ابوبکر_شبلی
ابو بکر شبلی ؒ دا علمی مقام
ابو بکر شبلی نے متداول علوم وڈی تندہی نال سیکھے، فقہ مالکیہ وچ تبحر حاصل کیتا تے احادیث دی کتابت وی کیتی۔ امام مالک دی مؤطا پوری دی پوری یاد سی لیکن ظاہری علوم دے نال نال ای انہاں وچ توحید تے خداشناسی وی پیدا ہو چکی سی تے انکشاف باطن دی جستجو وی سی لیکن خاندانی حالات دے سبب انہاں شاہی ملازمت وچ داخل ہونا پیتا تے خاندانی کار نامو ں دے صلے وچ نہاوند دے والی مقر ر ہوئے۔ اک دن انھاں نے ایہ طوق غلامی اتار پھینکا، گناہو ں توں توبہ دی تے تلاش حق وچ نکل کھڑے ہوئے۔ لوگاں نے خیر نسّاج دا پتہ بتایاجو بغداد ای وچ رہدے سن۔ اوہ اوتھے پہنچے تے خیر نساج دے ہتھ اُتے اپنے تمام گناہاں تے معصیتاں توں توبہ دی۔ نسّاج وڈے صاحب معرفت بزرگ سن، انھاں نے محسوس کیاکہ شبلی دے ذوق وشوق، انہاں دی طبیعت دے جوش وخروش، انہاں دے عزم وہمت تے فیر انہاں دے علم وفضل کاتقاضاہے کہ اوہ حضرت جنیدؒ دی صحبت وخدمت وچ رہاں، چنانچہ انھاں نے انھاں جنید بغدادی دے کول بھیجا۔ تذکرۃ الاولیاء وچ روایت ملتی اے کہ جدوں شبلی خیر نسّاج دے پیام دے نال جنید بغدادی دی خدمت وچ حاضر ہوئے تو سامنے ہُندے ای عرض کیتی: ’’لوگاں نے آپ دے نال گوہر مراد کاپتا دتا اے۔ یو ں ای عطا ہو گا جاں قیمت توں؟‘‘ جنید بغدادی نے انہاں دی صورت دیکھ کر فرمایا: ’’بچے! تو لے نہ سکے گا کیونجے اوہ بوہت گراں اے تے تواڈے کول اتنا سرمایہ نئیں ۔ اگر مفت دے دواں تے تہانوں   اس دی قدر نہ ہو گی، ہاں اگر جوانمرداں وانگاس دریا وچ سر دے بل غوطہ لگائے گا تے صبر تے انتظار توں جستجو کرے گا تو اوہ گوہر مراد ہتھ آجائے گا۔ ‘‘ چنانچہ جنید بغدادی نے شروع ای توں وڈی سخت محنت لی، انھاں نہاوند بھیجا، جتھے دے لوگاں اُتے انہاں نے حکومت دی سی تے کہیا کہ اک اک فرد توں پوچھ کر معلوم کرو کہ اگر انہاں نے کسے دے نال زیادتی دی اے تو و ہ انہاں معاف کر تا اے یانہاں، انہاں نے اس حکم دی تعمیل دی، فیر جنید بغدادی نے انہاں توں بازار وچ کبریت بچوائی، دریوزہ گری کرائی تے اس طرح انہاں دے نفس نوں  مشیخت تے جاہ طلبی دے ہر شائبے توں پاک کیتا۔ فیر تو ایسا ہو ا دی جنید بغدادی دی تربیت نے انھاں کندن بنادیا تے عشق الہی وچ اوہ اس طرح زمزمہ پرواز ہوئے کہ ہمہ وقت اللہ دا ناں لیتے تے اگر کسے تے دے منہ توں ایہ ناں سنتے تو اس دا منہ شکر توں بھر دیتے۔ جنید بغدادی|انہاں دی سر شاری وبے خودی دے باوجود انہاں بوہت پسند کر دے سن، اکثر فر ماتے : ’’شبلی ہمیشہ سر شا رہی رہتاہے۔ اگر اوہ کچھ ہو ش وچ رہنے لگے تو اک ایسا امام ثابت ہو سکتا اے جس توں اک خلق نوں  فیض پہنچے، حضرت شبلیؒ دے جوش و خروش دا ایہ عالم سی کہ ہر طرف پکارتے پھردے سن کہ ’’شامت اے اس دی جسنوں   نہ پانی ڈبوتاہے تے نہ اگ جلاندی اے، نہ درندے پھاڑتے نیں   تے نہ پہاڑ ہلاک کر دے نیں  ۔ ‘‘ فیر اندر دی آواز کہتی کہ ’’جو خدا دا مقبول ہو اسنوں کوئی دوسرا قتل نئیں   کر سکتا۔ ‘‘ جدوں بوہت بیتابی بڑھی تو لو گوں نے زنجیراں وچ باندھ دے بٹھا دتا تے شفاخانے وچ اٹھا لے گئے۔ کہندے نیں  کہ اک دن شبلی بازار وچ داخل ہوئے تو لوگاں نے کہیا کہ دیکھو اوہ دیوانہ جاندا اے۔ شبلی نے ایہ سن کر فرمایا، تو سمجھتے ہو کہ وچ دیوانہ ہو ں تے وچ سمجھتاہاں کہ تو بوہت ہو شیار ہو۔ خدا میناں   تے دیوانہ کرے تے تہاناں   تے ہوشیار بنائے۔ جنید امام شبلی دے بارے وچ اکثر ایہ وی فرماندے کہ’’لوگو! تو شبلی نوں  اس نظر توں نہ دیکھیا کرو جس طرح دوسراں نوں   دیکھتے ہو کیونجے اوہ ’’عین من عیون اللّٰہ‘‘ نیں  ۔ جنید نے اک موقع اُتے ایہ وی فر مایا تھاکہ ’’ہر قو م دا اک تاج ہو تاہے تے اساں   اہل تصوف دے تاج شبلی نیں  ۔ ‘‘ ایہ عجیب بات اے کہ ہمہ وقت دی سر شاری وارفتگی وچ شبلی نوں  شریعت مطہرہ تے شعائر اسلامی دا حد درجہ کول سی۔ رمضان دا مہینہ آندا تو طاعات الہٰی وچ خوب سرگرم ہو جاندے تے فر مایا کر تے کہ ’’میر ے رب نے اس مہینے دی تعظیم دی اے، اس لئی سب توں پہلے میناں   اس دی تعظیم کرنی چاہیے۔ ‘‘ شبلی دے خادم خاص دا بیان اے دی جدوں شبلی اُتے موت دے آثار ظاہر ہو ئے، زبان بند ہو گئی تے پیشانی اُتے پسینے دے قظرے نمودار ہوئے تو میناں  اشارے توں بلایا تے وضو کرانے دے لئی فرمایا۔ چنانچہ وچ نے وضو کرایا لیکن داڑھی وچ خلال کرانا بھول گیا، انھاں نے میرا ہتھ پکڑا تے انگلی توں اپنی داڑھی وچ خلال کرنے لگے۔ جعفر خلدی جدوں ایہ واقعہ بیان کر دے تو بے اختیار انہاں دی آنکھاں توں آنسو جاری ہو جاندے تے کہندے، لوگو بتاؤ تو سہی! ایہ کیسا باکمال شخص سی کہ جس نے زندگی دی آخری سانس تک شریعت دے آداب وچوں اک ادب وی فوت نئیں  ہونے دتا۔