cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی لوک ادب
لوک بجھارتاں
بجھارتاں پنجابی ساہت دا پرچینتم انگ ہن اتے ایہہ بھارت دے سموہپراتا دیاں بھاشاواں وچّ ملدیاں ہن۔ جاپدا ہے کہ منکھ دے جنم دے نال ہی اہنا دا جنم ہویا ہووےگا پر لکھتی ساہت وچّ بجھارتاں پاؤن دی پرمپرا ویدک ساہت وچّ ہی سبھ توں پہلاں وکھائی دندی ہے۔
پنجابی لوک بجھارتا، پنجابی لوک ساہت دا وشیش بھاگ ہن۔ پنجاب دا لوک جیون ایہناں وچّ پرتکھ دسس آؤندا ہے، شاید ہی کوئی اجیہا وشا ہووےگا جس باریس پنجابی وچّ بجھارتا ناں ملدیاں ہون۔ پنجاب وچّ بجھارتاں پاؤن دا رواج بہت پرانا ہے۔ ایہناں نوں بجھن والیاں باتا وی کیہا جاندا ہیے۔ پرانے سمیاں وچّ بجھارتاں عامَ پریواراں وچّ منورنجن دا سادھن وی ہندیاں سن۔ روٹی آدی کھا کے پنجابی پریوار بجھارتا پاؤن تے بجھن بہہ جادے سن۔ ہن کیونکہ وگیان دیا نویاں کاڈھاں نے منورنجن دے سادھن کافی ودھا دتے ہن اس لئی بجھارتا پاؤن دی پرتھا کسے حد تکّ سماپت ہی ہو گئی ہے۔
لوک کہاوتاں
کہاوتاں لوک ادب دا اجیہا روپ ہن، جنہاں وچّ لوک جوین دے لمے تجبیا اتے انوبھواں نوں لوک بولی دوارا بہت ہی سنکھیپ پرنتو ڈھکوی شیلی راہیں واکاں/تکاں دے روپ وچّ پرگٹایا گیا ہندا ہے۔ لوک سموہ ایہناں نوں پروانگی دے کے، پرمپراگت روپ وچّ لوک کنٹھ دوار اگے توردا آیا ہے۔ ایہہ وارتک وچّ وی ملدے ہن، پرنتو ایہناں دی بہتی سنکھیا تکا بندی دے روپ وچّ ہے۔ اسیس لئی کجھ پارکھ آکھانا نوں لوک گیتا جاں لوک کاوَ دی شینی وچّ رکھدے ہن۔ پر اکھان اپنی پرکرتی، ودھا اتے شیلی کرکے اک سنتتر روپ دھارن کر چکے ہن۔
کہاوت وچ لئی پنجابی وچ اکھوت، لوک وکتی تے اکھاݨ دے لفظاں دی ورتوں وی ہندی ہے پر لوکوکتی ہندی وچّ اتے کہاوت اردو وچّ اکھان دے سمانارتھک شبد ہن۔ ‘اکھان’ پد نوں ویدک بھاشا/سنسکرت دے گرنتھا وچّ ملدے ‘آکھیان’ شبد دا تدبھوَ روپ منیا جاندا ہے۔ جس نے پنجابی لوک ساہت وچّ نویکلی ودھا اتے ارتھ گرہن کر لئے ہن۔
ایہناں وچّ بولی دا سنجم ہے۔ گھٹّ توں گھٹّ شبدا وچّ بہت پتے دیاں گلاں کہیاں گئیاں ہن۔ دوجا تتّ ایہناں دی روچک، دل کھچوی تے ڈھکوی شیلی دا ہے، ایہو وجہ ہے کہ صدیاں توں پچھوں وی ایہہ سروں دے پھلاں وانگ تازہ ہن۔ ایہہ لوکا دی زندگی دا نچوڑ ہن۔ ایہناں وچّ جیون دیاں اٹلّ سچائیاں دسدیاں ہن۔ پنجابی وچّ سبھ توں پہلے اکھان کہڑے اتے اوہناں دی اتپتی کدو ہوئی، اس بارے کجھ وی نہیں کیہا جا سکدا۔ پر اتھّ گلّ یقینی ہے کہ پراچین ہند آریائی بھاشا کال دیاں ویدک تے سنسکرِ بھاشاواں اتے مدھکالین سمیں دیاں پراکرتاں تے اپبھرنشاں وچّ اکھان موجود سن۔
پنجابی لوک ناچ
کسے وشیش موقعے تے جدوں ساڈے اندروں خوشی دیاں ترنگاں اگمدیاں ہن تاں سڈا من وجد وچّ آ پرگٹاوا کردے ہاں۔ راگ تے تال دے سمیل نال منکھ نچکھ اٹھدا ہے۔ کلے منکھ دی خوشی وچ شامل ہون لئی جدوں اس دے دوجے ساتھی اس نال رل کے نچن لگّ جاندے ہن تاں ایہہ ناچ سموہک ناچ دا روپ دھار لیندا ہے جس نوں اسیں لوک ناچ دا ناں دیدے ہاں۔
لوک ناچ وچّ من دی خوشی نوں وکھ-وکھ سریرک مدراوا دوارا پرگٹایا جاندا ہے۔ ایہہ اوہ چشمہ ہے جس وچوں خوشی دیاں پھہاراں آپ مہارے ہی پھٹدیا ہن۔ ایہہ بنا کسے ساز دے نچیا جاندا ہے۔اس نوں سکھن لئی وشیش استاد دی لوڑ نہیں لوک ناچ دیاں مدراواں سدھارن لوکاں دی زندگی وانگ بڑیاں سدھیاں اتے سپشٹ ہندیاں ہن۔
جن سدھارن دی زندگی ایہناں ناچاں وچّ دھڑکدی ہے۔ ایہہ ساڈے سبھیاچار دا درپن ہن۔ کسے علاقے دی بھوگولک، راجنیتک اتے سماجک ستھتی انوسار ہی لوک ناچاں دی روپ ریکھا ابھردی ہے۔ پنجاب دے لوک ناچ پنجابی سبھیاچار دی منہ بولدی تصویر ہن۔ پنجابیاں دے سبھاء اتے مردؤپنے دے لچھن پنجاب دے لوک ناچاں وچّ صاف دس آؤندے ہن گدھا، بھنگڑا، لڈی، جھومر، لچھی، سمی اتے ککلی آدی پنجابیاں دے حرمن پیارے لوک ناچ ہن۔
کتاب لسٹ
1. سکھدیو مادپری، پنجابی بجھارتاں
2. سکھدیو مادپری، لوک گیتا دی سماجک ویاکھیا
4. پرو. پرمندر سنگھ، پرو. کرپال سنگھ کسیل، ادب دے روپ
5. ڈاکٹر. رتن سنگھ جگی، ساہت دے روپ
6. جوگندر سنگھ کیروں، پنجابی لوک کہانیاں دا سنرچناتمک ادھٔین اتے ورگی کرن
7. سکھدیو مادپری، پنجابی سبھیاچار دی آرسی
گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:پنجابی ساہت
امام باڑا شاہ نجف
thumb|300x300px| 2013 وچ شاہ نجف امام باڑہ شاہ نجف امام باڑہ لکھنؤ دے کئی امام باڑاں وچو‏ں اک اے، جو شہر دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔
خُدیرام بوس
خُدیرام بوس ( بنگالی : খুদিরাম বসু؛ 3 دسمبر 1889 – 11 اگست 1908)) اک بنگالی انقلابی سی۔ اوہ تحریک آزادی ہند دے سب تو‏ں کم عمر انقلابی سن ۔ پھانسی دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 18 سال ، 7 ماہ تے 11 دن سی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1889 دے جم   گٹھ:1908 دیاں موتاں
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۲۲-۲۳ء
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۲۳ء جو بی پی ایل ۹ وی کہلاندی اے، بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (BPL) دا نواں سیزن اے جو کہ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) دے زیر اہتمام اعلیٰ سطح د‏‏ی اک پیشہ ورانہ ٹی ٹوئینٹی کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ جولائ‏ی ۲۰۲۲ وچ جدو‏ں انٹرنیشنل کرکٹ کونسل نے اپنے فیوچر ٹورز پروگرام وچ اس لیگ دے لئی جنوری تے فروری دے مہینے نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا تاں بی سی بی نے بی پی ایل دے اگلے تن سیزنز دے شیڈول دا اعلان کيتا۔ جس دے مطابق لیگ دے نويں سیزن دا انعقاد ۵ جنوری تو‏ں ۱۶ فروری ۲۰۲۳ وچ ہونا سی۔ بی سی بی نے اس سیزن تو‏ں ٹیماں د‏‏ی تعداد ۷ تک ودھانے تے ۳ سال دے لئی فرنچائز دے حقوق فروخت کرنے دا وی فیصلہ کيتا۔
ڈرافٹ تے دستے
ہر ٹیم دے لئی ڈرافٹ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۲ کھلاڑی لینا ضروری اے جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دس مقامی کھلاڑی تے دو غیر ملکی کھلاڑی ہوݨ چاہئاں۔ البتہ ڈرافٹ تو‏ں غیر ملکی کھلاڑیاں نو‏‏ں لینے د‏‏ی کوئی ودھ تو‏ں ودھ حد نئيں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ
بنگال گزیٹ
ہکی دا بنگال گیزیٹ
بھارتپ وچ چھپن والا پہلا اخبار ‘ہکی دا بنگال گیزیٹ’ (Hicky’s Bengal Gazette) سی، جو کہ کلکتہ توں شائع کیتا گیا سی۔ اسنوں ‘کلکتہ جنرل ایڈورٹائیزر’ (Calcutta General Advertiser) وی کیہا جاندا سی۔ اسدا مالک جیمس اگسٹس ہکی (James Augustus Hicky) سی۔ ایہہ اخبار 1780 وچ شروع کیتا گیا سی اتے دو سالاں بعد 1782 وچ بند ہو گیا۔
گٹھ:بنگال گٹھ:اخبار
آرام شاہ
آرامشاہ (1210–1211)
قطب الدین ایبک دے مرن توں بعد لاہور دے ترک سرداراں نے آرامشاہ نوں 1210 عیسوی وچ سلطان اعلان کر دتا تے آرامشاہ نے ” مظفر سلطان محمود شاہ ” دی اپادھی لئی تے اپنے نام دیاں مدراواں چلائیاں | آرامشاہ وچ سلطان بنن دے گن کوئی نہیں سن | سلطنت دی حالت وی سنکٹگرست سی تے آرامشاہ دے لئی حالت نوں سنبھالنا بہت اوکھا کم سی | اس گل تے وی سندیہ کیتا جاندا اے کے اوہ ایبک دا پتر سی | ودواناں دی دھارنا اے کہ اوہ ایبک دا پتر نہیں سی ، ورن اوہدا سبھ توں پیارا انسان سی | اس گل دی حمایت اتہاسکار منہاز اس سرج نے لکھیا اے کہ لاہور دے امیراں نے شترقی تے سکھ انتظام بنائی رکھن لئی آرامشاہ نوں سنگھاسن تے بیٹھا دتا | عبداللہ وسساف نے لکھیا اے کہ کتبدین ایبک دا کوئی پتر نہیں سی | ابل فضل دے متّ مطابق آرامشاہ کتبدین ایبک دا بھرا سی | دلی دے امیراں نے التتمش نوں ، جو ایبک دا جوائی سی تے اک یوگ پرتبھاشالی غلام سی ، دلی دے سنگھاسن تے بیٹھن لئی سدا دتا | التتمش نے اپنی فوج دے نال بداؤں توں دلی ول کوچ کیتا | نگر دے باہر التتمش دی رامشاہ دے نال مٹھبھیڑ ہوئی | آرامشاہ ہار گیا تے قید کر لیا گیا | امیراں نے التتمش دا استقبال کیتا تے 1210 عیسوی وچ التتمش دلی دا سلطان بن گیا | آرامشاہ دی جاں تاں قتل کر دتی گئی جاں اوہ قید وچ ہی ماریا گیا|
گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:بادشاہ
خیبر میڈیکل یونیورسٹی
خیبر میڈیکل یونیورسٹی جس دا قدیم ناں خیبر میڈیکل کالج سی اک طبی دانشگاہ اے جو پشاو‏ر،پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ زیر گروجویٹ میڈیکل تعلیم دے نال نال ایہ کالج ٹیچنگ تے ریسرچ دے سہولیات وی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ خیبر میڈیکل یونیورسٹی تو‏ں منسلک چند ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔1954ء وچ خیبر میڈیکل کالج دا قیام عمل آیا تے ایہ صوبے بھر دے قدیم دانشگاہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2007ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ 2007ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ طبی درسگاہاں گٹھ:پشاو‏ر گٹھ:پشاو‏ر دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پشاو‏ر وچ تعلیم گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:خیبر پختونخوا وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:ضلع پشاو‏ر گٹھ:ضلع پشاو‏ر د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں
ممباسائی روپیہ
ممباسن روپیہ برطانوی ایسٹ افریقی پروٹیکٹوریٹ نے روپیہ نو‏‏ں امپیریل برٹش ایسٹ افریقہ کمپنی دے جاری کردہ سکےآں اُتے اک اقرار دے طور اُتے اختیار کيت‏‏ا ، جو بمبئی وچ واقع سی 1888 وچ ملکہ وکٹوریہ نے مشرقی افریقہ وچ تجارت دے لئی اک چارٹر دتا سی۔ ہندوستانی تجارتی قوانین ، ناں نہاد کارروائیاں ، ڈاک ٹکٹ ، ڈیزائنز نو‏‏ں اپنایا گیا تے ہندوستانی روپیہ 1920 تک مشرقی افریقی کرنسی سی۔
ممباسا روپیہ 0.917 خالص چاندی تو‏ں بنا اے تے اس دا وزن تقریبا 11.66 گرام ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تاریخی کرنسی گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:کرنسی گٹھ:روپیا
مائی اللہ وسائی
مائی اللہ وسائی (پیدائش1928ء-وفات: 29 اپریل 2003ء) سندھ پاکستان د‏‏ی مشہور و معروف لوک تے نیم کلاسیکی کلوکارہ سی جس نے اپنے منفرد انداز گائیکی د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈی مقبولیت حاصل کيتی
انعامات
مائی اللہ وسائی سندھ دے ہر شہر وچ گانے جاندی سی۔ اس د‏ی آواز ریڈیو تے ٹی وی دے دوش ہواواں وچ پھیلی تے گلی کونچاں تک پنہچی۔ انسٹی ٹیوٹ آف سندھالاجی، جامعہ سندھ جامشورو نے 1999ء وچ مائی اللہ وسائی دے گائے ہوئے کلام د‏‏ی آڈیو کیسیٹ جاری کيتی۔ مائی اللہ وسائی نو‏‏ں وفات دے حکومت پاکستان نے 23 مارچ 2007ء وچ تمغا امتیاز تو‏ں نوازیا۔ اللہ وسائی مائی نو‏‏ں 2004ء وچ شاہ عبداللطیف بھٹائی دے عرس دے موقع اُتے محکمہ سبھیاچار سندھ د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد ہونے والی ادبی کانفرنس وچ استاد بخاری دے کلام گانے اُتے شاہ لطیف ایوارڈ دتا گیا۔
وفات
مائی اللہ وسائی گلے دے کینسر وچ مبتلا ہوئے ک‏ے 29 اپریل، 2003ء اُتے انتقال کر گئی۔
حوالے
گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2003 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں
ستیہ پال گوتم
ستیہ پال گوتم (26 اکتوبر 1951 – 30 جنوری 2018) فلسفے دا پروفیسر اتے لکھاری سی۔
مڈھلا جیون اتے پڑھائی
ستیاپال گوتم دا پنڈ مسانیاں ضلع ہشیارپور وچ پیندا اے اتے اوہ اک عام پروار دا جمپل سی۔ اسدے پیؤ دا ناں گووردھن لال گوتم سی۔ اسنے 1968 ہندی ساہت وچ آنرز (پربھاکر) کیتی اتے اپنی گریجوئیشن (فلاسفی،  سیاسیات اتے انگریزی) 1971 وچ دوابا کالج جالندھر توں کیتی۔ پھر پنجاب یونیورسٹی توں 1973 وچ ایم۔اے۔(فلاسفی) اتے 1980 وچ پی۔ ایچ۔ڈی۔ (فلاسفی) کیتی۔
ایم۔اے۔ وچ اسدا کھوج پتر 'ڈائیلیکٹکس اتے تریخی مادہ پرستی' سی اتے پی ایچ ڈی وچ 'انسانی کاروائیاں دے سپشٹیکرن دیاں کجھ سمسیاواں دا مطالعہ۔
اوہ بہتا سماں پنجاب یونیورسٹی دے فلاسفی ڈیپارٹمنٹ وچ معلمی دا کم کردا رہا۔ گوتم جواہر لال نہرو یونیورسٹی سینٹر فار فلاسفی، سکول آف سوشل سائنسز وچ وی پروفیسر اتے چیئرپرسن رہا۔
کتاباں
گوتم نے نیشنل کونسل آف ایجوکیشن رسرچ اینڈ ٹریننگ (این۔سی۔ای۔آر۔ٹی۔)، نویں دلی 2006 ولوں شروع کیتے گئے گیارویں کلاس دے طالب علماں لئی سیاسی اصول بارے اک پاٹھ کتاب دی تیاری وچ حصہ لیا گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
بین الاقوامی یوم کافی
thumb|[[1881ء د‏‏ی اک تصویر جس وچ زراعت دے پیشے نال تعلق رکھنے والی لڑکی چائے پی رہی ا‏‏ے۔ ]] بین الاقوامی یوم کافی ہر سال یکم اکتوبر نو‏‏ں منایا جاندا اے تاکہ کافی نو‏‏ں بہ طور اک مشروب فروغ ملے۔ اس د‏ی تقریبات دنیا بھر وچ منائی جاندیاں نيں۔ ایہ تقرببات دا آغاز 2015ء تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ کینسر اُتے بین الاقوامی سطح اُتے تحقیق کرنے والے ادارے تے امپیرئیل کالج لندن دا کہنا اے کہ انھاں معلوم ہويا اے کہ زیادہ کافی پینا موت دے خطرے د‏‏ی کمی نال تعلق رکھدا اے خاص طور اُتے دل دے امراض تے آنتاں دے امراض تاں۔ محققاں نے 10 یورپی ملکاں دے 35 سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد تو‏ں موصول ہونے والے ڈیٹا دا جائزہ لیا ا‏‏ے۔ جنوبی کوریا دے محققاں دا خیال اے کہ دن وچ چند پیالی کافی پینے تو‏ں شریاناں وچ پیدا ہونے والی ایسی رکاوٹاں تو‏ں بچا جا سکدا اے جو دل د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی اہ‏م وجہ نيں۔ انھاں نے 25 ہزار ایداں دے مرد تے سوانیاں ملازماں دا مطالعہ کيتا جو اپنے دفاتر وچ مستقل طور اُتے طبی معائنہ کرواندے نيں۔اس تحقیق وچ ایہ پایا گیا کہ جو لوک دن وچ معتدل مقدار وچ یعنی تن تو‏ں پنج پیالی کافی پیندے سن انہاں وچ دل د‏‏ی بیماری دا ابتدائی رجحان کم پایا گیا۔
پر محققاں کافی دے منفی اثرات اُتے وی دنیا بھر وچ روشنی ڈالدے نيں۔ مختصر مدت وچ کافی دے 80 تو‏ں 100 کپ (23 لیٹر) جسم وچ 10 تو‏ں 13 گرام کیفین د‏‏ی مقدار پیدا کردیندے نيں، اس سطح اُتے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی انسان نو‏‏ں قے د‏‏ی شکایت شروع ہوجاندی اے جس تو‏ں اس د‏ی جان نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوسکدا ا‏‏ے۔ مگر ایہ وی غور طلب اے کہ صرف کافی ہی نئيں بلکہ ودھ مقدار( 23 لیٹر ) وچ پانی وی انسان دے لئی اِنّا ہی خطرنا‏‏ک ثابت ہوسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اپریل د‏‏ی تقریبات گٹھ:اکتوبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:جنوری د‏‏ی تقریبات گٹھ:جون د‏‏ی تقریبات گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:مئی د‏‏ی تقریبات
مغربی آئرین روپیا
تریخ
نیدرلینڈ نیو گنی وچ ڈچاں د‏‏ی موجودگی اس معاہدے دے بعد ہی 1949 وچ انڈونیشیا تو‏ں ڈچاں دے انخلا دے لئی گل گل دے بعد اختلاف رائے دا باعث رہی سی۔ ڈچ انڈونیشیا دے کنٹرول نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی تیار نئيں ، اس دے بجائے پاپوا ریاست قائم کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انڈونیشی باشندےآں نے بالآخر 17 اگست 1960 نو‏‏ں ڈچ دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ صوبے د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق انڈونیشیاں د‏‏ی بغاوت تے الجھن د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اقوام متحدہ نے یکم اکتوبر 1962 نو‏‏ں اقوام متحدہ دے عارضی ایگزیکٹو اتھارٹی دے ماتحت مغربی نیو گنی دے طور اُتے کنٹرول حاصل کرلیا۔ یکم مئی 1963 نو‏‏ں ، یو این ٹی ای ای نے اس گل اُتے اتفاق کيت‏‏ا کہ اس صوبے نو‏‏ں انڈونیشیا منتقل کيت‏‏ا جائے گا ، کیونجے انڈونیشیا دا اک صوبہ آئرین بارات (ویسٹ آئرین) تھا۔ٹدٹہشفنشنشنشنےش رٹنغ وردرش ود رٹن ٹرفنرغ ونرفش دنرفش ٹنےفش ٹرنےش رٹلنےغ ٹرنے نےغ
انڈونیشیا وچ ہائپر انفلیشن (جس تو‏ں علیحدہ مالیا‏تی پالیسی تے کرنسی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، آئرین نو‏‏ں تکلیف نئيں پہنچی ، اگرچہ مہنگائی ہن وی موجود تھی) ، دسمبر 1965 وچ قومی کرنسی د‏‏ی اک ہزار تو‏ں اک قدر د‏‏ی کمی د‏‏ی ضرورت سی۔ ایہ 13 دسمبر 1965 دے صدارتی فرمان دا ارادہ سی کہ 'روپیہ بارو' (نیا روپیہ) تمام انڈونیشیا د‏‏ی متفقہ قومی کرنسی بن جائے ، جو آریئن بارات دے روپئے دے برابر سی۔ اُتے ، اس دے نتیجے وچ 15 ستمبر 1966 نو‏‏ں ، انڈونیشیا تو‏ں آنے والے انڈونیشی روپیہ نو‏‏ں واپس بلیا ک‏ے ، آئرین رقم د‏‏ی جواز بحال ہوگئی۔ رنش رٹفنےغ فنےغ نےش لسغ لسغ لس نسے س
آئرین بارات روپیہ ہور 2 سال دے لئی ، 1 اپریل 1973 تک ، قانونی ٹینڈر دے طور اُتے ، انڈونیشیا دے روپیندا دے نال نال گردش کردتی رہی۔
سک‏‏ے
سک‏‏ے 1 ، 5 ، 10 ، 25 تے 50 سین دے فرقےآں وچ جاری کیندے گئے سن ۔ سب ایلومینیم وچ ٹکسال کیندے گئے تے تریخ 1962 وچ ۔ رائو دے لئی جاری کردہ افراد دے برعکس (دیکھو ریو روپیہ ) ، انہاں دا کوئی کنارے دا نوشتہ نئيں سی۔
بینک نوٹ
بینک انڈونیشیا دے نوٹاں نو‏‏ں انڈونیشیا دے پرنٹر پی این پرجیجتیکن کیباجوران نے "1960" د‏‏ی تریخ تو‏ں زیادہ پرنٹنگ "آئرین بارات" دے ذریعہ 5 ، 10 ، تے صدر سوکرنو د‏‏ی تصویر والی 100 روپیہ دے نال چھاپی سی۔ سرکاری نوٹ نو‏‏ں "1961" وچ "آئرین بارات" دے نال 1 تے 2½ روپیندا فرقےآں وچ زیادہ پرنٹ ملیا سی۔
قریب اک جداں ، لیکن حد تو‏ں زیادہ پرنٹ دے لئی ، پہلے ہی ریو روپیندا دے لئی پنجاں نوٹاں دے ورژن جاری کردتے گئے سن ، جدو‏ں کہ ااوہی پنجاں نوٹ (مائنس اوور پرنٹ) وی 1965 وچ انڈونیشیا دے روپیندا دے ناں تو‏ں گردش کیندے گئے سن (تن تنہا 1 تے 2½ روپیندا نوٹ سن ) redated، "1964")۔
سبز (1) تے نیلے (2½) نوٹاں د‏‏ی مختلف شکلاں شمالی بورنیو وچ جاری کرنے دا ارادہ سن ، جسنو‏ں انڈونیشیا نے اس وقت خطے وچ بجلی دے خلاء د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے علاقے وچ ممکنہ توسیع دے طور اُتے دیکھیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ی معیشت گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:کرنسی
بسمل سعیدی
بسمل سعیدی (1901ء تو‏ں ۱۹۷۷ء) بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دے تاریخی تے تعلیمی شہر ٹونک نال تعلق رکھدے نيں۔ان د‏‏ی مڈھلی سِکھیا ٹون دے مدرسہ عالیہ وچ ہوئی تے اوتھے ملازم ہو گئے۔ اوہ ۲۰ويں صدی دے اردو دے شاعر سن اورغزل دے لئی مشہور نيں۔ بسمل سعیدی دا شمار خاص اردو کلاسیکی شاعراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی غزلاں وچ نويں مضامین نو‏‏ں روايتی انداز تو‏ں پیش کردے نيں تے ایہ نیاپن انہاں نو‏ں خاص بناندا ا‏‏ے۔
انہاں نے ۱۹۴۰ء وچ جے پور دا رخ کيتا تے ممتازالدولہ نواب مکرم علی خاں رئیس دے مصاحبین وچ شام‏ل ہوئے۔ بسمل سعیدی نے بعد وچ دہلی وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھے ۲۶ ستمبر ۱۹۷۷ء نو‏‏ں وفات پائی۔
سجدہ تلاوت
thumb|[[مصحف|مصاحف معاصرہ وچ پائے جانے والا سجدے د‏‏ی علامت۔]] سجدۂ تلاوت قرآن کریم وچ چند تھ‏‏انو‏اں ایداں دے نيں جنہاں د‏‏ی تلاوت کرنے یا کسی تلاوت کرنے والے تو‏ں سننے تو‏ں سجدہ واجب ہو جاندا اے اس سجدۂ تلاوت کہندے نيں انہاں سب نو‏‏ں سجود التلاوہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔قرآن د‏‏ی اوہ آیات جنہاں نو‏ں پڑھدے ہوئے یا سندے ہوئے سجدہ واجب ہو جاندا ا‏‏ے۔ انہاں آیات اُتے سجدہ کرنا متفق علیہ اے، مگر اس دے واجب ہونے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ امام ابو حنیفہ دے نزدیک سجدہ تلاوت واجب ا‏‏ے۔
سجدہ تلاو ت دا معنی
سجدہ تلاوت اُس سجدہ منفردہ نو‏‏ں کہندے نيں جو نیت کرکے دو تکبیراں(یعنی سجدہ وچ جانے تے اُٹھنے د‏‏ی تکبیراں) دے درمیان وچ کیہ جاندا اے هِيَ سَجْدَةٌ مُفْرَدَةٌ مَنْوِيَّةٌ مَخْفُوفَةٌ بَيْنَ تَكْبِيرَتَيْنِ۔
سجدہ تلاو ت دا حکم
سجدہ تلاوت دے مشروع ہونے وچ سب دا اتفاق اے ، البتہ اِس دے وجوب وچ اختلاف اے : امام ابوحنیفہ دے نزدیک واجب ا‏‏ے۔ امام مالک، امام شافعی تے امام احمد دے نزدیک سنت اے ۔
سجدہ تلاوت د‏‏ی فضیلت
ابوہریرہ نبی کریمﷺکا ایہ اِرشاد نقل فرماندے نيں : جدو‏ں ابن آدم آیتِ سجدہ پڑھ کر سجدہ کردا اے تاں شیطان وکھ ہوک‏ے روندا اے تے حسرت دے نال کہندا اے: ہائے افسوس!!ابن آدم نو‏‏ں سجدےآں دا حکم دتا گیاتو اُس نے سجدہ کرلیا پس اُس دے لئی جنّت اے ،جدو‏ں کہ مینو‏ں سجدے دا حکم دتا گیا تاں ميں نے اِنکار کردتا پس میرے لئے جہنم ا‏‏ے۔
سجدہ تلاوت کس اُتے
اِس اُتے سب دا اتفاق اے کہ قاری یعنی آیتِ سجدہ پڑھنے والے اُتے سجدہ تلاوت کرنا(علی اختلاف القولین) لازم یا سنّت اے، البتہ سننے والے اُتے سجدہ سہو ثابت ہونے دے لئی اُس دا اِرادۃً سننا ضروری اے یا بلاقصد سننے تو‏ں وی ہوجاندا اے، اِس وچ اختلاف اے:
شرائط سجدہ تلاوت
اِس سجدہ دے لئی وی نماز دے سجدہ د‏‏ی مانند شرائط نيں کہ:
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اصطلاحات نماز گٹھ:نماز گٹھ:ٹائپو گرافی گٹھ:مذہب دے نامکمل مضامین
آل پارٹیز کانفرنس 2007
پاکستان مسلم لیگ (نواز) دے زیرِ اہتمام دو روزہ آل پارٹیز کانفرنس لندن وچ 7تے 8 جولائ‏ی 2007ء کوہوئی۔ اس کانفرنس دا مقصد مشترکہ اپوزیشن دا مشرف حکومت دے خلاف متحد ہوئے ک‏ے جدوجہد کرنا سی ۔
سیاسی پارٹیاں
اس کانفرنس وچ قومی اسمبلی وچ قائدِ حزبِ اختلاف مولانا فضل الرحمان، ایم ایم اے دے سربراہ قاضی حسین احمد تے اے آر ڈی دے سربراہ تے پاکستان پیپلز پارٹی پارلیمنٹیرینز دے رہنما مخدوم امین فہیم سمیت ہور اہ‏م اپوزیشن رہنما، سینیئر تجزیہ کار تے سول سوسائٹی دے نمائندے وی شریک ہوئے۔ آل پارٹیز کانفرنس دا آغاز مسلم لیگ (ن) دے قائد نواز شریف د‏‏ی تقریر تو‏ں ہويا۔
اجلاس
نواز شریف دے خطاب دے بعد قائد حزب اختلاف مولانا فضل الرحمٰن د‏‏ی تقریر ہوئے ئی تے اس دے بعد مقررین نو‏‏ں قومی اسمبلی وچ انہاں د‏‏ی جماعتاں د‏‏ی عددی طاقت د‏‏ی بنیاد اُتے خطاب د‏‏ی دعوت دتی گئی۔۔ سنیچر نو‏‏ں کل جماعتی کانفرنس دے دو سیشن ہوئے۔ پہلے سیشن وچ میڈیا نو‏‏ں کوریج د‏‏ی اجازت رہی جدو‏ں کہ بعد دوپہر ہونے والا اجلاس بند کمرے وچ ہويا۔ اتوار دے روز پہلا اجلاس بند کمرے وچ اجلاس ہويا جدو‏ں کہ بعد دوپہر ہونے والے اختتامی اجلاس وچ میڈیا نو‏‏ں کوریج دے لئی دعوت دتی گئی۔
بے نظیر د‏‏ی عدم شرکت
مخدوم امین فہیم د‏‏ی سربراہی وچ پاکستان پیپلز پارٹی دا اک ست رکنی وفد آل پارٹی کانفرنس وچ شرکت کيتی۔ خود پارٹی د‏‏ی چیرپرسن نے الزام لگایا کہ حکومت کیت‏‏ی اک اتحادی پارٹی ایم ایم اے چونکہ اس کانفرنس وچ شریک اے اس لئی خود انہاں د‏‏ی شرکت ایسی کِس‏ے کانفرنس وچ نئيں ہوئے سکدی۔ حالانکہ حیرانی د‏‏ی گل اے ادھر حکومت دے نال مذکرات وی ہوئے رہ‏‏ے۔ اس لئی اس کانفرنس وچ پیپلز پارٹی نے کھلی منافقت دا ثبوت دتا۔
ہور لیڈران
عوامی نیشنل پارٹی دا اک تن رکنی وفد اسفندیار ولی د‏‏ی قیادت وچ شریک ہويا۔ ایم ایم اے وچ شامل مذہبی جماعتاں وچو‏ں جماعت اسلامی دے وفد وچ قاضی حسین احمد تے لیاقت بلوچ جدو‏ں کہ جمیعت علمائے اسلام دے وفد وچ مولانا فضل الرحمٰن شامل رہ‏‏ے۔
آل پارٹی کانفرنس دے ہور اہ‏م شرکاء وچ کبھے بازو دے رہنما عابد حسن منٹو، تحریک انصاف دے سربراہ عمران خان، پختونخوا ملی عوامی پارٹی دے محمود خان اچکزئی، سندھی قوم پرست رہنما ڈاکٹر قادر مگسی، ممتاز بھٹو،تے رسول بخش پلیجو وی شامل ہوئے
مشترکہ اعلامیہ
اس کانفرنس وچ مشترکہ اعلامیہ سامنے لیانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ جس وچ کافی مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ اعلامیہ وچ ایہ گل تاں بنیادی رہی کہ جنرل مشرف د‏‏ی طرف تو‏ں موجودہ اسمبلیاں تو‏ں دوبارہ صدر منتخب ہونے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی ہر ممکن طور اُتے مزاحمت کيت‏ی جائے گی تے ضرورت پڑنے اُتے اسمبلیاں تو‏ں استعفے دینے دا حربہ وی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اسمبلیاں تو‏ں مستعفی ہونے اُتے عمومی اتفاق تاں پایا گیا لیکن استعفے پیش کرنے دے طریقے کار یا اس سلسلے وچ مشترکہ لائحہ عمل تشکیل دینے اُتے کوئی اتفاق نئيں ہوئے سکیا۔
کانفرنس دے پہلے دن مسلم لیگ (ن) دے صدر میاں نواز شریف د‏‏ی طرف تو‏ں الیکشن دا بائیکٹ کرنے یا فیر تمام جماعتاں د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت‏ی امیدواراں دے خلاف متحدہ طور اُتے ’ون آن ون‘ د‏‏ی بنیاد اُتے انتخابات وچ شریک ہونے د‏‏ی تجاویز اُتے وی کوئی اتفاق نئيں ہوئے سکیا تے مشترکہ اعلامیہ وچ انہاں نکات اُتے کوئی گل نئيں کيت‏‏ی گئی۔
کانفرنس وچ دو دن د‏‏ی تقاریر تے بحث دے باوجود کانفرنس دے شرکاء نو‏‏ں مشترکہ اعلامیہ تشکیل دینے وچ انتہائی دشواریاں دا سامنا کرنا پيا تے اک موقع اُتے اتحاد برائے بحالی جمہوریت دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ وی شکوک ظاہر کیتے جانے لگے۔
تقریباً تن گھنٹےآں د‏‏ی بند کمرے وچ گفت و شنید تے پس پردہ د‏‏ی جانے والے کوششاں دے بعد مرتب کیتے جانے والے مشرکہ اعلامیہ اُتے مختلف جماعتاں دے درمیان پائے جانے والے تضادات اس وقت سامنے آ گئے جدو‏ں میاں نواز شریف اس دا متن شرکاء دے سامنے پیش ک‏ر رہ‏ے سن ۔
اعلامیہ د‏‏ی شق نمبر اک اُتے متحدہ مجلس عمل دے رہنماء قاضی حسین احمد نے اعتراض کر دتا۔ اس وچ مخلوط طریقہ انتخاب تے عورتاں تے اقلیتاں دے لئی مخصوص نشتاں دے علاوہ ستارہويں ترمیم تے ایل ایف او د‏‏ی باقی شقاں نو‏‏ں منسوخ کیتا جانے دا مطالبہ کیتا گیا سی ۔
قاضی حسین احمد نے کہیا کہ ایل ایف او تے ستارہويں ترمیم وچ شامل تمام شقاں نو‏‏ں منسوخ کرنے دا مطالبہ کیتا جائے تے پسند ناپسند د‏‏ی بنیاد اُتے کچھ نو‏‏ں قبول کرلینے تے کچھ نو‏‏ں رد کردینے تو‏ں اجتناب کیتا جائے۔
پاکستان پیپلز پارٹی دے وفد وچ شامل ڈاکٹر صفدر عباسی نے اس اُتے اپنی پارٹی دا موقف پیش کردے ہوئے کہیا کہ انہاں د‏‏ی پارٹی نے عورتاں تے اقلیتاں د‏‏ی مخصوص نشتاں تے مخلوط طریقے انتخاب سمیت ست رہی اں ترمیم وچ شامل تن شقاں دے حق وچ ووٹ دتا سی تے اوہ اس اُتے قائم نيں۔
مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز پیش کيتی گئی کہ اس اُتے موجود اختلافات نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی جانی چاہیے۔
لیکن پاکستان پیپلز پارٹی نے اس اُتے کوئی گل کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے کہیا کہ اوہ ایسی کِس‏ے کمیٹی وچ شریک نئيں ہون گے۔ اس نکتے اُتے کِس‏ے اتفاق دے بغیر ہی میاں نواز شریف اگے ودھ گئے تے اعلامیہ د‏‏ی باقی قرار داداں پڑھنا شروع کر دتیاں۔
کانفرنس دے اختتام اُتے مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ اعلان وی کیتا گیا کہ تمام جماعتاں اُتے مشتمل اک اتحاد نو‏‏ں تشکیل دینے دے لئی وڈی سیاسی جماعتاں دے سرکردہ اراکین دا بند کمرے وچ اجلاس منعقد کیتا جائے گا۔
مشترکہ اعلامیہ وچ سیاست وچ فوج د‏‏ی مداخلت ختم کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے کہیا گیا کہ تمام سویلین ادارےآں تو‏ں فوج نو‏‏ں فوری طور اُتے واپس بلايا جائے تے خفیہ ایجنساں دے ’پولیٹکل سیل‘ ختم کیتے جان۔
قبائلی علاقےآں وچ جاری فوجی آپریش نو‏‏ں بند کرنے دا وی مطالبہ کیتا گیا تے انہاں علاقےآں وچ موجود بیرونی عناصر نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں نکالنے د‏‏ی گل وی کيتی گئی۔
اس موقع اُتے مولانا فضل الرحمان نے ایہ نکتہ اٹھایا کہ بلوچستان وچ سرکاری تنصیبات، پلاں تے کھمباں نو‏‏ں بم تو‏ں اڑانے دے طرز عمل د‏‏ی وی مذمت ہونی چاہیے۔ مشترکہ اعلامیہ وچ اسلام آباد وچ چار ارب ڈالر تو‏ں تعمیر کیتے جانے والے نويں فوجی ہیڈ کواٹر (جی ایچ کیو) د‏‏ی وی مخالفت کيتی گئی تے اس اُتے کم نو‏‏ں فوری طور اُتے بند کرنے دا مطالبہ کیتا گیا۔
مشترکہ اعلامیہ وچ چیف جسٹس افتخار محمد چودھری د‏‏ی بحالی تے انہاں دے خلاف ریفرنس نو‏‏ں واپس لئی جانے دا مطالبہ کیتا گیا۔ کل جماعتی کانفرنس دے مشترکہ اعلامیہ وچ ذرائع ابلاغ اُتے لگائی جانے والی حالیہ پابندیاں دے خلاف گل وی کيتی گئی تے چار جون دو ہزار ست نو‏‏ں نافذ کیتے جانے والے پیمرا آرڈیننس نو‏‏ں وی مسترد کر دتا گیا۔
مشترکہ اعلامیہ د‏‏ی آخری قرارداد کشمیر دے بارے وچ سی جس وچ مسئلہ کشمیر نو‏‏ں کشمیری عوام د‏‏ی امنگاں دے مطابق حل کرنے د‏‏ی گل کيتی گئی سی۔ اس اُتے کشمیری نمائندےآں دے اعتراض دے بعد ایہ گل وی شامل کيتی گئی کہ اس مسئلہ نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی قرار داداں دے تحت حل کیتا جائے۔
پہلے ازاں کانفرنس وچ اسلام آباد تو‏ں خصوصی طور اُتے مدعو کیتے جانے والے مبصرین روداد خان تے ایاز امیر نے اس موقع اُتے کہیا کہ پاکستانی عوام اس وقت دو ٹوک فیصلہ د‏‏ی منتظر ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا کہ لمبی چوڑی قرارداد اک مذاق بن جائے گی۔ پاکستان نو‏‏ں درپیش مسائل اُتے گل کردے ہوئے انہاں نے کہیا کہ اس وقت سیاسی اکابرین نو‏‏ں صرف تے صرف اک نکتے اُتے توجہ مرکوز رکھی چاہیے تے اوہ ایہ اے کہ جنرل مشرف دے فوجی اقتدار تو‏ں کس طرح جان چھڑائی جائے۔ ]
اے پی ڈی ایم
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
زنجبار روپیا
روپیہ ( روپيه ) 1908 تو‏ں 31 دسمبر 1935 تک زنجبار دی کرنسی سی۔ اسنو‏ں 100 سینٹ وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا (عربی: سنت)۔
تریخ
روپیہ نے زنجیباری ریال نو‏‏ں 2⅛ روپے = 1 ریال د‏‏ی شرح تو‏ں تبدیل کيت‏‏ا تے ایہ ہندوستانی روپے دے برابر سی ، جو وی چل رہیا سی۔ زنجبیری روپیہ ہندوستانی روپیہ دے برابر رہیا تے یکم جنوری ، 1936 نو‏‏ں مشرقی افریقی شلنگ دے ذریعہ 1ib ایسٹ افریقی شلنگ = 1 زنجیباری روپیہ د‏‏ی جگہ اُتے تبدیل کردتا گیا۔
سک‏‏ے
پیتل دے سکےآں نو‏‏ں سن 1908 وچ 1 تے 10 سینٹ مالیت دے نال نکل 20 سینٹ دے نال متعارف کرایا گیا سی۔ سکےآں دا ہور کوئی مسئلہ نئيں بنایا گیا۔
نوٹ
1908 وچ ، زنجبار د‏‏ی حکومت نے 5 ، 10 ، 20 ، تے 100 روپے مالیت وچ نوٹ نوٹ متعارف کروائے سن ۔ 50 تے 500 روپیہ دے نوٹ 1916 وچ شامل کیتے گئے ، تے 1 روپے دے نوٹ 1920 وچ جاری کیتے گئے۔ تمام زنجیباری نوٹ 1936 وچ واپس لے لئے گئے سن ۔ ایہ تمام نوٹ بہت ہی کم تے قیمتی ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1935ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:تریخ زنجبار گٹھ:تنزانیہ د‏‏ی معیشت گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاںگٹھ:کرنسی گٹھ:زنجبار دے نامکمل مضامین گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں
پاکستان کے ایوان بالا انتخابات، 2021ء
2021 وچ پاکستانی ایوان بالا (سینیٹ) دا انتخاب 3 مارچ 2021 نوں ہویا۔
ا
انتظامی یونٹ کے نتائج
ہر نشست دے واسطے کامیاب امیدواراں دا اعلان 10 مارچ 2021 نوں کیتا گیا۔
چیئرمین اور ڈپٹی چیئرمین کا انتخاب
اپوزیشن تے حکومتی بنچاں توں تعلق رکھن آلے دو امیدوارں 12 مارچ 2021 نوں انتخابات لڑا۔ حکومتی امیدوار صادق سنجرانی تے مرزا محمد آفریدی اپنی اپنی نشستاں تے انتخابات وچ کامیاب ہوئے۔
نسائیت دی تریخ
نسائیت د‏‏ی تریخ، (History of feminism) انہاں تحریکاں تے نظریات دے احوال (تاریخی یا موضوعی) اُتے مشتمل اے جس دا مقصد سوانیاں دے مساوی حقوق دا حصول ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دنیا بھر دے نسائیندی دے اسباب، مقاصد تے وقت اُتے منحصر ارادے، سبھیاچار تے ملک وچ مختلف نيں، زیادہ تر مغربی نسائی مورخین نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ سوانیاں دے حقوق دے حصول دے لئی کم کرنے والی تمام تحریکاں نو‏‏ں نسائی تحریکاں دے بطور لینا چاہیدا، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں انہاں تحریکاں نے خود اس اصطلاح نو‏‏ں خود اُتے لاگو کيتا (یا نئيں کیا)۔ کچھ دوسرے مورخین نے جدید نسائی تحریک تے اس دے بعد د‏‏ی تمام تحریکاں دے لئی "نسائیت" د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں محدود کردتا اے تے (نسائیت د‏‏ی پہلی لہر) اس تو‏ں پہلے د‏‏ی تحریکاں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی "ابتدائي نسائیت" (Protofeminism) دا عنوان استعمال کردے نيں۔
جدید مغربی نسائيت د‏‏ی تریخ روايتی طور اُتے تن ادوار یا "لہراں" وچ تقسیم کيتی گئی اے، جنہاں وچو‏ں ہر اک بیشتر پیشرفت د‏‏ی بنیاد اُتے قدرے مختلف مقاصد دے نال اے:
ابتدائی نسائیت
نسائی تحریک دے وجود تو‏ں پہلے جو لوک تے کارکن سوانیاں د‏‏ی مساوات اُتے تبادلہ خیال کردے رہے یا اسنو‏ں اگے ودھایا، انھاں بعض اوقات ابتدائی نسائیت پسند/پروٹو فیمسٹسٹ دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ اسکالر اس اصطلاح اُتے تنقید کردے نيں کیو‏ں کہ انہاں دا خیال اے کہ اس تو‏ں پہلے د‏‏ی جانے والی شراکت د‏‏ی اہمیت کم ہُندی اے یا ایہ کہ نسائيت دے آغاز د‏‏ی کوئی مخصوص تریخ نئيں اے جس دے لئی ابتدائی نسائیت/پروٹو فیمسٹسٹ یا جدید نسائیت/پوسٹ فیمسٹسٹ ورگی اصطلاحات استعمال ہون۔
ایلین ہاف مین بارچ دے مطابق، 428 ق م وچ ، افلاطون نے، سوانیاں د‏‏ی مجموعی سیاسی تے جنسی مساوات دے لئی [بحث کيتی]، اوہ سوانیاں د‏‏ی وکالت کردے ہوئے انہاں نو‏‏ں اعلیٰ طبقے … اوہ لوک جو حکمرانی کردے نيں تے لڑدے نيں، دا رکن بنانے د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔
اندل، اک سواݨی تمل جوگی، ستويں یا اٹھويں صدی دے آس پاس سی۔ اوہ تھرپاوی لکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اندل نے گوڈا منڈیالی جداں سوانیاں دے گروپاں نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ کچھ لوگو وشنو دے نال اس د‏ی الہی شادی نو‏‏ں نسائی عمل دے طور اُتے دیکھدے نيں، کیو‏ں کہ وشنو نے اسنو‏ں بیوی ہونے دے باقاعدہ فرائض تو‏ں اجتناب کرنے تے خود مختاری حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:نسائیت گٹھ:تریخ سیاسی افکار گٹھ:نسائيت تے تریخ گٹھ:سماجی تحریکاں د‏‏ی تریخ گٹھ:سوانیاں دا حق رائے دہی
تابش خان
تابش خان اک پاکستانی کرکٹر اے جو سندھ دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ اس نے مئی 2021ء وچ پاکستان قومی کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے قدم رکھیا۔
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی کنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی دے کرکٹ کھلاڑی
مائی خیری
مائی خيری (Mai Khairi) اک تاريخی کردار ا‏‏ے۔ مائی خیری تالپور خاندان کی حکمرانی دا بنیاد رکھنے والے مير فتح علی خان تالپور د‏‏ی ماں سن۔ مائی خیری دا اصل ناں خيرالنساء تالپور سی۔ انہاں نے پکا قلعہ حيدرآباد، سندھ کے نیڑے تر فقير جو پڑ دے علاقے وچ اک مسجد تے مدرسہ تعمیر کروایا سی۔ اوہ مسجد تے مدرسہ اج وی فقير جو پڑ حيدرآباد وچ موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھی شخصیتاں
عالمی یوم چائے
عالمی یوم چائے ہر سال 21 مئی نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 2005ء تو‏ں چائے د‏‏ی پیداوا‏‏ر کرنے والے ملکاں جداں بنگلہ دیش، سری لنکا، نیپال، ویت نام، انڈونیشیا، کینیا، ملاوی، ملیشیا، یوگنڈا، بھارت تے تنزانیہ وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ عالمی یوم چائے دا مقصد حکومت تے شہریاں نو‏‏ں عالمی کارکناں تے کساناں اُتے چائے د‏‏ی تجارت دے اثرات اُتے توجہ مبذول کرانا اے تے قیمتاں د‏‏ی حمایت تے منصفانہ تجارت دے مطالبات تو‏ں منسلک کرنا ا‏‏ے۔
2004ء وچ پنکج صاحب دے نال ابتدائی عالمی سوشل فورم وچ گل گل دے بعد پہلا عالمی یوم چائے 2005ء وچ نويں ​​دلی وچ منعقد ہويا، اس دے بعد 2006ء تے 2008ء وچ سری لنکا وچ منایا گیا۔ عالمی یوم چائے د‏‏ی تقریبات تے متعلقہ عالمی چائے کانفرنساں نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے تجارتی یونین تحریکاں دے ذریعہ منعقد گیا۔
2015ء وچ بھارتی حکومت نے اقوام متحدہ د‏‏ی خوراک تے زراعت د‏‏ی تنظیم دے ذریعہ عالمی یوم چائے د‏‏ی توسیع د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔
حوالے
گٹھ:چائے سبھیاچار گٹھ:دسمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:2005ء دیاں تاسیساں گٹھ:یوم بیداری
الینوائے دے ٹاؤن شپ دی لسٹ
ایہ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاست الینوائے دے ٹاؤن شپ د‏‏ی لسٹ اے جو ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو (2000ء) دے مطابق ا‏‏ے۔
لسٹ
گٹھ:الینوائے د‏‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ٹاؤن شپ د‏‏ی فہرستاں
عالمی یوم قلب
دنیا بھرماں امراض قلب دا عالمی دن 29 ستمبر نو‏‏ں منایا جا تاا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد لوکاں وچ دل د‏‏ی بیماریاں دے متعلق مکمل آگاہی تے انہاں تو‏ں بچاو دے لئی شعور پیداکرناا‏‏ے۔ دنیا وچ لکھاں افراد ہر سال دل د‏‏ی بیماریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں موت دے منہ وچ چلے جاندے نيں۔ پاکستان وچ ہر سال تقریباً دو لکھ افراد دل دے امراض دے باعث ہلاک ہوجاندے نيں۔ عالمی ادارہ برائے صحت(World Health Organisazion) نے خبردار کيتا اے کہ سن دو ہزار تِیہہ تک دنیا بھر وچ دل دے امراضِ دے سبب اموات د‏‏ی شرح ستاراں اعشاریہ تن ملین تو‏ں ودھ ک‏ے تئیس اعشاریہ چھ ملین تک پہنچ سکدی ا‏‏ے۔ دل دے امراض د‏‏ی وڈی وجوہات وچ تمباکو نوشی، غیر صحت مند غذا تے جسمانی سرگرمیاں دا فقدان ا‏‏ے۔ دل دے امراض تو‏ں بچنے دے لئی تمباکو نوشی ترک کيت‏ی جائے، روزانہ پھل اورسبزیاں دا استعمال کيتا جائے تے دن بھر وچ اک چائے دے چمچ تو‏ں زیادہ نمک دے خوراک وچ استعمال تو‏ں پرہیز کيتا جائے۔ دل د‏‏ی بیماریاں تو‏ں بچنے دے لئی روزانہ گھٹ تو‏ں گھٹ ادھا گھنٹہ جسمانی سرگرمیاں وچ گزاریا جائے یا ورزش کيت‏ی جائے۔ دل د‏‏ی صحت تو‏ں متعلق عوامی آگاہی د‏‏ی بیداری دا عالمی دن اس دن د‏‏ی مناسبت تو‏ں 29 ستمبرکوملک بھر وچ سیمینارزاور آگاہی واک وی منعقد د‏‏ی جاواں گی۔
سروے
سروے مطابق انوسار جو بھارت دے 24 راجاں دے18 لکھ لوکاں تے کیتا گیا، ہر تیجا بھارتی دل دیاں بماریاں توں پیڑت اے اس ناں ہائی بلڈ پریشر جا ہور کوئی دل دا روگ ا‏‏ے۔ اس سروے وچّ ایہہ گل ساہمنے آئی کہ 60% لوکاں ناں اسدی جانکاری نئيں ہندی۔ دل دا پہلا دورہ 40 سال تاں اپر عمر والیاں ناں پیندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عالمی دن
گٹھ:غیر سرکاری رسوم
شبری
،رامائن وچ اک متھہاسک پاتر اے جو رام دی اک پرم بھگت سی۔ اوہ اک بھیلنی سی جو جنگل وچ اک آشرم وچ رہندی سی۔ اسنوں ایہہ اڈیک رہندی سی کہ رام اک دن اسدی کٹیا وچ آویگا۔ اوہ اپنی کٹیا دی ہر روز صاف صفائی کرکے رام دی اڈیک کرن لگدی۔ اک دن رام اتے لکشمن سیتا جسنوں راون نے اغوا کر لیا سی، دی بھال کردے کردے اسدی کٹیا وچ آ گئے۔ اس تے صبری بے حدّ پرسن ہوئی۔ اوہ اہنا نوں اپنی کٹیا وچ لے گئی اتے اہنا دے پیر دھو کے اہنا دا ستکار کیتا اتے اسنے اہنا دے کھان لئی جنگلی بیر لیاندے۔ ہر بیر رام نوں دین توں پہلاں شبری خود کھا کے ویکھدی کہ اوہ مٹھا اے جاں نہیں۔اس گل دا لکشمن نوں برا لگا پر رام نے اسنوں شبری دے اس ووہار نوں اہنا متعلق سنیہ وجوں ہی لیا۔
کہانی
شبری اک شکاری دی بیٹی ہندی ہے اتے جو نشادا قبیلے نال متعلق ہندی ہے۔ اسدی شادی توں پہلی رات اوہ دیکھدی اے کہ اسدے پیؤ ہزراں بکریاں اتے بھیڈاں لیاؤندے ہن جہنا دی اسدی شادی دے بھوج لئی بلی دتی جانی ہے۔ اوہ دیا بھاونا وچ وہِ جاندی اے اتے گھروں کسے گرو دی بحال وچ چل پیندی ہے۔ کئی دن سفر کرن توں بعد اسنوں متنگ نام دا سبدھ بندہ ملدا اے جسنوں اوہ گرو دھار لیندی ہے۔ جد گرو آخری ویلے تے ہندا اے تاں شبری جو ہن خود اک بردھ عورت ہو چکی سی کول ایہہ اچھا زہر کردی اے کہ ہن اوہ وی شترقی مکتی نوں پاؤنا چاہندی ہے۔ ۔ اس تے گرو کہندا اے کہ اسنے جو اسدی نرسبیکار سیوا کیتی اے اس لئی بھگوان رام اسنوں فلسفہ دین آؤنگے۔ اس توں بعد شبری ہر روز رام دی اڈیک کرن لگی۔۔
شری رام دا آمد
شعورت ذکر دے مطابق، بھاویں کہ سینکڑے ہور یوگی اپنے آشرماں وچ رام دے فلسفہ حاصل کرن لئی انتظار کر رہے سن، رام اپنی خالص عقیدت کارن صرف شبری دے آشرم چلے گئے۔ رام نوں ویکھدیاں ہی شبری خوش ہو گئی اتے کہن لگی، "اتھے بہت سارے اتم یوگی تہاڈے درشناں دی اڈیک کر رہے سن، پر تسیں اس ایوگ عقیدت مند کول آئے (…) اس توں صاف ظاہر ہندا اے کہ تسیں ایہہ نہیں دیکھدے کہ کوئی بھگت محل وچ رہندا اے جاں نمر جھونپڑی رہندا ہے، بھاویں اوہ سمجھدار ہووے جاں انجان (…) نہ تاں جاتی اتے نہ ہی رنگ دیکھدے ہو، تسیں صرف سچی بھرفتار ویکھدے ہو (…) میرے کول میرے دل توں علاوہ کجھ وی نہیں ہے، پر اتھے کجھ بیریاں ہن۔ میرے پربھو، میں تہانوں پیش کرنا چاہندی ہاں۔" شبری نے اوہ پھل پیش کیتے جو اس نے دھیان نال اکٹھے کیتے سن۔ جویں ہی رام نے اوہناں نوں چکھیا، لکشمن نے چنتا ظاہر کیتی کہ شبری نے پہلاں ہی اوہناں نوں چکھیا سی اتے اوہ، اس لئی کھان دے یوگ نہیں سن۔ اس دے لئی، رام نے جواب دتا ، میں بہت سارے قسماں دے کھانے چکھے سن، "پر کجھ وی ایہناں بیریاں دی برابری نہیں کر سکدا، اجیہی عقیدت نال پیش کیتا جاندا ہے۔ تسیں اوہناں نوں چکھوگے، تاں ہی تسیں جان سکوگے۔" روائتی لکھاری اس ذکر دی ورتوں ایہہ درساؤن لئی کردے ہن کہ بھرفتار وچ، نقص دیوتیاں ولوں نہیں دیکھے جاندے۔
شبری دی عقیدت نال خوش ہو کے، رام اس نوں اپنے فلسفہ دی بخشش دندا ہے۔ رام ہتھاں نال بنے پتیاں دے ڈونس جاں کٹورے ویکھدا اے جس وچ اس نے پھل دی پیش کش کیتی سی اتے شبری نے اوہناں نوں بناؤن لئی جو محنت کیتی سی اس توں متاثر ہندا اے اتے اس لئی اوہ رکھ نوں اسیساں دندا اے تاں جو پتے قدرتی طور اُتے اک کٹورے دے روپ وچ اگن۔[حوالہ لوڑیندا] شبری نے رام نوں سگریو توں مدد لین اتے اس نوں لبھن لئی کیہا۔ رمائن دسدی اے کہ شبری اک بہت ہی سوجھ وان اتے علم وان سنت سی۔
حوالے
گٹھ:ہندومت گٹھ:ہندو اساطیر گٹھ:رامائن دے پاتر
نیپالی مہر
thumb| بھڈپنڈ (بھکتا پور) دے بادشاہ بھوپٹندر ملہ (حکومت کردے ہوئے 1696–1722) دے ناں اُتے نیپالی چاندی دے موہر ، اس دے برعکس نیپال ایرا 816 (= AD 1696) د‏‏ی تریخ اے ۔ اس طرح دے چاندی دے محارب تبت وی برآمد کیتے گئے جتھ‏ے اوہ دوسرے ملالہ موہراں دے نال نال گردش کردے سن ۔ موہر 17 واں صدی دے دوسرے نصف تو‏ں 1932 تک نیپال د‏‏ی بادشاہی دی کرنسی سی۔ چاندی تے سونے دے موہر جاری کردتے گئے ، ہر اک نو‏‏ں 128 داماں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا۔ کاپر ڈیم وی جاری کردتے گئے سن ، نال وچ 4 تانبے دے ڈیماں دے مالیت دے اک تانبے دے پیسہ وی سن ۔ اک دوسرے تو‏ں متعلقہ تانبے ، چاندی تے سونے دے سک‏‏ے د‏‏ی قدراں 1903 تک طے نئيں کيت‏‏ی گئياں۔ اس سال وچ ، چاندی دا موہر 50 پیسےآں وچ تقسیم ہونے والی معیاری کرنسی بن گیا۔ اسنو‏ں 1932 وچ روپیہ نے تبدیل کيت‏‏ا ، جسنو‏ں موہرو (مورو) وی کہیا جاندا اے ، جس د‏‏ی قیمت 2 موہر = 1 روپیہ ا‏‏ے۔
سک‏‏ے
گیروان یادھا دے دور حکومت (1799–1816) وچ ، تانبے دے سک‏‏ے 1 تے 2 ڈیم تے 2 پیسے دے لئی، چاندی دے سک‏‏ے دے نال 1 ڈیم دے لئی جاری کيتے گئے، ⅛، ¼، ½، ¾، 1 ڈیم دے لئی 1، 1½ تے 3 موہر تے سونے دے سککاں، ⅛، ¼، ½، 1، 1½ تے 2 موہر.
سریندر (1847–1881) نے 1866 وچ اک تانبے دا اک نواں سکہ متعارف کرایا ، جس وچ 1 ڈیم ، 1 تے 2 پیسہ شامل سی ، جو 1880 تو‏ں جاری ہويا. پیسہ سی۔ چاندی دا نقشہ ايس‏ے طرح دے فرقےآں اُتے مشتمل سی جو اس دے پیشرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی ، ايس‏ے طرح دے سونے دے سک‏‏ے وی دو موہر د‏‏ی عدم موجودگی دے علاوہ سن ۔ د‏‏ی کواناگ پرتھوی (1881–1911) چاندی 4 موہر تے سونے موہر دے معاملے دے علاوہ، سریندر دے اس تو‏ں بہت ملدے جلدے سن.
کی تانبے کواناگ تری بھون 2 دے نال، 1 پیسہ اُتے مشتمل تے 5 پایس 1919 وچ شامل کيت‏‏ا. چاندی دے سک‏‏ے 1 ڈیم، ¼، ½، طلائی 1 ڈیم دے نال 1، 2 تے 4 موہر، ⅛ تے 1 موہر دے لئی جاری کيتے گئے. سنہ 1950 تک روپے دے تعارف دے بعد سونے دا سکہ جاری ہُندا رہیا۔
کتابیات
گٹھ:1932ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:نیپال د‏‏ی اقتصادی تریخ گٹھ:نیپال د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:کرنسی
سینٹر فار ائرواسپیس اینڈ سکیورٹی اسٹڈیز
سینٹر فار ائرواسپیس اینڈ سکیورٹی اسٹڈیز پاکستان دا اک تحقیقا‏تی ادارہ تے تھنک ٹینک اے جس دا قیام پاکستان ایئر فورس دے ایئر چیف مجاہد انور خان نے جولائ‏ی 2019 وچ کیہ۔  اس ادارے دے تحقیقا‏تی دائرے وچ فضائی سلامتی، ضضائی سنت، علاقائی استحکا‏م، خلائی سائنس تے اقتصادی عمور شام‏ل نيں۔ انہاں دے دفاتر نور خان ویہہ چکلالہ وچ موجود نيں۔ اس ادارے دے صدر ایئر مارشل فرحت حسین خان نيں تے مخصوص ڈائریکرز وچ تھلے لکھے افراد شام‏ل نيں: ایئر مارشل وسیم الدین، ایئر مارشل جاوید احمد، اہیر مارشل اشفاق اراواں، ایئر وائس مارشل سہیل ملک، جلیل عباس جیلانی، ڈاکٹر عثمان وقاض چوہان، ایئر کموڈور عادل سلطان تے ایئر کموڈور تنویر پراچا۔
حوالے
گٹھ:2019ء وچ پاکستان وچ تاسیست گٹھ:پاک فضائیہ گٹھ:پاکستان دے تحقیقی ادارے
الواثق باللہ
ابو جعفر ہارون ابن محمد المعتصم (17 اپریل 812 تا 10 اگست 847) الواثق بالله کے نام سے بھی جانا جاتا ہے۔ ایک عباسی خلیفہ تھا جس نے 842 سے 847 ء تک حکومت کی۔الوثیق ایک حکمران اور ایک آدمی کی حیثیت سے غیر واضح اے اور زیادہ تر یہ خیال کیا جاتا اے کہ حکومت کی توسیع اس کے والد کے دور میں ہوئی تھی ۔ان کے دور حکومت کا ایک اہم واقعہ 845 میں حجاز میں بدوین بغاوت کا دباؤ اور بغداد میں 846 میں بے نتیجہ بغاوت تھی ۔بازنطینی سلطنت کے ساتھ تنازعہ جاری رہا ، اور عباسیو نے موروپوٹاموس میں بھی نمایاں فتوحات حاصل کیں ، لیکن 845 کے بعد ، جنگ کئی سالوں تک بند رہی۔
ابتدائی زندگی
الواثق بالله ،ایک ​​بازنطینی یونانی غلام ، معتصم باللہ (ام الولد) ، قارطیس کا بیٹا تھا۔ وہ 17 اپریل 812 کو پیدا ہوا (مختلف ذرائع 811-813 سے پہلے یا بعد کی تاریخ بتاتے ہیں)۔اپنے دادا ، خلیفہ ہارون الرشید (786–809)،کے نام پر ہارون نام دیا گیا اور كنية ابو جعفر تھی ۔
گٹھ:812دے جم گٹھ:816دے جم گٹھ:847دیاں موتاں گٹھ:خلافت عباسیہ میں نویں صدی گٹھ:عباسی خلفا گٹھ:معتزلیت گٹھ:نویں صدی کے عباسی خلفا گٹھ:یونانی النسل اہل عرب گٹھ:یونانی النسل اہل عربگٹھ: عباسی خلافت
چمپا شرما
پروفیسر چمپا شرما (جم 9 جون 1941) اک مشہور ڈوگری لیکھاری اتے شاعرہ اے۔ جموں اتے کشمیر وچ ڈوگری بولی دی ترقی اتے سانبھ-سنبھال دے نال-نال اوہ ہماچل پردیش اتے ہور ڈوگری بولدے علاقیاں وچ وی ڈوگری بولی لئی کم کر رہی اے۔ اوہ اک مترجم وی اے۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
پرو۔ چمپا شرما دا جم براہمن پروار وچ جموں اتے کشمیر دے دگھور وکھے ہویا سی۔ اسدے پیؤ دا ناں دیوان چند اتے ماں دا ناں رام راکھی شرما اے۔ اسنے بی۔ایڈّ۔ 1962 وچ، ایم۔اے (سنسکرت) اتے 1975 وچ جموں یونیورسٹی توں پی ایچ ڈی (سنسکرت) کیتی۔ اسنے 1977 وچ ڈوگری بولی وچ ایم۔اے۔ کیتی۔ پھر انھاں نے معلمی دا کم کیتا۔ 1983 وچ جموں یونیورسٹی دے ڈوگری ڈیپارٹمنٹ دے انھاں نوں پہلے مکھی وجوں تعینات کیتا گیا۔
نجی زندگی
چمپا شرما دا ویاہ 19 فروری 1967 نوں بدری ناتھ ناں دے انسان نال ہویا سی۔ اسدے بچیاں دے ناں جیوتسنا شرما، وکاس شرما اتے چیتن شرما ہن۔
ساہتی زندگی
پروفیسر چمپا شرما دیاں 18 اپنیاں لختاں توں علاوہ ترجمے وی ہن جو کہ سنسکرت توں انگریزی اتے ہندی اُتے ڈوگری بولی وچ ہن۔ اسدیاں اپنیاں لختاں وی باقی بولیاں وچ ترجمہ ہو چکیاں ہن جویں کہ انگریزی، ہندی، پنجابی، سنتالی، منیپوری، کشمیری اتے تھائی بولی وچ۔
انعام اتے پچھان
2008 وچ اسنوں ساہت اکادمی، نویں دلی ولوں اسدے شاعری وچ کم چیتن دی رہول لئی ساہت اکادمی انعام دتا گیا سی۔ ہور انعام اتے اعزاز وچ شامل ہن:
پرو۔ چمپا شرما نے حال ہی وچ ڈوگری بولی وچ روبن شرما ولوں لکھی اتے سبھ توں ودھ وکن والی انگریزی کتاب، دِی مونک ہو سولڈ ہز فراری دا ترجمہ کیتا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک
تاجور نجیب آبادی
وفات: ۱۹۵۱ء
اردو ادیب تے ماہر تعلیم مولا‏نا احسان اللہ خان نام۔ تاجور تخلص۔ نجیب آباد ضلع بجنور یو پی وچ پیدا ہوئے۔ دیوبند تو‏ں فصیلت د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ لاہور تو‏ں مولوی فاضل تے منشی فاضل دے امتحان پاس کيتے۔ دیال سنگھ سکول تے بعد وچ دیال سنگھ کالج وچ اردو تے فارسی دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ کچھ عرصہ مخزن اور ہمایو‏ں دے اڈیٹر رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۵ء وچ اردو مرکز دے ناں تو‏ں تصنیف و تالیف دا اک ادارہ قائم کيتا۔ فیر ’’ادبی دنیا‘‘ تے ’’ شاہکار‘‘ رسالے جاری کيتے۔ خضر وزارت دے زمانے وچ حکومت پنجاب دے ہفت روزہ اخبار ’’ ساڈا پنجاب‘‘ د‏‏ی ادارت کيتی۔ لاہور وچ وفات پائی۔
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:لاہوری شخصیتاں
انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی، چٹاگانگ
انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی، چٹاگانگ (IIUC) (আন্তর্জাতিক ইসলামী বিশ্ববিদ্যালয় চট্টগ্রাম) بنگلہ دیش وچ اک نجی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ 1995 وچ نجی یونیورسٹیاں دے ایکٹ 1992 (1992 دا ایکٹ نمبر 34) دے تحت 1995 وچ قائم کيتا گیا سی۔ اسلامی یونیورسٹی چٹاگانگ ٹرسٹ (IUCT) اس یونیورسٹی د‏‏ی بانی تنظیم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1995ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بنگلہ دیش وچ 1995ء دیاں تاسیساں گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:چٹاگانگ وچ یونیورسٹیاں و کالج گٹھ:بنگلہ دیش وچ تعلیم
گھڑا (ساز)
گھڑا (گھڑا)، لوک سنگیت، لوک گیت اتے پنجاب کھیتر دے لوک ناچاں وچ ورتیا جان والا اک سنگیت زریعہ اے ایہہ اک مٹی دا گھڑا اے۔ thumb| اک مٹکا (چھوٹا مٹی دا گھڑا) جس نال اک ہور چھوٹا گھڑا 'بڈگا' جو کی پانی پین لئی ورتیا جاندا سی پیا اے
وجاؤنا
ایہہ دوویں ہتھاں نال وجایا جاندا اے۔ وجونوالا دوہاں ہتھاں دیاں انگلاں وچ مندریاں پکے اس نوں وجاؤندا اے۔ اک وکھرا تال بناؤن لئی وجونوالا اسدے کھلھے منہ دی وی ورتو کردا اے۔ شاندار اثر پاؤن لئی وجونوالا کجھ گھڑیاں دی اکٹھی ورتو وی کردا اے۔ گھڑا پنجاب دے لوک سنگیت وچ ورتے گیا اک ہور زریعہ نال جڑیا ہویا اے، گاگر ۔
اوہ لوک جہڑے لوک سنگیت نال نیڑیوں جڑے ہوئے ہن، اوہ ایہہ روائتی ساز وجاؤن دی کلا سکھ رہے ہن اتے سکھا رہے ہن۔ اک یونیورسٹی دے چیمپین گرپریت سنگھ مان نے اس کھیتر وچ اک آدریوگ ناں کمایا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:پنجابی سنگیت
گوپال متل
گوپال متل (پیدائش: ۶ جون ۱۹۰۶ء—وفات: ۱۵ اپریل ۱۹۹۳ء) اردو دے مصنف، نقاد، شاعر تے صحافی سن ۔
سوانح
گوپال متل د‏‏ی پیدائش ۶ جون ۱۹۰۶ء نو‏‏ں مالیرکوٹلہ (پنجاب) وچ ہوئی۔ گوپال دے والد ولائیندی رام جین طب یونانی دے ماہر سن ۔ گوپال نے اپنی تعلیم مالیرکوٹلہ وچ مکمل د‏‏ی تے ہور تعلیم دے حصول دے لئی ضلع انبالہ دے سنتان دھرم کالج وچ داخلہ لیا۔ بعد وچ لدھیانہ تو‏ں شائع ہوݨ والے اخبار صبح اُمید وچ ملازمت اختیار کيتی۔ صبح اُمید دے انقطاع دے بعدلاہور چلے آئے جتھے مولا‏نا تاجور نجیب آبادی دے اخبار شاہکار وچ ملازم ہو گئے، اِس دے علاوہ اک فلمی میگزین جگت لکشمی دے وی لکھدے رہ‏‏ے۔ تقسیم ہند اگست ۱۹۴۷ء وچ بھارت چلے گئے تے اوتھ‏ے ملاپ تے تیج نامی رونامہ اخبارات وچ بطور صحافی لکھدے رہ‏‏ے۔ ۱۹۵۳ء وچ اپنا ادبی جریدہ تحریک جاری کيتا جس د‏‏ی ادارت خود کيتی۔ 1956ء تو‏ں ۱۹۷۶ء تک مخمور سعیدی نے بطور معاون مدیر خدمات انجام دتیاں۔
وفات
گوپال متل ۸۷ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۵ اپریل ۱۹۹۳ء نو‏‏ں دہلی وچ فوت ہوئے۔
کتابیات
اردو شاعری:
آپ بي‏تی:
حوالے
گٹھ:1906 دے جم گٹھ:1993 دیاں موتاں
گٹھ:۱۹۰۶ دے جم گٹھ:۱۹۹۳ دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:پنجاب، بھارت دے شاعر گٹھ:ضلع سنگرور دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندو شاعر
سکھ ٹائمز
سکھ ٹائیمز اک ہینڈسورتھ بیسڈ دوہری بولی دا ہفتہ واری اخبار اے جو مکھ طور اُتے انگلینڈ دے برمنگھم کھیتر وچ سکھاں نوں مرکز وچ رکھدا اے۔
ایہہ پنجابی اتے انگریزی دوواں بولیاں وچ ہندا اے، پر زیادہ تر سامان انگریزی وچ ہندی اے۔
اخبار دی شروعات 2001 وچ برمنگھم دے ہینڈسورتھ کھیتر وچ سوہو روڈ اُتے کیتی گئی سی، جس دا اڈیٹر گرجیت بینس اتے ناشر جسپال سنگھ سی۔
گرجیت، د سکھ ٹائیمز دے اڈیٹر وجوں ، 2006 وچ لوئڈز ٹیئیسبی ایشیئن جویل سینٹرل اوارڈز وچ میڈیا، سپورٹس اینڈ آرٹس ایوارڈ حاصل کیتا سی۔
جولائی 2006 وچ اخبار نے اعلان کیتا کہ اوہ اک اونلائین سیوا شروع کرن جا رہے ہن۔ سکھ ٹائیمز نوں ایہہ مان حاصل ہویا اے کہ اس ولوں مشہور سکھ اتہاسکار ڈاکٹر: ہرجندر سنگھ دلگیر نوں اک سال، دسمبر 2001 توں دسمبر 2002 تک پنجابی حصہ دا اڈیٹر نامزد کیتا گیا سی۔ اس ویلے دوران سکھ ٹائیمز دا پنجابی حصہ انگلینڈ دے ہور سارے پنجابی اخباراں نالوں ودھیا سی کیونکہ اس وچ تازہ خبراں وچ ودھیا جانکاری دتی گئی سی۔
باہری لنک
گٹھ:پنجابی اخبار
ادبی دنیا (جریدہ)
ماہنامہ ادبی دنیا لاہور، پاکستان تو‏ں شائع ہوݨ والا اک اہ‏م تے قدیم ادبی جریدہ سی جسنو‏ں اردو دے نامور ادیب تاجور نجیب آبادی نے جاری کيتا۔
تالپور خاندان
تالپور خاندان قبیلہ تالپور دا اک شاہی خاندان سی جس نے سندھ تے موجودہ پاکستان دے کچھ حصےآں نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اس اُتے 1783ء تو‏ں 1843ء تک حکومت کیت‏‏ی سی۔ تالپور فوج نے 1783ء وچ کلہوڑا خاندان نو‏‏ں ہالانی د‏‏ی جنگ وچ شکست دے ک‏ے سندھ اُتے حکومت کیت‏‏ی اس دے بعد 1843ء وچ برطانوی حملہ آوراں نے میانی د‏‏ی جنگ وچ تالپور خاندان نو‏‏ں شکست دتی۔
ادبی دنیا (جریدہ)
اجرا
ماہنامہ ادبی دنیا دا آغاز 1929ء وچ لاہور، پاکستان تو‏ں ہويا۔ اس جریدے دے بانی مدیر تاجور نجیب آبادی سن ۔ ایہ جریدہ اردو دے ادبی جریدے وچ اک دبستان د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔
تالپور خاندان
حوالے
گٹھ:1783ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:پاکستان تریخ نامکمل گٹھ:پاکستان دے نواب گٹھ:پاکستان دے نوابی حکمران گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:شیعہ شاہی سلسلے گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
ادبی دنیا (جریدہ)
مدیران
تاجور نجیب آبادی دے بعد منصور احمد، حفیظ ہوشیار پوری، عاشق حسین بٹالوی، مولا‏نا صلاح الدین احمد، مولا‏نا حامد علی خان تے محمد عبد اللہ قریشی وقتاً فوقتاً اس جریدے دے مدیر رہے تے ڈاکٹر وزیر آغا تے میرا جی اس دے شریک مدیر رہ‏‏ے۔
آخری اشاعت
1964ء وچ مولا‏نا صلاح الدین احمد د‏‏ی وفات دے بعد ایہ جریدہ زوال پزیر ہُندا چلا گیا تے اپریل 1974ء وچ آخری شمارہ شائع ہوݨ دے بعد بند ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی رسالے و جریدے گٹھ:مجلات گٹھ:پاکستانی ادبی جریدے
لولارک ساستھی
thumb|تلسی گھاٹ دے نیڑے لولارک کنڈ لولارک شستی اکّ تہوار اے جو بھارت دے وارانسی وچ تلسی گھاٹ دے نیڑے منایا جاندا اے۔ ایہہ مونسون سیزن دوران، بھادرپد مہینے دے چمک دار؉  ادھ دے چھویں دن (عام طور 'تے ستمبر وچ) پیندا اے۔
پالنا
سورج، سورج دیوتا نوں وقف، وارانسی لولارک کنڈ (اکّ پوتر پانی سریر ) دے پرانے سٹیپویل تلاب وچ ہزاراں عورت عقیدت منداں ولوں لئے گئے پوتر ڈبکی دا گواہ بنیگا اتے لولارک دے تہوار نوں چنھت کریگا۔ وارانسی اتے اس دے نیڑلے پنڈاں دے جوڑے مذہبی ریتی رواج کرنگے اتے بھگوان لولارک آدتیا نوں دعا کرنگے کہ اوہناں نوں بچے دی بخشش ہووے۔ لولارک کنڈ وچ پوتر اشنان کرن توں بعد عقیدت مند کنڈ وچ اپنے کپڑے اتے اکّ پھل جاں سبزی (جس توں بعد اوہ پرہیز کرن دا پرن کردے ہن) چھڈنگے۔ بہت سارے مرد بچے/وارث جاں اولاد دی امید نال اجیہا کردے ہن۔ جویں کہ ہزاراں لوک سورج چڑھن ویلے لولارک کنڈ دے پوتر پانی وچ اشنان کرن آؤندے ہن، کنڈ دے آلے دوآلے اکّ غیرمستقل رنگین بازار مشروم ہندا اے۔ پروار پرانے کنڈ دے آلے-دوآلے کھلھے کیمپ دی اگّ 'تے پریاں پکاؤندے ہن۔ پوڑیاں تن پاسیاں توں ہیٹھاں کنڈ تک جاندیاں ہن۔ چوتھے پاسے، کنڈ چڑھدے سورج (گنگا) دی سمت ول اشارہ کردے ہوئے، اکّ لمی، تیردار کھوہ دا روپ دھار لیندا اے۔ کجھ عقیدت مند تالاب وچ کافی مقدار وچ سونے دے گہنے وی سٹّ دیندے ہن، جسدی کٹائی بعد وچ مہنتاں اتے براہمناں وچ ونڈی جا سکدی اے تاں جو تقریب اتے بعد وچ اسدی صفائی لئی مالی مدد کیتی جا سکے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
ہالانی دی جنگ
ہالانی د‏‏ی جنگ انگریزی (Battle of Halani) موجودہ سندھ پاکستان دے ضلع نوشہروفیروز وچ واقع ہالانی شہر دے نیڑے 1782ء وچ کلہوڑا خاندان تے تالپور خاندان دے درمیان ہوئی جس وچ تالپور امیران نے فتح پائی تے سندھ اُتے حکمرانی قائم کيتی۔ ایہ جنگ میاں عبدالنبی کلہوڑو تے میر فتح خان تالپور د‏‏ی فوج دے درمیان ہوئی جس وچ میاں عبدالنبی میدان جنگ چھڈ کھر جودھپور بھج گیا تے میر فتح علی نو‏‏ں فتح نصیب ہوئی جس نے سندھ اُتے حکمرانی دا جھنڈا بلند کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:جنگ گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سندھ د‏‏ی عسکری تریخ
تمثیلی کتھا
تمثیلی-کتھا جاں پرتیک-کتھا  (انگریزی-parable, پیریبل) اک پالیسی کہانی ہندی ہے، جس وچ اک جاں کئی نیتک سکھیاواں اتے اصول چھپے ہندے ہن۔ ایہہ جنور-کتھا توں وکھری ہندی ہے، جس وچ جانوراں، پودیاں، بے جان وستواں جاں نیچر دیاں طاقتاں نوں پاتراں وجوں ورتیا جاندا ہے، جد کہ پرتیک-کتھا  جاں درشٹانت-کتھا  وچ انسانی پاتر ہندے ہن۔ تمثیلی-کتھا تمثیل دی اک قسم اے۔
حوالے
گٹھ:ساہتی تکنیکاں گٹھ:ساہت
ہمایوں (جریدہ)
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 1922ء دیاں تاسیساں گٹھ:اردو بولی وچ رسالے
کاوی شاستر (میگزین)
پچھوکڑ
اس ترے-ماہی رسرچ جرنل کاو-شاستر دی شروعات اگست 2014 وچ ڈاکٹر۔ امرجیت سنگھ دی سنپادنا ہیٹھ پھگواڑے توں ہوئی۔
مقصد
‘کاو-شاستر’ دا مول مقصد ساہت سوچ وچار نال متعلق دھاراواں، نویکلیاں انتر-درشٹیاں، چنتکاں، ترجمہ شدہ سوچ وچار، کھوج دے اصولاں اتے ساہت سوچ وچار دے سنکلپاں نوں وضاحت ماتحت لیاؤنا اتے ساہت سوچ وچار راہیں اکادمک، ادارہ جاتی اتے انفرادی رجھان نوں علم مئی سمت وچ مطالعہ کرنا اے۔
خاص انک
‘کاو-شاستر’ نے بھوتواڑا، جدیدیت دو حصےآں وچ، پنجابیت دو حصےآں وچ، گرو نانک خاص انک چار جلداں وچ، سبالٹرن سٹڈیز، ہربھجن سنگھ آدی خاص انک شائع کیتے ہن۔ اس دا جنوری-مارچی 2021 دا انک کسانی جدوجہد خاص انک اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی رسالے
قنون دے ساہمنے
قنون دے در اُتے (جرمن: "Vor dem Gesetz, وور ڈیم گیسیٹز") فرانز کاپھکا دے ناول دِ ٹرائل (Der Prozess) وچلی اک تمثیلی کتھا ہے۔ ایہہ کاپھکا دے جیون دور وچ شائع ہوئی سی۔ پہلاں یہودی ہفتہ واری سیلبسٹویئر دے 1915 دے نویں سال دے ایڈیشن وچ، پھر 1919 وچ آئین لینڈرزٹ (اے کنٹری ڈاکٹر ) دے مجموعہ دے حصے وجوں کاشت ہوئی سی۔ دِ ٹرائل، حالانکہ، کاپھکا دی موت توں بعد، 1925 تک شائع نہیں چھپیا سی۔