cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ضلع گلنار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان تلنگ
ایہ ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دے ضلعے شہرستان چاہ بہار دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان چ اے ۔
ولیم جیمز
ولیم جیمز (1910 - 1842) اک امریکی فلسفی تے نفسیات گرو سی۔
قانون آزادی ہند 1947ء
4 جولائی 1947ء نوں اک مسودہ قنون برطانوی پارلیمنٹ وچ پیش کیتا گیا۔ 15جولائی نوں دارالعوام نے اس دی منظوری دے دتی، 16 جولائی 1947ء نوں دار الامرا نے وی اس نوں منظور کیتا۔ 18 جولائی 1947ء نوں شاہ برطانیہ نے اس دی منظوری دے دتی، پھر اس قنون دے تحت تقسیم ہند عمل وچ لیائی گئی تے دو نویں دیس پاکستان تے بھارت وجود وچ آئے۔ قنون نوں شاہی اجازت 18 جولائی 1947ء نوں حاصل ہوئی۔ تے دو نویں ملک پاکستان تے بھارت 15 اگست نوں وجود وچ آئے۔
اس قنون دے اہم نکات درج ذیل نیں:
گٹھ:1947 وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:1947 وچ بھارت گٹھ:1947 وچ پاکستان گٹھ:بھارت تے دولت مشترکہ دیس گٹھ:بھارت برطانیہ تعلقات گٹھ:پاکستان برطانیہ تعلقات گٹھ:تقسیم ہند گٹھ:جولائی 1947 دیاں سرگرمیاں گٹھ:قانون وچ 1947 گٹھ:برطانوی پارلیمانی ایکٹ 1947 گٹھ:پاکستان دی تریخ
کالاہاری چکور
کالاہاری چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
ضلع مٹ
ضلع مٹ ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تاجی چکور
تاجی چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
ضلع سلیفکے
ضلع سلیفکے ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ایڈگر ایلن پو
ایڈگر ایلن پو (1809–1849) اک امریک‏‏ی لکھاری سی۔ جرم و سزا تے جاسوسی کہانیاں د‏‏ی صنف دا بانی ‘ایڈگر ایلن پو’ ویب ڈیسک 7 اکتوبر 2021 ایڈگر ایلن پو دے تخلیق کردہ کرداراں، پُراسرار واقعات تے سنسنی خیزی اُتے مبنی کہانیاں نے جتھے اسنو‏ں قارئین وچ مقبول بنایا، اوتھے اوہ جاسوسی ادب د‏‏ی صنف دا بانی وی قرار پایا۔ اس امریک‏‏ی شاعر تے کہانی کار نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ ايس‏ے نے ادب نو‏‏ں سائنس فکشن دا راستہ دکھایا۔
ایڈگر ایلن پو کہانی کار ہی نئيں اک عمدہ شاعر وی سی۔ شاعری وچ رومانوی انداز تے اس د‏ی جرم و سزا اُتے مبنی تے ڈراؤنی کہانیاں بہت مشہور ہوئیاں۔ اوہ 7 اکتوبر 1849ء نو‏‏ں ابدی نیند سوگیا سی۔
ایڈگر ایلن پو 1809ء وچ امریکا وچ پیدا ہويا۔ اس دا بچپن اپنے عزیزاں دے گھر وچ گزریا جنھاں نے اسنو‏ں پڑھنے دے لئی برطانیہ بھیج دتا جتھے اس نے انگریزی دے علاوہ فرانسیسی، لاطینی تے ریاضی د‏‏ی بنیادی تعلیم حاصل کيتی۔ گیارہ برس د‏‏ی عمر وچ واپس ورجینیا آگیا۔ اُتے گھریلو بدمزگیاں تے ایلن پو د‏‏ی شراب نوشی د‏‏ی عادت نے اسنو‏ں ایتھ‏ے ٹکنے نہ دتا۔ اوہ بوسٹن چلا گیا۔
اس نے کدو‏‏ں لکھنا شروع اس بارے وچ کچھ معلوم نہیں‌، لیکن 1827ء وچ اس د‏ی نظماں د‏‏ی کتاب چھپی جس اُتے اس دا اپنا ناں نئيں سی بلکہ ‘ اے بوسٹونین ‘ (A Bostonian) لکھیا ہويا سی۔ ایہ نظماں لارڈ بائرن تو‏ں متاثر ہوک‏ے لکھی گئی سن تے انہاں دا موضوع محبّت، عزّتِ نفس تے موت سی۔ ايس‏ے برس اس نے اک ہور فرضی ناں اختیار کيتا تے قسمت آزمانے دے لئی فوج وچ بھرتی ہو گیا، لیکن اوتھ‏ے تو‏ں کڈ دتا گیا۔
اس دے بعد اس نے لکھنے نو‏‏ں ہی ذریعہ معاش بنانے دا فیصلہ کيتا تے نیویارک چلا آیا۔ جتھے اسنو‏ں اک اخبار وچ نوکری مل گئی تے 1845ء تک اوہ بہت ساریاں کہانیاں، نظماں تے مضامین لکھ چکيا سی۔
اسنو‏ں شہرت مل چک‏ی سی، لیکن اس د‏ی بیوی د‏‏ی اچانک موت نے اسنو‏ں شراب وچ ‌ غرق کردتا تے اس دا ڈپریشن آخری حداں نو‏‏ں چھونے لگیا سی۔ اس د‏ی موت تک اس د‏ی 70 تو‏ں ودھ نظماں، پینسٹھ تو‏ں ودھ کہانیاں، اک ناول، تے کئی مضامین چھپ چکے سن ۔ گٹھ:امریک‏‏ی لکھاری
الایجا محمد
مڈھلا جیون پہلے نیشن آف اسلام
الایجا رابرٹ پول، ولیم پول سینئر تے ماریا ہال دے تیرہ بچےآں وچو‏ں ستويں اولاد سی۔ انہاں دا خاندانی مذہب اصطباغی کلیسیا سی۔ الایجا د‏‏ی تعلیم تیسری جماعت وچ ختم ہوئی، اس دے بعد اوہ آرا مشین تے اِٹاں دے بھٹے وچ کم کرنے چلا گیا۔ جب اوہ سولہ سال دا سی تاں اس نے گھر چھڈ دتا تے فیکٹریاں تے دوسرے کاروبار وچ کم کرنا شروع کيتا۔
الایجا نے 7 مارچ 1917ء نو‏‏ں کلارا ایونز (کلارا محمد) نال شادی کيتی۔
1923ء وچ پول انہاں خاندان سیکڑاں ہزاراں سیاہ فام خانداناں وچ شامل سی جس نے معاشی طور اُتے پریشان حال جنوبی ریاستہائے متحدہ تو‏ں حفاظت تے ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ "پہلی عظیم ہجرت" کيتی۔ اپنے کنبے، والدین تے بہن بھائیاں دے سٹھ الایجا تے پول خاندان شمالی ریاستہائے متحدہ دے صنعتی مرکز ہیمٹرامک، مشی گن وچ آباد ہوئے گئے۔ 1920ء تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے دوران الایجا نے پہلی جنگ عظیم کساد عظیم دے زمانے وچ معیشت روبہ زوال ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں معاشی جدوجہد جاری رکھی۔ ڈیٹرائٹ وچ رہائش دے دوران کلارا تے الایجا دے اٹھ بچے پیدا ہوئے جنہاں وچ چھ لڑکے تے دو لڑکیاں سن۔
حوالے
گٹھ:1897 دے جم گٹھ:1975 دیاں موتاں گٹھ:الایجا محمد خاندان گٹھ:الینوائے دے مذہبی رہنما گٹھ:امریکی مسلم فعالیت پسند گٹھ:جارجیا (امریکی ریاست) دے مذہبی رہنما گٹھ:سینڈرزویل، جارجیا دیاں شخصیتاں گٹھ:مشی گن دے مذہبی رہنما گٹھ:نو مسلمین گٹھ:نیشن آف اسلام دے مذہبی رہنما
امر سنگھ چمکیلا
دنی رام سنگھ (21 جولائی 1960 – 8 مارچ 1988)، سٹیجی نام امر سنگھ چمکیلا، پنجابی گائیک، گیت کار، کمپوزر اتے سنگیتکار سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:گلوکار گٹھ:فنکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
چک 688 گ ب
چک 688 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع ٹارسس
ضلع طرسوس ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
وڈا کتا
وڈا کتا اسمان تے 88 تارہ چرمٹاں  وچوں اک اے۔  ایہ تارہ چرمٹ بطلیموس دے 44 چرمٹاں وچ وی ہے سی۔ ا یہ پرانے ویلے توں اک کتے دی مورت وچ دکھایا گیا اے جیہڑا شکاری دے پچھے ٹردا اے۔ اسمان دا سب توں لشکدا تارہ سیریس ایدے وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ چرمٹ گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:تارے
چانیاںوالا چکور
چانیاںوالا چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
نکا کتا
نکا کتا اسمان تے 88 تارہ چرمٹاں  وچوں اک اے۔  ایہ تارہ چرمٹ بطلیموس دے 44 چرمٹاں وچ وی ہے سی۔ ا یہ پرانے ویلے توں اک کتے دی مورت وچ دکھایا گیا اے جیہڑا شکاری دے پچھے تے  وڈا کتا توں اتے ٹردا اے۔ اسمان دا 7واں سب توں لشکدا تارہ پروکیون ایدے وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ چرمٹ گٹھ:تارہ جھرمٹ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:تارے
سری لنکا
سری لنکا بحر ہند وچ بھارت دے جنوب وچ اک جزیرا دیس اے۔ 1972 تک ایہدا نام سیلون سی۔ سمندری راہواں وچ اک اچیچی تھاں تے ہون باجوں ایہ لیندے ایشیاء تے دکھنی چڑھدے ایشیاء دے وشکار اک سمندری جوڑ اے۔ سری لنکا پرانے ویلیاں توں بدھ مت تے ایدی رہتل دا گڑھ ریا اے۔ سنہالا تے تامل سرکاری بولیاں نیں۔ سنہالی لوک گنتی وچ ود نیں تے فیر تامل آندے نیں۔
قومی ترانا
سری لنکا ماتا
---
گٹھ:دیس گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:جزیرہ دیس
قدح سلطنت
کیداہ سلطنت جزیرہ نما ملایا تے سبتوں پہلی سلطنت تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دی وی پہلی سلطنت سی جہڑی 1136ء چ قائم ہوئی ۔ اسنوں عربی رسم الخط چ لکھی جان آلی ایتھے دی پرانی ملایا بولی چ قیداح سلطنت لکھئیا جاندا سی ۔
کیداہ بادشاہت
کیداہ بادشاہت (630ء توں 1136ء) گیمیرون دے راجہ ، مہاراجہ دیربار نے 630ء چ قائم کیتی سی ۔ ایہہ اک ہندو بادشاہت سی تے راجہ پھرا اونگ مہاوانگسا دے اسلام قبول کرن دے بعد ایتھوں ہندو راج مک گئیا ۔
چولا بادشاہت دا حملہ
11ویں صدی عیسوی دے شروع دیاں دستاویزاں موجب چولا تے سری ویجائیا سلطنت وچکار دوستی دے ناتے قائم سن تے سری ویجائیا مہاراجےآں ولوں اقتصادی اجارہ داری پاروں ایہہ دوستی ختم ہو گئی ۔ پہلا چولا حملہ 1025ء چ ہوئیا ، راجندرا دی فوج نے کادارام تے سری ویجائیا دے راجگھر نوں تباہ تے برباد کر دتا تے سری ویجائیا سلطنت دے بادشاہ سنگراما ویجائوٹنگاوارمان نوں قیدی بنا لئیا ۔ بعد چ ایہہ بادشاہت چولا حکمرانی تھلے بحال ہوئی ۔ چولا بادشاہت دا مقصد سی کہ سری ویجائیا اپنے بحری رستے کھولے ۔ ایتھے لبھئیاں تامل تحریراں توں پتہ لگدا اے کہ چولا بادشاہت دی ملایا دے جزیرےآں چ فوجی موجودگی 1088ء تک رہی ۔
تریخ
170ء عیسوی دے نیڑے مقامی ہندو پناہ گزین کیداہ آئے ،اینہاں نال چھیتی ای آلے دوالے دے جزیرےآں تے اتلے مون کھیمر علاقے دے لوک مل گئے ۔ قدیم کیداہ چ کوآلا باہانگ ، کوآلا بارا، کوآلا پیلا تے میرپاہ دے علاقے شامل سن ۔
گیمیرون توں آئیا بادشاہ
سن630ء چ گیمیرون (اج کل ایران دا شہر بندر عباس) دا راجہ ، مہاراجہ دیربار اک جنگ چ شکست کھا کے سری لنکا فرار ہوگئیا تے بعد چ اک سمندری طوفان اسدے بحری جہاز نوں کیداہ چ کوآلا سونگائی قلعہ پہنجا دتا ۔ کیداہ دے لوکاں نے اسنوں اک بہادر تے ذہین شخص دیکھ کے کیداہ دا بادشاہ بنا دتا ۔ 634ء چ اک فارسی حکمرانی تے مقامی ملایا دھرم تے مشتمل اک نویں بادشاہت قائم ہوئی ، جسدا راجگھر لانگکاسوکا سی ۔
کیداہ دے سلطان
تھلے لکھے گئے کیداہ دے سلطاناں دے ناں کیداہ چ 1136ء چ اسلامی سلطنت قائم ہون دے بعد دے نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ملائیشیا گٹھ:ملائشیائی بادشاہتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
ڈھاڈی
ڈھاڈی (جاں ڈھاڈھی) اوہ انسان ہندا ہے جو ڈھڈّ وجا کے واراں جاں جس گاؤندا ہے۔  عامَ طور ’تے ڈھڈّ دے نال سارنگی دی ورتوں وی کیتی جاندی ہے۔ ڈھاڈی سکھ گروآں دے سمیں ہوند وچّ آئی گوئیاں دی اک وکھری ٹولی ہن۔   کانھ سنگھ نابھہ دے مہان کوش وچّ ڈھاڈی دے ہجے ڈھاڈھی ہن اتے دسیا گیا ہے کہ ڈھڈّ وجا کے واراں جاں جس گاؤن والے نوں ڈھاڈھی آکھدے ہن  پر اج-کلّ ڈھاڈی وی عامَ ورتیا جاندا ہے۔
اک لمبے اتہاس توں بعد ڈھاڈی سکھ اتے پنجابی سنگیت دے پورک بندے ہوئے اسدا اہم حصہ بن چکے ہن۔ اس کلا دا دائرہ ہن کافی وڈا ہو چکا ہے جس وچّ دھارمک رچناواں توں بناں لوک اتے جنگی نائیکاں دی دلیری دے قصے، لوک-گاتھاواں، پریت کہانیاں، اتہاس اتے عشقَ آدی وشے وی جڑ گئے ہن۔
مطلب
لفظ ڈھاڈھی نمرتا دے ارتھ تحت سری گرو گرنتھ صاحب وچّ بہت وار آیا ہے۔ اپنیاں لکھتاں وچّ گرو نانک اپنے آپ نوں ربّ دا ڈھاڈھی آکھدے ہن۔ اس لفظ دی ورتوں تیجے، چوتھے اتے پنجویں سکھ گرو اتے بھگت نامدیو دیاں لکھتاں وچّ وی ملدی ہے۔ انگریزی وچّ اسدا ترجمہ minstrel اتے bard دے طور ’تے کیتا جاندا ہے۔
اتہاس
ڈھاڈیاں جاں ڈھاڈی کلا دا اتہاس سینکڑے سالاں دا ہے۔ چھویں گورو، گرو ہرگوبند نے ڈھاڈی کلا دی انتی اتے اسنوں پھیلاؤن لئی کم کیتے اتے اسنوں زمینداراں دیاں صفتاں گاؤن دی تھاں ربّ دی صفت گاؤن ولّ موڑیا۔ مکھ طور ’تے ڈھاڈی چھویں سکھ گورو سمیں انت ہوئے جنہاں نے اکال تخت قایم کیتا اتے گربانی گاؤن لئی ڈھاڈی لائے۔ بعد وچّ ڈھاڈی کلا دے پھیلاؤ نال جودھیاں دیاں واراں وی گائیاں جان لگیاں۔
اس ویلے نیویں ذات دے لوک، مراسی، ہی گایا کردے سن کیونکہ اچیاں ذاتاں وچّ گاؤن نوں چنگا کم نہیں سی سمجھیا جاندا۔ مراسی مسلمان سن جس کرکے ڈھاڈی کلا صرف کسے خاص دھرم تکّ بجھی نہیں رہی۔
چھویں سکھ گرو گرو ہرگوبند نے اس کلا نوں انت کیتا اتے اسدے دائرے نوں وی ودھایا۔ ہن گربانی دے نال-نال اس وچّ نائیکاں دی بہادری اتے دلیری دے قصے وغیرہ وشے وی شامل ہو گئے۔  اس ویلے دے دو ڈھاڈی، بھائی نتھا اتے بھائی عبداللہ   اج وی آدر نال یاد کیتے جاندے ہن۔ بھائی عبداللہ ودھیا کوی سن اپنیاں لکھیاں رچناواں وی گایا کردے سن۔
ڈھاڈی جتھا
جتھا دا مطلب ہے اک ٹولا جاں گروپ۔ سو ڈھاڈی گائیکاں دے ٹولے نوں ڈھاڈی جتھا آکھدے ہن جس وچّ عامَ طور ’تے تنّ جاں چار ڈھاڈی ہندے ہن: اک سارنگی ماسٹر، دو ڈھڈّ والے اتے اک بلارا جو وار جاں قصے بارے جانکاری دندا ہویا عامَ شبداں وچّ بولدا ہے۔ ڈھاڈی جتھے عامَ طور ’تے جتھے دے موہری جاں مکھی دے ناں نال جانے جاندے ہن جویں کہ گربخش سنگھ البیلا دا ڈھاڈی جتھا۔
کیرتھر نیشنل پارک
کھیرتھر نیشنل پارک صوبہ سندھ دے دامن وچ موجود پاکستان دا دوسرا نیشنل پارک ا‏‏ے۔ سندھ دے شہر جامشورو تو‏ں اگے کرچاٹ دے مقام اُتے واقع کھیر تھر رینج دا پہاڑی علاقہ ا‏‏ے۔ اس پارک د‏‏ی خاصیت ایہ اے کہ ایتھ‏ے نایاب جنگلی حیات پائی جاندی اے، جسنو‏ں دیکھنے دے لئی دور دراز تو‏ں سیاح آندے نيں
کھیرتھر پارک وچ کرچات سینٹر تو‏ں چند کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع کوہ تراش د‏‏ی وادی اج وی انسانی رہتل نو‏‏ں اپنے دامن وچ لپیٹے ہوئے ا‏‏ے۔ کوہ تراش فارسی بولی دا لفظ اے جس دے معنی نيں تراشنے والےآں دا پہاڑ۔ پہاڑ تے اس دے نواح وچ 3500 پہلے از مسیح دے انسانی رہتل دے آثار ملے نيں۔ ایہ آثار اک مکمل آبادی تے رہتل دے بھر پور شواہدات فراہ‏م کردے نيں۔ کھیرتھر پارک دا علاقہ جغرافیائی لحاظ تو‏ں خشک خطےآں وچ شمار کيتا جاندا اے تے بنیادی طور اُتے ایہ علاقہ بارانی رہیا اے اُتے ایتھ‏ے اُتے سالانہ بارش د‏‏ی اوسط 6 تو‏ں 8 انچ رہی ا‏‏ے۔ 1994ء تو‏ں ایہ علاقہ مکمل طور اُتے خشک سالی دا شکار ا‏‏ے۔ پہاڑاں اُتے تو‏ں گھاہ پھونس، ترائی وچ درختاں تو‏ں سبزہ تے موسمی ندی نالاں وچ پانی خشک ہوئے گیا اے تے صورت حال بدتر ہوئے چلی ا‏‏ے۔ کھیرتھر نیشنل پارک نو‏‏ں عالمی حیثیت دے حامل ہونے دے علاوہ ملکی قوانین دے تحت وی تحفظ حاصل اے، سندھ وائلڈ لائف آرڈیننس دے تحت کھیرتھر نیشنل پارک د‏‏ی حدود وچ کِسے وی قسم د‏‏ی کھدائی، کان کنی یا کسی وی مقاصد دے استعمال دے لئی زمین د‏‏ی صفائی یا ہمواری جداں اقدامات اُتے پابندی عائد ا‏‏ے۔ صوبائی حکومت دے اک ہور حکم مجریہ1970ء دے مطابق پارک وچ تیل و گیس دے لئی کان کنی خصوصی طور اُتے ممنوع ا‏‏ے۔ مظاہر فطرت دے تحفظ دے لئی قائم نیشنل پارک لوکاں د‏‏ی معلومات‏‏ی تفریح دا اہ‏م ذریعہ ہُندے نيں لیکن کھیرتھر نیشنل پارک فروغ سیاحت دے ذمے دار ادارےآں د‏‏ی لسٹ وچ شامل ہونے دے باوجود ماحولیا‏ت‏ی سیاحت تو‏ں دلچسپی رکھنے والےآں د‏‏ی نظراں تو‏ں اوجھل ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیادی وجوہات مناسب قیام و طعام د‏‏ی سہولتاں دا فقدان تے کچے رستےآں اُتے سفر دے لئی مناسب نشاناں د‏‏ی عدم موجودگی وی شامل نيں۔ جے سندھ وائلڈ لائف ڈیپارٹمنٹ تے حکومت سندھ فروغ سیاحت تو‏ں متعلق ادارےآں دے تعاون تو‏ں کرچات تک پہنچنے دے لئی پختہ سڑک، سیاحاں دے لئی مناسب کرائے اُتے قیام و طعام تے گارڈن د‏‏ی فراہمی تے بجلی دے لئی شمسی توانائی دا پلانٹ استعمال کرے تے فروغ سیاحت دے لئی ذرائع ابلاغ د‏‏ی مدد تو‏ں مہم چلاواں تاں کھیرتھر نیشنل پارک سیاحت دے فروغ د‏‏ی بہترین مثال بن سکدا ا‏‏ے۔ پہاڑی سلسلےآں تو‏ں بھرے ہوئے اس نیشنل پارک وچ میدانی علاقے وی نيں تے بنجر علاقے وی نيں اُتے گھنے جنگلات نہ ہونے دے برابر نيں
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان دے نیشنل پارک گٹھ:سندھ گٹھ:سندھ وچ سیاحت گٹھ:ضلع جامشورو گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت گٹھ دوم
گوہاٹی یونیورسٹی
گوہاٹی یونیورسٹی (انگریزی: Gauhati University)، گہاٹی دے جلوکباری وچ واقع جی۔یو۔ وجوں جانی جاندی اے، اتر پوربی بھارت دی سبھ توں پرانی اتے سبھ توں مشہور یونیورسٹی اے۔ ایہہ 1948 وچ قائم کیتی گئی سی۔ ایہہ اک ادھیاپن-اتے-متعلق یونیورسٹی اے۔ ایہہ قومی ملانکن اتے مانتا کونسل ولوں گریڈ "اے" دی مانتا حاصل اے۔ 1948 وچ 18 مانتا حاصل کالجاں اتے 8 پوسٹ گریجوئیٹ وحصےآں نال شروعات کردیاں، گوہاٹی یونیورسٹی نے اج 39 پوسٹ گریجوئیٹ وحصےآں توں علاوہ آئی۔ڈی۔او۔ایل۔ (دور دراڈے اتے اوپن لرننگ) توں علاوہ اک لاء اینڈ انجینیئرنگ کالج وی بنایا اے۔ اس وچ 341 ایپھیلیئیٹڈ کالج ہن، جو آرٹس، سائنس، کامرس، لاء، اتے انجینیئرنگ دے پھیکلٹی وچ انڈرگریجئیٹ اتے پوسٹ گریجوئیٹ کورس پیش کردے ہن۔ گوہاٹی یونیورسٹی بھارتی یونیورسٹیاں دی ایسوسی ایشن اتے دولت مشترکہ یونیورسٹیاں دی ایسوسی ایشن دا میمبر اے۔
پرراج
جی۔یو۔ کورٹ، ایگزیکٹیو کونسل اتے اکادمک کاؤنسل یونیورسٹی دے اہلکار ہن۔
کیمپس
تصویر:View from Guist Gauhati university.jpg| جییوآئیئیسٹی بلڈنگ توں دیکھو تصویر:BkB auditorium, Gauhati University.jpg| بیکیبی آڈیٹوریم تصویر:GUIST, Gauhati University.jpg| گوہٹی یونیورسٹی انسٹیچِ ofٹ آف سائنس اینڈ ٹیکنولوجی (جییوآئیئیسٹی) تصویر:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg| ڈاکٹر۔ ایچ کے باروآ ریجنل بوٹینیکل رسورس سینٹر وچ داخلہ یونیورسٹی گہاٹی شہر دے کھیتر وچ جلوکباڑی وچ اے۔ کیمپس دے دکھن والے پاسے اک پہاڑی اے اتے برہمپتر طاقتور ندی اتری پاسے وہِ رہی اے۔ کیمپس کھیتر نوں اک چھوٹی جہی ٹاؤنشپ وجوں ترقی یافتہ کیتا گیا اے، جس نوں ہن 'گوپیناتھ باردولوئی نگر' کیہا جاندا اے۔ اس وچ تقریباً 5000 آبادی اے جس وچ ہوسٹلاں وچ رہندے 3000 طالب علم وی شامل ہن۔
اپنیاں اندرونی پرکریاواں نوں سوے چالت کرن لئی، گوہٹی یونیورسٹی نے کلنگسوپھٹ دی پھلیگشپ ایجوکیشن ایارپی حل، گریسیلز دی چون کیتی اے۔ اس نوں لاگوُ کرن دے نتیجے وجوں یونیورسٹی دیاں اکادمک، پرشاسکی اتے وتی پرکریاواں دا مکمل سوے چالن ہویا اے۔
لائبریری اتے کھیتری مرکز
انڈین کونسل آف ہسٹوریکل رسرچ (آئی سی سی آر) دا اتر پوربی کھیتری مرکز (اینئیارسی) گوہٹی یونیورسٹی سینٹرل لائبریری ایکسٹینشن بلڈنگ وچ اے۔ بنگلور آئی سی سی آر کھیتری مرکز دے نال، جییو وچ ایہہ ہن تک دا اکو اک کھیتری مرکز اے۔
یونیورسٹی دی کرشنا کانتا ہینڈک لائبریری 2003 وچ قائم نیشنل مشن فار مینوسکرپٹس دے ماتحت اک منونیت 'مینوسکرپٹ کنزرویشن سینٹر' (ایم۔سی۔سی۔) اے۔ National Mission for Manuscripts۔
حوالے
{حوالے}} گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاںگٹھ:بھارت وچ تعلیم
ٹھنڈ دا چکر
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
نجف گڑھ دی لڑائی
نجف گڑھ دی لڑائی 1857 دے غدر دے دوران ہوئی اک لڑائی سی ۔ ایہہ دلی دی گھیرابندی دے دوران ہوئی اک لڑآئی سی ۔ بخت خان دے اگوائی وچ بھارتیاں دی اک وڈی فوج نے دلی نوں گھیرنے آ رہی بریٹیش فوج اتے پچھے توں حملہ کرن دا فیصلہ کیتا ۔ انھاننوں روکن لئی بریٹیش فوج دی وی اک ٹکڑی اگے تکنیک ۔ دلی ولوں لگبھگ 18 میل ( 29 کلومیٹر ) دور واقع نجف گڑھ وچ دوناں دا سامنا ہویا ، جتھے بھارتی فوجیاں نوں قراری ہار دا سامنا کرنا پیا ۔ اس لڑائی وچ انگریزاں دی ایہہ پہلی جت سی ۔
اسمانی پئی لیک
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
انڈو سیتھی
انڈو سیتھی یاں ہند سیتھی ایرانی ساکا (سیتھی) دیاں شاخاں نیں ، جنہاں نے دکھنی سائبیریا توں باختر ، سوگدیانا ، آراچوسیا ، گندھارا ، کشمیر ، پنجاب ، لہندے تے گھبلے ہندستان ، گجرات تے راجستھان چ ، دوجی صدی قبل مسیح توں چوتھی صدی عیسوی دے وچکار ، ہجرت کیتی ۔ ہندستان چ پہلا ساکا بادشاہ ماؤئس یاں موگا سی ، جسنے گندھارا چ ساکا اقتدار قائم کیتا تے ہولی ہولی پورے اتلے ہندستان نوں اپنےاقتدار چ لے آئیا ۔ ہندستان چ انڈو سیتھی حکومت آحری بادشاہ رودراسیمہا سوم دے نال 395ء عیسوی ج مکی ۔ گھبلے ایشیاء توں ہندستان چ سیتھی حملے ۔ جنہاں نوں اکثر انڈو سیتھی حملے آکھئیا جاندا اے ، نے ہندستان تے نالدے دیساں دی تریح چ اہم کردار ادا کیتا اے ۔ حقیقت چ انڈو سیتھی جنگ ، وسطی ایشیا چ چینی قبیلےآں نال تنازعاں دا صرف اک باب اے ، جسنے باختر ، کابل تے ہندستان ، ایتھوں تک کہ دور پرے روم تک تے اثر پائے ۔
سیتھی قبیلے جنہاں نے ہندستان تے چڑھائی کیتی تے ایتھے کئی بادشاہتاں قائم کیتیاں اینہاں چ ساکا دے علاوہ میدی ، خنتھی ، ماساگیتے (شاید جٹ) ، گیتے ، پراما کمبوجا ، باہلیکا ، ریشیکا تے پرادا قبیلے شامل نیں ۔
ابتدا
انڈو سیتھیاں دے آباو اجداد ساکا (سیتھی) قبیلے سمجھے جاندے نیں ۔ جہڑے ابتدا چ دکھنی سائبیریا چ دریائے الی دے علاقے چ آباد سن ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ترکستان گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ایرانی قبیلے گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:جٹ قبیلے گٹھ:ایران
یدغا
یدغہ اتلے پاکستان دی اک بولی اے۔ اے بولی پاکستان دی خوبصورت وادی چترال دی لوٹ کوہ وچ بولی جاندی اے، کھوار اکیڈمی دے صدر نشین رحمت عزیز چترالی دی حالیہ تحقیق دے مطابق پوری دنیا وچ یدغہ بولن والیاں تعداد چھ ہزار ایک سو پچاس اے-
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
ایسوپ
2۔ماں تے بگیاڑ
اک سویرے اک پکھا بگیاڑ کھان نوں کج لبدا پھر ریا سی۔ اک گھر توں اوہنوں اک نیانے دے رون دی واز آ‏ئی۔ اوہ کھڑکی تھلے ہویا تے اوہنوں نیانے دی ماں دی واز آئی،" کاکے چپ کرجا نئیں تے میں تینوں بگیاڑ اگے سٹ دیاں گی۔" بگیاڑ ایہ گل سن کے اوتھے ای کھڑکی تھلے بیٹھ گیا ایہ سوچ کے جے جو ایہنے آکھیا اے اوہ کریگی وی۔ بگیاڑ نوں بیٹھے بیٹھے شام پے گئی۔ شامیں اوہنوں کھڑکی چوں ماں دی اواز آئی،" میں صدقے اپنے کاکے تے، جے بگیاڑ آیا وی تے تیرا پیو اوہنوں ماردے گا"۔ بگیاڑ ایہ سن کے اپنے آپ نوں ایہ کہ کے اوتھوں ٹر پیا،" اس گھر وچ بولے گۓ اک وی شبد تے ایتبار نہیں کرنا چاہیدا"۔
3۔کیڑی تے ٹڈا
اکواری اک کیڑی تے اک ٹڈا اک کھلے ویہڑے وچ کٹھے ریندے سن۔ بسنت تے گرمیاں وچ کیڑی دور اک زمیندار دے کھیت چوں کنک دے دانے جک کے لیاندی تے اپنی کھڈ وچ رکھ دیندی۔ ٹڈا اوہنوں کم کردا ویکھ کے ہسدا تے ہر ویلے گانے گاندا ریندا۔ رت بدلی۔ گرمیاں مکیاں تے سیال آیا۔ کیڑی کٹھے کیتے ہوۓ دانیاں تے گزارا کررئی سی۔ ٹڈے کول کھان نوں کج نئیں سی اوہ کمبدا ہویا کیڑی دے بوۓ تے آیا تے کھان نوں منگیا۔ کیڑی نے آکیھا، کم دی ساری رت توں گاندا ریا ویں تے ہن پالے وچ نچ تے نال ای بوآ بند کردتا۔
4۔انگور کھٹے نیں
اکواری اک پکھا لومڑ کھان پین دی کھوج وچ پھردا سی۔ اک تھاں تے اک رکھ تے اوہنوں انگواراں دے ویل تے اوس تے انگوراں دے گچھے لٹکے دسے۔ اوتھے پونچ کے کوہنے انگوراں تے جھال ماری پر اجے ہون باہجوں اوہنان تک ناں اپڑ سکیا۔ اوہ ایہ کہ کے اوتھوں جلا گیا جے انگور کھٹے نیں۔
5۔لالچی کتا
اکواری اک کتے نوں کتوں اک ہڈی لبی۔ اوہ اوہنوں لے کے اپنے گھر ول نسیا۔ راہ وچ اک کسی دی پلی توں لنگدیاں ہویاں اوہنوں پانی وچ اپنی مورت دسی۔ اوہنے سمجھیا ایہ اک ہور کتا اے۔ اوہدی ہڈی نوں لین لئی اوہ اپنی مورت تے زور نال پؤنکیا۔ پونکن نال اوہدی اپنی ہڈی پانی وچ ڈگ پئی۔
6۔کگی تے کیڑی
اکواری دی گل اے اک کگی اک پپل دے رکھ تے بیٹھی سی۔ رکھ دے نال ای اک برساتی کسی وی وگدی سی۔ کسی دے رڈدے پانی وچ کگی نوں اک کیڑی ڈبدی دسی۔ کیڑی نوں بچان لئی کگی نے پتہ توڑیا۔ اوہ اڈدی ہوئی ڈبدی کیڑی کول اپڑی تے پتہ پانی وچ اوہدے کول رکھیا۔ کیڑی نے ہتھ پیر مارے تے پتے تے چڑھ کے ڈبن توں بچی۔ پتہ کج چر مگروں کسی دے کنڈے تے جا لگیا تے کیڑی پتے توں سکے تے آگئی۔ کج دناں مگروں کیڑی پھر رئی سی جے اس نے اک شکاری نوں رکھ تے بیٹھی کگی تے نشانہ بندیاں تکیا۔ کیڑی نس کے اگے ودی تے شکاری دے پیر تے دندی وڈی۔ شکاری دا نشانہ ہل گیا تے کگی دی جان بچ گئی تے اوہ اڈ گئی۔
7۔ہرن تے چھپڑ
آخری سآ لیندیاں اوہنے سوچیا،" جنہاں لتاں نوں میں کوجا سمجھیا اوہناں مینوں بچایا تے جنہاں سنگاں تے مینوں بڑا مان سی اوہناں ای مینوں مروایا۔"
نتارا: ماں دا سر نیواں۔
8۔دو بھانڈے
نتارا: یاری برابر دی ہوندی اے۔
9۔بگیاڑ تے شیر
اک بگیاڑ نے اک اجڑ وچوں اک لیلا چوری کیتا۔ اوہ کوئی لکی تھاں لبھ ریا سی جتھے اوہ ارام نال بیٹھ کے لیلے نوں کھاۓ۔ اک شیر دی نگاہ اودے تے پئی تے اوہنے لیلے نون اگیاڑ کولوں کھس لیا۔بگیاڑ نے پرے ہوکے شیر نوآکھیا۔۔" ایہ تیرا وڈا انیاؤں اے میرے کولون انج کھسنا۔" شیر ہسیا تے بولیا۔ "کوئی شک نہیں ایہ تیرا اے۔ پر ایہ اک یار ولوں سغات اے۔ ہے ناں؟"
10۔شیرنی تے لومڑی
اکواری دی گل اے اک شیرنی تے اک لومڑی کٹھیاں بیٹھیاں سن تے اپنے بالاں بارے گلاں کر رئیاں سن جیویں ماماں کردیاں نیں تے ہر ماں اپنے ای بالاں نوں سوہنا کیندی اے۔ لومڑی شیرنی نوں کیندی اے، ویکھو میرے نیانے، کنے نیں تے کنے سوہنے لگدے نیں۔ فیر اوہ شیرنی نوں پچھدی اے، میں ویکھیا اے تیرا اک ای بال اے۔ شیرنی اگوں بولی، ہے تے اوہ اک ای اے پر اوہ شیر بنے گا۔
11۔بگیاڑ تے بگلا
اکواری اک بگیاڑ دے سنگ وچ ہڈی پھس گئی۔ اوہ ہڈی کڈان لئی اک بگلے کول گیا۔ بگلے نے اپنی لمی تؤن تے چنج بگیاڑ دے منہ وچ پائی تے سنگ وج پھسی ہڈی نوں کھچ کے باہر لے آیا۔ ایس نال بگیاڑ دا سآ وچ سآ آیا۔ اوہ اوتھوں ٹرن لگا تے بگلے بگیاڑ توں ہڈی کڈن دے پیسے منگے۔۔ "کیہڑے پیے؟" بگیاڑ نے دند وکھاندیاں ہویاں پچھیا۔ توں جاکے ساریاں نوں کہ سکنا ویں کہ میں بگیاڑ دے منہ وچ اپنا سردتا تے سر سلامتی نال باہر وی کڈ لیا۔ ہور توں کی چاہنا ویں"۔
12۔کاں تے ہنس
اک کاں نوں ہنساں دے چٹے کھمب بڑے سوہنے لگے تے اوہدی دل وچ آئی جے کتے اوہدے کھمب وی اینج دے ہوندے۔ اوہنیں ایہ سوچیا جے ہنساں دے کھمب تاں چٹے نیں جے ایہ ہر ویلے پانی وچ نہاندے تے تیردے ریندے نیں۔ کاں اک ایسی تھاں تے ریندا سی جتھے لوک قربانی تے نیاز دیاں شیواں رکھدے سن تے اوہنوں وی کھان پین نوں کج لب جاندا سی۔ کاں چٹا بنن دے چاء وچ اپنی تھاں چھڈ کے چھپڑاں تے کسیاں کول رہن لگ گیا۔ اوہ دن وچ کئی واری نہاندا تے اپنے کھمب صاف کردا۔ اوہ چٹا تے ناں ہویا پر پکھا رہ رہ کے کج دناں مگروں مر گیا۔
13۔ککڑ تے ہیرا
اک ککڑ کسے روڑی تے کھڑا سی تے کوئی کھانوالی شے لبھ ریا سی۔ ٹھونگے ماردیاں تے روڑی پٹدیاں اوتھوں اک ہیرا نکل آیا جیہنوں کوئی پلیکھے نال سٹ گیا سی۔ ککڑ ہیرا ویکھ کے بولیا،"تیری سہنپ وچ کوئی شک نہیں۔ تیرا مالک تینوں لبدا تے بڑا خوش ہوندا۔ پر میرے لئی توں اک پتھر ای ایں۔ میرے لئی تے اک کنک دا دانہ ساری دینا دے ہیریاں توں ودھ اے"۔
14۔زمیندار تے لومڑ
اک زمیندار اک لومڑ توں جیہڑا رات نوں آکے اوہدیاں ککڑیاں کھاجاندا سی، بڑ تپیا ہویا سی۔ زمیندار نے اک پھائی لائی تے اک رات لومڑ نوں پھڑ لیا۔بدلہ لین لئی اوہنے اک بوکر لومڑ دی پوچھل نال بنی تے اوہنوں اگ لا کے کھلا چھوڑ دتا۔ لومڑ اگ توں نسدا نال ای کھڑی کنک دی سکی کٹن لئی تیار فصل وچ وڑ گیا۔ فصل نے اگ پھڑ لئی تے زمیندار دی ساری فصل سڑ گئی۔
15۔اننا ہرن*
اک ہرن جیہڑا اک اکھ توں اننا سی ہمیشہ سمندر دے کنڈے تے چردا سی جتھے اوہدی سجاکھی اکھ جنگل والے پاسے ہوندی۔ اونوں ڈر سی جے کوئی شکاری جنگل ولوں ای آئیگا تے پانی ولوں اوہنوں کوئی چنتا نہیں سی۔ پر اینج ہویک کے کج مچھیریاں نے اوہنوں سمندر دے کنڈے ولوں اوہنوں ویکھ لیا۔ اوہناں نشانہ بن کے اونون ماریا جیدے نال اوہ پھڑیا گیا۔۔ اوہنے آپنے آپنوں آکھیا،" میں کناں یملا واں، میں جنگل ول ای ویھکدا ریا تے پان ول میرا تیاں ناں گیا تے ایہو گل مینوں لی ڈبی۔
16۔کاں تے لومڑی
اک لومڑی اکواری اک رکھ تھلے بیٹھی سی۔ اوسے رکھ تے اک کاں آبیٹھا۔ کاں دے منہ وج روٹی سی۔ روٹی ویکھ کے لومڑی دے دل وج لالج آئی۔ سوچیں پے گئی کویں کاں کولوں روٹی لوواں۔ کجھ سوچ کے اوہ کاں نون کیندی اے،"وے کانواں اج توں کنا سوہنا لگدا ایں تیرے کھمب کنے لشکدے نیں۔" کاں تھلے لومڑی ول ویکھن لگ پیا۔ کاں نوں اپنے ول ویکھدیاں لومڑی کیندی اے،" میں سوچدی آں توں ایڈا سوہنا ایں، توں گاندا کڈا سوہنا ہوویں گا۔ اج کوئي گانا تے سنا !۔"
کاں لومڑی دے مونہوں اپنے بارے آکھے مٹھے بول پچا نہ سکیا تے کاں کاں کرن لگ گیا۔ اوہدا منہ کھولنا سی تے روٹی تھلے ڈگ گئی۔ لومڑی نے ہس کے روٹی چکی تے کھا گئی۔"
17۔کونج تے زمیندار
اک زمیندار نے اپنی زمین وچ جتھے اوہنے مکی بیجی سی بگلیاں نوں پھڑن لئ پھائیاں لایاں۔ ایہ بگلے اودی مکی دے بی کڈ کے کھا جاندے سن۔ اگلے دن جدوں اوہ اپنی زمین تے گیا تے اونہوں پھائیاں وچ کئ بگلے پھسے ملے۔ اونہاں بگلیاں وچ اک کونج وی پھسی ہوئی سی۔ کونج اودھے منت ترلے کرن لگی کہ اونہوں نہ مارے او بگلا نہیں اے اوہ تے کونج اے۔اوہدے کھمباں توں وی ویکھیا جاسکدا اے۔ اوہ تے اک ایماندار تے نمانا جیا پنچھی اے تے اوہنوں چھڈدتا جاۓ۔ زمیندار نے اگوں آکھیا میرے لئ اے گل حاص نئیں کہ توں کون ایں۔ میں تے تینوں بگلیاں نال پھڑیا اے جیہڑے میری فصل خراب کرن آے سن۔ تیرا انت ہن اونہاں نال ای ہوئیگا۔
نتارہ: بندہ اپنے سنگیاں توں پچھانیا جاندا اے۔
18۔ککڑ، کھوتا تے شیر
اک کھوتا تے اک ککڑ اک زمیندار دے کھیت وچ اکٹھے ریندے سی۔ اک دن اک پکھا شیر اوتھے آیا تے کھوتے نوں کھان دی نیت نال ویکھن لگ گیا۔ اجے اودے تے چڑائی کرن بارے اوہ سوچ ای ریا سی کے ککڑ نے اونوں ویکھ لیا۔ ککڑ اچا ہو کے تے کھمب کھلار کے بانگ دین لگ گیا۔شیر اودھا رولا سن کے اوتھوں کن لویٹ کے ٹر پیا۔ کھوتے دا سآ وچ سآ آیا اوہنے سوچیا جے شیر اک ککڑ کولوں ڈر سکدا اے تے اوہ آپ وی شیر نوں یرکا سکدا اے۔ ایہ سوچ کے اوہ کھیت چوں باہر آیا تے شیر پچھے گیا۔ جدوں اوہ کھیت توں واوا پینڈے تے سی شیر پچھے مڑیا تے اوہنوں کھاگیا۔
19۔کھوتا تے بگیاڑ
اکواری دی گل اے اک کھوتا کسے کھیت وج جر ریا سی۔ اوہنوں دوروں اپنے ول اپنا ویری بگیاڑ آندا دسیا۔ اوہنوں ویک ھ کے کھوتے نے لنگڑا کے ٹرن لگ پیا۔ بگیاڑ کھوتے کول اپڑیا تے کھوتے نون پچھیا تییر لت نون کی ہویا اے۔ کھوتے نے آکھیا،" اوہ اک باڑ وجوں لنکھ ریا سی تے اوہنوں اک سول چبھ گئی کھوتے نے بگیاڑ ترلہ کیتا کہ اوہ اوہدی سول اپے دنداں نال کڈ دیوے۔ ایہ ناں ہووے کہ بگیاڑ اوہنوں کھان لگے تے سول اوہدے منہ نوں چبھے۔ بگیاڑ نے آکھیا اوہ سول کڈ دیندا اے تے کھوتے نوں آکھیا اوہ پیر اتے کرے۔ کھوتے نے لت اتے کیتی تے جدوں بگیاڑ نے منہ نیڑے کیتا تے کھوتے کھچ کے اپنا کھر بگیاڑ دے منہ تے ماریا تے اوہدے دند توڑ دتے تے پوری دوڑ نال اوتھون نس پیا۔ بگیاڑ نون اپنے آپ تے بڑی تپ چڑھی کہ اپنے آپ نون کہن لگیا،" میرے نال اینج ای ہونا چاہیدا سی، میرے پیو نے مینون مینوں شکار کنا سکھایا سی تے میں اپنا کم چھڈ کے علاج کرن لگ گیا۔
20۔کھوتا تے پیو پتر
اکواری اک پیو تے اوہدا پتر اپنے کھوتے نال بزار جارۓ سن۔ دونوں پیدل سن۔ لوکاں ویکھیا تے کسے نے آکھیا 'ایہ پیو پتر کنے یملے نیں، کھوتا نال اے پر فیر وی پیدل جا رۓ نیں'۔ ایہ گل سن کے پیو نے پتر نوں کھوتے تے بآ دتا تے آپ اوہدے نال ٹرن لگ پیا۔ کجھ چر مگروں اوہناں نوں راہ وچ اک کھوہ تے سوانیاں ملیاں تے اوہناں وچوں اک بولی 'ویکھو جی پتر کھوتے تے تے بڈھا پیو پیدل' ۔ ایہ گل سن کے پتر کھوتی توں تھلے اتر آیا تے پیو اتے بہ گیا۔ اوہ ہلے تھوڑی واٹ ای چلے ہون گے کہ اوہناں نوں لوکاں کولوں ایہ گل سننی پئی، 'ویکھو ایس پیو ول، آپ کھوتے تے مزے نال جاریا اے تے نکے جۓ پتر نوں پیدل ٹراریا اے'۔ ایس گل نوں سن کے پتر وی پیو نال کھوتے تے بیٹھ گیا۔ ہن دونوں پیو پتر کھوتے تے سن۔ اگے فیر اوہناں نوں دو جنے ٹکردے نیں تے اک جنا دوجے نوں کیندا اے، 'ویکھو کنا وڈا ظلم اے۔ ایہ نکے جے کھوتے تے دونویں پیو پتر بیٹھے ہوۓ نیں ماسا رحم نہیں ایہناں دے دل وچ'۔
نتارا: ایہ دنیا کسے حال وچ جین نئیں دیندی۔
21۔باندر تے اونٹھ
اکواری جنکل وچ جانوراں دا اکٹھ ہویا۔ اوتھے اک باندر نے جانوراں نوں اپنے ناچ نال بؤں خوش کیتا۔ اوہدی بڑی واہوا ہوئی تے جس تے اونٹھ نوں بڑا ساڑا لگیا۔ اس نے سوچیا میں وی ایہ کم کراں تے میری وی واہوا ہوے گی۔ ایہ سوچ کے اوہ پٹھا سدھا ٹپن لگ گیا۔ جانوراں اوہدا مخول کرکے اوہنوں اوتھوں نسا دتا۔
نتارا: اپنے توں ود دی نقل ناں کرو۔
22۔رکھ تے پاندھی
نتارا: جس تھالی وچ کھانا اوسے وچ موترنا
23۔کھوتا تے خچر
اک جنے کول اکواری اک کھوتا تے خچر سی۔ اکدن اوہنے دوہناں نوں تے سمان لدیا تے پندھ تے ٹریا۔ جدوں تکر سڑک پدھری رئی کھوتا رام نال ٹردا ریا۔ چلدے چلدے راہ وج پہاڑیاں آگیاں تے راھ اچی تے ان پدھری ہوگئی۔ ایس اوکھی راہ تے سمان نال کھوتے کولوں جلنا اوکھا ہوگیا۔ اک تھاں تے ہف کے کھوتے نے خچر دی منت کیتی کہ او کھوتے دا کجھ سمان چک لوے تاں جے اوہنوں کج تے سکھ دا سآ اوے پر خجر ناں منیا۔ اخیر اک سدھی چڑھائی جرھدیان اوہ تھک ٹٹ کے ڈگ پیا تے مرگیا۔ اوہدے مالک نے اوہدا سارا سمان خجر تے لدیا تے کھوتے دی کھل لآئی تے اوہ وی خچر تے لد دتی۔ خچر لئی ہن اپنے سمان، کھوتے دے سمان تے کھودے دی کھل نال ٹرنا اوکھا سی۔ اوہنے آپنے آپ نوں آکھیا،' میرے نال ایہو ای ہونا چاہیدا اے جو ہویا اے۔ میں اگر کھوتے دا کج سمان پہلاں چک لیندا تے ہن مینوں اوہدا سارا سمان ناں چکنا پیندا تے ناں ای اوہدی کھل۔
24۔چمگادڑ تے پنچھی
اکواری دی گل اے اک گانوالا پنچھی کھڑکی نال ٹنکے اک پنجرے وج بند سی۔ اوہ پنجھی راتویلے ای گاندا سی جدوں سارا پنجھی ستے ہوندے سن۔ اک شام اک چمکآدڑ اوہدے پنجرے نال جا لکی تے اوہنوں پچھن لگی جے اوہ دن نوں کیوں نئین گاندا رات نون کیوں گاندا اے۔ پنچھی آکھیا، جدون میں ازاد سی مین دن نوں گاندا سی۔ اکدن میرا گانا سن کے اک شکاری میرے تک اپڑیا تے مینون پکڑ کے ویچ دتا۔ اوس مگروں میں کدے دنوالے نہیں گایا۔ چمگادڑ بولی ہن دن نوں ناں گان دا کی فیدا۔ جو ہونا سی ہوچکیا۔ اگر توں ایہ کم پہلاں کردا تے اج ازاد ہونا سی ہن ایہ سوچنا بیکار اے۔
نتارا: ہون مگرون سوچنا بیکار اے۔
25۔بلی دے گلے وچ کینٹی
بڑے چر دی گل اے چویاں تے اپنی پرانی ویری بلی دا کوئی توڑ کڈن لئی سارے چویاں دی اک پریآ بلائی۔ ساریاں چؤیاں نے اپنی اپنی صلآ دتی۔ اک جوان چوآ اٹھ کے آکھن لگا جے اوہدے کول ایس سارے رپھڑ دا توڑ ہے۔ ساریاں پچھیا او کی؟ اوہنے آکھیا، گل ایہ جے بلی بڑی چلاک اے تے چپ کرکے پولے پیریں آندی اے۔ سانوں اوہدے آن دا کدے پتہ نہیں چلدا تے اکدم سانوں پھڑ لیندی اے۔ اسیں اوہدے کولوں بچ سکدے آں اگر سانوں اوہدے آن دی پہلے توں دس پے جاۓ۔ اسیں اگر کدروں اک کینٹی لے آیۓ تے اوہدے وچ رسی پاکے اوہ کینٹی بلی دے گلے وچ پا دیۓ تے کینٹی دے وجن نال سانوں بلی ے آن دی دس پے سکدی اے تے اسیں اوہدے توں بچ سکدے آں۔
جوان چوۓ دی ایس گل تے اوہدی بڑی واہوا ہوئی۔ اینے وچ اک بڈھا چوآ اٹھیا تے بولیا،' ایہ گل تے بڑی ودھیا اے پر ایہ دسو بلی دے گلے وچ کینٹی کون پاوے گا۔ بڈھے چوۓ دی گل سن کے سارے کن لویٹ کے بے گۓ۔
نتارا: وڈی گل کرنا اسان پالن کرنا اوکھا۔
26۔ڈڈو تے کھوہ
دو ڈڈو کٹھے اک چھمب وچ ریندے سن۔ اکواری گرمیاں وج جھمب سک گئی تے اوہناں نوں رہن لئی اک ہور تھاں لبنی پئی۔ ڈڈو رہن لئی گلے تھاں لبدے نیں۔ چلدے چلدے اوہ اک ڈونکھے کھوہ تک اپڑے اکنے کھوء وچ جھاتی مار کے دوجے نوں آکھیا۔ ایہ اک ٹھنڈی تے ودھیا تھاں اے۔ آچھال ماریۓ تے ایتھے ای وس جائیے۔ دوجے ڈڈو نے جیہڑا کہ سیانا وی سی اگوں آکھیا، چھیتی ناں کر میرے یار، اگر جھمب وانکوں ایہ کھوہ وی سک گیا تے باہر کنج نکلاں گے؟
نتارا: کرن توں پہلے دو واری سوچو۔
27۔کیکڑا تے لومڑ
اکواری اک کیکڑے نیں اپنی رہنوالی تھاں سمندری کنڈا چھڈی تے ایس توں پرے سکی زمین تے کھلے ہرے ویہڑے ول آیا۔ ایہ تھاں اوہنوں رہن تے کھان پین لئی بڑی ودھیا لگی تے اوہ اوتھے ای ٹک گیا۔ پھردا پھردا اوتھے اک پکھا لومڑ آگیا۔ اوہنے پہلے تے کیکڑے نوں ایتھے ویکھیا تے فیر اوہنوں پھڑ لیا ۔ جدوں اوہنوں لومڑ کھان ای لگا سی تے کیکڑے نے اپنے آپ نوں آکھیا۔ میرے نال اینج ای ہونا چاہیدا سی۔ مینوں اپنا سمندری کنڈا نئیں سی جھڈنا چاہیدا تے ایس سکے ویہڑے نوں اپنا گھر نئیں سی بنانا جاہیدا۔
نتارا: اپنی قسمت تے شاکر روو۔
28۔ٹڈا تے لومڑ
اک ٹڈا اک رکھ دیاں ٹاہنیاں وچ بیٹھا ٹریں ٹریں کر ریا سی۔ اوس رکھ تھلے اک لومڑ وی ریندا سی۔ اوہنے جدوں ٹڈے دی واز سنی تے سوچن لگ گیا جے ایہ ٹڈا ہتھ آجاوے تے مزے دی برکی ہووے گی۔ اوہ ٹڈے نوں لیان دا ول سوچدا اے۔ اوہ ثڈے دے بالکل تھلے کھلو کے مٹھے شبداں وچ اوہدے گان دی تریف کردا اے۔ اوہدا ترلا کردا اے جے اوہ تھلے آوے جے اوہ اپنی مٹھی واز والے نوں اپنے سامنے ویکھنا چاہندا اے۔ ثڈا اوہدیاں گلاں وچ ناں آیا تے اگوں بولیا،'تسیں کیہڑے پلیکھے وچ پے گۓ او میں تھلے نئیں آنا۔ تواڈی کھڈ اگے میں کغ ٹڈیاں دے کھمب کھلرے ویکھے نیں۔
29۔آجڑی تے بکری
اک آجڑی سارا دن باہر اپنے اجڑ نوں چران مگروں واپس اپنے گراں لجان لئی کٹھیاں کر ریا سی۔ اک بکری اجڑ وچ ناں رلی تے آکڑ کے پر ے ای کھلی رئی۔ آجڑی نے بڑا بلایا، سیٹیاں ماریاں پر بکری ناں آئی۔ تنگ آکے اوہنوں آجڑی نے اک وٹہ ماریا جیہڑا بکری دے سنگ اتے آلگا تے سنگ ٹٹ گیا۔ آجڑی نوں ہن ایہ چنتا لگ گئی جے گراں اپڑن تے بکری دا مالک سنگ ٹٹن تے اوہدے نال وگڑے گا۔ ایہ سوچ کے اوہ بکری دا ترلا کرن لگ گیا جے ایہ گل اوہ اپنے مالک نوں ناں دسے۔ ایس تے بکری بولی توں وی یملا ای ایں، ٹٹیا سنگ آپ چیکے گا اگر میں چپ وی رواں۔
نتارا: اہنوں لکان دی کی لوڑ جیہنوں لکایا ناں جاسکے۔
30۔دریا تے سمندر
اکواری سارے دریاواں رل کے سمندر نون شکیت کیتی جے سمندر اوہناں دا پانی لونا کردیندا اے۔ اسیں جدوں تیرے کول اندے اں تے ساڈا پانی مٹھا تے پیونارا ہوندا اے پر جدوں ایہ تیرے نال رلدا اے تے ساڈا پانی وی لونا ہوجاندا اے تے پین جوگا نئیں ریندا۔ سمندر نے آکھیا،' میرے کولوں پرے روو تے مٹھے رووگے۔
31۔لومڑ تے گھوڑا
اک لومڑ کنک دیاں پیلیاں وچ پھر ریا سی پر ماس کھانا ہون باہجوں اوہ کنک کھا نہین سی سکدا۔ اوہ واپس جاریا سی تے اگے گھوڑا آگیا۔،'ایہ کنک دے کنے ودھیا بوٹے نیں، تیرے لئی میں ایہناں نوں منہ وی نہیں لایا۔ تینوں ایہنان کھاندیاں ویکھ کے مینوں بڑا مزہ آئیگا' لومڑ نے آکھیا۔ گھوڑے نے اگوں آکھیا، میرا ویر، اگر لومڑ کنک کھاسکدے تے تون اپنا ٹڈ بھرن لگیاں میرے ول ویکھنا وی نئیں سی۔
نتارہ: جیدی توانوں لوڑ نئیں اوہ دوجیاں نوں دین وچ کوئی نیکی نئیں۔
32۔کتا تے بگیاڑ
اک کتا اپنے کھیت دے ڈیرے توں باہر بیٹیھا سی کہ اک بگیاڑ نے اوہنوں آپھڑیا۔ اوہ کتے نوں کھان ای لگا سی کہ کتے نے منت کیتی کہ اوہنوں ہن چھد دیوے ہجے اوہ ماڑا تے پتلا اے اوہنوں کھا کے کی لبھے گا۔ کج دنان مگروں اوہدا مالک اک وڈی دعوت کر ریا اے ساریں ودھیا کھان دیاں بچیاں شیواں مینوں ای لبھن گیاں تے میں موٹا تکڑہ ہوجاواںگا اوہ ولیہ ہويگا مینون کھاندا۔ بگیاڑ نون ایہ گل چنگی لگی تے اوہ کتے نوں جھڈ کے اوتھوں جلا گیا۔ کج چر مگروں اوتھے فیر آیا تے کتے نوں ڈیرے ی جھت تے ویکھیا۔ بگیاڑ نے واز ماری،" تھلے آ اپنا وعدھ یار کر۔ کتے نے اوہون بڑے ارام نال آکھیا، جے توں مینون فیر باہر بوۓ اگے ویکھیں تے کھا لیئیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یونان گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اہانتا چکور
اہانتا چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
کارل سپتلر
کارل سپتلر (24 اپریل 1845- 29 دسمبر 1924) اک سوس شاعر سی۔ اوہنوں 1919 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔ اوہدی شاعری چ میوسی تے بہادری آلی نظماں نیں۔
سینٹ اینڈریو گرجا، لہور
سینٹ اینڈریو گرجا، لہور پنجاب پاکستان وچ اک گرجا اے۔ ایہنوں 1899 وچ انگریزاں بنایا سی۔
محمد حسن عسکری
محمد حسن عسکری (پیدائش: 5 نومبر 1919ء- وفات: 18 جنوری 1978ء) پاکستان دے نامور اردو نقاد، مترجم، معلم و افسانہ نگار نیں جنہاں نے اپنے تنقیدی مضامین تے افسانیاں وچ جدید مغربی رجحانات نوں اردو دان طبقے وچ متعارف کرایا۔
حالات زندگی
محمد حسن عسکری 5 نومبر 1919ء نوں سراوہ، میرٹھ، اتر پردیش، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں اصل ناں اظہار الحق سی جدونکہ محمد حسن عسکری دے والد دا ناں محمد معین الحق سی۔ اوہ بلند شہر وچ کورٹ آف وارڈز وچ ملازم سن۔ اوتھوں اوہ والی شکار پور رگھوراج دے کول بطور اکاؤنٹنٹ چلے گئے جتھے انھاں نے 1945ء تک ملازمت کیتی۔ انھاں نے 1936ء وچ مسلم ہائی اسکول بلند شہر توں میٹرک تے 1938ء وچ میرٹھ کالج توں انٹر پاس کیتا۔ الہ آباد یونیورسٹی توں بی اے تے پھر 1942ء وچ انگریزی ادب وچ ایم اے کیتا۔ اس یونیورسٹی وچ انھاں نے فراق گورکھپوری تے پروفیسر کرار حسین ورگے اساتذہ توں استفادہ کیتا۔
محمد حسن عسکری نے پہلی ملازمت آل انڈیا ریڈیو، دلی وچ بطور اسکرپٹ رائٹر اختیار کیتی۔ اسی زمانے وچ شاہد احمد دہلوی تے رسالہ ساقی نال انہاں دا تعلق قائم ہویا۔ 1941ء تے 1942ء وچ بالترتیب کرشن چندر تے عظیم بیگ چغتائی اُتے انہاں دے دو طویل مضامین شائع ہوئے۔ 1943ء وچ فراق گورکھپوری نے ساقی وچ باتیں دے عنوان توں مستقل کالم لکھنا شروع کیتا۔ جدوں فراق صاحب اس کالم توں دست کش ہو گئے تے دسمبر 1943ء توں ایہ کالم عسکری صاحب لکھنے لگے، جنوری 1944ء وچ اس کالم دا عنوان جھلکیاں رکھ دتا گیا۔ ایہ کالم 1947ء دے فسادات دے تعطل دے علاوہ گھٹ و بیش پابندی توں نومبر 1957ء تک چھپتا رہیا۔ اوہ کچھ دناں تک اینگلو عربک کالج دہلی وچ انگریزی دے استاد رہے۔ اس دے بعد میرٹھ چلے گئے جتھے اوہ میرٹھ کالج وچ انگریزی پڑھاندے رہے۔ 1947ء وچ اوہ قیام پاکستان دے بعد لاہور منتقل ہو گئے۔ اوتھے انھاں نے سعادت حسن منٹو دے نال مل کے مکتبہ جدید لاہور توں اردو ادب جاری کیتا۔ صرف دو شمارے شائع ہو سکے۔ 1950ء وچ اوہ کراچی چلے گئے۔ اوتھے ابتدا وچ اوہ فری لانس ادیب دے طور اُتے ترجمے تے طبع زاد تحریراں لکھدے رہے۔ جنوری توں جون 1950ء تک ماہ نو کراچی دے مدیر وی رہے۔ پھر انھاں نے کراچی یونیورسٹی نال ملحق کالج وچ انگریزی دے استاد دے فرائض انجام دیے۔
ادبی خدمتاں
عسکری صاحب اردو دے اک اہم افسانہ نگار سن۔ انہاں دے افساناں دا پہلا مجموعہ جزیرے 1943ء وچ شائع ہویا سی۔ 1946ء وچ دوسرا مجموعہ قیامت ہم رکاب آئے نہ آئے شائع ہویا۔ انہاں دے تنقیدی مضامین دے مجموعہ انسان اور آدمی تے ستارہ اور بادبان انہاں دی زندگی وچ تے جھلکیاں، وقت کی راگنی تے جدیدیت اور مغربی گمراہیوں کی تاریخ کا خاکہ انہاں دی وفات دے بعد شائع ہوئے۔ اردو ادب دے علاوہ عالمی افسانوی ادب اُتے انہاں دی گہری نظر سی۔ اوہ فرانسیسی ادب توں وی بوہت چنگی طرح واقف سن جس دا ثبوت انہاں تراجم توں ملدا اے جو انہاں نے گستاف فلابیر(Gustave Flaubert) دا ناول مادام بواری تے ستاں دال (Stendhal) دا ناول سرخ و سیاہ دے ناں توں کیتے نیں۔ آخری دناں وچ عسکری صاحب مفتی محمد شفیع دی قرآن مجید دی تفسیر دا انگریزی زبان وچ ترجمہ کر رہے سن جنہاں وچوں اک جلد ای مکمل ہو سکی۔
ناقدان دی آراء
معروف نقاد ممتاز شیریں محمد حسن عسکری دے بارے وچ کہندیاں نیں کہ:
وفات
محمد حسن عسکری 18 جنوری 1978ء نوں کراچی وچ وفات پا گئے تے کراچی دے دارالعلوم کورنگی وچ آسودۂ خاک نیں۔
حوالے
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:1978 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفین گٹھ:اردو دے ماہر لسانیات گٹھ:اردو محققین گٹھ:ویہویں صدی دے مترجمین گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی فلسفی گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی محققین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:ضلع بلند شہر دیاں شخصیتاں گٹھ:فاضل الہٰ آباد یونیورسٹی گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنفین گٹھ:مہاجر شخصیتاں
ہنری ڈیوڈ تھوریو
ہنری ڈیوڈ تھوریو اک امریکی  لکھاری شاعر تے فلسفی  سی۔ اوہدی مانتا اوہدی کتاب والڈن توں اے جیدے وچ اوہنے اک سادہ تے نیچر وشکار زندگی دا نقشہ کھچیا اے۔
اوہ 12 جولائی 1817 نوں میساچیوسٹس وچ جمیا۔ 18 مئی 1862 نوں مریا.
ہنری ڈیوڈ تھورو (12 جولائ‏ی 1817 – مئی 6، 1862) اک امریک‏‏ی ماہر فطرت، مضمون نگار ، شاعر، تے فلسفی سن ۔ اوہ ماورائیت دے بھ ماہر سن ۔ ان د‏‏ی کتاب 'والڈن' اک مشہور و معروف کتاب ا‏‏ے۔ والڈن قدرتی ماحول وچ سادہ زندگی د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔ تھورو دا مقالہ ' سول نافرمانی ' وی قدر ومنزلت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ ظالم حکومت دے خلاف آواز اٹھانے اُتے زور دتا گیا ا‏‏ے۔
تھورو د‏‏یاں کتاباں، مضامین، رسالے ، جریدے تے شاعری 20 تو‏ں زیادہ جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں نے قدرتی تریخ تے فلسفہ اُتے بہت لکھیا ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے ماحولیات تے ماحولیا‏ت‏ی تریخ دے طریقےآں تے نتائج دا اندازہ لگایا سی، جو جدید دور دے ماحولیات دے دو ذرائع نيں۔ انہاں دا ادبی اسلوب فطرت دا عمیق مطالعہ ، ذا‏تی تجربہ، تنقید، علامتی معنی تے تاریخی روایات نو‏‏ں شام‏ل اے ۔ اس دے نال ہی انہاں وچ شاعرانہ حساسیت، فلسفیانہ اختصار تے عملی تفصیل د‏‏ی طرف توجہ جداں عناصر وی موجود نيں ۔ اوہ نامساعد حالات، تاریخی تبدیلی، تے قدرتی زوال دے سامنے وجود دے تصور وچ وی گہری دلچسپی رکھدے سن ۔وہ زندگی د‏‏ی حقیقی ضروریات نو‏‏ں دریافت کرنے تے فضول خرچی تے اسراف تو‏ں بچنے د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم، 1817–1837
thumb| تھورو کيت‏ی جائے پیدائش، Concord وچ وہیلر-Minot فارم ہاؤس [[کونکورڈ، میساچوسٹس|، میساچوسٹس]]
بعد دے سال، 1851–1862
thumb| تھورو 1854 وچ سجے|thumb| والڈن تالاب سجے|thumb| تھورو اپنی دوسری تے آخری فوٹو گرافی نشست، اگست 1861 وچ
موت
thumb| کنکورڈ وچ سلیپی ہولو قبرستان وچ تھورو د‏‏ی قبر
فطرت تے انسانی وجود
thumb| تھورو دا مشہور اقتباس، والڈن تالاب وچ انہاں دے کیبن سائٹ دے قریب
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی دے روزنامچہ نویس گٹھ:معاشرتی فلاسفہ گٹھ:معاشرتی ناقدین گٹھ:میساچوسٹس دے شاعر گٹھ:سائنسی فلسفی گٹھ:فلاسفہ عقل گٹھ:عشق دے فلسفی گٹھ:تریخ دے فلسفی گٹھ:رہتل دے فلاسفہ گٹھ:انسداد پسند گٹھ:ہارورڈ کالج دے فضلا گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی مصنفاں گٹھ:سول نافرمانی د‏‏یاں تحریکاں گٹھ:نراجیت گٹھ:فرانسیسی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:مرد امریک‏‏ی شاعر گٹھ:امریک‏‏ی مضمون نگار گٹھ:امریک‏‏ی ماہرین ماحولیات گٹھ:امریک‏‏ی روزنامچہ نگار گٹھ:انیہويں صدی وچ تپ دق تو‏ں اموات گٹھ:انیہويں صدی دے امریک‏‏ی شاعر گٹھ:1862 دیاں موتاں گٹھ:1817 دے جم گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
لڈوگ وٹگنشٹائن
لڈوگ وٹگنشٹائن (1889 - 1951) آسٹریا-ہنگری دا اک جرمن انگریز فلسفی سی۔
جم پل
لڈوگ وٹگنشٹائن 26 اپریل 1889 چ ویآنا چ کارل تے لیوپولڈی وٹگنشٹائن دے کعر جمیا۔ اوہ اٹھ پعین پعراواں چ نکا سی تے آسٹریا-ہنگری دے اک مشہور ٹبر نال اودا جوڑ سی۔ اونے مکینیکل انجینرنگ ول کیا تے ایتھے اودی کھوج میتھمیٹکس سی۔ رسل نوں پڑھدیاں ہویاں اوہ رسل نوں ملن وی ٹر گیا۔
کم
پہلی وڈی لڑائی نے اودا دل توڑیا تے ایس دے مگروں اونے فلاسفی تے ٹریکٹس لکھی جیہڑی جرمن تے انگریزی ج چھپی۔ کئی ہور کم کرن مگروں جدوں اوہ کیمبرج پونچیا تے اونوں پتہ چلیا جے اوہ دنیا دا منیا پرمنیا فلسفی اے۔ کیمبرج نوں اونے 1947 چ چھڈ دتا تے لکھن پڑھن ول لگ گیا۔ 29 اپریل 1951 چ کینسر نال مر گیا۔
ضلع مغلا
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Muğla
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
الطاف حسین
الطاف حسین سیاسی جماعت متحدہ قومی موومنٹ (لندن گروپ) دے بانی تے قائد نيں۔
17 ستمبر، 1953ء نو‏‏ں کراچی وچ اک متوسط گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے دادا مولا‏نا مفتی رمضان حسین آگرہ یوپی دے مفتی تے جید عالم دین سن ۔ والد برطانوی انڈیا وچ اسٹیشن ماسٹر سن ۔ حصول آزادی دے بعد ہجرت کرکے پاکستان آ گئے تے کراچی وچ اک کارخانے وچ کلرک مقرر ہوئے۔ 13 مارچ، 1967ء نو‏‏ں انہاں انتقال ہويا۔ 5 دسمبر، 1985ء نو‏‏ں والدہ محترمہ خورشید بیگم دا وی انتقال ہويا۔ ایہ گھرانہ کراچی وچ پہلے ایبی سینا لائنز تے فیر جہانگیر روڈ دے سرکاری کوارٹراں وچ آباد رہیا۔
الطاف حسین پاکستان دی اک سیاسی پارٹی متحدہ قومی موومنٹ دا آگو سی ۔ الطاف حسین قتل و غارت گری تے دوجے جرماں وچ ملوث ہوݨ پاروں پاکستان چوں نٹھ کے برتانیا وچ جلا وطنی دی زندگی گزار رہیا اے ۔ اگست 2016 نوں ایم کیو ایم پاکستان نے ایہدی پاکستان دشمن تقریر دی وجہ توں ایہنوں اپݨی پارٹی توں وکھ کر دتا اے ۔
تعلیم
1969ء وچ گورنمنٹ بوائز سیکنڈری اسکول جیل روڈ تو‏ں میٹرک کيتا۔ 1970ء وچ سٹی کالج وچ انٹر سائنس دے طالب سن کہ جنرل یحیی خان د‏‏ی حکومت نے لازمی فوجی سروس دا اک منصوبہ نشینل کیڈٹ سروس اسکیم شروع کيتا۔ جس دے تحت ہر میٹرک پاس نوجوان دے لئی اک سال تک لازمی طور اُتے فوجی خدمات انجام دینا سن۔ چنانچہ الطاف حسین وی اس اسکیم دے لئی بطور کیڈٹ منتخب ہوئے۔ ابتدائی تربیت کراچی کینٹ تو‏ں شروع کیتی۔ فیر حیدر آباد کینٹ منتقل ہوئے گئے۔ اس دوران وچ مشرقی پاکستان وچ جنگ چھڑ گئی۔ دوران جنگ ہی نیشنل کیڈٹ سروس اسکیم دے تمام کیڈٹاں نو‏‏ں 57 بلوچ رجمنٹ وچ تبدیل کر دتا گیا۔ فیر مکران دے ساحل اُتے واقعہ بندرگاہ سون میانی وچ تربیت دتی گئی۔ ایہ تربيت‏ی کورس اک سال وچ مکمل ک‏ے لینے دے بعد انٹرمیڈیٹ د‏‏ی سند لئی۔ 1974ء وچ یونیورسٹی کراچی تو‏ں بی فارمیسی کرنے دے بعد ایم فارمیسی وچ داخلہ لیا لیکن یونیورسٹی چھڈنے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ کراچی دے سیونتھ ڈے ہسپتال وچ بطور ٹرینی کم کيتا تے دو غیر ملکی دوا ساز ادارےآں وچ وی ملازمت کيت‏‏ی۔
عملی سیاست
عملی سیاست دا آغاز یونیورسٹی کراچی تو‏ں بطور طالب علم کيتا۔ الطاف حسین نے مہاجر طلبہ نو‏‏ں منظم کرکے 11 جون،1978ء نو‏‏ں آل پاکستان مہاجر سٹوڈنٹس آرگنائزیشن د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس دے بانی چیئرمین رہ‏‏ے۔ ایہ تنظیم فوراً ہی اس قدر مقبول ہوئے گئی کہ دوسری طلبہ تنظیماں اس د‏ی مقبولیت تو‏ں خوفزدہ ہوک‏ے اسنو‏ں تشدد کانشانہ بنانے لگياں۔ ایويں یونیورسٹی کیمپس وچ آئے روز تشدد دا سلسلہ شروع ہوئے گیا۔ الطاف حسین نو‏‏ں 1979ء وچ اس وقت د‏‏ی مارشل لا حکومت نے بنگلہ دیش وچ محصور پاکستانیاں دے حقوق دے لئی آواز اٹھانے پرگرفتار ک‏ر ليا تے انہاں نو‏ں پنج کوڑاں تے نو ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی۔ الطاف حسین 9 ماہ قید وچ رہنے دے بعد رہیا ہوئے۔ اس دوران انہاں دے اہل خانہ اُتے دباؤ ڈالیا گیا کہ اوہ الطاف حسین نو‏‏ں محبور کرن کہ اوہ معافی نامہ لکھ ک‏ے داں لیکن انہاں د‏‏ی والدہ نے انکار کر دتا۔ رہائی دے بعد الطاف حسین نے مہاجر طلبہ تنظیم نو‏‏ں پورے کراچی وچ متعارف تے منظم کرنے دا فیصلہ کيتا تے اپنے اس فیصلے نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی انہاں نے رفقائے کار دے نال مل ک‏ے غیر معمولی محنت تو‏ں ویہہ بیس روپے چندہ لے ک‏ے تنظیم دے تعارفی کتابچے شائع کیتے، جو دوسرے تیسرے روز طبع ہُندے سن ۔ کراچی دے تمام علاقےآں کورنگی، گولیمار، گلبہار، ملیر، نیو کراچی، ایف بی ایریا ناظم آباد غرض کہ تمام کراچی وچ ایم کیو ایم دا طوطی بولنے لگا۔ ایويں ایہ تنظیم بعد وچ بنی لیکن اسنو‏ں شہرت پہلے ملی۔
ایم کیو ایم
18 مارچ، 1984ء نو‏‏ں الطاف حسین نے مہاجر قومی موومنٹ یا ایم کیو ایم دے قیام دا اعلان کيتا، جو بعد وچ سارے ملک وچ پھیل گئی۔ 1984ء وچ اپنے تشکیلی دور وچ کراچی وچ لسانی فسادات دا آغاز ہويا تاں ایم کیو ایم اک وڈی سیاسی جماعت د‏‏ی حیثیت تو‏ں سامنے آئی۔ انہاں فسادات وچ الطاف حسین د‏‏ی شہرت تے بدنامی دونے وچ وادھا کيتا۔ کراچی دے فسادات دے دوران ہی الطاف حسین نے سندھ دے دوسرے شہراں کے، جتھے مہاجر بکثرت آباد سن، وسیع دورے کیتے تے ایم کیو ایم دے لئی اخلاقی حمایت حاصل کيتی۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ کراچی سمیت سندھ دے تمام شہراں وچ ایم کیو ایم ہندوستان تو‏ں آنے والے مہاجرین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سیاسی جماعت بن گئی۔ ایويں اس دور تو‏ں اج تک ہونے والے تمام انتخابات وچ کراچی سمیت سندھ دے دوسرے علاقےآں وچ مہاجر آبادی والے علاقےآں وچ انہاں دے امیدوار کامیاب ہُندے نيں۔
متحدہ قومی مومنٹ
جولائ‏ی 1997ء وچ ایم کیو ایم دا ناں مہاجر قومی مومنٹ تو‏ں تبدیل کرکے متحدہ قومی مومنٹ رکھیا گیا۔ جس وچ صرف مہاجر سیاست تو‏ں ہٹ کر تمام مظلوم طبقاں نو‏‏ں اک ہی پلیٹ فارم اُتے جمع کرنے د‏‏ی گل کيتی گئی۔ 2002ء دے انتخابات دے بعد الطاف حسین د‏‏ی پارٹی نے مسلم لیگ ق دے نال اتحاد کيتا تے حکومت وچ شامل ہوئی۔ ایويں انہاں دے بوہت سارے جلاوطن رہنما واپس آئے سندھ دے گورنر دا عہدہ وی انہاں د‏‏ی پارٹی نو‏‏ں ملا۔ پرویز مشرف دے حامیاں وچ اس جماعت دا شمار ہُندا ا‏‏ے۔ تے اج تک الطاف حسین تے انہاں د‏‏ی جماعت پرویز مشرف دے لئی نرم گوشہ رکھدی ا‏‏ے۔ 2008ء دے انتخابات وچ اپنی دیرینہ مخالف پاکستان پیپلز پارٹی دے نال انہاں دا اتحاد ہويا۔ ایويں الطاف زرداری بھائی بھائی دا نعرہ سامنے آیا۔ ایم کیو ایم حکومت دا حصہ بنی لیکن پیپلز پارٹی دے نال اختلافات بار بار سامنے آندے رہے بالآخر ایم کیو ایم نے پیپلز پارٹی تو‏ں اتحاد ختم کر دتا تے حکومت تو‏ں باہر آگئی۔ الطاف حسین اج وی لندن وچ مقیم نيں تے اوتھ‏ے پارٹی دے انٹرنشینل سیکرٹریٹ تو‏ں پارٹی دے معاملات چلا رہے نيں۔ الطاف حسین پاکستانی سیاست د‏‏ی اک متنازع شخصیت نيں جنہاں دے چاہنے والے تے مخالفین دونے د‏‏ی تعداد لکھاں وچ ا‏‏ے۔ الطاف حسین فوجی اسٹیبلشمنٹ دے خلاف نيں لیکن اوہ جمہوری حکومت وچ فوج دے محدود کردار د‏‏ی وی حمایت کردے نيں۔ انہاں نے پرویزز مشرف د‏‏ی اس وقت تک حمایت نئيں کيت‏‏ی جدو‏ں تک کہ انہاں نے مارشل لا ختم کرکے اک جمہوری حکومت کیت‏‏ی بنا نئيں رکھی۔ اوہ جاگیرداراں تے سرمایہ داراں د‏‏ی شدت تو‏ں مخالفت کردے نيں لیکن پاکستان دے مخصوص سماجی ڈھانچے وچ انہاں دے نال اتحاد کرکے حکومت وچ وی شمولیت اختیار کرنے اُتے مجبور نيں تاکہ سندھ شہری علاقےآں دے عوام د‏‏ی نمایند گی پاکستان دے جمہوری ادارےآں وچ باقی رہ‏‏ے۔ پاکستانی سیاست داناں وچ عمران خان انہاں دے وڈے ناقد تے مخالف نيں جنہاں نے لندن جا ک‏ے انہاں دے خلاف مقدمہ چلانے د‏‏ی وی کوشش کيتی اُتے اوہ اپنے انہاں الزامات نو‏‏ں کسی وی عدالت وچ ثابت نہ کر سک‏‏ے ۔
برطانیہ وچ پناہ
1991ء وچ الطاف حسین دے اُتے ہونے والے اک ناکا‏م قاتلانہ حملے دے بعد ایم کیو ایم د‏‏ی قیادت تے کارکناں نے انہاں نو‏ں برطانیہ بھیج دتا اس وقت تو‏ں اوہ لندن وچ ہی رہندے ہوئے متحدہ قومی موومنٹ د‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 2001ء دہشت گردی دے خلاف جنگ دے بعد الطاف حسین نے برطانوی وزیر اعظم دے ناں خط وچ سندھ دے شہراں تے دیہات وچ جہادی عناصر اُتے معلومات برطانیہ نو‏‏ں دینے د‏‏ی پیش کش د‏‏ی تے دہشت گردی دے خلاف جنگ دا اپنے آپ نو‏‏ں شریک دسیا۔ برطانیہ نے 2002ء وچ الطاف حسین نو‏‏ں برطانوی شہریت دے دی۔ الطاف حسین تے انہاں د‏‏ی جماعت اُتے الزامات لگائے جاندے رہے لیکن اوہ تے انہاں دے کارکنان ہمیشہ عدالتاں تو‏ں بری ہُندے رہ‏‏ے۔ الطاف حسین د‏‏ی جماعت دے پندرہ ہزار کارکنان کراچی د‏‏ی غیر مقامی پولیس تے رینجرز دے ہتھو‏ں قتل ہوئے۔ سیکڑاں نو‏‏ں قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے حراست وچ لینے دے بعد قتل کر دتا، جدو‏ں کہ بے شمار ایداں دے نيں جو گھراں تو‏ں گرفتار کیتے گئے لیکن انہاں دا کدی پتہ نہ چل سکا۔ کراچی وچ 200 پولیس افسراں نو‏‏ں قتل کرنے دا الزام وی لگیا لیکن ایہ کدی کسی عدالت وچ ثات نہ ہوئے سکا۔ گارجین اخبار نے خیال ظاہر کيتا کہ برطانیہ جو کراچی وچ وڈے پیمانے وچ جاسوس کارروائیاں وچ ملوث اے، متحدہ تے الطاف حسین اس وچ بھر پور تعاون کردے نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں برطانوی حکومت کیت‏‏ی حکمت عملی ایہ اے کہ الطاف حسین اُتے دہشت گردی دے الزامات تو‏ں قطع نظر کردے ہوئے انہاں دے نال اچھے روابط رکھن تے بھر پور تعاون کرن۔
تفتیش
2013ء دے انتخابات دے بعد الطاف حسین اُتے تحریک انصاف دے کارکناں نو‏‏ں دھمکیو‏ں تے زہرہ شاہد حسین دے قتل دے الزامات لگائے گئے تے وڈی تعداد وچ تحریک انصاف دے کارکنان نے برطانوی پولیس نو‏‏ں ای میل پیغامات بھیجے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسکاٹ لینڈ یارڈ نے الطاف حسین دے خلاف تفتیش شروع د‏‏ی لیکن بعد وچ اسکاٹ لینڈ یارڈ نے تفتیش دے بعد انہاں تمام الزامات نو‏‏ں جھوٹھا قرار دے دتا۔ جون 2013ء وچ متحدہ دے رہنما عمران فاروق دے قتل د‏‏ی تفتیش دے سلسلہ وچ برطانوی پاسبان نے الطاف حسین دے گھر چھاپہ ماریا، جس دے بعد الطاف حسین نے تفتیش مکمل ہونے تک جماعت د‏‏ی قیادت تو‏ں مستعفی ہونے دا اعلان کر دتا، مگر اگلے ہی روز کارکنان تے عوام دے شدید رد عمل اوراصرار اُتے استعفی واپس لے لیا۔ چھاپے د‏‏ی خبر پاکستان اخبارات وچ چھپی تے خود الطاف حسین نے اس دا انکشاف کيتا۔ الطاف نے شکایت کیت‏‏ی کہ پولیس انہاں دے گھر تے دفتر تو‏ں کچھ رقم لے گئی اے تے پیسہ دھلائی منی لانڈرنگ دے الزامات د‏‏ی تفتیش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ بی-بی-سی 2 نے تفتیش دے متعلق چھوٹا جہا پروگرامنگ پیش کيتا، بعد وچ ایم کیو ایم د‏‏ی قانونی ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں نوٹس دتے جانے اُتے بی بی سی نے تفصیلات نشر کرنے دا ارادہ ترک کر دتا۔ الطاف حسین دے بھتیجے نو‏‏ں تھوڑی مدت گرفتار ک‏ر ک‏ے چھڈ دتا گیا۔