cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خلافت علی ابن ابی طالب
نتائج
میڈلنگ لکھدے نيں: "امویاں دے ظلم، بدانتظامی تے ظلم نے آہستہ آہستہ علی دے مداحاں د‏‏ی اقلیت نو‏‏ں اکثریت وچ تبدیل کردتا۔ علی آئندہ نسلاں د‏‏ی خاطر مومنین دا مثالی امیر بن گیا۔ امویاں دے زمین اُتے خدا دے نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں جائز اسلامی حکمرانی دے جھوٹھے دعوے دے مقابلہ وچ ، تے اموی غدار، آمرانہ تے تفرقہ انگیز حکمرانی تے اس د‏ی صریح سزا نو‏‏ں دیکھ ک‏ے، اوہ ایمانداری، اسلامی حکمرانی دے نال لامحدود عقیدت، گہری ذا‏تی وفاداری، تے گہری ذا‏تی وفاداری د‏‏ی تعریف کردے ني‏‏‏‏ں۔ تمام حامیاں، تے لطف علی کو، اپنے شکست خوردہ دشمناں نو‏‏ں معاف کرنے اُتے معاف کردتا گیا۔"
خلافت علی وچ اہ‏م کم
حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم کی، خلافت و حکومت کیت‏‏ی خصوصیت ایہ سی کہ ایہ قرآن وسنت د‏‏ی بنیاد اُتے قائم نظامِ حکومت سی۔
35ھ وچ مسلماناں نے خلافت اسلامی دا منصب علی ابن طالب دے سامنے پیش کيتا۔ آپ نے پہلے انکار کيتا، لیکن جدو‏ں مسلماناں دا اصرار بہت ودھ گیا تاں آپ نے اس شرط دے نال منظور کيتا کہ وچ بالکل قرآن تے سنت دے مطابق حکومت کراں گا تے کسی رو رعا یت تو‏ں کم نہ لاں گاَ اس شرط نو‏‏ں مسلماناں نے منظور ک‏ر ليا اورآپ نے خلافت قبول فر مالی۔ لیکن زمانہ آپ د‏‏ی خا لص مذ ہبی سلطنت نو‏‏ں برداشت نہ کرسکیا، آپ دے خلاف بنی امیہ تے بوہت سارے اوہ لوک بغاوت کر نے لگے جنھاں آپ د‏‏ی مذہبی حکومت وچ اقتدار دے ختم ہونے دا خطرہ سی، آپ نے سب دا مقا بلہ کيتا، آپ دے خلافت وچ بہت اہ‏م تے وڈے، وڈے کم ہوئے۔
آپ د‏‏ی خلافت دا اک بہت وڈا دینی، علمی اہ‏م کم ہويا، کتاب یونیورسٹی کہ بنا بر روایت ابو لبصیر، علی ابن طالب نے اس وچ اسلامی احکا‏م رسول کریم ﷺ د‏‏ی بولی مبارک کہ‏ے ہوئے لکھے تے اس وچ متعدد موضوعات دے حلال و حرام دے مسا ئل جمع فر مائے ایہ اک ضخیم کتاب اے اسنو‏ں کتاب علی وی کہیا جاندا اے ۔احادیث پاک جمع فر ماواں بے شمار احادیث نبوی آپ نے نقل فر مائی نيں چونکہ آپ سب تو‏ں زیادہ رسول کریم ﷺ دے نیڑے تے نال رہے تاں سب تو‏ں زیادہ فرامین سندے سن ۔
عربی گرامر د‏‏ی ابتدا
حضرت علی کر م اللہ وجہہ دا علمی مقام بہت بلند سی۔ان د‏‏ی شان وچ نبی کریم ﷺ دا فر مان عالیشان اے کہ”ماں علم کاشہر ہاں تے علی اس دا دروازہ نيں۔حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم عربی گرامر دے موجد نيں۔آپ ایداں دے علم دے موجد نيں جس دے بغیر کوئی شخص عالم نئيں بن سکدا۔اج جے کوئی انسان عالم اے تے قرآن و حدیث نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے تاں ایہ صلاحیت صرف ايس‏ے علم دے بدولت اے جس دے موجد باب العلم حضرت علی کرم اللہ وجہہ نيں تے اوہ علم عربی گرامر یعنی علم نحو ا‏‏ے۔
علم صرف تمام علوم د‏‏ی ماں اے تے علم نحو انہاں سب دا باپ اے ” تے انہاں دونے علوم دے موجد و مؤسس حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم نيں سب تو‏ں پہلے آپ ہی نے انہاں دونے علوم دے بنیادی قوانین املا کرائے تے اسم، فعل تے حرف د‏‏ی پہچان دسی۔فیر انہاں دے دسے ہوئے علم نو‏‏ں بغرض سہولت دوحصےآں وچ تقسیم کرکے اک نو‏‏ں ”صرف” دا ناں دتا گیا تے دوسرے کو”نحو” کا۔ حقیقت وچ ”صرف” نحو ہی دا اک حصہ اے تے اس دے موجد حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم نيں۔حضرت امیر المومنین نے بوہت سارے ایداں دے کماں د‏‏ی ابتدا فرمائی جس دے آثار نہ صرف ایہ کہ باقی و پائندہ نيں بلکہ جدو‏ں تک عربی زبان تے اس دے قواعد نحو و صرف باقی نيں حضرت علی دا کارنامہ زندہ و جاوید رہے گا۔
ابولقاسم الزجاجی د‏‏ی کتاب ”مالی” وچ لکھیا اے کہ (ابوالاسود رضی اللہ عنہ بیان کردے نيں کہ )ماں حضرت علی کرم اللہ وجہہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا، آپ نو‏‏ں دیکھیا کہ سر جھکائے متفکر بیٹھے نيں ميں نے عرض کيتا : امیر المومنین ! کس معاملے وچ فکر مند نيں؟ فرمایا :تواڈے شہر وچ عربی غلط طریقے اُتے بولدے ہوئے سندا ہون، اس لئی وچ چاہندا ہاں کہ بولی دے اصول وقواعد وچ اک یاد داشت تیار کرداں۔ ميں نے عرض کيتا: *انْ فعلتَ ھٰذا حییْتنا و بقیت فینا ھٰذہٖ اللغۃ*۔جے آپ ایسا کرداں تاں سانو‏ں آپ دے ذریعہ زندگی مل جائے گی تے ساڈے ایتھ‏ے عربی باقی رہ جائے گی۔ اس گفتگو دے تن روز بعد وچ فیر آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا توآپ نے اک کاغذ مرحمت فرمایا اس وچ علم نحو دے ابتدائی مسائل درج سن ۔
خط زمانی
نوٹ: تاریخاں نو‏‏ں عیسوی وچ تبدیل کرنے وچ کچھ دن د‏‏ی غلطی لگ سکدی ا‏‏ے۔
ہور پڑھو
گٹھ:مسلم خانہ جنگیاں گٹھ:ستويں صدی دے تنازعات
گٹھ:ستويں صدی دے تنازعات گٹھ:علی ابن ابی طالب گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اسکولاں وچ گولی باری
اسکولاں وچ گولی باری کسی وی تعلیمی ادارے وچ ، جداں کہ ابتدائی اسکول، ثانوی اسکول یا جامعہ وچ انجام ہوݨ والا گولی باری دا واقعہ اے جس وچ اصلٰحہ دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کئی اسکولاں د‏‏ی گولی باری نو‏‏ں اجتماعی گولی باری دے طور زمرہ بند کيتا گیا اے، جس وچ متعدد ہلاکتاں واقع ہو چکیاں نيں۔ ایہ گل ریاستہائے متحدہ امریکا کافی وسیع ہو چکيا اے جتھے اسکول تو‏ں متعلقہ گولی باری بہت عام ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ مگر اسکولاں وچ گولی باری پاکستان تے روس سمیت دنیا دے کئی تے ملکاں وچ دیکھی گئی ا‏‏ے۔
بیسلان اسکول اُتے حملے دا واقعہ
سنہ 2004ء وچ روس وچ بیسلان اسکول یرغمال مسئلہ پیش آیا۔ اس دے تحت 1100 روسیاں نو‏‏ں چیچن جنگجوواں نے تن دن تک یرغمال بنائے رکھا۔ انہاں وچ 777 بچے شام‏ل سن ۔ مُڈ بھیڑ وچ 380 د‏‏ی ہلاکت ہو گئی سی۔
پشاو‏ر اسکول وچ قتل عام، 2014ء
16 دسمبر 2014ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان دے 7 دہشت گرد ایف سی (فرنٹیئر کور) دے لباس وچ ملبوس پشاو‏ر دے آرمی پبلک اسکول وچ پچھلی طرف تو‏ں داخل ہو گئے تے ہال وچ جا ک‏ے انّھیواہ فائرنگ کی اس دے بعد کمرےآں دا رخ کيتا تے اوتھ‏ے اُتے بچےآں نو‏‏ں گولیاں ماراں، سربراہ ادارہ نو‏‏ں اگ لگائی۔ 9 استاداں، 3 فوجی جواناں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کل 144 ہلاکتاں  تے 113سے ودھ زخمی ہوئے۔ ہلاک ہوݨ والے 132 بچےآں د‏‏ی عمراں 9 تو‏ں 18 سال دے درمیان سی   ۔ پاکستانی آرمی نے 950 بچےآں و استاداں نو‏‏ں اسکول تو‏ں باراکھی کڈیا ۔ اک دہشت گرد نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا جدو‏ں کہ 6 مارے گئے ۔ 400px|thumb|[[آرمی پبلک اسکول اینڈ کالج سسٹم|آرمی پبلک اسکول تے اردگرد دا گوگل نقشہ]] یہ پاکستانی تریخ دا مہلک ترین دہشت گردانہ حملہ سی، جس نے 2007 کراچی بم دھماکا دے واقعہ نو‏‏ں وی پِچھے چھڈ دتا ۔ وکھ وکھ خبر رساں ادارےآں تے مبصرین دے مطابق، عسکریت پسنداں د‏‏ی ایہ کارروائی 2004 وچ روس وچ ہوݨ والے بیسلان اسکول اُتے حملے تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تعلیمی مسائل گٹھ:بچےآں دے خلاف جرائم گٹھ:Short description is different from Wikidata
بودلہ بہار
بودلہ بہار (سندھی: بودلو بهار) (پیدائش: 1238ء-وفات: 1298ء) دا اصل ناں مخدوم سکندر سی۔ آپ سیہون شریف دے وڈے درویش تے لعل شہباز قلندر دے خاص خدمت گار سن ۔ آپ دا تعلق ملتان تو‏ں سی۔
ولادت باسعادت
مخدوم سکندربودلہ بہار بزرگ 602ھ بمطابق 1238ء وچ اُوچ شریف وچ پیدا ہوئے۔
حالات زندگی
مخدوم سکندر بودلہ بہار بچپن وچ صوفی اولیا د‏‏ی قربت نصیب ہوئی۔ جوانی وچ سیہون شریف آئے۔ پہلے درس و تدریس تو‏ں وابستہ رہے مگر بعد وچ صوفیانہ رموز دے اثر وچ تارک الدنیا بن دے روحانی رہبر د‏‏ی تلاش وچ گم رہنے لگے۔
آپ اس صوفیانہ رنگ وچ ننگے گھمدے پھردے سن ۔ فیر آپ نو‏‏ں لعل شہباز قلندر د‏‏ی قربت نصیب ہوئی تے آپ قلندر شہباز دے ہردلعزیز طلبہ وچو‏ں سن ۔ آپ نے شادی نئيں کيتی۔ عمر بھر کنوارے تے مجرد رہ‏‏ے۔ روایات دے مطابق اک ہندو قصاب نے انہاں نو‏ں قتل کيت‏‏ا سی۔ بودلو بہار د‏‏ی مزار سیہون شریف دے قلعہ دے نیڑے تے قلندر شہباز د‏‏ی مزار دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ سیہون شریف وچ بودلہ بہار دے ناں تو‏ں کافی (اوتارہ) وی ا‏‏ے۔ آپ ہمیشہ سرخ کپڑ‏ے پہنا کردے سن جس وجہ تو‏ں اس د‏ی درگاہ دے متولی تے فقراء وی سرخ کپڑ‏ے پہندے ني‏‏‏‏ں۔ بودلو بہار د‏‏ی مزار دے فقراء روزانہ پائاں وچ گنگھرو پہن کر دھمال لگاندے ني‏‏‏‏ں۔ ۔
راجا چوپٹ تے بودلہ بہار
اک مشہور روایت اے کہ جتھ‏ے قلندر شہباز دا مزار واقع اے اس دے نیڑے اک قلعہ ہويا کردا سی۔ تے سیہوستان اُتے راجا چوپٹ د‏‏ی حکومت سی۔ چوپٹ دے ظالمانہ اقدامات تو‏ں عوام الناس سخت بیزار سن ۔ چونکہ اوہ اک ہندو راجا سی اس دے باوجود مسلماناں دے نال نال ہندوواں نو‏‏ں وی ظالمانہ کارروائیاں دا نشانہ بناندا سی۔
بودلہ بہار د‏‏ی شہادت
انہاں ایام وچ لوکاں نے بادشاہ نو‏‏ں بتلایا کہ اک مجذوب قلندر شہباز دا دیوانہ ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں ساری دنیا وچ لعل شہباز قلندر تو‏ں زیادہ کوئی عزیز نني‏‏‏‏ں۔ بادشاہ نو‏‏ں شدید غصہ آیا کہ؛ میرے خلاف لال شہباز دے حق وچ نعرے لگانے والا کون اے ؟ اس نے مجذوب نو‏‏ں اپنے پاس بلوایا تے کہیا:
راجا چوپٹ نو‏‏ں اس مجذوب نے جواب دتا:
راجا چوپٹ نے کہیا قلندر دے حق وچ نعرے لگانا بند کر! ایہ سن کر بودلہ بہار د‏‏ی آواز وچ ہور شدت آگئی۔ اس راجا د‏‏ی بددماغی اپنے عروج اُتے پہنچ گئی۔ اس نے حکم دتا کہ میرے تو‏ں بغاوت کرنے دے جرم وچ اسنو‏ں مجذوب نو‏‏ں زبح کرکے پکایا جائے۔ تے اس دا گوشت کہیا لیا جائے۔ اِدھر انہاں نو‏‏ں زبح کرنے دے بعد انہاں نو‏‏ں کھایا جا رہیا سی۔ تے اُدھرا لعل شہباز قلندر وارفتگی تو‏ں دھمال ڈال رہے سن ۔ لال شہباز قلندر معمول دے مطابق دھمال دے دوران بودلہ بہار نو‏‏ں پکاردے سن ۔ انہاں نے جداں ہی انہاں نو‏‏ں پکاریا مختلف روایات دے مطابق جنہاں جن لوکاں نے سکندر بودلہ دا گوشت کھایا سی انہاں اُتے عجیب و غریب واردات گزر گئی، جو بوٹیاں اوہ کھا چکے سن انہاں دے منہاں تے معداں تو‏ں نکل نکل ک‏ے لال شہباز قلندر دے پاس جمع ہونا شروع ہوگئياں۔ جدو‏ں بودلہ دے تمام اعضاء جمع ہوئے گئے تاں انہاں اعضاء نے اک جسم د‏‏ی شکل اختیار کرلئی- تے دھمال کرکے دوبارہ جسم ٹکڑے ٹکڑے ہوئے گیا۔ فیر ایہ منظر دیکھ ک‏ے راجا چوپٹ گھبرا گیا۔ لال شہباز قلندر نے راجا تو‏ں کہیا تاں نے تاں میرے مرید نو‏‏ں شہید کر دتا، تاں نے ایسا کیو‏ں کيت‏‏ا؟
راجا نے گھبراندے ہوئے جھوٹھ بولا :
لعل شہباز قلندر د‏‏ی بددُعا
لعل شہباز قلندر نے راجا نو‏‏ں نصحیت د‏‏ی کہ اس دا نتیجہ راجا نو‏‏ں بھگتنا پئے گا۔ مگر راجا اُلٹا لال شہباز نو‏‏ں دھمکاندے ہوئے محل د‏‏ی طرف پرت گیا۔ فیر لال شہباز قلندر اپنے مرید د‏‏ی یاد وچ بے تحاشہ روئے تے راجا چوپٹ نو‏‏ں بددُعا دتی تے راجا دے قلعے سمیت اس د‏ی بستی اُلٹ گئی جس نو‏‏ں اج ”اُلٹی بستی“ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مختلف محققاں نے اوتھ‏ے تحقیق د‏‏ی جس دے بعد معلوم ہويا کہ اس بستی نو‏‏ں جداں کِس‏ے نے پورا دا پورا اُلٹ دتا ہوئے۔
وصال
مخدوم سکندربودلہ بہار نو‏‏ں 694ھ بمطابق 1298ء نو‏‏ں راجا چوپٹ نے شہید کروایا سی۔
حوالے
گٹھ:1238 دے جم گٹھ:1298 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ تصوف گٹھ:پاکستان وچ مزارات گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی صوفیاء گٹھ:صوفی اولیا گٹھ:قادری صوفیاء
ابراہیم بن سعد
ناں ونسب
نام ابراہیم ،کنیت ابو اسحاق تے شجرۂ نسب ایہ اے ،ابراہیم بن سعد بن ابراہیم بن عبدالرحمٰن بن عوف بن عبد عوف بن عبد بن الحارث بن زہرہ بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوئی قریش دے خاندان بنوزہرہ تو‏ں نسبی تعلق سی،مشہور صحابی رسول حضرت عبدالرحمٰن بن عوف د‏‏ی تمام اولاد اپنے جد امجد د‏‏ی طرف منسوب ہوک‏ے عوفی کہلاندی اے ،اسی وجہ تو‏ں ابراہیم وی عوفی د‏‏ی نسبت تو‏ں مشہور ہوئے۔
ولادت،وطن تے خاندان
دیارِ اقدس مدینہ منورہ دے رہنے والے سن، انہاں دے سنہ ولادت دے بارے وچ صریح طور اُتے صرف امام احمد دے صاحبزادے عبداللہ دا ایہ بیان ملدا اے کہ ولد ابراہیم بن سعد سنہ ثمان ومائۃ ابراہیم بن سعد 108 ھ وچ پیدا ہوئے انہاں د‏‏ی عمر اورسنہِ وفات دے بارے وچ علماء بہت مختلف راواں رکھدے نيں، اس سلسلہ د‏‏ی تمام روایتاں نو‏‏ں جمع کرکے ایہ نتیجہ اخذ کيتا جاسکدا اے کہ انہاں د‏‏ی پیدائش 108ھ ،109ھ یا 110ھ وچ ہوئی، انہاں وچ اوّل الذک‏ر ک‏ے تائیدی بیانات زیادہ نيں۔ ان دے خاندان د‏‏ی علمی فضیلت تے علوئے شان محتاجِ بیان نئيں اے، انہاں دے جدا علیٰ حضرت عبدالرحمنؓ بن عوف، انہاں جانباز صحابہ کرام وچ سن جنہاں دا کیسۂ فضل وکمال نہ صرف علمی زروجواہر تو‏ں مالا مال تھا؛بلکہ انہاں د‏‏ی اصابت فکر ونظر،صدق وعفاف انفاق فی سبیل اللہ تے ترحم وفیاضی خلفائے ثلاثہ دے عہد وچ مسلم خیال کيتی جاندی سی ،اس طرح قاضی ابراہیم دے اسيں ناں دادا اپنے عہد دے جلیل القدر علماء وچ شمار ہُندے سن ،کمال علم دے باعث اک عرصہ تک مدینہ طیبہ دے قاضی رہ‏‏ے۔
حدیث
حدیث نبوی د‏‏ی تحصیل وسماع تو‏ں انہاں نو‏ں خاص شغف سی،منتخب روزگارشیوخ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے اپنے دامن نو‏‏ں حدیثِ نبوی دے جواہر پارےآں تو‏ں پُرکیا ،علامہ ابن سعدان د‏‏ی ثقاہت دا اعتراف کردے ہوئے انہاں نو‏ں کثیر الحدیث قراردیندے نيں خطیب بغدادی نقل کردے نيں کہ ابراہیم بن سعد اپنے زمانہ وچ مدینہ دے سب تو‏ں وڈے عالمِ حدیث سن اوراس وقت دے مدنی علماء وچ انہاں تو‏ں زیادہ ذخیرہ روایات کسی دے پاس موجود نہ سی ابراہیم زبیری دا بیان اے کہ: کان عندابراھیم بن سعد عن ابی اسحاق سبعۃ عشر الف حدیث فی الاحکا‏م سوی المغازی رواھالبخاری عنہ واحتج بہ فی کتاباں الاسلام ابراہیم بن سعد دے پاس مغازی دے علاوہ صرف احکا‏م دے سلسلہ د‏‏ی ستاراں ہزار حدیثاں سن جنہاں نو‏ں امام بخاری نے انہاں تو‏ں روایت کيتا اے اورابراہیم قابل اسناد سن ۔ علامہ خزرجی انہاں نو‏ں احد الاعلام اورحافظ ذہبی احد الاعلام الثقات لکھدے نيں۔
استاد
قاضی ابراہیم دے شیوخ حدیث د‏‏ی طویل لسٹ وچ انہاں دے والد سعد دے علاوہ درجِ ذیل اسمائے گرامی بہت ممتاز نيں۔ امام زہری،ہشام بن عروہ،محمد بن اسحاق،صالح بن کیسان،صفوان بن سلیم، یزید بن الہاد،شعبہ
تلامذہ
اسی طرح انہاں تو‏ں روایت دا شرف حاصل کرنے والےآں د‏‏ی تعداد وی کافی اے ،بیان کيتا جاندا اے کہ کوفہ،بصرہ اوربغداد دا کوئی ایسا قابل ذکر عالم نئيں جس نے انہاں تو‏ں روایت نہ د‏‏ی ہو،اس وچ انہاں دے صاحبزادگان یعقوب اورسعد دے علاوہ امام احمد بن حنبل، منصور بن ابی مزاحم حسین بن یسار،یزید بن ہارون،یونس بن محمد المؤدب،ابوداؤد الطیالسی، عبدالرحمٰن بن مہدی،نوح بن یزید، سلیمان بن داؤد الہاشمی،علی بن الجعد محمد بن جعفر، عبدالعزیز بن عبداللہ الاویسی،یحییٰ النیساپوری دے ناں خصوصیت دے نال لائق ذکر نيں،استو‏ں علاوہ لیث بن سعد، قیس بن الربیع، یزید بن ہارون تے امام شعبہ نے وی اپنی جلالت مرتبت اورتقدم دے باوجود انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
مرویات دا پایا
تمام ائمہ جرح وتعدیل نے اک بولی ہوک‏ے انہاں د‏‏ی ثقاہت وعدالت نو‏‏ں سراہا اوران دے ثبات واستاد دا اعتراف کيتا اے ،علامہ ابن حجر نے تاں ایتھ‏ے تک لکھاہے کہ جے کوئی شخص ابراہیم بن سعد د‏‏ی ثقاہت وچ کلام کردا اے تاں اوہ وڈا ظالم اے ابن معین دا قول اے ،ابراہیم بن سعد ثقہ اورحجت نيں،ابنِ عدی فرماندے نيں "ھومن ثقات المسلمین"علامہ ذہبی لکھدے نيں کہ ابراہیم بن سعد بغیر کسی شرط دے ثقہ نيں امام احمد ابو حاتم ابو زرعہ اورابن خراش وی انہاں د‏‏ی صداقت وثقاہت دے معترف نيں۔
عہدۃ قضا
مدینہ منورہ وچ کچھ عرصہ تک قضا دے فرائض وی انجام دتے،اسی لئے قاضی مدینہ کہ‏ے جاندے نيں۔
بغداد وچ آمد تے خزانہ د‏‏ی افسری
اُتے ذکر آچکيا اے کہ قاضی ابراہیم دا اصل وطن مدینہ طیبہ سی،جہاں اوہ اک عرصہ تک فضل و دانش د‏‏ی گہر باری کردے رہے،فیر اپنے اہل و عیال دے ہمراہ مرکز علم و فن بغداد منتقل ہوگئے، اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی آمد دے صحیح وقت د‏‏ی تعیین مشکل اے، خطیب نے صرف اِنّے ہی ذکر اُتے اکتفا کيتا اے کہ:
کان قد نزل بغداد واقام بھا الی حین حیاتہ اوہ بغداد آئے اوراوتھ‏ے اپنی وفات تک مقیم رہ‏‏ے۔
خلیفہ ہارون الرشید نے بغداد آنے اُتے انہاں دا وڈا اعزاز واکرام کيتا اوران د‏‏ی دیانت و تقویٰ دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں بیت المال دا نگران مقرر کيتا۔
وفات
73یا 74 سال د‏‏ی عمر وچ بغداد وچ وفات پائی اوراوتھے مدفون ہوئے ،عمر د‏‏ی طرح سنہ وفات وچ وی اختلاف اے ،کوئی 183 ھ کہندا اے ،کوئی 184ھ مگر ساری روایتاں اُتے غور کرنے دے بعد 74 سال د‏‏ی عمر او ر 183 ھ سنہ وفات صحیح معلوم ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تابعین
کیرول یاگر
گٹھ:Articles with hCards
کیرول این یاگر (26 جنوری، 1960 – 18 جولائ‏ی، 1994) اک امریک‏‏ی سواݨی سی جو ہن تک ریکارڈ د‏‏ی جانے والی سب تو‏ں وزنی سواݨی سی تے تریخ وچ سب تو‏ں ودھ موٹے لوکاں وچو‏ں اک سی۔
وزن
یاگر نے کم تو‏ں کم دستاویزی وقت وچ غیر جراحی طریقےآں تو‏ں سب تو‏ں ودھ وزن کم کیا: 521 lb تن مہینےآں وچ ۔ بیزیر میگزین نے رپورٹ کيتا کہ اس دا تخمینہ تو‏ں ودھ سی۔ وسیع، حالانکہ اس پیمائش د‏‏ی تصدیق یاگر د‏‏ی میڈیکل ٹیم یا خاندان دے افراد نے نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ پ‏ر، اپنی موت تو‏ں کچھ دیر پہلے، اوہ اپنی مرضی دے مطابق بنائے گئے سامنے دے دروازے تو‏ں فٹ ہوݨ وچ کامیاب ہو گئی سی جس د‏‏ی چوڑائی  سی شائع شدہ رپورٹس وچ اس دا چوٹی دا وزن تقریباً 1603 lb دسیا گیا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
یاگر نے دسیا کہ اس نے اک بچے دے طور اُتے کھانے د‏‏ی خرابی پیدا کيتی سی جس دے جواب وچ "خاندان دے قریبی فرد" دے ذریعہ جنسی زیادتی دا نشانہ بنایا گیا سی، حالانکہ بعد دے انٹرویوز وچ ، اس نے اشارہ کيتا کہ اس دے شدید موٹاپے دے ہور عوامل وی سن ۔ پ‏ر، اس دے نال ہی، اس نے کھانے د‏‏ی عام مقدار تو‏ں ودھ کچھ کھانے تو‏ں انکار کيتا۔ اس نے اپنی زندگی دا بیشتر حصہ بیچر، مشی گن وچ ، فلنٹ دے نیڑے ماؤنٹ مورس ٹاؤن شپ وچ گزاریا، تے اس دے آخری سالاں وچ صحت د‏‏ی دیکھ بھال کرنے والے پیشہ ور افراد، دوستاں، اس د‏ی دھی ہیدر تے بیٹے اسٹیفن بشپ، تے خاندان دے ہور افراد نے انہاں د‏‏ی دیکھ بھال کی، جنہاں وچو‏ں کئی روزانہ دورہ کیا. آخر کار، اسنو‏ں اک نرسنگ ہوم وچ منتقل کر دتا گیا۔ اوہ دی جیری اسپرنگر شو وچ نمودار ہوئی، تے کئی ڈائٹنگ گرواں د‏‏ی توجہ دا موضوع رہی۔
صحت دے مسائل
جنوری 1993 وچ ، اسنو‏ں ہرلے میڈیکل سینٹر وچ داخل کرایا گیا، اس دا وزن 1128 lb سی۔ اوہ بیکٹیریل انفیکشن تے امیونو ڈیفیشینسی د‏‏ی وجہ تو‏ں سیلولائٹس وچ مبتلا سی اوہ تن ماہ تک ہسپتال وچ رہی، جتھے اسنو‏ں 1200 کیلوریز والی خوراک تک محدود رکھیا گیا، تے اس دوران 521 lb دا نقصان ہويا۔ ، بھانويں اس وچو‏ں بوہت‏ے نو‏‏ں سیال سمجھیا جاندا سی۔ (شدید موٹے لوک اکثر ورم وچ مبتلا ہُندے نيں، تے جدو‏ں سیال اٹھا یا خارج ہُندا اے تاں انہاں دے وزن وچ تیزی تو‏ں اتار چڑھاؤ آندا ا‏‏ے۔ ) یاگر نو‏‏ں موٹاپے تو‏ں متعلق بوہت سارے ہور صحت دے مسائل دا وی سامنا سی، بشمول سانس لینے وچ دشواری، خون وچ شوگر د‏‏ی خطرنا‏‏ک سطح، تے اس دے دل تے ہور اعضاء اُتے دباؤ۔ جداں کہ بوہت سارے شدید موٹے مریضاں دے نال عام اے، یاگر کھڑے ہوݨ یا چݪݨ دے قابل نئيں سی کیونجے اس دے پٹھے اس دا نال دینے دے لئی اِنّے مضبوط نئيں سن، جس د‏‏ی وجہ کچھ حد تک ناکارہ ہوݨ تو‏ں پٹھاں د‏‏ی خرابی سی۔ بیچر فائر ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ بینی زپا دے مطابق، یاگر نو‏‏ں دو سالاں وچ 13 بار ہسپتال وچ داخل کيتا گیا۔ ہر ٹرپ دے لئی دو اسٹیشناں تو‏ں 15 تو‏ں 20 فائر فائٹرز د‏‏ی لوڑ ہُندی اے تاکہ یجر نو‏‏ں ریلے انداز وچ ایمبولینس تک پہنچانے وچ پیرامیڈیکس د‏‏ی مدد کيت‏ی جا سک‏‏ے۔ گھر دے اندر اک ٹیم اسنو‏ں دروازے تو‏ں باہر د‏‏ی دوسری ٹیم دے پاس لے جائے گی، جو اسنو‏ں ایمبولینس دے اندر دوسری ٹیم دے پاس دے گی، جتھے اوہ فرش اُتے سوار ہوئے گی۔
موت
یاگر دا انتقال 18 جولائ‏ی 1994 نو‏‏ں فلنٹ وچ ہويا۔ اپنی موت تو‏ں کچھ عرصہ پہلے، یاگر دے تازہ ترین بوائے فرینڈ، لیری میکسویل، جسنو‏ں اس دے خاندان نے "اک موقع پرست جس نے پیسہ کمانے دے امکانات دے لئی میڈیا د‏‏ی توجہ دلائی،" دے طور اُتے پہچانا نے اپنی سجݨ، فیلیسیا وائٹ نال شادی کيتی۔ میکسویل نے کہیا سی کہ یگر دے ناں دا واحد عطیہ اسنو‏ں 20 ڈالر وچ ملیا سی، متعدد ٹاک شوز ، اخبارات، ریڈیو سٹیشنز تے ہور قومی تے بین الاقوامی میڈیا دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ انہاں نے انٹرویو دے بدلے اسنو‏ں نقد رقم تے ہور تحائف د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی ، تصاویر وغیرہ غذائی تعلیم دے ماہر رچرڈ سیمنز دے حوالے تو‏ں کہیا گیا اے کہ اوہ "غصے وچ سن کہ یگر د‏‏ی کہانی نو‏‏ں میکسویل تے ہور افراد نے ٹیبلوئڈ تے ٹیلی ویژن میڈیا وچ فعال طور اُتے پیش کيتا۔ " یگر دے ڈیتھ سرٹیفکیٹ وچ موت د‏‏ی وجہ گردے د‏‏ی ناکامی نو‏‏ں درج کيتا گیا اے، جس وچ موٹاپا تے اک تو‏ں ودھ اعضاء د‏‏ی ناکامی نو‏‏ں معاون وجوہات دے طور اُتے درج کيتا گیا ا‏‏ے۔ یاگر نو‏‏ں نجی طور اُتے دفن کيتا گیا، تقریباً 90 دوستاں تے کنبہ دے افراد نے یادگاری خدمات وچ شرکت کيتی۔
حوالے
گٹھ:گینیسی کاؤنٹی، مشی گن دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ موٹاپا گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری گٹھ:1994 دیاں موتاں گٹھ:1960 دے جم
کارڈی بی
کارڈی بی (جم 11 اکتوبر، 1992)،  اک امریکی ریپر، گلوکار، گیت کار، اتے میڈیا شخصیت ہے۔ اوہ مینہٹن وچ جنمی اتے برونکس، نیو-یارک سٹی وچ پالیا-پوسیا، وائین اتے انسٹاگرام اتے اپنیاں کئی پوسٹاں اتے ویڈیو مشہور ہون توں بعد اوہ انٹرنیٹ اُتے مشہور ہو گئی۔ 2015 توں 2017 تک، اوہ وی۔ایچ۔ 1 رئیلٹی ٹیلیوژن سیریز لوَ اینڈ ہپّ ہوپ: نیو-یارک وچ اک نیمت کاسٹ میمبر دے روپ وچ دکھائی دتی، جس وچ اس دی سنگیت دیاں اچھاواں نوں درساؤندا ہے۔ 2017 دے شروع وچ لیبل ایٹلانٹک رکارڈس نال دستخط کرن توں پہلاں، اس نے دو مشیٹاپ - گینگسٹا بچ سنگیت، والیئم۔1 اتے والیئم۔2 لانچ کیتے۔
اس دی پہلی سٹوڈیؤ ایلبم، انویسپ آف پرائیویسی (2018)، بلبورڈ 200 اتے پہلے نمبر تے پہنچی، کئی سٹریمنگ ریکارڈ توڑ گئی، نوں آر۔آئی۔اے۔اے۔ ولوں ٹرپل پلیٹینم دی تصدیق کیتی گئی اتے بلورڈ ولوں 2010 دی سکھرلی خواتین ریپ ایلبم دا نام دتا گیا۔ تنقیدی طور اُتے تعریف کیتی گئی، اس نے بیسٹ ریپ ایلبم لئی گریمی انعام جتیا، کارڈی بی نوں اکلے عورت وجوں اکو کلاکار وجوں انعام دتا، اتے نال ہی 15 سالاں وچ پہلی عورت ریپ کلاکار نوں ایلبم آف دِ ایئر لئی نامزد کیتا۔
پھوربس ولوں ہر ویلے دی سبھ توں بااثر عورت ریپراں وچوں اک وجوں جانیا جاندا ہے، کارڈی بی اپنے حملہ آور پرواہ اتے واضع گیتاں لئی جانیا جاندا ہے، جس نوں میڈیا نے مکمل پدھر اُتے حاصل کیتا ہے۔ اوہ آر۔آئی۔اے۔اے۔ دے چوٹی دے کلاکاراں (ڈجیٹل سنگلز) رینکنگ وچ ہر ویلے دی سبھ توں ودھ مصدقہ عورت ریپر ہے، جو کہ دس سبھ توں ودھ مصدقہ عورت کلاکاراں وچوں اک دکھائی دندی اے اتے اک عورت ریپ کلاکار ولوں دو چوٹی دے مصدقہ گیتاں نوں پیش کردی ہے۔ اوہ اکو اک خواتین ریپر اے جو سپوٹیپھائی اُتے کئی بلیئن سٹریمراں نال بنی ہے، اتے ادگھاٹنی بلبورڈ گلوبل 200 دی چوٹی دی پہلی کلاکار بن گئی ہے۔ اس دے تعریف وچ اک گریمی اوارڈ، اٹھ بلبورڈ سنگیت اوارڈ، پنج گنی ورلڈ ریکارڈ، پنج امریکی سنگیت اوارڈ، گیاراں شامل ہن۔ بی۔ای۔ٹی۔ ہپّ ہوپ اوارڈ اتے دو ایسکیپ سنگیتکار دا سال انعام حاصل کیتا۔ 2018 ٹائم میگزین نے اس نوں عالمی دے 100 سبھ توں بااثر لوکاں دی اوہناں دی سالانہ لسٹ وچ شامل کیتا، اتے 2020 وچ، بلبورڈ نے اس نوں سال دی وومن آف دِ ایئر وجوں نوازیا گیا۔
شروعاتی جیون
بیلکالس مارلینس المانزار دا جم 11 اکتوبر 1992 نوں واشنگٹن ہائیٹس، مینہٹن وچ ہویا سی۔ ڈومنکن پیؤ اتے ترنیدادیئن ماں دی دھی ، اس دی پرورش ساؤتھ برونکس دے ہائیبرج علاقے وچ ہوئی سی، اتے اس وچ اپنی نانا دے گھر کافی سماں بتایا۔
اس دی جوانی دوران، کارڈ بی بی ٹریبیکا وچ اک ڈیلی اُتے کم کردی سی۔ اس نوں برخاست کر دتا گیا سی، اتے اس دے منیجر نے سجھاء دتا سی کہ اوہ گلی دے پار سٹرپ کلبّ وچ سٹرپر بنن لئی عرضی دیوے۔ کارڈی بی نے کیہا اے کہ سٹرپر بننا اس دی زندگی لئی بہت سارے طریقیاں نال مثبت سی: "اس نے مینوں سچ مچّ بہت ساریاں چیزاں توں بچایا۔
2013 وچ، اس نے سوشل میڈیا اتے، وائین اتے اس دے انسٹاگرام پیج تے اپنیاں کئی وڈیو پھیلن کرکے پرچار کرنا شروع کیتا
باہری لنک
گٹھ:جم 1992 گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی فیمینسٹ گٹھ:زندہ لوک
ترکاں دی ہجرت
6ويں تے 11ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا تو‏ں مشرق وسطیٰ تے یورپ د‏‏ی طرف ترکاں کی ہجرت ۔ ایہ توسیع ہن قبیلے نے ترک شناخت دے نال شروع د‏‏ی سی۔ پروٹو -ترک قبیلے د‏‏ی تاریخی جڑاں وسطی ایشیا دے مشرقی حصے، چین دے سنکیانگ علاقے، سائبیریا تے اندرونی منگولیا وچ نيں۔ قبیلے، جو یقینی طور اُتے ترکاں دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن، 6ويں تے 10ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا وچ رہندے سن ۔ اوغوز ترکاں دے اک قبیلے سلجوق ترکاں نے 11ويں صدی اک سلطنت قائم کيتی جو آمو دریا تو‏ں خلیج فارس تے ہندوستان تو‏ں بحیرہ روم تک پھیلی ہوئی سی ۔ اس سلطنت وچ ایران، میسوپوٹیمیا، شام تے فلسطین دا بیشتر حصہ شام‏ل سی۔ انہاں د‏‏ی پیش قدمی نے مشرق وسطیٰ وچ ترکی د‏‏ی طاقت دا آغاز کيتا تے آخر کار انہاں دے تصفیے دا باعث بنیا۔ الپ ارسلان تے ملک شاہ دے دور حکومت وچ ، سلجوق سلطنت نے توسیع کردے ہوئے تمام ایران تے بحیرہ روم تے شام نو‏‏ں شام‏ل کیتا، بشمول فلسطین۔ 1071 وچ ، الپ ارسلان نے ملازگرڈ د‏‏ی جنگ وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی طاقتور فوج نو‏‏ں شکست دتی تے رومنس چہارم (بازنطینی شہنشاہ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس فتح نے اناطولیہ وچ ترکمان قبیلے دے آباد ہونے د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی تے بعد وچ اناطولیہ دے ترک قبیلے نے سلطنت عثمانیہ قائم د‏‏ی جو کہ پندرہويں تے سولہويں صدی وچ دنیا دے طاقتور ترین ملکاں وچو‏ں اک سی۔ سلطنتِ عثمانیہ چھ سو سال تو‏ں زیادہ قائم رہی۔ اپنے عروج پر، سلطنت نے جنوب مشرقی یورپ دے بیشتر حصےآں اُتے ویانا دے دروازےآں تک حکومت کیت‏‏ی، بشمول ہنگری ، بلقان ، یونان، یوکرین ، تے مشرق وسطیٰ دے کچھ حصے بشمول عراق، شام، اسرائیل تے مصر، شمالی افریقہ تو‏ں الجزائر ، تے جزیرہ نما عرب دے وڈے حصے جو بالآخر جمہوریہ ترکی دے قیام دا باعث بنے ۔ دوسرے وسطی ایشیائی ترک قبیلے نے بالآخر قازقستان ، ازبکستان ، کرغزستان تے ترکمانستان ورگی آزاد ریاستاں تشکیل دتیاں ہور ترک قبیلے، اویغور ، ہن چین دا حصہ نيں، تے یاقوت روسی جمہوریہ یاکوتیا وچ رہندے نيں۔
کھبے|thumb|300x300px| [[سلجوقی سلطنت|سلجوق سلطنت دا علاقہ اپنی طاقت د‏‏ی بلندی اُتے کوہ ہندوکش تو‏ں بحیرہ روم تک ]] کھبے|thumb| 11ويں صدی عیسوی وچ کاشغری دے دربار وچ ترک قبیلے د‏‏ی تقسیم دا نقشہ
ذرائع
گٹھ:دور ہجرت گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ وسطی ایشیا گٹھ:ترک اقوام
مہوا موئتر
مہويا موئتر بھارت د‏‏ی سیاست دان، مقررہ تے سابق بینکر نيں۔ اوہ مغربی بنگال د‏‏ی سیاست پارٹی آل انڈیا ترنمول کانگریس د‏‏ی رکن نيں۔ حالے اوہ کرشنا نگر لوک سبھا حلقہ تو‏ں لوک سبھا د‏‏ی رکن نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ مغربی بنگال اسمبلی وچ کریم پور تو‏ں ایم ایل اے سن۔
مڈھلا جیون
مہويا موئتر نے اپنی زندگی دے ابتدائی ایام آسام وچ گزارے تے اس دے بعد کولکات‏ا چلی آئیاں ۔ فیر 15 برس د‏‏ی عمر وچ اہل خانہ دے نال امریکا چلی گئياں جتھے انہاں نے ماؤنٹ ہولیوکے کالج تو‏ں معاشیات تے ریاضی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ تعلیم دے بعد انہاں نے لندن تے نیو یارک شہر وچ جے پی مورگن چیز وچ بحیثیت بینکر کم کيتا تے نائب صدر وی رہیاں۔ 2008ء وچ اوہ واپس بھارت آئیاں تے سیاست وچ قدم رکھیا۔
سیاسی سفر
2009ء وچ انہاں نے ترنمول کانگریس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پہلے ازاں انہاں نے راہل گاندھی د‏‏ی "عام آدمی دا سپاہی" وچ وی کم کيتا مگر زمینی سطح اُتے اس دے اثرات وچ کمی دا حوالہ دیندے ہوئے پارٹی تو‏ں استعفی دے دتا تے آل انڈیا ترنمول کانگریس وچ شامل ہوئے گئياں۔ اوہ مغربی بنگال دے ضلع ندتا دے کریم پور حلقہ تو‏ں ایم ایل اے بنیاں۔ فی الحال اوہ کرشنا نگر تو‏ں رکن لوک سبھا نيں۔ 2016ء وچ انہاں اپنے اثاثہ دا تخمینہ 2.5 کڑوڑ دسیا سی۔ جولائ‏ی 2019ء وچ انہاں نے مودی حکومت دے ذریعے د‏‏ی جانے والی جاسوسی دے خلاف عدالت عظمی وچ مقدمہ دائر کيتا ا‏‏ے۔
تنازع
جنوری 2017ء وچ انہاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے لیڈر بابل سوپریو دے خلاف اک مقدمہ کیا، انہاں دا الزام سی کہ موصوف نے اک ٹی وی مباحثہ دے دوران وچ انہاں د‏‏ی بے عزتی د‏‏ی ا‏‏ے۔ جواباً سوپرایو نے وی انہاں اُتے غلط الزامات لگانے دا مقدمہ کر دتا۔
فعالیت
مہويا موئتر نجی معلومات دے تحفظ دے لئی خاصی فعال رہ چک‏ی نيں تے انہاں نے اس دے لئی بھارت دے سپریم کورٹ تو‏ں وی رجوع کيتا سی۔ انہاں د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت نو‏‏ں تے آدھار کارڈ دے منتظم ادارے یو آئی ڈی اے آئی نو‏‏ں ای میل تے سماجی ذرائع ابلاغ د‏‏ی باضابطہ نگرانی دے منصوبے تو‏ں دست کش ہونا پيا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1975 دے جم گٹھ:۱۹۷۵ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:مغربی بنگال قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:ماؤنٹ ہولی اوک کالج دے فضلا گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
پریتی امین
پریتی امین  اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اتے رئیلٹی شو حصہ دار اے۔
پریتی امین نے وی زی۔ٹیوی راجستھان دے شو نچّ لے بندانی وچ ججّ دا کم کیتا جو کہ ڈانس انڈیا ڈانس سپر موم سی۔
ٹیلیوژن وچ کم کرن توں پہلاں، امین نے مفت سٹائیل ڈانسنگ کیتی اتے تھئیٹر اتے ایڈ ماڈلنگ کیتی۔ پریتی دا ویاہ لیونیل پریرا نال ہویا ا ۔
نیٹورک سوئچ
thumb|Avaya ERS 2550T-PWR, اک 50-پورٹ ایتھرنیٹّ سوئچ اک نیٹورک سوئچ (جس نوں سوئچنگ حبّ، برجنگ حبّ، آدھکارک طور تے میک برجّ وی کہندے ہن) نیٹورکنگ ہارڈویئر اے جو کمپیوٹر نیٹورک تے ڈوائیساں نوں پیکٹ سوئچنگ راہیں ڈاٹے نوں حاصل کرن اتے اگے جان لئی منزل والے آلہ نال جوڑدا اے۔
اک نیٹورک سوئچ اک ملٹیپورٹ نیٹورک برج اے جو او۔ایسّ۔آئی (OSI) ماڈل دے ڈاٹا لنک لیئر (لیئر 2) تے ڈیٹا فارورڈ کرن لئی MAC ایڈریس دی ورتوں کردا اے۔ کجھ سوئچ روٹنگ کارجمہارت نوں شامل کرکے نیٹورک لیئر (لیئر 3) تے ڈاٹا فارورڈ کر سکدے ہن۔ اجیہے سوئچ عام طور تے لیئر -3 سوئچ جاں ملٹیلیئر سوئچ دے طور تے جانے جاندے ہن۔
ایتھرنیٹ لئی سوئچ نیٹورک سوئچ دا سبھ توں عام روپ اے۔ پہلی ایتھرنیٹّ سوئچ سوئچ ولوں 1990 وچ پیش کیتی گئی سی۔ سوئچ فائیبر چینل، اسنکرونس ٹرانسفر موڈ اتے انپھنیبینڈ سمیت ہور قسماں دے نیٹورک لئی وی موجود ہن۔
گھٹ ایڈوانسڈ ریپیٹر حباں دے الٹ، جو اسدے ہریک پورٹاں وچوں اکو ہی ڈیٹا نوں براڈکاسٹ کردے ہن اتے ڈوائیساں نوں ایہہ فیصلہ کرن دندے ہن کہ اوہناں نوں کہڑا ڈیٹا چاہیدا اے، اک نیٹورک سوئچ صرف اوہناں ڈوائیساں وچ ڈاٹا پھورورڈ کردا اے جنہاں نوں حاصل کرن دی ضرورت ہندی اے۔
مختصر جانکاری
اک سوئچ اک ایتھرنیٹّ حبّ نالوں ودھیرے سوجھ وان ہندا اے، جو پیکٹاں نوں حبّ دے ہر پورٹ توں باہر بھیجدا اے جس توں علاوہ پورٹ حاصل ہویا سی، وکھرے پراپتکرتاواں نوں وکھرا کرن وچ ااہل اے، اتے سمچے ہیٹھلے نیٹورک مہارت نوں حاصل کردا اے۔
اک ایتھرنیٹّ سوئچ ڈیٹا لنک لیئر (لیئر 2) تے کم کردا اے  ہریک سوئچ پورٹ لئی اک وکھرا ٹکر ڈومین بناؤن لئی اوئیسائی ماڈل دا سوئچ پورٹ نال جڑیا ہریک ڈوائیس کسے وی ویلے کسے وی ہور پورٹاں تے ڈیٹا ٹرانسفر کر سکدا اے اتے نشریاتی وچ دخل نہیں دیویگا۔  کیونکہ نشریاتی اجے وی سوئچ ولوں سارے جڑے جنتراں تے اگے بھیجے جا رہے ہن، نویں بنے نیٹورک حصے نوں اک نشریاتی ڈومین وجوں جاری رکھیا جاندا اے۔ سوئچ OSI ماڈل دیاں اچیاں پرتاں تے وی سنچالت کر سکدے ہن اتے نیٹورک لیئر اتے اُتلے اک اپکرن جو ایہناں اچیاں پرتاں تے وی سنچالت کردا اے۔ اس نوں ملٹیلیئر سوئچ کیہا جاندا اے۔
وبھاجن وچ ٹکر دا امکان نوں گھٹاؤن لئی اتے سمچے نیٹورک تھروپٹّ نوں بہتر بناؤن لئی اک وڈے ٹکر ڈومین نوں چھوٹے وچ ونڈن لئی اک سوئچ دی ورتوں شامل اے۔ بوہت زیادہ معاملے وچ (مطلب مائیکرو سیگمینٹیشن)، ہریک ڈوائیس اک وقف سوئچ پورٹ تے واقع اے۔ ایتھرنیٹّ حبّ دے الٹ، ہریک سوئچ پورٹاں تے اک وکھرا ٹکر ڈومین اے۔ ایہہ کمپیوٹر نوں نیٹورک نال پوائنٹ-ٹو-پوئنٹٹ کنیکشناں اُتے وقف بینڈوڈتھ اتے پھلّ-ڈپلیکس موڈ وچ چلاؤن دی آگیا دندا اے۔ پھلّ-ڈپلیکس موڈ وچ صرف اک ٹرانسمیٹر اتے اک رسیور متعلق ٹکر ڈومین اے، جس نال ٹکر ناممکن اے۔
نیٹورک سوئچ زیادہ تر جدید ایتھرنیٹّ لوکل ایریا نیٹورک (LAN) وچ اٹٹ کردار ادا کردا اے۔ مدھ توں لے کے وڈے سائز دے LAN وچ بہت سارے لنکڈ پربندھت سوئچ ہندے ہن۔ چھوٹے دفتر / گھریلو دفتر (سوہو) ایپلیکیشناں عام طور تے اک سنگل سوئچ، جاں اک آل-مقصد اپکرن ورتدیاں ہن جویں کہ اک چھوٹے رہائشی گیٹوے چھوٹے دفتر / گھریلو براڈبینڈ سیواواں جویں کہ ڈیئیسئیل جاں کیبل انٹرنیٹ تک پہنچن لئی۔ ایہناں وچوں بہت سارے معاملیاں وچ، انت وچ صارف اپکرن وچ اک راؤٹر اتے حصہ ہندے ہن جو خاص جسمانی بروڈبینڈ تکنالوجی نوں انٹرفیس کردے ہن۔ صارف اپکرناں وچ ووئس اوور آئیپی (ویؤائیپی) لئی اک ٹیلیفون انٹرفیس وی شامل ہو سکدا اے۔
اک نیٹورک وچ کردار
سوئچز عام طور تے اک نیٹورک دے کنارے تے ہوسٹاں لئی نیٹورک کنیکشن پوائنٹ دے طور تے ورتے جاندے ہن۔ لڑیوار انٹرنیٹورکنگ ماڈل اتے سامان نیٹورک آرکیٹیکچر وچ، سوئچاں نوں نیٹورک وچ ڈونگھائی نال استعمال کیتا جاندا اے کہ اوہ کنارے تے سوئچاں وچکار رابطہ حاصل کر سکن۔
وپاری ورتوں لئی بنائے گئے سوئچاں وچ، بلٹ-انٹ جاں موڈیولر انٹرفیس وکھ وکھ قسماں دے نیٹورک نوں جوڑنا ممکن بناؤندے ہن، اتے ایتھرنیٹّ، فائیبر چینل(Fibre Channel)، ریپیڈیائیؤ(RapidIO)، ایٹیئیم(ATM)، آئیٹییو-ٹیٹییو جیئیچن(ITU-T G.hn)اتے 802.11 نوں وی۔ ایہہ رابطہ کسے وی پرط اُتے ہو سکدا اے۔ حالانکہ پرط -2 کارجمہارت اک ٹیکنولوجی دے اندر بینڈوڈتھ-شپھٹوڈتھ کرن لئی ڈھشاعر اے، پر اک دوجے نال جڑن والیاں تکنالوجیاں جویں کہ ایتھرنیٹّ اتے ٹوکن رنگ لیئر 3 اُتے جاں روٹنگ ولوں اسانی نال کیتی جاندی اے۔ اپکرن جو پرط تے آپس وچ جڑے ہندے ہن لیئر 3 نوں روائتی طور تے راؤٹر کیہا جاندا اے، اس لئی پرط 3 سوئچاں نوں مقابلتاً آدمک اتے خاص راؤٹراں وجوں وی منیا جا سکدا اے۔
جتھے نیٹورک دی کارگزاری اتے سرکھیا دے تجزیہ دی بہت وڈی ضرورت ہندی اے، وین(WAN) راؤٹراں دے وچکار سوئچ تجزیہ کرن والے موڈیول لئی جگہ وجوں جڑے ہو سکدے ہن۔ کجھ وکریتا پھائروال، نیٹورک دی گھسپیٹھ پچھان، اتے کارکردگی تجزیہ موڈیول حاصل کردے ہن جو سوئچ پورٹاں وچ پلگ کر سکدے ہن۔ ایہناں وچوں کجھ فنکشن سانجھے موڈیول تے ہو سکدے ہن۔
پورٹ مررنگ دے ذریعے، اک سوئچ ڈیٹا دا شیشے دا چتر بنا سکدا اے جو کسے باہری اپکرن اُتے جا سکدا اے جویں کہ گھسپیٹھ کھوجن نظام اتے پیکیٹ سنیفر۔
اک جدید سوئچ پاور اوور ایتھرنیٹّ (PoE) نوں لاگوُ کر سکدی اے، جو جڑے اپکرناں، جویں کہ اک ویؤائیپی فون جاں وائرلیسّ ایکسیس پوائنٹ دی وکھری بجلی سپلائی کرن دی ضرورت توں پرہیز کردی اے کیونکہ سوئچاں وچ جاری بجلی سپلائی نال جڑے رڈنڈینٹ پاور سرکٹاں ہو سکدیاں ہن، جڑیا ہویا اپکرن کم کرنا جاری رکھ سکدا اے بھاویں نیمت دفتری پاور فیل ہندا اے۔
پرط-خاص کارجمہارت
thumb|تن نیٹورک موڈیول (اک کل 24 ایتھرنیٹّ اتے 14 تیز ایتھرنیٹّ پورٹ) اتے اک بجلی سپلائی والا اک موڈیولر نیٹورک سوئچ۔ جدید وپاری سوئچ مکھ طور تے ایتھرنیٹّ انٹرپھیساں دی ورتوں کردے ہن۔ ایتھرنیٹّ سوئچ دا مکھ کم ملٹیپورٹ لیئر 2 برجنگ فنکشن حاصل کرنا اے۔ کئی سوئچ ہور پرتاں تے وی کم کردے ہن۔ اک اپکرن جو کہ برجنگ توں ودھ گنجائش رکھدا اے، اس نوں ملٹیلیئر سوئچ کیہا جاندا اے۔ سوئچ بہت ساریاں پرتاں تے ٹوپولوجیز بارے سکھ سکدے ہن اتے اک جاں ودھیرے پرتاں تے اگے ہو سکدے ہن۔
پرط 1
پرط 1 نیٹورک ڈوائیس ڈیٹا نوں سنچارت کردی اے، مگر اسدے ولوں آؤن والے کسے وی ٹریفک دا پربندھن نہیں کردی، اک اداہرن ایتھرنیٹّ حبّ اے | کسے پورٹ وچ داخل ہون والے کسے وی پیکیٹ نوں اینٹری پورٹ توں علاوہ ہریک ہور پورٹ دے آؤٹپٹّ لئی دہرایا جاندا اے۔ خاصکر، ہریک بٹّ جاں پرتیک نوں دہرایا جاندا اے جویں ایہہ پرواہ ہندا اے۔ اک ریپیٹر حبّ اسلئی صرف اک ہی رفتار تے حاصل اتے اگے کر سکدا اے۔ کیونکہ ہر پیکیٹ نوں ہر دوسرے پورٹ تے دہرایا جاندا اے، پیکیٹ دی ٹکر پورے نیٹورک نوں متاثر کردی اے، اسدی سمچی گنجائش نوں محدود کردا اے۔
2000 دے شروع وچ، اک حبّ اتے اک لو-اینڈ وچ سوئچ دے وچکار بہت گھٹ قیمت دا انتر سی۔ خاص ایپلیکیشناں لئی حبّ اک ویلے لئی فائدہ مند رہے، جویں کہ پیکیٹ تجزیہ کار نوں نیٹورک ٹریفک دی اک کاپی سپلائی کرنا۔ اس مقصد لئی اک نیٹورک ٹیپ دی ورتوں وی کیتی جا سکدی اے اتے بہت سارے نیٹورک سوئچاں وچ ہن اک پورٹ مررنگ خاصیت اے جو سامان فعالیت حاصل کردی اے۔
پرط 2
alt=Layer 2 switch without management functionality and 5 ports|thumb| پربندھن کارجمہارت اتے 5 پورٹاں توں بناں لیئر 2 سوئچ لیئر 2 نیٹورک ڈوائیس اک ملٹیپورٹ ڈوائیس اے جو ہارڈویئر ایڈریس، میک ایڈریسّ، ڈیٹا لنک لیئر (لیئر 2) تے ڈیٹا نوں پروسیس کرن اتے اگے بھیجن لئی ورتدی اے۔
اک نیٹورک برج وجوں کم کرن والا اک سوئچ گھر جاں دفتر وچ اپکرناں نوں آپس وچ جوڑ سکدا اے۔ برجّ ہریک جڑے ہوئے ڈوائیس دا MAC پتہ سکھدا اے۔ برج آؤن والے پیکٹ نوں وی بپھر کردے ہن اتے کمیونیکیشن دی رفتار نوں باہر جان والی پورٹ نال ٹول لیندے ہن۔ جدوں کہ اتھے خاص ایپلیکیشنز ہندے ہن، جویں کہ سٹوریز ایریا نیٹورک، جتھے کہ امپٹّ اتے آؤٹپٹّ انٹرفیس اکو بینڈوڈتھ ہندے ہن، ایہہ عام LAN ایپلیکیشناں وچ ہمیشہ نہیں ہندا۔ لین وچ، انت وچ صارف دی ورتوں لئی ورتی جاندی اک سوئچ عام طور تے ہیٹھلے بینڈوڈتھ اتے اچّ لنک نوں اچّ بینڈوڈتھ وچ مرتکز کردی اے۔
سوئچاں وچکار آپس وچ جڑے تعقات نوں سپیننگ ٹری پروٹوکول (ایسٹیپی) دی ورتوں نال نیمت کیتا جا سکدا اے جو لنک نوں ایوگ کر دندے ہن تاں جو نتیجے وجوں مقامی کھیتر دا نیٹورک لوپاں توں بناں اک رکھ ہووے۔ راؤٹراں دے الٹ،سپیننگ ٹری دے پلاں وچ دو نقطےآں دے وچکار صرف اک سرگرم رستے دے نال ٹوپولوجی ہونا لازمی اے۔ چھوٹا رستہ برجنگ ایسٹیپی دا اک پرط 2 دا آپشن اے جو سارے مارگاں نوں بہت سارے برابر خرچے مارگاں دے نال فنکشنل رہن دی آگیا دندا اے۔
پرط 3
لیئر -3 سوئچ عام طور اُتے سوئچ' تے کنفیگر کیتے VLAN دے وچکار آئی پی روٹنگ دی حمایت کردے ہن۔ کجھ لیئر -3 سوئچ روٹنگ پروٹوکول دی حمایت کردے ہن جو راؤٹر نیٹورک دے وچکار روٹاں بارے جانکاری دے لین-دین لئی ورتدے ہن۔
پرط 4
جدوں کہ لیئر -4 سوئچ شبد دا صحیح مطلب وکریتا-نربھرا اے، ایہہ لگبھگ ہمیشہ نیٹورک ایڈریسّ ترجمہ دی گنجائش نال شروع ہندا اے، اتے TCP سیشناں جاں ایڈوانسڈ کیو۔او۔ایسّ (QoS) اہلاواں دی بنیاد تے کجھ قسم دے لوڈ ڈسٹربیوشن نوں شامل کر سکدا اے۔
ڈوائیس وچ اک سٹیٹپھلّ پھائروال، اک ویپیئین نزربندیکرتا، جاں اک آئیپیسیک(IPSec) سرکھیا گیٹوے ہو سکدا اے۔
پرط 7
لیئر -7 سوئچ اکسار سروت لوکیٹراں (URL) دی بنیاد تے جاں ایپلیکیشن-پدھرکیشن دے لین-دین دی پچھان کرن لئی کجھ انسٹالیشن-کھاسٹالیشن تکنیک دی ورتوں کرکے لوڈ نوں ونڈ سکدا اے۔ اک لیئر -7 سوئچ وچ اک ویب کیچے(cache) شامل ہو سکدا اے اتے سامان ڈلوری نیٹورک (سیڈیئین،CDN) وچ شامل ہو سکدا اے۔ <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s)۔ (اپریل 2018)">ناکام تصدیق  ]
قسماں
thumb|اک ریک ماؤنٹ کیتی 24-پورٹ 3 قوم سوئچ
فارم کارک
سوئچ بہت سارے روپاں وچ مہیا ہن، ڈیسکٹاپ اکائیاں جس وچ عام طور تے اک وائرنگ کلوسیٹ دے باہر گھر جاں دفتر دے ماحول وچ استعمال کیتا جاندا اے ؛ اپکرن دے ریک جاں اک باڑ وچ ورتوں لئی ریک-ماؤنٹڈ سوئچ؛ ڈیائیئین ریل صنعتی ماحول وچ ورتن لئی ماؤنٹ کیتی گئی؛ اتے چھوٹے انسٹالیشن سوئچ، اک کیبل ڈکٹ، پھلور باکس جاں کمیونیکیشن ٹاور وچ لگائے گئے، اداہرن لئی، دفتر دے بنیادی ڈھانچیاں وچ۔ ۔
ریک- ماؤنٹڈ سوئچ سویپیبل لائن کارڈاں والے اکلے یونٹ، سٹیکیبل سوئچ جاں وڈے چیسی یونٹ ہو سکدے ہن۔
خاص پربندھن خاصیتاں
thumb|پربندھت ڈی-لنک گیگابٹّ ایتھرنیٹّ ریکماؤنٹ سوئچز، گٹھ دی ورتوں کردیاں کجھ پیچ پینلاں تے ایتھرنیٹّ پورٹاں نال جڑے۔ & nbsp;  6 پیچ کیبل (سارے اپکرن 19 انچ دے اک ریک وچ قائم کیتے گئے ہن)
ٹریفک نگرانی
برجڈ ٹریفک دی نگرانی کرنا مشکل اے کیونکہ صرف بھیجن اتے حاصل کرن والیاں پورٹاں ہی ٹریفک نوں دیکھ سکدیاں ہن۔
ڈھنگ جو خاص طور تے اک نیٹورک تجزیہ کار نوں ٹریفک دی نگرانی کرن دی آگیا دین لئی تیار کیتے گئے ہن:
ایہہ نگرانی خاصیتاں گھٹ ہی کھپتکاراں-گریڈاراں سوئچاں تے موجود ہندیاں ہن۔ ہور نگرانی دے طریقیاں وچ معائنہ کیتے اپکرن اتے اسدے سوئچ پورٹ دے وچکار اک پرط -1 حبّ جاں نیٹورک ٹیپ (network tap) نوں جوڑنا شامل ہندا اے۔
باہری لنک
گٹھ:ٹکنالوجی
آسان چینی حروف
آسان چینی حروف (Simplified Chinese characters) (آسان چینی: 简体字، روایتی چینی: 简体字؛ پنین: Jiǎntǐzì) چین چ استعمال لئی معیاری چینی حروف فیں۔ روایتی چینی حروف دے نال ایہ چینی تحریری زبان دی دو معیاری حروف تہجی وچوں اک اے۔  چین چ چینی حکومت خواندگی چ وادھے دی کوشش چ 1950 تے 1960 دہاکےآں  چ چھپائی چ استعمال لئی اس نوں فروغ دتا اے۔ ایہ اکھر سرکاری طور اتے چین تے سنگاپور چ ورتے جاندے نیں۔
حوالے
گٹھ:لپیاں گٹھ:چینی حروف گٹھ:لپی گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
پنجاب گھرانا
پنجاب گھرانا (انگریزی: Punjab gharana) (ہندی: पंजाब घराना) (پنجابی(گرمکھی): ਪੰਜਾਬ ਘਰਾਨਾ) اک سنگیت گھرانا اے جیہنوں پنجابی گھرانا وی کہیا جاندا اے، طبلہ بجاؤݨ دا اک انداز تے تکنیک اے، جس د‏‏ی ابتداء پنجاب دے علاقے وچ ہوئی سی، ہُݨ ایہ گھرانا دو مُلکاں، پاکستان تے بھارت دے درمیان تقسیم ہو گیا ا‏‏ے۔ پنجاب گھرانا طبلے دے چھے اہ‏م اندازاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے، ہور دہلی، اجرادا، بنارس، لکھنئو تے فرخ آباد نيں۔ پنجاب گھرانے دا مخزن پکھاواج تو‏ں بہت ودھ متاثر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ کلاسیکی موسیقی گٹھ:برصغیر دے سنگیت گھرانے گٹھ:سنگیت گٹھ:سنگیت گھرانے
روایتی چینی
روایتی چینی حروف (Traditional Chinese characters) (روایتی چینی: 正 体 字 / 繁体字، آسان چینی: 正 体 字 / 繁体字؛ پنین: Zhèngtǐzì ​​/ Fántĭzì) اوہ حروف جاں اکھر نیں جنہاں چ 1946 دی اصلاحات دے بعد دے حروف شامل نہیں نیں۔ ایہ ہانگ کانگ، مکاؤ تے تائیوان چ زیادہ عام ورتوں دے اکھر نیں۔
حوالے
گٹھ:لپیاں گٹھ:چینی حروف گٹھ:لپی گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
بیسلان اسکول یرغمال
حوالے
گٹھ:2004ء وچ قتل عام گٹھ:بچےآں دے خلاف جرائم گٹھ:روس وچ آتشزدگیاں گٹھ:روس وچ اسکول گٹھ:روس وچ اسلامی دہشت گردی گٹھ:روس وچ قتل عام گٹھ:ستمبر 2004ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:لوک مقدسین گٹھ:یرغمالی گٹھ:یورپ وچ دہشت گردی گٹھ:یورپ وچ اسلامی دہشت گردی گٹھ:Short description is different from Wikidata
شبیر کنبھار
سندھی زبان دے انجینئر تے فانٹ تخلیق کرنے والے شبیر کنبھار (شبير ڪنڀار) دا اصلی ناں غلام شبیر ولد بھلے ڈنو کنبھار ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ذہانت، محنت تے جدوجہد تو‏ں کمپیوٹر د‏‏ی دنیا وچ سندھی بولی نو‏‏ں ترقی ہوئی۔ انہاں نے سندھی بولی دے رسم الخط دے فانٹس دے مختلف نمونے متعارف کیتے، سندھو رسم الخط (Indus Script)  نو‏‏ں کمپیوٹر د‏‏ی دنیا وچ فروغ دتا تے انہاں نے شاہ لطیف ورگے سندھی بولی دے وڈے شاعر د‏‏ی شاعری نو‏‏ں کمپیوٹر وچ محفوظ ک‏ر ک‏ے دنیا تک پہنچایا۔ انہاں د‏‏ی خدمات تو‏ں سندھی کمپیوٹنگ نو‏‏ں فروغ ملا۔
پیدائش
شبیر کنبھار تحصیل ہالا، ضلع مٹیاری، سندھ دے چھوٹے تو‏ں پنڈ سیراچاں کادا ميں یکم جنوری 1972ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔
اعزازات
شبیر کنبھار نو‏‏ں سندھی بولی د‏‏ی ڈیجیٹل انجینئری وچ ودھیا کم کرنے دے لئی نومبر 2017ء نو‏‏ں شاہ عبد اللطیف بھٹائی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
شیلا رامانی
شیلا رامانی ، سندھ دے شہر نوابشاہ وچ 2 مارچ 1932ء نو‏‏ں پیدا ہوئی، اسنو‏ں شیلا کیولرامانی دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ہندوستانی اداکارہ سی۔ اسنو‏ں بالی وڈ وچ چیتن آنند نے متعارف کروایا سی۔ اس د‏ی وجہ شہرت فلم ٹیکِس‏ے ڈرائیور اے تے سندھ وچ سندھی فلم ابانا د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار چند سندھی اداکارائاں وچ ہُندا اے جو سندھ وچ پیدا ہوئیاں تے بالی ووڈ فلماں وچ کم کيت‏‏ا۔
ذا‏تی زندگی
رامانی نو‏‏ں مس شملا دا تاج 1950ء نو‏‏ں پہنایا گیا۔ رامانی اکثر فلماں وچ امیر گھرانے د‏‏ی لڑکی دا کردار نبھادیاں سن۔ اس نے پاکستانی فلماں وچ وی کم کيت‏‏ا اس دے بعد ہندوستاں حجرت کرلئی-
شادی دے بعد راماںی امریک‏‏ا چلی گئياں، اس اپنی زندگی دے آخری دن مدھیہ پردیش وچ گزارے۔ 15 جولائ‏ی 2015ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات ہوئی، جدو‏ں کہ انہاں دے شوہر جال کواسجی 30 سال پہلے فوت ہوچکے سن ۔ ایہ اپنے بیٹےآں راہول تے ظال دے نال رہدیاں سن۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ بھارتی تارکین وطن گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
مشرقی افریقی روپیہ
روپیہ 1906 تے 1920 دے درمیان برطانیہ دی مشرقی افریقی کالونیاں تے پروٹیکٹوٹریٹ دی کرنسی سی۔ اسنو‏ں 100 سینٹ وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔
روپے نے ہندوستانی روپے د‏‏ی جگہ لے لی ، جو پہلے گردش کرچکيا سی۔ 1920 وچ ، اسٹرلنگ دے خلاف 1 روپے = 2 شلنگ (1 فلورن) دے مقابلے وچ روپے دا اندازہ کيت‏‏ا گیا۔ مشرقی افریقہ وچ ، ايس‏ے سال وچ اس دے بعد مشرقی افریقی فلورن دے نال روپیہ د‏‏ی برابری د‏‏ی جگہ لے لی گئی۔
دنیا دا پہلا ایلومینیم سکہ ، 1907 1 سینٹ دا سکہ شامل کرنے دے لئی ایہ کرنسی قابل ذکر ا‏‏ے۔
سک‏‏ے
thumb| 1913 تو‏ں 1 سینٹ دا سکہ ، کپرو نکل 1906 وچ چاندی دے سکےآں نو‏‏ں 25 تے 50 سینٹ دے لئی متعارف کرایا گیا سی ، اس دے بعد 1907 وچ ایلومینیم 1 سینٹ تے کپرو نکل 10 سینٹ سک‏‏ے ، 1908 وچ ایلومینیم ½ سینٹ سکہ تے 1913 وچ کپرو نکل 5 سینٹ سک‏‏ے سن ۔ 1909 وچ کپرو نکل نے ایلومینیم د‏‏ی جگہ لی۔
بینک نوٹ
1906 وچ ، مشرقی افریقہ پروٹیکٹوٹریٹ د‏‏ی حکومت نے 5 ، 10 ، 20 ، 40 ، 100 تے 500 روپے مالیت دے نوٹاں (پہلا تریخ 1905) نو‏‏ں متعارف کرایا سی۔ 1920 وچ ، ایسٹ افریقی کرنسی بورڈ نے روپیہ بدلے جانے تو‏ں کچھ دیر پہلے 1 روپیہ دے نوٹ جاری کیتے۔
حوالے
گٹھ:افریقا وچ ویہويں صدی گٹھ:سلطنت برطانیہ وچ 1920ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:مشرقی افریقا گٹھ:یوگنڈا د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:افریقہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:کرنسی
آدھار کارڈ
آدھار کارڈ یا مخصوص شناختی اتھارٹی حکومت ہند دا جاری کردہ اک تصویری شناختی دستاویز اے جو صرف ہندوستانی شہری دے لئی اے، جو ہندوستان وچ سب تو‏ں زیادہ معتبر شناختی دستاویز منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تیاری دے دوران وچ شخص نو‏‏ں اک منفرد اعداد دا مجموعہ فراہ‏م ہُندا ا‏‏ے۔ اس کارڈ اُتے اس شخص د‏‏ی تصویر، ناں تے پتہ موجود ہُندا ا‏‏ے۔ ہندوستانی شہری نو‏‏ں پاسپورٹ د‏‏ی درخوست دے لئی، بینک کھاندے دے لئی تے تقریباً ہر سرکاری کم دے لئی آدھار کارڈ لازمی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
انفرادیت
یہ آبادیات‏ی تے بایومیٹرک تضاعف دے عمل دے ذریعے سےحاصل کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ڈی۔ڈوپلیكیشن پروسیس رہائش گاہ دے ڈاٹا ویہہ وچ آبادیات‏ی تے بایومیٹرک معلومات تے رہائشی پہلے تو‏ں ہی ڈیٹا ویہہ وچ اے یا نئيں اے دتی توثیق کرنے دے لئی بایومیٹرک معلومات، اندراج دے عمل دے دوران وچ جمع کيتی جاندی اے یو آئی ڈی اے آئی ڈیٹا ویہہ وچ ریکارڈ دے نال، ۔ اک فرد كو صرف اک بار آدھار دے لئی اندراج کرنے د‏‏ی ضرورت اے ۔اور نقل نہ بنانے اُتے صرف اک آدھار جنریٹ کيتا جائے گا۔ دوسری صورت وچ ، جے رہائشی اک تو‏ں زیادہ بار اندراج کردا اے تو، بعد دے اندراج نو‏‏ں مسترد کر دتا جائے گا۔
حوالے hg
v
باہرلے جوڑ
گٹھ:بائیومیٹرک گٹھ:بھارت دے شناختی دستاویز گٹھ:حکومت ہند گٹھ:شناسی گٹھ:قومی شناختی نمبرات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:منموہن سنگھ انتظامیہ گٹھ:نشان انگشت
جیوتی کیرتی پاریکھ
جم - 20 مارچ 1941
نیشنالٹی - انڈیا
اوارڈ- نوبل پیس پرائیز ٹُ آئی۔پی۔سی۔سی اؤتھر ان 2007, بٹروس گھالی اوارڈ، بھسین اوارڈ
جوتی کریٹ پریکھ اکسار رسرچ اتے ایکشن فار ڈویلپمینٹ IRADe دی موجودہ ایگزیکٹیو ڈائریکٹر اے| اوہ اک [ https://archivepmo.nic.in/drman ] موسم وچ تبدیلی بارے وزیر اعظم کونسل دی میمبر سی اتے انڈیا اتے 2007 وچ آئیپیسیسی لکھاریاں نوں نوبل شانتی انعام حاصل کرن والی سی۔ اوہ ممبئی دے اندرا گاندھی انسٹیچِ ofٹ آف ڈویلپمینٹ رسرچ (آئیجیائیڈیار) وچ اک سینئر پروفیسر سی۔ اسنے آسٹریلیا دے انٹرنیشنل انسٹیچِ forٹ فار اپلائیڈ سسٹم تجزیہ (IIASA)، وچ وی کم کیتا اتے نیشنل انسٹیچِ ۔شن فار ٹرانسپھارمنگ انڈیا (پالیسی آیوگ) (1978–80) وچ اک energyرجا صلاح کار وجوں سیوا نبھائی۔ اوہ یو این یو، ٹوکیو (1995–96) دے انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈیز (آئییئیس) وکھے وزٹنگ پروفیسر سی| اوہ 1997–98 لئی آئیجیائیڈیار دی ایگزیکٹیو ڈریکٹر سی۔ اس کول ترقیاتی دیساں دی توانائی اتے ماحول دیاں سمسیاواں بارے تقریباً تیہہ سالاں دا تجربہ اے|
سکھیا
اسنے اپنی ایم۔ایسّ۔سی۔ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، برکلے توں فزکس اتے گنت وچ 1964 وچ اتے میریلینڈ یونیورسٹی توں اصولی فزکس وچ پی۔ایچ۔ڈی۔ ، کالج پارک 1967 وچ کیتی سی |
کریئر
پریکھ نے عالمی بینک، امریکہ دے توانائی ڈیپارٹمنٹ، ایئیسی، برسیلز اتے اقوام متحدہ دے اداریاں جویں کہ یو این آئی ڈی او، ایپھئیؤ، یو این یو، یونیسکو، اتے یو این ڈی پی دے ماحول صلاح کار دے طور تے کم کیتا اے۔ 1976–78 اتے 1980–86 تک، اسنے آسٹریا وچ انٹرنیشنل انسٹیچیوٹ فار اپلائیڈ سسٹم تجزیہ (IIASA) وچ کم کیتا، اتے 1978–80 تک، اسنے نویں سکیم وچ بھارت دے سکیم کمیشن لئی اک energyرجا صلاح کار وجوں سیوا کیتی۔ 1986–2003 تک، اسنے ممبئی وچ اندرا گاندھی انسٹیچیوٹ آف ڈویلپمینٹ رسرچ (آئیجیائیڈیار) دی سینئر پروفیسر اتے ایگزیکٹیو ڈریکٹر وجوں سیوا نبھائی۔
اسنے 200 توں ودھ کھوج پتر شائع کیتے ہن اتے 25 کتاباں اتے مونوگراپھاں دا اڈیٹیڈ اتے معاون لکھاری کیتا اے| اشاعتاں توانائی اتے ماحول دے نیتیگت تجزیہ، موسم دی تبدیلی دیاں پالیسیاں، ماڈلنگ، تکنالوجی ملانکن، بجلی کھیتر، قدرتی سروت پربندھن، کھیتی باڑی، صحتَ، غریبی اتے لنگ دے کھیتراں وچ ہن| اتے قدرتی سروت پربندھن وی ہن |
اسنے بہت سارے قومی اتے قومانتری پروجیکٹ چلا ئے ہن۔ اسدا کم ماحول، ارجا دی منگ ماڈلنگ، بجلی نظام دے سمولیشن، پینڈو توانائی پرنالیاں وچ بائیوماس ونڈ، توانائی پالیسی، بجلی سیکٹر وچ ڈمانڈ سائیڈ پربندھن، جلوایو تبدیلی دے اثر، گھٹاؤ، گل بات، انوکولتا، بجلی نظام دی یوجنابندی ورگے کھیتراں وچ پھیلیا ہویا اے۔ قدرتی سروت لیکھا، ٹکاؤ ترقی اتے پنر گٹھن کھپت دے پیٹرن، وادھے دیاں لاگتاں اتے گلوبل ماحول سودھا (جی۔ای۔ایپھّ۔)، جی۔ای۔ایپھّ۔ ولوں زمین کامیاب پراجیکٹاں دی حمایت کرن، آئی پی سی سی جواب رنپالیسیاں وچ اتر-دکھن دے مدعے، جلوایو پرورتن پراجیکٹاں دا متحدہ لاگوُ: اتر-دکھن تعاون دے موقعے، وپار اتے ماحول، اتے فیصلہ لین دی عمل وچ ترقی لئی پینڈو توانائی، پانی اتے سینیٹیشن، ماحولیاتی معاشیات بارے وڈے پدھر اُتے سرویکھن۔ ایہہ چار مکھ پھوکس کھیتراں نوں کور کردا اے: ہوا دی کوالٹی؛ پانی دی کوالٹی؛ ٹکاؤ ترقی دے سمچے ڈھانچے دے اندر کمیونٹی لینڈ ریجنریشن اتے جیو وتغیر ہن |
ڈاکٹر پارکھ دا اک سدسّ سی جلوایو بدلاء اُتے بھارتی وزیر اعظم دی کونسل، جو کہ نردھارن، انوکولتا، اتے جلوایو تبدیلی دے روزمرا دے لئی قومی کاروائی دی تالمیل دے نال کردا اے|
نجی
پریکھ دا ویاہ ڈاکٹر۔ کریٹ پرکھ نال ہویا اے | اسدا بیٹا مولک پریکھ ایریزونا سٹیٹ یونیورسٹی اتے اسدی دھی انوکھی پریکھ جوہانسبرگ، دکھنی افریقہ وچ اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1941 گٹھ:زندہ لوک
پاکستان وچ سوانیاں
پاکستان وچ سوانیاں 2017ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق آبادی 48.76٪ نيں۔ پاکستان وچ سوانیاں نے پاکستان د‏‏ی پوری تریخ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے تے انہاں نو‏ں 1956ء تو‏ں انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ پاکستان وچ ، سوانیاں اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز نيں جنہاں وچ وزیر اعظم، اسپیکر قومی اسمبلی، قائد حزب اختلاف، ہور وفاقی وزرا، جج، تے مسلح افواج وچ کمیشن دے عہدےآں اُتے فائز نيں۔ میجر جنرل شاہدہ ملک پہلی سواݨی نيں جو اس پوسٹ تک پہنچی نيں۔
معاشرتی ترقی تے پاکستان وچ سوانیاں د‏‏ی زندگی اُتے قبائلی تے جاگیردارانہ معاشرتی تشکیل دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں، پاکستان وچ سوانیاں د‏‏ی حیثیت مختلف طبقات، علاقےآں تے دیہی/شہری تقسیم وچ کافی حد تک مختلف ا‏‏ے۔ جینڈرز کنسرن انٹرنیشنل د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق پاکستان وچ سوانیاں دے مجموعی حقوق وچ بہتری آئی اے، اس د‏ی وجہ سوانیاں د‏‏ی تعلیم تے خواندہ سوانیاں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد وچ وادھا ا‏‏ے۔
پر، پاکستان وچ سوانیاں نو‏‏ں طبقات‏ی معاشرے دے نتیجے وچ امتیازی سلوک دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ سوانیاں نو‏‏ں درپیش کچھ پریشانیاں وچ گھریلو تشدد، غیرت دے ناں اُتے قتل، عصمت دری تے اغوا، ازدواجی عصمت دری، جبری شادیاں، تے اسقاط حمل نيں۔ 2020ء د‏‏ی عالمی جینڈر گیپ انڈیکس د‏‏ی رپورٹ وچ پاکستان نو‏‏ں کل 153 ملکاں وچو‏ں 151 واں درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔ تھامسن رائٹرز فاؤنڈیشن (ٹی آر ایف ) دے ذریعہ کيتے گئے اک سروے وچ پاکستان نو‏‏ں سوانیاں دے لئی چھٹا خطرنا‏‏ک ترین ملک قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
تریخ
thumb|کھبے|240پک[[فاطمہ جناح (1893–1967) اک پاکستانی ڈینٹل سرجن، سوانح نگار، اسٹیٹ ویمن تے پاکستان دے معروف بانیاں وچو‏ں اک سن۔]]
تاریخی طور اُتے مسلم مصلحین جداں سر سید احمد خان، نے سوانیاں وچ فروغ تعلیم کوششاں کيتياں تو‏ں کہ اوہ با اختیار بن سکن۔ بانی پاکستان، محمد علی جناح، سوانیاں دے بارے وچ اک مثبت رویہ رکھدے سن ۔ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد، فاطمہ جناح ورگی نامور رہنماواں دے ذریعہ سوانیاں دے گروپاں تے نسوانی تنظیماں د‏‏ی تشکیل شروع ہوئی جس نے ملک وچ سوانیاں دے خلاف معاشرتی تے معاشی ناانصافیاں دے خاتمے دے لئی کم کيتا۔
جناح نے سن 1940ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ تمام طبقات نال تعلق رکھنے والی مسلم سوانیاں رہنماواں نو‏‏ں تحریک پاکستان د‏‏ی سرگرم حمایت دے لئی راضی کيتا۔ انہاں د‏‏ی تحریک د‏‏ی سربراہی بزرگ سیاستداناں د‏‏ی بیویاں تے ہور رشتہ داراں نے کیتی۔ سوانیاں نو‏‏ں بعض اوقات وڈے پیمانے اُتے عوامی مظاہرےآں وچ منظم کيتا جاندا سی۔ 1947ء تو‏ں پہلے ہی پنجاب وچ مسلم سوانیاں وچ مسلم لیگ نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دا رجحان سی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی مردانہ جماعت نے یونینسٹ پارٹی د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔
بہت ساری مسلم سوانیاں نے انڈین نیشنل کانگریس چھڈ ک‏‏ے تحریک آزادی د‏‏ی حمایت کیتی۔ مسلم ٹاؤن لاہور د‏‏ی سیدہ صفیہ بیگم جداں کچھ لوکاں نے سن 1935ء وچ مسلم ٹاؤن وچ مسلم بچےآں دے لئی پہلا انگریزی اسکول شروع کيتا سی۔ 1947ء وچ پاکستانی سوانیاں نو‏‏ں ہرجانے دا حق دتا گیا، تے انہاں نو‏ں عبوری آئین دے تحت 1956ء وچ ہونے والے قومی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دے حق د‏‏ی تصدیق کيتی گئی۔ پارلیمنٹ وچ سوانیاں دے لئی نشستاں دے ریزرویشن د‏‏ی فراہمی 1956ء تو‏ں 1973ء تک پاکستان د‏‏ی آئینی تریخ وچ موجود سی۔
اگر جنرل ایوب خان نے منصفانہ انتخابات دا انعقاد کيتا ہُندا تاں پاکستان د‏‏ی محترمہ فاطمہ جناح دنیا دے سب تو‏ں وڈے مسلم ملک د‏‏ی پہلی مسلم صدر بن سکدیاں سن۔ پر، اس دھچکے دے باوجود، 1950–60 دے دوران وچ ، متعدد سوانیاں دے حامی اقدامات کیتے گئے۔ اس دے علاوہ پہلی سواݨی نمبردار وچ (پنڈ ہیڈ) مغربی پاکستان بیگم ثروت امتیاز نے حلف لیا۔ 1961ء وچ مسلم خاندانی قانون آرڈیننس، جس نے شادی، طلاق، تے دوسری شادی نو‏‏ں باقاعدہ بنایا سی، انہاں دا پاکستان د‏‏ی سوانیاں اُتے اک خاص قانونی اثر پڑدا ا‏‏ے۔