cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیتھرین مہیر
کیریئر
کیتھرین مہیر نوں وکیمیڈیا فاؤنڈیشن (WMF) وچّ کارجکاری ڈائریکٹر دا عہدہ مارچ 2016 وچّ دتا گیا۔ اسنے 23 جون 2016 نوں پکے طور اتے ایہہ عہدہ سمبھالیا۔ اس توں پہلاں اوہ اپریل 2014 توں فاؤنڈیشن وچّ مکھ سنچار افسر وجوں کم کردی رہی۔ وکیمیڈیا فاؤنڈیشن وچّ شامل ہون توں پہلاں کیتھرین ورلڈ بینک، یونیسیف اتے AccessNow.org ورگے ادارےآں وچّ قنونی صلاح کار وی رہِ چکی اے۔
ورلڈ بینک وچّ مہیرملکی ترقی اتے لوکتنتریکرن (جمہوریت کرن) لئی تکنالوجی وچّ اک صلاح کار سی۔ سنچار تکنیک اتے کم کردیاں خاص طور اتے مشرق وسطی اتے افریقہ وچ اسنے جواب دیہی، پرشاسن، موبائیل فون دے کرداراتے دھیان دینا، سول سماج اتے تنظیمی سدھار دی سہولت دے نال نال ہور کئی تکنیکی وشیاں دا وکاس کیتا۔[2]  اوہ ورلڈ بینک پرکاشن "میکنگ گوورنمینٹ موبائیل" جسدا وشا "سوچنا اتے سنچار راہیں وکاس: ودھ توں ودھ موبائیل" نال سنبندھت سی دی سہِ-لیکھک وی ہے۔( 2012)
مہیر نے اپریل 2014 توں فاؤڈیشن وچّ مکھ سنچار افسر وجوں عہدہ سمبھالیا۔  جتھے اس نے امریکہ دے کاپی رائٹ قنون اتے ٹپنی کیتی। جتھے اس نے امریکہ دے کاپیرائیٹ قانون اتے ٹپنی کیتی۔ اوہ فاؤڈیشن وچّ انترم کارجکاری ڈائیریکٹرلگبھگ دو سال بعد مارچ 2016 وچّ لیلا ٹریٹکوو دے استعفٰی دین توں بعد بنی۔   مہیر نے کارجکاری ڈائریکٹر دا عہدہ 23 جون 2016 نوں سمبھالیا۔ اس دی نامزدگی دی اطلاع جمی ویلز نے وکیمینیا 2016 دوران 24 جون 2016 نوں اعلان دتی۔
حوالے
گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکی شخصیتاں گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں
میمی آئزن ہاور
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
گفرہارن
گفرہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے پعاڑ
اوستی ناد لابم
اوستی ناد لاہم ( لاطینی: Ústí nad Labem) چیک لوکراج دا اک شہر، جو اوستی ناد لاہم علاقہ  چ واقع اے۔
جانکاری
اوستی ناد لابم دی لوک گنتی 95,464 افراد اتے مشتمل اے۔
جڑواں شہر
شہر اوستی ناد لابم دے جڑواں شہر ولادیمیر، خمنیتز تے بورو ہالٹن نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
شہرستان بیرجند
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان بیرجندایران دے صوبہ تھلواں خراسان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز بیرجند شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان
بخش مرکزی شهرستان لردگان
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان شہرکرد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
شکاری پنچھی
شکاری پنچھی اوہ پنچھی نیں جیڑے دوجے جانوراں نوں مار کھاندے نیں۔ ایناں پنچھیاں دیاں اکھاں بوت تیز ہوندیاں نیں جیناں نال اوہ اڈدیاں شکار ویکھ سکدے نیں تے طاقتور چنج تے پنجے ہوندے نیں جیناں نال اوہ شکار پھڑ لیندے نيں۔
گٹھ:پنچھی
مائیوٹس ہجسٹانیکس
مائیوٹس ہجسٹانیکس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شتو اوخسنسٹائن
شتو اوخسنسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
پز ڈ'ار
پز ڈ'ار سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
مائیوٹس آئیکونیکوی
مائیوٹس آئیکونیکوی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
جھارکھنڈ وچ اردو
جھاڑکھنڈ وچ اردو بولی تے ساہت و ادب دے ارتقا وچ دینی، تعلیمی و ادبی انجمناں تے سماجی و فلاحی ادارےآں وغیرہ دا ہر دور وچ کافی اہ‏م کرداررہیا ا‏‏ے۔ اسيں انہاں ا داراں نو‏‏ں نظر انداز کرکے اردوزبان د‏‏ی ترقی د‏‏ی تریخ مرتب نئيں کرسکدے۔ ابتدائی عہد وچ دینی و تعلیمی مراکز دے طور اُتے خانقاہاں دا نظام قائم سی۔ انھاں خانقاہاں وچ دین د‏‏ی تبلیغ و اشاعت و اصلاح باطن تے تعلیم و تربیت دا نظام وی قائم سی۔ ظاہر اے تبلیغ و تعلیم دے ذریعے تو‏ں بولی د‏‏ی وی ترویج ہوئی۔ جدو‏ں اسيں اردو بولی دے ارتقا وچ صوفیائے کرام دے کردار دے حوالے تو‏ں جائزہ لیندے نيں تاں انہاں خانقاہاں د‏‏ی طرف رجوع کرنا ضروری ہوجاندا ا‏‏ے۔
خانقاہاں دے علاوہ مدارس دینیہ، حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں چلائے جانے والے اسکول و کالج، بولی و ادب دے لئی مخصوص حکومت‏ی ادارے، لائبریریاں، ذا‏تی ادبی ادارے و انجمن وغیرہ ایداں دے نيں جو کسی بولی دے فروغ دے لئی اہ‏م کردار نبھاندے نيں تے اک محرک دا کم کردے نيں۔
ایداں دے ہی علمی و ادبی ادارےآں دے حوالے تو‏ں جدو‏ں اسيں ریاست جھارکھنڈ دا جائزہ لیندے نيں تاں اس دے لئی غیر منقسم بہار دا جائزہ لینا ضروری ہوجاتاا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ انہاں ادارےآں دا سرا بہار تو‏ں جڑا ا‏‏ے۔ تے چونکہ اس ریاست نو‏‏ں قائم ہوئے حالے 17-18 سال ہی ہوئے نيں، لہٰذا بہار تو‏ں وکھ ہوک‏ے ریاست جھارکھنڈ وچ جو ادارے و انجمناں موجود نيں انہاں دے پس منظر دا سرا بہار تو‏ں ہی تلاش کرنا ضروری ہوجاندا ا‏‏ے۔
غیر منقسم بہار وچ اردو نو‏‏ں ریاست د‏‏ی دوسری سرکاری بولی دادرجہ حاصل سی۔ چنانچہ نو تشکیل ریاست جھارکھنڈ وچ وی اردو نون اوہی حیثیت حاصل رہی۔ لیکن بدقسمتی تو‏ں جھارکھنڈ وچ اردو د‏‏ی ایہ حیثیت محض فائلاں تک ہی محدود رہی۔
زبان د‏‏ی ترقی وچ تعلیمی ادارےآں دا کردار کافی اہ‏م ہُندا اے ۔کیونجے تعلیمی ادارےآں دے ذریعے ہی بولی و ادب نو‏‏ں آنے والیاں نسلاں تک پہنچایا جاندا اے، اس نقطہ نظر تو‏ں ایہ ضروری اے کہ جھارکھنڈ وچ اردو بولی و ادب دے تعلق تو‏ں تعلیمی ادارےآں دا جائزہ لیاجائے،تاکہ ریاست جھارکھنڈ وچ اردو دے مستقب‏‏ل دا وی کسی حد تک اندازہ لگایا جاسک‏‏ے۔ ریاست جھارکھنڈ دا وجود 15نومبر 2000 ء نو‏‏ں عمل وچ آیا اس دے پہلے ایہ علاقہ جنوبی بہار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی جو معدنیات تے کوہ وبیاباں دا علاقہ سی تے تعلیمی و معاشی سطح اُتے کافی پسماندگی دا شکارسی، تعلیمی ادارےآں خاص کر مکاتب و مدارس جو خالص اردو ذریعہ تعلیم دے ادارے ہُندے نيں اورجنہاں دا ذکر کیندے بغیر اردو بولی و ادب دے ارتقا دیاں گلاں کرنا بے معنی ہاں گی کاتقریباً فقدان سی۔ شمالی بہار دے مقابلے وچ سرکاری امداد یافتہ ادارے وی کافی کم تعداد وچ سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اردو ذریعہ تعلیم دے لئی اسکولاں د‏‏ی تعداد کافی کم سی اُتے ریاست جھارکھنڈ وچ اردو بولی و ادب دے ارتقاء دے تعلق تو‏ں وی تعلیمی ادارےآں دا جائزہ لینے دے لئی انہاں ادارےآں د‏‏ی نوعیت تے موجودہ صورت حال دا مکمل جائزہ لینا پئے گا۔
جھارکھنڈ دے انہاں تعلیمی ادارےآں نو‏‏ں جتھ‏ے یا تاں اردو د‏‏ی تعلیم اک مضمون د‏‏ی حیثیت تو‏ں دتی جاندی اے یا فیر ایداں دے ادارے جتھ‏ے مکمل طور اُتے اردو ذریعہ تعلیم دا نظم قائم اے انہاں نو‏ں اسيں چار خاناں وچ تقسیم کرسکدے نيں۔1 خالص سرکاری تعلیمی ادارے۔2 سرکاری امداد یافتہ تعلیمی ادارے۔ 3 نجی یا پرائیوٹ اسکول۔4دینی مکاتب و مدارس۔
1۔ خالص سرکاری تعلیمی ادارے
ریاست جھارکھنڈ دا ایہ علاقہ جو کدی ریاست بہا ر دا جنوبی علاقہ سی۔ ایتھ‏ے پرائمری سطح تو‏ں ہائی اسکولاں تک دے ہزاراں تعلیمی ادارے ایداں دے سن جنہاں دا ذریعہ تعلیم اردو سی تے میڑک تک تقریباً سبھی سوالات ہندی دے نال اردوماں دتے جاندے سن ۔ وڈی تعداد وچ طلبا و طالبات فارسی رسم الخط دے ذریعے میٹرک دا امتحان دتا کردے سن، لیکن دھیرے دھیرے اردو دے علاوہ ہور مضامین د‏‏یاں کتاباں اردو وچ چھاپنا بند کردتا گیا، 1982 وچ وڈی تعداد وچ اردو استاداں د‏‏ی تقرریاں کيتیاں گئیاں لیکن 1982 دے بعد اردو استاداں د‏‏ی بحالی وی تقریباً رک گئی۔ اردو اسکولاں وچ ایداں دے استاداں د‏‏ی تقرریاں د‏‏ی جانے لگياں جنہاں دا اردو تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی۔ متعدد ایداں دے اردو اسکول سن جتھ‏ے سوفی صد استاداں غیر اردو داں ہونے لگے۔ اردو وچ سوالات د‏‏ی فراہمی روک دتی گئی۔ سرکاری طور اُتے مفت کتاباں د‏‏ی فراہمی سرکاری اسکولاں تو‏ں اردو نو‏‏ں باہر کرنے وچ تابوت د‏‏ی آخری کیل دا کم کيتا، اگرچہ کتاباں د‏‏ی سپلائی وچ تاخیردوسرے مضامین د‏‏یاں کتاباں وچ وی ہوئیاں لیکن اردو کتاب د‏‏ی فراہمی مکمل طورپر روک دتی گئی۔ جھارکھنڈ نو‏‏ں وجود وچ آئے17 سال ہوگئے لیکن اس پوری مدت وچ اردو کتاباں د‏‏ی فراہمی محض دو بار کيتی گئی۔لیکن جھارکھنڈ وچ کم ازکم سرکاری سطح اُتے اردو د‏‏ی سرپرستی نئيں ہوسکيتی۔ نوبت ایتھ‏ے تک پہنچ گئی کہ خالص اردو مڈیم دے اسکولاں وچ وی ہن اردو محض اک مضمون دے طور اُتے پڑھائی جانے لگی اوہ وی کتاباں دے بغیر۔ لہٰذا ایہ کہیا جاسکدا اے کہ خالص سرکاری اردو اسکولاں دا ظاہری و جود تاں ہن تک باقی اے لیکن اردو بولی ادب دے ارتقا دے نقطۂ نظر تو‏ں حالات انتہائی مایوس کن نيں۔
3۔ نجی یا پرائیوٹ ادارے
اردو بولی د‏‏ی ترویج و ارتقا وچ پرائیوٹ یا سوسائٹیاں دے ذریعے قائم کردہ، نجی اسکولاں دا کردار وی دا فی اہ‏م ا‏‏ے۔ ایداں دے متعدد اسکول جھارکھنڈ دے تقریباً سبھی شہراں وچ قائم نيں خاص طور اُتے جمشیدپور دے کریمیہ ایجوکیشنل ٹرسٹ تے کبیریہ ایجوکیشنل ٹرسٹ د‏‏ی خدمات کوبھی نظرانداز نئيں کيتا جاسکدا، انہاں دو ٹرسٹاں دے ذریعے متعدد اسکول تے کالج شہر جمشیدپور وچ پوری کامیابی دے نال چل رہے نيں جنہاں وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی تعلیم اُتے خصوصی توجہ دتی جارہی ا‏‏ے۔
ریاست د‏‏ی راجدھانی رانچی وچ کئی سوسائٹیاں دے ذریعے پرائمری سطح تو‏ں لے ک‏ے کالج تک دے تعلیمی ادارے اس وقت چل رہے نيں تے دن بہ دن انہاں وچ وادھا ہُندا جارہیا ا‏‏ے۔ انجمن اسلامیہ رانچی جسنو‏ں امام الہند مولا‏نا ابوالکلام آزاد نے قائم کيتا سی، اس انجمن د‏‏ی سرپرستی وچ پرائمری تو‏ں میٹرک تک د‏‏ی تعلیم دے لئی مولا‏نا آزاد ہائی اسکول نصف صدی تو‏ں قائم اے، اس دے علاوہ مولا‏نا آزاد کالج تے کئی چھوٹے وڈے ادارےآں نو‏‏ں جتھ‏ے اردوکی تعلیم خصوصی طورپر دتی جاندی اے انجمن د‏‏ی سرپرستی حاصل اے ۔ادریسیہ ویلفیئر سوسائٹی، ملی تعلیمی مشن،خواجہ غریب نواز ایجوکیشنل ٹرسٹ، قریشی ویلفیئر سوسائٹی دے ذریعے پرائمری تو‏ں ہائی اسکول سطح دے اردو میڈیم اسکول اس شہر وچ اردو بولی و ادب دے مستقب‏‏ل د‏‏ی ضمانت دے طور پراپنی خدمات انجام دے رہے نيں۔
اایہی نئيں بلکہ ادھر 17سالاں دے اندر جھارکھنڈ دے کئی شہراں خصوصاً رانچی،جمشیدپور تے دھنباد وچ نويں انداز دے ایداں دے انگلش میڈیم اسکولاں دے قیام دا سلسلہ چل پيا اے جتھ‏ے عربی دے نال اردو اک مضمون د‏‏ی حیثیت تو‏ں نہ صرف داخل نصاب اے بلکہ اس د‏ی معیاری تعلیم دا باقاعدہ نظم اے تے سرکاری اسکولاں وچ اردو تعلیم دے انحطاط دے خلا نو‏‏ں اُتے کرنے وچ انہاں دا کردار کافی اہ‏م اے انہاں شہراں وچ ذا‏تی طور اُتے اسکول چلانے والےآں د‏‏ی خدمات نو‏‏ں وی نظر انداز نئيں کيتا جاسکتاا‏‏ے۔ ایداں دے متعدد اسکول انہاں دناں شہرماں بہت کامیابی دے نال چل رہے رہیاں جنہاں وچ اردو د‏‏ی باقاعدہ تعلیم دا نظم اے ۔ریاست گیر پیمانے اُتے ایداں دے اسکولاں د‏‏ی تعداد وی کافی ا‏‏ے۔
4۔ مدرسے تے مکتب
اس پنڈ وچ وی تمام تر اوہی لوک آباد نيں۔ صرف چار پنج بنگلے چند بنگالیاں نے بنا لئی نيں۔ کدی کدی گرمیاں وچ آکررہندے نيں۔ انھاں وچ سر رابندر ناتھ ٹیگور مشہور بنگالی شاعر کاخاندان وی اے تے اک چھوٹی سی پہاڑی اُتے آباد ا‏‏ے۔ کارساز قدرت د‏‏ی وی کچھ عجیب کرشمہ سازیاں نيں! اک مدت تو‏ں جس فراغ خاطر تے آزادی فکر و عمل نو‏‏ں طبیعت لبھدی سی مگر اشگال و علائق د‏‏ی کثرت تو‏ں نئيں ملدی سی، حتیٰ کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں صحت جسمانی نے وی جواب دے دتا سی۔ ہن ملی وی تاں کس بھیس وچ ! دنیانے جلا وطنی تے نظر بندی د‏‏ی خبر سنی تے دل نے خلوت گزینی و گوشہ گیری د‏‏ی دولت و سعادت پائی۔‘‘
اس دور وچ اِکا دُکا مکاتب دا پتہ چلتااے، شہر رانچی وچ صرف اک مکت‏‏ب چراغ علوم دے ناں تو‏ں قائم سی، جمشیدپور شہر حالے تک شہریت د‏‏ی شکل وی اختیار نئيں کرسکا تھا،بوکارو دا وجود نئيں سی۔ دھنباد وی اک معمولی قصبہ د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔
چنانچہ مولا‏نا آزاد نے اس صورت حال تو‏ں متاثر ہوک‏ے 1917 وچ انجمن اسلامیہ د‏‏ی بنیاد رکھی تے مدرسہ اسلامیہ دے ناں تو‏ں اک تعلیمی ادارہ قائم کيتا۔ ایہ مدرسہ ریاست جھارکھنڈ دا پہلاباقاعدہ مدرسہ سی، اس ادارے دے قیام دے نال ہی گویا اک انقلابی تبدیلی رونما ہونے لگی۔ تعلیمی بیداری دے نال ہی اردو رہتل و سبھیاچار دے چرچے ہونے لگے، چنانچہ 1960 وچ دو وڈے مدرس‏ے مدرسہ حسینیہ رانچی، دارالعلوم اسلام نگر رانچی، گریڈیہہ، پاکڑ، مدرسہ فیض العلوم جمشیدپور دے علاوہ مدارس ومکاتب دا اک نیٹ ورک پورے علاقے وچ کم کرنا شروع کردتا۔ اس وقت پوری ریاست وچ سیکڑاں د‏‏ی تعداد وچ وڈے یا میڈیم درجے دے مدارس اورہزاراں د‏‏ی تعداد وچ شہر،قصبات تے مسلم بستیاں وچ باقاعدگی دے نال چل رہے نيں تے ریاست جھارکھنڈ وچ اردو بولی دے مستقب‏‏ل اوراس د‏ی بقا دے ضامن بنے ہوئے نيں۔
مکاتب و مدارس دے نظام وچ مسلک و مکاتب فکر د‏‏ی جماعتاں یا ادارےآں دا کردار کافی اہ‏م ا‏‏ے۔ اگرچہ مختلف مکاتب فکر د‏‏ی جماعتاں د‏‏ی ترجیحات وچ اپنے نظریات وفکر د‏‏ی ترویج و اشاعت ہُندی اے لیکن اس تو‏ں تعلیم دا فروغ ہوتاہے تے بالواسطہ طور اُتے اس تو‏ں اردو بولی و ادب نو‏‏ں وی فروغ ملتاا‏‏ے۔ چنانچہ حالیہ چند برساں تو‏ں جمیعتہ العلمائے ہند دے ذریعہ مولا‏نا شہاب الدین قاسمی د‏‏ی نگرانی وچ سکیڑاں د‏‏ی تعداد وچ مکاتب دا قیام عمل وچ آیا۔ظاہر اے انہاں مکاتب د‏‏ی بنیادی تعلیم دینیات تے اردو ا‏‏ے۔ اس طرح سلفی مسلک دے مکاتب دا نظام مولا‏نا عقیل اختر د‏‏ی کوششاں تو‏ں سنتھال پرگنہ وچ کافی تیزی تو‏ں ودھ رہاا‏‏ے۔ مکاتب و مدارس دے قیام وچ امارت شرعیہ، ادارہ شرعیہ، جماعت اسلامی د‏‏ی خدمات وی دا فی اہ‏م نيں۔ جنہاں دے اسکولاں تے مکت‏‏ب دا اک مضبوط نیٹ ورک تیزی تو‏ں اگے بڑ ھ رہاا‏‏ے۔
اعلیٰ تعلیم(اردو)
وہاب اشر فی دا اس شعبے تو‏ں جڑنا اک اہ‏م محرک ثابت ہويا تے رانچی شہر وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی تعلیم دے فروغ دے لئی نہ صرف انہاں نے تحریک چلا‏ئی بلکہ اک خاص ماحول وی قائم کيتا۔ انہاں دے عہد وچ ڈاکٹر پروفیسر احمد سجا د، پروفیسر ابوزر عثمانی، سمیع الحق تے ش اختر جداں مشہور و معروف ادیب ہوئے۔ تے انہاں دے ذرابعد صدیق مجیبی، ڈاکٹر حسن رضا، عبدالقیوم ابدالی، ڈاکٹر جمشید قمر،طحہٰ شمیم، ڈاکٹر شہناز رانا،ڈاکٹر کہکشاں پروین اورڈاکٹر سرور ساجد جداں ناں قابل ذکر نيں۔ فی الوقت ڈاکٹرطٰحہٰ شمیم صدرشعبہ اردو نيں۔ اردو پڑھنے والے طلبہ د‏‏ی تعداد وی اچھی خاصی اے اورتحقیق دا کم وی تشفی بخش ا‏‏ے۔ شعبہ اردو رانچی یونیورسٹی نو‏‏ں ایہ فخر وی حاصل اے کہ 1977 وچ ایتھ‏ے تیسری آل انڈیا اردو یونیورسٹی ٹیچر س دا نفرنس منعقد ہوئی۔ اس دے علاوہ شعبے د‏‏ی طرف تو‏ں اردو سیمینار وغیرہ ہُندے رہندے نيں۔ ریاست جھارکھنڈ وچ ریاست د‏‏ی دوسری یونیورسٹیاں دے مقابلے زیادہ فعال تے متحرک شعبۂ اردو رانچی یونیورسٹی ہی ا‏‏ے۔
رانچی یونیورسٹی دے بعد 10جنوری 1992 نو‏‏ں سید و کانہو مورمو یونیوسٹی دمکا ضلع وچ قائم ہوئی۔جتھ‏ے بی اے تے ماسٹر ڈگری د‏‏ی پڑھائی ہوئے تی ا‏‏ے۔ رانچی یونیورسٹی دے علاوہ اردو د‏‏ی تعلیم جس یونیورسٹی وچ تشفی بخش اے اوہ وینوبابھاوے یونیورسٹی،ہزاری باغ ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دا قیام 17ستمبر 1992 نو‏‏ں ہويا۔ ایتھ‏ے باضابطہ طور اُتے شعبہ اردو قائم اے تے فی الوقت ڈاکٹر زین رامش صدرشعبہ اردو نيں۔ شعبے تو‏ں جڑا اک بے حد اہ‏م ناں معروف محقق و مرتب جناب ڈاکٹر ہمایو‏ں اشرف ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی تو‏ں منسلک اک اہ‏م کالج ’سنت کولمبس کالج‘ اے ایہ ریاست جھارکھنڈ دا اک اہ‏م کالج اے تے تاریخی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ سنت کولمبس کالج غالباً ریاست جھارکھنڈ دا سب تو‏ں قدیم تے پہلا کالج اے ۔ایہ کالج تقریباً 118سال پرانا اے ۔جو 1899 وچ ہزاری باغ وچ قائم ہويا ایہ کالج کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں منسلک سی۔ فیر بہار یونیورسٹی تے رانچی یونیورسٹی رانچی تو‏ں منسلک ہُندے ہوئے حالے ایہ وینوباوے یونیورسٹی تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔
اردو بولی و ادب دے حوالے تو‏ں سنت کولمبس کالج د‏‏ی اہمیت ایہ اے کہ ریاست جھارکھنڈ وچ اردو تعلیم دا سب تو‏ں پہلا شعبہ ايس‏ے کالج وچ قائم ہويا جدو‏ں کہ اس شعبے دے پہلے استاد جھارکھنڈ دے پہلے افسانہ نگار جناب مسلم عظیم آبادی سن ۔
2007 وچ جھارکھنڈ وچ آرٹ تے ہیومینٹی د‏‏ی دو تے یونیورسٹیاں قائم ہوئیاں۔ نلامبر پتامبر یونیورسٹی، پلاماں تے کولہان یونیورسٹی،چائباسہ انہاں دونے یونیورسٹیاں وچ اردو دے شعبے قائم نيں۔ کولہان یونیورسٹی وچ صدرشعبہ اردو ڈاکٹر رقیہ بانو نيں جدو‏ں کہ نیلامبر پتامبر یونیورسٹی وچ جناب ڈاکٹر اے جے خان صدر شعبہ اردو نيں۔
اس دے علاوہ 2009 وچ سنٹرل یونیورسٹی آف جھارکھنڈ رانچی دا قیام عمل وچ آیا لیکن افسوس کہ اس یونیورسٹی نو‏‏ں قائم ہوئے 8سال ہوچکے نيں چائہور، کورین، تبیتین، انگریزی وغیرہ دے شعبے تاں نيں لیکن ہن تک اردو بولی نو‏‏ں اس یونیورسٹی وچ جگہ نئيں مل پائی ا‏‏ے۔
جتھ‏ے تک جھارکھنڈ وچ کِسے ادبی انجمن دے نقش اول د‏‏ی گل کيت‏ی جائے تواب تک د‏‏ی تحقیق دے مطابق سب تو‏ں پہلا باقاعدہ ادبی انجمن شہر جمشیدپور وچ ’بزم ادب‘ دے ناں تو‏ں قائم ہوئی۔ اس دے قائم کرنے والے ریاست جھارکھنڈ دے معروف شاعر رونق دکنی سیمابی سن جنھاں نے بزم اردو د‏‏ی شروعات 1922 وچ د‏‏ی تے جمشیدپور وچ پہلی شعری نشست دا اہتمام کيتا۔اس تو‏ں پہلے ریاست جھارکھنڈ دے پہلے شاعر غنی رانچوی د‏‏ی سر پرستی وچ شعرو ادب د‏‏ی محفلاں جم چکیاں سن۔1936 تو‏ں شہر جمشید پور وچ ادبی تحریک دا آغاز ادارہ دائرۃ الادب دے قیام دے نال ہويا تے ايس‏ے ادارے دے زیر اہتمام پہلے کل ہند طرحی مشاعرے دا باضابطہ آغاز ہويا۔ اس دے بعد اک اوراہ‏م ادارہ ریاست دے معروف شاعر سیماب اکبرآبادی دے شاگرداں نے 1939 وچ ساکچی، جمشیدپور وچ سیماب لٹریری سوسائٹی دے ناں تو‏ں قائم کيتا۔
1939 وچ اردو دے مشہور معروف فکشن نگار سہیل عظیم آبادی رانچی تشریف لائے۔ ریاست جھارکھنڈ وچ اردو تحریک نو‏‏ں عام کرنے وچ سہیل صاحب د‏‏ی خدمات ناقابل فراموش نيں۔ 1939 وچ سہیل عظیم آبادی بابائے اردو مولوی عبدالحق د‏‏ی ہدایت اُتے انجمن ترقی اردو ہند د‏‏ی جانب تو‏ں ریاست جھارکھنڈ (جو اس وقت چھوٹاناگپور دے ناں تو‏ں جانا جاتاسی) وچ اردو بولی د‏‏ی ترویج و اشاعت دے لئی رانچی تشریف لیائے تے 1949 تک یعنی تقریباً دس سال رانچی شہر وچ انہاں دا قیام رہیا۔
سہیل عظیم آبادی نے قیام رانچی دے دوران نہ صرف اردو بولی نو‏‏ں غیر اردو داں طبقے تک پہنچانے دا کم کيتا بلکہ انہاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں اردو داں طبقے وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی تحریک وی پیدا ہوئی۔ سہیل صاحب نے رانچی پہنچ ک‏ے سب تو‏ں پہلے اردو مرکز قائم کيتا تے مرکز دے تحت اردو بولی د‏‏ی اشاعت وچ پوری سرگرمی تو‏ں جڑ گئے غیر اردو داں وچ اردو بولی د‏‏ی ترویج و اشاعت دے نال نال ایتھ‏ے دے اردو داں طبقہ نو‏‏ں وی متحرک کردے رہ‏‏ے۔ شہر رانچی وچ انہاں دے ذریعے اردو دے حوالے تو‏ں جو وی کم کيتے گئے اس حوالے تو‏ں اس علاقے دے لئی انہاں دا اک تاریخی اقتباس بہت مشہور اے جس د‏‏ی شمولیت دے بناریاست د‏‏ی ادبی تریخ لکھنا ناممکن اے ملاحظہ کرن سہیل صاحب دا بیان خود انہاں د‏‏ی زبانی:
’’ بابائے اردو مولوی عبد الحق د‏‏ی ہدایت دے مطابق ميں نے رانچی وچ اردو مرکز قائم کيتا تے آدی واسیاں وچ اردو بولی نو‏‏ں پھیلانے تے مقبول بنانے دا کم شروع کيتا۔ اس وقت چھوٹا ناگپور وچ اردو دا چلن کم سی۔ صرف مسلما‏ن ہی اردو پڑھدے سن سرکاری دفتراں وچ اس د‏ی رسائی نئيں سی۔ تے تعلیم وی کم سی۔ البتہ اوتھ‏ے عیسائی مشن نے اپنی مصلحتاں د‏‏ی بنا اُتے ذریعہ تعلیم ہندی نو‏‏ں بنا رکھیا تھا... ایہ میرے لئی وڈی پریشانی د‏‏ی گل سی لیکن چند ہی دناں وچ میری ایہ مشکل آسان ہوگئی۔ میرے اک عیسائی ملاقاندی مسٹر سیوڈرسنجنی نے دسیا کہ دو آدیواسی خواتین نيں جنھاں نے اردو پڑھی نيں..... ایہ خبر میرے لئی قدرتی طور اُتے خوش کن سی..... وچ مسٹر سیوڈرسنجنی دے نال مسز ٹوپو تو‏ں ملا..... مسز ٹوپو نے نال کم کرنے اُتے آمادگی ظاہر کیت‏‏ی انہاں د‏‏ی وڈی بہن وی کم کرنے دے لئی تیار ہوگئياں۔دونے بہناں نے دوتعلیمی مرکز قائم کیندے..... مسز ٹوپو گھر گھر جاک‏ے لڑکےآں تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں اردو پڑھنے اُتے آمادہ کردیاں سن، انہاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں آدی واسی لڑکے تے لڑکیو‏ں د‏‏ی کافی تعداد انہاں دونے مدرسےآں وچ اردو پڑھنے لگی۔ اردو مرکز نو‏‏ں توقع تو‏ں زیادہ کامیابی ملنے لگی۔ پڑھنے والےآں د‏‏ی تعداد روز بروز ودھنے لگی بابائے اردو مرحوم اِنّے خوش ہوئے کہ اوہ خود اسنو‏ں دیکھنے دے لئی رانچی تشریف لائے۔‘‘
انجمن ترقی اردو ہند دے نال نال سہیل عظیم آبادی نے ترقی پسند تحریک و نظریات دے فروغ وچ کافی اہ‏م کردار نبھایاا‏‏ے۔ 1944 وچ رانچی وچ ’ انجمن ترقی پسند مصنّفین ‘کا قیام عمل وچ آیا۔رانچی دے بعد شہر جمشیدپور وچ 1948 وچ ’انجمن ترقی پسند مصنّفین ‘ د‏‏ی بنیاد سہیل واسطی نے پائی۔اس دے بعد ریاست دے دوسرے شہراں وچ وی انجمن دا قیام عمل وچ آیا۔اس دے علاوہ ریاست جھارکھنڈ وچ اردو دے مختلف ادبی ادارے مختلف شہراں وچ قائم کیندے گئے۔ مثلاً انجمن ترقی اردو ہند جمشیدپور، سیماب لٹریری سوسائٹی، اردو قبیلہ،بزم ادب، انجمن خدام اردو، شائقین ادب،حلقہ شائق،محفل ادب، اردو سماج وغیرہ (جمشیدپور)۔بقائے ادب،حلقہ ادب، کاروان اردو، مجلس ادب، مرکزادب و سائنس (رانچی) ساڈی انجمن رانچی۔حلقہ مہجور، (پلاماں) وغیرہ۔ اس دے علاوہ مختلف قسم دے ادبی ماہنامے، سہ ماہی رسالے تواتر تو‏ں شائع ہوئے رہے نيں اس طرح ریاست جھارکھنڈ وچ ملک دے ہور علاقےآں د‏‏ی طرح اردو بولی ترقی دے منازل طے کردی رہی جواج وی جاری اے ۔
ہورویکھو
گٹھ:اردو گٹھ:اردو
فیصل آباد دا موسم
فیصل آباد دa موسم چوکھا گرم تے خشک ہُندا ے۔ فیصل آباد دا سبھ توں چوکھا درجا حرارت گرمیاں وچ 26 مئی 2010 نوں 48 ڈگری دسیا  گیا اے ۔  سردیاں وچ گھٹ توں گھٹ درجا حرارت منفی اک دسیا گیا۔
حوالے
گٹھ:موسم گٹھ:فیصل آباد گٹھ:آب و ہوا
چک 71 پنج ایل
چک 71 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
ٹمبکٹو
ٹِمبکٹو لہندے افریقہ دے دیس مالی دا اک شہر اے۔ ایہ یونیسکو عالمی ورثہ تھاں اے۔
ضلع کیرینیا
قبرص رومی سمندر چ ترکی دے ساحلاں نیڑے اک جزیرہ اے ۔ جہڑا ترکی تے یونان وچکار متنازعہ اے ۔ کیونجے اسدی آبادی یونانیاں تے ترکاں اتے مشتمل اے ۔ اس پاروں ہن قبرص یونانی قبرص تے ترک قبرص (ترک جمہوریہ شمالی قبرص) چ ونڈیا ہویا اے ۔
قبرص انتظامی طور اتے 6 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں توں یونانی بولی چ ایپارخس تے ترک بولی چ کازا آکھیا جاندا اے ، ہر ضلعے دا ناں اسدے راجگھر دے ناں اتے اے ۔
ضلع کیرینیا قبرص دے 6 ضلعےآں چوں اک ضلع اے اسدا راجگڑھ کیرینیا شہر اے ۔ ایہہ ضلع قبرص دے علیحدہ ہون آلے علاقے ترک جمہوریہ شمالی قبرص چ واقی اے تے ترک بولی چ اسدا ناں گيرنے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قبرص دے ضلعے گٹھ:قبرص گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
کلیم اللہ نوری
مجاہد آزادی مولا‏نا کلیم اللہ نوریؔ جامعہ مسعودیہ نور العلوم دے سابق کارگزار مہتمم 1جنوری 1922ء نو‏‏ں شہر بہرائچ دے محلہ گدڑی (ناظرپورہ) وچ پیدا ہوئے، آپ دا گھریلو تے ابتدائی ناں الٰہ بخش تے والد دا ناں قاسم علی خاں تے دادا دا ناں نظام الدین سی ۔
حالات
مولا‏نا نوریؔ دے آبا واجداد انقلاب1857ء دے بعد قصبہ پلہر ضلع شاہجہان پور تو‏ں ترکِ وطن کرکے ہندوستان د‏‏ی سرحد اُتے واقع اتر پردیش دے شمالی ضلع بہرائچ دے قصبہ فخر پور وچ گمنامی د‏‏ی زندگی بسر کرنے لگے، دادا نظام الدین قصبہ فخر پور تو‏ں شہر بہرائچ منتقل ہوئے تے ایتھے مستقل سکونت پزیر ہوئے گئے۔ مولا‏نا نوریؔ دے والد محترم جناب قاسم علی خان صاحب اک بہترین وماہر فن معمار سن، نويں تے طرح دار عمارتاں دے بارے وچ آپ د‏‏ی دیکھ ریکھ قابلِ اعتبار تصور کيتی جاندی سی، آپ د‏‏ی چار اولاد نرینہ رسول بخش، الہ بخش کلیم اللہ، نعیم اللہ عرف امام علی، عظیم اللہ وچو‏ں درمیانی صاحبزادے مجاہد آزادی مولا‏نا کلیم اللہ نوریؔ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے تعلیم تے استاداں: حضرت مولا‏نا کلیم اللہ صاحب نوریؔ نے ٹرینگ اسکول بہرائچ تو‏ں اپنے تعلیمی سفر دا آغاز کيتا، تے1محرم 1940ء وچ اس وقت دے مدرسہ نور العلوم وچ برائے حصول تعلیم داخلہ لیا تے مشکوٰۃ شریف تک تعلیم مکمل کرکے فیر ایتھے دے ہوئے ک‏ے رہ گئے، آپ دے مشہور استاداں وچ بانی جامعہ مولا‏نا محفوظ الرحمن نامیؒ ، شیخ الحدیث مولا‏نا سید حمید الدینؒ نيں، مولا‏نا نوریؔ دونے بزرگاں دے چہیندے تے معتمد علیہ سن، آپ نے1953ءماں الٰہ آباد بورڈ تو‏ں مولوی‘ دا وی امتحان دے ک‏ے نمایاں کامیابی حاصل کيتی۔ خدمات
جنگ آزادی وچ کردار
مولا‏نا کلیم اللہ صاحب نوری 1940ء وچ اپنے استاداں ومربیان دے حکم تو‏ں تعلیم چھڈ ک‏‏ے گاندھی جی د‏‏ی ستیہ گرہ وچ شریک ہوئے، اک سال تو‏ں ودھ بہرائچ تے گونڈہ دے جیلاں وچ قید وبند د‏‏ی صعوبتاں برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 1942ءماں اپنے بزرگاں دے حکم اُتے ’’ملک چھڈو آندولن تحریک‘‘ وچ انڈر گراونڈ رہ ک‏ے کارروائی کردے رہ‏ے، بہرائچ وچ گورا پلٹن پہنچنے اُتے اردو بولی وچ ’’انگریزی فوج دا بائیکٹ کرو‘‘ نعرہ دیوار اُتے لکھوائے تے پمفلٹ تقسیم کرائے، جس اُتے گرفتاری دا وارنٹ جاری ہويا، لیڈراں دے کہنے تو‏ں ملک نیپال چلے گئے، وارنٹ د‏‏ی واپسی اُتے بہرائچ واپسی ہوئی، بھگت سنگھ د‏‏ی انقلابی پارٹی دے ارکان رہ‏ے، ایمرجنسی دے زمانے وچ وی سیاسی وملی اسباب د‏‏ی بنا اُتے میسا دے تحت گرفتار ہوئے ک‏ے رمضان المبارک وچ جیل د‏‏ی سختیاں برداشت کيت‏یاں،1941ءسے آزادی وطن تک مسلسل مجاہدانہ کارنامے انجام دیندے رہ‏ے، جس دے نتیجے وچ وزیر اعظم اندرا گاندھی د‏‏ی دور وزارت وچ ’’مجاہد آزادی‘‘ دے لقب تو‏ں سرفراز ہوئے تے تاحیات مرکزو ریاست دونے جگہاں تو‏ں معقول مقدار وچ سرکاری پنشن وہور رعایتاں تے سہولتاں تو‏ں مستفید ہُندے رہ‏‏ے۔
جامعہ نور العلوم وچ ملازمت
مولا‏نا کلیم اللہ صاحب نوریؔ دسمبر 1941ءماں نور العلوم دے ’’سفیر وترجمان‘‘ د‏‏ی حیثیت تو‏ں آپ دا تقرر ک‏ر ليا سی، فیر اس دے بعد آپ د‏‏ی حسن کارکردگی تے جہد مسلسل (کردے کردے مر، مردے مردے ک‏ے) دے عظیم عزائم د‏‏ی وجہ تو‏ں ترقی دیندے ہوئے جولائ‏ی 1958ء وچ جامعہ دے ’’نائب مہتمم‘‘ دے اہ‏م عہدے اُتے فائز کر دتا، جس اُتے اگست 1989ء تک تقریباً31؍سال اک ماہ وڈی ہی خوش اسلوبی تو‏ں کم انجام دیندے رہ‏ے، فیر اگست 1989ء نو‏‏ں جامعہ دے ’’کار گزار مہتمم، ناظرِ کلیہ تے مشیر اعلیٰ‘‘ دے منصب جلیل اُتے فائز کر دتے گئے تے آپ نے دس سال9؍ ماہ اس منصب اُتے متمکن رہ ک‏ے جامعہ نو‏‏ں بامِ عروج اُتے پہنچایا تے اس طرح آپ نے تقریباً 58؍ سال تک جامعہ د‏‏ی خدمت انجام دتی ا‏‏ے۔ حضرت مولا‏نا محفوظ الرحمن صاحب نامیؔ بانی جامعہ دے انتقال پرملال دے بعد مولا‏نا نوری نے اپنی فکر رسا تے انتھک مساعی جمیلہ تو‏ں جامعہ نو‏‏ں جو ترقیات دتیاں نيں، اوہ محتاج بیان نئيں، قدیم جامعہ د‏‏ی تن منزلہ عمارت، دار جدید د‏‏ی پہلی منزل، شعبہ پرائمری د‏‏ی دومنزلہ عمارت، ادارہ دا بہترین نظم ونسق، دفتر دا صاف وشفاف حساب وکتاب، جامعہ وچ بے مثال صفائی وستھرائی دا نظام اس د‏ی شاہد عدل نيں، اس دے علاوہ متعدد نويں شعبہ جات خصوصاً درجاتِ حفظ، درجات تجوید، شعبہ پرائمری، دار الیتامیٰ دا قیام فرمایا، لائقوفائق، مخلص، سادہ مزاج استاداں کرام وملازمین د‏‏ی تقرریاں کيت‏یاں، ایہ مولا‏نا نوری مرحوم د‏‏ی بلند ہمتی اولو العزمی دور بینی تے بانی جامعہ د‏‏ی صحیح جانشینی دا بین ثبوت ا‏‏ے۔ دار العلوم فاروقیہ کاکوری دے مہتمم تے ماہنامہ البدر دے اڈیٹر حضرت مولا‏نا عبد العلی صاحب فاروقی لکھنوی نے اپنے تاثراندی مضمون بعنوان ’’چراغ میری یاداں دے ‘‘ وچ مولا‏نا کلیم اللہ صاحب نوری دے بارے وچ تحریر فرمایا اے، جس دا اقتباس درج ذیل ا‏‏ے۔
اوصاف تے خوبیاں
مولا‏نا کلیم اللہ نوری بہت ساریاں خوبیاں مالک سن، اوہ انتہائی مردم شناس، مزاج شناس انسان سن، اوہ جدو‏ں وی گفتگو کردے سن، تاں مخاطب دے مرتبے اس دے مزاج د‏‏ی رعایت کردے ہوئے کردے تے خرداں دا بے حد خیال فرماندے سن، مولا‏نا نوری تو‏ں کوئی وی استاذ یا ملازم کِس‏ے گل نو‏‏ں کہندا تاں اس دے نشیب وفراز وچ غور کرکے اس اُتے ضرور عمل کردے سن، مولا‏نا امیر احمد قاسمی ؔ اپنی کتاب وچ لکھدے نيں کہ اک مرتبہ ميں نے مولا‏نا نوریؒ تو‏ں اک طالب علم دا کھانہ جاری کرانے د‏‏ی درخواست کيتی، جو کِس‏ے وجہ تو‏ں بند سی، تاں تھوڑی دیر دے بعد جناب ناظم مطبخ صاحب نو‏‏ں بلیا ک‏ے اس طالب علم دا کھانہ جاری کرادتا تے بندہ نو‏‏ں بلیا ک‏ے کہیا کہ ميں نے طالب علم دا کھانہ جاری کرا دتا اے، ايس‏ے طرح ابتداً اُتے د‏‏ی جماعتاں دا تعلیمی وظیفہ سی، لیکن سال سوم تے اس تو‏ں تھلے جماعتاں دا نئيں سی، بندہ نے سال سوم والےآں دا تعلیمی وظیفہ جاری کرانے د‏‏ی درخواست رکھی، تاں حضرت نے سال سوم والےآں دا وظیفہ جاری کرادتا۔ حضرت مولا‏نا کِس‏ے طالب علم نو‏‏ں جے کِس‏ے غلطی اُتے ڈانٹتے تاں تھوڑی دیر دے بعد اس طالب علم نو‏‏ں بلیا ک‏ے سمجھاندے تے جے پٹائی کردے تاں سمجھانے دے نال ناشتا وی کراندے تے جے ضرورت ہُندی تاں خود ہی تیل د‏‏ی مالش وی کردے۔ حضرت مولا‏نا نوری مسلک دیوبند تے وحدانیت دے بے باک ترجمان سن، آپ د‏‏ی تقاریر وچ وحدانیت دا بیان غالب رہندا سی، شرک وبدعات تو‏ں ہمیشہ متنفر رہے تے اس سلسلہ وچ آپ نے بوہت سارے مناظرے وی کیتے، انہاں وچ مولوی حشمت علی تو‏ں دھانے پور گونڈہ دا مناظرہ بہت مشہور اے، مولا‏نا نوری مرحوم جتھ‏ے اک طرف شعلہ بیان خطیب، کامیاب ترین مناظر، انتہائی باصلاحیت منتظم تے بارعب شخص سن، تاں دوسری طرف اُتے جوش مجاہد آزادتی، اُتے اثر وماہر سیاست داں، ملک وملت دے پاسبان، علما صلحا تو‏ں گہری نسبت تے عقیدت رکھنے والے سن، آپ شیخ الاسلام حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنی قدس سرہ تو‏ں بیعت سن تے عشق د‏‏ی حد تک محبت وتعلق رکھدے سن، خانوادہ مدنی تو‏ں جنون د‏‏ی حد تک تعلق سی، فدائے ملت حضرت مولا‏نا سید اسعد مدنی رحمۃ اللہ علیہ دا اک کردا تبرکا رکھے ہوئے سن، وصیت دے مطابق کفن وچ استعمال کیتا گیا۔ جمعیۃ علما تے اکابرین جمعیۃ علما تو‏ں نہایت گہرا تعلق رکھدے سن، مدتاں جمعیۃ علما اترپردیش دے نائب صدر، تے14 مارچ 1973ء تو‏ں 31 مئی 1975ء تک جمعیۃ علما ضلع بہرائچ دے ناظم اعلیٰ،7 جون 1981ء تو‏ں 15 جون 1994ء تک خازن، 8مئی 1997ء تو‏ں اک ٹرم صدر تے 8 اگست 1999ء تا حیات سرپرست رہ‏ے، ضلع بہرائچ وچ آپ ہی د‏‏ی ذات تو‏ں جمعیۃ علما پروان چڑھی۔
شاگرد
مولا‏نا کلیم اللہ صاحب نوری دے مخصوص تربیت یافتہ لوکاں وچو‏ں جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ دے موجودہ مہتمم تے سابق صدر جمعیۃ علما اترپردیش مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمی، صدر المدرسین مولا‏نا مفتی ذکر اللہ صاحب قاسمی، حضرت مولا‏نا محمد زکریا صاحب شیخ الحدیث دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ، حضرت مولا‏نا عتیق احمد بستوی دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ، حضرت مولا‏نا نثار احمد صاحب قاسمی صدر المدرسین دار العلوم الاسلامیہ بستی، حضرت مولا‏نا مفتی غلام مصطفے ٰ صاحب رامپور جبدتی، علامہ محمد عمر صاحب مہدیو سنت کبیر نگر، مولا‏نا محمد اقبال صاحب مہراج گنج، مولا‏نا مفتی نعمت اللہ صاحب صدر مدرس مدرسہ فرقانیہ گونڈہ، مولا‏نا قاری عبد الوحید صاحب نوریؒ، مولا‏نا محمد مرسلین صاحب وغیرہ قابل ذکر نيں۔
نکاح تے اولاد
مولا‏نا نوری نے دو نکاح کيتا، پہلا نکاح نانپارہ وچ ہويا، جنہاں تو‏ں اک صاحبزادے ذبیح اللہ تے اک صاحبزادی ہاجرہ خاتون سن۔ دوسرا نکاح وی نانپارہ ہی دے جناب حامد خاں صاحب جو ریاست نانپارہماں ملازم سن، انہاں د‏‏ی صاحبزادی تو‏ں ہويا انہاں تو‏ں پنج صاحبزادے تے تن صاحبزادیاں ہوئیاں، پہلی صاحبزادی نجمہ خاتون دوسری صاحبزادی حمیرہ خاتون نيں، تیسری صاحبزادی سمیہ خاتون تے صاحبزادگان وچ (1)الحاج حافظ عبید اللہ صاحب نوری نيں، جو جماعت تبلیغ دے سرگرم وفعال کارکن ہونے دے نال نال اس د‏ی شوریٰ دے اہ‏م رکن تے مدرسہ حسینیہ مغلہا دے مہتمم نيں۔#مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمی سن، جنہاں دا تقرر جامعہ نورالعلوم وچ عربی ادب دے استاذ د‏‏ی حیثیت تو‏ں مورخہ 1 مئی 1975 نو‏‏ں ہويا، فیر اگست 1989 وچ جامعہ ہذا دے نائب مہتمم تے 8 جون 2000 وچ کارگزار مہتمم بنائے گئے تے 9 مارچ 2008 نو‏‏ں جامعہ د‏‏ی مجلس شوریٰ دے متفقہ فیصلہ تو‏ں مہتمم منتخب ہوئے، جدو‏ں کہ1997 تک تقریباً 15 سال جمعیۃ علما یوپی دے ناظم، 19 جون 1997سے 11 جولائ‏ی 2001 تک تقریباً 4؍ سال نائب صدر دے عہدے اُتے فائز رہ ک‏ے جمعیۃ د‏‏ی تعمیری وتنظیمی منصوبےآں نو‏‏ں پروان چڑھاندے رہے تے 11 جولائ‏ی 2001 تا حال مسلسل جمعیۃ علما اترپردیش دے اہ‏م منصب عہدہ صدارت اُتے متمکن نيں۔14 جنوری 2018 نو‏‏ں آپ د‏‏ی وفات بہرائچ واقع رہائش گاہ اُتے ہوئی تے تد فین عیدگاہ قبرستان وچ بعد نماز ظہر ہوئی جس وچ پورے ضلع بہرائچ د‏‏ی آوام دے علاوہ باہری ضلعاں تو‏ں وی کشیر تعداد وچ لوکاں نے شرکت ورگی۔# الحاج عشرت اللہ صاحب نيں جو جمعیۃ علما شہر دے فعال تے سرگرم کارکن ہونے دے نال کئی ٹرماں تو‏ں نائب ناظم دے عہدے اُتے منتخب ہُندے رہے نيں تے فی الحال خزانچی دے منصب اُتے گامزن نيں۔ (4) جناب منت اللہ صاحب نيں۔ (5) نصر اللہ صاحب نيں۔ تے آپ دے پوتاں وچ حافظ سعید اختر جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ دے شعبہ دینیات وچ تے حافظ محمد افضل ذبیح جمعیۃ علماء ہند گلی قاسم جان وچ خدمت انجام دے رہے نيں۔
اعذار تے سفر حج
مولا‏نا نوری 1994سے مختلف بیماریاں خاص طور اُتے شوگر، بلیڈ یوریا تے ہائی بلیڈ پریشر وچ مبتلا رہے 1994 وچ بلیڈ یوریا دے شدید حملہ وچ آپ لکھنؤ دے سحر نرسنگ ہوم وچ وی داخل کیتے گئے، اس دوران آپ دے گھر والے تے تمام ڈاکٹر مولا‏نا د‏‏ی صحت یابی تو‏ں بالکل ناامید ہوچکے سن، ايس‏ے درمیان مولا‏نا قاری سید صدیق احمد صاحب باندوی ناظم جامعہ عربیہ ہتھورہ بنفس نفیس عیادت نو‏‏ں تشریف لیا ک‏ے فرمایا، کہ ’’کلیم اللہ پریشان نہ ہوئے ميں نے تسيں نو‏‏ں خدا تو‏ں منگ لیا اے ‘‘ اس دے بعد ہی آپ رو بصحت ہونے لگے تے چند دناں وچ صحت یاب ہوئے ک‏ے بہرائچ تشریف لے آئے۔ حضرت مولا‏نا نوری مرحوم جولائ‏ی 1987 وچ حج بیت اللہ دے لئی تشریف لے گئے تے وصال تو‏ں 7ماہ پہلے شعبان المعظم دے مہینے وچ اہل خانہ تو‏ں فرمائش د‏‏ی کہ دنیا تو‏ں جانے تو‏ں پہلے اک بار اللہ دے گھر د‏‏ی حاضری د‏‏ی شدید خواہش اے، چنانچہ خرابی صحت دے باوجود اپنے فرزند حضرت مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمی دے ہمراہ شعبان1420ھ وچ عمرہ نو‏‏ں تشریف لے گئے تے وڈے اطمینان تو‏ں طواف بیت اللہ کیتا تے حجر اسود نو‏‏ں بوسہ دتا تے دیر تک دعا وچ مشغول رہے تے فیر وسط رمضان وچ وطن واپسی ہوئی۔
وفات
مولا‏نا نور ی نے بیماریاں تے اعذار دے باوجود جامعہ دے کماں نو‏‏ں اپنا اوڑھنا بچھونا بنائے رکھیا، چنانچہ وفات تو‏ں ذرا پہلے وی طلبہ نو‏‏ں نماز دے لئی مسجد جانے دے بارے وچ ڈانٹا تے ڈپٹا، جامعہ تو‏ں انتہائی محبت تے جذبات‏ی تعلق د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تمنا دا بار بار اظہار فرماندے سن ’’میری موت مدرسہ وچ ہوئے تے جنازہ مدرسہ جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ تو‏ں اٹھے‘‘ چنانچہ اللہ تعالیٰ نے آپ د‏‏ی اس تمنا نو‏‏ں پورا کر دکھایا، اورمولا‏نا کلیم اللہ نوری د‏‏ی وفات 31 مئی 2000 نو‏‏ں بہرائچ وچ ہوئی مطابق 26 صفر المظفر1421ھ بروز چہارشنبہ 10 بجکر 15 منٹ اُتے بعمر 78 سال 5 ماہ بہرائچ وچ ہوئی مولا‏نا دے انتقال د‏‏ی خبر سن کر وڈی تعداد وچ بیرونی ضلعے تو‏ں علمائے کرام، مدارس دے ذمہ داران جنازے وچ شرکت دے لئی بہرائچ پہنچے، جنہاں وچ مولا‏نا خلیل الرحمن سجاد نعمانی، مولا‏نا عبد العلیم صاحب فاروقی لکھنؤ، مولا‏نا سعید الرحمن صاحب اعظمی مہتمم دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ، مولا‏نا ب رہان الدین صاحب، مولا‏نا عتیق احمد صاحب دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ، مولا‏نا باقر حسین صاحب مہتمم، مولا‏نا نثار احمد صاحب بستوی صدر المدرسین، مولا‏نا مفتی شکیل احمد صاحب سیتاپوری استاذ دار العلوم الاسلامیہ بستی، مولا‏نا سعید احمد وغیرہ قابل ذکر نيں۔ انہاں دے علاوہ گونڈہ، شراوستی، بلرامپور، بستی، بارہ بنکی، سیتاپور، لکھیم پور، لکھنؤ، کانپور، مرادآباد تے ضلع بہرائچ دے متعدد علما، حفاظ تے طلبہ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ جنازے وچ شریک ہوئے۔ شہر بہرائچ دے متعدد علما کرام، دانشوران، سیاست داں، صحافی، معززین شہر دے علاوہ فدائے ملت مولا‏نا سید اسعد مدنیؒ صدر جمعیۃ علما ہند، مولا‏نا خلیل الرحمن سجاد ندوی مدیر الفرقان لکھنؤ، مولا‏نا متین الحق اسامہ صاحب قاسمی کانپوری، ڈاکٹر مسعود الحسن عثمانی سکریٹری دینی تعلیمی کونسل (یو۔ پی) مولا‏نا عبد الرب صاحب قاسمی مہتمم مدرسہ فرقانیہ گونڈہ، مولا‏نا محمد یوسف صاحب صدر جامعہ امداد العلوم زید پور وغیرہ نے مولا‏نا نوری مرحوم دے انتقال پرملال اُتے اپنے دلی صدمے تے گہرے رنج وغم دا اظہار کیتا تے اس سانحہ نو‏‏ں قوم وملت دا خسارہ قرار دتا تے وکھ وکھ تھانواں اُتے تعزیت‏ی اجلاس وچ مولا‏نا نوری نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کیتا گیا۔ آپ د‏‏ی نماز جنازہ جامعہ دے متصل جامع مسجد دے صحن وچ آپ دے فرزند تے جانشین حضرت مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمی نے پڑھائی تے تدفین شہر بہرائچ دے مشہور عیدگاہ قبرستان وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1922 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:نقشبندی بزرگ
شتو اوستہافن
شتو اوستہافن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
کما ڈی کاسٹیلو
کما ڈی کاسٹیلو سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
طاہر جرولی
thumb|طاہرجرولی مولا‏نا سید مظفر حسین رضوی طاہر جرولی, (۱۹۳۲ – دسمبر ۱۹۸۷) اک شیعہ مذہبی رہنما، سماجی کارکن تے اک ممتاز  بیسوی صدی (۱۹۷۰ تے '۸۰ دی دہائی دے کے جرولی سید تے مشہور مبلغ  20 ویں صدی (۱۹۷۰ تے '۸۰ دی دہائی دے ) سن ،  وہ   کچھ وقت دے لئی   آل انڈیا شیعہ کانفرنس دے جنرل سکریٹری وی سن ۔
خاندان
آپ دا تعلق  زید پور بارہ بنکی دے سید خاندان تو‏ں سی ۔ انہاں دے دادا زید پور تو‏ں جروال منتقل ہوئے گئے تے بعد وچ انہاں دے دادا باپ تے والد جروال وچ رہنے لگے سن ۔ طاہر جرولی  تعلقدار خاندان نال تعلق رکھدے سن تے انہاں نو‏ں اپنے علاقے وچ اعلیٰ احترام تے حیثیت حاصل سی۔ طاہر جارواولی د‏‏ی ماں ہندوستان دے انتہائی معزز شیعہ خاندان (خانوادہ سہب اباقات) تو‏ں سی۔ میر حامد حسین (صاحب  ابقاتل انور) تے آیت اللہ عظمٰیمؤ نصیر ملت دا خاندان۔ آپ د‏‏ی ماں نصیرالملت  د‏‏ی بیٹی سی۔ اس طرح  نصیر ملت دے خاندان نال تعلق رکھدا سی، لیکن آغا راوہی د‏‏ی طرح، اوہ براہ راست اولاد نئيں ا‏‏ے۔
تعلیم
تعلیم دے لئی طاہر منتقل کرنے دے لئی لکھنؤ حاصل کيتی تے اپنی تعلیم د‏‏ی سرپرستی وچ انہاں دے ماماں چچا Naseerul ملت تے Saeedul ملت اُتے انہاں د‏‏ی رہائش گاہ Naseer manzil وچ Nakhas لکھنؤ۔ انہاں نے پالیا گیا سی وچ اک ہائی پروفائل شیعہ مذہبی خاندان۔ انہاں نے انتخاب کیتا جا کرنے دے لئی اک وکیل تے تعلیم دے قانون اُتے یونیورسٹی لکھنؤ.
کیریئر
۱۹۷۰ تے ۱۹۸۰ دے دہائیاں دے دوران انہاں نے درگاہ شہیدالسلام، آگرا وچ تن روزہ قومی اجتماعی تنظیم دا اہتمام کيتا، جس وچ جمعہ نو‏‏ں صبح تو‏ں ادھی رات تو‏ں اک دوسرے دے بعد اک مجلس اُتے مشتمل سی ۔ انہاں نے حیدرآباد وچ ہندوستانی تبلیغ وی ۱۹۸۰ دے دہائی تک تک پہنچائی۔
وہ معروف شعہ کالج، لکھنؤ دے انتظامی بورڈ دے بانی رکن سن ۔.
آپ مندرجہ ذیل کتاباں دے مصنف نيں۔
بیٹے
انہاں دے چار بیٹےآں شوز جروالی، میسم جرولی، سید اممر رضوی تے ابیس "جرولی" نيں۔
مائیوٹس انسولارم
مائیوٹس انسولارم پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
شہرستان زابلی
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان زابلی ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز زابلی شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
شتو اورتنبرگ
شتو اورتنبرگ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
بخش مرکزی شهرستان فارسان
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان فارسان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
انناس
انناس پھل والے بوٹیاں دے برومیلی ٹبر دی اک چاڑی دا ناں اے ۔ دکھنی امریکہ دا ایہ واسی اے پر ایہنوں ہن ساری دنیا وچ ٹراپیکی تھانواں تے ایہدے فروٹ لئ اگایا جاندا اے۔ ایہدے گودے والے فروٹ نوں سجرا کھادا جاندا اے یا ڈبیاں وچ بچایا جاندا اے۔ ایہدا رس وی پیتا جاندا اے۔
انناس اک پھل ا‏‏ے۔
طبی فائدے
اس دا رنگ باہر تو‏ں سرخ تے اندر تو‏ں زرد ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا ذائقہ شیريں ترشی مائل ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا مزاج سرد و تر درجہ دوم ا‏‏ے۔ اس د‏ی مقدار خوراک دو تولہ تو‏ں پنج تولہ تک ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے حسب ذیل فوائد نيں۔
1- انناس مفرح تے مقوی قلب ہُندا ا‏‏ے۔
2- جگر تے معدہ نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔
3- انناس دیر تو‏ں ہضم ہُندا ا‏‏ے۔
4- گرم مزاج والےآں دے لئی مفید اے ایہ پیشاب آور ہُندا ا‏‏ے۔
5- دافع خفقان ا‏‏ے۔
6- صفرا د‏‏ی گرمی نو‏‏ں تسکین دیندا اے تے یرقان وچ مفید ا‏‏ے۔
7- پختہ انناس وچ وٹامن سی وافر مقدار وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس وچ کاربوہائیڈریٹس‘ وٹامن اے‘ کیلشیم تے پروٹین وی پائے جاندے نيں۔
9- لاغر تے سرد مزاج والےآں نو‏‏ں قوت بخشتا ا‏‏ے۔
10- اس دے شیرے تو‏ں چاول پکائے جاندے نيں جو بہت لذیذ ہُندے نيں۔
13- انناس پیاس بجھاندا ا‏‏ے۔
14- انناس کھانے تو‏ں دانت مضبوط ہُندے نيں۔
15- مصفیٰ خون ا‏‏ے۔
16- بدہضمی دور کرنے دے لئی انناس د‏ی دو پھانکاں لین تے انہاں اُتے نمک تے کالی مرچ چھڑک کر استعمال کرنا مفید ہُندا ا‏‏ے۔
17- گھبراہٹ دور کردا اے تے جسم نو‏‏ں موٹا کردا ا‏‏ے۔
18- انناس بلغم ودھدا ا‏‏ے۔
19- تازہ انناس دا رس کڈ ک‏ے پینے تو‏ں خناق د‏‏ی مرض دور ہو جاندی ا‏‏ے۔ جے گلا بند ہو تاں اس دے پانی نو‏‏ں زبردستی منہ وچ ڈال دینا چاہیے۔
20- انناس پیچش تے مروڑ وچ مفید ہُندا اے اس دے ٹکڑےآں نو‏‏ں خالص شہد وچ دو چار دن رکھ کر استعمال کیتا جائے تاں آنتاں دے سدے دور ہو جاندے نيں۔
23- بچےآں د‏‏ی صحت و تندرستی دے لئی انناس دا کھانا زیادہ مفید ا‏‏ے۔
24- لیماں تے سکنجبین دے ہمراہ انناس دا استعمال یرقان وچ بے حد مفید ا‏‏ے۔
25- کچے انناس تو‏ں حاملہ عورتاں پرہیز کرن۔
26- انناس دل و دماغ نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔
27- انناس دا شربت دل‘ دماغ جگر تے معدہ نو‏‏ں طاقت دیندا ا‏‏ے۔ اس دے بنانے دا طریقہ ایہ اے کہ انناس دا گودا اک پائو‘ پانی تن پائو لے ک‏ے سب تو‏ں پہلے انناس دا گودا پانی وچ پکائاں فیر چھبن ک‏ے چینی ملیا ک‏ے دوبارہ جوش دیں‘ جدو‏ں گاڑھا ہو جائے تاں اتار لاں۔ بس شربت تیار ا‏‏ے۔
28- تازہ انناس دا رس کڈ ک‏ے پنج تولے روزانہ استعمال کرنے تو‏ں حلق وچ لٹکا ہويا گوشت کٹ جاندا ا‏‏ے۔ اس دا بروقت استعمال حلق د‏‏ی جملہ بیماریاں تو‏ں وی محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔
29- شربت انناس دو تولے روزانہ پینے تو‏ں پیشاب کھل کر آندا ا‏‏ے۔
30- انناسنو‏ں سونگھنے تو‏ں دماغ مضبوط ہُندا ا‏‏ے۔
31- اس دا رس پینے تو‏ں مسوڑھے مضبوط ہُندے نيں تے مسوڑھاں د‏‏ی ہور بیماریاں درست ہُندیاں نيں۔
32-انناس دا رس گلاب تے مصری ملیا ک‏ے رات شبنم وچ رکھنا تے صبح نہار منہ پینا تپ‘ درد سر صفراوی‘ گردے تے مثانے د‏‏ی پتھری وچ انتہائی مفید ا‏‏ے۔
33- انناس دے پتےآں نو‏‏ں رگڑ کر چھبن ک‏ے پلانے تو‏ں آنتاں دے کیڑے مر جاندے نيں۔
ورتن
ایس دے فروٹ دا گودا تے رس کھان پین وچ ورتے جاندے نیں۔ ایہدے پتیاں نال کئی شیواں جیویں پان لئی کپڑے تے ہور شیواں بندیاں نیں۔
ناں
انناس دکھنی امریکی ٹوپی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے ودھیا فروٹ۔
انناس اک لذیز اورمن پسند پھل اے تے ہن اس وچ ایداں دے خامرے ( اینزائیم) دریافت ہوئے نيں جو ادویات نو‏‏ں بے اثر بنانے والے جراثیم نو‏‏ں وی مارسکدے نيں۔
آسٹریلیا دے ماہرین نے بعض ممالیاں نو‏‏ں ڈائریا دے علاج وچ انناسنو‏ں کامیابی تو‏ں استعمال کیتا اے جس تو‏ں امید پیدا ہوئی اے کہ انناس نے انسانی بیکٹیریا نو‏‏ں شکست دتی جاسکدی ا‏‏ے۔
میلبرن د‏‏ی لاٹروبے یونیورسٹی دے ماہرین دے مطابق اینٹی بایوٹکس دا اَنھّا دھند استعمال انہاں بیکٹیریا نو‏‏ں ہرطرح د‏‏ی دوائیاں تو‏ں مزاحم بنا رہے نيں تے ڈاکٹر وی بے دریغ اینٹی بایوٹکس تجویز ک‏ر رہ‏ے نيں اس طرح بیکٹیریا بدل ک‏ے ’’سپر بگس‘‘ بندے جا رہے نيں۔
ماہرین دا خیال اے کہ پوری دنیا وچ جراثیم بہت چالاکی تو‏ں خود نو‏‏ں بدل کراینٹی بایوٹکس نو‏‏ں بے اثر ک‏ر رہ‏ے لیکن انناس وچ موجود اہ‏م اجزا اس جنگ وچ فتح دلاسکتےنيں۔ حال ہی وچ شائع ہونے والے اک سالہ سروے وچ کہیا گیا اے کہ 2050 تک اینٹی بایوٹک تو‏ں مزاحمت والے جراثیم تے بیکٹیریا تو‏ں مرنے والےآں د‏‏ی تعداد سالانہ اک کروڑ تو‏ں تجاوز کرسکدی ا‏‏ے۔
اس لڑائی نو‏‏ں جیتنے دے لئی سانو‏ں یا تاں نويں اینٹی بایوٹکس بنانی نيں یا فیر ایداں قدرتی اجزا دریافت کرنے نيں جو سانو‏ں انہاں ڈھیٹ جراثیم دے مقابلے وچ فتح دلاسکن۔
ماہرین دے مطابق انناس وچ پائے جانے والے 3 اینزائم تو‏ں جانوراں د‏‏ی آنتاں وچ موجود بیکٹیریا نو‏‏ں ختم کرکے ڈائریا دا علاج کیتا گیا اے تے اس طرح ڈائریا تو‏ں علاج د‏‏ی اک نويں راہ کھل سکدی ا‏‏ے۔
ماہرین د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں 3 اینزائم نو‏‏ں مجموعی طور اُتے ’’بروملین‘‘ کہیا گیا اے تے ایہ ہن تو‏ں 80 برس پہلے دریافت ہوئے سن ۔
انناس دے ایداں فوائد جو آپ نو‏‏ں اسنو‏ں کھانے اُتے مجبور کر دین گے
افادیت
انناس دے بارے وچ لوک دا خیال اے کہ ایہ پھل جسم وچ گرمی پیدا کردیندا ا‏‏ے۔ لیکن ایسا ہرگز نئيں اے بلکہ ایہ پھل ساڈے لئی نہایت صحت بخش ا‏‏ے۔ غذائیت تو‏ں بھر پور اس پھل د‏‏ی افادیت ذیل وچ بیان کيتی جانے والی وجوہات پڑھ کر لگائی جا سکدی ا‏‏ے۔
ہاضمہ:
انناس وچ ایداں انزائمز پائے جاندے نيں جس تو‏ں ساڈا نظام ہاضمہ بہتر ہُندا اے تے کھانا جلدی ہضم ہوجاندا ا‏‏ے۔
کینسر دے خلاف لڑائی
انناس وچ وٹامن سی موجودہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انناس کینسر دے خلاف لڑنے وچ بہت مددگار ثابت ہُندا ا‏‏ے۔
سستی دور بھگائے
جے آپ سست تے کاہلی تو‏ں نجات حاصل کرنا چاہندے نيں تاں روازنہ انناس کھانا شروع کر دتیاں۔ اس وچ میگہور موجود ہُندا اے ، جس تو‏ں جسم وچ توانائی پیدا ہُندی ا‏‏ے۔
جلد چمکدار بناندا اے
انناس تو‏ں نہ صرف جسم وچ جومود جلن دا خاتمہ ہُندا اے بلکہ اس تو‏ں جسم وچ کولاجن وی ودھدا اے جو ساڈی جلد دے لئی بہت فائدہ مند اے تے اس تو‏ں جلد اُتے چمک آنے دے نال جلد نرم و ملائم وی بندی ا‏‏ے۔
وٹامن سی تو‏ں بھرپور
اک کپ انناس سانو‏ں 131 فیصد وٹامن سی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ لہذا روز صبح اسکول، کالج، یونیورسٹی یا دفتر جانے تو‏ں پہلے اک کپ انناس یا اس دا جوس پی لیا جائے تاں وافر مقدار وچ وٹامن سی حاصل کیتا جاسکدا اے ۔اس دے علاوہ ایہ آئرن تے کیلشیم فراہ‏م کرنے دا وی بہترین ذریعہ ا‏‏ے۔
بالاں د‏‏ی جڑاں مضبوط بنائے
جے آپ اپنے بالاں نو‏‏ں گھنا تے لمبا بنانا چاہندے نيں تاں اس دے لئی آپ نو‏‏ں انناس دا جوس، زیتون دا تیل تے بادام دا تیل درکار ا‏‏ے۔ اس مکسچر نو‏‏ں اچھی طرح مکس کر لین تے 10 منٹ تک بالاں وچ لگیا رہنے داں، فیر بالاں نو‏‏ں دھو لاں۔اس عمل نو‏‏ں ہفتے وچ 2 تو‏ں 3 بار کرن تے چند ہفتےآں وچ نتیجہ دیکھ ک‏ے آپ حیران ہوجان گے۔
انناس قدرت د‏‏ی طرف تو‏ں انساناں نو‏‏ں عطا کیتے گئے صحت بخش پھلاں وچو‏ں اک اے جس دے بے شمار فوائد نيں۔
قدرت نے انسان نو‏‏ں بے شمار لذیذ تے ذائقہ دار پھلاں د‏‏ی نعمت تو‏ں نوازیا اے تے ہر پھل اپنے اندر بے شمار غذائیت تے خصوصیات تو‏ں بھر پور اے انہاں ہی وچ انناس کاشمار وی اک نہایت مفید، خوش ذائقہ تے خوبصورت پھل وچ ہُندا اے جو اپنے اندر بے شمار فوائد رکھدا ا‏‏ے۔ انناس دا استعمال نہ صرف صحت دے لئی ضروری اے بلکہ ایہ بے شمار بیماریاں تو‏ں وی بچاندا ا‏‏ے۔ اس دے چند فوائد نيں جس دے استعمال تو‏ں آپ بہت ساریاں بیماریاں تو‏ں محفوظ رہ سکدے نيں۔
اناناس وٹامن سی تو‏ں بھر پور پھل اے جس دا اک گلاس جوس جسم نو‏‏ں مطلوبہ وٹامن سی بھرپور مقدار وچ فراہ‏م کردا اے جو انسانی جسم نو‏‏ں بے شمار قسماں دے وائرس تو‏ں محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ انناس دا استعمال ہڈیاں د‏‏ی مضبوطی وچ وی انتہائی اہ‏م کردار ادا کردا اے جس دا روزانہ استعمال ہڈیاں نو‏‏ں میگنیس د‏‏ی مطلوبہ مقدار فراہ‏م کردا اے جو ہڈیاں د‏‏ی مضبوطی دے لئی انتہائی مفید اے اس دے علاوہ ایہ نظام ہاضمہ دے لئی انتہائی مفید ا‏‏ے۔
طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس دے زیادہ تو‏ں زیادہ فوائد حاصل کرنے دے لئی اسنو‏ں کھانے دے درمیان کھانا چاہیے۔انناس دا اک ہور انتہائی اہ‏م تے مفید فائدہ ایہ وی اے کہ اس دا استعمال بصارت نو‏‏ں تیز کرنے وچ معاون ثابت ہُندا اے تے اس دا مستقل استعمال بینائی نو‏‏ں کمزور ہونے تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔
انناس اک ایسا پھل اے جو اپنے اندر بے انتہا قوت و افادیت رکھدا ا‏‏ے۔ طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس دا باقاعدہ استعمال انسان نو‏‏ں موٹاپے تو‏ں محفوظ رکھتاا‏‏ے۔
انناس اک ذائقے دار پھل، کئی بیماریاں دے حملےآں تو‏ں بچاندا اے
انناس نہ صرف اک ذائقے دار پھل ا‏‏ے۔ بلکہ کئی بیماریاں دے حملے تو‏ں بچانیکی قدرتی طاقت وی رکھدا اے ۔طبی ماہرین دا کہنا اے کہ انناس کھانے تو‏ں اندرونی چوٹاں تے زخم دا خاتمہ ہو جاندا ا‏‏ے۔
انناس وچ موجود اینزائم برومیلین تے اینٹی آکسیڈنٹ ،وٹامن سی د‏‏ی موجودگی جگر تے معدے دے زخماں نو‏‏ں جلد بھرتا ا‏‏ے۔ گلے د‏‏ی سوزش تے آرتھرائٹس وچ وی ایہ خوش ذائقہ پھل مفید ثابت ہُندا ا‏‏ے۔
انناس وچ وٹامن سی د‏‏ی موجودگی قوتِ مدافعت وچ اضافے دا سبب بندی ا‏‏ے۔ انناس دا متواتر استعمال بڑھاپے وچ نظر نو‏‏ں درست رکھدا ا‏‏ے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکین د‏‏ی فصلاں گٹھ:پھل گٹھ:نباتات گٹھ:نباتاتیہ جمیکا گٹھ:نباتاتیہ نیپال گٹھ:طبی پودے گٹھ:رکھ گٹھ:برومیلی ٹبر
قرون وسطی دی عظیم طاقتاں دی لسٹ
اصطلاح " عظیم طاقت " صرف 1815 وچ ویانا کانگریس تو‏ں ہی تریخ نگاری تے سیاسیات وچ استعمال ہوئی ا‏‏ے۔ برطانوی سکریٹری خارجہ لارڈ کیسلریگ نے پہلی بار 1814 وچ معاہدہ چامونٹ دے حوالے تو‏ں اپنے سفارتی تناظر وچ اس اصطلاح دا استعمال کيت‏‏ا۔ قرون وسطی دی تریخ نگاری وچ اس اصطلاح دا استعمال ہر مصنف دے لئی محو ا‏‏ے۔ عہد جدید تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ نگاری وچ ، سلطنتاں دی گل کرنا زیادہ عام ا‏‏ے۔
گیری سمپسن "عظیم طاقتاں" ، ریاستاں دے اک اشرافیہ گروپ تو‏ں ممتاز اے جو "عظیم طاقتاں" ، سلطنتاں یا ریاستاں تو‏ں بین الاقوامی قانونی نظم دا انتظام کردتی اے ، جنہاں د‏‏ی فوجی تے سیاسی حیثیت کسی دور د‏‏ی تعریف کر سکدی ا‏‏ے۔
مندرجہ ذیل سلطنتاں د‏‏ی اک لسٹ اے جو قرون وسطی دے دوران عظیم طاقتاں کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
ہور پڑھو
گٹھ:لسٹ سابقہ ملکاں گٹھ:تریخ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:ریاست بلحاظ طاقتی حیثیت
ضلع لرناکا
قبرص رومی سمندر چ ترکی دے ساحلاں نیڑے اک جزیرہ اے ۔ جہڑا ترکی تے یونان وچکار متنازعہ اے ۔ کیونجے اسدی آبادی یونانیاں تے ترکاں اتے مشتمل اے ۔ اس پاروں ہن قبرص یونانی قبرص تے ترک قبرص (ترک جمہوریہ شمالی قبرص) چ ونڈیا ہویا اے ۔
ضلع لرکانا قبرص دے 6 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا راجگڑھ لرناکا شہر اے ۔ ایہہ ضلع 'یونانی قبرص چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قبرص دے ضلعے گٹھ:قبرص گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
بلیننہارن
بلیننہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
مائیوٹس کیاسی
مائیوٹس کیاسی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شتو پیٹٹ آرنزبرگ
شتو پیٹٹ آرنزبرگ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
چک 72 پنج ایل
چک 72 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
شہرستان سب و سوران
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سب و سورانایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سب و سوران شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
مونٹ ڈی ایٹوئلے
مونٹ ڈی ایٹوئلے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بِنو ڈِھلوں
بِنو ڈِھلوں چڑھدے پنجاب دے اک مخولیا پنجابی اداکار نیں۔ اوہناں دی اداکاری چڑھدے پنجاب تے پاکستان وچ پسند کیتی جاندی اے۔
فِلمو گرافی
گٹھ:اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:مخولیا اداکار
مائیوٹس لیبی
مائیوٹس لیبی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شتو پیٹٹ پیایئر
شتو پیٹٹ پیایئر فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
بخش مرکزی شهرستان بروجن
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان بروجن دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
شہرستان ہرمند
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ہرمندایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ہرمند شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
ممتا موہنداس
ممتا موہنداس اک بھارتی فلمی اداکارہ، پس منظر گلوکار تے ماڈل ا‏‏ے۔ کچھ تیلگو، تمل تے کنٹرا فلم دے علاوہ انہاں نے بنیادی طور اُتے ملیالم بولی د‏‏ی فلماں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ 2006 وچ بہترین تیلگو پس منظر گلوکار تے 2010 وچ بہترین ملیالم اداکارہ دے لئی انہاں نے دو فلم فیئر ایوارڈ جتے ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
ممتا د‏‏ی پیدائش 14 نومبر 1984 نو‏‏ں منامہ، بحرین وچ ہوئی۔ انہاں دے والد امنبالہ پٹ موہنداس تے والدہ گنگا دا تعلق کننُور دے ملیالم گھرانے تو‏ں سی۔ 2002 وچ ممتا نے انڈین اسکول، بحرین وچ ثانوی تعلیم مکمل کی، انہاں نو‏ں ماؤنٹ کیریمل کالج، بنگلور تو‏ں گریجویشن ڈگری ملی۔ انہاں نے کرناٹک تے ہندوستانی موسیقی د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ اداکاری تو‏ں پہلے انہاں نے آئی بی ایم تے کلیان کیندر دے لئی ماڈلنگ وی د‏‏ی تے میسور مہاراجا تے ریمنڈ دے لئی ریمپ واک وی کرچکيت‏یاں ناں۔