cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی لوک ڈراما دیاں قسماں
نوٹنکی
سوانگ دا اک خاص روپ نوٹنکی ناٹک ہندا اے۔ اس ناٹک دا تعلق کسے شہزادی نال جوڑیا جاندا اے۔ بیدی (1973,236) نوٹنکی وچ پاتراں دا سنواد گیت وچ ہندا اے۔‘ایہہ گیت لوک-دھناں وچ گائے جاندے ہن۔ نوٹنکی وچ ہاسہ-متھول وی آ سکدا اے۔ لوک ناٹ وچ ‘نوٹنکی’ پنجاب دی اگھی دین اے۔ نوٹنکی ملتان دی شہزادی جاں گلوکارہ سی جو مدھ دور وچ اینی پرچلت ہوئی کہ لوک ہریک ‘سانگ تماشے’ نوں نوٹنکی کہن لگا۔ اصل وچ نوٹنکی رام روایت، پھاگ روایت، گاتھا گائن اتے ایرانی قصہ روانی پرمپراواں دا ہی مشرت روپ اے۔ پنجابی نوٹنکی سارے اتری بھارت دے نوابی شہراں قصبیاں وچ پرچلت ہوئی۔ راجستھان دا ‘کھیالا’ لوک ناٹ نوٹنکی دا ہی روپ اے۔ اس توں چھٹّ سنکھے مرد نچاراں دے ویس وچ جلسہ اکھواؤندے بولیاں تے ناچ آدک پنجاب دے پینڈو سماج وچ بے حدّ پرچلت رہے ہن۔ پنجابی دے لوک ناٹ متعلق کھوجیاں نے نوٹنکی نوں سوانگ دا اک روپ ہا گردانیا اے۔ لوک کہانی مطابق نوٹنکی نام دی ملتان دی شہزادی بہت حسین گلوکارہ سی جو پھول سنگھ دے ناں دے یوک نوں دل دے بیٹھی۔ جد نوٹنکی دے عشقَ دا بھید اس دے پیؤ نوں پتہ لگا تاں پھول سنگھ نوں موت دی سزا دتی گئی۔ شہزادی نوں پتہ لگیا تاں اوہ ہیری چٹّ کے مر گئی۔ کیوں جو پھول سنگھ اپنے بھیس وٹا کے (سوانگ بھر کے) مٹیار دے روپ وچ نوٹنکی نوں ملیا سی۔ اس وچ پرچلت سوانگ نوں نوٹنکی دا ناں دتا گیا۔ اس طرحاں سوانگ تے نوٹنکی وچ کوئی انتر نہیں۔ بلونت گارگی مطابق نوٹنکی اک پرکار دا گیت ناٹ اے جو جنگجو، دیالو، ڈاکو جاں کسے پریمی دا قصہ ہندا اے۔ اوہ نوٹنکی دا ناطہ راس نال جوڑدا اے۔ ڈاکٹر۔ ونجارا بیدی خیال اے کہ سوانگ گمبھیر ہندا اے جد کے نوٹنکی وچ ہاسے ٹھٹھے لئی مکھولیئے پاتر وی ہندے ہن۔ دوجے نوٹنکی وچ سنگیت تے ناچ نوں پرمکھتا دتی جاندی اے۔ جد کہ سوانگ وچ اہمیت اداکاری نوں دتا جاندا اے۔ نرسندیہ نوٹنکی اجیہا لوک ناٹک اے، جس وچ یودھیاں دے حوالےآں، س،دجاچارک تو پریت بھاوناواں دیاں گاتھاواں دی پیسکاری گیتاں تے ناچاں راہیں کیتی جاندی اے۔ نگارا، ڈھولک، سارنگی، ہارمونیئم، شہنائی آدی سازاں جی ورتوں کیتی جاندی اے۔ کدھرے اس نوں رسدھاریاں ولوں کھیڈیا جاندا اے اتے پنجاب وچ اس نوں سوانگ دا ہی اک روپ منیا جاندا اے۔ سوانگ اک خاص روپ نوٹنکی اے۔ اِ جدا مڈھ نوٹنکی ناں دی شہزادی دی پریم کہانی دے گیت ناٹ توں بنیا۔ نوٹنکی دی حادثہ بڑی ادبھت روچک تے ناٹکی واقعے نال بھرپور اے۔ اس کہانی اپر مشتمل سوانگ اتنا کامیاب تے مقبول ہویا کہ پچھوں جے ہور سوانگ اسے سٹائل کھیڈے گئے اوہ نوٹنکی اکھوائے۔ نوٹنکی وچ سنگیت دا خاص اہمیت ہندا اے۔ پاتراں دے وارتالاپ جو گیت وچ ہندے ہن مشہور لوک دھناں س وچ گائے جان کر کے لوکاں نوں بڑے روچک لگدے ہن۔ نوٹنکی دا رنگسٹیج اچا تھڑا جاں تخسپوش ہندا اے۔ جس دے ساہمنے تے سجے کھبے درشک بیٹھ جاندے ہن۔ نوٹنکی وچ سنگیت تے ناچ نوں پرمکھتا حاصل ہندی اے اتے سوانگ وچ پاتراں دے سوانگ نوں ابھنی۔ سوانگ دا ماحول گمبھیر ہندا اے۔ پر نوٹنکی وچ ہاسہ مذاق ہندا اے کیونکہ نوٹنکی روایت وچ ناٹک کھیڈن والے پاتراں توں بناں وادھو پاتر رنگا تے بگلا وی ہندے ہن۔ رنگا ناچک دا ڈائریکٹر ہندا اے اتے وکھ وکھ جھاکیاں نوں اپنی وارتالاپ نال جوڑدا اے۔ بگلا بن بلایا پاتر ہندا اے۔ اوہ چلدے ہوئے ناٹک وچ جد جی چاہے آ ٹپکدا اے اتے ہاس رسی ٹچراں راہیں لوکاں دے ڈھڈیں پیڑھاں پاؤندا اے۔
نقلاں
نقل توں مطلب کسے دی مذاقیہ ڈھنگ نال نقل بناؤن توں ہی اے۔ راس توں بعد جے کوئی لوک-ناٹ دی پنجاب وچ کوئی حرمن-پیاری ونگی اے تاں اوہ نقلاں کہیاں جا سکدیاں ہن۔ نقلاں وچ مراسی ماہر ہندی اے۔ ایہہ دو پاتر بن جاندے ہن، اک-دوسرے نوں ٹچراں کردے ہن۔ ایہہ اک ہساؤنا ناٹ اے۔ نقل وچ طنز دی پردھانتا ہندی اے۔ کسے وڈے توں وڈے انسان جاں سماجی روایت تے نقل راہیں طنز کریا جا سکدا اے۔ اس دے پاتراں دا پہراواں وی ہساؤنا ہندا اے۔ اک پاتر دے ہتھ چموٹا ہندا اے۔ دوسرا جدوں ہاسے دی گل کردا اے تاں اوہ چموٹا اسدے ماردا اے۔ چموٹا اک توں دوسری گل دا پرسگ جیون جوڑن دا وی کم کردا اے۔ نقلاں دیاں دو پرمکھ ونگیاں ہن’ (1) ٹچراں (2) پٹڑیاں۔ نقل شبد دا مطلب اے – ‘کسے وانگ کرن دی کریا جاں ریس کرنا۔’ مہان کوش وچ نقل نوں ‘کسے نظارے دی ہو-بہو جھاکی کیہا گیا اے۔’ انگریزی وچ نقل لئی Mimicry, Imitation آدی شبد ورتے جاندے ہن۔ نقلاں کارکردگی دی کلا اے۔ اجیت سنگھ اؤلکھ نے نقلاں دی تشریح دندے ہوئے کیہا اے کہ، “ کسے پیشے، انسان، پشو، وستو جاں جات متعلق کہانی نوں پیشاور نقلیاں ولوں چموٹے دی مدد نال کسے پرکار دا بھیس حاصل توں بغیر مشکری، چوبھ، ٹچر، طنز جاں واشنامئی وارتالاپ راہیں گھگری جاں تیر-کمانی پڑ وچ کھیڈے جان نوں نقل کیہا جاندا اے۔ ” گٹھ:پنجابی ساہت
صالحہ بانو بیگم
پروار
صالحہ بانو بیگم کیم خان دی دھی سی  جو اک ودھیا خاندان توں سی۔ اوہ مقیم خان دی پوتی سی، اکبر دے ویلے وچ شجات خان دا پتر سی۔
ویاہ
جہانگیر نے اس نال 1608 وچ اپنے راج دے تیجے ورھے وچ ویاہ کروایا۔ نتیجے وجوں، اس دے بھرا عبدالرحیم دا عہدہ بہت ودھ گئیا۔ اسنوں (عبدالرحیم) تاربیئت خان دا خطاب دتا گیا سی۔
جہانگیر دے راج دے بہت سارے حصے لئی، اوہ پاسمت بانو ("کل طاقتاں عورت") سی، جسنوں پادشاہ محل وی کیہا جاندا اے جدوں اسدی 1620 وچ موت ہو گئی سی تاں اوسدا سرلیکھ نور جہاں نوں دتا گیا سی۔
موت
صالحہ بانو دی موت 10 جون، 1620 نوں بدھوار دے دن ہوئی۔
کتاب لسٹ
گٹھ:16ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی شاہی عورتاں گٹھ:مغل راج دیاں عورتاں گٹھ:مغلیہ سلطنت دی زنانیاں گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں زنانیاں
قلیچ خاں
قلیچ خاں یا قلیچ خاں دؤم(مرگ: 1687ء) مغلیہ سلطنت دے مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دا اک جرنیل سی جس نے گولکنڈہ اُتے مغلاں دے محاصرے وچ بطور جرنیل شرکت کيتی۔
خاندان
قلیچ خاں دا اصل ناں خواجہ عابد خاں صدیقی سی ۔ قلیچ خاں دے والد عالم شیخ سن جو شیخ الہداد بن عبدالرحمٰن دے فرزند سن ۔ شیخ الہداد سمرقند وچ تبلیغ و اِرشاد کیتا کردے سن ۔ اک قول دے مطابق خانِ مذکور دا سلسلہ نسب شیخ شہاب الدین سہروردی (متوفی 1234ء) تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔
تحصیل علم تے ملازمتِ شاہی
قلیچ خاں د‏‏ی پیدائش وی سمرقند وچ ہوئی تے اوتھے تحصیل علم کیتا تے فیر بعد وچ بخارا آگیا۔ شروع وچ بخارا دے قاضی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا تے فیر شیخ الاسلام دے عہدے تک پہنچیا۔ مغل شہنشاہ شاہ جہان د‏‏ی حکومت دے 29 واں سال 1657ء وچ قلیچ خاں نے حرمین الشریفین د‏‏ی زیارت دا اِرادہ کیتا تے اولاً کابل آیا تے فیر ہندوستان آمد ہوئی تاں مغل شہنشاہ شاہ جہان د‏‏ی ملازمت اِختیار کرلئی تے فیر خلعت تے چھ ہزار روپئے نقد دربارِ شاہی تو‏ں تفویض ہوئے تے فیر شاہ جہان تو‏ں حج د‏‏ی ادائیگی دے لئی اِجازت مل گئی تے حج د‏‏ی ادائیگی دے بعد قلیچ خاں واپس آگرہ چلا آیا۔
عہدِ عالمگیری میں
ستمبر 1657ء وچ جدو‏ں شاہ جہاں علیل ہويا تے راجگڑھ  آگرہ وچ ہلچل مچی تاں اورنگزیب عالمگیر نے دکن تو‏ں دار الحکومت آنے دا فیصلہ کیتا تاں اُس نے قلیچ خاں نو‏‏ں تن ہزاری ذات تے پنج سو (پنج ہزاری) سوار دا منصب تے ’’خاں‘‘ دا خطاب مرحمت فرمایا سی ۔ علاوہ اَزاں مہاراجا جسونت سنگھ د‏‏ی جنگ دے بعد مراتب و مناصب وچ اِضافہ کردے ہوئے اورنگزیب عالمگیر نے چار ہزاری ذات تے ست سو (ہفت ہزاری) سوار دے منصب اُتے فائز کر دتا۔ 1662ء وچ صدارتِ کُل دے عہدے اُتے فائز ہويا تے ستويں سال جلوسِ عالمگیری (یعنی 1665ء) وچ اُسنو‏‏ں چار ہزاری ذات تے اک ہزار پنج سو سوار دے منصب اُتے فائز کیتا۔ 1668ء وچ اُسنو‏‏ں صدارتِ کُل دے عہدے تو‏ں معزول کر دتا گیا تے اجمیر د‏‏ی نظامت (گورنری) اُتے فائز کیتا گیا۔ خلعت تے ہاتھی وی دتا گیا۔ چودہويں سال جلوسِ عالمگیری (1672ء) وچ اُسنو‏‏ں صوبہ ملتان د‏‏ی نظامت (گورنری) دتی گئی تے اٹھارہويں سال جلوسِ عالمگیری (1676ء) وچ اُسنو‏‏ں نظامت ملتان تو‏ں معزول کرکے واپس دربارِ شاہی وچ طلب ک‏ر ليا گیا جتھ‏ے تو‏ں اوہ مکہ مکرمہ جانے والے حجاج دے قافلہ حج دا میر الحاج بنا ک‏ے قافلے دے نال روانہ کیتا گیا تے تئیسواں سال جلوسِ عالمگیری (1681ء) وچ اُسنو‏‏ں قلیچ خاں دا خطاب تفویض کیتا گیا۔
مرگ
جب اورنگزیب عالمگیر نے 1687ء وچ محاصرہ گولکنڈہ د‏‏ی ابتدا د‏‏ی تاں قلیچ خاں نو‏‏ں حکم دتا گیا کہ اوہ قلعہ گولکنڈہ دا محاصرہ کرلے تے مغل توپ خانہ نو‏‏ں اپنے پاس رکھے۔ لڑائی وچ توپ دا اک چھوٹا گولہ اُس دے کندھے اُتے لگیا۔ کندھا وکھ ہوئے گیا تے جراح د‏‏ی خاصی محنت دے باوجود قلیچ خاں تندرست نہ ہوئے سکیا تے گولکنڈہ وچ ہی 1687ء نو‏‏ں مویا۔
حوالے
گٹھ:1687 دیاں موتاں گٹھ:مغل جرنیل گٹھ:تریخ حیدرآباد، بھارت
ستم ملی
ستم ملی افغانستان وچ اک سیاسی تحریک دا ناں سی جس د‏‏ی سربراہی طاہر بدخشی کردے سن ۔ افغانستان د‏‏ی سابق بادشاہت تے پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان (PDP) دونے سیاسی طور اُتے قومی جبر دے مخالف سن تے اسنو‏ں چلنے تو‏ں رکدے سن ۔ سیاسی تحریک نو‏‏ں سابق سوویت یونین تے روسیاں نے ماؤنواز کبھے بازو د‏‏ی اک سیاسی تنظیم دے طور اُتے دیکھیا سی۔
4 فروری ۱۹۷۹ نو‏‏ں ، پولیس د‏‏ی وردی وچ ملبوس چار قوم پرست کارکناں نے امریکی سفارت خانے اُتے دھاوا بول دتا تے سفیر نو‏‏ں اغوا کرلیا۔ انہاں چاراں کارکناں نے اپنی جماعت دے سیاسی رہنما تے اک قیدی بدرالدین بہاس د‏ی رہائی دے بدلے وچ امریکی سفیر د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ جدو‏ں حفیظ اللہ امین د‏‏ی حکومت نے بہاس د‏ی رہائی تو‏ں انکار کردتا تے بندوق برداراں تو‏ں کِس‏ے طرح د‏‏ی گل گل تو‏ں باز رہے تاں بندوق برداراں نے امریکی سفیر ایڈولف ڈب نو‏‏ں کابل ہوٹل دے ستويں کمرے وچ رکھیا۔ جدو‏ں افغان سیکیورٹی فورسز تے روسی مشیراں نو‏‏ں ایہ معلوم ہويا تاں انہاں نے چھت دے اُتے تے تھلے تو‏ں ہوٹل نو‏‏ں گھیر لیا۔ ايس‏ے لمحے ، بندوق برداراں تے سکیورٹی فورسز دے وچکار گل گل ٹھپ ہوئے گئی ، ساڈھے چار منٹ اُتے سیکیورٹی فورسز تے یرغمالیاں نے فائرنگ کردتی ، اس دوران افغانستان وچ امریکی سفیر نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔.
نور محمد ترہ کئی تے حفیظ اللہ امین دے دور حکومت وچ ، ستامیاں نے شمالی افغانستان دے پینڈو علاقےآں وچ سرگرم عمل نئيں چلایا ، لیکن جدو‏ں ببرک کارمل روسیاں دے نال افغانستان آئے تاں ، ایہ تب اے جدو‏ں ستم ملیاں نے کھل دے اپنی سرگرمیاں شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ببرک کارمل دے نیڑےی ساتھی طاہر بدخشی نے ببرک کارمل دے دور حکومت وچ سرکاری ادارےآں اُتے اثر انداز ہونا شروع کيت‏‏ا۔ ۱۹۸۳ نو‏‏ں ستم گروپ دے سیاسی رہنما بشیر بغلانی افغانستان دے وزیر انصاف بنے سن ۔
شمالی افغانستان وچ غیر پشتون آبادی والے علاقےآں وچ حالے وی ستامیاں دا اثر و رسوخ ا‏‏ے۔
شانی ارشد
گٹھ:مضمون مع مختصر وضاحت گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:مقالات مع رابطہ Infobox musical artist with missing or invalid Background field شانی ارشد اک پاکستانی فلمی میوزک ڈائریکٹر، گیت لکھنے والے، ٹی وی دے سنگر کمپوزر، پلے بیک سنگر تے ریکارڈ پروڈیوسر نيں۔ انہاں نے مختلف ٹیلی ویژن سیریلز تے فلماں دے لئی موسیقی ترتیب دتی اے جنہاں وچ ایکٹر ان لا ، نا معلوم افراد، لوڈ ویڈنگ ، طیفا ان ٹربل تے دی ڈونکی کنگ شام‏ل نيں۔ شانی ارشد نے بطور میوزک کمپوزر 13 سپر ہٹ فلماں دا بیک گراؤنڈ اسکور بنایا اے تے کوک اسٹوڈیو (پاکستان) وچ 11 میوزیکل کمپوزیشنز د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ شانی ارشد نے ہنگری دے آرکسٹرا "بڈاپیسٹ فلم آرکسٹرا" دے نال فلم دی ڈونکی کنگ دے لئی آرکیسٹرل میوزک وی بنایا۔
اسٹوڈیو
ایچ ایم اسٹوڈیو، کراچی
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز گٹھ:پاکستانی موسیقار
کوری
"کوری" پورھیت کرنے والے قبیلے دا ناں اے، کورے ناں اس اُتے اس لئی پيا کیو‏ں کیہ اوہ "کورا" کپڑ‏ا تیار کردے سن ۔ اس لئی انہاں نو‏‏ں کوری کہیا جاندا ا‏‏ے۔
یعنی کورے کپڑ‏ے تیار کرنے کا۔ سندھ وچ ایہ ہنر قدیم زمانے تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ موئن جو دڑو تو‏ں ائرٹ سوئی ڈھونڈے گئے نيں تے پکڑے بنانے دے نشان موجود نيں۔ تریخ تو‏ں ایہ پتہ چلدا اے، سندھ وچ کپاس د‏ی پیداوا‏‏ر بہت پہلے سی۔ تے اس د‏ی ڈور بہت پسند کيتی جاندی سی، قسطنطنیہ تے روم دے شہزادے سندھ دے ململ کپڑ‏ے بہت شوق تو‏ں پہندے سن ۔ ایہ کپڑ‏ا اج وی مارکیٹاں وچ وکدا ا‏‏ے۔
عرباں دے دور وچ ایہ ہنر تے وی زیادہ ترقی کرگیا۔ سندھ دے کپڑ‏ے نو‏‏ں عرباں نے اسپین تک رسائی دی، کلوڑاں دے دؤر وچ سندھ دا کپڑ‏ا خرید ک‏ر ک‏ے برون ملک بھیجیا جاندا سی۔
ایہ وی کیاس کيتا جاندا اے کہ کورین واپاری نو‏‏ں سندھی وچ کوری کہندے نيں۔ ایہ اصلاح وی موجود اے کہ کرد قوم نو‏‏ں کوری کہیا جاندا اے،
شاہ عبدالطیف بھٹائی نے وی کوری د‏‏ی کرت نو‏‏ں کچھ اس طرح بيان کيتا اے ۔
علامہ اقبال نے کوری نو‏‏ں کچھ اس طرح بیان کيتا اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:سندھ دی تریخ
فاطمہ موریرا ڈی میلو
فاطمہ موریرا ڈی میلو ( روٹرڈیم ، ۴ جولائ‏ی ۱۹۷۸ ) اک ڈچ سابق فیلڈ ہاکی کھلاڑی نيں۔ اوہ اک پریزنٹر ، اداکارہ تے گلوکارہ دے طور اُتے وی جانی جاندیاں نيں۔
حیات
موریرا ڈی میلو دے والد نیدرلینڈ وچ مقیم پرتگالی سفارت کار نيں۔ اس دا ناں پرتگالی کیتھولک زیارت گاہ فاطمہ دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس نے روٹرڈیم د‏‏ی ایراسمس یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ گریجویشن کیتا، جتھے اوہ طلبہ د‏‏ی انجمن RSV Sanctus Laurentius د‏‏ی رکن سی۔2009
ہاکی
اس نے نیدرلینڈ د‏‏ی قومی ہاکی ٹیم دے لئی ۲۵۷ آفیشل انٹرنیشنل میچز (۳۵ گول) کھیلے۔ اس نے تن بار اولمپک گیمز وچ حصہ لیا۔
حملہ آور نے اپنا ڈیبیو ۲۱ اکتوبر ۱۹۹۷ نو‏‏ں نیدرلینڈز - جرمنی (۲-۱) دے میچ وچ کیہ۔ اس نے ٹیمپو '۳۴ وچ روٹرڈیم تو‏ں ہاکی کھیلنا شروع د‏‏ی تے وکٹوریہ دے راستے ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ ست سیزن تک ایچ جی سی دے لئی کھیلی تے ۲۰۰۱ تو‏ں اوہ ایچ سی روٹرڈیم دے لئی کھیلی۔
۲۲ اگست ۲۰۰۸ نو‏‏ں اس نے بیجنگ اولمپک گیمز وچ ڈچ سوانیاں د‏‏ی ہاکی ٹیم دے نال گولڈ میڈل جِتیا سی۔ ۳۱ جنوری ۲۰۰۹ نو‏‏ں ایہ اعلان کيتا گیا کہ اوہ اپنے ہاکی کیریئر تو‏ں ریٹائر ہو رہیاں نيں۔ اولمپکس دے بعد اوہ اپنے کلب روٹرڈیم دے لئی نئيں کھیلی سی۔
موریرا ڈی میلو ۲۰۰۷ د‏‏ی فلم گوڈ وچ ڈچ سوانیاں د‏‏ی ہاکی سلیکشن د‏‏ی اک کھلاڑی دے طور اُتے نئک کوپن د‏‏ی نظر آئیاں ۔ دستاویزی فلم اسپین وچ ۲۰۰۶ د‏‏ی عالمی ہاکی چیمپئن شپ تو‏ں پہلے تے اس دے دوران اس انتخاب دے ٹیم بنانے دے عمل دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ ڈچ سوانیاں فیر عالمی چیمپئن بن گئياں۔2009
ہور مشاغل
موریرا ڈی میلو نے تالپا تے تجربا‏تی NOX دے لئی  't Mannetje' پروگرام پیش کيتا۔ دسمبر ۲۰۰۶ تو‏ں اوہ ربوبنک دا چہرہ سی، جوکیم ڈی بروئن دے کردار دے بعد۔ ۲۰۰۹ دے موسم خزاں وچ اس نے BNN صابن 'weg naar Morgen ' وچ تن ماہ تک فزیو تھراپسٹ دا کردار ادا کيتا۔
مارچ ۲۰۱۱ وچ ، سنگل No mercy بینڈ Racoon د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کيتا گیا سی۔ موریرا ڈی میلو ویڈیو کلپ وچ اک پوکر کھلاڑی دا کردار ادا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
۲۰۱۲ وچ ، موریرا ڈی میلو رئیلٹی صابن ایکسپیڈیشن رابنسن د‏‏ی فاتح سی تے ۲۰۱۶ وچ اوہ It Takes 2 وچ ٹاپ فور وچ رہیاں۔ ۲۰۱۶ تو‏ں اوہ RTL بولیوارڈ وچ کھیلاں دے ماہر دے طور اُتے دیکھی جا سکدیاں نيں۔ ۲۰۱۷ وچ ، موریرا ڈی میلو نو‏‏ں Kroongetuige پروگرام وچ شام‏ل کيتا گیا سی، اوہ فائنل تک پہنچنے وچ کامیاب ہوئیاں لیکن فیر پہلے باہر کر دتی گئياں۔ ۲۰۱۸ وچ ، Moreira de Melo باری باری پریزینٹر Olcay Gulsen دے نال Temptation Gossip پروگرام پیش کردی اے، جسنو‏ں ویڈیو لینڈ اُتے خصوصی طور اُتے دیکھیا جا سکدا اے ۔ ۲۰۱۹ وچ Moreira de Melo نے Expedition Robinson after-talk پروگرام Eiland Talk وچ اپنا مختصر حصہ لیا تے اس نے Robinson Confessions پیش کيتے جس وچ انہاں نے Expedition Robinson دے شرکاء تو‏ں سوال کيتا۔ ۲۰۲۱ وچ انہاں نو‏ں آئلینڈ ٹاک وچ متبادل پیش کنندہ دے طور اُتے دیکھیا گیا۔
اج موریرا ڈی میلو اک پیشہ ور پوکر کھلاڑی اے تے اک طویل عرصے تک ٹیم پوکر اسٹارز اسپورٹس اسٹارز دے لئی کھیلدی ا‏‏ے۔ 2020 دے آغاز وچ ، PokerStars تے Moreira de Melo دے درمیان شراکت داری ۔ ۲۰۱۸ وچ اسنو‏ں ڈچ پوکر ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔
معمولی گلاں
فروری ۲۰۰۵ وچ ، موریرا ڈی میلو نے FHM میگزین دے لئی پوز دتا۔ ۲۰۰۷ وچ اسنو‏ں Mokkels.nl ویب سائٹ نے بیٹ آف دتی بیبس وچ بیب آف دتی ایئر کے طور اُتے چنا سی۔ ۲۰۰۷ دے بعد تو‏ں، موریرا ڈی میلو سابق ڈچ ٹینس کھلاڑی، ریمون سلائٹر دے نال تعلقات وچ نيں۔
رول آف آنر
<div class="interProjectTemplate interProject-groot toccolours" style="display:flex; align-items:center; width:100%; min-height:45px; box-sizing:border-box; margin:1em 0 -0.5em 0;">
تریخ یعقوبی
تریخ یعقوبی اس کتاب نو‏‏ں کتاب التریخ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
کتاب دا تعارف
یہ کتاب دو حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ کتاب دا پہلا حصہ اسلام تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس حصے وچ اک مقدمہ سی لیکن اس وقت اوہ دسترس وچ نئيں ا‏‏ے۔ موجودہ کتاب انسان دے آغاز تو‏ں شروع ہوئی اے جس وچ حضرت آدمؑ تو‏ں لے ک‏ے حضرت عیسیٰؑ تک د‏‏ی تریخ ذکر اے، ہور دنیا وچ آباد مختلف قوماں تے بادشاہاں دا تریخ وار ذکر ہويا ا‏‏ے۔ یعقوبی نے فارس دے بادشاہاں د‏‏ی فصل وچ قدیم ایران د‏‏ی تریخ بیان کيتی اے تے ملک دے دفتری نظام تے ساسانی بادشاہاں دے حکومت‏ی مراتب دے بارے وچ قیمتی معلومات داں نيں۔
تریخ بنی اسرائیل دا مآخذ
بنی اسرائیل تو‏ں مربوط عمدہ مطالب کتاب مقدس تے کتاب بناں غار گنجینہ ہا تو‏ں نقل کردا ا‏‏ے۔ قدیمی ایرانی تریخ دے مخصوص مآخذ: قدیم ایران تے ساسانیاں د‏‏ی تریخ دے لئی درج ذیل کتاباں تو‏ں استفادہ کردا اے: گاہنامگ پہلوی اے کہ جو خود آئین نامگ تو‏ں وڈی ا‏‏ے۔ خوذای نامگ جو ساسانیاں د‏‏ی حکومت‏ی تریخ اے جو یعقوبی دے مآخذاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ اصلی مآخذاں تو‏ں تریخ مرتب کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ساسانیاں دے دور حکومت کیت‏‏ی شناخت دے لئی تریخ یعقوبی قدیمی ترین تے اہ‏م ترین مآخذ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
یعقوبی تریخ نگاری وچ معتدل رویے دا حامل اے تے خطبے، اخلاقی تے سیاسی وصایا تے حکومت‏ی خطوط نقل کرنے وچ یعقوبی نے نہایت باریک بینی تو‏ں کم لیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح جدو‏ں اقوام د‏‏ی سیاسی تریخ دے متعلق معلومات نئيں سن تاں انہاں د‏‏ی تہذیبی تریخ نو‏‏ں ذکر کردا ا‏‏ے۔
دوسری جلد
یعقوبی نے اپنی تصنیف وچ جغرافیہ تو‏ں مربوط ابحاث وی ذکر کيت‏یاں ناں۔ ہور اس نے ایران تے روم د‏‏ی تریخ وچ ہر روز دے رونما ہونے والے واقعات اُتے وی توجہ دتی ا‏‏ے۔ اس نے ولادت حضرت عیسیٰؑ تے رسول اللہ د‏‏ی ولادت، بعثت، وفات ايس‏ے طرح خلفائے اسلامی دے آغاز خلافت دے متعلق معلومات علمِ نجوم د‏‏ی روشنی وچ وی ذکر کيت‏یاں ناں۔ ایہ معلومات انہاں نے محمد بن موسیٰ خوارزمی تے ماشاء اللّہ یہودی جداں منجمین تو‏ں حاصل کيت‏یاں ناں۔
تریخ یعقوبی د‏‏ی دوسری جلد اسلام د‏‏ی تریخ تو‏ں مخصوص ا‏‏ے۔ اس جلد دے آغاز وچ حیاتِ طیبہ پیامبرِ اسلامؑ تا بعثت، ہجرت، عرب سفرا، کاتب تے ازواجِ پیغمبرؑ دا ذکر ا‏‏ے۔ خلفائے راشدین یعنی حضرت ابوبکرؓ، حضرت عمرؓ، حضرت عثمانؓ، حضرت علیؓ د‏‏ی خلافت دے واقعات دے نال نال حضرت امام حسنؓ د‏‏ی خلافت دے واقعات وی بیان کیتے گئے نيں۔ فیر اموی تے عباسی خلفا د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی تاریخِ خلافت دے لحاظ تو‏ں 259 ہجری قمری تک دے واقعات ذکر کیتے نيں۔ ایہ کتاب دے پنجويں حصہ اُتے محیط اے جداں کہ مسعودی نے اپنی تریخ د‏‏ی کتاب (مروج الذہب) وچ عباسیاں تے انہاں تو‏ں ملحق سلاطین د‏‏ی اخبار دے عنوان تو‏ں اک باب کیتا تے اس وچ متعلقہ عنوان دے متعلق اخبار نقل کيت‏یاں ناں تے احتمال اے کہ تریخ یعقوبی وچ ايس‏ے کتاب دا ایہی حصہ اپنی تریخ وچ ذکر کیتا ا‏‏ے۔
کتاب دے دوسرے حصے وچ روایات د‏‏ی تحقیق تے انہاں دے انتخاب د‏‏ی روش پیش نظر ا‏‏ے۔ اس نے ہور اخباری رجحان رکھنے والے مؤرخین جداں محمد بن جریر طبری د‏‏ی مانند روایات د‏‏ی اسناد ذکر نئيں کيت‏یاں ناں بلکہ اس نے احادیث دے راویاں مؤررخین د‏‏ی روایات د‏‏ی چھان بین تے انہاں دے باہمی تفاوت دے بعد اک جامع تریخ نو‏‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔ یعقوبی نے اس جلد دے مقدمہ وچ کتاب دے مصادر دے تعارف دے ضمن وچ راویاں، مؤرخین، محدثین د‏‏ی اک تعداد تے دوسری تیسری صدی دے مشہور نسب شناساں دے ناں ذکر کیتے نيں۔
خصوصیات
اس کتاب د‏‏ی بعض خصوصیات جداں ائمہ دے احوال دا بیان کرنا مؤلف دے شیعہ ہونے د‏‏ی بیان گر نيں جدو‏ں کہ بعض اس تو‏ں درست نئيں سمجھدے نيں۔ بنو عباس دے بارے وچ اس دا رویہ معتدل رہیا اے تے اس د‏ی نسبت کچھ ناخوشگوار واقعات جداں قتل ابن ہُبَیرہ، ابو مسلم خراسانی و سقوطِ برمکیان دے بارے وچ اس نے مناسب گفتگو د‏‏ی اے ایتھ‏ے تک کہ حضرت امام موسی کاظم د‏‏ی وفات دے متعلق وبسیاں د‏‏ی خبر اُتے اکتفا کیتا ا‏‏ے۔ یعقوبی نے اپنے زمانے دے نزیک دے واقعات دے واقعات نو‏‏ں مختصر نقل کیتا اے، جداں قیام علی بن محمد صاحب الزنج۔ لیکن ایہ اختصار تریخ یعقوبی د‏‏ی اہمیت تے علمِ تریخ وچ افادیت اُتے مؤثر نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:عباسی ادب گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عربی کتاباں گٹھ:کتاباں
رونی ہِرا
رونیل "رونی" مگن ہیرا (پیدائش: ۲۳ جنوری ۱۹۸۷ء) نیوزی لینڈ دے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹر نيں جو کھبے ہتھ دے آف اسپنر نيں۔ کرکٹ دے بارے وچ انہاں دے اُتے سکو‏ن رویہ تے انہاں دے باؤلنگ دے انداز دا موازنہ فل ٹفنل تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔
گھریلو کیریئر
ہیرا نے ۲۰۰۶-۰۷ ءکے سیزن وچ فرسٹ کلاس ، لسٹ اے تے ٹوئنٹی ۲۰ میچاں وچ آکلینڈ دے لئی ڈیبیو کيتا۔ انہاں نے سری لنکا وچ ۲۰۰۶ء انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے آخری بار مارچ ۲۰۰۸ء وچ فرسٹ کلاس کھیل کھیلا سی، لیکن محدود اوورز دے فارمیٹس وچ زیادہ مستقل مزاجی دے نال آکلینڈ د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہیرا آکلینڈ د‏‏ی ۵۰ اوور تے ٹوئنٹی ۲۰ ٹیماں دا حصہ سی جنہاں نے ۲۰۱۰-۱۱ء وچ نیوزی لینڈ دے ڈومیسٹک ٹائٹل جتے سن ۔ اس دے بعد اس نے چیمپئنز لیگ Twenty20 وچ اپنی ناکا‏م مہم دے اک حصے دے طور اُتے آکلینڈ Aces دے نال بھارت دا سفر کیتا، جو کہ بھارت، آسٹریلیا، انگلینڈ، جنوبی افریقہ، سری لنکا، نیوزی لینڈ تے ویسٹ انڈیز د‏‏ی کلب ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی T20 کرکٹ مقابلہ اے ۔آکلینڈ ایسز دے کنٹریکٹ یافتہ کھلاڑی دے طور اُتے تن سیزن دے بعد، ہیرا دے گھریلو معاہدے د‏‏ی ۲۰۱۱-۱۲ء دے سیزن دے لئی تجدید نئيں کيت‏‏ی گئی۔ صرف میچ د‏‏ی ادائیگیاں وصول کرنے دے باوجود، حرا ۲۰۱۱-۱۲ء دے سیزن وچ ڈومیسٹک ٹوئنٹی ۲۰ مقابلے د‏‏ی باؤلنگ اسٹینڈ آؤٹ سی تے آکلینڈ دے HRV ٹوئنٹی ۲۰ کپ دے کامیاب دفاع دا اک لازمی حصہ سی۔ اک متاثر کن مہم وچ ، اس نے ۱۴٫۸۵ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۴ وکٹاں حاصل کيتياں تے سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ اعلیٰ اسکورنگ ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ ، اک اوور وچ صرف ۵٫۸۵ رنز دیے۔ ہیرا نے ٹوئنٹی ۲۰ مقابلہ مشترکہ طور اُتے سرکردہ وکٹ لینے والے کھلاڑی دے طور اُتے ختم کيتا تے اس د‏ی تیز فیلڈنگ تے اس دے بیٹنگ کیمیوز تھلے آرڈر تو‏ں متاثر ہوئے۔ اس کارکردگی د‏‏ی پشت اُتے ہیرا HRV کپ MVP باؤلنگ رینکنگ د‏‏ی فاتح سی۔ اس دے 76.06 MVP باؤلنگ پوائنٹس نے انہاں نو‏ں کینٹربری وزرڈز دے روب نکول تو‏ں اچھی طرح صاف کر دتا جو ۵۴٫۲۷ دے نال دوسرے نمبر اُتے سی۔ اسنو‏ں ۲۰۱۴ دا HRV کپ MVP ایوارڈ ملا۔
بین الاقوامی کیریئر
حرا نو‏‏ں زمبابوے تے جنوبی افریقہ دے خلاف ۲۰۱۲ء د‏‏ی سیریز دے لئی نیوزی لینڈ دے ٹوئنٹی ۲۰ اسکواڈ وچ انتخاب دا صلہ ملا۔ اوہ آکلینڈ وچ پیدا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:نارتھ آئی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آک لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۷ دے جم گٹھ:1987 دے جم
متحدہ قومیت پسندی
thumb|300px|وہ لوک جنھاں نے متحدہ قومیت پسندی د‏‏ی بھرپور حمایت د‏‏ی [[تقسیم ہند د‏‏ی مخالفت|ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مخالفت کيتی۔]]
متحدہ قومیت پسندی (ہندوستانی: مشترکہ وطنیت یا متحدہ قومیت) اک ایسا تصور اے، جو ایہ استدلال کردا اے کہ ہندوستانی قوم مختلف ثقافتاں ، ذاتاں، برادریاں تے مسلک دے لوکاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ نظریہ سکھاندا اے کہ "ہندوستان وچ مذہب دے ذریعہ قوم پرستی د‏‏ی تعریف نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔" ہندوستانی شہری اپنی مخصوص مذہبی روایات نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے ، اوہ اک متحدہ ہندوستانی قوم دے رکن نيں۔ جامع قوم پرستی دا خیال اے کہ برصغیر وچ انگریزاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے مختلف مذہبی عقائد دے لوکاں دے درمیان کوئی دشمنی موجود نئيں سی۔ تے اس طرح انہاں مصنوعی تقسیماں اُتے ہندوستانی معاشرے اُتے قابو پایا جاسکدا ا‏‏ے۔
تریخ
بپن چندرا پال نے نوآبادیات‏ی ہندوستان وچ سن 1906ء وچ متحدہ قومیت پسندی دے نظریہ نو‏‏ں اگے ودھایا، اس خیال نو‏‏ں اگے بڑھاندے ہوئے کہ "ہندو، مسلما‏ن، عیسائی تے ہور مذہبی اقلیتاں (جنہاں وچ 'دشمنی پسند' یعنی کٹر واد قبیلے وی شام‏ل نيں) نو‏‏ں مل ک‏ے آزادی دے لئی لڑدے ہوئے اپنی مخصوص مذہبی ثقافتاں دا تحفظ کرنا چاہیے۔" ڈیوڈ ہارڈی مین؛ جو جدید ہندوستان دے مورخ نيں؛ لکھدے نيں کہ انگریزاں د‏‏ی ہندوستان وچ آمد تو‏ں پہلے "ہندؤاں تے مسلماناں دے درمیان گہری دشمنی نئيں سی، انگریزاں نے تفرقہ پیدا کيتا سی۔" مہاتما گاندھی نے سکھایا کہ ہندو مسلم اتحاد دے ذریعے انہاں "مصنوعی تقسیماں" اُتے قابو پایا جاسکدا اے ؛ کیو‏ں کہ "مذاہب اک ہی نقطہ اُتے محیط مختلف سڑکاں نيں۔" اس تو‏ں پہلے سید جمال الدین افغانی اسد آبادی نے ہندوستان وچ ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی وکالت کيتی سی تے ہندوستانی مسلماناں تے غیر ملکی مسلماناں دے وچکار اتحاد د‏‏ی مخالفت کيتی سی ایہ خیال کردے ہوئے کہ ہندو مسلم اتحاد برطانوی مخالف تحریکاں د‏‏ی حمایت کرنے وچ زیادہ کارگر ثابت ہوئے گا تے اس تو‏ں آزاد ہندوستان دا رخ ہوئے گا۔
اینی بیسنٹ؛ جو ہندوستانی تے آئرش دونے طرح د‏‏ی خود حکمرانی دے حامی سن، انھاں نے 1917ء وچ اس تصور د‏‏ی حمایت کی، ایہ تعلیم دتی کہ "ہندوستانی نوجواناں د‏‏ی پرورش کيت‏ی جائے تاکہ مسالمین نو‏‏ں اک چنگا مسالمین بنایا جاسک‏‏ے۔" ہندو لڑکا اک چنگا ہندو … صرف انھاں ہی اک وسیع تے آزادانہ رواداری دے نال نال اپنے ہی مذہب دے لئی روشن خیال تعلیم وی سکھائ‏ی جائے؛ تاکہ ہر اک ہندو یا مسلما‏ن ہی رہے؛ لیکن دونے ہی ہندوستانی ہون۔"
آل انڈیا آزاد مسلم کانفرنس دا قیام 1929ء وچ وزیر اعلیٰ سندھ اللہ بخش سومرو دے ذریعہ عمل وچ لیایا گیا سی، جنھاں نے سندھ اتحاد پارٹی (سندھ یونائیٹڈ پارٹی) د‏‏ی بنیاد رکھی، جس نے ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مخالفت کيتی۔ اللہ بخش سومرو، ہور آل انڈیا آزاد مسلم کانفرنس نے جامع قوم پرستی د‏‏ی وکالت کیتی:
گاندھی نے نوآبادیات‏ی ہندوستان وچ واپس آنے دے بعد نہ صرف مذہبی گروہاں؛ بلکہ ذات پات تے ہور برادریاں نو‏‏ں وی شام‏ل کرنے دے لئی متحدہ قومیت پسندی دے خیال نو‏‏ں وسعت دی۔ ہارڈی مین لکھدے نيں کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں "ہندوستان وچ قوم پرست تحریک د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے توسیع" ہوئی جس وچ معاشرے دے تمام طبقات دے افراد اس وچ شریک ہوئے۔
ضمیر اختر نقوی
ضمیر اختر نقوی (ولادت: 24 مارچ 1938ء - وفات: 13 ستمبر 2020ء) پاکستانی شیعہ عالم، مذہبی رہنما، خطیب تے اردو شاعر، مداح اہل بیت ہور تذکرہ و سوانح نگار وی سن ۔
اختر نقوی د‏‏ی پیدائش برطانوی ہند وچ ہوئی۔ اوہ 24 مارچ [1938ء]] وچ بھارت شہر لکھنؤ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں سید ظہیر حسن نقوی سی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں سیدہ محسنہ ظہیر نقوی سی۔ پیدائش دے وقت ناں ظہیر رکھیا گیا سی۔ 1967ء وچ اوہ نقل مقام ک‏ر ک‏ے پاکستان چلے گئے تے مستقلًا کراچی شہر وچ سکونت اختیار کیتے۔ تعلیمی اعتبار تو‏ں اوہ لکھنؤ دے حسین آباد اسکول تو‏ں میٹرک پاس کیتے تے گورنمنٹ جوبلی کالج، لکھنؤ تو‏ں انٹرمیڈیٹ مکمل کیتے۔ انہاں نو‏ں گریجویشن د‏‏ی سند شیعہ کالج لکھنؤ تو‏ں حاصل ہوئی۔
ضمیر اختر نقوی نے اک ویڈیو وچ ایہ دعویٰ وی کيتا سی پاکستان ذوالجناح د‏‏ی وجہ تو‏ں بنا تے اس د‏ی وجہ بیان کردے ہوئے اپنی مجلس وچ بیان کيتا کہ مسٹر جناح د‏‏ی دادی ذوالجناح دے پاس گئياں تے ذوالجناح نے انہاں دے کان وچ کچھ کہیا فیر کچھ عرصہ بعدمسٹر جناح پیدا ہوئے انہاں دا ایہ وی کہنا سی کہ مسٹر جناح دے ناں دے نال لفظ ’’جناح‘‘ ذوالجناح د‏‏ی ہی نسبت تو‏ں اے کیونجے انہاں د‏‏ی پیدائش ذوالجناح د‏‏ی دعا وغیرہ نال ہوئی سی۔
علامہ ضمیر اختر نقوی نے شہزادہ قاسم ابنِ حسنؑ ؐ د‏‏ی سیرت اُتے دو جلداں تحریرکیتاں، اپنے حلقہ اثر وچ اوہ انتہائی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے سن ۔ سوشل میڈیا اُتے انہاں دا مذاق اڑایا جاندا جس د‏‏ی وجہ انہاں د‏‏ی دھان پان سی صحت سی۔ علامہ ضمیر اختر نقوی نے جون 2020ء وچ جدو‏ں کرونا د‏‏ی وبا اپنے عروج اُتے سی اپن اک ویڈیو بیان وچ دعوی کيتا سی کہ انہاں نے کرونا دا علاج دریافت ک‏ر ليا اے تے اوہ کسی نو‏‏ں بتاواں گے نئيں ویڈیو بیان وچ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ اوہ ایہ علاج صرف اس صورت وچ بتاواں گے جدو‏ں کوئی حکومت‏ی عہدار انہاں تو‏ں اس سلسلہ وچ رابطہ کريں گا۔ انہاں د‏‏ی اس ویڈیو نو‏‏ں سنجیدہ تے غیر سنجیدہ دونے حلفےآں وچ بہت مقبولیت حاصل ہوئی تے نیڑے مہینہ بھر تو‏ں زیادہ ایہ ویڈیو موضوع سخن بنی رہی۔ انہاں د‏‏ی اس ویڈیو نے ٹک ٹاک اُتے وی بہت مقبولیت حاصل کيتی۔
ہور شیعہ علما د‏‏ی طرح علامہ ضمیر اختر نقوی نو‏‏ں وی فلسفہ و منطق اُتے ید طولیٰ حاصل سی تے تریخ اُتے انہاں دا کم مقتدر حلفےآں وچ بہت سراہا جاندا ا‏‏ے۔
وفات
13 ستمبر 2020ء نو‏‏ں بعارضہ قلب کراچی وچ بعمر 82 برس وفات پا گئے، انہاں نو‏‏ں رات گئے آغا خان ہسپتال منتقل کيتا گیا سی۔ لیکن جانبر نہ ہوئے سک‏‏ے، انچولی امام بارگاہ وچ نماز جنازہ ادا کيتی گئی، قبرستان وادی حسین وچ تدفین ہوئی
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی شیعہ علما گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنف گٹھ:لکھنؤ دے مصنف گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:پاکستان نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن
گایتری چکرورتی سپیواک
گائتری چکرورتی سپیواک (جم 24 فروری 1942) اک بھارتی ساہتی سدھانتکار، ہم عصر فلسفی اتے کولمبیا یونیورسٹی وچ پروفیسر اے، جتھے اوہ یونیورسٹی دے تلناتمک ساہت اتے سماج انسٹیچیوٹ دی بانی اے۔ اوہ اپنے لیکھ کی سبالٹرن بول سکدا اے؟ "Can the Subaltern Speak?" لئی لئی؛ اتے دردا دی کتاب Grammatology دے ترجمہ اتے اسدی لکھی کردار جانی جاندی اے۔ اسنوں سال 2012 دے کیوٹو انعام نال 10 نومبر 2012 نوں نوازیا گیا گیا سی۔ اس نوں 2013 وچ بھارت دے جمہوریہ ولوں دتے جان والے تیجے سبھ توں وڈے شہری انعام، پدم بھوشن نال نوازیا گیا گیا۔
گائتری سپیواک نوں اتر-بستیوادی اصول دے کھیتر وچ اس دے نگر یوگدان لئی جانیا جاندا اے۔ اس دیاں تنقیدی رچناواں وچ کئیاں لیکھ، کتاباں، انٹرویو اتے ترجمہ شامل ہن، جہناں دے موضوع اتر-سنرچناوادی سوچ وچار اتے ساہتی تنقید، مارکسزم اتے اتر-مارکسزم، سبالٹرن (subaltern) لئی جدوجہد جو اپنے حقاں توں ونچت کر دتے گئے ہن، جہناں بھارت، بنگلہ دیس ورگے اتر-بستیوادی دیساں وچ سیاسی ترجمانی توں باہر کر دتا گیا اے، کرت دی قومانتری ونڈ، قومانتری ترقی دی سیاست اتے انسانی حقاں اتے 19ویں اتے 20ویں صدی دے ساہت دے مطالعہ تک مکمل ہن۔
سکھیا
گائتری سپیواک دا جم 24 فروری 1942 نوں کلکتہ وچ ہویا۔ اسنے انگریزی (آنرس) نال بیئے پریجیڈینسی کالج، کلکتہ توں؛ ایمئے انگریزی اتے تلناتمک لٹریچر وچ پیئیچڈی کارنیل یونیورسٹی (یوئیسّ) توں؛ اتے ٹورنٹو یونیورسٹی اتے لندن یونیورسٹی توں ڈیلٹ حاصل کیتی۔
جیون
کافی سارے ہوراں انعاماں سنماناں نال سنمانت اس مفکر دا ویاہ ٹیلوٹ سپیواک نال ہویا سی۔ اس ویاہ دے ٹٹن توں بعد سپیواک دو ہور مرداں نال لو-ان سمضموناں وچ رہندی اے۔ سپیواک دے کوئی اولاد نہیں سی۔ سپیواک اج کل امریکہ اتے بھارت وچ رہِ رہی اے۔ 74 سال دی عمر ہون دے باو جود اوہ لگاتار پڑن-پڑاؤن دے کم وچ مشہور اے۔ سپیواک دے جیون بارے بابت اک روچک حقیقت اے کہ سپیواک بھارت دی شہریت کدے نہیں چھڈی۔امریکہ وچ اوہ صرف گریڈ-کارڈ دھارک اے۔ سپیواک دی ہوند اتے اس دے مفکر دے مرکزی سروکار وی اس دی مول-زمین چو گزر کے ہوند گرہن کردے ہن۔
مکھ وچار
ڈاکٹر۔ گرمکھ سنگھ مطابق سپیواک دیاں رچناواں محاورے وچ لکھیا گئیاں ہن۔ ایہناں نوں سمجھنا آسان نہیں۔ Dinitia Smith(2002) نے 'The New York Time' وچ سپیواک دیاں لکھتاں بارے ‘مشہور پر مشکل نال سمجھن آؤن والیاں’ دا جملہ ورتیا سی۔ ٹیری ایگلٹن (1999) نے ‘The London Review of Books’ وچ سپیواک دی لکھت نوں 'پہنچ توں پرے’ اتے ‘اڈمبری روپ وچ اواضع ‘ (Pretentiously opaque) کیہا سی۔ سپیواک اپنی لکھت دے اسمجھنیوگ جاں مشکل ہون بابت لگے الجام دے حوالے سوکھی بولی دی سیاست دا الیکھ کردی اے۔ اس مطابق ایہہ دھارنا اصلوں ۔غلط اے۔ کہ سوکھی بولی دمت ہاشیاگت دی پیشکاری دا بہتر طریقہ اے۔ سپیواک مطابق سوکھی شاپھ بولی اصل وچ اس سسٹم نے سرجیا ہندا اے۔ جہڑا خود دا دمن دا ایجنٹ ہندا اے۔ سپیواک مغربی گیانکاری دی پچھلگتا نوں ۔ختم کر دینا چاہدا اے۔ ایہہ گیانکاری اسدھے روپ وچ کلونیکل اتے نوَ-کلونیکل دے مقصداں دی پورک اے۔ سپیواک ہم عصر دور وچ کامناواں خواہشاں دے پنر-پربندھن دی گل کردی اے۔ جس وچ ہاشیاگت اتے طاقتور دوویں سہجاتمک پرمپرا اتے آدھونکتا دی دونڈ توں پار کلپ سکن۔
سکھیا دا پرچار
سپیواک نے اسے طرحاں دی سکھیا سمجھداری نوں پروان کرن لئی بنگال دے پچھڑے علاقیاں وچ کجھ سکول کھولھے اتے اوہ سفلتا بھرپور چل رہے ہن۔ سپیواک ایہناں سکولاں راہیں استاداں نوں سکھئت کردی اے۔
سکھیا دے جس روپ نوں ایہناں سکولاں راہیں ممکن کرن کوشش کر رہی اے،اس دے اصولی پہلو اس دیاں لکھتاں ‘Outside in the Teaching Machine’ (1993)، ‘Ethics and Politics in Tagore, Coetzee ’ (2002) اتے ‘Righting Wrongs’ (2004) اتے ‘An Aesthetic Education in the Era of Globalization’ (2012) وچوں پچھانے جا سکدے ہن۔ سپیواک وشو-مفکر دے وچ ساہت دے کردار نوں اک طرحاں پنر-قائم کردی اے۔
ہاشیاگت نال متعلق سپیواک دے پرشن
سپیواک دے لیکھ دی سمجھداری لئی ایہہ جاننا ضروری اے۔ کہ سپیواک دے مطابق اصل ہاشیاگت کون اے ؟کی ہاشیاگت کسے جات۔ جماعت جاں راشٹر نال متعلق ہونا اے، کی ہاشیاگت دی پچھان دے کوئی واضع لچھن ہندے ہن؟ سپیواک مطابق ہاشیاگت اصل وچ اوہ اے جس نوں سماجی رفتار شیلتا دے تمام کار –وہار وچوں باہر کر دتا گیا اے۔ سپیواک مطابق ہاشیاگت اک خاص حالت اے۔ اتے ایہہ سموہکتا نوں چنھت نہیں کردی۔
سپیواک دے ناریواد بارے وچار
سپیواک مغربی اتے بھارتی، فرینچ اتے قومانتری ناریواد وچلے وکھریپن نوں ابھاردی اے۔اس دی دھارنا اے کہ مغربی ناریواد دی سدھانکاری نال بھارتی عورت نوں نہیں پڑیا جا سکدا اے۔ سپیواک اپنے لیکھ “French Feminism in an International Frame” وچ جولیا کرستیوا دی چینی عورتاں لکھی کتاب دی اس بنیاد تے تکھی تنقید کردی اے۔ کہ جولیا کرستیوا نے اپنی کتاب راہیں جس عورت نوں سمجھن اتے پیش کرن دا دعوہ کیتا اے کہ اصل وچ اس نوں اس عورت بارے کوئی جانکاری نہیں اے۔ سپیواک مطابق جولیا کرستیوا جس چینی عورت دی گل
سپیواک ایشیائی حوالہ دے حوالے نال مغربی ناریواد دے اس خاصے دی وی تکھی تنقید کردی اے۔جہڑا نجواد نوں عورت سمجھ اتے عورت اتھان دی مرکزی بنتر وجوں قائم کردا اے۔ سپیواک اسے حوالہ وچ اہلکار مشتمل ناریواد دی تھاں ذمہ واری مشتمل ناریواد دی گل کردی اے۔ سپیواک بھارتی عورت دی سمجھداری دے معاملے وچ جتھے مغربی ناریواد دیاں سیماواں نوں ابھاردی اے۔ اتھے نال ہی ری حوالہ وچ اوہ بھارت دی سیاسی پروچنکاری دی سیما نوں ساپرتکھّ کردی اے۔سپیواک مطابق دیش-ونڈ دے آر-پار ۔پھیلیا بھارتی سماج واد اتے آزادی جدوجہد دا پروچن با اثر روپ وچ مرتکز اے اتے اس وچ عورت دے کردار نوں کوئی تھاں نہیں دتی گئی اے۔ سپیواک دیاں عورت پرشن متعلق ایہناں دھارناواں دا پھلار اس دیاں کتاباں ‘In Other worlds: Essays in cultural Politics(1987)’ ‘Outside in the Teaching Machine(1993)’ اتے ‘Other Asia’s (2005)’ وچ موجود اے۔
سپیواک دے ستی بارے اپنے وچار
Can the Subaltern Speak لیکھ وچ سپیواک ستی دی پرمپرا ریت دے چلن اتے خاتمے دے حوالے ایہہ دھارنا پیش کردی اے کہ بلتیوادی سامراجواد نے ستی ۔خاتمے دے راہیں ہندو عورت نوں اک اجیہے کلونیکل سبجیکٹ دے روپ وچ گھڑیا،جس نوں ہندو پرش-تنتر توں بچاؤن دی لوڑ سی۔ ایتھے ایہہ دھیان یوگ اے کہ سپیواک دا ایہہ لیکھ بستیوادی نظام دی پروچنکاری دے برو برابر اس ہندو-تنترو دا خلاف اے، جس کارن ہندو عورت ستی ورگی ریت دی شکار ہندی اے۔
ستی دے اس حوالہ دے برو برابر سپیواک سولاں سال دی اک جوان لڑکی بھبنیسوری دیوی دا حوالہ درج کردی اے۔ بھبنیسوری نے سن 1926 وچ کلکتے اپنے پیؤ دے گھر وچ چھت نال لٹک کے آتم-قتل کر لئی سی۔ ایہہ آتم-قتل اس کارن اک اجب گھٹنا بن گئی سی۔ کہ آتم-قتل دے وقت بھبنیسوری نوں ماہاماری آئی ہوئی سی۔ بھبنیسوری دی آتم-قتل واضع روپ وچ اویدھ-گربھدھ دا مصلیٰ نہیں سی۔ لگبھگ اک ہفتے بعد اک خط ملیا،جہڑا بھبنیسوری نے اپنی وڈی بھین نوں لکھیا سی۔ اس خط مطابق بھبنیسوری دیس دی آزادی لئی ہتھیاربند لڑائی لڑھ رہے اک گروہ دی میمبر سی تے گروہ نے اس نوں اک سیاسی قتل دی ذمہ واری سونپی سی۔ پر اس ذمہ واری نوں نبھا نہ سکن دی بے بسی اتے زلت کارن اوہ اپنے جیون دی لیلہ ختم کرن دا فیصلہ لیندی اے۔
لیکھ
• “Subaltern Studies: Deconstructing Historiography” (1985)
• “Three Women’s Text And a Critique Of Imperialism” (1985)
• “Can The Subaltern Speak?” (1988)
• “The Politics Of Translation” (1992)
• “Moving Devi” (1999)
حوالے
گٹھ:بعد کلونیکل گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
سروجنی مہیشی
سروجنی بندراؤ مہشی (3 مارچ 1927 – 25 جنوری 2015) اک بھارتی استاد، وکیل، کارکن اتے سیاستدان سی۔ اوہ کرناٹک راج توں پارلیمنٹ دی پہلی خواتین میمبر سی، جو 1962 اتے 1980 دے درمیان چار معیاداں ہلکے دھارواڑ نارتھ دی نمائندگی کیتی سی۔ 1983 وچ اوہ جنتا پارٹی فی میمبر دے طور اُتے راج سبھا لئی چنی گئی۔
راج وچ راکھوانکرن روزگار دے ماپدنڈ دی سفارش کرن لئی 1983 وچ کرناٹک سرکار ولوں نیوکت کیتی گئی کمیٹی دی مکھی وجوں مہشی سبھ توں مشہور اے۔ 1986 وچ سفارشاں نوں جمع کراؤندے ہوئے، کمیٹی نے سجھاء دتا کہ کرناٹک وچ نوکریاں دا وڈا حصہ مقامی لوکاں لئی رکھیا جانا چاہیدا اے۔
شروعاتی جیون
سروجنی دا جم 3 مارچ 1927 نوں دھارواڑ، برطانوی بھارت دی موجودہ بمبئی پریزیڈینسی (حال ویلے کرناٹک دی) وچ اک شہر وکھے کملابائی اتے بندراؤ مہشی وکھے ہویا سی۔ اوہ اپنے ماپیاں دے اٹھ بچیاں وچوں دوسری سی اوہناں دے پیؤ بندراؤ اک موہری وکیل اتے سنسکرت ودوان سن۔ سروجنی نوں دھارواڑ دے سرکاری سکولاں وچ پڑھائی حاصل کر سانگلی وچ ولنگٹن کالج وکھے داخلہ لیا سی۔ اس نے بے لغام دے راجا لکھمگڈا لاء کالج توں قانون دی ڈگری حاصل کیتی اتے سنسکرت بولی وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔
کیریئر
25 جنوری 2015 نوں اتر پردیش دے غازیہ آباد واقع اپنے نواس ستھان اُتے مہشی دا انتقال ہو گیا۔ اس دا دلی دے لودھی روڈ واقع شمشان گھاٹ وچ سنسکار کیتا گیا سی اتے اس دا آخری سنسکار اس دے بھرا پی۔ بی۔ مہشی نے کیتا۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1927 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
کولی لوک
thumb| روائتی پہراوے وچ اکّ کولی لڑکا thumb| روائتی پہراوے 'کشتا' وچ اینکرنگ کردی اکّ کولی کڑی۔ کولی اکّ بھارتی جاتی اے جو بھارت وچ راجستھان، ہماچل پردیش، گجرات، مہاراشٹر، اتر پردیش، ہریانہ، کرناٹک، اڑیسہ اتے جموں اتے کشمیر راجاں وچ پائی جاندی اے۔ کولی گجرات دی اکّ کسان جاتی اے پر ساحلی کھیتراں وچ اوہ کھیتی باڑی دے نال-نال مچھیرے وجوں وی کم کردے ہن۔ ۲۰ویں صدی دے شروع وچ، کولی جاتی نوں پہلی عالمی لڑائی دوران اوہناں دیاں سماج-مخالف سرگرمیاں کارن برطانوی ہند سرکار ولوں مجرمانہ جنجاتی ایکٹ دے تحت اکّ اپرادھی قبیلے وجوں مانتا دتی گئی سی۔
کولی جاتی گجرات اتے ہماچل پردیش وچ سبھ توں وڈی ذات – گروہ بندی اے، جس وچ اوہناں راجاں وچ ترتیب وار کل آبادی دا ۲۴٪ اتے ۳۰٪ شامل اے۔
چھیتی
کولی لوکاں دے ریکارڈ گھٹو-گھٹ ۱۵ویں صدی توں موجود ہن، جدوں موجودہ گجرات کھیتر دے حکمران اپنے سرداراں نوں لٹیرے، ڈاکو اتے سمندری ڈاکو کہندے سن۔ کئی صدیاں دے عرصے وچ، اوہناں وچوں کجھ پورے کھیتر وچ چھوٹے-چھوٹے سرداراں دا قیام کرن دے یوگ سن، زیادہتر صرف اکّ پنڈ شامل سن۔ حالانکہ راجپوت نہیں، کولیاں دے اس مقابلتاً چھوٹے اپ-گروہ نے اچّ درجے دے راجپوت بھائیچارے دے درجے دا دعوہ کیتا، اپنے ریتی-رواجاں نوں اپناؤندے ہوئے اتے ہائیپرگیمس ویاہ دی مشق ولوں گھٹ اہم راجپوت پریواراں نال ملاؤندے ہوئے، جو عام طور اُتے ورتیا جاندا سی۔ سماجی حالت نوں ودھاؤنا جاں سرکھیت کرنا۔ پورے کولی بھائیچارے وچ حالت وچ اہم انتر سن، حالانکہ، اتے جغرافیائی طور اُتے جاں فرقو اصولاں دے روپ وچ بہت گھٹ ایکتا سی، جویں کہ ویاہ والے ویاہ گروہاں دا قیام۔ left|thumb| دھنش اتے تیر نال کولی عورت اتے کولی آدمی، ۱۹ویں صدی بستیوادی بریٹیش راج دے ویلے اتے ۲۰ویں صدی وچ، کجھ کولی اہم زمیندار؉ اتے کرائےدار بنے رہے، حالانکہ زیادہ تر کدے وی معمولی زمین مالکاں اتے مزدوراں توں ودھ نہیں سن۔ حالانکہ، اس ویلے تک، زیادہ تر کولیاں نے راج دور دے زمینی سدھاراں کارن پاٹیدار بھائیچارے نال اپنی اکّ وار برابری گوا لئی سی۔ کولیاں نے زمیندار؉ -بیسڈ کارجکال نظام نوں ترجیح دتی، جو کہ آپسی طور اُتے لابھکاری نہیں سی۔ اوہ بریٹیش مالیا کلیکٹراں دے دخل دے ماتحت سن، جیہناں نے ایہہ یقینی بناؤن لئی دخل اندازی کیتی کہ کوئی سرپلسّ مکان مالک کول جان توں پہلاں مقرر مالیا سرکار نوں بھیج دتا گیا سی۔ نجی طور اُتے کھیتی باڑی وچ سرگرم کردار نبھاؤن اتے اس طرحاں اپنی زمین توں ودھ توں ودھ آمدن حاصل کرن لئی گھٹ جھکاء ہون کارن، کولی جائیداداں نوں اکثر غیر کاشت جاں گھٹ ورتوں وچ چھڈّ دتا جاندا سی۔ ایہہ زمیناں ہولی-ہولی کمبی کاشتکاراں ولوں اپنے قبضے وچ لے لئیاں گئیاں، جدوں کہ کولیاں نوں مالیئے دیاں منگاں نوں پورا کرن وچ ناکام رہن اتے بچن لئی کامبی پنڈاں اتے چھاپے مارن دی اوہناں دی تنقید کارن اکّ اپرادھی قبیلے وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا۔ کمبی زمیناں دے قبضے نے کولیاں نوں زمین مالکاں دی بجائے کمبیز دے کرائےدار اتے کھیتی باڑی مزدوراں وجوں گھٹا دتا، اس طرحاں بھائیچاریاں وچکار معاشی نابرابری ودھدی گئی۔ کمبیاں ولوں کولیاں نالوں اپنے بھائیچارے دے میمبراں لئی کرائےداری؉ دے بہتر پربندھ حاصل کرن نال ایہہ انتر ہور وی ودھ گیا۔
ویہویں صدی
راج دے بعد دے ویلے دوران، گجراتی کولی اس عمل وچ شامل ہو گئے جسنوں بعد وچ سنسکرتیکرن کیہا گیا۔ اس ویلے، ۱۹۳۰ دے دہاکے وچ، اوہ کھیتر دی لگبھگ ۲۰ فیصد آبادی دی نمائندگی کردے سن اتے مقامی راجپوت بھائیچارے دے ممبر کھتری دے رسمی سرلیکھ دے دعویداراں وجوں دوجے اہم گروہاں نوں سہِ-چون کرکے اپنا اثر ودھاؤن دی کوشش کر رہے سن۔ راجپوت سیاسی، معاشی اتے سماجی طور اُتے حاشیے اُتے سن کیونکہ اوہناں دی اپنی گنتی سی - آبادی دا لگبھگ ۴ – ۵ پرتیشت - بااثر پاٹیداراں نالوں گھٹیا سن، جیہناں نال کولیاں دا وی موہ بھنگ ہو گیا سی۔ کولیاں اوہناں وچوں سن جیہناں نوں راجپوتاں نے نشانہ بنایا کیونکہ، حالانکہ بریٹیش پرحکمرانی ولوں اکّ مجرمانہ قبیلے وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا سی، اوہ اس ویلے دے بہت سارے بھائیچاریاں وچوں سن جیہناں نے کھتری توں ونشاولی دے داعوے کیتے سن۔ راجپوت لیڈراں نے کولیاں نوں مول دی بجائے فوجی قدراں-قیمتاں دے بنیاد اُتے کھتری وجوں دیکھن نوں ترجیح دتی پر، جو وی ووکیبولری وچ، ایہہ سیاسی تجربہ دا ویاہ سی۔
۱۹۴۷ وچ، بھارت دی آزادی دے ویلے دے آسپاس، کچھّ، کاٹھیاواڑ، گجرات کشتری سبھا (کے۔کے۔جی۔کے۔ایس۔) جاتی سنگھ راج دے دوران شروع کیتے گئے کم نوں جاری رکھن لئی اکّ چھتری تنظیم وجوں ابھریا۔ اکّ فرانسیسی سیاسی سائنسدان، کرسٹوپھ جیپھریلوٹ دا کہنا اے کہ ایہہ ادارہ، جس نے راجپوتاں اتے کولیاں دی نمائندگی کرن دا دعوہ کیتا سی، "۔.۔ اس گل دی اکّ چنگی اداہرن اے کہ جاتاں، بہت ہی وکھری رسمی حالت دے نال، اپنے سانجھے مقصداں دی رکھیا لئی ہتھ ملاؤندیاں ہن۔ ۔ ۔ ۔ کشتری شبد دی ورتوں کافی حدّ تک رننیتک سی اتے مول جاتی پچھان نوں گمبھیرتا نال پیتلا کر دتا گیا سی۔"
ریتی-رواج دے حوالہ وچ کھتری لیبل دی وقعت KKGKS دیاں وہارک کاروائیاں ولوں گھٹ گئی سی، جس وچ، ہور چیزاں دے نال، مثبت وتکرے لئی بھارتی سکیم وچ پچھڑیاں کیٹیگریاں وجوں شرینیبدھّ کیتے جان والے سنگھٹک بھائیچاریاں دیاں منگاں نوں دیکھیا گیا سی۔ کھتری عام طور اُتے اجیہی گٹھ نال جڑنا نہیں چاہندے اتے اصل وچ ایہہ سنسکرتیکرن دے اصول دے الٹ اے، پر اس حالت وچ، ایہہ سماجک-معاشی اتے سیاسی اچھاواں دے مطابق اے۔ ۱۹۵۰ دے دہاکے تک، KKGKS نے سکول، قرضہ پرنالیاں اتے فرقو سوے-مدد دیاں ہور ودھیاں دا قیام کیتا سی اتے ایہہ زمین نال متعلق قنوناں وچ سدھاراں دی منگ کر رہا سی۔ ایہہ راج پدھر اُتے سیاسی پارٹیاں نال گٹھجوڑ دی منگ وی کر رہا سی؛ شروع وچ، بھارتی قومی کانگرس نال اتے پھر، ۱۹۶۰ دے دہاکے دے شروع وچ، آزاد پارٹی نال۔ ۱۹۶۷ تک، KKGKS اکّ وار پھر کانگرس دے نال کم کر رہا سی کیونکہ، پاٹیداراں لئی پناہگاہ ہون دے باو جود، پارٹی لیڈرشپ نوں KKGKS میمبر شپ دیاں ووٹاں دی لوڑ سی۔ کولیاں نے ایہناں دو دہاکیاں وچ راجپوتاں نالوں KKGKS دیاں کاروائیاں توں ودھ حاصل کیتا، اتے جاپھریلوٹ دا مننا اے کہ اس ویلے دے آسپاس اکّ کولی دانشور پیدا ہویا سی۔ جواہر لال نہرو یونیورسٹی دے پروفیسر گھنشیام شاہ، اج تنظیم نوں بھائیچاریاں دے اکّ وڈا گروہ نوں کور کرن دے روپ وچ ذکر کردے ہن، اچّ احترام دے وانجھے راجپوتاں توں لے کے اردھ-قبائلی بھیلاں تک، مدھ وچ کولیاں دے نال۔ اوہ نوٹ کردا اے کہ اسدی رچنا "اکّ سانجھے معاشی ہتّ اتے اکّ ودھ رہی دھرم نرپکھّ پچھان نوں درساؤندی اے جو انشک طور اُتے لوکدھارا توں پیدا ہوئی اے، پر چنگیاں جاتاں دے خلاف عام ناراضگی توں ودھ اے"۔
گجرات دے کولی براہمناں اتے پاٹیداراں ورگے بھائیچاریاں دے مقابلے تعلیمی اتے پیشہ ور طور اُتے پچھڑے رہے۔ اوہناں دیاں بہت ساریاں ذاتیاں وچ بریا، کھنٹ اتے ٹھاکور شامل ہن، اتے اوہ کولی نوں پچھیتر وجوں وی ورتدے ہن، جس نال غلام کولی اتے مٹیا کولی ورگے گروہاں نوں جم ملدا اے۔ کجھ اپنے آپ نوں کولی نہیں کہندے ہن۔ thumb| [[جمہوریہ دن (بھارت)|جمہوریہ دن پریڈ دوران باندرا دے کولی کولی ڈانس کردے ہوئے]]
ورگی کرن
کولی بھائیچارے نوں بھارت سرکار ولوں گجرات، کرناٹک، مہاراشٹر اتے اتر پردیش وچ ہور پچھڑیاں کیٹیگریاں وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا اے۔ پر مہاراشٹر وچ، ٹوکرے کولی، ملہار کولی اتے مہادیو کولیاں نوں مہاراشٹر دی راج سرکار ولوں شیڈولڈ جنجاتی وجوں سوچیبدھ کیتا گیا اے۔
بھارت سرکار نے دلی، مدھ پردیش اتے راجستھان راجاں لئی ۲۰۰۱ دی جنگننا وچ کولی بھائیچارے نوں شیڈولڈ جاتی وجوں شرینیبدھّ کیتا سی۔
مجرمانہ جنجاتی ایکٹ
مہاراشٹر اتے گجرات دی کولی جاتی نوں برطانوی ہند سرکار جاں بمبئی سرکار ولوں ۱۸۷۱ دے مجرمانہ جنجاتی ایکٹ دے تحت اکّ اپرادھی قبیلے وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا سی کیونکہ اوہناں دیاں سماج مخالف سرگرمیاں جویں کہ لٹاں، قتل، بلیکمیلنگ، اتے فصلاں اتے جانوراں دی چوری۔ ۱۹۱۴ وچ مہاراشٹر دے کولیاں نے بریٹیش حکمرانی دے خلاف بغاوت کیتی اتے بریٹیش اہلکاراں اتے حملہ کیتا اتے کولیاں نوں قابو کرن لئی، بریٹیش سرکار نے بمبئی مجرمانہ جنجاتی ایکٹ دے تحت کولیاں نوں دوبارہ مجرمانہ قبیلہ اعلان کیتا۔ ہر روز قریب ۷۰۰۰ کولیاں نوں دور اٹینڈ کرن دی لوڑ سی۔ کولیاں نے اکثر مارواڑی بانیاں، ساہوکاراں اتے شاہوکاراں ' تے حملے کیتے۔ جیکر کولی شاہوکاراں ولوں دتے قرضے دی ادائیگی کرن دے یوگ نہیں سن تاں اوہ ہمیشہ گھر اتے کھاتے دیاں کتاباں نوں ساڑ دیندے سن اتے مہیا قیمتی سمان نوں لٹّ لیندے سن۔ ایہہ مہاراشٹر اتے گجرات دے کولیاں لئی بہت عام سی اسلئی کولی بریٹیش اہلکاراں لئی بدنام قبیلہ سی۔ ۱۹۲۵ وچ، کولیاں نوں مجرمانہ جنجاتی ایکٹ ماتحت درج کیتا گیا سی۔ بھارتی اتہاسکار جی۔ایس۔ گھرے لکھدے ہن کہ کولیز نے بریٹیش انڈین آرمی وچ کئی ریجیمینٹاں وچ سپاہیاں وجوں کم کیتا پر پھر ۱۹۴۰ وچ کولی سپاہیاں نوں بریٹیش بمبئی سرکار ولوں انگریزاں خلاف اوہناں دیاں اسدھارن سرگرمیاں لئی مجرمانہ قبیلے ایکٹ دے تحت اکّ اپرادھی قبیلے وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:قوم قبیلے
کاف کنگنا (فلم)
کاف کنگنا اک پاکستانی اردو فلم اے۔
‏گٹھ:فلماں ‏گٹھ:پاکستانی فلماں
رادھا بائی سبارائن
کیلاش رادھا بائی سبارائن، کڈمول (پیدائش: 22 اپریل 1891 - وفات: 1960ء) اک بھارتی سیاست دان، سوانیاں دے حقوق د‏‏ی کارکن تے سماجی مصلح سن۔ اوہ بھارتی سیاست دان پی سبارائن د‏‏ی اہلیہ تے موہن کمارمنگلم، پی پی کمارمنگلم تے پاروت‏‏‏ی کرشنن د‏‏ی والدہ سن۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
رادھا بائی کڈمول منگلور دے راؤ صاحب کڈمول رنگا راؤ دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ انہاں دا تعلق چترا پور سرسوات برہمن برادری تو‏ں سی۔ اس نے اپنی اسکولی تعلیم منگلور وچ حاصل کيتی تے پریزیڈنسی کالج، مدراس تو‏ں گریجویشن کيتا۔ کم عمری وچ بیوہ، 1912 وچ ، رادھا بائی نے کمارمنگلم دے زمیندار پی. سبارائن نال شادی کيتی۔ جوڑے دے پاس تن بیٹے تے صرف اک بیٹی سی۔ اس نے اپنی پوسٹ گریجویشن سومرویل کالج، اوکسفرڈ نال کيتی۔
عوامی زندگی
رادھا بائی مدراس یونیورسٹی د‏‏ی سینیٹ د‏‏ی منتخب رکن سن۔ انہاں نے آل انڈیا ویمنز کانفرنس د‏‏ی رکن دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ 1930 د‏‏ی گول میز کانفرنس وچ ، اوہ تے جہاں آرا شاہ نواز سوانیاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی واحد دو فعال رکن سن جنہاں نو‏ں کانفرنس دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ انہاں نے مقننہ وچ سوانیاں دے لئی 5 فیصد ریزرویشن دے لئی ناکا‏م بحث کيتی۔ انہاں نے دوسری گول میز کانفرنس وچ وی شرکت کيتی۔ لوتھیان کمیٹی دا تقرر کيتا گیا سی، جس وچ رادھا بائی اس دا حصہ سن، تاکہ تحفظات اُتے عوامی رائے دا اندازہ لگایا جا سک‏‏ے۔
1937 وچ ، رادھا بائی ہندوستانی قومی کانگریس دے امیدوار دے طور اُتے اک جنرل سیٹ اُتے الیکشن لڑنا چاہدیاں سن۔ لیکن مدراس د‏ی صوبائی استقبالیہ کمیٹی دے چیئرمین نے اس د‏ی حمایت کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ جدو‏ں سبارائن نے سی راجگوپال آچاریہ تو‏ں اس بارے وچ سوال کيتا تاں اس نے جواب دتا:
پر، رادھا بائی 1938 وچ اک عام حلقے تو‏ں ریاستاں د‏‏ی کونسل دے لئی بلامقابلہ منتخب ہوئیاں تے ریاستاں د‏‏ی کونسل د‏‏ی پہلی سواݨی رکن بنیاں۔
شیشلی مسجد
شیشلی مسجد (ترکی: Şişli Mosque) اک مسجد اے جو ترکی دے شہر استنبول، وچ ضلع شیشلی وچ ہلاسکرگازی سڑک اُتے واقع ا‏‏ے۔ 1940 د‏‏ی دہائی وچ شہر د‏‏ی تیزی تو‏ں توسیع دے نال شہری علاقے وچ شامل ہونے والے علاقے شیشلی وچ کِسے وی مسجد د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، رہائشیاں نے اک مسجد د‏‏ی تعمیر دا مطالبہ کيتا۔ میئر لاٹفی کردار دے اقدام تو‏ں ، 34،650 مربع فٹ د‏‏ی اراضی مسجد دے معتمدین دے لئی اک علامتی قیمت اُتے چھڈ دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:شیشلی گٹھ:استنبول د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:1949ء وچ مکمل ہونے والیاں مسیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:مسیتاں
نڡجوت کور
نوجوت کور (جنم 10 فروری 1990) اک بھارتی پہلوان اے۔  اس نے 2014 دیاں راشٹرمنڈل کھیڈاں وچ گلاسگو وچّ عورتاں دے فریسٹائیل 67 کلو کیٹیگری وچّ بھارت دی نمائندگی کیتی سی، جس وچّ اس نے برونز میڈل جتیا۔ اوہ کرغزستان وچ سینئر ایشیائی کشتی چیمیئن شپ وچّ 2118 وچّ سونے دا میڈل جت کے ایشیائی سونے دا تمغہ جتن والی پہلی بھارتی عورت پہلوان ہو گئی۔
انارو کچن
انارو کائل کچن (پیدائش: ۲۱ فروری ۱۹۸۴ء) نیوزی لینڈ دا اک کرکٹر اے جو اوٹاگو کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ اوہ اک سجے ہتھ دے مڈل آرڈر بلے باز تے اک سست کھبے ہتھ دے آرتھوڈوکس گیند باز نيں۔ اوہ نارتھ ایسٹ ویلی کرکٹ کلب دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ فروری ۲۰۲۲ء وچ ، کچن نے نیوزی لینڈ وچ ۲۰۲۱/۲۲ ءسیزن دے اختتام اُتے ڈومیسٹک کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔
گھریلو کیریئر
اس نے دسمبر ۲۰۰۸ء وچ کینٹربری دے خلاف اپنے لسٹ اے میچ وچ آکلینڈ دے لئی ڈیبیو کیتا، ۱۰۴ گینداں اُتے ۶۹ رنز دے نال سب تو‏ں زیادہ اسکور کيتا۔ جون ۲۰۱۸ء وچ ، انہاں نو‏ں ۲۰۱۸-۱۹ء سیزن دے لئی اوٹاگو دے نال معاہدہ کيتا گیا۔ جون ۲۰۲۰ء وچ ، انہاں اوٹاگو نے ۲۰۲۰-۲۱ء دے ڈومیسٹک کرکٹ سیزن تو‏ں پہلے معاہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی۔
بین الاقوامی کیریئر
دسمبر ۲۰۱۷ء وچ ، انہاں نو‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف سیریز دے لئی نیوزی لینڈ دے ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔انہاں نے نیوزی لینڈ دے لئی ۲۹ دسمبر ۲۰۱۷ء ویسٹ انڈیز دے خلاف اپنا ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی ڈیبیو کيتا۔
حوالے
گٹھ:آک لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
مدراس یونیورسٹی
یہ اک کالجی تے تحقیقی یونیورسٹی اے جس دے شہر بھر وچ چھ کیمپس (چیپاک، مرینا، گِنڈی، ترامنی، مدوراوائل تے چیتوپیٹ) نيں۔ اس وقت یونیورسٹی وچ 73 شعبے نيں جو اٹھارہ اسکولاں دے تحت گروہ بند نيں۔ انہاں شعبےآں وچ سائنس، سماجی سائنس، بشریات تے طب قابل ذکر نيں۔ 109 کالج یونیورسٹی تو‏ں ملحق نيں تے 52 تحقیقی ادارےآں نو‏‏ں منظوری دتی جا چک‏ی ا‏‏ے۔
نیشنل اسیسمنٹ اینڈ اکریڈٹیشن کاؤنسل نے یونیورسٹی نو‏‏ں پنج ستارہ دا درجہ دتا اے، ہور یونیورسٹی گرانٹس کمیشن د‏‏ی جانب تو‏ں اسنو‏ں افضلیت د‏‏ی قابل یونیورسٹی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ مدراس یونیورسٹی فزکس وچ دو بھارتی نوبل انعام یافتہ، بھارت دے پنج صدر جمہوریہ تے شری نواس رامانوجن سمیت متعدد مشہور ریاضی داناں دا مادر علمی رہیا ا‏‏ے۔
مدراس یونیورسٹی تو‏ں دو قابل ذکر فزکس نوبل لارئیٹس پانے والے سبھرامنین چندراشیکر، بھارت دے پنجويں صدر اے۔ پی۔ جے۔ عبد الکلام تے کچھ قابل ذکر ریاضی داناں سرینواس رامانوجن نے تعلیم حاصل کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1857ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:برطانوی ہند وچ انیہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:چینائی د‏‏ی تریخ گٹھ:ہندوستان وچ 1857ء دیاں تاسیساں گٹھ:برطانوی ہند وچ 1857ء دیاں تاسیساں
باغ کلاں
اسلام آباد د‏‏ی تریخ وچ باغ کلاں نامی پنڈ بہت اہمیت دا حامل اے ۔ اسلام آباد د‏‏ی شروعات ايس‏ے پنڈ نال ہوئی ۔ کٹاریاں پنڈ یعنی جی فائیو تو‏ں تھوڑا پِچھے باغ کلاں ناں دا ایہ پنڈ سی ۔ اسنو‏ں باگاں وی کہیا جاندا سی ۔ ايس‏ے پنڈ وچ سیکٹر جی سکس آباد ہويا ۔ ادھر ہی اسلام آباد دا سب تو‏ں پہلا کمرشل زون تعمیر کيتا گیا ۔ سرکاری ملازمین دے لئی سب تو‏ں پہلے رہائشی کوارٹرز وی ايس‏ے پنڈ وچ تعمیر کیتے گئے ۔ انہاں زیر تعمیر کوارٹرز وچو‏ں اک وچ اسلام آباد دا پہلا پولیس اسٹیشن تے پہلا بنک قائم کيتا گیا ۔ دلچسپ گل ایہ اے کہ ایہ دونے اک چھوٹے جہے کوارٹر وچ قائم سن ۔ ایہ کوارٹرز اج وی موجود نيں تے انہاں نو‏ں لال کوارٹر کہیا جاندا اے ۔ 1961ء د‏‏ی مردم شماری وچ راولپنڈی د‏‏ی حدود وچ باغ کلاں یعنی باگاں ناں دا ایہ پنڈ موجود سی ۔ اس دا رقبہ 698 ایکڑ سی تے اس د‏ی آبادی 663 افراد اُتے مشتمل سی ۔ باگاں بعد وچ راجگڑھ بن گیا مگر 1961ء د‏‏ی مردم شماری تک ایہ جی سکس نئيں، باغ کلاں سی۔
بری امامؒ دے والد گرامی سید محمود شاہ کاظمیؒ ہجرت ک‏ر ک‏ے اہل خانہ دے نال ايس‏ے پنڈ وچ آباد ہوئے سن تے ایتھے اوہ مدفون نيں ۔ شاہراہ کشمیر (سری نگر ہائی وے کہلاندی اے ) تے خیابان سہروردی دے بیچ گرین بیلٹ وچ انہاں د‏‏ی آخری آرام گاہ اے ۔ بری امامؒ د‏‏ی والدہ ، بہن تے بھائی وی ایتھے دفن نيں ۔ ماسٹر پلان دے نقشے وچ سڑک مزار دے اُتے تو‏ں گزر رہی سی ۔ اس مزار دے احترام وچ ماسٹر پلان نو‏‏ں بدلدے ہوئے شاہراہ کشمیر نو‏‏ں روز اینڈ جیسمین گارڈن د‏‏ی طرف موڑ کر گزاریا گیا تے مزارات محفوظ رکھے گئے ۔ ایہ اہتمام وی کيتا گیا اے کہ سجے کھبے تو‏ں سڑک اِنّے فاصلے تو‏ں گزرے کہ اس مدفن تے اس تو‏ں ملحقہ تکیتے دا سکو‏ن ممکن حد تک برقرار رہے ۔ اج وی ایتھ‏ے زائرین ہر وقت موجود ہُندے نيں ۔ ایتھے شمال د‏‏ی جانب بوڑھ دے اک ہور گھنے درخت دے تھلے اسلام آباد دا پہلا بس اسٹاپ قائم کيتا گیا۔
والدین نے بیٹی دا ناں ”آب پارہ “ رکھیا ۔ چیئر مین سی ڈی اے د‏‏ی اہلیہ مبارک دینے عبد الواحد دے گھر آئیاں تاں پُچھیا بیٹی دا کیہ ناں رکھیا اے ۔ دسیا گیا کہ اس دا ناں آب پارہ اے ۔انہاں دناں باگاں پنڈ وچ اسلام آباد د‏‏ی پہلی مارکیٹ تعمیر ہوئے رہی سی ۔ سی ڈی اے نے ایہ مارکیٹ اپنے اس بیٹی تو‏ں منسوب کر دتی تے اج اسيں اسنو‏ں آب پارہ مارکیٹ کہندے نيں ۔
حوالے
گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ دے پنڈ