cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبداللہ (لال مسجد)
لال مسجد
تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد مولا‏نا عبد اللہ 9 سال تک کراچی د‏‏ی مختلف مسیتاں وچ امامت کردے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں راجگڑھ اسلام آباد منتقل ہويا تاں ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی مرکزی جامع مسجد لئی اس ویلے دے صدر ایوب خان نے مولا‏نا محمد یوسف بنوری د‏‏ی سفارش اُتے مولا‏نا عبد اللہ نو‏‏ں جی سِکس فور وچ بݨݨ والی اس جامع مسجد دا خطیب مقرر کر دتا۔ اس وقت اسلام آباد د‏‏ی کل آبادی ايس‏ے مسجد دے قرب و جوار وچ مقیم سی۔ شہر دے اکابرین ايس‏ے مسجد وچ آندے جاندے سن ۔ وقت گزرنے ک نال مولا‏نا عبد اللہ نے اپنے مدّاحاں دا اک حلقا بݨا لیا جیہناں وچ افسر شاہی دے ارکان وی سن تے سیاست دان بھی۔
سیاسی افق
سیاسی افق اُتے مولا‏نا عبد اللہ تے انہاں د‏‏ی لال مسجد تحریک ختم نبوت دے وقت نمودار ہوئے جدو‏ں ایہ مسجد اسلام آباد وچ ہونے والی ختم نبوت تحریک دے جلساں تے جلوساں دا مرکز بن گئی۔ تحریک دے روح رواں مفتی محمود مولا‏نا دے استاد سن ۔ اس تحریک دے دوران ایہ تعلق سیاسی نوعیت اختیار کر گیا تے آنے والے دناں وچ وزیر اعظم ذولفقار علی بھٹو دے خلاف سیاسی تحریک وچ وی لال مسجد نے اہ‏م کردار ادا کيتا۔
ضیا دور
ضیا الحق اپنے اسلامی لبادے دے نال بر سر اقتدار آئے تاں ہور بہت سارے مولویاں طرحاں مولا‏نا عبد اللہ دی وی اوہناں دی خاصی قربت رہی ۔ اوہ مَردے دم تک رویت ہلال کمیٹی دے سربراہ رہ‏‏ے ۔ مولا‏نا عبد اللہ نے اسّی د‏‏ی دہائی وچ باقاعدہ اک تحریک دے ذریعے اسلام آباد وچ نويں مسیتاں تے مدارس د‏‏ی تعمیر دا سلسلہ شروع کيتا۔ اس دوران کئیاں مسیتاں دی بنیاد رکھی گئی لیکن بعض مبصرین دے نزدیک اوہناں وچو‏ں بیشتر سرکاری زمیناں اُتے غیر قنونی قبضے ک‏ر ک‏ے تعمیر کيتیاں گئیاں سی ۔ انہاں نے جامعہ فریدیہ دے ناں نال مُنڈےآں تے جامعہ حفصہ دے ناں نالکُڑیاں لئی مدرِسے وی تعمیر کیتے ۔
انتقال
اس دوران مولا‏نا نے ملک وچ زور پکڑدی فرقہ واریت وچ وی سرگرم کردار ادا کيتا۔ اُنّی سو اٹھانوے وچ جدو‏ں اوہ اسلام آباد وچ اک نامعلوم گولی دا نشانہ بݨے تاں اوہناں دے ورثا وچ بیوہ توں علاوہ دو پُتر تے تن دھی آں سن ۔ وصیت دے مطابق اوہناں دے وڈے پُتر مولا‏نا عبد العزیز نو‏‏ں اوہناں دا جانشین تے لال مسجد دا خطیب مقرر کيتا گیا ۔
گٹھ:پاکستانی لوک
علیزہ ایاز
علیزہ ایاز اکّ قومانتری آب و ہوا کارکن اے، اتے اقوام متحدہ دی اعزازی سفیر اے۔ اسنے یونیورسٹی کالج لندن وکھے یونائیٹڈ کنگڈم یوتھ آؤٹسٹینڈنگ کمٹمینٹ ٹو سسٹینیبلٹی اوارڈ سانجھے طور 'تے  جتیا، اتے اقوام متحدہ، لنڈن قومانتری ماڈل اقوام متحدہ، اتے یوکے پارلیمانی پروگراماںں وچ بھاشن دتے ہن۔  اوہ نیشنل یوتھ کونسل پاکستان دی ممبر اے۔ اوہ یونیورسٹی کالج لنڈن وکھے  کلائیمیٹ ایکشن سوسائٹی قائم کرن لئی جانی جاندی اے۔ اس سوسائٹی نے یوکے-ویاپی نوجواناں نوں آب و ہوا تبدیلی خلاف کاروائی کرن لئی پریرن وچ مدد کیتی۔ ایہناں سرگرمیاں صدقہ یوکے دی پارلیمینٹ نوں  آب و ہوا ایمرجینسی اعلان کرنی پئی ۔  اکتوبر ۲۰۲۰ وچ اسنوں سسٹینیبل ڈویلپمینٹ گول ۱۳ لئی اقوام متحدہ دی یوا سفیر نامزد کیتا گیا سی۔ اوہ ملالہ یوسفزئی توں بعد ایہہ اعزاز حاصل کرن والی دوجی پاکستانی طالب علم سی۔
مڈھلا جیون اتے سکھیا
ایاز دا جم متحدہ عرب امارات دے شہر دبئی وچ ہویا سی، اتے اسنے اپنی زیادہ تر زندگی مدھ مشرق وچ بتائی اے۔ لنڈن جان توں پہلاں، اس نے کراچی گرامر سکول اتے دبئی بریٹیش سکول وچ پڑھائی کیتی۔
اسنے اپنی بیچلر ڈگری یونیورسٹی کالج لندن توں کیتی اتے اس توں بعد چھوت والی بیماریاں متعلق مہانماری سائنس وچ ایمئیسسی کیتی۔
کیریئر
طالب علم ہندیاں، ایاز نے ۲۰۱۸ وچ یونیورسٹی کالج لندن وکھے کلائیمیٹ ایکشن سوسائٹی دا قیام کیتا ایاز لنڈن-بیسڈ کانفرنساں، ورکشاپاں، مہماں اتے سالانہ "سسٹینیبلٹی سمپوزیئم" دی اکّ لڑی دی مکھی اے جو یو.کے. دے مکمل نوجواناں نوں آب و ہوا اپرالیاں لئی پریرن واسطے یو.کے. وچ منعقد کیتی جاندی اے۔
نجی جیون
ایاز لنڈن، انگلینڈ وچ دوستاں اتے پروار نال رہندی اے پر اکثر سفر کردی رہندی اے۔ اوہ اپنی کامیابی اتے انسپائریشن لئی اپنے ماں پیؤ محمد ایاز اتے ڈاکٹر: رانا نجمی نوں سہرا دیندی اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک
یامنی کرشنامورتی
منگارا یامنی کرشنامورتی (جم 20 دسمبر 1940) اک مشہور بھارتی ڈانسر اے جسنے ڈانس دیاں ودھاواں بھرتناٹیم اتے کچیپڑی وچ مشہوری حاصل کیتی۔
مڈھلا جیون
یامنی کشنامورتی دا جم 20 دسمبر 1940 نوں مدنپلی، چتور ضلع، آندھرا پردیش وچ ہویا۔ یامنی دا جم پورنماشی والی رات نوں ہویا جس کارن اسدے داداجی نے اسدا ناں "یامنی پورناتلکا" رکھیا۔ یامنی دا پالن-پوشن چدامبرم، تملناڈو وچ ہویا اتے اسدی ماں بولی تیلگو اے۔
کیریئر
یامنی نے اپنے کیریئر دی شروعات 1957 توں مدراس وچ کیتا۔ یامنی نوں ترپتی وینکٹیشور، مندر دی "استھانا رقاصہ" وجوں اعزازی کیتا گیا۔
سوے-جیونی
یامنی نے "ڈانس لئی جنون" (اے پیشن فار ڈانس) ناں دی اک سوے جیونی دی رچنا کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں
۱۹۴۳ وچ عراق وج کرد بغاوت
پس منظر
احمد بارزانی ملا مصطفیٰ بارزانی د‏‏ی پہلی بغاوت تے جدید عراق وچ تیسری کرد قوم پرست بغاوت سی۔ ایہ بغاوت ۱۹۳۱ وچ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں جنوبی کردستان دے سب تو‏ں نمایاں کرد رہنما احمد بارزانی نے کئی دوسرے کرد قبیلے نو‏‏ں متحد کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ احمد بارزانی نے جدوجہد دے لئی رضاکارانہ طور اُتے کم کرنے والے کئی رہنماواں نو‏‏ں بھرتی کیتاا، جنہاں وچ اس دا چھوٹا بھائی مصطفیٰ بارزانی وی شام‏ل سی، جو بغاوت دے دوران اک نمایاں کمانڈر بن گیا سی۔ برزانی د‏‏ی افواج نو‏‏ں بالآخر برطانوی حمایت یافتہ عراقی فوج دے ہتھو‏ں شکست ہوئی، تے بارزانی دے رہنما خفیہ کارروائیاں اُتے مجبور ہو گئے۔
۱۹۳۱ دے واقعات دے بعد ملا مصطفیٰ احمد بارزانی دے نال دوبارہ شام‏ل ہو گئے لیکن ۱۹۳۳ وچ عراقی حکومت نے دو بھائیاں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے موصل جلاوطن کر دتا۔ بارزانی خاندان نو‏‏ں ۱۹۳۰ تے ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائیاں وچ عراق دے مختلف شہراں وچ جلاوطن کر دتا گیا، جنہاں وچ موصل ، بغداد ، ناصریہ ، کفری ، آلٹن کوپری ، تے آخر وچ سلیمانیہ شام‏ل نيں۔ دراں اثنا، بارزانی دے علاقے وچ بارزانی د‏‏ی جنگجو فورسز د‏‏ی باقیات نو‏‏ں وی گرفتار یا قتل کرنے دے لئی مسلسل دباؤ دا سامنا سی۔
برطانوی قبضہ
جس طرح دوسری جنگ عظیم شروع ہوئی تے دنیا د‏‏ی اقوام د‏‏ی توجہ اپنی طرف مبذول کرائی، ايس‏ے طرح برزانی (احمد تے مصطفیٰ) تے انہاں دے قبیلے عراقی حکومت تو‏ں حالے تک وکھ تھلگ تے متصادم سن ۔ ۱۹۴۱ وچ عراق اُتے برطانوی قبضہ، ممکنہ طور اُتے اپنے اتحادیاں دے نال عراق د‏‏ی صف بندی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی، بالواسطہ طور اُتے مصطفیٰ بارزانی تے اس دے حامیاں دے دوبارہ اتحاد دا باعث بنا تے عراق د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں اک بار فیر اک چیلنج بنا دتا۔ ۱۹۴۳ وچ ، جداں جداں عراق وچ تنازعہ شدت اختیار کردا گیا، برطانیہ تے برطانیہ نے کرداں دے مسئلے اُتے بوہت گھٹ توجہ دتی، تے انہاں دے دفاعی طریقےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مصطفیٰ بارزانی نو‏‏ں بارزانی دے علاقے وچ واپسی دا منصوبہ بنایا۔ بارزانی خاندان دا واپسی دا عزم سنجیدگی تو‏ں معاشی سی، قوم پرست نئيں، تے نہ ہی کردستان وچ برطانوی مخالف جذبات د‏‏ی مخالفت کيتی خواہش تو‏ں باہر سی۔ پر، بارزانی نے سلیمانیہ وچ کرد قوم پرست حلفےآں تو‏ں رابطے قائم کر لئی سن جنہاں نے اسنو‏ں فرار ہونے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔
بغاوت دا پہلا مرحلہ
شیخ احمد بارزانی تو‏ں اجازت لینے دے بعد ملا مصطفیٰ اپنے دو قریبی ساتھیاں دے نال سلیمانیہ تو‏ں فرار ہو ک‏ے ایران چلے گئے۔ ایران دے شہر اوشنویہ وچ اس نے برزان قبیلے دے انہاں لوکاں تو‏ں اتحاد کيتا جو اس شہر وچ آباد سن تے بارزان واپس جانے دے لئی روانہ ہوئے۔ واپسی پر، ملا  مصطفیٰ نو‏‏ں فوری طور اُتے انہاں دے حامیاں، پڑوسی قبیلے دے سربراہان، انہاں دے نال اتحاد دے خواہشمند سرکاری ملازمین، تے کردستان نیشنل موومنٹ دے اراکین نے دیکھیا۔ مؤخر الذکر گروپ وچ میر حج احمد تے مصطفیٰ خوشناف، عراقی فوج وچ کرد افسران، تے زیر زمین کرد قوم پرست تحریک حیوا دے ارکان شام‏ل سن ۔
سال ۱۳۴۳ دے دوران، بارزانی تے اس دے جنگجوواں نے تھاناں اُتے قبضہ کيتا تے خود نو‏‏ں فوج دے گولہ بارود تے ہتھیاراں تو‏ں لیس بنایا۔ کمان د‏‏ی سطحاں قائم ہوئیاں، تے بارزانی نے اپنا کمانڈ سنٹر راوندوز تے بارزانی دے درمیان واقع پنڈ بسطاری وچ قائم کيتا۔ بارزانی د‏‏ی فوجاں نے غوریتو د‏‏ی جنگ تے مزنہ د‏‏ی جنگ جِت لئی۔ انہاں لڑائیاں وچ بارزانی دیاں فوجاں عراقی فوج دے تربیت یافتہ، منظم تے اچھی طرح تو‏ں لیس یونٹاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہوئیاں۔
ڈپلومیسی
بارزانی نے عراقی حکومت تو‏ں خود مختاری دے نال نال شیخ احمد بارزانی سمیت قیدیاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيتا۔ بھانويں خودمختاری د‏‏ی درخواست نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا، عراقی حکومت نے ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ بارزانی دے نال گل گل کيتی۔ انہاں مذاکرات دے نتیجے وچ ایہ احمد ۱۹۴۴ دے اوائل وچ رہیا ہو گیا۔ عراق د‏‏ی طرف تو‏ں ڈین د‏‏ی پہچان دے نال نال بارزانی د‏‏ی وسیع طاقت تے اثر و رسوخ دے نتیجے وچ ، کرد محب وطن اس دے گرد جمع ہوئے تے اس د‏ی عزت افزائی کی، تے اسنو‏ں قومی سطح اُتے کرداں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دے رہنما دے طور اُتے متعارف کرایا۔
مصطفیٰ بارزانی تے عراقی حکومت دے درمیان سفارت کاری دا آغاز حکومت دے اندر متعدد کرد حامیاں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی حد تک مثبت ردعمل دے نال ہويا۔ پر، ۱۹۴۴ وچ عراقی کابینہ دے استعفیٰ دے بعد، اک نويں حکمران ٹیم ابھر کر سامنے آئی جو کرداں د‏‏ی خواہشات دے مطابق نئيں سی۔ نتیجے دے طور پر، سابقہ مراعات منسوخ کر دتی گئياں، کرد نواز سفارت کاراں نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا، تے کرداں تے عراقی حکومت دے درمیان دشمنی دا اک نواں دور شروع ہويا۔
مصطفیٰ بارزانی نے، جنہاں د‏‏ی پوزیشن پچھلی پالیسیاں تو‏ں مضبوط ہوئی سی، اپنے مطالبات نو‏‏ں جاری رکھیا تے نال ہی اپنی افواج نو‏‏ں اگلے فوجی آپریشن دے لئی تیار کيتا۔ ایہ جاندے ہوئے کہ تصادم نیڑے اے، اس نے اپنی افواج نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کر دتا: اک سابق فوجی افسر مصطفیٰ خوشناف د‏‏ی کمان وچ راونڈوز مارٹل فرنٹ، عزت عبدالعزیز د‏‏ی کمان وچ عمادیہ فرنٹ، تے اقرا محاذ شیخ سلیمان بارزانی۔ تمام عناصر نو‏‏ں مصطفیٰ بارزانی دے سامنے جوابدہ ہونا سی، تے اوہ رضاکارانہ طور اُتے انقلابی قوتاں دا جنرل بن گیا۔ مصطفیٰ بارزانی نے ۱۹۴۵ دے اوائل وچ شیخ احمد بارزانی دے مشورے اُتے کرد لبریشن یا لبریشن پارٹی د‏‏ی بنیاد وی رکھی۔ کرداں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک، بنیادی طور اُتے کرد افسران، متحدہ حکومت دے عملے تے پیشہ ور افراد نے عراق دے اندر خودمختاری یا آزادی قائم کيتی، تے فیر کردستان دے دفاع دے لئی فوجی یونٹ تشکیل دیے۔
فیز دوم (۱۹۴۵)
یا بارزانی دا اپنی افواج نو‏‏ں جنگ دے آغاز وچ قیادت نہ کرنے دا حکم، ۱۹۴۵ وچ مارگور دے علاقے وچ تنازعہ دوبارہ شروع ہويا۔ اس تصادم دے نتیجے وچ اک سرکردہ کرد شخصیت ولی بیگ دے نال نال کئی عراقی پولیس افسران وی مارے گئے۔ ولی بیگ د‏‏ی موت دے نتیجے وچ ، کرد عوام نے کرد مسلح افواج د‏‏ی مداخلت دے بغیر مارگور تے بارزان دے پولیس اسٹیشناں اُتے حملہ کيتا تے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بارزانی، جو قبائلی تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی اوتھ‏ے نئيں سی، فوراً واپس آیا تے بغاوت دا حکم دتا۔ عراقی حکومت نے برطانوی مشورے دے برعکس خطے نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس مقصد دے لئی قانون د‏‏ی دفعات دا اعلان کردے ہوئے فوجی آپریشن شروع کيتا تے بارزانی تو‏ں ہتھیار سُٹن دا مطالبہ کيتا۔ سفارت کاری دے لئی کوئی دوسرا آپشن نئيں سی، عراقی افواج نے بڑھدے ہوئے حزب اختلاف دے باغیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی علاقے وچ فوج دے یونٹ تعینات ک‏‏‏‏ر دتے۔
مصطفیٰ بارزانی نے شیخ احمد بارزانی تو‏ں مشورہ کيتا کہ اوہ تنازعہ د‏‏ی تیاری دے لئی فیصلہ کرن کہ عراقی حملے د‏‏ی صورت وچ افواج د‏‏ی کمان کس دے لئی زیادہ مناسب ہوئے گی۔ بارزانی خاندان نے فیصلہ کيتا کہ مصطفیٰ بارزانی خود اقرا د‏‏ی افواج د‏‏ی قیادت کرن، لیکن مرغور-روندوز محاذ محمد صدیق بارزانی (شیخ احمد تے ملا مصطفیٰ دے اک ہور بھائی) د‏‏ی کمان وچ تے بلند عمادیہ محاذ د‏‏ی کمان وچ ہونا چاہیے۔ حاجی طحہ عمادی اقراء محاذ د‏‏ی افواج د‏‏ی تباہی تے تیاری وی اسد خوشاوی اُتے چھڈ دتی گئی۔ بارزانی دیاں فوجاں زمین اُتے حکم جاری کرکے ابتدائی لڑائیاں اُتے غلبہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگئياں۔ عراقی فوج نے قلندر پہاڑ د‏‏ی مشرقی ڈھلوان اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ گلی علی بیگ گرگاہ د‏‏ی طرف پسپائی اختیار کيتی۔ انہاں فتوحات دے باوجود، بارزانی د‏‏ی افواج نو‏‏ں متعدد شکستاں دا سامنا کرنا پيا، محمد صدیق بارزانی جھڑپاں وچ شدید زخمی ہوئے۔
۴ ستمبر ۱۹۴۵ نو‏‏ں عراقی حملےآں دا سلسلہ جاری رہیا، جس وچ اقرا تے رواندوز تو‏ں زمینی یونٹس دے نال نال پولیس یونٹ عمادیہ تو‏ں برزان د‏‏ی طرف منتقل ہو گئے۔ کچھ دناں بعد مورک د‏‏ی جنگ وچ بارزانی دے جنگجوواں نے عراقی مشینی توپ خانے اُتے دوبارہ حملہ کيتا۔ چونکہ لڑائی ون آن ون لڑائی وچ بدل گئی، عراقی فوج نو‏‏ں ممکنہ طور اُتے کمان تے کنٹرول د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں عارضی طور اُتے علاقے تو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ عراقی زمینی افواج دے پِچھے ہٹتے ہی فضائی حملے شروع ہوئے۔
بارزانی د‏‏ی ابتدائی فتوحات دے برعکس، ستمبر ۱۹۴۵ دے آخر وچ ، عراقی حکومت نے کرد قبیلے نو‏‏ں بارزانی د‏‏ی مخالفت کرنے تے شورش نو‏‏ں دبانے وچ تعاون کرنے اُتے راضی کرکے تنازعہ دا رخ بدل دتا۔ ایہ ایلیرین جنگجو، جنہاں وچ زیباری، بارواری، تے دوسکی قبیلے شام‏ل نيں، ہور سید طحہٰ شمزیانی دے کئی بیٹےآں دے وفادار تارکین وطن دے عناصر نے بارزانی تے اس د‏ی افواج اُتے حملہ کیا، انہاں دے دفاع نو‏‏ں تباہ کر دتا تے عراقی افواج اُتے ہور حملےآں نو‏‏ں روک دتا۔ علاقے دے اُتے. غدارانہ حملے ۷ اکتوبر نو‏‏ں عراقی فورسز دے ہتھو‏ں بارزانی اُتے قبضے دے نال ہی ہوئے، بارزانی نو‏‏ں اس علاقے تو‏ں فوجیاں نو‏‏ں واپس بلانے تے ایرانی کردستان منتقل ہونے دا حکم دینے اُتے مجبور کرنا پيا۔ اوتھ‏ے، بارزانی خاندان تے انہاں دے حامی مہا آباد دے علاقے دے مختلف شہراں وچ آباد ہوئے تے مقامی کرد قوم پرست عناصر وچ شام‏ل ہو گئے۔
فیز سوم (۱۹۷۴)
۱۹۷۳ وچ ، بعث پارٹی د‏‏ی جانب تو‏ں عراقی کمیونسٹ پارٹی نو‏‏ں تسلیم کرنے دے بعد، دونے جماعتاں نے اک اتحاد قائم کیا، تے عراق د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی، جو پہلے بعث حکومت دے خلاف لڑدی رہی سی، انہاں دے کہنے اُتے روسیاں دا نال دتا۔ ایہ ۱۹۷۴ وچ ختم ہويا؛ عراق وچ بعثی حکومت، جس نے چار سال دا امن تے فرصت دتی کہ اوہ دوبارہ زندہ ہو سک‏‏ے تے تیل د‏‏ی وڈی مقدار فروخت کر سک‏‏ے تے روسیاں د‏‏ی فوری مدد کرداں دے کم نو‏‏ں مکمل کرنے دے لئی کافی طاقت دیکھی۔ اس لئی چھدے دے لاکٹ دے لئی ایہ واضح طور اُتے اک بہانہ سی کہ اوہ دوبارہ جنگ کيت‏ی اگ بھڑکائے۔ آخر کار، بے نتیجہ ملاقاتاں دے بعد، اس نے اچانک یکطرفہ طور اُتے اعلان کيتا کہ کرکوک، خانقین، سنجار، شیخان تے کئی دوسرے کرد علاقے ہن کردستان دا حصہ نئيں نيں، تے ایہ کہ ۱۱ مارچ ۱۹۷۰ دے معاہدے وچ ایہ علاقے شام‏ل نئيں سن ۔ جدو‏ں بعثی اقتدار وچ واپس آئے تاں انہاں نے معاہدہ دوبارہ شروع کيتا تے اسنو‏ں اگ لگیا دتی تے ملا مصطفیٰ د‏‏ی طرف تو‏ں اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کرنے دا اعلان ک‏ر ک‏ے کردستان نو‏‏ں عراقی فوج د‏‏ی زمینی تے فضا تو‏ں اَنھّا دھند گولیاں دا نشانہ بنایا۔
جنگ دے ابتدائی دناں وچ ، ایران نے کرداں دے لئی ریڈ کراس تے اس ورگی بین الاقوامی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجی جانے والی امداد دے لئی اپنی سرحداں کھلی ہونے دا اعلان کيتا تے انسانی حقوق دے احترام دے ناں اُتے انھاں خوراک، لباس تے دوائیاں بھیجاں۔
اس جنگ وچ عراقی فوج دے پاس بہت جدید تے تباہ کن ہتھیار سن تے کرد پیشمرگہ دے خلاف انہاں دے پاس صرف ہلکے ہتھیار سن ۔پیشمرگہ د‏‏ی وڈی ہمت دے باوجود جنگ دے جاری رہنے نے انہاں د‏‏ی افواج نو‏‏ں کمزور کردتا تے انہاں نو‏ں ایران تک پہنچنا پيا۔ اس جنگ وچ ایران د‏‏ی پالیسی ایہ سی کہ معاملات نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ لے لیا جائے، تے اس طرح کہ جنگ کيت‏ی رسد تے رسد تو‏ں متعلق تمام امور رفتہ رفتہ ایرانی فوج نے انجام دیے، تے کچھ عرصے بعد پیشمرگہ درحقیقت صرف تے صرف جنگ لڑی۔ گولہ بارود د‏‏ی ضرورت سی تے انہاں دا راشن ایران فراہ‏م کردا سی۔
ایران د‏‏ی بالواسطہ مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ جنگ پچھلی جنگاں تو‏ں زیادہ شدید تے وسیع سی تے اس دیاں خبراں خبراں وچ سرلسٹ سی۔ چند ماہ بعد، پیشمرگا د‏‏ی قابل ستائش بہادری تے عراقی سپاہیاں د‏‏ی کمزوری دیاں خبراں بریک ہوئیاں، تے اکثر مبصرین نے وقت دے گزرنے نو‏‏ں عراق دے لئی نقصان دہ قرار دتا۔ اس مشکل حالات وچ تے بعثیاں د‏‏ی طرف تو‏ں لگائی گئی اگ دے بھڑکنے د‏‏ی توقع سی، ایران دے شاہ نے اچانک رخ بدلدے ہوئے الجزائر جا ک‏ے صدام حسین نال ملاقات کيت‏ی تے بند کمرے دے مذاکرات دے بعد، انہاں دونے نے ۶ مارچ ۱۹۷۵ نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ انہاں نے کرداں دے نال مفاہمت کردے ہوئے اصولی طور اُتے سمجھوتہ کيتا۔
بعد وچ ایہ واضح ہو گیا کہ شاہ تے صدام درحقیقت اک ایداں دے معاملے دے مرکزی کردار سن جس اُتے وڈی طاقتاں متفق سی، تے ایہ کہ بارزانی تحریک نو‏‏ں اس طرح دبانا سی کہ اوہ اپنے پیر اُتے کھڑا نہ ہو سک‏‏ے۔ اپنی تے اپنے اتحادیاں د‏‏ی بے شمار قربانیاں تے بہادری دے باوجود اوہ ایسا کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ عوام د‏‏ی نشوونما تے آگاہی دا فقدان، تحریک دے انتظامی تے فوجی آلات وچ بدعنوانی دا دخول، خاص طور اُتے پارسی ڈیموکریٹک پارٹی، ہور شیخ ملا مصطفیٰ د‏‏ی سادہ لوحی تے خانہ بدوش مزاج تے کچھ دوسرے مسائل جنہاں نے راہ ہموار کيتی۔ تاکہ دشمن تحریک وچ دراندازی تے جراثیم کشی کرے۔
بہر حال، الجزائر دے معاہدے دے بعد، ملا مصطفیٰ، جنہاں نے حالے اس سانحے د‏‏ی گہرائی دا اندازہ لگایا سی، جاندے سن کہ مزاحمت تے جنگ جاری رکھنے دا نتیجہ سوائے موت تے تباہی دے کچھ نئيں نکلے گا۔ لامحالہ اس نے دشمنی ختم کرنے دا حکم دتا تے اپنے اتحادیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد دے نال ایران وچ پناہ لی تے عظیمیہ، کرج وچ سکونت اختیار کيتی۔ اوہ حال ہی وچ لیوکیمیا دا شکار ہوئے تے آخر کار مارچ ۱۹۷۹ وچ انتقال کر گئے۔ اس نے زندگی نو‏‏ں الوداع کہیا۔
نتائج
جمہوریہ مہاباد نو‏‏ں کرد قوم پرست تحریک وچ اک اہ‏م موڑ دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔ قومی شناخت دے اس مختصر عرصے دے نتیجے وچ پیشمرگا فورس د‏‏ی باقاعدہ تشکیل ہوئی تے کرد عوام دے فوجی ہیرو دے طور اُتے مصطفیٰ بارزانی دے کردار نو‏‏ں تقویت ملی۔ اس قومی ریاست د‏‏ی مختصر زندگی دے دوران، اک کرد وطن دا تصور اک حقیقت بن گیا۔ مہاباد جمہوریہ کرداں دے لئی دسمبر ۱۹۴۵ تو‏ں دسمبر ۱۹۴۶ تک صرف ۱۲ ماہ تک قائم رہی۔
ایران وچ کرد قومی ریاست د‏‏ی شکست دے بعد، مصطفیٰ بارزانی تے اس دے اتحادی عراق واپس چلے گئے تے بالآخر سوویت یونین وچ پناہ لئی۔ ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی وچ ، مصطفیٰ بارزانی نے عراقی حکومت دے نال امن عمل شروع کیا، جو ناکا‏م ہو گیا، تے کرد-عراقی تنازعہ دوبارہ شروع ہويا، جو ۱۹۶۱ دے بعد تو‏ں اپنے سب تو‏ں زیادہ پرتشدد مرحلے تک پہنچ گیا۔
فوٹ نوٹ
گٹھ:۱۹۴۵ء وچ عراق گٹھ:۱۹۴۴ء وچ عراق گٹھ:۱۹۴۳ء وچ عراق گٹھ:۱۹۴۵ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۴۴ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۴۳ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۴۵ء وچ ایران گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اونیت کور
اونیت کور اک بھارتی اداکارہ اتے ڈانسر اے۔ اونیت دا جم 13 اکتوبر 2001   جالندھر، پنجاب، بھارت وچ ہویا۔ اسنے پولیس ڈی۔اے۔وی۔ پبلک سکول، جالندھر، پنجاب، بھارت توں اپنی نوویں جماعت پاس کیتی۔ اوہ حال وچ آکسفورڈ پبلک سکول، ممبئی وچ اپنے دسویں کلاس کر رہی اے۔ اسنے اپنے کیریئر نوں ڈانس انڈین ڈانس لٹل ماسٹرز نال شروع کیتا۔ اسنے ڈانس کے سپرسٹارز، دا سرلیکھ اک ہور ڈی۔آئی۔ڈی لڑی وچ وی حصہ لیا۔ اونیت شوپ اوپیرا میری ماں نال اپنی اداکاری دی شروعات کیتی۔ اس توں بعد اسنے ٹیڑے ہے پر تیرے میرے ہے کامیڈی سیریز وچ اداکاری کیتی۔ جون 2012 وچ، اسنے اک ڈانس ریالٹی شو جھلک دکھا جا دے پنجویں سیزن وچ حصہ لیا۔ اس توں بعد، اسنے 2012 دیاں ٹیوی لڑیوار ساوتری وچ شہزادی دمینتی دی کردار نبھایا اتے 2013 دی اکو فلم 'ایک مٹھی آسمان' وچ نوجوان پاکی کپور وجوں پیش ہوئی۔ نونیت نے 2014 دی ہندی فلم 'ماردانی' وچ میرا دے کردار نال اپنے کریئر دی شروعات کیتی۔ اسنے آخری وار 2014 دیاں ٹیوی سیریز ہاماری سسٹر دیدی وچ خوشی دے کردار کیتی۔ اوہ ہال ہی وچ چندرا نندنی وچ شہزادی چارمتی، شہزادہ بندسارے دی پہلی بیوی دے کردار وچ دکھائی گئی اے۔
نونیت نے ہندوستان یونیلیور اتے میگی ورگے مشہور برانڈ دے نال 40+ ٹیویسی وچ وی کم کیتا۔
کریئر
کور نے 2014 وچ پردیپ سرکار دی ہندی فلم 'مردانی' نال اپنی فلماں دی شروعات کیتی، جس وچ اوہناں نوں رانی مکھرجی دے کردار دی بھانجی وجوں کردار دتی گئی۔  کور نے راکیش اوم پرکاش میہرا نال اک ہور فلم پروجیکٹ اتے وی دستخط کیتے ہن، جتھے اوہ اک جونیئر کردار وجوں اگوائی کریگی۔
ستمبر 2014 وچ، اسنے ڈی۔جے۔ دے کریئیٹو یونٹ پیداواراں دے 'سوپ اوپیرا ہماری سسٹر دیدی ' وچ سامان لیڈ کردار کیتی۔ ایہہ شو اک امریکی ٹیلیوژن لڑی ہتھرون دا بھارتی انوکولتا اے۔ اسنے ستویں کلاس وچ اک نوجوان لڑکی خوشی دی کردار نبھایا۔ ایہہ شو ستمبر 2014 توں فروری 2015 تک سونی پال ٹیلیوژن اتے براڈکاسٹ کیتا گیا سی۔  اوہ اشتہاراں وچ اتے اک برونی فلم جو کہ 2017 دے اخیر وچ رلیز ہوئی اک فلم وچ دیکھی جا سکدی اے۔ اوہ ہال ہی وچ ٹیوی سیریز چندرا نندی دے سٹار پلس وچ شہزادی چارومتی دے روپ وچ کردار کیتی۔ موجودہ زندگی میں، اونیت کور علاء کی ایک قسط میں اداکاری کر رہی ہیں۔ ان کے ساتھ سدھارتھ نگم بھی اہم کردار ادا کر رہے ہیں۔ وہ متعدد ٹیلی ویژن اشتہارات میں بھی نظر آتی ہیں۔ 2021 میں وہ اٹھارہ سال کی ہو جائیں گی۔ اونیت کور ایک 19 سالہ لڑکی ہے۔ وہ بالی ووڈ فلموں میں بھی کام کریں گی۔ یوٹیوب اور ٹک ٹاک پر اس کا پہلے سے ہی مضبوط گڑھ ہے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 2001 گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جالندھر دے لوک
ایشیتا گپتا
اشیتا گپتا (انگریزی: Ishita Gupta) (10 اکتوبر کو پیدا ہوئیں) برطانوی کاروباری، اداکار اور ماڈل ہیں جن کو بھی ریہا اور اشیتا ریہا گپتا کے ناموں سے بھی جانا جاتا ہے۔
جلدی زندگی اور تعلیم
اشیتا گپتا بھارت میں پیدا ہوئیں اور وہاں کلکتہ انٹرنیشنل اسکول میں تعلیم حاصل کی۔ انہوں نے بعد میں لندن جانے کا فیصلہ کیا تاکہ وہ اپنی اعلیٰ تعلیم جاری رکھ سکیں۔ اشیتا کا بی اے ماس کمیونیکیشن سائمبائوسس سینٹر فار میڈیا اور کمیونیکیشن سے حاصل ہوا اور انہوں نے لندن اکیڈمی آف میوزک اینڈ ڈراماٹک آرٹس سے پیشہ ورانہ ایم ایف اے میں حاصل کیا۔
کیریئر
کاروبار: اشیتا گپتا برطانیہ میں ایک سٹارٹ اپ کمپنی کی بنیاد رکھنے والی ہیں جو پائیدار اور ماحولیاتی دوست مصنوعات پر توجہ دیتی ہے۔
اداکاری
اشیتا گپتا ایک ماہر اداکار ہیں جنہوں نے کئی فلموں، ٹیلی ویژن شوز اور تھئیٹر پروڈکشنز میں کام کیا ہے۔ ان کے ممتاز کاموں میں "ذی وومن ان بلیک"، "ڈاکٹر ہو" اور "بینڈ اٹ لائک بیکہام" شامل ہیں.
بانیرا گیری
بانیرا گیری نیپال دے وقار ادبی اعزاز سُپْرِیَال گورکھیا دَکْشِنَابَاہُو اعزاز تو‏ں نوازی جانے والی شاعرہ نيں۔ انہاں د‏‏ی نوشتہ نیپالی زبان د‏‏ی شاعری دے مجموعے دنیا د‏‏ی کئی زباناں وچ شائع ہوئے چکے نيں۔ ایہ تراجم ہندی، اردو نیپالی، انگریزی، جاپانی تے کچھ تے زباناں وچ شائع ہوئے چکے نيں تے مقبول وی ہوئے نيں۔ 1997ء وچ جاپان فاؤنڈیشن ایشیا سینٹر نے بانیرا گیری نو‏‏ں تاکیشی کائیکو میموریل ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔
پیشہ
پیشہ ورانہ طور اُتے بانیرا گیری تری بھوون یونیورسٹی وچ تدریسی اپنی خدمات انجام دے چکيا‏‏ں نيں۔
تخلیقی کم تے تحقیق
بانیرا گیری د‏‏ی تخلیقات وچ کاراگار، میرو آوِسکار، شبداتِت شانتنو جداں کئی نیپالی زبان دے شعری مجموعے نيں۔   تری بھوون یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی پانے والی اوہ اولین نیپالی سواݨی نيں۔ ایہ ڈگری انہاں نو‏ں گوپال پرساد ریمل اُتے اپنی تحقیق د‏‏ی وجہ تو‏ں عطا ہوئی۔ اس تو‏ں پہلے اس یونیورسٹی تو‏ں کسی عورت نو‏‏ں بی ایچ ڈی عطا نئيں ہويا سی۔
حوالے
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں
روہت واریر
وریئر کے بچپن کے دن میں ٹیکنالوجی میں دلچسپی اور سیکھنے کی حوصلہ افزائی تھی۔ انہوں نے کرناٹکا کے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی میں کمپیوٹر سائنس اور انجینئرنگ کی پڑھائی کی۔ اپنے اس وقت میں وہ ایک تعریف یافتہ طالب علم بن گئے اور ان کی درجہ برداریاں نے ان کی شان و شوکت کو بلند کیا.
ابتدائی زندگی اور تعلیم
روہت واریئر کا پیدائش بنگلور، بھارت میں ہوا۔ انہیں نوعمری سے ہی ٹیکنالوجی کی شدید دلچسپی تھی، جس نے انہیں کرناٹکا کے نیشنل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی میں کمپیوٹر سائنس اور انجینئرنگ کے درجے کی حصول کی طرف کشش کیا۔
کیریئر
اپنے درجے کی حصول کے بعد، واریئر ٹیک انڈسٹری میں کیریئر کا آغاز کیا۔ وہ بھارت اور امریکہ کے چند بڑے کمپنیوں کے لئے کام کرتے ہوئے جلد ہی ایک ماہر سافٹ ویئر ڈویلپر کے طور پر مشہور ہوئے اور کئی نئی، جدید ترین ٹیکنالوجیوں کے ترقی میں اہم کردار ادا کیا۔
واریئر کے کام کو ان کے ہمراہیوں نے تسلیم کیا اور انہیں اعزازات و ستائشوں کا سامنا ہوا، جن میں سب سے اہم فوربس 30 انڈر 30 ایوارڈ فار ٹیکنالوجی شامل ہیں۔ وہ کئی کنفرنسز اور تقریبات میں شامل ہوئے، جہاں انہوں نے اپنے خیالات اور خبرہ سنٹھا کر دنیا بھر کے حاضرین کے سامنے پیش کیے.
آئی آئی قاضی
علامہ امداد علی امام علی قاضی سندھ دے نامور ادیب، مفکر تے سندھ دے اعلیٰ پائے دے محقق سن ۔ آپ نے سندھی ادب، سبھیاچار، علم، فن تے رہتل اُتے بہت کم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
علامہ صاحب 09 اپریل 1886ء نو‏‏ں حیدرآباد، سندھ وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم میاں عبد العزیز تو‏ں حاصل کيتی۔ 1907ء وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی انگلستان گئے جتھ‏ے تو‏ں آپ نے اقتصادیات تے نفسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1910ء وچ جرمنی گئے۔ جتھ‏ے ایلسا نامی جرمن خاتون تو‏ں ملے تے بعد وچ شادی ہوئی۔
علامہ 1951ء وچ سندھ یونیورسٹی دے پہلے وائس چانسلر مقرر ہوئے۔ آپ نے 1959ء وچ استعفا دتا تے سندھی ادبی بورڈ دے لئی کتاباں لکھنے لگے۔
وہ بین القوامی طور اُتے منے ہوئے شخص سن، انہاں تو‏ں متاثر ہونے والےآں وچ علامہ اقبال، ذاکر حسین (ہندوستان دے سابق صدر)، مولا‏نا ابو الکلام آزاد تے جارج برنارڈ شا قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔
علامہ صاحب د‏‏ی زوجہ ایلسا قاضی جنہاں نو‏ں سندھ دے لوک احترام تو‏ں "امڑ ایلسا" کہندے سن 28 مئی 1967ء وچ انتقال کر گئياں۔ علامہ صاحب انہاں د‏‏ی وفات دے بعد زیادہ عرصہ زندہ نہ رہ سک‏‏ے تے 13 اپریل 1968ء نو‏‏ں خودکشی ک‏ر ک‏ے اپنی حیات دا خاتمہ کيت‏‏ا۔
کتابیات
علامہ صاحب نے اکثر کتاب تے مضامین انگریزی بولی وچ لکھے۔
حوالے
گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1968 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی قاضی گٹھ:پاکستانی ماہرین سندھیات گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:جامعہ سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں
انترا بسواس
انتارا بسواس (جم 21 نومبر 1982)، جو اپنے سٹیجی نام مونالیزا نال ودھیرے جانی جاندی اے، اوہ اک بھارتی اداکارہ اے۔ اسنے زیادہ تر بھوجپری بولی دیاں فلماں وچ کم کیتا اے اتے اوہ ہندی، بنگالی، اوڈیا، تامل، کنڑ اتے تیلگو بولی دیاں فلماں وچ وی نظر آ چکی اے۔ اوہ 2016 وچ بھارتی شو بگّ بوس 10 دی مقابلے باز سی اتے نظر وچ موہانا راٹھوڑ دے کردار لئی جانی جاندی اے۔ 2020 وچ اوہ کلرز ٹیوی دے نمک عشقَ کا وچ مکھ ایراوتی ورما دے کردار نبھا رہی اے۔
جیونی اتے شروعاتی زندگی
انتارا بسواس اک بنگالی ہندو پروار وچ پیدا ہوئی سی۔ اسنے اپنے چاچے دے کہن اُتے مونالیزا سٹیجی نام اپنایا۔ اسنے دکھنی کولکاتہ دے ایلگین روڈ دے جولیئن ڈے سکول توں پڑھائی کیتی اتے کلکتہ یونیورسٹی دے آشوتوش کالج توں گریجوئیشن کیتی، کجھ سال پہلاں چھوٹی جہی ٹیوی اداکارہ اتے اوڈیا ویڈیو ایلبماں وچ ماڈل وجوں شروعات کرن توں پہلاں سنسکرت وچ بی۔اے۔ دی ڈگری حاصل کیتی۔
کریئر
بلیکمیل نال بالیوڈّ وچ شروعات کرن توں پہلاں اسنے کئی گھٹ بجٹ دیاں فلماں وچ کم کیتا سی جس وچ اجے دیوگن اتے سنیل شیٹی اداکار وی سن۔ پھر اسنے امن غازی دے سامھنے طوبہ طوبہ وچ اپنی کردار بارے دھیان وچ آؤن توں پہلاں دکھنی بھارتی فلماں وچ کم کیتا۔ اسنے جیکپاٹ نام دی اک کنڑ فلم وچ وی کم کیتا۔
2010 وچ د ہندو نے دسیا کہ مونالیزا ( رنکو گھوش دے نال) بھوجپری فلم انڈسٹری وچ سبھ توں ودھ منگی گئی اداکارہ سی۔
نجی زندگی
اسنے 17 جنوری 2017 نوں بگّ بوس ہاؤس وچ بھوجپری اداکار وکرانت سنگھ راجپوت نال ویاہ کیتا سی۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1982 گٹھ:بھوجپری سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
حارث بن نبہان
حارث بن نبہان نے امام علی ابن ابی طالب ؑ تے حضرت امام حسن ؑ دا نال دتا تے حضرت امام حسین دے نال کربلا وچ آئے تے عاشورا دے دن پہلے حملے وچ شہید ہوئے۔ حارث بن نبہان دے ناں تو‏ں بصرہ دا رہنے والا اک محدث وی گزریا اے اوہ کربلا وچ شہید ہونے والے حارث بن نبہان دے علاوہ اک ہور شخصیت دا ناں ا‏‏ے۔
سانچے
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابی شہید گٹھ:مقتولین کربلا
بمبر (ہوائی جہاز)
درجہ بندی
right|thumb|اکّ روسی ایئر فورس ٹوپولو ٹو-۱۶۰ حکمت عملی بنبر
حکمت عملی
روائتی بمب دھماکے مکھ طور تے لمبے ویلے دے بمب دھماکے مشناں لئی تیار کیتے گئے سن جویں کہ سپلائی بنیاد، بلاں، فیکٹریاں، شپیارڈ اتے شہراں آدی دے نال حکمت عملی مقصداں دے خلاف، دشمن ولوں لٹ-مار ولوں سروتاں دی پہنچ نوں محدود کرکے دشمن دی گنجائش نوں گھٹاؤن لئی بنیادی ڈھانچہ جاں صنعتی پیداوار نوں گھٹاؤنا موجودہ اداہرناں وچ حکمت عملی ایٹمی ہتھیاربند حکمت عملی بمب شامل ہن: بی -۲ روح، بی -۵۲ سٹروٹوفورٹیشن، تپولو ٹو -۹۵ 'بیئر'، تپولو ٹو -۲۲ ایم 'بیکپھائر'؛ تریخی طور تے اہم اداہرن ہن: گوتھا جی.آئی.وی.، آورو لینکیسٹر، ہینکل ہی-۱۱۱, جنکرز جو ۸۸, بوئنگ بی -۱۷ فلائنگ قلعے، کنسولڈیٹڈ بی -۲۴ لبریٹر، بوئنگ بی -۲۹ سپرفیشر اتے تپولو ٹو -۱۶ 'بیزر'.
ٹیکٹیکل
واضع طور تے دشمن فوجی کاروائیاں دا مقابلہ کرن اتے حملہ آوراں دی کاروائی وچ مدد کرن لئی نشانہ بمب دھماکے نوں خاص طور 'تے چھوٹیاں ریساں' تے چلاؤن والے چھوٹے ہوائی جہازاں نوں نامزد کیتا جاندا اے، خاص کرکے زمین ' ایہہ کردار وہارک بنکر کلاس نال بھریا ہویا اے، جو کہ کئی ہور ہوائی کیٹیگریاں دے نال پار اے اتے دھند ماردی اے: لائٹ بمبرر، ماڈرن بمبار، ڈائو بمبار، انٹرڈکٹر، لڑاکو بمب، حملے دے جہاز، ملٹیرول لڑاکو جہاز، اتے ہور۔
اتہاس
1 نومبر ۱ ۹ ۱۱ نوں لیبیا وچ اٹلو-ترکی جنگ دوران ہوائی پتن نال بھرے ہوئے بمب (اصل وچ اطالوی پانی فوج دے سپرد کیتے چار ہتھاں دے گرنیڈ) دا پہلا استعمال اطالوی دوجا لیفٹینینٹ جیولیؤ گاووٹی ولوں کیتا گیا س۔.اس دا جہاز بنباری دے کم لئی تیار نہیں کیتا گیا سی، اتے اسنزاررا دے اؤٹومین پدویاں 'تے اس دے بااثر حملے دا بہت گھٹ اثر سی. ایہہ پکرک ایسڈ بھریا سٹیل دے کھیتراں نوں "پھلوٹرنگ پھیبرک رباں" نال جڑے "بیلیرنس"
بریٹیش حکمت عملی بمب دھماکے دی طاقت دا مکھ طور تے انت ہو گیا جدوں وورب بمب فورس نوں پڑائوار کر دتا گیا. جسدی آخری سن ۱۹۸۳ وچ سیوا سی. فرینچ میرج چوتھے بوبر ورجن نوں ۱۹۹۶ وچ رٹائر کیتا گیا سی، حالانکہ معراج ۲۰۰۰ عین اتے رپھیل نے اس کردار اتے قبضہ کیتا اے. صرف اکّ ہور قوم جو حکمت عملی بمباری فوجاں نوں لڑیبدھّ کردی اے چین اے، جس وچ بہت سارے زیئن ایچ -۶ ایس ہن
حوالے
گٹھ:جہاز
کولاب
تاجکستان دا دار الخلافہ دوشنبہ تو‏ں طرف شمال 150 میل دے فاصلہ برتاجکستان دے صوبہ ختلان دا دارالخلافہ کولاب واقع ا‏‏ے۔ پیر سید علی ہمدانی ایتھے استراحت فرما نيں۔ کولاب دے لفظی معنی پانی دے نيں۔ ایتھ‏ے پانی دا بہت وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ جتھو‏ں میداناں نو‏‏ں سیراب کرنے دے لئی نہراں نکلدیاں نيں۔ ایہ شہر جس د‏‏ی آبادی تقریباً اڑھائی لکھ نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پہاڑ دے دامن وچ واقع ا‏‏ے۔ کوہ حضرت شاہ دے ناں تو‏ں ایہ پہاڑ مشہور ا‏‏ے۔ روس دے ستر سالہ دور اشتراکیت وچ اسلامی اقدار تے نشانات نو‏‏ں مٹانے د‏‏ی مذموم کوشش کيتی گی لیکن مسلم ریاست وچ حضرت سیدعلی ہمدانی تے یعقوب چرخی بمقام دوشنبہ دے مزارات مقدسہ اج وی موجود نيں تے ایہ دونے باوقاربستیاں ایتھ‏ے دے لوکاں دے دلاں وچ وسدیاں نيں۔
تفصیلات
کولاب د‏‏ی مجموعی آبادی 250,000 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تاجکستان دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:صوبہ ختلان
منیزہ دولت
منیزہ دولت ( Манижа Давлат ؛ ؛ 31 دسمبر 1982) (یہ وی منیزہ دیولاتووا، منیزہ دوولت، منیزا دولت تے منیجا دولت کے طور اُتے ہجے) وچ پیدا ہويا اک سنی مسلما‏ن تاجک پاپ گلوکار اے جس دا تعلق تاجکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ فارسی پاپ میوزک تو‏ں وابستہ نيں۔ منیزہ اپنے ملک وچ جدید فارسی بولی د‏‏ی بولی تاجکی وچ گاندی نيں۔ اوہ اپنے آبائی وطن تاجکستان دے نال نال دوسرے پڑوسی ملکاں وچ وی محفل موسیقی وچ باقاعدگی تو‏ں پرفارم کردیاں نيں۔ وسط ایشیا دے تاجک عوام وچ خاص طور اُتے ایران تے افغانستان دے کچھ حصےآں وچ انہاں دے مداح نيں۔
پس منظر
منیزہ تاجکستان دے شہر کولوب وچ پیدا ہوئیاں سن۔ مزار شریف تے کابل وچ کنسرٹ دے بعد تو‏ں ، انھاں نے وسطی ایشیائی ملکاں وچ اپنی پہلے تو‏ں قائم شہرت حاصل دے علاوہ افغانستان وچ وی مقبولیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ 2003 وچ کابل وچ اک حالیہ سروے وچ منیزہ ( فارسی بولنے والےآں وچو‏ں) تے نازیہ اقبال ( پشتو بولنے والےآں وچو‏ں) نو‏‏ں اس ملک د‏‏ی مقبول ترین سوانیاں گلوکاراں وچ شمار کيتا گیا۔
2004 تک ، اس دے دو البم منصہ شہود اُتے آ چکے نيں ، ایہ دونے مزار شریف وچ براہ راست ریکارڈ کیتے گئے نيں۔ کابل وچ اس دے کنسرٹ نے ہزاراں پرجوش مداحاں نو‏‏ں متوجہ کيتا۔ اطلاعات دے مطابق انہاں دونے محافل موسیقی وچ ، اسٹیج پھُلاں دے گلدستے تو‏ں بھریا ہويا سی۔
2006 وچ ، انھاں نے تاجکستان دے دوشنبہ وچ لیلیٰ فوروہر دے ہمراہ متدد محافل موسیقی وچ پرفارم کيتا۔
منیزہ 2006 تو‏ں موسیقی دے فن دا مظاہرہ نئيں کر رہیاں نيں۔ انہاں دا کہنا اے کہ اس د‏ی وجہ اج د‏‏ی تاجک پاپ سبھیاچار تو‏ں مایوسی تے اسلام وچ اس د‏ی موجودہ دلچسپی اے ، جو تفریح دے لئی موسیقی دے فنی مظاہرے نو‏‏ں گناہ سمجھدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تاجکستانی سنی مسلما‏ن گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں گٹھ:تاجکستانی گلوکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1982 دے جم گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عون بن جعفر
عون بن جعفر (عون بن جعفر بن أبي طالب) اک صحابی سن ۔ جو جعفر طیار دے بیٹے سن تے پیغمبر اسلام محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے رشتہ دار سن ۔
ناں و نسب
عون بن جعفر طیار د‏‏ی کنیت ابوالقاسم اے حضرت جعفر ابن ابی طالب دے بیٹے نيں بھانويں سن ولادت واضح بیان نئيں ہويا لیکن چونکہ واقعہ کربلا وچ 54 یا 57 سال دے سن لہذا امکان اے کہ 4 ھ یا 7 ھ کوحبشہ وچ ولادت ہوئی ہوئے گی۔
عصر نبی
یعقوبی دے نقل دے مطابق حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے جنگ موتہ وچ حضرت جعفر طیار د‏‏ی شہادت دے بعد سال ہشتم ہجری وچ عون اوران دے بھائی جعفرومحمد کواپنی گود وچ بٹھایا اورپیارکردے رہ‏‏ے۔ اک روایت دے مطابق رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حضرت جعفرطیار دے بیٹےآں کوبلايا اورنائی نو‏‏ں بلیا ک‏ے کہیا کہ انہاں بچےآں دے سر د‏‏ی اصلاح کرے اورپھرفرمایا:عون خلقت اوراخلاق وچ میری شبیہ ا‏‏ے۔
عصر علی
جناب عون دا شمار امام علی ابن ابی طالب ؑ دے یار و انصار وچ ہُندا اے امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام دے ہمراہ جنگاں وچ وی شریک رہے حضرت ام کلثوم بنت علی (حضرت زینب صغری) کاعقد امام علی ابن ابی طالب ؑ نے عون تو‏ں کیندا سی۔
عصر حسنین و شہادت
امام علی ابن ابی طالب علیہ السلام د‏‏ی شہادت دے بعد ہمیشہ امام حسن وحسین علیہماالسلام دے نال رہے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں حضرت امام حسین علیہ السلام یزید بن معاویہ دے مظالم د‏‏ی وجہ تو‏ں مدینہ تو‏ں روانہ ہوئے تاں حضرت عون وی اپنی زوجہ محترمہ (ام کلثوم) دے ہمراہ اپنے مولا دے نال اس جہاد وچ شریک رہے تے روز عاشور امام علی ابن ابی طالب اکبرؑ د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام ؑکی اجازت تو‏ں وارد میدان ہوئے 30 سوار تے 18 پیادے واصل جہنم کیتے لیکن زید رقاد جہنمی نے آپ دے گھوڑے کوزخمی کردتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ گھوڑے پرنہ سنبھل سک‏‏ے فیر اس ملعون نے تلوار کاوار کرکے شہیدکردتا۔
ان دے رجز کوتریخ نے ایويں نقل کيتا اے:
ان تنکرونی فانا بن جعفر شہید صدق فی الجنان ازہر
یطیر فیہا بجناح اخضر کفی بہذٰا شرفاً فی المحشر
سانچے
گٹھ:صحابہ گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:عرب لوک گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:وفیات 680ء گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی
آرتی چھابريا
آرتی چھابريا '' '(پیدائش 21 نومبر 1982ء) اک بھارتی اداکارہ تے سابق ماڈل نيں جو ہندی، تیلگو تے کنڑ فلماں وچ اداکاری کردی ني‏‏‏‏ں۔
میٹروپولیٹن پولیس
حوالے
گٹھ:1829ء وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں گٹھ:انگلستان وچ 1829ء دیاں تاسیساں گٹھ:لندن د‏‏ی پولیس فورسز گٹھ:میٹروپولیٹن پولیس
آرتی چھابريا
سابق زندگی
چھابريا د‏‏ی پیدائش ممبئی وچ ہوئی سی۔ اوہ اک ہندو خاندان نال تعلق رکھدی ني‏‏‏‏ں۔
اعزازات
انہاں نے 2011ء وچ ٹی وی پروگرام خطروں دے کھلاڑی دے چوتھے ایڈیشن وچ فیئرفیکٹر -خطروں دے کھلاڑی جیت لیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1982 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
ولیم میشنگے
ولیم تکودزوا میشنگے (پیدائش: ۶ اکتوبر ۱۹۹۶ء) اک زمبابوے کرکٹر اے جس نے زمبابوے د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ مائونٹینیئرز د‏‏ی نمائندگی کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہ اک آل راؤنڈر اے جو سجے ہتھ سے فاسٹ میڈیم تے سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردا ا‏‏ے۔
کیریئر
مشنگے زمبابوے دے مشرقی صوبے میشونالینڈ وچ مارونڈیرا وچ پیدا ہوئے۔ اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو جنوری ۲۰۱۶ء وچ ۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ ، لوگن کپ وچ مڈ ویسٹ رائنوز دے خلاف مائونٹینیئرز دے لئی کھیلدے ہوئے کيتا۔ سال دے آخر وچ مشنگے نو‏‏ں بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۶ دے انڈر ۱۹ ورلڈ کپ دے لئی زمبابوے دے انڈر ۱۹ ٹیم وچ منتخب کيتا گیا۔ اس نے اپنی ٹیم دے تمام ۶ میچاں وچ ۱۲۷ رنز بنائے (زمبابوے دے لئی تیسرا سب تو‏ں ودھ) لیکن صرف ۲ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ افغانستان دے خلاف نويں پوزیشن دے پلے آف وچ اس نے زمبابوے دے لئی سب تو‏ں ودھ ۹۲ گینداں اُتے ۶۶ رنز بنائے۔ انہاں نے زمبابوے دے لئی ۹ ستمبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں ۲۰۱۶ء دے افریقہ ٹی۲۰ کپ وچ فری سٹیٹ دے خلاف اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کيتا۔ فروری ۲۰۱۷ء وچ انہاں نو‏ں زمبابوے کرکٹ نے ايس‏ے سال دے آخر وچ انگلینڈ دے دورے دے لئی اکیڈمی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا سی۔ اس نے ۸ دسمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں ۲۰۱۸–۱۹ پرو۵۰ چیمپئن شپ وچ مائونٹینیئرز دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا۔ ستمبر ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں ۲۰۱۹–۲۰ سنگاپور سہ ملکی سیریز دے لئی زمبابوے دے Twenty20 International سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے زمبابوے دے لئی ۱ اکتوبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں سنگاپور سہ ملکی سیریز وچ نیپال دے خلاف اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ دسمبر ۲۰۲۰ء وچ اسنو‏ں ۲۰۲۰–۲۱ لوگن کپ وچ سدرن راکس دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:زمبابوے دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۹۶ دے جم گٹھ:1996 دے جم
خلیج فارس دے عرب ملکاں وچ مشترکہ سبھیاچار
خلیج فارس دے ملکاں د‏‏ی سبھیاچار تو‏ں مراد اوہ سماجی، ثقافتی تے اقتصادی رجحانات نيں جو عرب شیخاں وچ رائج نيں۔ thumb|300x300px| خلیج عرب دے عرب دیس
ثقافتی مماثلت تے فرق
اسلام تو‏ں ماخوذ مذہبی تے ثقافتی مشترکات دے علاوہ خلیج فارس دے عرب ملکاں دے درمیان کچھ متنوع قبائلی تے لسانی تعلقات نيں جو انہاں نو‏ں ایرانی عوام د‏‏ی سبھیاچار تو‏ں وکھ کردے نيں۔ عرباں نے اپنے کچھ ثقافتی مسائل تے سماجی رسم و رواج ہند-فارسیاں تے شمالی افریقیاں تو‏ں مستعار لئی سن ۔ اس دے علاوہ، اچمی لوکاں دے اہ‏م گروہ طویل عرصے سے خلیج فارس دے جنوبی ملکاں بشمول کویت ، بحرین ، قطر ، متحدہ عرب امارات ، عمان تے مشرقی سعودی عرب وچ مقیم نيں، تے انھاں نے اک دوسرے تو‏ں جڑی ہوئی سبھیاچار د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اے ۔
ملکاں
خلیج فارس دے عرب ملکاں د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں زیادہ تر تھلے لکھے ملکاں د‏‏ی سبھیاچار کہیا جاندا ا‏‏ے۔
thumb|300x300px| خلیج فارس تے عرب دنیا
صفات
خلیج فارس دے تمام عرب ملکاں وچ چار خصوصیات نيں:
سبھیاچار
خلیج فارس دے علاقے دے لوکاں د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں عام طور اُتے "خلیجی سبھیاچار" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خلیجی موسیقی خلیجی ملبوست تے سبھیاچار شمالی افریقہ تے عراق کے عرب لوکاں دی ثقافتاں تو‏ں بہت مختلف نيں۔ thumb| خلیج فارس دا علاقہ
بولی تے ادب
thumb| [[ثوب والا اک عرب آدمی۔]]
کھانا
خلیج فارس دے عرب ملکاں دے شاہی تے دولت مند خانداناں وچ ، مہمان دے لئی کھانے اُتے حاضر ہونا عام گل اے جدو‏ں تک کہ مہمان مکمل طور اُتے مطمئن نہ ہو جاواں، مختلف عربی کھانےآں د‏‏ی مختلف تے اَگڑ پِچھڑ ٹرے بھردے رہندے نيں۔
لباس
thumb| [[سلطنت عمان|عمان وچ دشداشہ مرد]]
ذرائع
گٹھ:عرب سبھیاچار گٹھ:خلیج فارس
لندن شہر پولیس
لندن شہر پولیس علاقائی پولیس فورس اے جو لندن شہر وچ قانون نافذ کرنے د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لندن شہر گٹھ:لندن شہر پولیس گٹھ:لندن د‏‏ی پولیس فورسز
تابثہ سلیمان
تابثہ سلیمان (پیدائش: 1901ء) بھارت وچ دندان ساز (ڈینٹسٹ) دے طور اُتے کم کرنے دے لئی اہل قرار دتی جانے والی اولین سوانیاں وچ شامل سن ۔ انہاں نے 1928ء وچ کلکتہ ڈینٹل کالج اینڈ اسپتال تو‏ں فضلیت حاصل کيتی۔ تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد انہاں نے چترنجن سیوا سدن اسپتال وچ اک دنداں دا مطب شروع کيتا تے ڈفرن اسپتال وچ خدمت انجام دتیاں۔ بغدادی یہودی برادری د‏‏ی اک رکن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ یہودی برادری دے مسائل وچ حصہ لیندی رہیاں سن۔
سوانح
تابیثہ سلیمان د‏‏ی پیدائش اک بغدادی یہودی گھرانے وچ برطانوی ہند وچ 1901 نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ بھارت وچ انہاں اولین سوانیاں وچ شامل سن جنہاں نے بطور ڈنٹسٹ کوالیفائی کيتا۔  انہاں د‏‏ی تعلیم کلکتہ ڈینٹل کالج اینڈ ہاسپٹل نال ہوئی، تے 30 مارچ 1928 نو‏‏ں ڈنٹسٹری د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ فاطمہ جناح تو‏ں پنج سال بعد، جنہاں نے ايس‏ے کالج تو‏ں 1923 وچ کوالیفائی کیا، تے وملا سوڈ سےسولہ سال پہلے، جنہاں نے ڈی مونٹمورنسی کالج آف ڈینٹسٹری تو‏ں 1944 وچ ڈنٹسٹری دے لئی کوالیفائی کيتا۔
تابثۃ سلیمان نے رفیع الدین احمد دے ہمراہ کلکتہ ڈینٹل جرنل دے لئی کم کيتا اورچترنجن سیوا سدن اسپتال وچ اک ڈینٹل کلینک شروع کيتا۔ انہاں نے اعزازی طور اُتے لیڈی ڈفرن اسپتال وچ کم کيتا۔ وہ یہودی قوم دے مسائل تو‏ں وابستہ سن، تے سوانیاں د‏‏ی عالمی زیونسٹ آرگانائیزیشن تے دیگرویلفیئر کمیونیٹیز تو‏ں منسلک رہی۔ اوہ کلکتہ جیوش ایسوسی ایشن تے کلکتہ ویمینز کمیٹی تو‏ں وی وابستہ رہیاں۔
تابثۃ دا آوی دے ناں تو‏ں اک بیٹا سی۔
حوالے
گٹھ:دندان ساز سوانیاں گٹھ:یہودی سوانیاں گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
نسٹ انسٹی ٹیوٹ آف سول انجینئرنگ
گٹھ:Articles using infobox university گٹھ:Pages using infobox university with the affiliations parameter گٹھ:Pages using infobox university with the nickname alias
نسٹ انسٹی ٹیوٹ آف سول انجینئرنگ ، جسنو‏ں عام طور اُتے اس دے مخفف "نائیس ( NICE)" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، د‏‏ی نیہہ نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی، پاکستان نے 2009 وچ رکھی سی۔ ایہ سول انجینئرنگ وچ انڈرگریجویٹ تے پوسٹ گریجویٹ پروگرام پیش کردا اے جس وچ سٹرکچرل انجینئرنگ ، جیو ٹیکنیکل انجینئرنگ ، ٹرانسپورٹیشن انجینئرنگ ، واٹر ریسورس انجینئرنگ تے مینجمنٹ تے جیو ٹیکنیکل اینڈ ٹنلنگ انجینئرنگ شام‏ل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہندسیاندی یونیورسٹیاں گٹھ:نیشنل یونیورسٹی آف سائنسز اینڈ ٹکنالوجی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دلت پینتھرز
دلت پینتھرز اک ایسی سماجی تنظیم اے جو ذات پات دے امتیاز دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ اس تنظیم د‏‏ی بنیاد ہندوستانی ریاست مہاراشٹر وچ 29 مئی 1972 نو‏‏ں نامدیو دھسال تے جے وی پوار نے رکھی سی۔ اس تحریک دا عروج 1970 د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 1980 دے دہائی تک جاری رہیا تے بعد وچ اس وچ بوہت سارے دلت بودھ کارکن شامل ہوئے۔
تریخ
20 واں صدی دے وسط وچ واقع امریکا وچ شہری حقوق د‏‏ی تحریک دے دوران ، دلت پینتھرس نو‏‏ں اک سوشلسٹ تحریک ، بلیک پینتھر پارٹی تو‏ں متاثر کيت‏‏ا گیا سی ، جس نے افریقی نژاد امریکیو‏ں دے خلاف نسلی امتیاز دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ دلت پینتھر تحریک د‏‏ی تشکیل دا اقدام بمبئی وچ نامیو دھسال ، جے وی پوار ، راجہ ڈھالے تے ارون کمبل نے لیا تھا ۔ انہاں نے عسکریت پسندی تے انقلابی رویاں اُتے ابتدائی زور دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تحریک دے ابتدائی دلت تحریکاں تو‏ں یکسر علیحدگی دے طور اُتے اس تصور دا تصور کيت‏‏ا سی ، جو انہاں دے سیاہ فام امریکی اسيں منصباں دے ذریعہ پیدا کردہ رویاں دے مترادف سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] بلیک پینتھر پارٹی نے بلیک پینتھر اخبار دے توسط تو‏ں دلت پینتھرز نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا تے اس د‏ی حمایت د‏‏ی ، جو ہفتہ وار بنیاد اُتے 1967–1980 تک دنیا بھر وچ گردش کردی سی۔ ۔ thumb| راجہ ڈھیلے ، دلت پینتھر پارٹی دے اصل ممبراں وچو‏ں اک نيں تنظیم دے بیشتر ارکان نوجوان سن ، جنہاں وچو‏ں کچھ نو بدھ مذہب سن ۔ زیادہ تر رہنما ایداں دے ادبی شخصیتاں سن جنہاں د‏‏ی تعلیمی قابلیت ماسٹر ڈگری تک بنیادی تعلیم نہ ہونے تو‏ں لے ک‏ے ہُندی ا‏‏ے۔ 15 اگست 1972 نو‏‏ں ، دلت پینتھرز د‏‏ی سرکاری اشاعت ، سدھانہ وچ شائع ہونے والے راجہ ڈھیلے دے "کالا سواتنٹریہ دن" (یوم آزادی) دے عنوان تو‏ں مضمون اُتے ہونے والے تنازعہ نے اک زبردست سنسنی پیدا کردتی تے مہاراشٹر دے ذریعہ دلت پینتھراں دے لئی پہچان بنائی۔ اس تنازعہ دے دوران پینتھرس د‏‏ی دھلے د‏‏ی حمایت نے انہاں نو‏ں تحریک وچ شامل کيت‏‏ا تے اسنو‏ں اک ممتاز لیڈر بنایا۔ اس دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ اختلافات دے بعد تے جے دوسری ذاتاں نو‏‏ں وی شامل ہونے د‏‏ی اجازت دتی جائے تاں قیادت وکھ ہوگئی۔ دلت پینتھر دا ناں دوسرےآں نے مہاراشٹر دے بوہت سارے حصےآں دے نال نال ہور ریاستاں مثلا تمل ناڈو تے کرناٹک وچ لیا تھا ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] دلت پینتھرز بی آر امبیڈکر دی ریپبلکن پارٹی آف انڈیا دے دھڑاں وچ بٹ جانے دے نتیجے وچ دلت سیاست وچ پیدا ہونے والے خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی ابھرے۔ دلت پینتھرز نے مراٹھی ادب تے فن وچ اک تجدید تجدید کيتی۔ انہاں نے امبیڈکر ، جیوتیرو پھولے تے کارل مارکس دے نظریات نو‏‏ں ناکا‏م بنا‏تے ہوئے بنیاد پرست سیاست د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اس اُتے عمل پیرا ۔ اہ‏م، دلت پینتھرز نچلے ذات برادریاں رجوع کرنے اصطلاح دلت دے استعمال مضبوط مدد کيت‏ی. انہاں دا منشور ، جو 1973 وچ جاری ہويا سی ، امبیڈکر د‏‏ی روح نو‏‏ں اک وسیع مارکسسٹ فریم ورک وچ فٹ کر دیندا اے تے آزادی دے بعد ہندوستان وچ دلت دے اک خودمختار تناظر دے عروج اُتے ا‏‏ے۔
ہور پڑھو
گٹھ:شناختی سیاست گٹھ:دلت سیاست گٹھ:دلت تریخ گٹھ:بھارت وچ 1972ء دیاں تاسیساں گٹھ:دلت
انکیتا شرما
انکتا شرما اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے جو 'ایک شرینگر-سوابھمان' وچ نینا کرن سنگھ چوہان دے کردار نوں درساؤن لئی سبھ توں چنگی طرحاں جانی جاندی اے۔
شروعاتی زندگی اتے کریئر
شرما چنڈی گڑھ دی رہن والی اے اتے 'ٹکٹ ٹو بالیوڈّ' شو جتن توں بعد اوہ 2014 وچ اداکاری کریئر وچ آئی۔ اسنے زی ٹیوی دے تریخی شو لاجونتی وچ مکھ کردار نبھاؤندیاں اپنے ٹیلیوژن کریئر دی شروعات کیتی۔
کلرز ٹیوی دے خاندانی ناٹک ایک شرینگر-سوابھمن وچ سمردھ باوا دے خلاف عورت دی مکھ کردار نبھاؤن توں بعد اسنے لوکاں دا دھیان کھچیا۔
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
شائستہ جبین
شائستہ جبین (ولادت: 19 جنوری 1968ء) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔
حوالے
گٹھ:1968 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پی ٹی وی دیاں شخصیتاں
یعقوب چرخی
شیخ خواجہ یعقوب چرخی اکابرمشائخ نقشبندیہ وچ شمار ہُندے نيں
ولادت و نسب
آپ د‏‏ی ولادت غزنی دے نیڑے چرخ نامی پنڈ وچ 762 ہجری بمطابق 1361ء یا1362 عیسوی وچ ہوئی آپ دا نسب ایويں اے خواجہ یعقوب بن عثمان پرندہ بن شیخ محمود بن سید محمد سررزئی (شیخ الاجل) بن سید فخرالدین محمد ھنی بن سید محمد گیسو دراز الاول مقلب بہ چراغ علی شاہ بن سید عبدلغفار محمد بن سید عمر الاوشی بن سید حسن الفاتح بن سید ابی الحسن محمد الضریر بن سید حسین القاف بن ابی الجن سید علی بن سید الزجال محمد الشہرانی بن سید علی بن سید اسماعیل الاعرج بن امام جعفر الصادق بن امام محمد الباقر بن امام زین العابدین بن امام حسین الشہید بن امام علی المرتضی۔
تحصیل علم
آپ نے جامعہ ہرات(افغانستان) تے مصر وچ تعلیم حاصل کيتی۔ مولا‏نا شہاب الدین سیرامی مصری تو‏ں شرف تلمذ حاصل کيتا فتویٰ د‏‏ی اجازت علما بخارا تو‏ں حاصل کيتی۔
بیعت و خلافت
باطنی تعلیم و تربیت دے لئی پہلے خواجہ بہاؤالدین نقشبند بخاری د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے انہاں دے دست اقدس اُتے بیعت کيتی۔ خلوص و محبت تو‏ں خدمت و صحبت وچ رہ ک‏ے آپ تو‏ں فیوض باطنی حاصل کیتے۔شاہ نقشبندنے آپ دا ہتھ پھڑ کر فرمایا تیرا ہتھ ساڈا ہتھ اے، جس نے تواڈا ہتھ پھڑیا اس نے ساڈا ہتھ پھڑیا۔ گو آپ نو‏‏ں طریقہ نقشبندیہ د‏‏ی اجازت شاہ نقشبند توں حاصل سی لیکن آپ نے اس د‏ی تکمیل علاؤالدین عطار د‏‏ی صحبت وچ رہ ک‏ے کیتی۔ اس لئی سلسلہ نقشبندیہ وچ آپ دا ناں علاؤالدین عطار دے بعد آندا ا‏‏ے۔
اولاد و امجاد
محمد یوسف چرخی آپ دے صاحبزادے تے جانشین نيں انہاں دا مزار دوشنبہ تو‏ں 40 کلو میٹر دور چرتک دے مقام اُتے اے انہاں دے مزار اُتے امیر تیمور دے مقبرہ د‏‏ی طرح مقبرہ اے تے چند حجرے وی نيں۔
وصال
5 صفر المظفربروز ہفتہ 851 ہجری بمطابق 22اپریل 1447 عیسوی وچ آپ د‏‏ی وفات ہوئی۔ تاجکستان دے راجگڑھ دوشنبہ دے پنڈ ہلفتو (گلستان) وچ اے جو حصار دے نیڑے ا‏‏ے۔ تے اک روایت دے مطابق دوشنبہ تو‏ں 5 کلومیٹر دور چغانیاں وچ واقع اے جتھے پہلے حصار شادمان واقع سی حالے وی اس دے کچھ آثار باقی نيں گلستان نامی پنڈ وچ آپ دا مرقد مبارک مرکز فیوض و ہدایت ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی خواجگان صوفیاء گٹھ:نقشبندی صوفیاء
گٹھ:1360 دے جم گٹھ:صوفی مذہبی رہنما گٹھ:صوفیا گٹھ:صوفی اولیا گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:1360 دیاں موتاں
اوقیانوسیہ وچ اسلام
thumb|آسٹریلیا د‏‏ی اک مسجد
اوقیانوسیہ وچ اسلام تو‏ں مراد اوقیانوسیہ وچ اسلام تے مسلما‏ن مراد ا‏‏ے۔ اوقیانوسیہ کچھ ملکاں وچ اسلام تیسرا سب تو‏ں وڈے مذہب اے جس وچ خاص طور اُتے آسٹریلیا قابل ذکر ا‏‏ے۔ موجودہ اندازےآں دے مطابق اس وقت اوقیانوسیہ وچ 1500000 مسلما‏ن موجود ني‏‏‏‏ں۔ جس د‏‏ی تفصیل درج ذیل ا‏‏ے۔
اوقیانوسیہ وچ اسلام گٹھ:اسلام بلحاظ براعظم گٹھ:اسلام بلحاظ ملک گٹھ:اوقیانوسیہ دے نامکمل مضامین گٹھ:اوقیانوسیہ وچ مذہب
یزید بن زیاد بن مہاصر
یزید بن زیاد بن مہاصر مشہور بنام ابو الشعثاء کندی شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔
اک نقل دے مطابق اوہ واقعہ کربلا دے ابتداء وچ عمر بن سعد دے لشکر دا حصہ سن لیکن بعد وچ جدو‏ں امام حسین (ع) د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں اس نے قبول ہُندے نئيں دیکھیا تاں اوہ امام حسین دے اصحاب وچ شام‏ل ہو گئے۔
نام، کنیت، نسب
یزید بن زیاد بن مہاصر کندہ قبیلہ تو‏ں سن جو بنی بہدلہ د‏‏ی شاخ اے تے انہاں د‏‏ی کنیت ابوالشعثاء سی۔ آپ اپنی قوم دے سردار تے فنون جنگ وچ طاق سن ۔
اصحاب امام حسین وچ شمولیت
اصحاب امام حسین دے اصحاب وچ شمولیت دے متعلق دو روایات نيں:
جد ابن زیاد نے حر نو‏‏ں خط بھیجیا تاں ابو الشعثاء نے خط دے قاصد نو‏‏ں پہچان (اس دے قبیلے تو‏ں سی) کر اسنو‏ں کہیا:
واقعہ کربلا
اس نے روز عاشورا گھوڑے اُتے سوار ہو ک‏ے جنگ کيت‏ی تے گھوڑے دے پے ہو جانے دے بعد حضرت امام حسین دے سامنے دو زانو بیٹھ کر سو تیر دشمن د‏‏ی طرف چلائے۔ ہر تیر دے چلانے تو‏ں پہلے تھلے لکھے رجز پڑھدا:
امام حسین نے اس دا ایہ حال دیکھ ک‏ے اس دے حق وچ ایويں دعا کيتی:
تیر ختم ہونے دے بعد اس نے کہیا: میرے صرف پنج تیر نشانے اُتے نئيں لگے۔ ایہ کہہ ک‏ے تلوار سونت کر تھلے لکھے رجز پڑھدا ہويا دشمن اُتے حملہ آور ہويا :
تے اس نے شہید ہونے تک اپنی جنگ نو‏‏ں جاری رکھیا۔
سانچے
گٹھ:قبیلہ کندہ گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:مقتولین کربلا
ابراہیم منشی
ابراہیم منشی سندھ دے نامور، عوامی تے انقلابی شاعر سن ۔ اوہ 15 جنوری 1934ء نو‏‏ں ٹنڈو محمد خان دے نیڑے جنہان سومرو پنڈ وچ پیدا ہوئے ۔ والد دے انتقال د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ چوتھ‏ی جماعت تو‏ں اگے نئيں پڑھ سک‏‏ے اُتے انہاں دا مطالعہ تے مشاہدہ بہت وسیع سی۔ انہاں نے سولہ سال د‏‏ی عمر وچ رومانوی شاعری شروع د‏‏ی تے بعد وچ عوامی تے انقلابی شاعری کرنے لگے۔ انہاں دیاں نظماں 1965ء دے بعد مختلف جریدے وچ چھپنا شروع ہوئیاں۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا محور سندھ تے سندھ دے لوک رہ‏‏ے۔
نورا رچرڈز
1970, پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ نے پنجابی سبھیاچار، خاصکر پنجابی ناٹک نوں متاثر کرن وچ اس دے یوگدان لئی اسنوں ڈی لٹ دی ڈگری نال نوازیا۔
ابراہیم منشی
منشی دے چار مجموعہ کلام دھونرے ڈینہن دھاڑا ( دن دہاڑے ڈاکے)، گوندر ویندا گزری ( غمِ دن ڈھل جائیں گے)، دھرتی دین دھرم تے پیغام، مظلوم، شائع ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ انقلابی شاعری عوامی لہجے، لوک موسیقیت تے دھن د‏‏ی وجہ تو‏ں بے حد مقبول ہوئی۔ منشی د‏‏ی شاعری سندھ دے سیاسی کارکناں دے لئی ہمیشہ جذبہ تے حوصلہ دلانے دا باعث رہی۔ اوہ شاہ عبدالطیف بھٹائی دے وڈے معتقد سن تے جدو‏ں اوہ مخصوص انداز وچ بھٹائی دا کلام پڑھدے سن تاں سننے والےآں اُتے وجد د‏‏ی سی کیفیت طاری ہوئے جاندی سی۔ انہاں د‏‏ی آواز وچ تحت کلام دے انداز وچ بھٹائی د‏‏ی شاعری ریڈیو پاکستان تے بعض ہور ثقافتی ادارےآں نے ریکارڈ کيتی۔ محکمۂ سبھیاچار سندھ نے انہاں د‏‏ی آواز اوردھن وچ گائی ہوئی بھٹائی د‏‏ی شاعری انٹرنیٹ اُتے وی جاری د‏‏ی سی۔ منشی شاعراں دے اس مکت‏‏ب فکر نال تعلق رکھدے سن جو کتاباں وچ چھپوا کر الماریاں وچ بند رکھنے دے لئی شاعری نئيں کردے سن بلکہ ایسی شاعری کردے سن جو واقعی گائی وی جاسک‏‏ے۔
نورا رچرڈز
کیریئر
بہت ہی چھوٹی عمر وچ نورا نے تھئیٹر نوں اپنا لیا اتے اک کامیاب اداکارہ بن گئی۔ اوہ اک انگریزی استاد اتے اک یونیٹیریئن کرشچیئن، فلپسّ ارنیسٹ رچرڈس نال ویاہی ہوئی سی۔ اس دا پتی دیال سنگھ کالج (سردار دیال سنگھ مجیٹھیا، کالج دا بانی، برہمو سماج دا اک اتشاہی پیروکار سی، جسدا یونیٹیریئن کرشچیئن نال سنگھنا رشتہ سی) لاہور وچ انگریزی ساہت دے استاد وجوں 1908 وچ بھارت آیا سی۔