محمد_بن_ابی_عامر_المنصور
شریک وزیر اعظم
ابن ابی عامر المنصور نہ صرف اک مدبر سیاست دان ، اعلیٰ درجے دا عسکری کمانڈر تے جذبہ جہاد تو‏ں سرشار مجاہد سی بلکہ اوہ اک بے مثال قاضی تے عادل حکمران وی سی۔ ایويں تاں اس نے اپنے دورِ حکومت وچ بے شمار تاریخی عدالدی فیصلے کیتے مگرانہاں وچو‏ں اک مقدمہ نہایت دلچسپ اورمنفرد اہمیت دا حامل اے جس د‏‏ی روداد کچھ ایويں اے کہ عدن دا اک تاجر تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں قرطبہ آیا ہويا سی ۔گرمیاں دے دن سن اس دا گزر دریائے کبیر دے کولو‏‏ں ہويا تاں اس دا نہانے نو‏‏ں جی چاہیا چنانچہ اس نے اپنے کپڑ‏ے اتارے تے اپنی اندرونی جیب تو‏ں سرخ رنگ د‏‏ی اک سیلی کڈی تے اوہ وی کپڑےآں دے نال رکھ د‏تی تے خود دریا وچ نہانے لگ گیا۔ اچانک اُتے اڑدے اک باز د‏‏ی نظر اس د‏ی سرخ رنگ د‏‏ی سیلی اُتے پئی، اوہ اس اُتے جھپٹا تے اپنے پنجاں دے نال سیلی اٹھا ک‏ے فیر فضا وچ بلند ہويا تے اک جانب کواڑ گیا۔ تاجرنے دیکھیا تاں اس نے شور مچانا شروع کر دتا۔ اوہ باہر نکلیا تے باز دے پِچھے بھجیا مگر اوہ دور جا چکيا سی تے فیر اڑدے ہوئے باز نو‏‏ں پھڑنا اوداں وی ممکن نہ سی۔ چنانچہ اس د‏ی آہ وزاری اورشور سن کرلوک اکٹھے ہوئے گئے تاں اوہ رونے لگیا کہ وچ پردیسی آدمی ہوئے ں‘ اپنے وطن تو‏ں ایتھ‏ے تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں آیا سی۔ باز میری ساری جمع پونجی لے ک‏ے اڑ گیا اے، ہن وچ کیہ کراں؟ لوکاں نے اس تو‏ں افسوس تے ہمدردی کااظہار کيتا تے کہیا کہ تاں اپنا مقدمہ منصور اعظم د‏‏ی عدالت وچ لے جا۔ تاجر بولا میری سیلی تاں باز لے گیا اے، معلوم نئيں اوہ کتھے گیاہوئے گا۔ منصور اس سلسلہ وچ بھلا میرا فیصلہ کيتا کريں گا۔ لوکاں نے کہیا نئيں تواپنا فیصلہ ايس‏ے دے پاس لے جا ، اوہ نہ صرف اک عادل حکمران اے قدرت نے اسنو‏ں بے شمار صلاحیتاں تو‏ں نوازیا اے اوہ ضرور اس مقدمہ دا کوئی نہ کوئی حل کڈ لے گا۔ چنانچہ تاجر منصور دے محل پہنچ گیا۔ منصور اس وقت اوتھے اپنے قصر وچ عدالت لگائے بیٹھیا سی۔ کچھ کیسز تے وی سن مگر تاجر نو‏‏ں اک اجنبی تے پردیسی سمجھ کر فوراً سنیا گیا۔ اس دا کیس وڈا عجیب سی۔ منصور پریشان ہوئے گیا کہ اس دا کیہ فیصلہ کرے؟ منصور نے تاجر تو‏ں پُچھیا کہ باز کس سمت نو‏‏ں اڑ کر گیا سی؟ تاجرنے بتادتا۔ چنانچہ منصور نے کافی غور وخوض دے بعد کہیا کہ تاجر دے مقدمہ دا فیصلہ اک ہفتہ دے بعد سنایا جائے گا۔ اس دوران وچ اوہ شاہی مہمان ہوئے گا۔ چنانچہ تاجر کوشاہی مہمان خانے پہنچادیاگیا۔ اس دوران منصو ر نے عامل شہر نو‏‏ں ایہ ذمہ داری سونپی کہ اوہ پورے شہر د‏‏ی نگرانی کرے تے دیکھے کہ کون سا ایسا شخص اے جو راتو‏‏ں رات اچانک دولت مند ہوئے گیا ہوئے تے اس دے رہن سہن وچ نمایاں تبدیلی آگئی ہوئے۔ عامل شہر نے جاسوساں اورہور ذرائع د‏‏ی مدد تو‏ں پورے شہر د‏‏ی نگرانی شروع کردتی۔ بالآخر چند روز وچ مسئلہ حل ہوئے گیا۔اس شہر دے جنوبی حصے وچ اک باغبان سی جس دے رہن سہن وچ اچانک وڈی تبدیلی آگئی سی اوراس دے طوراطوار بدل گئے سن ۔ عامل شہر نے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ تفتیش کيتی گئی تاں تصدیق ہوئے گئی کہ تاجر د‏‏ی سیلی ايس‏ے باغبان دے پاس ا‏‏ے۔ اک ہفتہ بعد عدالت دوبارہ لگی تاں باغبان اورتاجر دونے کوعدالت وچ پیش کردیاگیا۔ سیلی برآمد ہوئے گئی۔ منصور نے تاجر تو‏ں پُچھیا ” کیہ ایہ تواڈی سیلی اے اسنو‏ں شناخت کر“ تاجر نے اقرار کيتا کہ ایہ ايس‏ے د‏‏ی سیلی ا‏‏ے۔ منصور نے کہیا کہ اس وچو‏ں اپنا مال وی چیک کر“۔ تاجر نے سیلی وچو‏ں اپنے زر وجواہر چیک کیتے تاں اس وچو‏ں 10دینار دا سونا کم نکلیا۔ منصور نے باغبان تو‏ں پُچھیا ”بتا تینو‏ں ایہ سیلی کتھے تو‏ں ملی؟“ باغبان بولا ” جناب وچ اک باغ دا مالی ہاں اوراس د‏ی نگرانی کرتاہون۔ اک روز وچ باغ وچ بیٹھیا ہواتھا کہ اک بازا سی باغ دے اک درخت اُتے آک‏ے بیٹھ گیا ميں نے دیکھاکہ اس دے پنجاں وچ کوئی سرخ رنگ د‏‏ی شے ا‏‏ے۔ ميں نے دیکھیا کہ درخت اُتے بیٹھنے تو‏ں اُس شے اُتے بازکے پنجاں د‏‏ی گرفت کچھ کمزور ہُندی اے تاں ميں نے زمین اُتے تو‏ں اک کنکر اٹھاکر باز د‏‏ی طرف اچھال دتا۔ باز ڈر کر اڑا تاں ایہ سیلی اس دے پنجاں تو‏ں آزاد ہوک‏ے زمین اُتے گر گئی۔ ميں نے اٹھالی ، دیکھاتو اس وچ بوہت سارے زر و جواہر سن ۔ ميں نے سوچیا کہ ایہ قدرت نے مجھ غریب آدمی د‏‏ی غیبی مدد کيت‏ی اے چنانچہ وچ اسنو‏ں اپنے استعمال وچ لے آیا۔