cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
طغرل بیگ
خاندان
انہاں د‏‏یاں بیویاں وچو‏ں اک التون جان خاتون سی۔ اوہ اک ترک سواݨی سی، غالباً خوارزم تو‏ں سی، تے خوارزم شاہ شاہ ملک تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی ہوئی سی ، جس تو‏ں انہاں دا اک بیٹا سی جس دا ناں انوشیروان سی۔ انہاں نے 1043 دے نیڑے شادی کيتی۔ [20] [21] انہاں دا انتقال 1061 وچ ہويا۔ [22] دوسری بیوی اکا سواݨی سی۔ طغرل د‏‏ی موت دے بعد اس نے الپ ارسلان نال شادی کيتی ۔ [23] اس د‏ی اک ہور بیوی ابوکالجار د‏‏ی بیٹی سی ۔ انہاں د‏‏ی شادی 1047–48 وچ ہوئی۔ [24] اک ہور بیوی انہاں دے بھائی چغری بیگ د‏‏ی بیوہ تے اس دے بیٹے سلیمان د‏‏ی ماں سی۔ انہاں نے 1060 وچ چغری د‏‏ی موت دے بعد شادی کيتی [25]دوسری بیوی سیدہ سواݨی سی۔ اوہ عباسی خلیفہ القائم کيتی بیٹی سی ۔ [26] 1061 وچ ، تغرل نے رے د‏‏ی قاضی نو‏‏ں بغداد بھیجیا، تاکہ اس نال شادی دا ہتھ منگے۔ [27] شادی دا معاہدہ اگست-ستمبر 1062 وچ تبریز دے باہر اک لکھ دینار دے نال طے پایا۔ [28] اسنو‏ں مارچ-اپریل 1063 وچ سلطان دے محل وچ لیایا گیا۔ [29] طغرل د‏‏ی موت دے بعد، الپ ارسلان نے اسنو‏ں 1064 وچ بغداد واپس بھیج دتا ۔ ایسا نہ ہو کہ اوہ اس دا تختہ الٹنے د‏‏ی سازش کرے۔ انہاں دا انتقال 20 اکتوبر 1102 نو‏‏ں ہويا۔ [30] [31]
میراث
سلطان طغرل بلاشبہ اک فوجی ذہین سی۔ بھانويں اس د‏ی فوجی مہمات نے بہت ساریاں فتح شدہ ریاستاں د‏‏ی پیداواری قوتاں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا، لیکن انہاں نے ترکاں د‏‏ی قرون وسطیٰ د‏‏ی پہلی طاقتور سلطنت دے قیام د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی جس نے "مشرق تے مغرب" نو‏‏ں جوڑ دتا۔ [32] اک وسیع سلطنت د‏‏ی تشکیل معروضی طور اُتے سماجی، اقتصادی، سیاسی تے ثقافتی زندگی وچ اہ‏م تبدیلیاں دا باعث بنی۔ زمیندار اشرافیہ دا کردار واضح طور اُتے ودھ گیا۔ رفتہ رفتہ ریاستی انتظامیہ دا اک نواں نظام تے سول تے فوجی انتظامیہ دا اک شاہی نظام تشکیل پایا۔
طغرل د‏‏ی فتوحات نے نہ صرف الحاق شدہ ریاستاں دے لوکاں د‏‏ی زندگیاں اُتے اثر ڈالیا بلکہ خود خانہ بدوشاں اُتے وی اثر ڈالیا جنہاں نے نويں ریاست دے قیام وچ حصہ لیا۔ خراسان ، ایران ، عراق ، شام ، ٹرانسکاکیشیا تے ایشیا مائنر وچ آباد ہونے دے بعد اوگوز-ترکمان قبیلے د‏‏ی زندگی وچ نمایاں تبدیلیاں رونما ہوئیاں ۔ [32] خانہ بدوشاں دے کمپیکٹ گروپاں د‏‏ی نیم آباد تے بیٹھی زندگی تے زراعت د‏‏ی طرف منتقلی ہوئی۔ پرانے قبائلی تعلقات ٹُٹ گئے۔ جاگیردارانہتعلقات نو‏‏ں ہور ترقی دے لئی اک نويں ترغیب ملی، بھانويں قدیم ادارےآں د‏‏ی باقیات اک طویل عرصے تک باقی رہیاں۔ سلجوقی امرا بتدریج مفتوحہ زمیناں دے جاگیردار اشرافیہ دے نال ضم ہونے لگے۔
حوالہ
گٹھ:سلجوق سلطنت گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام
تیجا سنگھ
پرنسپل تیجا سنگھ (2 جون 1894–10 جنوری 1958) اک اگھا سکھ ودوان، لکھاری اتے استاد سی۔
جیون ویروے
سنگھ دا جم 2 جون 1894 نوں، بطور تیز رام، برطانوی پنجاب دے راولپنڈی ضلعے دے پنڈ اڈیالا وکھے اک ہندو پروار وچّ ہویا اتے بعد وچّ ایہناں سکھی قبول لئی۔
مڈھلی ودیا ڈھلے اتے سرگودھے توں حاصل کرکے اوہناں اپنی اچیری ودیا(تعلیم) (ایم.اے. انگریزی) راولپنڈی اتے امرتسر توں کیتی۔
اس اپرنت اوہ خالصہ کالج، امرتسر وچّ پڑھاؤن لگّ پئے۔ پر کالج دی مینیجمینٹ سرکار پکھیاں کول سی۔ سرکاری دخل اندازی دا ورودھ کردیاں کالج دے 13 استاداں نے استعفٰی دے دتا، اوہناں وچّ پرو. تیجا سنگھ وی سی۔ اس دوران اوہناں نوں اکالی لہر دے روپ وچّ آزادی سنگرام وچّ سرگرمیاں کارن جیل وی جانا (1923) پیا۔
1925 وچّ پھر توں خالصہ کالج وچّ لگّ گئے۔
خالصہ کالج ممبئی دے پرنسپل رہن توں بعد تیجا سنگھ ہوریں پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ دے پبلیکیشن بیورو دے سیکٹری وجوں کم کردے رہے۔ سنّ 1949 ’چ اوہ مہندرا کالج پٹیالہ دے پرنسپل بنے تے نال ہی نال اوہ نویں بنے پنجابی بھاشا وبھاگ دے سکتر تے پھر ڈائریکٹر وی رہے۔ 1951 ’وچّ اوہ سرکاری سیواتوں مکت ہوئے تے 10 جنوری 1958 نوں دل دے دورے نال اوہناں دی موت ہو گئی سی۔
حوالے
گٹھ:سکھ ودوان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری
کلچن پل
کلاچن پل اک ڈاٹ دا کب نکلیا پل اے جیہڑا سکاٹلینڈ چ اے ایس پل دا ڈیزائن تھامس ٹیلفورڈ نے بنایا سی تے پل 1792 وچ بنیا۔
حوالے
گٹھ:پل گٹھ:پݪ
جسونت دید
جسونت دید (جم: 11 مارچ 1954) پنجابی دا مشہور شاعر تے وارتک لکھاری اے ۔ پنجابی آلوچک گربچن دے انوسار، "اوہ اج دے منکھ دیاں وسنگتیاں تے ذہنی کشمکش دا کوی ہے۔ اس منکھ اندر رجھّ رہی بے چینی، بھٹکن تے تلاش دا کوی اے ۔"
جیون
جسونت دید دا جنم 11 مارچ 1954 نوں ضلع جلندھر دے اک نگر شاہ کوٹ وچ ہویا ۔ اسدے پیؤ دا ناں پیارا سنگھ اے ۔ دید نے شاہ کوٹ توں مڈھلی پڑھائی کرن توں بعد نکودر توں بی اے کیتی تے پنجابی ادب دے وشے وچ ایم اے اتے ایم فل پنجابی یونیورسٹی، پٹیالا توں کیتا ۔ اسنے گرو نانک دیڡ یونیورسٹی، امبرسر توں پی ایچ ڈی کرکے رسمی پڑھائی مکمل کیتی ۔ پیشے دے طور تے اسنے پہلاں ریڈیو تے فیر دوردرشن نوں چُݨیا ۔ اج کَل اوہ دوردرشن مرکز ، جلندھر دا سہائک سٹیشن ڈائریکٹر اے ۔ دید نوں اوہناں دے شعری مجموعے 'کمنڈل' لئی ساہت اکادمی انعام نال سنمانت کیتا جا چکا اے ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک
لال ٹڈ والا چڑی ترکھان
لال ٹڈ والا چڑی ترکھان اتلے امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
اولمپس مونس
گٹھ:مریخ گٹھ:سورجی پربندھ
اونا، گجرات
‎ ‎ اونا   بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 57،108 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
سینٹرل مینے کمیونیٹی کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
مؤمن آل‌فرعون
رجل مومن کون سی؟ ائمہ تفسیر  چوں مقاتل  تے سدی نے فرمایا کہ  ایہ فرعون دا   چاچا زاد بھائی  سی ، تے ایہی ا وہ شخص سی کہ جس نے اس وقت جدونکہ قبطی دے قتل دے واقعہ  چ فرعون  دے دربار  چ حضرت موسیٰ علیہ الصلاۃ والسلام  دے قتل  دی سازش دی شہر  دے  کنارے  توں آکر حضرت موسیٰ علیہ الصلاۃ والسلام  نوں خبر دتی  سی، تے ایہ مشورہ  وی دتا  سی کہ آپ فوراً مصر  توں باہر چلے جاؤ، جسدا واقعہ سورۃ قصص چ بیان فرمایا وَجَاءَ مِّنْ اَقْصَا المدینَۃِ یَسعٰی ۔
اس رجل مومن دا  کیہ ناں  سی؟ اس رجل مومن دے ناں چ اختلاف اے، مفسراں نے اس دا ناں حبیب  دسیا ا ے مگر صحیح ایہ  اے  کہ حبیب اس شخص دا ناں اے جس دا قصہ سورۃ یٰسین  چ آیا  اے  تے بعض نے اس دا  ناں  یشمعان  دسیا اے ، سہیلی نے اس ناں   نوں صحیح  قرار تا اے،  تے ہور حضرات نے اس دا ناں حزقیل  دسیا اے، ثعلبی نے ابن عباس رضی اللہ تعالیٰ  توں ایہی قول نقل کیتا اے۔ اک حدیث  چ  اے کہ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا صدیقین چند نیں، اک حبیب نجار جس دا قصہ سورۃ یٰسین   چ اے دوسرا مومن آل فرعون، تیسرا  ابوبکر صدیق تے ایہ انہاں چوں  افضل نیں (قرطبی، معارف) خلاصہ التفاسیر جلد چہارم  چ فتح محمد تائب رحمہ اللہ تعالیٰ صاحب تحریر فرماندے نیں کہ اس مرد مومن دا ناں حزقیل سی، انہاں دا  پیشہ نجاری (ترکھان)  سی، انہاں نے  ہی نے حضرت موسیٰ علیہ الصلاۃ والسلام  لئی  صندوق بنایا  سی، جس چ حضرت موسیٰ علیہ الصلاۃ والسلام دی والدہ نے انہاں نو ں بند کرکے دریا چ پا دتا سی،  تے ایہ شخص آل فرعون  چوں سی ، مصلحتاً اپنے ایمان نوں مخفی رکھیا سی، انہاں نوں وی جادوگراں دے نال سولی دتی گئی سی۔
مینائی پل
مینائی پل نوں دنیا دا پہلا سسپنشن پل کیہا گیااے۔ ایہ پل ویلز نوں انگلزی جزیرے نال جوڑدا اے تے ایس پل دا نمونہ تھامس ٹیلفورڈ نے بنایا سی تے پل 1826 چ بنیا۔۔
مؤمن آل‌فرعون
وقال رجل مومن بعض مفسراں نے ذکر کیتا اے اس آدمی دا ناں  حبیب  سی  اک قول ایہ کیتا گیا  اے : اس دا  ناں  شمعان  سی۔ سہیلی نے کہیا : ایہ سب توں صحیح قول  اے، تاریخ طبرمی  چ  اے اس دا نان فیر  سی ۔ اک قول  ایہ کیتا گیا  اے : اس دا ناں حزقیل  سی، ثعلبی نے  ایہ قول ابن عباس تے اکثر علماء  توں ذکر کیتا  اے۔ زمحشرمی نے کہیا : اس  دا  نال  حبیب شا شمعان سی ،اک قول ایہ کیتا گیا  اے : اس دا ناں  خربیل یا جزبیل  سی۔ ایہ اختلاف اے کہ اوہ قطبی سی یا اسرائیلی سی۔ حسن بصری تے دوجے علماء نے کہیا :ا یہ قطبی سی اک قول ا    یہ اے : اوہفرعون دا   چاچا زاد بھائی  سی ا یہ سدی دا قول  اے کہیا : ایہ اوہی شخص سی جو موسیٰ (علیہ السلام) دے ساتھ بچیا  سی ایسے  وجہ توں فرمایا : من اٰل فرعون ا یہ ا وہ شحص  اے جو اللہ تعالیٰ  دے اس فرمان  چ مراد  اے  ۔ ’’ وَجَآئَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَا الْمَدِیْنَۃِ یَسْعٰی‘‘ (القصص : 20)  ایہ مقاتل دا قول  اے۔ ابن عباس رضی اللہ عنہما نے کہیا : آل فرعون  چ اس دے، فرعون دی بیوی تے جس نے حضرت موسیٰ (علیہ السلام)  نوں  ڈرایا سی کوئی  ہور ایمان نہیں لیایا سی اس نے کہیا  سی : سردار تینوں  قتل کرن  دے مشورے کر رہے نیں۔ 1
مینائی پل
حوالے
گٹھ:پل گٹھ:پݪ
مؤمن آل‌فرعون
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:سامی قبیلے گٹھ:قصص القرآن
میلانرپس سپرسیلیانس
میلانرپس سپرسیلیانس بہاماز، کیوبا دا چڑی ترکھان اے۔
ٹومب رایڈر سالگرہ
کبھے|thumb|Tomb Raider: Anniversary --- ٹُوم ریڈر سالگرہ ٹومب رایڈر سیریز دا ایہ گیم سنۂ 2007 وچ ریلیز ہويا، ایہ دراصل کرسٹل ڈائنامکس کمپنی تے ٹومب رایڈر سیریز د‏‏ی دسويں سالگرہ د‏‏ی مناسبت تو‏ں ریلیز ہوا- ایہ دراصل دس سال پہلے ٹومب رایڈر دے اولین گیم ٹومب رایڈر اٹلانٹس د‏‏ی شاخ دا ری میک ورژن اے - جسنو‏ں نويں ٹیکنالوجی، نويں ایفیکٹ تے نويں گرافک دے ذریعہ سنوارا گیا اے -
گیم دے لیول
چونکہ ایہ گیم ٹومب رایڈر اٹلانٹس د‏‏ی شاخ دا ری میک ورژن اے اس لئی اس وچ 15 لیول ہی ہیں- جنہاں وچ لارا کروفٹ حنوبی امریک‏‏ا، یونان، مصر تے اٹلانٹس رہتل دے قدیم کھنڈر کھوجتی اے -
کروفٹ مینور (لندن): ایہ ٹومب رایڈر گیم دا ٹریننگ لیول اے، جو لندن وچ موجود لارا کروفٹ دے گھر کروفٹ مینور اُتے بنیا ہویا اے - اس دے ذریعہ پہلی مرتبہ گیم کھیلنے والا لارا کروفٹ د‏‏ی مہم جو صلاحیتاں نو‏‏ں سمجھ سکدا اے تے گیم دے کنٹرول اُتے عبور حاصل کر سکدا اے -
پیرو (جنوبی امریک‏‏ا):
لیول 1: غار
لیول 2: وکمبا شہر
لیول 3: گمشدہ وادی
لیول 4: قوالپیک دا معبد
یونان (جنوبی یورپ):
لیول 5: سینٹ فرانسس د‏‏ی نقالی
لیول 6: کلوزیم
لیول 7: میڈاس دا محل
لیول 8: حوض
لیول 9: تیہوکن دا مقبرہ
مصر (شمالی افریقہ):
لیول 10: خمون دا معبد
لیول 11: خمون دا ستون
لیول 12: شاخ د‏‏ی عبادت گاہ
اٹلانٹس (بحر اوقیانوس):
لیول 13: ناٹلہ د‏‏ی کان
لیول 14: اٹلانٹس
لیول 15: عظیم اہرام
اسکرین شاٹ
تصویر:tr101.jpg تصویر:tr102.jpg
تصویر:tr103.jpg تصویر:tr104.jpg
گیم کھیلنے دا مکمل اردو طریقہ
(سین: لارا کروفٹ اپنی مہم پوری کرکے کلکتہ دے ایمپیریور ہوٹل وچ بیٹھی ہُندی اے کہ اسنو‏ں اک آدمی لارسن ملنے آتااے، جو ناٹلہ ٹیکنالوجی د‏‏ی چیف ایگزیکٹو آفیسر جیکلائن ناٹلہ دا پیغام دیندا اے، ناٹلہ لارا کروفٹ نو‏‏ں اس رہتل تو‏ں جڑی تن صناعی (ڈیوائس) لبھن دا کم دیندی اے -)
گیم د‏‏ی شروعات: گیم د‏‏ی شروعات وچ آپ لارا نو‏‏ں برفانی پہاڑ اُتے پائاں گے، (سین: لارا اک گائیڈ دے ہمراہ برفانی پہاڑ اُتے پر پہنچک‏ی اے - گائیڈ سیڑھیاں چڑھ رہیا ہُندا اے کہ اچانک سیڑھیاں ٹُٹ جاندیاں نيں گائیڈ لارا تو‏ں کہندا اے کہ اوہ رسی لیانا بھُل گیا اے، لارا کہندی اے کہ اوہ خو اُتے چرھنے د‏‏ی کوشش دے گی-)
گیم شروع ہُندے ہی آپ سامنے د‏‏ی طرف جان تے دیوار دے ابھرے ہوئے حصّہ کوپکڑلاں تے لٹکتے ہوئے سجے جانب دا رخ کرن دیوار وچ ٹوٹا ہويا حصّہ آئے تاں چھلانگ لگیا کر دوسری جانب پہنچاں، اوپرچڑھ کر جدو‏ں وڈا گیپ آئے تاں اپنے ہک د‏‏ی رسّی تو‏ں لٹک ک‏ے دوسر جانب پہنچیں- گائیڈ دے کبھے جانب وڈے تو‏ں پتھر ہر چڑھاں تے رسی تو‏ں جھولدے ہوئے گائیڈ دے سجے جانب موجود اُچے پتھر اُتے پہنچنے د‏‏ی کوشش کرن ہن دروازہ دے عیب اُتے موجود گول بلاک نما بٹن نو‏‏ں دبائیں-
(لاراجب دروازے دے اُتے موجود بلاک نما بٹن تو‏ں دروازہ کھولدی اے، اچانک اندر تو‏ں چند بھیڑیے حملہ کردے نيں، لارا مقابلہ کرکے انہاں نو‏‏ں مار ڈالدی اے مگر بھیڑیے گائیڈ نو‏‏ں ہلاک کردیندے نيں لارا دروازے تو‏ں اندر جاندی اے تے دروازہ بند ہوئے جاندا اے )
غار د‏‏ی راہدری وچ سامنے چلدے جان دیواراں تو‏ں نکل ک‏ے آنے والے تیراں تو‏ں بچدے رہیاں، لارا اک کھلے مقام اُتے پہنچے گی ٹوٹی پھوٹی سیڑھیاں تو‏ں چڑھ کر اُتے د‏‏ی جانب پہنچاں باقی بہت جلد
روابط
گٹھ:2007ء دے وڈیو گیم گٹھ:پلے اسٹیشن 3 گیم گٹھ:پلے اسٹیشن 2 گیم گٹھ:ٹومب رایڈر سلسلہ
کالبی کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ٹائری
ٹائری سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایدے لیندے کنڈے ول اے۔
الفہرست (ابن ندیم)
محمد بن اسحق بن ابی یعقوب الندیم دی مرتبہ ضخیم کتابیات جس وچ اُس لکھتاں دے متعلق معلومات درج کيتی گئی نيں جو بغداد وچ تاتاری حملے دے وقت ضائع ہوگئياں سن۔ کتاباں دے نال مصنفین دے حالات زندگی وی تحریر کیتے گئے نيں۔ ایہ کتاب اسلا م دی پہلی چار صدیاں وچ علوم و ثقافت دی ترقی دا جائزہ لینے دے لئی اولین تے مستند مآخذ منی جاندی اے۔
الفہرست اپنے موضوع اُتے اصل الاصول دی حیثیت رکھدی اے۔ مناسب حجم دی اس کتاب وچ عربی دی تمام اصل مؤلفات تے ہور زباناں تو‏ں کیتے گئے تراجم دا استقصاء کرنے دی کوشش کيتی گئی اے۔ انہاں کتاباں دے مصنفین دے مختصر حالات تے تاریخ و ولادت و وفات (جے مصنف نو‏‏ں مل سکی تو) اوہ وی دتی گئی اے۔
ابواب
ابن ندیم نے کتاب نو‏‏ں دس وڈے ابواب وچ تقسیم کیتا اے۔ جنہاں دا نام اس نے مقالات رکھیا اے۔ ہر مقالہ متعدد فصول یا فنون اُتے مشتمل اے تے فنون دی کل تعداد بتیس اے۔ مقالات دی فہرست درج ذیل اے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
کلانش
کلانش سکاٹلینڈ دی اک اچیچی تھاں اے۔
ایم.81 گروہ
ایم.81 اک کہکشاں گروہ (Galaxy group) ہے جو کہ وڈا رچھ (دب اکبر) تے کیملوپرڈلس تارہ جھرمٹ وچّ واقع ہے۔ اس گروہ وچّ میسیئر 81 اتے میسیئر 82 ناں دیاں کہکشکاواں شامل ہن۔ ایہناں توں علاوہ اس وچّ ہور وی کئی چمکیلیاں کہکشکاواں ہن۔ اسدا مرکز لگپگ 3.6 Mpc دی دوری اُتے واقع ہے اتے ایہہ مقامی گروہ دے نیڑے ہے۔ اک اندازے مطابق اسدا کلّ پنج (1.03 ± 1.7) × 1012M ہے۔ ایم.81 گروہ ، مقامی گروہ تے ہور نیڑلے گروہ ورگو سپرکلسٹر وچّ آؤندے ہن۔
میمبر
آئی.ڈی.کارچینتسیو ولوں ایم.81 گروہ نال جوڑیاں کہکشاواں دی لسٹ ہیٹھاں ٹیبل وچّ دتی گئی ہے۔
حوالے
گٹھ:ایم 81 گروہ گٹھ:فلکیات گٹھ:میسیئر چیزاں گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس
انجھا
‎ انجھا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 57،108 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
ساتاکنتا
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔
انتظامی طور اتے فنلینڈ 19 ریجناں یاں علاقےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں فن بولی چ مآکنتا تے سونسکا (سویڈن دی بولی) چ لانڈسکاپ آکھیا جاندا اے ۔
ساتاکنتا فنلینڈ دے 19 علاقےآں چوں اک علاقہ اے ، اسدا راجگڑھ پوری شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے علاقے گٹھ:فن لینڈ گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
دیس لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید) - ماضی تے مستقبل
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) - ماضی و مستقب‏‏ل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر ماضی و مستقب‏‏ل گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر
سوہنا چڑی ترکھان
سوہنا چڑی ترکھان دکھنی امریکہ دے دیس کولمبیا دا چڑی ترکھان اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑی ترکھان
چودھری افضل حق
چوہدری افضل حق  (1891–8 جنوری 1942) لکھاری، ساہت کار، آگوُ اتے مجلس احرار اسلام دے شریک بانی، اتے برصغیر دی تریخ وچ اک سینئر سیاسی ہستی سی۔
تعلیم تے جیون
چودھری افضل حق (1891 – 1941) سیاسی رہنما۔ ادیب سن۔ تحصیل گڑھ شنکر دے اک راجپوت گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ میٹرک دا امتحان امرتسر توں پاس کیتا فیر اسلامیہ کالج لاہور وچ داخلہ لے لیا لیکن 1920ء وچ تعلیم مکمل کرنے توں پہلے ہی پولیس وچ سب انسپکٹر بھرتی ہو گئے۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدوں برصغیر وچ تحریک خلافت اپنے شباب اُتے سی۔ سید عطا اللہ شاہ بخاری دے اک جلسے دی رپورٹنگ کردے وقت شاہ جی دی تقریر دا انا اثر ہویا کہ نوکری چھڈ کے تحریک خلافت وچ شریک ہو گئے تے شہر شہر اپنی آتش بیانی نال تحریک نوں اک نویں زندگی بخشی۔ اس اُتے انہاںوں اک سال دی سزا ہوئی۔ رہائی دے بعد پنجاب صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ اسمبلی وچ انہاں نے وڈی جرات مندانہ تقریراں کیتیاں۔
مجلس احرار دی بنیاد
تحریک خلافت دی ناکامی تے نہرو رپورٹ دے بعد بہت سارے مسلمان لیڈر آل انڈیا کانگریس توں الگ ہو گئے۔ چودھری افضل حق تے سیدعطا اللہ شاہ بخاری نے 1929ء وچ مجلس احرار دی بنیاد رکھی۔ چودھری افضل حق احرار دا دماغ سمجھے جاندے۔ کشمیر تحریک وچ تحریک دے روح رواں سن۔ بہت اچھے ادیب سن انہاں دی تصانیف زندگی تے میرا افسانہ اردو ادب وچ بلند مقام رکھدی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:1891 دے جم گٹھ:1942 دیاں موتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پاکستانی سیاسی مصنفین
عفریت
عفریت۔ دیو۔ قوی ہیکل ۔ مڈے جُسّے والا۔ (عفريت جمع عفاريت) قرآن چ سورہ النمل دی آیت نمبر39  چ حضرت سلیمان علیہ السلام  دے دربار چ اک  جن دے ناں  لئی  ورتیا گیا۔ عِفْرِيْتٌ‘‘ دا مادہ ’’ اَلْعَفَرُ‘‘ اے، جس دا معنی مٹی اے۔ تفسیر مراغی چ  اے : اَلْعِفْرِیْتُ مِنَ الْبَشَرِ : اَلْخَبِیْثُ الْمَاکِرُ الَّذِيْ یُعَفِّرُ أَقْرَانَہُ  اوہ خبیث مکار جو اپنے مقابل لوکاں  نوں مٹی  اتے  ڈیگ  دے۔‘‘ مراد جو طاقت ور ہوئے  تے شریر ہوئے۔ اس دیودا ناںوہب نے لوذی‘ بعض لوکاں نے ذکوان تے بعض نے صخر جنی کہیا اے۔ ایہ دیو اک پہاڑی دی طرح سی بقدر حدنگاہ اس دا اک قدم  پیندا سی۔
وانی علیہ لقوی امین. تے یقیناً میں اس نوں لیاون اتےطاقت رکھدا واں (تے) امانت دار واں۔
مینے کالج آف آرٹس
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
پریتم سنگھ
پروفیسر پریتم سنگھ (11 جنوری 1918 - 26 اکتوبر 2008) پنجابی ساہتکار سن۔ اوہ پنجابی، انگریزی، ہندی، اردو، فارسی دے ودوان سن۔
جیونی
پروفیسر پریتم سنگھ دا جنم 11 جنوری 1918 نوں ہویا۔
کم
پرو پریتم سنگھ پنجابی چنتن اتے ساہت دے کھیتر وچّ اپنی خاص محاورے والی درشٹی لئی پہچان رکھدے ہن۔ آپ پنجابی، انگریزی، ہندی، فارسی بھاشا اتے ہور انیکا بھاشاوا دے گیاتا سن۔ انھا نے پنجابی ساہت دیاں مہتوپورن ہتھلکھتاں نوں پنجابی پاٹھکاں دے سنمکھ کیتا ہے۔ آپ جی دے سپتر جیروپ سنگھ اتے سپتری ہرشندر کور پنجابی اکادمکتا اتے ادھٔین نال لگاتار جڑے ہوئے ہن۔ پنجابی ساہت سرجنا اندر نبندھاں دی سرجنا نوں کتھا رس دا وستھار دندا ہے۔پنجابی ساہت سرجنا اندر پنجاب ،پنجابی اتے پنجابیت دے سنکلپ دی حاضری لگاؤدا ہے۔نبندھاں وچ اسدی سرجن شکتی آتم کھیڑے دے وگاس وچ وچردی ہے۔ نبندھاں وچ سوے ابھلاشا دی ابھویکتی ہوئی ہے۔پنجابی ساہت اتے چنتن وچّ کھیتری ساہت سرجنا اتے چنتن راہیں ویکتی گت یوگدان دی اہمیت اتے سمبھاوناواں نوں پچھاندے ہوئے پرو پریتم سنگھ نے سمچے ساہتکاراں اتے ساہت-شاستریاں دے کارج نوں آتمسات کیتا ہے۔ آپ جی دی سپتری ہرشندر کور انوسار "اس دے پتا پرو. پریتم سنگھ ساری عمر پنجابیت اتے پنجابی زبان دی بہتری لئی کم کردے رہے پر اوہناں دا جھکاؤ ہمیشہ وگیانک ہی رہا۔ وگیان دے آدھار اتے ہی اوہناں دی وچاردھارا ٹکی ہوئی سی۔ گربانی وچوں وی اوہناں نوں ایہو سکھن نوں ملیا سی کہ چمتکاراں دی امید چھڈّ کے کرم کرو اتے ہر حالَ سہج رہن لئی شکرانہ کرو۔ ہر ماڑے چنگے سمیں نوں اپنی ہمت نال لنگھاؤ اتے کسے وی حالَ وچّ ڈھیہہ-ڈھیری نہ ہووو۔"
انعام
ب*ال ساہت پرسکار پنجابی ساہت اکادمی دلی اتے ہور کی سنمانا نال نوازیا گیا۔
امریتھ
‎ امریتھ  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 33،762 اے ۔
اٹروکالوپٹرکس اٹراٹا
اٹروکالوپٹرکس اٹراٹا اڈدی سہنپ دے ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
بارلے ہیبرڈز
بارلے ہیبرڈز سکاٹلینڈ دے لیندے پاسے تے اندرلے ہیبرڈز دے اتر لیندے ول سکاٹلینڈ برطانیہ دے جزیریاں دا جٹ اے۔
پنڈوبی
پنڈوبی یا پنڈبی پانی دے اندر ٹرن والی کشتی نوں کیندے نیں۔ پنڈبیاں نوں اج کل دیاں سمندری فوجاں ورتدیاں نیں۔ کم چلاؤ پنڈبیاں پہلےوی بنائیاں گیاں پر 19ویں صدی وچ ایے ودیا نمونے تے بنیاں۔ پہلی وڈی لڑائی وچ ایدا ورتن لڑائی وچ ود کے ہویا۔ ایدے فوجی کم وچ ویریاں تے تردے سمندری جہازاں نوں تباہ کرنا، پنڈبیاں تے ہلے، ہوائی جہازاں والے سمندری جہازاں دا بچاؤ، ناکے لانا، میزائلاں والیاں پنڈبیاں، پنڈبی توں کروز میزائل نال سکی تھاں تے ہلہ۔
پنڈبیاں کئی ونڈاں دیاں ہوندیاں نیں۔ ایہ اک یا دو بندیاں جوگی جیہڑی کج کینٹے پانی تھلے رہ سکدی اے یا فیر وڈی روسی ٹائفون کلاس پنڈبی جیہڑی 6 مہینے تک پانی تھلے رہ سکدی اے۔
تریخ
پہلی پنڈبی اک ڈچ کارنیلیس ڈریبل نے 1620 چ جیہڑا انگلینڈ دے بادشاہ جیمز I دا کاما سی بنائی سی۔ ٹرٹل 1775 وچ بنی۔ ایہنے 7 ستمبر 1777 نوں نیویارک  دے سمندری اڈے تے برطانیہ دے سمندری جہاز  ایگل نوں جینے اوتھے ناکہ لایا سی ڈوبن دی کوشش کیتی۔ اک پنڈبی سی جیہنوں پہلی واری لڑائی وچ ورتیا گیا۔ ایہنوں اک بندے  تے پہلی واری امریکی لوک جنگ چ کنفیڈریٹ پنڈوبی نے 1864 چ اک سمندری جہاز نوں ٹارپیڈو نال ڈبویا۔ ٹارپیڈو دے نال نیزا بنیا ہویا سی تے اونون دشمن دے جہاز وچ ٹھونس کے پھاڈ دتا جیدی وجہ توں اوہ ڈب گیا۔
پنڈوبیاں نوں 19ویں صدی چ جنگی کماں واسطے ورتنا شروع کیتا گیا تے کئی بحری فوجاں نے اینوں اپنے بیڑے دا انگ بنایا مگر پنڈوبیاں دے نال پہلی واری وڈے ناپ تے لڑائی پہلی وڈی جنگ چ کیتی گئی سی۔ پہلی وڈی جنگ چ اک ترک پنڈوبی نے پہلی واری پانی دے وچوں ٹارپیڈو مار کے دشمن سمندری جہاز ڈوبیا سی۔ بحری فوجاں پنڈوبیاں نوں دوجی بحری فوجاں دے جہاز تے پنڈوبیاں دے خلاف ورتن توں علاوہ ہور وی کئی کماں واسطے ورتدیاں نیں جیناں چ جسوسی، ایئرکرافٹ کیریئر دا بچاؤ، کروز میزائلاں نال زمین دے اتے بمباری تے سب توں ود کے ایٹمی حملہ کرن لئی میزائل چلانا نیں۔
غیر جنگی کماں وچ پنڈوبیاں نوں بوت گہری سمندری تھاواں ویکھن، پرانے ڈبے جہاز کڈن، سمندری تاراں ٹھیک کرن تے لوکاں نوں سیر کران واسطے ورتیا جاندا اے۔ ماڈرن پنڈوبیاں اک سگار دی مورت دیاں ہوندیاں نیں جیناں دے دوواں پاسے کوناں دی مورت چ ہوندے نیں تے پچھلے پاسے عام طور تے پر لگے ہوندے نیں مڈن واسطے تے پنڈوبی دے اتے درمیان تے اک ٹاور جیا ہوندا جتھے کافی آلات لگے ہوندے نیں۔ پنڈوبیاں دی سارے سمندری جہازاں توں زیادہ دور تک ٹر سکدیاں بغیر بالن دوبارہ پرواۓ، اوہ انسان جنی گہرائی تک تیر سکدا اے اس توں بوت تھلے جاسکدیاں نیں تے بوت ویلے تک پانی دے اندر رہ سکدیاں نیں۔ 1960 چ امریکی پنڈوبی ٹرائٹن نے بغیر سمندر دے اتے آۓ سارے جگ دا پھیرا پایا سی۔
پانی دا زور تے پنڈوبی دی کھل
سارے پانی دے جہازاں دی اک خاصیت ہوندی اے: پوزیٹوو بویونسی (Positive Buoyancy) اس دا مطلب اے کہ پانی اتے تیرن واسطے جہاز دا وزن اونے پانی نال کٹ ہونا چائیدا اے جیدی اوہ تھاں مل لیندا اے۔ اس واسطے پنڈوبیاں نوں پانی دے اندر ڈبن واسطے اپنے اندر بالالسٹ ٹینکاں چ پانی پرنا پیندا اے۔ جس دے نال اوہ پعاری ہو جاندیاں نیں تے پانی دے اندر ٹر سکدیاں نیں۔ جدوں پن ڈوبیاں پانی دے اندر ہوندیاں نیں اوناں دے اتے پانی دا زور 4000 پاسکل ہو جاندا اے جیڑا سمندر دی سطح توں 40 گنا زیادہ اے۔ اس نوں سہن واسطے پنڈوبیاں دی کھل(Hull) بوت سخت ہوندی اے۔
پنڈوبیاں دیاں دو کھلاں ہوندیاں نیں۔ پہلی وڈی جنگ چ صرف اکو کھل ہوندی سی تے بعد چ پتہ چلیا کہ دو کھلاں بہتر طور تے پانی دے زور نون برداست کر سکدیاں نیں۔ دوجی وڈی جنگ چ پنڈوبیاں دی کھل اتے کئی تھاواں تے لوۓ دی اک پتلی تہہ لگی ہوندی سی۔ فیر جرمنی نے ٹائپ 21 پنڈوبی بنائی جیدے چ پہلی واری بارلی کھل زور سہن والی تہہ دے بلکل اتے پوری طرح چڑی ہوندی سی، اے پنڈوبی پانی چ بوتا تھلے تک جا سکدی سی تے اپنے ویلے دیاں دوجیاں پنڈوبیاں توں ہٹ کے بغیر سطح تے آۓ رستہ لب سکدی سی۔
دوجی وڈی جنگ توں بعد سوویت یونین تے یورپی-امریکی پنڈوبی دے ڈیزائن چ فرق آگیا۔ دوجی وڈی جنگ توں بعد دیاں ساریاں سوییت/روسی وڈی پنڈوبیاں جرمن ڈیزائن تے بنیاں: اوناں چ دو کھلاں ہونیاں سن بالی کھل پتلی تے اندر آلی پانی دا زور برداشت کرن واسطے بوت سخت۔ امریکی تے یورپی پنڈوبیاں اک کھل آلے ڈیزائن تے پنڈوبیاں بنان لگ گۓ۔ اوناں دے اگلے تے پچھلے پاسے سخت کھل دے اتے پتلی کھل لگی ہوندی اے جیناں وچ پانی پرن آلے بالاسٹ ٹینک ہوندے نیں۔ مگر پنڈوبی دا باقی گول مڈلا حصہ اک سخت کھل دا بنیا ہوندا اے۔ امریکی نیوی مستقبل چ دو کھلاں آلی پنڈوبیاں بنان دا سوچ رئی اے کیونجہ اس طرح اوہ بوتا سمان چک کے بوتی دوری تک خاموشی نال ٹر سکدیاں نیں۔
سوویت تے امریکی/یورپی ڈیزائناں چ کھل دے فرق دی سب توں وڈی وجہ مزدوراں دی قیمت اے۔ امریکہ چ مزدوری سوویت یونین/روس دے مقابلے تے بوت زیادہ اے۔ روس چ مزدوری کٹ ہون دی وجہ توں دو کھلاں آلی پنڈوبی بنان تے ایناں مل نئیں لگدا اس واسطے اوتھے اینج دیاں پنڈوبیاں بنائياں جاندیاں نیں۔
زور برداشت کرن آلی کھل بناناں بوت مشکل کم اے۔ اے کھل بلکل ٹھیک گول ہوندی چائیدی اے اس طرح پانی دا زور برابری نال ساری پنڈوبی دے اتے بکھر جاۓ گا تے کھل صرف سکڑے گی، اگر انج نا ہوۓ تے کھل چ ڈنٹ پے جاندے نیں۔ گولائی چ صرف 1 انچ دے فرق نال 30 فیصد تک پانی دا زور سہنا کٹ ہوجاندا اے۔ تھوڑے بوتے مسئلے روکن واسطے کھل دے اندر دے پاسے انگھوٹیاں بان دتیاں جاندیا نیں جیڑا اس کم نوں روکدیاں نیں۔ کھل نوں گول رکھن دا بنان ویلے بوت خیال رکھیا جاندا اے تے ہر جوڑ نوں بار بار چیک کیتا جاندا اے جس دی وجہ توں اج کل دیاں پنڈوبیاں دا مل بوت زیادہ ہوندا اے، امریکی ورجینیا کلاس پنڈوبی 2.6 ارب ڈالر دی اے۔
کھل بوت زیادہ سخت سٹیل دے نال بنایا جاندا اے تے حصیاں چ بنایا جاندا اے تے ہر حصہ دوجے حصے نالوں پانی روکن آلے بوؤیاں نال وکھرا رکھیا جاندا اے تا کہ اگر اک ڈب جاۓ تے پانی دوجے چ نا جاۓ۔ روسی ٹائفون کلاس پنڈوبی چ دو توں وی زیادہ کھلاں ورتیاں جاندیاں نیں، ٹارپیڈو آلا کمرہ، پنڈوبی نوں کنٹرول کرن آلا کمرہ تے موڑن آلا کمرہ وکھریاں کھلاں چ بند نیں تے پنڈوبی دے میزائل ایناں کھلاں دے وشکار ہوندے نیں۔
پنڈوبی دی کھل پہلی وڈی جنگ چ کاربن سٹیل نال بنائی جاندی سی تے اوہ پنڈوبیاں 100 میٹر دی گہرائی تک جاسکدیاں سن، دوجی وڈی جنگ چ بوت سخت سٹیل آلوۓ ورتیا گیا جیدے نال پنڈوبیاں 200 میٹر (600 فٹ) دی گہرائی تک جاسدکیاں سن۔ اج وی سخت سٹیل آلوۓ نال ای پنڈوبی دیاں کھلاں بندیاں نیں جیدے توں 250 - 400 میٹر (820 - 1300 فٹ) دی گہرائی تک جایا جا سکدا اے، اس توں زیادہ گہرائی تک جانا جنگی پنڈوبی لئی چنگا نئیں۔ اس توں زیادہ گہرائی تک جان لئی کج پنڈوبیاں ٹائیٹینم دی کھل نال بنائیاں گئیاں سن۔ ٹائیٹینیم سٹیل توں زیادہ ہلکا، سخت ہوندنا اے تے مقناطسیسی نئیں ہوندا جیڑا پنڈوبی دے خفیہ رہن واسطے ضروری ہوندا اے۔ سوویت یونین نیں 1000 میٹر (3300 فٹ) دی گہرائی تک جان آلی جنگی پنڈوبی ایسے طریقے نال بنائی سی۔ مگر ٹائٹینیم دیاں پنڈوبیاں بوت زیادہ مل دیاں ہوندیاں سن تے جنج ای ٹھنڈی جنگ مکی، اوناں نوں بنانا چھڈ دتا گیا۔
بائبل
thumb|300x300px بائیبل مسیحی (اتے یہودی) دھرم دی دھارمک کتاب ہے۔ یہودی دھرم وچّ بائیبل نوں 'تنخ' جاں 'ابرانی بائیبل' آکھیا جاندا ہے۔ مسیحی بائیبل وچّ تنخ دے نال-نال انجیل اتے رسولاں دیاں پتریاں وی ہن۔
عبرانی تنخ دے 14،000 توں ودھ ہتھ نال لکھے قلمی نسخے اس ویلے موجود نے۔ اویں ہی سیپتوئگنت (یونانی بولی وچّ بائیبل دا پہلا التھاؤ) دے وی بتھیرے نسخے نے۔ نویں عہد نامے (انجیل) دے وی 5،300 نسخے نے۔
عبرانی بائبل
یہودیاں اتے مسیہیاں وچّ بائیبل دے سانجھے حصیاں نوں عبرانی بائیبل آکھیدا ہے۔
توراہ (تورات)
•	I Genesis (Bereisheet בראשית)، یعنی جنم
•	III Leviticus (Vayikra ויקרא)، یعنی
•	IV Numbers (Bemidbar במדבר)، یعنی گنت
لوپبوری
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
بائبل
توراہ (تورات)
•	V Deuteronomy (Devarim דברים) یعنی
لوپبوری
لوپبوری تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ لوپ بوری دا راجگڑھ اے ۔
بائبل
توراہ (تورات)
عبرانی وچّ کتاباں دے سرناویں ہر کتاب وچّ پہلے شبد توں لئے گئے نے ۔توراہ اجیہے تنّ سمیاں تے کندرت ہے جہڑے پرمیسر اتے منکھ دے رشتے وچکار اہم سن۔
لوپبوری
باہرلے جوڑ
]
بائبل
توراہ (تورات)
Genesis دے پہلے یاراں باب دسدے نے بھئی کیکر پرمیسر نے دھرتی دی رچنا کیتی۔ ایہہ پرمیسر دے منکھ دے نال رشتے دا اتہاس ہے۔
لوپبوری
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بائبل
توراہ (تورات)
رہندے اونتالی باب پرمیسر دے عبرانی پرکھاں یعنی ابراہیم، اسحاق، اتے یعقوب (اسرائیل) اتے یعقوب دے ایانیاں (خاص کر یوسف) دے نال کیتے وچن وکھے دسدے نے۔ ایہہ دسدے نے بھئی کویں پرمیسر نے ابراہام نوں حکم کیتا کہ اوہ اور وچّ اپنے گھر تے کوڑھمیں نوں چھڈّ کے اوڑک کنان وچّ آ وسے۔ایہدے وچّ اسرائیل دے ایانیاں دی مصر یاترا دا وی ذکر ہے۔
توراہ دیاں رہندیاں چار کتاباں موسیٰ دی کھانی دسدیاں نے۔موسیٰ اسرائیلیاں نوں مصر دی غلامی توں کڈھدا ہے اتے سینہ پہاڑ پرمیسر دے نال کیتا وچن دہراؤندا ہے۔ اسرائیل چالھی ورھیاں تیکر اجاڑ وچّ رلدے نے اتے اوڑک کنان اپڑدے نے۔توراہ دا انت موسیٰ دی موت تے ہندا ہے۔
پرانا عہد نامہ
اسدے وچ یہودی دھرم اتے یہودی لوکاں دیاں کتھاواں ہن،پرانیا کہانیاں دا ورنن کتا گیا ہے اسدی ملبھاشا ابرانی اتے آرامی سی
نواں عہد نامہ
ایہہ اسا مسیح دے بعد دی ہے،جس نوں اسا دے چیلیاں نے لکھیا سی اسدے وچ اسا ییشُ دی جونی،اوپدیش اتے چیلیاں دا کم لکھے گئیں ہن اسدی بولیاں کجھ آرامی اتے زیادہ تر بول چال دی پرانی یونانی بولی سی
گٹھ:کتاباں گٹھ:مذہبی کتاباں گٹھ:عیسائیت
سینٹ جوزف کالج آف مینے
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
میسیئر 82
میسیئر 82 (این.جی.سی.3034, سگر کہکشاں جاں ایم.82 دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے) اک سٹاربسٹ کہکشاں ہے جو کہ دب اکبر تارہ جھرمٹ توں 1.2 کروڑ نوری سال دی دوری 'تے ہے اتے ایہہ ایم.81 گروہ دا میمبر ہے۔ ایہہ ااپنی کہکشاں ملکی وے نالوں پنج گنا زیادہ چمکدی ہے اتے اسدا مرکز وی اپنی کہکشاں نالوں 100 گنا زیادی چمکدا ہے۔
حوالے
گٹھ:ایم 81 گروہ گٹھ:فلکیات گٹھ:میسیئر چیزاں گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
نکھون نایوک
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا  جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
وشکارلا فنلینڈ
انتظامی طور اتے فنلینڈ 19 ریجناں یاں علاقےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں فن بولی چ مآکنتا تے سونسکا (سویڈن دی بولی) چ لانڈسکاپ آکھیا جاندا اے ۔
نکھون نایوک
نکھون نایوک تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے  تھائی لینڈ دے صوبہ نکھون نایوک دا راجگڑھ اے ۔
وشکارلا فنلینڈ
وشکارلا فنلینڈ فنلینڈ دے 19 علاقےآں چوں اک علاقہ اے ، اسدا راجگڑھ جیواسکیلا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ گٹھ:فن لینڈ دےصوبے
نکھون نایوک
باہرلے جوڑ
]
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
اچھرو سنگھ
جیون
اچھرو سنگھ دا جنم 1 جنوری 1949 وچّ پیؤ سردار ہنسا سنگھ اتے ماں سری متی پرسنّ کور دے گھر مانسا منڈی دا ہے۔ اسنے انگریزی تے پنجابی ساہت دی ایم. اے. کیتی ہوئی ہے۔ نہرو میموریال سرکاری کالج مانسا وکھے 36 سال انگریزی لیکچراروجوں سیوا کرن توں بعد مئی 2006 وچّ سیوا نورت ہون اپرنت پروفیسر اچھرو سنگھ نے دیش بھگت یونیورسٹی منڈی گوبندگڑھ (فتح گڑھ صاحب) وکھے مڑ نوکری کر لئی۔ ساہتک رچنا اتے پڑھائی دے کم اوہدے جیون دا اج تکّ انکھڑ انگ ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری
ابو مخنف
ابو مخنف (وفات 157ھ) جنہاں دا پورا نام لوط بن یحییٰ بن سعید ابن مخنف الکوفی سی، ابتدائی اسلامی تاریخ داناں وچو‏ں سن ۔ انہاں دا تعلق دوسری صدی ہجری تو‏ں سی ۔ انہاں دی سب تو‏ں مشہور کتاب مقتل الحسین اے جو مقتل ابو مخنف دے نام تو‏ں مشہور اے۔ جس وچ واقعات کربلا بیان کیتے گئے نيں۔ ان دی مشہور کتب درج ذیل نيں :
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دی اموی شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دی عباسی شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دی عرب شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنفین گٹھ:اٹھويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:ازد گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:عرب مسلما‏ن مؤرخین اسلام گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:مسلم مؤرخین
مقامی گروہ
مقامی گروہ جاں لوکل گروپ کہکشاواں دا اک گروہ ہے جس وچّ ساڈی کہکشاں ، ملکی وے ، وی شامل ہے۔ اس کروہ وچّ 30 توں زیادہ کہکشاں شامل ہن جہناں وچوں بہت ساریاں بونیاں کہکشاں ہن۔ مقامی گروہ دا پنج مرکز ملکی وے اتے اینڈرومیڈا کہکشاں  دے وچّ وچّ کتے واقع ہے اتے ایہہ دونوں ہی گروہ دیاں سبھ توں وڈیاں کہکشاواں ہن۔ کل ملاکے مقامی گروہ دا    ڈایامیٹر  اک کروڑ نوری سال تکّ پھیلیا ہویا ہے. اس وچّ تنّ سرپل کہکشاواں ہن - ملکی ، اینڈرومیڈا اتے ٹرائینگلم کہکشاں ۔
ابن ندیم
محمد بن اسحٰق بن ندیم پہلی عربی انسائیکلو پیڈیا دے مصنف سن ۔ پورا نام ابوالفراج محمد بن اسحاق المعروف الندیم۔ بغداد دا باشندہ سی ۔ اس نے عربی بولی دی پہلی انسائیکلو پیڈیا تصنیف کيتی۔ جس وچ بے شمار مصنفاں دی انہاں کتب دا ذکر اے جو ہن ناپید ہو چکیاں نيں۔ ابن الندیم خلیفہ ہارون الرشید دی دربار وچ اک مستند موسیقار دی حیثیت تو‏ں وی اپنی خدمات سر انجام دیندا ریا.
مقامی گروہ
حوالے
گٹھ:ایم 81 گروہ گٹھ:فلکیات گٹھ:میسیئر چیزاں گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس
ابن ندیم
حوالے
گٹھ:990ء دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دی عرب شخصیتاں گٹھ:الف لیلہ دے مترجمین گٹھ:خلافت عباسیہ وچ بغداد گٹھ:خلافت عباسیہ وچ دسويں صدی گٹھ:دسويں صدی دی عباسی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دی عرب شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے فلسفی گٹھ:دسويں صدی دے مخطوطات گٹھ:دسويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:دسويں صدی دے مصنفین گٹھ:دسويں صدی دے مؤرخین گٹھ:سیرت نگار گٹھ:عراق تو‏ں متعلق تاریخی کتب گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:عربی بولی دے ماہرین صرف و نحو گٹھ:فارسی مصنفین گٹھ:قرون وسطی دے مسلم کیمیا گر گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں گٹھ:مسلم مؤرخین گٹھ:995 دیاں موتاں
نکھون پاتھوم
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
نکھون پاتھوم تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ نکھون پاتھوم دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
]
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Nakhon Pathom Province
ثمود
thumb|ثمودی آثار
ثمود (عربی:ثِمود) قدیم جزیرۃ العرب دی قوم جو پہلے ہزارے ق م توں تقریباً حضرت محمدﷺ دے  ویلے تک رہی ۔ قوم دے مورثِ اعلیٰ دا ناں ثمود سی تے مشہور نسب نامہ ایہ   وا۔ ثمود بن جشیر بن ارِم بن سام بن نوح علیہ السلام۔ عاد جس طرح جنوبی تے مشرقی عرب د ے مالک سن ، ثمود اس دے مقابل مغربی تے شمالی عرب  اتے قابض  سن۔ انہاں دے  دارالحکومت دا ناں  حجر سی ۔ ایہ شہر حجاز توں شام نوں جان  والے قدیم راستہ اتے واقع سی ۔ ہن عموماً اس شہر نوں مدائن صالح کہندے نہیں۔ا یہ شمالی عرب دی اک زبردست قوم  سی۔ فن تعمیر چ عاددی طرح اس نوں وی کمال حاصل  سی۔ پہاڑاں  نوں کٹ کے مکان بنانا، پتھراں  دیاں  عمارتاں تے مقبرے تیار کرنا  اس قوم  دا  خاص پیشہ  سی ۔ ایہ یادگاراں ہن تک باقی نیں۔انہاں اتے ارامی  تے  ثمودی خط  چ کتبے منقوش نیں۔
حوالے
گٹھ:قوماں گٹھ:قصص القرآن گٹھ:قدیم قوماں گٹھ:عرب قوماں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ سعودی عرب گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب
اٹروکالوپٹرکس اٹروسیانا
اٹروکالوپٹرکس اٹروسیانا اڈدی سہنپ دے ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔
پوتیفار
پوتیفار (Potifar یا Potiphar) (تلفظ: ) دا ذکر کتاب مقدس دی کتاب پیدائش چ یوسف علیہ السلام نال متعلق اے۔ قرآن چ اسدا ذکر ناں دے بغیر  اے۔ کتاب مقدس چ پوتیفار دی بیوی دا ناں  موجود نہیں، یہودی تے مسلم روایتاں دے مطابق اس دا  ناں  زلیخا بیان کیتا جاندا ا۔
اٹروکالوپٹرکس اٹروسیانا
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
پوتیفار
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:قصص القرآن گٹھ:عرب دی تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:افریقہ دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تورات دیاں شخصیتاں گٹھ:کتاب پیدائش
اُپلیٹا
‎ ‎ اُپلیٹا گجرات دے ضلع راجکوٹ دی تحصیل اُپلیٹا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل اُپلیٹا دا راجگڑھ وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
ساؤتھرن مینے کمیونٹی کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
اندرلے ہیبرڈز
اندرلے ہیبرڈز سکاٹلینڈ دے لیندے پاسے تے بارلے ہیبرڈز دے دکھن چڑھدے ول سکاٹلینڈ برطانیہ دے جزیریاں دا جٹ اے۔
الفہرست (شیخ طوسی)
الفہرست شیخ طوسی دی عربی بولی دی تالیف اے جسنو‏ں فہرست نویسی دی روش دے مطابق لکھیا گیا اے۔ اس کتاب وچ شیعہ مؤلفین دے آثار دی معرفی کيتی گئی اے ہور ایہ کتاب شیعہ رجال دے اہ‏م ترین آثار تے منابع وچو‏ں اے۔
مؤلف
محمد بن حسن بن علی (۳۸۵ق-۴۶۰ق)، مشہور بنام شیخ طوسی پنجويں صدی ہجری دے شیعہ محدثین تے فقہا وچو‏ں نيں۔ شیخ طوسی نے عراق وچ شیخ مفید، سید مرتضی تے ہور علما دی شاگردی اختیار کيتی۔ جدو‏ں شاپور دا کتابخانہ جلایا گیا تو بغداد تو‏ں نجف ہجرت دی تے اوتھ‏ے حوزۂ علمیہ قائم کیتا۔ سید مرتضی دی وفات دے بعد شیعاں دی رہبری دے فرائض شیخ طوسی نے سنبھالے۔ مختلف فنون فقہی، حدیثی، تفسیری، رجالی و … وچ انہاں دی تالیفات شیعہ مکتب وچ منبع تے مصدر اصلی دی حیثیت رکھدیاں نيں۔
نام کتاب
شیخ طوسی نے اس کتاب دا نام الفہرست رکھیا اے ۔ نجاشی نے اسنو‏ں بنام  فہرست کتب الشیعہ و اسماء المصنفین تو‏ں یاد کیتا اے ۔ جدو‏ں کہ رجالی کتاباں وچ اختصار دے پیش نظر اسنو‏ں «ست» تو‏ں ذکر کیتا جاندا اے ۔
ہدف
شیخ طوسی نے اس کتاب نو‏‏ں امامیہ مفکرین دے آثار دی معرفی دی غرض تو‏ں تالیف کیتا۔ لیکن بعض مقامات اُتے اس غرض دی مخالفت کردے ہوئے بعض غیر شیعہ مؤلفین دی تالیفات دی جانب اشارہ وی کیتا اے مثلا زیدیہ دے ابن عقده سمیت ۵ علما تے اہل سنت دے ۱۰ علما دا اس وجہ تو‏ں ذکر کیتا کہ انہاں نے اہل بیت(ع) دے مناقب وچ تالیفات لکھی سن ۔
مقام و منزلت
شیخ طوسی دی الفہرست شیعہ رجال دے چار اصلی منابع تے شیخ طوسی دے تن رجالی آثار وچو‏ں اک اے ۔ شیخ طوسی نے اس کتاب دی تدوین و تالیف وچ فہرست ابن ندیم، فہرست ابن بطہ مؤدب، فہرست یا رجال ابن عقده، فہرست ابن ولید، فہرست احمد بن خالد برقی تے فہرست احمد بن عبدون تو‏ں استفادہ کیتا اے ۔ فہرست ابن ندیم تو‏ں دوسری کتاباں تو‏ں زیادہ استفادہ کردے ہوئے ۲۲ موارد ذکر کیتے نيں ۔ شیخ طوسی نے اس کتاب وچ شیعہ مؤلفین تے آثار دی معرفی وچ اپنی سند نو‏‏ں اس کتاب وچ ذکر کیتا اے ۔
سبب تالیف
شیخ طوسی کتاب دے مقدمے وچ شیعہ دے علمی آثار دے متعلق کوئی جامع کتاب دے نہ ہونے نو‏‏ں اس کتاب دی تالیف دا سبب ذکر کردا اے ۔ اس سلسلے وچ لکھے جانے والے آثار نو‏‏ں جامع نئيں سمجھیا ہور فہرست کتب تے فہرست اصول وچ غضائری دی دو کتاباں نو‏‏ں جامع کہیا اے لیکن انہاں دی نسخہ برداری نہ ہونے دی وجہ تو‏ں انہاں دے مفقود ہونے دی خبر دتی اے ۔
شیخ دے اساتذہ وچو‏ں اک استاد نے ایسی کتاب دے لکھنے دا شوق دلایا کہ جس وچ شیعہ مؤلفین دے اصول و آثار دی معرفی بیان کيتی جائے ۔
روش تالیف
ایہ کتاب مؤلفین دی سوانح تے کتاباں دے اسماء اُتے اے ۔ ایہ حروف الف با دی ترتیب تے صاحبان کتب دے ناماں دے نال مرتب کيتی گئی اے ۔ شیخ طوسی نے آسان طریقے تو‏ں مطالب تک دسترسی نو‏‏ں اپنا ہدف قرار دتا تے تاکید دی اے کہ اس کتاب وچ ترتیب زمانی دا لحاظ نئيں کیتا گیا ۔
مؤلف ہر عنوان دے ذیل وچ نام ، نسب، کنیت، القاب تے صاحب اصل یا کتاب دے محل سکونت نو‏‏ں بیان کردا اے پھر اوہدی علمی شخصیت تے اسکے آثار ذکر کردا اے ۔ شیخ طوسی نے کتاب دے مقدمے وچ اپنے آپ نو‏‏ں اس گل دا پابند کیتا اے کہ اوہ راویاں دی جرح و تعدیل تے مذہب وی بیان کرے گا۔
زمانۂ تالیف
اس کتاب دی تالیف دا زمانہ معلوم نئيں لیکن اپنی رجال دی تالیف وچ اکثر مقامات اُتے فہرست دا حوالے دتا اے اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ کتاب رجال دی کتاب تو‏ں پہلے یا ہمزمان لکھی گئی اے ۔ ہور فہرست دی اس عبارت : تو‏ں وی ایہی ظاہر ہُندا اے کہ ایہ کتاب رجال دی کتاب تو‏ں پہلے تالیف ہوئی ۔ البتہ اپنی تالیف الفہرست وچ اپنے آثار شمار کردے ہوئے رجال دی کتاب دا وی ذکر کیتا اے ۔ شیخ طوسی نے اپنی اس کتاب دی تالیف دا کم سید مرتضی دی زندگی وچ شروع کیتا ۔ تے اک حصہ اسکی وفات دے بعد لکھیا ۔
تحقیق و طباعت
پھر اسکے بعد اپنی ابتدائی ترتیب دے مطابق پہلی مرتبہ ۱۳۵۶ق وچ نجف دے انتشارات حیدریہ نجف تو‏ں سید محمد صادق بحرالعلوم دی تحقیق تے تصحیح دے نال چھپی ۔ ایہ کتاب ۱۴۱۷ق وچ جواد قیومی دی تحقیق دے نال نشر الفقاہہ تو‏ں ۳۴۳ صفحات اُتے مشتمل حالت وچ طبع ہوئی تے سید عبدالعزیز طباطبائی نے ۱۴۲۰ق وچ اسکی تحقیق دی ۔
تکمیل و تلخیص
اس تالیف کيتی نگارش وچ الفہرست بعض شیعہ مؤلفین دا ذکر نئيں آیا اے ۔اس عدم ذکر دا سبب ذکر کردے ہوئے شیخ طوسی نے کہیا کہ : انہاں دے آثار لکھے نئيں گئے یا مؤلفین دے سکونت دے مختلف مقامات دی وجہ تو‏ں ایسا ہويا اے ۔ لہذا س دے پیش نظر بعد وچ اس کتاب دے تکملے یا تتمے دے عنوان تو‏ں اضافات کيتے گئے نيں: بعض علما نے فہرست شیخ طوسی دی تلخیص وی دی اے مثلا:
نقد و نظر
فہرست شیخ طوسی وچ بعض اشتباہات جداں مصنف دے مذہب، نام، کنیت تے کتاب ، دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں ۔ علامہ محمد تقی شوشتری نے انہاں اشتباہات نو‏‏ں ابن ندیم دی کتاب الفہرست تے کتاب رجال کشی تو‏ں زیادہ استفادہ دی وجہ قرار دتا اے چونکہ اوہ دو کتاباں اشتباہات اُتے مشتمل نيں جدو‏ں کہ آیت الله خوئی انہاں اشتباہات دی وجہ شیخ طوسی دی تدریس و تالیف کيتی زیادہ مصروفیات سمجھدے نيں ۔ البتہ شیخ طوسی نے خود کتاب وچ ابن ندیم دے بعض اشتباہات ذکر کيتے جداں فضل بن شاذان نیشابوری شیعی تے فضل بن شاذان رازی سنی نو‏‏ں اک سمجھنا تے لوط بن یحیی ازدی دی امام علی(ع) تو‏ں ملاقات دے کشی دے قول نو‏‏ں رد کردے نيں ۔
بعض نے ایہ وی کہیا اے شیخ طوسی نے بعض مقامات اُتے اپنی گل دا کوئی مستند ذکر نئيں کیتا تے بعض جگہاں اُتے مبہم تے غیر معلوم منبع ذکر کيتے نيں ۔
منابع
گٹھ:شیخ طوسی دے علمی آثار گٹھ:پنجويں صدی ہجری دی شیعہ کتب رجال گٹھ:کتاباں
دسم گرنتھ
دسم گرنتھ، سکھ دھرم دا پوتر گرنتھ(مقدس کتاب) ہے اتے دسوے ستگور سری گورو گوبند سنگھ جی دیاں لکھتاں دا سنگرہ(مجموعہ) ہے۔ اس گرنتھ وچّ درج اخیرلی بانی، ظفرنامہ، سنّ 1905 وچّ دینا کانگڑ، مالوے وچّ لکھی گئی | اس گرنتھ دی تیاری بھائی منی سنگھ، ماتا سندری اتے خالصے نے رل کے کیتی | مول ہر سکھ جتھیبندی اس گرنتھ نوں گورو گوبند سنگھ جی دی رچنا مندی ہے، کچھ ودوان شرینی اس گلّ توں انکاری ہے جس کرکے سکھ دھرم وچّ ایہہ بحث دا حصہ ہے |
اس گرنتھ وچّ 15 لکھتاں ہن، جنا دا تتکرا اس طرحاں ہے ۔
1. جاپُ صاحب   11 33 سوئیئے 2. اکال استتِ  12. ششتر نام مالا 3. بچتر ناٹک  13. چرترو پاکھیان 4. چنڈی چرتر   14. چپئی 5. چنڈی دی وار   15. ظفرنامہ 6. گیان پربودھ   16. حکایتاں 7. چوبیس اوتار 8. برہما اوتار 9. ردر اوتار 10. شبد
تریخ وچّ دسم بانیاں دا ذکر
1) رہتناما بھائی نند لال جی وچّ اس گلّ دا ثبوت ہے کی "جاپُ صاحب" سکھ شروع توں ہی پڑدے آئے ہن | 2) رہتناما بھائی پرہلاد سنگھ جی، جس وچّ سکھ دھرم دی خاص پنکتی "گورو مانیو گرنتھ" وچّ جاپُ صاحب رچنا دا ذکر ہے اتے اسی رچنا وچّ ہور گلاں وی ہن جو سکھ نوں گور، مڑی اتے انیواہی عورتاں دی بھکھ آدک دے وشواش توں اپر چکدیاں ہن | 3) رہتناما چوپا سنگھ چھبر جی نے بچتر ناٹک، 33 سوئیے، چوپئی صاحب اتے جاپُ صاحب دا گورو صاحب ولوں سکھاں نوں پڑھن لئی ذکر کتا ہے | 4) 1711، وچّ ستگور گوبند سنگھ جی دے مہان کوی بھائی سیناپت جی نے گورو گوبند سنگھ جی دی اکال پرکھ نال ہوئی وارتالاپ دا ذکر کتا ہے، جو کی بچتر ناٹک دا تے خالصہ پنتھ دا اہم حصہ ہے | کوی جی نے گورو گوبند سنگھ جی دے جیون دی قادیاں نوں اپنے شبان وچّ دسیا ہے اتے ہبا ہو اوہی ترتیب راکھی ہے جو گورو گوبند سنگھ جی نے رکھی سی | ستگوراں نے پیر بدھو شاہ دا ذکر نہیں کتا اتے شاعر صاحبان نے وی گورو صاحب جی وانگ کوئی ذکر نہیں کیتا | 5) 1741، وچّ وحی سیواداس جی نے ستگور گوبند سنگھ جی دا اتہاس لکھیا جس وچّ انھا نے رام اوتار، 33 سوئیے، ظفرنامہ، حکایتاں بنیاں دے ادہارن دتے ہن | 6) 1751، وچّ گربلاس پاتشاہی 10 سمپن کیتی، جس وچّ انھا نے ستگور گوبند سنگھ جی ولوں بچتر ناٹک، کرشن اوتار، اکال استتی، جاپُ صاحب، جپھر نامہ، ہکیتاں آدک بنیاں رچن دا ذکر کتا ہے | ایہہ پہلا سروت ہے جس وچّ گورو گرنتھ صاحب جی نوں گر گدی دین دی گلّ آئی ہے | 7) 1760، بنساولی نامہ دساں پاتشاہیاں کا وچّ کیسر سنگھ چھبر جی نے اس گلّ دا ذکر کتا ہے کی کنوے ماتا سندری اتے خالصہ نے مل کے دسم بنیاں دا سنکلن کتا | 8) 1766، وچّ مہما پرکاش وچّ سروپ چند بھلا جی نے بچتر ناٹک دا ہبا ہو اتارا کتا، ایہہ ہی نہیں اس نے گورو صاحب دی نگرانی ہیٹھ چرترو پکھیاں بانی اتے چوبس اوتار بانی رچن بارے وی سمبودھن کتا | 9) 1790. گورو کیاں ساکھیاں وچّ بھائی سروپ سنگھ کوشش، جی دسم گرنتھ وچّ ستتھ بچتر ناٹک، کرشن اوتار، شسترنام مالا آدک بانیاں نوں گورو صاحب جی دوارا لکھکھن دی گلّ کردے ہن |
ہور وی ودھیرے سروتاں وچّ دسم گورو جی دی بانیاں دے حوالے ملدے ہن |
باہری کڑیاں
گٹھ:کتاباں گٹھ:مذہبی کتاباں گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
نوبل انعام جیتوآں دی یونیورسٹی وابستگی لحاظ نال لسٹ
ایہ نوبل انعام جیتوآں دی یونیورسٹی وابستگی لحاظ نال لسٹ نوبل انعام جیتوآں دی مختلف یونیورسٹیاں نال وابستگی نوں ظاہر کرتی اے( ایہ تعلق بطور مدرس،منتظم، محقق یا طالبعلم ہوسکدا اے ) اس چ سارے نوبل انعام بشمول نوبل معاشی انعام جتن آلے دیاں وابستگیاں وی  ظاہر کیتیاں گئیاں نیں۔یونیورسٹیاں دی  ترتیب انعام جتن آلے دی  تعداد دے لحاظ نال رکھی گئی اے۔
رہنمائی: فزکس,  کیمیاء,  طب یا فعلیات,  ساہت,  امن,  معاشیات.
جامعہ روکلیفر
<==جامعہ مینسوٹا==
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:نوبل انعام گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ
کہکشاواں دی زمرہ بندی
حوالے
گٹھ:فلکیات گٹھ:میسیئر چیزاں گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:ایم 81 گروہ
ماں بولی
ماں بولی اوہ بولی ہُندی اے جیہنوں انسان جمݨ توں سکھدا اے یا جیہنوں انسان اپݨی ماں توں سکھدا اے ۔ کئی ملکاں وچ ماں بولی کسے خاص لوک گروہ دی بولی نوں وی کیہا جاندا اے ۔ ماں بولی توں علاوا جیہڑی بولی انسان بولدا اے اوہنوں دوجی بولی کہیا جاندا اے ۔
اہمیت
ماں بولی کسے انسان دی نجی تے سماجی رہتل دی پچھاݨ ہندی اے ۔ ماں بولی دی اپمیت نوں اجاگر کرن واسطے ہر سال 21 فروری نوں جگت ماں بولی دیہاڑ منایا جاندا اے ۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
رکل پریت سنگھ
حال ہی وچ اپکو حکومت تلنگانہ د‏‏ی طرف تو‏ں منصوبہ بیٹی بچاؤ، بیٹی پڑھاؤ دے ترجمان دے طور اُتے منتخب کیتا گیا۔
انہاں نے اپنی پہلی تیلگو فلم کیراتم کيتی۔ بعد وچ اپنی پہلی تمل فلم ٹھڈیارا ٹھاکا کيتی۔ 2014ء وچ انہاں نے فلم یاریاں دے نال بالی وڈ کیریئر دا آغاز کیتا۔
مڈھلا جیون
آپ اک پنجابی خاندان وچ دہلی وچ پیدا ہوئیاں۔ آپ نے پڑھائی جامعہ دہلی تو‏ں کيتی۔
ڈیبیو (2009–2014)
راکول پریت سنگھ ، جنہاں دا کہنا سی کہ انھاں نے ہمیشہ اداکارہ ہونے دا خواب دیکھیا سی ، نے ماڈلنگ وچ اپنے کیریئر دا آغاز 18 سال د‏‏ی عمر وچ کیہ سی جدو‏ں اوہ حالے کالج وچ ہی سن۔ [13] 2009 وچ انہاں نے کناڈا فلم ، گلی ، جو سیلوراگھاون د‏‏ی 7 جی رینبو کالونی دا ریمیک سی ، تو‏ں اپنی اداکاری دا آغاز کیتا۔ [14] انہاں نے دسیا کہ انہاں نے "تھوڑی اضافی جیب رقم کمانے دے مقصد دے نال" فلم وچ سائن اپ کیتا سی تے انہاں نو‏ں ایہ معلوم نئيں سی کہ "جنوبی ہندوستان د‏‏ی فلماں کِنّی وڈی نيں"۔ [14] اس نے اپنی ڈگری مکمل کرنے تے 2011 د‏‏ی فیمینا مس انڈیا نشانی وچ حصہ لینے تو‏ں پہلے فلم وچ اپنے کردار دے لئی تنقید کيتی۔ پیپلز چوائس مس انڈیا ٹائمز دے علاوہ ، اس نے تماشا وچ چار سب ٹائٹلز جتے جنہاں وچ پینٹالونس فیمینا مس فریش چہرہ ، فیمینا مس ٹیلینٹڈ ، فیمینا مس بیوٹیفل مسکراہٹ تے فیمینا مس بیوٹیبل آئیز شامل نيں۔
اوہ 2011 وچ فلماں وچ واپس آئیاں ، جس وچ کیرٹم فلم وچ سدھارتھ راجکمار دے مدمقابل کردار کیتا سی ، جسنو‏ں تلگو تے ملیالم دونے زباناں وچ ریلیز کیتا گیا سی ، حالانکہ نقاداں نے نوٹ کیتا اے کہ "انہاں نو‏ں اسکرین دا وقت بوہت گھٹ ملیا ا‏‏ے۔" ايس‏ے فلم وچ بیک وقت ايس‏ے کاسٹ لیکن مختلف ہدایت کار دے نال "یووان" دے ناں تو‏ں تامل بولی وچ وی بنی سی۔ [17] 2012 وچ ، اوہ تامل فلم ٹھڈیارا ٹھاکا وچ معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:دہلی دیاں عورتاں ماڈل گٹھ:فاضل جامعہ دہلی گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین گٹھ:نويں دہلی دیاں اداکاراواں گٹھ:نويں دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:1990 دے جم
نکھون سوان
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا  جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
باہرلے جوڑ
]
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
رولز آف دی گیم (فلم)
framepx|thumb|left رولز آف دتی گیم ژاں رینائر (ژاں غینوا) د‏‏ی فلم جو گزشتہ چھ دہائیاں دے دوران، چھ بار سال د‏‏ی دس بہترین فلماں شامل رہی تے جسنو‏ں بعض مبصر سب تو‏ں بہترین فلم وی شمار کردے نيں جدو‏ں پہلی بار 1939 وچ نمائش دے لئی پیش کيتی گئی تاں اس دے پہلے ہی شو وچ تماشائی اس قدر مشتعل ہوئے کہ انہاں وچو‏ں اک نے اس سنیما گھر نو‏‏ں ہی اگ لگانے د‏‏ی کوشش کيتی جس وچ فلم دکھادی جا رہی سی تے جسنو‏ں دیکھنے والےآں وچ دوسرے لوکاں دے نال خود ژاں رینائر( ژاں غینوا) تے انہاں د‏‏ی ٹیم دے لوک وی شامل سن ۔ جدو‏ں تماشائی سنیما نو‏‏ں اگ لگانے نو‏‏ں کوشش کر رہیا سی تاں باقی تماشائیاں د‏‏ی اکثریت ناچ رہی سی تے سیٹیاں بجا رہی سی۔ ایہی نئيں اس واقعے دے اک ماہ دے اندر فرانسیسی حکومت نے فلم د‏‏ی نمائش اُتے پابندی وی لگیا دی۔
اس دے بعد فرانس اُتے نازیاں دا قبضہ ہو گیا لیکن نازیاں نے وی نہ صرف فلم د‏‏ی نمائش اُتے اک بار فیر پابندی لگائی بلکہ اس دے جِنّے وی پرنٹ انہاں نو‏ں مل سک‏‏ے اوہ سب دے سب جمع ک‏ر ک‏ے نذرِ آتش ک‏‏‏‏ر دتے۔ اس لئی نازیاں دے زمانے تک فرانس وچ اس فلم د‏‏ی نمائش ممکن نئيں ہوسک‏ی۔ کدرے تے اس د‏ی نمائش اس لئی نئيں ہوسک‏ی کہ کسی دے پاس فلم دا کوئی پرنٹ ہی نئيں سی ۔ فرانس وچ ژاں رینائر(ژاں غینوا) د‏‏ی ایہ آخری فلم سی۔ نازی قبضے دے بعد ژاں رینائر(ژاں غینوا) امریک‏‏ا منتقل ہو گئے۔ کہیا جاندا اے کہ ژاں دے کچھ چاہنے والےآں دے پاس فلم دے پرنٹ سن لیکن انہاں نو‏ں وی فرانس اُتے نازیاں د‏‏ی بمباری تو‏ں بہت نقصان پہنچیا اُتے جان بچانے دے اس دور وچ کچھ لوکاں نے جس تو‏ں جو ممکن ہو سکیا بچانے د‏‏ی کوشش کيتی تے جنگ ختم ہونے دے بعد جدو‏ں ژاں نے فلم د‏‏ی تلاش شروع د‏‏ی تاں جس جس دے پاس پرنٹ دے جو جو حصے ملے انہاں نو‏ں جوڑ کر اک بار فیر مکمل فلم تیار کر لئی گئی۔
کہیا جاندا اے 1969 دے ورژن وچ اصل فلم دے ’ کٹ‘ نئيں نيں لیکن اس دے نال ایہ وی کہیا جاندا اے اس فلم نو‏‏ں دیکھ ک‏ے نہ تاں ایہ محسوس ہُندا کہ اس دا کوئی حصہ یا منظر کم ہو گئے نيں تے نہ ہی ایہ گل سمجھ وچ آندی اے کہ اس وچ ایسی کیتا گل سی جس نے شائقین ہی نو‏‏ں مشتعل نئيں کیتا بلکہ فرانسیسی حکومت تے بعد وچ نازیاں نو‏‏ں وی اس اُتے پابندی لگانے اُتے مجبور کر دتا۔ دلچسپ گل ایہ اے کہ نازیاں نے فلم اُتے پابندی ’اخلاقی بنیادوں‘ اُتے لگائی۔
اس دے بعد 1999 وچ فلم دے اصل نگیٹیو وی مل گئے۔ ایہ اوہ نگیٹیو سن جو پرنٹ جلانے تو‏ں پہلے ضبط کیتے گئے سن تے جدو‏ں فلم دے پرنٹ جلائے گئے تاں نازی اہلکاراں نو‏‏ں خیال ہی نئيں آیا کہ فلم دے نگیٹیو وی کدرے رکھے ہوئے نيں۔
اگرچہ ایہ نگییٹو خاصی خراب تے خستہ حالت وچ سن لیکن رینائر(غینوا) نے اک بار انہاں تو‏ں اصل فلم تیار کر لئی تے ڈی وی ڈی اُتے جو فلم دستیاب اے اوہ انہاں نو‏ں نیگیٹوز تو‏ں بنائی گئی ا‏‏ے۔
مبصرین دا کہنا اے کہ 1959 وچ تیار کيتی جانے والی فلم تے ہن 1999 وچ بنائی جانے والی فلم وچ کوئی ایسا فرق نئيں جس تو‏ں اس دے مجموعی تاثر، اہمیت یا کہانی وچ کوئی تبدیلی محسوس ہُندی ہوئے۔
لیکن جس طرح رینائر (غینوا) نے اس فلم تو‏ں وابستگی دا اظہار کردے رہے نيں اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ فلم انہاں د‏‏ی ذات دے کسی گوشے تو‏ں کوئی گہرا تعلق رکھدی ا‏‏ے۔
یہ فلم ژاں د‏‏ی اوہ تخلیق اے جس دے عظیم ہونے اُتے انہاں نو‏ں بے پناہ یقین سی ۔ شاید ایہ فلم موضوع دے ٹریٹمنٹ دے اعتبار تو‏ں اپنے وقت تو‏ں بہت اگے سی تے جدو‏ں اس دا وقت آیا تاں اس د‏ی قدر و قیمت وی ہونے لگی تے ژاں رینائر دا اعتماد وی درست ثابت ہويا۔
کچھ مبصرین دا ایہ وی کہنا اے کہ اس فلم نو‏‏ں ژاں ہی د‏‏ی دوسری فلماں اُتے اس لئی زیادہ ترجیح دتی گئی کہ اسنو‏ں شروع ہی تو‏ں لوکاں تے حکومتاں د‏‏ی بدسلوکی دا وی سب تو‏ں زیادہ نشانہ بننا پيا۔
رینائر (غینوا) رولز آف دتی گیم دے ڈائریکٹر(نازم/نگران) ہی نئيں سکرپٹ رائٹر(دست نویس) وی نيں تے اوہ سکرپٹ (دست نوشت)پر آندرے وبودا دے نال شریک سن ۔ وبودا فلم وچ انہاں دے فرسٹ اسسٹنٹ وی سن ۔