cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترشُول
ورتوں
left|thumb|موزیک، چوتھی صدی بی۔سی۔، اک رٹائردار جاں "نیٹّ لڑاکو" دکھاؤندا اے، جس وچ اک ٹرائیڈینٹ اتے کاسٹ نیٹّ ہندا اے، جو سٹریوٹر نال لڑدا اے۔ thumb|ڈیئیپھنی وچ نیپچون دا ترشول، کارپتھوس جزیرہ
مچھی پھڑن لئی (فشنگ)
مچھیاں پھڑن لئی ترشول خاص طور تے مچھیاں نوں پھڑن لئی ورتیا جاندا اے۔۔ترشول دی ورتوں دکھنی اتے وچکار مغربی امریکہ وچ، بولفراگ، فلینڈر اتے کئی کھیرتاں وچ مچھیاں پھڑن لئی کیتا جاندی اے۔
لڑائی لئی
ترشول نوں اک ڈانگ وجوں 17 ویں توں 18 ویں صدی دیاں کوریائی مارشل آرٹس دے نظاماں وچ اک ہتھیار وجوں پردرشت اے۔
حوالے
گٹھ:ہتھیار گٹھ:روایتی ہتھیار
وانی (لکھاری)
وانی ( ವಾಣಿ; 1912–1988) کنڑ لکھاری سی۔ اس دا جم میسور دے نیڑے، سریرنگپٹنا وچ ہویا سی)| اس دے پیؤ بی۔ نرسنگا راؤ سریرنگپٹنا وچ وکیل سن۔ اسنوں میسور پیلیس دے راجا نلودی کرشن ووڈیئر ولوں "راجسیو طاقت" دا خطاب دتا گیا سی| اس دے تن ناول-شبھمنگلا، ایرادو کاناسُو اتے ہوزا بیلاکو اپر کنڑ فلماں بنیاں۔
حوالے
گٹھ:موت 1988 گٹھ:جم 1917 گٹھ:کنڑ لکھاری
محمد یوسف (گلوکار)
استاد محمد یوسف (پیدائش: 14 جنوری، 1940ء - وفات: 14 فروری، 1997ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور کلاسیکی و لوک گلوکار سن ۔
حالات زندگی
استاد محمد یوسف 14 جنوری، 1940ء نو‏‏ں حیدرآباد، سندھ، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد استاد لونگ خان وی سندھ دے معروف لوک گلوکار سن ۔ انہاں دے خاندان وچ کئی تے معروف موسیقار وی پیدا ہوئے جنہاں وچ استاد زوار بسنت دا ناں سرلسٹ سی۔ محمد یوسف نے موسیقی د‏‏ی تربیت گوالیار گھرانے دے مشہور موسیقار استاد امید علی خان تےاستاد منظور علی خان تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ سندھی غزل تے کافی گانے اُتے یکساں عبور رکھدے سن ۔ اوہ شاہ عبداللطیف بھٹائی دے کلام نو‏‏ں مخصوص انداز وچ گانے دے حوالے تو‏ں شہرت رکھدے سن ۔
وفات
استاد محمد یوسف 14 فروری، 1997ء نو‏‏ں کوٹری، ضلع دادو، پاکستان وچ وفات پاگئے۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی غزل گائیک گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ضلع حیدرآباد، پاکستان دیاں شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
فیٹ مین
فیٹ مین، 9 اگست 1945 نوں جاپان دے شہر ناگاساکی اتے امریکہ ولوں سٹے گئے ایٹمی بمب دا کوڈ وجوں رکھیا گیا نام سی۔
ایہہ جنگی ہتھیار وجوں ورتیا گیا دوجا ایٹمی بمب سی۔ پہلا سی "لٹل بوائے"، جو تن دن پہلاں 6 اگست 1945 نوں جاپان دے شہر ہیروشیما اتے سٹیا گیا۔
حوالے
گٹھ:ہتھیار گٹھ:بمب گٹھ:ایٹم بمب گٹھ:جدید ہتھیار
گلابی رکشہ
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 2010ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:خواتین-فقط جگہاں گٹھ:رکشے
رحبہ
رحبہ دے دن علی ابن ابی طالب دے دوران خلافت انہاں نے کوفہ وچ اصحاب رسول تو‏ں پُچھیا اسلام دے پیغمبر نے جو غدیر خم وچ فرمایا لوکاں دے لئی تے پورا واقعہ بیان کردے ہوئئے اس د‏ی گواہی دین۔ اس وقت انہاں لوکاں وچو‏ں 12 تو‏ں 30 نے درمیان وچ کھڑے ہو ک‏ے گواہی دیندے نيں کہ محمد نے کہیا: من کنت مولاہ فعلی مولاہ» یا «الا من کنت مولاہ فعلی مولاہ، اللہم وال من والاہ و عاد من عاداہ و احب من احبه ہو ابغض من ابغضہ و اعن من اعانه یعنی جس دا میں سرپرست ہاں یا فرمایا آگاہ رہو جو وی میں اس دا مالک ہاں ، فیر ایہ علی اس دا آقا اے ، بارالہا اوہ جو اس نال محبت کرے اس نال محبت کر تے جو اس نال دشمنی کرے اس تو‏ں دشمنی فرما جو اس د‏ی مدد کرے اس مدد فرما۔
گواہی دینے والے صحابی
اس دن دے مشہور گواہ نيں:
گواہی تو‏ں انکار کرنے والے
خلیفہ علی نے انہاں لوکاں اُتے مذمت تے بد دعا کیتی کہ جنہاں نے اپنی زندگی وچ بیماریاں تے مسائل دے بہانے وچ گواہی دینے تو‏ں انکار کيتا ، جنہاں نو‏ں کچھ روایتاں نے تھلے لکھے ناں دتا اے:
سنی اسلام دی ایہ روایت ، جداں احمد بن حنبل دی نشست ، حمل تو‏ں متعلق خصوصیات ، جداں کہ نہج الحدید معتزلی ، ابن الاثیر دے اسد الغاب ، ابن حجر ، فراج ابن جوزی ، محمد بن طلحہ شافعی ، ابن کثیر ، قبیلہ ابن جوزی ، سیوطی ، ہیثمی ، طبرانی ، محمد بن جریر طبری
بیرونی ربط۔
گٹھ:علی ابن ابی طالب گٹھ:حدیث
امریتا مکھرجی
امرتا مکھرجی اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اوہ سونی ٹیوی دے سوپ اوپیرا بڑے اچھے لگتے ہیں وچ پیہو رام کپور (کئی وار سپوت پہو) دے کردار لئی جانی جاندی اے۔
انٹرنیشنل ہاکی فیڈریشن
بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن (Fédération Internationale de Hockey) (مخفف ایف آئی ایچ جو اس دے فرانسیسی ناں د‏‏ی مناسبت تو‏ں اے ) فیلڈ ہاکی تے انڈور ہاکی د‏‏ی انتظامیہ دا ناں ا‏‏ے۔ انٹرنیشنل ہاکی فیڈریشن دا صدر دفتر لوزان، سویٹزرلینڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن ہاکی دے ٹورنامنٹ یا مقابلاں نو‏‏ں ترتیب دیندی اے جنہاں وچ سب تو‏ں قابل ذکر ہاکی دا عالمی کپ ا‏‏ے۔ بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن د‏‏ی بنیاد 7 جنوری 1924ء کہ فرانس دے شہر پیرس وچ پاؤل لیوٹے نے رکھی سی۔ پہلی ممبر کمیٹی وچ کل ست ملکاں ہسپانیہ، فرانس، آسٹریا، ھنگری، بیلجیم، چیکوسلوواکیہ تے سویٹزرلینڈ نو‏‏ں شامل کيتا گیا سی۔ 1982 وچ خواتین د‏‏ی ہاکی فیڈریشن نو‏‏ں وی بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن وچ ضم کر دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن گٹھ:1924ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:لوزان وچ قائم تنظیماں گٹھ:ہاکی د‏‏ی تنظیماں گٹھ:1924ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں
لٹل بوائے
لٹل بوائے، 6 اگست 1945 نوں جاپان دے شہر ہیروشیما اتے امریکہ ولوں سٹے گئے ایٹمی بمب دا کوڈ وجوں رکھیا گیا نام سی۔
ایہہ جنگی ہتھیار وجوں ورتیا گیا پہلا ایٹمی بمب سی۔ دوسرا سی "فیٹ مین"، جو تن دن بعد ناگاساکی تے سٹیا گیا۔
محمد ہاشم گذدر
محمد ہاشم گذدر (1895ء—1966ء) پاکستان دے ممتاز سیاست دان، سماجی کارکن تے کراچی دے میئر سن ۔
حالات زندگی
ان دا تعلق ہندوستان د‏‏ی ریاست راجپوتانہ ( ہن راجستھان) تو‏ں سی۔ اوہ ماراواڑی قوم د‏‏ی رہنمائی وی کردے سن تے کراچی د‏‏ی سیاست وچ بہت فعال رھے۔ انہاں نے 1895ء وچ جیسلمیر (راجستھان، بھارت) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دے نال نقل مکانی کيتی۔ جدو‏ں انگریزاں نے 1843 وچ سندھ اُتے اپنی حکمرانی دا آغا کيت‏‏ا۔ تاں انہاں دے آباؤ اجداد نقل مکانی کرکے سندھ وچ آ گئے سن تے کراچی وچ آباد ہوئے۔ انہاں نے 1911 وچ سندھ مدرسہ الاسلام، کراچی وچ تعلیم مکمل کيتی۔ اس دے بعد مہاراشٹر پونہ وچ انجینئری د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی چلے گئے۔ بعد وچ انہاں نے ممبئی وچ نچلی ذات د‏‏ی ترقی دے لئی خدمات انجام دتیاں مگر ناکا‏م رہے تے استعفی دے ک‏ے کراچی آ گئے۔ جی ایم سید انہاں دے سیاسی مخالف سن ۔ کراچی وچ زولوجیگل گارڈن (سابقہ گاندھی گارڈن) وچ جامنی رنگ دے بنگلے وچ رہندے سن ۔ 1968ء نو‏‏ں وفات پا گئے۔ انتقال دے بعد ہاشم گزدر کراچی دے مسلم مارواڑی قبرستان میوہ شاہ، کراچی وچ رزق خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:1966 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی سول انجینئر گٹھ:راجستھانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے نائب اسپیکر گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:کراچی دے ناظمین
شیخ خلیفہ بن زید النہیان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کالج
شیخ خلیفہ بن زید النہیان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کالج میڈیسن تے ڈینٹسٹری دا اک عوامی کالج جو نیو مسلم ٹاؤن ، لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ واقع اے ایہ کالج وزیراعلیٰ شہباز شریف دے دور وچ قائم کيتا گیا تاکہ پنجاب تے خاص طور اُتے لاہور شہر وچ طب د‏‏ی معیاری تعلیم دتی جا سک‏‏ے شیخ زید ہسپتال کالج تو‏ں بطور ٹیچنگ ہسپتال منسلک اے کالج دا آغاز 2009 وچ ہويا تے پہلا بیچ 2014 دے آخر وچ فارغ ہويا کالج پنجاب دے میڈیکل کالجاں د‏‏ی درجہ بندی وچ چوتھے نمبر اُتے اے اس وقت انسٹی ٹیوٹ دے سربراہ متین اظہار نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان متحدہ عرب امارات تعلقات گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ میڈیکل کالج گٹھ:لاہور د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:لاہور دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
املی دے فائدے
املى نوع انسانى دے لئے ايك قدرتى تحفہ: thumb|املى اِملی جسنو‏ں فارسی وچ تمرِہندی تے انگریزی وچ Tamarind کہندے نيں ، شِفابخش ، غذائیت تو‏ں بھر پُور سيم كى پھلياں كى شكل دا كھٹا ميٹھا ايك پھل اے ۔ املى دا پھل اپنے حسن ذائقہ تے بے شمار فائدے كى وجہ تو‏ں دنیا بھر ميں كھا يا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے نويں پتے اپریل ، مئی دے مہینے وچ نکلدے نيں۔ دنیا دے اکثر ملکاں وچ اس د‏ی کاشت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ املى كونوع انسانى دے لئے قدرت دا عظيم تحفہ كہا جاسكتاا‏‏ے۔
املی وچ ٹرپٹوفن دے علاوہ تمام ضروری امینو ایسڈ د‏‏ی نمایاں مقدار ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ دوسرے امینو ایسڈ دے لئی اک مثالی پروٹین دے لئی عالمی ادارہ صحت دے معیار اُتے پورا اتردا ا‏‏ے۔ اُتے محققاں اس نتيجے تك نہيں پہنچ پائے ہيں کہ جسم کِنّی اچھی طرح تو‏ں املی وچ پائے جانے والے تمام غذائی اجزا نو‏‏ں جذب کرسکدا ا‏‏ے۔ thumb|املی دا درخت کینسر دے خطرےماں کمی:
دماغ د‏‏ی صحت:
وٹامن بی دے زمرے وچ اٹھ طرح دے مختلف وٹامنز آندے نيں ۔ جسم نو‏‏ں غذائی اجزاء دا استعمال کیتے بغیر اپنی غذا وچ کافی بی وٹامن حاصل کرنے دے قابل ہونا چاہیدا۔ اچھی صحت دے لئی وٹامن بی د‏‏ی مقدار بے حد ضروری ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے دماغ تے اعصابی نظام دے صحیح کم دے لئی ضروری نيں۔ املی دا پھل وٹامن بی خاص طور اُتے تھامین تے فولیٹ تو‏ں بھر پور ہُندا ا‏‏ے۔ ۔ اِملی دے مزيد فائدے:
(1)اِملی وچ گوشت بنانے والے روغنی سوڈیم ، پوٹاشیم تے گرمی وچ تسکین دینے والے اَجْزاء وافِرمقدار وچ پائے جاندے نيں (2)اس وچ وٹامن اے ، بی وی ہُندے نيں تے وٹامن سی دا تاں ایہ نادر مجموعہ اے (3)یہ بلڈ پریشر(Blood Pressure) نو‏‏ں کم کردی اے (4)صَفرا دے غلبہ نو‏‏ں مٹاندی اے (5)بے ضرر ہلکی قبض کُشا گھریلو دوا اے (6)نظامِ ہضم (Digestive System) دے لئی اس دا استعمال بہت مفید اے (7)قبض ، گیس تے معدے (Stomach) دے ہور مسائل تو‏ں بچاکر معدہ نو‏‏ں طاقت دیندی تے بھکھ لگاندی اے (8)دل نو‏‏ں فرحت بخشتی اے (9)گرمی وچ چلنے پھرنے یا لُو لگنے تو‏ں جدو‏ں طبیعت بے چین ، سر گرم تے ہتھ پیر بے جان معلوم ہونے لگياں تاں عُناب (اک پھل جو خشک بیر د‏‏ی طرح ہُندا اے ) پنج دانے ، خربوزے دے کُٹے ہوئے بیج 12 گرام ، اک لیٹر پانی وچ جوش دے ک‏ے اِملی 35 تو‏ں 70 گرام مِلیا ک‏ے دن بھر گھونٹ گھونٹ اس دا چھنا ہويا پانی مِیٹھا مِلیا ک‏ے پینا مفید اے (10)وزن (Weight) وچ کمی دے لئی اِملی یا اس تو‏ں بنائے گئے شربت دا استعمال فائدہ مند اے (11)املی جسم وچ فولاد(Iron)کی کمی دور کرنے دا بہترین ذریعہ اے (12)جسمانی پٹھاں تے اعضاء د‏‏ی بہتر کارکردگی دے لئی اِملی مفید ثابت ہُندی اے (13)متلی تے قے(Vomiting) د‏‏ی شکایت دور ک‏ر ک‏ے غذا نو‏‏ں ہضم کردی ا‏‏ے۔ متلی ہونے د‏‏ی صورت وچ جے اِملی دا شربت استعمال کيتا جائے تاں فائدہ ہُندا اے (14)اِملی وچ موجود وٹامن سی تے ہور اینٹی آکسیڈنٹ انسانی جسم دے لئی بہترین دوا دا کم کردے نيں نیزاملی مدافعتی نظام نو‏‏ں فروغ دے ک‏ے انسانی جسم نو‏‏ں بیماریاں تو‏ں بچا کر صحت مند زندگی نو‏‏ں یقینی بناندی اے (15)اِملی دا استعمال ذیابیطس (Diabetes) کےاتار چڑھاؤ نو‏‏ں وی کنٹرول کردا اے (16)جگر(Liver) دے جملہ مسائل دا حل اس وچ موجود اے (17)یہ خون وچ خراب کولیسٹرول د‏‏ی سطح نو‏‏ں کم ک‏ر ک‏ے دل نو‏‏ں صحت مند رکھنے وچ مدد دیندی ا‏‏ے۔
کھانسی د‏‏ی حالت وچ اس دا استعمال مُضِر (Harmful) اے کہ حلق وچ خراش پیدا ک‏ر ک‏ے کھانسی بڑھاندی اے ہور پھیپھڑاں (Lungs)دے لئی نقصان دہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بوٹے
توانجی جھیل
توانجی جھیل شمال مغربی چین وچ کنگہائی صوبے دے ہیکسی پریفیکچر وچ گولمڈ دے اتر وچ دکھن-پوربی کرہان پلایا وچ اکّ جھیل اے۔ ایہہ دکھن توں شوگونگ ندی نال بھری جاندی اے۔ آسے پاسے دے کائدام بیسن دیاں ہور جھیلاں وانگ، اس جھیل دا پانی بہت ہی کھارا اے۔
جغرافیہ
left|thumb|250x250px| توانجی جھیل اتے آلے دوآلے دے نمک پین (2007) 2675 m دی اچائی 'تے پوربی کرہان پلیا وچ کائدام سببیسن [1] دے دکھنی کنارے تے توانجی جھیل سمندر پدھر توں اپر اے۔ اسدا رقبہ 6 مربع کلومیٹر اے۔  ایہہ دابوسن جھیل دے دکھن-مشرق وچ، زیزوؤ جھیل دے دکھن وچ، اتے دکھن ہلسان جھیل [1] دے پچھم وچ واقع اے اتے شوگونگ ندی (, شوؤگونگ اے ) دی رک-رک کے چلن والی دھارا ولوں کھوآئی جاندی اے۔ [3] اسدی ڈونگھائی عام طور 'تے 1 m ودھ نہیں ہندی ۔
پلیا دے دکھن سرے 'تے توانجی دی حالت دا مطلب اے کہ اس دے پانی پلیا دی اتری سیما دے نال مرتکز کھنج جھرنے ولوں مقابلتاً گھٹ متأثر ہندے ہن۔ [5] پھر وی، جھیل دی نمک کیلسائیٹ، ہیلائیٹ، پولیہالائیٹ، کیسیرائیٹ، اتے (اہم) کارنالائیٹ نال سنترپت جاں نیڑے اے، [6] جس نوں پوٹاشیئم نال بھرپور کھاداں اتے ہور ورتوں لئی پوٹاش پیدا کرن لئی پروسیس کیتا جاندا اے ۔
ببلیؤگرافی
گٹھ:چین دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
گرو مانیو گرنتھ
"گورو مانیو گرنتھ" (گرمکھی: گرو مانیو گرنتھ جاں گرو مانیو گرنتھ gurū māni'ō gratha; English: "Granth be Thy Guru") ایہہ ۱۰ویں سکھ گرو، سری گرو گوبند سنگھ (۱۶۶۶-۱۷۰۸) دے اپنے اکال چلانے توں کجھ سماں پہلاں دے تریخی کتھن دا حوالہ دندا اے، جس نال اس دے جانشین وجوں پوتر گرنتھ آدی گرنتھ دی تأئید کیتی گئی سی، جس نال انسانی گروآں دی لڑی ختم ہو گئی سی۔ گرو گرنتھ صاحب دے روپ وچ قائم، ایہہ ہن سکھ دھرم دا مرکزی پوتر گرنتھ اے، اتے سارے سکھاں دا سدیوی جیوتّ گرو اے۔ ایہہ سکھ پوجا دا مرکزی تھاں اے کیونکہ ایہہ دس سکھ گروآں وچ ظاہر ہوئے سرجن ہار دے اکّ پرکاش نوں حاصل کرن لئی کیہا جاندا اے - دس روپاں وچ اکّ روح۔
۲۰ اکتوبر ۱۷۰۸ نوں ناندیڑ (موجودہ مہاراشٹر وچ) دی حادثہ، جدوں گرو گوبند سنگھ جی نے آدی گرنتھ نوں سکھ دھرم دے گرو وجوں قائم کیتا، اکّ چشمدید گواہ نربدّ سنگھ ولوں اکّ بھٹّ وحی (بارڈ دی پوتھی) وچ درج کیتا گیا۔ اکتوبر ۲۰۰۸ نوں گرو گرنتھ صاحب دے گرگدی دے تیسویں سال وجوں منایا گیا اتے دنیا بھر دے سکھاں ولوں وڈے جشناں ولوں چنھت کیتا گیا۔ ناندیڑ نے خاص طور 'تے اسے سال تخت سری حضور صاحب وکھے سال بھر دے تقریب دیکھے۔
حوالے
گٹھ:سکھ مت
ونڈ چھکو
ونڈ چھکو''' اے اک فلسفہ (گرو مانیو گرنتھ، نام جپو، کرت کرو، ونڈ چھکو، چڑدیکلا، مانس ذات، سنت سپاہی)۔ ونڈ چھکو دا مطلب اے “تیرا کھانے نوں سارے شیئر کرو”۔
گٹھ:سکھ مت
خسرو سلطان ارمنی
خسرو سلطان ارمنی ، جسنو‏ں خسرو خان وی کہیا جاندا اے  (وفات 1653) ، اک صفوی فوجی اہلکار تے آرمینی نسل دا کمانڈر سی۔ اوہ اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اوہ شروع وچ بختیاری قبیلے دا دروغہ سی تے فیر قرا باغ وچ جوانشیر دا حاکم مقرر ہويا۔ اس دے بعد اوہ میر شکار باشی ہو گیا تے ابہر ( سلطانیہ ) اس دے سپرد کر دتا گیا. آخر کار ، شیروان بگلر بیگی نو‏‏ں 1643 تو‏ں 1653 تک انہاں دے سپرد کيتا گیا۔ شیروان وچ اپنے وقت دے دوران ، اس نے 1653 تو‏ں 1651 د‏‏ی ایران روس جنگ وچ وی حصہ لیا ، جس نے دریائے ترک دے ایرانی کنارے اُتے واقع روسی قلعے نو‏‏ں تباہ کر دتا تے اپنے تمام فوجیاں نو‏‏ں کڈ دتا۔
اس وقت دے معاصر ذرائع خسرو خان نو‏‏ں "نويں آنے والے" دے طور اُتے حوالہ دیندے نيں تاکہ ایہ ظاہر کيتا جا سک‏‏ے کہ اوہ "اسلام وچ نويں آنے والے" سن ۔ اس دے بیٹے الہوردی خان (جارجیا دے الہوردی خان دے نال الجھن وچ نہ پڑاں) تے امام وردی بی نے وی صفوی دربار وچ کئی عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسیحیت تو‏ں شیعیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:سابقہ آرمینی مسیحی گٹھ:1653 دیاں موتاں
کامیڈی نائیٹز ود کپل
کامیڈی نائیٹز ود کپل (انگریزی – Comedy Nights With Kapil) اک بھارتی مزاحیہ ٹیلیوژن پروگرام اے جو 22 جون 2013 توں 24 جنوری 2016 تک کلرس چینل تے ہفتہ اتے ایتوار رات نوں 10 وجے آؤندا رہا۔ اس پروگرام دا پیشکار اتے پروڈیؤسر کپل شرما سی۔ ایہہ پروگرام تھوڑا الگ اتے انوکھا سی۔ اسیں اس نوں ناٹک وی کہہ سکدے ہاں اتے گلاں-باتاں والا شو وی کہہ سکدے ہاں۔ اس وچ ناٹک وی ہندا اے اتے ہر واری کوئی نہ کوئی مہمان وی آؤندا اے۔ اس وچ ناظرین نال گلاں-باتاں وی ہندیاں ہن۔ پر اس شو دا مکھ مقصد لوکاں نوں ہساؤنا اے۔ ایہہ شو بھارت دے سبھ توں مشہور ٹیلیوژن پروگراماں وچوں اک اے۔
دسوندھ
'''اس شبد دا مطلب اے آمدنی دا 'دسواں حصہ' جو دھرم دے کماں لئی دان وجوں دتا جاوے۔ سکھ مت دے اصولاں دے مطابق ایہہ سکھی آچار دا حصہ اے۔ ایہہ گرو نانک صاحب دے ونڈ چھکو دے کانسپٹ وچ شامل اے۔ ایہہ گرو ارجن صاحب دے دوران لاگوُ کیتا گیا سی اتے بہت سارے سکھ اجے وی اس دن تک اس دا پالن کردے ہن۔ دسوندھ دی خیال گرو نانک دی اس سطر "گھال کھائِ کچھ ہتھہُ دیہہ نانک راہُ پچھانہ سےئِ۔" وچ پئی اے۔
حوالے
گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:گربانی
سلطنت عثمانیہ دی انتظامی تقسیمات
سلطنت عثمانیہ د‏‏ی انتظامی تقسیمات (Administrative divisions of the Ottoman Empire; Osmanlı İmparatorluğu'nun idari bölünüşü) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی انتظامی تقسیم دا نظام نيں۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:جغرافیہ سلطنت عثمانیہ گٹھ:حکومت سلطنت عثمانیہ گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:سابقہ ملکاں د‏‏ی تقسیمات گٹھ:سلطنت عثمانیہ
ہرلیناسوڈھی
alt=Harlina Sodhi|thumb| ہرلینا سوڈھی ہرلینا سوڈھی، اک بھارتی انسانی سروت پیشہ ور، ٹیئیڈیئیکس سپیکر، جیون اتے لیڈرشپ کوچ، کالم لکھاری اتے اک بلوگر اے۔ اوہ بلیو ان یوئرسیلپھ وچ سہِ-بانی اتے سی ای او اے۔ اسنوں 50 بااثر رفتار شیل ایچ آر لیڈر، جنہاں نے معاشی ٹائیمز ولوں اک فرق لیایا اے وجوں اعلان کیتا گیا سی ۔ ہرلینا بھارت وچ چوٹی دیاں 16 عورت ایچار لیڈراں وچوں اک اے۔ اوہ ٹاپ 20 ایچار دے سوشل میڈیا پربھاوکاں وچ ایسئیچارئیم، بھارت دے مطابق شامل اے۔ ہرلینا سنگٹھناتمک سبھیاچار اتے کم دے مستقبل اُتے سکھلائی اتے ڈجیٹل ابھیاساں' تے گل کردی اے۔ اوہ میراتھن دوڑاک، سوشل میڈیا دا اتشاہی اتے شقین شاعر اے۔
پیشہ ور کیریئر
اسنے بھارت وچ چنڈی گڑھ، نویں دلی اتے ممبئی وچ اتے کئی بھوگولیاں جویں کہ امریکہ، یورپ، سنگاپور، آسٹریلیا، آدی وچ پھیلے وکھ وکھ اہلکاراں نال کم کیتا اے۔
سکھیا اتے سرٹیفکیٹ
ہرلینا سوڈھی نے انگریزی ساہت وچ ماسٹرج پنجاب یونیورسٹی توں پوری کیتی اے۔ اوہ جی۔ای۔ توں مصدقہ سکس سگما گرین بیلٹ (جی۔بی۔)، پروجیکٹ مینیجمینٹ پروفیشنل (پی۔ایمّ۔پی۔) پروجیکٹ مینیجمینٹ انسٹیچیوٹ (پی۔ایمّ۔آئی۔) توں اتے قومانتری کوچ فیڈریشن (آئیسیئیپھ) توں جیون اتے لیڈرشپ کوچ اے ۔
سپیکر
ہرلینا سوڈھی اک مہمان سپیکر دے طور تے بہت سارے بی سکولاں جویں کہ ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف سوشل سائنسز (ٹیائیئیسئیس)، سمبیؤسس انٹرنیشنل یونیورسٹی (ایسائییو) دے مینیجمینٹ سٹدیئج ، ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف سوشل سائنسز (ٹیائیئیسئیس) وچ اے۔ اوہ کئی پروگرام پرسنل برانڈنگ اُتے کردی اے۔ اوہ پھیوچر آف ورق دی سپیکر اے تے اس اتے ٹیئیڈیئیکس ٹاکس وی کر چکی اے۔ اسنے پیکون لئی پوڈکاسٹ دتا اے۔ اوہ کئی صنعت سٹیج جویں کہ یو این گلوبل کمپیکٹ نیٹورک، بمبے سٹاک ایکسچینج (بیئیسئی)، پیپل میٹس، ایس ایچ آر ایم اتے گلوبل ایچ آر ایکسیلینس - سنگاپور تے بولدی اے۔
کیمیائی ہتھیار
کیمیائی ہتھیار اوہناں ہتھیاراں نوں کہندے ہن جس وچ کسے اجیہے کیمیا دی ورتوں کیتی جاندی اے جو انسان نوں مار سکدے ہن جاں انھاننوں کسے پرکار دا نقصان پہنچایا جا سکدا اے ۔ کیمیائی ہتھیار، جنسنہار کرن والے ہتھیاراں دی اک قسم ہن۔
ورتوں
left|thumb|پہلی عالمی لڑائی وچ برطانیہ ولوں ورتے گئے کیمیائی ہتھیار
بندوق
بندوق اک ہتھیار اے جسدیاں کئی قسماں ہن۔
بندوق ورگے ہتھیار چین وچ 10ویں صدی دے قریب بننے شروع ہوئے۔ 12ویں صدی تک ایہہ تکنیک ایشیا دے باقی حصیاں وچ پھیلی اتے 13ویں صدی وچ ایہ یورپ وچ پھیلنی شروع ہوئی۔
اتہاس
جدید بندوق دا پوروج چین وچ 1000 عیسوی وچ ورتے گئے بانس دے ہتھیار نوں منیا جاندا اے جس وچ بارود دی مدد نال برچھیاں دا وار کیتا جاندا سی۔ چینی لوک استوں پہلاں 9ویں صدی وچ بارود دی کاڈھ کر چکے سن۔ thumb|ہیلونگ جیانگ ہتھ د‏‏ی توپ - 1288ء ( ایہ بندوق چین دے پنڈ بانلچنجزی وچ 1970 د‏‏ی کھدائی دے دوران ملی) بندوق اک ایسا ہتھیار اے جسنو‏ں انفرادی دفاع دے لئی ہی نئيں بلکہ جنگاں وچ وی اس اُتے کافی حد تک انحصار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ کئی ملکاں بندوقاں بنا رہے رہے نيں لیکن گن پاؤڈر تو‏ں چلنے والا سب تو‏ں پہلا ہتھیار ، جسنو‏ں جدید بندوق د‏‏ی قدیم شکل کہیا جا سکدا اے سب تو‏ں پہلے چین وچ ایجاد ہويا۔ جدید تحقیق دے مطابق بندوق قرار دتا جانے والا پہلا ہتھیار تقریبا 1000 سال پہلے چین وچ ایجاد ہويا جو 1200 عیسوی تک ایشیاء دے باقی علاقےآں تے 1300 عیسوی تک یورپ وچ وی پہنچ گیا۔
اس ہتھیار نو‏‏ں بانس د‏‏ی مدد تو‏ں بنایا جاندا سی تے اک نیزہ نما تیر فائر کيت‏‏ا جاندا سی۔ بانس د‏‏ی دے ٹکڑے وچ بارود بھریا جاندا تے فیر اس دے پھٹنے تو‏ں تیر انتہائی تیز رفتار تو‏ں لمبے فاصلے اُتے ہدف نو‏‏ں نشانہ بناندا۔ اس تو‏ں پہلے بارود د‏‏ی ایجاد وی چینیاں نے ہی نوواں صدی عیسوی وچ کيتی۔ ہور ایہ کہ اگ پھینکنے والی بندوق جس وچ بعض اوقات دھات دے ٹکڑے وی استعمال کيتے جاندے سن چینیاں نے ہی ایجاد کيتی۔ اس بندوق دے بانس وچ کالا بارود بھریا جاندا سی۔
دیس لسٹ بلحاظ پیداوار بجلی
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:برقی طاقت گٹھ:توانائی بلحاظ ملک گٹھ:توانائی متعلقہ فہارست گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
فضل القادر چودھری
فضل القادر چودھریقومی اسمبلی دے پنجويں اسپیکر۔رہے
پیدائش
فضل القادر چودھری 26مارچ 1919ء نو‏‏ں ضلع چاٹگام دے مقام راؤزن وچ پیدا ہوئے۔
خدمات
انتیس نومبر 1963ء تا بارہ جون 1965ءپاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے اسپیکررہے 1962ء وچ کنونشن مسلم لیگ دے ٹکٹ پرقومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے اورمرکزی کابینہ وچ شامل ہوئے۔ مولوی تمیز الدین د‏‏ی وفات دے بعد قومی اسمبلی دے اسپیکر بنے۔ بنگلہ دیش دے قیام دے بعد عوامی لیگ نے انھاں پاکستان دا حامی ہونے دے الزام وچ جیل وچ ڈال دتا
وفات
فضل القادر چودھری 17 جولائ‏ی 1973ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے اسپیکر
سیسل ایڈورڈ گبن
سیسل ایڈورڈ گبن یا سی ای گبن  اک پاکستانی سیاست دان سن جو 1955ء تو‏ں 1958ء تک نائب اسپیکر قومی اسمبلی پاکستان رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے نائب اسپیکر گٹھ:پاکستانی مسیحی گٹھ:1906 دے جم
سوکیرتھارانی
سکیرتھارنی اک بھارتی فیمینسٹ  شاعر اے جو ہم عصری دلت اتے تامل ساہت وچ اس دے یوگدان لئی مکمل طور تے تعریف حاصل اے۔
سکیرتھارنی ویلور دے سرکاری گرلز ہائی سکول وچ تامل استاد وی اے اتے معاشیات اتے تامل ساہت وچ ماسٹر دی ڈگری وی اے۔ اس دیاں رچناواں وچ چھ شائع کویتاواں دا مجموعہ شامل اے۔ ایہناں رچناواں نوں عورت دیہہ متعلق مناؤن والا اتے دمنکاری جاتی نظام دا اک دسیا گیا اے جو عورت اتے اک دلت دوواں دے جم دے دوہرے تجربے نوں درساؤندا اے۔ اسدیاں رچناواں وی نوٹ کیتیاں گئیاں ہن اوہناں کول اک ایکو-فیمینسٹ پہنچ اے| اسنے لکشمی ہولمسٹرام دے ترجمہ شدہ مجموعہ وائیلڈ گرلز وکڈ ورڈز وچ شاعراں ریوتی، ملاٹھی میتھری اتے سلما دے نال ولکھن روپ وچ پیش کیتا اے۔ ہولمسٹرم نے اپنی مانو-شاستر وچ سکیرتھارنی دا ذکر کیتا اے جو "لہو نال چپکیا نویں جم دی ساری موٹاپا اتے جسمانی حقیقت والی اک بچپن دی بولی" بھالدا اے۔
اوارڈ
اسنوں تھیوامگل کویتھووی اوارڈ، پینگل منانی اچیور اوارڈ اتے پتھومپتھن میموریال اوارڈ ورگے کئی انعام مل چکے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون فیمینسٹ گٹھ:زندہ لوک
مولوی تمیز الدین
مولوی تمیز الدین پاکستانی مجلس دستور ساز دے صدر۔ خانخاں پور ضلع فرید پور مشرقی بنگال وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم مقام پیدائش دے ہائی اسکول وچ حاصل کيتی۔ پریذیڈنسی کالج کولکات‏ا تو‏ں بی۔ اے پاس کيت‏‏ا۔ ایم۔ اے دا امتحان 1913ء وچ پاس کيت‏‏ا تے قانون د‏‏ی ڈگری 1914ء وچ حاصل کيتی۔ فرید پور وچ وکالت شروع کيتی۔ 1915ء وچ آل انڈیا مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1926ء وچ بنگال لیجسلیٹو کونسل دے رکن ہوئے۔ 1937ء وچ بنگال لیجسلیٹو اسمبلی دے مسلم لیگ دے امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکن منتخب ہوئے۔ 1938ء وچ بنگال دے وزیر صحت مقرر ہوئے۔ 1943ء وچ وزیر تعلیم بنے۔ اس وقت ناظم الدین وزیراعلیٰ سن ۔ 1946ء وچ مرکزی قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ آزادی دے بعد پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1948ء وچ بااتفاق رائے اس دے نائب صدر ہوئے تے دسمبر 1948ء وچ قائداعظم د‏‏ی وفات اُتے دستور ساز اسمبلی دے صدر بنے۔ ايس‏ے سال وفد پاکستان روم پارلیمنٹری کانفرنس وچ قیادت کيتی۔ نائیس واقع اطالیہ تے آٹوا واقع کینیڈا وچ وی پاکستان دے پارلیمنٹری وفود د‏‏ی قیادت کيتی۔ 1958ء تک مشرقی پاکستان د‏‏ی مسلم لیگ دے صدر رہ‏‏ے۔ مئی 1962ء دے انتخابات وچ قومی اسمبلی دے رکن بنے تے بعد وچ اسپیکر وی منتخب ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1889 دے جم گٹھ:1963 دیاں موتاں گٹھ:بنگالی سیاستدان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پراجا پارٹی دے سیاست دان گٹھ:ضلع فرید پور دیاں شخصیتاں گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے اسپیکر گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تا 1954ء
اسلامی آزاد یونیورسٹی
اسلامی آزاد یونیورسٹی (آئی اے یو؛ ، دنیشگاہِ ایزدی اِسلمی ) ایران وچ اک نجی یونیورسٹی دا نظام ا‏‏ے۔ ایہ دنیا د‏‏ی یونیورسٹیاں، کالجاں، تے کمیونٹی کالجاں دا سب تو‏ں وڈا جامع نظام ا‏‏ے۔
تریخ
تہران ، ایران وچ واقع آزاد اسلامی یونیورسٹی دنیا د‏‏ی چھیويں وڈی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ اکبر ہاشمی رفسنجانی کے ذریعہ قائم کیتا تے ثقافتی انقلاب د‏‏ی سپریم کونسل نے 1982 وچ منظوری د‏‏ی توثیق ورگی۔ اس وچ 13 لکھ طلباء دا اندراج ا‏‏ے۔ 1982 وچ اپنے قیام دے بعد تو‏ں اس نے جسمانی تے اکیڈمک دونے لحاظ تو‏ں ترقی د‏‏ی اے تے عالمی سطح اُتے اعلیٰ ترین تعلیمی ادارےآں وچو‏ں اک بن گیا ا‏‏ے۔ سالاں دے دوران ، آئی اے یو نے اپنے کلیدی مقصد دے طور اُتے 'سب دے لئی اعلیٰ تعلیم' نو‏‏ں فروغ دتا ا‏‏ے۔ آئی اے یو د‏‏ی ایران وچ دو آزاد تے 31 ریاستی یونیورسٹی د‏‏یاں شاخاں نيں۔ اس دے علاوہ ہور ملکاں وچ چار برانچاں نيں، انہاں ملکاں وچ متحدہ عرب امارات ، برطانیہ ، لبنان تے افغانستان شامل نيں۔ پچھلے کئی سالاں وچ یونیورسٹی وچ 20-25 ارب ڈالر دے مالیت دے اثاثےآں د‏‏ی مالک اے
اسلامی آزاد یونیورسٹی د‏‏ی سرگرمیاں تیزی تو‏ں پورے ملک وچ پھیل گئياں،تے اج وی ہر سال ہزاراں طلباء اس یونیورسٹی وچ داخلہ لے رہے نيں۔ ایہ یونیورسٹی سرکاری رقوم اُتے بھروسہ نئيں کردی۔ اسنو‏ں خیراندی عطیات ملدے نيں تے ٹیوشن فیس وصول کردے نيں۔
اس یونیورسٹی دے جاری کردہ سرٹیفکیٹ سائنس ، ریسرچ اینڈ ٹیکنالوجی د‏‏ی وزارت تے میڈیکل ہیلتھ اینڈ میڈیکل ایجوکیشن میڈیکل ایجوکیشن تو‏ں تسلیم شدہ نيں۔ آزاد یونیورسٹی نے قومی (ایرانی) آرگنائزیشن آف ایجوکیشنل ٹیسٹنگ دے زیر اہتمام نیشنل وائڈ انٹریس امتحان دے ذریعے طلباء نو‏‏ں داخلہ دتا ا‏‏ے۔
اوقاف دا تنازعہ
ایران دے اعلیٰ رہنما نے اسلامی آزاد یونیورسٹی د‏‏ی مالی اعانت نو‏‏ں "مذہبی لحاظ تو‏ں ناجائز تے غیر قانونی" قرار دیندے ہوئے اس ادارے د‏‏ی انتظامیہ وچ تبدیلی دا اشارہ کیتا ا‏‏ے۔
بورڈ آف ٹرسٹیز
ممبران وچ شامل نيں:
بورڈ آف ڈائریکٹرز
یونیورسٹی د‏‏ی انتظامیہ یونیورسٹی آف ٹرسٹیز د‏‏ی ریکٹر اے تے ثقافتی انقلاب د‏‏ی سپریم کونسل د‏‏ی تجویز نو‏‏ں منظور کردی اے تے بورڈ آف ٹرسٹی دے صدر دے فیصلے نو‏‏ں چار سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ تمام اسلامی آزاد یونیورسٹی کیمپس یونیورسٹی دے ریجنٹس دے زیر انتظام نيں۔
صدور
کبھے|thumb|176x176پکسل| محمد مہدی تہرانچی، موجودہ آئی اے یو صدر
شاخاں تے کیمپس
اسلامی آزاد یونیورسٹی د‏‏ی دو آزاد تے 31 ریاستی یونیورسٹی د‏‏یاں شاخاں نيں جنہاں وچ ایران وچ 400 کیمپس تے تحقیقی مراکز نيں ، تے چار شاخاں بیرون ملک نيں ، جو 20 ملین مربع میٹر تو‏ں زیادہ دے رقبے اُتے پھیلا ہوئیاں نيں، ہور ہسپتالاں ، لیبارٹریاں ، ورکشاپس، کھیلاں د‏‏ی سہولیات، تفریحی تھ‏‏اںو‏اں تے آئی ٹی سی سہولیات دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ آئی اے یو ہن مقامی تے بین الاقوامی سطح اُتے بوہت سارے درخواست دہندگان دا خیرمقدم کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے یونیورسٹی تو‏ں وابستہ 621 سماع ہائی اسکول وی نيں، اس دے نال نال 124 فنی تے پیشہ ور کالج نيں۔
یہ کیمپس بورڈ آف ٹرسٹی تے صدر دے براہ راست کنٹرول وچ نيں۔ صرف گیارہ بہترین تے مشہور شاخاں ذیل وچ درج نيں۔ کچھ شاخاں خاص طور اُتے وسطی تہران تے سائنس اینڈ ریسرچ مشہور، سب تو‏ں اعلیٰ درجہ تے انتہائی اُتے وقار تے مشہور نيں۔
دو سالہ ادارے
نائب صدر برائے عمومی تعلیم تے مہارت د‏‏ی تربیت (سما تنظیم):
تعلیمی ادارے
نائب صدر برائے عمومی تعلیم تے مہارت د‏‏ی تربیت (سما تنظیم):
بیرون ملک شاخاں
آکسفورڈ وچ آزاد یونیورسٹی (اے یو او) بیرون ملک مقیم شاخاں وچو‏ں اک اے جو برطانیہ وچ آکسفورڈ شہر دے نواح وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ 2004 وچ آئی اے یو د‏‏ی بین الاقوامی تعاون د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی حمایت دے لئی قائم کیتا گیا سی ۔ اے یو او برطانیہ د‏‏ی یونیورسٹیاں تے تحقیقی مراکز دے نال اپنے روابط دے ذریعہ آئی اے یو دے طلباء تے عملے دے نال نال دنیا دے ہور طلباء تے تنظیماں نو‏‏ں متعدد خدمات مہیا کردا ا‏‏ے۔
1995 وچ دبئی وچ اک شاخ کھولی گئی۔
ریاستی یونیورسٹیاں
آئی اے یو د‏‏ی 31 ریاستی یونیورسٹیاں (صوبائی یونیورسٹیاں) ایران دے صوبےآں وچ واقع نيں۔
داخلہ
یونیورسٹی سالانہ 500000 طلباء (10000 پی ایچ ڈی، 10000 پروفیشنل ڈاکٹریٹ، 80000 ماسٹر، 350000 بیچلر تے 50000 ایسوسی ایٹ) دے طلبہ نو‏‏ں داخلہ دیندی ا‏‏ے۔
طلباء د‏‏ی تقسیم
تعلیمی سال 2014–2015 وچ :
گریجویٹس د‏‏ی تقسیم
تعلیمی سال 2014–2015 وچ :
طبی مراکز
آئی اے یو نے بہت سارے ہسپتالاں خدمات پیش کردی اے، تے 1000 بیڈ د‏‏ی گنجائش دے حامل نويں ہسپتالاں دے قیام دے لئی ضروری منظوری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ ہور تفصیلات:
ایران وچ 11 ہسپتالاں وچ 1500 تو‏ں زیادہ فعال بستر نيں۔ ہر میڈیکل سنٹر اس کیمپس دے میڈیکل اسکول دے لئی بنیادی تدریسی مقام دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ کچھ ہسپتال ذیل وچ درج نيں:
امریکی خبراں تے عالمی رپورٹ د‏‏ی درجہ بندی
موضوع د‏‏ی درجہ بندی
سائنس ویژنز د‏‏ی درجہ بندی
2017 : بین الاقوامی درجہ: 938 ، قومی درجہ: 5 ، علاقائی درجہ: 24 ( ایس آر بی آئی اے یو )
اسکیماگو درجہ بندی
2013 : بین الاقوامی درجہ: 87 ، قومی درجہ: 1 ، علاقائی درجہ: 1
2012 : بین الاقوامی درجہ: 231 ، قومی درجہ: 1 ، علاقائی درجہ: 2
لیڈن رینکنگ - سی ڈبلیو ٹی ایس لیڈن رینکنگ
2014 : عالمی درجہ: 252 ، ملکی درجہ: 11 ، علاقائی درجہ: 194
یو آر اے پی۔ تعلیمی کارکردگی دے ذریعہ یونیورسٹی د‏‏ی درجہ بندی
2013 : عالمی درجہ: 161 ، ملکی درجہ: 1 ، علاقائی درجہ: 25
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:ایران وچ 1982ء دیاں تاسیساں گٹھ:1982ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ایران وج تعلیم
ابن ابی ذئب
حضرت ابن ابی ذئبؒ دا شمار تبع تابعین وچ ہُندا ا‏‏ے۔
ناں ونسب
ابو حارث کنیت تےنام محمد سی نسب دے اعتبار تو‏ں خاندانِ قریش نال تعلق رکھدے سن ايس‏ے بنا اُتے قریشی تےمدنی کہلاندے نيں، انہاں دا ناں بھانويں محمد سی،لیکن جدِ امجد د‏‏ی نسبت تو‏ں ابن ابی ذئب دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔
ولادت تے نشو ونما
محرم 80ھ وچ مدینہ منورہ وچ پیدا ہوئے اس سال مکہ وچ بہت ہی ہولناک سیلاب آیا سی،جنہاں وچ وڈی تعداد وچ انسان وحیوان غرق آب ہوگئے،بیان کيتا جاندا اے کہ پانی د‏‏ی سطح اس حد تک بلند ہوگئی سی کہ کعبہ مقدسہ دے ڈُب جانے دا خطرہ ہوگیا تھا؛چونکہ ایہ سیلاب ہرچیز نو‏‏ں بہالے گیا سی،اس لئی اسنو‏ں سیلِ حجاف کہندے نيں تے اس سال دا ناں عام حجاف پڑگیا۔ ابن ابی ذئب نے زندگی د‏‏ی بیشتر بہاراں اپنے مولد مدینہ طیبہ ہی وچ گزاراں،خوش قسمتی تو‏ں انہاں نے اوہ مبارک زمانہ پایا جدو‏ں تابعین عظام د‏‏ی مسندِ علم وفضل آراستہ سی تے ان دے انوار کمال تو‏ں اک عالم منور سی،ابن ابی ذئب نو‏‏ں ایداں دے جلیل المرتبت تابعین تو‏ں اکتساب فیض د‏‏ی سعادت حاصل ہوئی جنہاں د‏‏ی نظیر زمرۂ اتباعِ تابعین وچ جے نایاب نئيں تاں کمیاب ضرور ا‏‏ے۔
حدیث
انہاں نے بکثرت علماء تو‏ں حدیث وفقہ د‏‏ی تحصیل د‏‏ی جنہاں وچ عکرمہ،نافع،عبداللہ ابن سائب ابن یزید،عجلان،صالح،سعید المقبری،اسحاق بن یزید،جبیر بن ابی صالح عبدالرحمن ابن عطا محمد بن المکندر،شعبہ،محمد بن قیس وغیر اسيں داخل نيں۔ ابن ابی ذئب نو‏‏ں امام مالک د‏‏ی اسيں درسی دا شرف وی حاصل سی،ابنِ خلکان رقمطراز نيں کہ:کانت بینھما الفۃ کبیدۃ ومودۃ صحیحۃ۔ ان دونے (امام مالک تے ابن ابی ذئب) وچ غایت درجہ مودت وانسیت سی۔
فقہ
حدیثِ رسولﷺ وچ امتیاز دے نال انہاں نو‏ں فقہ وچ وی خصوصی درک حاصل سی،مدینہ تے کوفہ وچ عرصہ تک افتاء د‏‏ی خدمات وی انجام دیندے رہ‏ے، بغدادی نے انہاں دے ورع وصلاح دے نال، انہاں دے تفقہ دا وی اعتراف کیاہے تے تصریح د‏‏ی اے کہ اوہ اپنے شہر وچ مفتی دے فرائض وی انجام دیندے سن مصعب الزبیری تے ابنِ حبان اُنئيں مدینہ دے فقہاء تے عبادت گزاراں وچ شمار کردے سن ۔
تلامذہ
درس وتحدیث دے لئی مدینہ تو‏ں باہر شاذ ونادر ہی گئے خطیب دے بیان تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اک بار ایام حج وچ خلیفہ مہدی جدو‏ں مدینہ گیا تاں اوتھ‏ے ابن ابی ذئب دے علم و فضل تو‏ں اِنّا متاثر ہويا کہ انہاں نو‏ں اپنے ہمراہ بغداد لیندا آیا،جہاں انہاں نے کچھ عرصہ تک حدیث دا در س دتا لیکن سفر تو‏ں اجتناب دے باوجود انہاں دے تلامذہ دا حلقہ بہت وسیع سی۔
ان تو‏ں شرفِ تلمذ رکھنے والےآں وچ حسبِ ذیل آئمہ وفضلاء خاص طور تو‏ں قابلِ ذکر نيں،سفیان ثوری،معمر،سعد بن ابراہیم،ولید بن مسلم،عبداللہ بن مبارک ،حجاج بن محمد،شبابہ بن سوار، محمد بن اسماعیل بن ابی فدیک،یحییٰ بن سعید القطان،محمد بن ابراہیم بن دینار،محمد بن عمرالواقدی،عبداللہ بن وہب،معن بن عیسیٰ،اسحاق بن محمد الفردی،آدم بن ابی ایاس،ابو عاصم،ابو نعیم
فضل وکمال
علمی اعتبار تو‏ں ابن ابی ذئب بلند اتباعِ تابعین وچ سن ،انہاں نے کثیر التعداد تابعین تو‏ں استفادہ کيتا سی، اس لئی حدیث وفقہ وچ کامل الفن بن دے نکلے،امام احمد تو‏ں دریافت کيتا گیا کہ کیہ اپنے ملک وچ ابن ابی ذئب علم وفضل دے اعتبار تو‏ں کوئی ہمسر رکھدے سن، فرمایا نہ صرف اپنے ملک وچ ؛بلکہ ہور ملکاں وچ وی انہاں د‏‏ی نظیر مفقود تھی امام شافعیؒ بااں ہمہ جلالتِ شان اکثر وڈی حسرت کےنال فرمایا کردے سن : مافاِنّی احد فاسفت علیہ ما اسفت علی اللیث وابن ابی ذئب
مینو‏ں کسی تے امام تو‏ں مستفید نہ ہونے دا اِنّا افسوس نئيں جِنّا اس گل دا رنج تے افسوس اے کہ مینو‏ں لیث بن سعد تے ابن ابی ذئب تو‏ں کسب فیض د‏‏ی سعادت نصیب نہ ہوسکی۔
قوتِ حافظہ
چنانچہ ابن ابی ذئب نو‏‏ں وی مبداء فیض تو‏ں ذہانت وفطانت دا وافر حصہ نصیب ہويا تھا؛بلاشبہ انہاں دے علم وفضل وچ مشاہیر شیوخ دے فیضِ صحبت دے نال انہاں د‏‏ی طبعی ذہانت تے فطری استعداد نو‏‏ں وی وڈا دخل سی،خود انہاں دے بھائی دا بیان اے کہ انہاں دے پاس کتاب نئيں سی اوہ حدیث یاد کرلیا کردے سن واقدی نے وی ایہی لکھیا اے کہ: وکان یحفظ حدیثہ لم یکن لہ کتاب ولا شئی ینظرفیہ وہ اس طرح حدیث یاد کردے سن کہ نہ تاں انہاں دے پاس کوئی کتاب ہُندی تے نہ کوئی تے ہی چیز جس وچ دیکھ سکن۔
ثقاہت وعدالت
ابن ابی ذئب د‏‏ی ثقاہت وعدالت اُتے ائمہ تے ماہرین فن متفق نيں، ابن حبان نے کتاب الثقات وچ نمایاں طور اُتے انہاں دا ذکر کيتا اے، علامہ ذہبی لکھدے نيں: احد الاعلام الثقات متفق علیٰ عدالتہ
اوہ ثقۃ کبار ائمہ وچو‏ں سن، انہاں د‏‏ی عدالت اُتے اتفاق ا‏‏ے۔
امام نسائی،یعقوب بن شیبہ تے امام احمد نے بتصریح انہاں د‏‏ی توثیق د‏‏ی اے ،یحییٰ بن معین دا قول اے: ابن ابی ذئب مدنی ثقۃ ابن ابی ذئب مدنی ثقۃ نيں۔
ابوجابر بیاضی دے علاوہ ابن ابی ذئب دے تمام شیوخ وی ثقۃ تے صدوق سن ،بیاضی د‏‏ی عدالت وچ کلام کيتا گیا اے ؛چنانچہ احمد بن صالح تے یحییٰ بن معین دا بیان اے کہ : شیوخ ابن ابی ذئب کلھم ثقات الاباجابر البیاضی
ابن ابی ذئب دے شیوخ ثقہ نيں،صرف ابو جابر بیاضی دے بارے وچ کلام ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ثقاہت دا اک تے ثبوت ایہ وی اے کہ امام بخاری تے مسلم نے صحیحین وچ انہاں د‏‏ی روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
قدری ہونے دا الزام
بعض لوک انہاں اُتے قدری ہونے دا الزام وی عائد کردے نيں،فرقہ قدریہ دا عقیدہ ایہ سی کہ انسان تمام کم اپنے ارادہ واختیار تو‏ں کردا اے ،خدا دے ارادہ نو‏‏ں ا س وچ کوئی دخل نئيں ہُندا،لیکن مورخین نے اس د‏ی اُتے زور تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔
اس وچ الزام د‏‏ی حقیقت اُتے سب تو‏ں زیادہ وضاحت تو‏ں واقدی نے روشنی پائی اے اوہ رقمطراز اے:
اک دفعہ احمد بن علی الابار نے شیخ وقت مصعب الزبیری تو‏ں دریافت کيتا کہ کچھ لوک ابن ابی ذئب اُتے قدری ہونے دا الزام عائد کردے نيں،اس د‏ی حقیقت کيتا اے ؟فرمایا خدا د‏‏ی پناہ اس الزام دے تار وپود صرف اس واقعہ تو‏ں تیار کيتے گئے نيں کہ خلیفہ مہدی دے زمانہ وچ کچھ اہل قدر (فرقہ قدریہ دے لوک)مدینہ آئے،کچھ مقامی لوکاں نے پھڑ کر انہاں نو‏ں مارنا شروع کردتا، ايس‏ے دوران مضروبین وچو‏ں کچھ لوک بھج کر ابن ابی ذئب دے پاس جا بیٹھے تاکہ مار تو‏ں محفوظ رہیاں،بس کل اِنّی سی گل سی جس وچ افسانہ د‏‏ی رنگ آمیز کرکے کہیا گیا کہ اوہ لوک ابن ابی ذئب دے پاس اس لئی بیٹھے کہ اوہ عقیدہ قدر دے قائل سن اس دے بعد مصعب الزہری کہندے نيں مینو‏ں معتبر ذرائع تو‏ں معلوم ہويا اے کہ بھانويں قدر ین مار دے ڈر تو‏ں ابن ابی ذئب د‏‏ی پناہ وچ جاک‏ے بیٹھ گئے،پر شیخ نے انہاں تو‏ں گفتگو بالکل نئيں کيت‏‏ی۔
ائمہ دا اعتراف
بیشتر علماء وائمہ نے ابن ابی ذئب دے وکھ وکھ کمالات نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا اے ،امام شافعی دا ایہ پُر حسرت قول اُوپر گذرچکيا کہ مینو‏ں زندگی بھر اس دا غم رہے گا کہ ابن ابی ذئب تو‏ں استفادہ نہ کرسکا،امام احمد تو‏ں دریافت کيتا گیا کہ آپ ابن عجلان تے ابن ابی ذئب وچو‏ں کس نو‏‏ں زیادہ پسند کردے نيں؟ فرمایا "دونے ہی ثقہ نيں" حماد بن ابی خالد دا بیان اے کہ خصائل وکمالات وچ ابن ابی ذئب اپنے زمانہ دے سعید بن المسیب سن اوہ ثقہ،صدوق تے صالح سن ۔
حق گوئی تے بے باکی
ابن ابی ذئب دے صحیفہ کمال دا سب تو‏ں درخشاں باب جو انہاں نو‏ں بوہت سارے دوسرے ائمہ تو‏ں ممتاز کردا اے انہاں د‏‏ی جرأت حق گوئی تے بیباکی اے انہاں نے حق گل کہنے وچ کدی وی اُمراء تے اعیان سلطنت دا لحاظ نئيں کيتا۔ اس معاملہ وچ اوہ بسا اوقات اِنّی شدت تو‏ں کم لیندے سن کہ انہاں دے عقید تمنداں نو‏‏ں تشویش پیدا ہوجاندی تھی،مگر انہاں نے اس آئینِ جوانمردی وچ کدی فرق نئيں آنے دتا انہاں د‏‏ی اس خصوصیت دا ذکر تمام ائمہ محققاں نے کيتا اے ؛چنانچہ ابن حبا ن لکھدے نيں: کان من اقول اھل زمانہ للحق اپنے زمانہ وچ اوہ سب تو‏ں وڈے حق گو سن ۔ واقدی دا بیان اے، اوہ مردِ حق گو سن امام احمد دا قول اے: ابن ابی ذئب اقوم بالحق من مالک عند السلاطین ابن ابی ذئب سلاطین دے سامنے امام مالک تو‏ں کدرے زیادہ حق گو ثابت ہُندے سن ۔ ان د‏‏ی جرأت وبے باکی دے متعدد واقعات ملدے نيں،جنہاں وچو‏ں نمونہ دے طور اُتے دو اک ایتھ‏ے ذکر کيتے جاندے نيں: محمد بن القاسم بن خلاد کہندے نيں کہ اک مرتبہ زمانہ حج وچ خلیفہ مہدی مسجد نبوی (علیٰ صاحبہ الف الف تحیۃ وسلام)ماں داخل ہويا تاں تمام حاضرین نے دو رویہ کھڑے ہوک‏ے اس دا استقبال کیا، اتفاق تو‏ں ابن ابی ذئب وی اوتھ‏ے موجود سن مگر اوہ حسب سابق بیٹھے رہے،مسیب بن زہیر نے جدو‏ں انہاں تو‏ں کہیا کھڑے ہوجائیے،امیر المومنین آئے نيں تاں وڈے پرسکو‏ن تے طمانیت دے نال فرمایا: انما یقوم الناس لرب العالمین صرف پروردگارِ عالم دے لئی لوک کھڑے ہُندے نيں۔ شاہانہ تمکنت دے خلاف ایہ جواب سُن کر مقربین د‏‏ی پیشانیاں شکن آلود ہوگئياں،لیکن صورتِ حال د‏‏ی نزاکت دا خیال کرکے فوراً ہی مہدی نے کہیا چھڈ وچھوڑجانے دو ۔ اس طرح دا اک دوسرا واقعہ ایہ بیان کيتا جاندا اے کہ اک مرتبہ خلیفہ ابو جعفر منصور دے پاس جا ک‏ے بہت سخت لفظاں وچ ظلم وجور تو‏ں باز رہنے د‏‏ی تلقین کرنے لگے، منصورنے سب کچھ سُن لینے دے بعد گردن جھکالی تے فیر محمد بن ابراہیم تو‏ں کہیا کہ ھنا الشیخ خیر اھل الحجاز اک مرتبہ خلیفہ منصور نے اُنہاں تو‏ں پُچھیا کہ میرے بارے وچ آپ دا کیہ خیال اے پہلے تاں کچھ کہنے تو‏ں انکار کردے رہے،فیر جدو‏ں اس نے قسم دلیا ک‏ے پُچھیا تاں فرمایا: اللھم لا اعلمک الا ظالماً وجائزاً بخدا وچ تینو‏ں محض ظالم تے جابر خیال کردا ہاں
عسرت
ابن ابی ذئب نے پوری زندگی نہایت تنگدستی تے عسرت دے عالم وچ گذاردی،اعیانِ سلطنت ہزاراں دینار دینا چاہندے سن ،مگر انہاں د‏‏ی شانِ استغناء اسنو‏ں قبول نہ کرنے دیندی،آخر عمر وچ بصد اصرار اک ہزار دینار اس شرط اُتے قبول کيتے کہ انہاں نو‏ں اپنے استعمال وچ نہ لاواں گے ؛بلکہ مستحقین وچ تقسیم کردین گے۔ یحییٰ بن سعید بیان کردے نيں کہ ابن ابی ذئب تنگدست سن، واقدی وی انہاں د‏‏ی مالی حالت حد درجہ سقیم دسدے نيں،صرف روغن زیتون تے روٹی انہاں د‏‏ی مستقل خوراک تھی، انہاں دے پاس صرف اک چادر تے اک کردا سی،جاڑے تے گرمی دونے وچ ايس‏ے نو‏‏ں استعمال کردے سن ۔
عبادت وریاضت
وہ اپنے زمانہ دے بہت عابد تے صاحب تقویٰ بزرگ سن ہر وقت خشیت الہیٰ تو‏ں لرزاں رہندے،تمام رات نماز پڑھدے رہندے سن ،ابن سعد دا بیان اے ابن ابی ذئب د‏‏ی کثرتِ عبادت دا ایہ عالم سی کہ جے انہاں تو‏ں کہہ دتا جاندا کہ کل قیامت ہوئے گی تاں اس دے لئی انہاں نو‏ں کسی تیاری د‏‏ی ضرورت نہ سی بغدادی نے انہاں دے بھائی دا ایہ بیان نقل کيتا اے کہ ابن ابی ذئب نے اک زمانہ تک صوم داؤدی نو‏‏ں معمول بنائے رکھیا،اک روز روزہ رکھدے تے اک روز ناغہ کردے ،فیر آخر عمر وچ مسلسل روزہ رکھنے لگے۔
ورع وتقویٰ
اس دے نال اوہ تقویٰ تے پرہیز گاری دا وی بہترین نمونہ سن ،ابنِ سعد نے لکھیا اے کہ کان من اورع الناس وافضلھم اوہ لوکاں وچ سب تو‏ں زیادہ متقی تے افضل سن ۔
وفات
رحلت تو‏ں چند سال پہلے خلیفہ مہدی انہاں نو‏ں اپنے ہمراہ مدینہ تو‏ں بغداد لے آیا سی،جہاں اوہ کچھ عرصہ تک حدیث دا درس دیندے رہے تے 158 ھ وچ وفات ہوگئی، کوفہ ہی وچ تدفین عمل وچ آئی، اس وقت 79 سال سی یہ ابن ابی فدیک د‏‏ی روایت اے لیکن ابو نعیم دا بیان اے کہ 159 ھ وچ وفات پائی ابن عماد حنبلی تے یافعی وغیرہ نے وی ايس‏ے نو‏‏ں ترجیح دتی ا‏‏ے۔
سانول دھامی
سانول دھامی پنجابی کہانی کار اے۔ اس دا اک غزل-مجموعہ وی چھپ چکا اے۔ ملھم، سکھمنی، پل اتے گائیڈ اسدیاں مشہور کہانیاں وچوں مکھ ہن۔ 2019 وچ اسنوں پرو: موہن سنگھ میموریال فاؤنڈیشن ولوں ویڈیو انٹرویواں راہیں پنجاب دی ونڈ دیاں انکہیاں کہانیاں نوں سنگریہت کرن لئی امرتا پریتم جم صدی انعام نال اعزازی کیتا گیا۔
زندگی
سانول دھامی دا پنڈ سنگڑیوالا، ضلع ہشیارپور اے۔ اسدے پیؤ دا نام صرف سنگھ تے ماں دا نام سیوا کور اے۔ سنگڑی والا۔
باہری لنک
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی لوک
مقدونیان یونان
مقدونی ( Μακεδόνες ، مقدونیہ ) یونانیاں دا اک گروہ اے جو مقدونیہ ، یونان ، یا انہاں د‏‏ی اولاد دے شمال وچ رہندے نيں۔ اج ، زیادہ تر مقدونیائی شہری راجگڑھ تھیسالونیکی ، یا یونان دے ہور مقدونیائی قصبےآں تے دیہاتاں وچ رہندے نيں تے انہاں وچو‏ں بہت سارے یونان تے دنیا وچ بکھرے ہوئے نيں۔
ناں
نام مقدونیہ ( Μακεδονία ، مقدونیہ ) یونانی لفظ macedonus (یونانی: μακεδνός) تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ اکثر کہیا جاندا اے کہ اس لفظ دے اصل معنی "اعلیٰ شخص" یا "کوہ پیما" سن ، جو کہ قدیم مقدونیاں د‏‏ی خصوصیت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:یونان
ہریلا میلہ
ہریلا میلہ اکّ میلہ اے جو ہر سال ۱۶ جولائی توں ۲۱ جولائی تک لگدا اے اتے عام طور 'تے بھیمتال، کماؤں دے راملیلا میدان وچ ہندا اے۔ ہریلا میلہ ہریلا دے تریخی کماؤنی تہوار دے آلے دوآلے دے جشناں دی یاد دواؤندا اے۔
اہمیت
ہریلا دا شبدی مطلب اے "ہرے/پیلے پتے"۔ روائتی طور 'تے اکّ سال وچ دو ہرلے ہندے ہن، اکّ ہندو کیلنڈر دے چیتر مہینے وچ ( گریگوریئن کیلنڈر وچ مارچ/اپریل) اتے اکّ ہندو کیلنڈر (گریگوریئن کیلنڈر وچ جولائی/اگست) دے شراون مہینے وچ۔ موسم دی تبدیلی. حالانکہ ہریلا میلہ اپنے آپ وچ شرون تیوہاراں دے حصے وجوں منعقد کیتا جاندا اے جو بھارت وچ مانسون سیزن دی شروعات نال وی میل کھاندا اے اتے فصلاں دے ودھن دے موسم دا پرتیک اے۔ مقامی لوک-کہانیاں دے مطابق، ایہہ تہوار بھگوان شو اتے دیوی پاروتی دے ویاہ دی یاد دواؤندا اے۔
ہریلا میلے دا اتہاس
ہریلا میلہ ۱۰۰ توں ودھ سالاں توں لگدا آ رہا اے۔ ممکن اے ایہہ واڈھی دی رتّ دے نیڑے کسان دی منڈی دے وستار وجوں لگنا شروع ہویا ہووے۔ بھارت دی آزادی توں پہلاں، وپاری فصلاں اتے ہور سمان نوں دور-دراڈے توں جہازاں جویں کہ بریلی، رامپور؉ ، آدی وچ ویچن لئی کماؤں دیاں پہاڑیاں تک پہنچاؤندے سن۔ کماؤں دیاں پہاڑیاں توں لوک ایہناں پیداواراں نوں خریدن لئی اکٹھے ہون گے اتے ویلے دے نال ایہہ ہریلا میلہ بن گیا۔ ایہہ میلہ پہلاں شہر دے مرکز وچ لیلاوتی پنت کالج دے نیڑے میدان وچ منعقد کیتا گیا سی پر جگہ نہ ہون کارن اسنوں ۱۹۸۰ وچ راملیلا میدان وچ موجودہ تھاں اتے تبدیل کر دتا گیا سی۔ ۲۰۱۳ توں پہلاں ایہہ میلہ ہریلا کھیل سنسکرتک سٹیج ولوں منعقد اکّ ۲ دناں دا تقریب سی پر ودھدی مشہوری دے کارن نگر نگم ولوں اسنوں اپنے قبضے وچ لے لیا گیا اتے اسنوں ۵ دناں دے تقریب وچ بدل دتا گیا۔
سیاسی اہمیت
میلے دا روائتی طور 'تے سیاسی پہلو وی اے۔ وکھ-وکھ مقامی سیاسی ادارےآں پارٹی جاگروکتا ودھاؤن دے نال-نال پارٹی میمبراں نوں اپنے کھیتر وچ بھرتی کرن لئی سٹال لگاؤندیاں ہن۔ بھارت دی آزادی توں پہلاں، ایہہ وکھ-وکھ آزادی کارکناں لئی اکّ ملاقات دا موقع سی۔ نرائن دتّ تواڑی ورگے سیاستداناں نے اس میلے وچ منعقد سیاسی پروگراماں وچ شرکت کرکے اپنے کیریئر دی شروعات کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
موریشسی روپیہ
ماریشیسی روپیہ ( نشان : ₨ ؛ کوڈ : MUR ؛ pronounced  ) ماریشیس دی کرنسی ا‏‏ے۔ اک روپیہ 100 سینٹ وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ کئی ہور کرنسیاں نو‏‏ں وی روپیہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
سک‏‏ے
1877 وچ ، 1 ، 2 ، 5 ، 10 تے 20 سینٹ دے سکیاں نو‏‏ں متعارف کرایا گیا ، جس وچ تانبے وچ نچلے تن سک‏‏ے تے چاندی وچ دو سک‏‏ے سن ۔ سک‏‏ے د‏‏ی پیداوا‏‏ر 1899 وچ بند ہوگئی تے 1911 تک دوبارہ عمل نئيں آیا ، جدو‏ں چاندی دے سک‏‏ے 1934 تک دوبارہ پیدا نئيں ہوئے ، جدو‏ں ¼- ، ½- تے 1 روپے دے سک‏‏ے متعارف کروائے گئے سن ۔ 1947 وچ ، کپرو نکل 10 سینٹ متعارف کرایا گیا ، جس وچ کپرو نکل نے 1950 وچ چاندی د‏‏ی جگہ لے لی۔نہن درلس درلس درلس دھرلس درفش دھرلش درلشس درش درفش thumb| 20 فیصد سک‏‏ے 1971 وچ رائل ٹکسال دے ذریعہ سککاں تے نوٹ دا اک نواں سیٹ متعارف کرایا گیا۔ اس سیٹ وچ ملکہ الزبتھ دوم عبور وچ اے تے الٹ وچ متعدد ہیرالڈک محرکات ني‏‏‏‏ں۔ اس سیٹ دے لئی کچھ الٹ ڈیزائن کرسٹوفر آئرونسڈ OBE نے تیار کیتے سن جنہاں وچ 10 روپیہ ، 200 سونے دا روپیہ تے 250 سونے دا روپیہ (1988 وچ جاری کيت‏‏ا گیا تھا) شامل ني‏‏‏‏ں۔
1987 وچ ، سک‏‏ے د‏‏ی اک نويں سیریز متعارف کروائی گئی ، جس وچ ، پہلی بار ، بادشاہ د‏‏ی تصویر پیش نئيں کيت‏‏ی گئی (ماریشیس 1992 تک جمہوریہ نئيں بن سکيت‏‏ا) لیکن سر سییوسوگر رامگولم دا تھا ۔ اس سدے ميں تانبے چڑھایا گیا اسٹیل 1 تے 5 سینٹ (5 سینٹ سائز وچ کافی حد تک کم سن ) ، نکل چڑھایا گیا اسٹیل 20 سینٹ تے ½ روپے ، تے کپرو نکل 1 تے 5 روپے اُتے مشتمل سی۔ کپرو نکل 10 روپے 1997 وچ متعارف کروائے گئے سن ۔ اس وقت گردش وچ موجود سک‏‏ے 5 سینٹ ، 20 سینٹ ، ½ روپے ، 1 ، 5 ، 10 تے 20 روپے ني‏‏‏‏ں۔ قیمت وچ اک روپیہ تو‏ں کم سککاں نو‏‏ں عام طور اُتے "سپر مارکیٹ" چھوٹی تبدیلی دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1 فیصد دا سک‏‏ے کئی سالاں تو‏ں گردش وچ نئيں دیکھیا گیا ، تے 1987 وچ جاری کردہ 1 فیصد سک‏‏ے د‏‏ی آخری سیریز صرف جمع کرنے والے د‏‏ی اشیاء دے طور اُتے دیکھی جاندی ا‏‏ے۔
2007 وچ ، بینک آف ماریشیس د‏‏ی 40 واں برسی د‏‏ی یاد دلانے دے لئی دو دھات‏‏ی 20 روپے دا سکہ جاری کيت‏‏ا گیا سی ، تے ہن ایہ عام گردش وچ اک سک‏‏ے بن گیا ا‏‏ے۔
بینک نوٹ
پہلے نوٹ حکومت نے 1876 وچ 5 ، 10 تے 50 روپے مالیت وچ جاری کیتے سن ۔ 1 روپے دے نوٹ نو‏‏ں 1919 وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔ 1940 وچ ، ہنگامی امور 25 تے 50 سینٹ تے 1 روپیہ تو‏ں بنے سن ۔ 1954 وچ 25 تے 1000 روپے متعارف کروائے گئے۔
1998 وچ ، بینک آف ماریشس نے نوٹ بندی دا اک نواں شمارہ بنایا ، جس وچ 7 فرقےآں اُتے مشتمل اے ، یعنی۔ 25 ، 50 ، 100 ، 200 ، 500 ، 1،000 تے 2،000 روپے. انہاں نوٹاں دا اک معیاری شکل سی تے ایہ سب نومبر 1998 وچ بیک وقت جاری کیتے گئے سن ۔ تھامس ڈی لا رو لمیٹڈ دے ذریعہ اس شمارے دے تمام نوٹ انگلینڈ وچ چھاپے گئے سن ۔ ایہ پہلی نوٹ جون 1999 وچ متن (انگریزی ، سنسکرت ، تمل) دے حکم د‏‏ی وجہ تو‏ں تنازعات دے بعد گردش تو‏ں واپس لے لی گئی سی جدو‏ں کہ ماریشیس د‏‏ی آبادی زیادہ تر تامل سی۔
بینک آف ماریشیس نے جون 1999 دے بعد نوٹ بندی دا اپنا تازہ شمارہ جاری کيت‏‏ا ، جو ہن وی موجودہ ا‏‏ے۔
الٹ ڈیزائن
ہر فرق وچ موریشین د‏‏ی اک ممتاز شخصیت دے ہتھ تو‏ں نقاشی دا پورٹریٹ ہُندا اے ، جو کبھے طرف ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ بل دے اوپری حصے وچ " بینک آف ماریشیس " کہیا گیا ا‏‏ے۔ پورٹریٹ بل دے وسط وچ کبھے طرف اے تے تصویر دے تھلے تصویر وچ اس شخص دا ناں اے تے اس دا سال پیدائش تا موت سال ا‏‏ے۔ تھلے کبھے طرف ماریشس دے بازوواں دا کوٹ اے ۔ ایتھ‏ے بینک آف ماریشس د‏‏ی عمارت د‏‏ی اک ڈرائنگ تے بل دے مرکز وچ ہر فرق دے پس منظر وچ مجسمہ انصاف د‏‏ی تصویر کشی وی ا‏‏ے۔ بل د‏‏ی قدر اوپری سجے کونے وچ "₨" علامت دے نال اے جس د‏‏ی قیمت سامنے ا‏‏ے۔ اُتے سجے کونے وچ قیمت دے تھلے نابینا افراد د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی اک خصوصیت ا‏‏ے۔ ایہ مختلف فرقےآں دے نوٹ دے درمیان سائز وچ فرق دے علاوہ ا‏‏ے۔ نوٹ دے کبھے جانب نوٹ د‏‏ی عددی قیمت دا کہنا اے ، جس د‏‏ی قیمت دے کبھے طرف "₨" علامت اے ، جس دے نال نال لکھیا ہويا لکھیا ا‏‏ے۔ کبھے طرف عددی قدر دے سب تو‏ں اُتے بل دا سیریل نمبر ا‏‏ے۔ سیریل نمبر وی بل دے مرکزی سجے طرف ا‏‏ے۔ بل دے اوپری مرکز وچ "یہ نوٹ اے قانونی ٹنڈر برائے" اے ، فیر اس وچ بل د‏‏ی قیمت انگریزی وچ لکھی گئی اے (مثال دے طور پر: "اک سو سو") ، تے اس دے تھلے "روپیہ" لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے تھلے ایہ تامل وچ بل د‏‏ی قدر کہندا اے ، تے اس دے تھلے بھوجپوری – ہندی وچ بل د‏‏ی قدر کہندا ا‏‏ے۔ اس دے تھلے بینک آف ماریشیس دے گورنر دے دستخط نيں تے اس دے بعد منیجنگ ڈائریکٹر دا دستخط اے ، یا اس وچ پہلے نائب گورنر ، فیر گورنر ، فیر دوسرے نائب گورنر دے دستخط ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس سال دے تھلے بل چھاپا گیا سی۔
ریورس ڈیزائنز
الٹ اُتے نوٹ دے اوپری کبھے طرف "ماریشس دا بینک" کہندے ني‏‏‏‏ں۔ نوٹ دے کبھے جانب نوٹ د‏‏ی عددی قیمت دا کہنا اے ، جس د‏‏ی قیمت دے کبھے طرف "₨" علامت اے ، جس دے نال نال لکھیا ہويا لکھیا ا‏‏ے۔ نوٹ دے اوپری سجے وچ "₨" علامت دے نال نوٹ د‏‏ی عددی قیمت ا‏‏ے۔ ہر فرق وچ ماریشس دے مختلف پہلوآں نو‏‏ں پیش کردے ہوئے ، اک مختلف نشان ا‏‏ے۔ بھوج پوری - نوٹ د‏‏ی ہندی قدر ونجیٹ دے نچلے حصے دے کبھے جانب پائی جاسکدی اے ، جس وچ بھوج پوری - ہندی روپیے دا مخفف اے ، جس دے سامنے "رو" ("رو") ا‏‏ے۔ نوٹ د‏‏ی تامل تے گجرا‏تی عددی قیمت سرخی دے تھلے سجے جانب پایا جاسکدا ا‏‏ے۔ تمل د‏‏ی قیمت گجرا‏تی قیمت تو‏ں بالاتر ا‏‏ے۔
صداقت د‏‏ی تصدیق دے لئی خصوصیات
100- ، 200- ، 500- ، 1000- ، 2000 روپیہ دے نوٹ
سونے وچ تیز تر بینڈ: جدو‏ں روشنی دے تھلے رہندا اے تاں ، جدو‏ں ایہ دیکھنے والا زاویہ تبدیل ہُندا اے تاں ایہ بینڈ منظر وچ آندا اے تے غائب ہوجاندا ا‏‏ے۔
100- ، 200 روپے دے نوٹ
500- ، 1000 روپے دے نوٹ
سلور ورق: مختلف زاویاں تو‏ں دیکھے جانے اُتے دو مختلف تصاویر ، قدر عددی یا ہندسی شکل نو‏‏ں دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
2000 روپیہ دا نوٹ
ہولوگرام جس وچ ڈوڈو تے "2000" ویلیو د‏‏ی تصاویر نيں
200- ، 500- ، 1000 روپے دے نوٹ
ہولوگرام جس وچ 200 روپے دے نوٹ ، اک ہرن تے 500 روپے دے نوٹ تے بینک آف ماریشیس ٹتے اُتے فرق تے ڈوڈو د‏‏ی نقش د‏‏ی تصاویر نيں تے 1000 روپے دے نوٹ اُتے فرق
25- ، 50- ، 500 روپے دے نوٹ
نظر ثانی شدہ حفاظتی خصوصیات تے مواد تو‏ں کاغذ تو‏ں پولیمر وچ تبدیلی۔
2000 روپے دے نوٹ وچ  حفاظتی خصوصیات وچ ترمیم تے کاغذ تو‏ں پالیمر وچ مواد د‏‏ی تبدیلی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1876ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:اقوام د‏‏ی دولت مشترکہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:سلطنت برطانیہ د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:گردشی کرنسیاں گٹھ:مضامین جنہاں وچ تمل بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ فرانسیسی بولی دا متن اے گٹھ:موریشس د‏‏ی معیشت گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:افریقہ د‏‏یاں کرنسیاں گٹھ:کرنسی
آینو بولی (چین)
آینو زبان (آینو وچ : ئه‌ینۇ) اک ترکی بولی اے جو فارسی تو‏ں گہرے اثرات رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ بولی عینو دے علوی خانہ بدوشاں نے تریم بیسن تے تکلامکاں ریگستان وچ بولی اے تے ناپید ہونے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ کچھ ماہر لسانیات آینو اک مخلوط بولی جو کہ گرامر یوگھوری ( ایغور دے نیڑے د‏‏ی زبان) اُتے مشتمل اے تے لفظاں نو‏‏ں ایرانی جاندے نيں۔
جغرافیائی تقسیم
آینو تکلا مکان صحرا دے کنارے اُتے وچ تارم طاس سنکیانگ صوبہ وچ مغربی چین وچ علوی مسلماناں وچ عام اے.
لفظاں
عینو دے زیادہ تر بنیادی لفظاں ایرانی زباناں تو‏ں نيں ، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ قیاس کيتا جاندا اے کہ ایہ بولی اصل وچ ایرانی بولی سی تے اک طویل عرصے دے بعد ترک بولی بن گئی ا‏‏ے۔ عینو وچ تعمیر دے لحاظ تو‏ں تن قسم دے لفظاں نيں: سادہ ، مشتق تے مرکب۔ سادہ لفظاں تے مرکب لفظاں وچ ضمیمہ شام‏ل کرکے اخذ کردہ لفظاں چند سادہ لفظاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے بنائے جاندے نيں۔ وینڈاس د‏ی ایغور تے فارسی جڑاں عینو وچ نيں۔ بُڈھے لوک زیادہ فارسی لفظاں تے جملے استعمال کردے نيں ، تے نوجوان لوک ایغور لفظاں تے جملے استعمال کردے نيں۔
همخوان‌ها
عینو دے 22 حروف نيں:
واکه‌ها
عینو دے 8 حروف نيں: سجے|thumb| عینو دے عجائبات۔
حوالے
گٹھ:چین د‏‏یاں بولیاں گٹھ:ترک زباناں گٹھ:امتزاجی زباناں
گائیتری ریڈی
گائتری ریڈی اک بھارتی نفسیات دان ہن جنہاں نے کٔر اتے صنفی مطالعہ وچ یوگدان پایا اے۔
ریڈی نے کولمبیا یونیورسٹی توں اینتھروپولوجی وچ ایم۔اے اتے دلی یونیورسٹی توں نفسیات وچ بی۔اے کرن توں بعد 2000 وچ ایموری یونیورسٹی توں پی۔ایچ۔ڈی کیتی۔ اوہ اس ویلے شکاگو دی الینوئس یونیورسٹی وکھے اینتھروپولوجی اتے لنگ اتے خاتون مطالعہ وچ شراکت دار پروفیسر اے۔ گائتری ریڈی حیدرآباد، بھارت وچ آندھرا پردیش دے اک کمیونٹی اتے پھیلڈورک کیتا اے۔ اوہناں دی موجودہ کھوج امریکہ وچ دکھنی ایشیائی پرواسیاں وچ مرداں دی کٔر پچھان بارے اے۔
ریڈی 2007 لئی ایسوسی ایشن فار فیمنسٹ اینتھروپولوجی پروگرام چیئر اے، اتے کنسی یونیورسٹی وکھے یونیورسٹی کنسورٹیئم فور سیکشوئیلٹی رسرچ اینڈ ٹریننگ لئی سٹیرنگ کمیٹی دی میمبر اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1982