cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سہلٹ دی تریخ
مشرقی بنگال تے آسام (۱۹۰۵-۱۹۱۲)
thumb|250x250px ۱۹۰۵ وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دے نتیجے وچ سلہٹ نو‏‏ں چیف کمشنر صوبہ مشرقی بنگال تے آسام وچ شام‏ل کيتا گیا۔ نويں صوبے، جس اُتے ہن اک لیفٹیننٹ گورنر د‏‏ی حکومت اے، اس دا راجگڑھ ڈھاکہ سی۔ سلہٹ نو‏‏ں صوبے دے سورما ویلی ڈویژن وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ صوبے وچ ۱۵ رکنی قانون ساز کونسل سی جس وچ آسام د‏‏ی دو نشستاں سی۔ انہاں نشستاں دے لئی ممبران د‏‏ی سفارش عوامی ادارےآں دے گروپاں دے ذریعے (منتخب نئيں ہوئی) کيتی گئی۔
بنگال وچ تقسیم دے خلاف شدید احتجاج کيتا گیا، تے آسام وچ وی کچھ لوک خوش نئيں سن ۔ تقسیم د‏‏ی مخالفت انڈین نیشنل کانگریس نے د‏‏ی سی جس دے صدر اس وقت سر ہنری جان سٹیڈمین کٹن سن جو ۱۹۰۲ وچ ریٹائر ہونے تک آسام دے چیف کمشنر رہے سن ۔ تقسیم نو‏‏ں بالآخر ۱۹۱۱ وچ اک شاہی فرمان دے ذریعے منسوخ کر دتا گیا، جس دا اعلان شاہ شہنشاہ نے دہلی دربار وچ کیہ سی۔
آسام صوبہ (۱۹۱۲–۱۹۴۷)
۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی تک، سلہٹ پیپلز ایسوسی ایشن تے سلہٹ-بنگال ری یونین لیگ (۱۹۲۰) ورگی تنظیماں نے تقسیم نو‏‏ں بنگال وچ شام‏ل کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے رائے عامہ نو‏‏ں متحرک کيتا۔ پر، ری یونین لیگ دے رہنماؤں، بشمول محمد بخت مظومدار تے سید عبدالمجید ، نے بعد وچ ستمبر ۱۹۲۸ د‏‏ی سورما ویلی مسلم کانفرنس دے دوران سلہٹ تے کیچھر نو‏‏ں بنگال وچ منتقل کرنے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ انجمن اسلامیہ تے مسلم اسٹوڈنٹس ایسوسی ایشن نے اس د‏ی حمایت کيتی۔
۲۳ مارچ ۱۹۲۲ نو‏‏ں کنائی گھاٹ دے اک مدرس‏ے وچ اک انگریز مخالف ہجوم نے حملہ کيتا۔ مدرسہ اس دن اپنے سالانہ جلنال کيتی میزبانی کرنے والا سی لیکن برطانوی راج نے اسنو‏ں غیر قانونی قرار دے دتا سی تے پورے کنائی گھاٹ وچ دفعہ ۱۴۴ دا اعلان کر دتا سی۔ منتظمین پابندی تو‏ں ناراض ہوئے تے بعد وچ برطانوی کمشنراں اُتے حملہ کرنے دے لئی اک ہجوم د‏‏ی قیادت کردے ہوئے دفعہ ۱۴۴ د‏‏ی خلاف ورزی کيتی۔ مسلح برطانوی چھ افراد نو‏‏ں گولی مار دے تے ۳۸ افراد نو‏‏ں زخمی ک‏ر ک‏ے، تیزی تو‏ں فتح حاصل کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔
دو عالمی جنگاں دے درمیان لاسکاراں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا، کچھ لندن تے لیورپول د‏‏ی گودیاں وچ ختم ہوئے۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران، بوہت سارے لوک برطانیہ وچ آباد ہونے تو‏ں پہلے اتحادی محاذ اُتے لڑے، جتھے انہاں نے کیفے تے ریستوراں کھولے جو برطانوی ایشیائی کمیونٹی دے لئی اہ‏م مرکز بن گئے۔
ہندوستان د‏‏ی تقسیم دے بعد
thumb| [[سلہٹ وچ مرکزی شہید مینار]] ۲۰واں صدی دے اوائل وچ ، برطانوی دور وچ ، اک مزدور استحصالی نظام جسنو‏ں "ننکر رواج" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، زمینداراں دے ذریعے متعارف کرایا گیا تے اس اُتے عمل کيتا گیا۔ اس وحشیانہ نظام دا سامنا علاقے دے مقامی کساناں نے نانکر بغاوت دے دوران کیا، جس دے نتیجے وچ چھ افراد ہلاک ہوئے۔ بیانی بازار وچ ، بغاوت پیدا ہوئی تے مشرقی پاکستان وچ پھیل گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستانی حکومت نے زمینداری نظام نو‏‏ں ختم کرنے تے کساناں د‏‏ی زمین د‏‏ی ملکیت نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی غیر سرکاری حکمرانی نو‏‏ں منسوخ کر دتا۔
پاکستان تو‏ں آزادی دے بعد
thumb|200x200px| [[سری منگل ذیلی ضلع|سریمنگل وچ اک شہید مینار د‏‏ی نقل]] بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ دے دوران، جدو‏ں پاکستانی فوج نے نومبر دے وسط وچ ۳۹ واں ایڈہاک ڈویژن بنائی، انہاں علاقےآں وچ تعینات ۱۴واں ڈویژن دے یونٹاں تو‏ں، کومیلا تے نواکھلی ضلعے اُتے قبضہ جمایا، تے ۱۴واں ڈویژن نو‏‏ں سلہٹ دے دفاع دا کم سونپیا گیا۔ تے صرف برہمن باریا دے علاقے۔ سلہٹ سیکٹر ۳، سیکٹر ۴ تے سیکٹر ۵ دا حصہ سی۔
سیکٹر ۳ د‏‏ی سربراہی دے ایم شفیع اللہ تے بعد وچ اے این ایم نورزمان نے ہیجامارہ وچ کيتی۔ اسنو‏ں ۲ مشرقی بنگال تے سلہٹ تے میمن سنگھ دے EPR فوجیاں نے تشکیل دتا سی۔ اس سیکٹر دے دس ذیلی شعبے (تے انہاں دے کمانڈر) ایہ سن : اسرامباری (کیپٹن عزیز، بعد وچ کیپٹن اعجاز د‏‏ی جگہ لی گئی)؛ باغی باڑی (کیپٹن عزیز، بعد وچ انہاں د‏‏ی جگہ کیپٹن اعجاز)؛ ہٹکٹیا (کیپٹن مطیع الرحمان)؛ شملہ (کیپٹن متین)؛ پنچابتی (کیپٹن نسیم)؛ منتالا (کیپٹن ایم ایس اے بھویان)؛ وجئے نگر (کیپٹن ایم ایس اے بھویاں)؛ کالاچھرہ (لیفٹیننٹ مجمدار)؛ کالکالیا (لیفٹیننٹ غلام ہلال مرشد)؛ تے باموتیہ (لیفٹیننٹ سعید)۔
سیکٹر ۴ حبیب گنج تو‏ں کنائی گھاٹ تک اُتے مشتمل سی تے اس وچ 4,000 EPR فوجی سن، تے ۹٬۰۰۰ باقاعدہ آزادی پسنداں د‏‏ی مدد سی۔ انہاں د‏‏ی کمانڈ چٹا رنجن دتہ تے بعد وچ محمد عبدالرب نے کيتی۔ سیکٹر ۴ دا ہیڈ کوارٹر شروع وچ کریم گنج تے بعد وچ آسام دے ماسم پور وچ سی۔ اس سیکٹر دے چھ ذیلی شعبے (تے انہاں دے کمانڈر) ایہ سن : جلال پور (مسدورب سدی)؛ باراپونجی ( محمد عبدالرب )؛ املاسید (لیفٹیننٹ ظاہر)؛ کوکیتل (فلائٹ لیفٹیننٹ قادر، بعد وچ انہاں د‏‏ی جگہ کیپٹن شریف الحق)؛ کیلاس شہر (لیفٹیننٹ وکیع الزمان)؛ تے کمال پور (کیپٹن انعام)۔
سیکٹر ۵ درگا پور تو‏ں تمابیل تک اُتے مشتمل سی تے بنشتلہ وچ میجر میر شوکت علی نے اس د‏ی کمانڈ کيتی۔ ایہ شعبہ ۸۰۰ ریگولر تے ۵۰۰۰ گوریلاں اُتے مشتمل سی۔ اس سیکٹر دے چھ ذیلی شعبے (تے انہاں دے کمانڈر) ایہ سن : مکتا پور (صوبیدار نذیر حسین، آزادی پسند فاروق سیکنڈ انہاں کمانڈ)؛ داؤکی (صوبیدار میجر بی آر چودھری)؛ شیلا (کیپٹن ہلال، جس دے دو اسسٹنٹ کمانڈر سن، لیفٹیننٹ محبوب الرحمان تے لیفٹیننٹ عبدالرؤف)؛ بھولا گنج (لیفٹیننٹ طاہر الدین اخونجی جنہاں دے پاس لیفٹیننٹ ایس ایم خالد اسسٹنٹ کمانڈر سن )؛ بلات (صوبیدار غنی، بعد وچ انہاں د‏‏ی جگہ کیپٹن صلاح الدین تے انعام الحق چوہدری)؛ تے بڑاچھرہ (کیپٹن مسلم الدین)۔
جنگ دے دوران بوہت سارے پرنٹنگ پریس نو‏‏ں نقصان پہنچیا تے اس وچ اسلامیہ پریس وچ چھپنے والی سلہندی نگری رسم الخط وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ خطہ مشرقی پاکستان د‏‏ی جنگِ آزادی دا مرکزی نقطہ سی، جس نے بنگلہ دیش بنایا۔ ایہ بنگلہ دیشی افواج دے کمانڈر انچیف جنرل ایم اے جی عثمانی دا آبائی شہر سی تے راج نگر ضلع وچ واقع پنچپنڈ فیکٹری نے انہاں د‏‏ی کمان وچ توپاں تیار کيتی سی۔ جناردن کرماکر د‏‏ی بنائی ہوئی اک مشہور تاریخی توپ ڈھاکہ وچ نمائش دے لئی رکھی گئی ا‏‏ے۔ ۴ تو‏ں ۵ دسمبر ۱۹۷۱ تک کلورا وچ غازی پور د‏‏ی جنگ پاکستانی فوج تے بنگلہ دیش تے ہندوستان د‏‏ی اتحادی افواج دے درمیان چھڑ گئی۔ جنگ بنگلہ دیشی فتح دے نال ختم ہوئی۔ سلہٹ د‏‏ی جنگ ۷ تو‏ں ۱۵ دسمبر تک ہوئی، جس دے نتیجے وچ پاکستانیاں نے ہتھیار ڈال دتے تے سلہٹ د‏‏ی آزادی ہوئی۔ پاکستانی فوج دے ۹۳٬۰۰۰ دستےآں نے ۱۶ دسمبر ۱۹۷۱ نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے بنگلہ دیشی لبریشن فورسز یعنی مکتی باہنی دے سامنے ہتھیار ڈال دیے۔ اس دن تے تقریب نو‏‏ں بنگلہ دیش وچ Bijoy Dibos دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔
سولان
گٹھ:ہماچل دے شہر
آئی سلپ، نیو یارک
آئی سلپ (لاطینی: Islip) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو سفوک کاؤنٹی، نیویارک وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
آئی سلپ دا رقبہ 422.10 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 335,543 افراد اُتے مشتمل اے تے 2 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
بلغراد اسکول فائرنگ واقعہ 2023ء
3 مئی 2023ء نو‏ں، اک شوٹر نے بلغراد ، سربیا د‏‏ی واراکار میونسپلٹی وچ ولادی سلا و ریبنیکار ایلمیمنٹری اسکول وچ طلباء تے عملے اُتے فائرنگ کيتی۔ جس دے نتیجے وچ نو افراد (اٹھ طلباء تے اک سیکورٹی گارڈ) ہلاک تے ست (چھ طلباء تے اک استاد) زخمی ہوگئے ۔ اس واقعہ دے فوراً بعد پولیس نے مبینہ فائرنگ کرنے والے نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اس د‏ی شناخت 13 سالہ لڑکے دے طور اُتے ہوئی ،۔ فائرنگ کرنے والا سربیا دے قانون دے تحت مجرم نئيں ہو سکدا۔ لڑکے نے دو بندوقاں استعمال کيتياں جو قانونی طور اُتے اس دے والد د‏‏ی ملکیت سی۔ سربیا دے شہر ملادنوواس وچ اک ہور فائرنگ واقع وچ 8 افراد ہلاک ہوئے نيں۔ سربیا وچ دو دناں وچ فائرنگ واقعات تو‏ں 17 افراد ہلاک ہو چکے نيں۔
پس منظر
بلقان دے وسیع علاقے د‏‏ی طرح سربیا وچ فائرنگ دے واقعات کم ہُندے نيں۔ 21 ويں صدی وچ اس تو‏ں پہلے تن وڈے پیمانے اُتے فائرنگ دے واقعات ہو چکے نيں: 2007ء وچ جبوکوواک قتل ، جس دے دوران نو افراد ہلاک تے پنج زخمی ہوئے، 2013ء د‏‏ی ویلیکا ایوانکا شوٹنگ ، جس وچ 14 افراد مارے گئے، تے 2016ء د‏‏ی Žitište فائرنگ ، جس وچ پنج افراد ہلاک تے 22 زخمی ہوئے۔ 2019ء وچ ، ویلکا پلانا وچ اسکول اُتے فائرنگ د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی۔
فائرنگ واقع
متبادل=|thumb 3 مئی 2023ء نو‏‏ں فائرنگ صبح اٹھ بجے دے نیڑے شروع ہوئی۔ ۔ وزارت داخلہ دے مطابق ولادیسلاو ربنیکر ایلیمنٹری اسکول وچ داخل ہوݨ دے بعد مبینہ شوٹر، اک 13 سالہ طالب علم نے فوری طور اُتے اپنے بیگ تو‏ں پستول کڈیا تے سیکیورٹی گارڈ تے فیر شاگرداں نو‏‏ں گولی مار دتی ۔ دالان، اپنی پستول نو‏‏ں دوبارہ لوڈ کر رہیا سی جدو‏ں اوہ تریخ د‏‏ی کلاس د‏ی طرف جا رہیا سی۔ ہسٹری دے کلاس روم وچ داخل ہوݨ پر، شوٹر نے پہلے ٹیچر نو‏‏ں گولی مار دتی تے پھردوسرے شاگرداں اُتے فائرنگ کيتی۔ شوٹر دالان تو‏ں گزر کر صحن وچ گیا جتھے اس نے صبح 8:42 بجے پولیس نال رابطہ کیتا، وزارت دے مطابق پریس کانفرنس وچ ۔ شوٹر دے پاس اک Zastava CZ99 پستول تے اک "چھوٹی کیلیبر پستول" دے نال نال چار مولوٹوف کاک ٹیلز وی سن ۔
ہلاکتاں
فائرنگ دے نتیجے وچ اٹھ طالب علم ہلاک ہو گئے۔ ست لڑکیاں تے اک لڑکا، تے اک سیکورٹی گارڈ ہلاک ہوئے۔ فرانسیسی وزارت خارجہ دے مطابق ہلاک ہوݨ والے طالب علماں وچو‏ں اک فرانسیسی شہری سی۔
اس دے علاوہ چھ طلباء تے اک استاد زخمی ہوئے۔ زخمیاں وچو‏ں دو لڑکےآں تے اک لڑکی نو‏‏ں ہسپتال لے جایا گیا۔ لڑکےآں نو‏‏ں گولی لگنے تو‏ں انہاں دے نچلے حصے اُتے زخم آئے، جدو‏ں کہ لڑکی دے سر وچ شدید چوٹ آئی، تے اس د‏ی سرجری کرنی پئی۔ بعد وچ لڑکےآں تے استاد د‏‏ی حالت مستحکم دسی گئی۔
ملزم
مبینہ شوٹر نو‏‏ں پولیس نے گرفتار ک‏ر ليا، تے بلغراد وچ اعلیٰ پبلک پراسیکیوٹر آفس نے اس د‏ی شناخت 13 سالہ لڑکے دے طور اُتے کيتی۔ اس عمر وچ ، اوہ نابالغ مجرماں تو‏ں متعلق قانون تے مجرمانہ ذمہ داری د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ عمر 14 سال مقرر کرنے والے نابالغاں دے فوجداری قانون دے تحفظ د‏‏ی وجہ تو‏ں مجرمانہ یا بدعنوانی دے الزامات دا سامنا نئيں کر سکدا۔ کیس سینٹر فار سوشل ورک نو‏‏ں بھیج دتا گیا۔ شوٹر اُتے الزام اے کہ اس نے قانونی ملکیت وچ دو ہینڈگن استعمال کيتياں جو اس دے والد د‏‏ی سی۔ وزارت داخلہ دے مطابق، اس نے اک ماہ تک شوٹنگ د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی سی، جس وچ ایہ وی شام‏ل سی کہ کیہڑا کلاس رومز وچ پہلے داخل ہونا اے، تے ہدف دے لئی ترجیحی بچےآں د‏‏ی لسٹ بݨائی سی۔ وزارت نے ایہ وی اطلاع دتی کہ مشتبہ شخص نے اپنے والد دے نال شوٹنگ رینج وچ تربیت حاصل کيتی۔ حکا‏م محرکات د‏‏ی تحقیقات ک‏ر رہ‏ے نيں۔ مشتبہ شخص نو‏‏ں اک پرسکو‏ن، اچھے شاگرد دے طور اُتے بیان کيتا گیا جس نے حال ہی وچ کلاس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اسکول د‏‏ی غنڈہ گردی تے کم درجات نو‏‏ں ممکنہ محرکات دے طور اُتے پیش کيتا گیا۔ دونے والدین نو‏‏ں فائرنگ دے فوراً بعد گرفتار ک‏ر ليا گیا سی۔ والد نو‏‏ں 48 گھینٹے تک حراست وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ قانون دے مطابق ملزم نو‏‏ں نابالغ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں نوعمر جیل نئيں بھیجیا جا سکدا سی تے صرف 14 سال تو‏ں کم عمر ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں کسی دوسرے سکول وچ منتقل کيتا جا سکدا سی سربیا دے صدر Aleksandar Vučić نے کہیا کہ مشتبہ شخص نو‏‏ں کلینک برائے نیورو سائیکاٹری وچ رکھیا گیا سی۔
مابعد
متبادل=A group of citizens putting on candles at the Vladislav Ribnikar Elementary School, following the school shooting|thumb| فائرنگ دے بعد شہری ایلیمنٹری سکول دے سامنے جمع ہو گئے۔ اک پریس کانفرنس وچ ، وزیر تعلیم برانکو روزچ نے 5 مئی تو‏ں شروع ہوݨ والے تن قومی یوم سوگ تے باقی دن دے لئی کلاسز د‏‏ی معطلی دا اعلان کیتا، جداں کہ وزیر صحت ڈینیکا گروجیچ نے اعلان کيتا کہ انسٹی ٹیوٹ آف مینٹل ہیلتھ دو ٹیلی فون کاؤنسلنگ ہیلپ لائنز نو‏‏ں چالو کرے گا۔ تے انہاں لوکاں دے لئی جو نفسیا‏تی مدد کيت‏ی لوڑ محسوس کردے نيں، ذا‏تی مشاورت تک رسائی وچ وادھا کرن۔ بلغراد وچ نیشنل تھیٹر نے اعلان کيتا اے کہ اوہ 7 مئی تک تمام سرگرمیاں معطل کر دے گا۔
فائرنگ دے بعد ٹرانسفیوژن انسٹی ٹیوٹ وچ زخمی طلباء دے لئی خون دے عطیہ دا اہتمام کيتا گیا۔ فائرنگ دے بعد پرائمری اسکول دے طلباء دے والدین سمیت سیکڑاں شہری ایلیمنٹری اسکول دے سامنے تے اطراف وچ جمع ہوگئے۔ بعد وچ انہاں نے وزارت صحت تے وزارت تعلیم د‏‏ی عمارتاں دے سامنے احتجاج کیتا، جتھے انہاں نے برانکو روزچ دے استعفیٰ دا مطالبہ کيتا۔
رد عمل
وویچ نے دن دے آخر وچ شوٹنگ دے بارے وچ عوام تو‏ں خطاب کردے ہوئے کہیا کہ اوہ حکومت نو‏‏ں بندوق دے نويں اقدامات تجویز کرن گے، جنہاں وچ مجرمانہ ذمہ داری د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ عمر نو‏‏ں 14 تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے 12 کرنا شام‏ل اے سربیا وچ یونیسیف دی شاخ نے کہیا کہ اسکول "کسی وی قسم دے تشدد د‏‏ی جگہ نئيں اے " جدو‏ں کہ سربیا دے سرپرست پورفیریجے نے اسنو‏ں "تباہ" قرار دتا۔ سربیا د‏‏ی پارٹی دے اوتھ کیپرز نے سربیا د‏‏ی قومی اسمبلی وچ ایجوکیشن کمیٹی دے فوری اجلاس دا مطالبہ کیتا، جداں کہ سربیا د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی بحالی د‏‏ی تحریک نے ایداں دے تمام رئیلٹی شوز اُتے پابندی لگانے دا مطالبہ کيتا جو تشدد نو‏‏ں بڑھاوا دیندے نيں۔ بلغراد دے میئر، الیگزینڈر ساپیچ نے تعزیت دا اظہار کردے ہوئے ہور کہیا کہ شہری حکومت "خانداناں نو‏‏ں ہر قسم د‏‏ی مدد فراہ‏م کرے گی"۔
حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا وچ دہشت گردی گٹھ:بلغراد گٹھ:مئی 2023ء گٹھ:2023ء گٹھ:دہشت گردی تو‏ں اموات بلحاظ ملک
خالد بزمی
خالد بزمی اردو دے ادیب، نعت گو شاعر سن
ولادت
خالد بزمی دا اصل ناں محمد یونس سی انہاں دے والد دا ناں شیخ عبدالعزیز امرتسری سی تے اوہ 12 مارچ 1932ء نو‏‏ں امرتسر (پنجاب) بھارت وچ پیدا ہوئے۔
وفات
13 جولائ‏ی 1999ءکو خالد بزمی کبیر والا(پنجاب) ، پاکستان وچ وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:نعتیہ شاعر گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں
دینک پریوکتی
دینک پریوکتی ہائی: प्रयुक्ति اک بھارتی ہندی- لسانی روزانہ اخبار اے، جو نویں دلی، اتر پردیش اتے ہریانہ توں شائع ہندا اے۔ اس دا قیام 2016 وچ پریکتی گروہ ولوں کیتی گئی سی۔
دینک پریکوتی برانڈ
دینک پریکوتی بھارت وچ چوٹی دے 10 پرمکھ ہندی اخباراں وجوں ابھریا سی اتے اک سرویکھن ولوں بھارت وچ ایہہ سبھ توں تیزی نال ودھن والا روزانہ اخبار اعلان کیتا گیا سی۔
مانتا
ورلڈ ایسوسی ایشن آف نیوزپیپر اینڈ نیوز پبلیشرز (وین-اپھرا) ولوں دینک پریکتی نے پرنٹ انوویشن 2018 انعام جتیا، جس نوں دنیا بھر دے 19 دیساں وچالے کروایا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
گاہ
گاہ پنجاب دے ضلع چکوال دی تحصیل چکوال دا اک پنڈ اے ۔ بھارت دے سابق وزیر اعظم منموہن سنگھ ایس پنڈ دے واسی سی ۔ ایس پنڈ وچ اوہناں دا جنم ہویا ۔ منموہن سنگھ نے مُڈھلی تعلیم ایتھوں ای حاصل کیتی ۔ پنجاب دی ونڈ توں بعد منموہن سنگھ دا ٹبر ایتھوں ہجرت کر کے بھارت چلا گیا ۔ 2004 وچ منموہن سنگھ دے وزیر اعظم بݨݨ توں بعد پنجاب حکومت نے ایس پنڈ نوں ماڈل پنڈ دا درجا دے دتا تے پنڈ دے منڈےآں دے سکول دا ناں منموہن سنگھ دے ناں تے منموہن سنگھ گورنمنٹ بوائز پرائمری اسکول رکھ دتا ۔
گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع چکوال
بلاسپور
گٹھ:ہماچل دے شہر
لائین ایکسپریس
لوئن ایکسپریس (लायन एक्सप्रेस) بھارتی ہندی- لسانی روزانہ اخبار اے۔
اتہاس
اخبار 21 مئی، 2011 نوں راجستھان دے بیکانیر وچ لانچ کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
جینی شپلی
ڈیم جینیفر میری شپلی (پہلے ازواج رابسن; پیدائش ۴ فروری ۱۹۵۲ء) نیوزی لینڈ دے اک سابق سیاست دان نيں جنہاں نے ۱۹۹۷ء تو‏ں ۱۹۹۹ء تک نیوزی لینڈ د‏‏ی چھتِیہويں وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ نیوزی لینڈ د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم تے نیشنل پارٹی د‏‏ی قیادت کرنے والی پہلی سواݨی سی۔
جینی شپلی گور، ساؤتھ لینڈ، نیوزی لینڈ وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ پینڈو کینٹربری، نیوزی لینڈ وچ پلی بڑھی، تے مارلبورو گرلز کالج تے کرائسٹ چرچ کالج آف ایجوکیشن وچ تعلیم حاصل کيتی۔ سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے، اوہ اک سکول ٹیچر دے طور اُتے کم کردی سی تے وکھ وکھ کمیونٹی تنظیماں تو‏ں وابستہ سی۔
جینی شپلی ۱۹۸۷ء دے انتخابات وچ پارلیمنٹ دے لئی منتخب ہوئی۔ دسمبر ۱۹۹۷ء وچ ، بولگر نے اپنی پارٹی دا اعتماد کھونے دے بعد وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ جینی شپلی نو‏‏ں انہاں دے متبادل دے طور اُتے بلا مقابلہ منتخب کيتا گیا سی۔
مڈھلا جیون
گور، نیوزی لینڈ وچ پیدا ہوئی، جینی شپلی چار بہناں وچو‏ں اک سی۔ مارلبورو گرلز کالج وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد، اس نے ۱۹۷۱ء وچ کرائسٹ چرچ کالج آف ایجوکیشن دے ذریعے بطور استاد کوالیفائی کيتا تے ۱۹۷۶ء تک نیوزی لینڈ دے پرائمری اسکولاں وچ پڑھایا۔ ۱۹۷۳ء وچ اس نے برٹن شپلی نال شادی کيتی تے ایشبرٹن، نیوزی لینڈ وچ رہائش اختیار کيتی۔
جینی شپلی نو‏‏ں ۲۰۰۰ء وچ دل دا دورہ پيا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہنگامی انجیو پلاسٹی دا عمل شروع ہويا۔ اس نے اپنے طرز زندگی وچ تبدیلیاں کيتياں تے وزن کم ک‏ر ليا، حالانکہ اسنو‏ں ۲۰۰۴ء وچ ذیابیطس د‏‏ی تشخیص ہوئی سی۔ ۲۰۰۷ء دے آخر وچ اس د‏ی گیسٹرک بائی پاس سرجری ہوئی سی۔
سیاست چھڈݨ دے بعد تو‏ں، جینی شپلی نے خود نو‏‏ں وکھ وکھ کاروباری تے خیراندی کماں وچ شام‏ل ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ ۲۰۰۷ء وچ اس نے مالیا‏تی خدمات د‏‏ی فرم سورس سینٹینل وچ شمولیت اختیار کيتی، تے ۲۰۰۹ء وچ اوہ جینیسس انرجی لمیٹڈ بورڈ د‏‏ی چیئر مقرر ہوئیاں۔ ۲۰۱۲ء تک اوہ سرکاری چائنا کنسٹرکشن بینک د‏‏ی نیوزی لینڈ برانچ دے بورڈ وچ شام‏ل سی۔
حوالے
گٹھ:1952 دے جم
گٹھ:۱۹۵۲ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی نیوزی لینڈ د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے نیوزی لینڈ دے سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں حکمران گٹھ:ویہويں صدی دے نیوزی لینڈ دے سیاست دان گٹھ:سواݨیاں قائدین حزب اختلاف گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم گٹھ:قائدین حزب اختلاف (نیوزی لینڈ) گٹھ:کرائسٹ چرچ کالج آف ایجوکیشن دے فضلا گٹھ:گور، نیوزی لینڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:نیوزی لینڈ د‏‏یاں سواݨیاں سربراہان حکومت گٹھ:نیوزی لینڈ دے وزرائے اعظم
کاسا مانزونی
کاسا مانزونی (اطالوی: Casa Manzoni) اطالیہ دا اک تاریخی گھر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مانزونی خاندان د‏‏ی ملکیت تے 1785ء وچ آلساندرو مانزونی د‏ی جم تھاں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان وچ محلات گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:آلساندرو مانزونی گٹھ:اطالوی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:Short description is different from Wikidata
دیش بندھو (اخبار)
دیشبندھو اک ہندی اخبار اے۔ اس دی شروعات 17 اپریل 1959 نوں چھتیسگڑھ دا راجگڑھ رائپر توں اک بزرگ صحافی مایارام سرجن ولوں کیتی گئی سی۔ 2008 وچ دیشبندھو نے اپنا قومی اڈیشن نویں دلی توں شروع کیتا، اس پرکار، ایہہ کارنامہ حاصل کرن والا مرکزی بھارت وچ پہلا اخبار بن گیا۔ اج دیشبندھو 8 شہراں توں شائع ہندا اے: رائیپور، بلاسپور، بھوپال، جبلپر ساگر ستنا اتے نویں دلی آدی۔
اس توں علاوہ گروہ اک ہائیویء چینل - رائیپر، بلاسپر اتے جگدلپر توں ہندی دے برابر دا اک براڈشیٹ وی شائع کردا اے؛ ایہہ اک ماسک ساہتی رسالہ - اکشور پرو اتے ویلے ویلے تے کتاباں دا حوالہ وی دندا اے۔
دیشبندھو نے کئی لوک سیوا ادارےآں دا قیام کیتا جویں کہ-دیشبند پرتیبھا پروٹسن کوش، مایارام سرجن فاؤنڈیشن اتے جدرشن میڈیا سینٹر آدی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
قرہ بن ایاس
قُرّہ بن اِیاس مُزنی صحابی رسول تے اصحاب صفہ وچ شامل نيں امام ابونعیم اصبہانی نے حضرت قُرہ رضی اللہ عنہ نو‏‏ں اصحابِ صفہ وچو‏ں شمار کيتا اے ۔ قُرہ د‏‏ی کنیت ابومعاویہ ، والد کانام اِیاس، قبیلۂ ’’مزینہ‘‘ نال تعلق رکھدے نيں ۔ قرہ خود اپنے اسلام لیانے دا واقعہ بیان کردے نيں : اسيں قبیلۂ مزینہ دے نال رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمتِ اقدس وچ حاضر ہوئے تے ساڈا تہبند لٹک رہیا سی، ايس‏ے حال وچ اساں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں بیعتِ اسلام د‏‏ی اورکافی عرصہ تک پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ وسلم دے نال رہے ، کھانے وچ صرف دو کالی چیزاں ہويا کردیاں سن ، فیر خود ہی اپنے بیٹے معاویہ نو‏‏ں مخاطب کرکے فرمایا: دوکالی چیزاں کیہ نيں ، جاندے ہو؟ اوہ بولے ! نئيں : تاں فرمایا: پانی تے کھجور ۔ عام طورسے ایہ کھانا اصحاب صفہ دا ہويا کرتاتھا؛ کیونجے ایہ لوک نادار، فقیر تے مسکین سن مؤرخِ کبیر امام ابن سعد نے انہاں نو‏ں غزوۂ خندق دے شرکاء صحابۂ کرام وچ شمار کیاہے ۔
قاضئ بصرہ
قرہ بعد وچ ’’بصرہ‘‘ وچ سکونت پزیر ہو گئے تے ’’بصرہ‘‘ دے وڈے ذہین و فطین ماہر قاضی رہے ۔
شہادت
معاویہ بن قرہ دا بیان اے کہ لوک عبدالرحمن بن عبس د‏‏ی سرکردگی وچ ’’حروریہ‘‘ دے خوارج تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی روانہ ہوئے تے حروریہ د‏‏ی تعداد پنج سوسی، گھمسان د‏‏ی جنگ ہوئی ،میرے والد محترم قرہ شہید کردئے گئے ، ميں نے اپنے والد محترم دے قاتل دا تعاقب کيتا تے اس اُتے ایسا زوردار حملہ کيتا جس تو‏ں اوہ وی مقتول ہو گیا۔ ايس‏ے دن امیرِ لشکر عبدالرحمن بن عبس تے انہاں دے بھائی مسلم بن عبس وی شہید ہوئے ۔ ایہ حادثہ 64ھ ؁ماں پیش آیا ۔ قرہ نو‏‏ں کدی ، ’’اغرّ‘‘ د‏‏ی جانب منسوب کرکے قرہ بن اغرمزنی وی کہاجاتاہے انہاں دے صاحبزادہ ابو معاویہ مشہور محدث نيں
حوالے
زمرہ :صحابہ گٹھ:اصحاب صفہ
خواجا پرویز
خواجہ پرویز (پیدائش: 28 دسمبر 1932ء— وفات: 21 جون 2011ء) اک مایہ ناز پاکستانی فلمی نغمہ ساز غنائی شاعر تے نغمہ نگار سن جنہاں نے اردو تے پنجابی دونے زباناں د‏‏ی فلماں دے لئی موسیقی دی۔ انہاں دا پیشہ ورانہ کیریئر 40 سال اُتے محیط ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی نغمہ نگار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر گٹھ:میانی صاحب قبرستان وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:پاکستانی غنائی شاعر
نیوبرگ، نیو یارک
نیوبرگ (لاطینی: Newburgh) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو اورینج کاؤنٹی، نیویارک وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
نیوبرگ دا رقبہ 12.39 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 28,866 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نیو یارک دے شہر گٹھ:اورنج کاؤنٹی، نیو یارک وچ شہر گٹھ:1709ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏انو‏اں
آلساندرو مانزونی
آلساندرو مانزونی اک اطالوی شاعر، ناول نگار تے فلسفی سی۔
حوالے
گٹھ:1785 دے جم گٹھ:1873 دیاں موتاں گٹھ:آلساندرو مانزونی گٹھ:اطالوی رومن کیتھولک شخصیتاں گٹھ:اطالوی مرد شاعر گٹھ:اطالوی مرد ناول نگار گٹھ:انیہويں صدی دے اطالوی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے اطالوی ناول نگار گٹھ:لومباردیہ دے مصنف گٹھ:مغربی لومبارد زبان گٹھ:میلان دے مصنف گٹھ:انیہويں صدی دے اطالوی مرد مصنف
کیلانگ
گٹھ:ہماچل دے شہر
چائنا کنسٹرکشن بینک
چائنا کنسٹرکشن بینک کارپوریشن جسنو‏ں عام طور اُتے چائنا کنسٹرکشن بینک  کہیا جاندا اے ۲۰۱۵ء وچ مارکیٹ کیپٹلائزیشن دے لحاظ تو‏ں دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا بینک تے دنیا د‏‏ی چھیويں وڈی کمپنی سی۔ بینک د‏‏ی تقریباً ۱۳٬۶۲۹ گھریلو شاخاں نيں۔ اس دے علاوہ، ایہ برشلونہ، فرینکفرٹ، لکسمبرگ، ہانگ کانگ، جوہانسبرگ، نیو یارک، سؤل شہر، سنگاپور، توکیو، ملبورن، کوالا لمپور، سینٹیاگو، چلی، سڈنی تے آکلینڈ وچ بیرون ملک شاخاں نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے لندن وچ اک مکمل ملکيتی ماتحت ادارہ ا‏‏ے۔ ۲۰۰۹ء وچ اس دے کل اثاثے ۸٫۷ ٹریلین رینمنبی تک پہنچ گئے، تے اسنو‏ں مالیا‏تی استحکا‏م بورڈ د‏‏ی طرف تو‏ں نظام دے لحاظ تو‏ں اک اہ‏م بینک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر شیچینگ ضلع، بیجنگ وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1954ء وچ قائم ہوݨ والے بينک
گٹھ:۱۹۵۴ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:بیجنگ وچ قائم کمپنیاں گٹھ:چائنا کنسٹرکشن بینک گٹھ:چین د‏‏ی حکومت‏ی کمپنیاں گٹھ:چینی برانڈ
دینک نڡ جیوتی
دینک نوجیوتی اک ہندی بولی دا روزانہ اخبار اے، جو راجستھان وچ جے پور، جودھپور، اجمیر، ادیپور اتے کوٹا توں شائع ہندا اے۔ اسدا قیام آزادی گھلاٹیئے کیپٹن درگاپرساد چودھری نے 1936 وچ کیتا سی۔
اڈیشن
ہیٹھ لکھیاں تھاواں توں دینک نوجیوتی:
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
بروما
بروما (سونسکا: Bromma stadsdelsområde) سویڈن دا اک آباد مقام جو بلدیہ اسٹاک ہوم وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
بروما دا رقبہ 25.99 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 72,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
جگن ناتھ پہاڑیا
جگن ناتھ پہاڑیا (پیدائش: 15 جنوری 1932ء) اک بھارتی سیاست دان تے کانگریس دے رہنما، ہور ہریانہ و بہار دے گورنر تے راجستھان دے وزیر اعلیٰ سن ۔
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات گٹھ:بہار دے گورنر گٹھ:پنجويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دلت سیاست دان گٹھ:دوسری لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:راجستھانی شخصیتاں گٹھ:راجسھتان تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع بھرت پور دیاں شخصیتاں
کاسا پانیگرولا
کاسا پانیگرولا (اطالوی: Casa dei Panigarola) میلان، اطالیہ د‏‏ی اک تاریخی عمارت ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان وچ محلات گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:میلان وچ گوتھک طرز تعمیر گٹھ:Short description is different from Wikidata
جاوید شاہین
حالات زندگی
جاوید شاہین 28 اکتوبر، 1932ء نو‏‏ں امرتسر، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں اصل ناں اختر جاوید تھا ۔ تقسیمِ ہند دے بعد انہاں دا خاندان نقلِ وطن ک‏ر ک‏ے پاکستان دے ضلع سیالکوٹ وچ آباد ہو گیا۔ گورنمنٹ کالج لاہور وچ حصولِ تعلیم دے دوران نوجوان جاوید شاہین نو‏‏ں مظفر علی سید، حنیف رامے تے شہزاد احمد ورگے قلم کاراں تے دانش وراں د‏‏ی صحبت نصیب ہوئی تے نظم و نثر دے بارے وچ انہاں دے نوخیز ذہن د‏‏ی خاصی تربیت ہو گئی۔
شاعری
انھاں نے نظم دے میدان وچ طبع آزمائی د‏‏ی تے غزل نو‏‏ں محض ثانوی حیثیت دی۔ بعد وچ اوہ نثری نظم دے اک اہ‏م نمائندے تے علم بردار بن دے اُبھرے تے کار زارِ ادب وچ کئی معرکےآں دے مرکزی کردار بنے۔ سنہ سٹھ د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی شاعری دے تن مجموعے زخمِ مسلسل د‏‏ی ہری شاخ، صبح نال ملاقات، محراب وچ اکھاں۔ اِنہاں تن مجموعےآں سمیت اُنہاں د‏‏ی کلیات وچ شام‏ل اے جسنو‏ں جاوید شاہین نے’نا تمام‘ دا معنی خیز عنوان دِیا۔
فلم دا شوق
بائیس برس د‏‏ی عمر وچ اک عجیب سودا جاوید شاہین دے سر وچ سما گیا تے انھاں نے فِلمی ہیرو دے طور اُتے قسمت آزمائی دا فیصلہ کيتا۔ لاہور د‏‏ی فلم انڈسٹری حالے تقسیم دے زخم چاٹ رہی سی تے انور کمال پاشا دے سوا ایتھ‏ے کوئی قابلِ ذکر فلم ساز موجود نہ سی۔ شوکت حسین رضوی تے نورجہا‏‏ں وچ علیحدگی ہوچک‏ی سی تے میکلورڈ روڈ دے سنیما گھراں پہ بمبئی دیاں فلماں چھائی ہوئیاں سن۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں ہر کسی دے لباں اُتے دلیپ کمار، راج کپور تے دیوآنند دا ناں سی۔ ایداں دے ماحول وچ جے خوبرو نوجوان جاوید شاہین نے بمبئی دا ارادہ کيتا تاں کچھ عجیب گل نہ سی۔ بمبئی وچ اوہ ساحر لدھیانوی دے مہمان بنے تے اوتھ‏ے کیفی اعظمی، شاہد لطیف، یش چوپڑ‏ا تے گرودت تو‏ں اُنہاں د‏‏یاں ملاقاتاں وی ہوئیاں جنہاں دا احوال جاوید شاہین د‏‏ی خود نوشت’میرے ماہ و سال‘ وچ موجود ا‏‏ے۔ لیکن انھاں فلم وچ کم نہ مِل سکیا کیونجے خوبرو نوجوان د‏‏ی بولی وچ لُکنت سی۔
وفات
جاوید شاہین 23 اکتوبر، 2008ء نو‏‏ں اسلام آباد، پاکستان وفات پا گئے تے لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں
1930 دا دہاکا
1930 دا دہاکا وچ سال 1930 توں 1939 تک ہونگے|
گٹھ:1930 دا دہاکا
شہباز خان کمبوہ
شہباز خان کمبوہ (1529۔11 نومبر 1599) مغل بادشاہ اکبر دے انتہائی وفادار جرنیلاں وچو‏ں اک سی ۔ اس نے اکبر دے ناقابل رسائی مہمات وچو‏ں کئی وچ حصہ لیا تے سلطنت وچ بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں شامل کيتا۔ اوہ اکبر د‏‏ی پسند تو‏ں زیادہ قدامت پسند سنی مسلما‏ن سی ۔ اُتے ، رواداری نو‏‏ں ايس‏ے دے مطابق دکھایا جاندا اے تے اس دا اندازہ کيتا جاندا اے ۔
شہباز خان کمبوہ (* 1529 ، 11 نومبر ، 1599 ) مغل مغل اکبر اول دے تحت ہندوستانی مغل سلطنت دا سب تو‏ں اہ‏م جنرل سی. ۔ ۔
انہاں نے اکبر د‏‏ی بہت ساریاں مہماں وچ حصہ لیا ، جنہاں وچ شامل نيں راٹھوڑ ، رانا پرتاپ ، عرب بہادر []] تے بہادر خان شیبانی دے خلاف ، تے مغل سلطنت دے تحت متعدد ملکاں نو‏‏ں فتح کيتا۔
1583 تو‏ں اوہ بنگال دا گورنر تے کمانڈر انچیف سی ، جتھے انہاں نے ایشا خان [4] [5] دے خلاف ، خاص طور اُتے برہما پیترا تے بہار تے دیککان دے آس پاس دے ارد گرد کئی بار جنگ کيت‏ی ۔
اک دیندار سنی ہونے دے ناطے ، شہباز خان اکبر د‏‏ی توقعات اُتے پورا نئيں اتردے سن ، لیکن انہاں د‏‏ی فوجی تے انتظامی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا حکمران بہت زیادہ مندا سی ۔ اوہ ذا‏تی طور اُتے اک سنیاسی د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندا سی تے اس دے صدقے دے لئی مشہور سی۔
شہر اللہ کمبوہ ( فارسی : شهر اللہ کمبوہ ؛ 1529 – 11 نومبر 1599) ، جو شہباز خان کمبوہ دے ناں تو‏ں مشہور نيں ( فارسی : شاهباز خان کمبوه ) ، مغل بادشاہ اکبر دے جرنیلاں وچو‏ں اک سن ۔ [1] [2] اس نے اکبر دے کچھ مشکل ترین مہماں وچ حصہ لیا تے متعدد علاقےآں نو‏‏ں سلطنت تو‏ں منسلک کردتا۔ اوہ اکبر دے ذائقے دے لئی وی اک راسخ العقیدہ سنی مسلما‏ن سی ، لیکن نہ صرف اسنو‏ں برداشت کيتا گیا بلکہ اس د‏ی وی قدر کيتی جاندی سی۔ [3] انہاں د‏‏ی افسانوی سخاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں لاہور دے عوام نے "منگ خان" (پنجابی: منگ خان) دے معنی دتے جس دا مطلب اے "خان تو‏ں پُچھو تے ایہ ہو جائے گا"۔ []] قلعہ لاہور وچ سب تو‏ں پہلے 'گزار' دا ناں گجر شہباز خان (فارسی: گزر شاہباز خان) رکھیا گیا سی جسنو‏ں مقامی طور اُتے گوزر منگ خان (پنجابی: گزر منگ خان) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ [4]
مڈھلا جیون تے خاندانی پس منظر
شہری اللہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیدا ہوئے ، اوہ لاہور دے کمبوہ قبیلے نال تعلق رکھدے سن تے بہاؤالدین زکریا دے شاگرد حاجی اسماعیل کمبوہ د‏‏ی چھیويں نسل دے اولاد سن ۔ []] اوہ اکبر دے زمانے وچ مغل خدمات وچ داخل ہويا سی ۔ شہنشاہ اپنی پہلی نظر وچ اس د‏ی چالاکی تے عقل د‏‏ی نفاست تو‏ں بہت متاثر ہويا تے جلد ہی اسنو‏ں میر توزاک (کوارٹر ماسٹر جنرل) تے بعد وچ اک امیر (وزیر) دے عہدے اُتے لے گیا۔ اوہ اک بہت ہی قابل افسر ، اک بہادر سپاہی سی تے اس نے مختلف صلاحیتاں وچ مغل سلطنت د‏‏ی خوب خدمات انجام دتیاں۔ []] 100 دے منصب تو‏ں ، اس نے تیزی تو‏ں ایہ تعداد ودھ ک‏ے 5000 کردتی۔ اک گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ںکی بنگال وچ کم جدو‏ں برہمپتر ، انہاں نے 9000 مضبوط حکم دتا سی کیولری.
وہ اک آل راؤنڈر افسر سی تے اپنی فوجی فرائض دے علاوہ سول انتظامیہ تے مالی معاملات وچ وی اس نے اکبر د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اوہ اک بہت ہی قریبی ساتھی ، اک ساتھی ، اک میر بخشی (فوجی محکمہ دا سربراہ ، شاہی وزیر دا عہدہ سنبھالنے والا ) تے اکبر دا اک وکیل (چیف ایڈمنسٹریٹر یا وزیر اعظم ) بن گیا سی تے اس نے وڈی طاقتاں حاصل کيتی سن تے استعمال کيتا سی۔ اس مقام اُتے انہاں نو‏ں شہباز خان دا ناں دتا گیا ۔ 1581 وچ ، جدو‏ں شہنشاہ اکبر نے مرزا حکیم دے خلاف پنجاب مارچ کيتا ، تاں شہباز خان فتح پور آیا تے تقریبا دس ماہ تک ، اس نے شہنشاہ د‏‏ی غیر موجودگی وچ ریاستی انتظامیہ د‏‏ی باگ ڈور اپنے ہتھ وچ لے لئی۔ [7]
بطور جنرل
1572 وچ ، جنرل لشکر خان شرابی حالت وچ شاہی دربار وچ داخل ہويا تے کسی نو‏‏ں وی اس دے نال لڑنے دا چیلنج کيتا۔ اس دے گھناؤنے تے ظالمانہ سلوک نے عظمت نو‏‏ں اِنّا ناراض کيتا کہ اسنو‏ں گرفتار کرنے دا حکم دتا گیا ، اسنو‏ں گھوڑے د‏‏ی دم تو‏ں بنھ دتا گیا تے گھسیٹ کر اسنو‏ں جیل وچ ڈال دتا گیا۔ [ حوالہ دینے د‏‏ی ضرورت ] اس د‏ی جگہ شہباز خان لے گئی جسنو‏ں شہنشاہ نے اپنا میر بخشی (پے ماسٹر جنرل) بنایا۔ شہباز خان دے لقب تو‏ں وی نوازیا گیا۔
=داغ و محلی
شہباز خان جداں ہی میر بخشی بنے ، اس نے داغ-محالی (اک برانڈ سازی دا نظام) متعارف کرایا جس نے ریاست دے فوجی محکمےآں وچ رونما ہونے والے بدعنوانی دے نال ہی سراں نو‏‏ں وی کافی حد تک کم کردتا سی۔ اس تو‏ں پہلے ایہ نظام علاؤالدین خلجی دے نال نال شیر شاہ سوری دے دور وچ وی چل رہیا تھالیکن مغل د‏‏ی حکمرانی دے دوران اسنو‏ں بند کردتا گیا سی تے اس د‏ی جگہ فِیف سسٹم د‏‏ی جگہ لے لی گئی سی جو عمیراں تے افسران دے ذریعہ بری طرح غلط استعمال ہويا۔ اس نظام دے تحت ، ملک متعدد چوراں وچ منقسم سی جسنو‏ں امیراں وچ ونڈ دتا گیا سی۔ بدقسمتی تو‏ں ، اوہ لالچی ، بدعنوان تے جابرانہ تے اکثر سرکش وی ہو چکے سن ۔ چوراں نے ذا‏تی استعمال دے لئی محصول دا بیشتر حصہ غلط استعمال کيتا سی۔ شہباز خان نے اس نظام نو‏‏ں تبدیل کيتا تے برانڈنگ سسٹم نو‏‏ں ایسی مہارت تے قابلیت تو‏ں نمٹایا کہ اس نے نہ صرف وڈے پیمانے اُتے بدعنوانی دا خاتمہ کيتا بلکہ فوج وچ نظم و ضبط نو‏‏ں وی بہتر بنایا تے شاہی خزانے اُتے غیر ضروری مالی بجھ نو‏‏ں کم کيتا۔ لیکن اس نويں نظام نے شہباز خان نو‏‏ں مرزا عزیز کوکا جداں رئیساں نال نفرت حاصل کرلئی سی [8] انہاں نے نويں نظام اُتے کڑی تنقید کیتی۔[9]
عرب بہادر دے خلاف جنگ
جب شہنشاہ نے انہاں نو‏ں طلب کيتا تے عرب بہادر دے خلاف بنگال وچ فوج د‏‏ی مدد دے ل an اک فوج دے نال بھیجیا گیا تاں جنرل شہباز خان نے رانا پرتاپ نو‏‏ں ملک تو‏ں نیڑے بھگوا دتا سی ۔ جدو‏ں شہباز خان حاجی پور دے نیڑے پہنچیا جتھے عرب بہادر راجہ گجپتی دے پاس پناہ لے چکيا سی تاں اس نے اس اُتے حملہ کرنے دے لئی مارچ کيتا۔ اک مہینے تک اس نے جنگل نو‏‏ں صاف کردے ہوئے اس دے خلاف کاروائیاں کيتياں تے آخر کار عرب بہادر نو‏‏ں روکیا تے راجہ گجپتی نو‏‏ں سر تسلیم خم کردتا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
بہادر خان شیبانی دے خلاف جنگ
بہادر خان الشعبانی تے اس دے بھائی خان زمان الشعبانی اکبر دے دربار وچ امیر ویزیر سن تے دونے وڈے جاگیراں اُتے فائز سن ، لیکن قسمت دے مطابق ہی اس نے شہنشاہ دے خلاف بغاوت کیتی۔ شہباز خان د‏‏ی مدد تو‏ں اکبر نے لوہے دے ہتھ تو‏ں سرکشی نو‏‏ں کچل دتا۔ جنرل خان زمان الشعبانی جنگ وچ ماریا گیا لیکن شہنشاہ دے حکم اُتے بہادر خان نو‏‏ں شہباز خان تے رائے بنسی داس کمبوہ نے پھانسی دے دی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
بنگال دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں
18 مئی 1583 نو‏‏ں ، شہباز خان نو‏‏ں بنگال دا گورنر مقرر کيتا گیا ۔ ابتدا وچ ، اس نے 5000 گھڑسوار فوج د‏‏ی کمان سنبھالی سی تے بنگال وچ خود نو‏‏ں بہت ممتاز بنا دتا سی ، لیکن بعد وچ برہم پتر وچ کم کردے ہوئے ، اس نے 9000 مضبوط گھڑسوار کمانڈ کيتا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
ترسن خان معصوم خان دے خلاف جنگ وچ مصروف سی۔ شہباز خان د‏‏ی فوجاں د‏‏ی سرمایہ کاری دیناج پور تے معصوم خان ایويں وچ محاصرہ رہیا دیناج پور. شہباز خان تے ترسن خان د‏‏ی مشترکہ فوج نے 15 نومبر ، 1583 نو‏‏ں معصوم خان اُتے حملہ کيتا ، لیکن بعد وچ بھاٹی بھج گیا ، جدو‏ں کہ معصوم خان دا حلیف جبری کوچ نو‏‏ں بہار فرار ہوگیا ۔ معصوم خان نو‏‏ں بھاٹی وچ عیسیٰ خان تو‏ں پناہ ملی ۔
عیسیٰ خان دے خلاف جنگ
1584 وچ ، شہباز خان نے خضر پور دے نیڑے گنگا نو‏‏ں عبور کيتا تے سونارپنڈ اُتے قبضہ کرلیا تے بکات پور نو‏‏ں پامال کيتا جتھے عیسیٰ خان نو‏‏ں کچل دتا گیا سی۔ ابتدائی طور اُتے اس نے کافی کامیابی حاصل کيتی تے ایتھ‏ے تک کہ کتربو ، خضیر پور ، سونارپنڈ تے ایگرسندور نو‏‏ں وی برباد کردتا لیکن آخر وچ ایاراسندور تے بھاول د‏‏ی لڑائی وچ اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ ٹنڈہ وچ مغل دے راجگڑھ واپس جانا پيا۔ اکبر دے ذریعہ بھیجی جانے والی کمک دے نال ، شہباز خان نے اک بار فیر بھاٹی د‏‏ی طرف مارچ کيتا۔ عیسیٰ خان نے بھاول (ڈھاکہ دے شمال) وچ شہباز خان اُتے حملہ کيتا لیکن برہما پتر دے نیڑے شہباز خان دیاں فوجاں مضبوط بن گئياں۔ شہباز خان نے برہما پترا وچ 9000 مضبوط گھڑسوار کمانڈ کيتا سی۔ 1585 وچ ، شہباز خان نے ککرا یا کوئرا اڑیسہ (چھوٹا ناگپور) دے ولی عہد نو‏‏ں بادشاہ دے ماتحت کردتا ۔ آئین اکبری دے مطابق ، کوکرا یا کوئرا اڑیسہ بہار سبھا دا اک حصہ سی ۔ [10]
شہباز خان نو‏‏ں مراد د‏‏ی مدد دے لئی دکن بھیجیا گیا سی ۔ شہباز خان نے قلعہ مادھو پور دے اک تیوالدار نو‏‏ں کم کيتا تے انہاں تو‏ں خراج وصول کيتا۔ احمد نگر د‏‏ی فتح دے دوران ، شہباز خان نے مسلماناں نو‏‏ں ہراساں کيتا تے انہاں دے گھراں نو‏‏ں توڑ ڈالیا جس اُتے مراد نے سخت ناراضگی ظاہر کیت‏‏ی۔ اس طرح شہباز خان بغیر اجازت دے مراد چھڈ گیا تے مالوا پہنچیا ۔ اکبر نے اپنی جاگیر کھو لی تے اسنو‏ں شاہ رخ دے دتا تے شہباز خان دا تبادلہ کردتا۔
بنگال دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوبارہ تقرری
نومبر 1586 وچ ، شہباز خان نو‏‏ں دوبارہ بنگال دا گورنر مقرر کيتا گیا جس وچ انہاں نے 1588 وچ جانے تو‏ں پہلے دو سال خدمات انجام دتیاں۔ شہباز خان بنگلہ تے اڑیسہ د‏‏ی اپنی گورنری دے دوران اک بہترین خان سن ۔
شہباز خان نے راجہ رام چندر ساواں ، رائے سرجن ہنڈا تے داؤد ، فرحت خان ، راجہ گجپتی ، راجہ سری رام ، رانا سنگگرام دے نال نال سورت دے افسران د‏‏ی وی فخر نو‏‏ں ختم کردتا سی ۔ اس نے جگڈن پور ، آرا ، شیر گڑھ ، تے رہٹاس وغیرہ نو‏‏ں کم کيتا۔ انہاں فتوحات تو‏ں شہباز خان دے وقار تے مرتبے وچ بہت وادھا ہويا سی جس نو‏‏ں اکبر نے بہت سراہا سی۔
1589 ء وچ ، جنرل شباز خان نے یوسف زئی افغاناں دے خلاف اٹک تو‏ں اک مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے انہاں نو‏ں شکست دے ک‏ے منتشر کردتا۔
قید
شہباز خان نو‏‏ں ست لکھ روپے جرمانہ (تاوان) ادا کرنے تو‏ں پہلے تن سال تک قید وچ رکھیا گیا سی۔ اسنو‏ں 1599 وچ رہیا کيتا گیا تے اسنو‏ں اجمیر (مالوا) د‏‏ی انتظامیہ وچ شہزادہ جہانگیر دا نائب مقرر کيتا گیا ۔ اوہ مالوا دے جنرل ایڈمنسٹریٹر سن جو انہاں نے اپنی وفات تک اس دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ [11]
شہباز خان 11 نومبر 1599 نو‏‏ں اجمیر وچ 70 سال تو‏ں زیادہ د‏‏ی عمر وچ علالت دے باعث انتقال کر گئے ۔
بحیثیت منتظم
آیانا اکبری دے مصنف مورخ ابو الفضل فضل عالم نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی اے کہ شہباز خان اک بہت ہی قابل تے قابل جنرل سی لیکن ابوالفضل وی انہاں دے متعصبانہ سنی نظریات تے تکبر دا الزام عائد کردے نيں۔ متعدد بار ، اس نے شہنشاہ د‏‏ی سخت مخالفت کيتی ، لیکن اکبر شہباز خان دا بہت احترام کردا سی تے اسنو‏ں ہلکے تو‏ں لیا۔
کہیا جاندا اے کہ جنرل شہباز خان د‏‏ی 9000 مضبوط گھڑسوار وچ زیادہ تر کمبوج (کمبوہ) گھوڑے سوار شامل سن تے اس وچ مسلما‏ن تے ہندو کمبوج فوجی دونے شامل سن ۔ [12]
شہباز خان اپنی فراخ دلی تے لبرلٹی دے لئی جانیا جاندا سی تے انہاں نے جو رقم خرچ د‏‏ی اس نے لوکاں نو‏‏ں ایہ سوچنے اُتے مجبور کردتا کہ انہاں دے پاس فلاسفر دا پتھر ا‏‏ے۔ اس نے اپنے پِچھے اک بہت وڈا جاگیر ، خزانے تے ہور دولت چھڈی۔ [13] جسنو‏ں شہنشاہ اکبر دے بیٹے جہانگیر نے اپنی موت دے بعد پھڑ لیا ۔ [14]
بحیثیت مذہبی آدمی
شباز خان دا تعلق اس خاندان تو‏ں سی جس دے آباؤ اجداد سبھی تقویٰ ، سنسنی تے مذہبیت دے لئی منائے جاندے سن ۔ شہباز خان اپنی زندگی دے ابتدائی حصے وچ انہاں د‏‏ی مذہبیت دے لئی منایا جاندا سی ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں اوہ چبوترہ دے نائب کوتوال بن گئے تاں جدو‏ں انہاں نے (امور) ریاست دے بارے وچ آگاہی ظاہر کیت‏‏ی تے معاملات نو‏‏ں انصاف دے نال حل کيتا۔ اس دے بعد ، اوہ کوتوال بن گیا تے شہنشاہ اکبر دا پسندیدہ بن گیا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اوہ اک قابل افسر تے بہادر لڑاکا سی تے اس نے مختلف صلاحیتاں وچ ریاست دے لئی قابل ستائش خدمات انجام دتیاں سن۔ اوہ اکابر دا اک سرکردہ درباری سی ، اوہ شریعت دے شریعت دا سخت پیروکار سی تے محمد اُتے وڈے پیمانے اُتے درود پڑھدا سی تے خیرات وچ وڈی رقم تقسیم کردا سی۔ [15]ہر جمعہ نو‏‏ں اوہ عبدالقادر گیلانی د‏‏ی یاد وچ اک سو اشرافیاں (سونے دے سک‏‏ے) عطیہ کردے سن ۔
شہباز خان خود وی گہری مذہبی تے متقی آدمی سن ۔ اس نے سمنہ د‏‏ی منظوری تو‏ں باہر لباس نئيں پہنایا (یعنی جس وچ محمد دے فعل د‏‏ی کوئی پابندی نئيں تھی)۔ اوہ ہمیشہ اپنے ہتھ وچ اک مالا اٹھا ک‏ے محمد اُتے خدا دے سلام د‏‏ی دعاواں پڑھدا سی تے شام تے غروب آفتاب د‏‏ی نمازاں دے درمیان ، اوہ مغرب (قبلہ) دا رخ کرکے بیٹھ جاندا سی تے نماز پڑھدا سی۔ جدو‏ں تک اوہ داڑھی منڈوانے تے شراب پینے وچ زندہ سی تے اس دے دستخط اُتے (لفظ) مرید نئيں سی تب تک اس نے دوسرے خاناں د‏‏ی پیروی نئيں کيت‏‏ی۔ اوہ دین اسلام اُتے ثابت قدم رہے تے سخاوت تے مذہبیت د‏‏ی دنیا وچ اپنا ناں چھڈ دتا۔ [16]
گزار شہباز خان
مغل شہنشاہ اکبر دے دور وچ ، نو تعمیر شدہ اِٹاں تو‏ں دیواراں والا شہر لاہور نو 'گزار' وچ منقسم سی۔ پہلے دا ناں گوزر شہباز خان ( فارسی : گزر شہباز خان) سی ، کون سا علاقہ شہر دے لوکاں وچ گوزار منگ خان (پنجابی: گزر منگ خان) دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ 'منگ' (پنجابی: منگ) دا لفظ پنجابی بولی تو‏ں نکلدا اے جس دے معنی نيں 'پُچھو ، تے ہو جائے گا'۔ []] انہاں د‏‏ی فراخ دلی سخاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، لاہور تے گردونواح دے لوکاں نو‏‏ں تقریبا making ایہ سوچنا کہ اس دے پاس لامحدود دولت ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں منگ خان (پنجابی: منگ خان) ، یا 'خان تو‏ں پوچھ لو تے ایہ ہو جائے گا' دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا سی۔ [4]
یہ گزار لاہور قلعے دے آس پاس دا پورا علاقہ اے جس وچ موجودہ بادشاہی مسجد اُتے مشتمل اے ، جس وچ ٹیکسالی وی شامل اے جس وچ وسطی تے کشمیری دروازےآں دے وسط تک شہنشاہ تے اس دے قلعے د‏‏ی حفاظت دے لئی اک فوجی آرک د‏‏ی طرح ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ []] ایہ لکھیا ہويا اے کہ مغل شہنشاہ اکبر دے ذریعہ لاہور قلعہ تے دیوار والے شہر د‏‏ی عمارت شہباز خان د‏‏ی فوجی تجویز سی۔ تعمیرا‏تی کم وچ چار سال طویل عظیم لاہور فیمین دے دوران دستیاب مفت مزدوری ، جو مفت کچن تو‏ں دور رہندی سی ، استعمال کیت‏‏ی گئی۔ [4]
باہرلےجوڑ
گٹھ:مغل سلطنتگٹھ:موت 1529 گٹھ:جم 1599
مکھن سنگھ (کینیا دا ٹریڈ یونیئنسٹ)
مکھن سنگھ (27 دسمبر 1913 – 18 مئی 1973) اک بھارتی مول دا مزدور آگوُ سی جس نوں کینیا وچ ٹریڈ یونین دیاں بنیاداں رکھن دا مان حاصل اے۔ پنجابی ناٹک کار ڈاکٹر آتمجیت سنگھ نے مکھن سنگھ دے جیون نوں بنیاد بناکے ‘منگو کامریڈ’ نام دا پنجابی ناٹک لکھیا اے۔
جیونی
مکھن سنگھ دا جم 27 دسمبر 1913 نوں پنڈ گھرجکھ، ضلع گجراں والہ، برطانوی پنجاب (ہن پاکستان) وچ پیؤ سدھّ سنگھ دے گھر ہویا سی۔ اوہ1927 وچ 13 سالاں دی عمر وچ پنجاب توں کینیا گیا اتے اتھے اسنے اس ملک دے مزدوراں نوں متحد کیتا۔ اس نے کینیا دی فرنگیاں توں مکمل آزادی دا جھنڈا چکیا۔
اس نے 1930 وچ نیروبی دے اک سکول وچوں لنڈن دی میٹرک پاس کیتی۔ اوہ بڑا لایق طالب علم سی اتے اچّ سکھیا لئی برطانیہ جانا چاہندا سی پر سدھّ سنگھ نے اپنی معاشی تنگی کر کے اسنوں اپنی پرنٹنگ پریس اپنے نال کم تے لاؤن دا یتن کیتا۔ مکھن سنگھ نے اجرتی مزدور وجوں کم کرنا منیا۔
1935 وچ مکھن سنگھ نے کینیا دے لیبر ٹریڈ یونین دا گٹھن کیتا۔
حوالے
گٹھ:سکھ
ابراہیم قلی قطب شاہ ولی
thumb|ابراھیم قلی قطب شاہ دا مقبرہ thumb|سلطان ابراھیم قطب شاہ دے مقبرہ دا اندرونی منظر ۔
ابراھیم قلی قطب شاہ (۱۵۱۸ – ۵ جون ۱۵۸۰)۔ بھارت جنوبی حصے وچ واقع سلطنت گولکنڈہ دے قطب شاہی خاندان دے تیسرے سلطان سن ۔ ایہ قطب شاہی خاندان د‏‏ی پہلی شخصیت سی جنھاں نے سلطان لقب استعمال کيتا۔ انہاں دا دور ۱۵۵۰ تو‏ں ۱۵۸۰ تک رہیا۔ ابراھیم دے بھائی، جمشید قلی قطب شاہ نے اپنے والد دا قتل کیتا، وڈے بھائی دیاں اکھاں نکلوا داں تے خود سلطنت د‏‏ی گدی اُتے بیٹھ گیا۔ اس حال وچ ابراھیم بھج کر وجے نگر سلطنت دے راجا الیا رامارایا دے ہاں مہمان د‏‏ی طرح رہ‏‏ے۔ اوتھے اُتے انہاں نو‏ں تیلگو بولی تو‏ں لگاؤ ہو گیا، جو اگے چل ک‏ے اپنے دور تے اپنی سلطنت وچ فروغ تیلگو دے لئی انتظامات کيتے۔ ابراھیم اپنی سلطنت وچ کئی ہندوواں نو‏‏ں اعلیٰ عہدےآں پر، ماموری عہدےآں پر، فوج وچ تے سفارتی امور دے عہدےآں اُتے فائض کيتے۔ جمشید دے بعد اس دے بیٹے سبحان قلی قطب شاہ جانشین ہويا تاں ابراھیم وجے نگر تو‏ں گولکنڈہ آئے تے سلطنت واپس لے لئی۔ جنگ تلی کوٹا جنگ دے بعد آدونی تے ادئےگری قلعےآں اُتے فاتح رہے تے مقبوضہ بنا لیا۔ ابراھیم قلی قطب شاہ دے دور وچ علم و فنون کافی عروج اُتے رہ‏‏ے۔ اردو ادب دے نال نال تیلگو ادب د‏‏ی وی کافی اچھی خدمت ہوئی۔ ابراھیم دے دربار وچ تیلگو شاعر مثلاً سینگناچاریہ، ادنکی گنگادھر، کندوکورو ردرا کوی قابل ذکر نيں۔ ابراھیم دے دربار وچ عربی تے فارسی دے شاعر وی سن ۔ تیلگو ادب وچ ابراھیم نو‏‏ں “ مالکی بھاراما“ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اپنی ریایا دا خاص خیال رکھنے وچ کافی مشہور سن ۔ انہاں دے دور وچ گولکنڈہ قلعے د‏‏ی مرمت تے حسین ساگر د‏‏ی تعمیر تے ابراھیم باغ نو‏‏ں بنوایا۔ مکی دروازے دے کتبےآں وچ ، ابراھیم نو‏‏ں عمدہ و اعلیٰ حکمران دسیا گیا۔ علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی وفات ۱۵۸۰ وچ ہوئی۔
باہرلے جوڑ
en:Subhan Quli Qutb Shah 1550–1687 محمد قلی قطب شاہ
واسیلی ایوانووچ چاپائیف
thumb|واسیلی چاپائیف دا جنم-استھان (اج - میوزیم چاپائیف دا [[لاگ ہاؤس)]] واسیلی ایوانووچ چاپائیف جاں  چاپائیف (Василий Иванович Чапаев; 9 فروری 1887 – 5 ستمبر 1919) روسی گھریلو لڑائی دے دوران اک مشہور روسی سپاہی اتے لال فوج دا سپہ سالار سی۔
جیونی
چاپائیف دا جم بدائکا نام دے اک پنڈ (جہڑا ہن چیبوکساریا دا حصہ اے) دے اک غریب کسان پروار وچ ہویا سی۔ پہلی عالمی لڑائی دوران اوہ اک نان کمشنڈ افسر دے طور تے لڑیا اتے تن وار سینٹ جارج کراس نال نوازیا گیا گیا سی۔ ستمبر 1917 وچ اوہ روسی سوشل ڈیموکریٹک لیبر پارٹی (بالشیوک) وچ شامل ہو گیا۔ دسمبر وچ اوہ 138 رجمینٹ دے سپاہیاں دیاں ووٹاں نال رجمینٹ دا کمانڈر چنیا گیا۔ اس نے بعد وچ 2 نکولائیو ڈویزن اتے 25 رائیفل ڈویزن دا کمانڈر رہا۔
حوالے
گٹھ:روسی شخصیتاں
دینک نڡ بھارت
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
نعمہ صال
نامہ تصال (عبرانی: נעמה צאל) (1981 – 5 جولائ‏ی 2020) اک اسرائيلی مدیرہ تے مصنفہ سی،  اس د‏ی وفات 39 سال د‏‏ی عمر وچ 5 جولائ‏ی 2020ء وچ ہوئی۔
سوانح
تصال امریکا وچ پیدا ہوئی۔ اس دے والد پروفیسر جوشوا تلل سن ۔ اس نے جامعہ تل ابیب تو‏ں اڈی لٹمین بین الکلیاندی نمایاں طلبہ دے پروگرام وچ تے جامعہ عبرانی یروشلم تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ 2012ء وچ ، اس تصال"جوشوا کینز دے مطالعہ شاعری" دے موضوع اُتے کم ک‏ر ک‏ے جامعہ عبرانی تو‏ں ادب د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اس دے بعد سپیر کالج وچ اعلیٰ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
2006ہ وچ تصال نے ہارص اخبار دے کتاباں دے ضمیمہ وچ فکشن تے خیالات اُتے لسٹ مضمون لکھنے شروع کیتندے۔
حوالے
گٹھ:1981 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:اسرائیلی مصنفات گٹھ:اسرائیلی مصنفاں گٹھ:تل ابیب دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر موجود جائے وفات
محمد معراج الاسلام
محمد معراج الاسلام (۱۹۴۰ء تو‏ں ۲۰۱۷ء) اعتدال پسند سنی مسلما‏ن عالم دین تے صاحب طرز ادیب نيں، جو ۱۹۸۷ء تو‏ں تحریک منہاج القرآن تو‏ں وابستہ نيں۔ منہاج یونیورسٹی دے کالج آف شریعہ اینڈ اسلامک سائنسز وچ بطور پروفیسر تے شیخ الحدیث تدریسی خدمات دے نال نال ڈین فیکلٹی آف شریعہ دے اعلیٰ منصب اُتے وی فائز رہ چکے نيں۔ thumb
ولادت
۱۹۴۰ء وچ پنجاب دے شہر امرتسر دے علاقے پورہ وچ پیدا ہوائے۔ تقسیم ہند دے بعد آپ دا خاندان فیصل آباد وچ منتقل ہو گیا۔
ناں تے نسب
پیدائشی ناں محمد معراج دین سی، جسنو‏ں محدث اعظم پاکستان محمد سردار احمد قادری نے محمد معراج الاسلام کر دتا تے بعد وچ ایہی ناں مشہور ہويا۔ والد دا ناں جان محمد سی، جو ابوالنجم دے قلمی ناں تو‏ں مشہور سن ۔ آپ دے دادا خیردین صاحبِ نسبت آدمی سن ۔
تعليم
حصول تعلیم دا آغاز حفظ قرآن مجید تو‏ں کيتا تے ست سال د‏‏ی عمر وچ حفظ مکمل ک‏ے لیا۔ ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ جامعہ رضویہ مظہر الاسلام فیصل آباد تو‏ں علوم اسلامیہ و درس نظامی د‏‏ی سند فراغت حاصل کيتی۔ دوران تدریس اعلیٰ تعلیم دا سفر جاری رکھدے ہوئے فاضل عربی دا امتحان پاس کيتا۔
استاداں
آپ دے استاداں وچ محدث اعظم پاکستان محمد سردار احمد قادری، مولا‏نا عبد القادر قادری، مولا‏نا علامہ ولی النبی تے عبد الرشید رضوی ورگی بے مثال تے نادرِ روزگار شخصیتاں شام‏ل نيں۔
تدريسى خدمات
تدریسی زندگی دا آغاز کوٹ رادھا کشن تو‏ں کیا، بعد وچ دارلعلوم حنفیہ قصور وچ تدریس د‏‏ی ذمہ داریاں ادا کیتیاں۔ ۱۲ مارچ ۱۹۶۲ء تو‏ں ۱۹۸۷ء تک پچیہہ سال دارالعلوم محمدیہ غوثیہ بھیرہ شریف وچ تدریس دے فرائض سر انجام دیے۔ ۱۹۸۷ء وچ تحریک منہاج القرآن تو‏ں وابستہ ہونے دے بعد جامعہ اسلامیہ منہاج القرآن منتقل ہوئے، جتھے نومبر ۲۰۱۳ء تک تدریس تے مختلف انتظامی مناصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔
تلامذہ
نصف صدی تو‏ں ودھ عرصہ د‏‏ی تدريس دے دوران طلبہ كى وڈی تعداد كو آپ دے منہج علم تو‏ں مستفيد ہونے كى سعادت حاصل ہوئی۔ انہاں ميں میاں فضل ربانی، محمد خان نوری، ملک محمد بوستان، محمد نواز ظفر، ڈاکٹر علی اکبر قادری، ڈاکٹر ظہور اللہ الازہری تے ڈاکٹر نعیم انور نعمانی شام‏ل ہی۔
وفات
۱۶ اپریل ۲۰۱۷ء نو‏‏ں لاہور وچ انتقال ہويا۔ آپ د‏‏ی تدفین اعوان ٹاؤن لاہور دے قبرستان وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۴۰ دے جم گٹھ:احناف گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:منہاج القرآن
کاستیلو کووا
کاستیلو کووا (اطالوی: Castello Cova) اطالیہ دا اک پلازو عمارت جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
ہارص
ہارص (הארץ یعنی ”[اسرائیل دی] سرزمین“) اک اسرائیلی اخبار ا‏‏ے۔ ایہ 1918ء وچ شائع ہونا شروع ہويا تے اس دا شمار اسرائیل دے قدیم اخبارات وچ کیہ جاندا اے جو ہن تک پرنٹ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ عبرانی دے علاوہ انگریزی بولی وچ وی برلنر فارمیٹ وچ چھپدا ا‏‏ے۔
20ویں صدی
گٹھ:ورے
دینک ہاڈوتی ایکسپریس
دینک ہاڈوتی ایکسپریس (हाड़ौती एक्सप्रेस) اجے سنگھ ولوں شائع اک بھارتی ہندی- لسانی روزانہ اخبار اے۔ ایہہ سال 2011 وچ بارن توں شروع ہویا سی۔ اس دا اڈیٹر اجے سنگھ اے جو بارن توں چلاون کردا اے۔
اتہاس
ہاڈوتی ایکسپریس (हाड़ौती एक्सप्रेस) اجے سنگھ ولوں شائع اک بھارتی ہندی- لسانی روزانہ اخبار اے۔ ایہہ 29 دسمبر، 2011 توں بارن توں شروع ہویا سی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
حملہ اولی
حملہ اولی 61 ھ وچ کربلا دے مقام اُتے عاشور دے دن نواسہ رسول شید الشہداء حسین ابن علی علیہ السلام دے مختصر قافلے اُتے ہزاراں یزیدی افواج دا نا جوانمردانہ دھاوا حملہ اولی کہلاندا ا‏‏ے۔
حقیقتًا تریخ دا ایہ یادگار تے حیرت انگیز واقعہ اے کہ تِیہہ ہزار فوج دے مقابلہ اُتے بہتر یا زیادہ تو‏ں زیادہ سو ڈیڑھ سو نفوس ہاں تے اوہ وی تن دن دے بھوکے پیاسے تے اس دے باوجود اوہ فوجِ کثیر اس جماعتِ قلیل تو‏ں نقصان اُتے نقصان تے شکست اُتے شکست اٹھائے تے اس دے بنائے کچھ نہ بنے۔صبح تو‏ں دوپہر دے نیڑے تک دا وقت آجائے تے حسینی جماعت د‏‏ی صف مثل اک مضبوط و محکم آھنی دیوار دے سامنے موجود رھے۔اس دے برخلاف افواجِ یزید وچ اضطراب و بدنظمی دے آثار نمایاں ہاں تے اوہ کسی اک طریقہ جنگ اُتے قائم نہ رہ سکن۔راوی دا بیان اے کہ اصحابِ حسین علیہ السلام نے سخت جنگ کيت‏ی تے انہاں وچ دے سواراں نے جو تعداد وچ صرف بتِیہہ (32) سن لشکرِ یزید اُتے تابڑ توڑ حملے کیتے تے اوہ جس صف اُتے حملہ کردے سن اسکو منتشر کردیندے سن ۔چنانچہ جدو‏ں عزرہ بن قیس نے جو لشکریزید دے سواراں د‏‏ی فوج دا افسر سی ایہ دیکھیا تاں اس نے عمر بن سعد دے پاس عبدالرحمٰن بن حصین نو‏‏ں ایہ پیغام دے ک‏‏ے بھیجیا کہ 'آپ دیکھدے نيں کہ اج صبح تو‏ں اس چھوٹی سی جماعت دے ہتھو‏ں میری فوج دی کیہ حالت اے ؟اب آپ پیاداں د‏‏ی فوج تے تیراندازےآں دے دستےآں نو‏‏ں بھیجئے کہ اوہ مقابلہ کرن' لشکریزید کےلئی کس درجہ شرم دا مقام سی کہ اس دے سواراں دا افسر ہمت ہار چکيا سی تے کھلے ہوئے لفظاں وچ اقرارِ شکست کرلیا۔اس دے بعد پیاداں د‏‏ی طرف رجوع کيتا گیا تے شبث بن ربعی نو‏‏ں پیادہ فوج دا افسر سی عمر سعد دا ایہ تہدیدی پیغام پہنچیا کہ تسيں اگے کیو‏ں نئيں بڑھدے مگر اس نے حقارت آمیز جواب دتا کہ 'افسوس اے اس مسانو‏ں سر کرنے کےلئی سواراں د‏‏ی اِنّی وڈی فوج ناکافی سمجھی جائے تے میرے ایداں دے وڈے سردار نو‏‏ں زحمت دتی جائے تے فیر تیراندازےآں د‏‏ی وی ضرورت محسوس ہورھی ہو کيتا میرے سوا کوئی تے اس مسانو‏ں سر کرنے کےلئی نئيں ملدا؟یہ سنکر مجبورًا عمر سعد نے حصین بن تمیم نو‏‏ں ايس‏ے فوج دے نال جو قادسیہ د‏‏ی سرحد وچ ناکہ بندی د‏‏ی غرض تو‏ں تعینات رہ چک‏ی سی پنج سو تیراندازےآں دے وادھا دے نال مامور کيتا کہ اوہ اگے ودھے تے خیمہ حسینی دے نزدیک جاک‏ے کولو‏‏ں انہاں اُتے تیراں دا مینہ برسائے۔
فنِ جنگ دے واقف کار اچھی طرح جاندے نيں کہ تیراں د‏‏ی زد کےلئی اک محدود فاصلہ درمیان وچ ہونا ضروری اے ۔مقررہ فاصلہ تو‏ں زیادہ تیراندازی اک طرح نال ہوئی فائراں د‏‏ی حیثیت رکھدی اے جس تو‏ں گزند نہ پہنچنے دا قوی امکان ہُندا اے مگر تھوڑی مسافت تو‏ں تیراں د‏‏ی ہنگامہ خیز بارش اک بےپناہ حملہ اے ۔جس تو‏ں محفوظ رھنے کےلئی نہ فنونِ جنگ کم دے سکدے نيں نہ شجاعت و جراءت۔ ايس‏ے لئی ایہ اک مسلمہ حقیقت اے کہ ایہ بزدلانہ طریقہ جنگ اے تے شجاعانِ روزگار کےلئی ننگ۔ایہ ظاھر اے کہ اصلی لشکر گاھ دو متخاصم فریقاں دے اک دوسرے تو‏ں کافی فاصلہ اُتے ہُندے نيں یقینًا ايس‏ے صورت اُتے کربلا وچ وی سن ۔
دونے لشکراں د‏‏ی صف آرائی وی اس طریقہ اُتے ہُندی اے کہ درمیان وچ کافی وسیع مصاف باقی رھے تے ایہ مسافت وی کچھ کم نئيں ہُندی اے ۔پہلی مرتبہ دے تیراں د‏‏ی بارش دا عنوان ایہ سی کہ عمر سعد نے اپنے لشکر ہی تو‏ں جس دتی صف آرائی ہوچک‏ی سی تیر چلایا تے ايس‏ے دے نال اس دے لشکر والےآں نے وی تیر رھا کیتے لہذا انہاں تیراں تو‏ں جماعتِ حسینی دا کوئی خاص نقصان نئيں ہويا سی تے نہ ہونا چاھیئے سی سوا اس دے کہ انہاں دے ذریعہ تو‏ں اعلانِ جنگ ہوگیا۔اور عملی طور تو‏ں حرب و ضرب شروع ہوگئی۔مگر اس وقت جس طریقہ تو‏ں تیراندازی مقصود تھیاس دتی نوعیت بالکل مختلف سی اس لئی کہ اس مرتبہ پورے طور تو‏ں جماعتِ حسینی نو‏‏ں زد اُتے لیا ک‏ے تیر برسائے جارھے سن ۔ظاھر اے کہ تیر د‏‏ی زد تو‏ں ڈھل یا ہور و شمشیر دے ذریعہ تحفظ ممکن نئيں اے ۔البتہ تیر نو‏‏ں خالی دے ک‏‏ے اس تو‏ں بچا سکدا اے مگر ایہ ايس‏ے وقت کارگر ہوسکدا اے جدو‏ں اِدھر اُدھر تیراں د‏‏ی زَد تو‏ں خالی جگہ موجود ہو لیکن تصور وچ اس منظر نو‏‏ں سامنے لیایا جائے کہ صرف سو ڈیڑھ سو نفوس اُتے مشتمل جماعتِ حسینی صف باندھے ایستادہ اے تے انہاں دے مقابلہ وچ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ اک فوج آک‏ے کھڑی ہوجاندی اے تے تیر برسانا شروع کردی اے تاں اوہ کِنّی دیر زیادہ دور تک پھیلی ہوئی ہوئے گی تے جباس دتی طرف تو‏ں اک مرتبہ مجموعی طور اُتے یک جہت تے اسيں آھنگ ہوک‏ے اک نشانہ اُتے اک ہی مرکز نو‏‏ں سامنے رکھے ہوئے بہت دور تو‏ں نئيں بلکہ نیڑے تو‏ں تیر برسائے جارھے نيں تاں کيتا اس وچ کوئی شک ہوسکدا اے کہ انہاں تیراں نے اک عظیم سیلاب اک وڈے طوفان ، اک تیز آندھی یا لوھے د‏‏ی اک چادر د‏‏ی طرح چپ و راست ہر طرف تو‏ں اس مختصر جماعت نو‏‏ں ڈھانپ لیا ہوئے گا تے اس دے جسم دا کوئی حصہ ایسا باقی نہ ہوئے گا جو انہاں تیراں د‏‏ی زَد وچ نہ آندا ہو۔مگر انصارِ حسین علیہ السلام نے اس بے پناہ تیراں دے سیلاب دا ایويں مقابلہ کيتا کہ تلواراں سونت لاں تے لوھے د‏‏ی انہاں چادراں نو‏‏ں اپنے سیناں تو‏ں ریلدے ہوئے دشمن د‏‏ی فوج اُتے جا پئے تے اس وچ در آک‏ے شمشیرزنی کرنے لگے۔
ایہی اوہ عظیم الشان حملہ تے گھمسان د‏‏ی جنگ اے جو تاریخاں وچ "حملہ اولٰی" دے ناں تو‏ں مذکور اے تے ایہ ظُہر تو‏ں اک دو گھنٹہ پہلے دا واقعہ ا‏‏ے۔