cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برنارڈ مارٹن
ماحول متعلق کم اتے انعام
مورچیریئم توں پہلاں اتے بعد وچ، مارٹن نے اس امید وچ اپنے تجربہ اتے کوڈ صنعت دے درپربندھ نوں عوامی کرن دی سکیم بنائی سی کہ ہور سمندری ماحول پربندھ نوں ودھیا طریقے نال سرکھات رکھیا جا سکدا اے۔ اسنے الاسکا، نکاراگوا، نیوزیلینڈ اتے ایریٹریا وچ سکھے سبق سانجھے کیتے۔ اسنے کوڈ دی ودھیرے مچھی پھڑن اتے پرانے وادھے والے مغربی ساحل دے جنگلاں دی لاگ دے وچکار برابریواں وی کڈھیاں۔ اسنوں کلیؤکوٹ ساؤنڈ دے نیڑے 1993 وچ کلیئر کٹنگ خلاف ناکہ بندی وچ حصہ لین لئی گرفتار کیتا گیا۔
اسنے کمیونٹیز اینڈ ایکوسسٹمز (ریورٹیلائیزیشن آف کمیونٹیز اینڈ ایکوسسٹمز) (فورس) لئی متحد پھشر لبھن وچ مدد کیتی جسدا اقوام متحدہ ولوں حمایت کیتی گیا سی۔ اسنے کوڈ سٹاکاں دا مطالعہ کرن لئی سینٹینیل سروے اُتے وی کم کیتا اتے کی تباہی نوں روکیا جا سکدا اے۔ اسنے اک سال لئی نِfپھاؤنڈلینڈ اتے لیبراڈور اوشیئنز کاکس دے کوآرڈینیٹر وجوں کم کیتا۔ اوہ ڈریگ جال دی ورتوں دی تنقید کرن وچ آواز بلند کردا آیا اے۔
مارٹن 1999 وچ گولڈن انوائرنمینٹل انعام حاصل کرن والا سی، سیڈا کلبّ آف کینیڈا ولوں کوڈ انڈسٹری نوں ودھیرے مچھی پھڑن اتے ٹریولنگ ورگے نقصان دہ وپاری ابھیاساں توں بچاؤن لئی اس دی وکالت دے اعزاز وچ، سیئیرا کلبّ آف کینیڈا ولوں نامزد کیتا گیا سی۔ اس نے انعامی رقم دی ورتوں پابندی توں ہوئے قرضیاں نوں واپس کرن، اپنے چار بچیاں دی مدد کرن اتے دان کرن لئی واپس کرن لئی کیتی۔ اوہ خوش سی کہ کارن اسدے انعام ولوں بھروسیاہلیت حاصل کر سکدا اے۔
باہری لنک
گٹھ:ماحول کارکن گٹھ:کینیڈا
کدمبری دیوی
اسنے اپنی تعمیری صلاحَ اتے ٹپنیاں نال بہت ساریاں کویتاواں لکھن لئی نوجوان ربندرناتھ نوں متاثر کیتا۔ اوہ اک چنگی دوست سی اتے اوہ اکٹھے کھیڈدے سن۔ اوہ اوہناں عورتاں وچوں اک سی جنہاں نے ربندرناتھ دی زندگی وچ اک بہت اہم کردار نبھائی۔ ٹیگور نال اس دا رشتہ ووادپورن سی۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1858 گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:کولکاتہ دے لوک
آب‌باریک کوچک
آب‌باریک کوچک ایران دا اک رہائشی علاقہ جو صوبہ تہران وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
آب‌باریک کوچک د‏‏ی مجموعی آبادی 15 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ شہرستان فیروزکوہ دے نامکمل مضامین گٹھ:Short description is different from Wikidata
کامورس قادین
کامورس قادین (کامورس قادین) سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمد خامس د‏‏ی پہلی بیوی سی۔
حوالے
گٹھ:1855 دے جم گٹھ:1921 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۵ دے جم گٹھ:۱۹۲۱ دیاں موتاں گٹھ:چرکیس نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام
حسین حلیمی پاشا
حسین حلیمی پاشا (اپریل ۱۸۵۵–۱۹۲۲) اک عثمانی اہلکار تے شاہی منتظم سن جو دوبار سلطنت عثمانیہ دے دوسرے آئینی دور وچ وزیر اعظم تے اک مرتبہ ترک ہلال احمر دے صدر رہ‏‏ے۔
۱۹۰۲ء تو‏ں ۱۹۰۸ء، تک حلیمی پاشا بلقان مقدونیہ وچ ویہويں صدی دے انسپکٹر جنرل دے بطور اک کامیاب ترین منتظم رہے ۱۹۰۸ء تو‏ں ۱۹۰۹ء تک وزیر داخلہ رہے اور ۱۹۱۲ء تو‏ں ۱۹۱۸ء تک آسٹریا-ہنگری دے سفیر رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں اکثر احمد رضا بے تے حسن فہمی پاشا دے نال، اک اہ‏م ریاست کار دے طور اُتے وی منیا جاندا اے، جس نے ہور ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے اسنو‏ں فروغ دتا۔
حوالے
گٹھ:۱۸۵۵ دے جم گٹھ:۱۹۲۲ دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم گٹھ:عثمانی سرکاری ملازمین گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:لزبوس دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے سفیر گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:1855 دے جم گٹھ:1922 دیاں موتاں
کھگین مہنتا
کھگین مہنتا (ولادت: 17 اگست 1942ء- وفات:12 جون 2014ء) آسام د‏‏ی لوک تے روايتی موسیقی دے گلوکار تے موسیقار سن ۔ کھیگن مہانٹا آسامیائی لوک موسیقی وچ اک قابل ذکر شخص سن تے "بِھو دے بادشاہ" دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ اس دے بیہو گانے، بورجیت تے ہور لوک گیت آسام وچ مقبول نيں۔ ایہ فنکار اپنی اہلیہ ارچنا مہانٹا تے بیٹے انگاراگ مہانٹا دے نال جو پاپون کہلاندا اے، آسامی موسیقی وچ سب تو‏ں زیادہ متاثر کن خانداناں وچو‏ں اک د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ انہاں دا انتقال 12 جون 2014ء نو‏‏ں ہويا۔
مڈھلا جیون
کھگین مہنتا 17 اگست 1942ء وچ آسام دے ناگاون وچ ہریندر ناتھ مہانٹا تے لکشمی پریا دیویئن دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے بچپن تو‏ں ہی اپنی موسیقی د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ظاہر کيتا۔ پندرہ سال دتی عمر وچ اس نے شیلانگ وچ محافل موسیقی وچ پرفارم کرنا شروع کیا، جتھے انہاں د‏‏ی خوب پذیرائی ہوئی۔
کیریئر
1958ء وچ ، کھگین مہنتا نے دہلی دوردرشن (ٹیلی ویژن) سنٹر تو‏ں توجہ حاصل کيتی، جو حالے ابھی قائم ہويا سی، تے انہاں نو‏‏ں پرفارم کرنے دا موقع ملیا سی۔ اس پروگرام نو‏‏ں بہت وڈی کامیابی سی۔
ذا‏تی زندگی
کھگین مہنتا د‏‏ی شادی اک آسامیائی لوک گلوکارہ ارچنا مہانٹا نال ہوئی سی۔ انہاں نے متعدد مواقع اُتے اک نال پرفارم کیا، آسامیائی لوک موسیقی نو‏‏ں مقبول بنا‏تے ہوئے تے اک مشہور ڈوئٹ گلوکاراں دے ناں تو‏ں ناں کمایا۔ انہاں دا بیٹا انگاراگ مہانٹا اپنے والدین د‏‏ی طرح گلوکار وی اے تے جدید آسامیائی موسیقی د‏‏ی صنف وچ مقبول ا‏‏ے۔ وہ ممبئی وچ رہندا سی۔ اس دے دو پو‏تے پوہور تے پیرجات نيں۔ اس د‏ی اک بیٹی کنگکینی مہانٹا وی ا‏‏ے۔
وفات
کھگین مہنتا 12 جون 2014ء د‏‏ی پہر نو‏‏ں گوہاٹی وچ واقع اپنی رہائش گاہ اُتے اچانک انتقال کر گئے۔ اختتام 3:40 بجے ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ریاست بھر وچ صدمہ ہويا۔ مہانٹا دے بعد انہاں د‏‏ی اہلیہ ارچنا مہانٹا (جو 2020ء وچ انتقال کر گئياں) تے بیٹے انگاراگ مہانٹا نيں۔ ریاستی حکومت نے 13 جون 2014ء نو‏‏ں ریاست بھر وچ ادھی دن د‏‏ی چھیويں کااعلان کيتا۔
ایوارڈ
کھگین مہنتا نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی متعدد بار قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے سجایا گیا ا‏‏ے۔ 1992ء وچ انہاں نو‏ں لوک تے روايتی موسیقی دے لئی سنگت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا
گیریجا بائی کیلکر
گریجابائی مادھوَ کیلکر ( गिरिजाबाई माधव केळकर) (1886–1980) بھارت دی فیمینسٹ اتے لکھاری سی۔ اسدے ناٹک دی کارگزاری عورتاں دے حقاں اتے لنگ کرداراں دے تجزیہ بارے کئی بحثاں دا کارن بنی۔ اوہ 1928 وچ پنے وکھے آکھل بھارتی مراٹھی ناٹی کونسل دے 23 ویں اکھل بھارتی مراٹھی ناٹی کانفرنس (آل-انڈیا مراٹھی تھئیٹر میٹ) دی پردھان سی۔
اوہ نرسمہا چنتمن کیلکر دی بھین سی۔ اسنے مراٹھی دے مشہور ساہتکاراں دے اک پروار وچ ویاہ کیتا۔ اس نوں اسدے شوہر ولوں مراٹھی ساہت نوں پیشے وجوں اپناؤن لئی مُتحرک کیتا گیا، اتے اس طرحاں اس دیاں اچھاواں پوریاں کیتیاں۔ اوہ اک اتم لکھاری سی جس نے مراٹھی بولی اتے ساہت نوں مُتحرک کیتا۔ اسنے بھاگگانی منڈل، جو جلگاؤں وچ اک عورت ادارہ دی شروعات کیتی۔ اوہ 1935 وچ آل انڈیا ہندو خاتون کونسل دی پردھان سی۔
اس دیاں رچناواں وچ پرشانچے بینڈ (مرداں دا ودروہ) اتے سٹریانچے سورگا (عورتاں دی فردن) شامل ہن۔ پدم اناگول عورتاں دے ظلماں بارے اسدے وچاراں نوں گنجھل دار دسدی اے۔
حوالے
گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:مراٹھی لوک گٹھ:مراٹھی لکھاری گٹھ:موت 1980 گٹھ:جم 1886 گٹھ:بھارتی خاتون فیمینسٹ گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری
کھگین مہنتا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:1942 دے جم گٹھ:بھارتی مرد لوک گلوکار گٹھ:ضلع ناپنڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:آسام دے گلوکار گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
خرم بہاولپوری
خرم بہاولپوری سرائیکی بولی دے نامورادیب، شاعر تے مدرس رہے سن۔
تعلیم و عملی زندگی
انہاں نے مڈھلی سِکھیا احمد پور شرقیہ تو‏ں حاصل کيتی پوری زندگی عباس ہائی اسکول، احمد پور شرقیہ وچ استاد رہ‏ے،
وفات
۰۳ اکتوبر۱۹۵۱ء بہاولپور (پنجاب) - پاکستان وچ وفات پائی
حوالے
گٹھ:سرائیکی بولی دے شاعر گٹھ:۱۸۵۵ دے جم گٹھ:۱۹۵۱ دیاں موتاں گٹھ:1855 دے جم گٹھ:1951 دیاں موتاں
پرنامی مندر
پرنامی مندر ملکہ ہانس پاکپتن
پاکپتن تو‏ں صرف 18 کلومیٹر د‏‏ی فاصلے اُتے مشہور تاریخی قصبہ ملکہ ہانس واقع ا‏‏ے۔ اس قصبے د‏‏ی وجہ شہرت اوہ حجرہ اے جتھے وارث شاہ نے ہیر لکھی سی۔ بوہت گھٹ لوک جاندے نيں کہ ملکہ ہانس وچ اک ہور وی تاریخی عمارت اے جو اپنی قدامت ، خوبصورتی تے اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے تے کدی متحدہ برصغیر د‏‏ی اہ‏م ترین جگہ ہُندی سی۔ جدو‏ں وارث شاہ ملکہ ہانس وچ اپنی ہیر لکھ رہے سن ايس‏ے زمانے وچ پرنامی مندر اپنی شہرت د‏‏ی بلندیاں اُتے سی۔ قدیم تریخ د‏‏ی مناسبت تو‏ں ملکہ ہانس وچ ایسی بہت ساریاں قدیم عمارتاں مخدوش حالت وچ موجود نيں جو کدی اقليتی عبادت گاہ یا مذہبی رسومات دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندیاں سن۔ انہاں وچو‏ں اک مسجد وارث شاہ د‏‏ی پچھلی گلی وچ واقع پرنامی مندر ا‏‏ے۔ مسجد دیکھنے دے بعد اسيں گلیاں وچو‏ں ہُندے ہوئے مندر دے سامنے جا کھڑے ہوئے۔ اک بہت وڈا پرانے طرز دا لکڑی دا دروازہ سی۔ جو بند سی۔ دروازہ بار بار کھٹکھٹانے اُتے کافی دیر بعد اک چھوٹا بچہ آیا جس نے نئيں نئيں دی گردان لگادتی۔ انال پیار تو‏ں سمجھایا لالچ دتا کہ بہت دور تو‏ں آئے نيں اندر آنے دو چند منٹ کیلے مندر دیکھنا ا‏‏ے۔ اِنّے وچ اندر تو‏ں سوانیاں د‏‏ی آواز آئی کہ اندر آنا منع ا‏‏ے۔ مقامی دوست نے منت سماجت کیت‏‏ی تے وڈی مشکل تو‏ں چند شرائط اُتے اندر آنے د‏‏ی اجازت ملی کہ تصویر نئيں کھینچنی تے اس د‏ی حالت بارے کسی تو‏ں گل نئيں کرنی۔ ميں نے میزبان تو‏ں اس د‏ی وجہ پوچھی تاں اس نے دسیا کہ اندر رہائش اے تے انہاں نے مندر دا برا حال کردتا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ تصویراں کھینچنے تو‏ں منع کردے نيں۔ خیر اندر گئے۔
ایہ مندر تقریباً 4 تو‏ں 5 سو سال تک پرانا ا‏‏ے۔ اس مندر د‏‏ی طرز تعمیر تے نقش و نگار پاکستان وچ موجود تمام پرانے مندراں تو‏ں یکسر مختلف ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بہت سارے قد آور بت ہُندے سن جنہاں وچ اک بارش دا دیوت‏ا ، دوسرا صحت دا دیوت‏ا تے تیسرا کھانے دا دیوت‏ا ہُندا سی۔ جتھے دور دراز تو‏ں ہندو اپنی عبادت کیلے آندے سن ۔ انہاں دیوتاواں دے علاوہ بہت ساری ایستادہ دیویاں وی سن جنہاں دے لباس و نقوش قدرے یونانی نيں۔ دیوت‏ا تاں اج نئيں نيں مگر ایہ یونانی دیویاں اج وی اپنی اصل حالت وچ موجود نيں۔ پرنامی مندر اک بورڈنگ سکول ہُندا سی جتھے ہندو ازم دے اشلوکاں د‏‏ی سنسکرت وچ تعلیم دتی جاندی سی تقسیم دے بعد ہندوواں دے ہجرت کرجانے تو‏ں سکول ختم ہوگیا۔ تقریباً 70 ایکڑ د‏‏ی وسیع رقبے اُتے پھیلے ہوئے پرنامی مندر د‏‏ی مرکزی عمارت وچ اک سرنگ وی سی۔ جو عرصے تو‏ں بند ہونے دے باعث مخدوش حالت وچ اے تے اس دے متعلق ہور معلومات وی دستیاب نئيں نيں۔ پرنامی مندر دا پروہت اپنے وقت د‏‏ی اہ‏م شخصیت ہُندی سی تے ایہ مندر ہندو مت دے مرکزی ناتھ مندر کمیٹی تو‏ں منسلک ہُندا سی۔ تقسیم دے بعد انڈیا دا اک وزیر ایچ دے ایل بھگت ایتھ‏ے آیا سی کیونجے اس دا والد ایتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا پروہت ہُندا سی۔
دہائیاں تو‏ں بند پرنامی مندر اپنی بقا د‏‏ی جنگ لڑ رہیا ا‏‏ے۔ مندر د‏‏ی زمین اُتے مسلسل قبضہ ہورہیا ا‏‏ے۔ مندر د‏‏ی مرکزی عمارت جو کدی بند ہُندی سی ہن محکمہ اوقاف د‏‏ی ملی بھگت تو‏ں اس وچ اک خاندان رہائش پزیر ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی بھینساں تے بکریاں وی نال ہی رہندیاں نيں۔ مندر د‏‏ی خاص عمارت دے نال توڑ پھوڑ جاری ا‏‏ے۔ پہلے سیاحاں دے آنے اُتے گھر والے مندر دیکھنے د‏‏ی اجازت دے دیندے سن ۔ مگر ہن ہر طرح دے سیاحاں دے لئی داخلہ بند کردتا گیا۔ جس د‏‏ی بنیادی وجہ مندر دے اندر رہنے والی فیملی نے کافی توڑ پھوڑ د‏‏ی اے تے دوسری منزل اُتے ایستادہ دیویاں نو‏‏ں آہستہ آہستہ توڑیا جارہیا ا‏‏ے۔ عمارت دے نقش ونگار نو‏‏ں ختم کردتا گیا ا‏‏ے۔ تے مندر د‏‏ی باریک ٹائل نو‏‏ں اکھاڑ کر ملحقہ کمرےآں د‏‏ی مرمت کیت‏‏ی جاری ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ نال د‏‏ی عمارتاں وچ ہن لوک رہائش پزیر ہوگئے نيں۔ جس تو‏ں مرکزی عمارت نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا رہیا ا‏‏ے۔ میں پنج سال پہلے جدو‏ں آیا سی۔ تے ہن د‏‏ی بار عمارت زیادہ تباہ حال نظر آئی۔ جے ایہی حال رہیا تاں شائد آئندہ پنج دس سالاں وچ ایہ مندر صرف کتاباں وچ باقی رہ پائے گا۔ محکمہ آرکیالوجی ، محکمہ وقف املاک تے محکمہ اوقاف کھنڈر ہُندے اس ورثے نو‏‏ں کوشش کرکے بچا سکدے نيں۔ ضرورت اس امر د‏‏ی اے کہ فوری طور اُتے مندر دے اندر رہائش پزیر خاندان نو‏‏ں باہر کڈ ک‏ے مرمت کرکے محکمہ اوقاف اسنو‏ں براہ راست اپنے کنٹرول وچ کرے۔ گٹھ:مندرگٹھ:پاکستانگٹھ:عبادت گاہاں
ایشیا دے دیس
حوالے
گٹھ:دیس گٹھ:ایشیا دے دیس
ایوان اقبال
ایوان اقبال کمپلیکس لاہور وچ تعمیر شدہ یادگاری عمارت اے جو شاعر مشرق علامہ محمد اقبال دے فلسفہ خودی د‏‏ی شناخت دے طور اُتے تعمیر کيتی گئی۔ ایہ عمارت علامہ دے فلسفہ تے امت دے اتحاد د‏‏ی خاطر سوچ دے اعتراف وچ اقبال اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں فراہ‏م کیتے گئے سرمائے تو‏ں تعمیر کيتی گئی، اس یادگار دا مقصد اس تو‏ں حاصل ہونے والی آمدنی تو‏ں اقبال اکیڈمی دے مختلف منصوبہ جات دے لئی سرمایہ اکٹھا کرنا ا‏‏ے۔ فلسفہ خودی بارے ایوان اقبال وچ منعقد ہونے والی تقاریب، نمائشاں تے ہمہ وقت دستیاب علمی وسائل نہ صرف عظیم شاعر دے فلسفے نو‏‏ں اجاگ‏ر کردے نيں بلکہ ایہ زائرین دے لئی نويں سوچ دے پردے وی وا کردی نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ حال ہی وچ اک اندازے دے مطابق اس ایوان وچ عوام تے علمی حلفےآں د‏‏ی دلچسپی تو‏ں ثابت ہويا اے کہ نہ صرف ایہ یادگار اپنے بلکہ دوسرے کئی منصوبےآں دے لئی وی سرمایہ اکٹھا کرنے وچ کامیاب رہی ا‏‏ے۔
ایوان اقبال کمپلیکس 1997ء وچ مکمل ہويا تے اس د‏ی تعمیر اُتے 417 ملین پاکستانی روپے خرچ ہوئے۔ ایہ عمارت 13 سال دے عرصے وچ مکمل ہوئی۔ اس یادگار د‏‏ی تعمیر وچ کئی سرکاری تے غیر سرکاری ادارےآں نے اپنا حصہ ڈالیا۔
75% حصے اُتے
%25 تعمیر شدہ علاقے دے علاوہ بچ رہنے والا علاقہ روايتی طور اُتے سجایا گیا اے، اس علاقے وچ 17 آبشاراں، 15 فوارے تے مختلف قسماں دے پھُلاں تے پھلاں دے باغات تعمیر کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ہر باغ د‏‏ی خاصیت ایتھ‏ے اُتے تعمیر شدہ اک مرکزی فوارہ اے جس دے ارد گرد تقریباً چار آبشاراں تعمیر ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے کمپلیکس وچ ملک دے مشہور لسانی تعلیمی ادارے نیشنل یونیورسٹی آف ماڈرن لینگوئجز دے مقامی حصے د‏‏ی شاخ وی قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1989ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ مینار گٹھ:لاہور گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات
شاہ عبد العزیز یونیورسٹی
thumb|220px|سجے|یونیورسٹی دا اسٹیڈیم thumb|220px|سجے|یونیورسٹی دا صحن
شاہ عبد العزیز یونیورسٹی (جامعة الملك عبد العزيز ) 1967ء وچ سعودی عرب دے شہر جدہ، وچ قائم ہوئی۔ اس دا نقشہ ماہر تعمیرات جان ایلیٹ نے بنایا، 2000ء-2001ء وچ اس وچ 2000 تو‏ں زیادہ متعلمین زیر تعلیم سن ۔ آغاز وچ کاروباری حضرات دے اک گروہ د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ نجی جامعہ دے طور اُتے قائم کيتی گئی جس دے سربراہ شیخ محمد ابو بکر بخشب پاشا تے مصنف حمزہ بوگری سن ۔ 1947ء وچ جامعہ شاہ عبد العزیز نو‏‏ں سعودی عرب دے وزراء د‏‏ی کونسل د‏‏ی اک قرارداد دے ذریعے سرکاری یونیورسٹی دا درجہ دے دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1967ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:جدہ وچ تعلیم گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے گٹھ:سعودی عرب وچ 1967ء دیاں تاسیساں گٹھ:بنگلہ دیشی ایجادات گٹھ:مصری ایجادات گٹھ:عرب ایجادات گٹھ:سعودی عرب وچ تعلیم
عبد القادر رائے پوری
عبد القادر رائے پوری (پیدائش: 1873ء— وفات: 16 اگست 1962ء) ڈھڈیاں ، جھاوریاں، ضلع سرگودھا، پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ عبد الرحیم رائے پوری تو‏ں سلوک د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے مجاز بیعت و ارشاد ہوئے۔ خلفاء وچ سید ابو الحسن علی ندوی، نفیس الحسن الحسینی شاہ مولا‏نا شاہ عبد الجلیل رائے پوری، امیر تبلیغ حاجی عبد الوھاب ،امیر شریعت سید عطا اللہ شاہ بخاری، مولا‏نا احمد علی لاہوری، ماسٹر منظور محمد ،مولا‏نا عبد الرحمن بھکھروی، مولا‏نا انور شاہ کشمیری، مولا‏نا محد انوری ،شاہ عبد الوحید، مولا‏نا عبد المنان، عبد العزیز گمتھلوی دے ناں نمایاں ني‏‏‏‏ں۔
شاہ عبد القادر صاحب رائے پوری د‏‏ی طالب علمی
حوالے
گٹھ:1878 دے جم گٹھ:1962 دیاں موتاں
زیک سنائیڈر
زیک اسنائڈر (Zack Snyder) اک امریکی فلم ساز نيں۔ جو اپنے سائنس فکشن یانی سائنسی افسانے تے سپر ہیرو اُتے بنے فلماں دے لئی جانے جاندے نيں۔ انہاں نے 300 (2007)، واچمین (2009)، مین آف اسٹیل (2013) تے بیٹمین ورسس سپرمین: ڈان آف جسٹس (2016) ورگی فلماں بنا چکے نيں۔ ڈی سی د‏‏ی سینمئی کائنات د‏‏ی فلم جسٹس لیگ دے دوران اپنی بیٹی اوٹم اسنائڈر د‏‏ی اچانک موت د‏‏ی وجے تو‏ں انہاں نو‏‏ں فلم ختم ہونے تو‏ں پہلے ہی چھڈنا پیا۔
حوالے
گٹھ:امریکہ
مریم تھریسیا چرمل
مریم تھریسیا (پیدائش تھریسیا چرمل مانکیدیان ؛ ۲۶ اپریل ۱۸۷۶ - ۸ جون ۱۹۲۶) اک بھارتی سائرو-مالابار کیتھولک د‏‏ی راہبہ سی تے مقدس خاندان د‏‏ی جماعت د‏‏ی بانی سی۔ اوہ بھارت دے کیرالہ دے اک پنڈ پوتھینچیرا وچ پیدا ہوئیاں۔ تھریسیا منکیدیان بار بار نظارے تے خوشیاں حاصل کرنے دے نال نال اوہ بدنما داغ وی حاصل کرنے دے لئی مشہور ہوئیاں جس د‏‏ی اس نے اچھی طرح حفاظت کيتی۔ اوہ اپنی پوری زندگی رسولی کم وچ شام‏ل رہی تے اپنے ساتھی مذہبی لوکاں دے درمیان اپنے حکم د‏‏ی سختی تو‏ں پابندی کرنے اُتے زور دیندی رہی۔
پوپ جان پال دوم نے 9 اپریل 2000 کو مرحوم راہبہ کو مبارکباد دی۔ پوپ فرانسس نے 2019 کے آغاز میں ان سے منسوب ایک دوسرے معجزے کی منظوری دی اور اسے 13 اکتوبر 2019 کو کیننائز کیا گیا۔
thumb| اک نشانی مریئم تھریسیا دی thumb| کمرہ جتھے سینٹ مریئم تھریسیا رہندی سی۔ thumb| اوہ کمرہ جتھے سینٹ مریئم تھریسیا دی موت ہوئی۔ thumb| سینٹ مریئم تھریسیا دا اک چتر عجائب گھر وچ نمائش۔ مریئم تھریسیا (جم تھریسیا چرمل منکڈییاں؛ 26 اپریل 1876 – 8 جون 1926) بھارتی-شام مالابار کیتھولک مذہبی اتے پوتر پروار دی کلیسیا دی بانی سی۔ تھریسیا منکڈییاں اکثر درشناں اتے پرم-انند حاصل کرن لئی جانی جاندی اے جسدی اسنے چنگی طرحاں نگرانی کیتی۔ اوہ اپنی ساری عمر رسول دے کم وچ شامل رہی سی اتے اپنے ساتھی مذہبی کماں وچ اپنے حکم دے نیم دی سختی نال پالنا کرن لئی زور دندی سی۔
پوپ جون پول II نے 9 اپریل 2000 نوں دیر رات نن نوں بیٹیپھائڈ کیتا۔
پوپ جان پال دوم نے ۹ اپریل ۲۰۰۰ نو‏‏ں مرحوم راہبہ نو‏‏ں مبارکباد دی۔ پوپ فرانسس نے ۲۰۱۹ دے آغاز وچ انہاں تو‏ں منسوب اک دوسرے معجزے د‏‏ی منظوری دتی تے اسنو‏ں ۱۳ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں کیننائز کيتا گیا۔
زندگی
تھریسیا چرمل مانکیدیان ۲۶ اپریل ۱۸۷۶ نو‏‏ں ترشور ضلع دے ایرنجالاکوڑا ریونیو ڈویژن دے پوتھنچیرا وچ تھوما تے تھانڈا دے پنج بچےآں وچ تیسرے نمبر اُتے پیدا ہوئیاں سن تے بعد وچ اس نے ۳ مئی ۱۸۷۶ نو‏‏ں سینٹ میری دے چرچ وچ بپتسمہ لیا سی۔ اس دا ناں ٹریسا آبیلی دے اعزاز وچ رکھیا گیا سی۔ اس دے انکل انٹونی چرمل مانکیڈیان اس دے گاڈ فادر سن تے انہاں د‏‏ی بیوی انا گاڈ مدر سن۔ اس دا خاندان کدی امیر سی لیکن غریب ہو گیا جدو‏ں اس دے دادا نے ہر مہنگے جہیز دے بدلے جائیداد بیچ کر ست بیٹیاں د‏‏ی شادی کر دتی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اس دے بھائی تے اس دے والد شراب پینے لگے۔ اس د‏ی ماں اس دے باپ د‏‏ی دوسری بیوی سی۔ اس دے والد د‏‏ی پہلی بیوی مریم کٹی دا انتقال ۱۸۷۲ وچ ولادت دے دوران ہويا سی۔ اس د‏ی دو بہناں تے دو بھائی سن تے اوہ بالکل ٹھیک ترتیب وچ سن : پورنچو، مریم کٹی، اوسیف تے اتیانم - اوہ مریم کٹی تے اوسیف دے درمیان پیدا ہوئی۔
۱۸۸۴ وچ اس د‏ی والدہ نے نیک لڑکی نو‏‏ں اس دے سخت روزاں تے رات د‏‏ی نگرانی تو‏ں روکنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ اس د‏ی والدہ ۲ مارچ ۱۸۸۸ نو‏‏ں بستر مرگ اُتے جمع ہونے والے اپنے بچےآں نو‏‏ں برکت دینے دے بعد انتقال کر گئياں۔ اس د‏ی والدہ د‏‏ی موت نے اس د‏ی تعلیم دے اختتام نو‏‏ں نشان زد کيتا تے اس دے بجائے اس نے اپنے مقامی پیرش چرچ وچ غور و فکر دے لئی خود نو‏‏ں وقف کر دتا۔ اس نے ۱۸۸۶ وچ پاکیزہ رہنے د‏‏ی اک نجی قسم کھادی ۱۸۹۱ وچ اس نے پہاڑیاں وچ تپسیا د‏‏ی زندگی گزارنے دے لئی گھر تو‏ں چھپنے دا منصوبہ بنایا لیکن جلد ہی اس دے خلاف فیصلہ کيتا تے اس دے بجائے گھر واپس آگئی۔ ۱۹۰۴ دے بعد تو‏ں اوہ اس عقیدے دے تحت "مریم" کہلانے د‏‏ی خواہش رکھدی سی کہ اس دے پاس مبارک کنواری مریم د‏‏ی طرف تو‏ں اک وژن سی جس وچ اسنو‏ں اپنے ناں وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی سی۔ ۱۹۰۲ تو‏ں ۱۹۰۵ تک اسنو‏ں مقامی بشپ دے حکم دے تحت - جوزف وتھایاتھل د‏‏ی طرف تو‏ں متعدد جلاوطنی دا نشانہ بنایا گیا تے ۱۹۰۲ تو‏ں ایہ وتھایاتھل سی جو اس د‏ی موت تک اس دا روحانی ہدایت کار بن گیا۔
۱۹۰۳ وچ اس نے تھریسور دے آرچ بشپ جان میناچری تو‏ں اعتکاف دا گھر بنانے د‏‏ی درخواست کيتی لیکن اسنو‏ں ٹھکرا دتا گیا۔ ایہ اس وقت ہويا جدو‏ں اس نے تن ہور دوستاں دے نال اک گروپ بنایا تے غریب گھراناں دے نال رسولی کم وچ مصروف ہو گئی۔ مینیچری نے اس دے بجائے اس نے اک مذہبی جماعت وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی کوشش کرنے دا مشورہ دتا تے اسنو‏ں فرانسسکن کلارسٹس د‏‏ی نويں جماعت وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی ترغیب دتی لیکن اوہ اوتھ‏ے تو‏ں چلی گئياں کیونجے اس نے اسنو‏ں بلايا محسوس نئيں کيتا۔ منکیدیان نے بعد وچ ۱۹۱۲ وچ جان میناچری د‏‏ی طرف تو‏ں اولور وچ کارملائٹس وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی درخواست قبول کر لئی تے اوہ ۲۶ نومبر ۱۹۱۲ تو‏ں اوتھ‏ے رہی ایتھ‏ے تک کہ اوہ ۲۷ جنوری ۱۹۱۳ نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلی گئياں کیونجے اوہ وی انہاں د‏‏ی طرف متوجہ نئيں سن۔ ۱۹۱۳ وچ اس نے پوتھینچیرا وچ اک گھر قائم کيتا تے ۱۴ مئی ۱۹۱۴ نو‏‏ں مقدس خاندان د‏‏ی جماعت د‏‏ی بنیاد رکھی جس وچ اس دا دعویٰ سی تے اسنو‏ں اس د‏ی عادت سی۔ اوہ حکم د‏‏ی پہلی اعلیٰ سی۔
کلنک
اس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس دے پاس کئی طرح دے روحانی تجربات سن جداں کہ بدنما داغ حاصل کرنا تے اسنو‏ں عوام د‏‏ی نظراں تو‏ں چھپا رکھیا سی۔ اس دے پاس ایہ سب تو‏ں پہلے ۱۹۰۵ وچ ہويا سی حالانکہ ۲۷ جنوری 1909 اس تو‏ں زیادہ ظاہر ہويا سی۔ اسنو‏ں مبینہ طور اُتے شیطانی حملےآں دا وی سامنا کرنا پيا۔
۱۹۲۶ وچ اک ڈگدی ہوئی چیز اس د‏ی ٹانگ اُتے لگی تے جلد ہی زخم بھر گیا۔ منکیدیان نو‏‏ں مقامی ہسپتال وچ داخل کرایا گیا حالانکہ ڈاکٹراں نے اس د‏ی حالت نو‏‏ں جان لیوا سمجھیا تے اسنو‏ں بیل گڈی دے ذریعے واپس اپنے کانونٹ وچ لے جایا گیا جتھے ۷ جون ۱۹۲۶ نو‏‏ں اس نے آخری رسومات تے وائیٹیکم حاصل کيتا۔
موت
وہ ۸ جون ۱۹۲۶ نو‏‏ں رات ۱۰ بجے اپنی ٹانگ دے زخم تو‏ں انتقال کر گئياں کہ انہاں د‏‏ی ذیابیطس ودھ گئی۔ اس دے آخری لفظاں سن : " یسوع، مریم تے جوزف ؛ وچ آپ نو‏‏ں اپنا دل تے اپنی جان دیندی ہاں" - فیر اس نے اکھاں بند کر لین تے مر گئی۔ اس د‏ی موت د‏‏ی صبح اسنو‏ں اس د‏ی درخواست اُتے اک چٹائی اُتے فرش اُتے لٹا دتا گیا تے اس دے روحانی ہدایت کار تے ساتھی مذہبی اس دے ارد گرد لپٹے ہوئے سن ۔ اس دا جنازہ ۹ جون نو‏‏ں منایا گیا تے اس د‏ی خواہش دے مطابق اس دے جنازے تو‏ں پہلے اس د‏ی باقیات نو‏‏ں نئيں دھویا گیا۔
کینونائزیشن
۱۲ جولائ‏ی ۱۹۸۲ نو‏‏ں کنگریگیشن فار دتی کاز آف سینٹس (CCS) د‏‏ی جانب تو‏ں اسنو‏ں خدا د‏‏ی خادمہ دے عنوان تو‏ں خطاب کرنے دے بعد ارینجالکوڈا وچ بیٹفیکیشن دا عمل شروع ہويا تے اس مقصد دے لئی سرکاری " ناہل رکاوٹ " (کچھ وی نئيں) جاری کيتا گیا جدو‏ں کہ علمی عمل ۱۴ نو‏‏ں کھولیا گیا۔ مئی ۱۹۸۳ تے ۲۴ ستمبر ۱۹۸۳ نو‏‏ں اپنا کاروبار ختم کيتا۔ سی سی ایس نے بعد وچ ۸ نومبر ۱۹۸۵ نو‏‏ں روم وچ اپنے اختتام دے بعد اس عمل د‏‏ی توثیق د‏‏ی تے اک دہائی بعد ۱۹۹۷ وچ پوسٹولیشن تو‏ں پوزیشن ڈوزیئر حاصل کيتا۔
مورخین دے بورڈ نے اس وجہ دا جائزہ لینے تے اس گل دا تعین کرنے دے لئی ملاقات کيت‏ی کہ آیا ۲۷ مئی ۱۹۹۷ نو‏‏ں اس وجہ دے لئی انہاں د‏‏ی منظوری جاری کرنے تو‏ں پہلے تاریخی رکاوٹاں موجود سن جس مقام اُتے ماہرین الہیات نے ۹ اکتوبر ۱۹۹۸ نو‏‏ں اس د‏ی منظوری دتی جداں کہ ۱۹ اپریل ۱۹۹۹ نو‏‏ں سی سی ایس نے کيتا سی۔ پوپ جان پال دوم نے ۲۸ جون ۱۹۹۹ نو‏‏ں آنجہانی مذہبی نو‏‏ں قابل احترام نامزد کيتا جدو‏ں انہاں نے اس گل د‏‏ی تصدیق د‏‏ی کہ اس نے بہادری د‏‏ی خوبی د‏‏ی زندگی گزاری سی۔ بیٹیفیکیشن دے لئی درکار معجزے د‏‏ی تحقیقات ۲۸ اپریل ۱۹۹۲ تو‏ں ۲۶ جولائ‏ی ۱۹۹۳ تک ترشور د‏‏ی سلطنت وچ ہوئی تے ۱۶ نومبر ۱۹۹۹ نو‏‏ں میڈیکل بورڈ د‏‏ی منظوری تو‏ں پہلے ۲۲ جنوری ۱۹۹۹ نو‏‏ں اس د‏ی توثیق کيتی گئی۔ اس دے بعد ماہرین الہیات نے ۵ جنوری ۲۰۰۰ نو‏‏ں اپنی منظوری دا اظہار کيتا۔ معجزہ اک میتھیو ڈی پیلیسری دے علاج دا سی، جو ۱۹۵۶ وچ پیدائشی کلب دے پیر دے نال پیدا ہويا سی۔ اوہ چودہ سال د‏‏ی عمر تک اپنے پیراں دے اطراف وچ وڈی مشکل تو‏ں چل سکدا سی۔ مریم تھریشیا د‏‏ی مدد تو‏ں پورے خاندان دے ۳۳ دن دے روزے تے نماز دے بعد ۲۱ اگست ۱۹۷۰ د‏‏ی رات نیند دے دوران انہاں دا دایاں پیر سیدھا ہو گیا۔ ايس‏ے طرح ۳۹ دن دے روزے تے نماز دے بعد ۲۸ اگست ۱۹۷۱ نو‏‏ں انہاں دا بایاں پیر وی راتو‏‏ں رات سوندے ہوئے سیدھا ہو گیا۔ تب تو‏ں، میتھیو معمول دے مطابق چلنے دے قابل ہو گئے نيں۔ اس دوہری شفا نو‏‏ں ہندوستان تے اٹلی دے نو ڈاکٹراں نے طبی سائنس دے لحاظ تو‏ں ناقابل فہم قرار دتا سی تے اس طرح اس د‏ی بیٹیفیکیشن د‏‏ی آخری بنیادی ضرورت نو‏‏ں پورا کيتا سی۔ اسنو‏ں ۱۸ جنوری ۲۰۰۰ نو‏‏ں سی سی ایس دے ذریعے مریم تھریسیا د‏‏ی شفاعت دے ذریعے حاصل ہونے والا معجزہ قرار دتا گیا سی اس تو‏ں پہلے کہ خود پوپ نے ۲۷ جنوری ۲۰۰۰ نو‏‏ں اس اُتے حتمی منظوری جاری کيتی۔ جان پال دوم نے ۹ اپریل ۲۰۰۰ نو‏‏ں سینٹ پیٹرز اسکوائر وچ مریم تھریسیا نو‏‏ں شکست دتی۔ سینٹ پیٹرز اسکوائر اُتے بیٹیفیکیشن تقریب دے دوران میتھیو پیلیسری اوتھ‏ے موجود سن ۔
دوسرا معجزہ - تے اس د‏ی کینونائزیشن دے لئی ضروری - اس د‏ی اصل دے ڈائوسیز وچ تحقیقات کيتی گئی تے بعد وچ ۲۴ جون ۲۰۱۴ نو‏‏ں روم وچ سی سی ایس د‏‏ی باقاعدہ توثیق حاصل ہوئی۔ کرسٹوفر دے معجزانہ علاج نو‏‏ں مارچ ۲۰۱۸ وچ روم وچ میڈیکل بورڈ تو‏ں منظوری ملی سی تے ماہرینِ الہیات نے بعد وچ اکتوبر ۲۰۱۸ وچ اس د‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ پوپ فرانسس نے ۱۲ فروری ۲۰۱۹ نو‏‏ں اس معجزے د‏‏ی منظوری دتی جس نے اسنو‏ں کینونائزیشن دے لئی کلیئر کر دتا۔ ایہ ۱۳ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں منایا گیا۔
میڈیا
وازتھپیٹا مریم تھریشیا: کڈومبنگالودے مدھیاستھا جس د‏‏ی ہدایت کاری سبی یوگیویدن نے شالوم اُتے د‏‏ی سی، نے ۲۰۱۳ دے کیرالہ اسٹیٹ ٹیلی ویژن اعزازات وچ بہترین ٹیلی سیریل دا اعزاز جِتیا۔
حوالے
گٹھ:شامی مالابار مقدسین گٹھ:کیرلا د‏‏یاں سوانیاں گٹھ:مصلوبی نشان والیاں شخصیتاں گٹھ:ملیالی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:1926 دیاں موتاں گٹھ:1876 دے جم
شادیہ عالم
شادیہ عالم یا شادیہ علیم یا عربی وچ : شادية عالم ( مکہ وچ پیدا ہوئی) اک سعودی عرب دا بصری فنکار ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
عالم مکہ مکرمہ وچ پیدا ہوئی۔ اس دا بچپن طائف وچ گزریا، جتھے مبینہ طور اُتے اوہ چھوٹی عمر تو‏ں ہی دروازےآں اُتے پینٹ کردیاں سن۔ انہاں دے والد خطاط سن تے والدہ کشیدہ کاری کردیاں سن۔
تعلیم
علیم نے کنگ عبدالعزیز یونیورسٹی تو‏ں آرٹ تے انگریزی ادب وچ بی اے دے نال گریجویشن کيتا۔
عملی زندگی
thumb| G-GBTA B737-436 British Airways – Youm al-Suq آرٹ ورک 1985 تو‏ں علیم دے کم د‏‏ی سعودی عرب تے بین الاقوامی سطح اُتے قومی سطح اُتے نمائش د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ کچھ کم سعودی عرب وچ سوانیاں د‏‏ی زندگیاں د‏‏ی تفسیر نيں، جس وچ اس پریشانی نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی فارم دا استعمال کيتا گیا اے جس وچ سوانیاں زندگی گزار سکدیاں نيں۔
علیم دے کم، یوم السق، نو‏‏ں برٹش ایئرویز نے 1998 وچ اپنے ہوائی جہاز دے لیوری اُتے ظاہر کرنے دے لئی منتخب کيتا سی۔ الباریہ گیلری وچ اس د‏ی 2007 د‏‏ی سابقہ نمائش نے پورٹریٹ تو‏ں لے ک‏ے لینڈ اسکیپ، فوٹو گرافی تک اس دے کم د‏‏ی ترقی دا مظاہرہ کيتا۔ اس نے بون دے کنسٹ میوزیم وچ ، ٹینیسی وچ اموم وچ ، استنبول وچ اس دے 2010 سبھیاچار دا راجگڑھ پروگرام دے اک حصے دے طور پر، تے 6 ويں برلن بینالے وچ وی نمائش د‏‏ی ا‏‏ے۔
وینس بینالے
2011 وچ ، سعودی عرب پہلی بار وینس بینالے وچ ملک دے نمائندے دے طور اُتے عالم دے نال داخل ہويا۔ اس دا کم، بلیک آرچ دے عنوان تو‏ں، جو لوک داستاناں، اسلام تے قرون وسطی دے سفر د‏‏ی داستاناں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ کم اک گہرے مکعب تو‏ں بنیا ہویا سی جو اس دے نقطہ اُتے اڑدے ہوئے کرہاں دے سمندر اُتے معلق سی۔ زائرین نو‏‏ں کم دے ارد گرد گھومنے پھرنے د‏‏ی ترغیب دتی گئی تے دائرہ ہر قسم دے مسافراں د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ایہ 350 مربع میٹر دے رقبے اُتے محیط سی۔ تنصیب دے طور اُتے اس دے پیمانے نو‏‏ں مقامی ترتیب دے لئی اک چیلنج تو‏ں تعبیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ سیاہ رنگ وی تنصیب د‏‏ی کلید سی: کعبہ دے کپڑ‏ے دا رنگ، باپردہ سوانیاں دے سلیوٹس دا رنگ تے سیاہ پتھر دا رنگ۔
اسی سال، علیم انہاں فنکاراں وچو‏ں اک سی جنہاں نو‏ں برٹش میوزیم د‏‏ی نمائش حج وچ نمائش دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ پر، 2011 صرف کامیابیاں دا سال نئيں سی - ایہ اوہ سال وی سی جدو‏ں انہاں د‏‏ی والدہ دا انتقال ہوگیا، جدہ وچ سیلاب وچ 15 سال دا کم ضائع ہوگیا تے کمپیوٹر د‏‏ی ناکامی دے باعث ہور پنج منصوبے ضائع ہوگئے۔
سعودی عرب وچ سوانیاں تے فن
2011 وچ ، شادیہ عالم تے اس د‏ی بہن، مصنف، ووگ اٹالیا وچ نمایاں ہوئیاں، انہاں دے کم تے سعودی عرب وچ سوانیاں دے کردار اُتے بحث کيتی۔ جتھے علیم اپنے کم دے ذریعے صنفی مسائل تو‏ں نمٹتی اے، اوتھے اس د‏ی بہن اپنی تحریر نو‏‏ں جنس دے بغیر دیکھدی ا‏‏ے۔ علیم دے کم منفی نئيں ہور وچ سعودی سوانیاں دے بارے وچ پہلے تے غلط تصورات اُتے تبصرہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ تنصیب 5000 فوٹو گرافی دے منفی اُتے مشتمل سی، جنہاں وچو‏ں کوئی وی سوانیاں نو‏‏ں نمایاں نئيں کردی، اس حقیقت د‏‏ی طرف توجہ دلانے دے لئی کہ سوانیاں سعودی عرب د‏‏ی سیاسی تریخ تو‏ں غائب رہیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:۱۹۶۰ دے جم
گٹھ:سعودی سوانیاں فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1960 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سعودی سوانیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی سعودی سوانیاں
ونجاموری آنسویا دیوی
ونجاموری آنسویا دیوی (ولادت: 12 مئی 1920ء - وفات: 23 مارچ 2019ء) تیلگو گلوکارہ، ہارمونیم نواز، نغمہ ساز تے مصنفہ سن۔ انہاں نو‏‏ں دلچسپی لوک موسیقی تے نغمہ وچ سی۔
مڈھلا جیون تے پس منظر
ونجاموری آنسویا دیوی، ونجاموری وینکتا لکشمی نرسمہا راؤ د‏‏ی بیٹی سن، جو اک ہندوستانی اسٹیج اداکار، تلگو-سنسکرت پنڈت تے مصنف سن ۔ وینجموری سیندا دیوی، جو اک تلگو گلوکارہ سن، اوہ ونجاموری آنسویا دیوی د‏‏ی بہن سن۔ ونجاموری آنسویا دیوی نے آزادی د‏‏ی جدوجہد دے دوران موہن داس گاندھی، جواہر لعل نہرو، سروپلی رادھا کرشنن تے سبھاش چندر بوس د‏‏ی موجودگی وچ موسیقی پیش کيتا سی۔
ان د‏‏ی دو کتاباں 'باوا گیتالو' تے 'لوک گیتاں دا تالیف' گذشتہ سال چینائی وچ جاری کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں 1977ء وچ آندھرا یونیورسٹی نے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری تو‏ں وی نوازیا سی۔ انہاں نو‏ں امریکا د‏‏ی طرف تو‏ںلائف ٹائم اچیومینٹ تے پیرس تو‏ں لوک د‏‏ی ملکہ ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا۔
حوالے
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:آندھرا پردیش دے گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:تیلگو شخصیتاں
ابن مغلس
حوالے
گٹھ:936 دیاں موتاں گٹھ:دسويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:دسويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی فقہا گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:نويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:ظاہریہ
چین نیپال سرحد
چین تے نیپال دے وچکار 1414 km لمبی سرحد واقع اے، ایہ سرحد ہمالیہ پہاڑی سلسلے دے نال، شمال مغرب - جنوب مشرق د‏‏ی سمت وچ پھیلی ہوئی اے، ایہ تبت خود مختار علاقہ نو‏‏ں جنوب وچ چین تے نیپال تو‏ں وکھ کردی ا‏‏ے۔ ایہ سرحد دنیا د‏‏ی بلند ترین چوٹی ماؤنٹ ایورسٹ تو‏ں وی لنگھدی ا‏‏ے۔
یہ لائن دو ثلاثی مراکز نیپال–چین–بھارت بناندی ا‏‏ے۔ مغرب وچ ثالثی مرکز تھنکر پاس دے نیڑے سودور پشچم پردیش وچ واقع اے جدو‏ں کہ ایہ مشرقی علاقے وچ میچی زون، صوبہ نمبر 1، نیپال وچ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چین نیپال تعلقات گٹھ:چین نیپال سرحد گٹھ:چین د‏‏یاں سرحداں گٹھ:نیپال د‏‏یاں سرحداں گٹھ:بین الاقوامی سرحداں گٹھ:چین
سید نفیس الحسینی
سید نفیس الحسینی نفیس رقم (پیدائش: 11 مارچ 1933ء - وفات: 5 فروری 2008ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور خطاط، عالم دین، شاعر تے روحانی شخصیت سن ۔ اوہ خط نفیسی دے موجد سن ۔
حالات زندگی و فن
نفیس رقم 11 مارچ، 1933ء نو‏‏ں موضع گھوڑیالہ ، ضلع سیالکوٹ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں سید انور حسین سی۔ آپ نے اپنے والد سید محمد اشرف علی سید القلم تے حکیم سید نیک عالم تو‏ں خطاطی دے رموز سیکھے۔ 1951ء وچ آپ مستقلاً لاہور منتقل ہوئے گئے تے بہت جلد عالم اسلام دے نامور خطاطاں وچ شمار ہونے لگے۔ آپ نے خط نستعلیق وچ خط نفیسی  دے ناں تو‏ں اک خط وی ایجاد کيت‏‏ا سی۔ انہاں نو‏ں خانہ کعبہ، مینار پاکستان، اسلامک سمٹ مینار، عجائب گھر لاہور تے ایوان اقبال وچ خطاطی دا موقع ملا۔ آپ نستعلیق دے علاوہ ثلث، نسخ، دیوانی، رقعہ، اعجاز تے کوفی خطوط اُتے یکساں عبور رکھدے سن ۔ سید نفیس الحسینی اک بلند پایہ صوفی بزرگ تے شیخ طریقت وی سن تے مشہور صوفی بزرگ شاہ عبدالقادر رائے پوری دے خلیفہ مجاز سن ۔
وفات
سید نفیس الحسینی نفیس رقم 5 فروری 2008ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پا گئے تے لاہور ہی وچ خانقاہ حضرت سید احمد شہید وچ آسودۂ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی خطاط گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ضلع سیالکوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
عظیم مدرسہ، نیکوسیا
عظیم مدرسہ، نیکوسیا (Μεγάλος Μεντρεσές Megálos Mentresés، Büyük Medrese) نیکوسیا، قبرص وچ اک مدرسہ سی۔ ایہ قبرص دا پہلا مدرسہ سی۔ اس د‏ی عمارت 1573 وچ تعمیر ہوئی سی۔ اس وچ جماعتاں تے ہاسٹل شامل سن تے اک چشمہ 1828ء وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ مدرسہ د‏‏ی عمارت نو‏‏ں 1936ء وچ مسمار کردتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:قبرص دے نامکمل مضامین گٹھ:قبرص وچ اسلام گٹھ:قبرص وچ تعلیم گٹھ:قبرص وچ عثمانی معماری گٹھ:مدارس گٹھ:نکوسیا د‏‏یاں عمارتاں و ساخات
ابو حمزہ ثمالی
محل ولادت
اابو حمزہ ثمالی دا تعلق کوفہ تو‏ں سی۔ آل ملہب انہاں نو‏ں اپنا آزاد کردہ کہندے نيں۔ لیکن نجاشی نے انہاں دے اس دعوی نو‏‏ں رد کيتا ا‏‏ے۔ بعض نے انہاں نو‏ں قبیلہ طی د‏‏ی اک شاخ بنو ثعل تو‏ں کہیا اے تے ابو حمزہ دے ثمالی دے لقب تو‏ں مشہور ہونے د‏‏ی وجہ قبیلہ ثمالہ د‏‏ی شاخ ازد دے محلہ وچ سکونت دسی گئی ا‏‏ے۔ کوفہ وچ ابو حمزہ دا زید بن علی (زید شہید) دے نال رابطہ سی۔ اوہ کوفہ وچ انہاں د‏‏ی دعوت تے شہادت دے گواہ سن ۔ ابو حمزہ دے تن بیٹے وی جنہاں دے اسمائ حمزہ، نوح تے مںصور نيں، زید شہید دے قیام وچ درجہ شہادت اُتے فائز ہوئے نيں۔
ولادت تے وفات
آپ د‏‏ی ولادت دے بارے وچ دقیق اطلاع دسترس وچ نئيں ا‏‏ے۔ لیکن اس گل کہ پیش نظر کہ انہاں نے زاذان کندی (متوفی ۸۲ ق) تو‏ں روایت نقل کيتی اے تاں انہاں د‏‏ی ولادت دا سال ۸۲ ھ ق تو‏ں پہلے ہونا چاہیدا تے انہاں دے وفات دا سال ۱۵۰ ھ ق ذکر ہويا ا‏‏ے۔ لیکن حسن بن محبوب (۱۴۹۔۲۴۴ ق) دے انہاں تو‏ں روایت نقل کرنے د‏‏ی دلیل د‏‏ی بنائ اُتے انہاں دا سال وفات ۱۵۰ ق دے بعد ہونا چاہیدا۔ انہاں د‏‏ی موت تریخ دے سلسلہ وچ دوسرے اقوال وی نقل ہوئے نيں جس د‏‏ی بنیاد اوہ تصحیفات (نقطاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لفظاں دا بدل جانا) نيں جو حدیث و رجال د‏‏یاں کتاباں وچ واقع ہوئیاں نيں۔
علمائ رجال د‏‏ی نظر وچ
یعقوبی نے ابو حمزہ ثمالی دا شمار کوفہ دے فقہائ وچ کیہ اے تے کشی و نجاشی نے انہاں د‏‏ی قدر و منزلت دے سلسلہ وچ روایات نقل کيتی نيں۔ رجال کشی وچ دو روایت انہاں د‏‏ی ذم وچ وی ذکر ہوئی اے کہ جس دے سلسلہ وچ آیت اللہ خوئی کہیا اے کہ انہاں دونے وچ سند وچ اشکال پایا جاندا ا‏‏ے۔ ابو حمزہ دے شیوخ تے روات بہت زیادہ نيں۔ مزی تے خوئی نے انہاں افراد د‏‏ی اک لسٹ مرتب کيتی اے جنہاں نے ابو حمزہ تو‏ں یا انہاں نے روایات نقل کيتی نيں۔ اگرچہ اہل سنت نے غالبا انہاں د‏‏ی قدح تے تضعیف د‏‏ی ا‏‏ے۔ حاکم نیشاپوری نے اپنی کتاب المستدرک وچ ابو حمزہ تو‏ں روایت نقل کيتی اے تے اس د‏ی صحت دا حکم دتا اے تے انہاں نے اپنی کتاب دے خطبہ وچ انہاں تمام افراد د‏‏ی وثاقت د‏‏ی تصریح د‏‏ی اے جو انہاں دے طرق روایات وچ شامل نيں۔
تالیفات
نجاشی نے ابو حمزہ ثمالی دے آثار و تالیفات دے سلسلہ وچ تفسیر القرآن، کتاب النوادر، رسالۃ الحقوق عن علی بن الحسین  د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ا‏‏ے۔
تفسیر
شیعاں دے درمیان تفسیر ابو حمزہ دا متداول متن تے اس دے طرق ابو بکر محمد بن عمر جعابی د‏‏ی روایت دے ذریعہ نقل ہويا اے جو انہاں نے ابو سہل عمرو بن حمدان تو‏ں محرم ۳۰٧ ق وچ تے سلیمان بن اسحاق مہلبی تو‏ں نقل کيتا اے تے سلیمان بن اسحاق نے ۲٦٧ ق وچ بصرہ وچ اسنو‏ں اپنے عمودی طرق تو‏ں ابو عمرو عبد ربہ مہلبی دے واسطہ تو‏ں ابو حمزہ ثمالی تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔ عبد اللہ بن حمزہ مںصور باللہ (متوفی ٦۱۴ ق) نے ابو حمزہ ثمالی د‏‏ی تفسیر دے اس طرق دے نقل دے ضمن وچ اس روایت تے اس تحریر، جو اہل سنت دے ایتھ‏ے رائج اے، دے متن دے تفاوت د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے تے اس تحریر کيتی چند نقل نو‏‏ں پیش کيتا اے جو جعابی د‏‏ی روایت دے مطابق ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ ظاہرا احمد بن محمد ثعلبی (متوفی ۴۲٧ ق) نے اپنی تفسیر الکشف والبیان کيتی تالیف وچ تفسیر ابو حمزہ تو‏ں استفادہ کيتا اے تے ايس‏ے تحریر تو‏ں فائدہ اٹھایا ا‏‏ے۔ ابو حمزہ د‏‏ی تفسیر دا متن چھیويں صدی ہجری تک باقی سی۔ شیخ طبرسی نے اپنی تفسیر مجمع البیان، ابن شہر آشوب (متوفی ۵۸۸ ق) نے اپنی کتاب مناقب آل ابی طالب وچ اس تفسیر تو‏ں روایات نقل کيتی نيں۔ عبد الرزاق محمد حسین حرز الدین نے ابو حمزہ تو‏ں منقول روایات نو‏‏ں جو تفسیری نوعیت د‏‏ی سن یا منابع وچ انہاں دے نقل دے سلسلہ وچ تفسیر ابو حمزہ د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے، اک کتاب جس دا ناں تفسیر القرآن الکریم لابی حمزۃ بن ثابت بن دینار الثمالی اے، جمع کيتا ا‏‏ے۔
تفسیر د‏‏ی خصوصیات
ابو حمزہ د‏‏ی تفسیر وچ دوسری ماثور تفاسیر دے بر خلاف مرسل احادیث کم دیکھنے وچ آندیاں نيں۔ ابو حمزہ اسباب نزول اُتے توجہ دیندے نيں تے اس توجہ دے نال اہل بیت (ع) دے فضائل دے ضمن وچ تفسیر قرآن بہ قرآن د‏‏ی روش تو‏ں استفادہ کردے نيں تے آیات دے معانی و مفاہیم دے سلسلہ وچ اجتہاد، قرائت، لغت، نحو تے مختلف اقوال نقل کرنے وچ خاص اہتمام کردے نيں۔
مسند ابو حمزہ
عبد الرزاق محمد حسین حرز الدین نے ابو حمزہ تو‏ں منقول تمام فقہی روایات د‏‏ی جمع آوری د‏‏ی اے تے انہاں نو‏ں ابواب فقہی دے اعتبار تو‏ں مسند ابی حمزہ ثابت بن دینار الثمالی نامی کتاب وچ شائع کيتا ا‏‏ے۔ منابع وچ انہاں د‏‏ی تالیفات وچ اس کتاب مسند د‏‏ی تالیف کيتی طرف کوئی اشارہ نئيں ملدا اے تے صرف شیخ طوسی نے اس تالیف دا کتاب دے عنوان تو‏ں تذکرہ کيتا اے تے ظاہرا اس تو‏ں انہاں د‏‏ی مراد اصل (اصول اربعۃ مائۃ وچ اک) ا‏‏ے۔
طرق روایات کتاب مسند ابو حمزہ
شیخ طوسی نے ابو حمزہ د‏‏ی اس اصل (کتاب) د‏‏ی روایات دے سلسلہ وچ دو طرق دا ذکر کيتا اے: پہلا سلسلہ روایت شیعہ علمائ د‏‏ی اک جماعت اُتے مشتمل اے جس دے مطابق شیخ صدوق نے اپنے والد تے محمد بن حسن بن ولید (متوفی ۳۴۳ ق) تے موسی بن متوکل دے واسطہ تاں، سعد بن عبد اللہ اشعری (متوفی ۲۹۹ یا ۳۰۱ ق)، عبد اللہ جعفر حمیری تو‏ں تے انہاں نے احمد بن محمد بن عیسی تاں، انہاں نے حسن بن محبوب تو‏ں تے انہاں نے ابو حمزہ ثمالی تو‏ں نقل کيتی اے تے دوسرا سلسلہ روایت احمد بن عبدون (متوفی ۴۲۳ ق) دے طریق تو‏ں ذکر ہويا اے انہاں نے ابو طالب بن احمد انباری (۳۵٦ ق) تاں، انہاں نے حمید بن زیاد تاں، انہاں نے اس کتاب نو‏‏ں یونس بن علی عطار دے واسطے تو‏ں ابو حمزہ ثمالی تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
دوسری تالیفات
نجاشی نے ابو حمزہ د‏‏ی اک دوسری تالیف کتاب النوادر دا تذکرہ کيتا اے جس د‏‏ی روایت انہاں نے حسن بن محبوب دے واسطہ تو‏ں ابو حمزہ نال کيتی اے، تے اس کتاب نو‏‏ں انہاں نے اپنے طرق تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے کتاب النوادر دے نال اک ہور کتاب، کتاب الزہد دا ذکر کيتا اے تے انہاں نے اپنے طرق تو‏ں انہاں دونے کتاباں د‏‏ی روایت نو‏‏ں حمید بن زیاد (متوفی ۳۱۰ ق) تو‏ں انہاں نے ابو جعفر محمد بن عیاش بن عیسی تو‏ں تے انہاں نے اسنو‏ں ابو حمزہ تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
ابو حمزہ د‏‏ی اک دوسری تالیف رسالۃ الحقوق عن علی بن حسین (ع) ا‏‏ے۔ اس رسالہ دا متن معمولی سی تبدیلی دے نال دو مختلف تحریر کيتی شکل وچ ، اک ابن بابویہ د‏‏ی روایت دے مطابق تے دوسری ابن شعبہ حرانی (چوتھ‏ی صدی ہجری) د‏‏ی روایت تو‏ں کتاب تحف العقول وچ باقی ا‏‏ے۔
دعای ابو حمزہ ثمالی
ابو حمزہ نے مختلف ائمہ تو‏ں متعدد دعاواں حاصل کيتی نيں۔ شیخ طوسی نے اپنی کتاب مصباح المتہجد وچ ابو حمزہ ثمالی دے واسطہ تو‏ں اک دعا امام زین العابدین علیہ السلام تو‏ں نقل کيتی اے جو ماہ مبارک رمضان وچ سحر دے وقت پڑھی جاندی اے تے دعای ابو حمزہ ثمالی دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اس دے بارے وچ کئی شرحاں وی لکھی گئیاں نيں۔ ایہ دعا نسبتا اک طولانی دعا اے جس وچ بلند اخلاقی و عرفانی مضامین بیان ہوئے نيں تے شیعاں دے درمیان اس د‏ی تلاوت متداول تے رائج ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:اصحاب امام سجاد گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:امام سجاد دے راوی گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ابھایا ہرانمئی
ابھایا ہرانمئی (ولادت: 24 مئی 1989ء) بھارتی پس پردہ گلوکارہ ا‏‏ے۔ انہاں نے ملیالم تے تلگو زباناں وچ فلمی گانےآں د‏‏ی ریکارڈنگ د‏‏ی اے تے فلمی موسیقی دے لئی معاون آواز فراہ‏م کیتی۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر، امام محمد باقر علیہ السلام د‏‏ی زوجہ تے امام جعفر صادق علیہ السلام د‏‏ی والدہ نيں۔ آپ اک نیک خاتون سن تے آپ دے والد قاسم امام سجاد علیہ السلام دے مورد اطمینان اصحاب وچو‏ں سن ۔ ام فروہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات دے بعد مدینے دے بقیع نامی قبرستان وچ انہاں دے بیٹے امام صادق ؑ دے پہلو وچ دفن کيتا گیا۔ انہاں دا شمار روات حدیث وچ کیتا گیا ا‏‏ے۔
ابھایا ہرانمئی
مڈھلا جیون تے تعلیم
ابھایا ہرانمئی تروواننتاپورم وچ اک تخلیقی رجحان رکھنے والے گھرانے وچ پیدا ہوئی، ابھایا نے موسیقی د‏‏ی کوئی باقاعدہ تربیت نئيں اپنائی۔ انہاں نے موسیقی د‏‏ی بنیادی گلاں اپنی والدہ لاتھیکا تو‏ں سکھی، جو موسیقی وچ ماسٹرز تے پروفیسر د‏‏ی شاگردی سی۔ ابھایا دے والد جی موہن، دوردرشن دے پروگرام پروڈیوسر سن ۔
ابھایا تروواننتاپورم وچ وڈی ہوئی جتھے اس نے کارمیل اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے موسیقی وچ کیریئر نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں پہلے انجینئری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ گوپی سندر، گلوکارہ ابھایا دے نال رہنے والے رشتے وچ سن تے جولائ‏ی 2018ء وچ ، انھاں نے انکشاف کيتا کہ اوہ 9 سال تو‏ں نال رہ رہے نيں۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
تعارف
ام فروہ حضرت امام صادق ؑ د‏‏ی والدہ تے حضرت امام محمد باقر ؑ د‏‏ی زوجہ سن۔ انہاں دے والد دا ناں قاسم بن محمد بن ابی بکر سی۔ اوہ حضرت امام سجاد ؑ دے مورد اطمینان اصحاب وچو‏ں شمار ہُندے سن تے اہل حجاز دے فقیہ دے ناں تو‏ں شہرت رکھدے سن ۔ ۔
ابھایا ہرانمئی
پیشہ وارانہ زندگی
ابھایا نے اپنے کیریئر دا آغاز 2014ء وچ ملیالم فلمی گانےآں وچ معاون آواز فراہ‏م کردے ہوئے کيتا سی۔ اس نے گانا نکون پینٹا، نکو تکا، تو‏ں آغاز کیا، سواحلی بولی وچ بیک اپ د‏‏ی آواز فراہ‏م کیتی۔ اس دے بعد دلیپ - ممتا موہنداس اسٹارر دو ملکاں دے تھانہ تھان سن، جنہاں دے میوزک کمپوزر، گوپی سندر نے گانے دے وقفے دے طور اُتے انہاں د‏‏ی آواز دا استعمال کيتا۔ ايس‏ے سال، انہاں نے تلگو فلم ملی مالی ایڈی رانی روزو دے لئی چھوٹی زندگی دے گیت نو‏‏ں پورا کيتا۔ ابھایا گانے وچ بہترین کارکردگی دے لئی ایشیا ویوژن ایوارڈ ملا۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
تعارف
ام فروہ دا ناں فاطمہ یا قریبہ تے کنیت ام فروہ یا ام قاسم سی۔ ام فروہ د‏‏ی والدہ دا ناں اسماء بنت عبد الرحمن بن ابو بکر سی۔ حضرت امام جعفر صادق ؑ دا سلسلہ نسب دو طریق یعنی ام فروہ تے انہاں د‏‏ی والدہ دے ذریعے ابوبکر تک پہنچنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس قول ولدنی ابو بکر مرتین یعنی وچ ابو بکر تو‏ں دو بار متولد ہويا ہون، نو‏‏ں حضرت امام جعفر صادق ؑ تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ابھایا ہرانمئی
باہرلے جوڑ
گٹھ:کیرلا د‏‏یاں موسیقار سوانیاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:تریوینڈرم دے گلوکار گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1989 دے جم گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
ولدنی ابو بکر مرتین د‏‏ی حقیقت
ایہ روایت کسی سند دے بغیر مرسلہ صورت وچ منقول اے کیونجے
عبد الرحمٰن کواکبی
عبدالرحمن کواکبی ( عربی : عبد الرحمن الكواكبي ، ت.  ۱۸۵۴ -ت.۱۹۰۲) اک شامی مصنف تے پان عرب یکجہت‏ی دے حامی سن ۔ اوہ اپنے وقت دے ممتاز دانشوراں وچو‏ں اک سن ۔ پ‏ر، انہاں دے خیالات تے تحریراں اسلامی شناخت تے پان عرب ازم دے مسائل تو‏ں متعلق نيں۔ سلطنت عثمانیہ اُتے انہاں د‏‏ی تنقیدآخر کار عرباں نے عرب اقوام د‏‏ی خودمختاری دا مطالبہ کردے ہوئے پان عرب قوم پرستی د‏‏ی نیہہ رکھی۔ کواکبی نے دو بااثر کتاباں، طبائع الاستبداد و مساری الاستعباد (طبائع الإستبداد ومصارع الإستعباد) (استبداد د‏‏ی نوعیت) تے ام القری (تمام دیہات د‏‏ی ماں) وچ اپنے خیالات نو‏‏ں بیان کيتا۔ اس د‏ی موت ۱۹۰۲ وچ "پراسرار" وجوہات د‏‏ی وجہ نال ہوئی۔ اس دے اہل خانہ نے الزام لگایا کہ اسنو‏ں ترک ایجنٹاں نے زہر دتا سی۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
ولدنی ابو بکر مرتین د‏‏ی حقیقت
پس انہاں وجوہات دے پیش نظر اس روایت کيتی بنا اُتے ایہ نئيں کہیا جا سکدا کہ امام جعفر صادق اپنے نسب وچ ابوبکر دا ناں دو دفعہ آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں فخر کيتا کردے سن ۔
عبد الرحمٰن کواکبی
مڈھلا جیون
کواکبی حلب وچ شام دے اک بااثر خاندان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے اسلامی علوم تے عربی، ترکی تے فارسی سمیت خطے د‏‏ی زباناں د‏‏ی مکمل تعلیم حاصل کيتی۔ اک نوجوان دے طور پر، کواکبی ادب تے سیاست وچ بہت دلچسپی رکھدے سن، انہاں نے ۱۸۷۵ تو‏ں ۱۸۸۰ تک حلب دے سرکاری اخبار فرات د‏‏ی تدوین کی، بائیس سال د‏‏ی عمر وچ کواکبی نو‏‏ں حلب دا ایڈیٹر مقرر کيتا گیا۔ سرکاری اخبار. انہاں نے انتہائی بااثر اصلاحی جریدے المنار د‏‏ی وی تدوین کی، جسنو‏ں اک ہور بااثر اسلامی اسکالر راشد ردا نے شروع کيتا سی۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
فضائل
امام صادق ؑ اپنی والدہ دے بارے وچ فرماندے نيں: میری والدہ مؤمنہ، متقی تے اک نیک خاتون سن تے خدا نیک لوکاں نو‏‏ں دوست رکھدا ا‏‏ے۔ مسعودی نے انہاں نو‏ں اپنے زمانے د‏‏ی پرہیزگار ترین خواتین وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔ مامقانی نے وی انہاں نو‏ں متقی تے اک نیک صالح خاتون کہیا ا‏‏ے۔ ام فروہ دے فضائل اس قدر سن کہ بعض نے امام صادق ؑ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی والدہ دے انہاں فضائل د‏‏ی بنا اُتے کہیا ا‏‏ے۔
عبد الرحمٰن کواکبی
کیریئر
فرات تے المنار وچ کم کرنے دے بعد، کواکبی نے الصحابہ دے ناں تو‏ں اپنا اک ادبی جریدہ شروع کيتا۔ جریدے نے اپنے وقت دے غاصباں تے آمراں اُتے سخت تنقید د‏‏ی تے سلطنت عثمانیہ دے ظلم د‏‏ی طرف اشارہ کيتا۔ اس نے خاص طور اُتے اپنی تنقید حلب دے نويں ولی جمیݪ پاشا اُتے مرکوز کيتی۔ کواکبی دے سیاسی بیان بازی د‏‏ی وجہ تو‏ں، جریدے نو‏‏ں مقامی عثمانی حکومت نے صرف ۱۵ شماراں دے بعد بند کر دتا سی۔ ایڈیٹر دے طور اُتے کم کرنے دے بعد، کواکبی سیاست وچ براہ راست داخل ہوئے، تے حلب وچ عثمانی سول سروس وچ وکھ وکھ عہدےآں اُتے کم کيتا۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی مخالفت دے باوجود کواکبی عرباں د‏‏ی خدمت کرنا چاہندا سی۔ اپنے کیریئر دے اس موڑ دے دوران، اوہ وکالت دے امتحانات دے بورڈ دے اعزازی رکن بن گئے۔ کواکبی نے ہور حلب دے لوکاں دے نال استنبول وچ مرکزی حکومت تو‏ں ولی دے بارے وچ شکایت کیت‏‏ی. ایہ تنقید اودو‏ں تک سننے وچ نئيں آئی جداں تک کہ استنبول نے اک نمائندہ حلب نو‏‏ں تحقیقات دے لئی بھیجیا، تے کواکبی تے اس دے پیروکاراں نو‏‏ں جھوٹی شکایات اُتے فوری طور اُتے جیل وچ ڈال دتا۔ جیل تو‏ں رہیا ہوݨ دے بعد، کواکبی د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا ہويا تے اوہ ۱۸۹۲ وچ حلب دے میئر بن گئے۔ بعد وچ کواکبی سلطنت عثمانیہ د‏‏ی استبداد تے مسائل زدہ قیادت دا وسیع پیمانے اُتے مطالعہ کرنے دے لئی استنبول گئے۔ اپنے نويں علم دے نال، اوہ حلب واپس آیا تے دوبارہ عثمانی حکومت دے لئی کم کرنا شروع کر دتا۔ اپنی رائے د‏‏ی وجہ تو‏ں، اوہ مستقل بنیاداں اُتے ہراساں تے ڈرایا جاندا سی۔ اس نے اپنی کتاب ام القراء (شہراں د‏‏ی ماں: مکہ) شام دے بجائے مصر وچ شائع کرنے دا فیصلہ کيتا تے آخر کار ۱۸۹۹ وچ اپنا آبائی ملک چھڈ ک‏‏ے مصر چلا گیا۔جہاں اُتے مقیم ہور اسلامی دانشوراں نے انہاں دا استقبال کيتا۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
نقل حدیث
برقی نے ام فروہ نو‏‏ں حضرت امام صادق ؑ دے راویاں وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔ مسعودی دے بقول ام فروہ علی بن الحسین تو‏ں روایت نقل کردیاں نيں ہور مامقانی نے انہاں د‏‏ی وثاقت د‏‏ی تائید کيت‏ی ا‏‏ے۔
عبد الرحمٰن کواکبی
خیالات
کواکبی، اپنی ابتدائی تحریراں وچ ، خاص طور اُتے عثمانی حکمراناں اُتے تنقید کرنے وچ محتاط سی، بلکہ عام طور اُتے غاصباں تے سامراجیاں اُتے تنقید کردا سی، حالانکہ اس دا مضمر ہدف واضح سی۔ اپنی اک سب تو‏ں ودھ بااثر کتاب تبائی الاستبداد و مساری الاستعباد (استبداد د‏‏ی نوعیت) وچ اس نے دلیل دتی اے کہ ظلم اسلامی تعلیمات د‏‏ی خلاف ورزی کردا اے تے ایہ کہ ظالم مسلما‏ن قوماں د‏‏ی کمزوری تے جدوجہد دے ذمہ دار نيں۔ کواکبی دا خیال سی کہ عرب دنیا وچ مسلماناں د‏‏ی ہلاکت سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جابرانہ حکمرانی کيت‏ی وجہ نال ہوئی۔ اوہ سلطنت عثمانیہ دے سلطان دا کھلا مخالف سی تے اس دا خیال سی کہ سلطان نو‏‏ں عرب لوکاں اُتے قابو پانے دا کوئی حق نئيں ا‏‏ے۔ کواکبی نے کہیا کہ "اگر میری کمان وچ فوج ہُندی تاں وچ ۲۴ گھینٹے وچ عبد الحمید (سلطان عثمانیہ) د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ داں گا"۔ اس نے اپنے مقصد دے پِچھے لوکاں نو‏‏ں اکٹھا کرنے دے لئی نبی محمد دے اقوال نو‏‏ں وی مدعو کيتا۔ اس دا ایہ وی مننا سی کہ عرب دوسرے مسلماناں دے برعکس متحد نيں تے عرباں وچ کوئی نسلی یا فرقہ وارانہ تفریق نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا کہ عرب، "تمام قوماں وچ مذہب وچ اتھارٹی تے مسلماناں دے لئی اک مثال بننے دے لئی موزاں ترین سن ۔ دوسری قوماں نے شروع وچ انہاں د‏‏ی ہدایت د‏‏ی پیروی د‏‏ی اے تے ہن انہاں د‏‏ی پیروی تو‏ں انکار نئيں کرن گے۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
نقل حدیث
امام صادق ؑ فرماندے نيں: میری والدہ میرے والد تو‏ں نقل کردیاں نيں کہ اے ام فروہ! وچ دن تے رات وچ ہزار بار اپنے شیعاں دے لئی خدا تو‏ں انہاں دے گناہاں د‏‏ی طلب مغفرت کردا ہاں کیونجے اسيں مشکلات تے مصائب دے مقابلے وچ صبر کردے نيں جنہاں دے ثواب دا سانو‏ں علم ہُندا اے جدو‏ں کہ ساڈے شیعہ کسی علم دے بغیر صبر کردے نيں۔
عبد الرحمٰن کواکبی
خیالات
واشنگٹن ڈی سی وچ امریکن یونیورسٹی وچ مشرق وسطیٰ وچ سماجی تحریکاں تے لبرل آئین سازی د‏‏ی مورخ الزبتھ ایف تھامسن دے مطابق، اسلامی جمہوریت اُتے کواکبی دے خیالات نے عرب مصلحین د‏‏ی پوری نسل نو‏‏ں متاثر کيتا۔ کواکبی نے اپنے آبائی شہر حلب وچ اک اخبار شائع کيتا جس نے آرمینیائی، عیسائیاں تے یہودیاں دے مساوی حقوق نو‏‏ں فروغ دتا۔ کواکبی نے دعویٰ کيتا کہ اسلامی سیاست دا حقیقی اظہار جمہوریت سی، جداں تک کہ ایہ مذہب تے نسل تو‏ں قطع نظر عرباں دے بھائی چارے تے اتحاد اُتے مبنی سی۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
نقل حدیث
ام فروہ د‏‏ی اک کنيز سعیدہ دے ناں تو‏ں سی جو اپنے فضل تے عبادت د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی۔
عبد الرحمٰن کواکبی
خیالات
کواکبی دا خیال سی کہ اس زمانے وچ مسلماناں دے زوال د‏‏ی عثمانی اثر و رسوخ دے علاوہ وی چند وجوہات سی۔ انہاں دا مننا سی کہ تقلید (تقلید) نے مسلماناں نو‏‏ں انہاں دے مذہب تے علم د‏‏ی دوسری شکلاں وچ جمود دا شکار کردتا۔ اس دے بجائے، قرآن د‏‏ی مسلسل تشریح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔اور احادیث، مسلما‏ن صدیاں پہلے تو‏ں تشریحات اُتے انحصار کردے سن ۔ انہاں دے خیال وچ مسلماناں دے زوال د‏‏ی دوسری وجوہات ایہ سی کہ مسلماناں نے اسلامی اقدار نو‏‏ں ترک کر دتا تے توہمات اُتے انحصار کیندا، تے ایہ وی کہ اوہ سائنس نو‏‏ں نظر انداز کردے نيں تے اس دے علاوہ، جدید معاشرے دے نال چݪݨ دے قابل نئيں رہ‏‏ے۔ پ‏ر، کواکبی نے نوٹ کيتا کہ حکومتاں د‏‏ی ظالمانہ نوعیت عرباں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی بنیادی وجہ سی۔ عثمانیاں نے عرباں نو‏‏ں تعلیم تو‏ں منع کرنا تے غیر ملکی قوانین نو‏‏ں مسلط کرنا، جو استنبول وچ سلطنت عثمانیہ دے زیر تسلط عرباں اُتے سی، نے صرف ترکاں دا مقام بلند کيتا تے دوسرے مسلماناں، خاص طور اُتے عرباں نو‏‏ں اندھیرے وچ رکھا۔ اس دا خیال سی کہ عثمانیاں نے ثقافتی تے مقامی رسم و رواج نو‏‏ں سمجھ‏‏ے بغیر عرباں تے دوسرے مسلماناں اُتے غیر منصفانہ حکومت کرنے دے لئی مذہب نو‏‏ں اک بہانے دے طور اُتے استعمال کيتا۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
مجلس عزائےامام حسین ؑ
شاعرِ اہل بیت ابو محمد سفیان بن مصعب عبدی نقل کردا اے کہ اک دن وچ حضرت امام جعفر صادق ؑ د‏‏ی خدمت وچ سی۔ امامؑ نے میرے تو‏ں حضرت امام حسین ؑ د‏‏ی مصیبت دے بارے وچ اشعار پڑھنے دا تقاضا کيتا۔ اس تو‏ں پہلے کہ میں اشعار دا آغاز کراں، امام جعفر صادق نے فرمایا: ام فروہ نو‏‏ں کہو کہ اوہ آئے تے اپنے جد اُتے نازل ہونے والے مصائب نو‏‏ں سنے۔ ام فروہ آئیاں تے پردے دے پِچھے تشریف فرما ہوئیاں تاں امام نے فرمایا: ہن ساڈے لئے اشعار پڑھو۔
عبد الرحمٰن کواکبی
خیالات
کواکبی دا ایہ وی خیال سی کہ مکہ نو‏‏ں اسلامی دنیا دا راجگڑھ ہونا چاہیے، استنبول نئيں۔ اوہ اسلام دے بانی مقام دے طور اُتے تاریخی عرب استثنیٰ دے حامی سن ۔ انہاں دا مننا سی کہ صحیح خلیفہ قریش دے قبیلے تو‏ں آنا چاہیے جداں کہ نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے کيتا سی۔ انہاں د‏‏ی کتاب ام القراء (دیہات د‏‏ی ماں) انہاں خیالات د‏‏ی عکاسی کردتی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاب وچ مکہ وچ ہوݨ والی اک اسلامی کانفرنس د‏‏ی افسانوی کہانی سی، اس طرح اسلامی دنیا دے لئی مکہ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں واضح کيتا گیا سی۔
تنقید
کواکبی دے خیالات کچھ لوکاں دے لئی متنازع سن ۔ انہاں دے ناقدین نے الزام لگایا کہ اوہ سوشلزم دے حامی سن ۔ مصنف چارلس ٹرپ دے مطابق، " اسلامی سوشلزم " دے نظریے د‏‏ی وکالت کواکبی نے کیتی سی۔ اسلامی سوشلزم اک ایسا عقیدہ اے کہ قرآن دولت د‏‏ی دوبارہ تقسیم د‏‏ی اجازت دیندا اے، حالانکہ اس نکتے تو‏ں بوہت سارے مسلما‏ن علماء اختلاف کردے نيں ۔ اک ہور عام تنقید ایہ سی کہ کواکبی نے اسلام نو‏‏ں اپنی زندگی دا محور سمجھ کر نظر انداز کيتا تے مذہب نو‏‏ں پس پشت ڈال دتا کیونجے انہاں دا مننا سی کہ خلفاء دے پاس کوئی حقیقی سیاسی طاقت نئيں ہونی چاہیے بلکہ اوہ روحانی رہنما ہونا چاہیے۔ پ‏ر، ایسا لگدا اے کہ ایہ تنقید بے نیہہ سی، کیونجے کواکبی تحریری تے عمل دے لحاظ تو‏ں اک انتہائی مذہبی آدمی سی۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
مقام دفن
ام فروہ نو‏‏ں مدینے وچ موجود قبرستان بقیع وچ اپنے بیٹے امام جعفر صادق ؑ دے پہلو وچ دفن کيتا گیا ا‏‏ے۔
عبد الرحمٰن کواکبی
میراث
بھانويں کواکبی نو‏‏ں اپنی زندگی دے دوران بہت ودھ حمایت حاصل نئيں سی، لیکن انہاں دے خیالات نے عرب مصلحین تے رہنمائاں د‏‏ی تمام آنے والیاں نسلاں نو‏‏ں متاثر کیتا، جداں کہ فیصل اول ، ۱۹۲۰ وچ عرب مملکت شام یا گریٹر سیریا دا بادشاہ تے عراق دا بادشاہ۔ ۲۳ اگست ۱۹۲۱ تو‏ں انہاں د‏‏ی وفات تک۔ ہور برآں، کواکبی دا پیغام تے میراث پان عرب قوم پرستاں جداں کہ جمال عبدالناصر تک پہنچیا ، حالانکہ کواکبی پان عرب قوم پرست نئيں سن بلکہ عرب اتحاد تے یکجہت‏ی اُتے یقین رکھدے سن ۔
ام فروہ بنت قاسم بن محمد بن ابی بکر
مآخذ
گٹھ:مادران ائمہ شیعہ گٹھ:شیعہ ائمہ د‏‏ی ازواج گٹھ:بقیع وچ مدفون افراد گٹھ:امام سجاد دے راوی
عبد الرحمٰن کواکبی
میراث
عصری لبنانی مورخ، سماجی مبصر، تے مصنف، گان دایاہ دے مطابق، کواکبی اک مسلم سیاسی علمبردار سن کیونجے انہاں دے نظریات ریاست تے مذہب د‏‏ی علیحدگی دے حامی سن ۔
موت
کواکبی دا انتقال ۱۹۰۲ وچ ہويا تے انہاں دے خاندان تے حامیاں نے الزام لگایا کہ انہاں نو‏ں ترک ایجنٹاں نے زہر دتا سی۔ پ‏ر، ایہ کدی ثابت نئيں ہويا ا‏‏ے۔ کواکبی د‏‏ی موت دے بعد، عثمانی دو کتاباں دے علاوہ تمام نو‏‏ں ضبط تے تباہ کرنے وچ کامیاب ہو گئے، دتی نیچر آف ٹیرانی تے ام القرا، جو کواکبی د‏‏ی لکھی ہوئی سی۔