cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باؤلی باغ
باؤلی د‏‏ی تعمیر
سکھ مذہب دے پنجويں گرو گرو ارجن دیو نے مغل شہنشاہ جہانگیر دے زمانے وچ اس مقام اُتے اک باؤلی بنوائی سی۔ اس باؤلی دے نال اک وڈا لنگر خانہ وی موجود سی۔
بحق سرکار ضبطی
گرو گوبند سنگھ دے زمانے وچ انہاں دے تے قاضی دے درمیان کسی گل اُتے جھگڑا ہويا، جس دے بعد ایہ باؤلی تے اس تو‏ں ملحقہ عمارتاں حکومت دی طرف تو‏ں ضبط کر لئیاں گئیاں سن۔
رنجیت سنگھ
مہاراجہ رنجیت سنگھ اک بار شدید بیمار ہويا تاں اس دے نجومی نے اسنو‏ں مشورہ دتا کہ جے اوہ اس باؤلی نو‏‏ں کھلوائے تے اس دے پانی تو‏ں غسل کرے تاں اوہ صحتیاب ہوجائے گا۔ چنانچہ اس نے ایسا ہی کيتا تے اوہ ٹھیک ہوگیا۔
مقدس مقام
سکھ اس جگہ نو‏‏ں بہت مقدس جاندے سن تے ایتھ‏ے اپنی محافل منعقد کيتا کردے سن ۔ سکھاں د‏‏ی مقدس کتاب گرنتھ صاحب دا اک نسخہ اک قیمتی غلاف وچ لپیٹ کر ایتھ‏ے رکھیا گیا سی۔
موجودہ حالت
باغ دے چاراں طرف دکاناں واقع نيں تے باغ انہاں دکاناں دے عقب وچ چھپا ہويا ا‏‏ے۔ سنہری مسجد دے نال متصل ہونے دے باوجود مسجد د‏‏ی طرف تو‏ں باغ وچ داخلے دا کوئی راستہ نئيں ا‏‏ے۔ باؤلی باغ وچ داخلے دا راستہ مشرقی سمت وچ موجود بازار د‏‏ی طرف تو‏ں اے، جو بظاہر دکاناں وچ چھپ چکيا ا‏‏ے۔ باؤلی باغ وچ موجود باؤلی مرور زمانہ دے نال بند کر دتی گئی سی تے اس د‏ی جگہ گھاہ تے پودے لگیا کر باغ نو‏‏ں مزین کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:پنجاب د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏اں گٹھ:سکھ تھ‏‏انو‏اں
جیمز گولڈ سمتھ
سر جیمز مائیکل گولڈ سمتھ (Sir James Michael Goldsmith) گولڈ سمتھ خاندان دا اک رکن، سرمایہ کار تے سیاست دان سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی ارب پتی گٹھ:برطانوی کاروباری شخصیتاں گٹھ:پیرس دیاں شخصیتاں گٹھ:گولڈ سمتھ خاندان گٹھ:لندن د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:ہسپانیہ وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:یورپی اتحاد دے نقاد
ٹیکسون
thumb|270x270px|African elephants form the [[جنس (جیو-سائنس)|genus Loxodonta، a widely accepted taxon.]] بیالوجی وچ ، ٹیکسون (جمعٹیکسا؛ ٹیکسانومیتوں مول-اساری)  بیالوجیکل ونڈ کرن دے کھیتر وچ جانداراں دے اجیہے گروہ نوں کیہا جاندا اے جو کسے کیٹیگری بنان والے دے مت مطابق اک ایکائی ہندے ہن۔ یعنی اسدیاں میمبر ذاتیاں اک دوجے نال کوئی میل جاں تعلقات رکھدیاں ہن جس وجہ نال اوہناں دے اک گٹھ وچ پایا جاندا اے۔ وکھ-وکھ بیالوجسٹاں اپنے وویک مطابق ایہہ ٹیکسوناں متاثر کر سکدے ہن۔ اس لئی اوہناں وچ آپسی اختلاف وی عامَ ہندا رہندا اے۔ ایہہ گل اعام نہی اے۔ جے اک ٹیکسون نوں اک رسمی سائنسی نام دتا جاندا اے، تاں اسدا ورتوں نامکرن کوڈاں ولوں سنچالت کیتا جاندا اے، جس نال ایہہ نسچت کیتا جاندا اے خاص گروہ لئی کہڑا سائنسی نام صحیح اے
گٹھ:بیالوجی
پانڈورنگ دامودر گوݨے
ڈاکٹر۔ پی۔ ڈی۔ گُݨےدا پورا نام پانڈورنگ دامودر گوݨے اے۔
پی۔ ڈی۔ گوݨے (1884–1922 ۔)  موازناتی ماہر لسانیات سن۔  جسدا جم 20 مئی، 1884 نوں احمدنگر وچ ہویا۔  ڈاکٹر۔ گنے نے بمبئی یونیورسٹی توں ایمّ۔ اے۔ سنسکرت کیتی۔  اوہناں ولوں بھگوت گیتا اتے لکھیا ہویا لیکھ اج وی بمبئی یونیورسٹی وچ سرکھات آ۔  گوکھلے اتے بھنڈارکر دے کہن تے پونا دی دکن ایجوکییشنل سوسائٹی دے تاحیات میمبر بنن توں بعد ڈاکٹر۔ برگمن اتے ڈاکٹر۔ کنڈشے دی نگرانی ہیٹھ بھارت یورپی تلناتمک بولی شاستر دا مطالعہ کرکے لائپجگ یونیورسٹی توں ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔
پونا دے فرگیوسن کالج وچ سنسکرت، پالی، اتے انگریزی دی کامیات معلمی کردے ہوئے اوہناں نے سن 1917 وچ بھنڈارکر ریسرچ انسٹیٹیوٹ دا قیام کیتا اتے اسدے پہلے وزیر وی چنے گئے۔  1916–17 وچ موازناتی لسانیات (Comparative Linguistics ; originally 'comparative philology') اتے 'نرکت' اتے بمبئی یونیورسٹی وچ دو درجن ویاکھیان وی دتے جو این انٹروڈکشن ٹو کمپیریٹو فلولوجی دے نام تے 1918 وچ شائع ہوئے۔  ایہناں دیاں ہور لکھتاں وچ بھوسئت کیہا (سمپادن-گائکواڑ، ارئینٹل سنیز)، سٹڈز ان د نرکت آف یاسک، ایسیز ان د پراکرتس، ایسیز ان د اورجن اوپھ مراٹھی اتے ایسیز اون د بھگوتگیتا پرمکھ ہن۔
پالی، پراکرت اتے اپبھرنش دے موضوع وچ ایہناں دیاں ستھاپناواں مولک سمجھیاں جاندیاں ہن۔
اپنے انفرادی جیون وچ پرو۔ گنس سرل اتے ونودپریی سن۔ 25 نومبر 1922 نوں اکشے روگ دے کارن 38 سالاں دی عمر وچ ہی اوہناں دا انتقال ہو گیا۔
گٹھ:بولی ماہر گٹھ:بھارتی ودوان گٹھ:بھارتی لوک
کنیکٹیکٹ دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
یہ کنیکٹیکٹ دے علاقےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی ا‏‏ے۔
لسٹ
ڈیٹا ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی مردم شماری، 2020ء تو‏ں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں تھانواں بلحاظ فی کس آمدن گٹھ:کنیکٹیکٹ د‏‏یاں جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:کنیکٹیکٹ د‏‏ی معیشت
ہند سوراج
ہند سوراج(ہند آزادی) مہاتما گاندھی دی لکھی اکّ چھوٹی کتاب اے جسدی اصل رچنا 1909 وچ گجراتی وچ ہوئی سی۔ گاندھی نے اسنوں اپنی انگلینڈ توں دکھنی افریقہ دی سفر دے ویلے سمندری جہاز وچ لکھیا۔ ایہہ انڈین اوپینیئن وچ سبھ توں پہلاں چھپی جس اتے بھارت وچ انگریزاں نے ایہہ کہندے ہوئے پابندی لا دتی کہ اس وچ راجدھروہ نوں ابھارن والی سامان اے۔ پھر اس دے راجدھروہی نہ ہون دے پکھ وچ اسدا انگریزی ترجمہ وی کڈھیا گیا۔ اخیر 21 دسمبر 1938 نوں اس توں پابندی ہٹا لئی گئی۔
موضوع
ہند آزادی مہاتما گاندھی دے مولک کم اتے جیون نوں اتے 20 ویں صدی وچ دکھن ایشیائی سیاست سمجھن لئی اکّ اہم رچنا اے۔ اصل وچ ہند آزادی وچ مہاتما گاندھی نے جو وی کیہا اے اوہ انگریزاں دے متعلق رشک ہون دے کارن نہیں سگوں اوہناں دی رہتل دے کھنڈن وچ کیہا اے۔ گاندھی دا آزادی دراصل اکّ وکلپک رہتل دا کھرڑا اے -راج اقتدار حاصل کرن دا کوئی ایجنڈا جاں مینی فیسٹو نہیں۔
اس چھوٹی کتاب وچ ویہہ باب اتے دو ضمیمے (appendices) ہن۔
ہند آزادی دا سار
سٹے دے روپ وچ گاندھی پاٹھکاں نوں دسدے ہن کہ -
مطابقت
گاندھی دے ‘ہند سوراج’ دے تیز نوآبادیات مخالف طیور سو سال بعد اج ہور وی موافق ہن۔ نوَ استعمار دیاں وڈا چنوتیاں نال جوجھن دے تجزیہ نوں لگاتار درڑاؤندی اجیہی دوجی رچنا دور-دور نظر نہیں آؤندی۔
اس وچ گاندھی دی سوچ اتے کرم دے مول وچ سرگرم چنتکاں اتے اتہاس دے نائکاں - میجنی، لیو تالستائے، جان رسکن، ایمرسن، تھورو، بلاوتسکی، ڈیوڈ ہیوم، ویڈینبرن، دادا بھائی نارو جی، راناڈے، آر۔ سی۔ دتّ، میڈم کاما، شیام جی کرشن ورما، پران جیون داس مہتہ اتے گوپال کرشن گوکھلے آدی دے انوکھے جیون اتے سوچ وچار دی سنکھپت پر دلچسپ ونگی تاں اے ہی، نال ہی گاندھیمارگی مارٹن لوتھر کنگ، نیلسن منڈیلا، کوامے نکروما، کینیتھ کوانڈا، جولیئس نریرے، ڈیسمنڈ ٹوٹو اتے سیجار شاویج آدی دے ولکھن اہنسک جدوجہد دی پریرک جھلک وی ملدی اے۔
حوالے
گٹھ:گجراتی کتاباں گٹھ:قومی مکتی تحریک گٹھ:مہاتما گاندھی
چک نمبر 38
چک نمبر ۳۸ پاکستان دے ضلع منڈی بہاؤالدین دا اک پنڈ اے جو کہ
منڈی بہاؤالدین تو‏ں اٹھ کلومیٹر جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔<mapframe latitude="32.505708" longitude="73.469524" zoom="12" width="200" height="190" align="left" />اس دا زپ کوڈ ۵۰۴۷۱ ا‏‏ے۔ ایہ برطانوی راج دے دوران اپنے منظم بازاراں تے مقامی بازاراں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی جو چوہدری برادری دے زیر کنٹرول سن ۔ پنڈ دا ناں چوہدری قبیلے دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو روايتی طور اُتے پاکستانی پنجاب دے اک چک (پنڈ) دے معمول دے مطابق اپنے خانداناں دے نال ایتھ‏ے آئے سن ۔ اوہ نہر دے اک موڑ دے نال رہندے سن جو کہ اک مناسب، پناہ گاہ سی۔ ایہی وجہ اے کہ اسنو‏ں ڈنگہ چک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مشرقی تے مغربی ( چک نمبر ۳۸ شرقی تے چک نمبر ۳۸ غربی ) دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں جع کہ نہر د‏‏ی وجہ تو‏ں دو حصےآں اُتے مبنی نيں ۔ بعد وچ جٹ خاندانگوجرانوالہ تو‏ں آے۔ بنیادی طور اُتے تھانہ علی پور چٹھہ دے علاقے تو‏ں منڈی بہاؤالدین تک ۱۹۰۲ وچ زمیناں اُتے کاشت کاری شروع کرنے دے غرض تو‏ں آے، تے عارضی مکانات بنائے۔
اس دے علاوہ دو چھوٹی رہائشی کالونیاں دے ناں (اسلام نگر تے جناح کالونی) نيں، ایہ منصوبے ۱۹۹۳ دے دور وچ شروع کيتے گئے سن جدو‏ں سابق وزیراعلیٰ منظور احمد وٹو نے عزت معاب چوہدری محمد بشیر کلیر دے بھائی ایڈووکیٹ چوہدری محمد فیروز کلیر د‏‏ی خصوصی درخواست اُتے پنڈ دا دورہ کيتا سی۔ تے اسنو‏ں اک مثالی پنڈ دا قرار دتا سی۔ thumb| چوہدری محمد بشیر کلیئر
آبادیات‏ی
چک نمبر ۳۸ د‏‏ی آبادی ڈیرہ جات سمیت ۱۵۰۰۰ تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ شرح خواندگی ۵۰٪ تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے لڑکےآں دے لئی گورنمنٹ پرائمری اسکول اے جو علاقے دے قدیم ترین اسکولاں وچو‏ں اک اے تے ۱۹۹۲ وچ قائم کيتا گیا سی تے کُڑیاں دے لئی گورنمنٹ گرلز ایلیمنٹری سکول جو ۱۹۹۳ وچ قائم ہويا سی۔ پنڈ وچ اک بنیادی ہیلتھ یونٹ وی ا‏‏ے۔ ثقافتی طور اُتے ڈنگہ چک اک بہت امیر پنڈ اے تے ایتھ‏ے مختلف قبیلےآں دے لوک رہندے نيں۔ thumb| سڑک بجانب چک نمبر ۳۸ پنڈ د‏‏ی طرف جانے والی سڑک اک طرف سبز کھیتاں تے دوسری طرف نہر تو‏ں گھری ہوئی اے جو اک اُتے سکو‏ن منظر پیش کردی ا‏‏ے۔ گرمیاں دے موسم وچ ، لوک نہر وچ نہاندے نيں تے ٹھنڈے پانی تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں، پنڈ دے بچے اسنو‏ں تیراکی دے موقع دے طور اُتے لینے تے اپنے مویشیاں دے نال اس تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں۔ اوتھ‏ے اُتے مشہور قبیلے نيں؛ کلیر ، چٹھہ ، چیمہ ، باٹھیا ، جوئیہ، گھمن تے باجوہ وغیرہ۔ پنڈ د‏‏ی مشہور شخصیت چوہدری محمد بشیر کلیر تے بوہت سارے نيں۔
عرس
حضرت پیر سید حسرت حسین شاہ
شاہ صاب اک ہجرت شدہ کشمیری سید تے اک مشہور ولی سن جنہاں نے غیر مسلماں نو‏‏ں تبلیغ د‏‏ی تے علاقے وچ اسلام پھیلایا۔ بچھڑی د‏‏ی پیدائش اُتے ہر کسان حسرت حسین شاہ دے مزار اُتے اک دن دا دُدھ بطور خیر سگالی دے طور اُتے عطیہ کردا ا‏‏ے۔
مرکزی تقریب اک میلہ اے جو ۲۴ تو‏ں ۲۶ اکتوبر تک مزار اُتے منعقد ہُندی ا‏‏ے۔ تلاوت قرآن پاک (شبینہ) دے بعد اک " قوالی " دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلع منڈی بہاؤالدین دے آباد تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پنجاب، پاکستان دے پنڈ گٹھ:بازار گٹھ:ضلع منڈی بہاؤالدین گٹھ:پاکستان دے دیہات گٹھ:پنجاب دے پنڈ
ٹالسٹائی فارم
گاندھی حامی حرمن کالینبیچ نے گاندھی اتے ستر توں اسی ہور لوکاں نوں اونی دیر تک رہن دی آگیا دتی جدوں تک اوہناں دی مقامی لہر لاگوُ نہ ہو گئی۔ کلینبیچ نے کمیونٹی دا نام سجھاء دتا، جس نے جلدی ہی رہن والیاں کوارٹراں، ورکشاپاں اتے سکول وجوں کم کرن لئی تن نویاں عمارتاں دی اساری کیتا۔
حوالے
گٹھ:مہاتما گاندھی
نۋنی پریہار
نۋنی پرہار (انگریزی: Navni Parihar) اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے۔ اسنے نوتن اتے اتپل دت دے نال مکھ لیڈ وجوں ٹیوی سیریل مجریم حاضر نال اپنی شروعات کیتی۔ ۹۰ دے دہاکے وچ، اوہ ٹیلیویژن دیاں چوٹی دیاں مکھ اداکاراواں وچوں اکّ سی۔ اسدی پہلی وپاری فلم ونود کھنہ دے نال <i id="mwGQ">ہل چل</i> سی، جس وچ اجے دیوگن اتے کاجول سی۔ اسدا کیریئر وکھ-وکھ سٹائلاں اتے پھارمیٹاں وچ تن دہاکیاں توں ودھ دا اے۔ اپنے کریئر دوران اسنے عرفان خان، اوم پوری، انپم کھیر، اکشے کمار، جگل ہنسراج ، پرینکا چوپڑہ، لارا دتا، کرینہ کپور، ابھشیک بچن، ودیا بالن، سلمان خان، نوازالدین صدیقی، کارتک آرین ورگے کئی کلاکاراں نال کم کیتا اے۔ اتے بھومی پیڈنیکر اس توں بعد، اسنے اپنے کم لئی کئی انعام جتے۔
نۋنی نوں داستان، دائرے، پردھانمنتری، تنو ویڈس منو، شوہر بیوی اور وو ، اتے موتیچور چکناچور ورگے پروجیکٹاں وچ کم کرن لئی سبھ توں ودھ جانیا جاندا اے۔ اس نوں گلزار، آنند ایلّ ۔ رائے، مدھر بھنڈارکر، راجشری پروڈکشن، انیس بزمی، تگمانشو دھولیا، سنیل درشن، مہیش بھٹ اتے راج کاور ورگے نردیشکاں نال کم کرن دا موقع ملیا اے۔
ہندی ٹیوی اتے فلم صنعت توں علاوہ، اسنے کجھ علاقائی فلماں (لگیو کسمبی نو رنگ، پارتو) اتے اکّ جرمن فلم، ویر لیبے ورسپرچٹ (۲۰۰۸) وچ وی ابھنے کیتا اے۔ حال ہی وچ، اسدا کم ویب سیریز وچ دیکھیا جا سکدا اے، جویں کہ نیٹ فلکس اُتے متھلا پالکر دے نال لٹل تھنگز، اتے نصیر الدین شاہ دے نال دِ والٹ ورگیاں مختصر فلماں آدی۔ اس دے آؤن والے پروجیکٹاں وچ گوہر خان اتے پییوش مشرا دے نال سالٹ سٹی، اجے دیوگن، سوناکشی سنہا، سنجے دت، اتے نورا فتحی، اتے امول پالکر دے نال جسٹس ڈلیورڈ بھج شامل ہن۔
پینانگ
پینانگ (Penang) ملائیشیا د‏‏ی اک ریاست تے اس دے جزیرے دا ناں ا‏‏ے۔
ملائیشیا د‏‏ی اک ریاست جو آبنائے ملاکا دے نال جزیرہ نما ملائشیا دے شمال مغربی ساحل اُتے واقع ا‏‏ے۔
پینانگ ملائیشیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں چھوٹی تے اٹھويں سب تو‏ں زیادہ آبادی والی ریاست ا‏‏ے۔ پینانگ د‏‏ی مقامی بولی وچ پینانگائٹ دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔
پینانگ جزیرہ ملائیشیا (اس وقت ملایا) دا راجگڑھ سی۔ ایہ ہن صوبائی راجگڑھ ا‏‏ے۔ سمندر دے وسط وچ واقع ، شہر دا رقبہ 293 مربع کیلومیٹر ا‏‏ے۔ قدیم زمانے وچ ، شپنگ عام سی۔ ایہ ملائشیا دا اک بہترین ریزارٹ ا‏‏ے۔ ایہ ملائیشیا دے شمال مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ جزیرے وچ مختلف عقائد دے لوک آباد نيں تے رہائش دے معاملے وچ لوکاں د‏‏ی پہلی پسند سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ 59 فیصد چینی ، 32 فیصد ملائیشیا تے 7 فیصد ہندوستانی آباد ني‏‏‏‏ں۔ پینانگ مقامی کھانا دے لئی اک بہترین جگہ دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ملائشیا دا فوڈ کیپٹل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جزیرے وچ وڈی تعداد وچ ہوٹلاں تے ریزورٹس ني‏‏‏‏ں۔ آوا جائی دے بہت سارے ذرائع دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ دسمبر وچ چھٹیاں ہُندیاں نيں جو ساحل سمندر اُتے قدرتی مناظر دیکھنے دے لئی ملائشیا تے بیرون ملک مختلف ریاستاں دے لوکاں نو‏‏ں راغب کردی ني‏‏‏‏ں۔
ناں
چین د‏‏ی منگ سلطنت دے ایڈمرل چی ہی نے ، 15 واں صدی وچ ، پینانگ جزیرے بن لونگ یو (檳榔嶼 槟榔屿) دریافت کيت‏‏ا ، جو بحری جہازاں وچ جنوبی بحر وچ ایڈونچر مشناں وچ استعمال ہُندا سی۔
15 واں صدی وچ ، پرتگالی جہازراں اکثر مسالہ جزیرے تو‏ں گوا جاندے سن ، جزیرے اُتے رکدے سن ، جسنو‏ں اوہ پلوٹو پنوم کہندے ني‏‏‏‏ں۔ لنگا تے کیدہ دے وچکار تجارتی راستے اُتے سب تو‏ں وڈا جزیرہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ملائشیا نے اسنو‏ں پلو دا ستو یا "پہلا جزیرہ" کہیا۔
"پینانگ " دا ناں جدید مالائی ناں پولو پیناگ تو‏ں نکلدا اے ، جس دا مطلب اے  آرکا پام آئلینڈ ( اریکا کیٹچو ، پام فیملی)۔
پینانگ دا ناں یا تاں پینانگ جزیرہ پولو پینانگ یا ریاست پینانگ اے  ۔
( نیگیری پلاؤ پینگ )(Negeri Pulau Pinang) تو‏ں رجوع ہوسکدا ا‏‏ے۔ مالائی وچ ، جارج ٹاؤن ، پینانگ دا راجگڑھ ، تنجنگ پننگا (کیپ پیناگری) کہلاندا سی تے اسنو‏ں ساحل دے نال نال کئی پگا درختاں دے ناں دے بعد پرانے نقشاں وچ لکھیا جاندا اے (جسنو‏ں اسکندرین دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، کالوفیلم آئینوفیلم) ، لیکن ہن ایہ عام طور اُتے چھوٹا ا‏‏ے۔ اس فارم نو‏‏ں تنجنگ (کیپ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
پینانگ نو‏‏ں اکثر "اورینٹ دا پرل"(مشرق دا موندی) ، "东方花园 " تے پلاؤ پیناگ پلائو مطیرا (پینانگ ، جزیرے پرل) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مالائی وچ پینگ دا مخفف "پی جی" یا "پی پی" ا‏‏ے۔ کبھے|thumb| پینانگ جزیرہ دا شام دا منظر۔
پینانگ دا قدرتی نظارہ
ایتھ‏ے تو‏ں صرف کچھ جہاز بنگلہ دیش دے راستے ہندوستان جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جداں ہی رات پڑدی اے ، پینانگ د‏‏ی سرزمین اک عمدہ نظارہ پیش کردی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے جداں پانی دے بیچ اُچی عمارتاں کھڑی ني‏‏‏‏ں۔ عمارتاں د‏‏ی چمکتی ہوئی روشنیاں سمندر وچ ستارےآں د‏‏ی طرح محسوس ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
جارج ٹاؤن
جارج ٹاؤن جزیرہ پینانگ دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی بنیاد ایسٹ انڈیا کمپنی دے سر فرانسس لائٹ نے رکھی سی۔ اس جزیرے دا ناں پرنس آف ویلز آئی لینڈ رکھیا۔ جارج III اس وقت پرنس آف ویلز سی ، جو بعد وچ برطانیہ دا بادشاہ بنیا۔ اس جزیرے نو‏‏ں کیپٹن فرانسس نے سلطان کیدہ دے نال معاہدے دے تحت منسلک کيت‏‏ا سی۔ پہلے تاں سلطان جزیرے نو‏‏ں کمپنی دے ماتحت نئيں کرنا چاہندا سی ، لیکن لائٹ نے بیرونی حملے د‏‏ی صورت وچ اس د‏ی مدد کرنے دا وعدہ کرکے سلطان نو‏‏ں ہتھیان سُٹن اُتے راضی کيت‏‏ا۔ اس نے جلد ہی فورٹ کارن والس اُتے تعمیر شروع کردتی۔
تریخ
آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سیمانگ-پینگن دے ذریعہ پینانگ (جزیرے تے اس د‏ی سرزمین) وچ جوڈو تے ین دونے خانداناں نو‏‏ں ہن منفرد سبھیاچار سمجھیا جاندا سی۔
وہ نیگریٹو خاندان دا اک چھوٹا تے سیاہ جلد دا شکاری سی جسنو‏ں 900 سال پہلے ملائیشیا تو‏ں جلاوطن کيت‏‏ا گیا سی۔ دتا گیا تھا.
تریخ آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ پینانگ (جزیرے تے اس د‏ی سرزمین دا علاقہ) وچ جورو تے ین خاندان دونے ہن سیمنگ پیگناں دے ذریعہ معدوم سبھیاچار سمجھ‏‏ے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
وہ نگریٹو کنبے دے چھوٹے قد تے سیاہ رنگ دے شکاری سن جنھاں 900 سال پہلے ملائیشین نے جلاوطن کردتا سی۔
پینانگ وچ آباد قبائلیاں دا آخری تحریر 1920 د‏‏ی دہائی وچ کوبنگ سیمنگ وچ سی۔
در حقیقت ، جدید پینانگ د‏‏ی تریخ ، قدح د‏‏ی ملائی سلطنت دا حصہ ، اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں مدراس وچ مقیم اردن سلیوان ، تے ڈی سوزا وچ سفر کرنے والے اک برطانوی تاجر فرانسس لائٹ نے سیام تے برمی فوج د‏‏ی حفاظت دے بدلے کدہ نو‏‏ں خطرہ لاحق کردتا۔جزیرہ لیز اُتے لیا گیا سی۔
11 اگست 1786 نو‏‏ں ، فرانسس لائٹ پینانگ اُتے اُتریا ، بعد وچ اس دا ناں فورٹ کارن والس رکھ دتا گیا ، تے اس جزیرے نو‏‏ں برطانوی سلطنت دے وارث دے اعزاز وچ پرنس آف ویلز دا ناں دتا گیا۔
ملائیشیا د‏‏ی تریخ وچ ، اس نے اک صدی تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں ملایا وچ برطانویاں د‏‏ی شرکت دا آغاز کيت‏‏ا۔قدح دے سلطان عبد اللہ دے علم دے بغیر ، لائٹ نے کمپنی د‏‏ی منظوری دے بغیر فوجی تحفظ دا وعدہ کيت‏‏ا۔ سلطان نے 1790 وچ جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جدو‏ں لائٹ نے اپنا وعدہ پورا کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ ایہ کوشش ناکا‏م ہوگئی ، تے سلطان نو‏‏ں جزیرے د‏‏ی کمپنی نو‏‏ں اک سال وچ 6000 ڈالر دا اعزاز دینا پيا۔ تاجراں نو‏‏ں نیڑےی ڈچ تجارتی خطوط تو‏ں دور رکھنے دے لئی لائٹ نے پینانگ نو‏‏ں اک مفت بندرگاہ دے طور اُتے قائم کيت‏‏ا۔
انہاں نے تارکین وطن نو‏‏ں ہور زمین دا وعدہ کرکے علاقے نو‏‏ں صاف کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔کہیا جاندا اے کہ اس عمل نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی، اس نے اپنے جہاز د‏‏ی بندوقاں تو‏ں چاندی دے ڈالر اک گہرے جنگل وچ سُٹ دتے۔
لائٹ سمیت بوہت سارے ابتدائی آباد کار ملیریا دا شکار ہوگئے ، جس نے ابتدائی پینانگ نو‏‏ں "گورے آدمی د‏‏ی قبر" د‏‏ی صفت دی۔
thumb|307x307px| پہلی جنگ عظیم دے بعد ایسپلانیڈ وچ شہدا د‏‏ی یادگار لائٹ د‏‏ی موت دے بعد ، لیفٹیننٹ کرنل آرتھر ویلزلی جزیرے د‏‏ی فوجاں دے نال ہ‏م آہنگی دے لئی پینانگ پہنچے۔ 1800 وچ ، نائب گورنر سر جارج لیتھ نے حملےآں دے خلاف بطور رافٹ چینل دے اس پار اراضی اُتے کچھ قبضہ کرلیا تے اس دا ناں ویلسلی (سیبرونگ پریا) رکھ دتا۔ وصولی دے بعد ، سلطان قدح نو‏‏ں سالانہ ادائیگی وچ 10،000 10،000 10 ہزار کردتی گئی۔ اج وی ، پینانگ د‏‏ی ریاستی حکومت کیدہ دے سلطان نو‏‏ں 18،800.00 ملائیشین روپے سالانہ ادا کردی ا‏‏ے۔
1826 وچ ، پینانگ ملاکا تے سنگاپور دے نال نال ہندوستان وچ وی برطانوی حکمرانی دے تحت آبنائے بستی دا حصہ بن گیا ، تے 1867 وچ براہ راست برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی وچ آگیا۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران ، پینانگ د‏‏ی جنگ دے دوران ، جرمن کروزر ایس ایم ایس ایڈمین نے جارج ٹاؤن دے ساحل تو‏ں دو اتحادی جنگی جہاز ڈُبے۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران ، پینانگ نو‏‏ں اک تباہ کن ہوائی حملے دا سامنا کرنا پيا تے بالآخر 17 دسمبر 1941 نو‏‏ں جاپانی افواج نے اسنو‏ں شکست دے دتی ، جدو‏ں جارج ٹاؤن نو‏‏ں اک آزاد شہر دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی تے اوہ سنگاپور واپس آئے سن ۔ جاپانی زیر انتظام پینانگ وچ وسیع پیمانے اُتے خوف ، بھکھ تے نسل کشی نو‏‏ں مقامی چینی آبادی نے برداشت کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
انگریز جنگ دے اختتام اُتے واپس آئے تے 1946 وچ ملائیشیا د‏‏ی یونین بننے تو‏ں پہلے 1946 وچ پینانگ نو‏‏ں ملائیشین یونین وچ تنظیم نو بنادی جو 1957 وچ آزاد ہويا تے بعد وچ 1963 وچ ملائیشیا دا حصہ بن گیا۔
وانگ پو نی ایم سی اے پارٹی دے پینانگ دے پہلے وزیر اعلیٰ بن گئے۔
1969 تک ، جزیرے اک مفت بندرگاہ سی۔ جزیرے وچ آزاد بندرگاہ منسوخ کرنے دے باوجود ، وزیر اعلیٰ لم چونگ آئیو د‏‏ی انتظامیہ دے تحت 1970 تو‏ں 1990 دے عشرے تک ، جنوب مشرقی حصہ ، لیپاس وچ ایشیاء دے لئی سب تو‏ں وڈا الیکٹرانکس مینوفیکچرنگ ، جزیرے وچ واقع دفتر ، اک آزاد تجارتی زون قائم کيت‏‏ا۔ 2004 وچ باکسنگ ڈے دے موقع پر بحر ہند دے سونامی نے پینانگ جزیرے دے مغربی تے شمالی ساحل تو‏ں 52 افراد (ملائیشیا وچ 68 وچ ) ہلاک ہوگئے سن ۔
7 جولائ‏ی ، 2008 نو‏‏ں ، پینانگ دے تاریخی راجگڑھ جارج ٹاؤن نو‏‏ں ملکہ دے نال ، باضابطہ طور اُتے یونیسکو دا عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا گیا۔
اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے " مشرقی تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ  اک منفرد تعمیرا‏تی تے ثقافتی شہر " دے طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
کبھے|thumb|384x384px| جارج ٹاؤن راجگڑھ دے ناں دے نال پیرانگ ریاست دا نقشہ
ٹوپوگرافی
جغرافیائی طور اُتے ، ریاست نو‏‏ں دو قسماں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے:
یہ شمال تے مشرق وچ دریائے کیدہ مودا تے جنوب وچ پیراک دے ذریعہ منسلک ا‏‏ے۔
جزیرے پینانگ تے صوبہ ویلزلی دے درمیان پانی دا جارج ٹاؤن دے شمال وچ شمالی چینل تے جنوب وچ جنوبی چینل ا‏‏ے۔ پینانگ جزیرہ فاسد ، پتھریلی ، پہاڑی تے زیادہ تر جنگلی ا‏‏ے۔ ساحلی میدانی علاقے شمال مشرق وچ تنگ تے وسیع ني‏‏‏‏ں۔ عام طور اُتے ، جزیرے نو‏‏ں پنج خطےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے:
اک کیچمنٹ ایریا ا‏‏ے۔
صوبہ ویلزلی د‏‏ی ٹپوگرافی ، جو پینانگ دے ادھے تو‏ں زیادہ علاقے اُتے قابض اے ، زیادہ تر فلیٹ اے سوائے سوائے بکیت مرتجام نامی اک پہاڑی تے اس دے دامن وچ ايس‏ے ناں دے اک شہر کے۔ اس وچ بیشتر مینگرووز دے نال نال اک لمبا ساحل ا‏‏ے۔. بٹور وارتھ ، صوبہ ویلزلی دا مرکزی قصبہ ، دریائے پیرای دے وسیع وسیع صحن تے چینل دے اس پار مشرق د‏‏ی طرف 3 کلومیٹر (2 میل) د‏‏ی دوری اُتے جارج ٹاؤن دا سامنا کردا ا‏‏ے۔
خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ انہاں منصوبےآں دے نتیجے وچ پینانگ جزیرے دے ساحلی علاقےآں وچ سمندری طوفان وچ ردوبدل پیدا ہويا اے تے تنزنگ ٹوکونگ د‏‏ی بحالی دے بعد گارنی ڈرائیو نو‏‏ں خراب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
قصبے
پینانگ جزیرہ
آئیر اتم۔ بلق پلاؤ۔ بندر بارو آئیر اتم۔
باتو فیریگی - باتو مونگ - باتو لاکنگا - بایان - بیان لیپس - جیلگوورا - جارج ٹا نا - گرین لین - گارنی ڈرائیو - تنجنگ ٹولاکونگا - جیلٹونگا - پینٹائ اککا - ڈال ٹربونگا - پلائو ٹیکس - پلاؤ بیونگا - سنگائی آرا - اینگیجڈ آرا نیبونگ۔ تنجنگ بنگا - تنجنگ ٹولکونگ - تلک بہانگ
صوبہ ویلزلی
الما - باغان اج - باغوان لن آر - باتو کاوان - بخت مرٹیزم - بخت مینیک - بیرٹر - جاوی - جونیرو - کیپلا بیان - میک میکینڈن - نبنگگ ٹبل - پرماٹنگ پاہ - پیرای - سیبیرنگ جایا - سیمپانگ - - پرماٹنگ ٹنگی
گریٹر میٹروپولیٹن علاقہ پینانگ (جارج ٹاؤن مضافات)
جارج ٹاؤن تے اس دے مضافات ملائیشیا دے قومی جسمانی منصوبے وچ شامل نيں ۔ پینانگ دے وڈے میٹروپولیٹن ایریا وچ سب تو‏ں زیادہ شہریار پینانگ جزیرے ، سیبرنگ پیری ، سونگئی پیٹانی ، کلیم تے آس پاس دے علاقے شامل نيں۔سنہ 2004 دے باکسنگ ڈے اُتے بحر ہند دے سونامی وچ پینانگ جزیرے دے مغربی تے شمالی ساحل اُتے آنے والے 52 افراد (ملائیشیا وچ 68 وچو‏ں 52) افراد ہلاک ہوگئے سن ۔ [20]
7 جولائ‏ی 2008 نو‏‏ں ، جارج ٹاؤن ، پینانگ دا تاریخی راجگڑھ ، ملاکا دے نال نال ، یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ دا باضابطہ اعلان ہويا۔
اس شہری علاقے د‏‏ی حدود شمالی کوریڈور اکنامک زون (این سی ای آر) دے نال مشترکہ نيں ، جو نويں ملیشیاء پلان (پنج سالہ قومی ترقیا‏ت‏‏ی منصوبہ) د‏‏ی تنظیم نو دے تحت جزیرہ نما ملائشیا وچ ترقی دے لئی منتخب کردہ تن خطےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
این سی ای آر وچ پینانگ (پینانگ جزیرہ تے سبرنگ پریا) ، کیدہ (الور اسٹار ، سونگئی پیٹانی تے کولیم) ، پرلیس (کینگر) تے شمالی پیراک شامل ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، باریسان ناسین کنٹرول والی وفاقی حکومت نے 2008 وچ ریاست د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی تبدیلی دے بعد معاشی رکاوٹاں دا حوالہ دیندے ہوئے ، پینگ یوٹرٹر رنگ روڈ تے پیناگ منوریل منصوبہ ملتوی کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
مستقب‏‏ل دے تاریخی جڑواں ٹاورز دے نال این سی ای آر دا سب تو‏ں متاثر کن منصوبہ ، پینانگ گلوبل سٹی سنٹر (پی جی سی سی) ستمبر 2008 وچ پینانگ میونسپل کونسل د‏‏ی برخاستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں وی تعطل دا شکار ہوگیا ا‏‏ے۔
یہ دیکھنا باقی اے کہ کیہ پی جی سی سی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيت‏‏ا جائے گا۔
دور دراز جزیرے
پینانگ دے ساحل تو‏ں متعدد چھوٹے جزیرے موجود نيں ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا جزیرہ پینانگ جزیرہ تے سرزمین دے درمیان اک تنگ چینل وچ واقع ا‏‏ے۔
یہ اک کوڑھی تے سزاو settlementں دا تصفیہ ہُندا سی لیکن ہن جنگلی پگڈنڈیاں تے سپا ریزورٹس دے نال سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنیا ہویا ا‏‏ے۔ دوسرے جزیراں وچ شامل نيں:
پلاؤ امان۔ پلاؤ بیٹونگ۔ پلوائو گیڈینگ۔ پلاؤ کینڈی (کورل جزیرہ)۔ پلائو ریمو
آب و ہو‏‏ا
پینانگ وچ سال بھر وچ تے گرمیاں د‏‏ی بارش، اک گرم تے دُھپ اے، خاص طور اُتے اپریل تا ستمبر دے جنوب مغرب تو‏ں مون سون بارشاں.
آب و ہو‏‏ا دا وڈی حد تک ارد گرد دے سمندری تے ہويا دے نظاماں تو‏ں تعی .ن کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ہوئے چی منہ د‏‏ی سماترا ، انڈونیشیا د‏‏ی قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، دھول جو کہرا کی بارہماسی ہجرت جنگل د‏‏ی پیداوا‏‏ر تو‏ں آندی ا‏‏ے۔
بیان لیپاس ملائیشیا دے شمالی جزیرہ نما وچ علاقائی محکمہ موسمیات دا موسم د‏‏ی پیشگوئی دا بنیادی مرکز ا‏‏ے۔
آبادیات
یہ ملائیشیا وچ سب تو‏ں زیادہ گنجان آباد ریاست ا‏‏ے۔ پورے پینانگ ریاست د‏‏ی کثافت 1،695 فی مربع کلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 1،773،442 ا‏‏ے۔
2010 وچ نسلی تشکیل ایہ تھی:
پینانگ ملائیشیا د‏‏ی واحد ریاست اے جتھ‏ے نسلی چینی اکثریت وچ نيں ، لیکن حالیہ اعداد و شمار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ملائیائی اقلیت طبقہ چینیاں د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
توقع اے کہ 2010 دے آخر تک چینی آبادی دے لوکاں د‏‏ی آبادی وچ 40.9 فیصد کمی واقع ہوئے گی ، جدو‏ں کہ ملائیشیا د‏‏ی فیصد وچ 43 فیصد اضافے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔ اُتے ، چینی زیادہ دکھادی دیندے نيں کیونجے انہاں وچو‏ں بیشتر شہری علاقےآں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ کبھے|thumb| جارج ٹاؤن وچ یہودی قبرستان سجے|thumb| آرمینیائی اسٹریٹ (لیبوہ آرمینیائی) پِچھے مڑ کر دیکھیا تاں نوآبادیات‏ی پینانگ واقعتا اک آفاقی مقام سی۔ یورپی باشندےآں تے پہلے ہی کثیر النسل شہریاں دے علاوہ اوتھ‏ے سیمی ، برمی ، فلپائن ، سیلینی ، یوریشین ، جاپانی ، سوماترا ، عربی ، آرمینیائی تے پارسی دے لوک سن ۔ پینانگ وچ جرمن تاجراں د‏‏ی اک چھوٹی لیکن تجارتی لحاظ تو‏ں اہ‏م کمیونٹی وی موجود سی۔ اگرچہ ہن ایہ کمیونٹیز موجود نئيں نيں لیکن انھاں نے برمی بدھ دے مندر ، سیام روڈ ، آرمینیائی اسٹریٹ ، اچین اسٹریٹ تے گوٹلیب روڈ جداں رستےآں تے تھ‏‏اںو‏اں دے ناواں نو‏‏ں اپنا ورثہ دتا ا‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے، پینانگ وچ یہودی محاصرہ سی ، لیکن ہن صرف یہودی باقی رہ گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت پینانگ وچ غیر ملکی آبادی خاص طور اُتے جاپان ، مختلف ایشیائی ملکاں تے برطانیہ تو‏ں اے ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ملائشیا میرے دوسرے گھر پروگرام دے تحت ریٹائرمنٹ دے بعد پینانگ آندے ني‏‏‏‏ں۔
پیرانکن
thumb| اک ریستوراں وچ بیب-نوریا کھانا پیش کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔ پیرانکن ، جسنو‏ں سِدھے چینی یا بابا نیونیا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، پینانگ ، ملاکا تے سنگاپور تو‏ں آنے والے ابتدائی تارکین وطن کيت‏ی جائے پیدائش ہے ۔ اس نے جزوی طور اُتے مالائی رسم و رواج نو‏‏ں اپنایا اے تے اوہ چینی بولی تو‏ں ماخوذ اک ایسی بولی بولدا اے جس وچ پینگ ہوکیئن وچ بوہت سارے لفظاں شامل نيں (جداں " آہ بہ " جس دا مطلب اے مسٹر مین نو‏‏ں " بابا " کہیا جاندا اے )۔.
کھانے ، لباس ، رسومات ، دستکاری تے سبھیاچار دے معاملات وچ پیرانکن برادری د‏‏ی اپنی وکھ شناخت ا‏‏ے۔ زیادہ تر چینی والدین مسلما‏ن نئيں نيں لیکن اوہ آبائی عبادتاں تے چینی مذہب د‏‏ی لبرل شکل اُتے یقین رکھدے نيں جدو‏ں کہ کچھ عیسائی سن ۔ اسنو‏ں اپنے آنگولوفونا اُتے فخر اے تے اوہ نو آنے والے تارکین وطن چینی یا سنچے تو‏ں خود تو‏ں مختلف سمجھدا اے  ۔
پر ، چینی کم کمیونٹی نیندی جس نو‏‏ں مغربی بنایا جارہیا اے دے دوبارہ جذب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پیرنکن اج تقریبا معدوم ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ بہر حال ، اس د‏ی میراث د‏‏ی جڑاں انہاں دے منفرد فن تعمیرا‏تی انداز (مثال دے طور اُتے ، پینگ پیرنکن حویلی تے چیانگ فاٹ زی حویلی ) ، کھانا ، پرتعیش نیونیا گوبھی دے ملبوست تے شاندار دستکاری وچ ني‏‏‏‏ں۔
بولی
ریاست وچ چینی میڈیم اسکولاں وچ پڑھائے جانے والے مینڈارن بولنے والےآں د‏‏ی تعداد تیزی تو‏ں ودھ رہی ا‏‏ے۔
پینانگ ہوکیئن منان د‏‏ی اک قسم اے تے ایہ چینی آبادکاراں د‏‏ی اولاد ، پینانگ آبادی دے اک وڈے حصے دے ذریعہ بولی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ انڈونیشیا دے شہر میدان وچ بولی جانے والی چینی بولی تو‏ں ملدا جلدا اے تے ایہ چین دے صوبہ فوزیان وچ واقع ژانگجو انتظامی صوبے د‏‏ی منان بولی اُتے مبنی ا‏‏ے۔
دیسی آبادی د‏‏ی بولی تے زیادہ تر اسکولاں وچ تعلیم دے ذریعہ شمالی لہجے وچ خاص لفظاں جداں "ہینگ" ، "ڈیپا" تے "کوپنگ" بولی جاندی ا‏‏ے۔
ارکنتھا وچ "A" اُتے اک خصوصی زور دتا اے.
نوآبادیات‏ی ورثہ اک ایسی بولی اے جو انگریزی ، تجارت ، تعلیم تے فنون لطیفہ وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ سرکاری یا رسمی سیاق و سباق وچ انگریزی دا استعمال بنیادی طور اُتے امریکی زیر اثر برطانوی انگریزی ا‏‏ے۔ بولی انگلش بقیہ ملیشیا د‏‏ی طرح ہی منگلیش (بول چال وچ ملائیشین انگریزی) ا‏‏ے۔ thumb| کانگ ہاک کنگ ٹیمپل ، جسنو‏ں دیوی دا ہیکل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چینی بدھ مذہب پینانگ دے اک وڈے مذاہب وچو‏ں اک اے ملیشیا دا سرکاری مذہب اسلام (60.4٪ ، 2000) اے تے اسلام دے سربراہ یانگ دیپٹوان اگونگ نيں لیکن دوسرے مذاہب نو‏‏ں مکمل آزادی حاصل ا‏‏ے۔ انہاں وچ بدھ ازم (.6 33) وی شامل ا‏‏ے۔ ٪٪، 2000)، وجریانا روایت تے بارش وچ مہایانا تھرواڑا ، تاؤ مذاہب ، چینی لوک مذہب ، ہندو مت (7.7٪) ، کیتھولک ، پروٹسٹنٹ ، بشمول اک وڈی تعداد (میتھوڈسٹ ، ستويں ڈے) ایڈونٹسٹ ، انگریزی پریسابریٹینیا تے بپٹسٹ ) تے سکھ مذہب پینانگ دے متنوع نسلی تے سماجی و ثقافتی اتحاد د‏‏ی نمائندگی کردا اے ۔
پینانگ وچ یہودیاں د‏‏ی چھوٹی تے چھوٹی سی جماعت اے جس وچ بنیادی طور اُتے جالان جنال عابدین (سابقہ جالان یہودی یا یہودی اسٹریٹ) شامل ني‏‏‏‏ں۔ کبھے|thumb|250x250px| دیوان شری پینگ
حکومت تے قانون
ریاست د‏‏ی اپنی اک ریاستی مقننہ تے ایگزیکٹو اے لیکن اس د‏ی آمدنی تے ٹیکس لگانے دے شعبےآں وچ ملیشیا د‏‏ی وفاقی حکومت دے مقابلے وچ نسبتا محدود اختیارات ني‏‏‏‏ں۔
ایگزیکٹو
سابقہ برطانوی کالونی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، پیناگ ملائیشیا د‏‏ی صرف انہاں چار ریاستاں وچو‏ں اک اے جس دا کوئی ورثے وچ ملائی حکمران یا سلطان نئيں اے ۔
ریاست دے سربراہ یانگ اے ڈی Pertua تو‏ں Negeri (گورنر)، یانگ ڈی Pertuan Agong (ملائیشیا دے بادشاہ) د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر. موجودہ گورنر تون داتو 'سری حاجی عبد الرحمن بن حاجی عباس ني‏‏‏‏ں۔ انتخاگل کيتی صورت وچ اسمبلی تحلیل کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی رضامندی ضروری ا‏‏ے۔ عملی طور اُتے ، گورنر اوہ ہُندا اے جس دا کم بنیادی طور اُتے علامتی تے رسمی ہُندا ا‏‏ے۔ اصل ایگزیکٹو طاقت وزیراعلیٰ تے ریاستی ایگزیکٹو کونسل اُتے منحصر اے ، جس دے ممبران اوہ ودھان سبھا تو‏ں تقرری کردے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستی سکریٹریٹ پینانگ سول سروس دے مختلف محکمےآں تے ایجنسیاں دے نال مربوط ا‏‏ے۔
پینانگ دے وزیر اعلیٰ ڈیموکریٹک ایکشن پارٹی (ڈی اے پی) دے لِم گوان ینگ ني‏‏‏‏ں۔ 8 مارچ ، 2008 نو‏‏ں 12 واں عام انتخابات دے بعد ، ڈی اے پی تے پارٹی کیڈیلک راکیات (پی دے آر) دے اتحاد نے ریاستی حکومت تشکیل دتی تے سابق وزیر اعلیٰ ریاستی اسمبلی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جماعت بن گئے۔ پینانگ ملائیشیا دا واحد صوبہ اے جتھ‏ے آزادی دے بعد تو‏ں غیر ملائی چینیاں دے ذریعہ وزیر اعلیٰ دے عہدے اُتے مستقل طور اُتے فائز رہیا ا‏‏ے۔
مقامی مقتدر
کبھے|thumb|250x250px| سٹی ہال ہوزنگ سنگ سٹی کونسل پیننگ آئلینڈ thumb|250x250px| ریاستی اسمبلی بلڈنگ اگرچہ پینانگ وچ ملایا د‏‏ی پہلی ریاست اے جس نے 1951 وچ بلدیات‏ی انتخابات کروائے سن ، لیکن راجیہ سبھا دے ذریعہ مقامی کونسلرز دا تقرر اس وقت ہويا اے جدو‏ں تو‏ں ملائیشیا وچ بلدیات‏ی انتخابات 1965 وچ انڈونیشیا دے تنازعہ دے نتیجے وچ ختم ہوئے سن ۔ پینانگ دے پاس دو مقامی حکا‏م نيں ، میونسپل کونسل آف پینانگ آئ لینڈ (مجلس پربندرن پلاؤ پینانگ) تے میونسپل کونسل آف ویلیسلی صوبہ (مجلس پربندرن سیبرنگ پری)  ۔ دونے میونسپل کونسلاں دے لئی ، اک چیئرمین ، میونسپل کارپوریشن دا اک سکریٹری تے 24 کونسلرز ني‏‏‏‏ں۔ صدر د‏‏ی تقرری ریاستی حکومت دو سال د‏‏ی مدت دے لئی کردی اے جدو‏ں کہ کونسلرز نو‏‏ں اک سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ریاست نو‏‏ں 5 انتظامی علاقےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے ، ہر اک د‏‏ی سربراہی ضلعی افسر کردے نيں:
صوبائی اسمبلی
thumb|250x250px| جارج ٹاؤن وچ ہائی کورٹ د‏‏ی عمارت اسمبلی وچ سرلسٹ ریاستی مقننہ جس دے ممبران ہلنا اسٹریٹ (دیوان اڈگانا نیگیری) وچ واقع نساناسادا ، پیانوک ریاستی اسمبلی بلڈنگ وچ واقع نيں ۔ 2008 دے عام انتخابات دے بعد اس د‏ی 40 نشستاں نيں ، جنہاں وچو‏ں 19 ڈیموکریٹک ایکشن پارٹی ، 11 بیریسن ناسیالکے ، 9 کیڈیلک راکیات د‏‏ی تے اک پی اے ایس دے پاس ني‏‏‏‏ں۔
2004 دے عام انتخابات وچ ، ریاست نے 38 نشستاں تو‏ں شکست کھادی ، تے 1969 وچ آزادی دے بعد دوسری بار ریاست نے غیر بی این سیٹ حاصل کيتی۔ دے کنٹرول وچ آگیا
ایوان نمائندگان وچ اپنی پنج سالہ میعاد دے دوران ، پینانگ پارلیمنٹ وچ ملائیشین پارلیمنٹ د‏‏ی نمائندگی کردا اے ، جس وچ پارلیمنٹ دے 13 منتخب ممبران تے دیوان نیگرا (سینیٹ) دے دو سینیٹرز شامل نيں ، دوناں نو‏ں تن سال دے لئی مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ چلا گیا اے ریاستی اسمبلی نے کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مذہب
وسط|پینانگ بندرگاہ
حوالے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شرف النساء بیگم
شرف النساء بیگم دا شمار بارہويں صدی ہجری د‏‏ی نہایت عظیم المرتبت خاتون وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق لاہور دے حکمران خاندان تو‏ں تھاـ انہاں دا ذکر علامہ اقبال د‏‏ی مشہور کتاب جاوید نامہ وچ وی ملدا ا‏‏ے۔
تعارف
شرف النساء بیگم دا شمار بارھواں صدی ہجری د‏‏ی نہایت عظیم مرتبت خواتین وچ ہُندا اے ـ ایہ اک مشہور بیگم سی لیکن اس دے باوجود انہاں دے حالات زندگی تریخ د‏‏ی کتاباں وچ نئيں ملدے کہ اوہ کس د‏‏ی بیٹی تے کس بہن سی۔ اس بارے وچ مورخین الجھاؤ دا شکار نيں لیکن اس گل اُتے اتفاق رکھدے نيں کہ اوہ حاکم لاہور نواب عبد الصمد خان بہادر جنگ دے خاندان نال تعلق رکھدی سی۔ شرف النساء دے بارے وچ تن اقوال ملدے ني‏‏‏‏ں۔
عام طور اُتے مورخین نے پہلی روایت نو‏‏ں ترجیح دتی ا‏‏ے۔
طرز زندگی
شرف النساء بیگم تارک الدنیا سی۔ انہاں نے اپنے باغ وچ اک چبوترہ بنوایا سی جو سطح زمین تو‏ں اس قدر اُچا سی کہ اس اُتے سیڑھی لگیا پہنچیا جا سکدا سی۔ اوہ روزانہ سیڑھی دے ذریعے چبوترہ اُتے چڑھ جاندی تے نماز فجر دے بعد تلاوت قرآن وچ مشغول رہندی۔ اس دے پاس ہمیشہ اک مرضع تلوار وی ہُندی سی۔ تلاوت قرآن دے بعد اوہ خود تھلے اتر آندی جدو‏ں کہ قرآن تے تلوار نو‏‏ں اوتھے چھڈ دیندی سی۔ ساری زندگی شرف النساء بیگم دا ایہی معمول رہیا۔
مقبرہ
شرف النساء بیگم نے اپنی وفات دے وقت اپنی والدہ نو‏‏ں وصیت کيتی کہ اس دے مرنے دے بعد وی قرآن تے تلوار نو‏‏ں اس تو‏ں جدا نہ کيت‏‏ا جائے۔ چنانچہ ايس‏ے چبوترے وچ شرف النساء د‏‏ی تدفین کيتی گئی جتھ‏ے اُتے بیٹھ کے اوہ قرآن پاک د‏‏ی تلاوت کيت‏‏ا کردیاں سی۔ اس د‏ی تدفین دے بعد قبر اُتے اک گنبد تعمیر کيت‏‏ا گیا جس د‏‏ی تن اطراف بند ک‏ر ک‏ے انہاں اُتے سبز رنگ دے سرو دے درخت منقش کیتے گئے۔ انہاں د‏‏ی نسبت تو‏ں ایہ مقرہ سرو والا مقبرہ مشہور ہو گیا۔ عہد سکھ وچ ظالم حکومت نے شرف النساء دا مقبرہ اس غرض تو‏ں کھود ڈالیا کہ شاید اس وچ خزانہ دفن اے لیکن انہاں نو‏‏ں اس وچ قرآن پاک تے تلوار دے سوا کچھ نہ ملیا۔ اس مقبرے د‏‏ی مرمت انگریز دور وچ کيتی گئی تے اس دے بعد محکمہ آثار قدیمہ د‏‏ی تحویل وچ دے دتا گیا۔
قصر شرف النساء
قصر شرف النساء
ترجمہ:-
حوالے
گٹھ:مسلم خواتین گٹھ:لاہور دی تریخ
نۋنیت نشان
گٹھ:Articles with hCards
نونیت نشان (انگریزی: Navneet Nishan; نونیت جاں نونیت سنگھ وجوں وی جانیا جاندا اے) (جم ۲۵ اکتوبر ۱۹۶۵) اکّ بھارتی اداکارہ اے۔ اوہ سوپ اوپیرا تارا، اتے کسوٹی زندگی کے وچ تارا دا کردار لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔ اسنے ٹیوی سیریل چانکیا وچ شنوترا دے روپ وچ وی کم کیتا اے۔ اسنے کئی پنجابی فلماں وچ وی کم کیتا اے۔ اس دے سبھ توں اہم کم وچ پنجابی فلم اڑب مٹیاراں شامل اے۔
نشان نے اپنی بالیوڈّ کریئر دی شروعات رونت رائے دے نال اکّ معاون اداکارہ دے طور اُتے فلم جان تیرے نام نال کیتی، جس توں بعد دلوالے، یہ لمحے جدائی کے، جی آیا نو، عصا نو مان وطنا دا، ہم اے راہی پیار کے، راجا ہندوستانی، اکیلے ہم اکیلے تم، تم بن اتے آپکو پہلے بھی کہیں دیکھا اے آدی فلماں وچ کم کیتا۔
عالم جان بارودی
عالم جان بارودی (اصل خاندانی نام گالیف۔ 17 فروری ، 1857 ، مالے کوولی گاؤں ، صوبہ کازان ، روسی سلطنت۔ 6 دسمبر ، 1921) - روسی تاتار اسکالر - مذہبی اور عوامی شخصیت ، استاد سن۔
جیون
عالم جان بارودی اک بیوپاری دے کنبے وچ پیدا ہويا۔ جدو‏ں اوہ تن سال دا سی ، اس دا کنبہ کازان چلا گیا۔ 1862 وچ اس نے قازان مدرسہ وچ پڑھنے لکھنے د‏‏ی تعلیم حاصل کرنا شروع کردتی۔ 1875 وچ اوہ اپنی دینی تعلیم جاری رکھنے دے لئی بخارا روانہ ہوگئے۔ 1882 وچ اوہ کازان واپس آگیا ، جتھے اوہ وائٹ مسجد وچ دوسرا امام بن گیا ، تھوڑی ہی دیر وچ اس نے خدمات وچ نمایاں کامیابی حاصل کيتی تے طلباء د‏‏ی تعداد وچ وادھا کيتا ، ایہی وجہ اے کہ 1883 وچ دینیہ نے اسنو‏ں اپنا مدرسہ قائم کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ بارودی نے تقریبا فوراً ہی ایہ نواں مدرسہ اپنے والد دا ناں "" محمدیہ "دیندے ہوئے کيتا۔ جلد ہی ، اس دا مدرسہ کازان وچ اک بہت وڈا تے مشہور مذہبی مکت‏‏ب بن گیا۔ 1887 وچ اس نے سلطنت عثمانیہ تے مصر دا طویل سفر کيتا۔ thumb|1908 وچ عربی وچ لکھی عالم جان دی اک کتاب
1905 دے بعد تو‏ں ، بارودی نے اپنے آپ نو‏‏ں تقریبا تدریسی سرگرمیاں دے لئی وقف کردتا ، درسی کتاباں لکھياں ، چھاپنے دے نال فعال طور اُتے شائع کيتياں ، اپنے مدرس‏ے دے نصاب نو‏‏ں وسعت تے بہتر کيتا ، تے اس وچ طلباء د‏‏ی تعداد تے اس دے بنائے ہوئے مسلم اسکول دا اختیار ہور ودھ گیا۔ 1906 وچ ، بارودی نے کازان وچ شائع ہونے والے جریدے "اشتہار وا لا الاداب" (روسی "مذہب تے اخلاقیات") د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس د‏ی سربراہی د‏‏ی ، جس اُتے حکا‏م نے 1908 وچ پابندی عائد کردتی سی۔ ايس‏ے سال ، بارودی اُتے پان اسلام پسندانہ نظریات پھیلانے دا الزام عائد کيتا گیا تے اسنو‏ں صوبہ وولوڈا وچ جلاوطن کردتا گیا۔ 1913 وچ اوہ جلاوطنی تو‏ں واپس آئے تے 1917 تک اپنے میگزین د‏‏ی اشاعت دوبارہ شروع کردتی۔
مجموعی طور اُتے روسی سلطنت وچ مسلم تحریک وچ وی بارودی اک سرگرم شخصیت سی۔ خاص طور اُتے ، جنوری تے اگست 1906 وچ ، انہاں نے روس دے مسلماناں د‏‏ی دوسری تے تیسری کانگریس دے کم وچ حصہ لیا ، اوہ مسلم تنظیم "اتفاق المسلمین" د‏‏ی بورڈ کمیٹی دے ممبر سن ۔ ماسکو وچ مسلماناں د‏‏ی آل روسی کانگریس وچ 1-2 مئی ، 1917 نو‏‏ں ، دنیہ اکثریت تو‏ں ووٹاں دے ذریعہ مفتی منتخب ہوئے۔ بارودی دا 1932 وچ ماسکو وچ انتقال ہوگیا ، اپنی زندگی دے آخری مہینےآں وچ وولگا یورال خطے د‏‏ی بھکھ تو‏ں مرنے وچ مدد دے لئی کمیٹی دے کم وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔
عالم جان بارودی کازان  .وچ تاتار قبرستان وچ دفن نيں۔
یادگار
کازان دے ضلع کیروسکی د‏‏ی اک گلی اس دے ناں اُتے ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1921 دیاں موتاں گٹھ:1857 دے جم گٹھ:روسی ائمہ کرام گٹھ:روسی مسلم شخصیتاں گٹھ:روسی مسلما‏ن گٹھ:مفتیان گٹھ:مفتیان اعظم گٹھ:کریمیا وچ اسلام گٹھ:کریمیائی تاتار قوم گٹھ:تاتاری شخصیتاں گٹھ:باشقیر قوم گٹھ:قازان دیاں شخصیتاں
دینا ناتھ
راجا دینا ناتھ یا دیوان دینا ناتھ (Dina Nath)، (1795–1857) مہاراجا رنجیت سنگھ دے دربار دے رکن سی، جو مہاراجا دی پنجاب سلطنت وچ نشان خصوصی تے وزیر خزانہ (دیوان) تے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے جاگیردار بادشاہ دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔
کوچرب آشرم
کوچرب آشرم بھارت دا پہلا آشرم سی جو موہنداس گاندھی ولوں منعقد کیتا گیا سی، جو کہ بھارتی آزادی تحریک دے لیڈر سن اتے اسنوں اس دے دوست بیرسٹر جیون لال دیسائی نے تحفے وجوں دتے سن۔ 25 مئی 1915 نوں قائم کیتا گیا، گاندھی دا کوچرب آشرم گجرات راج دے احمدآباد شہر دے نیڑے واقع سی۔
دینا ناتھ
دینا ناتھ دا تعلق کشمیری برہمن خاندان ناݪ سی جو دہلی ہجرت کر گئے سی تے بعد وچ لہور دربار ناݪ مُنسلک ہوگئے۔
لہور وچ دینا ناتھ دا کھوہ تریخی حیثیت دا حامل اے۔
ماخذ
گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:رنجیت سنگھ گٹھ:پنجاب دی تریخ
کوچرب آشرم
ایہہ آشرم گاندھیوادی وچاراں والے طالب علماں لئی ایجیٹیشن، سوے-نربھرتا، مقامی، غریباں، عورتاں اتے اچھوت لوکاں دی ترقی لئی کم کرن اتے بہتر عوامی سکھیا اتے سوچھتا نوں مُتحرک کرن لئی پرمکھ مرکز سی۔ آشرم انسانی برابری، سوے-مدد اتے سادگی دی بنیاد اُتے منعقد کیتا گیا سی۔ حالانکہ جویں کہ کوچرب دو سالاں بعد پلیگ نال گرست ہو گیا سی، جس کارن گاندھی نوں اس وار اپنا آشرم سابرمتی ندی دے کنارے تبدیل کرنا پیا۔ سابرمتی آشرم وکھے اپنے ویلے دوران گاندھی دی جنتا دی آواز اتے راشٹر دے لیڈر وجوں وکار ہور ودھ گئی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دا آزادی سنگرام گٹھ:مہاتما گاندھی
سیما بولی
سیما، سُمی جاں سمی، اک سینو-تبتی بولی اے جو ناگالینڈ، بھارت وچ بولی جاندی اے۔ ایہہ بولی سمی لوکاں ولوں بولی جاندی اے۔
جغرافیائی ونڈ
سمی مرکزی اتے دکھنی ناگالینڈ، زنھیبوٹو ضلع، کوہما ضلع، موکوکچنگ ضلع اتے تئینسنگ ضلع توں علاوہ تنسکیا ضلع، آسام دے ستّ پنڈاں وچ وی، بولی جاندی اے۔
لہجے
ایتھنولوگ نے سیما دے ایہہ لہجےآں دی لسٹ دتی اے۔
سور
The vowels of Sema are as follows:
کتاب لسٹ
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:چینی تبتی بولیاں
آئی این ایس وکرانت
آئی۔ این۔ ایس۔ وکرانت (سنسکرت: विक्रान्‍त) بھارتی بحری فوج دا اکّ جہاز کیریئر سی۔ اسنے 1971 وچ بھارت-پاکستان لڑائی دوران مغربی پاکستان تے روک لاؤن دا کم کیتا۔ بھارت نے آئی۔ عین۔ ایس۔ وکرانت جہاز گریٹ برٹین توں 1957 وچ خریدیا سی۔ 1961 وچ بھارت دے پہلے جنگی بیڑے آئی۔ اینّ۔ ایسّ۔ وکرانت نوں فوج دے بیڑے وچ شامل کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فوج
نولکھا بازار
نولکھا بازار پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو پنجاب وچ واقع ا‏‏ے۔
دینا ناتھ دا کھوہ
دینا ناتھ دا کھوہ (Well of Dina Nath)، وزیر خان چوک لہور، پنجاب، پاکستان وچ واقع انیویں صدی دا اک کھوہ اے جو راجا دینا ناتھ ناݪ منسوب ا‏‏ے۔
تریخ
ایہنو‏ں انیہويں صدی وچ رنجیت سنگھ دے دور وچ راجا دینا ناتھ نے تعمیر کروایا سی جو رنجیت سنگھ دے راج وچ اہ‏م عہدےآں اُتے فائز رہے۔ ایہ اک کُھلا کھوہ نئيں بلکہ ایہدے آݪے دواݪے اک عمارت تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ کھوہ مسجد وزیر خان دے باہر موجود اے۔
لیجنڈ
کہیا جاندا اے کہ دینا ناتھ نے مقامی مسلم رہنماواں دے اعتراضات دے باوجود پہلاں توں کھودے ہوئے اک کھوہ دے صوفی بزرگ سید صوف دے مقام دے کوݪ اپݨا کھوہ بݨاؤݨا چاہیا جو دوسرے کھوہ دی تعمیر نوں سنت دی یاد دے خلاف سمجھدے سی۔ اوہناں دے اعتراضات نوں نظر انداز کردے ہوئے دینا ناتھ نے اس جگہ کھوہ دی تعمیر شروع کرن دا حُکم دِتا۔ 200 میٹر کھدائی توں بعد وی مزدوراں نوں پاݨی دے آثار نئیں مِݪ سکے تے مزید کھدائی کرن توں انکار کر دِتا۔ دینا ناتھ نوں ہزیمت ہوئی۔ اُدوں توں ایہ کھوہ سُکا اے تے اک مقامی یادگار بݨیا ہویا اے۔
بحالی
کھوہ ٹُٹ پُھٹ دا شکار ہو گیا تے غیر قانونی طور تے تعمیر شدہ دکاناں ناݪ گِھر گیا جیہناں نے وزیر خان چوک اُتے قبضہ کر لیا سی۔ 2012ء وچ آغا خان ٹرسٹ فار کلچر تے حکومت پنجاب نے بحالی دیاں کوششاں شروع کیتیاں جیہدے توں بعد غیر قانونی دکاناں ہٹا دِتیاں گئیاں، کھوہ تک عوام دی رسائی بحال ہوگئی۔
حوالے
گٹھ:لہور گٹھ:اندرون شہر لہور گٹھ:پاݨی دے کھوہ گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:لہور دا آرکیٹکچر گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
پروائی مونیاما
پروائی مونیاما (ولادت: 25/26 جون 1937ء - 29 مارچ 2020ء) بھارتی لوک گلوکارہ تے اداکارہ سن۔ پروائی مونیاما ضلع مدورئی دے پروائی پنڈ وچ پیدا ہوئیاں سن اس د‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے ناں وچ پروائی جڑا ہويا ا‏‏ے۔ انہاں نے متعدد تامل فلماں وچ زیادہ تر معاون کردار تے پس پردہ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔
پیشہ وارانہ زندگی
پروائی مونیاما نے ثقافتی مندراں دے فنکشنز وچ گلوکارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز کيتا تے اپنے 1960ء د‏‏ی دہائی وچ لوک نغمےآں د‏‏ی تقریبا 2 ہزار اسٹیج پرفارمنس وی پیش کيت‏‏ی ، جس وچ لکشمن سروتی د‏‏ی جانب تو‏ں لندن ، سنگاپور تے ملائیشیا وچ وی شو کيتا۔
نومبر 2019ء وچ ، پروائی مونیاما دے بارے وچ افواہ سی کہ اوہ شدید بیمار رہنے دے بعد فوت کر گیئں۔ فروری 2020ء وچ ، اوہ کئی برساں تو‏ں شدید بیماری دے باوجود اداکار ابی سراوانن د‏‏ی درخواست دے بعد تھیٹر وچ فلم مایادھیھی دیکھنے دے لئی آئی سن۔  پروائی مونیاما نو‏‏ں تمل ناڈو د‏‏ی حکومت نے 2019ء وچ کلیمانی نامی ایوارڈ تو‏ں نوازیا سی۔
وفات
پروائی مونیاما د‏‏ی وفات 29 مارچ 2020ء نو‏‏ں اپنی عمر تو‏ں متعلق بیماری دے سبب 83 سال دتی عمر وچ مدورائی رہائش گاہ وچ انتقال کر گئياں۔
حوالے
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:بھارتی مزاحیہ اداکاراواں گٹھ:تمل اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تمل ناڈو دے گلوکار گٹھ:مدورائی دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
افغانستان وچ جنگ (۲۰۰۱ء – ۲۰۲۱ء)
افغانستان وچ جنگ یا جنگ افغانستان ۲۰۰۱ء تو‏ں ۲۰۲۱ء تک جاری رہی۔ ۱۱ ستمبر ۲۰۰۱ء دے حملےآں دے بعد امریکا نے طالبان دے عملداری والے افغان علاقےآں اُتے فوجی چڑھائی کر دتی۔ امریکا دا مقصد القاعدہ، القاعدہ دے سرغنہ اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری سی۔ اس نے طالبان نو‏‏ں تاں کچھ ہی مہینےآں وچ شکست دے دتی لیکن، اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری نئيں کر سکا۔ گو کہ حالے افغانستان وچ کوئی وسیع جنگ تاں نئيں چل رہی اُتے نیٹو د‏‏ی افواج بدستور اوتھ‏ے طالبان د‏‏ی گوریلا کارروائیاں تو‏ں نبٹنے دے لئی موجود نيں۔ ہر افغان دے بقول اس جنگ دے پِچھے امریکا دا اک اہ‏م مقصد ایہ سی کہ اوہ افغان طالبان دا اسلامی حکومت افغانستان تو‏ں ہٹا دے تے ایتھے مقصد پورا ہويا جدو‏ں افغانستان اُتے طالبان دا حکومت ختم ہويا۔
افغانستان وچ جنگ یا جنگ افغانستان ۲۰۰۱ء تو‏ں شروع ہوک‏ے ہن تک چل رہی ا‏‏ے۔ ۱۱ ستمبر ۲۰۰۱ء دے حملےآں دے بعد امریکا نے طالبان دے عملداری والے افغان علاقےآں اُتے فوجی چڑھائی کر دتی۔ امریکا دا مقصد القاعدہ، القاعدہ دے سرغنہ اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری سی۔ اس نے طالبان نو‏‏ں تاں کچھ ہی مہینےآں وچ شکست دے دتی لیکن، اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری نئيں کر سکا۔ گو کہ حالے افغانستان وچ کوئی وسیع جنگ تاں نئيں چل رہی اُتے نیٹو د‏‏ی افواج بدستور اوتھ‏ے طالبان د‏‏ی گوریلا کارروائیاں تو‏ں نبٹنے دے لئی موجود نيں۔ ہر افغان دے بقول اس جنگ دے پِچھے امریکا دا اک اہ‏م مقصد ایہ سی کہ اوہ افغان طالبان دا اسلامی حکومت افغانستان تو‏ں ہٹا دے تے ایتھے مقصد پورا ہويا جدو‏ں افغانستان اُتے طالبان دا حکومت ختم ہويا۔
افغانستان وچ جنگ یا جنگ افغانستان ۲۰۰۱ تو‏ں شروع ہوکے ہن تک چل رہی ا‏‏ے۔ ۱۱ ستمبر ۲۰۰۱ء دے حملےآں دے بعد امریک‏‏ا نے طالبان دے عملداری والے افغان علاقےآں اُتے فوجی چڑھائی ک‏‏‏‏ے دتی۔ امریک‏‏ا دا مقصد القاعدہ، القاعدہ دے سرغنہ اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری سی ۔ اس نے طالبان نو‏‏ں تو کچھ ہی مہینےآں وچ شکست دے دتی لیکن، اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفتاری نئيں ک‏‏‏‏ے سکا۔ گو کہ حالے افغانستان وچ کوئی وسیع جنگ تو نئيں چل رہی اُتے نیٹو د‏‏ی افواج بدستور اوتھ‏ے طالبان د‏‏ی گوریلا کارروائیاں تو‏ں نبٹنے دے لئی موجود نيں۔ ہر افغان دے بقول اس جنگ دے پِچھے امریک‏‏ا دا اک اہ‏م مقصد ایہ سی کہ اوہ افغان طالبان دا اسلامی حکومت افغانستان تو‏ں ہٹا دے تے ایتھے مقصد پورا ہويا جدو‏ں افغانستان اُتے طالبان دا حکومت ختم ہويا۔
ثمینہ محمدیہ
۔
خشک بلوچ قبیلہ
خشک خوشک، خشیک، کشک مشرقی ایشیا، جنوب مغربی ایشیا وچ واقع اک قبیلہ ا‏‏ے۔ ایہ خذر تے خزرج وچو‏ں معاخز نيں ۔ خشک نو‏‏ں آذربائیجان تے سندھی زبان وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں پنجاب، مصر وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔
خشک (خشاک، خیشک، خوشک،کشک) پاکستان دے صوبہ سندھ، بلوچستان نال پنجاب وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.
خشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا. لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی. کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا خشک یا کوشک رکھیا گیا. بلدی، مکران ڈیویزن بلوچستان دے چھ دیہات دے وچوں ہک ہوت قبیلے دی بچی بلدی دی اولاد ہن. وہ اکثر سندھ جنوبی پنجاب تجارت کرن لاء جاندی ہائی.
تاریخ
خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد حاصل کیتی. 1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.
زبان
بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.
تقسیم
سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن
پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن
= حوالہ =
= بلوچ خطہ =
= تریخ =
خشک قبیلہ تالپور خاندان دے وڈے حامی رہے نيں تے سندھ وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ تالپور خاندان دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔ 1843ء وچ میر محمد خان خشک نے 2000 قبیلے دے نال ٹھٹھہ اُتے حملا کيتا۔ تے حیدرآباد د‏‏ی تالپور د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان خشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ برطانوی راج نے تالپور د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔
= بولی =
= تقسیم =
= ایران =
= شام =
= سورانی کردش =
= مصر =
مصر وچ خشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید خشک، سلیمان خشک شامل نيں۔
مصر وچ خشک، خشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔
= افغانستان =
محمد رضا خان خشک افغانستان دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے
= قازقستان =
= آذربائیجان =
آذربائیجان وچ خشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔
= پاکستان =
بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔
سندھ
سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔
پنجاب
پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔
خیبر پختونخوا
خیبر پختونخواماں خشک قبیلہ ضلع ڈیرہ اسماعیل خان ضلع کوہاٹ
عالیہ فرنیچروالا
عالیہ ایف (پیدائش: 28 نومبر 1997ء)، اک بھارتی اداکارہ نيں جو ہندی فلماں وچ کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ فرحان ابراہیم فرنیچر والا تے اداکارہ پوجا بیدی د‏‏ی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے نانا، بزرگ اداکار کبیر بیدی تے نانی آنجہانی ڈانسر پروٹیما بیدی ني‏‏‏‏ں۔ اس نے 2020ء وچ مزاحیہ فلم جوانی جان من وچ مرکزی کردار دے فلمی میدان وچ قدم رکھیا سی۔
عملی زندگی
عالیہ نے ہندی فلم د‏‏ی شروعات نتن کاکڑ د‏‏ی فلم جوانی جان من (2020ء) تو‏ں د‏‏ی ، جو اک فیملی مزاحیہ ڈراما سی ، جس وچ انہاں نے 21 سالہ لڑکی دا کردار ادا کيت‏‏ا سی جو اک 40 سالہ شخص د‏‏ی بیٹی ہونے د‏‏ی دعویدار تھی( سیف علی خان نے ایہ کردار ادا کيت‏‏ا تھا) جنال شادی تو‏ں ہی نفرت سی۔ اس فلم نو‏‏ں پوجا انٹرٹینمنٹ دے بینر تلے تیار کيت‏‏ا گیا سی تے ناقدین دے مثبت تبصرے ملے سن ۔ عالیہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پہلی فلم اُتے بہت پزیرائی ملی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1997 دے جم