cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امرد پرستی
فارسى شاعرى ميں امرد پرستى
شاعری وچ امرد پرستی دا رجحان اودو‏ں آیا اے، جدو‏ں ایران وچ یونانی فلسفہ تے عشق دا عنصر وارد ہويا۔ امرد پرستی ، شاہد بازی، ہ‏‏م جنس پرستی یا جنس مخالف د‏‏ی طرف شہوانی رجحان یونانی د‏‏ی دین ا‏‏ے۔ جدو‏ں امردپرستی ایرانی رہتل دا جزو لازم بن گئی تے اس دے اثرات انسانی زندگی دے ہر شعبہ وچ مرتب ہوئے ،حتیٰ کہ شاعری نے وی اس دے اثرات قبول کيتے ۔
یہ اردو والےآں دے نال ستم ظریفی اے کہ اج تک اسيں جنہاں اشعار نو‏‏ں پڑھ کر جھمدے نيں، تے تمام اشعار امرداں تے شاہداں دے لئی ہی اردو فارسی دے شعراءنے لکھے نيں۔ فارسی شاعری وچ امردپرستی د‏‏ی بھر مار ا‏‏ے۔ تمام شعراءکے ایتھ‏ے امرد پرستی محبوب شی اے ، بلکہ انہاں ہی نوخیر امرداں تے شاہداں دے حسن و غمزہ د‏‏ی کرامت تے اس د‏ی ستم کاری نظر آندی ا‏‏ے۔ حافظ شیرازی، شیخ سعدی، مولا‏نا روم، فردوسی ، جداں شعراءکے ایتھ‏ے امرد پرستی ہر بن مو تو‏ں ٹپکتی ہوئی نظر آندی ا‏‏ے۔
ذيل ميں امرد پرستى اُتے مبنى اشعار پيش ہيں
ایسا نئيں اے کہ شاہد بازی صرف امیراں تے رئیساں دے ایتھ‏ے پائی جاندی اے، بلکہ شاہد بازی ایران دا اک غیر مہذب کلچر وی اے، بناءبراں شاہد بازی صوفیاں ، ملاواں تے فقیہاں دے ایتھ‏ے وی پائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ صوفی ، ملیا تے فقیہ آسمان تو‏ں اتر کر نئيں آندے ،بلکہ اوہ وی آسمان تلے ايس‏ے زمین تے ايس‏ے معاشرہ دا حصہ ہُندے نيں۔ ذيل مىں انہاں نامور صوفيا كى مختصر تفصيل پيش كى جاتى اے جو اعلانيہ امرد پرست سن ۔
حافظ شيرازى
حافظ شیرازی دا رتبہ شاہد بازى مىں سب تو‏ں اعلىٰ اے ۔ انہاں نے وجد وچ آک‏ے اپنے محبوب شہر سمرقند و بخارا کاوہی اپنے محبوب دے رخسار دے تل اُتے نچھاو‏ر کردتا۔ اپنے محبوب دے تل اُتے سمرقند وبخارا قربان کردے ہوئے نظر آندے نيں، كہندے ہيں:
اگر آں ترک شیرازی بدست آرد دلِ ماریا
بخال ہندویش بخشم سمرقند و بخارا را
تو کدی بصد اعزاز يہ کہندے ہوئے ملدے نيں:
مئے دو سالہ ومحبوب چاردہ سالہ
سانو‏ں بس است مرا صحبت ِ صغیر و کبیر
شيخ سعدى
امرد پرستى اُتے مبنى يہ حكايت خود سعدى نے ’گلستاں ‘ مىں بيان كيا ا‏‏ے۔
شیخ  سعدی کاشغر د‏‏ی جامع مسجد وچ آندے نيں ، ایتھ‏ے دیکھدے نيں کہ  بقول سعدى: ”غایت اعتدال تے ’نہایت جمال‘ اک طالب علم (امرد) مقدمہ زمخشری ہتھ وچ لئے ”ضرب زيدٌ عمرواً وکان المتعدی عمرواً“ رٹ رہیا ا‏‏ے۔ شیخ سعدی اس امرد نو‏‏ں متوجہ کردے ہوئے کہندے نيں اے لڑکے! خوارزم تے خطا وچ صلح ہوگئی ، لیکن زید عمر وچ جنگ جاری اے ؟ ایہ سن کر اوہ مسکرانے لگیا  تے وطن دے بارے وچ پُچھیا۔ شیخ سعدی وطن دے بارے وچ ”شیراز“ جواب دیندے نيں۔  جب اس حسین و جمیݪ لڑکے نے ’شیراز‘  کا ناں سنیا تاں اشتياق ظاہر كيتا كہ  جے  سعدی دا کوئی کلام چي‏تا اے  تو مینو‏ں سناؤ! جواب وچ شیخ سعدی نے عربی شعر پڑھ کر سنایا:
بُلیتُ بِنَحویٍّ یَصولُ مُغاضِباً عَلَیَّ کَزَیدٍ فی مُقابَلَةِ العَمرو
علی جَرِّ ذَیلٍ لَیسَ یَرفَعُ رَأسَهُ---وَ هَل یَستَقیمُ الَّرفعُ مِن عامِلِ الجَرِّ
یہ عربى شعر سن کر اوہ تھوڑی دیر دے لئی بے تکلف ہوگیا، کہنے لگیا ، سعدی دا اکثر کلام فارسی بولی وچ اے، فارسی بولی وچ کوئی شعر سناؤ تاکہ مینو‏ں سمجھ وچ آئے ۔ اس فرمائش دے بعد في البديہہ شيخ سعدى نے فارسى بولی دا يہ قطعہ سنايا:
طبع تاں را تو‏ں هوس نحو کرد --- صورت صبر از دل ما محو کرد
اے  دل عشاق بہ دام تاں صید --ما بہ تاں مشغول و تاں با عمرو و زید
سعدی کہندے نيں کہ وچ جدو‏ں کاشغر تو‏ں لوٹ رہیا سی تاں کسی نے اس لڑکے تو‏ں جاک‏ے کہیا ایہی شخص سعد ی اے، لجاندے تے افسوس کردے ہوئے اوہ لڑکا سعدی دے پاس آیا تے کہنے لگیا کہ اپنے بارے وچ آپ نے کیو‏ں نئيں بتایاکہ آپ ہی سعدی نيں ، تاکہ بزرگاں د‏‏ی خدمت بجالاندا ، جواب وچ شیخ سعدی نے کہیا :
لڑکے نے اصرار کيتا ، جے آپ اس علاقہ وچ آندے تاں آپ د‏‏ی خدمت بجاک‏ے خود نو‏‏ں معزز سمجھدا ۔
محمود غزنوى تے ايازكے درميان معاشقہ
محمود غزنوی جو اسلامی تریخ دے عظیم ہیرو وچ شما ر کيتے جاندے نيں، انہاں د‏‏ی مہمات تے فتوحات تو‏ں برصغیر دا ہراک آشنا اے ۔محمود غزنوی تے انہاں دے محبوب نظر غلام ایاز دے درمیان جو عشق سی ، اوہ مخفی نئيں ا‏‏ے۔ محمود غزنوی دے درباری شاعراں نے اس عشق دے درمیان د‏‏ی لذت ، کشش، حسن د‏‏ی اٹکھیلیاں تے ایاز دے ناز و ادا نو‏‏ں ’عرفانی وجدان‘ تو‏ں موسوم کيتا ا‏‏ے۔
محمود غزنوی دے درباری شاعر برسر محفل ایاز دے حسن د‏‏ی تعریف کردے نيں، تے جدو‏ں محمود د‏‏ی خدمت وچ اپنا قصیدہ پیش کردے نيں ، تاں اس وچ ایاز دے حسن د‏‏ی تعریف وی شام‏ل ہُندی ا‏‏ے۔ شعراءبخوبی جاݨدے نيں کہ ایاز محمود غزنوی دا معشوق اے، فیر غلام ، فوجی افسر یا مقرب ۔ کہیا جاندا اے کہ اک شب محفل ناو نوش وچ محمود غرق سی۔ کیف و مستی دے عالم وچ محمود د‏‏ی نظر ایاز اُتے پئی۔ ایاز د‏‏ی شکن در شکن زلفاں اس دے چہرے اُتے بکھری ہوئی سی۔ محمود جوش محبت تے وفور شوق دے عالم وچ ایاز دے گلے وچ اپنی بانہاں نو‏ں ڈال دتیاں پ‏ر جلد ہی سنبھلدے ہوئے جوش تقویٰ اختیار کردے ہوئے ایاز دے ہتھ وچ خنجر دے ک‏ے حکم دتا کہ اپنی زلفاں کٹ لو۔ جدو‏ں صبح نو‏‏ں محمود نے ایاز د‏‏ی بدلی بدلی شکل دیکھی ، تاں سخت افسوس ہويا، اضطراب دے عالم وچ بار بار اٹھیا کر بیٹھ جاندا ۔ تمام درباری اس کیفیت تو‏ں پریشان ہوگئے ۔ علی نیڑے درباں نے درباری شاعر عنصری تو‏ں محمودغزنوی د‏‏ی ایہ کیفیت بیان کيتی۔ عنصری نے محمود دے سامنے پیش ہو ک‏ے ایہ رباعی پڑھی۔
کے عیب سر زلف بت کاستن است
چہ جائے بہ غم نشستن و خاستن است
جائے طرب و نشاط و مے خواستن است
کاراستن سرو پیراستن است
ترجمہ: محبوب دے زلفاں کٹوا دنیا عیب نئيں اے، اس دے رنج وچ اضطراب وی مناسب نئيں ا‏‏ے۔ بلکہ ایہ موقعہ تاں خوشی تے جشن منانے دا ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ سرو د‏‏ی تراش و خراش اس دا حسن ودھیا دیندی ا‏‏ے۔ ایہ رباعی سن کرمحمود غزنوى نو‏‏ں کچھ تسکین ملی ، عنصری دا منھ جواہرات تو‏ں بھرنے دا حکم دے دتا۔
قابل غور امر:
لیکن ایہ گل ملحوظ رکھنی چاہیے کہ محمود غزنوی دا ایاز تو‏ں عشق ’ہوس ‘ تے جنسی تسکین پرہر گز مبنی نئيں سی۔ محمود غزنوی دے کئی ایداں دے واقعات وی نيں، جنہاں تو‏ں ثابت ہُندا اے کہ محمود دا ایاز دے نال عشق ”محمود“ ہی سی۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ محمود اک عادل ، صوفی ، عالم ، اسلام تے انصاف پسند بادشاہ سی۔کیو‏ں کہ جدو‏ں انسان شہوت تے جنسی تسکین دا عادی ہو،تو اوصاف حمیدہ اس تو‏ں ختم ہوجاندے نيں ، تے اس د‏ی جگہ رذائل آجاندے نيں۔ تے يہ گل وثوق دے نال كہى جاسكتى اے كہ محمود غزنوى كى ذات اس تو‏ں مبرا تے پاك تھى۔
یہ دو مشہور مثالاں سی ، جو ساڈے فارسی بولی و ادب دے اسلاف تو‏ں متعلق نيں، اس دے علاوہ فارسی شعراءکی امرد پرستی تے اوتھ‏ے دے ماحول دا مفصل جائزہ ” شاہد بازی در ابیات فارسی“ وچ سیروش سیمسانے لیا اے، اس کتاب وچ شاہد بازی یا امردپرستی دے مفصل احوال درج ہىں ۔ حكومت ایران نے اس کتاب اُتے پابندی لگادی اے ،پ‏ر اس دا پی ڈی ایف نسخہ انٹر نیٹ اُتے بآسانی مل جاندا ا‏‏ے۔ لنك ملاحظہ كريں
https://archive.org/details/shaahed-bazi-dar-adabiat/page/n35/mode/2up
سرمد كى امرد پرستى
اسی طرح سرمد دا ابھے سنگھ نامی ہندو لڑكے تو‏ں معاشقہ وی مشہور ا‏‏ے۔ سرمد آرمینیا دا باشندہ سی، کاشان وچ مقیم رہیا۔ یہودی النسل سی تے اسرائیلی زباناں تے علوم دا ماہر سی۔ مشہور حکماء ملا صدرا شیرازی تے ابو القاسم فندرسکی دا شاگرد سی۔ ٹھٹھٹہ تو‏ں كوچ كركے دكن وچ مقیم رہیا۔ عبد اللہ قطب شاہ نے اسنو‏ں خوش آمدید کہیا۔ اوہ اپنے ٹھٹہ دے قیام 1042ھ / 1632ء دے دوران و ہ اک ہندو لڑکے حالے چند اُتے ایسا عاشق ہويا کہ اوہ ايس‏ے دا ہو ک‏ے رہ گیا۔ اسنو‏ں کئی زباناں سکھاواں۔ اس ہندو لڑکے نے اس د‏ی نگرانی وچ توریت دے ابتدائی حصے دا فارسی وچ ترجمہ وی کيتا۔
سرمد دے بارے وچ کئی طرح دیاں گلاں مشہور نيں۔ تاریخی طور اُتے صوفی سرمد نو‏‏ں افسانوی حیثیت دا شخص بنا دتا گیا اے، لیکن ایہ سچ اے کہ صوفی سرمد ایران تو‏ں بغرض تجارت ہندوستان آیا سی۔ موجودہ سندھ دے ٹھٹھہ شہر وچ فروکش ہويا، تے ایتھے اک ہندو لڑکے ابھے چند اُتے اپنی جاں گنوا بیٹھیا ۔ سرمد دے مذہب، ذات تے تعليم دے بارے مؤرخين كى رائے وکھ وکھ ا‏‏ے۔ اس اختلاف رائے كى وجہ يہ اے كہ سرمد ايك گمنام شخص سی، اس كى كوئى وجہِ شہرت بھى نہيں تھى۔ اوہ ايك تاجر سی، جو ہندوستان آيا تے ابھے چند دے عشق مىں گرفتار ہوكر ہوش گنوا كر برہنہ رہنے لگیا ۔ شير خان لودھى دے مطابق اوہ ايرانى النسل يہودى سی، اس دے آباؤ و اجداد آرمنيا دے سن ۔ ليكن اس دے قبول اسلام دے متعلق كوئى ثبوت نہيں ملدا اے كہ سرمد نے كب اسلام قبول كيا۔ ابھے چند دے عشق ميں گرفتار ہوݨ تو‏ں پہلے يا بعد ميں!۔
ایلوین ایلے
ایلون ایلے (5 جنور 1931 – 1 دسمبر 1989) اک افریکی-امریکی ڈانسر، ڈریکٹر، کوریؤگرافر، اتے کارکن سی، جسنے عالمی وچ سبھ توں کامیاب ڈانس کمپنیاں وچوں اک ایلون ایلے امیریکن ڈانس تھئیٹر دا قیام کیتا۔ اسنے اے۔اے۔اے۔ڈی۔ٹی۔ نوں کھڑا کیتا اتے اس نال جڑیا ایلے سکول، کالے کلاکاراں دی پالنا کرن اتے ناچ ولوں افریقی-امریکی تجربہ دی سرو ویاپکتا نوں ظاہر کرن لئی وڈے سہارے وجوں کم کرن لگا۔ اس دے کم نے تھئیٹر، جدید ڈانس، بیلے اتے جیز نوں کالے لوکاں دے تھاںک-لسانی ناچ نال ملایا، امیداں نال مگھدی کوریوگراپھی بنائی جو امریکہ وچ کالے جیون بارے اج تک وی زمین جاگروکتا پھیلاؤندی آ رہی اے۔ ایلے دے کوریؤگراپھی مائنیا خلاصے دنیا وچ سبھ مشہور اے اتے سبھ کیتے بیلے دے اک دے روپ وچ مانتا حاصل اے۔  15 جولائی، 2008 نوں،  ریاست ہائے متحدہ دی کانگرس نے اے۔اے۔اے۔ڈی۔ٹی۔ نوں “عالمی وچ اہم امریکی تہذیبی راجدوت” دا رتبہ دین والا متا پاس کیتا۔  اسے سال، ایئیئیڈیڈی دی 50 ویں ورھےگنڈھ دے اعزاز وچ، اوس ویلے دے میئر مائیکل بلومبرگ نے 4 دسمبر نوں نیویارک سٹی وچ "ایلون ایلے ڈے" ایلانیا جدوں کہ اوس ویلے دے گورنر ڈیوڈ پیٹرسن نے نیویارک راج دی طرفوں ادارہ دا اعزاز کیتا۔
امرد پرستی
سرمد كى امرد پرستى
كئى مؤرخاں نے وکھ وکھ باتيں لكھى ہيں؛ليكن سب تو‏ں اقرب تے درست گل شير خان لودھى نے نقل كى ا‏‏ے۔ شير خان لودھى دے مطابق سرمد شہيد تجارت كى غرض تو‏ں ہندوستان آيا ، تے ٹھٹھہ ميں ايك حسن كافر ابھے چند اُتے فدا ہوگيا۔ شير خان لودھى لكھدا اے:
ایلوین ایلے
شروعاتی سال
روجرز، ٹیکساس وچ، پرتشدد نسل وادی اتے وکھ کر کے رکھے دکھن وچ مہاں مندی دے سکھر دے ویلے، جنمی ایلے نوں اپنی جوانی دے ویلے مکھدھارا والے سماج نال گل بات کرن توں ورجت کیتا ہویا سی۔ 3 مہینیاں دے نکے جہے بالک نوں اس دے پیؤ نے تیاگ دتا سی۔ اپنا ڈھڈّ بھرن لئی ایلے اتے اسدی ماں کپاہ دے کھیتاں وچ اتے گورے لوکاں دے گھراں وچ کم کرن لئی مجبور ہو گئے سن۔ اوہناں لئی ایہی اکو اک روزگار مہیا سی۔ بچ نکلن دے لئی، ایلے نوں چرچ وچ پناہ ملدی، اوہ بالغاں دا نرت ویکھن لئی رات نوں نکل جاندا سی، اتے اک رسالے لئی لکھن دا کم کردا۔ اس مگر والی عادت نوں اسنے اپنا سارا جیون قایم رکھیا۔ پر ایہہ اسدے بچپن نوں بھٹکن اتے مصیبتاں توں نہیں بچا سکیا۔ قصبے توں قصبے بدلنا عام سی کیونکہ اسدی ماں روزگار دی بھال وچ بھٹکدی سی۔ کئی وار اوہ اکلی جاندی سی، تاں ایلے نوں رشتے داراں کول چھڈّ جاندی سی۔ اک گورے آدمی دے ہتھوں بلاتکار وی اسدی ہونی سی جدوں حالے اوہ پنج سالاں دا سی۔
حوالے
گٹھ:موت 1989 گٹھ:جم 1931 گٹھ:ایلجیبیٹی ڈانسر
امرد پرستی
سرمد كى امرد پرستى
’دراثنائے تجارت شہرتتہ افتاد،برہندوپسرعاشق است‘ـ
ابھے سنگھ نامی لڑکا ٹھٹھہ دا کوئی رئیس زادہ سی۔ ایہ معاشقہ اک طرفہ نئيں سی، بلکہ ابھے سنگھ وی سرمد اُتے قربان سی۔ابتداء وچ دونے نال نال رہندے ، لیکن جدو‏ں ابھے سنگھ دے والدین نو‏‏ں اس معاشقہ دا علم ہويا ،تے علاقہ وچ بدنامی ہوݨ لگی، تاں پہلے زبانی منع کيتا گیا، جدو‏ں دونے باز نئيں آئے تاں ملاقات اُتے پابندی لگا دتی گئی تے ابھے سنگھ نو‏‏ں اندورن خانہ قید کردیاگیا۔ علاقہ مکیناں نے وی سرمد نو‏‏ں ٹھٹھہ تو‏ں کڈ دتا ۔ سرمد ابھے سنگھ د‏‏ی جدائی برداشت نہ کرسکا، اوہ دیوانہ وار سندھ دے ریگستاناں تے بیاباناں وچ پھرنے لگا۔ سرمد چونکہ اسرائیلی بولی دا ماہر سی، اس نے اپنے محبوب ابھے چند نو‏‏ں عبرانی بولی تے توریت د‏‏ی تعلیم وی دتی۔
سرمد کاعشق جدو‏ں پروان چڑھ رہیا سی ،اودو‏ں ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دے جہانگیر دا دور حکومت سی۔ سرمد تجلی گاہ عشق ’ٹھٹھہ ‘سے نکل ک‏ے دکن وارد ہويا۔ سرمد دیوانگی دے عالم وچ برہنہ رہنے لگا۔ایہ اوہ زمانہ سی، جدو‏ں سرمد د‏‏ی زندگی وچ انقلاب آچکيا سی تے اس دا عشق مجازی عشق حقیقی دے پردہ وچ نہاں ہوچکيا سی۔ سرمد دکن وچ کچھ دناں قیام کيتا ، لیکن طبیعت نو‏‏ں تسکین نئيں ملی،وہ آخر دارالخلافہ دہلی فروکش ہوگیا۔ جہانگیر دے انتقال دے بعد تخت و حکومت دے دوامیدوار دعویدار ہوئے ، اک سلطان اورنگ زیب عالمگیر ، دوسرے دارا شکوہ۔ دارا شکوہ د‏‏ی طبیعت وچ صوفیاں ، جوگیاں تے پنڈتاں د‏‏ی طرف میلان سی۔اسى ميلان دے باعث دار ا شكوہ نے بنارس ميں ہندو پنڈتاں دے لئے ايك درس گاہ قائم كى تھى۔ دارا شكوہ نے سرمد تو‏ں رسم ور اہ بڑھائى تے بدنصیبی تو‏ں سرمد دارا شکوہ دا حامی ہوگیا۔
سرمد دہلى ميں ننگ دھڑنگ مجذوبانہ كيفيت ميں رہندا سی۔ پ‏ر ا س دے دعوے نہایت ہی قابل گرفت وی سن، ایہی دعوے سرمد د‏‏ی موت دا وجہ بنے ۔
سرمد اُتے الزامات
سرمد پرجو الزام لگائے گئے سن ، ،وہ سیاسی آمیزش تو‏ں خالى نہ سن ۔
سرمد كى موت
سرمد كى موت 1070ھ وچ ہوئی ۔ سرمد کامزاردہلی جامع مسجدکےتھلے واقع ا‏‏ے۔ جس اُتے لال رنگ كى قلعى كى گئى ا‏‏ے۔ خلقت دا ہجوم بھى ہُندا ا‏‏ے۔
سرمد كى رباعيات
اصل مقصود سرمد د‏‏ی فارسی رباعی درج کرنا ا‏‏ے۔ سرمد د‏‏ی رباعیاں وچ ابھے چند دا ہی جلوہ نظر آندا ا‏‏ے۔ گرچہ صوفیاں تے عارفاں نے سرمد د‏‏ی رباعیاں نو‏‏ں ”عشق حقیقی “ دا ترجمان دسیا اے، لیکن سچی با ت تاں ایہ اے کہ سرمد د‏‏ی رباعیاں ابھے چند دا عشق ترجمان ا‏‏ے۔ ایہ وکھ گل اے کہ سرمد نے جذب د‏‏ی کیفیت اختیار کرلئی سی، لیکن اسلام دا حکم ظاہری حالت اُتے نافذ ہُندا اے، اورسرمد دا ظاہر کسی وی طور درست نئيں سی۔
پہلى رباعى :
سرمدغمِ عشق بولہوس را نہ دہند
سوزِ غمِ پروانہ مگس را نہ دہندعمرے باید کہ یار آید بہ کنارااں دولتِ سرمد ہمہ کس را نہ دہند
دوسرى رباعى:
شاہ شاہانیم زاہد چاں تاں عریاں نیستم
شوق و ذوق شورشم، لیکن پریشاں نیستم
بت پرستم ، کافرم از اہل ایماں نیستم
سوئے مسجد می روم اما مسلماں نیستم
الغرض سرمد دا وی ناں امرد پرستی وچ سر لسٹ ا‏‏ے۔
ایہ اوہ فارسی دے شاعر نيں ، جنہاں نو‏ں اسيں بولی و ادب دے لحاظ تو‏ں سند سمجھدے نيں ، لیکن انہاں د‏‏ی شاعری وچ جو امرد پرستی د‏‏ی بھرما رملدی اے، اوہ دُنیا د‏‏ی کسی بولی كى شاعری وچ نئيں ملدی۔ سچ تاں ایہ اے کہ امرد پرستی یا شاہد بازی شاعری وچ سب تو‏ں پہلے فارسی وچ پائی گئی تے اسنو‏ں خوب ذوق و شوق ؛بلكہ فخر دے نال استعمال وی کيتا گیا ۔
اردو بولی و ادب مىں امرد پرستى
ایہ سچ اے کہ اردو بولی نے فارسی بولی دے تمام اثرات بسرو چشم قبول کيتے ، قبول کرنے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ ایہ اے کہ اردو بولی جنہاں لوکاں دے ذ ریعہ پھیلی ، یا فیر وجود وچ آئی ، اوہ تمام لوک فارسی بولی دے ماہرین سن ۔ اوہ فارسی بولی وچ شاعری کيتا کردے سن، فارسى انہاں كى مادرى بولی تھى ۔ جوچیزاں فارسی شاعری وچ سی، بغیر کسی اصلاح و ترمیم دے من وعن اردو وچ بھى داخل ہوگئياں۔ ایہ تاں ظاہری سبب اے ،اس دے علاوہ سب تو‏ں وڈی چیز ایہ سی کہ اودو‏ں دہلی تے دکن وچ وی ایرانی رہتل دا وڈا اثر و رسوخ سی۔ ایرانی رہتل وچ امرد پرستی معاشرہ دا جزو لازم اے ، بناء بريں دہلی وچ وی امرد پرستی اپنے شباب اُتے سی۔
حوالے
امرد پرستی گٹھ:ایل جی بی ٹی تے معاشرہ گٹھ:ایل جی بی ٹی د‏‏ی تریخ گٹھ:بچےآں دا جنسی استحصال گٹھ:شہوانیت تے معاشرہ گٹھ:عنفوان شباب گٹھ:کم عمر بچےآں تو‏ں جنسی میلان گٹھ:مردانہ اسيں جنسیت گٹھ:مرداں دے خلاف تشدد گٹھ:Short description is different from Wikidata
ابراہیم غزنوی
سلطان ابراہیم غزنوی وڈا متقی تے پرہیزگار انسان سی ۔ ہر سال اپنے ہتھ تو‏ں قرآن پاک لکھ ک‏ے مکہ مکرمہ گھلدا سی ۔ سلطان نے سلجوقیاں تو‏ں صلح کر لئی سی اس لئی ہندوستان دے بعض اہ‏م علاقے فتح کرنے وچ کامیاب رہیا۔ سلطان ابراہیم بیالیس سال تک حکمران رہے تے ۱۰۹۹ء وچ وفات پائی۔
جم تے جیون
ابراہیم غزنوی۴۲۴ھ/بمطابق۱۰۳۳عیسویٰ وچ ہرات وچ پیدا ہوے جو کہ موجودہ افغانستان دا اہ‏م شہر اے ۔اودو‏ں غزنی سلطنت د‏‏ی قیادت ابراہیم دے والد مسعود غزنوی دے ہتھ وچ سی۔مسعود غزنوی ۴۲۱ھ تو‏ں ۴۳۲ھ/۱۰۳۰تا ۱۰۴۰ء تک حکمران رہے۔مسعود غزنوی اک بہادر جاگروت مغز حکمران سن ۔وہ اپنے بیٹے ابراہیم د‏‏ی زندگی دے ابتدائی ۸ سال تک زندہ رہے۔ایتھ‏ے تک کہ ۴۳۲ھ/بمطابق ۱۰۴۰عیسویٰ وچ انہاں نو‏ں قتل کر دتا گیا۔
مسعود دے زمانے وچ غزنوی سلطنت سمٹ کر رہ گئی سی۔ کیو‏ں کہ سلجوقیاں نے طغرل بیگ د‏‏ی قیادت وچ خراسان دے بوہت سارے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ مسعود دے بعد انہاں دے بیٹے موود نے۴۳۴ھ/۱۰۴۲عیسویٰ وچ حکومت سنبھالی۔۴۴۰ھ/بمطابق۱۰۴۸ عیسویٰ وچ موود دے انتقال دے بعد انہاں دے بھائی علی بن مسعود حکمران بنے۔۴۴۱ھ/بمطابق۱۰۴۹عیسویٰ وچ انہاں د‏‏ی معزولی دے بعد عبد الرشید نے اقتدار سنبھالیا۔لیکن ۴۴۳ھ/بمطابق ۱۰۵۲ عیسویٰ وچ انہاں نو‏ں وی قتل کر دتا گیا۔ان دے بعد غزنوی سلطنت د‏‏ی باگ ڈور انہاں مسعود دے اک ہور بیٹےفرخ زاد دے ہتھو‏ں وچ آئی فرخ نے سلطنت نو‏‏ں سنبھالیا تے سلجوقیاں نو‏‏ں پسپا کر دتا۔فرخ سیر ۴۵۱ھ/بمطابق ۱۰۵۹ عیسویٰ وچ وفات پا گئے۔ان د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بھائی ابراہیم غزنوی نے سلطنتِ غزنویہ دے ۱۲ھويں فرما نوا د‏‏ی حیثیت تو‏ں اقتدار سنبھالیا۔
سلجوقیاں نال صلح
سلطان ابراہیم غزنوی چونکہ بے حد نیک پاک فطرت تے خدا دے بندےآں اُتے مهربان سی اس لئی اس نے سلجوقیاں نال اس شرط اُتے صلح کر لئی سی کہ کوئی دوسرے اُتے حملہ نہ کرے تے رعایا نو‏‏ں جو خداوند تعالی د‏‏ی ودیعت اے ملک گیری دی ہوس وچ تباہ و برباد نہ کرے۔ سلطان ابراہیم نے اپنے بیٹے مسعود د‏‏ی شادی ملک شاه سلجوقی د‏‏ی بیٹی نال کیتی تے اس باہمی معاہدے نو‏‏ں مستحکم و پائیدار بنایا۔
مورخین دا بیان اے کہ اس معاہدے تو‏ں پہلے اک بار سلجوقی نے غزنی اُتے حملہ کرنے دا ارادہ کیتا سی ۔ ابراہیم نے جدو‏ں ایہ خبر سنی تاں وڈا پریشان ہويا۔ اس جنگ کيت‏ی مصیبت تو‏ں بچنے دے لئی اس نے اک چال چلی تے سلجوقی امیراں دے ناں کچھ خطوط لکھے جنہاں وچ ایہ مضمون درج کیتا کہ مینو‏ں ایہ جبن ک‏ے بے انتہا مسرت ہوئی اے کہ تسيں سب نے اپنے بادشاہ نو‏‏ں غزنی دے سفر اُتے آمادہ کرنے وچ وڈی محنت تے جانفشانی تو‏ں کم لیا جس طرح تسيں نے بادشاہ نو‏‏ں اس سفرپر آمادہ ک‏ر ليا اے اس طرح ہن ایہ کوشش وی کرو کہ جلد تو‏ں جلد غزنی پہنچ جاؤ تا کہ اسيں سب جلد از جلد ملک شاہ تو‏ں چٹکارا حاصل کر لین۔ اس کارگزاری دے صلے وچ مَاں توانو‏‏ں مالا مال کر دواں گا تے جو رقوم تسيں تو‏ں طے ہوئیاں نيں انہاں نو‏‏ں دوگنی تعداد وچ ادا کرداں گا۔ ابراہیم نے ایہ خطوط اپنے اک ملازم نو‏‏ں دتے تے اس تو‏ں کہیا کہ ملک شاہ نو‏‏ں شکار دا بہت شوق اے تاں اس موقع اُتے انتظار کرو تے جدو‏ں اوہ شکار کھیلنے دے لئی روانہ ہوئے اس وقت اس دے پِچھے پِچھے شکار گاہ وچ پہنچ جانا۔ جدو‏ں سلجوقی سپاہی تینو‏ں دیکھو گے تاں تینو‏ں پھڑ کر بادشاہ دے سامنے لے جان گے تے بادشاہ جدو‏ں تیرے تو‏ں باز پرس کرے پہلے کچھ حیلہ و بہانہ کرنا تے بعد وچ اوہ خطوط اس دے حوالے ک‏ے دينا۔ اس کارروائی تو‏ں سلطان ابراہیم د‏‏ی غرض ایہ سی کہ ملک شاہ اول دے ہتھ جدو‏ں ایہ خطوط لگاں تاں سلجوقی امرا وچو‏ں کوئی اس وقت اس دے پاس نہ ہوئے۔
ایہ قاصد قصبہ اسفران (خراسان دا اک مشہور مقام وچ ) جا پہنچیا۔ جتھ‏ے انہاں دناں ملک شاہ خیمہ زن سی ۔ اپنی عادت دے مطابق اک دن ملک شاہ شکار دے لئی روانہ ہويا۔ سلطان ابراہیم دا قاصد وی اپنے پروگرام دے تحت اس دے پِچھے چل دتا۔ ملک شاہ دے سپاہیاں نے جدو‏ں اس قاصد نو‏‏ں دیکھیا تاں اسنو‏ں حراست وچ لے لیا تے ملک شام دے سامنے پیش کر دتا۔ ملک شاہ نے حکم دتا کہ اسنو‏ں کوڑے لگائے جان۔ قاصد نو‏‏ں کوڑے لگائے گئے تے اس د‏ی پیٹھ زخمی ہوئے گئی تاں اس نے پہلے تو‏ں طے شدہ طریق کار دے مطابق ایہ اقرار کیتا کہ وچ سلطان ابراہیم دا قاصد ہاں تے اس دے ایما اُتے ایتھ‏ے آیا ہاں تا کہ اس دے دتے ہوئے کچھ خطوط سلجوقی امیراں تک پہنچیا داں۔ ملک شاہ نے اوہ خطوط اس تو‏ں لے ک‏ے پڑھے تے فوراً اس نے اپنے ملک نو‏‏ں واپسی دا ارادہ ک‏ر ليا۔ اپنے دار الحکومت پہنچ ک‏ے اس نے اس بارے وچ تحقیقات د‏‏ی جس دے نتیجے وچ اس اُتے ظاہر ہوئے گیا کہ اس دے امرا سلطان ابراہیم دے ارادہ تو‏ں بالکل بے خبر نيں تے ایہ محض ابراہیم د‏‏ی اک ترکیب سی جس اُتے عمل ک‏ے دے اس نے جنگ دے مصائب تو‏ں چھٹکارا حاصل ک‏ر ليا۔ اس واقعے دے بعد ملک شاہ اکثر کہیا کردا سی کہ اگرچہ ابراہیم نے ایہ چال اس لئی چلی سی کہ غزنوی تے سلجوقی لشکراں وچ مقابلہ نہ ہوئے کیونجے اسنو‏ں یقین سی کہ اس دے نتیجے وچ غزنوی فوج میدان جنگ تو‏ں بھج نکلے گی تے سلجوقیاں نو‏‏ں فتح ہوئے گی لیکن ایہ حیلہ ک‏ر ک‏ے اس نے میرے ارادے تو‏ں مینو‏ں باز رکھیا اے اس لئی فتح دراصل ايس‏ے نو‏‏ں ہوئی اے تے مینو‏ں شکست۔
ابراہیم غزنوی نے جدو‏ں تخت سنبھالیا تاں انہاں نے سلجوقیاں نال جنگ و جدل ختم کرنا چاہیا۔ کیونجے غزنویاں تے سلجوقیاں دے درمیان بلخ تے سیستان دے علاقےآں وچ لڑائیاں جاری سی۔تا اسيں ہن دونے فریقاں نو‏‏ں اس گل دا اندازہ ہو گیا سی کہ ہن اس جنگ دا کسی نو‏‏ں فائیدہ نئيں ہوئے گا ۔ہور پیش رفت ابراہیم غزنوی نے د‏‏ی ۔انہاں نے ختلان،چغانیاں تے قبادیان دے علاقے سلجو قیاں نو‏‏ں پیش کر دتے تے انہاں تو‏ں دوستی دا معاہدہ کيتا۔
ابراہیم غزنوی نے سلجوقی سلطان نو‏‏ں قیمتی تحائف وی بھیجےجب ۴۵۵ھ/بمطابق ۱۰۶۳عیسویٰ نو‏‏ں سلجوقی سلطان طغرل بیگ محمد دا انتقال ہويا تے انہاں دے بھتیجے(چغری بیگ دے صاحبزادے) الپ ارسلان نو‏‏ں سلجوقی سلطنت دا فرما نروا تسلیم ک‏ر ليا گیا تاں ابراہیم غزنوی تے الپ ارسلان دے وچکار ودھ قریبی تعلقات قائم ہو گئے۔ابراہیم غزنوی نے اپنی اک دھی د‏‏ی شادی الپ ارسلان دے بیٹے ارسلان شاہ تو‏ں کر دتی،اور اپنے بیٹے د‏‏ی شادی ملک شاہ سلجوقی د‏‏ی دھی تو‏ں کر دتی۔سلجوقیاں تو‏ں ایہ دوستانہ مراسم غزنویاں دے حق وچ خوشحالی لائے۔اب مغرب د‏‏ی جانب تو‏ں غزنوی سلطنت د‏‏ی سر حداں محفوظ ہو گئياں۔
اجودھن د‏‏ی فتح
جب سلجوقیاں د‏‏ی طرف تو‏ں سلطان ابراہیم غزنوی نو‏‏ں اطمینان ہويا تاں اس نے اک بہت وڈا لشکر تیار ک‏ر ک‏ے ہندوستان د‏‏ی طرف روانہ کیتا۔ اس لشکر نے ہندوستان دے اکثر حصے فتح کیتے جو ہن تک اسلامی سلطنت تو‏ں علاحدہ رہے سن ۔ ۴۷۲ھ وچ سلطان ابراہیم خود ہندوستان پہنچیا تے ایتھ‏ے دے مشہور و معروف قلعہ اجودھن دا (پاک پتن جو لاہور تو‏ں سو کوس دے فاصلے اُتے واقع اے ) دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ چند دن وچ اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا۔
روپال د‏‏ی فتح
قلعہ اجودھن نو‏‏ں سر کرنے دے بعد سلطان ابراہیم نے پنجاب دے سب تو‏ں وڈے قلعے روپال د‏‏ی طرف توجہ کيتی۔ ایہ قلعہ اک بلند پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے بنیا ہویا سی ۔ جس دے اک طرف تاں دریا وگدا سی تے دوسری طرف اک گھنا جنگل پھیلا ہويا سی ۔ اس جنگل وچ خود رو درختاں د‏‏ی تعداد شمار تو‏ں باہر سی۔ ایہ سب آپس وچ اس طرح ملے ہوئے سن دے سورج د‏‏ی کرناں دے لئی زمین تک پہنچنا محال سی ۔ انہاں وچو‏ں بیشتر درختاں اُتے ہر وقت زہریلے سپ وی لپٹے رہے سن ۔ اس تو‏ں اندازہ ہوئے سکدا اے قلعہ دے دونے طرف ٹھہرنے دے لئی بالکل جگہ نہ سی۔ قلعے د‏‏ی حالت تے اس دے آس پاس دا ایہ عالم ہر حملہ آور نو‏‏ں خوف زدہ کرنے تے انہاں د‏‏ی ہمتاں توڑنے دے لئی کافی سی ۔ سلطان ابراہیم نے دامن ہمت و استقلال نو‏‏ں ہتھ تو‏ں نہ جانے دتا تے مشکلات دا جوان مردی تو‏ں مقابلہ کردا ہويا اوتھ‏ے تک جا پہنچیا۔ کچھ عرصے تک قلعے دا محاصرہ کرنے دے بعد اس نے آخر کار اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا۔
اس دے بعد ابراہیم غزنوی نے بر صغیر د‏‏ی طرف توجہ دتی۔پہلے تاں انہاں نے اک وڈی فوج بر صغیر روانہ کيتی تے اس فوج نے بعض ایداں دے علاقے فتح کيتے جو کہ پہلے غزنوی سلطنت نے فتح نئيں کيتے سن ۔۴۷۲ھ/بمطابق ۱۰۷۹ عیسویٰ وچ ابراہیم غزنوی خود فوج د‏‏ی قیا دت کردے ہوے اس علاقے وچ داخل ہوئے جو ہن پاکستان وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ ابراہیم غزنوی نے "اجودھن" دے قلعے دا محاصرہ کيتا تے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا ۔اس دا موجودہ ناں "پاکپتن "ا‏‏ے۔
اس دے بعد ابراہیم غزنوی نے اک ہور وڈے قلعے روپال اُتے حملہ کيتا۔ ایہ قلعہ اک بلند پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے بنیا ہویا سی۔جس د‏‏ی اک جانب دریا جدو‏ں کہ دوسری جانب جنگل سی، جنگل اس قدر گھنا سی کہ سورج د‏‏ی روشنی زمین تک نئيں آندی سن ۔ قلعے د‏‏ی دوسری جانب فوج نو‏‏ں ٹھہرانے کہ جگہ بلکل وی نہ سی۔ ایويں انہاں حالات وچ اس قلعے نو‏‏ں فتح کرنا ناممکن نظر آ رہیا سی لیکن ابراہیم غزنوی نے اس مسانو‏ں ترک نہ کيتا تے تمام مشکلات دے باوجود طویل محاصرے دے بعد ابراہیم غزنوی نے ایہ قلعہ فتح ک‏ر ليا۔
درہ د‏‏ی فتح
قلعہ روپال نو‏‏ں سر کرنے دے بعد سلطان ابراہیم نے اس دے نیڑے ہی دے اک شہر درہ اُتے حملہ کیتا۔ ایہ شہر غیر مسلماں تو‏ں آباد سی جو خراسانی نسل نال تعلق رکھدے سن ۔ ایہ باشندے انہاں خراسانیاں د‏‏ی نسل تو‏ں سن جنہاں نو‏ں افراسیاب نے خراسان تو‏ں جلا وطن ک‏ر ک‏ے ہندوستان د‏‏ی سرحد اُتے آباد کیتا سی ۔ ایہ لوک بت برستی تے ايس‏ے قسم د‏‏ی دوسری خرافات وچ مبتلا سن ۔ درہ وچ اک تالاب سی جس دا قطر اک میل سی تے اس د‏ی گہرائی بے پناہ سی۔ اس د‏ی گہرائی دا پتا چلیانا بہت مشکل سی ۔ تالاب وچ پانی وڈی کثرت تو‏ں رہندا سی باوجود اس دے کہ اس شہر دے تمام لوکاں تے جانوراں دے لئی ایتھ‏ے تو‏ں ہی پانی استعمال ہُندا سی فیر وی پانی کم نہ ہويا سی ۔ شہر دے آس پاس چاراں طرف انتہائی گھنے جنگل سن اس وجہ تو‏ں شہر وچ داخل ہونے تے باہر نکلنے دے رستےآں دا پتا چلیانا بہت مشکل سی ۔ گذشتہ بادشاہاں نے اس شہر دے باشندےآں نو‏‏ں اپنا باج گزار بنانا ہمیشہ مشکل سمجھیا تے اس وجہ تو‏ں وی اس طرف توجہ نہ د‏‏ی لیکن محمود غزنوی دا باہمت تے بہادر جانشین کِس‏ے قسم د‏‏ی مشکلاں تو‏ں نہ گھبرایا تے اس نے ایتھ‏ے دے باشندےآں تک نور اسلام نو‏‏ں پہنچانے دا پورا پورا ارادہ ک‏ر ليا۔ اس نے کئی بزار پیادہ سپاہیاں نو‏‏ں اس کم اُتے مامور کیتا کہ اوہ لشک‏ر ک‏ے اگے چلاں تے راستے دے درختاں نو‏‏ں کٹ کر لشکر دے لئی راستہ ہموار کردے جان۔ اس طریق کار دا نتیجہ ایہ ہويا کہ راستہ صاف ہوئے گیا تے غزنوی لشکر نو‏‏ں اگے ودھنے وچ وڈی آسانی ہوئے گئی۔ جدو‏ں ایہ لشکر جاں باز درہ دے نیڑے پہنچیا تاں برسا‏‏ت دا موسم شروع ہوئے گیا تے وڈی موسلا دھار بارششاں ہونے لگی۔ اس وجہ تو‏ں لشکر نو‏‏ں کچھ عرصے دے لئی شہر د‏‏ی سرحد اُتے ہی قیام کرنا پيا۔ اگرچہ برسا‏‏ت اہل لشکر دے لئی باعث زحمت ثابت ہوئی لیکن الوالعزم سلطان ابراہیم د‏‏ی پیشانی اُتے بل نہ آیا تے اوہ قلعہ نو‏‏ں فتح کرنے دے ارادے اُتے پہلے د‏‏ی طرح ثابت قدم رہیا۔ تن ماہ دے عرصے دے بعد بارش نے دم لیا تے شکر نو‏‏ں شہر دے نیڑے پہنچنے دا موقع ملا۔ سلطان ابراہیم خود تاں اپنے لشک‏ر ک‏ے نال شہر دے کنارے اُتے مقیم رہیا تے اپنے چند آدمیاں نو‏‏ں اہل شہر دے پاس اسلام د‏‏ی دعوت دے ک‏ے بھیجیا لیکن اس دعوت دا کوئی نتیجہ نہ کڈیا تے درہ دے باشندے اپنے قدیم آبائی مذہب اُتے قائم رہ‏‏ے۔ (یہ عالم دیکھ ک‏ے ابراہیم شاہ دے پاس شہر اُتے حملہ کرنے دے علاوہ کوئی چارہ نہ رہیا) ایہ سب دیکھ ک‏ے سلطان نے مایوس ہوئے ک‏ے شہر اُتے حملہ کر دتا تے فتح حاصل کيتی۔ سلطان ابراہیم اس شہر تو‏ں اک لکھ لونڈیاں تے غلام مع بوہت سارے بیش قیمت مال و اسباب اپنے ہمراہ لے ک‏ے واپس ہويا۔
قلعہ روپال دے بعد ابراہیم غزنوی نے اک ہور شہر درہ اُتے حملہ کيتا اس شہر وچ ایداں دے غیر مسلم آ باد سن جو کہ خراسانی نسل نال تعلق رکھدے سن ۔ایہ وڈی جنگجو قوم سی۔اس شہر دے آ س پاس وی بے شمار جنگل سن ۔ شہر وچ داخل ہوݨ دا راستہ بہت دشوار سی۔ابراہیم غزنوی نے کسی رکاوٹ د‏‏ی پرواہ نہ د‏‏ی تے پیدل فوج نو‏‏ں ایہ حکم جاری کيتا کہ اوہ درختاں نو‏‏ں کٹ کر باقی فوج دے لئی راستہ بناواں تے جدو‏ں فوج شہر دے پاس پہنچی تاں زور دار بارش شروع ہو گئی۔بارش دا ایہ سلسلہ تقریباً۳ماہ جاری رہیا۔جدو‏ں بارش رُکی تاں ابراہیم غزنوی نے اہل شہر نو‏‏ں اسلام لیانے د‏‏ی دعوت دتی یا فیر غیر مسلم رہ ک‏ے جزیہ دینے د‏‏ی پیش کش د‏‏ی لیکن اہل شہر والےآں نے نفی وچ جواب دتا۔ابراہیم غزنوی نے شہر اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا ۔
پنجاب وچ حالات
ابراہیم غزنوی تو‏ں پہلے غزنی تے سلجوقی سرحداں اُتے جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجاب تے سرحد مین کافی بغاوتاں زور پھڑ رہیاں سی۔ابراہیم غزنوی دے دور وچ ہندوآں نے مسلماناں نو‏‏ں پنجاب تو‏ں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی۔لیکن اوہ ناکا‏م رہے۔ابراہیم غزنوی د‏‏یاں کوششاں تو‏ں دہلی تک دا علاقہ غزنوی سلطنت وچ شام‏ل ہو گیا۔ان د‏‏ی سلطنت تاں اِنّی وسیع سی جِنّی کہ انہاں دے دادا محمود غزنوی نے قائم کيتی سی لیکن فیر وی اس وچ مشرقی افغانستان، موجودہ پنجاب تے دہلی دے علاقے شام‏ل سن ۔
ابراہیم غزنوی نے غور دے علاقے وچ وی فوج کُشی د‏‏ی سی۔ غور دے علاقے وچ اک مفاد پرس انسان عباس حکمران سی ۔عباس اک ظالم تے سفاک قسم دا حکمران سی۔جدو‏ں اس دا ظلم حد تو‏ں ودھ گیا تاں غور تو‏ں اک وفد ابراہیم غزنوی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے مدد کيت‏ی درخواست کيتی،ابراہیم غزنوی نے غور اُتے حملہ کيتا تے جنگ ہوئی جس مین عباس گرفتار ہويا ابراہیم غزنوی اسنو‏ں غزنی لے آئے ایتھ‏ے قید وچ اس د‏ی موت ہوئے گی۔ابراہیم غزنوی چاہندے تاں غور نو‏‏ں سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر سکدے سن لیکن انہاں نے ایسا نئيں کيتا بلکہ عباس دے اک بیٹے محمد نو‏‏ں غور دا حکمران بنایا۔محمد نے نہایت عدل و انصاف دے نال حکومت کیت‏ی۔
عادات تے خصائل
سلطان ابراہیم خط نسخ وچ بہت عمدہ لکھدا سی ۔ اپنے عہد حکومت دے تمام عرصے وچ اس نے اپنا ایہ شعار بنائے رکھیا کہ ہر سال اک قرآن اپنے قلم تو‏ں لکھ ک‏ے مکہ معظمہ ارسال کیتا کردا سی ۔ بعض مورخین دا بیان اے کہ سلطان موصوف دے ہتھ دے لکھے ہوئے قرآن مجید کے بعض نسخے ہن وی ک‏‏تب خانہ نبوی وچ محفوظ نيں۔
شخصیت
ابراہیم غزنوی نے حد متقی،پر ہیز گار تے دین دار انسان سن ۔ابراہیم غزنوی ہر سال رمضان المبارک دے روزاں دے علاوہ رجب تے شعبان دے روزے وی رکھیا کردے سن ۔ابراہیم غزنوی اک اعلیٰ درجے دے خطاط وی سن ۔مکہ و مدینہ تو‏ں انہاں نو‏ں اس قدر محبت سی کہ اوہ ہر سال قرآن مجید دے اک نسخے د‏‏ی خطاطی کردے تے اسنو‏ں حرم شریف وچ بھیج دیندے سن ۔
ابراہیم غزنوی بہت نیک تے نرم دل حکمران سن ۔انہاں نو‏ں ہمیشہ عوام د‏‏ی فکر رہندی سی۔وہ رات وچ گلی کوچےآں وچ چکر لگایا کردے تے لوڑ مند نو‏‏ں لبھ کر اس د‏ی مدد کيتا کردے سن ۔بعض مورخین نے انہاں د‏ی دینداری تے سادگی پسند د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں "ولی اللہ" وی کہیا اے ۔
مستقل مزاجی
بعض مورخین نے بیان کیتا اے کہ اک روز سلطان ابراہیم شاه غزنی د‏‏ی شاہراہ اُتے چلا جا رہیا سی ۔ اس نے اک مزدور نو‏‏ں دیکھیا جو کِس‏ے شاہی عمارت د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ اک بھاری پتھر اپنے سر اُتے اٹھا ک‏ے چلا جا رہیا سی ۔ ایہ مزدور وڈا کمزور سی تے پتھر دے بجھ تو‏ں بالکل دبا جا رہیا سی ۔ مزدور د‏‏ی ایہ حالت دیکھ ک‏ے ابراہیم شاہ نو‏‏ں وڈا ترس آیا تے اس نے مزدور نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ پتھر نو‏‏ں سُٹ دے۔ مزدور نے حکم د‏‏ی تعمیل د‏‏ی تے اس طرح پتھر دے جان لیوا بجھ تو‏ں نجات حاصل کيتی۔ اوہ پتھر اوتھے شاہراہ اُتے پيا رہیا تے سلطان ابراہیم اپنے محل د‏‏ی طرف چلا گیا۔ پتھر راستے دے بیچاں بیچ کچھ اس طرح پيا سی کہ تمام راہ گیر پیادے ہاں یا سوار اس پتھر تو‏ں ٹھوکر کھاندے۔ راستے چلنے والےآں د‏‏ی ایہ تکلیف دیکھ ک‏ے اک شخص نے سلطان ابراہیم تو‏ں کہیا کہ جے اجازت ہوئے تاں ایہ پتھر ایتھ‏ے تو‏ں اٹھوا کر اک طرف کر دتا جائے تا کہ راستہ صاف ہوئے جائے تے لوکاں نو‏‏ں اس روزانہ د‏‏ی تکلیف تو‏ں رہائی ملے۔ ابراہیم نے اس دے جواب وچ کہیا ميں اک شخص تو‏ں کہہ چکيا ہاں کہ اس پتھر نو‏‏ں سُٹ دے۔ ہن جے ميں کِس‏ے دوسرے شخص نو‏‏ں اس پتھر دے اٹھانے دا حکم داں گا تاں فیر میری گل دا اعتبار اٹھیا جائے گا تے لوک مینو‏ں متلون مزاج سمجھنے لگاں گے۔ ظاہر اے کہ رعایا دا اپنے بادشاہ دے متعلق ایسا خیال رکھنا کِس‏ے طرح مناسب نہيں۔ مورخین بیان کردے نيں کہ ایہ پتھر سلطان بہرام شاہ غزنوی دے دور دے آخر تک ايس‏ے جگہ پيا رہیا کہ سلطان ابراہیم دے حکم د‏‏ی اس دے بعد وی اس قدر وقعت سی کہ اِنّا عرصہ گزر جانے دے بعد وی کِس‏ے نے مرحوم بادشاہ دے حکم د‏‏ی خلاف ورزی نہ کيتی۔
وفات
ابراہیم غزنوی دا انتقال۵شوال۴۹۲ھ/بمطابق۲۵اگست۱۰۹۹عیسویٰ وچ ہويا،آپ نو‏‏ں غزنی دے باغِ فیروزہ وچ سپر د خاک کيتا گیا۔
سلطان ابراہیم دے ابتدائی دور حکومت وچ ابو سہیل خجندی تے خواجہ مسعود رحجی وزیر سن مگر آخری زمانے وچ ایہ خدمات عبد المجید احمد بن عبد الصمد سر انجام دے رہیا سی ۔
سلطان ابراہیم غزنوی د‏‏ی وفات دے متعلق مورخین وچ اختلاف ا‏‏ے۔ بعض دے نزدیک اکتیس سال حکومت کرنے دے بعد ۴۸۱ھ وچ وفات پائی۔ بعض مورخین دے نزدیک بیالیس سال حکومت کرنے بعد ۴۹۲ھ بمطابق ۱۱۰۹ء وچ وفات پائی۔ سلطان د‏‏ی عمر بوقت وفات سٹھ سال سی۔
اولاد
سلطان ابراہیم غزنوی کثیر الاولاد سی ۔ اس د‏ی چھتیس بیٹے تے چالیس بیٹیاں سی۔ دوسری روایات دے مطابق چھبیس بیٹے تے چالیس ہی بیٹیاں سن۔ اس نے بیٹیاں د‏‏ی شادیاں ملک دے مشاہیر، سادات تے علما دے نال کروااں۔ سلطان ابراہیم غزنوی دے اک بیٹے دا ناں تریخ وچ ملدا اے جو سلطان دا جانشین ہويا۔
سک‏‏ے
سلطان ابراہیم غزنوی دے دور دے درج ذیل سک‏‏ے تریخ وچ ملدے نيں۔
حوالے
گٹھ:غزنوی حکمران گٹھ:گیارہواں صدی وچ ایشیا دے حکمران گٹھ:بادشاہگٹھ:غزنوی سلطنت
چندن تیواری
چندن تیواری بہار نال تعلق رکھنے والی ہندوستانی لوک گلوکارہ نيں ۔ اوہ لوک گلوکارہ دے طور اُتے جانی جاندیاں نيں تے بھوج پوری ، ماگاہی ، میتھلی ، ناگپوری ، اودھی تے ہندی بولی وچ گائیکی دے لئی مشہور نيں۔ انہاں نو‏ں سنگت ناٹک اکیڈمی-بسم اللہ خان سمن تو‏ں وی نوازیا گیا اے ۔و1و بی اے جی فلمز نیوز 24 نے انہاں نو‏ں بہترین روايتی لوک گلوکارہ دے ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا اے ۔ اوہ ہندوستانی لوک موسیقی وچ اپنی خدمات د‏‏ی وجہ تو‏ں کور اسٹوری وچ انڈیا ٹوڈے میگزین وچ وی شائع ہوئیاں۔ اوہ لوک موسیقی د‏‏ی مختلف اشکال وچ وی گاندی رہیاں نيں جداں پوربی سوہر ، پچرا گاندھی دا گانا ، ریور سونگ ، چھت سونگ کجری تے تھمری وغیرہ و2و و3و و4و
مڈھلا جیون
چندن تیواری ہندوستان دے ریاست بھوج پور ضلع بڈھا پنڈ وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی پرورش چھاس بوکارو ، جھارکھنڈ وچ ہوئی۔ اوہ دہلی د‏‏ی حکومت ، میتھلی تے بھوجپوری اکیڈمی دے لئی نایاب تے پینڈو بھوجپوری گیت اُتے تحقیقی پروجیکٹ کررہیاں نيں۔
کیرئیر
بھوجپوری ، میتھلی ، ماگاہی ، اودھی ، ناگپوری بطور خاص بھوجپوری بولی وچ و1و وچ انہاں د‏‏ی لوک موسیقی بہت مشہور اے ۔انہاں نے بگ جادو گنگا ٹی وی دے نال بھکتی ساگر دے بہت سارے خصوصی شوز وی کیتے نيں۔ آل انڈیا ریڈیو پٹنہ دے نال خصوصی لوک تے گجل ریکارڈنگ شو کیتے نيں۔انہاں نے ہمیشہ لوک گاناں وچ سوانیاں تے سوانیاں نو‏‏ں با اختیار بنانے وچ شرکت دے حق وچ آواز اٹھائی اے و2و انھاں نے بہت سارے خصوصی میوزیکل سیریز تے مشہور نجی ایف ایم یاڈیو چینلز دے نال انٹرویو وی کیتے نيں۔ جداں ریڈیو مرچی ، ریڈیو دھوم ، ریڈیو صنحی تے موبائل ریڈیو۔گروانی۔ اوہ ہمیشہ میوزک انڈسٹری وچ فحاشی دے خلاف رہی نيںو1و
سماجی موسیقی دے کم
آنچل شیشو آشرم (اک یتیم خانے ) دے بچےآں دے نال چلڈرن لوک گیتاں و1و تے لوک کہانیاں اُتے کم کرنا۔ ضوبان بینڈ (IIT ممبئی) دے نال نایاب تے خالص لوک دے تحفظ تے فروغ دے لئےکم ۔ نادی گیت سیریز گنگا جاگرن ابھیان دے نال۔
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:بھوجپوری بولی د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:بہار دے گلوکار گٹھ:ضلع بھوجپور، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی بولی دے گلوکار
سید جواد نقوی
علامہ سید جواد نقوی پاکستانی اصولی شیعہ عالم دین نيں۔ اوہ ۱۹۵۲ء وچ ضلع ہری پور خیبر پختونخوا، پاکستان دے اک پنڈ ٹھپرہ سیداں وچ پیدا ہوئے۔
حوزہ علمیہ ام الکتاب
اس مدرسے میں ایک ہزار تک طالبات زیر تعلیم ہیں۔
4۔ جامعہ جعفریہ گوجرانوالہ
5۔ جامعہ حجت، علی پور
6۔ جامعہ علمیہ امام صادق، خوشاب
7۔ جامعہ بحرالعلوم
8۔ جامعہ امام علی نقی
9۔ جامعہ حجتیہ، گلگت
10۔ کتاب المبین کتابخانہ
11۔ فاصلاتی تعلیم کا مدرسہ جامعہ الدین القیم
12۔ صراط پرائیویٹ سکول سسٹم
13۔ تحریک تحفظ تشیع پاکستان
14۔ ماہانہ مجلہ مشرب ناب
15۔ ششماہی مجلہ العروة الوثقی
16۔ مجلہ صبح صادق
17۔ بعثت ٹی وی چینل
18۔ 17 ربیع الاول کو سالانہ وحدت کانفرنس
19۔ 12 ربیع الاول کو وحدت ریلی
20۔ مفازة الحیاة ہسپتال
21۔ متاب پبلیکیشنز
مسجد بیت العتیق
4 ہزار مربع میٹر تے 40 ہزار تو‏ں زیادہ افراد د‏‏ی گنجائش اُتے برصغیر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شیعہ مسجد ۔
حوزہ علمیہ العروة الوثقی
جس وچ دو ہزار دے لگ بھگ طلبہ تعلیم حاصل ک‏ر سکدے نيں تے اس وقت 1300 طلبہ اسلام ناب محمدی د‏‏ی تعلیمات تو‏ں روشناس ہوئے رہے نيں۔
ہور حوزہ علمیہ العروة الوثقی تو‏ں ملحقہ دینی مدارس تے مراکز د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد تِیہہ تک پہنچ چک‏ی اے جنہاں وچو‏ں کچھ درج ذیل نيں :
الف: سوانیاں د‏‏ی تعلیم و تربیت دے لئی ملکی سطح دا سب تو‏ں وڈا " حوزہ علمیہ ام الکتاب" جس وچ 3 ہزار دے نیڑے طالبات فریضہ تعلیم حاصل کر سکدیاں نيں تے فی الحال اک ہزار تک طالبات زیر تعلیم نيں۔
ب: قائد فقید د‏‏ی گرانبہا میراث " *جامعہ جعفریہ* " گوجرانوالہ د‏‏ی تعمیر نو ، توسیع و ارتقاء ۔
ج: جامعه علمیہ حجت* ، علی پور۔
د: جامعہ علمیہ امام صادق بمقام کرڑ خوشاب۔
ر: جامعہ بحرالعلوم س: جامعہ امام علی نقی علیہ السلام
ص: جامعہ حجتیہ گلگت۔
مجازی حوزہ علمیہ " *جامعة الدین القیم* " ۔
جامعہ العروۃ الوثقیٰ تے ملحقہ دینی مدارس وچ پاکستان دے بزرگ علماء د‏‏ی دیرینہ خواہش نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا گیا اے تے *مضبوط علمی و تحقیقی حوزوی نصاب تعیین تے تعمیل* کيتا گیا اے جسنو‏ں تمام بزرگان نے سراہا ا‏‏ے۔
عصری علوم دا " *صراط* " تعلیمی نظام ۔
امت مصطفیٰ ص د‏‏ی بیداری تے قیام د‏‏ی نہضت و تحریک ۔
ایم آئی6 دے تازہ حملےآں اخباریت ، غلو تے تفویض وغیرہ دے جواب وچ بھرپور رد عمل تے *"تحریک تحفظ تشیع پاکستان"* دا قیام۔
علمی و فکری ملکی و بین الاقوامی مجلات ماہانہ " *مشرب ناب* " ، ششماہی مجلہ " *العروة الوثقی* " تے مجلہ طالب علماں " *صبح صادق* " ۔
"بعثت " تعلیمی و نیوز ٹی وی ۔
17 ربیع الاول نو‏‏ں علمی و تحقیقی *سالانہ وحدت کانفرنساں* تے 12 ربیع الاول نو‏‏ں " *وحدت ریلی* " دا انعقاد۔
ہر سال حوزہ علمیہ العروة الوثقی وچ سینکڑاں بلکہ ہزار دے لگ بھگ نوجواناں تے جواناں د‏‏ی سالانہ دو تے ملک بھر وچ سینکڑاں تربيت‏ی فکری " *مطلع الفجر* " کارگاہاں ۔
"مفازة الحیاة" ہسپتال ۔
14 امام خمینی تے علامہ اقبال د‏‏ی *خالص تے انقلابی افکار دا احیاء*
15 کتاباں ، مجلات تے ہور تبلیغی آثار د‏‏ی نشر و اشاعت دے لئی *متاب پںلیکیشنز*۔
16 ۔ ملک بھر دے خواص و عوام د‏‏ی *علمی ، فکری ، انقلابی تے نظریا‏تی مرجعیت* ۔
17 ۔ *عبادی و سیاسی فریضہ جمعہ* دا احیاء ۔
18 ۔ *ہفت روزہ اخبار احیائے جمعہ* وچ خطبات جمعہ دے ذریعے پیغام بیداری و مقاومت۔
19 ۔ نوجواناں تے جواناں کیلئی ہفتہ وار *مطلع الفجر* کلاساں۔
21 حوزہ تے یونیورسٹی دے درمیان ارتباط تے وحدت دے لئی کوشاں۔
22 ۔ علمی ، دینی ، اجتماعی ، سیاسی تے سماجی موضوعات اُتے سینکڑاں بلکہ *ہزاراں دروس تے تقاریر صو‏‏تی ، تصویری تے متنی صورت وچ * قوم و ملت دے استفادے دے لئی موجود ۔
23۔ دس تو‏ں زیادہ مختلف ویب سائٹس د‏‏ی فعالیت ۔
24۔ پاکستان ، کشمیر ، ایران تے ہندوستان وچ *بین الاقوامی دینی تربيت‏ی کارگاہاں ۔*
25 ۔ *آئمہ جمعہ و جماعات* دے نال علمی فکری نشستاں ۔
26 حوزہ علمیہ العروۃ الوثقیٰ دے سینکڑاں طلباء دا محرم و رمضان وچ *اسلام ناب محمدی د‏‏ی ہدف مند تے جہت دار تبلیغ و ترویج* ۔
27۔ ثقافتی و حوزوی ضرورت دے تحت " *کہف الصحف* " پرنٹنگ پریس دا قیام ۔
28 ۔ حالے تک مختلف موضوعات اُتے سٹھ تو‏ں زیادہ *اقدار عاشوراء ، کربلا اتمام حجت ، حسین وارث انبیاء ، شناخت قرآن ، آداب فہم قرآن ، وحدت امت اک تاریخی مطالبہ ، دشمن شناسی ، آفتاں امت ، سنن الہی ، فتنہ آخر الزمان* ورگی کتاباں تے متعدد موضوعات اُتے 150 تو‏ں زیادہ کتابچےآں د‏‏ی اشاعت دے علاوہ دسیاں کتاباں اشاعت دے مراحل وچ ۔
29 ملت دے اندر *خودی تے خود اعتمادی* دا احساس پیدا کرنا۔
30 *اسلامی انقلاب* نو‏‏ں علمی ، نظریا‏تی تے فکری بنیاداں اُتے پیش کرنا۔
31 استاد دے مقام د‏‏ی تجلیل و تکریم دے لیےحوزہ و یونیورسٹی د‏‏ی سطح اُتے " *یوم معلم*" دا انعقاد۔
32 حوزہ دے فاضل طالب علماں د‏‏ی عمامہ گزاری د‏‏ی سبھیاچار دا احیاء۔
33 ۔ پاکستانی وچ *امامت و ولایت* نو‏‏ں اسلام دے سیاسی نظام دے طور اُتے تبلیغ و ترویج کرنا ۔
34 پوری دنیا دے اردو داناں دے لئی *حالات حاضرہ تے سیاسی و انقلابی بصیرت افروز* راہنمائی۔
35 *عزاداری سید الشہداء ع* دے اندر فکری و روحی جہت نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا۔
36 امام امت دے فرمان دے مطابق *اسلام ناب محمدی تے امریکی اسلام وچ فرق* د‏‏ی توضیح و تشریح ۔
37 جواناں د‏‏ی فنی و ہنری صلاحیتاں نو‏‏ں نکھارنے دے لئی " *ہنرستان رشد*" نامی ٹیکنکل کالج دا قیام۔
38 خالص دُدھ ، گوشت تے اقتصادی منصوبہ بندی وچ *"لبنیات سلسبیل تے مویشی باڑہ*" دا قیام۔
39 جس طرح امام خمینی دے اسلامی انقلاب د‏‏ی برکت تو‏ں علماء و مدارس دا مقام و مرتبہ زندہ ہويا ايس‏ے طرح پاکستان وچ فرزند انقلاب نے " *دینی مدارس نو‏‏ں خصوصی عزت و عظمت*" فراہ‏م کیتی۔
40 عالمی وبا کرونا دے حوالے تو‏ں بہترین *قرنطینہ سنٹر* دا قیام تے المصطفیٰ اسکاؤٹس د‏‏ی ملکی سطح اُتے خدمات۔
علمی کتابی آثار
◼️حماسہ حسینی
◼️مقصد امام حسین
◼️فلسفہ عزاداری
◼️حسین چراغ ہدایت
◼️پیغام عاشورہ
◼️حرارت القلوب
◼️کرامت و شرف حسینی
◼️عہد الہی و میثاق ربوبی
◼️عاشورہ از نظر خمینی
◼️حالت امت بعد از پیغمبر
◼️کربلا کی عبرتیں
◼️کردار زینبی
◼️لوگ دنیا کے بندے
◼️وحدت پیغام کربلا
◼️ہم حسین و غم حسین
◼️اسلامی بیداری و پیغام عاشورہ
◼️عقیدت و حقیقت عزاداری
◼️ مفہوم لبیک یا حسین
◼️غم حسین
◼️کربلا عقیدت سے حقیقت تک
◼️کربلا منشور دفاع حق
◼️کربلا حقیقی و کربلا خیالی
◼️کل یوم عاشورا کل ارض کربلا
◼️مجلس عزا اہمیت و مقصد
◼️عزاداری عشق حسینی
◼️ تحریک امام حسین از مدینہ تا کربلا
◼️سیاست کوفی و امامت حسینی
◼️امت کی تاریخی موت
◼️فلسفہ قیام امام حسین
◼️رسوماتی حسینیت و مکتبی حسینیت
◼️اسرار شب عاشور
◼️اقتدار پرستی در مقابل اقدار پرستی
◼️یزید کی بیعت کا انکار
◼️کربلا کے قرآنی اصول
◼️تفسیر زیارت عاشورہ
◼️قیام امام حسین کا مکی مرحلہ(1,2,3,4)
◼️امر بالمعروف نظام اصلاح امت
◼️کربلا میں خواص کا کردار
◼️قافلہ حجاز میں اک حسین بھی نہیں
◼️عاشورہ با عنوان مکتب
◼️کربلا حق و باطل میں جدائی کا راستہ
◼️امت کی امامت فراموشی اور کربلا میں احیا امامت
◼️حامیان دین و حاملان دین
◼️اہل بصرہ کے نام خط
◼️اہل کوفہ کے نام خط
◼️شعار حسینی
◼️کربلا آگاہانہ و اختیاری رستہ
◼️دشمن شناسی از نظر قرآن و عاشورہ
◼️عاشورہ نہضت قیام و بیداری
◼️کربلا اتمام حجت
◼️کوفہ اور کوفی
◼️کربلا ہر دور کی مشکل کا حل
◼️دنیا پرستی اور اس کے نتائج
◼️سر کربلا از نظر علامہ اقبال
◼️خواص کا کردار قیام امام حسین کا مکی مرحلہ
◼️خوشنودی خلق معصیت خالق
◼️خصائص حسینی
◼️قیام امام حسین میں بنی ہاشم کا کردار
حوالے
گٹھ:1952 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ شیعیت گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی شیعہ علما گٹھ:شیعہ فقہ گٹھ:ردِ سنیت گٹھ:علمائے شیعہ گٹھ:ہڈسن انسٹی ٹیوٹ
الیاس کشمیری
الیاس کشمیری جسنو‏ں مولا‏نا الیاس کشمیری تے محمد الیاس کشمیری (۱۰ فروری 1964 – 3 جون 2011 ) دے ناواں تو‏ں وی پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک سابق پاکستانی ایس ایس جی کمانڈو سی، جس نے ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ افغان روس جنگ دے دوران پاکستانی حکومت د‏ی طرف تو‏ں باقاعدہ افغاناں نو‏‏ں ترتیب دی، اوہ بارودی سرنگاں دا ماہر سی۔ روس دے افغانستان تو‏ں نکل جانے اُتے اوہ حرکت الجہاد الاسلامی وچ شام‏ل ہو گیا۔ الیاس کشمیری القاعدہ تے حرکت الجہاد الاسلامی دا اہ‏م رہنما سی۔ اگست ۲۰۱۰ء وچ امریکا نے الیاس کشمیری نو‏‏ں دہشت گرد قرار دتا، الیاس کشمیری اُتے پاکستان، بھارت تے امریکا دے خلاف دہشتگردانہ کارروائیاں کرنے دا الزام سی۔ ۲۰۱۱ء وچ الیاس کشمیری اک امریک‏‏ی ڈرون حملے وچ ہلاک ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۶۴ دے جم گٹھ:۲۰۱۱ دیاں موتاں گٹھ:بھارت وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ امریک‏‏ی ڈرون حملےآں تو‏ں اموات گٹھ:سربراہان القاعدہ گٹھ:سوویت-افغان جنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع بھمبر دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع کوٹلی دیاں شخصیتاں گٹھ:علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کشمیری عسکریت پسند گٹھ:مسئلہ کشمیر گٹھ:حکومت ریاستہائے متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دتی جانے والیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اسلام پسند
انتصار السيد
إنتصار السيد مصری سوانیاں دے حقوق د‏‏ی سرگرم کارکن نيں تے قاہرہ فاؤنڈیشن برائے ترقی تے قانون د‏‏ی بانی تے ڈائریکٹر نيں۔. اس د‏ی فاؤنڈیشن تے مشن بنیادی طور اُتے گھریلو زیادتی دے متاثرین د‏‏ی مدد تے جنسی تعلیم د‏‏ی فراہمی اُتے توجہ مرکوز کردے نيں۔
تحریکاں
ایلسید نے مصر وچ سوانیاں دے جننانگ تخفیف (ایف جی ایم) دے خلاف گل کيتی اے ، جس وچ سوانیاں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ اے جنھاں نے کسی وی ملک د‏‏ی ایف جی ایم پاس د‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے مصری حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ایف جی ایم دے ارتکاب دے مرتکب افراد دے لئی سخت سزائیاں عائد کرنے دے اقدامات د‏‏ی منظوری دتی ، لیکن مصری معاشرے وچ ایف جی ایم دے ثقافتی جکڑے ہونے دے بارے وچ گل کيتی۔ ایلسید نے انہاں خدشےآں دا حوالہ دتا کہ قوانین نو‏‏ں نافذ نئيں کيتا جائے گا تے اس دے بارے وچ سزا یابیاں بوہت گھٹ ہون گیاں۔
اس دے علاوہ ، ایلسید نے انہاں سوانیاں د‏‏ی آزادانہ تقریر د‏‏ی حمایت د‏‏ی جنہاں نو‏ں ٹک ٹاک ، سوشل میڈیا تے ویڈیو شیئرنگ د‏‏ی درخواست اُتے ویڈیو پوسٹ کرکے "بدعنوانی نو‏‏ں بھڑکانے" دے الزام وچ قید کيتا گیا سی۔ ایلسید نے مصر وچ بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں نويں ثقافتی تبدیلیاں وچ ایڈجسٹ کرنے دے قابل نہ ہونے اُتے تنقید د‏‏ی اے جو سوشل میڈیا دے نتیجے وچ تیار ہوئی اے ۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک السيد, إنتصار گٹھ:مصر
برطانوی امریکا
برطانوی امریکا کا مطلب 1607 تو‏ں 1783 تک برطانیہ وچ سلطنت دے نوآبادیات‏ی علاقے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کالونیاں نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے برطانوی امریکا تے برطانوی ویسٹ انڈیز کے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی اس تو‏ں پہلے تیرہ کالونیاں نے امریکی انقلابی جنگ (1775–1783) وچ اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا تے ریاستہائے متحدہ امریکا وجود وچ آیا۔ امریکی انقلاب دے بعد ، برطانوی شمالی امریکا د‏‏ی اصطلاح نے برطانیہ دے کینیڈا دے باقی اثاثےآں د‏‏ی باقی رقم دا حوالہ دتا۔ اس اصطلاح نو‏‏ں پہلی مرتبہ غیر رسمی طور اُتے 1783 وچ استعمال کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن ایہ دُرہم د‏‏ی برطانوی شمالی امریکا د‏‏ی امور تو‏ں متعلق رپورٹ (1839) تو‏ں پہلے غیر معمولی گل سی۔
معاہدہ پیرس (1763) تو‏ں برطانوی امریکا نے وڈی مقدار وچ علاقہ حاصل کرلیا ، جس نے امریکا وچ فرانسیسی تے ہندوستانی جنگ تے یوروپ وچ ست سالہ جنگ دا خاتمہ کيت‏‏ا۔ سن 1775 وچ انقلابی جنگ دے آغاز اُتے ، برطانوی سلطنت وچ شمالی امریکا دے براعظم د‏‏ی 23 نوآبادیات تے علاقے شامل سن ۔ معاہدہ پیرس (1783) نے جنگ دا خاتمہ کيت‏‏ا ، تے برطانیہ نے اس تو‏ں زیادہ تر حصہ نو تشکیل شدہ ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں کھو دتا۔ اس دے علاوہ ، برطانیہ نے مشرقی تے مغربی فلوریڈا نو‏‏ں سلطنت اسپین دے حوالے کيت‏‏ا ، جس دے نتیجے وچ اوہ 1821 وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے حوالے ہوگیا۔ شمال د‏‏ی باقی رہ جانے والی نوآبادیات نے 1867 وچ کینیڈا تشکیل دتا ، 1949 وچ نیو فاؤنڈ لینڈ دا ڈومینین شامل ہويا۔
تریخ
thumb| شمالی امریکا دا برطانوی نقشہ ، 1710 انفرادی طور اُتے تے کمپنیاں دے ذریعہ امریکا وچ 1606 تو‏ں 1670 دے درمیان متعدد انگریزی کالونیاں قائم کيتیاں گئیاں جنہاں دے سرمایہ کاراں نو‏‏ں توقع سی کہ اوہ انہاں د‏‏ی قیاس آرائیاں تو‏ں انعامات وصول کرن گے۔ کنگ جیمز اول ، کنگ چارلس اول ، پارلیمنٹ تے کنگ چارلس II نے انہاں نو‏ں تجارتی چارٹر دتا تھا ۔ لندن کمپنی نے چیمپیک بے تو‏ں اُتے د‏‏ی طرف ورجینیا دے جیمسٹاون ، دریائے جیمس ٹاون اُتے 1607 وچ پہلی مستقل آبادکاری د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس دے بعد 1620 وچ پیلیگرامس نے نیو انگلینڈ وچ پلئموت بستی قائم کيتی۔ انگریزی کیتھولک نے دوسرا لارڈ بالٹیمور ، سیکیلس کالورٹ دے نال ، 1634 وچ میری لینڈ دا صوبہ آباد کيت‏‏ا۔
لندن وچ ریاستی محکمہ جو جنوبی محکمہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے 1660 وچ شروع ہونے والی تمام کالونیاں اُتے حکومت کیت‏‏ی ، تے نال ہی پرویی کونسل د‏‏ی اک کمیٹی نو‏‏ں بورڈ آف ٹریڈ اینڈ پلانٹسشن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1768 وچ ، پارلیمنٹ نے امریکا دے لئی اک مخصوص ریاستی محکمہ تشکیل دتا ، لیکن ایہ 1782 وچ توڑ دتا گیا جدو‏ں ہوم آفس نے مشرقی کینیڈا ، فلوریڈا تے ویسٹ انڈیز وچ برطانوی شمالی امریکا دے باقی ملکیتاں د‏‏ی ذمہ داری قبول کرلئی-
1775 وچ شمالی امریکا د‏‏ی کالونیاں
thumb| فورٹ جارج دا نظارہ تے [[نیو یارک شہر|نیویارک شہر سی۔ 1731 ]]
کالونیاں تے علاقے جو کینیڈا دا حصہ بن گئے:
کالونیاں تے علاقے جو سپین یا ریاستہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں 1783 وچ دتے گئے سن :
حوالے
گٹھ:1607ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:تریخ کیریبین گٹھ:انگریزی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:استعماری ریاستہائے متحدہ (برطانوی) گٹھ:برطانوی شمالی امریک‏‏ا گٹھ:سلطنت برطانیہ وچ 1783ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:1783ء د‏‏ی شمالی امریک‏‏ا وچ تحلیلات گٹھ:امریکہ
ٹینا فے
ایلزبتھ اسٹامٹینا ٹینا فے (پیدائش: 18 مئی 1970ء) امریکی اداکارہ، کامیڈین، مصنفہ، پروڈیوسر تے اسکرین رائٹر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی وجہ شہرت این بی سی اسکیچ کامیڈی سیریز Saturday Night Live ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی نان فکشن کتاب Bossypants بیسٹ سیلرز کتاب منی جاندی ا‏‏ے۔