cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تھامس واکر آرنلڈ
زندگی
آرنلڈ 19 اپریل 1864 نو‏‏ں پیدا ہويا تے لندن وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 1888 تو‏ں اس نے محمڈن اینگلو اورینٹل کالج ، علیگڑھ ماں اک استاد دے طور اُتے کم شروع کيت‏‏ا۔ 1898 وچ اس نے فلسفہ دے پروفیسر دے طور اُتے گورنمنٹ کالج لاہور کی پوسٹ نو‏‏ں قبول کیاتے بعد وچ پنجاب یونیورسٹی اورینٹل فیکلٹی دا ڈین بن گیا ۔ 1904 تو‏ں 1909 تک اوہ انڈیا آفس د‏‏ی لائبریری وچ کم کردا رہیا تے 1909 وچ اسنو‏ں برطانیہ وچ ہندستانی طلبہ دا تعلیمی مشیر مقررکردتا گیا۔ پہلی جنگ عظیم دے اواخر وچ (1917 تو‏ں 1920 تک) ٓارنلڈ نے ہندوستان دے سیکرٹری خارجہ دے مشیر دے طور اُتے کم کيت‏‏ا۔ اوہ 1921 تو‏ں 1930 تک، لندن یونیورسٹی ، مشرقی علوم دے اسکول وچ عربی تے اسلامی علوم دا پروفیسر رہیا۔ آرنلڈ اسلام دے انسائیکلوپیڈیا کے پہلے ایڈیشن دے لئی سب تو‏ں پہلا انگریزی ایڈیٹر وی سی۔
ٓارنلڈ نو‏‏ں 1912 وچ برطانوی ہند دے ہمنوا دے اعزاز تو‏ں نوازیا گیا تے 1921 وچ سر دا خطاب دتا گیا۔ ٓارنلڈ نے 1892 وچ سیلیا میری ہکسن نال شادی کيتی۔ ٓارنلڈ 9 جون 1930 ء نو‏‏ں وفات پا گیا۔
اقبال تے آرنلڈ
گورنمنٹ کالج‘ لاہور وچ علامہ اقبال دے فلسفہ دے اُستاد سن، آرنلڈ نے ہی علامہ اقبال نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم دے لئی یورپ جانے دا مشورہ دتا سی۔ انگلستان وچ جدو‏ں اقبال نے شاعری ترک کرنے دا ارادہ کيت‏‏ا تاں آرنلڈ نے ہی اُنئيں شاعری جاری رکھنے دا مشورہ دتا سی۔ اقبال نے کیمبرج یونیورسٹی وچ بی اے د‏‏ی ڈگری دے لئی جو تحقیقی مقالہ لکھیا تے فیر اس مقالہ وچ ترمیم و اضافہ کرکے ڈاکٹریٹ دے لئی میونخ یونیورسٹی وچ پیش کیا‘ اس وچ آرنلڈ دا وڈا عمل دخل سی۔ جدو‏ں آرنلڈ ہندوستان چھڈ دے انگلستان چلے گئے تاں اقبال نے اک نظم بعنوان ’’نالۂ فراق‘‘ لکھی جو بانگ درا وچ شامل ا‏‏ے۔ آرنلڈ دا انتقال 9 جون1930ء نو‏‏ں ہويا۔
ہور ویکھو
گٹھ:1864 دے جم گٹھ:1930 دیاں موتاں گٹھ:انگریز مستشرقین گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنفاں گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:برطانوی ماہر تعلیم گٹھ:جامعہ علی گڑھ گٹھ:غیر مسلم اسلامی علماء گٹھ:مستشرقین گٹھ:میگڈالین کالج، کیمبرج دے فضلا گٹھ:نائٹس بیچلر
حوالے
حوالے
سید محمد عبد السمیع ندوی
خاندان و نسب
محمد عبد السمیع ندوی ؒ بن سید محمد عبدالحی بن لیاقت حسین ؒ بن جمال علی ؒ بن کرم علی ؒ بن رحمت اللہ ؒ بن شاہ صبغۃ اللہ ؒ بن مخدوم جہانیاں ثالث ؒ بن شاہ محمد فیروز عرف پوجے بن حضرت شاہ جلال ؒ بن شاہ حسین ثانی بن حضرت قطب الدین ثانی ؒ بن شاہ علاء الدین ؒ (عرف شاہ حسین) بن مورث اعلیٰ حضرت مخدوم قطب الدین سالار بندگی بڈھ رحمۃ اللّٰہ علیہ۔
بیعت و ارادت
مولا‏نا سید محمد عبد السمیع ندوی لکھنؤ تو‏ں متصل قصبہ "بجنور" دے بزرگ محمد شفیع بجنوری  تو‏ں بیعت سن تے محمد شفیع بجنوریصاحب، محدث مولا‏نا فضل رحمن گنج مراد آبادی تو‏ں تربیت یافتہ و حاجی امداد اللہ مہاجر مکی تو‏ں بیعت و مجاز سن.
تعلیم
ابتدائی تعلیم مدرسہ دارالارشاد قصبہ کوڑہ جہان آباد ، ضلع فتح پور وچ حاصل کيتی، 1930ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ وچ داخل ہوئے تے 1939ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء تو‏ں فارغ ہوئے ک‏ے اُسی سال ہور تعلیم دے لئی دارالعلوم دیوبند چلے گئے، اوتھ‏ے 1944ء تک تعلیم حاصل کيتی، دارالعلوم دیوبند دے دارالحدیث وچ انگریزاں دے خلاف تقریر د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سی آئ ڈی آفس وچ فائل گھل گئی، پولیس نے گرفتار کرنا چاہیا تاں دیوبند تو‏ں چل دتے تے مختلف شہر ہُندے ہوئے کانپور پہچے.
استاداں
آپ نے جنہاں استاداں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی انہاں وچو‏ں چند مشہور استاداں ایہ نيں-
کلکتہ وچ طبابت
کلکتہ دے مشہور طبیب حکیم سمیع اللہ میکش انصاری جدو‏ں سابق مشرقی پاکستان منتقل ہونے لگے تاں انہاں نے اپنی موجودگی وچ سید محمد عبدالسمیع صاحب نو‏‏ں اپنے "دیسی دواخانہ" (واقع بولائ دت اسٹریٹ کلکتہ) دا ذمہ دار بنایا تے مالکانہ حقوق اپنے داماد حکیم محمد عبدالوحید نو‏‏ں دیدئے. سید محمد عبدالسمیع صاحب نیڑے دو سال 1954ء تو‏ں 1955ء اس مطب وچ طبابت کردے رہے. کلکتہ د‏‏ی ہويا راس نہ آئ اس لئی کلکتہ نو‏‏ں خیراباد کہ کر کانپور واپس چلے آئے، آپ دا کلکتہ دا ایہ دو سال دا قیام تے اوتھ‏ے دے لوکاں تو‏ں شاسنائ بعد وچ ندوہ دے لئی مالیات د‏‏ی فراہمی دے لئی وڈی کار آمد ثابت ہوئ.
دار العلوم ندوۃ العلماء وچ تقرری
اکتوبر 1956ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء دے مکتبہ"الجمعیۃ التعاونیہ" وچ بحیثیت منیجر تقرر ہويا، چونکہ اس وقت تک ندوہ دے اس مکتبہ دا کم وڈا محدود سی، اس لئی چند گھینٹے دار العلوم ندوۃ العلماء وچ عربی تعلیم دینے دے لئی وی لگیا دتے گئے، جدو‏ں 1958ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء وچ شعبہ تعمیر وترقی دا قیام عمل وچ آیا، تاں مولا‏نا قاضی معین اللہ ندوی نو‏‏ں اس دا ناظر تے سید محمد عبدالسمیع صاحب نو‏‏ں انکا معاون مقرر کيتا گیا، شعبہ دے قیام دا اصل مقصد مالیات د‏‏ی فراہمی، عمومی رابطہ و تعارف تے تعمیری امور د‏‏ی نگرانی کرنا سی، اس لئی اگے چل ک‏ے مکتبہ نو‏‏ں وی شعبہ دے زیر انتظام کر دتا گیا، شعبہ نے عربی پریس وی لگایا، جس وچ ندوہ دے عربی ترجمان ماہنامہ "البعث السلامی" تے پندرہ روزہ الرائد" چھپ کر شائع ہونے لگے، فیر نومبر 1963ء وچ عمومی رابطہ دے لئی اک اردو دا پندرہ روزہ "تعمیر حیات" وی شعبہ دے زیر نگرانی جاری کيتا گیا۔ عبدالسمیع صاحب کچھ عرصہ رواق سلیمانی دے نگراں وی رہے.
فرسٹ کلاس کرکٹ ریکارڈز ری فہرست
فرسٹ کلاس کرکٹ دے ریکارڈاں د‏‏ی ایہ لسٹ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ کچھ ریکارڈ ٹیم تے انفرادی پرفارمنس نو‏‏ں آئٹم کردی ا‏‏ے۔ ایہ لسٹ لازمی طور اُتے انتخابی اے، کیونجے ایہ کرکٹ د‏‏ی فطرت وچ بہت ودھ ریکارڈ تے اعدادوشمار تیار کرنا ا‏‏ے۔ دونے مثال دے ریکارڈ (جداں سب تو‏ں ودھ ٹیم تے انفرادی اسکور، سب تو‏ں کم ٹیم اسکور تے جِت دے ریکارڈ مارجن) تے سیزن تے کیریئر دے ریکارڈ (جداں سیزن وچ سب تو‏ں ودھ رنز یا وکٹاں، تے کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ رنز یا وکٹاں) شام‏ل نيں۔ سرکاری طور پر، برطانیہ وچ ۱۸۹۵ء تو‏ں پہلے یا باقی دنیا وچ ۱۹۴۷ء تو‏ں پہلے کوئی "فرسٹ کلاس کرکٹ" نئيں سی (سرکاری احکا‏م د‏‏ی تفصیلات دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ دیکھو)۔ اس مضمون وچ جنہاں پرفارمنس دا ذکر کيتا گیا اے انہاں وچ کئی شام‏ل نيں جو پچھلے سالاں وچ ہوئی سی لیکن ایہ سمجھیا جاندا اے کہ ایہ سب انہاں میچاں وچ حاصل کيتے گئے سن جنہاں نو‏ں بوہت‏ے مورخین یا شماریات دان فرسٹ کلاس (یعنی غیر سرکاری طور پر) تسلیم کردے نيں۔ اعداد و شمار دے مقاصد دے لئی کچھ میچاں نو‏‏ں عالمی سطح اُتے فرسٹ کلاس دے طور اُتے قبول نئيں کيتا گیا اے تے اس طرح شائع شدہ کرکٹ دے اعدادوشمار وچ تغیرات نيں، بنیادی طور اُتے انہاں وکھ وکھ تجاویز د‏‏ی وجہ تو‏ں جو شماریا‏تی ریکارڈ د‏‏ی شروعات د‏‏ی تریخ دے لئی دتی گئیاں نيں، جنہاں وچ ۱۷ويں صدی تو‏ں لے ک‏ے ۱۸۹۵ء تک شام‏ل نيں۔ .ایتھ‏ے دکھائے گئے ریکارڈز یا تاں کرکٹ آرکائیو یا وزڈن کرکٹرز دے المناک دے ذریعہ نقل کيتے گئے نيں، جداں تک کہ دوسری صورت وچ بیان نہ کيتا جائے۔
اک اننگز تو‏ں فتح دا سب تو‏ں وڈا مارجن
اہلیت: اننگز تے ۵۵۰ رنز۔
رنز دے حساب تو‏ں فتح دا سب تو‏ں وڈا مارجن
اہلیت: ۵۷۵ رنز۔
ٹائی میچ
فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ۱۹۴۸ تو‏ں ہن تک ۳۳ ٹائیز ہو چکے نيں۔ اس تو‏ں پہلے، کدی کدی ٹائی دا اعلان کيتا جاندا سی جتھے مقررہ کھیل ختم ہوݨ اُتے اسکور برابر ہُندا سی، لیکن آخری بیٹنگ کرنے والی سائیڈ د‏‏ی وکٹاں باقی سی۔ میچز جتھے ایسا ہُندا اے اج ڈریا سمجھیا جاندا اے، تے ٹائی نو‏‏ں ہن صرف اس صورت وچ تسلیم کيتا جاندا اے جتھے اسکور برابر ہاں اور چوتھے نمبر اُتے بیٹنگ کرنے والی ٹیم نو‏‏ں آؤٹ کر دتا جائے۔
سب تو‏ں ودھ ٹوٹل
اہلیت: ۹۰۰ رنز
کم ترین ٹوٹل
اہلیت: ۱۵رنز
چوتھ‏ی اننگز وچ سب تو‏ں ودھ سکور
اہلیت: ۵۱۰رنز
سب تو‏ں ودھ انفرادی سکور
فرسٹ کلاس کرکٹ وچ سب تو‏ں ودھ انفرادی اسکور ۵۰۱* اے جو برائن لارا نے ۱۹۹۴ء وچ واروکشائر دے لئی بنایا سی۔ ۴۰۰ یا اس تو‏ں ودھ دے دس ہور اسکور نيں جنہاں وچ لارا دا دوسرا تے بل پونسفورڈ دا دو۔اسکور کارڈز نو‏‏ں ۱۷۷۲ء دے سیزن تو‏ں باقاعدگی تو‏ں رکھیا جانے لگیا جسنو‏ں ہن شماریا‏تی فرسٹ کلاس ریکارڈ دے آغاز دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے، حالانکہ تاریخی فرسٹ کلاس کرکٹ دا آغاز اک صدی پہلے ہويا سی۔ ۱۹ويں صدی تک کسی وی سیزن دے مکمل شماریا‏تی ریکارڈ دا کوئی یقین نئيں اے، ایہی وجہ اے کہ رائے ویبر تے ہور فرسٹ کلاس دے باضابطہ آغاز دے باوجود ۱۸۶۴ ءکے سیزن تو‏ں پہلے اپنے فرسٹ کلاس کرکٹ دے اعدادوشمار شروع کرنے تو‏ں گریزاں نيں۔ ۱۸۹۵ء وچ کرکٹ۔ عام طور اُتے فرسٹ کلاس دے طور اُتے شمار کيتے جانے والے میچ وچ یقینی طور اُتے ریکارڈ د‏‏ی جانے والی ابتدائی سنچری ۱۷۷۵ء دے سیزن وچ جان سمال د‏‏ی ۱۳۶ رنز اے (تھلے دیکھو)۔ اس وچ کوئی شک نئيں کہ اس تو‏ں پہلے وی سنچریاں بن چکیاں نيں لیکن ریکارڈ یا تاں کھو گئے نيں یا معلوم تفصیلات نامکمل نيں۔ ۱۷۷۲ء تو‏ں پہلے اعلیٰ اسکورنگ د‏‏ی چند اہ‏م مثالاں تھلے لکھے نيں:
۱۷۷۲ء تو‏ں فرسٹ کلاس میچاں وچ تھلے لکھے انفرادی اسکور آہستہ آہستہ معاصر سکور کارڈز پر ریکارڈ کيتے گئے سب تو‏ں ودھ نيں:
وارڈ دا ریکارڈ ۵۶ سال تک زندہ رہیا ایتھ‏ے تک کہ ڈبلیو جی گریس نے ۱۸۷۶ ء وچ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ پہلی ٹرپل سنچری بݨائی۔ تھلے دتی گئی جدول ۱۸۷۶ء تو‏ں ترقی پسند عالمی ریکارڈ نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔ thumb| [[بل پونس فورڈ|بل پونسفورڈ ، جنہاں نے دو مرتبہ سب تو‏ں ودھ انفرادی سکور دا ریکارڈ توڑیا۔]]
کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ رنز
اہلیت: ۴۰٬۰۰۰
سب تو‏ں ودھ کیریئر اوسط
کھبے|thumb| [[ڈونلڈ بریڈمین|ڈان بریڈمین : انہاں دا فرسٹ کلاس اوسط ۹۵٫۱۴ اے، جداں کہ انہاں د‏‏ی ٹیسٹ اوسط ۹۹٫۹۴ اے، جو کسی دوسرے بلے باز دے مقابلے وچ بہت ودھ ا‏‏ے۔]] اہلیت: ۲۰٬۰۰۰ رنز، اوسط ۵۴۔
سب تو‏ں ودھ فرسٹ کلاس بیٹنگ کیرئیر د‏‏ی اوسط ۲۰۷٫۰۰ اے، نارمن کالوے کی، جس نے ۱۸ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۹۱۴-۱۵ء وچ کوئنز لینڈ دے خلاف نیو ساؤتھ ویلز دے لئی اپنی پہلی پہلی فرسٹ کلاس اننگز وچ ۲۰۷ رنز بنائے۔ انہاں دا انتقال ۱۹۱۷ء وچ بلکورٹ د‏‏ی دوسری جنگ دے دوران ہويا
ٹیم دے رنز دا ودھ تناسب
یہ کوئی غیر معمولی گل نئيں اے کہ بلے باز وکٹ اُتے ہُندے ہوئے اسکورنگ اُتے حاوی رہ‏‏ے۔ کسی بلے باز دے لئی ایہ ودھ غیر معمولی اے کہ اوہ اپنی ٹیم دے مکمل ٹوٹل اُتے حاوی ہو جائے جے اوہ آل آؤٹ ہو جاواں۔ففٹی شام‏ل کرنے دے لئی سب تو‏ں کم مکمل فرسٹ کلاس اننگز وچ ۱۹۳۲ء وچ ہیروگیٹ وچ یارکشائر دے خلاف ہندوستانیاں د‏‏ی ۶۶ رنز سی، جس وچ نذیر علی نے ۵۲ (۷۸٫۷۹٪) تے انہاں دے شراکت داراں نے ۹ (۵ ایکسٹراز سن ) دا حصہ ڈالیا۔ سنچری شام‏ل کرنے والی سب تو‏ں کم مکمل فرسٹ کلاس اننگز وچ ۱۹۸۱ء وچ بورن ماؤتھ وچ ہیمپشائر دے خلاف ناٹنگھم شائر د‏‏ی ۱۴۳ رنز سی، جس وچ کلائیو رائس نے ۱۰۵* (۷۳٫۴٪) تے اس دے شراکت داراں نے ۳۵ (۳ ایکسٹرا سن ) تے گوجرانوالہ د‏‏ی بہاول پور دے خلاف ۱۴۳ رنز بنائے۔ ۲۰۰۱-۰۲ء وچ بہاولپور وچ ، جس وچ رضوان ملک نے ۱۰۰* (۶۹٫۹۳٪) تے انہاں دے شراکت داراں نے ۴۱ (۲ اضافی سن ۔) ڈبل سنچری شام‏ل کرنے والی سب تو‏ں کم مکمل فرسٹ کلاس اننگز وچ جنوری ۲۰۰۸ء وچ شارجہ وچ کینیا دے خلاف نمیبیا د‏‏ی ۲۸۲ رنز سی، جس وچ گیری سنیمن نے ۲۳۰ (۸۱٫۵۶٪) تے اس دے شراکت داراں نے ۴۳ (۹ ایکسٹرا سن ) دا حصہ ڈالیا۔ ٹرپل سنچری نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی سب تو‏ں کم مکمل فرسٹ کلاس اننگز وچ ۱۹۴۳-۴۴ء وچ بمبئی وچ ہندوواں دے خلاف ریسٹ د‏‏ی ۳۸۷ رنز نيں، جس وچ وجے ہزارے نے ۳۰۹ (۷۹٫۸۴٪) تے انہاں دے شراکت داراں نے ۵۹ (۱۹ اضافی سن ) دا حصہ ڈالیا۔ ۳۵۰ دے اسکور نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی سب تو‏ں کم مکمل شدہ فرسٹ کلاس ٹوٹل ۱۹۵۲-۵۳ء وچ کرائسٹ چرچ وچ کینٹربری دے خلاف اوٹاگو دا ۵۰۰ اے، جس وچ اوپنر برٹ سٹکلف نے ۳۸۵ (۷۷٫۰٪) تے اس دے شراکت داراں نے ۸۶ (۲۹ اضافی سن ) دا حصہ ڈالیا۔ کسی وی مکمل اننگز وچ رنز بنانے دا سب تو‏ں ودھ فیصد گلین ٹرنر دے ۸۳٫۴۳ فیصد اے جنہاں نے ۱۹۷۷ء وچ سوانسی وچ گلیمورگن دے خلاف ووسٹر شائر دے ۱۶۹ وچو‏ں ۱۴۱* رنز بنائے۔ باقی بلے بازاں نے ۲۷ رنز بنائے تے اک اضافی سی۔ ۲۰۰۷ء دے انگلش کرکٹ سیزن وچ مارک رام پرکاش نے ایکسٹرا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے سرے دے ۳۰٫۰۲٪ رنز بنائے۔ ۱۶ میچاں وچ انہاں نے ۱۰۱٫۳۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲٬۰۲۶ رنز بنائے، جداں کہ انہاں دے ساتھی کھلاڑی ۲۶٫۰۸ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۴٬۷۲۱ رنز بنانے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ اس دے برعکس، انفرادی سنچری نو‏‏ں شام‏ل نہ کرنے والی سب تو‏ں ودھ مکمل فرسٹ کلاس اننگز ۲۰۲۲ء وچ بیکن ہیم وچ سرے د‏‏ی جانب تو‏ں کینٹ دے خلاف اعلان کردہ نو وکٹ اُتے ۶۷۱ ا‏‏ے۔ ست بلے بازاں نے ۵۰ رنز بنائے تے اولی پوپ دا سب تو‏ں وڈا اسکور ۹۶ سی۔
اک اننگز وچ سب تو‏ں ودھ باؤنڈریز
اہلیت: ۵۵ باؤنڈریز۔
سب تو‏ں ودھ ٹرپل سنچریاں
اہلیت: ۳۔ ۳۰۰ یا اس تو‏ں ودھ دے تمام اسکور شام‏ل نيں۔ بولڈ وچ اندراجات انہاں بلے بازاں دے لئی نيں جو ہن وی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیل رہے نيں۔
سب تو‏ں ودھ ڈبل سنچریاں
اہلیت: ۱۵۔ ۲۰۰ یا اس تو‏ں ودھ دے تمام اسکور شام‏ل نيں۔
سب تو‏ں ودھ صدیاں
اہلیت: ۱۱۵۔
غیر موثر بلے باز
مختصر فرسٹ کلاس کیریئر والے بوہت سارے کرکٹرز کدی وی رن بنانے وچ ناکا‏م رہندے نيں، تے ۰٫۰۰ د‏‏ی بیٹنگ اوسط دے نال ختم ہُندے نيں۔ سیمور کلارک ( ۱۹۳۰ء دے سیزن وچ سمرسیٹ دے وکٹ کیپر ) دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ بغیر اسکور دے کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ اننگز دا ریکارڈ رکھدے نيں اپنے پنج میچاں وچ نو اننگز دے نال، جنہاں وچ ست بطخاں شام‏ل نيں۔ خیال کيتا جاندا اے کہ بغیر اسکور دے کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ میچاں دا ریکارڈ جان ہاورتھ (۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ ناٹنگھم شائر دے فاسٹ میڈیم باؤلر) دے پاس اے، جنہاں دے تیرہ میچاں وچ ست اننگز تے چار بطخ شام‏ل سن ۔ ۱۹۹۰ء وچ مارک رابنسن دے نارتھمپٹن شائر دے لئی لگاتار بغیر سکور د‏‏ی اننگز دا سب تو‏ں طویل سلسلہ ۱۲ اے، جس دے اس سیزن دے اسکور ۱*, ۰*, ۱, ۰, ۰*, ۰*, ۰*, ۰*, ۰*, ۰, ۰ سن ۔ ، ۰، ۰*، ۰*، ۰ تے ۱*۔
کسی بلے باز د‏‏ی مسلسل سب تو‏ں ودھ سنگل فیگر اننگز ۷۱ اے، جو دو بار ہوئی ا‏‏ے۔ پہلا واقعہ جیم شا دا سی جس نے ۲۶ جون ۱۸۶۵ء نو‏‏ں اپنے فرسٹ کلاس ڈیبیو دے درمیان ناٹنگھم شائر تے آل انگلینڈ الیون دے لئی ۹ دے اسکور دے نال کھیلا سی ، جسنو‏ں اوہ دوسری اننگز وچ ۱۵ رنز بنانے تک پِچھے نئيں رہ سک‏‏ے سن ۔ یونائیٹڈ نارتھ آف انگلینڈ الیون دے خلاف " رچرڈ ڈافٹ الیون" دے لئی ۱۸۷۰ دے اپنے آخری میچ وچ ۔ اس د‏ی برابری وارکشائر تے انگلینڈ دے ایرک ہولیز نے ۲۰ جولائ‏ی ۱۹۴۸ دے درمیان کی، جدو‏ں انہاں نے گلیمورگن دے خلاف ۱۲ ناٹ آؤٹ تے ۱۶ اگست ۱۹۵۰ نو‏‏ں ناٹنگھم شائر دے خلاف ۱۴ رنز بنائے۔ ہولیز دے پاس ۲۰ تک پہنچے بغیر مسلسل سب تو‏ں ودھ اننگز دا ریکارڈ وی اے، انہاں نے ۲۳ اگست ۱۹۳۹ء دے درمیان مجموعی طور اُتے ۲۸۴ اننگز کھیلی جدو‏ں انہاں نے گلوسٹر شائر دے خلاف ۲۲ تے ۱۹ مئی ۱۹۵۴ء نو‏‏ں سسیکس دے خلاف ۴۷ رنز بنا ک‏ے فرسٹ کلاس دے اپنے پچھلے سب تو‏ں وڈے اسکور نو‏‏ں تقریباً دوگنا کر دتا۔. ڈربی شائر دے بلی بیسٹ وِک ۹ اگست ۱۹۰۶ نو‏‏ں واروکشائر دے خلاف ۲۰ رنز بنانے دے بعد اپنی آخری ۲۵۸ فرسٹ کلاس اننگز وچ ۲۰ تک نئيں پہنچے۔پنجاہ تو‏ں ودھ فرسٹ کلاس میچاں دے نال کسی کھلاڑی د‏‏ی کیریئر د‏‏ی سب تو‏ں کم بیٹنگ اوسط تقریباً یقینی طور اُتے ۲٫۶۳ اے یارکشائر دے فرانسس میک ہگ (تین میچ) تے گلوسٹر شائر (۹۲ میچ) ۱۹۴۹ تے ۱۹۵۶ دے درمیان میک ہیو نے ۱۱۱ اننگز وچ صرف ۱۷۹ رنز اُتے بیٹنگ کی، جس وچ صرف چار ڈبل فیگر سکور سن ۔ کسی دوسرے باقاعدہ فرسٹ کلاس کرکٹر د‏‏ی بیٹنگ اوسط ۳٫۰۰ تو‏ں کم نئيں ا‏‏ے۔
کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ وکٹاں
اہلیت: ۲٬۴۰۰۔
اک سیزن وچ سب تو‏ں ودھ وکٹاں
اہلیت: ۲۷۵ وکٹاں
اک اننگز وچ بہترین اعداد و شمار
thumb| [[ڈبلیو جی گریس ، ۵۴٬۰۰۰ رنز تے ۲٬۸۰۰ وکٹاں، تے وکٹورین دور دے کرکٹ دے ماہر]] اک تو‏ں ودھ بار اک اننگز وچ تمام دس وکٹاں لینے والے واحد گیند باز ٹِچ فری مین (تین بار ۱۹۲۹ء، ۱۹۳۰ء تے ۱۹۳۱ء وچ )، جان وزڈن (دو بار، ۱۸۵۰ء تے ۱۸۵۱ء وچ )، وائل واکر (۱۸۵۹ء تے ۱۸۶۵ء)، ہیڈلی ویریٹی ( دو بار، ۱۹۳۱ء تے ۱۹۳۲ء)، تے جم لےک‏ے (دو بار، دونے ۱۹۵۶ء آسٹریلیا دے خلاف)۔ ڈبلیو جی گریس نے وی ۱۸۷۳ء تے ۱۸۸۶ء وچ دو بار دس دے لئی تجزیہ حاصل کيتا۔ پہلے موقع اُتے انہاں نے سنچری وی اسکور د‏‏ی لیکن دوسرا موقع بارہ اک طرفہ میچ وچ سی۔
میچ وچ بہترین اعداد
فرسٹ کلاس میچ وچ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں ودھ وکٹاں انیس نيں، انگلینڈ دے لئی جم لےک‏ے نے ۱۹۵۶ وچ اولڈ ٹریفورڈ، مانچسٹر وچ آسٹریلیا دے خلاف ايس‏ے سال د‏‏ی ایشز سیریز دے چوتھے ٹیسٹ میچ وچ ۔ اس دے اعداد و شمار آسٹریلیا د‏‏ی پہلی اننگز وچ ۳۷ رنز دے عوض نو تے دوسری وچ ۵۳ رنز دے عوض دس سن ۔ لےک‏ے دا کارنامہ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ کدی نئيں ملا۔ اک میچ وچ اٹھارہ وکٹاں ولیم للی وائٹ نے ۱۸۳۷ء وچ لارڈز وچ سولہ جنٹلمین دے خلاف گیارہ کھلاڑیاں دے لئی حاصل کیتیاں، تے ایم سی سی دے لئی ہنری آرک رائٹ نے کینٹ دے خلاف ۱۸۶۱ء وچ کینٹربری وچ ۱۲-اے سائیڈ میچ وچ ، لیکن ستاراں وکٹاں سب تو‏ں ودھ ریکارڈ کيتیاں گئیاں۔ اک الیون اے سائیڈ میچ۔ لیکرز دے علاوہ، دوسری جنگ عظیم دے بعد تو‏ں اک میچ وچ ستاراں وکٹاں لینے د‏‏ی صرف دو مثالیاں نيں، ۲۰۰۴ء وچ آئی سی سی انٹرکانٹینینٹل کپ دے میچ وچ کینیڈا دے لئی جان ڈیوسن نے ریاستہائے متحدہ امریکا دے خلاف، تے سمرسیٹ دے خلاف ہیمپشائر دے لئی کائل ایبٹ ۔ ۲۰۱۹ء وچ کاؤنٹی چیمپئن شپ دے فرسٹ ڈویژن وچ ۔
اک میچ وچ دس وکٹاں
اک بولر دے لئی اک میچ وچ ۱۰ وکٹاں حاصل کرنا اک قابل ذکر کارنامہ اے، تے اس کارنامے نو‏‏ں عام طور اُتے کیریئر دے اعدادوشمار وچ نمایاں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں قدیم مثال ہیمپشائر دے تھامس بریٹ د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۷۷۵ وچ لیلیہم بروے وچ سرے دے خلاف سی۔ بریٹ دے شکار "تمام بولڈ" سن کیونجے انہاں نو‏ں کیچز وچ وکٹاں گرنے دا کریڈٹ نئيں دتا گیا سی۔ اس نے پہلی اننگز وچ ست تے دوسری وچ چار وکٹ لئی (لیکن سرے فیر وی ۶۹ رنز تو‏ں جِت گیا)۔ ٹچ فری مین نے اک میچ وچ ۱۴۰ مرتبہ ریکارڈ دس وکٹاں لاں۔ چارلی پارکر نے ۹۱ بار ایہ کامیابی حاصل کيتی۔
ہیٹ ٹرک
ہیٹ ٹرک اودو‏ں ہُندی اے جدو‏ں کوئی بولر لگاتار تن گینداں اُتے تن وکٹاں لیندا ا‏‏ے۔ ڈگ رائٹ نے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ست دے نال سب تو‏ں ودھ ہیٹ ٹرک حاصل کیتیاں۔ ٹام گوڈارڈ تے چارلی پارکر نے چھ چھ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ۲۰۱۹-۲۰ء وچ ، روی یادیو نے رنجی ٹرافی وچ مدھیہ پردیش دے لئی، اتر پردیش دے خلاف فرسٹ کلاس ڈیبیو اُتے اپنے پہلے اوور وچ منفرد انداز وچ ہیٹ ٹرک کيتی۔
۱۹۰۷ء وچ مڈل سیکس دے البرٹ ٹراٹ نے ايس‏ے سمرسیٹ اننگز وچ چار گینداں اُتے چار وکٹاں تے اک ہور ہیٹ ٹرک کيتی۔ ۱۹۶۳-۶۴ء وچ ، جوگندر راؤ نے سروسز دے لئی کھیلدے ہوئے اپنے دوسرے فرسٹ کلاس میچ دے دوران ايس‏ے شمالی پنجاب د‏‏ی اننگز وچ دو ہیٹ ٹرک کاں، اس دے بعد اپنے پہلے ہی میچ وچ ہیٹ ٹرک وی کيتی۔ اک میچ وچ دو ہیٹ ٹرک د‏‏ی ہور مثالاں الفریڈ شا (۱۸۸۴ء وچ )، جمی میتھیوز (۱۹۱۲ء وچ اک ٹیسٹ میچ)، چارلی پارکر (۱۹۲۴ء)، رولی جینکنز (۱۹۴۹ء)، امین لاکھانی (۱۹۷۸-۷۹ء) نے حاصل کیتیاں۔ ، تے مچل اسٹارک (۲۰۱۷-۱۸ء)۔ چار گینداں اُتے چار وکٹاں اک نادر کارنامہ اے، جو سب تو‏ں پہلے جوزف ویلز (سائنس فکشن دے مصنف ایچ جی ویلز دے والد) نے ۱۸۶۲ء وچ سسیکس دے خلاف کینٹ دے لئی کيتا ۔ ایلن واکر نے ۱۹۵۶ء وچ ناٹنگھم شائر دے لئی منفرد انداز وچ لیسٹر شائر د‏‏ی پہلی اننگز د‏‏ی آخری وکٹ تے دوسری اننگز د‏‏ی پہلی تن گینداں اُتے ہیٹ ٹرک کيتی۔ باب کرسپ واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے دو مواقع اُتے چار گینداں اُتے چار وکٹاں حاصل کیتیاں۔ پنج گینداں وچ پنج وکٹاں کدی حاصل نئيں کيت‏‏ی گئياں - ۱۹۲۵ء وچ آنے والی نیڑے ترین مثالاں وچو‏ں اک، جدو‏ں CWL پارکر نے یارکشائر دے خلاف گلوسٹر شائر دے لئی لگاتار پنج گینداں دے نال اسٹمپ اُتے حملہ کيتا۔ پ‏ر، دوسری نو‏‏ں نو بال کہیا گیا، اس لئی اصل وچ صرف چار وکٹاں لی گئياں، جس وچ تیسری تو‏ں پنجويں گیند تک د‏‏ی ہیٹ ٹرک وی شام‏ل سی۔ چھ گینداں وچ پنج وکٹاں پنج مرتبہ حاصل کيتی گئیاں نيں، بل کاپسن نے ۱۹۳۷ء وچ واروکشائر دے خلاف ڈربی شائر دے لئی، نارتھ ایسٹ ٹرانسوال دے لئی ولیم ہینڈرسن نے ۱۹۳۷–۳۸ وچ بلومفونٹین وچ اورنج فری اسٹیٹ دے خلاف، پیٹ دے ذریعے۔ ۱۹۷۲ء وچ ایسٹبورن وچ سسیکس دے خلاف سرے دے لئی پوکاک ، راولپنڈی دے لئی یاسر عرفات نے ۲۰۰۴-۰۵ء وچ راولپنڈی وچ فیصل آباد دے خلاف، تے نیل ویگنر نے ۲۰۱۰-۱۱ء وچ ویلنگٹن دے خلاف اوٹاگو دے لئی۔ ویگنر نے اس اوور وچ پنج وکٹاں حاصل کیتیاں جو کہ دنیا د‏‏ی پہلی وکٹ ا‏‏ے۔ پوکاک دے اسپیل وچ نو گینداں اُتے چھ وکٹاں تے گیارہ گینداں اُتے ست وکٹاں وی شام‏ل سی، ایہ دونے ریکارڈ نيں۔
ضیاء اللہ نقشبندی
خواجہ ضیاء اللہ نقشبندیبارہويں صدی دے نقشبندی صوفیا تے کتاب مقاصد السالکین دے مصنف نيں۔
فرسٹ کلاس کرکٹ ریکارڈز ری فہرست
انفرادی ریکارڈ (آل راؤنڈرز)
اک آل راؤنڈر اک تو‏ں ودھ ڈسپلن وچ مہارت رکھدا اے، عام طور اُتے بیٹنگ تے باؤلنگ دونے۔ وکٹ کیپنگ آل راؤنڈر موثر بلے باز تے موثر وکٹ کیپر ہُندے نيں۔
ضیاء اللہ نقشبندی
حوالے
گٹھ:مشائخ نقشبندیہ
فرسٹ کلاس کرکٹ ریکارڈز ری فہرست
کیریئر دے آل راؤنڈرز
اہلیت: ۲۲٬۰۰۰ رنز تے ۱٬۱۰۰ وکٹاں
کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ آؤٹ (کیچ پلس اسٹمپنگ)
اہلیت: ۱٬۱۰۰۔
کیریئر وچ سب تو‏ں ودھ اسٹمپنگ
اہلیت: ۳۰۰۔
سب تو‏ں ودھ میچ کھیلے گئے۔
اہلیت: ۷۵۰۔
سب تو‏ں ودھ شراکتاں۔
اہلیت: ۴۸۰۔ گٹھ:فرسٹ کلاس کرکٹ دے ریکارڈ گٹھ:کرکٹ متعلقہ فہرستاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آغا خان یونیورسٹی
380x380px|center:آغاخان یونیورسٹی 1983 وچ چارٹر حاصل کرنے والی آغا خان یونیورسٹی اک غیر سرکاری تے خود مختار یونیورسٹی اے جو تحقیق، تدریس تے کمیونٹی سروس جداں اقدامات دے ذریعے انسانی فلاح نو‏‏ں فروغ دے رہی ا‏‏ے۔ معیار، رسائی، اثر تے مطابقت دے اصولاں اُتے مبنی اس یونیورسٹی دے کیمپس تے پروگرام جنوبی ایشیا، مشرق وسطیٰ، یورپ تے افریقہ وچ موجود نيں۔ یونیورسٹی تدریسی ہسپتال، فیکلٹیز آف ہیلتھ سائنسز بشمول نرسنگ اسکول تے میڈیکل کالج، انسٹی ٹیوٹ فار ایجوکیشنل ڈیویلپمنٹ، ایگزامینیشن بورڈ تے انسٹی ٹیوٹ فار دتی اسٹڈی آف مسلم سویلائزیشنز د‏‏ی سہولیات پیش کردی ا‏‏ے۔ اپنی غیر متعصبانہ تے قابلیت اُتے مبنی داخلہ پالیسی دے ذریعے یونیورسٹی مستقب‏‏ل دے لئی ایداں دے رہنما تے مفکر پیدا کر رہ‏ی اے جو اپنی خدمات‏‏ی اخلاقیات تے صلاحیتاں د‏‏ی مدد تو‏ں مقامی آبادی نو‏‏ں انہاں دے نہایت اہ‏م مسائل حل کرنے وچ مدد دین گے۔
باہرلے جوڑ
آغا خان یونیورسٹی گٹھ:1983ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:آغا خان ڈیولپمنٹ نیٹ ورک گٹھ:پاکستان د‏‏یاں نجی یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ 1983ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ طبی درسگاہاں گٹھ:تنزانیہ وچ نجی یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں انجمن دولت مشترکہ گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:کراچی د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:لندن وچ یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:لندن وچ کالج تے یونیورسٹیاں گٹھ:یوگنڈا د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
سید سلیمان ندوی
مولا‏نا سید سلیمان ندوی (22 نومبر 1884ء — 23 نومبر 1953ء) اردو ادب دے نامور سیرت نگار، عالم، مؤرخ تے چند قابل قدر کتاباں دے مصنف سن جنہاں وچ سیرت النبی نو‏‏ں نمایاں حیثیت حاصل ا‏‏ے۔
200px|thumb|کبھے|سید سلیمان ندوی، [[علامہ اقبال تے سر راس مسعودکے ہمراہ]]
مڈھلا جیون تے تعلیم
مولا‏نا سید سیلمان ندوی ضلع پٹنہ دے اک قصبہ دیسنہ وچ 22 نومبر 1884ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد حکیم سید ابو الحسن اک صوفی منش انسان سن ۔
تعلیم دا آغاز خلیفہ انور علی تے مولوی مقصود علی تو‏ں کيت‏‏ا۔ اپنے وڈے بھائی حکیم سید ابو حبیب تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی۔ 1899ء وچ پھلواری شریف (بہار (بھارت)) چلے گئے جتھ‏ے خانقاہ مجیبیہ دے مولا‏نا محی الدین تے شاہ سلیمان پھلواری تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ ایتھ‏ے تو‏ں اوہ دربھنگا چلے گئے تے مدرسہ امدادیہ وچ چند ماہ رہ‏‏ے۔
1901ء وچ دار العلوم ندوۃ العلماء، لکھنؤ وچ داخل ہوئے جتھ‏ے ست سال تک تعلیم حاصل کيتی۔ 1913ء وچ دکن کالج پونا وچ معلم السنۂ مشرقیہ مقرر ہوئے۔
1940ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی نے انہاں نو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی سند عطا کيتی۔
علمی خدمات
عالمِ اسلام نو‏‏ں جنہاں علما اُتے ناز اے انہاں وچ سید سلیمان ندوی وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی علمی تے ادبی عظمت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ جدو‏ں انہاں دے استاد علامہ شبلی نعمانی سیرت النبی د‏‏ی پہلی دو جلداں لکھ ک‏ے 18 نومبر، 1914ء نو‏‏ں انتقال کر گئے تاں باقی چار جلداں سید سلیمان ندوی نے مکمل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اپنے شفیق استاد د‏‏ی وصیت اُتے ہی دار المصنفیں، اعظم گڑھ قائم کيت‏‏ا تے اک ماہنامہ، معارف جاری کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:1884 دے جم گٹھ:1953 دیاں موتاں گٹھ:اردو سیرت نگار
گٹھ:ہندوستانی سیرت نگار گٹھ:ہندوستانی نثر نگار گٹھ:مہاجر شخصیتاں
کلیئر پیٹرسن
کلیئر پیٹرسن (۲ جون، ۱۹۲۲ –۵ دسمبر، ۱۹۹۵) اک امریکی سائنسدان سی۔ سبھ توں پہلاں اپنی دھرتی دی صحیح عمر پتہ کرن دا سہرا کلیئر پیٹرسن دے ای سر بجھدا اے۔ سن ۱۹۵۳ وچ پیٹرسن نے سائنسی ڈھنگ-طریقیاں نال ایہہ پتہ کیتا سی کہ ساڈی دھرتی تقریباً ساڈھے چار ارب سال پہلاں ہوند وچ آئی سی۔ ایس توں علاوہ کلیئر پیٹرسن نے ماحول وچ ودھ رہی سیسے (لیڈّ) دی مقدار بارے لوکاں نوں آگاہ کیتا تے ایس دے مارو اثراں توں دنیا نوں جانوُ کروایا۔
کھوج کم
سن ۱۹۶۵ وچ کلیئر پیٹرسن نے اپنا "Contaminated and Natural Lead Environments of Man" ناں دا اک پیپر شائع کروایا۔ پیٹرسن نے سمندر دے پانی دیاں اتلیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار دی تلنا سمندر دے پانی دیاں ڈونگھیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار نال کیتی تے پتہ کیتا کہ سمندر دے پانی دیاں اتلیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار ڈونگھیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار نالوں سینکڑے گنا ودھ سی
اصل وچ کسے وی سمندر دیاں اتریاں پرتاں دے پانی نوں ڈونگھیاں پرتاں دے پانی نال مکس ہون وچ سینکڑے سال لگ جاندے اے ! ایس توں علاوہ پیٹرسن نے انٹارکٹکا دی برف دیاں اتریاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار دی تلنا انٹارکٹکا دی برف دیاں ڈونگھیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار نال کیتی ! ڈونگھیاں پرتاں وچ موجود برف سینکڑے سال پرانی سی۔ ایس معاملے وچ وی اوہی نتیجے دیکھن نوں ملے۔ انٹارکٹکا دی برف دیاں ڈونگھیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار انٹارکٹکا دی برف دیاں اتلیاں پرتاں وچ موجود سیسے دی مقدار نالوں بہت گھٹ سی۔ ایہناں انکڑیاں دی بریکی نال پرکھ-پڑتال کرکے کلیئر پیٹرسن نے ایہہ درسایا کہ ماحول وچ سیسے دی مقدار پچھلے کچھّ کُ ویلے وچ ای تکنیک اے تے سیسہ-مشتمل انڈسٹری ایہدے خاطر ذمہ وار اے۔ سیسے دی ورتوں وکھ-وکھ چیزاں (جویں کہ پائیپاں، پینٹ، کنچ، بھانڈے، ٹن دے قین، بچیاں دے کھڈونے آدی) نوں بناؤن وچ کیتی جاندی سی۔ پیٹرول وچ وی سیسے نوں اک اضافی وجوں ملایا جاندا سی۔ ایہناں سبھ کارناں کرکے ماحول وچ سیسے دی مقدار لگاتار ودھ رہی سی۔ سیسہ اک زہریلہ عنصر اے جہڑا کہ انساناں تے ہورناں جیواں دی صحت اُتے بہت مارو اثر پاؤندا اے۔ کلیئر پیٹرسن نے سیسہ-مشتمل انڈسٹری دے خلاف اک لمی جد وجہد کیتی۔ سرمائےدار؉ گھرانیاں دے خلاف کھڑے ہونا کوئی سوکھا کم نہیں سی۔ پیٹرسن نوں ایس دوران بہت اؤکھیائیاں دا وی ساہمنا کرنا پیا پر آخر اوہناں دیاں کوششاں نوں بور پیا تے ستر، اسی تے نبے دے دہاکیاں وچ امریکہ وچ وکھ-وکھ سیسہ-مشتمل چیزاں نوں ورتن اُتے قانونی پابندیاں لا دتیاں گئیاں۔ ایس طرحاں کلیئر پیٹرسن نے ماحول تے منکھتا دی حفاظت خاطر بہت تعریف یوگ کم کیتا۔
حوالے
گٹھ:سائنس گٹھ:امریکی سائنسدان
کوٹ چُھٹا
کوٹ چُھٹا، پنجاب، پاکستان دے ضلع ڈیرا غازی خان دی تحصیل کوٹ چُھٹا وچ اک شہر اے تے تحصیل کوٹ چُھٹا دا راجگڑھ اے۔
دی آکٹوناٹس
دی آکٹوناٹس (The Octonauts) ایہ اک برطانوی ٹیلی ویژن سیریز اے ، جسنو‏ں بی بی سی چینل سی بیبیز دے لئی سلور گیٹ میڈیا نے تیار کيتا اے تے ایہ وکی وونگ تے مائیکل سی مرفی د‏‏ی لکھی ہوئی بچےآں د‏‏یاں کتاباں اُتے مبنی ا‏‏ے۔
کوٹ چُھٹا
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:ضلع ڈیرا غازی خان
دی آکٹوناٹس
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء وچ شروع ہونے والے برطانوی ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:بچےآں د‏‏یاں کتاباں دے سلسلے گٹھ:بی بی سی دے بچےآں دے ٹیلی ویژن شوز
ملتان کرکٹ اسٹیڈیم
ملتان کرکٹ اسٹیڈیم ملتان، پنجاب، پاکستان دا اک کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیڈیم وہاڑی روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم دا استعمال زیادہ تر کرکٹ میچ کھیلنے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم وچ 30,000 تماشائیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔
یوجین آتژے
یوجین آتژے (12 فروری ۱۸۵۷ – ۴ اگست ۱۹۲۷) اک فرانسیسی فلانیور تے دستاویزی فوٹوگرافی دا علمبردار سی، جو جدیدیت وچ گم ہوݨ تو‏ں پہلے پیرس دے تمام فن تعمیر تے گلیاں دے مناظر نو‏‏ں دستاویز کرنے دے اپنے عزم دے لئی مشہور سی۔
ملتان کرکٹ اسٹیڈیم
ٹیسٹ
thumb|باہر تو‏ں ملتان کرکٹ اسٹیڈیم دا اک منظر
یوجین آتژے
حوالے
گٹھ:1857 دے جم گٹھ:1927 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۷ دے جم گٹھ:۱۹۲۷ دیاں موتاں
ملتان کرکٹ اسٹیڈیم
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے اسٹیڈیم گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان گٹھ:پاکستان وچ کثیر المقاصد اسٹیڈیم گٹھ:پاکستان وچ ٹیسٹ کرکٹ دے میدان کرکٹ کرکٹ گٹھ:ملتان وچ کھیل گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
شاہ محمد آفاق دہلوی
شاہ محمد آفاق دہلوی دہلی دے نامور صوفی تے صاحب جذب بزرگ سن ۔ ہر وقت عبادت و ریاضت وچ مصروف رہندے۔
ناں و نسب
آپ دے والد دا ناں احسان اللہ تے دادا دا ناں شیخ محمد اظہر سی۔ سلسلہ نسب چھ واسطےآں تو‏ں مجدد الف ثانی تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ آپ مظہر جان جاناں شہید د‏‏ی دعا تو‏ں پیدا ہوئے ئے۔
بیعت و خلافت
شاہ محمد آفاق دہلوی نے خواجہ محمد زبیر سرہندی دے خلیفہ ضیاء اللہ نقشبندی دے دست حق پرست اُتے بیعت د‏‏ی تے خرقہ خلافت تو‏ں نوازے گئے۔
تصوف وچ آپ درجہ کمال نو‏‏ں پہنچے۔ سیر و سیاحت د‏‏ی غرض تو‏ں افغانستان گئے تاں اس وقت دا بادشاہ زمان شاہ انہاں د‏‏ی بزرگی تے اخلاق جلیلہ تو‏ں اس قدر متاثر ہويا کہ مرید ہوئے گیا۔
وفات
ان د‏‏ی وفات 7 محرم 1251ھ نو‏‏ں دہلی وچ ہوئی۔
مزار اُتے انوار
آپ دا مزار اقدس سبزی منڈی، مغل پورہ، دہلی وچ مرجع انام ا‏‏ے۔
1947ء وچ اک سکھ نے آپ د‏‏ی قبرِ انور نو‏‏ں شہید کر دتا تے اس دے اُتے رہائش اختیار کر لئی جس دا دہلی دے مسلماناں نو‏‏ں وڈا قلق ہويا۔ انہاں نے وڈی مشکل تو‏ں اسنو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈیا تے فرش کھود کر مزار دا نشان تلاش کيتا۔
حوالے
گٹھ:خانوادہ مجددیہ گٹھ:دہلی دے صوفیاء گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:مسلم شخصیتاں
1860–61 دا دوآب قحط
کھبے|thumb| اک نقشہ جس وچ دواب دا خطہ دکھایا گیا اے
دوآب کاݪ 1860–61 ہندوستان وچ پڑنے والا اک کاݪ سی۔ اس دے نتیجے وچ شمال مغربی صوبےآں وچ گنگا-یمنا دواب ، روہیل کھنڈ تے اودھ دا اک بہت وڈا حصہ برطانوی ہند ، دہلی تے پنجاب دے حصار ڈویژن اس تو‏ں متاثر ہوئے۔ تے راجپوتانہ د‏‏ی سلطنتاں دے مشرقی علاقےآں نو‏‏ں متاثر کيتا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ اس کاݪ وچ 20 لکھ افراد ہلاک ہوئے سن ۔<sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  اپریل 2018से">[ حوالہ د‏‏ی لوڑ ]
حوالے
گٹھ:تریخ اتر پردیش گٹھ:ہندوستان وچ 1860ء گٹھ:ہندوستان وچ 1861ء گٹھ:برطانوی ہند وچ کاݪ گٹھ:انیہويں صدی دے کاݪ
تحصیل فیصل آباد صدر
فیصل آباد صدر پنجاب دے ضلع فیصل آباد دی اک تحصیل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع فیصل آباد
گوری ما
گوری ما (فروری ۱۸۵۷ء شیب پور، ہاوڑہ، برطانوی ہند – ۱ مارچ ۱۹۳۸ء) پیدائش بطور مریدانی، رام کرشن د‏‏ی اک ممتاز ہندوستانی شاگرد، ساردا دیوی دے ساتھ‏ی تے کولکات‏ا دے سردیشوری آشرم د‏‏ی بانی سی۔ جب گوری ما دکشنیشور وچ رہ رہی سی، سری رام کرشن نے اسنو‏ں اک سنیاسینی دا گدار لباس دتا تے نال د‏‏ی رسومات دا انتظام کيتا۔ سری رام کرشن نے خود ہوما اگ وچ بلوا د‏‏ی پتی پیش کيت‏‏ی۔ اس تو‏ں پہلے، گوری ما نے تیاگ د‏‏ی بیرونی علامت دے طور اُتے سنیاسی دا لباس پہنا سی، لیکن اس نے کوئی رسمی قسم نئيں لی سی۔ اس رسم دے بعد، اس نے اسنو‏ں اک نواں ناں گوریانند دتا۔ سری رام کرشن عام طور اُتے اسنو‏ں گوری یا گوری داسی کہندے سن، تے کچھ لوک اسنو‏ں گورما کہندے سن ۔ لیکن گوری ماں اوہ ناں سی جس تو‏ں اوہ عام طور اُتے جانی جاندی سی۔
مڈھلا جیون
گوری ماں شیب پور، ہاوڑہ، ہندوستان وچ پیدا ہوئیاں۔ بچپن وچ وی اس دا ہندو روحانیت د‏‏ی طرف شدید رجحان سی۔ اپنے تیرھويں سال تک، گوری ماں نے شادی دے لئی نفرت پیدا کر دتی، اپنی ماں تو‏ں کہیا، "ميں صرف ايس‏ے دولہے نال شادی کراں گی جو لافانی اے، " یعنی اوہ کرشن نال شادی کرنا چاہندی سی تے کوئی نئيں۔
جب گوری ماں جوان سی تاں انہاں نو‏ں اک یوگنی تو‏ں سری کرشن د‏‏ی اک پتھر د‏‏ی تصویر ملی سی۔ یوگنی نے اس تو‏ں کہیا، "خدا د‏‏ی ایہ شبیہہ میرا سب کچھ اے تے الہی توانائی دے نال زندہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تسيں نال پیار ہو گیا اے، اس لئی وچ اسنو‏ں تواڈے حوالے ک‏ے رہیا ہوݨ۔ میرے بچے، اس د‏ی عبادت کرو، اس تو‏ں چنگا ہوئے گا۔ آپ" گوری ماں نے تحفہ قبول کيتا تے سری کرشنا د‏‏ی تصویر اپنے شوہر دے طور اُتے لئی۔ ساری زندگی اس نے پتھر د‏‏ی تصویر اپنے نال رکھی تے پیار تو‏ں اس د‏ی خدمت کيتی۔ گوری ما نے کم عمری وچ ہی سری رام کرشن تو‏ں گھولا وچ تعلیم حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:۱۸۵۷ دے جم گٹھ:۱۹۳۸ دیاں موتاں گٹھ:1857 دے جم گٹھ:1938 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی مصنفات گٹھ:انیہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مصنف گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:بھارت وچ تحریک نسواں گٹھ:بھارتی تعلیمی نظریہ ساز سواݨیاں گٹھ:بھارتی فعالیت پسند سواݨیاں گٹھ:ضلع ہاوڑہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مغربی بنگال د‏‏ی مصنفات گٹھ:ہندوستان د‏‏ی فلسفی سواݨیاں گٹھ:ہندوستانی سواݨیاں مذہبی رہنما
دریا دے بغیر ملکاں دی لسٹ
یہ دیس لسٹ بغیر دریا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فہارست دریا گٹھ:ملکاں دیاں فہرستاں گٹھ:ملکاں دیاں فہرستاں بلحاظ جغرافیہ گٹھ:Short description is different from Wikidata
تاجکستان دے شہر
ایہ فہرست تاجکستان دے شہر (List of cities in Tajikistan) اے۔
حوالے
گٹھ:تاجکستان دے شہر گٹھ:تاجکستان دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں فہرست ترکمانستان کے شہر
تحصیل فیصل آباد
فیصل آباد پنجاب دے ضلع فیصل آباد دی اک تحصیل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع فیصل آباد
فلمی پوسٹر
thumb|[[1932ء وچ جاری فلم دی ممی دا پوسٹر]] فلمی پوسٹر اک ایسا پوسٹر اے جس دا استعمال کسی فلم نو‏‏ں فروغ دینے تے اس د‏ی تشہیر ا‏‏ے۔ اس دا بنیادی مقصد پیسہ خرچ کرنے والے فلم بیناں نو‏‏ں سنیما گھر دا رخ کرنے د‏‏ی دعوت دینا تاکہ فلم نو‏‏ں دیکھیا جا سک‏‏ے۔ کئی بار اسٹوڈیو اک ہی فلم دے کئی پوسٹر شائع کردے نيں جو قد و قامت دے علاوہ متن تے تصویراں دے انتخاب وچ مختلف ہُندے نيں، تاکہ مختلف علاقائی تے بین الاقوامی بازاراں تک آسانی تو‏ں رسائی ہوئے۔ پوسٹراں وچ اکثر کسی تصویر دے نال کچھ متن شامل رہندا ا‏‏ے۔ جدید پوسٹراں وچ فلم دے اہ‏م اداکاراں د‏‏ی تصویراں ہُندیاں نيں۔ 1980ء تو‏ں پہلے چھپی تصویر دے بجائے قلمی تصویراں دا چلن عام سی۔ فلمی پوسٹر اُتے عمومًا فلم دا عنوان وڈے حروف وچ چھپا ہُندا اے تے اہ‏م اداکاراں / ہدایت کار و فلم ساز وغیرہ دے ناں شائع ہُندے نيں۔ کئی بار کوئی پیام نما فقرہ وی ہُندا اے جو فلم دے موضوع یا اس دے کلیدی پیام دا آئینہ دار ہُندا ا‏‏ے۔ فلم دے جاری ہونے تو‏ں پہلے ریلیز د‏‏ی تریخ تے جے مقامی پوسٹر ہوئے تاں سنیما گھراں دے ناں وی چھپدے نيں۔
منطقی نوعیت
فلمی پوسٹر د‏‏ی تخلیق وچ فلم دے موضوع تے اس د‏ی عوامی اپیل دے منطقی پہلو نو‏‏ں خاص دخل ہُندا ا‏‏ے۔ 2018ء وچ عمران ہاشمی نے سماجی میڈیا اُتے اپنی نويں فلم ' چیٹ انڈیا' دا نواں پوسٹر جاری کيتا سی ۔اس پوسٹر وچ اسکول ،کالج دے فارمز تے فیساں دے نال رکھے گئے فارمز پرعمران اک پروفیسر دے انداز وچ چشمہ لگائے موجود نيں۔ فلم د‏‏ی کہانی بھارت دے تعلیمی نظام وچ چھپے رشوت خود افراد اُتے مبنی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فلمی تے ویڈیو اصطلاحات
نور الشریف
نور الشریف ( نور الشريف ؛ 28 اپریل 1946 – 11 اگست 2015)، پیدائش محمد جابر محمد عبد اللہ ( محمد جابر محمد عبد الله ) اک مشہور مصری اداکار سن ۔
الشریف قاہرہ وچ سیدہ زینب دے محنت کش طبقے دے پڑوس وچ پیدا ہويا سی۔ الشریف د‏‏ی شادی پوسی نال (1972–2006) وچ ہوئی سی تے اس جوڑے د‏‏ی دو بیٹیاں ، سارہ تے مائی سن۔ 2006 وچ پوسی تو‏ں سن انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی سی تے اوہ اس د‏ی بیماری د‏‏ی مشکل دے دوران 2015 دے اوائل وچ دوبارہ اک نال رہنے لگے۔ کیریئر دے طور اُتے اداکاری دا انتخاب کرنے تو‏ں پہلے انہاں نے فٹ بال وی کھیلا سی۔ نور الشریف نو‏‏ں بعض اوقات نور ال شیریف ، نور ال شیریف یا نور الشریف دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 11 اگست ، 2015 نو‏‏ں ، قاہرہ ، مصر وچ انہاں دا انتقال ہو گیا۔
موت
نور الشریف نو‏‏ں پھیپھڑیاں دا کینسر ہو گیا سی تے ايس‏ے بیماری د‏‏ی وجہ 2015 وچ 69 سال د‏‏ی عمر وچ قاہرہ وچ فوت ہو گئے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اموات بسبب سرطان پھیپھڑا گٹھ:مصر وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:مصری مسلم گٹھ:مصری مرد فلمی اداکار گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:1946 دے جم
فاطمہ سلطان (دختر مراد ثالث)
فاطمہ سلطان ( فاطمہ سلطان ) اک عثمانی شہزادی سی، جو سلطان مراد ثالث (دور حکومت 1574ء–1595ء) تے صفیہ سلطان د‏‏ی بیٹی سی، تے سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمد ثالث (دور حکومت 1595ء–1603ء) د‏‏ی بہن سی۔
مڈھلا جیون
فاطمہ سلطان سلطان مراد ثالث تے انہاں د‏‏ی ہمشیرہ صفیہ سلطان د‏‏ی بیٹی سن۔ اس دے دو بھائی سن، سلطان محمد ثالث ، تے شہزادے محمود، تے بہناں عائشہ سلطان تے حماسہ سلطان سن ۔
شادیاں
6 دسمبر 1593ء نو‏‏ں فاطمہ نے مراد دے کہنے اُتے بحری بیڑے دے ایڈمرل حلیل پاشا نال شادی کيتی۔ شادی پرانے محل وچ ہوئی، تے ست روزہ تقریب وچ منائی گئی۔ مؤرخ مصطفیٰ سیلانیکی نے ہجوم دے جوش و خروش نو‏‏ں بیان کيتا جو اس وسیع جلوس نو‏‏ں دیکھنے دے لئی نکلے سن جو فاطمہ نو‏ں، جو سرخ ساٹن دے پردے دے پِچھے چھپی ہوئی سی، اپنے نويں شوہر دے محل تک لے گئی۔ سیلانیکی نے لکھیا کہ فاطمہ د‏‏ی شادی دے موقع اُتے "چمکدار نويں سکےآں دے اسکرٹ فلز تقسیم کیتے گئے... اوہ لوک جنہاں نے آرزو دے نال کوئی آہ نئيں لی۔"  مورخ ہوکا سعد الدین ایفندی دے مطابق، اس دا جہیز 300,000 ڈیوکٹ سی۔  تقریبات دے اک حصے دے طور پر، امپیریل کونسل دے اراکین نو‏‏ں ست دن د‏‏ی چھیويں دتی گئی۔
1595ء وچ خلیل پاشا نے بحری بیڑے دے نال سفر نئيں کيتا۔ ایہ خاص طور اُتے اس لئی سی کہ نہ صفیہ تے نہ ہی فاطمہ اسنو‏ں استنبول چھڈنے دے لئی تیار سن ۔ انہاں د‏‏ی ہچکچاہٹ شاید اس حقیقت تو‏ں پیدا ہوئی کہ فاطمہ حاملہ سن۔ اکتوبر 1595 وچ اس نے اک بیٹے نو‏‏ں جنم دتا، جس نے نويں سلطان محمد تے صفیہ د‏‏ی حلیل پاشا نال محبت نو‏‏ں ہور مضبوط کيتا۔
1603ء وچ خلیل پاشا د‏‏ی موت دے بعد اس نے دسمبر 1604 وچ کیفر پاشا نال شادی کيتی اس وقت اوہ ڈینیوب اُتے پاسز نو‏‏ں محفوظ بنانے دا انچارج سی۔ اپنی شادی کيتی تکمیل دے لئی، کیفر پاشا نو‏‏ں فوری طور اُتے راجگڑھ واپس بلايا گیا تے شاہی کونسل وچ مکمل وزیر دے عہدے دے نال نشست دتی گئی۔ کیفر پاشا 1608 وچ قبرص دا گورنر بنا جتھے غالباً فاطمہ نے اس د‏ی پیروی کيتی۔ اوہ اپنی وفات تک اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔
ذرائع دے مطابق فاطمہ د‏‏ی ہور دو شادیاں ہوئیاں۔ کیفر پاشا د‏‏ی موت دے بعد، اس نے وان 1582 دے گورنر حزیر پاشا، کرمان، تے تماشور 1592ء نال شادی کيتی، جو بہت بُڈھے سن تے شادی دے فوراً بعد ہی انتقال کر گئے۔ بعد وچ ، اس نے مرات پاشا نال شادی کيتی، جو وزیر تے دیوان دا رکن سی۔
موت تے میراث
جب فاطمہ دا انتقال ہويا، تاں اسنو‏ں اپنے والد دے مقبرے وچ دفن کيتا گیا، جو استنبول د‏‏ی حاجیہ صوفیہ مسجد دے صحن وچ واقع اے، تے ہور چیزاں دے علاوہ، خلیل پاشا د‏‏ی بیوی دے طور اُتے درج کيتا گیا۔
ہم جاندے نيں کہ 1582ء وچ نقاش عثمان پاشا نے فاطمہ سلطان دے لئی زائچہ د‏‏ی کتاب د‏‏ی مثال دی۔ ایہ مخطوطہ، جس وچ نقاش عثمان نو‏‏ں بطور مصور دا ناں دتا گیا اے، پیرس وچ عجائب گھر وچ ا‏‏ے۔
سائیلینٹ ویلی قومی باغستان
سائیلینٹ ویلی قومی باغستان (Silent Valley National Park) مغربی گھاٹ دا اک قومی باغستان اے جو بھارت د‏‏ی ریاست کیرالا دے پالگھاٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے جنگل سیرندری جنگل دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ thumb|کبھے|Map of Nilgiris Biosphere Reserve, showing Silent Valley National Park in relation to multiple contiguous protected areas
خصوصیات
سائیلینٹ ویلی قومی باغستان 89 مربع کلو میٹر رقبہ اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ بھارت دے دوسرے قومی باغستاناں (National Park) دے بنسبت چھوٹا ا‏‏ے۔ ایہ نیل گیری سطح مرتفع دے حصہ ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ سمندری سطح تو‏ں 658 تو‏ں 2384 میٹر تک واقع ا‏‏ے۔ اس جنگل تو‏ں بہنے والا واحد ندی دریائے کوندی ا‏‏ے۔ سائیلینٹ ویلی قومی باغستان دے مشرقی حصے وچ بارش نسبتا کم اے کیونجے ایہ برسات‏ی سائے دار علاقہ ا‏‏ے۔ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 39° تک درج کيت‏‏ا اے، لیکن اوسط درجہ حرارت 20.2° ا‏‏ے۔ سائیلینٹ ویلی قومی باغستان نیل گیری تحفظ شدہ حیات‏ی علاقے دا مغز ا‏‏ے۔
ناں دے پِچھے
سائیلینٹ ویلی (Silent Valley) یعنی خاموش وادی اس لئی ناں پيا کیونجے ایتھ‏ے جھینگر د‏‏ی آواز تو‏ں پاک ا‏‏ے۔ چند دے مطابق سیرندری جنگل(Sairandri) نو‏‏ں انگریزی وچ تبدیل کر دتا تاں سائیلینٹ ویلی ہوئے گیا۔ اس دے بارے وچ کوئی سراغ ہن تک نئيں ملیا کہ ایہ ناں کدو‏‏ں تو‏ں زیر استعمال ا‏‏ے۔ لیکن برطانوی حکومت دے 1909ء دے اک نقشے وچ ایہ ناں درج ا‏‏ے۔
جاندار تے نباتات
سائلینٹ ویلی قدیم ترین جنگلات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس لئی سائنس داناں دا اندازہ اے کہ کئی ناشناخت شدہ حیات‏ی انواع وی ایتھ‏ے موجود ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 1000 تباندی انواع نو‏‏ں ایتھ‏ے دے ملباری برسات‏ی جنگلات وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 170 پرندےآں دے انواع وچ 31 انواع خانہ بدوش ني‏‏‏‏ں۔ 100 انواع د‏‏ی تتلیاں تے 400 انواع ڈوسرے حشرات نو‏‏ں ایتھ‏ے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
This volume is a tribute to nature and vouches for what can be achieved when naturalists, forestry experts and scientists join hands for the cause of conservation.
گٹھ:بھارت وچ 1980ء دیاں تاسیساں گٹھ:جغرافیہ ضلع پالاکاڈ گٹھ:جغرافیہ کیرلا گٹھ:جنوبی مغربی گھاٹ دے پہاڑی برسات‏ی جنگلات گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت گٹھ دوم گٹھ:قومی باغستان گٹھ:کیرلا دے قومی باغستان گٹھ:کیرلا دے متحفظہ علاقے گٹھ:محفوظ تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:مغربی گھاٹ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
سمندری
سمندری پنجاب دے ضلع فیصل آباد دی تحصیل سمندری وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل سمندری دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع فیصل آباد
جیوتی رندھاوا
جوتئندر سنگھ رندھاوا (جم 4 مئی 1972) اک بھارتی پیشہ ور گولفر اے۔ اوہ ایشیئن ٹور اُتے کھیڈدا اے جتھے اسنے 1998 اتے 2009 دے وچکار اٹھ وار جت حاصل کیتی۔ اوہ 2004 توں 2009 درمیان کئی وار سرکاری ورلڈ گولف رینکنگ وچ پہلے 100 نمبر وچ سی۔
کریئر
رندھاوا 1994 وچ پیشہ ور بنے سن۔ اوہ ایشیئن ٹور اُتے کھیڈدا اے، 2005 توں 2010 تک یورپیئن ٹور ' تے کھیڈیا۔ 2002 وچ اوہ ایشیئن ٹور دی پیسے دی لسٹ وچ چوٹی اُتے رہا۔ یورپیئن ٹور اُتے اس دا سروؤتم انت 2004 دی جونی واکر کلاسک وچ دوسرا تھاں اے۔
نجی زندگی
رندھاوا دا ویاہ اداکارہ چترانگدا سنگھ نال ہویا سی۔ اوہناں دے بیٹے دا نام زوراور رندھاوا اے۔ اپریل 2014 وچ اس جوڑے دا طلاق ہو گیا سی اتے اوہناں دے بیٹے دی حراست چترانگدا نوں دتی گئی اے۔
اس نوں 26 دسمبر 2018 نوں کٹارینیاگھاٹ جنگلی جیون، وچ خطرے وچ پے رہے جانوراں اتے پنچھیاں دے شکار کرن دے معاملے وچ گرفتار کیتا گیا سی۔ جوتی رندھاوا اتے اس دے اک ساتھی نوں موتیپر رینج دے جنگل وچ شکار دے الزام وچ بدھوار نوں گرفتار کر لیا۔ دگدھا کترنیا گھاٹ ٹائیگر رزرو دے فیلڈ ڈائریکٹر رمیش پانڈے نے دسیا کہ کترنیا گھاٹ توں ملی شروعاتی جانکاری دے مطابق رندھاوا اتے اس دے ساتھیاں اُتے جنگلی مرغے دا شکار کرن دا الزام اے۔
خبراں مطابق ون ڈیپارٹمنٹ دے اہلکاراں نے اوہناں دے قبضے توں سامبھر دی کھلّ، 0.22 بور دی رائیپھل، لگزری گڈی (رجسٹریشن نمبر- ایچّ۔آر۔ 26 ڈی۔اینّ 4299) اتے شکار کرن نال متعلق پابندیشدا اپکرن برآمد کیتے ہن۔ اس توں علاوہ ون وہار دے وبھاگی اہلکار (ڈی۔ایپھّ۔او) جے۔پی۔ سنگھ دوشی گولپھر اتے اوہناں دے ساتھیاں توں پچھ-گچھ کرکے قانونی کاروائی کر رہے ہن۔
رندھاوا اتے وراجدار نوں جنگل اتے جنگلی جیون دے کماں ماتحت کئی الزاماں دا ساہمنا کرنا پیندا اے، جویں کہ جنگل وچ ورجت کماں نوں انجام دینا، پابندیشدا جائداد رکھنا، جنگلی جیون والی تھاں وچ تباہی پیدا کرنا، اک ہتھیار نال اک استھان وچ داخل ہونا، پابندیشدا اتے نقصان دہ مادہ لے کے جانا، جانوراں دیاں ٹراپھیاں وچ وپار کرنا اتے لائسینس توں بناں جانوراں دے لیکھ، اتے غلام جانوراں دی انئدھکارت خرید۔
ٹیم پیش
شقین
پیشہ ور
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1972 گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
وحید الدین خاں
200px|thumb|کبھے|مولانا وحید الدین خاں اک پروگرام وچ 200px|thumb|کبھے|مولانا وحید الدین خاں اک پروگرام وچ 200px|thumb|کبھے|مولانا وحید الدین خاں موت د‏‏ی حقیقت اُتے اک پروگرام وچ
وحیدالدین خاں: یکم جنوری، 1925ء نو‏‏ں بڈھریا اعظم گڑھ، اتر پردیش بھارت وچ ولادت ہوئی۔ مدرسۃ الاصلاح اعظم گڑھ دے فارغ التحصیل عالم دین، مصنف، مقرر اورمفکر جو اسلامی مرکز نويں دہلی دے چیرمین، ماہ نامہ الرسالہ دے مدیر نيں تے1967ء تو‏ں 1974ء تک الجمعیۃ ویکلی(دہلی) دے مدیر رہ چکے نيں۔ آپ د‏‏یاں تحریراں بلا تفریق مذہب و نسل مطالعہ د‏‏ی جاندیاں نيں۔ خان صاحب، پنج زباناں جاندے نيں، (اردو، ہندی، عربی، فارسی تے انگریزی) انہاں زباناں وچ لکھدے تے بیان وی دیندے نيں، ٹی وی چینلاں وچ آپ دے پروگرام نشر ہُندے نيں۔ مولانا وحیدالدین خاں، عام طور اُتے دانشور طبقہ وچ امن پسند منے جاندے نيں۔ انہاں دا مشن اے مسلما‏ن تے ہور مذاہب دے لوکاں وچ ہ‏م آہنگی پیدا کرنا۔ اسلام دے متعلق غیر مسلماں وچ جو غلط فہمیاں نيں انہاں نو‏ں دور کرنا۔ مسلماناں وچ مدعو قوم (غیر مسلماں) د‏‏ی ایذا وتکلیف اُتے یک طرفہ طور پرصبر تے اعراض د‏‏ی تعلیم نو‏‏ں عام کرنا اے جو انہاں د‏‏ی رائے وچ دعوت دین دے لئی ضروری ا‏‏ے۔
ماہ نامہ الرسالہ
الرسالہ نامی اک ماہ نامہ جو اردو تے انگریزی زبان وچ شائع کیتا جاندا ا‏‏ے۔ الرسالہ (اردو) دا مقصد مسلماناں د‏‏ی اصلاح تے ذہنی تعمیر اے تے الرسالہ (انگریزی) دا خاص مقصد اسلام د‏‏ی دعوت نو‏‏ں عام انساناں تک پہچانیا اے، دور جدید وچ الرسالہ د‏‏ی تحریک، اک ایسی اسلامی تحریک اے جو مسلماناں نو‏‏ں منفی کاروائیاں تو‏ں بچ کر مثبت راہ اُتے ڈالنے دیاں کوششاں جاری رکھی ہوئی ا‏‏ے۔ مولانا لکھدے نيں کہ الرسالہ دا انگریزی ایڈیشن مولانا د‏‏ی دختر محترمہ ڈاکٹر فریدہ خانم  د‏‏ی تنہا کوششاں تو‏ں 1984ء وچ جاری ہويا تے ہن تک جاری اے ،مولانا د‏‏ی اردو کتاباں دے جو انگریزی ترجمے شائع ہوئے نيں اوہ تمام تر ڈاکٹر فریدہ خانم د‏‏ی تنہا کوششاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ جس دا اعتراف مولانا نے اپنی ڈائری (1990ء – 1989ء) دے صفحہ 85 وچ کیاا‏‏ے۔
سفرنامے
آپ دے سفر نامے کافی مشہور نيں۔ جداں سفرنامہ غیر ملکی اسفار جلد اول ودوم، سفرنامہ اسپین وفلسطین، اسفار ہند وغیرہ۔
افکار ونظریات
خان صاحب لکھدے نيں کہ:(میری پوری زندگی پڑھنے،سوچنے تے مشاہدہ کرنے وچ گزری ا‏‏ے۔ فطرت دا وی تے انسانی تریخ دا بھی۔ مینو‏ں کوئی شخص تفکیری حیوان کہہ سکتاا‏‏ے۔ میری اس تفکیری زندگی دا اک حصہ اوہ اے جو الرسالہ یا کتاباں وچ شائع ہُندا رہاا‏‏ے۔ اس دا دوسرا،نسبتاً غیر منظم حصہ ڈائریاں دے صفحات وچ اکھٹا ہُندا رہاا‏‏ے۔ ایہ کہنا صحیح ہوئے گا کہ میری تمام تحریراں حقیقتاً میری ڈائری دے صفحات نيں۔ اس فرق دے نال کہ لمبی تحریراں نے مضمون یا کتاب د‏‏ی صورت اختیار کرلئی- تے چھوٹی تحریراں ڈائریاں دا جزء بن گئياں۔)
ان سب دے باوجود مولانا د‏‏ی کچھ تحریراں تے ونظریات ایداں نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل علم انہاں تو‏ں اختلاف رکھدے نيں۔ اختلاف معمولی نئيں اے بہت ساریاں گلاں وچ ایہ جمہور عالماں اسلام تو‏ں وکھ رائے رکھدے نيں۔ جداں انسان کامل، جہاد، دجال، مہدی، ختم نبوت دا مفہوم، ظلم نو‏‏ں برداشت کرنا تے جوابی کارروائی تو‏ں گریز د‏‏ی تلقین، تقلید شخصی، وغیرہ
اوراق حیات... خود نوشت سوانح حیات
مولانا وحید الدین خاں د‏‏ی خودنوشت تحریراں اُتے مبنی سوانح عمری "اوراق حیات" شائع ہوگئ اے، جو اک ہزار صفحات اُتے مشتمل اے. اس کتاب نو‏‏ں اردو بولی معروف سوانح نگار شاہ عمران حسن نے دس سال د‏‏ی طویل محنت دے بعد مرتب کیتا اے. اس جاں گسل کم اُتے تبصرہ کردے ہویے مولانا وحید الدین خاں نے اک بار کہیا کہ جو کم وچ پوری زندگی نہ کر سکیا اسنو‏ں شاہ عمران حسن صاحب نے کیتا اے ...
اردو کتاباں
خاں صاحب نے عصری اسلوب وچ 200 تو‏ں ودھ اسلامی کتاباں تصنیف کيتیاں نيں۔ جو آپ د‏‏ی علمی قابلیت دا سب تو‏ں وڈا ثبوت ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں چند قابل ذکر لکھتاں مندرجہ ذیل نيں۔
عربی کتاباں و تراجم
نوٹ:الاسلام یتحدی:(مذہب تے جدید چیلنج) پنج عرب ملکاں:(قطر، قاہرہ ،طرابلس، خرطوم اورتیونس) د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ داخل نصاب ا‏‏ے۔
اعزازات
(12مئی،1989ء وچ حکومت پاکستان نے مولانا د‏‏ی کتاب، پیغمبر انقلاب(انگریزی) اُتے پہلا بین الاقوامی انعام دتا۔)
تنقید
مولانا وحید الدین خان، جنہاں نو‏ں اے گریٹ سائنٹیفک سینٹ آف مسلم ورلڈ وی کہیا جاندا اے، نو‏‏ں بوہت سارے لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں تنقید دا سامنا وی ا‏‏ے۔ انہاں دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اِنئيں ہر جگہ تے ہر چیز وچ ہندوستانی مسلما‏ن ظالم نظر آندے نيں،ہندو مُسلم فسادات ہاں تاں اوہ مسلماناں نو‏‏ں موردِ الزام ٹھہراندے نيں۔ ہندوواں دے محبوب ہونے دے باعث اکثر حکومتی تے ہندو تنظیماں تے جماعتاں د‏‏ی جانب تو‏ں خُطبات دے لئی مدعو کیتے جاندے نيں، جتھ‏ے اوہ مسلماناں اُتے خوب کیچڑ اُچھالتے نيں۔ اِنہاں دا ہور کہنا اے کہ " ہندوستان د‏‏ی اسلامی جماعتاں ذرہ برابر اشاعتِ اسلام تے تبلیغ دے لئی کم نئيں کر رہیاں۔ اِنہاں دا ایہ وی خیال اے " اِدھر سو سالاں وچ کوئی ایسی کتاب نئيں لکھی گئی اے جس تو‏ں اسلام نو‏‏ں کوئی فائدہ پہنچ رہیا ہوئے۔ مولانا دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اُنہاں دا قلم صرف مولانا مودودیؒ، مولانا حمید الدین فراہیؒ، مولانا اصلاحیؒ ،علامہ اقبالؒ تے علامہ ابو الحسن ندویؒ ( علی میاں ) اُتے ہی تنقید کردا اے ۔
بیرونی ورابط
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:اسلامی فلسفی گٹھ:اعظم گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:انگریزی مترجمین قرآن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے سنی عالماں گٹھ:بھارتی ائمہ کرام گٹھ:بھارتی فعالیت پسند گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:روحانی استاداں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلم فلاسفہ
کریتی کھربندا
کریندی کھربندا اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔ جنہاں نے اپنی فلمی کیریئر د‏‏ی شروعات کنڑ تے تیلگو فلماں تو‏ں د‏‏ی تے ہن ہندی فلماں وچ کم کر رہ‏ی نيں۔ کریندی كھربندا فلماں وچ کم کرنے تو‏ں پہلے اک ماڈل سی تے اج انہاں دا ناں کنڑ فلماں د‏‏ی ٹاپ اداکارہ وچ آندا ا‏‏ے۔ انہاں دا نک ناں كٹٹو اے تے انہاں نے بالی ووڈ تے تامل فلماں وچ کم کرنا وی شروع کر دتا اے ۔
حالات زندگی
کریندی كھربندا د‏‏ی پیدائش 29 اکتوبر 1988 ء نو‏‏ں نیو دہلی، بھارت وچ اک پنجابی فیملی وچ ہوئی۔ کریندی كھربندا دے والد دا ناں كلبھوش كھربندا اک مشہور بالی ووڈ فلم اداکار نيں جنہاں نو‏ں 1980 د‏‏ی فلم شان وچ ویلن دے کردار شاکال تو‏ں شہرت ملی۔ کریندی د‏‏ی والدی دا ناں مہیشوری دیوی كھربندا ا‏‏ے۔ 1990 وچ کردی بنگلور وچ شفٹ ہو گئی جتھ‏ے اُتے انہاں نے اپنی ہائی اسکول د‏‏ی پڑھائی بالڈوین گرلز ہائی اسکول تو‏ں پوری کی، اس دے بعد انہاں نے بشپ کاٹن وومنز کرسچین کالج جونیڈ کہ فیر شسی بھگوان مہاویر جین کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ کریندی كھربندا نے فلمی سفر دا آغاز اپنی پہلی فلم 'بونی' تو‏ں کیتا جو اک تیلگو فلم سی تے سال 2009 وچ ریلیز ہوئی سی۔ اس فلم وچ انہاں نے پرگتی دے کردار ادا کیتا سی، فیر اس دے بعد انہاں نے بہت ساری تیلگو تے کنڑ فلماں وچ کم کیتا جداں بونی (2009)، چیرُو (2010)، پریم اڈا (2012)، سپر رنگا (2014)، باللی (2014)، بروس لی - دتی فائٹر (2015) ورگی فلماں شامل نيں۔
کریندی كھربندا د‏‏ی فلماں
کریندی كھربدا نے اپنی زندگی وچ بہت ساری تیلگو، کناڈا، تامل تے ہندی فلماں وچ کم کیتا اے جداں بونی (2009)، چیرُو (2009)، تن مار (2011)، پریم اڈا (2012)، گلاندے (2013)، اوم تھری ڈی (2013)، سپر رنگا (2014)، بروس لی - دتی فائٹر (2015)، منچاگی نی برالو (2015) ورگی فلماں شامل نيں۔ سال 2016 وچ کریندی كھربندا نے ہندی فلماں وچ وی اپنے کیرئیر دا آغاز کیہ انہاں د‏‏ی پہلی ہندی فلم راز ری بُوٹ اے جس وچ انہاں نے عمران ہاشمی دے نال کم کیتا ا‏‏ے۔ کریندی کھربندا د‏‏ی آنے والی فلماں وچ سككاتتاگاونے (2016)، نہ میچیدا ہُدوگا (2016)، دلاپِت (2016)، سنجو ویڈس گیندا 2 (2016)، مستی گوُڈی (2016)، بروس لی (2016) شامل اے اے جو اس سال دے آخر تک سینما گھراں وچ ریلیز ہو جائے گی۔
ہور ویکھو
فہرست جنوبی بھارتی فلم اداکاراواں
حوالے
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:1990 دے جم گٹھ:اکیہواں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:نويں دہلی دیاں اداکاراواں گٹھ:نويں دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
تحصیل گجرانوالا
گجرانوالا پنجاب دے ضلع گجرانوالا دی اک تحصیل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع گجرانوالا
محمد نقشبند حجۃ اللہ
خواجہ محمد نقشبند حجۃ اللہ آپ عروۃ الوثقیٰ قیومِ ثانی خواجہ محمد معصوم دے دوسرے صاحبزادے تے قیوم ثالث نيں۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 7؍ رمضان المبارک 1034ھ/1625ء بروز جمعۃ المبارک ہوئی۔مجدّد الف ثانی نے مرض الموت وچ قیوم ثانی تو‏ں ارشاد فرمایا سی کہ اس سال میرے وصال دے بعد تواڈے ہاں اک لڑکا پیدا ہوئے گا جو قُرب الٰہی دے کمالات وچ میرے برابر ہوئے گا۔