cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قرآن تے ارضیات
خیمےآں د‏‏ی میخاں د‏‏ی مانند پہاڑ
ترجمہ:۔ تے اساں زمین وچ پہاڑ جمادیے تاکہ انہاں نو‏ں لے ک‏ے ڈھلک نہ جائے۔
اسی طرح دے ارشادات سورة 31آیت 10سورة 10آیت 15ماں وی وارد ہوئے نيں، لہذا قرآن پا ک دے فراہ‏م کردہ بیانات جدید ار ضیاندی معلوم تو‏ں مکمل طر اُتے ہ‏‏م آہنگ نيں۔
پہاڑاں نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں جماد یا گیا اے
سطح زماں متعدد ٹھوس ٹکڑےآں یعنی  پلیٹاں  وچ ٹوٹی ہوئی اے جنکی اوسط موٹائی تقریباً 100کلو میٹر ا‏‏ے۔ ایہ پلیٹاں، جزوی طور اُتے پگھلے ہوئے حصے دے اُتے تیر رہی نيں۔ اس حصے نو‏‏ں ایتسیو سفیر (Aesthenosphere) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پہاڑ عموماً پلیٹاں د‏‏ی بیرونی حدود اُتے پائے جاندے نيں۔ قشر آرض (Earth Crust) سمندراں دے تھلے 5کلو میٹر موٹی ہُندی اے جدو‏ں کہ خشکی اُتے اسدیاں اوسط موٹائی 35کلو میٹر ہُندی ا‏‏ے۔ البتہ پہاڑی سلسلےآں وچ قشرارضح د‏‏ی موٹائی 80کلو میٹرتک جا پہنچدی اے، ایہی اوہ مضبوط بنیادتیاں نيں جنہاں اُتے پہاڑ کھڑے نيں پہاڑاں د‏‏ی مضبوط بنیاداں دے بارے وچ قرآن پاک نے درج ذیل آیت مبارکہ وچ کچھ ایويں بیان فرمایا ا‏‏ے۔
وَ الْجِبَا لَ اَرْ سٰھَا ہ
ترجمہ:۔ تے پہاڑاں نو‏‏ں اس نے مضبوطی تو‏ں جما دتا۔
اسی طرح دا پیغام سورة نمبر 88آیت 19ماں وی دتا گیا اے پس ایہ ثابت ہويا کہ قرآن پاک وچ پہاڑاں د‏‏ی خصوصیت تے نوعیت دے بارے وچ دتی گئی معلومات وی پوری طرح دور جدید د‏‏ی ارضیا‏تی دریافتاں تو‏ں ہ‏‏م آہنگ نيں۔
حوالے
گٹھ:قرآن
ضلع اروال
ضلع اروال پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
جھیل ترکانا
جھیل ترکانہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے تے ایدا کج اپرلا پاسہ ایتھیوپیا چ وی اے۔ ایہ 290 کلومیٹر لمی تے 32 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہ 6405 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلی ہوئی اے۔
حوالے
گٹھ:افریقہ دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
جھیل بیرنگو
جھیل بیرنگو تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔ ایہ 290 کلومیٹر لمی تے 32 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہ 130 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلی ہوئی اے۔
لوک راج
لوکراج سرکار چلان دا اک ایہو جیا ول اے جیدے وچ طاقت شہریاں دے ہتھ وچ ھوندی اے اک کھلے چنوتی دے ول تھلے۔ لوکراج اک ایہوجیا سرکار چلان دا ول اے جیدے وج سارے ٹھیک لوک برابر حصہ لیندے نیں - سدھا یا انسدھا- اپنے چنے لوکاں راہیں - کسے قنون برے سوچن، صلآ دین تے بنن بارے۔ ایہدے وچ سیاسی، مزہبی، نسلی برابری، نیاں، ازادی تے بھائی چارہ آندے نیں۔
لوکراج پنجابی بولی دا شبد اے تے ایہ دو پنجابی شبداں توں رل کے بنیا اے: لوک + راج۔ ایسا راج جیہڑا لوکاں وجوں ہووے۔ ابراہم لنکن نے لوکراج ایس راج نوں آکھیا اے جیہڑا لوکاں وچوں ہووے، لوکاں توں بنیا ہووے تے لوکاں لئی ہووے۔ لوکراج دا انگریزی شبد (Democracy) اے جیہڑا یونانی اے تے یونانی دے دو شبداں ڈیموس یعنی لوک تے کریٹوس یعنی راج توں بنیا اے۔
یونان وچ لوکراج 5ویں صدی م پ دیاں یونانی نگری دیساں وج تے اچیچا ایتھنز وج جلیا۔ ایہ اتلی پدھر راج توں الٹ سی۔ گلاں وچ تے ایہ وکھرے لکدے نین پر تریخ وچ وکھراپا گم ہوجاندا اے۔ کلاسیکی ایتھنز وچ سارے ازاد جنیا نوں تے راج دا حق سی پر سوانیاں تے غلام ایہدے وج حصے دار نہیں سن۔ پرانے ویلیاں توں ای ووٹ پان دا حق اک اتلی پدھر نوں ای سی ایہ تے ہن کتے 19ویں تے 20ویں صدی وج سارے لوکاں نوں ووٹ پان دا حق ملیا اے۔ لوکراج اوہناں راجاں نالوں وکھرا اے جنہاں وچ اک جنے جیوں بادشاہ یا کج لوکاں دا راج ہوندا اے۔ اجکل دیاں سرکاراں ایہناں دی رلی ملی بنتر نیں۔ برطانیہ وچ بادشائی وی ہے تے اوہدے نال لوکراج وی جل ریا اے۔ کارل پوپر اک جنا راج نوں لوکراج توں الٹا جاندیاں ہویاں سمجھدا اے جے ایہدے وج لوک اپنے آگوواں نون اپنے ہتھ وج رکھدے نیں تے کسے انقلاب بنا ای اوہناں نون کڈھ سکدے نیں۔
اچیچیاں گلاں
لوکراج وچ قنونی برابری، ازادی تے قنون دا راج پرانے ویلیاں توں منیاں گلاں وج آندے نیں۔
تریخ
شبد لوکراج کلاسیکی یونانی سوچ وچ پرانے یونان دے نگر ایتھنز پونگریا۔ ایس دا آگو کلائیستھینز سی جیہنے 508–507 م پ وچ پہلا لوکراج بنایا۔ کلائیستھینز نوں ایتھنزی لوکراج دا پیو منیا گیا اے۔ ایتھنزی لوکراج اک سدا لوکراج سی جیدے وچ سارے لوک ایتھنز اسمبلی دے سنگی سن تے سارے بول سکدے سن پر سوانیاں، بدیسی لوک، غلام تے 20 ورے توں نکے لوک ووٹ نہیں پاسکدے سن۔ایتھنز دی 2 توں 4 لکھ دی لوک گنتی وچ 30 توں 60 ہزار دے نیڑے لوک ووٹ پاسکدے سن۔
اینی وڈی اسمبلی رکھن دا ایتھنز والیاں نوں ایس گل توں رکھنی پئی جے تھوڑے بندیاں نوں ملی لیا جاسکدا اے یا فیر اوہناں تے زور لایا جاسکدا اے۔ ایتھنز دے لوک اگر کتے مسوس کرن جے اوہناں دے حقاں نوں کھویا جاریا اے ملوزوری تے اوہ فیر اک وڈے پانڈے تے جیہنون اوہ اسٹروکا کیندے سن اوہدے تے اوس جنے دا نان لکھدے سن تے ایتھنز نگر دے وشکار رکھ دندے سن۔ ایہدا ایہ مطلب سی جی اوہ بندہ ہن 10 ورے لئی شہر توں باہر اے۔ ایس اوسٹریکا توں ای فیر انگریزی شبد تے  بنے۔ ایتھنز ورگے یونانی نگر سپارٹا وچ 700 م پ وچ ایتھنز توں تھوڑا جیا ہٹ کے لوکراج چلیا۔ سپارٹا دی اسمبلی دا ناں اپلا سی تے ایہ ایہدی رلنی ہر مہینے ہوندی سی۔ 30 ورے دی عمر دا ہر سپارٹی ایہدے وچ ووٹ پاسکدا سی۔
رومی لوک راج نے وی لوکراج دی سوج نون اگے ودھان وج اپنا حصہ پایا پر ایہدے وي ہر کوئی ووٹ نہین پاسکدا سی۔ رومی لوک راج 508 م پ وچ ٹری جدوں رومی بادشائی نوں ہٹادتا گیا تے ایدی تھان تے دو آکو لاۓ گۓ جینان نوں سیانیاں دی اک ٹولی جینوں سینیٹ کیندے سن اوناں نوں صلا دیندی سی۔
گٹھ:فلاسفی گٹھ:دیس
غلام مصطفا کھر
غلام مصطفا کھر دا تعلق پیپلز پارٹی نال سی۔ اوہ دسمبر 1971 توں فروری 1973 تک تے دوسری باری 13 مارج 1975 توں 31 جولائی 1973 تک پنجاب دا گورنر رہیا ۔ 12 نومبر 1973 توں 15 مارچ 1974 تک پنجاب دا وزیر اعلا رہیا
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
حران دی لڑائی
حران دی لڑائی 53 ق م وچ رومی جمہوریہ اتے پارتھی سلطنت دے وچکار ، حران قصبے دے نیڑے لڑی گئی سی۔ پارتھی جنرل سریننے فیصلہ کن روپ وچ ودھیا رومی حملہ آور فوج نوں جہڑی دتامارکس لسینیئس کراسس دے ماتحت سی نوں ہرا دتا ۔ اس لڑائی نوں عام طور تے رومی اتے پارتھی سلطنتاں دے وچکار سبھ توں پرانیاں اتے سبھ توں اہم لڑائیاں وچوں اک دے روپ وچ دیکھیا جاندا اے اتے رومن اتہاس وچ سبھ توں ودھ کچلیاں ہاراں وچوں اک اے۔
باہرلے جوڑ
The only two ancient records of the battle:
Other related sites:
وٹامن
وٹامن وہ عناصر ہے جوکہ ایک نارمل خلیہ کے فعال کو صحیح طریقہ سے انجام دہی کرنے اور جسم کی نشوونما میں مدد فراہم کرتے ہیں۔ تقریبا ۱۳ مختلف اقسام کے وٹامنز ہوتے ہیں۔ ان وٹامنز میں وٹامن اے ، سی ، ڈی ، ای ، کے ، بی 1 ، بی 2 ، بی-3 (Niacin) ، بی-5 (Pantothenic acid) ، بی 7 (Biotin) ، بی 6 ، بی 12 (Cyanocobalamin) اور بی 9 (Folate).
وٹامن اے ، ای ، ڈی اور کے dietary fat کی موجودگی میں جسم میں آسانی سے حل ہوجاتے ہیں جبکہ باقی نو وٹامنز پانی حل پذیر وٹامنز ہے۔ یہ وٹامنز جسم میں اسٹور نہیں ہوتے ہیں۔یہ پیشاب کے ذریعہ جسم سے خارج ہوجاتے ہیں۔ جسم ان وٹامنز کی بہت کم مقدار جسم میں رکھتا ہے۔ ان وٹامنز کو روزانہ کی بنیاد پر لینا چائیے تاکہ جسم میں ان وٹامنز کی کمی نہ ہو تاہم وٹامن بی 12 جسم میں ایک لمبے عرصے تک اسٹور رہ سکتا ہے۔
انسانی جسم کو وٹامنز کی بہت ضرورت ہوتی ہیں اگر جسم میں وٹامنز کی کمی ہوجائے تو صحت سے متعلق بہت سے مسائل پیدا ہوجاتے ہیں۔
وٹامنز کے افعال کی بات کریں تو انکے بہت سے افعال ہوتے ہیں جو یہ جسم کیلئے ادا کرتے ہیں تاہم ان وٹامنز کے اہم افعال درج ذیل ہیں
•وٹامن اے : جلد ، دانتوں اور ہڈیوں کی صحت کیلئے ضروری ہوتا ہے۔ •وٹامن بی 6 : خون کے لال سیلز بنانے میں اہم کردار ادا کرتے ہیں۔ •وٹامن بی 12 : یہ وٹامن میٹابولزم کے عمل کیلئے اہم ہوتا ہے۔اسکے علاوہ خون کے لال سیلز بنانے میں بھی اپنا کردار ادا کرتے ہیں۔ •وٹامن سی : یہ ایک اینٹی آکسیڈینٹ وٹامن ہے۔ •وٹامن ڈی : یہ وٹامن جسم کو کیلشم جذب کرنے میں مدد دیتا ہے۔ •وٹامن ای : جسم میں لال سیلز فارم کرتا ہے۔ •وٹامن کے : خون کو جمانے میں مدد کرتا ہے اگر اس وٹامن کی جسم میں کمی ہوجائے تو زخم ہوجانے کی صورت میں خون کا بہاؤ روکنا مشکل ہوجاتا ہے۔ اور موت بھی واقع ہوسکتی ہے۔ •بی 1 : یہ دل اور نروز سیل کی صحت کیلئے ضروری ہوتا ہے۔ •بی 7 : یہ کاربوہائیڈریٹس اور پروٹین کے میٹابولزم کے عمل کیلئے ضروری ہوتا ہے۔ •بی-3 : یہ اچھی جلد برقرار رکھنے میں اہم کردار ادا کرتا ہے۔ •بی-5 : یہ بھی میٹابولزم کیلئے ضروری ہوتا ہے • بی 2 : یہ بھی جسم کی نشوونما کیلئے ضروری ہوتا ہے۔ •Folate بی 9 : یہ ڈی این اے کی پروڈکشن کیلئے ضروری ہوتا ہے۔
چوسا دی لڑائی
چوسا دی لڑائی مغل بادشاہ، ہمایوں، اتے افغان سوربیر، شیر شاہ سوری وچکار اکّ اہم فوجی لڑائی سی۔ ایہہ ۲۶ جون ۱۵۳۹ نوں بہار، بھارت وچ بکسر توں ۱۰ میل دکھن-مغرب وچ چوسا وکھے لڑی گئی۔ شیر شاہ سوری دی مدد اس دے سہیوگیاں، بھوجپر دے اجینیا راجپوتاں اتے گوتم راجپوتاں ولوں کیتی گئی سی، جیہناں دی اگوائی کمانڈر، گجپتی اجینیا کر رہے سن۔ لڑائی دوران شیر شاہ دا پلڑا بھاری پین کارن ہمایوں اپنی جان بچاؤن لئی جنگ دے میدان توں بھجّ گیا۔ شیر شاہ جیتو رہا اتے اپنے آپ نوں فرید ال-دین شیر شاہ دا تاج پہنایا۔ ہمایوں نے بنگال صوبہ نوں اپنے افسراں وچ جنگیراں وچ ونڈ دتا اتے ایشو-آرام وچ الجھ گیا۔ اس دوران شیر خان نے وکھ-وکھ کھیتراں 'تے اپنا کنٹرول قائم کر لیا اتے آگرے نال ہمایوں دے اقرارنامے نوں کٹّ دتا۔ شیر خان 'تے دباء بناؤن لئی، ہمایوں نے گرینڈ ٹرنک روڈ راہیں آگرہ ول کوچ کیتا، پر شیر خان نے ہمایوں نوں گنگا ندی نوں چوسا وکھے اس دے دکھنی کنڈھے ول مڑن لئی اکسایا۔ دوویں فوجاں تن مہینے ڈیرے لاؤندیاں رہیاں، جس دوران شیر خان نے بڑی چلاکی نال ہمایوں نوں امن لئی گل بات وچ شامل کیتا۔ بارش شروع ہون دے نال ہی شیر خان نے مغل فوجاں 'تے حملہ کر دتا اتے اوہناں وچ بہت گھبراہٹ پیدا کر دتی۔ مغل کیمپ پانی نال بھر گیا سی، اتے افغاناں ولوں بہت سارے فوجی مارے گئے سن، اتے اوہناں وچوں لگبھگ ۸۰۰۰ ہڑھ گنگا وچ ڈبّ گئے سن۔ شیر خان نے اپنے توپخانے اتے حرم سمیت مغل کیمپ 'تے قبضہ کر لیا۔ شیر خان حرم دیاں عورتاں نال پیار نال پیش آیا اتے ہمایوں کول اوہناں دی سرکھیت واپسی دا پربندھ کیتا۔
چوسا د‏‏ی جنگ مغل بادشاہ، ہمایو‏ں تے افغان شیر شاہ سوری دے درمیان اک قابل ذکر معرکہ سی۔ ایہ ۲۶ جون ۱۵۳۹ نو‏‏ں چوسا دے مقام اُتے لڑی گئی، جو بکسر کےجنوب مغرب وچ ۱۰ میݪ دور جدید بہار، ہندوستان وچ اے ۔ ہمایو‏ں اپنی جان بچانے دے لئی میدان جنگ تو‏ں فرار ہوگئے سن ۔ شیر شاہ فتح یاب ہوئے تے فرید الدین شیر شاہ دے ناں تو‏ں انہاں د‏‏ی تاجپوشی ہوئی
ہمایوں دے سپہ سالار  ہندوبیگ  چاہندے سن کہ اوہ  گنگا  دے شمالی ساحل ولوں  جونپور  تک افغاناں نوں اتھے ولوں کھدیڑ دے ، پر ہمایوں نے افغاناں دیاں سرگرمیاں اتے بلکل دھیان نہیں دتا ۔  شیر خاں  نے اک افغان نوں سفیر بناکے بھیجیا جسدے نال اسدی فوج دی طاقت دی اطلاع مل گئی ۔ پھلسروپ اسنے اچانک رات وچ حملہ کر دتا ۔ بہت سارے مغل فوجی گنگا وچ کدّ پئے اتے ڈبّ گئے جاں افغاناں دے تیراں دے شکار ہو گئے ۔ ہمایوں آپ ڈبدے - ڈبدے بچّ گیا ۔ اس پرکار   چوسا   دی لڑائی وچ افغاناں نوں فتح ملی ۔
اس ویلے افغان امیراں نے شیر خاں نوں بادشاہ بنن دی  تجویز دتی ۔ شیر خاں نے پہلے اپنی سلطنت اساری۔ بنگال دے راجاواں دے چھتر اسدے سر دے اتے لیایا گیا اتے اسنے شیرشاہ عالم سلطان الادیتے دا خطاب دھارن کیتا ۔ اسدے بعد شیرشاہ نے اپنے بیٹے جلال خاں نوں بنگال اتے قبضہ کرن لئی بھیجیا جتھے جہانگیر قلی دی موت اتے ہار دے بعد خضر خاں بنگال دا حاکم تعینات کیتا گیا ۔ بہار وچ شجاعت خاں نوں راج دا بھار سونپ دتا اتے روہتاسگڑ نوں حوالے کر دتا ، پھر لکھنؤ ، بنارس ، جونپور ہندے ہوئے اتے راج دا انتظام کردا ہویا کنوج اپڑیا ۔
کنوج ( بلگرام ۱۵۴۰ء ) دی لڑائی
چوسا دے لڑائی وچ ہار ہون دے بعد ہمایوں کالپی  ہندا ہویا  آگرہ  اپڑیا ، اتھے مغل پروار دے لوکاں نے شیر خاں نوں ہران دا فیصلہ لیا ۔ شیرشاہ تیزی نال   دلی  ول ودھ رہا سی پھلت: مغل بناں تیاری دے کنوج وچ آکے بھڑ گئے ۔ ترنت حملہ لئی دوناں وچوں کوئی تیار نہیں سی ۔ شیرشاہ خواص خاں دے آؤن دی اڈیک وچ سی ۔ ہمایوں دی فوج ہتوتساہت ہون لگی ۔ محمد سلطان مرزا اتے اسدا ویری میدان جنگ توں بھج  کھڑے ہوئے ۔ کامران دے ۳ ہزار توں زیادہ فوجی وی بھج کھڑے ہوئے پھلت: خواص خاں ، شیرشاہ ولوں مل گیا ۔ شیرشاہ نے ۵ بھجیا وچ فوج نوں وبھک‍ت کرکے مغلاں اتے حملہ کر دتا ۔
جس پالیسی نوں اپناکے پانیپت دی پہلی لڑائی وچ افغان دی طاقت نوں ختم کر دتا اسی پالیسی نوں اپناکر شیرشاہ نے ہمایوں دی طاقت نوں نشٹ کر دتا ۔ مغلاں دی فوج چارے پاسے ولوں گھر گئی اتے   ہار ہو گئی ۔ ہمایوں اتے اسدے سپہ سالار آگرہ نس گئے ۔ اس لڑائی وچ شیرشاہ دے نال خواص خاں ، ہیبت خاں ، نیازی خاں ، عیسیٰ خاں ، مرکز وچ آپ شیرشاہ ، پارش‍اتے وچ بیٹے جلال خاں اتے جالو دوجے پارش‍اتے وچ شہزادہ آدرت خاں ، کتبُ خاں ، بویت شاہہسینب شاہ خاں ، جالوانی وغیرہ اتے کوتل فوج سی ۔ دوجی اتے ہمایوں دے نال اسدا بھرا ہندال اتے عسکری اتے حیدر مرزا دگلات ، یادگار نسری اتے قاسم حسین سلطان سن ۔
حوالے
گٹھ:مغلیہ سلطنت تو‏ں وابستہ معرکے گٹھ:۱۵۳۹ء دے تنازعات گٹھ:سلطنت سور گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:بھارتی حاکم گٹھ:مغل سامراج
گٹھ : بہار دی تریخ گٹھ : بھارت دی تریخ گٹھ : لڑائیاں گٹھ : مغل سلطنت دیاں لڑائیاں
گلاؤکنیکٹرس ہمرالس
گلاؤکنیکٹرس ہمرالس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
جھیل بوگوریا
جھیل بوگوریہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔ ایہ 34 کلومیٹر لمی تے 3.5 کلومیٹر چوڑی اے۔
ضلع اورنگآباد
ضلع اورنگآباد پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
الجی
الجی سادے ، یوکیریوٹ تے آٹوٹرافک جانداراں دی اک وڈی ونڈ اے، ایہدے وچ اک ولگن آلے جانداراں توں لے کے بہتیرے ولگن آلے جاندار شامل نے۔
مسجداں دی لسٹ
ایہ دنیا بھر وچ پھیلیاں مسجداں دی فہرست اے:
= ایشیا =
اردن
thumb|شاہ عبد اللہ اول مسجد ,عمان
ازبکستان
http://chennaiplus.net/wp-content/uploads/2011/10/abdullah_mosque.jpg
ایران
thumb|مسجد گوہر شاد کا ایک دلکش منظر
برونائی
thumb|عمر علی سیف الدین مسجد
بھارت
thumb|جامع مسجد دہلی thumb|جامع مسجد ناگپور غروب آفتاب کے وقت
اسلام آباد
thumb|فیصل مسجد، اسلام آباد
کراچی
thumb|مسجد طوبٰی, کراچی
سنگاپور
thumb|مسجد مالابار
شام
thumb|اموی مسجد
عراق
thumb|کربلا میں امام حسین کا مزار
ملائیشیا
thumb|سلطان صلاح الدین عبد العزیز مسجد
= یورپ =
اسپین
thumb|مسجد قرطبہ کا دلکش اندرونی منظر
البانیہ
thumb|مسجد ادھم بے، تیرانا
بوسنیا و ہرزیگووینا
thumb|غازی خسرو بیگ مسجد، سرائیوو
پرتگال
thumb|مسجد لزبن، لزبن
ترکی
thumb|سلطان احمد مسجد
جرمنی
thumb|مسجد خدیجہ، برلن اسلامی سنٹر جر منی
رومانیہ
thumb|منگالیہ مسجد
فرانس
thumb|جامع مسجد پیرس, پیرس
قبرص
thumb|لالہ مصطفٰی پاشا مسجد کا داخلی دروازہ
ہنگری
= افریقہ =
تیونس
thumb|جامع القیروان الاکبر
ماریطانیہ
thumb|مسجد شنقیط
مراکش
thumb|مسجد کتبیہ
مصر
thumb|جامعہ الازہر، قاہرہ
نائجیریا
thumb|ابوجا قومی مسجد، ابوجا
ریاستہائے متحدہ امریکا
thumb|اسلامی مرکز واشنگٹن
کولمبیا
thumb|مسجد عمر بن الخطاب، میکاؤ
کینیڈا
thumb|بیت الاسلام، انٹاریو thumb|مسجد اوٹاوا، اوٹاوا
حوالے
گٹھ:مسجداں گٹھ:مسجداں دی لسٹ گٹھ:مسیتاں گٹھ:عبادت گاہاں
ضلع بانکا
ضلع بانکا پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
چک 70 دس آر
چک 70 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
لتھوانی
لتھوانی لیتھوینیا دی سرکاری بولی اے۔ ایدا جوڑ بالٹو سلاوی بولیاں دی ٹولی نال اے۔ ایدے بولن والیان دی گنتی 29 لکھ دے نیڑے اے۔ ایدے چ رومی لپی ورتی جاندی اے۔
لتھوانیائی بولی' (lietuvių kalba '') لتھوانیا دی سرکاری بولیہے اتے یورپی یونین دی اک منی گئی بولی ہے۔ اسنوں لتھوانیا وچّ تقریباً29 لکھ لوک  اتے ہورناں دیساں وچّ تقریباً200,000 لوک بولدے ہن۔ اسنوں لاطینی لپی وچّ لکھیا جاندا ہے۔ .
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
گلاؤکنیکٹرس کینیاکولا
گلاؤکنیکٹرس کینیاکولا پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پروٹوزوا
پروٹوزوا اک ولگن آلے یوکیریاٹک جاندار نے جیہڑے حرکت کر سکدے نے۔ انا نو کنگڈم پروٹسٹا وچ شامل کیتا جاندا اے۔
جھیل چیو بحر
جھیل چیو بحر تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا تے ایتھیوپیا چ اے ۔
کولوراڈو دے شہراں تے قصبےآں دی لسٹ
امریکی ریاست کولوراڈو دیاں271 میونسپلٹیاں نیں۔
حوالے
گٹھ:امریکہ دے شہراں بلحاظ آبادی لسٹ گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کولوراڈو دے قصبے گٹھ:امریکہ دے شہر اں دی بلحاظ ریاست لسٹ گٹھ:کولوراڈو دے شہر
بلغاری
بلغاری سلاوی بولیاں دے ٹبر دی اک بولی اے اے بلغاریہ تے نال دے دیساں چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 90 لکھ اے تے ایدا جگ چ نمبر 61واں اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ضلع بیگوسرائ
ضلع بیگوسرائ پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
جھیل المنٹیٹا
جھیل المنٹیٹہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔
گلاؤکنیکٹرس مچاڈوئی
گلاؤکنیکٹرس مچاڈوئی پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
جھیل جائیپ
جھیل جائیپ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا تے تنزانیہ چ اے ۔
چودھری الطاف حسین
چودھری الطاف حسین اک پاکستانی سیاستدان تے پاکستانی پنجاب دا گورنر سی۔ اوہ 1992 توں 21 مئی 1995 تک پنجاب دا گورنر ریا۔ 29 مئی 1993 نوں اوہنیں پنجاب اسمبلی مکادتی تے نال ای اسلامی جمہوری اتحاد دی نواز شریف دی سرکار وی تے اوہدی تھاں میاں منظور احمد وثو نوں سامبو وزیراعلا لادتا۔ 28 جون 1993 نوں لہور ہائیکورٹ نے پنجاب اسمبلی نوں دوبارہ اپنی تھاں تے لے آئی پر چودھری ہوراں 7 منٹاں مگروں فیر ایہنوں مکا دتا۔
چودھری الطاف حسین دا جوڑ ضلع جیلم نال سی۔
ضلع بھاگلپور
ضلع بھاگلپور پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
چک 71 دس آر
چک 71 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
خالد مقبول
خالد مقبول (born 1948) پاک فوج دا اک افسر تے پاکستانی پنجاب دا بس توں چوکھا جر رہن والا گورنر اے۔
خالد مقبول فیصل آباد وچ جمیا م‏ئی 1966 وچ پاک فوج وچ بھرتی ہویا تے لیفٹیننٹ جرنل دے رینک تک اپڑیا۔ 29 اکتوبر 2001 نوں پرویز مشرف دی فوجی سرکار وچ اوہنوں پنجاب دا گورنر لادتا گیا۔ اوہ 16 م‏ئی 2008 تک گورنر ریا۔
گلاؤکنیکٹرس پوئنسس
گلاؤکنیکٹرس پوئنسس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
امیباجیون
امیباجیون یوکیریوٹ دی اک برادری اے۔ ایہ اکولگنے جنور نیں۔ ایہ مٹی تے پانی وچ ملدے نیں۔ ایہ اندرلے پنڈے دے اگے ول ودھن نال ٹردے نیں۔ اینج ہلدیاں ایہ اک انگل وانگوں ہوجاندے نیں۔
جھیل نائیواشا
جھیل نائیواشہ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔ ایہ افریقی دیس کینیا چ اے ۔
اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟
کسے آرٹیکل چ جیکر تھلے دتیاں گلاں ہوں تے اوہ چنگا سمجیا جايیگا:
چنگا لکھیا
لکھت پنجابی چ ستھری لکھی گئی ہوے، گریمر ٹھیک ہوے۔ ترتیب نال لکھی ہوے، سرخیاں دتیاں گیاں ہون۔
ٹھیک ہوے
جو لکھیا ہوے اودے ثبوت دتے گۓ ہون۔
وڈا ہوے
آرٹیکل جس چیز تے لکھیا گیا اے اونوں چنگے ول نال تے کھول کے دسیا گیا ہوے تے پڑھ کے کسے چیز دی کمی ناں لگے، پر خواہمخواہ وی آرٹیکل لماں ناں ہوے۔
انڈونیشیا دی کمیونسٹ پارٹی
انڈونیشیا دی کمیونسٹ پارٹی (Indonesian: Partai Komunis Indonesia، پی کے آئی ) 1965 وچ کمیونسٹاں دے قتلام اتے اگلے سال غیر-قانونی کر دین توں پہلاں دنیا وچ سبھ توں وڈی غیر-حکمران کمیونسٹ پارٹی سی۔
اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟
نیوٹرل ہوے
نیوٹرل ہوے تے کسے ول چکیا ناں ہوے۔
انڈونیشیا دی کمیونسٹ پارٹی
حوالے
گٹھ:سیاست گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں گٹھ:انڈونیشیا
اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟
جمیا ہوے
روز بدلیا ناں گیا ہوے
مورتاں
مورتاں تے نقشے اگر ہوسکے تے لگے ہون تے اوہ وکی کامنز دے ہون تے اوہ آرٹیکل نال رلدے ہون تے اونان تھلے لخیا وی ہوے۔
ضلع بھوجپور
ضلع بھوجپور پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
Bhojpur (huyện của Nepal)
گلاؤکنیکٹرس سپربا
گلاؤکنیکٹرس سپربا پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ٹائیفائیڈ
ٹائیفائیڈ تپ یا ٹائیفائیڈ بیکٹیریا توں لگن آلا روگ اے۔اے بیمار انساناں دی ٹٹی توں آلودہ خوراک تے پانی دی مدد توں پھیلدا اے۔جے ٹٹی وچ سالمونیلا ٹائیفی(Salmonella typhi) ہووے۔
ضلع بکسر
ضلع بکسر پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
ایاز امیر
ایاز امیر پنجاب ضلع چکوال دے ریٹایرڈ فوجی ، سیاستدان ،، سوجھوان تے کالم لکھاری نیں ۔ اوہناں دا تعلق پنجاب دے ضلع چکوال دے قصبے بھگوال نال اے ۔ اوہ پاکستان توں شائع ہون والے انگریزی اخبار ڈان تے اردو اخبار وچ کالم لکھاری نیں ۔ ایاز امیر 1990 وچ  پنجاب اسمبلی دے ممبر تے 2008ء توں 2013ء تک مسلم لیگ ن دے ٹکٹ تے چکوال دے حلقے توں   قومی اسمبلی دے ممبر رہ چکے نیں ۔
بوہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں
خوجہ اثنا عشری
خوجہ اثنا عشری خوجیاں د‏‏ی اک شاخ اے جنہاں دا تعلق شیعہ اثناعشریہ تو‏ں ا‏‏ے۔ خوجیاں دا تعلق برصغیر دے ہندوواں د‏‏ی اک شاخ تو‏ں اے جو اسلام قبول کرنے د‏‏ی بعد خوجیاں دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ خوجیاں دے پہلے امام آقا خان محلاندی د‏‏ی سختی تے شیعہ علماء دے نال رابطے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں وچو‏ں اک گروہ نے اسماعیلیہ چھڈ ک‏‏ے مذہب شیعہ اثنا عشری اختیار کیتا۔
ایہ لوک زیادہ تر پاکستان، ہندوستان تے تنزانیہ وچ رہندے نيں؛ لیکن امریکا، کینیڈا تے انگلستان وچ وی موجود نيں۔ خوجہ شیعاں دے آداب و رسوم اسلامی رہتل تے ہندوستان دے رسم و رواج دا مرکب ا‏‏ے۔ ایہ لوک جتھ‏ے کدرے وی جان نظم و ضبط تے مذہبی مناسک د‏‏ی بہتر انجام دہی د‏‏ی خاطر کسی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھدے نيں جسنو‏ں اوہ "جماعت" دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔ انہاں نے بین الاقوامی سطح اُتے وی تنظیماں د‏‏ی بنیاد رکھی نيں جنہاں وچ خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز، بلال مسلم مشن تے ویپاز (WIPAHS عالمی اسلامی تبلیغات تے انسانی خدامات) قابل ذکر نيں۔
خوجہ
خوجہ پندرہويں صدی عیسوی وچ بر صغیر دے شہر سندھ وچ زندگی گزارنے والے مسلماناں نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق شروع وچ ہندو مذہب تو‏ں سی تے پیر صدر الدین نامی شخص دے ہتھو‏ں انہاں نے اسلام قبول کیتا۔
شروع وچ خوجیاں دے آداب و رسوم ہندو رسم و رواج تے اسلامی رہتل دا آمیزہ سن ؛ لیکن بعد وچ اسماعیلیاں دے پہلے امام آقا خان اول د‏‏ی کوششاں تو‏ں نماز، روزہ تے زیارت ورگی ہور اسلامی تعلیمات تو‏ں آشنا تے انہاں اُتے عمل پیرا ہونے لگے۔
اس دے بعد انہاں دے اندرونی اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں وچو‏ں بعض اسماعیلہ تو‏ں جدا ہو ک‏ے سنی تے بعض شیعہ ہو گئے۔
خوجہ اثناعشری
thumb|180px|خوجہ اثنا عشری دے رہنما [[دیو جی جمال]] سنہ 1870ء دے اوایل وچ خوجیاں د‏‏ی اک جماعت نے امام حسینؑ د‏‏ی زیارت دے موقع اُتے نجف وچ اس وقت دے شیعہ فقیہ زین‌ العابدین مازندرانی نال ملاقات کيت‏ی۔ اس ملاقات وچ انہاں اپنے آپ نو‏‏ں بعنوان شیعہ پیش کیتا تے کہیا کہ اسيں اسلامی احکا‏م اُتے عمل نئيں کردے تے ائمہ معصومین ؑ د‏‏ی زیارت نو‏‏ں خانہ کعبہ د‏‏ی زیارت وچ مقدم سمجھدے نيں۔ جدو‏ں انہاں د‏‏ی اس گل تو‏ں آیت‌ اللہ مازندرانی ناراض ہوئے تاں انہاں نے اسلامی احکا‏م تو‏ں انہاں نو‏ں روشناس کرانے دے لئی کسی نو‏‏ں برصغیر بھیجنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ آیت اللہ مازندارنی د‏‏ی سفارش اُتے آپ دے اک ہندوستانی شاگرد ملا قادر حسین بمبئی چلے گئے۔ اوہ کسی خوجہ دے گھر قیام پذیر ہوئے تے انہاں نو‏ں شیعہ مذہب د‏‏ی تعلیم دینے وچ مشغول ہو گئے۔ ایويں انہاں وچو‏ں اک گروہ شیعہ اثنا عشری ہو گیا۔
سنہ 1880ء دے اوائل وچ آیت‌ اللہ ابو القاسم نجفی خود شیعہ مذہب د‏‏ی ترویج دے لئی برصغیر تشریف لے گئے۔ آپ نے بمبئی وچ شیعاں د‏‏ی پہلی نماز جمعہ قائم کيتی۔ خوجہ اثنا عشری اسماعیلیاں دے خوف تو‏ں مدتاں اپنی فعالیتاں نو‏‏ں مخفی طور اُتے انجام دیندے سن لیکن سنہ 1899ء وچ انہاں مستقل طور اُتے اپنی جماعت قائم کيتی۔ اس دے بعد تو‏ں انہاں د‏‏ی تعداد وچ نمایاں اضافہ ہونا شروع ہو گیا۔
اعتقادات تے مذہبی رہتل
خوجہ اثناعشری اصول دین تے فروع دین وچ مذہب شیعہ اثناعشریہ دے پیرو نيں۔ ایہ لوک نماز، روزہ، خمس، زکات تے صدقہ جداں دینی احکا‏م دے پابند نيں۔ انہاں دے علماء نماز جماعت نو‏‏ں سماجی رابطےآں د‏‏ی تقویت دا ذریعہ سمجھدے نيں تے نماز جمعہ اُتے بہت زور دیندے نيں۔
خوجہ اثناعشری معصومین د‏‏ی ولادت تے وفات خاص کر محرم نو‏‏ں نہایت عقیدت تے احترام دے نال منا‏ندے نيں تے برصغیر پاک و ہند وچ دوسرے شیعاں د‏‏ی طرح نوحہ‌ خوانی تے سینہ‌ زنی کردے نيں۔
خوجہ اثناعشری شیعہ مراجع د‏‏ی تقلید کردے نيں۔ موجودہ دور وچ انہاں د‏‏ی اکثریت سید ابوالقاسم خویی تے سید محمدرضا گلپایگانی دے بعد آیت‌ اللہ سید علی سیستانی د‏‏ی تقلید کردے نيں۔
خوجہ اثناعشری اپنی شرعی وجوہات نو‏‏ں شیعہ مراجع تقلید دے حوالہ کردے نيں۔ مراجع تقلید وی انہاں نو‏ں سہم امام نو‏‏ں مذہبی امور وچ صرف کرنے د‏‏ی اجازت دیندے نيں۔ انہاں اجازت ناواں د‏‏ی تریخ آیت اللہ اصفہانی تے آیت اللہ بروجردی تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ خوجہ اثناعشری مسلم کمیونیٹیز نے وی پہلی بار سنہ 1960ء نو‏‏ں اس وقت دے شیعہ مرجع تقلید آیت اللہ حکیم تو‏ں سہم امام د‏‏ی اجازت دریافت کيت‏ی۔
آداب و رسوم
قومی تشخص نو‏‏ں برقرار رکھنا انہاں د‏‏ی اولین ترجیجات وچ شمار ہُندے نيں۔ اسی بنا اُتے انہاں دے آداب و رسوم برصغیر پاک و ہند تے ہندوواں دے آداب و رسوم تو‏ں متأثر نيں۔ لباس وچ ایہ لوک برصغیر پاک و ہند دے ہور اقوام د‏‏ی پیروی کردے ہوئے اوتھ‏ے رائج لباس پہندے نيں۔ اسی طرح برصغیر پاک و ہند دے مقامی کھانے انہاں د‏‏ی پسندیدہ غذاؤاں وچ شامل نيں۔
یہ لوک اپنے علاوہ دوسری قوماں حتی خوجیاں د‏‏ی دوسری جماعت دے نال کم ہی رشتہ داری کردے نيں۔ انہاں دے مذہبی تے سماجی آداب و رسوم جینال شادی بیاہ تے مجالس و محافل وغیرہ وچ اسلامی رہتل تے برصغیر دے مقامی رسم و رواج تو‏ں دونے د‏‏ی جھلک دیکھی جا سکدیاں نيں۔
مثال دے طو اُتے اسلامی تے برصغیر وچ رائج اسامی دونے دے ذریعے اپنے بچےآں دا ناں رکھدے نيں۔ غالبا ناں دا پہلا حصہ اسلامی تے دوسرا حصہ قومی تے علاقای تشخص د‏‏ی طرف اشارہ ہويا کردا اے جداں: محمد دیوجی، علی دایا، جعفر نانجی و حسنین آلارخیا وغیرہ۔
جماعات
اثناعشری خوجے اپنی اتحاد اُتے بہت زور دیندے نيں۔ اسی بنا اُتے ایہ جنہاں ملکاں تے شہراں وچ رہندے نيں اوتھ‏ے اپنی مذہبی تے سماجی سرگرمیاں نو‏‏ں منظم انداز وچ انجام دینے دے لئی مقامی سطح اُتے اک تنظیم تشکیل دیندے نيں جسنو‏ں ایہ لوک جماعت کہندے نيں۔ ایہ جماعتاں غالبا کسی وفاقی تنظیم د‏‏ی سرپرستی وچ کم کردیاں نيں۔
خواجہ اثناعشریاں د‏‏ی پہلی جماعت سنہ 1882ء وچ شہر زنگبار وچ وجود وچ آئی۔ سنہ 1899ء وچ رسمی طور اُتے بمبئی جماعت دا وی افتتاح ہويا۔
بین الاقوامی تنظیماں
thumb|240px|[[بلال مسلم مشن دے بانی سید سعید اختر رضوی]]
عالمی خوجہ شیعہ اثناعشری مسلم کمیونیٹیز خوجیاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنظیمی ڈھانچہ اے جو دنیا وچ اثناعشری خوجہ جماعتاں د‏‏ی سرپرستی کردی ا‏‏ے۔ اس تنظیم نو‏‏ں مذہب تشیع د‏‏ی تبلیغ تے خوجیاں د‏‏ی علمی تے مالی حالت وچ بہتر لیانے د‏‏ی غرض تو‏ں وجود وچ لیائی گئی ا‏‏ے۔ اس وقت تیس جماعتاں تے چار علاقائی فیڈریشناں اس دے زیر نظر اپنی فعالیتاں وچ مصرف نيں جنہاں دے اعضاء د‏‏ی مجموعی تعداد تقریبا 125000 نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
بلال مسلم مشن
بلال مسلم میشن خوجہ اثناعشری شیعاں د‏‏ی اک اہ‏م تنظیم ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سنہ 1968ء نو‏‏ں سید اختر رضوی تے تنزانیہ ہور شیعہ راہنمااں نے مذہب تشیع د‏‏ی ترویج دے لئی تأسیس کيتیاں نيں۔ تنزانیہ دے اکثز شہراں وچ اس تنظیم دے فعال مراکز موجود نيں۔ اس دے علاوہ کنیا، ماداگاسکار، بوروندی تے امریکا جداں ملکاں وچ وی اس دے شعبہ جات موجود نيں۔
ویپاز(WIPAHS)
ویپاز (عالمی اسلامی تبلیغات تے انسانی خدامات) تنزانیہ وچ اثناعشری خوجیاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تبلیغی تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد سنہ 1980ء وچ رکھی گئی ا‏‏ے۔ یہ تنظیم افریقہ وچ موجود ہور متعلقہ تنظیماں جداں بلال مسلم مشن وغیره تو‏ں مستقل طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ "مسلماناں دے درمیان اسلامی تعلیمات د‏‏ی روشنی وچ صلح تے دوستی دا پیغام د‏‏ی تبلیغ"، "تعلیم دے ذریعے فقر و تندستی دا خاتمہ" تے "مریضاں تے غریاں د‏‏ی دیکھ بھال" اس تنظیم دے اہ‏م اہداف وچو‏ں نيں۔
اہ‏م شخصیتاں
thumb|220px|بانی پاکستان تے اثنا عشری خوجیاں دے راہنما [[محمد علی جناح]] اثنا عشری خوجیاں دے بعض مذہبی تے سیاسی سمجاجی شخصیتاں درج ذیل نيں:
ہور شخصیتاں
اثنا عشری خوجیاں دے بعض ہور شخصیتاں ایہ نيں: حاجی ناجی (1864-1943ء) ، غلام حسین ولی محمد درسی (سلسبیل)، حاجی داوود حبیب، محمد شریف دیو جی، علی‌ محمد جعفر دیو جی، دایا والجی، غلام‌ عباس قاسم‌ علی بہادر علی ملو جی، احمد دیو نگرسی تے نظیر جسا وغیرہ۔
مجلات
اثنا عشری خوجیاں نے ہن تک مختلف ملکاں وچ کثیر تعداد وچ نشریات منتشر کر چک‏‏ے نيں جنہاں وچ بمبئی وچ "مجلات راہ نجات" (1890ء) تے "نور ایمان" (1892ء) ، احمد آباد وچ "باغ نجات" (1906ء) تے زنگبار وچ "منادی" تے "سلسبیل" (1924ء) دا ناں لیا جا سکدا ا‏‏ے۔
اس وقت وی "ساماچار" (افریقہ وچ خوجہ اثنا عشریاں دا رسمی مجلہ)، "Insight" (اثناعشری خوجیاں دا بین عالمی نشریہ)، "Sauti ya Bilal" (صدائے بلال، بلال مسلم مشن دا رسمی مجلہ)، "The light" (نور، بلال مسلم مشن دا رسمی مجلہ) تے "Shia International" مختلف زباناں وچ منتشر ہو رہے نيں۔
دینی درسگاہاں
خوجہ‌ اثنا عشریاں نے مختلف ملکاں من جملہ امریکا، انگلستان، شام، تنزانیہ تے کنیہ وچ دینی درسگاہاں د‏‏ی بنیاد رکھی نيں جنہاں د‏‏ی تفصیل کچھ ایويں اے:
خوجہ‌ نشین مناطق
thumb|برونڈی دے دار الحکومت وچ خوجہ اثنا عشریاں د‏‏ی مسجد خوجہ‌ اثنا عشری اصل وچ برصغیر دے شہر گجرات دے علاقہ گچ دے رہنے والے سن ؛ لیکن اس وقت ایہ لوک دنیا دے مختلف ملکاں وچ موجود نيں۔
خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز د‏‏ی رسمی ویب سائٹ دے اعداد و شمار دے مطابق اس وقت انہاں د‏‏ی آبادی تقریبا 125000 نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں تقریبا 25000 نفوس ہندوستان دے مختلف شہراں من جملہ گچ، گجرات تے بمبئی وغیرہ وچ رہندے نيں۔ تقریبا 42000 دے لگ بھک پاکستان وچ سکونت پذیر نيں جنہاں وچو‏ں اکثر کراچی وچ رہندے نيں۔
افریقہ وچ تقریبا 15000 دے قریب خوجہ‌ اثنا عشری موجود نيں ، تنزانیہ تے کنیہ انہاں دے اہ‏م مراکز وچ شمار ہُندے نيں۔ تقریبا 15000 امریکا، کینیڈا تے یورپ وچ مقیم نيں۔ کینیڈا وچ 4 تو‏ں 5 ہزار تک خوجہ اثنا عشری موجود نيں۔ انگستان لندن د‏‏ی حجت جماعت تقریبا 5 ہزار اعضاء اُتے مشتمل اے جو انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جماعت شمار ہُندی ا‏‏ے۔
ایران دے نال تعلقات
اگرچہ سیاسی مسائل وچ خوجہ اثناعشریاں د‏‏ی کوئی خاص دلچسپی نئيں لیکن اہ‏م سیاسی مسائل وچ بہ لوک وی اپنے نکتہ نظر دا اظہار کردے نيں۔ مثلا خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز افریقہ نے امام خمینی د‏‏ی عراق جلاوطنی اُتے ایران دے بادشاہ اُتے اعتراض کیتا۔ اسی انگلستان وچ مقیم خوجہ اثناعشریاں دے راہنما حبیب والجی نے امام خمینی دے فرانس جلاوطنی دے دوران آپ نال ملاقات تے آپ د‏‏ی انقلابی جد و جہد د‏‏ی حمایت کيتی۔
اثناعشری خوجیاں دے مختلف راہنماؤاں مختلف مناسبتاں وچ ایران دے راہنماؤاں نال ملاقات کردے نيں۔ اسدیاں مثال خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز دے سابق صدر ملااصغر د‏‏ی امام خمینی دے نال ملاقات ا‏‏ے۔ اسی طرح سنہ 1996ء وچ اس وقت دے ایرانی صدر ہاشمی رفسنجانی د‏‏ی تنزانیہ تے کنیہ دے دورے دے دوران خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز افریقہ دے صدر محمد دیرانی نے انہاں دا استقبال کیتا۔
عالمی خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز نے ایران دے شہر رودبار تے بم وچ آنے والے زلزلے وچ اوتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ آیت‌اللہ خامنہ‌ای دے دفتر د‏‏ی جانب تو‏ں ایران د‏‏ی مختلف یونیورسٹیاں وچ تعلیم دے لئی افریقی جواناں و دتی جانے والی اسکالر شپ وی عالمی خوجہ اثنا عشری مسلم کمیونیٹیز دے حوالہ د‏‏ی جاندیاں نيں۔
مآخذ
گٹھ:خوجہ اثنا عشری گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
چار رتاں
چار رتاں وائلن موسیقی اے جینوں 1723 چ اطالوی موسیقار انٹونیو وائیوالدی نے بنایا سی۔ ایہ انتونیو دا سب توں ودیا کم اے تے تے بارک موسیقی چ وی ایہ کم منیا پرمنیا اے۔
[] یو ٹیوب تے
ویونت: چنگے آرٹیکل
پنجابی وکیپیڈیا دے ناپ نوں اچا تے چنگا کرن لئی اک ویونت دا مڈ رکھیا جاریا اے جیدا ناں اے ویونت: چنگے آرٹیکل۔ پنجابی وکیپیڈیا دے ناپ نوں تے کوالٹی نوں ودیا کرن ليی اے سوچیا گیا جے ایدے چ انگریزی جرمن تے ہور دوجے وکیپیڈیا وانگوں کچ چنگے آرٹیکل بنا‎ جان جیڑے پنجابی وکیپیڈیا  دے ادھارن یا مثال ہون تے جناں نوں ناپ من کے دوجے آرٹیکل وی ایسے ناپ تے لکھے جان۔ بیٹھک چ ایہ گل پہلے ٹوری گئی۔ سنگیاں دے ہاں کرن تے اینوں ہن ایتھے دسیا جاریا اے۔
اک چنگا آرٹیکل کنج دا ہوندا اے ؟ چنگا آرٹیکل :چنگا لکھیا ہوۓ، ٹھیک لکھیا ہوۓ، وڈا ہوۓ، نیوٹرل ہوۓ، جمیا ہوۓ، مورتاں نقشے تے گراف دتے ہون۔
چنگے آرٹیکل
گوئی وی آرٹیکل جیڑا اتے دتے گۓ ناپ تے پورا اترے اوہ چنگےاں دی لسٹ چ آ سکدا اے۔ کوئی وی سنگی کسے وی آرٹیکل نون ایہ ویخدیاں ہویآن جے ایہ ایس ناپ تے پورا اتر ریا اے لسٹ چ پاسکدا اے۔ تھلے وکھریاں گٹھاں چ کج آرٹیکل دتے گۓ نیں جیڑے چنگے آرٹیکل بننے چائیدے نیں۔
بولیاں : پنجابی، انگریزی، اردو، پوٹھوہاری،
ناں روپ / شخصیتاں: انور مسعود، بینظیر بھٹو، اعجاز انور، سریندر کور، آڈی مرفی، ڈاکٹر شہباز ملک، مہاراجہ رنجیت سنگھ، انتون چیخوف، نارمن بورلاگ
نگر: لہور، استمبول، اسلام آباد،
دیس: پنجاب، پاکستان، امریکہ، جرمنی
مسیت: شاہی مسیت فیصل مسیت نیلی مسیت
قلعہ: رہتاس، قلعہ لہور
ملے جلے: بنو امیہ, نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
چک 72 دس آر
چک 72 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
فرانسس بیفور
فرانسس بیفور اک آئرش سی جینے بیفور ناپ ایجاد کیتا تے رائل نیوی چ افسر سی۔ فرانسس دے آباؤ اجداد فرانس توں تلق رکھدے سن۔ اوہ 27 مئی 1774 نوں آئرلینڈ چ جمیا۔ اودا پیو گرجے چ کلرک سی تے اوہ رائل آئرش اکیڈمی دا ممبر سی۔ اودے پیو نے 1792 چ آئرلینڈ دا نوا نقشہ بنایا۔ فرانسس ویلز تے آئرلینڈ چ وڈا ہوندا ریا تے 14 وریاں دی عمر چ پڑھائی چھڈ کے سمندری جعازاں تے کم کرن لگ گیا تے آپے پڑ لکھ گیا۔ اوہ اپنے ویلے دے بہترین سینسداناں تے ریاضی گرواں دا سنگی سی۔ اوہ فیر کج ویلے بعد رائل نیوی چ پعرتی ہو گیا جتھے اونے بیفور ناپ ایجاد کر لیا۔ اونے کج کتاباں وی لکھ ماریاں۔ اوہ 17 دسمبر 1857 نوں مر گیا۔
گٹھ:موجد
اعشیٰ قیس
اعشیٰ قیس دور جاہلیت دا بہت وڈا شاعر اسنو‏ں اعشیٰ الاکبر وی کہیا جاندا اے اسنو‏ں ” صناحۃ العرب “ دے لقب تو‏ں پکاردے سن ۔
حالات زندگی
ابو بصیر میمون بن قیس بن جندل انہاں تجربہ کار تے ماہرین فن استاداں وچو‏ں اک اے جنہاں نے شاعری د‏‏ی بیشتر قسماں وچ طبع آزمائی کرکے اسنو‏ں کمائی دا ذریعہ بنایا۔ یمامہ د‏‏ی منفوحہ نامی بستی وچ اس نے پرورش پائی تے اپنے ماماں مسیب بن علس د‏‏ی شاعری دا راوی بن دے اس نے شاعری وچ کمال پیدا کيتا، حتیٰ اس جدو‏ں اس د‏ی عقل پختہ ہوئے گئی تے بولی وچ سلامت و زور پیدا ہويا تاں کمائی د‏‏ی تلاش وچ ملک ملک پھردا رہیا۔ بادشاہاں دے دربار وچ پہنچیا تے انہاں د‏‏ی مدح کرکے بخششاں منگدا پھردا۔ ایہ شاہان نجران بنو عبد المدان دے پاس پہنچیا تاں انہاں نے اسنو‏ں عزت و احترام دتا تے گرانقدر عطیے دیے۔ انہاں د‏‏ی صحبت وچ اوہ شراب نوشی دا عادی بن گیا، ہور انہاں دے بعض اثرات وی قبول کیتے۔ ایہ چیزاں اس د‏ی شاعری وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔ خصوصاً شراب دے اوصاف بہت زیادہ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ اعشی نے بہت لمبی عمر پائی، حتیٰ بڑھاپے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی بینائی جاندی رہی۔ اس نے جدو‏ں نبی اکرم ﷺ د‏‏ی نبوت دا سنیا تاں آپ د‏‏ی شان وچ مدحیہ قصیدہ کہیا تے آپ نال ملاقات دے لئی حجاج دا رخ کیتا۔ قریش نو‏‏ں جدو‏ں اس دے مسلما‏ن ہونے د‏‏ی خبر ملی تاں سخت گھبراہٹ طاری ہوئی۔ ابوسفیان کہنے لگیا خدا د‏‏ی قسم ایہ محمد دے پاس چلاگیا یا مسلما‏ن ہوئے گیا تاں اپنی شاعری د‏‏ی وجہ تو‏ں عرباں وچ اگ بھڑکا دے گا۔ قریش نے اس دے لئی سو اونٹھ اکھٹے کیتے تے اعشی لے ک‏ے واپس ہويا تے جدو‏ں یمامہ دے نیڑے ہويا تاں اونٹنی تو‏ں گرا تے اونٹنی نے اس د‏ی گردن کچل دی۔
شاعری ذریعہ آمدن
بعض راویان شاعر تے شاعری دے اصحاب نقاد دے خیال وچ امرؤا القیس، زہیر تے نابغہ دا چوتھا ساتھی اعشی اے تے انہاں کہنا اے بہترین شاعر امرؤا القیس اے جدو‏ں اوہ سوار ہوئے تے زہیر جدو‏ں شوق و رغبت کرے تے نابغہ جدو‏ں خوفزدہ ہوئے تے اعشی جدو‏ں مست ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ترتیب وچ اگرچہ اختلاف ہوئے سکدا اے لیکن ایہ انہاں د‏‏ی عظمت اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔ سچی گل ایہ اے کہ اس د‏ی شاعری وچ جو رونق حسن ملاحت اسلوب تے شراب دے وصف وچ کمال مہارت تے تطویل دے باوجود عمدہ بیانی ملے گی اوہ کِس‏ے تے شاعر دے کلام وچ نئيں مل سکدی ا‏‏ے۔ اس شاعری تو‏ں کان گونج اٹھدے نيں، دل وچ ہیبت چھاجاندی اے تے ایہ لوکاں اُتے اثر انداز ہُندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس دا لقب ’صناجۃ العرب‘ (عرب دا جنگ بجانے والا) اُتے گیا۔ اس نے شاعری د‏‏ی وجہ بوہت سارے لوکاں تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں بے عزت کیتا۔ محلق دا واقعہ (یعنی اوہ غریب تے تنگ دست تے گمناں تھا) اس د‏ی ست بیٹیاں سن تے اسنو‏ں کوئی پوچھدا نئيں سی۔ بیوی د‏‏ی تجویز اُتے اس نے اعشی د‏‏ی دعوت د‏‏ی تے غربت دے باوجود اونٹنی نو‏‏ں ذبح کیتا تاں اعشیٰ نے اس د‏ی مدح وچ قصیدہ کہیا تاں اوہ لوکاں وچ مشہور ہوئے گیا۔ قریش دا اس دے اسلام لیانے تو‏ں خطرہ محسوس کرنا اس امر دے بین دلائل ني‏‏‏‏ں۔
اعشیٰ اک عشرت طلب آدمی سی۔ ایہ قمار بازی تے دوسری لغویات وچ مصروف رہندا سی۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اسراف تے اتلاف وچ گرفتار ہوئے گیا۔ اس لئی اسنو‏ں مال جمع کرنا بہت مشکل ہوئے گیا سی۔
اوہ یمامہ تو‏ں یمن، بادیہ، حجاز، حیرہ، عمان، فلسطین، عراق تے ایران گیا۔ کوئی ایسا بادشاہ نہ سی۔ جس تو‏ں اس نے مالی مدد طلب نہ د‏‏ی ہوئے۔ اعشیٰ اپنے زمانے وچ خاصہ اثر والا شخص سی زمانہ جاہلیت وچ جس د‏‏ی اوہ مدح کردا سی اوہ اسنو‏ں مال بخش دیندا سی۔ جس دے لئی اس نے مدح د‏‏ی اس د‏ی منزلت ودھ گئی،
جو چاہندا سی کہ اعشیٰ اسنو‏ں اپنے اشعار وچ یاد کرے اسنو‏ں کچھ مال دے دیندا سی۔ اوہ اسنو‏ں اپنے اشعار وچ یاد کردا سی۔ اعشی دا اک بہت وڈا دیوان ا‏‏ے۔ اس نے تمام ابواب وچ طبع آزمائی د‏‏ی اے لیکن اس دے بیشتر اشعار مدح وچ ني‏‏‏‏ں۔ غزل، وصف تے خمر وچ وی اس نے کافی اشعار لکھے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے مشہور قصائد وچ اک قصیدہ معلقہ ا‏‏ے۔
ودع ھریرہ انہاں الرکب مرتحل وھل تطیق وادعا ایھا الرجل
قصیدہ معلقہ تقریباً 65 بیت اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اعشی دے دیوان وچ شراب دے اوصاف اکثر دیکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔
وفات
اعشیٰ 629ء وچ وفات کر گیا۔ ابو الفرج اصفہانی اعشیٰ دے زمانے دا سی۔ اوہ روایت کر تا اے کہ اس د‏ی قبر نو‏ں ميں نے دیکھیا کچھ نوجوان اس د‏ی قبر اُتے موجود سن ۔ اوہ اس اُتے مٹی برسا رے سن ۔ تاکہ اس دے استخوان نو‏‏ں زمین وچ دفن کر دین
حوالے
گٹھ:570 دے جم گٹھ:629 دیاں موتاں گٹھ:7ھ دیاں موتاں گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:مشرق وسطی دے مصنفاں دے نامکمل مضامین
نکی بینز
آلا مونچاک (А́лла Монча́к، جم 11 دسمبر، 1981)، نوں ودھیرے اپنے سٹیجی نام نکی بینز نال جانیا اے، اک یوکرینی کینیڈیئن پورنوگرافک اداکارہ اے۔ ایہہ 2010 دی پینٹ ہاؤس پیٹ سی جو 2011 وچّ، پیٹ آف دی ایئر چنی گئی۔
شروعاتی جیون
بینز دا جم 11 دسمبر، 1981 نوں ماریوپول، یوکرینی ایس ایس آر، سوویت یونین وچّ ہویا۔ اسدے پیؤ دا پروار، کینیڈیئن سی۔ 7 سال دی عمر وچّ، ایہہ اپنے ماتا-پیؤ نال کینیڈا چلی گئی۔ ایہہ ٹورانٹو وچّ وڈی ہوئی۔
کیریئر
بینز نے پورن کیریئر بناؤن توں پہلاں بطور اک سومسوٹ ماڈل اتے سٹیپر کم کیتا۔ اسنے ڈریکٹر جم گنّ راہیں اڈلٹ فلم انڈسٹری وچّ داخلہ کیتا، جسنے اسنوں فرینک کی، پلیزر پروڈکشن دا پردھان، نال پرچت کروایا۔ اسنوں جنوری 2003 وچّ، پلیزر پروڈکشن نے سائن کیتا اتے اسنے اپنا پہلا اؤن-سکرین سیکس سین سٹریپ آن سیلی وچّ 20 وچّ جینا لین نال کیتا اتے اسنے پہلا منڈا-کڑیا سین بین انگلش وچّ د سویٹیسٹ تھنگ وچّ کیتا۔
اوارڈ اتے نامزدگی
• 2
شاہ عباس سوم
شاہ عباس سوم (پیدائش: جنوری 1732ء – وفات: فروری 1740ء) صفوی سلطنت دا آخری حکمران سی جو نادر شاہ دے زیر اثر کٹھ پتلی حکمران رہیا۔ اوہ شاہ طہماسپ دوم دا بیٹا سی
سوانح
شاہ عباس دی پیدائش ماہِ جنوری 1732ء وچ ہوئی۔ شاہ عباس دے والد شاہ طہماسپ دوم تے والدہ شاہپوری بیگم سن۔ نادر شاہ نے 1732ء وچ جدو‏ں شاہ طہماسپ دوم نو‏‏ں تخت و تاج تو‏ں معزول کردے ہوئے الگ کر دتا تو شاہ عباس نو‏ں محض تخت ایران دا نمائندہ بادشاہ بنایا گیا۔ شاہ عباس دی رسمی تخت نشینی 7 ستمبر 1732ء نو‏‏ں کيتی گئی۔1732ء تو‏ں 1736ء تک نادر شاہ خود تمام اختیارات سمیٹے فارس اُتے حکومت کردا رہیا تے رسمی طور اُتے شاہ عباس نو‏ں تخت نشیں رکھیا گیا۔ چند سال تک شاہ عباس رسمی طور اُتے شہنشاہ ایران رہیا۔ مارچ 1736ء وچ نادر شاہ نے شاہ عباس نو‏ں معزول کرکے بیہق اُس دے والد دے پاس جیل بھیج دتا۔ مارچ 1736ء وچ نادر شاہ شہنشاہ ایران بن گیا تے فارس تو‏ں صفوی سلطنت دا خاتمہ ہو گیا۔
وفات
فروری 1740ء وچ نادر شاہ دے حکم تو‏ں شاہ عباس نو‏ں قتل کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1730ء دی دہائی دے حم گٹھ:اٹھارویں صدی دی وفیات گٹھ:اٹھارہويں صدی دی ایرانی شخصیتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی دے مقتول حکمران گٹھ:اٹھارہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ گٹھ:جدید طفل حکمران گٹھ:شاہان صفوی گٹھ:صفوی خاندان گٹھ:معزول کردہ طفلی حکمران گٹھ:مقتول ایرانی حکمران
کوکا لہر
کُوکا لہر جاں کُوکا تحریک سکھاں دے نامدھاری حاں  کُوکا ناں دے اک فرقے دی انگریز سرکار خلاف اک تحریک سی ۔ اینہاں دا ناں  کُوکا تاں پیا جے ایہہ کیرتن ویلے اچی اچی  کوکاں مار کے روندے سن ۔
سکھاں وچّ اک اپ فرقہ ہے، جو نامدھاری جاں کوکا اکھواؤندا ہے ۔ اسدا اتہاس بہت پرانا نہیں ۔ پچھلی صدی دے ادھ توں بعد اسدا آرنبھ ہویا سی ۔ پر اسدے بانی سری ستگورو رام سنگھ جی اک کٹڑ انقلابی سن ۔ اک مشہور ربّ-بھگت سماج دے دوش تک کے ودروہی سماج سدھارک بن گئے اتے اک سچے سماج سدھارک وانگ جدوں اوہ کرم کھیتر وچّ اگانھ نترے تاں اوہناں ویکھیا کہ دیش دی انتی لئی غلامی دیاں بیڑیاں نوں کٹناں سبھ توں ضروری ہے ۔ ودیشی راج ورودھ نکلاب دی تیاری وسیع پیمانے اتے کیتی ۔ اس دی تیاری دے دوران ہی جے کجھ جھگڑا فساد ہو گیا، اس توں حاکماں نوں ساری لہر نوں کچلن دا چنگا موقع مل گیا اتے سبھ یتنا دا نسپھلتا توں بناں ہور کوئی سٹہ نہ نکل سکیا ۔ سوارتھ جاں لوبھ لئی اوہناں اپنیاں جاناں دتیاں ہندیاں تاں اسیں انگہلی وکھا سکدے ساں، پر اوہناں دی "مرکھتا" وچّ وی دیش پریم کٹّ کٹّ کے بھریا ہویا ہے ۔ اوہ تاں توپ دے دہانے ساہمنے ہون سمیں وی ہسّ دندے سن۔ ملیرکوٹلا وکھے 66 ککیاں نوں توپا نال شہید کر دتا گیا۔ امرتسر، رائیکوٹ اتے لدھیانہ وکھے وی ککیاں نوں پھاسی دے کے شہید کر دتا گیا۔
ناں
ہولی-ہولی چار-پنج سو لوک رام سنگھ دے نال جڑ گئے۔ ہن اس نے تواریخی گوردواریاں دی یاترا واسطے گروپ بنا کے اک چکر لایا۔ اس جتھے نوں ویکھ کے رستے دے پنڈاں دے کجھ لوک وی اس نال جڑ گئے۔ پر ایہناں دی کل گنتی کدے وی اک ہزار توں ودھ نہ ہو سکی۔ اس دور وچ انگریز سرکار اس ’تے پوری طرحاں نگاہ رکھ رہی سی۔ رام سنگھ لوکاں نوں اپنے نال جوڑن واسطے کدے-کدے سکھاں دے راج دے مڑ آؤن دیاں گلاں وی کرن لگ پیا سی۔ پہلی جون 1863 دے دن پنڈ کھوٹے (ضلع فیروزپور) وچ اک نکے جہے اکٹھ وچ اس نے کیہا ‘جدوں سوا لکھ خالصہ تیار ہو جاویگا تاں پنجاب نوں انگریزاں توں آزاد کروا لیا جاویگا۔’ اس دے ایہناں بولاں دی خبر سرکار نوں مل گئی تے سرکار نے اس دی نگرانی کرنی شروع کر دتی۔ اجے اس جتھے دا کوئی ناں نہیں سی۔ کیونکہ اوہ کیرتن کرن سمیں اچی-اچی ‘کُوکاں’ ماردے سن، اسے کر کے لوکاں اوہناں نوں ‘کُوکے’ کیہا کردے سن۔ ویہویں صدی وچ، اک سازش ہیٹھ، اوہ اپنے آپ نوں ‘نامدھاری’ کہن لگ پئے۔
کوکیاں نے بچڑ مارے
اپریل 1870 وچ کجھ کوکے براہمناں دے اثر ہیٹھاں آؤنے شروع گئے۔ کوکیاں وچ شامل ہوئے ویشنو (ہندو) دھڑے نے چھیتی ہی پرچار وی شروع کر دتا۔ سمادھاں ڈھاہن نال ناراض ہوئے ہندواں نے کوکیاں دا راہ بدلن واسطے اوہناں نوں ویشنوں دھرم نال جوڑن واسطے اک نواں پینتڑا شروع کیتا۔ اوہناں نے ایہناں نوں اینٹی-مسلم لہر ولّ ٹور دتا۔ کجھ چر پہلاں ہی انگریزاں نے امرتسر وچ اک بچڑخانا کھولھیا سی، جتھے گٔوآں وی ماریاں جاندیاں سن۔ سکھ دھرم وچ گٔو پوتر جانور نہیں ہے، اس کر کے اس نوں مارن جاں نہ مارن دا سکھ دھرم نال کوئی سبندھ نہیں۔ پر چالاک براہمناں نے کوکیاں نوں اس گٔو-رکھئک اینٹی-سکھ کاروائی ول ٹور لیا۔ براہمناں نے کوکیاں نوں پھسلا کے اس بچڑ خانے دی ورودھتا شروع کروا دتی۔ اس بھڑکاہٹ ہیٹھاں کجھ کوکیاں نے 14 جون 1870 دے دن امرتسر دے بچڑخانے ’تے حملہ کر کے کجھ بچڑ مار دتے۔ اوہ ایہہ ایکشن کر کے چپچاپ نکل گئے تے سرکار نوں ایہناں قاتلاں دی شناخت وی نہ ہو سکی۔ ... اس مگروں 16 جولائی 1871 دے دن کوکیاں نے رائیکوٹ وچ اک بچڑخانے ’تے حملہ کیتا اتے کجھ بے گناہ بچڑ قتل کر دتے۔ ایہناں کوکیاں وچوں منگل سنگھ، مستان سنگھ، سرمکھ سنگھ، گلاب سنگھ تے کئی ہور پھڑے گئے۔ گلاب سنگھ سرکاری گواہ بن گیا۔ اس نے امرتسر دے بچڑاں دے قتلاں دے ناں وی دس دتے۔ ایہناں ساریاں ’تے مقدمہ چلایا گیا اتے بے گناہ بچڑاں دے قاتل کوکیاں نوں پھانسی دے دتی گئی۔ اس مگروں کوکیاں دیاں کاروائیاں اک وار پھیر رک گئیاں۔ ... جنوری 1872 وچ رام سنگھ نے کوکیاں نوں بھینی سدّ کے ماگھی دا دن مناؤن واسطے اکٹھ کیتا۔ اس پنج-ستّ سو کوکیاں دے اکٹھ وچ کوئی سیاسی گلّ نہیں ہوئی تے نہ ہی گربانی کیرتن توں سوا کجھ ہور ہویا۔ سارا سماگم لنگر ورتاؤن تک عمل-امان نال چلدا رہا تے شام توں پہلاں لوک گھراں نوں مڑن لگ پئے۔ مڑدے ٹولیاں وچوں اک ٹولے نے ملیرکوٹلے دے بچڑاں نوں مارن دی پلان بنائی۔ رستے وچ اوہ ملود رکے تے اتھوں ہتھیار چوری کیتے۔ اس مگروں اوہناں نے 15 جنوری نوں ملیرکوٹلا دے خزانے ’تے حملہ کیتا۔ اس موقعے ’تے اتھے تائینات عملے نے اوہناں دا ٹاکرا کیتا۔ اس لڑائی وچ پولیس تے کوکیاں دوہاں دے کافی بندے مارے گئے۔ .... رام سنگھ آپ ایہو جہیاں دہشتگردی دیاں کاروائیاں دے خلاف سی۔ اس نے تاں انگریزی پولیس نوں وی اس دی اطلاع دتی سی تے کیہا سی کہ ایہو جہے چیلے اس دے آکھے وچ نہیں ہن۔ رام سنگھ گاں دی پوجا جاں سمادھاں ڈھاہن دا حمایتی وی نہیں سی۔ ... بچڑاں دے قاتل کوکیاں نوں سزاواں: ملیرکوٹلا دے حملے مگروں سرکار نے کوکیاں دیاں گرفتاریاں شروع کر دتیاں۔ سرکار نے کوکیاں نال سختی نال نپٹن دا فیصلہ کیتا۔ اس فیصلے ہیٹھ 49 کوکیاں نوں ملیرکوٹلا وچ توپاں اگے کھڑے کر کے اڈا دتا گیا۔ اگلے دن 16 ہور کوکیاں نوں وی ایہی سزا دتی گئی۔ ... رام سنگھ دی گرفتاری: کوکیاں دیاں ایہناں کاروائیاں نال رام سنگھ دا کوئی سبندھ نہیں سی۔ پر، کیونکہ ایہہ حرکتاں کرن والے اس دے چیلے سن، اس کر کے اگے ہور ایکشن روکن واسطے انگریزاں نے رام سنگھ نوں وی 17 جنوری 1872 دے دن بھینی توں گرفتار کر لیا گیا۔ اس نوں 1818 دے ایکٹ تنّ ہیٹھ گرفتار کیتا گیا اتے اﷲ آباد بھیج دتا گیا تے مگروں رنگون جلاوطن کر دتا گیا، جتھے اوہ 29 نومبر 1885 دے دن مر گیا۔ ... رام سنگھ دی لہر ادوں ‘کوکا لہر’ کر کے جانی جاندی سی۔ رام سنگھ بابا بالک سنگھ دا شردھالو ضرور سی، پر ایہہ کوئی گدی نہیں سی۔ دوجا، بالک سنگھ دا مشن، جو ‘ابھیاسی جتھا’ وجوں جانیا جاندا سی، پوری طرحاں بھگتی دی لہر سی۔
ستگورو رام سنگھ
ستگورو رام سنگھ جی دا جنم سنّ 1816  وچّ  شری بھینی نام  دے پنڈ ضلع لدھیانہ (پنجاب) وچّ اک ترکھان دے گھر ہویا سی ۔ گورو رام سنگھ جوانی وچّ مہاراجہ رنجیت سنگھ دی فوج وچّ بھرتی ہو گئے ۔ اوہ مڈھوں ہی ربّ دے بھگت سن اتے ودھیرے سماں ایشور پوجا وچّ ہی بتاؤندے سن ۔اسے کارن جلدی ہی فوج وچّ اوہ حرمن پیارے ہو گئے ۔ اوہ زیادہ تر بھگتی وچّ لگے رہن کارن فوجی فرضاں دی پالنا وچّ اسمرتھ رہندے پر اوہناں نوں سبھ اجیہے فرضاں توں لانہبھے کرکے وی فوج وچّ رکھیاں گیا ۔ اتھوں واپس آ کے ایہناں نے نوکری چھڈّ دتی اتے پنڈ وچّ آ کے شانت جیون بتاؤن لگے۔ پہلاں تاں آپ ایشور بھگتی دا ہی اپدیش دندے سن پر بعد وچّ کجھ سماج سدھار سبندھی اپدیش وی دین لگے ۔ ایہناں کنیاں کھریدن-ویچن، شراب ماس آدی بہت ساریاں کریتیاں دا بڑے زور نال ورودھ کیتا ۔ آپ دے چیلے وی سادہ زندگی جیؤندے اتے ربّ پوجا وچّ مگن رہندے ۔ اپنے پنڈ وچّ "گورو کا لنگر" کھوہل رکھیا سی پر جلدی ہی اک تبدیلی ہوئی ۔ اوہناں دی نہ ملورتن توں وی کئی گلاں ودھ کے سی ۔
پیرامیشیم
پیرامیشیم یوکیریوٹ دی اک برادری سیلیفورا دا اک ٹوکرا اے۔ ایہ اکولگنے جنور نیں۔ ایہ پانی وچ ملدے نیں تے جتی ورگے ہوندے نیں تے ایہناں دے پنڈے تے نکے نکے وال لگے ہوندے نیں جنہاں نال ایہ جلدے نیں۔
گلاؤکنیکٹرس ویریگاٹا
گلاؤکنیکٹرس ویریگاٹا پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سمفنی نمبر 5
سمفنی نمبر 5 لڈوگ فان بیتھوون اک جرمن موسیقار دی بنائی ہوئی موسیقی اے۔ اینوں 1804-8 دے وشکار بنایا گیا۔ ایہ سمفنی کلاسیکی موسیقی دیاں منیاں پرمنیاں موسیقیاں چوں اے۔
یو ٹیوب تے
گٹھ:لڈوگ فان بیتھوون گٹھ:موسیقی
ساؤتھ افریقن کمیونسٹ پارٹی
گٹھ:دکھنی افریقہ دیاں سیاسی پارٹیاں گٹھ:کمیونسٹ پارٹیاں گٹھ:جنوبی افریقہ
جھیل ایلبرٹ
جھیل ایلبرٹ تریڑ افریقہ چ اک جھیل اے۔
چک 73 دس آر
چک 73 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
ضلع دربھنگا
ضلع دربھنگا پعارت دے صوبے بہار دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بہار دے ضلعے
ممتاز دولتانا
ممتاز دولتانا پاکستان دا اک سیاستدان تے پنجاب دا وزیر اعلا سی ۔ ممتاز دولتانا میاں احمد یار خان دولتانا دا پتر سی اوہ 20 فروری 1916 نوں ضلع وہاڑی لُڈن وچ جمیا ۔ گورنمنٹ کالج لہور توں گریجویشن کیتی 1933 وچ آکسفورڈ یونیورسٹی پڑھن گیا تے 1938 وچ وکالت دا امتحان پاس کیتا۔ واپس آکے سیاست وچ پے گیا 1942 وچ مسلم لیگ وچ آگیا۔ 1946 دی چنوتی وچ مسلم لیگ دے ٹکٹ تے جتیا تے پاکستان بنن مگروں بنن والی پنجاب سرکار وچ فنانس منسٹر لگیا۔ 27 مئی 1948 نوں پنجاب دے وزیراعلا افتخار حسین ممدوٹ نال کھچاء ہون باجھوں وزارت چھڈ دتی ۔ مارچ 1951 دے الیکشن وچ ممتاز 166 ووٹ لے کے پنجاب دا وزیراعلا بن گیا۔ اوہ 3 اپریل 1953 تک پنجاب دا وزیراعلا رہیا۔ 1957 وچ ابراہیم اسماعیل چندریگر دی تھوڑے چِر لئی بنن والی حکومت وچ اوہنوں پاکستان دا وزیر دفاع بنایا گیا۔ اوہ ایوب خان دے مارشل لا دے خلاف سی ۔ اوہدی بھتیجی تہمینا دولتانا قومی اسمبلی دی ممبر رہ چکی اے ۔ ممتاز دولتانا دی موت 30 جنوری 1995 نوں ہوئی ۔
گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
انجانی وڈیکنی پؤری چمگادڑ
انجانی وڈیکنی پؤری چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
فہرست شاہان صفوی
حوالے
گٹھ:1502ء گٹھ:1722ء گٹھ:ایران تے فارس وچ بادشاہت گٹھ:ایران دی مملکتاں تے سلطنتاں گٹھ:ایرانی شاہی خاندان گٹھ:ایشیا وچ 1501ء دی تاسیست گٹھ:ایشیا دی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:تریخ فارس گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:شاہان صفوی گٹھ:صفوی سلطنت گٹھ:مسلم شاہی سلسلے
خوجہ
خوجہ برصغیر پاک و ہند دے اک مسلما‏ن گروہ نو‏‏ں کہیا جاندا اے جنہاں نے پندرہويں صدی عیسوی وچ اسلام قبول کیتا۔ ایہ لوک اصل وچ ہندو سن لیکن پیر صدر الدین دے ہتھو‏ں مسلما‏ن ہوئے تے خوجہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ خوجہ "خواجہ" تو‏ں لیا گیا اے جس دے معنی بزرگ تے آقا دے نيں۔
خوجاں دے آداب و رسوم اسلامی رہتل تے ہندو رسم و رواج تو‏ں مرکب اے ؛ انیہويں صدی عیسوی وچ آقا خان محلاندی (آقا خان اول) دے ذریعے اسلامی احکا‏م تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ آشنا ہوئے تے شیعاں د‏‏ی اک ذیلی شاخ اسماعیلیہ دے عقائد اپنانے لگے۔ آقاخان محلاندی خوجاں دے پہلے امام نيں۔
انیہويں صدی عیسوی دے اواخر وچ آقا خان د‏‏ی سختی تو‏ں تنگ آک‏ے کر انہاں وچو‏ں اک گروہ نے مذہب اہل سنت تے بعض نے شیعہ اثناعشریہ اختیار کیتا۔ اس دوسرے گروہ نو‏‏ں خوجہ‌ اثناعشری کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ارنسٹ بیو
ارنسٹ بیو اک روس چ جمن آلا فرانسیسی پرفیوماں بنان آلا اے جینے Chanel No.5 پرفیم ایجاد کیتی جیڑی کہ دنیا دی سب توں مشہور پرفیوم اے۔ اوہ 8 دسمبر 1881 نوں ماسکو چ جمیا۔ اودا پیو اک مشہور پرفیوماں بنان آل سی تے اوہ روسی سلطنت دے دربار دا سپلائر سی۔ اوہ فرانس ٹر گیا تے 2 ورے فوج چ ملازمت کیتی جیدے بعد اوہ ماسکو 1902 چ گیا تے پنج وریاں بعد اونے 1907 چ پرفیوم دا علم سکھ لیا۔ اوہ فرانس گیا تے اونے 1921 چ Chanel No.5 ایجاد کیتا۔ اوہ فورا بوت مشہور ہو گیا۔ اوہ 9 جون 1961 نوں مر گیا۔
خوجہ
خوجہ اج کل دینا دے مختلف ملکاں من جملہ ہندوستان، پاکستان، تنزانیہ، کنیہ، امریکا کاناڈا، انگلستان تے فرانس وچ آباد نيں۔
ارنسٹ بیو
گٹھ:موجد
خوجہ
پس منظر
thumb|200px|آقا خان محلاندی (آقا خان اول) خوجاں دا پہلا امام سنہ 1400ء (نويں صدی ہجری) نو‏‏ں پیر صدر الدین نے برصغیر دے شہر سِندھ دا دورہ کیتا تے اوتھ‏ے دے زمینداراں وچ نفوذ پیدا کرکے انہاں نو‏ں اپنے عقیدے د‏‏ی طرف مائل کیتا جسنو‏ں اوہ خود مسیر حقیقت تو‏ں تعبیر کردے سن ۔
جو افراد انہاں دے اعتقادات نو‏‏ں قبول کردے سن صدر الدین نئيں "خوجہ" دے ناں تو‏ں یاد کردے سن ۔ "خوجہ" فارسی دے لفظ "خواجہ" تو‏ں لیا گیا اے جس دے معنی بزرگ تے سردار دے نيں۔