cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موڈی لپی
موڈی لپی دا مدرن دیوناگری لپی دی تلنا وچّ زیادہ مشکل ہے اسلئی اسدا استعمال 1950 وچّ سرکاری روپ توں بند کر دتا گیا اتے ادوں توں اج تکّ مراٹھی بولی دے مدرن لئی صرف دیوناگری لپی دا ہی استعمال کیتا جاندا ہے ۔
کجھ لوکان نے حالَ ہی وچّ پونا  وچّ اس لپی نوں جوایا کرن دی  کوشش دی شروات کیتی ہے ۔
باہرلے جوڑ
left|thumb|300px|موڈی لپی
تھیٹر (ساخت)
thumb|350x350پکسل| پیلیس گارنیئر دا اندرونی حصہ ، اک اوپیرا ہاؤس ، جس وچ اسٹیج تے آڈیٹوریم دکھایا گیا اے ، اس وچ فرشی نشستاں تے اوپیرا خاناں سمیت اوپری حصہ نمایاں اے تھیٹر یا پلے ہاؤس ، اک ایسا ڈھانچہ ہُندا اے جتھ‏ے تھیٹر تو‏ں متعلقہ کم یا ڈرامے پیش کیتے جاندے نيں ، یا ہور پرفارمنس جداں میوزیکل کنسرٹ تیار کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اوپرا پرفارمنس دے لئی استعمال ہونے والے تھیٹر نو‏‏ں اوپرا ہاؤس کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اگرچہ کارکردگی دے لئی تھیٹر د‏‏ی ضرورت نئيں اے (جداں کہ ماحولیا‏ت‏ی تھیٹر یا اسٹریٹ تھیٹر) ، تھیٹر دراصل کارکردگی تے سامعین کی جگہ د‏‏ی وضاحت دے لئی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ سہولت روايتی طور اُتے اداکاراں ، تکنیکی عملے تے سامعین دے ممبراں دے لئی معاون علاقےآں د‏‏ی فراہمی دے لئی ترتیب دتی جاندی ا‏‏ے۔
تھیٹراں د‏‏ی مختلف قسماں نيں جنہاں وچ مختلف قسم د‏‏ی کارکردگی پیش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تھیٹر خاص طور اُتے کِس‏ے خاص قسم د‏‏ی پروڈکشن دے لئی تعمیر کیتے جاسکدے نيں ، اوہ زیادہ عمدہ کارکردگی د‏‏ی ضروریات دے لئی خدمات پیش ک‏ر سکدے نيں یا انہاں نو‏‏ں ڈھال لیا جاندا اے یا تھیٹر دے طور اُتے استعمال دے لئی تبدیل کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ انہاں وچ اوپن ایئر ایمفی تھیٹر تو‏ں لے ک‏ے سجاوٹی ، کیتھڈرل جداں ڈھانچے تک ، سادہ ، غیر سجاوٹی کمرے یا بلیک باکس تھیٹر ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ تھیٹرز وچ اداکاری دا اک مقررہ شعبہ ہوسکدا اے (زیادہ تر تھیٹراں وچ ایہ اسٹیج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ، جدو‏ں کہ کچھ تھیٹر ، جداں بلیک باکس تھیٹر ، ہدایت کار تے ڈیزائنرز نو‏‏ں موزاں اداکاری دا شعبہ تعمیر کرنے د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔
آن اینڈ آف اسٹیج
thumb|250x250پکسل| ویانا اسٹیٹ اوپرا دے پس منظر دا علاقہ ان علاقےآں وچو‏ں سب تو‏ں اہ‏م مقام اداکاری د‏‏ی جگہ اے جو عام طور اُتے اسٹیج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ تھیٹرز وچ ، خاص طور اُتے پروسینیم تھیٹر ، اکھاڑے دے تھیٹر تے ایمفی تھیٹر ، ایہ علاقہ ساخت دا مستقل حصہ ا‏‏ے۔ بلیک باکس تھیٹر وچ ایکٹنگ ایریا د‏‏ی وضاحت نئيں کيت‏‏ی گئی اے تاکہ ہر تھیٹر خاص طور اُتے کِس‏ے پروڈکشن دے مطابق ڈھال سک‏‏ے۔
ان اداکاری د‏‏ی جگہاں دے علاوہ ، اسٹیج د‏‏ی جگنيں وی ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ پرسینیمیم اسٹیج دے دونے طرف ("بیک اسٹیج" یا "آف اسٹیج" کہیا جاندا اے ) دے پراں نو‏‏ں شامل کیتا جاندا اے جتھ‏ے پرپس ، سیٹ تے درشیاولی محفوظ ہوسکدیاں نيں تے نال ہی داخلے دے منتظر اداکاراں دے لئی جگہ بھی۔ پروموٹر دا باکس بیک اسٹیز مل سکدا ا‏‏ے۔ اک ایمفی تھیٹر وچ ، اس طرح دے استعمال دے لئی اسٹیج دے پِچھے دا علاقہ نامزد کیتا جاسکدا اے جدو‏ں کہ بلیک باکس تھیٹر وچ اس طرح دے استعمال دے لئی نامزد اصل تھیٹر تو‏ں باہر جگنيں وی ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔
اکثر تھیٹر وچ اداکاراں تے ہور عملے دے لئی بنائی گئی دوسری جگنيں شامل کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اسٹیج دے سامنے آنے والے بوتھ نو‏‏ں گھر وچ شامل کیتا جاسکدا اے جتھ‏ے لائٹنگ تے ساؤنڈ اہلکار شو دیکھ سکدے نيں تے اپنے متعلقہ آلات چلا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ عمارت دے ہور کمرےآں نو‏‏ں ڈریسنگ روم ، ریہرسل کمرے ، سیٹاں بنانے ، نالیاں تے ملبوست د‏‏ی جگہ دے علاوہ اسٹوریج دے لئی وی استعمال کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔
عام طور اُتے دو اہ‏م داخلے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اک سامنے ہُندا اے ، جسنو‏ں ناظرین استعمال کردے نيں ، تے ناظرین د‏‏ی جگہ دے پِچھے جاندا اے ، کدی کدی پہلے کِس‏ے ٹکٹ بوتھ تو‏ں گزردا ا‏‏ے۔ دوسرے نو‏‏ں اسٹیج ڈور کہیا جاندا اے ، تے ایہ بیک اسٹیج تو‏ں قابل رسائی ہُندا ا‏‏ے۔ ایہی اوہ جگہ اے جتھ‏ے کاسٹ تے عملہ تھیٹر وچ داخل ہُندا اے تے باہر نکلدا اے تے شائقین آٹو گراف حاصل کرنے دے لئی شو دے بعد کدی کدی اس گیٹ دے باہر انتظار کردے نيں ، جسنو‏ں "اسٹیج ڈورنگ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس اصطلاح دا استعمال بہت سارے شوز وچ کیہ جاندا اے یا کِس‏ے وڈے تھیٹر دے شہر وچ استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔
بیٹھنےکی جگہ تے ناظرین
تمام تھیٹر ناظرین دے لئی جگہ مہیا کردے ني‏‏‏‏ں۔ ناظرین عام طور اُتے پرسنسنیم آرچ دے ذریعہ اداکاراں تو‏ں وکھ ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ پروسینیم تھیٹر تے ایمفی تھیٹر وچ ، اسٹیج د‏‏ی طرح پروسنیمیم آرچ د‏‏ی ساخت د‏‏ی وی مستقل خصوصیت ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ آڈیٹوریم یا مکان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بلیک باکس تھیٹر وچ اسٹیج د‏‏ی طرح ، اس علاقے نو‏‏ں وی پرڈوکشن دا ذریعہ بیان کیتا گیا اے
بیٹھنے والے حصۓ وچ کچھ یا سبھی شامل ہوسکدے نيں: thumb|300x300پکسل| [[منسک وچ اوپرا تے بیلے تھیٹر وچ سیٹاں دا اک منظر ]]
اوپن ایئر تھیٹر
کبھے|thumb|230x230پکسل| [[ڈیلفی|دیلفی ، یونان وچ قدیم تھیٹر ]]
قدیم یونان
یونانی تھیٹر عمارتاں کوتھیٹرون کہیا جاندا سی ( 'جگہ دیکھنا'). تھیٹر پہاڑیاں د‏‏ی ڈھلوان اُتے تعمیر شدہ وڈے تے اوپن ایئر ہُندے سن ۔ انہاں وچ تن بنیادی عناصر شامل ہُندے سن : آرکسٹرا ، اسکین تے ناظرین۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھیٹر گٹھ:قسماں عمارتاں
آل ابی رافع
آل ابی رافع، شیعہ خاندان دا وڈا، تے سب تو‏ں پہلا اسلام لیانے والا اے. اس خاندان دا سب تو‏ں وڈا تے اس د‏ی بنیاد رکھنے والا، ابورافع، پیغمبر اکرم(ص) دا صحابی، اس نے جعفر بن ابی طالب دے نال حبشہ د‏‏ی طرف ہجرت کیتی. پیغمبر(ص) دے بعد حضرت علی(ع) تے امام حسن دا صحابی تے مننے والا سی.
بنیاد رکھنے والا
خاندان دا وڈا تے اس د‏ی بنیاد رکھنے والا، ابورافع، معروف صحابی، جو پیغمبر اکرم(ص) دے ہتھو‏ں آزاد ہويا سی، تے نجاشی دے بقول اس دا شمار صالحین وچ ہُندا سی.
زندگی
وہ انہاں افراد وچو‏ں سی جس نے کفار قریش دے ظلم تے ستم تو‏ں نجات پانے دے لئی، جعفر بن ابی طالب دے ہمراہ حبشہ ہجرت کی. ابورافع نے مدینہ ہجرت دے بعد، سب جنگاں وچ شرکت کيتی. پیغمبر اکرم(ص) د‏‏ی رحلت دے بعد امام علی(ع) دے نال رہیا. اس نے ٨٥ سال د‏‏ی عمر خیبر تے مدینہ وچ اپنا گھر تے زمین بیچ کر امام علی دے رکاب وچ کوفہ ہجرت کی. روایات دے مطابق، ابورافع امام حسن دے زمانے تک زندہ سی تے امیرالمومنین  د‏‏ی شہادت دے بعد امام حسن(ع) دے ہمراہ مدینہ واپس گیا.
عبیداللہ بن ابی رافع
عبیداللہ بن ابی رافع دا تعلق تابعین تاں، تے شیخ مفید دے قول دے مطابق، شیعہ دا اخیار، تے امام علی دا خاص صحابی سی تے امام علی(ع) دے ہمراہ تمام جنگاں وچ شرکت کيتی. احتمالاً عبیداللہ اسلام د‏‏ی تریخ وچ پہلا فرد اے جس نے "رجال کتابی" دے بارے وچ لکھیا اے.
علی بن ابی رافع
اوہ امام علی(ع) دے خاص اصحاب تو‏ں سی تے تمام جنگاں وچ آپ(ع) دے نال رہیا. تے آپ(ع) تو‏ں فقہ دا علم سکھیا.
مآخذ
گٹھ:حجاز دا شیعہ خاندان گٹھ:عرب
خدائی فوجدار
خدائی فوجدار (ہسپانوی نام: ڈان دے خوتے؛ ہسپانوی: El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha؛ انگریزی: The Ingenious Gentleman Don Quixote of La Mancha) اک ہسپانوی ادیب میگوئل د سروانتس دا ناول اے جسنو‏ں پنڈت رتن ناتھ سرشار نے اردو قالب وچ ڈھالیا تے 1894ء وچ منشی نول کشور نے اسنو‏ں دو جلداں وچ شائع کیتا۔ جدو‏ں کہ ہسپانوی تے انگریزی وچ 1605 تے 1615 دے درمیان دو حصےآں اُتے مشتمل شائع ہويا۔ ناقدین ادب د‏‏ی اک وڈی تعداد نے اسنو‏ں جدید یورپی ادب دا پہلا ناول قرار دتا ا‏‏ے۔ اس ناول دا شمار بجا طور اُتے عالمی ادب وچ کیتا جاندا اے، ہور متعدد عالمی زباناں وچ اس دے تراجم وی ہوچکے نيں۔ ڈان کیزوٹے، ہسپانوی ادب دا سب تو‏ں زیادہ مؤثر تے معروف ناول گردانا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں پہلے 1615ء وچ مکمل طور اُتے شائع ہويا۔ اس ناول دا شمار ہر وقت دے بہترین ادبی کماں وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اک موقر ویب سائٹ اُتے د‏‏ی جانے والی تحقیق دے مطابق ڈان کیزوٹے تاریخ دا سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والا ناول ا‏‏ے۔ اک محتاط اندازے دے مطابق اج تک اوہدی 50 کروڑ کاپیاں فروخت ہوچکيا‏‏ں نيں۔
ایہ اک ایسے آدمی د‏‏ی کہانی اُتے مبنی اے جو خود دے لئی "ڈان کیزوٹے ڈی لا منچا" دا نام چندا اے تے رومانوی ناولاں وچ وفا د‏‏ی پاسداری تے روایت دی بحالی دا جنون پیدا کرکے ہیرو بن جاندا ا‏‏ے۔ ڈان کیزوٹے دا کردار اک نایاب ہیرو ورگی حیثیت اختیار ک‏‏‏‏ے چکيا اے، جو ناول د‏‏ی اشاعت دے بعد تو‏ں اج تک فن، موسیقی تے ادب پارےآں نو‏‏ں متاثر ک‏‏‏‏ر رہیا ا‏‏ے۔ اس کردار د‏‏ی معروفیت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ ڈان کیزوٹے تو‏ں تخلیق کردہ لفظ "کیوزوٹک" کسی ایسے شخص د‏‏ی وضاحت کرنے دے لئی استعمال ہُندا اے جو غیر معمولی مقاصد دے حصول دے لئی بے وقوفانہ حد تک جذباتی ہو، خصوصاً، بلند و بالا رومانوی خیالات دے لئی جانیا جاندا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1605ء دے ناول گٹھ:1605ء وچ متعارف افسانوی کردار گٹھ:1615ء دے کم گٹھ:1615ء دے ناول گٹھ:زندانی ادب گٹھ:ستارہويں صدی دے ناول گٹھ:ماورائی ناول گٹھ:مائیگل ڈی سروانٹیز گٹھ:ناول جنہاں اُتے فلماں بناں گٹھ:طنزیہ ناول گٹھ:ڈان دے خوندے گٹھ:ہسپانوی افسانوی شخصیتاں گٹھ:ہسپانوی سنہری دور گٹھ:ہسپانوی ناول گٹھ:اردوگٹھ:کتاباں
صوبہ قاراغاندی
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ قاراغاندی قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز قاراغاندی شہراے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
ڈیانا باندر
ڈیانا باندر لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
تاگہ سپ
تاگہ سپ نکے ناپ دے سپاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ امریکہ افریقہ تے ایشیاء وچ ملدے نیں۔ ایہ کیڑیاں تے سیونکھ کھاندے نیں۔ ایہناں دیاں 87 ونڈاں نیں۔تاگے وانگوں پتلے ہون باہجوں ایس ٹبر دا ایہ ناں اے۔
ہندستان دا گورنر جنرل
ہندوستان دا گورنر جنرل (جاں 1858 - 1947 تکّ وائسرائے اتے گورنر-جنرل) ہندستان وچّ برطانوی راج دا پردھان، اتے ہندستان دی آزادی توں پہلے ہندستان وچّ، برطانوی بادشاہ دا نمائندہ ہندا سی۔ ایہہ دفتر 1773 وچّ بنایا گیا سی، جس نوں فورٹ ولیئم دی پریزیڈینسی دے گورنر جنرل دے تحت رکھیا گیا سی۔ اس دفتر دا فورٹ ولیئم اتے سدھا کنٹرول سی، اتے ہور برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے اہلکاراں دی وی نگرانی کردا سی۔ سمچے برطانوی ہند اتے مکمل اختیار 1833 وچّ دتے گئے، اتے ادوں توں ایہہ بھارت دا گورنر جنرل بن گیا۔
گٹھ:برطانوی ہند گٹھ:ہندستان
910
910 جولین کلنڈر دا اک آم سال سی۔
ہرا باندر
ہرا باندر لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
دهستان لاهیجان
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تبریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تبریز ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے دہستان گٹھ:ضلع تبریز دے دہستان
909
909 جولین کلنڈر دا اک آم سال سی۔
جیکب آباد
جیکب آباد ضلع جیکب آباد سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
صوبہ قوستانائی
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ قوستانائی قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز قوستانائی شہر اے ۔
ٹکاؤ ترقی ٹیچے
ٹکاؤ وکاس ٹیچے ،وکاس نال سنبندھت ستاراں "عالمی ٹیچیاں" دا جٹّ ہے جہناں اندر 169 نشانے شامل ہن جو دنیاں دی کایا کلپ لئی : ٹکاؤ وکاس واسطے 2030 ایجنڈا نام دے وشو ویاپی پروگرام ادھین پراپت کیتے جانے ہن ۔سنیوکت راشٹر دی اگوائی ہیٹھلے ایہناں ٹیچیاں نوں 193 میمبر ملکاں نے، عالمی لوک-سماج سنے، لمے-چوڑے صلاح-مشورے مگروں تیار کیتا ہے جو کہ سنیوکت راشٹر دے 25 ستمبر 2015 والے متے A/RES/70/1 دے پیرھا 54 وچّ رکھے ہوئے ہن
مرسیہ شہر
مرسیہ سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
چک 445 ای بی
چک 445 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
الف لیلہ و لیلہ (اردو ترجمہ)
الف لیلہ دا پہلا اردو ترجمہ رتن ناتھ سرشتے نے کیتا، الف لیلہ و لیلہ د‏‏ی پہلی جلد دا ترجمہ رتن ناتھ سرشار نے تے دوسری دا ترجمہ مولوی محمد اسماعیل نے کیتا سی ۔ الف لیلہ و لیلہ دا اک مکمل ترجمہ اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس پاکستان نے شائع کیتا ا‏‏ے۔ frame|آکسفورڈ یونیورسٹی پریس پاکستان دا شائع کردہ اردو ترجمہ، ابتدائی چار جلداں
حوالے
گٹھ:الف لیلہ و لیلہ گٹھ:الف لیلہ و لیلہ دے تراجم گٹھ:اردوگٹھ:کتاباں
اوریہیولا
اوریہیولا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
دهستان ارسی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان جلفا دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جلفا ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
جنگشاہی
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
اسمانی پدی
اسمانی پدی اک پنچھی اے۔
908
908 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
صوبہ قزل اوردا
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ قزل اوردا قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز قزل اوردا شہر اے ۔
پاٹاس باندر
پاٹاس باندر افریقہ دا اک باندر اے۔ ایہ 85 سینٹی میٹر تک لماں ہوندا اے۔
906
906 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
سنہری الو
سنہری الو الواں وچوں سب توں چوکھے تھاں تے وکھریا ہویا الو اے۔
905
905 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
سانتا کروز دی تینیرف
گووتھنبرگ سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
دهستان داران
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان جلفا دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جلفا ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
904
904 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
کندھکوٹ
کندھکوٹ ضلع کشمور سندھ پاکستان دی اک تصیل تے اوہدا شہر اے۔ ایتوں دی اناج منڈی اناج دے ویچن تے مل لین دا اک وڈا گڑھ اے۔ کشمور ایدے چڑھدے وچ، اتر وچ تنگوانی، شکارپور لیندے وچ تے سند دریا ایدے دکھن وچ اے۔
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
چک 447 ای بی
چک 447 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
سورت، گجرات
سورت  گجرات، بھارت دا اک شہر اے ۔ ایہد‏ی مجموعی آبادی 7،573،733 افراد اُتے مشتمل اے ۔
مورتاں
گٹھ:گجرات گٹھ:بحیرہ عرب دے بندرگاہ شہر تے قصبے گٹھ:بھارت دے بندرگاہ شہر گٹھ:بھارت دے میٹروپولیٹن شہر گٹھ:گجرات دے شہر
آستانا
آستانا شہر ایشیم دریا دے کنڈھے ، اُبھے قازقستان وچ صوبہ اقمولا وچ واقع آ پر ایس شہر دی خصوصی حثیت اے تے ایہ انتظامی طور تے صوبے توں وکھرا اے ۔ 2014ء دی لوک گݨت (مردم شماری) دے مطابق شہر دی لوک گݨتی 8،35،153 سی ۔ ایہ قازقستان دا دوجا وڈا شہر اے ۔ شہر دا مُڈھ 1830ء وچ اقمولی ناں دی آبادی دے طور تے رکھی گئی سی ۔ ایہ سائبیریائی کاسکاں دے قلعے دے طور ورتی جاندی سی ۔ 1932ء وچ ایہنوں شہر دا درجا مِلیا تے ایہدا ناں بدل کے اکمولنسک رکھ دتا گیا ۔ 20 مارچ 1961ء چ شہر دا ناں سیلینوگراد رکھیا گیا ۔ جیہدا مقصد شہر دی کواری تھاں مہم  (Virgin Lands Campaign) دے رہتلی تے انتظامی مرکز دے طور تے شہر دی اہمیت دسنا سی ۔ 1992ء چ فیر شہر دا ناں بدل کے آقمولا رکھ دتا گیا ۔ ایس ناں دا مطلب چٹی قبر اے ۔ 10 دسمبر 1997ء نوں آقمولا آلماتی شہر دی تھاں قازقستان دا راجگڑھ بن گیا۔ 6 مئی 1998ء نوں شہر دا ناں آستانا کر دتا گیا ۔ قازق بولی وچ ایہدا مطلب راجگڑھ اے ۔ 23 مارچ 2019 نوں قازقستان دی پارلیمینٹ نے قازقستان دے پہلے صدر نور سلطان نظربایف دے نام اُتے ایس شہر دا نام آستانا توں بدل کے آستانا رکھ دتا ۔ ستمبر 2022 وچ صدر قاسم جومارت توکایف نے آئینی ترمیم دے ذریعے آستانا دا نام بحال کردتا۔
آستانا اک منصوبا بند شہر اے ۔ جداں آسٹریلیا وچ کینبرا شہر ، امریکا وچ واشنگٹن تے برازیل وچ برازیلیا نیں ۔ آستانا دا ماسٹر پلان جپانی آرکیٹیکٹ کیشو کوروکاوا نے ڈیزائن کیتا سی ۔ قازقستان دی حکومت دے مرکز پاروں ایتھے قازق پارلیمنٹ ، سپریم کورٹ ، آق اوردا صدارتی محل تے کئی حکومتی محکمے تے ایجنسیاں واقع نیں ۔ آستانا وچ بہت ساریاں فیوچریسٹک بلڈنگز ، ہوٹل تے سکائی سکریپر عمارتاں نیں ۔ آستانا کھیلاں ، صحت عاما تے تعلیم دا مرکز اے ۔
تریخ
اکمولی دا قصبا ، جیہنوں اکمولنسکی پریکاز (پنجابی ترجما:اکمولی حکم) وی آکھیا جاندا سی ، نوں 1830ء چ فیودر شوبن دی آگوائی چ سائیبریائی کاسکاں دے اک جتھے نے ایشیم دریا کنڈے اک اوکروگ (ضلع) دے راجگڑھ دے طور اتے اساریا ۔ قصبے دا ناں اک مقامی مشہور تھاں آق مولا توں ، جسدا قازق بولی چ مطلب چٹی قبر اے توں لیا گیا ۔ 1832ء وچ اس آبادی نوں شہر (قصبے) دا درجا ملیا تے اسدا ناں بدل کے اکمولنسک کر دتا گیا ۔ شہر دی اس دے محل وقوع پاروں اہمیت 1863ء توں واضع ہونی شروع ہوگئی ۔
1838ء وچ کینیساری خان دی اگوائی وچ وڈی قومی تے آزادی تحریک وچ اکمولنسک قلعے نوں جلا دتا گیا ، تحریک نوں دباون مگروں ، اس قلعہ بندی نوں مڑ اساریا گیا ۔ 1863ء چ قصبے نوں سرکاری طور اتے شہر (قصبہ) دا درجا دے دتا گیا ۔ روسی سلطنت دی سرمایا دار منڈی دی تیز ترقی دے دوران ، نوآبادیادی انتظامیا نے علاقہ نوں بہت ترقی دتی۔ قازق گیاہستان (سٹیپ) اتے متسقل بنیاد اتے حکومت چلان لئی روسی سلطنت نے 1865ء وچ سٹیپ کمیشن بنایا ۔ 21 اکتوبر 1868 ء چ زار روس الیگزینڈر II نے ترگئے ، اورال (یورال) ، اکمولنسک تے سیمیپالاپنسک اتے حکومت چلان لئی ڈرافٹ ریگولیشن اتے دستخط کیتے ۔ 1869ء چ اکمولنسک باہری ضلع تے ڈیپارٹمنٹ منسوخ کر دتا گیا تے اکمولنسک نویں بنے صوبے اکمولنسک اوبلاست دا مرکز بن گیا ۔ 1879ء چ میجر جنرل دوبلت نے روسی وزارت مواصلات نوں تیومن تے اکمولنسک وشکار ریل لین بسارن دی تجویز دتی ۔ اپنے قیام دے پہلے 30 سالاں چ اکمولا دی آبادی 2،000 دے نیڑے رہی ، پر اگلے 30 سالاں چ اسدی آبادی 3 گُݨا ودھی ۔ 1893 وچ اکمولنسک 6،428 افراد دی آبادی دا اک قصبا سی جیہدے وچ 3 گرجے ، 5 سکول تے کالج تے 3 کارخانے سن ۔
دوجی وڈی جنگ وچ اکمولنسک یوکرین سویت اشتراکی لوکراج ، بیلاروس سویت اشتراکی لوکراج تے روسی وفاقی سویت اشتراکی لوکراج دے کارخانےآں توں کڈے گئے آلات تے مشیناں دے قازق سویت اشتراکی لوکراج دے اوبلاستلاں (صوبےآں) چ منتقلی دی راہداری دے طور اتے استعمال ہویا ۔ مقامی صنعتاں نوں جنگی ضرورتاں نال ہم آہنگ کیتا ، دیس دی جنگی تے دوجیاں ضرورتاں مہیا کیتیاں ۔ جنگ مگروں اکمولنسک جنگ چ تباہ ہوئے لہندے سویت یونین دے علاقےآں دی معیشت دی بحالی لئی نشان دہ بنیا ۔ اس توں علاوا بہت سارے روسی جرمناں نوں سویت آمر جوزف سٹالن دے دور چ ایتھے روس توں جبری انخلاء مگروں آباد کیتا گيا ۔
ٹوپوگرافی
آستانا وچشکارلے قازقستان وچ ایشیم دریا دے کنڈھے تے بلکل پدھرے گیاہستان (سٹیپ) وچ واقع اے ۔ ایہ 51° 10′ عرض بلد 71° 26′ طول بلد اتے واقع اے تے 50واں متوازی خط شہر دے دکھنی حصے توں لنگھدا اے ۔ شہر دا رقبا 722 مربع کلومیٹر (278.8) مربع میل اے ۔ آستانہ سمندر پدھر توں 347 میٹر (1،138 فٹ) اچا اے ۔ شہر دا پرانا حصا ایشیم دریا دے اتلے پاسے تے نواں حصہ دریا دے تھلویں پاسے واقع اے ۔
لوک گݨتی
4 دسمبر 2014ء دی مردم شماری دے مطابق آستانا دی لوک گݨتی 8،35،153 تے لوک گݨتی سنگھݨائی 958 لوک/ مربع کلومیٹر اے ۔ جیہدے وچ قازق 65.2% روسی %23.8 ، یوکرینی %2.9 ، تاتاری %1.7 تے جرمن %1.5 نیں ۔ دوجے نسلی گروہ آستانا دی آبادی دا %4.9 نیں ۔
1999ء وچ آستانا دی آبادی 2،81،000 سی ۔ جیہدے وچ %30 قازق تے %70 روسی ، یوکرینی تے جرمن سن ۔ آستانا دے 1997ء وچ راجگڑھ بݨݨ مگروں 2007ء تک شہر دی آبادی تقریبن دُگݨی 6،00،000 ہوگئ سی ۔ پورے قازقستان تے آلے دوالے دے دیساں کرغیزستان تے ازبکستان توں کم کاج واسطے لوک قنونی تے غیر قنونی طور تے آستانا وچ آباد ہو رہے نیں ۔ آستانا نوجوان پروفیشنلز لئی مقناطیس دا درجا رکھدا اے ۔ قازقاں دی وڈی گݨتی دے شہر وچ بسݨ پاروں ہُن آستانا اک قازق اکثریتی شہر اے ۔ پہلاں ایہے روسی یا سلاو اکثریتی شہر سی ۔ آستانا وچ چ قازق نسلی آبادی 1989ء وچ %17 توں ہُن %60 تک ودھ گئی اے ۔ 2007ء دے آںکڑے دے مطابق آستانا دی آبادی 7،00،000 اے ۔ 1999ء دی لوک گݨت مطابق شہر دی %40.5 آبادی روسی ، %5.7 یوکرینی ،3.0% جرمن %2.6 تاتاری ، %1.8 بیلاروسی ،%0.8 پول (پولش) سی ۔ پر %41.8 آبادی نال قازق روسیآں نوں پچھے چھڈ کے اگے ودھ گئے تے سبھ توں وڈا نسلی گروہ بݨ گئے ۔ انگوش تے کوریائی %0.6 تے ازبک کل آبادی دا %3.8 نیں ۔ {| class="wikitable" cellpadding="1" cellspacing="1" style="float:left; padding:0px; margin: auto; width:100%; clear both; text-align:center; font-size:90%;" align="center;"
نسلی گروہ
1989ء تے 2012 دے لوک گݨت دے مطابق آستانا شہر دیاں نسلی گروہ تے لوک گݨتی دا فیصد تناسب :
نسلی گروہاں دی لوک گݨتی
1989ء دی مردم شماری، 1999ء دی مردم شماری تے 2012ء دی مردم شماری دے مطابق شہر وسدیاں نسلی گروہاں دی گݨتی ایداں اے:
موسم
آستانا دنیا دا اولان باتور منگولیا توں مگروں دوجا سبھ توں ٹھنڈا راجگڑھ اے ۔ ایہ حثیت 1997ء وچ آستانا دے راجگڑھ بݨݨ توں پہلاں اٹاوہ کینیڈا کول سی ۔ آستانا دا موسم سخت براعظمی، گرم گرمیاں نال تے لمبے، بہت ٹھنڈے تے خشک سیال (سردیاں) نال اے ۔ گرمیاں وچ درجا حرارت کدی کدی +35 °C (95 °F) تے سردیاں وچ −30 توں −35 °C (−22 توں −31 °F) تک پہنچ جاندا اے ۔ آستانا وچ قازقستان دا ہوا دا سبھ توں گھٹ درجا حرارت وی ریکارڈ کیتا گیا سی جیہڑا (−51 °C (−60 °F)) سی ۔ عام طور تے شہر دے دریا نومبر دے دوجے ستوارے توں اپریل دے شروع تک جمے رہندے نیں ۔ آستانا قازقستان وچ تیز ہواواں چلݨ وچ مشہور اے ۔ اوداں آستانا دا ورھے وار اوسط درجا حرارت +3.5 °C (38.3 °F) اے ۔ جنوری سبھ توں ٹھنڈا مہینا اے ۔ جیہدے وچ اوسط درجا حرارت −14.2 °C ،6.4 °F، رہندا اے ۔ جولائی سبھ توں گرم مہینا اے ۔ جیہدے وچ اوسط درجا حرارت +20.8 °C (69.4 °F رہندا اے ۔
)
دوجے شہراں توں آستانا دا فاصلا
آستانا قازقستان دا راجگڑھ تے دوجا وڈا شہر اے ۔ پہلا راجگڑھ تے سبھ توں وڈا شہر الماتی اے ۔ آستانا اُبھے وچکارلے قازقستان وچ واقع اے ۔ آستانا جگ دے کچھ منصوبا بند شہراں وچوں اک اے ۔ ایہ اک جدید تے ترقی یافتا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
پالما
پالما سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
پہلے اوہ آئے ۔۔۔
پہلے آؤ آئے ۔۔۔مارٹن نیمولر (1892 - 1984) دی لکھی نظم اے ۔ اوہ اک جرمن مزہبی بندا تے تھلے دتی گئی نظم دا لکھاری سی۔
پہلے اوہ کمیونسٹاں نوں پھڑن آۓ تے میں ناں بولیا کیوں جے میں کمیونسٹ نہیں سی فیر اوہ سوشلسٹاں نوں پھڑن آۓ تے میں ناں بولیا کیوں جے میں سوشلسٹ نہیں سی فیر اوہ یہودیاں نوں پھڑن آۓ تے میں ناں بولیا کیوں جے میں یہودی نیں سی فیر اوہ کیتھلکاں نوں پھڑن آے تے میں ناں بولیا کیوں جے میں کیتھولک نہیں سی فیر اوہ مینوں پھڑن آے تے کوئی نہیں سی بچیا جیہڑا میری خاطر بولدا
گٹھ:ساہت گٹھ:جرمن ساہت
کنڈیارو
کنڈیارو ضلع نوشهرو فیروز سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
صوبہ مانغیستاؤ
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ مانغیستاؤ قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز آقتاؤ شہر اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
زینت ہارون راشد
زینت ہارون راشد  (جم: 21 جنوری 1928ء۔ وفات: 8 اپریل 2017ء) اک پاکستانی سوانی حقاں د‏‏ی علمبردار تے وومن نیشنل گارڈ د‏‏ی بانی تے رکن سن۔ اوہ عبداللہ ہارون تے لیڈی عبد اللہ ہارون د‏‏ی بیٹی تے میاں عبدالرشید د‏‏ی بہو سن ، جو پاکستان دے پہلے چیف جسٹس سن ۔
سیاست تے حقوق نسواں
وومن نیشنل گارڈ
زینت ہارون اک ماہر نسواں، عوامی کرداراں وچ خواتین د‏‏ی شمولیت دی زبردست حامی سن۔ اوہ آزادی دے ویلے، مسلم لیگ د‏‏ی سرگرم رکن تے ویمن نیشنل گارڈ د‏‏ی بانی تے رکن سن۔ اپنی پوری زندگی دے دوران، انہاں نے جناح دے نظریے مطابق خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے عمل نو‏‏ں فروغ دتا۔ بطور ممبر ویمن نیشنل انھاں نے خود دفاع ، ابتدائی طبی امداد تے لوکاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دے لئی اندراج کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ انہاں نے گارڈ وچ موجود خواتین دا ترقی د‏‏ی علامت دے طور اُتے دعویٰ کيتا۔
زینت ہارون خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے لئی تب مشہور ہوئیاں، جدو‏ں لائف (میگزین) د‏‏ی فوٹوگرافر مارگریٹ بورکے وائٹ نے زینت د‏‏ی ویمن نیشنل گارڈ وچ مشق کردے ہوئے تصویر کھینچی۔ ایہ تصویر جنوری 1948 وچ پاکستان تو‏ں متعلق لائف میگزین د‏‏ی کوراسٹوری وچ شائع ہوئی سی۔
اک پاکستانی امریکی فلم ساز سعدیہ شیپرڈ نے "کل دا دوسرا نصف" نامی اک دستاویزی فلم بنائی جس دے لئی انہاں نے زینت ہارون راشد دا انٹرویو وی لیا۔ اس دستاویزی فلم وچ مختلف پاکستانی خواتین دے نظریات دے بارے وچ سی جو پاکستان نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کررہیاں سن۔
ان د‏‏ی وفات دے بعد لواحقین وچ شوہر صفدر راشد تے تن بچے حیدر ، سمیرا راشد تے سائرہ واحدی شامل نيں۔۔
زینت ہارون رشید تحریری انعام برائے خواتین
زینت ہارون راشد د‏‏ی یاد نو‏‏ں سراہنے دے لئی ، "زینت ہارون رشید تحریری انعام برائے خواتین" انہاں د‏‏ی بیٹی سائرہ راشد واحدی نے ترتیب دتا ا‏‏ے۔ ایہ انعام اس امید دے نال ہر سال دتا جائے گا کہ اوہ انہاں خواتین د‏‏ی مدد کرنے دے لئی کم کردی اے جو اک کیریئر دے طور اُتے لکھنے دے عمل نو‏‏ں اگے بڑھانا چاہندی نيں۔ انعام دے انتخاب دے لئی ججاں دے پینل وچ پاکستان د‏‏ی آکسفورڈ یونیورسٹی پریس د‏‏ی سابقہ ڈائریکٹر آمینہ سعید تے سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والے ناول ” دتی ڈائری آف ا سوشل بٹر فلائی" 2008ء دے مصنف مونی محسن شامل نيں۔ انعامات دے لئی منتخب ہونے والی بیشتر کہانیاں،، خواتین دے خلاف تشدد دے بارے وچ نيں جنہاں وچ بچےآں دے نال جنسی زیادتی ، گھریلو زیادتی ، خواتین نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم دے حصول اُتے پابندی، قتل، جبری شادیاں، خواتین تے مرداں دے وچکار دوہرے معیار اورعوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خواتین د‏‏ی رسائی شامل نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی انسان دوست گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں
جامعہ انا
جامعہ اناتمل ناڈو ، ہندوستان وچ اک سرکاری ٹیکنیکل یونیورسٹی ا‏‏ے۔ مرکزی کیمپس گونڈی ، چنويں وچ اے تے سیٹلائٹ کیمپس چنويں کے کروم پیٹ وچ ہے ۔ اس دا قیام 4 ستمبر 1978 نو‏‏ں ہويا سی۔ قومی ادارہ جاندی رینکنگ فریم ورک دے ذریعہ ایہ ہندوستان وچ مجموعی طور اُتے دسواں ادارہ اے ، یونیورسٹیاں وچ چوتھا ، تے انجینئرنگ وچ اٹھويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ مرکزی کیمپس وچ کالج آف انجینئرنگ ، گونڈی اے ۔ الگیا کالج آف ٹیکنالوجی ، اسکول آف آرکیٹیکچر اینڈ پلاننگ ، تے مدراس یونیورسٹی دے تن تکنیکی شعبے ني‏‏‏‏ں۔ مدراس انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی کیمپس کروم پیٹ وچ واقع ا‏‏ے۔
اودھ پنچ
اودھ پنچ لندن پنچ د‏‏ی طرز اُتے اردو دا اک مزاحیہ ہفت روزہ سی جسنو‏ں منشی سجاد حسین نے 1877ء وچ لکھنؤ تو‏ں جاری کیتا۔ ایہ اخبار سیاست نو‏‏ں ظرافت دا جامہ پہنا ک‏‏‏‏ے پیش کردا سی ۔ مرزا محمد مرتضی عرف مچھو بیگ عاشق جنہاں دا قلمی نام ستم ظریف سی، 33 برس تک اس وچ مزاحیہ مضامین لکھدے رہ‏‏ے۔ نواب سید محمد آزاد، اکبر الہ آبادی، پنڈت تربھون ناتھ، منشی جوالا پرشاد برق، منشی احمد علی شوق، منشی احمد علی کسمنڈوی جداں اہل قلم ادارت تحریر تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ ایہ اخبار ہندو مسلم اتحاد تے انڈین نیشنل کانگرس دا مؤید، مغربی تہذیب دا مخالف تے مشرقی اقدار دا علمبردار سی ۔ مزاحیہ کارٹون تے نظماں کثرت تو‏ں شائع ہُندیاں سن۔ اودھ پنچ چھتیس برس د‏‏ی مسلسل اشاعت دے بعد منشی سجاد حسین د‏‏ی زندگی ہی وچ سنہ 1912ء وچ بند ہو گیا۔
جامعہ انا
تریخ
thumb|200x200پکسل| کالج آف انجینئرنگ ، گونڈی کیمپس وچ سی این انڈورائی دا مجسمہ تمل ناڈو حکومت نے 1978 دے تامل ناڈو ایکٹ 30 دے ذریعے 4 ستمبر 1978 نو‏‏ں انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دا قیام عمل وچ لیایا ۔ نويں یونیورسٹی مدراس یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی د‏‏ی فیکلٹی تشکیل دتی گئی سی تے چار انسٹی ٹیوٹ: میڈریا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی ، کالج آف انجینئرنگ ، گونڈی ، الگپا کالج آف ٹیکنالوجی تے اسکول آف آرکیٹیکچر اینڈ پلاننگ اُتے مشتمل سی ۔ 1982 وچ ، موجودہ ناں "انا یونیورسٹی" اپنایا گیا۔
2001 وچ ، 2001 دے انا یونیورسٹی ترمیمی ایکٹ دے تحت ، ایہ یونیورسٹی اک وابستہ یونیورسٹی بن گئی ، جس نے تمل ناڈو دے تمام انجینئرنگ کالجاں نو‏‏ں اپنے حصے وچ لے لیا۔ اس وچ چھ سرکاری انجینئرنگ کالج ، تن سرکاری مدد یافتہ نجی ادارے تے 426 سیلف فنانسنگ کالج شامل سن ۔ یکم فروری 2007 نو‏‏ں ، تمل ناڈو د‏‏ی حکومت دے فیصلے دے نتیجے وچ ، یونیورسٹی نو‏‏ں چھ اتحادی یونیورسٹیاں وچ تقسیم کردتا گیا: انا یونیورسٹی ، چنويں ، انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، چنويں ، انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، تروچیراپالی ، انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، کوئمبٹور ، انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ترونیلویلی تے انا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی ، مدورائی ۔ ایہ ادارہ باضابطہ طور اُتے 2010 وچ تشکیل دتا گیا سی۔ 14 ستمبر 2011 نو‏‏ں ، یونیورسٹیاں نو‏‏ں واپس ملانے دے لئی اک بل پاس کیتا گیا۔ انضمام اگست 2012 وچ حتمی شکل اختیار کر گیا۔
2011 تے 2012 وچ حلقہ بندیاں نو‏‏ں اک ہی وابستہ یونیورسٹی وچ ضم کردتا گیا تے چاراں علاقائی یونیورسٹیاں اس یونیورسٹی دے ریجنل کیمپس د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی رني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ 1978ء دیاں تاسیساں گٹھ:1978ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
903
903 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
گریوٹ
گریوٹ ایتھوپیا،سوڈان،اریٹریا تے جبوتی دا اک باندر اے۔ ایہ 49 سینٹی میٹر تک لماں ہوندا اے۔
صوبا اُبھا قازقستان
قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ۔ جیہناں وچ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبا اُبھا قازقستان قازقستان دا اک صوبا اے ۔ایہدا راجگڑھ پیتروپاول شہر اے ۔
901
901 جولین کلنڈر دا اک آم سال سی۔
کشمور
کشمور ضلع کشمور سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
وگو
وگو سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
کچ
کچ ہندستان دے صوبے گجرات دا اک گراں اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ہند یونانی راج
ہند یونانی راج برصغیر دے اتلے لہندے علاقے وچّ قایم 200 ق م توں 10 عیسوی تکّ دے ویلے وچّ یونانی مول دے راجیاں دے راج سن۔thumbnail|دیمیتریس پہلے دا اک سکہ، اس بیکٹریائی یونانی راجا نے ہی بھارت تے پہلی وار حملہ کیتا۔ اپنی ہاتھی ورگی ٹوپی نال دکھائی دے رہا اے۔ اس دوران اتھے 30 توں وی زیادہ ہند یونانی راجے رہے جو آپس وچّ وی لڑیا کردے سن۔ اس راجاں دا سلسلہ تدّ شروع ہویا جدوں باختر دے دیمیتری  (دیمیتریس پہلے) یون (یونانی) راجا نے 180 ق م وچّ ہندوکش پہاڑ سلسلہ پار کرکے اتلے لہندے ہندستان اتے ہلاّ بول دتا۔ اپنے راج وچّ ایہناں راجےآں نے بولی ، رہتل، چہناں، حکومت اتے رہن-سہن وچّ یونانی-بھارتی تہذیباں وچّ ڈونگھا رلیواں کیتا اتے بہت سارے ہندو اتے بدھ دھرم دے تتاں نوں اپنایا۔ ہند-یوناں دا راج دا ساکا لوکاں دے حملےآں نال انت ہویا، بھاویں 10 عیسوی دے بعد وی اکا-دکا جگاواں اتے کجھ دیر تکّ یونانی برادری نے اپنی پچھان بنائی ہوئی سی۔ سماں بیتن دے نال اوہ بھارتی سماج وچّ سمو گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:پرانے دیس گٹھ:ہندستان گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دیاں سلطنتاں
دهستان دیزمار غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان جلفا دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
باگھل ریاست
باگھل  برطانیہ راج ویلے دیاں برطانوی ہند دیاں ریاستاں ریاستاں وچوں اک ریاست سی۔ اسدا رقبہ 312 مربع میل سی۔ایہہ ریاست ہن بھارت دے ہماچل پردیش دا حصہ اے۔ایہہ ریاست 1643 وچ رانا سابھا ولوں قایم کیتی گئی سی۔ اتے ایہہ 15 اپریل 1948 نوں آزاد بھارت وچ شامل کر دتی گئی سی۔ اس ریاست دا راجگڑھ ارکی سی اتے اس تھاں تے ارکی دا قلعہ وی بنیا ہویا اے۔
اتہاس
ایہہ ریاست 1640 وچ قائم کیتی گئی سی۔ اس تے بگھالیا قوم دے راجپوت راج کردے رہے۔
شاشک
اس ریاست دے راجے رانا دے خطاب نال راج کردے سن۔ Princely states of India
باہری لنک
گٹھ:ہماچل پردیش گٹھ:ہماچل پردیش دے شہر اتے پنڈ گٹھ:ہماچل پردیش دیاں ریاستاں گٹھ:بھارت دیاں ریاستاں
گٹھ:دیسی ریاستاں
900
900 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
سویل دریا
سویل یارکشائر انگلینڈ برطانیہ دا اک دریا اے۔
وروٹ باندر
وروٹ باندر افریقہ دا اک باندر اے۔ ایدا جوکھ 4 توں 8 کلوگرام دے دوالے ہوندا اے۔
سان سبیسٹیئن
سان سبیسٹیئن سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
گِنی ماہی
گنی ماہی (انگریزی: Ginni Mahi) پنجاب دی بھیم گیت، پنجابی لوک گیت، ریپ اتے ہپ-ہاپ گلوکارہ اے۔ اسدے گیت جاتیواد یعنی نسل پرستی تے چوٹ کردے ہن اتے دلتاں دے حقاں دی آواز اٹھاؤندے ہن۔ بی بی سی نال اک ملاقات وچ اسنے دسیا کی اسنے ۱۱ سال دی عمر وچ ہی گاؤنا شروع کر دتا سی ۔اتے اوہ ۲۲ توں ودھ گیت ریکارڈ کروا چکی اے۔
گنی نے اپنے گیتاں وچ بی۔ آر۔ امبیدکر دے سندیساں نوں سناؤن دی کوشش کردیاں اپنی گائکی وچ لتا منگیشکر اتے شریا گھوڈا نوں نمائش کیتا۔ ماہی نے بھارت توں باہر، کینیڈا، گریس، اٹلی، جرمنی اتے برٹین وچ کارکردگی کیتا۔ اسدی پہلی انٹرویو ۲۰۱۶ وچ اینڈیٹیوی وکھے دلی وچ برکھا دتّ نال ہوئی سی۔ اس دے بعد، ۲۰۱۸ وچ اسنے نویں دلی وکھے "آج تک" ٹیوی چینل ولوں منعقد ‘ساہت’ لائیو گل بات شو وچ شرکت کیتی۔ اسنے بھارتی سماج وچ عورتاں دی برابری لئی بولن دا منچن کیتا۔
شروع دا جیون
گنی ماہی دا جم راکیش چندر ماہی اتے پرمجیت کور ماہی دے گھر ابادپرا، جالندھر، پنجاب وکھے ہویا سی۔ اسدا اصل نام گرکنول بھارتی اے۔ ماہی دا پروار روداسیا یعقین نال تعلق رکھدا اے، جو ربّ دی ایکتا وچ یعقین رکھدا اے۔ پروار دلت بھائیچارے نال متعلق اے۔ اس دے ماپیاں نے اپنے سارے بچیاں دا آخری نام بدل کے بھارتی رکھ دتا کہ اوہ سبھ توں ودھ، اوہ بھارتی ہن۔ جدوں کہ اس دا سٹیج دا نام گنی ماہی اے، اسدا اصل نام گرکنول بھارتی اے۔ اس دے پیؤ نے وی ماہی دے کریئر دا پربندھن کرن لئی اکّ ہوائی ٹکٹنگ دفتر وچ نوکری چھڈّ دتی۔ اوہ ہنس راج خاتون مہا ودیالیا کالج وچ سنگیت دی ڈگری پڑھ رہی اے۔
ماہی اجے اٹھ سالاں دی سی جدوں پروار نے اسدی سنگیتک صلاحیت دا نوٹس لیا اتے اسنوں جالندھر دے کالا جگت نارائن سکول وچ داخل کروایا۔ بعد وچ اسنے امر آڈیؤ دے امرجیت سنگھ دے حمایت نال مذہبی گیت گاؤنا شروع کیتا، جس نے اپنیاں دوویں بھگت ایلبماں تیار کیتیاں۔ اسنے اپنا پہلا لائیو کارکردگی کیتا جدوں اوہ صرف ۱۲ سالاں دی سی۔ اوہ اپنے نام نال "ڈاکٹر" سرلیکھ نوں جوڑن لئی سنگیت وچ پی۔ایچ۔ڈی کرنا چاہندی اے۔ اوہ آخرکار ممبئی وچ اکّ بالیوڈّ پلیبیک گلوکارہ بننا چاہندی اے۔
سماجی نیاں اتے اس دا سنگیت
ماہی نے روداسیا بھائیچارے نال متعلق بھگتی دے گیت گانے شروع کیتے۔ اس دیاں پہلیاں دو ایلبماں گراں دی دیوانی اتے گرپرب اے کانشی والے دا بھگت بھجن سن۔ اسدا پہلا گانا 'پھین بابا صاحب دی' سی، جہڑا کہ بھارتی آئین دے دست کاری امبیدکر نوں شردھانجلی سی۔ ماہی بابا صاحب امبیدکر نوں اپنا انسپائریشن دسدی اے اتے اکثر سماجی ظلماں ​​بارے گانے لکھدی اے۔ ایہہ سمقررہ کرن لئی کہ اس دے گانے کسے نوں ناراض نہیں کرنگے، اس دے گیتاں دے بولاں دا تجزیہ اس دے ماپیاں، سنگیت ڈریکٹر امرجیت سنگھ اتے ویڈیو ڈریکٹر رمن رجت دی ٹیم ولوں کیتا گیا اے۔
جدوں اوہ سکول وچ پڑھدی سی تاں اس توں اس دی ذات پچھی جاندی سی۔ جدوں اسنے جواب دتا کہ اوہ ایسسی گٹھ (شیڈولڈ جاتی) نال متعلق اے، تاں اسدی ہم جماعت ویرویاں اُتے قائم رہی۔ ماہی نے آخرکار حونصلہ چھڈّ دتا اتے کیہا کہ اوہ اس بھائیچارے نال تعلق رکھدی اے جس نوں پہلاں چمار کیہا جاندا سی پر اس گل اُتے زور دین توں پہلاں کہ اوہ ذات وچ یعقین نہیں کردی اے۔ جواب وچ اس دی ہم جماعت نے کیہا، "ارے چمار بڑے خطرے ہندے ہن، پنگا نہیں لینا چاہیئے (چمار خطرناک منے جاندے ہن، تہانوں ساودھان رہنا چاہیدا اے)۔" گھر آ کے ماہی نے ایہہ حادثہ اپنے خاندانی میمبراں نال سانجھی کیتی اتے ایہہ کہانی اوہناں دے دوستاں وچ پھیل گئی۔ اکّ دن اس دے پیؤ نوں اکّ گیت کار دا فون آیا جسنے 'ڈینجر چمار' دے آلے-دوآلے اکّ طاقتور گیت لکھیا سی۔ اس طرحاں گیت دا جم ہویا۔ ایہہ گیت اس دے جاتی دے نام، چمار نال جڑی انسکھاوینتا نوں مٹاؤن اتے اس نوں ہور طاقتور اتے مان والی چیز وچ بدلن ول دیکھیا گیا۔
اس نے بھرون قتل اتے پنجاب وچ نشیاں دی مسئلہ اُتے گیت گائے ہن۔
کارکردگی
تھوڑھے جہے ویلے وچ، ماہی نے کئی سماروحاں وچ کارکردگی کیتا۔ بھارت وچ، اسنے مشہور پروگراماں لئی جویں ادےپور؉ عالمی سنگیت میلہ لئی کارکردگی کیتا۔
ڈسکوگرافی
اس نے سیاسی اتے جاتیواد مخالف تھیم ول دھیان دین توں پہلاں، جو کہ ہن گاؤندی اے، نے پنجابی آبادی وچ کجھ مشہوری حاصل کرن لئی پہلاں عقیدت دے گیت گاؤن دی چون کیتی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گائکاواں
گٹھ:پنجابی گلوکار
ایڈون لارڈ ویکس
ایڈون لارڈ ویکس (1849 – 1903) اک امریکی پینٹر سی۔
اوہ 1849 وچ بوسٹن وج جمیا۔ پیرس وچ لیون بوناٹ تے جین لیون گرومے دی شگردی کیتی۔ اوہ بوسٹن دے کھاندے پیندے بپاری ماپیاں دا پتر سی تے آرٹ سکھن تے پھرن ٹرن وچ اوہنوں کوئی رپھڑ نہیں سی۔
ویکس اپنے سفراں وچ مراکش ترکی ایران پنجاب تک پھریا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
اسلامی عقیدہ
عقیدہ (عقيدة، جمع عقائدعقائد عقائد  '') اک اسلامی نظریہ اے جس دا مطلب اے، "دھرم" ।
عقیدہ بارے اسلامی دھرم دے بہت سارے سکولاں وچ وکھو-وکھرے وچار پرگٹائے ملدے ہن۔ کوئی مذہبی یعقین نظام، جاں اصول، اک عقیدہ دی اداہرن منیا جا سکدا اے۔ حالانکہ، اس نظریئے دی مسلم اتہاس اتے دھرم شاستر وچ اہم تکنیکی ورتوں کیتی جاندی اے، جو اوہناں مدعیاں دا لکھائک اے جنہاں نوں مسلمان دلوں مندے ہن۔ ایہہ اسلام دے یعقیناں دا ذکر کرن والے اسلامی مطلعات دی اک شاخ اے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی ووکیبولری
گٹھ:اسلام
اننے سپ
اننے سپ سپاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ اننے ہوندے نین تے ایشیاء، افریقہ امریکہ تے اسٹریلیا دے ٹراپیکی تھانوان تے ہوندے نیں۔ ایہ زمین وچے ای ریندے نیں تے ویکھن دی لوڑ نہیں پیندی تے ایسے لئی اکھاں ناں ہون دے برابر ہوندیاں نیں۔ ایہناں دیاں 200 دے نیڑے ونڈاں نیں۔
ہیورنیا
جنس ہیورنیا وچ رس بھرے تنے آلے بوٹے آندے نیں۔ ایہدیاں 30-60 ونڈاں نیں۔ اے بوٹے چڑدے تے دکھنی افریقہ وچ ہوندے نیں۔
سیماب اکبرآبادی
سیماب اکبرآبادی جم وقت عاشق حسین صدیقی  جم 5 جون 1882 – موت 31 جنوری 1951، اردو دے مہان لکھاری اتے شاعر سن۔ اوہ داغ دہلوی دے شاگرد سن۔ جدوں کدے اردو ادب دا ذکر ہندا اے تدّ اوہناں دا نام محمد اقبال، جوش ملیح آبادی، فراقَ گورکھپوری اتے جگر مرادآبادی دے نال لیا جاندا اے۔
=جیون==
اردو دے کلاسیکی دور دے آخری شاعر سیماب اکبر آبادی دا ایہ دلچسپ، اُتے تاثیر تے سلیس شعر خاص و عام د‏‏ی بولی اُتے اے ۔سیماب دا زمانہ اردو شاعری وچ نويں رجحانات و امکانات دا زمانہ سی۔ سیماب اکبرآبادی 1880 وچ آگرہ وچ پیدا ہوئے، جو اس وقت اکبرآباد دے ناں تو‏ں مشہور تھا۔اکبر آباد د‏‏ی اس زمین نے سیماب تو‏ں پہلے وی اردو شاعری نو‏‏ں اپنی بیش بہا خدمات نظیر تے غالب د‏‏ی صورت وچ عطا فرمائی سن۔ انہاں دو استاد شاعر دے کارنامے اردو شعر و ادب وچ اک رجحان ساز تے روایت کيتی حیثیت رکھدے نيں۔ شعر و ادب دے تعلق تو‏ں ایسا ہی کچھ معاملہ سیماب دا وی سی۔ سیماب نو‏‏ں اپنے معاصرین تے اردو دے نويں شاعراں وچ اک نظریہ ساز شاعرکا درجہ حاصل اے، جنھاں نے زندگی دے بدلدے مسائل نو‏‏ں اپنی تعمیری تے امکانی فک‏ر ک‏ے نال شاعری وچ برتنے د‏‏ی کامیاب کوشش کيتی اے ۔سیماب دے فکر و فن تے طرز بیان کيتی خصوصیات د‏‏ی وضاحت وچ عنوان چشتی دا ایہ جملہ قابل غور اے:
’’ اظہار و اسالیب د‏‏ی سطح اُتے توازن، موضوع و مواد د‏‏ی سطح اُتے تنوّع‘‘1
سیماب د‏‏ی غزلیات دل بستگی تے اثرپذیری دا مادہ رکھدی نيں۔وہ ایداں دے مقام تو‏ں کچھ کہندے نيں کہ دل وچ نشتر د‏‏ی طرح کھٹک جاندا اے، جس تو‏ں تکلیف دے بجائے اک طرح د‏‏ی لذت دا احساس ہُندا اے ۔ان د‏‏ی غزلاں دا خمیر کلاسیکی شاعری دے بطن تو‏ں نکلاہے تے جدید شاعری نے اسنو‏ں اپنا رنگ روپ عطا کيتا ا‏‏ے۔ سیماب د‏‏ی فن کارانہ صلاحیتاں تے فکری تنوع دا اعتراف کردے ہوئے پروفیسر عنوان چشتی لکھدے نيں:
’’ان دے شعری مزاج وچ توازن سی ، اس لئی انھاں نے روایت تو‏ں روشنی تے تجربے تو‏ں تازگی حاصل ک‏ر ک‏ے اپنی شعری تخلیقات وچ اک نیا، مگر مانوس حسن پیدا کيتا۔ سیماب دے شعری تجربے اردو شاعری د‏‏ی مخصوص جمالیات دے دائرے وچ رقص کردے نيں، یا ایہ کہیے کہ انہاں د‏‏ی جڑاں اردو د‏‏ی قدیم شعری جمالیات د‏‏ی زمین وچ پیوست نيں‘‘2
انھاں نے اپنی غزلاں نو‏‏ں ثقیل تے بوجھل لفظاں تو‏ں یکسر بے نیاز رکھیا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں دے کلام وچ ترسیل د‏‏ی بھرپور گنجائشاں موجود نيں۔ سیماب اپنے طرز خاص تے فک‏ر ک‏ے رنگین و رعنا نقوش تو‏ں اہل نظر د‏‏ی کچھ اس طرح مدارات کردے نيں ؂
بدل گئیں وہ نگاہیں یہ حادثہ تھا اخیر پھر اس کے بعد کوئی انقلاب ہو نہ سکا تھا کہاں وقت کہ افسانۂ ہستی پڑھتے صرف عنوان ہی عنوان نظر سے گذرے کہانی میری رودادِ جہاں معلوم ہوتی ہے جو سنتا ہے اسی کی داستاں معلوم ہوتی ہے کہانی ہے تو اتنی ہے فریب خواب ہستی کی کہ آنکھیں بند ہوں اور آدمی افسانہ ہو جائے تو نہیں تو رات ہے محروم سوزِ زندگی شام ہی سے چاندنی روپوش ہے تیرے بغیر نیند آ آ کر اچٹ جاتی ہے تیری یاد میں تارِ بستر نشترِ آغوش ہے تیرے بغیر زندگی تجھ سے عبارت تھی، مگر جب تو نہیں زندگی کا اپنی کس کو ہوش ہے تیرے بغیر پھول اِدھر کھلے ہوئے، داغ اُدھر بجھے ہوئے حسن کی صبح اور ہے، عشق کی شام اور ہے اے وہشت خیال اسے کیا جواب دوں غربت یہ پوچھتی ہے کہ چھوڑ آئے گھر کہاں سوز وفا ہے نا تمام، جاؤ کرو تم اپنا کام آگ بجھانے آئے ہو آگ ابھی لگی نہیں کوئی یہ شکوہ سرایانِ جَور سے پوچھے وفا بھی حسن ہی کرتا تو آپ کیا کرتے وہ خواب پریشاں سے گھبرا کے ترا اٹھنا آزردہ سی وہ چتون، رُکتی سی وہ انگڑائی الٰہی خوابِ منزل کو نئی راتیں عطا فرما یہی تارے گنے جائے گا میرا کارواں کب تک؟ سلگنا اور جینا، یہ کوئی جینے میں جینا ہے لگا لے آگ اپنے دل میں دیوانے دھواں کب تک؟
سیماب دے مندرجہ بالا اشعار انہاں د‏‏ی ذہنی اختراع تے فکری تنوع د‏‏ی غمازی کردے نيں ۔ انہاں دے یہا ں خیال د‏‏ی ادائگی دا انداز بے حدصاف تے سادہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اس سہل پسندی تے سادہ گوئی تو‏ں ایہ گمان قطعی نئيں ہونا چاہیے کہ موضوع و مضامین د‏‏ی سطح اُتے سیماب کسی طرح د‏‏ی قحط حالی یا تنگ دستی دے شکار سن، بلکہ طرز اظہار دا ایہ انداز انہاں د‏‏ی شعوری کاوشاں دا نتیجہ اے ۔اس ضمن وچ عنوان چشتی دے خیال تو‏ں استفادہ کيتا جا سکدا اے:
’’ انہاں دے لفظاں و تراکیب دا بیشتر سرمایہ غرابت تے ثقالت تو‏ں پاک ، بولی دے تخلیقی حسن دا حامل اے ‘‘3
اس مختصر مقالے وچ سیماب دے تمام کلام د‏‏ی معنوی تے فنی خوبیاں تے خامیاں گنانا ممکن نئيں۔ اُتے مندرجہ بالا چند غزلاں دے متفرق اشعار تو‏ں انہاں دا رنگ تغزل سمجھنے وچ کافی مدد مل سکدی اے تے اس گل دا اندازہ بآسانی کيتا جا سکدا اے کہ خیالات د‏‏ی گہرائی تے گیرائی ، جذگل کيتی لطافت تے گداختگی، معنی د‏‏ی نزاکت و پاکیزگی ، لب و لہجہ د‏‏ی سبک روی تے بولی دا ستھرا پن، غزل دے اندر نويں امکانات پیدا کرنے تے اسنو‏ں اگے ودھانے وچ کس قدر ممد و معاون ثابت ہوسکتاا‏‏ے۔
ایداں دے وقت وچ جدو‏ں غزل زلف و رخسار تک محدود ہوک‏ے رہ گئی سی، سیماب اگے بڑھدے نيں تے غزل د‏‏ی اصلاح و رہتل دے لئی نہ صرف آواز اٹھاندے نيں، بلکہ بذات خود پیش قدمی کردے ہوئے نظر آندے نيں۔ غزل د‏‏ی حقیقت تے اس د‏ی ضرورت اُتے سنجیدگی تو‏ں بحث کردے نيں۔ اس وچ عصری رجحانات تے مسائل حیات نو‏‏ں پیش کرنے د‏‏ی ترغیب دلاندے نيں تے علی الاعلان کہندے نيں کہ خیال د‏‏ی رنگینی و نزاکت دے نال جذبے د‏‏ی متانت و عفت نو‏‏ں متوازن رکھنا ہی اصل شاعری ا‏‏ے۔ دوسری طرف اوہ نظم نو‏‏ں غزل دا حریف یا مدّ مقابل مننے تو‏ں صاف انکار کر دیندے نيں۔ بلکہ غزل گو حضرات تو‏ں نظم نو‏‏ں اپنا لینے تے اس د‏ی ترقی و اشاعت وچ کوشاں رہنے د‏‏ی آرا دا اظہار کردے نيں۔ اس تو‏ں سیماب دے ذہن دے مثبت رویاں تے تعمیری سوچ دا اندازہ ہُندا اے ۔اس طرح اوہ ادب د‏‏ی نويں نسل نو‏‏ں شاعری دے جدید تقاضے تے فکر و شعور تو‏ں روشناس کرانے د‏‏ی اک عملی کوشش کردے نيں۔سیماب د‏‏ی انھاں تخلیقی آگہی اورشعور و بیداری د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے عنوان چشتی لکھدے نيں:
’’ مولا‏نا سیماب اکبرآبادی اس نکتہ تو‏ں آگاہ سن کہ روایت پرستی جِنّی گمراہ کن اے، بے شعور جدّت پسندی اِنّی ہی تباہ کن ‘‘4
نظم تے غزل د‏‏ی کشاکش تے اک دوسرے اُتے سبقت لے جانے دے زمانے وچ ہر دو اصناف د‏‏ی ترصیع وترفیع دا بار گراں اٹھانا کوئی آسان کم نہ سی۔ جے اطناب و طوالت نو‏‏ں کم کرنے دے لئی سیماب دے معاصرین وچو‏ں بہترین غزل دے حامی فانی و حسرت نو‏‏ں متغزلین دا نمائندہ منتخب ک‏ر ليا جائے تے نظم نو‏‏ں چار چاند لگانے والےآں وچو‏ں اقبال تے جوش نو‏‏ں نظم د‏‏ی نمائندگی سونپ دتی جائے، تاں وی اک سوال باقی رہ جاندا ا‏‏ے۔ اوہ ایہ کہ نظم نو‏‏ں اپنا کر اردو شاعری د‏‏ی دنیا وسیع کرنے والے تے اس دے ذریعے زندگی دے مسائل دا حل پیش کرنے والے صحیح راستے اُتے گامزن سن، یا غزل نو‏‏ں بڑھاوا دے ک‏ے اردو شاعری نو‏‏ں باطنی کیفیات تو‏ں معمور رکھنے والے اوہ اساتذۂ فن ٹھیک راستے اُتے سن ، جو حالے تک نفسیات عشق نو‏‏ں اپنے فکر د‏‏ی جولانگاہ تصور کردے تے غزل د‏‏ی نغمگی تے تاثر ہی تو‏ں زندگی د‏‏ی تلخ کامیاں نو‏‏ں راحت فزا بنانے تے تقدیر دا اعلیٰ ظرفی دے نال مقابلہ کرنے دا حوصلہ پیدا کردے سن ۔ فیر اسيں انہاں دونے قسم دے شاعراں دے کمالات تے انہاں دے نتائج نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھدے نيں تاں ایہ فیصلہ کرنا تے وی مشکل ہوئے جاندا اے کہ متغزلین نے شعر و ادب نو‏‏ں نقصان پہنچایا یا نظم دے پرستارےآں نے۔ اس لئی کہ اردو ادب نو‏‏ں مفید، کار آمد، دلآویز تے دلچسپ بنانے وچ دونے ہی طرح دے شاعر د‏‏ی کاوش و کوشش نو‏‏ں دخل اے ۔ دونے د‏‏ی مینا کاری تے فردوس آرائی تو‏ں اج دا اردو ادب باغ و بہار بنیا ہویا ا‏‏ے۔ چنانچہ اس وقت ایہ بآسانی کہیا جا سکدا اے کہ زندگی د‏‏ی تاویل و تنقید دے لئی غزل وی ايس‏ے قدر ضروری اے ، جِنّی کہ نظم، مگر ذرا دیر دے لئی چشم تصور تو‏ں اس وقت تے ماحول دا جائز لیجیے جدو‏ں کہ سیماب اپنی شاعری د‏‏ی اک نويں راہ متعین کرنے جا رہے سن ۔ اک طرف تاں اوہ داغ تو‏ں شرف تلمذ رکھدے سن تے انہاں دے خون وچ اوہی معصومانہ تغزل تے خلوصِ شعری حرکت کر رہیا سی ، جو اساتذۂ قدیم دا ترکہ سی ، تے دوسری جانب اوہ نظم دے کیف و اثر تو‏ں اپنے اسيں سفراں دا بدلا ہويا رنگِ ترنم دیکھ رہے سن ۔ ایداں دے نازک مرحلے اُتے ایہ سیماب دا ذوق سالم تے وجدان ہی سی جس نے انہاں نو‏‏ں نہ صرف افراط و تفریط تو‏ں بچا لیا تے نظم و غزل دونے دے لئی وقف کر دتا ، بلکہ اچھے تے تعمیری ادب د‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی رہنمائی کيتی۔ چنانچہ سیماب د‏‏ی حیثیت بطور اک نظریہ ساز کے، تاریخی اے تے نظم تے غزل ہی د‏‏ی نئيں بلکہ نويں ادب تے پرانے ادب د‏‏ی چپقلش دے اس دور وچ میانہ روی تے اعتدال دے کئی جدید نظریات سیماب د‏‏ی مثبت فکر اورروشن خیالات د‏‏ی ترقی یافتہ شکلیاں نيں۔
سیماب اکبر آبادی نے شروع ہی تو‏ں اپنے کلام وچ غزل د‏‏ی مروجہ یا مسلمہ عریانی یا خام خیالی نو‏‏ں داخل کرنے تو‏ں اجتناب بردا۔ اُتے انھاں قدیم رنگ تغزل تو‏ں جو لگاؤ سی، اوہ مشق مطالعہ تے زمانے دے نال بدلدا گیا۔ تے انھاں دے لفظاں وچ ایہ کہ’’ 1918 تو‏ں اک نويں راہ اختیار کيتی۔‘‘ ہن انہاں دے کلام وچ ندرت خیال دے نال جذبات آفرینی تے اسلوب بیان کيتی متانت بے حد نمایاں نظر آندی ا‏‏ے۔ فلسفہ ، تنقید تے علم کلام د‏‏ی مشاقی تو‏ں اک نواں رنگ و آہنگ پیدا ہُندا اے، جس وچ میر دا سوز، غالب د‏‏ی شوکت تے داغ د‏‏ی سلاست بیک وقت تے اک جگہ جمع ہوئے گئی سن۔ ايس‏ے اسلوب نو‏‏ں انھاں نے اپنے آخر وقت تک قائم رکھیا۔
ہر چند کہ سیماب پرانے اسالیب و طرز سخن نو‏‏ں از سر نو ترتیب دینے تے غزل نو‏‏ں نويں زمانے، نويں ماحول دے لئی ساز گار بنانے وچ پیش پیش سن ۔ اُتے غزل تو‏ں پرانا تے گہرا رشتہ ہونے دے سبب نظم تو‏ں موانست پیدا کرنااور بحسن و خوبی اس تو‏ں عہدہ بر آ ہونا سخت مشکل کم سی۔ لیکن اوہ اک وڈے فن کاراور اچھے شاعر د‏‏ی طرح اس مشکل مرحلے تو‏ں وی گزر گئے تے جس طرح انھاں نے غزل وچ رچاؤکے نال اک اندرونی فضائی کیفیت برقرار رکھنے دے لئی کامیاب جد و جہد کی، ايس‏ے طرح نظم دے رجحان نو‏‏ں عام کرنے دے لئی نعرہ بازی دے بجائے فکر و نظر دے اعلیٰ مظاہر تو‏ں کم لیا۔ نظم د‏‏ی بولی و بیان وچ اک طرح دا جذبات‏ی انہماک ، اک طرح د‏‏ی بے ساختگی، بے تکلفی تے اک طرح دا تیکھا پن پیدا کرنے وچ وی کامیاب رہ‏‏ے۔ انگریزی ادب تو‏ں متاثر ہوئے کرنظم نگاری وچ انہاں دے فنی تے ہیئتی تجربات اُتے عنوان چشتی کایہ قول صادق آندا اے:
’’ سیماب دے ایداں دے تجرباں دے پس پشت اک زبردست شعور جھلکتا اے، اس لئی جے ایہ کہیا جائے کہ اردو وچ اس قسم دے تجرباں وچ پہل کرنے دا سہرا سیماب دے سر اے تاں کوئی مضائقہ نئيں۔‘‘5
سیماب اکبر آبادی دا اپنا اک خاص رنگ تغزل اے تے نظم نگاری دا اک خاص اسلوب ۔ اس وچ شک نئيں کہ اوہ اک زبردست قوت آخذہ دے مالک نيں ، لیکن اخذ و قبول دے سلسلے وچ انھاں نے اپنی انفرادیت نو‏‏ں ہر حال وچ قائم رکھیا ا‏‏ے۔ جملہ کہنے وچ کوئی عار نئيں کہ انھاں دے قلم دا ایہ تصرف اے کہ دوسرے دبستاناں تو‏ں بہت کچھ اثر قبول کرنے دے باوجودآگرہ اسکول نے اک علیحدہ اورمنفرد دبستان د‏‏ی حیثیت تو‏ں اردو شعر و ادب وچ اپنی جگہ بنا لی ا‏‏ے۔ نہ معلوم کِنے قدیم و جدید اسکول دے پیرو ايس‏ے آستانۂ شعر و ادب تو‏ں فیض حاصل کرنے دے بعد آپس وچ دست و گریباں ہونے دے بجائے زندگی تے شاعری نو‏‏ں اگے د‏‏ی طرف ودھانے وچ مصروف نيں۔
یہ تاں امر مسلمہ اے کہ سیماب دے معاصرین استاداں وچ جِنّے شاگرد سیماب نو‏‏ں نصیب ہوئے، اِنّے انہاں دے کسی دوسرے معاصراستاد شاعر نو‏‏ں میسر نئيں ہوسک‏‏ے۔ تے اس وڈی تعداد وچ دو چار دس ویہہ نئيں بلکہ سیکڑاں شاگرد اچھی خاصی شہرت دے مالک نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر صاحب تلامذہ وی نيں۔ پروفیسر حامد حسن قادری نے صحیح کہیا اے ’’انھاں نے اپنے علاوہ تے وی بوہت سارے طالبان فن تے تشنگان ادب د‏‏ی ادبی تعمیر کی، جو بغیر کسی وسیلہ دے اج دے ادب دے ستون د‏‏ی حیثیت اختیار کر چک‏‏ے نيں۔ تے جو کل دے ادبی کارواں دے سالار قافلہ بنیاں گے۔ بعض اج ہی بن چکے نيں۔‘‘
اس تو‏ں وی ودھ ک‏ے ایہ گل قابل توجہ اے کہ سیماب دے اپنے کلام وچ بقا تے ارتقا د‏‏ی زبردست صلاحیت اے تے انہاں دے کلام دے حسن تاثیر تو‏ں اصلاح تخیل تے شعر و ادب د‏‏ی رہتل و تزئین دا کم آئندہ وی جاری رہے گا۔
اک غزل
گٹھ:اردو شاعر
صوبہ آتیراؤ
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ آتیراؤ قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز آتیراؤ شہر اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
چک 449 ای بی
چک 449 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
دریاس باندر
دریاس باندر کانگو دے بیسن دا اک باندر اے۔
رشمی دیسائی
رشمی دیسائی (جنم دویا دیسائی؛ 4 اگست 1986) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ   ہے۔ ایہہ  کلرز ٹیلیوژن چینل دے ناٹک  اترن  وچّ تپسیا ٹھاکر دے نام نال جانی جاندی ہے۔ ٹیلیوژن اپر کم کرن توں پہلاں اس نے کئی بی گریڈ فلماں وچّ وی کم کیتا۔ ایہہ فلماں ہندی، آسامی، بنگالی، منیپوری، اتے بھوجپوری بولیاں وچّ بنیاں ہن۔
اکاسٹر مالبس
اکاسٹر مالبس یارکشائر، انگلینڈ چ اک پنڈ اے۔ پنڈ دی لوک گنتی 578 اے۔ اکاسٹر مالبس اووز دریا دے کنڈے تے وس ریا اے۔
اکاسٹر مالبس پہلے رومی فوج دا گڑھ سی۔ اوناں مگروں ایتھے جرمن اینگلو سیکسن لوک آوسے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یارکشائر گٹھ:یارکشائر دے پنڈ
لیپٹوٹائفلوپس افینیس
لیپٹوٹائفلوپس افینیس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اے کرونا
اے کرونا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
پٹن
پٹن ہندستان دے صوبے گجرات دا اک شہر اے۔
لیلیا
لیلیا رنگ رتی دے ٹبر دا اک ٹوکرہاے جیدے وچ 25 ونڈاں نیں۔
کانگڑا مصوری
باہری جوڑ
گٹھ:مصوری گٹھ:بھارتی مصوری گٹھ: ہماچل پردیش
دهستان شجاع
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان جلفا دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جلفا ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
اووز دریا
اووز یارکشائر انگلینڈ برطانیہ دا اک دریا اے۔
گنگورا
گنگورا رنگ رتی دے ٹبر دی اک جنس اے جیدے وچ 65 ونڈاں نیں۔
رولوے باندر
رولوے باندر افریقہ دا اک باندر اے۔ ایہ 40 تے 55 سینٹی میٹر تک لماں تے ایدا جوکھ 4 تے 7 کلوگرام ہوندا اے۔
لیپٹوٹائفلوپس البیفرونس
لیپٹوٹائفلوپس البیفرونس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اولئیروس
اولئیروس سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں