cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موسولس دا مزار
thumb|The design of the [[Shrine of Remembrance in ملبورن was inspired by that of the Mausoleum.]] thumb|The Masonic [[House of the Temple of the Scottish Rite, Washington, DC, John Russell Pope، architect, 1911–15, another scholarly version.]] موسولس دا مزار یا ہیلی کارناسس دے پاس مزار : اک تعمیر اے جو موسولس دے ناں تو‏ں موسوم اے اس طرح ایہ موسولس دا مزار دے ناں پہچانی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 350 تا 353 ق۔ م۔ وچ ہالی کارناسس (موجودہ بودروم ترکی) دے پاس ہوئی۔ اس د‏ی تعمیر اشیمانید سلطنت دے دوران وچ ہوئی۔ اس د‏ی طرز تعمیر قدیم یونانی طرز تعمیر ا‏‏ے۔
یہ مزار تقریباً 45 میٹر اُچا اے تے چاراں طرف نقوش تے یونانی طرز تعمیر تو‏ں بھریا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں قدیم دنیا دے ست عجائبات عالم وچو‏ں اک شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 12 تا 15 صدی عیسوی وچ زلزلہ د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ ہوئے گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بودروم گٹھ:قدیم دنیا دے ست عجائبات عالم گٹھ:ترکی
جنگ سبیطلہ 647ء
"جنگ سبیطلہ" یا "جنگ سفیطلہ" 647ء وچ لڑی گئی اک اہ‏م جنگ اے جس دے نتیجے وچ خلافت راشدہ نے بازنطینی سلطنت دے شمال افریقہ دے طرابلس، فزان تے برقہ قلمرو یعنی موجودہ لیبیا دے علاقے نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا سی-
پس منظر
گریگوری شریف زادہ نامی شخص آل ھرکل نال تعلق رکھدا سی چنانچہ کنستانس دوم دا رشتہ دار سی، جس د‏‏ی مدد تو‏ں اوہ بازنطینی سلطنت دے شمالی افریقہ دا صوبہ دار و امیر مقرر ہوا- مگر کوتوال گریگوری نے 647ء وچ بازنطینی سلطنت تو‏ں مذہبی اختلافات د‏‏ی بنا اُتے بغاوت د‏‏ی تے اپنی خود مختاری دا اعلان کیا-تفریق دراصل راسخ الاعتقاد کلیسیا، مونوثیلیہ تے مونوفیزیہ دے اک الحاد نظریہ واحد قوت اُتے سی- امازیغ قوم د‏‏ی اک وڈی تعداد وی اس دے نال شریک ہوئی-
اس نے مرکزی تیونس وچ سبیطلہ شہر نو‏‏ں اپنا دار الحکومت بنایا تاکہ مؤثر طور اُتے بازنطینی جوابی کارروائی دا سامنا کر سک‏‏ے، پر، اس وقت، عرب پورے مشرق وسطی وچ سب تو‏ں طاقتور قوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھر رہے سن - نتیجے وچ فلسطین، شام و مصر تو‏ں پناہ گزین قرطاجنہ وچ جمع ہوئے رہے سن خاص کر ملكانیہ مسیحی- ایہ مذہبی کشیدگی دا باعث وی بنے لیکن سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ ثابت ہوئی کہ عرباں د‏‏ی پیش رفت نو‏‏ں روکنا ضروری اے ورنہ اوہ بازنطینی شمالی افریقہ دے علاقے تک پہنچ جان گے-
جنگ
خلیفہ حضرت عثمان ابن عفان نو‏‏ں جدو‏ں شمالی افریقہ دے بدلدے سیاسی حالات تو‏ں آگاہ کیتا گیا تاں فیصلہ ہويا کہ حضرت عبداللہ بن سعد بن ابی السرح‎  مدینہ تو‏ں 20،000 دے نیڑے فوجی دستہ لے ک‏ے مصر د‏‏ی جانب روانہ ہاں تے اوتھ‏ے تو‏ں شمالی افریقہ نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جائے- اس فوج وچ بطور افسر حضرت عبداللہ ابن زبیر  وی شامل سن - مصر پہنچدے ہی ہور 20،000 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے کِس‏ے وی مزاحمت دے بغیر برقہ نو‏‏ں پانے وچ کامیاب ہوئے- طرابلس اُتے 647ء وچ حملہ کیتا تے دوبارہ بغیر کِس‏ے مناسب مزاحمت دے اس علاقے نو‏‏ں وی فتح کر لیا-
کوتوال گریگوری نو‏‏ں معلوم سی کہ مسلماناں دا اگلا ہدف سبیطلہ اے - اس نے شہر دے دفاع د‏‏ی تیاریاں شروع کيتیاں تے شاید اک اندازے دے مطابق 100،000 امازیغ اس د‏ی فوج وچ شامل ہوئے-
جنگ تو‏ں متعلق کئی گلاں غیر واضح ہیں- جنگ تو‏ں پہلے فوجی جھڑپاں ہوئیاں جنہاں وچ مسلما‏ن گھات لگاندے تے رومی و افریقی فوج انہاں دا تلاش یا پِچھا کردے تے موقع اُتے عربی انہاں اُتے حملہ آور ہوتے- ایہ سلسلہ مہینےآں تک جاری رہیا جس تو‏ں کوتوال گریگوری د‏‏ی فوج نو‏‏ں وڈا نقصان اٹھانا پڑا- اس طریقہ وار د‏‏ی تجویز اک قبطی مسیحی نے حضرت عبداللہ بن سعد بن ابی السرح‎ نو‏‏ں بطور مشیر دتی سی- لیکن مسلما‏ن وی اس فَرسُودگی د‏‏ی جنگ تو‏ں تنگ آچکے سن، جنہاں وچ حضرت عبداللہ ابن زبیر  وی سن - انہاں نے تجویز دتی کہ مسلما‏ن اک فیصلہ کن لڑائی سبیطلہ وچ ہی کرن چونکہ ہن نہ صرف کوتوال گریگوری د‏‏ی فوج کمزور ہوئے چکیندی سی بلکہ اس د‏ی فوج نو‏‏ں قیام مقام اُتے اک انضباطی جنگ لڑنا نئيں آندا کیونجے اس د‏ی فوج بیشتر اکثر امازیغ قبائلیاں اُتے مشتمل سی جو اس انداز لڑائی تو‏ں غافل سن -
حضرت عبداللہ بن سعد بن ابی السرح‎ اس مشورے اُتے عمل کردے ہوئے سبیطلہ آ پہنچے- کوتوال گریگوری اپنی رومی و افریقی فوج سمیت اپنی دار الحکومت دے دفاع دے لئی آ پہنچا- حضرت عبداللہ ابن زبیر  نے حالات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے مشورہ دتا کہ کچھ اعلیٰ معیار فوجیاں نو‏‏ں گھوڑےآں تے چھاونی د‏‏ی حفاظت کرنے دے لئی پِچھے بھیجیا جائے تاکہ بھاگنے دا راستہ کھلا رہے تے دن دے دوران طویل لڑائی دے ذریعے کوتوال گریگوری د‏‏ی فوج نو‏‏ں تھکا کر دوپہر یا شام دے وقت اک اُتے زور حملہ کیتا جائے- ایہ حکمت عملی کامیاب رہی-
شروع وچ عربی لڑائی جِنّی دیر تک جاری رکھ سکدے سن، رکھدے رہ‏ے، بعد وچ دوپہر دے اس وقت جدو‏ں اک نیزہ دا سایہ دو نیزےآں دے برابر ہويا، مسلماناں نے تازہ سپاہیاں د‏‏ی مدد تو‏ں تھکے تے پِچھے ہٹتے رومی و افریقی فوج اُتے تمام سمتاں تو‏ں حملہ آور ہوئے- انہاں حالات وچ امازیغ بھجے تے کوتوال گریگوری د‏‏ی فوج بکھر گئی- صرف کوتوال گریگوری، اعلیٰ افسران تے امازیغ شرفا و جاگیردار اپنے حفاظتی سپاہیاں دے نال ڈٹے رہ‏ے، لیکن اس حملے وچ ایہ سب مارے گئے تے جیت مسلماناں د‏‏ی ہوئی- کہندے نيں کہ حضرت عبداللہ ابن زبیر نے خود کوتوال گریگوری نو‏‏ں میدان جنگ وچ ماریا سی-
عواقب و نتائج
گٹھ:640ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:647ء گٹھ:اسلامی فتوحات گٹھ:بازنطینی سلطنت د‏‏ی شمولیت والی لڑائیاں گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 640ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بازنطینی شمالی افریقا گٹھ:بازنطینی سلطنت دی تریخ گٹھ:خلافت راشدہ گٹھ:خلفائے راشدین د‏‏یاں جنگاں گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں د‏‏ی لڑائياں گٹھ:بازنطینی سلطنت
تورون
تورون پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے کجاوی- پوميرانی وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
معاذ بن جبل
معاذ بن جبل انصاری خرزجی، حضور صلی اللہ علیہ وسلم نے آپ نو‏‏ں یمن دا گورنر بنایا، عمر فاروق نے شام دا حاکم مقرر کیا، ۔
ناں ونسب تے ابتدائی حالات
معاذ ناں، ابو عبدالرحمن کنیت،امام الفقہا ءکنز العلماء تے عالم ربانی القاب، قبیلہ خزرج دے خاندان ادی بن سعد تو‏ں سن، نسب نامہ ایہ اے :معاذ بن جبل بن عمروبن اوس بن عائذ بن عدی بن کعب بن عمرو بن ادی بن سعد بن علی بن اسد بن ساردۃ بن یزید بن جشم بن خزرج اکبر۔ سعد بن علی دے دو بیٹے سن سلمہ تے ادی، سلمہ د‏‏ی نسل تو‏ں بنو سلمہ نيں، جنہاں وچ ابو قتادہ، جابر بن عبداللہ ،کعب بن مالک، عبداللہ بن عمرو بن حرام مشہور صحابہ گذرے نيں انہاں لوکاں دے ما سوا تے وی بوہت سارے بزرگاں نو‏‏ں اس خاندان تو‏ں انتساب تھا،لیکن سلمہ دے دوسرے بھائی ادی دے گھر وچ رسول اللہ ﷺ د‏‏ی ہجرت دے وقت صرف اک فرزند سی جس د‏‏ی وفات اُتے خاندان ادی دا چراغ ہمیشہ دے لئی گل ہوگیا۔ امام سمعانی نے کتاب الانساب وچ حسین بن محمد بن طاہر نو‏‏ں اسی ادی د‏‏ی طرف منسوب کیتا اے ؛ اسلام دے زمانہ وچ اس خاندان وچ صرف دو شخص باقی سن، اک معاذ تے دوسرے انہاں دے صاحبزادے عبدالرحمن۔ بنوادی دے مکانات انہاں دے بنو اعمام (بنو سلمہ) دے پڑوس وچ واقع سن ،مسجد قبلتین جتھ‏ے تحویل قبلہ ہويا سی، ایتھے واقع سی معاذ دا گھر وی ایتھے سی ۔
اسلام
طبیعت فطرۃ اثر پذیر واقع ہوئی تھی؛چنانچہ نبوت دے بارہويں سال جدو‏ں مدینہ وچ اسلام د‏‏ی دعوت شروع ہوئی تاں معاذ نے اس دے قبول کرنے وچ ذرہ وی پس و پیش نہ کیا، مصعب بن عمیر داعی اسلام د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے صدق دل تو‏ں توحید دا اقرار کیتا اس وقت انہاں دا سن 18سال دا سی ۔ حج دا موسم قریب آیا تاں مصعب مکہ روانہ ہوئے،اہل مدینہ د‏‏ی اک جماعت جس وچ مسلم تے مشرک دونے شامل سن رسول اللہ اس جماعت تو‏ں بیعت لی۔ یہ جماعت مکہ تو‏ں مدینہ واپس ہوئی، تاں اسلام تیزی تو‏ں پھیلا
تعلیم و تربیت
معاذ ابتداہی تو‏ں ہونہار سن ، آنحضرتﷺ مدینہ تشریف لیائے تاں اوہ آپ دے دامن تو‏ں وابستہ ہوگئے اورچند ہی دناں وچ فیض نبوت دے اثر تو‏ں اسلام د‏‏ی تعلیم دا اعلیٰ نمونہ بن گئے اوران دا شمار صحابہ دے برگزیدہ افراد وچ ہونے لگیا۔ رسول اللہ ﷺ نو‏‏ں انہاں تو‏ں اس قدر محبت سی کہ بسا اوقات انہاں نو‏‏ں اپنے نال اونٹھ اُتے بٹھا تے سن تے اسرار وحکم د‏‏ی تلقین کردے سن ،اک مرتبہ اوہ  آنحضرتﷺ دے ردیف سن کہ  آنحضرتﷺ نے فرمایا، یا معاذ بن جبل! انہاں نے کہیا ابیک یا رسول اللہ وسعد یک آپ نے فیر انہاں دا ناں پکاریا، انہاں نے فیر اسی ادب تے محبت بھرے لفظاں تو‏ں جواب دتا،اسی طرح تن مرتبہ آپ نے انہاں دا ناں لیا، تے اوہ اسی طرح برابر لبیک کہندے رہے،فیر ارشاد فرمایا کہ جو شخص صدق دل تو‏ں کلمہ توحید پڑھ لے اس اُتے دوزخ حرام ہوجاندی اے، معاذ نے کہیا یا رسول اللہ کیہ ميں لوکاں نو‏‏ں ایہ بشارت سناداں؟  آنحضرتﷺ نے فرمایا نئيں ورنہ لوک عمل کرنا چھوڑدین گے۔ حضرت معاذؓ اُتے شفقت نبوی دا ایہ حال سی کہ اوہ خود کوئی سوال نہ کردے تاں  آنحضرتﷺ نے کوڑے یا عصا تو‏ں انہاں د‏‏ی پشت اُتے آہستہ تو‏ں ٹھوکر دتی، تے فرمایا جاندے ہو بندےآں اُتے خدا دا کیہ حق اے ؟ "عرض کیا" اللہ تے رسول نو‏‏ں زیادہ معلوم اے ، فرمایا "یہ کہ بندے اوہدی عبادت کرن تے شرک تو‏ں اجتناب کرن" تھوڑی دور چل ک‏ے فیر پُچھیا کہ "خدا اُتے بندےآں دا کیہ حق اے ؟" فیر عرض کيتی کہ "خدا تے رسول نو‏‏ں معلوم اے "  آپﷺ نے فرمایا ایہ کہ اوہ انہاں نو‏‏ں جنت وچ داخل کرے۔
اہل یمن نے امیر تے معلّم منگیا، تاں آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے معاذ بن جبل نو‏‏ں بلايا تے کہیا تساں یمن چلے جاؤ تواڈی اوتھ‏ے ضرورت اے، گورنر مقرر فرمایا تے کہاشاید تساں میرے تو‏ں نہ مل سکوگے، فیر جدو‏ں روانہ ہونے لگے، تاں حضور صلی اللہ علیہ وسلم پیدل چل رہے سن تے معاذ بن جبل سواری اُتے سن، جدو‏ں معاذ نے عرض کیتا کہ جے مینو‏ں فیصلہ کرنے دے لئی قرآن وسنت وچ کوئی چیز نہ ملے تاں اپنی رائے تو‏ں اجتہاد کراں گا، حضور صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں اس جواب تو‏ں اِنّی خوشی ہوئی سی، کہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا: اللہ تعالیٰ دا شکر اے کہ اس نے اللہ دے رسول صلی اللہ علیہ وسلم دے فرستادہ نو‏‏ں اس چیز د‏‏ی توفیق دتی جس تو‏ں اللہ دا رسول راضی ا‏‏ے۔ جدو‏ں معاذ یمن تو‏ں واپس آئے تاں سرکار دوعالم صلی اللہ علیہ وسلم دنیا تو‏ں پردہ فرماچکے سن ۔ معاذ بن جبل بن عمرو بن اوس بن عائذ الانصاری نيں، جو اٹھارہ سال د‏‏ی عمر وچ مسلما‏ن ہوئے بیعت عقبہ وچ شریک ہونے والے ستر جلیل القدر صحابہ وچو‏ں اک ایہ وی سن ۔ عمروبن حموح بن جموح نو‏‏ں بت پرستی تے بتاں تو‏ں متنفر کرنے والےآں وچ انہاں دا وی کردار سی ۔ آپ نو‏‏ں ایہ امتیاز حاصل اے کہ زبانِ نبوت تو‏ں آپ نو‏‏ں ایہ سند عطا ہو ”اعلم امتی بالحلال والحرام معاذ بن جبل“ کہ میرای امت وچ سب تو‏ں زیادہ حلال وحرام تو‏ں واقف معاذ بن جبل نيں۔
مسروق بیان کردے نيں کہ عبد اللہ بن مسعود د‏‏ی موجودگی وچ آیت پاک ”اِنَّ اِبْرَاہِیْمَ کانَ اُمَّةً قَانِتًا للّٰہِ“ پڑھی گئی تاں انھاں نے فرمایا کہ معاذ وی اک امت سن، اللہ دے فرماں بردار سن، انہاں دے متعلق آپ صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں دریافت کیتا گیا تاں آپ نے فرمایا، جاندے ہو ”امت“ اوہ شخص اے جو لوکاں نو‏‏ں خیر دیاں گلاں سکھاندا ا‏‏ے۔ ابومسلم خولانی دا بیان اے کہ اک روز وچ دمشق د‏‏ی جامع مسجد وچ آیا تاں اوتھ‏ے عمر رسیدہ صحابہ کرام تشریف فرماتھے تے انہاں وچ اک نوجوان سُرمیلی اکھاں والا تے چمکیلے دنداں والا سی، جدو‏ں ایہ حضرات کسی گل وچ اختلاف کردے تاں ایہ لوک اس نوجوان د‏‏ی طرف رجوع کردے۔
ميں نے پُچھیا ایہ جوان کون اے ؟ دسیا گیا کہ ایہ معاذ بن جبل (ان د‏‏ی کنیت ابوعبدالرحمن، لقب امام الفقہاء اے ) نيں، فیر انہاں تو‏ں ودھ ک‏ے حضور صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نو‏‏ں خوش نصیب افراد وچ شامل فرمایا تے اوہ کتابت قرآن دے شرف تو‏ں مشرف ہوئے، ایہ انہاں اُتے اعتماد کامل تے علم د‏‏ی پختگی د‏‏ی اک دلیل سی، اسی طرح فتح مکہ دے بعد جدو‏ں لوک گروہ در گروہ دائرہ اسلام وچ داخل ہو رہے سن، تاں انہاں وچ مسلماناں د‏‏ی تعلیم و تربیت دے لئی آپ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی نظر انتخاب انہی اُتے پئی تے انہاں نو‏ں نو‏‏ں اس کم دے لئی متعین فرمایا۔
معاذ بن جبل دے متعلق نبی پاک صلی اللہ علیہ وسلم دا ایہ ارشاد وی منقول اے ”معاذ امام العلماء یوم القیامة برتبة“ معاذ نو‏‏ں قیامت دے دن علما د‏‏ی پیشوائی حاصل ہوئے گی تے اک وڈا درجہ انہاں نو‏‏ں ملے گا۔
حوالے
گٹھ:18ھ دیاں موتاں گٹھ:603 دے جم گٹھ:639 دیاں موتاں گٹھ:اصحاب بدر گٹھ:فقہا صحابہ گٹھ:صحابی
راجگھر
راجگھر پنجابی بولی وج کسے دیس ، صوبے ، ضلعے یا تحصیل دے دارالحکومت یا راجدھانی نوں آکھیا جاندا اے ۔ جداں پاکستان دا راجگھر اسلام آباد اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ناں گٹھ:جغرافیہ
آدمز کاؤنٹی، اڈاہو
آدمز امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:امریکہ دیاں کاؤنٹیاں
کراکوف
کراکوف پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے نکا پولینڈ وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بانوک کاؤنٹی، اڈاہو
بانوک امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
پورتو ویئجو
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
پوزنان
پوزنان پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے وڈا پولینڈ وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان کنگاور
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان کنگاور    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
کیسر
کیسر اک بوٹا، اسدے پھل تے پھل دے اک حصے دا ناں اے - کیسر دیی جڑ پیاز جیءی ہوندیی اے اس دا پھل سوھناہوندا اے اس پھل دا کیسری رنگ والا حصے داشمار دنیا دے سب توں قیمتی مصالیاں وج ہوندی اےاے کھانیاں نوں خوبصورت تے ذائقے دار بناندا اے تے اے رنگنے وچ وی استعمال ہوندا اے۔
چک 140 ای بی
چک 140 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
اصفہان
اصفہان دا میدان نقش جہاں اقوام متحدہ دے ادارے یونسکو دے عالمی ورثے دی حثیت رکھدا اے ۔ اس دے علاوہ شہر چ 11ویں صدی عیسوی توں 19ویں صدی عیسوی دے دوران دے اسلامی طرز تعمیر دے اعلی نمونے وی موجود نیں ۔
اس شہر دی خوبصورتی دے وجہ توں اسنوں عروج دے زمانے چ " اصفہان نصف جہان" اکھیا جاندا سی ۔
تریخ
تریخ چ ایہہ شہر اک وقت دنیا دا سب توں ترقی یافتہ تے وڈا شہر رہیا اے 1050ء توں 1722ء دے درمیان اس شہر نے بھرپور ترقی کیتی خصوصا 16ویں صدی عیسوی چ صفوی سلطنت دے دور حکومت چ ایہہ شہر شہرت دیاں بلندیاں تے پہنچ گئیا ۔ ایہہ شہر خوبصورت اسلامی طرز تعمیر ، محلات ، مسیتاں (مسجداں) تے میناراں دی وجہ توں سارے جگ چ مشہور اے ۔ ایتھے پوری دنیا توں ایران دے سارے شہراں توں زیادہ سیاح آندے نیں ۔
صنعتاں
اصفہان اپنے خوبصورت قالیناں دے حوالے نال وی ساری دنیا چ جانیا جاندا اے ۔ اج کل اصفہان چ قالین بنان دیاں ، کپڑے دی مصنوعات دیاں ، ہتھ نال بنیاں شیواں دیاں تے لوہے دیاں صنعتاں قائم نیں ۔ ایتھے کارخانیاں دی کل تعداد 2 ہزار دے نیڑے اے ۔
گٹھ:تریخی شہر گٹھ:ایشیا دے ہر گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیائی دیساں دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایران
چک 290 ٹی ڈی اے
290 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
بئر لیک کاؤنٹی، اڈاہو
بئر لیک  امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
پٹیاںوالا کریٹ
پٹیاںوالا کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لوجا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
یو ٹی سی+5
یو ٹی سی+۵ مطلب گرین وچ ٹائم توں پنج گھنٹے پہلے پاکستان تے ازبکستان دا میعاری ٹائم یو ٹی سی +۵ اے ۔
کرکٹ ورلڈ کپ سینچریاں دی لسٹ
حوالے
گٹھ:ون ڈے کرکٹ ریکارڈ گٹھ:کرکٹ دیاں لسٹاں گٹھ:کرکٹ عالمی کپ گٹھ:قومانتری مقابلے گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
سالمن شارک
سالمن شارک بحرالکاہل وچ ملدی اک مچھی اے۔
فریڈرک ولیم چہارم
فریڈرک ولیم چہارم (جرمنی:Friedrich Wilhelm IV) ،فریڈرک ولیم سوم دا سب توں وڈے پُتر تے جانشین سی،1840 توں 1861 تک پروشیا دے بادشاہ رئے۔ان نوں "رومانیت اُتے حکومت کرن والا" وی آکھدے سن ،اس نوں اے لئی وی یاد کیا جاندا اے کیوں کہ انہاں نے برلن تے پوٹسڈیم وچ کئی عمارتیں بناوئیں، اس دے نال نال گوتھک سٹائل دے کلون گرجا گھر نوں مکمل تعمیر کروایا۔سیاست وچ آپ اک قدامت پسند شخص سن،تے 1849 وچ فرینکفرٹ پارلیمنٹ دی طرف توں دتا گیا خطاب جرمن شہنشاہ فریڈرک ولیم چہارم نےمسترد کردتا۔ تے 1857وچ فریڈرک ولیم چہارم نوں اک دماغی جھٹکے دا سامنا کرن پڑیا جس سے او معذور ہوگئے تے مردے دم تک معذور رئے۔
حوالے
گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:بادشاہ
لالسرا کریٹ
لالسرا کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بینواہ کاؤنٹی، اڈاہو
بینواہ امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
چک 142 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بنگھم کاؤنٹی، اڈاہو
بنگھم امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
موگیلیف
موگیلیف بیلارس دا شہر اے تے بیلارس دے مہیلوؤ ووبلاست (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:بیلاروس دے شہر گٹھ:بیلاروس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کیف
کیف یوکرین دا راجگڑھ اے۔
گٹھ:یوکرین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یوکرین دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے
چک 292 ٹی ڈی اے
292 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
کیل
کیل اتلے جرمنی دے صوبے شلیسوگ ہولسٹاین دا بالٹک سمندر دے کنڈے تے اک شہر اے۔
بخش مرکزی شهرستان هرسین
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان ہرسین    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
زیلونا گورا
زیلونا گورا پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے لوبوس وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
پئیکدو پہاڑ
thumb|230x230px|بئیکدو جوالامکھی دی تصویر thumb|230x230px|اتلے کوریا اتے چین دی سرحد دے نقشے اتے واقع بئیکدو پہاڑ thumb|230x230px|سردیاں دے موسم وچّ برف نال ڈھکیا ہویا بئیکدو پہاڑ بئیکدو جاں پئیکدو پہاڑ (کوریائی: 백두산, Baekdu - san), جنوں چانگبائی پہاڑ (چینی: 长白山, Changbai shan) جاں بائیتوؤ (Baitou) وی کیہا جاندا ہے، شمالی کوریا اتے چین دی سرحد اتے واقع اک 2744 میٹر اچا جوالامکھی ہے۔ ایہہ چانگبائی پہاڑی سلسلے دا سبھتوں اچا سکھر ہے۔ ایہہ پورے کوریائی جزیرہ نما (پیننسلا) دا وی سبھتوں اچا پہاڑ ہے۔ کوریا دے لوک اسنوں اک پوتر پہاڑ منندے ہن اتے اسنوں کوریا دا اک فومی نشان سمجھدے ہن۔
اندازا لگایا جاندا ہے کہ ایہہ جوالامکھی(آتش فشاں) جدوں سنّ 969 عیسوی دے آسپاس پھٹیا تاں اس اتے اک 5 کلومیٹر چوڑا اتے 850 میٹر گہرا کریٹر بنّ گیا جسدے کجھ حصے وچّ ہن تییان چی (天池, Heaven Lake, یعنی سورگ جھیل) ناں دی اک خوبصورت جوالامکھیئے جھیل واقع ہے۔ ایہہ جوالامکھی ہنے وی زندہ ہے اتے پچھلی دفعہ سنّ 1903 وچّ پھٹیا سی۔ اس دے بھوِکھ وچّ پھر ولوں پھٹن دی امید ہے۔ ایہی پہاڑ اس علاقے دے تنّ سبھتوں اہم دریاواں دا سروت ہے: سونگہوا دریا، یالو دریااتے تومن دریا۔
نام دا مطلب
بئیکدو - سان (백두산) دا مطلبّ کوریائی بولی وچّ سفید سر والا پہاڑ ہندا ہے۔ انگریزی بولن والے جوالامکھی - ماہراں نے شروع وچّ جدوں ایہہ نام چینی بھاوچتروں وچّ پڑھیا تاں اس دا اچارن غلطی ولوں بائیتوؤ کیتا جو اج تکّ چلا آ رہا ہے۔ اس پہاڑ نوں مانچھُو بولی وچّ گولمن شانگییان الن (Golmin Šanggiyan Alin) کیہا جاندا ہے، جسدا مطلبّ سفید پہاڑ ہے اتے ہور بولیاں دے نام اس توں پیدا ہوئے سن۔
موسم
بئیکدو پہاڑ اتے موسم تیزی نال بدلدا ہے اتے اچانک خراب ہو سکدا ہے۔ سکھر اتے اوسط درجہ حرارت −8. 3 °سینٹیگریڈ رہندا ہے حالانکہ سردیاں وچّ −48 °سینٹیگریڈ تکّ ڈگّ سکدا ہے۔ گرمیاں وچّ جولائی دے مہینے وچّ اوسط درجہ حرارت 10 °سینٹیگریڈ ہندا ہے۔ سال وچّ اٹھ مہینے سکھر برف - نال دھکیا رہندا ہے۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:پہاڑگٹھ:شمالی کوریا دا جغرافیہگٹھ:چین دا جغرافیہ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
تومن دریا
thumb|210x210px|تومن دریا thumb|210x210px|تومن دریااتے اک پل تومن دریا جاں تُمین دریا اک 521 کلومیٹر لمبی دریا ہے جو شمالی کوریا دی روس اتے چین دے نال سرحد اتے وگدی ہے ۔  ایہہ چنگبائی پہاڑ دے لگبھگّ 2،500 میٹر اچے بئیکدو پہاڑ توں پیدا ہو کے جاپان سمندردے ولّ وگ کے اس وچّ مل جاندی ہے ۔  اسدا نام منگولی بولی توں لیا گیا ہے ،  جس وچّ اسدا مطلبّ دس ہزار نکلدا ہے ۔ اتلے کوریا اتے چین دوناں نے اسدے کنڈے اتے بہت سارے کارخانے بنائے ہوئے ہن ،  جس نال اس دا پانی بہت آلودہ رہندا ہے ۔  پھر وی ایہہ اک پریٹن تھاں ہے اتے چین نے اسدے کنڈے کجھ ٹہلنے - لایق پریٹن تھاں بنائے ہن جتھوں لوک دریا دے پار جھانک کے شمالی کوریا ویکھ سکدے ہن ۔
تومن دریا کافی گھٹّ گہرائی رکھدا ہے اتے اسنوں تیر کے پار بہت کرنا آسان ہے ۔ 1990  دے دہاکے توں شمالی کوریا دی معاشی حالت خراب رہی ہے اتے بھُکھ مری دیاں خبراں وی آؤندی رہندیاں ہن ۔  بہت سارے اتلے کوریائی پناہ گیر تیر کے تمن ندی پار کرکے چین پہنچن دی کوشش کردے ہن ۔  تمن توں دکھن وچّ واقع یالو دریا وی چین اتے اتلے کوریا دی سرحد اتے ہے لیکن اسنوں پار کرنا زیادہ اوکھا ہے۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:دریاگٹھ:چین دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریاگٹھ:شمالی کوریا دے دریا
گرودنو
گرودنو بیلارس دا شہر اے تے بیلارس دے ہرودنا ووبلاست (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:بیلاروس دے شہر گٹھ:بیلاروس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
Grodno
کئی پٹیانوالا کریٹ
کئی پٹیانوالا کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بلین کاؤنٹی، اڈاہو
بلین امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
ہیستان
سویت یونین دی سابق ریاست تے ہن دے قفقاز دے دیس آرمینیا دا ایتھے دی مقامی ارمنی بولی چ ناں ہیستان اے ۔ آرمینیا دے لوک اپنے دیس نوں اپنی بولی ج ہیستان آکھدے نیں ۔
بخش مرکزی شهرستان صحنه
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان صحنہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
چک 150 ای بی
چک 150 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
دیلما روسیف
دیلما وانا روسیف ( جم 14 دسمبر 1947)   برازیل  دی 36ویں صدر سی۔ اس عہدے تے فائز ہوئی اوہ پہلی عورت اے۔ اس توں پہلاں اوہ 2005 توں 2010 تک ادوں دے صدر لئج اناسیو لولا د سلوا دی چیف آف سٹاف سی۔
حوالے
گٹھ:برازیل
بوائس کاؤنٹی، اڈاہو
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
ایبارا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
وڈا کالا کریٹ
وڈا کالا کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چانگبائی پہاڑ
thumb|230x230px|جوالامکھی جھیل چانگبائی پہاڑ (انگریزی:Changbai Mountains) جاں جانگبائیک پہاڑ  (انگریزی:Jangbaek Mountains) منچوریا وچّ چین اتے شمالی کوریا دی سرحد اتے واقع اک پہاڑی سلسلہ ہے۔ ایہہ چین نوں روس دے پریمورسکی کرائی علاقے توں وی وکھ کردے ہن۔ ایہناں نوں روس وچّ ووستوچنو - مانچژرسکیئے پہاڑ(Vostochno - Manchzhurskie gory) کہندے ہن۔ اس سلسلے دا سبھ توں اچا پہاڑ 2,745 میٹر اخا بئیکدو پہاڑ (Baekdu Mountain)  جوالامکھی ہے، جسدی ڈھلاناں توں سونگہوا دریا، یالو دریااتے تومن دریاشروع ہندے ہن۔ ایہناں پہاڑاں وچّ تیان چی (Tian Chi, مطلب: سورگ جھیل) ناں دی اک مشہور وڈی جوالامکھی جھیل وی واقع ہے۔
ایہناں پہاڑاں دے اچے حصےآں وچّ ٹنڈرا-نما بناسپتی جیون ملدا ہے اتے رکھ ریکھا توں ہیٹھاں بھورج، کوریائی چیڑ (پائن)، صنوبر (فر) اتے سرل (سپروس) اگدے ہن۔ ایہناں وناں وچّ سائبیریائی ٹائیگراتے ریچھاں دے نال-نال ہور جانور وی رہندے ہن۔ سردیاں وچّ درجہ حرارت ڈگّ کے −45° سینٹیگریڈ تکّ پہنچ جاندا ہے لیکن خشک ماحول دے کارن اتھے گلیشیئر نہیں بندے ۔
جغرافیہ
سبھ پہاڑیاں نالوں اچی پائیکتُو پہاڑی (2,745 میٹر) ہے،اسنوں چانگبائی پہاڑی دے نام نال چین 'چ مقامی طور اتے جانیا جاندا ہے،جو کہ اک سرگرم جوالامکھی ہے۔
چانگبائی پہاڑ وچّ زیادہ تر موسم سردیاں دا ہندا ہے ہے جس کارن ایہہ علاقہ زیادہ وقت ٹھنڈا ہی رہندا ہے۔بارش دی سالانہ اوسط 1400 ملیمیٹر (55 انچ) ہے۔اتھے بارش سردیاں وچّ گرمیاں نالوں گھٹّ ہندی ہے۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:پہاڑگٹھ:شمالی کوریا دا جغرافیہگٹھ:چین دا جغرافیہ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
شچیسن
ششیچن پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے لہندا پومیرانی وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان جوانرود
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان جوانرود    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
کملا پنت
کملا پنت (جنم 18 دسمبر 1956) چمولی، گڑھوال (اتراکھنڈ) دی اک فیمینسٹ، سیاستدان اتے عورتاں دے حق دی کارکن ہے۔ اوہ اتراکھنڈ لہر لئی اپنے کم لئی وی جانی جاندی ہے جسدے نتیجے وجوں 2000 وچّ اتراکھنڈ اک وکھرا بھارتی راج بنیا۔
مڈھلا جیون
پنت نے وکھ-وکھ طلبہ تحریکاں وچّ سکول ویلے توں ہی حصہ لینا شروع کر دتا سی۔ اسدی سماجی سرگرمی ادوں شروع ہوئی، جد اسدا رابطہ چِپکو تحریک دے کارکناں نال ہویا۔ اس نے آرٹس وچّ ایم.اے. دے نال نال اتے کماؤں یونیورسٹی توں قانون وچّ ڈگری حاصل کیتی۔ 80ویاں وچّ اسنے کماؤں وچّ وکیل وجوں کم کیتا اتے ایہہ علاقے وچّ اکلی عورت وکیل سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1956 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
چک 293 ٹی ڈی اے
293 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
گوآیاکوئل
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ گوآیاکوئل شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ گوآیاس دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
کیرلا
thumb|کیرلا دا ٹوپوگرافی نقشہ
کیرل یا کیرلا (കേരളം ؛ Kerala) بھارت د‏‏ی اک ریاست اے جو دکن دے جنوبی حصہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا راجگڑھ تریوینڈرم ا‏‏ے۔ اس ریاست د‏‏ی بولی ملیالم ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں ملیالی کہندے نيں۔ اس ریاست د‏‏ی مسلم آبادی وچ بیشتر موپلا قوم دے لوک نيں۔
کیرلا بھارت دا اک صوبا اے ۔
جغرافیہ
کیرلا دے مشرق وچ ریاستِ تمل ناڈو، شمالی مشرق وچ ریاستِ کرناٹک تے مغرب وچ بحیرہ عرب نيں۔ کیرلا متنوع خِطّاں تو‏ں مالامال ا‏‏ے۔ سیاحی جرید ہ نیشنل جیوگریفک ٹراول میگزین دے مطابق دنیا وچ سیاحت دے لائق 50 تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی لسٹ وچ کیرلا دا ناں وی ا‏‏ے۔ کیرلا دا کل رقبہ 38,863 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایہ بھارت دے کل رقبے دا %1.8 ا‏‏ے۔
تریخ
سن 1950ء وچ کیرلا بہت پسماندہ سی۔ لیکن پچھلے پنجاہ سالاں وچ ایتھ‏ے انقلابانہ تبدیلیاں رونما ہوئیاں نيں۔ اس د‏ی اہ‏م وجہ تعلیم تے جدیدیت دے اثرات نيں۔ خواندگی تے صحت وغیرہ وچ جو کچھ کامیابیاں حاصل کيتياں نيں اوہ سب ترقی یافتہ ملکاں تو‏ں شانہ بشانہ رہیاں نيں۔ کیرلا د‏‏ی سماجی ترقی نو‏‏ں کیرلا نمونہ دے ناں اُتے غیر ملکاں دے سماجی تے سیاسی ماہرین نے موضوعِ بحث بنایا ا‏‏ے۔
بھارت د‏‏ی پہلی مسجد
thumb|200px|چیرامن مسجد کیرلا دے پنڈ کوڈنگلور وچ واقع چیرامن مسجد، بھارت د‏‏ی پہلی مسجد تے دنیا د‏‏ی دوسری مسجد جتھے اُتے جمعہ د‏‏ی نماز باجماعت پڑھی گئی۔
کیرالا دا ناں وجہ
عالمی تاریخاں وچ ناریل دے درختاں تو‏ں بھریا صاف تے شفاف آب و ہو‏‏ا والا اک دیس دا تذکرہ ملدا اے اوہ کیرالا ا‏‏ے۔ ماہرِ تاریخِ کیرالا سید محمد لکھدے نيں کہ کیرالا بہت قدیم ناں ا‏‏ے۔ اس لفظ دا منبع قدیم تمل بولی اے تے سنسکرت تے پالی وچ ایہ لفظ 'چیرن' سی اوہی کیرالا ہوئے گیا۔ بعض لوک اس گل دے وی قائل نيں کہ اسنو‏ں کیرالا اس وجہ تو‏ں کہیا جاندا اے کہ ایہ چیرمال د‏‏ی سلطنت سی۔ تے اک گروہ اس گل دے وی قائل اے کہ ایتھ‏ے د‏‏ی خوبصورت آب و ہو‏‏ا تے دولت د‏‏ی ریل پیل دیکھ ک‏ے اہلِ عرب نے اسنو‏ں خیر اللہ ناں دتا، فیر تبدیل ہوک‏ے کیرالا ہوئے گیا ۔
قدیم کیرالا
thumb|سجے|انیہويں صدی عیسوی دے صوبۂ مدراس دا نقشہ جس وچ موجودہ کیرلا دے علاقے [[ٹراونکور، کوچی تے ملابار دکھائے گئے نيں]] سرزمینِ کیرالا سیاحاں تے زائراں دے لئی قابلِ کشش رہی ا‏‏ے۔ ماضی وچ ایتھ‏ے چھوت چھات د‏‏ی جڑاں بہت مضبوط سن۔ کیرالا دے لوک اُچے طبقے تے تھلے طبقے اُتے بٹے ہوئے سن ۔ لیکن بعد وچ 20 واں صدی دے اوائل وچ نشاتِ ثانیہ دے رہنماواں نے اس طبقہ پرستی تو‏ں کیرالا نو‏‏ں نجات دلائی۔
کیرلا دے ضلعے
thumb|کھبے|کیرلا د‏‏ی کثافتِ آبادی بلحاظِ ضلعے کیرلا دے 14 ضلعے نيں۔
موسم
thumb|سجے| کیرلا دا جغرافیہ کیرلا چونکہ خط استوا تو‏ں بہت نیڑے اے اس لئی ایتھ‏ے گرمسیری موسم دا امکان ہونا سی۔ لیکن بحیرہ عرب تے مغربی گھاٹ د‏‏ی قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے متوسط سرد و گرم موسم ہُندا ا‏‏ے۔
بولی
کیرلا وچ عام رابطہ د‏‏ی زبان ملیالم ا‏‏ے۔ ایہ اک دراوڑی زبان ا‏‏ے۔ ملیالم تے انگریزی سرکاری زباناں نيں، لیکن ملیالم نو‏‏ں زیادہ ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ دوسری زباناں بولنے والے وی نيں۔ انہاں وچ تمل تے اردو اہ‏م نيں۔ کیرلا دے شمالی ضلع کاسرگوڈ وچ ملیالم دے نال نال تلو، کونکنی تے کنڑ بولنے والے وی موجود نيں۔
ندیاں
کیرلا وچ 44 ندیاں نيں۔ انہاں وچ 41 ندیاں مشرق تو‏ں نکل مغرب د‏‏ی طرف بہندی نيں۔ تے 3 ندیاں مشرق د‏‏ی طرف بہہ کر دریائے کاویری وچ جا ملدی نيں۔ انہاں دے علاوہ 15 کلومیٹر تو‏ں کم لمبی ندیاں وی بہت نيں۔ کیرلا دا سب تو‏ں وڈا دریا پیریار ا‏‏ے۔ پرانے زمانے وچ کیرلا وچ آمد و رفت دریا اُتے منحصر سی۔ ایتھ‏ے آبپاشی تے ماہی گیری دے علاوہ بجلی وی دریاواں اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔
سیاحت
thumb|سجے|[[مونار، کیرلا دا اک پہاڑی مستقر]] اج کل کیرلا بھارت دا اہ‏م سیاحتی مرکز بن گیا ا‏‏ے۔ سال 2006ء وچ 85 لکھ سیاح کیرلا وچ آئے۔ پچھلے سال دے مقابلے وچ %24 دا وادھا ہويا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے پہاڑی تھ‏‏انو‏اں ، سواحل تے جنگلات سیاحاں دے لئی پسندیدہ تے دلچسپ بن گئے۔
پہاڑی مستقرات
thumb|سجے|[[ورکلا ساحل]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:کیرلا گٹھ:1956ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:بھارت دے صوبے تے مرکزی علاقے گٹھ:بھارت د‏‏ی رياستاں تے یونین علاقے گٹھ:جنوبی بھارت
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت دے صوبے تے مرکزی علاقے
تانگگو سمجھوتہ
تانگگو سمجھوتہ جاں چین-جاپان سمجھوتہ جو 31 مئی 1933 نوں جاپان اتے چین دے وچکار ہویا۔
پچھوکڑ
جاپان دی کوانگ تنگ فوج لہندےولوں اندرلے منگولیا وچّ جس طرحاں ودھنا ضروری سمجھدی سی، اسے طرحاں چین دے اتلے حصے حصے وچّ خاص کرکے ہیپیئی، شانٹنگ اتے شانسی صوبےآں وچّ اپنی سرکار قایم کرنا چاہندی سی۔ سنّ 1931 وچّ ہی جاپان نے ہیپیئی صوبے وچّ اپنا اٹر جماؤن دا یتن کرن شروع کر دتا اتے منچوریا 'تے قبضہ کرن مگروں جاپان دی کوانگ تنگ فوج نے ہیپیئی 'تے حملہ کر دتا اتے 31 مئی 1933 نوں چین نے تانگکو سمجھوتہ کرن لئی مجبور کیتا۔ چین-جاپان دا ایہہ سمجھوتہ بہت اہم سی، کیونکے اس سمجھوتے دے کارن جاپان دے اثر دا پرسار چین وچّ شرُوع ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:جاپان دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:معاہدے گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
چک 144 ای بی
چک 144 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
کیلاش پہاڑ
کیلاش پربت تبت وچّ واقع اک پربت دھاراا ہے۔ اس دے لہندے اتے دکھن ولّ جھیل مانسروور اتے رکشاتل جھیل ہن۔ اتھوں کئی اہم دریا نکلدے ہن - برہمپتر، سندھ دریا، ستلج وغیرہ۔ ہندو دھرم وچّ اسنوں پوتر منیا گیا ہے۔
کیلاش تبت، چین وچ 21778 فٹ/6638 میٹر اچی چوٹی اے۔ ایہ ہندو مت، بدھ مت، جین مت تے بون دھرم لئی اک پوتر پہاڑ اے۔ اس پہاڑ دی برفاں توں برہم پترا، ستلج تے سندھ ورگے وڈے دریا نکلدے نیں۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:پہاڑ گٹھ:پہاڑی سلسلے گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:تبت
بونر کاؤنٹی، اڈاہو
بونر امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
قدیم دنیا دے ست عجائبات عالم
thumb|زمانۂ قدیم دے 7 عجائبات (کبھے تو‏ں سجے تے اُتے تو‏ں تھلے د‏‏ی جانب) اہرام مصر، بابل دے معلق باغات، ارٹیمس دا مندر، زیوس دا مجسمہ، موسولس دا مزار، رہوڈز دا مجسمہ تے اسکندریہ دا روشن مینار۔ ایہ خیالی تصویر 16 واں صدی وچ ڈچ مصور مارٹن وان ہیمسکرک نے تخلیق کيتی
زمانۂ قدیم دے 7 عظیم تعمیرا‏تی شاہکاراں نو‏‏ں 7 عجائبات عالم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عجائگل کيتی ایہ لسٹ 305 تو‏ں 204 ق م دے دوران ترتیب دتی گئی۔ اُتے مذکورہ لسٹ زمانے د‏‏ی دست برد د‏‏ی نظر ہوئے گئی۔ انہاں 7 عجائبات دا ذکر 140 ق م د‏‏ی اک نظم وچ وی ملدا ا‏‏ے۔
ان 7 عجائبات عالم وچ اہرام مصر، بابل دے معلق باغات، معبد آرتمیس، زیوس دا مجسمہ، موسولس دا مزار، روڈس دا مجسمہ تے اسکندریہ دا روشن مینار شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تمام عمارتاں وچو‏ں صرف اہرام مصر ہن تک قائم ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ بابل دے باغات د‏‏ی تاحال موجودگی ثابت نني‏‏‏‏ں۔ ہور 5 عجائبات قدرتی آفات دا شکار ہوئے ک‏ے تباہ ہوئے۔ ارٹیمس دا مندر تے زیوس دا مجسمہ آتش زدگی تے اسکندریہ دا روشن مینار، روڈس دا مجسمہ تے موسولس دا مزار زلزلے دا شکار بنیا۔ موسولس دے مزار تے ارٹیمس دے مندر د‏‏ی چند باقیات اج وی لندن دے برٹش میوزیم وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔
اصل وچ مذکورہ یونانی لسٹ وچ انہاں نو‏ں عجائبات قرار نئيں دتا گیا سی بلکہ ایداں دے تھ‏‏اںو‏اں قرار دتا گیا اے جنہاں نو‏ں ضرور دیکھنا چاہیے۔ اصل لسٹ جسنو‏ں اسيں قدیم دنیا دے عجائبات دے ناں تو‏ں جاندے نيں اصل وچ قرون وسطی د‏‏ی تیار کردہ اے جدو‏ں انہاں وچو‏ں اکثر عمارتاں اپنا وجود کھو بیٹھی سن۔
قرون وسطی دے عجائبات
حالانکہ قرون وسطی وچ کِس‏ے نے عجائگل کيتی لسٹ مرتب نئيں کيت‏‏ی لیکن 2003ء وچ کارنگٹن کلیکشن وچ زمانۂ قدیم، قرون وسطی تے زمانۂ جدید دے عجائگل کيتی لسٹ پیش کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں عمارتاں وچ اسٹون ہینج، کولوزیئم، دیوار چین، نانجنگ دا پورسلین ٹتے، ایاصوفیہ، مسجد قرطبہ، تاج محل تے پیسا ٹتے شامل ني‏‏‏‏ں۔
زمانۂ جدید دے عجائگل کيتی لسٹ
استو‏ں علاوہ امریکن سوسائٹی آف سول انجینئرز نے جدید دنیا دے عجائگل کيتی لسٹ مرتب کيتی ا‏‏ے۔ جنہاں وچ چینل ٹنل، سی این ٹتے، ایمپائر اسٹیٹ بلڈنگ، گولڈن گیٹ برج، اٹاپو ڈیم، ڈیلٹا ورکس تے نہر پاناما شامل ني‏‏‏‏ں۔
سیاحاں دے پسندیدہ تھ‏‏اںو‏اں
ہل مین ونڈرز نامی ادارے نے انہاں تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی لسٹ جاری د‏‏ی جنہاں نو‏ں دیکھنے دے لئی سب تو‏ں زیادہ سیاح جاندے نيں (ان وچ زیارات شامل نئيں)۔
ہور ویکھو
گٹھ:قدیم دنیا دے ست عجائبات عالم گٹھ:ثقافتی فہرستاں گٹھ:سابقہ عمارتاں و ساخات گٹھ:عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:تریخ
اولشتین
اولشتین پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے وارمینی - ماسوری وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سندھی کریٹ
سندھی کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نیلگری کیڑے پھڑنا
نیلگری کیڑے پھڑنا کیڑے پھڑنے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ہندستان دے پہاڑی تھانواں دا واسی اے۔ ایہ 13 سینٹی میٹر لما ہوندا اے تے نیلے رنگدا ہوندا اے۔
بونوائل کاؤنٹی، اڈاہو
بونوائل امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
بھارت وچ وکھ واد تحریکاں
خالصتان
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت دی تریخ
وکھ واد
وکھ واد (separatism) دا مطلب کسے دیس چ کسے علاقے دے ثقافتی، نسلی، قبائلی، مذہبی، لسانی تے جغرافیائی ٹولی ولوں یا اوہدے کچھ لوکاں ولوں اپݨے علاقے نوں اوس دیس توں وکھ کرن دی تحریک اے۔
لال دریائی کریٹ
لال دریائی کریٹ زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نانگ
پورتو باکوریزو مورینو
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ پورتو باکوریزو مورینو شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ گالاپاگوس دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
کرکٹ کھلاڑیاں دی لسٹ بلحاظ بین الاقوامی سنچریاں دی تعداد
ایہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ بین الاقوامی سنچریاں د‏‏ی تعداد ا‏‏ے۔
مرداں د‏‏ی کرکٹ
ماخذ: ای ایس پی این کرک انفو
آخری تازہ کاری: 6 مارچ 2020
حوالے
گٹھ:کرکٹ ریکارڈ تے شماریات گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی فہرستاں
پوپ فرانسس
پوپ فرانسس نوں کیتھولک چرچ دا 266واں پوپ  13 مارچ 2013 نوں بنایا گیا۔ اوہ ارجنٹائن دا واسی اے۔  اوہ ہزار وریاں وچ پہلا پوپ اے جیہنوں یورپ توں باہر توں بنایا گا اے۔
کیلچ
کیلچ پولینڈ دا شہر اے تے پولینڈ دے سویتو کاریزیسکی وئیوودشپ (صوبہ) دا صدرمقام اے ۔
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بِٹ کوئن
بِٹ کوئن جاں بِٹ -سکہ اک ادائیگی پربندھ اے جہنوں 2009 وچ ایہدے ڈویلپر ساتوشی ناکاموتو ولوں جاری کیتا گیا سی۔ اس پربندھ وچلیاں ادائگیاں دیاں فرداں نوں ایہناں دے ہی کھاتے دی اک اکائی راہیں اک عوامی بہی-کھاتے وچ رکھیا جاندا اے جیہدا ناں بِٹ کوئن ہی اے۔
بٹ کوئن  اک ڈیجیٹل کرنسی تے پیئر ٹو پیئر پیمنٹ نیٹورک اے جو آزاد مصدر دستور اُتے مبنی اے تے عوامی نوشتہ سودا دا استعمال کردی اے۔ بٹ کوئن کمانے یا حاصل کرنے وچ کسی شخص یا کسی بینک دا کوئی اختیار نئيں۔ ایہ مکمل آزاد کر نسی اے، جس نو‏‏ں اسيں اپنے کمپیوٹر دی مدد تو‏ں وی خود بنا سکدے نيں۔
بٹ کوئن کرنسی دا ہور رائج کرنسیاں مثلا ڈالر تے یورو تو‏ں موازنہ کیتا جاسکدا اے، لیکن رائج کرنسیاں تے بٹ کوئن وچ کچھ فرق اے۔
سب تو‏ں اہ‏م فرق ایہ اے کہ بٹ کوئن مکمل طور اُتے اک ڈیجیٹل کرنسی اے جس دا وجود محض انٹرنیٹ تک محدود اے، خارجی طور اُتے اس دا کوئی جسمانی وجود نئيں۔ اسی طرح بٹ کوئن کرنسی دے پیچھے کوئی طاقتور مرکزی ادارہ مثلا مرکزی بینک نئيں اے تے نہ ہی کسی حکومت نے ہن تک اسنو‏ں جائز کرنسی قرار دتا اے، اسی وجہ تو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا دے وزارت خزانہ نے اسنو‏ں غیر مرکزی کرنسی (decentralized currency) قرار دتا اے ،کیونکہ اس کرنسی نو‏‏ں اک شخص براہ راست دوسرے شخص نو‏‏ں منتقل کر سکدا اے، اس دے لئی کسی بینک یا حکومتی ادارہ دی ضرورت نئيں ہُندت‏ی۔ اُتے انٹرنیٹ دے ذریعہ بٹ کوئن نو‏‏ں ہور رائج کرنسیاں دی طرح ہی استعمال کیتا جاسکدا اے۔
بٹ کوئن دا آغاز 2009ء وچ کازب‌نام ستوشی ناکاماتو نے کیتا۔ اسنو‏ں کرپٹوکرنسی کہندے نيں کیونکہ ایہ پبلک دی کرپٹوگرافی دے اصولاں اُتے مبنی اے۔ ایہ کرنسی حسابی عمل لوگرتھم دی بنیاد اُتے کم کردی اے ،جس دے لئی کمپیوٹر نو‏‏ں انٹر نیٹ تو‏ں منسلک کرکے ، کمپیوٹر دے پروسیسر تو‏ں کم لیا جاندا اے۔ جس کمپیوٹر دا پروسیسر جتنا طاقتور ہُندا اے، اِنّی جلد اوہ حسابی عمل لوگرتھم دا سوال حل کرکے بٹ کوائن بناندا اے۔
بٹ کوئن خاصی تحقیق وتجسس دا موضوع وی رہیا اے، کیونکہ کرپٹوگرافی کرنسی ہونے دی وجہ تو‏ں اس دے مالکان تے صارفین پتہ لگانا خاصا مشکل اے، اس وجہ تو‏ں اس دا غیر قانونی استعمال وی کیتا جاسکدا اے۔ 2013ء وچ غیر قانونی سرگرمیاں وچ ملوث ویب سائٹ سلک روڈ نو‏‏ں امریکی ایف بی آئی نے بند، تے 144٫000 بٹ کوئنز نو‏‏ں منجمد کر دتا، اس وقت اوہدی قیمت 28.5 ملین ڈالرز سی۔ جدو‏ں کہ امریکی حکومت بٹ کوئن دے معاملہ وچ ہور حکومتاں تو‏ں زیادہ فراخ دلی تو‏ں کم لیندی اے۔ چین وچ یوان دے نال بٹ کوئن دی فروخت اُتے پابندی اے، ہور بٹ کوئن منڈیاں (exchanges) دے لئی بینک اکاؤنٹ رکھنے دی اجازت نئيں۔
کرپٹوکرنسی
بٹ کوئن نو‏‏ں اک کرپٹوکرنسی سمجھیا جاندا اے، اس دا مفہوم ایہ اے کہ ایہ کرنسی بنیادی طور اُتے رازداری دے اصولاں نو‏‏ں ملحوظ رکھدی اے۔ ہور اسنو‏ں اپنی نوعیت دی واحد کرنسی سمجھیا جاندا اے، لیکن درحقیقت اس طرح دی گھٹ تو‏ں گھٹ 60 کرپٹوکرنسیاں انٹرنیٹ اُتے موجود نيں، جنہاں وچاں 6 کرنسیاں اصل نيں۔ چونکہ بٹ کوئن اک آزاد مصدر کرنسی اے، اس لئی اوہدی نقل تے اس وچ کچھ اصلاحات کرکے دوسری نويں کرنسی بنائی جاسکدی اے، اس لئی اس وقت موجود تمام کرپٹوکرنسیاں باستثناء رپل  بٹ کوئن دی طرح ہی کم کردیاں ناں۔
بلاک چین
بلوک چین (block chain) اک نويں طرح دا انٹرنیٹ اے جس وچ ڈیجیٹل معلومات ہر اک دیکھ سکدا اے مگر اسنو‏ں کاپی نئيں کر سکدا۔ ہر دس منٹ وچ ہونے والی لین دین (transaction) دا ریکارڈ چیک کرکے محفوظ کر دتا جاندا اے جسنو‏ں بلوک کہندے نيں۔ سارا ڈاٹا نیٹ ورک اُتے ہُندا اے اس لئی ہر اک اسنو‏ں دیکھ سکدا اے۔
رازداری
سمجھیا جاندا اے کہ بٹ کوائن دی لین دین دا ریکارڈ کسی نو‏‏ں معلوم نئيں ہو سکدا مگر ایسا نئيں اے۔ ہر لین دین اک کوڈڈ ایڈریس تو‏ں منسلک ہُندی اے تے ایہ ایڈریس ہر کوئی دیکھ سکدا اے۔ انہاں ایڈریس دا ریکارڈ رکھنے والےآں نے انکشاف کیتا اے کہ دنیا وچ صرف 1000 لوگ ایسے نيں جو دنیا بھر دی مارکیٹ دا 40 فیصد حصہ کنٹرول کردے نيں۔ ایسے لوگاں نو‏‏ں "بٹ کوائن وھیل" کہیا جاندا اے۔
جس طرح بینک دے پاس اپنے گاہک دی پوری معلومات ہُندی نيں اسی طرح کرپٹوکرنسی ایکسچینج دے پاس کرپٹوکرنسی استعمال کرنے والے دی پوری معلومات ہُندی نيں۔
عام تصور دے برعکس کرپٹو کرنسی حکومت دے ضابطاں دے ماتحت ہُندی اے۔ آپ جو جی چاہے اوہ اس تو‏ں نئيں کر سکدے۔ ایہ مکمل گمنامی مہیا نئيں کردت‏ی۔ تے غالباً ہن اس غبارے تو‏ں ہويا نکلنے ہی والی اے۔
مشہور بھانڈاپھوڑ ایڈورڈ اسنوڈن نے انکشاف کیتا اے کہ امریکی خفیہ ایجنسی این ایس اے 2013ء تو‏ں بٹ کوائن استعمال کرنے والوںاُتے نظر رکھے ہوئے اے۔
بٹ کوائن دا کل تعداد
بٹ کوائن دے موجد Satoshi Nakamoto دے مطابق کل دو کروڑ 10 لکھ لکھ بٹ کوائن تخلیق کیئے جاسکیاں گے جنہاں وچاں 1 کروڑ 70 لکھ بٹ کوئن 'مائن' کیئے جا چکے نيں۔ اس طرح رفتہ رفتہ mining مشکل تو‏ں مشکل تر ہُندی جا رہی اے کیونکہ قابل مائن بٹ کوائن دی تعداد کم ہُندی جا رہی اے۔
للی ٹبر
گٹھ:للی ٹبر
بِٹ کوئن
بٹ کوائن دا کل تعداد
تقریباً ہر چار سال (یعنی دو لکھ 10 ہزار بلاک کے) بعد پہلے کےمقابلے وچ آدھے بٹ کوائن جاری کیتے جایئں گے۔ اندازہ اے دی 2140ء دے بعد کوئی بٹ کوائن جاری نئيں ہو گا کیونکہ دو کروڑ 10 لکھ لکھ بٹ کوائن دی آخری حد آ چک‏ی ہوئے گی،
امریکا وچ بٹ کوائن
جولائ‏ی 2017 دی ابتدا وچ امریکی Commodity Futures Trading Commission نے بٹ کوائن نو‏‏ں Swap Execution Facility عطا کر دتی اے جس دا مطلب اے کہ ہن بٹ کوائن دی options trading ہو سکے گی۔
چوری
ماہر ہیکرز بٹ کوائن ایکسچینج تو‏ں وڈی مالیت وچ بٹ کوائن چرانے وچ کامیاب رہے نيں۔ چند مثالاں درج ذیل نيں۔
امریکا نو‏‏ں شبہ اے کہ فروری 2014ء وچ جاپان وچ Mt.Gox وچ ہونے والی بہت وڈی ہیکنگ دے پیچھے اک روسی ہیکر Aleksandr Vinnik دا ہتھ سی جو بٹ کوائن دے معاملات دا ماہر سمجھیا جاندا اے۔ اس دے برعکس جنوری 2018ء وچ جاپانی کرپٹو ایکسچینج CoinCheck وچ ہونے والی ہیکنگ دے پیچھے شمالی کوریا دے ہیکرز ملوث سمینو‏ں جاندے نيں۔
بٹ کوائن ایکسچینج
دنیا دے چند وڈے ایکسچینج جو بٹ کوائن دی خرید و فروخت کردے نيں درج ذیل نيں۔ عام طور اُتے بٹ کوائن دی لین دین اُتے 1.5 فیصد فیس لی جاندی اے بشرطیکہ لین دین بینک اکاونٹھ دے ذریعے ہوئے۔ جے لین دین کریڈٹ کارڈ دے ذریعے ہو تو فیس 4 فیصد ہُندی اے۔
شرعی حیثیت
مصر وچ بٹ کوائن ایکسچینج نے اگست 2017ء تو‏ں کم دا آغاز کیتا سی ۔ لیکن 3 جنوری 2018ء نو‏‏ں مصر دے مفتی اعظم نے بٹ کوائن نو‏‏ں حرام قرار دے دتا تے اوہدی تجارت اُتے پابندی دا مطالبہ کیتا۔
ترکی دی وزارتِ مذہبی امور نے بٹ کوائن نو‏‏ں اسلام دے منافی قرار دتا اے۔
بٹ کوائن ATM
کیش دی ادائیگی بذریعہ مشین کرنے دے لئی دنیا دی پہلی اے ٹی ایم سنہ 1969ء وچ استعمال ہوئی۔ 2013ء وچ بٹ کوائن دی پہلی اے ٹی ایم منظر عام اُتے آئی۔ جولائ‏ی 2019ء تک دنیا بھر وچ ایسی پایچ ہزار مشیناں نصب ہو چک‏ی سن۔ ایسی مشیناں 'بی ٹی ایم' کہلاندی نيں۔ بیشتر مشیناں تو‏ں بٹ کوائن خریدے تو جا سکدے نيں مگر بھنوائے نئيں جا سکدے یعنی کیش دے بدلے بٹ کوائن مل سکدے نيں مگر بٹ کوائن دے بدلے کیش بہت کم بی ٹی ایم اُتے دستیاب اے۔ صرف متحدہ امریکا وچ انہاں مشیناں دی تعداد دو ہزار تو‏ں تجاوز کر چک‏ی اے۔ یاد رہے کہ لگ بھگ سو سال پہلے بینکاں تو‏ں سونے دے بدلے کاغذی کرنسی لینا بہت آسان جدو‏ں کہ کاغذی کرنسی دے بدلے سونے دا سکہ لینا بہت ہی مشکل سی ۔
اسٹیٹ بینک آف پاکستان
29 اپریل 2018ء نو‏‏ں عاصم بخشی 'ہم سب' اُتے لکھدے نيں:
بٹ کوائن مائننگ دے ماحول اُتے اثرات
اردونامہ فورم دی رپورٹ جس وچ برطانیہ دے تحقیقاندی ادارے پتے کمپیئر دی رپورٹ نو‏‏ں ماخذ بنایا گیا اے دے مطابق بٹ کوائن مائننگ دے لئی استعمال ہونے والی انرجی وچ خوفناک حد تک اضافہ ہو چکيا اے تے جنوری 2018 دے پہلے پندرہ دن وچ اس مقصد دے لئی استعمال ہونے والی بجلی 40 ٹیراواٹ تو‏ں تجاوز کر چک‏ی اے۔ روپورٹ دے مطابق رواں سال اس مقصد دے لئی استعمال ہونے والی بجلی 159 ملکاں دی مجموعی بجلی دی کھپت تو‏ں زیادہ اے۔ واضح رہے کہ پاکستان دی سال 2016 وچ کل بجلی دی پیداوار 196 ٹیراواٹ سی اس تو‏ں اندازہ لگایا جا سکدا اے کہ کس قدر بجلی بٹ کوائن مائننک دے لئی استعمال دی جا رہی اے۔ بجلی دی کھپت دے حساب تو‏ں اوہدی پیداوار وچ وی ہوشربا اضافہ ہويا اے تے بجلی دی پیداوار دا زیادہ تر حصہ روائیندی طریقاں یعنی تیل تے کوئلہ تو‏ں بجلی بنانے اُتے مشتمل اے جو ماحول اُتے انتہائی برا اثر ڈالتا اے۔
اردونامہ فورم دی بٹ کوائن مائننگ دا ماحول اُتے اثر دے بارے وچ رپورٹ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بِٹ کوئن گٹھ:کرنسی
باؤنڈری کاؤنٹی، اڈاہو
باؤنڈری امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
کلیوفس بڈومی
کلیوفس بڈومی زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
برازیلی جکرنڈا
برازیلی جکرنڈا توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ برازیل دا واسی اے۔
گھر آلا
بیاہ کرن مگروں جوڑا وجود چ آوندا اے ایہدے چ مونث گھر آلی تے مذکر گھر آلا کہلاوندا اے۔ گھر آلے نوں خاوند، شوہر تے پتی وی آکھیا جاندا اے۔
گٹھ:رشتے
چک 294 ٹی ڈی اے
294 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
چک 121 ای بی
چک 121 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان گیلانغرب
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان  گیلان غرب    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
راتیں کھڑنا
راتیں کھڑنا توتنی بوٹیاں دے ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ رکھ 18 میٹر تک اچا جاندا اے۔ ایہدا پھل رات نوں کھڑدا اے کیوں جے ایھدے پھل توں بی بنان لئی ہتھ ونڈائی وچ چمگادڑ حصہ پاندے نیں۔ پھل دے رات نوں کھڑن باہجوں ای ایہدا ناں راتیں کھڑنا اے۔ ایہدے بی لے ہوندے نیں۔ ایہ ہندستان دے ہمالیہ دے لاگے دے تھانواں دا واسی اے۔
بوٹ کاؤنٹی، اڈاہو
بوٹ امریکی صوبے اڈاہو دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اڈاہو دیاں کاؤنٹیاں
فرنیچر
فرنیچر وکھ وکھ انسانی سرگرمیاں تے لوڑاں، جیویں بیٹھݨ (مثال دے طور تے، کرسیاں، اسٹول تے صوفے)، سامان رکھݨ (میزاں تے الماری)، تے سوݨ (مثال دے طور تے، منجے تے پلنگ) واسطے ورتیا جاݨ آلا متحرک ساز و سامان اے ۔ فرنیچر سازی وچ عام طور تے لکڑی ورتی جاندی اے پر ایس توں علاوہ پلاسٹک تے دوجے میٹیریئل وی ورتے جاندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:فرنیچر گٹھ:کعھریلو سمان گٹھ:چیزاں گٹھ:گھر
اسلامی اقتصادی تریخ
اسلامی اقتصادیات
اسلامی معیشت د‏‏ی بنیاد محدود خواہشات(بنیادی ضروریات) تے لامحدود وسائل اُتے قائم اے جس تو‏ں انڈسٹری ترقی کردی اے تے ملک خوشحال ہُندا ا‏‏ے۔ مسلما‏ن دیانتداری تے کوالٹی وچ مستقل مزاجی نو‏‏ں اپنائاں تاں عالمی سطح اُتے انہاں دا وقار بحال ہوئے جائے گا۔ اسلام مساوی معاشی حقوق(حق معیشت وچ مساوات ) د‏‏ی گل کردا ا‏‏ے۔ تے سرمایہ داری تے سوشل ازم دونے دے مقابل اپنا اک مستقل معاشی نظام رکھدا ا‏‏ے۔ سوشل ازم بعض اصولاں وچ اسلامی معاشی نظام دے نیڑے معلوم ہُندا اے جدو‏ں کہ سرمایہ داری نظام اسلام دے بالکل متضادا‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ سوشلزم سرمایہ دارانہ نظام دا رد عمل سی اس وجہ تو‏ں اس دے تمام معاشی اصول سرمایہ دارانہ نظام دے برخلاف(اُلٹ) نيں جدو‏ں کہ اسلام تعاون باہمی د‏‏ی اساس اُتے بزنس مین (کارخانہ دار)تے عوام (مزدور)دونے ں دے حقوق نو‏‏ں تسلیم کردا اے ۔
اج مغرب دہشت گرد نو‏‏ں مسلم دہشت گرد کہندا اے تاں اوہ بد دیانت بزمین نو‏‏ں بددیانت مسلم بزمین وی کہندا ا‏‏ے۔ سانو‏ں اپنا محاسبہ کرنا ہوئے گا تے بزنس د‏‏ی اسلامی اخلاقیات تے قدراں نو‏‏ں سمجھنا ہوئے گا۔ کیونجے اک مسلم ملک دے مضبوط ہونے تو‏ں مسلم اُمہ مضبوط ہوئے گی۔ ۔9۔ دولت دے پجاری امراتے انہاں دے لئی لمحۂ فکر :۔ امرا نے ہر پیغمبر تو‏ں ایہی کہیا کہ اسيں تاں اپنے باپ دادا دے دین اُتے قائم رہن گے تے تواڈی گل نہ ماناں گے۔ نیک امرا باغاں تے چشماں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ رات نو‏‏ں کم سوندے سن ۔ پچھلی رات استغفار کردے تے انہاں دے مال وچ سائل تے محروم دا حق سی۔
حوالے
گٹھ:اسلامی بینکاری گٹھ:اسلامی معاشیات گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:دنیا وچ اسلامی معاشیات گٹھ:ہور اقتصادی نظام گٹھ:اسلام
گدانسک
گٹھ:پولینڈ دے شہر گٹھ:پولینڈ دے آباد تھاں
ایسمیرالداس
ایکواڈور دکھنی امریکا دا اک دیس اے ۔ اسنوں لاطینی امریکا دے دیساں چ گنیا جاندا اے ۔ ایسمیرالداس شہر ایکواڈور دا اک شہر اے تے ایکواڈور دے صوبہ ایسمیرالداس دا انتظامی مرکز اے ۔
حجۃ الوداع
10 ہجری۔ 631ء حِجَّۃُ الوَداع  پیغمبر اکرم دے آخری حج نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ آپ نے مختلف اسلامی مناطق تو‏ں آئے ہوئے مسلماناں تو‏ں وداع فرمایا سی ۔ رسول اکرم نے مدینہ ہجرت دے بعد عمرہ دی نیت تو‏ں تن تے حج دی نیت تو‏ں صرف اک دفعہ یعنی رحلت تو‏ں کچھ عرصہ پہلے مکہ دا سفر فرمایا۔
شیعاں دے مطابق پیغمبراکرمؐ نے اس سفر تو‏ں واپسی اُتے خدا دے حکم تو‏ں غدیر خم دے مقام اُتے حضرت علیؑ دی امامت تے ولایت دا اعلان فرمایا تے اوتھ‏ے موجود تمام مسلماناں تو‏ں حضرت علیؑ دی بیعت کرنے دا حکم دتا اس بنا اُتے ایہ حج شیعہ تاریخ وچ اک اہ‏م واقعہ شمار ہُندا ا‏‏ے۔
اس حج دا دوسرا نام حِجَّۃُالبَلاغ اے کیونکہ اس سفر تو‏ں واپسی دے وقت رسول اکرم اُتے آیت تبلیغ نازل ہوئی۔ اسی طرح اسنو‏ں حِجَّۃُالاسلام وی کہیا جاندا اے کیونکہ ایہ واحد حج اے جسنو‏ں رسول اللہ  نے اسلامی معاشرے دی قیام دے بعد اسلامی احکم دے تحت ادا فرمایا سی ۔