فرقہ_واریت
لکھنؤ وچ پہلا فساد تے تحریک خلافت
ویہواں صدی دا آغاز فرقہ وارانہ کشیدگی توں ہویا، فرقہ وارانہ  منافرت  دا جو بیج شاہ ولی الله نے  امرا دی جنگ دا فریق بن کر بویا سی، اوہ  غربت تے گھٹ علمی دے دور وچ تناور درخت بن چکا سی۔ اس دوران لکھنوماں مولانا عبد الشکور لکھنوی سامنے آئے۔ایہ وی اس دور دے عوامی علما وانگنیم خواندہ سن۔ انہاں نے شیعہ مخالف مہم وچ نواں جوش پیدا کیتا۔ متعہ نوں قدیم کتب اہلسنت وچ نکاح دی اک قسم قرار دتا جادا سی، انہاں نے اس نوں زنا قرار دتا۔تقیہ نوں نفاق دے برابر کہیا تے شیعاں نوں قرآن و نبوت دا منکر قرار دتا۔اسی دور وچ اک نواں رواج ایہ نکلا کہ اگر کوئی شخص اپنا مسلک تبدیل کردا تو اس نوں دوسرے مسلک دی فتح قرار دتا جاتا۔ اصلی مشکلاں نوں شکست نہ دے سکنے والے ایسی" فتوحاں "اُتے غصہ ٹھنڈا کرنے لگے۔1900ء دے  عشرے وچ مولانا عبد الشکور  لکھنوی تے مولانا مقبول دہلوی دے مناظرے عام سن۔ ہُنے تک اہلسنت وچ تعزیہ داری دا رواج موجود سی، لہذا  مولانا  عبد الشکور لکھنوی نے اس بات اُتے  زور دتا کہ عاشورا چونکہ امام حسین دی فتح دا موقع اے لہذا اس دن خوشی منانی چاہئیے۔ ایہ شرارت  بوہت کامیاب ہوئی۔ہن روز عاشورا نوں جداں شیعہ جلوس تل کٹورا دے مقام اُتے " درگاہ امام حسین و کربلا" نامی مشترکہ امامبارگاہ جادا تو ماتم تے نوحے تے غم دا اظہار کر رہا ہُندا، جدونکہ سنی جلوس وچ عید میلاد النبی ؐ دی طرز اُتے خوشی دا اظہار ہُندا۔ عاشورا دے دن بچاں دے جھولنے دے لیے پینگاں تے خریداری دے لیے مختلف قسم دے سٹال لگائے جانے لگے، اک میلے دا سماں پیدا ہونے لگیا۔ غریب ہندو وی اس موقعے اُتے اشیائے خور و نوش بیچنے دے لیے ریڑھیاں لگانے لگے ۔ اج کل وی ایہ عمل جاری اے، مثال دے طور اُتے  یوٹیوب اُتے اورنگ آباد وچ عاشورا دے حوالے توں ویڈیوز تلاش کرو تو   ہر دو قسم دی ویڈیوز مل جائاں گی، اک طرف عزاداری تے اک طرف جشن، ایتھے توں پہلی مرتبہ عوامی سطح اُتے شیعہ سنی فساد ہویا تے انگریزحکومت نے مداخلت  کر دے  تل کٹورا وچ عاشورمیلے اُتے پابندی لگیا دی۔ مولانا عبد الشکور تے انہاں دے ساتھیاں  نے 1906ء وچ لکھنؤ دے شمال وچ الگ سنی امام بارگاہ بنام "کربلا" قائم دی۔ انہاں نے اگلی بات ایہ کہی کہ اہلسنت عاشورا دے دن  کالے کپڑے پہننا ترک کرو اورسفید، زرد جاں سرخ لباس پہنا کرو۔شیعہ روایاں دے مطابق سرخ لباس لشکر شام دا سی، اس توں شہر وچ شیعہ  سنی تناؤ وچ مزید اضافہ ہویا۔ مولانا نے تعزیے دے نال چار یاری پرچم متعارف کرایا تے  کربلا دی بجائے " مدح صحابہ "کےعنوان توں جلوس نکالنا شروع کیتا ۔ ایتھے سےاکثر اہلسنت انہاں توں الگ ہو گئےاور اک اقلیت انہاں دے نال رہ گئی۔1907ء تے 1908ء وچ عاشورا دے موقعے اُتے لکھنؤ وچ وڈے پیمانے اُتے  فساداں ہوئے ۔ انگریز حکومت نے  پیگوٹ کمیٹی دے ناں توں انکوئری کمیشن بنایا جس دی سفارشاں اُتے عمل کردے ہوئے مدح صحابہ دے جلوس نوں  بد نیدی اُتے مبنی شرارت  قرار دے کر پابندی لگیا دی۔ نال ای انہاں نے عزاداری دے جلوساں نوں رجسٹر کر دے لائسنس جاری کیے تاکہ حکومت دی پیشگی اجازت  دے بغیر کوئی جلوس نہ نکلے۔ جلوس اُتے پابندی لگنے دے بعد مولانا نے محرم وچ بزم صدیقی، بزم فاروقی تے بزم عثمانی  دے عنوان توں محافل دا انعقاد شروع کر دتا ۔ انہاں محافل وچ مسلہ خلافت جیسے اختلافی مسائل اُتے تقریراں ہوتاں تے خلافت راشدہ دے زوال دا ملبہ ابن سبا جیسے" گھاگ سازشیاں" اُتے ڈال کر شیعاں نوں اس دا جدید روپ قرار دتا جاتا۔ ایہ ماحول شیعاں وچ مولوی مقبول دہلوی جیسے لوگاں دے پھلنے پھولنے دے لیے نہایت سازگار سی۔ چنانچہ انہاں نے حضرت عمر ؓ دے یوم وصال اُتے بزم فیروزی دا انعقاد شروع کر دتا۔علمائے فرنگی محل نے خود نوں مولانا عبد الشکور لکھنوی توں دور رکھیا البتہ بعض دیوبندی علما نے انکی بھرپور حمایت دی ۔ 1920ء وچ دیوبندی عالم مرزا حیرت دہلوی نے "کتاب شہادت" دے عنوان توں اک کتاب لکھی جس وچ حضراں  علی ؑو حسنین ؑدی توہین تے ملوکیت بنی امیہ دی وکالت کیدی گئی سی ۔باں شیعہ دشمنی توں نکل دے اہلبیتؑ نوں نشانہ بنانے تک پہنچ گئی۔