cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نہج البلاغہ غیر شیعہ مفکراں دی نگاہ وچ
۱ ۔ عبد المسیح انطاکی
اس امر وچ کِسے لڑنے جھگڑنے دا امکان نئيں اے کہ حضرت علی علیہ السلام فصحائے عالم دے رئیس تے بلغائے روزگار دے استاد نيں تے تمام خطیباں تے انشاء پردازاں تو‏ں انہاں دا مرتبہ بلند تے برتر اے تے ایہ نہج البلاغہ اوہی کلام اے جس دے بارے وچ بالکل صحیح کہیا گیا اے کہ خالق دے کلام تو‏ں تھلے تے مخلوق دے کلام تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ ایہ معمولی لوکاں دا نئيں بلکہ انہاں لوکاں دا مقولہ اے جو فنون انشاء پردازی وچ کمال رکھدے نيں۔ بلکہ درحقیقت حضرت علی علیہ السلام عرب دے تمام انشاء پردازاں دے استاد نيں تے اس وچ کِسے اختلاف د‏‏ی گنجائش نئيں کہ دنیا وچ جو شخص وی سرحد کمال تک پہنچنا چاہندا ہوئے اس دے لئی قرآن مجید تے نہج البلاغہ  نو‏‏ں اپنے سامنے رکھنا ضروری ا‏‏ے۔ ایہ قرآن خالق دا تے نہج البلاغہ  بہترین مخلوقات عالم حضرت علی علیہ السلام دا کلام ا‏‏ے۔
اس دے بعد انہاں نے شیخ محمد عبدہ د‏‏ی رائے بیان کيتی اے کہ انہاں نے میرے تو‏ں فرمایا کہ جے تسيں چاہندے ہوئے کہ انشاء پردازی دا درجہ حاصل کرو، تاں امیرالمؤمنین  حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں اپنا استاد بناؤ تے انہاں دے کلام نو‏‏ں اپنے لئے چراغ ہدایت قرار دو، تے اس دے بعد لکھیا اے کہ اک مرتبہ شیخ ابراہیم یازجی نے جو اس آخری دور وچ متفقہ طور اُتے عربی دے مل انشاء پرداز تے امام استاتذہ لغت منے گئے نيں میرے تو‏ں فرمایا کہ مینو‏ں اس فن وچ جو مہارت حاصل ہوئی اے اوہ صرف قرآنِ مجید تے نہج البلاغہ  دے مطالعہ تاں، ایہ دونے عربی بولی دے اوہ خزانہ عامرہ نيں جو کدی ختم نئيں ہوسکدے۔
۲ ۔ فواد افرام البستانی، استاذ الآداب العربیہ فی کلیۃ القدیس یوسف (بیروت)
انہاں نے تعلیمی کتاباں دا اک سلسلہ "روائع" دے ناں تو‏ں شروع کيتا اے جس وچ مختلف جلیل القدر مصنفاں دے آثار قلمی، تے لکھتاں تو‏ں مختصر انتخابات، مصنف دے حالات، کمالات کتاب د‏‏ی تریخ تحقیقات وغیرہ دے نال چھوٹے چھوٹے مجموعےآں د‏‏ی صورت وچ ترتیب دتے نيں تے اوہ کیتھلک عیسائی پریس (بیروت) وچ شائع ہوئے نيں۔ اس سلسلہ دا پہلا مجموعہ امیرالمؤمنین  تے نہج البلاغہ  تو‏ں متعلق اے جس دے بارے وچ مؤلف نے اپنے مقدمے وچ تحریر کيتا اے:
"اننا نبداء الیوم بنشر منتخبات من نهج البلاغه للامام علی بن ابیطالب‘ اول مکفری الاسلام" ؛
ہم سب تو‏ں پہلے اس سلسلہ د‏‏ی ابتداء کردے نيں کہ کچھ انتخابات دے نال نہج البلاغہ دے جو اسلام دے سب تو‏ں پہلے مفکر امام علی بن ابی طالب‘ د‏‏ی کتاب اے "۔
فیر اس سلسلہ روائع د‏‏ی پہلی قسط وچ اوہ پہلے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی سیرت اُتے روشنی ڈالدے نيں تے فیر اس دے بعد نہج البلاغہ اُتے سیر حاصل تبصرہ کردے ہوئے اک "جمعہ" یعنی اس د‏ی جمع آوری کرنے والے تے دوسرا عنوان "صحۃ نسبتہٖ" یعنی اس د‏ی نسبت د‏‏ی صحت دے بیان وچ " قائم کردے نيں تے اس دے ذیل وچ لکھدے نيں: کہ حالے نہج البلاغہ  د‏‏ی جمع تے تالیف نو‏‏ں بہت زمانہ نئيں گذرا سی کہ بعض اہل نظر تے مؤرخین نے اس د‏ی صحت وچ شک کرنا شروع کردتا۔ انہاں دا پیشرو ابن خلکان اے جس نے اس کتاب نو‏‏ں اس دے جامع د‏‏ی طرف منسوب کيتا اے تے فیر صفدی وغیرہ نے اس د‏ی پیروی د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے فیر شریف رضی دے بسا اوقات اپنے دادا مرتضی دے لقب تو‏ں یاد کيتے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض لوکاں نو‏‏ں دھوکھا ہوگیا تے اوہ انہاں وچ تے انہاں دے بھائی علی بن باہر معروف بہ سید مرتضیٰ متولد ۹٦٦ ء؁ متوفی ۱۰۴۴ ء؁ وچ تفرقہ نہ سمجھ سک‏‏ے تے انہاں نے نہج البلاغہ  دے جمع نو‏‏ں ثانی الذکر کيتی طرف منسوب کردتا جداں کہ جرجی زیدانی نے کيتا اے تے بعض لوکاں نے جداں متشرمق کلیمان نے ایہ طرّہ کيتا کہ کتاب دا اصل مصنف سید مرتضی ہی نو‏‏ں قرار دے دتا ا‏‏ے۔ اسيں جدو‏ں اس شک دے وجوہ اسباب اُتے غور کردے نيں تاں اوہ گھوم گھام دے پنج امر ہُندے نيں۔
اس دے بعد انہاں نے شک دے تقریباً اوہ ہی اسباب تحریر کيتے نيں جو اس دے پہلے محی الدین عبد الحمید شارح نہج البلاغہ دے بیان وچ گذر چکے نيں تے فیر انہاں انہاں وجوہ نو‏‏ں رد کيتا ا‏‏ے۔
۳ ۔ پولس سلامہ
بیروت دے شہرہ آفاق مسیحی ادیب پولس سلامہ ۔ کتاب " اول ملحمہ عربیہ عید الغدیر" مطبعۃ النسر بیروت، مقدمہ ترجمۂ نہج البلاغہ (انگلش) مطبوعہ پاکستان۔
۴ ۔ مسیحی دانشمند امین نخلہ
۵ ۔ جرج جرداق، معروف مسیحی ادیب تے صاحب قلم
٦ ۔ لبنانی مسیحی ادیب تے مؤلف کتاب "امام علی مشعل تے مضبوطہ قلعہ"
٧ ۔ معروف فرانسیسی مستشرق تے محقق پروفیسر ہانری کُربن
۸ ۔ علی گڑھ یونیورسٹی ہندوستان دے استاد ادبیات مسٹر کرینکوی انگلستانی۔
نتیجہ گیری
غیر شیعہ مفکرین دے نظریات تے آراء دا مطالعہ تے تحقیقی جائزہ لینے دے بعد ایہ نتیجہ برآمد ہُندا اے کہ تقریباً تمام غیر شیعہ چاہے انہاں دا تعلق اسلام دے ہور فرقےآں تو‏ں ہوئے یا اوہ غیر مسلم ہی کیو‏ں نہ ہاں انہاں نے صرف نہج البلاغہ د‏‏ی عظمت تے رفعت دا کلمہ ہی نئيں پڑھیا اے بلکہ یقینی طور اُتے اسنو‏ں کلام  امیرالمؤمنین  وی تسلیم کيتا ا‏‏ے۔
قطع نظر اس دے البتہ بعض انگشت شمار عناد پرست تے مغرض تے نادان افراد نے اس د‏ی عظمت تو‏ں چشم پوشی کردے ہوئے اس دے کلام امیرالمؤمنین  ہونے نو‏‏ں مشکوک بنانے یا انکار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے لیکن انہاں دے دلائل نہایت درجہ کمزوری تے مزحقہ خیز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تمام اہل تحقیق د‏‏ی نظر وچ باطل نيں۔
حوالے
۲۔ مصادر نہج البلاغہ ، عبد الزہرا حسینی، ص ۹۹ ۔
-۳پیرامون نہج البلاغہ ، ص ٧۳ ، علامہ شہرستانی۔
-۴مصادر نہج البلاغہ ، ص ۹٧ ۔
۵-نہج البلاغہ از کیست؟، ص ۱۸ ، سید حسن آل یاسین۔
٦-پیرامون نہج البلاغہ ، علامہ شہرستانی، ص ٦۱ ۔
٧-مقدمہ کتاب علی بن ابی طالب شعرہ تے حکمہ۔
۸-عبقریۃ الامام علی ؑ، ص ۱۳۳ ، ۱۳۵ ۔
۹-تریخ الفخری فی الآداب السلطانیہ تے الدول الاسلامیۃ، مطبوعہ مصر، ص ۹ ۔
۱۰-الہلال، جلد ۲۵ ، شمارہ نمبر ۵ ، بابت ماہ مارچ ۱۹۲٧ ؁ء، ص ۵٧۲ ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:علی
سخی سرور
سخی سرور، پنجاب، پاکستان دے ضلع ڈیرا غازی خان وچ اک قصبا اے۔ ایتھے مشہور صوفی بزرگ سلطان سخی سرور دا مزار اے۔
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع ڈیرا غازی خان
دیویا رانا
دیویا رانا اکّ سابقہ بالیوڈّ اداکارہ اے جو راج کپور دی رام تیری گنگا میلی وچ اسدا کردار لئی سبھ توں مشہور اے۔ دویا نے اپنے کریئر دی شروعات راج کپور دے سبھ توں چھوٹے پتر راجیو کپور دے نال فلم ایک جان اے ہم (۱۹۸۳) نال کیتی۔ پھر اسنوں راج کپور دی رام تیری گنگا میلی (۱۹۸۵) وچ راجیو کپور اتے منداکنی دی ساتھی-اداکارہ وجوں دوجی لیڈ وجوں چنیا گیا سی۔ اسنے اپنے ویاہ توں بعد اپنا اداکاری کریئر چھڈّ دتا اتے اپنے شوہر فضل نال ممبئی وچ رہندی اے اتے سلما مانیکیا دے نام نال جاندی اے۔ اوہ فوٹوگرافر وجوں کم کردی اے اتے وسراوک مورتیاں بناؤندی اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں
تارن گجرال
تارن گجرال (22 فروری 1931 – 31 مارچ 2021) اک پنجابی دی لیکھکا سی۔ اسدا جم پاکستان پنجاب وچ ہویا سی اتے بعد وچ موہالی ،پنجاب وکھے رہی۔ اوہ شاعری اتے کہانیاں لکھدی سی اتے اپنیاں کویتاواں خود ترنم وچ وی گا لیندی سی۔
زندگی
تارن گجرال نے اپنی زندگی دے دو وڈے اجاڑے دیکھے سی۔ 1947 وچ بھارت دی ونڈ دے ویلے راولپنڈی نیڑے اپنے جدی تھاں، گجر خان توں اس نوں پروار سمیت بھجنا پیا۔ بھارت آ کے اس دا پروار کانپور وچ وس گیا۔ اتھے ہی تارن دا ویاہ ہویا۔ پھر 1984 دے سکھ-مخالف دنگیاں توں بعد اسنوں اتے اسدے پروار نوں کانپور توں موہالی چلے جانا پیا۔
لکھتاں
ہن تک اسدیاں ہیٹھ لکھیاں کتاباں شائع ہو چکیاں ہن:
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری
رتن پور تے رائے پور ریاستاں
رتن پور راج تے رائے پور راج شیو ناتھ دے بالترتیب شمال تے جنوب وچ واقع سن ۔ ہر راج وچ واضح تے قطعی شکل وچ صرف اٹھارہ اٹھارہ گڑھ سن ۔ گڑھاں د‏‏ی تعداد اٹھارہ رکھے جانے دا پتہ نئيں اے ، لیکن 1114 وچ رتن پور وچ موصولہ اک تذکرہ دے مطابق ، چیڈی دے ہاہے وانشی دے بادشاہ کوکلاڈیو دے اٹھارہ بیٹے سن تے اس د‏ی بادشاہی نو‏‏ں اٹھارہ حصےآں وچ ونڈ کر اپنے بیٹےآں نو‏‏ں دے دتا۔ سی۔ ممکن اے ، ايس‏ے خاندان د‏‏ی روایت کيتی یاد نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ، راج نو‏‏ں اٹھارہ گڑھاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
ہر گڑھ وچ ست تعلقے سن تے ہر تعلہق وچ گھٹ تو‏ں گھٹ بارہ پنڈ سن ۔ اس طرح ہر گڑھ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ چونسٹھ دیہات ہونا لازمی سی۔ ٹلودا ميں دیہات د‏‏ی تعداد چوراسی تو‏ں زیادہ ہوسکدی اے لیکن اوہ کدی وی اسیسوچ تو‏ں کم نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ بادشاہی سورج خاندان نال تعلق رکھدی اے ، لہذا سورج د‏‏ی کرناں تے بارہ رقم دے نشاناں نو‏‏ں ملحوظ خاطر رکھدے ہوئے بالترتیب ست تے کم تو‏ں کم بارہ تعلقے تے دیہات رکھے گئے سن ۔ اس طرح ، سورج دیوت‏ا د‏‏ی چمک ہر جگہ موجود سی۔
ریاست دے گڑھ تے دیہات
ذیل وچ برطانوی حکمرانی دے دوران چھتیس گڑھ وچ تعینات سیٹلمنٹ آفیسر سی یو۔ وِش دے ذریعہ ٹیبل تیار کيتا گیا اے جو چشولم د‏‏ی اطمینان بخش رپورٹ تے بلس پور گزٹیر اُتے منحصر اے جس وچ گڑھاں دے گائاں د‏‏ی تعداد دکھادی گئی ا‏‏ے۔
انتظامی قانون
بادشاہ پورے اٹھارہ قلعےآں دا مالک سی۔ ساری بادشاہت ايس‏ے دے ماتحت سی۔ بادشاہ دے مشیر اس دے وزیر تے شہزادے سن ۔ سلطنت دے لوکاں تے بادشاہ دے لوکاں نو‏‏ں قلعے دا حاکم مقرر کيتا گیا سی۔ انہاں سب نو‏‏ں 'گڈھاپتی' کہیا جاندا سی (حالانکہ انگریزاں نے انھاں دیوان لکھیا اے ) تے اوہ بادشاہ دے ماتحت سن ۔ بعد وچ ، انھاں 'زمیندار' کہیا جانے لگا۔ در حقیقت ، اوہ اپنے ہی گڑھ دے بادشاہ ہويا کردے سن ۔ انہاں دے ماتحت ست 'تالقدار' یا 'تعلقہ دار' سن (جنہاں نو‏ں عام بولی وچ 'ڈاؤ' کہیا جاندا سی) جو اپنے اپنے تالقاں دے حکمران سن ۔ ہر طالب علم دے تحت ، گائاں دے مالک سن جنہاں نو‏ں 'گاونٹیاس' کہیا جاندا سی۔
بھانويں مذکورہ نظام بادشاہت پسند سی ، لیکن ایہ اِنّا لچکدار سی کہ اسنو‏ں جمہوریت د‏‏ی شاہی شکل کہنا غیر منصفانہ نئيں ہوئے گا۔ پنڈ دا گاونٹیا ، تلکو دا داؤ ، قلعے دے زمیندار نہ صرف موروثی حکمران سن ، بلکہ اوہ معاشرے دے رہنما رہنما وی سن ۔ جتھے اوہ امن دے نال مضامین تو‏ں ٹیکس وصول کردے سن ، جدو‏ں کہ جنگ دے دوران ، انھاں نے انہاں د‏‏ی حفاظت دے لئی اپنی جان دینے تو‏ں وی محروم نئيں کيتا۔
عام طور اُتے ، اعلیٰ عہدیداراں نے کم عہدیداراں دے کم تے انتظامیہ وچ مداخلت نئيں کيت‏‏ی۔ پنڈ دے معاملات دا فیصلہ صرف 'پچیتاؤں' وچ ہُندا سی ، جنہاں دے سرپنچ گاونتیا ہُندے سن ۔ حکمران مذہبی تے لبرل فطرت دے سن ۔ چھتیس گڑھ دے بوہت سارے تھ‏‏انو‏اں اُتے ، تانبے د‏‏ی چادراں وچ اس دے ذریعہ دتے گئے عطیات دا ذکر ا‏‏ے۔ رائے پور دے پرانے ڈی دے اسپتال داؤ کلیان سنگھ د‏‏ی سخاوت د‏‏ی اک جدید مثال ا‏‏ے۔
قرون وسطی دا چھتیس گڑھ خوش بختی ، خوشحالی تے بقیہ ہندوستان تو‏ں وکھ شناخت دا علاقہ سی۔ ايس‏ے لئے انگریزاں نو‏‏ں ایہ کہنا پيا کہ "چھتیس گڑھ د‏‏ی اپنی اک خاص خصوصیت ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی سیاسی تریخ آزادانہ طور اُتے تیار ہوئی ا‏‏ے۔ " گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ
مغربی بنگال اسمبلی انتخابات، ۲۰۲۱ء
2021ء مغربی بنگال اسمبلی انتخابات 8 مرحلےآں وچ 27 مارچ 2021ء تو‏ں 29 اپریل 2021ء ہونے نيں۔
پس منظر
2016ء دے گزشتہ اسمبلی انتخابات وچ آل انڈیا ترنمول کانگریس نے 211 نشستاں حاصل ک‏ر ک‏ے اکثریت ثابت د‏‏ی سی۔ انڈین نیشنل کانگریس نو‏‏ں 44 تے دایاں بازو د‏‏ی جھولی وچ بالترتیب 44 تے 33 نشستاں آئیاں تے دونے پارٹیاں اتحاد بنا ک‏ے میدان وچ اتری سن۔ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تے گورکھا جن مکتی مورچہ دے کھاتے وچ محض 3 نشستاں آئی سن۔ البتہ 2019ء دے عام انتخابات وچ حیرت انگیز طور اُتے ٹی ایم سی نو‏‏ں 22 تے بی جے پی 18 نشستاں جیتنے وچ کامیاب رہی سی۔ تے 2021ء آندے آندے مگربی بنگال د‏‏ی اسمبلی وچ بی جے پی د‏‏ی نشست 31 ہو گئی۔ سیاسی مبصرین دا مننا اے کہ بایاں بازو دا ایويں بی جے پی د‏‏ی طرف جانا بی جے پی دے ووٹ شرح وچ وادھا دا باعث بنے گا۔
مدعے
2021ء اسمبلی انتخابات وچ مندرجہ ذیل مدعے زیر گفتگو نيں؛
تاریخاں
26 فروری نو‏‏ں الیکشن کمیشن دے اعلان کيتا کہ 27 مارچ تو‏ں 29 اپریل 2021ء تک انتخابات ہون گے تے 2 مئی 2021ء نو‏‏ں نتائج دا اعلان ہوئے گا۔
حوالے
گٹھ:حالیہ انتخابات گٹھ:مغربی بنگال وچ 2020ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بنگال
شلپا سکلانی
شلپا سکھلانی اک ٹیلی وژن اداکارہ اے اتے مشہور سوپ اوپیرا کیونکی ساس بھی کبھی بہو تھی وچ گنگا دے کردار لئی جانی جاندی اے۔ اوہ بچیاں دے صلاحیت مشتمل ریالٹی شو رن میر سٹار سپرسٹار دی میزبانی کردی اے۔ اسنے بگّ بوس سیزن 7 شو وچ اک مقابلے باز دے روپ وچ وی حصہ لیا۔
کیریئر
شلپا نے اپنے کیریئر دی شروعات 2001 وچ ارجن پنج اتے ہوراں نال فلم 'تیرے لیئے' نال کیتی سی جو باکساپھس تے پھلاپ رہی اتے پھر اس نے 2002 وچ “نہ تم جانو نہ ہم” وچ اک مختصر کردار نبھایا۔ پھر “کیونکی ساس بھی کبھی بہو تھی” وچ 2002–2008 تک گنگا دے روپ وچ دکھائی دتی۔ اس نوں بعد وچ “کیا حادثہ کیا حقیقت” وچ ویکھیا گیا اتے “لوانیا” وچ مکھ کردار نبھایا۔
2005 وچ، سکلانی نے اپوروا نال نچ بلیئے 1 وچ حصہ لیا اتے شو “ککسوم”، “جسی جیسی کوئی نہیں” وچ دکھائی دتی اتے پتی بیوی اج ر وہ وچ حصہ لیا۔ 2012 وچ، اس نے سروائیور انڈیا وچ حصہ لیا۔
نجی جیون
سکلانی نے مشہور ٹیلیوژن اتے فلم اداکار اپوروا اگنیہوتری نال 2004 وچ ویاہ کروایا۔
حوالے
گٹھ:بگ بوس لڑی دے مقابلہ باز گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
حسین دریا
حسین مرادوف (29 جون 1975)  - 15 مارچ 2014) ، جو اپنے سٹیج ناں حسین دریا کے ناں تو‏ں مشہور نيں ، آذربائیجان دے باکو نال تعلق رکھنے والے ایوارڈ یافتہ آذربائیجان دے ریپر تے اداکار سن ۔
مڈھلا جیون
دریا 29 جون 1975 وچ باکیانوف دے ضلع بانو‏ں ميں پیدا ہوئے سن ۔
انہاں نے باکو سیکنڈری اسکول نمبر 4 تو‏ں گریجویشن د‏‏ی ، تے باکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا ، لیکن ايس‏ے وقت آذربائیجان وچ وی جنگ ہوئی۔ اوہ یونیورسٹی تو‏ں فارغ ہويا تے فوج وچ شامل ہوگیا۔ جنگ تو‏ں واپس آنے دے بعد ، انہاں نے بطور موسیقار اپنے کیریئر نو‏‏ں جاری رکھیا۔
حوالے
گٹھ:آذربائیجانی بولی دے گلوکار گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:1975 دے جم گٹھ:۱۹۷۵ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سونی رازدان
سونی رازدان بھارتی اداکارہ اتے فلم ڈائریکٹر اے۔ سونی رازدان دا جم برمنگھم، برطانیہ وچ ہویا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
پوجا بھٹ
پوجا بھٹ (جم 24 فروری 1972) اک بھارتی فلم اداکارہ، ماڈل اتے فلم ڈریکٹر اے۔ اوہ مہیش بھٹ دی دھی اے۔
مڈھلا جیون
پوجا دا جم 24 فروری 1972 نوں مہیش بھٹّ اتے کرن بھٹّ دے گھر ہویا۔ اسدا پیؤ گجراتی مول دا اے اتے ماں سکاٹش مول دی اے۔   اوہ سونی رازدان دی سوتیلی دھی اے۔ اسدا اک بھرا راہل بھٹّ اے اتے دو سوتیلیاں بھیناں شاہین بھٹّ اتے عالیہ بھٹ ہن۔
اداکارہ وجوں
مہیش بھٹّ دی لاڈلی دھی پوجا بھٹّ نے 17 سال دی عمر وچ اپنے کریئر دا آغاز چھوٹے پردے دے اک کامیاب لڑیوار توں کیتا سی۔ وڈے پردے تے پوجا دے کریئر دا آغاز فلم ‘دل ہے کہ مانتا نہیں’ نال ہویا۔ پوجا تے عامر خان دی ایہہ فلم آسکر وجیتا ہالیوڈّ فلم دا ریمیک سی۔ اس فلم نوں پہلی وار فلمفیئر ایوارڈ وی ملیا سی۔ 1990 دے دہاکے دیاں کئیاں ہٹ فلماں جویں ‘سڑک’، ‘دل ہے کہ مانتا نہی’، ‘سر’، ‘پھر تیری کہانی یاد آئی’ اتے ‘ناراض’ وغیرہ وچ پوجا دے اداکاری دی رجّ کے تعریف ہوئی۔
ڈریکٹر وجوں
بطور ڈریکٹر اس دیاں فلماں جویں ‘پاپ’، ‘اوکاش’، ‘دھوکھا’، ‘کجرارے’ تے ‘جسم-2’ وی پسند کیتیاں گئیاں۔ پوجا دیاں زیادہ تر فلماں وچ اس دے کردار دا نام پوجا ہی سی۔ ایہناں فلماں وچ ‘پتا’، ‘دل ہے کہ مانتا نہیں’، ‘سڑک’، ‘ساتواں آسمان’، ‘پھر تیری کہانی یاد آئی’، ‘شریمان’، ‘انقلاب کسیتر’، ‘کلوری’ (تامل)، ‘گناہ گار’، ‘چاہت’ تے ‘انگارے’ نوں شامل کیتا سکدا اے۔ جہڑیاں فلماں دی اساری پوجا بھٹّ ولوں کیتی گئی اوہناں وچ ‘تمنا’، ‘دشمن’، ‘ہم’، ‘سر’، ‘جسم’، ‘پاپ’، ‘روگ’، ‘اوکاش’ تے ‘جسم-2’ پرمکھ ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹرگٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
رکشا راج
گٹھ:Articles with hCards
ڈیلا راج، اپنے سٹیج نام رکشا راج نال جانی جاندی اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے جو تامل اتے ملیالم فلماں اتے سیریئلاں وچ کم کردی اے۔
حوالے
گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
امینہ دلبازی
امینہ پاشا کیزی دلبازی ( Əminə Dilbazi ؛ 26 دسمبر 1919 ، قزاخ ، آذربائیجان ۔ 30 اپریل 2010 ، باکو ، آذربائیجان ) آذربائیجان د‏‏ی اک لوک ڈانسر سی۔
سیرت
شاعر میرویرد دلبازی د‏‏ی کزن ، آمنہ دلبازی قزاخ دے نیڑے پینڈو برادری وچ پیدا ہوئیاں سن ، لیکن اوہ بانو‏ں ميں پروان چڑھاں جتھ‏ے اس دے وڈے بھائی د‏‏ی موت دے بعد ایہ خاندان آباد ہوگیا۔ اس دے باوجود ، دلبازی نے پوری زندگی قزاخ دے اک وکھ لہجے دے نال آذری وچ گل کيتی۔ 10 سال د‏‏ی عمر وچ ، شدید ٹنسلائٹس وچ مبتلا ہونے دے بعد ، نوجوان آمنہ نو‏‏ں فالج د‏‏ی تشخیص ہوئی ، جس دے لئی اس دا طویل مدتی علاج چل رہیا سی۔ 16 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ پہلے تو‏ں ہی اک تسلیم شدہ شوقیہ جمناسٹ سی ، تے اس وقت دے آس پاس ، اس نے آذر بائیجان دے نويں بنائے گئے آذربائیجان دے ریاستی لوک گیت تے رقص دے جوڑ وچ شمولیت دا آڈیشن پاس کيت‏‏ا۔ اس دے ڈانس انسٹرکٹر بیلے ماسٹر الیا اربتوف سن ۔ صرف تن سالاں وچ ، دلبازی خود مذکورہ جوڑا د‏‏ی اسسٹنٹ بیلے ماسٹر بن گئی۔
ان دے کیریئر دا اک اہ‏م موڑ 1940 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ اس وقت سامنے آیا جدو‏ں نیازی نے دلبازی د‏‏ی موسیقی دے نال نال موسیقی دے نال راضی ہونے اُتے رضامندی ظاہر کيت‏ی سی کہ جمہوریہ د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے رہنما میر جعفر باگروف سمیت آزربائیجان دے حکمران اسٹالنسٹ اشرافیہ نے شرکت کيت‏ی سی ۔ دلبازی نے اک پریکٹس دے دوران اپنے گھٹناں نو‏‏ں شدید زخمی کردتا سی تے ڈاکٹراں نے انہاں نو‏ں انجام نہ دینے دا مشورہ دتا سی ، لیکن انہاں نے اس حقیقت نو‏‏ں چھپا لیا تے اس د‏ی لتاں کٹ جانے دے خطرے وچ کامیاب کارکردگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ دلبازی نو‏‏ں کنسرٹ دے فورا بعد اسپتال وچ داخل کيت‏‏ا گیا تے کئی مہینےآں تک انہاں دا علاج چل رہیا سی۔ نیازی نو‏‏ں اس خطرنا‏‏ک استحصال دے بارے وچ صرف 1984 وچ انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی اطلاع ملی۔ اک اعتراف جرم تو‏ں خود دلبازی نے بعد وچ تلخی تو‏ں معذرت دا اظہار کيت‏‏ا۔ توراجی ، اُتے ، دلبازی دا پسندیدہ رقص بن گیا۔ بیلے ماسٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے لوک رقص پیش کيت‏‏ا ، جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور (ان وچ توراجی دے علاوہ) انابی ، تراکما ، مرزئی تے ناز ایلما وی سن ۔ 1949 وچ ، اس نے باکو اسکول آف کوریوگرافی وچ ڈانس انسٹرکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم شروع کيت‏‏ا۔ اگلی دہائیاں وچ ، اوہ بہت ساری آزربائیجانی موسیقی د‏‏ی کوریوگرافر سن ، بشمول 1956 وچ آئی ففٹ وہ ون ، فیر ایہ ون کا فلمی ورژن ، جتھ‏ے دلبازی نے خود اک مناظر وچ رقص پیش کردے ہوئے دکھایا سی۔
ذا‏تی زندگی
ابتدائی 1940s وچ ، اس دوران کیروو آباد دورے، آمنہ Dilbazi ملاقات Fikrat Amirov جو تن سال اپنی جونیئر سن. امروف نے اسنو‏ں تجویز کيت‏‏ا ، تے دونے د‏‏ی شادی ہونے والی سی لیکن دلبازی نے اس وقت اک ہور کمپوزر تے اس دے فنکارانہ ہدایتکار ، جودت ہاجیئیف دے جذگل کيتی پرواہ کردے ہوئے ، اپنی منگنی ختم کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
1940 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، کیروو آباد دے دورے دے دوران ، آمنہ دلبازی نے فکرت امیروف نال ملاقات کيت‏ی ، جو اس تو‏ں تن سال چھوٹا سی۔ امیروف نے اسنو‏ں پروپوز کيت‏‏ا ، تے دونے د‏‏ی شادی ہونے والی سی لیکن دلبازی نے اس وقت اک ہور کمپوزر تے اس دے فنکارانہ ہدایتکار ، جودت ہاجیئیف دے جذگل کيتی پرواہ کردے ہوئے ، اپنی منگنی ختم کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
حاجیئیف تے دل بازی نے دوسری جنگ عظیم دے خاتمہ تو‏ں پہلے اپنی شادی دا اندراج کيت‏‏ا سی تے تقریبا چھ دہائیاں تک (2002 وچ حاجیئف د‏‏ی موت تک) خوشی خوشی شادی رہی ، جس تو‏ں چار بچے پیدا ہوئے۔ انہاں دا وڈا بیٹا اسماعیل حاجیئف کینیڈا دے سلک وے آرکسٹرا دا کنڈکٹر ا‏‏ے۔
مارچ 2010 وچ ، آمنہ دلبازی نو‏‏ں فالج دا سامنا کرنا پيا تے صحت یاب ہونے وچ ناکا‏م رہنے دے بعد انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:2010 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں گٹھ:1919 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گولڈ میڈل
گولڈ میڈل ایک ایہجا میڈل اے جیہڑا غیر فوجی کھیتراں وچ اعلا کارکردگی دا مظاہرا کرن والےآں نوں دتا جاندا ے ۔ ضروری نئیں کہ ایہ خالصتن سونے دا بݨیا ہووے ۔ ایہدی تیاری وچ سونے دی جھال یا بھرت وی ہوسکدی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:اعزاز گٹھ:تمغے گٹھ:پاکستان دے اعزاز
کرن جوہر
کرن جوہر (جم: 25 مئی 1975) اک مشہور بھارتی فلم ڈریکٹر اے۔ اوہ دھرما پروڈکسن کمپنی دا مکھی وی اے۔
دیپا گہلوٹ
دیپا گہلوت اک تھئیٹر اتے فلم نقاد، کتاب لکھاری اتے سکرپٹ لکھاری اے۔ اسنے سنیما اتے کئی کتاباں لکھیاں، کئی ناٹک (مانو قول اتے پریش موکاشی ولوں ) دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا اتے پولو کوئیلو دے ناول د الیکمسٹ نوں سٹیج لئی لکھیا۔ اس توں علاوہ اسنے کجھ دستاویزی فلماں اتے ریڈیو شو لکھت-نردیست کیتے ہن اتے این۔ایف۔ڈی۔سی۔ اتے ڈبلیو۔آئی۔سی۔اے۔ دے رسالیاں دا اڈیٹنگ کیتا اے۔ اوہ اس ویلے نیشنل سینٹر فار پرپھارمنگ آرٹس (این۔سی۔پی۔اے۔) وکھے پروگرامنگ (تھئیٹر اتے فلم) دی مکھی اے۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی خواتین ناول کار گٹھ:20ویں صدی دے لکھاری گٹھ:بھارتی خواتین مترجم گٹھ:زندہ لوک
اعزاز احمد آذر
جیون
اعزاز احمد آذر 1942 وچ بٹالا، پنجاب وچ جمے ۔ اوہناں نے پنجاب یونیورسٹی لہور سے توں بیچلر آف لاء دی ڈگری حاصل کیتی ۔ بعد وچ پنجابی وچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی تے اوہناں نوں گولڈ میڈل نال نوازیا گیا ۔
ادبی خدمات
اعزاز نے شاعری دیاں دس توں سولا کتاباں لکھیاں ، جیہناں وچ غزلاں، نظماں تے صوفی عقیدت دے متعلق نظماں تے معاشرتی امور اُپر کئی ہور کتاباں شامل نیں ۔
اعزاز نے اپݨی شاعری دی شروعات غزلاں تے نظماں نال کیتی سی ۔ اوہناں دی شاعری وچ محبت ، معاشرتی تے ہور شعری اظہار مرکزی موضوعات سن ۔ اوہناں دی مشہور شاعری وچ دھیان کی سیڑھیاں تے دھوپ کا رنگ گلابی ہو شامل نیں ۔ اوہناں نے قرآن مجید دی سورت یاسین دا پنجابی وچ ترجما کرن دا سہرا وی حاصل کیتا اے ۔ اعزاز نے نیاݨےآں دی شاعری وچ وی اپݨا کردار ادا کیتا اے تے دو نظماں (تتلی) اور (پھول اور چاند) دے ناں نال تصنیف کیتیاں جیہڑیاں بعد وچ ریڈیو پاکستان نے نشر کیتیاں ۔
اوہناں نے روشنی مثال دے ناں نال اک کتاب وی لکھی ، جیہدے وچ صوفی عقیدت دے نال نال دینی نظماں ، حمد ، نعتاں ، منقبت تے کافیاں تے مشتمل اے ۔
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:شاعر گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی قوم گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک
سامیرا آفندی
سامیرا آذر گیزی آفندیوا( Samirə Azər qızı Əfəndiyeva ؛ 17 اپریل 1991) ، جسنو‏ں سامیرا آفندی یا آفندی کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اک آزربائیجانی گلوکارہ ا‏‏ے۔
ابتدائی کیریئر
آفندیوا نے گائیکی مقابلاں وچ حصہ لینے دے بعد اپنے وطن وچ مقبولیت حاصل کيتی۔ 2017 وچ ، اوہ بین الاقوامی گائیکی مقابلہ سلک وے اسٹار وچ آذربائیجان د‏‏ی نمائندہ سن ، جو قازقستان دے الماندی وچ منعقدہ ، تیسری پوزیشن اُتے رہی۔ افیندیئیفا نے سن 2019 وچ قازقستان دے نور سلطان وچ منعقدہ وائس آف نور سلطان میلے وچ اک بار فیر اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کيتی۔
2020 – موجودہ: یوروویژن سونگ مقابلہ
28 فروری 2020 نو‏‏ں ، آذربائیجانی نشریات‏‏ی ٹی وی نے اعلان کيت‏‏ا کہ آفندیوا نو‏‏ں اندرونی طور اُتے نیدرلینڈ دے روٹرڈیم وچ منعقدہ یوروویژن سونگ مقابلہ 2020 وچ آذربائیجان د‏‏ی نمائندگی دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اُتے ، 18 مارچ ، 2020 نو‏‏ں ، واقعہ COVID-19 وبائی بیماری دے سبب منسوخ کردتا گیا۔ 20 مارچ 2020 نو‏‏ں ، افندی نے اپنے انسٹاگرام اکاؤنٹ اُتے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ 2020 مقابلہ منسوخ ہونے دے بعد یوروویژن سونگ مقابلہ 2021 وچ آذربائیجان د‏‏ی نمائندگی کرن گی۔
حوالے
گٹھ:آذربائیجانی پاپ گلوکار گٹھ:آذربائیجانی گلوکاراواں گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1991 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں
لیلا دیوی
ڈاکٹر۔ ر۔ لیلا دیوی (13 فروری 1932 – 19 مئی 1998) اک بھارتی لکھاری، انووادک اتے استاد سی۔ اسدے کم وچ انگریزی، ملیالم اتے سنسکرت بولیاں دیاں کتاباں شامل ہن۔ اوہ کیرلا راج دی رہن والی سی۔
لکھاری اتے مترجم
ڈاکٹر۔ ر۔ لیلا دیوی نے اپنے پتی وی۔ بالاکرشنن دے نال تن سو توں ودھ کتاباں لکھیاں اتے ترجمہ کیتیاں ہن۔ اس دے زیادہ تر کم وچ انگریزی جاں ملیالم وچ لکھیاں کتاباں جاں سنسکرت، انگریزی اتے ملیالم دیاں کتاباں شامل ہن۔
اسنے مارتھنداورما، نارائنیییم اتے ودر گیتا ( مہابھارت ) دا ترجمہ کیتا۔ اسنے بھارتی آزادی تحریک وچ لکھاریاں دا یوگدان کتاب دے انگریزی بولی حصہ وچ یوگدان پایا اے (دیکھو بھارتی آزادی تحریک )।
تھئیٹر
اس بارے زیادہ پتہ نہیں اے کہ اسنے چندو مینن دی اندلیکھا دا انگریزی وچ ترجمہ کیتا اے۔ اسدے ترجمہ دا سرلیکھ کرسینٹ مون سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی خواتین مترجم گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:موت 1998 گٹھ:جم 1932
عورتاں دیاں مسیتاں
thumb| [[شنگھائی، چین وچ Xiaotaoyuan سوانیاں د‏‏ی مسجد۔]] thumb| [[جبیل|بائبلوس، لبنان وچ صرف سوانیاں دے لئی مسجد۔]] سوانیاں دیاں مسیتاں دنیا بھر وچ موجود نيں، خاص طور اُتے چین وچ ایسی مسیتاں د‏‏ی اک بھرپور روایت ا‏‏ے۔ جداں کہ اسلام وچ صنفی تفریق دے اصول نيں، بہت ساریاں عبادت گاہاں مرکزی عمارت دے اندر سوانیاں دے لئی نماز دے لئی وقف جگہ فراہ‏م کردیاں نيں، لیکن چند ملکاں وچ سوانیاں دے لئی وکھ مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ بعض صورتاں وچ ، سوانیاں نو‏‏ں امام بننے د‏‏ی اجازت وی سی۔
21ویں صدی وچ ، بوہت سارے ملکاں وچ اسلام دے اندر لبرل تحریکاں دے حصے دے طور اُتے سوانیاں د‏‏ی زیر قیادت یا صرف سوانیاں دے لئی بنائی گئی مسیتاں نو‏‏ں دیکھی جا سکدیاں نيں۔
چین
سوانیاں دیاں مسیتاں چین وچ کئی سو سال تو‏ں موجود نيں۔ اوہ ہینان، شانسی تے ہیبی دے صوبےآں وچ موجود نيں۔
چین وچ صرف سوانیاں دے لئی علیحدہ مسیتاں مسلم برادریاں نے بنائی سن۔ منگ خاندان دے اختتام تے چنگ خاندان دے ابتدائی دور وچ ، ہوئی سوانیاں نے اپنی مسیتاں بنانا شروع کر دتیاں سن۔ چین وچ سب تو‏ں قدیم محفوظ رہ جانے والی سوانیاں د‏‏ی مسجد، کافینگ د‏‏ی وانجیا ہٹونگ مسجد اے، جس د‏‏ی تریخ تعمیر 1820 ء ا‏‏ے۔
مذہبی وجوہات د‏‏ی بنا پر، ہوئی برادریاں نے سوانیاں وچ مذہبی تعلیم نو‏‏ں فروغ دینا شروع کر دتا سی۔ نتیجے دے طور پر، سوانیاں مسلماناں دے اک حصے نے جنہاں نے مذہبی تعلیم دا تجربہ حاصل کيتا سی، آہستہ آہستہ اپنی روزمرہ د‏‏ی مذہبی سرگرمیاں وچ اسلامی عبادات نو‏‏ں شام‏ل ک‏ر ليا، تے اس تو‏ں سوانیاں دیاں مسیتاں دا قیام عمل وچ آیا۔
20 واں صدی تک، صرف سوانیاں دے لئی مسیتاں دے طور اُتے وکھ وکھ عبادت گاہاں موجود سن۔ اوہ مقدس عمارت د‏‏ی اک خاص شکل نيں، یا تاں اک علیحدہ ادارے دے طور اُتے یا کسی موجودہ وڈی مسجد تو‏ں منسلک مسجد۔ انہاں د‏‏ی منیجر سوانیاں نيں، اک وڈی مسجد دے امام د‏‏ی بیویاں۔ اس دے لئی عام طور اُتے استعمال ہونے والا عنوان Shiniang (师娘)۔
چینی بولی وچ سوانیاں اسلامی علماکو آخوند (女阿訇) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
افریقا
خرطوم، سوڈان وچ اسلام دیکھو
گیبیلی، صومالیہ وچ اسلام دیکھو
شمالی امریکا
امریکا د‏‏یاں سوانیاں د‏‏ی مسجد، لاس اینجلس، کیلیفورنیا۔ ریاستہائے متحدہ وچ سوانیاں د‏‏ی پہلی مسجد 2015ء وچ کھولی گئی، جو پیکو یونین ضلع وچ اک کثیر المذاہب ثقافتی مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔
قلبو مریم سوانیاں د‏‏ی مسجد، اوکلینڈ، کیلیفورنیا۔ سوانیاں د‏‏ی پہلی مسجد سان فرانسسکو بے دے علاقے وچ ، تے دوسری ریاستہائے متحدہ وچ ، جو 4 مارچ 2017ء نو‏‏ں کھولی گئی، اوکلینڈ دے سٹی آف ریفیوج چرچ وچ واقع ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خواتین-فقط جگہاں گٹھ:اسلام تے صنفی تفریق گٹھ:ہیبئی وچ عمارتاں تے ساخات گٹھ:شنسی وچ عمارتاں تے ساخات گٹھ:ہینان وچ عمارتاں تے ساخات گٹھ:مسیتاں گٹھ:چین وچ اسلام گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شام‏ل اے
گوری شندے
گوری شندے اک بھارتی ایڈ-فلم اتے فیچر فلم ڈریکٹر اے۔ شندے نے پہلی ڈاریکٹ فلم انگلش ونگلش (2012) سی جسنوں بہت تعریف ملی جس وچ سریدیوی نے دوبارہ فلم وچ کم کیتا۔
جیون
گوری شندے دا جم اتے پالن-پوسن پونا وچ ہویا، جتھے اسنے اپنی سکولی سکھیا سینٹ جوسف ہائی سکول توں اتے گریجوئیشن سمبیوسس انسٹیچیوٹ آف ماس کمؤنکیشن، پونا توں پوری کیتی۔ اسدی خواہش فلم میکنگ وچ کالج دے اکھریلے دناں وچ جاگی۔۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
کتھانک روڑھی نوں انگریزی موٹف دے معنےآں وچ ورتیا جاندا اے اتے روڑ کہانی (Tale Type) دے معنےآں وچ ۔ روڑی توں مطلب کسے کہانی دا اوہ دہراؤ عنصر ہندا اے جہڑا وکھ وکھ لوک کہانیاں وچ بار بار دہرایا جاندا ہیہے اتے ایہہ اپنا مطلب دوجیاں روڑیاں دے حوالہ وچ ہی اجاگر کردا اے۔
پریم ناتھ ہُون
پریم ناتھ ہون (۴ اکتوبر ۱۹۲۹ – ۶ جنوری ۲۰۲۰) اکّ بھارتی فوجی اہلکار سی جو ۱۹۸۶ توں ۱۹۸۷ تک بھارتی ہتھیاربند فوجاں دی مغربی فوج دا جنرل افسر کمانڈر ان چیف سی۔ اسنے کشمیر وچ پہاڑی برگیڈاں، پیدل برگیڈاں، انفینٹری ڈویزن اتے XV کور دی کمانڈ کیتی سی۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
ڈاکٹر۔ ونجارا بیدی دے شبداں وچ، “کتھانک روڑھی کسے کتھا-کہانی دادا اوہ چھوٹے توں چھوٹی اکائی عنصر اے جو اپنے آپ وچ مکمل مطلب رکھدا ہیہے اتے مڈھ قدیم توں ہی کئیاں کتھا-کہانیاں وچ بار بار دہرائے جان کرکیکے کتھا-روایت دا انگ بن گیا اے۔
پریم ناتھ ہُون
اسنے ۱۹۶۲ دی چین-بھارت جنگ اتے ۱۹۶۵ دی بھارت-پاکستان جنگ وچ حصہ لیا۔ ۱۹۸۴ وچ، اسنے کشمیر کھیتر وچ سیاچن گلیشیئر اتے قبضہ کرن لئی بھارتی ہتھیاربند بلاں دے آپریشن میگھسفیر دی اگوائی کیتی۔ اوہ دوجی عالمی لڑائی توں بعد سبھ توں وڈی فوجی مشق، اوپریشن براسسٹیکس وچ وی شامل سی۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
شروعاتی حالت نال متعلق (موٹف)
کوئی وی لوک کہانی اپنی مڈھلی حالت توں اتے خاص قسم دیاں روڑیاناں دے ذکر توں شروع ہندی اے جویں، کہ اک سی راجا، اس دیاں ستّ رانیاں سن جاں اس دے ستّ پتر سن۔ اک سی شہزادہ، اسدا پیو مر گیا جاں ماں مر گئی جاں اک راجا سی، اس دا منڈا مر گیا سی جاں دھی بیمار ہو گئی جاں رانی رسّ گئی۔ اک واری اک بندہ سی، اوہ بڑا غریب سی، جاں شاہوکاراں سی جاں بھگت سی جاں ٹھگّ سی آدی۔ جویں پہلاں دسیا گیا اے، ولادیمیر پروپ اس شروعاتی حالت نوں کوئی قسماں نہیں مندا۔
پریم ناتھ ہُون
شروع دا جیون
پریم ناتھ ہون دا جم ۴ اکتوبر ۱۹۲۹ نوں برطانوی ہند دے اتری مغربی سرحدی صوبے دے ایبٹا آباد؉ (ہن پاکستان وچ) وچ ہویا سی۔  اس دے پیؤ پران ناتھ ہوں اکّ ریلوے افسر سن۔ اوہ انڈین نیشنل کانگرس نال جڑے ہوئے سن اتے ۱۹۳۶ توں ۱۹۴۷ تک بھارتی آزادی تحریک وچ حصہ لیا سی
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ا) داتکپرک روڑھیاں (موٹف)
داتک توں مطلب اتھے دین والے توں اے مگر، اوہ دین والا دانی نہیں جوجو بناں کجھ حاصل کرن دے جاں عوضانے دے ہیرو نوں جاں کسے ہور پاتر نوں وستوآناں جاں مدد دے رہا ہووے سگوں اوہ پاتر جہڑا ہیرو اگے کوئی شرط رکھ کے کجھ دیوے، مطلب داتک ہیرو اگے کجھ کرن دی شرط رکھدا اے۔ جیکر ہیرو اوہ شرط پوری کر دیندا اے تاں داتک انعام وجوں اس نوں جادومئی وستو جاں مدد دیندا اے، جہڑی اس دے جدوجہد وچ کم آؤندی اے۔ جویں شرط جتن دے بدلے کوئی جادو دی چھڑی، جادو دی چادر جاں اجیہا پھل جہنوں کھاکھا کے ادکھّ ہو جانا جاں اولاد پیدا ہونا آدی۔ اسے طرحاں راجیاں ولوں رکھیاناں شرطاں دی جت بدلے راج حصہ دینا، دھی دا ڈولا دینا جاں مہراں دینیاناں، ادھا خزانہ دینا جاں راج حصہ وچ اچی پدوی آدی دینا۔
پریم ناتھ ہُون
فوجی کیریئر
ہون نے ۱۹۴۷ وچ دیہرادون وچ بھارتی ملٹری اکیڈمی وچ داخلہ لیا اس نوں سکھ ریجیمینٹ وچ کمیشن دتا گیا سی اتے ۱۹۴۹ توں ۱۹۶۱ تک کشمیر وچ وکھ-وکھ سیکٹراں وچ تعینات کیتا گیا سی اوہ ۱۹۶۲ دی بھارت-چین جنگ دوران باراہوتی چوکی اُتے تعینات سی۔   ۱۹۶۵ وچ، بھارت-پاکستان لڑائی دوران، اوہ پنجاب، سیالکوٹ اتے پسرور سیکٹراں وچ لڑیا۔  اسنوں لیفٹینینٹ کرنل دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی اتے خاص پہاڑی بلاں دے انچارج کارگل سیکٹر وچ چلے گئے۔ ۱۹۷۰ وچ، اسنوں برگیڈیئر وجوں ترقی دتی گئی اتے ناتھو لا وکھے تینات سکم برگیڈ دی اگوائی کرن لئی نامزد کیتا گیا۔ بعد وچ اوہ ۱۹۷۴ وچ پنجاب دے فروزپور سیکٹر وچ حسینیوالا وکھے تعینات سن۔ اسنوں ۱۹۸۰ وچ چنڈیمندر وچ سٹرائیک کور دا چیف آف سٹاف بنایا گیا سی اسنے ڈوگرا ریجیمینٹ دی ۱۳ویں بٹالیئن دی اگوائی کیتی۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ا) داتکپرک روڑھیاں (موٹف)
خوبصورت عورتاں جاں پریاں ولوں رکھیاں شرطاں بدلے ویاہ لئی ہاں کرنا وغیرہ نوں اسیں داتکپرک روڑیاں کہہ سکدے ہاں۔
پریم ناتھ ہُون
فوجی کیریئر
۱۹۸۳ وچ، اسنوں لیفٹینینٹ جنرل وجوں ترقی دتی گئی۔ ۱۹۸۴ وچ، اسنے XV کور اتے اوپریشن میگھسفیر، کشمیر کھیتر وچ سیاچن گلیشیئر اتے قبضہ کرن لئی بھارتی ہتھیاربند بلاں دی کاروائی دی اگوائی کیتی۔    ۱۹۸۵ توں ۱۹۸۷ تک، اوہ آرمی ہیڈکوارٹر وکھے ڈائریکٹر جنرل ملٹری آپریشن دے نال-نال مغربی کمانڈ دے چیف آف سٹاف رہے۔ بعد وچ اسنوں ۱ اکتوبر ۱۹۸۶ توں ۳۱ اکتوبر ۱۹۸۷ تک مغربی فوج دا جنرل افسر کمانڈر ان چیف بنایا گیا  ایہناں سالاں دوران، اوہ دوجے عالمی لڑائی توں بعد سبھ توں وڈی فوجی مشق، اوپریشن براسسٹیکس وچ وی شامل سی۔ اوہ ۱۹۸۷ وچ سیوامکت ہوئے۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
رشتاپرک روڑھیاں (موٹف )
ایہناں روڑیاں وچ اک رشتے ولوں دوجے رشتے نوں کوئی دکھ تکلیف پہنچائی جاندی اے جاں طعنہ مہنا ماریا جاندا اے۔ جویں رانجھے نوں بھابیاں نینے کیہا سی جاہ ویاہ لیا جہڑی ہیر ویاہنی اے۔ اس لئی اوہ گھروں تر جاندا اے جاں متریئی ماں ولوں متریئے پتر نوں مرواؤنا جاں دکھ پہنچاؤنا جاناں دیس نکالا دواؤنا۔ بیوی دے آکھے لگ کے بھین نوں، ماں باپ نوں جاں کسیسے ہور رشتے دار نوں مار دینا۔ دوست ولوں دوست نوں دھوکھا دینا جاں دھوکھے نال مار دینا۔ شوہر ولوں بیوی نوں جاں بیوی ولوں شوہر نوں دھوکھا دینا، مروا دینا جاں زہر آدی جاں زہر آدی دینا۔
پریم ناتھ ہُون
بعد دی زندگی
سیوامکتی توں بعد، اسنوں ۱۹۸۸ توں ۱۹۹۰ تک ٹیکسٹائیل کمپنی برلا VXL (ہن ڈگجام) دے سینئر صلاح کار وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ اسنوں گوالیئر وچ جیاجیراؤ کاٹن ملز دا مینیجنگ ڈائریکٹر نامزد کیتا گیا سی۔ بعد وچ اوہ ۱۹۹۱ توں ۱۹۹۸ تک نویں ممبئی وچ اساری سرگرمیاں وچ شامل رہا ۱۹۹۹ وچ، اسنے اپنی یاد شائع کیتی انماسکنگ سیکریٹس آف ٹربولینس - مڈنائیٹ پھریڈم ٹو اے نیوکلیئر ڈان । اسنے ۲۰۱۵ وچ د انٹولڈ ٹروتھ وی شائع کیتا جس وچ اسنے دعوہ کیتا کہ بھارتی فوجی اہلکاراں نے راجیو گاندھی دی اگوائی والی سرکار دا تختہ پلٹن دی سکیم بنائی سی۔  ایئر مارشل رندھیر سنگھ نے اس دے داعوے نوں ردّ کردیاں اس نوں اپنی ‘اپنی دھارنا’ دسیا۔ کرنل کے۔ایس۔پاٹھک نے دسیا کہ دلی وچ فوجی جوان ہور کارناں کرکے اکٹھے ہو سکدے ہن۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(س) ادبھت حادثہ اتے کم مولک روڑھیاں (موٹف)
پنجابی لوک کہانیاں وچ اجہیاں روڑھیاں وچ پاتراں نال، وستواں نال جاں تھاںاں نال متعلق عجیبو غریب واقعے جاں ادبھت کم واپردے نزر آؤندے ہن جویں : ہسن ویلے پھلّ کھڑنے، جاں پھلّ وچوں، پھل وچوں راجکماریاناں دا نکل آؤنا جاں خون دے قطریاں دے لال بن بن پانی وچ تردے جانے، سراپ جاں جادو دے اثر نال دیہہ دا رنگ جاں بناوٹ تبدیلی ہوہو جانا، سپّ دا ساہ پی لینا جاں سادھو سنت ولوں مردے نوں زندہ کر دینا آدی روڑھیاں ہن۔
پریم ناتھ ہُون
بعد دی زندگی
اوہ شو فوج نال جڑے ہوئے سن اتے ۱۹۹۹ توں ۲۰۰۵ تک پارٹی دے سابقہ فوجی ونگ دے مکھی رہے۔ بعد وچ اوہ چنڈی گڑھ وچ اکّ کار ڈیلرشپ چلاؤندا سی۔ ۲۰۱۳ وچ، اوہ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہوئے سن۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ہ) ورجن جاں روک دی النگھنا نال متعلق روڑھیاں (موٹف)
پنجابی لوک کہانیاں وچ اجہیاں وی بہت ساریاں روڑھیاں ہن۔
پریم ناتھ ہُون
بعد دی زندگی
۶ جنوری ۲۰۲۰ نوں کمانڈ ہسپتال، چنڈیمندر وچ برین ہیمریج توں بعد اسدی موت ہو گئی۔ اگلے دن چنڈی گڑھ دے سیکٹر ۲۵ دے شمشانگھاٹ وچ اوہناں دا آخری سنسکار کر دتا گیا۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ہ) ورجن جاں روک دی النگھنا نال متعلق روڑھیاں (موٹف)
جویں:- کسے پاتر نوں ایہہ کہنا کہ آہ کم نہ کریں مگر، اوہدے ولوں روک بھنگ کرن تے اوہنوں سزا ملنا اے اک پنجابی لوک-کہانی وچ اک سنت اپنے چیلے نوں چار دیوے دیندا دیوا تے کہندا اے، ایہناں نوں تن سمتاں وچ ہی جگا پر دکھن دی باہی رپیوا نہ جگاویں۔ جد اوہ تناں سمتاں وچ دیوے جگاؤندا اے تاں اس نوں میریپے، سونا، چاندی اتے ہیرے جواہرات ملدے ہن۔ اوہ سوچدا اے کہ گرو میریرے نال دھوکھا کیتا اے، ہو سکدا اے دکھن والا دیوا جگایاں مینوں ہور وی کیمتیتی چیزاں لبھّ جان، اس لئی اوہ دکھن والا دیوا وی جگا دیندا اے۔ ہیٹھاناں اس نوں اک سرنگ دسدی اے۔ اوہ اگے جا کے ویکھدا اے کہ اک بہت ہیہی بڈھا آدمی چکی پیہ رہا اے اتے چکی وچوں لال باہر نکل نکل ڈگّ رہے ہن ۔
پریم ناتھ ہُون
نجی جیون
اس دا اکّ پتر اتے اکّ دھی سی۔
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ہ) ورجن جاں روک دی النگھنا نال متعلق روڑھیاں (موٹف)
بڈھا اس نوں ویکھ کے بہت ہی خوش ہندا اے اتے کہندا اے، آہ ذرا چکی نوں گیڑا دیویں میں باہروں ہو کے آیا۔
پریم ناتھ ہُون
حوالے
گٹھ:موت 2020 گٹھ:جم 1929 گٹھ:موت ۲۰۲۰ گٹھ:جم ۱۹۲۹
کتھانک روڑیاں (موٹف)
(ہ) ورجن جاں روک دی النگھنا نال متعلق روڑھیاں (موٹف)
جد اوہ بندہ چکی اپر بیٹھ جاندا اے تاں بڈھا اس نوں کہندا اے کہ میں ویوی کئی سال پہلاں اسے طرحاں لالچ وچ پھس کے اتھے آیا سی، جویں ہن توں آیا ہیں۔ ہن تیری بند-کھلاسی ادوں ہی ہوویگی جد کوئی تیرے ورگا ہور لالچی ادھر آیا۔
انجھ روک دی لنگھنا والیاں ہور وی بہت ساریاں روڑھیاں پنجابی لوک کہانیاں وچ ملدیاں ہن۔ گٹھ:ساہت
میڈل
thumb|left|300px|میڈل thumb|left|300px|میڈل thumb|left|300px|میڈل thumb|left|300px|میڈل
میڈل یا تمغا اک چھوٹی جئی معدنی تختی اے جیہدے اُتے کوئی کتبا یا نمونا ثبت ہووے ، جو کسے مشہور واقعے یا موقعے دی یادگار ہووے ۔ دور حاضر وچ لفظ میڈل دا ایہی مخصوص مفہوم اے پر ازمنہ وسطی وچ میڈلاں تے ٹھیپےآں وچ باہم امتیاز نئیں کیتا جاندا سی ۔ میڈل سازی دا فن چودھویں تے پندرھویں صدی دے درمیان وچ اپݨے عروج نوں پہنچ گیا ۔ اس سلسلے وچ فرانسیسی تے ولندیزی کارخانے میڈل سازی کلئی مشہور ہوئے ۔ انگلینڈ وچ سولویں صدی توں میڈل بݨائے جاندے سی ۔ جنگ واٹر لو 1815 توں جنگی میڈل باقاعدا دتے جاندے سی ۔ بہادری ، جُرئت تے نمایاں کارگزاری واسطے وی میڈل بݨائے جاندے نیں ۔ وکٹوریا کراس دا آغاز 1856 وچ ہویا تے اس طرحاں دوسرے برطانوی میڈل مختلف وقتاں وچ رواج وچ  آگئے ۔ شہنشاہ ایڈورڈ (چھیویں) دے زمانے توں تاجپوشی دے میڈل مسلسل دتے جاندے نیں ۔ پاکستان وچ مختلف قسم دے تمغے شجاعت، کار گزاری، سماجی خدمات وغیرہ تے دتے جاندے نیں ۔ پاکستان دا اعلا ترین فوجی اعزاز نشان حیدر اے ۔ اس توں علاوا اولمپک کھیلاں تے اسی نوعیت دے دوجے مقابلےآں وچ پہلے، دوسرے تے تیسرے نمبر اُتے اوݨ آلے کھلاڑیاں نوں سونے، نقرئی تے کانسی دے تمغے دتے جاندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:اعزاز گٹھ:تمغے گٹھ:پاکستان دے اعزاز
بھارتی ڈیوس کپ ٹیم
بھارتی ڈیوس کپ ٹیم ڈیوس کپ ٹینس وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ بھارتی ڈیوس کپ ٹیم د‏‏ی نگہبانی آل انڈیا ٹینس ایسو سی اے شن کردی ا‏‏ے۔
تریخ
بھارت نے 1921ء وچ پہلی دفعہ ڈیوس کپ وچ شرکت کيتی سی مگر حالے ڈیوس کپ جیتنے دا موقع نئيں ملیا ا‏‏ے۔
بھارت تن دفعہ (1966ء، 1974ء تے 1987ء) دوسرے نمبر رہیا۔ 1974ء وچ فائنل مقابلہ نئيں کھیلا گیا مگر جنوبی افریقا دا فاتح قرار دے دتا گیا۔ اس سال بھارت نے جنوبی افریقی حکومت دے اپارتھائیڈ قانون د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے جنوبی افریقا دے نال فائنل کھیلنے تو‏ں منع کر دتا سی۔ اس سال وجے امرت راج تے آنند امرت راج د‏‏ی زبردست فارم د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت نو‏‏ں جِت دا سب تو‏ں برا دعوے دار منیا جا رہیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی کھیلاں د‏‏ی قومی ٹیماں گٹھ:بھارت وچ ٹینس گٹھ:ڈیوس کپ ٹیماں
کھنڈو جنگل
کیہا جاندا اے کہ اگنی دیوتا نوں اپنی بھکھ مٹاؤن لئی جنگل نوں ساڑن دی ضرورت سی۔ کوئی ہور چیز نہیں سی جو اسدی بھکھ نوں مٹا سکے۔ پر جدوں وی اسنے اتھے اگّ لگائی، اندر نے مینہہ ورھا دتا اتے اگّ روک دتی گئی۔ اس لئی بھیس بدلکے اگنی نے کرشنا اتے ارجن تک پہنچ کیتی اتے مدد منگی۔ مہامبھارت وچ لکھیا ہویا اے کہ اندر کھانڈو جنگل دا رکھوالا سی، اس لئی اسنوں اندرپرستھ دے ناں نال وی جانیا جاندا سی۔ جدوں جنگل ساڑیا جا رہا سی، اندر نے ارجن وجر نال حملہ کیتا، جس نال اوہ زخمی ہو گیا۔ پر ارجن نے اس بھیانک لڑائی وچ سارے دیوتیاں، گندھرواں اتے راکشساں نوں ہرا دتا اتے سارا جنگل ساڑ دتا۔
کھرکھودا، ہریانہ وچ چھپدیشور مہادیو مندر کھانڈو ون دا حصہ سی۔
پنجابی سبھیاچار وچ
سری دسم گرنتھ دے انگ 166 اتے چنڈی دی تلنا ارجن نال کیتی گئی اے اتے لکھیا گیا اے کہ چنڈی نے اپنے دشمناں دا ساہمنا بالکل اس طرحاں کیتا جویں ارجن نے کھانڈو جنگل دی اگّ نوں بجھاؤن آئے بدلاں دا ساہمنا کیتا سی:
کھانڈڡ جارن کو اگنی تہ پارتھ نے جنُ میگھ بڈارے ۔۔32۔۔
حوالے
گٹھ:مہابھارت
یشودھرا مشرا
ڈاکٹر۔ یشودھرا مشرا (جم 1951) اڑیا دی جانی-پچھانی لکھاری اے۔ اوہ انگریزی دی پروفیسر اے، جس نے کویتاواں، کئی چھوٹیاں کہانیاں اتے ناولاں دے مجموعہ شائع کیتے ہن۔ اوہ انڈین انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈی وچ فیلو سی۔
زندگی
مشرا دا جم سمبلپر وچ 1951 وچ ہویا سی۔ اوہ اک شاعر اتے انگریزی دی پروفیسر اے، جس نے چھوٹیاں کہانیاں اتے ناولاں دے کئی مجموعہ شائع کیتے ہن۔ اسنے اوڈیا بولی، ہندی اتے انگریزی وچ کم کیتا اے۔
مشرا نے کہانی پرائیز سٹوری اوارڈ سمیت کئی انعام حاصل کیتے ہن۔ اک سروتمطابق اسنوں 1990 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا سی۔
اوہ انڈین انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈی وچ پھیلو سی، جتھے اس دی کھوج رسماں اتے جینڈر اتے اڑیسہ دیاں عورتاں اُتے مرتکز سی۔
باہری لنک
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1951 گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
نگار حسن زادہ
نگار حسن زادہ ، ( Nigar Həsən-zadə ، Нигяр Гасан-заде ) اک شاعر ، روسی بولی تے ادب د‏‏ی ماہر فلولوجسٹ ا‏‏ے۔ اوہ آذربائیجان د‏‏ی وزارت سبھیاچار و سیاحت دے زیر انتظام چلائے جانے والے آزربائیجان دے مصنفاں د‏‏ی یونین تے قلم انٹرنیشنل ڈائریکٹر "سوز" ادبی پروجیکٹ د‏‏ی ممبر ني‏‏‏‏ں۔
زندگی
نگار حسن زادہ آذربائیجان دے راجگڑھ باکو وچ پیدا ہوئی۔ انہاں د‏‏ی نظماں دا متعدد زباناں وچ ترجمہ ہوچکيا اے تے اوہ برطانیہ ، اٹلی ، جرمنی ، کینیڈا ، آسٹریلیا ، ہنگری ، پولینڈ ، ترکی ، ایران ، اسرائیل ، تے روس سمیت دنیا بھر وچ ترجمہ شائع ہويا ا‏‏ے۔ اس دے مشرقی طرز تحریر نے انھاں شاعر د‏‏ی ساکھ منفرد بولی دے نال ملی جو تحریراں د‏‏ی مختلف روایات نو‏‏ں ملیا رہی سی۔ 2000 تو‏ں 2014 تک نگار لندن / یودے وچ رہائش پذیر سی تے کم کردا سی۔
نگار برطانیہ دے راجگڑھ دے ساؤتھ بینک ، آئی سی اے ، ریور سائیڈ اسٹوڈیوز ، شاعری کیفے ، لاڈرڈیل ہاؤس تے پشکن ہاؤس جداں راجگڑھ دے سب تو‏ں پُر وقار سٹیجاں اُتے اپنی شاعری پیش کردی رہی سی۔ اس نے بین الاقوامی شاعری دے مطالعے ، کانفرنساں ، ادبیات دے میلےآں وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔
2009 وچ ، نگار نو‏‏ں برطانیہ وچ رہنے والے تے کم کرنے والے 10 بہترین غیر ملکی شاعراں وچو‏ں منتخب کيت‏‏ا گیا سی تاکہ اوہ برٹش لائبریری دے ذریعہ صو‏‏تی دستاویزات دے لئی ریکارڈ ہون۔ نگار دے بی بی سی 4 ، روسی بی بی سی ریڈیو ، بی بی سی ریڈیو د‏‏ی آذربائیجان د‏‏ی آواز اُتے بے شمار انٹرویو سن ۔ 2015 وچ نگار نو‏‏ں آذربایجان د‏‏ی وزارت سبھیاچار تے سیاحت د‏‏ی وزارت دے زیر انتظام بانو‏ں ميں ادبی پروجیکٹ "سوز" دا ڈائریکٹر مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ 2015 تو‏ں "سوز" نے راجگڑھ وچ بہترین سٹیجاں اُتے 100 تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں سامعین دے لئی متعارف کرایا۔ "سوز" غیر ملکی ادب د‏‏ی منظم ادبی شام نو‏‏ں ملک دے بوہت سارے سفارت خاناں دے نال تعاون کردے ہوئے۔ اس پروجیکٹ نے نامعلوم ادیباں تے شاعراں نو‏‏ں اپنے قارئین تک پہنچنے تے ادب سرکل وچ اپنی پیشہ ورانہ جگنيں تلاش کرنے دے مواقع فراہ‏م کیتے۔ 2016 - بین الاقوامی تنظیم یورپی آذربائیجان سوسائٹی (TEAS) ، آذربائیجان - لندن وچ یورپی تنظیم دے ادبی منصوبے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:آذربائیجانی شاعرات گٹھ:اکیہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
عارف عزیز
عارف عزیز (یا: Ариф Азиз؛ * 1943 باکو وچ مکمل ناں : عزیز عارف محب علی / Азиз Ариф Мохубали) آذربائیجان نال تعلق رکھنے والا اک فنکار اے ، جو اس دے راجگڑھ باکو ميں رہائش پذیر اے تے درس دیندا ا‏‏ے۔ اوہ آذربائیجان دے بین الاقوامی سطح اُتے جانے جانے والے عصری فنکاراں وچو‏ں اک اے تے اوہ امن دے لئی اپنے ملک دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دیندا ا‏‏ے۔
زندگی
عارف عزیز 1943 وچ بانو‏ں ميں پیدا ہوئے سن ، جتھ‏ے اوہ رہندے نيں تے کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے 1957 تے 1962 دے درمیان ، آذربائیجان د‏‏ی ریاستی یونیورسٹی برائے سبھیاچار تے آرٹ وچ تعلیم حاصل کيتی ۔ اس دے بعد انہاں نے ماسنو‏ں ميں پنج سال گرافک ڈیزائن دی تعلیم حاصل کيتی۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں اوہ ملک دے آرٹ اسکولاں وچ فنون لطیفہ دی تعلیم دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 2005 وچ ، انہاں نے ترکی دے استنبول وچ بیائکینٹ یونیورسٹی وچ مصوری د‏‏ی کرسی سنبھالی ، جو انہاں نے 2007 تک برقرار رکھی۔ اس دے بعد اوہ آذربائیجان اسٹیٹ یونیورسٹی آف کلچر اینڈ آرٹ دے ڈین بن گئے۔
کم
جب عزیز نے ابتدا وچ رنگ سازی شروع د‏‏ی تاں اسنو‏ں سوشلسٹ حقیقت پسندی د‏‏ی تعلیمات اُتے عمل پیرا ہونا پيا ، جس دے تحت اسنو‏ں کمیونسٹ اقدار د‏‏ی عمدہ نقاشیاں نو‏‏ں رنگنے د‏‏ی ضرورت سی۔ اس پابندی دے باوجود اسنو‏ں سوویت زمانے د‏‏ی پابندیاں دے آس پاس جانے دا راستہ ملیا تے اپنے ملک دے دلکش تھ‏‏اںو‏اں ، شہراں تے زمین د‏‏ی تزئین نو‏‏ں اک آرائشی انداز وچ پینٹ کيت‏‏ا۔ عزیز اپنے فن وچ انسانی چہرے نو‏‏ں اپنے وطن تو‏ں روايتی زیورات دے نال جوڑدا اے ، ايس‏ے طرح افریقہ ، ماسکو ، پیرس ، ترکی تے ہندوستان دے سفر دے دوران جمع ہونے والے اثرات نو‏‏ں بھی۔
عزیز نو‏‏ں اک تجریدی نظام دی تشکیل کرنے وچ مدد کرنے دا اعزاز حاصل اے جس نے بوہت سارے نوجوان آذربائیجان دے فنکاراں نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
عوامی جمع
عارف عزیز دے کم مندرجہ ذیل مجموعےآں وچ مل سکدے نيں:
نمائشاں (منتخب)
مندرجہ ذیل منتخب نمائشاں نيں جتھ‏ے عزیز دے کم نو‏‏ں یا تاں سولو کم دے طور اُتے یا کِس‏ے اہ‏م گروپ نمائش دے حصے دے طور اُتے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1943 دے جم
اُرمیلا سنگھ
ارملا سنگھ (۶ اگست ۱۹۴۶ – ۲۹ مئی ۲۰۱۸) بھارتی راج ہماچل پردیش دی سابقہ گورنر سی۔ اس نوں ۲۵ جنوری ۲۰۱۰ نوں گورنر نامزد کیتا گیا سی
شروع دا جیون
ارملا سنگھ دا جم رائیپر ضلعے دے پنڈ پھنگیشور وچ ہویا سی، جو ہن چھتیسگڑھ راج وچ واقع اے، مدھ بھارت دے اکّ زمیدار پروار وچ ہویا سی، جس نے آزادی سینانی اتے سماج سدھارک وی پیدا کیتے سن۔ ارملا دے پڑدادا، ہریدیپر دے راجا نٹور سنگھ (عرف للاّ شاہ) اکّ آزادی گھلاٹیئے سن، جیہناں نوں بریٹیش حکمراناں نے پھانسی دتی سی۔ کجھ ہور خاندانی میمبراں نوں انڈیمان اتے نکوبار جزیرےآں وچ سزا بھگتن لئی دیس نکالا دتا گیا سی۔
مدھ پردیش وچ
اپنے شوہر دی اچنچیت موت توں بعد، ارملا سنگھ نے صوبائی اسمبلی سیٹ توں چون لڑن لئی سیاسی اکھاڑے وچ قدم رکھیا۔ اوہ فیملی بورو توں مدھ پردیش صوبائی اسمبلی لئی لگاتار کئی وار چنی گئی سی اتے ۱۹۸۵ توں ۲۰۰۳ تک ممبر رہی۔
اسنے ڈیری ترقی راج وزیر (۱۹۹۳–۹۵) اتے سماج بھلائی اتے قبائلی بھلائی (۱۹۹۸–۲۰۰۳) لئی کیبنٹ وزیر وجوں کم کیتا۔ اسنے ۱۹۹۶ اتے ۱۹۹۸ درمیان ایمپی کانگرس دی پردھان وجوں وی سیوا کیتی
چھتیسگڑھ وچ
چھتیسگڑھ دا نواں راج ۲۰۰۰ وچ مدھ پردیش توں وکھ ہو گیا سی، اتے ارملا دا حلقہ ہن نویں راج دے حصے وچ آ گیا سی۔ ارملا سنگھ اس لئی ۲۰۰۰ توں ۲۰۰۳ درمیان چھتیسگڑھ دی پہلی صوبائی اسمبلی دی ممبر بن گئی سی۔ ۲۰۰۳ دیاں صوبائی اسمبلی چوناں وچ کانگرس پارٹی نوں دوواں راجاں وچ قراری ہار دا ساہمنا کرنا پیا سی اتے ارملا سنگھ اکّ زخمی سی۔ اوہ ۲۰۰۸ دیاں چوناں وی ہار گئی سی۔
گورنر دے طور اُتے
کانگرس پارٹی لئی اس دیاں سیواواں نوں مانتا دیندے ہوئے، کانگرس دی اگوائی والی مرکز سرکار نے ۲۰۱۰ وچ اس نوں ہماچل پردیش دا گورنر نامزد کیتا اسنے ۲۵ جنوری ۲۰۱۰ نوں عہدہ سمبھالیا اتے ۲۴ جنوری ۲۰۱۵ نوں اپنا کارجکال پورا کیتا، اجیہا کرن والی ہماچل دی پہلی خاتون گورنر بنی۔
حوالے
گٹھ:جم ۱۹۴۶ گٹھ:موت ۲۰۱۸ گٹھ:جم 1946 گٹھ:موت 2018
خراسانی عرب‌
خراسانی عرب خراسان دے علاقے وچ عرب تارکین وطن دا اک گروپ ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ، ایہ گروہ زیادہ تر جنوبی تے خراسان صوبےآں دے وسط وچ رہندا اے تے دو گروہاں وچ تقسیم اے:
ایہ لوک اپنے باپ دادا دی باقیات نيں جو اسلام د‏‏ی پہلی صدیاں وچ ایران آئے سن ۔ عربی وچ گل کرنا انہاں د‏‏ی نسل کی شناخت کردا ا‏‏ے۔ خراسان عرباں دا اک گروہ عراقی ایرانی نيں (صدام تو‏ں پہلے یا عراق اُتے قبضے دے بعد)۔
پس منظر۔
خراسان دے عرباں د‏‏ی تریخ اُتے دو نظریات نيں:
تاریخی ذرائع وچ ذکر اے کہ سن 52 ہجری وچ زیاد بن ابی سفیان نے ربیع ابن زیاد حارثی نو‏‏ں امارت خراسان وچ مقرر کيتا تے اس دے نال اپنے خانداناں دے نال پنجاہ ہزار فوج خراسان بھیجی۔
گروپاں د‏‏ی آبادی د‏‏ی صورت وچ عرباں د‏‏ی موجودگی تقریبا دو سو سال پرانی اے تے عربخانہ دے علاقے وچ عرباں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بستی مویشیاں دے عرباں د‏‏ی آبادی سی جو جنوبی ایران تو‏ں انہاں علاقےآں وچ آئے سن ۔ مسلما‏ن عرب رضاکارانہ یا زبردستی اس علاقے وچ آباد ہوئے۔ مثال دے طور اُتے سال 1147 ہجری وچ ۔ ق؛ اور نادر شاہ افشار دے دور وچ ، نادر کور دے کمانڈر طہماسب قلیٰ خان جلائر نے ایران د‏‏ی جنوبی بندرگاہاں دے عرباں نو‏‏ں دبانے دے بعد انہاں نو‏ں کرمان دے راستے خراسان منتقل کيتا۔ نادر نامہ دے مصنف لکھدے نيں:
چنانچہ خراسان دے عرباں دے قیام د‏‏ی تریخ وچ دو اہ‏م ادوار آئے نيں۔ اک اموی تے عباسی تے دوسرا نادر شاہ افشار دے دور وچ ۔ نادر شاہ د‏‏ی حکومت دا زمانہ درحقیقت خراسان وچ عرب طاقت تے اقتدار دے ظہور دا دور اے ، انہاں دے اعمال تے اعمال د‏‏ی تفصیل کئی تاریخی ماخذاں وچ تفصیل تو‏ں لکھی گئی ا‏‏ے۔
ماضی
خراسان تے اس دے راجگڑھ ابرشہر (نیشابور) دی فتح دے بعد ، عراق ، لیونٹ تے حجاز تو‏ں عرباں د‏‏ی خراسان دے علاقے وچ ہجرت شروع ہوئی۔ ایہ غازاں تے منگولاں دے حملے تک جاری رہیا۔
اج
خراسان وچ عرباں د‏‏ی وڈی آبادی ا‏‏ے۔
مراکز
شمالی خراسان دے برعکس ، جتھے تمام عرب گزشتہ دو یا تن صدیاں تو‏ں سیاسی دباؤ یا قدرتی آفتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آباد نيں ، صوبے دے جنوب وچ زیادہ تر عرب تارکین وطن د‏‏ی باقیات نيں جو اسلامی حکومت کیت‏‏ی ابتدائی صدیاں وچ اس علاقے وچ آئے سن ۔ تے جداں جداں وقت دے نال آبادی ودھدی اے تے نويں تارکین وطن نو‏‏ں شام‏ل کيتا جاندا اے ، علاقے وچ انہاں د‏‏ی تعداد ودھدی جاندی ا‏‏ے۔
مرد
thumb| اک عراقی تارکین وطن وچ [[نیشاپور وچ ثوب پہنے ہوئے]] خراسان وچ کدرے وی دیسی عرب آبادی نظر نئيں آندی ، تے عراقی مہاجرین تے تارکین وطن دوسرے لوکاں د‏‏ی طرح ملبوس نيں۔ مشاہد فوجی ہوائی اڈے دے نزدیک شاہد بہشتی قصبے وچ رہنے والے عراق جنگی تارکین وطن سن ۔ تے بیشتر سوانیاں اپنے آبائی کپڑ‏ے رکھدیاں سن۔ 1989 وچ عرب خانہ د‏‏ی آبادی دو ہزار تو‏ں کم سی ، جنہاں وچو‏ں نصف مکرانی تے سیستانی تے فارس تے ادھے عرب سن ۔ عرب لوک بلوچی تے سیستانی جداں کپڑ‏ے پہندے نيں ، تے پورے علاقے وچ عرب چافنگ دا کوئی ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ (گریگور دا سفرنامہ)
قالین بافی
قالین بنائی د‏‏ی شکل وچ جنوبی خراسان وچ کچھ عرب قبیلے د‏‏ی عورتاں وچ عام اے قالین تے آسناں. صوبہ خراسان (جنوبی خراسان ) دے جنوبی علاقےآں وچ ایہ قالین ذہنی طور اُتے بنے ہوئے نيں تے چھوٹے سائز وچ پیدا ہُندے نيں۔ خراسان د‏‏یاں سوانیاں قالین بنوانے والی سوانیاں ، ایران د‏‏ی دوسری خانہ بدوش سوانیاں د‏‏ی طرح ، اک مٹی دا ڈنڈا استعمال کردیاں نيں جسنو‏ں ترکی دے بنائی دے طریقہ کار وچ مروڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں قالیناں د‏‏ی موٹی ساخت تے لمبی ولی ہُندی اے تے ایہ دو موٹے تانے بنے ہُندے نيں۔ قالین تے قالین روئی تے لنٹ یارن تو‏ں بنے ہُندے نيں ، جو اکثر سیاہی رنگاں یا سیاہی تے سبزیاں دے رنگاں دے امتزاج تو‏ں رنگے جاندے نيں۔ سب تو‏ں اہ‏م عام ڈیزائن وچ لچکدار تے برگاموٹ ، برگاموٹ تے برگاموٹ تے ممانعت شام‏ل نيں۔ نمازیاں ، اونٹھاں ، مسیتاں تے درختاں د‏‏ی تصاویر دے نال نماز دے قالین عرب رمضان قبیلے دے مشہور ڈیزائناں وچ شام‏ل نيں۔
حاشیہ۔
ازوا اگنيز سیٹا ، بو اساکسن ، کرینہ جہانی۔ صفحہ 162۔
حوالے
میک گریگر دا سفرنامہ آستان قدس رضوی 1991 وچ ترجمہ تے شائع ہويا۔
گٹھ:انتشار عرب گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:عرب
رڈاکس
رڈاکس جاں رڈاکسیکرن (Redox; رڈکشن (انااکسیکرن) اتے آکسیکرن (آکسیکرن) دا سمیل) کریاواں اوہ کیمیائی کریاواں ہندیاں ہن جہناں وچ پرمانواں سی آکسیکرن آبادی بدل جاندی اے؛ عامَ طور اتے، ایہناں کریاواں وچ کیمیائی ذاتیاں وچکار بجلانوآں دا تبادلہ ہندا اے۔
گٹھ:کیمیائی عوامل
بقلاوہ
بکلاوا اک سوادی، مٹھی پیسٹری اے جو پھلاں دیاں پرتاں نال کٹی ہوی گری نال بھریا جاندا اے اتے مٹھا پا کے شربت جاں شہد دے نال رکھدا اے ۔ ایہہ یونان، دکھنی کاکیسس، بلقان،  اتے مدھ ایشیا دے نال، لیوینٹ اتے مکمل مدھ مشرق دے پکواناں دی خاصیت اے
بکلاوا شبد پہلی وار 1650 وچ انگریزی وچ مصدقہ ہویا سی، Oxford English Dictionary، 2nd edition اوٹومین ترکی توں ادھار بکلاوا نام بہت ساریاں بولیاں وچ معمولی دھنی اتے سپیلنگ دے بھنتاواں نال ورتیا جاندا اے