cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوڈان وچ اسلام دا داخلہ
نوبیا دا عرب اسلام توں پہلے ہجرت دے نال تعامل
مصر وچ نوبیا تے مسلماناں دے درمیان تعلقات مسلسل کشیدہ سن ۔ ایہ جھڑپاں تے خطرنا‏‏ک سرحداں تے قافلاں د‏‏ی تجارتی لائناں د‏‏ی خصوصیت سی، خاص طور اُتے عمر بن الخطاب دے دور وچ عمرو بن العاص دے ہتھو‏ں ۲۰ ہجری/۶۴۱ عیسوی وچ مسلماناں دے مصر نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد۔ اس تو‏ں خوش رہو. نوبیہ نو‏‏ں مسخر کرنے دیاں کوششاں جاری رہیاں۔ درمیانی عرب حوالے وچ دسیا گیا اے کہ عمرو بن العاص نے عقبہ بن نافع الفہری نو‏‏ں بھیجیا سی تے نافع العاص دا اپنی والدہ دے بھائی سن ۔ چنانچہ مسلما‏ن گھوڑے نوبیا د‏‏ی سرزمین وچ داخل ہوئے۔البلادوری کہندے نيں: “نوبہ وچ مسلماناں نو‏‏ں سخت لڑائی دا سامنا کرنا پيا۔ اوہ انہاں تو‏ں ملے تے انہاں نو‏ں تیراں تو‏ں پھینکا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے عام لوک زخمی ہو گئے، چنانچہ اوہ بوہت سارے زخماں تے نظراں تو‏ں باہر نکلے، اس لئی انہاں نے "نوبہ" نو‏‏ں گھورنے والے تیر انداز کہیا۔ جنگ فیصلہ کن نئيں سی، اس لئی جلد ہی جدو‏ں نیوبین سرحداں تے قافلاں اُتے چھاپہ مارنے دے لئی واپس آئے، تے مختصر جنگ بندی ختم ہو گئی۔ جتھے تک عبداللہ بن سعد بن ابی سرح دا تعلق اے، اس نے اپنی حکومت دا آغاز دو مہمات ۲۰-۲۱ ہجری /۶۴۱ عیسوی تے ۳۰-۳۱ ہجری/۶۵۱ عیسوی وچ کیتا۔ اس نے نوبا د‏‏ی دھمکیو‏ں نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس نے اپنی فوجاں نو‏‏ں نوبیا وچ کڈ دتا، ڈونگولا پہنچیا، اس دا محاصرہ کیا، تے اسنو‏ں گولیاں تو‏ں سُٹ دتا، جس تو‏ں نیوبیان خوفزدہ ہو گئے۔ بے شک الباط معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔
بیجا دا علاقہ
البیت نے بیجا دے علاقے نو‏‏ں شام‏ل نئيں کیا، کیونجے معاہدے وچ انہاں دے لئی کوئی شرط نئيں سی۔ ایسا لگدا اے کہ عبداللہ بن سعد نے انہاں اُتے کوئی توجہ نئيں دتی - جداں کہ بعض مورخین کہندے نيں، جداں ابن عبدالحکم - کیونجے اوہ مسلماناں دے لئی خطرہ نئيں سن ۔ پر، بیجا نے ۷۲۵ عیسوی دے لگ بھگ بالائی مصر اُتے حملہ کیا، تاں ابن الحباب نے انہاں دے نال صلح کيت‏‏‏ی تے انہاں دے لئی اک خاص معاہدہ لکھیا۔ معاہدے وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ اوہ تن سو جوان اونٹھ ادا کرن، تے اوہ پینڈو علاقےآں نو‏‏ں غیر مقیم تاجراں دے طور اُتے عبور کرن گے، تے کسی مسلما‏ن یا ذمی نو‏‏ں قتل نئيں کرن گے، تے مسلما‏ن غلاماں نو‏‏ں پناہ نئيں دین گے، تے پینڈو علاقےآں وچ انہاں دا ایجنٹ یرغمال بنے گا۔ مسلماناں دے ہتھ وچ لیکن بیجا نے دوبارہ مسلماناں اُتے حملہ کيتا تے اسوان دے علاقے وچ انہاں دے قافلاں اُتے دوبارہ حملہ کيتا۔ چنانچہ خلیفہ المامون نے سن ۸۴۱ عیسوی وچ عبداللہ بن الجہم د‏‏ی قیادت وچ انہاں تو‏ں اک مہم کھو لی، جس دا خاتمہ انہاں دے سربراہ کینن بن عبدالعزیز دے نال اک نويں دور دے نال ہويا، تے انہاں وچو‏ں اہ‏م شرائط:
ایہ واضح اے کہ البیت معاہدہ نیوبیناں تے مسلماناں دے درمیان دیرپا امن حاصل نئيں کرسکا، لیکن اس دے باوجود تمام حکمران خانداناں نے اس اُتے کاربند رہے تے تقریباً ست صدیاں تک مروج رہیا۔ ایسا لگدا اے کہ دونے فریقاں دے درمیان اک واضح تے واضح معاہدے نے ادائیگی دے اصول نو‏‏ں قائم کیا، ایتھ‏ے تک کہ جے کدی کدی مدت دے بارے وچ اختلاف وی ہُندا اے: کیہ ایہ ہر سال، ہر تن سال، یا صرف اک بار؟ لیکن مسلم تشریح نے اس وچ اک ابدی عہد دیکھیا جو نیوبین تو‏ں کدی نئيں گرے گا۔
ذرائع دا کہنا اے کہ اسنو‏ں مکمل طور اُتے مصر دے حکمراناں دے دور وچ دو خلیفہ عثمان بن عفان تے علی بن ابی طالب دے دور وچ تے اموی تے عباسی خلفاء دے دور وچ نافذ کيتا گیا سی۔ پر، خلیفہ المہدی دے دور وچ تے المعتصم دے دور وچ ، پہلے عباسی دور (۸۳۳-۸۴۲) دے آخری خلیفہ وچ ، نوبیائی باشندےآں نو‏‏ں اک استثناء حاصل ہويا جس دا تقاضا سی کہ البیت ہر تن سال بعد انجام دتیاں۔ نیوبینز دے دعوے دے مطابق۔ المامون (۸۱۳-۸۳۳) دے دور وچ کچھ رکاوٹاں آئیاں، جدو‏ں تعلقات چودہ سال د‏‏ی دشمنی تو‏ں کشیدہ سن ۔ اس دے بعد انتقام دیاں جنگاں ہوئیاں، جداں کہ دوسرے عباسی خلیفہ دے پہلے خلیفہ المتوکل دے دناں وچ ۸۵۵ د‏‏ی مہم۔ تے سال ۹۵۱ عیسوی د‏‏ی مہم اطاعت خدا دے زمانے وچ ، چودھواں خلیفہ دوسرے عباسی دور (۹۴۶-۹۷۴) وچ ، جدو‏ں اخشید مصر اُتے حکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ المتوکل (۸۴۷-۸۶۱) دے دور حکومت دے بعد مصر دے حکمراناں دا انتخاب عرباں وچو‏ں نئيں ہويا بلکہ ترکاں تو‏ں کيتا گیا جو عرباں دے مدمقابل سن، تے عرب اپنا اثر و رسوخ کھو بیٹھے، تے اس دا اک نتیجہ ایہ نکلیا۔ تلونید ریاست دا قیام احمد بن طولون دے ہتھو‏ں ہويا، جس نے ۸۶۸ء وچ العمری د‏‏ی قیادت وچ اک مہم تیار کيتی۔ تے جنہاں دے بارے وچ "مسعد" کہندا اے کہ اوہ اسلامی سبھیاچار دے اولین علمبرداراں وچو‏ں اک نيں جنہاں دے لئی اوہ اسلام دے نال نوبہ تے باجا دا مقروض ا‏‏ے۔ لیکن مصر وچ ، "نوبیہ تے العلق د‏‏ی سونے د‏‏یاں کاناں د‏‏ی خبر اس تک پہنچی، تے اوہ بے ہوش ہو گیا، تے اس طرح اوہ مولوی اک عظیم مہم جو وچ بدل گیا۔ دھات دے بوہت سارے طلباء اس دے لئی جمع ہوئے، تے اس نے اپنے سراں اُتے نوبیا تے بیجا د‏‏ی سرزمین د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ ایہ سودانیاں نو‏‏ں اسلامی مذہب دے بنیادی اصول سکھانے دے لئی پیشہ ور تے سرشار علماء د‏‏ی عدم موجودگی د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ایہ کہ بعد وچ آنے والا حکمران خاندان جان بجھ کر اسلام تے اسلامی فقہ نو‏‏ں پھیلانے وچ مشغول نئيں سی۔
اخشیداں نے ۹۳۵ء تو‏ں ۹۶۹ء تک مصر د‏‏ی حکمرانی حاصل کيتی تے اوہ گائے دے غلاماں نو‏‏ں جمع کرنے وچ اپنے پیشرواں د‏‏ی طرح جوش و خروش تو‏ں کم کردے رہ‏‏ے۔ نیوبیناں دے سب تو‏ں مشہور تحائف وچو‏ں، انہاں نے ۹۵۱ء وچ خرگا نخلستان اُتے حملہ کيتا تے اس دے بعد ۹۵۹ء وچ اسوان اُتے اک ہور مہم چلا‏ئی، جتھے نوبیا دے بادشاہ نے مسلماناں دے اک گروہ نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اگلے سال، اخشیداں نے محمد بن عبداللہ الخازین د‏‏ی قیادت وچ مصر د‏‏ی فوج دے خلاف اک مہم شروع کی، جس نے نیوبیناں نو‏‏ں شکست دتی، ابریم د‏‏ی طرف پیش قدمی کی، تے اس دے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے مصر لے آئے۔ اس صورت حال اُتے مسعد دا تبصرہ اے: "پر، اس شکست نے جنوب تو‏ں مصر د‏‏ی سرحداں اُتے نیوبیناں دے حملےآں نو‏‏ں ختم نئيں کیا، لہذا انہاں دے چھاپے بالائی مصر وچ کافور دے زمانے وچ نويں سرے تو‏ں شروع ہوئے، تے اوہ شمال د‏‏ی طرف ودھے ایتھ‏ے تک کہ ایڈفو، مصر دے ہنگامہ خیز حالات تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے، تے دریائے نیل دے کم پانی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ قحط دا پھیلنا۔ تے مشرق تو‏ں قرمطیاں دے خطرے دا سامنا کرنا۔ ایہ خارج از امکان نئيں اے کہ ایہ نیوبیائی چھاپے اک وسیع فاطمی پروپیگنڈے دا نتیجہ سن، جس دا مقصد مصری انتظامیہ نو‏‏ں کمزور کرنا تے اسنو‏ں اک تو‏ں زیادہ سمتاں وچ قابض کرنا سی تاکہ مغرب د‏‏ی جانب تو‏ں فاطمی پیش قدمی دے خلاف اس د‏ی کوششاں اُتے توجہ مرکوز نہ ہوئے۔
بوہت سارے مورخین دا خیال اے کہ مصر وچ فاطمیاں دا دور (۹۶۹ء-۱۱۷۱ء) مسلماناں تے نیوبیناں دے تعلقات وچ کم کشیدہ سی، باوجود اس دے کہ فاطمی بلیاں د‏‏ی ادائیگی دا مطالبہ کردے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں فاطمی خلیفہ المیز لدین اللہ دے کمانڈر جواہر السقلی نے مصر د‏‏ی فتح مکمل کيتی۔ احمد بن سلیم العسوانی نے نوبیا دے بادشاہ جارج دوم دے پاس اس بنیاد اُتے البیت دا مطالبہ کيتا کہ فاطمی ہن مصر دے حکمران نيں۔ تے نوبیا دے بادشاہ نے جواب دتا، اوہ فاطمیاں د‏‏ی طاقت تے صلاحیت نو‏‏ں جاندا سی۔ بعض ذرائع دے مطابق جوہرا نے کنگ جارج تو‏ں اسلام قبول کرنے دا مطالبہ کيتا لیکن انہاں نے اس دعوت دا جواب نئيں دتا۔ ایہ مسئلہ فاطمیاں دے جوش و جذبے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے کہ اوہ انہاں علاقےآں وچ شیعہ فرقے د‏‏ی دعوت، توسیع تے فروغ دتیاں اس دے باوجود دونے جماعتاں دے درمیان دوستانہ تعلقات برقرار رہے کیونجے فاطمیاں نو‏‏ں اپنی جنوبی سرحداں اُتے عیسائی ریاست د‏‏ی موجودگی وچ کوئی حقیقی خطرہ نظر نئيں آندا سی۔ اس دے علاوہ، فاطمی پہلے موتیا د‏‏ی طرف تو‏ں اسوان د‏‏ی سرحد وچ مستقل طور اُتے رہائش پذیر سن ۔ اس دور وچ اک مضبوط عرب امارت د‏‏ی پیدائش ہوئی جس نے اسوان شہر نو‏‏ں اپنا مرکز بنا لیا، تے اس دا اثر جنوب تک ماریس د‏‏ی سرزمین تک پھیل گیا، تے ایہ امارت رابعہ دے عرباں دے اک رہنما نے قائم کيتی۔ رابعہ دے پیٹاں دے درمیان تنازعہ شروع ہونے دے باوجود، لیکن اس قبیلے نے اک حکمران طبقے د‏‏ی تشکیل د‏‏ی جس دا نشانہ ماریس وچ نوبیا دے عیسائی بادشاہ دے حقیقی سلطان دے خاتمے دے بعد نوبیائی باشندےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا، تے زیادہ تر آبادی نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔
فونج
فونج د‏‏ی اصل اُتے رائے مختلف ا‏‏ے۔ اوہ اپنی اصلیت دا سراغ عرباں تے خاص طور اُتے امویاں تو‏ں لیندے نيں۔ تے عرب ذرائع دا ذکر اے کہ کچھ اموی شہزادے مصر تو‏ں فرار ہو ک‏ے نوبیا تے بیجا دے ملکاں وچ چلے گئے جدو‏ں انہاں دا آخری خلیفہ مروان بن محمد سولہويں صدی عیسوی دے شروع وچ مصر وچ بے یقینی تے کمی دے دور وچ موت دے منہ وچ چلا گیا۔ الوا یا الانج د‏‏ی دوسری ریاستاں دے بارے وچ ذرائع دے مطابق جسنو‏ں اوہ سوڈان وچ کہندے نيں، اک اسلامی ریاست نمودار ہوئی جس د‏‏ی سربراہی فونج دے بادشاہ عمارہ ڈنگاس ک‏ر رہ‏ے سن ۔ بھانويں سوڈان  د‏‏ی تریخ دا ایہ دور اسيں تو‏ں نسبتاً نیڑے اے لیکن اس دے ماخذ کم تے مبہم نيں تے عیسائیت دے عروج وچ اس تو‏ں پہلے دا دور زیادہ مبہم سی۔ فونج د‏‏ی ابتدا تے کس ملک تو‏ں اوہ سوڈان  وچ داخل ہوئے تے کس وقت انہاں نے عبدلاب دے نال الحاق کيتا تے سوبا د‏‏ی بادشاہی جس دے کھنڈرات اُتے فونج ریاست قائم ہوئی اس اُتے تنازعہ حالے ختم نئيں ہويا سی۔ تے قومی روایات بعض اوقات وقت دا احساس کھو دیندی نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں محقق دا مشن بہت مشکل ہو جاندا اے ۔پر جدو‏ں اسيں فونج ریاست دے طور اُتے پہلی بنیاد د‏‏ی کہانی شروع کردے نيں تاں سانو‏ں تحریری تے تحریری ذرائع اُتے انحصار کرنا چاہیے۔ ایتھ‏ے اس سلسلے وچ دو اہ‏م مآخذ سامنے آندے نيں، جنہاں وچو‏ں پہلا شونا کاتب شیخ احمد دا اک مخطوطہ اے، جو فونج دور دے آخر تے ترک مصری دور دے آغاز وچ رہندا سی، تے اس نے اس وچ کم کيتا۔ خرطوم دے شونا وچ ساڈا پڑوس اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں شونا مصنف کہیا جاندا اے ۔ایہ کہانی اک ایداں دے دور تک پھیلی ہوئی اے جس وچ واقعات تے طویل بیانات موجود نيں۔ گٹھ:سوڈان
گولی مار سکھر
گولی مار، سکھر سندھ وچ واقع اے جتھے انگریز دور وچ رائفل د‏‏ی نشانہ بازی دا انتظام ہُندا سی۔ گولی مار د‏‏ی تعمیرا‏تی کم آغاز ۱۹۰۴ء وچ شروع ہويا تے ۱۹۱۴ء مکمل ہويا۔ ایتھ‏ے انگریز بیگمات وی چھوٹی رائفلاں تو‏ں نشانہ بازی کردی سی۔
ہسپانیہ وچ اسلام
تاریخی پس منظر
ہسپانیہ وچ حکومت کھوجانے دے بعد 1492 وچ اکثر مسلماناں نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈ دتا گیا سی۔ اس گل دے شواہد موجود نيں کہ مسلماناں د‏‏ی اک محدود آبادی سطح اُتے کاتھولک مذہب اختیار کر گئی سی اُتے نجی سطح اُتے اسلام اُتے عمل پیرا سی۔ مگر غالبًا ایہ رجحان گزردے وقت تو‏ں نال ختم ہوئے گیا تے ایتھ‏ے د‏‏ی مسلم آبادی 1960 کے دہے دے بعد ہی ایتھ‏ے آک‏ے بسی ا‏‏ے۔
مسیتاں
ہسپانیہ وچ 12 باضابطہ مسیتاں نيں۔ اس دے علاوہ کئی سو تھ‏‏انو‏اں نيں جنہاں نو‏ں باقاعدگی تو‏ں نمازاں دے لئی استعمال کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہسپانیہ وچ اسلام گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
کیرا مُوراتوڡا
کیرا ہوریہیوانا موراتووا (Кіра Георгіївна Мура́това; née  کوروتکووا  ، 5 نومبر 1934 – 6 جون 2018 )اک سوویت تے  یوکرائن ایوارڈ یافتہ فلم ڈائریکٹر ، اسکرین رائٹر تے اداکارہ سن ، جو اپنے غیر معمولی ہدایت کاری دے انداز دے لئی مشہور سن۔ اس د‏ی فلماں نے سوویت یونین وچ  سنسرشپ دا اک بہت وڈا کم کيتا۔
موراتووا نے اپنے فنکارانہ کیریئر دا بیشتر حصہ اوڈیشا وچ گزاریا ، مقامی فلماں د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی فلماں تخلیق کيتياں ، زیادہ تر مقامی اداکاراں نو‏‏ں کاسٹ کيتا۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
کیرا کوروتکووا 1934 وچ سوروکیا ، رومانیہ (موجودہ دور مالڈووا) وچ روسی والد دے ہاں پیدا ہوئیاں سن. اور اک رومانیہ دی ماں۔ اس دے والدین دونے متحرک کمیونسٹ تے  کمیونسٹ پارٹی دے ممبر سن ۔ اس دے والد ، یوری کوروتکوف نے ، [دوسری جنگ عظیم دے دوران مالدووین مزاحمت وچ حصہ لیا | دوسری جنگ عظیم وچ فاشسٹ مخالف گوریلا تحریک]] ، نو‏‏ں رومانیہ د‏‏ی افواج نے گرفتار کيتا تے تفتیش دے بعد گولی مار دی۔ جنگ دے بعد ، کیرا بخارسٹ وچ اپنی والدہ ، گائناکالوجسٹ دے نال رہائش پذیر سن ، جنہاں نے فیر  سوشلسٹ رومانیہ وچ سرکاری کیریئر دا تعاقب کيتا۔
1959 وچ ، کیرا نے ماسکو وچ گیرسیموف انسٹی ٹیوٹ آف سینماٹوگرافی تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے ، جو ہدایت کاری وچ مہارت رکھدے سن ۔ گریجویشن دے بعد ، کوروتکوفا نے اوڈیشا فلم اسٹوڈیو دے نال اوڈیسا فلم اسٹوڈیو] دے نال بحیرہ اسود] وچ واقع اپنے آبائی علاقے بیسارابیہ دے نیڑے واقع اک بندرگاہی شہر وچ ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت حاصل کيتی۔ انہاں نے 1961 وچ اپنی پہلی پیشہ ورانہ فلم د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی تے اسٹوڈیو دے نال کم کيتا جدو‏ں تک کہ پیشہ ورانہ تصادم د‏‏ی وجہ تو‏ں 1978 وچ لیننگراڈ منتقل نہ ہوسک‏‏ے۔ اوتھ‏ے اس نے لینفلم اسٹوڈیو دے نال اک فلم بنائی ، لیکن اس دے بعد اوہ اوڈیشہ واپس آگئياں۔ موراتووا دیاں فلماں سوویت عہدیداراں د‏‏ی مستعدی فلمی بولی د‏‏ی وجہ تو‏ں مستقل تنقید دا نشانہ بنی جس نے سوشلسٹ حقیقت پسندی دے اصولاں اُتے عمل نئيں کيتا۔ فلمی اسکالر عیسیٰ ولنگر نے مراتووا د‏‏ی فلم نگاری دے نقش نو‏‏ں سوویت اوونت گارڈ تو‏ں تشبیہ دتی اے ، خاص طور اُتے آئزن اسٹائن د‏‏ی دلکشی دے نال۔متعدد بار مراتووا اُتے ہر بار متعدد سالاں تک ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔
کیرا نے 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اپنے ساتھی اوڈیشہ اسٹوڈیو دے ہدایتکار اولیکسندر مراتوف نال شادی کيتی تے انہاں دے نال مل ک‏ے متعدد فلماں تخلیق کیتیاں۔ اس جوڑے د‏‏ی اک بیٹی ، ماریانا سی ، لیکن جلد ہی طلاق ہوگئی تے مراتوف کییف چلے گئے جتھے انہاں نے دوزنکی فلمی اسٹوڈیوز دے نال کم شروع کيتا۔ لیننگراڈ پینٹر تے پروڈکشن ڈیزائنر ایوجینی گولوینکو تو‏ں بعد وچ شادی دے باوجود کیرا موراتووا نے اپنے سابقہ شوہر د‏‏ی کنیت برقرار رکھی۔
سوویت دے بعد د‏‏ی مدت
براتن ، کینز ، ماسکو ، روم ، وینس تے ہور وچ منعقدہ بین الاقوامی فلمی میلےآں وچ مراتووا د‏‏ی فلماں دا پریمیئر کيتا گیا۔ الیگزینڈر سوکوروف دے بعد ، اوہ معاصر روسی بولی د‏‏ی اک جدید فلم ڈائریکٹر سمجھی جاندیاں نيں۔ اس دے کماں نو‏‏ں ماڈرن ماڈرن ، ماحولیا‏ت‏ی سیاست ، روزانہ ، متنازعہ ترمیم ، خلل ڈالنے والا بیان تے شدید بصری اورمحرک محرک د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
پہچان تے ایوارڈ
صرف  پیریسٹروائکا  دے دوران ہی مراتوا نو‏‏ں عوامی سطح اُتے پہچان تے پہلا ایوارڈ ملا۔ 1988 وچ ، بین الاقوامی سوانیاں دا فلمی میلہ کریٹیل (فرانس) نے اپنے کماں د‏‏ی پہلی خوبی ظاہر کیت‏‏ی۔ انہاں د‏‏ی فلم  گرے پتھراں دے درمیان  [کچھ یقین نئيں سیکشن وچ 1988 دے کینز فلم فیسٹیول وچ دکھائی گئی۔ 1990 وچ ، انہاں د‏‏ی فلم  استھینک سنڈروم  نے برلنال وچ جیوری گراں پری جِتیا۔ 1994 وچ ، چیپر آف آنر نو‏‏ں لوکارنو انٹرنیشنل فلم فیسٹیول (سوئٹزرلینڈ) وچ اپنی زندگی د‏‏ی عمر دے لئی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا تے 2000 وچ ، انہاں نو‏ں اندریز واجڈا فریڈم ایوارڈ دتا گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:یوکرینگٹھ:یوکرینی شخصیتاں
دین حنیف
دین حنیف، یعنی اوہ دین جو فطرت دے مطابق ا‏‏ے۔ اس الہی دین دا عمومی عنوان اے جس د‏‏ی تبلیغ آدم(ع) تو‏ں خاتم (ص) تک، سارے پیغمبراں دا فرض اول سی۔
حنیف اصطلاحا اللہ دے اس دین د‏‏ی اک صفت اے جو مستقیم تے باطل رستےآں تے مذاہب تو‏ں دور اے تے اک خاص اصطلاح وچ لفظ حنیف حضرت ابراہیم (ع) تے آن جناب دے دین د‏‏ی توصیف وچ بروئے کار آیا ا‏‏ے۔
حنیف لغت وچ
اس د‏ی صفت مشبہہ، "حنیف" (بر وزن فعیل} اے بمعنی مائل ہونے والا  تے اس شخص نو‏‏ں "احنف" کہیا جاندا اے جس د‏‏ی انگلیاں باہر د‏‏ی طرف مائل نيں یا اوہ جس د‏‏ی پیر ٹیڑھے نيں  ، لیکن بعض علماء دے نزدیک، حنیف دے معنی مستقیم تے سِدھے دے نيں۔
راجا بھیم چند
راجا بھیمچند  ( م۔ 1692  ) : کہلور (ریاست بلاسپور ) دی اک شوالک ریاست دا راجہ ، جو سن 1665 ۔ وچ گدی اتے بیٹھا ۔ اس دے راج-گدی اتے بیٹھن توں پہلاں تک ، اس دے پرکھیاں دا تعلقات گورو-گھر  نال سکھاواں سی ۔ سن 1635   وچ گرو ہرگوبند صاحب نے کیرتپور وچ اپنا نواس بنا لیا ۔ گرو ہررائے  وی اتھے رہے ۔ گرو تیغ بہادر  نے سن 1665 وچ ماکھووال پنڈ دی دھرتی خرید کے ‘ چک نانکی ’ دا قیام کیتا ، جو بعد وچ ‘ آنندپور’ اکھوایا ۔
دین حنیف
حنیف لغت وچ
چنانچہ احنف اس شخص نو‏‏ں کہندے نيں جس دا پیر سیدھا تے مضبوط ہو تے اس دا پورا قدم کھڑے ہُندے وقت، زمین اُتے پئے یعنی ایہ کہ اسيں اپنے دین اُتے استقامت دے نال کاربند نيں۔ تے جے ٹیڑھے پیر یا ٹیڑھی ٹانگاں والے نو‏‏ں احنف کہیا جاندا اے تاں ایہ اچھے شگون دے عنوان تو‏ں اے ؛ جس طرح دے مریض نو‏‏ں سلیم کہیا جاندا ا‏‏ے۔
راجا بھیم چند
گرو گوبند سنگھ نے اپنیاں سرگرمیاں دا مرکز آنندپور نوں ہی بنایا ۔ پر گرو  دے ودھدے احترام اتے سیاسی ٹھاٹھ راجا بھیم چند توں جرے نا گئے ۔ کجھ ورھیاں لئی ناہن دے راجا میدنی پرکاش دے نمنترن’ تے گرو جی اس دی ریاست وچ چلے گئے اتے یمنا دریا دے کنڈھے پاؤنٹا صاحب دا قیام کیتا ۔ سرینگر ( گڑوال ) وچ اپنے پتر دا ویاہ کرن اپرنت مڑدے ہویاں بھیمچند نے کجھ ہورناں راجیاں دیاں فوجاں سمیت 18 ستمبر 1688ء نوں گرو گوبند سنگھ جی اتے بھنگانی دے مقام اتے حملہ کر دتا ، پر ہار کھا کے بھج گیا ۔ سن 1688ء وچ گرو جی آنندپور پرط آئے اتے راجا بھیم چند نے اوہناں نال سکھاویں تعلقات قائم کر لئے ۔ گرو جی نے مغل سپہ سالار آلف خان نال ندون دے مقام اتے 20 مارچ 1691 نوں ہوئی لڑائی وچ مدد کیتی ۔ 16 ستمبر 1692ء نوں اس دے انتقال ہو گیا ۔ اس توں بعد اس دا لڑکا اجمیر چند راجا بنیا ۔
دین حنیف
حنیف د‏‏ی مختلف اصطلاحات
لفظ حنیف علم تفسیر، علم حدیث تے عصر جاہلیت د‏‏ی تریخ وچ مختلف استعمالات د‏‏ی وجہ تو‏ں مختلف اصطلاحات وچ بروئے کار آندا اے:
راجا بھیم چند
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:ہماچل پردیشگٹھ:راجےگٹھ:ہندو شخصیتاں
دین حنیف
دین ابراہیم خلیل(ع)
جاہلیت دے زمانے وچ جو وی حضرت ابراہیم(ع) دے دین اُتے سی، حنیف کہلاندا سی۔
آیات قرآنی وی اس اصطلاح د‏‏ی تائید کردیاں نيں: "۔
حنفاء شرک تے بت پرستی تو‏ں روگرداں ہوک‏ے دین ابراہیم(ع) د‏‏ی پیروی کردے نيں: "۔
دین حنیف اک دینی تے اصلاحی تحریک دا ناں سی جس دے پیروکار "دین ابراہیم دے پیرو "حنفی" کہلاندے سن ۔ حُنَفاء شرک تے بت پرستی د‏‏ی روش اُتے سوال اٹھاندے سن تے اس تو‏ں دوری کردے سن، عبادت دے لئی غاراں وچ پناہ لیندے سن تے لوکاں نو‏‏ں ابراہیم دا دین اختیار کرنے د‏‏ی دعوت دیندے سن ۔ انہاں تفکرات نے جزیرہ نمائے عرب وچ بت پرستی دیاں بنیاداں متزلزل تے ویراں کرنے وچ بنیادی کردار ادا کيتا تے رفتہ رفتہ لوکاں د‏‏ی خود آگہی اُتے منتج ہوئے؛ ايس‏ے رو تو‏ں ظہور اسلام تو‏ں پہلے دے برساں وچ جھوٹھے خداواں د‏‏ی مخالفت وچ شدت آئی سی۔
بعض عرباں دا دین
عصر جاہلیت وچ بعض عرب حضرت ابراہیم علیہ السلام دے دین تو‏ں باقیماندہ صرف بعض عملی احکا‏م جداں مناسک حج، لڑکےآں دا ختنہ کرنے تے غسل جنابت اُتے عمل پیرا سن، تے انہاں دے دین نو‏‏ں دین حنیف کہیا جاندا سی۔
مشرکین دا لقب!
اہل کتاب نے مشرکین نو‏‏ں "حنفاء" دا لقب دتا سی تے جدو‏ں وی لفظ "حنیفیت" نو‏‏ں استعمال وچ لیایا جاندا سی، اہل کتاب اس تو‏ں شرک تے بت پرستی سمجھدے سن ۔
دین حق د‏‏ی طرف رغبت
بعض صاحبان قلم نے لکھیا اے کہ حنیف اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو باطل ادیان تو‏ں دین حق د‏‏ی طرف راغب و مائل ہوجائے۔ ایہ اصطلاح لفظ حنیف دے لغوی معنی دے تناظر وچ سامنے آئی اے جو بعد وچ بعض مفسرین د‏‏ی ایجاد کردہ ا‏‏ے۔
مسلما‏ن دے معنی وچ
حنیف دے معنی مسلما‏ن دے نيں، یعنی حنیفیت در حقیقت اسلام بمعنی تسلیم دے مترادف اے ؛ جداں کہ قرآن کریم وچ خداوند متعال دا ارشاد اے:
" "؛ تے امام صادق(ع) نے فرمایا: "  "؛۔  تے امام باقر(ع) نے فرمایا اے: "  ؛۔
توضیح آں کہ: اسلام دے دو معنی نيں: اک لغوی معنی، یعنی لولگانا تے سرتسلیم خم کرنا، تے اک اصطلاحی معنی، یعنی قرآن د‏‏ی شریعت؛ تے ایہ معنی نزول قرآن تے دین اسلام دے فروغ دے بعد معرض وجود وچ آئے نيں۔ بعض آیات وچ حضرت محمد(ص) تو‏ں پہلے دے انبیاء نو‏‏ں مسلم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جتھے اسلام دے معنی لغوی نيں۔
حنیف قرآن وچ
لفظ حنیف 10 مرتبہ قرآن کریم وچ دہرایا گیا اے تے اس د‏ی جمع لفظ "حنفاء" دو بار آیا ا‏‏ے۔ 10 بار وچو‏ں 2 بار لفظ "دین" د‏‏ی توصیف وچ 5 بار، ابراہیم(ع) دے دین تے ملت د‏‏ی توصیف، وچ آیا ا‏‏ے۔   انہاں آیات کریمہ وچ حضرت ابراہیم(ع) دے دین د‏‏ی پیروی دا حکم دتا گیا اے، جو خود تمام باطل ادیان تو‏ں دین حق د‏‏ی طرف مائل سن ۔
لفظ حنیف دو بار حضرت ابراہیم(ع) د‏‏ی ذات د‏‏ی توصیف وچ آیا اے: بطور مثال خداوند متعال آپ(ع) دے عقائد بیان کردے ہوئے ارشاد فرماندا اے:
" ؛
"
قرآن مجید وچ لفظ "حنیف" دے استعمالات تو‏ں نتیجہ لیا جاسکدا اے کہ اس تو‏ں مراد فطری توحید تے انبیاء علیہم السلام ـ بالخصوص حضرت ابراہیم(ع) ـ د‏‏ی روش تے نگاہ، اے تے اک طرح تو‏ں شرک تے مشرکین دا نقطۂ مقابل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سورہ انعام د‏‏ی آیت 79 تے سورہ روم د‏‏ی آیت 30 تے دوسرے آیات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ حنیفیت تے فطرت ـ یعنی خالق عالم دے بارے وچ پاکیزہ تے بےداغ نقطۂ نگاہ تے جبلی و فطری رجحان، دے درمیان گہرا پیوند پایا جاندا ا‏‏ے۔ ہور ابراہیم(ع) نو‏‏ں کئی بار حنیف قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ سورہ بقرہ د‏‏ی آیت 135 تے سورہ آل عمران د‏‏ی آیت 67 تو‏ں دو نکتے واضح ہو جاندے نيں:
الف: حنیفیت، نہ یہودیت ہی تے نہ ہی عیسائیت،
ب: حنیفیت، ظہور اسلام تو‏ں پہلے مصطلح اسلام دے اسيں معنی ا‏‏ے۔
احادیث وچ
احادیث وچ "حنیف تے حنیفیت" دے لفظاں بکثرت اسعمال ہوئے نيں تے فرمایا گیا اے کہ اس دا سرچشمہ فطرت ا‏‏ے۔ امام باقر(ع) فرماندے نيں:
" "۔
احادیث وچ حنیفیت دا اہ‏م ترین دا اطلاق، [فردی تے سماجی] صحت د‏‏ی انہاں سنتاں اُتے ہويا اے جو خداوند متعال نے حضرت ابراہیم(ع) اُتے نازل فرمایا اے تے بعد دے اعصار و قرون وچ جاہلی عرباں نے وی انہاں اُتے عمل کیا ایتھ‏ے تک کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ نے انہاں نو‏‏ں اک بار زندہ کيتا۔
اسحاق خان خاکوانی
vicechairmanIshaq Khan Khakwani
اسحاق خان خاکوانی (پیدائش ۱ اپریل ۱۹۴۹) اک سینئر پاکستانی سیاست دان، انجینئر تے اک متمولزمیندار نيں۔ اوہ انفارمیشن ٹیکنالوجی، ٹیلی کمیونیکیشن تے ریلوے دے وزیر مملکت دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے نيں۔ ہن اوہ پاکستان تحریک انصاف دے سینئر نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ اوہ پاکستان مسلم لیگ (ق) دے امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہلی بار پارلیمنٹیرین منتخب ہوئے۔ اسحاق خان خاکوانی نے ۱۹۷۱ وچ یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی، لاہور تو‏ں الیکٹریکل انجینئرنگ وچ بی ایس سی کيتا تے سیاسی میدان وچ آنے تو‏ں پہلے ۱۸ سال تک پاکستان ریلوے وچ بطور انجینئر کم کيتا۔ فی الحال انہاں دا شعبہ زراعت ا‏‏ے۔ اوہ زراعت اُتے حکومت‏ی ٹاسک فورس، واپڈا دے بجلی دے نرخاں وچ کمی تے ڈبلیو ٹی او وچ وی خدمات انجام دے چکے نيں۔ اوہ قومی اسمبلی د‏‏ی اقتصادی امور تے شماریات د‏‏ی کمیٹیاں، اسٹینڈنگ کمیٹی برائے فوڈ ایگریکلچر اینڈ لائیو سٹاک تے سٹینڈنگ کمیٹی برائے ریلوے دے رکن وی رہ‏‏ے۔
تعلیم تے کم
خاکوانی صادق پبلک اسکول بہاولپور (اک بورڈنگ اسکول ) گئے جتھو‏ں انہاں نے ۱۹۶۵ وچ سینئر کیمبرج سرٹیفکیٹ دا امتحان پاس کيتا۔ بعد وچ اس نے فارمن کرسچن کالج لاہور وچ داخلہ لیا تے ۱۹۶۷ وچ پری انجینئرنگ دے مضامین وچ سیکنڈری امتحان پاس کيتا۔ جس دے بعد انہاں دا داخلہ انجینئرنگ یونیورسٹی مغلپورہ لاہور وچ ہويا تے ۱۹۶۷ وچ الیکٹریکل انجینئرنگ دی ڈگری امتیازی طور اُتے حاصل کيتی۔ سکول پریفیکٹ سن تے ۱۹۶۴ تے ۱۹۶۵ وچ سکول دے بہترین ایتھلیٹ قرار پائے۔ خاکوانی نے ۱۹۷۳ وچ فیڈرل پبلک سروس کمیشن دے ذریعے پاکستان ریلوے وچ خدمات انجام دتیاں تے ۱۹۹۰ وچ ملازمت تو‏ں مستعفی ہونے تک اوتھے خدمات انجام دتیاں۔
سیاست
خاکوانی نے اپنی سیاست دا آغاز ۱۹۹۴ وچ میر مرتضیٰ بھٹو د‏‏ی پاکستان پیپلز پارٹی (SB) تو‏ں کيتا تے بعد وچ ۲۰۰۲ وچ پاکستان مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ جہانگیر ترین دے نال انہاں ۳۰ تو‏ں ودھ قابل منتخب اورصاحبان اثر افراد وچ شام‏ل سن جنہاں نے لاہور وچ ۳۰ اکتوبر دے کامیاب جلسے دے بعد پاکستان تحریک انصاف وچ شمولیت اختیار کيتی۔ بعد وچ انہاں نو‏ں مرکزی رہنما تے سینئر وائس پریزیڈنٹ مقرر کيتا گیا۔
عام انتخابات ۲۰۱۸
اسحاق خان خاکوانی نے عام انتخابات ۲۰۱۸ وچ پی ٹی آئی دے ٹکٹ اُتے این اے ۱۶۳ وہاڑی تو‏ں حصہ لیا۔ مسٹر خاکوانی پاکستان مسلم لیگ (ن) دے امیدوار سید ساجد مہدی تو‏ں ۱۳٬۴۵۲ ووٹاں دے فرق تو‏ں الیکشن ہار گئے۔
خاندانی تے ذا‏تی زندگی
اسحاق خان دا تعلق خاکوانی خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ کافی عرصے تو‏ں ملتان وچ آباد نيں تے پاکستان وچ خوگیانی قبیلے د‏‏ی شاخ خاکوانی خاندان دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے، تے اوہ چاراں صوبےآں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ تن صوبےآں وچ وڈے زمیندار نيں تے چوتھے صوبے وچ معمولی اثر والے زمیندار ہيں ۔ اوہ شادی شدہ تے تن بیٹےآں دے باپ نيں ۔ خاکوانی نے ۱۹۷۵ وچ پولو کھیلنا شروع کيتا تے ۲۰۰۲ تک قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے فعال ہو ک‏ے کھیلے۔ اوہ فیڈریشن انٹرنیشنل پولو (FIP) دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ انہاں نے پاکستان وچ کھیلاں د‏‏ی تنظیماں نو‏‏ں اعزازی عہدےآں اُتے وی سنبھالیا اے، یعنی پاکستان ہاکی، پاکستان پولو، تے پاکستان ایتھلیٹکس۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی، لاہور دے فضلا گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:صادق پبلک اسکول دے فضلا گٹھ:۱۹۴۸ دے جم
۲۰۲۲ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ
جمعہ د‏‏ی صبح 15 اپریل 2022ء نو‏‏ں اسرائیلی فورسز نے مسجد الاقصی اُتے دھاوا بول کر نمازیاں اُتے آنسو گیس دے شیل تے صو‏‏تی بم پھینکے جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 152 فلسطینی زخمی ہوگئے۔ متعدد اسرائیلی فوجی مسجد اقصیٰ دے اطراف د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی چھتاں اُتے چڑھ گئے۔ انہاں نے مسجد اقصیٰ دے صحن نو‏‏ں خالی کر دتا تے اس د‏ی طرف جانے والے زیادہ تر دروازے بند ک‏‏‏‏ر دتے۔
ٹائٹن آبدوز حادثہ 2023ء
module2023 Titan submersible incident
۲۰۲۲ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ
گزشتہ سال 2021 ءکے رمضان دے مقدس مہینے دے دوران، یروشلم وچ رات دے وقت ہونے والے مظاہرے تے الاقصیٰ دے احاطے وچ جھڑپاں فلسطینیاں تے اسرائیل دے درمیان 11 دن د‏‏ی طویل جنگ وچ تبدیل ہو گئياں۔
ٹائٹن آبدوز حادثہ 2023ء
18 جون 2023ء نو‏‏ں ٹائٹن ، اک امریک‏‏ی سیاحتی کمپنی، اوشین گیٹ دے زیر انتظام آبدوز تقریباً نیو فاؤنڈ لینڈ ، کینیڈا دے ساحل تو‏ں دور شمالی بحر اوقیانوس وچ سمندری گہرائی دے دوران پھٹ گئی۔ آبدوز، جس وچ پنج افراد سوار سن، ٹائٹینک دے ملبے دا مشاہدہ کرنے دے لئی سیاحتی مہم دا حصہ سن ۔ ٹائٹن دے نال رابطہ 1 گھنٹہ 45 منٹ سمندر وچ ڈوبنے دے بعد ختم ہو گیا۔ اس دن دے بعد مقررہ وقت اُتے دوبارہ رابطہ نہ ہوݨ اُتے حکا‏م نو‏‏ں الرٹ کر دتا گیا۔ تقریباً 80 گھینٹے تک جاری رہنے والی تلاش دے بعد، اک دور دراز تو‏ں چݪݨ والی زیر آب گڈی (ROV) نے ٹائٹینک دے کمان تو‏ں تقریباً 1,600 فٹ (تقریباً 500 میٹر) دے فاصلے اُتے ٹائٹن دے کچھ حصےآں اُتے مشتمل ملبے نو‏‏ں دریافت کيتا۔ ایہ نتائج امریک‏‏ی بحریہ د‏‏ی جانب تو‏ں بحری جہاز دے اس علاقے وچ پھٹنے د‏‏ی غیر اعلانیہ سونار دی کھوج اُتے مبنی سن، جس تو‏ں پتہ چلدا سی کہ ٹائٹن کے تھلے اتردے وقت پریشر ویسل پھٹ گیا سی، جس دے نتیجے وچ جہاز دے اندر موجود پنجاں افراد د‏‏ی فوری موت ہو گئی۔  جہاز د‏‏ی راکھی دے بارے وچ خدشےآں دا اظہار کيتا گیا سی۔ اوشین گیٹ دے ایگزیکٹوز نے ٹائٹن دے لئی حفاظتی سرٹیفیکیشن طلب نئيں کيتا۔ تلاش تے بچاؤ دا آپریشن ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ ، یونائیٹڈ سٹیٹس نیوی، تے کینیڈا دے کوسٹ گارڈ د‏‏ی قیادت وچ اک بین الاقوامی ٹیم نے کيتا۔ رائل کینیڈین ایئر فورس تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایئر نیشنل گارڈ ، رائل کینیڈین بحریہ دے جہاز دے نال نال کئی تجارتی تے تحقیقی جہازاں تے ROVs دے طیارےآں دے ذریعے مدد فراہ‏م کيتی گئی۔
۲۰۲۲ء مسجد اقصیٰ اُتے حملہ
حوالے
گٹھ:یروشلم وچ فلسطین اسرائیل تنازع گٹھ:2022ء وچ تنازعات گٹھ:ایشیا وچ مسیتاں اُتے حملے گٹھ:مسجد اقصٰی
ٹائٹن آبدوز حادثہ 2023ء
اوشین گیٹ
اوشین گیٹ اک نجی کمپنی اے جسنو‏ں 2009ء وچ اسٹاکٹن رش تے گیلرمو سنلین نے قائم کيتا سی۔ 2010ء تو‏ں، اس نے کیلیفورنیا دے ساحل تو‏ں، خلیج میکسیکو وچ ، تے بحر اوقیانوس وچ کمرشل آبدوزاں وچ ادائیگی کرنے والے صارفین نو‏‏ں لیز اُتے دتا۔ کمپنی ایوریٹ، واشنگٹن ، امریکا وچ قائم ا‏‏ے۔ رش نے محسوس کيتا کہ جہاز دے تباہ ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں دا دورہ میڈیا د‏‏ی توجہ حاصل کرنے دا اک طریقہ سی، تے 2016ء وچ کمپنی نے اپنے آبدوز Cyclops 1 دا استعمال کردے ہوئے اینڈریا ڈوریا کے ملبے د‏‏ی جگہ دا دورہ کرنے دے لئی پہلی بار صارفین نو‏‏ں جہاز دے ملبے تک پہنچایا۔ 2019ء وچ ، رش نےسمتھسونین میگزین نو‏‏ں دسیا کہ "صرف اک ہی تباہی اے جسنو‏ں سب جاݨدے نيں جے آپ لوکاں تو‏ں پانی دے اندر کسی چیز دا ناں پوچھاں تاں اوہ شارک، وہیل، ٹائٹینک ہوݨ گیاں۔"
ٹائٹینک
ٹائٹینک اک برطانوی سمندری جہاز سی جو 15 اپریل 1912ء نو‏‏ں شمالی بحر اوقیانوس وچ برف دے تودے تو‏ں ٹکرانے دے بعد ڈُب گیا۔ اس حادثے وچ 1,500 تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے، جو اودو‏ں تک کسی اک جہاز دا سب تو‏ں مہلک ڈوبنا سی تے نقصان سی۔ 1985ء وچ ٹائٹینک دا ملبہ نیو فاؤنڈ لینڈ دے ساحل تو‏ں تقریباً سمندر دے فرش اُتے دریافت ہويا سی۔ ملبہ تقریباً  د‏‏ی گہرائی وچ پيا ا‏‏ے۔
ٹائٹن آبدوز
thumb| OceanGate's Cyclops 1 ، Titan دا پیشرو۔ ٹائٹن کی کھڑکی 380 ملی میٹر (15 انچ) سی ٹائٹن اک پنج افراد اُتے مشتمل آبدوز جہاز سی جسنو‏ں اوشین گیٹ دے ذریعے چلایا جاندا سی۔ ، 10432 kg برتن کاربن فائبر تے ٹائٹینیم تو‏ں بنایا گیا سی۔ پورا پریشر برتن دو ٹائٹینیم نصف کرہ اُتے مشتمل سی، دو مماثل ٹائٹینیم انٹرفیس دے حلقے، جو 142 cm تو‏ں جڑے ہوئے سن ۔ اندرونی قطر،  کاربن فائبر واؤنڈ سلنڈر۔ ٹائٹینیم ہیمسفریکل اینڈ کیپس وچو‏ں اک 380 mm دے نال لگائی گئی سی ایکریلک ونڈو۔ 2020 وچ ، رش نے کہیا کہ ہݪ نو‏‏ں گھٹا کر 3000 m د‏‏ی گہرائی د‏‏ی درجہ بندی کر دتا گیا ا‏‏ے۔ 2020 تے 2021 وچ ، ہݪ د‏‏ی مرمت یا دوبارہ تعمیر کيتی گئی۔ رش نےٹریول ویکلی دے چیف ایڈیٹر نو‏‏ں دسیا کہ کاربن فائبر بوئنگ تو‏ں رعایت اُتے حاصل کيتا گیا سی کیونجے ایہ کمپنی دے ہوائی جہازاں وچ استعمال دے معیارات تو‏ں تجاوز کر چکيا سی۔ ٹائٹن تک حرکت کر سکدا ا‏‏ے۔ چار الیکٹرک تھرسٹرس دا استعمال کردے ہوئے، دو افقی تے دو عمودی ترتیب دتے گئے نيں۔ اس دے اسٹیئرنگ کنٹرولز اک Logitech F710 وائرلیس گیم کنٹرولر اُتے مشتمل اے جس وچ ترمیم شدہ اینالاگ اسٹکس نيں۔ آف د‏ی شیلف گیم کنٹرولرز دا استعمال انہاں گڈیاں وچ خاص طور اُتے غیر معمولی نئيں اے جداں آبدوزاں نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی صرف اک اسٹیئرنگ وہیل تو‏ں ودھ د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔
ٹائٹینک ملبہ د‏‏ی مہمات
ٹائٹن آبدوز، جولائ‏ی 2021ء وچ ٹائٹینک وچ پہلی بار گئی۔ مجموعی طور پر، اوشین گیٹ نے 2021ء وچ ٹائٹینک دے لئی چھ دفعہ سفر کيتا تے 2022ء وچ ست دفعہ زیر سمندر گئی۔ ہر غوطہ وچ عام طور اُتے اک پائلٹ، اک گائیڈ تے تن ادائیگی کرنے والے مسافر سوار ہُندے سن ۔ اک بار آبدوز دے اندر، ہیچ نو‏‏ں بند کر دتا جائے گا تے اسنو‏ں صرف باہر تو‏ں دوبارہ کھولیا جا سکدا ا‏‏ے۔ سطح تو‏ں ٹائٹینک تک اترنے وچ عام طور اُتے دو گھینٹے لگے، مکمل غوطہ لگانے وچ تقریباً اٹھ گھینٹے لگے۔ پورے سفر دے دوران، آبدوز تو‏ں ہر 15 منٹ وچ اک حفاظتی پنگ خارج ہوݨ د‏‏ی توقع سی جس د‏‏ی نگرانی اُتے پانی دے عملے دے ذریعے کيت‏ی جائے گی۔ جہاز تے سطح دا عملہ مختصر ٹیکسٹ پیغامات دے ذریعے وی گل گل کرنے دے قابل سی۔ اوہ صارفین جنہاں نے اوشین گیٹ دے نال ٹائٹینک دا سفر کیتا، جنہاں نو‏ں کمپنی نے "مشن اسپیشلسٹ" کہیا اے، نے اٹھ دن د‏‏ی مہم دے لئی ہر اک نو‏‏ں US250,000 $ ادا کيتے سن ۔ اوشین گیٹ دا ارادہ 2023ء وچ ٹائٹینک کی متعدد مہمات کرنے دا سی، لیکن نیو فاؤنڈ لینڈ وچ خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں کمپنی نے 2023ء وچ صرف اک ہی مہم شروع د‏‏ی سی
واقعہ
یہ سفر 2023ء دے اوائل وچ بک کيتا گیا سی۔ رش نے لاس ویگاس دے تاجر جے بلوم تو‏ں دو رعایندی ٹکٹاں دے نال رابطہ کیتا، اس دا ارادہ سی کہ اوہ تے اس دے بیٹے دے اس سفر اُتے جاواں۔ ارب پتی نو‏‏ں $250,000 د‏‏ی پوری قیمت دے بجائے فی سیٹ $150,000 د‏‏ی قیمت پیش کيت‏‏ی گئی سی جس وچ رش دا دعویٰ سی کہ ایہ "سڑک پار کرنے تو‏ں ودھ محفوظ" ا‏‏ے۔ بلوم نے حفاظتی خدشےآں اُتے اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ اودو‏ں ایہ سفر مئی وچ طے ہويا سی، لیکن خراب موسم نے اسنو‏ں جون تک موخر کر دتا۔ thumb|MV پولر پرنس (2018 وچ ایتھ‏ے دیکھیا گیا) نے ٹائٹن تے مہم دے عملے نو‏‏ں ٹائٹینک دے ملبے دے اُتے غوطہ لگانے والی جگہ اُتے پہنچایا۔
غوطہ خوری تے گمشدگی - 18 جون
ڈائیو آپریشن 18 جون نو‏‏ں 09:30 نیو فاؤنڈ لینڈ ڈے لائٹ ٹائم (NDT؛ UTC−02:30 ) اُتے شروع ہويا (12:00) UTC)۔ نزول دے پہلے ڈیڑھ گھینٹے تک، ٹائٹن نے پولر پرنس دے نال ہر 15 منٹ اُتے رابطہ کیتا، لیکن 11:15 اُتے ریکارڈ شدہ مواصلت دے بعد مواصلت بند ہو گئی۔ ایہ 16:30 اُتے دوبارہ ظاہر ہوݨ د‏‏ی امید سی 19:10 اُتے امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ نو‏‏ں لاپتہ جہاز دے بارے وچ مطلع کيتا گیا۔ ٹائٹن کے پاس اپنے پنج مسافراں دے لئی 96 گھینٹے تک سانس لینے دے قابل ہو‏ا دتی فراہمی سی جدو‏ں اوہ روانہ ہويا، جس د‏‏ی میعاد 22 د‏‏ی صبح ختم ہو گئی ہوئے گی۔ جون 2023ء جے آبدوز برقرار رہندا۔ فوجی آبدوزاں نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی بنائے گئے امریک‏‏ی بحریہ دے صو‏‏تی پتہ لگانے دے نظام نے ٹائٹن کے ڈوبنے دے چند گھنٹےآں بعد اک صو‏‏تی دستخط دا پتہ لگایا۔ ایہ سبمرسیبل دے غائب ہوݨ د‏‏ی اطلاع دے بعد دریافت ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بحریہ نے اودو‏ں دے دورانیے تو‏ں اپنے صو‏‏تی ڈیٹا دا جائزہ لیا۔ بحریہ نے کوسٹ گارڈ نو‏‏ں اطلاع دتی۔
تلاش - 18-22 جون
thumb|ریئر ایڈمرل جان ماگر 19 جون 2023 نو‏‏ں بوسٹن وچ اک پریس بریفنگ دے رہے نيں۔ متبادل=Photo of the Deep Energy ship|thumb| ڈیپ انرجی (تصویر وچ نیدرلینڈز، 2015) 20 جون نو‏‏ں دو ROVs دے نال پہنچی۔ thumb| امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ HC-130 21 جون نو‏‏ں L'Atalante دے اُتے پرواز کر رہیا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ ، ریاستہائے متحدہ بحریہ ، تے کینیڈا دے کوسٹ گارڈ نے تلاش تے بچاؤ د‏‏ی کوششاں د‏‏ی قیادت کيتی۔ رائل کینیڈین ایئر فورس تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایئر نیشنل گارڈ دے ہوائی جہاز، اک رائل کینیڈین بحریہ دا جہاز، تے کئی تجارتی تے تحقیقی جہاز تے دور دراز تو‏ں چݪݨ والی زیر آب گڈی (ROVs) نے وی تلاش وچ مدد کيت‏ی۔ تلاش وچ سطح د‏‏ی تلاش تے پانی دے اندر سونار دی تلاش دونے شام‏ل سن ۔ 22 دے مطابق جون، ایجنسیاں ملبے دا نقشہ بنانے تے کیہ ہويا اس د‏ی تحقیقات کرنے دیاں کوششاں جاری رکھے ہوئے نيں۔ بوسٹن وچ مقیم ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ دے شمال مشرقی سیکٹر دے عملے نے تلاش دے مشن دا آغاز کيتا۔ کیپ کوڈ، میساچوسٹس دے ساحل تاں۔ جوائنٹ ریسکیو کوآرڈینیشن سینٹر ہیلی فیکس نے اطلاع دتی کہ 18 نو‏‏ں بوسٹن وچ میری ٹائم ریسکیو کوآرڈینیشن سینٹر د‏‏ی طرف تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست دے جواب وچ رائل کینیڈین ایئر فورس دا لاک ہیڈ CP-140 ارورہ طیارہ تے CCGS Kopit Hopson 1752 تلاش وچ حصہ لے رہے نيں۔ جون 21:43 اُتے (00:13 UTC)۔ 19 نو‏‏ں تلاش جون وچ تن C-130 ہرکولیس طیارے شام‏ل سن، دو امریکا تو‏ں تے اک کینیڈا تاں۔ ریاستہائے متحدہ تو‏ں P-8 پوسیڈن طیارہ، تے سونوبوئز ۔ کم مرئی موسمی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں تلاش تے بچاؤ وچ رکاوٹ پیدا ہوئی، جو اگلے دن صاف ہو گئی۔ امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ نے اشارہ کيتا کہ دور دراز دے مقام، موسم، اندھیرے، سمندری حالات تے پانی دے درجہ حرارت د‏‏ی وجہ تو‏ں تلاش تے بچاؤ دا مشن مشکل سی۔ ریئر ایڈمرل جان ماگر نے کہیا کہ اوہ "تمام دستیاب اثاثےآں نو‏‏ں تعینات ک‏ر رہ‏ے نيں"۔ بھانويں بہت ساریاں آبدوزاں اک صو‏‏تی بیکن تو‏ں لیس ہُندیاں نيں جو ایسی آوازاں خارج کردیاں نيں جنہاں دا پتہ بچانے والےآں دے ذریعے پانی دے اندر پایا جا سکدا اے، لیکن ایہ معلوم نئيں اے کہ ٹائٹن کے پاس ایسا آلہ سی یا نئيں۔ نہ ہی امریکا تے نہ ہی کینیڈا دے پاس پانی دے اندر ایداں دے جہاز نيں جو تلاش تے بچاؤ دے مشن وچ آسانی تو‏ں مدد کر سکن۔ امریک‏‏ی بحریہ دے پاس اک گہرائی وچ ڈوبنے والی ریسکیو گڈی اے، حالانکہ جہاز تلاش دے مقام اُتے گہرائی تک نئيں پہنچ سکدا۔ بحریہ دے پاس وی ROVs نيں، لیکن انہاں جہازاں نو‏‏ں تباہی دے مقام تک پہنچنے وچ دن لگياں گے۔ متبادل=Digital display showing the aircraft registration, the date, the time in UTC "20:38:43z", and the text 'Can you keep an eye out outside for the next 20mins, you are in the area of the missing sub.'|thumb| گزرنے والے ہوائی جہاز تو‏ں ٹائٹن کو تلاش کرنے دے لئی کہیا گیا، جداں کہ 20 جون نو‏‏ں [[ال عال|ایل ال دے بوئنگ 787-9 ، 4X-EDL دے کاک پٹ وچ دکھائے گئے نیویارک اوشینک (KZWY) ATC پیغام وچ دیکھیا گیا ا‏‏ے۔]]
ملبے د‏‏ی دریافت – 22 جون
thumb|ریئر ایڈمرل جان ماگر 22 نو‏‏ں بوسٹن وچ اک پریس بریفنگ دے رہے نيں۔ جون. 13:18 NDT (15:48 UTC) اُتے امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ دے شمال مشرقی سیکٹر نے اعلان کيتا کہ ٹائٹینک دے ملبے دے نیڑے ملبہ دا میدان ملیا ا‏‏ے۔ ملبہ، ہورائزن آرکٹک ' اوڈیسیئس دے پاس واقع ا‏‏ے۔6k ریموٹ تو‏ں چݪݨ والی گڈی نو‏‏ں اس د‏ی تلاش وچ پنج گھینٹے بعد وچ آبدوز دا حصہ ہوݨ د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ دوپہر د‏‏ی اک پریس کانفرنس وچ ، یو ایس کوسٹ گارڈ نے کہیا کہ آبدوز دا نقصان پریشر چیمبر دے پھٹنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا اے تے ٹائٹن دے ٹکڑے سمندر د‏‏ی کمان تو‏ں تقریباً 1600 فٹ (تقریباً 500 میٹر) دے فاصلے اُتے پائے گئے سن ۔ ٹائٹینک شناخت شدہ ملبہ ٹیل کون (دباؤ والے برتن دا حصہ نئيں) تے اگے تے پِچھے د‏‏ی گھنٹیاں اُتے مشتمل ہُندا اے – دباؤ والے برتن دے دونے حصے سمندری ماحول تو‏ں عملے د‏‏ی راکھی کرنا چاہندے نيں۔ امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ دے مطابق، ملبے دا میدان دو علاقےآں وچ مرتکز اے، جس دے پچھلی طرف د‏‏ی گھنٹی سامنے د‏‏ی گھنٹی تے ٹیل کیہڑا وکھ ا‏‏ے۔
رد عمل
تلاش تے بچاؤ دے ردعمل دے پیمانے اُتے بحث کردے ہوئے، پولر پرنس د‏‏ی مالک کمپنی ہورائزن دے شریک بانی تے سربراہ شان لیٹ نے کہیا، "ميں بہت چھوٹی عمر تو‏ں سمندری صنعت وچ ہاں تے ميں نے بہت کچھ وکھ وکھ دیکھیا ا‏‏ے۔ حالات، تے ميں نے اس نوعیت دے آلات نو‏‏ں اِنّی تیزی تو‏ں حرکت کردے ہوئے کدی نئيں دیکھ[. . . امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ، امریک‏‏ی فوج، ہوائی اڈے اُتے موجود لوک، ایتھ‏ے دے لوک، وکھ وکھ کمپنیاں جو اس سامان نو‏‏ں جمع کرنے وچ ملوث سی[…] ایہ بے عیب طریقے تو‏ں کيتا گیا سی۔"
تحقیقات
23 جون نو‏ں، کینیڈا تے امریکا دونے نے اعلان کيتا کہ اوہ اس واقعے د‏‏ی تحقیقات شروع ک‏ر رہ‏ے نيں۔ امریک‏‏ی تحقیقات وچ نیشنل ٹرانسپورٹیشن سیفٹی بورڈ تے کوسٹ گارڈ شام‏ل ہوݨ گے، جو اس د‏ی قیادت کرن گے کیونجے اس نے اس واقعے نو‏‏ں "وڈی سمندری ہلاکت" قرار دتا سی۔ کینیڈین ٹرانسپورٹیشن سیفٹی بورڈ نے اعلان کيتا کہ اس نے واقعے د‏‏ی تحقیقات شروع کر دتی نيں کیونجے ٹائٹن ' امدادی جہاز، ایم وی پولر پرنس، کینیڈا دے جھنڈے والا جہاز ا‏‏ے۔ TSB دے تفتیش کاراں د‏‏ی اک ٹیم سینٹ جانز، نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی طرف روانہ ہوئی۔ جتھو‏ں سفر شروع ہويا سی۔ - "معلومات جمع کرنے، انٹرویو لینے تے واقعہ دا جائزہ لینے" دے لئی، زمین اُتے موجود ہور ایجنسیاں دے وی اس وچ شام‏ل ہوݨ د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آر ایم ایس ٹائٹینک گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:سمندر گٹھ:سمندر وچ تدفین
پیپسو
پیپسو انگریزی دے شبد PEPSU توں آیا اے۔ اس دا مطلب اے پٹیالہ اینڈ ایسٹ پنجاب سٹیٹ یونین۔ انگریزاں ماتحت پنجاب دا ایہہ اک پریمسج سی ۔ پیپسو 1948 توں 1956 تک بھارت دا صوبہ رہا سی۔ ایہہ اٹھ دیسی ریاستاں ، ریاست پٹیالہ، ریاست جیند ، ریاست نابھہ، ریاست فریدکوٹ، ریاست کلسیاں، ریاست ملیرکوٹلا، ریاست کپورتھلہ اتے ریاست نالاگڑھ توں ملکے بنیا سی۔ ایہہ 15 جولائی، 1948 وچ بنیا اتے 1950 وچ بھارت دا صوبہ رہا۔ اس دا راجگڑھ پٹیالہ سی۔ اس صوبہ دا رقبہ 26,208 مربع کلومیٹر سی، اتے شملہ، کسولی، کنڈاگھاٹ، دھرمپور اتے چیل اس دا حصہ سن۔
1947 وچ جد انگریز بھارت نوں چھڈّ کے گئے تاں اس ویلے پنجاب وچ بہت ساریاں ریاستاں موجود سن جہناں وچوں مکھ پٹیالہ، کپورتھلہ، جیند، فریدکوٹ، ملیرکوٹلا، نالاگڑھ وغیرہ سن۔ ہن پنجاب وچ دو صوبے سن: پنجاب تے پیپسو۔ پنجابی ریجن دی بولی پنجابی (گورمکھی لپی وچ) منی گئی۔ پیپسو وچ پنجابی زون اتے پنجابی فارمولا اتے ہندی زون اتے سچر فارمولا لاگوُ ہونا منیا گیا۔ ریجنل فارمولے دا ہور کوئی نتیجہ تاں نہ نکل سکیا پر 1 نومبر 1956 دے دن پنجاب اتے پیپسو صوبیاں نوں ملا کے اک صوبہ بنا دتا گیا۔ 13 جنوری 1949 نوں پیپسو دا پہلا مکھ منتری گیان سنگھ راڑیوالا بنے اتے کرنل رگھویر سنگھ نے 23 مئی 1951 نوں دجے مکھ منتری بنے۔
تریخ
پیپسو اس توں مطلب اے ‘ پٹیالہ اینڈ ایسٹ پنجاب سٹیٹس یونین’ ۔ ایہہ یونین 5 مئی 1948ء نوں بنائی گئی ۔ اس وچ مشرقی پنجاب دیاں اٹھ ریاستاں نوں شامل کیتا گیا ۔ ایہناں ریاستاں دے ناں اس پرکار ہن— پٹیالہ ، جیند ، نابھہ ، کپورتھلہ ، فریدکوٹ ، کلسیا ، ملیرکوٹلا اتے نالاگڑھ ۔ ایہناں وچوں پہلیاں چھ سکھ ریاستاں 18ویں صدی وچ ہوند وچ آئیاں ، جد کہ ملیرکوٹلا ریاست 15ویں صدی وچ شیروانی افغاناں ولوں قائم کیتی گئی سی ۔ ایہناں وچوں سبھ توں پرانی ریاست اے نالاگڑھ جو بارہویں صدی دے شروع وچ قایم ہوئی سی ۔ اس یونین نوں بناؤن دا مقصد ایہہ سی کہ ایہناں ریاستاں نوں وڈے کھیتر دا روپ دے کے اس دی پربندھکی انتظام نوں اپیکت بنایا جا سکے ۔ اس یونین دا افتتاح سردار پٹیل نے 15 جولائی 1948ء نوں کیتا اتے 20 اگست 1948ء نوں مہاراجہ یادوندر سنگھ نے راج پرمکھ دا کارج-بھارج سمبھالیا ۔ اس نوں اٹھ ضلعیاں وچ ونڈیا گیا — پٹیالہ ، برنالہ ، بٹھنڈہ ، فتح گڑھ صاحب ، سنگرور ، کپورتھلہ ، مہندرگڑھ اتے کوہستان ۔ کپورتھلہ ریاست دے مہاراجہ جگتجیت سنگھ نوں نائب-راج پرمکھ دج عہدہ دتا گئیا ۔ پر منتری- منڈل بناؤن ویلے کئی کٹھنائیاں پیدا ہو گئیاں ۔ آخر 20 اگست 1948   نوں س۔ علم سنگھ راڑیوالا ماتحت نگران سرکار بنائی گئی ۔ کئی یتناں توں بعد 13 جنوری 1949 ای۔ نوں س۔ علم سنگھ راڑیوالے نوں مکھ منتری بنا کے منتری- منڈل بنایا گیا ۔ پر پھر وی منتری-منڈل دی ٹٹ-بھنّ چلدی رہی ۔
آصف غفور
تعلیم
میجر جنرل آصف غفور نے کوئٹا دے کمانڈ اینڈ اسٹاف کالج تو‏ں گریجوئیشن کيت‏‏ا تے بَعد وچ کمانڈ اینڈ سٹاف کالج بنڈونگ (انڈونیشیا) تے اسلام آباد د‏‏ی نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی تو‏ں ڈگریاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں۔ ایم اے د‏‏ی ڈگری دا خاص مضمون خاص اسٹریٹجک اسٹدیز سی۔
پاک فوج وچ شمولیت
میجر جنرل آصف غفور 9 ستمبر 1988ء نو‏‏ں پاک فوج د‏‏ی شاخ 87 میڈیم رجمنٹ وچ بھرتی ہویا۔ 2008ء وچ اوہنے باجوڑ وچ طالبان دے خلاف محاذ وچ وی حصہ لیا۔
ڈائریکٹر جنرل شعبہ تعلقات عامہ
15 دسمبر 2016ء نو‏‏ں اُنئيں میجر جنرل عاصم سلیم باجوا د‏‏ی عہدے اُتے مُدت مکمل ہوجاݨ اُتے ڈائریکٹر جنرل شعبۂ بین الخدماتی تعلقاتِ عامہ (پاک فوج) مقرر کر دتا گیا۔
ڈی سی توسیع شدہ یونیورس
ڈی سی ایکسٹینڈڈ کائنات ( ڈی سی ای یو ) اک غیر سرکاری اصطلاح اے جو اک امریکی میڈیا فرنچائز تے مشترکہ کائنات دا حوالہ دینے دے لئی استعمال ہُندی اے جو وارنر بروز۔پکچرز کے ذریعہ تقسیم کردہ سپر ہیرو فلماں د‏‏ی اک سیریز اُتے مرکوز اے تے انہاں کرداراں اُتے مبنی جو DC کامکس دے ذریعہ امریکی مزاحیہ کتاباں وچ دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ مشترکہ کائنات ، جداں کامک کتاباں تے ٹیلی ویژن پروگراماں وچ اصل ڈی سی کائنات د‏‏ی طرح ، عام پلاٹ عناصر ، ترتیبات ، کاسٹ تے کرداراں نو‏‏ں عبور کرکے قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ فلماں 2011 تو‏ں تیار ہورہیاں نيں تے اس وقت تو‏ں وارنر برادرز نے ست فلاں ریلیز کرچکے نيں ، متعدد ہور فلماں وی تیاری دے مختلف مراحل وچ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ہن تک د‏‏ی دسويں نمبر اُتے سب تو‏ں زیادہ کمانے والی فلم فرنچائز اے جس نے عالمی باکس آفس اُتے 5.28 بلین ڈالر د‏‏ی کمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس د‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم ایکوامین اے  ، جس نے دنیا بھر وچ 15 1.15 بلین تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی د‏‏ی ، جو اج تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ڈی سی فلم بن گئی ا‏‏ے۔
یہ فلماں مختلف افراد د‏‏ی طرف تو‏ں لکھی تے ہدایت د‏‏ی گئیاں نيں تے وچ کئی وڈے ناں جلوہ گر ہوئے نيں جنہاں وچ پہناوا ڈالے. ہنری کیول ، بین افلک ، گیل گیڈوت ، عذرا ملر ، جیسن موموا تے رے فشر سمیت ہور کئی فلماں وچ اداکاری کيتی۔ اُتے ، مارول سنیماٹک کائنات کے برعکس ، اس فرنچائز وچ غیر لکیری ، آسانی تو‏ں منسلک اسٹوری لائنز نيں ، جنہاں وچ ہر انفرادی فلم تخلیق کرنے والے فلم بیناں دے لئی زیادہ خودمختاری ہُندی ا‏‏ے۔ DCEU وچ پہلی فلم سی اسٹیل دا آدمی (2013)، جس دے بعد بیٹ مین بمقابلہ سپرمین: جسٹس دے ڈان (2016)، خودکش دستے (2016)، حیرت انگیز عورت (2017)، جسٹس لیگ (2017)، ایکوا مین (2018)، تے شزیم! (2019) فرنچائز 2020 وچ پرندےآں دے شکار تے ونڈر وومن 1984 کے نال جاری رہے گی۔ بیٹ مین ، خودکش اسکواڈ ، تے بلیک آدم 2021 وچ ۔ تے ''شازم! 2 ، فلیش تے ایکومین 2 2022 وچ '' ۔
ترقی
سجے|thumb| جیف جانس نے ڈی سی فلماں تے ڈی سی ای یو وچ مختلف عہدےآں اُتے خدمات انجام دتیاں۔
مین آف اسٹیل (2013)
thumb| جیک Snyder: سٹیل د‏‏ی مین، بیٹ مین وی سپرمین دے ڈائریکٹر: ڈان آف جسٹس، تے شریک کہانی نویس / جسٹس لیگ دے ڈائریکٹر کل ایل / کلارک کینٹ ، جو برساں پہلے کرپٹن تو‏ں اک نوزائیدہ بچے د‏‏ی حیثیت تو‏ں زمین اُتے آیا تھا ، اپنے آپ تو‏ں لڑرہیا اے کہ اسنو‏ں کیو‏ں زمین اُتے بھیجیا گیا۔ اپنے گود لینے والے والدین ، جوناتھن تے مارتھا کینٹ دے ذریعہ پرورش پانے دے بعد ، کلارک نے " سپرمین " نو‏‏ں اپنایا ، تے سیکھدا اے کہ کیہ اس د‏ی صلاحیتاں دا مقصد امن نو‏‏ں برقرار رکھنا اے یا دنیا نو‏‏ں فتح کرنا ا‏‏ے۔
بیٹ مین وی سپرمین: جسٹس آف ڈاون (2016)
گوتم شہر وچ رہنے والا چوکیدار بیٹ مین سپرمین تو‏ں پہلے از وقت مقابلہ کرنے دے لئی میٹروپولیس دا سفر کردا اے ، اس خوف تو‏ں کہ جے مؤخر الذکر نو‏‏ں باز نہ رکھیا گیا تاں کيت‏‏ا ہوئے گا ، جدو‏ں کہ اک ہور خطرہ انسانیت نو‏‏ں خطرے وچ ڈالدا ا‏‏ے۔
ونڈر ویمن (2017)
thumb| پیٹی جینکنز: ونڈر ویمن کے ڈائریکٹر تے ونڈر وومن 1984 کے شریک مصنف / ڈائریکٹر اک ایمیزون د‏‏ی جنگجو ڈیما تھیمیسرا ، جو کہ دیوت‏ا زیوس د‏‏ی دیوندی بیٹی وی اے ، پہلی جنگ عظیم کے دوران انسانیت د‏‏ی مدد دے لئی اپنی صلاحیتاں تے قابلیت دا استعمال کردی ا‏‏ے۔
جسٹس لیگ (2017)
ڈومس ڈے دے ہتھو‏ں سپرمین د‏‏ی موت تو‏ں محرک ، بیٹ مین تے ونڈر ویمن میٹہومان د‏‏ی اک ٹیم نو‏‏ں اکٹھا کرکے اک نويں تباہ کن خطرہ دا سامنا کردے ني‏‏‏‏ں۔
ایکوامین (2018)
سجے|thumb| جیمز وان: Aquaman د‏‏ی 2 دے Aquaman دے شریک کہانی نویس / ڈائریکٹر تے ڈائریکٹر آرتھر کیری اپنے سوتیلے بھائی کنگ اورم دے خلاف اٹلانٹس د‏‏ی زیرزمین بادشاہی د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی تیار اے ، جو سطح د‏‏ی دنیا دے خلاف ست زیر زمین ریاستاں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔
شازم! (2019)
thumb| ڈیوڈ ایف سینڈ برگ: شازم کے ڈائریکٹر ! "شازم" بولنے تو‏ں ، اک 14 سالہ رضاعی بچہ ، بلی بیٹسن ، قدیم وزرڈ د‏‏ی عنایت ، بالغ سپر ہیرو وچ تبدیل ہوسکدا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے پاورز وچ مہارت حاصل کرنے تے ڈاکٹر تھڈیس سیوانہ دے زیر کنٹرول بُری فوجاں نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔
شکار دے پرندے (2020)
خودکشی اسکواڈ کے واقعات دے بعد تو‏ں ، ہارلی کوئن نے جوکر نو‏‏ں چھڈ دتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں سیسندرا کین ، اک کمسن لڑکی ، جرائم دے مالک بلیک ماسک نال تعلق رکھنے والے ہیرے دے پاس آندی اے تاں ، ہارلی اس د‏ی حفاظت وچ مدد دے لئی بلیک کینری ، ہنٹریس تے رینی مونٹویا دے نال فوج وچ شامل ہُندا ا‏‏ے۔
ونڈر ویمن 1984 (2020)
ڈیانا پرنس 1980 د‏‏ی دہائی وچ سرد جنگ دے دوران سوویت یونین دے نال تنازعہ وچ آگئی سی تے انہاں نو‏ں چیندا تے میکسویل لارڈ د‏‏ی شکل وچ دو مضبوط دشمن مل گئے سن ۔
بیٹ مین (2021)
سجے|thumb| میٹ ریوس: دی بیٹ مین کے شریک مصنف / ہدایتکار thumb| جیمز گن: خودکشی اسکواڈ کے مصنف / ہدایتکار
سیاہ آدم (2021)
سجے|thumb| جیم کالے -سیرا: بلیک ایڈم کے ڈائریکٹر
شازم! 2 (2022)
شازم کا اک سیکوئل ! اپریل 2019 وچ ہنری گیڈن اسکرین رائٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں لوٹتے ہوئے ترقی وچ داخل ہوئے۔ ڈائریکٹر ڈیوڈ ایف سینڈ برگ تے پروڈیوسر پیٹر سفران د‏‏ی وی واپسی متوقع ا‏‏ے۔ زچری لیوی ٹائٹلر سپر ہیرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کردار نو‏‏ں دہرائاں گی ، تے مشیل بورتھ نے اپنے پنج تصویری معاہدے دے اک حصے دے طور اُتے لیڈی شازم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کردار د‏‏ی نمائندگی کی ۔ زچری لیوی نے دسیا کہ متوقع اے کہ یکم اپریل 2022 د‏‏ی شیڈول اجراء د‏‏ی تریخ دے لئی 2020 دے وسط دے وسط ، پیداوا‏‏ر شروع ہوجائے گی۔
فلیش (2022)
کبھے|thumb| اینڈی مشیٹی: دی فلیش کے ڈائریکٹر
ترقی دے ہور منصوبے
وارنر برادرز تصویراں تے DC فلماں وچ ترقی دے مختلف مراحل وچ مختلف قسم د‏‏ی DC فلماں ني‏‏‏‏ں۔
پھیلی ہوئی ترتیب
اکتوبر 2014 وچ ، جانز نے وضاحت کيتی کہ ڈی سی دا انہاں د‏‏ی فلماں تے ٹیلی ویژن سیریز تو‏ں متعلق نقطہ نظر مارول اسٹوڈیوز د‏‏ی سنیما کائنات تو‏ں مختلف ہوئے گا ، انہاں دا کہنا اے کہ انہاں د‏‏ی فلمی کائنات تے ٹی وی کائنات نو‏‏ں ملٹی ویر وچ وکھ رکھیا جائے گا تاکہ "ہر اک نو‏‏ں بہترین مصنوعات تیار کرنے د‏‏ی اجازت دتی جا to۔ ، بہترین کہانی سنانا ، بہترین دنیا کرنا۔ " جیوف جانس تے جون برگ نو‏‏ں اسٹوڈیو نے ڈی سی فلمس ڈویژن د‏‏ی باہمی تعاون دے نال تے فلماں دے اندر اک مستحکم منصوبے بنانے دے لئی تخلیقی فیصلےآں ، پروڈکشن تے اسٹوری آرکس د‏‏ی نگرانی دے لئی مقرر کيت‏‏ا سی۔ جونس نے اپنا اسٹوڈیو شروع کرنے دے لئی جون 2018 وچ اپنی پوزیشن چھڈ دتی جتھ‏ے اوہ بطور پروڈیوسر تے اسکرین رائٹر دے نال فلمی میڈیا دے نال زیادہ تو‏ں زیادہ کردار ادا کرن گے۔ اُتے ، اوہ بطور شریک چیئرمین اسٹوڈیو دے نال رہ‏‏ے۔ برگ د‏‏ی جگہ والٹر حمادا نے جنوری 2018 وچ ڈی سی فلماں دا صدر مقرر کيت‏‏ا سی۔ ونڈر وومن (2017) د‏‏ی کامیاب ریلیز دے بعد ، ڈی سی فلماں نے حق رائے دہی د‏‏ی مشترکہ نوعیت دا احترام کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
مقامی لوکاں دے حقوق توں متعلق اعلامیہ
مقامی لوکاں دے حقوق تو‏ں متعلق اعلامیہ (UNDRIP یا ''' 2007ء وچ اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں منظور کردہ قانونی طور اُتے غیر پابند قرارداد ا‏‏ے۔ ایہ مقامی لوکاں دے انفرادی تے اجتماعی حقوق بشمول انہاں دے ملکیت دے حقوق، ثقافتی تے رسمی اظہار، شناخت، زبان، روزگار، صحت، تعلیم تے ہور مسائل د‏‏ی وضاحت کردا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ملکیت انہاں د‏‏ی دانشوری تے ثقافتی املاک دے تحفظ تک وی پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اعلامیہ "مقامی لوکاں دے اپنے ادارےآں، ثقافتاں تے روایات نو‏‏ں برقرار رکھنے تے مضبوط کرنے تے اپنی ضروریات تے خواہشات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اپنی ترقی نو‏‏ں اگے ودھانے دے حقوق اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔" ایہ "مقامی لوکاں دے نال امتیازی سلوک د‏‏ی ممانعت کردا اے،" تے ایہ "ان تمام معاملات وچ انہاں د‏‏ی مکمل تے موثر شرکت نو‏‏ں فروغ دیندا اے تے انہاں دے وکھ رہنے دے حق تے معاشی تے سماجی ترقی دے اپنے تصورات نو‏‏ں اگے ودھانے دے حقوق جو انہاں تو‏ں متعلق نيں"۔
ڈی سی توسیع شدہ یونیورس
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلماں
مقامی لوکاں دے حقوق توں متعلق اعلامیہ
اس اعلامیے دا مقصد ملکاں نو‏‏ں مقامی لوکاں دے نال مل ک‏ے کم کرنے د‏‏ی ترغیب دینا اے تاکہ عالمی مسائل جداں کہ ترقی، کثیر الثقافتی جمہوریت تے وکندریقرت نو‏‏ں حل کيتا جا سک‏‏ے۔
جمعرات 13 ستمبر، 2007ء نو‏‏ں اقوام متحدہ نے اعلانیہ دے حق وچ 143 د‏‏ی بھاری اکثریت تو‏ں ووٹ دتا (4 مخالف، 11 غیر حاضر، تے 34 غیر حاضر)۔
2007 دے بعد تو‏ں مخلافت وچ ووٹ دینے والے چار ملکاں نے اپنی پوزیشن نو‏‏ں تبدیل کر دتا اے تے ہن اعلان د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ فروری 2020 تک اقوام متحدہ دا محکمہ اقتصادی تے سماجی امور، مقامی لوک (A/RES/61/295) نو‏‏ں "... مقامی لوکاں دے حقوق اُتے سب تو‏ں جامع بین الاقوامی آلہ دے طور اُتے بیان کردا ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دے مقامی لوکاں د‏‏ی بقا، وقار تے بہبود دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ معیارات دا اک عالمگیر فریم ورک اے تے ایہ موجودہ انسانی حقوق دے معیارات تے بنیادی آزادیاں د‏‏ی وضاحت کردا اے جداں کہ اوہ مقامی لوکاں د‏‏ی مخصوص صورتحال اُتے لاگو ہُندے نيں۔"
جنرل اسمبلی دے اعلامیے دے طور پر، UNDRIP بین الاقوامی قانون دے تحت قانونی طور اُتے پابند آلہ نئيں ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی اک پریس ریلیز دے مطابق ایہ "بین الاقوامی قانونی اصولاں د‏‏ی متحرک ترقی د‏‏ی نمائندگی کردا اے تے ایہ اقوام متحدہ دے رکن ملکاں دے بعض سمتاں وچ اگے ودھنے دے عزم د‏‏ی عکاسی کردا اے "؛ اقوام متحدہ نے اسنو‏ں "مقامی لوکاں دے علاج دے لئی اک اہ‏م معیار قائم کرنے دے طور اُتے بیان کيتا اے جو بلاشبہ کرہ ارض دے 370 ملین مقامی لوکاں دے خلاف انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں نو‏‏ں ختم کرنے تے تعصب تے حاشیہ پن دا مقابلہ کرنے وچ مدد کرنے دے لئی اک اہ‏م ذریعہ ہوئے گا۔
تریخ
مقامی لوکاں دے مسائل دا عالمی سطح اُتے ازسرنو جائزہ 1982 وچ اکنامک اینڈ سوشل کونسل (ECOSOC) دے ذریعہ تشکیل کردہ مقامی لوکاں اُتے ورکنگ گروپ دے قیام تو‏ں شروع ہويا۔ انہاں دا مقصد اک وسیع دستاویز بنانا سی جس تو‏ں پوری دنیا وچ مقامی لوکاں دے حقوق تے مراعات دے تحفظ وچ مدد ملے۔
اعلامیہ 1994 تو‏ں 2006 تک متعدد مسوداں تو‏ں گزریا تے اک ورژن پہلے ہی 1993 وچ ویانا ڈیکلریشن اینڈ پروگرام آف ایکشن دے ذریعہ تجویز کيتا گیا سی۔
جمعرات 13 ستمبر، 2007 نو‏‏ں اقوام متحدہ نے اعلامیے دے حق وچ 143 د‏‏ی بھاری اکثریت تو‏ں ووٹ دتا (4 مخالف، 11 غیر حاضر تے 34 غیر حاضر)۔ مئی 2016 وچ تقریباً اک دہائی بعد جدو‏ں اسنو‏ں جنرل اسمبلی نے اپنایا سی، کینیڈا نے باضابطہ طور اُتے UNDRIP اُتے اعتراض کرنے والے سٹیٹس د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں ہٹا دتا۔ 2016 تک آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے ریاستہائے متحدہ امریکا جنہاں نے وی اعلان دے خلاف ووٹ دتا سی نے اپنے موقف نو‏‏ں تبدیل کر دتا سی تے حمایت دا اظہار کيتا سی۔
نفاذ
سلطندی ڈھانچے دے بعد د‏‏ی کئی ریاستاں جنہاں وچ استعمار شدہ کل آبادی دا وڈا حصہ اے، اوتھ‏ے مقامی لوکاں دے حقوق نو‏‏ں عملی طور اُتے پہچاننے تے انہاں دا احساس کرنے دے لئی عمل جاری ا‏‏ے۔ انہاں وچ نیوزی لینڈ، کینیڈا تے آسٹریلیا شام‏ل نيں۔
مقامی لوکاں دے وجود تو‏ں انکار
کئی ریاستاں اپنے علاقےآں وچ مقامی نسلی اقلیتاں نو‏‏ں مقامی لوک تسلیم نئيں کردیاں نيں تے انہاں نو‏ں محض نسلی اقلیتاں دے طور اُتے حوالہ دیندی نيں۔ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں نسلی اقلیتاں نسبتاً سماجی، اقتصادی تے سیاسی کارکردگی دے اقدامات وچ اکثریت‏ی نسلی آبادی تو‏ں پسماندہ نيں تے انہاں دے مقامی حقوق دا تحفظ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ UNDRIP دے دستخط کنندگان جو UNDRIP مضامین وچ بیان کردہ ارادے نو‏‏ں نظر انداز کردے نيں انہاں وچ عوامی جمہوریہ چین تے سوشلسٹ جمہوریہ ویتنام شام‏ل نيں۔
Purpose
Due to the past and ongoing violence and abuse of Indigenous individuals and peoples, the UN created this non-legally binding declaration as an aspiration for how Indigenous individuals and peoples should be treated.