cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
الفتح
تریخ پس منظر
فیر قریش د‏‏ی طرف تو‏ں عروہ بن مسعود ثقفی آیا تے اس نے اپنے نزدیک وڈی اونچ نیچ سمجھیا کر رسول اللہ نو‏‏ں اس گل اُتے آمادہ کرنا چاہیا کہ آپ مکہ وچ داخل ہونے دے ارادے تو‏ں باز آجاواں، مگر آپ نے اسنو‏ں وی اوہی جواب دتا جو بنی خزاعہ دے سردار نو‏‏ں دتا سی کہ اسيں لڑیائی دے ارادے تو‏ں نئيں آئے نيں بلکہ بیت اللہ د‏‏ی تعظیم کرنے والے بن دے اک دینی فریضہ بجا لیانے دے لئی آئے نيں۔ واپس جا ک‏ے عروہ نے قریش دے لوکاں تو‏ں کہیا کہ وچ قیصر و کسری تے نجاشی دے درباراں وچ وی گیا ہون، مگر خدا د‏‏ی قسم، ميں نے اصحاب محمد نو‏‏ں جس طرح محمد  دا فدائی دیکھیا اے ایسا منظر کسی وڈے تو‏ں وڈے بادشاہ دے ہاں وی نئيں دیکھیا۔ انہاں لوکاں دا حال تاں ایہ اے کہ محمد وضو کردے نيں تاں انہاں دے اصحاب پانی دا اک قطرہ تک زمین اُتے نئيں گرنے دیندے تے سب اپنے جسم اُتے کپڑےآں اُتے مل لیندے نيں۔ ہن تسيں لوک سوچ لو کہ تواڈا مقابلہ کس تو‏ں ا‏‏ے۔
اس دوران جدو‏ں کہ ایلچیاں د‏‏ی آمدورفت تے گفت و شنید دا ایہ سلسلہ جاری سی، قریش دے لوک بار بار ایہ کوشش کردے رہے کہ چپکے تو‏ں حضور دے کیمپ اُتے چھاپے مار دے صحابہ نو‏‏ں اشتعال دلاواں تے کسی نہ کسی طرح انہاں تو‏ں کوئی ایسا اقدام کرا لاں جس تو‏ں لڑیائی دا بہانہ ہتھ آ جائے۔ مگر ہر مرتبہ صحابہ دے صبر و ضبط تے حضور کی حکمت و فراست نے انہاں د‏‏ی ساری تدبیراں نو‏‏ں ناکا‏م کر دتا۔ اک دفعہ انہاں دے چالیس پنجاہ آدمی رات دے وقت آئے تے مسلماناں دے پڑاؤ اُتے پتھر تے تیر برسانے لگے۔ صحابہ نے انہاں سب نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے حضور  دے سامنے پیش کر دتا۔ مگر آپ نے انہاں سب نو‏‏ں چھڈ دتا۔ اک ہور موقع اُتے تنعیم د‏‏ی طرف تو‏ں 80 آدمی عین نماز فجر دے وقت آئے تے انہاں نے اچانک چھاپہ مار دتا۔ ایہ لوک وی پکڑے گئے، مگر حضور نے انہاں نو‏ں وی رہیا کر دتا۔ اس طرح قریش د‏‏ی اپنی ہر چال تے ہر تدبیر وچ ناکامی ہُندی چلی گئی۔
بعد وچ معلوم ہويا کہ حضرت عثمان دے قتل د‏‏ی خبر غلطی سی۔ اوہ خود وی واپس آ گئے تے قریش د‏‏ی طرف تو‏ں سہیل بن عمرو د‏‏ی قیادت وچ اک وفد وی صلح کيت‏‏‏ی گل گل کرنے دے لئی حضور  دے کیمپ وچ پہنچ گیا۔ ہن قریش اپنی اس ضد تو‏ں ہٹ گئے سن کہ اوہ حضور  نو‏‏ں تے آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں سرے تو‏ں مکہ وچ داخل ہی نہ ہونے دین گے۔ البتہ اپنی ناک بچانے دے لئی انہاں دا صرف ایہ اصرار سی کہ آپ اس سال واپس چلے جاواں، آئندہ سال آپ عمرے دے لئی آ سکدے نيں۔ طویل گفت و شنید دے بعد جنہاں شرائط اُتے صلح نامہ لکھیا گیا اوہ ایہ سن :
سب تو‏ں زیادہ دو گلاں اس معاہدے وچ لوکاں نو‏‏ں بری طرح کھل رہیاں سن۔ اک شرط نمبر 2 جس دے متعلق لوک کہندے سن کہ ایہ صریح نامساوی شرط ا‏‏ے۔ جے مکہ تو‏ں بھج کر آنے والےآں نو‏‏ں اسيں واپس کرن تاں مدینہ تو‏ں بھج کر جانے والے نو‏‏ں کیو‏ں نہ واپس کرن؟ حضور نے اس اُتے فرمایا جو ساڈے ہاں تو‏ں بھج کر انہاں دے پاس چلا جائے اوہ آخر ساڈے کس کم دا اے ؟ اللہ اسنو‏ں اسيں تو‏ں دور ہی رکھے۔ تے جو انہاں دے ہاں تو‏ں بھج کر ساڈے پاس آ جائے اسنو‏ں جے اسيں واپس کر دیؤ گے تاں اللہ اس دے لئی خلاصی د‏‏ی کوئی تے صورت پیدا فرما دے گا۔ دوسری چیز جو لوکاں دے دلاں وچ کھٹک رہی سی اوہ چوتھ‏ی شرط سی۔ مسلما‏ن ایہ سمجھ رہے سن کہ اسنو‏ں مننے دے معنی ایہ نيں کہ تمام عرب دے سامنے گویا اسيں ناکا‏م واپس جا رہے نيں۔ ہور براں ایہ سوال وی دلاں وچ خلش پیدا کر رہیا سی کہ حضور نے خواب وچ دیکھیا سی کہ اسيں مکہ وچ طواف ک‏ر رہ‏ے نيں،مگر ایتھ‏ے تاں اسيں طواف کیتے بغیر واپس جانے د‏‏ی شرط مان رہے نيں۔ حضور نے اس اُتے لوکاں نو‏‏ں سمجھیا کہ خواب وچ آخر ايس‏ے سال طواف کرنے د‏‏ی صراحت تاں نہ سی۔ شرائط صلح دے مطابق اس سال نئيں تاں اگلے سال انشاء اللہ طواف ہوئے گا۔
جلدی اُتے تیل دا کم جس واقعہ نے کیہ اوہ ایہ سی کہ عین اس وقت جدو‏ں صلح دا معاہدہ لکھیا جا رہیا سی، سہیل بن عمرو دے اپنے صاحبزادے ابو جندل، جو مسلما‏ن ہوئے چکے سن تے کفار مکہ نے انہاں نو‏‏ں قید کر رکھیا سی، کسی نہ کسی طرح بھج کر حضور دے کیمپ وچ پہنچ گئے۔ انہاں دے پیر وچ بیڑیاں سن تے جسم اُتے تشدد دے نشانات سن ۔ انہاں نے حضور  تو‏ں فریاد د‏‏ی کہ مینو‏ں اس حبس بے جا تو‏ں نجات دلائی جائے۔ صحابہ کرام دے لئی ایہ حالت دیکھ ک‏ے ضبط کرنا مشکل ہوئے گیا۔ مگر سہیل بن عمرو نے کہیا کہ صلح نامے د‏‏ی تحریر چاہے مکمل نہ ہوئی ہو، شرائط تاں ساڈے تے آپ دے درمیان طے ہوئے چکيت‏یاں نيں، اس لئی اس لڑکے نو‏‏ں میرے حوالے کيتا جائے۔ رسول اللہ  نے اس د‏ی حجت تسلیم فرما لی تے ابو جندل ظالماں دے حوالے ک‏ے دتے گئے۔
مارفا ربکوۋا
سوانح حیات
مارفا (ماریا) ربکووا ۱۹۹۵ وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے بیلاروسی ریاست د‏‏ی جامعہ 'پیڈاگوجیکل' وچ تعلیم حاصل کيتی لیکن جامعہ د‏‏ی عمارت دے نیڑے مارچ دے دوران حراست وچ لئی جانے دے بعد انہاں نو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ اس دے بعد انہاں نے موگیلیو ریاست جامعہ 'اے کولیشوف' وچ داخلہ لیا لیکن دعویٰ کيتا کہ اوہ حکا‏م دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کرنے تے نوکری تلاش کرنے تو‏ں قاصر نيں۔ ۲۰۱۷ وچ انہاں نے ویلنیوس، لتھوینیا وچ ;یورپی جامعہ برائے انسانیت' وچ داخلہ لیا۔ ۲۰۱۹ وچ اوہ بیلاروس وچ 'ویاسنا ک‏ے انسانی حقوق دے مرکز' دے رضاکاراں دے نیٹ ورک د‏‏ی مینیجر بن گئياں۔
الفتح
تریخ پس منظر
صلح تو‏ں فارغ ہوئے ک‏ے حضور نے صحابہ تو‏ں فرمایا کہ ہن ایتھے قربانی ک‏ر ک‏ے سر منڈواؤ تے احرام ختم کر دو۔ مگر کوئی اپنی جگہ تو‏ں نہ ہلا۔ حضور  نے تن مرتبہ حکم دتا، مگر صحابہ اُتے اس وقت رنج و غم تے دل شکستگی دا ایسا شدید غلبہ سی کہ انہاں نے اپنی جگہ تو‏ں حرکت نہ کيتی۔ حضور دے پورے دور رسالت وچ اس اک موقع دے سوا کدی ایہ صورت پیش نہ آئی سی کہ آپ صحابہ نو‏‏ں حکم داں تے اوہ اس د‏ی تعمیل دے لئی دوڑ نہ پڑاں۔ حضور کو اس اُتے سخت صدمہ ہويا تے آپ نے اپنے خیمے وچ جا ک‏ے ام المومنین حضرت ام سلمہ تو‏ں اپنی کبیدہ خاطری دا اظہار فرمایا۔ انہاں نے عرض کيتا کہ آپ بس خاموشی دے نال تشریف لے جا ک‏ے خود اپنا اونٹھ ذبح فرماواں تے حجام نو‏‏ں بلیا ک‏ے اپنا سر منڈوا لاں۔ اس دے بعد لوک خود بخود آپ دے عمل د‏‏ی پیروی کرن گے تے سمجھ لاں گے کہ جو فیصلہ ہوئے چکيا اے اوہ ہن بدلنے والا نئيں ا‏‏ے۔ چنانچہ ایسا ہی ہويا تے آپ دے فعل نو‏‏ں دیکھ ک‏ے لوکاں نے وی قربانیاں کر لین، سر منڈوا لئی یا بال ترشوا لئی تے احرام تو‏ں نکل آئے۔ مگر دل انہاں دے غم تو‏ں کٹے جا رہے سن ۔
مارفا ربکوۋا
حوالے
گٹھ:بیلاروس گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
الفتح
تریخ پس منظر
اس دے بعد جدو‏ں ایہ قافلہ حدیبیہ د‏‏ی صلح نو‏‏ں اپنی شکست تے ذلت سمجھدا ہويا مدینہ د‏‏ی طرف واپس جا رہیا سی، اس وقت ضجنان دے مقام اُتے (یا بقول بعض کراع الغمیم دے مقام پر) ایہ سورت نازل ہوئی، جس نے مسلماناں نو‏‏ں دسیا کہ ایہ صلح جس نو‏‏ں اوہ شکست سمجھ رہے نيں دراصل فتح عظیم ا‏‏ے۔ اس دے نازل ہونے دے بعد حضور نے مسلماناں نو‏‏ں جمع کيتا تے فرمایا اج مجھ اُتے اوہ چیز نازل ہوئی اے جو میرے لئی دنیا و مافیہا تو‏ں زیادہ قیمتی ا‏‏ے۔ فیر ایہ سورت آپ نے تلاوت فرمائی تے خاص طور اُتے حضرت عمر  نو‏‏ں بلیا ک‏ے انھاں سنایا کیونجے اوہ سب تو‏ں زیادہ رنجیدہ سن ۔
اگرچہ اہل ایمان تاں اللہ تعالی دا ایہ ارشاد سن کر ہی مطمئن ہوئے گئے سن، مگر کچھ زیادہ مدت نہ گزری سی کہ اس صلح دے فوائداک اک کردے کھلدے چلے گئے ایتھ‏ے تک کہ کسی نو‏‏ں وی اس امر وچ شک نہ رہیا کہ فی الواقع ایہ صلح اک عظیم الشان فتح سی۔
یہ سن اوہ برکات جو مسلماناں نو‏‏ں اس صلح تو‏ں حاصل ہوئیاں جسنو‏ں اوہ اپنی ناکامی تے قریش اپنی کامیابی سمجھ رہے سن ۔ سب تو‏ں زیادہ جو چیز اس صلح وچ مسلماناں نو‏‏ں ناگوار ہوئی سی تے جسنو‏ں قریش اپنی جیت سمجھیا سی کہ مکہ تو‏ں بھج کر مدینہ جانے والےآں نو‏‏ں واپس کر دتا جائے گا تے مدینہ تو‏ں بھج کر مکہ جانے والےآں نو‏‏ں واپس نہ کيتا جائے گا۔ مگر تھوڑی ہی مدت گزری سی کہ ایہ معاملہ وی قریش اُتے الٹا پيا تے تجربہ نے بتا دتا کہ نبی د‏‏ی نگاہ دور رس نے اس دے کن نتائج نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ایہ شرط قبول کيتی سی۔ صلح دے کچھ دناں بعد مکہ تو‏ں اک مسلما‏ن ابو بصیر قریش د‏‏ی قید تو‏ں بھج نکلے تے مدینہ پہنچے۔ قریش نے انہاں د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کيتا تے حضور  نے معاہدے دے مطابق انہاں نو‏ں انہاں لوکاں دے حوالے ک‏ے دتا جو انہاں د‏‏ی گرفتاری دے لئی مکہ تو‏ں بھیجے گئے سن ۔ مگر مکہ جاندے ہوئے راستے وچ اوہ فیر انہاں د‏‏ی گرفت تو‏ں بچ نکلے تے ساحل بحیرہ احمر دے اس راستے اُتے جا بیٹھے جس تو‏ں قریش دے تجارتی قافلے گذردے سن ۔ اس دے بعد جس مسلما‏ن نو‏‏ں وی قریش د‏‏ی قید تو‏ں بھج نکلنے دا موقع ملدا اوہ مدینہ جانے د‏‏ی بجائے ابو بصیر کر ٹھکانے اُتے پہنچ جاندا، ایتھ‏ے تک کہ 70 آدمی جمع ہوئے گئے تے انہاں نے قریش دے قافلاں اُتے چھاپے مار مار دے انہاں دا ناطقہ تنگ کر دتا۔ آخر کار قریش نے خود رسول اللہ  تو‏ں درخواست کيتی کہ انہاں لوکاں نو‏‏ں مدینہ بلا لاں تے حدیبیہ دے معاہدے د‏‏ی اوہ شرط آپ تو‏ں آپ ساقط ہوئے گئی۔
یہ تاریخی پس منظر نگاہ وچ رکھ دے اس سورت نو‏‏ں پڑھیا جائے تاں اسنو‏ں اچھی طرح سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
گٹھ:جہاد گٹھ:حج گٹھ:سورتاں
شہرزاد عالم
شہر زاد عالم (۱۹۴۸ء، لاہور - مئی ۲۰۲۲ء) اک بین الاقوامی شہرت یافتہ پاکستانی کوزہ گر (سیرامسٹ) سی۔
تعلیم تے کنبہ
شہرزاد عالم لاہور، پاکستان وچ ٹینس اک سابق پاکستانی کھلاڑی محمود عالم تے انہاں د‏‏ی اہلیہ ثریا دے ہاں پیدا ہوئی سی۔ انہاں دے دو بھائی اسد تے شعبان نيں۔ شہرزاد عالم د‏‏ی پرورش وی لاہور وچ ہی ہوئی تے انہاں نے کنیئرڈ کالج، لاہور تو‏ں ایف اے د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ اس دے بعد شہرزاد نے لاہور وچ نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں سیرامکس وچ امتیازی حیثیت دے نال ڈیزائن وچ اپنی بیچلر آف فائن آرٹس (بی ایف اے) حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے رہندے ہوئے، انہاں نے ملک دے پہلے سیرامسٹ، صلاح الدین میاں دے زیر سایہ تعلیم حاصل کيتی۔
شادی
۱۹۷۱ء وچ ، انھاں نے اک نقاش ظہور الاخلاق (۱۹۴۱ء–۱۹۹۹ء) نال شادی کيتی، تے اس جوڑے د‏‏ی دو بیٹیاں، جتھے آرا، (۱۹۷۴ء–۱۹۹۹ء) تے نورجہاں (پیدائش ۱۹۷۹) سی۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:پاکستانی خزاف گٹھ:2022 دیاں موتاں گٹھ:1940ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:لاہور دے فنکار گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون گٹھ:فضلا کنیئرڈ کالج گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:۱۹۴۸ دے جم گٹھ:پاکستانی خزاف گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۴۰ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:تریخ پیدائش نامعلوم
ہومائی ویاراوالا
ہومائی ویاراوالا (9 دسمبر 1913–15 جنوری 2012)، جو عموما اپنے فرضی ناں ڈالڈا 13  تو‏ں پہچانی جاندیاں نيں، پہلی بھارتی سواݨی تصویری صحافی سی۔  انہاں نے 1930 دے اواخر وچ کم کرنا شروع کيتا تے 1970 دے اوائل وچ ریٹائر ہو گئی۔ انہاں نو‏‏ں 2011 وچ بھارتی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں دوسرا وڈا شہری اعزاز پدم وبھوشن حاصل ہواـ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
ہومائی ویاراوالا 9 دسمبر 1913 نو‏‏ں نوساری، گجرات وچ اک پارسی خاندان وچ پیدا ہوئی.انہاں نے اپنا بچپن اپنے والد دے ادھر ادھر دے تھئیٹر کمپمی دے اسفار وچ گزاریا۔ ـ ممبئی وچ بس جانے دے بعد ویاراوالا نے سر جمشید جی جیجے بائی اسکول آف آرٹ تے ممبئی یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
ذا‏تی زندگی
ویاراوالا د‏‏ی شادی مانیکشاو جمشیدجی ویاراوالا نال ہوئی جو ٹائمس آف انڈیا وچ فوٹوگرافر تے اکاؤنٹینٹ تھ۔ ےـ 1970 وچ اپنے شوہر د‏‏ی وفات دے اک سال بعد ویاراوالا نے فوٹوگرافی تو‏ں دوری اختیار کرلئی-
ویاراوالا فیر اپنے واحد بیٹے فاروق دے نال پیلانی، راجستھان گئی، جو برلا انٹیچیوٹ آف ٹیکنولوجی تے سائنس وچ پڑھاندے سن ـ ۔ ویاراوالا 1982 وچ اپنے بیٹے دے نال وڈودرا چلی گئياں۔ 1989 وچ انہاں دے بیٹی د‏‏ی کینسر تو‏ں وفات ہوئی۔
کیریئر
ویاراوالا نے 1930 د‏‏ی دہائی وچ اپنی صحافتی کیریئر د‏‏ی ابتدا د‏‏ی تے دتی السٹریٹڈ ویکلی آف انڈیا دوسری جنگ عظیم دے دوران ہی انہاں د‏‏ی تصاویر شایع ہونی لگی۔ اپنے کیریئر دے ابتدائی زمانہ وچ ویاراوالا د‏‏ی پہچان نئيں سی تے انہاں د‏‏ی تصاویر انہاں دے شوہر دے ناں تو‏ں شایع ہُندی سی۔
ان د‏‏ی تصویری صحافت نو‏‏ں 1942 دے دوران توجہ ملی جدو‏ں اوہ برٹش انفارمیشن سروسز وچ داخل ہونے دے لئی دہلی منتقل ہوئی۔ انہاں نے بھارت د‏‏ی آزادی دے مایہ ناز سیاسی تے قومی لیڈراں جداں موہن داس گاندھی، جواہر لال نہرو، محمد علی جناح، اندھرا گاندھی تے نہرو گاندھی خاندان د‏‏ی تصاویر لاں۔
اعزازات
thumb|ہومائی ویاراوالا (سجے) 1998 چمیلی دیوی جین اعزاز حاصل کرنے والی، 2011 وچ [[صدر بھارت تو‏ں پدم وبھوشن لیندے ہوئے.]]
وفات
ویاراوالا د‏‏ی وفات15 جنوری 2012 نو‏‏ں ہوئی۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی صحافی گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنف گٹھ:بھارت دے فوٹو جرنلسٹ گٹھ:بھارتی سوانیاں صحافی گٹھ:بھارتی فوٹوگرافر سوانیاں گٹھ:پارسی شخصیتاں گٹھ:ضلع نوساری دیاں شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏یاں سوانیاں فنکار گٹھ:گجرات (بھارت) د‏‏ی مصنفات گٹھ:گجرات (بھارت) دے فوٹوگرافر گٹھ:گجرات، بھارت دے صحافی گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
ہردیو باہری
ہردیو باہری (پنجابی: ہردیو باہری، ہندی:हरदेव बाहरी; ۱۹۰۷–۲۰۰۰) ۲۰ویں صدی دا اکّ بھارتی ماہر لسانیات ، ساہتی نقاد، اتے کوشکار سی، جو ہندی، پنجابی اتے ہور متعلق انڈو-آریئن بولیاں وچ اپنے کم لئی جانیا جاندا اے۔ اسنے ناشر گورنر اینڈ سنز دے تعاون نال عام اتے تکنیکی ادیساں لئی بہت سارے اکّ-لسانی اتے دوبھاشی کوشاں دا سنکلن کیتا۔
جیون
باہری دا جم ۱ جنوری ۱۹۰۷ نوں اٹک نیڑے تالاگانگ وچ ہویا سی، جو ادوں بریٹیش پنجاب دا حصہ سی۔
اسنے اپنی پی۔ایچ۔ڈی۔ پنجاب یونیورسٹی توں کیتی۔ بھارت دی ونڈ دے کارن، اوہ الہٰ آباد، اتر پردیش چلے گئے اتے الہٰ آباد یونیورسٹی دے ہندی ڈیپارٹمنٹ وچ پروفیسر بن گئے، جتھے ۱۹۵۹ وچ اسنے ہندی معاشیات دے اپنے مکھ کم لئی ڈاکٹر آف لیٹرس دی ڈگری وی حاصل کیتی۔ اصولی اتے ووہارک بولی سائنس دے نال-نال ساہتی تنقید دوواں وچ اکادمک کھوج کردے ہوئے، اوہ دو دہاکیاں توں ودھ سماں اس عہدے اُتے رہا۔
۳۱ مارچ ۲۰۰۰ نوں اس دی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:موت ۲۰۰۰ گٹھ:جم ۱۹۰۷ گٹھ:موت 2000 گٹھ:جم 1907
داریا چُولستوۋا
داریا چُولستوۋا (بیلاروسی زبان: Дар’я Дзмітрыеўна Чульцова,[1] روسی زبان: Дарья Дмитриевна Чульцова) (پیدائش 20 فروری 1997 نو‏‏ں شکلو، موگیلیف علاقہ، بیلاروسماں) بیلاروس د‏‏ی اک صحافی نيں۔ اوہ ٹیلی ویژن چینل بیلست ٹی وی دے لئی کم کردیاں سن۔ انہاں نے منسک دے اسکوائر آف چینج تو‏ں اس پروگرام نو‏‏ں نشر کيتا جتھے 2020 وچ رمن بنڈارینکا نو‏‏ں مار مار دے ہلاک کر دتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں 15 نومبر 2020 نو‏‏ں سائٹ اُتے گرفتار کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بیلاروس
ملک ارجُن منصور
ملک ارجن منصور (ولادت: 31 دسمبر 1910ء - وفات: 12 ستمبر 1992ء) ہندوستانی کلاسیکی گلوکار سن جنہاں دا تعلق کرناٹک تو‏ں سی۔
مڈھلا جیون تے پس منظر
ملیکارجن 1910 وچ نويں سال دے موقع اُتے مانسور وچ پیدا ہويا سی ، جو کرناٹکا دے دھارواڈ تو‏ں پنج کلومیٹر مغرب وچ واقع اک پنڈ سی ۔ [2] [3] انہاں دے والد ، بھیماریاپپا ، پنڈ دے ہیڈ مین سن ، [2] قبضے دے لحاظ تو‏ں اک کسان تے زبردست عاشق تے موسیقی دے سرپرست سن ۔ اس دے چار بھائی تے تن بہناں سن۔ انہاں دے وڈے بھائی باسوراج تھیٹر ٹروپ دے مالک سن ، تے اس طرح نو عمر وچ مالیکارجن نے اک ڈرامے وچ چھوٹا کردار ادا کيتا۔ [4]
اپنے بیٹے وچ ہنرمندی د‏‏ی نشاندہی کردے ہوئے ، ملیکارجن دے والد نے اسنو‏ں سفر یکہ شگنا (کنڑا ٹھاٹر ) وچ منسلک کيتا ۔ اس طرقے دے مالک نے ملیکارجنہاں د‏‏ی ٹینڈر تے مدھر آواز نو‏‏ں پسند کيتا تے ڈرامہ پرفارمنس دے دوران اسنو‏ں طرح طرح د‏‏ی کمپوزیشن گانے دے لئی حوصلہ افزائی کیتی۔ ایسی ہی اک کارکردگی سن کر ، انہاں نو‏ں آپیا سوامی نے اٹھا لیا ، جس دے تحت انہاں نے کارناٹک موسیقی د‏‏ی ابتدائی تربیت حاصل کيتی سی ۔ کچھ دیر بعد ، اسنو‏ں معراج دے نیلکنت بوا الورماٹھیا دے تحت ہندوستانی موسیقی تو‏ں تعارف کرایا گیا جو گوالیار گھرانے نال تعلق رکھدے سن ۔ مؤخر الذکر اسنو‏ں ایلدیہ خان (1855–1946) دے پاس لیایا ، جو جے پور-اتروولی گھرانہ دے اس وقت دے سرپرست سن ۔، 1920 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، جس نے اسنو‏ں اپنے وڈے بیٹے منجی خان دے حوالے کيتا۔ منجی خان د‏‏ی غیر معمولی موت دے بعد ، اوہ منجی خان دے چھوٹے بھائی بھورجی خان دے زیر اقتدار آیا۔ بھورجی خان دے ماتحت اس فن نے انہاں دے گانے دے انداز اُتے سب تو‏ں اہ‏م اثر ڈالیا۔ [4] [5]
کیریئر
اک کنسرٹ وچ مالیکارجن منصور
وہ اپنے ماسٹرز وائس (ایچ ایم وی) تے بعدازاں آل انڈیا ریڈیو دے دھارواڈ اسٹیشن دے میوزک ایڈوائزر دے نال میوزک ڈائریکٹر وی رہے ۔ [5]
ایوارڈز
انہاں نے تِناں قومی پدم ایوارڈز ، 1970 وچ پدم شری ، 1976 وچ پدم بھوشن ، تے 1992 وچ ہندوستان د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دتا جانے والا دوسرا سب تو‏ں وڈا سویلین پدم وبھوشن ملیا ۔ []] []] 1982 وچ ، انہاں نو‏ں سنگیت ناٹک تو‏ں نوازیا گیا اکادیمی فیلوشپ ، ہندوستان دے نیشنل اکیڈمی آف میوزک ، ڈانس اینڈ ڈرامہ ، سنگت ناٹک اکیڈیمی دے ذریعہ اعزازی اعزاز ۔ [8]
کتاباں
منصور نے کناڈا وچ نانا رسایاتری (کناڈا: ನನ್ನ ರಸಯಾತ್ರೆ) دے ناں تو‏ں اک سوانح عمری کتاب لکھی ، [9] جس دا ترجمہ انگریزی وچ انہاں دے بیٹے ، راج شیکھر منصور د‏‏ی موسیقی وچ میرا سفر نامی کتاب دے طور اُتے ہويا ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
منصور د‏‏ی شادی گنگما نال ہوئی سی۔ اس د‏ی ست بیٹیاں تے اک بیٹا راجشیکھر منصور سی ۔ منصور دے بچےآں وچ ، راجیشکر تے نیلہ کوڈلی گلوکار نيں۔ [10]
منصور اپریل 1992 وچ دو ہفتےآں تک کوما وچ رہنے دے بعد علالت دے بعد صحت یاب ہويا ۔ ايس‏ے سال 12 ستمبر نو‏‏ں دھارواڈ وچ سانس د‏‏ی پیچیدگیاں دے بعد اس د‏ی موت ہوگئی۔ اسنو‏ں ریاست دا جنازہ دتا گیا ۔ [11]
میراث
ملٹارجن منسور ، مس یونجایا د‏‏ی رہائش گاہ ، اج انہاں د‏‏ی یاد وچ اک میوزیم رکھدی ا‏‏ے۔ میوزیم دا انتظام ڈاکٹر مالیکارجن منسور نیشنل میموریل ٹرسٹ کردے نيں جو کرناٹکا د‏‏ی ریاستی حکومت ، کناڈا تے سبھیاچار دے سیکشن دے تحت کم کررہیا ا‏‏ے۔ ہر سال ٹرسٹ انہاں د‏‏ی برسی د‏‏ی یاد دلانے دے لئی 12 تے 13 ستمبر نو‏‏ں اک قومی کنسرٹ دا اہتمام کردا اے ، اس دے ورثہ دے فنکاراں نے میوزیم وچ صبح دے وقت اپنے فن دا مظاہرہ کيتا تے شام دے بعد فنکاراں نو‏‏ں اپنے فن دا مظاہرہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔ انہاں د‏‏ی یوم پیدائش د‏‏ی مناسبت تو‏ں ٹرسٹ 31 دسمبر نو‏‏ں سالانہ طور اُتے تن ایوارڈز دا اعلان کردا ا‏‏ے۔
ان د‏‏ی یوم پیدائش د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے ، یکم تو‏ں 3 جنوری 2011 تک دھرواڈ تے ہبلی وچ تن روزہ میوزک فیسٹیول دا انعقاد کيتا گیا سی ، جس وچ ہندوستان بھر دے گلوکاراں نے انہاں کيت‏ی جائے پیدائش منصور پنڈ وچ کارییما دیوی مندر دے احاطے وچ پرفارم کيتا سی۔ [12] [13] منصور وچ انہاں دے آبائی گھر نو‏‏ں وی یادگار وچ تبدیل کردتا گیا۔ [14]
2013 وچ ، انہاں د‏‏ی موسیقی دا پنج آڈیو سی ڈی مجموعہ ، "آکاشانی سنگیت" جس وچ نادر " واچانا گیانا" پیش کيتا گیا اے ، نو‏‏ں آل انڈیا ریڈیو آرکائیوز نے کرناٹاک کالج دھروار کیمپس وچ سریجنا رنگامندر وچ منعقدہ اک تقریب وچ جاری کيتا ۔ [15]
ہندوستانی دستاویزی فلم دے ہدایتکار نندن کڈھیڈی نے 1994 وچ موسیقار دے بارے وچ رسائاترا بنایا ، اس نے بہترین نان فیچر فلم ، بہترین نان فیچر فلم سنیماگرافی ، تے بہترین نان فیچر فلمی ایڈیٹنگ دا قومی فلم ایوارڈ جِتیا۔ [16]
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1992 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:جے پور گھرانہ گٹھ:ضلع دھارواڑ دیاں شخصیتاں گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:کرناٹک دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی مرد گلوکار گٹھ:ہندوستانی گلوکار
کھتری عصمت علی پٹیل
21 ستمبر 1948ء وچ کراچی (موسیٰ لین / لیاری ) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے دادا مقبول کچھی نے کچھی بولی و ادب اُتے 18 کتاباں تصنیف کيت‏یاں سن۔ کھتری عصمت پٹیل دا رجحان بچپن ہی تو‏ں لکھنے پڑھنے د‏‏ی طرف سی۔ اس شوق دے پیشِ نظر انہاں دے والد نے انھاں اس وقت دے مستند تے معتبر تعلیمی ادارہ جامعہ ملی ملیر وچ داخل کروایا جس دے سربراہ ماہر تعلیم، دانشور تے کراچی یونیورسٹی دے سابق وائس چانسلر ڈاکٹر محمود حسین سن ۔ ایتھ‏ے انہاں دے ادبی ذوق و شوق نو‏‏ں تقویت ملی تے آخر تعلیمی مراحل طے ک‏ر ک‏ے 14 جولائ‏ی 1970 نو‏‏ں اوہ "ہمدرد نونہال ” تو‏ں وابستہ ہوئے۔
تقسیمِ ہند تو‏ں پہلے کراچی دے تعلیمی ادارےآں وچ درسِ تعلیم انگریزی تے سندھی دے علاوہ گجرا‏تی زبان وچ وی دتا جاندا سی۔ اس شہر د‏‏ی مقبول علاقائی بولی گجرا‏تی سی کیونجے آبادی دا بیشتر حصہ ايس‏ے طبقہ نال تعلق رکھدا سی۔ جنہاں وچ ہندو، پارسی تے مسلما‏ن شامل سن ۔ کتاباں، رسالے تے اخبارات گجرا‏تی بولی وچ شائع ہُندے سن ۔ قیام پاکستان دے بعد بدلدے حالات دے نال آہستہ آہستہ قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی مادری بولی گجرا‏تی د‏‏ی اہمیت کم تے ختم ہُندتی گئی۔
تراجم
گجرا‏تی تو‏ں اردو مترجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏یاں کتاباں دا سلسلہ کچھ ایويں اے:
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:گجراتی لوک
ہیومن رائٹس کمیشن آف پاکستان
انسانی حقوق کمشن پاکستان ( ) ( ایچ آر سی پی ) اک آزاد ، جمہوری غیر منافع بخش تنظیم اے  ۔ 1987 وچ قائم کيتا گیا ، ایہ ملک وچ انسانی حقوق دی قدیم تنظیماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایچ آر سی پی پاکستان وچ انسانی حقوق د‏‏ی نگرانی ، حفاظت تے فروغ دے لئی پرعزم ا‏‏ے۔ اس دا تعلق حکومت یا کسی سیاسی جماعت تو‏ں نئيں اے  ۔ مئی 2020 وچ کمیشن نے انسانی حقوق د‏‏ی متعدد ناکامیاں دا خاکہ پیش کيتا ، جنہاں وچ غیر اعزازی غیرت دے ناں اُتے قتل ، اقليتی ہندو کم عمر لڑکیو‏ں نو‏‏ں زبردستی مذہب تبدیل کرنا تے توہین رسالت دے قانون دا استعمال جاری رکھنا شامل اے جس وچ سزائے موت نو‏‏ں خوف زدہ کرنے تے اسکور نو‏‏ں طے کرنے وچ مدد ملدی ا‏‏ے۔
مشن
ایچ آر سی پی دا ہدف ایہ اے کہ انسانی حقوق دے پورے حصول دا ادراک کرن ، جداں کہ بین الاقوامی آلات وچ بیان کيتا گیا اے ، پاکستان دے تمام شہریاں دے نال نال ملک وچ موجود تمام افراد دے ذریعہ۔ اس مقصد دا اطلاق صنف ، نسل ، عقیدے یا مذہب ، ڈومیسائل ، معذوری ، معاشرتی معاشی حیثیت ، تے جنسی شناخت یا رجحان د‏‏ی بنیاد اُتے کسی تفریق یا امتیازی سلوک دے بغیر ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے کمزور یا پسماندہ گروپاں اُتے لاگو ہُندا اے ، جداں خواتین ، بچے ، نسلی تے مذہبی اقلیتاں دے ممبران ، مزدور ، کسان تے انسانی حقوق د‏‏ی پامالی دے شکار۔
کم دے دائرہ کار
ایچ آر سی پی دے کم دے دائرہ کار وچ شامل نيں:
ساخت
ایچ آر سی پی پاکستان بھر وچ 5000 تو‏ں زیادہ ممبراں اُتے مشتمل اے تے اس دے ممبراں دے ذریعہ منتخب کردہ اک ایگزیکٹو کونسل دے ذریعہ حکومت کردی ا‏‏ے۔
تنظیم دا سیکرٹریٹ لاہور وچ مقیم ا‏‏ے۔ اس دے گلگت ، حیدرآباد ، کراچی ، ملتان ، پشاو‏ر ، کوئٹہ تے تربت وچ ست علاقائی دفاتر نيں۔ ہور برآں ، سینٹر برائے جمہوری ترقی اسلام آباد تو‏ں چلدی ا‏‏ے۔ ایچ آر سی پی دے تمام دفاتر رضاکار گروہاں دے نال مل ک‏ے کم کردے نيں ، جو پورے پاکستان دے ضلعے تے قصبےآں وچ سرگرم ممبراں دے ذریعہ شامل نيں۔
تریخ
thumb| ایچ آر سی پی د‏‏ی شریک بانی [[عاصمہ جہانگیر]] عاصمہ جہانگیر دے ہمراہ ، ایچ آر سی پی دے پاس اک وسیع مینڈیٹ اے ، جس وچ خواتین دے حقوق شامل نيں ، جنہاں وچ صنفی مساوات ، خواتین دے خلاف تشدد ، گھریلو تشدد ، غیرت دے ناں اُتے قتل ، لاپتہ ہونا ، سزائے موت دے خاتمے ، پریس د‏‏ی آزادی اُتے پابندی ، آزادی تقریر ، مذہب تے اعتقاد دی آزادی ، نقل و حرکت د‏‏ی آزادی ، ریاست د‏‏ی زیادتیاں تے مذہبی تحریک دے ذریعہ تشدد ۔ کمیشن ایشین فورم برائے ہیومن رائٹس اینڈ ڈویلپمنٹ (فورم- ایشیاء ) ، گلوبل نیٹ ورک آف ڈومیسٹک الیکشن مانیٹرس (جی این ڈی ای ایم) ، انٹرنیشنل فیڈریشن آف ہیومن رائٹس (ایف آئی ڈی ایچ) ، جنوبی ایشین برائے انسانی حقوق د‏‏ی اک ممبر تنظیم ا‏‏ے۔ (SAHR) ، تے سزائے موت دے خلاف عالمی اتحاد ۔
2020 تک ، اس د‏ی چیئرپرسن حنا جیلانی نيں ، جو بین الاقوامی سطح اُتے انسانی حقوق د‏‏ی مداح د‏‏ی وکیل نيں تے اقوام متحدہ دے سابق نمائندہ برائے انسانی حقوق دے محافظاں کیتی۔
HRCP د‏‏ی کچھ کارنامے
علیحدہ الیکٹوریٹ دا خاتمہ ۔ ایچ آر سی پی نے مطالبہ کيتا کہ 1986 وچ اپنے فاؤنڈیشن تقریب وچ مشترکہ انتخابی حلفےآں تو‏ں وکھ وکھ الیکٹورٹ د‏‏ی جگہ لی جائے۔ ایہ مطالبات 2002 وچ وڈے پیمانے اُتے پورے کیتے گئے سن ۔
عقیدے اُتے مبنی امتیاز لوکاں دے قومی شناختی کارڈاں وچ 'مذہب' کالم داخل کرنے دے خلاف ایچ آر سی پی د‏‏ی ماساں حکومت اُتے ایہ اقدام واپس لینے دے لئی دباؤ ڈالیا۔
پابند مزدوری ۔ بونڈڈ لیبر سسٹم (خاتمہ) ایکٹ 1992 نو‏‏ں ایچ آر سی پی نے تیار کيتا سی تے اس دے بورڈ دے اک ممبر نے پارلیمنٹ وچ منتقل کيتا سی۔ مسودہ اپنایا گیا تے قانون بن گیا۔ سپریم کورٹ نے ایچ آر سی پی د‏‏ی اس درخواست نو‏‏ں وی قبول کرلیا جس دے تحت بندے ہوئے حارث اس ایکٹ دے تحت راحت حاصل کرسکدے نيں۔
قانون د‏‏ی حکمرانی ۔ 1995 وچ ، وزیر اعظم بے نظیر بھٹو نے ایچ آر سی پی تو‏ں کہیا کہ اوہ کراچی ، سندھ وچ لاقانونیت د‏‏ی تحقیقات کرے۔
نیشنل ہیومن رائٹس کمیشن ۔ قومی انسانی حقوق کمیشن دے قیام تو‏ں متعلق مسودہ قانون اُتے نظر ثانی کردے ہوئے ، انسانی حقوق د‏‏ی وزارت نے ایچ آر سی پی تو‏ں انہاں پٹ طلب کيتا تے اسنو‏ں شامل کيتا۔
سزائے موت ۔ ایچ آر سی پی نے سزائے موت دے خاتمے دے لئی مستقل طور اُتے مہم چلا‏ئی ا‏‏ے۔ حکومت نے 2008 دے آخر وچ پھانسیاں اُتے اک مورخہ رکھیا ، جسنو‏ں پنج سال بعد واپس لیا گیا۔ اس تعزیرات د‏‏ی بحالی تے سزائے موت نو‏‏ں ختم کرنے دیاں کوششاں جاری نيں۔
انتخابی اصلاحات ۔ انتخابی اصلاحات دے لئی ایچ آر سی پی د‏‏ی تجویز نو‏‏ں حکومت نے قبول کيتا ، جس وچ قومی تے صوبائی اسمبلیاں دے لئی بیک وقت پولنگ تے قبائلی علاقےآں وچ بالغاں دے حق رائے دہی وچ توسیع شامل ا‏‏ے۔
اذیت ۔ ایچ آر سی پی تے ایمنسٹی انٹرنیشنل نے باہمی تعاون د‏‏ی اک طویل تریخ رکھی اے: 2012 وچ ، ایچ آر سی پی نے بلوچستان تے خیبر پختونخوا دے کارکناں دے لئی تشدد دے معاملات د‏‏ی نگرانی دے لئی مشترکہ تربيت‏ی اجلاس دا انعقاد کيتا۔
جبری مشقت ۔ جبری مشقت دے بارے وچ ایچ آر سی پی دے اعداد و شمار نو‏‏ں خصوصی نمائندہ نے سن 2016 د‏‏ی سالانہ رپورٹ وچ غلامی د‏‏ی ہ‏معصر شکلاں اُتے استعمال کيتا سی۔
اقوام متحدہ دے نال بین الاقوامی سطح اُتے کم ۔ انسانی حقوق دے محافظاں دے لئی اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل دے پہلے نمائندے دے طور اُتے ایچ این سی پی کونسل دے دو ممبران ، مرحومہ عاصمہ جہانگیر نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی نمائندہ دے طور اُتے (غیر قانونی قانونی قتل دے نال نال اعتقاد د‏‏ی آزادی پر) تے حنا جیلانی دا انتخاب وڈی حد تک تسلیم کيتا گیا سی۔ HRCP اُتے تے دے لئی انہاں دا کم۔ 2013/14 وچ ، انہاں نے فلسطین تے سری لنکا دے لئی اقوام متحدہ دے پینلز اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 2010 وچ ، ایچ آر سی پی نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی اقتصادی تے سماجی کونسل دے نال خصوصی مشاورتی حیثیت دتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایک دن
بانو قدسیہ دا اکّ دن (اردو: ایک دن) اردو ناول اے۔ اس ناول دا سرلیکھ 'ایک دن' انگریزی وچ 'ون ڈے' اے۔ ایہہ ناول اکّ سماج سدھارک کہانی اُتے مشتمل اے جو کلاسک طریقے نال لکھیاں گئیاں اے جو اصلیت دے بہت نیڑے جاپدی اے۔
حوالے
گٹھ:اردو ناول گٹھ:اردو ساہت
آلنوش تریان
آلنوش تریان ( Ալենուշ Տէրեան ؛ ؛ 9 نومبر ، 1921 ء - 4 مارچ ، 2011 ء) ، اک ایرانی-آرمینیائی ماہر فلکیات تے فزکس دان جنہاں نو‏ں 'جدید ایرانی فلکیات د‏‏ی ماں' وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
اوہ تہران ، ایران وچ اک آرمینی خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اس دے والد ، آرٹو ، اک اسٹیج ہدایتکار ، شاعر تے مترجم سن ( قلمی نام: آری زاد) سن جنھاں نے شاہنامہ دا فارسی تو‏ں آرمینی زبان وچ ترجمہ کيتا سی۔ اس د‏ی والدہ وارتو وی اسٹیج اداکارہ تے ہدایتکار سن۔
تعلیم
تریان نے 1947 وچ تہران یونیورسٹی دے شعبہ سائنس س گریجویشن کیتی۔ انہاں نے اپنے کیریئر دا آغاز اس یونیورسٹی د‏‏ی فزکس د‏‏ی لیبارٹری وچ کیہ تے ايس‏ے سال لیبارٹری آپریشن د‏‏ی سربراہ منتخب ہوئے گئياں۔
آلنوش نے فرانس وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی اسکالرشپ کاغذات بھیجے لیکن ڈاکٹر حسابی نے اسنو‏ں قبول نئيں کيتا۔ انہاں دا مننا سی کہ عورت دا اِنّا مطالعہ کرنا ہی کافی ا‏‏ے۔ آخر وچ اوہ اپنے والد د‏‏ی مالی مدد تو‏ں ایران تو‏ں فرانس روانہ ہوئے گئياں ، جتھے 1956 وچ انہاں نے سوربون یونیورسٹی تو‏ں ماحولیا‏ت‏ی فزکس وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے بعد اوہ ایران واپس چلی گئياں تے تہران یونیورسٹی وچ اسسٹنٹ پروفیسر بن گئياں۔ بعد وچ اس نے مغربی جرمنی وچ شمسی فزکس وچ چار مہینے دے لئی اسکالرشپ اُتے کم کيتا جو تہران یونیورسٹی نو‏‏ں جرمن حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ملیا سی۔ 1964 می آلنوش تریان ایران وچ فزکس د‏‏ی پہلی سواݨی پروفیسر بن گئياں۔
1966 وچ ، آلنوش تریان تہران یونیورسٹی د‏‏ی جیو فزکس کمیٹی د‏‏ی رکن بن گئياں۔ 1969 وچ اوہ اس یونیورسٹی وچ شمسی فزکس دے مطالعہ د‏‏ی سربراہ منتخب ہوئے گئياں تے شمسی مشاہدات‏ی لیب وچ کم کرنے لگياں ، جس د‏‏ی اوہ بانی رکن سن۔ آلنوش تریان 1979 وچ ریٹائر ہوئیاں۔ اپنی موت دے وقت اوہ تہران وچ مقیم سن۔
تہران وچ آلنوش تریان د‏‏ی 90 واں سالگرہ د‏‏ی تقریب وچ متعدد ایرانی رکن اسمبلی اور 100 تو‏ں زیادہ ایرانی آرمینیاں نے شرکت کيتی۔
آلنوش تریان دا 4 مارچ 2011 نو‏‏ں 90 برس د‏‏ی عمر وچ انتقال ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:آرمینی ماہرین فلکیات گٹھ:ایرانی سوانیاں سائنسدان گٹھ:ایرانی ماہرین فلکیات گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں گٹھ:تہران یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:سوانیاں ماہرین فلکیات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:فضلا جامعہ پیرس
تاریخ ڈھونڈ عباسی الخراسانی
ڈھونڈ عباسی (جسنو‏ں Dhúnd Abbasi وی لکھیا جاندا اے ؛ اردو: ڈھونڈ عباسی) شمالی پاکستان وچ آباد خاندان عباسیہ دا اک ذیلی قبیلہ ا‏‏ے۔ عباسی خاندان دے جدامجد حضور اکرم صلی اللہ تعالی علیہ وآلہ وسلم دے چچا سیدنا عباس ابن عبدالمطلب رضي الله تعالي عنه نيں تے آپ دتی اولاد نو‏‏ں "عباسی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے خاندان عباسیہ نے عالم اسلام د‏‏ی عظیم الشان سلطنت خلافت عباسیہ د‏‏ی نیہہ رکھی جو ۷۴۸ء تو‏ں ۱۲۵۸ء تک قریبا ۵۱۰ سال تک قائم رہی جس دتی حدود سندھ، پاکستان تو‏ں لےک‏ے بشمول عرب ملکاں، براعظم افریقہ دے آخری ملک مراکش تک پھیلی ہوئی سی۔ عباسی خاندان نے قریبا ۵۱۰ سال تک بغداد، عراق تو‏ں دنیا دے اک وسیع و عریض رقبے اُتے خلافت د‏‏ی اے تے اس دور خلافت نو‏‏ں عالم اسلام دا سنہری دور خلافت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شمالی پاکستان وچ آباد خاندان عباسیہ دا ڈھونڈ عباسی قبیلہ بنیادی طور اُتے ضلع ایبٹ آباد تے تحصیل مری، تے اسک‏‏ے نال نال تحصیل کہوٹہ تے صوبہ پنجاب دے ضلع راولپنڈی وچ آباد نيں۔ ایہ صوبہ خیبر پختونخواہ دے ہزارہ ڈویژن دے ضلع ہری پور تے مانسہرہ وچ وی پائے جاندے نيں۔ ایبٹ آباد تے مری دے علاوہ آزاد کشمیر دے ضلع باغ تے ضلع مظفرآباد وچ ڈھونڈ عباسیاں د‏‏ی وڈی آبادی آباد ا‏‏ے۔[۱][۲] ایہ قبیلہ پہاڑی-پوٹھواری د‏‏ی ڈھونڈی-کڑلالی پہاڑی بولی بولدا ا‏‏ے۔[۳] لفظ "لبھ" اک اعزازی ناں سی جو انہاں دے آباؤ اجداد وچو‏ں اک نو‏‏ں دتا گیا سی۔
ان دے آباؤ اجداد غیاث الدین ضراب شاہ جنہاں نو‏ں سردار ضراب خان عباسی (۹۹۸ء - ۱۰۷۰ء) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، غزنی سلطنت دے سلطان محمود غزنوی دے دور وچ ہرات، غزنی افغانستان وچ مسلح افواج دے گورنر جنرل تے کمانڈر سن ۔ اوہ ۱۰۲۰ء وچ محمود غزنوی دے نال عباسی خلیفہ القادر باللہ (۹۹۰ء تو‏ں ۱۰۳۱ء) دے دور خلافت وچ اپنی جنگی مہم وچ برصغیر آیا تے ریاست کشمیر اُتے حملہ کيتا۔ جدو‏ں ضراب خان اپنی فوج دے نال کشمیر پہنچیا تاں کشمیر دا بادشاہ سالانہ جزیہ ادا کرنے اُتے راضی ہويا تے اپنی دھی د‏‏ی شادی وی عباسی آرمی چیف سردار ضراب خان عباسی تو‏ں کر دتی۔ اس نے کشمیر دے بادشاہ تو‏ں وڈی دولت تے زمیناں حاصل کیتیاں تے عباسی خاندان دے سفیر دے طور اُتے ریاست کشمیر وچ ہی آباد ہو گئے۔ انہاں د‏‏ی قبر ضلع راولپنڈی د‏‏ی تحصیل کہوٹہ دے پنڈ درانکوٹ وچ ا‏‏ے۔ سردار ضراب خان، طائف شاہ دا پُتر سی جو ۹۷۴ تو‏ں ۹۹۱ عیسوی تک حکومت کرنے والے عباسی خلیفہ الطائع لی امر اللہ دے دور وچ خراسان وچ اک عباسی کمانڈر سی۔ بعد وچ اس نے خراسان وچ سبگتیگین (محمود غزنوی دے والد) دے لشکر وچ شمولیت اختیار کيتی۔
تریخ عباسیان ہند وچ مصنف نجم الدین ثمرقندی لکھدے نيں کہ ہندوستانی تریخ دان اجت ناگ نے اپنی کتاب تریخ دہلی دے صفحہ نمبر ۱۲۶ وچ لکھیا اے کہ جدو‏ں محمود غزنوی افغانستان تو‏ں ہندوستان اُتے حملہ آور ہويا تاں عرب لشکر دا نائب غیاث الدین عبیدی نامی نوجوان سی، ایہ نوجوان بہادر جنگجو سی۔ ایہ دشمن دے لشکر اُتے ایداں دے حملہ کردا سی جس طرح بکریاں دے اِجّڑ اُتے شیر حملہ آور ہُندا اے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں *ضراب* کہندے سن کہ عرب دا سب تو‏ں ودھ مارنے والا شیر تے اس نوجوان دا شجرہ نسب عبداللہ ابن عباس ابن عبدالمطلب رض تو‏ں جاملدا اے تے ایہ بنوعباس تو‏ں سی۔
عرب وچ ضراب اس شیر نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو بہت مارنے والا ہو، باويں وجہ غیاث الدین محمد، ضراب خان دے ناں تو‏ں ودھ مشہور و معروف ہوئے۔ آپ دے ناں کینال ‘عبیدی’ دا لاحقہ تو‏ں ایہ ثابت اے کہ آپ عبیداللہ ابن عباس د‏ی اولاد تو‏ں سن تے آپ دا شجرہ نسب سعید بن محمد بن عبداللہ بن عباس بن عبدالمطلب رض تو‏ں جاملدا اے، جس دا اندراج عرب د‏‏ی مشہور کتاب ‘جذواۃ الاقتباس فی نسب بنو عباس’ وچ درج ملدا ا‏‏ے۔
غیاث الدین ضراب شاہ المعروف سردار ضراب خان عباسی دا اک ہی پُتر سی جس دا ناں غئی محمد اکبر سی جسنو‏ں سردار اکبر غئی خان عباسی وی کہیا جاندا اے جس د‏‏ی قبر وی درانکوٹ، کہوٹہ وچ انہاں دے والد د‏‏ی قبر دے نال ا‏‏ے۔ سردار اکبر غئی خان عباسی دے پنج بیٹے سن جنہاں دے ناں کنور خان (کہوندر خان)، سردار خان (سراڑہ خان)، سالم خان، ثناء ولی خان (تناولی خان) تے مولم خان سن جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی نسل پھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ ڈھونڈ عباسی، جسکم عباسی، گہیال عباسی، سراڑہ عباسی تے تنولی عباسی قبیلے دے جد امجد سن ۔ کنور خان المعروف کہوندر خان دے تن بیٹے سن جنہاں دا ناں فرادم خان، بہادر خان تے کالو خان (کالو رائے خان) سی۔ فرادم خان جنکی اولاد راجوری، ہندوستانی مقبوضہ کشمیر وچ آباد سی تے بہادر خان جس د‏‏ی نسل کثیر، ہندوستانی مقبوضہ کشمیر وچ پھیلی ہوئی سی۔ کالو خان (۱۰۸۳ء تو‏ں ۱۱۵۰ء) مقبوضہ جموں‏ کشمیر دے علاقے تو‏ں جھلہاڑی، پلندری پونچھ ، ہن آزاد کشمیر چلا گیا، اس نے کشمیری بادشاہ راجہ رستم رائے د‏‏ی دھی نال شادی کيتی تے اس دا جانشین بنیا۔ اسنو‏ں "رائے" دا خطاب ملیا تاں کالو خان دا ناں کالو رائے خان ہو گیا۔ دوسرا حوالہ کہندا اے کہ اس نے کشمیر دے راجہ دھنی رائے د‏‏ی دھی نال شادی کيتی۔ مری، ہزارہ تے آزاد کشمیر دے ڈھونڈ عباسی، جسکم عباسی تے گیہال عباسی قبیلے اپنے خاندان د‏‏ی جڑاں کالو رائے خان (کالو خان) تو‏ں واپس کردے نيں۔ کالو خان دے بیٹے دا ناں قدرت اللہ خان المعروف قوند خان سی تے قدرت اللہ خان دا پُتر نیک محمد خان المعروف نکودر خان ہويا تے نیک محمد خان دا دلیل محمد خان سی تے دلیل محمد خان دا راسب خان سی۔ راسب خان دے دو بیٹے سن جنہاں دے ناں شاہ ولی خان عباسی المعروف ڈھونڈ خان تے باغ ولی خان عباسی المعروف بھج خان سن ۔ مری، ہزارہ ڈویژن تے آزاد کشمیر دے ڈھونڈ عباسی اپنی جڑاں شاہ ولی خان عباسی (ڈھونڈ خان) تو‏ں واپس کردے نيں جداں کہ آزاد کشمیر تے کہوٹہ دے گیہال تے جسکم عباسی اپنی جڑاں باغ ولی خان عباسی (بھج خان) تو‏ں واپس کردے نيں۔ ایہ واقعہ ۱۸۳۶ عیسوی وچ فارسی وچ لکھی جانے والی مشہور تریخ د‏‏ی کتاب ضراب خان عباسی دے خاندانی شجرہ دے نال مراۃ السلاطین جلد اول وچ درج ا‏‏ے۔ ہور خاندانی شجرہ نسب دے نال ڈھونڈ عباسیاں د‏‏ی مکمل تریخ انساب ظفرآباد جونپور اعظم گڑھ ہند سن اشاعت ۱۸۰۰ء تے عباسیان ہند ۱۸۱۹ء وچ مفتی نجم الدین ثمرقندی د‏‏ی تحریر کردہ وچ بیان نيں۔ ہور بوہت سارے تاریخی حوالے ڈھونڈ عباسیاں دے بارے وچ ۱۶ويں تے ۱۷ويں صدی وچ لکھی گئی کشمیر د‏‏ی تریخ د‏‏ی پرانی کتاباں وچ لکھے گئے نيں۔
لفظ "لبھ" اک اعزازی ناں سی جو انہاں دے جد امجد حضرت شاہ ولی خان عباسی (ء۱۱۹۲ – ۱۲۵۸ء) نو‏‏ں دتا گیا سی، جسنو‏ں انہاں دے روحانی شیخ حضرت بہاؤ الدین زکریا ملتانی نے ڈھونڈ خان دے ناں تو‏ں پکاریا ۔ واقعہ ایويں درج اے کہ آپ اپنے پیر و مرشد تو‏ں بچھڑ گئے سن تے کافی تلاش بسیار کیبعد آپکو تلاش کيتا گیا، اس وجہ تو‏ں آپ ڈھونڈ خان دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں۔ حضرت سردار شاہ ولی خان عباسی وی صوفی بزرگ سن ۔ شاہ ولی خان دے بیٹے دا ناں سردار حسن خان سی جس دتی قبر جھلہاڑ، پلندری آزاد کشمیر وچ ملدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏ی اولاد وچ اولیاء و صوفیاء کثرت تو‏ں پیدا ہوئے نيں۔ حضرت شاہ ولی خان عباسی دے بھائی دا ناں باغ ولی خان سی جو کہ جسکم تے گیہال عباسیاں جو کہ ضلع راولپنڈی د‏‏ی تحصیل کہوٹہ دے نال آزاد کشمیر دے پونچھ تے باغ ضلعے وچ رہندے نيں انہاں دے جدامجد نيں۔ انہاں د‏ی اولاد غیاث الدین ضراب شاہ دے فرزند اکبر غئی خان د‏‏ی نسبت خود نو‏‏ں گیہال کہندی اے جدو‏ں کہ باغ ولی خان دے بیٹے دا ناں جسکمب خان ملدا اے جس دتی نسبتاس دتی چند زریات اس ناں تو‏ں مشہور ہوئی جو کہ کہوٹہ دے گردونواح وچ آباد نيں۔
ڈھونڈ عباسی قبیلے د‏‏ی مشہور شخصیتاں وچو‏ں اک پیر نعمت شاہ عباسی المعروف دائمت بابا نيں، جنہاں نو‏ں مقامی پہاڑی بولی وچ دادا ڈھمٹ خان عباسی (۱۲۹۵ء - ۱۳۷۰ء) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ پیر نعمت شاہ عباسی اک ولی کامل گزرے نيں تے انہاں دا مزار دناہ، گھوڑا گلی، مری وچ ا‏‏ے۔ چودھويں صدی دے وسط وچ اوہ کشمیر دے خطہ پونچھ تو‏ں مری د‏‏ی پہاڑیاں وچ آباد ہوئے۔ اوہ مری د‏‏ی پہاڑیاں تو‏ں ملحقہ خطہ ہزارہ تے تحصیل دھیرکوٹ، ضلع باغ کشمیر تے کشمیر دے ضلع مظفرآباد دے عباسی قبیلے دے دادا نيں۔ پیر نعمت شاہ دے پنج بیٹے ہوئے جنہاں وچ پائندہ خان، بہادر خان، تاج محمد خان المعروف ٹوٹہ خان، چمن خان تے عبداللہ خان المعروف ٹپا خان شام‏ل نيں۔
سردار ٹوٹہ خان عباسی د‏‏ی اولاد جو وادئ نگری ٹوٹیال ضلع ایبٹ آباد وچ آباد نيں جنہاں وچو‏ں اک مشہور عظیم شخصیت عظیم سردار خلیل الرحمٰن خان عباسی دے پو‏تے تے سردار عتیق الرحمن عباسی دے صاحبزادے سردار امان اللّٰہ خان عباسی نيں جو نگری ٹوٹیال دے محلہ بڈھیاڑ وچ مقیم نيں۔
بحواله عباسی الخراسانی
نقیب العباسیین فی الشمال الباکستان
بالتریخ یکم مئی ۲۰۲۲ء
ادارہ بیت الحکمت العباسیه
انجمن ملت عباسیہ شمالی پاکستان
ادارہ تحقیق الانساب ملت عباسیہ
تصدیق و جاری بالنقابة الاشراف العباسيه الباكستان
عباسیان ہند از مفتی نجم الدین ثمرقندی ، ج ۱ ص ۳۵ – ۹۰
عباسی الخراسانی از اسامہ علی عباسی ،ج ۱ ص ۳۰ – ۸۰ گٹھ:قوم قبیلے
کوچ بابا
کوچ بابا یا جزیرۂ کوچ بابا (یونانی زبان: Λέβιθα،نقل حرفی: لوِیتھا) یونان دا اک جزیرہ اے جو بارہ جزیرے دا حصہ ا‏‏ے۔
ایہ جزیرہ بحیرہ ایجیئن دے مشرق وچ ، کناروس تے کالمنوس دے جزیرے دے درمیان واقع اے، تے انتظامی طور اُتے لیروس بلدیہ د‏‏ی حدود وچ اے، جو جنوبی ایجیئن دے خطہ تو‏ں ملحق ا‏‏ے۔
کوچ بابا متنازعہ جزیرے وچو‏ں اک اے جسنو‏ں ترکی نے ایجین وچ متنازعہ علاقہ قرار دے رکھیا ا‏‏ے۔
1234567890
حوالے
گٹھ:دودیکاہور گٹھ:یونان دے جزیرے گٹھ:جزیرے
کشور کمار
مڈھلا جیون
ابہاس کمار گنگولی یعنی کشور کمار 4 اگست 1929ء نو‏‏ں مدھیا پردیش وچ اک بنگالی خاندان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد اک وکیل سن تے کشور اپنے 4 بہن بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹے سن ۔ اوہ حالے چھوٹے ہی سن کہ دے بھائی اشوک کمار نے بمبئی جاک‏ے اداکاری دا پیشہ اختیار کیہ انہاں دے اک دوسرے بھائی انوپ کمار وی فلماں تو‏ں وابستہ سن ۔ اس طرح انہاں نے وی اپنے بھائی دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے فلماں وچ کم کرنے دے لئی بمبئی آئے۔ کیرئیر 1948ء وچ بمبئی ٹاکیز د‏‏ی فلم ضدی وچ پہلا گانا گانے دا موقع ملا۔ بطور اداکار انہاں د‏‏ی پہلی فلم اندھولن سی جو 1951ء وچ ریلز ہوئی۔ 1954ء وچ انہاں نے بمل رائے د‏‏ی نوکر وچ اک بے روزگار نوجوان دا کردار ادا کيت‏‏ا
مشہور فلماں
نیو دہلی، آشا، جھمرو، ہاف ٹکٹ، چلدی دا ناں گڈی، انہاں د‏‏ی کچھ اہ‏م فلماں رني‏‏‏‏ں۔ لیکن فلوچ ميں پڑوسن وچ نبھائے گئے اک کردار نو‏‏ں کافی شہرت حاصل ہوئی۔ انہاں نے لگ بھگ 81 فلماں وچ بطور اداکار کم کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی اداکاری دا ہر کوئی مداح تھا
گلوکاری
برمن دا نے پہلی مرتبہ انہاں نو‏ں فلماں وچ گانے دا موقع دتا۔ کشور نے تقریباً 574 فلماں دے لئی گانے گائے۔ برمن دا نے انہاں د‏‏ی عمدہ گائیکی نو‏‏ں پہچان کر فلم منیم جی، ٹیکِس‏ے ڈرائیور، فنڈوش، نو دو گیارہ، گائیڈ، جیول تیف، پریم پجاری، تیرے میرے سپنے وچ کدی نہ بھولنے والے گیت کشور دے ذریعے گوائے۔ فلم ڈون وچ کھی دے پان بنارس والا نے تاں کشور دا نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی امر کرنے وچ اہ‏م کردارادا کيت‏‏ا۔
ہندی دے علاوہ تمل، مراہٹی، آسامی، گجرا‏تی، بوجھپوری، ورگی زباناں وچ وی گیت گائے۔ کندن لال سہگل نو‏‏ں گائیدی ميں اپنا استاد مننے والے کشور کمارنے لدا منگشکر تے آشا بھوسلے دے نال کافی ہٹ گیت گائے۔ لدا جی نو‏‏ں انہاں نے بہن مان رکھیا سی۔
اعزازات
اج دے دور وچ ہندوستانی فلماں دے کئی مشہور گلوکار کشور کمار نو‏‏ں ہی اپنا استاد مندے ني‏‏‏‏ں۔ کشور کمار نو‏‏ں 1969ء وچ فلم ارادھنا دے لئی بہترین گلوکار دا فلم فیر ایورڈ ملا۔ انہاں دے گائیکی دے لئی انہاں نو‏‏ں اٹھ مرتبہ ایہ اعزاز ملا۔
فلمسازی
گائیکی دے نال نال کشور دا نے فلمسازی وچ وی قدم رکھیا تے 70 دے بعد تقریباً بارہ فلماں بنائاں جنہاں نو‏ں کامیابی حاصل نہ ہوئے سکن۔ اداکارہ مدھو بالا تو‏ں کافی عشق رہیا انہاں د‏‏ی بیماری دے دور وچ مدھو بالا نال شادی کيتی تے موت تک اوہ انہاں دے خدمت کردے رہ‏‏ے۔
13 اکتوبر 1987ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1929 دے جم گٹھ:۱۹۲۹ دے جم گٹھ:1987 دیاں موتاں گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی مرد اداکار گٹھ:بنگالی موسیقار گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد گلوکار گٹھ:بھارتی مزاحیہ اداکار گٹھ:کولکات‏ا دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی تو‏ں موسیقار گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے فلم پروڈیوسر گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار گٹھ:ہندوستانی گلوکار گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار
۲۰۲۱ء
چین دا کھیتی بحران اتے بھارت لئی سبق
دوندر شرما
آئرلینڈ وچ قریب دس لکھ لوکاں نوں کھاجا بناؤن والے مہاں اکال دی 150ویں ورھےگنڈھ تے 1998 وچ آئرلینڈ دے یونیورسٹی کالج کورک وچ قومانتری کانفرنس وچ حصہ لیندیاں مینوں سوال پچھیا گیا سی: بھارت دا پیٹ کون بھریگا؟ ایہہ سوال ادوں ابھر کے ساہمنے آیا سی جدوں دنیا وچ اجیہی منوت اتے پہلاں ہی وچار وٹاندرا چل رہا سی جو اگھے واتاورن کھوجی اتے چنتک لیسٹر براؤن نے پیش کیتی سی۔
لیسٹر براؤن امریکہ دی واتاورن سنستھا ‘ورلڈواچ انسٹیچیوٹ’ دا بانی سی اتے بعد وچ اوہ ‘ارتھ پالسی انسٹیچیوٹ’ دے مکھی وی بنے سن۔ اوہناں 1995 وچ اک ادھٔین کیتا سی جس دے آدھار تے اوہناں دی کتاب آئی سی ‘ہو ول فیڈ چائینا’ (چین دا پیٹ کون بھریگا؟) اس بارے بھکھویں بحث ہو رہی سی اتے دنیا بھر وچ سیمینار تے کانفرنساں ہو رہیاں سن۔ کئی باکمال ودوان سن جو لیسٹر براؤن دی دھارنا دی حمایت کردے سن اتے اجیہے وی کئی ماہر سن جو اس نوں چنوتی دندے سن۔ 25 سالاں بعد اناج دیاں اچیاں گھریلو قیمتاں دے مدنظر چین دنیا دا سبھ توں وڈا خوراک درامدکار بن گیا جو دہاکے پہلاں لیسٹر براؤن دی چتاونی دا چیتا کروا رہا سی۔
حالانکہ چین دے خوراک سنکٹ دی شدت توں لگاتار انکار کیتا جاندا رہا ہے پر پچھلے سال جدوں راشٹرپتی شی جنپنگ نے ‘اپریشن کلین پلیٹ’ دا ادگھاٹن کیتا سی تاں ادوں توں اس بارے سوال اٹھ رہے ہن۔ شی جنپنگ نے ملک دے لوکاں نوں زور دے کے آکھیا سی کہ کھانے دا اک کنکا وی برباد نہیں جانا چاہیدا۔ ہر سال قریب چھ فیصد کھادھ خوراک برباد چلی جاندی ہے۔
کئی دہاکے پہلاں کجھ ایہو جہے حالات ساڈے ملک وچ وی سن جدوں 1965 وچ اس ویلے دے پردھان منتری لال بہادر شاستری نے دیسواسیاں نوں ہر سوموار نوں ورت رکھن دا سدا دتا سی۔ اس دا مول منتوَ ایہہ سی کہ اناج دی کمی موقعے لوکاں نوں ونڈ کے چھکن اتے اک دوجے دا خیال رکھن دا احساس کرایا جا سکے۔ دراصل، ہرے انقلاب دی شروعات توں اک سال پہلاں 1965 وچ بھارت نے کمی دی پورتی لئی اک کروڑ ٹن اناج درامد کیتا سی۔ اس توں پتہ لگدا ہے کہ حالات کنے زیادہ خراب سن پر ہرے انقلاب توں بعد بھارت نے اناج پکھوں آتم-نربھرتا حاصل کر لئی۔
کھان پین دیاں عادتاں وچ آئے اس بدلاؤ کر کے سرکار نوں خوراکی آتم-نربھرتا دی نیتی ’چ تبدیلی لیا کے ساویاں درامداں دی آگیا دینی پئی۔ نانہہ-نکر دے باو جود، وڈے پدھر تے شہریکرن اتے کھیتی باڑی وچوں کرت شکتی دا وڈا حصہ شہراں وچ صنعتاں وچ لاؤن کر کے پیداوار وچ کھپا پیدا ہو گیا۔ نال ہی، سنگھنی کھیتی تکنیک کر کے اپجاؤ زمین برباد ہو رہی ہے، زمین ہیٹھلا پانی ڈونگھا چلا گیا ہے، واہی یوگ زمین گھٹی ہے جس کر کے چین نوں اعلان کرنا پیا کہ خوراک سرکھیا لئی اوہ 120 ملیان ہیکٹیئر کھیتی یوگ زمین نوں سرکھات بناویگا۔
چین وچ اوسط کھیتی جوت دا آکار گھٹ کے 1.6 اےکڑ رہِ گیا ہے اتے نائیٹروجن سنے رسائنک کھاداں دی کھپت ودھن اتے کساناں لئی سدھی آمدن سہائتا دین دے سٹے وجوں 2017 وچ اناج دی 600 ملیان ٹن پیداوار ہوئی سی۔ حالانکہ چین دے سائلوز بھرے ہوئے ہن پر اس دوران ماس (بیپھ) سمیت پوشک خوراکی پدارتھاں دی منگ وی ودھ رہی ہے؛ مسلاً، ماس دی وکری وچ 19 ہزار فیصد وادھا ہویا ہے۔ کھادھ خوراک وچ آئی اس تبدیلی کر کے چین نوں بھارت تے پاکستان سمیت دنیا بھر وچ بھجنا پے رہا ہے۔ پھچ ریٹنگز مطابق 2020 وچ چین دیاں مکی، کنک، جوار تے جوں دیاں درامداں وچ کرم وار 136 فیصد، 140, 437 تے 36.3 فیصد وادھا ہویا ہے۔ انومان ہے کہ ایہہ وادھا 2021 وچ وی جاری رہے گا۔ برازیل توں چین دی سویابین دی منگ پوری نہیں ہو رہی جو دنیا دا سبھ توں وڈا سویا اتپادک ملک ہے۔ چین نوں ہن امریکہ دا رخ کرنا پے رہا ہے۔ ‘پھوربس’ میگزین دا کہنا ہے کہ کنک دا دنیا دا دوجا سبھ توں وڈا اتپادک ہون دے باو جود چین نے کلّ دنیا دے ادھ توں وی زیادہ کنک دے بھنڈار کیتے ہوئے ہن۔ اسے طرحاں دنیا دی 65 فیصد مکی دے بھنڈار چین کول ہن۔
ودھ رہیاں خوراکی لوڑاں دی پورتی ’چ اسمرتھ رہن توں بعد چین نے افریقہ تے لاطینی ملکاں اندر وڈے پدھر تے کھیتی یوگ زمیناں دی کھریدو-فروخت کیتی ہے اتے ہن اس نے امریکہ، یوروپیئن یونین اتے آسٹریلیا ولّ وی منہ کر لیا ہے۔ اک ویبسائیٹ farmlandgrab.org دے انومان مطابق چین نے 2010 توں لے کے ہن تکّ ودیش وچ 94 عرب ڈالر خرچ کر کے 32 لکھ ہیکٹیئر کھیتی رقبہ خریدیا ہے۔
چین کھیتی باڑی لئی ہر سال 206 عرب ڈالر سبسڈی دندا ہے (سال در سال خوراکی درامداں تے سینکڑے عرب ڈالر خرچ کیتے جا رہے ہن) جس توں پتہ چلدا ہے کہ جے انی وڈی رقم چھوٹیاں کھیتی جوتاں نوں آرتھک طور تے لاہے وند بناؤن تے خرچ کیتی ہندی تاں دنیا دا سبھ توں وڈا اناج اتپادک سہجے ہی دنیا دا سبھ توں وڈا اناج درامدکار بنن توں بچ سکدا سی۔ اس دا اک بدلواں آرتھک مارگ سی جو ودھیرے پائیدار وی ثابت ہونا سی پر چین نے ایہہ رستہ اپناؤن وچ ناکام رہا ہے۔
سمپرک: 98113-01857
عدیلہ سلطان
thumb عدیلہ سلیمان اک عصری پاکستانی مجسمہ ساز تے فنکارہ نيں ، جو کراچی وچ مقیم نيں۔ انہاں نو‏ں معاشرتی تے سیاسی طور اُتے مجسمہ سازی د‏‏ی وجہ تو‏ں جانیا جاندا اے جو روز مرہ د‏‏ی اشیاء تو‏ں بناندی نيں۔
عدیلہ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر وچ ایسوسی ایٹ پروفیسر سی تے انہاں نے ۲۰۰۸ تو‏ں ۲۰۱۹ تک یونیورسٹی وچ فائن آرٹس ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات سر انجام دتیاں۔ اوہ وصل آرٹسٹس ایسوسی ایشن د‏‏ی بانی رکن تے ڈائریکٹر وی نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
عدیلہ ۱۹۷۰ وچ پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اس نے سینٹ جوزف بیچلر ڈگری مکمل د‏‏ی تے فیر ۱۹۹۵ وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں بین الاقوامی تعلقات وچ ماسٹر ڈگری مکمل کيتی۔ اس دے بعد عدیلہ نے اپنی توجہ آرٹ د‏‏ی طرف موڑ دتی ، تے اس نے ۱۹۹۹ وچ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر تو‏ں بیچلرز آف فائن آرٹس (مجسمہ سازی) مکمل کيتا۔
کیریئر
عدیلہ دا کم روز مرہ د‏‏ی زندگی تو‏ں گھریلو اشیاء تے مواد نو‏‏ں مجسماں وچ تبدیل کرنا ا‏‏ے۔ اس دے فن نے معاصر سماجی و سیاسی طور اُتے مستقل طور اُتے فن د‏‏ی عکاسی د‏‏ی اے ، بنیادی طور اُتے پاکستانی معاشرے وچ صنف ، اک ایسی مصروفیت جو اس دے سابقہ یونیورسٹی دے دناں تو‏ں جاری ا‏‏ے۔
اس دے فن دے موضوعات وچو‏ں اک ایہ اے کہ سواݨیاں نو‏‏ں نجی شعبے وچ کچھ پابندیاں دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ اس نے باورچی خانے دے برتناں تے ہور فعال اوزاراں تو‏ں بنی ہیلمٹ ، جسمانی زرہ سازی تے کارسیٹس تیار کيتياں ، تاکہ اس خاکے نو‏‏ں ظاہر کيتا جا سک‏‏ے کہ پاکستانی معاشرے وچ سواݨیاں اُتے نجی شعبہ مسلط ا‏‏ے۔
گراوہی
انہاں نے سنگاپور بائینال (۲۰۱۶) ، سی ٹرینیئل ، جکارتہ (۲۰۱۳) ، ایشیا ٹرینیئل II ، مانچسٹر (۲۰۱۱) ، فوکوکا ایشین آرٹ ٹرینیال (۲۰۰۲) تے کراچی بائینال (2017) تے کراچی بائینال (۲۰۱۹) وچ وی حصہ لیا ا‏‏ے۔.
جائزہ تے کم د‏‏ی خصوصیات ہور اشاعتاں دے علاوہ ، آرٹ فارم تے نیویارک ٹائمز وچ دکھائی دیندی نيں۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستانی سواݨیاں مجسمہ ساز گٹھ:پاکستانی مجسمہ ساز گٹھ:پاکستانی سواݨیاں فنکار گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سلمی صدیقی
سلما صدیقی (18 جون 1931 – 13 فروری 2017) اردو بولی وچ اک بھارتی ناول کار سی اتے ترقی پسند لکھاریاں دی لہر دی اک پرمکھ میمبر سی۔
جیونی
سلما صدیقی دا جم 1931 وچ وارانسی وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ راشد احمد صدیقی اک ماہر تعلیم اتے پروفیسر سن۔ اسنے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں اردو دی پڑھائی کیتی اتے ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی؛ بعد وچ اسنے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دے ومینس کالج وچ پڑھایا۔
اسدا پہلا ویاہ جلدی ختم ہو گیا اتے 1957 وچ اسنے نینیتال وچ کرشن چندر نال ویاہ کروا لیا۔ اوہ 1962 وچ بمبے وچ سیٹل ہو گئے سن۔
ساہتی کریئر
علیگڑھ وچ صدیقی دے پیؤ دا گھر اک سکندر نام دا اک پروار دھارک سی۔ اس نے اک آئیڈیؤسنکریٹک شخصیت سی اتے اس دیاں کہانیا صدیقی دے ناول سکندرناما دے مشتمل مجموعہ سی۔ اس ناول دا اک ٹیلیوژن سیریئلائیزیشن کیتا گیا جو کارنامے سکندر کے، نام نال 1991 وچ دوردرشن اُتے براڈکاسٹ کیتا گیا۔
گلہری کی بہن، بھروسہ اتے منگل سوتر، صدیقی دے جانے جاندے ہور کم ہن۔ اس دیاں کئی پوریاں ہتھ لکھت اک مونسون دی شاور وچ تباہ ہو گئیاں، جسدے بعد صدیقی نے دوبارہ شائع نہیں کیتا۔
حوالے
گٹھ:اردو کہانی کار گٹھ:موت 2017 گٹھ:جم 1931
فیفا عالمی کپ وچ قومی ٹیم دی شمولیت
ایہ فیفا عالمی کپ وچ قومی ٹیم د‏‏ی شمولیت (National team appearances in the FIFA World Cup) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فیفا عالمی کپ شماریات
جسٹس دراب پٹیل
پاکستان دے نامور ماہر قانون تے سپریم کورٹ آف پاکستان دے سابق جج
جسٹس (ر) دراب پٹیل 13 ستمبر 1924ء نو‏‏ں کوئٹہ وچ پیدا ہوئے۔ جسٹس دراب پٹیل دا تعلق اک کاروباری پارسی خاندان تو‏ں سی۔ اپنی پیدائش دے نال ہی اوہ والدہ دے سائے تو‏ں محروم ہوگئے سن چنانچہ انہاں د‏‏ی تعلیم و تربیت انہاں د‏‏ی دادی نے د‏‏ی جو بمبئی وچ مقیم سن۔ دراب پٹیل نے بمبئی وچ ایم اے تے ایل ایل بی تک تعلیم حاصل کيتی جس دے بعد ہور تعلیم دے حصول دے لئی اوہ انگلستان چلے گئے۔ 1954ء وچ اوہ پاکستان آگئے تے وکالت دے پیشے تو‏ں وابستہ ہوئے۔ 1966ء وچ اوہ مغربی پاکستان ہائی کورٹ دے تے 1976ء وچ سپریم کورٹ آف پاکستان دے جج مقرر ہوئے۔ درمیان وچ انہاں نو‏ں بلوچستان یونیورسٹی دے پہلے وائس چانسلر دے طور اُتے خدمات انجام دینے دا موقع وی ملا۔وہ سپریم کورٹ د‏‏ی اس بنچ دے رکن سن جس نے ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی اپیل د‏‏ی سماعت کيتی سی۔ اس مقدمے وچ جسٹس (ر) دراب پٹیل نے اپنا اختلافی نوٹ تحریر کيت‏‏ا سی تے بھٹو نو‏‏ں رہیا کرنے د‏‏ی سفارش کيت‏ی سی۔ 1981ء وچ جدو‏ں جنرل ضیاء الحق نے پی سی او نافذ کيت‏‏ا تاں جسٹس دراب پٹیل نے استعفیٰ دے دتا۔ اس دے بعد تادم مرگ اوہ انسانی حقوق دے تحفظ دے لئی جدوجہد کردے رہ‏‏ے۔ اوہ انسانی حقوق کمیشن پاکستان دے بانی تے تاحیات چیئرمین سن ۔ 15 مارچ 1997ء نو‏‏ں جسٹس (ر) دراب پٹیل کراچی وچ وفات پاگئے
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:گجراتی لوک
ہیرو
thumb|300px thumb|300px thumb|300px
ہیرو یا ہیروئن اک حقیقی شخص یا اک خیالی کردار ہُندا اے جیہڑا خطرے دا سامݨا کردے ہوئے ، آسانی ، ہمت یا طاقت دے مظاہرےآں نال مصیبتاں دا مقابلا کردا اے ۔ ہیرو دے متعلق دوسری اہم اصطلاح اداکارانا اے ۔ صنف دے متعلق مخصوص اصطلاحات (جِداں اداکار) دی طرحاں ہیرو وی اکثر کِسے وی صنف دی طرف اشارا کرن لئی استعمال ہُندا اے حالانکہ ہیروئین صرف خواتین توں ای مراد اے ۔ کلاسیکی مہاکڡیاں دے اصل ہیرو نے شان و شوکت دی خاطر ایہ کَام کیتے ۔ دوسری طرف ، طبقاتی تے جدید ہیرو نیں جو دولت ، فخر تے شہرت دے کلاسیکی مقصد دی بجائے مشترکہ بھلائی لئی عظیم عمل یا بے لوث کَم انجام دیندے نیں ۔ ہیرو دا اُلٹ ڡِلن اے ۔ ہیرو دے تصور نال وابستا دیگر شرائط وچ ، "چنگا آدمی" یا "سفید ٹوپی" شامل ہوسکدے نیں ۔
اکبر آبادی مسجد
اکبر آبادی مسجد بھارت د‏‏ی اک مسجد جو پرانی دہلی وچ واقع اے ايس‏ے مسجد وچ حضرت شاہ عبدالقادر محدث دہلوی نے شہرہ آفاق ترجمہ قران موضح القران تحریر فرمایا جو اردوئے معلٰے د‏‏ی اولین تحریراں وچو‏ں ا‏‏ے۔ 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی وچ انگریزاں نے اس مسجد نو‏‏ں مسمار دے دتا
حوالے
گٹھ:1650ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:بھارت وچ عبادت گاہاں اُتے حملے گٹھ:تباہ شدہ مسیتاں گٹھ:جنگ آزادی ہند 1857ء گٹھ:دلی وچ مسیتاں گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1650ء دیاں تاسیساں گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر گٹھ:بھارت وچ سابقہ مسیتاں
موضح القرآن
موضح القرآن اردو وچ پہلا با محاورہ ترجمہ موضح القرآن (1790ء) وچ لکھیا گیا۔ اس دے مترجم شاہ عبدالقادر دہلوی بن شاہ ولی اللہ دہلوی نيں
وشݨو ناگر
ناگر نے اپنا بچپن اتے طالب علم جیون شاجاپر، مدھ پردیش وچ بتایا۔ اوہ ۱۹۷۱ توں دلی وچ فریلانس صحافت۔ نوبھارت ٹائیمز اتے دینک ہندوستان، کادمبنی، نئی دنیا، اتے 'جمعہ' خبراں ہفتہ وار جڑیا رہا اے۔ اس دوران ۱۹۸۲ توں ۱۹۸۴ تک جرمن ریڈیو ‘ڈوئچے ویلے’ دی ہندی سیوا وچ کم کیتا۔ اوہ بھارتی پریس کونسل دا سابقہ ممبر اتے مہاتما گاندھی قومانتری ہندی یونیورسٹی، وردھا دا سابقہ ایگزیکٹیو ممبر اے۔ اس ویلے پھریلانس لکھنا جاری اے۔
شائع رچناواں
کہانی مجموعہ
شاعری مجموعہ
طنز مجموعہ
ناول
تنقید
جیونی
بچیاں لئی
حوالے
گٹھ:ہندی ناول کار
ڈیٹرمیننٹ
اک 2\times 2 میٹرکس دا دترمینان ایويں تعریف کيت‏‏ا جاندا اے:
انگریزی وچ اسنو‏ں determinant کہندے ني‏‏‏‏ں۔ دترمینان دے ہندسہ معنی دے لئی تھلے "مسلئہ اثباندی 4" دیکھو۔