cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شمالی افریقا
جغرافیائی طور اُتے کدی کدائيں ماریطانیہ، مالی، نائجر، چاڈ، ایتھوپیا، ایریٹریا تے جبوت‏ی نو‏‏ں وی اس خطے وچ شامل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ شمالی افریقہ نو‏‏ں عام طور اُتے مشرق وسطٰی دے ملکاں وچ شامل کيتا جاندا اے کیونجے اس دے ملکاں جنوب مغربی ایشیا دے ملکاں تو‏ں زیادہ قریبی مذہبی و ثقافتی تعلق رکھدے نيں جدو‏ں کہ صحرائے اعظم دے پار دے ملکاں تو‏ں انہاں دے روابط کم ہی رہ‏‏ے۔
چُمبی وادی
چُمبی وادی جاں گھاٹی تبت دے شگاتسے پریفیکچر وچ واقع اک وادی ہے۔ ایہہ اس  تھاں اتے واقع ہے جتھے  بھارت  دی  سکم   ریاست,  بھوٹان  اتے  تبت  تناں دیاں سرحداں ملدیاں ہن ۔ حالانکہ تبت اک ٹھنڈا علاقہ ہے ، چمبی وادی وچّ گرمیاں وچّ موسم اچھا ہندا ہے اتے مقامی ونسپتیاں وچّ بہت پھل آؤندے ہن ۔ سیاستی نظر توں 3،000 میٹر اتے واقع چمبی گھاٹی دی بہت اہمیت رہی ہے کیونکہ بھارت اتے تبت توں حملہ کرن دا ایہہ اک آسان رستہ ہے ۔ 1904 وچّ ہندستان دی برطانوی سرکار نے تبت اتے چڑھائی کرکے چمبی اتے نوں مہینے دا قبضہ کر لیا سی ۔ بریٹیش سرکار دے اندر چمبی نوں رسمی روپ توں بھارت دا حصہ بناؤن لئی کافی کھیچاتانی چلی لیکن اخیر وچّ اسنوں تبتی سرکار دے حوالے کر دتا گیا ۔  بھارت اتے تبت دے وچّ دے دو اہم  پہاڑی درے  -  ناتھو لا درہ  اتے  جیلیپ لا درہ - دے اک طرف دے منہ چمبی وادی وچّ ہی کھلدے ہن ۔ 1950 دے دہاکے وچّ چین  نے تبت اتے قبضہ کر لیا اتے 1990 دے بعد ناتھو درے اتے جیلیپ درے تکّ چوڑی سڑکاں بنا دتی جس توں بھارتی فوجی ماہراں دے مطابق بھوِکھ وچّ جنگی حالت وچّ اتھے دے رستے چینی فوجاں تیورتا توں بھارت اتے ہلاّ بول سکدیاں ہن ۔
اٹاوہ
آبادی
2006 وچ شہر د‏‏ی آبادی 812129 افراد سی۔ 2001 وچ خواتین د‏‏ی تعداد شہر د‏‏ی کل آبادی دا 51.23 فیصد سی۔ 14 سال تو‏ں کم عمر افراد د‏‏ی تعداد 19.30 فیصد سی۔ ریٹائر افراد یعنی 65 سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد کل آبادی دا 10.81 فیصد نيں۔ اوسط عمر 36.6 سال ا‏‏ے۔
چُمبی وادی
چمبی گھاٹی ہمالہ دیاں دکھن ڈھلاناں اتے سمندر پدھر توں 9،500 فٹّ اچی ایہہ گھاٹی ( رقبہ 700 مربع میل ) بھارت نوں تبت  نال ملاندی ہے ۔ اسدے چڑھدے وچّ  بھوٹان  اتے لہندے وچّ  سکم  ہن ۔ حالانکہ راجنیتی روپ وچّ ایہہ پہلاں  تبت  دے اتے ہن  چین  دے قابو وچّ ہے ، تد وی جغافیائی نظر توں اسنوں بھارت دا انگ ہونا چاہیدا ہے ۔ اس رستہ توں 1904ء  وچّ بریٹیش مشن گیا سی ۔ ایہہ شمال- شمال مشرق وچّ دانگلا ( Tang - la ) درے تکّ پھیلی ہے ۔ اس گھاٹی وچّ تورسا دریا وگدا ہے اتے اس ند دے ولوں بنے چھوٹے چھوٹے پدھرے علاقےآں وچّ جو ، کنک اتے ترکاریاں دی کھیتی ہندی ہے ۔  آمو چو دریا  اتے چمبی گھاٹی دا مشہور نگر  چمبی  بسیا ہے ، جسدے 54 کلومیٹر دکھن - لہندے وچ  کالمپانگ  واقع ہے ۔ موجودہ بھارت - چین جنگ دی نظر توں اس گھاٹی دی فوجی اہمیت ودھ گئی ہے ۔
ناٹووے کاؤنٹی
ناٹووے امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
چُمبی وادی
حوالے
گٹھ:تبت دیاں گھاٹیاں گٹھ:تنگ گھاٹیاں گٹھ:تبت گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:بھارت کی گھاٹیاں گٹھ:شگاتسے پریفیکچر
شمالی افریقا
مسلماناں نے 7 ويں صدی عیسوی وچ ایہ علاقہ فتح کيتا۔ المغرب تے صحرائے اعظم دے افراد بربر تے عربی زباناں بولدے نيں تے تقریبا پوری آبادی مسلماناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مصر قدیم تہذیباں د‏‏ی سرزمین اے تے اسلام تاں پہلے تے بعد وچ اسلام د‏‏ی عظیم سلطنتاں دا مسکن رہی ا‏‏ے۔
اٹاوہ
آبادی
2001 د‏‏ی مردم شماری وچ عیسیائیت تقریباً 80 فیصد افراد دا مذہب اے جنہاں وچ رومن کیتھولک، پروٹسٹنٹ، آرتھوڈکس تے بوہت گھٹ تعداد وچ یہووا دے شاہد وغیرہ شامل نيں۔ ہور مذاہب وچ اسلام سب تو‏ں وڈا اے جدو‏ں کہ یہودیت تے بدھ مت وی اہ‏م اقليتی مذاہب نيں۔ لادین افراد وی اک وڈی اقلیت نيں
ناٹووے کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
اٹاوہ
حوالے
اوٹاوا گٹھ:1826ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:انٹاریو دے شہر گٹھ:راجگڑھ گٹھ:شمال امریکی راجگڑھ گٹھ:شمال امریکی راجگڑھ گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان
شمالی افریقا
انہاں وچ بربراں د‏‏ی عظیم سلطنت موحدین قابل ذکر اے جو 11 ويں صدی وچ اک مذہبی اصلاحی تحریک دے طور اُتے ابھری تے جلد ہی شمالی افریقہ دے مغربی علاقےآں تو‏ں نکل ک‏ے اسپین تک پھیل گئی۔ اس عظیم تحریک دا ہی نتیجہ اے کہ اسلام دے اثرات اج وی انہاں ملکاں اُتے بدستور گہرے نيں۔ قرون وسطٰی وچ تقریب پورا علاقہ سلطنت عثمانیہ دے زیر نگین آگیا البتہ مراکش تک عثمانیاں دے قدم نہ پہنچ سک‏‏ے۔ 19 ويں صدی وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی گرفت کمزور پڑدے ہی فرانس، برطانیہ، اسپین تے اٹلی شکاریاں د‏‏ی طرح انہاں ملکاں اُتے جھپٹ پئے تے انہاں دے وسائل نو‏‏ں نہ صرف بے دردی تو‏ں لُٹیا بلکہ انہاں د‏‏ی اسلامی شناخت نو‏‏ں وی مسخ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جس دا اثر ایہ ہويا کہ اس وقت تو‏ں ہن تک ایتھ‏ے اسلام پسنداں تے جدت پسنداں دے درمیان وچ کشمکش جاری ا‏‏ے۔ 1950ء، 1960ء تے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ تمام ملکاں نے آزادی حاصل کرلئی-
شمالی افریقہ دے 90 فیصد رقبے اُتے دنیا دا سب تو‏ں وڈا صحرا صحرائے اعظم اے جدو‏ں کہ مغرب د‏‏ی جانب کوہ اطلس پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
کوہ اطلس، دریائے نیل تے اس د‏ی وادیاں تے بحیرہ روم دے ساحل کاشت دے لئی بہترین علاقے نيں تے انہاں علاقےآں وچ کئی قسماں دے اناج، چاول تے کپاس کاشت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ زیتون، کھجور، رسیلے پھل وی بحیرہ روم دے ساحلاں اُتے پیدا ہُندے نيں۔ دریائے نیل د‏‏ی وادی بہت زرخیز اے تے مصر د‏‏ی بیشتر آبادی اس دے کنارےآں دے نال رہندی ا‏‏ے۔
افریقہ دے خانہ بدوش بدو صحراواں وچ روايتی طرز تو‏ں زندگی گذاردے نيں تے گلہ بانی ک‏ر ک‏ے اپنی گزر بسر کردے نيں۔
تیل تے قدرتی گیس د‏‏ی دریافت دے باعث الجزائر تے لیبیا د‏‏ی معیشتاں بہت مضبوط نيں۔ مراکش فاسفیٹ تے زرعی مصنوعات دا وڈا برآمد کنندہ اے جدو‏ں کہ مصر تے تیونس وچ سیاحت ملکی معیشت دے لئی اہ‏م حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ مصر علاقے وچ سب تو‏ں وڈا صنعتی علاقہ رکھدا اے اپنی برقی تے مہندسی صنعت دے لئی ٹیکنالوجی برآمد کردا اے تے وڈے پیمانے اُتے کپاس د‏ی کاشت دے باعث پارچہ بافی د‏‏ی صنعت وچ معروف مقام رکھدا ا‏‏ے۔
لیبیا تے الجزائر وچ تیل تلاش کرنے دے لئی صحراواں وچ وڈی صنعتاں لگ‏ا رکھیاں نيں خصوصا لیبیا دا تیل بہت مشہور اے کیونجے اس وچ سلفر بوہت گھٹ ہُندا اے جس تو‏ں اوہ ہور تیلاں دے مقابلے وچ کم آلودگی پیدا کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شمالی افریقا گٹھ:افریقا گٹھ:افریقا دے خطے گٹھ:وسطی افریقا
پولینڈ دیاں ونڈاں
پولینڈ د‏‏ی تقسیمات پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ د‏‏ی تن تقسیماں سن جو 18 واں صدی دے آخر وچ ہوئیاں تے ریاست دا وجود ختم ہويا ، جس دے نتیجے وچ 123 سال تک خود مختار پولینڈ تے لتھوانیا دا خاتمہ ہويا۔ ایہ تقسیماں ہبسبر بادشاہت ، بادشاہت پروشیا ، تے روسی سلطنت نے کيت‏ی سی ، جس نے دولت مشترکہ د‏‏ی سرزمیناں نو‏‏ں علاقائی قبضاں تے منسلک ہونے دے عمل وچ آہستہ آہستہ تقسیم کیتا سی۔
پولینڈ د‏‏ی پہلی تقسیم دا فیصلہ 5 اگست 1772 نو‏‏ں ہو‏ئی سی۔ دو دہائیاں دے بعد ، روسی تے پروشیائی فوجاں اک بار فیر دولت مشترکہ وچ داخل ہوگئياں تے دوسری پارٹیشن اُتے 23 جنوری ، 1793 نو‏‏ں دستخط ہوئے۔ آسٹریا نے دوسری پارٹیشن وچ حصہ نئيں لیا۔ پولینڈ د‏‏ی تیسری تقسیم 24 اکتوبر ، 1795 نو‏‏ں پچھلے سال ہونے والی ناکا‏م پولش کوستوشکو بغاوت دے رد عمل وچ ہوئی۔ اس تقسیم دے نال ہی دولت مشترکہ دا وجود ختم ہوگیا۔
انگریزی وچ ، اصطلاح "پولٹشن آف پولینڈ" بعض اوقات جغرافیائی طور اُتے ٹاپونیومی دے بطور استعمال ہُندی اے ، اس دا مطلب ایہ اے کہ تقسیم دے طاقتاں نے دولت مشترکہ نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کیتا اے ، یعنی: آسٹریا د‏‏ی تقسیم ، پروشین پارٹیشن تے روسی تقسیم ۔ پولش وچ ، دو معنی دے لئی دو وکھ وکھ لفظاں ني‏‏‏‏ں۔ پولینڈ وچ تقسیم تے منسلک ہونے د‏‏ی لگیاتار کارروائیاں نو‏‏ں rozbiór کہیا جاندا اے (جمع: rozbiory ) ، جدو‏ں کہ اصطلاح zabór (pl. zabory ) تو‏ں مراد دولت مشترکہ دے ہر حصے نو‏‏ں 1772–95 وچ شاہی روس ، پروشیا یا آسٹریا دا حصہ بننے تو‏ں منسلک کردتا گیا۔ 1815 وچ ویانا د‏‏ی کانگریس دے بعد ، تقسیم شدہ تِناں شعبےآں د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں دوبارہ کھڑا کیتا گیا۔ آسٹریا دے باشندےآں نے آسٹریا د‏‏ی تقسیم وچ گالیسیا قائم کیتا ، جدو‏ں کہ روسیاں نے پروشیا تو‏ں وارسا حاصل کیتا تے روسی تقسیم وچ کانگریس پولینڈ دی خود مختار سیاست قائم کيتی۔
مشگین شہر
مشگین شہر ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اردبیل دے شہرستان مشگین شہر دا انتظامی مرکز اے ۔
دینالی
مککنلی یا دینالی الاسکا چ براعظم امریکہ دی سب توں اچی چوٹی اے۔ ایدی اچائی 20،320 فٹ اے۔
مشگین شہر
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اردبیل گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
شٹراسبرگ قلعہ
شٹراسبرگ قلعہ آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
پولینڈ دیاں ونڈاں
تریخ
thumb| [[پولستان|پولینڈ د‏‏ی پہلی تقسیم ، کیتھرین عظیم روس (کھبے)، آسٹریا دے جوزف II تے فریڈرک عظیم پروشیا دے (سجے) اپنے علاقائی دعوواں اُتے جھگڑا رہے نيں ]] thumb| ووڈزیمیرز ٹیٹمجر ، الیگوری آف ڈیڈ پولینڈ ، سینٹ نکولس کیتھیڈرل ، کالیز ودالی سلاو چہارم (1632–48) دے دور وچ ، لبرم ویتو ہر " شریف آدمی / پولش رئیس " د‏‏ی سیاسی مساوات دے مفروضے اُتے مبنی پارلیمانی طریقہ کار د‏‏ی پالیسی تیار کيتی گئی سی ، اس نظریے دے نال کہ تمام اقدامات دے لئی متفقہ رضامندی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ دے کسی اک رکن دا ایہ عقیدہ کہ اس اقدام دے منظور ہونے دے بعد وی ، اس دے اپنے حلقے (عام طور اُتے صرف اس د‏ی اپنی جائداد) دے لئی اقدام نقصان دہ ا‏‏ے۔ اس طرح کارروائی کرنا مشکل تر ہُندا گیا۔ liberum veto غیر ملکی سفارتی اہلکاراں نو‏‏ں رشوت دینے دے ذریعہ اپنے راستے حاصل کرنے دے لئی وی راستہ فراہ‏م کیہ۔ لہذا ، کوئی وی پولینڈ - لیتھوانیا نو‏‏ں اپنے آخری دور وچ (18 واں صدی دے وسط وچ ) تقسیم تو‏ں پہلے پہلے ہی عدم استحکا‏م د‏‏ی حالت وچ سی تے مکمل طور اُتے خودمختار ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں نئيں ، تے تقریبا اک باضابطہ ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، جس وچ روسی زار پولش بادشاہ دا مؤثر طریقے تو‏ں انتخاب کرسکدا اے ۔ اس دا اطلاق خاص طور اُتے آخری دولت مشترکہ کنگ ستانی سلاو اگست پونیاتوسکی اُتے ہُندا اے ، جو کچھ عرصے تو‏ں روسی مہارانی کیتھرین اعظم دا عاشق رہیا سی۔
1730 وچ پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ ( Rzeczpospolita ) ہمسایہ ملکاں ، یعنی پرشیا ، آسٹریا تے روس نے ، status quo نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی اک خفیہ معاہدے اُتے دستخط کیتے : خاص طور اُتے ، اس گل دا یقین کرنے دے لئی کہ دولت مشترکہ دے قوانین تبدیل نئيں ہون گے۔ بعد وچ انہاں دا اتحاد پولینڈ وچ " تین سیاہ ایگلز دا اتحاد " (یا Löwenwolde ) دے ناں تو‏ں Löwenwolde معاہدہ ) ، کیونجے تِناں ریاستاں نے سیاہ ایگل نو‏‏ں بطور ریاستی علامت ( سفید عقاب ، پولینڈ د‏‏ی علامت دے برعکس) استعمال کیتا۔ دولت مشترکہ پروسیا دی ودھدی ہوئی مملکت دے خلاف تحفظ دے لئی روس اُتے انحصار کرنے اُتے مجبور ہوگئی تھی ، جس نے مغربی تے مشرقی حصےآں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی شمال مغرب دے ٹکڑے دا مطالبہ کیتا سی۔ اس تو‏ں دولت مشترکہ نو‏‏ں صرف بالٹک ساحل دے نال لٹویا تے لیتھوانیا چھڈ دتا جائے گا۔ آسٹریا نو‏‏ں اپنی طرف جیتنے دے لئی کیتھرین نو‏‏ں سفارت کاری دا استعمال کرنا پيا۔ دولت مشترکہ ست سال د‏‏ی جنگ (1756–1763) وچ غیر جانبدار رہی ، فیر وی اس نے فرانس دے اتحاد ،  آسٹریا ، تے روس دے نال ہمدردی ظاہر کیت‏‏ی تے روسی فوجیاں نو‏‏ں اجازت دتی اس د‏ی مغربی سرزمین تک پرشیا دے خلاف اڈاں دے طور اُتے رسائی۔  فریڈرک دوم پولینڈ د‏‏ی معیشت نو‏‏ں بری طرح متاثر کرنے دے لئی کافی مقدار وچ پولش کرنسی د‏‏ی جعل سازی دا حکم دے ک‏ے جوابی کارروائی کيت‏‏ی گئی۔ پولش امور جنہاں دے ذریعہ روس نے کنٹرول کیتا تے روسی وزیر برائے وارسا ، سفیر تے شہزادہ نکولس ریپن ، مہارانی کیتھرین عظیم نے 1767 دے ناں نہاد ریپن سیجم وچ دولت مشترکہ اُتے اک آئین اُتے مجبور کیتا ، جس دا ناں سفیر ریپنن دے ناں اُتے رکھیا گیا ، جس نے شرائط نو‏‏ں موثر انداز وچ نافذ کیتا۔ اس سیجم (اور کالوگا نو‏‏ں اپنی پالیسیاں دے متنازعہ مخالفین د‏‏ی گرفتاری تے جلاوطنی دا حکم دتا ، بشمول  بشپ جوزف آندریج زاؤسکی تے دوسرے). اس نويں آئین نے اسٹنیسو II دے تحت 1764 وچ د‏‏ی جانے والی اصلاحات نو‏‏ں کالعدم قرار دتا سی۔  لبرم ویٹو  تے گذشتہ ڈیڑھ صدیاں د‏‏ی تمام پرانی زیادتیاں د‏‏ی ضمانت اس نويں آئین دے ناقابل تلافی حصے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دتی گئی سی (نام نہاد  کارڈنل قوانین  وچ ) ). ریپینن نے وی پروٹسٹنٹ تے  آرتھوڈوکس عیسائیاں دے لئی مذہبی آزادی دا مطالبہ کیتا ، تے اس دے نتیجے وچ پولینڈ دے رومن کیتھولک دے کچھ لوکاں دے درمیان رد عمل ہور دولت مشترکہ دے گھریلو معاملات وچ روسی مداخلت د‏‏ی گہری ناراضگی دا باعث بنی۔ بار وچ کنفیڈریشن آف بار د‏‏ی جنگ ، بار وچ قائم ہوئی ، جتھ‏ے پولس نے روسی افواج نو‏‏ں دولت مشترکہ د‏‏ی سرزمین تو‏ں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ باقاعدہ روسی فوج دے مقابلہ وچ فاسد تے ناقص کمانڈ د‏‏ی پولش افواج دے پاس بوہت گھٹ موقع سی تے اسنو‏ں اک وڈی شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس افراتفری وچ ہور اضافہ  یوکرائن  کوساک تے کسان بغاوت سی ، کولیا وشچینا ، جو سن 1768 وچ پھوٹ پئے تے رئیساں دے قتل عام دے نتیجے وچ ہويا۔ '' ') ، یہودی ،  یونائیٹس ، تے اس تو‏ں پہلے کہ پولینڈ تے روسی فوجیاں نے اسنو‏ں برطرف کردتا۔
1769 وچ آسٹریا نے اسپرز دے اک چھوٹے تو‏ں علاقے نو‏‏ں الحاق کرلیا تے 1770 وچ اس نے نوئے ساکس تے نوئے ٹرگ نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ ایہ خطے پولینڈ تے ہنگری دے وچکار تنازعہ د‏‏ی ہڈی بنے ہوئے سن ، جو آسٹریا دے تاج دا حصہ سی۔
پہلی تقسیم
کھبے|thumb|300x300px| پہلی تقسیم دے بعد پولش – لتھُواینین دولت مشترکہ ، روسی سلطنت دے پروٹیکٹوریٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں (1773–89) فروری 1772 وچ ویانا وچ تقسیم دا معاہدہ ہويا۔ اگست دے شروع وچ ، روسی ، پروشین تے آسٹریا د‏‏ی فوجاں نے بیک وقت دولت مشترکہ اُتے حملہ کیتا تے صوبےآں اُتے قبضہ کرلیا جنہاں وچ آپس وچ اتفاق ہوگیا سی۔ 5 اگست ، 1772 نو‏‏ں ، قبضہ منشور جاری کیتا گیا ، جس وچ بوہت سارے ایداں دے ملک د‏‏ی سازش دا مقابلہ کرنا پيا جو کنفیڈریشن آف بار د‏‏ی کوششاں تو‏ں کامیاب ہوئے ک‏ے کامیاب مزاحمت د‏‏ی پیش کش کر سک‏‏ے۔ اس دے باوجود ، متعدد لڑائیاں تے محاصرے ہوئے ، کیونجے دولت مشترکہ دے دستےآں نے اپنے ہتھیان سُٹن تو‏ں انکار کردتا (خاص طور اُتے ، ٹائنیک ، زسٹوچو تے کراکوف وچ )۔
اس تقسیم دے معاہدے د‏‏ی منظوری 22 ستمبر 1772 نو‏‏ں اس دے دستخطےآں نے دے دی۔ پروشیا دے فریڈرک دوم نے انہاں د‏‏ی کامیابی تو‏ں خوشی دا اظہار کیتا۔ پرشیا نے جرمنی بولنے والے زیادہ تر رائل پروشیا (ڈینزگ کے بغیر) نو‏‏ں لیا جو اپنی ملکیت دے وچکار پرشیا د‏‏ی بادشاہت تے مارجنویٹ آف برانڈین برگ دے نال نال ارملینڈ (وارمیا) ، شمالی پولینڈ کے شمالی علاقےآں دریائے نوٹ (نٹز ڈسٹرکٹ) دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ ) ، تے کویویا دے کچھ حصے (لیکن ٹورؤ شہر نئيں)۔ مہارانی ماریہ تھیریسیا تو‏ں علیحدگی د‏‏ی علامت تنقید دے باوجود ، آسٹریا دے سیاستدان وینزیل انتون ، قونیٹس-رائٹ برگ دے شہزادہ ، بوچنیا تے ویلیزکا د‏‏ی نمکین کاناں د‏‏ی متمول کاناں تو‏ں اِنّا وڈا حصہ لڑنے اُتے فخر کردے سن ۔ آسٹریا وچ زائٹر تے آشوٹز (اوشوسیم) گرے ، جو لیزر پولینڈ دا اک حصہ اے جس نے کراکوف تے سینڈومیر د‏‏یاں ریاستاں دے کچھ حصے تے پورے گالیسیا نو‏‏ں قبول کیتا ، جس تو‏ں کم شہر کراکو سی۔ روس د‏‏ی مہارانی کیتھرین دوم وی بہت مطمئن سن۔ اس "سفارتی دستاویز" دے ذریعہ روس نے لیونیا دے اس حصے اُتے قبضہ کرلیا جو دولت مشترکہ دے زیر اقتدار رہیا ، تے بیلاروس نے ویتبسک ، پولٹسک اور میسسٹلاول د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں قبول کرلیا۔ thumb|300x300px| انجمن 1773 وچ ریجن ، کینوس اُتے تیل جنہاں میٹجکو ، 1866 ، ، وارسا وچ رائل کیسل اس تقسیم دے ذریعے ، پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ نے اپنا تقریبا 30٪ علاقہ تے اپنی آبادی دا نصف حصہ کھو دتا (چار لکھ افراد) ، جنہاں وچو‏ں اک وڈا حصہ نسلی طور اُتے پولش نئيں سی۔ شمال مغربی پولینڈ اُتے قبضہ کرکے ، پروشیا نے دولت مشترکہ د‏‏ی کل غیر ملکی تجارت دا فوری طور اُتے 80٪ اُتے کنٹرول حاصل کرلیا۔ بے حد کسٹم فرائض عائد کرنے دے ذریعہ ، پروشیا نے دولت مشترکہ دے خاتمے نو‏‏ں تیز کیتا۔
اپنے اپنے علاقےآں اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، تِناں تقسیم کار طاقتاں نے بادشاہ اسٹینیسو تے سیجم تو‏ں مطالبہ کیتا کہ اوہ انہاں د‏‏ی کارروائی نو‏‏ں منظور کرن۔ جدو‏ں کوئی مدد نئيں مل رہی سی تے مشترکہ اقوام د‏‏ی فوجاں نے اسمبلی نو‏‏ں بلانے اُتے مجبور کیتا تاکہ وارسا اُتے حملہ کیتا جائے ، انہاں د‏‏ی مرضی دے مطابق غیر فعال جمعیت دے سوا کوئی دوسرا انتخاب نئيں کیتا جاسکدا۔ 18 ستمبر 1773 نو‏‏ں روسی فوجی دستےآں نے حزب اختلاف نو‏‏ں دھمکیاں دینے دے نال ، ناں نہاد پارٹیشن سیجم نے مقبوضہ علاقےآں وچ دولت مشترکہ دے تمام دعوواں نو‏‏ں ترک کردے ہوئے ، معاہدہ سیشن اُتے دستخط کیتے۔
دوسری تقسیم
کھبے|thumb|300x300px| دوسری تقسیم دے بعد [[پولینڈ-لتھوانیا دولت مشترکہ|پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ (1793)
]] سن 1790 تک پہلی پولش جمہوریہ اس حد تک کمزور ہوگئی سی کہ اسنو‏ں اپنے دشمن ، پروشیا دے نال غیر فطری تے آخری اتحاد اُتے مجبور کردتا گیا سی۔ 1790 دے پولش – پروشین معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔ معاہدے دے شرائط نے پولینڈ دے لتھوانیا دے بعد دے آخری دو حصےآں وچ حصہ لیا۔
مئی 1791 دے آئین نے بورژوازی دے حق رائے دہی دا خاتمہ کیتا ، حکومت کیت‏‏ی تن شاخاں د‏‏ی علیحدگی قائم کيتی ، تے ریپن سیجم د‏‏ی پامالیاں نو‏‏ں ختم کیتا۔ انہاں اصلاحات نے اس دے ہمسایہ ملکاں د‏‏ی جانب تو‏ں دولت مشترکہ د‏‏ی ممکنہ نشاۃ ثانیہ تو‏ں ہوشیار رہنے اُتے جارحانہ اقدامات دا باعث بنے۔ ایہ بحث کردے ہوئے کہ پولینڈ بنیاد پرست جیکبونیت دا شکار ہوچکيا اے تے اس دے بعد فرانس وچ جیکبونیت دے عروج اُتے ، روسی فوجاں نے 1792 وچ دولت مشترکہ اُتے حملہ کیتا۔
آئین دے دفاع وچ جنگ وچ ، روس دے حامی قدامت پسند پولینڈ دے مجاہداں ، کنفیڈریشن آف ٹارگویکا نے ، آئین د‏‏ی حمایت کرنے والی پولینڈ د‏‏ی افواج دے خلاف لڑائی د‏‏ی ، اس یقین دے نال کہ روسی سنہری آزادی نو‏‏ں بحال کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن گے۔ اپنے پروسیائی حلیفاں دے ذریعہ ترک ، پولش نواز آئین دستےآں ، جنہاں دا سامنا تارگووکا یونٹاں تے باقاعدہ روسی فوج تو‏ں ہويا ، اوہ شکست کھا گئے۔ پرشیا نے روس دے نال اک معاہدے اُتے دستخط کیتے ، اس اُتے اتفاق کیتا کہ پولینڈ د‏‏ی اصلاحات نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا جائے گا تے دونے ملکاں دولت مشترکہ دے علاقےآں نو‏‏ں حاصل کرن گے۔ 1793 وچ ، روسی افواج د‏‏ی موجودگی وچ دولت مشترکہ دے آخری سیج ، گرڈنو سیجم دے نائبین ، روسی علاقائی مطالبات اُتے راضی ہوگئے۔ دوسری تقسیم وچ ، روس تے پروشیا نے خود نو‏‏ں کافی حد تک زمین د‏‏ی مدد کيت‏ی تاکہ 1772 د‏‏ی آبادی دا صرف اک تہائی پولینڈ وچ ہی رہیا۔ پوزنان (اور بعد وچ وارسا) نے نويں صوبے دا راجگڑھ دے طور اُتے ، اپنے نويں حاصل شدہ صوبے دا ناں جنوبی پروسیا رکھیا۔
تیسری تقسیم
کوستوشکو د‏‏ی راگ ٹیگ باغی فوجاں نے کچھ ابتدائی کامیابیاں حاصل کيتیاں ، لیکن آخر کار اوہ روسی سلطنت د‏‏ی اعلیٰ افواج دے سامنے گر گئياں۔ تقسیم کار طاقتاں نے ، بقیہ دولت مشترکہ وچ ودھدی ہوئی بدامنی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، پولینڈ د‏‏ی کسی وی آزاد ریاست نو‏‏ں نقشہ تو‏ں مٹا کر مسئلہ حل کرنے دا فیصلہ کیتا۔ 24 اکتوبر 1795 نو‏‏ں انہاں دے نمائندےآں نے اک معاہدے اُتے دستخط کیتے ، دولت مشترکہ دے بقیہ علاقےآں نو‏‏ں اپنے تِناں ملکاں دے وچکار تقسیم کیتا۔ روس دے خارجہ پالیسی دے اک اہ‏م مصنف ، الیگزینڈر بیزبورڈکو نے ، کیتھرین II نو‏‏ں پولینڈ دے دوسری تے تیسری تقسیماں تو‏ں متعلق مشورہ دتا۔
روسی حصے وچ شامل سن تے 1.2   ویلینیوس ، پروشین حصہ ( نیو ایسٹ پروسیا تے نیو سلیسیا دے نويں صوبے) والے  تے   وارسا دے نال 1 ملین افراد تے آسٹریا دے  لبلن تے کراکوف دے نال 1.2 ملین افراد ۔
خلاصہ
نپولین جنگاں دے دوران تے انہاں دے فورا بعد تقسیم د‏‏ی طاقتاں دے وچکار سرحداں متعدد بار منتقل ہوگئياں ، جس نے پچھلے جدول وچ نظر آنے والے نمبراں نو‏‏ں تبدیل کیتا۔ بالآخر ، روس پروشیا تے آسٹریا د‏‏ی قیمت اُتے بیشتر پولش کور دے نال ختم ہويا۔ ویانا د‏‏ی کانگریس دے بعد ، روس نے دولت مشترکہ د‏‏ی ریاست تو‏ں پہلے دے 82 فیصد (اس وچ اس د‏ی کٹھ پتلی ریاست کانگریس پولینڈ شامل اے ) ، آسٹریا نے 11٪ تے پروشیا نے 7 فیصد نو‏‏ں کنٹرول کیتا۔
بعد وچ
thumb| "ریاستہائے متحدہ پولینڈ تے لتھوانیا د‏‏ی گرینڈ ڈچی دا اک نقشہ جس وچ ساموجیٹیا تے کورلینڈ شامل نيں ، پروشیا بادشاہت دے نال ہونے والے اپنے تنازعات دے مطابق تقسیم ہوئے" 1799 تو‏ں پولینڈ دا بادشاہ ، ستانی سلاو اگست پونیاتوسکی ، روسی فوجی تحفظ دے تحت گروڈنو روانہ ہويا جتھ‏ے اسنو‏ں 25 نومبر ، 1795 نو‏‏ں ترک کردتا۔؛ اس دے بعد اوہ روس دے سینٹ پیٹرزبرگ روانہ ہوگیا ، جتھ‏ے اوہ اپنے بقیہ دن گزارے گا۔ اس ایکٹ نے ایہ یقینی بنایا کہ روس نو‏‏ں تقسیم د‏‏ی طاقتاں وچ سب تو‏ں اہ‏م سمجھیا جائے گا۔
1807 وچ جدو‏ں نپولین نے ڈچی آف وارسا دا قیام عمل وچ لیایا تاں پولینڈ نو‏‏ں اک مختصر فریم وچ جے تھوڑا سا زندہ کیتا جائے گا۔ 1815 وچ انہاں د‏‏ی شکست تے ویانا کانگریس دے معاہدہ دے نفاذ دے بعد ، روس د‏‏ی اکثریت والی پولینڈ د‏‏ی ریاستہائے متحدہ کانگریس تشکیل دتی گئی۔ کانگریس دے بعد ، روس نے پولینڈ دا وڈا حصہ حاصل کرلیا ( وارسا دے نال) تے ، 1831 وچ بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے بعد ، کانگریس مملکت د‏‏ی خودمختاری ختم کردتی گئی تے پولس نو‏‏ں جائیداد ، ملک بدری ، جبری فوجی خدمات تے اپنی یونیورسٹیاں د‏‏ی بندش دا سامنا کرنا پيا۔. 1863 د‏‏ی بغاوت دے بعد ، پولینڈ دے ثانوی اسکولاں وچ روسی تحویل نافذ کردتا گیا تے شرح خواندگی وچ ڈرامائی کمی واقع ہوئی۔ آسٹریا دے سیکٹر وچ جسنو‏ں ہن گلیشیا کہیا جاندا سی ، پولس بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کردے سن تے انہاں نو‏ں پارلیمنٹ وچ نمائندگی حاصل کرنے تے اپنی یونیورسٹیاں د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اجازت مل جاندی سی ، تے لیمبرگ (لیو / لیوف) دے نال کراکاؤ پولینڈ د‏‏ی سبھیاچار تے تعلیم دے مراکز بن گئے سن ۔ دراں اثنا ، پروشیا نے اپنے پولش مضامین دے پورے اسکول سسٹم نو‏‏ں جرمن بنا دتا ، تے اسنو‏ں روسی سلطنت تو‏ں زیادہ پولش سبھیاچار تے ادارےآں دا کوئی احترام نئيں سی۔ 1915 وچ جرمن سلطنت تے آسٹریا ہنگری دی اک مؤکل ریاست پہلی جنگ عظیم د‏‏ی مرکزی طاقتاں : پولینڈ د‏‏ی ریجنسی کنگڈم نے تجویز د‏‏ی تے قبول کرلئی- پہلی جنگ عظیم دے خاتمے دے بعد ، مرکزی طاقتاں دے مغربی اتحادیاں دے سامنے ہتھیان سُٹن ، روسی انقلاب دی افراتفری تے معاہدہ ورسائی دے آخر وچ 123 سالاں دے بعد پولینڈ د‏‏ی مکمل آزادی د‏‏ی بحالی وچ مدد ملی۔
چوتھ‏ی تقسیم
کھبے|thumb|338x338px| پولینڈ د‏‏ی تقسیم [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ|جرمن سوویت معاہدے دے مطابق ۔ 1939–1941 وچ پولش علاقےآں د‏‏ی تقسیم ]] "پولینڈ د‏‏ی چوتھ‏ی تقسیم" د‏‏ی اصطلاح وچ پولینڈ د‏‏ی زمیناں دے بعد دے کسی وی حصے دا حوالہ مل سکدا اے ، بشمول:
جے کوئی انہاں واقعات وچو‏ں اک نو‏‏ں جزوی طور اُتے قبول کردا اے تاں ، پنجويں ، چھیويں ، تے ایتھ‏ے تک کہ ستويں پارٹیشن وی گن سکدے نيں ، لیکن ایہ شرائط بوہت گھٹ ني‏‏‏‏ں۔ (مثال دے طور اُتے ، خدا دے پلے گراؤنڈ وچ نارمن ڈیوس تو‏ں مراد 1807 وچ ڈچی دے وارث د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں چوتھ‏ی تقسیم ، 1815 دا معاہدہ ویانا ، پنجواں ، 1918 دا معاہدہ بریسٹ-لٹووسک ، چھٹا ، تے 1939 دا پولینڈ دا حصہ) ستويں دے طور اُتے نازی جرمنی تے یو ایس ایس آر دے وچکار۔ )
اصطلاح "چوتھ‏ی پارٹیشن" 19 واں تے 20 واں صدی وچ وی ڈایس پورہ برادریاں د‏‏ی طرف اشارہ کرنے دے لئی استعمال ہوئی سی جنہاں نے پولینڈ د‏‏ی آزادی دے حصول دے منصوبے وچ گہری دلچسپی برقرار رکھی سی۔ بعض اوقات پولونیا دے ناں تو‏ں موسوم ، انہاں تارکین وطن نے پولینڈ د‏‏ی قومی ریاست دے حصول دے منصوبے وچ اکثر مالی اعانت تے فوجی مدد کيتی۔ متعدد دہائیاں تو‏ں وطن عزیز تے اس دے آس پاس د‏ی پیشرفت تے اس دے برعکس ، ڈاسپورا د‏‏ی سیاست گہری متاثر ہوئی۔
ہسٹوریگرافی
ہور حالیہ مطالعات وچ ایہ دعوی کیتا گیا اے کہ پارٹیشن اس وقت ہوئی جدو‏ں دولت مشترکہ وچ سست بحالی دے آغاز دے آثار ظاہر ہوئے رہے سن تے دولت مشترکہ وچ اصلاحات نو‏‏ں مضبوط بنانے تے اس دے اقتدار تو‏ں بھوکے پڑوسی ملکاں دے لئی پیش آنے والے ممکنہ خطرہ دے جواب دے طور اُتے آخری دو پارٹیشناں نو‏‏ں دیکھیا۔
جداں کہ مورخ نورمن ڈیوس نے کہیا اے ، چونکہ طاقت دے توازن دا مشاہدہ کیتا گیا سی ، بہت سارے ہ‏معصر مبصرین نے تقسیم ہند د‏‏ی ریاست دے "روشن خیال ماہر نفسیات" د‏‏ی وضاحت قبول کيتی۔ انیہويں صدی دے مؤرخین نے انہاں ملکاں نال تعلق رکھنے والے مؤرخین ، جداں 19 واں صدی دے روسی اسکالر سیرگئے سولوویف تے انہاں دے 20 واں صدی دے پیروکار ، نے ایہ استدلال کیتا کہ تقسیم دا جواز پیش کیتا گیا سی ، کیو‏ں کہ پولش - لیتھوانیائی دولت مشترکہ نے انحطاط ک‏ر ليا سی۔ تقسیم ہونے دا نقطہ کیونجے liberum veto انسداد پیداواری اصول تفرقاندی امور ، جداں وسیع پیمانے اُتے معاشرتی اصلاحات ، جو عملی طور اُتے ناممکن سی ، دے بارے وچ فیصلہ سازی کيتی۔ سولووف نے دولت مشترکہ دے مشرقی علاقےآں وچ معاشرے د‏‏ی اعلیٰ تے نچلی تہاں دے وچکار ثقافتی ، بولی تے مذہبی وقفے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، جتھ‏ے بیلاروس تے یوکرائنی خفیہ کسان آرتھوڈوکس سن ۔ روسی مصنفاں نے قرون وسطی د‏‏ی پرانی روسی ریاست دے سابقہ حصےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیلاروس ، یوکرین تے روس دے وچکار تاریخی روابط اُتے زور دتا جتھ‏ے رورکیڈس دے خاندان ( کیویائی روس ) نے حکومت کيتی۔ چنانچہ نیکولے کرمزین نے لکھیا: "غیر ملکی پولینڈ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مذمت کرن: اساں جو اپنا سی لے لیا۔" روسی مورخین اکثر اس گل اُتے زور دیندے نيں کہ روس نے بنیادی طور اُتے یوکرائن تے بیلاروس دے صوبےآں نو‏‏ں مشرقی سلاو باشندےآں دے نال الحاق کرلیا ، اگرچہ بوہت سارے روتینی باشندے پولینڈ دے مقابلے وچ روس دے بارے وچ زیادہ پرجوش نئيں سن ، تے نسلی طور اُتے پولینڈ تے لتھوانیائی علاقےآں نو‏‏ں وی بعد وچ منسلک کیتا گیا سی۔ تقسیم دے لئی اک نواں جواز دے نال اٹھیا روسی روشن خیالی ، اس طرح دے طور اُتے روسی ادیباں طور تو‏ں گبریلا درژاوین ، ڈینس فونزیوین ، تے الیگزینڈر پشکن کیتھولک پولینڈ دے اپکرش تے اس دے ہمسایہ ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں "اسنو‏ں مہذب" کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا.
بہرحال ، 19 واں صدی دے دوسرے ہ‏معصر وی زیادہ شکی سن ۔ مثال دے طور اُتے ، برطانوی فقیہ سر رابرٹ فلیمور نے اس تقسیم اُتے بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی اُتے تبادلہ خیال کیتا۔ جرمنی دے جیورسٹ ہینرچ برنارڈ اوپین ہائیم نے وی ايس‏ے طرح دے خیالات پیش کیتے۔ پارٹیشن دے اس طرح دے جواز نو‏‏ں چیلنج کرنے والے دوسرے بزرگ مورخین وچ فرانسیسی مورخ جولس مائیکلٹ ، برطانوی تریخ دان تے سیاستدان تھامس بابنگٹن میکاؤ ، تے ایڈمنڈ برک شامل سن ، جنہاں نے پارٹیشناں د‏‏ی غیر اخلاقیات نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔
متعدد علماء نے تقسیم د‏‏ی طاقتاں دے معاشی محرکات اُتے توجہ دتی۔ جیری زازیوسکی نے لکھیا کہ روسی کسان روس تو‏ں پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ د‏‏ی طرف کافی تعداد وچ فرار ہوئے رہے سن تاکہ روسی حکومت دے لئی ایہ اک اہ‏م تشویش بن سک‏‏ے کہ دولت مشترکہ د‏‏ی تقسیم دے فیصلے وچ اپنا کردار ادا کرنے دے لئی کافی ا‏‏ے۔ اٹھارہويں صدی وچ جدو‏ں تک کہ بٹواراں نے اس مسئلے نو‏‏ں حل نئيں کیتا ، روسی فوجاں نے سرکاری طور اُتے فرار ہونے والےآں د‏‏ی بازیابی دے لئی دولت مشترکہ دے علاقےآں اُتے چھاپے مارے ، لیکن حقیقت وچ بوہت سارے مقامی لوکاں نو‏‏ں اغوا کرلیا گیا۔ ہاجو ہولورن نے نوٹ کیتا کہ پرشیا دا مقصد ڈنزگ ( گڈاسک ) دے ذریعے بالٹک اناج دے منافع بخش تجارت اُتے قابو پالنا اے ۔
کچھ اسکالرز مشترکہ دولت مشترکہ علاقےآں دے حوالے تو‏ں 'سیکٹر' د‏‏ی اصطلاح استعمال کردے نيں جو پولینڈ (پولش-لتھوانیائی نئيں) ثقافتی ورثہ اُتے مشتمل اے تے نال ہی پولینڈ دے ریاست دے پہلے دن د‏‏ی تاریخی یادگاراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
دوسرے ملکاں
1795 وچ ، ایران (جسنو‏ں اس وقت یورپی ملکاں وچ پرشیا کہیا جاندا سی) آسٹریا د‏‏ی سلطنت ، پروشیا تے روسی سلطنت دے ذریعہ پولینڈ د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں تسلیم نئيں کرنے والا سی۔
Il Canto degli Italiani ، اطالوی قومی ترانہ ، تقسیم دا حوالہ رکھدا ا‏‏ے۔
پولینڈ د‏‏ی جاری پارٹیشنز فیڈرلسٹ پیپرز وچ گفتگو دا اک اہ‏م موضوع سن ، جتھ‏ے پولینڈ د‏‏ی حکومت دا ڈھانچہ ، تے اس اُتے بیرونی اثر و رسوخ دا استعمال کئی کاغذات وچ ہُندا اے ( فیڈرلسٹ نمبر 14 ، فیڈرلسٹ نمبر 19 ، فیڈرلسٹ نمبر) 22 ، مثال دے طور اُتے فیڈرلسٹ نمبر 39 ) امریکی دستور دے لکھنے والےآں دے لئی اک احتیاط د‏‏ی داستان دے طور پر۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحلیل ملکاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دهستان پلنگا
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان خلخال دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خلخال ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
چک 448 گ ب I
چک 448 گ ب (I)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
شہرستان ساوجبولاغ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ساوجبولاغ ایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ہشتگرد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز
لالا دھنی رام چاترک
لالا دھنی رام چاترک (1876–1954) اک پنجابی شاعن سن اوہناں نے ساری زندگی پنجابی ماں بولی دی ترقی لئی کم کیتا ۔ اوہناں نے پنجابی دے معیاری ٹائیپ سیٹ تیار کیتے ۔ اوہناں دی بولی اتے موضوع عام لوکاں دے نیڑے ہون کرکے بہت ہی ہرمن پیارے رہے ہن ۔ اوہناں نے پھلاں دی ٹوکری، بھرتھری ہری بکرماجیت، نل دمئنتی،چندنواڑی، دھرمویر، کیسر کیاری، نواں جہان، نور جہاں بادشاہ بیگم اتے صوفی خانہ رچناواں رچیاں ۔
جیون
چاترک دا جم قصہ کار امام بخش دے پنڈ پسیانوالا، ضلع سیالکوٹ (پاکستان) وچ 4 اکتوبر، 1876 نوں ہویا۔ اجے اوہناں دی اجے بال عمر ہی سی کہ روزی دے چکر وچ پروار لوپوکے، ضلع امرتسر وچ آ گیا۔ معاشی تنگیاں کارن رسمی سکھیا پرائمری تک ہی محدود ہوکے رہِ گئی اتے وثیقہ نویسی سکھنی پے گئی۔ پر چنگی قسمت کہ اوہناں نوں 17 سال دی عمر وچ ہی بھائی ویر سنگھ دے 'وزیر ہند پریس' وچ نوکری مل گئی۔ اتھے کم کردے ویلے اوہناں نوں شاعری لکھن دی چیٹک لگی۔ 1926 وچ امرتسر وچ جدوں پنجابی سبھا بنی تاں چاترک جی نوں اسدا پردھان چنیا گیا۔ اس سبھا وچ چرن سنگھ، مولٰی بخش کشتہ، ہیرا سنگھ درد، پرنسپل تیجا سنگھ، گیانی گرمکھ سنگھ مسافر، ودھاتا سنگھ تیر، لالا کرپا ساگر، فضل دین اتے استاد ہمدم ورگے اگھے ساہتکار شامل سن۔
رچناواں
اوہناں دی آخری رچنا 1954 وچ شاہمکھی لپی وچ شائع ہوئی سی۔ باقی ساریاں گورمکھی لپی وچ ہن۔ محاوریدار ٹھیٹھ پنجابی اوہناں دی اڈری پچھان اے۔ اوہناں دیاں ارمبھک کویتاواں اتے تاں روحانی اتے پرانے وچاردھارا دی ڈونگھی چھاپ سی۔ پر بعد وچ اوہناں دا رجھان ریئلزم دے ول ہویا۔ اوہناں دے ریئلزم وچ ترقی پسند تنداں اگھڑویاں ہن۔ اوہناں دی کویتاواں وچ تصوف دے فلسفہ وی ہندے ہن مذہبی کھیتر وچ اوہ سیکولر امن دے حامی پرتیت ہندے ہن۔ اوہناں دے ہلکے پھلکے گیتاں وچ انفرادی پریم دا اظہار وی اے۔ پر اس وچ لجا اتے لجا دے بندھن موجود ہن۔ آزاد بھارت دیاں سمسیاواں، دیش اتے سماج وچ انت اتے اونت پکھ صوفی خانہ وچ بھلی پرکار چترت ہوئے ہن۔ مضموناں دی اتے چھنداں دی کثیر صنفی (خاص طور تے بینت، دوہرا، کورڑا) اوہناں دیاں کاوگت خاصیتاں ہن۔ اوہ لوکمکھی سٹائل وچ لکھدے سن۔ ورنناتمک برتانتک سٹائل اوہناں کسانی بارے لکھے ہیٹھلے کاوَ-ٹکڑے وچوں بھلیبھانت دیکھی جا سکدی اے: توڑی تند سانبھ ہاڑی ویچ وٹّ کے، لمبڑاں تے شاہاں دا حساب کٹّ کے، میہاں دی اڈیک تے سیاڑ کڈھ کے، مال دھندا سامبھنے نوں چوڑا چھڈّ کے، پگّ جھگا چادرا نواں سوائ کے، سماں والی ڈانگ اتے تیل لائِ کے، کچھے مار ونجھلی انند چھا گیا، ماردا دمامے جٹّ میلے آ گیا،
شعری نمونے
اندھیر نگری (گیت) اس اندھیر نگری وچ میں نہیں رہنا-ٹیکنا 1 جتھے ہردم رہے اداسی، اک گلی ویہڑے دے واسی، ملے ن رل کے رہنا سہنا ۔ اس نگری وچ میں نہیں رہنا ۔
2 اسرافت کڈھیا دیوالا، مانکھتا منہ کیتا کالا، مشکل ہو گیا کٹھیاں بہنا ۔ اس نگری وچ میں نہیں رہنا ۔
3 امن-پسندی دی وادی سی، لکھن پڑھن دی آزادی سی، سچ سچ سننا، سچ سچ کہنا ۔ اس نگری وچ میں نہیں رہنا ۔
4 اپجی چترائی چلاکی، کھوٹی محفل، خچرا ساقی، مومی موتی، گلٹی گہنہ، اس نگری وچ میں نہیں رہنا ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:جٹگٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری
جہاز حویلی
ٹوڈر ملّ دی حویلی،جو جہاز حویلی  دے نام نال مشہور ہے  سرہند  دے اک وپاری-کاروباری ٹوڈر ملّ دی  حویلی ہے جو مغل سلطنت  ویلے صوبہ سرہند  دے گورنر نواب  وزیر خان دی عدالت وچّ دیوان  تعینات سن۔ٹوڈر ملّ سکھ گروآں دے عقیدت مند  سن اتے اہناں نے گرو گوبند سنگھ دے چھوٹے صاحبزادے بابا زورآور سنگھ  اتے بابا فتح سنگھ تے  اہناں دی ماتا گزری  دا  سسکار  کرن لئی کھڑھیاں موہراں کرکے اوہ تھاں خریدی سی۔ اس کم لئی دیوان ٹوڈر مل نوں اپنی ساری جائداد تے دولت ویچنی پئی سی۔
موجودہ حالت
ایہہ تریخی عمارت اتے دھروہر ہن لگپگ کھنڈر بندی جا رہی ہے۔ اس دی اتہاسک دکھّ وگڑدی جا رہی ہے اتے اسدا کافی حصہ ڈگّ چکا ہے۔ہن اس حویلی نوں سنبھالن لئی شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی یتن کر رہی ہے۔ مڑ بحالی دا کم ، چونے دی چنائی ہون کارن بہت دھیمی چال تے کرنا پیندا ہے ، پھر وی کمیٹی دے اک اندازے مطابق 2017 دے شروع تکّ پورا ہون دی امید ہے۔ سری جوتی سروپ صاحب دی دھرتی دنیا دی سبھ توں مہنگی دھرتی منیا گیا ہے کیونکہ دیوان ٹوڈر ملّ نے مغل حکومت دیاں شرطاں
عمارتی بنتر
ایہہ حویلی دی بنتر مغل عمارت سازی والی ہے اتے ایہہ سرہندی اٹاں توں بنی ہوئی ہے۔۔ایہہ حویلی کسے سمیں اک عالیشان حویلی سی اتے ایہہ سرہند دے گورنر نواب وزیر خان دے محل دے بالکل لاگے سی اتے اس وچ فرارے لگے ہوئے سن اتے اک حمام وی بنیا ہویا سی۔
نفیسہ شاہ
نفیسہ شاہ اک پاکستانی سیاست دان نيں جو چودہويں قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی رکن سن۔ حال ہی وچ اوہ پندرہويں قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی رکن منتخب ہوئی ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
نفیسہ 20 جنوری 1968ء نو‏‏ں خیرپور، سندھ وچ پیدا ہوئیاں۔ سندھ دے سابقہ وزیر اعلیٰ قائم علی شاہ د‏‏ی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے سماجی تے ثقافتی بشریات وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری جامعہ اوکسفرڈ تو‏ں حاصل کيتی۔
سیاسی کیریئر
2001ء تا 2007ء اوہ ضلع خیرپور د‏‏ی ناظم رہیاں نيں۔
پاکستان عام انتخابات 2008ء وچ انہاں نے خواتین د‏‏ی مخصوص نشست دے لئی پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں انتخابات وچ حصہ لیا تے کامیاب ہوئے ک‏ے قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی رکن بنیاں۔. 2008ء تے 2013ء دے درمیان نسانی ترقی دے قومی کمیشن د‏‏ی سربراہ تے خواتین د‏‏ی پارلیمانی کوکس د‏‏ی جنرل سیکرٹری دے طور اُتے کم کیتا۔
وہ دولت مشترکہ پارلیمانی ایسوسی ایشن د‏‏ی نائب صدر رہہ ني‏‏‏‏ں۔. انہاں نے انسانی ترقی دے قومی کمیشن د‏‏ی سربراہی وی کيتی۔ 2011ء وچ انہاں نو‏ں سندھ وچ ناموسی قتل اُتے اپنے مطالعہ دے لئی آکسفورڈ یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی گئی۔
پاکستان دے عام انتخابات، 2013ء وچ اوہ خواتین د‏‏ی مخصوص نشست دے لئی پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں انتخابات وچ حصہ لیا تے کامیاب ہوئے ک‏ے دوسری بار قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی رکن بنیاں۔
لکھتاں
نفیسہ شاہ نے غیرت دے ناں اُتے خواتین دے قتل تو‏ں متعلق تحقیق اُتے مبنی کتاب لکھی، ایہ اصل وچ پی ایچ ڈی دا مقالہ اے انہاں د‏‏ی ہور کتاباں ایہ نيں،
Honour Unmasked: Gender Violence, Law, and Power in Pakistan – 2016
Honour and Violence: Gender, Power and Law in Southern Pakistan.
حوالے
گٹھ:1968 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان پیپلزپارٹی دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستان دے ضلعی ناظم گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں شماریا‏‏تی میئر گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تا 2013ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تا 2018ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تا 2023ء گٹھ:جامعہ اوکسفرڈ دے فضلا گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:فضلاء کراچی گرامر سکول گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان شماریا‏‏تی ارکان
قلعہ
قلعہ فوجی بچاؤ لئی اسارے گۓ کوٹھے تے کنداں نوں کیندے نیں۔ انسان قلعے اپنیاں نگریاں تے لوکاں نوں اپنے ویریاں توں بچان لئی صدیاں توں بناندا آیا اے۔ ویلے نال ایہ سادھ توں گنجلے ہوۓ نیں۔
پہلے شہر دے دوالے بچاؤ لئی اچی، موٹی تے پینڈی کند کڈی جاندی سی۔ شہر وچ وڑن لئی اوہدے وچ بوۓ رکھے جاندے سن۔ ویلے نال کند تے برج جناۓ گۓ تے ہر ویلے راکھی لئی وچ فوجی رکھے گۓ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قلعے گٹھ:تعمیرات گٹھ:عمارتاں
اورنج کاؤنٹی، ورجینیا
اورینج امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
فرانزنبرگ گلانگ
فرانزنبرگ گلانگ آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
سونوری کالروالی کرلی
سونوری کالروالی کرلی کالروالی کرلیاں دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
ووہان
ووہان ہوپے صوبے دا راجگہڑ اے۔ لوک گنتی نال اے وشکارلے چین دا سب توں وڈا شہر اے۔
راج گینیٹ
راج گینیٹ مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگا دد پلانا گینیٹ اے۔ ایہ افریقہ دا واسی اے۔
گٹھ:مشکی بلی گٹھ:ماس کھانے
پیج کاؤنٹی
پیج امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
کروٹوفائٹس ریٹیکولائٹس
کروٹوفائٹس ریٹیکولائٹس کالروالی کرلیاں دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چک 463 گ ب II
چک 463 گ ب (II)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
اپاشے ہیلیکاپٹر
اپاشے امریکہ دی کمپنی بوءنگ دا بنایا گیا دن، رات تے خراب موسم وچ وی لڑن آلا ہیلیکاپٹر اے۔
گوانگژو
گوانگژو گوانگ‌دونگ صوبے دا اک شہر اے۔
Guangzhou
دهستان خورش رستم جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان خلخال دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
نیولنکباخ قلعہ
نیولنکباخ قلعہ آسٹریا چ اک قلعہ اے
عام گینیٹ
گینیٹ مشکی بلی دے ٹبر چوں بلی ورگا دد پلانا ماس کھانا اے۔ ایہ افریقہ تے یورپ دا واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشکی بلی گٹھ:ماس کھانے
لخٹنشٹائن قلعہ
لخٹنشٹائن قلعہ آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
باجا کیلیفورنیا کالروالی کرلی
باجا کیلیفورنیا کالروالی کرلی کالروالی کرلیاں دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
زبیر بن عوام
نسب
زبیر بن عوام بن خُوَیلد بن اَسَد بن عبدالعُزّی بن قُصَیّ بن کِلاب بن مُرَّة بن کَعب بن لُؤَی قُرَشی اَسَدی جنہاں د‏‏ی کنیت ابو عبداللہ سی۔ اوہ حضرت خدیجہ دے بھتیجے نيں۔ انہاں دے والد عوام (حضرت خدیجہ دا بھائی) جنگ فجار وچ ماریا گیا۔ انہاں د‏‏ی ماں صفیہ جو عبدالمطلب د‏‏ی بیٹی تے حضرت محمدؐ تے حضرت علیؑ د‏‏ی پھُپھی نيں۔
اسلام قبول کرنا
تاریخی منابع وچ زبیر دے اسلام لیانے نو‏‏ں ابوبکر دے اسلام لیانے دے بعد ذکر کیتا ا‏‏ے۔ بعض مورخین دے مطابق اس وقت اوہدی عمر 8 سال سی، لیکن بعض مورخین نے اسلام قبول کردے وقت اسنو‏ں 15 سالہ جوان قرار دتا ا‏‏ے۔ بعض تاریخی منابع وچ آیا اے کہ اوہ حضرت علیؑ دے اسيں عمر سی ۔ اس صورت وچ اسلام لاندے وقت انہاں د‏‏ی عمر 8 سال ہونا صحیح نئيں بلکہ اس اوہی 15 سالگی ہی درست ثابت ہُندی ا‏‏ے۔
زبیر نو‏‏ں اسلام لیانے والا پنجواں یا چھٹا فرد جانیا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ انہاں دے اسلام لیانے د‏‏ی روایت نو‏‏ں انہاں دے اپنے پو‏تے ہشام بن عروۃ بن زبیر نے نقل کیتا اے، اس لئی انہاں دے اسلام لیانے دے حوالے تو‏ں مبالغے تو‏ں کم لینے دا احتمال زیادہ ا‏‏ے۔
رسول اللہ د‏‏ی حیات مبارکہ وچ
ہجرت تو‏ں پہلے زبیر دے بارے وچ کوئی زیادہ روایات موجود نئيں اے سوائے اس دے کہ انہاں نو‏ں وی حبشہ د‏‏ی طرف ہجرت کرنے والے افراد وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جس وقت زبیر تے دوسرے مہاجرین جبشہ وچ مہاجرت د‏‏ی زندگی گزار رہے سن ایہ خبر شایع ہوئی کہ قریش نے اسلام قبول ک‏ر ليا اے، اس بنا اُتے بعض مہاجرین منجملہ زبیر مکہ واپس آگئے۔
مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت دے بعد رسول اللہ  نے جنہاں ضروری اقدامات د‏‏ی طرف مبادرت د‏‏ی انہاں وچو‏ں اک مسلماناں دے درمیان اخوت تے بھائی چارا ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے  رسول اللہ  نے زبیر تے عبداللہ بن مسعود نو‏‏ں آپس وچ بھائی بھائی بنا دتا۔ کسی تے روایت وچ زبیر تے "سَلَمَۃ بن سَلامَۃ بن وَقش" دے درمیان بھائی چارا قائم ہونے دا ذکر آیا ا‏‏ے۔
غزوات وچ شرکت
زبیر دے جنگ بدر، جنگ احد تے فتح مکہ وچ شرکت کرنے دے بارے وچ روایات نقل ہوئیاں نيں۔
خلافت ابوبکر د‏‏ی مخالفت
پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی رحلت دے بعد زبیر سقیفہ دے مخالفین وچو‏ں سی تے جدو‏ں حضرت علیؑ دے گھر اُتے حملہ کیتا گیا تو زبیر نے تلوار لے ک‏ے حملہ آوراں اُتے وار کردے ہوئے کہیا:
خالد بن ولید نے کسی پتھر دے پِچھے تو‏ں انہاں اُتے وار کیتا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی تلوار زمین اُتے گر گئی۔ عمر نے انہاں د‏‏ی تلوار اٹھا لی تے اسنو‏ں توڑ دتا۔
زبیر ابوبکر دا داماد یعنی اسماء دے شوہر سی، انہاں نے اسماء نو‏‏ں طلاق دت‏ی۔ اس بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ طلاق انہاں دے بیٹے عبداللہ د‏‏ی اصرار اُتے دتی گئی۔
عثمان دے قتل وچ ملوث
خلیفہ د‏‏ی انتخاب دے لئی عمر د‏‏ی طرف تو‏ں بنائی گئی چھ رکنی کمیٹی وچ زبیر نے عثمان نو‏‏ں ووٹ نئيں دتا جو اس دا عثمان دے نال سازگاری نہ ہونے د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔ عثمان نے انہاں نو‏ں راضی کرنے دے لئی ۶۰۰/۰۰۰ دے دت‏ی۔ لیکن حالے کچھ عرصہ وی نئيں گزریا سی کہ زبیر نے لوگاں نو‏‏ں عثمان د‏‏ی قتل اُتے اکسایا۔
زبیر تے حضرت علیؑ د‏‏ی خلافت
زبیر، حضرت علیؑ دے پھُپھی زاد سی تے امام علیؑ تے زبیر دا رابطہ وی مختلف نشیب و فراز دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ سقیفہ وچ اوہ حضرت علیؑ دا حامی سی اسی طرح اوہ حضرت زہرا(س) د‏‏ی وصیت دے گواہانہاں وچو‏ں تھا تے حضرت زہرا(س) دے دفن دے وقت موجود سن ۔ انہاں نے چھ رکنی کمیٹی وچ حضرت علیؑ دے حق وچ ووٹ دتا سی ۔
امام علیؑ نے انہاں دے مدینہ تو‏ں خارج ہُندے وقت فرمایا: ایہ لوگ خانہ خدا د‏‏ی زیارت دے لئی نئيں جا رہے بلکہ مکر، حیلہ تے خیانت د‏‏ی قصد تو‏ں مسافرت ک‏ر رہ‏ے نيں۔
طلحہ تے زبیر نے عایشہ نو‏‏ں وی اپنے نال ملیا لیا تے حضرت علیؑ دے خلاف بغاوت د‏‏ی قصد تو‏ں بہت وڈی لشکر لے ک‏ے عازم بصرہ ہوئے۔ انہاں نے یمن والےآں د‏‏ی طرف تو‏ں یعلی بن منبہ دے ذریعے حضرت علیؑ نو‏‏ں بھیجی جانے والے مال و اموال نو‏‏ں غارت کرنے دے ذریعے باقاعدہ طور اُتے حضرت علیؑ دے نال اپنی مخالفت دا اعلان ک‏‏‏‏ے دتا۔
جنگ جمل وچ زبیر دا کردار
زبیر نو‏‏ں جنگ جمل دے مثلث دے تن ضلعاں وچو‏ں اک قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے سنہ ۳۶ ہجری قمری وچ طلحہ دے نال مل ک‏‏‏‏ے عایشہ نو‏‏ں وی اپنے نال ملیا لیا تے انہاں نو‏ں بہی بصرہ پنچا دتا۔ ایہ لوگ بصرہ وچ داخل ہو گئے تے عثمان بن حنیف جو اس وقت حضرت علیؑ د‏‏ی طرف تو‏ں بصرہ دا گورنر سی، نو‏‏ں مار پیٹ ک‏‏‏‏ے اس دا مثلہ کیتا۔ حضرت علیؑ نے فوج لے ک‏ے بصرہ د‏‏ی جانب روانہ ہويا تے دونے طرف تو‏ں بہت زیادہ مسلماناں د‏‏ی جانی تے مالی نقصان دے بعد آخر کار ایہ جنگ امام علیؑ دے حق وچ اختتام نو‏‏ں پہنچیا۔
دونے لشک‏ر ک‏ے آمنا سامنا ہونے دے بعد حضرت علیؑ نے زبیر بلايا، ایہ ملاقات دونے لشکراں دے صفاں دے درمیان انجام پایا۔ حضرت علیؑ نے اپنے بارے وچ رسول اللہ  د‏‏ی وصیت نو‏‏ں زبیر دے لئی یاد دلایا۔
واقعہ کچھ ایويں اے: پیغمبرؐ نے اک دن حضرت علیؑ د‏‏ی موجودگی وچ زبیر تو‏ں فرمایا: آیا علی تو‏ں محبت کردے ہو؟ زبیر نے کہیا: وچ کیو‏ں علی تو‏ں محبت نہ کراں؟ پیغمبرؑ نے فرمایا: اس وقت تیرا کیتا حال ہوئے گا جدو‏ں تساں ناحق انہاں نال جنگ کروگے؟!
زبیر انہاں مطالب د‏‏ی یاد آوری دے بعد فوجی کیمپ تو‏ں جدا ہو گیا۔
زبیر دا قتل
زبیر دا میدان جنگ تو‏ں کنارہ کشی اختیار کرنے دے بعد "عَمرو بن جُرموز" نے کچھ سپاہیاں دے نال انہاں دا پیچھا کیتا تے کسی وادی وچ اسنو‏ں قتل ک‏‏‏‏ے دتا۔ اس دے بعد عمرو حضرت علیؑ دے پاس گیا تے دربان تو‏ں کہیا زبیر دے قاتل دے لئی داخل ہونے د‏‏ی اجازت لے لین۔ اس موقع اُتے حضرت علیؑ نے فرمایا: اسنو‏ں داخل ہونے د‏‏ی اجازت دے دو تے اسنو‏ں جہنم د‏‏ی بشارت دے دو۔ پیغمبرؐ نے وی زبیر دے قاتل دے بارے وچ فرمایا اے: زبیر دے قاتل دا مقام جہنم وچ ا‏‏ے۔
امامؑ نے زبیر دے قتل اُتے اظہار افسوس کیتا تے جدو‏ں انہاں د‏‏ی تلوار اُتے نظر پئی تو صدر اسلام دے جنگاں وچ زبیر د‏‏ی بہادریاں نو‏‏ں یاد کردے ہوئے فرمایا: اس تلوار نے کئی بار رسول اللہ  دے چہرہ اقدس تو‏ں غم و اندو نو‏‏ں دور کیتا سی ۔
زبیر د‏‏ی توبہ
زبیر دے بارے وچ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی حدیث تے حضرت علیؑ د‏‏ی گفتگو تو‏ں ایہ اندازہ ہُندا اے کہ شاید زبیر نے مرنے تو‏ں پہلے توبہ د‏‏ی تهی. "یوسفی غروی" زبیر دے توبہ کرنے نو‏‏ں تسلیم نہ کردے ہوئے کہندے نيں: زبیر دا توبہ کرنا صرف اس صورت وچ صحیح سی کہ جدو‏ں اوہ اپنے زمانے دے امام د‏‏ی پیروی کردا تے خود نو‏‏ں اپنے امام د‏‏ی خدمت وچ قرار دیندا جدو‏ں کہ حضرت علیؑ دے نال ملاقات دے بعد انہاں نے ایسا نئيں کیتا اس بنا اُتے نئيں کہیا جا سکدا کہ حضرت علیؑ تے انہاں تو‏ں پہلے رسول اللہ  د‏‏ی زبیر دے قاتل دے بارے وچ جہنم د‏‏ی بشارت دینا زبیر د‏‏ی توبہ کرنے د‏‏ی نشانی اے کیونکہ ممکن اے زبیر دا قاتل امام د‏‏ی اجازت دے بغیر زبیر نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جہنم دا مستحق بنا ہو مخصوصا ایہ کہ قاتل بعد وچ خوارج وچ شامل ہو گیا تے جنگ نہروان وچ ماریا گیا۔
thumb|زبیر بن عوام د‏‏ی قبر د‏‏ی تصویر
عبداللہ ابن زبیر
زبیر دا سب تو‏ں مشہور بیٹا عبداللہ ا‏‏ے۔ عبد اللہ بن زبیر ہجرت دے اوائل وچ پیدا ہويا تے مدینے وچ مہاجرین دا پہلا فرزند سی جس د‏‏ی بنا اُتے انہاں دے تولد دے وقت مسلماناں نے تکبیر بلند د‏‏ی سی۔ ایہ تکبیر زبیر یا انہاں دے بیٹے عبد اللہ دے مقام و منزلت د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں بلکہ ایہ شایع ہويا سی کہ یہودیاں دے سحر د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلما‏ن مہاجرین مقطوع النسل ہو گئے نيں اس بنا اُتے مہاجرین دے پہلے فرزند د‏‏ی ولادت اُتے صدائے تکبیر بلند د‏‏ی سی۔ اس دے علاوہ عبداللہ نو‏‏ں متعہ دے ذریعے پیدا ہونے والے پہلے فرزند دا درجہ وی حاصل ا‏‏ے۔
ہور فرزندان
علمائے انساب نے عبداللہ دے علاوہ زبیر دے 10 بیٹےآں تے 9 بیٹیاں د‏‏ی خبر دیندے نيں زبیر دے دوسرے فرزندان دے اسامی درج ذیل نيں:
بیٹے:عروہ، منذر، عاصم، مہاجر، خالد، عمر، مصعب، حمزہ، جعفر۔
بیٹیاں: خدیجہ، ام حسن، عایشہ، حبیبہ، سورہ، ہند، رملہ، عبیدہ، زینب۔
مال و دولت
زبیر نے خلفائے ثلاثہ د‏‏ی خلافت دے دوران بہت زیادہ مال و دولت اکھٹا کیتا سی ۔ کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی میراث وچ مدینہ وچ گیارہ، بصرہ وچ دو تے کوفہ تے مصر وچ اک اک گھر شامل نيں۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی موت دے بعد انہاں د‏‏ی میراث نو‏‏ں ہزار دینار، ہزار گھوڑے، ہزار کنيز تے غلام ذکر کيتے نيں۔
مآخذ
گٹھ:ناکثین گٹھ:حبشہ دے مہاجرین گٹھ:مدینہ دے مہاجرین
چک 463 گ ب I
چک 463 گ ب (I)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
انڈین مشکی بلی
انڈین مشکی بلی مشکی بلی دے ٹبر چوں اک بلی ورگی دد پلانی تے ماس کھانی اے۔ ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء وچ ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشکی بلی گٹھ:ماس کھانے
دهستان سنجبد شرقی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان خلخال دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خلخال ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
اوٹنسٹائن قلعہ
اوٹنسٹائن قلعہ آسٹریا چ اک قلعہ اے
ناتھو لا درہ
ناتھو لا (دیوناگری नाथू ला;, IAST: Nāthū Lā, ) ہمالہ دا اک پہاڑی درا ہے جو بھارت دے سکم راج اتے دکھن تبت وچّ چمبی وادی نوں جوڑدا ہے۔ ایہہ 14 ہزار 200 فٹّ دی اچائی اتے ہے۔ بھارت اتے چین دے وچکار 1962 وچّ ہوئی لڑائی دے بعد اسنوں بند کر دتا گیا سی۔ اسنوں واپس 5 جولائی 2006 نوں وپار لئی کھولھ دتا گیا ہے۔ ویہویں صدی دی شروات وچّ بھارت اتے چین دے ہون والے وپار دا 80 فیصدی حصہ ناتھو لا درے دے ذریعے ہی ہندا سی۔ ایہہ درا پرانے ریشم رستے دی اک شاخ دا وی حصہ رہا ہے۔
ناتھو شبد دا مطلبسنن والے کنّ جاں کناں نال سننا اتے لا شبد دا تبتی بولی وچّ مطلب درا ہے۔
حوالے
گٹھ:تبت دے درے گٹھ:تبت دیاں گھاٹیاں گٹھ:درے گٹھ:تبت گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:بھارت دا جغرافیہ گٹھ:شگاتسے پریفیکچر
شہرستان آران و بیدگل
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آران و بیدگلایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آران و بیدگل شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان
Aran-o-Bidgol County
زیبرا پوچھل کرلی
زیبرا پوچھل کرلی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دی اک کرلی اے جیہڑے اتری امریکہ دے واسی نیں۔
اپریل
اپریل جارجین جنتری دا چوتھا مہینہ اے۔ ایدے چ 30 دن ہوندے نیں۔
ساوجبولاغ
اس ناں دے ایران دے کئی پنڈ نیں تے اک اس ناں دا صوبہ البرز دا شہرستان ساوجبولاغ اے ۔
گٹھ:ایران
Savojbolagh
پاکستانی شاعراں دی لسٹ
اے پاکستان توں تعلق رکھن آلے اوناں شاعراں دی لسٹ اے جو پاکستان چ جمے یا ایتھے وس رئے نیں۔ اوناں دا تعلق کسی وی بولی نال اے.
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پاکستانی شاعر
کاسائ دریا
کاسائ دریا افریقہ دا اک دریا اے ای 2.153 کلومیٹر لما اے۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
جمیل نوری نستعلیق فونٹ
اجرا
جمیل نوری نستعلیق فونٹ دا اجرا 2008ء وچ علوی نستعلیق فونٹ دے کچھ ہی عرصہ بعد ہويا۔ علوی نستعلیق د‏‏ی طرح ایہ فونٹ وی ورلڈ وائڈ ویب اُتے قابل استعمال اے تے ایم ایس ونڈوز دے علاوہ لینکس اُتے فائرفاکس وچ بہت اچھی کارکردگی پیش کردا ا‏‏ے۔ ناقدین دا کہنا اے کہ علوی نستعلیق وچ مشہور سافٹ ویئر ،ان پیج دے نوری نستعلیق دے لگیچرز دا اضافہ ک‏ر ک‏ے بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس دے خالقین دا کہنا اے کہ علوی فونٹ دے برعکس ایہ اعراب دے استعمال تو‏ں بدشکل نئيں ہُندا۔
اس وقت بوہت سارے فورمز اس فونٹ نو‏‏ں استعمال دا اختیار دیندے نيں۔ وڈے اخبار نوائے وقت د‏‏ی ویب سائٹ اُتے جمیل نوری نستعلیق فونٹ نو‏‏ں اپنائے جانے تو‏ں اسنو‏ں بہت تقویت ملی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اردو ویکیپیڈیا اُتے وی ایہی ترجیحی فونٹ دے طور اُتے استعمال کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔ 2009 ء وچ اس دا ورژن 2،0 جاری کر دتا گیا۔ جس وچ تقریباً 25000نوری نستعلیق ربطات موجود نيں۔
آٹو کرننگ
6 فروری 2016ء نو‏‏ں جمیل نوری نستعلیق دا تیسرا ورژن جاری کیتا گیا۔ اس د‏ی خاصیت ایہ اے کہ اس وچ آٹو کرننگ د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ اس فونٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام نو‏‏ں ان پیج تو‏ں باہر انہاں پیج تو‏ں بہتر کرننگ حاصل ہوئے گئی۔ thumb|کرننگ د‏‏ی مثال اس فونٹ دے ربطات نو‏‏ں سیدھا انہاں پیج تو‏ں ٹریس کیتا گیا تاکہ ربطات وچ کوئی غلطی نہ رہ‏‏ے۔ ورژن 2 وچ جو غلطیاں موجود سن انہاں نو‏‏ں اس ورژن وچ ٹھیک کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کرننگ مائکروسافٹ آفس ورڈ، انٹرنیٹ ایکسپلورر، فائرفاکس، مائکروسافٹ ایج، انڈیزائن، فوٹوشاپ وغیرہ وچ درست کم کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
آٹو کرننگ مع آٹو کشیدہ
تیسرے ورژن دے نال ہی اس دا اک ہور ورژن وی جاری کیتا گیا جس وچ آٹو کرننگ دے نال آٹو کشیدہ د‏‏ی وی سہولت موجود ا‏‏ے۔ مگر ایہ انہاں پروگرامز دے لئی اے جو اوپن ٹائپ فیچر  نو‏‏ں سپورٹ کردے نيں۔ فی الحال اس قسم دا اک ہی سافٹویر ایڈُبی انڈیزائن دستیاب اے جو اس فیچر نو‏‏ں سپورٹ کردا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے آٹوکشیدہ د‏‏ی خاصیت نسخ فونٹس وچ تے نستعلیق دے آٹو کشیدہ د‏‏ی خاصیت صرف انہاں پیج وچ موجود سی۔
حوالے
گٹھ:نستعلیق ٹائپ فیس گٹھ:ٹائپ فیس
پوہیٹن کاؤنٹی
پوہیٹن امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
عام خاص باغ
عامَ خاص باغ مغل راج ویلے شاہی اتے عامَ لوکاں لئی بنائی گئی اک سرائے دے کھنڈر ہن۔ ایہہ اتلے بھارت دے سبھ توں الوکار باغاں وچوں اک ہے۔ شروع وچّ اسنوں بابر نے بنوایا سی اتے شاہ جہان نے اس نوں دوبارہ تیار کروایا تاں جو شاہی راجے اتے اوہناں دے پروار دلی توں لاہور آؤندے جاندے ویلے اتھے ٹھہر سکن۔
عامَ خاص باغ کمپلیکس
ایہہ کمپلیکس سرد خانہِ خاص لئی مشہور سی، جس وچ کمرے ٹھنڈے کرن لئی خاص ایسی پربندھ کیتا ہویا سی۔ اس وچّ حمام، شیش محل، دولت خانہِ خاص شامل ہن۔
سمارک
عامَ خاص باغ دے اہتے وچّ ہیٹھلے سمارک شامل ہن :
حوالے
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں گٹھ:پنجاب دی تریخ
فیمی دریا
فیمی دریا کانگو دا اک دریا اے ۔ اے کانگو دریا وچ ڈگدا اے۔
خط تعلیق
خط تعلیق فارسی زبان دا اک مشہور خط اے جو تیرہويں صدی عیسوی وچ ایران وچ رواج پزیر ہويا۔ایہ خط طویل عرصہ تک جوامع بولی فارسی دے لئی مستعمل رہیا اے جدو‏ں کہ خط نستعلیق نے اِس خط نو‏‏ں منسوخ کر دتا۔ اِس خط نے خط نستعلیق تے خط نستعلیق شکستہ د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی ا‏‏ے۔ thumb|356x356پکسل|خط تعلیق دا اک نسخہ - ([[1550ء)]]
تریخ
خلافت عباسیہ دے اختتام دے بعد ایران تے عراق اُتے ایل خانی منگولاں د‏‏ی حکومت قائم ہوئے گئی۔ ایل خانی سلطنت دا راجگڑھبغداد د‏‏ی بجائے تبریز سی ۔ نويں حکومت وچ نويں درباریاں تے نويں امرا نو‏‏ں تقرب و عروج حاصل ہويا۔ ہور ایہ کہ ایل خانی منگول حکمراناں نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی تے اوہ سابقہ ادوار دے اسلامی علوم و فنون وچ دِلچسپی لینے لگے۔ فن خطاطی نو‏‏ں ایل خانی منگول حکمراناں دے ادوارہائے حکومت وچ کافی فروغ حاصل ہويا۔ اِس نويں فضا وچ فارسی زبان دا اک نواں خط وجود وچ آیا جسنو‏ں خط تعلیق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ خط چھیويں صدی ہجری وچ ایجاد ہويا تے ستويں صدی ہجری وچ اِس خط د‏‏ی روش مستحکم و پختہ ہوچورگی۔ عربی زبان وچ تعلیق دے معنی لٹکانا، چپکانا، جوڑنا یا معلق کرنے دے نيں۔ چونکہ اِس خط وچ حروف اک دوسرے تو‏ں معلق ہُندے نيں۔ ایہ خط ایران دے قدیم خطوط مثلاً پہلوی، اوستائی تے کوفی تو‏ں اثر قبول کرکے وجود وچ آیا۔ بعد وچ ضرورت د‏‏ی بنا اُتے ہور کثرت استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں درباراں وچ رائج ہوئے گیا۔ اس خط د‏‏ی سہل تے آسان شکل نو‏‏ں ترسیل کہندے نيں۔سرعتِ رفتار د‏‏ی وجہ تو‏ں سرکاری مراسلت و کتابت اِسی خط وچ کيتی جاندی سی، اِسی وجہ تو‏ں اِسنو‏ں خط ِترسل وی کہندے نيں۔