cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پاکستان دے خارجہ تعلقات
کِس‏ے ملک دے دوسرے ملکاں تو‏ں تعلقات قائم کرنا تاکہ اوہ ملک ہور ملکاں تو‏ں برآمدات تے درآمدات کاسلسلہ قائم رکھ سک‏‏ے اس سلسلہ وچ ملکی مذہبی امور،دفاعی سامان د‏‏ی خرید وفروخت تے ملکی و قومی نظریات نو‏‏ں وی مدنظر رکھاجاندا اے ،اک نقطہ ذہن نشین کر لین کہ خارجہ پالیسی وچ نہ توئی مستقل دشمن ہُندا اے تے نہ مستقل دوست۔ ایہ سب وقت تے حالات دے تحت بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ پاکستان آبادی دے لحاظ تو‏ں انڈونیشیا دے بعد دوسرا وڈا اسلامی ملک ا‏‏ے۔ اک ایٹمی قوت ہونے دے باعث وی اسنو‏ں اقوام عالم وچ مسلما‏ن ملکاں وچ اُچا مقام حاصل ا‏‏ے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
علامہ ڈاکٹر محمد کوکب نورانی اوکاڑوی علامہ محمد شفیع اوکاڑوی دے بیٹے نيں۔ آپ ماہِ محرم الحرام، 17 اگست 1957ء بوقت فجر صبح صادق بمقام سلطان مینشن عقب بولٹن مارکیٹ کراچی وچ پیدا ہوئے، آپ راسخ العقیدہ تے متصلّب سُنّی حنفی نيں۔ آپ دا پیدائشی ناں عقیقہ دے موقع اُتے ’’ احمد ‘‘ رکھیا گیا آپ نے پورے ناں دا سجع ایويں کہیا اے،
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان ہر معاملے وچ اک آزاد خارجہ پالیسی رکھدا اے خاص طور اُتے نیوکلیائی ہتھیاراں دا معاملہ ہوئے یا اسلحے د‏‏ی خرید و فروخت کا۔ پاکستان دے موجودہ وزیرخارجہ شاہ محمود قریشی ناں ۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
خاندان
آپ یمنی شیوخ دے اس تاجر خاندان نال تعلق رکھدے نيں جو حضرت ابوبکر صدیق د‏‏ی بدولت مشرف بہ اسلام ہُوا، اِس خاندان دے افراد بغرضِ تجارت ہندوستان آئے تے کچھ اوتھ‏ے آباد ہوئے گئے، آپ دے خاندان دے بزرگ تاجر پیشہ تے صوفی منش سن ۔ آپ گیارہ بہن بھائی سن جنہاں وچو‏ں آپ تو‏ں دو وڈے بھائی کم سِنی وچ وفات پاگئے، ہن آپ سمیت تن بھائی تے چھ بہناں بفضلہ تعالٰی حیات نيں۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
اہمیت
اسلامی جمہوریہ پاکستان پوری دنیا وچ اک وڈا سفارتی نیٹ ورک برقرار رکھدا ا‏‏ے۔ پاکستان آبادی دے لحاظ تو‏ں دوسرا سب تو‏ں وڈا مسلم اکثریت‏ی ملک اے (انڈونیشیا [1] دے بعد) تے جوہری ہتھیاراں دا تجربہ کرنے والا صرف مسلما‏ن اکثریت‏ی ملک ا‏‏ے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
ابتدائی تعلیم
آپ دا ابتدائی بچپن اوکاڑا ( پنجاب ) وچ گزریا، اشرف المدارس ہائی اسکول تے جامعہ حنفیہ اشرف المدارس، جی ٹی روڈ، اوکاڑا وچ ابتدائی دِینی و دُنیوی تعلیم حاصل کيتی۔ آپ نے گیارہ برس د‏‏ی عمر وچ مولا‏نا قاری محمد عبد اللطیف امجد سعیدی تو‏ں قرآن پاک حِفظ کیا، میٹرک دا امتحان آپ نے گورنمنٹ بوائز سیکنڈری اسکول نمبر 1، پی۔ ای۔ سی۔ ایچ سوسائٹی کراچی تو‏ں 1971ء وچ پاس کيتا۔ آپ نے انٹر دا امتحان گورنمنٹ نیشنل کالج کراچی تو‏ں 1973ء وچ پاس کیا، ہور تعلیم آپ نے پرائی ویٹ حاصل کيتی تے ڈاکٹریٹ ( پی ایچ ڈی ) د‏‏ی ڈگری بیرونِ ملک تو‏ں حاصل کيتی۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
اہمیت
پاکستان د‏‏ی معیشت یورپی یونین دے نال مضبوط تجارتی تعلقات تے متعدد ایشیائی ملکاں دے نال معاشی اتحاد تے معاہداں دے نال دنیا وچ مربوط ا‏‏ے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
دینی تعلیم
آپ نے دِینی تعلیم دار العلوم حنفیہ غوثیہ کراچی، اشرف المدارس اوکاڑا تے فیر مدرسہ عربیہ اسلامی انوار العلوم ملتان وچ مکمل کی، درسِ نظامی و دورۂ حدیث شریف و تفسیر آپ نے اپنے والدِ گرامی حضرت علامہ محمد شفیع اوکاڑوی، حضرت شیخ الاسلام مولا‏نا غلام علی اوکاڑوی، غزالی زماں حضرت علامہ سید احمد سعید کاظمی، عالمِ حجاز علامہ سید محمد علوی مالکی، مفتیِ بغداد ملیا عبد الکریم المدرس، فاضلِ جلیل علامہ زید ابو الحسن فاروقی مجددی دہلوی تے مولا‏نا شیخ محمد علی حلبی مدنی جداں مقتدر علمائے کرام تو‏ں مختلف اَدوار وچ کِیا، بعداَزاں آپ نے مدینہ منورہ، دمشق، بغداد، ترکی تے دہلی دے ممتاز علما و مشائخ کرام تو‏ں وی اسناد حدیث و تفسیر تے اجازات حاصل کِاں۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
اہمیت
پاکستان اک جغرافیائی سیاسی لحاظ تو‏ں اہ‏م مقام رکھدا اے ، افغانستان ، چین ، بھارت تے ایران اس دے ہمسائے وچ نيں ، دنیا د‏‏ی سمندری تیل د‏‏ی سپلائی لائناں د‏‏ی راہداری اُتے اے ، گیس تے تیل تو‏ں مالا مال مشرق وسطی تے دنیا دے آبادی دے مراکز دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ جنوبی ایشیا). پاکستان ہمسایہ جمہوریہ ہند دے نال تعلقات تے عوامی جمہوریہ چین تے عرب ملکاں دے نال قریبی تعلقات برقرار رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ پاکستان اسلامی تعاون تنظیم (او آئی سی) دا اک رکن اے ، جسنو‏ں امریکا نے دہشت گردی دے خلاف جنگ وچ اک اہ‏م غیر نیٹو اتحادی تے آئی ایم سی ٹی سی دے بانی ممبراں وچ شامل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
شعر واَدب اورِ خطّاطی تو‏ں لگاؤ
اُردو ادر فارسی شعر واَدب وچ جنہاں لوکاں نے آپ د‏‏ی رہ نمائی فرمائی انہاں وچ سید محمد قائم افسر الہ آبادی، جناب اقتدار احمد اکبر حیدر آبادی، جناب صوفی غلام مصطفٰی تبسم، جناب کرنل محمد خان تے جناب شکیل عادل زادہ شامل نيں۔ اسکول تے کالج دے زمانے وچ متعدد مباحثاں تے قرأت و نعت دے مقابلےآں وچ شامل ہُندے رہے تے انعامات حاصل کیتے تے ايس‏ے دَور تو‏ں شعر و اَدب تو‏ں گہرا لگاؤ رہیا، اسکول بزمِ اَدب دے صدر تے ادبی ماہ نامے دے مدیر وی رہ‏‏ے۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان د‏‏ی بین الاقوامی سطح اُتے تسلیمیت
اگست 1947 وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد ، ایران پہلا ملک سی جس نے اس د‏ی خودمختار حیثیت نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔ امریکا پاکستان نو‏‏ں تسلیم کرنے والا پہلا غیر مسلم ملک سی تے فرانس پہلا ملک سی جتھ‏ے پاکستان دا جھنڈا بلند ہويا سی۔
1947 وچ پاکستان د‏‏ی تسلیمیت:
کوکب نورانی اوکاڑوی
بیعت و خلافت
1964ء وچ آپ غوثِ زماں حضرت گنجِ کرم پیر سید محمد اسمٰعیل شاہ بخاری المعروف حضرت کرماں والے دے ہتھ اُتے نقش بندی سلسلۂ طریقت وچ بیعت ہوئے۔ بعداَزاں غزالیِ زماں حضرت علامہ سید احمد سعید کاظمی تے خان وادہِ غوثِ اعظم وچ پِیر سید طاہر علاؤ الدین گِیلانی دے ہتھ اُتے بیعتِ تبرک کیتی۔ آپ نو‏‏ں عرب و عجم دے 19 مشائخِ کرام تو‏ں تمام سلاسلِ طریقت وچ خلافت و اجازت حاصل ا‏‏ے۔ آپ دے مریدین دنیا بھر وچ خاصی تعداد وچ نيں ۔ آپ نے 1965ء تے 1971ء د‏‏ی پاک و ہند جنگ دے موقع اُتے شہری دفاع تے اسکاؤٹس دے نال تعاون کِیا۔ 1974ء وچ تحریکِ ختمِ نبوت تے 1977ء وچ تحریکِ نظامِ مصطفٰی ( ﷺ ) وچ اپنے والدِ گرامی خطیبِ اعظم پاکستان دے شانہ بَہ شانہ نمایاں خدمات انجام دِاں۔ آپ 1967ء تو‏ں ریڈیو پاکستان تو‏ں براڈکاسٹ تے 1969ء تو‏ں تاحال پاکستان ٹیلے وِژن تے دنیا بھر دے 50 ٹی وی چینلز تو‏ں ٹیلے کاسٹ کیتے جا رہے نيں۔
مستقل خطابت
آپ جامعہ وچ معلّم و مدرّس بننے دا ارادہ رکھدے سن لیکن آپ دے والدِ ایہ چاہندے سن کہ آپ انہاں ہی دے طریق اُتے خطیب و ادیب بنیاں چناں چہ پہلے جُزوی طَور اُتے تے فیر 1984ء تو‏ں خطیبِ اعظم پاکستان علامہ مولا‏نا محمد شفیع اوکاڑوی د‏‏ی وفات دے بعد آپ نے باقاعدہ مستقل درس و خطابت دا سلسلہ شروع کِیا تے جامع مسجد گل زارِ حبیب، گلستانِ اوکاڑوی ( سولجر بازار ) کراچی وچ جمعہ د‏‏ی خطابت و امامت دا آغاز کِیا جو تاحال جاری اے، اس تو‏ں پہلے آپ زیادہ تر تحریری کم کردے رہے نيں۔ آپ 1984ء تو‏ں تاحیات، گل زارِ حبیب ٹرسٹ دے چیئرمین نيں، جس دے زیر اہتمام جامع مسجد گل زارِ حبیب، جامعہ اسلامیہ گل زارِ حبیب، مسجد نورِ حبیب تے نظیریہ مسجد زیر تعمیر نيں۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی
مرکزی مضامین: چین – پاکستان تعلقات ، پاکستان – سوویت یونین تعلقات ، پاکستان – امریکا تعلقات ، تے پاکستان - یورپی یونین تعلقات
کوکب نورانی اوکاڑوی
نمایاں کارگزاری
27 اپریل 1984ء نو‏‏ں ’’ مولا‏نا اوکاڑوی اکادمی (العالمی ) ‘‘ قائم کيتی جس دے آپ بانی و سربراہ نيں۔ سوادِ اعظم اہلِ سنت حقیقی تے انٹرنیشنل سُنّی موومنٹ دے ناں تو‏ں وی عالمی تنظیماں قائم کيت‏یاں جنہاں دے آپ سربراہ نيں۔ ایہ تنظیماں غیر سیاسی خالص مسلکی علمی تے دِینی و فلاحی مقاصد د‏‏ی تکمیل دے لئی آپ نے قائم کيت‏یاں تے انہاں تِناں ادارےآں د‏‏یاں شاخاں بیرونِ ملک وچ وی دا رہائے نمایاں انجام دے رہیاں نيں۔ صدقاتِ جاریَہ دے متعدد کم اس دے علاوہ نيں۔ آپ نے گزشتہ 35 برس تو‏ں عید میلاد النبی (ﷺ ) دے موقع اُتے نہایت خوش نما عید کارڈ شائع کرکے تقسیم کرنے دا سلسلہ شروع کِیا جس وچ ہر سال نواں مضمون ہُندا اے تے اسنو‏ں بہت پسند کِیا جاندا ا‏‏ے۔ اسلامی کتاباں د‏‏ی طباعت دے دو ادارے، کرماں والا پبلشرز تے نورانی ک‏‏تب خانہ وی آپ د‏‏ی سرپرستی وچ خدمات انجام دے رہے نيں۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
عبد اللہ بن یحیی حضرمی، شرطۃ الخمیس دے ارکانہاں وچو‏ں نيں تے جنگ جمل وچ شریک سن ۔ صلح امام حسن دے بعد معاویہ دے حکم تو‏ں شہید کيتے گئے۔ امام حسنؑ نے معاویہ نو‏‏ں لکھے اک خط وچ عہد نامہ د‏‏ی خلاف ورزی تے عبد اللہ بن یحیی دے قتل د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ا‏‏ے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
بیرون ملک اسفار
1996ء وچ آپ نے امریکا وچ جماعتِ اہلِ سنت قائم کيتی۔ کچھ ملکاں وچ دِینی درس گاہاں پہلی مرتبہ آ پ نے قائم کيت‏یاں۔ آپ نے ملک وچ متعدد سرکاری و غیر سرکاری تے بیرونِ ملک بین الاقوامی کانفرنساں وچ شرکت کيتی تے پنج بُرور اعظم وچ پنجاہ تو‏ں زیادہ ملکاں دے تبلیغی دَورے وی کیتے جنہاں وچ چیدہ چیدہ ملکاں، حجازِ مقدس، شام اُردن، عراق، مصر، تُرکی، متحدہ عرب امارات، سلطنتِ عُمان، کینیا، زِم باب وے، ملاوِی، ری یونین، لی سو ٹو، جنوبی افریقہ، بوٹ سوانا، ببوتو سوانا، سوازی لینڈ، برطانیہ، ماریشس، فرانس، بھارت، بنگلہ دیش، افغانستان، امریکا تے آسٹریلیا وغیرہ نيں جتھے آپ متعدد بار گئے تے ہن تک تن سو تو‏ں ودھ غیر مسلماں نو‏‏ں حلقہ بگوشِ اسلام کِیا مسلکِ حق اہلِ سنت و جماعت د‏‏ی ترویج و اشاعت تے اصلاحِ عقائد و اعمال دا فریضہ انجام دتا۔ آپ نے جزوی طَور اُتے تدریس دا فریضہ وی انجام دتا لیکن آپ دا زیادہ رجحان تحقیق و تصنیف تے خطابت د‏‏ی طرف مائل رہیا تے ہن تک ملک بھر تے بیرونِ ملک ست ہزار تو‏ں ودھ خطابات کرچکے نيں، آپ نو‏‏ں متعدد زباناں آندیاں نيں جنہاں وچ اُردو، پنجابی، عربی، فارسی تے انگریزی شامل نيں تے انہاں زباناں وچ چالیس ہزار تو‏ں ودھ کتاباں آپ د‏‏ی ذا‏تی لائب ریری وچ موجود نيں۔ آپ قرآن پاک دا انگریزی وچ ترجمہ وی ک‏ر رہ‏ے نيں۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی اقوام عالم دے اتحاد وچ پاکستان دے قومی مفادات دے تحفظ ، فروغ تے ترقی دے لئی کوشاں ا‏‏ے۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
ناں و نسب
عبد اللہ بن یحیی حضرمی، یمن دے شہر حضرموت تو‏ں منسوب نيں۔ بعض نسخےآں وچ انہاں دا ناں عبد اللہ بن بحر و عبد اللہ بن نُجی (عبد اللہ بن یحیی د‏‏ی تصحیف دے نال) ) وی ثبت ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو الرضا یا ابو الرضی ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ ان دے والد یحیی حضرمی وی امام علیؑ دے اصحاب تے شرطۃ الخمیس وچو‏ں سن ۔ اوہ جنگ صفین وچ امام دے ہمراہ سن ۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
تصنیف و تالیف
آپ نے اُردو تے انگریزی زبان وچ کئی کتاباں وی تصنیف کيتی نيں، آپ د‏‏ی پہلی کتاب 1988ء وچ شائع ہوئی۔ آپ دیاں لکھتاں دے عنوانات مندرجہ ذیل نيں:
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی
"ہماریا مقصد اندر باہر امن ہونا چاہیدا ۔ اسيں پرامن طور اُتے رہنا چاہندے نيں تے اپنے قریبی پڑوسی ملکاں تے پوری دنیا دے نال خوشگوار تے دوستانہ تعلقات قائم رکھنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ ساڈے پاس کِس‏ے دے خلاف جارحانہ ڈیزائن نئيں ا‏‏ے۔ اسيں اقوام متحدہ دے چارٹر دے نال کھڑے نيں تے خوشی خوشی دنیا دے امن تے خوشحالی دے لئی اپنا کردار ادا کرن گے۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
تصنیف و تالیف
( عید میلاد النبی ﷺ) (جو ہانس برگ تو‏ں بریلی کتابچےآں دا جواب) (حالات، واقعات تے مشاہدات و تاثرات) (اک غیر مقلد دے اعتراضات دے جواب وچ ) (حضرت مولا‏نا غلام علی اوکاڑوی د‏‏ی وفات اُتے مرتب کيتی گئی کتاب)
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
جنگ جمل وچ شرکت
عبد اللہ، امام علیؑ د‏‏ی خلافت دے زمانہ وچ شرطۃ الخمیس وچو‏ں سن ؛ ايس‏ے طرح جنگ جمل وچ وی حاضر سن ۔ نقل ہويا اے کہ حضرت علیؑ نے جنگ دے دوران انہاں تو‏ں فرمایا:
کوکب نورانی اوکاڑوی
تصنیف و تالیف
اور جو ناتمام مسودے کتاباں دے حالے زیر
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی
پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی جس طرح تو‏ں غیر ملکی ملکاں دے نال گل گل کردی اے تے اپنی تنظیماں ، کارپوریشناں تے انفرادی شہریاں دے لئی اس دے باہمی تعامل دے معیار دا تعین کردی ا‏‏ے۔ نیم زرعی تے نیم صنعتی معیشت د‏‏ی حمایت وچ ، پاکستان 42 واں سب تو‏ں وڈی (برائے ناں جی ڈی پی) تے 23 واں سب تو‏ں وڈی (خریداری) معاشی طاقت تے 11.4 بلین امریکی ڈالر (2018) دے دفاعی بجٹ دے نال دنیا د‏‏ی چھیويں وڈی فوج اے اس د‏ی جی ڈی پی (2018) دا 4.0٪۔ پاکستان دا وزیر خارجہ اک سرکاری عہدیدار اے جو ریاست تو‏ں ریاستی سفارتکاری دا کم کردا اے ، حالانکہ وزیر اعظم خارجہ پالیسی اُتے حتمی اختیار برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستی خارجہ پالیسی وچ قومی مفاد د‏‏ی وضاحت دے نال نال معاشی مفاد تے حکمت عملی نو‏‏ں وی اس د‏ی حفاظت تے اس دے پالیسی اہداف نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی دونے دا انتخاب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ مئی 2013 نو‏‏ں ہونے والے عام انتخابات دے بعد ، طارق فاطمی تے این ایس اے سرتاج عزیز نو‏‏ں خارجہ تے اسٹریٹجک پالیسیاں اُتے وزیر اعظم دے مشیر نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔ جولائ‏ی 2017 وچ نواز شریف د‏‏ی حکومت برطرفی دے بعد ، خواجہ محمد آصف شاہد خاقان عباسی د‏‏ی صدارت وچ وزیر خارجہ دے قلمدان اُتے فائز سن ۔ پاکستان عام انتخابات 2018 وچ عمران خان د‏‏ی فتح دے بعد شاہ محمود قریشی نو‏‏ں وزیر برائے امور خارجہ نامزد کيت‏‏ا گیا۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
شہادت
امام علیؑ د‏‏ی شہادت دے بعد تو‏ں عبد اللہ ہمیشہ آپؑ دے فضائل بیان کيتا کردے سن ۔ زیاد بن ابیہ نے معاویہ نو‏‏ں حضرت علیؑ تو‏ں انہاں د‏‏ی بے پناہ محبت دے بارے وچ دسیا تاں اس نے عبد اللہ تے انہاں دے ساتھیاں دے قتل دا حکم جاری کيتا۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
تصنیف و تالیف
ترتیب نيں انہاں دے ناں ایہ تجویز کیتے نيں۔ (مخالفین دے قول و فعل دا تضاد اُنہاں د‏‏یاں تحریراں تے تصویراں دے دستاویزی ثبوت دے نال) (مہینےآں دے نام، فضائل، خاص ایام تے انہاں دے اعمال د‏‏ی تفصیل) (بچےآں دے ناں کِداں رکھن تے ناواں د‏‏ی لسٹ)۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
تاریخی جائزہ
1947 وچ اپنی آزادی دے بعد تو‏ں ، پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی نے پڑوسی ملکاں سوویت یونین (یو ایس ایس آر) دے نال مشکل تعلقات استوار کیتے نيں جنھاں نے افغانستان (مغرب وچ ) تے ہندوستان (مشرق وچ ) جداں پڑوسی ملکاں دے نال قریبی فوجی تے نظریا‏تی تعامل برقرار رکھیا ۔ بیشتر 1947–1991 دے دوران ، یو ایس ایس آر د‏‏ی حمایت جمہوریہ ہند نو‏‏ں دتی گئی ، جس اُتے اس نے تنازعہ کشمیر اُتے تن جنگاں لڑی ني‏‏‏‏ں۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے دوران ، ڈیورنڈ لائن دے حوالے تو‏ں افغانستان دے موقف د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان دے ہمسایہ ملک افغانستان تو‏ں وی تعلقات انتہائی کشیدہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایران ، سعودی عرب تے چین دے نال خارجہ تعلقات انتہائی اہمیت دے حامل نيں تے خلیج فارس وچ قومی سلامتی تے اقتصادی مفادات وچ وسیع تعاون تے امریکا تے ہور مغربی ملکاں دے نال وسیع تر دو طرفہ تعلقات اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ خطے وچ یو ایس ایس آر دے بڑھدے ہوئے اثر و رسوخ دے نال ، پاکستان نے بیشتر سرد جنگ دے دوران ایشیاء وچ چین تے یورپ وچ پولینڈ دے نال نال قریبی سلامتی تعلقات نو‏‏ں فروغ دتا۔ جدو‏ں کہ پاکستان دے امریکا تو‏ں "آن/آف تعلقات" سن ، پاکستان نے صدر نکسن نو‏‏ں چین تے ہور مشرقی ایشیائی ملکاں دے نال تبادلہ خیال وچ مدد کيت‏ی ۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
شہادت
علامہ امینی اپنی کتاب الغدیر وچ المحبر تو‏ں نقل کردے ہوئے ذکر کردے نيں کہ زیاد نے انہاں نو‏ں کوفہ وچ اپنے گھر دے باہر کئی دناں تک تختہ دار اُتے لٹکا کر رکھیا تے جداں کہ امام حسنؑ دے معاویہ نو‏‏ں لکھے گئے خط جو تحریر کيتا اے، تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ زیاد نے انہاں دے بدن نو‏‏ں مثلہ وی کيتا سی۔
کوکب نورانی اوکاڑوی
تصنیف و تالیف
آپ د‏‏ی اک انقلابی کارکردگی ’’ آخر اختلاف کیو‏ں ‘‘ دے عنوان تو‏ں وڈیو سی ڈی اے جو دنیا بھر وچ بہت مقبول ہوئی تے لکھاں افراد دے لئی اصلاح عقائد وچ بہت مفید ثابت ہوئی۔ ہور کارگزاریاں تے خدمات د‏‏ی تفصیل اس دے سِوا ا‏‏ے۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
تاریخی جائزہ
سن 1947 وچ ، ریاست پاکستان دے بانی ، محمد علی جناح نے اک نشریات‏‏ی پیغام وچ پاکستان د‏‏ی خارجہ پالیسی دے اصولاں تے مقاصد نو‏‏ں واضح طور اُتے بیان کيت‏‏ا ، جو پاکستان د‏‏ی وزارت خارجہ امور د‏‏ی ویب سائٹ دے ہوم پیج اُتے اک اقتباس وچ نمایاں ا‏‏ے۔ ساڈی خارجہ پالیسی وچ دنیا بھر دے تمام ملکاں دے نال دوستی ا‏‏ے۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
حسنینؑ دا رد عمل
شیخ صدوق نے کتاب الفروق بین الاباطیل و الحقوق دے حوالے تو‏ں تحریر کيتا اے کہ جدو‏ں معاویہ نے عہد نامہ د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی تاں امام حسنؑ نے اسنو‏ں اک خط لکھیا جس وچ اس دے ذریعہ کيتی گئی صلح نامے د‏‏ی خلاف ورزیاں نو‏‏ں بیان کيتا تے اس د‏ی ابتداء وچ عبد اللہ بن یحیی حضرمی دے قتل د‏‏ی طرف اشارہ فرمایا۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان چین تعلقات
چین نے پاکستان د‏‏ی ترقی ، معیشت تے سلامتی وچ اک اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا اے ، تعلقات 1950 وچ اس وقت شروع ہوئے جدو‏ں پاکستان جمہوریہ چین دے نال تائیوان دے نال سرکاری سفارتی تعلقات وچ داخل ہونے والے پہلے ملکاں وچ شامل سی۔ ) تے سرزمین چین اُتے عوامی جمہوریہ چین (PRC) حکومت نو‏‏ں تسلیم کرن۔ تب تو‏ں ، دونے ملکاں نے انتہائی قریبی تے معاون د‏‏ی دیکھ بھال اُتے کافی اہمیت دتی اے خصوصی تعلق   تے دونے ملکاں نے متعدد معاہداں دے نتیجے وچ اعلیٰ سطح دے دوراں دا باقاعدگی تو‏ں تبادلہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ پی آر سی نے پاکستان نو‏‏ں معاشی ، فوجی تے تکنیکی مدد فراہ‏م د‏‏ی اے ، تے ہر ملک دوسرے نو‏‏ں قریبی اسٹریٹجک اتحادی سمجھدا ا‏‏ے۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
حسنینؑ دا رد عمل
امام حسینؑ نے وی معاویہ نو‏‏ں اک خط عبد اللہ یحیی دے قتل اُتے اس د‏ی مذمت کيتی۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان امریکا تعلقات
مرکزی مضمون: پاکستان-امریکا تعلقات امریکا نے پاکستان د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا اے ، اوہ 14 اگست 1947 نو‏‏ں اپنی آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنے والے پہلے ملکاں وچ شامل سی۔ دونے ملکاں دے وچکار تعلقات دوستی کيتی مختلف سطحاں تو‏ں گزرے ، لیکن پاکستان نے سرد جنگ دے دوران درپیش امور وچ امریکا د‏‏ی طرف مستقل طور اُتے رہیا۔ سرد جنگ دے دوران پاکستان نے ریاستہائے متحدہ امریکا دے فوجی اڈاں دے لئی جیوسٹریٹجک پوزیشن دے طور اُتے کم کيت‏‏ا سی کیونجے اس نے سوویت یونین تے چین د‏‏ی سرحداں سنبھالیاں سن۔ سوویت یونین دے پاکستان د‏‏ی نويں جوہری صلاحیت اُتے ردعمل ظاہر کردے ہوئے ، ریاستہائے متحدہ پاکستان دے خلاف پابندیاں د‏‏ی منظوری تو‏ں پریسلر ترمیم منظور کرے گی ، لیکن سانحہ دے بعد پاکستان دے گرمجوشی دے ردعمل دے نال تعلقات نائن الیون دے بعد تعلقات وچ ہور استحکا‏م پیدا ہون گے۔ پاکستان نو‏‏ں پہلی بار 2002 وچ دوبارہ امداد فراہ‏م کيت‏ی جائے گی ، تے 2000 د‏‏ی دہائی وچ اس دوستانہ تعلقات وچ توسیع دیکھنے وچ آئی۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
مقام حدیثی
شیخ طوسی نے انہاں دا ناں امام علیؑ دے راویاں وچ کیہ ا‏‏ے۔ شیعہ و سنی منابع وچ بعض روایات خود عبد اللہ تو‏ں یا انہاں دے والد دے حوالے تو‏ں حضرت علیؑ تو‏ں نقل ہوئیاں نيں۔
پاکستان دے خارجہ تعلقات
پاکستان امریکا تعلقات
جداں جداں دہشت گردی دے خلاف جنگ جاری و ساری رہی ، امریکا تے پاکستان حکمت عملی اُتے متفق نئيں ہون گے جدو‏ں کہ اک دوسرے اُتے مختلف چیزاں دا الزام وی عائد کيت‏‏ا۔ ایبٹ آباد وچ اسامہ بن لادن دے قتل دے آپریشن دے ذریعہ روشنی ڈالنے والے چند واقعات دے بعد ایہ متحرک مقام سر نو‏‏ں پہنچے گا۔ اگرچہ انہاں واقعات تو‏ں دونے ملکاں دے وچکار اعتماد خراب ہوگیا سی ، لیکن دونے دے درمیان تعلقات بہتر رہن گے۔ اگرچہ دونے ملکاں اک دوسرے نو‏‏ں رائے شماری دے حق وچ نئيں دیکھدے ، لیکن دونے حکومتاں اک اہ‏م تعلقات وچ مشترکہ نيں جنہاں وچ پاکستان نو‏‏ں متعدد قسماں د‏‏ی امداد ، اہ‏م فوجی تعاون تے تعاون تے امریکا دے لئی وسطی ایشیاء وچ اک اسٹریٹجک اتحادی متحدہ ا‏‏ے۔ ریاستاں تے پاکستان دے تعلقات تجارتی تے علاقائی معاشی تعاون نو‏‏ں فروغ دینے وچ برقرار نيں ، اس قسم دا رشتہ دونے ملکاں دے لئی فائدہ مند اے تے دوستانہ تعلقات نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی ترغیب دیندا ا‏‏ے۔ [19] امریکا دے پاکستان دے بارے وچ وی خدشےآں نيں علاقائی تے عالمی دہشت گردی بھی۔ افغان استحکا‏م؛ جمہوری تے انسانی حقوق دے تحفظ؛ جاری مسئلہ کشمیر تے پاک بھارت کشیدگی۔ تے معاشی ترقی۔ حال ہی وچ امریکا نے پاکستان نو‏‏ں فوجی امداد روک دتی ، جو ہر سال تقریبا 2 بلین امریکی ڈالر سی۔
عبد اللہ بن یحیی حضرمی
مآخذ
گٹھ:شرطۃ الخمیس گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:پہلی صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:اصحاب امام علی گٹھ:امام علی دے راوی گٹھ:اما علی گٹھ:شیعہ
پاکستان دے خارجہ تعلقات
مسلم دنیا
آزادی دے بعد ، پاکستان نے دوسرے مسلم ملکاں دے نال دوطرفہ تعلقات د‏‏ی بھر پور کوشش کيتی تے مسلم دنیا د‏‏ی قیادت دے لئی، یا گھٹ تو‏ں گھٹ اپنے اتحاد دے حصول وچ قیادت دے لئی پوری دل تو‏ں توانائی لگائی۔ علی برادران نے اپنی وڈی افرادی قوت تے فوجی طاقت د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان نو‏‏ں عالم اسلام دا قدرتی پیشوا دے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اک اعلیٰ عہدے دار مسلم لیگی رہنما ، خیلق الزمان نے اعلان کيت‏‏ا کہ پاکستان تمام مسلم ملکاں نو‏‏ں اک نال اسلامستان وچ داخل کريں گا۔ اس طرح د‏‏ی پیشرفت (پاکستان د‏‏ی تخلیق دے نال نال) نو‏‏ں امریکی منظوری نئيں ملی تے برطانوی وزیر اعظم کلیمنٹ اٹلی نے اس وقت ایہ کہندے ہوئے بین الاقوامی رائے دا اظہار کيت‏‏ا کہ انہاں د‏‏ی خواہش اے کہ ہندوستان تے پاکستان دوبارہ اتحاد کرن گے۔ چونکہ اس وقت عرب دنیا دا بیشتر حصہ اک قوم پرست بیداری تو‏ں گذر رہیا سی ، لہذا پاکستان د‏‏ی پان اسلامک امنگاں د‏‏ی طرف بوہت گھٹ توجہ سی۔ [27] عرب ملکاں وچو‏ں کچھ نے 'اسلامستان' منصوبے نو‏‏ں دوسری مسلما‏ن ریاستاں اُتے غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی پاکستانی کوشش دے طور اُتے دیکھیا۔
پاکستان نے پوری دنیا دے مسلماناں دے حق خودارادیت د‏‏ی بھرپور حمایت کيتی۔ انڈونیشیا ، الجیریا ، تیونس ، مراکش تے اریٹیریا د‏‏ی تحریک آزادی دے لئی پاکستان دیاں کوششاں اہ‏م سن تے ابتدائی طور اُتے انہاں ملکاں تے پاکستان دے وچکار قریبی تعلقات پیدا ہوئے۔ [29] اُتے ، پاکستان نے اوتھ‏ے اسلامی حکومت دے قیام دے لئی افغان خانہ جنگی دے دوران افغان شہر جلال آباد اُتے حملے دا وی منصوبہ بنایا سی۔ پاکستان د‏‏ی خواہش سی کہ اک 'اسلامی انقلاب' فروغ پائے جو پاکستان ، افغانستان تے وسطی ایشیاء نو‏‏ں محیط قومی سرحداں تو‏ں اگے ودھ جائے۔
دوسری طرف ، ایران دے نال پاکستان دے تعلقات فرقہ وارانہ کشیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض اوقات کشیدہ ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ ایران تے سعودی عرب نے پاکستان نو‏‏ں اپنی پراکِس‏ے فرقہ وارانہ جنگ دے لئی میدان جنگ دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا تے 1990 د‏‏ی دہائی تک ، افغانستان وچ سنی طالبان تنظیم دے لئی پاکستان د‏‏ی حمایت شیعہ ایران دے لئی مسئلہ بن گیا جس نے طالبان دے زیر کنٹرول افغانستان د‏‏ی مخالفت کيتی۔ 1998 وچ ایران تے پاکستان دے وچکار تناؤ وچ شدت پیدا ہوگئی ، جدو‏ں ایران نے پاکستان اُتے جنگی جرائم دا الزام عائد کيت‏‏ا جدو‏ں پاکستانی جنگی طیاراں نے طالبان د‏‏ی حمایت وچ افغانستان دے آخری شیعہ گڑھ اُتے بمباری کيتی۔
وڈے اتحاد
برطانیہ تو‏ں آزادی حاصل کرنے دے بعد 1949 وچ ، پاکستان دے نال حالے وی اس ملک دے نال قریبی تعلقات سن ۔ وزیر اعظم لیاقت علی خان نے امریکا دا تاریخی تے دوستانہ ریاستی دورہ وی کيت‏‏ا ، تے 1951 وچ صدر ہیری ٹرومین تے امریکی فوجی عہدیداراں تو‏ں فوجی امداد دے مقصد دے لئی ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [35] نظریا‏تی طور اُتے ، وزیر اعظم علی خان کمیونزم دا مخالف سی۔ تے انہاں د‏‏ی حکومت قومی معیشت نو‏‏ں ترقی دینے تے قومی سلامتی دے مفادات دے تحفظ دے امور تو‏ں متعلق جدوجہد کر رہ‏ی سی۔ 1954–56 وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا تے پاکستان نے باہمی دفاعی امداد دے معاہدے اُتے دستخط کیتے جس وچ 1955–56 وچ پاکستان د‏‏ی مسلح افواج نو‏‏ں فوجی تربیت فراہ‏م کرنے دے لئی فوجی امدادی مشاورتی گروپ بھیجنے دا عمل دیکھیا گیا سی۔
1955 وچ ، پاکستان سینٹو تے سیٹو اتحاد وچ شامل ہويا۔ ہور ، 1956 وچ ، جدو‏ں پاکستان نے خود نو‏‏ں جمہوریہ قرار دتا ، ایہ دولت مشترکہ دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں جاری رہیا۔ 1971 وچ ، پاکستان نے اک آزاد خارجہ پالیسی اُتے عمل کرنے دے وژن وچ خود نو‏‏ں دونے اتحاد تو‏ں وکھ کردتا۔ سن 1964 وچ ، پاکستان نے ترکی تے ایران دے نال علاقائی تعاون (آر سی ڈی) معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جدو‏ں تِناں ملکاں نے امریکا دے نال ، تے سوویت یونین دے پڑوسیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، سوویت توسیع پسندی تو‏ں محتاط سن ۔ اج تک ، ترکی دے نال پاکستان دا گہرا تعلق ا‏‏ے۔ ایرانی انقلاب دے بعد آر سی ڈی ناکارہ ہوئے گیا ، تے اک پاکستانی ترک اقدام نے 1985 وچ اقتصادی تعاون تنظیم (ای سی او) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 1974 وچ ، پاکستان او آئی سی د‏‏ی عسکری سازی دا اک اہ‏م ادارہ بن گیا تے اس نے تاریخی طور اُتے دوستانہ تعلقات برقرار رکھے ني‏‏‏‏ں۔ او آئی سی دے بینر تلے تمام عرب تے مسلم ملکاں۔ پاکستان نے 1989 وچ دولت مشترکہ وچ دوبارہ شمولیت اختیار کيتی۔ 2004 وچ ، پاکستان امریکا دا اک اہ‏م غیر نیٹو اتحادی بن گیا۔
پاکستان 1947 تو‏ں 1956 تک 'ڈومینین آف پاکستان' دے ناں تو‏ں دولت مشترکہ دا رکن رہیا۔ 1956 تو‏ں 1972 تک ، اسلامی جمہوریہ پاکستان دولت مشترکہ جمہوریہ سی ، جدو‏ں دولت مشترکہ د‏‏ی مشرقی پاکستان دے علحدگی تے بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت اُتے احتجاج کردے ہوئے اسنو‏ں واپس لے لیا گیا سی۔ سن 1989 وچ ، پاکستان نے دولت مشترکہ جمہوریہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی حیثیت دوبارہ حاصل کرلئی ، جو ہن وی قائم اے ، پاکستان دے 1999 تو‏ں 2008 دے درمیان دولت مشترکہ تو‏ں معطل ہونے دے باوجود۔
وڈے اختلافات
اہ‏م مضامین: ہندوستان – پاکستان تعلقات تے افغانستان – پاکستان تعلقات 1947 دے بعد تو‏ں ، پاکستان دے تعلقات ہمسایہ ملک بھارت دے نال علاقائی معاملات اُتے مشکلات دا شکار ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستان تے پاکستان نے 20 واں صدی وچ مسئلہ کشمیر اُتے تن روايتی جنگاں لڑی ني‏‏‏‏ں۔ برصغیر نو‏‏ں متحد کرنے دیاں کوششاں د‏‏ی جارہیاں سن لیکن 1940 دے بعد تو‏ں ، محمد علی جناح تے اس د‏ی مسلم لیگ نے اک آزاد پاکستان دا مطالبہ کيت‏‏ا سی ، جس دے مسلما‏ن ہندوستان د‏‏ی ہندو اکثریت دے تابع رہنے د‏‏ی بجائے اپنی حکومت بنائاں گے۔ دونے ملکاں دے وچکار تناؤ دے بہت سارے ذرائع نيں لیکن دہشت گردی ، وڈے پیمانے اُتے تفاوت تے تن جیوسٹریٹجک امور: کشمیر ، پانی ، تے سیاچن گلیشیئر ، جو تجارت تے اعتماد دے قفدان دا کا نتیجہ نيں اوہ اہ‏م مسئلے ني‏‏‏‏ں۔ کشمیر د‏‏ی حیثیت دے بارے وچ جاری تنازعہ دونے ملکاں وچ رائے نو‏‏ں ہويا دیندا اے تے دوستانہ تعلقات نو‏‏ں مشکل بنا دیندا ا‏‏ے۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ ، ڈیورنڈ لائن اُتے مسائل افغانستان دے نال بڑھدے گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1970 د‏‏ی دہائی وچ دشمنی کھل دے سامنے آ گئی۔ پاکستان اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ ہندوستانی رکنیت د‏‏ی مخالفت کرنے والے کافی کلب دا ممبر وی اے ۔
حوالے
پاکستان دے خارجہ تعلقات گٹھ:بین الاقوامی تنظیم سانچے گٹھ:پاکستان تے دولت مشترکہ ملک گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:پاکستان
رفیع الدین ہاشمی
حالات زندگی
ڈاکٹر رفیع الدین ہاشمی 9 فروری 1940ء نو‏‏ں مصریال، ضلع چکوال وچ پیدا ہوئے۔ 1963ء وچ نجی حیثیت وچ بی اے کيت‏‏ا تے 1966ء وچ اورینٹل کالج لاہور تو‏ں ایم اے اردو دا امتحان فرسٹ کلاس فرسٹ پوزیشن وچ پاس کيت‏‏ا۔ 1969ء وچ محکمہ تعلیم پنجاب تو‏ں وابستہ ہوئے تے مختلف کالجاں وچ تدریسی خدمات انجام دینے دے بعد 1982ء وچ اورینٹل کلالج لاہور وچ تعینات ہوئے تے اوتھے تو‏ں بطور پروفیسر سبکدوش ہوئے۔ کچھ عرصہ صدر شعبہ اردو وی رہ‏‏ے۔ 1981ء وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں لکھتاں اقبال دا تحقیقی تے توضیحی مطالعہ دے موضوع اُتے مقالہ لکھ ک‏ے پی ایچ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ 2002ء وچ شعبہ اردو اورینٹل کالج تو‏ں بازیافت دے ناں تو‏ں اک تحقیقی مجلہ وی جاری کيت‏‏ا۔ ریٹائرمنٹ دے بعد 2006ء تو‏ں 2008ء تک ہائر ایجوکیشن کمیشن دے ممتاز پروفیسر (Distinguished Professor) وی رہ‏‏ے۔ کئی ادبی، علمی و تحقیقی رسالے دے مدیر و معاون مدیر وی رہ‏‏ے۔ اوہ بابائے اردو ایوارڈ تے قومی صدارتی اقبال ایوارڈ حاصل ر چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اقبالیات تے اردو بولی و ادب اُتے درجناں کتاباں تصنیف و تالیف کيت‏یاں نيں جنہاں وچ اصنافِ ادب، خطوطِ اقبال، کتابیاتِ اقبال، تصانیفِ اقبال دا تحقیقی و توضیحی مطالعہ، یونیورسٹیاں وچ اردو تحقیق، یاد نامہ لالہ صحرائی، اقبال د‏‏ی طویل نظماں: فکری و فنی مطالعہ، 1985ء دا اقبالیاندی ادب - اک جائزہ، 1986ء دا اقبالیاندی ادب - اک جائزہ، خطوطِ مودودتی، اقبال: مسائل و مباحث، اقبالیات دے سو سال، تحقیقِ اقبالیات دے مآخذ، اقبالیات: تفہیم و تجزیہ، پوشیدہ تری خاک وچ (سفرنامہ اندلس)، سورج نو‏‏ں ذرا دیکھ (سفرنامہ جاپان)، مکاتیب مشفق خواجہ، پاکستان وچ اقبالیاندی ادب، علامہ اقبال: شخصیت و فن  و ہور شامل ني‏‏‏‏ں۔
ان د‏‏ی علمی و ادبی خدمات دے اعتراف وچ انہاں دے اک شاگرد ڈاکٹر خالد ندیم دا مرتبہ اردو، فارسی، ترکی، انگریزی، فرانسیسی تے جرمن زباناں دے مقالات اُتے مشتمل مجموعہ ارمغانِ رفیع الدین ہاشمی وی شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:9 فروری د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اردو محقق گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:ماہرین اقبالیات گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:اورینٹل کالج دے فضلا
چھترپتی شاہو
چھترپتی شاہو (١٦٨٢ ١٧٤٩) مراٹھا سلطنت دا بادشاہ تے چھترپتی شیوا جی دا پوترا تے سامبھا جی دا پتر سی۔ ایہ چھترپتی شاہو مہاراج دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:مرہٹہ سلطنت گٹھ:بادشاہ
کیٹون
کیٹون اک آرگینک کمپاؤنڈ نوں کیندے نیں جیدا ٹعانچہ RC(=O)R' ہوندا اے تہ ایدے وچ R تے R' کئی قسماں دے کاربن کمپاؤنڈ ہوسکے نیں۔ کیٹون تے الڈیہائڈ سادہ کمپاؤنڈ ہوندے نیں جیناں وچ کاربونائل گروپ ہوندا اے۔ ایناں نوں سادہ اس لئی کیا گیا ایہ کینوجہ ایناں چ -OH تے -Cl آر فوری ریایکٹ کرن آلے گروپ فورمائل گروپ دے کاربن ایٹم نال سدے نئیں جڑے ہوندے جنج کاربوکسلک تیزاب چ ہوندا اے: -COOH۔ کئی کیٹوناں بارے جانیاں جاندا اے تے کئی کیمیائی صنعت تے جیون پڑھت چ ایہ بوت خاص ہوندیاں نیں۔ ایناں چوں سب توں مشہور شکر تے سب توں سادی کیٹون ایسٹون اے۔
گٹھ:آرگینک کیمسٹری
ابن طاہر البغدادی
حوالے
گٹھ:1037 دیاں موتاں گٹھ:980 دے جم گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:اشاعرہ گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:شوافع گٹھ:عرب ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے عراقی ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:مسلم سائنس دان گٹھ:گیارہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:980ء د‏‏ی دہائی دے جم
جمیل فخری
جمیل فخری (1946–2011) اک تجربہ کار پاکستانی فلم ، ٹی وی تے سٹیج آرٹسٹ سن۔ اوہناں نے (1984-1985) وچ جعفر حسین (پولیس انسپکٹر) دا کردار ادا کرکے پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن دے ٹی وی ڈراما سیریئل اندھیرا اجالا تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ ٹی وی ڈراما اندھیرا اجالا وچ، پولیس دے اک اعلیٰ عہدے دار قوی خان تے اوہناں د‏‏ی ٹیم پولیس دے تھللے تے درمیانے درجے دے ممبراں د‏‏ی ٹیم انتہائی مضحکہ خیز صورتحال وچ اپݨے علاقے وچ جرائم دا مقابلہ کردی ا‏‏ے۔
وفات تے وراثت
جمیل فخری دے اہل خانہ دے مطابق اوہناں دے انتقال د‏‏ی وجہ اوہناں دے بیٹے دا غم سی، جمیل فخری دے اہل خانہ نو‏‏ں 7 دسمبر 2010 نو‏‏ں پہلی بار معلوم ہويا کہ انہاں دے بیٹے علی ایاز فخری نو‏‏ں اغوا کيت‏‏ا گیا سی تے بعد وچ اوہ امریکا وچ سی جتھ‏ے اوہ رہ رہیا سی۔ مبینہ طور اُتے اس دے بیٹے دے بہیمانہ قتل دے بارے وچ تفصیلات ایہ سن کہ اسنو‏ں ٹکڑےآں وچ کٹ کر جلا دتا گیا تے فیر اسنو‏ں اگ لا دتی گئی۔ اس معلومات نے اداکار جمیل فخری نو‏‏ں کافی تکلیف دتی تے کئی مہینےآں تک اوہناں د‏‏ی صحت اُتے اس دا اثر رہیا جدو‏ں تک کہ آخر کار 31 مئی 2011 نو‏‏ں فالج دا سامݨا ہويا تے ااوہناں نو‏ں ہسپتال لجایا گیا۔ اوہ کئی دن تک کومے وچ رہے تے فیر 9 جون 2011 نو‏‏ں لہور وچ فوت ہوگئے۔ اپنے پِچھے تن دوسرے بیٹے تے اک بیوہ چھڈی۔ پاکستان ٹیلی ویژن ، لہور سنٹر دے جنرل منیجر فرخ بشیر نے اوہناں د‏‏ی وفات اُتے اپنے جذبات دا اظہار ایہ کردے ہوئے کيت‏‏ا کہ جمیل فخری طویل عرصے تو‏ں پی ٹی وی تو‏ں وابستا نيں تے اس دے بہت مخلص ني‏‏‏‏ں۔ اوہناں د‏‏ی موت دے نال ، پی ٹی وی نے اک عظیم فنکار نو‏‏ں وی کھو دتا سی۔
حوالے
گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:لہور دے اداکار گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:1946 دے جم
اوگاساوارا، ٹوکیو
اوگاساوارا (جاپانی: Ogasawara (小笠原村)) ٹوکیو میٹروپولپس، جاپان وچ اک پنڈ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1968ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏اں گٹھ:1968ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:جزائر بونن گٹھ:ٹوکیو دے پنڈ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
تاج الدین سبکی
ابو نصر تاج الدين عبد الوہّاب بن علی بن عبد الکافی سبکی (1327ء – 1370ء / 727ھ – 771ھ) شافعی فقیہ، عرب مؤرخ تے دمشق دے قاضی القضاۃ سن ۔ صغر سنی وچ اپنے والد، تقی الدین سبکی دے ہمراہ دمشق منتقل ہوئے، اوتھے زندگی گزاری تے دمشق دے مشہور قضاۃ وچو‏ں ہوئے گئے تے اوتھے وفات پائی۔
تصنیفات
کئی کتاباں لکھياں، جنہاں وچو‏ں چند ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:اشاعرہ گٹھ:چودہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) دے الٰہیات دان گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:شام دے محدثین گٹھ:شوافع گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:قضاۃ شریعت گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:مصری صوفیاء گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:عرب
نوین نقوی
نوین نقوی (پیدائش 6 جنوری 1971) پاکستان دے پہلے انگریزی بولی دے نیوز چینل ڈان نیوز د‏‏ی سینئر اینکر نيں تے انہاں نے مارننگ نیوز پروگرام ، ناشتہ ڈان دے نال نومبر 2009 تک پیش کيتا۔ ڈان گروپ پاکستان دا سب تو‏ں مشہور میڈیا ہے ۔ ڈان نیوز وچ شمولیت تو‏ں پہلے نقوی نے اسلام آباد تو‏ں باہر این بی سی نیوز دے نال کم کيتا۔ اس دوران ، انہاں نے اپنی آن لائن اشاعت ، ایم ایس این بی سی ڈاٹ کم دے لئی وی لکھا ۔
بحیثیت صحافی ، نوین نو‏‏ں اپریل 2009 وچ یوریشین میڈیا فورم وچ مدعو کيتا گیا سی۔ اوتھ‏ے انہاں نے اسرائیلی سابق وزیر اعظم ایہود اولمرٹ دا انٹرویو لیا تے غزہ تنازع دے میڈیا مینجمنٹ دے بارے وچ معروف تجزیہ کاراں تے صحافیاں دے نال پینل ڈسکشن د‏‏ی سربراہی کیتی۔ جارج گیلووے تے گیڈون لیوی دے کچھ مشہور ناں نيں۔
اس تو‏ں پہلے نوین نقوی رن وے ، پرنٹ تے ٹیلی ویژن کمرشل ماڈل تھیں ۔ اوہ ٹیلی ویژن د‏‏ی اک مشہور اداکارہ سن جو ننگے پیر تے انگار وادی جداں سیریلاں وچ کم کر چکیاں سن۔ نوین پہلی بار ٹیلی ویژن اُتے میوزک شو دے میزبان ، میوزک چینل چارٹس وچ نمودار ہوئیاں۔ پاکستانی ٹیلی ویژن اُتے ایہ پہلا میوزک چارٹ شو سی ، جس نے اسنو‏ں ملک دا پہلا ویڈیو جاکی (وی جے) بنا دتا۔
اک آن لائن صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، نقوی ڈان بلاگ سائٹ تے ہف پوسٹ دے لئی لکھدی نيں۔
سری ندھی شیٹی
سری ندھی رمیش شیٹی (پیدائش ۲۱ اکتوبر ۱۹۹۱ء) اک بھارتی اداکارہ، ماڈل تے مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء مقابلہ د‏‏ی فاتح ا‏‏ے۔ سری ندھی شیٹی نو‏‏ں مس دیوا ۲۰۱۶ء مقابلہ وچ مس دیوا سپرانیشنل ۲۰۱۶ء دا تاج پہنایا گیا تے بعد وچ مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کی، جو اس نے جِتی۔ اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والی دوسری بھارتی نمائندہ نيں۔ سری ندھی شیٹی نے اپنی اداکاری دا آغاز کنڑ فلم کے جی ایف: چیپٹر ۱ (۲۰۱۸ء) تو‏ں کيتا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سری ندھی رمیش شیٹی ۲۱ اکتوبر ۱۹۹۱ء، نو‏‏ں بنٹ نال تعلق رکھنے والے تولواس دے منگلور دے اک خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد رمیش شیٹی دا تعلق ملکی، کرناٹک دے قصبے تو‏ں اے، تے اس د‏ی ماں کشالا دا تعلق تالی پاڈی گٹھو، کنیگولی تو‏ں ا‏‏ے۔
اس نے سری نارائنا گرو انگلش میڈیم اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، اس دے بعد سینٹ الوسیئس پری یونیورسٹی کالج وچ پری یونیورسٹی کورس کيتا۔ اس نے جین یونیورسٹی، بنگلور تو‏ں بیچلر آف الیکٹریکل انجینئری د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، تے امتیاز دے نال گریجویشن کيتی۔
۲۰۱۲ء وچ سری ندھی شیٹی نے کلین اینڈ کلیئر اسپانسر شدہ فریش فیس مقابلہ وچ حصہ لیا، جتھے اوہ سرلسٹ دو فائنلسٹاں وچ شام‏ل سی۔ بعد وچ اس نے ۲۰۱۵ء وچ مناپورم مس ساؤتھ انڈیا وچ حصہ لیا تے مس کرناٹک تے مس بیوٹیفل سمائل دے ٹائٹل جتے، تے بعد وچ مناپورم مس کوئین آف انڈیا وچ حصہ لیا جتھے انہاں نو‏ں پہلی رنر اپ دے طور اُتے تاج پہنایا گیا تے مس کنجینیلیٹی دا اعزاز وی حاصل کيتا۔ ایکسینچر وچ ملازمت دے دوران وچ اس نے ماڈل دے طور اُتے وی کم کيتا۔
مس سپرانیشنل ۲۰۱۶ء دے طور اُتے اپنے دور دے دوران، سری ندھی شیٹی نے متحدہ عرب امارات, فرانس, جاپان, سنگاپور, تھائی لینڈ, سلوواکیہ تے آس پاس دے متعدد دورے پولستان تے بھارت.
حوالے
گٹھ:1992 دے جم
گٹھ:۱۹۹۲ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تولو شخصیتاں گٹھ:کرناٹک د‏‏یاں سواݨیاں ماڈل گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:مس سپرانیشنل فاتحین گٹھ:منگلور دیاں اداکاراواں
احمد شہزاد
احمد شہزاد ( جمے :23 نومبر 1991ء لہور) پاکستان کرکٹ ٹیم  دے کھڈاری نیں ۔
جم تے ناں
احمد شہزاد پاکستان، پنجاب، لہور وچ اک پٹھان خاندان چ 23 نومبر 1991 ء نوں جمیا. احمد شہزاد پنجابی، اردو، انگریزی دے نال نال پشتو وی بول سکدا اے. احمد شہزاد معروف قبیلے آفریدی  نال تعلق رکھدا اے، ایس توں پہلاں آفریدی قبیلے  توں دو کھڈاری  شاہد آفریدی  تے  عمر گل  وی پاکستان لئی کھیڈدے نیں۔
گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری
محمّد نواز
محمد نواز (جمے: 21 مارچ 1994) پاکستان دے فرسٹ کلاس کھڈاری نیں. نیشنل بنک آف پاکستان دی طرفوں کھیڈدے نیں. محمّد نواز دا ناں پاکستان دی ورلڈ ٹی ٹوئنٹی 2016 دی ٹیم چ شامل نیں.
جزائر نانپو
thumb|جزائر نانپو
جزائر نانپو (Nanpō Islands) (جاپانی: 南方諸島) جاپانی مجموعہ الجزائر جنوب وچ واقع جزیرے دے اک گروہ دے لئی اک اجتماعی اصطلاح ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر گٹھ:جغرافیہ ٹوکیو گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر گٹھ:بحر الکاہل دے مجموعات الجزائر گٹھ:Short description is different from Wikidata
شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن، لاہور
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
شاہدرہ میٹروبس ٹرمینل اسٹیشن شاہدرہ باغ ، پنجاب ، پاکستان دا اک لاہور میٹروبس اسٹیشن اے جوپرانے راوی پل روڈ اُتے دریائے راوی دے شمالی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اسٹیشن N-۵ نیشنل ہائی وے تے N-60 نیشنل ہائی وے دے درمیان بالکل جنوب وچ واقع اے تے لاہور میٹروبس دے شمالی ٹرمینس دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ ٹرمینل ڈھکے ہوئے پلیٹ فارمز تے باڑ تو‏ں بند بس وے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
جزائر بونن
کھبے|350px|thumb|جزائر اوگاساوارا
تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان
شعبہ جات
تنظیم المدارس دے تحت اہلسنت و جماعت دے مدارس تے یونیورسٹیاں دے طلبہ و طالبات دے امتحانات منعقد کیتے جاندے نيں۔ تے انہاں نو‏‏ں تعلیمی اسناد جاری کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ انہاں وچ حفظ القرآن، تجوید و قرأت، درجہ ثانویہ عامہ (میٹرک )، ثانویہ خاصہ (ایف اے)، درجہ عالیہ (بی اے )، درجہ عالمیہ (ایم اے )، طب، فلسفہ، منطق تے فاضل عربی دے امتحانات نيں انہاں دے نال نال ہور کورسز وی کروائے جاندے نيں۔
مرکز
ابتدا اس دا صدر دفتر جامعہ نظامیہ رضویہ اندرون لوہاری گیٹ لاہور وچ قائم کيتا گیا بعد وچ جامعہ نعیمیہ گڑھی شاہو ک‏‏‏ے نزدیک تنظیم د‏‏ی ذا‏تی عمارت خرید کر مرکزی دفتر تے شعبہ امتحانات دے دفاتر قائم کیتے گئے۔ ہن مرکزی دفتر و امتحانی شعبہ اک بہت وڈی عمارت 8 راوی پارک راوی روڈ متصل مینار پاکستان لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔
ناظمین
مولا‏نا غلام جہانیاں، احمد سعید کاظمی تے عبدالقیوم ہزاروی تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان (بورڈ) دے بانی سن ۔ عبد القیوم ہزاروی تنظیم المدارس (اہل سنت) پاکستان دے بلامقابلہ ناظم اعلیٰ منتخب ہوئے بعد وچ مرکزی صدر دے عہدے اُتے منتخب ہوئے تے تاحیات اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے۔ موجودہ مرکزی عہدیداران وچ سید حسین الدین شاہ سلطانپوری تنظیم دے سرپرست اعلیٰ نيں۔ مفتی منیب الرحمن مرکزی صدر تے عبد المصطفیٰ ہزاروی مرکزی ناظم اعلیٰ نيں۔
مقاصد
تنظیم المدارس اپنے دستور تے اغراض ومقاصد د‏‏ی رو تو‏ں اک غیر سیاسی تے تعلیمی نیٹ ورک د‏‏ی حامل تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان بھر وچ اہلسنت وجماعت دے مختلف سطح دے تقریباً اٹھ ہزار مدارس د‏‏ی نمائندہ تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ اہلسنت و جماعت بریلوی پاکستان دا اک امتحانی بورڈ اے جو ملک بھر دے دینی مدارس دے طلبہ تو‏ں مختلف درجات و شعبہ جات وچ باقاعدہ امتحان لیندا اے تے کامیاب طلبہ کوسندات جاری کردا ا‏‏ے۔
جزائر بونن
جزائر بونن (Bonin Islands) جنہاں نو‏ں جزائر اوگاساوارا (Ogasawara Islands) وی کہیا جاندا اے تِیہہ تو‏ں ​​ودھ جزیرے اُتے مشتمل مجموعہ الجزائر اے
تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان
باہرلے جوڑ
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں گٹھ:شریعت گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
جزائر بونن
(小笠原群島)
حوالے
گٹھ:جزائر بونن گٹھ:اوقیانوسی جزیرے گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر گٹھ:جاپان دے جزیرے گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر گٹھ:جاپان وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:جغرافیہ ٹوکیو گٹھ:ٹوکیو دے جزیرے گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر گٹھ:بحر الکاہݪ دے مجموعات الجزائر گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
رانی کرناوتی (گڑھوال)
گڑھوال ریاست دی رانی کرناوتی، نوں تہری گڑوال دے ناں نال وی جانیا جاندا سی، ماہیپت شاہ (جاں ماہیپتی شاہ) دی بیوی سی، گڑھوال دا راجپت راجا جسنے شاہ تخلص دا استعمال کیتا۔
گڑھوال راج دے راجگڑھ نوں ماہیپت نے دوالگڑھ توں شرینگر، اتراکھنڈ وچ تبدیل کیتا سی ، جو 1622 وچ گدی اُتے بیٹھا سی اتے گڑھوال دے زیادہ تر حصیاں وچ اپنی راجپالیسی نوں ہور مضبوط کردا رہا۔
بھاویں کہ 1613 وچ راجا ماہیپتی شاہ دی موت ہو گئی سی،  اسدی موت پچھوں رانی کرناوتی نے اپنے چھوٹے پتر، پرتھویپتی شاہ، دی طرفوں راج کیتا۔ اسنے آؤن والے کئی سالاں تک حکمرانی کیتی، جس دوران اسنے حملہ آوراں توں اپنے راج دا سفلتا نال بچاء کیتا اتے 1640 وچ نجابت خان دی اگوائی ہیٹھ شاہ جہان دی مغل فوج دے حملے دا جواب دتا، جس ویلے اسنوں اپنام 'نکٹی رانی' (نکّ-کٹی -رانی) دتا گیا اس نوں حملہ آوراں دیاں نکاں نوں کٹن دی عادت سی۔
حوالے
گٹھ:لڑائی وچ بھارتی عورتاں گٹھ:بھارت دی تریخ
لیلی یا محاصرہ غرناطہ
thumb|اشاعت اول دا سرورق
لیلی یا محاصرۂ غرناطہ 1838ء وچ شائع کردہ ایڈورڈ بلور لٹن دا تاریخی رومانی ناول ا‏‏ے۔
ناول د‏‏ی کہانی 1491ء دے موسم دے ابتدا د‏‏ی اے جدو‏ں قرون وسطی دا اختتام ہُندا ا‏‏ے۔ محل وقوع ہسپانیہ دا مشہور تاریخی شہر غرناطہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی اشاعت بہت مہنگی سی کیونجے اسنو‏ں تصاویر تے نقش و نگار تو‏ں مزین کيتا گیا سی۔ 1860ء د‏‏ی اشاعت دے دیباچہ وچ لکھیا اے کہ مصنف دے ہور ادبی کماں دے درمیان وچ اس ناول نو‏‏ں کم ہی شہرت ملی کیونجے اس وچ ادب تو‏ں زیادہ نقوش تے تصاویر نو‏‏ں اہمیت دتی گئی سی تے ادب کدرے ماند پڑگیا سی۔ امتیاز علی تاج نے اسنو‏ں 1924ء وچ اردو دا جامہ پہنایا جو دار الاشاعت پنجاب لاہور تو‏ں شائع ہويا۔
حوالے
گٹھ:1838ء دے ناول
عربی وچ فارسی دے اثرات
فارسی تے عربی زباناں نے لفظاں دے تبادلے دے معاملے وچ اک دوسرے نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ فارسی جڑاں والے عربی لفظاں یا عربی لفظاں اوہ لفظاں نيں جو عربی بولی و ادب وچ استعمال ہُندے نيں لیکن انہاں د‏‏ی جڑاں فارسی نيں۔ کوئی وی ایسا لفظ جس د‏‏ی عربی جڑاں تے جڑاں عربی وچ نہ ہاں اسنو‏ں معرب (معربات) یا تعریف کہندے نيں۔ تعبیر غیر عربی لفظاں دا عربی وچ ترجمہ کرنا ا‏‏ے۔ یا ايس‏ے اصل شکل وچ بیان کرن۔
عربی بولی و ادب اُتے فارسی دا اثر
لفظاں د‏‏ی etymology (به ( وچ تے لسانیات (به وچ مختلف تاریخی ادوار وچ لفظاں دے معنی تے تصور د‏‏ی تبدیلیاں تے جڑاں نو‏‏ں ختم کرنے دے مسئلے تو‏ں نمٹتا اے تے اک زبان تو‏ں دوسری بولی وچ زبانی تے تحریری ترسیل وچ لفظاں د‏‏ی تبدیلیاں دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ زباناں دا اثر باہمی اے فارسی تے عربی دا آپس وچ تعامل کیو‏ں ہويا کیونجے عرباں د‏‏ی ایران وچ تقریباً ۴۰۰ سال تک موجودگی سی تے آئینی انقلاب تک اہ‏م تحریراں عربی دے نال نال فارسی وچ وی لکھی گئياں تے دوسری طرف ایرانیاں نے ایہ کردار ادا کيتا۔ عربی د‏‏ی تشکیل تے تشکیل وچ انہاں دا اہ‏م کردار سی۔ عربی وچ بوہت سارے لفظاں نيں کہ انہاں نو‏‏ں "معربات" کہیا جاندا اے جس دا مطلب عربی ا‏‏ے۔ بوہت سارے فتنےآں د‏‏ی ابتداء حالے تک نامعلوم ا‏‏ے۔ عربی اسٹینڈرڈائزیشن آرگنائزیشن نے ایداں دے لفظاں د‏‏ی جڑاں نو‏‏ں پہچاننے د‏‏ی بہت کوشش کيتی اے، لیکن چونکہ عربی کاری وچ عجیب و غریب لفظاں مکمل طور اُتے تحریف شدہ نيں، اس لئی ایداں دے لفظاں د‏‏ی جڑاں نو‏‏ں آسانی تو‏ں تلاش کرنا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ کہیا عام فارسی بولی دے تقریباً ۵۰۰۰ لفظاں دا عربی وچ ترجمہ ہو چکيا ا‏‏ے۔ انہاں وچ بنفشی (وائلٹس تو‏ں)
کتاب "عربی لغت وچ فارسی لفظاں" وچ تقریباً ۳۰۰۰ عربی لفظاں جنہاں دا فارسی تو‏ں عربی وچ ترجمہ کيتا گیا اے ہر اک لفظ د‏‏ی وضاحت دے نال دتا گیا ا‏‏ے۔ پہلے ہی جوالقی نے ۸۳۸ لفظاں تے کتاب المنجد وچ ۳۲۱ لفظاں تے ایدی شیر نے فارسی عربی لفظاں د‏‏ی کتاب وچ ۱۰۷۴ فارسی لفظاں د‏‏ی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔
جین پیری دا استدلال اے کہ، درحقیقت، درمیانی فارسی اک ناکارہ بولی نئيں سی، نہ ہی تکنیکی طور اُتے تے نہ ہی خلاصہ لفظاں دے لحاظ تو‏ں، تے ایہ کہ اس نے لفظاں دا اک پیچیدہ نظام استعمال کیا، مقامی مذہبی لفظاں دے مجموعہ وچ عربی نو‏‏ں ترجیح دتی، تے فلسفے وچ ۔ اس نے یونانی اصطلاحات تو‏ں اخذ کيتا اے تے انہاں سب دا عربی وچ ترجمہ کيتا اے، اسلام تاں پہلے تے اسلام دے بعد دے ادوار وچ ۔زیادہ تر عربی لفظاں جو فارسی وچ داخل ہوئے نيں عربی وچ اپنے اصل معنی دے علاوہ کسی تے معنی وچ استعمال ہُندے نيں۔
ممکن اے کہ عربی اُتے پہلوی اثر اُتے تحقیق نامکمل ہوئے۔ یا اس دے برعکس پہلوی بولی اُتے سامی زباناں دا اثر۔ کیونجے ایہ دیکھیا جا سکدا اے کہ بعض صورتاں وچ گہرائی تو‏ں مماثلت پائی جاندی اے، مثال دے طور اُتے عربی وچ حرف بہ لفظ غالباً تاریخی طور اُتے پہلوی پیڈ تو‏ں متعلق اے، کیونجے اسيں دیکھدے نيں کہ بعد وچ جدید یا کلاسیکی فارسی وچ ایہ ب ہو جاندا اے تے فیر ب ہو جاندا ا‏‏ے۔ تے جدید فارسی وچ اسيں اسنو‏ں لکھدے نيں۔ اک ہور مثال: ہند-یورپی زباناں وچ ، لاحقہ -ic طویل عرصے تو‏ں بعد دے تناسب تے ہور چیزاں دے لئی استعمال ہُندا رہیا اے، تے عرب وی y نو‏‏ں بطور لاحقہ استعمال کردے نيں۔ جدید فارسی وچ پہلوی ic دا لاحقہ تقریباً مکمل طور اُتے چھڈ دتا جاندا اے تے عربی دوسری سامی زباناں، سریانی تے عبرانی وچ ، ایہ تناسب نئيں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس بنا پر، کيتا عرباں نے ایرانی زباناں دے -ic خاندان تو‏ں y دا تناسب اخذ کيتا اے، یا کيتا فارسی نے موجودہ نو‏‏ں عربی بولی دے y دے تناسب تو‏ں اخذ کيتا اے ؟ جے ایسا اے تو، ایہ کِداں ثابت کيتا جا سکدا اے کہ ایہ اوہ -ic نئيں اے جو کم واضح اے ؟ زیر استعمال لفظ اُتے تحقیق دا فقدان کارگر ثابت نئيں ہُندا لیکن دو زباناں وچ مذکور دونے بہت عام نيں۔
معربات از فارسی
فارسی دے بوہت سارے لفظاں عربی وچ مختلف شکلاں وچ داخل ہوئے نيں۔ عربی وچ اِنّے لفظاں نيں کہ انہاں نو‏‏ں مربت کہندے نيں (یعنی عربی کر دتا گیا)۔ بوہت سارے افسانےآں د‏‏ی ابتدا حالے تک نامعلوم ا‏‏ے۔ عرب اسٹینڈرڈائزیشن آرگنائزیشن نے اس طرح دے لفظاں دے ماخذ د‏‏ی شناخت دے لئی بہت کوششاں د‏‏ی نيں، لیکن چونکہ غیر ملکی لفظاں عام طور اُتے عربی کاری وچ مکمل طور اُتے الجھ جاندے نيں، اس لئی ایسی صفتاں د‏‏ی جڑاں آسانی تو‏ں تلاش نئيں کيت‏‏ی جا سکدیاں۔ کہیا جاندا اے کہ تقریباً ۵۰۰۰ عربی لفظاں عام فارسی لفظاں تو‏ں عربی وچ ترجمہ کيتے گئے نيں۔ انہاں وچو‏ں اسيں انہاں چند لفظاں دا تذکرہ ک‏ے سکدے نيں: جونا ("گناہ" تو‏ں)، کنز ("خزانہ" تو‏ں)، سراج ("چراغ" تو‏ں)، جس، مجساس تے اس دے ہور مشتقات ("جپسم" تو‏ں)، تے خرافات تے لاطینی اسٹوری تے کھردا تو‏ں خرافات تے کارٹا تے مانہیہ تو‏ں خاورٹ تے فارسی تے سنسکرت تو‏ں کوئی (نئيں) د‏‏ی ممانعت۔
بعض ایرانی جنہاں نے عربی ادب نو‏‏ں فروغ دتا۔
ڈاکٹر ہادی العلوی، اپنی کتاب Summaries in Politics and Political Thought in Islam، صفحہ ۱۶۸ وچ لکھدے نيں فارسی زبان "انہاں نے ساسانیاں تو‏ں دوسرے اصول سیکھے سن ۔" ابی منصور الثلابی ال نیشابوری د‏‏ی کتاب (فقہ د‏‏ی بولی تے عربی دے سربراہ) وچ اوہ لکھدے نيں: ایہ نحو وچ سی تے فیر ابو سعید الحسن ابن عبداللہ المرزبان المرزبان عربی ادب دے سب تو‏ں وڈے عالم سیرافی، تے خراسان تو‏ں عسکر ابن الحسین النخشی، تے ابو عبداللہ الحسن ابن خلویہ ہمدان تو‏ں، سابق ماخذ صفحہ۔ ابو منصور عبد الملک بن محمد بن اسماعیل الثلابی نیسابور ۳۵۰ ہجری وچ پیدا ہوئے، کتاب (عربی فقہ تے عربی دے سربراہ) دے مصنف سن ۔ عبداللہ ابن المقفا (روزبہ ابن دادویہ) ایران وچ پیدا ہوئے، کلیلہ تے ڈیمنہ دے پہلوی تو‏ں عربی وچ مترجم، تے الادب الکبیر تے الادب الصغیر وغیرہ دے مصنف سن ۔ ابن سینا (۹۸۰-۱۰۳۷) مصنف (طب وچ قانون)۔ ابوبکر الرازی (864-923 AD) مصنف (تریخ طب) تے ( العدویہ المفردۃ ) تے ابو ریحان البیرونی (۹۷۳-۱۰۴۸) خالی صدیاں تے درجناں اُتے باقی کماں دے مصنف۔ دوسری کتاباں تے عبدالقادر جورجانی (گورگانی) د‏‏ی وفات (۴) علم بیان دے بانی تے کتاب دے مصنف (دلائل الاعجاز و اسرار البلاغہ)، شیخ المفسرین طبری (۸۳۸-۹۲۳) تے بخاری (۱۹۴-۲۵۶) ھ۔ امام مسلم، کتاب صحیح مسلم دے مصنف (۲۰۶-۲۶۱) ہجری تے نعمان بن ثابت المعروف (ابو حنیفہ النعمان) (۶۹۹-۷۶۷ عیسوی) حافظ شیرازی (۷۲۷۰-۷۹۲) ہجری تے مشرف الدین بن مصلح الدین عبداللہ سعدی شیرازی (۵۸۰-۶۹۱) ہجری۔ ( غیاث الدین ابوفتح عمر بن ابراہیم ) الشحیر بن خیام ( ۱۰۴۰-۱۱۳۱ ع
عربی بولی وچ فارسی دے اثرات دے طریقے
فارسی نے عربی نو‏‏ں مختلف طریقےآں تو‏ں متاثر کيتا اے تے اس دے نال کئی عربی لفظاں دا ہور زباناں بشمول وسطی ایشیا تے برصغیر پاک و ہند وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ عربی بولی مشتق تے دقیانوسی اے عربی بولنے والے "فعل"، فعل، تعامل، اقتباست وغیرہ استعمال کردے نيں تے انہاں شکلاں وچ لفظ نو‏‏ں جڑ تو‏ں جوڑ دے لفظاں بنا‏تے نيں، جنہاں نو‏ں "ابواب" یا صورتاں کہندے نيں۔ عربی وچ وی ایہی طریقہ فارسی لفظاں د‏‏ی جڑاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ یا مثال دے طور اُتے لفظ کدک دا ترجمہ منصف کيتا گیا اے تے ایہ فیصلہ تے موافقت تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ اک ہور مثال لفظ "تریخ" اے جس دا مطلب اے واقعات دے وقت دا تعین کرنا تے اسلام تو‏ں پہلے قرآن تے عربی وچ نئيں اے تے اس د‏ی کوئی عربی جڑاں نئيں نيں۔ بعض ماہرین لسانیات دے مطابق، عرباں نے فارسی نو‏‏ں "چاند دا چہرہ" (جو ہر دن وچ چاند د‏‏ی مختلف شکلاں دکھاندا اے ) نو‏‏ں مروخ کہندے سن، تے اس تو‏ں تریخ تے تریخ اخذ کی، اور۔ لیکن معاصر ماہرین لسانیات د‏‏ی مروجہ رائے ایہ اے کہ "مؤرخ" غیر فعال اسم اے تے تریخ داں "ر" دے نال تریخ دا فعال اسم اے تے تریخ خود عربی وچ "تاریک" ا‏‏ے۔ کیونجے ماضی دے بارے وچ گل کرنا تاریکی تے ابہام وچ ا‏‏ے۔ میگزین "ادبی مطالعہ" بہار تے موسم گرما ۱۳۴۳ وچ ۔ اس نے لفظ تریخ دے بارے وچ مختلف آراء پیش کيت‏‏ی نيں تے "چاند چہرہ" یا "تاریک" د‏‏ی عربی کاری اُتے حمزہ اصفہانی د‏‏ی رائے دا جائزہ لیا ا‏‏ے۔ تے اس نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ تاریکی تو‏ں جو مراد اے اوہ منطق دے زیادہ نیڑے ا‏‏ے۔
پروگرام (پروگرام)، tazaj=تازہ، فیروزی، کھائی، بلیل، پالک، دیوان، purgatory، شبلی، مہندی، چمیلی، صنوبر ، دال، شاہی، خنجر (لفظ خونی تو‏ں ماخوذ) جداں لفظاں، تربش (اس تو‏ں لیا گیا اے ٹوپی)، تاج فارسی تو‏ں لئی گئے نيں۔ جاہل شاعراں د‏‏ی نظماں وچ فارسی لفظاں: انجمن ، بربت، بنافشہ ، بدیع، گلاب ، گلستان، دیبا، دہغان، یاسمان، زیر، زبرجد، مرو، عس، مرزنگوش، زعفران (زرپاران)، بندق، جائفل، پستہ, لوز تے لوز تے لوزی تو‏ں لوزین غاقم تو‏ں کاکیم راس تو‏ں ناسخ تے نسخ تو‏ں نسخ تے ناسک کوب تو‏ں دور درب خراب خرابت تو‏ں استعمال کيتا گیا اے خرآباد، مہرے، مشتہ، نرگس، سروج (چاروک)، سوسن، سمسار، سہسنبل، تاج تاں۔ ٹیگ، تنبور، خبری، خسروانی، چینگ، شہنشاہ وغیرہ۔ بوہت سارے فارسی لفظاں نے قرآن وچ اپنا راستہ تلاش کيتا اے ، جو اس نقطہ نظر تو‏ں قرآنی ادب وچ سب تو‏ں زیادہ اثر انگیز بولی سمجھی جاندی اے: جند، سجیل (سنگول تو‏ں ماخوذ)، نمریق ایرانی نرم لفظ دے معنی تکیہ، وزیر (واچیر پہلوی تو‏ں)، کستوری (پہلوی کستوری تو‏ں)، چڑیل (آفرید تو‏ں)۔ دوسرے لفظاں جنہاں دا فارسی تو‏ں عربی وچ ترجمہ کيتا گیا اے انہاں وچ شام‏ل نيں: جیومیٹری (سائز / ہینڈ ہیک تو‏ں ماخوذ)۔ فارسی ادب وچ ، لفظاں فارسی لفظاں تو‏ں بنائے جاندے نيں، لیکن عربی شکلاں د‏‏ی مدد تو‏ں، جنہاں وچو‏ں کچھ نے عربی وچ وی اپنا راستہ تلاش کيتا اے، جداں: اپیل (دوبارہ، نويں درخواست تے نظرثانی)، وینٹیلیشن (ہويا تو‏ں وزن تک) وزن) وزن تے وزن دا وزن سامی تے عربی گروہاں د‏‏ی زباناں د‏‏ی ٹوپیاں تے ‌ تو‏ں، انہاں نے اپنے زیادہ تر لفظاں فارسی بولی دے ذریعے لئی نيں، مواد نو‏‏ں شکلاں تے شکلاں وچ تلاش کرنا مشکل ہو جاندا ا‏‏ے۔ آوازاں نو‏‏ں ہٹانے تے شام‏ل کرنے دے لئی۔ فارسی دنیا د‏‏ی انہاں چند زباناں وچو‏ں اک اے جو تقریباً تمام مستعار لفظاں نو‏‏ں بغیر ہیر پھیر دے تے آوازاں تے حروف نو‏‏ں ہٹائے بغیر قبول کر سکدی اے، خاص طور اُتے قرآنی لفظاں نو‏‏ں بغیر کسی تبدیلی کے، جداں: صالح-جھوٹ-مشرک-کافر تے - عذاب…
بوہت سارے عام فارسی تے عربی لفظاں، جے کھنگالاں تاں انہاں د‏‏ی فارسی ماخذ دا پتہ چلدا اے ۔- اظہار - جاسوسی تے جاسوسی تے جاسوسی تے جڑ تو‏ں جاسوسی - روشنی - مینار - تندور - جزیرہ (گزرک) - خراج (ہیراچ تے خراچ) - عملہ تے خدمت تو‏ں پہلوی حدامک - عجم کنواری (خالص) مترجم نے ہچکچاہٹ دا اظہار کيتا اے، لیکن درحقیقت ایداں دے تمام لفظاں یا تاں مکمل فارسی نيں یا ترجمہ شدہ۔ سوبھ سبع تو‏ں بنا اے تے سبع پیگہ تے مصباح تو‏ں بنا اے اور… اس تو‏ں بنے نيں۔ عربی دا قول "نظر" ا‏‏ے۔ خیمہ پہلوی لفظ کومہ تے کیمیہ (یعنی جھونپئی) تو‏ں ماخوذ اے تے خیام مخم خیم یخیم تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔
فارسی جڑاں دے نال عربی لفظاں د‏‏ی لسٹ
فارسی جڑاں والے عربی لفظاں یا عربی لفظاں اوہ لفظاں نيں جو عربی بولی و ادب وچ استعمال ہُندے نيں لیکن انہاں د‏‏ی جڑاں فارسی نيں۔
جاپانی مجموعہ الجزائر
thumb|جاپانی مجموعہ الجزائر
عربی وچ فارسی دے اثرات
متعلقہ مضامین
گٹھ:فارسی زبان گٹھ:عربی زبان گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جاپانی مجموعہ الجزائر
جاپانی مجمع الجزائر (Japanese archipelago) (جاپانی: 日本列島) جزیرے نيں جو جاپان ملک د‏‏ی تشکیل کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:جاپانی مجمع الجزائر گٹھ:بحر الکاہل دے مجمع الجزائر گٹھ:جاپان گٹھ:جاپان دے تغیرات ارض گٹھ:جاپان دے جزیرے گٹھ:جاپان دے مجمع الجزائر گٹھ:جغرافیہ جاپان گٹھ:جاپان دے مجموعات الجزائر گٹھ:بحر الکاہل دے مجموعات الجزائر گٹھ:Short description is different from Wikidata
پیشوا
مراٹھا راج دے وزیر اعظماں  نوں پیشوا (مراٹھی:: पेशवे) کیہا جاندا سی۔ ایہہ راجے دی صلاح کار کونسل اشٹپردھان دے سبھ توں پرمکھ مکھی سن۔ راجا توں اگلا تھاں ایہناں دا ہی ہندا سی۔ ایہہ عہدہ شیوا جی دے اشٹپردھان منڈل وچ پردھانمنتری جاں وزیر دے برابر ہندا سی۔ 'پیشوا' فارسی دا شبد اے، جسدا مطلب 'آگوُ' اے۔
شروع وچ پیشوا چھترپتی(مراٹھیاں دے راجا) دے ماتحت کم کردے سن۔ پر بعد وچ اوہ مراٹھیاں دے حقیقی  اتے ان اعلانے مکھی بن گئے اتے چھترپتی محض اک ناں برابر  آگوُ بن کے رہِ گیا سی۔ مراٹھا  راج دے آخری سالاں وچ پیشوا خود وی ناں دے مکھی بن گئے سن جہڑے کہ ایسٹ انڈیا کمپنی اتے مراٹھا ر ئیساں دے ہیٹھاں کم کردے سن۔