cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مایا دی ہسپانوی فتح
ہرنان کورتیس ، 1519
متبادل=Old painting of a bearded young man facing slightly to the right. He is wearing a dark jacket with a high collar topped by a white ruff, with ornate buttons down the front. The painting is dark and set in an oval with the letters "HERNAN CORTES" in a rectangle underneath.|کھبے|thumb| [[ہرنان کورتیس ازٹیک نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اپنے راستے وچ یوکاٹن دے ساحل د‏‏ی پیروی کيتی۔ ]] گرجالوا د‏‏ی وطن واپسی تو‏ں کیوبا وچ خاصی دلچسپی پیدا ہوگئی ، تے خیال کيتا جاندا اے کہ یوکاتان دولت د‏‏ی اک ایسی سرزمین اے جسنو‏ں پرتن دے منتظر سی۔ اک نويں مہم دا اہتمام کيتا گیا ، جس وچ گیارہ جہازاں دے بیڑے وچ 500 مرد تے کچھ گھوڑے سوار سن ۔ ہرنان کورتیس نو‏‏ں کمان وچ رکھیا گیا سی ، تے اس دے عملے وچ ایداں دے افسران شامل سن جو مشہور فاتحین بنیاں گے ، جنہاں وچ پیڈرو ڈی الوارڈو ، کرسٹبل ڈی اولیڈ ، گونزالو ڈی سینڈوال تے ڈیاگو ڈی ارداز شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ فرانسسکو ڈی مونٹیجو تے برنال داز ڈیل کاسٹیلو ، گرجالوا مہم دے سابق فوجی وی سن ۔
بیڑے نے کوزومیل وچ پہلا لینڈ فال کيتا۔ مایا دے مندراں نو‏‏ں تھلے ڈال دتا گیا سی تے انہاں وچو‏ں اک اُتے عیسائی صلیب لگیا دتی گئی سی۔ کوزومل کورٹیس نے یوکاتان سرزمین اُتے داڑھی والے مرداں د‏‏ی افوانيں سنی ، جنہاں دا خیال سی کہ اوہ یورپی ني‏‏‏‏ں۔  کورٹس نے انہاں دے پاس قاصد بھیجے تے جہاز دے تباہ ہونے والے گرامنمو ڈی ایگیلر نو‏‏ں بچانے وچ کامیاب رہیا ، جسنو‏ں مایا دے لارڈ نے غلام بنا لیا سی۔ ایگولر نے یوکاٹک مایا بولی سکھی سی تے اوہ کورٹس د‏‏ی ترجمان ہوئے گیا۔
پہاڑیاں د‏‏ی فتح دے لئی تیاریاں ، 1522–1523
1521 وچ آزٹیک دے راجگڑھ ٹینوچٹٹلن دے ہسپانویاں دے گرنے دے بعد ، ایکسمچے د‏‏ی کاچیچل مایا نے میکسیکو دے نويں حکمران تو‏ں وفاداری دا اعلان کرنے دے لئی ہیرن کورٹی نو‏‏ں اپنے مندوب بھیجے ، تے قمرکج د‏‏ی کیچی مایا نے وی اک وفد بھیجیا سی۔ 1522 وچ کورٹس نے میکسیکن دے اتحادیاں نو‏‏ں نشیبی علاقےآں چیاپاس دے ساکونسوکو علاقے اُتے قابو پانے دے لئی بھیجیا ، جتھ‏ے انہاں نے ٹکسپن وچ ایکسمچے تے قمرکج دے نويں وفود نال ملاقات کيت‏ی۔دونے طاقتور پہاڑی مایا ریاستاں نے اسپین دے بادشاہ تو‏ں اپنی وفاداری دا اعلان کيتا۔  لیکن ساکنسوکو وچ کارٹیس دے حلیفاں نے جلد ہی اسنو‏ں اطلاع دے دتی کہ کیچی تے کاکیچیل وفادار نئيں نيں ، تے اوہ خطے وچ اسپین دے اتحادیاں نو‏‏ں ہراساں کررہے ني‏‏‏‏ں۔ کورٹس نے پیڈرو ڈی الوارڈو نو‏‏ں 180 کیولری ، 300 انفنٹری ، 4 توپ ، تے وسطی میکسیکو نال تعلق رکھنے والے ہزاراں اتحادی جنگجوواں دے نال روانہ کيتا۔ [118] اوہ 1523 وچ سونوسکو پہنچے۔
عالمی آبادی
آبادیات تے عمومی شماریات وچ اصطلاح عالمی آبادی (World population) توں مراد زمین اُتے رہنے والے انساناں دی کل تعداد اے۔
مایا دی ہسپانوی فتح
ساکونوسکو ، 1523–1524
پیڈرو ڈی الارادو 1523 وچ اک قابل ذکر قوت دے نال سوکونوسکو تو‏ں گزریا ، گوئٹے مالا نو‏‏ں فتح کرنے دے راستے اُتے گامزن ہويا ۔ الوارڈو د‏‏ی فوج نے فتح ازیٹیک دے سخت فوجیاں نو‏‏ں وی شامل کيتا ، تے اس وچ گھڑسوار تے توپ خانہ وی شامل سی۔  انہاں دے نال اک بوہت سارے دیسی حلیف وی سن ۔  الوارڈو نو‏‏ں سوکنسو وچ امن دے نال استقبال کيتا گیا ، تے اوتھ‏ے دے باشندےآں نے ہسپانوی تاج د‏‏ی بیعت کيتی۔ انہاں نے اطلاع دتی کہ گوئٹے مالا وچ پڑوسی گروپس ہسپانویاں دے نال انہاں دے دوستانہ رویہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔  1524 تک ، الورادو تے اس د‏ی افواج دے ذریعہ سوسنسوکو مکمل طور اُتے پرسکو‏ن ہوچکيا سی۔  نويں کالونی وچ کوکو د‏‏ی معاشی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ہسپانوی مقامی باشندےآں نو‏‏ں اپنے قائم کاکاو باغات تو‏ں دور کرنے تو‏ں گریزاں سن ۔ اس دے نتیجے وچ ، سوسانوکو کے باشندےآں نو‏‏ں چیپاس د‏ی دوسری جگہاں تو‏ں کدرے زیادہ نويں آبادکاری بستیاں وچ شامل کرنے دا امکان کم ہی سی ، کیونجے اک نويں کوکا فصل د‏‏ی کاشت وچ پختگی دے لئی پنج سال درکار ہُندے۔
عالمی آبادی
سب توں زیادہ گنجان آباد ملکاں
thumb|بائیں|260px
مایا دی ہسپانوی فتح
مایا دے نچلے علاقےآں وچ ہرنان کورتیس،1524-25
1524 وچ ، ایجٹیک سلطنت اُتے ہسپانوی فتح دے بعد ، ہرنن کورٹس نے ہنڈوراس د‏ی سرزمین اُتے اک مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس نے جنوبی کیمپچے وچ اٹلان تے اٹزا بادشاہی نو‏‏ں جو ہن گوئٹے مالا دے شمالی پیٹن محکمہ وچ اے ، کٹ لیا۔  اس دا مقصد باغی کرسٹبل ڈی اولیڈ نو‏‏ں ماتحت کرنا سی ، جسنو‏ں اس نے ہنڈورس نو‏‏ں فتح کرنے دے لئے بھیجیا سی ، تے اس نے خود نو‏‏ں اس علاقے وچ آزادانہ طور اُتے کھڑا کيتا سی۔  12 اکتوبر 1524 نو‏‏ں کورٹس نے ٹینوچٹٹلن نو‏‏ں 140 ہسپانوی فوجیاں دے نال چھڈیا ، انہاں وچو‏ں 93 سوار ، 3،000 میکسیکن جنگجو ، 150 گھوڑے ، توپ خانہ ، اسلحے تے ہور سامان شامل سن ۔ کورٹس نے تباسکو وچ مایا دے علاقے وچ مارچ کيتا۔ ٹینوسیک دے نیڑے فوج نے دریائے عثومسینٹا نو‏‏ں عبور کيتا تے صوبہ اکونال دے چونٹ مایا وچ داخل ہويا ، جتھ‏ے اس نے 600 چونٹل مایا کیریئر بھرتی کیتے۔ کورٹس تے اس د‏ی فوج 5 مارچ 1525 نو‏‏ں اکلان تو‏ں روانہ ہوگئی۔
اس مہم دے بعد کیجاچے دے علاقے تو‏ں گذردے ہوئے ، تے 13 مارچ 1525 نو‏‏ں پیٹین اتزی جھیل دے شمالی ساحل اُتے پہنچیا۔ اس مہم اٹزا دے بادشاہ د‏‏ی موجودگی وچ وڈے پیمانے اُتے منایا ہمراہ رومن کیتھولک پادریاں، جو اس نے بہت متاثر ہوئے کہ اس نے صلیب د‏‏ی عبادت تے اپنے بتاں نو‏‏ں ختم کرنے دا وعدہ کيتا۔ کورٹس نے کان ایکʼ د‏‏ی طرف تو‏ں نوجپٹین آنے د‏‏ی دعوت قبول کرلئی- [128] اپنی روانگی اُتے ، کورٹس نے اپنے پِچھے اک صلیب تے لنگڑا گھوڑا چھڈیا جسنو‏ں اٹزا نے دیوت‏ا سمجھیا ، لیکن جانور جلد ہی دم توڑ گیا۔
عالمی آبادی
اتار چڑھاؤ
== آبادی وچ اضافہ بلحاظ خطہ ==
ملاحظات
گٹھ:عالمی آبادی گٹھ:آبادی گٹھ:بشری شماریات گٹھ:دنیا گٹھ:ماحولیاتی مسائل گٹھ:معاشرتی ثقافتی عالمگیریت
مایا دی ہسپانوی فتح
مایا دے نچلے علاقےآں وچ ہرنان کورتیس،1524-25
جھیل تو‏ں ، کورٹس نے مایا پہاڑاں دے مغربی ڈھلوان دے نال جنوب وچ مشکل سفر جاری رکھیا ، اس دوران اس نے اپنے بیشتر گھوڑے کھوئے۔ ایہ مہم جھیل ازابل دے شمال وچ پہاڑیاں وچ گم ہوگئی تے اس تو‏ں پہلے کہ انہاں نے اک مایا لڑکے نو‏‏ں پھڑ لیا جس نے انہاں نو‏ں حفاظت کيتی طرف لے رکھیا سی۔ کورٹس نو‏‏ں جھیل ایجابال دے ساحل اُتے اک پنڈ ملیا ، تے اوہ دریائے ڈولس نو‏‏ں عبور کردے ہوئے نیتو د‏‏ی آباد کاری دے مقام اُتے ، کدرے اماتیک خلیج دے نیڑے ،  اک درجن دے نیڑے ساتھیاں دے نال ، تے اوتھ‏ے اپنی باقی فوج دا انتظار کرنے لگیا۔ اگلے ہفتے وچ دوبارہ گروپ بناواں۔  اس وقت تک اس مہم د‏‏ی باقیات چند سو رہ گئياں۔ کورٹس نے ہسپانیاں نال رابطہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی جس د‏‏ی اوہ تلاش کررہے سن ، صرف ایہ جاننے دے لئی کہ کرسٹبل ڈی اولیڈ دے اپنے افسران نے پہلے ہی اس د‏ی سرکشی نو‏‏ں ختم کردتا ا‏‏ے۔ کورٹس سمندر دے راستے میکسیکو واپس آئے۔
سلطنت دے کنارے: بیلیز ، 16 ويں تے 17 ويں صدیاں وچ
بیلیز د‏‏ی مایا دے خلاف ہسپانوی فوجی مہم نئيں چلا‏ئی گئی ، حالانکہ ڈومینیکن تے فرانسسکان دونے ہی شہریاں نے مقامی لوکاں نو‏‏ں خوشخبری سنانے د‏‏ی کوششاں وچ اس علاقے وچ گھس گئے۔ اس علاقے وچ ہسپانوی د‏‏ی واحد آبادی الونسو ڈیول نے 1531 وچ قائم کيت‏ی سی تے دو سال تو‏ں وی کم عرصہ تک جاری رہی۔ 1574 وچ ، منچے چول دے پنجاہ گھراناں نو‏‏ں کیمپن تے یکسال ، جنوبی بیلیز دے جھیل اجابال دے ساحل وچ منتقل کيتا گیا ، لیکن اوہ جلد ہی جنگل وچ واپس بھج گئے۔  انہاں دے علاقے وچ ہسپانوی تجاوزات دا مقابلہ کرنے دے لئی ، مقامی مایا نے وسطی بیلیز وچ کم کرنے والے انگریزی لاگرس دے نال تناؤ دا اتحاد برقرار رکھیا۔  1641 وچ ، فرانسسکائیاں نے زیوائٹ تے سیہیک وچ وسطی بیلیز دے موزول مایا دے وچکار دو کٹاؤ قائم کیتے۔ دونے بستیاں نو‏‏ں اک سال دے اندر ڈچ کورسائر نے برخاست کردتا۔
کیچیʼ دا محکوم ہونا ، 1524
سجے|thumb| لیینزو ڈی ٹلکسکالا کا صفحہ جو کویٹزالٹنگو د‏‏ی فتح نو‏‏ں دکھا رہیا اے پیڈرو ڈی الوارڈو تے اس د‏ی فوج مغربی گوئٹے مالا وچ دریائے سمالی پہنچنے تک بحر الکاہل دے ساحل دے نال بلا مقابلہ اگے بڑھی ۔ اس خطے نے کیچی بادشاہی دا اک حصہ تشکیل دتا ، تے کیچھی فوج نے ہسپانویاں نو‏‏ں دریا عبور کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ اک بار ، فاتحین نے نیڑےی بستیاں نو‏‏ں توڑ ڈالیا۔ 8 فروری 1524 نو‏‏ں الوارڈو د‏‏ی فوج نے زیتولول ، (جدید سان فرانسسکو زپوٹیٹلن) وچ اک جنگ لڑی۔ ہسپانوی تے انہاں دے اتحادیاں نے شہر وچ دھاوا بول دتا تے بازار وچ کیمپ لگیایا۔ [138] اس دے بعد الوراڈو سیریرا مادری پہاڑاں وچ کیچʼی دل د‏‏ی طرف د‏‏ی طرف بڑھدا ہويا ، کویتزلٹینگو د‏‏ی وادی وچ داخل ہوک‏ے گزر گیا۔ 12 فروری 1524 نو‏‏ں الوارڈو دے میکسیکن اتحادیاں نے پاس وچ گھات لگیا کر حملہ کيتا تے کیچی جنگجوواں نے انہاں نو‏ں پِچھے ہٹایا لیکن اک ہسپانوی گھڑسوار چارج نے کیچی نو‏‏ں بکھیر دتا تے فوج نے اسنو‏ں ویران تلاش کرنے دے لئی زیلجو (جدید کوئٹزالٹنگو) شہر پہنچیا۔ [ १. 139] ہسپانوی اکاؤنٹس دا تعلق اے کہ قمرکج دے گھٹ تو‏ں گھٹ اک ہور ممکنہ طور اُتے دو حکمراناں نے کوئٹزلٹینگو دے ابتدائی نقطہ نظر دے بعد شدید لڑائیاں وچ موت کيتی۔ [140] تقریبا اک ہفتہ بعد ، 18 فروری 1524 نو‏‏ں ، 30،000 مضبوط کیچھی فوج نے وادی کوئٹزالٹنگو وچ ہسپانوی فوج دا مقابلہ کيتا تے اسنو‏ں مکمل طور اُتے شکست دا سامنا کرنا پيا۔ مرنے والےآں وچ بوہت سارے کیچʼی بزرگ وی شامل سن ۔ [142] اس جنگ نے کیچی نو‏‏ں فوجی طور اُتے ختم کر دتا تے انہاں نے امن دا مطالبہ کيتا ، تے پیڈرو ڈی الوارڈو نو‏‏ں اپنے راجگڑھ قمرکاج وچ مدعو کيتا۔ الوارڈو نو‏‏ں کیچ دے ارادےآں اُتے سخت شک سی لیکن انہاں نے اس پیش کش نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا تے اپنی فوج دے نال قمر مرج د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔  ززاح وچ ہسپانوی لوکاں نے عارضی طور اُتے چھت دے تھلے رومن کیتھولک دا اجتماع کيتا۔  اس سائٹ نو‏‏ں گوئٹے مالا وچ پہلا چرچ بنانے دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ گوئٹے مالا وچ منعقدہ پہلا ایسٹر دا اجتماع نويں چرچ وچ منایا گیا ، اس دوران اعلیٰ درجے دے باسیاں نے بپتسمہ لیا۔ متبادل=Grass- and scrub-covered ruins set against a backdrop of low pine forest. A crumbling squat square tower stands behind to the right, all that remains of the Temple of Tohil, with the remains of the walls of the ballcourt to the left in the foreground.|کھبے|thumb| [[قومرکاج|قومرکاج ، کیچے بادشاہی دا راجگڑھ سی ایتھ‏ے تک کہ حملہ آور ہسپانویاں نے اسنو‏ں جلیایا۔ ]] مارچ 1524 وچ پیڈرو ڈی الوارڈو قمرکج دے باہر ڈیرے ڈالے۔ اس نے کیچھی دے بادشاہ آکسیب کیہ ( اجاپوپ ، یا بادشاہ) تے بیلیہب تزی ( اج پاپ کاما ، یا بادشاہ منتخب) نو‏‏ں اپنے کیمپ وچ ملنے دے لئی مدعو کيتا۔ [147] جداں ہی انہاں نے ایسا کيتا ، اس نے انہاں نو‏ں بطور قیدی پھڑ لیا۔ اک مشتعل کیچیے دے جوابی حملے دے جواب وچ ، الوارڈو نے گرفتار کیچھیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا تے فیر پورے شہر نو‏‏ں جلادتا۔ [148] قمرکج د‏‏ی تباہی دے بعد ، پیڈرو ڈی الوارڈو نے کاچیچل دے راجگڑھ ، آئسِمچے نو‏‏ں پیغامات بھیجے ، تاکہ باقی کیچیس مزاحمت دے خلاف اتحاد د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی جائے۔ الوارڈو نے لکھیا کہ انہاں نے اس د‏ی مدد دے ل 4 4000 جنگجو بھیجے ، حالانکہ کاکچیل نے لکھیا اے کہ انہاں نے صرف 400 ہی بھیجے ني‏‏‏‏ں۔ کیچی بادشاہی د‏‏ی سندھیی دے نال ہی ، کیچین دے اقتدار دے تحت متعدد غیر کیکیچ باشندے وی ہسپانویاں دے سامنے جمع ہوگئے۔ اس وچ سان مارکوس دے جدید شعبہ دے اندر موجود مام دے باسی وی شامل سن ۔
کاکیچیل اتحاد تے تزتوجیل د‏‏ی فتح، 1524
14 اپریل 1524 نو‏‏ں ، ہسپانویاں نو‏‏ں ایکسیمچے وچ مدعو کيتا گیا تے بیلے قت تے کہی اموکس دے مالکاں نے انہاں دا خوب استقبال کيتا۔ [150] بادشاہاں نے کیچ دے خلاف مزاحمت جاری رکھنے دے خلاف فاتحین د‏‏ی مدد کرنے تے پڑوسی ملک تزیوتجیل بادشاہی د‏‏ی شکست وچ مدد دے لئی مقامی فوجی فراہ‏م کیتے۔  ہسپانوی ایٹلان تے بحر الکاہل دے ساحل تک جاری رہنے تو‏ں پہلے صرف تھوڑی دیر تک ٹھہرے۔ ہسپانوی 23 جولائ‏ی 1524 نو‏‏ں کاکیچیل دے راجگڑھ واپس آئے تے 27 جولائ‏ی نو‏‏ں پیڈرو ڈی الوارڈو نے آئیکسچے نو‏‏ں گوئٹے مالا دا پہلا راجگڑھ ، سینٹیاگو ڈی لاس لاسبیلبرس ڈی گوئٹے مالا ("سینٹ جیمز دے جنگجوواں دا گوئٹے مالا)" قرار دتا۔ متبادل=View across hills to a broad lake bathed in a light mist. The mountainous lake shore curves from the left foreground backwards and to the right, with several volcanoes rising from the far shore, framed by a clear blue sky above.|کھبے|thumb| ٹیزوٹوجیل بادشاہی دا راجگڑھ اتیلن جھیل دے کنارے واقع سی۔ پیڈرو ڈی الوارڈو دے ذریعہ بھیجے گئے دو کاکیکل پیغامبراں نو‏‏ں تزیوتجیل دے ذریعہ ہلاک کيتا گیا ، [154] فاتحین تے انہاں دے کاقیل اتحادیاں نے تزوتوجیل دے خلاف مارچ کيتا۔ پیڈرو ڈی الوارڈو نے 60 گھڑسوار ، 150 ہسپانوی پیتادہ تے کاکیچیل جنگجوواں د‏‏ی اک غیر متعینہ تعداد وچ رہنمائی کيتی۔ اک دن دے مارچ دے بعد ہسپانوی تے انہاں دے حلیف جھیل دے ساحل اُتے پہنچے ، تے الوارڈو جھیل دے کنارے 30 گھڑسوار دے نال اگے ودھیا جدو‏ں تک کہ اس نے اک معاندانہ تزوتجیل فورس وچ مصروف نہ ہوئے ، جسنو‏ں ہسپانوی الزام نے توڑ دتا۔  اس تو‏ں پہلے کہ اوتھ‏ے دے باشندے پُل نو‏‏ں توڑ سکن ، بچ جانے والے افراد نو‏‏ں پیدل ہی اک جزیرے دے راستے دے راستے اُتے تعاقب کيتا گیا۔  الوارڈو د‏‏ی باقی فوج جلد ہی پہنچ گئی تے انہاں نے جزیرے اُتے کامیابی دے نال حملہ کيتا۔ زندہ بچ جانے والا تزیوتجیل جھیل وچ فرار ہوگیا تے حفاظت دے لئی تیر گیا۔ ہسپانوی انہاں دا تعاقب نئيں کر سک‏‏ے کیونجے کاکیچیلز دے بھیجے گئے 300 کینوئے حالے نئيں آئے سن ۔ ایہ جنگ 18 اپریل نو‏‏ں ہوئی۔
اگلے ہی دن ہسپانوی تزیوجیل دے راجگڑھ ٹیکپن اتیتلان وچ داخل ہويا ، لیکن اسنو‏ں ویران پایا۔ تیزوجیل رہنماواں نے پیڈرو ڈی الوارڈو دے سامنے ہتھیار سُٹن تے اسپین تو‏ں وفاداری دا حلف اٹھاندے ہوئے الوراڈو دے قاصداں دا جواب دتا ، ايس‏ے موقع اُتے الوارڈو نے انھاں پرسکو‏ن سمجھیا تے اوہ آکسیمچے واپس آئے۔ تن دن بعد ، تزیوتجیل دے صدر اپنی وفاداری دا عہد کرنے تے فاتحین نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے لئی اوتھ‏ے پہنچے۔
چیاپا پہاڑیاں د‏‏ی بحالی ، 1524
کھبے|thumb| چیاپا دے ابتدائی داخلے دے رستےآں ، 1523–1525 1524 وچ لوئس مارن نے اک چھوٹی پارٹی د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نے خلیج میکسیکو دے ساحل اُتے ، کوٹازاکوالکوس (ہسپانویاں دے ذریعہ ایسپریٹو سانٹو دا ناں تبدیل کيتا) تو‏ں روانہ ہويا ،  ۔  انہاں د‏‏ی جماعت گرجالوا د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پیروی کردی ا‏‏ے۔ جدید چیاپا ڈی کورزو دے نیڑے ہسپانوی پارٹی نے چیاپانیکو تو‏ں لڑی تے اسنو‏ں شکست دتی۔ اس لڑائی دے بعد ، مارن چیاپاس دے وسطی پہاڑی علاقےآں وچ چلا گیا۔ ایسٹر دے ارد گرد اوہ زلزلے تو‏ں ماپہلے دے مازدی قصبہ ززاکنٹن تو‏ں گزریا ، ایتھ‏ے دے باشندےآں د‏‏ی مخالفت دے بغیر۔ [161] زیناکانٹیکوس نے ، دو سال پہلے انہاں دے بیعت کرنے دے عہد اُتے ، خطے دے ہور مقامی لوکاں دے خلاف ہسپانویاں د‏‏ی مدد کيتی۔
مارون د‏‏ی ابتدا اک پُر امن سفارتخانے تو‏ں ہوئی جدو‏ں اوہ چامولا کے شہر زوزیٹیل دے نیڑے پہنچی۔ اس نے اسنو‏ں باشندےآں د‏‏ی تحویل دے طور اُتے لیا ، لیکن جدو‏ں اس نے صوبے وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی تاں مسلح مزاحمت تو‏ں اس دا سامنا ہويا ۔ ہسپانویاں نے پایا کہ حملہ آوراں د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی چامولا تزوٹزیل نے اپنی زمیناں ترک کردتیاں سن تے انہاں تو‏ں کھانا کھو لیا سی۔  انہاں دے ابتدائی نقطہ نظر دے اک دن بعد ، مارن نے پایا کہ چامولا تزوٹزیل نے اپنے جنگجوواں نو‏‏ں اک کنارے اُتے اکٹھا کيتا اے جو ہسپانوی گھوڑےآں اُتے چڑھنے دے لئی بہت زیادہ کھڑا سی۔ فاتحین اُتے پتھراں تے اہلدا پانی ڈالیا گيا ، تے نیڑےی قصبے نو‏‏ں اک  موٹی دفاعی دیوار۔ ہسپانویاں نے دیوار اُتے دھاوا بولا ، ایہ معلوم کرنے دے لئی کہ باشندے تیز بارش د‏‏ی زد وچ آ ک‏ے پِچھے ہٹ گئے نيں جس نے جنگ وچ خلل پيا ا‏‏ے۔  ویران چامولا لینے دے بعد ، ہسپانوی مہم ہوئیکستان وچ انہاں دے اتحادیاں دے خلاف جاری رہی۔ اک بار فیر باشندےآں نے اپنا شہر ہسپانوی چھڈنے تو‏ں پہلے مسلح مزاحمت د‏‏ی پیش کش کيتی۔ کونکیسٹر ڈیاگو گوڈائے نے لکھیا اے کہ ہائیکستان وچ ہلاک یا پکڑے جانے والے سرخ ہندیاں کی تعداد 500 تو‏ں زیادہ نئيں سی۔
کاکیچیل بغاوت ، 1524–1530
پیڈرو ڈی الوارڈو نے تیزی تو‏ں قچیچیلاں تو‏ں خراج وصول کرنے دے لئی سونے دا مطالبہ کرنا شروع کردتا ، جس تو‏ں دونے لوکاں دے وچکار دوستی دا سبب بنے ، تے کاچیکل دے لوک اپنا شہر ترک ک‏ر ک‏ے 28 اگست 1524 نو‏‏ں جنگلات تے پہاڑیاں وچ بھج نکلے۔ دس دن بعد ہسپانویاں نے اعلان کيتا کہ کاکیچیل دے خلاف جنگ۔   ہسپانویاں نے نیڑے نیڑے ٹیکپین گوئٹے مالا وچ اک نواں قصبہ قائم کيتا ، کاکچیل دے مسلسل حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں 1527 وچ ترک کردتا ، تے اپنا راجگڑھ سیوڈاڈ ویجا وچ بدلدے ہوئے مشرق وچ وادی المولونگا وچ چلا گیا۔ [168] کاکیچیل نے کئی سالاں تک ہسپانویاں دے خلاف مزاحمت جاری رکھی ، لیکن 9 مئی 1530 نو‏‏ں جنگ تو‏ں تنگ آ ک‏ے ،  انتہائی اہ‏م قبیلےآں دے دو بادشاہ جنگل تو‏ں واپس آئے۔ اک دن بعد ، اوہ بوہت سارے رئیساں ، انہاں دے اہل خانہ تے بہت سارے لوکاں دے نال شریک ہوئے۔ اس دے بعد انہاں نے نواں ہسپانوی راجگڑھ سیوڈاڈ ویجا وچ ہتھیار ڈال دتے۔  اکسمچے دے سابقہ باشندے منتشر ہوگئے سن ۔ کچھ نو‏‏ں ٹیکن ، باقی سولو تے جھیل ایٹلون دے آس پاس دے دوسرے شہراں وچ منتقل کردتا گیا۔
زیکولیو دا محاصرہ ، 1525
متبادل=A cluster of squat white step pyramids, the tallest of them topped by a shrine with three doorways. In the background is a low mountain ridge.|کھبے|thumb| زیکیو کئی مہینےآں دے محاصرے دے بعد گونزالو ڈی الوارڈو وائی کونٹریس نے فتح کيتا۔ فتح دے وقت ، مام مرکزی آبادی زنباہول (جدید ہویہویتینانگو شہر) وچ واقع سی ، لیکن زکوئلو دے قلعےآں نے فتح دے دوران اسنو‏ں پناہ دے طور اُتے استعمال کيتا۔ اس پناہ گاہ اُتے پیڈرو ڈی الوارڈو دے بھائی ، گونزالو ڈی الوارڈو وائی کونٹریس ،  نے 1525 وچ ، 40 ہسپانوی گھڑسوار تے 80 ہسپانوی پیتادہ ،  تے 2،000 میکسیکن تے کیچھی اتحادیاں دے نال حملہ کيتا۔  گونزالو ڈی الوارڈو نے جولائ‏ی 1525 وچ ہسپانوی کیمپ ٹیکپین گوئٹے مالا چھڈ دتا تے موموستینگو دا سفر کيتا ، جو چار گھینٹے د‏‏ی لڑائی دے بعد تیزی تو‏ں ہسپانویاں دے ہتھو‏ں گر گیا۔ اگلے ہی دن گونزالو ڈی الوارڈو نے ہیوہتینگو اُتے مارچ کيتا تے اس دا مقابلہ ملاکاٹن دے 5،000 جنگجوواں د‏‏ی اک ممی فوج نے کيتا۔ میم د‏‏ی فوج میدان جنگ وچ میدان وچ اگے بڑھی تے اک ہسپانوی گھڑسوار چارج نے اس نال ملاقات کيت‏ی جس نے انہاں نو‏ں گھماؤ پھرایا ، انفنٹری نے گھڑسوار تو‏ں بچنے والے ماماں نو‏‏ں چھڑا لیا۔ مم لیڈر کینیل اکیب ماریا گیا تے بچ جانے والے جنگجو پہاڑاں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ ہسپانوی فوج نے کچھ دن آرام کيتا ، فیر اگے چلدے ہی ہوئیوٹینگو دے لئی ویران ہويا۔
کیبیل بالالم نو‏‏ں ہسپانوی پیشرفت د‏‏ی خبر ملی سی تے اوہ آس پاس دے علاقے تو‏ں تقریبا 6 6000 جنگجو جمع ہونے دے نال ، زیکیو وچ اپنے قلعے تو‏ں واپس چلا گیا سی۔ [175] قلعے وچ زبردست دفاع سی ، تے گونزالو ڈی الوارڈو نے کمزور شمالی دروازے اُتے حملہ کيتا۔ میم جنگجوواں نے ابتدائی طور اُتے ہسپانوی پیتادہ فوج دے خلاف ڈٹ کر رکھی سی لیکن بار بار کیولری الزامات تو‏ں پہلے ہی پِچھے ہوئے گئے۔ کائبل بلʼام نے ایہ دیکھ ک‏ے کہ کھلے میدان جنگ وچ صریح فتح ناممکن اے ، اس نے اپنی فوج نو‏‏ں دیواراں د‏‏ی حفاظت وچ واپس لے لیا۔ جدو‏ں الوارڈو نے کھود کر قلعے دا محاصرہ کيتا تاں تقریبا 8،000 مام جنگجوواں د‏‏ی اک فوج زکولیؤ اُتے شمال د‏‏ی طرف تو‏ں کُچوماتیس پہاڑاں تو‏ں اترتی ، شہر تو‏ں منسلک شہراں تو‏ں نکلی۔  امدادی فوج نو‏‏ں ہسپانوی گھڑسوار نے تباہ کردتا۔  کئی مہینےآں دے بعد مام بھکھ تو‏ں کم ہوئے گیا۔ آخر کار 15ʼ اکتوبر نو‏‏ں سن 2525 دے وسط وچ کبیل بلام نے ایہ شہر ہسپانوی دے حوالے کردتا۔ [178] جدو‏ں ہسپانوی شہر وچ داخل ہوئے تاں انہاں نو‏ں 1،800 ہلاک ہندوستانی ، تے لاشاں کھاندے ہوئے بچ گئے۔  زکیوؤ دے زوال دے بعد ، ہیوہتیننگو وچ اک ہسپانوی گیریژن قائم ہويا ، تے گونزالو ڈی الوارڈو ٹیکپین گوئٹے مالا واپس آگیا۔
پیوڈو ڈی الوارڈو ، چیاپا پہاڑاں وچ ، 1525
لوئس مارن د‏‏ی بحالی مہم دے اک سال بعد ، پیڈرو ڈی الوارڈو اس وقت چیاپا وچ داخل ہويا جدو‏ں اس نے ہنوران کورٹیس د‏‏ی مہم تو‏ں ہنڈرس د‏‏ی طرف ودھنے دے سلسلے وچ لنکن جنگل دا اک حصہ عبور کيتا۔ [179] الوارڈو اچیلا چول دے علاقے دے راستے گوئٹے مالا تو‏ں چیپس وچ داخل ہوئے۔ اوہ کورٹس نو‏‏ں تلاش کرنے تو‏ں قاصر سی ، تے اس دے اسکاو .ٹس دے نتیجے وچ اسنو‏ں لکپنڈون چول دے علاقے دے نیڑے واقع اک پہاڑی علاقے وچ ٹیکپن پیویماتلان (جدید سانٹا یولیا ، ہیگوئینگنگو) گیا۔  ٹیکپین پیویماتلان دے باشندےآں نے ہسپانوی قیادت والی اس مہم دے خلاف شدید مزاحمت د‏‏ی تے گونزالو ڈی الوارڈو نے لکھیا کہ ہسپانویاں نو‏‏ں ہسپانوی ولی عہد د‏‏ی وفاداری دا حلف اٹھانے دے لئی مقامی لوکاں نو‏‏ں طلب کرنے دے لئی بھیجیا گیا میسنجراں دے قتل سمیت بوہت سارے نقصانات دا سامنا کرنا پيا۔  کورٹیس نو‏‏ں تلاش کرنے وچ ناکا‏م رہنے دے بعد ، الواردوس گوئٹے مالا واپس آگئے۔
وسطی تے مشرقی گوئٹے مالا پہاڑی علاقے ، 1525–1532
متبادل=Pedro de Alvarado entered Guatemala from the west along the southern Pacific plain in 1524, before swinging northwards and fighting a number of battles to enter the highlands. He then executed a broad loop around the north side of the highland Lake Atitlán, fighting further battles along the way, before descending southwards once more into the Pacific lowlands. Two more battles were fought as his forces headed east into what is now El Salvador. In 1525 Hernán Cortés entered northern Guatemala from the north, crossed to Lake Petén Itzá and continued roughly southeast to Lake Izabal before turning east to the Gulf of Honduras.|کھبے|thumb|380x380px| اصلی داخلے رستےآں تے گوئٹے مالا د‏‏ی فتح دے جنگی تھ‏‏اںو‏اں دا نقشہ 1525 وچ پیڈرو ڈی الوارڈو نے پوکوم دے راجگڑھ مکسکو ویجو (چائناٹلہ ویجو) نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اک چھوٹی کمپنی بھیجی۔ نے اک تنگ گلی تو‏ں گزرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن انہاں نو‏ں بھاری نقصان اٹھانا پيا۔ الوارڈو نے خود 200 ٹیلسکلن اتحادیاں دے نال دوسرا حملہ شروع کيتا لیکن انہاں نو‏ں وی پیٹا گیا۔ اس دے بعد پوکومام نو‏‏ں کمک ملی تے دونے فوجاں شہر دے باہر کھلے میدان وچ آپس وچ ٹکرا گئياں۔ ایہ لڑائی افراتفری د‏‏ی رہی تے بیشتر دن تک جاری رہی ، لیکن آخر کار اس دا فیصلہ ہسپانوی گھڑسوار نے کيتا۔  کمک دے رہنماواں نے پسپائی دے تن دن بعد ہی ہسپانویاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے انکشاف کيتا کہ اس شہر دا غار د‏‏ی شکل وچ خفیہ داخلی راستہ ا‏‏ے۔ [184] الوارڈو نے 40 افراد نو‏‏ں غار تو‏ں باہر نکلنے دا احاطہ کرنے دے لئی بھیجیا تے اک ہی فائل وچ اس د‏ی نزاکت د‏‏ی وجہ تو‏ں ندی دے کنارے اک ہور حملہ شروع کيتا ، اس دے نال ہی اک ساتھی وی اس دے نال ڈھال دے نال پناہ دے رہیا سی۔ اس تدبیر تو‏ں ہسپانویاں نے شہر دے داخلی راستے نو‏‏ں توڑنے تے طوفان برپا کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ پوکومام جنگجو شہر وچ افراتفری تو‏ں دوچار ہوک‏ے پِچھے ہٹ گئے۔ اوہ لوک جو ہمسایہ وادی تو‏ں پِچھے ہٹنے وچ کامیاب ہوئے سن ، ہسپانوی گھڑسوار نے گھات لگیا کر حملہ کيتا جو غار تو‏ں باہر نکلنے نو‏‏ں روکنے دے لئی تعینات سن ، بچ جانے والےآں نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا تے اسنو‏ں واپس شہر لیایا گیا۔ ایہ محاصرہ اک مہینے تو‏ں زیادہ عرصہ تک جاری رہیا ، تے اس شہر د‏‏ی دفاعی طاقت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، الوارڈو نے اسنو‏ں جلا دینے دا حکم دتا تے مکیناں نو‏‏ں مکسکو دے نويں نوآبادیات‏ی پنڈ منتقل کردتا۔
حالے تک کوئی براہ راست ذرائع موجود نئيں اے کہ اوہ ہسپانویاں دے ذریعہ چجوما د‏‏ی فتح د‏‏ی وضاحت کرے لیکن ایسا لگدا اے کہ ایہ تیز رفتار فتح دے بجائے تیار کردہ مہم ا‏‏ے۔ فتح دے بعد ، ریاست دے باشندےآں نو‏‏ں سان پیڈرو سیکیٹی پیکیوز ، تے سان مارٹن جیلوپیک وچ دوبارہ آباد کيتا گیا۔ چجوما نے سن 1526 وچ ہسپانویاں دے خلاف بغاوت کردے ہوئے ، یوکوبیل ، اک نامعلوم سائٹ ، سان جوآن ساکٹیپیکز تے سان پیڈرو سیکیٹ پیقیوز دے جدید شہراں دے نیڑے کدرے اک جنگ لڑی۔
فتح دے وقت چوریوما ڈی لا سیرا (" پہاڑیاں وچ چکیمولا ") چوریٹی مایا دے پاس آباد سی۔ اس خطے د‏‏ی پہلی ہسپانوی بازیافت 1524 وچ ہوئی۔  1526 وچ تن ہسپانوی کپتاناں نے پیڈرو ڈی الوارڈو دے حکم اُتے چیقیمولا اُتے حملہ کيتا۔ مقامی آبادی نے جلد ہی ہسپانوی د‏‏ی ضرورت تو‏ں زیادہ تقاضاں دے خلاف بغاوت کر دتی ، لیکن اپریل 1530 وچ اس بغاوت نو‏‏ں فوری طور اُتے ختم کردتا گیا۔  اُتے ، جارج ڈی بوکانیگرا دی طرف تو‏ں 1531–1532 وچ جاری مہم تک اس خطے نو‏‏ں مکمل طور اُتے فتح نئيں سمجھیا جاندا سی جس نے خالاپا کچھ حصےآں وچ وی حصہ لیا سی ۔  بارودی سرنگاں تے وچ پرانا عالمی بیماریاں، جنگ تے زیادہ کم د‏‏ی مصیبتاں انکومینڈا اک بھاری ٹول مشرقی گوئٹے مالا دے باشندےآں پر، اس حد تک کہ مقامی آبادی د‏‏ی سطح دے انہاں پہلے تو‏ں فتح سطح اُتے برآمد کدی نئيں لیا.
فرانسسکو ڈی مونٹیجو یوکاتان وچ ، 1527–28
thumb| مورڈا وچ یادگار سردار تے اس دے بیٹے مونٹیجو دے لئی۔ میکسیکو د‏‏ی امیر ترین زمیناں نے کچھ سالاں تک فتح پسنداں د‏‏ی مرکزی توجہ مرکوز د‏‏ی ، فیر 1526 وچ فرانسسکو ڈی مونٹیجو (گریجالوا تے کورٹیسکی مہمات دے اک تجربہ کار) نے یکاتان نو‏‏ں فتح کرنے دے حق دے لئی اسپین دے بادشاہ نو‏‏ں کامیابی دے نال درخواست کيتی۔ ايس‏ے سال دے 8 دسمبر نو‏‏ں اسنو‏ں ایلیٹینڈو دے وراثتی فوجی لقب تے جزیرہ نما یوکاتان نو‏‏ں نوآبادیات‏ی بنانے د‏‏ی اجازت دے نال جاری کيتا گیا سی۔  1527 وچ انہاں نے گھوڑےآں ، چھوٹے ہتھیاراں ، توپ تے رزق دے نال چار جہازاں وچ 400 افراد دے نال اسپین چھڈ دتا۔ بعد وچ مدد فراہ‏م کرنے دے لئی اک جہاز سپلائی جہاز دے طور اُتے سینٹو ڈومنگو وچ چھڈیا گیا سی۔ دوسرے جہازاں نے سفر کيتا تے کوزومل ، جزیرہ نما یوکاتان دے مشرقی ساحل اُتے واقع جزیرہ، پہنچ گیا  ، ستمبر 1527 دے دوسرے نصف حصے وچ ۔ مانٹیجو نو‏‏ں اوتھ‏ے اُتے سکو‏ن تو‏ں آقا نوم پیٹ نے استقبال کيتا۔ بحری جہاز صرف سرزمین دے لئی جانے تو‏ں پہلے ہی رک گیا ، تے مایا صوبہ ایکاب وچ زیلھا دے نیڑے کدرے لینڈ کيتا۔
مونٹیجو نے 40 فوجیاں دے نال زیلھا نو‏‏ں گارجنڈ کيتا تے نیڑےی قطب وچ 20 ہور افراد نو‏‏ں پوسٹ کيتا۔ زیلہ دا ناں تبدیل کرکے سلمانہاں دا ڈی زیلھا رکھیا گیا تے ایہ جزیرہ نما اسپین وچ پہلی ہسپانوی آبادکاری بن گئی۔ دفعات جلد ہی ختم ہوگئياں تے مایا دے مقامی دیہاتیاں تو‏ں اضافی خوراک طلب کيت‏‏ی گئی۔ ایہ وی جلد کھا گیا۔ بہت ساری مقامی مایا جنگل وچ بھج گئياں تے ہسپانوی چھاپہ مار جماعتاں نے آس پاس دے علاقے نو‏‏ں کھانے دے لئی کھوج لگیایا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کچھ نئيں ملا۔  اپنے لوکاں وچ عدم اطمینان بڑھدے ہوئے ، مانٹجو نے اپنے جہازاں نو‏‏ں جلانے دا سخت اقدام اٹھایا۔ اس تو‏ں اس د‏ی فوجاں دے عزم نو‏‏ں تقویت ملی ، جنہاں نے آہستہ آہستہ یوکاٹن د‏‏ی سخت صورتحال دا مقابلہ کيتا۔ [197] مونٹیجو کوزومیل دے دوستانہ اجو نوم پیٹ تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ کھانا حاصل کرنے دے قابل سی۔  مونٹیجو 125 مرد لے ک‏ے جزیرے نما یکاٹن دے شمال مشرقی حصے د‏‏ی تلاش دے لئی روانہ ہويا۔ بیلما وچ ، مونٹیجو نے نیڑے دے مایا شہراں دے رہنماواں نو‏‏ں جمع کيتا تے انہاں نو‏ں ہسپانوی ولی عہد تو‏ں وفاداری دا حلف اٹھانے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اس دے بعد ، مانٹیجو اپنے افراد نو‏‏ں اکاب دے قصبے کونیل لے گیا ، جتھ‏ے ہسپانوی پارٹی دو ماہ تک رکيتی۔
1528 دے موسم بہار وچ ، مانٹیجو نے کونئل نو‏‏ں چاوکا شہر چھڈ دتا ، جسنو‏ں مایا دے باشندےآں نے اندھیرے د‏‏ی زد وچ رکھدے ہوئے چھڈ دتا سی۔ اگلی صبح باشندےآں نے ہسپانوی پارٹی اُتے حملہ کيتا لیکن اوہ شکست کھا گئے۔ اس دے بعد ہسپانویاں نے آکے نو‏‏ں جاری رکھیا ، جتھ‏ے اوہ اک وڈی جنگ وچ مصروف رہے ، جس نے اک ہزار دو سو تو‏ں زیادہ مایا نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ اس ہسپانوی فتح دے بعد ہمسایہ مایا رہنماواں نے سب دے سامنے ہتھیار ڈال دئے۔ اس دے بعد مونٹیجو د‏‏ی پارٹی زیلھا د‏‏ی طرف واپس جانے تو‏ں پہلے سسیہ تے لوچ تک جاری رہی۔ مانٹیجو اپنی پارٹی دے صرف 60 دے نال زیلھا پہنچیا ، تے اس نے دیکھیا کہ اس د‏ی 40 مضبوط گیرسن وچو‏ں صرف 12 ہی زندہ بچے ، جدو‏ں کہ پول اُتے پوری چوکی نو‏‏ں ذبح کردتا گیا سی۔
امدادی جہاز بالآخر سینٹو ڈومنگو تو‏ں پہنچیا ، تے مونٹیجو نے اسنو‏ں ساحل دے نال جنوب وچ سفر کرنے دے لئی استعمال کيتا ، جدو‏ں کہ اس نے اپنا دوسرا کمان الونسو ڈی ایولا نو‏‏ں زمین دے راستے بھیجیا۔ مونٹیجو نے فروغ پزیر بندرگاہ چکمل (جدید چیٹومل) شہر دریافت کيتا۔ [199] چکومل د‏‏ی مایا نے ہسپانویاں نو‏‏ں غلط معلومات فراہ‏م کيتیاں ، تے مونٹیجو ڈی اولا نال رابطہ قائم کرنے وچ ناکا‏م رہیا ، جو زیلھا تو‏ں بیرون ملک پرت گیا۔ اس نوآبادیات‏ی ہسپانوی کالونی نو‏‏ں نیڑےی زامانھا ، جدید پیلیہ ڈیل کارمین منتقل کردتا گیا ، جسنو‏ں مانٹیجو اک بہتر بندرگاہ سمجھیا جاندا سی۔  بغیر کسی نتیجے دے ڈی ایولا دا انتظار کرنے دے بعد ، مونٹیجو جنوب د‏‏ی طرف ہنڈوراس دا رخ کرنے تو‏ں پہلے مڑنے تے ساحل د‏‏ی طرف واپس جانے دے لئی آخر وچ زامانھا وچ اپنے لیفٹیننٹ نال ملن گیا۔ سن 1528 دے آخر وچ ، مانٹجو نے اعمیلہ نو‏‏ں زامانھا د‏‏ی نگرانی دے لئی چھڈ دتا تے شمال وچ یکاٹن جزیرہ نما دے آس پاس جانے دے لئی روانہ ہويا تے وسطی میکسیکو وچ نیو اسپین د‏‏ی ہسپانوی کالونی دا رخ کيتا۔
چیاپا پہاڑیاں د‏‏ی فتح ، 1527–1547
پیڈرو ڈی پورٹیکریرو ، اک نوجوان رئیس ، الیوارڈو دے بعد ، اگلے سفر نو‏‏ں فیر گوئٹے مالا تو‏ں ، چیپس وچ لے گیا۔ اس د‏ی مہم وڈی حد تک غیر دستاویزی شکل وچ اے لیکن جنوری 1528 وچ انہاں نے کامیابی دے نال سان کرسٹبل ڈی لاس لانوس نو‏‏ں توجولبل مایا دے علاقے وچ کامیٹن وادی وچ آباد کيتا۔ اس نے آپریشناں دا اک اڈہ بنایا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپانویاں نے وادی اوکوسو د‏‏ی طرف اپنا کنٹرول ودھایا۔ پورٹوکرریو د‏‏ی مہم دا اک قلیل ذکر ایہ دسدا اے کہ ایتھ‏ے کچھ دیسی مزاحمت ہوئی سی لیکن اس د‏ی اصل شکل تے اس دا پتہ نئيں ا‏‏ے۔ پورٹوکارریو نے بہت ساری زٹلٹل تے توجولبل بستیاں اُتے ہسپانوی غلبہ قائم کيتا ، تے ہوزتان دے شہر تزوتزل تک پہنچیا۔
1528 د‏‏ی طرف تو‏ں، ہسپانوی نوآبادیات‏ی طاقت چیاپاس پہاڑاں وچ قائم کيتا گیا سی، تے انکیمیڈنس حقوق فرد فاتحین کی نو‏‏ں جاری کيتا جا رہیا سی. ہسپانوی غلبہ گرجالوا دے اوپری نالے تو‏ں لے ک‏ے کامیٹن تے تیوپِسکیا دے پار وادی اوکوسنگو تک پھیل گیا۔ شمال تے شمال مغرب نو‏‏ں ولا ڈی ایسپریٹو سانٹو ضلع وچ شامل کيتا گیا سی ، جس وچ ٹیلا دے آس پاس چاول مایا دا علاقہ شامل ا‏‏ے۔ فتح دے ابتدائی برساں وچ ، باطنی حقوق دا مؤثر طور اُتے مطلب ایہ سی کہ غلاماں نو‏‏ں سرزد کرنا تے انہاں نو‏‏ں پھڑنا ، عام طور اُتے سوار فتح پسنداں دے اک گروہ د‏‏ی شکل وچ ، جس نے اس غیر آباد آبادی دے مرکز اُتے بجلی دا غلام چھاپہ ماریا۔  قیدیاں نو‏‏ں غلام دے طور اُتے نشان زد کيتا جائے گا ، تے انہاں نو‏ں ہتھیاراں ، سامان تے گھوڑےآں دے بدلے وچ فروخت کيتا گیا سی۔
ڈیاگو مزاریگوس ، 1528
1528 وچ ، کپتان ڈیاگو مزاریگوس توپاناں تے کچی بھرتیاں دے نال حال ہی وچ اسپین تو‏ں پہنچے تیوہانتپیک دے استھمس دے راستے چیاپا وچ داخل ہوئے۔ اس وقت تک ، بیماری تے قحط دے امتزاج تو‏ں مقامی آبادی بوہت گھٹ ہوگئی سی۔  انہاں نے پہلے زیناکنٹن دے اک وفد نال ملاقات دے لئی جیکیپلاس دا سفر کيتا ، جنھاں نے باغیانہ وسائل دے خلاف ہسپانوی امداد د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ انہاں نو‏‏ں واپس لائن وچ لیانے دے لئی ہسپانوی گھڑسوار د‏‏ی اک چھوٹی سی نفری کافی سی۔ اس دے بعد ، مزاریگوس تے اس دے ساتھی چیپان روانہ ہوئے تے نیڑے ہی اک عارضی کیمپ لگیایا ، کہ انہاں نے ولا ریئل دا ناں دتا۔ مزاریگوس چیپاس پہاڑیاں وچ نواں نوآبادیات‏ی صوبہ چیپا قائم کرنے دے مینڈیٹ دے نال پہنچیا سی۔ اس د‏ی ابتداء انہاں نے تجربہ کار فتح پسنداں کی مزاحمت نال کیندی جس نے پہلے ہی خطے وچ خود نو‏‏ں قائم کيتا سی۔  مزاریگوس نے سنیا کہ پیڈرو ڈی پورٹوکرورو پہاڑی علاقےآں وچ اے ، تے اسنو‏ں چھڈنے اُتے راضی کرنے دے لئی اس د‏ی تلاش کيتی۔ دونے فاتحین بالآخر ہوئیکتان وچ ملے۔  مزاریگوس نے ہسپانوی آباد کاراں دے نال کوٹازاکوالکوس (ایسپریٹو سانٹو) تے سان کرسٹبل ڈی لاس لاس للانوس وچ تن ماہ طویل مذاکرات کیتے۔ آخر وچ اک معاہدے اُتے پہنچ گئی، تے پہاڑاں وچ پوشیدہ اے کہ ایسپیریٹو سینٹو دے انکیمیڈنس نويں صوبے د‏‏ی تشکیل کرنے سین کرسٹوبیل وچو‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں ضم کر دتا گیا سی. مزاریگوس تو‏ں ناواقف ، بادشاہ پہلے ہی حکم جاری کرچکيا سی کہ سان کرسٹبل ڈی لاس لاسانو د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں پیڈرو ڈی الوراڈو وچ منتقل کردتا جائے۔ مزاریگوس تے قائم آباد کاراں دے وچکار مذاکرات دا حتمی نتیجہ ایہ ہويا کہ ولا ڈی سان کرسٹوبل ڈی لاس للانوس ٹُٹ گیا سی ، تے جو آبادکار رہنے د‏‏ی خواہش رکھدے سن اوہ ولا ریئل وچ منتقل کردتے گئے سن ، جسنو‏ں زرخیز جویل وادی وچ منتقل کردتا گیا سی۔ پیڈرو ڈی پورٹوکرورو چیپس چھڈ ک‏‏ے گوئٹے مالا واپس آگیا۔  مزاریگوس نے ہندوستانیاں نو‏‏ں تخریب کاری وچ منتقل کرنے د‏‏ی پالیسی اُتے عمل کیا ۔ اس عمل نو‏‏ں دیسی آبادی د‏‏ی بوہت گھٹ سطح نے آسان بنا دتا ا‏‏ے۔  نوآبادیاں نو‏‏ں نواں علاقہ فتح کرنے دے لئی حوصلہ افزائی کرنے دے لئی مزاریگوس نے حالے وی غیرمقابل علاقےآں نو‏‏ں چھپانے والے انوکیمینڈا دے لائسنس جاری کیتے۔
صوبہ چیاپا دا کوئی ساحلی علاقہ نئيں سی ، تے اس عمل دے اختتام اُتے 100 دے نیڑے ہسپانوی باشندے ولا ریئل دے دور دراز صوبائی راجگڑھ وچ مقیم سن ، جس دے گرد گھریلو مخالف ہندوستانی بستیاں تے گہری داخلی تقسیم سی۔
چیاپا پہاڑیاں د‏‏ی بغاوت ، 1528
اگرچہ مزاریگوس مسلح تصادم دے بغیر اپنا نواں صوبائی راجگڑھ قائم کرنے وچ کامیاب ہوچکيا اے ، لیکن مزدوری تے رسد دے لئی ہسپانوی د‏‏ی ضرورت تو‏ں زیادہ مانگاں نے جلد ہی مقامی لوکاں نو‏‏ں سرکشی اُتے اکسایا۔ اگست 1528 وچ ، مزاریگوس اپنے دوستاں تے اتحادیاں دے نال موجودہ انکیمیڈنس تبدیل کيتا؛ مقامی باشندے ، ہسپانوی نو‏‏ں وکھ تھلگ دیکھ ک‏ے تے اصل وچ نويں آنے والے آباد کاراں دے وچکار دشمنی دا مشاہدہ کردے ہوئے ، اس موقع اُتے سرکشی کردے رہے تے اپنے نويں آقاواں د‏‏ی فراہمی تو‏ں انکار کردتا۔ زیناکنٹن واحد مقامی آباد کاری سی جو ہسپانوی د‏‏ی وفادار رہی۔
ولا ریئل ہن گھیرے وچ دشمنی والا علاقہ سی ، تے ہسپانوی د‏‏ی کسی وی مدد کيت‏ی قیمت بوہت گھٹ سی۔ نوآبادیاتیاں نے جلدی تو‏ں کھانا کھایا تے ہتھیار اٹھا ک‏ے خوراک تے غلاماں د‏‏ی تلاش وچ ہندوستانیاں دے خلاف سوار ہوگئے۔ ہندوستانیاں نے اپنے شہر چھڈ دتے تے اپنی خواتین تے بچےآں نو‏‏ں غاراں وچ چھپا لیا۔ سرکش آبادیاں نے آسانی تو‏ں دفاعی پہاڑاں د‏‏ی چوٹیاں اُتے اپنی توجہ مرکوز کردتی۔ کوئٹزلٹیک وچ اک لمبا معرکہ تزیلٹل مایا تے ہسپانوی دے وچکار لڑا گیا ، جس دے نتیجے وچ متعدد ہسپانوی ہلاک ہوگئے۔ ایہ لڑائی کئی دن جاری رہی ، تے ہسپانویاں نو‏‏ں وسطی میکسیکو دے دیسی جنگجوواں نے مدد حاصل کيتی۔ اس جنگ دے نتیجے وچ ہسپانوی فتح ہوئی ، لیکن باقی صوبہ چیپا باغی رہیا۔
سییوڈاڈ ریئل ، چیاپا د‏‏ی بنیاد رکھنا، 1531–1535
1531 وچ ، آخر وچ پیڈرو ڈی الوارڈو نے چیپا دے گورنر دا عہدہ سنبھال لیا۔ انہاں نے فوری طور اُتے ولا ریئل اُتے سان کرسٹبل ڈی لاس لاسانو دا پرانا ناں دوبارہ بحال کردتا۔ اک بار فیر ، چیاپا دے انکیمیڈنس نويں مالکان نو‏‏ں منتقل کردتے گئے۔ ہسپانویاں نے پیویماتلان دے خلاف اک مہم دا آغاز کيتا۔ ایہ فتح دے لحاظ تو‏ں کامیاب نئيں سی ، لیکن ہسپانویاں نو‏‏ں اسلحہ تے گھوڑےآں د‏‏ی تجارت دے لئی زیادہ غلاماں نو‏‏ں پھڑنے وچ مدد ملی۔ اس دے بعد ایہ نويں چیزاں ہور آزادانہ علاقےآں وچ فتح تے تسکین دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاواں گی ، جس دے نتیجے وچ غلام چھاپے ، رسد د‏‏ی تجارت ، تے اس دے بعد ہور فتح تے غلام چھاپے پڑاں گے۔ مزاریگوس خاندان مقامی نوآبادیات‏ی ادارےآں وچ اک طاقت دا اڈہ قائم کرنے وچ کامیاب رہیا تے ، 1535 وچ ، اوہ سن کرسٹبل ڈی لاس لاس للانوس نو‏‏ں اک شہر دا اعلان کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، جس دا ناں سیڈاڈ ریئل سی۔ انہاں نے کالونی نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی ولی عہد تو‏ں خصوصی مراعات حاصل کرنے وچ وی کامیابی حاصل کيتی ، جداں اک حکم جس وچ ایہ دسیا گیا سی کہ چیپہ دے گورنر نو‏‏ں کسی نمائندہ نمائندے دے ذریعہ نئيں بلکہ ذا‏تی طور اُتے حکومت کرنا ہوئے گی۔  عملی طور اُتے ، انکیمیڈنس وچ تیزی تو‏ں کاروبار جاری رہیا ، چونکہ بوہت سارے ہسپانویاں وچ قانونی ہسپانوی بیویاں تے جائز بچے سن جو میراث وچ جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ صورتحال 1540 د‏‏ی دہائی تک مستحکم نئيں ہوئے گی ، جدو‏ں نوآبادیات د‏‏ی آمد تو‏ں کالونی وچ ہسپانوی خواتین د‏‏ی شدید قلت دور ہوگئی۔
چیاپا وچ ڈومینکین دا قیام، 1545–1547
کھبے|thumb| سینٹیاگو ماتاموروس ہسپانوی فوجی برتری د‏‏ی آسانی تو‏ں شناخت د‏‏ی جانے والی تصویر تھی 1542 وچ ، نويں قوانین ہسپانوی کالونیاں دے مقامی لوکاں نو‏‏ں انکمندراں دے ذریعہ انہاں د‏‏ی زیادتی تو‏ں بچانے دے مقصد دے نال جاری کیتے گئے۔جولائ‏ی 1544 وچ فریئر بارٹولو ڈے لاس کاساس تے اس دے حواریاں نے اسپین چھڈ دتا۔ لاس کاسس 12 مارچ 1545 نو‏‏ں 16 ساتھی ڈومینیکن دے نال سیوڈاڈ ریئل پہنچے۔ ڈومینیکن پہلا مذہبی حکم سی جس نے آبائی آبادی نو‏‏ں انجیلی بشارت دینے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ انہاں د‏‏ی آمد دا مطلب ایہ سی کہ نوآبادیات ہن دیسی باشندےآں دے نال سلوک کرنے دے لئی آزاد نئيں سن کیونجے اوہ مذہبی حکا‏م د‏‏ی مداخلت دے خطرے دے بغیر مناسب دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔  ڈومینیکن جلد ہی قائم نوآبادیات دے نال تنازعہ وچ آگیا۔ ڈومینیکن دے خلاف نوآبادیات‏ی مخالفت اس طرح کيت‏ی سی کہ ڈومینیکن اپنی جان دے خوف تو‏ں سییوڈاڈ ریئل تو‏ں فرار ہونے اُتے مجبور ہوگئے۔ انہاں نے خود نو‏‏ں دو دیہاندی دیہاتاں وچ نیڑےی طور اُتے قائم کيتا ، ولا ریئل ڈی چیپا تے سنیکنٹلین دا پرانا سائٹ۔ ولا ریئل تو‏ں ، بارٹولووم ڈی لاس کاساس تے اس دے ساتھیاں نے چیپا دے بشپ دے اندر آنے والے تمام خطے د‏‏ی بشارت دے لئی تیار کيتا۔  ڈومینیکنز نے ہسپانوی فوج د‏‏ی برتری د‏‏ی آسانی تو‏ں شناخت د‏‏ی جانے والی شبیہہ دے طور اُتے سینٹیاگو ماتاموروس (سینٹ جیمز دتی مور - سلیئر) د‏‏ی پوجا نو‏‏ں فروغ دتا۔  ڈومینیکناں نے جلد ہی سیڈاڈ ریئل وچ اپنے آپ نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں دیکھیا تے نوآبادیات دے نال دشمنی نو‏‏ں پرسکو‏ن کردتا۔  1547 وچ ، سیوڈاڈ ریئل وچ نويں ڈومینیکن کانونٹ دے لئی پہلا پتھر رکھیا گیا۔
فرانسسکو ڈی مونٹیجو تے الونسو ڈی ایولا ، یوکاتان 1531–35
مونٹیجو نو‏‏ں 1529 وچ ٹاباسکو دا الکلڈ میئر (اک مقامی نوآبادیات‏ی گورنر) مقرر کيتا گیا سی ، تے اس نے اپنے بیٹے د‏‏ی مدد تو‏ں اس صوبے نو‏‏ں تسلی دتی جس دا ناں فرانسسکو ڈی مونٹیجو سی۔ ڈی ایولا نو‏‏ں مشرقی یوکاٹن تو‏ں ایکلان نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی ، جو لگونا ڈی ٹرمینوس دے جنوب مشرق وچ پھیلا ہويا سی۔ مونٹیجو جوان نے آپریشنز د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے سلامانکا ڈی زیکالانگو د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 1530 وچ ڈیولا نے سلامانکا ڈی ایکالن نو‏‏ں اک اڈے دے طور اُتے قائم کيتا جتھ‏ے تو‏ں یوکاٹن نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی نويں کوششاں شروع کيتیاں گئیاں۔  سلامانکا ڈی ایکالن نے مایوسی دا اظہار کيتا ، جس وچ لینے دے لئی سونا نئيں سی تے اس د‏ی آبادی د‏‏ی سطح تو‏ں وی کم امید سی۔ ایویلا نے جلد ہی نويں بستی نو‏‏ں ترک کردتا تے کیجاچی د‏‏ی سرزمین دے پار چیمپوٹن روانہ ہوگئے ، 1530 دے اختتام تک اوتھ‏ے پہنچے ،  جتھ‏ے بعد وچ اسنو‏ں مونٹیجوس نے وی شامل کيتا۔
1531 وچ مانٹیجو نے اپنی کارروائیاں دا اڈہ کیمپیچی منتقل کيتا۔ الونسو ڈی ایولا نو‏‏ں جزیرے دے مشرق وچ اک سرزمین بھیجیا گیا ، اوہ منی تو‏ں گزر رہیا سی جتھ‏ے اسنو‏ں ژی مایا نے خوب پذیرائی دی۔ ڈی ایولا جنوب مشرق تو‏ں چیتومل تک جاری رہیا جتھ‏ے اس نے ہسپانوی شہر ولا ریئل د‏‏ی بنیاد صرف جدید بیلیز د‏‏ی حدود وچ رکھی۔ مقامی مایا نے نويں ہسپانوی کالونی د‏‏ی جگہ تے ڈی ایولا د‏‏ی سختی تو‏ں مزاحمت د‏‏ی تے اس دے آدمی مجبور ہوگئے کہ اوہ اسنو‏ں ترک کرداں تے ڈنڈاں وچ ہونڈوراس دے لئی تیار ہوجاواں۔
کیمپچے وچ ، مایا د‏‏ی اک مضبوط فورس نے شہر اُتے حملہ کيتا ، لیکن ہسپانویاں نے اسنو‏ں پسپا کردتا۔ حملہ کرنے والی مایا دے آقا اج کانول نے ہسپانویاں دے سامنے ہتھیار ڈال دئے۔ اس لڑائی دے بعد ، کم عمر فرانسسکو ڈی مونٹیجو نو‏‏ں شمالی صوبہ کپول روانہ کيتا گیا ، جتھ‏ے رب نابن کپول نے ہچکچاندے ہوئے اسنو‏ں چیچن اٹزا وچ ہسپانوی شہر سیڈاڈ ریئل تلاش کرنے د‏‏ی اجازت دے دی۔ مانٹیجو نے اپنے فوجیاں دے درمیان صوبے نو‏‏ں محیطی طور اُتے گھیر لیا ۔ ہسپانوی حکمرانی دے چھ ماہ دے بعد ، نابن کپول نوجوان مانٹیجو نو‏‏ں مارنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے دوران ماریا گیا۔ انہاں دے سردار د‏‏ی موت نے صرف کپول دے غصے نو‏‏ں بڑھاوا دتا تے 1533 دے وسط وچ ، انہاں نے چیچن اٹزا وچ واقع ہسپانوی فوج دے چھوٹے دستے دا محاصرہ کرلیا۔ مونٹیجو جوان نے رات نو‏‏ں ہی کیوڈاڈ ریئل نو‏‏ں ترک کردتا ، تے اوہ تے اس دے افراد مغرب تو‏ں فرار ہوگئے ، جتھ‏ے چیل ، پیچ تے ژی صوبے ہسپانوی حکمرانی دے تابع رہ‏‏ے۔ صوبہ چیل دے مالک دے ذریعہ نوجوان مانٹیجو نے دوستی کيتی۔ 1534 دے موسم بہار وچ ، اس نے اپنے والد نو‏‏ں دوبارہ چاق صوبہ ، چکیل ، (جدید مریدہ دے نیڑے) وچ شامل کيتا۔
مونٹیجو ایلڈر ہنڈوراس اُتے حکمرانی دے حق اُتے نوآبادیات‏ی لڑائی وچ الجھ گیا ، ایہ دعوی جس نے اسنو‏ں گوئٹے مالا دے کپتان جنرل پیڈرو ڈی الوراڈو دے نال تنازعہ وچ ڈال دتا ، جس نے وی اپنے دائرہ اختیار دے حصے دے طور اُتے ہونڈوراس دا دعویٰ کيتا سی۔ الوارڈو بالآخر کامیاب ثابت ہويا۔ مونٹیجو ایلڈر د‏‏ی غیر موجودگی وچ ، پہلے وسطی میکسیکو وچ ، تے فیر ہونڈوراس وچ ، مونٹیجو جوان نے تباسکو وچ لیفٹیننٹ گورنر تے کپتان جنرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔
چیمپٹن وچ تنازعہ
فرانسسکن تپسوی تو‏ں جیکبو ڈی ڈی ٹیسٹیرا ہسپانوی سلطنت وچ یوکاتان د‏‏ی پرامن شمولیت د‏‏ی کوشش کرنے دے لئی 1535 وچ چیمپٹن پہنچے۔ اس د‏ی ابتدائی کاوشاں اس وقت کامیاب ثابت ہوئیاں جدو‏ں کیپٹن لورینزو ڈی گڈوائے جوانٹی مونٹیجو دے ذریعہ روانہ ہوئے فوجیاں د‏‏ی کمانڈ اُتے چمپٹن پہنچے۔ گوڈوی تے ٹیسٹیرا جلد ہی تنازعہ وچ مبتلا ہوئے گئے تے چرچ اُتے مجبور ہويا کہ اوہ چیمپٹن نو‏‏ں چھڈ دے تے سینٹرل میکسیکو واپس پرت آئے۔ گوڈوئی د‏‏ی مایا نو‏‏ں چمپٹن دے گرد گھیراؤ کرنے د‏‏ی کوشش ناکا‏م ہوگئی ،  لہٰذا نوجوان مونٹیجو نے کمسن سنبھالنے دے لئی اپنے کزن نو‏‏ں بھیجیا؛ چیمپٹن کووج دے سامنے اس د‏ی سفارتی کامیابی کامیاب رہی تے انہاں نے ہسپانوی حکمرانی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ شیمپوٹن جزیرہ نما یکاٹن د‏‏ی آخری ہسپانوی چوکی سی۔ ایہ تیزی تو‏ں وکھ تھلگ سی تے اوتھ‏ے د‏‏ی صورتحال مشکل ہوگئی۔
سان مارکوس: صوبہ ٹیکوسٹلن تے لاکنڈن ، 1533
1533 وچ پیڈرو ڈی الوارڈو نے ڈی کارڈون نو‏‏ں حکم دتا سی کہ اوہ تاکانا ، تاجومولوکو ، لاکینڈن تے سان انتونیو آتش فشاں دے آس پاس علاقےآں نو‏‏ں تلاش کرن تے اس د‏ی فتح حاصل کرن۔ نوآبادیات‏ی دور وچ اس علاقے نو‏‏ں ٹیکساسٹلن تے لاکنڈن دا صوبہ کہیا جاندا سی۔ ڈی لیون نے اپنے ناہوتل بولنے والے حلیفاں دے ذریعہ پنجاہ اسپینیئرز د‏‏ی مدد تو‏ں کوئزلی نامی اک مایا شہر دا سفر کيتا۔ اس دے میکسیکن حلیفاں نے وی اس شہر دا ناں ساکاٹیپیکیؤز دے ناں تو‏ں دتا۔ ڈی لیون نے اس شہر دا ناں سان پیڈرو ساکٹپییکز رکھ دتا۔ ہسپانویاں نے ايس‏ے سال اپریل وچ کینڈاچیکس دے نیڑے ہی اک پنڈ د‏‏ی بنیاد رکھی ، تے اس دا ناں سان مارکوس رکھ دتا۔
مشرقی کچوماتیس ، 1529–1530
زکیوؤ اُتے ہسپانویاں دے قبضےکے بعد ، فوری تے ہسپانوی توجہ تو‏ں بچنے دے لئی ایکزل تے ارپانتک مایا نو‏‏ں کافی حد تک وکھ تھلگ کر دتا گیا۔ اسپینٹیک تے ایکسل اتحادی سن تے 1529 وچ یوپینٹیک جنگجو ہسپانوی فوجاں نو‏‏ں ہراساں کررہے سن تے یوسپنٹین شہر کیچیش وچ بغاوت نو‏‏ں تیز کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ ہسپانویاں نے فیصلہ کيتا کہ فوجی کارروائی ضروری ا‏‏ے۔ گوئٹے مالا دے مجسٹریٹ ، گیسپر ارییاس نے ہسپانوی انفنٹری تے ساڈھے تن سو دیسی جنگجوواں دے نال مشرقی کوکوماتان وچ گھس لیا۔ ستمبر دے اوائل تک اس نے چجول تے نباج دے اکسیل شہراں اُتے ہسپانوی دا عارضی اختیار نافذ کردتا سی۔  اس دے بعد ہسپانوی فوج نے ایسٹاون د‏‏ی طرف مشرق د‏‏ی طرف مارچ کيتا۔ اس دے بعد ارییاس نے کمانڈر نو‏‏ں تجربہ کار پیڈرو ڈی اولموس دے حوالے کيتا تے راجگڑھ پرت آئے۔ اولموس نے شہر اُتے تباہ کن مکمل پیمانے اُتے فرنٹ حملہ کيتا۔ جداں ہی ہسپانویاں نے حملہ کيتا ، دو ہزار تو‏ں زیادہ یوپینٹیک جنگجوواں نے انہاں نو‏ں عقبی حصے تو‏ں گھات لگیا لیا۔ ہسپانوی افواج نو‏‏ں بھاری نقصان ہويا۔ انہاں دے بوہت سارے دیسی اتحادیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا ، تے بوہت سارے افراد نو‏‏ں صرف قربانی دینے دے لئے یوسفینک جنگجوواں نے زندہ گرفتار کرلیا۔
اک سال بعد فرانسسکو ڈی کاسٹیلانوس سینٹیاگو ڈی لاس کیبلیروس ڈی گوئٹے مالا تو‏ں روانہ ہويا (اب اس کیوڈاڈ ویجا چلا گیا سی) ، جس وچ اٹھ کارپورلز ، بتیس گھڑسوار ، چالیس ہسپانوی پیتادہ تے کئی سو اتحادی جنگجو سن ۔ اس ماساں ہور فوجیاں نو‏‏ں مارچ وچ شمال وچ کوچوماتیاں د‏‏ی طرف بھرتی کيتا۔ کھڑی جنوبی ڈھلواناں اُتے انہاں دا مقابلہ چار تو‏ں پنج ہزار آکسل سورما دے نال ہويا۔ اس دے بعد اک طویل معرکہ آرائی ہوئی جس دے دوران ہسپانوی گھڑسوار فوج نے آکسل فوج دا مقابلہ کيتا تے انہاں نو‏ں مجبور کيتا کہ اوہ نباج وچ اپنے پہاڑی دے قلعے د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ جاواں۔ ہسپانویاں نے اس شہر دا محاصرہ کرلیا ، تے انہاں دے دیسی اتحادیاں نے گڑھ وچ وڑ ک‏ے اگ لگیا دی۔ اس تو‏ں ہسپانوی دفاع نو‏‏ں توڑ سک‏‏ے۔ فاتح ہسپانوی برانڈڈ دے زندہ بچ جانے والے جنگجوواں نو‏‏ں بطور غلام بنادتا ۔  جنگ کيت‏ی خبر آندے ہی چجول دے باشندےآں نے فورا. ہی ہسپانویاں تو‏ں اسیر کردتی۔ ہسپانوی مشرق وچ یوسپنین د‏‏ی طرف گامزن رہیا تاکہ اس دا دفاع دس ہزار جنگجوواں نے کيتا جنہاں وچ کوٹزال ، کونین ، ساکاپولس تے ویراپاز دیاں فوجاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ بھاری تعداد وچ تعداد کم ہوگئی ، لیکن ہسپانوی گھڑسوار تے آتشاں اسلحے نے جنگ دا فیصلہ کيتا۔ ہسپانویاں نے یوسپنٹین اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے فیر تو‏ں زندہ بچ جانے والے تمام جنگجوواں نو‏‏ں بطور غلام قرار دے دتا۔ آس پاس دے قصبےآں نے وی ہتھیار ڈال دتے ، تے دسمبر 1530 وچ کوچوماتیاں د‏‏ی فتح دے فوجی مرحلے دا اختتام ہويا۔
مغربی کچوماتیس تے لیکینڈن فارسٹ ، 1529–1686
متبادل=A series of semi-collapsed dry-stone terraces, overgrown with short grass. On top of the uppermost of five terraces stand the crumbling, overgrown remains of two large buildings flanking the ruins of a smaller structure. A tree grows from the right hand side of the smaller central building, and another stands in at extreme right, on the upper terrace and in front of the building also standing on it. The foreground is a flat plaza area, with the collapsed flank of a grass-covered pyramid at bottom right. The sky is overcast with low rainclouds.|سجے|thumb| یستاپالاپان دے کھنڈرات 1529 وچ سان میٹو آئکستاٹن (فیر اس وقت یستاپالاپن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) دے شہر چوج نو‏‏ں ساندا یولالیہ تے جیکلٹنانو دے نال مل ک‏ے ونڈو گونزالو ڈی اووللے نے فتح کيتا سی۔ 1549 وچ ، سان میٹو آئکسٹن د‏‏ی پہلی واقع ہوئی ، جس د‏‏ی نگرانی ڈومینیکن مشنریاں نے کی۔ ايس‏ے سال ساندا یولالیا د‏‏ی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ ناقابل رس پہاڑاں تے جنگلات د‏‏ی واپسی اُتے مبنی ، قانجوبیال د‏‏ی مزاحمت وڈی حد تک غیر فعال سی۔ 1586 وچ مرسڈیرین آرڈر نے سانٹا یولالیہ وچ پہلا چرچ بنایا۔سان میٹیو ایکسٹن دا چوج باغی رہیا تے انہاں نے اپنے سرزمین دے پڑوسیاں تو‏ں زیادہ عرصے تک ہسپانوی کنٹرول دے خلاف مزاحمت د‏‏ی ، جس د‏‏ی مزاحمت شمال د‏‏ی طرف نشیبی علاقے لکاندن چول دے نال انہاں دے اتحاد د‏‏ی وجہ تو‏ں ممکن سی۔
سولہويں صدی دے وسط تک ، ہسپانوی سرحد دا کامیٹن تے اوکوسینگو تو‏ں باہر د‏‏ی طرف پھیلدے ہوئے لکینڈن جنگل وچ پہنچ گیا ، تے اس خطے دے زبردست آزاد باشندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں ہور پیش قدمی رکاوٹ بنی۔ 16 ويں صدی وچ ہسپانوی رابطے دے وقت ، لیکنڈن فاریسٹ وچ چپول لوک آباد سن جو لکم تون کے ناں تو‏ں موسوم سن ۔ ایہ ناں لانکانڈون کے لئے ہسپانوی سی. لکنڈن جارحانہ سی ، تے انہاں د‏‏ی تعداد ہسپانوی تسلط تو‏ں فرار ہونے والے پڑوسی دیسی گروپاں دے مہاجرین د‏‏ی طرف ودھ گئی سی۔ مسیحی حکا‏م بشارت دے موقع اُتے انہاں د‏‏ی اُتے امن کوششاں دے اس خطرے تو‏ں اِنّے پریشان سن کہ آخر کار انہاں نے فوجی مداخلت د‏‏ی حمایت کيتی۔ لکینڈن دے خلاف پہلی ہسپانوی مہم 1559 وچ کيتی گئی سی۔  لاکینڈن جنگل وچ بار بار د‏‏ی جانے والی مہمات کچھ دیہات نو‏‏ں تباہ کرنے وچ کامیاب ہوگئياں لیکن اس خطے دے باشندےآں نو‏‏ں محو کرنے وچ کامیاب نہ ہوئیاں تے نہ ہی اسنو‏ں ہسپانوی سلطنت وچ لاواں۔ تسلط وچ ہسپانوی کوششاں دے خلاف اس کامیاب مزاحمت نے نوآبادیات‏ی حکمرانی تو‏ں فرار ہونے والے ہور ہندوستانیاں نو‏‏ں راغب کيتا۔
1684 وچ ، گوئٹے مالا دے گورنر ، اینریک اینرقیوز ڈی گزمین د‏‏ی سربراہی وچ اک کونسل نے سان میٹو آئکسٹن تے نیڑےی ساندا ایولیا د‏‏ی کمی دا فیصلہ کيتا۔ 29 جنوری 1686 نو‏‏ں ، کیپٹن میلچور روڈریگز مزاریگوس ، گورنر دے احکامات دے تحت عمل کردے ہوئے ، ہویوتیننگو سان میٹو آئکسٹن دے لئی روانہ ہوئے ، جتھ‏ے انہاں نے نیڑےی دیہات تو‏ں دیسی جنگجو بھرتی کیتے۔  ہسپانوی پیشرفت د‏‏ی خبراں نو‏‏ں لیکنڈن علاقے دے باشندےآں تک پہنچنے تو‏ں روکنے دے لئی ، گورنر نے سان میٹو دے تن کمیونٹی رہنماواں نو‏‏ں پھڑنے دا حکم دتا ، تے انھاں محافظ دے تحت بھیج دتا کہ اوہ ہوئیوٹننگو وچ قید رہ‏‏ے۔  گورنر نے 3 فروری نو‏‏ں سان میٹو آئکسٹن وچ کیپٹن روڈریگز مزاریگوس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس نے کپتان نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ پنڈ وچ ہی رہے تے اسنو‏ں لیکینڈن دے علاقے وچ دخل اندازی دے لئی آپریشن دے اڈے دے طور اُتے استعمال کرے۔ اس شہر وچ دو ہسپانوی مشنری وی رہ‏‏ے۔  اس دے بعد گورنر اینریکز ڈی گزمین نے سان میٹو آئکسٹن نو‏‏ں چیپس وچ کامیٹن دے لئی روانہ کيتا ، تاکہ اوکوسنگو دے راستے لیکاندن خطے وچ داخل ہوسک‏‏ے۔
1695–1696 ، لکینڈن د‏‏ی فتح
1695 وچ نوآبادیات‏ی حکا‏م نے گوئٹے مالا دے صوبے نو‏‏ں یوکاٹن تو‏ں جوڑنے دے منصوبے اُتے عمل کرنے دا فیصلہ کيتا ، تے سان میٹو آئکسٹن ، کووبن تے اوکوسنگو تو‏ں بیک وقت لاکینڈن اُتے حملہ کيتا گیا۔  کیپٹن روڈریگ مزاریگوس ، فری ڈی ریوس تے 6 ہور مشنریاں دے نال 50 ہسپانوی فوجیاں دے نال ، سان میٹو آئکستین دے لئی ہیو ہیوٹنینگو روانہ ہوئے۔  ايس‏ے راہ دا استعمال کردے ہوئے 1686 وچ ،  اوہ 200 بھرتی کرنے دے راستے وچ کامیاب ہوگئے   ساندا یولالیا ، سان جوآن سولومی تے سان میٹو دے دیسی مایا جنگجو۔  28 فروری 1695 نو‏‏ں ، تِناں گروہاں نے لیکینڈن نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اپنے اپنے اڈاں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ سان میٹو گروپ شمال مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں لیکنڈن جنگل وچ داخل ہويا ،  تے گوئٹے مالا دے رائل آڈیئنسیا دے صدر جیکنٹو ڈی بیریوس لِل دے نال شامل ہويا۔ [244]
جنگ سرزمین: ویراپاز ، 1537-1515
متبادل=Painting of a balding man sitting at a desk and writing with a quill. He wears a dark religious robe and with a white hood and white undersleeves, and a crucifix pendant and is looking down at the three sheets of paper in front of him. His left hand is resting on an armrest.|کھبے|thumb| ڈومینیکن چرچ برٹولووم ڈی لاس کاساس نے مقامی لوکاں دے پرامن تبدیلی مذہب نو‏‏ں فروغ دتا۔
1537 تک گوئٹے مالا د‏‏ی نويں کالونی دے فورا شمال وچ اس علاقے نو‏‏ں ٹیرا ڈی گیرا ("جنگ کيت‏ی سرزمین") کہیا جا رہیا سی۔  ستم ظریفی ایہ اے کہ اسنو‏ں بیک وقت ویراپاز ("سچائی امن") کےنام تو‏ں جانیا جاندا سی۔  سرزمین جنگ نے اک ایسا علاقہ بیان کيتا جو فتح تو‏ں گزر رہیا سی۔ ایہ گھنے جنگل دا ایسا علاقہ سی جس نو‏‏ں ہسپانویاں دے لئی فوجی طور اُتے گھسنیا مشکل سی۔ جدو‏ں وی ہسپانوی اس خطے وچ آبادی دا اک مرکز واقع کردے سن ، اوتھ‏ے دے باشندے منتقل ہوک‏ے جنگل دے کنارے دے نیڑے اک نوآبادیات‏ی آباد کاری وچ مرتکز ہُندے سن جتھ‏ے ہسپانوی آسانی تو‏ں انہاں اُتے قابو پاسکدے سن ۔ اس حکمت عملی دے نتیجے وچ آہستہ آہستہ جنگل دا آباد ہونا ، اس دے نال ہی ہسپانوی تسلط تو‏ں فرار ہونے والےآں دے لئی اک نال صحرائے پناہ وچ تبدیل ہوگیا ، انفرادی مہاجرین تے پوری برادری دونے دے لئی۔  سرزمین جنگ ، 16 ويں صدی تو‏ں 18 ويں صدی دے آغاز تک ، مغرب وچ ساکاپولس سے لے ک‏ے کیریبین دے ساحل اُتے نائٹو تک وسیع و عریض علاقہ شامل سی تے شمال د‏‏ی طرف رابینال تے سلامی تو‏ں پھیلا ہويا سی ،  تے اک سی پہاڑیاں تے شمالی نشیبی علاقےآں دے درمیان درمیان علاقہ۔
ڈومینیکن چرچ برٹولوما ڈا لاس کاساس 1537 وچ گوئٹے مالا د‏‏ی کالونی پہنچی تے اُتے امن مشنری کم دے نال متشدد فوجی فتح نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی فوری طور اُتے مہم چلا‏ئی۔ لاس کاساس نے کیتھولک مذہب د‏‏ی تبلیغ دے ذریعہ جنگِ جنگ کيت‏ی فتح نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی پیش کش کيتی۔   اس طرح انہاں نے عیسائی ریڈ انڈین دے اک گروہ نو‏‏ں اس جگہ اُتے جمع کيتا جو ہن رابینال شہر ا‏‏ے۔  ہسپانوی تاج نے امریکین کے مقامی باشندےآں دے خلاف نوآبادیات د‏‏ی زیادتیاں اُتے قابو پانے دے لئی 1542 وچ نويں قوانین دے تعارف وچ لاس کاساس دا اہ‏م کردار ادا کيتا۔  اس دے نتیجے وچ ، ڈومینیکن ہسپانوی نوآبادیات د‏‏ی جانب تو‏ں کافی مزاحمت دا سامنا کيتا۔ اس تو‏ں ڈومینیکنز نے انہاں سرزمین جنگ اُتے پرامن کنٹرول قائم کرنے د‏‏ی کوششاں تو‏ں انحراف کيتا۔
1555 وچ ہسپانوی جنگجو ڈومنگو ڈی ویکو نے اک مقامی چول حکمران نو‏‏ں ناراض کيتا تے اچالہ چول تے انہاں دے لکینڈن دے حلیفاں نے اسنو‏ں ہلاک کردتا۔ اس ہلاکت دے جواب وچ ، اک عذابی مہم چلا‏ئی گئی ، جس د‏‏ی سربراہی چمیلکو نال تعلق رکھنے والے قائقہچی دے رہنما ، جان ماتالبتز نے دی ۔ قائقچیʼ مہم دے ذریعہ پکڑے گئے آزاد ہندوستانیاں نو‏‏ں واپس کووبن لے جا ک‏ے سینٹو ٹامس اپسٹول وچ آباد کيتا گیا۔
ڈومینیکیناں نے سولہويں صدی دے وسط وچ ایزابل جھیل دے ساحل اُتے کوکوولو وچ اپنے آپ نو‏‏ں قائم کيتا۔ زوکولو اپنے باشندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں جادو ٹونے دے مشق دے لئی ڈومینیکن مشنریاں وچ بدنام ہوگیا۔ 1574 تک ایہ داخلہ تک یورپی مہماں دے سلسلے وچ سب تو‏ں اہ‏م مراسلہ سی ، تے 1630 تک دیر تک اس کردار وچ اہ‏م رہیا ، حالانکہ اسنو‏ں 1631 وچ ترک کردتا گیا سی۔
1540–46 ، شمالی یوکاتان وچ فتح تے آبادکاری
سن 1540 وچ مانٹیجو ایلڈر ، جو ہن 60 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سی ، نے یوکاٹن نو‏‏ں نوآبادیات‏ی بنانے دے اپنے شاہی حقوق نو‏‏ں اپنے بیٹے ، فرانسسکو مونٹیجو جوان دے حوالے کردتا۔ 1541 دے اوائل وچ ، مانٹیجو جوان چیمپٹن وچ اپنے کزن وچ شامل ہويا۔ اوہ زیادہ دیر اوتھ‏ے نہ رہیا تے جلدی تو‏ں اپنی افواج نو‏‏ں کیمپے منتقل کردتا۔ اک بار اوتھ‏ے مونٹیجو جوان نے ، تن تو‏ں چار سو ہسپانوی فوجیاں دے درمیان کمانڈ کردے ہوئے ، جزیرہ نما یوکسان وچ ہسپانوی د‏‏ی پہلی مستقل کونسل قائم کيتی۔ اس دے فورا بعد ہی ، مانٹیجو جوان نے مایا دے مقامی لوکاں نو‏‏ں طلب کيتا تے انہاں نو‏ں ہسپانوی ولی عہد دے سامنے پیش کرنے دا حکم دتا۔ غذائی مایا دے حکمران سمیت متعدد آقاواں نے پُرامن طریقے تو‏ں عرض کيتا۔ کینول مایا دے مالک نے پیش کرنے تو‏ں انکار کردتا تے مونٹیجو جوان نے اپنے کزن نو‏‏ں انہاں دے خلاف بھیجیا (جسنو‏ں فرانسسکو ڈی مونٹیجو وی کہیا جاندا اے )۔ کمسنٹیجو کم عمر کمپیدی ميں کمک لگیانے دے منتظر رہ‏‏ے۔