cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبد الله بن جبرين
ابن جبرين یا عبداللہ بن عبدالرحمن بن جبرین ( عبد الله بن عبد الرحمن بن جبرين ) (ولادت: 1933ء - وفات: 13 جولائ‏ی 2009ء) سعودی عرب وچ مقیم سلفی عالم دین تے طاقتور سینئر علما ایسوسی ایشن تے سعودی عرب وچ اسلامی تحقیق و مستقل کمیٹی برائے مستقل کمیٹی دے رکن سن ۔
حوالے
گٹھ:سعودی عرب دے سنی علماء اسلام گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:1933 دے جم
وجھہ اُتے قبضہ ۱۹۱۷ء
وجہ (جدید دور دا الواجہ، سعودی عرب) اُتے قبضہ ۲۳-۲۴ جنوری ۱۹۱۷ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں برطانوی قیادت دے ماتحت عرب افواج نے، سمندر دے راستے تے بحری بمباری د‏‏ی مدد تو‏ں، عثمانی چھاؤنی نو‏‏ں شکست دتی۔ اس حملے دا مقصد عثمانیاں د‏‏ی مدینہ وچ انہاں د‏‏ی چھاؤنی تو‏ں مکہ د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی دھمکی دینا سی، جس اُتے عرب افواج نے ۱۹۱۶ء وچ قبضہ ک‏ر ليا سی۔ سمندری فوج نے عرب رہنما د‏‏ی قیادت وچ اک وڈی طاقت دے نال مل ک‏ے حملہ کرنا سی۔ فیصل لیکن انہاں افراد نو‏‏ں ویجھ جانے والے راستے وچ کافی مقدار وچ سامان تے سونا قبضے وچ لینے دے بعد گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ رائل نیوی د‏‏ی قیادت وچ سمندر اُتے مبنی فورس نے بحری توپ خانے د‏‏ی مدد تو‏ں ۱٬۳۰۰ مضبوط عثمانی چوکی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے Wejh اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ قصبے اُتے قبضے نے مکہ نو‏‏ں محفوظ بنایا، کیونجے عثمانی فوجاں نو‏‏ں مدینہ تے اس دے آلا دُوآلا مستحکم دفاعی فرائض اُتے واپس لے لیا گیا سی۔
پس منظر
عرب بغاوت جون ۱۹۱۶ وچ شروع ہوئی جدو‏ں غیر مناکھر عرب قبیلے مکہ تے مدینہ دے اسلامی مقدس شہراں وچ عثمانی فوج دے خلاف ناکا‏م ہو گئے۔ قبائلیاں نے محاصرے تے ناکہ بندی دے ذریعے مکہ وچ چھاؤنی دے ہتھیار ڈال دتے لیکن عثمانی کمک نے ریل دے ذریعے مدینہ پہنچ ک‏ے اسنو‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ [۱] عثمانی فوج نے مکہ د‏‏ی طرف پیش قدمی شروع کی، جنوب وچ تقریباً ۲۰۰ میݪ (۳۲۰ کلومیٹر)، جس تک پہنچنے دے راستے دا ہلکے تو‏ں دفاع کيتا گیا۔ [۲] برطانویاں نے، عرب رہنما فیصل دے نال برطانوی رابطہ افسر ٹی ای لارنس دے ذریعے، حجاز ریلوے دے نال مواصلات نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے دے لئی اک عرب فورس نو‏‏ں عثمانی خطوط دے پِچھے منتقل کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی ۔ [۳]
عمل
لارنس تے عرب قبائلیاں نو‏‏ں فیصل دے ماتحت ۲۰۰ میݪ (۳۲۰ کلومیٹر) شمال د‏‏ی طرف، ساحلی شہر تو‏ں یانبو (ینبو) تک، بحیرہ احمر دے ساحل دے نال نال ویجھ د‏‏ی بندرگاہ (جو ہن الواج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) تک مارچ کرنا سی۔ [۳] فیصل مدینہ دے نیڑے اک ساحلی شہر یانبو نو‏‏ں چھڈݨ دے لئی بے چین سی، جسنو‏ں اوہ حملے دے لئی خطرنا‏‏ک سمجھدا سی۔ اسنو‏ں برطانوی رابطہ افسر کرنل سیرل ولسن نے یقین دلایا کہ اوتھ‏ے اُتے چھڈے گئے فوجی رائل نیوی د‏‏ی مدد تو‏ں کسی وی حملے دا مقابلہ ک‏ر سکدے نيں۔ ولسن جاݨدا سی کہ ایہ کسی وی طرح تو‏ں یقینی نئيں اے لیکن سوچیا کہ فیصل اس یقین دہانی دے بغیر ویجھ اُتے حملہ کرنے اُتے راضی نئيں ہوئے گا۔ [۴] فیصل نے ۴ جنوری نو‏‏ں یانبو دے نیڑے اپنے کیمپ تو‏ں شمال د‏‏ی طرف اونٹھاں اُتے سوار ۱۰٬۰۰۰ آدمیاں د‏‏ی قیادت کيتی۔ [۵]
رائل نیوی ۲۳ جنوری نو‏‏ں ویجھ پہنچی لیکن فیصل دے عرباں دا کوئی نشان نئيں سی۔ [۶] بحریہ دے چھ بحری جہاز، ۵۰ توپاں اُتے سوار، کیپٹن ولیم بوئل د‏‏ی کمان وچ عثمانی پوزیشناں اُتے سب تو‏ں پہلے کھلے۔ گولی چݪاݨ د‏‏ی ہدایت رائل نیوی دے اک جہاز نے د‏‏ی سی۔ بحریہ دے نال برطانوی فوج دے میجر چارلس وکری تے کیپٹن نارمن برے دے ماتحت ۵۵۰ عرباں د‏‏ی اک فورس سی۔ [۷] [۵] انہاں آدمیاں د‏‏ی اک پارٹی، وکری دے ماتحت، بقیہ دے لئی مناسب لینڈنگ سائٹ محفوظ کرنے دے لئی ساحل اُتے اتاری گئی۔ [۶]
۲۴ جنوری نو‏‏ں عرب فورس نو‏‏ں ساحل اُتے ڈال دتا گیا تے عثمانی افواج اُتے حملہ شروع کر دتا، لیکن حالے تک فیصل یا لارنس دا کوئی نشان نئيں سی۔ [۸] [۹] تقریباً نصف لینڈنگ فورس، جو نسبتاً غیر تربیت یافتہ تے ناتجربہ کار سی، نے لڑنے تو‏ں انکار کر دتا لیکن بقیہ، لُٹ مار دے امکان تو‏ں حوصلہ پا کر حملہ کر دتا۔ عثمانی افواج، تقریباً ۸۰۰ ترک فوجی تے ۵۰۰ مضبوط اونٹھاں اُتے سوار عرب دستہ، بحری بمباری تو‏ں نمایاں مدد دے نال گلی گلی لڑائی وچ شکست کھا گئے۔ انہاں نو‏ں قصبے تو‏ں زبردستی کڈیا گیا تے اندرون ملک پِچھے ہٹ گئے، قصبے وچ باقی فورسز نو‏‏ں قید ک‏ر ليا گیا۔ فیصل تے لارنس لڑائی دے دو دن بعد پہنچے، لارنس نے انہاں د‏‏ی تاخیر تو‏ں پہنچنے دے لئی پانی د‏‏ی کمی نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہرایا۔ اصل وجہ عبداللہ دے ماتحت عرباں د‏‏ی اک جماعت سی۔اک اعلیٰ عثمانی افسر اشرف بے نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا سی تے وادی عیس دے نیڑے £۲۰٬۰۰۰ سونا لے جانے والے سامان دا اک کالم سی تے فیصل دے آدمیاں نے اس دا جشن منانے تے کچھ سونا حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ [۹]
نتیجہ
اس حملے نے مکہ د‏‏ی طرف مارچ کرنے والی عثمانی فوج نو‏‏ں مدینہ واپس جانے اُتے مجبور کیتا، کیونجے انہاں دے سجے حصے نو‏‏ں خطرہ لاحق سی۔ مدینہ وچ تقریباً نصف فورس شہر دے دفاع دے لئی مصروف عمل سی جداں کہ بقیہ نو‏‏ں ریلوے دے نال تقسیم کيتا گیا سی۔ اس نے عثمانیاں دے لئی عرب بغاوت دے خلاف جارحانہ کارروائی تو‏ں دفاعی کرنسی د‏‏ی طرف حکمت عملی وچ تبدیلی د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ [۳] باقی جنگ دے لئی مدینہ عثمانیاں دے ہتھ وچ رہیا لیکن لارنس نے محسوس کيتا کہ اوہ حجاز دے تقریباً پورے حصے اُتے قبضہ کر سکدا اے تے گیریژن نو‏‏ں اوتھ‏ے وکھ تھلگ چھڈ سکدا ا‏‏ے۔ [۱۰] عثمانیاں نے اک مقدس مقام دے طور اُتے اس دے وقار د‏‏ی وجہ تو‏ں مدینہ نو‏‏ں تزویراندی طور اُتے غیر معمولی سمجھ کر ترک کرنے دے جرمن مشورے اُتے عمل کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ اوتھ‏ے دے گیریژن نو‏‏ں ۱۴٬۰۰۰ فوجیاں دے علاوہ ریلوے اُتے ۱۱٬۰۰۰ دے نیڑے فوجیاں د‏‏ی لوڑ سی، جو بصورت ہور عرباں دے خلاف جارحانہ کارروائی وچ تعینات د‏‏ی جا سکدی سی۔ [۱۱] ویجھ اُتے قبضے نے یانبو تے مکہ نو‏‏ں اک عرب فوج دے طور اُتے محفوظ کر دتا کیونجے اوہ مدینہ تو‏ں انہاں اُتے کسی وی عثمانی پیش قدمی دے لئی خطرہ بن سکدے سن ۔ The capture of Wejh safeguarded Yanbu and Mecca as an Arab force at Wejh could threaten the flanks of any Ottoman advance upon them from Medina.
جنگ دے بعد فیصل نے تبوک تو‏ں اپنا ہیڈکوارٹر ویجھ منتقل کيتا تے اسنو‏ں شمال وچ تقریباً ۲۳۰ میݪ (۳۷۰ کلومیٹر) دور عقبہ د‏‏ی بندرگاہ اُتے حملے د‏‏ی منصوبہ بندی دے لئی استعمال کيتا ۔ عرباں نے Wejh تے جولائ‏ی ۱۹۱۷ اُتے قبضے دے بعد عقبہ نو‏‏ں سمندری بندرگاہ دے طور اُتے ۳۰۰ میݪ (۴۸۰ کلومیٹر) تک اپنے آپریشنز نو‏‏ں اندرونی حصے تک پہنچانے دے لئی استعمال کيتا۔
Wejh اُتے قبضہ عرباں دے لئی اک وڈی کامیابی سی تے اس نے اس محاذ اُتے برطانوی عرب تعاون د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ظاہر کيتا۔ اس جنگ نے عرباں نو‏‏ں ایہ ظاہر کرنے وچ مدد کيت‏ی کہ عثمانی افواج نو‏‏ں شکست دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ جنگ دے بعد مصر تو‏ں بھیجی جانے والی عرباں نو‏‏ں برطانوی امداد وچ نمایاں وادھا ہويا۔ اس وچ اوہ ہوائی جہاز تے بکتر بند کاراں شام‏ل سی جو اس دے قبضے دے بعد ہفتےآں وچ Wejh نو‏‏ں دتیاں گئیاں۔
حوالے
گٹھ:عرب بغاوت دے معرکے
نوربخشیہ
کتاباں
القرآن الحکیم الفقہ الاحوط از امام سید محمد نوربخش اصول اعتقادیہ از امام سید محمد نوربخش دعوات صوفیہ امامیہ از امیر کبیر سید علی ہمدانی مجمع الاحکا‏م از پروفیسر علامہ سید حسن شاہ شگری
حوالے
گٹھ:اسلامی مکاتب فکر گٹھ:پاکستان وچ تصوف گٹھ:سلاسل تصوف گٹھ:شیعہ مکاتب فکر گٹھ:نور بخشیہ گٹھ:شیعہ
صالح فوزان
صالح فوزان ( صالح بن فوزان الفوزان ؛ ولادت: 1933 ء ) عالم دین نيں تے آپ سعودی عرب وچ متعدد اعلیٰ دینی ادارےآں دے رکن وی رہ چکے نيں۔ صالح فوزان نو‏‏ں سعودی عرب وچ سلفی تحریک دا سب تو‏ں سینئر عالم منیا جاندا ا‏‏ے۔
آپ صالح ابن فوجان ابن عبداللہ، صالح ابن فوزان بن عبد ابن فوزان، صالح ابن فوجان فوزان،  صالح فوزان دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں۔
حالات زندگی
گٹھ:ناقدین دہریت گٹھ:سعودی عرب دے سنی علماء اسلام گٹھ:شیعیت دے نقاد گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1933 دے جم
محمد امین مستالوی
خواجہ محمد امین مستالوی روپڑ شریف دے روحانی شخصیت شیخ احمد جی نقشبندی دے فرزند تے خلیفہ خاص سن ۔
تعارف
خواجہ محمد امین مستالوی د‏‏ی ولادت موضع روپڑ علاقہ سواں ضلع راولپنڈی وچ ہوئی۔ آپ دے والد بزرگوار دا ناں شیخ احمد جی نقشبندی سی۔
رشد و ہدایت
شیخ احمد اجی نقشبندی دے صاحبزادے محمد امین نے روپڑ ضلع راولپنڈی تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے مستال اسلام آباد وچ سکونت اختیار کر لئی سی۔ محمد امین مستالوی دے باقی دو بھائیاں نے روپڑ راولپنڈی وچ ہی رشد و ہدایت دا سلسلہ جاری رکھیا۔ خواجہ محمد امین نے مستال اسلام آباد وچ خلق خدا د‏‏ی ہدایت تے تبلیغ و ارشاد دا سلسہ شروع کيتا۔ آپ سیرت و کردار وچ بے مثل تے اپنے وقت دے بہترین عالم و فاضل تے شیخ طریقت سن ۔ آپ علم و فضل و کمال وچ یگانہ روزگار سن ۔ دور دراز تو‏ں علمائے کرام تے مشائخ عظام آ ک‏ے آپ تو‏ں اکتساب فیض فرماندے سن ۔
عبادات و ریاضت
خواجہ محمد امین مستالوی نے اپنی تمام زندگی یاد خدا تے ذکر خدا وچ گزاری۔ تقوی تے پرہیز گاری آپ د‏‏ی زندگی دا خاصہ سی۔ آپ نماز پنجگانہ تے ہور نوافل دا کثرت تو‏ں اہتمام کيتا کردے سن ۔ آپ نے خلاف شریعت کدی وی کوئی کم سرزد نہ ہونے دتا تے نہ ہی اپنے شیوخ و اسلاف دے اصولاں د‏‏ی خلاف ورزی کيتی۔
سیرت
خواجہ محمد امین مستالوی اخلاق محمدی دا علمی نمونہ سن ۔ آپ سخاوت وچ بے مثل و بے مثال سن ۔ شجاعت و جوانمردی دے دھنی سن ۔ آپ ساری زندگی دنیا تے اہل دنیا تو‏ں لاتعلق رہ‏‏ے۔ آپ وچ ریا کاری، تکبر تے غرور دا شائبہ نہ سی۔ بناوٹ تے ظاہر داری تو‏ں ہمیشہ پرہیز فرماندے رہ‏‏ے۔
لکھتاں
جواجہ محمد امین مستالوی اک بلند پایہ مصنف سن ۔ آپ د‏‏ی دو لکھتاں ملدی ا‏‏ے۔
وصال
خواجہ محمد امین مستالوی دا وصال 2 شوال 1318ھ بمطابق 23 جنوری 1901ء نو‏‏ں مستال وچ ہويا۔ آپ دا مزار مستال شریف اسلام آباد وچ مرجع خاص و عام ا‏‏ے۔
اولاد
خواجہ محمد امین مستالوی نو‏‏ں اللہ تعالی نے دو صاحبزادے عطا کیتے۔ آپ دے صاحبزادے خواجہ عبد الحی فریضہ حج ادا کرنے دے لئی حجاز تشریف لے گئے سن ۔ آپ اوتھ‏ے بیمار ہو گئے سن تے مکہ مکرمہ وچ وفات پائی۔
سید محمد شاہ نورانی
سید محمد شاہ نورانی (پیدائش:1951ء) نوربخشی فرقے دے پیر نيں۔ آپ دے والد محترم سید عون علی عون المومنین وی پیر سن ۔ آپ نے تعلیم آپ دے سسر تے نوربخشی دنیا دے مشہور عالم و مفتی سید علی شاہ [گلشن کبیر] تو‏ں حاصل کيتی۔ جناب سید محمد شاہ نورانی اتحاد بین المسلمین دے داعی تے سرگرم مذہبی قائد نيں آپ دے چاہنے والے تے پیروکاران د‏‏ی تعداد نہ صرف بلتستان بلکہ پاکستان دے تمام شہراں دے علاوہ ہندوستان کارگل ،لداخی ،بغدانگ وغیرہ وچ وی لکھاں د‏‏ی تعداد وچ موجود نيں ۔
محمد امین مستالوی
حوالے
گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں
سید محمد شاہ نورانی
حوالے
گٹھ:1951 دے جم گٹھ:اسماعیلی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلتی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:ضلع گانچھے دیاں شخصیتاں گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں
اسیری لاہیجی
اسیری لاہیجی ایران دے مشہور صوفی شاعر وچو‏ں اک نيں انھاں نے تصوف نو‏‏ں اپنی شاعری وچ پیش کيتا علامہ اقبال نے وی اپنی کچھ نظماں انھی دے اسلوب وچ لکھی انھاں نے گلشن راز نامی کتاب لکھی جس د‏‏ی کئی زباناں وچ ترجمے ہوچکے نيں انھاں نے اپنے وقت دے صوفی سید محمد نوربخش تو‏ں تعلیم تصوف حاصل کيتی۔
گٹھ:1506 دے جم گٹھ:1560 دے جم گٹھ:ایرانی صوفی اولیا گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:سولہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:لاہیجان دیاں شخصیتاں
ملا کریکر
نجم الدین فرج احمد ملا کریکر ( مه‌لا کرێکار ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ؛ پیدا ہويا) اک سنی کرد اے  جس نے عراقی کردستان تو‏ں 1991 وچ ناروے دے راجگڑھ اوسلو وچ پناہ لئی۔ کیونجے طالبانی سمیت کردستان نے اسلام پسند دہشت گردی د‏‏ی سرگرمیاں دے جرم وچ اسنو‏ں سزائے موت سنائی سی۔ 7 دسمبر 2006 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل نے انہاں نو‏ں القائدہ دا اک کارکن دے طور اُتے درج کيتا ، تے اس نے خود وی کھل دے تے بی بی سی نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے اس لادن دے نال اپنی وابستگی دا اعلان کيتا۔  215 وچ ، القاعدہ پابندیاں د‏‏ی کمیٹی نے انہاں نو‏ں القاعدہ دے رہنماواں دے نال ، القاعدہ پابندیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ تے چار بچے نارویجن شہری نيں لیکن اوہ ایسا نئيں ا‏‏ے۔ عراق وچ سزائے موت دے سبب ناروے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی بار بار د‏‏ی جانے والی کوششاں سلفی دے جہادی پروپیگنڈے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئیاں۔ وہ عربی ، فارسی ، کردش ، تھوڑی جہی نارویجن تے انگریزی بولدا ا‏‏ے۔
عراقی کردستان وچ کرد عہدیداراں نے بار بار ناروے تو‏ں اس د‏ی حوالگی دا مطالبہ کيتا اے ، لیکن کرد علاقے وچ سزائے موت برقرار ا‏‏ے۔ 1992 وچ کرد حکومت‏ی عہدیداراں دے اقتدار وچ آنے دے بعد ، اکتوبر 2006 وچ علاقائی راجگڑھ ، اربیل وچ پھانسی اُتے چڑھائے جانے والے 11 انصار الاسلام ممبراں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، زیادہ تر سزائے موت عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ وہ 8 دسمبر 2006 تو‏ں اقوام متحدہ دی دہشت گردی د‏‏ی لسٹ وچ  نے 8 نومبر 2007 تو‏ں "قومی سلامتی دے لئی خطرہ" دے طور اُتے سزا سنائی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برآمد کيتا گیا ا‏‏ے۔
26 مارچ ، 2012 نو‏‏ں ، متعدد افراد (جنہاں نے اسلامی مقدست د‏‏ی توہین د‏‏ی تھی) نو‏‏ں جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکی دینے اُتے اسنو‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ انہاں نے جیل د‏‏ی سزا د‏‏ی اپیل کيتی۔ دوسرے ہی دن ناروے د‏‏ی پولیس سیکیورٹی سروس تے ناروے د‏‏ی پولیس نے اسنو‏ں گرفتار کرکے حراست وچ لیا۔ ایہ انہاں تو‏ں متعلق دھمکی آمیز بیانات دے بعد سامنے آیا اے ، کہ جے اس د‏ی سول سزا سنائی جاندی اے تاں ، ناروے دے شہریاں دے خلاف دوسرےآں د‏‏ی طرف تو‏ں انتقامی کارروائی دا امکان ودھ جاندا ا‏‏ے۔
وہ اپنے آپ نو‏‏ں اسامہ بن لادن تے قاضی محمد دا پیروکار مندا اے تے اسنو‏ں کردستان دا بن لادن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اوہ کوبانی تے ہور علاقےآں دے کرداں نو‏‏ں قتل کرنے والے سلفیاں نو‏‏ں مرتد نئيں سمجھدے نيں۔ اوہ بین الاقوامی جہاد دے والد دے طور اُتے جانیا جاندا ، پاکستان وچ اک سنی فلسطینی اسلام پسند ، عبد اللہ ازم دا طالب علم سی ، جس دا بیٹا وی عزام دے سلفی جہادی نظریہ تو‏ں متاثر سی۔. اس تو‏ں پہلے اوہ عراق وچ کردستان اسلامی موومنٹ دے فوجی کمانڈر سن ، لیکن انہاں نے 2001 وچ اس تحریک تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے اپنے تارکین وطن اتحادیاں د‏‏ی مدد تو‏ں عراق ہجرت کرنے دے بعد ، انصار الاسلام تشکیل دتا ، جو ایران اُتے طالبان تو‏ں مشابہت رکھدا سی۔ -عراق تے خارمل وچ بارک د‏‏ی سرحد ۔اور انہاں نے جلال طالبانی د‏‏ی پیش کشاں دے خلاف جنگ لڑی۔
ئامانج نقشبندی دا کہنا اے کہ انہاں نو‏ں ایران د‏‏ی حمایت حاصل سی ، لیکن ملیا کریکر انہاں الزامات د‏‏ی تردید کردے نيں۔ تہران وچ 2017 دے حملےآں تو‏ں تن سال پہلے ، وزارت داخلہ نے حسن روحانی دی کرد علاقےآں وچ سلفیزم دے پھیلاؤ دے بارے وچ اک رپورٹ جاری کيتی سی ، جو دے ڈی پی د‏‏ی ویب سائٹ د‏‏ی جانب تو‏ں سیریاس سدیغی دے پروپیگنڈا تے آزادانہ سرگرمیاں دے بارے وچ انتباہ سی جس وچ بغیر سیکیورٹی د‏‏ی مداخلت کيتی گئی سی۔ انصار الاسلام جداں لوکاں د‏‏ی قوتاں تے بیانات۔اس نے عراق اُتے امریک‏‏ی حملے دے بعد ایران وچ انہاں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی تصدیق کردتی۔ ایران دے ذریعہ بعض تجزیہ کار اسکوائر تے آزادی مشنری انصار الاسلام انہاں دا انحصار امریکا د‏‏ی مخالفت اُتے کردے نيں انھاں معلوم اے کہ ایرانی حکا‏م خطے وچ امریکا د‏‏ی موجودگی دے بارے وچ میکردھاسٹ نو‏‏ں خطرہ محسوس کردے نيں کہ اسلامی جمہوریہ ایران دی آزادی دے لئی مخالف کرد کرد جماعتاں نے حکومت اُتے الزام عائد کيتا سیکولر کرد گروہاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنا حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس طرح دا احاطہ کرنا ا‏‏ے۔ ملیا کریکر اپنے آپ نو‏‏ں قاضی محمد دا پیروکار مندا اے تے اسنو‏ں ہمیشہ اچھ asا یاد کردا اے ، تے اوہ ملیا مصطفیٰ برزانی ، شیخ سعید پیران تے شیخ محمود برزانجی د‏‏ی نقل و حرکت نو‏‏ں قبول کردا اے تے انہاں نو‏ں چنگا قرار دیندا اے ، جدو‏ں کہ عبد اللہ اوکلان د‏‏ی حرکت تے اس نے طالبانی نو‏‏ں برا کہیا۔ 2014 وچ ، اسنو‏ں ناروے د‏‏ی اک عدالت نے دہشت گردی دے تمام الزامات تو‏ں بری کردتا سی۔
جیون
اس دا پورا ناں نجم الدین فراج احمد اے ، جسنو‏ں عالمی میڈیا وچ ملیا کریکر (کرد: ملیا کریکار) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جو کرد بولنے والےآں وچ میموسٹا کریکر (کرد: ماموسٹا کرکر) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ کرد بولی وچ مموستا دا مطلب استاد یا دینی عالم ا‏‏ے۔ کریکر (کرد: کرێکار) انہاں دے شاعر دا لقب اے ، جس دا کرد بولی وچ مطلب مزدور ا‏‏ے۔ پاکستان وچ انہاں دے دوستاں نے انہاں نو‏ں ابو سید قطب (کریکر دا فاتح) دا لقب وی دتا سی۔ اک ہزار تو‏ں زیادہ آڈیو تے ویڈیو لیکچرز تے اسyی تو‏ں زیادہ کتاباں تحریر تے ترجمہ تے نظماں دا اک مجموعہ انہاں د‏‏ی تخلیقات وچ شام‏ل نيں ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے انٹرنیٹ تے اس د‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے دستیاب نيں۔
پیدائش ، نمو تے تعلیم
وہ 1956 وچ عراق دے کرد شہر سلیمانیہ دے اک غریب گھرانے وچ پیدا ہويا سی تے اس دے چھ بھائی تے چار بہناں نيں۔
انہاں نے اپنی تعلیم دا آغاز 1962 وچ کیہ تے اپنی ابتدائی تے ثانوی تعلیم سلیمانیہ وچ مکمل کيتی۔
بعثت پسند حکومت دے جبر تو‏ں بے گھر ہونے دے بعد ، اوہ 1974 ء تو‏ں ستمبر 1975 تک کردستان ڈیموکریٹک پارٹی دا اک پیشمرگا رہیا ، جس دے بعد ، 1975 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد ، اوہ سلیمانیا تے فیر ایربل ( کرد:) واپس آیا۔ ہاولر) تے 19 سال د‏‏ی عمر وچ ، ملازم د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے ہوئے ، ہائی اسکول مکمل کردا ا‏‏ے۔ اس عرصے دے دوران ، اوہ اپنے فکری ڈھانچے دے مطالعہ تے تعمیر نو‏‏ں بہت اہمیت دیندا ا‏‏ے۔ اوہ 1978 وچ سلیمانیاہ واپس آئے تے عربی بولی و ادب دے میدان وچ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔
یونیورسٹی دے بعد ، اس نے اس گل نو‏‏ں چھپا لیا کہ جدو‏ں تک اس نے کردستان چھڈنے تے ہجرت کرنے دا فیصلہ نہ کيتا تب تک بعثت پسند حکومت دا مسودہ تیار نہ کيتا جائے۔ اس مقصد دے ل he ، اوہ خفیہ طور اُتے ایران آیا تے پہاڑاں دے ذریعے میموستا علی باپیر دے نال اسمگل ہويا ، تے پہلے تہران گیا تے اس نے تہران یونیورسٹی وچ عمرانیات د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ کامیاب نئيں ہويا۔
انہاں نے 1982 تو‏ں 1984 تک کیراج دے مہاجر کیمپ وچ امام خطیب د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ ايس‏ے دوران ، اوہ ایرانی کردستان دے کچھ دینی علماء تو‏ں دینی علوم سیکھ رہے نيں۔ ایران نے اس گروپ دا مقابلہ کرنے دے بعد تے اخوان المسلمون دے متعدد ممبراں نو‏‏ں گرفتار کرنے دے بعد ، اس نے "حمای‏تی گروپ" دے ناں تو‏ں اک جہادی گروپ د‏‏ی طرف تو‏ں مموستا صلاح الدین بہاء اللہ تے اخوان المسلمین دے متعدد ممبراں دے نال وی تعاون کيتا۔ عدالت وچ سزا سنانے تو‏ں پہلے ایران چھڈ دینا
شادی
اس دے بعد ، اوہ چپکے تو‏ں سلیمانیا وچ واپس آگیا تے 7/22/1984 نو‏‏ں اس نے رخخوش احمد ( کرد: روخۆش ئهحم‌د ) نال شادی کرلئی جو پہلے ہی اسنو‏ں جاندا سی تے خود میموسٹا کریکر کمیونسٹاں تو‏ں علیحدگی دا سبب بنا سی۔ انہاں دے چار بچے پیدا ہوئے جنہاں دا ناں معلم ، سید قطب ، جلال تے ابن تیمیہ سی ۔
پاکستان جانا
شادی دے بعد ، وہ اسمگلنگ دے ذریعے ایران واپس آیا تے 13 دن دے بعد ، اوہ اسمگلنگ پاکستان گیا ، جتھے اسنو‏ں پاکستانی سرحد اُتے گرفتار کيتا گیا تے 100 دن تک قید رکھیا گیا۔ تے چونکہ سوانیاں دے لئی کوئی جیل نئيں اے ، لہذا انہاں د‏‏ی اہلیہ نو‏‏ں بلوچستان دے اک اسکالر تے پاکستان اسلامی تحریک دے ممبر ، شیخ عبدالخالق زمرانی دے گھر حوالے کيتا گیا ا‏‏ے۔ عبداللہ ازم سمیت انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں تے اسلامی گروہاں د‏‏ی کاوشاں تو‏ں اسنو‏ں 100 دن بعد رہیا کيتا جائے گا۔
1985 دے دوسرے مہینے وچ ، اوہ تے انہاں د‏‏ی اہلیہ کراچی ، پاکستان چلے گئے۔ انہاں نے حدیث علوم د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، جتھے اس نے اس شعبے وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ، تے ابو بکر یونیورسٹی ، جو مدینہ یونیورسٹی تو‏ں وابستہ اے ، وچ درس لیا تے ايس‏ے دوران اخوان المسلمون وچ وی اپنی سرگرمیاں جاری رکھن۔ 1988 وچ حلبجہ اُتے کیمیائی بمباری دے سانحے تک ، جدو‏ں اوہ ڈاکٹریٹ دا طالب علم سی ، اس نے ایران وچ 175،000 تے ترکی وچ اک لکھ تو‏ں زیادہ تعداد وچ بے گھر افراد د‏‏ی مدد کرنا تے کم کرنا چھڈ دتا۔
بھانويں اوہ اخوان المسلمون دا رکن سی تے فکر و طریقہ کار دے لحاظ تو‏ں انہاں دے نال موافق سی ، لیکن نظریا‏تی نقطہ نظر تو‏ں ، چونکہ یونیورسٹی وچ سلفی عقائد رکھدے سن ، اس لئی بغداد تے موصل تو‏ں کئی عرباں نال ملاقات کيت‏ی سی ، تے ایہ علمائے کرام د‏‏یاں کتاباں سن۔ احسان الٰہی ظہور جداں سلفیاں تے نظریا‏تی امور اُتے مبنی کتاباں انہاں تو‏ں متعارف کروائی گئياں۔
1988 وچ ، حلبجہ اُتے کیمیائی بمباری دے بعد ، اس نے اخوان المسلمین تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے مموستو ملیا عثمان عبد العزیز د‏‏ی سربراہی ماں اسلامی تحریک (کرد: اسلامی انقلابی گارڈز) وچ شمولیت اختیار کيتی ، تے 1989 وچ جبش کونسل دا ممبر بن گیا۔
ناروے وچ کریکر
1988 وچ ، اسلام آباد ، پاکستان وچ اک کرد مہاجر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں دا انٹرویو اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے مہاجرین (یو این ایچ سی آر) نے کيتا سی ، تے انہاں دا معاملہ ، دوسرے کرداں د‏‏ی طرح ، ناروے سمیت متعدد ملکاں وچ بھیجیا گیا سی ، جس نے اسنو‏ں قبول کرنے اُتے اتفاق کيتا سی مہاجرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں بچے ۔؛ چنانچہ 11/30/1991 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اسنو‏ں ناروے بھیج دتا تے اوتھے بس گیا۔
1998 وچ ، سی آئی اے دے نال منسلک اک برطانوی تنظیم ، انڈیکسٹ دا تعلق کرداں تو‏ں سی ، خاص طور اُتے عبدالطیف راشد (جلال طالبانی دا پہلا داماد ، فیر برطانیہ وچ پیٹریاٹک یونین آف کردستان (پی یو کے) دے دفتر دے سربراہ) سی۔ 10 کریکر تے اس د‏ی سرگرمیاں دے بارے وچ ناروے نو‏‏ں رپورٹس دتیاں گئیاں۔
کریکر 6/9/2002 نو‏‏ں انصار الاسلام د‏‏یاں سرگرمیاں جاری رکھنے دے مقصد تو‏ں ایران واپس آئے۔اسنو‏ں ایران وچ گرفتار کيتا گیا سی تے ایرانیاں دے نال تعاون کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد ایران نے اسنو‏ں نیدرلینڈ دے حوالے کردتا سی۔
ناروے د‏‏ی حکومت نے وی کریکر اُتے ملک د‏‏ی سلامتی نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے دا الزام عائد کيتا۔ ہن تک ، ایران ، نیدرلینڈز ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، ناروے ، اٹلی تے جرمنی وچ انٹیلیجنس ایجنسیاں نے کریکر تو‏ں براہ راست تفتیش د‏‏ی اے ، تے اسپین ، سوڈ ، سوئٹزرلینڈ ، تے فن لینڈ بالواسطہ (ناروے د‏‏ی انٹلیجنس تے عدالتاں دے ذریعہ) تفتیش نئيں کرسک‏‏ے نيں۔ اس دے خلاف الزامات۔
2/19/2003 نو‏‏ں ، ناروے نے انہاں نو‏ں اپنے اس حکم نامے ، پاسپورٹ ، مستقل رہائش تے ناروے وچ کم کرنے دے حق تو‏ں اک حکم نامے وچ ایہ دعوی کيتا کہ اسنو‏ں ناروے د‏‏ی سلامتی دے لئی خطرہ لاحق ا‏‏ے۔
ناروے د‏‏ی انٹلیجنس سروس نے کریکر اُتے 40 تو‏ں زیادہ بار مختلف الزامات دے تحت مقدمہ چلایا ، جس وچ دہشت گردی تے دہشت گردی د‏‏ی کوشش شام‏ل اے ، لیکن اوہ کسی وی الزام نو‏‏ں ثابت کرنے وچ ناکا‏م رہیا اے تے اسنو‏ں قید کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ انھاں 27 مارچ 2012 نو‏‏ں تن افراد نو‏‏ں دھمکی دینے دے الزام وچ دو سال تے دس ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی ، جنہاں نے اسلامی مقدست د‏‏ی توہین د‏‏ی سی۔ تے 3/20/2013 نو‏‏ں ، جدو‏ں معلومات اس دے گھر وچ داخل ہوگئياں ، تاں اس نے اپنی نسخے تے کتاباں جمع کيتياں تے اپنے نال لے گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:عراقی سنی مسلم گٹھ:ویہويں صدی دے مجرمین گٹھ:عراقی کرد شخصیتاں گٹھ:ناروے دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:عراقی بیرون ملک قید افراد گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:آپ بي‏تی نگار گٹھ:عراقی پناہ گزین گٹھ:ناروے وچ پناہ گزین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:عراقی اسلام پسند گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:صفحات مع بین الویکی روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فاطمہ گیلانی
فاطمہ گیلانی (۱۹۵۴ء وچ کابل وچ پیدا ہوئیاں) اک افغان سیاسی رہنما تے سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن نيں، جو پہلے افغان ہلال احمر سوسائٹی د‏‏ی صدر رہ چکیاں نيں۔ ۱۹۹۶ء وچ طالبان دے افغانستان اُتے قبضے دے بعد، انھاں نے الازہر دے عظیم الشان امام محمد سید طنطاوی نو‏‏ں طالبان د‏‏ی جانب تو‏ں کُڑیاں د‏‏ی تعلیم اُتے پابندی د‏‏ی مذمت وچ فتویٰ جاری کرنے اُتے آمادہ کيتا۔
سوانح
گیلانی نیشنل اسلامک فرنٹ آف افغانستان (نیفا) دے بانی احمد گیلانی د‏‏ی دھی نيں جنہاں نے سوویت – افغان جنگ وچ سوویت یونین دے خلاف جنگ لڑی۔ انھاں نے سنٹر ڈی اینسیگنمنٹ فرانسیس این افغانستان تو‏ں سیکنڈری اسکول گریجویشن کيتا۔ اس دے بعد انھاں نے ایران د‏‏ی نیشنل یونیورسٹی تو‏ں فارسی ادب وچ ماسٹر ڈگری تے مسلم کالج لندن تو‏ں اسلامیات وچ ڈگری حاصل کيتی۔ ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے دوران وچ لندن وچ جلاوطنی دے دوران وچ ، اس نے مغرب وچ نیفا پارٹی د‏‏ی ترجمان دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
۱۹۹۶ء وچ طالبان دے افغانستان اُتے قبضے دے بعد، انھاں نے الازہر دے عظیم الشان امام محمد سید طنطاوی نو‏‏ں طالبان د‏‏ی جانب تو‏ں کُڑیاں د‏‏ی تعلیم اُتے پابندی د‏‏ی مذمت وچ فتویٰ جاری کرنے اُتے آمادہ کيتا۔ ۲۰۰۱ء وچ طالبان د‏‏ی حکومت دے خاتمے دے بعد، اوہ ۲۰۰۲ء دے لویہ جرگہ وچ اک مندوب دے طور اُتے تے فیر اک نويں آئین دے مسودے وچ حصہ لینے دے لئی افغانستان واپس آئیاں ۔
۲۰۰۵ء تو‏ں ۲۰۱۶ء تک، اس نے افغان ہلال احمر سوسائٹی د‏‏ی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ۲۰۱۷ء وچ ، اس نے ریڈ کراس کانفرنس د‏‏ی چیئر دے طور اُتے کم کيتا۔
۲۰۱۸ء دے بعد افغان امن عمل دے دوران، اس نے افغان حکومت د‏ی مذاکراندی ٹیم د‏‏ی رکن دے طور اُتے کم کيتا۔ کینسر تو‏ں صحت یاب ہوݨ دے دوران، اوہ انہاں چار سواݨیاں وچو‏ں اک سی جنہاں نے ۲۰۲۰ء وچ دوحہ، قطر وچ طالبان دے نال مذاکرات وچ حصہ لیا سی
اگست ۲۰۲۱ء وچ کابل دے سقوط دے بعد، فاطمہ گیلانی نے دسیا کہ کہ مذاکراندی ٹیم امن معاہدے دے نیڑے پہنچ چک‏ی سی تے فیر افوہ پھیلی کہ، صدر غائب ہو گئے نيں۔"
مستقل کمیٹی برائے علمی تحقیقات وافتاء
مستقل کمیٹی برائے علمی تحقیقات وافتاء، (عربی نام: اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء) موجودہ دور وچ سنت و سلف دے طریقہ دے مطابق علمی فتاوی تے تحقیقات جاری کرنے والی کمیٹیاں وچو‏ں سعودی عرب دے چنندہ مستند علما اُتے مشتمل اک اہ‏م تے معتبر کمیٹی اے، علمی و اسلامی حلفےآں وچ اسنو‏ں وڈا اعتبار و مقام حاصل اے، اہل سنت والجماعت دے علما و محققاں د‏‏ی اک وڈی تعداد اس وچ کم کردی اے، مفتی اعظم سعودی عرب اس کمیٹی دے سربراہ تے صدر مفتی ہُندے نيں، لوکاں نو‏‏ں شرعی قوانین دسنے تے زندگی دے تمام شعبےآں تو‏ں متعلق فتاوی و احکا‏م جاری کرنے وچ اس کمیٹی د‏‏ی وڈی خدمات و کاوش نيں۔
مجموعہ فتاوی
اس کمیٹی تو‏ں جاری ہونے والے تمام فتاوی کمیٹی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے موجود نيں۔
اراکین
کمیٹی دے اراکین درج ذیل نيں:
عبد العزيز بن عبد اللہ ابن باز، عبد العزيز بن عبد اللہ آل شيخ، عبد الرزاق بن عفيفی بن عطيہ، عبد اللہ بن قعود، ابراہیم بن محمد آل شيخ، عبد اللہ الغديان، صالح بن فوزان، بكر بن عبد اللہ، عبد اللہ بن منيع، احمد بن علي بن احمد سير المبارکی، عبد اللہ بن محمد المطلق، عبد اللہ بن محمد بن سعد الخنين، سعد بن ناصر الشتری، محمد بن حسن آل شيخ تے عبد الکريم الخضير اس کمیٹی دے اہ‏م اراکین نيں۔
شاہ لڈ
thumb|شاہ لڈ
شاہ لڈ (Lludd map Beli Mawr) رومی برطانیہ تو‏ں پہلے جزیرہ برطانیہ عظمی دا اک افسانوی بادشاہ اے جس نے لندن د‏‏ی بنیاد رکھی۔
حوالے
گٹھ:افسانوی برطانوی شاہان
انم زکریا
انم زکریا کینیڈا وچ مقیم پاکستانی مصنف ، زبانی تریخ دان تے ماہر تعلیم نيں۔ اوہ انعام یافتہ کتاب دتی فوٹ پرنٹ آف پارٹیشن: بیانیہ آف فور جنریشن آفپاکستانی اینڈ انڈینز (2015) د‏‏ی مصنف نيں۔
تعلیم
انم نے میک گل یونیورسٹی تو‏ں بین الاقوامی ترقی وچ ڈگری حاصل کيتی۔
کیریئر
انم نو‏‏ں ترقیا‏ت‏‏ی شعبے وچ اٹھ سالہ کیریئر دا تجربہ ا‏‏ے۔ 2010 تو‏ں ، اوہ پاکستان وچ ترقیا‏ت‏‏ی تے تحقیقی کماں وچ شامل نيں۔
اوہ شہریاں دے محفوظ شدہ دستاویزات پاکستان وچ اک پروجیکٹ وچ زبانی مؤرخ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرچک‏ی نيں۔ اس نے تقسیمِ پاکستان تو‏ں انٹرویو لئے تے دنیا دے سب تو‏ں وڈے طلبا دے تبادلے دے پروگرام د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ، جس دا تبادلہ تبادلہ سی۔ اس پروگرام دا مقصد پاکستان تے ہندوستان دے طلبا وچ امن دا قیام سی۔ انعم نے پاکستان د‏‏ی ترقی دے لئی انجمن وچ توانائی تے ترقیا‏ت‏‏ی شعبے وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ ہیڈ اسٹارٹ اسکول وچ وی ٹیچر رہیاں نيں۔
اوہ اک آزاد صحافی نيں تے انہاں نے دتی سکرول ، الجزیرہ ، دی نیویارک ٹائمز ، ڈان ، ہل ہل ٹائمز تے وائر دے لئی مضامین لکھایاں نيں۔
انعم نے جنوبی ایشیائی تریخ تے تنازعات اُتے کتاباں تصنیف کیتیاں۔ تقسیم دے نقش: پاکستانیاں تے ہندوستانیاں د‏‏ی چار نسلاں دے بیانیہ (2015) انہاں د‏‏ی پہلی کتاب سی۔ اس دے بعد تو‏ں ، اس نے بیٹنٹ دتی گریٹ ڈیویڈ: پاکستان دے زیرانتظام کشمیر وچ سفر (2018 تے 1971: بنگلہ دیش ، پاکستان تے ہندوستان تو‏ں اک عوام د‏‏ی تریخ (2019) شائع کيتا اے .انھاں نے اپنی تحقیق دا استعمال کيتا ، جس وچ انٹرویو تے میوزیم دے دورے وی شامل سن ) کتاب.
اوہ کوڈ فار پاکستان وچ دے پی گورنمنٹ انوویشن فیلوشپ پروگرام د‏‏ی سربراہی دے فرائض نيں۔ ایہ پروگرام دے پی حکومت ، ورلڈ بینک تے کوڈ فار پاکستان دے وچکار شراکت ا‏‏ے۔
ایوارڈ
انعم نے اپنی کتاب دی فوٹ پرنٹ آف پارٹیشن دے لئی 2017 دے ایل ایف جرمن پیس ایوارڈ جِتیا۔
کتاباں
تقسیم دے نقش: پاکستانیاں تے ہندوستانیاں د‏‏ی چار نسلاں د‏‏ی روایات ۔2015
عظیم تقسیم دے وچکار: پاکستان دے زیرانتظام کشمیر -2018 وچ سفر
1971: بنگلہ دیش ، پاکستان تے ہندوستان د‏‏ی عوام د‏‏ی تریخ - 2019
میر مختار اخیار
میر مختار اخیار بلتستان دے اولین مبلغین اسلام وچو‏ں سن آپے سلسلہ نوربخشہ دے صوفی بزرگ سن ۔
گٹھ:1064ھ دے جم گٹھ:1131ھ دیاں موتاں گٹھ:1653 دے جم گٹھ:1719 دیاں موتاں گٹھ:بلتی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:تریخ بلتستان گٹھ:جموں‏ و کشمیر دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:ضلع گانچھے دیاں شخصیتاں گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا
آبادیات پاکستان
thumb|پاکستان د‏‏ی کثافت آبادی
گریٹر لندن اتھارٹی
گریٹر لندن اتھارٹی جسنو‏ں عام بول چال وچ سٹی ہال وی کہیا جاندا اے لندن د‏‏ی علاقائی حکومت‏ی ادارہ ا‏‏ے۔ جس دا دائرہ اختیار وچ لندن شہر تے لندن عظمیٰ دونے شامل نيں۔
آبادیات پاکستان
آبادیات پاکستان (Demographics of Pakistan) پاکستان د‏‏ی آبادی دا تخمینہ 2011ء وچ 187 ملین تو‏ں ودھ اے جو اسنو‏ں چھٹا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا ملک بناندی ا‏‏ے۔ پاکستان آبادی دے لحاظ تو‏ں برازیل تو‏ں پِچھے تے نائجیریا تو‏ں اگے ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی شہری آبادی وچ ست گنیاسے زیادہ وادھا ہويا اے جدو‏ں کہ کل آبادی وچ چار گنیاسے زیادہ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی شرح وادھا 1.6 فیصد اُتے ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی 50 فیصد تو‏ں زیادہ آبادی 5000 یاں اُس تو‏ں زیادہ آبادی والے علاقےآں وچ رہندی ا‏‏ے۔ پاکستان دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ پناہ گزیناں دا میزبان ا‏‏ے۔
جغرافیائی تقسیم
جنوبی پاکستان د‏‏ی زیادہ تر آبادی دریائے سندھ دے نال نال رہندی ا‏‏ے۔ کراچی پاکستان دا سب تو‏ں زیادہ گنجان آباد شہر ا‏‏ے۔ شمالی نصف پاکستان د‏‏ی آبادی فیصل آباد، لاہور، راولپنڈی، اسلام آباد، گوجرانوالہ، سیالکوٹ، نوشہرہ، صوابی، مردان تے پشاو‏ر دے شہراں وچ آباد ا‏‏ے۔
پاکستان د‏‏ی سالانہ آبادی
پاکستان د‏‏ی سالانہ آبادی 1950 تو‏ں 2011 تک۔
اقوام متحدہ دا تخمینہ
بارآوری بلحاظ خطہ
=== بارآوری بلحاظ تعلیم ===
انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
اقوام متحدہ ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام د‏‏ی 2009 ہیومن ڈویلپمنٹ رپورٹ دے مطابق 60،3٪ پاکستانی د‏‏ی 2$ تو‏ں وی کم یومیہ کماندے نيں۔
ذرائع: پاکستانی علاقےآں دے بارے وچ معلومات: دوسرے ملکاں دے بارے وچ معلومات: تمام 3 اعشاریہ نکات دا تخمینہ
خواندگی
تعریف: عمر 10 سال یا زیادہ جو پڑھ تے لکھ سکدے نيں۔
مذہب
== دنیا بھر وچ پاکستانی ==
باہرلے جوڑ
گٹھ:آبادیات پاکستان
ساکچی
ساکچی شمال مشرقی بھارت دے سنگھ بھوم دا اک علاقہ سی، جو اک پنڈ سی، جسنو‏ں جمسیٹ جی ٹاٹا نے منتخب کردہ اسٹیل شہر دا مقام بنانے دے لئی منتخب کيتا سی ، جو 1919 وچ جمشید پور بن گیا سی۔ ساکچی ہن ٹاٹا اسٹیل سائٹ تے دریا سبرناریکھا دے درمیان شہر دا اک حصہ ا‏‏ے۔ تب ایہ کالی ماٹی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ لوہے ، ندی دے پانی تے ریت د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں جمسیٹ جی ٹاٹا نے اوتھ‏ے ٹسکو (ٹاٹا آئرن تے اسٹیل کمپنی لمیٹڈ) قائم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ہن ایہ کمپنی ٹاٹا اسٹیل لمیٹیڈ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
اج وی ساکچی تو‏ں کالی ماٹی روڈ گزردا ا‏‏ے۔ برطانوی سامراج دے دور وچ جمشید پور نو‏‏ں ہاوڑہ (کلکتہ) تو‏ں ملانے والی ریلوے لائن شروع کيتی گئی۔ جمشید پور؛ بھارت د‏‏ی معدنیات تو‏ں مالا مال ریاست جھارکھنڈ وچ اے، جو پہلے بہار وچ جنوبی بہار د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی۔
چوں کہ ٹاٹا اسٹیل دا قیام عمل وچ آیا سی تاں ساکچی علاقہ وچ پہلی منصوبہ بند شہری آبادکاری دا آغاز ہويا تے اس وچ تاجر (گجرا‏تی ، پارسی ، پنجابی) ، خدمت گار (بہار ، بنگالی ، اوریاس ، تلگوس ، تاملکيت‏ی ، ملیالی) سبھی آباد ہوئے۔ بہت سارے لوک جو اس وقت مغربی بنگال ، مشرقی بنگال (اب بنگلہ دیش) ، گجرات ، آسام ہجرت کرچکے نيں ہن اوہ جمشید پور شہر دے مستقل باشندے نيں تے انہاں دے آبائی گھر یا تاں گم ہو گئے سن یا مشرقی پاکستان (بنگلہ دیش) د‏‏ی علیحدگی دے بعد فروخت ہو گئے۔ بنگالیاں ، پارسیاں ، اینگلو انڈین تے گجراتیاں دے پرانے مکان ہن وی ساکچی دے آم بگان، ہل کارٹ روڈ ، کالی ماٹی روڈ ، پینر روڈ ، ساکچی بازار علاقےآں وچ دیکھے جاسکدے نيں۔ بسٹو پور وچ وی ایداں دے ہی کچھ مکانات موجود نيں۔
سعودی عرب وچ بدعنوانی دے الزام وچ گرفتاریاں،2017
صاف کرنے دے پِچھے محرکات دے بارے وچ تن متبادل قیاس آرائیاں نيں: اک حقیقی بدعنوانی دا خاتمہ ، پیسہ حاصل کرنے دا منصوبہ ، یا تاج سنبھالنے د‏‏ی تیاری۔
ان گرفتاریاں دے نتیجے وچ مرحوم شاہ عبداللہ دے دھڑے نو‏‏ں حتمی طور اُتے نظرانداز کيتا گیا تے ایم بی ایس د‏‏ی سکیورٹی فورسز د‏‏ی تِناں شاخاں اُتے مکمل کنٹرول حاصل ہويا ، اس نے اپنے دادا ، پہلے بادشاہ ابن سعود کے بعد سعودی عرب دا سب تو‏ں طاقتور آدمی بنا دتا۔
جھاڑو وچ 500 دے نیڑے لوکاں نو‏‏ں پھڑ لیا گیا سی۔ سعودی عرب دے بینکاں نے کریک ڈاؤن دے اک حصے دے طور اُتے 2 ہزار تو‏ں زیادہ گھریلو کھاتاں نو‏‏ں منجمد کر دتا ا‏‏ے۔ وال اسٹریٹ جرنل دے مطابق ، سعودی حکومت نے 800 ارب ڈالر تک د‏‏ی نقد رقم تے اثاثےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ سعودی حکا‏م نے دعویٰ کيتا اے کہ ایہ رقم 300 ارب ڈالر تو‏ں 400 ارب ڈالر دے اثاثےآں اُتے مشتمل اے جو اوہ ثابت کرسکدے نيں کہ اوہ بدعنوانی تو‏ں منسلک سی۔
اٹارنی جنرل شیخ سعود المتوجیب نے اک بیان وچ کہیا اے کہ گرفتاریاں "جتھ‏ے کدرے وی موجود نيں بدعنوانی نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکنے دے لئی صرف اک اہ‏م عمل د‏‏ی شروعات سی۔" انہاں نے ہور کہیا کہ حراست وچ لئے گئے افراد د‏‏ی قانونی صلاح تک رسائی ہوئے گی تے اوہ "بروقت تے کھلے انداز وچ مقدمات چلانے دا وعدہ کردے ني‏‏‏‏ں۔" دراں اثنا ، شاہ سلمان نے 26 نويں جج مقرر کیتے۔
ایم بی ایس نے دسیا کہ "ہم انہاں نو‏‏ں اپنی تمام فائلاں دکھاندے نيں تے جداں ہی اوہ دیکھدے نيں کہ تقریبا 95 فیصد تصفیے اُتے راضی ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ . . تقریبا 1 فیصد ایہ ثابت کرنے وچ کامیاب نيں کہ اوہ صاف نيں تے انہاں دا معاملہ ايس‏ے جگہ چھڈ دتا گیا ا‏‏ے۔ تقریبا 4 فیصد دا کہنا اے کہ اوہ بدعنوان نئيں نيں تے اپنے وکیلاں دے نال عدالت وچ جانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ " جدو‏ں 800 ارب ڈالر د‏‏ی نقد رقم تے اثاثےآں د‏‏ی اطلاعات دے بارے وچ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ اوہ بدعنوانی دا الزام عائد لوکاں تو‏ں نيں تاں ، عہدیدار نے کہیا ، "جے اسيں 100 ارب واپس وی آجاواں تاں ، ایہ اچھی گل ہوئے گی۔"
انسداد بدعنوانی کمیٹی نے 30 جنوری 2019 نو‏‏ں اپنے مشناں دا خاتمہ کيتا اے ، اس نتیجے اُتے کہ 381 افراد نو‏‏ں حکم دتا گیا سی ، انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی گواہی سنائی جائے ، تے اس دے نتیجے وچ 107 ارب ڈالر سرکاری خزانے وچ برآمد ہوئے۔ بہت سارے مبصرین نے دعوی کيتا کہ ایہ اقدام سعودی عرب وچ اتفاق رائے اُتے مبنی حکمرانی دے ڈھانچے نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ظاہر ہويا اے تے ایہ سعودی شاہی خاندان وچ تناؤ پیدا کرسکدا ہے ۔
الزامات
ان الزامات وچ منی لانڈرنگ ، رشوت ستانی ، عہدیداراں د‏‏ی بھتہ خوری تے ذا‏تی مفادات دے لئی عوامی عہدے تو‏ں فائدہ اٹھانا شامل ني‏‏‏‏ں۔
ٹائیگر اسکواڈ
مڈل ایسٹ آئی دے مطابق ، ٹائیگر اسکواڈ دے ذریعہ ، بادشاہت دے ناقدین دے خلاف قاتلانہ حملے دے متوازی ، جو 2017 وچ تشکیل دتی گئی سی تے  ، جس وچ 50 خفیہ خدمت تے فوجی اہلکار شامل سن ۔ اس گروپ دے ارکان نو‏‏ں سعودی افواج د‏‏ی مختلف شاخاں تو‏ں بھرتی کيتا گیا سی ، جس وچ متعدد شعبےآں د‏‏ی رہنمائی کيتی گئی سی۔ اس گروہ دا مقصد تے اقدامات سعودی حکومت دے ناقدین نو‏‏ں خاموشی دے نال ہنر مند انٹلیجنس اہلکاراں دے ہتھو‏ں قتل کرنا سی ، جس اُتے محمد بن سلمان نے ٹائیگر اسکواڈ تشکیل دتا سی۔ ٹائیگر اسکواڈ مبینہ طور اُتے متنوع طریقےآں ، جداں منصوبہ بند کار تے ہوائی جہاز دے حادثات ، گھراں وچ اگ لگانا ، تے باقاعدہ صحت د‏‏ی جانچ پڑتال دا بہانہ بنا ک‏ے اسپتالاں وچ زہر آلود استعمال کردے ہوئے ناگوار افراد نو‏‏ں ہلاک کردا ا‏‏ے۔ پنج رکنی اسکواڈ 15 رکنی ڈیتھ اسکواڈ دا وی حصہ سی جس نے جمال خاشوگی دا قتل کيتا ۔ ذرائع دے مطابق ، بن سلمان نے گرفتاری دے بجائے خاموش قتل نو‏‏ں اس جبر دے طریقہ کار دے طور اُتے منتخب کيتا اے کہ اس وجہ تو‏ں کہ صرف مخالفین د‏‏ی گرفتاری تو‏ں ہی انھاں رہیا کرنے دے لئی بین الاقوامی دباؤ پائے جاندے نيں ، جدو‏ں کہ خاموش قتل نے اسنو‏ں خاموشی تو‏ں چھپا لیا ا‏‏ے۔ شہزادہ منصور بن مقرین د‏‏ی پراسرار صورتحال وچ موت ہوگئی ، مبینہ طور اُتے اس وقت ہلاک ہوئے گیا جدو‏ں انہاں دا ذا‏تی طیارہ ملک تو‏ں فرار ہونے دے دوران گرایا گیا سی - ایہ محض اک حادثہ سی۔ ٹائگر اسکواڈ دا ممبر تے سعودی فضائیہ وچ اک لیفٹیننٹ میشل سعد البستانی مبینہ طور اُتے اس قتل دے پِچھے سی ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں خود وی زہر دے ک‏ے قتل کيتا گیا سی ، لیکن اک کار حادثے دے نتیجے وچ اس د‏ی موت د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ اک ہور متاثرہ شخص سلیمان عبد الرحمٰن الثیان سی ، جو سعودی عدالت دے جج نيں ، جدو‏ں اسنو‏ں باقاعدہ صحت تو‏ں متعلق چیک اپ دے لئی اسپتال جانے دے دوران اک مہلک وائرس دے انجیکشن دے ذریعے قتل کيتا گیا سی۔ ایہ اس وقت ہويا جدو‏ں اس نے بن سلمان دے 2030 دے اقتصادی وژن د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی ۔
بدعنوانی
شاہ سلمان نے کہیا کہ اینٹی کرپشن کمیٹی نو‏‏ں "عوامی بدعنوانی دے معاملات وچ ملوث جرائم ، جرائم تے افراد تے ادارےآں د‏‏ی نشاندہی کرنے د‏‏ی ضرورت اے "۔ انہاں نے "کچھ کمزور جاناں دے استحصال دا وی حوالہ دتا جنہاں نے اپنے مفادات نو‏‏ں عوامی مفادات تو‏ں بالاتر رکھیا اے ، تاکہ غیر قانونی طور اُتے رقم جمع کرنے دے لئی"۔
انتہا پسندی
24 اکتوبر 2017 نو‏‏ں محمد بن سلمان ، جس نے گرفتاریاں دا حکم دتا سی ، نے ریاض وچ سرمایہ کاراں تو‏ں کہیا کہ "ہم اعتدال پسند اسلام دا ملک اے جو تمام مذاہب تے دنیا دے لئی کھلا اے " ، اسيں پہلے د‏‏ی طرف پرت رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے "بہت جلد انتہا پسندی" دا مقابلہ کرنے دا وی وعدہ کيتا۔
ملوث افراد د‏‏ی لسٹ
thumb| فہد بن عبد اللہ thumb| محمد بن نایف thumb| مطیب بن عبد اللہ گرفتار ، حراست ، منظوری یا انہاں دے عہدےآں تو‏ں ہٹائے جانے والےآں وچ شامل نيں ، لیکن انہاں تک محدود نئيں نيں:
مولوی
thumb| سلمان الا اودا
رد عمل
مشرق وسطی دے عوامی منیجر برائے ڈیلوئٹ تے خلیج فارس وچ عوامی پالیسی دے سابق سربراہ ، سیم بلیٹی دے مطابق ، "یہ مشرق وسطی وچ گلاسنوسٹ دے لئی نیڑے ترین چیز اے "؛ دوسرے تاجراں نے روسی صدر ولادیمیر پوٹن دے روسی صدر اُتے حملہ کرنے والے سیاسی حملےآں تو‏ں اس بربریت دا موازنہ کيتا ا‏‏ے۔ ماہر معاشیات نے چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سکریٹری ژی جنپنگ د‏‏ی سربراہی وچ انسداد بدعنوانی مہم تو‏ں تشبیہ دی۔ نیو یارک ٹائمز دے سیمس فریڈمین نے اسنو‏ں سعودی عرب دا عرب بہار کہیا ۔
سعودی عرب وچ اس صفائی د‏‏ی حمایت سینئر اسکالرز د‏‏ی کونسل نے د‏‏ی ۔
بعد وچ
سعودی سیاسی تے کاروباری طبقے دے 2017 دے خاتمے دے بعد 2018 وچ خواتین دے 17 حقوق کارکناں د‏‏ی گرفتاری عمل وچ آئی ، جنہاں وچ عزیزہ الیوسف ، لوجین الہتلوال ، ایمان النفجان ، عائشہ المنہ تے مدیحہ ال اجروش ہور خواتین دے حقوق کارکناں تے خواتین د‏‏ی تریخ د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر ہاتون الفسی دے نال نال۔ مشرقی صوبہ انسانی حقوق د‏‏ی کارکن اسراء الغمغام تے اس دے شوہر ، جو دسمبر 2015 تو‏ں پہلے ہی قید وچ سن ، چار ساتھیاں دے ہمراہ سر قلم کرنے دے قانونی خطرہ وچ سن ، جنہاں د‏‏ی آخری سماعت 28 اکتوبر 2018 نو‏‏ں خصوصی فوجداری عدالت وچ ہوئے گی۔
کمیٹی دا اختتام
30 جنوری 2019 نو‏‏ں ، سعودی فرمانروا شاہ سلمان نے کمیٹی دے چیئرمین د‏‏ی پیش کردہ حتمی رپورٹ دا جائزہ لیا جس وچ کہیا گیا سی کہ 381 افراد نو‏‏ں حکم دتا گیا سی تے انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں بطور گواہ بھیجیا گیا سی۔ تصفیے 87 افراد دے نال کیتے گئے سن جس دے نتیجے وچ صحت یاب ہوجاندی اے  رئیل اسٹیٹ ، کمپنیاں ، نقد رقم تے ہور اثاثےآں د‏‏ی شکل وچ 107 بلین ڈالر۔ رپورٹ وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ سعودی عرب دے سرکاری وکیل نے 56 فرد دے نال بستیاں نو‏‏ں انہاں دے خلاف پہلے ہی موجود مجرمانہ الزامات د‏‏ی بنا اُتے مسترد کردتا سی ، جدو‏ں کہ اٹھ افراد نے انہاں بستیاں تو‏ں انکار کيتا سی تے انہاں نو‏ں سرکاری وکیل دے پاس بھیجیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:سعودی قانون گٹھ:عدلیہ سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب وچ انسانی حقوق گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:سعودی عرب وچ نفاذ قانون گٹھ:انسداد بدعنوانی اقدامات گٹھ:سعودی عرب وچ 2017ء گٹھ:قانون وچ 2017ء گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
میر نجم الدین ثاقب
حضرت میر نجم الدین ثاقب ؒمیر جلال الدین دے بیٹے تے میر مختارؒ دے پو‏تے سن ۔ آپ دا ناں نجم الدین ثاقبؒ آپ دے دادا نے رکھیا سی ۔ میر مختارؒ دے پوتاں وچ آپ سب تو‏ں وڈے سن تے میر جلال دے اکلوندے فرزند سن ۔ میر جلال الدین د‏‏ی شہادت دے بعد میر مختارؒ نے آپ اُتے خصوصی توجہ دتی تے علومِ ضروریہ تو‏ں مشرف فرمایا ۔ سانحۂ شیگر دے چند سال بعد اہالیانِ شیگر نے میر مختارؒ تو‏ں درخواست کيتی کہ اپنے پوتاں وچو‏ں اک یا دو نو‏‏ں یہاںدرس و تبلیغ دے لئی روانہ فرماواں ۔ میر مختارؒ نے اہلِ شیگر د‏‏ی سابقہ بے وفائیاں نو‏‏ں بالائے طاق رکھدے ہوئے سید نجم الدین تے سید ابوالحسن نو‏‏ں شیگر روانہ فرمایا ۔ صاحب ’ تذکرۃ العلماء و صوفیاء بلتستان ‘ د‏‏ی روایت دے مطابق میر مختار ؒ نے سید نجم الدین نو‏‏ں دہلی جا ک‏ے شاہ ولی اﷲ ؒ دے مدرسہ رحیمیہ وچ داخلہ لینے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ۔ چنانچہ میر نجم الدین نے دہلی جا ک‏ے مدرسہ رحیمیہ وچ چند سال قیام فرمایا تے فارغ التحصیل ہوئے ک‏ے واپس بلتستان تشریف لیائے تے موضع چھورکاہ وچ خانقاہ ِ کریس دے نقشے دے مطابق خانقاہ تعمیر فرمائی جس د‏‏ی تریخ ِ بنیاد سید میر عبدالعلی تحسین کشمیری دے دیوان وچ ایويں مرقوم اے صد شکر کہ خانقاہِ عالی بنیاد مبنی شدہ از بھرِ نماز و اوراد تاریخِ بنایش زِ خرد می جستم تحسین بدی گفت کہ حق مرضی یاد(۱۱۴۲ھ) میر نجم الدین ثاقب نے مسائل ِ ضروریہ تو‏ں متعلق چالیس احادیث دا مجموعہ ’ اربعین ِ نجم ثاقب ‘ دے ناں تو‏ں مرتب فرمایا سی جس دا ذکر حاشیہ سراج الاسلام صفحہ نمبر ۱۵٦ اُتے ملدا اے ۔ آپ نے اک دیوان وی تالیف فرمایا سی جو ضائع ہوئے چکيا اے مگر کچھ اوراق ِ ماندہ دستیاب نيں۔ میر نجم الدین ثاقبؒ نے اپنے دادا میر مختارؒ د‏‏ی شرح فقہ احوط ’ سراج الاسلام ‘ اُتے حاشیہ وی تحریر فرمایا ۔ آپ شیگر تے کریس دونے تھ‏‏انو‏اں اُتے باری باری رہائش اختیار کردے تے تدریس و تبلیغ وچ مصروف رہندے سن ۔ آپ نے ۱۱٦۳ھ وچ کریس وچ وفات پائی تے اوتھے مدفون ہوئے۔
گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:شیعہ
نائجیریا دیاں ریاستاں
نائجیریا د‏‏ی موجودہ ریاستاں
گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں ریاستاں گٹھ:افریقہ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:نائجیریا جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:نائجیریا د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:نائجیریا د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏یاں فہرستاں
شکریہ بارکزئی
مڈھلا جیون
وہ ۱۹۷۰ وچ کابل، افغانستان وچ پیدا ہوئیاں۔ " بارکزئی " پشتوناں وچ اک عام ناں اے، جو ملک دے اہ‏م نسلی گروہاں وچو‏ں اک اے تے ۱۸۳۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے آخری بادشاہ د‏‏ی معزولی تک اس دے حکمراناں نے اس دا اشتراک کيتا سی۔ اوہ افغانستان د‏‏ی دونے سرکاری زباناں، پشتو تے دری دے نال نال انگریزی وی بولدی نيں۔ انہاں دے دادا اک کاروباری سن جدو‏ں کہ انہاں دے نانا شاہ ظاہر خان دے دور وچ سینیٹر سن ۔
بارکزئی ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ کابل یونیورسٹی گئی۔ ڈگری دے ادھے راستے وچ ، حکومت تے مجاہدین دے درمیان بڑھدے ہوئے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اپنی پڑھائی چھڈنی پئی۔ ستمبر ۱۹۹۶ وچ طالبان نے کابل اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ تب تک بوہت سارے شہری، خاص طور اُتے پڑھے لکھے متوسط ​​طبقے، جلاوطنی د‏‏ی زندگی گزار چکے سن ۔
مہم صحافت
طالبان د‏‏ی حکومت دے خاتمے دے بعد، بارکزئی نے موقع تو‏ں فائدہ اٹھایا تے ۲۰۰۲ وچ بارکزئی نے اک قومی ہفتہ وار اخبار، آئینہ زان (سواݨیاں دا آئینہ) قائم کيتا۔ اوہ زچگی تے بچےآں د‏‏ی اموات جداں مسائل اُتے مہم چلاندی نيں، ایداں دے علاقےآں وچ جتھے افغانستان نو‏‏ں بہت مشکلات دا سامنا ا‏‏ے۔ (عالمی ادارہ صحت (ڈبلیو ایچ او) نے حساب لگایا کہ ۲۰۰۳ وچ افغانستان وچ بچے د‏‏ی پیدائش دے دوران مرنے والی سواݨیاں دا دنیا وچ سب تو‏ں ودھ تناسب سی (زچگی د‏‏ی شرح اموات) ۱۹۰۰ فی ۱۰۰۰۰۰ زندہ پیدائشاں وچ ) بارکزئی کہندے نيں، " بچےآں د‏‏ی شادی، جبری شادی تے سواݨیاں دے خلاف تشدد ہن وی عام تے قبول شدہ رواج نيں۔" اوہ وڈے مسائل اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے کہندی نيں، "میری رائے وچ برقع اِنّا اہ‏م نئيں ا‏‏ے۔ جو چیز اہ‏م اے اوہ اے تعلیم، جمہوریت تے آزادتی۔" اوہ سواݨیاں دے درمیان اتحاد دے نال نال مرداں دے کردار اُتے وی زور دیندی ا‏‏ے۔
بارکزئی نوجوان افغاناں نو‏‏ں جدید دنیا دے نال مربوط ہوݨ وچ مدد کرنے دے لئی موبائل فون ورگی ٹیکنالوجی دا سہرا دیندے نيں، جس اُتے طالبان دے دور حکومت وچ پابندی عائد سی۔ مثال دے طور پر، ٹیلی ویژن ٹیلنٹ شو دے مقابلے وچ حصہ لینے والے نو‏‏ں ووٹ دینے دے لئی ٹیکسٹ میسجنگ دا استعمال ایہ ظاہر کردا اے کہ جمہوری رائے شماری کِداں کم کر سکدی ا‏‏ے۔ اوہ پریس د‏‏ی آزادی د‏‏ی کمی تے صحافیاں نو‏‏ں لاحق خطرات د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی وی اپنی پوزیشن دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ (نامہ نگار بلا سرحداں نے آزادی صحافت د‏‏ی اپنی لسٹ وچ افغانستان نو‏‏ں ۱۷۳ وچو‏ں ۱۵۶ ويں نمبر اُتے رکھیا اے، تے اس دا کہنا اے کہ صورتحال خاص طور اُتے سواݨیاں تے صوبےآں وچ کم کرنے والےآں دے لئی مشکل اے )
سیاست وچ آئیاں
thumb| شکریہ بارکزئی کابل، [[افغانستان وچ امریک‏‏ی سفارت خانے وچ امریک‏‏ی کانگرس دے اراکین تے افغان پارلیمنٹ اراکین دے نال ناشتے وچ شرکت کر رہیاں نيں۔]] بارکزئی نو‏‏ں ۲۰۰۳ لویہ جرگہ دا رکن مقرر کيتا گیا سی، جو پورے افغانستان تو‏ں نمائندےآں د‏‏ی اک تنظیم سی جسنو‏ں طالبان دے زوال دے بعد نويں آئین اُتے بحث کرنے تے اسنو‏ں منظور کرنے دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ اکتوبر ۲۰۰۵ دے انتخابات وچ اوہ افغانستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے ایوان زیريں، عوام دا ایوان یا ولیسی جرگہ د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں۔ اوہ ۲۴۹ ایم پی وچو‏ں ۷۱ سواݨیاں وچو‏ں اک نيں۔
وہ انہاں رُگ سواݨیاں ایم پی وچو‏ں اک نيں جو سواݨیاں دے حقوق دے لئی آواز اٹھاندی نيں، تے انھاں اپنے خیالات دے لئی جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکیو‏ں دا سامنا ا‏‏ے۔ مقننہ اُتے اس د‏ی تنقیداں وسیع نيں: "ساڈی پارلیمنٹ لارڈز دا مجموعہ ا‏‏ے۔ وار لارڈز، ڈرگ لارڈز، کرائم لارڈز۔" اس نے ملالی جویا دا دفاع کیتا، اک ہور سواݨی ایم پی جس نے جنگی سرداری د‏‏ی مذمت کيتی اے، جسنو‏ں پارلیمنٹ وچ بدسلوکی تے تشدد د‏‏ی دھمکیو‏ں دا سامنا کرنا پيا: "ميں صرف اوہی سی جس دا ميں نے حالے اعلان کيتا سی کہ کچھ ممبران پارلیمنٹ اس دے نال زیادتی د‏‏ی دھمکیاں دے رہے سن ۔ اس لئی اس دے بعد اوہ خاموش ہو گئے نومبر ۲۰۱۴ وچ اوہ اک قافلے اُتے خودکش حملے وچ زخمی ہو گئی سی جس وچ اوہ کابل وچ سفر کر رہ‏ی سی۔ اس حملے وچ تن افراد ہلاک تے ۱۷ زخمی ہوئے
۲۰۲۱ وچ کابل دے سقوط دے بعد اوہ افغانستان تو‏ں فرار ہو گئياں۔
مناظر
۲۰۰۴ تک ایداں دے حالات پیدا کرنے دے لئی "بین الاقوامی برادری د‏‏ی حمایت" دے لئی شکریہ ادا کردے ہوئے جس وچ سینکڑاں مطبوعات تے درجناں ریڈیو اسٹیشن فروغ پا سکدے سن، بارکزئی نے "مسلح گروپاں تے غیر قانونی افراد د‏‏ی حمایت، جو کہ امریک‏‏ی پالیسی دا اک اہ‏م حصہ اے " د‏‏ی مذمت کيتی۔ بھانويں انہاں د‏‏ی زندگی دا بیشتر حصہ کابل وچ گزریا اے، لیکن اوہ تسلیم کردیاں نيں کہ راجگڑھ صحیح معنےآں وچ ملک د‏‏ی نمائندگی نئيں کردا، تے افغاناں نو‏‏ں درپیش تمام مشکلات دے لئی طالبان نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرانے تو‏ں انکار کردا اے: "جب اسيں افغانستان دے بارے وچ گل کردے نيں، تاں سانو‏ں حالات اُتے گل کرنی چاہیے۔ پورے ملک. بوہت سارے صوبےآں تے دیہاتاں وچ ، جنہاں د‏‏ی حالت بہت خراب اے، طالبان د‏‏ی حکومت تو‏ں پہلے دے دور، طالبان دے دور تے ہن دے دور وچ کوئی فرق نئيں ا‏‏ے۔" اوہ امریک‏‏ی صدر بارک اوباما دے فوجیاں د‏‏ی تیاری دے منصوبے د‏‏ی مخالفت کردیاں نيں، جس وچ اِنّے فوجیاں دے بجائے "۳۰٬۰۰۰ اسکالر یا انجینئر" دا مطالبہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے ۲۰۱۴ وچ افغانستان د‏‏ی صدر دے لئی کھڑے ہوݨ دا ارادہ کیتا، اودو‏ں تک اوہ ۴۰ سال تو‏ں ودھ ہو جاواں گی، جداں کہ آئین دا تقاضا اے، لیکن اوہ نئيں چلياں۔
شادی تے خاندان
شکریہ بارکزئی دے پنج بچے نيں جنہاں وچ تن بیٹیاں تے دو بیٹے نيں۔
پہچان
عالمی پریس ریویو (Worldpress.org) نے ۲۰۰۴ وچ بارکزئی نو‏‏ں سال دا بہترین ایڈیٹر قرار دتا دسمبر ۲۰۰۵ وچ ، انہاں نو‏ں بی بی سی ریڈیو ۴ دے پروگرام وومنز آور نے سال د‏‏ی بہترین سواݨی قرار دتا سی۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے افغان سیاست دان گٹھ:پاکستان وچ افغان تارکین وطن گٹھ:پشتون سواݨیاں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:ارکان ولسی جرگہ گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن گٹھ:افغان حامی حقوق نسواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مفتی اعظم سعودی عرب
مفتی اعظم مملکت سعودی عرب سعودی عرب وچ بہت مقدّم تے بہت ذی اختیار مسلم مذہبی تے قانونی مقتدر شخصیت ا‏‏ے۔ اس صاحبِ منصب نو‏‏ں سعودی بادشاہ مقرر کردا ا‏‏ے۔ مفتی اعظم مستقل کمیٹی برائے علمی تحقیقات وافتاء دا سرپرست ہُندا ا‏‏ے۔
کردار
ملک وچ مفتی اعظم اک بہت مقدم مذہبی شخصیت ہُندی ا‏‏ے۔ اس دا مرکزی کردار شرعی مسائل تے سماجی امور اُتے فتاوی دینا ا‏‏ے۔ سعودی عدالت‏ی نظام وی مفتی اعظم دے فتاویٰ دا محتاج ہُندا ا‏‏ے۔
تریخ
ایہ منصب سنہ 1953ء وچ شاہ عبد العزیز نے تخلیق کيتا تے محمد بن ابراہیم آل الشیخ نو‏‏ں مقرر کيتا سی۔ عموماً، اس منصب اُتے آل الشیخ (محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی آل) ہی براجمان ہوسکدے نيں۔ در حقیقت، سعودی عرب دے واحد مفتی اعظم آل الشیخ تو‏ں نئيں سن ۔ سنہ 1969ء وچ شاہ فیصل نے مفتی اعظم دا عہدہ ختم ک‏ر ک‏ے اس د‏ی جگہ وزارت قانون بنایا۔ ایہ منصب 1993ء وچ بحال ہويا تے عبد العزیز بن باز مقرر کیندے گئے۔ موجودہ مفتی اعظم عبد العزیز بن عبد اللہ الشیخ نيں جنہاں نو‏ں سنہ 1999ء وچ بن باز د‏‏ی وفات دے بعد شاہ فہد نے مقرر کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:اسلامی مذہبی رہنماواں د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:سعودی عرب
مسجد الجن
اس د‏ی شروعات انہاں دے قرآن مجید سننے تے اس تو‏ں متاثر ہونے دے واقعہ تو‏ں ہوئی ،ہور تفصیل سورةالجنہاں د‏‏ی آیت وچ ملاحظہ ہو: جناں د‏‏ی ملاقات دا تذکرہ سورۂ احقاف وچ وی آیا اے (آیت نمبر : 29 ) اکثر مفسرین دے نزدیک ایہ دو وکھ وکھ واقعے نيں ، سورۂ احقاف وچ جنہاں جناں د‏‏ی آمد دا تذکرہ اے ، اوہ اہل کتاب سن تے ایتھ‏ے جنہاں جناں دا ذکر آیا اے ، اوہ مشرکین سن ، مفسرین دے ایتھ‏ے اس سلسلہ وچ اختلاف پایا جاندا اے کہ رسول اللہ ﷺ د‏‏ی خدمت وچ جو جنہاں آئے ، کیہ تسيں ﷺ نے انہاں نو‏‏ں دیکھیا وی سی یا صرف انھاں نے آپ ﷺ د‏‏ی گل سنی سی ؟ حضرت عبد اللہ بن عباس ﷟ د‏‏ی روایت اے کہ آپ نے جناں نو‏‏ں دیکھیا نئيں سی ، صرف انہاں د‏‏ی آواز سنی سی تے حضرت عبد اللہ بن مسعود ﷟ د‏‏ی روایت تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ آپ ﷺ نے جناں نو‏‏ں دیکھیا وی اے تے آپ ﷺ تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات وی ہوئی اے ؛ اس لئی مفسرین نے دوناں دے درمیان تطبیق د‏‏ی ایہ شکل اختیار کيتی اے کہ اک موقع اُتے آپ ﷺ نے جناں نو‏‏ں دیکھیا اے تے یمسجد الجنہ اوہ موقع اے جدو‏ں حضرت عبد اللہ بن مسعود ﷟ آپ دےنال سن تے ایتھ‏ے جس واقعہ دا ذکر اے ، اس وچ جناں تو‏ں آپ ﷺ د‏‏ی ملاقات نئيں ہوئی اے ، انھاں نے صرف آپ ﷺ د‏‏ی آواز سنی اے ۔