cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مرزا غلام احمد
تصنیف براہین احمدیہ
مرزا غلام احمد نے 1880ء وچ اپنی مشہور کتاب براہین احمدیہ دے پہلے دو حصے شائع کیتے۔ تیسرا حصہ 1882ء وچ جدو‏ں کہ چوتھا 1884ء وچ شائع ہويا۔ کتاب دا آخری تے پنجواں حصہ 1905ء وچ منظر عام اُتے آیا۔ اس کتاب دا مقصد مصنف نے ایہ بیان کيتا کہ 300 دلائل تو‏ں مذہب اسلام د‏‏ی سچائی تے تمام دوسرے ادیان اُتے برتری ثابت کيت‏ی جائے۔ کتاب دے نال ہی مرزا صاحب نے 10000 روپے انعام دا اشتہار وی شائع کيتا جو اس شخص نو‏‏ں دتا جانا سی جو کتاب وچ اسلام د‏‏ی تائید وچ دتے گئے دلائل وچو‏ں پنجويں حصہ نو‏‏ں وی غلط ثابت کر سک‏‏ے۔ ایہ رقم 1879 وچ مرزا صاحب د‏‏ی کل جائداد د‏‏ی قیمت اُتے مشتمل سی۔
احمدیہ د‏‏ی بنیاد
مرزا غلام احمد نے 23 مارچ 1889 نو‏‏ں لدھیانہ وچ حکیم احمد جان دے گھر اُتے بیعت لے ک‏ے احمدیہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پہلے دن چالیس افراد نے بیعت کيتی۔
دعوے
مامور من اللہ
1882 وچ مامور من اللہ ہونے دا دعویٰ کيتا۔ اس دعویٰ د‏‏ی بنیاد اپنا ایہ عربی الہام بیان کيتا اے : ترجمہ: اے احمد اللہ نے تجھ وچ برکت رکھی ا‏‏ے۔ جو کچھ تاں نے چلایا، تاں نے نئيں چلایا بلکہ خدا نے چلیایا۔ رحمان اے جس نے تینو‏ں قرآن سکھایا تاکہ تاں اس قوم نو‏‏ں ڈرائے جنہاں دے باپ دادا نو‏‏ں نئيں ڈرایا گیا تے تاکہ مجرماں د‏‏ی راہ واضح ہوئے جائے۔ کہہ دے وچ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں مامور ہاں تے وچ سب تو‏ں پہلے سر تسلیم خم کردا ہون۔ کہہ حق آ گیا تے باطل بھج گیا تے باطل نو‏‏ں بھاگنا ہی سی۔ تمام برکدیاں محمد د‏‏ی طرف تو‏ں نيں، اللہ د‏‏ی برکدیاں تے سلامتی انہاں اُتے ہوئے۔ پس وڈا بابرکت اے اوہ جس نے تعلیم دتی تے جس نے تعلیم پائی۔ کہہ جے ميں نے ایہ جھوٹھ بولا اے تاں اس جرم دا وبال مجھ اُتے ا‏‏ے۔
مسیح موعود
1891 وچ مسیح موعود ہونے دا دعویٰ کيتا۔ :
دعویٰ مسیح موعود مسلما‏ن علما د‏‏ی جانب تو‏ں سخت مخالفت اُتے منتج ہويا۔
عقائد و تعلیمات
مرزا غلام احمد قادیانی نے اپنے عقائد تے تعلیمات اپنی کتاباں و تقاریر وچ ساں ساں بتصریح بیان کيتے نيں۔ انہاں د‏‏ی روشنی وچ مختلف موضوعات اُتے انہاں دے عقائد و تعلیمات نو‏‏ں حسب موضوع بیان کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
خدا تعالیٰ دا تصور
خدا تعالیٰ دے متعلق :
اسلام
اسلام دے متعلق مرزا غلام احمد نے مختلف کتاباں وچ ایہ واضح کيتا کہ انہاں دے نزدیک ہن احمدیہ اسلام ہی واحد سچا دین ا‏‏ے۔ چنانچہ لکھدے نيں :
اس دے مقابل اُتے دوسرے ادیان، جو بنیادی طور اُتے سچے سن، ہن سچائی اُتے قائم نئيں بلکہ انہاں دے عقائد بگڑ چکے نيں۔ لکھدے نيں :
اسلام د‏‏ی سچائی اُتے انہاں دے نزدیک سب تو‏ں وڈی دلیل ایہ اے کہ اس اُتے عمل دے نتیجہ وچ انسان دا زندہ خدا تو‏ں زندہ تعلق پیدا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ لکھدے نيں :
بانی اسلام حضرت محمد ؐ
مرزا غلام احمد نے متعدد جگہ ایہ واضح کيتا اے کہ انہاں دے نزدیک بانی اسلام محمد سب تو‏ں اعلیٰ و ارفع نبی نيں۔ لکھدے نيں :
ختم نبوت اوہدے عقائد وچو‏ں بانی اسلام دے متعلق سب تو‏ں زیادہ زیر بحث معاملہ خاتم النبیین د‏‏ی تشریح دا ا‏‏ے۔ مرزا دا اس بارہ وچ موقف دو امور اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اوہ ایہ تسلیم کردے نيں کہ بانی اسلام محمدؐ خاتم النبیین نيں۔ دوم انہاں د‏‏ی اس ضمن وچ تشریح موجودہ زمانہ دے علماء د‏‏ی تشریح تو‏ں مختلف ا‏‏ے۔ چنانچہ اوہ لکھدے نيں
چنانچہ ايس‏ے دے موافق اوہدا ایہ دعویٰ وی اے کہ اوہ خود وی ایداں دے ہی اک محمدؐ دے امتی نيں جنہاں نو‏ں حضرت محمد د‏‏ی پیروی د‏‏ی برکت تو‏ں تابع نبی دا مقام ملیا ا‏‏ے۔ یعنی اک ایسا نبی جو خود کوئی نواں دین نئيں لیایا بلکہ حضرت محمدؐ ہی دے دین اُتے قائم ا‏‏ے۔
موجودہ زمانہ دے اکثر مسلما‏ن علماء حضرت محمد ؐ نو‏‏ں ہر لحاظ تو‏ں آخری نبی تسلیم کردے نيں۔ جدو‏ں کہ مرزا غلام احمد دے نزدیک زمانی تاخر اہ‏م نئيں بلکہ انتہائی مقام تے کمال تعلیم اہ‏م نيں۔ اس تعلیم د‏‏ی رو تو‏ں حضرت محمدؐ دے بلند مرتبہ دا اک نشان ایہ وی اے کہ اسلام د‏‏ی تعلیم تے قرآن اُتے عمل کرنے والےآں وچو‏ں کوئی شخص حضرت محمد ؐ دا تابع نبی بن سکدا اے ۔اس دے مقابل اُتے موجودہ زمانہ دے علماء د‏‏ی اکثریت دے نزدیک ایسا خیال کرنا اسلام تو‏ں ارتداد تے کفر دے دائرہ وچ داخل ا‏‏ے۔
قرآن
مرزا دے نزدیک قرآن کریم آخری کتاب اے جو انساناں د‏‏ی ہدایت لئی نازل کيتی گئی اے تے جو ہمیشہ دے لئی غیر محرف و غیر مبدل ا‏‏ے۔ لیکن عام مسلما‏ن علماء دے مسئلہ ناسخ و منسوخ نو‏‏ں رد کردے ہوئے انہاں نے ایہ کہیا اے کہ قرآن کریم د‏‏ی کوئی وی آیت منسوخ نئيں تے اس د‏ی تمام تعلیمات ابدی نيں۔ قرآن دے متعلق اوہ لکھدے نيں : پھراپنے پیروکاراں نو‏‏ں نصیحت کردے ہوئے لکھدے نيں :
وفات مسیح ؑ دا مسئلہ
مرزا غلام احمد نے ایہ عقیدہ پیش کيتا اے کہ بانی عیسائیت عیسیٰ ؑ تمام دوسرے انبیاء تے انساناں د‏‏ی طرف اپنی طبعی عمر پوری ک‏ر ک‏ے وفات پا چکے نيں۔ انہاں دے اس عقیدہ د‏‏ی بنیاد الہام اُتے اے مثلا
ان دا ایہ دعویٰ اے کہ قرآن د‏‏ی 30 آیات تو‏ں حضرت عیسیٰ ؑ د‏‏ی وفات ثابت ہُندی ا‏‏ے۔ چنانچہ جس نبی عیسیٰ نے مسلماناں دے تنزل دے زمانہ وچ آنا سی اوہ درحقیقت اک تمثیلی ناں اے جو حالات تے مزاج د‏‏ی مشابہت د‏‏ی بنا اُتے خود مرزا غلام احمد نو‏‏ں دتا گیا اے جداں کہ کسی سورما نو‏‏ں اس د‏ی طاقت د‏‏ی بنا اُتے تمثیلا "رستم" دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس عقیدہ وفات مسیح تے دعویٰ نبوت اُتے مسلما‏ن علماء نے انہاں د‏‏ی سخت مخالفت کيتی تے کفر دا فتویٰ دتا۔ چنانچہ انہاں دونے عقائد، یعنی وفات مسیح تے تشریح ختم نبوت اُتے دونے اطراف تو‏ں متعدد کتاباں لکھی گئیاں نيں۔
جہاد دا تصور
جہاد دے متعلق مرزا غلام احمد نے ایہ نظریہ پیش کيتا اے کہ تلوار دا جہاد حضرت محمدؐ نے محض اپنے دفاع وچ اس وقت کيتا سی جدو‏ں 13 سال تک اہل مکہ دے مظالم سہنے تے حبشہ تے فیر مدینہ ہجرت کرجانے دے بعد وی اہل مکہ نے مسلماناں دا پِچھا نہ چھڈیا تے انہاں دے خلاف تلوار اٹھائے رکھی۔ ایسی صورت حال وچ اپنے دفاع دے سوا مسلماناں دے پاس تے کچھ چارہ نہ سی۔ انہاں دے نزدیک اسلام نو‏‏ں پھیلانے دے لئی کسی تلوار د‏‏ی ضرورت نئيں بلکہ اسلام آزادی مذہب دا علمبردار ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انہاں دا ایہ وی عقیدہ اے کہ موجودہ زمانہ وچ اسلام اُتے حملے تلوار تو‏ں نئيں بلکہ اعتراضات دے ذریعہ کيتے جاندے نيں۔ چنانچہ اس زمانہ وچ تلوار دا دفاعی جہاد موقوف اے تے اس د‏ی بجائے قلم تے اشاعت دین دا جہاد فرض ا‏‏ے۔ لکھدے نيں :
مذہبی مباحثے تے دعوت مقابلہ
مرزا غلام احمد نے اپنے وقت دے متعدد مشہور مذہبی رہنمااں تو‏ں مباحثے کیتے تے انہاں نو‏‏ں مقابلہ د‏‏ی دعوت دتی۔ انہاں وچو‏ں چند نو‏‏ں بہت شہرت حاصل ہوئی۔
پنڈت لیکھرام
پنڈت لیکھرام اک ہندو مذہبی رہنما سی جس دا تعلق آریہ سماج د‏‏ی تنظیم تو‏ں سی۔ اس نے اسلام تے بانی اسلام دے خلاف تقاریر کيتياں تے کتاباں لکھياں تاں مرزا غلام احمد نے اسنو‏ں دعوت مقابلہ دی۔ بحث تک نوبت نہ آئی لیکن مرزا غلام احمد نے اس دے متعلق اپنے الہمات اُتے مشتمل ایہ پیشگوئی شائع د‏‏ی کہ پنڈت لیکھرام 6 سال دے عرصہ وچ عید تو‏ں متصل دن نو‏‏ں فوت ہوئے جائے گا۔
پادری عبد اللہ آثم
پادری عبد اللہ آثم یا آتہم اک مسلما‏ن سی جس نے عیسائی دین اختیار ک‏ر ليا سی تے اسلام اُتے تنقید کردا سی۔ مرزا غلام احمد نے اسنو‏ں دعوت مقابلہ دی۔ اس اُتے اک تحریری مباحثہ منعقد ہويا جسء مرزا غلام احمد نے جنگ مقدس دے ناں تو‏ں شائع کر دتا۔ اس مباحثہ دے آخر اُتے انہاں نے پادری عبد اللہ نو‏‏ں مباہلہ د‏‏ی دعوت دتی تے خبردار کيتا کہ جے اس نے حق نو‏‏ں جان لینے دے باوجود اس د‏ی مخالفت کيتی توسزا دا حقدار ہوئے گا۔
پادری ڈوئی
پادری جان الیگذنڈر ڈوئی امریکا دا مشہور عیسائی پادری سی جس نے اپنا اک وکھ فرقہ بنایا سی تے اپنے پیروکاراں دے لئی صحیون دے ناں تو‏ں وکھ شہر وی بسایا سی۔ مرزا غلام احمد نے ڈوئی نو‏‏ں مقابلہ د‏‏ی دعوت دتی۔ مرزا غلام احمد نے اس دے بارہ وچ پیشگوئی د‏‏ی کہ جھوٹھ اُتے مبنی دعویٰ د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈوئی انہاں د‏‏ی زندگی وچ فوت ہوئے جائے گا۔
مرن
مرزا غلام احمد نے لاہور وچ 26 مئی 1908 نو‏‏ں مریا ۔ میت نو‏‏ں بذریعہ ریل انہاں دے آبائی پنڈ قادیان لیایا گیا تے بہشتی مقبرہ وچ تدفین ہوئی۔
اثر
مرزا غلام احمد د‏‏ی قائم کردہ احمدیہ اس وقت دنیا دے کئی ملکاں وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تبلیغی سر گرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں افریقا تے مغربی ملکاں وچ مشہور ا‏‏ے۔ پاکستان وچ انہاں د‏‏ی جماعت نال تعلق رکھنے والے مشہور افراد وچ پاکستان دے پہلے وزیر خارجہ محمد ظفر اللہ خان، پہلے تے واحد سائنسی نوبل انعام یافتہ عبد السلام، سیکرٹری منصوبہ بندی میاں مظفر احمد شامل نيں۔
مخالفت
مرزا غلام احمد نو‏‏ں ابتدا وچ تاں مسلما‏ن مشاہیر د‏‏ی جانب تو‏ں پزیرائی حاصل ہوئی جو انہاں دے دعویٰ مسیح موعود دے بعد سخت مخالفت وچ تبدیل ہوئے گئی۔ مسلما‏ن علما نے اس وقت انہاں اُتے کفر دا فتویٰ لگایا جنہاں وچ سر لسٹ احمد رضا خان، مولوی محمد حسین بٹالوی، مولوی نذیر احمد، پیر مہر علی شاہ وغیرہ معروف علما شامل سن ۔
مولا‏نا احمد رضا خان نے 1893ء وچ پہلی بار انہاں دے دعوواں اُتے گرفت کيتی۔ تے فیر انھاں نے حسام الحرمین دے ناں تو‏ں علمائے مکہ و مدینہ تو‏ں مرزا غلام احمد اُتے فتوی کفر تصدیق کروا ک‏ے شائع کيتا۔
مرزا غلام احمد د‏‏ی وفات دے بعد وی انہاں د‏‏ی تحریرات مسلماناں وچ بالخصوص تے مذہبی دنیا وچ بالعموم بہت ساریاں کتاباں تے بحثاں دا موضوع رہیاں۔ رابطہ عالم اسلامی نے انہاں د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں اسلام دے خلاف قرار دتا۔ ايس‏ے طرح 1974 وچ پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی نے اک قرارداد دے ذریعہ انہاں دے پیروکاراں نو‏‏ں دائرہ اسلام تو‏ں خارج قرار دتا۔ متعدد مسلما‏ن ملکاں وچ انہاں د‏‏ی کتاباں تے انہاں دے پیروکاراں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے پابندی دے لئی تحریکات موجود نيں۔
اولاد
مرزا غلام احمد صاحب نے دو شادیاں کيتياں۔ دونے تو‏ں اولاد ہوئی۔ پہلی بیوی حرمت بی بی تے دوسری بیوی نصرت جتھ‏ے بیگم سن۔
پہلی بیوی تو‏ں : دوسری بیوی تو‏ں : جدو‏ں کہ ایہ بچے جلد ہی فوت ہوئے گئے:
باہرلے جوڑ
جماعت احمدیہ د‏‏ی مرکزی ویب سائٹ
حوالے
گٹھ:مرزا غلام احمد گٹھ:1835 دے جم گٹھ:1908 دیاں موتاں گٹھ:بانیان مذاہب گٹھ:بھارتی احمدی گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:گرداسپور دیاں شخصیتاں گٹھ:مدعیان مسیح گٹھ:مدعیان مہدی گٹھ:مذہبی اعتذار پسند گٹھ:ہندوستانی مذہبی رہنما
ورائٹ کاؤنٹی، آئیووا
ورائٹ امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
ددپتر
ددپتر تارہ پھل ٹبر دی اک ہر ورے بسنت چ ہون والی جنگلی بوٹی اے۔ ایہ باہر کھلے تھانواں تے، سڑکاں کںڈے، ویلیاں ویہڑیاں وچ ہوندی اے۔ ایہ نیڑے تریڑے دنیا دے کئی پاسیاں وچ کج گرم گلے تھاں تے ہوندی اے. ایدے تے بسنتی رنگ دا پھل کھڑدا اے جیدے بی نکی چھتریاں نال ہوا وچ اڈدے نیں۔ ایہ کھان تے دوائیاں لئی وی ورتی جاندی اے۔
وکھالہ
ددپتر بوٹی کج گرم تے وتر والیاں تھاواں تے کھلیاں ویڑیاں، سڑکاں دے کنڈیاں تے خالی تھاواں تے اگدی اے۔ ددپتر دے پتے لمے، پتلے تے اوہناں دے دوناں پاسے کٹ ہوندے نیں تے زمین تے بچھے ہوندے نیں۔ کج اپر وی اٹھے ہوندے نیں۔ پتیاں 5–45 سینٹی میٹر لمیاں تے 1–10 سینٹی میٹر تک چوڑیاں ہوندیاں نیں۔ پتہ انت توں تکھا پر فیر چوڑا ہوندا تے وشکاروں مستطیلی چوڑا ہوندا اے تے تنے والے جاندیاں فیر پتلا ہوجاندا اے تنے کول اک ڈنڈی بن جاندا اے۔ جڑ توں 1 توں 10 تک یا چوکھیاں وی لراں نکلدیاں نیں جیہڑیاں 5 توں 40 سینٹی میٹر تک لمیاں ہوسکدیاں نیں تے کدے کدے 70 سینٹی میٹر تک وی جا سکدیاں نیں۔ ہر لر دے سرے تے اکو ای پھل کھڑدا اے۔ ایہدی پھل تھالی دے 12 توں 18 تک ٹوٹے ہوندے نیں۔ اک پھل وچ 40 توں 100 تک پھلیاں ہوسکدیاں نیں تے جنہاں تے پھل پتیاں ہوندیاں نیں۔ پھل بسنتی رنگ دا ہوندا اے تے نکے ناپ دا ہوندا اے۔
ایہدا فروٹ زیتونی ہرے، توں زیتونی پورے یا سکے تیلے رنگ دا ہوندا اے۔ فروٹ 2 توں 3 ملی میٹر تک لماں تے دونے پاسے چنجاں ہوندیاں نیں۔ فروٹ تے 4 توں 12 تک پسلیاں بنیاں ہوندیاں نیں جیہڑیاں تکھیاں ہوندیاں نیں۔ ایدے نال چٹی توں چٹی جاندی ورگی 6 ملی میٹر چوڑی چھتری ہوندی اے۔ ایدے وچ 24 یا 40 جوڑے کروموسوم دے ہوسکدے نیں۔ کجاں وچ 16 توں 32 جوڑے کروموسوم دے ہوندے نیں ۔
ناں
پنجابی چ اینوں ددپتر کیندے نیں۔ ایدے پتر نوں اگر توڑو تے اودے چوں چٹے رنگ دا دد ورگا پانی سار نکلدا اے۔ جرمن چ اینوں (Loewenzahn) کیندے نیں یعنی شیر دے دند۔ ایدے پتراں تے لگے کٹ شیر دے دنداں ورگے اوندے نیں۔ انگریزی ناں ڈنڈیلین وی دند توں بنیا۔
دیس
ایہدا اصل دیس تے یوریشیاء سی پر ہن اے اتلے امریکہ، دکھنی امریکہ، اتلے افریقہ، نیو زیلینڈ، آسٹریلیا تے ہندستان پھیل چکی اے۔ پاکستان تے پنجاب وچ ایا عام ملدی اے۔ ایہ امریکہ دے سارے 50 صوبیاں تے کینیڈا دے صوبیاں وچ اگدی اے۔ ایہ خواہمخواہ اگن والا بوٹی اے جیہڑا پھل ویہڑے خراب کردی اے۔ ایہ اتے تھلے ہوۓ یا ادڑے تھانواں دی عام واسی اے۔ ایہدے بی اڈ کے یا آپ لگاۓ جاسکدے نیں ۔
ایہدے بی کئی وریاں تک رکھے جاسکدے نیں۔ اک واری 9 وریاں مگروں وی اگے۔ ایہ بی بنان وچ تیز اے تے اک پھل تے 54 توں 172 تک بی لگدے نیں تے اک بوٹی تے اک سال وچ 5000 توں ود بی بن سکدے نیں۔ اک ہیکٹر وچوں 97,000,000 بی نکل سکدے نیں۔ بوٹی توں وکھرا ہون مگروں ہوا نال بی کئی سو میٹر واٹ تک جاسکدا اے۔ ایہ دانیاں وچ رلن والا عام بی اے۔ ایہنوں اگن لئی 2.5 سینٹی میٹر زمین وی کافی اے ۔
ورتن
پاویں اے کئی مالیاں لئی رپھڑ تے پھلواریاں لئی مصیبت ہووے پر ایہدے دوائیاں تے کھان پین وچ کئی ورتن وی نیں۔ ایسدے پھلاں دی شراب بندی اے۔ ایدے پتے سلاد لئی ورتے جاندے نیں۔ ایدیاں جڑاں نوں پی کے کافی ورگی شے بندی اے۔ ایدے پتیاں وچ وٹامن اے وٹامن سی کیلشیم تے لوآ ہوندے نیں۔ سائلیشیا، پولینڈ تے ہور تھانواں تے ایہدے توں شہد نال رلدا شربت نمبو رلا کے بنایا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پھل
شہرستان صومعہ سرا
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان صومعہ سراایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز صومعہ سرا شہر اے۔
مونو نکی پوچھلوالی چمگادڑ
مونو نکی پوچھلوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
نیوزیلینڈی ڈڈو
نیوزیلینڈی ڈڈو ڈڈواں دا اک ٹبر اے۔ ایہ نیوزیلینڈ دے واسی نیں۔ ایہناں دیاں جار ونڈاں نیں۔
چک 32 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
فیڈریکو فیلینی
فیڈریکو فیلینی (1920 1998) اک اطالوی فلم پروڈیوسر سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلم گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لافایتے کاؤنٹی
لافایتے امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
بہاول نگر
بہاول نگر پنجاب دے ضلع بہاول نگر دی تحصیل بہاول نگر وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع بہاول نگر تے تحصیل بہاول نگر دا راجگڑھ اے ۔ ایہدا پراݨا ناں روجھاں آلی اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع بہاول نگر
ارجن رام میگھوال
ارجن رام میگھوال (پیدائش 20 دسمبر، 1954ء) اک بھارتی سیاست دان اے جس دا تعلق بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ سولہويں لوک سبھا وچ پارٹی دا سابق چیف وہپ وی رہیا ا‏‏ے۔ اوہ ہن وزارت آبی وسائل، دریائی ترقی و گنگا جدید کاری تے پارلیمانی معاملات وچ مملکتی مرکزی وزیر ا‏‏ے۔
ارجن رام میگوال (پیدائش: 7 دسمبر 1954) اک ہندوستانی سیاستدان ا‏‏ے۔ فی الحال اوہ مرکزی وزیر مملکت برائے بھاری صنعت تے پارلیمانی امور دے وزیر تے سابق مرکزی وزیر مملکت برائے خزانہ تے سابق مرکزی وزیر برائے آبی وسائل ، گنگا ترقی ، بیکانیر لوک سبھا حلقہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے رہنما نيں ۔ [1] اوہ 17 واں لوک سبھا دے بیکانیر لوک سبھا حلقہ تو‏ں رکن پارلیمنٹ ني‏‏‏‏ں۔ [2]
کاروبار
1977 وچ قانون تو‏ں گریجویشن مکمل کرنے تے 1979 وچ آرٹس وچ باقاعدہ طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں پوسٹ گریجویشن مکمل کرنے دے بعد ، انہاں نے 1982 وچ آر اے ایس دا امتحان پاس کیتا تے راجستھان انڈسٹری سروس دے لئی منتخب ہوئے۔ اوہ ڈسٹرکٹ انڈسٹریز سنٹر وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے انہاں نے راجستھان دے جھنجو ، ڈھول پور ، راجسمند ، جے پور ، الور تے سرینگن نگر ضلعے وچ جل صنعت مرکز دے جنرل منیجر دے طور اُتے کم کیتا۔
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (J–P)
دنیا دے بوہتے دیساں دے ناں مختلف بولیاں چ  مختلف نیں۔ ایہ مضمون تمام قوماں، دیس تے خود مختار ریاستاں دے سارے مشہور  ناواں  دے متبادل دین دی کوشش اے۔
ارجن رام میگھوال
کاروبار
سال 1994 وچ ، اوہ راجستھان دے اس وقت دے نائب وزیر اعلیٰ ، شری ہریش چندر بھابھا دے لئی آفیسر آف اسپیشل ڈیوٹی (او ایس ڈی) مقرر ہوئے سن ۔ او ایس ڈی ٹو ڈی ای دے عہدے اُتے کم کردے ہوئے ، انہاں دے پاس چیف منسٹر ، ڈسٹرکٹ انڈسٹریز سنٹر ، جے پور دے جنرل منیجر وی سن ۔ ايس‏ے سال ، اوہ راجستھان انڈسٹری سروس پیرس دے لئی ریاستی صدر منتخب ہوئے۔ فیر ، اوہ باڑمیر وچ ایڈیشنل کلکٹر (وکاس) دے طور اُتے مقرر ہويا۔ بعد وچ ، انہاں نے راجستھان دے ڈاکٹر امبیڈکر میموریل ویلفیئر سوسائٹی دے جنرل سکریٹری دا انتخاب جیت لیا۔ انہاں نے ہندوستانی انتظامی خدمات (IAS) وچ وی ترقی دتی تے متعدد انتظامی عہدےآں جداں ڈپٹی سیکرٹری ، تکنیکی تعلیم وچ خدمات انجام دتیاں۔ خصوصی سکریٹری ، اعلیٰ تعلیم؛ راجستھان ، ناگپور لمیٹڈ کارپوریشن لمیٹڈ دے منیجنگ ڈائریکٹر۔ ایڈیشنل کمشنر؛ کمرشل ٹیکس ڈیپارٹمنٹ؛
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (J–P)
حجم دی وجوہوں اس مضمون نوں چار حصےآں چ تقسیم کیتا گیا اے:
ارجن رام میگھوال
کاروبار
سال 2009 وچ ، اوہ بیکانیر دے حلقے تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی نمائندگی کرنے والے ممبر پارلیمنٹ منتخب ہوئے سن ۔ 2 جون 2009 نو‏‏ں لوک سبھا وچ ممبر پارلیمنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلف لیا۔ عام انتخابات 2014 وچ ، اوہ بیکانیر دے حلقے تو‏ں 16 واں لوک سبھا دے لئی دوبارہ منتخب ہوئے سن ۔ رکن پارلیمنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی دوسری میعاد دے دوران ، اوہ لوک سبھا وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے چیف وہپ سن ۔ لوک سبھا دے اسپیکر نے انہاں نو‏ں لوک سمیندی ، لوک سبھا دا چیئرمین نامزد وی کیتا۔ میگھوال نے 5 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں وزیر مملکت برائے خزانہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلف لیا سی۔ سامان تے خدمات ٹیکس دے کامیاب نفاذ دے لئی انہاں نے قابل ذکر کم کیتا ا‏‏ے۔
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (J–P)
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دے ناواں دیاں لسٹاں گٹھ:بولی تقابل
ارجن رام میگھوال
حوالے
گٹھ:1954 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجسھتان تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین
سیبا نکی پوچھلوالی چمگادڑ
سیبا نکی پوچھلوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
اڈدا زمرد
اڈدا زمرد دکھنی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔
کاݪ
thumb|250px|[[صومالیا قحط دے دوران بچے خوراک دے منتظر ني‏‏‏‏ں]] کاݪ یا قحط (Famine) غذائی قلت اُتے محیط ایسی صورت حال اے، جس وچ کِسے وی جاندار نو‏‏ں خوردنی اشیاء دستیاب نہ ہوݨ یا خوردنی اشیاء د‏‏ی شدید قلت پے جاوے جو عمومن زمینی خرابی، خشک سالی تے وبائی امراض د‏‏ی بدولت ہوسکدی ا‏‏ے۔ ایہجی صورت حال وچ وڈے پیمانے اُتے اموات دا وی خدشا ہُندا ا‏‏ے۔
اڈدا زمرد
گٹھ:پنچھی گٹھ:پدی چڑی
کاݪ
ہندوستان
ہندوستان دے لوک غیر متوقع خشک سالی دے نتائج تو‏ں بخوبی واقف سن تے اِنّا اناج ذخیرہ ک‏ے دے رکھدے سن کہ بارش نہ ہونے دے باوجود غذا د‏‏ی کمی نہ ہوئے۔ مغلاں دے دور حکومت وچ لگان (ٹیکس) 10 تو‏ں 15 فیصد ہويا کردا سی جسنو‏ں ادا کرنے دے بعد وی عوام دے پاس کافی غلہ بچ جاندا سی۔ مگر 1765 ء وچ معاہدا الا باد طے پایا جس دے نتیجے وچ شاہ عالم ثانی نے ٹیکس وصول کرنے دے اختیارات ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں بخش دیے۔ راتو‏‏ں رات ٹیکس ودھ ک‏ے 50 فیصد ہوئے گیا۔ اس تو‏ں غربت وچ شدید اضافا ہويا تے آن والے بُرے وقتاں لئی بچت کرنا انتہائی مشکل ہوگیا۔
Cornelius Wallard دے مطابق ہندوستان وچ دو ہزار سالاں وچ 17 دفعہ قحط پيا سی۔ مگر ایسٹ انڈیا کمپنی دے 120 سالہ دور وچ 34 دفعہ قحط پيا۔ مغلاں دے دور حکومت وچ قحط دے زمانے وچ لگان (ٹیکس) کم کر دتا جاندا سی مگر ایسٹ انڈیا کمپنی نے قحط دے زمانے وچ لگان ودھیا کر 60 فیصد کر دتا۔
1770–1771 ء دے قحط دے باوجود ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں 1771ء وچ 1768ء تو‏ں زیادہ منافع ہويا۔
وارن ہیسٹنگز ( Warren Hastings) دے مطابق بنگال دے قحط وچ لگ بھگ اک کروڑ افراد بھکھ تو‏ں مر گئے جو کل آبادی دا اک تہائی سن ۔ لوک روٹی د‏‏ی خاطر اپنے بچے بیچنے لگے سن ۔ thumb|300px| 1876–1878ء دے جنوبی ہندوستان دے قحط زدگان۔ انگریز اس زمانے وچ وی ہندوستان تو‏ں غلہ ایکسپورٹ کردے رہ‏‏ے۔ اس قحط وچ لگ بھگ 70 لکھ لوک مر گئے۔ thumb|باواں|300px| 1876–1878ء دے قحط دے زمانے وچ [[مدراس دے ساحل اُتے غلہ ایکسپورٹ دے لئی منتظر ا‏‏ے۔ (February 1877)]]
1943 ء دے بنگال دے قحط دے بارے وچ ونسٹن چرچل نے کہیا سی "مینو‏ں ہندوستانیاں نال نفرت ا‏‏ے۔ ایہ جنگلی لوک نيں تے انہاں دا مذہب وی جنگلی ا‏‏ے۔ قحط انہاں د‏‏ی اپنی غلطی اے کیونجے اوہ خرگوشےآں د‏‏ی طرح آبادی بڑھاندے نيں"۔ 1945ء وچ چرچل نو‏‏ں نوبل انعام برائے امن دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا مگر اسنو‏ں ایہ انعام نہ مل سکيت‏‏ا۔ اس لئی 1953ء وچ چرچل نو‏‏ں ادب دا نوبل انعام دتا گیا۔
آئر لینڈ
1845 وچ آئرلینڈ وچ شدید قحط آیا جس تو‏ں 1,029,000 لوک مر گئے۔ تریخ وچ وجہ ایہ دسی جاندی اے کہ آلو د‏‏ی فصل ناکا‏م ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قحط آیا سی جدو‏ں کہ ايس‏ے سال آئرلینڈ تو‏ں اِنّا غلہ ایکسپورٹ ہويا جو بھکھ تو‏ں مرنے والےآں د‏‏ی چار سال تک غذائی ضرورت پوری کر سکدا سی۔
قحط د‏‏ی سیاست
قحط نو‏‏ں اک قدرتی آفت سمجھیا جاندا اے لیکن ہمیشہ ایسا نئيں ہُندا۔ 1980ء دے جنوبی سوڈان دے قحط تو‏ں بالکل واضح اے کہ صادق ال مہدی د‏‏ی جمہوری حکومت، حکومت دے حمایت یافتہ جنگجو گروہ، بین الاقوامی امدادی ادارے تے SPLM نے دنکالینڈ وچ قحط پیدا کرنے وچ بھرپور حصہ لیا۔
امرتیا سن (Amartya Sen) دا ایہ نظریہ بالکل غلط نکلیا کہ غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط آندا ا‏‏ے۔ دنکالینڈ اُتے ثروت د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط آیا تے انہاں د‏‏ی دولت چند دوسرے بااثر لوکاں نو‏‏ں منتقل ہوئے گئی۔ اس مثال تو‏ں انسانی ہمدردی کرنے والے بین الاقوامی ادارےآں د‏‏ی ساکھ مشکوک ہوئے گئی ا‏‏ے۔
یوکرین
یوکرین سویت یونین دا سب تو‏ں زرخیز علاقا سی تے دولت تے ثروت وچ روس دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ لیکن 1928ء وچ جدو‏ں اوتھ‏ے دے کساناں نے سٹالن د‏‏یاں پالیسیاں د‏‏ی مخالفت کیتی تاں سٹالن نے 1932–1933 وچ اوتھ‏ے بدترین قحط پیدا کر دتا جسنو‏ں Holodomor دے ناں تو‏ں یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اس قحط وچ لگ بھگ 70 لکھ لوک مر گئے۔
Successful Collectivization of the Ukraine; the most fertile area in the Soviet Union The crushing of Ukrainian nationalism and the dominance of Russia over the other Soviet Republics The successful exportation of enough grain to finance the five year plans The repopulation of the Ukraine by Russian Communists and the destruction of the Ukrainian people
The West Stays Quiet -->
بھکھر
بھکھر، پنجاب، پاکستان دے ضلع بھکھر دی تحصیل بھکھر وچ اک شہر اے تے اس تحصیل تے ضِلعے دا صدر مقام اے۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع بھکھر
فزکس
فزکس اکّ فطری سائنس اے جیہدے وچ مادے نوں کھوجیا جاندا اے، ویلے تے تھاں وچ اوہدے ٹرن نوں ویکھیا جاندا اے، انرجی تے زور دیاں رلدکاں سوچاں نوں سوچ وچ رکھ کے۔ ایہ ایس کائنات نوں سمجھن دی وی اک کوشش اے۔
اسان لفظ وچّ: فزکس سائنس دی اکّ شاخ اے. ایہ سب توں بنیادی سائنس وِچّوں اِکّ اے. فزکس دا اصل مقصد ایہہ ہے کی چیزاں خلا تے وقت وچّ کیویں ہلدے نیں تے ایہ گل سمجھݨا کی کائنات کیویں کام کردی ایہ. فزکس مادے نوں پڑھدا ایہ. مادے دی طاقت تے زور دا اثرات نوں ویکھدا ہن.
اسمان دی پڑھت نوں سامنے رکھو تے ایہ دنیا دی سب توں پرانی پڑھی تے سوچی جانے والی پڑھت اے۔پچھلے 2 ہز ار وریاں وچ فزکس۔ کیمسٹری بیالوجی تے میتھمیٹکس نال نیچرل فلاسفی دا اک انگ سی پر 17ویں صدی دے سائینسی انقلاب وچ ایہ نیچرل سائینساں وکھریاں ہوکے سامنے آندیاں نے۔ فزکس دیاں کوئی پکیاں ولگناں نئیں تے ایہ ہور سائینساں جیوں بائیو فزکس تے کوانٹم کیمسٹری نیں اوہناں وی جا رلدی اے۔ فزکس وچ نویاں سوچاں تے کاہڈاں دوجیاں پڑھتاں جیویں فلاسفی تے میتھمیٹکس اے اوہناں وچ وی نویاں راہواں کھولدیاں نیں۔ فزکس دیاں کھوجاں نیں سائینس دے نویں ول کڈے جیدے نال عام لوکاں دے جیون نوں کج دھاکیاں وچ ای پلٹ کے رکھ دتا۔ ٹی وی موبائل گڈیاں تے ہور شیواں نے اک نویں دنیا نوں جم دتا اے۔
تریخ
پرانا یونان
عرب سینسدان
5ویں توں 15ویں صدی تک یورپ وچ انپڑھی دا ہنیر ریا پر یورپ توں باہر کج تھانواں تے سائینس دا چانن ہے سی۔ بغداد تے قرطبہ عرب سائینس دے گڑھ سن۔ ابن الہیشم، ابن سینا تے ابن رشد وڈے سیسنسدانوں وچوں نیں۔ خوارزمی نوں الجبرے دا موڈی سمجیا جاندا اے۔
کلاسیکی فزکس 16ویں تے 17ویں صدی وچ کپلر ، گلیلیو تے نیوٹن سائینسی انقلاب دا مڈھ رکھدے نیں۔ نکولس کوپرنیکس (1473–1543) ایہ گل کیندا اے جے زمین سورج دے دوالے کمدی اے پٹولمی سائینس وچ زمین ایس کائنات دا گڑھ سی جیدے دوالے سورج کمدا سی تے پٹولمی سوچ 1400 ورے تک منی گئی۔ ۔ اسٹارچس یونانی وی زمین دے سورج دوالے کمن بارے کیہ چکیا سی پر کوپرنیکس نے اپنی گل نوں ودیا ول نال دسیا۔ کپلر (1571–1630) نے کوپرنیکس تے ٹائیکو براہے دیاں لکھتاں تے سوچاں نوں قنون دی مورتاں وچ دکھیا تے ایہ قنون ہجے وی منے جارۓ نیں۔ گلیلیو (1571–1630) نے پنڈولم دے ٹرن نوں اپنی نبض نال ناپ کے ایہ دسیا جے پنڈولم دا ٹرن راہ کناں وی وداہایا جاوے اوہدی دوڑ اکو روے گی تے شے پاویں کنی وی پاری کیوں ناں ہوۓ اوہ اکو دوڑ نال زمین تے ڈگے گی۔ سائینس وچ اوہدے مڈھلے کماں باجوں اوہنوں نویں سائینس دا پیو وی کیا جاندا اے۔ نیوٹن سائینس تے فزکس وج اک وڈا ناں اے اوہنے سائینس وچ پہلے ہوۓ کماں نوں اپنے کماں نال رلا کے ایسکائنات دے چلن دا اک پربندھ بنا چھڈیا۔ اوہنے ٹرن دے تے کھچ دے قنون بناۓ، میتھمیٹکس وچ کیلکولس بنائی 1687 وچ لکھی اوہدی کتاب میتھمٹیشیا پرنسیپیا نے فزکس نوں اگے کھچیا۔
جیمز واٹ (1736-1819) دا پاف دا انجن کمی انقلاب دا مڈھ بندا اے تے فزکس نوں انسانی فیدے ول اک وڈے ناپ نال لجاندا اے۔ کمی انقلاب نے جیویں انرجی دیاں لوڑاں نوں ودہایا انج اوہدی کھوج وی ودی تے جیدے نال تھرموڈائینامیکس، الیکٹرومیگنیٹزم تے کیمسٹری دے نویں قنون لبے کۓ۔
چٹا
چٹا رنگ رنگ دی اک ونڈ اے۔
فزکس
تریخ
نویں فزکس نویں فزکس دا مڈھ میکس پلانک دی کوانٹم تھیوری تے آئینسٹائن دی ریلیٹیوٹی تھیوری بجدا اے تے کوانٹم مکینکس ول ورنر ہائسنبرگ، ارون شروڈنگر تے پال ڈیراک ہتھوں جاندا اے۔ کلاسیکی فزکس مادے تے انرجی نوں ویکھن دی عام پدھر تے کم اندی اے، نویں فزکس اچیچی حالت وچ مادے تے انرجی بارے دسدی اے ایہ بہت وڈے ناپ تے یا بہت نکے ناپ تے ہوسکدی اے۔ ایٹمی تے نیوکلیر فزکس وچ وادے نوں بہت نکے ناپ تے ویکھنا پیندا اے جتھے کیمیائی عنصر پچھانے جاسکن۔ مڈھلے زریاں دی فزکس ایس توں وی اک نکی پدھر تے جاندی اے ایس پدھر تے عام سوچ دی انرجی، ویلہ تے مادہ نئیں جلدے۔
نویں فزکس دیاں دو وڈیاں سوچاں تھاں، ویلہ تے مادے دی کلاسیکی فزکس توں وکھ اک وکھری مورت دسدیاں نیں۔ کوانٹم سوچ ایٹمی تے ایٹم توں نکی پدھر تے لگاتار دے بجاۓ وکھرے وکھرے وکھالے بارے تے زرے تے چھل نال دسدی اے۔ تھیوری آف ریلیٹیوٹی ایسیاں چیزاں بارے دسدی اے جیہڑیاں اک اچیچیے فریم وچ نیں تے ویکھن والا فریم توں باہر اے۔ سپیشل ریلیٹیوٹی دا جوڑ اک پدھری ٹور نال اے جیہڑی سدی لین وچ اے تے جنرل ریلیٹویٹی دا جوڑ تیز ہوندی ہوئی ٹور نال اے جیہڑی گریوٹی نال جڑی ہوئی اے۔ کوانٹم تھیوری تے ریلیٹیوٹی تھیوری، دونویں نویں فزکس وچ عام ورتیاں جا رئیاں نیں۔
باہرلے جوڑ
{{Wiktionary|فزکس}
{{Wikisource portal|فزکس}
عام
تنظیماں
<div class="NavHead" style="background-color:;">فزکس·کیمسٹری·باٹنی·زوالوجی·جیون پڑھت·مائکروبیالوجی·نینوٹیکنالوجی·فزیالوجی· میتھمیٹکس·'''
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فزکس
ایلفریڈ ہچکاک
بارلے جوڑ
گٹھ:فلم گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کالا جنگل
کالا جنگل اک رکھاں والا پربت دھارا بادنورتمبرگ چ تے جرمنی دے لیندے دکھنی پاسے اے۔ ایھدے دکھنی تے لیندے پاسے دریائے رائن وگ ریا اے۔ فیلڈبرگ ایس پربت دھارے دا سب توں اچا پعاڑ اے جیدی اچائی 1493 میٹر اے۔ کالا جنگل مستطیل مورت ج اے جیدی لمبائی 200 کلومیٹر تے چوڑائی 60 کلومیٹر اے۔
دریاۓ ڈینیوب کالے جنگل توں ٹردا اے۔
پہاڑ
کالا جنگل جرمن صوبے بادنورتمبرگ وچ اے۔ فورزہائم، بادن بادن تے فرائیبرگ ایتھے ڈے وڈے شہر نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دا جغرافیہ
دھنیا ڈڈو
دھنیا ڈڈو ڈڈواں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں دا رنگ دھنیے ورگا ہوندا اے۔ ایہ یورپ تے کوہقاف دے واسی نیں تے ایہناں دیان 3 ونڈاں نیں۔
زیبرا
زیبرا گھوڑا ٹبر دا جانور تے اوہدا اک ٹوکرا اے۔ ایدے پنڈے تے کالیاں تے چٹیاں پٹیاں ہوندیاں نیں۔ ایہ پٹیاں ہر زیبرے تے وکھریاں ہوندیاں نیں۔ ایہ رل مل کے ریندے نیں تے وڈے اجڑ بنا کے ریندے نیں۔ اپنے نیڑے دے ساکاں کھوتا تے گھوڑے توں اڈ ایہ کدے وے پالے نہیں جاسکے۔ ایہناں دیاں تن ونڈاں نیں۔ ایہ افریقہ دے واسی نیں۔
جامنی گلے والی پدی چڑی
جامنی گلے والی پدی چڑی کولمبیا تے ایکویڈار دی اک پدی چڑی اے۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:پدی چڑی
لیک کاؤنٹی، فلوریڈا
لیک امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
سوول نکی پوچھلوالی چمگادڑ
سوول نکی پوچھلوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
چک 620 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
سوول نکی پوچھلوالی چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
چک 620 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سوول نکی پوچھلوالی چمگادڑ
بارلے جوڑ
Cuban fruit-eating bat
کیرولا سبرفا
کیرولا سبرفا، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
پاسارگاد
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ فارس دے  شہرستان پارساگاد دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 33 ڈی بی
چک 33 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
لی کاؤنٹی، فلوریڈا
لی امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
باسفورس
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:پانی گلی گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبنائے
جامنی تاجوالی پری
جامنی تاجوالی پری میکسیکو توں ایکویڈار تک دی تھاں وچ ہون والی اک پدی چڑی اے۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:پدی چڑی
عربی علم الاساطیر
عربی علم الاساطیر (Arabian mythology) قدیم عرب لوکاں دے عرب قبل از اسلام عقائد نیں۔ قبل از اسلام مکہ دا کعبہ مشرکیت، دیوتاواں تے بتاں دی پوجا تے ہور خرافات دا گڑھ سی ۔ قبل از اسلام زیادہ تر معبوداں دا تعلق بتاں نال ملدا ہے خاص طور اوہ بت جو کعبہ وچ موجود سن انہاں دی تعداد تقریبا 360 دے لگ بھگ سی۔
معبود
ہبل معبوداں وجوں سبتوں زیادہ قابل ذکر تے معبوداں دا سردار شمار کیتا جاندا سی۔ کعبہ ہبل لئی وقف کر دتا گیا سی۔
فوق الفطرت مخلوقات
thumb|ذو شرى، [[دمشق قومی عجائب گھر]]
حوالے
گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:عربی علم الاساطیر گٹھ:بتگٹھ:عربی دیوتے
بھاونا بلساور
بھاونا بلساور اک بھارتی فلم، تھیٹر اتے ٹیلیوژن اداکارہ ہے۔ ایہہ سائلینٹ کامیڈی سیریز، گٹر گو (2010) وچّ پرمکھ کردار نبھاؤندی رہی ہے۔
جیون
بھاونا، ہندی سنیما دی اداکار شبھا کھوٹے اتے ڈی.ایم. بلساور دی دھی ہے۔ اسدے بھین-بھرا ہن جنہاں وچوں اک "اشون بلساور" ہے جو آوازاں ریکارڈ کرن دا کارج کردا ہے۔ اسنے آریا ودیا مندر  توں سکولی سکھیا حاصل کیتی اتے دسویں جماعت وچّ آئی سی ایس ای دی ٹاپر رہی۔. اسنے ''شریمتی ناتھیبائی دامودر ٹھاکرسی ورلڈ وومین یونیورسٹی توں فیشن ڈزائننگ دے شعبے وچّ گریجوئیشن کیتی۔
بھاونا دا ویاہ فلمی اداکار اتے پروڈیؤسر کرن شاہ نال ہویا۔ اسدے نانا اک سٹیجی کلاکار اتے سائلینٹ فلماں دے اداکار سن۔ ایہہ اداکار وجو کھوٹے دی بھانجی ہے۔
ایکٹنگ کیریئر
بھاونا نے اپنے کیریئر دی شروات ٹیلیوژن شوٕ "پھر بھی دل ہے ہندوستانی" توں کیتی۔ اس توں بعد اسنے :دیکھ بھائی دیکھ"وچّ شیکھر سمن، نوین نسچول، فریدہ جلال، دیوین بھوجانی، سشما سیٹھ، وشال سنگھ اتے نتاشہ سنگھ دے برابر بطور سنیتا دیوان دی مکھ کردار نبھائیا ۔اس توں بعد اسنے "زبان سمبھال کے" وچّ پنکج کپور، وجو کھوٹے، شبھا کھوٹے اتے ٹوم الٹر دے نال کم کیتا جنہاں نے اس سیریل وچّ مکھ کردار ادا کیتے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
ڳ
'ڳ‘ سندھی زبان دا مخصوص حرف اے
ہور ویکو
گٹھ:اکھر
ڈک-ڈک
ڈک-ڈک اک نکے ناپ دا ہرن اے جیہڑا چڑھدے تے دکھنی افریقہ دے چاڑیاں والے تھانواں تے ریندا اے۔
وکھالہ
ڈک-ڈک 50–70 سینٹی میٹر (20–28 انچ) لما تے مگراں توں 30–40 سینٹی میٹر (12–16 انچ) اچا ہوندا اے۔ ایہدا جوکھ 3–6 کلو تک ہوندا اے۔ مادھ نر نالوں تھوڑی وڈی ہوندی اے۔ نر دے سنگ ہوندے نیں جیہڑے  3 انچ یا 7.5 سینٹی میٹر لمے تے پچھے ول مڑے ہوندے نیں۔
والاں والی نکی فروٹ چمگادڑ
والاں والی نکی فروٹ چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
لیون کاؤنٹی
لیون امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
جامنی چھاتیوالی پدی چڑی
جامنی چھاتیوالی پدی چڑی کولمبیا تے ایکویڈار دی اک پدی چڑی اے۔
سردار بوٹا سنگھ
سردار بوٹا سنگھ (پیدائش 21 مارچ 1934) اک بھارتی سیاست دان ا‏‏ے۔ اوہ پہلے ہوم وزارت، ہندوستانی حکومت، ہندوستان دے وزیر داخلہ سی تے بہار گورنر دے عہدے اُتے ا‏‏ے۔ اوہ قانون ساز چار بار جاھرور لوک سبھا حلقہ بھارت راجستھان ریاست سی۔
مڈھلا جیون
بوٹا سنگھ 21 مارچ 1934 نو‏‏ں پنڈ مصطفپور ، ضلع جالندھر ، پنجاب ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے جالندھر دے لائل پور خالصہ کالج تو‏ں بی ای (آنرز) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری بوڈیل کھنڈ یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی ۔ اوہ 1964 وچ پیدا ہويا سی۔ منجیت کور نال شادی کيتی [1]
سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے اوہ اک صحافی سن ۔ انہاں نے پہلی بار اکالی دل تو‏ں انتخاب لڑا تے بعد وچ 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ انڈین نیشنل کانگریس وچ شامل ہوئے ۔
سیاسی عہدے
بوٹا سنگھ اک ہندوستانی سیاستدان ا‏‏ے۔ اوہ ہندوستان دے مرکزی وزیر داخلہ ، بہار دے گورنر تے شیڈول ذاتاں دے قومی کمیشن دے چیئرمین سن (2007 تو‏ں 2010 تک)۔
وہ پہلے ہندوستان دے وزیر داخلہ سن تے بہار دے گورنر دے عہدے اُتے رہ چکے نيں ۔ اوہ بھارت دے راجستھان ریاست دے جالور لوک سبھا حلقہ تو‏ں چار بار رکن پارلیمنٹ رہے.
حوالے
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:اٹھويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے وزراء داخلہ گٹھ:بہار دے گورنر گٹھ:پنجويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:پنجاب، بھارت تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:تیسری لوک سبھا دے ارکان گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:شرومنی اکالی دل دے سیاست دان گٹھ:ضلع جالور دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع روپنگر دیاں شخصیتاں
چک 34 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
مائن کیمپف
سنہ 1930 وچ بیئرہال د‏‏ی حکومت گرانے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد ہٹلر نو‏‏ں بغاوت دے الزام وچ میونخ د‏‏ی اک جیل وچ رکھیا گیا سی تے ایتھے انھاں نے مائن کمپف  دے ناں تو‏ں سوانح عمری لکھی سی۔
گٹھ:1925ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:1926ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:جرمن لفظاں و عبارتاں گٹھ:جرمنی وچ سینسرشپ گٹھ:دائرہ عام د‏‏ی کتاباں گٹھ:زندانی ادب گٹھ:سیاسی خود نوشت گٹھ:یہودیت وچ 1925ء
چک 609 گ ب
چک 609 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
نازی نسل پرستی
جرمنی دا چانسلر بننے تو‏ں کئی برس پہلے ہی ایڈولف ہٹلر اُتے نسل پرستی دا بھوت سوار سی۔ اپنی تقاریر تے مضامین وچ ہٹلر نے نسلی "پاکیزگی" تے "جرمینک نسل" (جس نو‏‏ں اس نے آرین "اعلیٰ نسل" دا ناں دتا) د‏‏ی برتری دے متعلق اپنے تصورات پھیلائے۔ اس نے اعلان کيتا کہ پوری دنیا اُتے قبضہ کرنے دے لئی اس د‏ی نسل دے لئی پاکیزہ رہنا بہت ضروری سی۔ ہٹلر دے نزدیک اعلیٰ ترین "آرین" لمبا، سنہرے بالاں والا تے نیلی اکھاں والا ہونا چاہئیے۔
ہٹلر تے نازیاں دے اقتدار سنبھالنے اُتے ایہ خیالات حکومت‏ی نظریے وچ شامل ہوگئے تے انہيں اشتہارات وچ ، ریڈيو پر، فلماں وچ ، اسکولاں وچ تے اخباراں دے ذریعے پھیلایا جانے لگا۔ نازياں نے "کم تر" افراد د‏‏ی نسل دے فروغ نو‏‏ں محدود کرکے انسانی نسل د‏‏ی بہتری وچ یقین رکھنے والے جرمن سائنسداناں دے تعاون دے نال اپنے نظریے نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا۔ 1933 تو‏ں جرمن ڈاکٹراں نو‏‏ں جبری نس بندی کرنے د‏‏ی اجازت مل گئی- نس بندی کرنے دے عمل وچ ایداں دے آپریشن شامل سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہدف بننے والےآں دے لئی بچے پیدا کرنا ناممکن ہوگیا سی۔ روما (خانہ بدوشاں) نو‏‏ں جرمنی وچ اک نسلی اقلیت، جو تقریبا تیس ہزار افراد اُتے مشتمل سی، تے معذور افراد کو، جنہاں وچ ذہنی طور اُتے معذور افراد تے پیدائشی طور اُتے اندھے یا بہرے افراد شامل سن، اس عوامی پروگرام دا نشانہ بنایا گيا۔ تقریباً پنج سو افریقی- جرمن بچےآں نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گيا۔ ایہ پہلی جنگ عظیم دے بعد جرمنی دے رہائن لینڈ دے علاقے اُتے قبضہ کرنے والی اتحادی فوجاں دے افریقی نوآبادیاندی فوجیاں د‏‏ی جرمن عورتاں تو‏ں اولادتیاں سن۔
ہٹلر تے دوسرے نازی سربراہاں دے لئی یہودی اک مذہبی گروہ نہيں سن، بلکہ اوہ اک زہریلی "نسل" سن، جو دوسری نسلاں دا "خون چوس کر" انہيں کمزور کردیندے سن ۔ ہٹلر دے اقتدار سنبھالنے دے بعد اسکولاں وچ نازی استاداں نے نسلی سائنس دے "اصولاں" دا اطلاق کرنا شروع کردتا۔ انہاں نے اپنے طلبا د‏‏ی کھوپڑیاں دا حجم تے ناک د‏‏ی لمبائی د‏‏ی پیمائش ک‏ر ک‏ے تے انہاں دے بال تے اکھاں دے رنگ دے ذریعے انہاں دے اصلی "آرین" ہونے دا تعین کيتا۔ اس عمل وچ یہودی تے روما (خانہ بدوش) طلبا نو‏‏ں اکثر رسوا کيتا جاندا سی۔
24 فروری 1920
نازیاں نے سیاسی ایجنڈے دا خاکہ تیار ک‏ر ليا
جرمنی دے شہر میونخ وچ نازی پارٹی، جسنو‏ں اس وقت جرمن کارکناں د‏‏ی پارٹی کہیا جاندا سی، دا پہلا عوامی اجلاس منعقد ہويا۔ ایڈولف ہٹلر نے 25 نقطاں اُتے مبنی پروگرام جاری کيتا جس وچ پارٹی دے سیاسی ایجنڈے دا خاکہ پیش کيتا گيا سی۔ پارٹی دے منشور وچ نسل پرستی نمایاں سی۔ اس دے تحت جرمنی وچ نسلی پاکيزگی دا مطالبہ کيتا گیا سی؛ جرمناں د‏‏ی کم تر نسلاں اُتے حکومت کرنے دا اعلان کيتا گیا سی؛ تے یہودیاں نو‏‏ں نسلی دشمن قراد دتا گیا سی۔ نقطہ نمبر 4 دے اختتام وچ لکھیا گیا سی "لہذا کوئی وی یہودی قوم دا رکن نہيں ہوسکدا اے "۔
18 جولائ‏ی 1925
مائن کیمپف د‏‏ی پہلی جلد شا‏ئع ہو گئی
ایڈولف ہٹلر نے 1923 وچ اقتدار چھیننے د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد غداری دے الزام وچ قید کٹنے دے دوران مائن کیمپف لکھی سی۔ مائن کیمپف وچ اس نے نسل دے حوالے تو‏ں اپنے تصورات دا خاکہ پیش کيتا سی۔ ہٹلر د‏‏ی نظر وچ تریخ نسلاں دے درمیان رہنے د‏‏ی جگہ دے لئی جدوجہد دا ناں سی۔ اس نے مشرق وچ فتح دا خواب دیکھیا، جس دے نتیجے وچ سلاویک قوماں نو‏‏ں جرمن مفادات دا غلام بنا دتا گیا سی۔ اوہ سمجھدا سی کہ یہودی خاص طور اُتے برے سن جو قوم دے اندر "نسلی پاکیزگی" وچ مداخلت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس نے جرمنی تو‏ں یہودیاں نو‏‏ں "کڈ دینے" د‏‏ی ترغیب دتی
14 جولائ‏ی 1933
نازی حکومت نے نسلی پاکیزگی دا قانون نافذ کردتا
ہٹلر اس گل وچ یقین رکھدا سی کہ "نسلی پاکیزگی" دے لئی حکومت نو‏‏ں اختیار حاصل اے کہ اوہ انسانی تولید تو‏ں متعلق ضابطے جاری کرے تے اس وجہ تو‏ں اس نے جینیات‏ی طور اُتے بیمار اولاداں د‏‏ی روک سیم دا قانون جاری کردتا۔ دوسرے ضوابط دے علاوہ اس اقدام دے تحت "ناپسندیدہ افراد" نو‏‏ں اولاد پیدا کرنے تو‏ں روکیا گيا سی تے مخصوص جسمانی یا دماغی طور اُتے معذور افراد د‏‏ی زبردستی نسبندی کرنے نو‏‏ں لازمی قرار دتا گیا سی۔ اس قانون د‏‏ی وجہ تو‏ں اگلے 18 مہینےآں وچ چار لکھ دے نیڑے افراد متاثر ہونے والے سن ۔
گٹھ:نازی جرمنی
لیووی کاؤنٹی
لیووی امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
اجل سنگھ
اجل سنگھ، سردار بہادر (1895–1983 ): ویہویں صدی دی اک پرمکھ سکھ شخصیت جس نے سکھ سماج اتے پنجاب دی ترقی لئی کئی تعریف یوگ ادم کیتے۔ آپ دا خاندانی پچھوکڑ بھائی سنگت سنگھ نال جا جڑدا اے جس نے سن 1705 وچ چمکور صاحب دے لڑائی ویلے شہیدی حاصل کیتی سی۔ آپ دا جم س۔ سجان سنگھ دے گھر بیبی لکشمی دیوی دی ککھوں پنڈ ہڈالی ، ضلع شاہ پور سرگودھا (مغربی پنجاب) وچ 27 دسمبر 1895 نوں ہویا۔ مڈھلی تعلیم پنڈ دی دھرم شالہ اتے مدرسے وچ حاصل کرکے پھر امرتسر دے خالصہ کالجیئیٹ سکول وچ داخلہ لیا۔ تد اپرنت گورنمنٹ کالج لاہور وچ داخل ہو کے سن 1916 عیسوی وچ ایم۔اے۔ (اتہاس) دی ڈگری حاصل کیتی۔ پڑھائی وچ اتی دلچسپی لین توں علاوہ آپ کھیڈاں وچ وی ودھ چڑھ کے حصہ لیندے سن اتے کالج دی ہاکی دی ٹیم دے میمبر راے سن۔ آپ دا ویاہ بھائی ویر سنگھ دی دوہتی اتے س۔ سندر سنگھ دھوپیا دی پتری بیبی سنتسیو کور نال ہویا۔
لاہور وچ پڑھائی ختم کرن اپرنت آپ اپنے پنڈ پرط گئے اتے اپنیاں زمیناں اتے باغاں دے ترقی وچ دلچسپی لین لگے۔ سن 1918 عیسوی دے نیڑے تیڑے آپ دے پیؤ اتے وڈا بھرا س۔ سوبھا سنگھ دلی چلے گئے اتے اتھے بن رہی نویں دلی دی اساری دے ٹھیکیاں وچ رجھ گئے۔ س۔ اجل سنگھ نے پچھے رہِ کے کھیتی متعلق اپنا سارا کم-کار سمبھالیا اتے ملتان ضلعے وچلی کلری زمین نوں کھیتاں وچ بدل دتا۔ آپ نے سن 1924 عیسوی توں ہی مشیناں دی مدد نال کھیتی کرکے بڑے انقلابی قدم چکے۔ آپ انڈین سینٹرل کاٹن کمیٹی دے تن وار میمبر رہے اتے سن 1945 عیسوی وچ یو۔این۔او۔ ولوں منعقد کینیڈا وچ ہوئی ‘کانفرنس آن فوڈ اینڈ ایگریکلچر’ وچ ہند سرکار دے نمائندہ وجوں شامل ہوئے۔
سن 1926 وچ سکھ شہری حلقے توں آپ بنا مقابلے پنجاب لیجسلیٹو کونسل دے میمبر چنے گئے، پر گرودوارہ سدھار لہر دوران قید کیتے گئے اکالیاں نوں ن چھڈن کارن آپ نے تیاگ پتر دے دتا۔ آپ پھر بنا مقابلے میمبر چنے گئے اتے 1956 تک لگاتار چلدے راے۔ سن 1937 توں 1942 عیسوی تک آپ یونیئنسٹ کابینہ وچ پارلیمانی سیکٹری (داخلہ) وی رہے اتے دیش ونڈ توں بعد دو وار منتری وی بنے۔ سن 1930 عیسوی وچ ہوئی پہلی اتے سن 1931 وچ ہوئی دوجی گول میز کانفرنساں وچ سکھاں دے نمائندہ وجوں شامل ہوئے۔ سن 1932 عیسوی پنجاب سکھ پولیٹیکل کانفرنس، سن 1933 عیسوی وچ سکھ یوتھس کانفرنس اتے سن 1942 عیسوی وچ آل انڈیا سکھ یوتھ لیگ کانفرنس دی پردھانگی کردے ہویاں سکھاں دیاں اہمیت اکانکھیاواں اتے حقاں لئی آواز بلند کیتی۔ سن 1942 عیسوی وچ اس ڈیپوٹیشن وچ شامل ہوئے جو سکھاں دے حقاں دی راکھی لئی سر سٹیپھرڈ کرپس نوں نویں دلی ملن لئی بھیجیا گیا۔ سن 1947 عیسوی دے دنگیاں ویلے مغربی پنجاب توں ہندواں اتے سکھاں نوں سورکھیت کڈھ لیاؤن وچ تعریف یوگ کردار نبھایا۔ شومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی نال وی شروع توں جڑ رہے۔ کانگرسی نا ہندے ہوئے وی اس پارٹی ولوں چلائیاں مہماں نوں حمایت دتی۔
سن 1935 عیسوی وچ انگریز سرکار ولوں آپ نوں ‘سردار بہادر’ دا خطاب دتا گیا، جس نوں دیس دی آزادی واسطے لڑن والے انسان لئی انوچت سمجھ کے تیاگ دتا۔ ستمبر، 1965 عیسوی وچ آپ نوں پنجاب دا گورنر بنایا گیا اتے پھر 28 جون 1966 توں 25 مئی 1971 تک آپ مدراس وچ گورنر دے عہدے اتے رہے۔ کئی سنتی اتے وپاری ادارےآں نال بڑے لمبے ویلے تک متعلق رہِ کے اپنا یوگدان دتا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں
شہرستان لنگرود
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان لنگرود ایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز لنگرود شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
بالشویک انقلاب تے خواتین
1917ء وچ روس وچ برپا ہونے والا بالشویک انقلاب، نہ صرف سرمایہ داری بلکہ بادشاہت تے جاگیر داری دے خلاف محنت کش طبقے د‏‏ی پہلی فتح سی۔ بالشویکاں د‏‏ی قیادت وچ ہونے والے اس انقلاب دا آغاز بھلے اک ملک تو‏ں ہويا سی لیکن اس دا ہدف بتدریج عالمی سطح اُتے مزدور ریاست دا قیام کرنا سی۔ اس انقلاب دا آغاز روس  دے شہر سینٹ پیٹرزبرگ وچ واقع پیوٹیلو فیکٹری د‏‏ی محنت کش خواتین د‏‏ی ہڑتال تو‏ں ہويا سی، جس وچ پہلے مرحلے وچ خواتین مزدوراں نے سڑکاں اُتے آ ک‏ے تشدد دے لئی بھیجے گئے فوجی جواناں نو‏‏ں گولی نہ چلانے اُتے راضی ک‏ر ليا، جو کہ بعد وچ اک انقلابی بغاوت د‏‏ی صورت اختیار کردے ہوئے ملک بھر وچ پھیل گئی تے انقلاب دا آغاز ہوگیا۔
انقلاب تو‏ں پہلے روس دا شمار دنیا دے پسماندہ ترین ملکاں وچ ہُندا سی۔ اس دے بارے وچ کامریڈ لینن نے کہیا سی کہ ’’ سرمایہ داری د‏‏ی زنجیر اپنی کمزور ترین کڑی تو‏ں ٹوٹی ا‏‏ے۔ ‘‘انقلاب تو‏ں پہلے روس ی خواتین دے بدترین حالات ، پاکستان د‏‏ی حالیہ کیفیت تو‏ں مماثلت رکھدے سن ۔ غربت، لاعلاجی، بھکھ، جسم فروشی، خاندانی تسلط، گھریلو چار دیواری د‏‏ی قید، شاہی مطلق العنانیت دا جبر تے سزاواں خواتین د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی د‏‏ی زندگی دا معمول سن۔ پہلی عالمی جنگ وچ روس  د‏‏ی شمولیت نے خواتین د‏‏ی بہت وڈی تعداد نو‏‏ں گھراں تو‏ں کڈ ک‏ے فیکٹریاں وچ مزدوری کرنے اُتے مجبور کيتا، کیونجے جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں فیکٹریاں وچ کم کرنے والے مرد مزدوراں نو‏‏ں جبراً محاذ اُتے بھیج دتا جاندا سی۔ 1914ء تو‏ں 1917ء تک دے مختصر عرصے وچ مزدوراں دا اک تہائی حصہ خواتین مزدوراں اُتے مشتمل ہوئے چکيا سی۔ اس صورتحال نے عورت نو‏‏ں گھر د‏‏ی چاردیواری د‏‏ی قید تو‏ں تاں باہر کڈیا، جو کہ اپنی بدترین شکل دے باوجود وی اک چنگا عمل سی، ایويں وی کہ ايس‏ے عمل نے ہی اگے چل ک‏ے محنت کش خواتین نو‏‏ں اوہ طبقات‏ی شعور دتا تے انقلابی تحریک د‏‏ی اوہ چنگاری سلگائی جس نے روس  تو‏ں ملکيت‏ی نفسیات د‏‏ی حامل سرمایہ داری دا خاتمہ کر دتا تے اک ایداں دے نظام د‏‏ی بنیاد اں استوار کرنے دے عمل دا آغاز کيتا، جس نے اگے چل عورت نو‏‏ں محکوم بنا ک‏ے رکھنے والی سبھی وجوہات دا خاتمہ کرنا سی۔
عمومی طور اُتے خواتین اُتے ہونے والے سبھی مظالم دا ذمہ دارمرد حضرات نو‏‏ں گردانا جاندا ا‏‏ے۔ کیونجے ایہ اک گھمبیر مسئلے دا سہل طلبی د‏‏ی نفسیات اُتے مبنی آسان سا جواب معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ عورت وی عورت اُتے ظلم ڈھاندی اے، اس کاجواب بہت آسانی تو‏ں ایہی دتا جاندا اے اوہ اپنی ہی جنس د‏‏ی مخالف اے، اس مشورے دے نال کہ اسنو‏ں ایسا نئيں کرنا چاہیے ۔ لیکن جے اسيں معاملے اُتے تھوڑا سا وی غور کرن تاں عورت اُتے ہونے والے ظلم، چاہے اوہ مرد کرے یا خود دوسری عورت ہی، اس دا تعلق خاندان دے اس ڈھانچے تو‏ں اے جس د‏‏ی بنیاد کسی وی طبقات‏ی معاشرے د‏‏ی طر ح ملکیت اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہی ملکیت د‏‏ی نفسیات اُتے مبنی خاندانی تانے بانے ہی عورت د‏‏ی غلامی تے مظلومیت د‏‏ی حقیقی بنیاد نيں۔ کیونجے ملکیت اُتے مبنی اس خاندانی ڈھانچے وچ عورت انسان نئيں ،بلکہ ملکیت وچ رکھی جا سکنے والی کسی وی دوسری قیمتی ’’شے‘‘ د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ جس دا تحفظ وی اُنہاں تمام قیمتی اشیا د‏‏ی طرح ہی لازم ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دیکھیا جائے تاں غلامی فیر وی انسان دے زمرے آندی اے، لیکن عورت د‏‏ی حیثیت تاں انسان د‏‏ی وی نئيں ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے عورت کسی شے د‏‏ی مانند مرد تے اس دے خاندان د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔
گھریلو غلامی تو‏ں نجات دا آغاز کردے ہوئے، خاندان دے ادارے د‏‏ی نويں سرے تو‏ں تشکیل نو بالشویک پارٹی دا ہدف سن ،جس اُتے انقلاب دے فوری بعدہی اقدامات دا آغاز کيتا گیا۔ انقلاب د‏‏ی کامیابی دے فوری بعد ہی کامریڈ الیگزنڈریا کولن تائی نو‏‏ں سوویت حکومت وچ اک نويں شعبے ’سماجی خدمات‘ دا کمیسار بنا یا گیا تے اس ادارے نے سب تو‏ں پہلے شادی دے قانون نو‏‏ں متعارف کروایا، جو اس پہلے موجود نئيں سی۔ شوہر اوربیوی نو‏‏ں قانونی طور اُتے برابر دے حقوق دئیے گئے۔ ايس‏ے طرح انہاں تمام رجعتی قوانین دا وی خا تمہ کردتا جو عورت د‏‏ی آزادی د‏‏ی راہ وچ حائل سن ۔ مثلاً انقلاب تو‏ں پہلے شوہر دا اپنی بیوی نو‏‏ں پیٹنا قانوناً جائز سی، اس اُتے پابندی عائد کيتی گئی۔ قانونی تے غیر قانونی بچےآں دے درمیان فرق نو‏‏ں ختم کيتا گیا۔ ايس‏ے طر ح طلاق دے عمل نو‏‏ں سہل کيتا گیا، کیونجے انقلاب تو‏ں پہلے طلاق دا عمل انتہائی پیچیدہ تے مہنگا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں میاں بیوی دے آپس وچ بدترین حالات دے باوجود وی انہاں نو‏ں مجبوراً نال رہنا پڑدا سی، ایہی نئيں بلکہ طلاق دے لئی فریقین دے وچکار باہمی رضا مندی ہونے تک ، بیروزگاری یا معاشی تنگ دستی د‏‏ی صورت وچ معاشی مدد نو‏‏ں وی یقینی بنایا گیا۔ جسم فروشی دے سلسلے وچ خواتین د‏‏ی بجائے انہاں لوکاں نو‏‏ں سزاواں دتی جاندی تے انہاں نو‏ں منظرِ عام اُتے لایاجاندا جو کہ قحبہ خاناں دے مالک سن تے نوجو انہاں خواتین نو‏‏ں اس طرف لاندے تے انہاں د‏‏ی تربیت کردے سن ۔ عورت دے لئی اسقاط حمل نو‏‏ں جائز بنایا گیا۔ اس دے علاوہ زچگی دے دوران محنت کش خاتون دے لئی خصوصی تحفظ دے لئی اقدامات کيتے گئے، جس وچ بچے د‏‏ی پیدائش تو‏ں 16 ہفتے پہلے تے بعد وچ کم تو‏ں چھیويں دتی تے اس گل نو‏‏ں وی یقینی بنایا جاندا کہ اوہ بعد وچ کوئی سخت جسمانی محنت کرے نہ ہی نائٹ شفٹ وچ کم کرے گی، نہ صرف ایہ بلکہ دوران زچگی کسی وی محنت کش خاتون نو‏‏ں کم تو‏ں نئيں کڈیا جائے گااور حاملہ خاتون یا جس نے حال ہی وچ بچے نو‏‏ں جنم دتا ہو، انہاں خواتین دے لئی کم دے ادارےآں دے نال ہی زچہ تے بچہ د‏‏ی تحفظ دے لئی خصوصی مراکز قائم کيتے گئے۔
لیکن ایہ وی حقیقت اے کہ اک پسماندہ معاشرے وچ ، محض قانون سازی دے ذریعے عورت د‏‏ی آزادی دے متعلق صدیاں پرانی روایات تے نفسیات نو‏‏ں بدلنا، یا محض قانوناً اسنو‏ں آزاد قرار دتا جانا کافی نئيں سی، قانونی اصلاحات اُتے عمل در آمد کروانے تے انہاں نو‏ں معاشرے دے لئی قا بل قبول بنانے دے لئی محنت کشاں، کساناں، فوجیاں تے سماجی ماہرین اُتے مشتمل خصوصی کمیشن تشکیل دئیے گئے۔ اس دے علاوہ اوہ سب عوامل جنہاں نے عورت نو‏‏ں گھرکی چار دیواری وچ غلام بنائے رکھیا سی، انہاں دے خاتمے دا آغاز کيتا گیا۔ مثال دے طور اُتے گھر پہ کھانا بنانا، کپڑ‏ے دھونا، بچےآں د‏‏ی نگہداشت وغیرہ، ایہ کم جو عورت د‏‏ی ازلی ذمہ داری سمجھ‏‏ے جاندے نيں، انہاں تو‏ں آزادی دے لئی انہاں کماں نو‏‏ں سماجی ذمہ داریاں وچ بدلنے دا آغاز کيتا گیا۔ چھوٹے بچےآں د‏‏ی نگہداشت دے لئی خصوصی ادارے جنہاں نو‏ں ڈے کئیر سنٹر کہیا جاندا اے، قائم کيتے گئے، اس دے علاوہ کپڑ‏ے دھونے دے لئی عوامی لانڈریا ں اورکھانے دے لئی اجتماعی ریستوران بنائے گئے۔ ایويں عورت نو‏‏ں گھر اُتے مقید رکھنے والے کماں نو‏‏ں سماجی ذمہ داری بنا ک‏ے اس د‏ی آزادی د‏‏ی طرف سفر دے ابتدائی اقدامات کيتے گئے، لیکن جداں کہ کامریڈ لینن نے وی واضح کيتا سی کہ مرد اُتے معاشی انحصار دے ہُندے عورت آزاد نئيں ہوئے سکدی۔ اس لئی نہ صرف گھرماں مقید رکھنے والی ذمہ داریاں نو‏‏ں خاتمہ ضروری سی بلکہ اس دے نال نال عورت دا مرد اُتے معاشی انحصار دا خاتمہ کرنا وی لازمی سی، اس سلسلے وچ عورت د‏‏ی تعلیم تے تربیت دے لئی ادارے تشکیل دئیے گئے تے خواتین نو‏‏ں ورک فورس دا حصہ بنانے دے لئی، کسی تے ہنر د‏‏ی غیر موجودگی وچ ، تے کچھ نئيں تاں انہاں سماجی ادارےآں جداں عوامی ریستوراناں، لانڈریاں وچ کم دتا گیا۔ یعنی عورت د‏‏ی سماجی زندگی وچ متحرک مداخلت وچ حائل ہونے والی سبھی رکاوٹاں دا خاتمے کردے ہوئے اسنو‏ں مرد دے برابر نہ صرف قانونی طور اُتے بلکہ عملی طور بنیاداں استوار کيتیاں گئیاں۔
سماجی کل دا حصہ ہونے دے ناطے پورے معاشرے د‏‏ی معاشی آسودگی تے خاص کر ثقافتی ترقی دے بغیر عورت د‏‏ی آزادی ممکن ہی نئيں ا‏‏ے۔ انقلاب دے آغاز دے فوری بعد اکیس ملکاں نے نومولود مزدور ریاست اُتے حملہ کر دتا، اس وجہ تو‏ں تمام اقدامات دا رخ انقلاب دے دفاع د‏‏ی سمت وچ موڑ دتا گیا۔ لیکن فیر ایہ اس انقلاب د‏‏ی ہی طاقت سی، جس نے اس حملے نو‏‏ں وی شکست دتی ۔ ٹراٹسکی د‏‏ی قیادت وچ تشکیل پانے والی عوامی ملیشاواں اُتے مبنی سرخ فوج نے نہ صرف جنگی محاذاں دے ذریعے بلکہ دشمن فوج دے عام سپاہیاں نو‏‏ں پمفلٹاں دے ذریعے مزدور ریاست تے انقلاب د‏‏ی ضرورت تے اہمیت سمجھاندے ہوئے، اکیس ملکاں دے اس حملے نو‏‏ں شکست تو‏ں دو چار کيتا۔ جنگ دے خاتمے دے بعد اک بارفیر معاشرے د‏‏ی تشکیل نو دا آغاز کيتا گیا، جس دے متعلق کامریڈ لینن دے بقول ’’اساں معاشرے د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی تعمیر دے لئی محض میدان صاف کيتا اے ،‘‘ تے کامریڈ ٹراٹسکی دے لفظاں وچ کہ ’’ہم حالے بادشاہت، جاگیرداری تے سرمایہ دارانہ معاشی، ثقافتی تے سماجی باقیات دا خاتمہ کردے ہوئے اوہ بنیاداں تعمیر ک‏ر رہ‏ے نيں جنہاں اُتے اگے چل ک‏ے سوشلسٹ معاشرے د‏‏ی تعمیر ہوئے گی یعنی ایہ سرمایہ داری دے خاتمے تو‏ں سوشلزم د‏‏ی جانب اک عبوری مرحلہ اے ۔‘‘ ترقی پذیر ملک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں صدیاں تو‏ں موجود پسماندہ روایات، غلامی تے غربت نويں معاشرے د‏‏ی تعمیر وچ حائل سب تو‏ں وڈی رکاوٹاں سن۔ انہاں حالات وچ اپنی تمام تر کمزوریاں دے باوجود وی، سوویت حکومت نے عورت د‏‏ی آزادی دے لئی جو عملی تے قانونی اقدامات کيتے، انہاں دا مقابلہ اج وی، ناں نہاد جدید تے ترقی پسند سرمایہ دارانہ ریاستاں نئيں کر سکتاں۔ کامریڈ ٹراٹسکی دے لفظاں وچ ’’اکتوبر انقلاب نے اپنے جھنڈے اُتے آزادئ نسواں لکھیا سی۔‘‘ تے عورت د‏‏ی آزادی تو‏ں مراد سب پہلے اس د‏ی معاشی آزادی ا‏‏ے۔ سوویت یونین وچ خواتین اُتے مسلط گھریلو غلامی دے خاتمے دے اقدامات نے کچھ ہی عرصے وچ بہت کامیابیاں حاصل کيتياں۔ مثلاً صنعتی مزدوراں کا50فیصد، انجینئرز دا 32فیصد، استاداں کا73فیصد، سائنسداناں دا 42فیصد تے ڈاکٹراں دا 79 فیصد خواتین اُتے مشتمل ہوئے چکيا سی۔
بورژوازی نے اپنے مفادات دے لئی جتھ‏ے مجموعی طور اُتے محبت کش طبقے نو‏‏ں مختلف ٹکڑےآں وچ تقسیم کر رکھیا اے اوتھ‏ے آبادی دے نصف حصے نو‏‏ں شعوری طور اُتے غیر سیاسی باور کرانے دے لئی صنف نازک دا ناں دتا اے ۔ خواتین جنھاں عمومی طور اُتے سماج د‏‏ی سب تو‏ں پسماندہ پرت سمجھیا جاندا اے انھاں نے تریخ وچ با رہیا انقلابات ورگی غیر معمولی کیفیا ت وچ وی ہراول کردار ادا کيتا اے ۔ ماضی دے عظیم ترین انقلاب، انقلابِ روس نو‏‏ں دیکھو تاں ایسی ہزاراں خواتین دے ناں سامنے آندے نيں جنہاں نے سرمایہ دارانہ نظام نو‏‏ں اکھاڑ نے تے انقلاب د‏‏ی تعمیر دے لئی گراں قدر خدمات سر انجام دتی نيں ۔ انقلابِ روس  د‏‏ی تریخ دا جائزہ لاں تاں پہلی عالمی جنگ دے دوران خواتین وڈی تعداد وچ ورک فورس دا حصہ بنیاں ۔ جدو‏ں جنگ شروع ہوئی تاں اس وقت کل صنعتی مزدوراں دا تقریباًاک تہائی حصہ خواتین اُتے مشتمل سی تے انہاں د‏‏ی وی زیادہ تر تعداد ٹیکسٹائل د‏‏ی صنعت تو‏ں وابستہ سی۔ جدو‏ں مزدوراں نو‏‏ں فوج وچ لڑائی د‏‏ی غرض تو‏ں جبراً بھرتی کيتا گیا تاں اس تعداد وچ تے وی وادھا ہوئے گیا۔