cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برہما پتر دریا دے پانی بارے چینی پالیسی
چین دا قومانتری رویہ
دریائی پانیاں والے تٹّ ورتی دیساں نال چین نے کوئی ارتھپورن سمجھوتہ/سندھی نہیں کیتی ہوئی ۔ ایہہ تاں کیہا جا رہا اے کہ چین نے کوئی 60 ملکاں نال پانیاں دے استعمال کرن متعلق رشتے قایم کیتے ہوئے ہن اتے تقریباً 40 ملکاں نال اک-دوسرے نوں تعاون دین واسطے ایم۔ او۔ یو۔ اپر دستخط وی کیتے ہوئے ہن ۔  اتھے ایہہ وی دسنا بہتر ہووےگا کہ چین اوہناں تن ملکانوچوں اک اے جس نے قومانتری پانیاندا جہازرانی لئی استعمال کرن بارے کوئی روک لاؤن متعلق سن 1997 وچ یو۔ این۔ کنوینشن دوران قانون گھڑن واسطے اپنی پروانگی نہیں دتی سی ۔ دریا لانکانگ جو کہ میکونگ دے ناں نال وی جانیا جاندا اے، چین وچوں شروع ہو کے چار ہور دیساں جویں کہ لاؤس، کمبوڈیا، تھائیلینڈ اتے ویئتنام وچوں گزردا اے ۔ اس دریا دے ہیٹھلے وہن والے دیساں دیاں سمسیاواں نوں سلجھاؤن واسطے اک 'میکونگ دریا کمیشن' (ایم۔ آر۔ سی۔) سن 1995 وچ قایم کیتا گیا سی جس وچ چین صرف وارتالاپ والا حصیدار اے ۔
پڑچولویں نظر
لمی جدوجہد اپرنت جدوں سن 1949 وچ چین اندر عامَ آدمی دی سرکار قایم ہوئی تانئک دورئندیشی والی قومی پالیسی ماتحت دیش دے بہپکھی ترقی واسطے کئییوجناواں ہوند وچ آئیاں ۔ سبھ توں پہلاں دیش دے دور-دراڈے علاقے نوں جوڑن واسطے سڑکاں اُتے ریلاں دا جال وچھاؤن دا کم بڑی تیزی اتے نپننتا نال نیپرے چاڑھا جو اجے وی جاری اے ۔  ایہو کم ماؤ سرکار نے تبت نوں ہڑپّ کرن ویلے کیتا ۔  پھر دریائی پانیاں نوں قبضے وچ کرن خاطر ڈیم اتے نہراں دا اساری کرنا شروع کیتا ۔  ساڈے دیش دے حاکماں دیاں بے خبری والیاں ساریاں حداں اس ویلے پار ہو گئیاں جدوں ساڈے ملک دی آزادی توں ترنت بعد چین نے بھارت دے اتری سیماں ورتی علاقے اندر اکسائی چنہ سڑک دا افتتاح وی کر دتا اتے سانوں سوہ وی نہینلگن دتی ۔
پھر یارلنگ-تسنگپو (برہمپتر) دریا اُتے وڈے-وڈے ڈیم اسارے جان لگے تاں وی ساڈی خفیہ نظام گوڑھی نیند دا آنند ماندی رہی ۔  دیش نوں سرکھیا پکھوں غیرملکی اتے اندرونی جھٹکے وی لگے اتے حیدرآباد وکھے بمب دھماکے اجے وی محسوس ہو راے ہن، جس دے کارن دیش واسی تاں جاگے پنرتو حاکم نہیں؟ تقریباً 6 دہاکیاں بعد ماڑیاں موٹیانئکھاں تاں کھلھنیاں شروع ہوئیاں ہن پنرتو سویرا کدوں ہووےگا؟ اج لوڑ اس گل دی اے کہ پارلیمنٹ وچ ہلاّ گلا اتے واک-آؤٹ کرن دی بجائے دیش دے بھکھدیاں مسلیانؤپر بااثر ڈھنگ نال بحث کرکے نویں قانون اتے لوک ہت یوجناواں گھڑیاں جان ۔  ایسا پرتیت ہو رہا اے کہ گوانڈھی ملکاں دے ارادے نیک نہیں ۔  اس حوالہ وچ اک وڈا قومی رکھیا پالیسی بناؤن دی وی ضرورت ہوویگی ۔
اک اندازا مطابق تقریباً 358 بلیئن کیوبک میٹر پانی (بی۔ سی۔ ایم۔) تبت ولوں بھارت وچ آؤادا اے جس وچوں 131 بی۔ سی۔ ایم۔ برہمپتر دے ذریعے اتے باقی دا پانی سندھ اتے ستلج دریا وچوں حاصل ہندا اے ۔ گنگا وچ 9 معاون ندیاں نپال 'چوں آ کے سماع جاندیانہن ۔  ایہناں وچوں تن ندیاں یعنی کہ کرنئی، گندالی اتے کوسی تبت پاسیوا آؤادیانہن ۔  کجھ عرصہ پہلاں دیش دے کیبنٹ وزیر جےَ رام رمیش نے اعلان کیتا سی کہ 'دریاوی دھار دے خلاف پروجیکٹ لگنا منظور نہیں ہووےگا اتے اس سلسلے وچ گل بات شروع ہو چکی اے ۔  نرسندیہ اس پانیاں متعلق بھارت-پاک درمیان کوئی سندھی نہیں ۔ لوڑ اس گل دی اے کہ چین دی رنپالیسی نوں سمجھدیاں ہویاں گوانڈھی ملکاں خاص طور اُتے بنگلہ دیش نوں قایل کرکے سانجھے طور اُتے چین اپر دباء بنایا جاوے ۔
اتھے ایہہ وی دسنا ڈھکواں ہووےگا کہ برہمپتر دریا دے پانی والے رخ نوں بدل کے ڈیم اساری کرن دی تجویز پیپلز لبریشن آف آرمی (سی۔ ایل۔ اے۔) دے اک جنرل گوا کھایے دی دماغی کاڈھ دے بنیاد اُتے تیار کیتی گئی ۔ ہو سکدا اے کہ اس قسم دی سکیم چین اندر بجلی پانی دی گھاٹ نوں مکھ رکھ کے ہی کیتی گئی ہووے ۔  وچارن والی گل ایہہ وی اے کہ اس پراجیکٹ دی بکل وچ کوئی لکوئی ہوئی ملٹری منصوبیبندی تاں نہیں؟ اس وچ کوئی سندیہ نہینکِ برہمپتر دے پانی اپر روک لگاؤن دا اثر دیس دے اتر پوربی راجاں دی خوش حالی اتے بہپکھی ترقی اُتے پینا سبھاوک ہووےگا جس نوں آؤن والیاں نسلاں کدے معاف نہیں کرنگیاں ۔
دیس دی آزادی توں ترنت بعد جدوں سردار پٹیل نے ایہہ محسوس کیتا کہ چین دیاں نظراں تبت اپر ٹک چکیاں ہن تاں اس نے پنڈت جواہر لال نہرو نوں مشورہ دتا کہ اس توں پہلاں کہ چین ولوں تبت نوں ہڑپّ کرن بارے مانتا حاصل کیتی جاوے بھارت-چین دے سرحدی جھگڑے نوں نپٹاؤنا بہتر ہووےگا ۔    چین ولوں نہ ہی کسے قسم دا چنگا ہنگارا ملیائتے نہ ہی سرحدی مسئلے دا کوئی حل نکلیا ۔  سگوں چین لگاتار اروناچل پردیش سمیت کجھ اتر-پوربی علاقیاں اپر اپنی داعویداری پیشکردا چلا جا رہا اے ۔  لوڑ اس گل دی اے کہ پانیاں دے مسلیاں نوں لے کے اک کیبنٹ منتریاں دی ٹیم تیار کیتی جاوے، جس وچ متعلق محکمیاں دے منتریاں جویں کہ ودیش، پانیاں، ماحول اتے رکھیا نوں شامل کرکے سانجھے طور اُتے چین دے  ارادیاں نوں چیلنج دتا جاوے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:چین گٹھ:بھارت
انور پیرزادہ
انور پیرزادہ سندھ دے معروف ترقی پسند شاعر، محقق تے ادیب۔ لاڑکانہ وچ پیدا ہوئے۔ انور پیرزادہ نے عملی زندگی دا آغاز درس و تدریس تو‏ں کيت‏‏ا۔ اُتے بعد وچ انہاں نے پاکستان ایئر فورس وچ شمولیت اختیار کر لئی۔ مشرقی پاکستان وچ فوجی آپریشن دے دوران وچ اوہ چٹاگانگ وچ تعینات رہ‏‏ے۔
جیل وچ انہاں نے صوفی شاعر شاہ عبد الطیف بھٹائی دے کلام دا مطالعہ کيت‏‏ا تے اس اُتے تحقیق دے ذریعے انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں کبھے بازو دے نظریات دے تحت سمجھنے دا طرز فکر متعارف کرایا۔ اپنی اس کاوش د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں سندھ وچ ترقی پسند سیاسی کارکناں تے نوجواناں وچ مقبولیت حاصل ہوئے گئی۔
ان دا تعلق ضلع لاڑکانہ دے دیہات بلھڑیجی تو‏ں سی، جو ترقی پسند سیاست داناں تے ادیباں د‏‏ی سرگرمیاں دے حوالے تو‏ں اپنی وکھ پہچان رکھدا سی۔ بلھڑیجی دے نوجواناں د‏‏ی اک وڈی تعداد نے سابق سوویت یونین تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے شاید ايس‏ے وجہ تو‏ں اس پنڈ نو‏‏ں سندھ وچ ’لٹل ماسکو‘ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ناقدین دے مطابق انور پیرزادہ د‏‏ی ترقی پسند شاعری دے مجموعے ’اے چنڈ بھٹائی کھی چئجاں ‘ (اے چاند بھٹائی نو‏‏ں کہنا) نے سندھی ادب نو‏‏ں تازگی بخشی۔ اوہ سندھ دے آثار قدیمہ وچ وی گہری دلچسپی لیندے رہ‏‏ے۔
انہاں نے دریائے سندھ دے نال نال اس دے پاکستان د‏‏ی حدود وچ داخل ہونے تو‏ں لےک‏ے سمندر وچ شامل ہونے تک دا سفر وی کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:1945 دے جم گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی عسکری شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی شاعر
عمر بن ابی سلمہ
عمر بن ابی سلمہ یا عمرو ابن ابی سلمہ ابی سلمہ مخزومی تے ام سلمہ دے بیٹے سن ۔ اس دے والدین بنی مخزوم دے قریش قبیلہ تو‏ں سن .اور انہاں نے حبشہ ہجرت کیتی ۔ہجرت دے دوسرے سال حبشہ وچ پیدا ہوئے۔ بعد وچ ، اک جنگ وچ انہاں دا باپ ماریا گیا۔ فیر پیغمبر اسلام نے انہاں د‏‏ی ماں نال شادی کيتی۔ وہ علی ابن ابی طالب دے ساتھیاں وچو‏ں سن تے علی ابن ابی طالب د‏‏ی خلافت دے دوران انہاں نے علی دے نال تمام لڑائیاں وچ حصہ لیا۔ ہور صفین د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے بحرین دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ اس نے خوبصورت نظماں لکھياں جنہاں د‏‏ی علی نے تعریف کيت‏ی۔ انہاں د‏‏ی وفات 83 وچ عبدالمالک بن مروان دی خلافت دے دوران ہوئی۔
آغا سید یوسف الموسوی
آغا سید یوسف الموسوی الصفوی 1904 ء وچ بڈگام دے آغا خاندان وچ پیدا ہوئے۔ آپ اک مذہبی رہنما تے عالم دین سن ۔ آپ دا انتقال 29 اگست 1982 نو‏‏ں بڈگام وچ ہويا تے آپ زیارت سرکار مہدی بڈگام وچ دفن کیتے گئے۔ آپ نے انجمن شرعی شیعیان د‏‏ی بنیاد پائی۔ آپ نے لوکاں نو‏‏ں اسلامی علوم سکھانے کےلئے جامعہ باب العلم کشمیر د‏‏ی بنیاد پائی۔ اس جامع تو‏ں تو‏ں حال کئی طالب علم و علما نکلے نيں۔ آپ دے ناں پے کئی ادارے اس وقت کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ جنہاں وچ آیت اللہ یوسف میموریل ٹرسٹ، آیت اللہ یوسف مرکزی امام بارگاہ بمنہ، آیت اللہ یوسف میموریل ڈسٹرکٹ اسپتال بڈگام شامل نيں۔
دبئی اپارٹمنٹ بلڈنگ آتشزدگی ۲۰۲۳ء
15 اپریل 2023ء نو‏‏ں دبئی ، متحدہ عرب امارات دے المرر محلے وچ اک رہائشی عمارت وچ اگ لگ گئی۔ جس دے نتیجے وچ 16 افراد ہلاک تے 9 زخمی ہوئے۔ دبئی سول ڈیفنس فورسز د‏‏ی ابتدائی تحقیقات وچ اگ لگنے د‏‏ی وجہ عمارت د‏‏ی تعمیرا‏تی تے حفاظتی قواعدپر عملدرآمد د‏‏ی عدم تعمیݪ نو‏‏ں ظاہر کيتا گیا۔
پس منظر
دبئی وچ گذشتہ کئی سالاں دے دوران اُچی عمارتاں اُتے متعدد بار اگ دا تجربہ کيتا اے، جس دا اک حصہ ایلومینیم کمپوزٹ کلیڈنگ دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا اے، جو انتہائی آتش گیر پایا گیا ا‏‏ے۔ 2013 ء وچ متحدہ عرب امارات نے قانون سازی د‏‏ی جس دے تحت 15 میٹر یا اس تو‏ں ودھ د‏‏ی اونچائی تک پہنچنے والی کسی وی عمارت د‏‏ی تعمیر دے دوران فائر ریٹارڈنٹ کلیڈنگ نو‏‏ں لاگو کرنے د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ پ‏ر اس نويں شرط دا اطلاق پہلے تو‏ں موجود ڈھانچے یا انہاں تعمیرا‏تی منصوبےآں اُتے نئيں کيتا گیا جو پہلے تو‏ں جاری سن ۔ ايس‏ے طرح دا اک واقعہ 7 نومبر 2022ء نو‏‏ں پیش آیا، جدو‏ں برج خلیفہ دے نیڑے اک 35 منزلہ اپارٹمنٹ کمپلیکس وچ اگ لگ گئی۔ عمارت جو کہ ایلومینیم کلڈینگ نو‏‏ں تبدیل کرنے دے عمل وچ سی تے حالے کم نامکمل سی اگ دے شعلے اوپری سطح تک تیزی تو‏ں پہنچنے تے پھیلنے لگے۔ مبینہ طور اُتے رہائشیاں نو‏‏ں فورا کڈ لیا گیا سی، اوراس واقع وچ زخمیاں یا ہلاکتاں د‏‏ی کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔
شہر د‏‏ی گرم صحرائی آب و ہو‏ا وچ وی ایداں دے واقعات نو‏‏ں شناخت کيتا گیا ا‏‏ے۔ الراس اپارٹمنٹ وچ اگ لگنے دے دن، سب تو‏ں ودھ ریکارڈ شدہ درجہ حرارت 28 ڈگری سیلسیس (82 ڈگری فارن ہائیٹ) سی، جو تیز ہواواں د‏‏ی وجہ تو‏ں معتدل سی۔ الراس ضلع دیرا دا مغربی پڑوسی علاقہ اے، جو دبئی شہر دا تاریخی طور اُتے اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ ایہ پڑوس اک مشہور سیاحتی مقام اے، جس وچ سؤݨ تے مسالےآں د‏‏ی دکاناں، الاحمدیہ اسکول ، تے ال راس پبلک لائبریری شام‏ل نيں۔ 2018ء تک، الراس د‏ی آبادی 7,314 سی جنہاں وچو‏ں سبھی تارکین وطن مزدور سن ۔
اگ دا واقعہ
اگ پنج منزلہ عمارت د‏‏ی چوتھ‏ی منزل اُتے لگی۔ فائر بریگیڈ دا عملہ مقامی وقت دے مطابق 12:41 (09:41 GMT) اُتے جائے وقوعہ اُتے پہنچیا۔ مرنے والےآں وچ چھ سوڈانی، چار ہندوستانی، تن پاکستانی، اک کیمرون، اک اردنی تے اک مصری شام‏ل نيں۔ اگ لگنے دے بعد فائر انجن، فائر مین تے پولیس افسران کچھ ہی منٹاں وچ امدادی سامان لے ک‏ے پہنچ گئے تے لوکاں د‏‏ی مدد کرنا شروع کر دتی۔
اقدامات
دبئی سول ڈیفنس د‏‏ی ٹیماں نے وی فوری اقدامات کيتے تے رہائشیاں نو‏‏ں کڈیا تے زخمیاں دا علاج کيتا۔ حکا‏م د‏‏ی جانب تو‏ں اگ لگنے د‏‏ی تحقیقات جاری نيں تاکہ اس د‏ی وجہ د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ عمارت د‏‏ی راکھی تے حفاظتی ضوابط د‏‏ی خلاف ورزی ہوئی ۔ عمارت دے ضابطاں دے مضبوط نفاذ تے تعمیݪ نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اقدامات تباہی دے ردعمل وچ کيتے گئے نيں۔دبئی سول ڈیفنس متاثرین دے اہل خانہ تو‏ں تعزیت دا اظہار کيتا تے اس مشکل وقت وچ انہاں د‏‏ی مدد دے لئی کوششاں د‏‏ی جا رہیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ آتشزدگیاں گٹھ:دبئی گٹھ:متحدہ عرب امارات گٹھ:اپریل 2023ء گٹھ:2023ء گٹھ:2023ء وچ آفتاں گٹھ:اگ گٹھ:آتشزدگیاں بلحاظ ملک
بدھو (ناول)
بدھو ( روسی: Идиот؛ ایڈیئٹ) 19ویں صدی دے روسی لکھاری فیودر دوستووسکی دا لکھیا اک ناول ہے۔ ایہہ پہلی وار 1868 اتے 1869 وچّ روسی میسینجر وچّ لڑیوار چھپیا۔ ایڈیئٹ نوں دوستووسکی دیاں کجھ ہور رچناواں دے نال روسی ساہت دے سنہری جگّ دیاں سبھ توں شاندار ساہتک اپلبدھیاں وچوں اک منیا گیا ہے۔ انگریزی وچّ اسنوں 20ویں صدی دے چڑھن تکّ نہیں سی چھاپیا گیا۔
کتھانک
26 سالا پرنس لیو نکولائیوچ مشکن (بدھو) مرگی دے علاج لئی سوٹزرلینڈ دے اک سینیٹوریئم وچّ کئی سال لاؤن توں بعد وطن واپس جا رہا ہے۔ بھاویں اوہ مانسک بیماری توں پوری طرحاں تندرست نہیں، پر پاٹھک نوں سہرد اتے معصوم انسان نظر آؤندا ہے۔ ریل یاترا دوران اس نوں پارپھیون سیمیونووچ روگوزن نام دا اک بندہ ملدا ہے۔
ڈیرہ نواب صاحب ریلوے اسٹیشن
ڈیرہ نواب صاحب ریلوے اسٹیشن پاکستان وچ واقع اے
صادق گڑھ پیلس دے ناں تو‏ں مشہور اے ۔اک سو سال قدیم اس محل د‏‏ی آب و ہو‏ا وچ وائس رائے ہند تو‏ں لےک‏ے وکھ وکھ وزرائے اعظم پاکستان تے فیلڈ مارشل ایوب خان تو‏ں شاہ ایران تک اپنے دور دے تقریباَ سبھی اہ‏م لوک ایتھ‏ے دا دورہ ک‏ے چکے نيں تے اس مقصد دے لئی ریلوے اسٹیشن اُتے ہی اک شاہی مہمان خانہ وی قائم سی جتھے معزز مہمان دا خصوصی ریلوے سیلون براہ راست اک علاحدہ ریلوے لائن دے ذریعے پہنچدا تے نواب صاحب مہمان دا استقبال کردے سن لیکن افسوس ہن شاہی مہمان خانہ وی گردش زمانہ د‏‏ی نذر ہو ک‏ے کھنڈر وچ تبدیل ہو چکيا اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:ضلع بہاولپور وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن
انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس
انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس فلماں، ٹیلی ویژن ڈرامےآں تے ویڈیو گیماں دا اک آن لائن ڈیٹا بیس اے ۔ ایہدا آغاز 17 اکتوبر 1990 نوں کیتا گیا سی ۔ ایہنوں 1998 وچ ایمیزون نے خرید لیا ۔
تریخ
جد انٹرنیٹ ایجاد ہوہا اودوں لوڑ پئی کہ انٹرنیٹ نوں متحرک کیتا جاوے ۔
حوالا جات
گٹھ:انٹرنیٹ گٹھ:ٹیکنالوجی
الیگزینڈر ہرجن
الیگزینڈر اوانووچ ہرجن (Алекса́ндр Ива́нович Ге́рцен؛ اپریل 6 1812 &ndash؛ جنوری 21 1870) روسی لیکھک اتے چنتک سی جسنوں "روسی سماج واد دا پتا" اتے نرودواد، سماج وادی انقلابیاں، ترودووکس اتے امریکی لوکوادی پارٹی دے وچاردھارک موڈھی ہون کرکے  کسانی لوکواد دے مکھ جنکاں وچوں اک کیہا جاندا ہے۔
گٹھ:روسی لکھاری گٹھ:روسی شخصیتاں گٹھ:روسی ناول کار
اچنت کور
اچنت کور (جم 5 ستمبر 1970) اک بھارتی ٹیلیوژن اتے سنیما اداکارہ اے اتے سٹار پلسّ تے ترتیب وار ایکتا کپور دے انڈین سوپ اوپیراس کیونکی ساس بھی کبھی بہو تھی اتے کہانی گھر گھر کی وچ دشمن مندرح اتے پلوی دا کردار نبھاؤن لئی مشہور ہی۔ اسنے فلم 'د لائن کنگ' ( ہندی اڈیشن) دے شینجی کردار نوں آواز دتی اے۔ اوہ سیریل جمائی راجا وچ اک ماں اتے اک سسّ دے کردار نبھاؤندی وی دکھائی دتی اے۔
مڈھلا جیون
اچنت کور دا جم اتے پالن پوشن اتر پردیش دے میرٹھ وچ اک پنجابی سکھ پروار وچ ہویا سی، جتھے اسنے صوپھیا گرلز سکول وچ پڑھائی کیتی۔
کریئر
اسنے اپنے کریئر دی شروعات زی ٹیوی دے مشہور شو بنیگی اپنی بات نال 1994 وچ کیتی اتے 1995 وچ سوابھمان وچ کم کیتا جس وچ اسنے ‘سوہا’ دی کردار نبھایا سی۔
کجھ مشہور ڈرامہ لڑی وچ کم کرن توں علاوہ، اسنے بالیوڈّ فلماں وچ وی بہت ساریاں کرداراں نبھائیاں ہن، جویں کہ اوم جےَ جگدیش، کارپوریٹ اتے جولی آدی۔ اسنے اپنی مضبوط کردار نال نبھائیاں کرداراں لئی کئی انعام وی حاصل کیتے ہن۔ ایہناں وچ اسدی لڑی خلاف لئی “سبتوں ودھیا کردار وچ سبتوں ودھیا ابھنیتری” لئی آئیٹیئے انعام شامل اے۔ 2014 تک اوہ زی ٹیوی دے پنجابی / گجراتی تھیم سیریل جمائی راجا (ٹی وی سیریز) وچ کم کر رہی اے۔
اوہ اک تھئیٹر اداکارہ اے اتے ہال ہی وچ ناٹک "ٹو ٹو ٹینگو، تھری ٹو جیو" وچ دکھائی دتی۔ کور نے کجھ پاکستانی ٹیلیوژن سیریئلاں وچ وی کم کیتا اے۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1977 گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی اداکاراواں
ایلسا قاضی
ایلسا قاضی انہاں دا اصل ناں (انگریزی:Gertrude Loesch) اے ،پیدائشی جرمن خاتون ني‏‏‏‏ں۔
ولادت
انہاں د‏‏ی پیدائش 1884ء ( Rudel Stadt)جرمنی وچ ہوئی ۔
شادی
آپ علامہ آئی آئی قاضی تو‏ں جرمنی وچ ملیاں تے انہاں نال شادی کيتی بندھن وچ بندھ گئياں۔
ایلسا ماں
انہاں د‏‏ی اپنی کوئی اولاد نہ سی لیکن تمام شاگرد انہاں نو‏ں ایلسا ماں( Mother Elsa) دے ناں تو‏ں پکاردے سن ۔
شاعرہ
آپ نے شاہ جو رسالو نو‏‏ں انگریزی زبان وچ منتقل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ آپ اعلیٰ پائے د‏‏ی شاعرہ سن۔
وفات
ایلسا قاضی 28 مئی 1967ء نو‏‏ں 83 سال د‏‏ی عمر وچ اس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے گئياں۔ سندھ یونیورسٹی جامشورو وچ مدفون ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1884 دے جم گٹھ:1967 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستان وچ جرمن تارکین وطن گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن مسلم گٹھ:جرمن نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں گٹھ:لندن دیاں شخصیتاں گٹھ:مقالات مع رابطہ
موجودیت
موجودیت جاں ہوند اک وچاردھارا اے جو 19ویں اتے 20ویں صدی دے کجھ چنتکاں دیاں رچناواں وچ ویکھی جاندی اے۔ موجودیت انگریزی دے شبد 'Existence' دے میل توں بنیا شبد اے۔ موجودیت دے سمانرتھی شبد ہن- ہوند، موجودگی اتے حالت، چھن  وغیرہ  ۔ Existentialism شبد دی ویونتپتی فرانسیسی شبد Existentialism توں ہوئی اے۔ موجودیت فلسفہ مطابق موجودیت دے ماتحت انسان ہی آؤندا اے۔ سبھ توں پہلاں انسان استتو گرہن کردا اے، جوجھدا اے، دنیا وچ اپنی تھاں بناؤندا اے اتے اس توں بعد اپنے آپ نوں متاثر کردا اے۔ استتواد دا مطلب پھلار Existence precedes essence دے دوآلے گھمدا اے۔ 20ویں صدی دے شروع وچ موجودیتی اک طرحاں نال پنر انویشن ہندا اے۔ موجودیت اک سماجی متّ اے، جس دی نیہہ نرول ویکتیواد تے ٹکی ہوئی اے۔ موجودیت مول روپ وچ انسان نال متعلق اے۔ موجودیت اصل وچ نیچر توں نہیں انسان توں شروع ہندا اے۔ ایہہ شروع چنتت-مننشیل انسان نالوں ودھیرے استتوشیل انسان توں ہندا اے۔
دنیا وچ انسان جاتی ہی اے جو چنتنشیل ہندے ہوئے انسان نوں اپنے استتو دا احساس کراؤندی اے۔ اس دی میں، میرا اس نوں باقی جگت نالوں ولکھن کردا اے۔ انسان مول روپ وچ اکلا ہندا اے۔ موجودیتی سموہکتا نوں پروان نہیں کردا۔ موجودیتیاں مطابق سموہکتا انسان دی انفرادی سموہکتا نوں برباد کردی اے۔ سموہکتا بندے اپر بھارو ہندی اے۔ ایہہ اس دی آزادی وچ رکاوٹ بندی اے۔ انسان وچ اجیہی اک طاقت ہندی اے جس نوں کدے وی ختم نہیں کیتا جا سکدا جاں اس نوں کدے بدلیا نہیں جا سکدا، اس نوں Chora آکھدے ہن۔ ایہہ مول انسانی عنصر اے جو عورتاں وچ بندیاں نوں زیادہ ہندا اے۔ ہور وستواں دی طاقت اپنے بارے کجھ نہیں جاندی ایہو کارن اے کہ انسان اس نوں قابو وچ رکھن لئی تیار رہندا اے۔
Standard Dictionary of the English Language وچ لکھیا اے
موجودیت ویہویں صدی دا فلسفی واد جو کرکیگارد اتے نیطشے کرکے وکسیا اتے فرانس وچ سارتر کرکے پھیلیا ایہہ واد کارن نالوں انسانی ارادے دی شمولیت تے بل دندا اے اتے سمسیاواں نال سنگھرششیل ہون لئی اتیجت کردا اے
موجودیت سدھے طور اُتے انسانی استتو نال تعلق رکھدا اے۔ مانو دیاں منو-گرنتھیاں دی پیشکاری اتے اوہناں دا سمادھان اک فلسفی پد دا مقصد اے۔ موجودیت انسان دی آزادی دی گل کردا اے۔ اوہ سموہکتا نوں پروان نہیں کردا۔ استتوادی اساطیر وچ انسان دے سوے پچھان دے پرتھم ہمبھلے دا پچھان چنہ لبھدا اے۔
ڈاکٹر۔ منجیت سنگھ، 20ویں صدی دی پنجابی شاعری: وچاد تے تجزیہ، پنہ-203
موجودیت دا تریخی نقطہ نظر
این این سپی
framepx|thumb|کبھے|این این سپی بالی وڈ دے مشہور فلسماز۔ صوبہ سندھ دے رہنے والے سن ۔ تقسیم دے بعد سپی ممبئی آ گئے تے انہاں نے ایتھ‏ے کالج د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ فلمسازی دا کم انہاں نے 1959ء تو‏ں شروع کر دتا سی۔ انہاں نے اس دورماں کامیاب فلمسازاں دے نال کم کیہ انہاں وچ اس دور دے فلمساز گرودت دا ناں سر لسٹ ا‏‏ے۔ این این سپی د‏‏ی پہلی فلم ’ قاتل ‘ سی جس دے ہیرو پریم ناتھ سن ۔ سپی نو‏‏ں ایکشن تے سسپنس تو‏ں بھر پور فلماں بنانے دا شوق سی تے ایہی وجہ اے کہ انہاں نے ایسی کئی فلماں بنائاں تے اوہ کامیاب وی ہوئیاں۔
ان د‏‏ی کامیاب فلماں د‏‏ی لسٹ طویل اے جس وچ کالی چرن، فقیرا، سرگم، میری جنگ، اوہ کیہڑی، شطرنج، چور مچائے شور، دیوتا‘ وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
موجودیت
اساطیری یگ توں مگروں پرانے فلسفہ دا یگ آؤندا اے۔ ایہہ اوہ یگ سی جدوں انسان اساطیر دے سپت جگت دی حالت وچوں باہر نکلیا، جدوں اس دی فکر تکھی ہونی شروع ہوئی۔ اس دور وچ موجودیتی موضوع جو اساطیری کہانیاں وچ پہلاں توں ہی موجود سن، ہور وی زیادہ واضع ہو گئے۔ جیسپرز نے اس دور نوں دھرئی دور دا نام دتا۔ اس دور دے تن سنسکرتک کھیتر نبیاں دے یگ وچ مذہبی وچاردھارا، لاسکی یونانی رہتل اتے پوربی دھرم فلسفہ وچ استتو فلسفہ نال متعلق نقطیاں اپر وچار پیش کیتے ہن۔ گناہ، ذمہ واری، انسانی ہوند دے اصلے دی بھال، ویلے تے اتہاس دے سچ دی پچھان آدی موضوعاں نوں نبیاں دیاں سکھیاواں وچ اہم تھاں حاصل رہا اے اتے ایہہ سارے موضوع موجودیتی چنتکاں دی دلچسپی دا مرکز نقطہ بنے رہے ہن۔
این این سپی
حالیہ برس ں وچ این این سپی اپنی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں فلم انڈسٹری تو‏ں دور ہوئے گئے سن ۔ انہاں نے انیس سو ننانوے وچ آخری فلم’سلسلہ اے پیار کا‘ بنائی سی جو کامیاب نئيں ہوئی۔
موجودیت
یونانی فلسفہ وچ سقراط توں پہلاں دے دارشنکاں وچ ہائیڈگر نوں ہوند تے پچھان جاں ہوند دے سوچ وچار وچالے تعلقاں بارے انتر نظر شامل اے۔ سقراط دے وچار مطابق نیچر دی تھاں تے انسان فلسفی سرویکھن دا موضوع بن گیا۔ آتم پڑچول فلسفہ دی تکنیک بن گئی اتے آتم علم فلسفہ دی منزل سمجھی جان لگی پوربی دھرم فلسفہ دے کھیتر وچ استتواد دے کجھ موضوع پوربی درشن، خاص طور اُتے بدھ فلسفہ وچ درشٹیگوچر ہندے ہن۔ ایہناں وچوں ہوند، نرہوند، توکھلا آدی موضوعاں دا خاص طور اُتے ذکر کیتا گیا اے۔
این این سپی
این این سپی نو‏‏ں بالی وڈ دا لیجنڈ کہیا جا تا ا‏‏ے۔ انہاں نے کئی کامیاب فلماں بنائاں۔ انہاں دے نال ایداں دے کئی ہدایت کاراں نے کم کيت‏‏ا جو اج بھارتی فلم انڈسٹری دے کامیاب فلمساز بن چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ سبھاش گھئی دا ناں قابل ذکر ا‏‏ے۔ ممبئی وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
موجودیت
بھاویں کہ استتواد انیویں اتے ویہویں صدی دے وچ اپجی وچاردھارا اے، مگر اس دے مول بیج پرانے دور وچ ہی ملدے ہن اتے اس دا اتہاس انسان دے جم جنا ہی پرانا اے۔ جیسپرز نے اپنے دھرئی دور دے تیجے حصے وچ مول روپ وچ استتواد دے موضوعاں نوں چھوہیا اے۔
این این سپی
حوالے
گٹھ:بالی وڈ فلمساز گٹھ:سندھی شخصیتاں
موجودیت
موجودیت، گرچرن سنگھ عرشی، موجودیت دا تریخی پرپیکھ، پنہ-12-13
موجودیتی دیاں مول دھاراواں اس پرکار ہن
1.     انسان دی سرو اچّ اہمیت۔
2.     سنویگشیل جیون نوں پرمکھ واہک وجوں پروان کرنا۔
3.     روایتی فلسفہ شاستر دی خیال توں برخلاف، جس وچ عقلیت پسند انٹیکجوئل عنصر نوں انسان منیا جاندا اے۔
4.     موجودیتی سنویگشیل پرتیبدھتا نال جیون وچ یعقین کردے ہن۔
5.     انسان سوے دی آزادی دی اہمیت۔ موجودیتی انفرادی آزادی نوں پرمکھ مندے ہن۔ ایہہ آزادی سیاسی اتے سوے اچھاواں دی آزادی اے۔ (اس وچ انفرادی آزادی اتے ترک ہمیشہ بحث دا مدعا رہی اے۔)
موجودیت اتے ایبرسرڈٹی اصول تے اتہاس، ڈاکٹر۔ کلدیپ سنگھ ڈھلوں، پنہ- 16
موجودیتی وچاردھاری پٹھّ زمین
استتو اتے استتو دے سنکٹ دی چرچہ وکولترے روپ وچ انیویں صدی وچ شروع ہو چکی سی۔ ایہہ کرکیگارد اتے نیطشے دیاں لکھتاں دا بنیاد بنی، مگر اس واد نوں عالمی پدھر تے مانتا دواؤن والے فرینچ لکھاری ہی سن۔ دوسرے عالمی لڑائی توں بعد جد دنیا تباہی دی حالت وچ سی تاں ایہناں لکھاریاں نے اپنے پہلے ہو چکے فلسفہ شعورتاں دیاں لکھتاں نوں وچار ماتحت لیاندا اتے اوہناں دے دتے فلسفے نوں نویاں سمتاں دتیاں۔ پہلاں پہل ایہہ واد تخلیقی لکھتاں وچ ویکھن نوں ملیا جس وچ ناٹک، ناول اتے نکی کہانی دے ساہت روپ آؤندے ہن۔ اس مگروں موجودیت نوں اک سوے مرتکز فلسفہ وانگ پچھان ملی۔ کرکے گارد دے مطابق استتوادی انسان ہی اپنے پرمانک استتو ولوں اپنے تریخی وکاسکرم دا انتر فلسفہ کردے ہوئے اپنے امعلوم رستہ نوں مقرر کر سکدا اے۔ انسان جس پرکار بولدا اے، سوچدا اے، کرم کردا اے اتے اپنی خاص دلچسپی مطابق جگت نال اک تعلق قائم کردا اے، ایہہ اس دے استتو دے وکھ وکھ پہلو ہن۔ اپنے سوچ وچار اتے ورن دے لئی انسان مکمل روپ وچ آزاد اے اتے ایہی آزادی اس دی پیڑ دا مول کارن اے۔ ہیگل تک جیون دا فلسفہ اصولی سی۔ اس وچ تجربہ لئی کوئی جگہ نہیں سی۔ کرکیگارد، نیطشے اتے دوستووسکی آدی دی ایہہ خاصیت سی کہ اوہناں نے جیون دے سچ نوں وہارکتا دا موضوع بنایا۔ اوہناں نے باہروں تھوپے گئے کسے اصول دا خالص سروپ نہیں سویکاریا، اوہناں نے انسان نوں آزاد دسیا اتے کیہا کہ انسانی جیون نوں تجربہ علم اتے خود لئی بنائے اصولاں دے بنیاد اتے چیلنج نہیں دتی جا سکدی۔ مکھ طور اُتے موجودیتی چنتکاں وچ سورین کرکیگارد، کارل جیسپرز، سارتر، آلبیئر کامو، مارٹن ہائیڈگر، حرمن لوتزے، غیر گیبریل مارشل آدی مفکر شامل ہن۔
موجودیت اتے ایبرسرڈٹی اصول تے اتہاس، ڈاکٹر۔ کلدیپ سنگھ ڈھلوں، پنہ- 16-17
موجودیت دے رضا مندی والے پہلو
1.     اس وچ انسان دے اپنی ہوند نوں پچھانن اتے لبھن دی پربل تانگھ پیش ہندی اے۔
2.     ہوند اتے عنصر وچوں ہوند دی پرمکھتا اے۔
3.     انسان اپنے جیون وچ اپنے فیصلہ لین اتے موجود کئیاں چوناں وچوں آپ چوناں کرن لئی آزاد اے۔
4.     انسان دے فیصلیاں اتے چوناں دا سلسلہ ہی جیون اے۔
5.     اجیہا فیصلے لینا ناممکن ہی اے جہناں دے نتیجے اک پاسڑ ہون۔
6.     زندگی عام طور اُتے مطلب ہین اتے بے تکی اے۔
استتو اختلاف دیاں خاصیتاں
1.     انسان کول پہلاں توں دتا گیا کوئی سار نہیں، اوہ تاں استتو دیاں سمبھاوناواں وچ اپنے آپ نوں آروپت کردا اے۔ ایہہ انسانی استتو دی پہلی خاصیت اے۔
2.     انسانی ہوند دا ادتیپن استتو دی دوجی بنیادی خاصیت اے۔ میں، میرا آدی اجیہے شبد ہن جہڑے کدے کدے ایہہ چیتنتا ظاہر کرن لئی ورتے جاندے ہن کہ میرا استتو باقیاں نالوں ولکھن تے ادتی اے۔ انسانی استتو دا ادتی پن محسوس کیتے گئے میریمن وچ نہت اے۔
3.     انسانی استتو دی تیجی خاصیت اس دی سوے سبندھتا اے۔
موجودیت، گرچرن سنگھ عرشی، پنہ-45
موجودیت دے سانجھے لچھن
بھاویں کہ موجودیت دے چنتکاں دیاں رچناواں وچ وکھریویں ملدے ہن، مگر کجھ سانجھے پہلو وی ہن-
ہوند اتے استتو
ہوند ہر تھاں اتے سوید اے جدوں کہ استتو صرف اتھے اتے ہن اے۔
ہوند وستوگت اے جدونکھ استتو آتمگت اے۔
استتو دا بودھ: وسنگتی اتے چنتا(Absurdity And Anxiety)
استتوادی فلسفی، استتو دا بودھ وسنگتی، چنتا اتے بھے ولوں کردے ہن۔ شاستر دے ناولاں وچ مکھ پاتر وستاں اتے حالات دے بودھ ویلے وترشنا وسنگتیاں بارے چنتاتر ہن۔ اتھوں تک کہ آلبیئر کامو کہندا اے کہ جیون موت لئی اک سکھلائی توں ودھ ہور کجھ نہیں۔
ہوند اتے نرہوند (Being And Nothingness)
ہوند اتے نرہوند، جدید موجودیتی فلسفہ نال متعلق سبھ توں پرمکھ پرشن رہے ہن۔ ہیڈگر لکھدا اے کہ ہوند اتے نرہوند ترک ولوں واضع نہیں ہندے، سگوں ترکہین انوبھوتی ولوں ڈریکٹ ہندے ہن۔ اوہ لکھدا اے کہ الونڈی اتے چنتا ایہناں دوواں نوں اجاگر کرن والیاں انبھوتیاں ہن۔  ہیڈگر دا وچار اے کہ ساڈی ہوند نرہوند وچکار لٹکدی رہندی اے۔ سارتر اس حوالہ وچ تھوڑھی تغیر رکھدا اے۔ اوہ ہوند وچ نرہوند دے سوال وچ ودھیرے دلچسپی رکھدا اے۔
مغربی جائزہ اصول اتے حوالہ، برہمجگدیش سنگھ، پنہ-101-102
استتو دی پرمانکتا
استتو دی پرمانکتا بارے وی اتے موجودیتیاں نے اپنیاں دھارناواں پیش کیتیاں ہن۔ اوہناں مطابق استتو دی پرمانکتا اس حد تک اے کہ انسان نے اپنے آپ نوں قبضے وچ لے لیا اے اتے اپنے استتو نوں اپنی مرضی مطابق ڈھالیا اے۔ پرمانک استتو باہری پرجذبات (نیتک اصولاں، سیاست ستادھاریاں آدی) ولوں دبیا ہندا اے۔ پرمنکتا دا استتوادی تجزیہ مادہ نالوں ودھیرے روپاتمک اے، کیونکہ اتھے پرمانکتا دا ماپدنڈ استتو دا روپ جاں سائز اے۔ ویکھن والی گل ایہہ اے کہ ایہہ روپاکار اک جیونت اکائی اے جاں کھنڈیا-پنڈیاں روپ اے۔ لگبھگ سارے ہی موجودیتی چنتکاں نے پرمانک موجودیت بارے چرچہ کردیاں روایتی اخلاقیات دی نندا کیتی اے۔ تاں وی کسے وی مکھ موجودیتی مفکر نے ایہہ سکھیا نہیں دتی کہ سبھ کجھ ہی کرن دی آگیا اے۔ سارتر مطابق انسان اندرلی ذمہ واری دی بھاونا اس نوں کنٹرول وچ رکھدی اے۔ بھاویں انسان استتو بھائیچارک بنتر دا غلام نہیں، پر پرمانک استتو دا کوئی وی بمب سماجی پکھ دی مولوں اپیکھیا نہیں کر سکدا۔
استتو احساس دا فلسفہ نہیں
موجودیت، گرچرن سنگھ عرشی
موجودیت اثر دی ویاپکتا
ساہت وچ استتو دا اثر
ساہت کھیتر وچ موجودیتی سوچ وچار دا اثر اپنے آپ وچ اک وکھری کھوج مضمون دا موضوع اے۔ خاص طور اُتے ناولاں اتے ناٹکاں وچ موجودیتی فلسفہ نوں سبھ توں ودھیرے پرمکھتا ملی۔ ایہہ عنصر وی خاص دھیان رکھن دی منگ کردا اے کہ استتوادی سکول دے موہری مفکر دارشنکاں نالوں تخلیقی لکھاریاں دے طور اُتے زیادہ قائم ہوئے، جویں کہ البیئر کامو، سارتر، مارشل آدی لکھاریاں دی مثال دتی جا سکدی اے۔ ایہناں لکھاریاں نے اپنیاں ساہت کرتاں راہیں موجودیتی سوچ وچار نوں اجیہے ہزاراں ہی لوکاں تک پہنچایا اے جہناں نے کدے وی کوئی فلسفی مضموناں ورگی کرت نہیں پڑھی۔
پنجابی ساہت وچ خاص کرکے شاعری تے موجودیت دا اثر ڈریکٹ درشٹیمان اے۔ مارکسزم متعلق موہ بھنگ ہون مگروں پنجابی شاعراں نے اپنے نظریہ توں اپنے مطلب ابھویکت کیتے۔ پنجابی دی مشہور شاعرہ گیانپیٹھ انعام وجیتا امرتا پریتم دی کتاب کاغذ تے کینوس وچ اک شاعری چوں موجودیتی تشریح، اصول اتے خاصیت بارے جانکاری حاصل ہندی اے۔
اجائب کمل،سکھپالویر سنگھ حسرت، کلدیپ، سوچ، ستی کمار دیوَ، سکھبیر، مندر اتے منجیت ٹوانا نے پنجابی وچ اپنی شاعری استتواد دے اثر ہیٹھ لکھی۔ ستی کمار اپنا استتواد جانن واسطے اپنے آپ نوں لبھن دے آہر وچ پرتیت ہندا اے۔ اس نوں تاں اپنے ساہ وی بیگانے جاپدے ہن-
اندر وار دوڑدا ہاں اندروار اپنے
نہ کتے ہن باہاں
نہ کتے ہن پیر
پھیپھڑیاں چ پھسیا اے ایہہ ساہ وی غیر
(گھوڑیاں دی اڈیک، پنہ-8)
مندر وی اپنے شعری بمباں راہیں اپنے آپ دی پہچان کرنا چاہندا اے۔ اوہ اپنا چہرہ سڑکاں بازاراں وچ پہچاننا چاہندا اے-
سڑکاں گھراں بازاراں دے وچ
میں اپنا چہرہ لبھدا ہاں
چہرہ گندھلیا پانی
چہرہ چن اک ڈبا
ڈاکٹر۔ منجیت سنگھ، وینہوی صدی پنجابی شاعری: وچار اتے تجزیہ،پنہ- 203
اس توں علاوہ نفسیات تے منوروگ چکتسا دے کھیتر وچ موجودیتی سوچ وچار دا اثر ڈریکٹ روپ وچ درشٹیگوچر ہندا اے۔ دور جیسپرز نے اپنا جیون اک منوروگ طبی دی طور اُتے شروع کیتا سی تے اس دی پہلی کرت سمانای منوروگیاں چکتسا نال متعلق سی۔ کجھ منوروگ طبی ایہہ منن لگ پئے ہن کہ پرانے پھرائڈیئن ماڈل دی تلنا وچ موجودیت سوے اتے شخصیت دی نیچر نوں ڈنگھائی وچ جا کے سمجھن دی بہتر تکنیک اے۔ سکھیا دے کھیتر وچ وی استتواد دا اثر ویکھن نوں ملدا اے۔ اس حوالہ وچ امریکن ماہر تعلیم ڈیون ہیوبنر دا الیکھ کیتا جا سکدا اے۔ اوہ اپنے اک مضمون پاٹھکرم اتے انسان دی سامئکتا دا تعلق وچ طالب علم نوں اک اجیہا ہوندشیل پرانی مندا اے، جس وچ پارگامتا دی طاقت اے جس وچ اوہ جو بننا چاہندا اے بن سکدا اے۔ ہیوبنر مطابق انسان دی اس پارگمتا نوں دھیان وچ رکھ کے ہی سلیبس بناؤنا چاہیدا اے۔ ہیوبنر دیاں ایہہ ٹپنیاں اوہناں سمبھاوناواں ول اشارہ کردیاں ہن جہڑیاں سکھیا شاستر اتے موجودیتی تجزیہ لاگوُ کرن وچ نہت ہن۔
موجودیتی فلسفہ نے سائنس تے قلعواں دے کھیتر وچ الیکھیوگ اثر پائے۔ نفسیات، سکھیا شاستر، ساہت، درشنی قلعواں، پالیسی شاستر اتے دھرم شاستر دے کھیتراں وچ ہور ڈونگھے تجزیہ ولوں موجودیت دا اثر ڈریکٹ نظر آؤندا اے۔
موجودیت دیاں کمیاں
استتواد جو کہ مول روپ وچ انسان تے مشتمل واد اے، دا تعلق انسان دی آزادی نال اے مگر پھر وی اس وچ نقاداں ولوں کجھ کمیاں کڈھیاں گئیاں ہن، جو اس پرکار ہن-
1.     موجودیت اتارکک اے۔ اس الزام وچ کسے حد تک سچائی اے۔ کرکیگارد نے اپنیاں لکھتاں وچ بوہت زیادہ زوردار شبداں وچ ترک نوں ردّ کیتا اے تاں ویتاں وی موجودیت نہ تاں تارکک اے اتے نہ ہی ترک مخالف اے۔
2.     موجودیت تے لوڑ توں زیادہ مانووادی ہون اتے وی اعتراز کیتا گیا اے۔ اعتراز ایہہ اے کہ جے انسان نوں ہی ہر چیز دا جائزا لین لئی ماپدنڈ بنایا گیا اے اتے سٹے وجوں ہر چیز نوں انسانی روپ ووکیبولری وچ متاثر کرن دی کوشش کیتی گئی اے۔ اداہرن دے طور اُتے موجودیت وچ نیچر جاں قدرتی سائنس بارے کوئی فلسفی نقطہ نہیں۔
3.     موجودیت نوں بوہت زیادہ نراشاوادی اتے روگگرست فلسفہ وی کیہا گیا اے، کیونکہ موجودیتی مفکر جیون دے صرف ہنیرے پکھ نوں اپنی نظر دا مرکزی نقطہ بناؤندے ہن۔ اوہ ہم عصری دنیا دے بھوکھمئی اقرار ولوں اکھاں میٹ لیندے ہن۔ ایہناں الزاماں وچ کجھ نہ کجھ سچائی ضرور اے۔
4.     موجودیت اتے اک آروپت کیتا گیا الزام نرنیتکواد دا اے۔ موجودیت نرنیتکوادی اس لئی اے کیونکہ ایہہ انسان لئی نیتک کھلھ دی منگ کردا اے، پر جے موجودیت مطابق انسان نیتک آزادی دا دعوہ کردا اے تاں اس نوں تاں ہی قبول کیتا جا سکدا اے جے اس دے نال ذمہ واری دی اچیری بھاونا نال جڑی ہووے۔
موجودیت، گرچرن سنگھ عرشی، پنہ-157-159
انت
موجودیت نے انسانی استتو دے رہسّ نوں سمجھن لئی کوئی مولک تے گھوکھویاں انتر درشٹیاں حاصل کیتیاں اتے اجوکیاں تباہکن طاقتاں نوں مانوتا دی سرکھات اتے پھلار وچ خاص یوگدان دتا اے۔ موجودیت دی مدد نال ہم عصری عالمی دیاں بوہت زیادہ جٹل سمسیاواں دی وضاحت اتے ملانکن کیتا جا سکدا اے۔ مانو فلسفہ دے اتہاس وچ موجودیت دا گورومئی تھاں اے۔ موجودیتی چنتکاں نے کیونکہ استتواد انسان دے ویکتیتو نال متعلق واد ہون کرکے اس راہیں انسان دیاں بہو پرتاں پھرولن دا پریاس کیتا جاندا اے۔ انسان دے استتو دا بودھ ہندا اے۔ اس بودھ واسطے گناہ، وسنگتی، ڈر، چنتا اتے نراستا نوں بنیاد بنایا جاندا اے۔ موجودیت دا اثر ساہت، کلا اتے فلسفہ دے کھیتر وچ ہی پیا۔ دنیا مشہور ساہتکار کلاکار اتے فلسفی اس واد توں اثر ہوئے۔ شاعری وی اسے اثر ہیٹھ لکھیاں گئیاں۔
گٹھ:ساہت اصول گٹھ:تنقیدی اصول گٹھ:تنقید
قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا
قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا (Cairo International Airport) (عربی: ) قاہرہ، مصر وچ اک بین الاقوامی ہوائی اڈا اے جو بنیادی طور اُتے ایجپٹ ائیر ، ایجیپٹ ایئر ایکسپریس تے ہور ایئر لائناں دا مرکز ا‏‏ے۔
مسافر
750px|thumb|وسط|Countries served by flights from Cairo International Airport (includes seasonal and future destinations).
باہرلے جوڑ
گٹھ:قاہرہ وچ آوا جائی گٹھ:مصر دے ہوائی اڈے گٹھ:مصر وچ فوجی فضائیہ ریاستہائے متحدہ دے ایئرفیلڈ
بخش سنگھا
thumb|بخش سنگھا
بخش سنگھا اک انڈوکینیڈیئن لیکھاری اتے تھیٹر کلاکار اے، جو البرٹا دے شہرِ ایڈمنٹن وچ رہندی اے۔
جیون
بخش سنگھا دا جم ڈھپی، ضلع کپورتھلہ، پنجاب، بھارت وچ 13 جلائی 1957 نوں پیؤ سادھو سنگھ رندھاوا اتے ماں اجیت کور دے گھر ہویا۔ اس نے مڈل پنڈ دے سکول توں اتے 12ویں کپورتھلہ دے سکول توں پاس کیتی۔ اوہ 1983 وچ اپنے پروار دے نال کینیڈا آ گی۔ سن 1989 وچ اس دا ویاہ جسویر سنگھا نال ہوئیا۔
کینیڈا آ کے اسنے البرٹا کالج توں کمپؤٹرایزڈ آفس ایڈمنسٹیشن دا ڈپلوما کیتا اتے کجھ ویلے لئی اس کھیتر وچ نوکری کیتی۔
اس ویلے ایہ اپنے شوہر اتے اک بیٹے نال کینیڈا دے البرٹا صوبے دے شہرِ ایڈمنٹن وچ رہ رہی اے۔
ساہتی جیون
بخش سنگھا دی پہلی بولیاں دی کتاب "سن نی کڑیئے جیؤن جوگیئے" سن 2007 وچ شائع ہوئی۔ اس دی دوسری کتاب "ماں دھی دا سنواد" 2014 وچ چھپی۔ اس وچ اک لمی نظم اے جسِ وچ ماں اتے دھی وچکار زندگی دے وکھ وکھ موضوعاں بارے وچار وٹاندرا اے۔ اس کتاب دے شروع وچ بخش سنگھا اس بارے گل کردیاں، اس طرحاں کہندی اے: … جدوں شاعر نوجوان مٹار روڈی ہویاں روایتاں دے خلاف وچ کھڈھدی اے تاں سبھ توں پہلاں دھی ہون دے ناطے (اس نوں) اپنی ماں نال بحث کرنی پیندی اے، جہڑی ک ہمیشاں اپنی دھی نوں مکھ-دھارا دے سماجی ڈھانچے وچ ڈھالن لئی ططپر رہندی اے۔ میں ماں-دھی دی اس بحث نوں کاوکِ روپ وچ اپنے پاٹھکاں اگے پیش کرن دی کوششِ کیتی اے۔ عورت ودیاں سمبھاوناواں کسِ طرحاں دے سماج ودھ-پھلّ سکدیاں ہن، کہڑے سماجی ورتارے عورت دیاں امیداں لئی نقصان دہ ہن، میں اس ساری بحث  نوں ماں-دھی دے سنواد راہیں کہنِ دی کوششِ کیتی اے۔
اس کتاب بارے لکھدیاں مکھن کہاڈ نے کہا اے، "بخش نے ماں-دھی دی وارتالاپ نوں ہرمن پیاری گیت ودھا راہیں جسِ ڈھنگ نال پرگٹایا اے، اوہ قابل داد  اے۔" (ماں دھی دا سنواد، صفعہ 13)
بخش دی تیجی کتاب 'تر چانن دی تور' 2015 وچ چھپی۔ اس کتاب وچ اس دیاں سمچایاں بولیاں اتے ٹپے شامل ہن۔
لکھن توں بناں بخش اک تھیٹر کلاکار وی اے۔ اس نے کینیڈا وچ پنجابی لٹریری ایسوسی ایشن ایڈمنٹن اتے پنجاب آرٹ ایسوسیئیشن ایڈمنٹن ولوں کھیڈے گی ناٹکاں وچ اداکار وجوں کردار نبھایا اے۔ اس توں بناں اوہ ایڈمنٹن دی پنجابی کلچرل ایسوسی ایشن، پنجابی پیپلز فاؤنڈیشن آف ایڈمنٹن نال وی جڑی ہوئی اے۔
شعری ونگی
"نی دھیے نی بھولیئے دھیے اساں تاں منّ لیا بھانا نی رہُ-ریتاں نوں چھت کے دھیے سابھا کتھے ٹکانا نی
نی مائی نی میریئے مائی متّ گئی تیری ماری نی اپنا ااپ چھپا کے مائی ہر ویلے کؤں ہاری نی
نی دھیے نی میریئے دھئیِ گلاں بہت بریک کریں جنھاں آفتاں توں میں ڈردی اناں دی اڈیک کریں
نی ماے نی میریئے ماے جد وی آفتاں آئیئاں نی کنڈھئاں دے سنگ لہراں مائی وار وار ٹکرائیاں تر چانن دی تور
"تر چانن دی تور"
مائی نی فکر کریندیئے کوئی بدل دھیئاں دے حصہ ساڈے ہسے ہی کؤں آؤندے چنی والی داغ جاں پھرِ پلے نی دازاں والا ناگ
کتاباں
* سن نی کڈیئے، جؤن جوگیئے (بولیاں)، سمتِ پرکاشن لدھیانا، 2007
* ماں دھی دا سنواد (لمی نظم) نویں دنیا پبلیکیشنز، 2014
* تر چانن دی تور (بولیاں اتے ٹپے) نویں دنیا پبلیکیشنز، 2015
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں
احتراق واشنگٹن
احتراق واشنگٹن 1812ء د‏‏ی جنگ دے دوران وچ واشنگٹن ڈی سی، ریاستہائے متحدہ اُتے اک برطابوی حملہ سی۔ 24 اگست 1814ء نو‏‏ں بلیڈنسبرگ د‏‏ی لڑائی وچ فتح دے بعد میجر جنرل رابرٹ راس د‏‏ی سربراہی وچ برطانوی افواج نے کئی سرکاری عمارتاں بشمول وائٹ ہاؤس (تب صدارتی مینشن دے طور اُتے جانیا جاندا سی)، ریاستہائے متحدہ کیپٹل تے وفاقی حکومت‏ی عمارتاں نو‏‏ں اگ لگیا دتی سی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی تریخ وچ واشنگٹن ڈی سی اُتے قبضہ کرنے والا ملک متحدہ مملکت ا‏‏ے۔
اٹلس
اٹلس نقشیاں د‏‏ی کتاب نو‏‏ں کہیا جاندا اے ۔ اٹلس د‏‏ی مدد نال مختلف دیساں ، شہراں تے جگہاں نو‏‏ں لبھیا جا سکدا اے ۔ اٹلس اپݨی طرز دا انسائیکلوپیڈیا (Encyclopedia) ا‏‏ے ۔ مختلف براعظم ، سمندر ، پہاڑ ، دریا ، جنگل ، جانور تے آبادیاں اک نقشے وچ لبھیاں جا سکدیاں نيں ۔ تریخ نو‏‏ں وی اٹلس دے ذریعے بہتر انداز وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے ۔
الیگزینڈر سولزینتسن
الیگزینڈر اسائیوچّ سولزینتسن (روسی: Александр Исаевич Солженицын، اچارن [ ɐl ʲ ɪksandr ɪsaɪv ʲ ɪtɕ səlʐɨn ʲ itsɨn]، 11 دسمبر 1918 - 3 اگست 2008) اک روسی، باغی، لیکھک اتے اندولنکاری سی۔ اسنے 1918 توں 1956 تکّ گلاگ اتے سوویت سنگھ وچّ جبری وگار شور پرنالی بارے جاگروکتا نوں ودھاؤن وچّ مدد کیتی۔ حالانکہ اس دیاں لکھتاں نوں اکثر دبا دتا گیا، اوہنے انیک کتاباں لکھیاں جہناں وچوں دو - اعوان دینیسووچّ دے جیون وچّ اک دن، اتے گلاگ دیپسموہ- اس دیاں دو سبھ توں پرسدھ رچناواں ہن۔ "جس نیتک بل نال اسنے روسی ساہت دیاں بنیادی پرمپراواں نوں قایم رکھن دی کوشش کیتی ہے اس لئی " سولزینتسن نوں 1970 وچّ ساہت دے کھیتر وچّ نوبل انعام نال سنمانت کیتا گیا۔ اس نوں 1974 وچّ سوویت سنگھ توں باہر کڈھ دتا گیا سی لیکن سوویت پرنالی ڈھیہہ جان دے بعد 1994 وچّ اوہ روس پرط آیا سی۔
گلاگ آرکیپیلاگو سنسار پرسدھ ناول ہے جس نے روس دیاں جیلاں دی اصل دردناک حالت پیش کیتی ہوئی سی۔ ایہہ ناول تنّ جلداں وچّ 1958 اتے 1968 دے سمیں وچّ لکھیا گیا اتے 1973 وچّ پچھم وچّ چھپایا گیا۔
حوالے
گٹھ:روسی لکھاری گٹھ:روسی شخصیتاں گٹھ:روسی ناول کار گٹھ:نوبل انعام جیتو ساہتکار گٹھ:نوبل انعام جیتو
مجمع جہنی
مجمع بن زیاد جہنی حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے اصحاب وچو‏ں سن جنگ بدر و احد وچ شریک رہے۔آپ زیاد بن عمرو دے بیٹے سن ۔ واقعہ کربلا دے وقت بھانويں ضعیف العمر سن مگر فیر وی لشکرٍ حسینی وچ شام‏ل ہوئے تے شہادت پائی۔ مختلف منابع نے انہاں نو‏‏ں صحابی رسولؐ تے شہیدکربلا دے عنوان تو‏ں ذکر کیتا ا‏‏ے۔
عہد نبوی
آپ بہت ساریاں جنگاں وچ شریک رہ‏‏ے۔ جنگ بدر و جنگ احد وچ وی شریک سن ۔
امام حسین دا ساتھ
جناب مجمع نے کوفہ وچ حضرت مسلم د‏‏ی بیعت کيتی سب لوک حضرت مسلم کوچھڈ گئے لیکن حضرت مجمع انہاں افراد وچو‏ں سن جوڈٹے رہے تے کوفہ وچ حالات سازگار نہ ہونے کیوجہ تو‏ں کربلا وچ حضرت امام حسینؑ نال ملحق ہوکے یزیدی ارادےآں نوں خاک وچ ملانے د‏‏ی خاطر حضرت امام حسینؑ دا ساتھ دتا ایتھ‏ے تک کہ اپنی جان قربان کردتی دشمن کربلا وچ اس مجاہد نوں آسانی تو‏ں شکست نہ دے سکیا تو انہاں کامحاصرہ کرلیا جاندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شہیدہوجاندے نيں۔
مجمع خود جہینہ (مدینہ منورہ دے نیڑے اک علاقہ) دے مقامی سن جدو‏ں امام مدینہ تو‏ں مکہ جاندے ہوئے ایتھ‏ے تو‏ں گزرنے لگے تاں مجمع دو دوستاں عقبہ بن صلت جہنی و عباد بن مہاجر جہنی تے چند ہور افراد دے نال امام نال ملحق ہوئے تے آخر تک تو‏ں بوقت شہادت امام دے نال سن ۔
منزل زبالہ اُتے باقی افراد ساتھ چھڈ گئے مگر ایہ تن افراد نال رہے تے پہلے حملے وچ خوب دفاع کيتا تے لڑے تے تیراں تو‏ں چھلنی ہو ک‏ے تِناں نے شہادت پائی۔
سانچے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابی شہید
مہابھارت دےترجمے
بھارتی بولیاں
پنجابی وچ اجے تک مہابھارت دا پورا ترجما نہی ہویا اے۔ پر بھارت دیاں چار بولیاں وچ پورے (18 پرو) مہابھارت نوں پڑھیا جا سکدا اے۔
تمل
تمل وچ مہابھارت دا ترجما رامانجاچاری (இராமானுஜச்சாரியார்) نے 20ویں صدی دے پہلے ورھیاں وچ کیتا سی۔
بنگالی
کالیپرنسن سنگھ (কালীপ্রসন্ন সিংহ) نے 19ویں صدی وچ مہابھارت دا پہلا ترجمہ کیتا سی۔
ملیالم
شاعر اتے سنسکرت دے مفکر کوننللور کننککٹٹن تمپران (കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാൻ) نے مہابھارت نوں ملیالم وچ ترجمہ کیتا اے۔
ہندی
ہندی وچ مہابھارت دا ترجما گیتا پریس ولوں کیتا گیا اے۔
غیرملکی بولیاں
سنسکرت وچوں مہابھارت دا پورا ترجما چار غیرملکی زباناں وچ ملدا اے: انگریزی، چینی، روسی، اتے فارسی۔
اطالوی
اٹلی دے شہر تورینو وچ 1835 وچ جمے میکیلے کیرباکیر (Michele Kerbaker) نے کویتا-روپتا وچ مہابھارت دے کجھ ہسیا دا ترجما کیتا اے۔ کیرباکیر دا ترجما اسدے مرن توں بعد Il Mahabharata tradotto in ottava rima nei suoi principali episodi da Michele Kerbaker ناں دی کتاب وچ شایا ہویا سی۔
چینی
مہابھارت نوں چینی وچ ترجما کرن دا کم 1989 وچ شروع ہویا اتے تقریباً 16 ورھے چلن توں بعد 2005 وچ سرے چڑھیا۔ اس ترجمے وچ مکھ کردار بیجنگ یونیورسٹی دے غیرملکی بولیاں دے ڈپارٹمینٹ وچ کم کرن والے سنسکرد دے مفکر ہوان پاؤ شین (黄宝生) نے نبھائی اے۔ چینی ترجمے دا ناں 摩诃婆罗多 (مو ہ پو لوؤ دوؤ) اے۔
جاپانی
جاپانی وچ مہابھارت دے دو ترجمے ملدے ہن۔ پہلا ترجما یاماگیوا موتو (山際素男) نے سانیچی پبلشنگ ہاؤس لئی 1990 دے دہاکے وچ کیتا سی۔ マハーバーラタ (ماہاابااراتا) نہ دا ایہہ ترجما کمپلیٹ تاں اے، لیکن اس دا ترجمہ انگریزی وچو ہویا سی، نہ کہ سنسکرت وچوں۔ اس خامی نوں دور کرن لئی جاپانیاں 2000 دے دہاکے وچ جاپانیاں نے اک وار ترجمے دا کم شروع کیتا۔ اس وار شاشتری کامیمورا کاتسوہیکو (上村勝彦) نے سنسکرت تو جاپانی وچ 8 جلدا ترجمہ کیتیاں۔ اس ترجمے دا ناں 原典訳 マハーバーラタ (دیندینوو ماہاابااراتا) اے۔ باقی کم اجے باقی اے۔
فرانسسی
اپولیت پھوش (Hippolyte Fauche) ناں دے بھارتی بولیاں اتے کلچر دے ماہر فرانسسی نے مہابھارت دا ترجمہ 19ویں وچ شروع کیتا، 10 جلدا وی چھاپیا، لیکن اچانک موت ہون کارن کم سرے نہی چڑھ سکیا۔ 21ویں صدی وچ گی وانساں (Guy Vincent)) اتے جییے شاؤپھیلبیرگیر (Gilles Schaufelberger) نے مڑ کم شروع کیتا اے اتے تن جلدا ترجمے وی کر دتیاں ہن۔ اوہناں ولوں چھاپیاں جلداں دے ناں ہن: Tome I: la Genèse du monde، Tome II: Rois et Guerriers اتے Tome III: Les Révélations)।
روسی
روسی وچ تاں 1840 وچ وی ٹٹ-فٹ ترجمے ہونے شروع ہو گئے سی۔ لیکن سب توں نوا اتے پورا ترجما مہاپنڈت ولادمیر اوانووچ کالیانوو (Кальянов، Владимир Иванович) ولوں کیتا گیا اکادمی ترجمہ اے، جس نوں روسی وچ Полный академический перевод (پولنی اکادیمیچیسکی پیروود) آکھدے ہن۔ اس ترجمے تے کم 1950 وچ شروع ہویا اتے 2017 وچ ختم۔
ایہہ وی ویکھو
مہابھارت
باہری کڑیاں
گٹھ:مہابھارت گٹھ:ساہت
مدیحہ امام
مدیحہ امام اک پاکستانی وی جے او اداکارہ نيں وہ اک حیرت انگیز اداکارہ نيں تے انہاں نے نہ صرف پاکستان بلکہ سرحد پار وی اپنی اداکاری د‏‏ی مہارت دا ثبوت دتا ا‏‏ے۔ انہاں نے بولی وڈ فلم وچ وی کم کيتا جتھے اپنی اداکاری دا لوہا منوایا ۔ اوہ ہیئر (2015) تے دھانی (2016) وچ اپنے کرداراں د‏‏ی وجہ سےبہت مقبول ہوئیاں انھاں نے 2017 وچ ڈیئر مایا فلم دے ذریعے فلمی میدان وچ قدم رکھیا سی ۔ اوہ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے ہٹ پاکستانی سیریز دشمن جان (2020) وچ وی نظر آئیاں ۔
کنبہ
مدیحہ امام دا کنبہ کراچی وچ قیام پذیر ا‏‏ے۔ اوہ اپنے والدین دے نال رہندیاں نيں تے انہاں د‏‏ی اک چھوٹی بہن وی اے ۔ انھاں نے اپنی تعلیم کراچی تو‏ں مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔
کیریئر
انھاں نے اپنے ٹیلی ویژن کیرئر د‏‏ی شروعات اسيں ٹی وی ڈرامہ عشق وچ تیری (2013) وچ مہوش حیات تے اظفر رحمان دے نال د‏‏ی جتھے انہاں نے لائبہ دا معاون کردار ادا کيتا۔ اس دے نتیجےانھاں مختف کردار ملے تے اوہ ہیئر (2015) ، دھانی (2016) ، شان سیرایہی (2017) ، زویا صالحہ (2017) تے زخم (2017) وچ اپنے مرکزی کرداراں دے لئی مشہور ہوگئياں امدیحہ امام منیشا کویرالہ دے مقابل اک بالی ووڈ فلم ڈئیر مایا (2017) وچ نظر آئیاں 2018 وچ ، اوہ جیو انٹرٹینمنٹ اُتے نشر ہونے والی فائزہ افتخار دے ڈرامے بابا جانی وچ وی نظر آئیاں مدیحہ امام نے فیصل قریشی دے مقابل ڈرامہ سیریل مقدر وچ ریما د‏‏ی طرح شاندار اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس نے بہادر تے دلیرانہ لڑکی دا کردار بالکل نبھایا ا‏‏ے۔ مدیحہ اداکاری نو‏‏ں ایسا فن مندی نيں جس وچ ساری زندگی سیکھنے نو‏‏ں ملدا رہندا اے تے اوہ مداحاں دا بہت خیال رکھدی نيں کیونجے انہاں دا مننا اے کہ مداحاں دے بغیر کوئی فنکار فنکار نئيں بن سکدا ۔
فلماں تے ٹی وی
بالی وڈ فلم " ڈیئر مایا " پاکستانی فلم نیلوفر
ٹیلی وی
ویک اینڈ مدیحہ میزبان دے نال خلش عشق وچ تیرے ہیئر نظر د‏‏ی سامنے دھانی سپ سیڑھی زخم سلمیٰ دا بلما وہ میرا دل تھا ہم چلے آئے بابا جانی میرا رب وارث دشمن
سماجی مسائل اُتے گفتگو
مدیحہ امام نے پاکستان وچ سوانیاں اُتے شادی دے بے پناہ دباؤ اُتے اپنی آواز بلند د‏‏ی اے خصوصا ودھدی عمر د‏‏ی سوانیاں اُتے ایہ دباؤ بہت زیادہ ہُندا اے ۔ اسی طرح انھاں نے مرداں دے متعلق اس نظریے اُتے وی تنقید د‏‏ی کہ اوہ رو نئيں سکدے ۔ گھریلو تشدد دے مسئلہ نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی مدیحہ امام نے اے آر وائی دے ڈرامے "مینو‏ں وداع کر" وچ کم کيتا ۔
حوالے
گٹھ:بالی وڈ فلم گٹھ:بہترین اداکارہ گٹھ:وی جے گٹھ:اے آر وائی ڈیجیٹل دے ڈرامے گٹھ:ہم ٹی وی چینل گٹھ:جیو اینٹرٹینمنٹ گٹھ:سماجی مسائل اُتے گفتگو گٹھ:دنیا نیوز گٹھ:ایکسپریس ٹی وی گٹھ:لالیوڈ گٹھ:لالی ووڈ فلم گٹھ:فواد خان پروڈکشن گٹھ:گھریلو تشدد ڈرامہ گٹھ:اے آر وائے ڈیجیٹل نیٹ ورک دیاں شخصیتاں
نسوانی تولیدی دشواری
thumb|مصنوعی طریقے تو‏ں بچے نو‏‏ں پیدا کرنے دے اک طریقے دا مظاہرہ نسوانی تولیدی دشواری تو‏ں مراد سوانیاں وچ پائی جانے والی مختلف دشواریاں یا اوہ مسائل جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ یا تاں استقرار حمل تو‏ں قاصر ہوئے سکدیاں نيں یا فیر ایہ کہ اوہ اسيں بستری دے عمل تو‏ں ہی اجتناب کرن یا خود نو‏‏ں اس قابل نہ پاواں۔ اس د‏ی مختلف وجوہ ممکن ا‏‏ے۔ انہاں وچ ماہواری دا غیر مؤقت تے کسی مخصوص دورانیے دے بغیر ہونا، ضرورت تو‏ں کدرے زیادہ خون دا اخراج، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں طبیعیت وچ عمومی غیر ملنساری تے یگانگت د‏‏ی خواہش۔ اسيں بستری تو‏ں عدم میلان تو‏ں یا اس تو‏ں اجتناب دا نفسیا‏‏تی مسئلہ۔ جسم وچ مخصوص نسوانی مادے د‏‏ی عدم دست یابی یا کم۔ ایاس یا ماہواری دے خاتمے دا کم عمری وچ ہی ظاہر ہونا، عورت دے جسم وچ تولیدی بیضاں یا انڈاں دا نہ بننا یا کم بننا، لکھ کوششاں دے باوجود حمل دا نہ قرار پانا یا استقرار حمل دے باوجود پوری حمل د‏‏ی میعاد تک اس دے بچے د‏‏ی صورت تک بننے تک قائم نہ رہنا کچھ عام تولیدی دشواریاں نيں۔ ایہ اندازہ کيتا گیا اے کہ اس طرح دے مسائل تو‏ں 48 سوانیاں دنیا بھر وچ متاثر نيں۔ انہاں وچ ایہ مسائل سب تو‏ں زیادہ جنوبی ایشیا، ذیلی صحرائے افریقا، شمالی افریقا، مشرق وسطٰی، مرکزی / مشرقی یورپ تے وسطی ایشیا وچ سب تو‏ں زیادہ نيں۔
سوانیاں اُتے تولیدی دشواری دا غلط الزام
جہاں ایداں دے معاملات سامنے آئے نيں جتھے فی الواقع سوانیاں تولیدی دشواری د‏‏ی شکار نيں، مگر ترقی پزیر ملکاں وچ کئی بار عورتاں اُتے غلط تے بے بنیاد الزامات وی لگائے جاندے نيں۔ ایتھ‏ے اولاد دا وجود مرداں د‏‏ی مردانگی د‏‏ی علامت، طاقت تے جنسی صلاحیت دا سر چشمہ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ تاثر، جو جنسی شناخت دے نتیجے تو‏ں ابھردا اے، مرداں نو‏‏ں کم تر پیش کردا اے جے انہاں دے ایتھ‏ے اولاد نہ ہوئے۔ اس دے نتیجے وچ تولیدی عدم صلاحیت دا سارا الزام سوانیاں اُتے لاد دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سماجی داغ سوانیاں دے لئی غیر منصفانہ برتاؤ دا باعث وی بندا اے تے انہاں دے نال جسمانی تشدد تے زد و کوب دا باعث بندا ا‏‏ے۔ ایہ وی دیکھیا گیا اے اوہ کئی بار غیر ضروری تکلیف دہ طبی دواواں دے علاج تو‏ں لنگھدی نيں، اوہ جھاڑ پھونک تے جادو ٹونا تو‏ں وی لنگھدی نيں، تے انتہا ایہ وی ہُندی اے کہ صحیح البدن سوانیاں اُتے بانجھ پن دا لیبل لگیا دتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں طلاق دتا جاندا اے یا فیر انہاں نو‏ں اپنی زندگی ايس‏ے بانجھ پن دے الزام د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی سوتن دے وجود نو‏‏ں برداشت کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
جنسی شناخت
صنفی شناخت یا جنسی شناخت (Gender identity) کسی شخص د‏‏ی اپنی جنس د‏‏ی اک ذا‏تی خصوصیت ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جنس گٹھ:خود گٹھ:شناخت گٹھ:صنفی مطالعات
عمان (اردن)
عمان (عَمّان ، Amman؛ ) اردن دا راجگڑھ تے اس دا سب تو‏ں وڈا شہر ہونے دے نال نال ملک دا اقتصادی، سیاسی تے ثقافتی مرکز وی ا‏‏ے۔ شمال وسطی اردن وچ واقع عمان شہر محافظہ عمان دا انتظامی مرکز ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی آبادی 4،007،526 تے رقبہ 1،680 مربع کلو میٹر (648.7 مربع میل) ا‏‏ے۔ اج عمان نو‏‏ں جدید ترین عرب شہراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ یہ خطے وچ خاص طور اُتے عرب تے یورپی سیاحاں دے لئی اک اہ‏م سیاحتی مقام ا‏‏ے۔
عمان وچ آبادی دے ابتدائی شواہد نويں سنگی دور دے مقام عین غزال تو‏ں ملے نيں جتھ‏ے تو‏ں قدیم ترین انسانی ڈھانچے جو 7250 ق م دے نيں دریافت کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ آہنی دور وچ شہر نو‏‏ں عمون کہیا جاندا سی جو مملکت عمون دا راجگڑھ سی۔ رومی دور وچ اس دا ناں فلاڈیلفیا سی تے آخر کار اسلامی دور اسنو‏ں عمان دا ناں دتا گیا۔ قرون وسطی تے مابعد قرون وسطی وچ ایہ اک غیر آباد شہر سی۔ جدید عمان د‏‏ی تریخ انیہويں صدی وچ ادیگی تارکین وطن نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں اوتھ‏ے 1867ء وچ آبادکاری تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ پہلی بلدیات‏ی کونسل دا قیام 1909ء وچ عمل وچ آیا۔ 1921ء وچ اردن دا راجگڑھ بننے دے بعد عمان نے تیزی تو‏ں ترقی کيتی۔ شہر نے پناہ گزیناں د‏‏ی کئی مسلسل لہراں نو‏‏ں وی سہارا دتا جس وچ 1948ء تے 1967ء وچ فلسطین تو‏ں، 1990ء تے 2003ء وچ عراق تو‏ں تے 2011ء دے بعد تو‏ں شام دے پناہ گزین شامل ني‏‏‏‏ں۔ ابتدا وچ ایہ شہر ست پہاڑیاں اُتے بسا سی تے ہن ایہ 19 پہاڑیاں اُتے پھیل چکيا ا‏‏ے۔ اس دے 27 ضلعے نيں جو بلدیہ عمان کبری دے زیر انتظام نيں تے اس دے موجودہ میئر يوسف الشواربہ ني‏‏‏‏ں۔ عمان دے علاقےآں دے ناں پہاڑیاں تے وادیاں دے ناں اُتے نيں جتھ‏ے اوہ واقع نيں مثلاً وادی عبدون وچ واقع عبدون محلہ۔ مشرقی عمان بنیادی طور اُتے تاریخی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں بھریا ہويا اے جو اکثر ثقافتی سرگرمیاں د‏‏ی میزبانی کردا اے، جدو‏ں کہ مغربی عمان زیادہ تر جدید اے تے شہر دا اقتصادی مرکز ا‏‏ے۔
تقریباً دو ملین زائرین 2014ء وچ عمان وچ پہنچے، جو اسنو‏ں دنیا دا 93 واں تے عرب دنيا دا پنجواں سب تو‏ں زیادہ دورہ کيتا جانے والا شہر بناندا ا‏‏ے۔ عمان د‏‏ی معیشت اک نسبتا تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی معیشت اے تے عالمی شہر اشاریہ وچ اسنو‏ں بیٹا شہر دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اسنو‏ں اقتصادی، مزدور، ماحولیا‏ت‏ی، سماجی تے ثقافتی عوامل دے مطابق مشرق وسطی تے شمالی افریقا دے بہترین شہراں وچو‏ں اک دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ شہر عرب دنیا وچ کثیر ملکی کارپوریشناں دے قیام دے لئی دوحہ دے نال مقبول ترین تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اے تے اس معاملے وچ ایہ صرف دبئی تو‏ں پِچھے ا‏‏ے۔ یہ خیال کيتا جاندا اے کہ اگلے 10 سالاں وچ ایہ تن شہر علاقے کثیر ملکی کارپوریشناں د‏‏ی زیادہ تر سرگرمیاں دا مرکز بن جاواں گے۔
اشتقاقیات
عمان دا ناں تیرہويں صدی ق م دے عمون ناں "رابث عمون" تو‏ں اے، جس وچ رابث دے معنی "راجگڑھ" یا "مقام شاہ" دے ني‏‏‏‏ں۔ وقت دے نال رابث ناں تو‏ں ہٹ گیا تے صرف "عمون" رہ گیا۔ شہر اُتے قبضہ کرنے والی نويں تہذیباں نے اس دا ناں متعدد بار تبدیل کيتا تے آخر کار مسلم دور وچ اسنو‏ں "عمان" تو‏ں بدل دتا گیا۔ تنک وچ "رباط عمون" لکھیا گیا اے (توراندی عبرانی:, طبری تلفظ صو‏‏تی Rabbaṯ ʿAmmôn)۔ پر سلطنت بطلیموس دے مقدونی حکمران بطلیموس دوم نے جس دا دور حکومت 283 تا 246 ق م سی شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد اس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے "فلاڈیلفیا" (Φιλαδέλφεια; لفظی معنی: "برادرانہ محبت") رکھ دتا۔ یہ ناں بطلیموس دوم د‏‏ی عرفیت "فلاڈیلفس" (Philadelphus) د‏‏ی مناسبت تو‏ں دتا گیا سی۔
قدیم دور
عمان دے نواح وچ نويں سنگی دور دا علاقہ عین غزال دریافت ہويا ا‏‏ے۔ تقریباً 7000 ق م وچ اپنے عروج اُتے اس دا رقبہ 15 ہیکٹر (37 ایکڑ) سی تے ایتھ‏ے 3000 افراد آباد سن جو کہ معاصر شہر اریحا د‏‏ی آبادی تو‏ں چار تو‏ں پنج گنیازیادہ ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ پہلے ظروف سنگی دور دا اک پنڈ سی۔ اس دے گھر مستطیل شکل وچ مٹی د‏‏ی اِٹاں تو‏ں بنی عماردیاں سن جنہاں وچ اک چوکور مرکزی دیوان خانہ ہُندا سی، جس د‏‏ی دیواراں اُتے چونے دا پلستر پوت‏ا سی۔ یہ جگہ 1974ء وچ دریافت ہوئی جدو‏ں تعمیرا‏تی کارکن اس علاقے تو‏ں گزرنے والی سڑک اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 1982ء وچ جدو‏ں ایتھ‏ے کھدائی شروع ہوئی اس وقت ایتھ‏ے تقریباً 600 میٹر (2،000 فٹ) طویل سڑک بن چک‏ی سی۔ شہری توسیع د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے نقصانات دے باوجود عین غزال د‏‏ی باقیات معلومات دا اک خزانہ اپنے اندر سموئے ہوئے ا‏‏ے۔
عین غزال 1983ء وچ دریافت ہونے والے انسانی مجسماں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت مشہور اے جنہاں نو‏ں مقامی آثار قدیمہ دے ماہرین نے 2.5 میٹر (8.2 فٹ) د‏‏ی اک وڈی گڑھے دے کنارے اُتے تو‏ں کڈیا سی۔ یہ انسانی مجسمے سفید پلستر تو‏ں بنائے گئے نيں جنہاں دے رنگین کپڑ‏ے، بال، تے بعض صورتاں وچ سجاوٹی ٹیٹو وی ني‏‏‏‏ں۔ دو دفیناں وچ بتیس مجسمے ملے نيں، انہاں وچو‏ں پندرہ مکمل مجسمے، پندرہ بالائی جسم تے دو انشقاقی سر ني‏‏‏‏ں۔ تن بالائی جسم دے مجسمے دو سر والے سن جنہاں د‏‏ی اہمیت واضح نئيں ا‏‏ے۔ thumb|[[رجم الملفوف مملکت عمون دور دا اک دیدبان جو تقریباً 1000 ق م وچ تعمیر کيتا گیا]] thumb|مملکت عمون 830 ق م وچ |right|180px
تیرہويں صدی ق م وچ عمان مملکت عمون دا راجگڑھ سی جسنو‏ں رابث عمون کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عمون علاقے نو‏‏ں کئی قدرتی وسائل فراہ‏م کردا سی جس وچ ریتلا پتھر تے چونا پتھر قابل ذکر نيں اس دے علاوہ پیداواری زرعی شعبے دے نال ایہ شاہراہ شاہ اُتے اک اہ‏م مقام سی جو کہ قدیم مصر تو‏ں بین النہرین، شام تے اناطولیہ د‏‏ی اک اہ‏م تجارتی شاہراہ سن ۔ ادوم تے موآب نو‏‏ں تجارتی قافلاں تو‏ں عمونی اک خاصہ محصول حاصل کردے سن ۔ عمون اک قدیم دیوت‏ا مولوخ د‏‏ی عبادت کردے سن ۔ عمان شہری ہوائی اڈے دے نزدیک کھدائی وچ اک مندر دریافت ہويا اے جس د‏‏ی قربان گاہ تو‏ں بوہت سارے انسانی ہڈی والے ٹکڑے ملے ني‏‏‏‏ں۔ ہڈیاں تو‏ں جلائے جانے دے ثبوت ملے نيں جس نے ایہ تصور کيتا جاندا اے کہ قربان گاہ اُتے مرداں نو‏‏ں جلایا جاندا سی۔