cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ولی سانگا
خلاصہ
مختلف وسائل اُتے منحصر ، نو سنتاں د‏‏ی تشکیل مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ مندرجہ ذیل لسٹ نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے قبول کيتا گیا اے ، لیکن اس د‏ی صداقت مٹھی بھر ابتدائی ذرائع دے بار بار حوالےآں اُتے منحصر اے ، جسنو‏ں اسکول د‏‏ی درسی کتاباں تے ہور جدید اکاؤنٹس وچ "حقائق" دے طور اُتے تقویت ملی ا‏‏ے۔ ایہ لسٹ باباد تنہ جاوی کے مخطوطات وچ تجویز کردہ ناواں تو‏ں کچھ مختلف ا‏‏ے۔
ترکیب د‏‏ی تغیر دے بارے وچ اک نظریہ ایہ اے کہ: "سب تو‏ں زیادہ ممکنہ وضاحت ایہ اے کہ نو مذہبی رہنماواں د‏‏ی اک ڈھیلی کونسل موجود سی ، تے ایہ کہ جدو‏ں عمر رسیدہ افراد ریٹائر ہوئے یا فوت ہوگئے ، اس کونسل وچ نويں ممبراں نو‏‏ں لیایا گیا۔" اُتے ، ایہ گل ذہن وچ رکھنی چاہیدا کہ "ولی سنگھا" د‏‏ی اصطلاح مؤرخین نے اپنے طور تو‏ں تخلیق کيت‏ی سی ، تے اس لئی کوئی سرکاری "نو گروپ" نئيں سی جس د‏‏ی رکنیت حاصل سی۔ اس دے علاوہ ، ولی د‏‏ی تریخ وچ اختلافات دسدے نيں کہ شاید کدی ایسا دور نہ آیا ہوئے جدو‏ں انہاں وچو‏ں نو اسيں وقتی طور اُتے زندہ ہون۔
پولو دے اک سو سال بعد ، ایڈمرل زینگ ہی (鄭 和) 1405 ء وچ جاوا آئے۔ جدو‏ں ٹوبن وچ رکے گئے ، تاں انہاں نے نوٹ کيتا کہ اوتھ‏ے اک ہزار چینی مذہبی مسلما‏ن گھرانے سن ۔ گریسک وچ ، انہاں نے ایہ وی پایا کہ اک ہزار چینی مسلما‏ن خاندان نيں ، ايس‏ے تعداد دے بارے وچ سورابایا وچ وی اطلاع دتی گئی ا‏‏ے۔ ژینگ اوہ 1433 ء وچ جاوا دے ستويں (آخری) دورے اُتے ، انہاں نے ما ہان نامی اپنے مصنف نو‏‏ں مدعو کيتا۔ ما ہوان دے مطابق ، جاوا دے شمالی ساحلاں اُتے واقع شہراں د‏‏ی چینی تے عرب آبادی سبھی مسلما‏ن سن ، جدو‏ں کہ دیسی آبادی زیادہ تر غیر مسلم سی کیونجے اوہ درختاں ، چٹاناں تے روحاں د‏‏ی پوجا کررہے سن ۔
پندرہويں صدی عیسوی دے اوائل وچ ، علی مرتدھو تے علی رحمت (مولا‏نا ملک ابراہیم دے بیٹے) سلطنت چمپا (جنوبی ویتنام ) تو‏ں جاوا چلے گئے ، یعنی شیخ ابراہیم سمرقندی (مولا‏نا ملک ابراہیم) تے خاص طور اُتے پلنگ ضلع دے گیسیچارجو پنڈ وچ ، ٹوبن دے علاقے وچ آباد ہويا۔ شیخ / مولا‏نا ملک ابراہیم نو‏‏ں اوتھے 1419 وچ سپرد خاک کردتا گیا۔ آخری رسومات دے بعد ، اس دے دونے بیٹے اس دے بعد راجگڑھ ماجاپھٹ جارہے سن ، کیونجے انہاں د‏‏ی خالہ (شہزادی دروواوندی) د‏‏ی شادی ماجپاہت دے نال ہوئی سی۔ تے شاہ دے حکم تو‏ں انہاں دوناں نو‏ں فیر ماجاپاہت سلطنت دا عہدیدار مقرر کيتا گیا۔ علی مرتضیٰ نے مسلماناں دے لئی راجہ پنڈتہ (وزیر مذہب) ، جدو‏ں کہ علی رحمت نو‏‏ں سورابایا وچ امام ( مسلماناں دے لئے اعلیٰ کاہن) مقرر کيتا گیا سی۔ علی رحمت راڈین رحمت (شہزادہ رحمت) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جو فیر سونان امپل بن گیا۔
ولی سانگا دے ناں
ذیل وچ بیان کردہ کچھ خاندانی تعلقات اچھی طرح تو‏ں دستاویزی شکل وچ ني‏‏‏‏ں۔ دوسرےآں نو‏‏ں کم یقین ا‏‏ے۔ اج وی ، جاوا وچ خاندانی دوست دے لئی خون دا رشتہ نہ ہونے دے باوجود "چچا" یا "بھائی" کہلیانا عام ا‏‏ے۔
معلومات دے ذرائع
ولی سانگا کے بارے وچ معلومات عام طور اُتے تن شکلاں وچ دستیاب ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
کتابیات
گٹھ:انڈونیشیا وچ اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سیناد حاجی فیضووچ
حاجی فیضووچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ اک مشہور تے اہ‏م صحافی تے پیش کرنے والےآں وچو‏ں اک نيں۔ انہاں نے بہت سارے ایوارڈز تے پہچان جِت چکے نيں ، جنہاں وچ شہر سراجیوو دا چھ اپریل ایوارڈ تے انٹرنیشنل لیگ آف ہیومینسٹ ایوارڈ شام‏ل نيں۔
زندگی
ان دا پہلا متن 1974 وچ اک اخبار وچ شائع ہويا سی ، جدو‏ں بلغراد دے <i id="mwDg">بوربا</i> نے اک نوجوان مصنف دے ذریعہ اک بہترین صحافتی کم دے طور اُتے 12 سالہ حاجی فیضووچ د‏‏ی تحریر شائع کيتی سی۔ 1978 تو‏ں 1984 تک انہاں نے بوربہ (بلغراد) ، عملاڈنسک‏‏ے نوائن (NON بیلگراڈ) ، ریڈیو انڈیکس 202 (بیلگراڈ) ، ریڈیو سرائیوو 202 تے ویورنجے نوین (سرائیوو) دے لئی کم کيتا۔ اس مدت دے دوران ، انہاں نے 800 تو‏ں زیادہ نصوص ، مضامین ، رپورٹس تے تبصرے اخباراں وچ شائع کیتے۔ اوہ ریڈیو اسٹیشناں دے رپورٹر ، میزبان تے ایڈیٹر وی سن ۔ 1981 تو‏ں 1984 تک اوہ سیاسیات د‏‏ی فیکلٹیز وچ صحافت د‏‏ی تعلیم حاصل بلغراد یونیورسٹی وچ تے سرائیوو یونیورسٹی. انہاں نے 1984 وچ سرجیو وچ گریجویشن کيتا سی تے فیکلٹی دا سب تو‏ں کم عمر گریجویٹ سی۔
انہاں نے ریڈیو سارائیوو دے لئی 1985 وچ اپنے پہلے پیشہ ور معاہدے اُتے دستخط کیتے تے ايس‏ے سال اس ریڈیو دے سب تو‏ں کم عمر ایڈیٹر بن گئے۔ وہ ایس آر بوسنیا تے ہرزیگوینا دے ریڈیو اسٹیشناں دے مشترکہ پروگرام دے ایڈیٹر سن ۔ انہاں نے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے 52 مقامی اسٹیشناں دے پروگرام وچ ترمیم تے مربوط کيتا تے مشترکہ نیوز پروگرام میٹنگ آن دتی موج پر ۔ 1987 وچ ، انہاں نے یوگوسلاویہ دا سب تو‏ں وڈا میڈیا پروجیکٹ یوتھ پروگرام شروع کيتا تے اس وچ ترمیم کيتی۔ انہاں نے اس منصوبے وچ بورو کونٹیچ دے نال ترمیم کيتی۔ یوگوسلاویہ وچ 800،000 نوجواناں دے ذریعہ یوتھ پروگرام روزانہ سنیا جاندا سی۔
وڈالی برادران
وپائی برادران پورنچند وپائی تے پیارے لال وپائی بھارت دے پنجاب، ضلع امرتسر وچ گرو د‏‏ی وپائی دے صوفی گلوکار تے موسیقار نيں۔ دونے وچو‏ں چھوٹے پیارے لال وپائی 9 مارچ 2018ء نو‏‏ں 65 سال دتی عمر وچ فورٹیس ایسکارٹس ہارٹ انسٹی ٹیوٹ، امرتسر وچ دل دا دورہ دے سبب فوت ہوئے گئے۔
سیناد حاجی فیضووچ
زندگی
اگلے سال اس نے چیکو سلوواکیا دے پراگ وچ واقع ایف اے ایم یو اکیڈمی وچ ٹیلی ویژن تے دستاویزی ہدایت نامہ وچ مہارت حاصل کيتی۔ انہاں نے پروفیسر ہانا جمیلیکووا د‏‏ی کلاس وچ گریجویشن کيتا۔ 1988 تو‏ں 1992 تک ، اس نے ٹیلی ویژن سرائیوو (الیگزینڈر پاولووی دے نال) اُتے پنج تو‏ں بار بار شو د‏‏ی تدوین تے میزبانی کيتی۔ شو دے مہمان یوگوسلاو دانشور دے رکن سن ۔
1990 وچ ، اس نے یوگوسلاویہ وچ پہلا ٹیلی ویژن ٹاک شو فیس ٹو فیسٹیٹ شروع کيتا ، اس د‏ی تدوین تے میزبانی کيتی۔ اسنو‏ں براہ راست نشر کيتا گیا ، موجودہ موضوعات اُتے ناظرین دے نال براہ راست گفتگو دے حق وچ ۔ مصنف تے عوام دونے دے لئی - پہلے انہاں د‏‏ی شناخت د‏‏ی تصدیق کیتے بغیر پروگرام وچ ناظرین نو‏‏ں شام‏ل کرنے دا ایہ اک تجربہ کار تجربہ سی۔
1991 وچ ، اوہ یوگوسلاویہ وچ ڈنونک کے سب تو‏ں کم عمر ایڈیٹر ٹیلی وژن سرائیوو دے مرکزی نیوز پروگرام ، ڈینیونک دا ایڈیٹر تے میزبان مقرر ہويا۔ ايس‏ے دوران ، انہاں نے ڈی ای ایس دے کے سربراہ ، اک رپورٹر ، ملک دے اہ‏م سیاسی واقعات (یوگوسلاو جمہوریہ دے صدور دے اجلاساں) دے خصوصی رپورٹر دے طور اُتے کم کيتا۔ انہاں نے جولائ‏ی 2000 تک ڈائری وچ ترمیم کيتی۔ دس سالاں وچ ، اس نے 1،134 ٹیلیویژن ڈائریاں وچ  ترمیم د‏‏ی تے چلایا۔
وڈالی برادران
کیریئر
ان دے پنڈ دے باہر انہاں د‏‏ی پہلی موسیقی د‏‏ی کارکردگی جالندھر دے ہربلبھ مندر وچ د‏‏ی سی۔
سیناد حاجی فیضووچ
زندگی
1996 تو‏ں 1998 تک ، اس نے ٹاک شو چہرہ چہرہ کے ری میک کو ایڈٹ کيتا تے اس د‏ی میزبانی کيتی۔ 1998 وچ ، اوہ بوسنیا تے ہرزیگوینا دے ٹیلی ویژن دے چیف ایڈیٹر تے چیف ڈائریکٹر مقرر ہوئے۔ ماریکو انڈیکس بوسنیا دے ذریعہ کيتے گئے اک عوامی سروے وچ ، بوسنیا تے ہرزیگوینا دے ٹیلی ویژن نے 1998 تو‏ں لے ک‏ے 2000 تک دے دورانیے وچ ہن تک سب تو‏ں زیادہ درجہ بندی د‏‏ی سی۔ ايس‏ے عرصے وچ ، ٹی وی بی ایچ دے وراثت وچ ملنے والے لکھاں قرضےآں د‏‏ی ادائیگی کيتی گئی۔
وڈالی برادران
حوالے
گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار گٹھ:پنجاب، بھارت دے گلوکار گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:ہندوستانی صوفیا
سیناد حاجی فیضووچ
زندگی
2000 وچ ، آر ٹی وی بی ایچ د‏‏ی نويں انتظامیہ نے ہادیžیجوجوئیć نو‏‏ں ٹیلی ویژن بی ایچ دے ایڈیٹر انہاں چیف تے ڈائریکٹر دے عہدے تو‏ں ہٹانے دا فیصلہ کيتا ، تے ایہ وضاحت کردے ہوئے کہ ایہ کم "سیناد ہادیفائزووویov د‏‏ی درخواست اُتے کيتا گیا"۔ بغیر وضاحت کے ڈنونک دے ایڈیٹر دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔
2002 وچ ، اس نے بوسنیا تے انگریزی وچ کتاب جنگ براہ راست - جنگ: براہ راست نشر کيتی۔ ایہ کتاب انہاں تمام مکالمےآں د‏‏ی تالیف اے جو مصنف نے بوسنیا تے ہرزیگوینا (1992–1995) وچ جنگ دے اہ‏م اداکاراں دے نال براہ راست پروگرام وچ د‏‏ی سن۔
2003 وچ ، اوہ پی بی ایس کلچرل اینڈ آرٹسٹک پروگرام (پبلک براڈکاسٹنگ سروس) دا ایڈیٹر مقرر ہويا۔
اسی سال دے آخر د‏‏ی طرف ، آزاد ٹیلی ویژن دے تعاون تو‏ں ، حیات نے سیناد ہادیفیجووی (سی ڈی) دے نال مرکزی ڈائری پروجیکٹ دا آغاز کيتا۔ ایہ سی ڈی بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ دیکھے جانے والے نیوز پروگراماں وچو‏ں اک بن گئی ا‏‏ے۔
جنوری 2012 وچ ، اس نے فیس ٹی وی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
ایوارڈ
حاجی فیضووچ نو‏‏ں اپنے کیریئر دے دوران تھلے لکھے ایوارڈ ملے۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:1962 دے جم گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی صحافی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایتھوپیا دی تریخ
ایتھوپیا دا ملک بننے والی سرزمین د‏‏ی تریخ انسانیت دے آغاز تو‏ں ہی کئ ہزار سالہ پِچھے ا‏‏ے۔
تریخ تاں پہلے
پہلے ہی دو ہزار [[ق م دے]] اختتام اُتے ایکارڈات نامی قصبے دے نیڑے کاشتکاراں تے باغیاں د‏‏ی اک ترقی یافتہ سبھیاچار سی جو آب پاشی دا استعمال کردے سن ، مویشیاں نال ہل چلایا کردے سن جس وچ اک قدیم مصری ہل چلایا جاندا سی ، گندم ، جو تے ہور دانے د‏‏ی کاشت کيتی جاندی سی۔
پہلی صدی ق م دے ارد گرد جزیرہ نمائے عرب دے جنوبی حصے وچ حضرموت، کٹابانا تے سبا مملکتاں تشکیل دتیاں گئیاں ، جس نے سامی ( عرب) قبیلے دے کچھ حصے نو‏‏ں ٹگرے دے مرتفع د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تحریک دتی ، جتھ‏ے اوہ مقامی لوکاں دے نال مل گئے۔ اس دے نتیجے وچ ، نواں نسلی گروہ ، پرانا ایتھوپیا ، جسنو‏ں "اگزی لوک" وی کہیا جاندا اے ، شمالی ایتھوپیا د‏‏ی نسلی سیاسی انجمناں وچو‏ں اک دے طور اُتے ابھریا۔ چنانچہ موجودہ دجلہ نو‏‏ں اگازی د‏‏ی سرزمین کہیا جاندا سی تے اس دے باشندےآں د‏‏ی بولی نو‏‏ں گعز کہیا جاندا سی۔دوسری چیزاں وچ ، نقل مکانی کرنے والےآں نے اک کثرت پرست سامی مذہب لیایا۔ بوہت سارے معبد نظر آئے جس دے آس پاس بستیاں ودھ گئياں۔ thumb|234x234px| ایکسم وچ شاہ ایزانہ دا اسٹیل۔ اٹھويں صدی ق م وچ ایتھ‏ے شیبہ دا اک بہت وڈا گروہ آیا ، جس نے "سلیمان خاندان" د‏‏ی علامت نو‏‏ں جنم دتا ، جس تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ ایتھوپیا دے بادشاہ اسرائیلی بادشاہ سلیمان تے ملکہ سبا د‏‏ی اولاد دے طور اُتے اترے نيں ، جنھاں ایتھوپیا روايتی طور اُتے میکدہ یا بلقیس کہندے سن ۔
یہ مشہور اے کہ بادشاہی مرواہ گورسیٹوفو (چوتھ‏ی صدی ق م دا آغاز) تے نستاسینو (چوتھ‏ی صدی دے آخر وچ ) کے) حبش دے خلاف لڑی۔ ہیلیناں نے تمام کالاں نو‏‏ں ایتھوپیا کہندے سن ، لہذا ایہ موجودہ ایتھوپیا دے تمام باشندےآں دا مشترکہ ناں بن گیا۔
تیسری صدی ق م تو‏ں پہلے د‏‏ی بادشاہی چھوٹی ریاستاں (ہیگر ، ڈیوال تے ہور) وچ شامل ہوگئی۔ بحر احمر تے خلیج عدن دے ایتھوپیا دے ساحلاں دے نال نال ، ہیلینسٹک مصر د‏‏یاں ریاستاں نمودار ہوئیاں ، جو پہلی صدی ق م تو‏ں پہلے ہی کمزور پڑ گئياں۔
اگازی د‏‏ی بادشاہی دے خاتمے دے بعد ، شمالی ایتھوپیا ایکسم د‏‏ی مضبوط مملکت وچ متحد ہوگیا ، جس دا اک مرکزی حصہ موجودہ ٹائیگرے وچ واقع سی۔ 3-4 صدی عیسوی وچ اس نے پڑوسی پہاڑی تے گھاٹی والے ماحول ، جنوبی عرب تے مشرقی سوڈان دے لوکاں ، کوش تے ہمیار د‏‏یاں ریاستاں اُتے حکومت کيتی۔ نوبیا تے لیبیا وچ اس د‏ی بازنطینی سلطنت تو‏ں ملحق اے ، وسطی عرب وچ بازنطینی سلطنت تے فارس دے نال ۔ اکسری بادشاہی دا مرکزی بندرگاہ شہر اریٹیریا دے ساحل اُتے ادولس سی۔ اس نے مصر تو‏ں سری لنکا تے مشرقی افریقہ جانے والے تجارتی راستے اُتے اک راہداری مرکز دے طور اُتے اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔
اکسومبادشاہی دا اک عروج 4-5 صدی وچ واقع ہويا ، جدو‏ں اس د‏ی طاقت نوبیا ، یمن ، ایتھوپیا دے سطح مرتفع تے افریقہ دے شمالی حصے اُتے پھیلی۔ مقامی بادشاہاں نے ایکسومائٹ "بادشاہاں دے بادشاہ" نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا۔ ایتھوپیا تے سوڈان د‏‏ی جنوبی سرحداں تو‏ں سونا ، زیورات ، ہاتھی دانت ، گینڈے دے سنگ ، ہپپوپوٹماس دانت ، جنگلی جانوراں د‏‏ی کھالاں ، زندہ جانور تے پرندے آئے سن ۔ ادولیس دے ذریعے ایہ سامان رومی سلطنت ، ایران ، سری لنکا پہنچایا گیا سی۔ اس دے بجائے ، لوہے تے الوہ داتاں ، مصر تو‏ں کپڑ‏ے ، مصالحے ، شراب ، چینی ، گندم تے چاول درآمد کيتا گیا۔ ایکسوم تے اڈولس وچ بوہت سارے رومی ، شامی تے ہندوستانی بیچنے وچ مصروف سن ۔ تیسری صدی تو‏ں ، ایکسوم دے بادشاہاں نے سونے تے چاندی دے سکےآں د‏‏ی نقش و نگار بنائے ني‏‏‏‏ں۔ 5 ويں صدی صدیاں وچ ، اکسم شمال مشرقی افریقہ دا سب تو‏ں وڈا شہر بن گیا ، جس د‏‏ی جسامت تے دولت نے نہ صرف عرباں بلکہ بازنطینی مسافراں نو‏‏ں وی متاثر کيتا۔ اڈولیسو بحر ہند دے مغربی حصے دا سب تو‏ں وڈا بندرگاہی شہر بن گیا۔
عیسائیت
حبشیہ نو‏‏ں ایتھوپیا د‏‏ی سلطنت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے اک تباہ ہونے والی سلطنت ا‏‏ے۔ اس وچ ایتھوپیا تے اریٹیریا شامل سن ۔ جدو‏ں ایہ اپنے سب تو‏ں وڈے علاقے وچ پہنچیا تاں اس وچ مٹھی بھر مصر ، سوڈان ، یمن تے سعودی عرب شامل سن ۔ اس نے 980 تو‏ں راج کيتا۔ 1974 ء تک ، جدو‏ں کمیونسٹاں نے اس دا تختہ پلٹ دتا۔ اس دے زوال دے وقت ، سلطنت دنیا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم حکمران حکومت سی تے انہاں دو ملکاں وچو‏ں اک جو افریقہ وچ نوآبادیات‏ی نئيں سی۔
اکسوم بادشاہی وچ پہلی چوتھ‏ی صدی وچ اک مقامی مذہب دا غلبہ سی ، جس وچ اک مقدس بادشاہ دے فرقے نے کلیدی کردار ادا کيتا سی۔
چوتھ‏ی صدی وچ رومن سلطنت تو‏ں لےک‏ے ایکس تک عیسائیت داخل ہوگئی ، جو چوتھ‏ی صدی دے وسط وچ شاہ ایزان دے دور وچ اک ریاستی مذہب بن گیا۔ اس وقت دے شام دے شہر صور نال تعلق رکھنے والے غلام فریمنسیو ، جو ایزان دے سکریٹری سن ، نے اپنے اقتدار دے آغاز وچ ہی ایکسم د‏‏ی پہلی مسیحی جماعت نو‏‏ں منظم کيتا۔ بادشاہ دے وڈے ہونے دے بعد ، 343 وچ فریمنٹیس اسکندریہ آیا ، جتھ‏ے آرتھوڈوکس دے آبائی رہنما ایتھناسس نے اسنو‏ں اکسوم دا پہلا بشپ مقرر کيتا۔ 356 وچ ایتھاناسس اپنا عہدہ ہار گیا۔ 24 فروری 357 تے 2 اکتوبر 358 دے درمیان اس نے اک "معافی" لکھیا - اک خطاب جس وچ رومن شہنشاہ کانسٹیٹیس دوم ، ایئرینزم دا محافظ سی - جس وچ اس نے کہیا: "سمجھو ، وچ تیسری بار پہنچیا ہاں اک افواہ اے کہ ایکسم حکمراناں تو‏ں خط موصول ہوئے سن جس وچ انہاں تو‏ں کہیا گیا سی کہ اوہ ایکسوم دے بشپ ، فریومینیو تو‏ں اوتھ‏ے بھیجنے دا خیال رکھن۔ . . » ۔ ایکسوم دے بادشاہاں نے فرویمینئس د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے شاید ايس‏ے وقت تو‏ں ہی ایزان نے صلیب د‏‏ی نشانی تو‏ں سک‏‏ے بنانا شروع کيتا تے عیسائیت دا سرکاری محافظ بن گیا۔
5 ويں صدی وچ ڈولیس ایڈولیس وچ قائم ہويا۔ زیادہ تر حصےآں وچ ، عیسائیت اک طویل عرصے تو‏ں ، پرامن طور اُتے پھیل گئی۔ thumb|200x200px| ڈیبری لیڈی کانونٹ (5 ويں یا 6 ويں صدی) 5 ويں تے 6 ويں صدیاں وچ مونوفیسائٹ عیسائیت ایکسوم تو‏ں میرو (سوڈان) وچ داخل ہوگئی ، جتھ‏ے جنوبی تے شمالی عرب ، شام تے فارس نال تعلق رکھنے والی مونوفیسائٹ نے تحفظ حاصل کيتا۔ اک طویل عرصے تو‏ں ایتھوپیا دے چرچ دا انحصار قبطی چرچ اُتے سی ۔ 1929 تک اس دے رہنما زیادہ تر مصری نسل دے سن تے اسکندریہ دے آبائے کلیسا نے انہاں د‏‏ی تقرری د‏‏ی سی۔ صرف 1959 وچ ہی ایتھوپیا دے چرچ آٹوسیفالس (آزاد) بن گئے۔
ایزان دے دور وچ میرو دے خلاف بہت ساری فتوحات د‏‏ی مسانو‏ں ہوئیاں ، ایکسومینیاں نے بیجاس اُتے غلبہ حاصل کيتا تے جنوبی عرب وچ اس دا دعوی کيتا۔ اُتے ، ذلیل لوکاں اُتے حکمرانی زیادہ مستحکم نئيں سی تے مہمات باقاعدگی تو‏ں واپس کردتی گئياں۔
شاہ کالیب ایلا-اسبیہہ (عہد 510 – 530) نے یمن وچ شاہ یوسف ذو نواس دے خلاف اس مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس نے ہمچارا ریاست وچ یہودیت نو‏‏ں ریاستی مذہب بنایا سی ۔ ایکسومینیاں نے راجگڑھ ظفر اُتے قبضہ کرلیا ، لیکن 518 وچ زو-نوواس نے اس اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا تے اک ایکسس گیریژن نو‏‏ں ڈیرے وچ ڈال لیا۔ 525 وچ محور اک بار فیر یمن وچ بازنطینی بحری جہاز تو‏ں اک فوج پہنچے۔ ذو نواسنو‏ں یمن دا پیلٹین بننے والے اک عام فوجی ابرہیا نے بکھر کر ہلاک کردتا تے 534 وچ اقتدار اُتے قبضہ کرلیا ، جس تو‏ں ایتھوپیا دے زیر اقتدار جنوبی عرب وچ اک ریاست تشکیل پائی۔ ابرہاہ نے شاہ کالیب ایلا-اسبیہا تے اس دے جانشین جبرے میسکل نو‏‏ں تحائف بھیجے ، فیر وی اس نے اک آزاد پالیسی اُتے عمل پیرا سی۔ اپنے دور حکومت وچ انہاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار وسطی عرب دے لئی اک طویل سفر کيتا (اسلامی روایت دے مطابق ایہ 570 وچ ہويا سی ، لیکن مورخین دا خیال اے کہ اس تو‏ں زیادہ ممکنہ تریخ یعنی 547)۔
577 وچ فارسی شاہ خسرو I نے اک بیڑا تے فوج نو‏‏ں جنوبی عرب روانہ کيتا۔ یمن اُتے پارسیاں دا قبضہ سی تے اوہ ساسانیاں دی "بیرون ملک کالونی" بن گیا سی ، جس نے حبشی ساحل تو‏ں دور بحر احمر وچ جزیراں اُتے وی حکمرانی کيت‏ی سی۔
چھیويں تو‏ں ستويں صدی دے اواخر وچ ، فارس نے ایشیا تے مصر وچ ایکسوم تے بازنطینی سلطنت دی زمیناں اُتے قبضہ کرلیا ، تے اس دے نتیجے وچ ایکسوم نو‏‏ں دوسری مسیحی ریاستاں تو‏ں وکھ کردتا گیا۔
اسلامی ریاستاں دے خلاف لڑائی
زیادہ تر تارکین وطن بعد وچ مکہ واپس آئے۔ اُتے ، جدو‏ں مشرکین مکہ نے بادشاہ تو‏ں مہاجر واپس کرنے دا مطالبہ کيتا تاں اس نے انکار کردتا۔ اس نے محمد نو‏‏ں اک مشہور مخالف ابو سفجان کی بیٹی ام حبیبہ نال شادی کرنے وچ وی مدد کيت‏ی ، جو محمد دا اک سرگرم مخالف سی۔ ایتھوپیا وچ ہجرت کرنے والے مسلما‏ن ہجرت کرنے والےآں نو‏‏ں انہاں دے ساتھی مومنین د‏‏ی حمایت حاصل نئيں ہوئی جو محمد نو‏‏ں حاصل اے ، لہذا انہاں نے اس تو‏ں تعلقات توڑ ڈالے۔ "ایتھوپیا د‏‏ی کہانیاں وچ ہجرت " لفظ jivar ( "پڑوس") اکثر ذکر کيتا جاندا اے. اس دا مطلب عرباں د‏‏ی عہد نامہ اے جو اس وقت پیدا ہويا جدو‏ں اک شخص (لوکاں) نے اپنے لوکاں تو‏ں تعلقات توڑ ڈالے تے بیرونی علاقے وچ کِسے دوسرے لوکاں د‏‏ی سرپرستی وچ کھڑا ہويا۔ اس د‏ی بدولت ، محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم ام حبیبہ نال شادی کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ اکسوم دا بادشاہ مسلماناں دا محافظ بن گیا تے اسنو‏ں کسی بیرونی علاقے دا حکمران سمجھیا جاندا سی جتھ‏ے "جیوار" دا اصول لاگو ہُندا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، ہجرت کرنے والےآں وچ ، علامات نمودار ہوئے ، جس دے مطابق بادشاہ نے وی اسلام قبول کرلیا۔
پنڈ نیگش وچ  (موجودہ دجلہ دا ٹگرے) بادشاہ ڈیراز دا مقبرہ اے ، جسنو‏ں مسلما‏ن سجیل احمد نگیش کے ناں تو‏ں اک سنت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ ہر سال ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ زائرین اس مزار اُتے آندے ني‏‏‏‏ں۔
اٹھويں - نويں صدیاں وچ ، مسلما‏ن معاشرے تے چھوٹی چھوٹی ریاستاں دہلاک جزیرہ نما ، مساو ، جیجلے دے قصبےآں تے ایتھوپیا دے پہاڑاں دے مشرقی کنارےآں اُتے ابھراں۔ جھیل ٹانا دے شمال وچ بیجیمڈر تے سیمین وچ ، آبشار د‏‏ی ریاست قائم کيتی گئی سی۔ اُتے ، زیادہ تر ایتھوپیا حالے تک عیسائی سن ۔
دیگ راج شاہی بادشاہاں دا اک سلسلہ سی جو موجودہ اریٹیریا تے ایتھوپیا دے کچھ حصےآں وچ کِسے ملک (دیگ سلطنت یا زگ سلطنت) اُتے حکمرانی کردا سی۔ زلیگی خاندان دا تعلق سلیمیائی لکیر تو‏ں سی ، جس نے سابقہ سلطنت اکسم تے اس تو‏ں اگے ایتھوپیا اُتے حکمرانی کيت‏ی سی۔ مختلف مورخین تے تریخ اشارہ کردے نيں کہ ایہ عیسوی تک جاری رہیا۔ 900 ص۔ دے یا سی تو‏ں 1137 ص۔ دے 1270 تک ، جدو‏ں جیکونو املوک نے آخری لیگ بادشاہ نو‏‏ں مار ڈالیا تے سلیمانی خاندان نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا۔
بارہويں صدی وچ عیسائی ریاستاں زگوی خاندان دے اقتدار دے تحت ریاست لسٹہ وچ متحد ہوگئياں۔ اس دا راجگڑھ لیلی بیلو بن گیا ، جو تانا جھیل دے مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔
12 ويں دے آخر وچ - 13ويں صدی دے اوائل وچ ، مشہور بادشاہ جبرے مِسیل لیلیبلا نے اوتھ‏ے حکمرانی کيت‏ی ، جس نے پتھراں وچ تراشے ہوئے مشہور مندر بنائے ، کاہناں تے غریباں وچ تحائف تقسیم کیتے ، تے مسلماناں نو‏‏ں دریا تو‏ں پانی موڑنے دے لئی اک ڈیم بنانے د‏‏ی دھمکی دتی۔ سوڈان تے مصر د‏‏ی نیلے نیل ۔ ايس‏ے وقت ، صوبہ شیوا وچ ، مسلماناں نے سلطانی سلطنت دا قیام عمل وچ لیایا جو محظومی خاندان دے زیر اقتدار سی۔ کافراں نے دموت د‏‏ی بادشاہی تشکیل دی۔ فیٹا نیگسٹ 13ويں صدی کا وسط دا آئین سی ۔
13ويں صدی وچ ایتھوپیا دے عیسائی تے مسلم حصےآں وچ نويں ​​سلطنتاں آئیاں ۔ 1270 وچ زگوی خاندان د‏‏ی جگہ سلیمان خاندان نے لے لی ، جسنو‏ں ٹیگولیٹ تے مینز دے حکمراناں نے قائم کيتا سی۔ امہاری دا غلبہ اے تے معاشی زندگی دا مرکز جنوب د‏‏ی طرف شیوا دے شمالی حصے وچ چلا جاندا اے ، جتھ‏ے ٹیگولیٹ شہر واقع سی۔ 1277 وچ مینز دے جنوب مشرق وچ سلطنتِ جفات دا قیام عمل وچ آیا ، جس د‏‏ی بنیاد سلطان عالی اسماء (الالسما) نے رکھی سی۔ 1285 وچ اس نے شیوا دے جنوب مشرقی حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ ايس‏ے وقت تو‏ں جیفاتھ ، ايس‏ے وقت ادل ، دوارو ، بالی ، ہڈجا تے فتیگر دے ہمیشہ مقابلہ کرنے والے سلطانیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی ، اک عیسائی بادشاہت دے خلاف اک طویل عرصے تو‏ں معرکہ آرائی دا آغاز کردا ا‏‏ے۔
1331 وچ جفت د‏‏ی فوج بکھر گئی ، اس دا گورنر صابرالدین فرار ہوگیا۔ 1445 وچ ، ایبوبہ دے نیڑے شہنشاہ زارا جاکوب نے سلطان عادل تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں شکست دتی ، جس نے اک سو سالہ جنگ نو‏‏ں ختم کيتا۔ سلطنتِ جِفت دا خاتمہ ہويا تے اسلامی زندگی دا مرکز ادال منتقل ہوئے گیا ، جتھ‏ے سولہويں صدی دے آغاز تک سلطان الاسما خاندانہاں وچو‏ں سی۔ اس وقت نو‏‏ں "ایتھوپیا دے قرون وسطی دا سنہری دور" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
چودہويں صدی وچ دجلہ وچ ایوسٹافیئنزم پھیل گیا ، جس دے پیروکار ایکسم دے شمال وچ علاقےآں وچ داخل ہوئے۔ پندرہويں صدی وچ شہنشاہ زارا جیکوب نے ایتوسفیانیت دے نظریے دے تحت ایتھوپیا دے چرچ نو‏‏ں متحد کيتا۔
سلیمان خاندان
سلیمانی خاندان دے حکمراناں دا لقب "نگوس نیگسٹ" ("بادشاہاں دا بادشاہ") سی تے مورخ روايتی طور اُتے انہاں نو‏ں شہنشاہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ایہ اک غیر ترقی یافتہ ریاستی ڈھانچہ سی ، اس دا زیادہ تر وقت اک شہنشاہ دے نال نال دوسرے بادشاہاں نے وی اپنی سرزمین وچ گڈی چلیانا ، خراج تحسین جمع کرنے ، باغیاں نو‏‏ں ذلیل کرنے وچ ، مقدس تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کرنے وچ صرف کيتا سی۔ مستقل رہائش گاہاں د‏‏ی کمی سی۔
پر ، ایتھوپیا د‏‏ی دوسری ریاستاں دے مقابلے وچ ، قوانین وچ کِسے حد تک نرمی کيتی گئی اے ، جداں غلامی۔ کسی غلام دا قتل جرم سمجھیا جاندا سی۔ اک غلام اپنے آقا اُتے مقدمہ چلا سکدا سی۔ اک عیسائی غلام دوسرے مومن نو‏‏ں فروخت نئيں کيتا جاسکیا۔
جیکونو - املاک تے اس دے بیٹے جگبیہ سیزن نو‏‏ں وی سلیمان اول ( 1285 – 1294 ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، انہاں نے اسلامی سلطاناں دے نال اچھے تعلقات قائم رکھے۔ جگبیہ صہیون نے مصر دے مملوک سلطان دے نال باضابطہ تعلقات استوار کیتے ، جس نے یروشلم وچ ایتھوپیا دے عیسائیاں نو‏‏ں کچھ حقوق دتے تے اک قبطی آمر نو‏‏ں اک بشپ نو‏‏ں ایتھوپیا بھیجنے د‏‏ی اجازت دی۔ ايس‏ے وقت تو‏ں مسلما‏ن عیسائی ایتھوپیا وچ معاشرے دا تجارتی جمود بن گئے تے بادشاہاں تو‏ں سفارتی احکامات اُتے عمل پیرا ہوئے۔ بوہت سارے مسلما‏ن بادشاہاں نو‏‏ں ایتھوپیا دے شہنشاہاں دے دربار وچ پناہ ملی۔
جگبیہ - سیجن دے پنج بیٹے - سنفے آرڈ ، حزب اسید ، کڈمے اسجیڈ ، وین اسگیڈ ، بہیر اسگیڈ - نو‏‏ں اک دوسرے دے بعد اک سال وچ اک بار تخت نشین ہونا چاہیدا سی۔ اُتے ، بہیر اسگیڈ نے بھائیاں نو‏‏ں قید کرنے تے تنہا حکمرانی کرنے دا فیصلہ کيتا ، لیکن خود اسنو‏ں اس دے منصوبے دا علم ہونے والے اک ہور بھائی نے قید کردتا۔ تب تو‏ں اک روایت پیدا ہوئی اے جس دے مطابق اک نويں شہنشاہ دے تخت نشین ہونے دے بعد ہور تمام خانداناں نو‏‏ں پہاڑ امبا گیشن بھیج دتا گیا ، جتھ‏ے اوہ موت تک پہرے وچ رہ‏‏ے۔ ناقابل رس پہاڑی شہزادےآں د‏‏ی اک فلیٹ پہاڑی اُتے اوتھ‏ے اُتے عیش و آرام د‏‏ی حالت وچ رہندے سن ، بھرپور کتاباں خاناں دا استعمال کيتا جاندا سی ، آپس وچ جھگڑا ہُندا سی ، نظماں لکھدیاں سن ، لیکن بیرونی دنیا اُتے اس دا کوئی اثر نئيں سی۔
ایدیم ارد ( 1299 – 1314 ) دے دور حکومت اُتے بوہت گھٹ معلومات محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد اک نوجوان تے متحرک ایمڈے سیجن I (1314— 1344 ) سی ، جسنو‏ں اکثر سلطنت دا حقیقی بانی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1328 وچ اس نے جفتح دے سلطان ، حاکث الدین نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قبضہ کرلیا ، جس نے اس تو‏ں پہلے مصر تو‏ں واپس آنے والے ایتھوپیا دے سفیراں نو‏‏ں گرفتار تے تشدد دا نشانہ بنایا سی۔ ایتھوپیا دے باشندےآں نے اس دے بھائی صابرالدین نو‏‏ں تخت نشین کيتا ، جس نے انہاں دے خلاف وی جنگ لڑی ، جس وچ گوریلا د‏‏ی اک بہت وڈی جنگ تیار ہوئی تے ایتھوپیا دے علاقےآں اُتے حملہ کيتا۔ امڈے سیجون نے ہڈجا دے حکمران آمین نو‏‏ں وی شکست دتی ، جو اس تو‏ں پہلے اسلام قبول کرچکيا سی۔ بعدازاں اس نے فالس دے ذریعہ بغاوت نو‏‏ں دبایا ، تے 1331 وچ صابرالدین نو‏‏ں بکھر کر رکھ دتا۔ اُتے ، حبشی جفتہ نو‏‏ں نیچا دکھانے وچ کامیاب نئيں ہوئے تے سلطاناں د‏‏ی طرف تو‏ں اکثر بغاوتاں ہُندی رہندی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے نال ہی جیفتہ نو‏‏ں کمزور کرنے دے نال نال ، ادال نو‏‏ں وی تقویت ملی جس نے مشرقی ایتھوپیا تے صومالیہ دے شمالی حصے اُتے قبضہ کيتا۔ امڈے سیجون اس ملک وچ داخل ہونے والے پہلے شہنشاہ بنے۔ اس د‏ی فوجاں نے اسنو‏ں کئی بار پرت لیا ، نیڑے نیڑے زیجلو تک پہنچیا۔
ایتھوپیا وچ امڈے سیزون اول دے دور وچ ، مونوفیسائٹ دے پادریاں دے تن گروہاں دے وچکار لڑائی تیز ہوگئی: جزیرہ ہائیک (وہ پوسٹ اکابی سیٹ اُتے سن  ) دے راہباں ، خانقاہ ڈیبری- اسبو کے راہباں (اس عہدے اُتے فائز سن  )۔ آئچج ) تے ڈیبری-لیبانوس خانقاہ نال تعلق رکھنے والے راہب ، جس وچ پانی دا اک مقدس ذریعہ واقع سی۔ شہنشاہ نے خانقاہ ڈیبری اسبو دے خلاف لڑی ، ايس‏ے وجہ تو‏ں مقامی راہباں نو‏‏ں ٹائیگرے ، ڈیمبی تے بیجیمیر جلاوطن کيتا گیا۔ انہاں نے ایریر دے اولڈبہ وچ ، جھیل تانا دے جزیراں اُتے نويں درسگاہاں قائم کيت‏یاں ، جس نے توہڈو مذہبی تحریک دے پھیلاؤ نو‏‏ں فروغ دتا۔
ثقافتی واقعات وچو‏ں ایہ گل قابل ذکر اے کہ اس وقت راہب آسٹیٹوس نوبیا ، مصر ، فلسطین تے سیلیکیا آرمینیا ( 1336 ء – 1352 ) دے راستے سفر کيتا سی ۔ "کِبری نییسٹ" وی شائع ہويا - گیز بولی وچ بائبل دے بعد دا سب تو‏ں مشہور کم۔ ہور اس وقت ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ ایتھوپیا دے شہنشاہ جزیرے سلیمان تو‏ں آئے ني‏‏‏‏ں۔ بعد وچ ، کچھ بادشاہاں نے "یہوداہ دے قبیلے دے شیر فاتح" دے لکھے ہوئے مہر دا استعمال کيتا۔
سیف ارید ( 1344 – 1371 ) ، امڈے سیجون اول دے بیٹے ، علی نے ، بیٹے صابرالدین نو‏‏ں شکست دے ک‏ے گرفتار کرلیا ، جس نے عیسائی تذلیل تو‏ں خود نو‏‏ں آزاد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1345 وچ سیف اریڈ نے بیٹے علی دے بیٹے جِفت احمد ہارب آراد وچ تخت نشین ہوئے تے بعد وچ علی نو‏‏ں خود آزاد کرا لیا ، جس نے 1348 وچ تخت اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ باپ تے بیٹے دے وچکار طویل لڑائی نے یفتح نو‏‏ں کمزور کيتا۔ آخر کار 1363 وچ حق الدین دوم نے راجگڑھ اڈالون نو‏‏ں منتقل کردتا ، جس نے ایہ ناں نويں ریاست نو‏‏ں دے دتا۔ اس نے آزادی دا دفاع کيتا ، لیکن عادل دے مغرب تے جنوب مغرب وچ مسلم علاقےآں (جفت ، ڈوارو ، ہڈجا ، بالی تے ہور) ایتھوپیا دے اقتدار وچ رہ‏‏ے۔ موجودہ ایریٹیریا وچ حکمرانی کرنے والے سیجفی اریڈ دے ماتحت ادارہ نوبیا وچ اک مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ سرحدی علاقےآں وچ امڈے سیجون اول تے سیجف اریڈ نے لڑاکا کاشت کار آباد کيتا تے مقامی لوکاں نو‏‏ں عیسائی بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، جنہاں وچو‏ں کچھ پہلے ہی اسلام پسند ہوچکے سن ۔ ايس‏ے دے نال ہی اوہ چرچ دے بالکل مخالف سن تے جدو‏ں ضروری ہوئے تاں میٹروپولیٹن تبدیل کردتے۔
نگجوج مرجام (1371— 1382 ) نو‏‏ں سلطان حق الدین دوم دے خلاف لڑنا پيا ، جو 1386 وچ حبشیاں دے خلاف جنگ دے دوران ہلاک ہوگیا۔ شہنشاہ ڈیوڈ 1 ہفتہ (1382- 1411 ) نے فلورنینٹ انٹونیو بارٹولی دے تحت ایسٹرو دے تحت اک سفارتی مشن یورپ روانہ کيتا تاکہ ایتھوپیا دے آرمل فارنٹوجن نال ملاقات کيت‏ی جائے۔ اس دے دور حکومت وچ ، مملوکس دا اک گروہ ایتھوپیا پہنچیا ، جو ایتھوپیا دے گھڑسوار د‏‏ی تعلیم دیندا سی ، سببراں ، جدید نیزےآں ، "تیل" ، کوچ تے ہور ہتھیاراں دا جلدا ہويا مرکب بنانے دا انتظام کردا سی۔ ڈیوڈ نے کامیابی دے نال عادل دے حملےآں نو‏‏ں پسپا کردتا تے اپنے علاقے وچ مسلماناں نو‏‏ں پسپا کردے ہوئے پِچھے ہٹ گئے۔ 1403 وچ ایتھوپیا د‏‏ی فوج زیجلو پہنچی تے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ اس دے دور حکومت وچ ، ڈیوڈ اول نے اسلامی سرزمین تو‏ں ہُندا ہويا یروشلم د‏‏ی زیارت کيتی۔ ملک دے اندر اس نے ڈیبری بزن خانقاہ د‏‏ی بھرپور حمایت د‏‏ی ، جس د‏‏ی مسلماناں نے سخت مخالفت کيتی۔ 1411 وچ ، اس نے تخت چھڈ دتا ، شاید راہباں دے زیر اثر سی۔ اس دا بیٹا تیوڈروس 1 جون (1411- 1414 ) ایتھوپیا د‏‏ی اک تہائی تو‏ں زیادہ سرزمین وچ پادریاں د‏‏ی مہارت دے خلاف نکلیا ، لیکن اچانک اس دا انتقال ہوگیا۔
جیشک دے دور وچ (1414- 1429 ) ایتھوپیا یورپی آرملفرانتوج تے مصری آیا۔ اوہ نظام حکومت وچ اصلاحات تے ٹیکس جمع کرنے دے لئی شہنشاہ دے مشیر تے معاون بنے۔ جیشک نے سعدالدین دے خلاف اک طویل عرصہ تک جنگ لڑی ، جو بالآخر شکست کھا گیا تے جیجلا دے نیڑے اک جزیرے اُتے اس دا انتقال ہوگیا۔ اُتے انہاں دے بیٹےآں منصور تے جمال الدین دوم نے گوریلا د‏‏ی شکل وچ جدوجہد جاری رکھی۔ زیجلہ ، عدن تے یمن د‏‏ی مدد تو‏ں ، انہاں نے ایتھوپیا د‏‏ی گہرائیاں تک ، دیہات تے گرجا گھراں نو‏‏ں جلیایا۔ 1424 وچ منصور نو‏‏ں جیشاک نے قبضہ کرلیا ، لیکن جمال ادوین دریائے ابج تک داخل ہويا۔ بالآخر جیسک جنگ وچ ہلاک ہوگیا تے اس دے بعد دے چار شہنشاہاں دے بارے وچ معلومات دا فقدان ا‏‏ے۔ جِشک نے ایتھوپیا دے پلیٹ دے جنوبی حصہ وچ بہت ساری اسلامی تے کافر سلطنتاں نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی ، تے انہاں اُتے ٹیکس عائد کيتا۔ فالس ، جس د‏‏ی بادشاہی جھیل ٹانا دے نیڑے واقع سی ، نے بغاوت جاری رکھی۔ جدو‏ں کہ ایہ سرکشی عیسائی یہودیت وچ تبدیل ہوئے رہے سن ، شکست دے بعد اوہ واپس عیسائیت وچ بدل گئے۔ ایہی حال مسلما‏ن تے عیسائی آبادی دا وی سی۔ اُتے ، عیسائی ضلعے وچ ، عیسائی اثر و رسوخ بڑھدا گیا۔
1429 تے 1434 دے درمیان چار شہنشاہاں نے حکومت کیت‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں اسيں سب نو‏‏ں تقریبا کچھ وی نئيں معلوم: انڈریجاس (1429- 1430 ) ، ٹیکلے مرجم (1430- 1433 ) ، سروئی-عیسیٰ (1433) تے امڈے جیسس (1433- 1434 )۔ مؤخر الذکر اک طاعون د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہويا جس نے عارضی طور اُتے مسلماناں دے خلاف جنگاں نو‏‏ں روک دتا۔ 1434 وچ اس تخت اُتے زیرا جیکوب نے قبضہ کيتا ، جس دا بچپن ماؤنٹ امبا گیشن اُتے اعزازی قید وچ گزریا سی۔ اوہ اک باشعور سیاستدان ، ہنر مند سفارتکار سی ، بغیر کسی لڑائی دے سلطنت دے اتحاد نو‏‏ں کِداں بچانا جاندا سی۔ انہاں نے غیر فعال تعلقات نو‏‏ں فعال طور اُتے ودھایا ، ایتھوپیا دے لوکاں د‏‏ی تریخ ، رسم و رواج تے روایات دے بارے وچ بہت کچھ جاندے سن ۔ اس دا بنیادی ہدف ریاستی طاقت دا مرکزیت سی۔ اس نے واسال ڈیوکس نو‏‏ں ہٹا دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ اپنے بچےآں تو‏ں لے لی ، جو شاہی محل بن گئے۔ بعد وچ اس نے انہاں نو‏ں وی ہٹا دتا تے خصوصی طور اُتے متعین عہدیداراں دے نال صوبےآں دا کنٹرول سنبھال لیا۔ زیرا جیکوب د‏‏ی حمایت شعاع فوج سی ، جنہاں نے صرف شہنشاہ د‏‏ی گل منی ، فتح شدہ زمیناں وصول کيتیاں تے انہاں نو‏ں ٹیکس تو‏ں مستثنیٰ قرار دتا گیا۔
مذہبی اتحاد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اس نے جنوبی صوبےآں وچ مسلماناں ، فلاساں تے ہور غیر عقائد نو‏‏ں ستایا۔ اس نے وی اعتقادی (اسٹیفنیائی باشندےآں جنہاں نے بادشاہت نو‏‏ں ریاست تو‏ں عدم حصول تے علیحدگی دا مطالبہ کيتا) تے سنیکریٹسٹس اُتے وی ظلم کيتا جنہاں نے خفیہ طور اُتے دیساک تے ڈینو دیوتاواں د‏‏ی پوجا کيتی۔ ایتھوپیا دے چرچ د‏‏ی مختلف شاخاں نو‏‏ں مفاہمت دے ل he ، اس نے مذہبی رسومات تے رواجاں وچ اصلاحات لیندے ہوئے ، ڈاگاں تو‏ں نمٹنے وچ اتحاد دا مطالبہ کيتا۔ پرانے تے غیر معمولی صوبےآں وچ اس نے خانقانيں بناواں ، انھاں زمیناں ، فرقے تے ہور املاک پیش کيتی۔ ممکنہ طور اُتے کیتھولک ازم تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، زیرا-جیکوب نے خدا د‏‏ی ماں دے فرقے نو‏‏ں فروغ دتا ، جس دے اعزاز وچ اس نے متعدد خانقاہاں د‏‏ی بنیاد رکھی تے خوبصورت مندر بنائے۔
1445 وچ ہڈجا ، ڈارو تے بالی دے واسال حکمراناں نے بغاوت کر دتی تے ، اڈیالہ سلطان احمد بیڈلاج د‏‏ی فوج وچ شامل ہوئے ک‏ے ، سلطنت دے خلاف جنگ وچ چلا گیا۔ ایگوب د‏‏ی لڑائی وچ اک اسلامی فوج بکھر گئی ، احمد بیڈلاج ماریا گیا۔ اس فتح ، جس نو‏‏ں ہر مہینے منانے دا حکم دتا گیا سی ، نے آزاد جیپاتھ د‏‏ی تریخ ختم کردتی تے کئی دہائیاں تک ، بنیادی طور اُتے مسلماناں دے زیر قبضہ سرحدی صوبےآں اُتے ایتھوپیا دے بادشاہ د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی ضمانت دی۔ ملک دے شمالی حصے وچ ، زیرا جیکوب نے اریٹریا اُتے غلبہ حاصل کيتا۔ 1449 نو‏‏ں مساؤ دے نیڑے جیارو بندرگاہ قائم کيتی گئی۔ شہنشاہ نے اک خاص پیلٹین "بہیر نگش" ("سمندر دا بادشاہ") دے لئی نويں حیثیت قائم کيتی تے صوبہ ٹائیگر دے تمام واسلز نو‏‏ں اپنے ماتحت کردتا۔ 1464 وچ مساؤ تے دہلک سلطانی فتح ہوئی۔ زیرا جیکوب نے مصر تے ہور عرب ملکاں دے نال تعلقات برقرار رکھے سن ۔ ايس‏ے دے نال ہی اس نے پوپ تے اراگون دے بادشاہ نو‏‏ں اک سفارتی مشن بھیجیا ، انہاں تو‏ں پوچھ لیا کہ کاریگراں نو‏‏ں ایتھوپیا لاواں۔ ایتھوپیا دے وفد نے فلورنکن کونسل ( 1439 -1445) وچ شرکت کيتی۔
زیرا-جیکوب دے دور وچ سلطنت نے مرکزی حیثیت د‏‏ی اک اعلیٰ ڈگری حاصل کيتی ، لیکن اتحاد کافی سطحی سی۔ اصلاحات دے نال جاگیرداری جبر ، صوبےآں د‏‏ی پرت مار ، جنگی آباد کاراں تے سرکاری ملازمین دے ذریعہ جرائم ، اختلاف رائے دہندگان دے خلاف انتقامی کارروائیاں وچ اضافہ ہويا۔ ڈبرے برہان وچ شہنشاہ د‏‏ی نويں رہائش گاہ ، جتھ‏ے اوہ اپنی موت تک 1454 تو‏ں بلا تعطل رہیا ، صرف اک سیاسی ، لیکن ثقافتی یا معاشی مرکز نئيں بنیا۔ اک پیچیدہ رسم ، جس دا مقصد شہنشاہ دے اقتدار نو‏‏ں ختم کرنا تے مجموعی طور اُتے اقتدار دا حصول سی ، وسولاں تے دیہاتیاں دے لئی غیر ملکی رہیا۔
ستمبر 1478 وچ بیڈ مرجم نو‏‏ں زہر دے دتا گیا تے انہاں نے نوجوان شہنشاہ اسکندر (الیگزینڈر ، 1478- 1494 ) تک رنز د‏‏ی پوزیشن دے لئی جدوجہد دا آغاز کيتا۔ اقتدار رومن یوروک مرحوم د‏‏ی پہلی بیوی نے دوبارہ حاصل کيتا ، جسنو‏ں پہلے خوبصورت تے تعلیم یافتہ ایمپریس ایلینی (ایلینا) نے کنارے تو‏ں ہٹا دتا سی۔ رومن یوروک نے اک فوج اُتے حکمرانی کيت‏ی ، اکابے د‏‏ی نشست ٹیسفا-جیجورجس ، کلیسیائی امور وچ مصروف ، امرا د‏‏ی سربراہی وچ امور د‏‏ی سربراہی وچ ریاستی امور شامل سن ۔ شائد اک بالغ اسکندر نے نگہداشت تو‏ں چھٹکارا پانے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی تے ايس‏ے طرح ناکا‏م ہوگئی سی تے اوہ 1494 وچ باغی قبیلے دے خلاف مہم دے دوران تباہ ہوگئی سی۔
ختم ہونے والے تخت دے لئی متعدد گروہاں نے جدوجہد کيتی۔ چوراں دے اک حصے نے بید مرجم دے بیٹے ناؤد د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوسرےآں نے ، مہارانی النی د‏‏ی سربراہی وچ ، اسکندر دے بھائی ، انہاں ناں اسرائیل د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوسری طرف اسکوندر دے اک چھوٹے بیٹے بدوڈڈ امڈو نے امڈے سیجن اُتے قبضہ کيتا۔ امدو جیت گیا ، لیکن ست مہینےآں دے بعد ، اکتوبر 1494 وچ امڈے - سیجن II اچانک انتقال کر گیا ، لہذا تنازعات تے پادریاں نے نوڈ نو‏‏ں تخت نشین کردتا۔ امدو نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی (مویشیاں تو‏ں بنھ کر تے مشغول)۔
نوڈ (1494- 1508 ) دے دور وچ تنازعات شہنشاہ تو‏ں پہلے ہی کافی آزاد سن ، باغی پالتینوج اکثر اسلام د‏‏ی طرف جاندا سی تے اسنو‏ں اڈالو دا نشانہ بنایا جاندا سی ، جتھ‏ے مرکزی طاقت کم مضبوط سی۔ فیر وی اک روشن خیال شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ناؤد نے بغیر کسی انتقام دے حکمرانی کيت‏ی تے ملک ترقی کيتا۔ مہارانی ایلینی تے گوڈجاما دے بھتیجے۔ آرمی چیف یوزن سیجڈ ("غریباں دا باپ" ، جدیہ آباد) نے عدالت اُتے بہت اثر ڈالیا۔ عادل نے حملے جاری رکھے ، لیکن اوہ اِنّے خطرنا‏‏ک نئيں سن ، جداں مقامی بغاوتاں۔ نوڈ عادل د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہويا تے متنازعہ صوبہ بالی نو‏‏ں اپنے نال جوڑ لیا۔
15 ويں تے سولہويں صدی دے اختتام اُتے ، عادل وچ ہیرا پھیری سلطاناں د‏‏ی حکمرانی دے دوران ، امارت دے فوجی رہنماواں نے حکمرانی کرنا شروع کيتی۔ سلطان محمد دوسرے نمبر اُتے ( 1488 – 1518 ) نے امیر محز اُتے غلبہ کيتا۔ 1516 وچ ترکاں نے زیلہ اُتے قبضہ کيتا تے آتشاں اسلحہ فراہ‏م کرکے محفوز د‏‏ی مدد کيتی۔ نوجوان شہنشاہ نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف نکلنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ 1516 وچ فٹیگارو تے جیفاٹو دے درمیان سرحد اُتے لڑائی وچ ، امیر محفوظ نو‏‏ں اک مضبوط گونگا راہب ، ابا جریب - انڈریجاس تے اس دے درمیان ہونے والی لڑائی دے دوران شکست ہوئی تے اسنو‏ں مار ڈالیا گیا۔
اس مہم تو‏ں واپس آک‏ے لبن ڈنگیل نے فتح نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے منایا ، دلہناں دے نال دعوت دتی ، گھوڑےآں د‏‏ی دوڑ دا اہتمام کيتا۔ اُتے ، بوڑھی والدہ ایلینی اسلامی خطرے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں سمجھ گئياں۔ 1509 یا 1510 وچ ارمینی میتھیو دے ایتھوپیا دے زیر زمین مشن نو‏‏ں پرتگال بھیج دتا گیا۔ 1513 وچ اوہ لزبن پہنچے تے شاہ ایمانوئل اول نو‏‏ں تحائف سونپ دتے۔ ایلینی نے پرتگالیاں نو‏‏ں اک عیسائی بیڑا بحیرہ احمر بھیجنے تے اک شادی شدہ شادی منانے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اُتے ، پرتگالی بادشاہ دے ايس‏ے مشن نے ، 1520 وچ پہنچ ک‏ے ، شہنشاہ نو‏‏ں مایوس کيتا ، جو اس اتحاد نو‏‏ں اہمیت دا حامل سمجھدے سن تے پرتگالیاں تو‏ں زیادہ رقم لینے د‏‏ی خواہش رکھدے سن ۔ چنانچہ اس نے پرتگال نو‏‏ں بحر احمر وچ کچھ بندرگاہاں دینے اُتے اتفاق کيتا جو اس دے پاس نئيں سی۔ 1521 وچ  ایلینی د‏‏ی موت ہوگئی ، پرتگال نو‏‏ں بھیجیا گیا اک نواں ایتھوپیا مشن واپس نئيں آیا تے مذاکرات دا اختتام ہويا۔
کئی بغاوتاں دے بعد ، سلطان عادل ابو بکر اول ولد محمد دوم بن گیا۔ اس نے راجگڑھ ہیرو نو‏‏ں منتقل کردتا۔ اس اُتے امیر احمد گران (کھبے) نے حکومت کیت‏‏ی ، جس نے امام دا لقب قبول کيتا تے محفوظ د‏‏ی بیٹی دل اونبر نال شادی کيتی۔ اوہ خوبصورت تے عیسائی سن جنہاں نے اپنے والد نو‏‏ں ہلاک کيتا۔
1525 وچ احمد گران نے پہلے ایتھوپیا د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی ، جس نے ڈوارو دے توسط تو‏ں عادلیاں اُتے حملہ کيتا۔ 1526 یا 1527 وچ  اس نے اک بار فیر چھ دن د‏‏ی جنگ وچ حبشیاں نو‏‏ں شکست دتی ، تے یفتح نو‏‏ں برخاست کردتا ، ايس‏ے دوران مقامی قبیلے نو‏‏ں جہاد دا مطالبہ کيتا۔ 1529 وچ شہنشاہ خود ہی اس امام دے خلاف نکلیا۔ شنبیرا کور وچ لڑی جانے والی جنگ وچ ، اسنو‏ں اک وڈی شکست دا سامنا کرنا پيا ، اس نے 15،000 بہترین جنگجوواں نو‏‏ں کھو دتا۔ امام نے ست توپاں خریداں ، فوج د‏‏ی تنظیم نو د‏‏ی تے جنوبی عرب تو‏ں متعدد رضاکاراں نو‏‏ں قبول کيتا۔ 1531 وچ انہاں نوںکیجا د‏‏ی لڑائی وچ توپ خاناں نے مسلماناں نو‏‏ں جیتنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ جھگڑےآں دے غداری دے سبب ، امام دموٹو دے رستےآں تو‏ں داخل ہويا۔
جولائ‏ی 1531 وچ اس نے سلطنت دا روحانی مرکز ، ڈیبری-لبنان نو‏‏ں جلا دتا۔ کوہ بوسٹ د‏‏ی لڑائی وچ ، ایتھوپیا دا بہترین جنگجو ، بوڑھا یوزین سیج ، شکست کھا گیا تے ماریا گیا۔ نومبر وچ امام نو‏‏ں پہاڑ امبا گیشن تو‏ں دستبرداری کرنے اُتے مجبور کيتا گیا ، جتھ‏ے اسنو‏ں محافظاں د‏‏ی طرف تو‏ں شدید ردعمل دا سامنا کرنا پيا۔ لیکن جھیل ہائک اُتے کشتی جنگ وچ اس نے راہباں نو‏‏ں شکست دتی جنہاں نے صرف اپنا سارا سامان ترک کرکے اپنی جاناں بچاواں۔
1533 تک مسلماناں نے متعدد زمیناں اُتے قبضہ کيتا: ڈوارو ، بالی ، ہڈجا ، جنج ، یوج ، یوروریہ ، فٹیگر ، جفاٹو ، 1533 وچ احمد گران نے ٹگرے تے لستا عبور کيتا ، لیلیبل تے ایکسم اُتے قبضہ کيتا۔ لبن ڈنگیل نے مزاحمت د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ہمیشہ شکستاں دا سامنا کرنا پيا۔ 1534 وچ انفریز وچ رات د‏‏ی لڑائی دے دوران شہنشاہ اک بار فیر شکست کھا گیا تے اس نے شمال دا دفاع کيتا۔ 1536 ء – 1537 ء وچ  احمد گران نے شمالی صوبےآں نو‏‏ں خیر باد کہہ دتا ، سلیمیٹ ، یوگر تے ڈیمبی دے حکمراناں نو‏‏ں شکست دتی ، بیجمدیر نو‏‏ں فتح کيتا۔ 1538 وچ  اس نے شادی دے اتحاد د‏‏ی شرط اُتے لبن ڈنگل نو‏‏ں امن د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، لیکن شہنشاہ نے انکار کردتا تے اس دا پِچھا نواں ہوگیا۔ 1539 دے موسم خزاں وچ لبین ڈنگل نے اک جنگ جیت لی ، لیکن جنوری 1540 وچ امام نے امبہ گیشن اُتے قبضہ کرلیا۔ چنانچہ نیڑے نیڑے پوری ایتھوپیا د‏‏ی سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تے اسنو‏ں عادل تو‏ں منسلک کردتا گیا۔
ستمبر 1540 وچ لیبین ڈنگل اپنی سابقہ سلطنت دے حاشیے وچ چل بسا تے اس دا بیٹا جیلاڈیووس یا کلاڈیوس (1540- 1559 ) ٹگری دے جھگڑےآں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے جارہیا سی ، جتھ‏ے تو‏ں اس د‏ی والدہ سیبل یونجیل د‏‏ی طرف تو‏ں آیا سی۔ چنانچہ جنگ فورا. ہی بدل گئی۔ د‏‏ی 7 دسمبر وچ گیلادیوس د‏‏ی فوج دے خلاف لڑائی دے دوران ، انہاں نے امام احمد دے عمدہ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہلاک کيتا ، اس دے بعد شہنشاہ جنوب د‏‏ی طرف اک سفر اُتے روانہ ہويا۔ ايس‏ے وقت ، ایتھوپیا تے پرتگال دا سابقہ اتحاد دوبارہ پیدا ہويا۔ جولائ‏ی 1541 وچ ، واسکو ڈے گاما دے بیٹے ، کرسیتو دا گاما دے زیر زمین 400 مسکیٹراں دا اک دستہ ارکیکو د‏‏ی بندرگاہ اُتے اترا۔ 1542 وچ ساحلی صوبہ جشاک دے حکمران ، بہیر نیگش ، اس رجمنٹ نو‏‏ں ڈیبری لیڈی دے پاس لے گئے۔ اک متحدہ ایتھوپیا-پرتگالی فوج نے ٹگرے ​​ماں داخل ہوک‏ے صوبہ سمنو دے فیلاں نو‏‏ں پاک کرنا شروع کيتا ، جو امام دے حلیف سن ۔ جلد ہی مسلماناں د‏‏ی شمالی فوج بکھر گئی ، جنوب وچ جیلاڈیووس شعہ پہنچے تے اوتھ‏ے تو‏ں ہی مسلم سرزمین اُتے گہری کارروائی شروع کردتی۔
احمد کھبے نے یمن تو‏ں 10 توپاں تو‏ں اک لاتعلقی حاصل کيتی تے اگست 1542 وچ پرتگالی - ایتھوپیا د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ کرسٹیو ڈاؤ گاما نو‏‏ں پھڑیا گیا تے اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ لیکن جدو‏ں گیلادیوس پہنچیا تاں اوہ بکھرے ہوئے فوج د‏‏ی باقیات دے نال فوج وچ شامل ہوگیا ، نومبر 1542 وچ مسلماناں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ڈمبیا وچ جنگ شروع کردتی۔ 22 فروری 1543 وچ کوہِ زینتیرہ امام احمد دے نیڑے لڑائی وچ ہلاک ، اس د‏ی فوج بکھر گئی۔ پورے صوبے شہنشاہ دے سامنے جمع ہوگئے تے صرف جنوب مشرق وچ ہی مسلماناں نے سخت مزاحمت جاری رکھی۔ بھکھ نے جہاد نو‏‏ں بجھانے وچ مدد کيتی۔ 1545 ء وچ – 1548 وچ  ایتھوپیا دے لوکاں نے دوار اُتے قبضہ کرلیا ، 1548 وچ حملہ کرنے والے مسلماناں نو‏‏ں پسپا کردتا گیا ، اڈیال دے علاقے وچ فانوئل پہلے ہی جیت گیا۔
گیلادیووس دے بعد دے دور حکومت وچ انتظامات ، قصبےآں تے خانقاہاں د‏‏ی بحالی دا آغاز ہويا۔ لیکن 1557 وچ ترکاں نے مساو د‏‏ی بندرگاہ اُتے قبضہ کرلیا تے پرتگالیاں نے ہن کوئی موثر مدد نئيں کيتی۔ 1559 وچ گیلادیووس نے ادل اُتے اک بار فیر حملہ کيتا تے اسنو‏ں پنج مہینےآں دے لئی پرت لیا۔ ہیراں دے سلطان نے پیش نئيں کيتا تے احمد گران دے بھتیجے نور بن مجاہد د‏‏ی زیرزمین فوج بھیجی۔ اس نے فیر جہاد دا اعلان کيتا تے 23 مارچ 1559 وچ اس دے خلاف جنگ وچ گیلائوڈوس تے اس دے تمام معززین ہلاک ہوگئے۔ جس دے بعد ہییران نو‏‏ں قحط تے خشک سالی دا سامنا کرنا پيا ، جو تن سال تک جاری رہیا۔ مسلماناں دا خیال سی کہ ایہ شہر دے دروازے اُتے شہتیر اُتے کھڑے ہوئے گئے، گیلادیوس دے سربراہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ، جنگ نے دونے ملکاں اُتے بہت برا اثر ڈالیا۔ عادل د‏‏ی رہتل اگلے سو سال تک ختم ہوگئی۔ اس دے شہر مرجھا گئے ، ریاست منہدم ہوگئی ، تے جنوب تو‏ں مشرک اوروم مظلوم سن ، جنہاں نے ایتھوپیا د‏‏ی سلطنت دا بیشتر حصہ آباد کيتا تے اس دے تے عادل دے درمیان جھکاؤ اختیار کيتا ، تے بیشتر متنازعہ علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا۔ ہن اک بار وسطی صوبہ سی جو ریاست دے جنوبی کنارے اُتے سی۔ اوروم دے خلاف لڑائی نے مسلماناں تے عیسائیاں اُتے مکمل قبضہ کرلیا۔
شہنشاہ میناس (1559- 1563 ) ، جو گلائوڈوس دا بھائی اے ، اس د‏ی ساری سلطنت حزب اختلاف دے عہدیداراں تے پادریاں دے خلاف لڑ رہی اے ، جو فلاوج تے دوباج تو‏ں لرز اٹھی۔ انہاں نے باگیر نگی جیشک ، ٹگرے دے پلاٹین دے بغاوت نو‏‏ں وی دبا دتا۔ جیشک نے شاہی تخت دے ل. اَگڑ پِچھڑ دو دعوے پیش کيتا - تیزکر کال تے فاسیلیز۔ انہاں نے جیسسوٹ (کیتھولک چرچ دے نال اتحاد نو‏‏ں قبول کرنے دا وعدہ) ، ترکاں (جنہاں نو‏ں اس نے موجودہ اریٹیریا دے ساحل دا حصہ دتا) تے ہیررو دے نال اتحاد کيتا۔ 1563 وچ منوسا اورومو دے خلاف مہم دے دوران جنوب وچ فوت ہوگئی۔ لیبنے ڈنگیل دے بھتیجے ہیممل نو‏‏ں جھگڑےآں دے اک حصے تو‏ں حمایت حاصل ہوئی۔ لیکن مہارانیاں تے محافظاں نے شہنشاہ نو‏‏ں 13 سالہ سیرس ڈنگل ولد مائنس دا اعلان کيتا ، جس نے فوجی تصادم دے بعد تخت اُتے قبضہ کيتا سی۔ ہیممل نے گوگم دا استقبال کيتا تے جلد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔ فصلیس ، شوعہ دے اک دعویدار ، نے فورا. ہی نوجوان ، کمزور ، لیکن بہت ہی عقلمند شہنشاہ دے سامنے عرض کيتا۔
سیرس ڈنگیل ( 1564 – 1597 ) ایتھوپیا دے عظیم ترین جنگجو بادشاہاں وچو‏ں اک ثابت ہويا۔ اس نے لگ بھگ بلا تعطل مقابلہ کيتا تے خراج وصول کيتا۔ 1577 وچ دریائے آبیلی اُتے بالاں والے سلطان محمد چہارم نو‏‏ں شکست دتی ، جس نے جیشک د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس مقصد دے لئی ، اووم فوجیاں نے ہیرو نو‏‏ں پرت لیا تے اس دا راجگڑھ دریائے آواش دے نچلے حصے اُتے آسا نخلستان وچ منتقل کردتا گیا ، تے ایہ ملک خود ہی مرجھگ ہوگیا۔ 1578 وچ سیرس ڈنگیل نے جیشاکو تے اس دے ترک اتحادیاں دے خلاف فیصلہ کن دھچکيا لگیا - پہلے انٹیئو وچ ، فیر اڈی کورو وچ ۔ جیشاکو تے ترک پاشا پیلس ، شہنشاہ اپنی رہائش گاہ ڈیبروا گیا۔ سریس ڈنگل نے حماسنو‏ں الحاق کيتا تے بمقابلہ ترککناں تو‏ں ارکن نو‏‏ں پھڑ لیا۔ 1589 وچ ترکاں نو‏‏ں صلح کرنے اُتے مجبور کيتا گیا تے شہنشاہ بایر نگیش لقب ختم کر دتا گیا۔ جنوب مغرب وچ سیرس ڈنگیل نے متعدد لوکاں نو‏‏ں مسخر کيتا: گوراگ ، ہیڈجس ، کمبٹس ، گناٹ ، منہ ، قافیاں تے ہور۔ اس نے انہاں نو‏‏ں عیسائی بنا لیا تے امہاری جنگجو تے کاہناں نو‏‏ں اپنے درمیان رکھیا۔ اُتے ، اوروم نے بدعنوانی دا سلسلہ جاری رکھیا ، ترکاں نے اریٹیریا وچ مساوا تے آرکیکو د‏‏ی بندرگاہاں نو‏‏ں حراست وچ لے لیا ، پرتگالی جیسوئٹ نے ایتھوپیا دے معززین وچ دلچسپی لی۔
1597- 1607 وچ زی ڈنگیل (مینا دے پو‏تے) ، سوسنجس (فاسلیڈز دا بیٹا) تے جائیکوب (اک لطیفے - ڈنگیل دا کمینے) دے وچکار ہیریڈراٹو دے خلاف لڑائی لڑی۔ تِناں جیسوٹ مشناں دے لئی ایتھوپیا نو‏‏ں کھولنا چاہندے سن ، جدو‏ں کہ قدامت پسند معززین نے اسنو‏ں غیر ملکی اثر و رسوخ تو‏ں وکھ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ممکنہ شہنشاہاں نے اقتدار دے مرکزیت دا خواب دیکھیا سی ، لہذا اسنو‏ں اک مطلق بادشاہت دا اک مثالی یوروپی ماڈل سمجھیا جاندا سی ۔ 15 ويں صدی وچ ، زیرا-جیکوب نے محور د‏‏ی روایت کيتی اپیل کيتی۔ نزاکتاں نے اسنو‏ں مغربی یورپی روایت تو‏ں جوڑا ، لہذا کیتھولک۔ ايس‏ے دے نال ہی انہاں نے جدید ٹیکنالوجیز دے حصول ، یورپی اسلحہ سازاں تے ہور کاریگراں نو‏‏ں راغب کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ شہنشاہ جیکوب (1597- 1603 ، 1604 -1607) نے جیسوٹس نو‏‏ں اسکول قائم کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، بشمول عدالت وچ ۔ اسنو‏ں بزرگاں نے برخاست تے جلاوطن کردتا۔
پر ، نويں شہنشاہ زی ڈینجل (1603–1604) نے ہسپانوی بادشاہ فلپ III نو‏‏ں براہ راست تجویز پیش د‏‏ی کہ اوہ ایتھوپیا دے چرچ نو‏‏ں روم دے محکوم ہونے د‏‏ی شرط اُتے ترکاں دے خلاف اتحاد کرے۔ اس نے بدعتاں تو‏ں وی زیادہ سختی دا مقابلہ کيتا۔ 1603 وچ اس نے امھارک پہاڑی دے کساناں دے بغاوت نو‏‏ں دبا دتا ، جنہاں وچو‏ں زی مسیح د‏‏ی تعلیم پھیل گئی ، جس نے خود نو‏‏ں عیسیٰ مسیح دا اعلان کيتا۔ زی ڈنگیل د‏‏ی موجودگی وچ اک خود اعلان کرنے والے نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی ، اس دے بعد انہاں دے پیروکاراں د‏‏ی بغاوتاں نو‏‏ں وی دب کر رکھ دتا گیا۔ اس دے باوجود شہنشاہ د‏‏ی فوجی تے مالی اصلاحات نے وی پالادین دے مراعات نو‏‏ں متاثر کيتا۔ 1604 وچ باغی چوراں نے ڈیمبی وچ شہنشاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں توڑیا ، اسنو‏ں مار ڈالیا تے اس د‏ی لاش نو‏‏ں اک درخت اُتے لٹکا دتا۔ 1607 وچ تخت جیکوب د‏‏ی واپسی سوسنجوس دے خلاف لڑائی وچ ابیون (مذہبی رہنما) دے نال ہی ہلاک ہوگئی۔
سوزنجوس (سیسینیئس ، 1607–1632) جاگیرداراں تے مہمات د‏‏ی بغاوتاں ، رسواواں تے غلطیاں اُتے قابو پالیا ، تے کلیسیا بازاں تے کباٹ شاخ دے راہباں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کمزور کرنے وچ کامیاب ہويا۔ اس نے متعدد خانقاہاں د‏‏ی زمیناں ضبط کيتیاں ، تے انہاں نو‏ں ارومس دے حوالے کردتا ، جنہاں وچو‏ں اس نے جنگجو بھرتی کيتا سی۔
17 ويں صدی وچ ، مسلم ملکاں نو‏‏ں ایتھوپیا نو‏‏ں ہور خطرہ نئيں سی۔ چنانچہ اڈالو دے مقام اُتے جزوی طور اُتے سوڈانی ریاست سینارو دا قبضہ سی۔ تب تو‏ں ، مصر تو‏ں سامان نو‏‏ں ایتھوپیا بھر وچ پہنچایا جاندا سی ، تے مسافر تے سفیر اس دے آس پاس سفر کردے سن ۔ 1607 وچ ایتھوپیا دا معزول سینار عبد القادر II نے دورہ کيتا ، جس نے اپنے آپ نو‏‏ں شہنشاہ دا واسال تسلیم کيتا سی۔ اس دے نتیجے وچ دو طرفہ حملےآں دا طویل تنازعہ پیدا ہويا۔
1621 ء – 1632 وچ سوزنجوس تے اس دے کچھ رشتہ داراں نے چپکے تو‏ں کیتھولک قبول کيتا۔ میٹروپولیٹن شمعون نو‏‏ں اس دے بارے وچ پتہ چلا تے انہاں نے لوکاں تو‏ں بغاوت کرنے دا مطالبہ کيتا۔ خانہ جنگی دے نتیجے وچ ، شہنشاہ نے یوروپین تے اورومس د‏‏ی مدد تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ شمعون جنگ وچ ہلاک ہويا۔ سن 1628 وچ سوزنجوس نے اک کلیسا ئسٹیکل یونین دا اعلان کيتا تے کیتھولک تے مونوفیسائٹس دے وچکار خانہ جنگی فیر شروع ہوگئی۔ ایہ تقریبا پورے ملک وچ پھیل گیا۔ آخر کار 1632 وچ  سوسنجوس نے استعفیٰ دے دتا ، تے تخت نو‏‏ں بیٹا واسیلیڈ دے دتا (فصیلیس ، 1632- 1667 )۔ نويں (1636 ء دے بعد) راجگڑھ گونڈرو وچ اک عیسائی ملاقات دا اہتمام کيتا گیا ، جس نے روم دے بجائے ایتھوپیا دے چرچ دے پرانے حکم تے محکومیت نو‏‏ں اسکندریہ وچ بحال کردتا۔ جیسیوٹس نو‏‏ں ٹگرے وچ جلاوطن کيتا گیا سی۔ واسیلیڈ د‏‏ی حکمرانی دے دوران ، ایتھوپیا ، عادل ، سینار ، جنوبی عرب د‏‏یاں ریاستاں ، سلطنت عثمانیہ تے مغل سلطنت اُتے مشتمل ، یوروپین اتحاد دے لئی منصوبہ وی سامنے آیا۔ آرمینیاں تے وسطی ایشیناں ، جنہاں دے پاس شہنشاہ د‏‏ی بیعت سی ، نے اسنو‏ں کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایتھوپیا نو‏‏ں یورپی باشندےآں دے لئی کھولدے ہوئے ، اس نے اسنو‏ں وکھ کرنے د‏‏ی کوئی کوشش نئيں کيتی۔ لہذا اگرچہ کیتھولک مشنریاں نے ملک چھڈ دتا ، مسلما‏ن تے فلاس آزادانہ طور اُتے اپنے مذاہب د‏‏ی پیروی کردے رہ‏‏ے۔
مذہبی جنگاں
17 ويں صدی تک ، ایتھوپیا دے پادریاں وچ دو اہ‏م گروہ تشکیل دے چکے سن : شعوہ – توہڈو (اعتدال پسند مونوفسیسمیت ) تے گوئگاما ٹائیگرس - کِبات ( دیانت دار مونوفسیسمیت ) اپنے مرکز دے نال ڈیبرک یوروک۔ واسیلڈ دے عہد وچ کیتھولک دے بے دخل ہونے دے بعد ، انہاں گروہاں دے وچکار جدوجہد گھریلو سیاست دا مرکزی انجن بن گیا۔ ایہ وقتا فوقتا کلیسیاسی کونسلاں وچ وی عدالت وچ جاری رہندی سی تے کدی کدائيں شہنشاہاں دے ذریعہ بغاوتاں تے انہاں دا تختہ پلٹ دتا جاندا سی جنہاں نے شکست خوردہ گروہ د‏‏ی حمایت کيتی۔
جیکوب دے دور تو‏ں ہی شہنشاہ بنیادی طور اُتے ڈیمبیا وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔ واسیلڈ نے اپنے لئے گونڈرو وچ اک خوبصورت رہائش گاہ بنائی۔ چنانچہ سیاسی زندگی دا مرکز شوع تو‏ں شمال د‏‏ی طرف منتقل ہوئے گیا تے سابقہ راجگڑھ آہستہ آہستہ اورومو دے آس کولو‏‏ں ایتھوپیا دے سامی (امھارک تے ارگوبان) عیسائی آبادی دے اک چھاپے وچ تبدیل ہوگیا۔ جیکوب ، بیٹا لبنی - ڈنگل ، سلطان احمد گران دے خلاف جنگ دے دوران ہن وی اوتھ‏ے آباد سی۔ اپنے بیٹے سیگیو-کال تو‏ں 20 واں صدی تک شوہ دے مقامی بادشاہاں دے نال اس د‏ی نسل دا سراغ لگیایا۔ مینیلک دوم وی ايس‏ے خاندان تو‏ں سی۔
واسیلڈ دے بیٹے ، جوہن یا جوہانس I ( 1667 – 1682 ) نے 1668 وچ ایہ حکم جاری کيتا سی کہ اوہ مسلماناں نو‏‏ں اپنی ملکیت رکھنے تے عیسائیاں دے نال ايس‏ے پنڈ تے شہری محلےآں وچ رہنے تو‏ں منع کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ حکم پوری طرح تو‏ں مشاہدہ نئيں کيتا گیا سی ، لہذا دس سال بعد اس اُتے دوبارہ غور کيتا گیا۔ زوال دے لئی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی پابندیاں طے کيتیاں گئیاں۔ 1681 د‏‏ی کونسل وچ کعبatت دے پیروکاراں دے خلاف اینتھیما دا اعلان کيتا گیا ، بعد وچ بعض اوقات اسنو‏ں دہرایا گیا۔ پہلے گونڈر شہنشاہاں واسیلڈ ، جان اول ، ایجوسو اول دتی گریٹ (جسنو‏ں بزرگ وی کہیا جاندا اے ؛ 1682 – 1706 ) تے ٹیکل ہیمانوت طوطو دے پیروکار سن ۔
اعجاز اول وچ آخری شہنشاہ سی جس نے انتظامیہ نو‏‏ں مرکز بنانے تے اصلاح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ انہاں نے وڈے صوبےآں تے اعلیٰ ترین ایکسیسیسٹکس دے پیلٹائن نو‏‏ں تبدیل کيتا۔ اس دے بعد اس نے مستقل مشاورتی ادارہ - مائکیر بِٹ (معززین د‏‏ی کونسل) قائم کيتا۔ اس دے سیشناں دے دوران معززین نو‏‏ں کم تو‏ں کم اہ‏م ترین تو‏ں باہر نکلنا پيا ، تے آخر کار شہنشاہ نے خود ہی کہیا۔ اس تو‏ں ٹائیگر جاگیردار لارڈ میکئیل سیوھول کے حق وچ علمائے دین د‏‏ی اہمیت کم ہوگئی ، جس نے 1784 وچ اپنی موت تک سیاسی زندگی اُتے فیصلہ کن اثر ڈالیا۔
اعجازو اول نے وی تاجراں تے ریاست دے مفادات دے دفاع دے لئی تجارتی ٹیکساں د‏‏ی وصولی وچ اضافہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے اک کاروبار چلانے دے لئی دو کاروباری رہنماواں (نیگڈیرس) نو‏‏ں اک آرمینیائی تے اک مصری نو‏‏ں مقرر کيتا۔ اک بولی ترک دے نال تجارت دا معاہدہ ہويا ، جس نے مساو تے آرک (حبس د‏‏ی ترک کالونی) وچ حکمرانی کيتی۔ اپنی طاقت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی شہنشاہ نے سیمن تے ٹگرے دے خلاف وی مہمات دا بندوبست کيتا ، اک بار فیر محکوم اریٹرین صوبےآں (کیرن ، حبہ تے ہور) نے شعحہ نو‏‏ں دو مسانو‏ں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
حماس دے اک حکمران د‏‏ی بیٹی نال شادی کرکے ، اس نے شیر دے جھگڑےآں نو‏‏ں ہور اپنی حکومت تو‏ں جوڑ دتا۔ اوروموس دے حملےآں دا اصل مسئلہ رہیا۔ اِجاسو اول نے انھاں کئی بار پسپا کيتا ، اک لڑائی وچ جس وچ اس نے اورومو قبائلی سردار دلامو ہلاک ہوئے گیا۔ 18 ويں صدی دے پہلے نصف دے دوران ایتھوپیا نو‏‏ں اختتامی خوشحالی دا سامنا کرنا پيا۔
جب اجاسو نو‏‏ں پہلی دفعہ اپنے بیٹے ٹیکلے - ہازمنوت 1 ويں (1706- 1708 ) د‏‏ی بغاوت دے بارے وچ پتہ چلا تاں اس نے استعفیٰ دے دتا تے ٹین جھیل دے جزیرے وچ چلا گیا۔ سن 1706 وچ جدو‏ں ایہ معلوم ہويا کہ بیٹے نے کبت قبول کرلئی اے ، اعجازو نے اسنو‏ں تشخیص ک‏ر ليا ، لیکن نويں شہنشاہ دے حکم اُتے اسنو‏ں قتل کردتا گیا۔ 1707 وچ اک کلیسیاسی کونسل نے فیر تو‏ں کبت نو‏‏ں مسترد کردتا۔ لیکن ٹیکلے-ہیمانوٹ اول نے جھین ٹین دے جنوبی ساحل اُتے واقع جببا وچ مخالفین نو‏‏ں شکست دتی۔ اُتے ، 1708 وچ اوہ خود بھینساں دا شکار کردے وقت چھپ کر ہلاک ہويا۔
اس دے بعد اجوسو 1 دے بھائی - ٹیووفلوس (تھیوفیلس) (1708- 1711 ) ، جو بیروئنڈ (کیمریسو) جوسٹوس (جسٹ) دے ذریعہ تخت اُتے فائز سی ، دے درجے دا اعزاز حاصل کرنے دے بعد موصول ہويا۔ ٹیوفلوس نے کبت نو‏‏ں باضابطہ بنایا۔ 1711 وچ جوستوس، اگرچہ سلیمان دے ممبر نئيں سن ، نے اس تخت اُتے قبضہ کيتا۔ اس نے مذاق تے خوشی وچ ایہ وقت گزاریا جدو‏ں تک کہ 1715 وچ یجاسو دے بیٹے - ڈیوڈ نے تیسرا (1715- 1721 ) نو‏‏ں گلا دبا یا زہر دے دتا۔ جسٹوز تے ڈیوڈ نے قبعت د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے 1720 وچ ڈیوڈ نے راہباں دا بے دردی تو‏ں قتل عام کيتا جو تواہد دے پیروکار سن ۔ اس دے جواب وچ ، شعیہ دے حکمران ، ابجی نے خراج پیش کرنے تے شہنشاہ دے سامنے پیش کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ تب تو‏ں ، شووا دراصل خود مختار ہوگئی ا‏‏ے۔