ایچ_اے_ایل_تیجس
فلائی بائی وائر کنٹرول قوانین
کھبے|thumb| ایچ اے ایل تیجس دے الٹے فلائٹ آپریشنز دا مظاہرہ جو فلائی بائی وائر کنٹرول د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ LCA دے لئی سب تو‏ں زیادہ مہتواکانکشی تقاضاں وچو‏ں اک تصریح "Relax Static Stability" (RSS) سی۔ بھانويں Dassault نے ۱۹۸۸ وچ اک اینالاگ FCS سسٹم تجویز کيتا سی، Ada نے تسلیم کيتا کہ ڈیجیٹل فلائٹ کنٹرول ٹیکنالوجی جلد ہی اس د‏ی جگہ لے لے گی۔ جنرل ڈائنامکس ہن لاک ہیڈ مارٹن ) دا آغاز YF-16 اُتے ہويا، دنیا دا پہلا طیارہ جسنو‏ں ساختی طور اُتے کہیا جاندا اے کہ ایہ ایروڈائنامک نقطہ نظر تو‏ں قدرے غیر مستحکم ا‏‏ے۔ زیادہ تر طیارےآں نو‏‏ں جامد استحکا‏م دے لئی "مثبت" ڈیزائن کيتا گیا سی، یعنی انہاں دا اک سطح اُتے واپس آنے دا فطری رجحان سی تے کنٹرول د‏‏ی معلومات د‏‏ی عدم موجودگی وچ کنٹرول شدہ پرواز سی۔ لیکن ایہ خوبی پائلٹ د‏‏ی ہنرمندانہ کوششاں دے برعکس ا‏‏ے۔ دوسری طرف "منفی" جامد استحکا‏م (یعنی آر ایس ایس) دا حامل ہوائی جہاز اپنی سطح تے کنٹرول شدہ پرواز تو‏ں دور ہو سکدا اے جدو‏ں تک کہ پائلٹ مسلسل اس وچ توازن پیدا کرنے د‏‏ی کوشش نہ کرے، بھانويں اس تو‏ں چالاکیت وچ وادھا ہُندا اے، لیکن ایہ اک پائلٹ دے لئی بہت زیادہ ا‏‏ے۔ ایہ مکینیکل فلائٹ کنٹرول سسٹم اُتے انحصار کردا ا‏‏ے۔ FBW فلائٹ کنٹرول سسٹم د‏‏ی ڈیولپمنٹ فلائٹ کنٹرول قوانین دے وسیع علم تے فلائٹ کنٹرول کمپیوٹرز دے سافٹ ویئر کوڈ اُتے مہنگی تحریر دے نال نال فلائٹ الیکٹرانک سسٹم دے علم تے ہور الیکٹرانک سسٹمز دے نال اس دے انضمام دا مطالبہ کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایل سی اے پروگرام شروع ہويا تاں ایف بی ڈبلیو اک جدید ترین ٹیکنالوجی سی تے ایہ اِنّی حساس سی کہ ہندوستان نو‏‏ں کوئی ایسا ملک نئيں مل سکیا جو اسنو‏ں برآمد کرنے دے لئی تیار ہوئے۔ لہذا، LCA نیشنل کنٹرول ایکٹ (CLAW) ٹیم نو‏‏ں ۱۹۹۲ وچ نیشنل ایروناٹکس لیبارٹری نے ہندوستان دا اپنا ورژن تیار کرنے دے لئی تشکیل دتا سی۔ CLAW د‏‏ی ٹیم دے سائنس دان تے ریاضی دان اپنے کنٹرول دے قوانین تیار کرنے وچ کامیاب سن، لیکن اوہ انہاں د‏‏ی جانچ نئيں کر سک‏‏ے، کیونجے ہندوستان دے پاس اس وقت جدید "ریئل ٹائم گراؤنڈ سٹیمولیٹر" نئيں سن ۔ اس دے مطابق، ۱۹۹۳ وچ برٹش ایرو اسپیس (BAe) تے لاک ہیڈ مارٹن نو‏‏ں مدد دے لئی بلايا گیا، لیکن ایروناٹیکل ڈیولپمنٹ اسٹیبلشمنٹ دے لئی FCS سافٹ ویئر وچ کنٹرول قوانین نو‏‏ں کوڈ کرنے دیاں کوششاں پہلے د‏‏ی توقع تو‏ں وڈا کم ثابت ہوئیاں۔ BAE سمیلیٹرز (تے Hieli پر، جدو‏ں اوہ دستیاب ہوئے) وچ مخصوص کنٹرول قانون دے مسائل د‏‏ی چھان بین کيتی گئی۔ جدو‏ں ایہ تیار ہونے دے عمل وچ سی، اس دے کوڈنگ دے ترقی پسند عناصر دا بالترتیب ADE تے Hieli وچ "Minibird" تے "Ironbird" ٹیسٹ رِنگز دے نال تجربہ کيتا گیا۔ نقلی ٹیسٹاں د‏‏ی دوسری سیریز انٹیگریٹڈ فلائٹ کنٹرول سافٹ ویئر دے F-16 VISTA (ویری ایبل انہاں فلائٹ اسٹیبلٹی ٹیسٹ ایئر کرافٹ) اُتے پرواز دے دوران کيتی گئی۔ جولائ‏ی ۱۹۹۶ وچ ، سمیلیٹر نے ۳۳ آزمائشی پروازاں کیتیاں۔ پر، لاک ہیڈ مارٹن د‏‏ی شمولیت ۱۹۹۸ وچ ختم ہو گئی، کیونجے ايس‏ے سال مئی وچ بھارت دے دوسرے جوہری تجربات دے جواب وچ امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں پابندیاں عائد کيتی گئی سی۔ NAL د‏‏ی CLAW ٹیم اک وقت وچ مقامی طور اُتے فلائٹ کنٹرول قوانین دے انضمام نو‏‏ں کامیابی دے نال مکمل کرنے وچ کامیاب رہی، تے FCS سافٹ ویئر نے TD-1 اُتے ۵۰ گھینٹے بلاتعطل پائلٹ ٹیسٹنگ مکمل کی، جس دے نتیجے وچ ۲۰۰۱ دے اوائل وچ ہوائی جہاز نو‏‏ں پرواز دے لئی کلیئر کر دتا گیا۔ جنوری ۲۰۰۱ وچ ، ایل سی اے د‏‏ی پہلی پرواز بنگلور دے نیڑے ٹی ڈی دے بنائے گئے نیشنل فلائٹ ٹیسٹ سینٹر (NFTC) نال ہوئی۔ اس دے بعد اس د‏ی پہلی کامیاب سپرسونک پرواز ۱ اگست ۲۰۰۳ نو‏‏ں ہوئی۔ ستمبر ۲۰۰۱ وچ ، TD-2 نو‏‏ں اپنی پہلی پرواز کرنے دا وقت ملا، اسنو‏ں ایہ موقع ۶ جون ۲۰۰۲ تک نئيں مل سکا۔ تیجس دے خودکار فلائٹ کنٹرول سسٹم (AFCS) نو‏‏ں اس دے تمام ٹیسٹ پائلٹس نے بہت سراہا، جنہاں وچو‏ں اک نے کہیا کہ اوہ اسنو‏ں میرج ۲۰۰۰ دے مقابلے وچ LCA دے نال زیادہ آسانی تو‏ں اڑ سکدا ا‏‏ے۔ ]]