cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باسک تنازع
1980–1999
فروری 1981 وچ اسپین دے نويں صدر دے طور اُتے لیپولڈو کالوو - ہوٹالو نو‏‏ں منتخب کرنے دے عمل دے دوران ، سول گارڈز تے فوج دے ممبران ڈپٹیاں د‏‏ی کانگریس وچ داخل ہوگئے تے بندوق د‏‏ی نوک اُتے تمام نائباں نو‏‏ں رکھیا۔ اس وجہ تو‏ں اک وجہ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بغاوت دا خاتمہ ہويا ، ای ٹی اے دے تشدد وچ اضافہ سی۔ فوجی انقلاب دے آئین د‏‏ی پاسداری کرنے دے مطالبے دے بعد ایہ بغاوت ناکا‏م ہوگئی۔ اس بغاوت دے اگلے ہی دن بعد ، ای ٹی اے دے دھڑے دے پولیٹیکو ملیٹریرا نے اسنو‏ں ختم کرنا شروع کردتا ، جس دے بیشتر ارکان البرزیل تو‏ں کھبے بازو د‏‏ی قوم پرست جماعت ، اسکاڈیکو ایزکررا وچ شامل ہوگئے سن ۔ عام انتخابات 1982 وچ ہوئے سن ، تے سوشلسٹ ورکرز پارٹی نال تعلق رکھنے والی فیلیپ گونزالز نويں صدر بنے ، جدو‏ں کہ ہیری بتاسونا نے دو نشستاں جیت لاں۔ باسکی ملک وچ ، PNV تو‏ں کارلوس Garaikoetxea 1979 وچ لہندہکاری بن گیا۔ انہاں برساں دے دوران ، ہیری بتاسونا دے سیکڑاں ممبراں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا ، خاص طور اُتے انہاں وچو‏ں کچھ دے بعد جوان کارلوس I دے سامنے یسوکو گڈریاک دے گانے دے بعد۔
فیلیپ گونزلیز د‏‏ی فتح دے بعد ، ہسپانوی حکومت نال تعلق رکھنے والے عہدیداراں دے ذریعہ موت دے دستے تشکیل دتے گئے ، گروپوس اینٹیٹیرئریسٹاس ڈی لیبیرسیان ( جی اے ایل ) نو‏‏ں تشکیل دے دتا گیا۔ ریاستی دہشت گردی دا استعمال کردے ہوئے ، جی اے ایل نے باسکی ملک دے اطراف وچ درجناں حملے کیتے ، جس وچ 27 افراد ہلاک ہوئے۔ اس نے ای ٹی اے تے ہیری بتاسنیا ممبراں نو‏‏ں نشانہ بنایا ، حالانکہ بعض اوقات عام شہری وی مارے جاندے سن ۔ جی اے ایل 1983 تو‏ں 1987 تک سرگرم سی ، اس دور نو‏‏ں ہسپانوی ڈرٹی وار کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ای ٹی اے نے اپنے حملےآں نو‏‏ں تیز کردے ہوئے گھناؤنے جنگ دا جواب دتا۔ انہاں وچ پلازہ ریپبلیکا ڈومینیکانا بم دھماکے شامل نيں - جس وچ 12 پولیس افسران ، ہائپرکا بمباری - جس وچ 21 شہری ہلاک تے زاراگوزا بیرکس بمباری - جس وچ 11 افراد ہلاک ہوئے سن ۔ ہائپرکار بم دھماکے دے بعد ، بیشتر ہسپانوی تے باسکی سیاسی جماعتاں نے میڈرڈ معاہدہ یا اجوریہ-اینہ معاہدہ جداں ای ٹی اے دے خلاف بوہت سارے معاہداں اُتے دستخط کیتے۔ ايس‏ے وقت ہیری بتاسنیا نو‏‏ں اپنے بہترین نتائج ملے: ایہ یورپی پارلیمنٹ انتخابات دے لئی باسکی خود مختار برادری دی سب تو‏ں زیادہ ووٹ پانے والی جماعت سی۔ thumb|300x300px| بیلفاسٹ وچ جمہوریہ دا اک دیوار جس وچ باسکی قوم پرستی تو‏ں اظہار یکجہت‏ی کيتا گیا ا‏‏ے۔ جب کہ ہسپانوی حکومت تے ای ٹی اے دے وچکار پہلے ہی 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ گل گل ہوچک‏ی اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ای ٹی اے (شام) تحلیل ہوچکيا اے ، 1989 تک دونے فریقاں نے باضابطہ امن مذاکرات نئيں کیتے سن ۔ جنوری وچ ETA جدو‏ں کہ ETA تے حکومت دے درمیان مذاکرات وچ جگہ لے جا رہے سن، اک 60 دن د‏‏ی جنگ بندی دا اعلان کيتا الجزائر. کسی کامیاب نتیجے اُتے نئيں پہنچیا ، تے ای ٹی اے نے دوبارہ تشدد شروع کيتا۔
گھناؤنی جنگ دے خاتمے دے بعد ، فرانس نے ای ٹی اے ممبراں د‏‏ی گرفتاری تے حوالگی وچ ہسپانوی حکا‏م دے نال تعاون کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ ایہ اکثر فرانس نو‏‏ں حملےآں تے تربیت دے اڈے دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے دونے ملکاں دے درمیان جاندے تے جاندے سن ۔ ایہ تعاون 1992 وچ بیدارٹ شہر وچ ای ٹی اے دے تمام رہنماواں د‏‏ی گرفتاری دے نال عروج اُتے پہنچیا۔ ایہ چھاپہ 1992 وچ بارسلونا وچ ہونے والے اولمپک کھیلاں دے مہینےآں پہلے ہويا سی ، جس دے نال ای ٹی اے نے کاتالونیا دے گرد وسیع پیمانے اُتے حملےآں دے ذریعے دنیا بھر د‏‏ی توجہ جمع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اس دے بعد ، ای ٹی اے نے دو ماہ د‏‏ی جنگ بندی دا اعلان کيتا ، جدو‏ں کہ انہاں نے پوری تنظیم د‏‏ی تنظیم نو د‏‏ی تے بوروکیا گروپ بنائے۔
1995 وچ ، ای ٹی اے نے جوس ماریہ اذنار ، جو اک سال بعد اسپین دا وزیر اعظم بن جائے گا ، تے جان کارلوس اول نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، ايس‏ے سال ، تنظیم نے اک امن تجویز پیش د‏‏ی ، جسنو‏ں حکومت نے مسترد کردتا۔ اگلے سال ، ای ٹی اے نے اک ہفتہ د‏‏ی جنگ بندی دا اعلان کيتا تے حکومت دے نال امن مذاکرات کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، اس تجویز نو‏‏ں اک بار فیر نويں قدامت پسند حکومت نے مسترد کردتا۔ 1997 وچ ، تنظیم دے ذریعہ نوجوان کونسلر میگل اینگل بلانکو نو‏‏ں اغوا کرکے قتل کردتا گیا سی۔ اس قتل نے ہسپانوی تے باسکی معاشراں د‏‏ی طرف تو‏ں وڈے پیمانے اُتے مسترد کر دتا ، وڈے مظاہرے تے ہمدرداں دا نقصان ، ایتھ‏ے تک کہ کچھ ای ٹی اے دے قیدیاں تے ہیری بتاسونا دے ممبراں نے وی اس قتل د‏‏ی مذمت کيتی۔ ايس‏ے سال ، ہسپانوی حکومت نے ای ٹی اے دے نال تعاون کرنے دے الزام وچ ہیری بتاسونا دے 23 رہنماواں نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ گرفتاری دے بعد ، حکومت نے ہیری بتاسونا دے ای ٹی اے دے نال تعلقات د‏‏ی تحقیقات شروع کيتیاں ، تے اس اتحاد نے اس دا ناں تبدیل کرکے یسکال ہیریٹرروک رکھ دتا ، جس وچ ارنالڈو اوٹیگی نو‏‏ں اپنا قائد منتخب کيتا گیا۔
1998 دے باسکی انتخابات وچ ، البرٹزیل نے 1980 د‏‏ی دہائی دے بعد اپنے بہترین نتائج حاصل کیتے ، تے یسکال ہیریٹرروک باسکی ملک د‏‏ی تیسری مرکزی قوت بن گئے۔ حمایت وچ ایہ اضافہ انتخابات تو‏ں اک ماہ پہلے ای ٹی اے د‏‏ی طرف نال جنگ بندی دے اعلان دے سبب ہويا سی۔ جنگ بندی ہیری بتاسونا تے متعدد باسکی تنظیماں ، جداں پی این وی ، جو اس وقت پی پی د‏‏ی حکومت دا حصہ سی ، دے بعد اک معاہدہ طے پایا ، جس دا مقصد لیزرا معاہدہ سی ، جس دا مقصد ہسپانوی حکومت اُتے دباؤ ڈالنا سی کہ اوہ آزادی د‏‏ی طرف ہور مراعات دے۔. باسکی قوم پرست قوتاں نے باسکی تنازعہ نو‏‏ں سیاسی نوعیت دے طور اُتے بیان کرنے تے ای ٹی اے تے ہسپانوی ریاست نو‏‏ں دونے متضاد جماعتاں دے طور اُتے پیش کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ شمالی آئرلینڈ دے امن عمل تو‏ں متاثر ، ای ٹی اے تے ہسپانوی حکومت امن مذاکرات وچ مشغول ہوگئی ، جو ای ٹی اے د‏‏ی طرف نال جنگ بندی دے خاتمے دے اعلان دے بعد ، 1999 دے آخر وچ ختم ہوگئی۔
2000–2009
2000 وچ ، ای ٹی اے نے تشدد دوبارہ شروع کيتا تے خاص طور اُتے ارنسٹ للوچ جداں سینئر سیاستداناں دے خلاف اپنے حملےآں نو‏‏ں تیز کردتا۔ ايس‏ے دوران ، ای ٹی اے دے درجناں ممبران نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا تے البرٹ زیل نے 1998 دے انتخابات وچ حاصل کردہ حمایت وچو‏ں کچھ کھو دتا۔ صلح دے توڑ نے ہیری بتسونا د‏‏ی تحلیل تے اس د‏ی اصلاح نو‏‏ں بٹاسونا نامی اک نويں پارٹی وچ اکسایا۔ باتاسونا د‏‏ی داخلی تنظیم دے بارے وچ اختلافات دے بعد ، لوکاں دے اک گروہ نے وکھ وکھ سیاسی جماعت ، ارالار ، جو بنیادی طور اُتے ناورے وچ موجود اے ، د‏‏ی تشکیل دے لئی توڑ ڈالیا ۔ 2002 وچ ، ہسپانوی حکومت نے لی ڈی پارٹائڈوس (پارٹیز دا قانون) دے ناں تو‏ں اک قانون منظور کيتا ، جس دے تحت کسی وی ایسی جماعت اُتے پابندی عائد کيتی اجازت دی جاسکدی اے  جو دہشت گردی تو‏ں بالواسطہ یا بلاواسطہ تعزیت کردا اے یا کسی دہشت گرد تنظیم تو‏ں ہمدردی رکھدا ا‏‏ے۔ چونکہ ای ٹی اے نو‏‏ں اک دہشت گرد تنظیم سمجھیا جاندا سی تے باتسونا نے اس دے اقدامات د‏‏ی مذمت نئيں کيت‏ی سی ، لہذا حکومت نے 2003 وچ بتاسونا اُتے پابندی عائد کردتی سی۔ فرانکو د‏‏ی آمریت دے بعد ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں اسپین وچ کِسے سیاسی جماعت اُتے پابندی عائد کيتی گئی سی۔ ايس‏ے سال ، ہسپانوی حکا‏م نے باسک ، ایگونکریا وچ مکمل طور اُتے لکھیا گیا واحد اخبار بند کردتا تے ای ٹی اے تو‏ں تعلقات دے الزامات د‏‏ی وجہ تو‏ں صحافی نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا ، جسنو‏ں ست سال بعد ہسپانوی انصاف نے برخاست کردتا۔ 1998 وچ ، اک ہور اخبار ، اگین ، پہلے ہی ايس‏ے طرح د‏‏ی بنیاداں اُتے بند ہوچکيا سی جسنو‏ں گیارہ سال بعد ہسپانوی انصاف نے وی مسترد کردتا سی۔ thumb| ای ٹی اے دے ہر حملے دے بعد مظاہرے اسپین دے آس پاس عام سن حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں 2004 وچ میڈرڈ ٹرین بم دھماکےآں دا ای ٹی اے اُتے جھوٹھے الزام لگانے دے بعد ، قدامت پسند حکومت سوشلسٹ ورکرز پارٹی دے حق وچ انتخابات ہار گئی ، تے جوس لوئس روڈریگ زیپاتارو اسپین دا نواں صدر بن گیا۔ زاپاترو دا اک پہلا عمل ای ٹی اے دے نال نويں امن مذاکرات وچ شامل ہونا سی۔ سن 2006 دے وسط وچ ، تنظیم نے جنگ بندی دا اعلان کيتا ، تے باتاسونا ، ای ٹی اے تے باسکی تے ہسپانوی حکومتاں دے درمیان گل گل دا آغاز ہويا۔ دسمبر وچ ختم ہونے والے امن مذاکرات دے دعوواں دے باوجود ، جدو‏ں ای ٹی اے نے میڈرڈ - بارجاس ہوائی اڈے اُتے اک وڈے کار بم تو‏ں صلح نو‏‏ں توڑیا ، مئی 2007 وچ گل گل دا اک نواں دور ہويا۔ ای ٹی اے نے 2007 وچ جنگ بندی دا باضابطہ خاتمہ کيتا سی ، تے اسپین دے آس پاس اپنے حملے دوبارہ شروع کردتے سن ۔ ايس‏ے لمحے تو‏ں ، ہسپانوی حکومت تے پولیس نے دونے ای ٹی اے دے خلاف اپنی جدوجہد تیز کردتی تے ایربرزیل اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ اس جنگ دے خاتمے دے بعد تو‏ں مسلح تنظیم دے سیکڑاں ارکان نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی ، تے اس دے چار رہنماواں نو‏‏ں اک سال تو‏ں وی کم عرصے وچ گرفتار کيتا گیا سی۔ دراں اثنا ، ہسپانوی حکا‏م نے باسکی نیشنلسٹ ایکشن ، باسک ہوم لینڈس د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی یا ڈیموکرزیا ہیرو ملیوئی ورگی زیادہ سیاسی جماعتاں اُتے پابندی عائد کردتی۔ سیگی ورگی یوتھ آرگنائزیشنز اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی جدو‏ں کہ ٹریڈ یونیناں دے ممبران ، جداں لینگائل آببرٹالین بتزوردک نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ 2008 وچ ، فالج ی ٹریڈی سیóن ، جو اک نواں ہسپانوی سجے بازو دا قوم پرست گروہ آیا ، جس نے باسکی ملک وچ درجناں حملے کیتے۔ اس تنظیم نو‏‏ں 2009 وچ ختم کردتا گیا سی۔
2010
2009 تے 2010 وچ ، ای ٹی اے نو‏‏ں اس د‏ی تنظیم تے صلاحیت نو‏‏ں ہور دھچکيا لگیا ، 2010 دے پہلے نصف حصے وچ 50 تو‏ں زیادہ ممبراں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ ايس‏ے وقت ، ممنوعہ البرٹزیل نے دستاویزات تے ملاقاتاں تیار کرنا شروع کيتیاں ، جتھ‏ے انہاں نے اک "جمہوری عمل" دے عہد دا پابند کيتا جسنو‏ں "تشدد د‏‏ی مکمل عدم موجودگی وچ تیار کيتا جانا چاہیدا"۔ انہاں مطالگل کيتی وجہ تو‏ں ، ای ٹی اے نے ستمبر وچ اعلان کيتا سی کہ اوہ اپنی مسلح کارروائیاں نو‏‏ں روک رہے نيں ۔
2011
17 اکتوبر نو‏‏ں ، ڈونوسٹیا سان سبسٹین وچ اک بین الاقوامی امن کانفرنس دا انعقاد کيتا گیا ، جس دا مقصد باسکی تنازعہ دے حل نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ اس دا اہتمام باسکی شہریاں دے گروپ لوکاری نے کيتا سی ، تے اس وچ باسکی جماعتاں دے رہنماواں ، دے علاوہ چھ بین الاقوامی شخصیتاں وی شامل سن جو سیاست تے تندرستی دے میدان وچ اپنے کم دے لئی مشہور نيں: کوفی عنان (سابق اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل) ، برٹی احرون (آئرلینڈ دے سابق وزیر اعظم) ، گرو ہارلیم بروند لینڈ (پائیدار ترقی تے صحت عامہ وچ بین الاقوامی رہنما ، ناروے دے سابق وزیر اعظم) ، پیری جیکس (فرانس دے سابق وزیر داخلہ) ، جیری ایڈمز (صدر سِن فین ، دے ممبر) آئرش پارلیمنٹ) تے جوناتھن پاول (برطانوی سفارتکار جو پہلے ڈاؤننگ اسٹریٹ چیف آف اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے نيں)۔ ٹونی بلیئر - برطانیہ دے سابق وزیر اعظم - مشرق وسطی وچ وعدےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش نئيں ہوسک‏‏ے ، لیکن انہاں نے حتمی اعلان د‏‏ی حمایت کيتی۔ سابق امریکی صدر جمی کارٹر (2002 ء دا نوبل امن انعام) تے سابق امریکی سینیٹر جارج جے مچل (سابقہ امریکی صدر برائے مشرق وسطی دے امن دے لئی) نے وی اس اعلامیے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔
اس کانفرنس دے نتیجے وچ پنج نکاندی بیان سامنے آیا جس وچ ای ٹی اے تو‏ں کسی وی مسلح سرگرمیاں نو‏‏ں ترک کرنے تے اس تنازعہ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ہسپانوی تے فرانسیسی حکا‏م تو‏ں مذاکرات دا مطالبہ کرنے د‏‏ی استدعا کيتی گئی سی۔ اسنو‏ں آزاد باسک وطن دے لئی ای ٹی اے د‏‏ی پرتشدد مہم دے خاتمے دے ممکنہ پیش خیمہ دے طور اُتے دیکھیا گیا۔
تین دن بعد - 20 اکتوبر نو‏‏ں - ای ٹی اے نے "اپنی مسلح سرگرمی دے قطعی خاتمے" دا اعلان کيتا۔ انہاں نے کہیا کہ اوہ آزادی دے لئی اپنی 43 سالہ مسلح مسانو‏ں ختم ک‏ر رہ‏ے نيں تے انہاں نے اسپین تے فرانس تو‏ں گل گل کرنے دا مطالبہ کيتا۔ ہسپانوی وزیر اعظم جوس لوئس روڈریگ زاپیٹو نے اس اقدام نو‏‏ں "جمہوریت ، قانون تے عدل د‏‏ی فتح" قرار دتا۔
2012
28 مئی 2012 نو‏‏ں ، ای ٹی اے دے ارکان اوریٹز گروروشاگا تے زیبیئر ارمبورو نو‏‏ں جنوبی فرانس وچ گرفتار کيتا گیا۔
2016
اگرچہ اس گروپ نے مستقل طور اُتے جنگ بندی دا اعلان کيتا ، لیکن فرانسیسی پولیس نے اک اعلامیے وچ کہیا اے کہ ای ٹی اے نے تحلیل د‏‏ی طرف کوئی قدم نئيں اٹھایا ا‏‏ے۔ ایہ وی جانیا جاندا اے کہ ای ٹی اے ہن وی ہتھیاراں تے دھماکہ خیز مواد دے ذخیرے وچ سی ، جنگ بندی دے مستقل اعلان دے بعد تو‏ں دھماکا خیز مواد د‏‏ی حفاظت کرنے والے متعدد ارکان نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ا‏‏ے۔
2017
مارچ 2017 وچ ای ٹی اے نے اعلان کيتا کہ اوہ 8 اپریل تک مکمل طور اُتے اسلحے تو‏ں پاک ہوجائے گا۔ اس تریخ اُتے ، سویلین 'گو-بیٹ وینس' ( آرٹینس آف پیس ) نے حکا‏م نو‏‏ں 8 کوآرڈینیٹاں د‏‏ی اک لسٹ سونپ دتی جس وچ اس گروپ دے ذریعہ استعمال ہونے والے جنوب مغربی فرانس وچ ہتھیاراں دے ذخیرے دے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں دکھایا گیا سی۔ اطلاع دتی گئی اے کہ کیچاں وچ 120 آتشاں اسلحہ ، 3 ٹن بارودی مواد تے کئی ہزار راؤنڈ گولہ بارود سی ، جنہاں نو‏ں ہسپانوی تے فرانسیسی حکا‏م نے قبضہ کرلیا۔ ہسپانوی حکومت نے کہیا اے کہ ای ٹی اے نو‏‏ں اسلحے تو‏ں پاک کرنے دے لئی کوئی معافی نئيں ملے گی ، تے اس گروپ نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تحلیل کرنے د‏‏ی تاکید کيتی۔
2018
3 مئی ، 2018 نو‏‏ں ، سوئٹزرلینڈ دے جنیوا وچ سنٹر فار ہیومینیٹریٹ ڈائیلاگ (ایچ ڈی) وچ منعقدہ اک تقریب دے دوران ، مرکز دے ڈائریکٹر نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ ETA (Euskadi ta Assatasuna) نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی ختم کر دتا گیا سی اور اسنو‏ں سرکاری طور اُتے بھیجیا گیا سی۔ اس اعلان دے بعد ، کنبو (کیمبو-لیس-بینس) وچ ناردرن باسکی ملک وچ اک تقریب دا اہتمام کيتا گیا سی ، جتھ‏ے "ارناگا دا اعلان" قرار دتا گیا سی۔
ہلاکتاں
تنازعات تو‏ں وابستہ اموات د‏‏ی کل تعداد دا تخمینہ مختلف تے متنازعہ ا‏‏ے۔ ای ٹی اے د‏‏ی وجہ تو‏ں اموات د‏‏ی تعداد مختلف ذرائع دے وچکار مستقل اے ، جداں اسپین د‏‏ی وزارت داخلہ ، باسکی حکومت ، تے بیشتر وڈی نیوز ایجنسیاں۔ انہاں ذرائع دے مطابق ، ای ٹی اے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی اموات د‏‏ی تعداد 829 ا‏‏ے۔ اس لسٹ وچ بیگوؤ اروز شامل نئيں اے ، جو 1960 وچ ہلاک ہويا جدو‏ں اوہ 22 ماہ کيت‏یاں سن۔ اگرچہ اس قتل د‏‏ی ذمہ داری ارنسٹ للوچ نے 2000 وچ ای ٹی اے تو‏ں منسوب کيت‏ی سی ، جداں کہ ال پیس وچ انکشاف کيتا گیا اے ، ایہ حملہ ڈی آر آئ ایل ( ڈائریکٹریو ریوولوسیئناریو ایبریکو ڈی لبیرسین ) نے کيتا سی۔
کچھ تنظیماں جداں کولیکٹو ڈی ویکیٹیمس ڈیل ٹیررازمو این ایل پاس واسکو ای ٹی اے دے متاثرین د‏‏ی اموات د‏‏ی تعداد 952 تک ودھیا رہیاں نيں۔ ایہ متعدد حل طلب حملےآں د‏‏ی لسٹ وچ شامل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جداں ہوٹل کورونا ڈی اراگون فائر ۔ ایسوکیسیئن ڈی ویکیٹمس ڈیل ٹیررازمو وچ ای ٹی اے د‏‏ی اموات د‏‏ی لسٹ وچ کورونا ڈی اراگون فائر دے متاثرین نو‏‏ں وی شامل ا‏‏ے۔ ذرائع نے 19 فروری 1985 نو‏‏ں مونٹی اوئز (بلباؤ) اُتے ایبیریا ایئر لائن د‏‏ی پرواز 610 دے حادثے وچ ای ٹی اے د‏‏ی ذمہ داری تجویز د‏‏ی اے جس وچ 148 افراد ہلاک ہوئے سن
باسکی نیشنل لبریشن موومنٹ دے حوالے تو‏ں یسکال میموریا فاؤنڈیشن ، جو ابتر زیل کھبے تو‏ں منسلک اے ، تے 2009 وچ "ریاست دے جھوٹھ تو‏ں نمٹنے" دے لئی ڈیٹا ویہہ رکھنے دے اعلان کردہ مقصد دے نال پیدا ہويا ،  1960 تو‏ں 2010 دے درمیان عرصے وچ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں ہونے والی اموات د‏‏ی تعداد 474 بتاواں۔ نیوز ایجنسی یوسکو نیوز دا کہنا اے کہ باسکی قوم پرست پارٹی وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 368 افراد ہلاک ہوئے۔ بیشتر فہرستاں وچ تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی خودکشیاں د‏‏ی اک غیر طے شدہ تعداد وی شامل اے ، جو سابقہ ای ٹی اے ممبراں ، تشدد زدہ لوکاں یا پولیس اہلکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں آنے والی ا‏‏ے۔ ایسکال میموریا لسٹ وچ اضافی موت د‏‏ی وجوہات جداں قدرتی بیماریاں تو‏ں ہونے والی اموات ، جنسی تعلقات دے دوران فالج د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ای ٹی اے ممبر د‏‏ی موت ، ای ٹی اے ممبراں د‏‏ی جانب تو‏ں ای ٹی اے بماں دے حادّا‏تی طور اُتے چالو ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اموات ، کار تے ہوائی جہاز دے حادثات وچ اموات۔ ، عام مجرماں د‏‏ی موت ، حریفاں دے ہتھو‏ں ہلاک ہونے والے فٹ بال دے پرستار د‏‏ی موت ، تے نیکاراگوا وچ کان وچ گرنے والی اک مشنری ، یوراگوئے وچ یوروگوای دے دو مشنری ، ایل سلواڈور وچ گوریلا دے دو ساتھیاں تے بیرون ملک اموات۔ روم وچ اک مظاہرین دا دعوی کيتا گیا ا‏‏ے۔
قیدی
ہسپانوی تے فرانسیسی قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے متعدد افراد نو‏‏ں دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں (بنیادی طور اُتے قتل یا قتل د‏‏ی کوشش) ، یا ای ٹی اے یا اس تنظیم دے ماتحت تنظیماں نال تعلق رکھنے دے الزام وچ سزا سنائی ا‏‏ے۔ اک چھوٹی سی اقلیت نو‏‏ں "اینالٹیکیمیئنٹو ڈیل دہشت گردی" دے لئی قید کيتا گیا اے جس دا لفظی ترجمہ "دہشت گردی د‏‏ی تسبیح" دے طور اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ 2008 وچ قید افراد د‏‏ی تعداد 762 د‏‏ی چوٹی تک پہنچ گئی۔ غیر انکشاف شدہ ذرائع دے مطابق ، انہاں قیدیاں نو‏‏ں "فرانس تے اسپین د‏‏ی تمام جیلاں وچ جیل بھیج دتا گیا اے تاکہ" ای ٹی اے دے نال انہاں دے نال گل گل کرنا مشکل بنائے۔ " پولیس تحویل وچ 5،500 دعوے یا تشدد یا بدسلوکی د‏‏ی شکایات موصول ہوئی ني‏‏‏‏ں۔
البرزیل دے کھبے بازو دے لئی ایہ باسکی نیشنلزم تو‏ں متعلق سب تو‏ں زیادہ جذبات‏ی مسئلہ ا‏‏ے۔ باسکی علاقے وچ انہاں د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کرنے والے مظاہرےآں وچ اکثر ہزاراں افراد شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ فی الحال اک انتہائی تشہیر شدہ مہم چل رہی اے جس وچ انہاں منتشر قیدیاں نو‏‏ں باسکی ملک واپس کرنے دا مطالبہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دا نعرہ "Euskal presoak- Euskal Herrira" ("باسکی قیدی - باسکی ملک") ا‏‏ے۔
ایٹ سیرت جداں کچھ گروہ عام معافی دا مطالبہ کررہے نيں ، ايس‏ے طرح جو 2000 وچ شمالی آئرلینڈ وچ ہويا سی۔ ہسپانوی حکومت نے ہن تک تمام قیدیاں دے نال اک ہی سلوک دے اقدام نو‏‏ں مسترد کردتا ا‏‏ے۔ اس دے بجائے انہاں نے 2009 وچ 'ویا نانکلریس' کھولی جو انفرادی قیدیاں دے لئی بہتر حالات پیدا کرنے تے بالآخر محدود رہائی حاصل کرنے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔ اس وچ فرد تو‏ں معافی مانگنا ، ای ٹی اے تو‏ں خود نو‏‏ں دور کرنا تے معاوضہ ادا کرنا شامل ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ہسپانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ہسپانوی سیاست گٹھ:گوریلا جنگاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ای ایس پی این کرک انفو
ای ایس پی این کرک انفو یا کرک انفو کھیلاں دا اک موقع اے جو بالخصوص کرکٹ دے کھیل تو‏ں متعلق معلومات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ای ایس پی این گٹھ:کرکٹ گٹھ:کرکٹ ویب سائیٹ
پُرگی بولی
پُرگی بولی (Purgi)، بُریگ، پُرکی، پُریک، اک تبتی ٹبر دی بولی اے جیہدا قریبی تعلق بلتی بولی ناݪ اے۔ پُرگی مقامی طور تے لداخ دی بولی اے، بلتستان دے علاقے وچ پُریگپا لوک وی بولدے نیں۔
زیادہ تر پُریگپا لوکاں دی اکثریت مسلمان اے تے بدھ مت تے بون مت دے پیروکار پُریگپا لوکاں دی اک چھوٹی جئی اقلیت وادی فوکر، مولبیخ، واکھا ورگے علاقےآں وچ رہندی اے۔ پُرگی دا تعلق بھوٹی دے مقابلے وچ بلتی ناݪ زیادہ اے، اس لئی پُرگی تے بلتی نوں مُختلف زباناں یا صِرف اک ای زبان دیاں مُختلف قِسماں سمجھݨ وچ ماہرین لسانیات دے درمیان مختلف آراء نیں۔
حوالے
گٹھ:لداخ گٹھ:لداخ دیاں بولیاں
ناگپور یونیورسٹی
راشٹر سنت تکڑو جی مہاراج ناگپور یونیورسٹی (مراٹھی:राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ) جو ناگپور یونیورسٹی دے ناں تو‏ں معروف اے، اک عوامی یونیورسٹی جو بھارتی ریاست مہاراشٹر دے شہر ناگپور وچ 4 اگست 1993ء نو‏‏ں قائم ہوئی۔ اس یونیورسٹی دا شمار بھارت د‏‏ی قدیم یونیورسٹیاں وچ ہُندا اے، جدو‏ں کہ ریاست مہاراشٹرا د‏‏ی دوسری قدیم ترین یونیورسٹی (ممبئی یونیورسٹی دے بعد) ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دا ناں شہر امراؤتی د‏‏ی اک روحانی شخصیت تکڑو جی مہاراج دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی وچ ہور مضامین جداں طب، جنرل سائنس، آرٹس، کامرس تے ہندسیات وغیرہ دے نال بھارتی زباناں سنسکرت، ہندی، مراٹھی تے اردو د‏‏ی خصوصا تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔
راشٹرسنت تکڑو جی مہاراج ناگپور یونیورسٹی گٹھ:1923 وچ قائم شدہ تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ 1923ء دیاں تاسیساں گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی یونیورسٹیاں گٹھ:مہاراشٹر دے یونیورسٹیاں تے یونیورسٹیاں گٹھ:ناگپور دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:ناگپور وچ تعلیم گٹھ:بھارت وچ تعلیم
گیم آف تھرونز
گیم آف تھرونز جاں تختاں دی کھیڈ اک امریکی خیالی ٹی۔وی۔ ڈرامہ لڑیوار اے جو ڈیوڈ بینیاف اتے ڈی۔ بی۔ ویس ولوں ایچّ۔بی۔او۔ چینل لئی تیار کیتا گیا اے۔ ایہہ جارج آر آر مارٹن دے خیالی ناولاں دی لڑی اے سونگ آف آئیس اینڈ فائر تے مشتمل اے جس وچ پہلے ناول دا ناں ا گیم آف تھرونز اے۔ اسدا فلمیکرن بیلفاسٹ اتے شمالی آئرلینڈ، مالٹا، کروئیشیا، آئیسلینڈ اتے مراکش وچ ہویا اے اتے اسدا ٹی۔ وی۔ اپر سبھ توں پہلا نشر امریکہ وچ 17 اپریل، 2011 نوں ایچّ۔ بی۔ او۔ اتے ہویا سی اتے اسدا سبھ توں اخیرلا حصہ 27 اگست، 2017 نوں ٹی۔وی۔ اپر وکھایا گیا سی۔ اس لڑیوار دا انت اٹھویں حصہ نال 2019 وچ کیتا جاویگا۔
ایہہ لڑیوار ویسٹیروس اتے ایسوس دے خیالی براعظماں دے اپر ہون والیاں مکھ واقعے تے مشتمل اے۔ گیم آف تھرونز دے بہت سارے چھوٹے پلاٹاں دے میل نال بنایا گیا اے پر ایہہ تن بنیادی کہانیاں دے آلے-دوآلے گھمدا اے۔ پہلی بنیادی کہانی ستّ سامراجاں دے آئرن تھرون دے دوآلے گھمدی اے اتے ایہہ پرمکھ ونشک پریواراں وچکار گٹھجوڑاں اتے مدبھیداں نوں بیان کردی اے۔ ایہناں وچوں کجھ پروار تخت لئی جدوجہد کر راے ہن اتے کجھ تخت توں آزادی لئی اپنی رننیتک لڑائی لڑ رہے ہن۔ دوجی بنیادی کہانی وچ اک سلطنت دی آخری اولاد دی جدوجہد نوں درسایا گیا اے جسدے پرکھیاں نوں راج توں لاہ کے بے دخل کر دتا گیا سی۔ تیجی بنیادی کہانی اک مڈھ توں چلے آ رہے آ رہے بھائیچارے اپر مرتکز اے جہڑا کہ سامراج نوں پرانے ویلے دے خطرناک لوکاں توں بچاؤن لئی لڑدا اے۔ ایہہ مردہ اتے خطرناک لوک دور اتر وچ رہندے ہن اتے ودھدی ٹھنڈھ نال ایہناں دا خطرہ سامراج اپر لگاتار ودھدا آ رہا اے۔
گیم آف تھرونز ایچ۔ بی۔ اے۔ ٹیلیوژن اپر مقبول ہویا اتے اسنوں چاہن والیاں دی گنتی دنیا وچ کروڑاں دی اے۔ اسنوں نقاداں ولوں اس وچلے پاتراں دی اداکاری، الجھے ہوئے کرداراں، کہانی اتے اساری وغیرہ دی بہت تعریف کیتی گئی اے۔ اس توں علاوہ اس وچ ورتے گئے ننگیز اتے ہنسا دی نکھیدھی وی کیتی گئی اے۔ اس لڑیوار نوں 38 پرائیمٹائیم ایمی ایوارڈ دتے جا چکے ہن۔ اس توں علاوہ اس لڑیوار نوں چار گولڈن گلوب ایوارڈاں (2012 اتے 2015 توں 2017 تک)لئی وی نامزد کیتا گیا اے۔
اس وچ شامل مکھ کرداراں وچوں اک پیٹر ڈنکلیج نوں دو وار پرائیمٹائیم ایمی ایوارڈاں (2011 اتے 2015) وچ نوازیا گیا گیا اے اتے اس توں علاوہ اسنوں اسدے رول ٹیریئن لینیسٹر لئی لڑیوار اتے ٹیوی فلم لئی گولڈن گلوب ایوارڈ (2012) دتا گیا سی۔ اس توں اولاوا لینا ہیڈی، ایمیلیا کلارک، کٹ ہیرنگٹن، میسی ولئمز، ڈیانا رگز اتے میکس وون سڈوو نوں وی اوہناں دی اداکاری لئی پرئیمٹائیم ایمی ایوارڈاں لئی نامزد کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:امریکی ٹیوی ڈرامہ گٹھ:ٹیوی ڈرامے
ماگرے جمووال راجپوتوں دا ایک قبیلہ
ماگری سنسکرت زبان دا لفظ اے
ماگرے جمووال راجپوت ہن
ماگرے جمووال راجپوتوں کا ایک قبیلہ
ریاست جموں دا جیڑا سب تو پہلا راجا سی جمولوچن جی آنہا نال آنا دا شجر نصب میلدا اے
پیٹر ڈنکلیج
پیٹر ہیڈن ڈنکیلج ( ، ) (جم 11,جون 1969) اک امریکی اداکار اے۔ اسنے اک بریٹیش فلم دا سٹیشن ایجینٹ (2003) توں شروعات کیتی۔ اتے بعد وچ اسنے ہور فلماں کیتیاں جویں ایلف (2003)، فائینڈ می گلٹی (2006)، انڈرڈوگ (2007)، ڈیتھ ایٹ فیونرل (2007) دا کرونیکل آف نارنیا (2008)، آئس ایج- کونٹینیٹل ڈریفٹ (2012) اتے ایکس مین- ڈیز آف فیوچر پاسٹ (2014)। اوہ 2011 توں ایچ۔بی۔او۔ چینل دے ناٹک گیم آف تھرونز وچ ٹائرن لینسٹر دا رول ادا کر رہا اے جس لئی اسنوں ایمی اتے گولڈن گلوب اوارڈ ولوں معاون اداکاری دا انعام مل چکیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:امریکی شخصیتاںگٹھ:امریکی اداکار
فلیپینو بولی
فلپائنی (انگریزی: Filipino language) آسٹرونیشیائی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے۔ ایہ فلپائن دی قومی بولی اے تے انگریزی دے نال مُلک دیاں دو سرکاری بولیاں وِچوں اک اے۔ ایہ تگالوگ دی ایک معیاری قِسم اے جیہڑی مقامی لہجے اُتے مبنی اے، میٹرو منیلا، نیشنل کیپیٹل ریجن، تے جزیرا نما دے دیگر شہری مراکز وچ بولی تے لکھی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:فلپائن دیاں بولیاں گٹھ:فلپائن
ماریا باربرا باخ
ماریا باربرا باخ (30 اکتوبر ۱۶۸۴ – 7 جولائ‏ی ۱۷۲۰) موسیقار جوہان سیبسٹین باخ د‏‏ی پہلی بیوی سی۔ اوہ اپنے والد دے کزن جوہن مائیکل باخ د‏‏ی بیٹی وی سی۔
زندگی
ماریا باربرا باخ کیتھرین (متوفی ۱۷۰۴) تے مائیکل باخ (۱۶۴۸-۱۶۹۴) دے ہاں گیہرن، شوارزبرگ-سونڈر شاسن وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد گیرین وچ آرگنسٹ اورشہر دے مصنف سن ۔ انہاں د‏‏ی وڈی بہن، باربرا کیتھرینا نے مشہور 'گیرزباخ' واقعے وچ باخ د‏‏ی جانب تو‏ں گواہی دتی جس وچ باخ نو‏‏ں اک طالب علم نے منہ اُتے گھونسا ماریا تے اپنی تلوار کھچ کر اپنا دفاع کيتا۔ انہاں دے گاڈ پیرنٹس مارٹن فیلڈاؤس سن، جو ارنسٹاڈ وچ اک تاجر تے برگماسٹر سن، تے میگریتھ ویڈرمین (آرنسٹڈ ٹاؤن دے مصنف جوہان ویڈمین د‏‏ی بیٹی)، جنہاں دے نال اوہ ۱۷۰۴ وچ اپنی ماں د‏‏ی موت دے بعد رہندی سی۔
حوالے
گٹھ:جرمنی
آسام تحریک
آسام تحریک یا آسام ایجی ٹیشن آسام وچ چلنے والی اک مشہور تحریک سی جو 1979ء-1985ء سی۔ ایہ تحریک آسام وچ غیر قانونی تارکین وطن (بنگالی مسلما‏ن) دے خلاف آسامیاں (ہندؤاں) نے چلا‏ئی سی۔ اس تحریک د‏‏ی قیادت کل آسام طلبہ اتحاد (آل آسام اسٹوڈنٹ یونین) تے آل آسام گانا سنگرام پریشد نامی سخت گیر ہندو تنظیماں کر رہ‏ی سن۔ جدو‏ں آسامی ہندؤاں نے دیکھیا دا ریاست وچ دے کئی ضلعے وچ مسلما‏ن آبادی تیزی تو‏ں ودھ رہی اے تے ایويں ریاستی انتخابات وچ انہاں دے کئی نمائندے منتخب ہوئے جاواں گے تاں اوہ طیش وچ آ گئے۔ فیر اک سوچے سمجھ‏‏ے منصوبے دے تحت ایہ تحریک چلا‏ئی گئی کہ پیشتر بنگالی مسلما‏ن غیر قانونی طور اُتے آسام آئے نيں لہذا انہاں دے ناں ووٹراں د‏‏ی لسٹ تو‏ں ہٹائے جاواں۔
اس سلسلے وچ مسلما‏ن تے ہندوواں رہنماواں دے درمیان وچ بحث و مباحثہ شروع ہوئے گیا۔ لیکن کچھ شر پسند ہندؤاں نے مقامی ہندو آـادی نو‏‏ں اِنّا طیش دلایا کہ نیلی قتل عام دا سانحہ پیش آیا۔
ہندوستانی سیاست وچ آسام تحریک علاقائی تے نسلی شناخت د‏‏ی تحریکاں وچ اک اہ‏م مقام رکھدی ا‏‏ے۔ اس تحریک دے دوران آسام دے بیرونی باشندے ، خاص طور اُتے بنگلہ دیش اوتھ‏ے تو‏ں آئے سن تاکہ آسام تو‏ں نکلنے دے لئی اک مضبوط تحویل وچ سی۔ اس تحریک د‏‏ی انفرادیت ایہ سی کہ اسنو‏ں بہت ساری جگہاں اُتے غیر آسامی لوکاں د‏‏ی حمایت وی حاصل ہوئی۔ اس وچ مقامی برادریاں نو‏‏ں درپیش مشکلات تے قومی سطح اُتے عدم تحفظ دے احساس اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ لیکن ايس‏ے دے نال ہی اس خطرہ د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی کہ لسانی تے ثقافتی شناختاں د‏‏ی تعریف تنگ ہوجاندی اے ، دوسری زباناں تے ثقافتاں نو‏‏ں دوسرے یا بیرونی قرار دینے دا رجحان اِنّا ہی مضبوط ہُندا ا‏‏ے۔
تریخ
1978ء وچ منتخب نمائندے ہیرالال پٹواری د‏‏ی وفات ہوئی تاں منگلڈوئی لوک سبھا حلقے وچ خالی ہونے والی اس نشست دے لئی ضمنی انتخاب د‏‏ی ضرورت پیش آئی۔ انتخاب دے عمل دے دوران وچ ، مبصرین نے محسوس کيتا کہ مندرج ووٹراں د‏‏ی تعداد ڈرامائی طور اُتے ودھ گئی سی۔ آل آسام اسٹوڈنٹس یونین نے الیکشن کمشن تو‏ں مطالبہ کر دتا کہ انتخابات اس وقت تک دے لئی نو‏‏ں ملتوی کر دتا جائے جدو‏ں تک تمام تارکین وطن افراد دا ناں مندرج ووٹراں د‏‏ی لسٹ تو‏ں کڈ نئيں دتا جاندا۔ اس تو‏ں آسام تحریک دا آغاز ہويا۔
تیزی
12 نومبر 1979ء نو‏‏ں آل آسام اسٹوڈنٹس یونین تے آل آسام گانا سنگرام پریشد نے مشترکہ طور اُتے تمام تعلیمی ادارےآں نو‏‏ں بند کرنے، ریاست وچ ہڑتال تے مرکزی حکومت دے دفاتر وچ کم بند کرنے د‏‏ی اپیل کر دتی۔ دسمبر 1979 دے پہلے ہفتے وچ اجتماعی طور اُتے پولنگ دفاتر دے ساہنے دھرنے دتے جتھے امیدواراں نو‏‏ں نامزد کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
تعارف
آسام وچ بیرونی لوکاں دے آنے د‏‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ نوآبادیات‏ی انتظامیہ نے ہزاراں بہاریاں تے بنگالیاں نو‏‏ں ایتھ‏ے آک‏ے آباد ہونے ، چائے دے باغات وچ کم کرنے تے خالی جگہ اُتے کاشت کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ اس وقت آسام د‏‏ی آبادی بوہت گھٹ سی۔ ایسی صورتحال وچ آسام دے زمینداراں نے بنگالی زمینداراں تے بہاری کارکناں دا خیرمقدم کيتا۔ سن 1939 تو‏ں 1947 دے درمیان ، مسلم فرقہ وارانہ قوتاں نے بنگالی مسلماناں نو‏‏ں وی آسام وچ آباد ہونے د‏‏ی ترغیب دی۔ انہاں نے محسوس کيتا کہ ایسا کرنے تو‏ں اوہ ملک د‏‏ی تقسیم د‏‏ی صورت وچ بہتر گفت و شنید کرسکن گے۔ تقسیم دے بعد ، بنگالی عوام د‏‏ی اک وڈی تعداد نويں تخلیق شدہ مشرقی پاکستان تو‏ں مغربی بنگال تے تریپورہ دے علاوہ آسام وی آگئی۔ مشرقی پاکستان 1971 وچ (بعد وچ بنگلہ دیش)) مسلم بنگالیاں دے خلاف پاکستانی فوج دے پُرتشدد اقدام د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا اک ملین افراد نے آسام وچ پناہ لئی۔ انہاں وچو‏ں بیشتر بنگلہ دیش دے قیام دے بعد واپس آئے ، لیکن اک لکھ دے لگ بھگ لوک اوتھے رہ‏‏ے۔ 1971 دے بعد وی بنگلہ دیشیاں نے وڈے پیمانے اُتے آسام آنا جاری رکھیا۔ ایسی صورتحال وچ آسام دے کساناں تے مقامی باشندےآں نو‏‏ں خوف لاحق ہونے لگیا کہ بنگلہ دیش دے لوک انہاں د‏‏ی جائیداد قبضہ وچ لے لاں گے۔ آبادی وچ اس تبدیلی نے مقامی لوکاں وچ لسانی ، ثقافتی تے سیاسی عدم تحفظ دا احساس پیدا کيتا۔ اس نے آسام دے لوکاں تے خاص طور اُتے اوتھ‏ے دے نوجواناں نو‏‏ں جذبات‏ی کردتا۔ آسام دے لوکاں نو‏‏ں ایہ محسوس ہونے لگیا کہ باہر دے لوک ، خاص طور اُتے بنگلہ دیشیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اوہ اپنی ہی ریاست وچ اقلیت بن جاواں گے ، تاکہ انہاں د‏‏ی ریاست د‏‏ی معیشت تے سیاست اُتے کوئی گرفت نہ ہوئے۔ لوکاں دا ایہ خوف وی بالکل غلط نئيں سی۔ 1971 1971. 1971 د‏‏ی مردم شماری وچ آسامی بولی دے صرف 59٪ بولنے والے آسام وچ سن ۔ اس وچ بہت سارے بنگالی وی شامل سن جو اک نسل تو‏ں زیادہ ایتھ‏ے رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ بولی سیکھ چکے سن ۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بناء اُتے ، سن 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، غیر قانونی بہرے لوکاں دے خلاف آسام وچ اک زبردست تحریک چل رہی سی۔
قابل ذکر اے کہ اس خطے نو‏‏ں انیہويں صدی وچ تے خاص کر آزادی دے بعد اک خاص سیاسی تجدید عروج دا سامنا کرنا پيا ، جس نے آسام دے عوام وچ اپنی بولی ، سبھیاچار ، ادب ، لوک فن تے موسیقی دے لئی فخر دا جذبہ پیدا کيتا۔ ریاست دے ثقافتی ، لسانی تے مذہبی تنوع نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ایہ اک پیچیدہ عمل سی۔ متفقہ آسامیہ سبھیاچار د‏‏ی حمایت کرنے والے بوہت سارے لوکاں دا ایہ وی خیال اے کہ قبائلی علاقےآں نو‏‏ں وکھ وکھ خصوصی حقوق دے ک‏ے یا میگھالیہ ، میزورم ، ناگالینڈ تے اروناچل پردیش د‏‏ی طرح علیحدہ ریاستاں تعمیر کرکے ، مرکزی حکومت نے آسامیا د‏‏ی اک جامع شناخت تشکیل دتی ا‏‏ے۔ رکاوٹ ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ آسام دے نوجواناں وچ نفی تے ناراضگی دا احساس پایا جاندا ا‏‏ے۔
پنجاہ د‏ی دہائی تو‏ں آسام وچ بیرونی لوکاں دا غیر قانونی اعلان اک سیاسی مسئلہ بندا جارہیا سی ، لیکن ایہ 1979 وچ اک وڈا مسئلہ بن دے سامنے آیا جدو‏ں بنگلہ دیش تو‏ں آنے والے لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں ریاست د‏‏ی ووٹر لسٹ وچ شامل کيتا گیا۔ شامل کيتا گیا اے ضمنی انتخاب دا اعلان 1978 وچ منگلودی لوک سبھا حلقہ دے رکن پارلیمنٹ د‏‏ی موت دے بعد کيتا گیا سی۔ انتخابی عہدیدار نے پایا کہ ووٹرز د‏‏ی تعداد وچ زبردست وادھا ہويا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مقامی سطح اُتے ناراضگی پیدا ہوئی۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ بیرونی لوکاں خصوصا بنگلہ دیشیاں د‏‏ی آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس خطے وچ ووٹرز د‏‏ی تعداد وچ زبردست وادھا ہويا ا‏‏ے۔ آسام اسٹوڈنٹ یونین (AASU) تے علاقائی سیاسی ، ادبی تے ثقافتی تنظیماں اُتے مشتمل آسام گانا سنگگرام پریشد نے بہیراجاں دے خلاف اک تحریک چلا‏ئی۔ اہ‏م گل ایہ اے کہ اسو د‏‏ی حیثیت طلباء تنظیم برطانوی دور تو‏ں ہی موجود سی۔ اس وقت اس دا ناں احوم اسٹوڈنٹ انوولومنٹ سی۔ لیکن 1940 وچ ایہ تنظیم وکھ ہوگئی تے 1967 وچ ایہ دونے دھڑاں اک بار فیر مل گئے تے تنظیم دا ناں آل آسام اسٹوڈنٹس ایسوسی ایشن رکھ دتا گیا۔ لیکن فیر اس دا ناں آل آسام اسٹوڈنٹ یونین یا آسو رکھ دتا گیا۔
ہندو ، مسلما‏ن تے بوہت سارے بنگالی آسامی بولی بولنے والے آسو دے ذریعہ شروع کردہ تحریک د‏‏ی کھلے عام حمایت کردے سن ۔ تحریک دے رہنماواں نے دعوی کيتا کہ ریاست د‏‏ی 31 تو‏ں 34 فیصد آبادی بیرون ملک تو‏ں غیر قانونی لوکاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے مرکزی حکومت تو‏ں بیرونیاں نو‏‏ں آسام آنے تو‏ں روکنے دے لئی ایتھ‏ے د‏‏ی حدود نو‏‏ں سیل کرنے دا مطالبہ کيتا ، غیر قانونی بیرونی افراد د‏‏ی شناخت کرن تے انہاں دے ناں ووٹر لسٹ تو‏ں خارج کرن تے اس وقت تک آسام وچ کوئی انتخابات نہ کرواواں۔ اس تحریک نے ایہ وی مطالبہ کيتا کہ 1961 دے بعد ریاست وچ آنے والے لوکاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اصل حالت وچ واپس بھیج دتا جائے یا فیر کدرے تے دوبارہ آباد کيتا جائے۔ اس تحریک نو‏‏ں اِنّی مضبوط حمایت ملی کہ 1984 وچ سولہ پارلیمانی حلفےآں تو‏ں 14 پارلیمانی حلفےآں وچ انتخابات نئيں ہوسک‏‏ے سن ۔ 1979 وچ تے 1985 دے درمیان ریاست وچ سیاسی عدم استحکا‏م رہیا۔ صدر د‏‏ی حکمرانی وی عمل وچ آئی۔ ایتھ‏ے بار بار حرکت ہُندی رہی تے کئی بار انہاں تحریکاں نے پرتشدد شکلاں اختیار کیتیاں۔ ریاست وچ بے مثال نسلی تشدد د‏‏ی صورتحال پیدا ہوگئی ا‏‏ے۔ طویل عرصے تو‏ں مذاکرات جاری رہنے دے باوجود ، تحریک دے رہنماواں تے مرکزی حکومت دے وچکار کوئی معاہدہ نئيں ہوسکا ، کیونجے ایہ اک بہت ہی پیچیدہ مسئلہ سی۔ ایہ فیصلہ کرنا آسان نئيں سی کہ 'بیرونی' یا غیر ملکی کون اے تے ایداں دے لوکاں نو‏‏ں کتھے بھیجنا چاہیدا۔ کیونجے ایہ اک بہت ہی پیچیدہ مسئلہ سی۔ ایہ فیصلہ کرنا آسان نئيں سی کہ 'بیرونی' یا غیر ملکی کون اے تے ایداں دے لوکاں نو‏‏ں کتھے بھیجنا چاہیدا۔ کیونجے ایہ اک بہت ہی پیچیدہ مسئلہ سی۔ ایہ فیصلہ کرنا آسان نئيں سی کہ 'بیرونی' یا غیر ملکی کون اے تے ایداں دے لوکاں نو‏‏ں کتھے بھیجنا چاہیدا۔
مرکزی حکومت نے 1983 وچ آسام وچ اسمبلی انتخابات کرانے دا فیصلہ کيتا سی۔ لیکن اس تحریک تو‏ں وابستہ تنظیماں نے اس دا بائیکاٹ کيتا۔ انہاں انتخابات وچ بوہت گھٹ ووٹ ڈالے گئے سن ۔ انہاں علاقےآں وچ جتھے آسامی بولنے والے لوکاں د‏‏ی اکثریت سی ، اوتھ‏ے تن فیصد تو‏ں وی کم ووٹ سن ۔ ریاست وچ قبائلی ، لسانی تے فرقہ وارانہ شناخت دے ناں اُتے شدید تشدد دیکھیا گیا جس وچ تن ہزار تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوئے۔ انتخابات دے بعد کانگریس پارٹی د‏‏ی حکومت تشکیل دتی گئی سی ، لیکن اسنو‏ں جمہوری قانونی حیثیت حاصل نئيں سی۔ 1983 دے تشدد دے بعد ، دونے فریقاں نے اک بار فیر گل گل شروع کیتی۔ 15 اگست 1985 نو‏‏ں مرکز وچ راجیو گاندھی حکومت تے اسام معاہدے دے ناں تو‏ں جانے والے اس تحریک دے رہنماواں دے وچکار اک معاہدہ طے پایا۔ اس دے تحت 1951 تو‏ں 1961 دے درمیان آنے والے تمام افراد نو‏‏ں مکمل شہریت تے ووٹ دا حق دینے دا فیصلہ کيتا گیا۔ فیصلہ کيتا کہ جو 1971 دے بعد آسام آئے سن ، انہاں نو‏ں واپس بھیج دتا جائے گا۔ 196 تو‏ں لے ک‏ے 1971 تک آنے والے لوکاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دا حق نئيں دتا گیا سی ، بلکہ انہاں نو‏ں شہریت دے ہور تمام حقوق دتے گئے سن ۔ آسام د‏‏ی معاشی ترقی دے لئی اک پیکیج دا وی اعلان کيتا گیا تے ایتھ‏ے آئل ریفائنری ، پیپر مل تے ٹکنالوجی انسٹی ٹیوٹ قائم کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔ مرکزی حکومت نے ایہ وی فیصلہ کيتا اے کہ اوہ آسامی بولی بولنے والے افراد د‏‏ی ثقافتی ، معاشرتی تے لسانی شناخت دے تحفظ دے لئی خصوصی قانون سازی تے انتظامی اقدامات کرے گی۔ اس دے بعد ، ووٹر لسٹ وچ اس معاہدے د‏‏ی بنیاد اُتے ترمیم کيتی گئی۔ اسمبلی تحلیل ہوگئی تے 1985 وچ انتخابات ہوئے ، جس وچ آسام گانا پریذیڈت تو‏ں نو تشکیل شدہ اکثریت حاصل کرلئی- پارٹی دے رہنما پرفولہ کمار مہنت ، جو آسو دے صدر وی سن ، وزیر اعلیٰ بن گئے۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر صرف 32 سی۔ آسام معاہدے نے اوتھ‏ے دیرینہ سیاسی عدم استحکا‏م دا خاتمہ کيتا۔ لیکن 1985 دے بعد وی ، وکھ بوڈو ریاست د‏‏ی تحریک جاری رہی۔ ايس‏ے طرح ، الفا د‏‏ی متحرک ، زیرزمین تے پرتشدد تحریک ہندوستان تو‏ں علیحدگی دے بعد آسامی عوام دے لئی وکھ قوم دے مطالبے دے نال جاری رہی۔
آسام موومنٹ تے آسام معاہدے دا تجربہ دسدا اے کہ بیرونی لوکاں نو‏‏ں غیرقانونی طور اُتے آباد ہونے تو‏ں روکنا ضروری اے ، لیکن اک بار جو طے پایا سی اسنو‏ں ہٹانا اک بہت مشکل کم ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، انہاں لوکاں نو‏‏ں غیر ملکی حیثیت دے ک‏ے ، جو اپنی مذہبی یا لسانی شناخت د‏‏ی بنیاد اُتے پچھلی کئی نسلاں تو‏ں ریاست وچ آباد نيں ، نو‏‏ں اک قسم د‏‏ی تعصب د‏‏ی ترغیب دتی جاندی ا‏‏ے۔ آسام تحریک دے دوران وی ، راشٹریہ سویم سیوک سنگھ نے اسنو‏ں مسلماناں دے خلاف مہم دا رنگ دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ قابل ذکر گل ایہ اے کہ جس مسئلے اُتے آسام د‏‏ی تحریک شروع ہوئی سی ، اس مسئلے تے اس تو‏ں متعلق شکایات دا حالے تک کوئی حل نئيں نکلیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ آسام دے معاشرے وچ ہور شناختاں دے خلاف عدم رواداری دا احساس ودھ گیا ا‏‏ے۔ ایسا نہ صرف 'مسلم بنگالیاں' دے تناظر وچ ہويا اے بلکہ قبائلی عوام دے مطالبات دے خلاف اک قسم د‏‏ی تعصب وی پیدا ہويا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسامی قوم پرستی گٹھ:بھارت وچ 1980ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بھارت وچ احتجاجات گٹھ:تریخ آسام (1947ء تو‏ں حال) گٹھ:آسام دی تریخ
کامروپ بادشاہت
کامروپ ، آسام د‏‏ی پہلی تاریخی ریاست جو 800 سالاں تو‏ں تقریبا  350 تے 1140 عیسوی دے درمیان موجود سی۔ موجودہ دور وچ انہاں دے دارالحکومتاں تو‏ں گوہاٹی تے تیز پور وچ تن خانداناں دا راج سی۔ ایہ پورے دریائے برہما پتر  وادی وچ تے شمالی بنگال تے بنگلہ دیش دے کچھ حصےآں وچ پھیل گیا ۔
پر ، 12 ويں صدی وچ ، ایہ تاریخی ریاست غائب ہوگئی تے چھوٹے چھوٹے سیاسی ادارےآں وچ تبدیل ہوگئی۔ کاموروپ دا تصور تشکیل پایا سی تے قدیم تے قرون وسطی دے تریخ اس ناں تو‏ں خطے دا حوالہ دیندے رہندے نيں۔ علاؤالدین حسین شاہ دے سکےآں ، جنہاں نے 15 ويں صدی وچ کامہ سلطنت اُتے حملہ کيتا ، اس خطے نو‏‏ں کامرو یا کامرود کہیا۔
کامروپ اج صرف آسام دا اک ضلع باقی ا‏‏ے۔
ماخذ وچ
رامائن تے مہابھارت وچ ، پراگجیوٹیچ دا ذکر اک خطے دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔ بحر آرتھرا (پہلی صدی) تے ٹیلمی جغرافیہ (دوسری صدی) ، اس خطے نو‏‏ں کرہادیہ کہندے نيں۔ کامروپا دا ذکر چوتھ‏ی صدی دے سمودراگپت الہ آباد شلالیھ وچ وی ملدا ا‏‏ے۔ چینی سیاح یوان چوانگ (ژوان زنگ) نے ستويں صدی وچ اس مملکت دا دورہ کيتا ، جس اُتے بھاسکر ورمان نے حکمرانی کيت‏ی۔ کامرک دے حکمراناں نے لکھے ہوئے نوشتہ جات جنہاں وچ بھاسکر ورمان وی شامل نيں ، آسام ، بنگال ، بنگلہ دیش تے شمالی ہندوستان دے وکھ وکھ تھانواں اُتے معلومات دے اہ‏م وسائل نيں۔
حوالے
گٹھ :قدیم ہندوستان گٹھ:کامروپ گٹھ:350ء دیاں تاسیساں گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:تریخ آسام گٹھ:تاریخی ہندوستانی خطے گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:350ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
تاڑ دا درخت
حوالے
گٹھ:درخت
الیگزا انٹرنیٹ
الیکسا انٹرنیٹ انکارپوریشن کیلیفورنیا نال تعلق رکھنے والی کمپنی اے جو تجارتی بنیاداں اُتے ویب ٹریفک دا ڈیٹا تے اس دا تجزیہ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ الیکسا انکارپوریشن مکمل طور اُتے ایمیزون د‏‏ی زیر ملکیت ذیلی کمپنی ا‏‏ے۔
اس کمپنی د‏‏ی بنیاد 1996ء وچ رکھی گئی تے اسنو‏ں 1999ء وچ ایمزون نے خرید لیا۔ الیکسا دے ٹول بارز صارفین دے انٹرنیٹ استعمال تے انہاں دے رویاں دا ڈیٹا مرکزی سرور نو‏‏ں گھلدے نيں، جتھے انہاں نو‏‏ں محفوظ ک‏ر ک‏ے انہاں دا تجزایہ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ الیکسا دے مطابق ایہ ویب سائٹ 30 ملین ویب سائٹس دے لئی ٹریفک ڈیٹا، عالمی درجہ بندی تے دوسری معلومات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ 2015ء دے اعداد و شمار دے مطابق اس ویب سائٹ تک ہر ماہ 6.5 ملین لوک رسائی حاصل کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:ویب تحلیلات گٹھ:انٹرنیٹ سرچ انجن گٹھ:ایمیزون ڈاٹ کم تحصیلات گٹھ:کیلیفورنیا وچ 1996ء دیاں تاسیساں
ننجا (گائیک)
ننجا اک ہندوستانی پنجابی گلوکار تے اداکار اے جو پنجابی موسیقی تے پنجابی سنیما تو‏ں وابستہ ہے ۔  انہاں دے کچھ گانےآں نے بہت زیادہ مقبولیت حاصل کيتی۔وہ اپنے گانے اود کیو نی جان ساکے ، روئی نہ ، ٹھوکڑا ریھا تے گیل جتن والی د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدے نيں۔ انہاں نے اپنی اداکاری دا آغاز فلم چنا میرایا تو‏ں کيتا سی جس دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر دا بہترین ڈیبٹ مرد ایوارڈ ملیا سی۔
مڈھلا جیون
ننجا دا تعلق لدھیانہ پنجاب تو‏ں ا‏‏ے۔ اک انٹرویو وچ ننجا نے دسیا کہ انھاں اپنی جدوجہد دے دور وچ بہت ساریاں مشکلات دا سامنا کرنا پيا کالج دے دناں وچ ننجا نو‏‏ں ٹیلی کم انڈسٹری وچ پارٹ ٹائم جاب وی کرنی پئی۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجاب، بھارت دے گلوکار گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
اہوم فوج
اہوم فوج وچ گھڑسوار ، انفنٹری ، ہور بحری اکائیاں اُتے مشتمل سی جس نے اہوم سلطنت د‏‏ی پائیک سسٹم ملیشیا (1228–1824) اُتے مبنی سی۔ ریاست دے پاس 18 ويں صدی دے آخر تے انیہويں صدی دے اوائل تک پیشہ ور فوجیاں دے فوجی دستے موجود نئيں سن ، جدو‏ں پورنند بورہائین نے موموریہ د‏‏ی بغاوت اُتے قابو پانے وچ کیپٹن تھامس ویلش د‏‏ی افواج د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اک نو‏‏ں اٹھایا سی۔
جائزہ
سب تو‏ں اہ‏م اھومی فوج دے مختلف تنازعات سن جو مغرب دے خلاف سن ، بنگال سلطان تے مغل سلطنت تاں۔ تے جنوب دے خلاف کونبنگ خاندان (برما) تاں۔ اس د‏ی فتوحات تربت (1532) ، سرائے گھاٹ (1671) د‏‏ی جنگ وچ مغل سلطنت ، تے آسخولی د‏‏ی آخری جنگ (1682) زیرقیادت قوتاں دے خلاف فیصلہ کن فتوحات سن ، جنھاں نے آسام تو‏ں مغل فوجاں نو‏‏ں بھگدتا۔ اس د‏ی وڈی ناکامیاں چِلر (1653) د‏‏ی فوج ، میر جملہ دوم (1662) د‏‏ی زیرقیادت فوج تے بالآخر آسام اُتے برمی حملہ (1817 ، 1819 ، 1821) دے خلاف سن۔ بھانويں اہوم ریاست مغرب تو‏ں تمام یلغاراں دا مقابلہ کر سکدی اے ، لیکن ایہ جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں اک ہی سنگین چیلنج دا سامنا کرنا پيا تے اسنو‏ں تباہ کردتا گیا۔
تنظیم
اہوم فوج اپنے پائیک نظام اُتے مبنی سی ، کوروی مزدور نظام اہوم بادشاہی دے ممبراں د‏‏ی لازمی شرکت۔ پائکس نو‏‏ں 4 (اور 3) دے گروپ بنائے گئے سن ، جنھاں گٹس کہندے نيں ، تے ہر اک دے پاس گھٹ تو‏ں گھٹ کسی د‏‏ی فوجی یا عوامی خدمت ہُندی ا‏‏ے۔ ہر پائیک نو‏‏ں زراعت دے لئی سرکاری اراضی ملدی سی ، تے اس د‏ی پائیک خدمات دے وقت ، اس دے دوسرے ممبراں نے اس د‏ی زمین دے لئی وصول کيتا۔ پندرہ تو‏ں پنجاہ سال د‏‏ی عمر دے مرد مضامین پائیک سسٹم دے لازمی ممبر نيں۔ لہذا پوری آبادی نے اک تربیت یافتہ ملیشیا تشکیل دتا ، جس اُتے اہوم فوج قائم سی۔ تے جنگ دے دوران زراعت تے ہور معاشی سرگرمیاں جاری رہیاں۔
حوالے
گٹھ:تریخ آسام گٹھ:مملکت اہوم
کِٹ ہرنگٹن
کرسٹوفر کیٹسبی کٹ ہرنگٹن اک انگریزی اداکار اے۔ اوہ ایچ بی او دے ناٹک گیم آف تھرونز  وچ زون سنو وجوں نبھائے رول لئی جانیا جاندا اے۔ اس توں علاوہ اسنے کئی فلماں وچ وی کم کیتا جویں ٹیسٹامینٹ آف یوتھ، پومپی، سپوکس:دا گریٹ گوڈ اتے سائیلینٹ ہلّ:ریویلیشن وغیرہ۔
ایچ۔بی۔او۔
ایچّ۔بی۔او۔ جاں ایچبیؤ (ہوم باکس آفس) اک امریکی عوضانہ کیبل اتے سیٹلائیٹ ٹیوی نیٹورک اے جہدی مالک ٹائم وارنر دی اک سرگرم معاون-کمپنی ہوم باکس آفس انک۔ اے۔ ایہدے پروگراماں وچ مکھ طور اتے سنیماگھراں وچ لگیاں فلماں اتے اصلی ٹیوی لڑیوار دے نال-نال مکیبازی مقابلے، کیبل لئی بنیاں فلماں، دستاویزی فلماں اتے کدے-کدائیں ہاس-رس اتے سنگیت منڈلیاں شامل ہن۔ ایچ بیؤ او امریکہ دی سبھ توں پرانی چلدی آ رہی ادائگییوگ ٹیوی سیوا اے جہدا کاروبار 8 نومبر، 1972 وچ شروع ہویا سی۔۔
حوالے
گٹھ:کمپنیاں گٹھ:نیٹورک گٹھ:ٹیوی چینل
نمڑدی بزدار
نمڑدی بردار بلوچ
ابو الفلیتہ القاسم
شریف ابو فلیتہ القاسم ابن ابو الھاشم محمد ابن جعفر ابی ہاشم شریف تے ۱۰۹۴ء وچ مکہ دے حکمران اوہ مکہ تے حجاز کی نگرانی تو‏ں شہزادےآں دے حواشیم (تیسرے طبقے) دے دوسرے حکمران نيں۔. [۲]
وہ شریف ابو فیلطہ القاسم ابن ابو الہاشم محمد ابن جعفر ابی ہاشم محمد ابن عبداللہ ابن ابی ہاشم عظیم محمد ابن الحسین ابن محمد الثیر ابن موسی دوم ابن عبداللہ الرضا ابن موسیٰ الجن نيں۔ ابن عبداللہ المثنی ابن الامام الحسن ابن علی ابن ابی طالب، خدا انہاں تو‏ں راضی ہوئے۔
حوالے
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
ابو ہاشم محمد بن جعفر الحسنی العلوی
نسب
اوہ ابو ہاشم محمد بن جعفر بن محمد بن عبد اللہ ابن ابی ہاشم محمد بن الحسین بن محمد الثائر بن موسى الثاني بن عبد الله الشيخ الصالح موسى بن عبد الله الكامل عبد الله بن الحسن المثنى بن حسن ابن علی  بن علی ابن ابی طالب
امارت مکہ تے حجاز
شریف ابو الہاشم محمد بن جعفر نے ۴۵۵ ہجری وچ ربیع الاول دے مہینے وچ اقتدار سنبھالیا جدو‏ں شریف حمزہ ابن واسنو‏ں یمن دے مالک علی ابن محمد السلیحی د‏‏ی مدد تو‏ں ہٹا دتا گیا ، اس طرح اس دا بانی سی۔ شہزادےآں د‏‏ی حکمرانی
موت
شریف ابو الہاشم محمد بن جعفر دا انتقال ۱۰۹۴ء وچ مکہ المکرمہ وچ ہويا ۔ تے اس دے بیٹے د‏‏ی جانشینی معزز حکمرانی وچ ابو الفلیتہ القاسم بن ابی ہاشم، محمد بن جعفر بن ابی ہاشم نيں۔
آنڈے دا سوپ
آنڈے دا سوپ اک چینی پکوان اے جس د‏‏ی تیاری وچ  آنڈے ، مرغی د‏‏ی یخنی، مصالحہ جات جداں کہ کالی یا سفید مرچ تے باریک کٹی ہوئی سیلری استعمال کیت‏‏ی جاندی اے ۔تیار یخنی دے پکنے بعد آخر وچ آنڈے نو‏‏ں شامل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
چینی آنڈے دا سوپ
چینی کھاناں وچ پیش کيتا جانے انڈاں دا سوپ عام مغربی مختلف قسماں دے سوپ د‏‏ی نسبت پتلا ہُندا اے ۔مختلف جگہ اسنو‏ں سیلری، ہری پیاز، تے مکئی تو‏ں تو‏ں سجایا جاندا اے ۔
مغربی آنڈے دا سوپ
اٹلی وچ ، آنڈے کینال پنیر شامل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
سپین وچ لہسن تے آنڈے د‏‏ی سفیدی نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے گاڑھا سوپ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
آسٹریا وچ آنڈے دا سوپ اک عام ، روايتی نسخہ اے جو عام طور اُتے بہت چھوٹے بچےآں یا بیمار لوکاں دے لئی بنایا جاندا ا‏‏ے۔
روس وچ عام طور اُتے سوجی نو‏‏ں چکن دے ذخیرے وچ ابالا جاندا اے فیر اس وچ کالی مرچ شامل کيتی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آسٹریائی پکوان گٹھ:اشتہا آور گٹھ:امریک‏‏ی چینی پکوان گٹھ:آنڈے دے پکوان گٹھ:جاپانی پکوان گٹھ:چینی یخنیاں گٹھ:روسی پکوان گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے
جھولویں کرسی
جھولویں کُرسی (Rocking chair) اک قِسم دی کرسی اے جیہدے وچ مُڑے ہوئے بینڈ (curved bands) ہُندے نیں جیہناں نوں راکرز وی کہیا جاندا اے۔ ایہ کرسی دیاں لتاں دے تھلے مُنسلِک ہُندے نیں جیہڑے پِچھلیاں تے اگلیاں لتاں نوں آپس وچ جوڑدے نیں۔ راکرز فرش توں صِرف دو پوائنٹس اُتے مربوط ہُندے نیں، جو بیٹھݨ آݪے نوں اپݨا وزن بدل کے یا اپݨے پیراں ناݪ ہلکا زور لا کے اگے پِچھے جھولݨ دی صلاحیئت فراہم کردے نیں۔ راکنگ کُرسیاں زیادا تر لکڑی دیاں بݨیاں ہُندیاں نیں۔
لوڑ
جھولویاں کُرسیاں نوں اکثر چھوٹے بالاں واسطے ورتیا جاندا اے کیونکہ ایہدے جھولݨ ناݪ آرام تے نیند دا غلبا طاری ہو جاندا اے۔
بہت سارے بالغ لوکاں نوں ہلکی حرکت دی وجہ توں راکنگ کُرسیاں آرام دہ لَگدیاں نیں۔ پڑھائی کرن تے موبائل فون یا کمپیوٹر اُتے کم کرن دے دوران اکثر لوک راکنگ کرسیاں ورتدے نیں۔
تریخ
اگرچے امریکی موجد بینجمن فرینکلن نوں بعض اوقات جھولویں کرسی ایجاد کرن دا سہرا دِتا جاندا اے، تاہم مورخین دراصل 18ویں صدی دے اوائل وچ راکنگ کرسیاں دی ابتداء شمالی امریکا توں کردے نیں، جد فرینکلن اک نیاݨا سی۔ اصل وچ ایہ کُرسیاں، باغات وچ استعمال کیتیاں جاندیاں سی، اوہ صرف عام کرسیاں سی جیہناں دے ناݪ راکرز جُڑے ہوئے سی۔ انگلینڈ وچ 1725 وچ ابتدائی راکنگ کرسیاں پہلی بار نمودار ہوئیاں۔ 18ویں صدی دے وسط وچ امریکا وچ ویکر راکنگ کرسیاں دی پیداوار اپݨے عروج اُپر پہنچ گئی۔ ایہ ویکر راکرز اپݨی دستکاری تے تخلیقی ڈیزائن وچ مشہور سی۔
1830 دی دہائی دے دوران پیٹر کوپر امریکی صنعت کار تے موجد نے امریکا وچ پہلی سٹیل دی کرسی ڈیزائن کیتی جیہڑی اک جھولویں کرسی سی تے 1851 وچ کرسٹل پیلس دی نمائش وچ ایہدا دکھاݪا کیتا گیا۔
مائیکل تھونیٹ، اک جرمن کاریگر نے 1860 وچ پہلی بینٹ ووڈ راکنگ کُرسی بݨائی۔ ایہ ڈیزائن، ایہدی خوبصورت شکل تے ایہدے ہلکے وزن دی وجہ توں مُنفرد اے۔ ایہ جھولویاں کرسیاں یونانی تے رومن ڈیزائن دے ناݪ ناݪ نشات ثانیا تے نوآبادیاتی دور دی فنکاری توں متاثر سی
تاہم 1920 دی دہائی دے دوران، فولڈنگ راکنگ کرسیاں، امریکا تے یورپ وچ زیادا مقبول ہوئیاں۔ اوہ بیرونی سرگرمیاں تے سفر دے مقاصد لئی کارآمد سی۔ 1950 دی دہائی تک اک امریکی کاریگر سام مالوف دی بݨائیاں ہوئیاں راکنگ کُرسیاں اپݨی پائیداری تے ڈیلکس شکل توں مشہور ہو گئیاں۔
حوالے
گٹھ:فرنیچر گٹھ:کعھریلو سمان گٹھ:مصنوعات
وفاقی تحقیقاتی ادارہ
وفاقی تحقیقا‏تی ادارہ (مخفف ایف آئی اے) سیکریٹری داخلہ پاکستان دے زیرِ کنٹرول اک بارڈر کنٹرول، جوابی استخبار تے سیکورٹی ایجنسی اے، جو کثیر جہ‏تی، سنجیدہ تے منظم جرائم مثلاً امیگریشن، غیر قانونی انسانی اسمگلنگ، انسداد رشوت ستانی، تحظ حقوق دانش، سائبر کرائم، منی لانڈرنگ وغیرہ تو‏ں متعلق امور نو‏‏ں دیکھدا ا‏‏ے۔
گٹھ:حکومت ذوالفقار علی بھٹو گٹھ:پاکستان وچ 1975ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی محکمات استخبارات گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:پاکستان وچ نفاذ قانون گٹھ:1975ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے
بالی بولی
بالی (Balinese language) اک مالائیو پولینیشین بولی اے جیہڑی انڈونیشیا دے جزیرے بالی وچ 3.3 مِلیئن لوک (2000 تک) بولدے نیں، اس توں علاوا شمالی نوسا پینیڈا، مغربی لومبوک، مشرقی جاوا جنوبی سماٹرا، تے سولاویسی وچ وی بالی بولݨ آݪی آبادی رہندی اے۔ زیادہ تر بالی بولݨ آݪے انڈونیشیائی بولی وی جاݨدے نیں۔ بالی ثقافتی ایجنسی نے 2011 وچ اندازا لایا سی کہ جزیرا بالی وچ اپݨی روزمرا زِندگی وچ ہُݨ وی بالی بولی ورتݨ آݪیاں دی گِݨتی 10 لَکھ توں کَعھٹ اے۔ گلوٹولوگ نے ​​اس بولی نوں "خطرے توں محفوظ" بولی دے طور تے درجا بندی کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا دیاں بولیاں گٹھ:بولیاں
سجاتا رامدورائی
سجاتا رامدورائی (جم 1962) اکّ بیجگنت نمبر سدھانتکار اے جو اواساوا تھیوری اتے اپنے کم لئی جانی جاندی اے۔ اوہ بریٹیش کولمبیا یونیورسٹی، کینیڈا وچ گنت دی پروفیسر اتے کینیڈا ریسرچ چیئر اے۔ اوہ پہلاں ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف پھنڈامینٹل ریسرچ وچ پروفیسر سی۔
سکھیا
اسنے اپنی بی۔ایس۔سی۔ ۱۹۸۲ وچ سینٹ جوسف کالج، بنگلور اتے پھر اسنے ایم۔ایس۔سی۔ ۱۹۸۵ وچ اناملائی یونیورسٹی توں پتر وہار راہیں kitiکیتی۔ اس توں بعد اوہ ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف پھنڈامینٹل ریسرچ وچ پیئیچڈی لئی گئی اتے ۱۹۹۲ وچ رمن پرمالا دی نگرانی ہیٹھ پیئیچڈی کیتی۱। اسدا کھوج مضمون "وٹّ گرپس آف ریئل سرفیس اینڈ ریئل جیومیٹری" سی۔
کیریئر
ڈاکٹر۔ سجاتا رامدورائے نے شروع وچ مستطیل روپاں دے بیجگنت اصول اتے انڈاکار وکراں دی گنت دی جیومیٹری دے کھیتراں وچ کم کیتا۔ کوٹس، پھکایا، کاٹو، اتے وینجاکوب دے نال مل کے اسنے اواساوا اصول دے مکھ اندازا دا اکّ غیر-کمیوٹیٹو اڈیشن تیار کیتا، جس اتے اس اہم موضوع دی بہت بنیاد بیسڈ اے۔ اواساوا اصول دی شروعات اکّ مہان جاپانی گنت-کلاسیکل کینکیچی اواساوا دے کم توں ہوئی اے۔
اوہ انڈین انسٹیچیوٹ آف سائنس ایجوکیشن اینڈ ریسرچ، پنے وکھے معاون پروفیسر دے عہدے اتے اے۔
اپنے شوہر شرینواسن رامدورائی اتے بھارتی گنت لکھاری وی۔ایسّ۔ کلاسیکل نال کم کردے ہوئے، سجاتا رامدورائی نے ۲۰۱۷ دے انت وچ چتور، آندھرا پردیش وچ رامانجن میتھ پارک دی سوچ کیتی اتے انشک طور اُتے فنڈ دتے۔ ایہہ پارک گنت دی سکھیا نوں وقف اے اتے مہان بھارتی گنت-کلاسیکل شرینواس رامانجن (۱۸۸۷–۱۹۲۰) دے اعزاز وچ بنایا گیا اے۔
اوہ کئی قومانتری کھوج ایجنسیاں دی سائنسی کمیٹی دی ممبر اے جویں کہ انڈو-پھرینچ سینٹر فار پرموشن آف ایڈوانسڈ ریسرچ، بینپھ انٹرنیشنل ریسرچ سٹیشن، انٹرنیشنل سینٹر فار پیور اینڈ اپلائیڈ میتھیمیٹکس۔ اوہ ۲۰۰۷ توں ۲۰۰۹ تک قومی علم کمیشن دی ممبر رہی۔ اوہ موجودہ وچ ۲۰۰۹ توں وزیر اعظم دی سائنسی صلاح کار کونسل دی ممبر اے اتے نیشنل انوویشن کونسل دی ممبر وی اے۔ اوہ گونت سورا دے صلاح کار بورڈ وچ وی اے۔
اوارڈ اتے اعزاز
سجاتا رامدورائی ۲۰۰۶ وچ وکاری ICTP رامانجن انعام جتن والی پہلی بھارتی بنی۔ اسنوں ۲۰۰۴ وچ بھارت سرکار ولوں سائنسی کھیتراں وچ سبھ توں اچے اعزاز امن سوروپ بھٹناگر اوارڈ نال وی اعزازی کیتا گیا سی۔ اوہ گنت کھوج وچ اپنے بے مثال یوگدان لئی ۲۰۲۰ کریگر-نیلسن انعام دی وصول کنندہ وی اے۔ اس نوں سائنس اتے انجینیئرنگ دے کھیتر وچ ۲۰۲۳ لئی بھارت سرکار ولوں پدم شری انعام نال اعزازی کیتا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:۲۱وی صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:۲۰ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:جم ۱۹۶۲ گٹھ:21وی صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:جم 1962 گٹھ:زندہ لوک
سنگیتا کماری سنگھ دیؤ
سنگیتا کماری سنگھ دیو (جم ۳ دسمبر ۱۹۶۱) اکّ بھارتی سیاستدان اے اتے اڑیسہ وچ واقع اکّ پرانے ریاست بولانگیر دے نامور مہاراجہ دی بیوی اے۔ اوہ اوڈیشا دے بولانگیر توں لوک سبھا وچ موجودہ پارلیمنٹ ممبر اتے بھاجپا دی ممبر اے۔ اوہ پارٹی دی قومی کم کارنی دی ممبر اے۔
کریئر
کنکوردھن دے پیؤ اتے دادا دوویں سرگرم اتے کامیاب سیاستدان سن۔ اوہناں دے دادا، مہاراجہ راجیندر نرائن سنگھ دیو، جیہناں نے ۱۹۳۳–۴۷ دی معیاد دے دوران اپنے راج وچ پورن حکمران طاقت دا آنند مانیا سی، آزادی توں بعد جمہوریت وچ بہت ودھیا ڈھنگ نال مطابق ہو گیا سی، اتے اڑیسہ دے وزیر اعلیٰ وجوں سیوا کرن دی حدّ تک سیاست وچ اتم سی۔ ۱۹۶۷–۷۱ دی معیاد آزاد پارٹی دے ممبر وجوں۔ کنکوردھن دے پیؤ وی دو وار پارلیمنٹ ممبر رہِ چکے ہن۔ لازمی طور اُتے، کنکوردھن سیاست ول کھچیا گیا اتے اوڈیشا راج صوبائی اسمبلی وچ پٹناگڑھ لئی چار وار ممبر وجوں سیوا کیتی۔ پروار نے ایہہ یقینی بناؤن دی ضرورت محسوس کیتی کہ اوہناں دے سابقہ راج نوں کور کرن والی قومی پارلیمانی سیٹ وی اوہناں دے کنٹرول ماتحت ہونی چاہیدی اے۔ اس لئی کنکوردھن نے سنگیتا نوں اپنی پارٹی، بھارتی جنتا پارٹی دا ممبر بنایا
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1961
گٹھ:جم ۱۹۶۱
باغ واݨی
باغ واݨی (انگریزی: Gardening) توں مراد باغ لاوݨ دا کَم یا فن اے ۔باغ لاوݨ ، ایہدی سیرابی کرن تے کٹائی چھنگائی کرن آلے نوں مالی کہیا جاندا اے ۔
باغ واݨی دا عمل
باغ واݨی دا کَم مٹی وچ بوٹے تے رکھ اگوݨ نال تعلق رکھدا اے ۔ باغ دی ودھوتری لئی ویلے سِر پاݨی لوݨا ، گوڈی کرنا ، کٹائی تے چھنگائی کرنا ضروری عمل اے ۔
گٹھ:باغ گٹھ:زراعت گٹھ:کھیتی باڑی
ایتھنولوگ
ایتھنولوگ دنیا دیاں بولیاں دی اک فہرست اے جیہدا استعمال اکثر لسانیات وچ کیتا جاندا اے۔ ایہدے وچ ہر زبان تے لہجے دے نام دا الگ تن انگریزی حروف ناݪ اندراج کیات گیا اے۔ اس عمل اندراج نوں ”سِل کوڈ“ کہیا جاندا اے۔ مثال دے طور تے معیاری ہندی دا سِل کوڈ 'hin'، برج بولی دا 'bra' تے اردو دا 'urd' اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی ٹبر گٹھ:کتاباں
کباباں دیاں قسماں
thumb|320x320px| پیٹیلکن کباب بینگن تو‏ں تیار کیتے جاندے نيں۔ کباب دنیا بھر وچ پسند د‏‏ی جانے والی ڈش اے ۔ذیل وچ دنیا بھر تو‏ں کباب د‏‏ی انواع قسماں د‏‏ی لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔ کباب مشرق وسطیاور مسلم ملکاں وچ گوشت تو‏ں تیار کیتے جاندے نيں۔دنیا بھر وچ اسنو‏ں سبزیاں تے ہور اجزاءکینال وی تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عالمی پکوان گٹھ:سیخ کھانے گٹھ:کباب
تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز
تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنس (انگریزی: Tehran University of Medical Sciences) ایران د‏‏ی اک اک جامعہ جو تہران وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1851ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:1934ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:ایران وچ 1934ء دیاں تاسیساں گٹھ:ایران وچ طبی درسگاہاں گٹھ:تہران د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:تہران یونیورسٹی گٹھ:ایران وچ تعلیم
ابخازیا–جارجیا تنازع
ابخازیا-جارجیا تنازع ابخازیا وچ جارجیائیاں تے ابخازی لوکاں دے وچکار نسلی تنازع شامل اے ، جو آزاد ، جزوی طور اُتے تسلیم شدہ جمہوریہ ا‏‏ے۔ وسیع تر معنےآں وچ ، کوئی وی جارجیائی - ابخاز تنازع نو‏‏ں قفقاز دے خطے وچ جغرافیائی سیاسی تنازع دے اک حصے دے طور اُتے دیکھ سکدا اے ، جو سن 1991 وچ سوویت یونین دے تحلیل ہونے دے نال ہی 20 واں صدی دے آخر وچ شدت اختیار کر گیا سی۔