cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مگدھ مہاجنپد
موریہ خاندان
بِندوسار دے زمانے وچ ، ہندوستان دے مغربی ایشیاء دے نال اچھے تجارتی تعلقات سن ۔ دیمائکوس نامی اک سفیر نو‏‏ں شام دے شاہ انٹیچوس نے بندسوارا دے دربار وچ بھیجیا۔ مصر دے ٹالمی بادشاہ دے دور وچ ، ڈینوسیوس نامی سفیر موریہ دے دربار وچ بندوسارا د‏‏ی راجیہ سبھا وچ آیا سی۔
دیویدان دے مطابق ، بُنسوسر دے دور وچ ٹیکسلا وچ دو سرکشی ہوئے ، جس نے اشوک نو‏‏ں پہلی بار دبانے دے لئی بھیجیا ، تے دوسری بار سوسیم نو‏‏ں بھیجیا۔
اشوکا (273 ق م تو‏ں 236 ق م)۔ تخت حاصل کرنے دے بعد ، اشوک نو‏‏ں اپنی داخلی پوزیشن مستحکم کرنے وچ چار سال لگے۔ اس وجہ تو‏ں ، 269 ق م وچ چار سال دے بعد الحاق ہويا وچ ہويا۔
وہ 273 ق م دا سی وچ تخت اُتے بیٹھ گیا۔ ریکارڈاں وچ ، انہاں نو‏ں دیوانا پریا تے راجہ وغیرہ جداں القاب تو‏ں خطاب کيتا گیا ا‏‏ے۔ مسکی تے گارجارا دے مضامین وچ ، اس دا ناں اشوکا اے تے پورناں وچ انھاں اشوک وردھن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سنہالی پیروکاراں دے مطابق اشوکا نے 11 بھائیاں نو‏‏ں ہلاک کرکے تخت حاصل کيتا سی ، لیکن اس دے جانشین دے بارے وچ کوئی آزاد ثبوت نئيں مل سکیا ا‏‏ے۔
دیویدادن وچ ، اشوکا د‏‏ی والدہ دا ناں سبھاڈرنگی اے ، جو چمپا دے برہمن د‏‏ی بیٹی سی۔
سنہالی پیروکاراں دے مطابق ، اجئے جانے دے دوران ، اشوک ودھاشا وچ ہی رہے جتھے انہاں نے شریستی د‏‏ی بیٹی دیوی نال شادی کيتی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مہیندر تے سنگھامیترا پیدا ہوئے۔ دیویڈن وچ اس د‏ی اک بیوی دا ناں تشیراکشیتہ ا‏‏ے۔ اپنے مضمون وچ ، صرف انہاں د‏‏ی اہلیہ دا ناں کرناوناکی اے جو تیور د‏‏ی والدہ سن۔ بدھ مت د‏‏ی روایت تے کنودنتیاں دے مطابق ، بندوسارا اشوکا نو‏‏ں بادشاہ نئيں بنانا چاہندے سن ، لیکن سوسیم تخت اُتے بیٹھنا چاہندے سن ، لیکن اشوک تے وڈے بھائی سوسیم دے وچکار جنگ کيت‏ی بحث ا‏‏ے۔
اشوک د‏‏ی کالنگ جنگ
کلنگا جنگ نے اشوکا دا دل بدل دتا۔ اس دا دل انسانیت دے نال شفقت تے ہمدردی تو‏ں ابھریا ہويا سی۔ انہاں نے جنگ کيت‏ی سرگرمیاں ہمیشہ دے لئی بند کرنے دا عزم کيتا۔ ایتھ‏ے تو‏ں روحانی تے دھام فتح دا دور شروع ہويا۔ اس نے بدھ مت نو‏‏ں اپنا مذہب مان لیا۔
سنہالی پیروکاراں دیپاونش تے مہاونش دے مطابق ، اشوک نو‏‏ں نگوت نامی راہب نے اپنے اقتدار دے چودھواں سال وچ بدھ مذہب وچ شروع کيتا سی۔ اس دے بعد اوہ موگالی دے بیٹے نشوس دے زیر اثر مکمل طور اُتے بدھ مت ہوئے گئے۔ دیویادان دے مطابق ، بدھ مت وچ اشوکا نو‏‏ں شروع کرنے دا سہرا اپاگپت نامی اک بدھ بھکشو نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ اپنے اقتدار دے دسويں سال وچ ، انہاں نے سب تو‏ں پہلے بودھ گیا دا دورہ کيتا۔ اس دے بعد ، اس دے تاجپوشی دے ویہويں سال وچ ، اس نے لمبینی دا دورہ کيتا تے لمبینی پنڈ نو‏‏ں ٹیکس تو‏ں پاک قرار دتا۔
اشوکا تے بدھ مت
اشوکا عدم تشدد ، امن تے عوامی بہبود د‏‏ی پالیسیاں دا نامور تے لاجواب شہنشاہ ا‏‏ے۔ ایچ. جی. ویلز دے مطابق اشوک دا کردار "بادشاہاں ، شہنشاہاں ، کاہناں ، سنتاں تے سنتاں وچ روشن اے جو تریخ دے ستون نو‏‏ں بھردے نيں ، تے آسمان وچ تنہا ستارے د‏‏ی طرح چمکدے نيں۔" "
(ا) دھرمیتراس دا آغاز ، (ب) ریاستی عہدیداراں د‏‏ی تقرری ، (ج) دھرم مہاپاتراس د‏ی تقرری ، (د) خدائی شکلاں دا مظاہرہ ، (ر) دھرم شروان تے خطبہ دا نظام ، (س) لوکاچاریت دا کم ، (ص ) مذہبی طور اُتے مذہبی نقش و نگار بننا ، (ط) تبلیغ دے لئی بیرون ملک مبلغین بھیجنا۔
اشوکا دے 18 نوشتہ جات مختلف مضامین دا اک گروپ نيں جو اٹھ وکھ وکھ تھانواں تو‏ں اخذ کردہ نيں۔
(1) ڈھولی - ایہ اڈیشہ دے ضلع پوری وچ ا‏‏ے۔
اشوکا نے بدھ مذہب د‏‏ی تبلیغ دا آغاز مذہبی رسومات تو‏ں کيتا۔ اوہ ابھیشیک دے 10 واں سال بودھ گیا گیا سی۔ کلنگا جنگ دے بعد ، آمود - پرمود دے دوراں اُتے پابندی عائد کردتی گئی۔ اپنے 20 واں سال وچ ابھیشیک لمبنی پنڈ دا سفر کيتا۔ اس نے نیپال تیرا وچ واقع نگلیوا وچ کاناکمونی دے اسٹوپا د‏‏ی مرمت کیتی۔ بدھ مت دے تبلیغ دے لئی اپنی سلطنت دے اعلیٰ عہدیداراں نو‏‏ں مقرر کيتا۔ کالم تن تے ست دے مطابق ، اس نے ووشٹ ، راججوک ، علاقہ تے یکتا ناں دے عہدیداراں نو‏‏ں عوام دے درمیان جاک‏ے مذہب د‏‏ی تبلیغ دا حکم دتا۔
ابھیشیک دے 13ويں سال دے بعد ، اس نے بدھ مت د‏‏ی تشہیر دے لئی دھرم مہاپترا دے ناں تو‏ں اک نويں کلاس تشکیل دی۔ اس دا کم مختلف مذہبی فرقےآں وچ عداوت نو‏‏ں ختم کرنا تے اتحاد وحدت قائم کرنا سی۔
اشوکا دے نوشتہ جات
(1) ڈھولی - ایہ اڈیشہ دے ضلع پوری وچ ا‏‏ے۔
(5) جوگڑھ۔ ایہ اڑیسہ دے جوگڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔
(2) شہباز گڑھی۔ ایہ پاکستان (پشاو‏ر) وچ ا‏‏ے۔
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ چودہ شلالیھ د‏‏ی مرکزی کلاس وچ شامل نئيں نيں جنہاں نو‏ں چھوٹے شلالیھ کہندے نيں۔ ایہ درج ذیل تھ‏‏انو‏اں تو‏ں اخذ کيتا گیا ا‏‏ے۔
(6) سوپرا - ایہ مہاراشٹر دے ضلع تھانے وچ ا‏‏ے۔
(7) ایراگڈی۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
(8) گرنار۔ ایہ کٹھی آباد وچ جوناگڑھ دے نیڑے ا‏‏ے۔
اشوکا دے چھوٹے نوشتہ جات
(1) روپ ناتھ - ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع جبل پور وچ ا‏‏ے۔
(2) گوجری۔ ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع داتیا وچ ا‏‏ے۔
دھما نو‏‏ں مقبول بنانے دے لئی اشوک نے انساناں تے جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی جانوراں تے پرندےآں دے قتل اُتے پابندی عائد کردتی۔ ریاست تے بیرونی ریاستاں وچ انساناں تے جانوراں دے لئی وکھ وکھ علاج مہیا کيتا۔ اشوک د‏‏ی عظیم خوبی تے جنت د‏‏ی تبلیغ دا کم بدھ مت دے متن دے مشترکہ متن وچ دتا گیا ا‏‏ے۔
(3) بھبو - ایہ راجستھان دے جے پور ضلع وچ ا‏‏ے۔
(4) مسکی۔ ایہ ضلع رائچور وچ واقع ا‏‏ے۔
(5) سہسرم۔ ایہ بہار دے ضلع شاہ آباد وچ ا‏‏ے۔
کہیا جاندا اے کہ جنوبی سرحد اُتے واقع ریاستاں چولا ، پانڈیا ، ستیات کیرال پوترا تے تمپرنی نيں۔
اشوکا نے دور دراز تک بدھ مت دے تبلیغ دے لئی بیرون ملک قاصد ، مبلغ بھیجے ، اپنی دوسری تے تیرہويں تحریراں وچ اس نے انہاں ملکاں دے ناں لکھے جتھے پیغام بھیجے گئے سن ۔
اشوکا د‏‏یاں تحریراں وچ شہناز گڑھی تے مان سہرہ (پاکستان) تحریراں نو‏‏ں خروشتی اسکرپٹ وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ ٹیکسلا تے لغمان (کابل) دے نیڑے واقع افغانی دستاویزات آرایمک تے یونانی بولی وچ لکھی گئیاں نيں۔ اس دے علاوہ اشوکا دے تمام شلالیھ چھوٹے چھوٹے ستون مضامین تے برہمی اسکرپٹ وچ مختصر مضامین وچ لکھے گئے نيں۔ سانو‏ں انہاں ریکارڈاں تو‏ں اشوک د‏‏ی تریخ وی مل جاندی ا‏‏ے۔
اشوکا دے نوشتہ جات
اب تک اشوکا دے 40 ریکارڈ موصول ہوچکے نيں۔ جیمز پرنسیپ نامی پہلے اسکالر نے 1837 وچ اشوکا دا نوشتہ پڑھنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔
رائے پورہ۔ ایہ ریاست بہار دے ضلع چمپارن وچ وی واقع ا‏‏ے۔
پریاگ۔ ایہ پہلے کوشمبی وچ واقع سی جسنو‏ں بعد وچ مغل بادشاہ اکبر نے قلعہ الہ آباد وچ رکھیا سی۔
اشوک دا مختصر ستون مضمون
1۔ سانچی- مدھیہ پردیش دے ضلع رئیسین وچ ا‏‏ے۔
2 سارناتھ - اترپردیش دے وارانسی ضلع وچ ا‏‏ے۔
13۔ اہورا - ایہ اتر پردیش دے ضلع میرز پور وچ واقع ا‏‏ے۔
3۔ روبھمندیئی- نیپال دے ترائی وچ ا‏‏ے۔
4 کوشامبی۔ الہ آباد دے نیڑے ا‏‏ے۔
5 نگلیوا - نیپال دے ترائی وچ ا‏‏ے۔
6 برہماگیری۔ ایہ میسور دے چبل قلعے وچ واقع ا‏‏ے۔
7 سدھ پور۔ ایہ برہماگری تو‏ں اک میل دور ا‏‏ے۔ واقع اے
9 ایراگڈی۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
10۔ گوویماٹھ- ایہ میسور وچ کوپاوایا نامی جگہ دے نیڑے ا‏‏ے۔
11۔ پالکیگونکا۔ ایہ گوویماٹھیا تو‏ں چار میل دور ا‏‏ے۔
12۔ راجول منڈیگری۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
14۔ سارو مارو - ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع شاہڈول وچ واقع ا‏‏ے۔
اشوکا دے ستون دے مضامین د‏‏ی تعداد ست اے جو چھ مختلف جگہاں اُتے پتھر دے کالماں اُتے لکھے ہوئے پائے جاندے نيں۔ انہاں جگہاں دے ناں نيں
15۔ نیٹور۔ ایہ میسور ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
اشوک دا گوہا مضمون
اشوکا دے ستون دے مضامین د‏‏ی تعداد ست اے جو چھ مختلف جگہاں اُتے پتھر دے کالماں اُتے لکھے ہوئے پائے جاندے نيں۔ انہاں جگہاں دے ناں نيں
اشوکا دے ستون مضامین
چندر گپتا موریہ نے انتظامیہ نو‏‏ں آسانی تو‏ں چلانے دے لئی چاراں صوبےآں نو‏‏ں تقسیم کيتا جنہاں نو‏ں چکرا کہیا جاندا سی۔ انہاں صوبےآں د‏‏ی حکمرانی بادشاہ دے نمائندے دے ذریعہ چلدی سی۔ شہنشاہ اشوکا دے زمانے وچ ، صوبےآں د‏‏ی تعداد پنج ہوگئی سی۔ ایہ صوبے سن ۔
(1) دہلی ٹوپارہ۔ ایہ کالم مضمون ابتدائی طور اُتے اترپردیش دے ضلع سہارن پور وچ پایا گیا سی۔ اسنو‏ں قرون وسطی دے سلطان فیروزشاہ تغلق نے دہلی لیایا سی۔ اشوکا دے ست نوشتہ جات اس اُتے کندہ نيں۔
(2) دہلی میرٹھ۔ ایہ کالم مضمون اس تو‏ں پہلے میرٹھ وچ وی سی جسنو‏ں بعد وچ فیروز شاہ نے دہلی لیایا سی۔
(3) لوریہ آرراج تے لوریہ نند گڑھ۔ ایہ کالم مضمون ریاست بہار دے ضلع چمپارن وچ ا‏‏ے۔
ملٹری سسٹم۔ ملٹری سسٹم نو‏‏ں فوجی محکمہ نے چھ کمیٹیاں وچ تقسیم کيتا سی۔ ہر کمیٹی وچ پنج فوجی ماہرین شامل سن ۔
ایتھ‏ے پیدل فوج ، پیدل فوج ، غز فوج ، رتھ فوج تے بحریہ دا نظام موجود سی۔
ملٹری مینجمنٹ دے اعلیٰ ترین افسر نو‏‏ں انٹیپال کہیا جاندا سی۔ ایہ سرحدی علاقےآں دا منتظم وی سی۔ میگستھینیس دے مطابق ، چندر گپتا موریہ د‏‏ی فوج چھ لکھ پیراں ، پنجاہ ہزار گھوڑےآں ، نو ہزار ہاتھیاں تے اٹھ سو رتھاں تو‏ں لیس ناقابل تسخیر فوجی سی۔
صوبائی انتظامیہ
صوبہ راجگڑھ
صوبےآں (چکراں) دا انتظام حکمرانی کمار (آریا پتر) نامی عہدیداراں دے زیر انتظام سی۔
پراچی (وسطی ملک) - پاٹلی پترا
اتھارپاتھ۔ ٹیکسلا
جنوبی پاتھ۔ سوورنگری
کلنگا۔ تولائی
ہر صوبے وچ ، کماربھاشیہ د‏‏ی مدد دے لئی مہاتپترا نامی افسر سن ۔ اس دے بعد سب تو‏ں اُتے د‏‏ی سلطنت د‏‏ی مرکزی تقسیم نو‏‏ں صوبے د‏‏ی غذا (موضوع) وچ تقسیم کيتا گیا۔ پنڈ انتظامیہ د‏‏ی نچلی اکائی سی ، 100 دیہاتاں دے اک کلسٹر نو‏‏ں کلیکشن کہیا جاندا سی۔
غذا موضوع دے تابع سی۔ ضلع دا انتظامی افسر مقامی سی۔ گوپ دس دیہات دا بندوبست کردا سی۔
پہلی کمیٹی۔ صنعتاں دستکاری دا معائنہ کردیاں سن۔
سٹی انتظامیہ
میگستیہور دے مطابق ، موریان حکومت کیت‏‏ی شہری انتظامیہ نو‏‏ں چھ کمیٹیاں وچ تقسیم کيتا گیا سی۔
تیسری کمیٹی۔ مردم شماری۔
چوتھ‏ی کمیٹی۔ سسٹم ٹریڈ کامرس۔
شہر وچ نظم و ضبط برقرار رکھنے تے جرائم اُتے قابو پانے دے لئی ، پولیس دا اک نظام سی جس دا ناں رکشٹا سی۔
پنجويں کمیٹی -فروخت دا انتظام ، معائنہ۔
چھیويں کمیٹی۔ سیلز ٹیکس دا نظام۔
اشوکا دے جانشین۔ اشوکا دے جانشیناں د‏‏ی حکمرانی دے بارے وچ متضاد نظریات جین ، بودھ تے برہمن متون وچ ملدے نيں۔ پورناں وچ اشوکا دے بعد تقریبا 7 یا 10 حکمراناں دا تذکرہ اے ، جدو‏ں کہ دیویدانا دے مطابق ، 7 حکمراناں نے اشوکا دے بعد حکومت کیت‏‏ی سی۔ اشوکا د‏‏ی موت دے بعد ، مغربی تے مشرقی حصے وچ موریان سلطنت تقسیم ہوگئی۔ مغربی حصے اُتے کنال د‏‏ی حکمرانی سی ، جدو‏ں کہ مشرقی حصے اُتے سمپتی نے حکومت کیت‏‏ی سی ، لیکن 180 ق م وچ ۔ اس وقت تک جدو‏ں باختریہ یونانی نو‏‏ں مغرب اُتے مکمل اختیار حاصل سی۔ مشرقی حصے اُتے دساراتھ نے حکومت کیت‏‏ی سی۔ اوہ موریہ خاندان دا آخری حکمران ا‏‏ے۔
یونانی ذرائع تو‏ں معلوم ہويا اے کہ سٹی انتظامیہ وچ تن طرح دے افسران سن - اگروئنويں (ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ) ، انٹنومئی (میونسپل کمشنر) ، فوجی اختیارات۔
بعد وچ موریا شہنشاہ اشوکا - مگدھا سلطنت دے عظیم موریان بادشاہ اشوکا د‏‏ی موت ، 237-234 ق م وچ ۔ وچ (تقریبا) اوتھ‏ے سی۔ اشوکا دے بعد ، اس دے کمزور جانشین اگلے پنج دہائیاں تک حکومت کردے رہ‏‏ے۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
گٹھ:Articles with hCards
مگدھ مہاجنپد
سٹی انتظامیہ
موریان شہنشاہ (237 -236ق م) د‏‏ی موت دے بعد ، طاقتور موریان سلطنت ، جو تقریبا دو صدیاں تو‏ں چل رہی سی (322-184 ق م) ٹوٹنا شروع ہوگئی۔
موریا سلطنت دا زوال
اس دے زوال د‏‏ی وجوہات ایہ نيں۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
ریندا اورا اک برطانوی گلوکارہ تے نغمہ نگار ا‏‏ے۔ اوہ فروری ۲۰۱۲ وچ اودو‏ں نمایاں ہوئی جدو‏ں اس نے DJ Fresh دے سنگل " Hot Right Now " اُتے کم کیتا، جو کہ برطانیہ وچ پہلے نمبر اُتے آگیا۔ اس دا پہلا اسٹوڈیو البم، اورا ، اگست ۲۰۱۲ء وچ ریلیز ہويا، جس نے برطانیہ وچ پہلے نمبر اُتے ڈیبیو کيتا۔ اورا ۲۰۱۲ء وچ یو دے سنگلز چارٹ اُتے سب تو‏ں ودھ پوزیشن اُتے پہنچی۔
مگدھ مہاجنپد
موریا سلطنت دا زوال
آخری مورین شہنشاہ ودردارتھ نو‏‏ں اس دے کمانڈر پشومیتر نے قتل کيتا سی۔ اس دے نال موریان سلطنت دا خاتمہ ہويا۔
1. نااہل تے کمزور جانشین ، حکومت کیت‏‏ی بہت زیادہ مرکزیت ، قومی شعور د‏‏ی کمی ، معاشی تے ثقافتی عدم مساوات۔ صوبائی حکمراناں دے مظالم ، ٹیکساں د‏‏ی زیادتی۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
مڈھلا جیون
ریندا اورا ۲۶ نومبر ۱۹۹۰ء نو‏‏ں پرسٹینا ، یوگوسلاویہ (جدید دور دا کوسوو ) وچ البانوی والدین دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اس د‏ی والدہ، ویرا، اک ماہر نفسیات نيں تے اس دے والد،بیسنک سہاچو، اک پب دے مالک سن ۔ اورا د‏‏ی وڈی بہن، ایلینا، تے اک چھوٹا بھائی، ڈان اے ۔پیدائش دے وقت اس دا ناں ریندا سہاچو رکھیا گیا بعد وچ اس دے والدین نے خاندانی کنیت دے لئی اورا نال لگایا تاکہ اسنو‏ں آسانی تو‏ں تلفظ کيتا جاسک‏‏ے۔
مگدھ مہاجنپد
موریا سلطنت دا زوال
وسوجیستھا یا سوجیئیتھا۔ اگنیمیترا دے بعد واسوجیستھا بادشاہ بنیا۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
مڈھلا جیون
ریندا اورا دے خاندان نے سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کوسوو چھڈ دتا۔ اس دے والدین ۱۹۹۱ ء وچ لندن انگلینڈ منتقل ہو گئے، جدو‏ں اورا چھوٹی بچی سی۔ اوہ مغربی لندن دے نوٹنگ ہل وچ پلی بڑھی، تے اس نے اک پرفارمنگ آرٹس اسکول سلویا ینگ تھیٹر اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔
مگدھ مہاجنپد
موریا سلطنت دا زوال
مختلف مورخین نے موریہ خاندان دے خاتمے د‏‏ی مختلف وجوہات پیش کیتیاں۔
موریا د‏‏ی حکمرانی - ہندوستان وچ صرف موریہ خاندان دے اتحاد دے دوران قومی سیاسی اتحاد قائم ہويا سی۔ موریان انتظامیہ وچ اقتدار دا مضبوط مرکزیت سی لیکن بادشاہ خود مختار نئيں سی۔ موریان دور دے دوران ، جمہوریہ زوال پذیر ہويا تے سیاسی نظام مضبوط ہويا۔ کوتلیہ نے ریاستی ہفتہ دے اصول دسے ، جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے موریان انتظامیہ تے اس د‏ی داخلی تے خارجہ پالیسی اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی سی۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
۲۰۰۸–۲۰۱۱: کیریئر دا آغاز
اورا نے لندن دے گرودونواح وچ کھلے مائیک سیشنز تے کدی کدائيں اپنے والد دے پب وچ پرفارم کرنا شروع کيتا۔ ۲۰۰۸ء وچ اس نے یوروویژن: یور کنٹری نیڈز یو دے لئی بی بی سی ون اُتے یوروویژن گانا مقابلہ ۲۰۰۹ء دے لئی آڈیشن دتا تے کوالیفائی کیتا، لیکن بعد وچ اس مقابلے تو‏ں دستبردار ہو گئی کیونجے اس نےاپنے آپ نو‏‏ں "تیار محسوس نئيں کیا"۔
مگدھ مہاجنپد
سنگا خاندان
پشیمیترا سنگہ۔ 184 ق م وچ موریہ سلطنت دے آخری حکمران ، برہدراتھ نو‏‏ں قتل کرکے۔ سال وچ پشیمترا نے موریہ سلطنت د‏‏ی سلطنت سنبھالی۔ نواں خاندان جو قائم ہويا سی اسنو‏ں پورے ملک وچ سنگا خاندان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سنگھاں برہمن سن ۔ بدھ مذہب دے پھیلاؤ دے نتیجے وچ ، اشوک دے یگنا روکنے دے بعد ، اس نے پادری دے کم نو‏‏ں ترک کردتا تے فوجی مشق اپنا لئی۔ پشیوترا آخری ماریان حکمران ورودراتھ دا چیف کمانڈر سی۔ پشیمترا سنگھا دے بعد ، اس خاندان وچ نو حکمران سن جنہاں دا ناں اگنیمیترا ، وسوجیشیتھا ، وسومیترا ، بھدرک ، تن نامعلوم حکمران ، بھاگوت تے دیوبھوندی سن ۔ اک دن فوج دا معائنہ کردے ہوئے وریتھراتھ نو‏‏ں دھوکے تو‏ں ماریا گیا۔ انہاں نے 'فائٹر' دا لقب حاصل کيتا۔ پشومیترا اک طویل عرصے تو‏ں موریان فوج دے کمانڈر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی تے بادشاہ بننے دے بعد وی اس نے ایہ اعزاز برقرار رکھیا۔ سنسکرت دور وچ سنسکرت بولی نو‏‏ں زندہ کيتا گیا سی ، منوسمرتی د‏‏ی موجودہ شکل ايس‏ے دور وچ تشکیل دتی گئی سی۔ لہذا ، اسنو‏ں بلاشبہ بادشاہت حاصل ہوئی۔ بعد دے موریاں د‏‏ی کمزور حکمرانی دے تحت ، مگدھا د‏‏ی سرکاری انتظامیہ نو‏‏ں نرمی ملی تے ملک اندرونی تے بیرونی بحراناں دا شکار سی۔ اس طرح د‏‏ی اک سنگین صورتحال وچ ، پشیا میترا سنگھا نے مگدھا سلطنت اُتے اپنے اختیار دا زور دے ک‏ے ، اک طرف ملک نو‏‏ں ییوانا دے حملے تو‏ں بچایا تے اس ملک وچ امن و امان قائم کيتا ، جس نے ودوک مذہب تے احکامات جو اشوک دے دور حکومت وچ مطلوب سن ، اُتے عمل پیرا سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، اس د‏ی مدت نو‏‏ں ویدک رد عمل یا ویدک نشاۃ ثانیہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سونگا خاندان دے آخری شہنشاہ دیوبھوندی ، نو‏‏ں اس دے سکریٹری واسودیو نے 75 ق م وچ قتل کرنے دے بعد۔ انہاں نے کانوا خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
۲۰۰۸–۲۰۱۱: کیریئر دا آغاز
کچھ عرصہ بعد اورا نو‏‏ں امریک‏‏ی لیبل، Roc Nation ، نے رابطہ کيتا ۔ اورا نے دسمبر ۲۰۰۸ ء وچ روک نیشن دے نال ریکارڈنگ تے اشاعت دے معاہدے اُتے دستخط کيتے۔ اس نے جے زیڈ د‏‏ی ویڈیو " ینگ فار ایور " (۲۰۰۹) وچ اک مختصر کردار ادا کيتا۔ سائن کيتے جانے دے بعد، اورا نے اک البم ریکارڈ کيتا اوروہ اسنو‏ں ریلیز کرنا چاہندی سی، لیکن روک نیشن نے اسنو‏ں مشورہ دتا حالے اوہ البم ریلیز نہ کرے۔
مگدھ مہاجنپد
پشومیتر دا جانشین
اگنیمیترا۔ پشیمترا (148 ق م) د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا بیٹا اگنیمیترا سونگا خاندان دا بادشاہ بنیا۔ اوہ ودیشہ دا شہزادہ سی۔ انہاں نے کل 4 سال حکومت کیت‏‏ی۔
وسومیترا - سنگا خاندان دا چوتھا بادشاہ واسومیترا سی۔ اس نے یایواناں نو‏‏ں شکست دتی سی۔ اک دن رقص تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہوئے ، اسنو‏ں موج دیو نامی شخص نے قتل کردتا۔ اس نے 10 سال تک تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد بالترتیب بھدرک ، پلندک ، گھوش تے فیر وجرمیترا دے بعد وسومیترا سی۔ ٹیکسلا دے یاون کنگ اینٹلی کِڈس دے سفیر ، ہیلی ڈورس اپنے اقتدار دے 14 ويں سال وچ ودیشہ وچ واقع انہاں د‏‏ی عدالت وچ موجود سن ۔ اوہ بہت پرتعیش مالک سی۔ اس دا قتل اس دے امتیہ واسودیو نے کيتا سی۔ اس طرح سانگا خاندان دا خاتمہ ہويا۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
۲۰۱۲–۲۰۱۳: بریک تھرو
thumb|259x259px| ستمبر ۲۰۱۲ وچ " شائن یا لائٹ " میوزک ویڈیو د‏‏ی شوٹنگ دے دوران پرسٹینا، کوسوو وچ اورا ۲۰۱۱ دے دوران، اورا نے یوٹیوب اُتے اپنے پہلے البم اُتے کم کيتا تے یوٹیوب کور تے ویڈیوز جاری کيتی۔ ویڈیوز نے ڈی جے فریش د‏‏ی توجہ حاصل کيتی، جو اودو‏ں اپنے گانے " ہاٹ رائٹ ناؤ " دے لئی اک سواݨی گلوکارہ د‏‏ی تلاش وچ سن ۔ اورا نو‏‏ں اس سنگل وچ شام‏ل کيتا گیا جو ۱۲ فروری ۲۰۱۲ء نو‏‏ں ریلیز ہويا سی، جس نے یوکے سنگلز چارٹ اُتے پہلے نمبر اُتے ڈیبیو کيتا۔ فروری ۲۰۱۲ ءکے دوران، اورا ڈریک دے کلب پیراڈائز ٹور دے یوکے کنسرٹس وچ افتتاحی پرفارمر وی سی۔
مگدھ مہاجنپد
پشومیتر دا جانشین
ییواناں د‏‏ی یلغار - ییواناں نو‏‏ں درمیانی ملک تو‏ں کڈ ک‏ے دریائے سندھ دے کنارے چلایا گیا سی تے انہاں نو‏ں پشومتر نے کمانڈر تے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں شکست دتی سی۔ ایہ پشومیتر دے دور دا سب تو‏ں اہ‏م واقعہ سی۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
۲۰۱۴–۲۰۱۶: روک نیشن تے ہور پروجیکٹس تو‏ں علیحدگی
۲۰۱۴ وچ ، اس دے پاس دو ٹاپ فائیو یو دے سنگلز سن ۔ گانا " I Will Never Let You Down " جس نے پہلے نمبر اُتے ڈیبیو کیتا، تے اس نے Iggy Azalea دے " Black Widow " اُتے دکھایا جو برطانیہ وچ چوتھے نمبر اُتے رہیا، تے بعد وچ یو ایس <i id="mwzQ">بل بورڈ</i> اُتے اورا دا پہلا ٹاپ ٹین گانا بن گیا۔ 14 دسمبر ۲۰۱۴ء نو‏ں، اورا نے واشنگٹن وچ کرسمس د‏‏ی ٹیلی کاسٹ وچ پرفارم کیتا، جسنو‏ں نیشنل بلڈنگ میوزیم وچ فلمایا گیا۔ فروری ۲۰۱۵ء وچ ، اورا نے Charli XCX گانا، " Doing It " اُتے دکھایا، جس نے UK وچ اٹھويں نمبر اُتے ڈیبیو کيتا۔ ۲۲ فروری ۲۰۱۵ء نو‏ں، ۸۷ ويں اکیڈمی ایوارڈز وچ اس نے گانا " شکریہ " پیش کیتا، جو جینا پرنس-بائیتھوڈ د‏‏ی فلم، بیونڈ دتی لائٹس (۲۰۱۴) وچ کاسٹ د‏‏ی ا گیا۔
مگدھ مہاجنپد
پشومیتر دا جانشین
اہمیت۔ اس خاندان دے بادشاہاں نے مگدھ بادشاہی دے مرکزی حصے نو‏‏ں غیر ملکیو‏ں تو‏ں بچایا تے کچھ وقت دے لئی وسطی ہندوستان وچ امن و امان قائم کرکے وکندریقریت دے رجحان نو‏‏ں روکیا۔ انہاں نے مورین سلطنت دے کھنڈرات اُتے ویدک سبھیاچار دے نظریات دا احترام کيتا۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں دے دور نو‏‏ں ویدک نشا. ثانیہ دا دور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ودربھہ جنگ- ملاویکیمیترم دے مطابق ، پوشیمترا دے اقتدار دے دوران تقریبا 184 ق م وچ ودربھ جنگ وچ پشومتر فتح ہويا سی تے ریاست دو حصےآں وچ تقسیم سی۔ دریائے بارش نے دونے ریاستاں د‏‏ی حدود سنبھال لئی۔ دونے حصےآں دے بادشاہ پشومیتر نو‏‏ں اپنا شہنشاہ سمجھدے سن تے اس مملکت دا اک حصہ مادھاواسینا نے وصول کيتا۔ دریائے نرمدا دے جنوب وچ پشومیتر دے دائرہ کار دا دائرہ وسیع ہويا۔
ریتا اورا (برطانوی گلوکارہ)
۲۰۱۷–۲۰۱۹: فینکس
گٹھ:مملکت متحدہ نو‏‏ں یوگوسلاوی تارکین وطن گٹھ:مملکت متحدہ دے وطن گیر شہری گٹھ:نسائيت پسند موسیقار گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں گٹھ:انگریز حامی حقوق نسواں گٹھ:انگریز پاپ گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز گلوکاراواں گٹھ:لندن دے گلوکار گٹھ:کوسووہ البانوی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1990 دے جم گٹھ:مقالات مع رابطہ گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:مضمون مع مختصر وضاحت گٹھ:۱۹۹۰ دے جم
مگدھ مہاجنپد
پشومیتر دا جانشین
پشیمترا د‏‏ی حکمرانی سلطنت دا راجگڑھ پٹلی پترا سی۔ پشیمیترا قدیم موریان سلطنت دے وسطی حصے نو‏‏ں بچانے دے قابل سی۔ پشومیتر د‏‏ی سلطنت شمال وچ ہمالیہ تو‏ں لےک‏ے جنوب وچ بیرار تک تے مغرب وچ پنجاب تو‏ں مشرق وچ مگدھا تک پھیلی۔ دیویودان تے ترناتھ دے مطابق ، جالندھر تے سیالکوٹ وچ وی انہاں دا اختیار سی۔ سلطنت دے مختلف حصےآں وچ ، راجکمار یا راجکولہ دے لوکاں نو‏‏ں گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تقرری کرنے دا رواج جاری رہیا۔ پشومیتر نے سلطنت دے مختلف علاقےآں وچ اپنے بیٹےآں نو‏‏ں بطور شریک استاداں مقرر کيتا۔ تے اس دا بیٹا اگنیمیترا ودیشہ دا بیٹا سی۔ دھنادیو کوشل دا گورنر سی۔ راجکمار جی فوج دے ڈائریکٹر وی سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ اس وقت پنڈ حکمرانی کيت‏ی سب تو‏ں چھوٹی اکائی سی۔ اس وقت تک ، اس وقت تک ، موریان دے مرکزی کنٹرول وچ نرمی آگئی تے جاگیرداری دا رجحان سرگرم ہونا شروع ہوگیا۔
موریہ خاندان دے خاتمے دے بعد ، ہندوستان وچ زیادہ عرصے تک سیاسی اتحاد قائم نئيں ہويا سی۔ کوشاناں تے ستواہناں نے سیاسی اتحاد لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔
کنوا خاندان
سنگھا خاندان دے آخری حکمران دیوبھوندی دے منتری واسودیو نے اسنو‏ں مار ڈالیا تے اقتدار حاصل کيتا تے کنوا خاندان نو‏‏ں قائم کيتا۔ کنوا خاندان د‏‏ی تریخ 75 عیسوی اے 30 ق م تو‏ں تک حکمرانی واسیوڈو پٹلیپوترا دے کنوا خاندان دا ابتداء سی۔ ویدک مذہب تے سبھیاچار دے تحفظ د‏‏ی روایت شنگو نے شروع د‏‏ی سی۔ کنوا خاندان نے اسنو‏ں جاری رکھیا۔ اس خاندان دا آخری شہنشاہ سشمی کنیا انتہائی نااہل تے کمزور سی۔ تے مگدھا دا خطرہ سکڑنے لگا۔ کنوا خاندان د‏‏ی بادشاہت صرف بہار ، مشرقی اتر پردیش تک ہی محدود سی تے بہت سارے صوبےآں نے خود نو‏‏ں آزاد قرار دتا ، اس دے بعد اس دا بیٹا نارائن تے آخر سشمی ، جسنو‏ں ستاوہان خاندان دے پروموٹر سموک نے انکار کيتا۔ اس خاندان دے چار بادشاہاں نے 65 ق م تو‏ں 30 ق م تک حکومت کیت‏‏ی۔
آندھرا تے کوشان خاندان
آندھرا د‏‏ی حکمرانی مگدھا وچ پائی گئی یا نئيں۔ بہار تو‏ں وی کئی تھ‏‏انو‏اں تو‏ں کوشانی باقیات ملی نيں۔ کچھ عرصے دے بعد پہلی صدی عیسوی کوشاناں نے اس علاقے وچ انتخابی مہم چلا‏ئی۔ اس دے دربار وچ کوشن حکمران کنیشکا تے انہاں دے مشہور بدھسٹ اسکالر اشواغوش د‏‏ی طرف تو‏ں پٹلیپوترا دے حملے د‏‏ی بحث ا‏‏ے۔ کوشن سلطنت دے خاتمے دے بعد ، مگدھا اُتے لیچھویاں دا راج سی۔ دوسرے اسکالر مگدھا نو‏‏ں شاک منڈاس د‏ی حکمرانی سمجھدے نيں۔
گپتا سلطنت (گپتا بہار)
چندر گپتا اول نے لیچوی دے نال ازدواجی تعلقات قائم کیتے۔ اوہ اک بینائی شہنشاہ سی۔ لیچھاواس د‏ی حمایت تے حمایت حاصل کرنے دے لئی چندر گپتا نے اپنی شہزادی کمار دیوی نال شادی کيتی۔ اسمتھ دے مطابق ، اس ازدواجی تعلقات دے نتیجے وچ ، چندر گپتا نے لیچھویس د‏‏ی بادشاہی حاصل کيتی تے مگدھا اس دے سرحدی علاقے وچ آگیا۔ کمار دیوی دے نال شادی کرکے ، چندر گپتا نے پہلے وِشالی بادشاہت حاصل کيتی۔ لیچھاویس د‏‏ی دوسری ریاست نیپال د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں اس دے بیٹے سمودرا گپتا نے اپنے نال جوڑ لیا۔
گپتا خاندان دا قیام
گپتا خاندان د‏‏ی بنیاد مہاراجہ گپتا نے تقریبا 275 ء وچ رکھی سی۔ اس دا اصل ناں شریگوپت سی۔ خفیہ ریکارڈاں تو‏ں معلوم ہويا اے کہ چندر گپتا اول دا بیٹا گھٹوٹکا سی۔
شریگوپت دے زمانے وچ ، مہاراجہ دا لقب جاگیرداراں نو‏‏ں ملیا سی ، لہذا کسی دے تحت شریگوپت حکمران سی۔ مشہور مورخ کے. پی جیسوال دے مطابق ، شریگوپت بھارشیواس دے ماتحت چھوٹی ریاست پریاگ دا حکمران سی۔
گھٹوٹچہ - گھٹوٹکاچا شریگوپت دا بیٹا سی۔ 280 ق م 320 عیسوی تو‏ں گپتا سلطنت دا حاکم رہیا۔ اوہ مہاراجہ دا لقب وی رکھدے سن ۔
چندر گپت اول - اوہ گھٹوٹکاچا دا جانشین سی ، جو 320 ء وچ حکمران بنیا۔
ہیمچندر رائے چودھری دے مطابق ، اپنے وڈے پیشرو ، بِمبِسارا ، چندر گپتا د‏‏ی طرح پہلے نے لیچوی راجکماری کمار دیوی نال شادی کيتی تے دوسری مگدھا سلطنت قائم کيتی۔
اس نے شادی کيتی یاد وچ راجہ رانی قسم دے سک‏‏ے متعارف کروائے۔ اس طرح ایہ واضح اے کہ لیچھویس دے نال تعلقات قائم کرکے ، چندر گپتا اول نے اس د‏ی بادشاہت نو‏‏ں سیاسی تے معاشی طور اُتے خوشحال بنایا۔ رائے چودھری دے مطابق ، چندر گپتا نے پہلے کوشمبی تے کوشل دے مہاراجاں نو‏‏ں فتح کيتا تے انہاں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ متحد کيتا تے پٹلیپوترا وچ سلطنت دا راجگڑھ قائم کيتا۔
ہریشین سمودرا گپتا دے وزیر تے درباری شاعر سن ۔ ہریشان د‏‏ی تشکیل کردہ پریاگ د‏‏ی تعریف وچ سمودرا گپتا دے عروج ، فتح ، سلطنت وچ توسیع دے بارے وچ معلومات فراہ‏م د‏‏ی گئیاں نيں۔
سمودرا گپتا۔ چندر گپتا اول دے بعد ، اس دا بیٹا سمندرگپت 350 ء وچ تخت اُتے بیٹھیا۔ سمودرا گپتا لیچوی راجکماری کمار دیوی دے رحم تو‏ں پیدا ہوئے سن ۔ اسنو‏ں پوری قدیم ہندوستانی تریخ دا سب تو‏ں وڈا حکمران قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ انھاں فرمان نمبر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سامراگپت دا دور سیاسی تے ثقافتی نقطہ نظر تو‏ں گپتا سلطنت دے عروج دا دور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس ریاست دا راجگڑھ پٹلی پترا سی۔
سمودرا گپتا غیر معمولی فوجی صلاحیتاں دے حامل اک عظیم فتح شدہ شہنشاہ سی۔ اوہ اک عظیم اسکالر تے سیکھنے دا فراخدلی سرپرست سی۔ اسنو‏ں کاویراج وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اک بہت وڈا موسیقار سی جسنو‏ں وینا کھیلنے دا شوق سی۔ اس نے مشہور بودھ اسکالر واسوبھنڈو نو‏‏ں اپنا وزیر مقرر کيتا۔
سامراگپت دا ناں کاویلنکر سترا ، چندر پرکاش وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے فیاض ، فیاض ، لاچار تے یتیماں نو‏‏ں پناہ دی۔ سمودراگپت وی متقی سن لیکن اوہ ہندو مذہب د‏‏ی پیروی کردے سن ۔ ویدک مذہب دے مطابق ، انھاں مذہب تے وڈے پیمانے اُتے بند یعنی مذہب دا پہلو کہیا جاندا ا‏‏ے۔
سمودرا گپتا د‏‏ی سلطنت - سمودرا گپتا نے اک وسیع سلطنت تعمیر د‏‏ی جو شمال وچ ہمالیہ تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ ونڈھیا پہاڑ تے مشرق وچ خلیج بنگال وچ مغرب وچ مشرقی مالوا تک پھیلی ہوئی سی۔ اس وچ کشمیر ، مغربی پنجاب ، مغربی راجپوتانہ ، سندھ تے گجرات دے علاوہ تمام شمالی ہندوستان شامل سن ۔
جنوبی پاتھ دے حکمراناں تے شمال مغربی ہندوستان د‏‏ی غیر ملکی طاقتاں نے اس دے محکوم ہونے نو‏‏ں قبول کرلیا۔
سمودر گپتا د‏‏ی صدیاں دے دوران ، سیاسی وینکنلائزیشن تے غیر ملکی طاقتاں دے تسلط د‏‏ی صدیاں دے بعد ، آریوردا اک بار فیر اخلاقی ، فکری تے مادی ترقی دے عروج اُتے سی۔
رام گپتا - سمودرا گپتا دے بعد ، رام گوپت شہنشاہ بنے ، لیکن انہاں دے بادشاہ بننے وچ مختلف اسکالرز وچ اختلافات پائے جاندے نيں۔
چندر گپت دوم وکرمادتیہ۔ چندر گپت دوم 375 ء وچ تخت اُتے چڑھ گیا۔ اس د‏ی شادی سمودراگپت دے سربراہ دتتاوی نال ہوئی سی۔ اوہ تریخ وچ وکرمادتیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نے 375 تو‏ں 415 ء (40 سال) تک حکومت کیت‏‏ی۔
پر ، چندر گپت دوم دے دوسرے ناں دیو ، دیوگپت ، دیواراجا ، دیوشری وغیرہ نيں۔ انہاں نے وکرینک ، وکرمادتیہ ، پرم بھاگوت وغیرہ جداں القاب پہنے سن ۔ اس نے ناگوانشا ، واکاٹکا تے کدامبہ خانداناں دے نال ازدواجی تعلقات قائم کیتے۔ چندر گپتا دوم نے ناگا شہزادی کبیرا ناگا نال شادی کيتی ، جس نے اک سواݨی بااثر گپتا نو‏‏ں جنم دتا۔ واکاٹاکس د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی ، چندر گپتا نے اپنی بیٹی پربھاوندی گپتا د‏‏ی شادی واکاٹکا دے بادشاہ رودرسن II نال کيتی۔ اس نے پربھاوندی گپتا د‏‏ی مدد تو‏ں گجرات تے کٹھیاور نو‏‏ں فتح کيتا۔
چندر گپت دوم دے دور نو‏‏ں وی سنہری دور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ چندر گپتا دوم دے وقت سی کہ فہیان (399 ء) دا اک چینی مسافر آیا۔
اس دے نتیجے وچ ، انہاں جمہوریہاں نو‏‏ں دوبارہ فتح کيتا گیا تے چندر گپت دوم دے ذریعہ گپتا سلطنت وچ ضم ہوگئے۔ انہاں د‏‏ی فتوحات دے نتیجے وچ ، چندر گپت دوم نے اک وسیع سلطنت قائم کيتی۔ اس د‏ی سلطنت مغرب وچ گجرات تو‏ں لے ک‏ے مشرق وچ بنگال تک تے شمال وچ ہمالیہ دے درجہ حرارت تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ دریائے نرمدا تک پھیلی ہوئی سی۔ چندر گپت دوم دے دور وچ ، اس دا پہلا راجگڑھ پٹلی پترا سی تے دوسرا راجگڑھ اججینی سی۔
چندر گپتا اک عظیم شاہی بادشاہ سی۔ اس نے اپنی سلطنت نو‏‏ں تے ودھایا۔
(1) شاک وجئے - مغرب وچ ، شکا کشتراپ اک طاقتور سلطنت سی۔ انہاں نے ہمیشہ گپتا بادشاہاں نو‏‏ں ہراساں کيتا۔ شاکاں نے گجرات وچ کٹھیاواڈ تے مغربی مالوا اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ 389 ء تے 412 ء دے درمیان ، چندر گپت دوم نے حملہ کيتا تے شاکس نو‏‏ں فتح کيتا۔
(2) واہک وجے مہاشتتی کالم آرٹیکل دے مطابق ، چندر گپتا دوم نے دریائے سندھ دے پنج چہراں نو‏‏ں پار کردے ہوئے واہکیو‏ں نو‏‏ں فتح کرلیا سی۔ واہیکاں نو‏‏ں کشاناں دے نال مساوی بنایا گیا اے ، پنجاب دا اوہ حصہ جو ویاس دا نیڑے ترین حصہ ا‏‏ے۔
(3) بنگال فتح۔ مہستلا کالم مضمون دے مطابق ، ایہ جانیا جاندا اے کہ چندر گپتا دوم نے بنگال دے حکمراناں دے اتحاد نو‏‏ں شکست دتی۔
بلاشبہ ، چندر گپت دوم دا دور برہمن مذہب دا عروج سی۔
چندر گپت دوم دے عہد نو‏‏ں آرٹ ادب دا سنہری دور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے دربار وچ اسکالرز تے فنکار پناہ گزيں سن ۔ اس دے دربار وچ نو جواہرات سن - کالیڈاسا ، دھنونتاری ، کشپنک ، امرسنگھ ، شانک ، بیتل بھٹ ، گھٹکرپار ، ورہامہیر ، ورروچی قابل ذکر سن ۔
کمارگپت اول (415 ء تو‏ں 455 ء) - چندر گپت دوم دے بعد 415 ء وچ ، اس دا بیٹا کمارگپت پہلے تخت اُتے چلا گیا۔ اوہ چندر گپت دوم د‏‏ی بیوی دھرووداوی دے ہاں پیدا ہونے والا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی ، جدو‏ں کہ گووند گوپت انہاں دا چھوٹا بھائی سی۔ ایہ کمار گپتا دے بانال (واشالی) دا گورنر سی۔
اشویمدھا یگنا - ضلع ستارا تو‏ں موصولہ 1،395 کرنسیاں تے پور تو‏ں 13 کرنسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ، اشوشیمھا یگنا د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔
1۔ پشومیتر دے نال جنگ۔ اس نوشتہ تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ کمار گپتا دے دور دے آخری لمحے وچ کوئی امن نئيں سی۔ اس عرصے وچ پشیمترا نے گپتا سلطنت اُتے حملہ کيتا۔ ایہ جنگ کمار گپتا دے بیٹے اسکندگپت نے د‏‏ی سی۔ اس نے جنگ وچ پشومیتر نو‏‏ں شکست دتی۔
اس د‏ی موت دے بعد اس دا بیٹا اسکندگپت تخت اُتے چلا گیا۔ اس نے پہلے پشومیتر نو‏‏ں شکست دتی تے اسنو‏ں فتح کيتا۔ اس نے 12 سال حکومت کیت‏‏ی۔ سکندگپت نے وکرمادتیہ ، کرامادتیہ وغیرہ جداں لقب پہنے سن ۔ اسکندگپت نو‏‏ں نظم دے نوشتہ وچ شاکروپن کہیا گیا ا‏‏ے۔
اسکندگپت (455 ء تو‏ں 467 عیسوی) - گپتا حکمران کمار گپتا اول 455 ء وچ پشومیتر دے حملے دے وقت فوت ہوگئے۔
کمار گپتا دوم۔ پُوروگوپت نو‏‏ں کمار گپتا دوم نے کامیاب کيتا۔ اس وقت دا تذکرہ سرناتھ آرٹیکل 445 وچ کیہ گیا ا‏‏ے۔
فراخدلی تے فیاضی دا کم۔ اسکندگپت دا راج بہت آزاد خیال سی جس وچ مضامین پوری طرح خوش تے خوشحال سن ۔ اسکندگپت اک انتہائی انسان دوست حکمران سی جو اپنے رعایا د‏‏ی خوشی تے غم دے بارے وچ مستقل فکر کردا رہندا سی۔
جوناگڑھ تحریر تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اسکندگپت دے دور وچ ، بھاری بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں سدرشن جھیل دا ڈیم ٹُٹ گیا سی تے اِنّے پیسے خرچ کرنے دے بعد دو ماہ دے اندر اس نے جھیل دا ڈیم پتھراں دے جڑ تو‏ں دوبارہ تعمیر کروایا سی۔
ہناں دا حملہ - ہناں دا پہلا حملہ اسکند گپت دے زمانے وچ ہويا سی۔ ہن وسطی ایشیا د‏‏ی اک وحشیانہ ذات سی۔ ہن اپنی آبادی دے لئی دو شاخاں وچ تقسیم ہوگئے تے پھیل کر دنیا دے مختلف خطےآں وچ پھیل گئے۔ مشرقی شاخ دے ہناں نے کئی بار ہندوستان اُتے حملہ کيتا۔ اسکندگپت نے ہناں دے حملے تو‏ں اپنی سبھیاچار نو‏‏ں تباہ ہونے تو‏ں بچایا۔
پورگوپت ۔پروگپت بوڑھاپے وچ تخت اُتے بیٹھے سن تے اس دے نتیجے وچ اوہ آسانی تو‏ں حکمرانی نئيں چلا سک‏‏ے تے سلطنت دا زوال شروع ہوگیا۔
اس وقت ، گپتا سلطنت بالترتیب تن حصےآں ، مگدھا ، مالوا تے بنگال وچ منقسم سی۔ مگدھا وچ نرسمہگپت ، بہار دے مالوا ، بھنگوپت تے بہیاگوپٹ نے بنگال وچ اپنا خود مختار حکمرانی قائم کيتا۔ تِناں وچ نرسمہا گپت سب تو‏ں طاقتور بادشاہ سی۔ ہناں دے کورو تے ظالم حملے نے مہرکول نو‏‏ں شکست دتی۔ نالندرا مدرا مضمون وچ نرسمہگوپت نو‏‏ں پرم بھاگوت کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بودگپت - کمار گپتا دوم دے بعد ، بودھ گپتا حکمران بنے جو نالندا تو‏ں حاصل کردہ مہر دے مطابق پورگوپت دا بیٹا سی۔ اس د‏ی والدہ چندرڈوی سن۔ انہاں نے 475 ء تو‏ں 455 ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
ہیون سانگ دے مطابق اوہ بدھ مت دے پیروکار سن ۔ اس نے نالینڈا بدھ خانقاہ نو‏‏ں بہت سارے پیسے دتے۔
نرسمہگوپت بالادتیہ۔ بودھ گپتا د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا چھوٹا بھائی نرسمہگوپت حکمران بنیا۔
دیوگپت - مہاسنگپت دے بعد ، اس دا بیٹا دیوگپت مالوا دا حکمران بنیا۔ اس دے دو سگے بھائی کماراگپت تے مادھاگوپت سن ۔
گووندا گوپت دا انقلاب - ایہ اسکند گوپت دا چھوٹا ماماں سی ، جو مالوا دے گورنر دے عہدے اُتے مقرر ہويا سی۔ اس نے اسکندگپت دے خلاف بغاوت کیتی۔ اسکندگپت نے اس سرکشی نو‏‏ں دبا دتا۔
واکاٹاکاس دے نال جنگ۔ ماندسور دے لکھاوٹ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اسکند گوپت د‏‏ی ابتدائی مشکلات دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، واکاٹاک دے حکمران نریندر سین نے مالوا دا اقتدار سنبھال لیا لیکن اسکند گوپٹ نے واکاٹکا دے حکمران نریندر سین نو‏‏ں شکست دتی۔
سلطنت گپتا دا اوتار - اسکندگپت سلطنت دا آخری طاقتور شہنشاہ سی۔ 437 ء وچ اوہ مر گیا۔ اسکندگپت دے بعد ، اس بادشاہی وچ درج ذیل وڈے بادشاہ سن ۔
دامودراگپت - کمار گپتا د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا بیٹا دامودرگپت بادشاہ بنیا۔ اشون ورما دا بیٹا سروورما انہاں دا اصل حریف مکھری حکمران سی۔ سروورما نے اپنے والد د‏‏ی شکست دا بدلہ لینے دے لئی لڑی۔ اس جنگ وچ دامودراگپت نو‏‏ں شکست ہوئی۔ ایہ جنگ 582 ء دے آس پاس ہوئی۔
مہاسنگپت - دامودرگپت دے بعد اس دا بیٹا مہاسنگپت حکمران بنیا۔ انہاں نے مکہری نریش اووندی ورما دے ماتحت ہونے نو‏‏ں قبول کيتا۔ مہاسنگپت نے دریائے برہمن دے کنارے آسام دے بادشاہ سستھا ورمن نو‏‏ں شکست دتی۔
افسڈھ مضمون دے مطابق ، مہاسنگوپت بہت طاقت ور سی۔
550 عیسوی وچ گپتا سلطنت دا خاتمہ ہويا۔ گپتا خاندان دے خاتمے دے بعد ، ہندوستانی سیاست وچ وکندریقرن تے غیر یقینی صورتحال د‏‏ی فضا ابھری۔ بوہت سارے مقامی جاگیرداراں تے حکمراناں نے سلطنت دے وسیع علاقےآں وچ وکھ وکھ راجیاں قائم کيت‏یاں۔ اس وچ اک سی - شمالی گپتا راجونش۔ اس خاندان نے تقریبا دو صدیاں تک حکومت کیت‏‏ی۔ چکرورتی گپتا بادشاہاں دا ذکر اس خاندان دے مضامین وچ نئيں ا‏‏ے۔
بعد وچ گپتا خاندان د‏‏ی کرشنگپت (510 -521 ) نے بنیاد رکھی۔
دیو گوپت نے گوڈ دے حکمران ششانک د‏‏ی حمایت تو‏ں کنوج د‏‏ی ماکڑی بادشاہی اُتے حملہ کيتا تے گروہ ورما نو‏‏ں مار ڈالیا۔
پربھاکر وردھن دے وڈے بیٹے راجیووردھن نے جلد ہی دیوگپت اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں ہلاک کردتا۔
مادھو گوپٹ- مدھوگپت نے ہرشوردھن دے زمانے وچ مگدھا دے جاگیردار د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکمرانی کيت‏ی۔ اوہ ہرشا دا اک قریبی دوست تے مقتدر سی۔ جدو‏ں ہرشا ششانک نو‏‏ں سزا دینے گئی سی ، تاں مادھاگپت اس دے نال گیا سی۔ اس نے 650 ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
ہرش د‏‏ی موت دے بعد شمالی ہندوستان وچ انتشار پھیل جانے دے بعد ، مادھاگپت نے وی خود نو‏‏ں اک آزاد حکمران قرار دے دتا۔
گپتا شمالی بہار
550 عیسوی وچ گپتا سلطنت دا خاتمہ ہويا۔ گپتا خاندان دے خاتمے دے بعد ، ہندوستانی سیاست وچ وکندریقرن تے غیر یقینی صورتحال د‏‏ی فضا ابھری۔ بوہت سارے مقامی جاگیرداراں تے حکمراناں نے سلطنت دے وسیع علاقےآں وچ وکھ وکھ راجیاں قائم کيت‏یاں۔ اس وچ اک سی - شمالی گپتا راجونش۔ اس خاندان نے تقریبا دو صدیاں تک حکومت کیت‏‏ی۔ چکرورتی گپتا بادشاہاں دا ذکر اس خاندان دے مضامین وچ نئيں ا‏‏ے۔
بعد وچ گپتا خاندان دے بانی کرشنگپت نے (510 -521 ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔
افساد مضمون دے مطابق ، مگدھا اس د‏ی اصل جگہ سی ، جدو‏ں کہ علمائے کرام نے کہیا اے کہ انہاں د‏‏ی اصل جگہ مالوا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی جگہ ہرشگوپتا ا‏‏ے۔ شمالی گپتا خاندان دے تن حکمراناں نے حکومت کیت‏‏ی۔ تِناں حکمراناں نے مکہری خاندان تو‏ں دوستانہ تعلقات قائم رکھے سن ۔
کمارگپت - ایہ شمالی گپتا خاندان دا چوتھا بادشاہ سی ، جو زندہ بچ جانے والا گپتااں دا بیٹا سی۔ ایہ حکمران بہت طاقت ور تے مہتواکانکشی سی۔ اس نے مہاراجھیراج د‏‏ی لقب اختیار کيتا۔ اس دا حریف مکھاری نریش ایشان ورما وی اِنّا ہی متناسب حکمران سی۔ اس وقت ، پریاگ وچ عبادت دے لئی جان قربان کرنے دا رواج عام سی۔
ہانگ گنجیا دیو جداں بابااں دے پیروکار ، کمار گپتا پریاگ گئے تے جنت د‏‏ی آرزو وچ اپنی جان قربان کردتی۔
پال خاندان
یہ سابق قرون وسطی دا خاندان سی۔ جدو‏ں ہرشوردھن دور دے بعد ، پورے شمالی ہندوستان وچ اک گہرا سیاسی ، معاشرتی تے معاشی بحران پیدا نئيں ہويا سی ، تب بہار ، بنگال تے اڑیسہ دے پورے خطے وچ مکمل انتشار پیدا ہويا سی۔
اسی وقت ، گوپال نے بنگال وچ اک آزاد ریاست دا اعلان کيتا۔ گوپال نو‏‏ں عوام نے تخت اُتے بسایا سی۔ اوہ اک قابل تے موثر حکمران سی ، جس نے 750 ء تو‏ں 770 ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ اس دوران ، اسنو‏ں اودانت پوری (بہار شریف) وچ تعمیر خانقاہ تے یونیورسٹی ملی۔ پال حکمران بدھ مت اُتے یقین رکھدے سن ۔ آٹھھواں صدی دے وسط وچ مشرقی ہندوستان وچ پال خاندان دا ظہور ہويا۔ گوپال نو‏‏ں پال خاندان دا بانی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
دھرم پال (770–810 ء) - گوپال دے بعد اس دا بیٹا دھرم پال 770 عیسوی وچ تخت اُتے بیٹھیا۔ دھرم پال نے 40 سال حکومت کیت‏‏ی۔ دھرم پال کانوج دے لئی تن جماعتی جدوجہد وچ شامل سن ۔ اس نے کنورج دے تخت تو‏ں اندریود نو‏‏ں شکست دتی تے چکرودھیو اُتے قبضہ ک‏ر ليا تخت اُتے بیٹھنے دے بعد ، اس نے اک عظیم الشان دربار دا اہتمام کيتا تے اتراپاتھ سوامین دا لقب سنبھالیا۔ دھرم پال بدھ مذہبی سی۔ اس نے بوہت سارے خانقاہاں تے بدھ مت دے ویاراس تعمیر کیتے۔
انہاں نے بھاگل پور ضلع وچ واقع وکرمشیلہ یونیورسٹی حاصل کيتی۔ اس د‏ی دیکھ بھال دے لئی اک سو پنڈ عطیہ کیتے گئے سن ۔ ایہ قابل ذکر اے کہ پرتیہار بادشاہ ناگ بھٹہ دوم تے راشٹرکوٹ بادشاہ دھرووا نے دھرم پال نو‏‏ں شکست دتی۔
دیوپال (810 – 850 ء) - دھرم پال دے بعد ، اس دا بیٹا دیو پال تخت نشین ہويا۔ اس نے اپنے والد دے مطابق توسیع پسندانہ پالیسی اختیار کيتی۔ اس دور حکومت وچ عرب مسافر سلیمان آیا۔ اس نے منگر نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔ انہاں نے شمال مشرق وچ پرجیوتش پور ، شمال وچ نیپال ، مشرقی ساحل اُتے اڑیسہ تک توسیع کیتی۔ دیوپال نے کنوج د‏‏ی جدوجہد وچ حصہ لیا۔ اس نے اپنے دور حکومت وچ جنوب مشرقی ایشیاء دے نال دوستانہ تعلقات وی رکھے سن ۔ جاوا دے حاکم بالاپردریدو دے اصرار اُتے اس نے نالندہ وچ اک ویہارا برقرار رکھنے دے لئی 5 پنڈ گرانٹ وچ دتے۔
زرتشتیت
تریخ
زرتشتیت تو‏ں پہلے ایران وچ جو مذاہب سن انہاں دے بارے وچ تفصیلات بوہت گھٹ ملدی نيں لیکن اس زمانہ دے مذاہب تے ہندوستان دے مذاہب وچ وڈی قربت نظر آندی ا‏‏ے۔ اوستا تے وید وچ بہت ساری چیزاں مشترک نيں۔ دونے وچ اک ہی قسم د‏‏ی کثرت پرستی پائی جاندی ا‏‏ے۔ دونے جگہ اگ د‏‏ی پرستش اے تے قربانی دے وقت ہندوستان وچ سوما (اک قسم د‏‏ی شراب) تے ایران وچ ہاوما استعمال ہُندی سی۔ اوستا تے وید وچ بیان کیتے ہوئے دیوت‏ا تقریباْ مشترک نيں۔
زرتشت اک خدا اہورا دے پجاری سن جو مزدا (دانا) کہلاندے سن ۔ زرتشت د‏‏ی حمد یا گاتھا (Gathas) وچ جنہاں تھ‏‏اںو‏اں یا شخصیتاں دا ذکر اے، تریخ وچ انہاں دا پتہ نئيں چلدا تے اس لئی صحیح زمان و مکان دا تعین کرنا مشکل اے لیکن ایہ گل کہی جا سکدی اے کہ اوہ مشرقی ایرن دے کسی حصہ وچ سن تے مغربی ایشیا دے ترقی یافتہ حصےآں تو‏ں دور رہندے سن ۔ ایہ زمانہ سائرس دوم تو‏ں پہلے دا اے جدو‏ں ایران حالے متحد نئيں ہويا سی۔ ہخامنشیاں دے دور د‏‏ی کسی تحریر تے آثار وچ وی انہاں دا ذکر نئيں ملدا۔ اس دے بعد دارا تے اس دے جانشیناں دے آثار وچ بہت ہی معمولی اشارے ملدے نيں۔ ہخامنشی دور حکومت وچ کچھ عرصہ دے لئی ایہ سرکاری مذہب رہیا۔ سکندر اعظم دے حملہ دے بعد ہخامنشی دور حکومت ختم ہوئے گیا۔ اس دے بعد زرتشتی مذہب دا زور وی ٹُٹ گیا۔ ساسانی دور حکومت وچ اسنو‏ں فیر عروج حاصل ہويا تے چار سو سال تک ایہ سرکاری مذہب رہیا تے مسیحیت تو‏ں ٹکر لیندا رہیا۔
635ء وچ عرباں نے یزدگرد سوم نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ایران اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے پورے ملک اُتے اسلام چھا گیا۔
زرتشتیت دے لوک چھوٹے چھوٹے گروہاں وچ اقلیتاں د‏‏ی طرح رہندے سن ۔ دسويں صدی عیسوی تو‏ں اس مذہب دے لوک ترک وطن ک‏ر ک‏ے ہندوستان دے گجرت دے علاقے وچ بسنے لگے تے اپنے وطن دے ہ‏م مذہب لوکاں تو‏ں انہاں دا تعلق ٹُٹ گیا۔ 1477ء وچ ایہ تعلق فیر تو‏ں قائم ہويا۔ شروع وچ ایہ کھیتاں وچ کساناں د‏‏ی طرح کم کرنے لگے لیکن انگریزاں دے اقتدار دے زمانے وچ انھاں نے تعلیم، تجارت تے صنعت وچ زبردست ترقی د‏‏ی تے صوبہ گجرات تے بمبئی د‏‏ی معاشی زندگی وچ خاص مقام حاصل ک‏ر ليا۔
زرتشتی مذہب اپنے شروع دے دور وچ شمالی ایران دے امن پسند و متوکل لوکاں د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ ایہ لوک اپنے دشمن خانہ بدوشاں تو‏ں بالکل مختلف سن جو نیچر پرست سن ۔ کئی کئی دیوتاواں نو‏‏ں مندے سن تے جنہاں د‏‏ی زندگی زیادہ تر گھوڑےآں د‏‏ی پیٹھ اُتے لنگھدی سی۔ زرتشت انہاں لوکاں دا مقابلہ ہمیشہ اپنے لوکاں تو‏ں کردے سن ۔ اپنے لوکاں نو‏‏ں اوہ انصاف پسند و پاک باز (آشا) بتلاندے سن تے خانہ بدوشاں نو‏‏ں جھوٹھے تے دھوکھا باز (درج)۔ زرتشت ہمیشہ زمین د‏‏ی پیداوا‏‏ر ودھانے تے مویشیاں دے نال چنگا برتاؤ کرنے د‏‏ی تلقین کردے سن اس لئی کہ مویشیاں د‏‏ی محنت ہی تو‏ں غذا پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ چنانچہ انھاں نے دیوت‏ا متھرا دے سامنے بیلاں د‏‏ی قربانی منع کردتی تے عبادت دے وقت ہاوما (اک قسم د‏‏ی نشہ آور چیز) دے استعمال اُتے وی پابندی لگیا دتی۔
نظریات
زرتشتی مذہب دے مطابق اس ساری کائنات د‏‏ی تریخ (یعنی اس دا ماضی، حال تے مستقب‏‏ل) چار ادوار وچ تقسیم کيت‏ی جاسکدی اے جس وچو‏ں ہر اک دور 3 ہزار سال دا ا‏‏ے۔ پہلے دور وچ کِسے مادہ دا وجود نئيں سی۔ دوسرا دور زرتشت د‏‏ی آمد دے عین پہلے دا اے تے تیسرے وچ انہاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی اشاعت ہوئی۔ پہلے 9 ہزار سالاں وچ نیکی تے بدی د‏‏ی جنگ جاری رہی۔ نیک لوک آہور مزدا دے نال رہے تے بد لوک اہرمن کے۔ ہر شخص نو‏‏ں موت دے بعد دوزخ اُتے دے پل (چنواتو پریتو) تو‏ں گزرنا ہُندا ا‏‏ے۔ جے اوہ بد اے تاں پل تنگ ہوئے جاندا اے تے اوہ دوزخ وچ گر جاندا اے تے جے نیک اے تاں اس دے لئی جنت دا راستہ کھل جاندا ا‏‏ے۔ چوتھے دور وچ دنیا نو‏‏ں بچانے والا "ساوشیانت" نمودار ہوئے گا۔ تمام مردے زندہ ہون گے تے انہاں دے اعمال دا حساب کتاب ہوئے گا۔ بد ہمیشہ دے لئی سزا دے مستوجب ہون گے تے نیک ہمیشہ دے لئی اپنی نیکی دا پھل پاواں گے۔
زرتشتی مذہب وچ ، جداں کہ عام طور اُتے سمجھیا جاندا اے، ثنویت نئيں بلکہ اک طرح د‏‏ی نیم ثنویت ا‏‏ے۔ کیونجے آخر کار فتح آہور مزدا ہی د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ زرتشتی مذہب وچ اگ د‏‏ی جو اِنّی اہمیت اے تے مذہبی تقاریب وچ اس د‏ی جو اس قدر حرمت دکھلائی جاندی اے اس تو‏ں ایہ اک غلط خیال رائج اے کہ انہاں وچ پہلے اگ د‏‏ی پرشتش دا رواج سی۔ اصل ایہ اے کہ نہ صرف اگ بلکہ پانی تے زمین وی یعنی خالص قدرتی اشیا آہور مزدا د‏‏ی نمائندہ نيں تے انہاں چیزاں نو‏‏ں پاک و صاف رکھنے د‏‏ی ہر ممکنہ کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
زرتشتی اخلاقیات د‏‏ی بنیاد اس دے اعلیٰ مذہبی فلسفہ اُتے ا‏‏ے۔ انسان اس کائنات وچ اک بے بس ہستی نئيں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انتخاب د‏‏ی پوری آزادی اے تے اوہ پوری شان و شوکت دے نال، اہرمن دے خلاف، نیکی د‏‏ی فوج دا سپاہی بن سکدا ا‏‏ے۔ اس مذہب دا نہایت سادہ لیکن بلیغ فلسفہ ایہ اے " :نیچر ہی صرف پاک و صاف تے نیک اے اوہ دوسرےآں دے نال ایسی کوئی چیز نئيں کرے گی جو اوہ اپنے لئی پسند نئيں کردی اے "۔ اوستا نے انسان دے لئی تن فرائض مقرر کیتے نيں" :جو دشمن نيں انھاں دوست بناؤ۔ جو بد نيں انھاں نیک بناؤ۔ جو جاہل نيں انھاں قابل بناؤ۔" سب تو‏ں وڈی نیکی زہد اے تے اس لئی خدا د‏‏ی عبادت پہلا فرض اے تے اس دے لئی صفائی، قربانی تے دعا دا طریقہ اختیار کرنا چاہیے تے اس دے بعد عمل تے گفتار وچ ایمانداری تے عزت و احترام ملحوظ رہنا چاہیے۔ ایرانیاں تو‏ں سود لینا منع قرار دتا گیا سی تے ایہ ہدایت کيتی گئی سی کہ قرض دار نو‏‏ں چاہیے کہ اوہ قرض نو‏‏ں اک مقدس امانت سمجھ‏‏ے۔ سب تو‏ں وڈا گناہ بے اعتقادی ا‏‏ے۔ مرتد دے لئی موت د‏‏ی سزا ا‏‏ے۔
بعد دے دور وچ دوسرے مذاہب د‏‏ی طرح زرتشت مذہب وچ وی رسوم داخل ہوئے گئے۔ شروع وچ معبد بنانا تے بت رکھنا منع سن ۔ قربان گاہاں پہاڑیاں پر، محلےآں وچ یا شہر دے مرکز وچ بنائی جاندیاں سن تے انہاں وچ آہور مزدا دے احترام وچ اگ جلائی جاندی سی۔ بعد وچ ہر گھر وچ اگ جلائی جانے لگی۔ اسنو‏ں کدی بجھنے نئيں دتا جاندا سی۔ جداں جداں زمانہ گزردا گیا مذہبی پیشواؤں، پروہتاں وغیرہ نے بے شمار رسوم اس مذہب دا حصہ بنالاں تے اس طرح مذہب د‏‏ی شکل ہی بدل دی۔
مقدس کتاباں
پارسیاں د‏‏ی مقدس کتاباں وچ دساتیر تے آوستا شامل نيں۔
دساتیر کوہور دو حصّاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ خُرد (چھوٹا) دساتیر تے کلاں (برا) دساتیر۔
آوستا نو‏‏ں وی ہور دو حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ خُرد (چھوٹا) آوستا تے کلاں (وڈا) آوستا جسنو‏ں زند یا ماہا زند وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ژند آوستا
ژند اوستا نو‏‏ں تن حصّاں وچ تقسیم کيتا گیا نيں:
پہلا حصّہ، وندید اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
دوسرا حصّہ، سہ روزہ، یاشتس تے نیاس اُتے مشتمل نيں۔
تیسرا حصّہ، گاتہاس، یاشا، وسپارد، افرینا گاہس تے متفرقات اُتے مشتمل نيں۔
دساتیر
دساتیر دا مطلب اے دس حصےآں اُتے مشتمل اک کتاب "دس" دے معنی اے دس تے تیر دا مطب اے اک حصہ۔ دساتیر، دستور د‏‏ی جمع وی اے، جس دا مطلب اے، قانون یا مذہبی قاعدہ۔
زرتشتیت وچ خدا دا تصوّر
زرتشتی لوک تاں بنیادی طور اُتے اگ د‏‏ی پوجا کردے نيں، تو‏ں اسيں انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ اک خدا دا تصّور وی موجود اے ۔زرتشتیت وچ خدا دے لئی "اہورمزدا" دا ناں استعمال ہُندا ا‏‏ے۔"اہور" دا مطلب اے "آقا" تے "مزدا" دے معنی "عقل مند" دے نيں۔ یعنی اہور مزدا دا مطلب اے عقل مندآقا یا عقل مند مالک۔
زرتشت نے عبادت وچ کثرت پرستی یعنی کئی دیوتاواں د‏‏ی پرستش نو‏‏ں منع کر دتا تے انھاں دو قسماں وچ ونڈ دتا۔ یعنی اک اوہ جو فائدہ پہنچانے والے تے سچے سن تے دوسرے اوہ جو بدطینت تے جھوٹھے سن تے جنہاں تو‏ں بچنا ضروری سی۔ نیک طاقتاں وچ سب تو‏ں اُچا درجہ "اہورا مزدا" دا سی۔ انہاں د‏‏ی خدمت وچ چھ چھوٹے دیوت‏ا ہُندے سن (اوداں ابتدائی دور وچ صرف اک ہی خدا منیا جاندا سی)۔ ایہ چھ دیوت‏ا "اہورا مزدا" دے چھ پہلوآں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں یعنی نیک خیالات (وہومنا)، اعلیٰ پایہ د‏‏ی نیکی (آشا وہستا)، روحانی بادشاہت (کشتھرا ویریا)، مقدس زہر (اسپندا ارمائتی)، کفارہ (ہارو وتات) تے لافانیت (امریتات)۔ شروع وچ ایہ سب "اہورا مزدا" دے خواص سن جو بعد وچ فرشتے بن گئے۔
نیک اہورا دے مقابلہ وچ بدروحاں سن جو دیو کہلاندے سن جنہاں دا سربراہ اہرمن سی۔ زرتشتی مذہب دے نظریہ تخلیق تے معادیات د‏‏ی بنیاد خیر و شر د‏‏ی انہاں دو وڈی طاقتاں د‏‏ی کشمکش اُتے ا‏‏ے۔
دساتیر دے مطابق خدا د‏‏ی صفات
دساتیر وچ خدا دے لئی درج ذیل صفات بیان کيتی گئیاں نيں:
خدا د‏‏ی صفات ،آوستا دے مطابق
آوستا، گتھا تے ینس دے مطابق اہورمزدا د‏‏ی کئی اک صفات نيں جنہاں وچو‏ں چند درج ذیل نيں:
سکارپین (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|200px| سکارپین مارٹل کامبیٹ ڈیڈلی الائنس وچ سکارپین مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں دا اک ممتاز شخص ا‏‏ے۔
شکل
سکارپین د‏‏ی پہلی شکل سب زیروہ تو‏ں ملدی سی، بھانويں اس د‏ی وردی پیلے رنگ د‏‏ی سی۔ چنانچہ اسنو‏ں وی اک ننجا دا روپ دتا گیا؛ لیکن آہستہ آہستہ سکارپین اک سامورائے د‏‏ی طرح لگنے لگا۔ ایہ اپنا سر اتارنے د‏‏ی قابلیت رکھدا اے ؛ تے اس د‏ی کھوپئی اگ تو‏ں جلدی اے، جس تو‏ں ایہ دوسرےآں نو‏‏ں وی جلا سکدا ا‏‏ے۔
سپاہیانہ فن
مارٹل کامبیٹ وچ سکارپین ہاپکیدو استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس دا مشہور ترین ہتھیار اس دا رسی والا نیزہ اے جو ایہ دوسرےآں د‏‏ی طرف سُٹ کہ انہاں نو‏ں اپنے پاس لے آندا اے، جس دے بعد اوہ انہاں دے چکر پنہ دا فائدہ اٹھاندے ہوئے انہاں پہ حملہ کردا ا‏‏ے۔
تریخ
سکارپین دا مارٹل کامبیٹ وچ اصلی ناں ہانزو ہاناشی سی۔ ایہ بہترین ننجاں وچو‏ں اک سی، لیکن لڑائی وچ وفات پانے دے بعد ایہ اک زندہ لاش دے روپ وچ بدلا لینے دے لئی چل پيا۔
باہرلے جوڑ
سکارپین پہ سائٹ
گٹھ:1992ء وچ متعارف وڈیو گیم کردار گٹھ:مارٹل کامبیٹ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پنجابی ٹی وی چینلاں دی لسٹ
ایہ پنجابی ٹیلی ویژن چینلاں دی لِسٹ اے ۔
ویب چینلز
2019 توں بعد پنجابی وچ ڈیجیٹل مواد تے چینل ودھ رہے نیں:
کھیتران
کھیتران پاکستان کا ایک پٹھان قبیلہ اے۔یہ جعفر،چچہ اور لونی کا بھائی اے اور میانہ کی اولاد اے۔ کھیتران قبیلے کے لوگ عام طور پر کھیترانی زبان بولی جاتی اے۔
ضلع بارکھان کے بلوچستان میں بارکھان شہر اور ضلع ڈیرہ غازی خان، کے ارد گرد وہووا شہر میں اور شہر کے ارد گرد پائی جاتی ہیں۔ چند گاؤں بھی کوٹ کھیتران گاؤں ٹوبہ ٹیک سنگھ ڈسٹرکٹ پنجاب میں موجود ہیں۔سندھ میں بھی پاے جاتے ہیں
کھتران قبیلہ کا مرکزی مقام وہوا اے۔ اور وہوا کی کھتران جمانی فیملی پوری کھتران قوم کی سربراہ اے اور کھتران قبیلہ کے موجودہ چیف سردار حافظ اورنگزیب عالمگیر خان کھتران ہیں ۔ نمبر شمار ضلع یا ٹاون یاگاوں آبادی
1 بارکھان ۔ 180,000
2. قیصرانی والا نامعلوم
3. متیاولی 3280
4. لترا 4662
5. کوہر 	3868
6. جلوالی 2133
7. کوتانی 2 394
8. کتھری 1511
9. وہوا 12501
روایات کے مطابق، شہنشاہ جلال الدین اکبر:عہد حکومت( 1556ء تا 1605ء) میں دو افراد نے شہنشاہ کے خزانے سے چوری کی- بعد میں پکڑے گے ان کوشہنشاہ نے موت سزا سنائی۔ یہ چور حصہ کر وہواکے کھیترانوں کے پاس پناہ لی- شہنشاہ جلال الدین اکبر نے کھیترانوں پر یلغارکر دی۔ کھیترانوں کا بڑاجانی نقصاں ہواکچھ کھیترانوں نے لغاری بارکھاں میں پناہ لی۔ بارخان بلوچستان (پاکستان) کے ضلع بارخان کی تحصیل بارخان کا ایک چھوٹا شہر اے۔ یہ ضلع بارخان کا صدر مقام اے۔ سطح سمندر سے بلندی 1100 میٹر (3612 فٹ) اے۔ 99 فی صد آبادی مسلمان اے جو بنیادی طور پر کھیتران قبیلہ پر مشتمل اے۔
گٹھ:بلوچ قبائل گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:سرائیکی قبائل گٹھ:قوم قبیلے
عرماک (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|220px | عرماک لڑائ د‏‏ی تیاری وچ عرماک مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
شکل
عرماک اک مشقوق لیکن منفرد انسان ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نا اچھائ نا برائ وچ خاص دلچسپی اے تے ایہ مارٹل کامبیٹ سیریز وچ اک نواں وادھا ا‏‏ے۔ اس دا لباس سرخ رنگ دا اے تے ایہ اپنے منہ نو‏‏ں اک کالی چادر تو‏ں چھپاندا ا‏‏ے۔ کہیا گیا اے دے عرماک دراصل اک شخصیت نئيں بلکہ ہزاراں روحاں دا اک انضمام اے، چنانچہ اوہ کدی "ميں" یا "مینو‏ں" نئيں بلکہ "ہم" تے "سانو‏ں" کہہ کہ گل کردا ا‏‏ے۔
سپاہانہ فن
عرمار اڑھنے د‏‏ی صلاہیت رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے ہور ہملے اڑھنے اُتے مبنی نيں۔ ایہ با یک وقت اس د‏ی خوبی اے کیونجے، بھانويں اس دے ہملے کافی مضبوت نيں، جدو‏ں ایہ ہويا وچ ہوئے تاں اپنے دشمن دے ہملے دا شکار اسانی تو‏ں بن سکدا ا‏‏ے۔ مارٹل کامبیٹ ڈیڈلی الاینس وچ اسنو‏ں مشرقی ایشیا دے ہويا چوان تے چوئے لے فٹ نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
عرماک
گٹھ:مارٹل کامبیٹ
سامری عبرانی
سامری عبرانی (Samaritan Hebrew; עברית שומרונית) اک بولی جسنو‏ں سامری اپنی تورات پڑھنے دے لئی استعمال کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:سامری سبھیاچار تے تریخ گٹھ:عبرانی زبان گٹھ:کنعانی زباناں