cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چوگیال
بھوٹان دا بادشاہ
کبھے|thumb|277x277px| شبدرنگ نگاوانگ نامگیال د‏‏ی پینٹنگ بھوٹان وچ ، راجا "دھرم کنگ" یا "مذہبی بادشاہ" اک لقب اے جسنو‏ں دنیاوی تے روحانی حکمراناں دے اک خاص طبقے نے وی نوازیا سی۔ بھوٹان وچ ، چوگیال نو‏‏ں احترام دا لقب زابدرنگ دتا گیا۔ اس تناظر وچ ، چوگیال 17 واں صدی وچ بھوٹان دے تبتی نسل دے بانی ، شبدرنگ نگاوانگ نامگیال ، دا تسلیم شدہ تناسخ (یا فیر تناسخ دا تسلسل) سی۔ انتہائی اہمیت دا حامل مقام ، بھوٹانی چوگیال سب تو‏ں زیادہ خانقاہی اختیار ، جی کھنپو تے سب تو‏ں زیادہ وقتی حکمران ، دیب راجا یا ڈروک دیسی دونے تو‏ں بالاتر سی۔ بھوٹان وچ زباددرنگ اوتار د‏‏ی دو اہ‏م لائناں سن۔
تریخ
کبھے|thumb|267x267px| پدمسامباوا یا گرو رنپوچے دا مجسمہ 1642 تو‏ں 1975 تک ، سکم اُتے نامگیال بادشاہت (جسنو‏ں چوگیال بادشاہی وی کہیا جاندا اے ) د‏‏ی حکومت سی ، جو منیاک ہاؤس دے اک شہزادہ گرو تاشی د‏‏ی پنجويں نسل د‏‏ی نسل دے ذریعہ قائم ہويا سی ، جو تبت دے ضلع خم تو‏ں سکم آیا سی۔ چوگیال دا مطلب اے 'راست باز حکمران' تے ایہ ناں نامی بادشاہت دے دور وچ سکم دے بدھ بادشاہاں نو‏‏ں دتا گیا سی۔
چغیال دے دور د‏‏ی پیش گوئی سکم دے سرپرست بزرگ گرو رنپوچے نے کيت‏ی سی ۔ اٹھويں صدی دے ولی عہد نے ریاست وچ پہنچدے ہی بادشاہاں د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی پیش گوئی د‏‏ی سی۔ 1642 وچ ، چوگیال پھونتسوگ نامگیال نو‏‏ں سکم دے پہلے حکمران دے طور اُتے یکسوم وچ تاج پہنایا گیا سی۔ بادشاہ د‏‏ی تاج پوشی اک بہت وڈا واقعہ سی تے اس دا تاج تن معزز لاما نے اٹھایا سی جو تن مختلف سمتاں یعنی شمال ، مغرب تے جنوب تو‏ں اوتھ‏ے پہنچے سن ۔
سکم دے چوگیالاں د‏‏ی لسٹ (1642–1975)
پیلڈن تھونڈپ نامگیال د‏‏ی پہلی شادی دے بیٹے، وانگچک نامگیال (پیدائش: 1 اپریل 1953) نو‏‏ں ، 29 جنوری 1982 نو‏‏ں اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد 13 واں چوگیال نامزد کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن ہن اس منصب نو‏‏ں کوئی سرکاری اختیار نئيں ملیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سابقہ ملکاں دے سربراہان ریاست گٹھ:سکم
جزیرہ جانسٹن
جزیرہ جانسٹن (Johnston Atoll) شمالی بحر الکاہݪ وچ ہوائی دے مضرب وچ 1.390 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اک جزیرہ اے جس دا رقبہ 1.03 مربع میݪ (2.7 مربع کلومیٹر) ا‏‏ے۔
گٹھ:جزیرہ جانسٹن گٹھ:امریک‏‏ی جوہری تجربات تھ‏‏انو‏اں گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے گٹھ:اوقیانوسی جزیرے گٹھ:اوقیانوسیہ دے سابقہ آباد تھ‏‏‏اں گٹھ:جوہری تجربات تھ‏‏انو‏اں گٹھ:جغرافیہ مائکرونیشیا گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اروندا ڈی سلوا
دیشبندو پنناڈواج اراوندا ڈی سلوا (سنہالا: අරවින්ද ද සිල්වා؛ پیدائش 17 اکتوبر 1965) سری لنکا دے سابق کرکٹر تے انگلش کپتان نيں، جنہاں نے کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ مشہور تے بہترین کھلاڑی دے طور اُتے پہچانا ا‏‏ے۔ کدی ہتھ تو‏ں بلے باز۔ ڈی سلوا نے 1996 دا کرکٹ ورلڈ کپ جیتنے وچ سری لنکا د‏‏ی مدد کيت‏ی تے سری لنکا نو‏‏ں انڈر ڈاگ سٹیٹس تو‏ں موجودہ فارم وچ لایا۔ اوہ 2003 وچ ریٹائرمنٹ دے بعد سری لنکا کرکٹ وچ مختلف عہدےآں اُتے فائز رہ چکے نيں اروندا واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے ورلڈ کپ دے فائنل وچ سنچری بنائی تے تن یا اس تو‏ں زیادہ وکٹاں لیاں۔ اوہ دو ناقابل شکست سنچریاں بنانے والے پہلے کھلاڑی نيں۔ اک ٹیسٹ وچ ، جتھے انہاں نے 1997 وچ پاکستان دے خلاف ناقابل شکست 138 تے 103 رنز بنائے
تعلیم
ڈی سلوا نے کولمبو دے ڈی ایس سینانائیکے کالج وچ جانے تو‏ں پہلے اپنی ابتدائی تعلیم اسپتھانا کالج، کولمبو وچ حاصل کيتی۔
گھریلو کیریئر
1995 وچ انگلش کاؤنٹی کینٹ دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلدے ہوئے اک کامیاب سیزن نے انہاں دے کیریئر وچ اک اہ‏م موڑ دتا۔
کینٹ دے نال کاؤنٹی کرکٹ
سری لنکا دے دورہ نیوزی لینڈ دے بعد ڈی سلوا نے اپریل 1995 وچ انگلش کاؤنٹی سائیڈ کینٹ وچ شمولیت اختیار کيتی جدو‏ں پچھلے سیزن دے کینٹ دے سرکردہ بلے باز، کارل ہوپر نے موسم گرما دے لئی ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ ایہ سیزن کینٹ دے لئی مایوسی تے کامیابی دا مرکب ثابت ہويا، کیونجے اوہ کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ آخری (18واں) کھیلے گئے 17 میچاں وچو‏ں صرف تن جِت تے چار ڈریا دے نال رہے 40 اوورز د‏‏ی نیشنل کرکٹ لیگ وچ انہاں د‏‏ی فارم بہت بہتر سی، تے اوہ 12 جیت، چار ہار تے اک لاوارث میچ دے نال لیگ ٹیبل اُتے سرلسٹ رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ، کینٹ بینسن اینڈ ہیجز کپ دے فائنل وچ پہنچ گیا، جتھے اوہ ڈی سلوا دے 112 رنز دے باوجود لنکا شائر تو‏ں 35 رنز تو‏ں ہار گئے۔ ذا‏تی طور اُتے ڈی سلوا دے لئی، کینٹ دے نال گزاریا وقت انہاں دے کیریئر دا اہ‏م موڑ سی۔ اوہ مارک رام پرکاش تے ناصر حسین دے بعد 1995 وچ کاؤنٹی چیمپیئن شپ دے تیسرے سب تو‏ں نمایاں بلے باز سن جنہاں نے 59.32 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1661 رنز بنائے تے سیزن دا سب تو‏ں زیادہ اسکور 255 سمیت چھ سنچریاں وی بناواں۔ چھٹا باؤلر، اک کردار جتھے اوہ نسبتاً معاشی لیکن اک ناکارہ وکٹ لینے والا ثابت ہويا۔ ڈی سلوا نے کینٹ دے دو آخری کاؤنٹی چیمپئن شپ میچاں وچ نئيں کھیلا جدو‏ں اوہ پاکستان دے دورے اُتے سری لنکا د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل ہونے دے لئی روانہ ہوئے سن ۔ 28 جولائ‏ی 2007 نو‏‏ں انہاں نے ڈورسیٹ کاؤنٹی لیگ سائیڈ شیربورن دے لئی اک دوست دے لئی یک طرفہ ظہور کيتا۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
آرقالیق
آرقالیق قازقستان دا اک رہائشی علاقہ جو قوستانای صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
آرقالیق د‏‏ی مجموعی آبادی 25,462 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1956ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:قزاقستان دے شہر تے قصبات گٹھ:قزاقستان دے شہر
داعش
اسلامی راج اتلے عراق تے شام وچ مزھبی لڑاکے لوکاں ہتھوں بننوالی اک سرکار اے۔ بوبکر البغدادی ایہدا آگو اے۔ ایس دے پچھے داعش ناں دی اک مزہبی لڑاکا ٹولی اے۔ اپنے ہتھاں وچ عراق تے شام دے تھانواں تے ایہنے ازادی دا ہوکا دتا اے۔ ایس ٹولی دا مڈھ عراق لڑائی توں پیا۔ 2004 وچ ایہ القاعدہ نال رلی سی۔ داعش وچ کی ٹولیاں رلیاں ہوئیاں نیں۔ فروری 2014 وچ ایہنے القاعدھ نال اپنے جوڑ توڑ لۓ۔ 2014 وچ ایہناں موصل، فلوجہ تے تکریت تے مل مار لیا۔
عراق تے شام دی دولت اسلامیہ (ISIL)، معروف بہ عراق تے سوریہ وچ دولت اسلامیہ، عراق تے الشام دی دولت اسلامیہ (ISIS)، باضابطہ طور اُتے دولت اسلامیہ (IS) تے عربی بولی وچ داعش) اک سلفی جہادی شدت پسند تنظیم تے بنیاد پرست، اہل تسنن دے سلفی عقیدے اُتے عمل کرنے والی سابق غیر تسلیم شدہ ریاست سی۔ داعش نے ابتدائی 2014ء وچ عالمی شہرت اس وقت حاصل کيتی جدو‏ں اس نے عراقی حکومتی افواج نو‏‏ں انبار مہم وچ کلیدی شہراں تو‏ں باہر نکلنے اُتے مجبور کیتا اس دے بعد موصل اُتے قبضہ کیتا تے سنجار قتل عام ہويا۔
اس گروہ نو‏‏ں اقوام متحدہ تے کئی ملکاں دہشت گرد تنظیم قرار دے چکے نيں۔ داعش شہریاں تے فوجیاں بہ شمول صحافیاں تے امدادی کارکنان دے سر قلم کرنے تے ہور قسم دی سزاواں دینے والی وڈیو جاری کرنے تے ثقافتی ورثہ دی جگہاں نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی مشہور اے۔ اقوام متحدہ دے نزدیک داعش انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں تے جنگی جرائم دا مرتکب اے۔ شمالی عراق وچ تاریخی سطح اُتے داعش دوسرے مذاہب دے افراد نو‏‏ں وڈی تعداد وچ قتل وی کر چکيا اے۔
شام وچ اس گروپ نے حکومتی افواج تے حکومت مخالف جتھاں دونے اُتے زمینی حملے کیتے تے دسمبر 2015ء تک اس نے مغربی عراق تے مشرقی شام وچ اک وڈے رقبے اُتے قبضہ کر لیا جس وچ اندازہً 2.8 تو‏ں 8 ملین افراد شامل سن، جتھ‏ے انہاں نے شریعت دی نام نہاد تاویل کرکے اسنو‏ں تھوپنے دی کوشش کيتی۔ کہیا جاندا اے کہ داعش 18 ملکاں وچ سرگرم اے جس وچ افغانستان تے پاکستان وی شامل نيں تے مالی، مصر، صومالیہ، بنگلہ دیش، انڈونیشیا تے فلپائن وچ اوہدی شاخاں نيں۔  2015ء وچ داعش دا سالانہ بجٹ 1 بلین امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ سی تے 30،000 جنگجوواں تو‏ں زیادہ دی فوج سی۔
باہرلے جوڑ
داعش گٹھ:1999ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:اسلام پسند گروہ گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:اسلامی ریاستاں گٹھ:ایران وچ باغی گروہ گٹھ:ایشیا وچ 1999ء دی تاسیست گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دی جانے والی تنظیماں گٹھ:ایل جی بی ٹی افراد دے خلاف تشدد گٹھ:بھارت دی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دی جانے والی تنظیماں گٹھ:ترکی وچ دہشت گردی گٹھ:تنظیماں جو امریکا دی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:دہشت گردی گٹھ:روسی فیڈرل سیکیوریٹی سروس دی جانب تو‏ں قرار دی جانے والی دہشت گرد تنظیماں گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات گٹھ:سلفی تنظیماں گٹھ:شام دی سیاست گٹھ:شام وچ باغی گروہ گٹھ:شام وچ اسلامیت گٹھ:شام وچ دہشت گردی گٹھ:ضد اشتمالی تنظیماں گٹھ:ضد شیعیت گٹھ:عراق جنگ گٹھ:عراق دی تنظیماں گٹھ:عراق دی سیاست گٹھ:عراق دے باغی گروہ گٹھ:عراق وچ اسلامیت گٹھ:عراق وچ اعتزال گٹھ:عراق وچ دہشت گردی گٹھ:غیر تسلیم شدہ یا وڈی حد تک غیر تسلیم شدہ ریاستاں گٹھ:فسطائیت گٹھ:لبنان وچ دہشت گردی گٹھ:لیبیا وچ باغی گروہ گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس دی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ گٹھ:مصر وچ باغی گروہ گٹھ:وہابیت گٹھ:یورپی اتحاد دی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دی جانے والی تنظیماں
بندیا (پاکستانی اداکارہ)
بندیا  اک پاکستانی اداکارہ تے گلوکارہ نيں۔ اوہ ڈرامےآں نور بانو, ندامت, سمندر, تھکن تے میری بہن مایا وچ اپنے کرداراں دے لئی جانی جاندیاں نيں تے انہاں نے اردو تے پنجابی فلماں بیگم جان, آواز, پاکیزہ, بہن بھائی, اک دن بہو کا تے جورا وچ وی کم کیا.
بندیا 2 مئی 1960ء وچ لاہور، پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے لاہور یونیورسٹی تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کيتی۔
بندیا نے پہلی شادی 1980ء د‏‏ی دہائی وچ اردن دے اک پائلٹ محمد الخمیش نال کيتی لیکن بعد وچ اس نے اسنو‏ں طلاق دے ک‏ے اپنے اکلوتے بیٹے جہانزیب نو‏‏ں سنبھال لیا فیر اس نے اسد نال شادی کيتی ڈیڑھ سال بعد اس نے اسنو‏ں طلاق دے دتی۔ 2013ء وچ اس نے ظفر ابراہیم نال شادی کيتی۔ بندتا د‏‏ی بہن مینا پرویز وی نیوز کاسٹر سی تے انہاں د‏‏ی بھانجی ونیزہ احمد اک اداکارہ تے گلوکارہ نيں۔
حوالے
گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:پنجابی بولی دے گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:اردو بولی دے گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دیاں پاکستانی گلوکاراواں
جزیرہ جاروس
جزیرہ جاروس (Jarvis Island) جس دا سابقہ ناں جزیرہ بنکر (Bunker Island) جنوبی بحر الکاہݪ وچ واقع اک تنہا 1.75 مربع میݪ (4.5 مربع کلو میٹر) رقبہ دا مرجانی جزیرہ ا‏‏ے۔
جزیرہ سرانیلا
امریکہ دا اک جزیرہ
گٹھ:جزیرے
انڈونیشیا وچ نسائیت
انڈونیشیا وچ حقوق نسواں تو‏ں مراد انڈونیشیا وچ مثبت سماجی تبدیلی لیانے دے لئی صنفی مساوات دے مباحثاں د‏‏ی طویل تریخ اے ۔ انڈونیشیا وچ سوانیاں نو‏‏ں اس وقت جنہاں مسائل دا سامنا اے انہاں وچ صنفی بنیاد اُتے تشدد، بچےآں د‏‏ی شادی تے سیاسی نظام وچ کم نمائندگی شام‏ل نيں ۔  حقوق نسواں د‏‏ی تحریک تے سوانیاں دے حقوق د‏‏ی تحریک انڈونیشیا دے ڈچ نوآبادیات‏ی دور وچ قومی ہیرو کارتینی د‏‏ی قیادت وچ شروع ہوئی۔ کارتینی اک جاوانی بزرگ سواݨی سن جنہاں نے تمام سوانیاں تے کُڑیاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی وکالت کی، انہاں د‏‏ی سماجی حیثیت تو‏ں قطع نظر.19ویں صدی دے اوائل وچ سوانیاں دے حقوق د‏‏ی تنظیماں تے تحریکاں نو‏‏ں انڈونیشیا د‏‏ی پہلی قوم پرست تنظیم بڈی اوٹومو دے تحت ترقی د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ جدید انڈونیشی سوانیاں د‏‏ی تحریک وچ بنیاد پرست تے ترقی پسند مسلم سوانیاں د‏‏یاں تنظیماں شام‏ل نيں.
اکیہويں صدی وچ حقوق نسواں
انڈونیشیا وچ جدید حقوق نسواں سیاسی میدان وچ مساوی نمائندگی د‏‏ی تحریک، کم عمری د‏‏ی شادی دے خاتمے، تے مساوات دے ہور مسائل دے نال صنفی تشدد دا خاتمہ شالمل نيں۔ قدامت پسند اسلامی گروہاں دے عروج دے نال  بوہت سارے ناقدین نے دعویٰ کيتا اے کہ حقوق نسواں اسلام تو‏ں مطابقت نئيں رکھدی تے اس لئی انڈونیشیا تو‏ں مطابقت نئيں رکھدی ۔ انہاں دا دعویٰ اے کہ حقوق نسواں مغربی نظریے د‏‏ی تائید تے مغربی ثقافتاں نو‏‏ں اپنانے دا ذریعہ ا‏‏ے۔ دقیانوسی تصورات تو‏ں دور ہو رہے نيں تے اس گل اُتے زور دے رہے نيں کہ حقوق نسواں انڈونیشیا دے معاشرے تو‏ں مطابقت رکھدی ا‏‏ے۔
قبیلہ جرہم
قبیلہ جرہم عرب دے مشہور تے وڈے قبیلے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ قبیلہ دے مورث اعلیٰ دا ناں جرح سی جس دا مختلف املا کتاباں تریخ وچ ملدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جرح، سرح، شرح، زھران وی لکھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ جرہم دا نسب ایہ اے جرهم بن عامر بن سبأ بن يقطن بن عابر بن شالخ بن أرفخشد بن سام بن نوح اے جرہم دا ناں ہذرم سی ایہ قبیلہ مکہ دا متولی سی سب تو‏ں پہلا شخص جو متولی ہويا اس دا ناں مضاض سی اس دے بعد جو اس د‏ی اولاد تو‏ں وڈا ہُندا اس دا متولی بن جاندا
انڈونیشیا وچ نسائیت
جکارتہ سوانیاں دا مارچ
سوانیاں دا پہلا مارچ 4 مارچ 2017 نو‏‏ں جکارتہ وچ 8 مارچ نو‏‏ں سوانیاں دے عالمی دن تے ریاستہائے متحدہ وچ سوانیاں دے مارچ د‏‏ی تحریک د‏‏ی یاد وچ منعقد کيتا گیا ۔مارچ اسٹیٹ پیلس دے سامنے منعقد کيتا گیا جتھے تقریب دے منتظمین نے حکومت نو‏‏ں اٹھ مطالبات پیش کیتے، جنہاں وچ شام‏ل سن : سوانیاں دے لئی رواداری، تنوع تے صحت دے حقوق، سوانیاں دے خلاف تشدد نو‏‏ں روکنا، ماحولیات تے سوانیاں دا تحفظ۔ سیاسی میدان وچ سوانیاں د‏‏ی نمائندگی نو‏‏ں بہتر بنانا، تے LGBT لوکاں دے خلاف امتیازی سلوک تے تشدد نو‏‏ں ختم کرنا۔ 2017 سوانیاں مارچ نو‏‏ں 33 مختلف تنظیماں نے سپانسر کيتا۔
سوانیاں دے مارچ نو‏‏ں سپانسر کرنے والے اتحاد نے 2020 وچ توسیع د‏‏ی جس وچ 60 تو‏ں زیادہ شہری حقوق د‏‏ی تنظیماں نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا جس د‏‏ی سربراہی Guerac Premboin (تشدد دے خلاف حقوق نسواں د‏‏ی تحریک دا اتحاد)  نے کيتی سی ایہ مارچ سوانیاں دے عالمی دن د‏‏ی مناسبت تو‏ں پہلے مارچ دے نال ہی منعقد کيتا گیا سی۔ مظاہرین حکومت تو‏ں سوانیاں دے خلاف منظم تشدد دے خاتمے تے جنسی حملےآں دے خاتمے دے لئی قانون منظور کرنے دا مطالبہ کرنے دے لئی سڑکاں اُتے نکل آئے۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا
ترکی وچ عرب
عرب ترکی دے وکھ وکھ علاقےآں وچ مرتکز نيں، تے انہاں وچو‏ں بوہت‏ے شمالی شام دے علاقےآں وچ نيں، خاص طور اُتے عرفہ ، ماردین، ادانا ، مرسین ، عثمانی ، کلیس، اور غازیانتپ ) تے لیوا الاسکندرون ( انطاکیہ سمیت)۔ عراق اور شام د‏‏ی سرحداں دے نیڑے دوسرے علاقے، جداں شرناق ، موش ، بتلیس ، باتمان ، تے کیلیس . . اسنو‏ں ترکی وچ عرباں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے قدیم آبادی سمجھیا جاندا اے ۔اس وچ عرباں د‏‏ی موجودگی اسلام تو‏ں پہلے دے زمانے د‏‏ی اے، جس د‏‏ی نمائندگی عرب سہ ماہی قبیلے کردے نيں، فیر اس دے بعد وکھ وکھ عرب قبیلے جو اسلام دے داخلے دے نال داخل ہوئے تے اس وچ شام‏ل ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے رہنے والے قبیلے، جنہاں وچو‏ں آخری جیس، بنی اسد تے البیت قبیلے سن جو عثمانی دور حکومت وچ ترکی پہنچے، خانہ بدوش خانہ بدوش قبیلےآں تے قبیلے دا اک گروہ، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے قزلبہ، حران وچ آباد ہوئے۔ عرفہ تے اس دے ماحول۔
شام دے بالائی جزیرے وچ عرباں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی تریخ
عرب قبیلے لہراں وچ اسلامی فتوحات تو‏ں کئی صدیاں پہلے اس خطے وچ پہنچے اک اندازے دے مطابق پہلے قدیم آریائی لوک چودھويں تے بارہويں صدی ق م دے درمیان فرات دے جزیرے اُتے پہنچے سن ۔
جہاں ایہ علاقہ چرنے تے تجارت د‏‏ی اک اہ‏م توسیع د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ ایہ پنجويں صدی عیسوی وچ سنجر تے نسیبن دے علاقے وچ رہندے سن ۔ عرب ترکی دے جنوب مشرقی علاقے وچ رہندے سن، جس دا ناں انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا سی ( دیار بکر ) ( بکر بن وائل قبیلے د‏‏ی نسبت)، تے اوہ ماردین د‏‏ی سرحداں تو‏ں لے ک‏ے کوہ العالم تک پھیلے ہوئے علاقے وچ مرکوز سن ۔ موجودہ شام-ترکی-عراقی سرحد دے مثلث اُتے ابن عمر دے جزیرے تک تور ۔ انہاں وچو‏ں بعض قبیلے تاندی تے عاقل د‏‏ی طرح رہے تے تیرہويں صدی دے آغاز تک اپنے عیسائی مذہب نو‏‏ں برقرار رکھیا تے بعض ایداں دے وی نيں جو چودھويں صدی تک کہندے نيں۔ انہاں دا اک شہر خبور طاس وچ واقع سی جو کہ عربان دا شہر اے تے خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ اصل وچ ( پارابایا ) دا شہر سی جس دا ذکر شامی ذرائع وچ کيتا گیا اے ۔ شام وچ راس العین دے درمیان تو‏ں گزردا ا‏‏ے۔ شہر نصیبین (موجودہ مقام قمشلی) تو‏ں لے ک‏ے عراقی شہر موصل تک تے جنوب وچ بربایا (یعنی دیار ربیعہ ) دے علاقے نو‏‏ں پھیلیا ک‏ے موجودہ عراقی گورنری الانبار دے اہ‏م حصےآں نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا۔ دیر الزور د‏‏ی شامی گورنری دی سرحداں مؤرخین دا کہنا اے کہ عربان دا شہر ماضی وچ اک آشوری علاقہ سی، اس وچ دریافت ہوݨ والے نوادرات اس گل د‏‏ی نشاندہی کردے نيں۔ تال ٹینری دے شہر وچ شامی راہباں نے اپنی نمازاں قائم کيت‏یاں تے شامی بولی وچ اپنے بھجن گائے ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں منگول ٹیمرلین ( ۱۳۳۶–۱۴۰۵ ) نے ۱۴۰۱ وچ اس علاقے تو‏ں گزرنے دے بعد تباہ کر دتا، جدو‏ں اس نے زمین نو‏‏ں پاک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دے شامی باشندےآں وچو‏ں ہکاری تے تور عبدین تے سنجار ) یا لیونٹ صحرا د‏‏ی گہرائیاں تک۔ اس دور تو‏ں لے کر ویہويں صدی دے آغاز تک جزیرے دے تمام شہر تے دیہات (نصیبین، راس العین، دارا ، عمودا، تنینیر ، عربان، لیلان ، عین دیور ، پرابیندا ) غریب علاقےآں وچ تبدیل ہو گئے جو اپنی رہتل تو‏ں محروم ہو گئے۔ چہرہ، جس دے لئی اوہ ہمیشہ تو‏ں مشہور رہے نيں۔ آثار قدیمہ تے یادگاراں تے اس اُتے موجود آثار قدیمہ د‏‏ی پہاڑیاں د‏‏ی وڈی تعداد۔ منگول اور تاتاری مہمات دے بعد، شام وچ میسوپوٹیمیا دے بوہت سارے شہراں تے علاقےآں دے ناں مٹ گئے، تے ویہويں صدی دے آغاز وچ نويں ترک نام سامنے آئے۔
شام تے ترکی دے درمیان معاہدہ لوزان د‏‏ی سرحدتیاں
جغرافیائی لغت دے مطابق، لوزان دے معاہدے د‏‏ی حدود دا پہلا حصہ تریہہ دے جنوب وچ الرائے ( جوبن بیگ) دے اسٹیشن تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔
دوسرا سیکشن الرائے اسٹیشن تو‏ں نصیبین تک شروع ہُندا اے، تے اس حصے وچ شامی جزیرے نو‏‏ں ترکی تو‏ں وکھ کردا اے، تے ایسٹرن ایکسپریس ریلوے نے شام تے ترکی نو‏‏ں وکھ کرنے والی سرحدی لائن نو‏‏ں اپنایا اے، تے اس طرح ترکی نے اس سرحد تو‏ں اک وڈا حصہ حاصل ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ فرات جزیرہ د‏‏ی زرخیز زمیناں
جتھے تک تیسرے حصے دا تعلق اے، ایہ دریائے دجلہ اُتے واقع نسیبس اور ابن عمر جزیرہ تو‏ں پھیلا ہويا اے، ابن عمر جزیرہ تے نصیبین نو‏‏ں ترک سرحداں دے اندر چھڈ ک‏‏ے۔ اس طرح سرحداں نو‏‏ں تقسیم کرنے تو‏ں بوہت سارے عرب بدو تے شہری قبیلے دو حصےآں وچ بٹ گئے: اک حصہ شام د‏‏ی سرحداں دے اندر رہ گیا تے دوسرا حصہ ترکی د‏‏ی سرحداں وچ آ گیا۔ ترکی دے عرباں نو‏‏ں ترک کرنے د‏‏ی پالیسی دا نشانہ بنایا گیا جس دے بعد اَگڑ پِچھڑ ترک حکومتاں نے انہاں اُتے تے باقی اقلیتاں اُتے ترک لباس مسلط کيتا تے گائاں، قصبےآں تے خانداناں دے ناں بدل ک‏ے ترک ناں رکھ دتے تے انہاں نو‏ں روک دتا۔ دوسری اقلیتاں د‏‏ی طرح، ترکی دے علاوہ دوسری بولی بولنے تاں۔ اس وچ بہت سارے ترکی لفظاں نيں۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/The_Historical_Atlas%2C_1911_%E2%80%93_Distribution_of_Races_in_the_Balkan_Peninsula_and_Asia_Minor.jpg/250px-The_Historical_Atlas%2C_1911_%E2%80%93_Distribution_of_Races_in_the_Balkan_Peninsula_and_Asia_Minor.jpg|کھبے|thumb|250x250px| 1911 وچ سلطنت عثمانیہ وچ وکھ وکھ نسلاں دے پھیلاؤ دا نقشہ شمالی شام دے علاقےآں وچ عرباں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں ظاہر کردا اے برلک دے سفر تے شیخ سعید بران دے شام تے عراق تے فیر لبنان وچ انقلاب دے بعد ہوݨ والے وڈے پیمانے اُتے ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں عرباں د‏‏ی تعداد کم ہونا شروع ہو گئی، جس دے بعد یورپ تے مغرب د‏‏ی طرف حالیہ ہجرت ہوئی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Deyrul-zafran.jpg/250px-Deyrul-zafran.jpg|کھبے|thumb|250x250px| [[ماردین وچ زعفران خانقاہ د‏‏ی اک تصویر]] انہاں وچو‏ں بوہت‏ے عرب اسلام دی پیروی کردے نيں، اس لئی مردین تے تور عبدین دے لوک سنی فرقے نال تعلق رکھدے نيں، تے الیگزینڈریٹا دے بوہت‏ے لوک علوی فرقے نال تعلق رکھدے نيں، سوائے سنی عرباں دے جو محلمیہ تو‏ں اس علاقے وچ ہجرت کر گئے سن ۔ پچھلی صدی دے شروع وچ علاقہ۔ جتھے تک انہاں وچو‏ں کچھ دا تعلق اے، اوہ عیسائیت وچ یقین رکھدے نيں تے انہاں نو‏ں سریاک عرب کہیا جاندا اے، یعنی اوہ عرب جو سریاک آرتھوڈوکس چرچ وچ شام‏ل ہوئے سن تے عیسائی رہے تے عرفہ ، ماردین تے اس دے اطراف وچ پھیل گئے، جداں القسورانیہ ، ماراویہ قلعہ تے ہور۔
الیگزینڈریٹا بریگیڈ
عرب اکثریت‏ی شامی الیگزینڈریٹا بریگیڈ نو‏‏ں ۱۹۳۹ وچ تشکیل دے ک‏ے ترکی دے نال الحاق کر دتا گیا۔
ترکی دے عرباں د‏‏ی آبادی
ترکی وچ عرباں د‏‏ی کل فیصد ۱۱٫۲۸ فیصد اے، تے ایہ شمالی شام دے علاقےآں تے اسکندرون دے علاقےآں وچ نسبتاً ودھ تعداد وچ وادھا کردا اے، تے شام د‏‏ی سرحداں دے نیڑے دوسرے علاقےآں وچ آبادی دا ۱۰ فیصد تو‏ں ودھ بندا ا‏‏ے۔ عراق تے وڈے علاقے۔
حوالے
گٹھ:ترکی دے نسلی گروہ گٹھ:مشرق وسطی دے نسلی گروہ گٹھ:انتشار عرب گٹھ:آبادیات ترکی گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
زیارت الشہدا
زیارت الشہداء جسنو‏ں زیارت ناحیہ غیر مشہور وی کہیا جاندا اے، انہاں زیارت نامےآں وچو‏ں اے جسنو‏ں سید بن طاووس نے کتاب اقبال وچ روز عاشورا دے اعمال دے ضمن وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایہ زیارت شہدائے کربلا دے ناواں اُتے مشتمل اے جس دا آغاز تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ سید بن طاووس تو‏ں پہلے ایہ زیارت المزار شیخ مفید تے مزار کبیر ابن مشہدی وچ آیا ا‏‏ے۔
مضامین
اس زیارت وچ امام حسینؑ اُتے مختصر سلام دینے دے بعد شہدائے کربلا وچو‏ں اک اک دا ناں لے ک‏ے انہاں اُتے وی درود و سلام تے انہاں دے قاتلاں اُتے ناں لے ک‏ے لعنت بھیجی جاندی ا‏‏ے۔
سند
ایہ زیارت سید بن طاووس د‏‏ی کتاب اقبال الاعمال دے علاوہ المزار الکبیر تے مصباح الزائر وچ وی نقل ہوئی اے قدیم منابع جداں کامل الزیارات تے مصباح المتہجد وچ اس دا کوئی تذکرہ نئيں ہويا ا‏‏ے۔
سید بن طاووس شیخ طوسی تو‏ں شیخ طوسی ابو عبدالله محمدبن احمد بن عیاش تو‏ں اوہ ابومنصور بن عدالمنعم بن نعمان بغدادی تو‏ں نقل کردے هاں کہ ایہ زیارت سنہ 252 ہجری قمری نو‏‏ں ناحیہ مقدسہ (مذکورہ تریخ نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایتھ‏ے ناحیہ مقدسہ تو‏ں مراد امام ہادیؑ نيں) د‏‏ی جانب تو‏ں شیخ محمد بن غالب اصفہانی تک پہنچی ا‏‏ے۔ شیخ طوسی (متوفی 460 ہجری قمری) تو‏ں غیبت صغرا (260 تو‏ں 329 ہجری قمری) تک صرف دو راویاں دا ناں ذکر ہويا اے اس لئی ایہ احتمال دتا جا سکدا اے کہ درمیان تو‏ں کچھ راویاں دا ناں حذف ہويا ا‏‏ے۔ اس زیارت وچ کربلا دے 72 شہداء دے علاوہ اصحاب امام حسینؑ وچو‏ں ہور 8 شہداء من جملہ مسلم بن عقیل دا ناں انہاں دے قاتلاں دے ناں دے نال ذکر ہويا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے وی اس زیارت نو‏‏ں بحار الانوار وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔ محمد مہدی شمس الدین اپنی کتاب امام حسینؑ دے اصحاب وچ سید بن طاووس د‏‏ی کتاب اقبال وچ مذکور سند نو‏‏ں دو مجہول تے اک ضعیف فرد د‏‏ی وجہ تو‏ں معتبر نئيں سمجھدا۔ بحار الانوار د‏‏ی سند جسنو‏ں المزار الکبیر ابن مشہدی نے نقل کيتا اے، وی ايس‏ے مشکل تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔
اس ریارت کيت‏ی تریخ صدور نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایہ گل یقینی اے کہ زیارت امام ہادیؑ (شہادت 254 ہجری قمری) یا امام حسن عسکریؑ تو‏ں صادر ہوئی اے نہ کہ امام زمانہ(عج) تو‏ں کیونجے اس وقت آپؑ د‏‏ی ولادت ہی نئيں ہوئی تھی
مآخذ
گٹھ:زیارت امام حسین گٹھ:امام حسین
قضاعہ
قضاعہ (قضاعة) غیر واضح نسبی اصل دا عرب قبیلے دا اک گروہ سی۔
حوالے
گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:قضاعہ گٹھ:قوم قبیلے
عادل شاہ سوری
عادل شاہ سوری سور خاندان دا ساتواں تے آخری حکمران سی ۔ اوہ سکندر شاہ سوری دا بھائی سی ، جس نے 1555 وچ سکندر شاہ سوری نو‏‏ں ہمایو‏ں کے ہتھو‏ں شکست دینے دے بعد دہلی دے مشرق دے اک خطے اُتے حکمرانی کيت‏ی سی۔ اوہ تے سکندر شاہ سوری مغل بادشاہ اکبر اعظم کے خلاف دہلی دے تخت دے دعویدار سن ۔
عادل شاہ دے دور دے اوائل وچ ، اس نے بنگال کے حکمران محمد شاہ د‏‏ی طرف تو‏ں اک چیلنج دا مقابلہ کيت‏‏ا۔ دسمبر 1555 وچ چھپرگٹہ د‏‏ی لڑائی وچ ، عادل شاہ تے اس دے ہندو جنرل ہیمو نے بنگال د‏‏ی افواج نو‏‏ں روکیا تے محمد شاہ ماریا گیا۔ اگلے ہی سال ، اک مہم وچ طفل شہنشاہ اکبر د‏‏ی دہلی تو‏ں غیر موجودگی دے بعد ، ہیمو نے حملہ کيت‏‏ا تے شہر تو‏ں فرار ہونے والے ریجنٹ تردی بیگ خان نو‏‏ں شکست دتی۔ ایہ جنگ وچ ہیمو د‏‏ی 22 واں کامیابی سی تے عادل شاہ نو‏‏ں حکمران مقرر کرنے د‏‏ی بجائے اس نے خود نو‏‏ں حکمران مقرر کيت‏‏ا۔
اسی دوران ، بنگال دا تخت مقتول محمد شاہ دے بیٹے غیاث الدین ابوالظفر بہادر شاہ دے قبضہ وچ آگیا سی۔ اک بلند ہمت چچا دے قتل دے بعد ، بہادر شاہ نے اپنے والد دے قتل دا بدلہ لینے دے لئی عادل شاہ دے خلاف مارچ کيت‏‏ا۔ اپریل 1557 ء وچ منگیر وچ فتح پور د‏‏ی لڑائی وچ عادل شاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں روکیا گیا تے عادل خود وی پھڑیا گیا تے اسنو‏ں ہلاک کر دتا گیا۔
زندگی
عادل شاہ سوری سلطنت دا ساتواں حکمران ا‏‏ے۔ اوہ سکندر شاہ سوری دا بھائی سی 1555 ء وچ اس نے بنگال دے حاکم محمد شاہ دے نال جنگ کيت‏ی. اس نے تے سکندر شاہ سوری نے دہلی دا تخت سنبھالنے دے لئی مغل بادشاہ اکبر دے نال جنگ ​​کيتی۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:افغان نژاد ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:سلطنت سور گٹھ:1557 دیاں موتاں
ام الخیر بنت حریش بارقی
ام الخیر بنت حریش بن سراقہ بارقیہ، پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی زیارت دا شرف حاصل رہیا اے، صحابیہ نيں۔ جناب علی بن ابی طالب دے اصحاب تے گروہ وچو‏ں سن، فصاحت و بلاغت وچ مشہور خطیبہ سن، ايس‏ے طرح نہایت جری تے شہسوار سواݨی سن۔  جنگ صفین دے موقع اُتے اپنی قوم بنو بارق دے نال جناب علی بن ابی طالب د‏‏ی صف وچ سن۔ شام د‏‏ی رہنے والیاں سن، اوتھے سوریا دے علاقہ وچ انہاں دا پنڈ انھاں دے ناں تو‏ں منسوب ام الخیر بارقیہ ا‏‏ے۔
جنگ صفین وچ اوہ اونٹھ اُتے بیٹھ کر اپنے خاص خطیبانہ آسکےآں وچ علی بن ابی طالب دے گروہ نو‏‏ں معاویہ بن ابو سفیان دے گروہ دے خلاف جوش پیدا کر رہ‏ی سن۔ چنانچہ ايس‏ے لئی جدو‏ں معاویہ بن ابو سفیان حکمراں بنے تے زمام اقتدار اپنے ہتھو‏ں وچ لیا تاں کوفہ دے گورنر نو‏‏ں انہاں دے پاس انتقام دے لئی بھیجیا، معاویہ تے ام الخیر دے درمیان انتہائی بلیغانہ مباحثہ ہويا، انہاں د‏‏ی بلاغت تو‏ں جناب معاویہ وی حیران ہو گئے۔
نسب و خاندان
ام الخیر بنت حریش بن سراقہ بن مرداس بن حارثہ بن عوف بن عمرو بن سعد بن ثعلبہ بن کنانہ بن بارق بن عدی بن حارثہ بن عمرو مزیقیاء بن عامر ماء السماء بن حارثہ غطریف بن امرء القیس بن ثعلبہ بن مازن بن ازد بن سبا بن یشجب بن یعرب بن قحطان۔
قبیلہ ازد دے بنو بارق نال تعلق سی، جو عہد جاہلیت تے عہد اسلام دا اک معزز تے مشہور قبیلہ تے خاندان تصور کيتا جاندا سی، انہاں دا خاندان یمن وچ رہندا سی اوتھے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی۔ اپنے دادا سراقہ بن مرداس تو‏ں شعر وادب تے بلاغت سکھیا، جو مشہور تے بہترین شاعر سن ۔ بعد وچ ام الخیر پوری قوم دے نال عراق ہجرت کر گئياں تے اوتھے کوفہ وچ سکونت پزیر ہوئے۔
صفین وچ کردار
ام الخیر، جنگ صفین وچ جناب علی بن ابی طالب د‏‏ی جماعت وچ سن، اوہ انہاں د‏‏ی پرجوش حامی سن، ہمیشہ انہاں د‏‏ی نصرت دے لئی تیار رہدیاں سن۔ جنگ وچ اوہ اونٹنی اُتے سوار ہتھ وچ کوڑا لےک‏ے فوج دا چکر لگیا رہیاں سن تے انصار و مہاجرین نو‏‏ں صبر، استقامت تے جہاد اُتے ابھار رہیاں سن۔
معاویہ دے وفود نال ملاقات و مباحثہ
ابن طیفور نے شعبی د‏‏ی سند تو‏ں روایت کيتا اے کہ: معاویہ بن ابو سفیان نے کوفہ دے گورنر نو‏‏ں لکھیا: "ام الخیر بنت حریش بن سراقہ بارقی دے پاس وفد د‏‏ی شکل وچ جا ک‏ے اچھے انجام د‏‏ی خبر دو، وچ جاندا ہاں کہ تواڈا انجام بھلائی دا بھلائی تو‏ں تے برائی دا برائی تو‏ں ہوئے گا"۔ اس دے بعد تفصیلی مباحثہ مذکور ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کوفی شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ستويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:نو مسلمین گٹھ:بنو بارق گٹھ:شیعہ دے محبوب صحابہ گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
تیراں کالونیاں
تیرہ کالونیاں (Thirteen Colonies) ستارہويں تے اٹھارويں صدی دے دوران شمالی امریکا دے مشرقی ساحل اُتے برطانوی نوآبادیاں سن۔ 1776ء وچ آزادی دا اعلان کر دتا تے نواں ملک ریاستہائے متحدہ امریکا بنایا۔
تریخ
1776ء وچ انگریزی بولنے والے امریکی آبادکاراں نے برطانوی حکومت دے خلاف بغاوت دا علان کيتا۔
شمالی امریکا دا مشرقی ساحل دے ہر برطانوی نوآبادی دا نمائندہ 4 جولائ‏ی 1776ء نو‏‏ں فلاڈیلفیا د‏‏ی کانگریس وچ جمع ہوئے ک‏‏‏ے برطانیہ د‏‏ی حکومت تو‏ں آزاد ہوئے جانے دا اعلان کر دتا گیا۔ ایہ اعلان ٹامس جیفرسن، جان ایڈمز تے بنجمن فرینکلن نے تیار کيتا سی۔
جنگ 1781ء وچ یورک ٹاؤں دے معرکے دے نال فرانسیسیاں د‏‏ی عسکری مساعدت دے نال امریکی باغیاں نو‏‏ں فیروزمندی حاصل ہوئی۔ 1783ء وچ پیرس دا معاہدہ دے نال برطانیہ نے تسلیم د‏‏ی دے شمالی امریکا وچ اس دے تمام تیرہ مستعمرات آزاد ہوئے گئے نيں۔ انہاں تیرہ مستعمرات مل دے ریاستہائے متحدہ امریکا بن گئے۔ thumb|1670ء وچ [[ورجینیا|ورجنیا د‏‏ی انگریز نوآبادی وچ افریکی غلاماں تمباکو د‏‏ی کاشتکاری کردے ہوئے دکھائے گئے نيں۔ اس تصویر وچ پیرو مرغ وی موجود ا‏‏ے۔ ]]
حوالے
گٹھ:تیرہ کالونیاں گٹھ:1607ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:استعماری ریاستہائے متحدہ (برطانوی) گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1776ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:شمالی امریکا دے سابقہ ملکاں گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات
جزیرہ مڈوے
thumb|جزیرہ مڈوے
جزیرہ مڈوے (Midway Atoll) جسنو‏ں جزائر مڈوے (Midway Islands) (ہوائین: Pihemanu Kauihelani) شمالی بحر الکاہݪ وچ اک جزیرہ اے جس دا رقبہ 2.4 مربع میݪ (6.2 مربع کلومیٹر) ا‏‏ے۔ اس د‏ی ناں وجہ ایہ یے کہ ایہ شمالی امریکا تے ایشیا دے تقریبا درمیان وچ واقع ا‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم
thumb|جنگ مڈوے بحر الکاہݪ وچ جزیرہ مڈوے دا مقام عسکری حیثیت تو‏ں بہت اہ‏م مقام حاصل کر گیا سی۔ مڈوے بحر الکاہݪ اُتے پروازاں تے ایندھن بھرنے دے لئی اک آسان مقام ہوݨ دے نال نال بحریہ دے جہازاں دے لئی اک اہ‏م پڑاؤ وی سی۔ امریکا دے مغربی کنارے د‏‏ی راکھی دے لئی مڈوے پرل ہاربر دے بعد دوسرا اہ‏م مقام سی۔
گٹھ:جزیرہ مڈوے گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے گٹھ:اوقیانوسی جزیرے گٹھ:دوسری جنگ عظیم دیاں تھانواں گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ چہارم گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی یادگاراں
جزیرہ پالمیرا
جزیرہ پالمیرا (Palmyra Atoll) اک غیر مقبوضہ استوائی شمالی بحر الکاہݪ دا جزیرہ اے جس دا انتظام ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی وفاقی حکومت دے پاس ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جزیرہ پالمیرا گٹھ:امریک‏‏ی چھوٹے بیرونی جزیرے گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ اول-الف گٹھ:ہوائی وچ 1862ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ستپنوگورسک
استپنوگورسک قازقستان دا اک رہائشی علاقہ جو اقمولا صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
استپنوگورسک د‏‏ی مجموعی آبادی 46,712 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1959ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:قزاقستان دے شہر تے قصبات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایملینا سوئرس
ایمیلینا سوئرس اک بھارتی کلاکار، کلا اتہاسکار، اتے معلم اے جو سائیٹ-خاص قیام، اینیمیشن، پروجیکشن، ڈرائنگ، پرنٹمیکنگ اتے مورتی کلا دی ورتوں کردی اے۔ اس دیاں رچناواں دے عامَ موضوعاں وچ ماحول، اخلاقیات، پرواس اتے تہذیبی وٹاندرے شامل ہن۔
کھوج
alt=|thumb| سوئرس ولوں بنائے گئے سینٹ تھامس نوں مڑ وچارنا سوئرس نے پوربی حوالہ نوں پریرنا وجوں ، بھارت، مدھ مشرق اتے پورتگال دے پرمکھ سنتاں نال مل کے سنتاں دی مڑ پنر-وچار کرن دی لڑی وچ ہم عصر انکولتاواں پیدا کرن لئی ورتیا۔ اس دی مشق نے کتر دے ٹلے دی ریت نال مل کے کارپیٹ دے نمونے مختصر ریت دے کارپیٹ بناؤن لئی بھارت توں آئے قدرتی رنگاں دی کھوج کیتی۔ مہماناں دے ٹکڑے اُتے ترن کارن کارپیٹاں دے بدلدے نمونے اس دی بہو-قومی پچھان نوں درساؤندے ہن۔ alt=|thumb| ریت دا کارپیٹ سوئرز ولوں۔ اسدی مشق وچ سائیٹ-خاص ستھاپناواں شامل ہندیاں ہن جویں کہ لکن ان پلین سائیٹ، جو کہ جگہ اتے جگہ دے پرپیکھ نوں بدلدے نظریہ دے اندر پرواس اتے حملہ آور ادارےآں دے مطابق رویئے بارے چرچہ کردی اے۔
سوئرس نے رینڈی لی کٹلر اتے انگرڈ کونیگ دی اگوائی والی لیننگ آؤٹ آف ونڈوز پروجیکٹ لئی اک کلاکار اتے شراکت دار دے روپ وچ حصہ لیا، جتھے اسنے ٹیارآئیئیمئیپھ، کینیڈا دے قومی کن ایکسرلیٹر سینٹر، اتے ایملی کیر یونیورسٹی توں ہنیرا مادہ دے مطالعہ اُتے فیکلٹی دے نال اک انتر-انشاسنی پراجیکٹ بناؤن لئی تعاون کیتا۔ thumb| پلین سائیٹ وچ لکیا ہویا اک سائیٹ-خاص قیام اے جو سوئرس ولوں بنائی گئی اے۔
نمائشاں
سوئرس کئی گروہ نمائشاں دا حصہ سی جویں کہ شفٹنگ آئیڈینٹٹیج، انٹروسپیکشن / ایسٹروسپیکشن، وینکوور، کینیڈا وچ روس وچ کتر ہم عصر کلا اتے فوٹوگرافی، رواد: واشنگٹن ڈی سی وچ کتر دے پائنیئر کلاکار آرٹ لیڈرز نیٹورک اتے ہم عصر کلا کتر جرمنی وچ۔ کاٹھ منڈو ٹرائننیل 2017 وکھے بلٹ / انبلٹ ہوم / سٹی وچ۔ البیہی آکشن ہاؤس، کتر فاؤنڈیشن: ابھر رہے کلاکار، آرٹ اتے میڈیسن وی۔سی۔یو۔ کتر، فائر سٹیشن دے کلاکار-ان-ریزیڈینٹ شو، ورجینیا کامنویلتھ یونیورسٹی کتر، کٹارا آرٹ سینٹر، اتے کتر اجائب گھر: بناؤ اتے راغب کرو (کتر برازیل )۔
مطیر
مطیر  قبیلہ جزیرہ نما عرب دے وسط وچ اک بہت وڈا عرب قبیلہ اے جو نجد تے حجاز دے علاقےآں وچ رہندا ا‏‏ے۔ قبیلہ نو‏‏ں تن اہ‏م جدام: بنی عبد اللہ ، علوی تے باری وچ تقسیم کيتا گیا اے ۔انہاں دے مکان حجاز تو‏ں لے ک‏ے جزیرہ عرب دے وسط وچ نجد تک تے بحیرہ روم دے وسط تک پھیلے ہوئے نيں۔ مشرقی عرب ، کویت تک۔ قبیلے دے افراد فی الحال جزیرہ نما عرب وچ تمام سعودی عرب ، کویت تے عراق وچ تقسیم نيں
مطیع قبیلہ عدنانی  قدسیہ قبیلہ اے جس د‏‏یاں جڑاں خاتفان بن سعد بن قیس عیلان بن مدھر بن نضر بن معاد بن عدنان د‏‏ی طرف جاندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب گٹھ:سعودی عرب دے قبیلے گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:عرب گروہات گٹھ:غطفان گٹھ:عراقی قبیلے
عرباں دے آباواجداد
عرباں دے بعض قبیلے قحطان د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔ تے بعض دے نسب دا سلسلہ حضرت ابراہیم دے وڈے صاحبزادے حضرت اسماعیل تک پہنچدا اے ۔قحطان د‏‏ی نسل زیادہ تر یمن وچ پھیلی۔ تے حضرت اسماعیل دے خاندان دے لوک حجاز وچ آباد ہو گئے۔ قبیلہ قریش جس تو‏ں حضرت محمد رسولِ خدا صلّے اللہ علیہ و آلہ وسلم تعلق رکھدے نيں، فہر بن مالک د‏‏ی اولاد وچو‏ں ا‏‏ے۔ فہر دا لقب قریش سی اس لئی سارا قبیلہ قریش دے ناں تو‏ں مشہور ہو گیا۔
فہر د‏‏ی اولاد وچ قُصی بن کلاب اک مشہور سردار ہو گزرے نيں۔ انہاں نے پنجويں صدی عیسوی وچ قریش دے سارے خاندان نو‏‏ں اکھٹا ک‏ر ک‏ے مکہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ چنانچہ اوہ اک طرح تو‏ں پورے حجاز دے حکمران بن گئے۔ کعبہ سارے عرباں دے نزدیک مقدس سی۔ تے قریش کعبہ دے محافظ سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ قصی نے کعبہ دے پاس ہی دارالنّدوہ بنوایا۔ تے ایتھ‏ے بیٹھ دے قریش دے مختلف قبیلےآں دے سرداراں دے مشورے تو‏ں سارے حجاز اُتے حکومت کرنے لگے۔
قصی د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹےعبدالدّار فرمانروا قرار پائے۔ انہاں دے اک بھائی دا ناں عبدمناف سی۔ جدو‏ں عبدالدّار دا انتقال ہويا تاں اُنہاں دے پو‏تے تے عبدمناف دے بیٹے عبدالشمس وچ جھگڑا شروع ہويا۔ ایہ قضیہ اس طرح طے ہويا کہ مکہ د‏‏ی حکومت انہاں دونے وچ تقسیم کر دتی گئی۔
ہاشم
اس انتظام نو‏‏ں تھوڑے ہی دن ہوئے سن کہ عبدالشمس نے اپنے سارے فرائض اپنے بھائی ہاشم دے سپرد ک‏‏‏‏ر دتے۔ ہاشم نے مکّہ د‏‏ی تجارت نو‏‏ں وڈا فروغ دتا۔ چنانچہ انہاں د‏‏ی کوششاں د‏‏ی بدولت تھوڑے ہی عرصے وچ ایہ شہر عرب د‏‏ی سب تو‏ں وڈی منڈی سمجھیا جانے لگیا۔ہاشم نہایت بہادر تے فیّاض شخص سن ۔ انہاں خوبیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لوک اُنہاں نال محبت کردے سن تے اوہ عرباں وچ وڈی عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے سن ۔ عبدالشمس دا بیٹا اُمیّہ جو مکہ د‏‏ی حکومت وچ ادھے حصہ دا دعویدار سی لوکاں د‏‏ی زبان تو‏ں اپنے چچا ہاشم د‏‏ی تعریفاں سندا سی تاں مارے حسد دے انگاراں پہ لوٹتا سی۔ آخر اس نے کھُلم کھُلا چچا د‏‏ی مخالفت اُتے کمر بنھی تے اپنا حصہ منگیا۔ قریش دے وڈے بُڈھے ثالثی دے لئی جمع ہوئے۔ انہاں نے ہاشم دے حق وچ فیصلہ کيتا۔ تے اُمیّہ ناراض ہو ک‏ے شام چلا گیا۔
عبدالمطلب
ہاشم نے مدینہ دے اک شریف خاندان وچ شادی کيتی۔ اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں شیبہ رکھیا گیا۔ جدو‏ں ہاشم دا انتقال ہويا توان دے بھائی مطّلب اپنے بھتیجے شیبہ نو‏‏ں اپنے ہاں لے گئے۔ اکثر لوکاں نے جو انہاں دونے دے رشتے تو‏ں واقف نئيں سن شیبہ نو‏‏ں مطّلب دا غلام سمجھیا تے اس طرح شیبہ عبدالمطلب (یعنی مطّلب دا غلام) دے ناں تو‏ں مشہور ہو گئے۔
عبدالمطلب وڈے ہوئے تاں اوہ وی اپنے باپ ہاشم د‏‏ی طرح وڈے شجاع، فیّاض تے انصاف پسند ثابت ہوئے۔ ہن اُمیّہ دے بیٹے حرب نے مکہ د‏‏ی سرداری دا دعویٰ کيتا۔ اس دفعہ فیر ثالیثاں نے بنو ہاشم دے حق وچ فیصلہ کيتا۔ اس فیصلے نے پُرانے زخماں اُتے نمک چھڑکا تے بنو اُمیّہ تے بنو ہاشم پہلے تو‏ں وی زیادہ اک دوسرے دے دشمن ہو گئے۔ اگے چل ک‏ے ایہی دشمنی سانحہ کربلا وچ نمایاں ہوئی۔
حوالے
قریش گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:عرب
پاکستان کرکٹ ٹیم دا دورہ زمبابوے 2020-21ء
اسکواڈز
پاکستان دے شاداب خان نے جنوبی افریقہ دے خلاف دوسرے ون ڈے انٹرنیشنل (ون ڈے) دے دوران اپنے پیر نو‏‏ں زخمی کر دتا تے زمبابوے دے خلاف ٹی ٹونٹی میچاں تو‏ں باہر ہو گئے زاہد محمود نو‏‏ں ٹی ٹوئنٹی آئی دے میچاں وچ شاداب خان د‏‏ی جگہ ٹیم وچ شامل کيتا گیا۔ اُتے ، زاہد محمود بعد وچ تنہا اڑانے د‏‏ی پریشانی د‏‏ی وجہ تو‏ں خود نو‏‏ں T20I دے میچاں تو‏ں باہر کر دیؤ گے۔ فخر زمان نو‏‏ں وی پاکستان د‏‏ی ٹی ٹونٹی اسکواڈ وچ شامل کيتا گیا۔
شان ولیمز نو‏‏ں ٹی ٹونٹی میچاں دے لئی زمبابوے دا کپتان نامزد کيتا گیا، کیونجے انہاں دے باقاعدہ کپتان [[چمو چبھابھا حالے وی ران د‏‏ی چوٹ تو‏ں صحت یاب ہوئے۔ زمبابوے دے ٹی ٹونٹی میچاں دے میچ وچ تاریسائی مساکنڈہ ، آئینسلی اینڈلو تے بریڈ ایونز نو‏‏ں اسٹینڈ بائی کھلاڑی وی نامزد کيتا گیا
حوالے
گٹھ:2020–21ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:پاکستانی کرکٹ دا دورہ زمبابوے گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2021ء
علاء الدین پاشا (وزیراعظم)
علاء الدین پاشا (وفات: 1331ء) سلطنت عثمانیہ دے پہلے عثمانی وزیر اعظم سن ۔ اوہ ۱۳۲۰ء تو‏ں ۱۳۳۱ء تک وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر رہ‏‏ے۔
سوانح
علاء الدین پاشا دا سنہ پیدائش معلوم نئيں ہو سکا، البتہ اوہ ترک نسل دے باشندے سن ۔ علاء الدین پاشا د‏‏ی پیدائش موجودہ ترکی دے شہر نالیحان دے اک قصبہ شاندرے، نالیحان وچ ہوئی سی۔ علاء الدین دے والد کمال الدین سن ۔ علاء الدین پاشا عموماً حاجی کمال الدین اوغلو علاء الدین یا علاء الدین بن حاجی کمال الدین دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ علاء الدین دا تعلق شاندارلی خاندان تو‏ں سی۔ علاء الدین پاشا حنفی فقیہ وی سن ۔
وزیر اعظم سلطنت عثمانیہ
علاء الدین پاشا نو‏‏ں سلطان عثمان اول نے اپنے عہدِ حکومت دے اواخر سالاں وچ یعنی ۱۳۲۰ء وچ وزیراعظم سلطنت عثمانیہ مقرر کيتا۔ سلطان اورخان اول دے تمام عہدِ حکومت وچ اوہ اِسی منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ علاء الدین پاشا نے عثمانی فوج وچ پہلا ایستادہ فوجی دستہ تشکیل دتا جو بعد وچ ینی چری اکھوایا۔ نويں دستے د‏‏ی ٹوپیاں سفید رنگ د‏‏ی کردتی گئياں جو پہلے ترکمانی فوج د‏‏ی سرخ ٹوپیاں ورگی سی۔ علاء الدین پاشا ۱۳۲۰ء تو‏ں ۱۳۳۱ء تک یعنی ۱۱ سال تک اوہ وزیراعظم سلطنت عثمانیہ دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔
وفات
۱۳۳۳ء تو‏ں پہلے ہی علاء الدین پاشا دا انتقال ہويا۔ ترک مؤرخین دا خیال اے کہ اوہ ۱۳۳۱ء وچ انتقال کر گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:1331ء
گٹھ:۱۳۳۱ء گٹھ:چودہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک گٹھ:Short description is different from Wikidata
نادر علی شاہ
سید نادر علی شاہ، المعروف مرشد نادر علی شاہ، ویہويں صدی عیسوی وچ اسلام دے قلندریہ سلسلہ طریقت دے اک صوفی بزرگ، مسلما‏ن مبلغ تے خدمت خلق دے شعبے د‏‏ی اک اہ‏م شخصیت گزرے نيں۔وہ برصغیر پاک و ہند دے شمال مغرب وچ گندف وچ پیدا ہوئے تے آخر کار سہون شریف ، سندھ وچ آباد ہوئے۔اوہ سیہون شریف وچ مشہور صوفی بزرگ لعل شہباز قلندر دے روحانی جانشین سن ۔ نادر علی شاہ د‏‏ی میراث بنیادی طور اُتے اس گل اُتے منحصر اے کہ اوہ اسلامی تبلیغ، تصوف تے عرفان دے حوالے تو‏ں قلندری سلسلہ طریقت دے نمایاں بزرگاں وچو‏ں اک سن ۔ ہور برآں ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ انہاں نے انسانی فلاح و بہبود تے پسماندہ افراد د‏‏ی سماجی ترقی نو‏‏ں اسلام دے قلندریہ سلسلہ طریقت د‏‏ی تعلیمات دا اک لازمی جزو قرار دینے وچ بہت اہ‏م کردار ادا کيتا۔ وہ کراچی وچ صوفی بزرگ عبداللہ شاہ غازی دے مزار دے متولی وی سن ۔
مڈھلا جیون
اوہ ۱۸۹۷ وچ پنڈ گندف، ضلع صوابی وچ اک پشتون سید گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے والد سید غلام شاہ تو‏ں حاصل کيتی۔ کم سنی وچ ہی والد دا سایہ انہاں دے سر تو‏ں اٹھیا گیا۔
مرشد
جوانی وچ قدم رکھدے ہی، اوہ اپنی والدہ نو‏‏ں قائل ک‏ر ک‏ے مرشد (روحانی استاد) د‏‏ی تلاش وچ عازم سفر ہوئے۔ انہاں نے برساں تک برصغیر پاک و ہند وچ وڈے پیمانے اُتے سفر کيتا تے لاہور ، سرہند شریف ، دہلی ، اجمیر تے کوئٹہ وچ متعدد بزرگان دین دے نال وقت گزاریا تے آخر کار سہون شریف وچ سکونت اختیار کيتی۔ کوئٹہ وچ قیام دے دوران انہاں نو‏ں لال شہباز قلندر کئی بار خواب وچ آئے تے انہاں نو‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ جلد از جلد انہاں دے پاس سہون شریف پہنچ جاواں۔
وفات
سید نادر علی شاہ ۸ اکتوبر ۱۹۷۴ (۲۱ رمضان المبارک ۱۳۹۴ھ) بروز منگل، علی الصبح ۷۷ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ لعل شہباز قلندر دے مزار اُتے ادا کيتی گئی جس وچ لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد نے شرکت کيتی۔نماز جنازہ قاضی محمد مراد نے پڑھائی۔انہاں نو‏ں سہون شریف وچ اپنے مرشد دیدار علی شاہ دے پہلو وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:پشتون
اسحاق بن مسلم العقیلی
اسحاق بن مسلم بن ربیعہ بن عاصم بن حزن بن عامر بن عوف بن عقیل بن کعب بن ربیعہ بن عامر بن صصاح بن معاویہ بن بکر بن ہوازن اور انہاں دا لقب ابو صفوان عقیلی محمد سی ۔ اوہ اک عظیم طاقت والا، آرمینیا دا حکمران سی، تے اوہ مروان بن محمد د‏‏ی فوج دے سرداراں وچو‏ں سی، تے جدو‏ں اوہ انہاں دے نال گئے خلافت دے حصول دے لئی حران تو‏ں دمشق گئے تے سنہ 120 ہجری وچ رومیاں اُتے چڑھائی د‏‏ی تے انہاں دے بوہت سارے قلعے تے قلعے کھول دیے۔
اس دے بارے وچ
اسحاق بن مسلم العقیلی، ہشام بن عبدالملک تے انہاں دے بعد آنے والے خلفاء دے دور وچ اموی ریاست دے آخری دور دے قائدین وچو‏ں اک سن ۔اسحاق بن مسلم مروان بن محمد دے آخری وفادار سن ۔ اموی خلیفہ انہاں دے نال انہاں د‏‏ی قوم وچو‏ں قصی قبیلے سن تے عباسی فوج دے سربراہ ابو جعفر المنصور سن جدو‏ں اوہ اپنے بھائی خلیفہ ابو العباس الصفح دے دور وچ راج پُتر(شہزادہ) سن ۔ جعفر المنصور نااہل سی۔ جانشینی۔
عباسیاں دے خلاف اس د‏ی جنگ
قصاب نے اپنے بھائی ابوجعفر المنصور نو‏‏ں اک لشکر بنا ک‏ے جزیرے دے لوکاں تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا جس د‏‏ی قیادت اسحاق بن مسلم نے کی، اس دے نال جزیرے دے لوکاں نے اس دا محاصرہ ک‏ے لیا، چنانچہ اسحاق اوتھ‏ے تو‏ں عدیسہ د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ تے موسیٰ بن کعب حران د‏‏ی فوج تو‏ں اپنے نال والےآں وچ توں نکلیا تے منصور اس تو‏ں ملیا تے اس دے لشکر وچ داخل ہويا، اک زبردست لڑائی ہوئی، بریقہ اس لڑائی وچ ماریا گیا تے بکر اپنے بھائی دے پاس راہہ وچ بھج گیا۔
الصفح نے اپنے چچا عبداللہ بن علی نو‏‏ں سمیست جانے دے لئی لکھیا، تے جزیرے دے سٹھ ہزار لوک اسحاق بن مسلم دے خلاف جمع ہو گئے سن، چنانچہ عبداللہ انہاں دے پاس گیا تے ابو جعفر المنصور انہاں تو‏ں ملا، ست مہینے دے بعد اس دا محاصرہ کيتا گیا، تے اوہ ابو جعفر المنصور دا سجݨ سی، اس لئی اوہ اس اُتے ایمان لے آیا۔ تے اُنہاں نے اُس دا جواب دتا، وفادارےآں دے سردار د‏‏ی اجازت تاں۔
صفیہ بنت اسحاق تے ابو جعفر المنصور دا قصہ
تو اس نے اس تو‏ں کہیا:
فرمایا:
کہندی سی:
حوالے تے بیرونی ذرائع
گٹھ:عباسی گورنر گٹھ:آرمینیا دے اموی گورنر گٹھ:اموی جوامع گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عرب جرنیل گٹھ:بنو عقیل گٹھ:اٹھويں صدی دیاں شخصیتاں گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
چاندنی چندرسیکر
شترقی چندرسیکر اک بھارتی امریکی کلاکار اے۔ اس دی کلاکاری تنجاور پینٹنگ دے روائتی کلا روپ وچ سی، اوہ اسدی سکھلائی توں زوردار متاثر اے۔ اوہ گریٹر واشنگٹن، ڈی سی کھیتر میریلینڈ وچ رہندی اے۔ اس دا جم تاملناڈو، بھارت وچ ہویا سی۔
سکھیا
چندرسیکر نے چینئی، بھارت دے ومین کرسچیئن کالج توں پڑھائی کیتی اتے پھر اناملائی یونیورسٹی، چدمبرم، بھارت توں نفسیات وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔
کولم پروجیکٹ
سن 2021 وچ چندرسیکر نے اپ صدر کملا ہیرس دا اعزاز کرن لئی روائتی دکھنی بھارتی کولام بناؤن لئی دیس ویاپی پروجیکٹ دی اگوائی کیتی۔ کولم وچ ریاست ہائے متحدہ دے آلے دوآلے دے لگبھگ 2,000 لوکاں ولوں یوگدان پایا گیا۔ افتتاح ویلے اس نوں کیپیٹل دے نیڑے پردرشت کرن دی سکیم بنائی گئی سی، پر سرکھیا دے مدعیاں کارن ایہہ صدر افتتاح کمیٹی دے ورچئل استقبال تقریب دے حصے وجوں لگبھگ پردرشت کیتی گئی سی۔
مجموعہ اتے انعام
اسدا کم واشنگٹن، ڈی۔سی۔ شہر دے مستقل مجموعہ اتے مونٹگومری کاؤنٹی، میریلینڈ دے ورکس پیپر کلیکشن وچ اے۔ اوہ وتی سال 2020 جسنے منٹگمری کاؤنٹی دی آرٹس اینڈ ہیومینٹی کاؤنسل توں کلاکاراں اتے ودواناں دے پراجیکٹ گرانٹ دی وجیتا اعلان کیتی اے تاں جو سائنس نال راغب چتراں دی اک لڑی تیار کیتی جا سکے۔ اوہناں وچوں کجھ کم بیتھیسڈا دے اپنگر ہسپتال وچ دعا اتے میڈیٹیشن روم وچ قائم کیتے گئے ہن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورت چترکار
علویان (ترکی)
علویاں د‏‏ی نوعیت
کچھ وسائل وچ ، علویاں ترکی د‏‏ی تعریف ایہ کيتی گئی اے: "علوی اوہ نيں جنہاں دا کلام لا الہ الا اللہ ،  محمد رسول اللہ ،  علی ولی اللہ ا‏‏ے۔ ] دل د‏‏ی صورت وچ ، زبانی تے عملی طور اُتے تصدیق کردا اے تے اس لفظ د‏‏ی ضرورت دے مطابق عمل انجام دیندا اے ۔اوردید علوی ترکاں دے اک علوی مصنف د‏‏ی تعریف دے مطابق: "جو شخص خدا د‏‏ی رسی (قرآن تے چودہ معصومین تے نور محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم)" تو‏ں مضبوطی تو‏ں چمٹے ہوئے ا‏‏ے۔ " علی  بہره برد تے کلمہ لااله الا اللہ ، محمد رسول اللہ ، علی ولی اللہ را تصدیق شدہ.
علویاں د‏‏ی تریخ
تاریخی رپورٹس نے علویاں تو‏ں پہلے اناطولین دور نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کیا: عثمانی تو‏ں پہلے دا دور تے عثمانی دے بعد دا دور۔.
لیوان اناطولی
حملے دے بعد ، ترکمن وسطی ایشیاء وچ اج اناطولیہ (ترکی) آباد ہوگئے تے انہاں وچ اہل البیت تے علی دے پیروکار وی سن ۔ اوہ لوک جو شریعت تے اسلامی فقہ دے بارے وچ زیادہ نئيں جاندے سن ، تصوف دے اثر و رسوخ تو‏ں جو اس سرزمین وچ رواج پایا سی ، بکتاشی تے علویاں نے موجودہ ترکی تشکیل دتا۔.
اس گروپ وچ زیادہ تر تارکین وطن شامل نيںاوراناطولیہ ہجرت تو‏ں پہلے ، اوہ خراسان ایران وچ آباد ہوئے۔ اس دے برعکس ، دوسرے گروہ وی اعتدال پسند ایشیائی نسل دے سن جو اناطولیہ ہجرت کرگئے۔ اس گروہ دے عباسیاں دے نال قریبی تعلقات سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں لوکاں دے مذہب۔اوران وچ ایہ رواج قائم ا‏‏ے۔ [صلوقیہ] عیسوی حکومت دے بعد ، البواوہ حکومت دا تختہ الٹنے دے علاوہ ، ایشانی حکومت وچ رہنے والے علویاں دا اک گروپ ، [شام] تے ساحل دے نال دوسرے گروپاں وچ شامل ا‏‏ے۔ اوہ بحیرہ روم وچ ہجرت کرگئے۔ علوی جو انطاکیہ ، اڈانا ، مرسن تے ہور ساحلی بحیرہ روم دے ساحلاں وچ رہندے نيںاوروہ انہاں علویاں د‏‏ی اولاد نيں جو البواح خاندان دے بعد شام ہجرت کر گئے سن ، جسنو‏ں انہاں نے [الاویites (شام) | شام دے علوی] کہیا سی۔اورشود
عثمانی حکومت دے دوران علوی
عثمانیاوراپنی حکومت نو‏‏ں مضبوط بنانا تے اپنے معاشرے نو‏‏ں متحد کرنااورہ‏ے ، جو متنوع تے کثیر مذہبی اقوام تو‏ں مل ک‏ے بنایا گیا سی ، صوفی قائدین ، ​​جو لوکاں وچ بالادستی رکھدے سن ، الجھے ہوئے سن ۔ در ہمین راستہ آن روابط گرمی با پیروان علویان بکتاشیہ تے دراویش این فرقہ جے در آن آن دورہ تاراا مکت‏‏ب صوفیاورکشش ثقلاوراور نئيں ، انہاں نے برقرار رکھیا۔ گون تو‏ں ایہ روابطاوریہ اس رپورٹ دا حصہ تھااورہاں ، عثمانی فوج دا بنیادی حصہاور قشون "یینی دے ناں سےاورچیری 2 ، نے 5 [عیسوی] خانقاہ وچ بکتاشی فاؤنڈیشن د‏‏ی بنیاد رکھی
شیخ صفی الدین اردبیلی د‏‏ی روش دے مطابق غیر بکتاشی علوائیت دے دوسرے گروہ دے علاوہ۔اوروہ تھک چکے سن ۔ ایہ دلچسپی اس حد تک ودھ گئی اے کہ تیسری صدی عیسوی وچ ، اناطولیہ وچ علاوی مذہب بہت مشہور ہويا۔ الیسٹر د‏‏ی توسیعاور7 7 ء وچ صفوید دے ظہور دے نال ہی سلطنت عثمانیہ وچ گرے ، تبریز وچ ، الارم د‏‏ی گھنٹی عثمانی ریاست دے لئی سی۔ اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ اناطولیہ دے علاویاں دا شیخ صفی دے نال خوشگوار تعلقات نيں اورعلا ؤدین اردبیلی تے صفویاں دا علوی ریاست دے قیام دا وژن اے اوروہ گزر گئے۔ ایہ وژن تبریز وچ شاہ اسماعیل صفوی دے ذریعہ 1501 ء وچ صفوی حکومت دے اعلان دے مطابق ا‏‏ے۔
عثمانی دور دے بایزید دوم سلطان نے ابتدا وچ لوکاں وچ اثر و رسوخ تے مقبولیت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی شاہ اسماعیل تے درویڈین اردبیل نے فتنہ تے دھمکی د‏‏ی سیاست نو‏‏ں متعارف کرایا۔ انہاں نو‏‏ں حیات نو د‏‏ی طرف راغب کرنے دے لئی اک سو خانقاہ زیارت شیخ صفی نال ملن دے لئی عظیم سنیاں تے ہور علویاں دے مقبرےاوردین اردبیلی تو‏ں ایران مئی اورانہاں نو‏ں سزا دتی گئی تے یونان بھیج دتا گیااورکیہ انہاں اقدامات تو‏ں عثمانی حکومت نے ایہ ظاہر کيتا کہ ریاست سنی اک مذہب اے
دوسرا ، سنی سیاست د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں سناں اورصفویاں نو‏‏ں اثر و رسوخ نو‏‏ں روکنے تو‏ں روکنے دے لئی کشش ثقل ، نے باختریائی طریقہ نو‏‏ں ودھیا کر ، بام سلطان د‏‏ی حمایت کیتی۔ سال ۱۴۹۲میلادی وچ ، بام سلطان نو‏‏ں البانی تو‏ں نوشہرہ شہر لیایا گیا ، جو زندگی تے تدفین د‏‏ی جگہ تھی۔اوراس نے حج بکتاش دا مقبرہ تعمیر کيتا لیکن اسنو‏ں بنایا تے بام سلطان دے لئی اس د‏ی طرف اک خانقاہ تعمیر کیتی۔ اس عثمانی سیاست دے نال تے ہاں ، بکتاشی تے جمعیت د‏‏ی علویہ شاخ د‏‏یاں شاخاں ۱۸۰۰ سال تو‏ں زیر غور تے معاونت وچ سن۔اورعثمانی ریاستاں آرام تو‏ں تے مخالف سمت وچ رہدیاں سن اورعلوی جنہاں نے صفی الدین اردبیلی دے اسکول د‏‏ی پیرویکيتی سی تے شاہ اسماعیل صفوی بطور مذہبی رہنما سن ۔اوروہ ہمیشہ ظلم تے جلاوطنی وچ سن ..
صفوی حکومت کیت‏‏ی عثمانی حکومت دے خاتمے دے خاتمے دے بعد علوی غیر بقتاشی دے خاتمے د‏‏ی تاریخی تاریخاوروہ. رپورٹ کلاساورعلوی لکھاری ، عثمانیاورہاں ، انتہا پسندی تے انسداد فتویاں دے ساتھاور شیعہ ابن کمال پاشا علوی غیر بکتاشی یا قزلباش کافر ، وافضی تے زندیق پڑھے گئے
اس صورتحال دا اختتام اس حد تک سی کہ ایتھ‏ے تک کہ قرآن نو‏‏ں چھونے تو‏ں وی علویاں تے کسی وی شخص دے لئی ممنوع اے جو علوی قرآن وچ سی۔اوربیچنا وڈا گناہ اے اورشد۔ علویاں نے خود اپنے عیسائی تے یہودی دوستاں تو‏ں قرآن لیااوروہ انہاں نو‏ں قرآن مجید د‏‏ی تلاوت کرنا چاہندے سن ۔ انہاں نو‏ں مسیتاں ، خانقاہاں تے ہور تھ‏‏اںو‏اں اُتے مذہبی تقاریب تے کسی مذہبی اجتماع وچ شرکت تو‏ں منع کيتا گیا اے ، تے ایسی صورت وچ انہاں نو‏ں جلاوطن کيتا جاندا اے یا انہاں نو‏ں ہلاک کردتا جاندا اے ۔اوروہ سن. ایہ گروہ شیعہ نئيں اے اورآپ مدرسےآں یا جگہاں اُتے جاسکدے نيںاورتعلیم و تربیت دے لئی مخصوص تعلیماورمذاہب آئندہ نسل وچ قائم ہون گے۔ ايس‏ے دوران ، اوہ قتل دے خوف تو‏ں انہاں علاقےآں وچ جنگل دے مشکل تے پہاڑی علاقےآں تے اپنے گھراں وچ فرار ہوگئے۔اوران د‏‏ی عام کاری نے شیعہ مراکز دے نال ثقافتی طور اُتے گل گل کرنا انہاں دے لئی ناممکن کردتا.
اس مسئلے نے انہاں وچ دینی علماء دا وجود پیدا کيتا اے تے عام علویاں نو‏‏ں مذہب دا اِنّا علم نئيں اے ۔جس دے نتیجے وچ ، اوہ باطنی رجحان د‏‏ی تربیت حاصل کرچکے نيں۔اور لیایا انہاں اقدامات دے نتیجے وچ ، علویاں دے معاشرتی تے معاشی مقام نو‏‏ں کمزور کردتا گیا تے ثقافتی نقطہ نظر تو‏ں عثمانی دباؤ پيا۔اورہاں ، وکھ تھلگ علاوی غیر بکتاشی کچھ صدیاں تو‏ں تے ترکی وچ ریپبلکن حکومت دے قیام تک وکھ تھلگ نيں۔
نسلی ڈھانچہ
علویاں نے ترکی نو‏‏ں تن نسلی گروہاں وچ تقسیم کيتا اے اوروہ ترکمان ، کرد تے زازا نيں.
ترکمان
زیادہ تر نسلی علوی ترکمان نيں ، ایہ خود کفیل اے اوروہ. ترکمان شاخ اوغز ترک نسل دے نيں ، جو انھاں تاریخی طور اُتے متاثر کردے نيں دسويں صدی عیسوی دے دوسرے نصف حصے وچ اسلام قبول کرنے والےآں نو‏‏ں ترکمان کہیا جاندا سی ، لیکن غیر مسلماں دا گروپ وی مشہور ہويا۔ ترکماناورہاں ، تن گروہاوروہ:
اس گروپ نو‏‏ں شاخ تو‏ں منسوب کيتا گیا اے تے اونچااور بلوط (یعنی تن تیر) بلوط نيں۔ کتاب "ولایت نامہ" وچ حج بکتاش شخصیتاں وچو‏ں اک نيں تے تاریخی علویائاں دا اس گروہ تو‏ں اتفاق ا‏‏ے۔ چینی سلجوق تسلط دے ابتدائی دور وچ اناطولیہ ہجرت کرگئے۔ انہاں نو‏ں سیلجوک حکومت نے سرحدی علاقےآں دا حکمران مقرر کيتا سی۔ سولہويں صدی دے آخر تک ، ایہ گروہ صفوی سلطنت اُتے اعتقاد تے انہاں د‏‏ی قزلباش اُتے قربت تے اعتقاد دے لئی جانیا جاندا سی۔ قزلباش صفوی فوجیاں اُتے اک عنوان تھااورشد۔ چینیاں د‏‏ی کافی مقداراوراج اسيں ترکی دے شمال وچ واقع صوبہ ترابزون دے جیرسن ، تیری بولو ، گورلو تے وفی کبیر شہراں وچ رہندے نيں۔اوروہ کردے نيں. اوہ عظیم [اہل سنت] تے انہاں علاقےآں دے گورنری علویاں دے زیر اثر نيںاورگرے نے اسنو‏ں تے اس دے اہل خانہ نو‏‏ں رہیا کیااورانہاں نے روایت پیدا کیتی۔ بلکلاورای چینی سےاورشمال مغربی ترکی دے صوبہ بالاکسیر وچ واقع اے اورانہاں نے اپنی علاوی شناخت نو‏‏ں محفوظ کرلیا اے
ترکماناں دا ایہ گروہاوراج ماراش تو‏ں کوہ تک ، جنوب تو‏ں جنوب مغرب ترکی تک وسیع خطےآں وچ اورورشب تے پہاڑ دا اختتام تے بحیرہ ایجیئن دے جنوب وچ ورشب (شمال مغرب تو‏ں جنوب مغرب وچ ترکی تک پھیلے ہوئے سمندر)اوروہ کردے نيں. بورڈزاورجی ہاںاوراڈانا ، ماراش ، ایچل ، بورڈو ، سپارٹا ، ڈینیزلی ، مغلہ ، آئین ، ازمیر ، بالیکسار تے ٹراکیہ (ترکی دا یورپی حصہ) دے جنگلی شہراں دا دورہ کيتا۔
کرد
استنبول دے کچھ محققاں دا خیال اے کہ ترکی وچ اک تہائی باشندے علوی نيں۔ علوی کردار حراست دے مقام اُتے مارش تے قیصری دے ہیرو بنگال ، تونجلی ، ارزان ، سیواس ، یوزگٹ ، الازگ ، ملاٹیا دے شہراں وچ بکھرے ہوئے نيں۔اوروہ کردے نيں
زازا
زازا علویاں د‏‏ی اک دوڑ تو‏ں بنا اے اورہندوستان۔ انہاں د‏‏ی بولی کرد تے ایتھ‏ے تک کہ دور دراز تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔ ذاہحہ سنی دے نصف حصے تے علوی نيں۔ پہاڑی دے علاقے وچ علوی زازااورمونزور شمالی ترکی ، راجگڑھ ایرزان تے ایرزورم شہر وچ رہندا اے اوروہ کردے نيں
علویان ناصریہ (عرب )
ترکی وچ علاویاں دے دوسرے گروہ نيں جو عرب نسل دے نيں۔ اوہ جنوب ترکی تے شام دے نال سرحدی علاقےآں وچ حتاے تے اڈانا شہراں وچ رہندے نيں۔اوروہ کردے نيں. ایہ گروہ اوہی علوی شامی یا ناصریہ اے تے انہاں دا ترک علوائاں تو‏ں کوئی تعلق نئيں اے جنھاں اناطولیائی علوائٹ وی نئيں کہیا جاندا ا‏‏ے۔۔ علویان عرباور ترکی د‏‏ی آبادی علویاں تو‏ں کم ا‏‏ے۔ اک اہ‏م ترین فرد دے طور اُتے ہزاراں افراد د‏‏ی موجودگی وچ شہر ہتائے وچ عید الغدیر د‏‏ی تقریباورسب تو‏ں زیادہ خوبصورتاوراعلیٰ ترین تقریب دا شمار علویاں وچ ہُندا اے اوردریا. اس تقریب وچ مفتیاورسنی تے سرکاری عہدیداراں دے نال نال کمپنیاوروہ کردے نيں