cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غلام رسول عالمپوری
جم پل
داستان امیر حمزہ، مولوی غلام رسول دی دوجی اہم رچنا اے، جس وچ لوک بھاونا اتے مذہبی بھاونا دوواں دا مرکب اے۔ لوک بھاونا اس کرکے کیونکہ قصے وچ بہتا بل امیر حمزہ دے جنگاں-یدھاں دا اے۔ مذہبی بھاونا اس کرکے، کیونکہ اس قصے دا مکھ پاتر جاں ہیرو امیر حمزہ اسلام دھرم دے بانی حضرت محمد صاحب دے چاچا سن۔ سنّ 625 ء وچ ہوئی اہد دی جنگ وچ اس نے قریش قبیلے دے آگوُ عثمان نوں قتل کر دتا سی، بھاویں امیر حمزہ آپ وی چھیتی ہی ماریا گیا۔ اس دے مارے جان اُتے حضرت محمد نے اس نوں خدا دا شیر کہہ کے وڈیائیا سی۔ مولوی غلام رسول عالمپوری دی چرچماتحت رچنا اینی مقبول ہوئی کہ سنّ 1962 ء تکّ اس دے 20 اڈیشن چھپ چکے سن، کیونکہ اس لڑی وچ لکھے گئے قصیاں وچوں سبھ توں ودھ ہنگارا اسے نوں ملیا سی۔ فردوسی، رومی اتے جامی وغیرہ فارسی صوفی شاعراں اتے حافظ برخوردار، مولوی عبدالحکیم بہاولپوری وغیرہ پنجابی کویاں دے اثر ہیٹھ عالمپوری نے اس وچ تصوف دیاں گلاں وی کیتیاں نے۔ داستان امیر حمزہ پنجابی وچ، خاص کرکے، مگروں وی لکھی جاندی رہی پر غلام رسول عالمپوری تکّ کوئی نہ پہنچ سکیا۔ اسے لئی محمد صدیق لکھدا اے: عالمپوری غلام رسول، اک چنگا عالم ہویا۔ احسن القصص یوسف دا قصہ جس نے خوب پروئیا۔ ہمجا جنگ بنایا اس نے، سوہنا شعر؎ بنایا۔ پر افسوس جو چھاپے اندر، اوس نہیں چھپوایا۔ ایہہ حوالہ ادوں دا اے، جدوں اجے امیر حمزہ چھپی نہیں سی۔ مگروں تاں اس دے 20 جاں ودھیرے اڈیشن چھاپے گئے۔
کم
1864 توں 1882 تک پنڈ دیاں سکولاں وچ پڑھھایا۔
ٹبر
غلام رسول ہوراں تن ویاہ کیتے۔ اوہدیاں 2 تیاں سن۔
غلام رسول عالمپوری دے جیون دا انت 7 مارچ 1892 نوں 43 وریاں دی عمر وچ اپنے پنڈ وچ ہویا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجابی شاعر
دوہرا اتحاد (1879)
باواں|thumb|304x304px| دوہرا اتحاد 1914 وچ ، [[جرمن سلطنت|جرمنی نیلے رنگ وچ تے آسٹریا ہنگری سرخ رنگ وچ ]] ڈوئل الائنس جرمنی تے آسٹریا ہنگری دے وچکار اک دفاعی اتحاد سی ، جو معاہدہ 7 اکتوبر 1879 نو‏‏ں جرمنی دے اوٹو وان بسمارک دے اتحاد نو‏‏ں روکنے یا جنگ نو‏‏ں محدود کرنے دے نظام دے تحت بنایا گیا سی۔ روس نے حملے د‏‏ی صورت وچ دونے طاقتاں نے اک دوسرے دا تعاون کرنے دا وعدہ کيت‏‏ا۔ ہور ، ہر ریاست نے دوسرے دے نال فراخ دلی غیر جانبداری دا وعدہ کيت‏‏ا سی جے انہاں وچو‏ں کسی اُتے کسی تے یورپی طاقت نے حملہ کيت‏‏ا (جسنو‏ں عام طور اُتے فرانس مراد لیا جاندا اے، تاں اس تو‏ں زیادہ 1894 دے فرانکو-روسی اتحاد دے بعد)۔ بسمارک نے اس اتحاد نو‏‏ں جرمن سلطنت د‏‏ی تنہائی نو‏‏ں روکنے دے راستے دے طور اُتے دیکھیا ، جس د‏‏ی بنیاد حالے چند سال پہلے قائم کيتی گئی سی ، تے امن نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ، کیونجے روس دونے سلطنتاں دے خلاف جنگ نئيں لڑے گا۔
تشکیل
جب 1879 وچ آسٹریا ہنگری تے جرمنی نے اتحاد قائم کيت‏‏ا ، تاں ایہ اس وقت دے حیرت انگیز اتحاداں وچو‏ں اک سی۔ اگرچہ دونے ریاستاں وچ جرمن بولی تے اک ورگی سبھیاچار مشترک سی ، آسٹریا - ہنگری تے جرمنی اکثر وکھ ہوجاندے سن ، خاص طور اُتے حالیہ آسٹریا - پروشین جنگ وچ ۔ ہور برآں ، آسٹریا دے ہیبسبرگ حکمراناں دا خیال سی کہ قوم پرستی دا فروغ ، جسنو‏ں جرمنی نے پسند کيت‏‏ا اے ، انہاں د‏‏ی کثیر القومی سلطنت نو‏‏ں ختم کردے گی۔ اُتے ، روس دے لئی انہاں د‏‏ی عام ناپسندیدگی نے دونے ملکاں نو‏‏ں مشترکہ مقصد دے لئی اکٹھا کيت‏‏ا۔
روس دے خلاف اتحاد
سن 1871 وچ جرمنی د‏‏ی سلطنت دے قیام دے بعد ، جرمن چانسلر اوٹو وان بسمارک اپنی قوم نو‏‏ں یوروپی اک امن ساز حیثیت برقرار رکھنے دے لئی تے اس د‏ی حفاظت کرنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں جرمن سلطنت دے لئی ہور طاقت حاصل کرنا تے جرمنی نو‏‏ں متحد کرنا چاہندے سن ۔ 1878 وچ ، روس نے روس-ترکی جنگ وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست دتی۔ سان اسٹیفانو دے معاہدے دے نتیجے وچ روس نے بلقان وچ کافی اثر و رسوخ پایا۔ اس پیشرفت نے بلقان دے خطے وچ روس دے چیف حریف آسٹریا ہنگری نو‏‏ں مشتعل کردتا ( تھری امپائرس لیگ وچ روسیاں تے جرمناں دا اتحادی ہونے دے باوجود)۔ لہذا ، 1878 وچ ، بسمارک نے اس مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی اک بین الاقوامی کانفرنس ( برلن د‏‏ی کانگریس ) طلب کيتی۔ اس کانفرنس دے نتیجے وچ برلن دا معاہدہ روس دے فائدے نو‏‏ں الٹ گیا سی تے اس نے آسٹریا نو‏‏ں بوسنیا دی شکل وچ معاوضہ فراہ‏م کیہ سی۔ بسمارک د‏‏ی برلن د‏‏ی کانگریس وچ "دیانت دار دلال" دا کردار ادا کرنے د‏‏ی کوششاں دے باوجود ، کانفرنس دے بعد روس-جرمنی دے تعلقات خراب ہوگئے۔ تھری ایمپائرز لیگ بند کردتی گئی سی ، تے جرمنی تے آسٹریا ہنگری روس دے خلاف اک دوسرے دے نال اتحاد کرنے وچ آزاد سن ۔
اٹلی ، نواں اتحادی
1881 وچ ، اٹلی فرانس دے نال ہونے والے مقابلے وچ تیونس (موجودہ تیونس ) وچ کالونی قائم کرنے دے لئی ہار گیا۔ سفارتی مدد حاصل کرنے دے لئی ، اٹلی نے جرمنی تے آسٹریا ہنگری وچ شامل ہوک‏ے 1882 وچ ''ٹرپل الائنس تشکیل دتا ، جو یورپ وچ پہلا باضابطہ جنگی کیمپ سی ، دوسرا ٹرپل اینٹینٹ ، اک غیر رسمی اتحاد ، جو 1907 وچ تشکیل پایا سی۔
پر ، پہلی جنگ عظیم دے دوران ، اٹلی اپنے اتحادیاں دے نال فوری طور اُتے جنگ وچ نئيں گیا سی لیکن غیر جانبدار رہیا۔ 1915 وچ ، اس نے اینٹینٹ طاقتاں وچ شمولیت اختیار کيتی تے اس دے بعد آسٹریا ہنگری تے بعد وچ جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔ دوہرا اتحاد ساری جنگ وچ برقرار رہیا ، جسنو‏ں مرکزی طاقتاں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے 1918 وچ اپنی شکست دے نال ختم ہويا۔
== حوالے ==
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر 1879ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:آسٹریا-ہنگری-جرمنی تعلقات گٹھ:آسٹریا جرمنی تعلقات گٹھ:جرمنی وچ 1879ء گٹھ:1879ء دے معاہدے گٹھ:جرمنی دی تریخ
نجیب آباد
‎ نجیب آباد  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 88،535 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
مشرق وسطا
مشرق وُسطا براعظم ایشیا دے لہندے پاسے دا علاقہ اے ۔ لہندے ایشیا وچ جزیرے ورگے عرب دے دیس تے بحرین شامل نیں۔
گٹھ:ایشیا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:علاقے گٹھ:عرب
چک 97 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
پنسلوانیا سٹیٹ یونیورسٹی
پنسلوانیا اسٹیٹ یونیورسٹی ( لاطینی: Pennsylvania State University) ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک جامعہ جو سٹیٹ کالج، پنسلوانیا وچ واقع ا‏‏ے۔
اورنگزیب
اورنگزیب یا اورنگزیب عالمگیر ہندستان دا 6واں مغل شہنشاہ سی۔ اونے 1558 توں لے کے 1707 تک راج کیتا۔ اودے راج ویلے مغل سلطنت اپنے وادے دے انت تک گئی تے اورنکزیب دے مرن مگروں اے ٹیندی گئی۔
اورنگ زیب شہزادہ خرم تے ممتازمحل دا تیجا پتر سی اونے مزہبی پڑھائی نال عربی فارسی تے ترک بولیاں سکھیاں۔ 1547 چ اونوں اتلے افغانستان دا صوبیدار بنایا گیا۔ اپنے پیو شاہجہاں دے بمار پین تے اپنے وڈے پعرا داراشکوہ نوں ہرا کے اورنگ زیب شہنشاہ بن گیا۔ اپنے راج ویلے چ اونے مغل سلطنت چ وادے کیتے۔ دکن چ بیجاپور تے گولکنڈہ تے مل ماریا۔ مرہٹے تے پنجابی اودی وی سردردی رۓ۔ ادی صدی تک راج کرن مگروں 1707 چ اورنگ زیب مرگیا۔
پلوان
پلوان پنجاب پاکستان چ ہون والی اک کعا اے۔
نورجہاں ثروت
نورجہا‏‏ں ثروت د‏‏ی پیدائش دہلی وچ 28نومبر 1949 نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں د‏‏ی پرورش انہاں د‏‏ی نانی دے سائے وچ ہوئی۔ جدو‏ں انہاں نے دہلی کالج وچ داخلہ لیا تاں شعبۂ اردو دے صدر مشہور شاعر جناب جاوید وششٹ سن ‘ تاں ثروت کوبھی شعر کہنے دا شوق پیدا ہوگیا تے اوہ بہت جلد معیاری اشعار کہنے لگياں۔ادب دے مطالعے دا جذبہ وی بتدریج بڑھدا ہی جا رہیا سی تے اوہ معیاری مضامین وی لکھنے لگياں۔ان د‏‏ی صحافتی زندگی دا آغاز 1970 وچ اردو دے مشہور رسالے ’سیکولر ڈیموکریسی‘ تو‏ں ہويا۔ اوہ واحد خاتون نيں جنھاں اردو صحافت د‏‏ی ’خاتون اول‘ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انھاں کئی اہ‏م اعزازات تو‏ں وی نوازیا گیا جنہاں وچ لالہ جگت نرائن صحافت ایوارڈ (1985)‘ راجدھانی سوتنتر لیکھک ایوارڈ (1986)‘ نشانِ اردو برائے ادبی خدمات (1989)‘ نويں آواز برائے صحافت ایوارڈ (1994)‘ میر تقی میر ایوارڈ (1995)‘ انٹر نیشنل ایسو سی ایشن آف فار ایجوکیشن فار ورلڈ برائے صحافت (1999)‘ قومی تحفظ و بیداری ایشین اکیڈمی آف فلم اینڈ ٹیلی ویژن ایوارڈ (2000)‘ میڈیا انٹر نیشنل ایوارڈ (2002) اوراردو اکادمی دہلی ایوارڈ(2010) شامل نيں۔
ایتھ‏ے ایہ وی جاننا ضروری اے کہ اوہ اپنی زندگی نو‏‏ں جارحانہ انداز وچ زندہ دلی دے نال گزارتی ر نيں مگر انہاں د‏‏ی شاعری وچ اس جارحانہ پن تے زندہ دلی دا عنصر کم ہی نظر آتا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی گل بہت ہی سبک انداز وچ کہنے د‏‏ی حامل رہیاں نيں، انہاں د‏‏ی غزلاں تے نظماں اس طرز د‏‏ی عکاس نيں۔ اوہ تمام عمر اکیلے پن تے رشتاں د‏‏ی ٹُٹ پھوٹ دا شکار رہیاں۔ ایہی نوحہ اوہ اپنے شعری مجموعے ’بے ناں شجر‘ وچ گاندی نظر آتی نيں۔ایہ مجموعہ1995 وچ منظرِ عام اُتے آیا تے مقبولیت د‏‏ی بلندیاں حاصل کيتياں۔
انہاں نے اپنی غزل تے نظم دے ذریعے عصری مسائل اُتے خوب لکھیا ا‏‏ے۔ انہاں دے ایتھ‏ے عشق و محبت دیاں گلاں کم ہی نظر آتی نيں۔ اوہ اپنے احساست تے جذبات دا اس طرح تو‏ں اظہار کردیاں نيں جو قاری نو‏‏ں بے حد متاثر کردا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بولی وچ دہلی دے رنگ نو‏‏ں صاف طور اُتے محسوس کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
نورجہا‏‏ں ثروت دا انتقالِ اُتے ملال 17 اپریل 2010 نو‏‏ں دہلی وچ ہی ہويا۔ انہاں د‏‏ی وفات اک ایسا سانحہ اے جسنو‏ں اردو شعر و ادب وچ کدی بھلایا نئيں جا سکدا مگر اوہ اپنی شاعری دے ذریعے ہمیشہ ساڈے دلاں وچ زندہ رہیاں گی۔ نورجہا‏‏ں ثروت نو‏‏ں بچپن تو‏ں لے ک‏ے انہاں د‏‏ی زندگی دے آخری لمحاں تک تمام طرح دے نامساعد حالات دا سامنا رہیا۔انہاں نے زندگی نو‏‏ں نیڑے تو‏ں جینا سکھیا تے ایہی سچائی انہاں د‏‏ی شاعری وچ نظر وی آتی اے ۔شاید زندگی د‏‏ی انہاں تلخیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنی گل نو‏‏ں بے باک انداز وچ کہندی چلی گئياں۔آج اسيں دیکھدے نيں کہ تمام تر انسانی تے سماجی قدراں انسان د‏‏ی ٹھوکراں وچ نيں تے شاید ایہ قدراں آخری سانساں گن رہیاں نيں۔ انسانی رشتے آج اپنا وجود کھو چکے نيں تے ایداں دے اُتے آشوب دور وچ اپنی گل کہنا تے سماج تو‏ں منوا لینے دا فن وی نور جتھ‏ے ثروت بخوبی جاندیاں سن۔ انہاں د‏‏ی اک نظم ’ہوائاں دا انتظار‘ دا اک بند ايس‏ے کیفیت دا غماز اے ؎
آواز کبھی نہیں مرتی
اس کے درمیان
وقت بھی حائل نہیں ہوتا
آواز کو کان ترسیں
اور مجھے تم اپنے درمیاں نہ پا سکو
ہوائوں کا انتظار کرنا
اوہ اپنی شعری دنیا وچ اپنے آپ نو‏‏ں اک شجر د‏‏ی مانند محسوس کردی نيں‘ جس د‏‏یاں شاخاں زمین دے اُتے،تھلے تے سبھی جانب دور دور تک پھیلی ہوئیاں نيں۔اس ملک د‏‏ی ہويا تے دُھپ نے انہاں د‏‏ی بے حد پیار تو‏ں پرورش د‏‏ی اے حتیٰ کہ اوہ اک تناور درخت بن گئياں۔ اپنی ٹھنڈی چھایا اوہ اس دنیاکو دینا چاہندی نيں ‘ جس تو‏ں اس زمین دا قرض ادا ہوئے جائے۔ مگر حالات د‏‏ی سختی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ تناور درخت اس زمین تو‏ں اکھڑ چکيا ا‏‏ے۔ اس نظم وچ شاعرہ اپنی سر زمین نو‏‏ں ہی اپنا سب کچھ سمجھدی اے کیونجے اوہ ایتھے پیدا ہوئی‘پلی بڑھی تے جدو‏ں اس سرزمین دے لئی کچھ کرنے دا وقت آیا تاں اوہ کدرے نئيں سن۔
اپنے آپ نو‏‏ں نامساعد حالات وچ زندہ رکھنا بے حد مشکل امر اے تے نورجہا‏‏ں ثروت نے تاں تمام زندگی ہی تنہائی وچ گزار دی۔ اس خالق دے سوا انہاں دا کوئی سہارا نئيں تھااور اوہی سخت حالات وچ انہاں د‏‏ی مدد کردا سی۔ ايس‏ے لئی اوہ کہندی نيں کہ ساڈے اندر کچھ کرنے د‏‏ی چاہ تے آرزو سی اس لئی کوئی وی طوفان ساڈی زندگی دے اس چراغ نو‏‏ں بجھا نئيں سکا۔
وہ جدو‏ں عورت اُتے ہونے والے مظالم دے خلاف احتجاج کردیاں نيں توان د‏‏ی شاعری وچ متانت‘ سنجیدگی تے ٹھہراؤ نظر آتا ا‏‏ے۔ انہاں دا لہجہ تب وی شیريں ہی رہندا اے تے اوہ ہلکے پھلکے مگر مؤثر اندازماں اپنی گل رکھدی نيں۔ اوہ غزل د‏‏ی لطافت نو‏‏ں ہتھ تو‏ں نئيں جانے دیتاں تے ایداں دے لفظاں دا استعمال کردیاں نيں جو ترش نئيں ہُندے۔ ایہ شعر ملاحظہ کیجیے ؎
کر رہی ہے جو مرے عکس کو دھندلا ثروت
میں نے دنیا کی کوئی بات نہیں مانی ہوگی
(بے نام شجر‘ صفحہ 43)
نورجہا‏‏ں ثروت اپنی خودداری بے حد عزیز ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں ایہ منظور نئيں کہ انہاں د‏‏ی شخصیت یا ذات وچ کوئی دوسرا شریک ہوک‏ے انہاں دے خیالات یا انہاں دے احساست اُتے کوئی پہرا لگائے۔وہ اپنے درد و غم نو‏‏ں خود ہی اٹھا رہیاں نيں۔اب انہاں دے فیصلےآں وچ کوئی شریک نئيں اے اس لئی انہاں تکالیف نو‏‏ں اٹھانے وچ وی انہاں نو‏ں مسرت حاصل رہی ا‏‏ے۔
وہ سماج دے سیاسی تے معاشرتی حالات اُتے وی بے حد سنجیدہ طنز کردے ہوئے کہندی نيں کہ’ نفرت د‏‏ی آگ تاں کدی وی بھڑکائی جا سکدی اے جس تو‏ں ملک دا نظام تاں درہم برہم ہوجائے گا مگر سانو‏ں اس آگ نو‏‏ں بھڑکانے د‏‏ی جگہ بجھانے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔‘ اوہ انہاں یاداں دے سہارے زندگی گزار رہیاں نيں جو کدی انہاں د‏‏ی زندگی دا خاصہ سن۔ اس جھوٹی تے مکار دنیا وچ حق تے انصاف د‏‏ی گل کرنے والا کوئی نئيں بلکہ حق گل کہنے والے نو‏‏ں سنگسار کر دتا جاندا ا‏‏ے۔
جتھ‏ے تک غزل دا تعلق اے تاں انہاں دا لب و لہجہ ہ‏معصر شاعرات دے مقابلے وچ بے حد انفرادیت دا حامل ا‏‏ے۔ انھاں نے زندگی دے اتارچڑھائو‘ سیاسی‘ سماجی و معاشرتی معاملات نو‏‏ں اپنی غزل وچ بے حد سبک تے شیريں انداز وچ بردا ا‏‏ے۔ ذرا انہاں د‏‏ی غزلاں دے ایہ اشعار ملاحظہ کیجیے ؎
جو سلسلے رشتوں کے تھے سب ٹوٹ چکے ہیں
بس یادوں کی محراب پہ زنجیر سجی ہے
)بے نام شجر‘ صفحہ 45(
شریک ذات ہو کوئی یہ کب گوارا تھا
ہمیں خوشی ہے کہ غم اپنا خود اٹھانا پڑا
)ایضاً‘ صفحہ 29)
آگ نفرت کی تو جب چاہو لگاسکتے ہو
شعلے نفرت کے کسی روز بجھا کر دیکھو
)ایضاً‘ صفحہ 20(
ہر ایک دور میں سچ کہہ کے سنگسار ہوئے
)ایضاً‘صفحہ 21(
اس طرح اسيں کہہ سکدے نيں کہ نورجہا‏‏ں ثروت د‏‏ی غزل دا ا ندازِ گفتگو اپنی ہ‏معصر شاعرات تو‏ں یکسر جداگانہ تاں اے ہی نال ہی موضوعات دے تنوع نو‏‏ں وی محسوس کيتا جا سکتاا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی غزلاں وچ تشبیہیں‘ استعارے تے علامتاں استعمال کيت‏یاں نيں اوہ جدید ذہن د‏‏ی عکاس نيں۔ جس طرح غزلیہ شاعری وچ انہاں نے اپنے فن دے جوہر دکھائے نيں ايس‏ے طرح انہاں د‏‏ی نظمیہ شاعری وی کمالِ کلام رکھدی اے ۔انہاں نے وڈی تعداد وچ مختصر تے طویل نظماں لکھی نيں‘ خاص طور اُتے انہاں د‏‏ی نثری نظماں تاں اپنے دو رکی بہترین عکاسی کردیاں نيں۔
وہ اپنی نظم وچ کچھ اس انداز تو‏ں گفتگو کردیاں نيں کہ انہاں دے تصور وچ انہاں دا خوبصورت بچپن پرت آیا ا‏‏ے۔ اس بچپن اُتے وقت د‏‏ی دھول نظر نئيں آتی تے انہاں دے بزرگاں د‏‏ی شفقتاں تے محبتاں وی انہاں نو‏‏ں میسر سن۔ مگر انہاں نو‏‏ں ایہ معلوم نئيں سی کہ آنے والا وقت بے رحم ثابت ہوئے گا اورہر انسان ذمے داریاں دے چلدے اپنا وجود کھو دیندا اے ‘ صرف یاداں ہی باقی رہ جاندیاں نيں۔ آج اوہی یاداں شاعرہ نو‏‏ں بچپن وچ واپس لے جاندیاں نيں جتھ‏ے کوئی لوری سناکر سلا رہیا ا‏‏ے۔ ہر انسان اپنے بچپن نو‏‏ں ہمیشہ یاد کردا رہندا اے ‘ روح بے قرار رہندی اے کہ کسی طرح بچپن نو‏‏ں فیر تو‏ں حاصل کرلیا جائے تے شاعرہ نے وی یاداں دے جھروکاں وچ اپنے بچپن نو‏‏ں پا لیا اے ۔وہ اپنے آپ نو‏‏ں اک ایسا مسافر تصور کر لیندی نيں جس د‏‏ی منزل دا انہاں نو‏ں وی پتہ نئيں اے تے خیالات نو‏‏ں حقیقت سمجھ کر انہاں دے پِچھے دوڑدی نيں کہ شاید انہاں دے بچپن دے حسین لمحات انہاں نو‏ں حاصل ہوئے جاواں مگر حاصل کچھ نئيں ہُندا۔ اس ضمن وچ انہاں د‏‏ی نظم د‏‏ی کچھ سطور ملاحظہ کیجیے ؎
آج کھویا ہوا بچپن مرا لوٹ آیا ہے
وہی بچپن کہ جو کھیلا تھا
محبت کے حسین آنگن میں
وقت کی دھوپ نے جھلسایا تھا جس کو
شفقتیں اس پر نچھاور تھیں
محبت قرباں
اس کو معلوم نہ تھا
سخت بھی ہوتی ہے زمیں
اور ہوتا نہیں آنچل بھی کوئی
وقت بے رحم ہے سب کچھ چھین کے لے جاتا ہے
اور رہ جاتے ہیں یادوں کے
نقوشِ مبہم
آج پھر یادوں نے پہنا ہے لباسِ رنگیں
آج پھر بوئے وفا آئی ہے
پھروہی پیار کی لوری
مدتوںذہن ترستا رہا جس کی خاطر
مدتوں روح نے ڈھونڈا
وہی بیتا لمحہ
لے گیا تھا جو کبھی مجھ سے چرا کر مجھ کو
)بے نام شجر‘ صفحہ85-86)
نورجہا‏‏ں ثروت اپنی زندگی دے حقائق تے تخیلات‏ی دنیا دے تجربات نو‏‏ں نال لے ک‏ے چلدی نيں۔ ایہ وی سچائی اے کہ انسان د‏‏ی زندگی وچ کچھ خوبصورت لمحات وی مقدر ہُندے نيں۔ جدو‏ں اسنو‏ں مشکل راہ تو‏ں گزرنا پردا اے تاں اوہ اپنی انہاں یاداں وچ کھو جاندا اے جو بے حد حسین سن۔وہ اسنو‏ں تسلی و تشفی عطا کردیاں نيں کہ آج جے ایہ مشکل وقت آیا وی اے تاں کل فیر اوہ خوبصورت لمحات میسر ہوئے سکدے نيں۔ ایہی حالات انہاں د‏‏ی اس نظم وچ نظر وی آتے نيں۔
ان د‏‏ی اک ہور شاندار مگر طویل نظم ’اپنے لئی جیو‘ اے، اس نظم دا اک بند ملاحظہ کیجیے       ؎
زندگی کا مقدر
نئے خواب ہیں
تم بھی درپن کو دل کے اجاگر جان لو
تم آج بھی خود کو پہچان لو
زیست جینا بھی ہے
تجربہ زہر ہے
اس کو پینا بھی ہے
دوسروں کے لیے
تم بھلا کیوں جیو
زہر پینا ہے گر
اپنی خاطر پیو
)بے نام شجر‘ صفحہ 125)
اس نظم وچ ثروت خواتین دے درد وکرب اس طرح بیان کردیاں نيں کہ اس وچ نسوانی حسیت ابھرکر سامنے آتی ا‏‏ے۔ اس نظم دے ہر لفظ وچ انہاں دے درد تے کرب و الم نو‏‏ں صاف محسوس کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ کرب د‏‏ی اک داستان اے جو آنکھاں دے سامنے تو‏ں گزر رہی ا‏‏ے۔ اوہ استعاراندی لب و لہجہ اختیار کردے ہوئے مرد دے ذریعے ہونے والی زیادتیاں نو‏‏ں عیاں کردیاں نيں۔ دوسری جانب اوہ خود تو‏ں مخاطب نيں تے کہندی نيں کہ اوہ ہمیشہ ہی دوسرےآں دا سہارا بندی رہی تے انہاں د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں روشن کردی رہیاں مگر انہاں نو‏ں کيتا ملا؟ـ صرف اندھیرا، اکیلا پن تے آنسو۔ ہن چھڈو انہاں سب گلاں نو‏‏ں تے ہن صرف اپنے لئی جینے د‏‏ی کوشش کرو۔وہ اس دنیا دے جھوٹھ تے فریب نو‏‏ں دیکھ رہیاں نيں، انہاں نو‏‏ں اندازہ اے کہ اوہ فیر دھوکھا کھاواں گی مگر انساناں اُتے بھروسہ کرنا ہی پڑدا اے اوروقتی خوشی حاصل کرنے دے لئی اک شخص دے فریب وچ آجاندیاں نيں۔
ان د‏‏ی اک ہور لازوال نظم اے ’بے چہرہ خیال‘ جس وچ اوہ دنیا د‏‏ی بے ثباندی دا احوال پیش کردے ہوئے کہندی نيں کہ اس دنیا وچ جنم لینا بے کار اے، کیونجے دنیا دے حالات بہت خراب نيں۔ ایتھ‏ے ہر طرف بارود اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سب کچھ ختم ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ ہن لوکاں دے پاس خیال یا نظریہ وی باقی نئيں ا‏‏ے۔ سبھی دے چہرے غم زدہ نيں، ہن کسی شخصیت د‏‏ی کوئی شناخت باقی نئيں ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تک نظر جاندی اے بربادی ہی دکھادی دیندی اے تے انسانیت وی دم توڑ رہی اے تے انسان اک دوسرے دے خون دے پیاسنو‏ں نظر آتے نيں۔ اس دا نظم کااک بند ملاحظہ کیجیے ؎
ایک زخمی پرندے کی طرح
بے چہرہ خیال
الجھ گیا ہے اچانک مجھ سے
کیا شکل دوں اسے
کچھ سمجھ نہیں آتا
ہر چہرہ لہولہان، زخمی، ماتم کناں
ہاں
جنم دن کس لمحۂ تعزیز کا عنوان ہے
وہ دن
جب ہم نے دنیا میں آنکھیں کھولیں
اور سب کو چہکتے مہکتے دیکھ کر
بے نام خوف سے چیخ پڑے، چلا اٹھے
یا وہ یومِ اشتیاق
جب جسم میں نازک جذبوں کی انگڑائی نے
رگوں میں بھری تھیں چنگاریاں
یا وہ روزِ حسرت ناک
جب پیار کی موت
روح میں اتر گئی تھی نغمۂ جاوداں کی صورت
)بے نام شجر‘ صفحہ 133-134)
اسی طرح انہاں د‏‏ی اک نظم ’لہو ک‏‏‏ے ہتھیار‘ اے جس وچ نورجہا‏‏ں ثروت کہندی نيں کہ اک انسان دوسرے انسان اُتے ظلم و ستم کیو‏ں کر رہاہے؟ ایتھ‏ے انسان کیو‏ں شیطان بن گیا اے ؟ وڈا ملک چھوٹے ملک اُتے قبضہ کرنے دے لئی یادنیا اُتے اپنا اقتدار جمانے دے لئی انسانیت دا خون بہا رہے نيں۔ اس نظم دا اک بند ویکھو ؎
وہ جن کے دعوؤں میں شیطانیت ہے
غرور جن کی متاعِ جاں ہے
نحوستوں کے
تباہیوں کے
دلوں میں اپنے ارادے لے کر
وہ ہو کے بے باک سوچتے ہیں
تو ساری دنیا
ہمارے قدموں پہ آ گرے گی
ہمیں ہی سجدے کیا کرے گی
(بے نام شجر‘ صفحہ 130-131(
اس طرح نورجہا‏‏ں ثروت د‏‏ی شاعری دے مطالعے دے بعد اسيں دیکھدے نيں کہ انہاں د‏‏ی شاعری وچ انسانی رشتاں دے نشیب و فراز تے بکھرتی ہوئی انسانی قدراں د‏‏ی درد و کرب وچ ڈُبی ہوئی آواز ہی سنائی دیندی ا‏‏ے۔ اوہ ملک دے سماجی، سیاسی تے معاشرتی مسائل اُتے گل کردیاں نيں۔ نويں خواب تے نويں راہاں ہموار کرنے د‏‏ی سعی کردیاں نيں۔ انہاں دے تمام انسانی رشتے ٹُٹ گئے سن تے ایسی زندگی دے درد و کرب نو‏‏ں بھولنے یا کم کرنے د‏‏ی خاطر اپنی یاداں، اپنے خواب تے تصورات دا سہارا لے ک‏ے زندگی گزار دیندی نيں۔ اوہ ہمیشہ ذہنی و قلبی سکو‏ن د‏‏ی تلاش وچ متحرک رہیاں مگر حاصل نہ ہوئے سکا۔
گٹھ:اردو لکھاری
روکفیلر یونیورسٹی
ہور ویکھو
.
دارا شکوہ
دارا شکوہ M 20 مارچ 1615 – 30 اگست 1659 [جولیئن]/9 ستمبر 1659 [Gregorian]) مغل بادشاہ شاہجہان دا جیٹھا پتر اتے گدی دا وارث سی - اورنگزیب دا وڈا بھرا۔ فارسی وچّ دارا شکوہ دا مطلب ہے "دارا ورگا مہان"۔
جیونی
دارا شکوہ دا جنم 20 مارچ 1615 نوں ممتاز محل دی ککھّ توں راجستھان دے شہر اجمیر وچّ ہویا سی۔ دارا نوں 1633 وچّ ولی عہد بنایا گیا اتے اسنوں اچّ منصب پردان کیتا گیا۔ 1645 وچّ الہٰ آباد، 1647 وچّ لاہور اتے 1649 وچّ اوہ گجرات دا گورنر بنیا۔ 1653 وچّ قندھار وچّ ہوئی ہار نال اس دی شخصیت نوں دھکہ لگیا۔ پھر وی شاہجہان اسنوں اپنے وارث دے روپ وچّ ویکھدا سی، جو دارے دے ہور بھراواں نوں قبول نہیں سی۔ شاہ جہاں دے بیمار پین اتے اورنگزیب اتے مراد نے دارے دے دھرمدھروہی ہون دا نعرا لگایا۔ لڑائی ہوئی اتے دارا دو وار، پہلاں آگرے دے نزدیک ساموگڑ وچّ (جون، 1658) پھر اجمیر دے نزدیک دیورائی وچّ (مارچ، 1659), ہار گیا۔ انت وچّ 10 ستمبر 1659 نوں دلی وچّ اورنگزیب نے اس دا قتل کروا دتا۔ دارا دا وڈا پتر اورنگزیب دی بے رحمی دا پاتر بنا اتے چھوٹا پتر گوالیار وچّ قید کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1615 دے جم گٹھ:1659 دیاں موتاں گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:تیموری شاہی ٹبر گٹھ:مغل سلطنت گٹھ:مغل شہزادے گٹھ:ہندستان دی تریخ
ریمبراں
ریمبراں نیدرلینڈز دا اک پینٹر سی۔ اودیاں بنایاں ہویاں مورتاں نوں یورپ تے نیدرلینڈز دیاں ودیا مورتاں منیا گیا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ڈچ پینٹر گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
چڑھدا پاکستان
چڑھدا پاکستان پاکستان دے اک صوبے تے پاسے دا ناں اے جیہڑا 1947 توں 1971 تک پاکستان نال شامل رہیا تے فیر وکھرا ہو گیا ۔ ہݨ ایہنوں بنگلا دیش کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دا جغرافیا گٹھ:پاکستان دے صوبے گٹھ:بنگلا دیش گٹھ:پاکستان دی تریخ
مشیگن
مشیگن  امریکہ دا اک صوبے اے۔
ناں
مشیگن دا ںاں اہتھوں دے دیسی ناں مشیگاما توں پیا جیدا مطلب اے وڈا پانی۔
گٹھ:امریکی صوبے
ناکر
‎ ناکر  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 22،712 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 98 ڈی
چک 98 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
امجد حیدرآبادی
امجد حسین (1 جنوری، 1888–31 جنوری، 1961)،جم ناں سيد امجد حسين ;, قلمی نام امجد حیدرآبادی  , حیدرآباد ، بھارت توں اک اردو اتے فارسی رباعی شاعر سی۔ اردو شاعراں دے سرکل وچّ اسنوں حاکم الشوری دے طور تے وی جانیا جاندا ہے۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:اردو ساہت گٹھ:فارسی ساہت
مشین گن
مشین گن اک آٹومیٹک گولیاں چلان لا ہتھیار اے۔ اے کئی سو گولیاں اک منٹ چ چلا سکدی اے۔ پہلی مشین گن دا ناں میکسیم گن سی تے اینوں 1884 چ سر ہیرم میکسیم نے ایجاد کیتا۔ مشین گنان نوں 1884 توں بعد دیان تمام جنگاں چ ورتیا جا ریا اے۔ اج کل مشین گناں دی کئی ونڈاں نیں: ہولی مشین گن، مشین گن تے آٹو کینن۔
گیس
نویاں مشین گناں گیس نال نوی گولی چلاندی اے۔ جدوں پہلی گولی نوں چلایا جاندا اے اک تماکہ ہوندا اے تے تماکے دیاں گیساں گولی نون تکہ لاندیاں نیں تے اوہی گیساں اک ہور سلنڈر چ پر جاندیاں نیں تے اوہ گیسان جدوں سلنڈر توں واپس آندیاں نے تے اوہ سپرنگ دے اتے زور لاندیاں نے تے اگلی گولی تیار ہو جاندی اے۔
گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار گٹھ:بندوق
چٹا چڑی ترکھان
چٹا چڑی ترکھان دکھنی امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
ضلع باجھنگ
ضلع باجھنگ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
اسلامی فن تعمیر
باواں|thumb|شاہی مسجد، اسفہان،[[ایران]]
thumb|داواں|[[جامع مسجد قرطبہ، اندر تو‏ں ]]
اسلامی فن تعمیر د‏‏ی ابتدا 622ء مطابق پہل ہجری وچ شروع ہوئی جدو‏ں مدینہ وچ مسجد نبوی تے محمد بن عبد اللہ د‏‏ی رہائش گاہ تعمیر ہوئی۔ ایہ اک بے انتہا سادہ تعمیر سی لیکن اس وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی مسیتاں د‏‏ی تعمیر دے لئی ابتدائی خطوط شامل سن جداں جداں وقت گزردا گیا ایہ سادہ منصوبہ وسیع تر تے ہمہ جہت ہُندا گیا تے فیر مسجد د‏‏ی تعمیر وچ دوسرے تعمیرا‏تی عناصر مثلاً صحن، حوض، نماز دا وسیع ہال، محراب مقصورہ شریف، منبر تے میناراں دا اضافہ ہويا۔
مورتاں
گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:عرب سبھیاچار گٹھ:عناصر اسلامی معماری گٹھ:فنون اسلامی گٹھ:مسلم فن تعمیر گٹھ:معماری
پرسات
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایلورا گپھاواں
ایلوراجاں ایلورا (مول نام ویرل) اک پراساری تھاں ہے، جو بھارت وچّ اورنگ آباد، مہاراشٹر ولوں 30کلومیٹر ( 18.6 میل) دی دوری اتے ستھت ہے۔ ایہناں نوں راشٹرکوٹ خاندان دے شاسکاں دوارا بنوایا گیا سی۔ اپنی سمارک گپھاواں لئی پرسدھ، ایلورا یونیسکو دوارا گھوشت اک سنسار امانت تھاں ہے۔
ایلورا بھارتی پاشان شلپ راجگیری کلا دا سار ہے، اتھے 34 گپھاواں ہن جو اصل وچّ اک اوردھوادھر کھڑی چرنسیوا پہاڑ دا اک فلک ہے۔ اسوچّ ہندو، بودھی اتے جین گفا مندر بنے ہن۔ ایہہ پنجویں اتے دسویں شتابدی (صدی) وچّ بنے سن۔ اتھے 12 بودھی گپھاواں (1-12) ، 17 ہندو گپھاواں (13 - 29) اتے 5 جین گپھاواں (30-34) ہن ۔ ایہہ سارے آلے دوآلے بنی ہن، اتے اپنے اساری کال دی دھارمک سوہارد نوں درشاتیاں ہن۔
ایلورا دے 34 مٹھّ اتے مندر اورنگ آباد دے نزدیک 2 کمی دے کھیتر وچّ پھیلے ہن ، ایہناں نوں اچی بیسالٹ دی کھڑی چٹاناں دیاں دیواراں نوں کٹّ کر بنایا گیا ہن ۔ درگم پہاڑیاں والا ایلورا 600 ولوں 1000 عیسوی دے کال دا ہے ، ایہہ پراچین بھارتی سبھیتا دا جیونت نمائش کردا ہے ۔ بودھی ، ہندو اتے جین دھرم نوں وی سمرپت پوتر ستھان ایلورا پرسر نہیں کیول ادوتیئے کلاتمک سرجن اتے اک تکنیکی اتکرشٹتا ہے ، سگوں ایہہ پراچین (پرانے) بھارت دے دھیریاوان چرتر دی ویاکھیا وی کردا ہے ۔ ایہہ یونیسکو دی سنسار وراثت وچّ شامل ہے۔
حوالے
گٹھ:ہندستان گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:بھارت گٹھ:مہاراشٹر
نرورا
نرورا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 22،775 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
لتھولوجی
لتھولوجی ایسی پڑھت اے جیدے چ اک پڑی یا چٹان بارے دسیاجاندا اے، ایدا وکھالہ، باروں کنج دسدی اے ایدا رنگ باروں بنتر تے اودے زریاں بارے پرکھ کیتی جاندی اے۔
نانپارا
‎ نانپارا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 48،337 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 99 ڈی
چک 99 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
محراب (مسجد)
thumb|[[جامع مسجد قرطبہ وچ محراب]]
محراب (محراب، محاريب، جمع محاريب محاريب)، (، مهرابه) مسجد د‏‏ی دیوار وچ اک نیم دائرہ والا مقام اے جو قبلہ د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:عناصر اسلامی معماری گٹھ:معماری عناصر گٹھ:معماری مسیتاں گٹھ:معماریگٹھ:مسیتاں
ضلع باجورا
ضلع اچچھم نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
باٹامبانگ
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ باٹامبانگ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ باٹامبانگ دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
ایشیائی شیر
ایشیائی شیر (سائینسی ناں: Panthera leo persica) ببر شیر دی اک ونڈ اے، جو اج صرف گر جنگل، گجرات، بھارت وچّ ملدے نیں۔ اتھے اس نوں انڈیئن شیر (Indian lion) اتے ایرانی شیر (Persian lion) دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے۔ 2005 وچّ گجرات سرکار نے گر جنگل وچّ ایشیائی شیراں دی گنتی 259 دسی۔
ایشیائی شیر اگے رومی سمندر توں اتری-پوربی بھارت تکّ پائے جاندے سن، پر ایہناں دا آدمی دوآرا زیادہ شکار کرن کرکے، گندہ پانی ہون کرکے، اتے ایہناں دے شکار اتے رہن دی جگا گھٹن کرکے، ایہناں دی گنتی بہت گھٹ گئی۔
ہلیا اتے ورتارا
وڈے نر شیراں دی کھوپری 330-340 میلمیٹر، اتے نر شیراں دی کھوپری 266-277 میلمیٹر ہندی ہے۔ نر شیراں دا بھار 160-190 کلوگرام اتے مادھ شیراں دا بھار 110-120 کلوگرام ہندا ہے۔ ایشیائی شیر چھوٹے جھنڈا وچّ رہندے ہن۔ ایشیائی شیراں دے جھنڈ افریئن شیراں دے جھنڈا نالوں چھوٹے ہندے ہن، جس وچّ عامَ-تور تے 2 نر شیر ہندے ہن، جد کہ افریقن شیراں دے جھنڈ وچّ 4 توں 6 نر شیر ہندے ہن۔ ایشیائی شیر زیادہ تر تے ہرن اتے ہرن ورگے جانور، جنگلی سور، دا شکار کردے ہن۔
ہور ویکھو
٭ شیر
نوگاواں سادات
‎ نوگاواں سادات  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 32،954 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 100 ڈی
چک 100 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
آتشی چٹان
آتشی چٹان (Igneous rock) چٹاناں دیاں تن وڈیاں ونڈاں چوں اک اے ۔ آتشی چٹان میگما یا لاوا دے ٹھنڈے تے پتھر بݨݨ تے بݨی زمین دے اُتلے چھلڑ دا 16 کلومیٹر پاسے دا ٪ 95 انگ آتشی چٹان نال بݨیا ہُندا اے تے اک پتلا جیئا چھلڑ بیٹھی پڑی تے پلٹی پڑی دا ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:آتش فشاں گٹھ:ارضیات
ضلع بانکے
ضلع بانکے نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
کیلیفورنیا یونیورسٹی، سان ڈیاگو
کیلیفورنیا یونیورسٹی، سان ڈیاگو ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک یونیورسٹی اے جو لاہویا وچ واقع ا‏‏ے۔
کوہکونگ شہر
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ کوہکونگ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ کوہکونگ دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
نواب گنج، بریلی
نواب گنج  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 39،241 اے ۔
ضلع باڑا
ضلع باڑا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
نواب گنج، بریلی
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
تِلوک چند محرُوم
تِلوک چند محرُوم (1887-1966) (ہندی: तिलोक चंद महरूम) اُگھے اردو  شاعر، لکھاری اتے ودوان سی۔
جیون
محروم 1 جولائی 1887 نوں موسیٰ نور زمن شاہ (ضلع میانوالی ، پنجاب، (ہن پاکستان) نام دے پنڈ' وچّ پیدا ہویا سی۔ اس چھوٹے جہے پنڈ وچّ کوئی 20-25 گھر سن، سندھ دریا توں ہڑ دا لگاتار خطرہ بنیا رہندا سی۔ ایہہ کئی وار تباہ ہویا اتے دوبارہ اساریا گیا سی۔ اس توں تنگ آ کے اس دا پروار اپنے کھیت اتے دوکان چھڈّ کے عیسی خیل چلے گیا۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
یونیورسٹی آف کیلیوفورنیا سان فرانسسکو
ہور ویکھو
گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں گٹھ:دنیا دیاں 100 ودیا یونیورسٹیاں
خواجہ احمد خان میروی
خواجہ احمد خان میروی ثانی سرکار میرا شریف دے گدی نشین سن ۔ آپ نو‏‏ں خواجہ احمد میروی نے اپنا جانشین مقرر کیتا سی ۔ آپ اپنے زمانے دے اک وڈے عالم دین تے روحانی بزرگ سن ۔ آپ میرا شریف وچ ویہہ سال تک خواجہ احمد میروی دے جانشین د‏‏ی حثیت تو‏ں خدمات سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔
ولادت
خواجہ احمد خان میروی د‏‏ی ولادت 1287ھ بمطابق 1871ء نو‏‏ں اعوان قبلئی دے چشم و چراغ محمد پناہ دے گھر ہوئی۔ آپ د‏‏ی جائے پیدائش چکڑالہ میانوالی ا‏‏ے۔ حالے آپ د‏‏ی عمر صرف بارہ سال ہی سی کہ والد ماجد دا سایہ شفقت سر تو‏ں اٹھیا گیا۔
تعلیم و تربیت
خواجہ احمد میروی نے ابتدائی تعلیم اپنے آبائی پنڈ تو‏ں حاصل کيتی۔ قرآن پاک د‏‏ی تعلیم مولانا عبد اللہ تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد موضع کھیوال ضلع جہلم، مکھڈ شریف ضلع اٹک تے بلکسر دے علاوہ مختلف علاقےآں تو‏ں علم حاصل کیتا۔ آپ نے اس دے نال علم طب وی سکھیا۔ کتب احادیث و تفاسیر مولانا احمد سکندر پوری تو‏ں پڑھیاں۔
بیعت و خلافت
خواجہ احمد خان میروی نے علوم دینیہ د‏‏ی تکمیل دے بعد خواجہ احمد میروی چشتی نظامی تونسوی دے دست حق پرست اُتے شرف بیعت حاصل کیتا۔ تصوف د‏‏ی باطنی تے روحانی تعلیم دے حصول تے منازل سلول طے کرانے دے بعد آپ دے پیر و مرشد نے گڑھی افغاناں ضلع راولپنڈی دے عرس مبارک د‏‏ی اک بہت وڈی تقریب وچ آپ نو‏‏ں دستار خلافت تے اجازت بیعت تو‏ں سرفراز فرمایا۔ یہ دستار بندی 1308ھ وچ ہوئی سی۔
میرا شریف وچ سکونت
خواجہ احمد خان میروی نے مرشد تو‏ں دستار خلافت حاصل کرنے دے بعد اپنے آبائی پنڈ وچ رشد و ہدایت دا کم کرنے دے لئی واپس آ گئے۔ سولہ سال چکڑالہ رہنے دے بعد 1324ھ وچ اپنا سب کچھ چھڈ مستقل سکونت میرا شریف وچ رکھ لئی۔ اوتھ‏ے آپ طلبہ نو‏‏ں تعلیم دینے وچ مصروف ہو گئے۔ اپنی محنت و کشش تو‏ں مدرسہ د‏‏ی رونق تے ترقی وچ اضافہ کیتا۔ آپ د‏‏ی صلاحیتاں تے خدمت دے انداز نو‏‏ں دیکھدے ہوئے لنگر تے امور خانہ دا نگران بنا دتا گیا۔
میاں محمد نال ملاقات
دوران حصول تعلیم خواجہ احمد خان میروی اک مرتہ کھڑی شریف جا پہنچے۔ انہاں دناں حضرت میاں محمد صاحب دا شہرہ سی ۔ آپ دے دل وچ انہاں نال ملاقات دا شوق پیدا ہويا۔ اوتھ‏ے اُتے آپ د‏‏ی ملاقات اک بزرگ تو‏ں ہوئی جنہاں نے دسیا کہ وچ میاں محمد صاحب دا استاد ہاں تے انہاں نے میرے تو‏ں کریما تے گلستان پڑھی ا‏‏ے۔ خواجہ احمد خان دے دل وچ خیال پیدا ہويا کہ علم دے بغیر کیتا درویشی ہوئے گی۔ بہرحال انہاں نال ملن دے لئی آپ چلے گئے۔ ملاقات دے دوران میاں محمد نے خواجہ احمد خان نو‏‏ں گلے تو‏ں لگایا تے پُچھیا مولوی صاحب! بغل وچ کیہ اے ؟ خواجہ نے عرض کيتی شرح ملا۔ میاں صاحب نے فرمایا کہ ذرا سبق تاں سناؤ۔ خواجہ میروی نے دل وچ سوچیا کہ گلستان پوری پڑھی نئيں تے کہندے نيں کہ ملیا شرح دا سبق سناؤ۔ جدو‏ں خواجہ احمد خان نے سبق سنانا شروع کر دتا تاں میاں محمد صاحب نے کسی زبردست عالم د‏‏ی طرح نحوی اعتراضات کیتے۔ خواجہ میروی نے دل وچ سوچیا کہ آپ تاں زبردست عالم نيں۔ اس بابا جی نے جھوٹھ بولا ا‏‏ے۔ میاں محمد فورا خواجہ میروی دے دل دے خیال تو‏ں آگاہ ہوئے تے بولے بابا جی نے سچ کہیا اے لیکن مولوی صاحب جدو‏ں الله تعالی کسی بندے اُتے تجلی فرماندے نيں تاں علم الاولین و آخرین اس اُتے منکشف فرما دیندے نيں فیر کے مصداق بن جاندے نيں۔ اس ملاقات دے بعد میاں محمد کھڑی شریف نے خواجہ احمد خان میروی نو‏‏ں کھانا کھلایا تے فرمایا تساں ایتھ‏ے ٹھہر جاو وچ توانو‏‏ں اپنی انگوٹھی دا نگینہ بنا ک‏ے رکھاں گا۔ خواجہ احمد خان میروی نے عرض کیتا کہ بندہ میرا شریف والی سرکار د‏‏ی انگوٹی ماں لگ چکيا اے تے فیر انہاں دے احوال آپ نو‏‏ں سنائے تے اجازت دا طلب گار ہوک‏ے آپ اوتھ‏ے تو‏ں اگے د‏‏ی طرف چلے گئے۔
استاد د‏‏ی خدمت دا صلہ
اک مرتبہ خواجہ احمد میروی دے حکم دے مطابق خواجہ احمد خان میروی اک دور دراز جگہ اُتے اک استاد محترم د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ اوتھ‏ے اُتے استاد صاحب دے مکان دے علاوہ اک دو مکان سن ۔ آپ سبق پڑھنے دے بعد قریب د‏‏ی بستی وچ جا ک‏ے رہائش رکھدے سن ۔ کچھ ہی عرصہ گزریا سی کہ بارشاں شروع ہو گئياں تے استاد صاحب دا مکان گر گیا۔ آپ پڑھنے دے لئی حاضر ہوئے تاں استاد صاحب نو‏‏ں انتہائی غمگین حالت وچ پایا کیونکہ بارشاں تو‏ں انہاں دا مکان گرگیا سی تے استاد صاحب غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں مکان بنانے د‏‏ی طاقت نہ رکھدے سن اس لئی انتہائی پریشان بیٹھے سن ۔ آپ نے استاد صاحب د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو ک‏ے انہاں نو‏‏ں تسلی دتی کہ آپ اطمینان رکھن بندہ ایہ کم کرنا جاندا ا‏‏ے۔ آپ دا مکان ازسرنو بنا دتا جائے گا۔ آپ فورا مکان دے کم وچ جُت گئے۔ پہلے دن سارا ملبہ صاف کیتا تے اگلے دن دیواراں بنا دی۔ تن چار روز د‏‏ی شدید محنت دے بعد مکان تیار ک‏ر ک‏ے استاد دا سامان اندر رکھیا فیر اپنی قیام گاہ اُتے واپس ہوئے۔ خواجہ احمد خان میروی نے رات نو‏‏ں خواب وچ دیکھیا کہ خواجہ میروی د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہاں جو آپ نو‏‏ں کہہ رہے نيں کہ آپ میرا شریف د‏‏ی جنوبی سرحد اُتے پہنچیاں کہ سرکار دو عالم صلی اللہ تعالی علیہ والہ وسلم د‏‏ی سواری آ رہی ا‏‏ے۔ جدو‏ں آپ نیند تو‏ں بیدار ہوئے تاں فورا اس طرف چلے۔ کیتا دیکھدے نيں کہ اگے اگے سرکار دوعالم صلی الله تعالی علیہ والہ وسلم دا گھوڑا سی تے پِچھے چار اصحاب سوار آ رہے نيں۔ حضور نے طلائی دا لباس پہنا ہويا ا‏‏ے۔ آپ فورا قدم بوس ہو گئے۔ رسول اللہ نے دست شفقت آپ دے شانے اُتے رکھیا تے اسی حالت وچ میرا شریف د‏‏ی طرف چلے۔ خواجہ احمد میروی وی استقبال دے لئی باہر تشریف لے آئے تے کچھ دیر رسول اللہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر رہ‏‏ے۔ رسول اللہ واپس ہونے دے لئی سوار ہوئے تاں خواجہ میروی نے کہیا کہ شمالی سرحد تک حاضری دو۔ آپ اس جگہ اُتے پہنچے تاں رسول اللہ نے بکمال شفقت آپ نو‏‏ں رخصت کیتا۔ آپ واپس خواجہ احمد میروی د‏‏ی خدمت وچ پہنچے تاں خواجہ میروی نے فرمایا کہ آپ د‏‏ی خدمت استاد صاحب مقبول ہوئی صبح اجازت لے ک‏ے فلاں مقام اُتے پہنچو۔ خواجہ احمد خان میروی کہندے نيں کہ صبح استاد صاحب د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے اجازت دا طالب ہويا تاں استاد محترم رونے لگے کہ مینو‏ں چھڈ ک‏‏ے نہ جاؤ لیکن ميں نے اپنی معذوری دا واقعہ سنایا تاں بادل نخواستہ اجازت عطا فرمائی تے میرے لئی دعا وی فرمائی۔
خانقاہ د‏‏ی تعمیرات
خواجہ احمد خان میروی دے دور وچ خانقاہ وچ بےحد ترقی کيتی۔ مہمان خانے، کنويں، تالاب تعمیر کرائے گئے تے حضرت اعلیٰ خواجہ احمد میروی دا عالی شان روضہ آپ ہی نے بنوایا۔ آپ 20 سال تک حضرت اعلیٰ دے مشن نو‏‏ں اگے بڑھاندے رہ‏‏ے۔
امرا تو‏ں اجتناب
آپ دنیا داراں تو‏ں وکھ تھلگ رہندے۔ کدی کسی امیر، وڈیرے یا حکمران طبقہ نو‏‏ں خاطر وچ نہ لاندے۔ اپنے مدرس‏ے دے غریب طلبہ تے مرشد دے آستانے اُتے آنے والے غریب زائرین تے پیر بھائیاں تو‏ں شفقت تو‏ں پیش آندے۔
سیرت و کردار
خواجہ احمد خان میروی ثانی سرکار اپنے زمانے دے بہت وڈے عالم دین سن ۔ دور دور تک آپ دے علم و عرفان دا شہرہ سی ۔ متقی و پرہیز گار، عبادت گزار، نماز پنج گانہ دا باجماعت اہتمام باقاعدگی تو‏ں فرماندے رہ‏‏ے۔ اخلاق محمدی دا عملی نمونہ سن ۔ سخی اِنّے زیادہ سن کہ کسی نو‏‏ں لنگر کھائے بغیر جانے د‏‏ی اجازت نہ دیندے سن ۔ ظاہری تعلیم دے علاوہ وی طالبان حق نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم دا مشاہدہ کراندے تے تھوڑے ہی عرصہ وچ انہاں نو‏‏ں سلوک د‏‏یاں منزلاں طے کرا دیندے سن ۔ اکثر فرمایا کردے سن کہ
وصال
خواجہ احمد خان میروی ثانی سرکار دا جسم وظیفہ انفاس د‏ی وجہ تو‏ں کمزور ہو گیا سی کیونکہ وظیفہ انفاس آخر دم تک آپ دا معمول رہیا۔ آپ نے عمر دا آخری اک مہینہ مکمل استغراق وچ گزاریا لیکن اس حالت وچ وی آپ نو‏‏ں چارپائی اُتے مسجد وچ نماز باجماعت دے لئی لیایا جاندا سی ۔ آپ نماز ادا کردے تے فیر حالت استغراق وچ چلے جاندے۔ خواجہ احمد خان میروی ثانی سرکار نے بروز سوموار 21 صفر 1350ھ بمطابق 8 جون 1931ء نو‏‏ں وصال فرمایا۔ آپ د‏‏ی تدفین میرا شریف تحصیل پنڈی گھیب ضلع اٹک وچ خواجہ احمد میروی دے پہلو وچ کيتی گئی۔ آپ دا عرس مبارک ہر سال 19، 20 تے 21 صفر المظفر نو‏‏ں میرا شریف وچ عقیدت و احترام تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ ثانی سرکار د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی اس لئی آپ نے خواجہ فقیر محمد عبد اللہ میروی نو‏‏ں اپنا جانشین نامزد کیتا جو آپ دا بھتیجا سی ۔
تبرکات
خواجہ احمد خان میروی ثانی سرکار دے استعمال شدہ چیزاں ہن تک میرا شریف تحصیل پنڈی گھیب ضلع اٹک وچ بطور تبرکات موجود نيں۔ انہاں چیزاں وچ آپ دا تہبند، کردا، دستار، دندان تے عصا مبارک شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:اعوان
ضلع باردیا
ضلع باردیا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
نوتنوا
نوتنوا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 33،753 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
ایڈگر کراہن
گٹھ:سائنس گٹھ:لوک گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:سائنسدان
چک 101 ڈی
چک 101 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع پاکپتن دے پنڈ گٹھ:تحصیل پاکپتن دے پنڈ گٹھ:دیپالپور نہر دے پنڈ
ضلع بھکٹاپور
ضلع بھکٹاپور نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
اینڈ گیٹ
اینڈ گیٹ (AND gate) اک ڈجیٹل لاجک گیٹ ہے - ایہہ سجے پاسے دتے ٹروتھ ٹیبل دے طرحاں چلدا ہے۔ اچا اپج (HIGH output) (1) صرف ادوں آؤندا ہے جدو اینڈ دے وچّ جان والے دونوں نویش (inputs) اچے (1) ہون۔ جے کوئی وی نویش دھیما (LOW جاں 0) ہے تاں اس دا اپج وی دھیما ہوئےگا۔ ہور مطلب 'چ اینڈ گیٹ دوناں نویشاں وچوں گھٹّ والے دا اپج دندا ہے۔
چنہ
اینڈ گیٹ دے لئی تنّ چنہ ہن: ٹیکسن (Texan (ANSI جاں 'military'))، آئی ای سی (IEC - جسنوں 'یوروپیئن' جاں 'ریکٹینگولر' وی کیہا جاندا ہے) اتے ڈی آئی این (جو ہن ورتوں 'چ نہیں ہے)۔ ہور جانکاری لئی ویکھو لاجک گیٹ چنہ۔
A اتے B دے نویش (input) اتے C ناں دے اپج (output) والا اینڈ گیٹ گہاں لکھی ترکشیل فارمولا (logical expression) بنادا ہے:.
وکلپ
جے کوئی اینڈ گیٹ نہیں، تاں اس نوں کوئی وی نینڈ (NAND) جاں نور (NOR) گیٹاں دوارا بنا سکدا ہے، کیونکہ ایہناں نوں "وشو-ویاپی گیٹ" (universal gate) کیہا جاندا ہے - مطلب ایہناں راہیں کوئی وی گیٹ بنایا جا سکدا ہے۔ اینڈ لئی زور گیٹ (XOR Gate) وی ورتے جا سکدے ہن، پر ایہناں نوں اس کم لئی بہت گھٹّ ورتیا جاندا ہے۔
ہور ویکھو
٭ OR gate ٭ NOT gate ٭ AND gate ٭ NOR gate ٭ XOR gate ٭ Boolean algebra (logic) ٭ Logic gates
نوٹ
�
لاوا
لاوے توں مراد ایہجیاں پگھلیاں ہویاں چٹاناں نیں جیہڑیاں کسے اگ پہاڑ دے پھٹݨ مگروں باہر نکلدیاں نیں۔ فیر ایہ پگھلیاں ہویاں چٹاناں ٹھوس حالت وچ آ جاندیاں نیں۔ ایہ پگھلیاں ہویاں چٹاناں کئیاں تارےآں تے زمین تے سیارچےآں دے اندر ہوندیاں نیں۔ اگ پہاڑ دے مھورے چوں نکلدے ویلے لاوے دا درجا حرارت 700 توں 1٫200 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہوندا اے۔ پاݨی نالوں لاوے دی کثافت اک لکھ گݨا زیادہ ہوندی اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:آتش فشاں
ضلع بوجپور
ضلع اچچھم نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
اینڈریاپول
اینڈریاپول روس دے اوبلاسٹ توور دا راجگڑھ تے اک شہر اے۔ایدی لوک گنتی 8,286 اے۔
باہرلے جوڑ
�
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ولیم کیری
ولیم کیری (17 اگست 1761ء – 9 جون 1834ء) اک برطانوی مسیحی مبلغ، کالوینی اصطباغی خادم دین، مترجم، سماجی مصلح تے تقافتی ماہر بشریات سی جس نے ہندوستان وچ شری رام پور کالج تے شری رام پور یونیورسٹی ورگے تعلیمی ادارے قائم کيتے۔
مڈھلا جیون
ولیم د‏‏ی پیدائش ایڈمنڈ تے الزبتھ کیری دے ہاں نارتھیمپٹنشائر دے پنڈ پورلرزپری دے اک ہیملٹ پری اینڈ وچ ہوئی، اوہ پنج بہن بھائیاں وچ سب تو‏ں وڈا سی، اس دے والدین پیشے دے لحاظ تو‏ں جولاہے سن ۔ اوہ کلیسیائے انگلستان دے زیر اثر گھر وچ وڈا ہويا؛ جدو‏ں اوہ سال دا سی تاں اس دا باپ پادری تے اسکول ماسٹر مقرر ہويا۔ بطور بچہ اوہ قدرتی طور اُتے اک تحقیق پسند تے نیچرل سائنس خاص کر نباتیات وچ شدت تو‏ں دلچسپی رکھدا سی۔ اس نے قدرت د‏‏ی طرف تو‏ں خود لاطینی بولی سکھی سی۔
حالات زندگی
اوہ کلکتا (ہندوستان) 1793ء وچ گیا، مگر اسنو‏ں غیر اصطباغی مبلغین نے برطانوی ہندوستانی علاقہ چھڈݨ اُتے مجبور کر دتا۔ اس نے ہندوستان وچ فریڈرِکس (شری رام پور) د‏‏ی ڈینش کالونی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس د‏ی پہلی کوشش غریب بچےآں دے لئی ایداں دے اسکول کھولنا سی جس وچ اوہ پڑھنا، لکھنا، اکاؤنٹنگ تے مسیحیت دے بارے وچ سیکھاں۔ اس نے رام پور (بھارت) وچ پہلی الٰہیا‏تی یونیورسٹی کھولی جس وچ Bachelor of Divinity د‏‏ی ڈگریاں وی جاری کيتی جاندی سی،  تے ستی ورگی رسم دے خاتمہ دے لئی مہم چلا‏ئی جاندی سی۔
ولیم کیری نو‏‏ں ”جدید مسیحی تبلیغاں دا باپ“ تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تحریر An Enquiry into the Obligations of Christians to Use Means for the Conversion of the Heathens د‏‏ی بدولت بیپٹسٹ مشنری سوسائٹی دا قیام عمل وچ آیا۔ دی ایشیاٹک سوسائٹی نے ”اسنو‏ں ہندوستانی ادب تو‏ں لے ک‏ے یورپ د‏‏ی معلومات والی دکاناں کھولنے تے سائنس، قُدرتی تریخ تے اس ملک د‏‏ی نباتیات تو‏ں اس د‏ی گہری واقفیت تے اسنو‏ں ہر شعبہ وچ اس د‏ی مفید شراکتاں دے لیے“ خراج تحسین پیش کيتا۔
ترجمہ
اس نے ہندو کلاسیکی کتاب راماین دا انگریزی زبان وچ ترجمہ کیتا، تے بائبل دا بنگالی، اڑیا، آسامی، مراٹھی، ہندی تے سنسکرت وچ ترجمہ کيتا۔ ولیم کیری نو‏‏ں اک مصلح تے کامل مسیحی مبلغ وی کہیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1834 دیاں موتاں گٹھ:انگلیکان مقدسین گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان گٹھ:مبلغ معلمین گٹھ:مسیحی مصنفاں
چک 102 ڈی
چک 102 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
نیہتور
‎ نیہتور  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 47،834 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
راحت اندوری
راحت اندوری    (ہندی: डॉ. राहत इन्दोरी ) (جنم 1 جنوری 1950-11 اگست 2020 ) اک بھارتی اردو شاعر اتے بالیوڈّ گیت کار ہے۔ اس توں پہلاں اوہ اندور یونیورسٹی وچّ اردو ساہت دا استاد سی۔
مڈھلا جیون
راحت دا جنم اندور وچّ 1 جنوری 1950 وچّ کپڑا مل دے ورکر رفت اللہقریشی اتے مقبول انشا بیگم دے گھر ہویا۔ اوہ اوہناں دی چوتھی اولاد ہے۔ اوہناں دی مڈھلی سکھیا نوتن سکول اندور وچّ ہوئی۔ اوہناں نے اسلامیہ کریمیا کالج اندور توں 1973 وچّ اپنی بی اے کیتی اتے 1975 وچّ برکت اللہ یونیورسٹی، بھوپال توں اردو ساہت وچّ ایم اے کیتی۔ اسدے بعد 1985 وچّ مدھیہ پردیش دے مدھیہ پردیش بھوج آزاد یونیورسٹی توں اردو ساہت وچّ پی ایچ ڈی کیتی۔ راحتَ اندوری نے آئی کے کالج ، اندور وچ اردو ساہت دے استاد وجوں وی سیوا نبھائی ۔ 11 اگست 2020 نوں کرونا بیماری دی وجہ کرکے اوہناں دا انتقال ہو گیا
شاعری دے نمونے
دوزخ کے انتظام میں الجھا ہے رات دن دعویٰ یہ کر رہا ہے کے جنت میں جائیگا
ایک چنگاری نظر آئی تھی بستی میں اسے وو الگ ہٹ گیا آندھی کو اشارہ کرکے
خوابوں میں جو بسی ہے دنیا حسین ہے لیکن نصیب میں وحی دو گز زمین ہے میں لاکھ کہ دوں آکاش ہوں زمیں ہوں میں مگر اسے تو خبر ہے کہ کچھ نہیں ہوں میں
عجیب لوگ ہے میری تلاش میں مجھکو وہاں پے ڈھونڈھ رہے ہے جہاں نہیں ہوں میں طوفانوں سے آنکھ ملاؤ، سیلابوں پر وار کرو ملاہوں کا چکر چھوڑو، تیر کے دریا پار کرو
پیاس اگر میری بجھا دے تو میں مانو ورنہ ، تو سمندر ہے تو ہوگا میرے کس کام کا ہے اگر خیال بھی آئے کہ تجھکو خط لکھوں تو گھونسلوں سے کبوتر نکلنے لگتے ہیں لگیگی آگ تو آئینگے گھر کئی زد میں یہاں پے صرف ہمارا مکان تھوڑی ہے
میں جانتا ہوں کے دشمن بھی کم نہیں لیکن ہماری ترہا ہتھیلی پے جان تھوڑی ہے زندگی کیا ہے خود ہی سمجھ جاؤگے بارشوں میں پتنگیں اڈایا کرو ن جانے کون سی مزبوریؤں کا کیدی ہو وو ساتھ چھوڑ گیا ہے تو بے وفا ن کہو نئے کردار اعتے جا رہے ہیں مگر ناٹک پرانا چل رہا ہے
حوالے
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:1950ء دے جم گٹھ:بھارتی مسلمان
یونیورسٹی آف الینوۓ
ہور ویکھو
گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں گٹھ:دنیا دیاں 100 ودیا یونیورسٹیاں
ضلع چٹوان
ضلع چٹوان نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
2012
2012 گریگری کیلنڈر دا ورہ اے جیہڑا اتوار نوں ٹریا۔
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
بوآ: سویٹزرلینڈ
{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #B30000; table-layout:fixed" <div style="background:#ce1127; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 120% tahoma; padding: 3px 5px; color:#FFFFFF; text-align: center; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px; clear:both;">سویٹزرلینڈ
سویٹزرلینڈ دے کینٹن
آرگاو·اپنزلانرہوڈن·اپنزل بارلہ رہوڈز·باسل·باسل دیس·برن·فرائبورگ·جینوا·گلارس·گراوبندن·جورا·لوسرن·نواں شیٹل·نیدوالڈن·اوبوالڈن·شافہاوزن·شوائز·سولوتھرن·سینٹ گالن·تھرگاو·ٹیسینو·اری·ویلائس·واود·زوگ·زیورچ
سویٹزرلینڈ دے نگر
زیورچ·جنیوا·برن·باسل·لوزان·ڈیوس·لوسرن·سینٹ گالن·تھن·لوگانو·ونٹرتھر·زوفنگن·چر·بائیل/بائین·اپنسیل·ہیریزاؤ·شافہاؤزن·لیزٹال
سویٹزرلینڈ دے تھاں
میٹرہارن·جھیل جنیوا·دریاۓ رائن
سویٹزرلینڈ دیاں کمپنیاں
سواچ·رولکس·نیسلے
سویٹزرلینڈ دے قلعے
ٹراخزلوالڈ قلعہ·ٹاراسپ قلعہ·ولیری قلعہ·مونوٹ قلعہ·مارشلنز قلعہ·لنزبرگ قلعہ·شادوز قلعہ
میگما
میگما پگھلی ہوئی پڑی نوں کہندے نیں جیہڑی زمین دے اندر ہوندی اے۔ اے جدوں زمین توں باہر آجاوے تے اینوں لاوا کیندے نیں۔
thumb|[[ہوائی وچ لاوا نکلدا ہويا]] میگما یونانی بولی وچ لئی نو‏‏ں کہندے نيں۔ تکنیکی اعتبار تو‏ں میگما پگھلی ہوئی چٹاناں تے ہور ٹھوس اجزاء تو‏ں مل ک‏ے بنا ہُندا اے جو زمین د‏‏ی سطح دے تھلے پائے جاندے نيں۔ پ‏ر ہور سیارےآں تے سیارچےآں اُتے وی اس طرح دے مواد د‏‏ی نشان دہی ہوئی ا‏‏ے۔ پگھلی ہوئی چٹاناں دے علاوہ میگما وچ حل شدہ گیس تے ہور اجزاء تے بعض اوقات بلبلے وی ہُندے نيں۔ میگما عموماً میگما خاناں یعنی میگما چیمبر وچ جمع ہُندا اے جو آتش فشاں بنا‏تے نيں۔ میگما نال موجود ہور چٹاناں نو‏‏ں وی متائثر کردا اے تے جدو‏ں باہر نکلے تاں لاوا کہلاندا ا‏‏ے۔ جے دھماکے تو‏ں اس دا اخراج ہوئے تاں اسنو‏ں ٹیفرا کہندے نيں جو پائیروکلاسٹک چٹاناں بناندا ا‏‏ے۔
میگما بہت ودھ گرم مائع جات اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ درجہ حرارت عموما 700 تو‏ں 1٫300 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہُندے نيں پ‏ر 600 ڈگری یا 1٫600 ڈگری والے میگما وی کوئی اچھنبے د‏‏ی گل نئيں۔ بوہت‏ے میگما سیلیکیٹ دے آمیزے ہُندے نيں۔ میگما د‏‏ی بناوٹ تے اجزاء اک دوسرے دے متناسب ہُندے نيں۔
بھانويں میگما دا مطالعہ لاوا دے بہاؤ دے دوران کيتا جاندا اے پ‏ر دو مرتبہ آئس لینڈ تے اک بار ہوائی وچ ہوݨ والی کھدائیاں دے دوران میگما تو‏ں واسطہ پيا ا‏‏ے۔
گٹھ:آتش فشانی نظام گٹھ:آتش فشاں گٹھ:آتشی صخریات گٹھ:ارضیات گٹھ:برکانیات گٹھ:Short description is different from Wikidata
ایلبے
''' باس رھن محکمہ، السیس، فرانس وچّ اک استھان ہے۔
ابراہیمی دیناں دے نبیاں دا جدول
ایہ جدول ابراہیمی مذہباں دے انبیاء  دا اے۔
حوالے
گٹھ:عبرانی بائبل چ انبیاء گٹھ:ابراہیمی دین
ضلع دادیلدھورا
ضلع اچچھم نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ایراوتیشور مندر
ایراوتیشور مندر، دراوڑ واستکلا(تہذیب) دا اک ہندو مندر ہے جو دکھن بھارت دے تامل ناڈوصوبے وچ اے۔ ایہنوں 12ویں صدی وج راجہ چولہ II نے بنوایا سی۔ ایہ مندر یونیسکو دی لسٹ وچ اے۔ �
گٹھ:ہندستان گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:مندر گٹھ:عبادت دیاں تھانواں
چک 103 ڈی
چک 103 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
نیوائی
نیوائی  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 9،205 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
کوارٹز
کوارٹز زمین چوں ملن والی اک معدن اے اے تھوڑا مینگا پتھر اے۔ ایدے نال کوارٹز کعڑیاں وی بنایاں جاندیاں نیں۔
تبدیل شدہ چٹان
تبدیل شدہ (metamorphic rock) پہلے توں کسے چٹان دے پلٹن نال بݨدی اے ۔ جدوں کسے پہلی چٹان نوں 150 توں 200 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرم کیتا جاوے تے نالے اوہنوں 1500 بار دے دباؤ تھلے رکھیا جاوے تاں چٹان وچ گوڑھیاں کیمیائی تے دکھالی پلٹنیاں آوندیاں نیں تے اس طرحاں پلٹی چٹان یا تبدیل شدہ چٹان بݨدی اے ۔ ایہ پہلی چٹان تہہ دار چٹان یا آتشی چٹان یا کوئی ہور پراݨی تبدیل شدہ چٹان وی ہوسکدی اے ۔ ایہ چٹاناں زمین دے اندر اوتھے بَݨدیاں نیں جِتھے چوکھا دباؤ ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:ارضیات