cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
منو بھائی
موت تے میراث
پاکستانی انگریزی بولی دے اک وڈے اخبار نے اوہناں د‏‏ی وفات توں بعد تبصرہ کيت‏‏ا ، "اک ڈراما نگار تے شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کم دے علاوہ اوہناں نے اک آزاد میڈیا د‏‏ی ضرورت اُتے وی زور دتا۔ اوہناں نے کہیا کہ سچی صحافت دے ذریعہ دہشت گردی ، غربت تے معاشرتی انحطاط دا خاتمہ کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ "ان دا پختہ یقین سی کہ وقت دے نال نال ، پاکستان وچ صحافت معاشرے وچ پختہ تے تعمیری کردار ادا کرے گی۔"
اک تجربا کار پاکستانی صحافی آئی رحمان نے منو بھائی د‏‏ی تعظیم دے لئی 2013 دے اک پروگرام وچ اوہناں دے بارے وچ تبصرہ کيت‏‏ا ، "منو بھائی نے ہمیشہ اس مقصد نو‏‏ں لکھیا ، عوام وچ شعور پیدا کرنا تے اوہناں وچ بدترین حالات وچ وی امید پیدا کرنا۔"
وفات
منو بھائی طویل علالت دے بعد 19 جنوری 2018ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ لہور وچ انتقال کر گئے۔ نماز جنازہ اِسی روز ریواز گارڈن وچ بوقت عصر اداء کيتی گئی۔
ہور دیکھو
پرائڈ آف پرفارمنس لیݨ والیاں دی لسٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:کالم لکھاری گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک
نورمین تے قرون وسطی دا لندن
200px|right|thumb|لندن دا نقشہ [[1300ء]] thumb|150px|[[ویسٹ منسٹر ایبے]] thumb|150px|[[1471ء وچ لندن دے خاندان لنکاسٹر دے محاصرے اُتے خاندان یورک دا حملہ]] ہسٹنگز د‏‏ی جنگ جیتنے دے بعد ولیم، ڈیوک نارمنڈی د‏‏ی انگلستان دے بادشاہ دے طور اُتے 1066ء نو‏‏ں کرسمس دے دن نويں مکمل ہونے والے ویسٹ منسٹر ایبے وچ تاج پوشی ہوئی۔ ولیم فاتح نے ٹاور آف لندن تعمیر کروایا۔ ایہ انگلستان وچ بوہت سارے نورمن قلعےآں وچو‏ں پہلا جو شہر دے جنوب مشرقی کونے وچ مقامی باشندےآں اُتے رعب ڈالنے دے لئی پتھراں تو‏ں دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔ 1097ء وچ ولیم دوم ویسٹ منسٹر ہال د‏‏ی عمارت دا آغاز کيتا جو ویسٹ منسٹر ایبے دے نیڑے ايس‏ے دا اسيں ناں سی۔ ایہی ہال اک نويں محل ویسٹ منسٹر پیلس د‏‏ی بنیاد بنیا۔
بارہويں صدی وچ مرکزی حکومت دے ادارے جس وچ ہن تک شاہی انگریزی عدالت وی شامل سی ملک بھر وچ گھمدے رہندے سن ۔ لیکن حجم تے تضلیل و تدلیس ودھنے تو‏ں ایہ اک جگہ اُتے مستحکم ہوئے گئے۔ زیادہ تر مقاصد دے لئی ویسٹ منسٹر دا انتخاب کيتا گیا، حالانکہ شاہی خزانے ونچسٹر تو‏ں منتقل ہونے دے بعد ٹاور وچ قائم ہويا۔ ویسٹ منسٹر شہر سرکاری لحاظ تو‏ں اک حقیقی راجگڑھ د‏‏ی شکل اختار کر گیا۔ اس دا ہمسایہ لندن شہر انگلستان دا سب تو‏ں وڈا شہر تے مرکزی تجارتی مرکز رہیا تے اس د‏ی اپنی منفرد انتظامیہ، کارپوریشن آف لندن دے تحت ترقی ہوئی۔ 1100ء وچ اس د‏ی آبادی 18،000 دے نیڑے سی، 1300ء تک ایہ ودھ ک‏ے 100،000 ہوئے چک‏ی سی۔ چودہويں صدی دے وسط وچ لندن وچ سیاہ موت د‏‏ی شکل وچ تباہی مچ گئی جس تو‏ں لندن نے اپنی آبادی دا اک تہائی حصہ گنوا دتا۔ 1381ء وچ کساناں دے بغاوت دا محور لندن سی۔
1290ء وچ ایڈورڈ اول تو‏ں انہاں دے ملک بدر کرنے تو‏ں پہلے لندن انگلستان د‏‏ی یہودی آبادی دا اک مرکز سی۔ یہودیاں دے خلاف تشدد دا آغاز 1190ء وچ ہويا، جدو‏ں ایہ افواہ پھیلائی گئی کہ نويں بادشاہ نے انہاں دے قتل عام دا حکم دتا سی کیونجے انہاں نے اس دے تاجپوشی اُتے خود نو‏‏ں پیش کيتا سی۔ بارونس د‏‏ی دوسری جنگ دے دوران وچ 1264ء وچ سائمن ڈی مونٹفورٹ دے باغیاں نے قرضےآں دا ریکارڈ ضبط کرنے د‏‏ی کوشش دے دوران وچ 500 یہودیاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔
قرون وسطی دا لندن تنگ تے گھمدی گلیاں تو‏ں بنا سی تے زیادہ تر عمارتاں لکڑی تے تنکے جداں آتش گیر مادے تو‏ں بنی سن، جس نے اگ نو‏‏ں مستقل خطرہ بنا دتا، جدو‏ں کہ شہراں وچ صفائی ستھرائی دا معیار بہت معمولی سی۔
حوالے
گٹھ:لندن گٹھ:لندن دی تریخ بلحاظ دور گٹھ:قرون وسطی دا لندن
مجسٹریٹ
جوڈیشل مجسٹریٹ
ہائی کورٹ نال مشاورت توں بعد ریاستی حکومت ہر ضلعے وچ فرسٹ کلاس تے سیکنڈ کلاس دے جوڈیشل مجسٹریٹ د‏‏یاں عدالتاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں مطلع کرسکدی ا‏‏ے ۔ جوڈیشل مجسٹریٹ چیف جوڈیشل مجسٹریٹ دے ماتحت اے تے سیشن جج دے زیر انتظام ا‏‏ے ۔ فرسٹ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ 3 سال قید د‏‏ی سزا یا اک ہزار روپے تک جرمانے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے ۔ 5000 یا دونے ۔ سیکنڈ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ نچلی سطح د‏‏ی عدالت دے طور تے جانیا جاندا اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ اک سال د‏‏ی سزا یا اک ہزار روپے تک جرمانے د‏‏ی سزا وی دے سکدا ا‏‏ے ۔ 5000 یا دونے ۔
چیف جوڈیشل مجسٹریٹ
اک فرسٹ کلاس جوڈیشل مجسٹریٹ ہر ضلع وچ ہائی کورٹ دے ذریعے چیف جوڈیشل مجسٹریٹ مقرر ہُندا ا‏‏ے ۔ چیف جوڈیشیئل مجسٹریٹ سیشن جج دے ماتحت نيں ۔ ایہناں نو‏‏ں ایہ حق اے کہ اوہ کوئی جرمانا یا قید د‏‏ی سزا عائد کرسکن ، ست سال تو‏ں زیادہ نئيں ۔
میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ
دس لکھ تو‏ں زیادہ آبادی والے شہراں نو‏‏ں میٹروپولیٹن علاقا سمجھیا جاندا اے تے ایداں دے علاقےآں دے لئی مقرر کردہ مجسٹریٹ نو‏‏ں میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ سیشن جج نو‏‏ں رپورٹ کردا اے تے چیف میٹرو پولیٹن مجسٹریٹ دے ماتحت ا‏‏ے ۔
ایگزیکٹو مجسٹریٹ
ریاستی حکومت دی صوابدید دے مطابق اک ضلع وچ ایگزیکٹو مجسٹریٹ مقرر کیتے جاندے نيں ۔ ایہناں ایگزیکٹو مجسٹریٹاں وچو‏ں اک نو‏‏ں ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ تے اک نو‏‏ں ایڈیشنل ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ مقرر کيتا جاندا ا‏‏ے ۔
گٹھ:قنون گٹھ:سرکاری عہدے گٹھ:عہدے
فاریہ بخاری
فاریہ بخاری اک پاکستانی اداکارہ اتے ماڈل اے، جس نے 2016 وچ پاکستانی فلم 'عشقَ پازیٹو' نال اپنے فلمی کیریئر کیتی سی، جس نوں بخاری دی بھین نور بخاری نے ڈاریکٹ کیتا سی۔  پھر اوہ پی۔ٹی۔وی۔ ہوم دے سوپ ڈرامہ یاد تیری آنے لگی وچ دکھائی دتی۔  اپنے اداکاری دے کیریئر نوں شروع کرن توں پہلاں، اس نے اکاؤنٹینسی وچ اپنی پڑھائی کیتی، جدوں کہ اوہ پھول، جو دار گیا ہوئی مار گوا گیا اتے زمانہ ورگے فلماں وچ اک چائیلڈ سٹار دے روپ وچ دکھائی دے رہی سی، نینگر اتے نیشنل انعاماں نوں اک چائیلڈ سٹار دے روپ وچ جتیا۔ فاریہ فلم سٹار ثنا نواز دی چچیری بھین اے اتے فلحال دسمبر 2016 وچ فلماں لئی اپنی دوجی فلم شروع کرن دی تیاری وچ اے۔
ٹی۔وی۔
2016–2017: یاد تیری آنے لگی (پی۔ٹی۔وی۔ ہوم)
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں
سرکش سندھی
حالات زندگی
سرکش سندھی 1 اکتوبر 1940ء نو‏‏ں ضلع دادو د‏‏ی تحصیل میہڑ دے پنڈ پلیپوتہ وچ پیدا ہوئے۔ اس نے پرائیمری تعلیم اپنے آبائی پنڈ وچ حاصل کيتی۔ بعد وچ انہاں دا کنبہ اپنے آبائی پنڈ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ضلع شکارپور دے شہر ڈھکن دے پنڈ جلالپور وچ رہائش اختیار کيتی۔ اس دے بعد اس دا خاندان ضلع لاڑکانہ دے شہر رتو ڈیرو وچ آباد ہويا۔ رتودیرو دے بعد اوہ لاڑکانہ شہر وچ سکونت پزیر ہو گئے۔ پہلے پرائیمری استاد بنے فیر ہائی اسکول وچ استاد بنے تے رٹائر ہوئے۔
ادبی خدمات
سرکش سندھی د‏‏ی 9 کتاباں شایع ہوئیاں۔ جس وچ درد دل، امن آب حیات، پیار ٕ آزادی، سندھو گائے سی، سمنڈ چھولیاں، ٹہکھ تے زندگی جی گونج اہ‏م نيں۔
وفات
سرکش سندھی کینسر دے موذی مرض وچ مبتلا ہوئے تے 5 مارچ2012ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:سندھی شاعری گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی شاعر
انسپکٹر جنرل
انسپکٹر جنرل (Inspector general) فوج تے سِول سروس وچ اک عہدا اے ۔ معنوی لحاظ نال ایہدا مطلب تفتیشی اہلکار اے ۔ انسپکٹر جنرل دا عہدا کئیاں مُلکاں وچ رائج اے ۔ جیہناں وچ پاکستان ، بنگلا دیش ، بھارت ، برطانیا ، کینیڈا ، امریکا ، ترکی ، رومانیا ، جرمنی ، فرانس ، پولینڈ ، ناروے ، سویڈن تے کولمبیا شامل نیں ۔
پاکستان وچ انسپکٹر جنرل دے عہدے
پاکستان وچ فوج تے سِول سروس دوناں وچ انسپکٹر جنرل دا عہدا رائج اے ۔ پاکستان وچ پاکستان فرنٹیئر کور تے پنجاب پولیس سمیت ساریاں صوبائی پولیس سروساں دا سربراہ انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔
انسپکٹر جنرل پولیس
پاکستان وچ ہر صوبے تے وفاقی علاقے دے پولیس دے محکمے دا سربراہ افسر انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔
انسپکٹر جنرل جیل خانہ جات
پاکستان دے ہر صوبے وچ جیل خانہ جات دا محکما قائم اے جیہدا سربراہ افسر انسپکٹر جنرل اے ۔
انسپکٹر جنرل فرینٹئر کور
پاکستان دی پیراملٹری فورس پاکستان فرنٹیئر کور دا سربراہ انسپکٹر جنرل ہُندا اے ۔
پاک آرمی وچ انسپیکٹر جنرل دے عہدے
پاک آرمی وچ انسپکٹر جنرل دے چار عہدے رائج نیں :
گٹھ:عہدے گٹھ:سرکاری عہدے گٹھ:پاک فوج
ریلوے سگنل
سگنلز دا اطلاق تے پوزیشننگ
thumb| جاپانی سگنل 10 اُتے اضافی لائٹس ظاہر کردیاں نيں کہ اگلے جنکشن اُتے کھبے راستے دے لئی پوائنٹس سیٹ کيتے گئے نيں۔ اصل وچ ، سگنلز سادہ سٹاپ یا اگے ودھنے دے اشارے دکھاندے نيں۔ جويں جويں ٹریفک د‏‏ی کثافت وچ وادھا ہويا، ایہ بہت محدود ثابت ہويا تے اصلاحات شام‏ل کيتیاں گئیاں۔ ایسی ہی اک اصلاح سگنلز نو‏‏ں روکنے دے نقطہ نظر اُتے دور دراز دے سگنلز دا وادھا سی۔ دور دے سگنل نے ڈرائیور نو‏‏ں وارننگ دتی کہ اوہ اک ایداں دے سگنل دے نیڑے پہنچ رہے نيں جس دے لئی رکنے د‏‏ی لوڑ پڑ سکدی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں رفتار وچ مجموعی طور اُتے وادھا ہويا، کیونجے ٹرین ڈرائیوراں نو‏‏ں ہن سٹاپ سگنل دے دیکھݨ دے فاصلے دے اندر رفتار تو‏ں گڈی نئيں چلانی پڑدی۔ٹائم ٹیبل تے ٹرین آرڈر آپریشن دے تحت، سگنلز براہ راست ٹرین دے عملے نو‏‏ں احکامات نئيں پہنچاندے سن ۔ اس دے بجائے، انہاں نے عملے نو‏‏ں آرڈر لینے د‏‏ی ہدایت کی، ممکنہ طور اُتے جے آرڈر اس د‏ی تصدیق کردا اے تاں ایسا کرنا چھڈ دتیاں
سگنلز درج تھلے تو‏ں اک یا ودھ د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی استعمال کيتے جاندے نيں:
ابتدائی سگنل سسٹم
thumb| کچھ سگنلز وڈی مقدار وچ معلومات پہنچیا سکدے نيں۔ ایہ جرمن سگنل دسدے نيں کہ ٹرین نو‏‏ں اگے ودھنا چاہیے (سبز روشنی)، اس سگنل تو‏ں اگے د‏‏ی رفتار د‏‏ی حد 60 کلومیٹر فی گھنٹہ اے (سب تو‏ں اُتے د‏‏ی پیلی روشنی + ٹاپ نمبر پلیٹ)، رفتار د‏‏ی حد نو‏‏ں کم ک‏ر ک‏ے 30 کر دتا جائے گا۔ کلومیٹر فی گھنٹہ اگے (پیلے رنگ دے روشن اشارے)، تے - اس مخصوص اسٹیشن اُتے - کہ ٹرین اک سٹب ٹریک وچ داخل ہو رہی اے تے اس دے مطابق اسنو‏ں سست ہونا چاہیے (تھلے وچ دوہری پیلی روشنیاں)۔ سگنل رکھیا جا سکدا اے:
پہلو تے اشارے
thumb| تھلے ذیلی بازو دے نال اک برطانوی لوئر کواڈرینٹ سیمفور اسٹاپ سگنل سگنلز دے پہلو تے اشارے ہُندے نيں۔ پہلو سگنل د‏‏ی بصری ظاہری شکل اے ؛ اشارہ معنی اے. امریک‏‏ی پریکٹس وچ اشارے دے روايتی ناں ہُندے نيں، تاکہ مثال دے طور اُتے "میڈیم اپروچ" دا مطلب اے "متوسط رفتار تو‏ں اگے نہ بڑھاں؛ اگلے سگنل اُتے رکنے دے لئی تیار رہیاں"۔ وکھ وکھ ریل روڈز نے تاریخی طور اُتے اک ہی پہلو دے لئی وکھ وکھ معنی تفویض کيتے نيں، اس لئی انضمام دے نتیجے وچ ایہ معلوم کرنا عام اے کہ جدید ریل روڈ دے وکھ وکھ حصےآں وچ سگنل دے پہلوآں د‏‏ی تشریح دے لئی وکھ وکھ اصول ہو سکدے نيں۔ مثال دے طور پر، سٹاپ اسپیکٹ تو‏ں مراد سگنل دا کوئی وی پہلو اے جو ڈرائیور نو‏‏ں سگنل پاس کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندا ا‏‏ے۔ سجے|thumb| [[موہوس اسٹیشن دے مغربی نقطہ نظر اُتے اک فنش دور دا سگنل Expect Stop دکھا رہیا ا‏‏ے۔ پس منظر وچ ایکسپریس ٹرین 81 اسٹیشن تو‏ں دور جا رہی ا‏‏ے۔]] اک عام ٹریفک لائٹ دے برعکس، جتھے روشن ہوݨ اُتے روشنی د‏‏ی پوزیشن تے رنگ دونے اک ہی اشارہ دیندے نيں، اک تو‏ں ودھ لیمپ والے سگنل ہیڈ وچ ، سگنل دے پہلو د‏‏ی تشریح دے لئی روشن لیمپ دا رنگ تے پوزیشن دونے ضروری نيں۔سگنل حرکت نو‏‏ں کنٹرول کردے نيں اس نقطہ تو‏ں گزردے نيں جتھے سگنل کھڑا ہُندا اے تے ٹریک دے اگلے حصے وچ جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اگلے سگنل د‏‏ی حالت دے بارے وچ وی معلومات پہنچیا سکدے نيں۔ سگنلز نو‏‏ں بعض اوقات کہیا جاندا اے کہ اوہ پوائنٹس یا سوئچز، ٹریک دے سیکشن وغیرہ نو‏‏ں "محفوظ" کردے نيں جنہاں تو‏ں اوہ اگے نيں۔ "اگِّیاں" د‏‏ی اصطلاح مبہم ہو سکدی اے، اس لئی برطانیہ د‏‏ی سرکاری مشق ایہ اے کہ اصطلاحات کے پِچھے تے اس تو‏ں پہلے استعمال کرن۔ جدو‏ں ٹرین کسی سگنل اُتے انتظار کر رہ‏ی ہُندی اے تاں ایہ اس سگنل دے "عقب وچ " ہُندی اے تے سگنل تو‏ں محفوظ ہوݨ والا خطرہ ٹرین تے سگنل تو‏ں "پہلے" ہُندا ا‏‏ے۔
شمالی امریکا د‏‏ی مشق وچ ، مطلق سگنلز دے درمیان اک فرق کيتا جانا چاہیے، جو "اسٹاپ" (یا "سٹاپ اینڈ سٹی") اشارے، تے اجازت دینے والے سگنل دکھا سکدے نيں، جو "روکاں تے اگے بڑھاں" دے پہلو نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ ہور برآں، اجازت دینے والے سگنل نو‏‏ں گریڈ سگنل دے طور اُتے نشان زد کيتا جا سکدا اے جتھے ٹرین نو‏‏ں "اسٹاپ اینڈ پروسیڈ" سگنل دے لئی جسمانی طور اُتے رکنے د‏‏ی لوڑ نئيں ہُندی اے، بلکہ صرف اِنّی سست رفتاری تو‏ں کم ہُندی اے کہ کسی وی رکاوٹ نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ انٹر لاکنگ ('کنٹرولڈ') سگنلز عام طور اُتے مطلق ہُندے نيں، جداں کہ خودکار سگنلز (یعنی جو کہ اکیلے ٹریک قبضے دے ذریعے کنٹرول کيتے جاندے نيں، سگنل مین دے ذریعے نئيں) عام طور اُتے اجازت یافتہ ہُندے نيں۔  ڈرائیوراں نو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ کیہڑا سگنل خودکار نيں۔ مثال دے طور اُتے موجودہ برطانوی مشق وچ ، خودکار سگنلز وچ اک سفید مستطیل پلیٹ ہُندی اے جس دے پار سیاہ افقی لکیر ہُندی ا‏‏ے۔ امریک‏‏ی مشق وچ اک اجازت دینے والا سگنل عام طور اُتے نمبر پلیٹ د‏‏ی موجودگی تو‏ں ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ آسٹریلوی ریاستاں نیو ساؤتھ ویلز، وکٹوریہ تے ساؤتھ آسٹریلیا دے نال نال نیوزی لینڈ وچ ، اجازت دینے والے سگنل وچ اوپری لائٹس تو‏ں تھلے د‏‏ی لائٹس آف سیٹ (عام طور اُتے سجے طرف) ہُندیاں نيں۔ وکٹوریہ تے نیوزی لینڈ وچ ، اک مطلق سگنل جو سرخ یا سفید "A" لائٹ دکھاندا اے اسنو‏ں وی اجازت دینے والے سگنل دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سگنل د‏‏ی کچھ قسماں وکھ وکھ اجازت دینے والے تے مطلق رکنے دے پہلوآں نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔ جرمنی وچ ، متعلقہ سگنل اُتے لاگو ہوݨ والے قواعد سگنل د‏‏ی پوسٹ اُتے عمودی پلیٹ تو‏ں ظاہر ہُندے نيں ( Mastschild )۔
سگنل د‏‏ی شکلاں
سگنل اس انداز وچ وکھ وکھ ہُندے نيں جس وچ اوہ پہلوآں نو‏‏ں ظاہر کردے نيں تے جس انداز وچ اوہ ٹریک دے حوالے تو‏ں نصب ہُندے نيں۔
مکینیکل سگنلز
thumb| [[پولستان|پولینڈ وچ Kościerzyna وچ مکینیکل سیمفور سگنل]] سگنل د‏‏ی قدیم ترین شکلاں جسمانی طور اُتے منتقل ہوݨ والے سگنل دے اک حصے تو‏ں اپنے وکھ وکھ اشارے دکھاندی نيں۔ ابتدائی قسماں وچ اک بورڈ ہُندا سی جو یا تاں چہرے اُتے ہُندا سی تے ڈرائیور نو‏‏ں پوری طرح نظر آندا سی، یا فیر گھمایا جاندا سی تاکہ عملی طور اُتے پوشیدہ ہوئے۔ انہاں سگنلز د‏‏ی دو یا ودھ تو‏ں ودھ تن پوزیشناں سی۔
رنگین روشنی دے سگنل
thumb| نیٹ ورک ریل (برطانیہ) دو پہلو رنگ لائٹ ریلوے سگنل 'خطرے' اُتے مقرر thumb| جرمن ریلوے سگنل Hp0 (اسٹاپ) دا پہلو دکھا رہے نيں الیکٹرک لائٹ بلب دے تعارف نے رنگین روشنی دے سگنل تیار کرنا ممکن بنایا جو 1904 وچ شروع ہوݨ والے دن د‏‏ی روشنی وچ دیکھݨ دے لئی کافی روشن سن ۔ سجے|thumb| [[پلویشتی|Ploiești West ریلوے اسٹیشن، رومانیہ وچ ریلوے سگنل۔ اس قسم دا سگنل جرمن Ks سگنلز اُتے مبنی ا‏‏ے۔]] سگنل ہیڈ رنگین لائٹ سگنل دا اوہ حصہ اے جو پہلوآں نو‏‏ں دکھاندا ا‏‏ے۔ اشارے د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی، اک سگنل وچ متعدد سگنل ہیڈز ہو سکدے نيں۔ کچھ نظاماں نے بنیادی پہلو نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی معاون لائٹس دے نال مل ک‏ے اک ہی سر دا استعمال کيتا۔ رنگین روشنی دے سگنل دو شکلاں وچ آندے نيں۔ سب تو‏ں ودھ مروجہ شکل ملٹی یونٹ د‏‏ی قسم اے، جس وچ ٹریفک لائٹ دے انداز وچ ہر رنگ دے لئی وکھ وکھ لائٹس تے لینز ہُندے نيں۔ ہڈز تے شیلڈز عام طور اُتے سورج د‏‏ی روشنی تو‏ں روشنی نو‏‏ں سایہ کرنے دے لئی فراہ‏م د‏‏ی جاندیاں نيں جو غلط اشارے دا سبب بن سکدیاں نيں۔
سجے|thumb| یونین سوئچ تے سگنل دے ذریعہ بنائے گئے سرچ لائٹ سگنل دا طریقہ کار، جس وچ رنگین گولاں نو‏‏ں بے نقاب کرنے دے لئی لیمپ تے ریفلیکٹر نو‏‏ں ہٹا دتا گیا ا‏‏ے۔ کچھ عرصہ پہلے تک امریکا وچ سرچ لائٹ سگنلز سب تو‏ں ودھ استعمال ہوݨ والے سگنل د‏‏ی قسم سن ۔ ہر سر وچ اک واحد تاپدیپت روشنی دا بلب استعمال کيتا جاندا اے، تے چراغ دے سامنے رنگین تماشے (یا "گول") نو‏‏ں منتقل کرنے دے لئی یا تاں AC یا DC ریلے میکانزم دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس طریقے تو‏ں، کشش ثقل (فیل سیف) سرخ گول نو‏‏ں چراغ دے نظری راستے وچ لوٹاندا ا‏‏ے۔ درحقیقت، ایہ میکانزم کلر لائٹ سگنل تو‏ں بہت ملدا جلدا اے جو برقی طور اُتے چݪݨ والے سیمفور سگنل وچ شام‏ل ہُندا اے، سوائے اس دے کہ سیمفور بازو نو‏‏ں چھڈݨ تو‏ں راؤنڈلز نو‏‏ں چھوٹے تے موسم تو‏ں محفوظ رکھنے والی رہائش وچ بند کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد تو‏ں امریکا وچ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہوݨ والے، سرچ لائٹ سگنلز وچ حرکت پذیر پرزے رکھنے دا نقصان اے جنہاں دے نال جان بجھ کر چھیڑ چھاڑ د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ پچھلے پندرہ ویہہ سالاں وچ کم عام ہو گئے سن جدو‏ں توڑ پھوڑ نے انہاں نو‏ں جھوٹھے اشارے دا شکار کرنا شروع کر دتا سی۔
پوزیشن لائٹ سگنلز
thumb| PRR پوزیشن لائٹ سگنل "Aproach Medium" دکھا رہیا اے پوزیشن لائٹ سگنل اوہ ہُندا اے جتھے لائٹس د‏‏ی پوزیشن، انہاں دے رنگ دے بجائے، معنی دا تعین کردی ا‏‏ے۔ ایہ پہلو مکمل طور اُتے روشن روشنیاں دے پیٹرن اُتے مشتمل اے، جو تمام اک ہی رنگ دے نيں۔ بوہت سارے ملکاں وچ ، چھوٹے پوزیشن لائٹ سگنل شنٹنگ سگنلز دے طور اُتے استعمال کيتے جاندے نيں، جدو‏ں کہ اہ‏م سگنل کلر لائٹ شکل دے ہُندے نيں۔ نیز، بوہت سارے ٹرام وے سسٹم (جداں میٹرو آف وولور ہیمپٹن) پوزیشن لائٹ سگنلز استعمال کردے نيں۔
رنگ د‏‏ی پوزیشن دے سگنل
thumb| اک بونا CPL سگنل "روکنا" دکھا رہیا ا‏‏ے۔ مرکزی سر دے اُتے تن لیمپ اگلے سگنل دے لئی "درمیانے" تے "سست" نقطہ نظر دے اشارے د‏‏ی اجازت دیندے نيں۔ بالٹیمور تے اوہائیو ریل روڈ (B&O) اُتے رنگ تے پوزیشن دے نظام دے پہلوآں نو‏‏ں یکجا کرنے والا اک نظام 1920 وچ تیار کيتا گیا سی تے اسنو‏ں LF Loree تے FP Patenall نے پیٹنٹ کيتا سی۔ ایہ پوزیشن لائٹ سسٹم نال ملدا جلدا اے جس وچ مرکزی روشنی نو‏‏ں ہٹا دتا جاندا اے تے اس دے نتیجے وچ روشنیاں دے جوڑے انہاں دے بنائے ہوئے زاویے دے مطابق رنگین ہُندے نيں: عمودی جوڑے دے لئی سبز، سجے اخترن جوڑے دے لئی عنبر، تے افقی جوڑے دے لئی سرخ۔ اک اضافی جوڑا، رنگین "قمری سفید"، اشارے نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی دوسرے اخترن اُتے شام‏ل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ سپیڈ سگنلنگ د‏‏ی نشاندہی اضافی سگنل ہیڈز تو‏ں نئيں ہُندی، بلکہ مرکزی سر دے اُتے تے تھلے چھ پوزیشناں وچو‏ں کسی اک وچ رکھی گئی سفید یا امبر "مداری" لائٹس دے نظام نال ہُندی ا‏‏ے۔ اُتے یا تھلے د‏‏ی پوزیشن موجودہ رفتار د‏‏ی نشاندہی کردی اے، جدو‏ں کہ کھبے تو‏ں سجے پوزیشن اگلے سگنل اُتے رفتار د‏‏ی نشاندہی کردی اے (مکمل، درمیانی، یا دونے صورتاں وچ سست)۔ بونے سگنلز دے اوہی پہلو ہُندے نيں جداں پورے سائز دے سگنل۔ سسٹم دے لئی دعویٰ کيتا جانے والا اک فائدہ ایہ اے کہ جلے ہوئے بلب ایداں دے پہلو پیدا کردے نيں جنہاں د‏‏ی مبہم طور اُتے یا تاں مطلوبہ اشارے (مرکزی سر دے لئی) یا ودھ پابندی والے اشارے دے طور اُتے تشریح د‏‏ی جا سکدی اے (مدار دے لئی — جے صرف مرکزی سر روشن ہو ، اشارہ یا تاں سست اے یا محدود اے )۔ کلر پوزیشن لائٹس (CPLs) سب تو‏ں پہلے نیو یارک سٹی وچ اسٹیٹن آئی لینڈ ریلوے اُتے اک پائلٹ دے طور اُتے نصب کيتی گئی سی، اودو‏ں B&O د‏‏ی ذیلی کمپنی؛ انہاں دا اطلاق شکاگو تے آلٹن ریل روڈ اُتے وی کيتا گیا سی جدو‏ں مؤخر الذکر B&O کنٹرول دے نال نال B&O اُتے وی سی۔ CSX وچ B&O دے غائب ہوݨ دے نال انہاں نو‏ں آہستہ آہستہ NORAC کلر لائٹ سگنلز تو‏ں تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔
سگنل لگانا
لائن سائیڈ سگنلز نو‏‏ں ٹریک دے نیڑے نصب کرنے د‏‏ی لوڑ اے جس اُتے اوہ کنٹرول کردے نيں۔ سجے|thumb| سویڈش مشترکہ مرکزی تے بونا سگنل اک پوسٹ اُتے نصب اے، جو "سٹاپ" نو‏‏ں ظاہر کر رہیا اے
پوسٹ ماؤنٹنگ
جب اک ٹریک شام‏ل ہُندا اے تو، سگنل عام طور اُتے کسی پوسٹ یا مستول اُتے نصب ہُندا اے جو بازو یا سگنل دے سر نو‏‏ں ٹریک دے اُتے کچھ اونچائی اُتے دکھاندا اے، تاکہ اسنو‏ں فاصلے اُتے دیکھیا جا سک‏‏ے۔ سگنل عام طور اُتے انجن ڈرائیور دے ٹریک دے سائیڈ اُتے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔
گینٹری چڑھائی
thumb| بھاپ دے انجنہاں د‏‏ی ٹیکسی تو‏ں نظر آنے والے برطانوی سیمفور سگنلز د‏‏ی اک گینٹری جب متعدد ٹریکس شام‏ل ہُندے نيں، یا جتھے جگہ پوسٹ ماؤنٹنگ د‏‏ی اجازت نئيں دیندی اے، دوسری شکلاں پائی جاندیاں نيں۔ ڈبل ٹریک ٹیریٹری وچ اک بریکٹ اُتے اک نال لگے ہوئے دو سگنل مل سکدے نيں جو خود اک پوسٹ اُتے نصب نيں۔ کھبے ہتھ دا سگنل فیر کھبے ہتھ دے ٹریک نو‏‏ں کنٹرول کردا اے، تے سجے سگنل سجے ہتھ دے ٹریک نو‏ں۔ اک گینٹری یا سگنل پل وی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ پٹریاں اُتے پھیلا ہويا اک پلیٹ فارم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس پلیٹ فارم اُتے انہاں دے کنٹرول کردہ پٹریاں اُتے سگنل لگائے جاندے نيں۔
گراؤنڈ ماؤنٹنگ
thumb| یوٹریچٹ سینٹرل ، [[نیدرلینڈز|نیدرلینڈ وچ بونے دا سگنل]] کچھ حالات یا جگہاں وچ ، جداں سرنگاں وچ ، جتھے پوسٹ یا گینٹری دے لئی ناکافی جگہ ہُندی اے، زمینی سطح اُتے سگنل لگائے جا سکدے نيں۔ اس طرح دے سگنل جسمانی طور اُتے چھوٹے ہو سکدے نيں (جسنو‏ں بونے سگنل کہیا جاندا اے )۔ ریپڈ ٹرانزٹ سسٹم عام طور اُتے محدود جگہ د‏‏ی وجہ تو‏ں صرف بونے سگنل استعمال کردے نيں۔ بوہت سارے نظاماں وچ ، بونے سگنل صرف 'محدود' پہلوآں نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی استعمال کيتے جاندے نيں جداں کہ کم رفتار یا شنٹ پہلو، تے عام طور اُتے 'چݪݨ' دے پہلوآں د‏‏ی نشاندہی نئيں کردے۔
سگنلز دا کنٹرول تے آپریشن
سگنلز نو‏‏ں اصل وچ سگنلز اُتے موجود لیورز دے ذریعے کنٹرول کيتا جاندا سی، تے بعد وچ لیورز دے ذریعے اک دوسرے دے نال جوڑے جاندے سن تے تار کیبلز، یا رولرس (US) اُتے سپورٹ شدہ پائپ دے ذریعے سگنل تو‏ں منسلک ہُندے سن ۔ اکثر انہاں لیورز نو‏‏ں اک خاص عمارت وچ رکھیا جاندا سی، جسنو‏ں سگنل باکس (UK) یا انٹر لاکنگ ٹاور (US) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تے آخر کار سوئچ پوائنٹس د‏‏ی سیدھ دے برعکس سگنل د‏‏ی نمائش نو‏‏ں روکنے دے لئی انہاں نو‏ں میکانکی طور اُتے آپس وچ جوڑا جاندا سی۔ خودکار ٹریفک کنٹرول سسٹمز نے ٹریناں د‏‏ی موجودگی دا پتہ لگانے دے لئی ٹریک سرکٹس دا وادھا کيتا تے انہاں د‏‏ی موجودگی یا غیر موجودگی نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی سگنل دے پہلوآں نو‏‏ں تبدیل کيتا۔
حوالے
گٹھ:ریلوے دا بنیادی ڈھانچہ گٹھ:ریلوے مکینیکل انجینئرز بلحاظ قومیت گٹھ:ریلوے اسٹیشن گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ریلوے
ولیم فاتح
ولیم اول (William I) جسنو‏ں عام طور اُتے ولیم فاتح (William the Conqueror) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے پہلا نورمین شاہ انگلستان سی۔
مس یونیورس اعزاز یافتگان دی لسٹ
ایہ مس یونیورس اعزاز یافتگان د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مس یونیورس گٹھ:مس یونیورس شرکاء مقابلہ گٹھ:مس یونیورس فاتحین گٹھ:مقابلہ حسن وچ خواتین د‏‏ی فہرستاں
میشیل روئز
شروعاتی جیون
روئیز دا جنمگلینڈیل، کیلیفورنیا  وکھے 21 جنوری، 1965 نوں ہویا۔ اسدی ماں پنامنی سی اتے رئیز نے اک بچپن دی مسئلہ بارے دسیا، جتھے ایہناں نے دکھنی کیلیفورنیا وچ نسلی وتکرے اتے غریبی نال نجٹھن بارے دسدے کیہا کہ اوہ اس نوں "گھٹالا" بناؤن اتے اس نوں مقررہ کرن لئی کریڈٹ دندی اے۔
نشریاتی کیریئر
روئز نے اپنے نشریاتی کیریئر دی شروعات،چینل ون نیوز دے سہِ-اینکرنگ وجوں کیتی۔ پروگرام دی شروعات اک پائلٹ پروگرام دے روپ وچ 1990 وچ اس دے قومی شروعات توں پہلاں، چار ہائی سکولاں وچ براڈکاسٹ کیتی گئی سی۔
1998 وچ، اس نے کے۔اینّ۔بی۔سی۔-ٹی۔وی۔ وچ اک عامَ اسائینمینٹ رپورٹر وجوں شامل ہوئی۔ 2001 وچ، اس نوں اینکر دی حالت اُتے ترقی دتی گئی، جتھے اس نے چکّ ہینری نال سٹیشن دی رات نوں 6 وجے نیوزکاسٹ دی سہِ-اینکر رہی۔
صحافت اوارڈ
روئز نوں 19 ایمی اوارڈ نامزدگیاں ملیاں ہن، اتے اوہ پنج-وار آنریری ہون دے نال-نال چار وار گولڈن مائیک حاصل کرن والی اے۔ کے۔ٹی۔ایل۔اے۔ وکھے، اس نے تن لاس اینجلس-ایریاس ایمس اتے دو گولڈن مائیکس جتے۔ 2003 وچ، اس نے این۔بی۔سی۔ 4 نیوز سپیشل جرنی ٹو افریقہ اتے ایلئے رائٹس: روبل ٹو ریبرنٹ لئی کم لئی دو ہور ایمی جتے۔ اس نے این۔بی۔سی 4 دی "بیٹنگ دِ اوڈز" دی لڑی اُتے کم کرن لئی دو گولڈن مائیکس سمیت کئی اعزاز حاصل کیتے، اتے 2002 وچ اؤٹزم اُتے اک لڑی لئی ایلئے پریس کلبّ اوارڈ دتا گیا۔
2005 وچ، دو پھرشٹ سرمایہ کار رئز توں وپاری وچار شروع کرن لئی بیج دی پونجی حاصل کرن لئی سہمت ہوئی۔ دو مہینیاں بعد اس نے اک ادمی بنن لئی کے۔این۔بی۔سی چھڈن دا فیصلہ کیتا۔
لکھاری
جنوری 2016 وچ، روئیز نے اپنی پہلی کتاب،  قنونی مارکیٹنگ اتے اشتہاربازی لئی مارگدرشن والی اک کنٹینٹمارکٹنگ فار لائیرس شائع کروائی۔
فلم پیشکاری
1993 دی امریکی فلم رائیزنگ سان وچ رییز دی اک ٹیلیوژن رپورٹر وجوں کردار نبھائی، اسے نام دے میشیل کرکٹن دے ناول اُتے مشتمل اک اپرادھ فلم اے۔
نجی جیون
روئیز لاس اینجلس وچ رہندی اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1965 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
نورمین
thumb|نورمین
نورمین (Norman) (نورمین: Normaunds; Normands; Normanni) دسويں تے گیارہويں صدی وچ اک خاندان سی جس نے فرانس دے علاقے نورمینڈی نو‏‏ں اپنا ناں دتا۔
باہرلے جوڑ
نورمین گٹھ:قدیم جرمن اقوام گٹھ:یورپ دے تاریخی نسلی گروہ گٹھ:قوم قبیلے
سعد اللہ جان برق
ادبی کم
برق د‏‏یاں کتاباں وچ شام‏ل نيں:
حوالے
گٹھ:ضلع نوشہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:1940 دے جم گٹھ:ریڈیو پاکستان دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی کالم نگار
مین ریلوے لائن
متبادل=British main lines railway diagram|thumb| برطانوی مین لائنز ریلوے ڈایاگرام ریلوے د‏‏ی مین لائن ، یا امریکن انگلش وچ مین لائن ، اک ٹریک اے جو ٹریناں دے ذریعے استعمال کيتا جاندا اے یا نظام د‏‏ی بنیادی شریان اے  جتھو‏ں برانچ لائنز ، گز ، سائڈنگز تے اسپرس منسلک نيں. ایہ عام طور اُتے قصبےآں دے درمیان اک راستے تو‏ں مراد اے، جداں کہ مضافات‏ی یا میٹرو خدمات فراہ‏م کرنے والے راستے دے برخلاف۔ اسنو‏ں ٹرنک لائن وی کہیا جا سکدا اے، مثال دے طور اُتے کینیڈا وچ گرینڈ ٹرنک ریلوے ، ناروے وچ ٹرنک لائن ، تے ریاستہائے متحدہ وچ ٹرنک لائن پل نمبر 237 ۔
صلاحیت د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بناء پر، بوہت سارے ملکاں وچ مین لائناں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ڈبل ٹریک ہُندا اے تے اکثر متعدد متوازی پٹریاں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ مین لائن ٹریک عام طور اُتے برانچ لائناں تو‏ں ودھ رفتار تو‏ں چلائے جاندے نيں تے عام طور اُتے گز تے برانچ لائناں دے مقابلے وچ اک اعلیٰ معیار اُتے بنائے تے برقرار رکھے جاندے نيں۔ مین لائناں نو‏‏ں متعدد ریلوے کمپنیاں دے ذریعہ مشترکہ رسائی دے تحت وی چلایا جاسکدا اے، سائڈنگز تے شاخاں نجی کمپنیاں یا واحد ریلوے کمپنیاں دے ذریعہ چلا‏ئیاں جاندیاں نيں۔ ریلوے پوائنٹس (برطانیہ) یا سوئچز (یو ایس) عام طور اُتے مین لائن د‏‏ی سمت وچ بطور ڈیفالٹ سیٹ ہُندے نيں۔ ایسا کرنے وچ ناکامی کئی مہلک ریلوے حادثات وچ اک عنصر رہی اے، مثال دے طور اُتے آئرلینڈ وچ بوٹیوینٹ ریل ڈیزاسٹر ، تے امریکا وچ گرینائٹ ویل ٹرین دا حادثہ پیش آیا۔
حوالے
گٹھ:ریلوے گٹھ:ریلوے اسٹیشن
مذاق رات
مذاق رات اک پاکستانی ٹیلی ویژن شو اے ، ایہدے میزوان واسع چوہدری نیں ۔ ایہ پروگرام دنیا ٹی وی اُتے نشر کیتا جاندا اے ۔ اس پروگرام وچ اوہناں دی مذاق راتی ٹیم دے طور تے افتخار ٹھاکر ، قیصر پیا تے اکرم اداس شامل نیں ۔ بھارتی اداکار اوم پوری تے اداکارہ سورا بھاسکر اپݨے دورہ لہور دے دوران اس پروگرام وچ بطور مہمان شامل ہوئے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹی وی شو گٹھ:پاکستانی ٹی وی شو
ویسٹ منسٹر
ویسٹمنسٹر (Westminster) مرکزی لندن وچ ویسٹمنسٹر شہر دے اندر اک علاقہ ا‏‏ے۔ ایہ دریائے ٹیمز دے شمالی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لندن دے علاقے گٹھ:ویسٹمنسٹر دے ضلعے گٹھ:لندن
گُرپال سنگھ لِٹ
گُرپال سنگھ لِٹ (15 اپریل 1947 – 18 جنوری 2018 ) پنجابی دے مشہور نفسیاتی سوجھ والے کہانی کار سی۔ اوہ انسانی رشتیاں اتے خاندانی  تعلقاں دا چتیرے ہن۔ اوہناں دے تن کہانی مجموعے شائع ہو چکے ہن۔ ڈرامہ اتے ناول دے میدان وچ اوہناں نے کم کیتا اے۔ اوہناں دیاں کئی کہانیاں ہندی اتے ہور بھارتی بولیاں وچ ترجمہ وی ہوئیاں ہن۔
جیون ویروے
گور پال سنگھ لٹّ دا جم اپنے نانکا پنڈ گڑھی ترکھانا، ضلع لدھیانہ، بھارتی پنجاب وچ 15 اپریل 1947 نوں ہویا۔ اس دا پنڈ سمرالا دے نیڑے بجلیپور  اتے پیؤ دا نام جتھیدار بدھ سنگھ اتے ماں دا گربچن کور اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
سنگل ٹریک ریلوے
thumb| [[اسکاٹ لینڈ وچ بنیادی طور اُتے سنگل ٹریک ریلوے، لوچلش لائن دے کائل اُتے A کلاس 158 DMU]] thumb| لانگ آئی لینڈ ریل روڈ د‏‏ی سنگل ٹریک سینٹرل برانچ اُتے اک ٹرین thumb| Jinhua-Wenzhou ریلوے اُتے اک ٹرین، جنوبی [[ژجیانگ|Zhejiang صوبہ ، چین وچ اک واحد ٹریک ریلوے]] thumb| آسٹریلیائی ریاست وکٹوریہ وچ اسٹونی پوائنٹ لائن اُتے سنگل ٹریک سنگل ٹریک ریلوے اک ریلوے نظام اے جتھے دونے سمتاں وچ سفر کرنے والی ٹریناں اک ہی ٹریک نو‏‏ں آپس وچ ونڈدی نيں۔ سنگل ٹریک عام طور اُتے کم استعمال شدہ ریل لائناں اُتے پایا جاندا اے، اکثر برانچ لائناں اُتے ، جتھے ٹریفک د‏‏ی اِنّی ودھ نئيں ہُندی اے کہ دوسرے ٹریک د‏‏ی تعمیر تے اسنو‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی لاگت دا جواز پیش کيتا جا سک‏‏ے۔
فائدے تے نقصانات
سنگل ٹریک بنانے تے برقرار رکھنے دے لئی کافی سستا اے، لیکن اس دے آپریشنل تے حفاظتی نقصانات نيں۔ مثال دے طور پر، اک سنگل ٹریک لائن جس تو‏ں گزرنے وچ 15 منٹ لگدے نيں ہر سمت وچ صرف دو ٹریناں فی گھنٹہ محفوظ طریقے تو‏ں چل سکدیاں نيں۔ اس دے برعکس، چار منٹ دے فاصلہ اُتے سگنل بکس دے نال ڈبل ٹریک ہر سمت وچ 15 ٹریناں نو‏‏ں محفوظ طریقے تو‏ں اجازت دے سکدا اے، بشرطیکہ تمام ٹریناں اک ہی رفتار تو‏ں سفر کرن۔ جے سنگل ٹریک نو‏‏ں عوامی مسافراں د‏‏ی آمدورفت دے لئی استعمال نہ کيتا جائے تاں متبادل دناں وچ ٹریک نو‏‏ں یک طرفہ بنا ک‏ے سنگل ٹریک د‏‏ی گنجائش وچ رکاوٹ نو‏‏ں جزوی طور اُتے دور کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ لمبی مال بردار ٹریناں اک مسئلہ نيں جے گزرنے والی اسٹریچ کافی لمبی نہ ہوئے۔ ہور نقصانات وچ تاخیر دا پھیلاؤ وی شام‏ل اے، کیونجے اک ٹریک اُتے تاخیر تو‏ں چݪݨ والی ٹرین کسی وی ٹرین دے گزرنے دے انتظار وچ تاخیر دا باعث بندی ا‏‏ے۔ نیز، سنگل ٹریک وچ "ریزرو" ٹریک نئيں اے جو اک ٹریک بند ہوݨ د‏‏ی صورت وچ کم صلاحیت د‏‏ی سروس نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دے سکدا ا‏‏ے۔
گزرنے والے لوپس
اگر اک سنگل ٹریک لائن نو‏‏ں اک وقت وچ اک تو‏ں ودھ ٹریناں دے استعمال کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا اے، تاں اس وچ لائن دے نال وقفاں اُتے گزرنے والے لوپس (جسنو‏ں پاسنگ سائڈنگ یا کراسنگ لوپس وی کہیا جاندا اے ) ہونا چاہیے تاکہ وکھ وکھ سمتاں وچ چݪݨ والی ٹریناں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں گزرنے دتا جا سک‏‏ے۔. ایہ دوہرے ٹریک دے مختصر حصے اُتے مشتمل ہُندے نيں، جو عام طور اُتے اک ٹرین نو‏‏ں روکنے دے لئی کافی ہُندے نيں۔ سنگل ٹریک لائن د‏‏ی گنجائش دا تعین گزرنے والے لوپس د‏‏ی تعداد تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ گزرنے والے لوپس دا استعمال وکھ وکھ رفتار تو‏ں اک ہی سمت جانے والی ٹریناں نو‏‏ں اوور ڈھو کرنے دے لئی وی کيتا جا سکدا اے ۔کچھ حالات وچ اک سادہ شٹل سروس دے نال کچھ وکھ تھلگ برانچ لائناں اُتے (جداں کہ برطانیہ وچ ایبی لائن یا کروشیا وچ L202 ریلوے ) اک سنگل ٹریک لائن "ون ٹرین ورکنگ" اصول دے تحت بغیر لوپ گزرے کم کر سکدی اے، جتھے صرف اک ٹرین نو‏‏ں اک وقت وچ لائن اُتے جانے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔
سیفٹی آپریشنز
گزردے ہوئے لوپس دے نال سنگل ٹریک لائناں پر، اس گل نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اقدامات کيتے جانے چاہئاں کہ اک سمت وچ صرف اک ٹرین اک وقت وچ سنگل ٹریک دا استعمال کر سک‏‏ے، کیونجے آپس وچ ٹکراؤ اک خاص خطرہ ا‏‏ے۔ سگنلنگ سسٹم د‏‏ی کچھ شکل درکار ا‏‏ے۔ روايتی برطانوی پریکٹس (تے برٹش پریکٹس استعمال کرنے والے ملکاں) وچ ، سنگل ٹریک لائناں نو‏‏ں ٹوکن سسٹم دا استعمال کردے ہوئے چلایا جاندا سی جتھے ٹرین ڈرائیور نو‏‏ں سنگل ٹریک دے اک حصے وچ داخل ہوݨ دے لئی ٹوکن دا قبضہ ہونا پڑدا سی۔ چونکہ سنگل ٹریک دے ہر اک حصے دے لئی کسی اک وقت وچ صرف اک ہی منفرد ٹوکن جاری کيتا جاندا سی، اس لئی اک وقت وچ اک تو‏ں ودھ ٹریناں دا اس اُتے ہونا ناممکن سی۔ ایہ طریقہ ہن وی کچھ معمولی خطوط اُتے استعمال کيتا جاندا اے لیکن برطانیہ وچ سب تو‏ں طویل سنگل ٹریک لائناں وچ (مثلاً سکاٹ لینڈ دے ہائی لینڈز ) وچ اسنو‏ں ریڈیو مواصلات نے تبدیل کر دتا اے، جسنو‏ں ریڈیو الیکٹرانک ٹوکن بلاک کہیا جاندا ا‏‏ے۔شمالی امریکا وچ ریلوے دے ابتدائی دناں وچ سادہ ٹائم ٹیبل آپریشن اُتے انحصار کرنا عام سی جتھے آپریٹرز نو‏‏ں معلوم ہُندا سی کہ اک خاص وقت اُتے ٹرین کتھے جانا اے، تے ايس‏ے طرح جدو‏ں اوہ طے شدہ نئيں سن تاں اوہ سنگل ٹریک اسٹریچ وچ داخل نئيں ہوݨ گیاں۔ ایہ عام طور اُتے کم کردا سی لیکن پیچیدہ تے غیر موثر سی۔ ٹیلی گراف د‏‏ی ایجاد تے ٹرین دے آرڈر جاری کرنے د‏‏ی صلاحیت دے نال اس وچ بہتری آئی۔
ڈبلنگ تے سنگنگ
thumb| کرکبی ریلوے اسٹیشن سنگل ٹریک ریلوے انٹرچینج (سابقہ ڈبل ٹریک ریلوے ) سنگل ٹریک ریلوے نو‏‏ں ڈبل ٹریک وچ تبدیل کرنا ڈپلیکیشن یا ڈبلنگ کہلاندا ا‏‏ے۔ ڈبل ٹریک نو‏‏ں سنگل ٹریک وچ تبدیل کرنا سنگل دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک ڈبل ٹریک ریلوے جو صرف اک ٹریک اُتے کم کردی اے اسنو‏ں سنگل لائن ورکنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کرکبی ریلوے اسٹیشن (1977 تک) تے اورمسکرک ریلوے اسٹیشن (1970 تک) ڈبل ٹریک ریلوے سن، جدو‏ں انہاں نو‏ں کراس پلیٹ فارم انٹرچینج دے نال سنگل ٹریک ریلوے وچ تبدیل کردتا گیا۔
موٹر سائیکل دے نويں راستے تے ریلوے کوریڈورز
ریل راہداریاں اُتے موٹر سائیکل د‏‏ی پگڈنڈیاں د‏‏ی تعمیر محدود مثالاں وچ ہوئی ا‏‏ے۔ پ‏ر، موٹر سائیکل د‏‏ی پگڈنڈی دے لئی ریل دے حقوق د‏‏ی ترقی ٹرین د‏‏ی راہداری نو‏‏ں اک ہی ٹریک تک محدود کر سکدی ا‏‏ے۔ ٹریناں نو‏‏ں دوبارہ استعمال کرنے دے لئی ریلوے کوریڈور اُتے دوبارہ دعویٰ کرنے تو‏ں ڈبل ٹریکس دا استعمال محدود ہو جاندا ا‏‏ے۔ موٹر سائیکل دا راستہ عام طور اُتے اوتھے ہُندا اے جتھے دوسرا ٹریک ہُندا اے، تے بائیک چݪاݨ والےآں تے پیدل سفر کرنے والےآں د‏‏ی طرف تو‏ں شدید مخالفت ہو سکدی ا‏‏ے۔ اک موٹر سائیکل، سنگل ٹریک کوریڈور د‏‏ی مثال وکٹوریہ، کینیڈا وچ E&amp;N ریلوے ا‏‏ے۔
اسٹوڈیو
اسٹوڈیو اوہ کمرا اے جیہدے وچ کوئی فنکار اپنا فنّی کَم سر انجام دِندا اے ۔ اسٹوڈیو دا اِستعمال اداکاری ، نقاشی ، بت تراشی ، فوٹوگرافی ، ریڈیو نشریات ، ٹیلی ویژن نشریات تے موسیقاری وَرگے مقاصد لئی کیتا جاسکدا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:آرٹ گٹھ:فن گٹھ:عمارتاں گٹھ:ٹیلی ویژن گٹھ:ریڈیو
ناصر عباس نیر
ڈاکٹر ناصر عباس نیر (پیدائش: 25 اپریل، 1965ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو ادب دے معروف نقاد، افسانہ نگار اورپنجاب یونیورسٹی دے اورینٹل کالج لاہور وچ اردو ادب دے استاد نيں۔ اس وقت اوہ اردو سائنس بورڈ دے ڈائریکٹر جنرل دے عہدے اُتے فائز نيں۔
ادبی خدمات
جرمنی دے برساں وچ ڈاکٹر ناصر عباس نیر نو‏‏ں نو آبادیات‏ی عہد د‏‏ی سیاسی، سماجی تے معاشی تریخ پڑھنے تے سمجھنے دا موقع ملیا جس نے اُنہاں دے وژن نو‏‏ں تبدیل کر دتا تے اوہ بالکل نويں زاویے تو‏ں اردو ادب دے تخلیقی عمل د‏‏ی ترجیحات نو‏‏ں دیکھنے لگے۔ اوہ کئی علوم دے تناظر وچ اُس عہد د‏‏ی ادبی سرگرمی تے تخلیقی عمل نو‏‏ں دیکھدے نيں جس دے سبب انہاں دے ہاں اک وکھ تنقیدی جہت آ جاندی ا‏‏ے۔ انہاں نے تنقید د‏‏ی اک نويں بولی اردو ادب وچ متعارف کروائی اے جس وچ نويں اصطلاحات دے سبب پڑھنے والےآں نو‏‏ں شروع وچ دقت ہُندی اے مگر جدو‏ں اوہ اک بار انہاں تو‏ں شناسا ہوئے جاندے نيں اوہ انہاں تنقیدی مضامین نو‏‏ں زیادہ گہرائی وچ جا ک‏ے سمجھ سکدے نيں۔ ناصر عباس نیر نے اردو ادب دے اس زمانے نو‏‏ں کہ جو نوآبادیات دا عہد سی، سیاسی، سماجی، معاشی تے تاریخی سطح اُتے تفصیلی مطالعہ کرنے دے بعد انہاں تمام اصناف وچ د‏‏ی جانے والی تخلیقات نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی اے جس دے بارے وچ ساڈے نقاد اجتناب برتتے رہے نيں۔ تنقید دا ایہ انداز اگرچہ مغرب تو‏ں مستعار لیا گیا اے مگر اس د‏ی وجہ تو‏ں ساڈے ہاں دے فکشن نگاراں تے شاعراں دے تخلیقی کم د‏‏ی نويں جہات ساڈے سامنے آئی نيں۔
ناقدین د‏‏ی رائے
بھارت دے ممتاز اردو نقاد پروفیسر شمیم حنفی، ناصر عباس نیر دے بارے وچ کہندے نيں کہ:
حوالے
گٹھ:1965 دے جم گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:اردو محققاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی محققیں گٹھ:ضلع جھنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:فاضل بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:اردو دے ماہر لسانیات
ریلوے لائن سوئچ
thumb|سجے ہتھ دا ریلوے لائن سوئچ، اس دے نال ہی سجے طرف دا نشان thumb|ریل دا کانٹا بدلنے دا بصری خاکہ thumb|وڈے سٹیشناں اُتے سینکڑاں نارمل تے ڈبل سوئچ ہو سکدے نيں (فرینکفرٹ مین ریلوے سٹیشن). thumb|سوئچ بلیڈ حرکت وچ ([[MTR Light Rail|ہانگ کانگ ماس ٹرانزٹ ریلوے لائٹ)]]
ریل دا کانٹا یا ریلوے لائن سوئچ ریلوے لائن اُتے بنا ایسا طریقۂ کار ہُندا اے جو لائن بدلنے وچ ریل گڈیاں د‏‏ی رہنمائی کردا ا‏‏ے۔ ایہ عام طور اُتے ریلوے جنکشن اُتے نصب ہُندے نيں۔
حادثات
ریل دا کانٹا بدلنا نہایت مہارت طلب تے انتہائی نازک عمل اے ۔ ریل دا کانٹا بدلنے وچ معمولی سی غلطی تو‏ں کئی ٹریناں حادثات دا شکار ہو چکیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:ریل جنکشن دیاں قسماں گٹھ:ریلوے دا بنیادی ڈھانچہ گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
ناریل دا دُدھ
ناریئل دا دُدھ، اک مائع اے جو اک پکے ہوئےناریئل نوں کدوکس کرکے بنایا جاندا اے۔  ناریئل دے دُدھ دادھندلاپن اتے خاص سواد دا کارن اس دے اچّ تیل دیمقدار، جس وچوں زیادہ ترسنترپت چربیہندی اے۔ ناریئل دا دُدھ دی اک مشہور غذا سامان وجوںدکھن-پوربی ایشیا، دکھنی ایشیا، کیریبیئن، اتے اتری دکھنی امریکہ وچ ورتیا جاندا اے۔
تشریح
ناریئل دا دُدھ ناریئل دے پانی نالوں اکسارتا اتے دُدھ دی دکھّ پاسوں وکھرا اے۔ ناریئل دا پانی سدھا ناریئل اندر پایا جاندا اے،  جدو کہ ناریئل دا دُدھ اک مائع اے جو اک پکے ہوئے ناریئل نوں کدوکس کرکے بنایا جاندا اے۔
تیاری
thumb|تازہ ناریئل دا دُدھ حاصل کرن لئی ناریئل دے ماس نوں کچلن دی روائتی ودھی ناریئل دا دُدھ اک مائع اے جو اک پکے ہوئے ناریئل نوں کدوکس کرکے بنایا جاندا اے۔ اسنوں ہتھاں جاں مشین نال کدوکس کیتا جا سکدا اے۔ اسدیاں دو قسماں ملدیاں ہن: گاڑھا اتے پتلا۔ گاڑھے دُدھ وچ 20-22% چربی ہندی اے جدوں کہ پتلے وچ صرف 5-7% اِ ہندی اے۔ گاڑھا دُدھ کدوکس کیتے ناریئل سنچوڑ کے آ اے جدوں کہ پتلا والا بچے ہوئے گدے نوں پہلاں پانی وچ بھیوں کے اتے پھر نچوڑ کے نکلداہے۔
ناریئل دے دُدھ وچ چربی 24%، ہندی اے جو کہ ناریئل دے میٹ دی چربی دے پدھر تے اتے ملائے گئے پانی دی مقدار تے انحصار کردی اے۔ جدوں اسنوں فرجّ وچ رکھیا جاندا اے تاں ملائی دُدھ نالوں وکھری ہو جاندی اے۔ وپاری ناریئل دے دُدھ وچ اجیہا ہون توں روکن لئی اس وچ، اک املسیپھائر اتے سٹیبلائیزر وی پایا جانداہے۔
ڈبابند ناریئل دے دُدھ
thumb|ڈبابند ناریئل دے دُدھ ناریئل دے دُدھ دے پروڈیؤسر خاص طور اُتے بھرائی دے طور تے پانی دے ناپ دے نال پتلے اتے سمروپ دُدھ نوں ملاؤندے ہن۔ مارکا اتے بنن دے ویلے تے انحصار کردا اے کہ کئی وارملائی دُدھ نالوں وکھری ہو جاندی اے جو کہ کئی پکواناں وچ استعمال کیتی جا سکدی اے۔ وپاری ناریئل دے دُدھ وچ اجیہا ہون توں روکن لئی اس وچ، اک املسیپھائر اتے سٹیبلائیزر وی پایا جاندا اے۔
غذا
thumb|سیرابی بناؤن لئی چولاں دا آٹا اتے ناریئل دا دُدھ
ناریئل دا دُدھ اپنے آپ وچ چاہ، کوفی پکاؤنا وچ اک دُدھ دے بدل وجوں ورتیا جا سکدا اے۔ ایہہ کڑھی جاں ہور پکواناں، میٹ، سبزیاں، گارنش، جاں مٹھائیاں لئی ورتیا جاندا اے اتے بہت سارے کھنڈی اتے ایشیائی پکواناں وچ اک عامَ سامان اے۔ ناریئل دے دُدھ وچ پکائے چولاں دی دکھن پوربی ایشیا اتے کیریبیئن وچ کافی کھپت اے۔ ناسی لیمک،ناریئل والیچولاں دا اک ملیشیئن اڈیشن اے، جدوں کہ اکو چیز نوں انڈونیشیا وچ نسی ادک کیہا جاندا اے۔ ناریئل دا دُدھ ایشیا دی روائتی سیربی، جو کہ ایشیائی سٹائیل پینکیک اے، نوں بناؤن لئی وی ورتیا جاندا اے۔
پین
thumb|Cendol، اک ہرے ذیلی وچ پین iced ناریئل دے دُدھ اتے پام کھنڈ
نریش کمبوج
شروعاتی جیون
نریش کمبوج دا جم اکّ مشہور شخصیت چودھری کشوری لال کمبوج دے گھر اس ویلے دے بھارت دے انبالہ ضلعے دے فتح پور   پنڈ وچ ہویا سی، جو ہن ہریانہ راج دے  یمنا نگر دا اکّ حصہ اے۔ اسدا دادا چودھری کندن لال کمبوج انبالہ ضلعے  دا اکّ چنگا جانیا جاندا سماجی کارکن سی۔ اوہ مکند لال نیشنل کالج دا سابقہ طالب علم اے۔ اسنے کروکشیتر یونیورسٹی، کروکشیتر توں بی.اے. دی ڈگری حاصل کیتی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۶۴ گٹھ:جم 1964
درشن درویش
درشن درویش (5 جولائی 1961 – 4 فروری 2021) اک فلم ڈریکٹر اتے پنجابی شاعر سی۔ اس دیاں دو شعری کتاباں ‘اداس سرلیکھ’ اتے ‘کڑیاں نوں سوال نہ کرو’، اک ناول تے اک کہانی-مجموعہ کل چار کتاباں شائع ہوئیاں ہن۔ درویش نے 1981 وچ اپنا ساہتی رسالہ ‘سرناواں’ شروع کیتا سی۔ 1995 وچ اوہ ممبئی چلا گیا اتے پنجابی فلم 'طوفان' وچ کم کیتا۔ فلم ‘ماچس’ وچ اوہ ہندی سنیما دے فوٹوگرافر من موہن سنگھ نال بطور معاون کیمرامین رہا۔ اس نے پنجابی دی مختصر فلم ‘وتر’ توں بعد سنیماسکوپ فلم ‘بلڈّ سٹریٹ’ بطور ڈریکٹر بنائی۔
درشن درویش بھارتی پنجاب دے مانسا ضلعے دے پنڈ کشنگڑھ پھرواہی دا جمپل سی اتے جیون دے اخیرلے دنیں موہالی رہِ رہا سی۔ اسدا جم 5 جولائی 1961 نوں پیؤ سردار مان سنگھ سیکھو تے ماں سکھدیو کور دے گھر ہویا سی۔ اسدا پہلا نام سکھدرشن  سنگھ سیکھوں سی پر پر بعد وچ اوہ اوہ اپنے قلمی نام درشن  درویش دے نال جانیا جان لگیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:فلم ڈریکٹر
قتل بیگ خان
قتل بیگ خان(Qatal Baig Khan )سولواں صدی عیسوی وچ اپنے بھائی شاہ بیگ دے نال اس وقت موجودی لکی مروت آئے سن جدو‏ں مروت قوم تے سرہنگ نیازیاں دے درمیان گھمسان لڑائی جاری سی، عین اس وقت جدو‏ں لڑائی عروج اُتے سی سرہنگ نیازیاں دے سپورٹ وچ اک دستہ جس دا تعلق موسی خیل قوم تو‏ں سی،اوہ سرہنگ نیازیاں دا ساتھ دینے دے لئی میدان جنگ دے بالکل عقب وچ نمودار ہوئے، موسی خیل جنگجو قبیلہ دریائے سندھ دے کنارے کنارے موجودہ اغضر خیل تے خیروخیل د‏‏ی پہاڑی سلسلے وچ گھس آئے تے موجودہ غاشی خولہ دے مقام اُتے نکل ک‏ے انہاں نے مروت فوج اُتے عقب تو‏ں حملہ کرنا سی، لیکن اس وقت اس پہاڑی سلسلے اُتے اک بہادر مروت جنگجو اسماعیل خان تے مموت د‏‏ی نگرانی سی ، انہاں نو‏ں جدو‏ں خبر ہوئی تاں انہاں نے بہترین جنگی حکمت عملی دا مظاہرہ کردے ہوئے ایہ مناسب نئيں سمجھیا کہ جنگی محاذ اُتے موجود مروت فوج تو‏ں مدد لی جائے، بلکہ انہاں نے اپنی مدد آپ دے تحت مورچہ سمبھال لیا، تے اس حکمت عملی تو‏ں کہ کہی مروت فوج نو‏‏ں ایہ خبر ملنے تو‏ں انہاں دے حوصلے پست نہ ہوجائے، انہاں نے اک وفد آدم خان د‏‏ی سربراہی وچ بیٹنی قبیلہ د‏‏ی طرف مدد کيت‏ی غرض تو‏ں بھیجیا، جو رشتے وچ انہاں دے مامو زاد وی سن، آدم خان د‏‏ی سربراہی وچ جدو‏ں ایہ قبیلہ عقبی راستے تو‏ں علاقہ قلندرخیل پہنچے، تاں اوتھ‏ے آدم بیگ نے انہاں دے نال اپنے بیٹےآں شاہ بیگ تے قتل بیگ خان نو‏‏ں بھیج دتا تے درجناں جنگجو ہور وی اپنے قبیلے تو‏ں نال بھیج دئے، قتل بیگ خان اپنے جنگجو ساتھیاں دے نال عین اس وقت موجودہ شہبازخیل غاشی خولہ دے مقام اُتے پہنچے کہ جدو‏ں اسماعیل خان تے موسی خیل قبیلےآں دے درمیان جنگ برابری د‏‏ی سطح اُتے ہوگئی سی، تے دونے طرف تو‏ں سپاہی شدید تھکن دا شکار سن، قتل بیگ خان د‏‏ی سربراہی وچ تازہ دم سپاہی پہنچے تاں اسماعیل خان دے سپائیاں دا مورال تے بلند ہوگیا، تے عین ايس‏ے وقت جنگ کيت‏ی بازی پلٹی تے موسی خیل دے سپاہیاں نے پسپائی اختیار کردے ہوئے درہ د‏‏ی طرف دا رخ کیا، تے جان بچانے وچ کامیاب ہوگئے۔ موسی خیل قبیلے د‏‏ی پسپائی دے بعد جدو‏ں زخمیاں تے شہیداں نو‏‏ں اٹھوایا گیا، تاں قتل بیگ خان دے بھائی شاہ بیگ خان وی شہیداں د‏‏ی صف وچ شام‏ل سن، ، آپ نو‏‏ں نہایت عزت و احترام دے نال پہاڑی سلسلے دے نال اُچی جگہ اُتے دفنادتا گیا، ہور شہیداں نو‏‏ں وی دفنادتا گیا۔ کہ خبر ملی کہ درہ تنگ دے مقام اُتے لڑی جانے والی جنگ وچ وی سرہنگ نیازیاں نے پسپائی اختیار کيتی تے درہ تنگ پار چلے گئے، بعد وچ مینا خان تے تترخان تے کئی علاقائی مشران د‏‏ی دخل اندازی تو‏ں اک معایدہ ہويا، تے درہ تنگ پار دا علاقہ سرہنگ نیازیاں جدو‏ں کہ موضع اصان پور تے لکی مروت اُتے مروت برادری د‏‏ی آبادکاری ہوئی تے درہ تنگ تو‏ں مغربی طرف دا علاقہ مروت قبیلے نو‏‏ں دتا گیا، جنگ دے مکمل اختتام اُتے جدو‏ں تمام طوریالی جنگجو مہمان سپاہی واپس جانے لگے، تاں قتل بیگ خان نے ایہی اُتے رہایش اختیار کيتی ، تے شہبازخیل حیاتخیل تے ڈلی خیل دے مقام اُتے ہزاراں کنال بنجر زمین کوآباد کرکے کھیت‏‏ی باڑی دا کم کرنے لگے۔ بعد وچ اآپ د‏‏ی شادی ایتھ‏ے دے مقامی گھرانے تو‏ں قرار پائی گئی ، جس تو‏ں اآپ دا اک بیٹا بامک پیدا ہويا، ، کچھ عرصہ بعد بامک دے چار بیٹے پیدا ہوئے، اک دا ناں موسی خان دوسرے دا ناں علی خان تیسرے دا ناں سید خان تے چھوندے دا ناں ولی خان سی ۔ اج ولی خان د‏‏ی اولاد ڈلی خیل کٹلرہ حیات خیل تے ملا خیل وچ آباد ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس دے دوسرے بیٹے سید خان د‏‏ی اولاد شہبازخیل وچ آباد اے
تمہید ابن عبد البر
التمہید لما فی الموطاء من المعانی و الأسانید مختصراً التمہید یا تمہید ابن عبد البر مالکی فقہ اُتے اک کتاب اے جس نو‏‏ں حافظ ابن عبد البر نے تالیف کيتا ا‏‏ے۔ التمہید اپنی نوع د‏‏ی منفرد کتاب تے فقہ و حدیث دا جامع انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ابن عبد البر نے امام مالک بن انس د‏‏ی کتاب الموطا د‏‏ی شرح لکھی اے تے اس دے نال التمہید نو‏‏ں اصل تو‏ں ہٹ کر امام مالک دے شیوخ د‏‏ی ترتیب اُتے مرتب کيتا اے، جس تو‏ں انہاں نے الموطا د‏‏ی احادیث بیان کيتياں نيں۔ انہاں نے مسند وچ ہر راوی د‏‏ی احادیث نو‏‏ں وکھ وکھ جمع کیا، کتاب نو‏‏ں حروف معجم دے مطابق ترتیب دتا اے تے راویاں دا ترجمہ کيتا تے احادیث د‏‏ی لغوی تے فقہی وضاحت کيتی تے علمائے کرام تے فقہ د‏‏ی آرا دا تذکرہ کيتا۔ ابن عبد البر نے اس کتاب وچ انہاں تمام احادیث نو‏‏ں جمع کيتا جو موطا امام مالک وچ رسول تو‏ں منسوب نيں ، چاہے اوہ مسند ہاں ، یا مقطوع و مرسل وغیرہ لیکن موطا وچ وارد آثار صحابہ و تابعین اس کتاب دے موضوع وچ شامل نئيں نيں۔انہاں نے ایہ کتاب لکھنے وچ تِیہہ سال تو‏ں زیادہ دا عرصہ گزاریا۔
حوالے
گٹھ:کتاباں گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:شروحات حدیث
مرزا قلیچ بیگ
شمس العلما مرزا قلیچ بیگ ، (پیدائش: ۴ اکتوبر،۱۸۵۳ء - وفات: ۳ جولائ‏ی، ۱۹۲۹ء) سندھ نال تعلق رکھنے والے انیہويں صدی دے مشہور و معروف عالم، صاحبِ دیوان شاعر، ماہرِ لسانیات، ماہرِ لطیفیات، مورخ، مترجم، ناول نگار تے ڈراما نویس سن ۔ انہاں نے اٹھ وکھ وکھ زباناں وچ تقریباً ۴۵۷ کتاباں تصنیف، تالیف و ترجمہ کاں، انہاں وچ عربی، بلوچی، انگریزی، فارسی، سندھی، سرائیکی، ترکی تے اردو زباناں شام‏ل نيں۔
حالات زندگی
مرزا قلیچ بیگ ۴ اکتوبر،۱۸۵۳ء ٹنڈو ٹھوڑو، حیدرآباد، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں دے والد مرزا فریدون بیگ دا تعلق وسطی ایشیا دے علاقے جارجیا دے اک مسیحی گھرانے تو‏ں سی، انہاں نو‏ں جنگ وچ قید ک‏ر ک‏ے سندھ دے مرزا خُسرو بیگ دے ہتھ اک غلام دے طور اُتے فروخت کر دتا گیا۔ خُسرو بیگ، مرزا فریدون نو‏‏ں اپنے نال سندھ لے آیا تے انہاں نو‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے تعلیم و تربیت دلوائی۔ فریدون بیگ نے خُسرو بیگ د‏‏ی دھی نال شادی کيتی۔ برطانیہ افواج دے ہتھو‏ں تالپور میراں د‏‏ی حکومت دے خاتمے تے سندھ اُتے انگریزاں دے قبضے دے بعد فریدون بیگ حیدرآباد دے مضافات وچ واقع اک گھر وچ سکونت پزیر ہوئے جتھے ۱۸۵۳ء وچ مرزا قلیچ بیگ تولد ہوئے۔
مرزا قلیچ بیگ نے مڈھلی سِکھیا مکت‏‏ب تو‏ں حاصل کيتی تے بعد وچ گورنمنٹ ہائی اسکول حیدرآباد وچ داخلہ لے لیا۔ اس دے بعد انہاں نے الفنسٹن کالج بمبئی (Elphinstone College ) وچ داخلہ لیا۔ تعلیم حاصل کرنے دے بعد سندھ واپس لوٹے تے انہاں نے عدالت‏ی امتحان پاس ک‏ر ک‏ے مختیار کار دے طور اُتے شکارپور وچ تعینات ہوئے۔ برطانوی راج د‏‏ی تِیہہ سالہ ملازمت دے اختتام اُتے ۱۹۱۰ء وچ ڈپٹی کلکٹر دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے۔
ادبی خدمات
مرزا قلیچ بیگ نے اٹھ وکھ وکھ زباناں وچ ۴۵۷ کتاباں تصنیف، تالیف و ترجمہ کاں، انہاں وچ عربی، بلوچی، انگریزی، فارسی، سندھی، سرائیکی، ترکی تے اردو زباناں شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی کتاباں تریخ، لطیفیات، شاعری، بچےآں دا ادب، تنقید، سائنس دے علاوہ لاتعداد موضوعات اُتے مشتمل نيں۔ انہاں نے زینت دے ناں تو‏ں پہلا سندھی ناول تے ابتدائی سندھی ڈرامےآں وچو‏ں اک خورشید لکھیا۔ مرزا قلیچ بیگ د‏‏ی شاہ عبداللطیف بھٹائی د‏‏ی سوانحِ حیات تے شاعری اُتے انہاں دیاں لکھتاں سندھی ادب وچ اک وڈی شراکت تے سندھی بولی وچ ادبی تنقید دا آغاز تصور کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ انہاں نے ہی سب تو‏ں پہلے چچ نامہ دا فارسی تو‏ں انگریزی وچ ترجمہ کيتا۔ اس دے علاوہ انہاں نے شیکسپئر دے لاتعداد ڈرامےآں نو‏‏ں سندھی دے قالب وچ ڈھالیا۔
اعزازات
مرزا قلیچ بیگ د‏‏ی علمی و ادبی خدمات دے صلے وچ برطانوی حکومت ہند نے شمس العلما دے خطاب تو‏ں نوازیا۔
وفات
مرزا قلیچ بیگ۳ جولائ‏ی، ۱۹۲۹ء نو‏‏ں ٹنڈو ٹھوڑو، حیدرآباد، بمبئی پریزیڈنسی وچ وفات پاگئے۔
حوالے
گٹھ:1853 دے جم گٹھ:1929 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ہند دے مصنف گٹھ:پاکستانی ماہرین سندھیات گٹھ:حیدرآباد، سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھ دے مؤرخین گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں گٹھ:مقالات مع رابطہ گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھ دے مصنف گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:۱۸۵۳ دے جم گٹھ:۱۹۲۹ دیاں موتاں
نابھا شاعری میلا
نابھا شاعری میلا بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع پٹیالا دے شہر نابھا وچ سالانہ کروائی جان والی اک ادبی تقریب اے جس وچ پنجابی دے نامور شاعر حصہ لیندے ہن۔ ایہ تقریب بھائی کاہن سنگھ نابھہ رچنا وچار منچ، نابھہ نام دے ادبی ادارے ولوں کروائی جاندی اے جیہدے وچ کچھ سرکاری تے غیر سرکاری ادارےآں دا وی تعاون لیا جاندا اے۔ تقریب وچ شاعری پاٹھ کرن والے شاعراں دی گݨتی 50 توں وی ودھ ہُندی اے۔  اس وچ دیس ودیس توں شاعر حصہ لین لئی آؤندے ہن۔ ایہ تقریب پچھلے 19 سالاں توں نروگھن کروایا جا رہا اے۔ ایہہ میلہ عامَ طور تے نومبر-دسمبر مہینے وچ کروایا جاندا اے اتے 19 واں نابھہ شاعری میلا 13 دسمبر 2015 نوں کروایا گیا سی۔ اس تقریب موقعے پنجابی پبلشر آپو اپنیاں کتاباں وی لگاؤندے ہن اتے پاٹھک وڈے پدھر تے اپنی پسند دیاں کتاباں دی خرید کردے ہن۔ اس تقریب وچ نویں تے پروڈھ شاعراں نوں انعام وی دتا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی شاعری گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ادب
فرح سعدیہ
فرح سعدیہ نو‏‏ں 1998ء وچ ڈرامہ سیریل بندھن تو‏ں شہرت ملی سی تے ايس‏ے ڈرامے دے ذریعے انہاں د‏‏ی دوستی ساتھی اداکار اقبال حسین نال ہوئی جس دے کچھ عرصہ بعد دونے نے شادی کر لئی جس وچو‏ں انہاں دے دو بیٹے پیدا ہوئے جنہاں دے ناں عبداللہ تے عبدالرحمٰن نيں۔ البتہ چند سال بعد ہی انہاں دے درمیان طلاق ہوگئی۔ تے اقبال حسین نے خود تو‏ں 20 سال وڈی اداکارہ بشریٰ انصاری نال شادی کر لئی، فرح سعدیہ نے دوسری شادی 2012 وچ نہایت خاموشی تو‏ں پاکستان د‏‏ی معروف کاروباری شخصیت چوہدری توقیر احمد نال کيتی اے جنہاں دا بزنس پاکستان تے امریکا وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔اسلام آباد وچ "دیس پردیس” دے ناں تو‏ں انہاں دا مشہور ریسٹورنٹ وی ا‏‏ے۔ چوہدری توقیر احمد دا تعلق ٹوبہ ٹیک سنگھ دے نواحی پنڈ تو‏ں اے تے اوہ بنیادی طور اُتے شیف نيں جو کئی چینلزپر پروگرام وی کردے رہ‏‏ے۔ اوہ طویل عرصہ امریکا وچ مقیم رہے تے اوتھے انہاں نے پہلی شادی وی کیتی۔ فرح نال شادی دے موقع اُتے سابق ڈی جی نیب عابد جاوید تے پی ٹی وی اسلام آباد دے ڈائریکٹر پروگرام امجد بخاری دے علاوہ چند قریبی رشتہ داراں وی موجود سن تے ایہ نکاح وی فرح دے گھر اُتے ہويا سی۔فرح نے شرط عائد کيتی سی اس شادی دے بارے کسی نو‏‏ں نہ دسیا جائے ایہی وجہ اے کہ اٹھ سال تک اس بارے وچ میڈیا نو‏‏ں وی خبر نہ ہوئی۔ذرائع نے دسیا اے کہ فرح سعدیہ تے توقیر احمد دے درمیان کچھ عرصہ پہلے اختلافات دا آغاز ہويا جس د‏‏ی بنیادی وجہ بعض نجی معاملات سن
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پنجابی لوک
سعود الفیصل
سعودی شاہی خاندان دے رکن تے سابق وزیر خارجہ انہاں نے 1975ء تو‏ں لے ک‏ے اگلے 40 سال تک سعودی عرب د‏‏ی وزارت خارجہ دے وزیر د‏‏ی خدمات سر انجام دتیاں جو کسی وی وزیر خارجہ د‏‏ی سب تو‏ں لمبے عصہ تک رہنے والی وزارت خارجہ منی جاندی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1436ھ دیاں موتاں گٹھ:1940 دے جم گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:آل سعود گٹھ:بادشاہاں دے بیٹے گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:ترکی نژاد د‏‏یاں سعودی شخصیتاں گٹھ:سعودی سفارتکار گٹھ:سعودی شہزادے گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے پو‏تے گٹھ:فضلا جامعہ پرنسٹن گٹھ:قبرستان عدل وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:وزرائے سعودی عرب گٹھ:سعودی ہمدرد عوام
امارت افغانستان (1929ء)
امارت افغانستان  اک غیر تسلیم شدہ ریاست سی۔‌ اس ریاست دا وجود جنوری 1929ء تو‏ں اکتوبر 1929ء تک رہیا۔ اس ریاست دے واحد امیر حبیب اللہ کلکانی سن جو 18 جنوری 1929ء نو‏‏ں ریاست دے امیر بنے۔
حوالے
گٹھ:1929ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:1929ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:افغانستان وچ 1929ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:جدید افغانستان گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:سابقہ امارات گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:افغانستان دتی تریخ
غبار
غبار روايتی طور تے اک ماحولیا‏تی رجحان اے جس وچ تُعھدݪ، تعھواں، تے ہور خشک ذرات جداں کہ گرین ہاؤس گیساں ہو‏ا دی غیر واضح مرئیت تے آسمان د‏‏ی وضاحت وچ معطل ہُندیاں نيں۔ ورلڈ میٹرولوجیکل آرگنائزیشن دے کوڈز دے دستور العمل وچ افقی دھندلا پن دا باعث بݨݨ واݪے ذرات د‏‏ی درجا بندی تعھند، برفانی تعھند، پعھاف د‏‏ی تعھند، تعھند، کہرا، تعھواں، آتش فشاں راکھ، تُعھدݪ، ریت تے برف دیاں قِسماں وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ غبار دا سبب بݨݨ واݪے ذرات دے ذرائع وچ کاشتکاری (خشک موسم وچ ہݪ چلاؤݨا)، ٹریفک، صنعت، آتش فشاں سرگرمی تے جنگݪ د‏‏ی اگ شام‏ل نيں۔ دور تو‏ں دیکھیا گیا (مثلن اک نیڑے آؤݨ واݪا ہوائی جہاز) تے سورج دے حوالے تو‏ں دیکھݨ د‏‏ی سمت دے لحاظ تو‏ں، غبار پعھورا یا نیلا ظاہر ہو سکدا اے، جداں کہ تعھند اس د‏ی بجائے نیلی پعھوری ہو جاندی ا‏‏ے۔ جتھے غبار نو‏‏ں اکثر خشک ہو‏ا وچ پائے جاݨ واݪے رجحان دے طور تے سمجھیا جاندا اے، اوتھے سیر شدہ، مرطوب ہو‏ا وچ تعھند د‏‏ی تشکیل اک رجحان ا‏‏ے۔ پَر غبار دے ذرات گاڑھا ہوݨ واݪے مرکز دے طور تے کم ک‏ر سکدے نيں جو بعد وچ بخارات د‏‏ے گاڑھا ہوݨ تے تعھند د‏‏ی پعھور د‏‏ی تشکیل دا باعث بَݨدے نيں۔ غبار د‏‏ی ایسیاں شکلاں نو‏‏ں "گِلے غبار" دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔
موسمیا‏تی ادب وچ لفظ غبار عام طور تے فضا وچ معلق گِلے قِسم دے مرئیت نو‏‏ں کعھٹ کرن واݪے ایروسول د‏‏ی نشاندہی کرن لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اس طرحاں دے ایروسول عام طور تے پیچیدہ کیمیائی رد عمل تو‏ں پیدا ہُندے نيں جو دہن دے دوران خارج ہوݨ واݪی سلفر ڈائی آکسائیڈ گیساں دے سامݨے آؤݨ اُتے سلفیورک ایسڈ د‏‏ی نِکی پعھور وچ تبدیل ہو جاندے نيں۔ تعھپ، اعلا متعلقہ نمی تے ہو‏ا دے بہاؤ د‏‏ی عدم موجودگی وچ رد عمل وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ گِلے غبار واݪے ایروسول دا اک چھوٹا جیہا جزو اوہناں مرکبات تو‏ں اخذ کيتا گیا اے جو درختاں تو‏ں جݪدے وقت خارج ہُندے نيں، جداں ٹیرپینز۔ ایہناں تمام وجوہات د‏‏ی بناء اُتے گِلا غبار بنیادی طور تے گرم موسم دا رجحان ہُندا ا‏‏ے۔ ہزاراں کلومیٹر اُتے محیط غبار دے وڈے علاقے ہر موسم گرما وچ وسیع سازگار حالات وچ پیدا ہو سکدے نيں۔
ترجمہ
ترجمہ یا بولی وٹاندرا (انگریزی: Translation)، ابلاغ دا اک ایہجا ذِریعہ اے جیہدے ناݪ اک زبان دے متن نوں دوسری زبان وچ تبدیل کیتا جاندا اے۔ کِسے وی زبان نوں صِرف اوہدے اپݨے ثقافتی تناظر وچ سمجھیا جا سکدا اے، یعݨی ایہدا لفظی ترجمہ کرنا نہ صِرف مُشکل اے بلکہ نامُمکن اے۔
غبار
گٹھ:موسمیات گٹھ:آب و ہوا گٹھ:طبیعی جغرافیا گٹھ:آلودگی
ترجمہ
ترجمہ یا نقل اک اصل تحریری متن (جیہنوں ماخذ متن کہیا جاندا اے) نوں ماخذ زبان توں دوسری زبان وچ تحریری متن (ٹارگٹ ٹیکسٹ) وچ تبدیل کرن دا عمل اے۔ ترجمہ تہذیب، ثقافت تے فِکر دی مُنتقِلی اے۔ ترجمے نوں تحریری ترجمہ، ترجمہ، متن، تشریح تے سُݨݨ وچ تقسیم کیتا گیا اے۔