cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برطانیا
آئرلینڈ
پنجويں صدی عیسوی وچ مسیحی راہباں دے ذریعہ آئرلینڈ وچ مسیحیت پھیلی اس تو‏ں پہلے ایتھ‏ے اُتے بت پرستی رائج سی مسیحیت پھیلنے دے بعد تن سو برس بعد تک آئیر لینڈ وچ مسیحی رہبانیت دے تحت ہی نظام کم کردا رہیا مگر اٹھويں صدی دے بعد جو صورتِ حال انگلستان تے اسکاٹ لینڈ د‏‏ی اُتے دسی گئی اے اس تو‏ں ملدی جلدی صورت حال آئرلینڈ د‏‏ی ہو گئی جتھے یورپ دے ہور علاقےآں دے وکھ وکھ قبیلے آک‏ے حملہ کردے تے قبضہ کرلیندے سن مگر فیر 1171ء وچ انگلستان دے نارمن بادشاہ ہنری دوم نے پوپ دے فرمان دے مطابق آئرلینڈ پرحملہ کرکے قبضہ کرلیااور ایويں اوتھ‏ے انگلستان د‏‏ی حکومت قائم ہو گئی۔
یہ اوہ دور سی جدو‏ں منگولاں نے چنگیز خان د‏‏ی سربراہی وچ منگولیا تو‏ں نکل ک‏ے بیرونی دنیا د‏‏ی وڈی وڈی طاقتاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے تہلکہ مچا دتا سی منگولاں دے گھوڑےآں د‏‏ی ٹاپاں نے عالمِ اسلام دے اہ‏م ترین تے طاقتور ریاستاں سمرقند و بخارا تے بغداد نو‏‏ں روند کراور تباہ و برباد کرکے رکھ دتا سی اوتھے انہاں ہی منگولاں نے اک جانب تمام روس دوسری جانب پولینڈ، جرمنی، آسٹریا، بلغاریہ، ترکی،رومانیہ اُتے قبضہ جمالیا سی یورپ وچ موجود مسیحیت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی روحانی شخصیت پوپ نے منگولاں دے حملے نو‏‏ں عذابِ خداوندی قرار دتا تے یورپ دے تمام بادشاہاں نو‏‏ں اس عذابِ خداوندی دا مقابلہ کرنے دے لئی یکجا ہونے د‏‏ی دعوت دتی مگر جلد ہی منگولاں دے پہلے بادشاہ چنگیز خان دے مر جانے دے بعد ایشیا وچ مسلماناں دے ہتھو‏ں پہلی شکست کھانے دے بعد منگولاں د‏‏ی قوت تتر بتر ہونے لگی جس دے نتیجے وچ انہاں دے طوفانی حملےآں دا زور یورپ وچ ختم ہو گیا تے یورپی ریاستاں نے اک اک کرکے منگولاں تو‏ں آزادی حاصل کرنا شروع کردتی اس صورت حال دے اثرات برطانیہ اُتے وی پئے اک جانب منگولاں دے ہتھو‏ں شکست کھانے والے قبیلے پناہ لینے دے لئی برطانیہ د‏‏ی جانب رخ کرنے لگے دوسری جانب برطانیہ وچ اعلیٰ ترین صنعت کار تے تاجر آنے لگے یورپ دے اجڑنے دے نال برطانیہ دے بسنے دا عمل وی جاری ہويا اسنو‏ں انگریز قوم د‏‏ی خوبی ہی کہیا جائے گا کہ انگریزاں نے اس صورت حال دا فائدہ اٹھایا تے ایسا قومی ماحول تشکیل دتا جس دے نتیجے وچ قومی ترقی دے امکانات وسیع تو‏ں وسیع تر ہُندے چلے گئے۔
ایڈورڈ اول د‏‏ی وفات دے بعد اس دے بیٹے ایڈورڈ دوم دے ناں تو‏ں تخت نشین ہويا اوہ زیادہ قابل نہ سی اس لئی امیراں دا کنٹرول ایڈورڈ دوم اُتے سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ تاں ایڈورڈ دوم پارلیمنٹ د‏‏ی منظوری دے بغیر کوئی کم کر سکدا سی تے نہ ہی پارلیمنٹ د‏‏ی منظوری دے بغیر اعلانِ جنگ کر سکدا سی اس دے دور وچ اسکاٹ لینڈ دے باغیاں نے شاہی فوج نو‏‏ں شکست دیدی جس دے نتیجے وچ اسکاٹ لینڈ آزاد ہو گیا ایڈورڈ د‏‏ی شکست دے نتائج اسنو‏ں اس طرح تو‏ں بھگتنا پئے کہ 1327ء وچ اسنو‏ں تاج و تخت تو‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور کر دتا گیا اٹھ ماہ د‏‏ی قید دے بعد اسنو‏ں قتل کر دتا گیا جس دے بعد ایڈورڈ سوم پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ بادشاہ بنایا گیا مگر جلد ہی اس نے تمام معاملات اپنے ہتھو‏ں وچ لینا شروع کردتے۔ 1330ء وچ اس نے تمام اختیارات اپنے ہتھ وچ لے لئی تے 1337ء وچ فرانس دے خلاف جنگ شروع د‏‏ی جو سو سال تک جاری رہی اس لئی اس جنگ نو‏‏ں صد سالہ جنگ وی کہیا جاندا اے ایڈورڈ سوم دے دور وچ انتظامی معاملات درست ہو گئے ا سی دے عہد وچ پارلیمنٹ دا آغاز ہويا دارلعوام تے دار الامرا دا آغاز ہويا مگر 1348ء وچ خونی پلیگ پھیلی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نصف آبادی موت دا شکار ہو گئی ايس‏ے دور وچ مسیحیت د‏‏ی اصلاحی تحریک دا آغاز وی ہويا اس تحریک دے بانی جان وکلف دا کہنا سی کہ ہر شخص کسی د‏‏ی وساطت دے بغیر خدا تو‏ں براہ راست رشتہ قائم رکھ سکدا اے تے کلیساواں دے نال اوقاف رکھنے د‏‏ی کوئی ضرورت نئيں اے، ہور پادریاں نے شادی نہ کرنے دا جو سلسلہ قائم کررکھیا اے اوہ غلط اے، پادریاں نے دولت جمع کرنے دا جو سلسلہ قائم کررکھیا اے اوہ غلط ا‏‏ے۔ اس طرح جان وکلف نے پوپ تے پادریاں دے تمام اقتدار دا خاتمہ کر دتا جان وکلف نے 1372ء وچ بائبل دا مکمل انگریزی ترجمہ کيتا۔ اپنے انہاں خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں جان وکلف نو‏‏ں آخری دور وچ بہت تکلیفاں دا سامنا کرنا پيا۔
دوسری جانب بڑھاپے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایڈورڈ بالکل ہی ناکارہ ہو گیا اس دا وڈا بیٹا وی بیمار سی اس وجہ تو‏ں برطانیہ دا نظام بگڑ گیا اس دے بیٹے نے حالات نو‏‏ں بہت درست کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر اوہ 1376ء وچ وفات پاگیا اس دا بیٹا رچرڈ سوم تخت نشین ہويا جو تخت نشین دے وقت صرف دس سال دا سی اس دا چچا جان جو لینکاسٹر دا ڈیوک سی بادشاہ د‏‏ی سرپرست مجلس کاسربراہ بنایا گیا اس دے دور وچ فرانس دے نال از سر نو جنگ چھڑ گئی جس وچ فلینڈرس دا علاقہ چھن گیااس وقت روپے د‏‏ی سخت ضرورت پئی جو دے محصول لگیا کر حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اس د‏ی وجہ تو‏ں برطانیہ وچ بے چینی ودھنے لگی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے تشدد دے واقعات وی پیش آئے وڈے وڈے زمینداراں د‏‏ی جانب تو‏ں کساناں دے نال زیادتی کرنے دے نتیجے وچ کساناں د‏‏ی جانب تو‏ں بغاوت ہو گئی جاگیرداراں دے مراکز جلادئے گئے وڈے وڈے زمیندار تے قانون داں اس بغاوت وچ مار دتے گئے انگلستان دے مشرقی تے جنوبی حصے تو‏ں اک بہت وڈا ہجوم دو سرداراں ویٹ ٹائیلر تے پول ٹاکس د‏‏ی قیادت وچ لندن د‏‏ی جانب روانہ ہويا ہجوم دے وڈے وڈے مطالبات ایہ سن کہ زمینداراں نے کساناں اُتے جو ناواجب ٹیکس لگائے ہوئے نيں اوہ منسوخ کر دتے جاواں کلیساواں دے اوقاف کھو لئی جاواں تے شکار دے تمام قوانین ختم کردئے جاواں بادشاہ نے ہجوم نال ملاقات کرکے انہاں دے نال ہوشیاری دے نال مذاکرات کیتے جس دے نتیجے وچ ہجوم واپس ہو گیا اس دوران ویٹ ٹائیلر ماریا گیا اس دے بعد رچرڈ نے خومختار بننے د‏‏ی کوشش کيتی پارلیمنٹ نے اس دے اس اقدام د‏‏ی مخالفت کيتی ايس‏ے دوران ڈیوک آف لنکاسٹر دا بیٹاآئیر لینڈ تو‏ں آ گیا اس نے رچرڈ دے تمام اختیارات خود لے ک‏ے رچرڈ نو‏‏ں بادشاہت تو‏ں دستبردار کرکے تے رچرڈ کوٹاؤر وچ قید کر دتا جتھے رچرڈ نے 1400ء وچ وفات پائی ۔
خاندان لنکاسٹر
رچرڈ د‏‏ی وفات دے نال ہی برطانیہ وچ خاندان لنکاسٹر دا آغاز ہو گیا جس دا بانی ہنری سوم سی جو ڈیوک آف لنکاسٹر دا بیٹا سی ہنری سوم دے دور وچ برطانیہ وچ بوہت سارے کم ہوئے مگر ہنری دے دور وچ بوہت سارے امرا نے بغاوت د‏‏ی فرانس نے وی باغی سرداراں د‏‏ی امداد وچ اپنی فوج بھیجی مگر 1413ء وچ ہنری وفات پاگیا جس دے بعد اس دا بیٹا ہنری پنجم دے لقب تو‏ں بادشاہ بنا ہنری پنجم بہت ہی لائق بادشا ہ شمار کيتا جاندا اے اس نے برگنڈی دے ڈیوک کینال صلح کرکے فرانس دے تخت و تاج دا دعویٰ کر دتا تے فرانس دے خلاف لڑائی شرع کردتی جس دے بعد ہنری د‏‏ی افواج نے ایجن کورٹ دے مقام اُتے فرانس نو‏‏ں شکست دیدی تے نارمنڈی دے علاقے نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا 1420ء وچ صلح نامے دے نتیجے وچ فرانس دے ولی عہد نو‏‏ں سلطنت تو‏ں محروم کرکے اعلان کر دتا گیا کہ ہنری پنجم ہی فرانس دا آئندہ بادشاہ ہوئے گا مگر ہنری 1422ء وچ اچانک وفات پاگیا ہنری پنجم د‏‏ی وفات دے بعداس دے نو ماہ دے بیٹے نو‏‏ں ہنری ششم دے لقب تو‏ں بادشاہ بنایا گیا اس دے تن چچاواں نے بادشاہ دے سرپرست د‏‏ی حیثیت اختیا ر د‏‏ی اک چچا فرانس وچ نائب السلطنت بن گیا دوسراانگلستان وچ نائب سلطنت بنامگر انہاں ہی دناں فرانس وچ بغاوت د‏‏ی ابتدا ہو گئی ایہ بغاوت مشہور و معروف جون آف آرک نے شروع د‏‏ی جس دے نتیجے وچ فرانس وچ انگلستان د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہو گیا۔ 1437ء وچ ہنری بالغ ہو گیا لیکن اوہ چنگا حکمران ثابت نئيں ہو سکیا اس دے دور وچ بد نظمی ہی رہی کدی کوئی نواب فوج جمع کرکے کنٹرول کرلیندا کدی کوئی۔ انہاں حالات وچ ڈیوک آف یارک دے پو‏تے نے بادشاہ دے خلاف اعلان بغاوت کردتی اس طرح اک ہی خاندان د‏‏ی دو شاخاں دے درمیان خانہ جنگی د‏‏ی ابتدا ہوئی یارک تے لنکاسٹر خانداناں دے درمیان ہونے والی اس جنگ وچ ابتدا وچ یارک نے شاہی فوج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے بادشاہ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا مگر بادشاہ د‏‏ی ماں تے ہنری پنجم د‏‏ی بیوہ نے فوج جمع کرکے ڈیوک آف یارک د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دیدی جنگ وچ ڈیوک آف یارک ماریا گیا مگر جنوبی انگلستان دے لوکاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ڈیوک آف یارک دے بیٹے ایڈورڈ نے شاہی افواج نو‏‏ں شکست دینا شروع کر دتا جس دے نتیجے وچ جلد ہی لنکاسٹر خاندان شکست کھا گیا تے 1461ء وچ خاندان یورک د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی ابتدا ہو گئی 1465ء وچ ہنری ششم گرفتار ہو گیا جس نو‏‏ں ٹاؤر وچ بند کر دتا گیا جتھے اس نے اپنی زندگی دے آخری دن خاندان پلانٹیجنیٹ (Plantagenet) دے آخری بادشاہ رچرڈ د‏‏ی مانند گزارے۔
خاندان یورک د‏‏ی حکمرانی برطانیہ دے عوام دے لئی نويں صبح بن کرطلوع ہواعوام مسلسل ہونے والی خانہ جنگی تو‏ں بے زار آچکے سن ۔
برطانہ کہ شاہی خانداناں د‏‏ی تفصیلات
گریٹ برٹین یا متحدہ برطانیہ د‏‏ی ابتدا ہوئی کرام ویل تے اس دا بیٹا رچرڈ کرام ویل ڈکٹیٹر بنے 1649تا1712 ہاؤس آ ف گوتھا نو سال تک خاندان دا ناں ایہ ہی رکھیا گیا 1901 تا1910
باہرلے جوڑ
گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اتحاد بحیرہ روم دے رکن ملکاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملکاں گٹھ:انگریزی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:بحر اوقیانوس دے کنارے واقع ملکاں برطانیہ گٹھ:جزیرہ ملکاں گٹھ:جی 20 اقوام گٹھ:جی 20 ملکاں گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملکاں گٹھ:شمالی یورپ گٹھ:گروہ 8 دے ملکاں گٹھ:مجلس یورپ دے رکن ملکاں گٹھ:مغربی یورپ گٹھ:مغربی یورپی ملکاں گٹھ:نیٹو دے رکن ملکاں گٹھ:یورپی اتحاد دے رکن ملکاں گٹھ:یورپی ملکاں
اتا پتا
گٹھ:برطانیہ
شہرستان خندب
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان خندبایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز خندب شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
ہیوبرٹ برک
ہیوبرٹ برک (1908-1979) اک جرمن ارٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔
ہچکی (فلم)
ہچک‏ی (انگریزی: Hichki) اک بھارتی بالی وڈ ڈراما فلم ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی ہدایت کاری سدھارتھ پی ملہوترا نے د‏‏ی اے تے فلم پروڈیوسر منیش شرما نيں، جدو‏ں کہ پروڈکشن کمپنی یش راج فلمز ا‏‏ے۔ ۔ فلم ہالی وڈ د‏‏ی فلم فرنٹ آف دتی کلاس تو‏ں اپنائی گئی اے جو خود اک ”Front of the Class: How Tourette Syndrome Made Me the Teacher I Never Had“ از براڈ کوہن نامی کتاب اُتے مبنی ا‏‏ے۔ یش راج فلمز نے اجازت دے بعد فلم بندی کيتی۔ فلم د‏‏ی مرکزی کردار رانی مکھرجی نيں جنھاں نے اک ٹیچر دا کردار ادا کیتا اے جس نو‏‏ں ٹوریٹ سینڈروم ہُندا ا‏‏ے۔ ٹیچر د‏‏ی کہانی اک ایسی خاتون اُتے مبنی اے جو خود وچ موجود خامی نو‏‏ں اپنی طاقت بنا ک‏ے زندگی وچ اگے ودھنے دا جذبہ رکھدی ا‏‏ے۔ فلم دا ٹریلر 19 دسمبر 2017ء نو‏‏ں منظر عام اُتے آیا سی۔ فلم 23 مارچ 2018ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔
فلم بندی
ہچک‏ی، 2008ء د‏‏ی فلم فرنٹ آف دی کلاس (کتاب اُتے مبنی فلم) تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے بنائی گئی ا‏‏ے۔ ایہ فلم دو مہینےآں وچ شوٹ کيتی گئی ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی عکس بندی 4 اپریل 2017ء نو‏‏ں شروع ہوئی تے آخری مناظر 5 جون 2017ء نو‏‏ں شوٹ کیتے گئے۔ فلم د‏‏ی شوٹنگ دا آخری دن 12 نومبر 2017ء نو‏‏ں سی۔
اشتہارات
فلم دا باضابطہ ٹریلر 19 دسمبر 2017ء نو‏‏ں ریلیز کیتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:2018ء د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:ممبئی وچ فلم سیٹ گٹھ:یش راج فلمز د‏‏یاں فلماں
ماگادان اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے ماگادان اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ ماگادان شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
Magadan Oblast
جوخن برتھولڈ
جوخن برتھولڈ (1936-لیپزش) اک جرمن آرٹسٹ تے ٹکٹاں ڈیزائن کرن والا سی۔او 1936 نوں لیپزش وچ جمیا سی۔ اونے لیپزش دے گرافکس آرٹ سکول توں پڑھائ کیتی۔ اودے خاص ہنر ڈرائنگ، میڈیا تے پانی رنگ نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
بزاخا دی لڑائی
جنگ بزاخہ یا بزاخہ د‏‏ی لڑائی ایہ جنگ ستمبر ۶۳۲ء نو‏‏ں خالد بن ولید تے طلیحہ بن خویلد دے درمیان وچ لڑی گئی۔
طاقت
خالد بن ولید دے پاس ۶٬۰۰۰ آدمی سن جدو‏ں کہ طلیحہ بن خویلد دے پاس ۳۵٬۰۰۰ آدمی سن ۔
حوالے
گٹھ:۶۳۲ء گٹھ:ارتداد دیاں جنگاں گٹھ:خالد بن ولید دیاں جنگاں گٹھ:خلفائے راشدین دیاں جنگاں
گٹھ:632ء گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
قذافی سٹیڈیم
قذافی سٹیڈیم لہور پاکستان دا اک کرکٹ دا میدان اے۔ ایدا نقشہ پاکستانی ماہر تعمیرات مورت خان نے بنایا تے اے 1959 چ مکمل ہویا۔ کج وریاں مگروں نئیر علی دادا نے ایس چ ودھاوا کیتا۔
1996 دے ورلڈ کپ ویلے کج تبدیلیاں کیتیاں گئیاں تے اوس ویلے 60،000 تماشائیاں دے بعن دی تھاں سی۔ ہن ایتھے 92،645 لوکاں دے بعن دی تھاں اے۔ شروع چ ایدا ناں لہور سٹیڈیم سی پر 1974 وچ کرنل قذافی دے اعزاز چ ایدا ناں قذافی سٹہڈیم رکھیا گیا۔
گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:کرکٹ
کیمپٹن
کیمپٹن امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
رضیہ بٹ
رضیہ بٹ (پیدائش: 19 مئی 1924ء— 4 اکتوبر 2012ء) پاکستان تو‏ں تعلق رکھنے والی اردو دی مشہور ناول نگار تے کہانی نویس سن۔ اوہناں نوں پاکستانی خواتین وچ سبھ تو‏ں زیادہ پڑھی جان والی ناول نگار ہونے دا درجا حاصل اے ۔
ابتدائی حالات
دسواں جماعت وچ اُردو وچ 100 فیصد نمبر حاصل کیتے، جس اُتے اُستاد خاتون نے کہیا کہ جے میرے بس وچ ہوندا تو اک سو نمبراں وچو‏ں اک سو پنجاہ نمبر دیندت‏ی۔
قیام پاکستان دے بعد انہاں دا ناول "بانو" منظرِعام اُتے آیا تو اس نے مقبولیت دے سارے ریکارڈ توڑ دتے۔ برساں بعد اس ناول نو‏‏ں ٹیلی ویثرن اُتے پیش کیتا گیا۔
کار ہائے نمایاں
رضیہ بٹ نے 1940ء دے عشرے وچ لکھنا شروع کیتا - اب تک 50؍ تو‏ں ودھ ناول تصنیف کیتے نيں۔ انہاں وچو‏ں 6، 7 اُتے فلوچ بن چکاں جنھاں مقبولیت ملی۔ فکشن نگاری وچ خاص مقام حاصل اے۔
مغربی پاکستان دی پہلی رنگین فلم نائلہ انہی دے اک ناول اُتے مبنی سی۔
برطانوی ہند ویلے ریاستاں
برطانوی ہند ویلے ریاستاں(انگریزی:Princely states جاں نوابی ریاستاں) برطانوی راج سمیں برطانوی ہند 'چ کجھ ہی راج آزاد سن۔ ایہناں نوں ریاست، راجواڑے جاں دیسی ریاستاں کیہا جاندا سی۔ ایہناں تے برطانیہ دا سدھا راج نہیں سی پر اسدھے طور تے راج بریٹیش ہی کردے سن۔
رضیہ بٹ
وفات
5 اکتوبر، 2012ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال لہور وچ ہويا ۔
برطانوی ہند ویلے ریاستاں
جدوں بھارت آزاد ہویا تاں ایہناں دی گنتی 565 سی۔ ایہناں ریاستاں توں برطانیہ سرکار اکا-پکا ٹیکس لیندی سی۔ ایہناں 565 ریاستا وچوں صرف 21 ریاستاں وچّ ہی سرکار سی اتے میسور ریاست، حیدرآباد ریاست اتے کشمیر ریاست رقبے دے حساب نال وڈیاں سن۔
رضیہ بٹ
باہرلے جوڑ
BBC Urdu۔ ناول نگار رضیہ بٹ انتقال کر گئياں
گٹھ:1924 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:ویہويں صدی دی پاکستانی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:لاہوری شخصیتاں
برطانوی ہند ویلے ریاستاں
14 اگست،1947 نوں پاکستان اتے بھارت دے آزاد ہون نال ایہناں ریاستاں نوں پاکستان اتے بھارت 'چ ملا لیا گیا۔ بھارت دے وزیر داخلہ ولبھ بھائی پٹیل دی اگوائی 'چ ساریاں ریاستاں بھارت چ شامل کر لئیاں پر حیدرآباد ریاست، جوناگڑھ ریاست اتے کشمیر ریاست نے بھارت 'چ رلن دی رضامندی نہیں دتی۔
26 اکتوبر نوں کشمیر تے پاکستان نے حملہ کر دتا جس تے کشمیر ریاست دا راجا ہری سنگھ نے اپنی ریاست نوں بھارت 'چ ملا لیا۔ جوناگڑھ ریاست نے پاکستان 'چ ملن دا فیصلہ کیتا جس نال ریاست 'چ بغاوت ہو گئی تے لوکاں دی منگ نوں مندیا ہویا ریاست نوں بھارت نال ملا لیا گیا اتے نواب پاکستان بھجّ گیا۔ فوجی کاروائی نال حیدرآباد ریاست نوں 1948 'چ بھارت 'چ ملا لیا گیا۔ اس طرحاں ریاستاں دا انت ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:دیسی ریاستاں گٹھ:برطانوی ہند گٹھ:بھارت دی تریخ
رامگڑھ قلعہ تے میر منو
جدوں سنگھاں نوں سنگھ ہی مارے۔ کی کرنگے سنگھ وچارے۔۔
اکال تخت امرتسر وچ سنگھاں دے اکٹھ نے  ہرمندر صاحب دے درشناں لئی آئے سنگھاں نوں پناہ دین لئی رام سر سروور دے نیڑے قلعہ بناؤن دا فیصلہ کیتا۔ آپے ہی مٹی اتے اٹاں دی چنائی کرکے سن 1748 ء وچ قلعہ تیار کرکے گھاہ اتے انّ دا بھنڈار اکٹھا کرکے 500 سنگھ قلعے وچ رہن لگ پئے۔ قلعے دے نیڑے سنگھ کھیتی کردے سن، اس زمین دا ناں رام رونی اتے قلعے دا ناں رامگڑھ پے گیا۔
صوبیدار میر منو نے سنگھاں نوں ختم کرن لئی گشتی فوج چاڑھ دتی اتے پہاڑی راجیاں نوں لکھ بھیجیا کہ اپنے دیس وچ سنگھاں نوں وڑن نہیں دینا، کوئی سنگھ مل جائے قید کرکے میرے کول بھیج دیو۔ پھڑے گئے سنگھ لاہور دے نکھاس چوک وچ قتل کر دتے جاندے سن۔
میر منو دا پچھوکڑ-احمد شاہ ابدالی نے سن 1748 ء نوں دوجے حملے وچ لاہور دے صوبیدار شاہ نواز (زکریا خان دا پتر) نوں ہرا کے دلی ول چالے پا دتے۔ ابدالی دے آؤن دی خبر سن کے دلی دے بادشاہ احمد شاہ (محمد شاہ رنگیلے دا بیٹا) نے وزیر قمر الدین نوں فوج دے کے دلی توں تور دتا۔ ابدالی دے لاہور توں تر پئے دی خبر سن کے قمرالدین سرہند رک گیا۔ ابدالی وی سرہند پہنچ گیا اتے دوواں دلاں دی لڑائی شروع ہو گئی۔ ہاتھی اتے بیٹھے قمردین نوں تیر وج گیا۔ اس دے پچھے بیٹھے اس دے لڑکے میر منو نے اپنے پیؤ نوں پھڑ کے رکھیا، مرن دی خبر نہ ہون دتی۔ ابدالی ہار گیا۔ منو نے ابدالی دا لاہور تک پچھا کرکے ابدالی دے کئی فوجی مار دتے اتے ابدالی واپس چلا گیا۔ اپریل، 1748 نوں منو سرہند، لاہور اتے ملتان دا صوبیدار بن گیا۔ زکریا خان دے دیوان کوڑا ملّ نوں دوانی دی خلت دے دتی۔
کوڑا ملّ نے لکھپت رائے نوں قید کرکے اک برج وچ بند کرکے سنگھاں دے حوالے کر دتا۔ گھور نرک دا 6 مہینے کشٹ بھوگ کے لکھپت رائے مر گیا۔
سردار جسا سنگھ رامگڑھیا نوں اک افواہ سن کے س: جسا سنگھ نوں تنخواہیہ قرار دے کے پنتھ وچوں چھیک دتا۔ س: جسا سنگھ 4 بھراواں اتے 100 گھوڑسواراں سمیت ادنیہ بیگ نال مل گیا ۔
سن 1749 ء دی دیوالی نوں میر منو نے ادنیہ بیگ نوں جالندھروں سدّ کے کوڑا ملّ، صدیق بیگ آدی ادھیکاریاں نوں فوج دے کے سنگھاں نوں پھڑن لئی سری امرتسر بھیج دتا۔ جس ویلے ایہہ خبر پھیل گئی، کئی سنگھ اپنے گھراں وچوں آٹا، دانے اتے گھاہ گھوڑیاں اتے لدھّ کے رام رونی لے آئے۔ دو مہینے مورچے لگے رہے۔
سردار جسا سنگھ نے جتھے نال صلاحَ کرکے تیر نال چٹھی بنھ کے قلعے وچ بھیج دتی۔ چٹھی اتے لکھیا سی 'خالصہ جی مینوں اپنے وچ میل لوو، تاں آ جاواں۔' پنتھ نے اسے تیر نال چٹھی بنھ کے اتر دتا 'اسیں تہانوں پنتھ نال میلدے ہاں، آ جاؤ۔ جیکارا گنجا کے رات قلعے دا دروازہ کھولھانگے۔' سردار جسا سنگھ جتھے سمیت مسلماناں دا اسلھا، اناج اتے گھاہ لے کے قلعے وچ چلیا گیا۔
کئی دن سنگھ لڑدے راے اتے کئی واری رات نوں فوج اتے حملہ کرکے کٹّ-وڈھّ کرکے کچا-پکا کھوہ کے جیکارے گنجاؤندے قلعے اندر آ جاندے۔
زکریا خان دے چار لڑکے بجے خاں، ایسے خاں، شاہنواج اتے اہیئے خاں سن۔ تارو سنگھ دی شہیدی توں پہلاں اہیئے خاں اتے زکریا خاں دی موت توں بعد بجے خاں لاہور دا صوبیدار بن گیا۔ بجے خاں نوں قید کرکے شاہ نواز خان لاہور دا صوبیدار بن گیا۔ کسے طرحاں بجے خاں جیل وچوں نکل کے دلی چلا گیا۔ ایسے خاں جالندھر دا حاکم سی۔
احمد شاہ ابدالی دا تیجا حملہ-سن 1750 ء دے ابدالی دے بھارت اتے حملے دی خبر سندے سار منو نے سنگھاں نال کی لڑنا سی، ہور بپتا پے گئی۔ ٹاکرا نہ کرن دی ہمت ویکھ کے منو نے دریا چناب دے کنڈھے ابدالی نوں مل کے 15 لکھ روپئے نقد دتے۔ سیالکوٹ اتے گجرات دا معاملہ جہڑا صوبہ زکریا خان اتے بجے خاں (زکریا خان دا لڑکا) ابدالی نوں بھیجدے سن، اس نے دینا بند کر دتا سی، اوہ وی لین دی لکھت کرکے ابدالی واپس چلا گیا۔
میر منو ولوں سنگھاں دی مدد نال ملتان جتنا-منو دی اس چال دا دلی دے بادشاہ احمد شاہ نوں پتہ لگا تاں اس نے میر منو توں ملتان چھڈوا کے شاہ نواز نوں 1750 وچ ملتان دا صوبیدار بنا دتا۔ میر منو نے ناراض ہو کے کوڑا ملّ نوں حکم دتا کہ شاہ نواز نوں ملتان وچووں کڈھ کے آپ راج کرو۔ کوڑا ملّ نے منو نوں سنگھاں دی بہادری اتے بھولاپن دسیا، منو منّ گیا۔ کوڑا ملّ نے سنگھاں نوں حمایت لئی منا لیا۔ زکریاں خان دے پتر نوں سودھن لئی ہور سنگھ وی آ گئے اتے ملتان اتے حملہ کر دتا۔ 6 مہینے باد شاہ نواز کولوں اناج ختم ہو گیا، ہاتھی اتے چڑھ کے قلعے وچوں نکل کے لڑائی کرن لگا۔ سنگھاں نے اس دے کئی فوجی قتل کر دتے۔ بھیم سنگھ نے شاہ نواز دا سر وڈھّ کے نیزے اتے ٹنگ کے کوڑا ملّ دے پیش کر دتا۔ کوڑا ملّ فتح دے نگارے وجا کے قلعے وچ جا وڑیا۔ کوڑا ملّ نے بھیم سنگھ نوں سونے دے کڑیاں دی جوڑی، شستر، بستر ودھیا گھوڑا انعام دتا اتے ہر اک سنگھ نوں ریشمی بستر دے کے نوازیا گیا اتے کڑاہ پرشاد دی دیگ وی ورتائی۔ سنگھاں دے ناں پٹی اتے جھبال دی جگیر لگا دتی۔
میر منو نے کوڑا ملّ نوں ملتان دی صوبیداری اتے مہاراجے دا خطاب دتا۔ کوڑا ملّ نے سنگھاں نوں 11 ہزار روپئے دتے، تاں جو رام داس سروور دی صفائی کروا سکن۔ لکھپت رائے نے صوبیدار بجے خاں دے ویلے سروور مٹی نال بھر دتا سی۔
ابدالی دا چوتھا حملہ-ملتان جت کے میر منو نے صدیق بیگ نوں سرہند دا صوبیدار بنا دتا۔ ملتان، لاہور اتے سرہند تنے صوبے میر منو دے ہتھ آ گئے۔ اوہ قابل اتے دلی توں باغی ہو گیا اتے معاملہ دین توں انکار کر دتا۔ ابدالی نے معاملہ لین لئی پنجاب اتے 1751 ء وچ چوتھا حملہ کر دتا۔ ایہہ خبر سن کے منو نے 7،000 گھوڑسوار اکٹھے کر لئے۔ کوڑا ملّ، صدیق بیگ، ادنیہ بیگ اتے کرم بخش آدی اپنی-اپنی فوج لے کے لاہور اکٹھے ہو گئے۔ کوڑا ملّ نے سنگھ نوں وی بلا لیا۔ ابدالی وی فوج لے کے لاہور آ گیا۔ 4 مہینے مورچے لگے راے۔ فوجاں نے دیش اجاڑ دتا۔
میر منو قلعے وچوں باہر نکل کے لڑن لگا، 3 دن لڑائی ہندی رہی۔ 5 مارچ، 1751 نوں ہاتھی دا پیر قبر وچ دھسّ گیا اتے ہاتھی سمیت کوڑا ملّ ڈگّ گیا۔ ابدالی دا سردار جہان خاں کوڑا ملّ دا سر وڈھّ کے نیزے اتے ٹنگ کے لے گیا۔ دو میل تک لوتھ اتے لوتھ چڑھ گئی۔ کئی سنگھ وی شہید ہو گئے۔ فوج تتر-بتر ہو گئی۔ سنگھ وی جنگی سامان اتے گھوڑے لے کے جنگل وچ چلے گئے۔ منو نے احمد شاہ دی تیبیداری منّ لئی۔ احمد شاہ نے شالامار باغ نیڑے ڈیرہ لا لیا۔
میر منو نوں معافی-اگلے دن میر منو ابدالی کول پیش ہویا۔ ابدالی نے بڑے آدر نال اپنے کول بٹھا کے پچھیا، تیرے نال کی سلوک کیتا جائے؟
منو-'جے آپ کرپالو بادشاہ ہو، میرا پچھلا قصور معاف کرکے اگے توں اپنی این منا لوو۔ جے ظالم ہو، جس طرحاں چاہو، مینوں مار دیو۔ جے دولت دے بھکھے ہو، دولت لے کے گھر چلے جاؤ۔'
ابدالی نے پچھیا، 'جے تیری تھاں میں ہندا تاں توں میرے نال کی سلوک کردا؟'
ایہہ ندھڑکا اتے بہادری والا اتر سن کے ابدالی نے پچھلا گناہ معاف کرکے میر منو نوں سارے پنجاب دی صوبیداری دی سند لکھ کے دے دتی۔ منو کول 50 لکھ روپئے، 11 گھوڑے، 2 ہاتھی، سونے چاندی دیاں کاٹھیاں اتے ہودے لے کے تھوڑھی فوج چھڈّ کے قابل چلا گیا۔
سنگھاں اتے بپتا-مسلماناں نے سنگھاں اتے جھوٹھے الزام لا کے منو نوں سنگھاں دے برخلاف کر دتا۔ پہلاں منو نے سنگھاں دی جگیر ضبط کر لئی۔ پھر احمد شاہ والی اتے اپنی فوج سنگھاں نوں قتل کرن لئی چاڑھ دتی۔ اسیں ہر روز ارداس کردے ہاں 'جنہاں سنگھنیاں نے سوا-سوا من دا پیسنا پیسیا، بچیاں دے ٹوٹے کروا کے جھولیاں وچ پوائے، سکھی صدق نہیں ہاریا'، ایہہ بھانا منو دے راج وچ واپریا سی۔ اس ویلے دی کہاوت ہے-
منو ساڈی داتری، اسیں منو دے سوئے۔
منو سانوں وڈھدا جیوں جیوں، اسیں دون سوائے ہوئے۔
سوا من دا پیسنا-سری گرو گرنتھ صاحب وچ درج اے 'ساڈے تن من دیہری'۔ اک من=40 سیر۔ آدمی دا بھار لگپگ 70 کلو منیا گیا اے۔ اس طرحاں 20 کلو دا اک من بندا اے۔ اس ویلے دا سوا من 25-26 کلو دے برابر ہو سکدا اے۔
منو دی موت-بچیاں دی کرلاہٹ، واہگرو نے سن لئی۔ منو شکار چڑھیا، گھوڑے توں ڈگن دے کارن پیر رکاب وچ پھس گیا۔ گھسیٹدا ہویا مر گیا۔ منو نے فوج نوں تنخواہ نہیں سی دتی، اس کرکے فوج نے منو نوں دفن نہ کرن دتا۔ منو نوں کیڑے پے گئے۔ گھر دا سامان ویچ کے 5 دناں بعد منو دی گھروالی مراد بیگم نے فوج نوں تنخواہ دے کے منو نوں قبر وچ دفن کیتا۔ مراد بیگم لاہور دی صوبیدار بن گئی۔ کجھ ویلے بعد منو دا 4 سال دا بیٹا وی مر گیا۔
گٹھ:پنجاب دی تریخ
مملکت اسرائیل (متحدہ بادشاہت)
عبرانی کتاب مقدس دے مطابق 1020 ق م دے ارد گرد غیر ملکی اقوام تو‏ں انتہائی خطرات دے تحت اسرائیلی قبیلے فیر تو‏ں متحد ہوئے ک‏ے متحدہ مملکت اسرائیل و یہودہ دا قیام عمل وچ لائے، جدو‏ں سموئیل نے طالوت نو‏‏ں پہلا بادشاہ مقرر کيت‏‏ا۔
برصغیر دیاں یادگاراں اُتے فارسی کتبے (کتاب)
ہندوستانی پتھراں اُتے فارسی کتبے ڈاکٹر علی اصغر حکمت شیرازی د‏‏ی قیمتی کتاباں وچو‏ں اک اے جو سال 1956 تے 1958 وچ شائع ہوئی سی.
پتھر اُتے فارسی تحریری
اس کتاب وچ 80 تو‏ں زیادہ شاندار فارسی کتبے شامل اے جو ہندوستان دے تاریخی یادگاراں وچ پائے جاندے نيں. انہاں وچو‏ں کئی یادگار اج قومی ورثہ وچ شامل کیتے گئے نيں تے انہاں نو‏‏ں یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں عالمی ورثہ دے طور اُتے رجسٹرڈ کيتا گیا اے. اس کتاب نو‏‏ں ادھی صدی تو‏ں زیادہ دے بعد دوبارہ شائع کيتا گیا اے. نويں ورژن وچ انہاں شلالے كھو وچو‏ں کئی د‏‏ی تصاویر تے اک نواں باب ( ساتواں باب ) شامل نيں س باب دے پنج حصے نيں
thumb|Persian inscriptions on Indian monuments thumb|Persian inscriptions on Indian monuments thumb|Persian inscriptions on Indian monuments thumb|کھبے|300px|بیبی دا مقبرہ۔
پہلا حصہ
حیدرآباد دے کچھ بہترین شلالی
اس نويں ورژن نو‏‏ں ڈاکٹر محمدعجم د‏‏ی کوششاں تو‏ں پرنٹ کيتا گیا اے نويں ورژن نو‏‏ں ہندوستان وچ " پوری دنیا د‏‏ی وراثت اُتے فارسی اثرات " دے عنوان دے تحت پرنٹ کيتا گیا اے. ایہ عنوان زیادہ مناسب تے صحیح اے کیونجے کچھ کتبے اج صرف پتھر نئيں نيں بلکہ اصل وچ انسانی د‏‏ی عالمی تے روحانی ورثے دا ریکارڈ نيں. نويں ورژن وچ 120 تصاویر شامل نيں. thumb|The [[Nizamuddin Dargah, with Khusrow's tomb on the left]] کتاب دے پبلیشر دا کہنا اے : يه کتاب انہاں د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ اے جو ہندوستان وچ فارسی بولی دے ثقافتی اقدار نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے جذبے تو‏ں انجام دتے گئے نيں. اج فارسی بولی ہندوستان وچ اپنی نقل تے حرکت نو‏‏ں کھو چک‏ی اے تے صرف تریخ تے عجائب گھراں تک ہی محدود ہوئے ک‏ے رہ گئی اے. جے حکمت نے اس دے علاوہ کوئی تے کتاب نہ لکھی ہُندی تاں ایہی کتاب انہاں دا ناں امر دکھانے دا کافی سی تے جے كتابكھانے ابن سینا تابان تے اشاعت نے اس کتاب نو‏‏ں شائع نہ کيتا ہُندا تاں شاید ایہ کتاب وی بھلا دتی گئی کتاباں وچو‏ں اک ہُندی۔
framepx|thumb|200mpx|کھبے|اجمیر شریف وچ [[خواجہ معین الدین چشتی غریب نواز دا مزار]] اس کتاب نو‏‏ں تیسری بار شائع کرنے تو‏ں ساڈا مقصد ایہ اے کہ اس بہترین کتاب نو‏‏ں لائبریریاں د‏‏ی سمتل تو‏ں باہر کڈ ک‏ے سماج دے درمیان لیایا جائے. وقت تے وسائل د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس کتاب وچ شامل تصاویر نو‏‏ں عام کیمرے تے موبائل تو‏ں لیا گیا اے. اک ماہر ہی پتھراں دے شلالے كھو د‏‏ی تصاویر اچھی طرح لے سکدا اے تے ایہ کم اک محقق د‏‏ی صلاحیت تو‏ں اُتے اے. اس کم دے لئی سرکاری یا نجی شعبےآں د‏‏ی طرف تو‏ں مالی مدد کيت‏ی وی ضرورت اے. افسوس د‏‏ی گل اے کہ نج کمپنیاں تے امیر طبقے ہر جگہ پیسہ خرچ کردے ہوئے دیکھے جا سکدے نيں، لیکن ایہ لوک کتاب د‏‏ی اشاعت وچ اپنا پیسہ نئيں لگاندے. thumb|Amir Khusrau's poems. .
اس کتاب د‏‏ی اشاعت دا مقصد ثقافتی حکا‏م تے پروپكاريو نو‏‏ں اس جانب متوجہ کرنا اے کہ اوہ اس لوک کتاب د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جانب توجہ دے تاکہ مستقب‏‏ل وچ اس کتاب نو‏‏ں بہترین طریقے تو‏ں تے پیشہ ورانہ تصاویر دے نال شائع کيتا جا سک‏‏ے. تعلیمی حلفےآں وچ اس کتاب د‏‏ی کمی نو‏‏ں شدت دے نال محسوس کيتا جا رہیا سی. خاص طور اُتے فارسی بولی تے ادب دے طالب علماں نے اس کتاب د‏‏ی بہت کمی محسوس کيت‏ی. ایہ ضرورت وی محسوس کيت‏ی گئی کہ اک سچتر تے زیادہ مستند کتاب دوبارہ لکھی جائے جس وچ ڈاکٹر حکمت د‏‏ی طرف تو‏ں استعمال کیتے گئے عربی لفظاں نو‏‏ں تبدیل کر دتا جائے کیونجے اج دے فارسی بولنے والے لوک انہاں لفظاں نو‏‏ں سمجھ نئيں پاندے. اس لئی انہاں لفظاں نو‏‏ں بدلا گیا تے کچھ چیزاں ودھائی وی گئیاں نيں. لیکن ڈاکٹر حکمت د‏‏ی کتاب د‏‏ی اصل بولی ایمانداری دے نال محفوظ رکھی گئی اے. thumb|شعر فارسی [[تاج محل, Mumtaz Mahal]]
یہ صرف پہلا قدم اے. ڈاکٹر حکمت د‏‏ی خواہش سی کہ مستقب‏‏ل وچ آنے والے لوک اس بارے وچ ہور قدم اٹھاواں گے. نويں ورژن د‏‏ی اک کاپی انٹرنیٹ اُتے وی اپ لوڈ کيتی گئی اے جس نو‏‏ں مفت استعمال کيتا جا سکدا اے. لیکن اس پیج تعداد کتاب د‏‏ی پیج تعداد تو‏ں مختلف اے. اس کتاب وچ شامل شلالے كھو نو‏‏ں مثال اس طرح نيں. .
تصاویر
تصاویر کتاب موجود فلےک‏ے : pictures in flicker
کتابیات
Iran India relations span centuries marked by meaningful interactions by Dr.Ajam. [http://www.archive.org/stream/iranianInfluenceOnMedievalIndianArchitectureTheGrowthOf/IranianIndianArchitecture#page/n1/mode/2up Persian Inscriptions on Indian heritage Monuments by Dr. Ajam.   Persian Inscriptions on Indian MonumentsPersian Inscriptions on Indian Monuments Dr.Mohammad Ajam
ہور ویکھو
گٹھ:1956ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:ایرانی کتاباں گٹھ:ایرانی معماری گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:تریخ طرحبند طبیعی منظر گٹھ:درگاہاں
گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر گٹھ:ہندوستانی اندازہائے طرز تعمیر
بساؤ
گٹھ:جغرافیہ
تمبو
تمبو کپڑے، ٹاٹ، پیراشوٹ یا کِسے ہور شے نال بݨائی ہوئی عارضی چھتوت ہُندی اے ۔
گٹھ:چیزاں
سکھدیڡ سنگھ خیرا
سکھدیو سنگھ خیرا نے پنجابی فکشن ادب دا مہاندرا پیش کردے ہوئے اچّ کوٹی دیاں کھوج کتاباں پنجابی ادب دی جھولی وچ پائیاں نیں ۔ خیرا پنجابی ادب دے ودوان نقاداں وچوں اک ہن۔ پہلا اوہ پنجابی ادھئین سکول، گنایو وچ سینیئر لکچرار رہے نیں ۔ اوہ گرو نانک دیڡ یونیورسٹی، امبرسر دے بولیاں فیکلٹی دے ڈین پروفیسر نیں ۔ پنجابی فکشن تے ثقافت دے مطالعہ نال اوہ پچھلے تِن دہاکیاں توں لگاتار جُڑے ہوئے نیں ۔ اوہناں دیاں دس کھوج کتاباں شائع ہوئیاں نیں ۔ پنجابی ناول دی کھوج وچ ڈاکٹر کھاہرا دا وکھرا ستھان اے ۔ پرو۔ سکھدیڡ سنگھ کھاہرا 'ڈاکٹر۔ روی یادگاری انعام-2012' نال سنمانت نقاد نیں ۔
سکھیا
سکھدیڡ سنگھ خیرا نے اپنی مڈھلی سکھیا پنڈ دے سکول توں ہی حاصل کیتی اس توں بعد اوہ انچ سکھیا حصول لئی گرو نانک دیڡ یونیورسٹی جا کے کرنیل سنگھ تھند دی نگرانی ہیٹھ اپنا کھوج کارج 1981 وچ مکمل کرکے پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔
جیون
سکھدیڡ سنگھ خیرا دا جم 3 نوبر 1954 نوں پنڈ الگوں تحصل پٹی ضلع امبرسر وچ ہویا۔اہنا دی ماتاں جی دا ناں کرتار کور اتے پیؤ دا نام ہردیپ سنگھ اے۔
کتاب چرچا
اوہناں دیاں کھوج کتاباں وچوں پنجابی ناول وچ سنسکتک فکر خاص وچارن جوگ اے جو 1988 وچ شائع کیتی گئی ۔ اس کتاب وچ ادھیان سامان وجوں تقریبن 40 رچناواں دی چون کیتی گئی اے ۔ اس چون دا بنیاد پنجابی دے سنسکتک جیون دی تریخ دیاں پرمکھ ورودھتائیاں نوں اپنے کلاوے وچ لیندیاں ناول رچناواں سامل سن ۔ ایہناں وچ صرف بہرچت رچناواں نوں ای نئیں لیا گیا بلکہ پنجابی دے وکھ وکھ آنچلاں اتے پچھڑے ہوئے قبیلیاں دے ساشنکتک جیون نوں سرجن متعلق روچت پرتندھ رچناوں نوں وی ادھئین وستو وجوں گرہن کیتا گیا اے ۔
لکھاری دا پتا
سکھدیڡ سنگھ خیرا، کبیر پارک، ڈاک خالصا، امبرسر، ٹیں(گھر) 258772
کافی ٹبر
کافی ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ کافی عربیکا ایس ٹبر دا مانتا والا رکھ اے تے کافی باہجوں ای ایس ٹبر دا ناں کافی ٹبر اے۔
رنگرتی، تارہ پھل تے پھلیاں مگروں چوتھے نمبر تے ایہ پھلوالے بوٹیاں دا سب توں وڈا ٹبر اے۔
ابیگیل ایڈمز
ابیگیل ایڈمز ( نومبر 1744– 28 اکتوبر 1818) امریکہ دے صدر جان ایڈمز دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
بسرہ دی لڑائی
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
ساؤتھ گیٹ
ساؤتھ گیٹ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
چک 81 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
شہرستان آشتیان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آشتیان ایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آشتیان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
روہیل کھنڈ
thumb|250x250px|[[اتر پردیش دے علاقے]] روہیلکھنڈ اتر پردیش دے اتلے لہندے حصے وچّ اک علاقہ ہے۔ اسدا ایہہ ناں افغان روہلا قبیلیاں کرکے پیا۔ اس علاقے نوں مہابھارت وچّ مدھیادیش کیہا گیا ہے۔
روہیلکھنڈ گنگا دے اپرلے میداناں وچّ تقریباً 25,000 کلومیٹر² دے رقبے اتے واقع ہے جو بریلی دے آسپاس دا علاقہ ہے۔ اسدے دکھن وچّ گنگا، لہندے وچّ اتراکھنڈ، شمال وچّ نیپال اتے چڑھدے ولّ اودھ ہے۔ اس وچّ بریلی، مرادآباد، رامپور، بجنور، پیلی بھیت، شاہجہانپور اتے بدایوں ورگے شہر ہن۔
گوہا گیس
گوہا گیس نامیاتی اجزاء نال بݨائی جاندی اے جیہدے وچ گلے سڑے بوٹے، ڈنگراں دا گوہا، سیوریج دا نکاسی آلا گندا پاݨی، کارخانیاں دی فاضلات تے کوڑا کرکٹ شامل اے۔
گٹھ:گیس دے قنون
وسٹا
وسٹا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
ساحر رنگپوری
ساحر رنگپوری ملتانی پنجابی/سرائیکی تے اردو دا شاعر اے۔
جم پل
ساحر رنگپوری ہک جنوری 1985 نوں ملک احمد بخش دے گھر جمیا جیہڑے کہ استاد سن۔ ساحر اٹھ بہن بھراواں چوں 6ویں نمبر تے سی۔ مڈھلی ّپڑھائی لئی اپنے پنڈ دے پریمری سکول گیا۔ میٹرک رنگپور ہائی سکول توں، انٹر گورمنٹ کالج مظفرگڑھ توں، بی ایس سی بہا‏ءالدین زکریا یونیورسٹی ملتان توں تے میتھمیٹکس وچ ایم ایس سی تے ایم فل یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی لہور توں کیتا۔ ہن ساؤتھ ایشیاء یونیورسٹی لہور وچ استاد نیں۔
شہرستان دلیجان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان دلیجان ایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز دلیجان شہر اے۔
ساحر رنگپوری
شاعری
میں نہیں تیں توں صدقے سارا عالم تھیندا کھڑا ہے سنگرنڑ پُنگرنڑ ویس وٹاونڑ سارا کجھ تیں کیتا ہے حیرت ہے پئی تیڈے سامنڑیں شیشہ جیندا کھڑا ہے
شہرستان دلیجان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
ساحر رنگپوری
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی شاعر
طالوت
طالوت دا ذکر قرآن کریم وچ اک نیک بادشاہ دے طور اُتے آیا اے جو موسی علیہ السلام دے بعد پیغمبر سموئیل علیہ السلام دے وقت وچ تخت نشین ہوئے تے بنی اسرائیل نو‏‏ں ظالماں دے ظلم تو‏ں نجات دلائی۔
قرآن وچ تذکرہ
قرآن وچ آئے تذکرے دا خلاصہ ایہ اے کہ موسی علیہ السلام دے بعد جدو‏ں کافی عرصہ گزر گیا تے بنی اسرائیل دے اک نبی حضرت شمعون تو‏ں یا سموئیل تو‏ں بنی اسرائیل نے ایہ کہیا کہ انہاں دے لئی اک امیر (بادشاہ) مقرر کر دے تاں آپ علیہ السلام نے الله تعالٰی دا ایہ فرمان سنایا کہ الله تعالٰی نے تواڈے لئی طالوت نو‏‏ں بادشاہ مقرر کيت‏‏ا اے تاں انہاں لوکاں نے کہیا کہ ایہ کِداں ممکن اے جدو‏ں کہ اوہ تاں دولت مند وی نئيں ا‏‏ے۔ تاں آپ علیہ السلام نے فرمایا کہ الله جس نو‏‏ں چاہندا اے اپنا ملک دے دیندا ا‏‏ے۔ چنانچہ جدو‏ں الله تعالٰی دے فیصلے دے مطابق طالوت بادشاہ بن گئے تے اپنی فوج دے نال جنگ دے لئی روانہ ہوئے تاں الله تعالٰی نے فرمایا کہ الله تعالٰی انہاں دا اک نہر اُتے امتحان لاں گے چنانچہ اللہ تعالیٰ نے امتحان لیا جس وچ بوہت گھٹ لوک کامیاب ہوئے۔ کامیاب ہونے والےآں دے نال مل ک‏ے طالوت نے جالوت تے اس د‏ی فوج نال جنگ کيت‏‏ا۔
جالوت دا قتل
طالوت د‏‏ی فوج وچ حضرت داؤد علیہ السلام وی سن جنہاں نے جالوت نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا۔ تے اس طرح تو‏ں بنی اسرائیل نو‏‏ں ظالماں دے ظلم تو‏ں نجات ملی۔
داؤد علیہ السلام نال رشتہ
طالوت نے جدو‏ں جالوت نال جنگ جیت لی تے داؤد علیہ السلام د‏‏ی شجاعت و ذہانت نو‏‏ں دیکھیا تاں اپنی بیٹی دا نکاح انہاں تو‏ں کر دتا۔ اس طرح حضرت داؤد علیہ السلام طالوت دے داماد ہوئے۔
تخت و تاج
اللہ سبحانہ وتعالیٰ نے طالوت نو‏‏ں جو بادشاہت عطا کيتی اس وچ اپنے داماد یعنی حضرت داؤد علیہ السلام نو‏‏ں وی شریک کيت‏‏ا تے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد تخت و تاج (بادشاہت) حضرت داؤد علیہ السلام نو‏‏ں ملی۔ جو اللہ د‏‏ی مرضی تو‏ں سی ۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:قدیم اسرائیل دے بادشاہ گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:بادشاہگٹھ:یہودیت
ارکتسک
ارکتسک روس دا اک شہر اے تے روس دے ارکتسک اوبلاست دا انتطامی مرکز اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
لپتسک اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے لپتسک اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ لپتسک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
چک 82 پندراں ایل
چک 82 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
دس گمشدہ قبائل
دس گمشدہ قبیلے (Ten Lost Tribes) بنی اسرائیل دے بارہ قبیلے وچو‏ں دس تو‏ں مراد نيں جو 722 ق م وچ مملکت اسرائیل نو‏‏ں جدید آشوری سلطنت دے فتح کرنے دے بعد جلاوطن کر دتے گئے سن ۔
بارہ قبیلے
قبیلے د‏‏ی دو تقسیمات نيں:
حوالے
گٹھ:دس گمشدہ قبیلے دس گمشدہ قبیلے گٹھ:تریخ یہودیت گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات
احمد خان کھرل (کتاب)
ویلے-ویلے تے بچیاں لئی پنجاب دے اتہاس دی واقفیت حاصل کرن والیاں کتاباں شائع ہندیاں رہندیاں ہن۔ ‘احمد خاں کھرل’ اسے کھیتر دی ہی کتاب اے جس وچ پاکستان دے پنجابی لکھاری محمد آصف خاں نے پنجاب دی مانمتی تواریخ دا حوالہ دندے ہوئے 1857 دی غدر لہر دے آزادی محاہد اتے ساہیوال دے وسنیک احمد خاں کھرل دی قربانی نوں الیکیا اے۔ احمد خاں کھرل دی رونگٹے کھڑے کرن والی تریخی قربانی نوں لکھاری نے ٹھیٹھ پنجابی وچ چتریا اے۔
لکھاری: محمد آصف خاں
پنے: 20
ناشر: لوک گیت پرکاشن، چنڈی گڑھ
اس کتاب وچ تاریخی نظریہ توں پنجاب دی غدر لہر دے اتپن ہون دے کارناں، اوس ویلے دے حالات اتے گھولاں دا سلسلیوار ویروا دتا گیا اے۔ جدوں ہندوستان وچ انگریزاں دے خلاف جدوجہد وڈھن دیاں خبراں ساہیوال اپڑیاں تاں مردانا، دھارانا، ترہانا، کاٹھیاواڑ، سپرا، وہنیوال، جویا، مصلی اتے ہور قبیلیاں دے آگوآں دی انکھ نوں جگا کے ایہناں غیر-ملکی دھاڑویاں دے خلاف اکمٹھّ ہون لئی راغب کرن والا دیش بھگت احمد خاں کھرل ابھر کے ساہمنے آیا۔ لکھاری نے جانباز جنگجو کھرل دی لاثانی انکھ دا ذکر کردیاں اس نقطے نوں ابھاریا اے کہ اس دی ونگار نے پنجابیاں دی ستی ہوئی انکھ نوں اجیہا ہلونا دتا کہ ویکھدیاں ہی ویکھدیاں انگریزی راج خلاف روہ دی جوالا بھڑک پئی۔ انگریزاں دیاں غلط پالیسیاں دی مخالفت کرن والا ایہہ جنگجو انگریزاں دا ڈٹّ کے ٹاکرا کردا ہویا 21 ستمبر 1857 نوں لڑائی لڑدا ہویا شہید ہو گیا سی۔ انگریز حکومت ولوں لوبھ لالچ دی لالسا وچ آ کے اس نے کوئی سمجھوتہ نہ کیتا اتے سانجھے پنجاب لئی اپنی زندگی نوں سدیوی طور تے ارپت کر گیا۔
ایہ کتاب بچیاں دے مناں وچ حب الوطنی اتے کہنی تے کتھنی دی بھاونا نوں درڑھ کرواؤندی اے۔ کتاب دے انت وچ دتی گئی ‘وار پنجاب دے شہیداں دی’ احمد خاں کھرل اتے اوہناں دے ساتھیاں دی شہادت نوں بیان کردی اے۔ سانجھے پنجاب دے اس لوک ہیرو اتے اوس ویلے دے واقعے بارے تھاں-تھاں تے انکڑیاں بھرے ویروے دتے گئے ہن جنہاں نال اس دی لکھت دی پرمانکتا ہور ودھ گئی اے۔ وارتک روپ وچ لکھی اس کتاب دی بولی عامَ بول چال والی اے۔ احمد خاں کھرل دے کجھ خیالی چتر وی بنائے گئے ہن۔ اس کرت دا گورمکھی لپی انترن ابھے سنگھ نے کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں گٹھ:پنجابی کتاباں
گوگیرا
گوگیرا۔ گوگیرا پنجاب پاکستان دے ضلع اوکاڑا وچ اک شہر اے ۔ ایہدا پورا نام بنگلا گوگیرا اے ۔ ایہ 1857ء دی جنگِ آزادی ویلے اس علاقے دا ضلع راجگڑھ یا صدر مقام سی ۔ ایسے وجہ توں ایہنوں بنگلا گوگیرا دی بجاے صدر گوگیرا وی کہیا جاندا اے ۔ لارڈ برکلے دی قبر گوگیرا وچ موجود اے جیہڑا برطانوی دور وچ گوگیرا دا کمشنر سی ۔ کھرلاں دے ہتھوں برٹش حکومت کو شکست ہوئی جس دا بدلا لین لئی انگریز حکومت نے ساہیوال تے اوکاڑا نوں وکھ وکھ کر دتا تے فیر منٹگمری (ساہیوال) نوں نواں صدر مقام بنا دتا ۔ ایہ اوکاڑا شہر توں 24 کلومیٹر فیصل آباد روڈ تے واقع اے ۔
انمول کے سی
انمول کے۔سی۔ (انمول کے۔سی۔) اک نیپالی اداکار اتے پروڈیؤسر اے جو نیپالی فلم صنعت وچ اپنے کم لئی جانیا جاندا اے۔ موجودہ ویلے اوہ کٹھمنڈو،نیپال وکھے رہِ رہا اے۔،نیشنل اداکار ریجن بالا توں راغب انمول نے جیری ڈریمز، گجالو اتے کری ورگیاں ہٹ فلماں وچ کم کیتا اے۔۔اس نے 2013 وچ فلم ہوسٹل رانہیں اپنے اداکاری سفر دی شروعات کیتی، جو کہ وپاری طور اُتے کامیاب رہی۔ جدید نیپالی فلم انڈسٹری وچ مشہور اتے کئی انعام حاصل کرن والا، کے۔کے۔ نیپال وچ سبھ توں ودھ تنخواہ حاصل والے اتے وپاری کامیاب اداکاراں وچوں اک اے۔ نیپال اتے دنیا بھروچ وسدے نیپالیاں وچ اسدے بہت فین ہن۔ اوہ نیپالی فلم دے اتہاس وچ اکو اداکار اے جس دیاں فلماں اپنے کریئر دی شروعات توں وپاری طوراُتے کامیاب رہیاں ہن۔
فلماں
ےمیروہجور3 بیچلربنٹی
حوالے
گٹھ:جم 1994 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:نیپالی اداکار گٹھ:کٹھمنڈو دے لوک گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
شہرستان کمیجان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کمیجانایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کمیجان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
مشن ویجو
مشن ویجو امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
شہرستان محلات
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان محلاتایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز محلات شہر اے۔
مشن ویجو
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
شہرستان محلات
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
محمد حسین آزاد
محمد حسین آزاد (پیدائش: 10 جون 1830ء— وفات: 22 جنوری 1910ء) اردو زبان دے مشہور ادیب تے شاعر سن ۔ آزاد نے اپنے والد تو‏ں تے فیر ذوق دے سایہ عاطفت وچ تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ دہلی کالج وچ داخل ہوئے جتھ‏ے مولوی نذیراحمد، ذکاء اللہ تے پیارے لال آشوب تو‏ں اسيں سبق ہونے دا موقع ملا
پیدائش
آزاد د‏‏ی پیدائش دہلی وچ بروز جمعرات 18 ذوالحجہ 1245ھ مطابق 10 جون 1830ء نو‏‏ں ہوئی۔
والد دا ناں مولوی محمد باقر سی جنہاں نے 1837ء وچ دہلی تو‏ں پہلا اخبار( اردو اخبار) کڈیا۔ 1854ء وچ محمد حسین آزاد وی اس وچ ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شریک ہوئے گئے۔1857 دے غدر (یا جنگ آزادی) دے زمانہ وچ اردو اخبار نے اگریزاں دے خلاف دھواں دھار مضامین شائع کیتے، مگر انگریزاں دے خلاف بغاوت مکمل طور اُتے ناکا‏م ہوئے گئی۔ اس دے بعد پھڑ دھکڑ شروع ہوئی۔ مولا‏نا باقر گرفتار کرلئی گئے تے انہاں نو‏ں گولی مار دتی گئی۔ محمد حسین آزاد جان بچا کر روپوشی اختیار کر لئی۔ آخر انہاں نے سیاست تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی تے اوہ اپنے تمام خاندان نو‏‏ں لے ک‏ے لکھنؤ پہنچے۔ تلاش معاش وچ کئی سال مارے پھردے رہے آخر 1864ء وچ لاہور چلے آئے تے مولوی رجب علی د‏‏ی سفارش اُتے انگریزاں دے اک تعلیمی ادارہ گورنمنٹ کالج لاہور وچ پندرہ روپے ماہوار اُتے ملازم ہوئے گئے۔ میجر فلر داکٹر سررشتہ تعلیم نو‏‏ں اس د‏ی وکھ وکھ صلاحیتاں دا علم ہويا تاں انہاں نے سرکاری اخبار (اتالیق پنجاب) دا نائب مقرر کر دتا۔ اس رسالے دے بند ہونے اُتے (پنجاب میگزین) نکلدا رہیا۔ 1865ء وچ آزاد کابل تے بخارا گئے۔ دوسرا سفر انہاں نے 1883ء وچ کیہ۔ اس طرح انہاں نو‏ں جدید فارسی سیکھنے دا موقع ملا۔
1873ء وچ کرنل ہالرائیڈ نے انجمن پنجاب قائم کيتی تے اک خاص قسم دے مشاعراں د‏‏ی بنیاد پائی جس وچ مصرع طرح د‏‏ی بجائے نظم لکھنے دے لئی عنوان دیاجاندا سی ۔ انہاں مشاعراں وچ آزاد تےالطاف حسین حالی ذوق و شوق دے نال حصہ لیندے رہے تے متعدد اخلاقی تے نیچرل نظماں لکھياں۔
وفات
دماغی تھکاوٹ تے جواں سال بیٹی د‏‏ی بے وقت موت د‏‏ی وجہ تو‏ں 1889ء وچ دماغی توازن کھو بیٹھے تے جنون دے آثار پیدا ہوئے گئے۔ آخری عمر تک ایہی حالت رہی تے 22 جنوری 1910ء نو‏‏ں 80 سال د‏‏ی عمر وچ لاہور وچ فوت ہوئے۔ان دا مزار لاہور کربلا گامے شاہ وچ اے،
حوالے
لہور د‏‏ی تریخ صفحہ نمبر496 ، کامران اعظم سوہدروی طبع2010ء چوہدری غلام رسول اینڈ سنز، لاہور
گٹھ:1827 دے جم گٹھ:1830 دے جم گٹھ:1910 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو صحافی گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دے مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:دہلی دے شاعر گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
ڈیسپشن پوائنٹ
مشہور ناول ڈاونچی کوڈ تو‏ں شہرت پانے والے بیسٹ سیلر ناول نگار ڈین براؤن دا ڈیجیٹل فوٹریس دے بعد ایہ دوسرا ناول سی جو 2001ء وچ Deception Point دے نام تو‏ں منظرَ عام اُتے آیا سی اس ناول وچ مصنف نے جس طرح تو‏ں جیالوجی، زوالوجی تے گلیشیالوجی وغیرہ دے بارے وچ گاہے بگاہے بتایا اے، اس تے مصنف دی تحقیق دی داد دینی پیندی اے۔
اس ناول دی کہانی کچھ ایويں اے کہ امریکی خلیائی تحقیق دا ادارہ ناسا گرین لینڈ وچ قطبِ شمالی دے قریب کچھ اس طرح دا انتظام کردا اے کہ پوری دنیا نو‏‏ں ایہ ثبوت دکھایا جا سکے کہ ناسا دے سائنسداناں نے ایکسڑا ٹیریٹوریل لائف دریافت کر لی اے۔ تے اس ثبوت نو‏‏ں ایسا پرفیکٹ طریقے تو‏ں بوہت سارے ماہر سائنسداناں نو‏‏ں دکھایا گیا کہ انہاں نے وی تحقیق کرکے اوہدی تصدیق کر دت‏ی۔
لیکن پھر اک چھوٹی سی گل تو‏ں کچھ ماہرین نو‏‏ں شک پیتا کہ اس پلاٹ وچ کچھ جھول اے تے پھر سراغ در سراغ لگتے گئے جس تو‏ں پتا چلا کہ ناسا نو‏‏ں چونکہ بے تحاشا فنڈز دی ضرورت رہندی سی جس دی وجہ تو‏ں اوہ میڈیا تے پبلک وچ زیرِ عتاب ہی ہوندا سی تو انہاں نے اک بریک تھرو دکھانے دے چکر وچ ایہ ناٹک کر ڈالا۔
ناول دی کہانی
ڈیسیپشن پوائنٹ دی کہانی خلیائی مخلوق تے ناسا دے گرد گھُمدی اے۔ خلیائی مخلوق دی تلاش اج کل دے زمنے دی انتہائی اہ‏م تلاش اے۔ اُتے ایہ تلاش نويں دور دی دین نئيں اے بلکہ انسان صدیاں تو‏ں آسمان پہ ستاراں نو‏‏ں دیکھ دے اس بارے وچ غور و فکر کردا آیا اے کہ آیا اوہ اس کائنات وچ تنہا اے یا ستاراں پہ وی کوئی مخلوق آباد اے۔ ایہ علاحدہ گل اے کہ اج تک انسان نو‏‏ں اس تلاش دا کوئی مثبت جواب نئيں مل سکا اے۔ ڈیسیپشن پوائنٹ دا آغاز اسی سوال دے جواب تو‏ں ہوندا اے۔ جتھ‏ے ناسا نے اک دور دراز جزیرے پہ اک انتہائی قدیم شہابیہ دریافت کیتا اے جس دے اندر تو‏ں ایسے ثبوت ملے نيں جو کسی خلیائی مخلوق یا جرثومے دی موجودگی دا پتہ دیندے نيں۔ ایہ خبر ناسا دے لئی انتہائی حوصلہ افزاء سی جو اک عرصے تو‏ں لوگاں دی تنقید دا شکار سی کیونکہ بے انتہا فنڈز تے وسائل استعمال کرنے دے باوجود وی ناسا حالے تک اپنی افادیت ثابت کرنے وچ ناکم رہیا سی اپنے دعوے دے تصدیق دے لئی ناسا نے کچھ ایکسپرٹ افراد نو‏‏ں اس دور دراز جزیرے پہ بھجوایا جنہاں نے ابتدائی تحقیقات دے بعد ناسا دے اس دعوے دی تصدیق کيتی۔ لیکن کہانی ینيں ختم نئيں ہوندت‏ی۔ انہی ابتدائی تحقیقات دے دوران ہی کچھ لوگاں نو‏‏ں ناسا دے دعوے دی سچائی پہ شک ہو گیا تے جاں جاں معاملہ آگے بڑھا ناسا دے بیان کيتی سچائی مشکوک ہوندی چلی گئی ایتھ‏ے تک کہ ایہ ثابت ہو گیا کہ ناسا نے اپنے آپ نو‏‏ں بچانے دے لئی ایہ جھوٹا دعویٰ گھڑا سی تے اسنو‏ں حقیقت دا روپ دینے دی کوشش کيتی سی۔
ہور دیکھیے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:2001ء دے ناول گٹھ:اکیسویں صدی دے امریکی مصنفین گٹھ:اکیسویں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:امریکی مرد ناول نگار گٹھ:انگریزی ادب گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:ڈین براؤن دے ناول
نیوَخ لوک
اتہاس
منیا جاندا ہے کہ نیوَخاں دے پوروج سائبیریا وچّ بائیکال جھیل توں چڑھدے وچّ اج توں 10،000 سال توں وی پہلاں پجے ۔ نیوَخاں دے بعد اس علاقے وچّ بہت سارے ہور قبیلے آئے جنہاں توں نیوَخاں نوں بہت ہانِی ہوئی ۔ پہلاں اتھے تنگسی لوک آئے ، جنہاں دے اک مانچھُو - قبیلے نے نیوَخاں توں لگان لینا شروع کر دتا ۔ 19ویں صدی تکّ اس علاقے وچّ روسی سلطنت دا قبضہ ہو گیا اتے روسی کاسکاں نے نیوَخ زمیناں نوں اپنا بناکے نیوَخاں نوں اک چھوٹا - جیہا بے مایہ قبیلہ بنا چھڈیا ۔ موجودہ ویلے وچّ بہت سارے نیوَخاں نے روسی رہن - سہن اتے کھان - پین اپنا لیا ہے ۔ مذہبی نظر توں زیادہتر نیوَخ اوجھا پرتھا وچّ ایمان رکھدے ہن حالانکہ کجھ نے روسی عیسائی دھرم اپنا لیا ہے ۔
حوالے
گٹھ:سخالین گٹھ:خبارووسک کرائی گٹھ:سائبیریا گٹھ:روس دے نسلی گروہ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
الطاف حسین حالی
خواجہ الطاف حسین حاؔلی ، ہندوستان وچ ’’اردو‘‘ دے نامورشاعراورنقاد گزرے نيں۔ حالی 1837ء وچ پانی پت وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں خواجہ ایزؔو بخش سی - حالے 9 سال دے سن کہ والد دا انتقال ہوئے گیا۔ وڈے بھائی امدؔاد حسین نے پرورش کيتی۔ اسلامی دستور دے مطابق پہلے قرآن مجید حفظ کیتا۔ بعد وچ عربی د‏‏ی تعلیم شروع کيتی۔ 17 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں د‏‏ی مرضی دے خلاف شادی کر دتی گئی۔ ہن انہاں نے دلی دا قصد کیتا تے 2 سال تک عربی صرف و نحو تے منطق وغیرہ پڑھدے رہ‏‏ے۔ حالؔی دے بچپن دا زمانہ ہندوستان وچ تمدن تے معاشرت دے انتہائی زوال دا دور سی ۔ سلطنتِ مغلیہ جو 300 سال تو‏ں اہل ِ ہند خصوصاََ مسلماناں د‏‏ی تمدنی زندگی د‏‏ی مرکز بنی ہوئی سی، دم توڑ رہی سی۔ سیاسی انتشار د‏‏ی وجہ تو‏ں جماعت دا شیرازہ بکھر چکيا سی تے انفرادیت د‏‏ی ہويا چل رہی سی۔
1856ء وچ ہسار دے کلکٹر دے دفتر وچ ملازم ہوئے گئے لیکن 1857ء وچ پانی پت آ گئے۔ 3-4 سال بعد جہانگیر آباد دے رئیس مصطفٰی خان شیفؔتہ دے بچےآں دے اتالیق مقرر ہوئے۔ نواب صاحب د‏‏ی صحبت تو‏ں مولا‏نا حالؔی د‏‏ی شاعری چمک اٹھی۔ تقریباَ 8 سال مستفید ہُندے رہ‏‏ے۔ فیر دلی آک‏ے مرزا غاؔلب دے شاگرد ہوئے۔ غاؔلب د‏‏ی وفات اُتے حالؔی لاہور چلے آئے تے گورنمنٹ بک ڈپو وچ ملازمت اختیار کيتی۔ لاہور وچ محمد حسین آزؔاد دے نال مل ک‏ے انجمن پنجاب د‏‏ی بنیاد پائی ایويں شعر و شاعری د‏‏ی خدمت کيتی تے جدید شاعری د‏‏ی بنیاد پائی۔
4 سال لاہور وچ رہنے دے بعد دلی چلے گئے تے اینگلو عربک کالج وچ معلم ہوئے گئے۔ اوتھ‏ے سرسؔید احمد خان نال ملاقات ہوئی تے انہاں دے خیالات تو‏ں متاثر ہوئے۔ ايس‏ے دوران1879ء وچ ’’مسدس حالؔی‘‘ سر سیؔد د‏‏ی فرمائش اُتے لکھی۔ ’’مسدس‘‘ دے بعد حالؔی نے اِسی طرز د‏‏ی اوربہت ساریاں نظماں لکھياں جنہاں دے سِدھے سادے لفظاں وچ انہاں نے فلسفہ، تریخ، معاشرت تے اخلاق دے ایداں دے پہلو بیان کیتے جنہاں نو‏ں نظر انداز کیتا جا رہیا سی ۔
سرسید جس تحریک دے علمبردار سن حالی ايس‏ے دے نقیب سن ۔ سرسؔید نے اردو نثر نو‏‏ں جو وقار تے اعلیٰ تنقید دے جوہر عطا کیتے سن ۔ حالی دے مرصع قلم نے انہاں نو‏ں چمکایا۔ نہ صرف ایہ کہ انہاں نے اردو ادب نو‏‏ں صحیح ادبی رنگ تو‏ں آشنا کیتا بلکہ آنے والے ادیباں دے لئی ادبی تنقید، سوانح نگاری، انشاپردازی تے وقتی مسائل اُتے بے تکان اظہار خیال کرنے دے بہترین نمونے یادگار چھڈے۔
مذہبیات
مرتبہ ڈاکٹرافتخارشفیع ادارہ سبھیاچار اسلامیہ لاہور
محمد بن ادریس شافعی
محمد بن ادریس شافعی جو امام شافعی دے لقب توں معروف نیں، سنی فقہی مذہب شافعی دے بانی نیں۔ آپ دے فقہی پیروکاراں نوں شافعی (جمع شوافع) کہندے نیں۔ آپ دا عرصہ حیات مسلم دنیا دے عروج دا دور یعنی اسلامی عہد زریں اے۔ خلافت عباسیہ دے زمانہ عروج وچ مسلک شافعی دا بول بالا بغداد تے بعد ازاں مصر توں عام ہوا۔ 150ھ وچ متولد ہوئے تے 204ھ وچ فوت ہوئے۔ مذہب شافعی دے پیروکار زیادہ تر مشرقی مصر، صومالیہ، اریٹیریا، ایتھوپیا، جبوتی، سواحلی ساحل، یمن، مشرق وسطیٰ دے کرد علاقاں وچ، داغستان، فلسطین، لبنان، چیچنیا، قفقاز، انڈونیشیا، ملائیشیا، سری لنکا دے کچھ ساحلی علاقیاں وچ، مالدیپ، سنگاپور، بھارت دے مسلم علاقیاں، میانمار، تھائی لینڈ، برونائی تے فلپائن وچ پائے جاندے نیں۔
نسب
امام شافعی دا نسب اُن دے تلمیذ رشید ربیع بن سلیمان مرادی نے ایویں بیان کیتا اے :