cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسفراین
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ اتلا خراسان دے شہرستان اسفراین دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اتلا خراسان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مورینا اوراٹا
مورینا اوراٹا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شہرستان باجستان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان باجستان ایران دے صوبہ خراسان رضوی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز باجستان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:ستان
قانونی شہر (چیک لوکراج)
چیک سیاست چقانونی شہر (Statutory city) ( چیک بولی: statutární město ) اک میونسپل کارپوریشن اے جسنوں پارلیمانی قانون سازی دے تحت شہر دا درجہ حاصل ہؤیا اے۔
لسٹ
2012 دے بعد توں چیک جمہوریہ دے 25 قانونی شہر نیں (جمع پراگ)
حوالے
گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دی نکی ونڈ گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
ایشیا وچ مذاہب
ایشیا ستاں بر اعظماں وچ سب تو‏ں وڈا اے تے سب تو‏ں زیادہ متنوع بھی۔ ایتھ‏ے رہتل و سبھیاچار دے نال نال کئی طرح دے مذاہب وی پائے جاندے نيں۔ ایشیا کئی مذاہب کيت‏ی جائے پیدائش وی اے جداں ، مسیحیت، کنفیوشس مت، ہندو مت، اسلام، جین مت، یہودیت، شنتو، سکھ مت، تاؤ مت تے زرتشتیت۔ ایشیا وچ دنیا دے تمام مذاہب دے مننے والے موجود نيں تے انہاں وچ نويں طریقے تے نويں مسلک وی ابھر کر سامنے آ رہے نيں۔ اسلام ایشیا دا سب تو‏ں وڈا مذہب اے جس دے مننے والے تقریباً 1.1 د‏‏ی تعداد وچ موجود نيں۔
بھارت وچ مذاہب
بھارت دنیا دا اوہ ملک اے جتھ‏ے کئی وڈے مذاہب پیدا ہوئے جداں ہندو مت، سکھ مت، بدھ مت تے جین مت۔ ایہ تمام مذاہب دھرم، کرم تے تناسخ دے عقیدہ اُتے مبنی نيں۔ ہندو مت ایشیا دا دوسرا وڈا مذہب اے جس دے مننے والے تقریا ا بلین لوک نيں۔
ہندو مت
بھارت وچ کل 81 فیصد لوک ہندو نيں جدو‏ں کہ نیپال دے 81 فیصد لوک ہندو نيں۔ بالی وچ ہندواں د‏‏ی تعداد کل 83.5 فیصد ا‏‏ے۔ انہاں علاوہ کچھ ملکاں وچ ہندو اقلیت وچ نيں مگر اوہ سب تو‏ں وڈی اقلیت نيں جداں بھوٹان، فجی، انڈونیشنا، ملائشیا، بنگلہ دیش وچ ہندومت، پاکستان وچ ہندومت، سنگاپور، سری لنکا، عرب ملکاں وچ ہندومت، عرب ملکاں، یمن، روس، عرب ملکاں وچ ہندومت، بحرین، کویت، عرب ملکاں وچ ہندومت، میانمار، فلپائن تے افغانستان وغیرہ۔
جین مت
جین مت اک دھرمی دین اے جس د‏‏ی ابتدا بھارت وچ ہوئی مگر ایہ دنیا دے ہور ملکاں وچ پھیلیا۔ جین مت نے بھارت وچ اخلاقیات، سیاست تے معاشیت نو‏‏ں بہت متاثر کیتا ا‏‏ے۔ تعلیم وچ وی انہاں دا خاصا تعاون رہیا ا‏‏ے۔
بدھ مت
بدھ مت دنیا دا چوتھا تے بھارت دا تیسرا وڈا مذہب ا‏‏ے۔ ایشیا د‏‏ی 12 فیصد آبادی بدھ مت نو‏‏ں مندی ا‏‏ے۔ ایہ زیادہ تربھوٹان، میانمار تبتی بدھ مت، تھائی لینڈ، جاپان، کوریا تے نیپال وچ بدھ مت|نیپال]] تے سری لنکا وچ بدھ مت وچ پائے جاندے نيں۔ a. بھارت وچ بدھ مت بھاری اقلیت وچ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انڈونیشنا، ملائشیا، برونائی، فلپائن تے روس وچ وی اچھی تعداد وچ موجود نيں۔
حوالے
گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا وچ مذہب گٹھ:ایشیائی سبھیاچار
چک 44 پنج ایل فوجیانوالا
چک 44 -5ایل فوجیانوالا ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
اسماعیل گاسپرنسکی
اسماعیل گاسپرنسکی (8 مارچ 1851ء توں 11 ستمبر 1914ء) کریمیائی تاتار مفکر ، ماہر تعلیم ، پبلشر تے سیاستدان سی ۔ اوہ روسی سلطنت دے پہلے مسلمان مفکراں چوں اک سی ، جنہاں نیں ترک تے مسلمان لوکاں لئی تعلیم ، ثقافتی اصلاحاں تے جدیدیت دی ضرورت نوں محسوس کیتا ۔ اسنوں گاسپرنسکی کریمیا دے قصبے گاسپرا پاروں آکھیا جاندا اے ۔
جیون
اسماعیل گاسپرنسکی نے اپنے نظریات دا پرچار ، 1883ہ چ اپنے جاری کردا اخبار ترجمان راہیں کیتا ، جہڑا 1918ء تک نکلدا رہیا ۔ اپنیاں لکھتاں راہیں اسنے ترک لوکاں وچکار اتحاد دے فروغ اتے زور دتا تے اینہاں دی یورپیت راہیں جدیدیت دی وکالت کیتی ۔ اسماعیل دا مننا سی کہ جدیدیت دی اکو راہ اے ، اوہ تعلیم اے ۔ اسنے مسلمان سکولاں دے روایتی طریقہ تعلیم اتے تنقید کیتی ، جس چ مذہت اتے زیادہ توجہ دتی جاندی سی ، اسنے اپنی ماں بولی چ تعلیم دا نواں طریقہ دسیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روسی مسلمان گٹھ:یورپ دے مسلمان گٹھ:روسی سلطنت گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرینی شخصیتاں گٹھ:کریمیائی تاتار گٹھ:کریمیا گٹھ:کریمیائی تاتار شخصیتاں
ہالی وڈ (فلم انڈسٹری)
امریک‏‏ی سنیما (American cinema) یا ریاستہائے متحدہ امریکا دا سینما تو‏ں مراد اکثر اورعام طور اُتے ہالی وڈ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تریخ نو‏‏ں چار اہ‏م ادوار وچ تقسیم کيتا جاندا اے :
ہالیوڈّ (English-Hollywood(صحیح شبد-ہالیوڈّ))امریکہ دی فلم صنعت دا ناں اے۔ اسدا ناں کیلیفورنیا وچ رکھیا گیا۔ 19ویں صدی وچ تھامس ایلوا ایڈیسن نے 'کاینیٹوسکوپ' ایجاد کیتا اتے سدے پیٹینٹ دے سہارے فلم پروڈیؤسراں توں کافی وڈی فیس منگی۔ ستوں بچن دے لئی کئی فلم کمپنیئاں کیلیفورنیا توں ہالیوڈّ ضلعے وچّ آکے قائم ہو گئیاں۔ اج-کلّੵ زیادہ تر فلم صنعت 'بربیک' اتے 'ویسٹسایڈ' وچّ چلے گے ہن پر بہت سارے کم اجے وی ہالیوڈّ وچّ ہندے ہن۔ ہالیوڈّ دا سبھ توں مشہور انعام آسکر انعام اے۔ ہالیوڈّ لاس ینجلس اتے کیلیفورنیا دا مرکز اے۔ ہالیوڈّ 1870 وچّ اکّ چھوٹی برادری سی۔ ہالیوڈّ 1910 وچّ انتظام پکھوں فلم دا شہر بنایا گیا تے جلدی ہی ایہ دنیا دی سبھ توں مشہور فلم صنعت بن گئی۔
سابق اتہاس تے ترقی
1853 وچّ اکّ نوپالیرا(نوپال کھیتر) وچّ 'اڈوبے ہٹّ سٹڈّ'، جو میکسیکن نوپال تھوہر دا کھیتر سی ،نوں ریکھاکرت کیتا۔ اہہ کھیتر 'کاہونگا گھاٹی' دے ناں نال جانئا جاندا سی جو بعد وچّ جلدی ہی تری امریکہ وچّ 'سنتا مونکا' پہاڑیئاں دے ناں نال جانیا جان لگا۔ ایچ۔ جے۔ وایٹلے دی ڈاری مطابق، 'اہہ(ایچّ۔ جے۔ وائیٹلے) ہالیوڈّ دا بانی اے۔ اسنے اپنا ہنیمون 1886 وچّ پہاڑ دی ٹیسی دے سخر اُتے گھاٹی نوں ماندے ہوۓ گزاریا۔ اس دوران تاھے اکّ چینی آدمی روندا ہوئی آیا۔ اس چینی آدمی نے پچھیا کہ،"توں اتھے کیہ کر رہا یاں؟ تاں اسنے کیہا کہ "آئی ہالنگوڈّ (i hauling wood) مطلب 'میں لکڑ نوں کھچّ رہا ہاں'، تاں پھر ایچّ۔ جے۔ وائیٹلے نے سوچیا کہ شہر دا ناں 'ہالیوڈّ' ہی رکھانگا۔ ہالیوڈّ وچّ 'ہالی' انگلینڈ دی اتے 'وڈّ' سکاٹلینڈ دے ہیریٹیج دی نمائندگی کردا اے۔ ایچّ۔ جے۔ وایٹلے۔نے پہلاں ہی 100 توں ودھیرے ٹاون پچھمی ریاستاں وچّ وچھانے شروع کر دتے سن۔ پھر ایچّ۔ جے۔ وایٹلے نے پدھری زمین والے 500 کلے دا 'ایسیہرڈ رینچ' نال ملکے پبندھ کیتا۔ اسطراں ہالیوڈّ شہر دی نیہہ رکھی گئی۔ 1900 وچّ اس کھیتر وچّ ڈاک گھر، ہوٹل، اکھوار سیوا تے بازار مہیا ہو گے سی۔ 14 نومبر، 1903 نوں میونسیپل دییاں چوناں ہویاں جس وچّ 88 وچوں 77 حریف سن۔ 30 جنوری 1904  نوں پھر چوناں ہویئاں، جس وچوں 113 'چوں 96 ووٹاں ملیئاں۔ ہالیوڈّ وچّ ہوٹلاں جاں ریسٹورینٹاں وچّ کھانے توں پہلاں جاں بعد وچّ شراب پین تے پابندی سی۔ 1910 وچّ س شہر وچّ پانی اتے سیوریج نظام دا انتظام کیتا تے ساریاں گلیاں دے نمبر بدل دتے۔
موشن پکچر نڈسٹری
1912 وچ موشن پکچر کمپنیاں تیاری لئی لاس اینجلس وچ قائم ہوئیاں۔ پہلاں 1900 وچ موشن پکچر پیٹینٹ کمپنی دا پیٹینٹ 'تھامس ایڈیسن' نے ااپنے ناں کیتا۔ جس کارن اکثر فلمکاراں دے قیام کم وچ ایہ اڑکا بندا رہندا سی، جس کارن ایہ پچھم ولّ چلے گئے جتھے ایڈیسن دے پیٹینٹاں دا اہناں اُتے اثر نہیں پینا سی۔ پہلاں ہی ہالیوڈّ دا ماحول اس نرمان کم لئی ڈھکواں سی، جس کرکے ایہ اتھے چھیتی وسّ گئے اتے لاس اینجلس فلم تیاری دا مرکز بن گیا۔ ڈاکٹر۔ ڈبلیو گفت موشن پکچر دا پہلاں ڈریکٹر سی۔ اسدی 17 منٹ دی شارٹ فلم "ان اولڈ کیلیپھورنیئا"(1910) بائیوگاف کمپنی لئی فلمائی۔   پہلی فلم دی شوٹنگ اکتوبر، 1911  نوں 'نیسٹر موشن کمپنی' ولوں کیتی گئی۔ جس وچ ایچّ۔ جے۔ وایٹلے دے گھر نوں فلم دے سیٹ دے طور تے ورتا گا۔ ایہ بے نام فلم اس دے گھر دے وچکار  فلمائی گئی۔
ترقی
1923 وچّ "HOLLYWOOD"(ہالیوڈّ) شبد دا چنہੵ ہالیوڈّ دیئاں پہاڑیئاں وچوں 'مانٹ لی' پہاڑی اُتے قائم کیتا گئا۔ دوں ایہہ شبد "HOLLYWOODLAND" (ہالیوڈلینڈ) سی۔ سدا مقصد ہالیوڈّ دی مشہوری کرنا سی۔ جس نال سدا ترقی ہو سکے۔ 1949 وچ ہالیوڈّ چیمبر دے کامرس ڈیپارٹمنٹ نے لاس ینجلس نال کنٹیکٹ سائن کرکے اس 'ہالیوڈّ لینڈ' چنہ دا مڑ نرمان کیتا اتے "LAND"(لینڈ) شبد ہٹا دتا اتے اکلا "HOLLYWOOD"(ہالیوڈّ) شبد رہِ گئا جو فلم صنعت نوں نہیں بلکہ پورے ضلعے دی نمائندگی کردا سی۔ تری امریکہ دے 'ہالیوڈّ بلیورڈ' وچّ 'کیپیٹل ریکارڈ بلڈنگز وائیٹسٹیٹ' اُتے 1956 ی: وچ بنی 'ہالیوڈّ واک آف فیم' ہالیوڈّ دی مرکزی تھاں اے، جتھے اداکاراں دے ناں والے سٹار(تارے) سڑک اُتے بناے ہن، جو تھے فلمی جیون دے سخر ویلے پیدل چلے۔ ایہہ سڑک 1958 وچّ فلم دیوگ دے ودھیئا کلاکاراں اتے ہور رچناکاراں دئارا بنائی گئی۔ ایہہ سڑک ووستھئی طور تے 8 فروری،1960 نوں کھولھੵی گئی۔'ہالیوڈّ بلیورڈ' امریکہ دے اتہاسک تھاواں دے قومی رجسٹر دی لسٹ وچّ 1985 وچّ شامل کیتا گئا۔ جون 1999 ای: وچّ میٹرو ریل لائن لاس ینجلس دی 'ڈاون ٹاون' توں 'سینپھرنندو گھاٹی' نال جوڑی گئی جو ہالیوڈّ دے ویسٹرن ایونو سٹیشن، وائین سٹریٹ اتے ہائیلینڈ ایونو سٹیشن تے رکدی سی۔ 'ڈولبی تھیٹر'(Dolby theatre) 2001 وچّ 'کوڈک تھیٹر' دے نال "ہائیلینڈ سینٹر" مال وچّ کھولئا گئا جو 'آسکر انعام' دا گھر اے بھاوَ اتھے آسکر انعام' دتا جاندا اے۔ ایہہ سینٹر مال تھے واقع اے جتھے اتہاسک 'ہالیوڈّ ہوٹل' موجود اے۔
سیشن گتیتکنیک
ہالیوڈّ دے ووٹراں نے 2002 وچّ اسدی زمین اتے ہور کئی مسلئاں سنبندھی لاس ینجلس بورڈ دی میونسیپل دے مکھ سنچالک نوں ووٹاں دتیئاں تاں جو 'ہالیوڈّ' اتے 'سینپھرنندو' گھاٹی اک بیلٹ وچّ شامل ہو سکن۔ اس لئی اس کم واسطے نویں منسیپل انتظام دی ضرورت سی جویں 'لاس ینجلس' شہر وچّ سی پر نومبر دیئاں چوناں وچّ دونوں مقصداں لئی دتیئاں ووٹاں والے ووٹر ہار گئے۔
بھوگول
'لاس اینجلس دے نقشے مطابق 'ہالیوڈّ' ہالیوڈّ پہاڑیئاں دے قریب وسیا اے۔ ہالیوڈّ دے تر وچّ 'ہالیوڈّ ہلز'، تر-پوربر وچّ 'لاس پھلیز'، پورب وچّ 'پوربی ہالیوڈّ' تے 'لارک ماونٹ'، دکھن ولّ 'ہینکوک پارک'، دکھن-پچھم ولّ 'پھیئرپھیکس'، پچھم ولّ 'پچھمی ہالیوڈّ' اتے تر-پچھمر ولّ 'پچھمی ہالیوڈّ ہلز' ہن۔ 'ہالیوڈّ' دیاں سندر چوڑیئاں گلیئاں وکھ-وکھ سمتاں ولّ جاندیئاں ہن۔ مرکزی تھاں توں تر ولّ 'ہالیوڈّ بلیورڈ' توں 'لا برئا ایوینو' کولوں دی 'ویٹلس گارڈن' دی پوربی سرحد تکّ اتے 'پھرینکلن ایوینو' وچکار دی 'بونیٹا' اتے 'ویسٹرن ایوینو' تکّ اک گلی جاندی اے۔ پورب ولّ 'ویسٹرن ایوینو' ولّ، دکھن ولّ 'میلروج ایوینو' ولّ اتے دکھن ولّ 'لا برئا ایوینو' گلیئاں جاندیئاں ہن۔ ہالیوڈّ وچ اسے سمت وچ 'سٹی لائن' گلی اے۔ 1918 ای: وچ ایچّ۔ جے۔ وائیٹلے دے کمیشن اارکیٹیکچر 'اے۔ ایس۔ بارنس' نے وائیٹلیء ہائیٹس دا نقشہ تئار کیتا۔ ایہہ نقشہ پنڈ دا سی جو مدھکالی سٹائل دا سی تے ہالیوڈّ بلیورڈ پر وسائیا گئا سی۔ ایہہ پہلا سیلیبرٹی کمنٹی کیندر بنئا۔  ہالیوڈّ دے ہور کھیتراں وچ پھریکلن پنڈ، چھوٹا امریکہ(Little America)، سپلیڈگ سکئیئر، تھائی ٹاون، یوکا کاریڈور ہن۔
نزدیکی آنڈھ- گوانڈھ
ہالیوڈّ دا تعلقات کافی ساریئاں کمنیٹیئاں نال اے۔ مشہور 'HOLLYWOOD' چنہੵ والی تھاں، جو 'ماوٹ لی' پہاڑی تے اے، اصل وچ ہالیوڈّ نہیں اے پر پھر وی ہالیوڈّ دے ااس-پاس دا پہاڑی علاقہ اس نال جڑئا اے اتے ہالیوڈّ کرکے ہی جانئا جاندا اے۔
گوانڈھی شہر
لاس اینجلس وچ ہالیوڈّ دے دس گئانڈھی شہر ہن۔ جویں،
آبادی
امریکہ دی 2000 دی مردمشماری مطابق تھے 3.51 سکئیئر میل(9.1 کہ۔می۔) وچ 77,818 شہری رہِ راے ہن۔ 2008 تکّ شہر دی جنسنکھئا ودھ کے اندازاً 85,489 ہو گئی۔ 2000 تکّ تھے 'لیٹن' جاں 'ہسپینک' 42.2%، غیر- ہسپینک گورے 41%، ایشیئن 7.1% اتے کالے انسان 5.2 % اتے ہور 4.5% سن۔ شوہر انسان اامدن 33,6945 ڈالر سلانہ اے۔ ہالیوڈّ وچ 92.4% اامدن گھراں دے کرائے توں ہندی اے۔ جس وچ گھر، اپارٹمینٹ آدی آرام لئی دتے جاندے ہن۔ 2000 ای: تکّ 2,828 فوجی زریعہ پورے شہر وچ سن۔
ہالیوڈّ دا ریڈیو اتے ٹیلیوژن
2005 وچّ "KNX"(کے۔اینّ۔ایکس) اخیرلا ریڈیو سٹیشن سی جتھوں 'سی۔ بی ۔ایسّ۔ کولمبیئا سکئیئر' نے 'میرائیکل مائیل سٹوڈیؤ' چھڈن توں پہلاں 'ہالیوڈّ' لئی براڈ کاسٹ کیتا۔ 22 جنوری، 1947 نوں "KTLA" (کے ۔ٹی ۔ایلّ ۔اے۔) پہلا ٹیلیوژن سٹیشن سی جو 'مسیسپی ندی' کول اے، جسنے 'ہالیوڈّ' لئی ٹیلیوژن سیوا مہئیئا کروائی۔ اس ہی سال دے دسمبر وچّ' دِ پبلک پوسکوٹر' پہلی ٹیلیوژن سیریز سی جو "ہالیوڈّ" وچّ پھلمائی گئی۔ ٹیلیوژن سٹیشن 'کے۔ ٹی۔ ایلّ ۔اے۔' اتے 'کے۔ سی۔ ای۔ ٹی۔' دونوں 'سنسیٹّ بلیورڈ' تے واقع ہن، جتھوں اخیرلی وار ٹی۔ وی۔ اتے ریڈیو دوناں لئی 'ہالیوڈّ' دے پتے نال براڈ کاسٹنگ ہوئی پر 'کے۔ سی۔ ای۔ ٹی۔' دا سٹوڈیؤ تھے ہی 'سنسیٹّ بلیورڈ' تے اے اتے سنوں کتے ہور لجان دی یوجنا اے۔ 'کے۔ اینّ۔ بی۔ سی' 1962 وچّ 'سنسیٹّ بلیورڈ' دے تری کونے وچّ واقع 'اینّ۔ بی۔ سی۔ ریڈیو سٹی سٹوڈیؤ' وچّ چلا گئا جو "نویارک" نال لگدا اے۔ اتھے ہور کئی سٹوڈیؤ ہن، جویں :-
سرکار
'لاس اینجلس' دا شہر ہون کرکے 'ہالیوڈّ' دی ااپنی منسیپلی سرکار نہیں اے۔ 'ہالیوڈّ چیمبر' دا 'ارتھ چارا وحصہ' اسدا سنچالن کردا اے۔ سدا مکھی ہی ہالیوڈّ دا میئر اے۔ پچھلا سابقہ میئر 'جونی گرانٹ 'سی جو 2008 وچّ سورگواسی ہویا۔ 'جونی گرانٹ' نے 1980 توں 9 جنوری، 2008 تکّ اس میئر دے عہدے تے سیوا نبھائی۔
اپاتکالین سیوا
لاس اینجلس دا 'پولیس وحصہ' سرکھئا لئی پولیس سنوجواناں دندا اے۔ ہالیوڈّ دا پولیس سٹیشن '1358 اینّ۔ ولکوکس ایو' وکھے اے۔ لاس اینجلس دے اپاتکالین اگّ بجھاُ کیندر چار ہن جویں :- لاس اینجلس دا صحتَ سنوجواناں دا کیندر 'ولمائیر ہیلتھ سینٹر' اے جو ہالیوڈّ وچّ ہی اے۔
ڈاک گھر
'ینائیٹڈ سٹیٹ ڈاک سروس' ڈاک گھر دا کارجدور کردی اے۔ ہالیوڈّ وچّ 'پاویلیئن ڈاک دفتر' اتے 'سنسیٹّ ڈاک دفتر ہن۔
گئانڈھی کونسل
ہالیوڈّ 'ہالیوڈّ ینائیٹڈ نیبرہڈّ کونسل وچّ شامل اے اتے 'ہالیوڈّ' دے سٹوڈیؤ ظلੵا 'نیبرہڈّ کونسل' وچّ شامل ہن۔ 'نیبرہڈّ کونسل' زوننگ، یوجناواں اتے ہور کئی مسلئاں سنبندھی ووٹاں پا کے فیصلہ کردی اے۔ کونسل' میمبر کسے دے کونسل دی ہکبندی، ااچار، رہن-سہن، کم کاج، جائداد اادِ سنبندھی ووٹاں پا کے فیصلے لیندی اے۔
سکھئا انتظام
2000 تکّ ہالیوڈّ وچّ رہن والے 25 سال جاں استوں پر دے مر والے ناگرکاں دی گنتی 28% سی جہناں کول چار سال دی ڈگری سی۔
سکول
سرکاری سکول 'لاس اینجلس ینیپھائیڈ سکول ڈسٹکٹ' دئارا چلا ئے جاندے ہن۔ ایہہ ارارہ ظلੵا پدھر دی اے۔ 'ہالیوڈّ' دے ہور سکول :-
سرکاری پستکالے(لائبیری)
'ول' اینڈ اےریال ڈراٹ ساخا' اتے 'پھرانسس ہاورڈ گولڈون' ہالیوڈّ دے کھیتری سرکاری پستکالے دیئاں ساخاواں ہن۔
باہرلےجوڑ
امریک‏‏ی سنیما گٹھ:تریخ ریاستہائے متحدہ بلحاظ موضوع گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ صنعت گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ہالی وڈ د‏‏ی تریخ تے سبھیاچار
گٹھ:لاس اینجلس گٹھ:ایکٹر گٹھ:امریکہ گٹھ:فلم گٹھ:کیلیفورنیا گٹھ:زندہ لوک
نیپال دی تریخ
نیپال د‏‏ی تریخ برصغیر تے آس پاس دے علاقےآں د‏‏ی تریخ وچ شامل اے جس وچ جنوبی ایشیا تے مشرقی ایشیا وی آندے نيں۔
نیپال کثیر نسلی، کثیر قومی، کثیر مذہبی تے کثیر لسانی ملک ا‏‏ے۔ نیپال وچ سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی بولی نیپالی زبان ا‏‏ے۔ مختلف علاقےآں وچ وکھ وکھ زباناں بولی جاندی نيں۔
تریخ تون پہلے
دانگ ضلع دے سیوالک پہاڑیاں وچ قدیم سنگی دور، درمیانی سنگی دور تے نیا سنگی دور دے باقیات دستیاب ہوئے نيں۔ موجودہ نیپال دے ابتدائی باشندے وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے تعلق رکھنے والےہو سکدے نيں حالانکہ اوتھ‏ے کنکریٹ د‏‏ی عمارت دے کوئی نشانات نئيں ملے نيں۔ نیپال دے درمیانی علاقہ وچ ثاروس قوم رہندی سی۔ ایہ تبت برمی قوم اے جو جنوبی علاقہ وچ بھارتی لوکاں دے بہت زیادہ گھل مل گئے سن ۔ نیپال دے پہلے باقاعدہ باشندے کیرات قوم دے لوک نيں جو تقریباً 2500 سال پہلے نیپال آئے اوروادئ کاٹھمنڈو وچ آباد ہوئے۔ ہور علاقائی گروہاں وچ شمالی ہند دے سندھ و گنگ دا میدان دے لوک نيں۔
قدیم دور
نیپال د‏‏ی ابتدائی تریخ دے بارے وچ بوہت گھٹ معلوم ہوئے سکیا ا‏‏ے۔ آثار قدیمہ تے تاریخی دستاویزاں د‏‏ی تحقیق دے مطابق اوتھ‏ے د‏‏ی تریخ 30 واں صدی ق م دے شروع ہواندی ا‏‏ے۔ • والمیکی آشرم جداں تاریخی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ علاقہ وچ قدیم سناتن ہندو تہذید موجود سی۔ • تاریخی تحقیق تو‏ں ایہ وی پتہ چلدا اے کہ نیپال وچ گوپال بنس نے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں د‏‏ی حکومت 491 برس رہی ہوئے گی۔ انہاں دے بعد بھینس چرواہاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جنہاں نو‏ں راجپوت خاندان دے بھُل سنگھ نے قائم کیتا سی ۔
حوالے
گٹھ:نیپال دی تریخ گٹھ:قانون وچ 1816ء
ڈنٹس ڈی برٹل
ڈنٹس ڈی برٹل سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
کیمبرج یونیورسٹی
کیمبرج یونیورسٹی کیمبرج، برطانیہ دی اک یونیورسٹی اے۔ اے 1209 دے نیڑے بنی جدوں آکسفورڈ یونیورسٹی دے کج پڑھاکو نگر والیاں توں دکھی ہوکے کیمبرج آے۔ ایس یونیورسٹی نے دنیا چ سب توں چوکھے 88 نوبل انعام جتے نیں۔
مشہور پرانے طلبہ
آئیزک نیوٹن
ہور ویکھو
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
تربت جام
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان تربت جام دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ماؤنٹ ایورسٹ
ماؤنٹ ایورسٹ دنیا دا سب تون اچا پہاڑ اے ایہ 29029 فٹ اچا اے۔
ایہ چین تے نیپال دی ولگن یا باڈر تے اے۔ نیپالی چ اینون ساگر متھا، کھوار زبان چ ایورسٹو زوم تے تبتی چ چولولنگما کیندے نیں۔ 1856 چ ایدی پیل واری انچائ ناپی گئ۔جیڑی 29002 فٹ نکلی۔ ھندستان دے انگریز سرویئر جنرل دے ناں تے ایدا ناں ماؤنٹ ایورسٹ رکھیا گیا۔ 2008 دے انت تک ایدے اتے 2700 بندے 4102 واری چڑہ چکے سن۔ 210 بندے ایدے تے چڑدیاں ہویاں مر چکے نیں۔
پہلی چڑھائی
دنیا دے سب توں اچے پہاڑ تے 1921 توں لوکاں نیں چڑھن دی کوشش کیتے پر نیوزی لینڈ دا ایڈمنڈ ہلری تے اوہدا سنگی شرپا نیپالی ٹینزنگ پہلے سن جیڑے 29 مئ 1953 نوں ایس پہاڑ تے چڑھے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ہمالیہ گٹھ:ماؤنٹ ایورسٹ گٹھ:اٹھ ہزاريئے گٹھ:نیپال دے پعاڑ
پتنام کاؤنٹی، الینوۓ
پتنام امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
چرچل کالج، کیمبرج
چرچل کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
مورینا سائکلوٹس
مورینا سائکلوٹس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
اگولے ڈو ٹوئر
اگولے ڈو ٹوئر سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ماؤنٹ بلانک
ماؤنٹ بلانک یورپ دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایدی اچائی 15744 فٹ (4808 میٹر) اے۔ اے الپس دے پربت دھارے چ فرانس تے اٹلی دے بارڈر تے ہیگا اے۔
گٹھ:یورپ دے پعاڑ گٹھ:الپس دے پعاڑ
پینڈولم
پینڈولم اک بنے ہوۓ وزن نوں کیندے نیں جیڑا مرضی نال ہل سکدا اے۔ جدوں پینڈولم نوں زور لا کے ہلایا جاندا اے، ایہ کچھ نال اپنی پرانی تھاں تے واپس آن دی کوشش کردا اے۔ جدوں پینڈولم نوں کچھ کہ چھوڑیا جاندا اے، اے اپنی پرانی تھاں تے واپس آن دی کوشش چ کج چر اگے پچھے ہلدا ریندا اے۔ پینڈولم جینے ویلے چ اک واری اگے توں پچھے واپس آندا اے، اس ویلے نوں اس پینڈولم دا پیریڈ کیندے نیں۔ پینڈولم دا پیریڈ ایدی لمائی، کینا چوڑا کچھیا گیا تے ایپلیچوڈ منحصر ہوندا اے۔
پینڈولم دی فزکس سب توں پہلا گلیلیو نیں 1602 دی چ سمجی سی تے اس ویلے توں 1930 تک پینڈولم نوں ویلے دے سب توں ٹھیک حساب لئی ورتیا جاندا سی۔ پینڈولم نوں ویلا نپن دے علاوہ زمین دی کچھ نپن تے بھونچال دے زور نپن لئی وی ورتیا جاندا سی۔
پینڈولم دے پیڑیڈ پتہ کرن دا فارمولا:
اس فارمولے وچ پیریڈ "T" اے تے "L" پینڈولم دی لمائی اے تے "g" پینڈولم اتے کچھ اے۔ اس فارمولے دی شرط اے کہ پینڈولم دا زاویہ 1 توں کٹ ہوۓ تے ہوا دی رگر نا ہوۓ۔
Pendulum
رینڈولف کاؤنٹی
رینڈولف امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
سائیں اختر حسین
سائیں اختر حسین (پیدائش: 1920ء - وفات: 16 جون، 1987ء) پنجاب دے معروف پنجابی لوک گائیک سی ۔
کلیر کالج، کیمبرج
کلی کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
سائیں اختر حسین
حالات زندگی
سائیں اختر حسین 1920ء نو‏‏ں امبرسر، پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں نے موسیقی د‏‏ی تربیت استاد بھائی لعل محمد تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ خود وی ربابیاں دے خاندان نال تعلق رکھدے سن تے شاہ حسین، بلھے شاہ، لعل شہباز قلندر، شاہ عبداللطیف بھٹائی تے سچل سرمست دے عرس دے موقعے تے کافیاں تے لوک گیت گوندے سن ۔ 1962ء وچ اوہناں نے عشق اُتے زور نئيں  دے مشہور نغمے دل دیتا ہے رو رو دہائی … کِس‏ی سے کوئی پیار نہ کرے  دے لئی پس منظر دا الاپ دتا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی شہرت بام عروج اُتے پہنچ گئی۔
وفات
سائیں اختر حسین 16 جون 1987ء نو‏‏ں لہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لہور وچ مومن پورہ دے قبرستان وچ آسودۂ خاک ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:1987 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:لاہور دے گلوکار گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
پنجاب دے ہیرے
پنجاب دے ہیرے مطلب پنجابی شاعراں تے کویاں دا اتہاس سنّ 600ء۔ توں 1800ء۔ تکّ- مولٰی بخش کشتہ دی 1932 وچّ پہلی وار شائع ہوئی کھوج کتاب اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ساہت
زرمیٹ
زرمیٹ سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
باجا نک چمگادڑ
باجا نک چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
بک ڈ'اپیکوئن
بک ڈ'اپیکوئن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چک 44 پنج ایل کاکوآنہ
چک 44 -5ایل کاکوآنہ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
مائکرونیشیا
گٹھ:دیس گٹھ:اوشیانا دے دیس
کلیر ہال، کیمبرج
کلیر ہال، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
زینت بیگم
زینت بیگم ( پیدائش: 1920ء— وفات: 12 نومبر 1966ء، لاہور) ہندوستانی و پاکستانی اداکارہ، گلوکارہ تے ہدایت کارہ سن۔
ابتدائی حالات
زینت بیگم دا تعلق طوائف خاندان تو‏ں سی تے اوہ 1920ء وچ لاہور وچ پیدا ہوئیاں سن۔اُنہاں نے کلاسیکی موسیقی سکھی۔ 1944ء وچ زینت بیگم دا خاندان لاہور تو‏ں ممبئی منتقل ہوئے گیا حالانکہ اِس تو‏ں پہلے 1937ء وچ اوہ لاہور تو‏ں بحیثیتِ پس پردہ گلوکارہ اپنی موسیقی دا آغاز کرچکيت‏یاں سن۔
بحیثیت پس پردہ گلوکارہ
اُنئيں متعارف کروانے دا سہرا پنڈت امر ناتھ دے سر اے جنہاں نے زینت بیگم نو‏‏ں 1937ء وچ ہندوستان وچ متعارف کروایا۔ 1942ء وچ اوہ پہلی بار پس پردہ گلوکارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں منظر عام اُتے آئیاں جدو‏ں گوویند رام د‏‏ی فلم منگتی دے لئی گیت گائے۔ فلم منگتی (1942ء) لاہور د‏‏ی اوہ پہلی فلم سی جس نے گولڈن جوبلی منائی۔ زینت بیگم د‏‏ی پہلی ہندی زبان د‏‏ی فلم نشانی (1942ء) سی۔ زینت بیگم نے 1944ء د‏‏ی فلم پنچھی دے لئی کئی مشہور گیت گائے۔ اِنہاں وچ شالیمار (1946ء)، شہر تو‏ں دور (1946ء) تے داسی (1944ء) شامل سن۔ممبئی وچ اُنہاں متعدد موسیقاراں دے ہمراہ گیت گائے جنہاں وچ پنڈت حُسن لال بھگت رام، ماسٹر غلام حیدر، پنڈت گوبند رام شامل سن ۔ 1951ء د‏‏ی ہندوستانی فلم مکھڑا زینت بیگم د‏‏ی بحیثیتِ پس پردہ گلوکارہ آخری فلم سی۔ 1951ء وچ اوہ ہجرت کرکے پاکستان آگئياں تے 1950ء د‏‏ی دہائی دے اواخر تک گیت گاندی رني‏‏‏‏ں۔ زینت بیگم نے ہیر (1955ء) وچ سہندی دا کردار اداء کیتا سی۔
مشہور گیت
مختلف فلماں وچ اُنہاں دے گیت مشہور ہوئے، جنہاں وچ ایہ نيں:
پنچھی (1944ء)، اِس فلم مین گیت منورما اُتے فلمائے گئے سن ۔
ریحانہ (1946ء)، اِس فلم وچ گیت منورما اُتے فلمائے گئے سن ۔
تیری یاد (فلم) (نمائش: 7 اگست 1948ء)، اِس فلم وچ گیت اداکارہ آشا پوسلے اُتے فلمائے گئے سن ۔
رچلینڈ کاؤنٹی
رچلینڈ امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
زینت بیگم
مشہور گیت
اک تیرا سہارا (1963ء)، اِس فلم وچ گیت اداکارہ شمیم آرا اُتے فلمائے گئے سن ۔
رچلینڈ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
زینت بیگم
وفات
زینت بیگم 12 نومبر 1966ء نو‏‏ں لاہور نو‏‏ں انتقال کرگئياں۔
حوالے
<link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:1966ء_کی_وفیات" /> گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی غزل گائیک گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار گٹھ:پاکستانی گلوکارائاں گٹھ:پس پردہ گلوکار گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں گٹھ:لاہور دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی خواتین گلوکار گٹھ:1920 دے جم
شہرستان تخت جلگہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان تخت جلگہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز تخت جلگہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی
مورینا فسکا
مورینا فسکا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
اگولیس ڈوریس
مونٹروزا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
راک آئیلینڈ کاؤنٹی
راک آئیلینڈ امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
کورپس کرسٹی کالج، کیمبرج
کورپس کرسٹی کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
پنجابی شاعراں دا تذکرہ
پنجابی شاعراں دا تذکرہ مولٰی بخش کشتہ دی کتاب اے۔ کشتہ جی دی موت توں بعد 1960 وچّ ایہہ شاہمکھی اکھراں وچّ پاکستان وچّ شائع ہوئی۔ ایہہ تریخی تے قومی اہمیت دھارنی اے۔ اس وچّ لگپگ 242 پنجابی شاعراں دا ذکر ملدا اے۔ سری رگھبیر سنگھ بھرت نے اسنوں گرمکھی روپ دتا اتے پنجابی ساہت اکاڈمی لدھیانہ نے 2013 وچّ شائع اے۔
پنجابی شاعراں دا تذکرہ مولا بخش کشتہ دی اک کتاب ا‏‏ے۔ کشتا جی د‏‏ی وفات دے بعد ، ایہ پاکستان وچ 1960 وچ شاہ مکھی اسکرپٹ وچ شائع ہوئی سی۔ ایہ تاریخی تے قومی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ اس وچ تقریبا 242 پنجابی شاعراں دا ذکر ا‏‏ے۔ اس دا ترجمہ مسٹر رگبیر سنگھ بھرت نے گرمکھی وچ کیہ سی تے اسنو‏ں پنجابی ساہتیہ اکیڈمی ، لدھیانہ نے 2013 وچ شائع کيتا سی۔ اس دے مدیر چوہدری محمد افضل خان نيں ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت دا اتہاس گٹھ:پنجابی کتاباں
موریناہیریسونی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
مائیکل انجیلو انتونیونی
مائکل اینجلو انتونیونی اک معروف اطالوی فلم ڈرائکٹر سن ۔
ابتدائی زندگی
اوہ شمالی اٹلی دے علاقے ایمیلیا رومانیا چ 29 دسمبر 1912ء چ پیدا ہوئے سی ۔ اوہناں نے معاشیات دی تعلیم حاصل کیتی سی پر اوہناں نوں شناخت اک فلمی نقاد دی حثیت نال اودوں ملی جدوں اوہناں نے 1930ء دی دہائی چ بنن والیاں مزاحیہ فلماں تے زبردست تنقید کیتی ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 45 پنج ایل
چک 45 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
شہرستان جغتائی
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان جغتائی ایران دے صوبہ خراسان رضوی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز جغتائی شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی
رہف محمد
سعودی عرب وچ زندگی
رہف د‏‏ی ولادت 11 مارچ 2000ء نو‏‏ں ہوئی۔ اس دے والد حائل علاقہ دے السلیمی قصبہ دے گورنر نيں۔ رہف دے نو بھائی بہن نيں۔
رہف نے اپنے خاندان اُتے الزام لگاندے ہوئے کہیا کہ اسنو‏ں تعلیم تو‏ں روکیا گیا تے مہینےآں قید وچ رکھیا گیا تے نال ہی جسمانی و ذہنی تشدد دا نشانہ وی بنایا گیا۔ ہور اسنو‏ں طے شدہ شادی اُتے مجبور کیتا گیا تے اسلام نو‏‏ں نہ مننے د‏‏ی وجہ تو‏ں قتل د‏‏ی دھمکی وی دت‏ی۔ واضح رہے کہ سعودی عرب دے قانون د‏‏ی رو تو‏ں ارتداد د‏‏ی سزا موت ا‏‏ے۔
حراست
رہف محمد اپنے اہل خانہ دے نال چھٹیاں گزارنے کویت گئی سی تے اوتھے تو‏ں بھج کے بینکاک د‏‏ی پرواز اُتے سوار ہو گئی۔ اس دا ارادہ سی کہ اوہ دوسری فلائٹ لے ک‏ے آسٹریلیا وچ پناہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کرے۔ چنانچہ آسٹریلیا نے اسنو‏ں سیاحتی ویزا جاری کیتا تے آسٹریلیا وچ آنے د‏‏ی اجازت دے دت‏ی۔ دوسری جانب رہف دے اہل خانہ نے گمشدگی دا کیس درج کرایا۔ بینکاک پہنچنے اُتے سعودی سفارت خانہ دے اک ملازم نے اپنی شناخت نو‏‏ں مخفی رکھ کے سوورن بھومی بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اس دا استقبال کیتا تے کہیا کہ مینو‏ں آپ دا پاسپورٹ درکار اے تاکہ تھائی لینڈ دا ویزا حاصل کرنے وچ آپ د‏‏ی مدد کے سکاں۔ ایويں اس شخص نے رہف دا پاسپورٹ حاصل کیتا تے اوتھ‏ے تو‏ں چلا گیا۔ اُتے رہف دا ہوائی اڈا دے احاطہ نو‏‏ں چھوڑنے دا ارادہ نہ سی، اس لئی اسنو‏ں تھائی ویزا د‏‏ی ضرورت نئيں پئی۔ جلد ہی تھائی افسران نے رہف نو‏‏ں ہوائی اڈا دے اندر ہی مریکل ہوٹل تو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔
رہف نے ٹویٹر اُتے اپنا کھاتہ بنایا تے مراسلہ دا سلسہ جاری کیتا جس وچ اس نے اپنے ارتدادکا اعلان کے دتا تے کہیا کہ اس دے خاندان والے ناں نہاد ناموسی قتل کہ کے اسنو‏ں مار ڈالاں گے جے اوہ سعودی عرب واپس گئی۔ اس نے ہور کہیا کہ اس نے خود نو‏‏ں ہوٹل دے کمرے تک محدود کے دتا سی تا آنکہ اقوام متحدہ نو‏‏ں کوئی نمائندہ اس نال ملاقات کرے تے پناہ گزيں دا درجہ دے تے مغربی سفارتخاناں تو‏ں درخواست کرے کہ اسنو‏ں پناہ دینے وچ اوہدی مدد کرے۔ اسنو‏ں اس دے دنیا بھر تو‏ں حمایت ملنا شروع ہو گئی تے 5 لکھ تو‏ں زیادہ لوگاں نے "#SaveRahaf" دا ہیش ٹیگ چلیایا۔ اک ٹویٹ وچ اس نے پاسپورٹ د‏‏ی تصویر شائع کيتی۔ اسٹریلیائی اے بی سی د‏‏ی صحافی سوفی میکنیل نے خود نو‏‏ں رہف تو‏ں نال ہی ہوٹل دے کمرے وچ بند ک‏ر ليا تا کہ اوہدی مدد کے سک‏‏ے۔ ہوٹل تو‏ں ہی رہف نے اپنے اک دوست نو‏‏ں اوہدی طرف تو‏ں ہور ٹویٹ کرنے د‏‏ی اجازت دت‏ی۔ تھائی لینڈ دے وکلا نے تھائی لینڈ تو‏ں اس دے زبردستی اخراج دے بچاو وچ اک عرضی دائر د‏‏ی جسنو‏ں فوراً ہی رد کے دتا گیا۔ البتہ اک اپیل د‏‏ی تیاری کرلئی گئی ا‏‏ے۔ تھائی لینڈ دے مہاجرت معاملہ دے کمشنر نے ایہ یقین دہانی کرائی اے کہ اوہ سعودی حکومت کیت‏‏ی مرضی دے مطابق ہی اقدامات کرن گے۔
رہف نو‏‏ں 7 جنوری نو‏‏ں کویت دے لئی روانہ ہونا سی مگر اس نے ایسا نئيں کیتا۔ بعد ازاں تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت نے اعلان کیتا کہ رہف نو‏‏ں نئيں بھیجیا جائے گا۔ یورپی سعودی آرگنائزیشن برائے حقوق انسانی دے اک وکیل نے رہف دے ٹویٹ نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اوہدی مدد دا اعلان کیتا تے اسنو‏ں واپس سعودی نہ بھیجنے د‏‏ی وکالت کيتی۔ انہاں نے ہور کہیا کہ تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت نے رہف دے حو وچ ساری دنیا نال ملن والی حمایت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے منٹون وچ اپنا فیصلہ بدل لیا۔ رہف نے اک انٹویو وچ کہیا کہ اس نے اک الوداعی خط لکھیا جس وچ اس نے وضاحت کيتی کہ جے اسنو‏ں سعودی عرب بھیجنے اُتے مجبور کیتا گیا تاں اوہ خود کشی کے لے گی۔
ابتدائی اختلاف تے تھائی حکومت دے اقدامات
ابتدائی مراحل وچ نگہبان حقوق انسانی نے 5 جنوری 2019ء نو‏‏ں کہیا کہ تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت کہانی بنا رہی سی کہ رہف نے ویزا د‏‏ی حرضی دتی اے جسنو‏ں رد کے دتا سی ۔ جدو‏ں کہ حقیقت ایہ اے کہ اس دے پاس آسٹریلیا دا ٹکٹ سی تے اس نے تھائی لینڈ وچ رکنے دا فیصلہ ہی نئيں کیتا سی ۔ دو دن دے بعد 7 جنوری 2019ء نو‏‏ں عالمی دباو دے بعد تھائی لینڈ حکومت نے پلٹی ماری تے جنرل رہف دے نال چلدے ہوئے دکھے تے کہیا کہ اسيں کسی نو‏‏ں مرنے دے لئی نئيں بھیج سکدے۔ اسيں ایسا نئيں ک‏ر سکدے نيں۔ اسيں حقوق انسانی دے قانون د‏‏ی پاسداری کرن گے۔ اس دے معا بعد اسنو‏ں اقوام متحدہ دے اعلیٰ کمشنر برائے مہاجرین د‏‏ی تحویل وچ دے دتا گیا تے نال ہی آسٹریلیا دا ویزا وی دتا گیا تے طویل عرصے دے لئی پناہ وی دتی گئی۔
اقوام متحدہ د‏‏ی مداخلت
اقوام متحدہ دے اعلیٰ کمشنر برائے مہاجرین نے 7 جنوری نو‏‏ں اک بیان وچ کہیا کہ:
رہف نے اس دے بعد ایجنسی د‏‏ی تحویل وچ ہوائی اڈہ نو‏‏ں خیرباد کہیا تے اسنو‏ں مہاجر دا درجہ مل گیا تے آسٹریلیا حکومت تو‏ں اوہدی پناہ د‏‏ی درخواست اُتے غور کرنے نو‏‏ں کہیا۔ آسٹریلیا دے وزارت داخلہ دے وزیر پیٹر ڈٹن نے اک ریڈیو انٹرویو وچ کہیا کہ رہف تھائی لینڈ وچ زیادہ محفوظ اے کیونکہ اوہدی حفاظت دا مسئلہ ودھدا جا رہیا اے تے ایہ وی واضح نئيں کیتا کہ آسٹریلیا اوہدی درخواست اُتے کدو‏‏ں جواب دے گا۔ بعد وچ ایجنسی نے کینیڈا نو‏‏ں اوہدی درخواست بھیج دت‏ی۔
کینیڈا وچ پناہ
11 تے 12 جنوری دے درمیان وچ رہف سؤل دے راستے کینیڈا روانہ ہو گئی جتھ‏ے اسنو‏ں “دوبارہ آباد پناہ گزیں‘‘ دے درجے د‏‏ی پناہ مل گئی۔ اقوام متحدہ دے اعلیٰ کمشنر برائے مہاجرین نے کہیا کہ بہت جلد بازی تے ایمرجنسی د‏‏ی حالت وچ اسنو‏ں پناہ دتی گئی۔ کینیڈیا وزارت خارجہ دے وزیر کرسٹیا فری لینڈ نے ٹورانٹو پیرسن انٹرنیشنل ایرپورٹ اُتے رہف دا استقبال کیتا۔
رد عمل
رہف دے خاندان نے اسنو‏ں خاندان تو‏ں باہر کردے ہوئے بیان دتا کہ:
جب رہف نو‏‏ں اطلاع ملی کہ اسنو‏ں خاندان تو‏ں بے دخل کے دتا گیا اے تاں اس نے اپنے ناں تو‏ں (القنون) ہٹانے دا فیصلہ کیتا تے ہن اوہ رہف محمد دے ناں جانی جاندی ا‏‏ے۔ ایسا ہی اک معاملہ دینا علی تے حکیم العریبی دا وی سی ۔ رائٹر دے اک صحافی اسٹیفن کلین نے لکھیا کہ رہف دا معاملہ سعودی عرب دے مردانہ حاکمیت دے خلاف اک نواں قدم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2000 دے جم گٹھ:اسلام وچ ارتداد گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی سعودی خواتین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:انسانی حقوق دا استحصال گٹھ:تھائی لینڈ وچ 2019ء گٹھ:تھائی لینڈ وچ انسانی حقوق گٹھ:سعودی سابقہ مسلم شخصیتاں گٹھ:سعودی عرب وچ 2019ء گٹھ:سعودی عرب وچ انسانی حقوق گٹھ:سعودی عرب وچ حقوق نسواں گٹھ:سعودی عرب وچ خواتین گٹھ:سعودی عرب وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:سعودی ملحدین گٹھ:صوبہ حائل دیاں شخصیتاں گٹھ:کینیڈا وچ 2019ء گٹھ:کینیڈا وچ پناہ گزین گٹھ:کینیڈین فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:کینیڈین ملحدین
ڈارون کالج، کیمبرج
ڈارون کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
شہرستان جواین
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان جواین ایران دے صوبہ خراسان رضوی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز جواین شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی
فریڈرشہائین-کریوزبرگ
فریڈرشہائین-کریوزبرگ جرمنی دے صوبے برلن دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن دے ضلعے گٹھ:برلن
مورینا ہلگنڈورفی
مورینا ہلگنڈورفی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
Murina hilgendorfi
چک 46 پنج ایل
چک 46 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
زوے
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان زوے دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مائیکل جیکسن
مائیکل جیکسن (1958-2009) اک امریکی گنے گان آلا تے مشہور نچال سی ۔ اوہ دنیا دی اک جانی پہچانی شخصیت اے۔ اونوں پاپ دا بادشاہ وی آکھیا جاندا اے۔ اونے گانے گانا 11 سال دی عمر چ شروع کیتا۔ اوہ شروع چ اپنے ٹبر دے گروپ نال رل کے 1964 توں گاندا ریا تے فیر اونے 1971 چ کلیاں گانا شروع کیتا۔ اودے گانے بوت مشہور ہوۓ تے اوہ پورے جگ چ جانا پچھانا ہو گیا۔ اونے اپنے گانیاں نال 236 ملین ڈالر کماۓ۔ اونے نچن دیاںکئی قسماں مشہور کرائیاں جیناں چ روبوٹ تے مون واک ہے گیاں نیں۔ اونے 1982 چ اپنی ایلبم تھرلرر رلیز کیتی جینوں اج تک سب توں بوتی خریدی جان آلی ایلبم ہون دا اعزاز حاصل اے۔ جیکسن دیاں چار دوجیاں مشہور ایلبماں اے نیں:
اوہ 2009 چ اپنے آخری کانسرٹاں توں پہلاں 50 سال دی عمر چ دل دے دورے نال مر گیا۔ ڈاکٹراں نے اودے مرن دی وجہ اے دسی اے کہ اوہ نشے آلیاں دوائیاں ورتدا سی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اسلامی کیلنڈر
اسلامی کلنڈر، مسلم کلنڈر یا ہجری کلنڈر اک قمری تقویم اے، جس وچّ سال وچّ باراں مہینے تے 354 یا 355 دن ہندے نیں۔
ایہ نہ صرف مسلمان مُلکاں وچّ رائج اے بلکہ اسنوں پوری دنیا دے مسلمان وی اسلامی مذہبی تقریبات نوں مناؤن دا ٹھیک وقت متھن لئی استعمال کردے نیں۔ ایہ سورجی کلنڈر نالوں 11 دن چھوٹا اے اس لئی اسلامی مذہبی متیاں، جو کہ اس کلنڈر دے مطابق متھیاں ہندیاں نیں، ہر سال پچھلے سورجی کلنڈر نالوں 11 دن پچھے ہو جاندیاں نیں۔ ایہنوں ہجر یا ہجری وی کہیا جاندا اے کیونکہ ایہدا پہلا سال اوہ سال اے جس وچّ حضرت محمد نے مکہ شہر توں مدینے نوں ہجرت کیتی سی۔ ہر سال دے نال سال گنتی توں بعد وچّ H جو ہجر نوں دسدا اے یا AH (لاطینی: ایہنوں ہجری (anno Hegirae) (ہجر دے سال وچّ) لایا جاندا اے۔ ہجر توں پہلاں دے کجھ سال (BH) دا استعمال اسلامی تریخ نال منسلک واقعات دے حوالے لئی لایا جاندا اے، جِداں حضرت محمد دا جنم لئی 53 قبل ہجرت ۔
قمری ہجری تقویم نو‏‏ں بعض ملکاں وچ اسلامی تقویم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہجری تقویم تو‏ں مراد تواریخ دا حساب  حضرت محمد  د‏‏ی مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت تو‏ں لاؤنا ا‏‏ے۔ اس وچ جو مہینے استعمال ہُندے نيں اوہناں دا استعمال اسلام تو‏ں پہلاں وی موجود سی۔ جس وچو‏ں محرم پہلا مہینا ا‏‏ے۔ چونکہ اک قمری تقویم اے لہذا ایہدا ہر مہینا چند نو‏‏ں دیکھ ک‏ے شروع ہُندا ا‏‏ے۔ سال دا کل دورانیہ 354.367056 دن تے اک ماہ دا کل دورانیہ 29.530588 دن ا‏‏ے۔
تکنیکی معلومات
محمد  د‏‏ی مدینہ نو‏‏ں ہجرت 26 صفر نو‏‏ں ہوئی۔ مگر چونکہ عرب لوک سال دا آغاز محرم تو‏ں کیتا کردے سن اس لئی اسلامی سال نو‏‏ں اک ماہ 25 دن پِچھے تو‏ں شمارکیا گیا۔ اس لئی پہلی قمری ہجری د‏‏ی پہلی تریخ یعنی اول محرم مؤرخہ 16 جولائ‏ی 622ء دے مطابق ہوئی۔ حسب سابق اس وچ بارہ ماہ رکھے گئے۔ ہر مہینا 29 یا 30 دن دا ہُندا ا‏‏ے۔ جیہدے شروع ہون دا فیصلہ چند نو‏‏ں دیکھ ک‏ے کیتا جاندا ا‏‏ے۔ قمری ہجری سال ہر عیسوی سال د‏‏ی نسبت دس یا گیاراں دن پہلے شروع ہُندا اے یعنی ہر سال ہجری تے عیسوی سال دا وقفہ کم ہو جاندا ا‏‏ے۔ ہر 33 یا 34 سال بعد ایسا موقع آؤندا اے جدو‏ں اک قمری ہجری سال مکمل طور تے اک عیسوی سال دے اندر ای رہندا اے جداں 2008ء عیسوی وچ سی۔
ہجری تو‏ں عیسوی تریخ وچ منتقلی
قمری ہجری تو‏ں عیسوی تریخ وچ منتقلی دا اک آسان طریقہ ایہ اے کہ ہجری سال نو‏‏ں 0.970224 تو‏ں ضرب داں تے اس وچ 621.5774 جمع کر دتیاں۔ جواب وچ اعشاریہ تو‏ں پہلے جو حصہ اے اوہ سال نو‏‏ں ظاہر کريں گا۔ جے اعشاریہ دے بعد والے حصے نو‏‏ں 365 تو‏ں ضرب دے دتی جائے تاں جواب وچ انہاں دناں د‏‏ی تعداد آ جائے گی جِنّے دناں دے بعد اس عیسوی سال وچ یکم محرم ہوئے گی۔ ایہ اعداد و شمار اک یا دو دن دے فرق تو‏ں معلوم ہون گے کیونکہ اک ہی وقت وچ دنیا دے مختلف حصےآں وچ دو مختلف اسلامی تاریخاں ممکن نيں۔ 0.970224 اصل وچ عیسوی سال دے حقیقی دورانیہ نو‏‏ں ہجری سال دے حقیقی دورانیہ پرتقسیم کرنے تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔
مثال دے طور اُتے جے 1428 نو‏‏ں 0.970224 تو‏ں ضرب داں تے اس وچ 621.5774 جمع کر دیؤ تاں جواب وچ 2007.057272 حاصل ہوئے گا جس دا مطلب ایہ اے کہ 1428 ہجری سن 2007 عیسوی وچ شروع ہوئے گا۔ جے 2007.057272 دے اعشاریہ دے بعد والے حصے نو‏‏ں 365 تو‏ں ضرب دتی جائے تاں 20.9 حاصل ہوئے گا جس دا مطلب ایہ اے کہ یکم محرم 1428 ہجری دنیا دے کچھ حصےآں وچ 20 جنوری 2007 عیسوی تے کچھ حصےآں وچ 21 جنوری 2007 عیسوی نو‏‏ں شروع ہوئے گا۔ یاد رہے کہ چونکہ عیسوی تقویم وچ تبدیلیاں آندی رہی نيں اس لئی 1500 عیسوی تو‏ں پہلے د‏‏ی تاریخاں تو‏ں یکم محرم دا حساب لگانے دے لئی 365 تو‏ں ضرب دینے دے بعد تن تفریق کرنا ضروری ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:تقویم گٹھ:اسلام گٹھ:کیلنڈر
سیلین کاؤنٹی
سیلین امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
مونٹ گیلے
مونٹ گیلے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ڈاؤننگ کالج، کیمبرج
ڈاؤننگ کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
گالمی ہارن
گالمی ہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
برنو
برنو ( لاطینی: Brno) چیک جمہوریہ دی اک میونسپلٹی تے قانونی شہر اے جو برنو-شہر ضلع چ واقع اے۔
جانکاری
برنو دا رقبہ 230.19 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی 385,913 افراد اتے مشتمل اے تے 237 میٹر سطح سمندر توں بلندی اتے واقع اے۔
جڑواں شہر
شہر برنو دے جڑواں شہر:
حوالے
گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
مرینا ہٹونی
مرینا ہٹونی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
سانگامون کاؤنٹی
سانگامون امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
کریمیائی تاتار
کریمیائی تاتار یاں قریم تاتار اج دے یوکرین دے لوک راج کریمیا چ وسن آلا ترک نسلی گروہ اے ، جہڑے کہ ایتھے دے اصلی باشندے نیں ۔ ایہہ لوک کریمیائی تاتار بولی بولدے نیں ۔ کریمیائی تاتار وولکا تاتاراں توں وکھ نیں ۔
اج دے ویلے چ کریمیاغی تاتار کریمیا ، یوکرین دے علاوہ وڈی گنتی چ ترکی ، رومانیہ ، بلغاریہ ، ازبکستان ، امریکہ تے لہندے یورپ چ وسدے نیں ۔
آبادی دے علاقے
ایس ویلے 2،40،000 کریمائی تاتار کریمیا ، یوکرین چ رہندے نیں تے تقریبا 1،50،000 حالے وی وسطی ایشیا خاص طور اتے ازبکستان چ جلاوطنی دی حالت ج نیں ۔ کریمیائی تاتاراں دی اک وڈی گنتی ترکی چ وسدی اے جہڑی روسی سلطنت دی قریم یورتی اتے مل مارن دے مگروں روسیاں دے ظلماں پاروں 19ویں صدی عیسوی چ ترکی چلی گئی سی ۔ رومانیہ تے بلغاریہ وچکار دوربروجا علاقے  27،000 توں ودھ کریمیائی تاتار رہندے نیں ،جنہاں چوں 24،000 رومانیہ دے پاسے تے 3،000 بلغاریہ دے پاسے نیں ۔
ذیلی گروہ
کریمیائی تاتار تن ذیلی نسلی گروہاں چ ونڈے ہوئے نیں :
تریخ
خانان کریمیا
روسی سلطنت چ
1768 توں 1774ء دی ترک روسی جنگ چ سلطنت عثمانیہ دی روسی سلطنت ہتھوں شکست مگروں ، معاہدہ کوچک کناری راہیں کریمیا آزاد ریاست بن گیا تے سلطنت عثمانیہ نے قریم یورتی دی حفاظت دا اپنا سیاسی حق گوا دتا ۔ اس دے مگروں 1783ء چ روسی سلطنت نے کریمیا اتے مل مار لیا ۔ اس مل دے نتیجے چ سلاواں دی کریمیا چ آبادکاری دی دباء پاروں کریمیائی تاتاراں نوں اپنا وطن چھڈ کے سلطنت عثمانیہ ول ہجرت کرنی پئی ۔
چن سلطنت
چن سلطنت پرانے چین دی سب توں پہلی ٹبر سلطنت سی جیڑي 221 توں 206 قبل مسیح تک رئی۔ ایہ چینی صوبے گانسو تے شانشی چ سی۔ اس توں بعد ہان سلطنت آئی سی۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:چین گٹھ:چین دی تریخ Qin Dynasty
اُنّ
اون اک کپڑا بنان آلی پھٹی اے جیڑے پیڈاں تے کج اور ڈنگراں توں ملدی اے۔ ایہ والاں تے فر توں وکھری ہوندی اے تے ایدے نال رضائیاں تے گرم کپڑے بناۓ جاندے نیں۔
ایمینویل کالج کیمبرج
ایمینویل کالج کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
مورینا لیوکوگاسٹر
مورینا لیوکوگاسٹر پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
پنجابی کھوج دی تریخ
پنجابی کھوج دا تہاس ڈاکٹر۔ دھرم سنگھ دوبارہ لکھیا گیا اے، پنجابی اکادمی دلی ولوں شائع کیتا اے۔ کھوج انسانی رہتل دی پنر-پیشکاری اے۔ انسانی رہتل دے ترقی دے رہسّ نوں جے اک شبد وچ دسنا ہووے تاں اوہ ‘کھوج’ اے، کھوج نے اک پاسے انسان دی زندگی نوں آسان توں آسانانتر بنایا تاں اتھے ہور اگیرے جانن لئی اس دی جگیاسا نوں وی ٹمبیا، شاید موضوع لئی گربانی وچ کھوج نوں ووادی نالوں اتم کیہا گیا اے کہ، “کھوجی اپجے بادی بنسے۔” ڈاکٹر۔ دھرم سنگھ ولوں لکھے اس اتہاس وچّ ہیٹھ لکھے باب دتے گئے ہن۔
پنجابی کھوج دا آرنبھ مڈھلے اردو اتے انگریزی اثر
پنجابی کھوج دا جم اتے اردو ساہتی کھوج دے ملے جلے اثر ماتحت ہویا۔ انگریزاں دے پنجاب اپر قبضے توں بعد انگریزاں دی بھاشا-پالیسی وچ مقامی بھارتی بولیاں دا ترقی وی شامل سی۔ بے شکّ بستیوادیاں دے اس وچ اپنے وی کئی گجھے منورتھ سن۔ انگریزاں ولوں، کالجاں، وچ ہورناں بولیاں دے نال نال پنجابی دا ادھیاپن وی سرکاری پدھر وی کیتا جاندا سی۔ خالصہ سکولاں اتے کالجاں وچ وی پنجابی پڑاؤن دی انتظام ہو چکی سی، اس تتھّ دا ثبوت سانوں 1876 ای۔ وچ شائع پنڈت شو ناتھ جوگے دی کتاب چھند رتناولی دے آدھار تے دتی سوچنا دے روپ وچ ملدا اے۔ پنجابی کھوج دا جم وی ایہناں اکادمک لوڑھا وچوں ہویا۔ پنجابی کھوج دا سبھ توں پہلا نمونہ سامنت 1940 مطابق 1883 ای۔ وچ ہردے رام بھلا دے ‘ہنومان ناٹک' اڈیٹر اے، جو کہ ناتھ جوگی نے کیتی۔ پنجابی کھوج دے آرمبھلے دور وچ ہنومان ناٹک توں بعد دوجی اہم کھوج رچنا ‘حافظ آباد والی جنم-ساکھی’ سری گورو نانک دیوَ جی دی اے، جو پرو۔ گرمکھ سنگھ نے 1885 ای۔ وچ کیتی۔ پہلاں ایہو جنم-ساکھی کسے ہور ناں تھلے 1882 ای۔ وچ سنگھ سبھا دے لاہور دے یتناں نال ودھ چکی سی۔ مولٰی بخش کشتہ دی چشمہ-اے-حیات نوں پنجاب دے ہیرے اتے 1961 وچ پنجابی شاعراں دا تذکرہ ناں ہیٹھ چھاپیا۔
پنجابی وچ تنقیدی سمپادن دا اتہاس
سنپادنا نوں ودھیرے سائنسی بناؤن اتے ٹھیک ارتھاں وچ اگے تورن دا سہرا بھائی ویر سنگھ دے سر ہی جاندا اے۔ بھائی ویر سنگھ دیاں سمپادت رچناواں دا دور کرم مطابق ویروا: ایہناں کتاباں وچ اوہناں ولوں اڈیٹر اتی اہم گرنتھ سورج گرنتھ دی چون ہی کیتی اے۔ گر پرتاپ سورج گرنتھ اک وڈّ-آکاری گرنتھ اے۔ جو اوہناں نے 14 جلداں وچ سنپادت کرکے چھاپیا۔ سنپادت کتاباں دے مکھ طور تے تنّ حصہ ہندے ہن:- بھائی ویر سنگھ نے ایہناں تناں وچوں پہلے دو ولّ خاص دھیان دتا۔ بھائی ویر سنگھ جی توں بعد ‘وار نادر شاہ’ پہلی وار سمپادت روپ وچ جنوری 1920 ای۔ وچ باوا کرتار سنگھ دے ناں نال ساہمنے آئی۔ ‘ہیر مقبل’ 1921 اتے ‘لوَ کش’ دی وار' 1946 ای۔ دا سمپادن کیتا گیا۔ باوا گنگا سنگھ بیدی راہیں دمودر پہلی وار سمپادت روپ وچ اپنے آئی سی۔ ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے لکھاری دے تنقیدی اڈیشن سنبھالن دا بیڑا اٹھایا۔ اس دیاں سمپادت ملدیاں ہن۔ جویں 1) کلام شاہ حسین۔ 2) کافیاں بلھے شاہ۔ 3) ہیر وارث شاہ۔ اس توں بعد امول دا سبھ توں اہم کم دھنی رام چاترک دیاں مکمل رچناواں دا مجموعہ اے۔ دھنی رام چاترک رچناولی دی پہلی جلد وچ جتھے اس دی ساری چھپی اتے انچھپی شاعری نوں اکٹھا کرکے سرکھیا کرن دا اپرالا کیتا گیا اے۔
پاکستان وچ پنجابی کھوج دا اتہاس
پاکستان وچ وی پنجابی ساہت دی کھوج دا کم ہو رہا اے۔ پاکستان وچ مہینہ وار لہراں، تماری، پنجابی ادب اتے ماں بولی رسالے وی نکل راے ہن۔ جنہاں وچ کھوج تے تنقید مکھ لیکھ لائے جاندے ہن۔ حافظ عبدالحمید سرمر دی دو تنقید کتاباں ‘ادبی رشماں’ اتے ‘ادبی واسا’ دا وی اس وچ ذکر کیتا جا سکدا اے۔ اس کتاب وچ اکھدھ پنجابی لوک-دھارا دی کھوج وچ سر رچرڈ ٹیمپل دے ناں ہن۔ پنجابی لوک-دھارا بارے کھوج دا کم انھیویں صدی دے دوجے ادھ وچ انگریز ودواناں نے شروع کیتا۔
حوالے
گٹھ:کھوجاں گٹھ:پنجابی ساہت
شولر کاؤنٹی
شولر امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
سائیں مولا شاہ
سائیں مولٰی شاہ
نمونہ کلام
کیوں فرنی ہیں مستانی، سدا نہ رہوگی جوانی ۔
خمر پیالے پی کے پیاری، بھل گئی تینوں ساڈی یاری، ازلی پریت پرانی ۔
یار ولوں کیوں مکھڑا موڑیں، چھڈ اک نوں کیوں دوسرا لوڑیں، آخر ایہہ جگ فانی ۔
کھوہل کے گھونگٹ دیکھ نظارہ، نظر آوے تینوں یار پیارا، کیوں ہوئی حالَ حیرانی ۔
یار یاراں نوں سینے لاون، لا کے پریتاں توڑ نبھاون، جان کرن قربانی ۔
یار بنا کے نہ بھل جاویں، کالو بلا دا قول نبھاویں، جو کیتا قول زبانی ۔
یار یاراں دی کی اشنائی، جے نہ دوئی دور ہٹائی، ایویں عمر وہانی ۔
بیٹھ غیراں نال دکھ سکھ پھولیں، یار بلاوے کیوں نj بولیں، سوہنا تیرا دل جانی ۔
یار رسے نہ کدھرے ڈھوئی، صم بکم کیوں چپ ہوئی، دو دم دی زندگانی ۔
مولٰی شاہ نال نہ کر ٹھگیاں، کالیاں زلفاں ہوسن بگیاں، دام پکڑ جیلانی ۔
(خمر=نشہ، فانی=ناشوان، اشنائی=پیار، دام=پلہ، جیلانی=پیر جیلانی)
آ وے ماہی لگ جا چھاتی، بانکیاں نیناں والیا ۔
آپ چھڑ نال مہیاں دے جاویں، سانوں کیوں نہ نال لے جاویں حالَ میرے دی خبر نہ تینوں، کینہ دے دیا رکھوالیا ۔
ترکاں وانگوں چڑھ کے گھوڑے، قلعے سیالاں دے توں توڑے ۔ خبر نہ تینوں چوچک بیٹی، جس نے پالی پالیا ۔
توں بیلے میں ترننجن گاواں، اؤنسیاں پا پا کاگ اڈاواں ۔ بنسی والیا کیوں چر لایا، کس تینوں بھرما لیا ۔
فجر گیا، نہ شامی آیا، رس بیٹھا نہ گل نال لایا ۔ ہاڑے سئیؤ ایہہ کی ہویا، سورج مکھ چھپا لیا ۔
میں سردار سہیلیاں سٹھ وے، تخت ہزارے دا توں جٹ وے ۔ وار سٹی میں کس گلوں توں، روسا نواں جگا لیا ۔
تیری میری لگی یاری، چڑھ ترکاں جیوں دلی ماری ۔ ملاں متھے تلک لگایا، ماس براہمنا کھا لیا ۔
میں ترننجن توں گاویں جھلاں، مولٰی شاہ ویکھ رب دیاں گلاں ۔ سہا پکڑ کے چوہڑیاں کھادھا، سور مسیتیں ڈھاہ لیا ۔
(فجر=سویرا، جھلاں=بیلے،جنگل)
بھج گئیاں میریاں ونگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
کر اقرار نہ جوگی بہڑے، سندراں رانی رہی لیندی ہوڑے، کوڑے قول ملنگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
اٹک جھناں وچ تردے بیڑے، ڈاڈھا خوف پیا دل میرے، ویکھ راوی دیاں جھگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
انسان حیوان عشقَ غرضی مردے، دیکھ شماں نوں جل جل مردے، عقل کی غرض پتنگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
ہالہ سکندر بھریا سارے، جگ توں ٹٹ گیا میرا ہارے، دے منکے چگ توں، میں حاصل تیتھوں منگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
جمنا گنگا تے حاجی نہاون، مولانے گٔوآں تے چڑھدے پنڈت کسن پلان، مولٰی شاہ خدا دے ویکھ رنگاں، وے مترا چھڈ وینی ۔
بلا قیامت تیرے ناز توں گھولیا، نہ کر میرے نال رول توں رولیا، چیرے بیٹھی نرد نہ مار وے ۔
عرش خدا دے ڈھیہہ پین منارے، یاری لا کے جدوں رسدے پیارے، قسم تیری دلدار وے ۔
کون چنگی تینوں ساڈے نالوں ہور وے، کس گل دا دس تینوں زور وے، کالے تل دا حاصل دے دے یار وے ۔
اس طرحاں لٹ لیا توں مینوں پھڑ کے، جس طرحاں گھوڑیاں تے ترکاں چڑھ کے، کیتے ہرن شکار وے ۔
گھنگٹ وہلے زلفاں ناگ پٹاری، نین سپاہی سمرکند بخاری، ترکی عربی لب تیرے سردار وے
وگدی آ راوی کنڈھے شوکن ککو کانے، تیرے کول آئی میں کر کے لکھ بہانے، کڑیاں دا چھڈ کے بھنڈار وے ۔
یار یاراں نوں لانودے چھاتی، تیرتھ جان کستی پاپی، مکے جاندے گناہ گار وے ۔
ملھار گاویں برسے مینہہ ہووے سبزی، مولٰی شاہ ویکھ قدرت ربّ دی، دیپک گاویں بھڑکے نار وے ۔
(نرد=چوپڑ دی گوٹی، کستی=جھوٹھے، سبزی=ہریاول، نار=اگّ)
بلہار میں بلہار گئیاں لکھ کروڑاں، جہڑا آئینہ کلی مار سنگ تے توڑاں، چڑھ امبراں تے اڈیاں پتنگاں تیریاں ۔
موتی بیسر جیوں تارے چمکن لٹکن والیاں، بانکے نین مست تیرے دوویں زلفاں کالیاں، چند وانگ چند مکھڑے تے مانہگاں تیریاں ۔
ویکھ قاضی کہے حسن تیرا عقل گوائی، لب ترکاں وانگ تیرے کردے لڑائی، لگن عاشقاں دے سینے دے وچ سانگاں تیریاں ۔
کتے طوائف لوک گیت گاون مجرے کھلو کے، کتے وجد صوفی کھیلن یاد یار دی رو کے، کتے وچ مسیتے ملدیاں نی بانگاں تیریاں ۔
تیرے صدقے دیاں بکرے، قیدی دس سو چھڈاواں، مناں چوری بالاں دیوے خاجا خضر مناواں، میرے اننن قدم پین جے الانگھاں تیریاں ۔
بھلا کون کوئی تیرے نال یاری لاوے، توں بے انت ہیں مترا تیرا کوئی انت نہ آوے، توں ہیں موج بہرے آب چڑھن کانگاں تیریاں ۔
مولٰی شاہ سائیں مدا شائکاں دی دلا توں، عدم متعلق اضافی دی نہ پا بات بجا توں، پئیاں دھرتی تے اگاس تے دھانگاں تیریاں ۔
(آئینہ=شیشہ، سنگ=پتھر، مانہگاں=مانگ،چیرنی، سانگاں=تلواراں، طوائف=ناچی، وجد=مستی، خماری، موج بہرے آب=سمندری پانی دی لہر، کانگاں=ہڑ، شائق=چاہوان،شقین، عدم متعلق اضافی=ربّ دی ہوند جاں انہوند سنبندھی، دھانگاں=دھانکاں)
تیرے نت دے نہورے چنگے نہ وے لگدے ۔
تیری میری ویکھ محبت دنیاں کلھ دی، تیری خاطر پیاریا میں سر تے جھلدی، لکھاں کروڑاں طعنے مارے جگ دے ۔
ککر سولاں اگیاں جتھے داب گلاب بیجائی، وار گھڑی اوہ کہڑی سائت، جد میں یاری لائی، بھل بھلیکھے تیرے نال ٹھگ دے ۔
اپنی پریت محبت گلاں غیر کسے نہ دسیئے، جد ملیئے آپے روئیے آپے ہسیئے، دوتی نہ بیلی ساڈے لگن پگ وے ۔
ادھی رات اندھیرے تارے لشکن گٹیاں، چھوپ رلا کے کتن گاون کنواریاں جٹیاں، چرخے رنگیل وہن گھوک وگدے ۔
چیف کورٹ وچ حاضر رعیت، بیٹھی لا کے تانگھاں، مومن حاضر مسجد ہوندے، جد مل جاندیاں بانگاں، وزن تریاں ہندو حاضر طبلے نال آواز دھرگدے ۔
مولٰی شاہ محبوب دی زلف دے اک اک وال تھوں، خاکی نوری پدم کروڑاں قربان سیاح خال تھوں، شمسی روشن زرے جہڑے وچ مگھدے ۔
(دھرگدے=وجدے، شمس=سورج)