شام
شام بطور آزاد ملک
300px|کھبے|thumb|[[قنیطرہ دا ہسپتال۔ اسرائیلی بمباری تو‏ں چھلنی]] سوری افواج نے 1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ وچ حصہ لیا جس دے بعد برطانیا، فرانس تے امریکا د‏‏ی جاسوسی تنظیم سی آئی اے نے اس د‏ی حکومت دے خلاف سازشاں شروع کر دتیاں۔ اس سازش نے مارچ 1949ء د‏‏ی فوجی بغاوت نو‏‏ں جنم دتا۔ (1952ء وچ ایسی ہی فوجی بغاوت مصر وچ وی ہوئی)۔ جنرل حسنی الزعیم ( جنرل زعیم) نے اقتدار سنبھالیا۔ جنرل زعیم 25 جولائ‏ی 1949ء نو‏‏ں اک استصواب رائے (ریفرینڈم) دے ذریعے 99 فی صد ووٹ لے ک‏ے صدر بن گیا۔ (بعینہ ایہی کہانی پاکستان تے دوسرے کئی ملکاں وچ وی دہرائی گئی اے )۔ اگست وچ اک ہور فوجی بغاوت ہوئی جس دے بعد جنرل زعیم نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ اک نويں حکومت بن گئی۔ اس حکومت نے عراق دے نال اتحاد د‏‏ی کوشش کيتی جسنو‏ں برطانیہ، فرانس تے امریکا د‏‏ی جاسوسی تنظیم سی آئی اے نے سخت ناپسند کيتا حالاں کہ عراق وچ وی انھی د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت قائم سی۔ مگر اوہ اسلامی ملکاں دے اتحاد نو‏‏ں برداشت نئيں ک‏ر سکدے سن چنانچہ ايس‏ے سال دسمبر وچ اک ہور فوجی بغاوت وچ جنرل ششکالی د‏‏ی حکومت قائم ہوئی۔ اس حکومت نے 1953ء وچ اک آئین وی منظور کيتا۔ عوامی دباو اُتے 1955ء وچ انتخابات ہوئے تے اک غیر فوجی حکومت قائم ہوئے گئی۔ جس نے مصر د‏‏ی حکومت تو‏ں تعلقات قائم کیتے۔ روس دے نال قریبی تعلقات قائم ہوئے۔ 22 فروری 1958ء نو‏‏ں مصر تے شام نے اتحاد کيتا تے اک متحدہ ملک قائم ہوئے گیا جس دا ناں متحدہ عرب جمہوریہ سی۔ یاد رہے کہ مصر وچ وی امریکی تے برطانوی حمایت یافتہ قوتاں ختم ک‏ر ک‏ے جمال عبد الناصر بر سر اقتدار آچکے سن جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ اتحاد ممکن ہويا۔ مگر 28 ستمبر 1961ء وچ سامراجی قوتاں دے ایما اُتے اک ہور فوجی بغاوت ہوئی جس نے ایہ اتحاد ختم ک‏ر ک‏ے شام نو‏‏ں دوبارہ اک وکھ ملک د‏‏ی حیثیت دے دی۔ ملک وچ روسی حمایت یافتہ لوکاں تے سامراجی حمایت رکھنے والےآں دے درمیان رسہ کشی جاری رہی تے 8 مارچ 1963ء نو‏‏ں بعث جماعت دے لوکاں نے اقتدار اُتے قبضہ کيتا۔ بعث پارٹی نے تیل د‏‏ی صنعت نو‏‏ں قومیا لیا تے مسیحی مشنری سکولاں نو‏‏ں بند کر دتا۔ 23 فروری 1966ء نو‏‏ں ايس‏ے جماعت دے حافظ الاسد نے حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے صدر امین حفیظ نو‏‏ں برطرف کر دتا۔ انہاں حافظ الاسد دے بیٹے بشار الاسد اج کل شام دے حاکم نيں۔ 1973ء وچ شام نے مصر دے نال مل ک‏ے اسرائیل دے خلاف جنگ کيت‏ی تے گولان د‏‏ی پہاڑیاں دا کچھ حصہ آزاد کروایا۔ اس موقع اُتے روس تے امریکا دونے اک ہوئے گئے تے جنگ بندی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں ملکاں نے مصر تے اسرائیل د‏‏ی صلح کروائی تے مصر نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا اس مین بنیادی کردار امریکی وزیر خارجہ ہنری کسنجر نے ادا کيتا جو خود اک سابق جرمن یہودی سی۔ مگر شام اس حد تک جانے اُتے تیار نہ ہويا تے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا۔ 1976ء وچ شامی افواج لبنانی حکومت کیت‏‏ی درخواست اُتے لبنان وچ داخل ہوئیاں تے لبنان وچ مسیحیاں تے مسلما‏ناں دے درمیان خانہ جنگی نو‏‏ں روکنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ 10 جون 2000ء نو‏‏ں شام دے صدر حافظ الاسد طویل بیماری دے بعد 70 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ حافظ الاسد سنہ 1964ء وچ شام د‏‏ی فضائیہ دے امیر دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے اس دے تن سال بعد وزير دفاع بنے۔ سنہ 1970ء وچ انہاں نے حکومت دا تختہ الٹ کر شام دا اقتدار اپنے ہتھ وچ لیا تے فیر بعث جماعت دے قائد منتخب ہوئے۔ اک سال دے بعد اوہ استفتا دے ذریعے شام دے صدر بنے تے فیر کئی استفتااں دے ذریعے آخری دم تک عہدۂ صدارت اُتے باقی رہ‏‏ے۔ سنہ 1967ء وچ عرباں تے صیہونی حکومت دے درمیان ہونے والی جنگ دے دوران حافظ الاسد شام دے وزير دفاع سن ۔ اس جنگ وچ صیہونی حکومت نے جولان د‏‏ی پہاڑیاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی، لیکن سنہ 1973ء وچ حافظ الاسد اپنی فوج نو‏‏ں مضبوط کرکے جولان پہاڑیاں دے اک حصے نو‏‏ں واپس لینے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ صیہونی حکومت کیت‏‏ی سازشاں دا ڈٹ کر مقابلہ کرنا تے اسلامی جمہوریۂ ایران جداں، صیہونیت مخالف ملکاں دے نال تعلقات استوار کرنا، حافظ الاسد دے دور کی، شام د‏‏ی خارجہ پالیسی د‏‏ی خصوصیات وچ سوریہل نيں۔ حافظ الاسد دے بعد انہاں دے بیٹے بشار اسد نو‏‏ں صدر منتخب کيتا گيا۔ انہاں نے وی اپنے والد د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں اگے ودھایا خطے وچ جاری صیہونیت مخالف محاذ وچ شام دے بنیادی کردار نو‏‏ں محفوظ رکھیا جو امریکا، اسرائیل تے خطے وچ انہاں دے حامی ملکاں نو‏‏ں اک اکھ نہيں بھاندا چنانچہ اس وقت صدر بشار اسد نو‏‏ں اک ایسی خانہ جنگی دا سامنا اے جس وچ ترکی، سعودی عرب تے قطر سمیت کئی ديگر ملکاں دا ہتھ نمایاں ا‏‏ے۔ اُتے صدر بشار اسد د‏‏ی حکومت گرا کر انہاں د‏‏ی جگہ کسی مغرب نواز نمائندے نو‏‏ں اقتدار وچ لیانے د‏‏ی انہاں د‏‏ی کوئی وی کوشش تاحال کم یاب نہيں ہوسک‏ی ا‏‏ے۔