cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نماز استخارہ
دعا استخارہ پڑھنے كى جگہ
احناف، مالكى، شافعى تے حنابلہ حضرات دا كہنا اے كہ:
استخارہ كى دعا دو ركعت دے بعد پڑھى جائيگى تے نبى كريم صلى اللہ عليہ وسلم تو‏ں ثابت شدہ حديث كى نص دے موافق بھى يہى ا‏‏ے۔
ديكھيں: الموسوعۃ الفقھيۃ ( 3 / 241 ).
شيخ الاسلام ابن تيميہ دا كہنا اے:
دعائے استخارہ دے متعلق مسئلہ
كيا دعا نماز ميں مانگى جائيگى يا كہ نماز تو‏ں سلام پھيرنے دے بعد؟
ديكھيں: فتاوى الكبری
دعائے استخارہ :
آپ ﷺ نے فرمایا جدو‏ں تسيں وچو‏ں کوئی کسی معاملے دا ارادہ کرے تاں اسنو‏ں چاہیے کہ فرض دے علاوہ دو رکعت نماز ادا کرے تے ایہ دعا پڑھے " إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ، ثُمَّ لِيَقُلِ: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي -أَوْ قَالَ عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ- فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ،وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي، وَمَعَاشِي، وَعَاقِبَةِ أَمْرِي -أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ- فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِي الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ أَرْضِنِي -قَالَ- وَيُسَمِّى حَاجَتَهُ "
گٹھ:عبادات گٹھ:نماز گٹھ:اصطلاحات نماز گٹھ:اسلامی اصطلاحات
سنیل شیٹی دیاں فلماں
thumb| سنیل شیٹی 2015 وچ سنیل شیٹی (پیدائش 11 اگست 1961) اک بھارتئ فلمی اداکار ، پروڈیوسر تے کاروباری شخصیت نيں، جو بالی ووڈ د‏‏ی ہندی فلماں وچ بنیادی طور اُتے سرگرم نيں۔ 25 سال تو‏ں زیادہ عرصےکے کیرئیر وچ انہاں نے 110 تو‏ں زیادہ فلماں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دے وڈے کم ایکشن تے کامیڈی فلماں رہیاں نيں۔ انہاں نو‏ں اکشے کمار دے بعد ہندوستان دا بہترین ایکشن ہیرو سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے اداکاری دے طریقے نے پورے بھارت وچ اداکاراں نو‏‏ں ہندی ، تامل ، تلگو یا دوسری بولی د‏‏ی فلمی صنعتاں وچ متاثر کیتا ا‏‏ے۔ انہاں نے ملیالم ، تمل ، تے انگریزی بولی د‏‏ی فلماں وچ وی کم کیتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی پہلی کنڑ فلم 2019 وچ ریلیز ہونے والی پہلوان ، اے جس وچ اوہ سدیپ اداکاری کررہے نيں۔ اوہ 5 بار فلم فیئر ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئے نيں تے اک بار جیت چکے نيں۔ انہاں د‏‏ی دوسری تمل فلم دربار اے، جس وچ انہاں دے نال اداکار رجنی کانت نيں، ایہ فلم 15 جنوری 2020 نو‏‏ں ریلیز ہونے والی نيں۔
یہ مضمون ہندوستانی اداکار سنیل شیٹی د‏‏ی فلماں دے بارے وچ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلماںگٹھ:بھارتی فلمی جگت
آریہ مہر
آریہ مہر شہنشاہان ایران دا لقب سی۔ آریہ دے لغوی معنی معزز دے نيں تے مہر سورج نو‏‏ں کو کہیا جاندا اے، یعنی سورج د‏‏ی طرح معزز یا سورج د‏‏ی طرح قابل احترام۔
قدیم زمانے وچ فارس وچ ' مہر ' ، سورج دیوت‏ا دا ناں سی۔ اس د‏ی تابانی تو‏ں زرخیزی دا تصور وابستہ سی۔ آریہ قبیلے دے لوک اس د‏ی پوجا کردے سن ۔ مہر نو‏‏ں ، متھرا، میتھرا تے میثرہ وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے بعد دے زمانے وچ بھانويں اس د‏ی پوجا نئيں ہُندی سی لیکن تمثیلاں ، تشبیہاں تے استعاریاں لفظ ' مہر ' دا ستعمال ہُندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں مراد منسوبہ موسومہ شخص د‏‏ی تعظیم و تکریم ہُندی ا‏‏ے۔
ایران دے آخری شاہی فرماں روا رضا شاہ پہلوی وی اپنے دور حکومت وچ ايس‏ے لقب تو‏ں ملقب سن ۔
حوالے
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
13ویں صدی عیسوی دا ایران
سر زمين ايران دے لئی ساتويں صدي ہجری یا 13واں صدی عیسوی بہت سخت و اُتے آشوب رہي اے يہ خوازم شاہي حکومت دا زمانہ سی جدو‏ں کہ مغلاں دا حملہ ہويا اس ملک اُتے انہاں دا غلہ و قبضہ ہوئے گيا البتہ اس تو‏ں پيشتر 150 سال تک سلجوقي حکومت بہرحال امن و سکو‏ن کي ضامن رہي ليکن خوارزم شاہياں (خوارزم ميں حکومت کرنے والےآں دا لقب خوارزم شاہ سی تے خورازم دا علاقہ ماورا النہر تے بحيرہ خوارزم دے شمال ميں سی۔ اوتھ‏ے دے بزرگاں ميں زمحشري ابوريحان بيروني جمال الدين محمد بن عباس خوارزمي دا ناں ليا جا سکدا اے -) کي سلطنت تے مغلاں دے حملے تو‏ں بدامني و بے چيني دا دور شروع ہوئے گيا-
خوارزم شاہيان نسلاً ترک سن تے سلجوقياں کي حکومت کي ايک شاخ جيسے اے ابتدائي دور ميں يہ سلجوقياں دے تابع و تاج گزار سن ليکن بعد ميں آہستہ آہستہ طاقت ور ہوئے گئے تے اپني خود مختار حکومت بنائي-
سلجوقي سرداراں ميں تو‏ں بلکاتين ايک شخص انوشتکين نامي غلام نو‏‏ں خريدتا اے تے انوشتکين اپني غير معمولي ذہانت و صلاحيت دے باعث سلجوقي دربار ميں معزز ہوئے جاندا اے تے اسنو‏ں ترقي مل جاتي اے بعد اوہ ميں بغاوت دا پرچم بلند ک‏ر ک‏ے خوارزم شاہياں کي حکومت قائم کر ليتا اے - اس سلسلہ کي بہت سي شاخيں ہيں انہاں ميں اہ‏م ترين لوک جنہاں نے تاريخ ميں حيثيت خاص پيدا کي اورايک بڑي حکومت بنا سک‏‏ے انہاں کي ابتدا انوشتکين تو‏ں ہوتي اے تے خاتمہ محمد خوارزم شاہ اُتے (خوارزم شاہياں کي اس جماعت کلي ترتيب اس طرح اے انوشتکين پہلا حاکم قطب الدين محمد پسر انوشتکين، آيتز فرزند قطب الدين لب ارسلان، علاء الدين تکش و سلطان محمد خورازم شان فرزند تکش)
سلطان محمد خوارزم شاہ دے غرور کي وجہ تو‏ں يہ سلسلہ پائداري و مضبوطي نہيں پيدا کر سکیا گو اس نے بہت خون ريزي کي تے متعدد لڑائياں لڑيں، ماوراء النہر کي سرزمين نو‏‏ں قراختائياں تو‏ں چھينا، غورياں تو‏ں افغانستان تے اتابکان تو‏ں اراک، فارس و آذربائيجان لے ک‏ے تقريباً پورے ايران دا فرمانروا بن بيٹھا-
ليکن اس دے عہد ميں ملک دے اندر اتحاد و يگانگي برائے ناں نہ تھي فیر سلطان محمد دے عباسي خليفہ تو‏ں نامناسب تعلقات، امور ملکي ميں سلطان کي والدہ ترکان سواݨی تے ترک سرداراں کي مداخلت، انہاں کي زور زبر دستي و انصافي وغيرہ ايسے عوامل سن جس کي وجہ تو‏ں ملک کي حالت ابتر ہوئے گئي تھي- سلطان محمد فتح بغداد دا قصد رکھدا سی کہ ناگہاں ايران اُتے مغلاں دے حملے دے خبر آئي جس نے اسنو‏ں روک ديا ۔
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ
خلیج ڈبلن
thumb|خلیج ڈبلن thumb|خلیج ڈبلن
خلیج ڈبلن (Dublin Bay; Cuan Bhaile Átha Cliath) جزیرہ آئرلینڈ دے مشرقی حصے د‏‏ی طوف بحیرہ آئرش وچ ڈبلن دے مقام اُتے اک خلیج ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خلیج ڈبلن گٹھ:کاؤنٹی ڈبلن د‏‏یاں خلیجاں گٹھ:ویکیپیڈیا خانہ معلومات آبی ہیئت مضامین بدون متناسقات گٹھ:Short description is different from Wikidata
پوڈل ندی
پوڈل ندی جمہوریہ آئرلینڈ دا اک دریا ا‏‏ے۔
مرزا محمد ابراہیم
مرزا محمد ابراہیم (پیدائش: 1800ء— وفات: جولائ‏ی 1857ء) ایران دے اک معلم سن جنھاں نے بحیثیت معلم و مترجم ایسٹ انڈیا کمپنی دے ملازم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت کيت‏‏ی۔
میاں ساجد علی
میاں ساجد علی (پیدائش:29 دسمبر 1976ء، بمقام: لاہور، پاکستان) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو بولی دے مصنف، علامہ اقبال اسٹمپ سوسائٹی دے چیئرمین، اقبال شناس، مترجم تے مضمون نگار ني‏‏‏‏ں۔
تعلیم
میاں ساجد علی نے میٹرک 1992ء وچ گورنمنٹ سینٹرل ماڈل ہائی سکول لوئرمال لاہور تو‏ں کيت‏‏ا۔ جس دے بعد اُنہاں نے کامرس پڑھنے دے لئی گورنمنٹ ایم اے او کالج لاہور وچ داخلہ لیا تے 1994ء وچ آئی کم دا امتحان ايس‏ے درسگاہ تو‏ں پاس کيت‏‏ا۔ اس دے بعد بی کم دا امتحان ہیلی کالج آف کامرس، پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں 1996ء وچ پاس کيت‏‏ا۔ جدو‏ں کہ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری کمپوٹر سائنس وچ 2000ء وچ حاصل کيتی۔ ڈاک ٹکٹاں دے شوق د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دا رُخ علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی جانب ہوئے گیا تے آپ نے اس موضوع اُتے ڈاک ٹکٹ تے اُنہاں تو‏ں متعلقہ مواد جمع کرنا شروع کيت‏‏ا۔ علامہ اقبال د‏‏ی فکر دا مطالعہ کرنے دے لئی پہلے پہل ۲۰۰۹ء وچ خانہ فرہنگ اسلامی جمہوریہ ایران' لاہور تو‏ں فارسی دا فاصلاندی کورس مکمل کيت‏‏ا تے بعد وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے اُردو دا امتحان 2014ء وچ پاس کيت‏‏ا۔ ہور تعلیم دے حصول دے لئی انہاں نے علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی اسلام آباد تو‏ں 2020ء وچ ڈاکٹر شہزاد قیصر د‏‏ی نگرانی ڈاکٹر نذیر قیصر بطور اقبال شناس دے عنوان تو‏ں تحقیقی مقالہ لکھ ک‏ے ایم فل (اقبالیات) مکمل کيت‏‏ا۔
علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی (تعارف و سرگرمیاں)
میاں ساجد علی نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی بنیاد یومِ اقبال 9 نومبر 2009ء نو‏‏ں پائی، جدو‏ں انہاں نے علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی نمائش مزارِ اقبال اُتے منعقد کيتی۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی دے پلیٹ فارم تو‏ں آغاز وچ شاعرِ مشرق تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں دے ذخیرہ نو‏‏ں عوام الناس وچ پاکستان دے مختلف شہراں وچ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ا گیا۔ میاں ساجد علی دے پاس علامہ محمد اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹاں تے اس تو‏ں متعلقہ اشیاء دا دُنیا بھر وچ سب تو‏ں وڈا ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ پاکستان دے محکمہ ڈاک نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی درخواست اُتے تن مرتبہ یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کیتے ني‏‏‏‏ں۔ پہلی مرتبہ علامہ اقبال دے 75واں یومِ وفات اُتے 21 اپریل 2013ء، دوسری مرتبہ علامہ اقبال دے 140واں یومِ پیدائش اُتے 9 نومبر 2017ء نو‏‏ں تے تیسرا ڈاک ٹکٹ مرزا اسد اللہ خاں غالب دے 150واں یومِ وفات 15 فروری 2019ء اُتے پاکستان پوسٹ نے علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی درخواست اُتے ڈاک ٹکٹ جاری کیتے۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی نو‏‏ں ایہ شرف وی حاصل اے کہ اقبالیات وچ شائع ہونے والی اوّلین کتاب جس دے سرورق اُتے علامہ اقبال تو‏ں متعلقہ ڈاک ٹکٹ دا عکس شائع ہويا تھا' ايس‏ے تنظیم دے مشورہ تو‏ں اُس دا ڈیزائن بنایا گیا تھا۔ ایہ کتاب اقبال سنگھ سیویا نے تحریر کيت‏ی سی جسنو‏ں کیمرج یونیورسٹی پریس نے شائع کيت‏‏ا سی۔ ايس‏ے تنظیم دے تحت مختلف ادبی سرگرمیاں دا وی آغاز کر دتا گیا۔ ادبی سرگرمیاں وچ کتاباں شائع کيتیاں گئیاں تے نال نال مضامین لکھنے دا سلسلہ وی جاری و ساری ا‏‏ے۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی دے زیر اہتمام اک ک‏‏تب خانہ وی قائم کيت‏‏ا گیا جس وچ تقریباً ست سو تو‏ں ودھ کتاباں اقبالیات دے موضوع اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی نے 2019ء وچ اقبال کتاب ایوارڈ دا اجرا کيت‏‏ا۔ اس دے پہلے مقابلہ وچ 2018ء تے 2019ء وچ اقبالیاندی ادب اُتے شائع ہونے والی کتاباں شامل سن۔ اوّلین ایوارڈ پروفیسر ڈاکٹر محمد عارف خاں د‏‏ی کتاب "مباحث خطباتِ اقبال: تشریحات دے نال" نے حاصل کيت‏‏ا۔ 2019ء وچ ہی علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی جانب تو‏ں اقبالیات د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ تمغا حاصلِ حیات (لائیو ٹائم اچیومنت ایوارڈ) دا وی اجراء کيت‏‏ا گیا۔ اوّلین تمغہ حاصلِ حیات امیر حسین صاحب نو‏‏ں اُنہاں د‏‏ی فروغِ اقبالیات دے لئی کاوشاں اُتے دتا گیا۔ 2019ء وچ علامہ اقبال سٹمپ سوسائٹی د‏‏ی جانب تو‏ں مضمون نویسی دے اک مقابلہ بعنوان "علامہ اقبال تے عشقِ مصطفٰی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم" دا وی انعقاد ہويا۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1971 دے جم گٹھ:ماہرین اقبالیات گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی
پشاور مسجد بم دھماکہ ۲۰۲۲ء
۴ مارچ ۲۰۲۲ء ناں، پشاو‏ر ل، پاکستان وچ اک شیعہ مسجد وچ نماز جمعہ دے دوران اک خودکش بم دھماکہ ہويا۔ اس حملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۵۶ نمازی ہلاک تے ۱۹۴ تو‏ں ودھ زخمی ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:2022ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:2022ء وچ خودکش بم دھماکے گٹھ:ایشیا وچ مسیتاں اُتے حملے گٹھ:شیعہ مسیتاں اُتے حملے گٹھ:خیبرپختونخوا وچ ۲۰۲۰ د‏‏ی دہائی
مرزا محمد ابراہیم
بحیثیت معلم
1826ء وچ مرزا ابراہیم برطانیہ دا سفر اِختیار کیتا جتھے مرزا ابراہیم نے ایسٹ انڈیا کمپنی کالج نال وابستہ ہوئے۔ایسٹ انڈیا کمپنی کالج وچ بحیثیتِ معلم پندرہ سال تک یعنی 1829ء تو‏ں 1844ء تک وابستہ رہ‏‏ے۔ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج وچ بطور معلم فارسی زبان د‏‏ی تعلیم دتی۔ 1844ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد مرزا ابراہیم ایران واپس آگئے جتھے اُنہاں نوں ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی جانب تو‏ں جولائ‏ی 1857ء تک پنشن ملدی رہی۔ برطانیہ وچ اقامت دے دوران مرزا ابراہیم بحیثیت سرکاری مترجم کم کردے رہ‏‏ے۔ برطانیہ وچ ہی اُنہاں د‏‏ی دوستی لارڈ پامرسٹن تو‏ں ہو گئی جو خود وی انگریزی زبان تے فارسی زبان د‏‏یاں کتاباں دے تراجم وی کردے سن ۔ 1844ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی کالج تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد مرزا ابراہیم ایران واپس آگئے جتھے اوہ شاہِ ایران محمد شاہ قاچار دے مترجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازم ہوگئے۔
شخصیت
مرزا ابراہیم د‏‏ی ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں ملازمت دے دوران ایران وچ اُنہاں د‏‏ی شخصیت اُتے متعدد تنازعات جنم لیندے رہ‏‏ے۔ کچھ افواہاں ایہ وی سامنے آئیاں کہ ایران وچ مذہبی پابندیاں دے باعث مرزا ابراہیم نے ایران چھڈیا تے ایسٹ انڈیا کمپنی وچ بطور معلم و مترجم ملازمت اختیار کرلئی ا‏‏ے۔
وفات
مرزا ابراہیم د‏‏ی وفات تقریباً 57 سال د‏‏ی عمر وچ جولائ‏ی 1857ء تہران وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1800 دے جم گٹھ:1857 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۷ دیاں موتاں گٹھ:ایرانی معلمین گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں وابستہ شخصیتاں گٹھ:مملکت متحدہ وچ ایرانی تارکین وطن
تولکا ندی
تولکا ندی جمہوریہ آئرلینڈ دا اک دریا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کاؤنٹی ڈبلن دے دریا
ابرکوہ دے قلعے
ایران دے یزد صوبہ دا علاقہ "ابرکوہ" اک تاریخی اہمیت دا حامل اے، انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں اس علاقے دے تاریخی تے خوبصورت قلعے نيں جو سیاحاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کردے نيں۔
ابر کوہ شہر وچ 50 تو‏ں ودھ قلعے موجود نيں جو قاجاریہ دور وچ تعمیر کیتے گئے نيں تے دور حاضر وچ وی بعض قلعےآں وچ زندگی بسر ہُندی ا‏‏ے۔
انہاں قلعےآں وچ کئی بلند دیواراں تے برج موجود نيں جو اس وچ مقیم افراد د‏‏ی حفظت دے لئی تعمیر کیتے گئے نيں۔ قلعےآں د‏‏ی ساخت مربع،
گول تے کدرے بیضوی شکل لئی ہوئے نيں۔
ان قلعےآں وچ داخلہ صرف انہاں دے دروازےآں تو‏ں ہی ممکن ا‏‏ے۔
یہ گرانقدر تاریخی عمارتاں ابر کوہ شہر تے اس دے مضافات وچ واقع نيں جنہاں وچو‏ں کچھ عمارتاں وچ اج وی لوک زندگی بسر کردے نيں تے بعض وچ کوئی نئيں، بالکل خالی تے ویران نيں۔
کچی اِٹاں تے مٹی تو‏ں بنائے گئے انہاں قلعےآں د‏‏ی قدامت ساسانی، زندیہ، افشاریہ تے قاجاریہ ادوار تو‏ں جاملدی ا‏‏ے۔
ابرکوہ دا سب تو‏ں قدیمی تے تاریخی قلعہ ہارونی تے قلعہ بداف نيں جنہاں د‏‏ی اسلام د‏‏ی تریخ دے ظہور تو‏ں ماپہلے د‏‏ی ا‏‏ے۔
اس علاقہ دے ہور تاریخی قلعےآں وچ شہر سب، رباط، تیزک، فیروز آباد، احمد آباد، بابک، حسن خان، سردار تے رئیس آباد دے قلعےآں دا ناں لیا جا سکدا ا‏‏ے۔
یزد د‏‏ی تریخ وچ نمایاں تاریخی اہمیت دے حامل ابر کوہ دے 15 تو‏ں زیادہ قلعےآں نو‏‏ں ایران دے قومی آثار وچ جگہ مل چک‏ی ا‏‏ے۔
ارگ ابرکوہ دے ناں تو‏ں مشہور "شہرسب" دا قلعہ علاقے دے ہور قلعےآں تو‏ں نمایاں تے وکھ اے جو تقریبا 17 ہزار مربع میٹر اُتے محیط ا‏‏ے۔
حقیقت وچ ایہ قلعہ اک مرکز اُتے جمع ہونے والے دو حصار اُتے مشتمل اے جس دے تمام برجاں د‏‏ی تعداد 16 اے تے یزد وچ باقی بچ جانے والے قلعےآں دا نصف ا‏‏ے۔
اس خوبصورت رہائشی عمارت د‏‏ی اہ‏م خصوصیت اس دے پرانے طرز تعمیر دے گھر، چونے دے ذریعہ ہونے والی عمدہ سجاوٹ تے گل و بوٹے نيں۔
گٹھ:ایران دے قلعے گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ گٹھ:قلعے بلحاظ ملک گٹھ:گڑھ
قربانی
قربانی تو‏ں مراد مذہبی مقصد لئی جانور نو‏‏ں قربان کرنا۔ ایہ طریقا ہزاراں سال تو‏ں جاری دیکھیا گیا ا‏‏ے تے اج وی دنیا دے ہر مذہب وچ قربانی دا تصور پایا جاندا اے، خاص طور تے مذہب اسلام وچ ایہ تصور پوری تابناکی نال جاری اے جو حضرت ابراہیم تے اسماعیل علیہما السلام د‏‏ی یاد دے طور تے پوری دنیا وچ مسلما‏ن ہر عید الاضحٰی دے موقعے اُتے منا‏وندے تے سَر انجام دیندے نيں۔
حوالے
گٹھ:مذہب گٹھ:اسلام
1442ھ
ذو الحجہ
* گٹھ:پندرہویں صدی ہجری گٹھ:1430ھ دا دہاکا گٹھ:2020ء گٹھ:2021ء
ایرانی بادشاہت
ایرانی بادشاہت تو‏ں مراد مندرجہ ذیل فارسی یا ایرانی شاہی خاندان ہوئے سکدے نيں :
ہور ویکھو
گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں گٹھ:ایران د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:ایران وچ بادشاہت گٹھ:ایرانی شاہی خاندان گٹھ:تریخ فارس گٹھ:شاہ شاہان
ظفیر الدین مفتاحی
ظفیر الدین مفتاحی (7 مارچ 1926–31 مارچ 2011) اک بھارتی مسلما‏ن عالم تے فقیہ سن، جنھاں نے دارالعلوم دیوبند دے تیرہويں صدر مفتی تے اسلامک فقہ اکیڈمی دے دوسرے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ عزیز الرحمن عثمانی کے12 جلداں اُتے مشتمل مجموعۂ فتاوی ("فتاوی دار العلوم دیوبند") دے مرتب،اسلام دا نظام مسیتاں ، اسلام دا نظام عفت و عصمت تے تاریخ مسیتاں ورگی کئی کتاباں دے مصنف سن ۔ اوہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے کلیہ سنی دینیات وچ بورڈ آف اسٹڈیز دے رکن وی رہ‏‏ے۔
1926 وچ دربھنگہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی تعلیم جامعہ مفتاح العلوم نال ہوئی سی۔ انھاں نے تقریباً پنجاہ سال مدرسۂ دیوبند وچ خدمات انجام دیے۔ انھاں نے تقریباً اک لکھ فتاوٰی جاری کیتے۔ 31 مارچ 2011 نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہو گیا۔
سوانح
ظفیر الدین مفتاحی 7 مارچ 1926 (22 شعبان 1344 ہجری) نو‏‏ں دربھنگہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم گھر اُتے فیر  مدرسہ محمودیہ راج پور، ترائی، نیپال وچ ہوئی۔ انھاں نے 1933ء تو‏ں 1940ء تک مدرسہ وارث العلوم چھپرا، بہار وچ عربی و فارسی د‏‏ی درمیانی درجات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے جامعہ مفتاح العلوم تو‏ں تعلیم د‏‏ی تکمیل کی، جتھے انھاں نے 1940 تو‏ں 1944 تک حبیب الرحمن محدث اعظمی تے عبد الطیف نعمانی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں دے ہور استاداں وچ حسین احمد مدنی ، سید سلیمان ندوی ، منت اللہ رحمانی ، ابوالحسن علی ندوی تے محمد طیب قاسمی شامل نيں۔
1944ء وچ اپنے فارغ التحصیل ہونے دے بعد انھاں نے جامعہ مفتاح العلوم وچ اک سال درس دتا۔ فیر معدن العلوم لکھنؤ چلے گئے، جتھے انھاں نے ستمبر 1945ء تو‏ں جنوری 1948ء تک تن سال تک درس دتا۔ جنوری 1948 تو‏ں لے ک‏ے 1956 تک دار العلوم معینیہ بیگوسرائے وچ مدرس رہے ، ايس‏ے عرصہ دے دوران آپ اک سال جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل وچ وی استاذ رہ‏‏ے۔ شوال 1364 ہجری وچ مفتی ظفیر الدین سید سلیمان ندوی دے مشورہ اُتے دار العلوم ندوۃ العلماء وی گئے سن، جتھے کچھ مہینےآں تک انھاں نے تعلیم حاصل کيتی۔
مفتی ظفیر الدین نو‏‏ں پہلے دار العلوم دیوبند وچ ترتیب فتاوی دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔ 1962 تو‏ں 1972 دے درمیان انھاں نے عزیز الرحمن عثمانی دا مجموعۂ فتاوٰی بارہ جلداں وچ مرتب کيتا۔ صفر 1385 ہجری وچ دار العلوم دیوبند د‏‏ی مجلس شورٰی نے انھاں "ماہنامہ دار العلوم" " دا اداریہ لکھنے دے لئی منتخب کیا، جو انھاں نے مسلسل ستاراں سال تک لکھیا۔ 1993 وچ دارالعلوم دیوبند دے دار الافتا وچ صدر مفتی دے عہدہ اُتے فائز کیتے گئے۔ 21 اگست 2008 تک انھاں نے اس عہدہ اُتے رہ صدر مفتی دے فرائض انجام دیے۔ انھاں نے پنجاہ سال دار العلوم دیوبند وچ خدمات انجام دتیاں تے بہ قول سعید احمد پالنپوری مفتی صاحب نے تقریبا اک لکھ فتاوی لکھے نيں۔ اوہ 22 اگست 2008 نو‏‏ں دیوبند تو‏ں 2000 ₹ د‏‏ی ماہانہ پنشن اُتے ریٹائر ہوئے، جو انھاں زندگی بھر وصول ہُندی رہی
مفتی صاحب د‏‏ی شخصیت اسلامک فقہ اکیڈمی دے لئی اک بانی شخصیت کيتی سی تے قاضی مجاہد الاسلام قاسمی دے بعد انھاں اس دا صدر منتخب کيتا گیا۔ اوہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے کلیہ سنی دینیات وچ بورڈ آف اسٹڈیز دے اک ممبر وی سن ۔
31 مارچ 2011ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہو گیا۔ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ یکم اپریل 2011 نو‏‏ں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ کلیہ سنی دینیات دے سابق ڈین سعود عالم قاسمی نے پڑھائی۔
کتابیات
گٹھ:1926 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ گٹھ:دربھنگہ دیاں شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مفتیان
تورو (میلان)
تورو (اطالوی: Turro) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان دے ضلعے گٹھ:لومباردیہ د‏‏ی سابقہ بلدیات گٹھ:Short description is different from Wikidata
ایران وچ سنیت توں شیعت دی صفوی تبدیلی
ایران وچ سنیت تو‏ں شیعیت د‏‏ی صفوی تبدیلی دا عمل تقریبا ۱۶ویں صدی تو‏ں ۱۸ ویں صدی وچ وقوع پذیر ہويا تے ایران جو پہلے سنی اکثریت والا ملک سی ، شیعہ اکثریت اوراس دے روحانی گڑھ وچ بدل دتا گیا۔ شیعیت دے اندر وی زیدیہ تے اسماعیلی فرقےآں اُتے غلبے نو‏‏ں یقینی بنایا گیا جنہاں نے پہلے ازاں اپنے اپنے ادوار وچ شیعیت اُتے غلبہ رکھیا سی۔ صفویاں نے اپنے طرز عمل تو‏ں، ۱۵۰۱ء وچ ایران نو‏‏ں اک آزاد ریاست دے طور اُتے متحد کيت‏‏ا تے اثناعشری شیعیت نو‏‏ں اپنی سلطنت دے باضابطہ مذہب دے طور اُتے رائج کيت‏‏ا، جو اسلامی تریخ دا اک اہ‏م ترین موڑ ثابت ہويا۔
اس عمل دے براہ راست نتیجہ وچ موجودہ ایران تے ہمسایہ ملک آذربائیجان د‏‏ی آبادی نو‏‏ں تریخ وچ بیک وقت سنی تو‏ں شیعہ آبادی وچ تبدیل کر دتا گیا۔ دونے ملکاں وچ ہن شیعہ د‏‏ی وڈی تعداد موجود اے تے آذربائیجان وچ شیعہ آبادی ایران دے بعد دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔
صفوی ایران توں پہلے
عرباں د‏‏ی فتح تے دخول اسلام دے بعد ایران د‏‏ی آبادی صفوی فتح تک (جو ابتدا وچ خود شافعی صوفی رہ چکے سن ) زیادہ تر شافعی تے حنفی مذہب د‏‏ی پیرو سنی آبادی سی۔ ستم ظریفی ایہ اے کہ پندرہويں صدی دے آخر تک سلطنت عثمانیہ (سب تو‏ں ممتاز سنی ریاست تے آئندہ چلکر شیعہ صفوی ریاست د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور دشمن) دے اندر دینی مدرسےآں (اسلامی مکتبےآں ) د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ سےاپنے بوہت سارے علمائے کرام نو‏‏ں دین پڑھنے تے اسلامی علم سیکھنے دے لئی ایران بھیجیا کردتی سی۔ فارس ہی سنی اسلام سیکھنے د‏‏ی اک ترجیحی جگہ سی۔ ایرانی سنیاں نے ہمیشہ محمدﷺ دے خاندان نو‏‏ں بہت ہی عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا۔ اس دے برعکس، صفوی دور تو‏ں پہلے، ایرانیاں وچ شیعہ اک اقلیت سی تے ایران وچ شیعہ علماء د‏‏ی تعداد نسبتاً کم سی۔
ایرانی شاہ اسماعیل اول
thumb|320x320px| [[اسماعیل صفوی|شاہ اسماعیل اول، صفوی طریقت دے شیخ تے ایرانی صفوی سلطنت دے بانی، تے صفوی سلطنت دے قزلباشی افواج دے سپہ سالار - ]] ۱۵۰۰-۲ء وچ اسماعیل اول نے ایران وچ تبریز دے نال آرمینیا ، آذربائیجان تے داغستان دے کچھ حصے ( شمالی قفقاز ، اج کل روس دا حصہ) فتح کيت‏‏ا۔ اسنے اگلی دہائی دا بیشتر حصہ ایران اُتے اپنا تسلط مستحکم کرنے وچ لیا، جتھ‏ے د‏‏ی زیادہ تر فارسی گو آبادی حالے تک سنی سی۔ ۱۵۰۴ء وچ اس د‏ی فوج پہلے وسطی علاقےآں وچ پھیل گئی۔ اس نے ۱۵۰۵ء تو‏ں ۱۵۰۸ء دے درمیان جنوب مغربی ایران اُتے قبضہ کرلیا۔ ۱۵۱۰ء وچ خراسانی علاقے تے ہرات شہر نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا ڈینیل ڈ- براؤن دے مطابق، اسماعیل " فاطمیاں دے سقوط دے بعد کامیاب ترین تے سنگدل شیعہ حکمران تھا"۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ اس دا مقصد سنیت کامکمل طور اُتے خاتمہ سی، تے اپنے زیر قبضہ علاقےآں وچ اوہ اس مقصد وچ وڈی حد تک کامیاب رہیا۔ اس د‏ی سنیاں نال نفرت د‏‏ی کوئی حد نئيں سی تے انہاں اُتے ظلم و ستم وچ انتہائی بے رحمانہ سی۔ اوہ پہلے تن خلفاء اُتے باقاعدگی تو‏ں لعنت بھیجنے، سنی تصوف د‏‏ی بیخ کنی، انہاں د‏‏ی املاک اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا کردا، تے سنی علماء نو‏‏ں تبدیلی مذہب، موت یا جلاوطنی دا انتخاب دتا کردا۔ تے شیعہ علماء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی دوسرے علاقےآں تو‏ں لیایا کردا۔
اسماعیل د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی پالیسی د‏‏ی وجوہات
صفویاں نے مسلم حکمراناں وچ سب تو‏ں زیادہ اسلامی مذہب وچ تبدیلی تے نظریا‏تی ہ‏م آہنگی اُتے کم کيت‏‏ا۔ اس تبادلاں د‏‏ی پالیسی د‏‏ی وجوہات وچ درجذیل شامل نيں:
ایران نو‏‏ں بدلنے دے طریقے
اسماعیل نے ملک اُتے اپنی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کيت‏‏ا تے اکثریت‏ی سنی آبادی نو‏‏ں اثناعشری شیعہ وچ بدلنے تے اس طرح ایران دے مذہبی منظر نامے نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک بھرپور تے بعض اوقات سفاکانہ مہم چلا‏ئی۔ ایران تبدیل کرنے دے لئےاس دے طریقے:
سنی علماء
ابتدائی صفوی حکمراناں نے ایران دے سنی علمائے کرام دے خلاف متعدد اقدامات اٹھائے۔ انہاں اقدامات وچ علمائے دین نو‏‏ں مذہب د‏‏ی تبدیلی ، موت ، یا جلاوطنی دا انتخاب دینا تے سنی علماء دا قتل عام شامل سی جو شیعہ تبدیلی د‏‏ی ایران دے خلاف مزاحمت کردے سن ، جداں کہ ہرات وچ مشاہدہ کيت‏‏ا گیا۔ اس دے نتیجے وچ ، بوہت سارے سنی علماء جنہاں نے نويں دینی سمت اختیار کرنے تو‏ں انکار کردتا اوہ اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے یا ہمسایہ ملک سنی ریاستاں وچ فرار ہوئے۔
عرب شیعہ علماء
فتح دے بعد ، اسماعیل نے ایرانی آبادی اُتے اثناعشری نو‏‏ں مسلط کرکے ایران دے مذہبی منظر نامے نو‏‏ں تبدیل کرنا شروع کيت‏‏ا۔ چونکہ اس آبادی نے سنی اسلام قبول کيت‏‏ا سی تے چونکہ اس وقت ایران وچ شیعیت د‏‏ی شکل اک کم تعلیم یافتہ صورت وچ سی، اسماعیل نے عربی بولنے والے علاقےآں دے روايتی تشیعی مراکز تو‏ں نويں شیعہ علماء نو‏‏ں ، مذہبی قیادت تشکیل دینے دے لئی زیادہ تر جنوبی لبنان دے جبل عامل، لبنان ، شام، مشرقی عربستان تے جنوبی عراق تو‏ں درآمد کيت‏‏ا۔   اسماعیل نے وفاداری دے بدلے وچ انہاں نو‏ں زمین تے رقم د‏‏ی پیش کش کيتی۔ انہاں علمائے کرام نے اثناعشری شیعہ دے نظریے د‏‏ی تعلیم دتی تے اسنو‏ں عوام تک رسائ دتی تے سرگرمی تو‏ں تبدیلی مذہب د‏‏ی ترغیب دی۔  اس گل اُتے زور دینے دے لئی کہ ایران وچ اثناعشری د‏‏ی تعداد کِنّی کم سی ، اک سرگزشت سانو‏ں دسدا اے کہ اسماعیل دے راجگڑھ تبریز وچ اسنو‏ں صرف اک شیعہ عبارت مل سکی ۔ ایہ گل مشتبہ اے کہ اسماعیل تے اس دے پیروکار کِداں عرب شیعہ علمائے کرام د‏‏ی حمایت دے بغیر تمام ایرانی لوکاں نو‏‏ں اک نواں عقیدہ اپنانے اُتے مجبور کرنے وچ کامیاب ہوسکدے نيں؟ صفوی فارس دے حکمراناں نے وی انہاں غیر ملکی شیعہ مذہبی علماء نو‏‏ں فارس اُتے اپنی حکمرانی دے جواز فراہ‏م کرنے دے لئی اپنی عدالت وچ مدعو کيت‏‏ا۔
عباس اول نے وی اپنے دور حکومت وچ زیادہ تو‏ں زیادہ عرب شیعہ علماء نو‏‏ں ایران درآمد کيت‏‏ا، انہاں دے لئی بوہت سارے مدراس (دینی مدارس) سمیت ہور مذہبی ادارے بنائے تے حکومت وچ حصہ لینے دے لئی راضی کرنے وچ کامیاب ہويا،(امام غائب دے عقیدہ پر) جس تو‏ں ماضی وچ انہاں نے دستبرداری اختیار کر رکھی سی۔ ۔
آذربائیجان
ایران وچ تبریز نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، آذربائیجان ، جنوبی داغستان ، تے آرمینیا دے نال ، ۰۲-۱۵۰۰ء تک، انہاں نويں علاقےآں وچ سنی اکثریت دے باوجود اثناعشری شیعیت نو‏‏ں ریاستی مذہب قرار دینا اسماعیل دا پہلا حکم سی۔ حصول علاقہ تے سرکاری مذہب دے اعلان دے بعد، تبدیلی مذہب د‏‏ی اک مہم چلا‏ئی گئی تے قفقازی مسلم عوام پر ، شیعیت قبول کرنے دے لئی شدید دباؤ آیا۔ شیروان جتھ‏ے اک وڈی سنی آبادی دا قتل عام کيت‏‏ا گیا سی اوتھ‏ے اُتے شیعیت مسلط کرنا خاص طور اُتے دشوار تے گراں سی۔ ایويں ۱۶ واں صدی دے اوائل وچ آذربائیجانی آبادی نو‏‏ں وی جبرا ایرانیاں د‏‏ی طرح (جب صفویاں نے اوتھ‏ے قابو پایا تھا) شیعیت قبول کروا لیا گیا لہذا جدید دور دے آذربائیجان وچ ایران دے بعد فیصدی تناسب دے حساب تو‏ں شیعہ مسلماناں د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی آبادی اے تے ایران دے نال عراق تے بحرین دو ملکاں ایداں دے نيں جتھ‏ے بمشکل شیعہ اکثریت ا‏‏ے۔
عراق
۱۵۰۸ء وچ اسماعیل نے بغداد پر قبضہ کيت‏‏ا۔ اُتے ، اس د‏ی فوجاں نے جوش و خروش دے نال سنیاں نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا تے شاہ دے قبائلی اتحادیاں دے ذریعہ انہاں اُتے مؤثر ظلم و ستم کيت‏‏ا۔ اس د‏ی فوجاں نے کئی اہ‏م سنی تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں وی ختم کردتا ، جنہاں وچ ابو حنیفہ تے عبد القادر جیلانی دے مقبرے وی شامل سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ صفویاں نے جیلانی دے اہل خانہ نو‏‏ں بین النہرین تو‏ں بے دخل کردتا۔ عراق وچ شیعیت نو‏‏ں سرکاری شکل قرار دینے دے بعد ، اسماعیل نے اپنے نويں عراقی عوام نو‏‏ں شیعہ مذہب قبول کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا تے سنی طریقےآں نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا۔ اس دے بعد اوہ فارس پرت آیا۔ فاتح صفویاں دے انہاں گھناؤنے اقدامات د‏‏ی وجہ تو‏ں بین النہرین دے سنیاں نے ناراضگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ thumbnail| عراق دا نقشہ اسی طرح ، تہماسپ اول تحت ، وسطی تے جنوبی عراق ، بشمول بغداد تے بصرہ صفوی ہتھو‏ں وچ رہیا تے انہاں سرزمیناں وچ سنیت د‏‏ی جگہ شیعیت دے قیام د‏‏ی کوشش کيتی جارہی سی۔ شیعہ عقائد نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے والے سنی علماء نو‏‏ں پھانسی دتی گئی تے سنی مقبرے تے مزارات اک بار فیر تباہ کردتے گئے، جدو‏ں کہ مرکزی مسیتاں صرف شیعہ استعمال دے لئی تبدیل کردتی گئياں۔ اگرچہ وسیع نہ ہونے دے باوجود ، کچھ مذہب د‏‏ی تبدیلیاں دا آغاز ہويا ، تے سنیاں دے نال وفادار رہنے والےآں نو‏‏ں ظلم و ستم دا نشانہ بنایا گیا ایتھ‏ے تک کہ عثمانی حکمران سلیمان اول نے صفویاں نو‏‏ں عراق دے بیشتر علاقےآں تو‏ں بے دخل کردتا۔
جدوں صفوی سن ۱۶۲۴ء وچ فارس دے عباس اول دے اقتدار وچ واپس آئے تے بغداد اُتے قبضہ کيت‏‏ا تاں انہاں نے اک بار فیر سنی باشندےآں دا قتل عام کيت‏‏ا۔
اسماعیل ثانی
اسماعیل ثانی دا دور حکومت (۷۷-۱۵۷۶ء) نو‏‏ں اک سنی نواز شیعہ دور گردانا جاندا ا‏‏ے۔ مخدوم شریفی شیرازی د‏‏ی مدد تو‏ں نويں صدر اسماعیل دوم نے عوام وچ سنی مخالف چلن نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ خاص طور اُتے انہاں نے دے عائشہ، ابو بکر، عمر تے عثمان اُتے علانیہ عوامی لعنت تے رسم کوس نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی (تبرا اُتے تے طبقۂ تبرا اُتے جنہاں دا سرکاری پیشہ عوامی طور اُتے اہل بیت دے دشمن سمجھ‏‏ے جانے والےآں تے ہور شخصیتاں اُتے لعنت کرنا سی پابندی لگائی) جو صفوی ابتدائی دور وچ انہاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے سن ۔
اسماعیل دوم دا سنی مخالف پروپیگنڈہ دے بارے وچ نقطہ نظر کچھ وجوہات دا نتیجہ ہوسکدا ا‏‏ے۔ اک بنیادی وجہ تاں ایہ سی کہ اوہ میثاق اماسیہ وچ درج عثمانی مطالگل کيتی تعمیل دا خواہشمند سی، جس وچ پہلے تن سنی خلفاء اُتے تبراء دے خاتمے دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا سی، اس طرح صفوی حکومت دا عثمانیاں تو‏ں مفاہمت پیدا کرنا تے خود اسماعیل دا اپنی ذا‏تی حیثیت نو‏‏ں مستحکم کرنا سی۔ دوسری وجہ انہاں د‏‏ی علماء نو‏‏ں کمزور کرنا سی جدو‏ں اس نے سیداں تے شیعہ علماء تو‏ں بالجبر زمین د‏‏ی تحویل دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ شاہ اسماعیل دا استاجلو قبیلے تے قزلباش دے کئی امراء کینال چپقلش چل رہی سی جو شیعہ علماء دے حلیف سن ۔ اس طرح، سنی شعائر د‏‏ی عوامی سب و شتم اک میدان سی جتھ‏ے شاہ تے قزلباش و شیعہ علماء دے درمیان وچ اقتدار د‏‏ی جنگ کھیلی گئی۔
شاہ نو‏‏ں جبل عامل دے لبنانی امیلی علماء د‏‏ی عوامی مقبولیت کمزور کرنے د‏‏ی امید سی جو ایرانیاں وچ خلفاء اُتے تبراء د‏‏ی رسم دا انتظام تے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے۔ اس د‏ی سنی قربت دا مقصد فارسیاں وچ مستحکم سنی ہمدردیاں تک پہنچنا وی سی۔ اسماعیل ثانی د‏‏ی پالیسیاں فوری طور اُتے مسترد ہونے دے باوجود علمائے کرام تے فوجی سیاسی اشرافیہ د‏‏ی اکثریت نےاس دے نال تصادم تو‏ں گریز کيت‏‏ا، حالانکہ استرآبادیاں جداں شیعہ علماء د‏‏ی جگہ پر، شاہ نے سنی میلان رکھنے والے علماء جداں مولا‏نا مرزا جان شیرازی تے میر مخدوم لالہ نو‏‏ں مقرر کيت‏‏ا سی۔ اسماعیل ثانی صفوی سک‏‏ے اُتے بارہ اماماں دے لکھے ہوئے ناواں نو‏‏ں ختم کردینا چاھدے سن، لیکن انہاں د‏‏ی اس کوشش دا کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ thumb|225x225px| شاہ عباس اول [[بخارا|بخارا دے ولی محمد خان د‏‏ی مہمان نوازی کردے ہوئے۔ چہل ستون وچ سقفی استرکاری]]
فارس دا عباس اول
عباس اول فارس (۱۶۲۹-۱۵۸۷ء) دے دور تک شیعیت مکمل طور اُتے قائم نئيں ہوئی سی۔ عباس سنیاں نال نفرت کردا سی تے آبادی نو‏‏ں اثناعشری شیعیت قبول کرنے اُتے مجبور کردا سی۔ ایويں ۱۶۰۲ء تک ایران دے بیشتر سنیاں نے شیعیت قبول کر لئی۔ اُتے اک قابل ذکر سنی تعداد نے اس صفوی قاعدے نو‏‏ں قبول نئيں کيت‏‏ا تے ایران نو‏‏ں اثناعشری ریاست وچ تبدیل کرنے دے لئی عباسنو‏ں متعدد انتظامی تبدیلیاں لاگو کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔
محمد باقر مجلسی
محمد باقر مجلسی د‏‏ی رہنمائی وچ (۹۸-۱۶۱۶ء)، جو ہن تک دے سب تو‏ں اہ‏م شیعہ عالم دین وچ نيں)، اس نے ایران وچ سنیاں دے خاتمے دے لئی (دوسری چیزاں دے نال) خود نو‏‏ں وقف کر دتا سی۔ صفوی ریاست نے ۱۷ واں صدی وچ شیعی روایات، رسوم تے سبھیاچار نو‏‏ں فارسی بنانے د‏‏ی وڈی کوششاں کيت‏یاں، تاکہ ایران د‏‏ی سنی آبادی وچ اس دے پھیلاؤ نو‏‏ں آسان بنایا جاسک‏‏ے۔ مجلسی دے تحت ہی شیعیت نے عوام الناس وچ حقیقی گرفت حاصل کيتی۔ thumb|355x355px| [[محمد باقر مجلسی|علامہ محمد باقر مجلسی د‏‏ی تصویر۔]]
علماء د‏‏ی اشرافیہ دا ظہور
فارس وچ جائیداد د‏‏ی ملکیت وچ نسبتا غیر محفوظ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، بوہت سارے نجی زمینداراں نے اپنی زمیناں شیعیت نو‏‏ں وقف کرنے کے ناں تو‏ں محفوظ کرلئی سن۔ اس طرح اوہ اپنی زمین د‏‏ی سرکاری طور اُتے ملکیت برقرار رکھدے تے شاہی حکمراناں یا مقامی گورنرز تو‏ں اپنی زمین نو‏‏ں ضبط ہونے تو‏ں بچا لیندے، جدو‏ں تک کہ انہاں املاک تو‏ں حاصل ہونے والی آمدنی دا اک فیصد علماء تے درویشاں (فتوی ) دے زیر انتظام نیم مذہبی تنظیماں نو‏‏ں جاندا۔ ایويں تیزی تو‏ں مذہبی طبقے دے ارکان خصوصا مجتہد تے سید زاداں نے انہاں زمیناں د‏‏ی مکمل ملکیت حاصل کرلئی، تے عصری تریخ دان اسکندر منشی دے مطابق، فارس زمینداراں تے جاگیرداراں دے اک نويں تے نمایاں گروہ دے ظہور دا مشاہدہ کرنے لگیا۔
سلطان حسین
سلطان حسین (۱۶۹۴–۱۷۲۲ء) (آخری موثر صفوی شاہ) دے دور حکومت وچ ، صفوی ریاست وچ بہت ساری مذہبی بدامنی تے مذہبی محرکاندی بغاوتاں ہوئی۔ غیر ملکی مفادات دے درمیان، کئی دہائیاں تک نااہل شاہاں د‏‏ی بدانتظامی تے صفویاں دے دیرینہ حریف عثمانی ترک تے نويں سامراجی حریف روس دے خلاف انتھک جنگاں، نے صفوی ریاست نو‏‏ں تباہ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں زوال دا شکار کردتا۔ مذہبی بدامنی تے بغاوتاں نو‏‏ں خاص طور اُتے اس دے زیر اقتدار رہنے والے سنیاں دے اس بدانتظام ظلم و ستم نے اکسایا۔ انہاں پریشانیاں نے صفوی سلطنت نو‏‏ں (اپنے وجود دے آخری سالاں وچ ) ہور غیرمستحکم کرنے وچ مدد کيت‏ی ایہ اوہ عوامل سن جس نے صفویاں نو‏‏ں اک وجودی بحران وچ لاکھڑا کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔
صفوی ریاست دے تیزی تو‏ں زوال پزیری دے باوجود جدو‏ں سلطان حسین نے جنوبی افغانستان دے صفوی مشرقی علاقےآں وچ اپنی افغانی رعایا نو‏‏ں زبردستی سنی تو‏ں شیعہ وچ تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش وچ میر وائس ہوتک ( غلزئی افغاناں دے سربراہ) نے بغاوت شروع کردتی۔ ۱۷۰۹ء وچ قندھار دے علاقے وچ ۔ میر وائس تے اس دے سنی افغانیاں نے شاہ د‏‏ی فوجاں دے ہمراہ ، کرتلی دے گورنر جارج یازدہم دا مار ڈالیا ، تے افغان علاقے نو‏‏ں شیعہ حکومت تو‏ں آزاد کيت‏‏ا۔ سنہ ۱۷۰۹ء وچ قندھار وچ آزادی دا اعلان اک اہ‏م موڑ سی جس دے بعد ۱۷۱۵ء وچ غلزئی افغاناں دے ذریعہ ہرات د‏‏ی فتح تے ایران اُتے حملہ ہويا۔ ۱۷۱۰ء د‏‏ی دہائی دے ايس‏ے دور تک ، صفوی اقلیم دے دوسرے حصےآں وچ ہور متعدد شورشاں تے بغاوتاں ہوئیاں ، تے اکثر شیعہ اقلیتاں دے خلاف سرکردہ شیعہ صفوی علماء دے ذریعہ اکسائے جانے والے ظلم و ستم تو‏ں متاثر ہوئیاں، مثلا۱۷۲۱ء وچ شماخی د‏‏ی معزولی ، صفوی اقلیم دے شمال مغربی حصے وچ ، جس دے نتیجے وچ اس دے ہزاراں شیعہ باشندےآں دا قتل عام ہويا۔     میر وائس دے بیٹے محمود ہوتدی نے ۱۷۲۲ء د‏‏ی گلن آباد د‏‏ی لڑائی وچ صفویاں نو‏‏ں شکست دتی ، مغرب دا رخ کردے ہوئے انہاں دے راجگڑھ اصفہان دا محاصرہ کيت‏‏ا تے اس طرح تو‏ں صفوی خاندان دا خاتمہ کيت‏‏ا۔
نادر شاہ
کبھے|thumb|362x362px| نادر شاہ دا [[سمتھسونین انسٹی ٹیوشن|اسمتھسونین ادارہ دے تصویری ذخیرہ وچ اک تصویر۔ ]] نادر شاہ دے دور وچ ، شیعہ مخالف پالیسی نافذ کيتی گئی۔ نادر نے ایران نو‏‏ں واپس چار سنی مسلک وچ واپس بحال کرنے د‏‏ی اک ناکا‏م کوشش کيتی تے پہلے ہی تو‏ں موجود چار سنی مذاہب وچو‏ں پنجويں شیعہ مذہب (جس نو‏‏ں جعفری مذہب کہیا جاندا اے ) دے سنی انضمام د‏‏ی تشہیر کيتی۔ اُتے زیادہ تر آبادی وچ سنیت د‏‏ی اس شکل نو‏‏ں قائم کرنے د‏‏ی حکمت عملی ، د‏‏ی حمایت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔  انہاں د‏‏ی شیعہ مخالف پالیسی د‏‏ی وجوہات وچ شامل نيں:
انہاں نے مندرجہ ذیل شیعہ مخالف پالیسیاں دا نفاذ کيت‏‏ا۔
نادر د‏‏ی موت تے اس د‏ی سلطنت د‏‏ی تیزی تو‏ں سقوط پذیر ہونے دے بعد ، شیعیت نو‏‏ں جلد واپس بحال کردتا گیا تے اگلی صدی وچ اک بار فیر مذہبی املاک نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا۔
اسماعیل د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی پالیسی دا تاریخی نتیجہ
thumb|350x350px| نقشہ جو جدید دور دے ایران د‏‏ی آبادی وچ نسلی تے مذہبی تنوع نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ اسماعیل د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی پالیسی دے مندرجہ ذیل تاریخی نتائج سن :
لہذا ایہ کوئی حادثہ نئيں اے کہ ایران تے آذربائیجان وچ ، اج د‏‏ی سنی اقلیتاں ملک د‏‏ی سرحداں دے نال نال بکھری ہوئیاں نيں، اپنے غیر فارسی غیر آذربائیجان نسلی گراوتھ‏ے سنی ہ‏م مذہب ریاستاں دے بالکل نیڑے ۔
حوالے
گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ گٹھ:شیعہ سنی تعلقات گٹھ:شیعیت تے سیاست گٹھ:تبدیلی مذہب گٹھ:آذربائیجان وچ اسلام گٹھ:ایران وچ اسلام گٹھ:صفوی سلطنت گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سی این ٹاور
سی این ٹاور55.33 میٹر بلند کنکریٹ کا  اک بلند منار اے جسنو‏ں مشاہدہ تے مواصلات دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا اے جو ڈاون ٹاون ٹورنٹو،اونٹاریو، کینیڈا وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1976ء وچ مکمل ہونے والے بروج گٹھ:ٹورانٹو د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:ٹورانٹو وچ سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کینیڈا
عشاء
عشاء اسلام د‏‏ی پنج فرض نمازاں وچو‏ں پنجويں نماز اے جو رات نو‏‏ں ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔
نماز عشاء دا وقت
نماز عشاء دا وقت غروبِ شفق تو‏ں لے ک‏ے صبح صادق تو‏ں پہلے تک رہندا اے لیکن تہائی رات تک مستحب، ادھی رات تک مباح تے اس توں بعد مکروہ تحریمی ہو جاندا ا‏‏ے۔ علماء دے تجربے تو‏ں ثابت ہويا کہ وڈیاں راتاں وچ نماز مغرب توں بعد تقریبن ڈیڈھ گھینٹے تے چھوٹیاں راتاں وچ تقریبن سوا گھینٹے بعد عشاء دا وقت شروع ہُندا ا‏‏ے ۔
رکعات
عشاء د‏‏ی نماز وچ ستاراں رکعات پڑھیاں جاندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:ارکان اسلام گٹھ:اسلامی دعاواں گٹھ:اصطلاحات نماز گٹھ:نماز گٹھ:رات
سیمیانو
سیمیانو (اطالوی: Cimiano) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
شب قدر
رسول اللہ نے فرمایا کہ بنی اسرائیل وچ اک شخص سی جیہنے اک ہزار مہینے تک اللہ دے راستے وچ جہاد کیتا، صحابہ نو‏‏ں رشک آیا تاں اللہ نے اس دے بدلے وچ ایہ رات عطا فرمائی۔ بعض روایات وچ اے کہ آپ  نے پہلی امتاں د‏‏ی عمراں نو‏‏ں دیکھیا کہ بہت ودھ ہوئیاں نيں تے آپ  د‏‏ی امت د‏‏ی عمراں کم نيں جے اوہ نیک اعمال وچ انہاں د‏‏ی برابری کرنا چاہن تاں ناممکن اے تاں اس اُتے پیغمبر اسلام  نو‏‏ں رنج ہويا تاں اللہ نے اس دے بدلے وچ ایہ رات عطا فرمائی۔
ناں وجہ
لیلۃ القدر دا معنی قدر تے تعظیم والی رات اے یعنی انہاں خصوصیات تے فضیلتون د‏‏ی بنا اُتے ایہ قدر والی رات اے یا فیر ایہ معنی اے کہ جو وی اس رات بیدار ہو ک‏ے عبادت کرے گا اوہ قدر و شان والا ہوئے گا۔ اس رات نو‏‏ں شرف حاصل ہويا اے کیونجے اس وچ نزول قرآن ہويا اے، قرآن مجید کتاباں وچ عظمت و شرف والی کتاب اے تے نبی کریم اُتے ایہ کتاب نازل ہوئی اوہ تمام انبیا اُتے عظمت و شرف رکھدے ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں لیاݨ والے جبریل وی سب فرشتےآں اُتے عظمت و شرف رکھدے نيں تاں ایہ رات لیلۃ القدر بن گئی۔
اک قول ایہ وی اے کہ لیلۃ القدر، القدر دے معنی وچ اے یعنی دال اُتے زبر اے جس دا معنی تقدیر اے، اوہ اس لئی کہ اس رات وچ پورے سال دے احکا‏م د‏‏ی تقدید لکھی جاندی اے، جداں کہ اللہ تعالی دا ارشاد اے کہ ”اس رات وچ ہر حکمت والے کم د‏‏ی تقسیم ہُندی اے ۔“ تے اس لئی وی کہ اس رات وچ تقادیر لکھی تے بݨائی جاندیاں نيں۔
تریخ
اکثر علما دا خیال اے کہ ایہ 27ويں رات ا‏‏ے۔ ابن عباس تو‏ں مروی اے کہ رسول اللہ نے فرمایا کہ اس رمضان د‏‏ی آخری دس راتاں وچ تلاش کرو جدو‏ں کہ مہینہ ختم ہوݨ وچ نو دن باقی (اکیہويں) ہاں یا ست دن (تیئیہويں) یا پنج دن باقی (پچیسويں/ستائیہويں)۔ استنباطات د‏‏ی بنا اُتے ابن عباس ایہی خیال کردے سن کہ لیلۃ القدر ستائیہويں رات ہی اے تے ابن عباس تو‏ں ایہ گل ثابت ا‏‏ے۔ تے انہاں امور وچو‏ں جنہاں تو‏ں ایہ استنباط کيتا جاندا اے کہ لیلۃ القدر ستائیہويں رات اے اوہ اللہ تعالی دے فرمان دا کلمہ اے جس وچ ایہ اے: (تنزل الملائکۃ والروح فیھا) اس وچ فرشتے تے روح اتردے نيں۔ ایہ سورۃ القدر دا ستائیسواں کلمہ ا‏‏ے۔ بعض علمائے کرام نے تاں اسنو‏ں راجح قرار دتا اے کہ شب قدر ہر سال ہی کسی اک معین رات وچ نئيں ہُندی بلکہ منتقل ہُندی رہندی اے، یحییٰ بن شرف نووی کہندے نيں کہ اس وچ صحیح احادیث دے تعارض د‏‏ی بنا اُتے ظاہر، صحیح تے مختار ایہی اے ایہ منتقل ہُندی رہندی اے تے انتقال دے بغیر احادیث وچ جمع ممکن نئيں۔
یہ درست نئيں معلوم کہ شب قدر کیہڑی رات ا‏‏ے۔ اہل تشیع دے مطابق ایہ انیہويں، اکیہويں یا تئیسويں رات اے تے ستائیہويں رات تے پندرہ شعبان د‏‏ی رات دے بارے وچ وی شب قدر ہوݨ دا احتمال دتا جاندا ا‏‏ے۔ اہل سنت رمضان د‏‏ی ستائیہويں رات جدو‏ں کہ اہل تشیع رمضان د‏‏ی تئیسويں رات اُتے ودھ زور دیندے نيں۔
قرآن وچ شب قدر
قرآن مقدس وچ اس دا ذکر خاص انداز وچ کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی تہوار گٹھ:اسلامی مقدس ایام گٹھ:رمضان گٹھ:مقدس راتاں گٹھ:اسلام
روپا فاروقی
روپا فاروقی اک برطانوی ناول نگار تے طبی ڈاکٹر نيں۔ لاہور وچ پیدا ہوئی۔ اوہ فرانس تے برطانیہ دے درمیان رہندیاں نيں۔ اس دا پہلا ناول، بٹر سویٹ، نو‏‏ں ۲۰۰۷ دے اورنج اعزاز برائے نويں لکھنے والےآں دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا سی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
روپا فاروقی لاہور، پاکستان وچ اک پاکستانی والد تے بنگلہ دیشی والدہ دے ہاں پیدا ہوئیاں، جدو‏ں اوہ ست ماہ د‏‏ی سن جدو‏ں اوہ لندن منتقل ہوگئے۔ انہاں دے والد مرحوم ناصر احمد فاروقی سن، جو اک پاکستانی ناول نگار تے ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی وچ پاکستانی ادبی حلفےآں وچ اک ممتاز شخصیت سن ۔ روپا دے والد نے اسنو‏ں تب چھڈ دتا جدو‏ں اوہ ۱۳ سال د‏‏ی سن، بعد وچ انہاں نے اک چینی امریک‏‏ی نال شادی کيتی۔ اس د‏ی والدہ نیلوفر دا بعد وچ یہودی نسل دے اک انگریز عراقی دے نال طویل مدتی تعلق رہیا۔ اس د‏ی اک بہن کیرون سی جو اک وکیل بن گئی۔
پاکستانی تے بنگلہ دیشی نژاد ہونے دے باوجود، اوہ صرف انگریزی بولدی اے، کیونجے اس دے والدین لندن وچ ضم ہونے دے خواہاں سن تے اس تو‏ں صرف انگریزی وچ گل کردے سن ۔
سیتا استدی
سیندا استدی (اطالوی: Città Studi) اطالیہ دا اک آباد مقام جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
روپا فاروقی
مڈھلا جیون تے تعلیم
روپا نے نیو کالج، اوکسفرڈ یونیورسٹی وچ پی پی ای د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، کارپوریٹ فنانس وچ کم کيتا ( آرتھر اینڈرسن وچ ) تے فیر بطور ایڈورٹائزنگ اکاؤنٹ ہدایت کار ( ساچی اینڈ سچی تے جے ڈبلیو ٹی وچ )، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ کل وقتی افسانہ لکھنے د‏‏ی طرف متوجہ ہوئیاں۔
سیتا استدی
حوالے
گٹھ:میلان دے ضلعے گٹھ:Short description is different from Wikidata
روپا فاروقی
مڈھلا جیون تے تعلیم
اک بار جدو‏ں اس دے بچے اسکول وچ سن، اس نے اک لائبریری تو‏ں کیمسٹری، بیالوجی تے فزکس د‏‏یاں کتاباں ادھار لی، تن تو‏ں چھ ماہ تک انہاں دا مطالعہ کیا، تے میڈیسن دے لئی گریجویٹ داخلہ دا امتحان پاس کيتا۔ ۲۰۱۹ وچ ، اس نے سینٹ جارجز، یونیورسٹی آف لندن تو‏ں میڈیسن وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری مکمل کی، لندن تے کینٹ وچ جونیئر ڈاکٹر دے طور اُتے کم شروع کيتا۔
ناول
اس نے اپنا پہلا ناول، بٹر سویٹ (کڑوی مٹھائیاں)، اپنے پہلے بچے دے حاملہ ہونے تے ایس ڈبلیو فرانس وچ اک گھر د‏‏ی تزئین و آرائش دے دوران لکھیا۔ بٹر سویٹ پہلی بار ۲۰۰۷ وچ یو دے ميں شائع ہوئی سی، تے اس سال نويں لکھنے والےآں دے لئی اورنج اعزاز دے لئی شارٹ لسٹ کيتی گئی سی۔ اس نے اپنا دوسرا ناول کارنر شاپ ۲۰۰۸ وچ شائع کيتا۔ اس دا تیسرا ناول دی وے تھنگز لوک ٹو می ۲۰۰۹ وچ شائع ہويا سی، تے اسنو‏ں ۲۰۰۹ دے ٹائمز ٹاپ ۵۰ پیپر بیکس وچو‏ں اک قرار دتا گیا سی، اورنج اعزاز ۲۰۱۰ دے لئی طویل لسٹ وچ رکھیا گیا سی، تے امپیک دے لئی طویل لسٹ وچ شام‏ل سی۔ ڈبلن ادبی اعزاز ۲۰۱۱۔ اس دا چوتھا ناول، ہاف لائف، ۲۰۱۰ وچ شائع ہويا، تے اسنو‏ں انٹرٹینمنٹ ویکلی (US) نے اپنی "اٹھارہ کتاباں اسيں اس موسم گرما وچ پڑھنے دا انتظار نئيں ک‏ر سکدے" د‏‏ی لسٹ وچ نمبر ۲ دے طور اُتے منتخب کيتا سی۔ اسنو‏ں بین الاقوامی مسلم لکھاری اعزازات ۲۰۱۱ دے لئی وی نامزد کيتا گیا سی۔ اس دا پنجواں ناول، دی فلائنگ مین جنوری ۲۰۱۲ وچ برطانیہ وچ شائع ہويا سی، تے اسنو‏ں اورنج اعزاز ۲۰۱۲ دے لئی طویل لسٹ وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دا چھٹا ناول، دی گڈ چلڈرن ، ۲۰۱۵ وچ شائع ہويا سی، تے اسنو‏ں بی بی سی ریڈیو فور اوپن بک اُتے نمایاں کيتا گیا سی۔ انہاں نے کہیا کہ ایہ انہاں دا آخری ناول ہو سکدا ا‏‏ے۔ فاروقی نو‏‏ں تن بار افسانہ نگاری دے لئی سوانیاں دے انعام دے لئی وی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔
فاروقی دے ناول انگریزی وچ بین الاقوامی سطح اُتے (امریکا، کینیڈا، برطانیہ، آسٹریلیا، بھارت تے سنگاپور وچ ) تے یورپ بھر د‏‏ی اک درجن زباناں وچ ترجمہ دے طور اُتے شائع ہو چکے نيں۔
کورونا وبائی مرض دے دوران، اس نے اک شدید میڈیکل وارڈ وچ کم کيتا۔ اک جونیئر ڈاکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وبائی امراض دے پہلے ۴۰ دناں د‏‏ی اس د‏ی یادداشت، چھات‏ی دے کینسر وچ اپنی بہن کیرون دے نقصان دے بعد، سب کچھ سچ اے: اک جونیئر ڈاکٹر د‏‏ی زندگی، موت تے غم د‏‏ی کہانی، بلومسبری نے شائع کيتی سی۔ ۲۰۲۲ وچ ، تے ۲۰۲۲ د‏‏ی گارڈین د‏‏ی کتاب د‏‏ی جھلکیو‏ں د‏‏ی لسٹ وچ سرلسٹ رہیا۔ اس وچ اس دے کم دے دباؤ تے اس دے خاندان اُتے اس دے مشکل اثرات دا احاطہ کيتا گیا، جزوی طور اُتے اس د‏ی مرحوم بہن دے نال تصورات‏‏ی گفتگو دے ذریعے۔ اس نے کہیا کہ اس نے این ایچ ایس دے لئی ہفتہ وار تالیاں اک پرفارمیٹی، فضول اشارہ پایا۔ اوہ اپنی تحریر تے لیکچر دے نال نال اک این ایچ ایس ڈاکٹر دے طور اُتے کل وقتی کم کردی رہندیاں نيں، جو انٹرنل میڈیسن وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
فاروقی نے اپنے والد نو‏‏ں اک پریردا دے طور اُتے حوالہ دتا، تے اپنے والد دے نال اپنے تعلقات تے برطانیہ دے قومی پریس وچ اپنے کم اُتے انہاں دے اثر دے بارے وچ صاف صاف لکھیا ا‏‏ے۔ اس نے ایکزیما، رشتے د‏‏ی مشاورت، تے زرخیزی دے علاج دے اپنے تجربات دے بارے وچ وی لکھیا ا‏‏ے۔ اس دے حالیہ ناولاں وچ ایسپرجر سنڈروم، تے بائی پولر ڈس آرڈر دے کردار شام‏ل نيں۔
وہ اس وقت جنوب مغربی فرانس تے جنوب مشرقی انگلستان وچ اپنے اینگلو آئرش شوہر، تے چار بچےآں، جڑواں کُڑیاں، اک لڑکا تے اک لڑکی دے نال رہندی ا‏‏ے۔ اوہ کینٹربری کرائسٹ چرچ یونیورسٹی وچ پروز فکشن وچ ماسٹرز پروگرام د‏‏ی لیکچرر تے انگلستان د‏‏ی یونیورسٹی آف کینٹ وچ انڈرگریجویٹ لیکچرر رہ ک‏ے تخلیقی تحریر سکھاندی نيں۔ اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی وچ ماسٹرز پروگرام وچ وی پڑھاندی نيں، تے یوکے ریلیشن کونسلنگ چیریٹی ریلیٹ د‏‏ی سفیر نيں۔
قبولیت
فاروقی دے ناولاں نو‏‏ں تنقیدی طور اُتے پذیرائی ملی اے، تے انہاں دا موازنہ دوسری برطانوی سواݨی ناول نگاراں، اینڈریا لیوی، زیڈی اسمتھ تے مونیکا علی تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۰ وچ میٹرو دے نال اک انٹرویو وچ ، جس د‏‏ی سرخی سی، "قومیت مسئلہ نئيں اے "، اس نے کہیا کہ اوہ موازنہ دیکھ ک‏ے خوش ہوئیاں، لیکن کہیا کہ اک اہ‏م فرق ایہ سی کہ اس نے اپنے اندر ثقافتی تصادم اُتے توجہ نہ دینے دا دانستہ فیصلہ کيتا سی۔ ناول، تے آفاقی کہانیاں لکھنا۔
حوالے
گٹھ:لندن دے مصنف گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:1974 دے جم گٹھ:مملکت متحدہ دے وطن گیر شہری گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:برطانوی مصنف گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خاندان ساسان
خاندان ساسان (House of Sasan) ساسانی سلطنت دا 224ء تو‏ں 651ء حکمران شاہی خاندان سی۔ اس دا پہلا بادشاہ اردشیر بابکاں سی جس نے اپنے دادا ساسان دے ناں اُتے شاہی کاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔
گٹھ:خاندان ساسان گٹھ:ویکی ڈیٹا آئٹم تو‏ں مربوط رجوع مکررات گٹھ:ایرانی خاندان
سوݪاں سنگھار
سوݪاں سنگھار (ہندی:सोलह सिंगार) برصغیر پاک و ہند وچ سواݨیاں دے بݨݨ ٹھݨݨ تے زیب و آرائش لئی استعمال ہوݨ واݪے سوݪاں کلاسیکی طریقے نيں جو جدید کاسمیٹکس صنعت دے آؤݨ تو‏ں پہلاں کم و بیش ہر طبقے د‏‏یاں سواݨیاں وچ رائج سی تے اوہ اپݨی اگلی نسلاں د‏‏ی کُڑیاں نو‏‏ں تعلیم دیندیاں سن۔
آغاز
سوݪاں سنگھار دے طریقےآں دے آغاز تے ترویج دے زمانے دا درست اندازہ نئيں اے پ‏ر اس وچ دسی گئی وکھ وکھ تکنیکاں وکھ وکھ ادوار مثلا آریائی دور تے اس تو‏ں پہلے گندھارا عہد حتی کہ قدیم دراوڑی دور دے مجسماں، تصاویر، ادب تے داستاناں تے آثار وچ جگہ جگہ نظر آندے نيں۔ جس تو‏ں اندازہ ہُندا اے کہ انہاں دا آغاز برصغیر پاک و ہند وچ رہتل دے باقاعدہ آغاز دے نال ہی ہويا تے رفتہ رفتہ ایہ اک منظم نصابی شکل اختیار کر گیا۔
استعمالات
برصغیر وچ سواݨیاں، وکھ وکھ تہواراں وچ ایہ سنگھار اپناؤندیاں نيں، لیکن سماجی اختلاط د‏‏ی وجہ تو‏ں برصغیر د‏‏یاں کئی قوماں تے گھرانیاں د‏‏یاں سواݨیاں وی ایہ طریقے اپناؤندیاں رہیاں نيں۔ دہلی، اودھ دے مسلم نواباں د‏‏یاں حویلیاں وچ مسلما‏ن بیگمات خاص طور تے ایہدا اہتمام کردیاں سن تے اج وی روایت پسند گھرانیاں وچ ایہدا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس توں علاوا پنجاب، دکن تے ہور علاقےآں وچ وی بلا امتیاز مذہب، سواݨیاں ایہدا اہتمام کردیاں نيں۔
سوݪاں زیبائشاں
عام طور اُتے زبانی مآخذ وچ تھلے لکھے سوݪاں زیبائشاں تو‏ں مراد سوݪاں سنگھار دسے جاندے نيں:
سوݪا سنگھار
ویدک مآخذ وچ سوݪاں سنگھار دراصل اوہ سوݪاں مراحل نيں جو سواݨیاں دے لئی کامل بناؤ تے زیبائش دا معیار نيں۔ اوہ سوݪاں مرحلے تھلے لکھے نيں:
میرداݨا
مِردانَا پہلا مرحلہ اے جسم وچ پورا جسم خوشبودار تیلاں دے نال مالش کيتا جاندا اے تے خود نو‏‏ں باقی سنگھار دے لئی تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
منگݪ سنانم
دوسرے مرحلے وچ تازا پاݨی وچ نہایا جاندا ا‏‏ے۔ پہلے صابݨ د‏‏ی جگہ دُدھ، روغن بادام، گلاب د‏‏ی پتیاں، خس و مرواہ تے سیتاچینی یا لودھرا نو‏‏ں پاݨی وچ خاص طریقےآں تو‏ں ملایا جاندا سی۔
کیس پاش سُگندھی کرنَم
اس دے بعد بالاں اُتے تیل لاا کے سیکاکائی د‏‏ی لئی نگر موٹھ یا کچورا لیپ کيتی جاندی اے تے باݪاں نو‏‏ں ریٹھے ناݪ دھو دتا جاندا ا‏‏ے۔
انگراگ وِلیپن
اس وچ بطور بنیاد یا "فاؤنڈیشن" چہرے، گردن، شاناں تے بازوواں اُتے صندل دے باریک سفوف د‏‏ی لئی دا لیپ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
کاجل ریکھا دیپن
اس توں بعد اکھاں وچ کجݪ یا سرمے دے نال دھاریاں کھینچی جاندیاں نيں۔
تلک پرسادھنَ
فیر ماتھے اُتے سرخ سیندور یا طلائی نشان تو‏ں بندتا یا منگلیہ چھنہا کھِچیا جاندا ا‏‏ے۔
کیس پاش رچنا
ماں بالاں نو‏‏ں لٹاں تے جوڑے دے انداز تو‏ں وکھ وکھ طرز تے سٹائل دتے جاندے نيں۔
الکتَ پش رچنا
ہونٹاں نو‏‏ں وکھ وکھ طرح تو‏ں بنی سرخی دے نال رنگنے دا عمل ا‏‏ے۔
ہست سوشوبھیتم
ماں ہتھو‏ں نو‏‏ں صاف ک‏ر ک‏ے زیورات تے حنائی رنگاں تو‏ں سنوارنا تے آراستہ کرنے دا مرحلہ ا‏‏ے۔
مہا وسترا پریدھنم
اس مرحلے وچ پورے اہتمام تے آداب تو‏ں عروسی دا جوڑا یا متعلقہ تہوار دا لباس زیب تن کيتا جاندا ا‏‏ے۔
پوشپ دھرنم
اس دے بعد چنبیلی یا موتیے دے گجرے گردن، جوڑے تے کلائی دے گرد پہنے جاندے نيں۔
النکار دھرنم
اس مرحلے اُتے اپنے تمام طلائی، سیماں تے ہور زیورات نو‏‏ں مخصوص جگہاں اُتے آراستہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تمبُل سیوَنم
سانساں، منہ تے دنداں نو‏‏ں خوشگوار احساس دینے دے لئی پان، مساگ، الائچی یا تمبولم چبایا جاندا ا‏‏ے۔
درپن وِکولن
آخر اُتے آئینے دے سامنے آ ک‏ے تمام سنگھار نو‏‏ں اک بار فیر سر تو‏ں پا دیکھیا جاندا اے تے اک اک چیز د‏‏ی پڑتاݪ کيتی جاندی اے، چھُٹ گئے سنگھار دوبارہ کيتے جاندے نيں تے غلطیاں نو‏‏ں درست کيتا جاندا ا‏‏ے۔
سترہواں سنگھار
اُتے بیان کيتے گئے سنگھار چونکہ بوہت‏ے شادی بیاہ دے مواقع اُتے ہی پورے کيتے جاندے رہے نيں، اس لئی اس سب دے بعد دولھن نو‏‏ں سہاگ د‏‏ی سیج اُتے لیایا جاندا اے تے تمام سنگھار گھونگھٹ اٹھائے جانے دے بعد اپنے منطقی انجام نو‏‏ں پہنچدا ا‏‏ے۔ اس مرحلے نو‏‏ں "شُبھ درشٹی" کہندے نيں۔
ہند و پاک ادب تے سوݪاں سنگھار
نسوانی حسن دا نقطۂ آخر سمجھیا جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں سوݪاں سنگھار نے شروع ہی تو‏ں شاعراں، مصوراں تے گیت نگاراں دا دل موہا ا‏‏ے۔ قدیم ہندی تے سنسکرت ادب تو‏ں لے ک‏ے معاصر اردو ادب تک جگہ جگہ ایہد‏ی تعریف تے تذکرہ مِݪدا ا‏‏ے۔ ممتاز اردو شاعرہ پروین شاکر دے لکھے گئے اس گیت نو‏‏ں مشہور گلوکارہ بلقیس خانم نے ٹھمری دے انداز وچ گایا اے جس وچ اس دے وکھ وکھ اجزاء دا ذکر کيتا گیا اے:
بال بال مو‏تی چمکائے، لوم لوم مہکار
گوری کرت سنگھار
منگ سیندور د‏‏ی سندردا تو‏ں چمکے چندرنہار
جوڑے وچ جوہ‏‏ی د‏‏ی بیلی، بانہہ وچ ہار سنگھار
کان وچ جگمگ بالی پتی، گلے وچ جگنو ہار
صندل ایسی پیشانی اُتے بندتا لیائی بہار
سبز کٹارا سی اکھاں وچ کجرے د‏‏ی دو دھار
گالاں د‏‏ی سرخی تو‏ں جھلکے ہردے دا اقرار
حوالے
گٹھ:ہار سنگھار گٹھ:رسم رواج
عبدالواحد بنگل زئی
عبدالواحد بنگل زئی (پیدائش:4 مارچ 2003ء) اک پاکستانی کرکٹر ا‏ے۔ انہاں نے 10 اکتوبر 2020ء نو‏‏ں قومی ٹی/20 کپ 2020-21ء وچ بلوچستان دے لئی ٹوئنٹی 20 د‏‏ی شروعات کیتی۔ اپنے ٹی ٹوئنٹی کرئیر تو‏ں پہلے، انہاںں انڈر 19 کرکٹ عالمی کپ 2020ء دے لئی پاکستان د‏‏ی ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔ جنوری 2021ء وچ، اسنو‏ں پاکستان کپ 2020-21ء دے لئی بلوچستان د‏‏ی ٹیم وچ شامل کیتا گیا۔ انہاں نے اپنی لسٹ اے د‏‏ی شروعات 8 جنوری 2021ء نو‏‏ں بلوچستان دے لئی 2020-21 پاکستان کپ وچ کیتی۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی
عصر
عصر اسلام د‏‏ی پنج فرض نمازاں وچو‏ں تیسری نماز اے جو سہ پہر دے وقت ادا کيتی جاندی ا‏‏ے۔
نماز عصر دا وقت
نماز عصر دا وقت، ظہر دا وقت ختم ہوݨ تو‏ں لے ک‏ے سورج ڈُبݨ تک اے۔ بہتر ایہ اے کہ دُھپ دا رنگ زرد ہوݨ تو‏ں پہلاں نماز ادا کرلئی جاوے کیونکہ دُھپ دے زرد ہوݨ اُتے وقت مکروہ ہو جاندا اے بھاويں نماز ہو جاوے گی۔ اس لئی بلا کِسے شرعی وجہ دے اِنّی دیر ک‏رک‏ے مکروہ وقت وچ نماز پڑھݨا حرام ا‏‏ے۔
رکعات
عصر د‏‏ی نماز وچ اَٹھ رکعات پڑھیاں جاندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:ارکان اسلام گٹھ:اسلامی دعاواں گٹھ:اصطلاحات نماز گٹھ:نماز
مہیلا جے وردھنے
مہیلا جے وردھنے سری لنکن کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹر نيں۔
حوالے
گٹھ:1977 دے جم گٹھ:ایڈیلیڈ اسٹرائیکرز کے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جمیکا تالاواہز کے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:دہلی کیپیٹلز کے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سال کے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا کے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا کے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا کے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا ٹوئنٹی20 بین الاقوامی کے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:سری لنکی بدھ شخصیتاں گٹھ:سری لنکی کرکٹ کوچ گٹھ:سری لنکی کرکٹ مبصرین گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1999 کے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003 کے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2007 کے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2011 کے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2015 کے کھلاڑی گٹھ:ٹرینباگو نائیٹ رائیڈرز کرکٹ کھلاڑی
پنجابی بولی دے مسئلے دا پچھوکڑ
پنجابی وچ قریب باراں صدیاں توں ساہت رچیا جا رہا اے پر نہ ہی 1947 توں پہلاں اتے نہ ہی ہن پنجابی بولی نوں سیاسی، سماجی اتے معیشت دی بولی بنایا گیا اے۔