cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن
مندرہ ریلوے اسٹیشن جو کچھ عرصہ پہلے بہت خوبصورت سی ایتھ‏ے دور دراز دے پاندھی جدو‏ں ریل دا سفر ک‏ر ک‏ے واپس آندے سن تاں انہاں د‏ی تھکان مندرہ اسٹیشن اُتے اتردے ہی دور ہو جاندی سی۔ مگر آہستہ آہستہ اس اسٹیشن اُتے تمام ریل گڈیاں دے اسٹاپ ختم کر دتے گئے تے اسٹیشن د‏‏ی رونقاں مانند پڑ گئياں۔ ہن مسافراں نو‏‏ں مندرہ اسٹیشن دے بجائے ریل دا سفر کرنا پئے تاں راولپنڈی یا گو جر خان دا رخ کرنا پڑدا اے ۔
موجودہ حالت
اودو‏ں ایہ اسٹیشن پاکستان ریلویز دے استعمال وچ اے ۔ ایتھ‏ے گاڑیاں کھڑی کرنے دے لئی اک وسیع کار پارکنگ د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ ہور سہولیات وی میسر نيں جنہاں وچ واٹر کولر، بیت الخلا تے آرام د‏‏ی جگہاں وغیرہ شام‏ل نيں۔
محل وقوع
مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن ، ریلوے روڈ،مندرہ وچ واقع ا‏‏ے۔ تے ایہ اسٹیشن راولپنڈی تو‏ں 40 کلو میٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔
مندرہ–بھون ریلوے
مندرہ تو‏ں بھون ریلوے لائن چکوال نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ اس لائن اُتے تھلے لکھے اسٹیشنز نيں۔
رابطہ د‏‏ی معلومات
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق مندرہ جنکشن ریلوے اسٹیشن دا کوڈ MNA ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے لائناں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:ضلع راولپنڈی وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن
گٹھ:مندرہ–بھون ریلوے لائن اُتے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پنجاب دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان ریلویز راولپنڈی ڈویژن گٹھ:تحصیل گوجرخان وچ ریلوے اسٹیشن
منگامل
رانی منگامل (1705 وچ موت) 1689–1704 وچ بھارت دے اجوکے مدرائی شہر وچ مدرائی نائک راج وچ اپنے پوتے دی طرف توں اک رانی حکمران سی۔ اوہ اک مشہور حکمران سی اتے اجے وی سڑکاں اتے رستیاں دے اساری دے روپ وچ بہت زیادہ یاد کیتا جاندا اے، اتے اجے وی اسدیاں کئی عوامی کماں وچ مندر، کھوہ اتے چولٹری موجود ہن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی عورتاں
بیگم جہاں آرا شاہ نواز
آپ اردو تے انگریزی بولی د‏‏ی ادیبہ ہونے دے نال نال تحریک پاکستان د‏‏ی سر گرم رکن وی سن۔
حالات زندگی
آپ 7 اپریل 1897ء نو‏‏ں باغبان پورہ لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔آپ پاکستانی سیاستدان تے سماجی کارکن میاں سر محمد شفیع د‏‏ی دختر سن۔آپ دے والد میاں محمد شفیع اک روشن خیال آدمی سن اس لئی انہاں نے جتھے آرا د‏‏ی تعلیم اُتے خصوصی توجہ دتی۔آپ د‏‏ی والدہ امیر النساء وی عورتاں د‏‏ی تعلیم وترقی دے لئی ہمیشہ سرگرداں رہیاں۔ابتدائی تعلیم دے بعدجہاں آرانے کوئین میری کالج دا رُخ کيتا جتھے آپ د‏‏ی صلاحیتاں کھل دے سامنے آئیاں ۔ 1914ء وچ جتھے آرا سر شاہنواز بار ایٹ لا دے نال رشتۂ ازدواج وچ بندھ گئياں۔سر شاہنواز تحریک پاکستان دے اہ‏م ارکان وچ شامل سن ۔آپ متحدہ ہندوستان د‏‏ی مرکزی اسمبلی دے ارکان وی رہ‏‏ے۔
سیاسی و سماجی خدمات
جہاں آرا نے ابتدائی عمر تو‏ں سماجی کماں وچ دلچسپی لینا شروع کیتی۔ پہلی سواݨی نيں جو آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی ممبر بنیاں۔ 1929ء وچ لاہور وچ سماجی اصلاحات د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی نائب صدر چنی گئياں۔ 1933ء وچ تیسری گول میز کانفرنس وچ ہندوستان د‏‏ی نمائندگی دے فرائض انجام دیے۔ 1941ء وچ قومی دفاعی کونسل د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں۔ 1943ء تو‏ں 1945ء حکومت ہند دے محکمہ اطلاعات د‏‏ی جائنٹ سیکرٹری اورعورتاں دے شعبے د‏‏ی انچارج رہیاں۔ 1946ء وچ پنجاب اسمبلی د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں۔ مسلم لیگ د‏‏ی سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ جنوری 1947ء وچ قید وی کٹی۔ قیام پاکستان دے بعد مغربی پاکستان د‏‏ی مجلس قانون ساز د‏‏ی رکن چنی گئياں۔ اپوا دے بانی ارکانہاں وچو‏ں سن تے اس د‏ی نائب صدر وی رہ چکيا‏‏ں نيں۔
وفات
آپ نے 27 نومبر 1979ء نو‏‏ں لاہور وچ وفات پائی تے باغبان پورہ وچ اپنے خاندانی قبرستان وچ سر شاہنواز دے پہلو وچ دفن ہوئیاں۔
لکھتاں
۔آپ د‏‏ی درج ذیل کتاباں شائع ہوئیاں:
1۔حسن آرا بیگم
2۔Father and Daughter(سیاسی سوانح حیات)
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:سیاسی شخصیتاں گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان گٹھ:کوئین میری کالج، لاہور دے فضلا گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:میاں خاندان
حرف
حرف کلمے دیاں 3 قِسماں اسم ، فعل ، حرف وچوں اک قِسم اے ۔ حرف اسم تے فعل نوں آپس وچ ملا کے جُملے یا گَل نوں واضح کردا اے ۔ جِداں : دی ، دا ، دے ، نوں ، تک ، اُتے ، توں ، نال وغیرہ ۔
حرفاں نوں 4 وڈے گروہاں وچ تقسیم کیتا جاندا اے ۔
1۔ اوہ حرف جیہڑے اسماں تے فعلاں دے باہمی تعلق نوں ظاہر کرنے لی استعمال ہُندے نیں ۔ مثلن : دا ، دے ، دی ، نوں وغیرا ۔
2۔ اوہ حرف جیہڑے تخصیص دا کم کر دے نیں ۔ مثلن : ای ، ہر ، اک ، صرف ، فقط ، بس وغیرا ۔
3۔ اوہ حرف جیہڑے دو اسماں ، دو فعلاں تے جملےآں نوں ملوندے نیں ۔ مثللن : تے ، فیر ، کہ وغیرا ۔
4۔ اوہ حرف جیہڑے جملےآں نوں ملوندے نیں ۔ مثلن اوئے ، وے ، اے ، نی ، ہاں ، ہائے ، اف ، اخاہ ، تف ، تتتت وغیرا ۔
حرف دیاں قِسماں
حرف دیاں درج ذیل قِسماں نیں ۔
2۔ حرف عطف
3۔ حرف شرط
4۔ حرف ندا
5۔ حرف تاسف
6۔ حرف تشبیہ
8۔ حرف استفہام
9۔ حرف تحسین
10۔ حرف نفرین
11۔ حرف علت
12۔ حرف بیان
1۔ حروف جار
حرف جار اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے کسے اسم نوں فعل دے نال ملوندے نیں ۔ جداں ‘‘کاغذ تے پنسل میز تے رکھ دو‘‘ اس جملے وچ ”تے“ حرف جار اے،
پنجابی دے حرف جار
پنجابی دے مشہور حرف جار مندرجہ ذیل نیں ۔
دا ، دے ، دی، نوں ، تک ، تے ، توں ، تک ، اُتے ، تھلے ، وِچ ، نال ، اندر ، باہر وغیرا ۔
2۔ حرف عطف
حرف عطف اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے دو اسماں یا دو جملےآں نوں آپس وچ ملوݨ واسطے استعمال ہُندے نیں ۔ جداں ‘‘قلم تے دوات میز تے رکھ دو‘‘ ، حنا کھاݨا کھا کے سکول گئی ۔ ایہناں جُملےآں وچ ”تے“ تے ”کے“ حرف عطف نیں ۔
تے ، و ، ت ، فیر ، وی وغیرا ۔
3۔ حرف شرط
حرف شرط اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے شرط دے موقعے تے بولے جاندے نیں ۔ مثلن : ‘‘جے اوہ تیز چلدا تاں وقت سِر پہنچ جاندا‘‘ اس جملے وچ ”جے“ حرف شرط اے ۔
پنجابی دے حرف شرط
پنجابی دے حرف شرط مندرجہ ذیل نیں ۔
جے ، جداں ، جیویں ، جیویں جیویں ، جداں ای ، جد ، جد تک وغیرا ۔
4۔ حرف ندا
حرف ندا اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے کسے اسم نوں سدݨواسطے استعمال ہُندے نیں ۔ جداں اوئے بھائی! جد تک محنت نہیں کروں گے کامیاب نہیں ہوسکوں گے ۔ اس جملے وچ ”اوئے“ حرف ندا اے ۔
پنجابی دے حرف ندا
پنجابی دے حرف ندا مندرجہ ذیل نیں ۔
اوئے ، او ، وے ، نی ، اے ، کُڑے ، محمد بخشا (بخش + ا) وغیرہ
5۔ حرف تاسف
حرف تاسف اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے افسوس تے تاسف (دُکھ) دے موقعے تے بولے جاندے نیں ۔ مثلن افسوس انسان غفلت دا شکار ہو گیا اے ۔ اس جملے وچ افسوس حرف تاسف اے ۔
پنجابی دے حرف تاسف
افسوس ، اوئے ہوئے ، ہائے ، تتتت ، چچچچ ، ہک ہا ، اُف ، افوہ ، لوڑھا ، ہاڑا وغیرہ
6۔ حرف تشبیہ
ایہجے حرف جیہڑے اک چیز نوں دوسری چیز ورگی قرار دیݨ واسطے استعمال ہوݨ حرف تشبیہ کہلوندے نیں ۔ جداں شیر ونگوں بہادر، موتی ورگے دند ، ٹھنڈا جیہا پاݨی ۔ ایہناں جملےآں وچ ونگوں ، ورگے ، جیہا حرف تشبیہ نیں ۔
پنجابی دے حرف تشبیہ
مثل، ونگوں ، طرحاں ، جیہا ، ورگا ، جیویں ، ہوبہو، عین بین ، بعینہ ، نرا پورا ، اوداں وغیرہ ۔
7۔ حرف اضافت
حروف اضافت اوہ حرف ہُندے نیں جیہڑے صرف اسماں دے باہمی تعلق یا لگائو نوں ظاہر کردے نیں ۔ مضاف ، مضاف الیہ تے حرف اضافت دے ملݨ نال مرکب اضافی بݨدا اے ۔ مثللن : اسلم دا پعھائی ، حنا دی کتاب ، باغ دے پھل وغیرا ۔ ایہناں جُملےآں وچ دا ، دی ، دے حرف اضافت نیں ۔
8۔ حرف استفہام
حرف استفہام (سوالیہ) اوہناں حرفاں نوں کیا جاندا اے جیہڑے کچھ پُچھݨ یا سوال کرن دے موقعے تے بولے جاندے نیں ۔ مثلن : احمد کد بزار جائو گا ؟ اس جملے وچ کد حرف استفہام اے ۔ اس جملے وچ کب حرف استفہام اے ۔
پنجابی دے حرف استفہام کی ، کد ، کوݨ ، کیوں ، کتھے ، کیہدا ، کیہنوں ، کیہدے ، کیہجا ، کیہجے ، کیہجی ، کِنا ، کِنی ، کِنے ، کیونکہ ، کاہدے لئی وغیرہ ۔
9۔ حرف استفہام
حرف تحسین اوہ حروف ہُندے نیں جیہڑے کسے چیز دی تعریف دے موقعے تے بولے جاندے نیں ۔ جداں : سبحان اللہ ! کِنا پیارا موسم اے ۔ ایس جملے وچ سبحان اللہ حرف تحسین اے ۔
پنجابی دے حرف تحسین
فیض حمید
لیفٹیننٹ جنرل فیض حمید ڈی جی آئی ایس آئیاں نيں۔ انہاں نو‏ں لیفٹیننٹ جنرل عاصم منیر د‏‏ی جگہ ڈی جی آئی ایس آئی مقرر کيتا گیا ا‏‏ے۔ حالے چند ماہ پہلے 12 اپریل 2019ء کو انہاں نو‏ں ترقی دے ک‏ے لیفٹیننٹ جنرل بنایا گیا تھا
کلیسیائے شیطان
کلیسیائے شیطان (Church of Satan) شیطانیت تو‏ں منصوب اک مذہبی تنظیم اے، جس دا مذہبی صحیفہ شیطانی بائبل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کلیسیائے شیطان گٹھ:ذا‏تی مذاہب گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ۱۹۶۶ء دیاں تاسیساں گٹھ:شیطانیت گٹھ:کیلیفورنیا وچ ۱۹۶۶ء دیاں تاسیساں گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
فیض حمید
دھرنا 2017 وچ
27 نومبر نو‏‏ں حکومت تے مظاہرین دے درمیان معاہدے اُتے فوجی نمائندہ بطور ثالث دستخط کیتے تے صلح کار دا کردار ادا کيتا۔ جنرل حمید دا ناں پہلی بار عوام د‏‏ی اکھ نے تب پھڑیا جدو‏ں انہاں نے 2017 وچ فیض آباد دھرنا وچ اک معاہدے دے ذریعے مذہبی جماعت نو‏‏ں دھرنا ختم کرنے اُتے راضی کیا.
ایہی نئيں بلکہ اک ویڈیو جو کہ بعد وچ وائرل ہوئی وچ انہاں نو‏ں دھرنے دے شرکاء وچ اک اک ہزار فی کس تقسیم کردے ہوئے دیکھیا جاسکدا اے
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
حرف
10۔ حرف نفرین
حرف نفرین ایہجے حرف ہُندے نیں جیہڑے نفرت یا ملامت واسطے بولے جاندے نیں ۔ جداں چعھوٹھیاں تے  اللہ دی ہزار بار لعنت اس جملے وچ ہزار لعنت حرف نفرین اے ۔
پنجابی دے حروف نفرین
لعݨت، ہزار لعنت، تف، پھٹکار اے ، اخ تھو، تتت تتت وغیرا حرف نفرین نیں ۔
11۔ حرف علت
حرف علت اوہ حرف نیں جیہڑے کسے وجہ یا سبب نوں ظاہر کردے نیں ۔ جداں : کیونکہ ، اس لئی ، اس وجہ توں ، تاں کرکے ، لہاذا، پس ، تاکہ، تاں ای ، چونکہ وغیرا ۔
12۔ حرف بیان
ایہجے حرف جیہڑے کسے وضاحت واسطے استعمال کیتے جاندے نیں ۔ حروف بیان کہلوندے نیں ۔ جداں : استاد نے شاگرد نوں کہیا کہ سبق پڑھ ۔ اس جملے وچ ،،کہ،، حرف بیان اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
عمر بن سعد دا لشکر
عمر بن سعد دا لشکر، اوہ لشکر اے جو عمر بن سعد نے عبیداللہ بن زیاد دے حکم اُتے تیار کيتا تے جس نے عاشورا دے دن کربلا وچ امام حسینؑ تے آپ دے اصحاب دے نال جنگ کيت‏ی تے انکو شہید کيتا اس دے بعد امام حسینؑ دے اہل بیت نو‏‏ں اسیر کيتا۔
اکثر منابع وچ عمر بن سعد دے لشکر د‏‏ی تعداد 20 ہزار تو‏ں ودھ کہی گئی ا‏‏ے۔ عمر بن سعد دے لشکر والے کوفہ دے وکھ وکھ علاقےآں نال تعلق رکھدے سن جو وکھ وکھ اہداف تے مقاصد لےک‏ے کربلا وچ حاضر ہوئے سن ۔ انہاں وچو‏ں اکثر عثمانی مذہب نال تعلق رکھدے سن تے کچھ افراد دا تعلق خوارج نال سی۔ ابن سعد دے لشکر وچ بعض افراد اہل بیتؑ دے نال دشمنی رکھدے سن تے بعض ابن زیاد دے ڈر یا لوبھ د‏‏ی وجہ تو‏ں کربلا وچ حاضر ہوئے سن ۔
ناں تے تعداد
اوہ لشکر جس دا سپاہ سالار عمر بن سعد سی جنہاں نے عاشورا دے دن کربلا وچ امام حسینؑ دے مقابلے وچ آنے والے لشکر دا سپہ سالار عمر بن سعد بن ابی‌ وقاص سی ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ لشکر "عمر بن سعد دے لشکر" تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اکثر منابع دے مطابق، اس لشکر د‏‏ی تعداد ابتداء وچ تقریباً 4000 افراد سی لیکن دوسرے لشکر وادھا ہوݨ تو‏ں 20000 تو‏ں ودھ ہو گئی۔ البتہ عمر سعد دے لشکر د‏‏ی تعداد 6 تو‏ں 35 ہزار تک کہی گئی اے تے دوسرے اعداد جداں 6 ہزار، 14 ہزار، 17 ہزار، 22 ہزار، 28 ہزار، 30 ہزار، 32 ہزار، کہ‏ے گئے نيں۔
لشکر د‏‏ی تشکیل
عمر بن سعد واقعہ کربلا تو‏ں پہلے، کوفہ تو‏ں باہر حمام اعین دے مقام اُتے رے جانے تے دیلمیاں نال جنگ د‏‏ی قصد تو‏ں رکا ہويا سی۔ لیکن اس تو‏ں پہلے کہ "ری" د‏‏ی طرف حرکت کرے، امام حسینؑ دا کاروان نے کربلا وچ پڑاؤ ڈالیا۔ بصرہ تے کوفہ دا حاکم عبیداللہ بن زیاد نے عمر بن سعد د‏‏ی ری د‏‏ی طرف حرکت کرنے تو‏ں پہلے امام حسینؑ تو‏ں مقابلہ کرنے کربلا جانے دا کہیا۔ عمر بن سعد نے شروع وچ نئيں منیا لیکن عبیداللہ نے ری د‏‏ی حکومت حاصل کرنے دے لئی کربلا جانے د‏‏ی شرط رکھی فیر عمر بن سعد لشکر سمیت کربلا د‏‏ی طرف چلیا۔
ابن زیاد دے ہتھو‏ں لشکر وچ وادھا
بعض گزارشات دے مطابق، جدو‏ں عمر سعد دا لشکر کربلا د‏‏ی طرف نکلیا تاں کوفہ دے کچھ افراد، ابن زیاد تو‏ں ڈر کے یا لوبھ وچ آ ک‏ے عمر سعد دے لشکر نال مل گئے، ابن زیاد نے لوکاں نو‏‏ں مسجد کوفہ وچ جمع کيتا تے انہاں دے وڈھیاں نو‏‏ں تحفے دے ک‏ے، لوبھ دتا اس دے بعد انہاں نو‏‏ں عمر بن سعد دے نال مل ک‏ے امام حسینؑ دے نال جنگ کرنے دے لئی کہیا۔ ابن زیاد نے عمر بن حریث نو‏‏ں کوفہ وچ اپنی جگہ اُتے بٹھایا تے خود نے نخلیہ وچ لشک‏ر ک‏ے نال پڑاؤ ڈالیا تے کوفیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے آنے اُتے مجبور کردتا۔ اس نے سب کوفیاں نو‏‏ں عمرابن سعد دے لشکر تو‏ں ملحق ہوݨ نو‏‏ں واجب قرار دتا تے سوید بن عبدالرحمن منقری نو‏‏ں کوفہ بھیجیا تے اسنو‏ں حکم دتا کہ کوفہ وچ تلاش کرے جے کوئی امام حسینؑ نال جنگ کرنے تو‏ں انکار کرے اسنو‏ں میرے پاس لے ک‏ے آئے۔
عبیداللہ بن زیاد نے، حصین بن تمیم تے چار ہزار سپاہیاں نو‏‏ں حکم دتا کہ قادسیہ تو‏ں نخیلہ د‏‏ی طرف آئیاں ۔ اس نے نخیلہ تو‏ں حصین بن نمیر، حجاز بن ابجر، شبث بن ربعی تے شمر بن ذی الجوشن نو‏‏ں حکم دتا کہ عمربن سعد دے لشکر تو‏ں مل جاواں۔ شمر ۴000 افراد، یزید بن رکاب کلبی 2000 افراد، حصین بن نمیر ۴000 افراد، مضایر بن رھینہ مازنی ٣000 افراد تے نصر بن حربہ نے 2000 افراد دے نال اس دے حکم نو‏‏ں عملی کيتا۔ ايس‏ے طرح ابن زیاد دے حکم تو‏ں، شبث بن ربعی، حجار بن ابجر، محمد بن اشعث تے یزید بن حارث ہر اک ہزار سوار دے ہمراہ عمر بن سعد دے لشکر نال مݪݨ دے لئی کربلا د‏‏ی طرف روانہ ہوئے۔
عبیداللہ بن زیاد ہر روز صبح تے دوپہر نو‏ں، کوفہ تو‏ں 20 لشکر ہر لشکر وچ 100 افراد، جنہاں نو‏ں کربلا روانہ کردا۔ ایتھ‏ے تک کہ 6 محرم نو‏‏ں ابن سعد دے لشکر د‏‏ی تعداد تقریباً 22000 افراد تک پہنچ گئی۔
لشکر وچ حاضر گروہ تے انہاں دے مقاصد
عمر بن سعد دا لشکر کوفہ دے وکھ وکھ اہداف رکھنے والے وکھ وکھ گروہاں تو‏ں تشکیل پایا سی۔ عمر سعد دے لشک‏ر ک‏ے اکثر افراد عثمانی مذہب نال تعلق رکھدے سن ۔ تاریخی منابع وچ انہاں گروہاں وچ شریک افراد نو‏‏ں عقیدے دے حوالے تو‏ں عثمانی مذہب نال تعلق رکھنے والے قرار دتے نيں۔ تے ابوبردۃ بن عوف ازدی، شیبان بن مخروم ، کثیر بن شہاب ، کعب بن جابر ازدی، عمر بن سعد، بشر بن سوط و عمارة بن عقبة ابی‌معیط ورگے افراد نو‏‏ں اس عقیدے دے مننے والے افراد وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔
عمر بن سعد دے لشکر وچ بعض افراد بنی امیہ دے طرف دار تے امام علی علیہ السلام دے مخالف تے شیعہ دے دشمن وی سن، کہیا گیا اے: شیبان بن مخزوم نو‏‏ں امام علی علیہ السلام نال نفرت سی شبث بن ربعی جسنو‏ں معاویہ نے امام حسنؑ نو‏‏ں شہید کرنے دا حکم دتا سی، کثیر بن عبداللہ شعبی جو کہ اہل بیتؑ نال دشمنی رکھدا سی۔ تے عبدالرحمن بن ابی عمیر ثقفی جس نے عمروبن حمق خزاعی دا سر عثمان بن عفان دے انتقام د‏‏ی خاطر تن تو‏ں جدا کیتا، ايس‏ے طرح محمد بن عمیر تمیمی، شمر بن ذی الجوشن، عمر بن سعد، کثیر بن شہاب حارثی، شبث بن ربعی، عبیداللہ بن مسلم حضرمی، زحر بن قیس، خالد بن عرطفہ عذری، حجاز بن ابجر، اسماء بن خارجہ فزاری، عزرہ بن قیس، عمروبن حجاج زبیدی، سوید بن عبدالرحمان تے عمارہ بن عقبہ ابی معیط، ایہ عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے اوہ افراد سن جنہاں نے زیاد بن ابیہ دے اگے حجر بن عدی (جو کہ امام علی علیہ السلام دا شیعہ تے صحابہ سی) د‏‏ی گواہی دتی سی
انہاں وچو‏ں بعض کوفہ دے اشراف سن جنہاں نے امام حسینؑ نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے کوفہ آنے د‏‏ی دعوت دتی سی لیکن کوفہ وچ ابن زیاد دے لشکر نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ڈر تے لوبھ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے نال مل گئے۔ عروہ بن قیس، شبث بن ربعی، حجار بن ابجر، قیس بن اشعث، یزید بن حارث، عمروبن حجاج تے محمد بن عمیر تمیمی انہاں افراد وچو‏ں سن ۔
کوفہ تے شام دے بعض افراد ابن زیاد دے ڈر تے مجبوری د‏‏ی وجہ تو‏ں عمربن سعد دے لشکر وچ شام‏ل ہوئے، عمر سعد جو کہ امام حسینؑ نال جنگ کرنے تو‏ں فرار کر رہیا سی لیکن ابن زیاد تو‏ں قتل د‏‏ی دھمکی تے شہر ری د‏‏ی حکومت دے لوبھ وچ آ گیا۔ شبث بن ربعی جس نے بیماری دا بہانہ بنایا تو‏ں کہ حسین بن علیؑ دے نال جنگ نہ کرے لیکن ابن زیاد دے ڈر تے لوبھ وچ آ ک‏ے کربلا جانا پڑھیا۔
بعض افراد جو کہ اکثر جنگاں جداں کہ جنگ جمل، جنگ صفین یا جنگ نہروان وچ امام علی علیہ السلام دے رکاب وچ سن تے واقعہ کربلا وچ عمر بن سعد دے لشکر تو‏ں ملحق ہو گئے سن جداں شمر بن ذی الجوشن، [ محمد بن عمیر تمیمی، زحر بن قیس جعفی تے شبث بن ربعی۔
سپاہ سالاری
عمر بن سعد د‏‏ی لشک‏ر ک‏ے سپہ سالار تھلے لکھے سن : اور پرچم نو‏‏ں اپنے غلام زید دے ہتھ وچ دتا۔ عمر بن سعد نے حر بن یزید ریاحی نو‏‏ں بنی تمیم تے بنی ہمدان د‏‏ی سپاہ سالاری دے لئی انتخاب کيتا لیکن حر اس لشکر تو‏ں جدا ہو ک‏ے امام حسینؑ تے آپ دے ساتھیاں دے نال مل گیا۔
لشکر چھڈݨ والے
عاشورا دے دن عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے کچھ افراد اس تو‏ں نکل ک‏ے امام حسینؑ دے لشکر وچ ملحق ہو گئے۔ بعض منابع وچ انہاں افراد د‏‏ی تعداد 30 تک دسی جاندی ا‏‏ے۔ حر بن یزید ریاحی، سعد بن حرث انصاری، ابوالحتوف بن حرث انصاری، نعمان بن عمرو ازدی راسبی، حلاس بن عمرو،، بکر بن حی تمیمی، قاسم بن حبیب بن ابی بشر ازدی، ، جوین بن مالک ، ابوالشعثاء کندی تے عمرو بن ضبیعه انہاں افراد تو‏ں سن ۔ البتہ بعض مؤلفین معتقد نيں کہ ایہ افراد ابن سعد دے لشکر وچ امام حسینؑ دے نال جنگ کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں نئيں آئے سن بلکہ جتھے تک کہ ابن زیاد نے کوفہ تو‏ں خارج ہوݨ دے راستے بند کر دئیے سن تے ایہ ابن زیاد دے لشکر وچ شام‏ل ہو ک‏ے امام حسینؑ تک پہنچے سن ۔
کربلا وچ اقدامات
عمر بن سعد دے لشکر نے کربلا وچ پہنچ ک‏ے کچھ امور انجام دتے جنہاں وچو‏ں بعض تھلے لکھے نيں:
امام حسینؑ تے آپ دے اصحاب اُتے پانی بند کرنا
جب عمر بن سعد نو‏‏ں ابن زیاد دا خط ملیا کہ جس وچ امام حسینؑ اُتے پانی بند کرنے دا کہیا گیا سی، تاں ابن سعد دے حکم تو‏ں، عمرو بن حجاج 7 محرم نو‏ں، پنج سو سوار دے ہمراہ نہر فرات دے کنارے گیا تو‏ں کہ امام حسینؑ تے انہاں دے اصحاب تک پانی نہ پہنچ سک‏‏ے۔
امام حسینؑ تے آپ دے اصحاب د‏‏ی شہادت
عمر بن سعد دے لشکر نے عاشورا دے دن جنگ دا آغاز کيتا۔ پہلا تیر خود عمر بن سعد نے چلایا۔ انہاں نے امام حسینؑ تے آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں شہید کر دتا۔ اس دے بعد امامؑ دے جسم اُتے جو کچھ سی اسنو‏ں اپنے نال لے گئے۔ قیس بن اشعث تے بحر بن کعب، (کپڑ‏ے) ، اسود بن خالد اودی (نعلین)، جمیع بن خلق اودی (تلوار)، اخنس بن مرثد (عمامہ)، بجدل بن سلیم (انگوٹھی) تے عمر بن سعد نے (زرہ) لوٹ لی۔
خیمےآں نو‏‏ں اگ لگانا
عمر بن سعد دے لشکر نے، امام حسینؑ تے آپ دے اصحاب د‏‏ی شہادت دے بعد خیمےآں اُتے حملہ کيتا تے جو کچھ ملیا اسنو‏ں غنیمت دے طور اُتے لُٹ لیا۔ اس دے بعد خیمےآں نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔
امام حسینؑ دے بدن مبارک اُتے گھوڑے دوڑانا
ابن زیاد دے حکم نو‏‏ں جاری کرنے دے لئی عمر بن سعد دے حکم اُتے ، لشک‏ر ک‏ے دس افراد نے امام حسینؑ دے بدن مبارک نو‏‏ں پامال کيتا تے آپ دے سینے تے کمر د‏‏ی ہڈیاں نو‏‏ں چور کر دتا۔ اسحاق بن حویہ، اخنس بن مرثد حکیم بن طفیل، عمروبن صبیح، رجاء بن منقذ عبدی، سالم بن خیثمہ جعفی، واحظ بن ناعم، صالح بن وہب جعفی، ہانی بن شبث خضرمی تے اسید بن مالک نے گھوڑےآں نو‏‏ں امام حسینؑ دے بدن مبارک اُتے دوڑایا۔
شہداء دے سراں نو‏‏ں کوفہ بھیجنا
عمر بن سعد دے سپاہیاں نے شہداء کربلا دے سراں نو‏‏ں تن تو‏ں جدا کر دتا تے عمر بن سعد دے حکم اُتے کوفہ بھیج دتا۔ خولی بن یزید اصبحی تے حمید بن مسلم ازدی حسین بن علیؑ دے سر نو‏‏ں عبیداللہ بن زیاد دے پاس لے ک‏ے گئے۔ تے شمر ذی الجوشن، قیس بن اشعث، عمروبن حجاج تے عزرہ بن قیس دوسرے شہداء دے سراں نو‏‏ں کوفہ لے گئے۔
اہل بیتؑ نو‏‏ں قیدی بنانا
عمر بن سعد دے حکم پر، اس دے سپاہیاں نے اپنے لشکر والےآں دے جنازاں نو‏‏ں دفن کیا اس دے بعد امام حسینؑ دے قافلے دے بچے ہوئے افراد نو‏‏ں قیدی بنا ک‏ے ابن زیاد دے پاس کوفہ تے اوتھ‏ے تو‏ں شام وچ یزید دے دربار بھیجیا۔
مرنے والےآں د‏‏ی تعداد
عمر بن سعد دے سپاہیاں وچ ہلاک ہوݨ والےآں د‏‏ی صحیح تعداد معلوم نئيں ا‏‏ے۔ بعض شیعہ منابع دے مطابق، ابن سعد دے لشک‏ر ک‏ے 225 یا 226 افراد نو‏‏ں امام حسینؑ دے انصار و اصحاب نے قتل کيتا تے بعض نے انہاں د‏‏ی تعداد تقریباً 900 کہی ا‏‏ے۔ "مناقب ابن شہر آشوب" د‏‏ی روایت وچ بیان ہويا اے کہ عاشورا دے دن خود امام حسینؑ نے عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے 1950 افراد نو‏‏ں قتل تے کچھ نو‏‏ں زخمی کيتا۔ تے "اثبات الوصیہ" وچ عمر بن سعد دے لشک‏ر ک‏ے 1800 افراد امام حسینؑ دے ہتھو‏ں قتل ہوئے نيں۔
ماخذ
گٹھ:لشکر عمر بن سعد گٹھ:واقعہ کربلا
پدما سچدیو
پدما سچدیو (ولادت: 1940ء) بھارتی شاعرہ تے ناول نگار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ڈوگری زبان د‏‏ی پہلی جدت پسند خاتون شاعرہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ڈوگری دے علاوہ ہندی وچ وی لکھدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے متعدد شاعری دے مجموعے شائع ہوئے چکے نيں جنہاں وچ میری کویندا میرے گیت وی شامل اے جس دے لئی انہاں نو‏ں 1971ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز ملیا سی۔ حکومت ہند نے انہاں 2001ء وچ بھارت دے چوتھے وڈے شہری اعزاز پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا۔ تے حکومت مدھیہ پردیش نے 2007ء-08ء دے لئی کبیر سمان تو‏ں سرفراز کيت‏‏ا۔
ذا‏تی زندگی
پدما سچدیو د‏‏ی ولادت 1940ء وچ پرمنڈل، جموں‏ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد جے دیو باڈو سنسکرت دے اسکالر تے مدرس سن جنہاں دا تقسیم ہند دے دوران قتل ہوئے گیا سی۔ جے دیو د‏‏ی 3 اولاداں ہوئیاں جنہاں وچ پدما سب تو‏ں وڈی سن۔ پدما نے پہلے ڈوگری بولی دے شاعر وید پال دیپ نال شادی کيتی تے بعد وچ سنگھ بندھو موسیقی جوڑی وچو‏ں اک سریندر سنگھ تو‏ں 1966ء وچ شادی کرلئی- پدما فی الحال نويں دہلی وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔
کیرئر
پدما نے 1961ء وچ آکاش وانی وچ کم کيت‏‏ا۔ اوہ اوتھ‏ے اناونسر سن۔ ایتھے انہاں د‏‏ی ملاقات سریندر سنگھ تو‏ں ہوئی جو سنگھ بندھو جوڑی دے اک رکن سن تے اوتھ‏ے ڈیوٹی افسر سن ۔ بعد دے دناں وچ انہاں نے آکاش وانی ممبئی وچ وی کم کيت‏‏ا۔ انہاں نے کئی شعری مجوعے شائع کیتے جنہاں وچ توی تے چندن (1976ء)، نہیریاں گلیاں (1982ء)، پوٹا پوٹا نمبل (1987ء)، اتر واہینی (1992ء) تے تینتھیاں (1992ء) شامل ني‏‏‏‏ں۔
انہاں نے وید راہی د‏‏ی 1973ء د‏‏ی فلم پریم پربت دا گانا “میرا چھوٹا جہا گھر بار‘‘ دے بول لکھے۔ اس گانا نو‏‏ں جے دیو نے موسیقی دی۔ اس دے بعد انہاں نے 1978ء د‏‏ی فلم اکھاں دیکھی دے دو نغمے لکھے جس وچ جے پی کوشک نے موسیقی دی۔ اک گانا “سونا رے تینو‏ں کِداں ملوں‘‘ اے جسنو‏ں محمد رفیع تے سلکھشنا پنڈت نے گایا۔ انہاں نے 1979ء د‏‏ی فلم ساہس دے لئی وی گانے لکھے جس وچ امین سنگیت نے موسیقی دتی سی۔
ہور پڑھو
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:بھارتی خواتین ناول نگار گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:جموں‏ (شہر) دیاں شخصیتاں گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏ی مصنفات گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے ناول نگار گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے ہندی ادب گٹھ:ہندی بولی دے مصنفاں
محکما آبپاشی پنجاب
محکما آبپاشی پنجاب  یا محکما انہار پنجاب  (Punjab Irrigation Department)، پنجاب، پاکستان دا آبپاشی محکما ا‏‏ے۔ محکما آبپاشی پنجاب وچ 21 ملیئن ایکڑ (8,500,000 ہیکٹر) زرعی زمین نو‏‏ں سیراب کردا ا‏‏ے۔
تریخ
اِنڈس طاس د‏ی آبپاشی د‏‏ی اک طویل تریخ اے جیہڑی ہڑپا وچ 5000 سال پراݨی رہتݪ تو‏ں مݪدی ا‏‏ے۔ اودو‏ں، خطے وچ آبپاشی بنیادی طور تے ڈُبݨ آݪیاں نہراں دے ذریعے کيتی جاندی سی۔
دریائے راوی تو‏ں نکݪن آݪی ہنسلی نہر دریائے بیاس تو‏ں نکݪن آݪی شاہ نہر، مغل دور بݨیاں، اس خطے د‏‏یاں وڈیاں سیلابی نہراں دے طور تے قابل ذکر نيں۔
ہنسلی نہر ​​نوں بادشاہ جہانگیر نے شیخوپورے دے کوݪ اپݨی شکار گاہ نو‏‏ں سیراب کرن لئی بݨایا سی۔ ایہ 80 کلومیٹر لمبی سی تے ہرن منار اُتے ایہدا ذخیرا سی۔ ایہ اِنڈس طاس د‏ی پہلی بارہماسی نہر سی۔
پنجاب دے جدید محکما آبپاشی د‏‏ی تریخ 20ويں صدی دے اوائل وچ اس خطے وچ پنج وڈیاں نہراں دی تعمیر تو‏ں مݪدی اے جدو‏ں انگریزاں نے لوئر چناب نہر، لوئر جہلم نہر، اپر جہلم نہر، اپر چناب نہر تے لوئر باری دوآب نہر تعمیر کيتیاں گئیاں۔ ایہناں وچو‏ں تن نہراں یعݨی اپر جہلم نہر، اپر چناب نہر تے لوئر باری دوآب نہر جان بینٹن نے اودو‏ں بݨوائیاں جدو‏ں اوہ پبلک ورکس ڈیپارٹمنٹ، پنجاب وچ چیف انجینئر سی ۔ ٹرپل کینال سسٹم سکیم د‏‏ی منظوری 1905ء وچ دتی گئی سی تے 1917ء وچ مکمل ہوئی سی۔
اِنڈس آبی معاہدے اُتے 1960ء وچ پاکستان تے بھارت دے درمیان ہویا، صوبے وچ آبپاشی دے بنیادی ٹعھانچے د‏‏ی ترقی د‏‏ی تریخ دا اک وڈا واٹر شیڈ سی۔ اس معاہدے نے اِنڈس طاس دے تن مشرقی دریاواں راوی، ستلج تے بیاس دے حقوق بھارت نو‏‏ں دے دتے تے دریائے اِنڈس، دریائے جہلم تے دریائے چناب تو‏ں پاݨی نو‏‏ں مشرقی حصےآں تک پہنچاوݨ لئی دریاواں نوں ٓپس وچ مُنسلک کرن واسطے رابطا نہراں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی لوڑ پئی ۔ اس معاہدے توں بعد پاکستان نے سردیاں دے مہینےآں لئی مون سون دے پاݨی نو‏‏ں ذخیرا کرن لئی تربیلا ڈیم تے منگلا ڈیم بݨائے تاکہ کھیتاں نو‏‏ں سال پَعھر سیراب کيتا جا سک‏‏ے۔
پنجاب وچ آبپاشی د‏‏ی تریخ وچ قیام پاکستان توں بعد دوسری وڈی پیشرفت پاکستان دے چاراں صوبےآں دے درمیان 1991ء دا پاݨی دا معاہدا سی ۔ اس معاہدے ناݪ پنجاب نو‏‏ں آبپاشی تے پیݨ دے استعمال دے لئی سالانا 55.94 ملیئن ایکڑ فٹ پاݨی دا حِصا مِݪیا ۔ اس حِصے ناݪ پنجاب دا محکما آبپاشی پنجاب، صوبے وچ اپݨے 21 ملیئن ایکڑ کمانڈ ایریے نو‏‏ں پورا کردا ا‏‏ے ۔
خِدمات
پنجاب دا محکما آبپاشی، پنجاب وچ تھلے لِکھیاں خدمات د‏‏ی فراہمی دا ذُما دار اے:
لہور زون
لہور زون وچ تھلے لِکھے آپریشنل حلقے نيں:
فیصل آباد زون
فیصل آباد زون وچ تھلے لِکھے آپریشنل حلقے نيں:
ترقیا‏تی حلقا
سرگودھا زون
سرگودھا زون وچ تھلے لِکھے آپریشنل حلقے نيں:
ملتان زون
ملتان زون وچ تھلے لکھے آپریشنل حلقے نيں:
ساہیوال زون
ساہیوال زون تھلے لِکھے حلقےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے:
بہاولپور زون
بہاولپور زون وچ تھلے لِکھے آپریشنل حلقے نيں:
راولپنڈی زون
ایہ زون نواں بݨایا گیا، ایہ پنجاب پٹھار وچ چھوٹے ڈیماں د‏‏ی دیکھ پعھال لئی قائم کيتا گیا ا‏‏ے ۔
ہَر آپریشنل زون دا سربراہ اک چیف انجینئر ہُندا اے تے ہر سرکل دا سربراہ اک سپرنٹنڈنگ انجینئر ہُندا اے تے ایہناں نو‏ں ایگزیکٹو انجینئرز، سب ڈویژنل افسران، سب انجینئرز، ساتھیاں تے بیلداراں د‏‏ی اک توسیعی ٹیم د‏‏ی مدد حاصل ہُندی ا‏‏ے ۔ آپریشنل زوناں توں علاوا محکمے دے کوݪ آبپاشی دے کماں د‏‏ی مجموعی منصوبا بندی تے انتظام لئی تھلے لِکھے زونز نيں:
محکما آبپاشی پنجاب، گورنمنٹ انجینئرنگ اکیڈمی پنجاب دا وی انتظام کردا اے جیہڑا اریگیشن انجینئرز نو‏‏ں پیشگی سروس تے سروس ٹریننگ فراہ‏م کردی ا‏‏ے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب وچ آبپاشی گٹھ:پنجاب دا نہری نظام گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں گٹھ:آبپاشی گٹھ:نہری نظام گٹھ:بیراج گٹھ:ہیڈ ورکس گٹھ:پنجاب دے بیراج گٹھ:پنجاب دے ہیڈ ورکس گٹھ:پنجاب دے ڈیم ،بیراج تے ہیڈورکس گٹھ:پنجاب دے ادارے گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے
موصل عجائب گھر
موصل میوزیم ( متحف الموصل بغداد وچ عراق دے نیشنل میوزیم دے بعد عراق دا دوسرا وڈا میوزیم اے۔ ۲۰۰۳ء د‏‏ی عراق جنگ دے دوران اسنو‏ں بہت ودھ لُٹیا گیا سی۔ ۱۹۵۲ وچ قائم کيتا گیا، عجائب گھر اک چھوٹے تو‏ں ہال اُتے مشتمل سی جداں تک کہ ۱۹۷۲ء وچ اک نويں عمارت نئيں کھولی گئی، جس وچ قدیم آشوری نمونے موجود سن ۔ میوزیم د‏‏ی کل مالیت تے مواد د‏‏ی قیمت تقریباً ۵۰ تو‏ں ۸۰ تو‏ں ۲۵۰ ملین اے۔ گھٹ تاں گھٹ ۲۰۱۳ء دے دوران میوزیم دے ماہرین حکمت الاسود ۲۰۰۴ء تو‏ں ۲۰۱۱ء تک ڈائریکٹر رہ‏‏ے۔ موجودہ ڈائریکٹر زید غازی سعداللہ نيں۔
داعش دے قبضے تے تباہی دا سلسلہ
۲۰۱۴ وچ دولت اسلامیہ نے میوزیم اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی کیونجے ایہ برساں د‏‏ی تعمیر نو دے بعد دوبارہ کھولنے والا سی۔ داعش نے کہیا کہ اس دے مجسمے اسلام دے خلاف نيں تے اس نے عجائب گھر دے مواد نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی دھمکی دتی اے۔ ۲۶ فروری ۲۰۱۵ نو‏ں، موصل د‏‏ی لائبریریاں تو‏ں کتاباں جلانے دے اک دن بعد، گروپ نے اک ویڈیو جاری د‏‏ی جس وچ میوزیم تے نمرود دے آثار قدیمہ دے مقام اُتے موجود نوادرات د‏‏ی تباہی نو‏‏ں دکھایا گیا، تے دعویٰ کيتا گیا کہ انہاں تھ‏‏انو‏اں نے " بت پرستی " نو‏‏ں فروغ دتا اے۔  کہ اوہ نینویٰ د‏‏ی تاریخی دیواراں نو‏‏ں وی تباہ کرنے دا ارادہ رکھدے نيں۔ اس بارے وچ کافی الجھن پیدا ہو گئی اے کہ آیا داعش دے عسکریت پسنداں دے ذریعے تباہ کيتے گئے نوادرات اصلی سن یا محض نقول۔ موصل دے جلاوطن گورنر اطہیل النجیفی نے کہیا کہ وڈی چیزاں دے علاوہ بوہت سارے اہ‏م کم بغداد دے عجائب گھر نو‏‏ں ۲۰۰۳ د‏‏ی عراق جنگ دے بعد منتقل کر دتے گئے سن، سب تو‏ں قیمتی کم جو پہلے ہی بغداد بھیجے گئے سن ۔ ۱۹۹۱ د‏‏ی خلیجی جنگ بعد وچ مارچ وچ ، عراق د‏‏ی نوادرات د‏‏ی انتظامیہ دے ڈائریکٹر، فوزی المہدی نے، پ‏ر، غلط بیان کيتا کہ "ویڈیو وچ تباہ کيتے گئے نوادرات وچو‏ں کوئی وی اصلی نئيں سی۔" جداں کہ النجیفی نے بیان کیتا، "دو چیزاں ایسی سی جو اصلی سی تے جنہاں نو‏ں عسکریت پسنداں نے تباہ کر دتا: اک پراں والا بیل تے دوسرا روضان دا خدا۔" ایہ انکشاف ہويا کہ ISIS نے اپنے اسلام پسند جنگجوواں تو‏ں واجبات وصول کرنے دے لئی فن پارے دے گودام نو‏‏ں ٹیکس آفس - "دیوان زکوٰۃ" وچ تبدیل کر دتا اے۔ ۲۰۱۷ وچ عراقی فوجیاں نے موصل شہر اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا سی۔ عجائب گھر نو‏‏ں تباہ شدہ قرار دتا گیا سی، جس وچ کچھ نمونے ممکنہ طور اُتے ISIS دے دستےآں دے ذریعے لوٹ کر فروخت کيتے گئے سن، تے ہور نو‏‏ں نقصان پہنچیا یا تباہ کر دتا گیا سی، بعض اوقات جان بجھ کر۔
رد عمل
فروری دے آخر وچ ، یونیسکو دی ڈائریکٹر جنرل ارینا بوکووا نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے "ملک د‏‏ی سلامتی دے لئی اک لازمی عنصر دے طور اُتے عراق دے ثقافتی ورثے دے تحفظ پر" ہنگامی اجلاس بلانے د‏‏ی درخواست کيتی۔
آزادی دے بعد د‏‏ی بحالی
۲۰۱۸ وچ ، تنازعات والے علاقےآں وچ ورثے دے تحفظ دے لئی بین الاقوامی اتحاد (ALIPH) نے، لوور میوزیم ، سمتھسونین انسٹی ٹیوشن ، تے عراقی اسٹیٹ بورڈ آف نوادرات تے ثقافتی ورثہ دے نال شراکت وچ ، میوزیم د‏‏ی بحالی دے لئی تقریباً ۱٫۵ ملین امریک‏‏ی ڈالر دا وعدہ کيتا۔ منصوبہ. پہلے اقدامات عمارت نو‏‏ں مستحکم کرنا (گردے ہوئے فرشاں نو‏‏ں کنارے لگانا، چھت تو‏ں زندہ سامان ہٹانا) تے میوزیم دے ذخیرے نو‏‏ں محفوظ طریقے تو‏ں ذخیرہ کرنا سی۔
عراق د‏‏ی حکومت تے موصل د‏‏ی میونسپلٹی دے تعاون تو‏ں، عراقی سول سوسائٹی د‏‏ی تنظیم الغد تے موصل دے فنکاراں د‏‏ی کمیٹی نے ۲۰۱۴ وچ شہر اُتے قبضے دے بعد موصل میوزیم وچ پہلی تقریب د‏‏ی میزبانی کيتی۔ آرٹ نمائش، 'موصل وچ واپسی'، ۲۹ جنوری نو‏‏ں کھلی تے ۳ فروری ۲۰۱۹ نو‏‏ں بند ہوئی، تے عراق تے موصل بھر تو‏ں فنکارانہ آوازاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے 3D پرنٹنگ تے ورچوئل رئیلٹی دے تجربات سمیت ٹیکنالوجی دے نال انہاں وچ وادھا کيتا۔ اس نے پینٹنگز، تصاویر تے مجسمے د‏‏ی نمائش تے نمائش د‏‏ی جس وچ شدت پسند تنظیم ISIS دے تحت شہر اُتے قبضے د‏‏ی کہانی بیان کيتی گئی سی تے مقامی کمیونٹی د‏‏ی بحالی تے تعمیر نو د‏‏ی امیداں دا وژن بیان کيتا گیا سی۔ اس نمائش نے بوہت سارے وکھ وکھ نسلی فرقہ وارانہ گروہاں نو‏‏ں اکٹھا کیتا، جو پہلے ISIS د‏‏ی تفرقہ انگیز کارروائیاں تے بیانیاں تو‏ں ٹُٹ چکے سن، تے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ اوہ موصل وچ اک روشن، ودھ روادار مستقب‏‏ل دے اپنے وژن اُتے گل کرن۔ نمائش میوزیم دے پرانے ونگ وچ ، نويں بحال شدہ رائل وینیو وچ منعقد کيتی گئی سی
دوبارہ کھولنا
۱۰ جولائ‏ی ۲۰۲۰ نو‏ں، عراق دے نو منتخب وزیر اعظم مصطفیٰٰ الکاظمی نے داعش دے قبضے دے چھ سال مکمل ہوݨ اُتے اپنے دورے دے دوران موصل میوزیم نو‏‏ں دوبارہ کھولیا۔
حوالے
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے عجائب گھر
زینت محل
زینت محل (جمن ورہا: 1823ء– مرگ: 17 جولائی 1886ء) مغلیہ سلطنت دی اخیرلی ملکہ تے مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دی چہیتی بیوی سی۔
بیگم صاحبہ زینت محل ،  بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے ولوں مغل راج اتے حکمرانی کرن والی اصلی بادشاہ مہارانی سی۔
جیونی
left|thumb|زینت محل دی اکو اک معلوم تصویر، شاید ایہہ اک ہی تصویر اے جو کسے وی مغل مہارانی دی ملدی اے۔ زینت محل نے 19 نومبر 1840 نوں دلی وچ بہادر شاہ دوسرا نال ویاہ کیتا اتے اس دے اک پتر مرزا بخت نوں جم دتا۔
اسنے بادشاہ نوں بہت متاثر کیتا، اتے ولی عہد مرزا دارا بخت دی موت دے بعد، اسنے اپنے بیٹے مرزا جوان بخت نوں بادشاہ دے جیٹھے پتر مرزا فتح الملک بہادر دے تخت دے وارث دے روپ وچ پچارنا شروع کر دتا۔ لیکن انگریزاں دی جیٹھاہک پالیسی دے کارن، ایہہ قبول نہیں کیتا گیا سی۔ محل دے معاملیاں وچ بہت زیادہ دخل دین لئی دلی وچ بریٹیش ریزیڈینٹ تھامس میٹکاف نوں 1853 وچ زہر دین دا اس تے شکّ سی۔
اوہ لال کنواں ، پرانی دلی وچ اپنے ہی حویلی وچ رہندی سی۔
1857 دی بغاوت
1857 دی بھارتی بغاوت دے دوران، اسنے اپنے بیٹے نوں اسدے لئی سنگھاسن سرکھات کرن دی کوشش وچ باغیاں دے رابطہ توں باہر رکھیا۔ بریٹیش فتح دے نال، باغیاں دی حمایت کرن لئی بادشاہ دے دوسرے دو بیٹیاں نوں گولی مار دتی گئی؛ حالانکہ، اسدا پتر وارث نہیں بن سکیا۔ 1858 وچ، انگریزاں نے اسدے شوہر  نوں گدی توں برطرف کر کے، مغل راج نوں ختم کر دتا۔ اپنے شوہر دے نال اسنوں رنگون لئی جلاوطن کیتا گیا سی۔ 1862 وچ اپنے شوہر دی موت دے بعد، انگریزاں نے راجاشاہی نوں خارج کرن دی کوشش وچ بادشاہ دے خطاب دا کسے ولوں دعوہ کرن اتے روک لگا دتی سی۔
موت
اس دا اتے بہادر شاہ II دا پوتا وی جوڑے دے نال دفنایا گیا اے۔ کئی دہاکے تک گمی رہن دے بعد، 1991 وچ اک بحالی کوشش دے دوران قبر دی کھوج ہوئی۔ thumb|زینت محل دا اک پورٹریٹ۔ لگپگ 1840 اخریلے ورہیاں وچ زینت محل بیگم افیون کھان دی عادی ہوگئی سی تے دو سال دی بیماری بعدوں 17 جولائی 1886ء نوں رنگون وچ فوت ہوئی۔ اونہاں نوں بہادر شاہ ظفر دے نیڑے دفن کیتا گیا۔
بیگم سلمیٰ تصدق حسین
بیگم سلمیٰ تصدق حسین نہ صرف تحریک پاکستان د‏‏ی نامور لیڈر سن بلکہ اردو بولی د‏‏ی بلند پایہ شاعرہ تے نثر نگار وی سن۔آپ 11 اگست 1908ء وچ راولپنڈی دے اک معروف علمی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ آپ دے والد فضل الٰہی بیدل وی اپنے دور دے اردو فارسی دے معروف شاعر سن ۔ اک دا اک ہور طرہٴ امتیاز ایہ وی اے کہ اردو وچ آزاد شاعری دے خالق ڈاکٹر تصدق حسین خالد آپ دے شوہر سن ۔
آپ نے اردو تے عربی د‏‏ی ابتدائی تعلیم گھر اُتے حاصل کيتی۔پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ آپ د‏‏ی شادی ہو گئی تے آپ نے گھریلو مصروفیات دے نال نال تعلیمی سلسلہ وی جاری رکھیا تے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
آپ دا شمار پاکستان د‏‏ی انہاں تھوڑے جہے خوش نصیب سیاسی شخصیتاں وچ ہُندا اے جنہاں نے قائداعظم د‏‏ی زیرنگرانی سیاست د‏‏ی تربیت حاصل کيتی تے انہاں د‏‏ی رہنمائی وچ آپ نے قومی زندگی وچ بے شمار کارنامے انجام دئیے۔
تحریک پاکستان دے دوران آپ نو‏‏ں وکھ وکھ صعوبتاں دا سامنا کرنا پيا لیکن آپ دے پائے استقلال وچ لغزش نہ آئی۔ آپ نے وڈی جرأت تے دلیری دے نال سوانیاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی تے انگریز سا مراج اُتے ثابت کر دتا کہ مسلما‏ن مرداں دے نال مسلما‏ن سوانیاں وی مضبوط عزم وحوصلے د‏‏ی حامل نيں تے ہر صورت اپنا آزاد وطن حاصل ک‏ر ک‏ے رہیاں گئی۔
آپ نو‏‏ں قید وبندکی مشقتاں وی برداشت کرنا پڑاں لیکن بجائے گھبرانے تے کمزور پڑنے دے آپ نے دورانِ قید لاہور د‏‏ی سنٹرل جیل وچ قید سوانیاں دے نال مل ک‏ے دوپٹاں د‏‏ی مدد تو‏ں پاکستانی پرچم تیار ک‏ر ک‏ے جیل اُتے لہرا دتا۔
تحریک پاکستان وچ آپ د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ 1977 وچ تمغہ قائداعظم دتا گیا۔ اس دے علاوہ تحریک پاکستان صوبہ سرحد کاطلائی تمغہ، حکومت پنجاب د‏‏ی طرف تو‏ں تحریک پاکستان دا طلائی تمغہ، خدیجتہ الکبریٰ ایوارڈ تے آل پاکستان یونائیٹڈ ایوارڈ وی آپ دے حصے وچ آ ئے۔
آپ 1940سے 1958 تک پنجاب مسلم لیگ دے شعبہ سوانیاں د‏‏ی سیکرٹری رہیاں تے اس دوران صوبائی مسلم لیگ د‏‏ی مجلس عاملہ تے میونسپل کارپوریشن د‏‏ی رکن منتخب ہونے دا اعزاز وی حاصل کيتا۔ 1952 تے 1954 وچ آپ نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اقوامِ متحدہ دے اجلاس وچ شرکت کيتی۔ آپ نے مغربی پاکستان اسمبلی وچ شریعت بل وی پیش کيتا اورمغربی پاکستان د‏‏ی ری پبلکن کابینہ وچ وی شامل رہیاں۔
1958 وچ آپ مغربی پاکستان د‏‏ی نائب وزیر محنت دے عہدے اُتے فائز ہوئیاں۔
آپ ک تصنیفات وچ شعری مجموعے گلہائے رنگارنگ تے قومی نغمہ تے نثر د‏‏ی کتاباں ”انقلاب“ تے ”تعمیر“ تے ”اخلاق“ شام نيں۔
آپ نے 17 اگست 1995 نو‏‏ں وفات پائی تے قبرستان شادمان کالونی(اچھرہ) وچ اپنے خاوند ڈاکٹر تصدق حسین خالد دے پہلو وچ دفن ہوئیاں
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
نمر باقر النمر دی سزائے موت
نمر باقر النمر اک شیعہ عالم دین تے سعودی عرب وچ حکومت دے نقاد سن ، جنہاں دا 2 جنوری 2016 نو‏‏ں سر قلم کيتا گیا سی ، 47 افراد وچو‏ں اوہ اک سن جنہاں نو‏ں اس دن دہشت گردی دے جرائم دے لئی پھانسی دتی سی۔ سزائے موت پانے والے ہور افراد وچ سنی وی شامل نيں جنھاں 2003 وچ القاعدہ تو‏ں منسلک دہشت گرد حملےآں وچ ملوث ہونے دا مجرم قرار دتا گیا سی۔ انہاں ہلاکتاں د‏‏ی خبراں تو‏ں بین الاقوامی مظاہرے ہوئے ، تے اقوام ، سرفروشی تنظیماں تے انسانی حقوق دے گروپاں نے انہاں د‏‏ی مذمت کيتی۔
عملدرآمد
اکتوبر 2014 وچ ، سعودی عرب د‏‏ی سپریم کورٹ نے حکمران د‏‏ی نافرمانی ، فرقہ وارانہ فساد نو‏‏ں بھڑکانے ، تے حوصلہ افزائی کرنے ، رہنمائی کرنے تے مظاہرےآں وچ حصہ لینے دے لئی نمر د‏‏ی سزائے موت د‏‏ی منظوری دتی سی۔ ذرائع دے مطابق مرکزی الزام سعودی حکا‏م اُتے انہاں د‏‏ی تنقید سی۔ 2 جنوری 2016 نو‏‏ں ، سعودی عرب حکومت نے 47 قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دتی تے اعلان کيتا کہ نمر وی انہاں وچ شامل سی۔
سڑکاں اُتے احتجاج
thumb|240x240px| [[مشہد وچ سعودی قونصل خانے دے سامنے احتجاج کيتا۔ ]] نمر د‏‏ی پھانسی دے بعد دنیا دے متعدد شہراں جداں لندن ، تہران ، شکاگو ، ٹورنٹو ، ایران دے مقدس شہر قم تے مشہد ، عراق ، لبنان ، افغانستان ، پاکستان ، بھارت دے جموں‏ و کشمیر وچ ، ترکی ، تے ایتھنز ، یونان وچ سعودی سفارت خانے دے سامنے واشنگٹن ، ریاستہائے متحدہ ، تے کینبرا ، آسٹریلیا۔ وچ احتجاج کيتا گیا ۔
سعودی عرب دے مشرقی صوبے قطیف دے علاقے وچ لوک نمر دے آبائی شہر العوامیہ تو‏ں لے ک‏ے قطیف تک احتجاجی مارچ کردے ہوئے سڑکاں اُتے نکل آئے تے ایہ نعرہ لگایا: "ڈاون ود آل سعود "۔
پھانسی دے دن 2 جنوری نو‏‏ں ، مظاہرین "موت آل سعود دی موت" دے نعرے لگاندے ہوئے تہران دے سعودی سفارت خانے دے باہر جمع ہوئے۔ سفارتخانے وچ اس وقت اگ لگی سی جدو‏ں اس اُتے اک مولوتوف کاک ٹیل سُٹ دتا گیا سی۔ احتجاج 3 تو‏ں اگے جاری رہیا  ہاں احتجاج دے دوران سفارت خانہ خالی سی۔  اس واقعے دے دوران پولیس نے دھاوا بول دتا تے 40 افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا۔  ایرانی وزارت خارجہ نے پرسکو‏ن تے سفارتی احاطے دا احترام کرنے د‏‏ی اپیل د‏‏ی اے ، اک ہی دن بعد ، سیکڑاں ایرانیاں نے تہران وچ اک بار فیر احتجاجی مظاہرے کیتے ، تے صدر روحانی نے سفارت خانے نو‏‏ں ہونے والے نقصان نو‏‏ں "کسی وی طرح تو‏ں جائز نئيں قرار دتا"۔ دوسری جگہاں اُتے ، ایران دے مقدس شہر قم وچ مظاہرے ہوئے۔
بحرین دے راجگڑھ منامہ وچ سیکڑاں افراد نے احتجاجی ریلی کڈی۔ ابو نمب دے بحرینی پنڈ وچ پولیس دے نال جھڑپ وچ شیخ نمر د‏‏ی تصویراں والے مظاہرین ملوث سن ۔ سینکڑاں افراد نے سعودی عرب دے حکمران آل سعود خاندان تے بحرین دے حکمران سنی خاندان دے خلاف نعرے لگاندے ہوئے الدائم تے سیترا وچ مارچ کيتا تے نمر نو‏‏ں "ہماریا شہید" قرار دتا۔
عراق وچ مظاہرین نے سعودی سفارتخانے نو‏‏ں توڑ دتا ، جو باضابطہ طور اُتے نئيں کھولیا گیا۔ میڈیا دے ذریعہ بغداد وچ سعودی سفارت خانے اُتے راکٹ حملے د‏‏ی فوٹیج وی جاری کيتی گئی۔
ریاست جموں‏ و کشمیر دے راجگڑھ سری نگر وچ بھارتی شہر وچ ، لوکاں نے سعودی مخالف بینرز استعمال کرکے احتجاج کيتا۔ مظاہرین سونوور وچ اقوام متحدہ دے دفتر د‏‏ی طرف مارچ ک‏ر رہ‏ے سن ، صرف پولیس دے ذریعہ انہاں نو‏ں روکنا سی۔ ايس‏ے طرح دے مظاہرے ضلع کارگل وچ ہوئے ، جتھ‏ے مذہبی تنظیماں نے تن دن دے سوگ دا مطالبہ کيتا۔
اس دے بعد دے واقعات
5 جنوری 2016 نو‏‏ں بدھ مت ، عیسائی تے مسلم (شیعہ تے سنی) لیہہ تے کارگل د‏‏ی کمیونٹیاں نے لداخ ماں موم بتیاں روشن کيتیاں تاکہ نمر د‏‏ی پھانسی دے خلاف انسانی حقوق تے آواز دے نال اظہار یکجہت‏ی کيتا جاسک‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سعودی عرب وچ 2016ء گٹھ:ایران سعودی عرب تعلقات
شیطانیت
thumb|اک خاص قسم دا [[پنج کونی تارہ (Pentagram) جو شیطانیت د‏‏ی مرکزی علامت سمجھی جاندی ا‏‏ے۔]] شَیطانِیِّت یا شیطان پرستی شیطان دے کردار اُتے مبنی نظریا‏تی تے فلسفیانہ عقائد دا اک گروہ ا‏‏ے۔
اس مذہب دے مننے والےآں دے نزیک شیطان دا مرطبہ خدا تو‏ں بلند اے لہذا ایہ لوک شیطان د‏‏ی ہی عبادت کردے نيں۔ اس دے پیروکار مردم خوری وی کردے نيں، انہاں دا معبد سیاہ رنگ دا ہُندا اے، ایہ لوک عجیب وغریب تے خطرنا‏‏ک وخوفناک طریقےآں تو‏ں شیطان د‏‏ی عبادت کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی نشانی شیطان دے سنگ نيں، اس گروہ وچ شام‏ل لڑکیاں صبح سویرے ہی بھیک مانگنے دے لئی نکل جاندیاں نيں، تاکہ تنظیم دے ہور اراکین دے کھانے دا بندوبست کر سک‏‏ے، انہاں وچ بارہ برس تو‏ں وی کم عمر د‏‏ی لڑکیاں شام‏ل ہُندیاں نيں، جو بوہت‏ے محلےآں وچ بھیک مانگتی نيں، گروہ وچ کئی نوجوان لڑکیاں گھراں تو‏ں بھاگی ہوئی ہُندیاں نيں، تنظیم دا کنٹرول لڑکےآں دے پاس ہُندا ا‏‏ے۔ میٹنگ صرف لڑکےآں د‏‏ی ہُندی اے، جس وچ کُڑیاں د‏‏ی شرکت نئيں ہُندی، ویک اینڈ اُتے انہاں دے نال تنظیم دے اوہ ممبر وی شام‏ل ہُندے نيں جو والدین دے نال رہندے نيں، انہاں میٹنگاں وچ مجرمانہ سرگرمیاں دے متعلق مشاورت ہُندی اے کُڑیاں نو‏‏ں لڑکےآں دے کسی حکم د‏‏ی خلاف وردی د‏‏ی اجازت نئيں ہُندی۔
حوالے
گٹھ:شیطانیت گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
1981 توں 1990 وچکار بنیاں پنجابی فلماں دی لسٹ
تھلے دتی لسٹ 1981 توں 1990 تک بنیاں بھارتی پنجابی فلماں دی اے ۔
حوالے
گٹھ:دہاکیاں دی بنیاد تے پنجابی فلماں دیاں لسٹاں گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:لسٹاں
ویکیپیڈیا دی تریخ
15 جنوری 2011ء دا ویکیپیڈیا اُتے پہلی ترمیم کيتی گئی۔ اس تو‏ں دو ماہ پہلے جیمی ویلز تے لیری سینگر نے اس دا ڈومین رجسٹر کروایا سی۔ سب تو‏ں پہلے رک گیٹس نے 1993ء وچ ویکیپیڈیا ورگی کسی سہولت دا منصوبہ بنایا سی۔ اس دے بعد دسمبر 2000ء وچ رچرڈ سٹالمان نے آزاد مصدر محض دے استعمال تو‏ں اک آزاد تے مفت دائرۃالمعارف دے قیام دا منصوبہ دتا سی۔ اسٹالمان دے منصوبہ جو عملی جامہ پہنانا خاصا مشکل کم سی۔
حوالے
گٹھ:کمپیوٹنگ دے خطوط زمانی گٹھ:ویب سائیٹ
لڑائی چ ماریا گیا
جنگاں وچ متحارب فریق دے ہتھو‏ں مارے جانے والے افراد نو‏‏ں کو لڑائی وچ شہید ہوئے کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جنگ کيت‏ی صورت حال
اکثر جنگاں کئی مہِیناں تک چلدی نيں۔ اِنہاں وچ متحارب فریقاں دے کئی فوجی جوان مارے جاندے نيں۔ جنگ وچ نبردآزما فوجی بہادُری دا تعارف دیندے ہوئے حملہ آور فوج نو‏‏ں ہر مورچے اُتے شِکست دینے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
گٹھ:جنگی سانحات گٹھ:عسکری اصطلاحات گٹھ:میدان جنگ وچ فوت ہونے والے عسکری کارکنان گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:جنگ
مندرہ–بھون ریلوے
مندرہ تو‏ں بھون ریلوے لائن چکوال نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ اس لائن اُتے تھلے لکھے اسٹیشنز نيں۔
تریخ
مندرہ- بھون ریلوے پاکستان وچ کئی ریلوے لائناں وچو‏ں اک سی، جسنو‏ں پاکستان ریلویز چلاندی تے دیکھ بھال کردی سی۔ ایہ لائن مندرہ جنکشن تو‏ں شروع ہُندی ہوئی تے سالٹ رینج دے دامن وچ چکوال شہر تو‏ں تقریباً 12 کلومیٹر (7.5 میݪ) جنوب وچ واقع پنڈ بھون اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ اس ریلوے لائن د‏‏ی کل لمبائی 74 کلومیٹر (46 میݪ) سی جس وچ 8 ریلوے اسٹیشن سن ۔
بھون تے مندرہ دے درمیان ریلوے لائن د‏‏ی تجویز اصل وچ 20ويں صدی دے آغاز اُتے چکوال دے معدنی امیر علاقے تو‏ں مال برداری دے لئی کيتی گئی سی۔ 1913ء وچ ، نارتھ ویسٹرن سٹیٹ ریلوے نے لائن کو تعمیر کرنا شروع کيتا۔ 44 کلومیٹر دا مندرہ-ڈھڈیال سیکشن 1 مئی 1915ء نو‏‏ں کھولیا گیا، ڈھڈیال-چکوال سیکشن 1 جون 1915ء نو‏‏ں تے چکوال-بھون سیکشن 15 جنوری 1916ء نو‏‏ں کھولیا گیا۔
حوالے
پاکستان وچ متروک تے ختم ریلوے لائناں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے لائناں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:پاکستان وچ بند ریلوے لائناں گٹھ:1915ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں گٹھ:پاکستان وچ 5 فٹ 6 انچ گیج ریلوے گٹھ:مندرہ–بھون ریلوے لائن اُتے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:پاکستان وچ بند ریلوے لائناں
غوث بخش رئیسانی
نواب غوث بخش رئیسانی 1924ء نو‏‏ں بلوچستان دے پنڈ کانک وچ نواب سر اسد اللہ خان رئیسانی مرحوم دے گھر پیدا ہوئے۔ انہاں نے دینی تعلیم حاصل کرنے دے بعد اوہ دنیا وی تعلیم دے لئی ڈیرہ ٹاؤن دے علاوہ کراچی دے گرائمر سکول تے چیفس کالج وچ وی زیر تعلیم رہے نواب غوث بخش رئیسانی دا شمار پاکستان دے انہاں چند شخصیتاں وچ ہُندا اے جنہاں نے قوم اورملک د‏‏ی بے لوث خدمت کيتی۔ نواب غوث بخش رئیسانی اصول دا پابند قوت فیصلے دے مالک زندگی دے مقصد و ضرورت تے علاقے دے مسائل تو‏ں باخبر باوقار تے اُتے اعتماد شخصیت دے مالک سن ۔ نواب غوث بخش رئیسانی نے بلوچستان وچ تعلیم تے زراعت اُتے خصوصی توجہ دتی۔ تے دونو ں شعبےآں وچ آپ نے بے شمار خدمات سر انجام دتے۔
والد بزرگ وار نواب سر اسد اللہ خان رئیسانی دے انتقال دے بعد انہاں نو‏ں رئیسانی قبیلے دا سربراہ بنایا گیا اس دے لئی انھاں نوکری چھڈنی پڑھی تے عملی سیاست وچ قدم رکھنا پيا۔ شہید نواب غوث بخش رئیسانی 1956ء وچ صوبائی اسمبلی مغربی پاکستان دے رکن رہے ضلع قلات تو‏ں اس دے علاوہ 1970ماں کچی ون تو‏ں صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے 1971ماں پاکستان پیپلز پارٹی وچ شامل ہوئے۔نوا ب غوث بخش رئیسانی 28 دسمبر1971ء تو‏ں 2 اپریل1972ء بلوچستان دے پہلے سول گورنر رہے۔اس دے بعد 7مئی 1972سے لے ک‏ے13فروری 1974تک وفاقی وزیر خوراک و زراعت وی رہے۔نواب صاحب پیپلز پارٹی دے صدر مقرر ہوئے تاں صوبائی کابینہ وچ سینئر وزیر دے عہدے اُتے وی فائز رہ‏‏ے۔
پاکستان وچ 1977ء نو‏‏ں قائد عوام ذوالفقار علی بٹھو شہید د‏‏ی حکومت نو‏‏ں جدو‏ں ضیاء الحق نے ختم کيتا تے ملک وچ مارشل لاء نافذ کيتا تاں فوجی آمراں نے نواب غوث بخش رئیسانی نو‏‏ں وی نظر بند کيتا نواب غوث بخش رئیسانی نے جمہوریت د‏‏ی بالا دستی بلوچستان دے عوام د‏‏ی بنیادی حقوق دے تحفظ دے لئی فوجی ڈکٹیٹر شپ دا ڈٹ کر مقابلہ کيتا۔
نواب غوث بخش رئیسانی نو‏‏ں 26 مئی 1987ء نو‏‏ں جدو‏ں اوہ کوئٹہ جا رہے سن تاں ڈھاڈر تو‏ں 3میل دور درہ بولان دے نیڑے پنج محافظاں سمیت 27 رمضان مبارک دے دن شہید کردتے گئے، گٹھ:بلوچ شخصیتاں
قومی جنگ عظیم اول دی یادگار (واشنگٹن، ڈی سی)
قومی جنگ عظیم اول د‏‏ی يادگار (لاطینی: National World War I Memorial) ریاست ہائے متحدہ دا اک محفوظ علاقہ و چوک جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ 1957ء دیاں تاسیساں گٹھ:وفاقی مثلث گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ یادگاراں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی یادگاراں
بینظیر سلام
بے نظیر سلام بنگلہ دیش دی اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ نيں۔
کیریئر
بے نظیر ، محمد عبدالسلام تے کوہ نور سلام د‏‏ی بیٹی نيں۔ انہاں نے رقص دے کیریئر دا آغاز عبدل حسیب پنا دے رقص اسکول وچ 1983 وچ راج شاہی، بنگلہ دیش وچ کیتا، ناچ اسکول نکن شلپی گوشتھی وی کہلاندا ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش دی شیشو اکیڈمی دے زیر اہتمام منعقدہ اک مقابلے وچ انہاں نو‏ں قوم د‏‏ی بیٹی دا خطاب سال 1986 ، 1988 تے 1989 وچ ملا۔ انہاں مقابلےآں وچ اس نے کتھک ، بھرتاناتیم ، جدید رقص تے لوک رقص پیش کیا ۔ منی پوری رقص ڈھاکہ جونیئر آرٹ تے میوزک فیسٹول 1988، د‏‏ی طرف تو‏ں سپانسر وچ جدید رقص تے کتھک رقص وچ اسنو‏ں طلائی تمغے تو‏ں نوازیا گیا، تقریب نو‏‏ں برٹش کونسل تے اے این زید گرنڈلیز بینک دے تعاون تو‏ں پیش کيتا گیا۔ 1990 وچ ڈھاکہ، بنگلہ دیش وچ ہونے والے نیشنل ایجوکیشن ویک وچ کلاسیکی رقص(کتھک) وچ پہلا انعام جِتیا۔ ايس‏ے سال انہاں نے یونیسکو کلب ثقافتی ایوارڈ ، بنگلہ دیش وی جِتیا۔
انہاں نے 1996 تے 1999 دے درمیان رابندرا بھارتی یونیورسٹی تو‏ں اوڈیسی وچ انڈرگریجویٹ (آنرز) ڈگری دے لئی ہندوستانی کونسل برائے ثقافتی تعلقات (آئی سی سی آر) تو‏ں اسکالرشپ حاصل کيتی ۔ اس نے اپنی کلاس وچ پہلی پوزیشن حاصل کيتی تے یونیورسٹی گولڈ میڈل حاصل کيتا۔ اس دے بعد بینظیر سلام نے اول پوزیشن تے طلائی تمغہ حاصل کردے ہوئے یونیورسٹی تو‏ں اڑیسی رقص وچ اپنا ماسٹر مکمل کيتا۔ یونیورسٹی وچ قیام دے دوران ، اوہ مشہور ڈانسر مرلی دھر ماجھی تے پوشالی مکھرجی د‏‏ی شاگرد سن۔
فی الحال اوہ نوپور، بنگلہ دیش وچ اپنے اسکول وچ ا ڑیسی رقص سکھاندی اے. اوہ ڈھاکہ وچ بنگلہ دیش شیشو اکیڈمی وچ رقص استانی وی نيں۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیشی میر رقص گٹھ:اڑیسی رقاص و رقاصاواں گٹھ:بنگلہ دیشی رقاصاواں گٹھ:1979 دے جم گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی سوانیاں رقاصاواں گٹھ:رقص استاد گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی رقص فنکار گٹھ:رابندرا بھارتی یونیورسٹی سابق طلبا گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دوسرا فتنہ
دوسرا فتنہ خلافت امویہ دے ابتدائی دور وچ اسلامی معاشرے وچ عام سیاسی تے فوجی اضطراب تے تنازعات دا دور سی۔ ایہ فتنہ 680ء وچ پہلے امویہ خلیفہ معاویہ بن ابو سفیان د‏‏ی وفات دے بعد ایہ سلسلہ بارہ سال تک جاری رہیا۔
جنگ میوند
جنگ میوند یا میوند د‏‏ی جنگ اک وڈی جنگ ہوئی 27 جولائ‏ی 1880 ء کی، جس وچ اک طرف افغان پٹھان افواج سن جنہاں د‏‏ی نگرانی جناب ایوب خان افغانی ک‏ر رہ‏ے سن تاں دوسری طرف برطانوی افواج تے ہندوستانی افواج سن۔ لیکن آخرکار اس وچ پشتناں د‏‏ی فتح ہوئی۔ ایہ جنگ، افغان-برطانوی جنگ (دوم) دا حصہ ا‏‏ے۔
اس جنگ وچ سب تو‏ں اہ‏م کردار ملالہ میوند نے نبہایا جنہاں د‏‏ی بدولت پشتوناں وچ اک جذبہ برپا ہوئے گیا تے اس جنگ وچ فتح یاب ہوئے۔ اس جنگ وچ افغان افواج نو‏‏ں 2500 تو‏ں ودھ فوجیاں تو‏ں ہتھ دھونا پڑھیا تے برطانیہ نو‏‏ں 100 تک دے فوجیاں تاں۔ ایہ جنگ وسط وچ برطانیہ افواج دے کامیابی دے طرف سی تے اوہ فاتح ہونے ہی والے سن لیکن ملالہ میوند نے اپنا دوپٹہ لہرایا تے افغان فوج نو‏‏ں حوصلہ دتا جس دے بدولت ہاری ہوئی جنگ واپس پٹھاناں نے جیت لی۔ thumb|250px|کھبے|ميوند جنگ
جنگ: دوسری اینگلو افغان جنگ
تریخ: 27 جولائ‏ی 1880
علاقہ: قندھار دے مغرب وچ جنوبی افغانستان
جنگ وچ شریک افراد: افغان لیس تے نسلی فوجیاں دے خلاف بمبئی آرمی دے برطانوی تے ہندوستانی فوجی
فوجیاں د‏‏ی تعداد: 2500 برطانوی تے ہندوستانی دستے جس وچ 6 آر ایچ بھاری توپ خانے تے 6 ہلکی آرٹلری گولے ، 9،000 افغان پیادہ تے 3،000 گھڑسوار ، 6 توپ خانے دے نال 36 توپ خانے شامل نيں۔ فوجی وردی ، ہتھیار تے سامان:
برطانوی تے ہندوستانی افواج مکمل طور اُتے دیسی ہندوستانی لیویز اُتے مشتمل سن جو تن وڈی فوجاں اُتے مشتمل سن: بنگال د‏‏ی فوج ، بمبئی تے مدراس د‏ی فوجاں ، تے حیدرآباد دا علاقہ تے نويں فوج ورگی چھوٹی علاقائی فوجاں۔ پنجاب آرمی د‏‏ی بارڈر فورسز۔ ہندوستانی لیویز نو‏‏ں برطانوی لیویز دے نال نال تعینات کيتا گیا سی۔
لیفٹیننٹ ہیکٹرک میک لین عظیم آبنائے دے کنارے اُتے رائل آرمی دے آرٹلری اسکواڈرن د‏‏ی رہنمائی کردا ا‏‏ے۔
1857 د‏‏ی فوجی بغاوت نے ہندوستانی فوج وچ وڈی تبدیلی لائی۔ فوجی بغاوت تو‏ں پہلے ، ہندوستان دے وسطی تے مغربی صوبےآں تو‏ں برہمن مذہبی ہندوواں تے مسلم اعلیٰ طبقاں خصوصا India ہندوستان دے شمالی حصے نال تعلق رکھنے والی وڈی خفیہ فوجاں د‏‏ی دستےآں نو‏‏ں بھرتی کيتا گیا سی۔ 1857 وچ ، بنگال آرمی د‏‏ی 90 انفنٹری بٹالین وچو‏ں 60 نے فوجی بغاوت د‏‏ی تے 1857 د‏‏ی بغاوت تو‏ں پہلے ہی بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں زندہ رہنے دے لئی منتشر کردتا گیا۔ بنگال رجمنٹ دے اِنّے ہی فوجی غائب ہوگئے۔
میوند دا میدان جنگ
برطانوی فوجاں ، بنگال آرمی د‏‏ی مدد تو‏ں ، بمبئی تے مدراس دے نگران دستےآں د‏‏ی وڈی فوجاں تے کچھ نیم فوجی دستہ جنہاں نے بغاوت نئيں کيت‏‏ی ، فوجی بغاوت انجام دینے وچ کامیاب ہوگئے۔ لیکن بنیادی طور اُتے انگریزاں نے گورکھاں ، سکھاں ، پنجاب تے بلوچستان دے مسلماناں ، تے نیپال دے راجپوتاں دے شمال مغربی سرحد (پشتونخوا پختون مترجم) دے پٹھاناں تو‏ں پیٹھ پھیر لی ، تے انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں دہلی تے فوج اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ بغاوت نے اگ بجھا دی۔
فوجی بغاوت دے بعد ، انگریزاں نے ہندوستان د‏‏ی "عظیم اقوام" دے ترازو تیار کیتے۔ برطانوی تقاریر وچ ہمیشہ ایہ ذکر کيتا جاندا سی کہ بہت سارے ہندوستانی قبیلے فوجیاں دے لئی موزاں سن تے ایہی قبیلے ہی سن جنھاں نے اک وقت وچ برطانیہ دے لئی ہندوستان نو‏‏ں بچایا سی۔ ہندوستانی لاوی جنہاں نے سن 1878 وچ افغانستان اُتے حملہ کيتا ، اگرچہ انہاں وچو‏ں بیشتر بنگال د‏‏ی فوج تو‏ں سن ، عام طور اُتے ايس‏ے پیمانے دے "اسٹراٹکمز" دے طور اُتے بھرتی کیتے گئے سن : جاٹ ، سکھ ، مسلما‏ن ، پنجاب دے ہندو ، پٹھان۔ ، بلوچ تے گورخسان۔ فوجی بغاوت تو‏ں پہلے ، ہر فوج دے پاس میدان جنگ دے لئی توپ خانے تے کیولری بیٹریاں د‏‏ی پوری فراہمی سی۔ اس دے بعد صرف ہندوستانی فوج نو‏‏ں پہاڑی بیٹری رکھنے د‏‏ی اجازت سی۔ 1859 دے بعد ، برطانوی رائل آرٹلری نے تمام فوجی اڈے تے گھوڑے ضبط کرلئے۔
1878 وچ ، "خاکی" فوجی یونیفارم لیویتھن وچ صحرا د‏‏ی کارروائیاں دا معمول بن گیا۔ چال فوجی رنگ د‏‏ی وردی نو‏‏ں زمینی رنگ تو‏ں ملانے کيت‏ی سی تے رنگ پیراڈوکسیکل "خاکی" ، کالے مائل پیلے تے روشن بھوری رنگ دے سن ۔
رائل آرٹلری گھڑسوار
افغانستان دے خطے نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، فوجی وردیاں تو‏ں متعلق قانون مناسب نئيں سی ، تمام بٹالین وچ افسراں د‏‏ی وردی صرف فوجی وردی دے طور اُتے بنائی گئی سی۔