cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابو عثمان مغربی
شیخ ابوعمران مغربی د‏‏ی قبر د‏‏ی تفصیلات
موجودہ عمارت د‏‏ی تریخ دے بارے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ تیموری دور دے ڈھانچے تے ایران وچ ايس‏ے طرح د‏‏یاں مثالاں دے مطابق، اس د‏ی تعمیر نو‏‏ں تیموری دور تو‏ں منسوب کيتا جا سکدا اے، جسنو‏ں بعد وچ ست رنگاں د‏‏ی ٹائلنگ تو‏ں سجایا گیا سی تے اندرونی ٹائلنگ دے رنگ دے مطابق قاجار دے اواخر تے ابتدائی دور د‏‏ی ا‏‏ے۔ پہلوی; تے بیرونی ٹائلاں وی دوسرے پہلوی دور نال تعلق رکھدی نيں ۔
عمارت دا اندرونی حصہ سادہ پلاسٹر تو‏ں ڈھکا ہويا اے تے فرش صوفیاء دے عطیہ کردہ قالیناں تو‏ں آراستہ ا‏‏ے۔ [۱۵]
تعمیر نو
جداں کہ عمارت وچ ٹائل دے کم دا ذکر کيتا گیا اے [۱] ، ایہ عمارت ۱۹۷۶ وچ سلطان علی شاہی گونابادی دے نعمت اللہ دے خاندان دے مرکز حاج سلطان حسین تابندہ رضا علی شاہ مرحوم دے حکم تو‏ں بحال کيتی گئی سی ۔ مزار د‏‏ی تزئین و آرائش حج عبداللہ مظلوم، غلام حسین بدیع، جلال الدین داؤدی تے حج حسن کارگر د‏‏ی کوششاں تو‏ں ماہ محرم ۱۳۹۷ ہجری وچ ، جنوری ۱۹۷۶ دے برابر ہوئی ا‏‏ے۔ [۱۵]
اصابہ باشکیر
باشکریاں دا باشکیر حق (اصابہ باشکیر ) زمین دے استعمال تے زمین د‏‏ی مدت دے عمومی اصولاں دا اک نظام اے جو باشکیراں دے معمول دے قانونی اصولاں دے مطابق ا‏‏ے۔
اصابہ باشکیر
اصابہ کہلانے دا حق رکھنے والےآں نو‏‏ں اصابس کہندے نيں۔ عصابہ باشکیراں نو‏‏ں اپنی زمیناں دے انتظام تے استعمال دا حق حاصل سی۔ باشکیر کمیونٹی دے اندر باشکیر شہری حق اسابا باشکر تے ریاست، اسابا باشکیر تے مختلف زمراں (پناہ دے متلاشیاں) دے درمیان زمینی تعلقات نو‏‏ں منظم کردا ا‏‏ے۔ بشکیر برادری زمین د‏‏ی اجتماعی مالک اے، جدو‏ں کہ ہر برادری رسمی طور اُتے برادری د‏‏ی زمین (ووٹچینا، وولوسٹ وچ ) برابری د‏‏ی بنیاد اُتے استعمال کر سکدی ا‏‏ے۔ شہری حقوق د‏‏ی شرط دے طور پر، باشکیر اسنو‏ں زمینی حقوق د‏‏ی ضمانت، تے فوجی خدمات سمجھدے سن ۔
کچھ تاتاری مورخین دے مطابق، اسابا باشکرز - اک اصطلاح جو ۱۶واں صدی دے دوسرے نصف وچ روسی ریاستی تنظیماں وچ استعمال ہُندی سی - ۱۹واں تے ۱۹واں صدی دے درمیان جنوبی یورال دے شمال مغرب وچ رہنے والے لوکاں دے لئی، جنہاں نے حق نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ قدیم قبائلی زمین د‏‏ی مدت تک.
عصابہ باشکیر نسلی طور اُتے متنوع سن ۔ روسی ریاست دے زیر تسلط ہونے تو‏ں پہلے، خانت ، نوگئی ، تاتار ، تے جزوی طور اُتے یورال دے علاقے وچ رہنے والے فننو-یوگرک نسلی گروہ وی اسابا باشکیراں وچ شام‏ل ہو گئے۔
جنوبی یورالز دے شمال مغربی حصے وچ ، اسابا باشکیرز دا نسلی تصور آہستہ آہستہ فائدے دے نال اک وکھ پیچیدہ اصطلاح بندا جا رہیا ا‏‏ے۔ ۱۸۵۵ دے بعد تو‏ں ، اک " بشکیر " نسلی گروہ دا تصور اس خطے تو‏ں غائب ہو گیا جدو‏ں بشکیر-مشار فوجیاں نو‏‏ں بھرتی کيتا جانا شروع ہويا تے انہاں نو‏ں "نويں باشکر" کہنے دے لئی منتقل ہونا شروع ہويا۔
باشکورتوستان دا ماسکو تو‏ں الحاق
بشکورتوستان دے روسی ریاست تو‏ں الحاق دے بعد، ماسکو ریاست نے باشکراں د‏‏ی تمام زمیناں اپنے پاس رکھ لاں تے انہاں دے پناہ دے حق نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا ۔ بادشاہ نے مقامی خود مختاری نو‏‏ں برقرار رکھنے تے مسلم مذہب نو‏‏ں دبانے دا عزم وی نئيں کيتا۔. . اسلام اُتے عمل کرنے والے باشکیراں نے قسم کھادی اے تے عہد کيتا اے کہ اوہ کدی وی دوسرے مذہب وچ تبدیل نئيں ہون گے۔. . »)۔ یعنی بشکورتوستان دے روسی ریاست دے نال الحاق دے بعد، باشکیراں دے شہری حقوق نو‏‏ں قانونی طور اُتے ایوان چہارم دے ڈپلوماں دے نال رجسٹر کيتا گیا سی۔
وقت گزرنے دے نال نال قبائلی یا موروثی زمیناں (یعنی اسابہ زمیناں) دے ناں بدل ک‏ے ولسٹ کر دتے گئے۔
Bashkir سیاسی پناہ دے حق د‏‏ی تصدیق ۱۶۴۹ دے کیتھیڈرل کوڈ تو‏ں وی ہوئی سی۔ آرٹیکل ۴۳ دے مطابق، باشکیراں نو‏‏ں طویل مدت دے لئی عصابہ د‏‏ی زمیناں د‏‏ی فروخت، تبادلہ، تعمیر تے لیز اُتے دینے تو‏ں منع کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے نال ہی اوہ اپنی زمین نو‏‏ں تھوڑی مدت دے لئی اس شرط اُتے لیز اُتے دینے دے قابل ہو گئے کہ اوہ ادائیگی کرن ۔
شہری حقوق د‏‏ی حمایت وچ باشکیر بغاوت
روسی حکومت نے باشکیر د‏‏ی سرزمین وچ نويں قلعہ بندیاں، بستیاں، کارخانےآں د‏‏ی تعمیر، لوہے تے مدارس اُتے پابندی، ہتھیاراں تے رقم د‏‏ی اسمگلنگ اُتے پابندی، قسماں تے بچےآں نو‏‏ں زمینی ٹیکس د‏‏ی ادائیگی تو‏ں مستثنیٰ قرار دینے دے نويں احکا‏م جاری کيتے نيں، جو کہ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔ Bashkirs. شہری حقوق د‏‏ی شرائط د‏‏ی خلاف ورزی باشکراں د‏‏ی بغاوت دا باعث بنی ۔ مثال دے طور پر، ۱۶۶۲-۱۶۶۴ د‏‏ی باشکیر بغاوت دے بعد، ۱۶۶۴ وچ اوفا وائیووڈشپ نو‏‏ں اک شاہی فرمان جاری کيتا گیا، ۱۶۸۱-۱۶۸۴ د‏‏ی باشکیر بغاوت دے دوران، تے فیر ۱۶۸۲-۱۶۹۴ وچ ، حکومت‏ی فرمان ۱۶۸۲-۱۶۶۴ دے باشکیر بغاوت دے دوران جاری ہويا۔ تے ۱۰ اگست ۱۷۳۹ نو‏ں۔ فرمان، ۱۷۵۵-۱۷۵۶ د‏‏ی باشکیر بغاوت دے دوران، ۱ ستمبر ۱۷۵۵ دا فرمان۔ ب قبول ک‏ر ليا
انیہويں تے ویہويں صدی دے اوائل وچ شہری حقوق
۱۱ اکتوبر ۱۸۱۸ دے حکم نامے وچ باشکیر د‏‏ی زمیناں د‏‏ی فروخت اُتے پابندی لگائی گئی۔
۱۴ مئی ۱۸۶۳ دے قانون نے "باشکیراں تو‏ں متعلق آئین" نو‏‏ں اپنایا، جو بشکورتوستان وچ زمینی تعلقات د‏‏ی ترقی دے اک نويں مرحلے د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ قانون دے مطابق، باشکیر زمیناں معاشرے دا مشترکہ علاقہ بنی رہندیاں نيں، یا برادری د‏‏ی مرضی تو‏ں انہاں نو‏ں انہاں دے مالکان وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہور برآں، باشکراں نو‏‏ں ہن حقیقی تے غیر منقولہ جائیداد خریدنے د‏‏ی اجازت اے ۔
۲۰ اپریل ۱۸۹۸ نو‏ں، "بشکیر کٹیجز د‏‏ی تلاش دے ضوابط" وچ باشکیر اسابہ زمیناں تے اسابا باشکیرز تے اتحادی وغیرہ شام‏ل سن ۔ دے درمیان علیحدگی دا مطلب اے. Bashkir زمین دے علاقے دا اک حصہ ریاستی ریزرو وچ منتقل کيتا جاندا اے. قانون دے مطابق، اصابہ باشکیراں نو‏‏ں دتا جاندا اے - ۱۵ ڈیسیلز فی کس، تے باشکیراں نو‏‏ں - ۷٫۵ ڈیسیلز فی کس۔ اس دے نال ہی، عصابہ باشکیراں نو‏‏ں زمین دے پلاٹاں د‏‏ی فروخت اُتے پابندی لگیا دتی گئی ۔
باشکیر شہری حقوق اُتے تنازعہ
بشکیر دے محقق ایم۔ В. مورزابولاتوف دے مطابق، باشکیراں دے علاوہ، روسی ریاست دے ماتحت کسی وی قوم نو‏‏ں زمین دا حق حاصل نئيں سی اُتے تاتاری مورخ ڈی۔ ایم۔ اسخاکوف دے مطابق، یورال دے علاقے وچ رہنے والے ہنٹس، نوگئی، تاتار، تے جزوی طور اُتے فننو-یوگرک نسلی گروہ وی نسلی منصوبے وچ باشکیراں د‏‏ی تشکیل وچ شام‏ل سن ۔ کازان خانات دے خاتمے دے بعد، اوہ لوک جو "یرغمالیاں" (قسماں) دے حقوق دے تحت زندگی گزاردے سن، انہاں نے وی باشکیراں دے طور اُتے رجسٹر ہونے د‏‏ی کوشش کيتی ، جو کہ باشکراں د‏‏ی اعلیٰ سماجی حیثیت ۳] د‏‏ی وجہ تو‏ں آسان سی۔ تے ستارہويں تے اٹھارويں صدیاں وچ مشرق وولگا دے علاقے تو‏ں باشکیراں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا (بنیادی طور اُتے تاتاراں د‏‏ی فوجاں دے نال نال مورڈویاں، چواشاں، ماریس تے ادمورٹس دے ذریعے) ۔ نتیجے دے طور پر، جنوبی یورال دے شمال مغربی حصے وچ ، لفظ "باشکیرز" دے نسلی مواد نو‏‏ں آہستہ آہستہ لفظ پرت تو‏ں بدل دتا گیا اے ۔ تاتاری ماہر فلکیات ڈی. بی۔ رمضانووا دے مطابق، روسی انتظامیہ اپنی تمام شکلاں وچ نسلی ناں "بشکیر" استعمال کردی اے، قطع نظر اس د‏ی اصل ، تے اس اصطلاح نو‏‏ں خود اک زیادہ پیچیدہ معنی تو‏ں بدل دتا گیا اے ۔ ۱۶۵۵ تک، اوفا صوبے وچ انتظامی اصلاحات دے بعد، پہلے از مغربی یورال وچ لفظ "بشکیر" دے نسلی معنی غائب ہو گئے ۔ اس طرح، باشکیراں دا نسلی اتحاد کثیر جہ‏تی اے، جس وچ نہ صرف بشکیر، بلکہ وولگا تاتار، نوگائی تے فننو-یوگرک لوک وی شام‏ل نيں
بشکیر مورخ A.Z. اسفندیاروف تاتار انسائیکلو پیڈیا تے المتیوسک انسائیکلوپیڈیا دے مصنفاں اُتے تنقید کردے نيں۔ انہاں دے خیال وچ انہاں ماخذ دے مصنفاں ڈی سی۔ ایم۔ اوہ اسخاکوف دے مقالے نو‏‏ں دہراندا اے تے باشکیراں نو‏‏ں پیچیدہ سمجھدا اے، نسلی نئيں، تے اقتباست وچ باشکیر دا لفظ شام‏ل کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وقت، اسفندیاروف نے کہیا، طبقے نسلی بنیاداں اُتے بنائے گئے سن، مثال دے طور پر، تاتاریاں دا اپنا طبقہ سی - مسلح، نوکر، سوٹ کیس، لشمان، تجارتی تاتار، تے انہاں دے مختلف اجزاء سن ۔ اسفندیاروف نے نوٹ کیا: "D. ایم۔ اسخاکوف دا مقالہ کہ لفظ "باشکیرز" نے نسلی مواد د‏‏ی جگہ لفظ "فولڈ" لے لیا تے ایہ کہ ۱۸۵۵ وچ بشکیر-مشار د‏‏ی فوجاں وچ قسماں دے تعارف دے بعد، "باشکیرز" دے تصور دا مقالہ نسلی معنی دا مکمل نقصان ا‏‏ے۔ . پر، مردم شماری وچ ، قسماں نو‏‏ں طبقہ سمجھیا جاندا اے تے انہاں نو‏ں باشکراں تو‏ں وکھ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، ۱۹۱۳ د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی بنیاد پر، Bashkirs نو‏‏ں نسلی ("لوک") تے قسماں (اک درجہ دے طور پر) شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ آرکائیول دستاویزات اس گل د‏‏ی وی تصدیق کردیاں نيں کہ تاریخی باشکورتوستان وچ تاتاریاں دے تمام طبقے باشکیر وولوست کمیونٹی دے رکن سن ۔ اک ہی وقت وچ ، "تاتار آلات" ایتھ‏ے بالکل رجسٹرڈ نئيں نيں۔ Asaba Bashkir د‏‏ی اصطلاح تمام تاریخی علاقےآں وچ یکساں طور اُتے استعمال ہُندی اے جتھے Bashkirs آباد نيں، تے اس دا استعمال جنوبی Urals دے شمال مغربی حصے تو‏ں مختلف نئيں ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، جدو‏ں لالچ د‏‏ی گل آندی اے، تاں دوسرے لوک باشکیراں نو‏‏ں دیکھدے نيں ۔
اسفندیاروف دے مطابق، اسخاکوف دا ایہ دعویٰ کہ "جو لوک باشکورتوستان وچ آندے نيں تے بھائی چارے دے حق وچ رہندے نيں تے اپنے ماحول وچ داخل ہونے دے لئی "باشکیر د‏‏ی سطح" د‏‏ی رکنیت حاصل کرنا چاہندے نيں، اوہ درست نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے ایہ نیت بوہت گھٹ ہی حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ اسخاکوف دا ایہ مقالہ کہ باشکراں نے XVII-XVIII صدیاں وچ تاتاریاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا کیا، کسی وی چیز تو‏ں تصدیق نئيں ہُندی۔ ڈی ایم۔ اپنے غلط مقالے دے مطابق، اسخاکوف جمہوریہ تاتارستان دے مشرقی علاقےآں دے تمام باشکراں نو‏‏ں تاتاری نسلاں دا حصہ قرار دیندے نيں، جنہاں د‏‏ی انیہويں تے ویہويں صدی دے اوائل وچ شمار ہُندے نيں۔ اس دے علاوہ ایم۔ وچ . اخمتزیانوف تے ڈی. ایم۔ اسخاکوف، حقائق تے ذرائع تو‏ں انکار کردے ہوئے، اس گل د‏‏ی تردید کردا اے کہ باشکیراں نے اپنی برادریاں وچ دوسرےآں نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا سی۔ اک ہی وقت وچ ، باشکورتوستان وچ تاتاری طبقہ "باشکیراں اُتے منحصر اے - معاشی (معاشرتی) تے سماجی (سرحد پار تعلقات" وچ زمیندار)، ایہ سب انہاں مصنفاں دے مقالےآں تو‏ں متصادم نيں ۔
بشکیر مورخ I. جی۔ اکمانوف، اسخاکوف دے خیال دا مکمل جائزہ لینے دے بعد، اس نتیجے اُتے پہنچے کہ "سائنسی طور اُتے بے بنیاد، سیاسی طور اُتے ردِ عمل اُتے مبنی۔"
ذرائع
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:باشکیرستان
مہاراجہ رنجیت سنگھ دا کشمیر اُتے مل
30. کشمیر دی جت
کشمیر ہنے پٹھانی حکومت دے ماتحت سی۔ مہاراج صاحب نے جو پالیسی دھارن کیتی سی، اسدے مطابق اتھوں وی پٹھانی راج دا کنڈھا کڈھ کے اتھے پنجاب راج قائم کرنا ضروری سی، نہیں تاں پٹھاناں دا کنڈا سر اتے گڑیا رہنا سی۔ کشمیر دا حاکم، جبار خاں بہت ظالم اتے بے رحم سی۔ اوہ ہندواں اتے خاص سکھتی کردا سی۔
عامَ جنتا وی استوں دکھی سی۔ اسدا مال منتری پنڈت ویردیو تنگ آکے اسدے نال رس گیا اتے سہارے دے خاطر مہاراجہ رنجیت سنگھ دے دربار وچ آ گیا۔ مہاراجہ صاحب تاں شروع ولوں ہی شرن آئے نوں گلے لگاؤن والے سن۔ انھاننے پنڈت ویر دیوَ نوں عزت دتی۔ استوں انھاننے کشمیر دے وچ دی حالت اتے کشمیر نوں جان والے رستیاں دے بارے وچ جانکاری حاصل کیتی۔
سن 1819 (سنوت 1876 بکرمی) وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے کشمیر جتن دی تیاری کیتی۔ وزیرآباد وچ فوج اکٹھے کیتی گئی۔ فوج دے تن حصے کیتے گئے۔ اک حصہ مشر دیوان چند اتے سردار شام سنگھ اٹاریوالا دی کمان وچ اتے دوجا شہزادہ کھڑک سنگھ دی کمان وچ دتا گیا۔ تیجا حصہ مہاراجہ  نے اپنی کمان وچ پچھے رکھیا تاکہ اگے ہوئی فوج نوں ضروری مدد اتے رسد گولہ بارود پہنچایا جا سکے اتے جتھے مدد دی ضرورت ہووے اتھے مدد بھیجی جا سکے۔ ساری فوج دی کمان شہزادا کھڑک سنگھ نوں دتی گئی۔
سکھ فوج نے راجوڑی اتے حملہ کیتا۔ اتھے دا حاکم اگر خاں بھجّ گیا۔ اسدے بھرا رحیم اللہ نے اپنے آپ نوں شہزادا کھڑک سنگھ دے حوالے کر دتا۔ اسنے اسنوں مہاراجہ صاحب دے کول بھیج دتا۔ انھاننے اسدے نال کھلے دلوں سبھاء کیتا اتے اسنوں راجوری دا حاکم بنا دتا۔
پہاڑیاں اتے ولوں نکل کے خالصہ فوج کشمیر وچ آ پہنچی۔ اگے ولوں جبار خاں وی پٹھانی دل لے کے آیا۔ خالصہ فوج نے اس اتے 21 ہاڑھ سنوت 1876بکرمی نوں ہلاّ بول دتا۔ توپاں نے اگّ برسائی۔ بندوقاں نے گولیاں دی ورکھا کیتی۔ تلواراں نے بجلی برسائی، سنگھ سوربیر شیراں دی طرحاں گرجے۔ پٹھاناں دی کھال اتاری گئی۔ جبار خاں ہار گیا اتے میدان جنگ چھڈّ کے بھجّ گیا۔
22 ہاڑھ سنوت 1876 بکرمی نوں مہاراجہ رنجیت سنگھ دی فوج بہت سجدھج نال سرینگر وچ داخل ہوئی۔ ساری فوج نوں حکم سی کہ سارے شہریاں نوں کسے پرکار دی تنگی نہ ہووے۔ ات: اجیہا ہی ہویا۔ دیوان موتی رام نوں کشمیر دا صوبہ دار جاں حاکم تعینات کیتا گیا۔ سردار شام سنگھ اٹاریوالا، سردار جوالا سنگھ بھڈانیا اتے مشر دیوان چند علاقے وچ امن قایم رکھن لئی تعینات کیتے گئے۔
مہاراجہ صاحب نے اس فتح دی بہت خوشی منائی۔ اوہ بہت ساری نذر لے کے دربار صاحب امرتسر متھا ٹیکن آئے۔ غریباں نوں کافی دان پن کیتا گیا۔ لاہور اتے امرتسر وچ تن رات تک ہیٹھاں–اتے دیپمالا کیتی گئی۔
مہاراجہ کشمیر دی ترقی دا خاص دھیان رکھیا کردے سن۔ انھاننے اتھے دے وپار اتے دستاکاری نوں انت کرن لئی خاص کوشش کیتی اتے جنتا دے ہتاں اتے سکھاں دا خیال رکھیا۔ اتھے سن 1833 وچ بھیانک اکال پے گیا۔ مہاراجہ صاحب نے اپنے گوداماں دے دروازے کھولھ دتے اتے ہزاراں من اناج کشمیر بھیجیا۔ جدوں انھاننے ویکھیا کہ اتھے دا صوبہ دار کجھ ڑیلا اے تاں انھاننے اسنوں ہٹا کے اسدی جگہ مشہور جرنیل سردار ہری سنگھ نلوا نوں تعینات کر دتا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:مہاراجہ رنجیت سنگھگٹھ:سکھ سلطنت
مغیرہ ابن شعبہ
عہد خلافت د‏‏ی خدمات
عہد صدیقی وچ مغیرہ بن شعبہ نے مسیلمہ کذاب دے خلاف جنگ وچ حصہ لیا۔ عہد فاروقی وچ ایران دے خلافجنگ قادسیہ تو‏ں پہلے مسلماناں دے سفیر دے فرائض بہت جرات تو‏ں سر انجام دتے تے جنگ وچ شرکت وی کيتی۔ یزد گرد د‏‏ی آخری لڑائی معرکہ نہاوندماں آپ فوج دے اعلیٰ سالاراں وچ سن ۔ مردان شاہ دے پاس سفیر بنا ک‏ے وی آپ ہی نو‏‏ں بھیجیا گیا۔ جنگ وچ کامیابی دے بعد ایران دے لیڈراں د‏‏ی تسخیر شروع ہوئی تاں آپ نو‏‏ں ہمدان اُتے قبضے دے لئی بھیجیا گیا۔
مغیرہ بن شعبہ بہادر جرنیل ہی نئيں اچھے منتظم، مدبر تے سیاست دان وی سن ۔ عہد فاروقی وچ کوفہ و بحرین دے گورنر مقرر کیتے گئے۔ عثمان اُتے باغیاں نے حملہ کيت‏‏ا تاں آپ نے عثمان  نو‏‏ں مشورہ دتا کہ تن وچو‏ں اک صورت اختیار فرمائیے۔ جانثااں نو‏‏ں لے ک‏ے مفسداں دا مقابلہ کیجیے یا مکہ معظمہ چلے جائیے کہ حدود حرم وچ کوئی آپ اُتے حملہ نہ کر سک‏‏ے گا۔ تیسری صورت ایہ اے کہ شام چلے جائیے کہ امیر معاویہ اوتھ‏ے موجود نيں تے اوتھ‏ے امن و امان ا‏‏ے۔ لیکن عثمان نے ایہ مشورہ قبول نہ کيت‏‏ا۔ شہادت عثمان دے بعد علی خلیفہ بنے۔ تاں آپ نے انہاں نو‏ں مشورہ دتا کہ سارے اموی گورنر معزول نہ کرن یا گھٹ تو‏ں گھٹ معاویہ نو‏‏ں فی الحال معزول نہ کرن۔ ورنہ اس دے نتائج غلط نکلاں گے۔ علی نے ایہ مشورہ قبول نہ کيت‏‏ا۔
معاویہ دے لئی خدمات
مغیرہ بن شعبہ امیر معاویہ دے معتمد علیہ مشیر سن ۔ انہاں نے مغیرہ نو‏‏ں کوفہ دا گورنر بنایا۔ مغیرہ نے خوارج دا کامیابی نال مقابلہ کيت‏‏ا۔زیاد بن ابیہ نو‏‏ں معاویہ د‏‏ی بیعت اُتے آمادہ کرنے والے مغیرہ ہی سن ۔ حجر بن عدی تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی شدید تنقید دے باوجود آپ نے انہاں دے خلاف کارروائی نہ کيتی۔ کیونجے انہاں دے خون تو‏ں اپنے ہتھ رنگنا پسند نہ کردے سن ۔ یزید د‏‏ی ولی عہدی د‏‏ی تجویز وی اس دی ہی نے پیش کيت‏ی سی
حوالے
گٹھ:600 دے جم گٹھ:701 دیاں موتاں گٹھ:اصحاب بیعت الرضوان گٹھ:بنو ثقیف گٹھ:خلافت امویہ گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی اموی شخصیتاں گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ گٹھ:طائف دیاں شخصیتاں گٹھ:ستويں صدی عیسوی وچ طاعون تو‏ں اموات
کومیلا وکٹورینز
تریخ
کومیلا وکٹورینز نو‏‏ں اودو‏ں بنایا گیا جدو‏ں ٹیماں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں ودھانے تے مقابلے دے تیسرے سیزن دے لئی ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں تو‏ں شہر د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں وچ جانے دا فیصلہ کيتا گیا۔ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏ی اصلاح دے نال دلچسپی رکھنے والے بولی دہندگان دے لئی کومیلا اُتے مبنی فرنچائز دے لئی بولی لگانے د‏‏ی گنجائش پیدا کيتی گئی، جو چٹاگانگ ڈویژن دے سب تو‏ں وڈے شہر وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ قانونی فرنچائز دے حقوق نفیسہ کمال (لیجنڈز سپورٹنگ لمیٹڈ) نو‏‏ں فروخت کيتے گئے جو کہ ہن ناکارہ فرنچائز سلہٹ رائلز د‏‏ی سابقہ مالک نيں۔ ایہ حقوق پنج سال دے لئی 27.50 ملین امریک‏‏ی ڈالر وچ خریدے گئے۔ اکتوبر 2015ء دے دوران، کومیلا وکٹورینز دا باضابطہ طور اُتے قیام عمل وچ آیا، اس طرح چٹاگانگ ڈویژن وچ کِسے شہر د‏‏ی نمائندگی کرنے والی واحد دوسری ٹیم بن گئی۔ ٹیم نے اپنا پہلا ٹائٹل 2015–16 بنگلہ دیش پریمیئر لیگ جِتیا لیکن اوہ 2016–17 بنگلہ دیش پریمیئر لیگ سیزن وچ ٹائٹل اپنے پاس رکھنے وچ ناکا‏م رہی۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں گٹھ:کومیلا وچ کرکٹ گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏یاں ٹیماں گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب گٹھ:کومیلا وچ کھیل گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
تاجک اسٹیٹ یونیورسٹی آف لاء ، بزنس اینڈ پولیٹکس
[[فائل:PictureTGU.jpg|کھبے|thumb|250x250px|
خجند وچ TSULBP د‏‏ی مرکزی عمارت۔ ]] تاجک اسٹیٹ یونیورسٹی آف لاء ، بزنس اینڈ پولیٹکس (TSULBP) تاجکستان د‏‏ی اعلیٰ تعلیم د‏‏ی معروف یونیورسٹیاں وچو‏ں اک اے ، جو کہ خجند ، صغد علاقے وچ واقع اے ۔
تریخ
یہ یونیورسٹی 5 اگست 1993 تو‏ں جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی وزراء کونسل دے فیصلے تے 31 مارچ 1994 تو‏ں لینن آباد ریجنہاں د‏‏ی کونسل آف ڈپٹیاں د‏‏ی کمیٹی دے فیصلے تو‏ں قائم کيتی گئی سی تے اس دے آغاز تو‏ں ہی ترقی کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ 2011–2012 تعلیمی سال وچ TSULBP وچ طلباء د‏‏ی کل تعداد 5،497 سی۔ انہاں وچو‏ں 3،012 طلباء مکمل وقت تے 2،485 طلباء پارٹ ٹائم پڑھدے نيں۔ اس وقت یونیورسٹی وچ طلباء د‏‏ی کل تعداد 6411 ا‏‏ے۔ طلباء 22 اچھی بولی د‏‏ی مہارت حاصل کردے نيں۔ یونیورسٹی وچ 3 تعلیمی عمارتاں ، 1 مرکزی تعلیمی تے سائنسی لائبریری ، 1 ڈارمیٹری ، 4 پبلک کیٹرنگ ، 1 سپیشلائزڈ آفس ، 3 کانفرنس ہال ، 4 کلاس رومز - کمپیوٹر سینٹر ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ 349 کل وقتی استاداں نيں جنہاں وچ سائنس دے 17 ڈاکٹر تے سائنس دے 122 امیدوار شام‏ل نيں۔
روابط
گٹھ:تاجکستان وچ تعلیم
رخسار رحمان
رخسار رحمان (پیدائش: 29 اکتوبر 1975) بالی ووڈ د‏‏ی اک فلم تے ٹیلی ویژن اداکارہ تے ماڈل نيں۔ رخسار نے اپنے فلمی کریئر دا آغاز 1992 وچ 17 سال د‏‏ی عمر وچ دیپک آنند د‏‏ی یاد رکھے گی دنیا وچ آدتیہ پنچولی دے نال مرکزی کردار دے نال کيتا تے اوہ جے دے بہاری د‏‏ی انتہا پیار کی وچ وی رشی کپور دے مقابل نظر آئیاں ۔ پر، اپنے والد د‏‏ی درخواست پر، اس نے اپنا کریئر چھڈ دتا تے کپڑ‏ے دا کاروبار شروع کرنے دے لئی اتر پردیش وچ اپنے آبائی شہر رام پور واپس چلی گئياں۔
2005 وچ ، اوہ رام گوپال ورما دے کرائم ڈرامہ ڈی دے نال اداکاری وچ واپس آئی، جس وچ اس نے رندیپ ہوڈا د‏‏ی گرل فرینڈ دا کردار ادا کيتا۔ اوہ ايس‏ے سال ورما د‏‏ی سرکار وچ وی نظر آئیاں ۔ 2008 وچ ، اوہ رومی جعفری د‏‏ی گاڈ تسی گریٹ ہو وچ سلمان خان د‏‏ی بہن دے طور اُتے نظر آئیاں ۔ 2009 وچ ، اس نے د‏‏ی دے مینن دے نال دی سٹون مین مرڈرز وچ کم کيتا۔ فلمی نقاد ترن آدرش نے فلم دے لئی اپنے جائزے وچ اسنو‏ں "مکمل فطری" قرار دتا۔ اس نے بینی تے ببلو (2010)، ناک آؤٹ (2010)، اللہ دے بندے (2010)، شیطان (2011) تے پی دے (2014) وچ وی معاون کردار ادا کیتے سن ۔
ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی اپنے پہلے شوہر اسد احمد دے نال عائشہ احمد ناں د‏‏ی اک بیٹی ا‏‏ے۔ عائشہ نو‏‏ں حال ہی وچ فلم 3 اسٹوریز، یو ٹیوب اُتے "ایڈلٹنگ" نامی اک ویب سیریز، تے شاکرز سیزن 1 دے اک سکٹ، "سیلفی" وچ دیکھیا گیا سی، جس وچ امیرا دستور تے نیہا مہاجن شریک اداکار سن ۔
2010 وچ ، اس نے اپنے دوسرے شوہر فاروق کبیر نال شادی کيتی ا‏‏ے۔
اسنو‏ں آخری بار دیکھیا گیا سی سٹار پلس سیریل دے ڈرامے  مریم خان رپورٹنگ  لائیو وچ مرکزی کردار د‏‏ی ماں دے طور اُتے [<span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (مئی 2019)">کب؟ ] ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:رام پور، اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
حسینیہ مدرسہ
کھبے|thumb|300x300px| حسینیہ مدرسہ حسینیہ مدرسہ اک معزز تعلیمی ادارہ اے جو 1891 تو‏ں 1919 تک چلدا رہیا۔ مدرسہ دا اہتمام اورینبرگ دے پہلے گلڈ تاجراں: احمد تے غنی نے کیا ۔ اوہ مدرسہ ٹریننگ کمپلیکس تے مدرس‏ے دے سامنے مسجد بنا رہے نيں۔
تنظیمی تریخ
اورن برگ دے مرکز دے باہر ، تاتاری بستی دے وسط وچ ، مدرس‏ے دے لئی زمین خریدی جا رہی اے ، جو اپنے وقت د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت مہنگی ا‏‏ے۔ اس دے فورا بعد ، خسینیہ د‏‏ی تن منزلہ مرکزی عمارت ، پتھر د‏‏ی مسجد ، اک امام دا گھر تے مدرس‏ے دے عملے دے لئی دو منزلہ چھوٹی رہائشی عمارت بچھائی گئی۔ ایہ تمام ڈھانچے ٹھوس پتھر تے اِٹاں تو‏ں بنے نيں۔ مدرنال کيتی مرکزی عمارت 1905 وچ مکمل ہوئی تے شہر دے ارد گرد بکھرے رہنے والے تے پڑھنے والے طلباء ایتھ‏ے جمع ہوئے۔ جدید ترین کلاس رومز دے علاوہ ، اس تن منزلہ کشادہ مکان وچ اک بھرپور لائبریری تے کھانے تے کھانے دے کمرے نيں۔
سیکھنے دا عمل
حسینیہ وچ مطالعہ د‏‏ی مدت چودہ سال اے: تن مرحلے دا پرائمری سکول ، چار گریڈ سیکنڈری ایجوکیشن ڈیپارٹمنٹ ، چار گریڈ نامکمل ہائر ایجوکیشن فیکلٹی ، تے تن سالہ اعلیٰ تعلیم دا شعبہ۔ ایتھ‏ے تک کہ گریجویٹ ہونے دے بعد ، مطلوبہ طالب علم اک سرٹیفکیٹ نکالنے دے قابل سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ عام طور اُتے ، یعنی پینڈو علاقےآں دے اسکولاں تے مدارس وچ پڑھانے د‏‏ی اجازت دیندا سی۔ رشدیہ ڈیپارٹمنٹ دے بعد وی ، طلباء مختلف پیشہ ورانہ اسکولاں وچ چلے گئے تے صرف ملازم سن ۔ مثال دے طور اُتے ، رضا الدین فخرالدین دے بیٹےآں ، ذاکر تے شاکر ریمیو نے ایسا کيتا تے اورینبرگ ریئل سکول تو‏ں گریجویشن دے بعد روسی تے غیر ملکی ادارےآں وچ تعلیم حاصل کيتی تے انجینئرنگ د‏‏ی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ خسینیہ دے مشہور سوتیلے بھائی دا بیٹا شمیل عثمانوف وی اپنی موت دے بعد اک پیشہ ورانہ اسکول وچ پڑھ رہیا ا‏‏ے۔
عین علوم تو‏ں ، مدرس‏ے دے طلباء نے عام حساب کتاب (ریاضی ) ، الجبرا ، جیومیٹری تے مثلث دے قوانین دا مطالعہ کيتا۔ انہاں نو‏ں فزکس ، کیمسٹری ، فلکیات ، قدرتی علوم تے جغرافیہ وچ وی مضبوط علم دتا گیا۔ تدریسی اوقات دا موازنہ ظاہر کردا اے کہ "حسینیہ" مدرسہ وچ اس طرح دے سیکولر تے عین علوم د‏‏ی تعلیم وچ صرف ہونے والا وقت ہور متعدد مدارس دے مقابلے وچ تقریبا اک تو‏ں اک ا‏‏ے۔ تے ویہويں صدی دے اوائل وچ ، ایہ کہیا جا سکدا اے کہ صرف حسینیہ تے ایز بوبی مدارس اس سلسلے وچ اک دوسرے دے نیڑے سن ۔
حسینیہ مدرسہ نے غریب طلباء نو‏‏ں مفت تعلیم دی۔ بورڈنگ سکول وچ کھانے تے مفت رہائش دے علاوہ انہاں نو‏ں بیرونی لباس وی فراہ‏م کیہ گیا۔ ایہ فائدے نہ صرف غریباں نو‏‏ں ، بلکہ دور دراز تو‏ں آنے والے طلباء و طالبات تے علوم وچ مہارت حاصل کرنے والے اعلیٰ درجے دے طلباء نو‏‏ں وی دستیاب نيں۔ طالب علماں دے بیرونی لباس - سفید کڑھائی والی کڑھائی دے نال سفید کالراں تے سیاہ لباساں والی کوسیکس تے پتلون ، تے سفید شرٹ - اصلی اسکولاں وچ طالب علماں دے کپڑےآں دے لئی زیادہ پرکشش نيں ، سب تو‏ں پہلے تاتاری ٹی شرٹس۔
معروف گریجویٹس
پرانے زمانے دے دانشوراں دا اک ایسا معاملہ ، جو اسنو‏ں سنگین گناہ سمجھدا اے ، بادشاہ ، مذہبی جماعت تے مذہبی بورڈ نو‏‏ں بار بار لکھیا جاندا اے: افواہ ایہ اے کہ "حسینیہ" مدرسہ درحقیقت اک غیر مسلم تعلیمی ادارہ اے.
ان الزامات وچ حقیقت وی اے: "حسینیہ" نے سب تو‏ں اگے سوچنے تے تعلیم یافتہ افراد نو‏‏ں تعلیم دینے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ مثال دے طور اُتے ، مورخین ذکی ولیدی ، سعادت ریمی‏یف ، الیاس بیک کوداشیف-اشکزارسکی ، میرحیدر فیضی ، افضل طاہروف ، شمیل عثمانوف ، شیخ زادہ بابیچ ، کریم خاکیموف ، موسیٰ جلاتلر ، موسیٰ جلیل ، تے بوہت سارے ہور۔
اکتوبر انقلاب دے بعد
"حسینیہ" 1918–1919 تعلیمی سال دے اختتام تک زندہ رہیا۔ بعد وچ اس دا ناں حسینوف ٹیچرز انسٹی ٹیوٹ رکھیا گیا۔ اپنی زندگی دے بتِیہہ سالاں دے دوران مدرسہ مجموعی طور اُتے اک سو پنجاہ استاداں تے نصف پڑھاندا ا‏‏ے۔ تے روز مرہ د‏‏ی زندگی ہیڈ ٹیچر د‏‏ی طرف تو‏ں چلا‏ئی جاندی اے جسنو‏ں امیر (بورڈ آف ٹرسٹیز) منتخب کردا ا‏‏ے۔ امام خطیب جو کہ نہ صرف تعلیم یافتہ نيں بلکہ مذہبی حلفےآں تو‏ں وی مشہور نيں ، ایداں دے عہدے دے لئی منتخب ہوئے نيں۔ "خوسینیہ" دے رہنماواں وچ عالم دین ، ​​جج عبدالجلیم داولشین ، گبدرخیم دامنوف ، اک عالم ، مصنف تے ادبی نقاد ، جج ی رضاء الدین فخر الدینوف ، ،طاہر الیاسوف تے مدرس‏ے دے آخری ہیڈ ماسٹر حنفی باقریروف شام‏ل نيں۔
ذریعہ
گٹھ:روس وچ تعلیم
مہاراجہ رنجیت سنگھ دا پشاور اُتے مل
جدوں مہاراج صاحب نوں اس واقعے دا پتہ چلیا تاں انھاننوں بہت دکھ ہویا۔ انھاننے راوی، جھناں، جہلم دریادے ملاح نال لئے ہوئے سن۔ انھاننوں حکم دتا گیا کہ پتہ کرو کہ کس  تھاں توں دریا زیادہ سوکھ ولوں پار کیتا جا سکدا اے۔ پھر مہاراجہ صاحب نے للکار کے اچی آواز وچ کیہا، اٹک اسنوں اٹکا سکدا اے جسدے من وچ اٹک اے، جھکجھکا اے، جنہاں دے من اٹک نہیں، انھاننوں ایہہ اٹکا نہیں سکدا۔
ایہہ کہہ کے پنجاب دے شیر نے اپنا ہاتھی دریا وچ ودھا دتا۔ دریا دے وچ جاکے اوہ ہاتھی کھڑا کرکے ڈٹ گئے۔ اوہناں دی فوج جیکارے گجا کے دریا وچ وڑ گئی اتے جلدی ہی اگلے پار پہنچ گئی۔ اگے پٹھان وی تیار سن۔ بہت گھماسان دی لڑائی ہوئی۔
سکھ جنگجوآں نے خوب تلوار چلائی۔ اکالی پھولا سنگھ نے اوہ جوہر دکھلائے کہ پٹھاناں دے چھکے چھٹّ گئے۔ کئی ہزار پٹھان مارے گئے۔ انھاننے سمجھوتے دا جھنڈا کھڑا کر دتا۔ انھاننے ہار مان لئی اتے ماتحتی قبول کر لئی۔ اس پرکار مہاراجہ صاحب نے خیراباد اتے جہانگیرے دے قلعےآں اتے قبضہ کر لیا۔
انہاں قلعےآں اتے قبضہ کرن دے بعد خالصہ فوج اگے پشاور دے ول ودھی۔ اتھے دے حاکم یار محمد خاں نوں جدوں پتہ چلیا تاں اوہ پیشاور چھڈّ کے بھج گئیا۔ مہاراجہ نے ترنت جاکے شہر اتے قبضہ کر لیا۔ جہانداد خاں نوں پیشاور دا حاکم تعینات کرکے اوہ واپس اٹک آ گئے۔
مہاراجہ صاحب دی پیشاور ولوں واپسی دے جلدی ہی بعد یار محمد خاں پیشاور واپس آ گیا۔ اسنے جہانداد خاں نوں کڈھ دتا۔ نال ہی اپنا وکیل مہاراجہ صاحب دی سیوا وچ بھیجیا اتے درخواست کیتی کہ پیشاور دا حاکم مینوں بنایا جاوے۔ میں سرکار دے ماتحت اتے وفادار رہاگاں اتے ہر سال اک لکھ روپیا خراج ادا کیتا کراں گا۔ مہاراجہ صاحب نے اسدی ونتی من کے اسنوں پیشاور دا حاکم تعینات کر دتا۔ پشاور دی لڑائی وچ مہاراجہ صاحب نوں 14 توپاں، بہت سارے گھوڑے اتے جنگی سامان ملیا۔
ایہہ لڑائی کئی نظراں ولوں مہانتا رکھدی اے۔ اسنے اتلے لہندے دی روایت نوں توڑ کے اوہناں حملہ آوراں دے صدیاں ولوں بنے آ رہے شکاراں دے ڈیرے حملہ آوراں دے گھر اتے پوا دتے۔
مہاراجہ رنجیت سنگھ نے پشاور اتے مکمل قبضہ کر لیا سی۔ کنور نونہال سنگھ اتھے دا حاکم سی۔ سردار ہری سنگھ نلوا اتھے دا وڈا فوجی اہلکار اتے کنور صاحب دا خاص صلاح کار اتے معاون سی۔ پیشاور دا سکھ راج دا انگ ہونا اتے اس وچ سکھ حاکم اتے خاص کرکے سردار ہری سنگھ نلوا جویں سوربیر سکھ جرنیل دی حاضری، کابل دے بادشاہ دوست محمد خان اتے سرحدی پٹھاناں نوں بہت چبھدی سی۔ اسیں ویکھیا کہ سنوت 1892بکرمی (سن 1835) وچ اسنے پیشاور تے حملہ وی کیتا پر مار خاکے گھر نوں بھجّ گیا۔
• سردار ہری سنگھ جی نے سرحدی علاقے دا پربندھ ٹھیک کرکے، اس علاقے دی سرکھیا دے ول خاص دھیان دتا۔ اسنے کابل ولوں ہندوستان وچ آؤن دے وڈے رستے درہ خیبر نوں روکن دا پربندھ کرن دا فیصلہ کیتا۔ اس ناکہ بندی دی غرض نوں دھیان وچ رکھ کے اسنے درا خیبر دے بلکل منہ دے ول جمرود دے قلعے دے اتے قبضہ کر لیا اتے اس قلعے نوں نویں سرے ولوں تیار کرکے پکا کیتا گیا۔
• سردار مہاسنگھ نوں اتھے دا سپہ سالار تعینات کیتا گیا ہور وی بہت سارے قلعے بنائے گئے۔ پیشاور اتے جمرود دی راہ تے اک قلعہ بنوایا جسدا نام ‘گمبد ہری سنگھ’ رکھیا گیا۔ ایہہ قلعہ باڑا ندی دے کنڈے اتے تیار کیتا گیا۔ دریا قابل دے کنڈے دے کول مچنی دا قلعہ بنایا گیا۔ ہشت نگر، بجور اتے گندھار دا رستا روکن لئی شنکر گڑ دے قلعے دی اساری کیتی گئی۔ • اس کلابندی دے فلسروپ اس پٹھانی علاقے وچ پوری شترقی ہو گئی اتے پٹھاناں اتے سکھاں دا اتے خاص کرکے سردار ہری سنگھ جی دا دبدبا قایم ہو گیا۔ سرحدی علاقے وچ سکھ فوج وی کافی سی۔ پیشاور دے علاقے وچ اٹھ پلٹناں اتے پندرہ توپاں سن۔ ایہہ سبھ کجھ ویکھ کے دوست محمد خاں نوں پسو پے گئے۔ درا خیبر دا رکّ جانا اسدے لئی بہت دکھدائی سی۔ اسنوں اپنے گھر دی چنتا ہو گئی۔ اسنوں ڈر ہو گیا کہ مہاراجہ رنجیت سنگھ دیاں فوجاں میری سرحد دے بہت نیڑے آ ڈٹیاں ہن جسدے کارن جلال آباد اتے قابل اسدی مار وچ آ گئے ہن۔ ایہہ سبھ کجھ ویکھ سوچ کے اوہ گھبرا گیا۔ اسنے لڑائی لئی تیاری شروع کر دتی۔
• وساکھ سنوت 1894بکرمی (اپریل، سن 1837) وچ دوست محمد خاں نے سکھ راج دے خلاف جہاد کرن دا اعلان کر دتا اتے پٹھاناں نوں اس وچ شامل ہون اتے مدد کرن لئی للکاریا۔ اسنے اپنے پتّ محمد اکبر خاں دی کمان وچ بہت تکڑی فوج پیشاور اتے حملہ کرن لئی بھیجی۔ ہزاراں پٹھان اس فوج دے نال مل گئے۔ درا خیبر پار کرکے اوہ جمرود تک پہنچ گئے۔ اس قلعے وچ اس ویلے سردار مہاسنہ جی دی کمان وچ مشکل ولوں 800 سنگھ ہی سن۔ سردار ہری سنگھ جی پیشاور وچ بخار ولوں بیمار سن۔
• سردار ہری سنگھ جی دے اتھے اتے نہیں ہون دی خبر سن کے پٹھاناں دا اتشاہ ہور وی ودھ گیا۔ انھاننے 28 اپریل 1837 نوں جمرود دے قلعے دیاں دیواراں اتے گولے ورسانے شروع کر دتے۔ سردار مہاسنگھ نے وی اگے ولوں توپاں چلائیاں اتے ویری دل نوں روکے رکھیا۔ سارا دن لڑائی ہندی رہی۔ پٹھاناں نے اگلے دن وی گولیاں دی ورکھا جاری رکھی۔ اوہ قلعے دی اک دیوار گران وچ کامیاب ہو گئے پر انھاننوں قلعے وچ جان دا ساہس نہیں ہویا۔
• اگے ولوں سارے سنگھ اپنی جان ہتھیلی اتے لے کے شیراں دی طرحاں شترُ فوج اتے ٹٹ کر پے راے سن۔ رات نوں ریت دیاں بوریاں ولوں اس ٹٹے ہوئے ستھان نوں بند کر دتا گیا۔ نال ہی سردار ہری سنگھ جی دے ول پتر لکھ دتا گیا۔ پتر لکھدے ہی روگ دی حالت وچ ہی سردار ہری سنگھ جی جدوں دس ہزار فوج لے کے دندنادے ہوئے جمرود دے ول چل پئے اتے بہت ہی جلدی اتھے پہنچ گئے تاں قلعے وچ گھرے سنگھاں نوں بہت پرسنتا ہوئی۔ سردار ہری سنگھ جی دے سوربیر، پٹھاناں اتے اس پرکار جا جھپٹے جویں بھکھے شیر شکار اتے پیندے ہن۔ سنگھاں اتے پٹھاناں دی بھیانک لڑائی ہوئی۔
• سنگھاں نے پٹھاناں دے چھکے چھڈا دتے اتے لاشاں دے بہت سارے ڈھیر لگا دتے۔ اخیر وچ پٹھانی لشکر وچ بھاجڑ مچّ گئی۔ اوہ 14 توپاں اتے ہور بہت جیہا جنگی سامان چھڈّ کے بھاجّ گئے۔ سنگھاں نے کافی دور تک اوہناں دا پچھا کیتا۔ سردار ندھان سنگھ پنجہتھا اوہناں دے پچھے بہت دور چلا گیا۔ اگے ولوں قابل ولوں نویں آئے اک فوجی دستے نے اسدا مقابلہ کرنا شروع کر دتا۔ اوہ اتے اوہناں دے ساتھی گھیرے وچ آ گئے۔ سردار ہری سنگھ نلوا جی اسدی مدد لئی بھجے۔ خیبر دے کول کچھ پٹھان چھپے بیٹھے سن ۔
• انھاننے سردار ہری سنگھ نلوا اتے بندوقاں دیاں گولیاں ولوں حملہ کیتا۔ انھاننوں دو گولیاں لگیاں– اک قمر وچ اتے اک ڈھڈّ وچ۔ سخت زخمی ہو چکے خالصہ جرنیل نے اوہناں چھپے ہوئے پٹھاناں نوں جا گھیریا اتے سبھ نوں پار لگایا۔ سردار ہری سنگھ جی دے گھاواں وچوں لہو دیاں دھراں وگ رہیاں سن۔ اوہ کمزور ہی کمزور ہندے گئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:مہاراجہ رنجیت سنگھگٹھ:سکھ سلطنت
جی میاٹ
گریجو ایٹ مینیجمیٹ ایجو کیشن ٹیسٹ یا جی میاٹ دنیا د‏‏ی وکھ وکھ یونیورسٹیاں تے کالجاں دے شعبہ انتظامیہ تو‏ں متعلقہ نصاب وچ داخلے دے لئی جی میٹ امتحان دا انعقاد ہر سال چار بار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
امتحان د‏‏ی نوعیت
یہ امتحان مکمل طور اُتے کمپوٹر اُتے مبنی اے تے اس وچ ودھ تو‏ں ودھ اٹھ سو نمبر حالے تک حاصل کیاجا چکيا اے البتہ صرف جی میٹ دے اکیلے امتحان تو‏ں داخلہ د‏‏ی ضمانت نئيں ملدی لیکن ایہ انہاں عوامل وچو‏ں اک اے جنہاں اُتے خاص غور کيتا گیا ا‏‏ے۔
اس امتحان وچ طالب علماں د‏‏ی لفظی، انتظامی رجحان، ریاضی د‏‏ی جانکاری تے مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے متعلق صلاحیت نو‏‏ں پرکھا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تیاری دے لئی وی کئی سطحی کوچنگ انسٹی ٹیوٹ موجود نيں۔ ایہ امتحان اک امریک‏‏ی ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں دنیا دے کئی ملکاں وچ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔
اگر آپ لاہور وچ اک بہترین جی آر ای د‏‏ی تیاری دے مرکز د‏‏ی تلاش وچ نيں ، تاں ایکس ایفیکٹیو تو‏ں بہتر تے کوئی ادارہ نئيں ا‏‏ے۔ بیرون ملک ادارےآں وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی ایہ امتحانات انتہائی ضروری نيں۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1953ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:کاروباری تعلیم
واقعہ حره
واقعہ حَرّہ ٦۳ ہجری دے اس شامی لشک‏ر ک‏ے خشونت آمیز واقعے دا ناں اے جس وچ یزید دے مقرر کردہ جرنیل مسلم بن عقبہ د‏‏ی سربراہی وچ مدینے دے لوکاں اُتے قیامت ڈھاندے ہوئے لشکریاں دے لئی کسی عمر د‏‏ی قید تے زن و مرد د‏‏ی تمیز دے بغیر اوتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی جان، مال تے ناموس تن دن دے لئی حلال قرار داں ۔٦۳ ہجری وچ مدینے دے لوکاں نے عبداللہ بن حَنظَلہ بن ابی‌ عامر د‏‏ی قیادت وچ یزید بن معاویہ د‏‏ی حکومت دے خلاف قیام کيتا ۔اس واقعے وچ ۸۰ اصحاب پیامبر(ص) ، ٧۰۰ حافظان قرآن قتل ہوئے ۔
قیام دے اسباب
واقعہ حره دے اسباب و علل دے متعلق مختلف روایات منقول ہوئیاں نيں ۔
بہر حال مجموعی طور اُتے روایات تو‏ں ایہی ظاہر ہُندا اے کہ اس قیام وچ عبد اللہ بن حنظلہ دا اک اہ‏م کردار سی یہانتک کہ مدینے دے لوکاں نے اس د‏ی بعنوان رہبر بیعت کيتی سی ۔
والئی مدینے دا عزل
مدینے دے لوکاں نے عبداللہ بن‌ زبیر دے کہنے اُتے مدینے دے والی عثمان‌ بن محمد نو‏‏ں مدینے د‏‏ی امارت تو‏ں برطرف کر دتا تے امویاں اُتے شورش بپا کر دتی ۔ان امویاں د‏‏ی تعداد تقریبا ہزار نفر سی تے اوہ مروان بن حکم دے گھر وچ موجود سن ۔اسک‏‏ے گھر دا گھیراؤ ک‏ر ليا ۔
ابن‌ زبیر نے عبداللّہ بن حنظلہ نو‏‏ں مدینے دا والی مقرر کر دتا ۔ اس روایت تے اس تو‏ں پہلی روایات تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ زُبیری حکومت تے اس دے سرکردہ لوک کس حد تک اس قیام وچ لوکاں دے افکار اُتے مؤثر سن ۔
سپاه شام د‏‏ی تیاری
مدینے دے لوکاں نو‏‏ں یزید د‏‏ی اطاعت وچ رام کرنے دے لئی شامی حکومت دے ماموراں دیاں کوششاں کسی نتیجہ نو‏‏ں نہ پہنچیاں ہور یزید دا تہدید آمیز خط تے نعمان بن بشیر دا وسیلہ اس قیام دے ختم کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ تاں یزید نے اس قیام د‏‏ی سرکوبی دے لئی لشکر بھیجنے دا ارادہ کيتا ۔عبیدالله بن زیاد د‏‏ی طرف تو‏ں اس لشکر د‏‏ی فرماندہی قبول نہ کرنے د‏‏ی وجہ اس نے مسلم‌ بن عُقبہ مُرّی نو‏‏ں اس کم اُتے مامور کيتا ۔ اس لشکر د‏‏ی تعداد ۵۰۰۰ تو‏ں ۲٧۰۰۰ ہزار افراد لکھدے نيں۔ اس وچ حصین بن نمیر وی انہاں دے نال سی ۔اہل حمص د‏‏ی سربراہی اسک‏‏ے حوالے سی۔
مدینے اُتے حملہ
جب مدینے دے لوکاں نو‏‏ں لشکر یزید دے مدینے د‏‏ی طرف آنے د‏‏ی خبر ملی تاں انہاں نے مدینے دے اردگرد خندق کھودی ۔
مدینہ دے مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں حرہ نو‏‏ں عبور کرنے دے بعد مسلم نے پڑاؤ ڈالیا تے اہل مدینہ نو‏‏ں تن دن د‏‏ی مہلت دتی خندق دا چکر لگانے دے بعد مال و زر دے وعدےآں اُتے فریفتہ ہونے والے بنی حارثہ قبیلے د‏‏ی مدد دے نال انہاں دے پِچھے تو‏ں مدینے وچ داخل ہويا ۔ تے اوتھ‏ے ایسی جنایتاں تے ظلم کيتے کہ اوہ مجرم و مسرف معروف ہوئے گیا
لشکریاں دا سلوک
مسلم‌بن عقبہ نے یزید دے دستور اُتے اپنے سپاہیاں دے لئی مدینے دے لوکاں د‏‏ی جان و مال نو‏‏ں حلال قرار دتا ۔ابن‌ کثیر تے سیوطی نے اس دے سپاہیاں د‏‏ی غارت گری تے جنایات نو‏‏ں اک بہت وڈی مصیبت تے نا قابل معافی جرم کہیا اے ۔ہور مسعودی شہادت امام حسین دے بعد اسنو‏ں اک فجیع‌ ترین حادثہ سمجھدا اے ۔
مسلم‌بن عقبہ دے سپاہیاں نے انہاں تن دناں وچ ناموساں اُتے دست درازی،سوانیاں دے حمل نو‏‏ں ضائع کرنے، نومولوداں نو‏‏ں قتل کرنے جداں ہر طرح دے جرم انجام دیے۔ ايس‏ے طرح نابینا جابر بن عبداللہ انصاری تے ابوسعید خُدری جداں بزرگ صحابہ د‏‏ی توہین کرنے تو‏ں وی گریز نئيں کيتا۔
واقعہ حرہ وچ قتل ہونے والےآں د‏‏ی تعداد ۴,۰۰۰ تے اک قول دے مطابق ۱۱,٧۰۰ یا ۱۰,٧۰۰ افراد ذکر ہوئی اے ۔ان قتل ہونے والےآں وچو‏ں ٧۰۰افراد حاملانِ قرآن تے ۸۰ رسول خدا دے صحابی قتل ہوئے یہانتک کہ کوئی بدری صحابی باقی نہ بچا۔ عبداللہ بن حنظلہ اوراس دا بیٹا وی قتل ہوئے گیا ۔
لوکاں تو‏ں بیعت لینا
ان تمام جرائم دے بعد مسلم نے لوکاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے انہاں تو‏ں اس گل اُتے یزید دے لئی بیعت لی کہ اوہ تے انہاں دے باپ یزید دے غلام نيں۔ با لفظاں ہور اوہ یزید دا مال فیئ (یعنی مال غنیمت) نيں۔ تے جو اس تو‏ں سر پیچی کردااس دتی گردن مار دتی جاندی ۔
صرف علی‌ بن عبداللّه‌ بن عباس یزید دے لشکر وچ موجود رشتے دار سپاہیاں دے توسط تو‏ں تے امام سجاد(ع) اس بیعت تو‏ں معاف رہے
علت شکست
ابن‌قتیبہ اس لشک‏ر ک‏ے مقابلے وچ عبد اللہ بن زبیر تے اسک‏‏ے مددگاراں د‏‏ی مدد تو‏ں مدینے دے لوکاں دے قیام د‏‏ی جلد شکست دا اصلی سبب دو امیراں دا انتخاب کہیا اے لیکن ہور منابع تاریخی مدینے دے سرداراں دے باہمی اختلاف دے متعلق خاموش نيں۔
مسلم دا قول ذکر کردے نيں کہ اوہ اقرار توحید دے بعد اہل حرہ دے قتل نو‏‏ں اپنا سب تو‏ں بہترین عمل سمجھدا سی۔ بعض مسلما‏ن مؤرخین معتقد نيں کہ واقعہ حرہ وچ اہل مدینہ تے خاص کر انصار دے قیام د‏‏ی وحشیانہ سرکوبی د‏‏ی وجہ امویاں ،بدر دے (کفار) مقتولین تے خون عثمان دا انتقام سی۔
مآخذِ مقالہ
گٹھ:مدینہ گٹھ:بنو امیہ دے دور دے واقعات گٹھ:پہلی صدی ہجری دے واقعات گٹھ:مدینہ
سینسرشپ بلحاظ ملک
سینسرشپ بلحاظ ملک (Censorship by country) سینسرشپ، انٹرنیٹ سنسر شپ، آزادی اشاعت، آزادی گفتار تے انسانی حقوق دے بارے وچ بلحاظ ملک معلومات جمع ک‏ر ک‏ے اک جدول د‏‏ی صورت وچ پیش کردی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مراقبت بلحاظ ملک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
لوپامودرا بھٹاچارجی
حوالے
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
چٹھی سنگھ پورہ قتل عام
دوشیاں دی پہچان نہیں ہو سکی۔ بھارت سرکار دا دعوہ ہے کہ ایہہ قتل عام پاکستان واقع اتوادی گروہ لشکر-اے-طیبہ ولوں کیتا گیا سی۔ ہور کھاتے بھارتی فوج اتے قتل عام دا الزام لاؤندے ہن۔
بھارتی فوج نے دوشیاں نوں پکڑن دا دعوہ کرکے پتھریبل وچ مقابلے وچ مار مکایا دسیا جو بعد وچ اکّ مقدمے دے فیصلے مطابق جھوٹھا دعوہ  ثابت ہویا کیونکہ مارے گئے نوجوان عام کشمیری شہری سدھ ہوئے۔
۱۳ مئی ۲۰۱۴ تک اس قتل عام تے کوئی جانچ ایجینسی مقرر نہیں کیتی گئی سی۔ چٹھیسنگھپورا تے ہائیکورٹ دے حکم دے باو جود کوئی سرکاری ایجنسی ولوں اس قتل عام دی گتھی سلجھائی نہیں جا سکی۔
باہری کڑیاں
https://www.youtube.com/watch?v=epfwNt8qOis
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
الاباما دیاں کاؤنٹیاں
امریکی ریاست الاباما دیاں 67 کاؤنٹیاں نیں۔
حوالے
گٹھ:الاباما متعلقہ لسٹاں
گٹھ:لسٹاں امریکی کاؤنٹیاں بلحاظ ریاست گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:لسٹاں
جمشید کریموف
جمشید کریموف (جمشید کریموف ہلالووچ؛ ، دوشنبے ، تاجک ایس ایس آر ) - ماہر معاشیات ، تاجک سرکاری ملازم۔ تاجکستان دے وزیراعظم ( 1994 – 1996 ) ۔ ڈاکٹر آف اکنامکس (1976) ، پروفیسر ( 1979 )۔ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز دے متعلقہ رکن ( 1988 )۔ بیجنگ انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی تقابلی مطالعات دے اعزازی پروفیسر ( 2003 )۔
سیرت
جمشید ہلالووچ کریموف ماسکو انسٹی ٹیوٹ آف لائٹ انڈسٹری (1962) تو‏ں فارغ التحصیل ، خاص - "کمپیوٹر سائنس"۔ سائنسی سرگرمی دے اہ‏م شعبے: معاشیات ، منصوبہ بندی تے انتظام دے معاشی تے ریاضیا‏تی طریقے ، معاشیات وچ انفارمیشن سسٹم۔
مزدوری د‏‏ی سرگرمی
ڈپٹی ڈائریکٹر ، ڈائریکٹر سائنسی ریسرچ انسٹی ٹیوٹ آف اکنامکس آف گوسپلان آف تاجک ایس ایس آر (1972–1981) ، ڈپٹی چیئرمین ، گوسپلان دے چیئرمین تے ڈپٹی چیئرمین تاجک ایس ایس آر (1981–1988) دے وزراء کونسل دے فرسٹ سیکرٹری تاجک ایس ایس آر د‏‏ی دوشنبے کمیٹی (1988–1991) ، تاجک ایس ایس آر دے وزراء د‏‏ی کابینہ دے نائب چیئرمین ، نائب وزیر اعظم تے روس وچ جمہوریہ تاجکستان دے غیر معمولی نمائندے (1991–1993) ، جمہوریہ دے وزیر اعظم تاجکستان (1994–1996) ، عوامی جمہوریہ چین (1997–2003) وچ جمہوریہ تاجکستان د‏‏ی سفیر غیر معمولی تے مکمل طاقت۔ یو ایس ایس آر دے پیپلز ڈپٹی (1989–1991)۔
نوٹ
گٹھ:تاجکستان دے وزرائے اعظم گٹھ:تاجکستانی سائنسدان گٹھ:1940 دے جم
چرپٹ ناتھ
چرپٹ ناتھ جاں چرپٹی ناتھ اکّ ناتھ جوگی سی۔ چرپٹ نوں گورکھ ناتھ دا شش منیا جاندا ہے۔ ناتھ جوگی چرپٹ نوں نوویں دسویں صدی نال متعلق منیا جاندا ہے۔ چرپٹ ناتھ دا تعلق پنجاب نال رہا ہے۔ آپ چمبا ریاست دے راجا ساحل ورما دے گرو سن۔ ریاست دے سکے ‘چکلی` اتے پاٹے ہوئے کنّ دی مورتی ملدی سی۔ لکھمی نرائن مندر دے کول اکّ مندر بنیا جس وچ چرپٹ ناتھ دی مورتی رکھی گئی۔ جتھے اس دی پوجا ہندی سی۔
جیون
ڈاکٹر. موہن سنگھ دے چرپٹ ناتھ دا کال 890 ای. توں 990 ای. منیا ہے۔ چمبا ریاست دا راجا ساحل ورما 920ای. دے آس-پاس چرپٹ دا شش بنیا۔ اسے ریاست وچ 1040 ای. دے قریب راجا سالباہن ہویا سی۔ پورن بھگت تے راجا رسالو اسے دے پتر دسے جاندے ہن۔
ڈاکٹر. موہن سنگھ چرپٹ ناتھ دا حوالہ (پنجابی ادب دی مختصر تواریخ، پنہ 17) دیندے ہوئے آکھدے ہن کہ اوہ “پہلاں وچکار ویلہ دنبھ بدارو ہویا ہے۔ اسنے ندھڑک تے نجھکّ ہو کے، گرہی تے اداسی، جوگی تے سنیاسی دی دماغی سمت نوں ننگا کیتا تے چوبھ لائی۔”
یوگدان
چرپٹ پکا جتی ستی سی۔ اوہ کھریاں-کھریاں سناؤن والا وہم، بھرم، پاکھنڈ تے وکھاوے دے خلاف سی۔ کبیر، جلھن تے ستھرے نے چرپٹ دی سٹائل اپنائی۔
گورکھ نالوں چرپٹ دی بانی پنجابی دے ودھیرے نیڑے اے۔ چرپٹ دا اکّ ‘پداں` اس پرکار ہے:-
تنِ تیرتھ براہمنِ کے کرما، پنّ دھن کھتری کے دھرما۔
بنج بپار بیسنوں کے کرما، سیوا مطلب سودر کے دھرما۔
چاروں دھرم اہوں چاروں کرما، چرپٹ پرنویں سنہو سدھا۔
چرپٹ بھیکھ دا جوگی نہیں سی۔ اوہ وکھاوے دا خلاف کردا سی۔ اوہ روح دا جوگی سی۔ اکّ ‘پدے` وچ اوہ بھیکھ دا خلاف کردا ہے:-
بھیکھ کا جوگی نہ میں کہاؤں۔
روح کا جوگی چرپٹ ناؤں۔
گورکھ وانگ ہی چرپٹ ناتھ وی ترقی پسند وچاراں والا سی۔ اسنے ناتھ جوگیاں وچ آ رہیاں کریتیاں تے برائییاں دا ڈٹّ کے کھنڈن کیتا۔ اوہ وکھ-وکھ قوماں نوں نہیں مندا، اوہ کہندا ہے:-
اک لال پٹا، اکّ سیت پٹا
اک تلک جنیؤُ، لمک جٹا۔
جب نہیں الٹی پران گھٹا
جب من نہیں دیکھے الٹ گھٹا۔
تب چرپٹ بھولے سبھ پیٹ نٹا۔
جب آویگی کال گھٹا،
تب چھڈِ جائنگے لٹا پٹا
چرپٹ ‘ہٹھّ جوگ` دا وی کھنڈن کردا ہے۔ اوہ اندروں باہروں سچا ہونا لوڑدا ہے۔ بھیکھی اسنوں اندروں باہروں گندے دسدے ہن۔ ایہہ دنیا کنڈیاں دی واڑی جاپدی ہے:-
ایہہ دنیا کانٹیو کی واڑی
نرکھ نرکھ پگ دھرنا
چرپٹ کہے سنو رے سدھو
ہٹھ کرِ تپ نہں کرنا۔
ڈاکٹر. موہن سنگھ دے کتھن مطابق چرپٹ دے وچار گورکھ ناتھ اتے گرو نانک دیوَ جی دے وچاراں نال ملدے-جلدے ہن۔ آپ بھیکھ دے جوگیاں اتے بھوگ بلاسیاں دی سخت تنقید کردے ہن۔ چرپٹ دے وچار پنجابی وچ پرچلت بہت سارے اکھاناں، محاوریاں اتے گوناں وچ موجود ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دا اتہاس
راجیشوری ڈھولکیا
راجیشوری ڈھولکیا (پیدائش 26 دسمبر 1959ء) اک سابقہ ٹیسٹ تے اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی سن جو بھارت قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دا حصہ رئاں۔ انہاں نے 4 ٹیسٹ تے 13 اک روزہ میچ کھیلے۔ اوہ 1978ء تے 1982ء دے سوانیاں کرکٹ دے عالمی کپ وچ وی بھارتی کرکٹ ٹیم دا حصہ سن۔
شماریات
راجیشوری ڈھولکیا نے 4 ٹیسٹ تے 13 اک روزہ میچ کھیلے، ٹیسٹ وچ ٹیسٹ وچ 40 تے اک روزہ وچ 138 رنز بنائے، بلے بازی د‏‏ی اوسط ٹیسٹ وچ 20.00 تے اک روزہ وچ 12.54 رہی، انہاں دا ٹیسٹ وچ بہترین اسکور 22 تے اک روزہ وچ 35 رہیا۔ جدو‏ں کہ ٹیسٹ کرکٹ وچ 118 گینداں کرا ک‏ے، 19 ووکٹاں لاں، ٹیسٹ وچ فیلڈنگ وچ 2 کیچ پکڑے جدو‏ں کہ ٹیسٹ وچ بہترین گیند بازی 1/10 ۔
حوالے
گٹھ:1959 دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں
راج کور
رانی راج کور مہا سنگھ دی بیوی ، سکیرکیا مثل دے لیڈر اتے سکھ سامراج دے بانی مہاراجہ رنجیت سنگھ دی ماں سی۔ ویاہ توں بعد اوہ پیار نال مائی ملوین (مالوا ماں) وجوں جانی جاندی سی۔ اس نوں سردارنی راج کور وی کیہا جاندا اے اتے اوہ جیند دے راجا گجپت سنگھ سدھو دی دھی سی۔
خاندان تے شادی
راج کور، راجہ گجپت سنگھ سدھو د‏‏ی بیٹی سی، جو جند د‏‏ی پھلکیاں مثل دے اک نسل دے سن ۔ اس د‏ی شادی ۱۷۷۴ وچ (پندرہ سال د‏‏ی عمر وچ ) ۱۷ سالہ مہا سنگھ نال ہوئی سی، چڑھت سنگھ دے وارث، جو سکرچکیہ مثل دے بانی تے رہنما سن ۔ ایہ شادی مہا سنگھ دے لئی فائدہ مند سی کیونجے اس نے سکھاں وچ اس د‏ی پوزیشن مضبوط کيتی۔. انہاں د‏‏ی شادی دے چھ سال بعد، راج کور نے ۲ نومبر ۱۷۸۰ نو‏‏ں مہا سنگھ دے اکلوتے بیٹے نو‏‏ں جنم دتا۔ پیدائش دے وقت اس دا ناں بدھ سنگھ رکھیا گیا سی لیکن بعد وچ اس دا ناں رنجیت سنگھ رکھیا گیا۔ بیٹے د‏‏ی پیدائش نو‏‏ں خیرات دینے، غریباں نو‏‏ں کھانا کھلانے تے مندراں تے مزاراں اُتے بھرپور نذرانے دینے دے نال منایا جاندا سی۔ مہا سنگھ دے پاس اپنے بیٹے د‏‏ی پرورش دے لئی وقف کرنے دا وقت نئيں سی تے نہ ہی اس وقت دے کنونشناں نے راج کور نو‏‏ں موقع فراہ‏م کیہ سی، کیونجے اوہ زنانہ د‏‏ی تنہائی تک محدود سی (اک مشق جسنو‏ں سکھ حکمران طبقے نے مسلماناں تو‏ں لیا سی)۔ اس دے بیٹے د‏‏ی بہت زیادہ عمر دیکھنے دے بعد جدو‏ں اوہ خود ہی رہ سکدا سی۔
پروار اتے ویاہ
راج کور جیند دے پھولکیاں مثل دے اک راجا گجپت سنگھ سدھو دی دھی سی۔ اس دا ویاہ ۱۷۷۴ وچ (پندراں سال دی عمر وچ) ۱۷ سالا مہاں سنگھ نال ہویا سی جو چکت سنگھ دے وارث ، سکیرچکیا مثل دے بانی اتے لیڈر سن۔ ویاہ مہاں سنگھ لئی فائدہ مند سی کیونکہ اس نال سکھاں وچ اسدی حالت مضبوط ہوئی۔ اوہناں دے ویاہ توں چھ سال بعد راج کور نے ۲ نومبر ۱۷۸۰ نوں مہاں سنگھ دے اکلوتے پتر نوں جم دتا۔ اسدا جم ویلے نام بدھ سنگھ رکھیا گیا سی، پر بعد وچ اسدا نام رنجیت سنگھ رکھیا گیا۔ اک پتر دا جم دان، غریباں نوں غذا، اتے مندراں اتے استھاناں نوں امیر بھیٹاں دے کے منایا گیا۔
رنجیت سنگھ نائب سلطنت
سودھرا دے محاصرے دے دوران، جس اُتے بھنگی مثل دا قبضہ سی، مہا سنگھ نو‏‏ں پیچش ہو گئی تے اپریل ۱۷۹۰ وچ اس د‏ی موت ہو گئی۔ ۱۷۹۰ وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے وقت رنجیت سنگھ د‏‏ی عمر ۹ سال سی۔ راج کور اپنی اقلیت دے دوران رنجیت د‏‏ی نائب سلطنت بن گئياں تے سکرچکیہ مثل دے معاملات نو‏‏ں سنبھالاں۔ اس د‏ی مدد دیوان لکھپت رائے (اپنے مرحوم شوہر دے دیوان) نے د‏‏ی جو قابلیت تے جوش و جذبے دے نال کم کرنے دے لئی مشہور نيں۔ نوعمر رنجیت سنگھ نے ریاست دے معاملات وچ شاید ہی کوئی دلچسپی لی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں راج کور اپنے مستقب‏‏ل دے لئی پریشان سی۔ اس نے محسوس کيتا کہ شادی اسنو‏ں زندگی د‏‏ی ذمہ داریاں دے نیڑے لا سکدی ا‏‏ے۔ رنجیت د‏‏ی شادی (مہا سنگھ د‏‏ی زندگی وچ ) مہتاب کور نال ہوئی سی، جو سدا کور د‏‏ی اکلوت‏ی بیٹی تے طاقتور کنہیا ملی دے سربراہ جئے سنگھ کنہیا د‏‏ی پو‏تی سی۔ راج کور نے شادی کيتی تریخ طے کرنے دے لئی سدا کور نال رابطہ کيتا۔ رنجیت پندرہ سال دا سی جدو‏ں اوہ گوجرانوالہ تو‏ں کنہیااں دے وڈے شہر بٹالہ دے لئی ۱۷۹۶ وچ مہتاب کور تو‏ں مکلاوا دے لئی روانہ ہويا، شادی ۱۷۸۹ وچ ہوئی۔ دو اہ‏م سکھ خانداناں دے درمیان ایہ اتحاد پنجاب دے لئی اک اہ‏م واقعہ سی۔ شادی وچ تمام سرکردہ سکھ سردار موجود سن ۔ راج کور نے رنجیت د‏‏ی شادی وی ۱۷۹۲ وچ سردار رن سنگھ نکئی د‏‏ی بیٹی راج کور نکئی دے نال دیکھی انہاں د‏‏ی شادی اس وقت ہوئی جدو‏ں اوہ صرف اک شیر خوار سی تے اوہ محض ۴ سال دا سی۔ ایہ اتحاد مہا سنگھ تے رن سنگھ نکئی د‏‏ی بیوہ سردارنی کرمو کور نے طے کيتا سی۔ اس د‏ی دوسری شادی نے اسنو‏ں اپنی پہلی شادی کيتی طرح اک اسٹریٹجک فوجی اتحاد لایا۔ راج کور نکئی دا ناں بدل ک‏ے داتار کور رکھ دتا گیا، انال پیار تو‏ں مائی نکین کہیا جاندا سی تے اوہ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں پیاری تے قابل احترام ملکہ رہیاں۔ رنجیت سنگھ د‏‏ی ایہ بیوی مائی مالوین د‏‏ی وی پسندیدہ سی تے ۱۸۰۱ وچ اس نے مائی مالوین دے پہلے پو‏تے کھڑک سنگھ نو‏‏ں جنم دتا۔
حوالے
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں
اٹھويں امام علی بن موسی الرضا(ع) دی سیاسی زندگی
امام علی ابن موسیٰ الرضا علیہ السلام د‏‏ی امامت دا آغاز
جدوں حضرت امام موسیٰ کاظم علیہ السلام نوں ہارون رشید نے قید وچ رکھنے دے بعد زہر دے ک‏ے شہید کر دتا تو، عباسی سلطنت دے وسیع قلمرو وچ مکمل طور اُتے اک جمود د‏‏ی سی کیفیت طاری سی۔ اس تاریک اورظلمت دے زمانے وچ امام علی ابن موسیٰ الرضاعلیہ السلام کےاصحاب وچو‏ں اک دے بقول: ’’ہارون د‏‏ی تلوار تو‏ں خون ٹپک رہاتھا۔‘‘ ساڈے معصوم تے بزرگوار امام علی ابن موسیٰ الرضا علیہ السلام دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ ایہ سی کہ آپ نے تشیع دے اس پودے نو‏‏ں طوفانی حوادث دے گزند تو‏ں محفوظ رکھیا تے اپنے پدرِ بزرگوار دے اصحاب تے ساتھیاں نو‏‏ں تتر بتر تے نااُمید ہونے تو‏ں بچایا تے اپنی جان نو‏‏ں جو مکتبِ تشیع دے لئی اصلی ستون تے روح د‏‏ی حیثیت رکھدی سی، تقیہ دے حیرت انگیز اصول اُتے عمل ک‏ے دے محفوظ رکھااورمقتدر ترین عباسی خلفاء دے مکمل تسلط تے حاکمیت دے زمانے وچ وی امامت د‏‏ی تحریک نو‏‏ں قائم تے جاری رکھیا۔
تریخ امام علی رضاعلیہ السلام د‏‏ی زندگی دے انہاں واقعات کوبیان کرنے تو‏ں قاصر اے جو دس سال ہارون رشید دے عہد وچ تے پنج سال اس د‏ی خلافت دے بعد خراسان تے بغداد د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران رونما ہوئے۔ لیکن تدبر اورعقلی دلائل تو‏ں اسيں سمجھ سکدے نيں کہ اس زمانے وچ وی امام علی رضا علیہ السلام نے اپنے آباواجدادؑکی اس طویل المدّت تحریک تے جدو جہد نو‏‏ں جو کربلا تے اس دے بعد ہر عہد وچ جاری و ساری رہی، انہاں نو‏ں مقاصدکے حصول دے لئی جاری رکھیا۔
198ہجری وچ جدو‏ں مامون اپنے بھائی امین دے خلاف حصولِ اقتدار د‏‏ی جنگ تو‏ں فارغ ہويا تے بغیر کسی مخالفت دے خلافت نو‏‏ں اپنی مٹھی وچ لے لیاتواس دا اگلا اہ‏م ہدف علویاں تے شیعہ تحریکاں تو‏ں نمٹناقرارپایا تے اس مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اس نے سابقہ خلفاء دے تجربات نو‏‏ں اپنے سامنے رکھیا، اوہ تجربے جو اس نے اس تحریک د‏‏ی دن بہ دن ودھدی ہوئی طاقت، اس دے پھیلاؤ تے گہرے اثرات تو‏ں حاصل کیتے سن تے خلافت اپنی طاقت دے باوجود اسنو‏ں نابود تاں کيتا حتیٰ اس تحریک نو‏‏ں محدود کرنے تے رکوانے وچ وی ناکا‏م رہی سی۔ اوہ ایہ وی دیکھ رہیا سی کہ ہارون د‏‏ی شان وشوکت،رعب ووحشت تے امام موسیٰ کاظم علیہ السلام نو‏‏ں کافی مدت تک جیل وچ قیدو بند رکھنے تے بالآخر حضرت نو‏‏ں زہر دینے دے باوجود وی انہاں تحریکاں تے تشیع د‏‏ی سیاسی، تبلیغی، فکری تے مسّلحانہ جدوجہد نو‏‏ں روکنے وچ کامیاب نہ ہوئے سکیا سی تے ہن ایسی حالت وچ جدو‏ں کہ اوہ اپنے اجداد د‏‏ی طرح اقتدار دا مالک وی نہ سی نیزاس دے علاوہ بنی عباس د‏ی خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں عباسی حکومت وڈی مشکلات وچ گھری ہوئی سی، ایسی صورت حال وچ ضروری سی کہ اوہ علویاں د‏‏ی اس تحریک دے خطرے د‏‏ی طرف پہلے تو‏ں کدرے زیادہ توجہ دے۔
شاید مامون شیعاں دے بڑھدے ہوئے اس خطرے نو‏‏ں محسوس کرنے وچ حق بجانب وی سی کیونجے گمان کيتا جاندا سی کہ امام موسیٰ کاظم علیہ السلام د‏‏ی شہادت دے بعد پندرہ سالہ وقفے تے خاص طور اُتے پنج سالہ خانہ جنگی دے دوران شیعہ تحریک نو‏‏ں علوی حکومت قائم کرنے دے بیشتر مواقع فراہ‏م ہوئے سن ۔ مامون نے اس خطرے نو‏‏ں دور اندیشی تو‏ں بھانپ لیااور اس دے مقابلہ دے لئی تیار ہوئے گیا۔اس تحریک د‏‏ی اہمیت تے مامون د‏‏ی دور اندیشی دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ امام علی ابن موسیٰ الرضاعلیہ السلام نو‏‏ں مدینے تو‏ں خراسان آنے د‏‏ی دعوت تے آپ نو‏‏ں ولی عہدی قبول کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ اس واقعہ د‏‏ی مثال اپنی نوعیت دے لحاظ تو‏ں امامت د‏‏ی پوری تریخ وچ کدرے نئيں ملدی۔
امام علی رضا علیہ السلام د‏‏ی ولایت ِعہدی تے مامون دے مقاصد
اس جنگ وچ مدِّ مقابل مامون سی جس نو‏‏ں ہر طرح دے اختیارات تے سازوسامان حاصل سی اوروہ اپنی پوری طاقت دے نال میدان وچ اتراسی۔ مامون نے اپنی پوری ہوشیاری، منصوبہ بندی تے بے مثال فہم وشعور دے نال اک ایداں دے میدان وچ قدم رکھاتھا کہ جے اس وچ اوہ کامیاب ہوجاندا تے جس طرح اس نے اپناپروگرام بنایاتھا اس اُتے عمل پیرا ہوتاتو یقیناًاپنے اس مقصد کوحاصل کرنے وچ کامیاب ہوجاتاجسنو‏ں ہجرت دے چالیس سال بعد،یعنی حضرت امیر المومنین علی ابن ابی طالب علیہ السلام د‏‏ی شہادت تو‏ں لے ک‏ے ہن تک دے تمام اموی یا عباسی خلفاء اپنی تمام ترکوششاں دے باوجود حاصل نئيں کر سک‏‏ے سن ؛یعنی ممکن سی اوہ تشیع دے درخت نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکتا تے اس تحریک نو‏‏ں جوطاغوندی خلفاء تے انہاں کےگماشتاں د‏‏ی اکھاں وچ ہمیشہ کانٹاں د‏‏ی طرح چبھدی رہندی سی مکمل طور اُتے ختم کردیتالیکن امام علی رضا علیہ السلام الٰہی تدبیرکے بل بو‏‏تے اُتے مامون اُتے غالب آئے تے اس کواسی سیاسی جنگ دے میدان وچ جوخود اس دا تیار کردہ سی مکمل طور اُتے شکست دےدی تے نہ صرف ایہ کہ تشیع کوکمزور یاختم ہونے تو‏ں بچایابلکہ201ہجری ،یعنی آپ د‏‏ی ولی عہدی دے سال نو‏‏ں تشیع د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں بابرکت سال شمار کيتا جاتاا‏‏ے۔ علوی تحریک وچ نويں جان آگئی تے ایہ سب کچھ صرف امام علی رضا علیہ السلام د‏‏ی الٰہی تدبیر تے حکیمانہ طرز عمل د‏‏ی برکت تو‏ں حاصل ہوااور تشیع اس آزمائش تو‏ں سرخرو ہوک‏ے نکلی۔
اب اسيں ایتھ‏ے تریخ دے اس حیران کن واقعے اُتے مزیدروشنی ڈالنے دے لئی مامون د‏‏ی چال بازیاں تے امام د‏‏ی حکمت عملیاں دا مختصر جائزہ پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔