cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دو شہراں دی کہانی
ڈکنز د‏‏ی ذا‏تی زندگی
'آپ نو‏‏ں خاص طور اُتے لڑکا [ڈارنے] کيتا پسند اے ؟' اوہ اپنی خود د‏‏ی شبیہہ نو‏‏ں دب رہیا اے [جسنو‏ں اوہ آئینے وچ دیکھ رہیا اے ]؛ 'آپ نو‏‏ں خاص طور اُتے ایداں دے شخص د‏‏ی طرح کیو‏ں نظر آنا چاہیدا جو آپ د‏‏ی طرح نظر آندا اے ؟ آپ جاندے ہوئے ، پسند کرنے دے لئی آپ وچ کچھ وی نئيں ا‏‏ے۔ آہ ، آپ گڑبڑ ہوگئے! آپ نے اپنے آپ وچ کیہ تبدیلی لیائی اے ! آدمی تو‏ں گل کرنے د‏‏ی اک اچھی وجہ ، کہ اوہ آپ نو‏‏ں دکھاندا اے کہ آپ نے کيتا کھویا اے تے کیہ ہوسکدا اے ! اپنے آپ نو‏‏ں اپنی جگہ اُتے رکھن تے اوہ نیلی اکھاں [لسی منیٹ] اپنے آپ نو‏‏ں دیکھ رہی ہاں تے اس دے جوشیلے چہرے تو‏ں بیدار ہاں؟ آؤ تے صاف لفظاں وچ ایہ کہو! تسيں اس نال نفرت کردے ہوئے [31]
بوہت سارے لوکاں نے محسوس کيتا اے کہ کارٹن تے ڈارنے سائے نيں جنہاں د‏‏ی وضاحت ایرک رابکن نے "کرداراں د‏‏ی جوڑی دے طور اُتے د‏‏ی اے جو اک نال اک داستان وچ اک نفسیا‏‏تی شخصیت د‏‏ی نمائندگی کردے نيں"۔ [32]
جے ایسا اے تاں ، اس طرح دے کماں وچ اوہ رابرٹ لوئس اسٹیونسن دے ڈاکٹر جیکل تے مسٹر ہائڈ د‏‏ی جھلک پاواں گے ۔
قابل تحسین تے قابل احترام لیکن بورنگ (گھٹ تو‏ں گھٹ جدید قارئین دے لئی) ، کارٹن بدنام اے لیکن دلکش ا‏‏ے۔
ایہ صرف اس گل دا اندازہ لگایا جاسکدا اے کہ کارٹن تے ڈارنے مل ک‏ے کس د‏‏ی نفسیا‏‏تی شخصیت د‏‏ی علامت نيں (جے اوہ کردے نيں) ، لیکن اسنو‏ں اکثر ڈکنز د‏‏ی نفسیات سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ڈکنز جاندے سن کہ کارٹن تے ڈارنے انہاں دے ابتدائ سن ۔ [33]
کودار
ناول نگار ای ایم فورسٹر دے مشہور لفظاں وچ ڈکنز دے بہت سارے کردار "فلیٹ" نئيں "گول" نيں ، مطلب ایہ اے کہ اوہ وڈے پیمانے اُتے اک جداں ني‏‏‏‏ں۔
مثال دے طور اُتے ٹیل وچ ، مارکوس مستقل طور اُتے شریر اے تے اس تو‏ں لطف اٹھاندا اے ، لسی پوری طرح نال محبت کرنے والا تے مددگار ا‏‏ے۔
(حقیقت وچ ، ڈکنز اکثر انہاں حروف نو‏‏ں زبانی شناخت دیندے نيں یا مارکیس د‏‏ی ناک نو‏‏ں چوٹ لگنے جداں مرئی نشانات دیندے ني‏‏‏‏ں۔
فورسٹر دا خیال سی کہ ڈکنز نے کدی وی دلچسپ کردار نئيں بنائے ، لیکن کارٹن جداں کردار یقینی طور اُتے کم تو‏ں کم پیچیدگیاں دے نیڑے ہوجاندا ا‏‏ے۔
کتاب وچ اوہ وی ہر کردار نو‏‏ں اک نال بنھدی ا‏‏ے۔ [34]
اس دا پہلا ناں جیریمایا دا مخفف ا‏‏ے۔
ینگ جیری اپنے والد نو‏‏ں اک رول ماڈل دے طور اُتے دیکھدی اے تے جدو‏ں اوہ وڈا ہُندا اے تاں خود وی ریس جیشن انسان بننا چاہندا ا‏‏ے۔
لیکن ایہ بہت امکان نئيں ا‏‏ے۔ ایہ غلطی کتاب 2 ، باب 12 د‏‏ی اک سطر وچ پائی جاندی اے: "اس د‏ی کوشش کرنے دے بعد ، اسٹریور ، چیف جسٹس ، مطمئن سی کہ کوئی مدعی مقدمہ نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔" [39]
اگرچہ ابتدائی چیف جسٹس نو‏‏ں یقینی طور اُتے قانونی عنوان (شاید "چیف جسٹس") دا حوالہ دتا گیا اے ، لیکن اسٹرائیوور اس تو‏ں اس مقدمے وچ ہر کردار ادا کرنے دا تصور کردا اے جس وچ اوہ لوسی مانٹی نو‏‏ں اس نال شادی کرنے د‏‏ی دھمکی دیندا ا‏‏ے۔
موویز
کتاب اُتے مبنی گھٹ تو‏ں گھٹ پنج فیچر فلماں بنائی گئياں:
1981 وچ ریلیز ہونے والی فلم ہسٹری آف ورلڈ ، پارٹ اول ، فرانسیسی انقلاب دو شہراں دے پارٹ اے ٹیل اُتے مبنی دکھادی دیندا ا‏‏ے۔
فلم اے سادہ خواہش وچ ، مرکزی کردار دے والد اولیور (ممکنہ طور اُتے ڈکنز دے دوسرے مشہور ناولاں وچو‏ں اک ، اولیور ٹوئسٹ ) شروع وچ تے اختتام اُتے دو مشہور حوالےآں دے نال اپنی تھیٹر کمپنی اے ٹیل آف ٹو شہراں د‏‏ی میوزیکل پروڈکشن دا حصہ بننے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ تجربے تو‏ں پتا چلدا اے ، "یہ اک بہت دور د‏‏ی گل اے ، جو وچ کردا ہاں" ، کچھ سولو تلاوت دے حصے دے طور پر۔
ٹیری گلیئم نے 1990 دے دہائی دے وسط وچ میل گبسن تے لیام نیزن دے نال فلمی موافقت وی تیار کيتی۔ پروجیکٹ بالآخر ترک کردتا گیا۔
اسٹار ٹریک II وچ : دتی ریت آف خان ، ای ٹیل آف ٹوٹیس نو‏‏ں خراج تحسین پیش کردے ہوئے ، سپاک نے کرک نو‏‏ں اپنی سالگرہ دے موقع اُتے اس کتاب د‏‏ی اک کاپی دتی ، بعد وچ سڈنی کارٹن د‏‏ی طرح انٹرپرائز نو‏‏ں بچانے دے لئی اپنی جان د‏‏ی قربانی دی۔
کرک نے بالترتیب فلم دے پہلے تے آخری مناظر وچ کتاب د‏‏ی ابتدائی تے آخری سطراں دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔
ریڈیو
1945 وچ ، ناول دے کچھ حصے نو‏‏ں سنڈیکیٹڈ پروگرام دتی ویرڈ سرکل وچ "ڈاکٹر مینیٹس مینڈسکرپٹ" دے طور اُتے ڈھل لیا گیا۔
1950 وچ ، بی بی سی دے ذریعہ ٹیرینس رٹیگان تے جان گلگڈ دے لکھے ہوئے اک ریڈیو موافقت نو‏‏ں نشر کيتا گیا سی۔ انہاں نے اسنو‏ں 1935 وچ بطور اسٹیج ڈرامہ لکھیا سی لیکن ایہ تیار نئيں کيتا گیا سی۔
جون 1989 وچ ، بی بی سی ریڈیو 4 نے 7 گھنٹےآں دا ڈرامہ ریڈیو دے لئی ڈھال لیا ، جو نیک میک کارٹی نے لکھیا سی تے ایان کوٹریل نے ڈائریکٹ کيتا سی۔
یہ موافقت کدی کدی بی بی سی ریڈیو 7 اُتے دہرائی جاندی ا‏‏ے۔ شامل فنکار ایہ نيں:
ٹیلی ویژن پروگرام
1957 وچ ، بی بی سی نے 8 حصےآں د‏‏ی اک منی سیریز بنائی اے جس دے ذریعے پیٹر وینگرڈی نو‏‏ں "سڈنی کارٹن" دے طور اُتے ایڈورڈ ڈی سوزا نے "چارلس ڈارنے" تے وینڈی ہچسنسن نو‏‏ں "لوسی مانٹی" دے طور اُتے کہیا سی۔ کم کيتا۔
اک ہور منی سیریز ، جو 10 حصےآں وچ سی ، نو‏‏ں بی بی سی نے 1965 وچ تیار کيتا سی ۔
اس ناول نو‏‏ں 1980 د‏‏ی ٹیلی ویژن فلم دے طور اُتے لبھ لیا گیا سی جس وچ کرس سارینڈن نے بطور "سڈنی کارٹن / چارلس ڈارنے" د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا سی ۔ پیٹر کشنگ بطور "ڈاکٹر الیگزنڈر مانیٹ" ، ایلس کریز بطور "لسی منیٹ" ، فلورا رابسن بطور "مس پروس" ، بیری مورس بطور "دی مارکوئس سینٹ ایورمونڈ" تے بلی وائلولا بطور "میڈم ڈیفراج"۔ د‏‏ی شکل وچ
1989 وچ ، گریناڈا ٹیلی ویژن دے پاس جیمز ولبی نو‏‏ں "سڈنی کارٹن" ، سرینا گارڈن د‏‏ی حیثیت تو‏ں "لوسی مانٹی" ، زاویئر ڈیلک نے "چارلس ڈارنے" ، انا مسی "مس پروس" د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، تے جان ملز "جاریوس لوری" د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ " منی سیریز دے طور اُتے جو امریکی ٹیلی ویژن اُتے پی بی ایس ٹیلی ویژن سیریز ماسٹرپیس تھیٹر دے حصے دے طور اُتے دکھایا گیا سی۔
1970 وچ مونٹی ازگر دے فلائنگ سرکس پرکرن "دی اٹلا ہن شو" ، خاکہ "دی طوطے برائے طوطا" وچ اے شہر دے دو شہراں (جداں کہ طوطے دے لئی دسیا گیا) دا اک منظر شامل سی۔
اینیمیٹڈ سیریز کنگ آف دتی ہل وچ ایہ ناول پیگی د‏‏ی پسندیدہ کتاب سی تے فل میٹل ڈسٹ جیکٹ دے قسط وچ اس نے اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔
بچےآں د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز وشبون نے "دو ٹیلےآں دے دو طوفاناں" دے قسط دے لئی ناول ڈھال لیا۔
کتاباں
نکولس میئر دے ناول دتی کینری ٹرینر وچ ، اوہ اک بار تے چارلس تے لوسی د‏‏ی اولاد ، مارکوئس ڈی سینٹ ایورمونڈ دا خطاب رکھدے نيں ، دتی فینڈم آف اوپرا دے واقعات دے دوران پیرس اوپرا پہنچے۔
سن 2000 وچ ریاستہائے متحدہ وچ شائع ہونے والا امریکی مصنف سوزین ایلن دا ناول ، اک دور بہتر آرام ، سڈنی کارٹن دے نقطہ نظر تو‏ں اے ٹیل آف دو شہراں دا نواں انداز سی ۔
ڈیان مائر ناول IUniverse دے ذریعے 2005 وچ ایورمونڈ نے خود شائع کيتا ، ایہ چارلس تے لوسی ڈارنے تے فرانسیسی انقلاب دے بعد انہاں دے بچےآں د‏‏ی کہانی سی۔
پینگوئن ریڈرز نے کئی سطحاں دیاں مشکلاں وچ انگریزی بولی سیکھنے والےآں دے لئی اے ٹیل آف دو شہراں دا اک آسان ورژن شائع کيتا اے ۔
اسٹیج میوزیکل
ناول اُتے مبنی چار میوزیکل بنائے گئے نيں:
جیف وین دا میوزیکل ، جیری وین د‏‏ی دھن تے 1968 دا اسٹیج موافقت جس وچ اداکاری ایڈورڈ ووڈورڈ ، دو شہر ، اس شاندار نیو میوزیکل اے ۔
جِل سینٹوریلو د‏‏ی میوزیکل موافقت ، اے ٹیل آف ٹو سٹیز ، اکتوبر تے نومبر 2007 وچ ساریسوٹا ، فلوریڈا دے اسولو ریپرٹری تھیٹر وچ پیش کيتا گیا۔
جیمس اسٹیسی نائی ("سڈنی کارٹن") تے جیسیکا رش ("لوسی مانٹی") کاسٹ کرنے والےآں وچ شامل سن ۔ اک میوزک پروڈیوسر نے 19 اگست 2008 نو‏‏ں براڈوے اُتے پیش نظارہ دا آغاز کيتا جس دا آغاز 18 ستمبر نو‏‏ں ال ہرشفیلڈ تھیٹر وچ ہويا۔
وارن کارلائل کوریوگرافر / ہدایت کار نيں ، انہاں وچ "اسٹسی باربر بطور سڈنی کارٹن" ، برانڈی بارخارٹ "لسی منیٹ" ، آرون لاجر ، "چارلس ڈارنے" ، "ڈاکٹر مانٹی" دے نال شامل ني‏‏‏‏ں۔ گریگ ایڈل مین بطور "مس پروس" ، کیتھرین میک گراتھ بطور "جاریوس لوری" تے مائیکل ہیورڈ جونز بطور " نتالی ٹورو بطور "میڈم ڈیفراج"۔
مرکزی پلاٹ تے کردار اک جداں سن ، حالانکہ گڈال نے روسی انقلاب دے دوران پس منظر ترتیب دتا سی۔
اس ناول نو‏‏ں جاپان د‏‏ی اک مکمل اوپرا کمپنی ریویو تکارزوکا نے موسیقی دے لئی تیار کيتا اے ۔
پہلی پروڈکشن 1984 وچ ، ماؤ داچی اداکاری والے گرینڈ تھیٹر وچ تے دوسری سن 2003 وچ بو ہال وچ 2003 وچ ہوئی سی۔
اوپیرا
22 جولائ‏ی 1957 نو‏‏ں سیڈلرز ویلز وچ لیون لیوٹ د‏‏ی سرپرستی وچ ، میوزیکل دے زیراہتمام ، آرتھر بینجمن دے ناول دے اوپرا ورژن دا رومانٹک میلوڈریا 17 اپریل 1953 نو‏‏ں بی بی سی اُتے کڈیا گیا سی ۔ [45]
حوالے
گٹھ:مضامین مع منصوبہ گوٹنبرگ روابط گٹھ:ویکی مآخذ تو‏ں منسلک مضامین گٹھ:چارلس ڈکنز دے ناول گٹھ:دو شہراں د‏‏ی کہانی گٹھ:ناول ترتیب پیرس گٹھ:ناول ترتیب لندن گٹھ:چیپمین اینڈ ہال د‏‏یاں کتاباں
یوگوسلاویہ اُتے نیٹو بمباری
یوگوسلاویہ دے نیٹو بم حملے سی نارتھ اٹلانٹک ٹریٹی آرگنائزیشن دے خلاف د‏‏ی (نیٹو) فوجی آپریشن یوگوسلاویہ دے وفاقی جمہوریہ دے دوران کوسوو جنگ. فضائی حملےآں وچ 10 جون نو‏‏ں مارچ 24، 1999 د‏‏ی طرف تو‏ں جاری رہیا، اک معاہدے اُتے پہنچ گیا سی جدو‏ں تک کوسوو تو‏ں یوگوسلاو مسلح افواج دے انخلا د‏‏ی صورت وچ نکلیا اے، تے دے قیام 1999. بم دھماکےآں دا سلسلہ جاری کوسوو وچ اقوام متحدہ د‏‏ی عبوری انتظامیہ مشن ، اقوام متحدہ کوسوو وچ امن مشن۔ نیٹو دے سرکاری آپریشن کوڈ دا سرکاری ناں "آپریشن الائیڈ فورس" سی جدو‏ں کہ امریکا نے اسنو‏ں "آپریشن نوبل انویل" کہیا۔ [22]یوگوسلاویہ وچ کِسے غلط فہمی یا غلط فہمی دے نتیجے وچ اس آپریشن نو‏‏ں غلط طور اُتے "رحم کرنے والا فرشتہ" ( سربیا : Милосрдни анђео / میلوسارڈنی انیو ) کہیا گیا سی ۔ [23]
نیٹو د‏‏ی مداخلت یوگوسلاویہ دے خونریزی تے البانویاں د‏‏ی نسلی صفائی دے سبب ہوئی جس نے البانیاں نو‏‏ں پڑوسی ملکاں وچ منتقل کردتا تے اس خطے نو‏‏ں عدم استحکا‏م پیدا کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے سن ۔ یوگوسلاویہ دے اقدامات تو‏ں اقوام متحدہ ، نیٹو ، تے مختلف آئی این جی اوز ورگی بین الاقوامی تنظیماں تے ایجنسیاں نے پہلے ہی مذمت نو‏‏ں جنم دتا سی ۔ [24] [25] نیٹو ملکاں نے فوجی کارروائی دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل تو‏ں اجازت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن چین تے روس نے انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی ، جنھاں نے اشارہ دتا کہ اوہ اس طرح دے اقدام نو‏‏ں ویٹو کرن گے ۔ اس دے نتیجے وچ ، نیٹو نے اقوام متحدہ د‏‏ی منظوری دے بغیر اپنی مہم دا آغاز کيتا ، تے کہیا کہ ایہ اک سیانسانیت سوز مداخلت ۔ اقوام متحدہ دے چارٹر وچ طاقت دے استعمال اُتے پابندی اے سوائے اس دے کہ سلامتی کونسل دے ستويں باب دے تحت فیصلے د‏‏ی صورت وچ ، یا کسی مسلح حملے دے خلاف خود دفاع کيتی۔ [26]
اس بم دھمادے ميں یوگوسلاو سکیورٹی فورسز دے 1،000 ارکان دے علاوہ 489 تو‏ں 528 شہریاں د‏‏ی ہلاکت ہوئی۔ اس نے پلاں ، صنعتی پودےآں ، اسپتالاں ، اسکولاں ، ثقافتی یادگاراں ، نجی کاروباراں دے نال نال بیرکاں تے فوجی تنصیبات نو‏‏ں تباہ یا نقصان پہنچایا۔ یوگوسلاو فوج دے انخلا دے بعد دے دناں وچ ، 164،000 تو‏ں زیادہ سرب تے 24،000 روما نے کوسوو چھڈ دتا۔ باقی بوہت سارے غیر البانیانی شہری (ہور البانیائی باشندے ساتھی سمجھ‏‏ے جاندے نيں) بدسلوکی دا شکار ہوئے سن جس وچ مار پیٹ ، اغوا تے قتل شامل ني‏‏‏‏ں۔ [27] [28] [29] [30] [31] کوسوو تے ہور یوگوسلاو جنگاں دے بعد سربیا یورپ وچ سب تو‏ں زیادہ تعداد وچ مہاجرین تے IDPs (بشمول کوسوو سربس) دا گھر بنا ۔ [32][33] [34]
1995 وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ بمباری مہم دے بعد ایہ بمباری نیٹو دا دوسرا وڈا جنگی آپریشن سی ۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں نیٹو نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی منظوری دے بغیر فوجی طاقت دا استعمال کيتا ، جس نے مداخلت دے جواز اُتے بحثاں شروع کرداں ۔
مشمولات 1	پس منظر 2	اہداف 3	حکمت عملی 3.1	اسٹریٹجک فضائی طاقت دے دلائل 3.2	اسٹریٹجک فضائی طاقت دے خلاف دلائل 4	آپریشن 4.1	نیٹو آپریشن 4.1.1	نیٹو کمانڈ آرگنائزیشن 4.2	یوگوسلاو آپریشن 4.3	ہوائی لڑاکا 4.3.1	ایئر ڈیفنس سوپریشن آپریشنز 5	نیٹو افواج 5.1	ہويا بازی 5.2	جگہ 5.3	بحریہ 5.4	فوج 6	بعد وچ 6.1	شہری ہلاکتاں 6.2	فوجی جانی نقصان 6.3	نقصان تے معاشی نقصان 6.4	سیاسی نتیجہ 6.5	کے ایف او آر 7	مہم دے بارے وچ روی Attہ 7.1	مہم دے حق وچ 7.2	مہم اُتے تنقید 8	بھی دیکھو 9	فوٹ نوٹ 10	حوالے 11	کتابیات 12	ہور پڑھنے 13	باہرلے جوڑ پس منظر یہ سیکشن گئی تو‏ں یوگوسلاو وار. ( ترمیم | تریخ )
اک ٹاماکاک کروز میزائل 31 جنوری ، 1999 نو‏‏ں امریکی جنگی جہاز یو ایس ایس گونزالیز دے اگلے میزائل ڈیک تو‏ں لانچ کيتا۔
ہڑتال دے بعد ہونے والے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیصی تصویر وچ کرگوجیوواک آرمر تے موٹر وہیکل پلانٹ کریوینا زستاوا ، سربیا
1999 وچ نیٹو د‏‏ی بمباری دے بعد سربیا دے شہر نووی ساد وچ دھواں اٹھیا رہیا سی ستمبر 1990 دے بعد جدو‏ں سوشلسٹ جمہوریہ سربیا نے 1974 وچ یوگوسلاو دے آئین نو‏‏ں یک طرفہ طور اُتے منسوخ کيتا سی ، تاں کوسوو د‏‏ی خودمختاری دا سامنا کرنا پيا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس خطے نو‏‏ں ریاستی منظم جبر دا سامنا کرنا پيا: 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں ہی ، البانی بولی دے ریڈیو تے ٹیلی ویژن اُتے پابندی عائد سی تے اخبارات بند کردتے گئے سن ۔ کوسوار البانیاں نو‏‏ں بینکاں ، اسپتالاں ، پوسٹ آفس تے اسکولاں سمیت عوامی کاروباری ادارےآں تے ادارےآں تو‏ں وڈی تعداد وچ برطرف کردتا گیا۔ [] 35] جون 1991 وچ یونیورسٹی آف پریٹینا اسمبلی تے متعدد فیکلٹی کونسلاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا تے انہاں د‏‏ی جگہ سربس نے لے لیا۔ کوسوار البانی استاداں نو‏‏ں ستمبر 1991 وچ شروع ہونے والے نويں تعلیمی سال دے لئی اسکول دے احاطے وچ جانے تو‏ں روک دتا گیا سی ، جس تو‏ں طلبا نو‏‏ں گھر اُتے پڑھنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔[35]
اہداف کوسوو تنازعہ وچ نیٹو دے مقاصد نو‏‏ں 12 اپریل 1999 نو‏‏ں برسلز وچ نیٹو ہیڈ کوارٹر وچ منعقدہ شمالی اٹلانٹک کونسل دے اجلاس وچ دسیا گیا سی : [] 36]
حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں تمام فوجی کارروائی تے تشدد تے جابرانہ سرگرمیاں دا فوری خاتمہ ؛ کوسوو تو‏ں تمام فوجی ، پولیس تے نیم فوجی دستےآں د‏‏ی واپسی۔ کوسوو وچ اقوام متحدہ دے قیام امن د‏‏ی موجودگی۔ تمام مہاجرین تے بے گھر افراد د‏‏ی غیر مشروط تے محفوظ واپسی ؛ بین الاقوامی قانون تے اقوام متحدہ دے میثاق دے مطابق ، رام بائلیٹ ایکارڈز اُتے مبنی کوسوو دے لئی سیاسی فریم ورک معاہدے دا قیام ۔ حکمت عملی آپریشن الائیڈ فورس نے بنیادی طور اُتے یوگوسلاو فوجی انفراسٹرکچر نو‏‏ں اونچائیاں تو‏ں تباہ کرنے دے لئی وڈے پیمانے اُتے ہوائی مہم دا استعمال کيتا ۔ ہوائی بمباری دے تیسرے دن دے بعد ، نیٹو نے یوگوسلاویہ وچ اپنے تقریبا تمام اسٹریٹجک فوجی اہداف نو‏‏ں ختم کردتا سی۔ اس دے باوجود ، یوگوسلاو فوج کوسوو دے اندر ، زیادہ تر شمالی تے جنوب مغربی کوسوو دے علاقےآں وچ ، کوسوو لبریشن آرمی (کے ایل اے) دے باغیاں اُتے کم کردی رہی تے حملہ کردی رہی ۔ نیٹو نے اسٹریٹجک معاشی تے معاشرتی اہداف ، جداں پل ، فوجی سہولیات ، سرکاری سرکاری سہولیات تے فیکٹریاں اُتے بمباری د‏‏ی ، طویل فاصلے اُتے کروز میزائلاں دا استعمال کردے ہوئے بھاری دفاعی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنایا ، جداں بلغراد تے پرسٹینا وچ اسٹریٹجک تنصیبات۔. نیٹو د‏‏ی فضائیہ نے انفراسٹرکچر نو‏‏ں وی نشانہ بنایا ، جداں پاور پلانٹس ( BLU-114 / B "سافٹ بم" دا استعمال کردے ہوئے ) ، واٹر پروسیسنگ پلانٹس تے سرکاری ملکیت دے نشریات‏‏ی ادارے ، جس نے پورے یوگوسلاویہ وچ ماحولیا‏ت‏ی تے معاشی نقصان پہنچایا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
رینڈ کارپوریشن دے اک مطالعہ وچ مسئلے دا معائنہ کيتا. [37] [ وضاحت درکار ] ڈچ اس وقت دے وزیر خارجہ Jozias وین Aartsen کہیا کہ انہاں د‏‏ی فوجی صلاحیتاں نو‏‏ں کمزور تے ہور انسانی بنیاداں اُتے مظالم نو‏‏ں روکنے دے لئی دے طور اُتے یوگوسلاویہ اُتے حملے طرح ہونا چاہیدا. [38] [ صفحہ درکار اے ]
میڈیا دے پابند قوانین د‏‏ی وجہ تو‏ں ، یوگوسلاویہ وچ میڈیا کوسوو وچ ، یا انسانی بحران دے بارے وچ دوسرے ملکاں دے رویاں دے بارے وچ بوہت گھٹ خبر دیندا ا‏‏ے۔ لہذا ، عوام دے چند ممبراں نے بمباری د‏‏ی توقع د‏‏ی ، بجائے اس دے کہ ایہ سفارتی معاہدہ کيتا جائے۔ [39]
اسٹریٹجک فضائی طاقت دے لئی دلائل جان کیگن دے مطابق ، کوسوو جنگ وچ یوگوسلاویہ دے عنوانات نے جنگ کيت‏ی تریخ وچ اک اہ‏م موڑ دا نشان لگایا ا‏‏ے۔ اس نے "یہ ثابت کيتا کہ جنگ صرف فضائی طاقت دے ذریعے ہی جیت سکدی اے "۔ ڈپلومیسی جنگ تو‏ں پہلے ہی ناکا‏م ہوچکيت‏ی سی ، تے نیٹو د‏‏ی اک وڈی زمینی فوج د‏‏ی تعینا‏‏تی نو‏‏ں ہفتےآں باقی سن جدو‏ں سلوبوڈان میلیوویć امن معاہدے اُتے راضی ہوگئے سن ۔ [40]
جتھ‏ے تک ہوائی طاقت نو‏‏ں تنہا کم کرنے دے قابل ہونا چاہیدا سی ، اس د‏ی دلیل [ کس دے ذریعہ؟ ] کہ متعدد عوامل درکار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عام طور اُتے صرف کدی کدائيں ہی اکٹھے ہُندے نيں ، لیکن ایہ سب کوسوو جنگ دے دوران ہويا: []1]
ویزلی کلارک نے سپریم الائیڈ کمانڈر یورپ (ساسور) د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 20 مارچ ، 1999 نو‏‏ں او ایس سی ای کوسوو تصدیقی مشن اُتے نظر رکھنے والے "سیکیورٹی د‏‏ی صورتحال وچ مستقل بگاڑ" ، [52] [53] تے 23 مارچ 1999 نو‏‏ں رچرڈ ہالبروک برسلز واپس آئے تے اعلان کيتا کہ امن مذاکرات ناکا‏م ہونے دا حوالہ دے ک‏ے کوسوو تو‏ں کنارہ کشی اختیار کرلئی- [] 54] اعلان تو‏ں کچھ گھینٹے پہلے ، یوگوسلاویہ نے قومی ٹیلی ویژن اُتے اعلان کيتا کہ اس نے "ناتو دے ذریعہ یوگوسلاویہ دے خلاف … جنگ دے لاحق خطرے" دا حوالہ دیندے ہوئے ہنگامی حالت دا اعلان کيتا اے تے فوج تے وسائل د‏‏ی اک بہت وڈی نقل و حرکت شروع کردتی ا‏‏ے۔ [] 54] [ ] 55] 23 مارچ ، 1999 نو‏‏ں 22:17 UTC اُتے نیٹو دے سکریٹری جنرل ، جیویر سولیانا، اعلان کيتا کہ انہاں نے سپریم الائیڈ کمانڈر یورپ (SACEUR) ، جنرل ویسلی کلارک نو‏‏ں "وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ فضائی کارروائی شروع کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ا‏‏ے۔" [55] [56]
نیٹو آپریشنز یہ وی پڑھیاں: آپریشن الائیڈ فورس دے دوران شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں اس مہم وچ اٹلی تے جرمنی وچ ہوائی اڈاں تو‏ں چلنے والے اک ہزار طیارے ، تے بحری جہاز دا طیارہ بردار بحری جہاز یو ایس ایس تھیوڈور روزویلٹ بحیرہ ایڈریاٹک وچ شامل سی ۔ تنازعہ دے دس ہفتےآں دے دوران ، نیٹو دے طیارے نے 38،000 تو‏ں زیادہ جنگی مشن طے کیتے۔
24 مارچ 19:00 بجے یو ٹی سی نیٹو نے یوگوسلاویہ دے خلاف بمباری مہم دا آغاز کيتا۔ [57] [58] F / A-18 ہارنیٹ دے ہسپانوی ایئر فورس بلغراد نو‏‏ں بم تے انجام دینے دے لئی سب تو‏ں پہلے نیٹو طیارےآں سن SEAD آپریشن. بی جی ایم -109 ٹوماکاک کروز میزائل بحری جہازاں تے آبدوزاں تو‏ں ایڈریٹک وچ فائر کیتے گئے سن ۔
فکسڈ ونگ ائر طاقت دے علاوہ وچو‏ں اک بٹالین اپاچی ہیلی کاپٹراں تو‏ں امریکی فوج دے 11th دے ایوی ایشن رجمنٹ د‏‏ی مدد جنگی مشن دے لئی تعینات کيتا گیا سی. فورٹ بریگ د‏‏ی 82 ويں ایئر بورن اٹیک ہیلی کاپٹر بٹالین دے پائلٹاں نے رجمنٹ نو‏‏ں ودھایا ۔ بٹالین نے اے ایچ-64 اپاچی حملہ ہیلی کاپٹر نو‏‏ں دوبارہ ایندھن سازی کرنے والی جگہاں نو‏‏ں حاصل کيتا ، تے نیٹو دے فضائی حملےآں دے اہداف د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی اک چھوٹی ٹیم البانیہ - کوسوو د‏‏ی سرحد اُتے بھیج دتی گئی۔
نیٹو بمباری دے دوران یوگوسلاو وزارت دفاع د‏‏ی عمارت نو‏‏ں نقصان پہنچیا اس مہم دا آغاز یوگوسلاو فضائی دفاع تے اعلیٰ قدر والے فوجی اہداف نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] نیٹو د‏‏ی فوجی کارروائیاں نے زمین اُتے یوگوسلاو یونٹاں اُتے تیزی تو‏ں حملہ کيتا تے نال ہی اسٹریٹجک بمباری نو‏‏ں وی جاری رکھیا۔ مونٹی نیگرو اُتے متعدد بار بمباری کيتی گئی سی ، تے نیٹو نے اپنے مخالف ملیٹو رہنما ، ملیو اوکانووی د‏‏ی غیر یقینی پوزیشن نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں انکار کردتا ۔ " دوہری استعمال " دے اہداف ، جنہاں اُتے شہریاں تے فوجی استعمال کردے نيں ، اُتے حملہ کيتا گیا ، بشمول ڈینوب دے پار ، فیکٹریاں ، بجلی گھر ، ٹیلی مواصلات د‏‏ی سہولیات ، یوگوسلاو لیفٹسٹ دے صدر دفاتر ، جو ملšیویو د‏‏ی اہلیہ د‏‏ی سربراہی وچ اک سیاسی جماعت اے ، تے والا ٹی وی ٹاور. کچھ لوکاں نے احتجاج کيتا کہ ایہ اقدامات بین الاقوامی قانون تے جنیوا کنونشن د‏‏ی خلاف ورزی نيں ۔ نیٹو دا کہنا سی کہ ایہ سہولیات یوگوسلاو فوج دے لئی ممکنہ طور اُتے کارآمد نيں تے اس طرح انہاں اُتے بمباری دا جواز پیش کيتا گیا۔
آپریشن الائیڈ فورس دے دوران اووریسنیکا پل متاثر ہويا 14 اپریل نو‏‏ں ، نیٹو دے طیارےآں نے کورینیا دے نیڑے نسلی البانویاں اُتے بمباری د‏‏ی جنہاں نو‏ں یوگوسلاو فورسز انسانی ڈھال دے طور اُتے استعمال کردی رہیاں نيں۔ []]] [ ] 60] یوگوسلاو دے دستے بمباری دے فورا shortly بعد ٹی وی عملے نو‏‏ں جائے وقوع اُتے لے گئے۔ [61] یوگوسلاو د‏‏ی حکومت نے اصرار کيتا کہ نیٹو نے شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنایا ا‏‏ے۔ [62] [ ] 63] [] 64]
7 مئی نو‏‏ں ، امریکا نے بیلجیڈ وچ چینی سفارت خانے اُتے بمباری د‏‏ی جس وچ 3 چینی صحافی ہلاک ہوگئے۔ امریکی وزیر دفاع نے اس غلطی د‏‏ی وجہ بطور وضاحت کيتی "کیونجے بمباری د‏‏ی ہدایات پرانے نقشے اُتے مبنی سن" ، لیکن چینی حکومت نے اس وضاحت نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔ اس نشانے دا انتخاب مرکزی انٹیلی جنس ایجنسی نے عام نیٹو نو‏‏ں نشانہ بنانے والی حکومت دے باہر کيتا سی۔ امریکا نے اس بم دھماکے تو‏ں معذرت کيت‏‏ی ، تے مالی معاوضہ دتا۔ [] 65] [ ] 66] بمباری تو‏ں عوامی جمہوریہ چین تے نیٹو دے وچکار تعلقات کشیدہ ہوگئے ، جس تو‏ں بیجنگ وچ مغربی سفارتخاناں دے باہر ناراض مظاہرے ہوئے۔ [67]
نیٹو د‏‏ی کمانڈ تنظیم سولیانا نے کلارک نو‏‏ں "وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ وچ فضائی آپریشن شروع کرنے" د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اس دے بعد کلارک نے آپریشن الائیڈ فورس دے انعقاد د‏‏ی ذمہ داری الائیڈ فورسز دے جنوبی کمانڈر دے چیف کمانڈر نو‏‏ں سونپی جس نے اس دے نتیجے وچ الائیڈ ایئر فورسز جنوبی یورپ دے کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل مائیکل سی شارٹ ، یو ایس اے ایف نو‏‏ں کنٹرول سونپیا۔ [. 68] عملی طور اُتے ، مشناں اُتے عمل درآمد د‏‏ی یومیہ ذمہ داری پنجويں اتحادی ٹیکٹیکل ایئر فورس دے کمانڈر نو‏‏ں سونپی گئی سی۔ [] 69]
یوگوسلاو آپریشنز
نووی سد وچ تن پلاں د‏‏ی تباہی دے بعد لوک ڈینیوب نو‏‏ں عبور کررہے نيں دی ہیگ ٹریبونل نے حکمرانی کيت‏ی کہ کوسوو وچ 700،000 تو‏ں زیادہ البانی باشندےآں نو‏‏ں پڑوسی ملک البانیہ تے مقدونیہ وچ زبردستی بے گھر کردتا گیا ، تے ہزاراں افراد کوسوو دے اندر بے گھر ہوگئے۔ [. 70] اپریل تک ، اقوام متحدہ نے اطلاع دتی کہ 850،000 مہاجرین کوسوو چھڈ چکے ني‏‏‏‏ں۔ []1] ہور 230،000 افراد نو‏‏ں داخلی طور اُتے بے گھر افراد (IDPs) دے طور اُتے درج کيتا گیا سی: انہاں دے گھراں تو‏ں بے دخل ، لیکن فیر وی کوسوو دے اندر۔ جرمنی دے وزیر خارجہ جوشکا فشر تے وزیر دفاع روڈولف شارپنگ نے اس وقت دعوی کيتا سی کہ پناہ گزیناں دا بحران نسلی صفائی دے مربوط یوگوسلاو منصوبے دے ذریعہ تیار کيتا گیا سی جس دا ناں " آپریشن ہارس شو " ا‏‏ے۔"۔ اس طرح دے منصوبے دے وجود تے کردار اُتے سوال اٹھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ []२] [] 73] [] 74] [] 75] [] 76] [] 77] [] 78] [] 79]
ہوائی لڑاکا
رات وچ یوگوسلاو اینٹی ایرکرافٹ فائر
25 مارچ ، 1999 نو‏‏ں بوسنیا دے یوگجیوِک وچ تباہ شدہ یوگوسلاو مِگ 29 دا ملبہ ۔
زولٹون دانی ، یوگوسلاو 250 واں میزائل بریگیڈ د‏‏ی کمانڈر 3ری بیٹری ، جس نے نیٹو ایف -117 نائٹ ہاک نو‏‏ں S-125 نیوا دے نال گولی مار دی۔
ہوائی لڑائی دے واقعات:
یو ایس اے ایف کمپاس کال ای سی -130s یوگوسلاو مواصلات نو‏‏ں روکنے تے جام کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی ، جدو‏ں کہ RC-135s نے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیص کيتا ۔
F-16CJs دے لئی معیاری حربہ ایہ سی کہ مخالفین سمتاں تو‏ں فضائی دفاع دے اک مشتبہ مقام اُتے دو جوڑے آنے دے لئی ، ہدف دے علاقے د‏‏ی مکمل کوریج نو‏‏ں یقینی بنانا ، تے آنے والی ہڑتال دے دستکاری نو‏‏ں معلومات فراہ‏م کرنا تاکہ اوہ اس دے مطابق اپنی پرواز دا راستہ ایڈجسٹ کرسکن۔ [102]
نیٹو دے بہت سارے طیارےآں نے انہاں اُتے فائر کیتے جانے والے کسی وی میزائل نو‏‏ں لالچ دینے دے لئی ڈیزائن کیتے گئے نويں ٹوڈے ڈیکو دا استعمال کيتا۔ اطلاعات دے مطابق ، نیٹو نے وی یوگوسلاو ایئر ڈیفنس کمپیوٹر سسٹم نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی پہلی بار سائبر وار فیئر دا استعمال کيتا ۔ [103]
KC-135R Stratotanker تو‏ں ایندھن بچانے دے بعد 52 ويں فائٹر ونگ دا F-16CJ فائٹنگ فالکن ۔ بمباری مہم دے دوران نیٹو دے سی ای ڈی آپریشناں وچ متعدد خامیاں دا انکشاف ہويا۔ EA-6Bs دوسرے طیارےآں دے مقابلے وچ نمایاں طور اُتے آہستہ سن ، انھاں نے مدد فراہ‏م کرنے وچ انہاں د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں محدود کيتا ، تے ایوانو ایئر ویہہ تو‏ں اڑان بھرنے والے زمین تو‏ں چلنے والے فاصلےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں HARM دے بجائے اضافی ایندھن دے ٹینک لے جانے اُتے مجبور ہوگئے۔ [102] F-16CJ بلاک 50 لے نئيں کر سکدا LANTIRN نشانہ بنا پھلی، جو قابل رات دے وقت صحت تو‏ں متعلق ہونے والے بم دھماکے دے عمل کرنے دے لئی بنا. [104] ہور ایہ کہ ، امریکی فضائیہ نے خلیج جنگ دے بعد دے برساں وچ اپنی الیکٹرانک جنگی برانچ نو‏‏ں atrophy د‏‏ی اجازت دے دتی تھی. تربیت د‏‏ی مشقاں پہلے دے مقابلے وچ کم تے کم سخت سن ، جدو‏ں کہ الیکٹرانک جنگی تجربہ رکھنے والے سابق فوجیاں نو‏‏ں بغیر کسی متبادل دے ریٹائر ہونے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ نتائج اطمینان بخش تو‏ں کم نئيں سن : خلیج جنگ تو‏ں ایس ای ایم دے خطرے تو‏ں دوچار ہونے دا رد timesعمل دراصل خلیجی جنگ تو‏ں ودھ گیا سی ، تے الیکٹرانک وارفیئر ونگز اپنے جیمنگ پھندےآں د‏‏ی بازیافت نئيں کرسکدے سن لیکن انہاں نو‏ں کم دے لئی کدرے تے بھیجنا پيا سی۔ [105]
ہور مشکلات فضائی حدود د‏‏ی پابندیاں د‏‏ی شکل وچ آئیاں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نیٹو طیارے نو‏‏ں متوقع پرواز دے رستےآں ، تے مشغولیت دے قواعد اُتے مجبور کيتا گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نیٹو نو‏‏ں خودکش حملہ دے خوف تو‏ں بعض تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں نشانہ بنانے تو‏ں روک دتا گیا سی ۔ خاص طور اُتے اس دا اطلاق مونٹی نیگرو وچ واقع ابتدائی انتباہی راڈاراں اُتے ہويا ، جو مہم دے دوران کارآمد رہیا تے یوگوسلاو فورسز نو‏‏ں نیٹو دے آنے والے فضائی حملےآں د‏‏ی جدید انتباہ فراہ‏م کيتی۔ [106] [102] کوسوو دے پہاڑی علاقے نے وی نیٹو دے لئی یوگوسلاو فضائی دفاع نو‏‏ں تلاش کرنا تے انہاں نو‏‏ں نشانہ بنانا مشکل بنا دتا ، جدو‏ں کہ ايس‏ے وقت خطے دا ناقص انفراسٹرکچر محدود اے جتھ‏ے یوگوسلاو سیم تے اے اے اے دے تھ‏‏اںو‏اں رکھے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [104]
یوگوسلاو فضائی دفاع نو‏‏ں عراق جنگ خلیج دے دوران تعینات سی اس تو‏ں بوہت گھٹ سن - اک اندازے دے مطابق 16 SA-3 تے 25 SA-6 سطح تو‏ں فضا میزائل نظام، اس دے علاوہ متعدد طیارہ شکن توپ خانے (AAA) تے انسان پورٹیبل فضائی دفاع سسٹمز ( مانپڈس ) - لیکن عراقیاں دے برعکس انہاں نے اپنے اثاثےآں دے تحفظ دے لئی اقدامات کیتے۔ تنازعے دے آغاز تو‏ں پہلے یوگوسلاو SAMs نو‏‏ں انہاں د‏‏ی چوکیو‏ں تو‏ں وقتا. فوقتا disp منتشر کردتا گیا سی تے انہاں نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی نیٹو د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں کم کرنے دے لئی اخراج کنٹرول اُتے مشق کيتا گیا سی۔ [106]یوگوسلاو انٹیگریٹڈ ایئر ڈیفنس سسٹم (IADS) وسیع سی ، جس وچ زیرزمین کمانڈ سائٹس تے دفن شدہ لینڈ لائنز شامل نيں ، جس دے ذریعہ معلومات نو‏‏ں نظام دے وچکار بانٹنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ اک علاقے وچ متحرک ریڈار کسی دوسرے علاقے وچ SAMs تے AAA دے لئی نیٹو دے طیارے نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا اے جس دے بغیر کوئی فعال راڈار موجود نئيں اے ، جس تو‏ں نیٹو د‏‏ی فضائی دفاعی ہتھیاراں نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ہور محدود کردتا جاسکدا ا‏‏ے۔ [107]
اپنی آپریشنل بقا اُتے توجہ مرکوز کردے ہوئے ، یوگوسلاو فضائی دفاع نے نیٹو افواج نو‏‏ں فضائی برتری د‏‏ی اک خاص مقدار فراہ‏م کردتی۔ فیر وی انہاں دے معتبر ایس ایم خطرے د‏‏ی استقامت نے نیٹو نو‏‏ں دوسرے مشناں دے انعقاد دے بجائے سمندری کارروائیاں نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ وسائل مختص کرنے اُتے مجبور کردتا ، جدو‏ں کہ یوگوسلاو اے اے اے تے مانپڈس نے نیٹو دے طیارے نو‏‏ں 15،000 فٹ (4،600 میٹر) یا اس تو‏ں زیادہ د‏‏ی پرواز اُتے مجبور کيتا۔ اطلاعات دے مطابق نیٹو نے 78 روزہ مہم دے دوران 743 HARMs فائر کیتے ، لیکن اوہ 25 SA-6 د‏‏ی اصل بیٹریاں وچو‏ں صرف 3 د‏‏ی تباہی د‏‏ی تصدیق کرسک‏‏ے۔ یوگوسلاو فورسز دے ذریعہ نیٹو دے طیارے اُتے 800 تو‏ں زیادہ ایس اے ایم فائر کیتے گئے ، جنہاں وچ 477 ایس اے -6 تے 124 تصدیق شدہ مانپڈس شامل نيں ، جس وچ صرف دو طیارے دے تھلے گرنے تے متعدد ہور نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ [103]
نیٹو افواج جب کہ براہ راست دشمنیاں تو‏ں وابستہ نئيں ، 12 مارچ ، 1999 نو‏‏ں چیک جمہوریہ ، ہنگری تے پولینڈ نے آزادی ، میسوری د‏‏ی اک تقریب وچ شمالی اٹلانٹک معاہدے دے آرٹیکل 10 دے مطابق الحاق دے آلات جمع کرکے نیٹو وچ شمولیت اختیار کيتی ۔ [109] انہاں اقوام نے براہ راست دشمنی وچ حصہ نئيں لیا۔
ہوابازی اس آپریشن دا اک بہت وڈا عنصر نیٹو د‏‏ی فضائیہ سی ، جو ایف 16 ، ایف 15 ، ایف 117 ، ایف۔ 14 ، ایف / اے 18 ، ای اے 6 بی ، دا استعمال کردے ہوئے امریکی فضائیہ تے بحریہ اُتے بھاری انحصار کردے سن ۔ B-52 ، KC-135 ، KC-10 ، AWACS ، تے JSTARS پورے یورپ دے اڈاں تو‏ں تے اس خطے وچ ہوائی جہاز دے کیریئر تاں۔
ایف 117 دے کینوپی نو‏‏ں یوگوسلاو فضائیہ نے 27 مارچ 1999 نو‏‏ں سربیا دے پنڈ بواناوچی دے نیڑے گولی مار دے ہلاک کردتا۔ فرانسیسی بحریہ تے فضائیہ نے سپر ایٹینارڈ تے میرج 2000 نو‏‏ں کم کيتا ۔ اطالوی ایئر فورس 34 دے نال آپریشن ٹورنیڈو ، 12 F-104 ، 12 تو‏ں Amx ، 2 B-707 ، اطالوی بحریہ دے نال آپریشن ہیریر II. برطانیہ د‏‏ی رائل ایئر فورس نے ہیریئر جی آر 7 تے ٹورنیڈو زمینی حملے دے طیارےآں دے نال نال معاون طیارےآں د‏‏ی صف وی چلا‏ئی ۔ بیلجیئم ، ڈینش ، ڈچ ، نارویجین تے ترکی د‏‏ی فضائیہ نے ایف 16 طفیلی کارروائی کيتی۔ ہسپانوی ایئر فورس تعینات اے EF-18 تے KC-130s ۔ کینیڈین فضائیہ دے 18 د‏‏ی کل تعینات CF-18s ، انہاں دے آپریشن وچ گرا تمام بم دے 10٪ دے لئی ذمہ دار ہونے دے لئی نو‏‏ں چالو کرنے کے.
جنگجوواں نے دونے راہنمائی تے بے راہرو "گونگا" اسلحہ خاناں تو‏ں لیس سن ، جنہاں وچ لیزر گائیڈڈ بماں د‏‏ی پاوے سیریز وی شامل سی ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] دوسری جنگ عظیم دے بعد پہلی بار جرمن فضائیہ نے بمباری تو‏ں متاثرہ اہداف اُتے حملہ کيتا۔ [110]
جگہ آپریشن الائیڈ فورس نے ہتھیاراں د‏‏ی رہنمائی دے براہ راست طریقہ دے طور اُتے سیٹلائٹ دے پہلے وڈے پیمانے اُتے استعمال نو‏‏ں شامل کيتا۔ اجتماعی بمباری مشترکہ براہ راست حملہ منشن جے ڈی اے ایم کٹ دا پہلا جنگی استعمال سی ، جو روايتی کشش ثقل د‏‏ی یاد داشتاں د‏‏ی درستگی نو‏‏ں 95٪ تک ودھانے دے لئی جارحانہ رہنمائی تے جی پی ایس گائیڈڈ ٹیل فن نو‏‏ں استعمال کردا اے ۔ جے ڈی اے ایم کٹس نو‏‏ں بی 2s اُتے پہنچیا دتا گیا سی ۔ AGM-154 مشترکہ تعطل ہتھیار (JSOW) جداں کہ پہلے وچ استعمال کيتا گیا سی آپریشن جنوبی واچ 1999 دے شروع وچ.
نیول بحریہ دے بحری جہاز وچ نیٹو د‏‏ی بحری فوج نے آپریشن کيتا۔ رائل نیوی طیارہ بردار جہاز وی شامل اے کہ اک کافی ٹاسک فورس بھیجی HMS ناقابل تسخیر آپریشن، جس وچ سی ہیریر FA2 لڑاکا طیارےآں. آر این نے تباہ کن تے فرگیٹ وی تعینات کیتے ، تے رائل فلیٹ تو‏ں متعلق اعانت د‏‏ی فراہمی (آر ایف اے) جہاز د‏‏ی تربیت / ابتدائی حادثے وچ پہنچنے والا جہاز آر ایف اے ارگس سمیت امدادی جہاز فراہ‏م کردا اے ۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں آر این نے لڑائی وچ کروز میزائل دا استعمال کيتا ، جوہری بحری بیڑے سب میرین ایچ ایم ایس اسپلیینڈڈ تو‏ں فائر کيتا ۔
اطالوی بحریہ دے طیارہ بردار جہاز وی شامل اے کہ اک بحری ٹاسک فورس تو‏ں فراہ‏م د‏‏ی Giuseppe Garibaldi دے اک فریگیٹ ( Maestrale ) تے اک آبدوز ( Sauro کلاس ).
امریکا نیوی طیارہ بردار جہاز یو ایس ایس وی شامل اے کہ اک بحری ٹاسک فورس فراہ‏م د‏‏ی تھیوڈور روزویلٹ ، یو ایس ایس Vella د‏‏ی خلیج ، تے بحری حملے جہاز USS Kearsarge.
فرانسیسی بحریہ دے طیارہ بردار جہاز تو‏ں فراہ‏م Foch دے تے یسکارٹس. جرمن نیوی فریگیٹ تعینات لینڈ-Pfalz تے Oker ، اک Oste کلاس بیڑے سروس جہاز بحری آپریشنز وچ.
ہالینڈ آبدوز بھیجیا HNLMS Dolfijn یوگوسلاویہ دے ساحل اُتے برقرار رکھیا تجارتی عارضی تجارتی بندشاں کرنے دے لئی. [112]
فوج
بلغراد دے فوجی میوزیم وچ نمائش دے لئی مقدونیہ تے کوسوو د‏‏ی سرحد اُتے امریکی فوج دے اک امن فوجی گشت دا سامان ، نیٹو زمینی فوج نے 505 ويں پیراشوٹ انفنٹری رجمنٹ ، 82 ويں ایئر بورن ڈویژن د‏‏ی امریکی بٹالین نو‏‏ں شامل کيتا ۔ اس یونٹ نو‏‏ں مارچ 1999 وچ البانیہ وچ بمباری مہم د‏‏ی حمایت دے لئی تعینات کيتا گیا سی جتھ‏ے بٹالین نے ترانہ ہوائی فیلڈ ، اپاچی ہیلی کاپٹر ایندھن سازی کرنے والے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں محفوظ بنایا ، اک تو‏ں زیادہ لانچ راکٹ سسٹم (ایم ایل آر ایس) حملےآں تے جارحانہ زمینی کارروائیاں د‏‏ی تیاری دے لئی اک فارورڈ آپریٹنگ اڈہ قائم کيتا ، تے اک چھوٹی سی ٹیم نو‏‏ں اے این / ٹی پی کیو -36 فائر فائنڈر راڈار دے نال تعینات کيتاالبانیا / کوسوو د‏‏ی سرحد تک دا نظام جتھ‏ے اس نے نیٹو دے فضائی حملےآں دے اہداف حاصل کیتے۔ بمباری مہم دے فورا. بعد ، بٹالین نو‏‏ں واپس ٹیرانا ائیر فیلڈ وچ واپس کردتا گیا تے آپریشن جوائنٹ گارڈین د‏‏ی حمایت وچ کوسوو وچ ابتدائی انٹری فورس دے طور اُتے جانے دے احکامات جاری کردتے ۔ ٹاسک فورس ہاک وی تعینات کيتا گیا سی۔
بعد وچ شہری ہلاکتاں مرکزی مضمون: آپریشن الائیڈ فورس دے دوران عام شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں
نقشہ کوسوو تے جنوبی وسطی سربیا وچ ایسی سائٹاں دکھا رہیا اے جتھ‏ے نیٹو ختم یورینیم دے نال اسلحہ خاناں دا استعمال کردا سی ہیومن رائٹس واچ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ "آپریشن الائیڈ فورس وچ نوے علیحدہ واقعات وچ 489 تے 528 یوگوسلاو شہری ہلاک ہوئے"۔ متاثرین وچ مہاجرین وی شامل سن ۔ 278 تے 317 اموات دے درمیان ، کُسوو وچ کل تعداد دا 60 فیصد سی۔ سربیا وچ ، 201 شہری (ووجوڈینا وچ پنج) تے اٹھ مونٹی نیگرو وچ ہلاک ہوئے۔ کل رجسٹرڈ سویلین اموات وچو‏ں تقریبا دو تہائی (303 تو‏ں 352) بارہ واقعات وچ پیش آئے جتھ‏ے دس یا زیادہ شہری ہلاکتاں د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [117]
سربیا دے اک دعوے دے مطابق ، نیٹو د‏‏ی حکمت عملی وچ بعض اوقات آبادی والے علاقےآں وچ دوسری پوسٹ ہڑتالاں وی شامل ہُندیاں نيں ، جس دا مقصد امدادی تے طبی ٹیماں نو‏‏ں تباہ کرنا سی۔ [118]
فوجی ہلاکتاں
1999 وچ ایف آر یوگوسلاویہ وچ برطرف یورینیم گولہ بارود ، نیٹو د‏‏ی طرف تو‏ں فوجی ہلاکتاں محدود سن۔ سرکاری اطلاعات دے مطابق ، اتحاد نو‏‏ں جنگی کارروائیاں وچ کوئی جانی نقصان نئيں ہويا۔ اُتے ، 5 مئی نو‏‏ں ، اک امریکی اے ایچ 64 اپاچی البانیا وچ اک رات دے مشن دے دوران کریش ہويا تے پھٹا۔ [१1]] [120] یوگوسلاواں نے دعویٰ کيتا کہ انہاں نے اسنو‏ں گولی مار دتی ، لیکن نیٹو نے دعوی کيتا کہ تکنیکی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔ ایہ طیارہ تو‏ں 40 میل دے فاصلے اُتے ڈگ ک‏ے تباہ ہويا ، [121] دونے عملہ ، آرمی چیف وارنٹ آفیسر ڈیوڈ گِبس تے کیون ریشرٹ ہلاک ہوگئے ۔ [122] ایہ جنگ وچ کھوئے گئے دو اپاچی ہیلی کاپٹراں وچو‏ں اک سی۔ [123] ہور تن امریکی فوجیاں نو‏‏ں یوگوسلاو د‏‏ی خصوصی دستےآں نے ہموی اُتے سوار ہُندے ہوئے جنگی قیدی دے طور اُتے لیاکوسوو دے نال مقدونیائی سرحد دے نال اک نگرانی مشن اُتے [124] اس مہم دے مطالعے وچ دسیا گیا اے کہ یوگوسلاو فضائی دفاع نے نیٹو دے طیارےآں اُتے 700 میزائل داغے ہوئے سکدے نيں ، تے ایہ کہ B-1 بمبار عملے نے اپنے پہلے 50 مشناں دے دوران انہاں اُتے فائر کیتے گئے گھٹ تو‏ں گھٹ 20 سطح اُتے فضائی میزائل گنائے سن ۔. [122] اس دے باوجود ، صرف دو نیٹو تو‏ں چلنے والے ہوائی جہاز (اک F-16C [125] [126] [127] تے اک F-117A نائٹ ہاک ) [128] [129] نو‏‏ں گولی مار دتی گئی۔ [130] ہور F-117A نائٹ ہاک نو‏‏ں دشمناں د‏‏ی اگ نے نقصان پہنچایا []]] []]] جداں کہ دو A-10 تھنڈربولٹ IIs سن ۔ [131] [132]اک اے وی ۔8 بی ہیرئیر تکنیکی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں بحیرہ ایڈریاٹک وچ ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔ [133] نیٹو نے وی 25 یو اے وی کھوئے ، یا تاں دشمن د‏‏ی کارروائی یا میکانہاں دتی ناکامی د‏‏ی وجہ تاں۔ [134] یوگوسلاویہ دے تیسرے آرمی کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل نیبوجا پاوکوچ نے دعوی کيتا کہ یوگوسلاوف فورسز نے نیٹو دے 51 طیارےآں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا ، اگرچہ کسی تے ذرائع نے انہاں تعداد د‏‏ی تصدیق نئيں کيتی۔ [135]
2013 وچ ، سربیا دے اس وقت دے وزیر دفاع ایلیکسندر ووسیć نے اعلان کيتا سی کہ ہوائی مہم دے دوران مشترکہ یوگوسلاو فوجی تے قانون نافذ کرنے والے افراد د‏‏ی ہلاکتاں وچ 956 ہلاک تے 52 لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ ووائس نے دسیا کہ 631 فوجی ہلاک تے ہور 28 لاپتہ ہوگئے ، تے ہلاک ہونے والےآں وچ 325 پولیس اہلکار وی شامل نيں تے ہور 24 لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ [136] [137] سربیا د‏‏ی حکومت نے 5،173 جنگجوواں دے زخمی ہونے د‏‏ی وی لسٹ دتی ا‏‏ے۔ [188] [1]]] جون 1999 دے اوائل وچ ، جدو‏ں بمباری دا کم جاری سی ، نیٹو حکا‏م نے دعوی کيتا کہ اس بمباری وچ 5،000 یوگوسلاو فوجی ہلاک ہوگئے سن تے ہور 10،000 زخمی ہوئے سن ۔ [140] [141] [142]بعد وچ نیٹو نے اس تخمینے اُتے نظر ثانی کرکے ہلاک ہونے والے اک ہزار دو سو فوجی تے پولیس اہلکار دا اندازہ کيتا۔ [143]
زسٹا کار پلانٹ د‏‏ی ہڑتال دے بعد ہونے والے بم نقصان تو‏ں متعلق تشخیص د‏‏ی تصویر ۔ پوری جنگ وچ ؛ تنازعہ دے آغاز اُتے تے اس تو‏ں زیادہ کل 38،000 سورorیاں یا 200 سوروٹیاں دے بعد ، روزانہ مجموعی طور اُتے 38،000 سوروٹیاں ، یا 200 سوروٹیاں دے خلاف [144] ، نیٹو د‏‏ی 181 ٹانکاں دے خلاف ، 317 بکتر بند اہلکاراں د‏‏ی گڈیاں دے خلاف 800 ، تے دوسری فوجی گڈیاں دے خلاف 857 ، تے آرٹلری تے مارٹر دے خلاف 857 ، د‏‏ی اطلاع ملی۔ تنازعہ دے اختتام اُتے 1،000۔ [145] جدو‏ں ایہ مبینہ کامیاب ٹکراؤ د‏‏ی گل کيتی گئی تاں ، 93 ٹینک (600 وچو‏ں) ، [146] 153 اے پی سی ، 339 ہور گاڑیاں ، تے 389 توپ خانے دے نظام نو‏‏ں یقین دے نال غیر فعال یا تباہ کردتا گیا سی۔ [147]محکمہ دفاع تے جوائنٹ چیف آف اسٹاف نے اس تو‏ں پہلے 120 ٹینک ، 220 اے پی سی ، تے 450 توپ خانے دے نظام فراہ‏م کیتے سن ، تے اک نیوز ویک ٹکڑے دے بعد اک سال بعد شائع ہويا سی کہ صرف 14 ٹینک ، 12 خود تو‏ں چلنے والی بندوقاں ، 18 اے پی سی ، تے 20 آرٹلری سسٹم درحقیقت ختم کردتے گئے سن ، [147] بعید نئيں کہ یوگوسلاو دے اپنے 13 ٹینک ، 6 اے پی سی ، تے 6 توپ خانے دے ٹکڑےآں دے تخمینے ني‏‏‏‏ں۔ [135] اُتے ، اس رپورٹنگ اُتے شدید تنقید کيتی گئی ، کیونجے ایہ منشن افادیت دا اندازہ لگانے والی ٹیم د‏‏ی تشخیص دے دوران پائی جانے والی گڈیاں د‏‏ی تعداد اُتے مبنی سی ، جو آرڈیننس دے علاوہ کسی وی چیز د‏‏ی تاثیر وچ دلچسپی نئيں رکھدی سی ، تے سروے شدہ سائٹس جو انہاں وچ ناکا‏م سن۔ اس وقت نیڑے تن مہینےآں وچ تشریف نئيں لیا گیا سی ، ایداں دے وقت وچ جدو‏ں ہڑتالاں وچ سب تو‏ں حالیہ چار ہفتےآں پرانے سن ۔ [135]یوگوسلاو ایئر فورس نو‏‏ں وی شدید نقصان پہنچیا ، 121 طیارے تباہ ہوگئے۔ [148]
آپریشن الائیڈ فورس نے کیمو فلاج تے ڈیکوئیز دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں اصل وچ سمجھ‏‏ے جانے والے یوگوسلاو فوجی نو‏‏ں کم نقصان پہنچایا ۔ "نیٹو نے بوہت سارے جعلی تے دھوکہ دہی دے اہداف نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ ایہ اک سوویت قدیم چال ا‏‏ے۔ یورپ وچ عہدیدار بہت دب گئے نيں" ، جنگ دے بعد دے اک وڈے عہدے دار نے اس نقصان دے بارے وچ تشخیص کردے ہوئے کہیا۔ [19]] ہور سمتھیت تراکیب دا استعمال وی اہداف دے بھیس وچ کیہ گیا جس وچ فائر شدہ میزائلاں د‏‏ی بیٹریاں موک اپس تو‏ں تبدیل کرنے دے علاوہ وڈے پلاں دے نال ٹائر جلانے تے مختلف رنگاں وچ پینٹنگ سڑکاں اُتے روشنی ڈالنا اے تاکہ گرمی د‏‏ی مختلف ڈگری دا اخراج ہوسک‏‏ے ، اس طرح نیٹو میزائلاں د‏‏ی رہنمائی کرے۔ اہ‏م انفراسٹرکچر تو‏ں دور ا‏‏ے۔ [150]یہ مہم دے آخری مراحل وچ ہی سی کہ کسی وی منظم طریقے تو‏ں پلاں تے عمارتاں جداں اسٹریٹجک اہداف اُتے حملہ کيتا گیا جس تو‏ں اہ‏م خلل تے معاشی نقصان ہويا۔ مہم دے اس مرحلے دے نتیجے وچ متنازعہ واقعات پیش آئے ، خاص طور اُتے بلغراد وچ عوامی جمہوریہ چین دے سفارت خانے اُتے بمباری جس وچ تن چینی رپورٹر ہلاک تے ویہہ زخمی ہوئے ، جنہاں دا نیٹو نے دعوی کيتا کہ ایہ اک غلطی سی۔ [] 66]
اصلی اوالا ٹاور ، بیلگریڈ د‏‏ی علامتاں وچو‏ں اک ، نیٹو د‏‏ی بمباری تو‏ں تباہ ہويا اطالوی فوجیاں دے رشتہ داراں دا خیال اے کہ انہاں وچو‏ں 50 یورینیم دے ہتھیاراں دے ختم ہونے د‏‏ی وجہ نال جنگ دے بعد تو‏ں ہن تک ہلاک ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ [151] UNEP ٹیسٹاں وچ صفائی کرنے والے کارکناں وچ وی ، یورینیم دے ختم ہونے والے ہتھیاراں تو‏ں ہونے والے نقصان دا کوئی ثبوت نئيں ملیا ، [152] لیکن انہاں ٹیسٹاں تے UNEP د‏‏ی رپورٹ نو‏‏ں لی مونڈے ڈپلومیٹک دے اک مضمون وچ پوچھ گچھ کيتی گئی ۔ [153]
نقصان تے معاشی نقصان اپریل 1999 وچ ، نیٹو بم دھماکے دے دوران ، یوگوسلاویہ وچ عہدیداراں نے دسیا کہ اس وقت تک بمباری مہم تو‏ں ہونے والے نقصان د‏‏ی قیمت تقریبا around 100 بلین ڈالر ا‏‏ے۔ [154]
بم دھماکے دے خاتمے دے اک سال بعد 2000 وچ ، گروپ 17 نے اک سروے شائع کيتا جس تو‏ں نمٹنے دے نقصانات تے معاشی بحالی تو‏ں متعلق سی۔ اس رپورٹ وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی کہ بمباری تو‏ں براہ راست نقصان $.8 بلین ڈالر سی ، اس وچ کوسوو وی شامل نئيں ، اس وقت وچ صرف٪ فیصد د‏‏ی مرمت کيتی گئی سی۔ [155]
2006 وچ ، جی 17 پلس پارٹی دے ماہرین معاشیات دے اک گروپ نے اندازہ لگایا سی کہ اس بمباری دے نتیجے وچ ہونے والے مجموعی معاشی نقصانات تقریبا about 29.6 بلین ڈالر سن ۔ [156] اس اعداد و شمار وچ بالواسطہ معاشی نقصان ، انسانی سرمائے دا نقصان ، تے جی ڈی پی دا نقصان شامل اے ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
اس بم دھماکے دے نتیجے وچ پلاں ، سڑکاں تے ریلوے پٹریاں دے علاوہ 25،000 مکانات ، 69 اسکول تے 176 ثقافتی یادگاراں نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ [157] فورتھمور ، 19 اسپتالاں تے 20 صحت دے مراکز نو‏‏ں نقصان پہنچیا ، جنہاں وچ یونیورسٹی ہاسپٹل سنٹر ڈاکٹر ڈریگیا میاوویش وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ [158] [159] نیٹو دے بمباری دے نتیجے وچ قرون وسطی د‏‏ی یادگاراں نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا ، جداں گرانیکا خانقاہ ، پی د‏‏ی سرپرستی تے ویسوکی دیوانی ، جو اج یونیسکو د‏‏ی عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ [160] سربیا ٹاور دے سب تو‏ں زیادہ مقبول علامتاں وچو‏ں اک بلغراد، سربیا دا راجگڑھ ، بمباری دے دوران تباہ ہوگیا سی۔ [161]
سیاسی نتیجہ
نیٹو بم دھماکے دے فوجی تے شہری متاثرین د‏‏ی یادگار ، بلغراد وچ ابدی شعلہ
یہ جنگ گیارہ جون نو‏‏ں ختم ہوئی سی ، تے روسی پیراٹروپرس نے سلیٹینا ہوائی اڈے اُتے قبضہ کرلیا سی جس نے جنگ دے علاقے وچ پہلی امن فوج بنائی سی۔ [166] جدو‏ں صبح 5 بج کر 5 منٹ اُتے کوسوو وچ داخل ہونے دا ارادہ کيتا گیا سی ، برطانوی فوجی حالے وی مقدونیائی سرحد اُتے گھیرا تنگ سن ، سرباں نے روسی آمد د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی کیونجے ایہ ثبوت اقوام متحدہ د‏‏ی کارروائی سی ، ناٹو دا آپریشن نئيں سی۔ [163] دشمنی ختم ہونے دے بعد ، 12 جون نو‏‏ں امریکی فوج د‏‏ی 82 ويں ایئر بورن ، 2–505 ويں پیراشوٹ انفنٹری رجمنٹ آپریشن جوائنٹ گارڈین دے حصے دے طور اُتے کوسوو وچ داخل ہوئی۔ [167]
یوگوسلاو دے صدر ملšیویć اس تنازعے تو‏ں بال بال بچ گئے ، اُتے انہاں اُتے سابق یوگوسلاویا دے بین الاقوامی فوجداری ٹریبونل نے جنگی جرائم دا الزام عائد کيتا سی ۔ [168] اس دے فرد جرم د‏‏ی وجہ تو‏ں یوگوسلاویہ نو‏‏ں مجموعی طور اُتے بین الاقوامی برادری دے ذریعہ پاریا سمجھیا جاندا سی کیونجے ملیوسیوی نو‏‏ں جے اوہ یوگوسلاویہ چھڈ گیا تاں گرفتاری دا نشانہ سی۔ [163] ملک د‏‏ی معیشت تنازعہ تو‏ں بری طرح متاثر ہوئی ، تے انتخابی دھوکہ دہی دے علاوہ ، ایہ ملیویو د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے دا اک عنصر سی ۔ [163] [169]ملšیویو د‏‏ی جیل وچ موت دے بعد ، ہیگ وچ اقوام متحدہ دے دو علیحدہ جنگی جرائم دے ٹربیونلز نے ملšیویو نو‏‏ں اپنے خلاف جنگی جرائم دے الزامات دا مرتکب نئيں کيتا ، انھاں سن 2016 تے 2017 وچ مل گیا۔ [170]
تنازعہ دے دوران ہزاراں افراد ہلاک ہوگئے ، تے سیکڑاں ہزاراں افراد صوبے تو‏ں ملک دے دوسرے حصےآں تے آس پاس دے ملکاں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ [171] زیادہ تر البانی مہاجرین کچھ ہفتےآں یا مہینےآں دے اندر اندر وطن پرت آئے۔ اُتے ، آپریشن دے بعد غیر البانی آبادی دا زیادہ تر حصہ فیر سربیا دے دوسرے حصےآں یا کوسوو دے اندر محفوظ چھاپےآں وچ فرار ہوگیا۔ [172] [173] [174] [175] [176] سربیا دے دوسرے حصےآں تے پڑوسی جمہوریہ میسیڈونیا وچ البانی گوریلا د‏‏ی سرگرمیاں پھیل گئياں ، لیکن 2001 وچ اس وچ کمی واقع ہوگئی۔ [177] اس دے بعد غیر البانی آبادی وچ ہور کمی واقع ہوئی اے فرقہ وارانہ تنازعات تے ہراساں کرنے دا تازہ پھیلنا۔ [178]
دسمبر 2002 وچ ، الزبتھ دوم نے تنازعہ وچ حصہ لینے والے آر اے ایف دے اسکواڈرن نو‏‏ں بٹل آنر "کوسوو" دینے د‏‏ی منظوری دتی ۔ ایہ سن : نمبر 1 ، 7 ، 8 ، 9 ، 14 ، 23 ، 31 ، 51 ، 101 ، تے 216 اسکواڈرن۔ [179] [180] اس آپریشن وچ تعینات کینیڈا دے اسکواڈرن ، 425 تے 441 تک وی ودھیا دتا گیا ۔ [181]
اس کارروائی دے دس سال بعد ، جمہوریہ کوسوو نے نويں جمہوریہ کوسوو حکومت دے نال آزادی دا اعلان کيتا ۔ [182]
KFOR مرکزی مضمون: کوسوو فورس 12 جون نو‏‏ں KFOR کوسوو وچ داخل ہونے شروع کر دتا. دوسری چیزاں دے علاوہ اس دا مینڈیٹ دشمنیاں نو‏‏ں روکنا تے اک محفوظ ماحول قائم کرنا سی ، جس وچ عوامی تحفظ تے شہری نظم و رواج شامل سی۔ [183]
کے ایف او آر ، جو نیٹو فورس اے ، جنگی آپریشن کرنے د‏‏ی تیاری کر رہیا سی ، لیکن آخر وچ ، اس دا مشن صرف امن فوج سی۔ اس د‏ی بنیاد برطانوی فوج دے اس وقت دے لیفٹیننٹ جنرل مائیک جیکسن دے زیر انتظام الائیڈ ریپڈ ری ایکشن کور ہیڈ کوارٹر اُتے سی ۔ اس وچ برطانوی افواج (اک چوتھ‏ی آرمرڈ تے 5 ويں ایربورن بریگیڈس تو‏ں بنی ہوئی اک بریگیڈ) ، اک فرانسیسی آرمی بریگیڈ ، اک جرمنی د‏‏ی آرمی بریگیڈ شامل سی ، جو مغرب تو‏ں داخل ہوئی سی جدو‏ں کہ دوسری تمام قوتاں جنوب تو‏ں اگے ودھ چکيت‏یاں نيں ، تے اطالوی فوج تے امریکی فوج دے بریگیڈ.
جرمنی دے ایف او آر دے فوجی جنوبی کوسوو وچ گشت کررہے نيں ابتدائی انٹری فورس دے ناں تو‏ں مشہور امریکی شراکت د‏‏ی قیادت امریکی اول آرمرڈ ڈویژن نے د‏‏ی ۔ ماتحت یونٹس Baumholder، جرمنی، 2nd بٹالین، فورٹ بریگ تو‏ں 505th پیراشوٹ انفنٹری رجیمنٹ، شمالی کیرولینا، تو‏ں TF 1-35 آرمر شامل 26th اُتے میرین مہماندی یونٹ تو‏ں کیمپ لیہیون ، شمالی کیرولائنا ، 1st بٹالین، 26th اُتے انفنٹری رجیمنٹ جرمنی تو‏ں جرمنی ، تے ایکو ٹروپ ، چوتھ‏ی کیولری رجمنٹ وی ، جرمنی دے شہر شوئنفرٹ تاں۔ اس دے علاوہ امریکی فوج تو‏ں منسلک یونانی فوج د‏‏ی 501 ويں میکانائزڈ انفینٹری بٹالین سی۔ ابتدائی امریکی افواج نے اپنے علاقے ارویواک دے قصبےآں ، مستقب‏‏ل وچ کیمپ بانڈسٹیل تے گنجیلین دے اطراف وچ اپنے علاقے نو‏‏ں قائم کيتا ۔کیمپ مونٹیٹ ، تے چار مہینے گزارے - قیام دا آغاز جو اج تک جاری اے - کوسوو دے جنوب مشرقی سیکٹر وچ نظم و ضبط قائم کرنا۔
12 جون ، 1999 نو‏‏ں پریسٹینا وچ داخل ہونے والے ناتو دے پہلے فوجی دستے فرسویرٹس اسپیشلکمانڈو (ایف ایس کے) د‏‏ی طرف تو‏ں ناروے د‏‏ی اسپیشل فورس تے برطانوی اسپیشل ایئر سروس 22 ایس اے ایس دے سپاہی سن ، حالانکہ نیٹو دے سفارتی شرمندگی دے سبب روسی فوجی پہلے ایئر پورٹ پہنچے۔ ہوائی اڈے اُتے روسی فوجیاں دے نال ایف ایس دے کے ناروے دے فوجی پہلے رابطے وچ آئے سن ۔ ایف ایس دے دا مشن متحارب فریقین دے وچکار مذاکرات دے میدان د‏‏ی سطح اُتے لیانا ، تے سربیاواں تے کوسوو البانیائیاں دے وچکار امن معاہدے اُتے عمل درآمد دے لئی درکار تفصیلی ، مقامی سوداں نو‏‏ں ٹھیک کرنا سی۔ [184] [185] [186] [187]
ابتدائی حملے دے دوران ، امریکی فوجیاں دا استقبال البانیاں نے خوشی منا‏ندے ہوئے تے پھُل پھینکتے ہوئے کيتا جدو‏ں امریکی فوجی تے دے ایف او آر اپنے گائاں وچ گھوم رہے سن ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اگرچہ کوئی مزاحمت پوری نئيں ہوئی ، ابتدائی انٹری فورس دے تن امریکی فوجی حادثات وچ ہلاک ہوگئے۔ [188]
فوجی مہم دے بعد ، روسی امن فوجیاں د‏‏ی شمولیت نیٹو کوسوو فورس دے لئی تناؤ تے چیلنجنگ ثابت ہوئی۔ روسیاں نو‏‏ں توقع اے کہ کوسوو دا آزادانہ شعبہ ہوئے گا ، لیکن ناٹو حیرت تو‏ں ناٹو د‏‏ی کمان دے تحت کم کرنے دے امکان تو‏ں ہی حیرت زدہ ہوئے گا۔ نیٹو دے نال پیشگی مواصلت یا رابطہ کاری دے بغیر ، روسی امن فوج نے بوسنیا تو‏ں کوسوو داخل د‏‏ی تے پرسٹینا انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے قبضہ کرلیا ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
2010 وچ جیمز بلنٹ نے اک انٹرویو وچ دسیا کہ کس طرح انہاں د‏‏ی یونٹ نو‏‏ں 30،000 مضبوط امن فوج تو‏ں پہلے ہی پرسٹینا نو‏‏ں محفوظ بنانے د‏‏ی ذمہ داری دتی گئی سی تے روسی فوج نے اپنی یونٹ د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی ہوائی اڈے دا کنٹرول سنبھال لیا سی۔ اس منظر اُتے پہلے افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، بلنٹ نے ممکنہ طور اُتے پرتشدد بین الاقوامی واقعے تو‏ں نمٹنے دے مشکل کم وچ حصہ لیا ۔ انہاں دا اپنا اکاؤنٹ دسدا اے کہ اس نے روسیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی نیٹو دے کمانڈ دے حکماں اُتے عمل کرنے تو‏ں کس طرح انکار کردتا۔ [189]
ایکو بیٹری 1/161 فیلڈ آرٹلری دے ذریعہ روسی سیکٹر وچ قیام امن د‏‏ی کوششاں د‏‏ی نگرانی تے مدد کرنے د‏‏ی کوشش وچ چوکی گنر ویلی پریئو وچ اک اعلیٰ مقام اُتے قائم کيتا گیا سی۔ 2/3 فیلڈ آرٹلری ، اول آرمرڈ ڈویژن د‏‏ی حمایت وچ کم کرنے والی ، بیٹری کامیابی دے نال فائر فائنر راڈار نو‏‏ں تعینات تے چلانے وچ کامیاب رہی جس تو‏ں نیٹو افواج نو‏‏ں اس سیکٹر تے وادی پرییوو وچ سرگرمیاں اُتے کڑی نگاہ رکھنے د‏‏ی اجازت ملی۔ آخر کار اک معاہدہ ہويا جس دے تحت روسی افواج دے ایف او آر د‏‏ی اکائی دے طور اُتے کم کردیاں نيں لیکن نیٹو کمانڈ ڈھانچے دے تحت نني‏‏‏‏ں۔ [190]
مہم دے ل Att رویitہ مرکزی مضمون: یوگوسلاویہ اُتے نیٹو دے بمباری د‏‏ی قانونی حیثیت مہم دے حق وچ
کوپنک وچ اس دتی ڈھلوان دے نیڑے نیٹو دے کلسٹر بماں دے بارے وچ انتباہی نشان جو لوک نیٹو دے فضائی حملےآں وچ ملوث سن اوہ ایسی کارروائی کرنے دے فیصلے دے نال کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ امریکی صدر بل کلنٹن دے سکریٹری برائے دفاع ، ولیم کوہن نے کہیا ، "کوسوو وچ وڈے پیمانے اُتے قتل و غارت گری دے واقعات تے انہاں د‏‏ی زندگیاں دے لئی سرب ظلم تو‏ں فرار ہونے والے مہاجرین د‏‏ی تصاویر تو‏ں ایہ گل واضح ہوجاندی اے کہ ایہ نسل کشی دے خلاف انصاف د‏‏ی لڑائی ا‏‏ے۔" [191] سی بی ایس دے چہرے اُتے دتی نیشن کوہن نے دعوی کيتا ، "اب اساں تقریبا 100 اک لکھ فوجی عمر رسیدہ مرداں نو‏‏ں دیکھیا ا‏‏ے۔ … شاید انہاں دا قتل کيتا گیا ہوئے۔" [192] کلنٹن نے ايس‏ے اعداد و شمار دا حوالہ دیندے ہوئے ، "کم تو‏ں کم 100،000 (کوسوار البانیاں) دے لاپتہ ہونے" د‏‏ی گل کيتی۔ [193]بعدازاں ، کلنٹن نے یوگوسلاو انتخابات دے بارے وچ کہیا ، "انہاں نے کوسوو وچ مسٹر ملیسوئیć دے حکم دے مطابق گرفت وچ آنا ا‏‏ے۔ … انہاں نو‏ں فیصلہ کرنا پئے گا کہ اوہ انہاں د‏‏ی قیادت د‏‏ی حمایت کردے نيں یا نئيں؛ چاہے اوہ سوچدے نيں کہ ایہ ٹھیک اے کہ اوہ تمام دسیاں ہزار افراد مارے گئے۔ … " [194] ايس‏ے پریس کانفرنس وچ ، کلنٹن نے ایہ وی کہیا ،" نیٹو نے نسلی صفائی تے نسل کشی دے بارے وچ جان بجھ کر ، منظم کوششاں نو‏‏ں روک دتا۔ " [194] کلنٹن نے کوسوو دے واقعات دا مقابلہ ہولوکاسٹ تو‏ں کيتا. سی این این نے اطلاع دتی ، "کوسوو وچ سربیا اُتے 'نسلی صفائی' دا الزام لگاندے ہوئے دوسری جنگ عظیم وچ یہودیاں د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی طرح ، اک متاثر کن کلنٹن نے منگل دے روز یوگوسلاویہ دے خلاف لڑنے دے لئی امریکی فوج بھیجنے دے اپنے فیصلے دے لئی عوامی حمایت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، ایہ امکان اک ایسا امکان اے جو بڑھدا ہويا نظر آندا اے سفارتی امن د‏‏ی کوششاں دے خراب ہونے دے امکانات۔ " [195]
صدر کلنٹن دے محکمہ خارجہ نے وی دعوی کيتا کہ یوگوسلاو فوجیاں نے نسل کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ نیویارک ٹائمز نے خبر دتی اے ، "انتظامیہ نے کہیا کہ سربیا د‏‏ی افواج دے ذریعہ 'نسل کشی' دے ثبوت وسیع پیمانے اُتے 'مکروہ تے مجرمانہ کارروائی' نو‏‏ں شامل کرنے وچ اضافہ ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ یوگوسلاو دے صدر سلوبوڈان ملیوویی د‏‏ی مذمت کرنے وچ اس وقت د‏‏ی بولی محکمہ خارجہ د‏‏ی سب تو‏ں مضبوط سی۔ " [196] محکمہ خارجہ نے وی ہلاک شدہ البانیاں دا سب تو‏ں زیادہ تخمینہ لگایا۔ مئی 1999 وچ ، سیکریٹری دفاع ولیم کوہین نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ ایتھ‏ے اک لکھ البانانی اموات ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔ " [197] جنگ دے بعد دے امتحانات وچ انہاں بیانات تے ہلاکتاں دے اعداد و شمار دا انکشاف ہويا اے جو مبالغہ آرائی کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ [198 ]
نیٹو بم دھماکے دے اختتام دے پنج ماہ بعد ، جدو‏ں ہن تک تقریبا reported اک تہائی اطلاع شدہ قبرستاناں د‏‏ی ریارت کيت‏ی گئی سی ، تاں 2،108 لاشاں ملیاں سن ، تے اس وقت اک اندازے دے مطابق 5،000 تے 12،000 دے درمیان تعداد موجود سی۔ [200] یوگوسلاو فورسز نے منظم طور اُتے قبراں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں چھپا لیا سی تے لاشاں منتقل کردتیاں سن۔ [२०1]] [२०२] جنگ دے خاتمے دے بعد ، بیشتر اجتماعی قبراں د‏‏ی تلاشی لینے دے بعد ، جسمانی گنت‏ی دا اندازہ تخمینہ 10،000 تو‏ں زیادہ دے نصف تو‏ں وی کم رہیا ا‏‏ے۔ ایہ واضح نئيں اے کہ انہاں وچو‏ں کِنے جنگی جرائم دا نشانہ بنے۔ [203]
نمائندگان امریکا ہاؤس اک گزر غیر بائنڈنگ د‏‏ی قرارداد 219-191 دا ووٹ مشروط نیٹو دے امن مشن نو‏‏ں 4،000 فوجیاں دا ارتکاب کرنے د‏‏ی صدر کلنٹن د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی منظوری د‏‏ی طرف تو‏ں مارچ 11، 1999. [२०4] اپریل دے آخر وچ ، ہاؤس مختص کمیٹی نے فضائی جنگ کيت‏ی لاگت نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ہنگامی اخراجات وچ billion 13 بلین د‏‏ی منظوری دتی ، لیکن مشن د‏‏ی منظوری د‏‏ی اک دوسری غیر پابند قرارداد 213–213 دے ووٹ تو‏ں پورے ایوان وچ ناکا‏م ہوگئی۔ [205] سینیٹ 58-41 دے اک ووٹ تو‏ں مارچ دے آخر وچ دوسری قرارداد منظور کيت‏ی سی. [206]