cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنڈاری
تبصرہ
ایسی ریاستاں وچ پنڈاریاں دا رہنا خصوصیت دے نال مخدوش سی جنہاں وچ انہاں دے مغلوب کرنے سکت نہ سی تے چونکہ اوہ خود باقیدہ قوم بنے دے لائق نئيں سن تے نہ انہاں نو‏ں امن و امان تو‏ں کچھ سروکار سی ۔ لیکن اس حالت وچ اوہ کمزور تے ناچار ریاستاں دے لئی نہایت ہیبت ناک بن گئے سن ۔ لیکن اوہ کسی زبردست حکومت دے دلیرانہ حملے دا مقابلہ نئيں کرسکدے سن ۔ ظاہر بیناں نو‏‏ں انہاں قزاقاں دا استیصال کرنا جے ناممکن نئيں سی تاں نہایت دشوار ضرور سی ۔ لیکن ایہ گل ظاہر اے کہ اوہ بغیر مکان تے وسیلہ معاش دے بغیر زندہ رہ نئيں سکدے سن ۔ اس عظیم انشان تے روز افزاں وبال دا صرف ایہی علاج سی کہ انہاں نو‏ں انہاں دے مقبوضہ علاقےآں تو‏ں کڈ دتا جائے تے جو لوک انہاں نو‏ں امداد تے پناہ داں انہاں دے نال وی ایہی سلوک کيتا جائے تے انہاں دے استیصال دے لئی جو تدابیز اختیار کيتیاں گئیاں اوہ نہایت دانشمندی تو‏ں قرار پاواں سن ۔ انہاں اُتے پورے جوش تے مستعدی دے نال عمل کيتا گیا تے نہایت کامیابی دے نال انہاں نو‏ں درجہ تکمیل نو‏‏ں پہنچایا دتا گیا ۔ ہندوستان وچ کوئی ایسا مقام نئيں سی جو پنڈاریاں دا مسکن کہیا جاسکدا اے ۔ وحشی درنداں د‏‏ی طرح انہاں دا شکار کيتا گیا بے شمار لوک مارے گئے انہاں دے جتھے سب تباہ و برباد ہوئے گئے ۔ لوکاں نے انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی انہاں نو‏ں شکت دتی گئی ۔ شروع تو‏ں ہی وچ انہاں تو‏ں متعدی بیماری د‏‏ی طرح نفرت کيتی جاندی سی تے انہاں دیہاتیاں نے پنڈاریاں اُتے حملہ کرنے وچ پیش دستی د‏‏ی جو انہاں دے ہتھ تو‏ں ستائے گئے سن ۔ انہاں دے خاص سپہ دار مار ڈالے گئے یا انہاں نے اطاعت قبول کرلئی یا اوہ قید کر لئی گئے تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں گورنمنٹ نے رحم و کرم فرما کر محن‏‏تی بن جانے د‏‏ی امداد دتی تے ہن اوہ عام آبادی وچ گھل مل زگئے نيں جس دے فضلے تو‏ں پیدا ہوئے سن ۔ تفصیلی تحقیقات کرنے اُتے صرف اس قدر معلوم ہوئے سک‏‏ے گا کہ ایہ ہیبتناک لٹیرے ہن ذلیل اقوام وچ مل کرپوشیدہ ہوئے گئے نيں تے تجارت و زراعت وچ مشغول ہوئے گئے ۔ اس طرح تو‏ں انہاں اپنے گزشتہ مظالم د‏‏ی تلافی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔
ماخذ
برطانوی عہد حکومت ۔ ایڈریسن
تریخ وسط ہند ۔ سر جان مالیکم
برطانوی عہد ۔ مولوی ذکا اللہ
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:تریخ راجستھان گٹھ:تریخ مالوہ گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی ذاتاں گٹھ:بھارت دی تریخ
ڈاڈا
ڈاڈا یا ڈاڈازم اک رہتلی لہر دا ناں اے جیہڑی زیورچ سویٹزرلینڈ توں 1916 توں ٹری۔ڈاڈا اپنے ویلے دیاں نارمل سوچاں تے رواجاں دے خلاف اک بغاوت سی۔
پز پاراڈسن
پز پاراڈسن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
وڈے پیراںوالا چمگادڑ
وڈے پیراںوالا چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
خلا
ہور استعمالات دے لئی ویکھو: فضاء (ضد ابہام) یا خلاء (ضد ابہام) خلا یا بارلا خلا تقریبا ویکیوم نوں کہندے نیں جہڑا تاریاں تے سیاریاں وشکار آندا اے۔ ایہدے وچ باقی سب کجھ آندا اے: تارے، پاندھی، تارہ سمندر وغیرہ۔ زمین توں ۱۰۰ کلومیٹر اتے خلا آ جاندا اے۔ زمین دے اتے جتھوں خلا آجاندا اے کارمان لیک کہندے نیں۔
تسمیات
جداں کہ اُوپر گزر چکيا کہ عام خیال ایہی کيتا جاندا اے کہ خلاء مکمل طور اُتے خالی اے ، اِسی خیال د‏‏ی وجہ تو‏ں اِسنو‏ں خلاء کہاجاندا اے تے جے غور کيتا جائے تاں ایہ خیال غلط ثابت ہُندا اے تے ایہی وجہ اے کہ اِسنو‏ں خلاء کہنا وی درست نئيں، اِس دے لئی صحیح لفظ فضاء ہو سکدا اے، پ‏ر فضاء دو قسم دے نيں یعنی اک اجرامِ فلکی د‏‏ی اپنی فضاء جداں کرۂ ہويا تے اک اجرامِ فلکی د‏‏ی کشش ثقل تو‏ں باہر یعنی اجرام دے درمیان د‏‏ی جگہ، لہٰذا اِنہاں دونے فضاواں دے لئی اک ہی لفظ فضاء استعمال کرنے تو‏ں ابہام پیدا ہوݨ دا اندیشہ اے، اِس لئی خلاء دے لئی فضائے بسیط اک موزاں تے صحیح اِصطلاح اے، علمی لحاظ تو‏ں وی تے ادبی لحاظ تو‏ں بھی۔ دوسری اہ‏م گل ایہ کہ اِس دے لئی خلاء دا لفظ استعمال کرنا وی ضروری اے کیونجے اِس دے لئی انگریزی وچ لفظ اسپیس استعمال کيتا جاندا اے تے لفظ اسپیس تو‏ں منسلک دوسرے اِصطلاحات دے اُردو متبادلات بنانے یا اپنانے وچ اِصطلاح فضائے بسیط استعمال کرنے تو‏ں بوہت سارے مشکلات دا سامنا پڑسکدا اے، لہٰذا، اُنہاں مرکبات وچ لفظ خلاء ہی موزاں اے جداں خلائی جہاز، خلائی پرواز، خلائی تحقیق، خلائی مرکز وغیرہ۔ لفظ خلاء دا جے مطالعہ کيتا جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ ایہ عربی بولی دا لفظ اے تے اِس د‏‏ی اوہی معنی اے جو انگریزی لفظ ویکیوم د‏‏ی اے، پ‏ر ویکیوم دے لئی اک اَور عربی لفظ فراغ بلاجھجھک استعمال کيتا جاسکدا اے، اِس لئی لفظ خلاء دا اسپیس دے لئی استعمال کسی ابہام دا پیش خیمہ ثابت نئيں ہو سکدا۔ موقع محل تے اِصطلاح د‏‏ی مناسبت تو‏ں اِس دے لئی بعض اوقات صرف لفظ فضاء وی استعمال کيتا جاندا اے، جداں ہوافضاء (aerospace) ، سمتیہ مکاں تے نمونہ فضا وغیرہ۔
حوالے
فضائے بسیط گٹھ:اجرام فلکی گٹھ:بین‌کہکشائی وسیط گٹھ:پلازما فزکس گٹھ:خلانوردی گٹھ:خلاء گٹھ:خلائی پلازما گٹھ:شاکلہ خلا گٹھ:فراغ گٹھ:کونےآں د‏‏ی وڈی پیمانی ساخت گٹھ:ماحول گٹھ:بود و باش دے کوائف گٹھ:ماورائےکہکشاں فلک‌شناسی گٹھ: تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مصری نیلی اپسرا
مصری نیلی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ مصر دا واسی اے۔ ایہدا پھل نیلا ہوندا اے تے ایہ دن نوں کھڑدا اے۔ پرانے مصر وچ ایہدی چوکھی مانتا سی۔
شہرستان سربیشہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سربیشہایران دے صوبہ تھلواں خراسان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سربیشہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان
ایرانشہر
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دے شہرستان ایرانشہر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
یونین کاؤنٹی، الینوۓ
یونین امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
لا کوسورٹے
لا کوسورٹے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بیکانور خلائی اڈا
بیکانور خلائی اڈا یا کاسموڈروم دنیا چ سب توں پہلا تے سب توں وڈا خلائی جعازاں تے راکٹاں نوں خلا وچ بھیجن والا اڈا اے ۔ ایہہ خلائی لانچنگ پیڈ قازقستان دے صحرائی گیاہستان (سٹیپ) چ ارال سمندر توں 200 کلومیٹر چڑدے پاسے وچ آمو دریا دے اتلے پاسے ترنجوراتام دے ریلوے سٹیشن دے نیڑے ہیگا اے ۔ اس خلائی اڈے دا ناں ایس علاقے دے عام ناں بیکانور تے رکھیا گئیا اے جیہڑا کہ روایتی طور تے" ژیزقازغان" دے قصبے نال جڑیا ہویا اے ۔ ایہہ اڈا قازق حکومت نے 2050ء تک روس نوں کراۓ تے دتا ہویا اے تے اس دا انتظام روسی وفاقی خلائی ایجنسی روسی وفاقی خلائی ایجنسی دے ہتھ اے ۔ اس کراۓ تے دتے گئے علاقے دی شکل بیصوی اے جیہڑا چڑدے پاسے توں لیندے پاسے ول 90 کلومیٹر تے شمال توں دکھن دے پاسے 85 کلومیٹر اے تے خلائی اڈا ایس دے وشکار وچ اے ۔ بیکانور دا خلائی اڈا اصل وچ سویت یونین نے 1950ء دی دہائی وچ اپنے خلائی پروگرام لئی آپریشنل بیس دے طور تے تعمیر کیتا سی پر 1991ء سویت یونین دے ٹنن دے بعد ایہہ قازقستان دے کنٹرول چ آگیا۔
پہلی انسان بردار خلائی پرواز ، خلائی جعاز واستوک 1 ، بیکانور دے لانچنگ پیڈ توں ای خلا ول گیا ۔ اس اڈان دے ول یوری گیگرین نے ،انسانی تریخ وچ پہلی واری ،بارلے خلا تے زمین دے مدار وچ چکر لایا ۔ جس نوں ہن گیگرین سٹارٹ آکھیا جاندا اے ۔
روسی دور
گٹھ:سویت یونین گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:قازقستان گٹھ:روس گٹھ:سوویت خلائی سائنس گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:خلائی ادارے گٹھ:سائنس گٹھ:خلائی سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی علم
مائیوٹس الینی
مائیوٹس الینی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
ورمیلین کاؤنٹی
ورمیلین امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
مٹلر
مٹلر سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چٹی اپسرا
چٹی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ یورپ دا واسی اے۔ ایہدا پھل چٹا ہوندا اے۔
کیپ نیلی اپسرا
کیپ نیلی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ افریقہ دا واسی اے۔ ایہدا پھل نیلا ہوندا اے۔ ایہنوں اسٹریلیا تے فلوریڈا وج وی اگایا گیا۔
کیوبزم
کیوبزم 20ویں صدی دی اک آرٹ لہر اے جیدی نیو پیبلو پکاسو تے جارج براک نے رکھی۔ ایدی نیو 1906 چ فرانس چ رکھی گئی۔ کیوبزم آرٹ دا اک ول اے جیدے چ کسے بندے یا شے بارے سوچ دے سارے پاسے اکو ویلے دکھاۓ جاندے نیں۔ ایدے چ چیزاں نوں توڑ کے اوناں نوں ویکھیا جاندا اے فیر دبارہ جوڑیا جاندا اے پر جوڑدیاں ہویاں آرٹسٹ اونوں اکو ول یا سوچ نال جوڑن دے بجاۓ اکو مورت چ کئی سوچاں رلا دیندا اے تے اینج آرٹ دا ایہ نمونہ اپنے اندر ک‏ئی سوچاں تے وکھالے سمو لیندا اے۔ اتلی پدھر تے کئی کونے اک دوجے چ رلے دسدے نیں اینج ڈونگائی نئیں دسدی۔
آرٹ دی ایس ونڈ نوں کیوبزم ایس لئی کیا جاندا اے جے ایدے چ بنان لگیاں کیوب تے جمیٹری دیاں ہور شکلاں ورتیاں جاندیاں نیں۔
چک 82 پنج ایل
چک 82 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
بخش منج
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان لردگان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
مائیوٹس البسکس
مائیوٹس البسکس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
سراوان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دے شہرستان سراوان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بہائیت
بہائیت یا امر بہائی اک آزاد حیثیت رکھنے والے مذاہب وچو‏ں دنیا دا سب تو‏ں نومولود مذہب اے جس دے بانی، مرزا حسین علی نوری المعروف بہاء اللہ (1817ء تا 1892ء) نو‏‏ں اس دے مننے والے، ابراہیمی و غیر ابراہیمی مذاہب دے پیغمبراں وچ سب تو‏ں نواں ترین پیغمبر قرار دیندے نيں۔۔ بعد وچ مرزا حسن علی دے وڈے فرزند عبد البہاء نے بہائیت نو‏‏ں مشتہر کرنے تے وسعت دینے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا بہائیت نو‏‏ں اک وکھ مذہب سمجھیا جاندا اے جس دا اسلام تو‏ں کوئی تعلق نئيں لیکن اس دے باوجود پیدائش و آغاز بہائیت اُتے اسلام د‏‏ی ؛ جغرافیائی حدود، معاشرتی نفسیات تے اس دے فکری محرکات جداں عوامل دے اثر د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی نسبت نو‏‏ں نظر انداز نئيں کیتا جاسکدا۔ بہائیت تے اسلام د‏‏ی اس تاریخی و معاشرتی نسبت تو‏ں بعض اوقات اک ابہام د‏‏ی کیفیت وی دیکھنے وچ آندی اے جو انہاں افراد وچ زیادہ پیدا ہُندا اے کہ جو بہائیت دے تاریخی پس منظر تو‏ں ناواقف ہاں، ایہ ابہام بہائیت د‏‏ی دستاویزات دے مطالعے دے دوران وچ سامنے آنے والے قرآنی آیات و احادیث دے حوالےآں د‏‏ی موجودگی وچ اس وقت واضح ہو جاندا اے کہ جتھ‏ے انہاں د‏‏ی تفسیر بہائیت دے نظریات دے مطابق پیش کيتی گئی ہو، جداں رسول تے نبی وچ فرق دا نظریہ۔ بہائیت دے مننے والےآں د‏‏ی موجودہ تعداد بعض ذرائع دے مطابق پنجاہ لکھ تے خود اک بہائی ویب سائٹ دے مطابق ساٹھ لکھ سامنے آندی ا‏‏ے۔
تاریخ
thumb|150px|شیخ احمد احسائی د‏‏ی مبینہ تصویر (اصل ماخذ ، نامعلوم) ۔ شیخ احمد احسائی (1775ء تا 1826ء) جو اک ایرانی نئيں بلکہ خلیج دے علاقے تو‏ں اک عرب سی اس نے انیہويں صدی وچ اہل تشیع دے درمیان وچ اک تحریک (مکتبۂ خیال) د‏‏ی بنیاد رکھی جس نو‏‏ں شیخیہ کہیا گیا، بعد وچ اس تحریک د‏‏ی راہنمائی شیخ احمد احسائی دے اک طالب علم، سید کاظم رشتی (1793ء تا 1843ء) نو‏‏ں دتی گئی؛ انہاں دونے ابتدائی لوک دا تعلق اثنا عشریہ اہل تشیع تو‏ں سی جدو‏ں کہ پنج پشتاں پہلے شیخ احمد احسائی دے اجداد سنی فرقے تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ شیخ احمد احسائی دا رجحان، تصوف وچ پائے جانے والے تصورات؛ مشاہدۂ نفس، گوشہ نشینی تے رہبانیت د‏‏ی جانب مائل سی تے انہاں نو‏ں ذا‏تی طور اُتے بصارت دے تجربات وی درپیش آچکے سن ، مثلاً اوہ دیکھنا یا سننا کہ جو دوسرے نا دیکھ تے سن سکن تے یا عالم غیب دے خواب وغیرہ۔ انہاں نے متعدد ایداں بیانات دتے جنہاں اُتے ہور مسلم علما نے ناپسندیدگی دا اظہار کیتا؛ جداں انہاں نے امامیان (فارسی برائے ائمہ) دے بارے وچ کہیا کہ اوہ تخلیق کيتی طاقت رکھدے نيں۔ گو احمد احسائی نے کدی کسی نويں مذہب یا فرقے دا دعویٰ نئيں کیتا لیکن انہاں دے بیان کردہ مافوق الفطرت واقعات تے خواباں د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں دے شاگرد سید کاظم رشتی نے شیخ احمد احسائی نو‏‏ں براہ راست امام حسین سمیت ہور امامیان تو‏ں علم حاصل کرنے کیوجہ تو‏ں ہور علما تو‏ں اشرف تے جدا حیثیت وچ پیش کرنا شروع کے دتا۔ MacEoin دے مطابق سید کاظم رشتی نے احمد احسائی نو‏‏ں اسلام د‏‏ی بارہ سو سالہ ظاہری تعلیمات دے بعد، اندرونی سچ (مشاہدۂ نفس) یا باطنی تعلیمات نو‏‏ں رائج کرنے والا قرار دتا۔ کاظم رشتی د‏‏ی جانب تو‏ں اسلام دے عمومی اجتماع تو‏ں وکھ انتہا پسندانہ رجحانات انہاں د‏‏ی وفات دے بعد دو تفرقےآں د‏‏ی بنیاد بنے؛ اک د‏‏ی راہنمائی حاج محمد کریم خان کرمانی (1810ء تا 1817ء) نو‏‏ں ملی جدو‏ں کہ دوسرا سید علی محمد باب شیرازی (1819ء تا 1850ء) دے گرد مرتکز ہويا۔ اول الذکر نے شیخ احمد احسائی د‏‏ی شدت پسند تعلیمات تو‏ں دور رہندے ہوئے مجموعی طور اُتے اہل تشیع تو‏ں تعلق استوار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے بعد الذکر نے ایداں خیالات اُتے عمل جاری رکھیا کہ جنہاں نو‏ں علما د‏‏ی اجتماعیت قبول نئيں کردی سی، سید علی محمد شیرازی نے اپنے لئی باب دا لقب اختیار کیتا۔ اس گل کيتی شہادتاں ملدیاں نيں کہ سید محمد شیرازی دے اپنے لئی باب دا لقب اختیار کرنے تو‏ں بہت پہلے، شیخیہ وچ ایداں افراد وی سن کہ جو شیخ احمد احسائی تے سید کاظم رشتی دے لئی بابان (فارسی برائے ابواب) دا تصور رکھدے سن ؛ شیخ احمد احسائی د‏‏ی تعلیمات تو‏ں متاثرہ اس دوسرے فرقے تو‏ں ہی، جس د‏‏ی قیادت سید علی محمد شیرازی (باب) دے ہتھ وچ سی، بابیت دیاں بنیاداں تیار ہوئیاں ۔
شیعاں وچ شیخ احسائی ظہور
اخباری تے اصولی شیعاں وچ کشمکش د‏‏ی شدت دے زمانے وچ شیعی نظریات نو‏‏ں اساس دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے شیخ احسائی نے اک نواں راستہ اختیار کیتا کہ بلا تنقید، نا تاں احادیث اُتے قائم ہويا جاسکدا اے تے نا ہی اجتہاد (یا علما) اُتے اقرار کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ شیخی مدرسۂ فک‏ر ک‏ے مطابق الشیعہ الکامل، بارھواں غیبی امام تے انساناں دے مابین اک رابطہ یا دروازہ یا باب دا قیام کردا اے ؛ 874ء تا 941ء دے دوران وچ چار ابواب دے ناں دتے جاندے نيں عثمان بن سعید العمری الاسدی، ابو جعفر محمد بن عثمان، ابو القاسم حسین بن روح النوبختی تے حسن علی بن محمد السمری ایتھ‏ے تو‏ں غیبت صغریٰ دا اختتام تے غیبت کبریٰ دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ شیخ احسائی دے مطابق ایمان دے الارکان الاربعۃ نو‏‏ں ایويں بیان کیتا جاندا اے 1- توحید 2- نبوت 3- امامت تے 4- اولیا الامام (الشیعہ الکامل)۔ شیخ احمد احسائی دے مکمل نظریات ہمیشہ تو‏ں قابل بحث رہے نيں تے اوہدی اک وجہ شیعہ دنیا وچ موجود تقیہ دا طرز عمل وی بیان کيتی جاندی اے جو احسائی مخالفین دے پیش نظر اختیار کیتا گیا ۔
عقیدۂ غَیبَت تو‏ں بابیت تک
امامت دے جاری رہنے تے غیبت صغری و کبری تو‏ں مدرسۂ شیخیہ وچ اک رجل الغائب یا غیبی انسان دا تصور ملدا اے جسنو‏ں روحانی مرتبہ حاصل اے تے اوہ الشیعہ الکامل براہ راست امام تو‏ں رابطے وچ رہندا اے تے اس دا ناطق الواحد اے ؛ انہاں نظریات د‏‏ی رو تو‏ں اللہ ناطق اے تے اوہ کلام کردا اے تے جبرائیل صامت سننے والے نيں، فیر جبرائیل ناطق نيں تے محمد سننے والے صامت، فیر محمد ناطق نيں تے امام صامت، فیر امام ناطق نيں تے انہاں دے باب صامت سننے والے تے فیر باب ناطق اے تے تمام انسان (شیعہ) صامت سننے والے نيں۔ یعنی اک باب دا تصور تے فلسفہ اللہ تو‏ں ہی شروع ہوجاندا اے تے فیر حضرت علی دے بارے وچ اوہ حدیث بیان کيتی جاندی اے کہ ؛ وچ علم دا شہر ہاں تے علی اس دا دروازہ (باب) نيں۔ اس دے بعد علی بن ابی طالب دے باب سلمان فارسی ہوئے تے اسی طرح تمام امامیان دا بارہويں امام تک کوئی نا کوئی باب رہیا اے جو اپنے امام دے لئی صامت (خاموش) تے انساناں دے لئی ناطق (مکلم) ہُندا ا‏‏ے۔ مورخین دے مطابق ایران وچ امام تے امامت دے تصور وچ غلو شامل کرنے والے اقلیندی وی سن جنہاں دے لئی بادشاہ یا راہنما دے الہایاندی تے ربّانی تعلق دا ساسانی فلسفہ موجود سی ؛ انہاں اقلیندی افراد نے امام دا درجہ معصوم تو‏ں ودھا کے سماوی، خداوندی یا ربّانی تک پہنچیا دتا انہاں افراد دے لئی کتاباں وچ غالی د‏‏ی اصطلاح وی مستعمل ملد‏ی اے جو امام د‏‏ی صفات وچ غلات دے مرتکب ہُندے نيں۔ احسائی دے انتقال دے بعد سید کاظم رشتی (جس دے بارے وچ محققین نے کہیا اے کہ اوہ رشت وچ نئيں بلکہ ولاڈی واسٹک (Vladivostok) وچ پیدا ہويا سی تے روس دا سیاسی کارندہ سی ) نے شیخیہ نظریات استعمال کردے ہوئے اہل تشیع وچ نفاق پیدا کرنے دا سلسلہ شروع کیتا، اسی رشتی د‏‏ی جماعت وچ علی محمد شیرازی وی سی ۔ ایہ انیہويں صدی دا وسط سی جدو‏ں مسلم دنیا وچ یورپی تسلط دے خلاف جذبات ودھ رہے سن تے انہاں ہی جذبات تے رجحانات تو‏ں استفادہ اٹھاندے ہوئے مسلم دنیا وچ تن اطراف مہدی نمودار ہوئے۔ ایران وچ علی محمد شیرازی (1819ء تا 1850ء) دا ظہور ہويا تاں سوڈان وچ محمد احمد المہدی (1844ء تا 1885ء) تے ادھر ہندوستان وچ مرزا غلام احمد (1853ء تا 1908ء) منظر عام اُتے آیا۔ شیعہ فلسفے تو‏ں کامل آگاہی علی محمد شیرازی د‏‏ی پہلی کتاب زیارت نامہ تو‏ں ظاہر ہُندی اے تے اس نے ملا احمد بشروئی (1813ء تا 1849ء) دے سامنے اپنے باب ہونے دا بیان دیندے وقت 1260ھ یعنی 1844ء د‏‏ی اہمیت تو‏ں بھرپور فائدہ اٹھایا، ملیا احمد بشروئی ہی نو‏‏ں بابیت اُتے سب تو‏ں پہلے ایمان لیانے والا تسلیم کیتا جاندا اے ؛ موجان مومن نے اس تاریخ دے بارے وچ ایويں لکھیا اے
بابیت تو‏ں اظہار اللہ تک
تصوف دے عمل دخل نو‏‏ں بابیت دے پس منظر تو‏ں خارج نئيں کیتا جاسکدا تے علی محمد شیرازی دے خود نو‏‏ں باب کہنے دے پس منظر وچ مہدی دے تصور دے نال نال قرآن د‏‏ی باطنی تعلیمات د‏‏ی جانب باب (دروازے) دا تصور وی شامل سی ۔۔ مذکورہ بالا قطعے وچ درج کاظم رشتی نے عین اسی عہد وچ پائے جانے والے مسیحی دنیا دے متوقع نزول مَسِیح دے رجحانات د‏‏ی مماثلت وچ مسلم دنیا دے عقیدۂ غیبت وچ پوشیدہ انتظار مَسِیح دے رجحانات تو‏ں استفادہ کردے ہوئے اختتام انتظار تے آمد مسیح دے افکار د‏‏ی تشہیر شروع کردتی سی۔ شیرازی نے 1841ء وچ کچھ عرصہ کربلا وچ وی صرف کیتا تے سید کاظم رشتی د‏‏ی جماعتاں وچ شرکت (یعنی تعلیم حاصل) کی خود نو‏‏ں باب د‏‏ی حیثیت وچ پیش کرنے دے بعد جدو‏ں علی محمد شیرازی دے پاس معتقدین د‏‏ی تعداد کثیر ہوئی تاں اس نے اپنے دعویٰ نو‏‏ں مہدی تک وسعت دے دتی جس د‏‏ی نا صرف شیعہ بلکہ خود شیخیہ تحریک وچ وی مخالفت ظاہر ہوئی جو اوہدی اپنی کتاب بناں 'بیان' وچ خود نو‏‏ں نبوت اُتے فائز کرنے دے بعد انتہائی شدت اختیار کے گئی۔ تے اس کتاب بیان نو‏‏ں نويں الہامی کتاب دا درجہ دتا گیا تے قرآن منسوخ ہو گیا باب یا شیرازی د‏‏ی جانب تو‏ں کیتے جانے والے دعاں وچ ؛ قائم، باب (دروازہ)، مہدی، نبی تے فیر خود خدا دا مظہر، اظہار اللہ دے دعوے شامل نيں۔ شیرازی نے ابتدائی دعوے بارہويں امام دے باب تو‏ں بذات خود بارھواں امام بندے وقت اپنے پچھلے دعوے دے اخفا اُتے وی توجہ نا دی ۔ شیعہ علما تے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں باب دے اپنے لئی امام مہدی دے دعوے تے حضرت محمد د‏‏ی نبوت دے اختتام دے بیان کيتی شدید مخالفت 1845ء وچ اوہدی گرفتاری تے فیر سزائے موت (1850ء) دا سبب بنی۔
اظہار اللہ تو‏ں بہاء اللہ تک
علی محمد شیرازی د‏‏ی وفات دے بعد باقی رہ جانے والے بابی خاموشی تو‏ں اپنے مقصد اُتے کم کردے رہے ؛ انہاں دے سامنے باب شیرازی دے اوہ بیانات سن جو اس نے جلد ہی کسی مظہرِ اللہ دے نمودار ہونے دے بارے وچ دتے سن ۔ انہاں دا جذبہ اس گل تو‏ں سمجھیا جاسکدا اے کہ اوہ اک عظیم دور (نزولِ مہدی) تو‏ں گزر رہے سن تے امام مہدی ظاہر ہو چکے سن جدو‏ں کہ اس وقت د‏‏ی حکومت انہاں دے قتل (شہادت) د‏‏ی مرتکب ہوئی سی۔ مورخین دے مطابق باب تو‏ں محروم ہوجانے دے بعد تحریک بابیت وچ متعدد راہنما یا جانشینی دے دعویدار نمودار ہوئے جنہاں وچ ملا شیخ علی ترشیزی (ترشیز کاشمر دا پرانا ناں اے ) تے مرزا عباس نوری (وفات 1839ء) دے دو فرزند بناں مرزا حسین علی (بہاء اللہ) تے مرزا یحییٰ (صبح ازل) شامل نيں۔ صبح ازل یا یحییٰ نو‏‏ں ابتدا وچ زیادہ پزیرائی حاصل ہوئی تے بابیاں نے یحیٰی نو‏‏ں عمومی طور اُتے باب دا جانشین تسلیم کرنا شروع کے دتا۔
بالکل نويں اخلاق تے نويں سوچ
بہائیت د‏‏ی نويں سوچ صرف خدا تے نبوت دے تصور تک ہی محدود نئيں ا‏‏ے۔ بوہت سارے اخلاقی پہلو، جس وچ رزق شامل اے، اس وچ ایہ لوگ وکھ نيں۔ ایہ لوگ سور دے گوشت نو‏‏ں وی حلال تے فی زمانہ درست مندے نيں جو اسلام تے شیعہ تصورات تو‏ں میل نئيں کھاندا جنہاں تو‏ں انہاں دا مذہب وکھ ہويا اے ۔ اس دے علاوہ بہائیت وچ انساناں دے لئی کوئی غذا تجویز نئيں کيت‏‏ی گئی اے تے ہر اک نو‏‏ں غذا چننے دا اختیار دتا گیا ا‏‏ے۔ مذہب وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ لوگ بغیر گوشت دے وی چست رہ سکدے نيں۔
شادی بیاہ دے معاملےآں وچ بہائی عقیدے د‏‏ی رو تو‏ں دو شریک حیات د‏‏ی گنجائش اے، اُتے یک زوجیت ہی نو‏‏ں مستحسن تے امن و آشتی دا سبب قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ مذہب وچ جنسی محرکات نو‏‏ں تسلیم کیتا گیا اے، اُتے اس دے ناجائز تے نامناسب اظہار د‏‏ی نفی کيتی گئی اے، جس وچ آزادانہ محبت تے رحم دلانہ شادی شامل نيں۔ ایہ گل وی ادب وچ مذکور اے کہ کچھ لوگاں نو‏‏ں شہوانیت زیادہ ہو سکدی اے تے انہاں نو‏ں اک ہی شریک حیات اُتے مجبور کرنا زیادتی ہوئے گی، اُتے اس دا حل ایہ دسیا گیا اے کہ روحانیت اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی جائے۔ ایسا کرنے تو‏ں بہت ساریاں جنسی بداخلاقیاں اُتے قابو پا لیا جا سکدا ا‏‏ے۔
بہائیاں دے مطابق قدیم زمانے تو‏ں نونہال مرد بچےآں د‏‏ی ختنہ ابراہیم علیہ السلام دے پیروکاراں وچ خدا تے آدمی دے عہد د‏‏ی شکل لے چک‏ی ا‏‏ے۔ اسماعیل علیہ السلام د‏‏ی پشت تو‏ں جنم لینے والے کچھ عرباں وچ وی ایہ رسم قبولیت دے درجے اُتے پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔ محمد صلی اللہ علیہ و سلم دے انتقال دے بعد انہاں دے پیروکاراں وچ وی ایہ رسم رواج پائی حالانکہ قرآن وچ اس دا ذکر نئيں ملدا۔ موجودہ طور یر ختنہ مسلما‏ن ملکاں وچ عام ا‏‏ے۔ اُتے چونکہ بہائیت وچ کوئی رسم یا رواج نئيں نيں تے نہ ہی ختنہ اُتے زور اے، ایہ فیصلہ ماں باپ دے صوابدید اُتے چھڈ دتا گیا ا‏‏ے۔
بیشتر دنیوی مذاہب د‏‏ی طرح بہائی لوگ ہم جنس پسندی نو‏‏ں حرام جاندے نيں۔ چنانچہ انہاں دا باضابطہ موقف اس طرح اے :
باہرلے جوڑ
گٹھ:بہائیت گٹھ:ابراہیمی مذاہب گٹھ:اسرائیل د‏‏ی مذہبی تنظیماں گٹھ:ایران وچ مذہب گٹھ:ایرانی مذاہب گٹھ:توحیدی مذاہب گٹھ:سیاسی حکیمات گٹھ:دھرم
گراس سچارہارن
گراس سچارہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
واباش کاؤنٹی
واباش امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
چاہ بہار
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دے  شہرستان چاہ بہار دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایکسپریشنزم
ایکسپریشنزم اک آرٹ لہر اے جیہڑی 20 صدی چ جرمنی توں ٹری۔ ایدے چ دنیا نوں اپنی اکھیں تے اپنے جذبات راہیں ویکھیا جاندا اے۔ اپنیاں سوچاں تے موڈ نوں دسن ل‏ئی کسے شے دی مورت چوکھی ساری وگاڑ وی دتی جاندی اے۔ ایکسپریشنزم چ کسے گل دے مطلب نوں دسیا جاندا اے، جنج کوئی شے ہے انج دسن دے بجاۓ جزباتی پاسے نوں اگے کیتا جاندا اے۔ اے بول کدے جذباتی کھیچل نوں دسدا اے۔ ایدے چ آرٹسٹ سب دے بجاۓ اپنے یا کلے بندے دے خیال یا سوچ
چیک آرٹ تریخ لکھاری انٹونن میٹجیک نے 1910 چ اے بول بنایا جیہڑا کے امپریشنزم توں الٹ سی۔ اک ایکسپریشنسٹ اپنے آپ نوں دسنا چاندا اے۔ ایدے چ جذبات دی شدت نوں دسیا جاندا اے۔
چک 81 پنج ایل
چک 81 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
ہوکنہارن
ہوکنہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
مائیوٹس انامیٹیکس
مائیوٹس انامیٹیکس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
رنگلی اپسرا
رنگلی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ چڑھدے افریقہ دا واسی اے۔
وکھالہ
رنگلی اپسرا ہرسال ہونوالا پانی بوٹا اے۔ ایہدی جڑ پانی وچ مٹی اندر ہوندی اے۔ پھل گوڑے نیلے جامنی رنگ دا ہوندا اے۔ پھل دن ویلے کھڑدا اے۔اک پھل تے 13-15 پھل پتیاں ہوندی نیاں۔ پھل وکھالہ پیالے ورگا ہوندا اے جیدا گھیر 11–14 سینٹی میٹر ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اپسرا
رئیلزم
رئیلزم آرٹ دی اک ونڈ اے جیدے چ اوہ کج دسیا جاندا اے جینوں اکھ ویکھدی اے۔
بارلے جوڑ
Realist visual arts
بیگونیا
بیگونیا پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر تے جنس اے۔
گٹھ:بیگونیا دا ٹبر گٹھ:سجاوٹی بوٹے
گریس ہاپر
گریس ہاپر اک امریکی کمپیوٹر گرو تے امریکی نیوی دی ریر ایڈمیرل سی۔ اوہ ہارورڈ مارک 1 دی سب توں پہلی پروگرامراں چوں اک سی تے اونیں کمپیوٹر بولی لئی پہلا کمپائلر بنایا سی۔ اودے ذہن وچ ایہ گل آئی کہ کمپیوٹر پروگرام ایسی بولی وچ لکھے جانے چائیدے نیں جیڑی انگریزی ورگی ہوۓ۔ اس ویلے پروگرام اسمبلی بولیاں وچ لکھے جاندے سن جیڑیاں مشین بولی ورگی ہوندی سی تے اوناں نوں سمجنا اوکھا ہوندا اے۔ کوبول کمپیوٹر بولی اودے اسی فلسفے دے اتے بنی سی۔ اونوں دادی کوبول وی اسے لئی آخیا جاندا اے۔
اتا پتہ
گٹھ:کمپیوٹر
بخش مرکزی شهرستان بویراحمد
ایہہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے  شہرستان بویراحمد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کہگیلویہ و بویراحمد چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دیاں تحصیلاں
لارا بش
لارا بش (4 نومبر 1946) امریکا دے صدر جارج ڈبلیو بش دتی ٹبری اے۔
لورا لین ویلچ بش اک امریک‏‏ی استاد، لائبریرین، یادداشت نگار تے مصنفہ نيں جو 2001ء تو‏ں 2009ء تک ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول سن۔ لورا بش اس تو‏ں پہلے 1995ء تو‏ں 2000ء تک ٹیکساس د‏‏ی سواݨی اول دے طور اُتے خدمات انجام دے چکیاں نيں۔ اوہ سابق صدر ریاستہائے متحدہ امریکا جارج ڈبلیو بش د‏‏ی اہلیہ نيں۔
مڈلینڈ، ٹیکساس وچ پیدا ہوئیاں، لورا بش نے 1968ء وچ سدرن میتھوڈسٹ یونیورسٹی تو‏ں تعلیم وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کی، تے دوسرے درجے دے استاد دے طور اُتے ملازمت اختیار کيتی۔ یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن وچ لائبریری سائنس وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد اوہ اک لائبریرین دے طور اُتے ملازم ہو گئياں۔
ٹیکساس د‏ی سواݨی اول دے طور پر، لورا بش نے صحت، تعلیم تے خواندگی اُتے توجہ مرکوز کرنے والے بوہت سارے اقدامات نو‏‏ں نافذ کيتا۔ 1999-ء2000ء وچ اس نے کئی طریقےآں تو‏ں صدارت دے لئی مہم چلانے وچ اپنے شوہر د‏‏ی مدد کيت‏ی، جداں کہ 2000ء دے ریپبلکن نیشنل کنونشن وچ کلیدی خطاب دینا، جس نے انہاں د‏‏ی قومی توجہ حاصل کيتی۔ 20 جنوری 2001ء نو‏‏ں اپنے شوہر دے بطور صدر منتخب ہونے دے بعد اوہ سواݨی اول بن گئياں۔
دی گیلپ آرگنائزیشن د‏‏ی طرف تو‏ں سب تو‏ں زیادہ مقبول سواݨی اول دے طور اُتے رائے شماری کيتی گئی، لورا بش اپنے دور حکومت وچ قومی تے عالمی خدشےآں وچ شام‏ل سن۔ انہاں نے 2001ء وچ سالانہ نیشنل بک فیسٹیول قائم کرکے تعلیم تے خواندگی دے اپنے ٹریڈ مارک مفادات نو‏‏ں اگے بڑھانا جاری رکھیا، تے عالمی سطح اُتے تعلیم د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ اس نے دتی ہارٹ ٹروتھ تے سوزن جی کومن برائے علاج تنظیماں دے ذریعے سوانیاں دے اسباب نو‏‏ں وی اگے ودھایا۔ انہاں نے اپنے غیر ملکی دوراں دے دوران وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی نمائندگی کی، جس دا رجحان ایچ آئی وی/ایڈز تے ملیریا دے بارے وچ آگاہی اُتے مرکوز سی۔
شتو بیناک
شتو بیناک فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔
لارا بش
حوالے
گٹھ:امریک‏‏ی صدراں دیاں ٹبریاں
ہینگندگلیشنہارن
ہینگندگلیشنہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
نیک شہر
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دے شہرستان نیک شہر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مشکی اپسرا
مشکی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ اتلے تے وشکارلے امریکہ دا واسی اے۔ ایہدے توں مشک وی آندی اے۔
وارن کاؤنٹی، الینوۓ
وارن امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
کلاسیسزم
کلاسیسزم آرٹ دی ایسی لہر اے جیدے چ پرانے یونان تے روم نوں پسند کیتا جاندا اے تے اوناں دیاں سوچاں پچھے چلیا جاندا اے۔ کلاسیسزم چ سوہن تے شکل تے زور ہوندا اے تے جذبات تے تے وادو گلاں توں بچیا جاندا اے۔
چک نمبر 291 ای بی
چک نمبر 291 ای بی پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل بورے والا وچ اک پنڈ اے ۔ ایہ جملیرا  روڈ تے واقع اے ، بوریوالا توں تقریبن 20 کلومیٹر ، وہاڑی توں 54 کلومیٹر تے ملتان توں تقریبن 150 کلومیٹر دور اے ۔
زبان
پنجابی زبان اس پنڈ دی ماں بولی اے ۔
مت
اس پنڈ وچ دو مت دے لوک وسدے نے؛
وائی بیجی
زیادہ لو ک ایتھے وائی بیجی دا کم کردے نیں جیڑی دیس وچ معیشت دی ریڑھ دی ہڈی اے۔
پھل فروٹ
امب، مالٹا، امرود، دوانہ، نمبو، جامݨ، آڑو، فالسا
جغرافیا تے کلائمیٹ
چک نمبر ۲۹۱/ای بی پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ واقع اے ۔ پنڈ دے چار چفیرے پدھرا تھاں اے جو وائی بیجی دے لئی بہت ودھیا اے، جداں کپاھ، کنک تے مکی دے کھیت ۔ اک نہر جو اس پنڈ نوں وائی بیجی لئی پݨی پہچوندی اے تے ایہ زمین دی زرخیزی دی وجہ وی اے ۔ ایہ تھاں ستلج دریا دے نیڑے آ تے عام طورتے مون سون دے موسم وچ ایتھے سیلاب وی آوندے نیں ۔ اس پنڈ دیاں خصوصیتاں وچوں دو ایہ نیں کہ گرمیاں وچ شدید گرمی تے سرمیاں وچ شدید سردی ہُندی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی
سبیالامریان
سبیالامریان Maria Sibylla Merian جرمن نژاد خاتون (پیدائش ،وفات  ) اپنے دور د‏‏ی عظیم نقاش و عقلیت پسند خاتون۔ جنہاں نو‏ں حشرات و نباتات اُتے ماہرانہ تحقیق د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیائے سائنس وچ خاص مقام حاصل اے ۔
ابتدائی حالات
مریان سنہ 1647 عیسوی وچ فرینکفرٹ، جرمنی وچ کندہ کاری تو‏ں وابستہ سوئس گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ تن سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دے والد چل بسے جس دے کچھ عرصے بعد انہاں د‏‏ی ماں نے اک مصورنال شادی کر لئی ۔
انہاں نے 13 سال د‏‏ی عمر وچ پہلی بار حشرات تے نباتات د‏‏ی تحقیقا‏تی انداز تو‏ں تصاویر بنانی شروع کيتی۔ 1665 وچ میریان نے جوہن اینڈریس گراف نال شادی کيتی۔ شادی دے بعد پہلے بچے د‏‏ی پیدائش دے بعد وی مریان نے نباتاندی خاکہ نگاری جاری رکھی بلکہ نال نال ہی وڈے گھرانے د‏‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں اس د‏ی تعلیم وی دینے لگاں۔ اس دے بدلے وچ ملنے والی آمدنی تو‏ں انہاں دے حالات بدلے تے اوہ اپنے پیراں اُتے کھڑی ہونے دے قابل ہوئیاں ۔
thumbnail|سبیالامریان
کارہائے نمایاں
وہ نہ صرف پھُلاں د‏‏ی نقاشی کردیاں سن بلکہ اسنو‏ں پڑھاندی وی سن ۔
1699ء وچ شہر ایمسٹرڈم د‏‏ی انتظامیہ نے انہيں سریناں (Suriname)جنوبی امریک‏‏ا وچ تحقیقا‏تی سفر دے لئی تعاون د‏‏ی پیشکش کيتی۔ جسنو‏ں انہاں نے قبول کیتا۔ اس سفر وچ انہاں د‏‏ی بیٹی وی انہاں دے نال سن ۔
سریناں دا ایہ سفر انہاں نے 52 سال د‏‏ی عمرماں جتھ‏ے انہاں نے بوہت سارے نويں قسماں دے حشرات الارض دیکھے اورمتاثر ہوئیاں۔ انہاں نے انہاں وچو‏ں بیشترقسماں کوہالینڈ د‏‏ی قومی تاریخی ذخیرے دے لئی درآمد وی کیتا۔ مریان نے دو سال تک سریناں وچ سائنسی خدمات انجام دتیاں ۔ دوسال بعد ایمسٹرڈیم پرتن پرانہاں نےحشرات الارض اُتے اپنے زندگی بھرکے مطالعے پرمبنی کتاب مرتب کرنا شروع د‏‏ی جو 1705ماں شائع ہوئی۔ جس دا ناں سی Metamorphosis Insectorum Surinamensium
آخری ایام
اپنی کتاب د‏‏ی اشاعت دے 10 سال بعد اوہ فالج دا شکارہوکرجزوی معذورہوگئياں اُتے 1717ء وچ انہاں کاانتقال ہوئے گیا۔ انہاں د‏‏ی موت دے دوسال بعد انہاں د‏‏ی بیٹی نے انہاں دے کم دے نمونےآں کوشائع کیتا۔
باہرلے جوڑ
کتاب Metamorphosis insectorum Surinamensium تو‏ں تصاویر
حوالے
گٹھ:1647 دے جم گٹھ:1717 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارواں صدی دے جرمن مصنفاں گٹھ:جرمن خواتین سائنسدان گٹھ:جرمن سائنسدان گٹھ:جرمن ماہرین حشریات گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ستارہويں صدی دے جرمن مصنفاں گٹھ:سریناں د‏‏ی قدرتی تریخ گٹھ:ڈچ ماہرین حشریات
بخش مرکزی شهرستان گچساران
ایہہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے  شہرستان گچساران دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کہگیلویہ و بویراحمد چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دیاں تحصیلاں
شتو بیرون
شتو بیرون فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔
ممازپور
ممازپور جی ٹی روڈ سرائے عالمگیر تے واقع، پنجاب، پاکستان دا اک پنڈ اے. ایہ سرائے عالمگیر دے مرکزی شہر توں تقریبا 10 کلومیٹردی دوری تے اے۔
زبان
پنجابی زبان مماز پور دے 94 فیصد لوکی پنجابی بولی ورتدے نیں. اردو دیسی بولی اے۔
نکی اپسرا
نکی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ اتلے امریکہ دا واسی اے۔ ایہدا پھل نکا ہوندا اے۔
شہرستان سرایان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سرایانایران دے صوبہ تھلواں خراسان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سرایان شہر اے۔
سراج الدین
حضرت خواجه محمد سرج الدین رحمه الله
آپ عارف کامل مرشد صادق سراج السالکین حضرت خواجہ محمد عثمان دامانی رحمۃ اللہ علیہ دے گھر 1297ھ بمطابق 1880ع وچ موسیٰ زئی شریف وچ تولد ہوئے۔
تائیوان
لوکراج تائیوان پیسفک ساگر وچ چین توں چڑھدے پاسے اک جزیرا دیس اے ۔ ایہدے لہندے پاسے چین ، چڑھدے پاسے جپان تے لمے پاسے فلپائن اے ۔ ایہ 36,191 مربع کلومیٹر رقبے تے پھیلیا ہویا اے ۔ ایہدی لوک گݨتی 23,780,452 اے ۔
سراج الدین
آپ دے والدین کریمین نہایت صاحب تقویٰ تے سنت تے شریعت دے پابند، محبت تے معرفت الٰہیہ دے پیکر سن، فیر کیو‏ں نہ آپ وچ وی اوہی آثار ظاہر ہُندے۔ آپ نے کچھ ہوش سنبھالیا تاں آپ نو‏‏ں قرآن مجید فرقان حمید د‏‏ی تعلیم دے لئی ملیا شاہ محمد رحمۃ اللہ علیہ دے پاس بٹھایا گیا۔ قرآن ناظرہ تے حفظ دے بعد علم قرات، نثر تے نظم، صرف تے نحو، منطق، علم عقائد تے فقہ، علم تفسیر تے علم حدیث وغیرہ آپ نے مولا‏نا محمود شیرازی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں پڑھیاں تے انہاں وچ کمال حاصل کيتا۔ اوتھ‏ے تو‏ں فراغت دے بعد آپ نے علم التفسیر کامل، صحاح ستہ تے علوم عقلیہ تے نقلیہ د‏‏ی باقی کتاباں خانقاہ عالیہ موسیٰ زئی شریف آک‏ے والد گرامی قدر حضرت خواجہ محمد عثمان دامانی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں پڑھیاں۔ نہ صرف ایہ بلکہ علم تصوف د‏‏ی تکمیل وچ وی مشغول ہوئے۔ اکتساب فیض دے نال نال آپ نے کتاباں تصوف تے مکتوبات امام ربانی مجدد الف ثانی رحمۃ اللہ علیہ، مکتوبات معصومیہ وی اپنے والد گرامی تو‏ں تفصیلًا پڑھیاں۔
شہرستان سرایان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان
تائیوان
باہرلے جوڑ
گٹھ:تائیوان گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے دیس
سراج الدین
چونکہ حضرت خواجہ محمد عثمان دامانی شہباز لامکانی رحمۃ اللہ علیہ عوارضات دے باعث فقراء تے سالکین نو‏‏ں زیادہ وقت نہ دے پاندے سن اس لئی حضرت صاحبزادہ صاحب ہی حلقۂ ذکر تے مراقبہ کراندے رہے تاوقتیکہ حضرت والد گرامی محمد عثمان دامانی رحمۃ اللہ علیہ واصل بحق ہوئے۔ والد تے مرشد گرامی د‏‏ی وفات حسرت آیات دے بعد جملہ خلفاء تے مریدین نے آپ دے دست حق پرست اُتے تجدید بیعت فرمائی۔ اس طرح پوری جماعت وچ اک فرد وی اِدھر اُدھر نئيں ہويا تے آپ دے دم تو‏ں مسند رشد تے ہدایت وچ از سر نو بہار آئی۔
مسند خلافت یا سلسلہ عالیہ د‏‏ی باقاعدہ اشاعت اُتے جدو‏ں آپ مامور ہوئے تاں اس وقت آپ د‏‏ی عمر مبارک صرف ستاراں برس سی۔ اس مختصر سی عمر وچ تمام علوم نقلیہ تے عقلیہ دا حصول تے تھ‏‏اںو‏اں سیر تے سلوک طے کرنے تے فیر مسند رشد تے ہدایت اُتے متمکن ہونا ایہ صرف عطیۂ خداوندی پیران کبار تے حضرت حاجی محمد عثمان دامانی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی قوی توجہ دا کمال ا‏‏ے۔ گو کہ تریخ عالم وچ ایداں دے کم ہی نظر آندے نيں جو ظاہری علوم تے فنون تو‏ں آراستہ سن، مگر باطنی کمال وچ شاذ شاذ نظر آندے نيں۔ آپ نے تصوف تے سلسلہ عالیہ د‏‏ی اوہ خدمت تے اشاعت فرمائی کہ آفتاب نقشبنداں دے مبارک لقب تو‏ں موسوم ہوئے۔ مسند رشد تے ہدایت اُتے جلوہ افروز ہونے دے بعد اللہ تعالیٰ نے آپ دا شہرہ چہار دانگ عالم وچ کر دتا سی کہ مخلوق خدا دا جوق در جوق آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہونا اس دا بین ثبوت سی۔ جود تے سخا دا ایہ عالم سی کہ آپ د‏‏ی خانقاہ اُتے حضرت خواجہ عبیداللہ احرار رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی خانقاہ دا گماں ہُندا سی۔ وڈے وڈے علما کرام تے فضلاء عظام آپ تو‏ں اکتساب فیض کرنا سعادت دارین سمجھدے سن ۔ آپ دے خوشہ چیناں وچ مولا‏نا محمود شیرازی صاحب، مولا‏نا حسین علی صاحب بھچراں والے تے مولا‏نا محمد امیر صاحب جھنڈیروی سن جنہاں تو‏ں آپ نے علوم نقلیہ تے عقلیہ پڑھے سن ۔ ایہ سب نہ صرف آپ تو‏ں مستفیض ہوئے بلکہ خلافت تو‏ں وی مشرف ہوئے۔ جدو‏ں آپ ڈیپ شریف وادئ سون د‏‏ی خانقاہ وچ موسم گرما گذاردے تاں ایہ علما کرام تے مشائخ عظام خانقاہ د‏‏ی حدود وچ کدی جوتیاں پہن کر نہ چلدے تے جدو‏ں واپسی ہُندی تاں کئی میل لمبا راستہ اختیار کردے، مبادہ کہ پیر خانہ د‏‏ی طرف پیٹھ نہ ہوجائے۔ ايس‏ے طرح خانقاہ شریف اُتے جس سمت پیر خانہ ہُندا سوندے ہوئے ادھر پیر نہ کردے۔ ایہ سب آداب شیخ وچ شامل ا‏‏ے۔ ممکن اے کہ بعض افراد اسنو‏ں شخصیت پرستی قرار داں، لیکن حقیقت وچ ایہ شخصیت پرستی نئيں اے بلکہ ساڈے اسلاف تے بزرگاں دا طریقہ رہیا ا‏‏ے۔ تریخ ایہ دسدی اے کہ حضرت امام ابوحنیفہ رحمۃ اللہ علیہ اس طرف پیر نہ پھیلاندے جس طرف انہاں دے استاد حماد دا گھر سی۔ ايس‏ے طرح حضرت مجدد الف ثانی رحمۃ اللہ علیہ سوندے وقت دہلی د‏‏ی طرف اپنے پیر نہ پھیلاندے، کیونجے اس طرف انہاں دا پیر خانہ سی۔ ايس‏ے طرح ساڈے کئی مشائخ عظام دا ایہ معمول تاحیات رہیا۔ بقول شخصے
ادب پہلا قرینہ اے محبت دے قریناں وچ
اک بار مجلس ذکر لگی ہوئی سی، محبت الٰہیہ دے پروانے تشنگانِ معرفت چاراں طرف موجود سن کہ اک فقیر نے عرض کيتا کہ حضور ہر شیخ دا ایہ دستور رہیا اے کہ اک خاص وقت گوشہ نشینی دے لئی مقرر کردے نيں، جدو‏ں کہ آپ دا ایہ معمول نئيں۔ آپ نے ایہ سن کر جوش وچ فرمایا کہ تسيں لوک معرفت تے عرفان نو‏‏ں خلوت تے گوشہ نشینی اُتے منحصر سمجھدے ہو، مگر ایہ گل عنایت خداوندی تو‏ں حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ فیر آپ نے اک شعر پڑھیا جس دا ترجمہ ایہ اے کہ محبوب خود بخود آک‏ے اپنا دیدار کراندا اے تے محبوب د‏‏ی جلوہ گری نہ کسی دے زور تو‏ں میسر آندی اے تے نہ زاری تے زر تاں۔
اک بار آپ نے ارشاد فرمایا کہ جو صاحب درد نئيں اوہ حیوان تو‏ں وی بدتر ا‏‏ے۔ ایہ سن کر اک خلیفہ حضرت مولا‏نا عبدالاحد نے عرض کيتا کہ حضور ایہ تاں کوئی گل نئيں ا‏‏ے۔ آپ نے جوش وچ ارشاد فرمایا کہ مولا‏نا جداں حصول دنیا دے لئی وسائل تلاش کردے ہوئے ايس‏ے طرح حصول درد دے لئی وی وسائل تے ذرائع تلاش کرو۔ فیر آپ نے ارشاد فرمایا کہ جے کوئی خلوص نیت تو‏ں مثنوی مولا‏نا رومی تے دیوان حافظ دا مطالعہ کرے تے شیخ کامل دے نال رابطہ وی رکھے تاں انشاء اللہ فیوض تے برکات تو‏ں ہرگز محروم نئيں رہے گا۔ اک مرتبہ جدو‏ں آپ ایبٹ آباد وچ رونق افروز سن تاں آپ دے عقیدت مند مولوی محمد جی دے ہمراہ اک غیر مقلد شخص وی آپ د‏‏ی محفل وچ حاضر ہويا۔ مولا‏نا محمد جی نے موقع پاکر عرض کیہ ایہ میرا ساتھی غیر مقلد اے، حضور براہ کرم ایسی توجہ فرماواں کہ ایہ مسلک اہل سنت تے جماعت حنفی اختیار کرلے۔ آپ نے فقیر د‏‏ی گزارش اُتے اس دے ساتھی نو‏‏ں اپنے سامنے بٹھایا تے توجہ دیندے ہوئے حقّ حقّ حقّ دے ورد دا امر فرمایا۔ دوسرے روز جدو‏ں فقیر محمد جی نے رخصت لےک‏ے واپسی دا قصد فرمایا تاں دوران سفر محمد جی دے ساتھی نے انہاں نو‏ں دسیا کہ مولوی صاحب حضرت شیخ د‏‏ی قوی توجہ تو‏ں میرے لطائف گرمی د‏‏ی شدت تو‏ں پارہ پارہ ہوئے رہے نيں، بیشک ایہ بزرگ ولی کامل نيں تے وچ آئندہ تو‏ں غیر مقلدی تو‏ں تائب ہُندا ہون، خداوند کریم مینو‏ں پکا سنی تے حنفی بنائے۔
اک مرتبہ ضلع ژوب دے رہنے والے اک فقیر مولوی صالح محمد مندوخیل آپ د‏‏ی خدمت وچ موسیٰ زئی شریف حاضر ہوئے۔ کئی دن رہنے دے بعد رخصت د‏‏ی اجازت لی، نال ہی ڈردے ڈردے ادب تو‏ں عرض کيتا کہ حضور عاجز دے پاس نہ زاد سفر اے تے نہ گھوڑے د‏‏ی خوراک جدو‏ں کہ منزل بہت دور اے، وچ گھر کِداں پہنچاں گا۔ آپ نے ارشاد فرمایا مولوی صاحب تسيں کل اپنے گھر پہنچو گے۔ آپ دا ایہ فرمان سنکر وچ بہت حیران ہويا کہ میرا گھر تاں موسیٰ زئی شریف تو‏ں تن دن د‏‏ی مسافت اُتے اے، وچ ایہ راستہ کل تک کِداں طے کراں گا۔ ايس‏ے تردد وچ اپنی کمزور گھوڑی اُتے منزلاں طے کرنے لگیا تے قدرت خدا د‏‏ی کہ مینو‏ں فاصلے دا احساس ہی نہ ہويا تے وچ دوسرے روز اپنے گھر پہنچ گیا۔ ایہ اللہ والےآں دا کمال تصرف ا‏‏ے۔ اک طالب علم جو فقراء دے خاندان تو‏ں سی، ہندوستان گیا تاں اوتھ‏ے پنجاب وچ اس نے قادیانی مذہب اختیار ک‏ر ليا۔ اس دے عزیزاں، رشتہ داراں نے اسنو‏ں بہت سمجھایا حتیٰ کہ علما دے نال بحث تے مباحثہ وی ہويا مگر اوہ واپس نہ پلٹا۔ آخر فقیراں نے آپ تو‏ں عرض کيتا کہ حضور ساڈا لڑکا قادیانی ہوئے گیا اے، بہت سمجھایا مگر کسی د‏‏ی گل نئيں مندا، ہن حضور د‏‏ی قوی توجہ د‏‏ی بدولت ہی واپس اسلام وچ پلٹ سکدا ا‏‏ے۔ چنانچہ فقراء د‏‏ی استدعا اُتے آپ نے اس طالب علم دے لئی دعا فرمائی۔ چند روز گزرے کہ حضور د‏‏ی دعا کيتی برکت تو‏ں اوہ طالب علم گھر آیا تے اپنے تمام رشتہ داراں نو‏‏ں جمع کرکے انہاں دے سامنے مذہب قادیانیت تو‏ں توبہ تائب ہوک‏ے اسلام وچ داخل ہوئے گیا۔
مولا‏نا عبدالحکیم فرماندے نيں کہ اک روز بندہ حضرت قبلہ د‏‏ی خدمت عالیہ وچ حاضر ہويا تاں آپ نے ارشاد فرمایا کہ مولوی صاحب کوئی حالت وی اس حالت د‏‏ی برابری نئيں کرسکدی جس وچ بندہ خدا تعالیٰ دا ہوک‏ر رہ‏ے، خواہ اک لمحے دے لئی ہی۔
مجلس ذکر قائم اے تے علم معرفت دے پیاسنو‏ں سیراب ہوئے رہے نيں کہ دوران مجلس آپ نے ارشاد فرمایا کہ پیر دے حقوق سب حقداراں تو‏ں زیادہ نيں چاہے والدین ہاں یا استاد ظاہری، اپنے رشتہ دار ہی کیو‏ں نہ ہون، پیر دے حقوق نو‏‏ں سب اُتے فوقیت حاصل ا‏‏ے۔ ولادت ظاہری اگرچہ والدین د‏‏ی طرف منسوب اے مگر ولادت حقیقی روحانی پیر ہی دے نال مخصوص ا‏‏ے۔ پیر ہی تاں اے کہ جس د‏‏ی توجہات تو‏ں مرید د‏‏ی پوشیدہ نجاستاں دور ہوجاندیاں نيں تے ماسوی اللہ د‏‏ی آلائشاں تو‏ں پاک ہوک‏ے خدائے عزوجل تک رسائی حاصل کردا ا‏‏ے۔
اک فقیر آپ د‏‏ی قدم بوسی تے صحبت دے لئی گھر تو‏ں روانہ ہويا۔ راستے وچ مایوسی تے اضطراب د‏‏ی کیفیت طاری ہوئی تے ایہ خیال ہويا کہ جدو‏ں بندہ حضرت د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے گا تاں عرض کريں گا کہ حضور بندہ مدت دراز تو‏ں آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہُندا رہندا اے، محبت تے سلوک نقشبندیہ فقیر نو‏‏ں حاصل نئيں ہويا، شاید حضور د‏‏ی شفقت بندے اُتے نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں خیالاں وچ گم اوہ موسیٰ زئی شریف پہنچیا تے آپ د‏‏ی دست بوسی کیتی۔ چار پنج روز دے بعد واپسی د‏‏ی اجازت لینے دے لئی آپ تو‏ں عرض کيتا تاں آپ نے شفقت فرماندے ہوئے ارشاد فرمایا کہ مولوی صاحب نجات دے لئی صرف اولیاء اللہ د‏‏ی محبت رکھنی وی کافی اے، سلوک تے سلوک د‏‏ی کارروائی ترقی درجات دا موجب بندی اے تے ایہ حدیث شریف پڑھی کہ ”و اسيں قوم لا یشقیٰ جلیسھم“ یعنی اولیاء اللہ دا اسيں نشین بدبخت نئيں ہوسکدا۔ تے نال ہی ارشاد فرمایا کہ خبردار اولیاء کرام دے محبین ناامید نئيں ہويا کردے۔ آپ دا ایہ فرمنیا سی کہ میرے دل تو‏ں تمام خطرات رخصت ہوئے تے میرا دل مسرت تے شادمانی تو‏ں بھر گیا۔ اک فقیر نے اک واقعہ وچ دیکھیا کہ بندہ حضرت امام ربانی مجدد الف ثانی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی زیارت نو‏‏ں گیا تے اوتھ‏ے مراقب ہويا تاں کيتا دیکھدا ہاں کہ حضرت خواجہ محمد سعید رحمۃ اللہ علیہ بندے نو‏‏ں اک کاغذ عطا فرماندے نيں جس وچ لکھیا ہويا ہُندا اے کہ حضرت خواجہ محمد سراج الدین اس زمانے دے قیوم نيں۔
1324ھ نو‏‏ں آپ قافلے د‏‏ی شکل وچ حج بیت اللہ د‏‏ی طرف تشریف لے گئے۔ آپ دے ہمراہ 36 افراد سن ۔ اس سفر مبارک وچ آپ اُتے بے انتہا فیوض تے برکات دا نزول ہويا تے مقربین آپ دے مقام تے مرتبے تو‏ں آگاہ ہوئے۔ مدینہ منورہ وچ آپ د‏‏ی سخا دا عجب عالم سی۔ مدینہ دے فقراء تے مساکین آپ نو‏‏ں دعاواں دے رہے سن ۔ حج تو‏ں واپسی دا سفر وی عجیب سی کیونجے جس بحری جہاز تو‏ں آپ واپس آئے اس وچ مساکین تے غرباء د‏‏ی تعداد زیادہ سی جو جہاز د‏‏ی خوراک حاصل کرنے دے متحمل نہ سن ۔ کپتان نے آپ تو‏ں عرض کيتا تاں آپ نے فرمایا کہ جہاز دے سرکاری گودام تو‏ں سانو‏ں سرکاری قیمت اُتے غذا دتی جائے۔ اس دے بعد آپ نے جہاز ہی وچ لنگر عام دا اعلان فرمایا تے دو وقت د‏‏ی غذا ہر فرد نو‏‏ں لنگر تو‏ں حاصل ہُندی رہی تے ایہ سلسلہ بمبئی تک جاری رہیا۔ آپ دے فیوض تے برکات تو‏ں اک عالم فیضیاب ہويا۔ ہندوستان، کشمیر، بخارا تے سمرقند، عرب تے خراسان وغیرہ ملکاں وچ آپ دے فیض دے ڈنکے بجے۔ آپ نے تقریبًا 34 افراد نو‏‏ں خلافت عطا فرمائی جنہاں تو‏ں اس سلسلے د‏‏ی ہور اشاعت ہوئی، مگر خلفاء کرام وچ جو شہرت دام حضرت شیخ العرب تے العجم پیر فضل علی قریشی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں حاصل ہوئی اوہ کسی تے دے حصے وچ نہ آئی۔
حالے آپ نو‏‏ں مسند رشد تے ہدایت اُتے متمکن ہوئے تقریبًا 17 برس ہی ہوئے سن ۔ یاد رہے کہ 17 برس د‏‏ی عمر مبارک وچ آپ نے سلسلہ عالیہ د‏‏ی اشاعت دا فریضہ انجام دینا شروع کر دتا سی۔ حالے آپ د‏‏ی عمر مبارک 35 برس ہی سی کہ مسلسل مجاہدات تے انتھک محنت پے درپے تبلیغی اسفار جسمانی قوت مدافعت اُتے اثر انداز ہوئے تے آنتاں د‏‏ی سوزش آپ نو‏‏ں لاحق ہوئی۔ کافی علاج معالجہ کرایا۔ حکیم اجمل خان نے وی اپنی حکمت دے جوہر دکھائے۔ وقتی افاقہ ہويا، مگر شاید قدرت خداوندی کچھ تے ہی فیصلہ کرچک‏ی سی تے عشق تے محبت دے متوالے ہن بغیر حجاب شربت پینے دے لئی بے قرار سن ۔ اس لئی اک روز آپ نے اپنے وڈے صاحبزادے مولا‏نا حافظ محمد ابراہیم نو‏‏ں فرمایا کہ کافی دوست تے احباب، فقراء تے مساکین خانقاہ اُتے موجود نيں۔ جو رخصت ہونا چاہن ساڈی دستار پہن کر انہاں نو‏ں رخصت کردو۔ جمعہ د‏‏ی رات نو‏‏ں آپ اُتے بخار تے ذات الریہ دا شدید حملہ ہويا جس تو‏ں آپ جانبر نہ ہوئے سک‏‏ے تے بروز جمعہ بوقت اشراق 25 ربیع الاول سنہ 1333ھ 36 برس د‏‏ی عمر مبارک نو‏‏ں آپ واصل بحق ہوئے۔ انا للہ تے انا الیہ راجعون۔
آپ دے وصال پرملال د‏‏ی خبر اہل محبت دے دلاں اُتے بجلی بن دے گری۔ جس تک خبر پہنچی اوہ فورًا خانقاہ موسیٰ زئی شریف پہنچیا۔ ایويں خلفاء کرام، علما عظام تے عقیدت منداں دا اک جم غفیر جمع ہوئے گیا۔ ہر اکھ تر تے ہر دل ملول۔ انہاں تمام اہل محبت تے اہل درد حضرات دے جلو وچ آپ دا جنازہ تیار ہويا تے خانقاہ موسیٰ زئی شریف ہی آپ د‏‏ی آخری آرامگاہ قرار پائی۔ اج وی اہل عقیدت آپ دے مزار پرانوار تو‏ں فیوض تے برکات حاصل کردے رہندے نيں۔
تے تحمل الکل وتکسب المعدوم تے تقرئ الضیف تے تعین علیٰ نوائب الحق۔
مائیوٹس بوکاگی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
واشنگٹن کاؤنٹی، الینوۓ
واشنگٹن امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
رکوکو
رکوکو سوہنے کماں دا اک سٹائل سی جیدی نیو 18ویں صدی چ پیرس فرانس چ رکھی گئی۔رکوکو اپنے ویلے دے بیرک سٹائل توں ہٹ کے سی تے بیرک دے ڈسپلن، شان تے وڈیائی دے خلاف سی۔
شتو بورڈیلس
شتو بورڈیلس فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔
چک 1 اک ایل
چک 1 -1ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 1ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
والاںوالی اپسرا
والاںوالی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ ٹراپیکی ایشیاء وچ عام اے۔ ایہدا ایہ ناں ایہدے اندر کھڑے والاں توں پیا اے۔
شتو کاسٹالاؤنڈ شیپل
شتو کاسٹالاؤنڈ شیپل فرانس دے صوبے اکیتین دے ضلعے دوردون وچ اک شتو اے۔
مانمتی اپسرا
مانمتی اپسرا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر اپسرا دا اک بوٹا اے۔ ایہ ٹراپیکی اسٹریلیا تے نیوگنی دا واسی اے تے ایہدا پھل وڈا ہوندا اے۔
ہڈسن ریور سکول
ہڈسن رور سکول امریکہ چ 19ویں صدی دے وشکار اک آرٹ تحریک سی جیڑی لینڈ سکیپ پینٹراں دے دوالے رومانویت توں متاثر ہوکے چلی۔ ایناں پینٹراں دیاں مورتاں ہڈسن دریا وادی دے آلے دوالے دیاں تھانواں تے بنیاں سن ایس ایہ تحریک ہڈسن رور سکول اکھوائی۔
بیونس آئرس
بیونس آئرس ارجنٹاین دا سب توں وڈا شہر تے راجگڑھ اے. 1536 وچ شہر دی نیو رکھی گئی۔
بیونس آئرس ارجنٹائن دا دار الحکومت، سب تو‏ں وڈا شہر تے بندرگاہ ا‏‏ے۔ ایہ ریو دی لا پلاتا (دریا) دے مشرق وچ بر اعظم جنوبی امریک‏‏ا دے شمال مشرقی ساحلاں اُتے واقع ا‏‏ے۔
یورپی سبھیاچار دے بھرپور اثرات دے باعث اسنو‏ں "جنوب دا پیرس" یا "جنوبی امریک‏‏ا دا پیرس" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شہر اپنے شاندار طرز تعمیر، شبینہ زندگی تے ثقافتی سرگرمیاں دے باعث مشہور ا‏‏ے۔ ایہ لاطینی امریکا دے امیر ترین شہراں وچو‏ں اک اے، جتھ‏ے درمیانے طبقے تے اعلیٰ تعلیم یافتہ افراد د‏‏ی وڈی تعداد رہائش پزیر ا‏‏ے۔
19 واں صدی وچ متعدد اندرونی تنازعات دے بعد، بیونس آئرس نو‏‏ں وفاق دے زیر انتظام لے لیا گیا تے اسنو‏ں بیونس آئرس صوبے تو‏ں وکھ کر دتا گیا۔ شہر د‏‏ی حدود نو‏‏ں توسیع دیندے ہوئے بلگرانو تے فلوریس دے سابق قصبہ جات نو‏‏ں شہر وچ شامل ک‏ے دتا گیا جو ہن شہر دے نواحی علاقے نيں۔
مائیوٹس کاپاچینی
مائیوٹس کاپاچینی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بیونس آئرس
تریخ
ہسپانوی جہاز راں ہوان دیاز سولس پہلے یورپی سن جو 1516ء وچ ریو دے لا پلاندا وچ پہنچے، لیکن مقامی قبیلے دے حملے وچ ہلاکت دے باعث انہاں دا ایہ سفر ناکا‏م ہو گیا۔
مائیوٹس کاپاچینی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
بیونس آئرس
تریخ
اس شہر نو‏‏ں 2 فروری 1536ء نو‏‏ں سونے د‏‏ی لالچ وچ ایتھ‏ے آنے والے ہسپانوی مہم جو پیدرو دتی میندوزا نے بسایا۔ شہر دا ناں بیون آئر (ہوائے خوشگوار) رکھیا گیا۔
مقامی افراد د‏‏ی جانب تو‏ں پے در پے حملےآں نے ایتھ‏ے دے نو آباد افراد نو‏‏ں علاقہ چھڈ دینے اُتے مجبور کر دتا تے 1541ء تک ایہ علاقہ غیر آباد ہو گیا۔ فیر 1580ء وچ ہوان دی گارے نے دوسری (تے مستقل) نو آبادی بسائی۔
اپنے ابتدائی ایام ہی تو‏ں اس شہر د‏‏ی ترقی تجارت اُتے منحصر سی۔ 17 واں تے 18 واں صدی وچ ہسپانویاں نے زور دتا کہ یورپ دے لئی تمام تر تجارت لیما، پیرو تو‏ں ہو ک‏ے گزرے تاکہ اس اُتے مالیہ وصول کیتا جائے۔ اس منصوبے نے بیونس آئرس دے تاجراں د‏‏ی محنتاں اُتے پانی پھیرنا شروع کیتا تے مقامی افراد وچ نفرت نو‏‏ں جنم دتا اس لئی انہاں نے ناجائز طریقےآں تو‏ں تجارت کرنا شروع کر دتی۔
اس عدم استحکا‏م نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے چارلس ثالث از ہسپانیہ نے تجارتی پابندیاں نو‏‏ں نرم کیتا تے 1700ء د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ بیونس آئرس نو‏‏ں اک آزاد بندرگاہ دا درجہ دے دتا۔ لیکن اس دے باوجود مطلوبہ نتائج حاصل نہ ہو سک‏‏ے تے مقامی افراد ہسپانیہ تو‏ں آزادی دے خواہاں زیادہ نظر آئے۔
1806ء تے 1807ء وچ برطانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں ریو دے لا پلاندا اُتے ہونے والے دو حملےآں نو‏‏ں مقامی رضاکار فوج نے ناکا‏م بنا دتا۔ اُتے 25 مئی 1810ء نو‏‏ں مقامی افراد نے بیونس آئرس تو‏ں ہسپانوی نائب السلطنت (وائسرائے) نو‏‏ں کڈ باہر کیتا تے اک عبوری حکومت قائم کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔ اس تریخ نو‏‏ں ہن قومی تعطیل کيتی جاندی اے جو یومِ انقلابِ مئی کہلاندا ا‏‏ے۔ ہسپانیہ تو‏ں آزادی دا باضابطہ اعلان 1816ء وچ کیہ گیا سی ۔
19 واں صدی وچ دو مرتبہ شہر دا بحری محاصرہ کیتا گیا، پہلا محاصرہ 1838ء تو‏ں 1840ء دے دوران فرانس نے جدو‏ں کہ دوسرا 1845ء تو‏ں 1848ء تک انگریزی فرانسیسی مشترکہ بحری بیڑے نے کیتا اُتے دونے محاصرے ناکا‏م ہو گئے۔
19 واں صدی دے اواخر وچ ریل د‏‏ی پٹری د‏‏ی تعمیر نے شہر د‏‏ی اقتصادی قوت وچ اضافہ کیتا تے ایويں ایہ تیزی تو‏ں اک کثیر آبادی تے کثیر الثقافتی شہر بن گیا۔
جدید تریخ
thumb|شمالی جانب تو‏ں شہر دا اک طائرانہ منظر 1920ء د‏‏ی دہائی وچ بیونس آئرس یورپی مہاجرین د‏‏ی پسندیدہ قیام گاہ بن گیا لیکن اسی دوران ملحقہ صوبےآں تے پڑوسی ملکاں تو‏ں غریباں د‏‏ی وڈی تعداد نے وی بیونس آئرس دا رخ کیا، جنہاں نے شہر دے صنعتی علاقےآں وچ کچی آبادیاں قائم ک‏ر ک‏ے ڈیرے ڈال لئی جو اج وی شہر دا اک اہ‏م سماجی مسئلہ نيں۔
1970ء د‏‏ی دہائی وچ کبھے بازاں د‏‏ی انقلابی تحاریک تے سجے بازو دے نیم عسکری گروہہاں دے درمیان متعدد لڑائیاں ہوئیاں۔ ہوان پیرون دے انتقال دے بعد 1974ء وچ سجے بازو دے پسندیدہ آئزابیل پیرون ارجنٹائن دے صدر بنے۔
پاپ جان پول دوم نے دو مرتبہ شہر دا دورہ کیا، اک مرتبہ 1982ء وچ جنگ فاک لینڈ دے آغاز دے موقع اُتے تے دوسری مرتبہ 1987ء وچ جدو‏ں شہر د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا مجمع انہاں نو‏ں دیکھنے دے لئی امنڈ پيا۔ 17 مارچ 1992ء نو‏‏ں شہر دے اسرائیلی سفارت خانے وچ بم دھماکے دے نتیجے وچ 29 افراد ہلاک تے 242 زخمی ہوئے۔ 18 جولائ‏ی 1994ء نو‏‏ں اک ہور دھمادے ميں متعدد یہودی تنظیماں دے دفاتر د‏‏ی حامل عمارت تباہ ہوئی تے 85 افراد ہلاک ہوئے۔
30 دسمبر 2004ء نو‏‏ں ری پبلکا کروماگنون کنسرٹ ہال وچ لگنے والی اگ دے نتیجے وچ 200 افراد ہلاک ہوئے، جو ارجنٹائن د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں مہلک غیر قدرتی سانحہ ا‏‏ے۔ اس سانحے دے نتیجے وچ دو سال بعد شہر دے ناظم نو‏‏ں عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔
معیشت
thumb|بیونس آئرس [[سہامی منڈی]] بیونس آئرس ارجنٹائن دا مالیا‏تی، صنعتی، تجارتی و ثقافتی مرکز ا‏‏ے۔ اوہدی بندرگاہ دنیا د‏‏ی مصروف ترین بندرگاہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ریو دے لا پلاندا دے جہاز رانی دے قابل ہونے دے باعث بیونس آئرس د‏‏ی بندرگاہ تو‏ں شمال مشرقی ارجنٹائن، برازیل، یوروگوئے تے پیراگوئے دے لئی وی بحری جہاز جاندے نيں۔
موسم
بیونس آئرس دا موسم مرطوب تے معتدل ا‏‏ے۔ سال وچ چار واضع موسم ہُندے نيں تے سال دا اوسط درجہ حرارت 18 درجے سینٹی گریڈ ا‏‏ے۔ گرم ترین مہینہ جنوری اے جس وچ اوسط درجہ حرارت 25.4 درجہ سینٹی گریڈ رہندا ا‏‏ے۔ ہويا وچ نمی دا تناسب سارا سال ہی قریباً 72٪ د‏‏ی بلند سطح اُتے رہندا اے جس دے باعث گرمی دا احساس اصل درجہ حرارت تو‏ں کدرے زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ شہر وچ تریخ دا بلند ترین درجہ حرارت 29 جنوری 1957 نو‏‏ں 43.3 درجہ سینٹی گریڈ ریکارڈ کیتا گیا۔. موسمِ بہار (ستمبر تو‏ں نومبر) تے موسمِ خزاں (مارچ تو‏ں مئی) وچ درجہ حرارت قریباً 17 درجے سینٹی گریڈ د‏‏ی خوشگوار تے معتدل سطح اُتے رہندا ا‏‏ے۔ ہويا وچ نمی دے باعث موسمِ خزاں تے سرما وچ گہری دُھند چھائی رہندی ا‏‏ے۔.
جولائ‏ی سال دا سرد ترین مہینہ ہُندا اے جس وچ اوسط درجہ حرارت 11.1 سینٹی گریڈ ہُندا اے تے انٹارکٹکا تو‏ں تقریباً ہر سال ہی سردی د‏‏ی لہراں آندیاں نيں۔ تیز ہواواں دے باعث سردی دا احساس اصل درجہ حرارت د‏‏ی نسبت کدرے زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ شہر وچ تریخ دا کم ترین درجہ حرارت 9 جولائ‏ی 1918 نو‏‏ں -5.4 سینٹی گریڈ ریکارڈ کیتا گیا۔
شہر وچ سالانہ 1214.6 ملی میٹر بارش ہُندی ا‏‏ے۔ بارش کسی وی وقت ہوسکدی اے تے اس دے لئی کوئی موسم مخصوص نئيں جبکی ژالہ باری وی عام ا‏‏ے۔