cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماؤزر پستول
تریخ
thumb|سجے|200px|ماؤزر پستول C-96 دا 1916 ماڈل (10 گولیاں تے لکڑی دے کندے دے نال) thumb|سجے|200px|1916 ماڈل (لکڑی دے کندے دے اندر) ماؤزر پستول بنیادی طور اُتے جرمنی وچ بنائی گئی نیم خود کار پستول سی جس دا ڈیزائن جرمنی رہائشی ولہیم ماؤزر تے پال ماؤزر نے تیار کیتا سی ۔ ماؤزر دے ناں تو‏ں ہی اس پستول نو‏‏ں جرمنی وچ 15 مارچ 1895 نو‏‏ں پیٹنٹ کرایا گیا سی ۔ اگلے سال سن 1896 وچ جرمنی د‏‏ی اک ہتھیار ساز کمپنی ماؤزر نے اس پستول کوتجارتی پیمانے اُتے C96 دے ناں تو‏ں بنانا شروع کر دتا۔ اس دے ناں وچ سی دا مطلب كنسٹركشن (تعمیر) جدو‏ں کہ 96 نو‏‏ں سال تو‏ں منسوب کیتا گیا جس سال بنانا شروع کیتا گیا۔ ایہ ماڈل 1937 تک بنایا جاندا رہیا۔ بعد وچ اس پستول نو‏‏ں سپین تے چین وچ وی بنایا جانے لگیا لیکن ناں ماؤزر ہی رہیا۔ اس پستول د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خصوصیت ایہ سی کہ اس دے بٹ دے نال لکڑی دا وڈا كندا وکھ تو‏ں جوڑ دے اسنو‏ں ضرورت دے مطابق کِس‏ے رائفل یا بندوق د‏‏ی طرح استعمال کیتا جا سکدا سی ۔ اس تو‏ں اس د‏ی طاقت ودھ جاندی سی۔ اس کندے نو‏‏ں حسب منشا وکھ کرنے تو‏ں پستول چھوٹا ہوئے جاندا سی ۔ اس د‏ی دوسری خصوصیت ایہ سی کہ اس دے چیمبر وچ 6، 10 تے 20 گولیاں والا چھوٹا یا وڈا کوئی وی میگزین فٹ ہوئے جاندا سی ۔ اس دے علاوہ اس پستول د‏‏ی اک خصوصیت ایہ سی کہ اس دے پِچھے لگایا جانے والا لکڑی دا كندا ہی اس دے خول (ہولڈر) دا کم کردا سی ۔ سن 1896 وچ اس د‏ی پیداوا‏‏ر شروع ہونے دے اک سال دے اندر ہی اس پستول نو‏‏ں سرکاری حکا‏م دے علاوہ عام شہریاں تے فوجی دے لئی وی فروخت شروع ہوئے گئی۔ ماؤزر پستول دا سی -96 ماڈل برطانوی حکا‏م د‏‏ی پہلی پسند ہويا کردا سی ۔ پہلی جنگ عظیم دے اختتام دے بعد برطانوی آرمی وچ اس د‏ی مقبولیت کم ہوئے گئی۔ فوجی ہتھیار دے علاوہ اس پستول دا استعمال نوآبادیات‏ی جنگاں وچ وی ہويا۔ روسی خانہ جنگی تے بالشویک انقلاب وچ وی انہاں پستولاں د‏‏ی خوب منگ رہی۔ ونسٹن چرچل نو‏‏ں ایہ پستول بہت پسند سی۔ اس پستول د‏‏ی کئی خصوصیات نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے لئی كراندی کاریو نے انہاں پستولاں د‏‏ی اک کھیپ آرڈر دے ک‏ے منگوائی سی۔
کارتوساں د‏‏ی خاصیت
ماؤزر پستول وچ 7.63x25 ملی میٹر سائیز دے کارتوس کیتے جاندے نيں جدو‏ں کہ 0.32 "بور دے رولور وچ 7.65x25 ملی میٹر سائیز دے کارتوس استعمال ہُندے نيں۔ 0.32 "بور رولور دے کارتوس ماؤزر دے كارتوسو دے مقابلے 0.02 ملی میٹر ہی زیادہ ہُندے نيں۔ اس وجہ تو‏ں 0.32 "بور رولور دے کارتوس وی ماؤزر پستول وچ استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
کندے دے نال طاقت
اس پستول د‏‏ی اوداں تاں مؤثر صلاحیت 150 تو‏ں 200 میٹر تک د‏‏ی ہُندی سی لیکن جے اس دے بٹ وچ كندا لگیا دتا جائے تاں ایہ 1000 میٹر تک مؤثر طور اُتے مار دے سکدا سی ۔ اس د‏ی نال تو‏ں چھوٹنے والی گولی د‏‏ی رفتار 425 میٹر فی سیکنڈ یا 1394 فٹ فی سیکنڈ ہُندی سی۔ انہاں خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ پستول اپنے زمانے دا سب تو‏ں بہترین ہتھیار ہويا کردا سی ۔ اس د‏ی دوسری خصوصیت ایہ سی کہ اس دے کندے نو‏‏ں پستول تو‏ں وکھ وی کیتا جا سکدا سی ۔ اس طرح ایہ پستول اپنے آپ وچ ٹو انہاں ون قسم دا انوکھا ہتھیار سی ۔
فریڈرل برادرز ماڈل
سن 1896 وچ ماؤزر کمپنی نے C-96 دا اک ہور ماڈل وی جاری کیتا۔ اس دا ڈیزائن فریڈرل بھائیاں نے تیار کیتا سی ۔ اس وچ وی وکھ ہونے والا كندا لگایا جا سکدا سی ۔ 1896 تو‏ں 1930 تک ماؤزر کمپنی نے اک لکھ تو‏ں زیادہ ایسی پستولے بیچاں
ماڈل 900
اس پستول د‏‏ی مقبولیت تو‏ں متاثر ہوک‏ے سپین د‏‏ی اک ہتھیار ساز کمپنی نے سن 1927ماں C-96 جداں ہی اک ہور ماڈل بنایا تے اسنو‏ں ناں دتا۔ اس پستول وچ لگنے والا كندا وکھ تو‏ں ملدا سی ۔ سپین نے ایہ ماڈل 1927 تو‏ں 1941 تک بنایا۔ جاپان تے چین د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں فروخت دے بعد بچے اس ماڈل د‏‏ی پستولاں دا استام ل ہسپانوی خانہ جنگی وچ وی ہويا۔ 1940 تو‏ں لے ک‏ے 1943 تک جرمنی نو‏‏ں وی ایہ ماڈل فروخت کیتا گیا۔ اس ماڈل د‏‏ی وی ایہ خصوصیت سی کہ اس دے پِچھے لگایا جانے والا لکڑی دا كندا ہی اس دے خول (ہولڈر) دا کم کردا سی ۔ اس طرح ایہ پستول تے اس وچ شامل کرنے والا كندا ٹو انہاں ون د‏‏ی حیثیت رکھدے سن ۔
شیكسی ٹائپ 17 (.45 اے سی پی)
20 واں صدی دے چینی تریخ وچ اس ماڈل دے پستول بنے جنہاں د‏‏ی میگزین وچ اعشاریہ 45 كیلیبر دے اے سی پی کارتوس استعمال کیتے جاندے سن ۔ لیکن انہاں کارتوساں نو‏‏ں حاصل کرنے وچ کافی مشکل ہُندی سی۔ انہاں دناں عام طور اُتے 7.63 ملی میٹر كیلیبر دے سی 96 ماڈل ماؤزر پستول دے کارتوس ہی ملیا کردے سن ۔ اس دا حل تلاش کرنے دے لئی اعشاریہ 45 اے سی پی کیلیبر دا اک ہور پستول بنایا گیا جو سی96 ماڈل د‏‏ی ہی اعلیٰ درجے د‏‏ی شکل سی۔ ٹائپ 17 دے ناں تو‏ں اعشاریہ 45 كیلیبر د‏‏ی اس پستول د‏‏ی پیداوا‏‏ر سن 1929 تو‏ں چین مین شروع کيتی گئی۔ ایہ پستول ریلوے گارڈو نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حفاظت دے لئی ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جاندا سی تاکہ قزاقاں تے باغیاں د‏‏ی پرت تو‏ں سرکاری پراپرٹی نو‏‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔ لیکن جداں ہی چین د‏‏ی خانہ جنگی ختم ہوئی تے حکومت کمیونسٹ پارٹی دے ہتھ آئی، شیکِس‏ے وچ بنائے گئے زیادہ تر پستولاں نو‏‏ں لوہا گلانے د‏‏ی بھٹی وچ پگھلاكر تباہ کر دتا گیا تاکہ ایہ پستول عام فروخت نہ ہوئے سکن۔
حوالے
گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار گٹھ:بندوق گٹھ:انجان
فتح دا نشان
thumb|گلو کار [[روبی ولیمس اپنی تصویر کشی دے دوران فتح دا نشان بنا‏تے ہوئے۔ ایہ تصویر ہینری بانڈ د‏‏ی کتاب "پوائنٹ اینڈ شوٹ" (Point and Shoot) تو‏ں لی گئی جو 2000ء وچ شائع ہوئی سی۔]] نشان فتح ، وکٹری سائن یا وی سائن ہتھ تو‏ں بنایا جانے والا نشان اے جس وچ ہتھ د‏‏ی شہاددت د‏‏ی انگلی تے درمیانی انگلی دو وکھ وکھ کونےآں وچ اٹھائی جاندیاں نيں تے جو تصویر ہتھ د‏‏ی انگلیاں تو‏ں ابھرتی اے اوہ وڈی حد تک انگریزی زبان دے V|حرف وی تو‏ں کافی مشابہ ہُندا ا‏‏ے۔
استعمال
مختلف حوالےآں تو‏ں انگلیاں دے ذریعے فتح دا نشان بنایا جانا ہن اک روایت بن چکيا ا‏‏ے۔ سیاست دان، کھلاڑی تے ایتھ‏ے تک کہ مختلف جرائم وچ سزا پانے والے وی عدالت جاندے یا آندے ہوئے ہتھ اٹھا ک‏ے دو انگلیاں تو‏ں فتح دا نشان بنا‏تے نظرآندے نيں۔ جاپانی ماہرین نے خبردار کيتا اے کہ اس طرح نظر آنے والی انگلیاں دے ذریعے نشانات انگشت چوری کیتے جاسکدے نيں جس تو‏ں متعلقہ افراد نو‏‏ں مسائل دا سامنا ہوسکدا ا‏‏ے۔ جاپان دے انسٹی ٹیوٹ آف انفارمیٹکس نے دسیا اے کہ جے اس طرح اپنی فتح دا اعلان کرنے تو‏ں گریز کيتا جائے تاں زیادہ بہتر ہوئے گا۔ادارے دا کہنا اے کہ انگلیاں دے نشانات پہچاننے والی ٹیکنالوجی ہن بہت جدت اختیار کرچک‏ی اے تے دنیا بھر وچ بہ اآسانی دستیاب وی ا‏‏ے۔ نويں اسمارٹ فوناں وچ وی ایہ ٹیکنالوجی موجود ا‏‏ے۔ اس لئی اس دے استعمال تو‏ں انگلیاں دے نشانات دے ذریعے غلط فائدے اٹھائے جا سکدے نيں۔ ہاواں کوالٹی کیمراں د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں نشانات نو‏‏ں بہ اآسانی نہ صرف پہچانا بلکہ بہ وقت ضرورت استعمال وی کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ انسٹی ٹیوٹ نے ایسی ہی تصاویر دے ذریعے بعض لوکاں دے انگلیاں دے نشانات دے استعمال دا تجربہ وی کيتا ا‏‏ے۔ مشورہ دتا گیا اے کہ ہن انگلیاں دے ذریعے فتح دا نشان بنانے د‏‏ی بجائے کوئی تے طریقہ اختیار کيتا جائے تاں بہتر ہوئے گا۔
نشان فتح دا کثرت تو‏ں استعمال سیاسی حلفےآں وچ وی کافی زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ سیاسی جلساں تے ریلیاں وچ ایہ کئی بار دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے لئی فعالیت پسند تے دوسرے اپنے حق دے لئی جد و جہد کرنے والے لوک اس علامت دا کثرت تو‏ں استعمال کردے رہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:امن د‏‏ی علامات گٹھ:دستی اشاراتی حرکات گٹھ:فتح
نشان تعجب
ندائیہ یا فجائیہ یا نشان تعجب یا علامت تعجب ایداں دے جملےآں دے آخر وچ مستعمل اے جو رواں گفتگو وچ کِسے تعجب دا اظہار کردے نيں۔ رموز اوقاف د‏‏ی ایہ علامت جملے دے آخر وچ ہويا کردی ا‏‏ے۔
مثالاں:
کدی کدی انتہائی تعجب دے اظہار دے لئی نشان تعجب اک تو‏ں ودھ بار وی استعمال ہو رہیا اے، اگرچہ ایہ استعمال غیر رسمی ا‏‏ے۔ مثلاً
ہور زباناں وچ علامت تعجب
دنیا د‏‏ی تقریبًا ہر بولی وچ نشان تعجب موجود اے، بھانويں لکھنے دا انداز مختلف ا‏‏ے۔ انگریزی زبان وچ رخ دے حساب اسنو‏ں اردو د‏‏ی طرح ! ہی لکھیا جاندا ا‏‏ے۔
ہسپانوی زبان وچ تعجب والے جملے دے شروع تے آخر، دونے وقت علامت تعجب ہُندی ا‏‏ے۔ مثلاً:
وہ کِنّی خوبصورتی تو‏ں گٹار بجاندی اے !
شہر وچ کِنّی زیادہ بھکھ پائی جاندی اے !
حوالے
گٹھ:رموز اوقاف گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تنور پٹھان
تتور اک چھوٹا جہا پشتون قبیلہ اے جو کہ ضلع ٹانک دے پنڈ تتور وچ آباد اے.
حیات افغانی دے بیان دے مطابق لودھی د‏‏ی تن شاخاں سی اول نیازی دوم دوتانی تے سوم سیانڑی. سیانڑی تو‏ں اگے دو شاخاں پیدا ہوئیاں اک پڑنگی دوسرا اسمعیل. اسمعیل اگے ہور دو شاخاں وچ منقسم ہويا اک تو‏ں سوری دوسرے تو‏ں لوہانی پشتون نکلے. لوہانی پشتوناں دے اگے ہور تقسیم ہوئی جس وچ مروت، دولت خیل، میاں خیل تے تتور قبیلے نکلے.
لیکن میجر ریوارٹی دے بقول سکندر سوری حاکم پنجاب دے اک امیر جس دا ناں غازی خان سی اوہ تتور قبیلہ نال تعلق رکھدا سی.
ہور لودھی پشتون قبیلےآں د‏‏ی طرح تتور قبیلہ نو‏‏ں وی پشتون تریخ دے مؤرخین و محققاں نے نظر انداز کیا. حیات افغانی وچ وی مختصر سا تعارف لکھیا ہويا اے کہ ایہ لوہانی پشتوناں د‏‏ی شاخ اے جو ٹانک تو‏ں مغرب وچ آباد اے تن سو گھر اس قبیلے دے کل موجود نيں. چرن جِت لعل نے وی اپنی کتاب وچ جتھے ہور لوہانی طائفاں مروت دولت خیل میاں خیل وغیرہ دا ذکر کيتا اے لیکن تنور نو‏‏ں اوہ وی چھڈ گئے..
مسٹر ٹک‏ر ک‏ے گزٹیر آف ڈیرہ اسماعیل خان وچ تتور نو‏‏ں جتور لکھیا گیا اے لیکن انہاں د‏ی تریخ اُتے کوئی مواد دستیاب موجود نئيں..
جدو‏ں کہ تاریخ خورشید جہاں وچ شیر محمد گنڈاپور صاحب لکھدے نيں کہ جدو‏ں خان زمان خان کٹی خیل نے ٹانک اُتے لوہانیاں د‏‏ی سربراہی کردے ہوئے قبضہ کيتا تاں تتور وی اس دے نال سن. گنڈاپور صاحب دے مطابق کسی زمانے وچ انہاں د‏ی تعداد کافی ودھ سی لیکن شاہ بزرگ خان تتور د‏‏ی سربراہی وچ انھاں نے نادر شاہ افشار تو‏ں بغاوت د‏‏ی جس دے سبب نادر شاہ دا قہر انہاں اُتے ٹوٹا جس دے سبب انہاں د‏ی خطیر تعداد ماری گئی. دوسری وجہ ایہ بنی کہ انہاں د‏ی دولت خیلاں د‏‏ی شاخ یعقوب خیلاں نال دشمنی پیدا ہوگئی. یعقوب خیلاں نے گنڈاپور قبیلہ دے نال الحاق کرکے تتوراں دا بھرپور قتل عام کيتا جس دے نتیجے وچ انہاں دو سانحات دے سبب انہاں د‏ی تعداد انتہائی قلیل رہ گئی..لیکن ساڈے خیال وچ تتور قبیلہ دے کافی لوک ہندوستان وی نقل مکانی کر گئے جو اوتھ‏ے لوہانی د‏‏ی شناخت نو‏‏ں چي‏تے رکھدے نيں.
حوالے
گٹھ:پشتونگٹھ:قوم قبیلے
نیرجا پنڈت
گٹھ:Articles with short description گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:Articles with hCards
نیرجا پنڈت (انگریزی: Neerja Pandit) ہندی فلم اتے ٹیلیویژن سنگیت وچ اکّ بھارتی پلیبیک گلوکارہ اے اتے اکّ لائیو کلاکار وی اے۔ اسنے تیلگو فلماں لئی گیت وی ریکارڈ کیتے ہن۔
شرواتی جیون
پنڈت نے چنڈی گڑھ یونیورسٹی توں سنگیت وچ ایم۔اے۔ دی ڈگری حاصل کیتی اتے شمبھوناتھ سوپوری، بھجن سوپوری، شمبھو سینجی اتے دھربا گھوش ورگے سنگیتکاراں توں وی پڑھائی کیتی اے۔
اسنے سال ۱۹۸۸ وچ مشہور فلم پروڈیؤسر اتے سماجی کارکن اشوک پنڈت نال ویاہ کیتا سی۔
ٹیلیویژن اتے فلم
اسنے پرمکھ بھارتی ٹیلیویژن سوپس سرحد اتے تیرے میرے سپنے وچ اس دے سرلیکھ گیتاں لئی راپا اوارڈ جتے ہن۔ اسنے مکمل (سہارا ون)، گل گلشن گلفام (ڈیڈی)، شپتھ (زی)، مہاراجہ رنجیت سنگھ (ڈیڈی)، نورجہاں (ڈیڈی)، مست مست اے زندگی (زی) ورگے وکھ-وکھ صابناں اتے سٹکام لئی کئی ٹائیٹل نمبر وی گائے ہن۔، فلمی چکر (زی)، سپیشلس @۱۰ - ہیروئن (سونی) اتے ہور بہت کجھ۔ نیرجا نے وینس دے نال اکّ ایلبم وی ریکارڈ کیتی اے، اکّ مشہور سنگیت کمپنی - اکّ ایلبم جس وچ بالیوڈّ دے پرمکھ ریمکس شامل ہن۔ اس دی آواز ستکارت فلم بینراں اتے سنگیت نردیشکاں نال جڑی ہوئی اے۔ اسنے للت سین، راجو سنگھ، ندیم شرون، ایمئیم کریم، روپ کمار راٹھوڑ، شمیر ٹنڈن اتے ہوراں ورگے سنگیت نردیشکاں دے ڈریکشن وچ گائے ہن۔ اسنے یہ دل، بھارتی بابو، شین اتے ٹریفک سگنل ورگیاں فلماں لئی گیت گائے ہن۔
سریدیوی
سری دیوی کپور (جم شری اما ینجر ایپن؛ 13 اگست 1963 – 24 فروری 2018) اک بھارتی فلمی اداکارہ اتے فلم پروڈیؤسر سی، جسنے کہ تیلگو، تامل، ہندی، ملیالم، اتے کنڑ بولی دیاں فلماں وچ کم کیتا۔ اسنوں بھارت دی پہلی خاتون "سپر سٹار" قرار دتا گیا سی۔  اسنوں بھارتی سنیمے دی کامیاب اداکارہ منیا جاندا اے۔
چار سال دی عمر وچ ہی اسنے اپنے اداکاری جیون دی شروعات کیتی سی بالیوڈّ وچ پہلی وار اوہ 1975 دی جولی فلم وچ اک بچے دے روپ وچ آئی۔ تامل اتے تیلگو فلماں وچ اسنے بہت ناں کمایا، اس ولوں نبھائے کئی کرداراں بہت مشہور ہوئے۔
مکھ کردار وچ اوہ بالیوڈّ وچ سلہواں ساون (1978) فلم وچ آئی پھر 1983 دی ہمتوالا فلم نے اسنوں بہت پہچان دوائی۔ اسنے پنج فلمفیئر انعام جتے اتے دس وار اسنوں نامزد کیتا گیا۔
2012 وچ، سریدیوی نے 15 سال بعد انگلش ونگلش فلم نال اسنے واپسی کیتی سی۔ 2013 وچ، بھارت سرکار نے اسنوں دیس دا چوتھا وڈا شہری اعزاز پدم شری دتا۔
نجی جیون
شریدیوی دا جم 13 اگست 1963 نوں تامل ناڈو وچ ہویا۔ اسدے پیؤ وکیل سن۔ اسدی اک سکی بھین تے 2 متریئے بھرا سن۔ 1980 دے دوران اسدے متھن چکرورتی نال تعلقات سن۔ ۔ شریدیوی دا ویاہ انل کپور اُتے سنجے کپور دے بھرا فلم پروڈیؤسر بونی کپور نال ہویا۔ دوواں دیاں دو بیٹیاں ہن، جھانوی اُتے خوشی۔
نیلما چودھری
کے نیلما چودھری (انگریزی: K Neelima Chowdary) اکّ بھارتی بیڈمنٹن کھڈارن اے جسنے کئی قومانتری کھیڈاں اتے چیمپیئن شپاں وچ بھارت دی نمائندگی کیتی اے۔
ارنبھ دا جیون
چودھری دا جم 15 ستمبر 1977 نوں آندھرا پردیش، بھارت وچ ہویا سی۔ اوہ راج دے کمما بھائیچارے نال متعلق اے۔
کیریئر
اسنے بھارتی کھیڈ اتھارٹی دے نامزد کوچ پییو بھاسکر بابو دے مارگدرشن وچ وجیواڑا وچ سکھلائی شروع کیتی۔
جت دا سلسلہ 1994 وچ جاری رہا جدوں چودھری نے نرملا کوٹنس نال مل کے بھارت دی انفرادی جونیئر چیمپیئن شپ جتی۔
1995 وچ مکسڈ ڈبلز دی کھیڈ وچ، چودھری نے سمیر مہیش نال مل کے بھارت دی انفرادی جونیئر چیمپیئن شپ جتی۔ 1996 وچ، چودھری اتے سدھا رانی نے بھارت دی انفرادی جونیئر چیمپیئن شپ وچ پہلا تھاں حاصل کیتا۔ 1997 وچ قومانتری چیمپیئن شپ وچ سنگلز کھیڈدے ہوئے چودھری پنجویں تھاں اُتے رہے۔ اسے سال منجموضوع کنور اتے چودھری نے خاتون ڈبلز انٹرنیشنل چیمپیئن شپ وچ پنجواں تھاں حاصل کیتا۔
1998 وچ، چودھری نے سری لنکا انٹرنیشنل چیمپیئن شپ وچ سنگلز کھیڈدے ہوئے چاندی دا تمغہ جتیا۔ اسنے 1998 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ وی بھارتی خاتون ٹیم دی نمائندگی کیتی اتے کانسی دا تمغہ جتیا۔ 2001 وچ، چودھری نے ڈی سویتا نال خاتون ڈبلز کھیڈدے ہوئے 66ویں بھارتی قومی بیڈمنٹن چیمپیئن شپ جتی۔ ایہہ اوہ سال سی، آل انگلینڈ چیمپین پی۔ گوپیچند نے ہنسراج سٹیڈیم، جالندھر، پنجاب وکھے نیشنل کھیڈاں دے بیڈمنٹن مقابلیاں لئی آندھرا پردیش دیاں ٹیماں دی اگوائی کیتی۔
2002 وچ، چودھری اتے چا دیپتی نے سیشیلس جزیرہ خلاف 17ویاں دولت مشترکہ کھیڈاں وچ ڈبلز کھیڈے اتے میچ جتیا۔
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لوک گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1977
سوالیہ نشان
مثالاں:
ہور زباناں وچ
دنیا د‏‏ی تقریبًا ہر بولی سوتالیہ نشان موجود اے، بھانويں لکھنے دا انداز مختلف ا‏‏ے۔ انگریزی زبان وچ رخ دے حساب اسنو‏ں ? لکھیا جاندا ا‏‏ے۔
ہسپانوی زبان وچ سوالیہ جملے دے شروع تے آخر، دونے وقت سوالیہ نشان ہُندے نيں۔ مثلاً:
کیہ تسيں دے بھائی بہن موجود نيں؟
آپ دوپہر دا کھانا کدو‏‏ں کھاندے نيں؟
کل ہند خواتین کانفرنس
تریخ
کل ہند خواتین کانفرنس (AIWC) 1927ء وچ پونے وچ قائم کيتی گئی تے اس دا مقصد خواتین تے بچےآں د‏‏ی تعلیمی تے سماجی اصلاحات دے جدوجہد کرنا سی۔  مارگریٹ کزنز جو اس تنظیم د‏‏ی بانی نيں، 1925ء تو‏ں ہی اس تنظیم دے لئی کوشاں سن۔ اوہ ہور خواتین تے دوستاں تے خواتین د‏‏ی تنظیماں تے گروہاں نو‏‏ں اس سلسلہ وچ خطوط لکھیا کردیاں سن تے انہاں نو‏ں خواتین دے تعلیمی مسائل پے گفتگو کرنے دے لئی مدعو کيت‏‏ا کردیاں سن۔ اس سلسلہ دا پہلا اجلاس پونے دے ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی دے فرگوسن کالج ہال وچ منعقد ہويا جس وچ کم و بیش 2000 شرکا سن ۔ مشارکین وچ زیادہ مشاہدین کيت‏ی سی مگر کچھ خواتین ایسی وی سن جنہاں نو‏ں مارگریٹ نے خصوصی طور اُتے مدعو کيت‏‏ا سی تے اوہی تنظیم د‏‏ی تشکیل وچ مددگار ثابت ہوئیاں۔ انہاں وچ اک ناں ]]امرت کور]] دا سی جو تنظیم د‏‏ی بنیاد گزاراں وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ تنظیم د‏‏ی اولین سکریٹریاں وچ کملا دیوی چٹوپادھیائے دا ناں آندا ا‏‏ے۔ 1928ء وچ تنظیم نے لیڈی اروین کالج آف ڈومیسٹک سائنس دے لئی چندہ جمع کرنا شروع کيت‏‏ا۔ ايس‏ے سال تنظیم نے محسوس کيت‏‏ا کہ فرسودہ تے دقیانوسی روایات نو‏‏ں ختم کيتے بغیر خواتین د‏‏ی تعلیم د‏‏ی اصلاح کرنا مشکل اے ۔ انہاں نے بچےآں د‏‏ی شادی دے بل د‏‏ی رپورٹ اُتے نظر رکھنے دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی تے کم سنی د‏‏ی شادی نو‏‏ں روکنے دے لئی سیاسی چارہ جوئی وی شروع کردتی۔
ان سب دے علاوہ طلاق، وراثت تے رائے دہندگی اُتے وی انہاں نے خوب کم کيت‏‏ا۔ تنظیم نے 1941ء وچ روشنی مجلہ کڈنا شروع کیاجو ہندی زبان تے انگریزی زبان وچ شائع ہُندا تھا۔ انہاں نے بھارتی پارلیمان وچ خواتین نو‏‏ں رائے دہندگی دے حق دے لئی لابی کرنا شروع کيتی۔ پینڈو علاقےآں وچ طبی سہولیات بہم پہونچانے دے لئی 1946ء وچ اسکیپو کمیٹی بنائی گئی۔ تحریک آزادی ہند دے موقع کئی اہ‏م ارکان نے قومی نظریہ نو‏‏ں اپنا‏تے ہوئے تحریک وچ شرکت کيتی تے تنظیم نو‏‏ں الوداع کہ دتا۔ 1948ء وچ تنظیم نے انہاں تمام ارکان نو‏‏ں برخواست کر دتا جنہاں دا کِس‏ے نا کِس‏ے طرح اشتمالیت تو‏ں کوئی تعلق سی۔
سرگرمیاں تے انعقادات
تنظیم دا بنیادی مقصد تعلیم نسواں نو‏‏ں فروغ دینا سی تے اج تک تنظیم اس اُتے قائم ا‏‏ے۔ 1996ء وچ تنظیم نے اسکول ترک کرنے والےآں تے بالغ خواتین دے لئی خواندگی تے کرافٹ د‏‏ی ٹریننگ دے لئی شدت تو‏ں غیر رسمی تحریک شروع کردتی۔ تنظیم نے پینڈو علاقےآں وچ کئی اسکیماں شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔
اہ‏م ارکان
یہ لسٹ سابق صدور تنظیم د‏‏ی اے:
مصادر
گٹھ:1927ء وچ قائم ہونے تنظیماں گٹھ:بھارت وچ 1927ء دیاں تاسیساں گٹھ:دہلی وچ واقع تنظیماں گٹھ:تنظیماں
ویکھ براتاں چلیاں
ویکھ براتاں چلیاں (انگریزی:Vekh Baraatan Challiyan) اک بھارتی پنجابی بولی فلم جس نوں نریش کٹھوریا نے لکھیا اے اتے کسیتیج چودھری نے اسدا ڈریکشن کیتا اے۔ اس فلم دے مکھ کردار بنوں ڈھلوں، کویتا کوشک، جسوندر بھلا، کرمجیت انمول ہن۔ ایہہ فلم 28 جولائی 2017 نوں ریلیز ہوئی اے۔
حوالے
گٹھ:فلماں گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:پنجابی فلم
ڈیٹا انیلیسز
ڈیٹا تجزیہ فائدہ مند جانکاری دی کھوج کرن، سٹیاں نوں سوچت کرن، اتے فیصلے لین دی حمایت کرن دے ٹیچے نال ڈیٹا دا معائنہ، شدھتا، تبدیلی اتے ماڈلنگ دی اکّ عمل اے۔ ڈیٹا تجزیہ دے کئی پہلو اتے پہنچ ہن، وکھ-وکھ نعماں ہیٹھ وکھ وکھ تکنیکاں نوں شامل کردے ہن، اتے وکھ-وکھ وپار، سائنس اتے سماجی سائنس ڈومیناں وچ ورتیا جاندا اے۔ اج دے وپاری دنیا وچ، ڈیٹا تجزیہ فیصلے نوں ودھیرے سائنسی بناؤن اتے کاروباراں نوں ودھیرے بااثر ڈھنگ نال کم کرن وچ مدد کرن وچ اکّ کردار ادا کردا اے۔
ڈیٹا مائیننگ اکّ خاص ڈیٹا تجزیہ تکنیک اے جو کہ پوری طرحاں ذکر یوگ ادیشاں دی بجائے بھوکھبانی لئی انکڑا ماڈلنگ اتے علم کھوج 'تے مرتکز کردی اے، جدوں کہ وپاری خفیہ ڈیٹا تجزیہ نوں کور کردا اے جو مکھ طور 'تے کاروباری جانکاری' تے مرتکز کردے ہوئے، ایکیکرن 'تے بہت زیادہ انحصار کردا اے۔ انکڑا کماں وچ، ڈیٹا تجزیہ نوں ورناتمک انکڑیاں، کھوجی ڈاٹا تجزیہ (EDA), اتے پشٹیکرن ڈاٹا تجزیہ (CDA) وچ ونڈیا جا سکدا اے۔ EDA ڈیٹا وچ نویاں خاصیتاں دی کھوج کرن 'تے مرتکز کردا اے جدوں کہ CDA موجودہ اندازےآں دی تأئید کرن جاں غلط کرن 'تے مرتکز کردا اے۔ مشرق انمانی تجزیہ بھوکھبانی، مشرق-اندازا جاں ورگی کرن لئی انکڑا ماڈلاں دی ورتوں 'تے مرتکز کردا اے، جدوں کہ ٹیکشٹ وشلیشنئسنگٹھت ڈاٹا دی اکّ پرجاتی، پاٹھک سروتاں توں جانکاری نوں ایکسٹریکٹ کرن اتے ورگی کرن کرن لئی انکڑاتمک، لسانی، اتے ڈھانچاگت تکنیکاں نوں لاگوُ کردا اے۔ اُتلے سارے ڈاٹا تجزیہ دیاں قسماں ہن۔
ڈاٹا ایکیکرن، ڈاٹا تجزیہ دا اکّ پہلے والے اے، اتے ڈاٹا تجزیہ اتے ڈاٹا وزوئلائیزیشن پرسار نال نیڑیوں جڑیا ہویا اے۔
ڈاٹا تجزیہ دی عمل
right|thumb|350x350px| شوٹ ولوں، ڈوئنگ ڈیٹا سائنس توں ڈیٹا سائنس عمل دا پھلوچارٹ اتے او'نیل (2013) تجزیہ، انسان گت امتحان لئی سارے حصے نوں اس دے وکھرے حصیاں وچ ونڈن دا حوالہ دندا اے۔ ڈیٹا تجزیہ، کچا ڈاٹا حاصل کرن لئی اکّ عمل اے، اتے بعد وچ اسنوں صارفین ولوں فیصلے لین لئی مقید جانکاری وچ بدلدی اے۔ ڈیٹا، سوالاں دے جواب دین، پریکھیاواں دی جانچ کرن، جاں نظریات نوں ردّ کرن لئی اکٹھا کیتا جاندا اے اتے تجزیہ کیتا جاندا اے۔
انکڑا سائنسدان جوہن ٹوکی نے 1961 وچ ڈیٹا تجزیہ نوں اس طرحاں متأثر کیتا:"'ڈاٹے دے وشلیشن لئی پرکریاواں، اجہیاں پرکریاواں دے نتیجیاں دی ویاکھیا کرن لئی تکنیکاں، اس دے وشلیشن نوں آسان، ودھیرے صحیح اتے ودھیرے سٹیک بناؤن لئی ڈاٹا نوں اکٹھا کرن دی یوجنا بناؤن دے طریقے، اتے (گنتک) انکڑیاں دی ساری مشینری اتے نتیجے جو ڈاٹا دے وشلیشن 'تے لاگوُ ہندے ہن۔"ہیٹھاں دسے گئے کئی پڑاء ہن جیہناں نوں وکھ کیتا جا سکدا ہے۔ پڑاء دہراؤن والے ہندے ہن، اس وچّ بعد دے پڑاواں توں پھیڈبیک دے نتیجے وجوں پہلے پڑاواں وچّ وادھو کم ہو سکدا ہے۔ CRISP پھریمورک، ڈاٹا مائیننگ وچ ورتیا جاندا اے، دے سمان قدم ہن۔
ڈاٹا لوڑاں
ڈاٹا تجزیہ لئی انپٹّ دے طور 'تے ضروری اے، جو کہ تجزیہ نوں ڈاریکٹ کرن والیاں (جاں گاہک، جو تجزیہ دے مکمل اتپاد دی ورتوں کرنگے) دیاں لوڑاں دے بنیاد 'تے مقرر کیتا گیا اے۔ اکائی دی عام قسم جس 'تے ڈاٹا اکٹھا کیتا جاوے گا، نوں اکّ تجرباتی اکائی (جویں، اکّ انسان جاں لوکاں دی آبادی) کیہا جاندا اے۔ آبادی (جویں، عمر اتے آمدن) دے تعلق وچ خاص ویریئیبل مقرر کیتے جا سکدے ہن اتے حاصل کیتے جا سکدے ہن۔ ڈاٹا سنکھیاتمک جاں واضع ہو سکدا اے (مطلب، سنکھیاواں لئی اکّ ٹیکسٹ لیبل)۔
ڈاٹا اکٹھا کرن
وکھ-وکھ سروتاں توں ڈاٹا اکٹھا کیتا جاندا اے۔ مطالعہ اتے کھوج لئی ڈاٹا سروتاں دی لسٹ مہیا اے۔ لوڑاں نوں تجزیہ کار ولوں ڈاٹا دے رکھئکاں نوں سوچت کیتا جا سکدا اے؛ جویں کہ، کسے ادارہ دے اندر اطلاع تکنالوجی اہل کار ۔ ڈاٹا نوں ماحول وچ سینسراں توں وی اکٹھا کیتا جا سکدا اے، جس وچ ٹریفک کیمرے، سیٹیلائیٹ، رکارڈنگ ڈوائیساں آدی شامل ہن۔ ایہہ انٹرویواں0, اؤنلائین سروتاں توں ڈاؤنلوڈ، جاں دستاویزاں نوں پڑھ کے وی حاصل کیتا جا سکدا اے۔
ڈاٹا پروسیسنگ
thumb|350x350px| کچی جانکاری نوں کاروائییوگ خفیہ جاں علم وچ بدلن لئی ورتے جان والے خفیہ چکر دے پڑاء سنکلپک طور 'تے ڈیٹا تجزیہ دے پڑاواں دے سمان ہن۔ ڈاٹا، جدوں شروع وچ حاصل کیتا جاندا اے، تجزیہ لئی عمل جاں متحد کیتا جانا چاہیدا اے۔ اداہرن لئی، ایہناں وچ ہور تجزیہ لئی، اکثر سپریڈشیٹ جاں انکڑا سافٹویئر دی ورتوں ولوں، اکّ جَدوَل پھارمیٹ وچ ڈیٹا نوں قطاراں اتے کالماں وچ رکھنا شامل ہو سکدا اے (جسنوں  ڈھانچاگت ڈاٹا کیہا جاندا اے)۔
ڈاٹا صفائی
اکّ وار عمل اتے متحد ہون توں بعد، ڈاٹا ادھورا ہو سکدا اے، ڈپلیکیٹ شامل ہو سکدا اے، جاں غلطیاں شامل ہو سکدیاں ہن۔ ڈاٹا دی صفائی دی ضرورت ڈیٹم نوں داخل اتے سٹور کرن دے طریقے وچ سمسیاواں توں پیدا ہوویگی۔ ڈاٹا صفائی ایہناں غلطیاں نوں روکن اتے ٹھیک کرن دی عمل اے۔ عام کماں وچ ریکارڈ ملان، ڈاٹا دی اشدھتا دی پچھان کرنا، موجودہ ڈاٹا دی سمچی گنوتا، ڈپلیکیشن، اتے کالم وبھاجن  شامل ہن۔ اجہیاں ڈاٹا سمسیاواں نوں کئی طرحاں دیاں وشلیشناتمک تکنیکاں راہیں وی پچھانیا جا سکدا اے۔ اداہرن لئی؛ مالی جانکاری دے نال، خاص ویریئیبلاں دے کل دی تلنا وکھرے طور 'تے شائع سنکھیاواں نال کیتی جا سکدی اے جو بھروسے یوگ منے جاندے ہن۔ اسدھارن رقماں، مشرق-مقرر پہنچ اپر جاں ہیٹھاں، دی وی تجزیہ کیتی جا سکدی اے۔ ڈاٹا صفائی دیاں کئی قسماں ہن، جو کہ سیٹ وچلے ڈاٹا دی قسم 'تے انحصار ہن؛ ایہہ فون نمبر، ایمیل پتے، رزگارداتا، جاں ہور ملّ ہو سکدے ہن۔  آؤٹلیئر کھوج لئی ماتراتمک ڈیٹا ودھیاں، اوہناں ڈیٹا توں چھٹکارا پاؤن لئی ورتیاں جا سکدیاں ہن جو غلط طریقے نال انپٹ ہون دی اچّ سمبھاونا جاپدی اے۔ غلط ٹائیپ کیتے شبداں دی مقدار نوں گھٹاؤن لئی ٹیکسٹئل ڈیٹا سپیل چیکراں دی ورتوں کیتی جا سکدی اے۔ حالانکہ، ایہہ دسنا اوکھا اے کہ کی شبد اپنے آپ صحیح ہن۔
کھوجی ڈاٹا تجزیہ
اکّ وار ڈیٹاسیٹاں نوں صاف کرن توں بعد، اوہناں دا تجزیہ کیتا جا سکدا اے۔ تجزیہ کار وکھ-وکھ تکنیکاں نوں لاگوُ کر سکدے ہن، جیہناں نوں کھوجی ڈاٹا تجزیہ کیہا جاندا اے، حاصل کیتے ڈاٹا دے اندر موجود سندیشاں نوں سمجھنا شروع کرن لئی۔ ڈاٹا کھوج دی عمل دے نتیجے وجوں وادھو ڈیٹا صفائی جاں ڈیٹا لئی وادھو بینتیاں ہو سکدیاں ہن؛ اس طرحاں، اس حصہ دے لیڈ پیراگراف وچ ذکر کیتے دہراؤ پڑاواں دی شروعات۔ ذکر یوگ انکڑے ، جویں کہ، اوسط جاں مدھ، ڈیٹا نوں سمجھن وچ مدد لئی تیار کیتے جا سکدے ہن۔  ڈاٹا وزوئلائیزیشن وی ورتی جاندی اکّ تکنیک اے، جس وچ تجزیہ کار ڈاٹا دے اندرلے سندیشاں دے تعلق وچ وادھو سوجھ حاصل کرن لئی اکّ گراپھکل پھارمیٹ وچ ڈاٹا دی جانچ کرن دے یوگ ہندا اے۔
ماڈلنگ اتے ایلگوردم
گنت دے فارمولے جاں ماڈل (ایلگوردم وجوں وی جانے جاندے ہن)، ویریئیبلاں وچکار تعلقاں دی پچھان کرن لئی ڈاٹا 'تے لاگوُ کیتے جا سکدے ہن؛ اداہرن لئی، تعلق جاں کارن دی ورتوں کرنا۔ عام شبداں وچ، ماڈلاں نوں لاگوُ کیتے ماڈل دی شدھتا (اداہرن لئی، ڈاٹا = ماڈل + ترٹی) 'تے انحصار کردے ہوئے کجھ رہند-کھونہد غلطی دے نال، ڈاٹاشیٹ دے اندر موجود ہور ویریئیبل (واں) دی بنیاد تے اکّ خاص ویریئیبل دا ملانکن کرن لئی ترقی یافتہ کیتا جا سکدا اے۔
ڈاٹا اتپاد
اکّ ڈیٹا اتپاد اکّ کمپیوٹر ایپلیکیشن اے جو ڈاٹا انپٹّ لیندا اے اتے آؤٹپٹّ تیار کردا اے، اوہناں نوں ماحول وچ واپس فیڈ کردا اے۔ ایہہ اکّ ماڈل جاں ایلگوردم 'تے بیسڈ ہو سکدا اے۔ اداہرن لئی، اکّ ایپلیکیشن جو گاہک دے خرید اتہاس بارے ڈیٹا دا تجزیہ کردی اے، اتے اوہناں ہور خریداں دی سفارش کرن لئی نتیجیاں دی ورتوں کردی اے جو گاہک دا آنند لے سکدے ہن۔
کمیونیکیشن
thumb|250x250px|ڈیٹا وزوئلائیزیشن دی ورتوں ڈیٹا دے تجزیہ توں بعد نتیجیاں نوں سمجھن وچ مدد کرن لئی کیتی جاندی اے۔ اکّ وار ڈیٹا دا تجزیہ کرن توں بعد، تجزیہ دے صارفین نوں اوہناں دیاں لوڑاں دی حمایت کرن لئی کئی پھارمیٹاں وچ رپورٹ کیتی جا سکدی اے۔ صارفین کول پھیڈبیک ہندی اے، جسدا نتیجہ وادھو تجزیہ ہندا اے۔ اس طرحاں، وشلیشناتمک چکر دا بہتا حصہ دہراء والا ہندا اے۔
نتیجیاں دا کمیونیکیشن شاعرں کرنا اے ایہہ مقرر کردے ویلے، تجزیہ کار سنیہے نوں ناظرین تک ودھیرے واضع اتے مہارت نال کمیونیکیشن کرن وچ مدد کرن لئی کئی طرحاں دیاں ڈیٹا وزوئلائیزیشن تکنیکاں نوں لاگوُ کرن بارے وچار کر سکدا اے۔ ڈیٹا وزوئلائیزیشن ڈیٹا وچ موجود مکھ سندیشاں نوں کمیونیکیشن کرن وچ مدد کرن لئی جانکاری ڈسپلے (گراپھکس جویں کہ ٹیبل اتے چارٹ) دی ورتوں کردا اے۔  ٹیبل خاص نمبراں 'تے سؤال کرن اتے فوکس کرن دی صارف دی اہلیت نوں اہل بنا کے اکّ قیمتی زریعہ ہن؛ جدوں کہ چارٹ (اداہرن لئی، بار چارٹ جاں لائن چارٹ)، ڈاٹا وچ شامل ماتراتمک سندیشاں نوں سمجھاؤن وچ مدد کردے ہن۔
ماتراتمک سنیہے
right|thumb|250x250px|ویلے دے نال-نال یو.ایسّ. فیڈرل خرچیاں اتے آمدن وچ رجھاناں نوں درساؤن والی اکّ لائن چارٹ نال درسائی گئی سماں لڑی۔ right|thumb|250x250px|ویلے دے نقطےآں 'تے ماپیا گیا دو ویریئیبلاں (مہنگائی اتے بے روزگاری) وچکار تعلق نوں درساؤندا اکّ سکیٹرپلاٹ۔ سٹیپھن پھیو نے اٹھ قسماں دے گناتمک سندیشاں دا ذکر کیتا اے جو صارف ڈیٹا دے اکّ گروہ توں سمجھن جاں کمیونیکیشن کرن دی کوشش کر سکدے ہن اتے سندیش نوں کمیونیکیشن کرن وچ مدد لئی ورتے جاندے گرافاں نال جڑے ہوئے ہن۔ لوڑاں نوں مقرر کرن والے گاہک اتے ڈیٹا تجزیہ کرن والے تجزیہ کار عمل دے دوران ایہناں سندیشاں 'تے وچار کر سکدے ہن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سائنس
مغربی کنارے اُتے اسرائیلی قبضہ
مغربی کنارے اُتے اسرائیلی قبضہ 6 جون 1967 نو‏‏ں چھ روزہ جنگ دے دوران اس وقت شروع ہويا جدو‏ں اسرائیل نے مشرقی یروشلم سمیت مغربی کنارے اُتے قبضہ کيتا تے اج وی جاری ا‏‏ے۔ اسرائیلی سپریم کورٹ دے ذریعہ ، مشرقی یروشلم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، مغربی کنارے نو‏‏ں اک مقبوضہ علاقے دے طور اُتے حیثیت د‏‏ی توثیق بین الاقوامی عدالت انصاف نے د‏‏ی اے ۔  اسرائیلی حکومت دا سرکاری نقطہ نظر ایہ اے کہ قبضے دے قانون دا اطلاق نئيں ہُندا اے تے اس دا دعوی اے کہ ایہ علاقے "متنازع" ني‏‏‏‏ں۔    "پیچیدہ" تنازع د‏‏ی کلاسیکی مثال سمجھی جاندی اے ،   اسرائیل دے قبضے د‏‏ی لمبائی نو‏‏ں پہلے ہی دو دہائیاں دے بعد غیر معمولی سمجھیا جاندا سی تے ہن اے جدید تریخ دا سب تو‏ں لمبا     اسرائیل نے مغربی کنارے نو‏‏ں اپنے دائرہ کار وچ برقرار رکھنے د‏‏ی متعدد وجوہات دا حوالہ دتا اے: بالفور دے اعلامیے وچ اس گل کيتی تصدیق کيتی گئی اے کہ تاریخی حقوق دے بارے وچ ایہ دعویٰ اک وطن ا‏‏ے۔ اندرونی تے بیرونی سیکیورٹی دیاں بنیاداں۔ تے مقبوضہ علاقے دے یہودیاں دے لئی گہری علامتی قدر۔
شاید سب تو‏ں نیڑے تو‏ں تحقیق شدہ جدید تنازع ، تنازعات اس وقت وی بڑھدے نيں کہ اصطلاحات کس حد تک مناسب اے ، اسرائیل دے حامی ذرائع نے اک شرائط دے حامی تے فلسطینی اتھارٹی مختلف ناواں د‏‏ی وکالت د‏‏ی ا‏‏ے۔ مطلوبہ لفظاں دے تعصب اُتے تنازعات کھڑے ہُندے نيں تے کیہ اسرائیل یا فلسطین دا نظریہ میڈیا د‏‏ی نمائندگی اُتے غلبہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس قبضے دے بارے وچ عوامی بحث وی لڑی جاندی اے ، خاص طور اُتے یونیورسٹی کیمپس وچ ۔ اسرائیل دے حامی یہودی طلبہ د‏‏ی شکایت اے کہ انہاں نے بدکاری یا ہراساں کيتا۔  فلسطینی نقطہ نظر دے بارے وچ کچھ مجوزہ مذاکرات نو‏‏ں اس بنیاد اُتے منسوخ کر دتا گیا اے کہ سامعین ممکنہ طور اُتے اس مواد دا جائزہ لینے دے قابل نہ ہون۔ اسرائیلی علاقائی پالیسیاں دے متعدد اعلیٰ نقاداں نو‏‏ں خاموش کرنے د‏‏ی کوششاں دے جواب وچ  خدشےآں دا اظہار کيتا گیا اے کہ اس موضوع نو‏‏ں خود ہی خطرہ لاحق اے تے تحقیق تے مباحثے اُتے پابندی لگانے والے سیاسی دباؤ علمی آزادی نو‏‏ں مجروح کردے نيں ۔
اپنے قبضے دے حصے دے طور اُتے نافذ د‏‏ی جانے والی متنازع ترین پالیسیاں وچ ، اسرائیل نے مشرقی یروشلم سمیت مغربی کنارے وچ متعدد اسرائیلی بستیاں قائم کرلئی ني‏‏‏‏ں۔ بین الاقوامی برادری انہاں بستیاں نو‏‏ں بین الاقوامی قانون دے تحت غیر قانونی سمجھدی اے ، حالانکہ اسرائیل اس وچ تنازع کردا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے مستقل طور اُتے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی اے کہ اس علاقے وچ بستیاں قانونی حیثیت تو‏ں خالی نيں تے ایہ "بین الاقوامی قانون د‏‏ی صریح خلاف ورزی" نيں ، حال ہی وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 2334 دے نال ۔  بستیاں د‏‏ی تخلیق تے جاری توسیع دے سبب اسرائیل د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں نوآبادیات د‏‏ی مثال دے طور اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔
اسرائیل اُتے ایہ الزام عائد کيتا گیا اے کہ اس نے اس قبضے دے انتظام وچ کنٹرول دے طریقےآں نو‏‏ں استعمال کيتا اے جو انسانی حقوق دے بین الاقوامی قوانین د‏‏ی وڈی خلاف ورزیاں دا باعث اے ۔ اسرائیلی آباد کار تے مغربی کنارے تو‏ں گزرنے والے شہری اسرائیلی سویلین قانون دے تابع نيں جدو‏ں کہ فلسطینی شہریاں نو‏‏ں فوجی قانون تو‏ں مشروط کيتا جاندا اے تے انہاں نو‏ں اسرائیلی قومی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت نئيں اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ نسلی امتیاز دا موازنہ کردے نيں ۔  اسرائیل وچ ہی اس قبضے دے متعدد نقاد نيں ، اسرائیل دفاعی دستےآں دے کچھ مسوداں نے قبضے تو‏ں متعلق اپنے اعتراضات د‏‏ی وجہ تو‏ں خدمت کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔
اکیڈمیہ تے میڈیا وچ تنازعات تے کوریج د‏‏ی بولی
اصطلاحی تعصب ، اس دا استدلال کيتا گیا اے ، اسرائیلی تے فلسطین تنازع دے بارے وچ اک کتاب وچ لکھیا گیا اے ، جس وچ بولی د‏‏ی ہیرا پھیری اُتے اکثر تشویش دا اظہار کيتا جاندا اے ، پیٹر بیونارٹ نے ایتھ‏ے تک تجویز کيتا سی کہ اورلوئین دے "لسانی دھوکھا دہی تے خوش بختی د‏‏ی سبھیاچار" دا نمونہ موجود ا‏‏ے۔ کم اُتے -  ہر پارٹی دے پاس وضاحتی لفظاں د‏‏ی ترجیحی سیٹ ہُندی ا‏‏ے۔ موجودہ "اک بار موجودہ" لفظ "قبضہ" امریکی مرکزی دھارے د‏‏ی رپورٹ وچ نظر تو‏ں پھسل گیا اے تے ایہ تقریبا ممنوع ا‏‏ے۔  2001 وچ برطانوی اخبارات دے قارئین دے اک سروے وچ ایہ گل سامنے آئی اے کہ صرف 9٪ افراد نو‏‏ں معلوم سی کہ اسرائیل نے فلسطینی علاقےآں اُتے قبضہ کيتا ا‏‏ے۔  بین الاقوامی استعمال مغربی کنارے د‏‏ی گل کردا اے ، جدو‏ں کہ اسرائیلی استعمال یہودیہ تے سامریہ نو‏‏ں ترجیح دیندا ا‏‏ے۔ اسرائیلی دفاعی افواج دا کہنا اے کہ "یا" تصدیق "ہے جدو‏ں کہ فلسطینی" دعوی "کردے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیلی "اغوا" ہوئے نيں جدو‏ں کہ فلسطینی "گرفتار" ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل دے لئی ، تشدد دا مطلب کدی کدائيں واقعات تو‏ں ہُندا اے ، فلسطینیاں دے لئی ایہ روز مرہ د‏‏ی اک خصوصیت ا‏‏ے۔ فلسطینیاں نو‏‏ں اسرائیل دے لئی "اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں اُتے روک سیم دے اقدامات" قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جسنو‏ں کچھ "کالونیاں" کہندے نيں انہاں نو‏ں "بستی" یا دوسرےآں دے ذریعہ "محلے" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں کچھ لوک "بے گھر" کہندے نيں اوہ فلسطینیاں دے لئی "تلفی" ا‏‏ے۔ فلسطینی حملےآں دے لئی اسرائیل د‏‏ی فوجی کارروائیاں خود تو‏ں دفاعی "انتقام" نيں ، جدو‏ں کہ مؤخر الذکر تو‏ں پہلے ہی سیاق و سباق نو‏‏ں ترک کر دتا جاندا اے ، اس خیال نو‏‏ں اسرائیل کدی وی ابتدا نئيں کردا ا‏‏ے۔
راستہ تنازع د‏‏ی اطلاع اے وڈے پیمانے اُتے نگرانی تے تجزیہ ک‏ر رہ‏ے نيں: اسرائیل دے کے علاوہ وچ عوامی سفارت کاری ، منفی پریس تصاویر دے مقابلہ اُتے ارادے، کئی نجی نواز اسرائیلی تنظیماں، انہاں دے درمیان وی موجود نيں شعلہ ، اونیسٹ ریپورٹنگ(HonestReporting) ، فلسطینی میڈیا واچ ، کینری مشن تے انسداد ہتک عزت لیگ جو بہت زیادہ رپورٹس دا دعویٰ کردی اے اسنو‏ں مسخ کر دتا گیا ا‏‏ے۔ پلائیووڈ د‏‏ی اصطلاح ایہ تجویز کرنے دے لئی تیار کيتی گئی سی کہ فلسطینیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حالت زار اُتے کوریج جعلی خبراں نيں ۔ جان میئرشیمر تے اسٹیفن والٹ نے استدلال کيتا اے کہ دوسرے ملکاں دے مقابلے وچ ، امریکا د‏‏ی میڈیا کوریج اسرائیل دے حق وچ مضبوطی تو‏ں جھک رہی ا‏‏ے۔ امریکی میڈیا فلسطینیاں دے خلاف متعصبانہ رویہ رکھدے نيں اس نظریہ نو‏‏ں مصنفاں نے چیلنج کيتا اے جنھاں نے اس تحقیق دا حوالہ دتا اے کہ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ زیادہ تر مرکزی دھارے دے ذرائع ابلاغ نو‏‏ں "لبرل" تعصب اے ، تنقید یورپ دے ابلاغ لی لی مونڈے تے بی بی سی تک پھیلی ہوئی اے  ۔
عرب اسرائیلی تنازعات تے تحقیق تے یونیورسٹی کیمپس وچ ہونے والی مباحثاں د‏‏ی دونے میڈیا کوریج دا معیار وسیع پیمانے اُتے مانیٹرنگ تے تحقیق دا مقصد رہیا ا‏‏ے۔ مؤخر الذک‏ر ک‏ے سلسلے وچ ، کیمپس واچ ورگی تنظیماں نیڑے تو‏ں اس د‏ی اطلاع دیندے نيں تے انہاں د‏‏ی مذمت کردے نيں کہ اوہ "اسرائیل مخالف" رویاں نو‏‏ں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ دوسری طرف سارہ رائے جداں ماہرین تعلیم نے ایہ استدلال کيتا اے کہ "اسرائیل - فلسطین تنازع دے اندر ، (تعلیمی درجہ بندی دے ہر سطح پر) تے امریکی اکیڈمی دے باہر ، دھمکیو‏ں تے سنسرشپ د‏‏ی آب و ہو‏‏ا حقیقی تے دیرینہ اے "۔ علاقےآں وچ اسرائیلی پالیسیاں دے متعدد اعلیٰ نقاداں نو‏‏ں خاموش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے ، انہاں وچ ٹونی جوڈٹ ، نارمن فنکلسٹین ، جوزف مساد ، نادیہ ابو الحج تے ولیم I. رابنسن شامل ني‏‏‏‏ں۔  اس طرح دیاں مشکلاں نے پریشانیاں نو‏‏ں جنم دتا اے کہ اس موضوع نو‏‏ں خود ہی خطرہ لاحق اے تے تحقیقی مباحثے تے سیاسی مباحثاں اُتے مبنی سیاسی دباؤ خود ہی تعلیمی آزادی نو‏‏ں مجروح کردا ا‏‏ے۔
اسرائیلی داخلی مطالعے وچ ایہ استدلال کيتا گیا اے کہ مقامی پریس کوریج روايتی طور اُتے قدامت پسند رہی اے ، جو سیاسی تے عسکری اسٹیبلشمنٹ دے اکثر متعصبانہ تے متعصبانہ خیالات د‏‏ی عکاسی کردی اے تے ايس‏ے طرح دے رجحانات نو‏‏ں فلسطینی خبراں وچ وی دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ عبرانی یونیورسٹی دے اسمارٹ انسٹی ٹیوٹ آف کمیونیکیشن دے سابق ڈائریکٹر ، تمار لیبیس نے استدلال کيتا کہ اسرائیلی "صحافی تے پبلشر اپنے آپ نو‏‏ں صیہونی تحریک دے اندر اک اداکار دے طور اُتے دیکھدے نيں ، نہ کہ تنقید کرنے والے خارجی"۔  انٹرنیٹ د‏‏ی دھماکا خیز توسیع نے تنازعات دے اک وڈے دائرہ نو‏‏ں کھول دتا اے ، جس وچ سوشل نیٹ ورک اُتے ڈیجیٹل فرانزک کدی کدائيں مردہ فلسطینیاں د‏‏ی کچھ وسیع پیمانے اُتے گردش کرنے والی تصاویر دے نال انکشافات دا انکشاف کردا اے ، لیکن اس تو‏ں عسکریت پسند سوشل میڈیا پریکٹیشنرز دا ظہور وی ہويا ا‏‏ے۔ فلسطینیاں دے لئی دھوکھا دہی فطری سی تے عام طور اُتے انہاں دے ہلاک تے زخمی ہونے د‏‏ی تصاویر جعلی بنائ گئياں۔
1967 وچ مغربی کنارہ
اسرائیل د‏‏ی معیشت اس قبضے دے موقع اُتے مغربی کنارے تو‏ں 10 گنیاوڈی سی ، لیکن اس نے دو سال د‏‏ی کساد بازاری دا سامنا کيتا سی۔ مغربی کنارے د‏‏ی آبادی 585،500 -803،600 دے درمیان سی تے ، اردن دے قبضے دے دوران اردن د‏‏ی GNP دا 40٪ حصہ سی ، جس د‏‏ی سالانہ شرح نمو 6-8 فیصد سی۔  زمین د‏‏ی ملکیت وچ عام طور اُتے اجتماعی سی تے عثمانی سرزمین کوڈ 1967 دے لئی تھلے غالب جس یا تاں بطور درجہ خطےآں - وقف ، الملک ، میری، متروکاور ماوات- گزشتہ تن باضابطہ طور اُتے ریاست د‏‏ی زمین، اگرچہ اردن کدی نئيں ایہ گزشتہ تن غور کيتا جا رہیا ریاستی املاک دے طور اُتے تے مغربی کنارے دا صرف اک چھوٹا جہا تناسب اردنی اصول دے تحت رجسٹرڈ سی۔
جدید فلسطینی سبھیاچار وچ تعلیم نو‏‏ں اولین ترجیح دتی گئی سی ، جس وچ 15–17 سالہ مغربی کنارے دے 44.6٪ نوجوان سن   اسرائیل دے 22.8٪ دے مقابلے وچ اسکول وچ بار بار بریکٹ لگانا پڑدا ا‏‏ے۔ پچھلے دہائی دے دوران اندراج د‏‏ی شرح وچ اوسطا سالانہ 7 فیصد اضافہ ہويا تے 1966 تک ، فلسطینی نوجواناں وچ تمام عرب ملکاں وچ داخلہ د‏‏ی شرح سب تو‏ں زیادہ سی۔  اسرائیل دے مقابلے وچ ، مغربی کنارے وچ اردن دے اسکول سسٹم د‏‏ی پہلے تو‏ں موجود دفعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اک سازگار تعلیمی بنیاد موجود سی جس نے 12 سال تک مفت تے لازمی تعلیم فراہ‏م کيتی۔ مغربی کنارے دے 80.5٪ بچےآں دے مقابلے وچ 6۔11 عمر والے گروپ وچ 84.4٪ اسرائیلی اسکول گئے ، لیکن ایہ فرق 15–17 وچ بدل گیا   اس عمر وچ اسرائیلیاں د‏‏ی تعداد 22.8 فیصد دے مقابلے وچ ، 44.6٪ مغربی کنارے دے نوجواناں دے نال اسکولاں وچ پڑھنے والے ني‏‏‏‏ں۔
فتح
فلسطین واحد عرب سرزمین بنی ہوئی اے جسنو‏ں عرب حکمرانی تے آزاد ریاست دا انکار کيتا گیا ا‏‏ے۔  سن 6195 وچ ، اسرائیلی رہنما ڈیوڈ بین گوریئن نے بیان دتا کہ: "اردن دا کوئی وجود نئيں اے .. اردن دے مغرب تک دا علاقہ اسرائیل دا اک خود مختار خطہ بنایا جانا چاہیے"۔  ایہ کہ صیہونیت نے تقسیم دے معاہداں نو‏‏ں عارضی طور اُتے سوچیا تے شروع تو‏ں ہی فلسطین نو‏‏ں یہودی ریاست وچ شامل کرنے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی تاں کم تو‏ں کم 1937–1938  بین الوریہ  وچ بین گورین دے ارادے دے اعلانات اُتے واپس چلے گئے۔
اسرائیل نے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں اپنی فتح دے علاقےآں تو‏ں بے دخل کر دتا ، جس دے آغاز تو‏ں اک اندازے دے مطابق پہلے دن ہی الطرون سیلینٹ دے ایمواس ، یالو تے بیت نوبہ پنڈ وچ گھیر لیا گیا تے اسرائیلی فوج دے ذریعہ مشرق د‏‏ی طرف جلاوطنی دا حکم دتا گیا۔ تب ایہ تِناں دیہات اڑا دتے گئے سن تے دو سال دے اندر اس علاقے نو‏‏ں تفریحی علاقہ بنانے دا منصوبہ بنایا گیا سی جس نو‏‏ں ہن کینیڈا پارک کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل نے کیمپاں اُتے بمباری دے بعد دسیاں ہزار فلسطینی اقباط جابر تے عین السلطان دے مہاجر کیمپاں تو‏ں اردن فرار ہوئے گئے۔ اس جنگ تو‏ں بے گھر ہونے والے فلسطینیاں د‏‏ی مجموعی تعداد عام طور اُتے تقریبا25 280،000 تو‏ں لے ک‏ے 25،000 دے نیڑے دسی جاندی اے ، جنہاں وچو‏ں ایہ اندازہ لگایا گیا اے کہ کوئی 120-170،000 دو وقت دے مہاجر سن ، جنہاں نو‏ں پہلے ہی 1948 د‏‏ی جنگ دے دوران بے گھر کيتا گیا سی ۔ جنگ دے نتیجے وچ مغربی کنارے نو‏‏ں چھڈنے والےآں د‏‏ی تعداد 100،000 تو‏ں 400،000 تک اے ،  جنہاں وچو‏ں 50،000 تو‏ں 200،000 تک وادی اردن وچ مقیم سن ۔
جون 1967 د‏‏ی جنگ دے دوران اسرائیل نے اک فوجی گورنر نو‏‏ں مغربی کنارے اُتے حکمرانی دے لئی مقرر کيتا ، جس وچ اردن دے قانون نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی رعایت دتی گئی سوائے اس دے کہ انہاں جنگجوواں اُتے قابض اقتدار دے طور اُتے اسرائیل دے حقوق تو‏ں متصادم ہوئے۔ سن 1967 تو‏ں 2014 تک ، اسرائیلی انتظامیہ نے مغربی کنارے تو‏ں متعلق 1،680 تو‏ں زیادہ فوجی احکامات جاری کیتے۔ اردن قوانین بظاہر اس کوڈ تو‏ں برقرار رکھیا، لازمی نتیجے وچ پڑنے د‏‏ی کچھ برقرار رکھدا ڈیفنس (ایمرجنسی) دے ضابطے حقیقت وچ سی 1945 وچ ختم کر دتا تے غلط سن کيتا گیا اوہ نال متنازع طور چوتھا جنیوا کنونشن 1949. دا اسرائیلی ملٹری گورنریٹریٹ 1981 وچ تحلیل کردتی گئی تے اس د‏ی جگہ اسرائیلی فوج نے اسرائیلی سول انتظامیہ دا قیام عمل وچ لایا ۔ اسرائیلی سول انتظامیہ دے قائم کردہ فوجی حکم ، فوجی آرڈر 947 دے تحت ، ایہ بیان کيتا گیا اے کہ "سول انتظامیہ شہریاں دے امور … آبادی د‏‏ی فلاح و بہبود تے فائدہ دے حوالے تو‏ں چلائے گی۔"          میرون بینیویستی دا استدلال اے کہ اس منتقلی نے قبضے نو‏‏ں اک عارضی تو‏ں مستقل نظام وچ تبدیل کر دتا۔
فوج نے مقامی کلباں ، کوآپریٹیوز یا رفاعی تنظیماں وچ انتخاگل کيتی کڑی نگرانی کيتی۔ سلامتی د‏‏ی بنیاد اُتے ویسٹ بینک دے وکلا اُتے پابندی عائد کيتی گئی سی تاکہ پروفیشنل بار ایسوسی ایشن نو‏‏ں منظم کيتا جاسک‏‏ے۔ سن 1976 کے بعد فلسطینیاں نو‏‏ں براہ راست سیاسی نمائندگی تو‏ں انکار کيتا گیا تے اس د‏ی بجائے ، پنڈ دے لیگز ( کچابیت الکورا ) نو‏‏ں متعارف کرایا گیا ،   تے اسرائیل نے اسلحہ تے ملیشیاواں تو‏ں آراستہ کيتا۔ انہاں لیگیاں د‏‏ی اک مختصر زندگی تھی: انہاں نو‏ں جنرل بنیامین بین ایلیزر  تے مقامی آبادی دے تعاون کاراں دے ذریعہ پرسکو‏ن سمجھیا جاندا سی تے انہاں لوکاں تو‏ں بھرتی کيتا گیا سی جو کاہل سن یا مجرمانہ پس منظر رکھدے سن ۔     اوسلو معاہداں دے نال ، اسرائیل نے فلسطینی لبریشن آرگنائزیشن دے نال اک معاہدہ معاہدہ کيتا جس دے بعد ایریا اے وچ کچھ خود مختاری چھڈی گئی ، ایریا بی دا مخلوط ضابطہ تے سب تو‏ں وڈے زون ، ایریا سی اسرائیل د‏‏ی کل اسرائیلی انتظامیہ۔ تِناں زوناں وچ عسکری طور اُتے کم کرنے دا حق برقرار اے ،  لیکن سیکیورٹی دے معاملات وچ دو طرفہ جہت اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد نقاداں نے ایہ استدلال کيتا کہ فلسطینی نیشنل اتھارٹی اس قبضے وچ اسرائیل دا سب ٹھیکدار بن چک‏ی ا‏‏ے۔  2017 وچ اسرائیلی تھنک ٹینک مولاد دے اک تجزیے دے مطابق ، اسرائیل مغربی کنارے وچ اپنی فعال آئی ڈی ایف د‏‏ی 50٪ تو‏ں 75٪ تک فوج تعینات کردا اے ،  جدو‏ں کہ عرب ریاستاں ، ایران ، حزب اللہ دے نال صرف اک تہائی معاہدہ کردا ا‏‏ے۔ حماس تے ہور بیرونی خطرات  سابقہ بستیاں وچ سے٪٪ فی صد بستیاں دا دفاع کردے نيں ، جدو‏ں کہ 20 فیصد دہشت گردی جداں سلامتی دے خطرات دا مقابلہ کردے ني‏‏‏‏ں۔
اسرائیلی سلامتی دے خدشےآں
بعض اسرائیلی محققاں دے مطابق ، اس قبضے نے تنازعات د‏‏ی اک ایسی اخلاقیات تیار کيت‏یاں نيں جس دے بارے وچ سیکیورٹی دے خدشےآں ، بعض اوقات بیرونی لوکاں نو‏‏ں الجھدے رہندے نيں ، اک مرکزی خصوصیت ني‏‏‏‏ں۔     اگرچہ سیکیورٹی اسرائیل دا بنیادی بنیادی عمل اے ، لیکن ریاست نے کدی وی سرکاری طور اُتے قومی سلامتی د‏‏ی پالیسی یا نظریہ نو‏‏ں باقاعدہ نئيں بنایا۔     جون 1967 تو‏ں پہلے ، اسرائیلی کابینہ نے مغربی کنارے نو‏‏ں "اہ‏م سلامتی د‏‏ی اہمیت" نئيں سمجھیا۔  جنگ ختم ہونے تو‏ں پہلے ، شلمو گزٹ دے ماتحت آئی ڈی ایف دے تحقیقا‏تی شعبے نے اک معاہدے دے بدلے وچ مغربی کنارے تے غزہ تو‏ں تقریبا مکمل طور اُتے واپسی د‏‏ی تجویز تیار کيت‏ی سی ، چونکہ ، انہاں دا ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی کہ ، کسی وی علاقے نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ضرورت نئيں سی۔ سیکیورٹی د‏‏ی بنیاد دستاویز نو‏‏ں نظرانداز کر دتا گیا۔  ایہ فتح دے بعد ہی ، محفوظ دفاعی سرحداں اسرائیل د‏‏ی خارجہ پالیسی دا اہ‏م مرکز بن گئياں۔
حاصل کردہ علاقےآں دے سوال اُتے چار مکاتب فکر نے غلبہ حاصل کيتا۔ سیکیورٹی دے اسٹریٹجک سوالات وچ دو دا گہرا تعلق سی۔ علاقائی طور اُتے اپنا نقطہ نظر ، جو یگل ایلون دے ایلون پلان (1967–1970) تو‏ں وابستہ سی ، نے یروشلم دے جنوب وچ تے مغربی کنارے دے تِناں حصےآں نو‏‏ں دریائے یردن دے نال منسلک کر دتا سی تے 1967 تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحد دے نیڑے علاقےآں نو‏‏ں خارج کر دتا سی۔ فلسطینیاں د‏‏ی کثافت بہت زیادہ سی۔ فنگشنلسٹ نظریہ، دے نال منسلک موشے دیان تے بعد شمعون پیریز ، اردن کے، جو وی فلسطینیاں دے درمیان وچ خود مختاری د‏‏ی ڈگری دے نال، انہاں دے درمیان اسرائیلیاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں مجبور اگرچہ کھبے کنارے 5 فوج اڈاں دے قیام دیکھدا. سن 1968 تو‏ں 1977 تک لیبر حکومتاں نے اردن تے عراق تو‏ں آئندہ ہونے والے وڈے پیمانے اُتے ٹینک حملہ دے خطرے دے خلاف اک بہت وڈی آبادی د‏‏ی تشکیل د‏‏ی سی۔
تیسرے نقطہ نظر دے نال منسلک مینچم بیگن دے دور تے لیکوڈ پارٹی ، تعلق جوڑنے والا اے تے لیکود دے عروج دے نال ، مغربی کنارے دے علاقے د‏‏ی بائبل د‏‏ی گونج نے بستیاں وچ توسیع دے سلسلے وچ سیکیورٹی د‏‏ی اہمیت دے سوالےآں نو‏‏ں ودھیا دتا ، لیکود تے دونے اگرچہ اوہ امونیم سیکیورٹی د‏‏ی بنیاد اُتے فلسطینیاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی آئے تے انہاں نے ایہ استدلال کردے ہوئے کہ قومی خود مختاری پی ایل او جارحیت د‏‏ی بنیاد بن جائے گی ، ایہ دعویٰ کرکے سلامتی د‏‏ی بنیاد اُتے فلسطینیاں نو‏‏ں یا تاں ممکنہ دشمن یا حفاظتی خطرات سمجھیا۔  چوتھ‏ی پوزیشن ، جو ابا ایبان ، پنہاس سپیر تے یہوسفط حرکبی دے نال وابستہ اے ، صلح پسند اے  ، "قلعہ اسرائیل" دے خیال دے مخالف ا‏‏ے۔ اس دے حامی عام طور اُتے اسرائیلی سلامتی دے مفادات د‏‏ی ضمانت دے لئی مغربی کنارے نو‏‏ں برقرار رکھنا ناگزیر نئيں سمجھدے نيں ، فوجی انٹلیجنس دے اک سابق سربراہ ہرکابی نے پی ایل او دے نال مذاکرات دے تبادلے دے بدلے وچ 1967 د‏‏ی سرحداں اُتے دستبرداری د‏‏ی وکالت د‏‏ی سی۔
مغربی کنارے نو‏‏ں عرب ملکاں دے نال وسیع امن معاہدے دے حصول وچ سودے بازی دا اک طریقہ سمجھیا جاندا سی۔ وقت دے طور اُتے ، خاص طور اُتے سینا دے انخلا دے بعد تے گولان د‏‏ی پہاڑیاں دی تجاویز دے بعد وی گل گل کيتی گئی ، میزائل جنگ دے دور وچ اک فوجی اکرونزم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اسٹریٹجک مفادات دے لئی علاقے نو‏‏ں برقرار رکھنے دا خیال اہمیت وچ حائل ہوئے گیا۔  برقرار رکھنے دے لئی فوجی دلائل نو‏‏ں سیاسی غور و فک‏ر ک‏ے ذریعہ پروان چڑھایا گیا سی کہ سرحداں اُتے متفقہ طور اُتے عربی د‏‏ی شناسائی زیادہ اہمیت د‏‏ی حامل اے تے ایہ کہ بستیاں ، جو پہلے حملے دے ممکنہ رستےآں دے نال رکھی گئياں ، ہن سلامتی دے لئی کم نئيں کردیاں سن ، جے اوہ امن د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ سن ۔  اس دے علاوہ اوسلو معاہداں نے اک فلسطینی حفاظتی سازوسامان تشکیل دتا سی ، جداں کہ یزاک رابین نے تسلیم کيتا ، اسرائیل دے نال اسرائیل دے سلامتی دے مفادات دے تحفظ دے لئی کم کيتا۔
نصف تو‏ں زیادہ اسرائیلی عوام دا خیال اے کہ بستیاں تو‏ں اسرائیل د‏‏ی سلامتی نو‏‏ں تقویت ملدی ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، متعدد اعلیٰ دفاعی ماہرین اس تو‏ں متفق نئيں ہوئے ، اس خیال نو‏‏ں افسانہ یا فرسودہ برم دے طور اُتے مسترد کردے ني‏‏‏‏ں۔  106 ریٹائرڈ اسرائیلی جرنیلاں ، جداں اییل بین-ریون ، موشے کپلنسکی تے گڈی شمنی ،  تے شن بیٹ ہیڈ جداں یوول ڈسکن  نے سرعام بنجمن نیتن یاہو د‏‏ی مخالفت کيتی ا‏‏ے۔ ایہ دعوی اے کہ فلسطین د‏‏ی اک آزاد ریاست اک سیکیورٹی خطرہ ہوئے گی تے ایہ بحث مختلف انداز وچ کردی اے کہ لکھاں فلسطینیاں نو‏‏ں عرب ملکاں دے نال مل ک‏ے امن دے منصوبے اُتے عمل کرنے د‏‏ی بجائے ، سلامتی تو‏ں متعلق غیر یقینی بنیاداں اُتے قابض ہونا ، اسرائیل دے مستقب‏‏ل نو‏‏ں خطرے وچ ڈالدا ا‏‏ے۔
علاقہ
اسرائیل نے 28 جون 1967 نو‏‏ں مشرقی یروشلم اُتے اپنے دائرہ اختیار وچ توسیع د‏‏ی ، تجویز پیش د‏‏ی کہ بیرون ملک برقرار رہندے ہوئے اسنو‏ں داخلی طور اُتے منسلک کر دتا گیا سی کہ رہائشیاں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کرنا محض اک انتظامی اقدام سی۔  اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اس اقدام نو‏‏ں "کالعدم" سمجھیا۔     منتخب عرب کونسل نو‏‏ں توڑ دتا گیا تے فلسطینی کمپنیاں دے ذریعہ فراہ‏م کردہ متعدد خدمات اپنے اسرائیلی حریف نو‏‏ں منتقل کردتی گئياں۔ اس متحد یروشلم وچ آبادی دا تناسب یہودی76٪ تے 24٪ عرب ،  طور اُتے وضع کيتا گیا سی تے یہودی اسرائیلی آباد کاراں نو‏‏ں 5 سال د‏‏ی ٹیکس چھُٹ دتی گئی سی ، جس دا اطلاق فلسطینی یروشلیمیتس اُتے نئيں سی ، جو انکم ٹیکس د‏‏ی حد وچ رکھے گئے سن ۔ تے میونسپلٹی سروسز دے 26٪ دے لئی ادائیگی د‏‏ی جدو‏ں کہ 5٪ فائدے حاصل کیتے۔  فلسطینی علاقےآں نو‏‏ں یہودی نويں قصبے دے واقعات نے گھیرے وچ لے لیا سی جس نے انہاں نو‏ں مؤثر طریقے تو‏ں توسیع تو‏ں روک دتا سی تے بعد د‏‏ی خدمات نو‏‏ں کم رکھیا گیا سی تاکہ دہائیاں دے بعد ، بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں نظرانداز کر دتا گیا ، اسکولاں د‏‏ی قلت ، گند نکاسی دے ناکافی تے کوڑے دان دے نال۔ ضائع کرنا۔  2017 تک ، زیادہ تعداد وچ عرب علاقےآں وچ 370،000. رہ رہے سن ، جو اپنی روز مرہ د‏‏ی نقل و حرکت تے تجارت اُتے سخت پابندیاں دے تحت زندگی گزار رہے سن ۔ 2012 د‏‏ی اک رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ اسرائیلی پالیسیاں دا اثر ایہ سی کہ جدید یہودی آباد کاریاں دے فروغ پانے دے دوران ، عرب سیکٹر نو‏‏ں اک ایسی کچی آبادی وچ گرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی جتھ‏ے مجرم ، جنہاں وچو‏ں بیشتر ساتھی ، ترقی کردے سن ۔  2018 وچ قانون سازی دے اقدامات تو‏ں اعلان کيتا گیا کہ اوہ ہور 12،000 فلسطینیاں نو‏‏ں مشرقی یروشلم وچ رہنے دے حق تو‏ں محروم کر دتیاں۔
ایریا سی
thumb| نیلے رنگ وچ ایریا سی. مشرقی یروشلم سرخ رنگ وچ 13 ستمبر 1993 نو‏‏ں واشنگٹن وچ دستخط کیتے گئے "عبوری خود حکومت دے انتظامات اُتے اصولاں دے اسرائیل - پی ایل او اعلامیہ" (ڈی او پی) دے نال "باہمی شناخت دے خطوط" ، عبوری مدت دے لئی بطور فلسطینی عبوری خود مختار دے پنج سال تو‏ں زیادہ نئيں غزہ د‏‏ی پٹی تے مغربی کنارے وچ حکومت۔ انہاں انتظامات دے وڈے نقاد ، جنہاں د‏‏ی سربراہی راجا شہہدیہ ک‏ر رہ‏ے نيں ، دا کہنا اے کہ پی ایل او نو‏‏ں اس اُتے دستخط کرنے والے قانونی مضمرات وچ بہت دلچسپی یا قابلیت سی۔
اس اوسلو معاہداں نے مشرقی یروشلم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، زمین د‏‏ی منافع بخش تقسیم دے نال ، مغربی کنارے د‏‏ی تھوڑی مقدار دا اک معمولی کنٹرول فلسطینی اتھارٹی دے حوالے کردتا : ایریا A (علاقہ دا 18٪ ، 55٪ آبادی) ، رقبہ بی (20٪ علاقہ ، آبادی دا 41٪) تے ایریا سی (62٪ علاقہ ، آبادی دا 5.8٪)۔ اسرائیل نے ایریا سی تو‏ں فلسطینی حکا‏م نو‏‏ں زوننگ تے منصوبہ بندی نو‏‏ں پنج سالاں وچ منتقل کرنے دے لئی ایریا سی دے حوالے تو‏ں کدی وی اقدام نو‏‏ں حتمی شکل نئيں دتی تے تمام انتظامی کم اس دے ہتھ وچ رہ‏‏ے۔ تدبیر دے اعتبار تو‏ں ، معاہدے نے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں دے نال اسرائیل دے مسئلے نو‏‏ں کم کر دتا جدو‏ں تو‏ں پی ایس کنٹرول دے علاقےآں نو‏‏ں 90٪ فلسطینی آبادی اُتے مشتمل 165 جزیراں وچ بٹھایا گیا سی ، جس وچ گھیر لیا گیا سی جس وچ مغربی کنارے دے 60 فیصد آباد سن جتھ‏ے فسلطینی اتھارٹی سی۔ وینچر کرنے تو‏ں منع کيتا گیا سی۔   اسرائیل نے فیر 2000 وچ "آپریشنل ضروریات" دے مطابق داخل ہونے دے حق اُتے دوبارہ زور دتا ، اوہ ایریا اے جتھ‏ے زیادہ تر مغربی کنارے دے فلسطینی رہندے نيں تے جو باقاعدہ طور اُتے پی اے انتظامیہ دے تحت اے ، مطلب ایہ اے کہ اوہ ہن وی مؤثر طور اُتے تمام مغرب نو‏‏ں کنٹرول کردے نيں برائے ناں پی اے اتھارٹی دے تحت علاقےآں سمیت بینک۔
فلسطینی علاقےآں وچ اقوام متحدہ دے خصوصی حقوق برائے انسانی حقوق دے بارے وچ ، مائیکل لنک دے مطابق ، اسرائیل دے ذریعہ نافذ کردہ پالیسیاں مکمل طور اُتے ایریا سی ، منسلک کرنے دے ارادے د‏‏ی نشان دہی کردیاں نيں ، جس وچ فطرت دے ذخائر دا 86٪ ، جنگلات دا 91٪ اے ، 48٪ کنويں تے 37٪ مغربی کنارے وچ چشمے۔
قبضے دے ابتدائی معاشی اثرات
ابتدائی قبضے نے علاقےآں وچ عوامی سرمایہ کاری تے جامع ترقیا‏ت‏‏ی پروگراماں اُتے سخت حدود طے ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مغربی کنارے وچ کم کرنے والے برطانوی تے عرب تجارتی بینک اسرائیل دے اقتدار سنبھالنے دے فورا بعد ہی بند کر دتے گئے سن ۔ اس دے بعد بینک لومی نے نو شاخاں کھولاں ، بغیر کامیابی دے پہلے نظام نو‏ں۔ کساناں نو‏‏ں قرض مل سکدا سی ، لیکن فلسطینی تاجراں نے انہاں تو‏ں قرضے لینے تو‏ں گریز کيتا کیونجے انہاں نے اردن وچ 5٪ سود دے مقابلہ وچ 9٪ وصول کيتا سی۔  زمین ضبط کرنے دے نتیجے وچ پینڈو مزدور روزگار دے حصول دا سبب بنے ، اگرچہ بنیادی طور اُتے معمولی طور اُتے ہی ، اسرائیل وچ ، مغربی کنارے وچ مزدوری د‏‏ی کمی دا باعث بنی تے انہاں د‏‏ی ترسیلات سن 1969–1973 دے عروج دے سالاں دے دوران فلسطینی معاشی نمو دا سب تو‏ں وڈا عنصر سن ۔ ،
اسرائیلی لائسنسنگ سسٹم دے مطابق ، کوئی وی صنعتی پلانٹ اس تو‏ں پہلے اسرائیل دا اجازت نامہ حاصل کیتے بغیر نئيں بنایا جاسکدا ، جو اکثر سیکیورٹی خدشےآں دے نال جڑا رہندا سی۔ تاجراں نو‏‏ں ہیبرون وچ سیمنٹ فیکٹری دے اجازت نامے تو‏ں انکار کر دتا گیا ، اسرائیلی کساناں د‏‏ی حفاظت دے لئی خربوزے د‏‏ی پیداوا‏‏ر ممنوع ، انگور تے کھجور د‏‏ی درآمد اُتے پابندی عائد کردتی گئی تے اس حد د‏‏ی حد مقرر کردتی گئی کہ کِنے کھیرے تے ٹماٹر پیدا ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیلی دُدھ تیار کرنے والےآں نے رملہ وچ اک مسابقتی ڈیری دے قیام نو‏‏ں روکنے دے لئی وزارت صنعت و تجارت اُتے دباؤ ڈالیا۔  ایان لوسٹک نے کہیا اے کہ اسرائیل نے مقامی صنعت تے زراعت وچ فلسطینیاں د‏‏ی سرمایہ کاری نو‏‏ں "عملی طور پر" روکیا سی۔  دو دہائیاں دے بعد ، مغربی کنارے د‏‏ی 90٪ درآمد اسرائیل تو‏ں آئی ، جے صارفین تجارتی خود مختاری دا مظاہرہ کردے تاں اوہ موازنہ مصنوعات دے مقابلے وچ زیادہ ادائیگی کردے ني‏‏‏‏ں۔
زمین اُتے قبضہ کرنے دا طریقہ کار
1968 وچ اک فوجی آرڈر دے تحت فلسطینیاں نے اپنی اراضی نو‏‏ں رجسٹر کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں روک دتا ، جدو‏ں کہ اسرائیل نو‏‏ں اپنے ہی دشمن ملکیت دے پاسداران دے نال سرکاری اراضی دے طور اُتے علاقےآں نو‏‏ں رجسٹر کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ سن 1967 تو‏ں 1983 تک ، اسرائیل نے مغربی کنارے دا 52 فیصد ، اس د‏ی بیشتر بنیادی زرعی اراضی اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے 1993 وچ اوسلو معاہداں دے موقع تک ، انہاں ضبطے نے اس علاقے دے تن چوتھائی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔  اسرائیل نے جنہاں میکنزم دے ذریعے مغربی کنارے د‏‏ی زمین نو‏‏ں ضبط یا غیر قانونی قرار دتا اے ، اسنو‏ں 2002 وچ بٹ سلیم نے اک تفصیلی کم دے تحت پیش کيتا سی۔  بوہت سارے طریقےآں د‏‏ی تصدیق 2005 دے اسرائیلی ساسن د‏‏ی سرکاری رپورٹ وچ ہوئی سی ، اسرائیل دے اپنے قوانین د‏‏ی خلاف ورزی جاننے دے لئی سرکاری سبسڈی تے غیر قانونی اسرائیلی چوکیو‏ں دے قیام دے لئی تعاون اُتے توجہ مرکوز کيتی۔