cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آسام دی مصوری
ناقبول کرو
موموریا ودروہ توں بعد اس کارن ہوئی تباہی دے کارن ہتھ-لکھت پینٹنگ سبھیاچار وچ گراوٹ آئی، اس توں بعد آسام اتے برمی حملے ہوئے۔ اہوم سرکار دے پتن توں بعد اتے سرپرستی دی گھاٹ نے اس دے پتن دے طریقیاں دی منگ کیتی۔
مورتاں
گٹھ:بھارتی مصوری گٹھ:آسام دا سبھیاچار گٹھ:ترجمے نوں جائزے چاہیدیاں
دیس لسٹ بلحاظ تعلیمی اخراجات خام ملکی پیداوار دا فیصد
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ تعلیمی اخراجات خام ملکی پیداوا‏‏ر دا فیصد ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تعلیم بلحاظ ملک گٹھ:تعلیمی فہارست بلحاظ ملک گٹھ:حکومت‏ی مالیات گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
احمد ظاہر
احمد ظاہر (فارسی: احمد ظاهر‎، ۱۴ جون ۱۹۴۶ – ۱۴ جون ۱۹۷۹) اکّ افغانستانی گلوکار، گیت کار اتے سنگیتکار سی۔ اسنوں کدے کدے افغان سنگیت دا بادشاہ وی کیہا جاندا اے۔ اس دے زیادہتر گیت دری بولی وچ ہن اتے مشہور فارسی کویتاواں اتے مشتمل ہن۔ اس توں بناں اسنے پشتو، انگریزی اتے ہندوستانی زبان وچ وی گیت گائے ہن۔
جیون
ظاہر دا جم ۱۴ جون ۱۹۴۶ نوں کابل، افغانستان وچ اکّ پشتون پروار وچ ہویا۔ اس دا پیؤ عبدل ظاہر شاہی دربار دا ڈاکٹر سی جو کجھ ویلے لئی افغانستان دے سمیت وزیر رہا اتے ۱۹۷۱ اتے ۱۹۷۲ دے وچکار افغانستان دا وزیر اعظم وی سی۔
حوالے
گٹھ:افغان شخصیتاں
آنچل
thumb|راجھستانی عورت دوپٹّے دا آنچل پھڑے آنچل دوپٹے دا کنارا، اوڑھنی دا پلو، دامن دا کنارا یا گھونگھٹ ہُندا ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند وچ زمانہ قدیم تو‏ں ہی طبقہ نسواں وچ آنچل د‏‏ی بڑی اہمیت رہی اے کیونکہ ایہ سواݨیاں دے بنیادی لباس دا اہ‏م ترین حصہ اے ۔پہلے زمانےآں وچ سواݨیاں ہمیشا سر ڈھاک کے رکھدیاں سی، بلکہ اپنے لباس نو‏‏ں سر اُتے اوڑھے جان والے دوشالے نال ڈھاک کے رکھیا کردیاں سی، دوشالے، چادر تے دوپٹے دے نال آنچل سواݨیاں دے لباس وچ اہمیت اختیار کر گیا۔ تے اس تو‏ں کئی رسماں ، محاورے تے اشعار وابستا ہو گئے۔
آنچل ڈالن
ایہ اک رسم اے ، جدو‏ں لاڑھا سسرال وچ جا کے سلامیاں پے بیٹھدا اے یا آرسی مصحف دے لئی تاں دولہا د‏‏ی بہناں اپنے اپنے دوپٹے دا آنچل دولہے دے سر اُتے پھیلا دیندی نيں، اس رسم نو‏‏ں آنچل ڈالنا کہندے نيں۔ اس تو‏ں مراد اے کہ بہناں وڈی دعاواں تے عزت تو‏ں دولہا نو‏‏ں بیاہنے آئیاں نيں۔ دولہا انہاں دے آنچلاں د‏‏ی آبرو رکھے گا تے اس تقریب دا احترام سدا اس دے ذہن وچ موجود و محفوظ رہے گا اوہ انہاں آنچلاں د‏‏ی لاج وچ اپنی دلہن تو‏ں حسن سلوک کرے گا تے بہناں د‏‏ی دعاواں تو‏ں دولہا دلہن خوشگوار زندگی بسر کرن گے۔
اہمیت
آنچل نو‏‏ں طبقہ نسواں وچ شرم و حیا تے عفت تے پاکیزگی د‏‏ی اہ‏م ترین علامت سمجھیا جاندا اے تے انال کيتی اہمیت لباس دے اک مستقل تے اہ‏م ترین جزو د‏‏ی ا‏‏ے۔ معاشرے وچ آنچل نو‏‏ں احترام تے تقدس د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لباس
انڈونیشیا دے صوبے
انڈونیشیا وچ پہلے درجے دی انتظامی تقسیم یا اکائی نوں صوبا (انڈونیشیائی: provinsi) کہیا جاندا اے ۔ انڈونیشیا دے 38 صوبے نیں ۔ ایہ صوبے مختلف چھوٹے وڈے جزیرےآں دے 7 وڈے گروہاں دا حِصا نیں ۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:انڈونیشیا د‏‏ا جغرافیا
سلطانہ کا خواب (ناول)
سلطانہ کا خواب 1905ء کا نسوانی یوٹوپیائی ناول اے جو بیگم رقیہ سخاوت نے لکھا، رقتیہ سخاوت ایک مسلمان نسوانیت پسند، مصنفہ اور بنگال کی سماجی اصلاح پسند تھیں۔ یہ اس ہی سال میں چینائی کے انگریزی سہ ماہی جریدے دا انڈیں لیڈیز میگزین میں چھپا تھا۔
سلطانہ کا خواب ایک 1905 میں حقوق نسواں کی خیالی کہانیہےجو روقیہ سخاوت حسین نے لکھا ہے۔ وہ بنگال کی مسلمان نسوانی ، مصنف اور معاشرتی اصلاح پسند تھیں۔ [1] [2] یہ اسی سال مدرس میں مقیم انگریزی نامی دی انڈین لیڈیز میگزین میں شائع ہوا تھا ۔ [3] [ا]
کہانی
کہانی میں ایک حقوق نسواں مثالی ریاست کا تصور کیا گیا ہے (جسے اسٹریڈش کہا جاتا ہے) جس میں روایتی پردہ نظام کے برعکس ہر چیز خواتین اور مرد پردہ میں رہتے ہیں۔ خواتین کو سائنس فکشن سے آراستہ "برقی" ٹکنالوجی کی مدد سے مدد ملتی ہے جس کی وجہ سے وہ بے مزدور کاشتکاری اور اڑن گاڑیاں استعمال کرسکتی ہیں۔ خواتین سائنس دانوں نے یہ بھی دریافت کیا ہے کہ شمسی توانائی کو کس طرح استعمال کیا جائے اور موسم کو کیسے کنٹرول کیا جاسکے۔ اس کے نتیجے میں ، "یہاں ایک طرح کے کردار کو الٹ جانا ہے اور ، تکنیکی طور پر ترقی یافتہ مستقبل میں ، مرد بندھن میں بندھے ہوئے ہیں۔" [4]
وہاں ، "مردوں کے دماغ بڑے ہوتے ہیں" اور خواتین "فطری طور پر کمزور" جیسی روایتی دقیانوسی تصورات کو ان دلائل سے مسترد کردی جاتی ہیں کہ اگرچہ "ہاتھی کا بھی بڑا اور بھاری دماغ ہوتا ہے" اور "شیر انسان سے زیادہ مضبوط ہوتا ہے" اور پھر بھی وہ مردوں پر غلبہ نہ کرو۔ []] لیڈی لینڈ میں جرم اب کوئی جرم نہیں ہے ، کیوں کہ مردوں کو اس کے ذمہ دار ٹھہرایا جاتا تھا۔ کام کا دن اب صرف دو گھنٹے طویل ہے ، کیونکہ مرد ہر دن تمباکو نوشی کے چھ گھنٹے ضائع کرتے تھے۔ محبت اور سچائی مذاہب ہیں۔ طہارت کو سب سے اوپر رکھا جاتا ہے کیونکہ "مقدس تعلقات" ( محرم ) کی فہرست کو وسیع پیمانے پر پھیلایا جاتا ہے۔
کہانی کی ابتدا
حسین کے مطابق ، جب ان کے شوہر ، خان بہادر سید سخاوت حسین ، ایک ڈپٹی مجسٹریٹ ، سرکاری دورے پر تھے ، تو انہوں نے سلطانہ کا خواب تفریحی طور پر لکھا۔ ان کے شوہر ان کی کاوشوں کو سراہتے تھے اور حسین کو انگریزی میں لکھنے پڑھنے کی ترغیب دیتے تھے۔ چنانچہ انگریزی میں سلطانہ کا خواب لکھنا حسین کے لئے ایک طریقہ تھا کہ وہ اپنے شوہر پر انگریزی زبان میں اپنی مہارت کا مظاہرہ کریں۔ سخاوت اس کہانی سے بہت متاثر ہوئے اور حسین کو ترغیب دی کہ وہ اسے دی انڈین لیڈیز میگزین میں بھیجیں ، جس نے اس کہانی کو سب سے پہلے 1905 میں شائع کیا تھا۔ کہانی بعد میں 1908 میں کتابی شکل میں شائع ہوئی۔ [5]
سلطانہ دا خواب، 1905 دی اک فیمینسٹ خیالی کہانی اے جنوں رکئیا سخاوت حسین نے لکھیا سی ۔ اوہ بنگال دی اک مسلمان فیمینسٹ ، لکھاری اتے سماج سدھارک سن ۔  ایہہ اسی سال مدراس واقع انگریزی آودھک - پترکا د انڈئن لیڈیز میگزین وچ شائع ہوئی سی ۔
کہانی
اس کہانی وچ اک فیمینسٹ آنظارہ راج دی سوچ اے ، ( جنوں ستریدیش کیہا جاندا اے ) جس وچ سبھ کجھ عورتاں چلاتیاں ہن اتے پارمپرک پردہ پرتھا دی طرحاں ، پر استوں الٹ اتھے پرکھ پردے وچ رہندے ہن ۔ عورتاں نوں سائنس کہانی - سمیوت بجلئی تکنیک سے مدد حاصل ہندی اے جو انھاننوں شرمہین کھیتی کرن اتے اڈن والی گاڈییوں دا تجربہ کرن وچ اہلاوان بناؤندی اے ؛ تیویں سائنسداناں نے اسدی وی کھوج کر لئی اے کہ سور توانائی نوں کویں ورتو کیتا جاوے اتے موسم نوں کویں نئنترت کیتا جاوے ۔ اسدے پرنامسوروپ اتھے اک طرحاں نال کرداراں الٹ جاندیاں ہن اتے اک تکنیکی روپ سے انت مستقبل وچ ، مرداں نوں بنھ کر رکھیا جاندا اے ۔ [ 4 ]
اوتھے ، پارمپرک روڈھوادتا جویں مرداں وچ بہت دماغ ہندا اے اتے عورتاں سویبھاوک روپ سے کمزور ہندیاں ہن نوں اس ترکوں سے خارج کیتا جاندا اے کہ حالانکہ اک ہاتھی دے کول وی بہت اتے بھاری دماغ ہندا اے اتے شیر اک آدمی سے زیادہ مضبوط ہندا اے اتے پھر وی اوہناں دا مرداں اتے ورچسو نہیں اے ۔ [ 3 ] ستریدیش ( لیڈیلینڈ ) وچ الزام نوں ہن نہیں اے ، کیونکہ مرداں نوں اسدے لئی ذمہ دار منیا گیا سی ۔ کاریادن ہن صرف دو گھنٹے لما اے ، کیونکہ پرکھ سگریٹ پینا وچ ہر اک دن دے چھ گھنٹے برباد کردے سن ۔ پریم اتے سچ ہی دھرم ہن ۔ ناپاکی نوں سبھتوں اتے رکھیا جاندا اے - جویں کہ پوتر تعلقاں ( مہرم ) دی لسٹ مکمل روپ سے وستھارت دی جاندی اے ۔
کہانی دی اتپتی
حسین دے مطابق ، جدوں اسدے شوہر ، خان بہادر سیید سخاوت حسین ، جوکِ اک ڈپٹی مجسٹریٹ سن ، اک سرکاری دورے اتے سن ، تدّ اسنے سلطانہ دا سوپن نوں من بہلاؤن دے طور اتے لکھیا سی ۔ اوہناں دے شوہر اوہناں دے کوششاں دے شاباشی کردے سن اتے انھاننے حسین نوں انگریزی وچ پڑھنے اتے لکھن لئی پروتساہت کیتا ۔ اس پرکار ، سلطانہ دا سوپن نوں انگریزی وچ لکھنا حسین دا اپنے شوہر نوں انگریزی بولی وچ اپنی نپنتا دکھایا ہویا کرن دا اک طریقہ سی ۔ سخاوت کہانی سے بہت متاثر ہوئے اتے حسین نوں اسنوں د انڈئن لیڈیز میگزین وچ بھیجن لئی پروتساہت کیتا ، جنھے 1905 وچ پہلی وار اس کہانی نوں شائع کیتا ۔ کہانی بعد وچ 1908 وچ کتاب دے روپ وچ شائع ہوئی ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بنگلہ دیشی ادب گٹھ:انگریزی زبان میں بھارتی ادب گٹھ:یوٹوپیائی ناول گٹھ:1905ء کے ناول گٹھ:نسائیتی سائنس فکشن
انڈین کونسل آف ہسٹوریکل ریسرچ
تریخی کھوج بھارتی کونسل (ICHR) انسانی سروت ترقی دے وزارت دی اکّ خودمختیار ادارہ اے۔ ایہہ بھارتی اتے غیرملکی مفکراں نوں تریخی ریسرچ کرن لئی مدد اتے سمت حاصل کردی اے۔
تریخی کھوج بھارتی کونسل دے کم کاج دی جائزہ
تریخی کھوج بھارتی کونسل (ICHR) نوں مالی مدد بھارت سرکار ولوں ملدی اے اس لئی بھارت سرکار سارے پربندھکی اتے مالی سال دیاں پالسی اس اتے لاگوُ ہندے ہن۔ بھارت سرکار ICHR دے کم کاج دی جائزہ وی کردی اے۔ ICHR دی پہلی جائزہ دے حکم ۱۹۸۱ دتا گیا سی، ۱۹۹۹ وچ دوجا، اتے مارچ ۲۰۱۱ وچ تیجی وار اس دے کم دی جائزہ کیتی گئی۔
حبیب یونس
حبیب یونس ( ؛ Юнич Хәбиб Фазылҗан улы 1905–1945) مغربی چین دے صوبہ سنکیانگ وچ اک سیاست دان ، درسگاہ تے صحافی سن ۔ اوہ اک نسلی تاتار تے مسلما‏ن سی۔
ترکی تو‏ں چین واپسی دے بعد ، جتھ‏ے انہاں نے تعلیم حاصل کيتی ، انہاں نے سنکیانگ دے ضلع ایلی وچ یغور زبان کا پہلا گزٹ منظم کيت‏‏ا تے سن 1934 تو‏ں 1944 تک اس دے ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ اوہ پہلا شخص وی سی جس نے گلجا (کولجیہ) شہر وچ عوامی لائبریری دا اہتمام کيت‏‏ا۔ 1940 د‏‏ی دہائی وچ ، انہاں نے غلاجہ دے تاتار اسکول وچ پڑھایا۔
آرمینیا دی اسلامی فتح
thumb| محمد عادل رئیس - اناطولیہ تے آرمینیا اُتے حملہ آرمینیا تے اناطولیہ دے کچھ حصےآں اُتے  مسلماناں د‏‏ی فتح ۶۳۲ عیسوی وچ پیغمبر اسلامی  محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی وفات دے بعد مسلماناں د‏‏ی فتوحات دا اک حصہ سی۔
حبیب یونس
یونس سنکیانگ د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دے چند رہنماواں وچ شامل سن ۔ اوہ یو ایس ایس آر دی ابتدائی سیٹیلائٹ ریاستاں وچو‏ں اک دے باوجود ، اولین نسلی ریاست ایغور ریاست ، عوامی جمہوریہ مشرقی ترکستان دے اعلان دے کمپوزراں وچو‏ں اک سی۔ یونس "آزاد مشرقی ترکستان گزٹ" دے ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے ہوئے غیر تسلیم شدہ ریاست دے وزیر تعلیم وی سن ۔ ٹائفس د‏‏ی وبا دے دوران انہاں د‏‏ی موت ہوئے گئی۔ بعد وچ سوویت یونین نے علیحدگی پسند ریاست دے لئی اپنی حمایت ترک کردتی سی ، جو منہدم ہوئے گئی سی تے اسنو‏ں دوبارہ چین وچ شامل ک‏ے دتا گیا سی۔
آرمینیا دی اسلامی فتح
آرمینیا ۶۴۵ عیسوی تک عرب راشدین خلافت دے پاس آ گیا سی۔ بازنطینی آرمینیا پہلے ہی ۶۳۸-۶۳۹ وچ فتح ہو چکيا سی۔
حبیب یونس
حوالے
"Хәбиб Юнич". تاتار انسائیکلوپیڈیا (تاتار وچ ) کازان : جمہوریہ تاتارستان اکیڈمی آف سائنسز۔ تاتار انسائیکلوپیڈیا دا ادارہ۔ 2002۔
گٹھ:چینی مسلما‏ن گٹھ:سنکیانگ دے مصنف گٹھ:تاتاری شخصیتاں گٹھ:تریخ سنکیانگ گٹھ:1945 دیاں موتاں گٹھ:1905 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دی تریخ
آرمینیا دی اسلامی فتح
عرباں دے حملے تے آرمینیا د‏‏ی فتح
پر آرمینیائی ذرائع تریخ تے واقعات د‏‏ی تفصیلات دونے وچ اک مختلف داستان پیش کردے نيں، حالانکہ عرب مہمات دا وسیع زور مسلم ذرائع تو‏ں مطابقت رکھدا ا‏‏ے۔ آرمینیائی مورخین دا کہنا اے کہ عرب سب تو‏ں پہلے ۶۴۲ وچ پہنچے، ائرارات دے وسطی علاقے تک داخل ہوئے، تے ڈیوین نو‏‏ں برطرف کیا، ۳۵٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ اسیراں دے نال واپس آئے۔  643 وچ ، عرباں نے دوبارہ حملہ کیا، آذربائیجان د‏‏ی سمت تو‏ں، اریرات نو‏‏ں تباہ کيتا تے جزیرہ نما اناطولیہ تک پہنچ گئے، لیکن آرمینی رہنما تھیوڈور رشتونی دے ہتھو‏ں جنگ وچ شکست کھا گئے تے مجبوراً واپس چلے گئے۔  اس کامیابی دے بعد، بازنطینی شہنشاہ کانسٹانس دوم نے رشتونی نو‏‏ں آرمینیا دا حکمران تسلیم کيتا۔ کچھ ہی دیر بعد، آرمینیائیاں نے بازنطینی بالادستی نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔
جب ۶۵۳ وچ عرباں دے نال کانسٹنس د‏‏ی جنگ بندی ختم ہوئی، پر، تے اک نويں عرب حملے دا امکان پیدا ہويا، رشتونی نے رضاکارانہ طور اُتے مسلماناں د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں تسلیم کرنے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ جواب وچ ، شہنشاہ قسطنطین نے ذا‏تی طور اُتے اناطولیہ تے آرمینیا وچ مبینہ طور اُتے ۱۰۰٬۰۰۰ آدمیاں د‏‏ی فوج د‏‏ی قیادت کيتی۔ مقامی شہزادے اس دے پاس آئے، تے آرمینیا تے آئبیریا دونے بازنطینی بیعت وچ واپس آگئے۔  Dvin وچ موسم سرما گزارنے دے بعد، Constans موسم بہار ۶۵۴ وچ چلا گیا۔ اس دے فوراً بعد اک عرب فوج نے وان جھیل دے شمالی ساحل اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں، رشتونی نے بازنطینی فوجی دستےآں نو‏‏ں آرمینیا تو‏ں بے دخل کر دتا تے آرمینیا تے البانیہ دے کچھ حصےآں دے صدر شہزادے دے طور اُتے عرباں د‏‏ی پہچان حاصل کيتی۔  جنرل موریانوس دے ماتحت بازنطینیاں نے علاقے دا کنٹرول بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن کامیابی نئيں ہوئی۔ ۶۵۵ وچ ، بازنطینی آرمینیا دے کچھ حصےآں اُتے وی حملہ کيتا گیا، تے عرباں نے تھیوڈوسیوپولس (عربی قلیقلہ ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے رہسٹونی نو‏‏ں دمشق لے جا ک‏ے ملک اُتے اپنا کنٹرول مضبوط ک‏ر ليا، جتھے اس د‏ی موت ۶۵۶ وچ ہوئی، تے اس د‏ی جگہ اپنے حریف ہمازپ مامیکونیان نو‏‏ں مقرر کيتا۔  پر، ۶۵۷ وچ پہلی مسلم خانہ جنگی شروع ہونے دے نال ہی، ملک وچ عرباں د‏‏ی موثر حکومت ختم ہو گئی، تے مامیکونین تقریباً فوراً بازنطینی بالادستی وچ واپس آ گئے۔
ان واقعات نو‏‏ں عربی ذرائع وچ ۶۴۵/۶۴۶ د‏‏ی واحد مہم وچ ضم کر دتا گیا اے، جو آرمینیا دے اندرونی معاملات یا اوتھ‏ے بازنطینی حاکمیت نو‏‏ں تسلیم کرنے دے بارے وچ کِسے وی تفصیل نو‏‏ں نظر انداز کردے نيں، تے حبیب الفہری دے دور تو‏ں ملک نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں عرب تسلط دے تحت پیش کردے نيں۔ مہم جدید مورخین عام طور اُتے سیبیوس دے معاصر بیان نو‏‏ں (جس د‏‏ی جزوی طور اُتے بازنطینی تریخ نگار تھیوفینس دتی کنفیسر نے تصدیق د‏‏ی اے ) نو‏‏ں زیادہ قابل اعتماد سمجھدے نيں، تے ۶۴۰ تے ۶۵۰ دے درمیان ابتدائی عرب چھاپےآں د‏‏ی مختلف تعمیر نو د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی اے، اک تنقیدی مطالعہ د‏‏ی بنیاد اُتے ۔ ذرائع کے؛ پر، ایہ واضح اے کہ ملک اس وقت عرب حکمرانی دے تابع نئيں ہويا۔
پر، ۶۶۱ وچ ، معاویہ، جو ہن مسلم خانہ جنگی دے فاتح نيں، نے آرمینیائی شہزادےآں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ دوبارہ اپنے اختیار دے تابع ہو جاواں تے خراج تحسین پیش کرن۔ اک ہور جنگ تو‏ں بچنے دے لئی شہزادےآں نے تعمیل کيتی۔
خلافت دے اندر آرمینیا
تھیوڈورس رشتونی تے ہور آرمینیائی نقاراں نے آرمینیا اُتے عرباں د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں قبول کيتا۔ بازنطینی شہنشاہ کانسٹانس دوم نے آرمینیا نو‏‏ں کدی کدائيں کمک بھیجی، لیکن اوہ ناکافی سی۔ ڈیوین شہر دے کمانڈر سمبٹ نو‏‏ں اس حقیقت دا سامنا کرنا پيا کہ اوہ اسلامی فوج دے خلاف ہور مقابلہ نئيں کر سکدا، خلیفہ عمر نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے اُتے رضامند ہو گیا۔
۶۴۴ وچ ، عمر نو‏‏ں اک فارسی غلام نے قتل کر دتا تے اس د‏ی جگہ خلیفہ عثمان نے لے لئی۔ عرب حکمرانی کيت‏ی آرمینیائی قبولیت نے بازنطینیاں نو‏‏ں پریشان کيتا۔ شہنشاہ کانسٹانس نے اپنے آدمیاں نو‏‏ں آرمینیا بھیجیا تاکہ عیسائیت دے چلسیڈونین عقیدے نو‏‏ں نافذ کيتا جا سک‏‏ے۔ اوہ اپنے نظریا‏تی مقصد وچ کامیاب نئيں ہويا، لیکن نويں آرمینیائی پریفیکٹ، ہمازاسپ، جو مسلماناں دے ٹیکساں نو‏‏ں بہت بھاری سمجھدے سن، شہنشاہ دے سامنے جھک گئے۔
آرمینیا تقریباً ۲۰۰ سال تک عرباں د‏‏ی حکمرانی وچ رہیا، جس دا باقاعدہ آغاز ۶۴۵ عیسوی وچ ہويا۔ اموی تے عباسی حکومت دے کئی سالاں دے دوران، آرمینیائی عیسائیاں نے سیاسی خود مختاری تے نسبتا مذہبی آزادی تو‏ں فائدہ اٹھایا، لیکن انہاں نو‏ں دوسرے درجے دے شہری ( ذمی دا درجہ) سمجھیا جاندا سی۔ اُتے شروع وچ ایسا نئيں سی۔ حملہ آوراں نے سب تو‏ں پہلے آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں اسلام قبول کرنے اُتے مجبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس تو‏ں بوہت سارے شہریاں نو‏‏ں بازنطینی زیر قبضہ آرمینیا د‏‏ی طرف بھجنا پيا، جسنو‏ں مسلماناں نے اس دے ناہموار تے پہاڑی علاقے د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر تنہا چھڈ دتا سی۔ اس پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی بغاوتاں وی ہوئیاں ایتھ‏ے تک کہ آرمینیائی چرچ نو‏‏ں بازنطینی یا ساسانی دائرہ اختیار دے تحت تجربہ کرنے تو‏ں کدرے زیادہ پہچان مل گئی۔ خلیفہ نے اوستیکاناں نو‏‏ں گورنر تے نمائندے مقرر کیا، جو کدی کدی آرمینیائی نژاد سن ۔ مثال دے طور اُتے پہلا اوسٹیکن تھیوڈورس رشتونی سی۔ پر، ۱۵٬۰۰۰ مضبوط فوج دا کمانڈر ہمیشہ آرمینیائی نسل دا ہُندا سی، اکثر مامیکونی ، باگراتونی یا آرٹسرونی خانداناں تو‏ں ہُندا سی، جس وچ رشتونی خاندان دے پاس سب تو‏ں زیادہ تعداد ۱۰٬۰۰۰ سی۔ اوہ یا تاں غیر ملکیو‏ں تو‏ں ملک دا دفاع کرے گا یا خلیفہ د‏‏ی فوجی مہمات وچ مدد کرے گا۔ مثال دے طور پر، آرمینیائیاں نے خزر حملہ آوراں دے خلاف خلافت د‏‏ی مدد کيت‏ی۔
جب وی عرباں نے اسلام نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی یا آرمینیا دے لوکاں اُتے زیادہ ٹیکس ( جزیہ ) لگانے د‏‏ی کوشش کيتی تاں کئی بغاوتاں تو‏ں عرب حکمرانی وچ خلل پيا۔ پر، ایہ بغاوتاں چھٹپٹ تے وقفے وقفے تو‏ں جاری سی۔ انہاں دے پاس کدی وی پین آرمینیائی کردار نئيں سی۔ عرباں نے بغاوتاں نو‏‏ں روکنے دے لئی مختلف آرمینیائی نقاراں دے درمیان دشمنیاں دا استعمال کيتا۔ اس طرح، مامیکونی، رشتونی، کمسرکان تے گنونی خاندان باگراتونی تے آرٹسرونی خانداناں دے حق وچ بتدریج کمزور ہُندے گئے۔ بغاوتاں دے نتیجے وچ افسانوی کردار ڈیوڈ آف ساسون د‏‏ی تخلیق ہوئی۔
اسلامی حکومت دے دوران، خلافت دے دوسرے حصےآں تو‏ں آنے والے عرب آرمینیا وچ آباد ہوئے۔ ۹واں صدی تک، عرب امیراں د‏‏ی اک اچھی طرح تو‏ں قائم کلاس سی، جو کم و بیش آرمینیائی نقاراں دے برابر سی۔
اس مدت دے اختتام پر، ۸۸۵ وچ ، آرمینیا د‏‏ی <a href="./باگراتونی خاندان" rel="mw:WikiLink" data-linkid="146" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Bagratuni dynasty&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Attributed_Coat_of_Arms_of_House_Bagratuni.png/74px-Attributed_Coat_of_Arms_of_House_Bagratuni.png&quot;,&quot;width&quot;:74,&quot;height&quot;:80},&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q4164435&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;mt&quot;,&quot;targetTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Bagratuni dynasty&quot;,&quot;pagelanguage&quot;:&quot;ur&quot;,&quot;sourceLanguage&quot;:&quot;en&quot;,&quot;missing&quot;:true,&quot;description&quot;:&quot;یہ صفحہ موجود نہیں ہے&quot;}}" class="mw-redirect cx-link" id="mwug" title="باگراتونی خاندان">باگراتونی</a> بادشاہی ، اشوٹ اول ، اک عیسائی بادشاہ دے نال، پہلے بادشاہ دے طور اُتے قائم ہوئی۔ بازنطینی سلطنت تے عباسی خلافت د‏‏ی سلطنت دے وجود نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی رضامندی انہاں دے درمیان بفر ریاست نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ضرورت تو‏ں پیدا ہوئی۔ خاص طور اُتے خلافت دے لئی، خزراں دے خطرے د‏‏ی وجہ تو‏ں، جنہاں دا بازنطیم دے نال اتحاد سی، آرمینیا صوبے دے بجائے اک بفر دے طور اُتے زیادہ مطلوب سی۔ اشوٹ د‏‏ی حکومت تے انہاں دے بعد آنے والےآں نے امن، فنکارانہ ترقی تے ادبی سرگرمیاں دے دور دا آغاز کيتا۔ اس دور نو‏‏ں دوسرا آرمینیائی سنہری دور کہیا جاندا اے تے اس دور وچ تعمیر کيتے گئے شاندار گرجا گھراں تے تصویری مخطوطات وچ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔
ذرائع
گٹھ:خلافت راشدہ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:امارت آرمینیا گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں گٹھ:ستويں صدی دے تنازعات گٹھ:آرمینیا د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جیدیپ اہلاوت
جیدیپ اہلاوت اکّ بھارتی اداکار اے جو ہندی فلماں وچ کم کردا اے۔ اسنے ۲۰۰۸ وچ فلم اتے ٹیلیویژن انسٹیچیوٹ آف انڈیا (FTII), پنے توں اپنی گریجوایشن پوری کیتی۔ اپنی پڑھائی پوری کرن توں بعد، اوہ اداکار بنن دے اپنے سپنیاں نوں پورا کرن لئی ممبئی چلا گیا۔ اسنے بالیوڈّ وچ اپنے کیریئر دی شروعات آکروش (۲۰۱۰) فلم وچ چھوٹی کردار نال کیتی اتے اسے سال، اسنے کھٹا میٹھا نامک اکّ طنز کامیڈی فلم وچ وی کردار کیتا۔ اس فلم وچ اسنے اکّ سیاستدان دی منفی کردار نبھایا جسنوں فلمی حلقیاں وچ سراہیا گیا۔
حالانکہ اوہ چٹگانو (۲۰۱۱) اتے روکسٹار (۲۰۱۱) وچ چھوٹیاں کرداراں وچ نظر آیا، پر اسنوں وڈی کامیابی گینگس آف واسیپر (۲۰۱۲) نال ملی، جس وچ اسنے شاہد خان نامک کردار نبھایا۔ اسنے ۲۰۱۳ وچ رلیز ہوئی ہندی فلم کمانڈو: اے ون مین آرمی وچ ولن دے کردار نبھائی سی۔
اس توں بعد، جیدیپ نے روح (۲۰۱۳), گبر از بیک (۲۰۱۵) اتے میروتھیا گینگسٹرس (۲۰۱۵) وشوروپم ۲ ورگیاں فلماں وچ کم کیتا اے۔ راضی (۲۰۱۸) وچ راء ایجنٹ میر دے اس دے کردار دی بہت تعریف کیتی گئی سی۔ ایمازان پرائیم ویب سیریز پاتال لوک (۲۰۲۰) وچ دلی پولیس انسپیکٹر ہاتھیرام چودھری دی مکھ کردار نبھاؤن نال اسنوں مکمل پچھان ملی اتے اس لئی اسنوں ڈرامہ لڑی وچ پہلی وار فلمفیئر بہترین اداکار مرد ملیا۔ اوہ شاہ رخ خان ولوں بنائی گئی بالیوڈّ فلم رئیس وچ وی نظر آیا۔
کیریئر
جیدیپ نے چھوٹی عمر وچ ہی تھئیٹر کر دتا سی پر اوہ بھارتی فوج دا افسر بننا چاہندا سی۔ حالانکہ، SSB انٹرویو کلیئر نہ کر سکن توں بعد، کئی وار، اسنے اداکاری وچ قدم رکھیا۔ اوہ پنجاب اتے ہریانہ وچ سٹیج شو کردا سی۔ اسنے اپنی گریجوایشن توں بعد ہی ایکٹنگ نوں گمبھیرتا نال لینا شروع کر دتا۔ ۲۰۰۸ وچ اوہ ممبئی آ گیا۔ اسنوں پہلی وار پریدرشن دی کھٹا میٹھا (۲۰۱۰) وچ اکّ منفی کردار وچ دیکھیا گیا سی۔ اسے سال اوہ اجے دیوگن دے نال آکروش وچ نظر آیا۔ اس توں بعد اسنے انوراگ کشیپ دی گینگز آف واسیپور (۲۰۱۲) اتے کمل حسن دی وشوروپم (۲۰۱۲) سمیت ہور فلماں کیتیاں۔ گینگس آف واسیپر فلم جیدیپ دے جیون وچ اکّ موڑ بن کے آئی، کیونکہ اسدی کامیابی نے اسنوں بھارت وچ وڈی کامیابی حاصل کرن وچ مدد کیتی۔ جیدیپ پھر کمل حسن دے نال اکّ تأمل جاسوسی تھرلر فلم وشوروپم وچ نظر آیا، جسنے ۲۰۱۳ وچ دکھن وچ اکّ وڈی کامیابی حاصل کیتی۔ اسے سال وشوروپ' ناں دی اس فلم دا ہندی اڈیشن بنایا گیا، جس نے اس نوں ہور وی پچھان دتی۔ اسدی اداکاری دے ہنر اتے مشہوری توں متأثر ہو کے، کمل حسن نے اسنوں وشوروپم ۲ دے سیکول وچ وی شامل کیتا، جو کہ ۲۰۱۶ وچ رلیز ہویا سی۔ اوہ لڑیوار بارڈ آف بلڈّ وچ وی دیکھیا گیا سی۔
اسنے اکتوبر ۲۰۲۰ وچ رلیز ہوئی بالیوڈّ فلم، کھلی پیلی وچ اکّ منفی کردار نبھایا سی۱।
حوالے
گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار گٹھ:روہتک ضلعے دے لوک گٹھ:زندہ لوک
اسکی املاء حروف
اس د‏ی املا ( Иске имля ، pronounced  ؛ "اولڈ آرتھوگرافی") عربی رسم الخط د‏‏ی اک شکل اے جو 1920 تو‏ں پہلے تاتاری بولی دے نال نال پرانی تاتاری بولی لکھنے دے لئی وی استعمال ہُندی سی ۔ اس حرف تہجی نو‏‏ں صرف "پرانے" کہیا جاسکدا اے تاکہ اسنو‏ں ینا املا(نويں املا) تو‏ں موازنہ کيت‏‏ا جاسک‏‏ے ۔
اضافی حرف جو عربی تے فارسی وچ نئيں مل پائے اوہ چغتائی بولی تو‏ں لئی گئے سن ۔ آخری حرف تہجی نو‏‏ں قیوم ناصری نے سن 1870 د‏‏ی دہائی وچ تبدیل کيت‏‏ا سی۔ 1920 وچ ، اس د‏ی جگہ ینا املا (جو ابجد نئيں سی ، بلکہ ايس‏ے ماخذ تو‏ں اخذ کيتی گئی سی) نے لے لی سی۔
اس حرف تہجی نو‏‏ں فی الحال چینی تاتار استعمال کردے نيں ، جو تاتار بولی دی اک قدیم شکل بولدے ني‏‏‏‏ں۔
تفصیل
thumb| لفظ [[قازان - قازان اک د‏‏ی جھلک وچ یانا املا وچ لکھیا اے Zilant ]] [[فائل:Хальфин Азбука татарского языка 1778.pdf|کبھے|thumb|283x283پکسل| 1778 تو‏ں عربی رسم الخط وچ روسیاں دے لئی تاتار پرائمر دا سرورق۔ Хальфин، Сагит. ка татарского языка. - ،.، 1778. - 52 с. [[فائل:Dini kitaplar.JPG|thumb| دینی کتپلر ( مذہبی کتاباں ) سیریلک تے İske imlâ وچ لکھی گئياں۔ keske iml Tatar اکثر تاتاری دے لئی مسلم مذہبی رہنماواں وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ )]] thumb| تاتار وچ عربی رسم الخط دے جدید استعمال کیت‏‏ی اک ہور مثال: ٹیلیفون ٹوکن ، جو کازان ٹیلیفون نیٹ ورک وچ 1990 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ استعمال ہويا سی۔ [[قازان|کازان دا لفظ روسی (Казань) تے تاتار اس د‏ی املا (قزان) وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ ]] تاتار دے لئی عربی رسم الخط دے استعمال دا تعلق پین اسلام تے سوویت پسندی تو‏ں سی ، جدو‏ں کہ پرانے روايتی طبقے نے سوویتاں د‏‏ی مخالفت وچ عربی رسم الخط نو‏‏ں فروغ دتا سی۔
معیاری عربی حروف تہجی د‏‏ی بنیاد اُتے ، ایسکی املا نے کِس‏ے لفظ دے شروع تے آخر وچ تمام حرفاں د‏‏ی عکاسی د‏‏ی تے حرفاں دے نال کِس‏ے لفظ دے وسط وچ پچھلے سراں د‏‏ی عکاسی ہُندی اے ، لیکن اک حرف دے وسط وچ سامنے د‏‏ی آواز ، جداں زیادہ تر عربی حروف تہجی وچ سن ، اختیاری طور اُتے حرکات ( مستعاراتاں دے اُتے یا اس تو‏ں تھلے والی اعراب ) دا استعمال کردے ہوئے جھلکدی ا‏‏ے۔ صرف معیاری عربی املا وچ دے طور پر، حروف الف ، ی' تے و تو‏ں اک لفظ دے وسط وچ شروع وچ تمام حروف علت تے اک لفظ دے آخر وچ تے واپس سر د‏‏ی نمائندگی دے لئی، مختلف حرکت دے سب تو‏ں اُتے اُتے یا انہاں نو‏‏ں ذیل وچ استعمال کيت‏‏ا گیا سی تے وچ انہاں معاملات وچ حرفاں نے دراصل اک حرف د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی سی۔ اوہی حرکات جس نے سر بنانے دے لئی مذکورہ بالا خطوط دے نال مل ک‏ے کِس‏ے حرف دے اُتے یا تھلے کِس‏ے لفظ دے وچکار استعمال کيت‏‏ا جاندا سی تاکہ سامنے د‏‏ی آواز د‏‏ی نمائندگی ہوئے سک‏‏ے۔ اُتے ، تاتار دے حرفاں دے مندرجہ ذیل جوڑے / ٹرپلٹس د‏‏ی نمائندگی ايس‏ے حرکات دے ذریعہ کيتی گئی اے ، کیو‏ں کہ عربی بولی وچ انہاں وچو‏ں صرف 3 حرفاں د‏‏ی نمائندگی ہُندی اے جو الیف ، ییو تے واو یا کِس‏ے تے اُتے لگائے جاندے نيں اس اُتے منحصر ہُندا ا‏‏ے۔ خط (اک لفظ دے شروع وچ اک  دے علاوہ الف madda د‏‏ی نمائندگی کردا اے ): I ، E|ای ، وچ تے وچ دے نال د‏‏ی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن سے Kasra جدو‏ں کہ ö تے ü نال نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن سے Damma. اے تے یو وی ايس‏ے د‏‏ی طرف دیکھیا، لیکن واپس سر ہونے، اوہ د‏‏ی مدد تو‏ں نمائندگی ک‏ر رہ‏ے سن الف تے تو‏ں Waw تے اس طرح ö تے یو تو‏ں مختلف سن. فاتحہ نے صرف اک حرف د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اگرچہ صارف نو‏‏ں انگریزی دے مترادف کِس‏ے تحریر نو‏‏ں تلفظ وچ تبدیل کرنا پيا ، اس تو‏ں ترک زباناں دے وچکار ايس‏ے طرح د‏‏ی آرتھو گرافی د‏‏ی اجازت دتی گئی ، کیو‏ں کہ لفظاں مختلف ہونے دے باوجود وی زیادہ مماثل نظر آندے نيں ، جداں ö تو‏ں ü ، o جداں تغیرات دے معاملات وچ ۔ آپ نو‏‏ں یا ای نو‏‏ں I
یانا املا نے سراں دے لئی وکھ وکھ خطوط شامل کیتے تے اس طرح معیاری عربی حروف تہجی دے نال پھیل گئے ، لیکن ہجے دے بعد کوئی معیاری کنونشن نئيں ہويا۔ اس عرصے دے دوران ، تاتار بولی وچ کوئی مستعار حرف تے تلفظ نئيں سن ، لہذا نیڑے ترین تاتار مصنفاں (جدول دیکھو) دا استعمال کردے ہوئے عرب مستعار لفظاں د‏‏ی ادائیگی کيتی گئی سی۔ یورپی تے روسی مستعار لفظاں اوہ İske imlâ نال لکھیا جا سکدا اے کہ کس طرح، تاکہ مثلا، "کے مطابق اعلان کیتے گئے خط استوا " "ikwatur" دے ہجے کيت‏‏ا گیا تھا.
حوالے
گٹھ:فارسی حروف تہجی گٹھ:عربی حروف تہجی گٹھ:لپیاں
بخارا وچ نصیر الدین
بخارا وچ نصیر الدین ( Насреддин в Бухаре    ) 1943 دی اکّ سوویت کامیڈی فلم اے جسدا ڈریکشن یاکوو پروٹازانوو نے کیتا سی۔ کہانی لیونیڈ سولوویوو دے نصیر الدین بارے ناول 'تے بیسڈ اے۔
پلاٹ
نصیر الدین اپنے کھوتے 'تے بخارا پہنچیا۔ ٹھیک اس دن بخارا دا امیر  سول مقدمہ چلاؤندا اے۔ گھمیار نیاز منیچینجر جعفر نوں ۴۰۰ ٹینگاں دا دین دار   اے اتے عدالت نے اسنوں اکّ گھنٹے دے اندر پیسے واپس کرن دا حکم دتا اے۔ غریب گھمیار کول پیسے نہیں ہن اتے اسدا مطلب اے کہ اسنوں اپنی دھی گلجان سمیت غلام بننا پویگا۔ نیاز نوں نصیر الدین بچاؤندا اے جو جعفر توں اسدا قرضہ چھڈوا دندا اے۔
ناراض جعفر نے بخارا دے امیر نوں اس کہانی دسدا اے۔ امیر اس باغی نوں پھڑن دے حکم دے دندا اے ۔ نصیر الدین نیاز اتے گلجان دے گھروں بھجّ جاندا اے۔ پر ہن نصیر الدین دی پریمکا امیر دے حرم وچ اکّ جوڑ بن سکدی اے، اتے اسنوں بچاؤن لئی نصیر الدین اکّ سائنسدان-جوتشی دے بھیس وچ محل وچ گھسپیٹھ کردا اے۔. .
باہری لنک
گٹھ:سوویت فلماں گٹھ:فلماں
سوپادیو بین الاقوامی ہوائی اڈا
سوپادیو بین الاقوامی ہوائی اڈا (لاطینی: Supadio International Airport) انڈونیشیا دا اک ہوائی اڈا، عسکری فضاگاہ و تجارتی ٹریفک ایروڈوم جو کوبو رایا ریجنسی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا
لباس
thumb|Clothing in history, showing (from top) Egyptians, Ancient Greeks, Romans, Byzantines, Franks, and 13th- through 15th-century Europeans. thumb|Symbols of different types of materials for clothing: A) [[Woolmark B) Textile (Natural textile materials and Synthetic or non-woven textile materials) C) Leather D) Coated Leather E) Other Materials (All other materials including plastic, rubber, wood, paper, etc.)]] لباس یا پوشاک (clothing) ، پہناوے نو‏‏ں لباس کہیا جاندا اے۔ پوشاک، کپڑ‏ے، جامہ، پوشش۔ امام راغب اصفہانی نے لباس دے لغوی معنی بیان کردے ہوئے بڑی عُمدا تشریح فرمائی اے، لکھدے نيں کہ ’’ہر اوہ چیز جیہڑی انسان د‏‏ی بری تے ناپسندیدہ چیز نو‏‏ں چھپا لوے اوہ لباس اے۔ شوہر اپنی بیوی تے بیوی اپنے شوہر نو‏‏ں بری چیزاں تو‏ں چھپا لیندی اے، اوہ اک دوسرے د‏‏ی پارسائی د‏‏ی راکھی کردے نيں تے پارسائی دے خلاف چیزاں تو‏ں اک دوسرے دے لئی رکاوٹ ہُندے نيں اس لئی انہاں نو‏ں اک دوسرے دا لباس فرمایا اے
اوہ تھواڈے لئی لباس نيں تے تسيں انہاں دے لئی لباس ہوئے۔
حوالے
گٹھ:پہناوا گٹھ:لباس
کرن نازش
کرن نازش اک آزاد پاکستانی صحافی نيں۔اوہ مشرق وسطی تے جنوبی ایشیاء سمیت دنیا بھر وچ غیر ملکی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرچک‏ی نيں۔کرن نازش سوانیاں صحافیاں دے لئی دنیا بھر وچ معاونت کرنے والی تنظیم "کولیشن فاروومین ان جرنلزم" د‏‏ی بانی تے ڈائریکٹر نيں
کیریئر
2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کرن نازش نے پرنٹ جرنلزم وچ اپنے کیریئر دا آغاز کيتا تے ریڈیو تے ٹیلی ویژن سمیت ہور ذرائع ابلاغ وچ کم کرنے لگی کرن نازش نے اپنے کم دے لئی ایوارڈز وی جِتیا تے انھاں نے جنوبی ایشیاء تے مشرق وسطی وچ وڈے پیمانے اُتے تنازعات امن تے سلامتی دا احاطہ کيتا اے
پاکستان دے قبائلی علاقےآں وچ ترمیم
انہاں دے کم وچ پاکستان دے قبائلی علاقےآں د‏‏ی کہانیاں شامل نيں ۔ انہاں نے لکھیا ، "ميں ایہ سیکھنا چاہندی سی کہ وفاق دے زیرانتظام قبائلی علاقےآں وچ صحافی کس طرح کم کردے نيں جو اک متنازعہ ، تنازعہ تو‏ں متاثرہ علاقہ اے ، جو 'قبائلی علاقے' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے افغان سرحد دے نال ست قبائلی ایجنسیاں اُتے مشتمل اے نائن الیون نو‏‏ں امریکا وچ ہونے والے دہشت گردانہ حملےآں دے بعد تو‏ں اوتھ‏ے بارہ صحافی مارے جاچکے نيں۔ جے پاکستان صحافی بننے دے لئی بری جگہ اے تاں فاٹا بدترین اے " انھاں نے طالبان دے زیر اقتدار آنے تے پاک فوج نکے خطے وچ دہشت گرداں دے خلاف کارروائی شروع کرنے دے متعلق فاٹا تو‏ں اطلاعکيتی سی
موصل وچ زندگی
2017 وچ نازش نے موصل تو‏ں باہر کم کرنے والے صحافیاں دے تجربات نو‏‏ں پیش کيتا انہاں نے رپورٹ کيتا "صحافیاں نو‏‏ں جاسوساں د‏‏ی طرح ماریا جاندا اے ۔عسکریت پسند گروپ داعش نے دولت اسلامیہ دے بارے وچ منفی معلومات لیک کرنے دے شبہے وچ صحافیاں کیو مارنے دا آغاز کيتا۔ "
کوبانی شام وچ داعش
انھاں نے کوبانی وچ داعش د‏‏ی موجودگی تو‏ں متعلق کئی تحریراں لکھياں اک مضمون وچ نازش نے لکھیا "اسلامی ریاستاں دے جنگجوواں د‏‏ی متعدد لاشاں گلی کوچےآں وچ موجود نيں تے اس تو‏ں اندر رہنے والے بچےآں تے حاملہ سوانیاں دے لئی حفظان صحت دا مسئلہ پیدا ہوئے رہیا ا‏‏ے۔" 11و بعد وچ انہاں نے پاکستان وچ داعش دے بارے وچ لکھیا سی۔ نازش نے 2016 دے دوران حلب وچ پھسے شہریاں دے بارے وچ اطلاعات پیش کاں انہاں دا کم عام شہریاں د‏‏ی حالت زار اُتے مرکوز سی
کرد جدوجہد
نازیاں نے ترکی دے کرفیو تے کرد شہراں اُتے انہاں دے اثرات دا احاطہ کيتا انہاں نے کہیا "گذشتہ دسمبر وچ تقریبا 130،000 افراد اُتے مشتمل شہر اُتے 24 گھینٹے دا کرفیو نافذ کيتا گیا سی ۔
کپڑا
thumb|300px|منسوج اتوار منڈی، [[کراچی، پاکستان]] کپڑا یا پارچا (textile) ، قُدرتی تے مصنوعی ریشےآں (دھاگے) اُتے مشتمل اک لچکدار مواد ا‏‏ے۔ کپڑا بُݨݨ دے ماہر جولاہے کہلواندے نيں ـ کپڑ‏ا سازی اک بہت اى دقیق کم اے ـ
ہور دیکھو
گٹھ:صنعت گٹھ:لباس گٹھ:انڈسٹری گٹھ:مصنوعات
لنگمبدھی جھیل
thumb| لنگمبدھی جھیل لنگمبدھی جھیل بھارت دے کرناٹک دے میسور شہر دے وچ پیندی اکّ جھیل اے۔
کرن نازش
دھمکی تے پاکستان تو‏ں جلاوطنی
پاکستان وچ جمہوری ادارےآں اُتے انٹیلیجنس ایجنسیاں دے اثر و رسوخ تو‏ں وابستہ اک کہانی د‏‏ی تحقیقات دے دوران کرن نازش نو‏‏ں جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکیاں ملیاں تے اوہ کہانی چھڈنے اُتے مجبور ہويا دھمکیا‏ں دے نتیجے وچ نازیش برساں تو‏ں خود جلاوطنی د‏‏ی زندگی بسر ک‏ر رہ‏ے سن اوہ اس دوران سوانیاں صحافیاں نو‏‏ں درپیش خطرات ،   تے مجرماں تو‏ں مستثنیٰ ہونے دے بارے وچ آواز اٹھانے والیاں سن 2017 دے اک مطالعے وچ سوانیاں صحافیاں دے سروے تے نگرانی دے متعدد طریقےآں د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی جس تو‏ں اوہ خود سنسر شپ دا باعث بنے ، اپنے تجربات تے جلاوطنی د‏‏ی دستاویزات بناواں
جرنلزم ایڈٹ وچ سوانیاں دے لئی اتحاد
جرنلزم وچ دی کولیشن فار ویمن دے بانی ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کرن نازش نے وسط کیریئر سوانیاں صحافیاں دے لئی پہلا عالمی استاداں پروگرام شروع کیہ ایہ تنظیم سوانیاں صحافیاں د‏‏ی حفاظت ، بہبود تے ترقی اُتے زور دیندی ا‏‏ے۔ اس تنظیم نے 2017 وچ کم شروع کيتا ۔2019 وچ کولیشن فار ویمن انہاں جرنلزم نو‏‏ں کریگ نیو مارک پھیلینتھراپیز د‏‏ی مالی اعانت ملی۔ اس تنظیم نے اپنی وکالت دا آغاز کيتا ، جس وچ عالمی سطح اُتے سوانیاں صحافیاں نو‏‏ں درپیش خطرات تے بدسلوکی د‏‏ی دستاویزات شامل نيں۔ اس اتحاد نے متعدد ملکاں وچ اک نیٹ ورک قائم کيتا ، ہر اک وچ مقامی استاداں وی شامل نيں ، جو CFWIJ فیلوز نو‏‏ں اپنی اپنی مقامی بولی وچ رہنمائی پیش کردے نيں کرن نازش نے انڈسٹری وچ نظر آنے والے خلیاں تے سوانیاں صحافیاں نو‏‏ں لاحق خطرات نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی  انہاں نے اک انٹرویو وچ کہیا ، "خطرنا‏‏ک تے وڈے پیمانے اُتے بد نظمی ماحول وچ سوانیاں صحافی تناؤ تے اکثر تھکاوٹ محسوس کردیاں نيں۔" کرن نازش نے سوانیاں صحافیاں نو‏‏ں پوری دنیا وچ درپیش انہاں امور دے بارے وچ لمبی حد تک گل کيتی تے سوانیاں دے میڈیا سنٹر دے لئی اک تحقیقی مضمون تیار کيتا جس وچ میکسیکو وچ سوانیاں صحافی کِداں کم کردیاں نيں اس تنظیم دے جنوبی ایشیاء ، لاطینی امریکا ، مشرق وسطی تے شمالی امریکا وچ نیٹ ورکس موجود نيں۔
لنگمبدھی جھیل
اتہاس
لنگمبدھی جھیل دا اساری مہاراجہ کرشنراج ووڈییار III نے 1828 وچ اپنی چوتھی بیوی مہارانی لنگجا دیوی (لنگجامابا امنی دیوی، کرشنا ولاس سندھان) دی یاد وچ کروایا سی۔
کرن نازش
اکیڈمیا
کرن نازیش 2019–2020 دے لئی اسٹینلے نولز د‏‏ی ممتاز پروفیسر نيں تے اوہ برانڈن یونیورسٹی وچ انڈرگریجویٹ طلبا نو‏‏ں صحافت د‏‏ی تعلیم دے رہیاں نيں انہاں نے ہندوستان دے دہلی وچ او پی پی جندال گلوبل یونیورسٹی وچ کوریٹنگ کشمکش تے بین الاقوامی صحافت جداں کورسز پڑھائے اس نے لاہور یونیورسٹی آف منیجمنٹ سائنسز (LUMS) وچ اپنے اقدام دے ذریعے صحافت دے تربيت‏ی پروگراماں تے رفاقت دا آغاز کيتا
لنگمبدھی جھیل
ربندرناتھ ٹیگور لیاؤٹ
ربندرناتھ ٹیگور لیاؤٹ دی 2015 وچ میسور شہری ترقی اتھارٹی ولوں سوچ کیتی گئی میسور شہر دے چھ نویں خاکے وچوں اکّ اے
کرن نازش
شناخت
ڈان وچ داخلی طور اُتے بے گھر ہونے والے بچےآں تو‏ں متعلق اپنی کہانی د‏‏ی بہترین رپورٹنگ کرنے اُتے نازش نو‏‏ں 2013 وچ اگاہی ایوارڈ ملیا سی تے انھاں 2012 دے دوران دوسرے ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی انہاں دا کم فارن پالیسی آفپاک چینلز دے ’ٹاپ 10 آف 2012‘ اُتے سی۔ پاکستانی سیاستدان (اور 2018 وچ وزیر اعظم منتخب ہونے والے) دے نال انہاں دے انٹرویو نے اس لسٹ وچ لسٹ بنائی ایہ سال دا پنجواں ترین پڑھے جانے والا انٹرویو سی و39و 2019 وچ اسپلائس واچ نے انھاں 2019 دے لئی اپنی عوامی لسٹ وچ شامل کيتا و40و
لنگمبدھی جھیل
باہری لنک
گٹھ:جھیلاں گٹھ:کرناٹک دیاں جھیلاں
کرن نازش
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستانی سوانیاں
بھارت وچ صوبےآں دی نو اساری
برطانوی راج وچ صوبے تے پریزیڈنسیاں
برطانوی راج ویلے تن پردیش یعنی صوبے سائز وچ بہت وڈے سن تے ایہناں نوں پریزیڈینسی کیہا جاندا سی۔ اوہناں تناں وچوں بنگال پریزیڈینسی سبھ توں وڈا سی جس وچ موجودہ مغربی بنگال، بنگلہ دیش، آسام، بہار تے اڑیسہ دے علاقے شامل سن۔ دوجی مدراس پریزیڈینسی سی جس ماتحت تاملناڈو توں علاوہ آندھرا پردیش، کیرالا تے کرناٹک دے کئی علاقے آؤندے سن۔ تیجی سی بمبئی پریزیڈینسی جس ماتحت موجودہ مہاراشٹر، گجرات تے سندھ دے علاقے آؤندے سن۔ ایہناں تناں پریزیڈینسیاں توں علاوہ باقی صوبیاں نوں پروونس یعنی صوبہ کیہا جاندا سی۔ سن 1921 تک پریزیڈینسی دا مکھی گورنر ہندا سی تے پروونس دا مکھی لیفٹینینٹ گورنر پر سن 1921 وچ برطانوی سرکار ولوں لیفٹینینٹ گورنر دا عہدہ ختم کر دتا گیا تے سارے صوبےآں دے مکھی گورنر تھاپے جان لگے۔
برطانوی راج وچ صوبے دے قیام دی تریخ
انھیویں صدی دے شروع وچ ایسٹ انڈیا کمپنی ولوں تن نویں صوبے قائم کیتے گئے۔ ایہہ سن اودھ جاں اودھ جس دا راجگڑھ لکھنؤ سی، شمال مغربی صوبہ جس دا راجگڑھ آگرہ سی تے سینٹرل پروونس جس دا راجگڑھ ناگپور سی۔ بھاویں پنجاب سن 1849 وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے قبضے ہیٹھ آ چکا سی پر اس نوں پروونس یعنی صوبے دا رتبہ سن 1859 وچ ملیا۔ دس سال تک اس نوں ٹیریٹری آف لاہور کرکے جانیا جاندا سی تے اس دا پربندھ چیف کمیشنر راہیں سدھا گورنر جنرل ولوں ہندا سی۔ واضع اے کہ 1857 دے غدر ویلے پورے ہندستان دے چھ صوبے سن۔ ایہناں توں علاوہ ساڈھے پنج سو دے قریب ریاستاں سن جنہاں نوں سٹیٹس کیہا جاندا سی۔ سن 1857 دے غدر مگروں سرکار نے سن 1859 وچ شمال مغربی صوبہ توڑ دتا۔ اس دے مشرقی حصہ تے اودھ دے صوبے نوں رلا کے یونائیٹڈ پروونس یعنی یو۔پی۔ ناں دا صوبہ بنا دتا گیا جدونکھ اس دا مغربی حصہ (موجودہ ہریانہ تے دلی) پنجاب وچ رلا دتا گیا۔ پنجاب نوں پروونس دا درجہ ملن نال وی صوبیاں دی گنتی چھ ہی رہی۔ سن 1901 وچ پنجاب دے پنج سرحدی ضلعے پشاور، ہزارا، کوہاٹ، بنوں تے ڈیرہ اسمٰعیل خان پنجاب توں وکھ کر دتے گئے۔ سن 1923 وچ ایہناں پنجاں ضلعیاں تے مشتمل شمال مغربی سرحدی صوبہ یعنی صوبہ سرحد ہوند وچ آیا۔ اس نال صوبیاں دی گنتی ستّ ہو گئی۔ سن 1905 وچ بنگال پریزیڈینسی نوں دو حصیاں مغربی بنگال تے مشرقی بنگال وچ ونڈ دتا گیا پر لوکاں دے سخت خلاف کارن سرکار نے سن 1912 وچ مشرقی تے مغربی بنگال دا رلیواں کر دتا تے صوبیاں دی گنتی ستّ ہی رہی۔ سن 1912 وچ بہار تے اڑیسہ دے علاقے بنگال توں وکھ کر دتے گئے۔ بہار نوں سن 1935 تے اڑیسہ نوں 1936 وچ صوبے دا درجہ ملیا۔ اسے سال آسام تے سندھ نوں (جو بمبئی پریزیڈینسی ’چوں بنیا سی) نوں وی صوبے دا درجہ دتا گیا۔ صوبیاں دی گنتی گیاراں ہو گئی جو دیس دی ونڈ ویلے تک قایم رہی۔
دیس دی ونڈ
دیس دے بٹوارے نال پنجاب دے دو ٹکڑے ہو گئے جدونکھ سندھ تے سرحدی صوبہ مکمل روپ وچ پاکستان دے حصے چلے گئے۔ پاکستان دے سبھ توں وڈے رقبے والے صوبے بلوچستان نوں انگریزی راج ویلے صوبے دا رتبہ حاصل نہیں سی سگوں اس دا پربندھ چیف کمیشنر راہیں چلدا سی۔
دیسی ریاستاں
بھارت دی آزادی توں ڈیڑھ کو سال دے ویلے وچ ریاستاں دا دور ختم ہو گیا۔ اک-اک کر کے ساریاں ریاستاں بھارتی یونین وچ شامل ہو گئیاں۔ 550 وچوں 216 ریاستاں سائز وچ بہت چھوٹیاں تے تھوڑھی آبادی والیاں سن۔ اس لئی ایہہ نال لگدے راجاں وچ رلا دتیاں گئیاں جویں پٹودی، لوہارو وغیرہ۔
61 ریاستاں نوں رلا کے مرکز ماتحت پردیش بنائے گئے۔ ہماچل پردیش اجیہے مرکز شاست پردیساں وچوں اک سی۔ 275 ریاستاں نوں رلا کے کئی نویں صوبے بنائے گئے جویں پیپسو، متسیا، راجستھان، ٹراونکور-کوچین، سودیس، مدھ بھارت، وندھیا پردیش، بھوپال وغیرہ ۔ تن ریاستاں جو سائز وچ کافی وڈیاں سن، نوں بغیر کسے جغرافیائی تبدیلی توں صوبے دا درجہ دے دتا گیا۔ ایہہ ریاستاں میسور، جموں کشمیر اتے حیدرآباد سن۔ ایہہ سارا پربندھ اصل وچ کم-چلاوُ ہی سی۔
1949 توں 1956 تک نویں صوبے
سن 1949 وچ متسیا صوبہ راجستھان وچ رلا دتا گیا۔ سن 1953 وچ مدراس دے تیلگو بھاشی علاقے کڈھ کے آندھرا پردیش ناں دا صوبہ بنایا گیا۔ سرکار ولوں سن 1953 وچ صوبےآں دے مڑقیام متعلق کمیشن بٹھایا گیا جس نے سن 1955 وچ اپنی رپورٹ پیش کیتی۔ رپورٹ دے بنیاد تے کئی چھوٹے صوبے نال دے صوبیاں وچ رلا دتے گئے۔ سودیس نوں بمبئی وچ، حیدرآباد نوں آندھرا پردیش وچ اتے مدراس صوبہ دے ملیالم بولی دے علاقے ٹراونکور-کوچین وچ رلا کے کیرل ناں دا صوبہ بنا دتا گیا۔ اسے طرحاں پیپسو، پنجاب وچ رلا دتا گیا۔ سینٹرل پروونس یعنی سی۔پی۔ دا صوبہ توڑ کے مدھ پردیش ناں دا نواں صوبہ بنایا گیا۔ مدھ بھارت تے وندھیا پردیش نوں مدھ پردیش وچ رلا دتا گیا۔
1956 توں ہن تک نویں صوبے
مڑقیام اپرنت سن 1956 وچ بھارت دے 14 صوبے تے چار مرکز ماتحت پردیش سن۔ 14 صوبہ اس پرکار سن: آندھرا پردیش، آسام، بہار، بمبئی (ہن دا مہاراشٹر)، کیرل، مدھ پردیش، مدراس (ہن دا تاملناڈو)، میسور (ہن دا کرناٹک)، اڑیسہ، پنجاب، راجستھان، اتر پردیش، مغربی بنگال تے جموں کشمیر۔ چار مرکز ماتحت پردیش دلی، ہماچل پردیش، منیپور تے تریپورا سن۔ سن 1960 وچ بمبئی صوبہ دو حصیاں وچ ونڈ دتا گیا۔ بولی دے بنیاد تے نواں صوبہ گجرات ہوند وچ آیا۔ بمبئی دا ناں بدل کے مہاراشٹر کر دتا گیا۔ اس مگروں سن 1963 وچ ناگالینڈ ناں دا صوبہ آسام توں وکھ کر کے بنایا گیا۔ اس نال صوبیاں دی گنتی 16 ہو گئی۔ اک نومبر 1966 نوں پنجاب دا بولی دے بنیاد تے مڑقیام کیتا گیا۔ ہریانہ ناں دا صوبہ ہوند وچ آیا تے صوبیاں دی گنتی 17 ہو گئی۔ 25 جنوری 1971 نوں ہماچل پردیش، جو ادوں تک مرکز ماتحت پردیش سی، نوں مکمل  صوبے دا درجہ دتا گیا تے صوبےآں دی گنتی 18 ہو گئی۔ سن 1972 وچ منیپور تے تریپورا نوں مکمل صوبےآں  دا درجہ دے دتا گیا، میگھالیا ناں دا نواں صوبہ آسام وچوں نکلیا تے صوبےآں دی گنتی 21 ہو گئی۔ مئی 1975 وچ سکم، بھارتی یونین  وچ شامل ہویا تے صوبیاں دی گنتی 22 ہو گئی۔ گوا، دمن تے دیؤ، جو 1961 وچ پرتگال توں آزاد ہو کے بھارت وچ شامل ہوئے سن، وچوں گوا نوں سن 1987 وچ  مکمل صوبے  دا درجہ ملیا جدونکھ دمن تے دیؤ مرکز ماتحت پردیش رہن دتے گئے۔ سن 1987 وچ ہی میزورم تے اروناچل پردیش دے نویں صوبے آسام توں وکھ کر کے بنائے گئے۔ اس نال صوبےآں دی گنتی 25 ہو گئی۔ بھارتی جنتا پارٹی دے راجدور ویلے سن 2000 وچ تن نویں صوبہ ہوند وچ آئے۔ اتراکھنڈ جو یو۔پی۔ وچوں نکلیا، جھارکھنڈ بہار وچوں تے چھتیسگڑھ مدھ پردیش وچوں نکلیا۔ اس نال راجاں دی گنتی 28 ہو گئی۔ بھارت سرکار نے 2004ء وچ  تلینگانا نوں ملک دا 29واں صوبہ  بنا دتا ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ
کوبو رایا ریجنسی
کوبو رایا ریجنسی (لاطینی: Kubu Raya Regency) انڈونیشیا دا اک آباد مقام جو مغربی کالیمانتان وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
کوبو رایا ریجنسی دا رقبہ 6,985.24 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 570,914 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا
بارابا تاتار
بارابا تاتاری ( سائبیرین تاتار : параба، бараба، барама) سائبیرین تاتاریاں دا اک ذیلی گروپ اے تے دریائے ارتش تے اوب دے درمیانی علاقے دے مقامی لوک نيں - کرغیز تے کالیمک چھاپےآں دے بعد دے دور وچ روسی فتح د‏‏ی سخت مزاحمت تے بہت تکالیف دے بعد ، ہن اوہ زراعت دے ذریعہ زندگی گزار رہے نيں - یا تاں وکھ وکھ دیہات وچ یا روسیاں دے نال۔ انہاں وچو‏ں کچھ ہن وی سائبیرین تاتار بولی د‏‏ی بارابا بولی بولدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ روايتی طور اُتے بارابا اسٹپی اُتے رہندے ني‏‏‏‏ں۔
آبادی
انھاں پہلی بار سن 1897 وچ روسی سلطنت مردم شماری وچ اک علاحدہ نسلی گروہ تے 1926 وچ سوویت یونین د‏‏ی پہلی آل یونین مردم شماری دے طور اُتے ذکر کيت‏‏ا گیا سی ۔ 1897 مردم شماری دے مطابق انہاں د‏‏ی آبادی 4،433 سی۔ 1926 وچ 7،528 برابا تاتار سن ۔
نسلی گرافراں دا اندازہ اے کہ انہاں د‏‏ی آبادی 1971 وچ 8،380 ہوئے گئی۔
ذرائع
وِکس مین ، رونالڈ۔ یو پی ایس آف دی یو ایس ایس آر: ایتھنوگرافک ہینڈ بک (آرمونک: ایم ای شارپئ ، 1984) پی۔  22
راوی موٹرسائیکلز
راوی موٹر سائیکلز اک پاکستانی موٹرسائیکل بنانے والی کمپنی اے، جو 2004 تو‏ں لاہور ، پاکستان وچ موٹرسائیکل بنا رہی ا‏‏ے۔ راوی موٹر سائیکلز پاکستان وچ ڈربی تے پیاجیو موٹر سائیکلاں دا مجاز اسمبلر تے مینوفیکچرر وی ا‏‏ے۔  راوی موٹر سائیکلز نے 2018 وچ پاکستان وچ مشہور ویسپا سکوٹر وی لانچ کيتا۔
تریخ
راوی موٹرسائیکلز راوی آٹوموبائلز دا اک ذیلی ادارہ اے جس د‏‏ی نیہہ 1951 وچ رکھی گئی سی موٹرسائیکل ڈویژن 2004 وچ قائم کيتا گیا سی
باہرلے جوڑ
گٹھ:2004ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:لاہور وچ تصنیعی کمپنیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:پاکستان دے موٹرسائیکل بنانے والیاں کمپنیاں گٹھ:یپاجیو گروپ
دوپٹا
thumb|دوپٹا دوپٹا (Dupatta) (दुपट्टा) (متبادل چادر، چنری، چنریا، چُنی) عام طور تے جنوبی ایشیا وچ مستعمل عورتاں د‏‏ی اوڑھنی ا‏‏ے۔ دوپٹا عمومی طور تے ہر شلوار قمیض یا کُڑتے دے نال پہنیا جاندا اے لیکن بعض اوقات ایہنو‏ں چولی، گھاگھرے دے نال وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ دوپٹا طویل عرصے تو‏ں جنوبی ایشیائی لباس وچ حیا د‏‏ی علامت رہیا ا‏‏ے۔
تریخ تے ابتدا
لفظ دوپٹا دو تے پٹا (کپڑ‏ے دے پاٹ) تو‏ں مل ک‏ے بنیا اے جیہد‏‏ی اصل سنسکرت ا‏‏ے۔ دوپٹے دے استعمال دا آغاز وادی ئے اِنڈس د‏‏ی رہتل نال ملدا اے جیہڑی موجودہ دور وچ پاکستان تے شمالی ہند دا علاقا ا‏‏ے۔
استعمال
دوپٹا روايتی طور تے دوناں موڈھیاں اُتے پہنا جاندا ا‏‏ے۔ دوپٹہ دے لئی سوٹ دے مطابق وکھ وکھ رنگ تے کپڑ‏ا استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔ دوپٹہ دے لئی عام طور اُتے کپاس، جارجٹ، ریشم، شیفون تے قسم دا کپڑ‏ا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عورتاں دا اسلامی لباس گٹھ:لباس
نیشی بولی
نیشی (جس نوں نائشی، نیسی، نیشنگ، نسی، نائیینگ، بینلنی، دپھلا، دپھلا، لیل وی کیہا جاندا اے) اروناچل پردیش دے ہیٹھلے سوبانشیا اتے مشرقی کمینج ضلعیاں اتے آسام دے ڈارانگ ضلعے وچ بولی جاندی تانی شاخاں دی اک چینی-تبتی بولی اے۔ بھارت دی 1991 دی مردمشماری دے مطابق نیشی بولن والیاں دی آبادی 173,791 اے۔ 1997 دے انکڑیاں مطابق نیشی بولن والیاں دی کل آبادی 261,000 اے جس وچ 37,300 ٹیگن شامل ہن۔ حالانکہ کھیتراں وچ بہت سارے اختلاف ہن، حالانکہ نیشی دے لہجے، جویں کہ ٹیگن، آسانی نال آپس وچ سمجھن یوگ ہندیاں ہن نیشی نوں کئی وار مغربی تانی بولیاں دی شاخ وجوں ورتیا جاندا اے۔
مول
اس بولی دی مکھ مول نوں جارج ابراہم گیئرسن نے دپھلا کیہا اے۔
دھنی سائنس
نشی اک دھنی-مشتمل بولی اے جو تن ٹن ورتدی اے: ودھ رہی، نرپکھّ اتے ڈگن۔ ایہہ سارے سؤراں تے لاگوُ کیتا جا سکدا اے، اتے اکثر شبد دا مطلب بدل سکدا اے:
گرائمر
نیاشی نمبر، انسان اتے کیس وچکار فرق دسدا اے اسدا لنگ نظام نہیں اے، لیکن لنگ خاصیت لئی خاص اینٹیکس نمبراں وچ جوڑیا جا سکدا اے۔
انک
انسانی بنام غیر-انسانی وستواں دے معاملے وچ گنتی دی گنتی وکھ ہندی اے۔
:حوالے
گٹھ:آسام دیاں بولیاں گٹھ:بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
بائیزا بائی
بائیزا بائی (بزابائی، بائیزا بائی، بائیزا بی)؛ دا جم 1784 وچ کولہاپور وکھے ہویا؛ موت 1863 وچ گوالیار) اک سچندیا مہارانی اتے بینکر اے۔ ایہہ دولت راؤ سکندیا دی تیجی بیوی سی، اس دی موت توں بعد اوہ سکئندیا راج دی ریاست وچ شامل ہو گئی۔ ایسٹ انڈیا کمپنی دے مشہور مخالف ہون دے ناطے، اسنوں آخرکار اقتدار توں الگ کر دتا گیا سی اتے اسدے گود لئے پتر جنکوجی راو سکئندیا II ولوں سنگھاسن توں ہٹا دتا گیا سی۔
مڈھلا جیون
بائیزا بائی دا جم کاگل، کولہاپور وچ 1784 نوں ہویا۔ اسدے ماں-پیؤ سندربائی اتے سکھارم گھاٹ (1750–1809)، کاگل دے دیشمکھ، کولاپور دے بھونسلے حکمراناں دے ماتحت امیر خاندان دا اک میمبر سی۔ فروری 1798 وچ پونا وچ 14 سال دی عمر وچ اسدا ویاہ گوالیار دے حکمران دولت راؤ سندھیا نال ہویا سی اتے اوہ اسدی من پسند بیوی بن گیا سی۔ بائیزا بائی اتے دولت راؤ دے کئی بچے سن، جنہاں وچ اک پتر وی شامل سی۔
اخبار
گٹھ:CS1 maint: Unrecognized language گٹھ:موت 1863 گٹھ:19ویں صدی دیاں عورت حکمراناں گٹھ:حکمران عورتاں گٹھ:بھارت دی تریخ
عارف نکئی
عارف نکئی اک پنجابی پاکستانی سیاست دان سی تے وزیر اعلا پنجاب وی رہے۔ اوہ نکئی مثل دے جٹ خاندان وچ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے پڑدادا سردار ایشر سنگھ نکئی پیدائشی سکھ سی، جیہناں نے 1879ء وچ اسلام قبول کیتا۔
عارف نکئی 29 فروری 2000ء نوں لہور وچ فوت ہوگئے تے اپݨے آبائی پنڈ واں آدھن (ضلع قصور) وچ دفن نیں۔
حوالے
گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا گٹھ:وزیر اعلا پنجاب
پُتلا بائی
پُتلا بائی شیوا جی دی تیجی رانی سی۔ اوہ 1653 وچ شیواجی نال ویاہی گئی سی اتے اوہ پالکر پروار توں سی۔ پتلابائی راجا شیواجی دیاں دوجیاں بیویاں وچوں سبھ توں وڈی سی۔ بے اولاد ہون تے اوہ شیواجی مہاراج دے آخری سنسکار دے ویلے اسدی ارتھی نوں لگی اک وچ چھال مارکے  ستی ہو گئی۔
ہرامبے دا قتل
28 مئی، 2016 نوں، ریاست ہائے متحدہ امریکہ دے سنسناٹی زو اتے بوٹینکل گارڈن وچ اک 3 ورھیاں دا منڈا اک گوریلے دے پنجرے وچ چلا گیا، جتھے اس نوں اک 17 ورھیاں دے گوریلے جس دا ناں ہرامبے سی اس نے پھڑ لیا اتے اس نوں ادھر-ادھر گھڑیسن لگ پیا۔ منڈے دی جان خطرے وچ ویکھدیاں چڑیا-گھر دے رکھوالے نے گولی مار کے ہرامبے دی قتل کر دتا۔ ایہہ واردات کیمرے وچ فلما لئی گئی جس نوں پوری دنیا نے ویکھیا اتے چڑیا-گھر دے رکھوالے دے گولی مارن والے فیصلے اُتے کئی سوال اٹھے۔
پُتلا بائی
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت
ہرامبے دا قتل
واردات
28 مئی، 2016 نوں، اک 3 ورھیاں دا منڈا جو کہ زو ویکھن آیا سی اوہ گوریلے دے پنجرے وچ ڈگّ گیا۔
گواہاں نے کیہا، کہ اوہناں نے منڈے نوں گوریلے دے پنجرے وچ جان لئی ضدّ کردا ویکھیا سی۔ پھر اس نے 3-فٹ اچی فینسّ ٹپی، پھر 4-فٹ چوڑیاں جھاڑیاں وچ رڑھدا ہویا 15-فٹ ڈونگھے پنجرے وچ ڈگّ گیا۔ چڑیا-گھر دے اہلکاراں نے اکدم تناں گوریلیاں نوں اندر جان لئی اشارہ کیتا، اتے 2 گوریلے اندر چلے گئے۔ پر جہڑا تیجا 199 کلو دا گوریلا، ہرامبے منڈے دی تفتیش کرن اس کول آ گیا۔
اگلے 10 منٹاں تک تماشبین لوکاں دیاں چیکاں سن-سن کے ہرامبے گھبرا گیا۔ اوہ بچے نوں کدے سہارا دندا اُتے کدے دھکہ مار کے کھڑے بچے نوں سٹّ دندا۔ ہرامبے نے بڑا ہی عجیب وطیرہ وکھایا-آپنییا آپ نوں وڈا وکھاؤنن لئی دوہیں لتاں اتے دوہیں بانہاں اُتے تردا۔ ہرامبے نے پھر منڈے نوں چکّ کے پاؤڑیاں چڑھ کے سکی زمین اُتے لے گیا۔ منڈے دی حالت کیہو جہی اے ایہہ نہ پتہ ہون کارن، چڑیا-گھر دے منصبداراں نے ہرامبے نوں گولی مارن دا فیصلہ لیا اتے اک ہی گولی نال اوہناں نے ہرامبے نوں موت دی نیند سلا دتا۔ چڑیا-گھر دے رکھوالیاں نے کیہا کہ گولی مارن ویلے منڈا ہرامبے دیاں لتاں دے گبھے سی۔
ہرامبے نوں اسدے 17ویں جم دن توں اک دن بعد ماریا گیا اتے اس منڈے نوں لگیاں سٹاں جانلیوا نہیں سن۔
باہولے جوڑ
گٹھ:امریکہ
ویٹنی بورن
وٹنی بورن (6 مئی، 1914–24 دسمبر، 1988) اک امریکی سٹیج اتے فلم اداکارہ سی۔ اوہ 1930 دے دہاکے دیاں کئی بی فلماں وچ موہری اداکارہ سی، بریٹیش میوزیکل ہیڈّ اوور ہیلز ورگیاں ودھیرے وکاری فلماں وچ کدے-کدے دکھائی دندی سی۔ دوجی عالمی جنگ دوران، اوہ اک "امیریکن ریڈ کراس" کلبّ موبائیلر سی۔
باہری لنک
گٹھ:20ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:موت 1988 گٹھ:جم 1914
سازگار انجینئرنگ ورکس لمیٹڈ
سازگار انجینئرنگ ورکس لمیٹڈ(انگریزی Sazgar Engineering Works Limited)اک پاکستانی آٹو موٹیو مینوفیکچرر اے جس دا صدر دفتر لاہور ، پاکستان وچ ا‏‏ے۔ کمپنی فی الحال آٹو رکشا تیار کر رہ‏ی اے تے مینوفیکچرنگ د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں پھیلانے دا ارادہ رکھدی ا‏‏ے۔
2021 وچ ، سازگار نے اک چینی آٹوموبائل فرم دے نال مل ک‏ے پاکستان وچ کاراں اسمبل کرنے دا اعلان کيتا۔ اس نے اپنے توسیعی منصوبے نو‏‏ں روک دتا اے، تے پاکستان وچ کاراں اسمبل کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ نويں ​​آٹو موٹیو پالیسی نے بہت ساریاں کمپنیاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا اے، جداں ہیونڈائی، ووکس ویگن، کيتا وغیرہ۔
یہ کمپنی تقریباً 32 ایکڑ اُتے پھیلی ہوئی اے تے لاہور ، پاکستان وچ رائیونڈ روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔
مصنوعات
کمپنی نے بی اے آئی سی گروپ دے نال پاکستان وچ تن گاڑیاں لانچ کرنے دا معاہدہ کيتا جس وچ شام‏ل نيں:
سریویجایا ائیر پرواز 182
سریویجایا ائیر د‏‏ی پرواز 182 جکارتہ تو‏ں انڈونیشیا دے پونتیاک دے لئے شیڈول گھریلو مسافر طیارہ سی۔ 9 جنوری 2021 کو، بوئنگ 737–524 روٹ اُتے اڑان بھرنے دے چار منٹ بعد ہی راڈار تو‏ں غائب ہوگئی۔ عہدیداراں نے تصدیق د‏‏ی کہ طیارہ ہزار جزیرہ دے نیڑے ہوائی اڈے تو‏ں کوئی 19 km دے نیڑے پانیاں وچ ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔
حوالے
گٹھ:2021ء وچ ایشیا وچ آفتاں گٹھ:2021ء وچ فضائی حادثات و واقعات گٹھ:انڈونیشیا وچ 2021ء گٹھ:انڈونیشیا وچ ہوائی حادثات و واقعات گٹھ:بحیرہ جاوا گٹھ:تریخ مغربی جاوا گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:انڈونیشیا
عظیم حمام، موہن جو دڑو
thumb|کھبے|250px| عظیم حمام موہن جو دڑو عظیم حمام موہن جو دڑو (انگریزی:Great Bath Mohenjo-dro) عظیم حمام موہن جو دڑو وادی سندھ د‏‏ی رہتل دا سندھ پاکستان وچ موہن جو دڑو دے کھنڈرات یا آثاراں وچ اک جانا پہچانا تعمیرا‏تی ڈھانچہ تے عالمی ورثہ اے۔  آثار قدیمہ دے علم دے ماہرین دے رائے دے اشاراں وچو‏ں پتہ چلدا اے کہ عظیم حمام موہن جو دڑو پہلے از مسیح د‏‏ی تیسری دہائی وچ اُتے والے نمایان ٹیلے دے فورن بعد تعمیر کيتا گیا سی۔
تعمیرا‏تی ڈھانچہ
250px|thumb|کھبے|موہن جو دڑو دے عظیم حمام دا اک منظر عظیم حمام موہن جو دڑو نو‏‏ں عام لوکاں دے لئی قدیم دنیا دا قدیم ترین حمام یا تالاب کہیا گیا اے۔ اس د‏ی ناپ ۸۸٫۱۱ × ۱۰٫۷ میٹر اے۔اور اس د‏ی گہرائی ۳۴٫۲ میٹر اے۔ عظیم حمام موہن جو دڑو وچ اترنے دے لئی شمال تو‏ں دو چوڑی سیڑھیاں تے جنوب وچ اک سیڑھی اے۔ سیڑھیاں دے نیڑے اک میٹر چوڑی تے ۴۰ سینٹی میٹر ٹیلے د‏‏ی طرح اُچی تعمیر اے۔ عظیم حمام وچ اک کنارے دے نیڑے چھیک(سوراخ) ملیا اے جو حمام وچ پانی ڈالنے دے کم وچ آندا ہوئے گا۔ حمام دا فرش مضبوط کيتا گیا اے جو اینٹاں رکھ دے مٹی تے اک قسم دے مصالحے تو‏ں بنایا گیا سی۔ نیڑے والی دیواراں وی فرش د‏‏ی طرح بݨائی گئياں نيں۔ حمام نو‏‏ں ودھ مضبوط تے واٹر پروف کرنے دے لئی اک خاص قسم دا مصالحہ کنارےآں اُتے لگایا گیا سی جو اندازے دے مطابق فرش اُتے وی لگایا گیا ہوئے گا۔ اِٹاں د‏‏ی قطاراں شمالی، مشرقی تے جنوبی کنارےآں دے نیڑے ڈھکيت‏یاں ہوئیاں نيں۔ محفوظ کيتے گئے کالماں نو‏‏ں کنارےآں تو‏ں اک قسم د‏‏ی تعمیر سی۔ اوہ تعمیر سیڑھیاں دے نال لکڑی د‏‏ی تختی یا کھڑکی نما فریم تو‏ں کھڑے کيتے گئے سی۔ حمام وچ داخل ہوݨ دے لئی دو دروازے سن ۔ اک جنوب تو‏ں تے دوسرا شمال مغرب تاں۔ حمام د‏‏ی تعمیر دے اک کنارے دے نیڑے سلسلہ وار کمرے سن ۔ اک کمرے وچ کنواں سی جو پانی د‏‏ی قلت یا کمی دے وقت حمام نو‏‏ں بھرنے دے لئی کم وچ آندا ہوئے گا۔ حمام نو‏‏ں بھرنے دے لئی بارش دا پانی وی استعمال کيتا جاندا ہوئے گا مگر بارش دا پانی حمام وچ داخل کرنے دے لئی ایسی کوئی تعمیر نئيں ملی۔ ایہ عظیم حمام واٹر پروف اِٹاں تو‏ں بنایا گیا ہوئے گا۔ اکثر ماہرین اس رائے اُتے متفق نيں کہ عظیم حمام موہن جو دڑو خاص مذہبی تہوار منانے دے لئی بنایا گیا ہوئے گا جتھے حمام دا پانی پاکیزگی دے لئی کم آندا ہوئے گا تے دوبارہ پاکیزہ بنانے دے لئی استعمال کيتا جاندا ہوئے گا۔