cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی دیاں پڑبولیاں
ماجھی
ماجھا راوی تے بیاس دے وچکارلے علاقے نوں آکھیا گیا اے۔ اے علاقہ باری دوآب چ آندا اے۔ اج اے علاقہ انڈیا تے پاکستان وچکار ونڈیا جا چکا اے۔ ماجھے دی پنجابی بولی نوں ماجھی کہندے نیں۔ ایہدا درجہ معیاری یا ٹکسالی (Standard) پنجابی لہجہ کہلاندا اے۔ مشہور اضلاع لاہور، سیالکوٹ، گوجرانوالہ، گجرات، امرتسر، گورداسپور نیں۔ ہن ایہدا دائرہ قصور تے شیخوپورہ تک ودھ گیا اے۔ ماجھی لہجہ: تہاڈا (تیرا)، چاہندا سی ’’د‘‘ تے ’’ن‘‘ خاص بولیا جاندا اے۔ لفظ ’’سگوں‘‘ بہت بولیا جاندا اے۔
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار اردو
عمرکرتا ہوں بسر گوشہ ء تنہائی میں جب سے وہ روٹھ گئے، تب سے الگ بیٹھا ہوں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
ماجھی
لاہوری:	اکبر دے زمانے وچ موجودہ صوبہ پنجاب لاہور تے ملتان نام دے دو صوبیاں وچ تقسیم سی۔ صوبہ لاہور وچ لاہوری زبان پردھان سی۔ اج کل پرانے شہر دی بولی لاہوری کہلاندی اے۔ ایہدے وچ ’’ر‘‘ تے ’’ڑ‘‘ نوں اک دوجے نال بدل کے بولدے نیں۔ جویںگھرے اتے چری بیٹھی سی رورا ماڑیا پھُڑ کڑ کے اُر گئی۔
پوٹھوہاری
ابھّا دیس/پوٹھوہار:
(لمے دی ضد) یعنی شمال، اتر، پہاڑ۔ ایس دے وچ دریائے جہلم توں پار دا شمالی علاقہ یعنی سطح مرتفع پوٹھوہار آندا اے۔ مقامی لوگ دریا دی چڑھائی والے علاقے نوں ابھا کہندے سن۔
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار اردو
میرا انداز نصیر اہلِ جہاں سے ہے جدا سب میں شامل ہوں، مگر سب سے الگ بیٹھا ہوں
نمونہ اشعار پنجابی
بے قدراں کج قدر نہ جانی کیتی خوب تسلی ھو دُنیا دار پجاری زر دے جیویں کُتیاں دے گل ٹلی ھو بُک بُک اتھرو روسن اکھیاں ویکھ حویلی کلی ھو کوچ نصیر اساں جد کیتا پے جاسی تھر تھلی ھو
پنجابی دیاں پڑبولیاں
پوٹھوہاری
پوٹھوہاری لہجہ: لخنا (لکھنا)، آخنا (کہنا) ، میں نوں مگی، توں نوں تُگی، آئونا نوں اچھنا، جانا نوں گچھنا، کِتھے نوں کُتھے، کِدھر نوں کُدھر، کِس نوں کُس بولدے نیں۔
چھاچھی
چھچھ:
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار عربی
یا مدرك احوالي قد تعلم واللّه ،ما يخطر في بالي
پنجابی دیاں پڑبولیاں
چھاچھی
اے علاقہ موجودہ ضلع اٹک (پرانا کیمبل پور) دی تحصیل حضرو دے انتہائی شمال چ واقع اے۔ ایس علاقے دا پرانا ناں چچھ چوراسی اے کیوں جے انگریزاں دے آن توں پہلاں ایہدے 84پنڈ سی۔ ایہدا سب توں وڈا قصبہ حضرو اے جیہڑا تحصیل حضرو دا صدر مقام وی اے۔ ایتھے دی پنجابی بولی چھاچھی کہلاندی اے۔ لارنس پور مل، قلعہ قٹک، غازی بروتھا، کامرہ کینٹ، حضرو مشہور تھانواں نیں۔ ایس علاقے دی شمالی سرحد دریائے سندھ بناندا اے۔ اگوں خیبر پختونخوا شروع ہو جاندا اے۔ایہنوں پوٹھوہاری دی پڑبولی وی کہندے نیں
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار عربی
الفخر له جازا من جاء علٰي بابك، قد نال و قد فازا
پنجابی دیاں پڑبولیاں
چھاچھی
چھاچھی لہجہ: تینڈا (تیرا)، تساں نا (تہاڈا)
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
ہم کا دِکھائی دیت ہے ایسی رُوپ کی اگیا ساجن ماں جھونس رہا ہے تن من ہمرا نِیر بھر آئے اَکھین ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
چھبالی۔ چھبیلی
دریائے جہلم تے دریائے سندھ دے وچکار کیمبل پور (اٹک) دے علاقے دی اک بولی۔ ایہدے وچ پہاڑی تے پوٹھاری دے لفظ ملدے نیں۔ اصل چ چھبالی تے چھاچھی پوٹھوہاری دیاں پڑ بولیاں نیں۔جویں چلنا نوں جُلنا
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
دُور بھیے ہیں جب سے ساجن آگ لگی ہے تن من ماں پُورب پچھم اُتر دکھن ڈھونڈ پھری مَیں بن بن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
دھنی
ڈھن:
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
یاد ستاوے پردیسی کی دل لوٹت انگاروں پر ساتھ پیا ہمرا جب ناہیں اگیا بارو گُلشن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
دھنی
روایت اے کہ بابر بادشاہ دے زمانے چ چکوال تے ڈھمن دے وچکار اک جھیل سی جس نوں مقامی زبان چ ڈھن کہندے سی۔ ایس توں ایتھے بولیا جان والا پنجابی لہجہ دھنی کہلاندا اے۔ اج ضلع چکوال دی پوری تحصیل تے چکوال تے تحصیل کلر کہار دا ادھا شمالی حصہ ڈھن وچ آندا اے۔ چکول، بھون، بلکسر، کلر کہار، ڈھڈیال علاقے مشہور نیں جتھے دھنی بولی جاندی اے۔ اینوں دھنوچی وی آکھے نیں۔ایہنوں پوٹھوہاری دی پڑ بولی کیہا جا سکدا اے۔
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
درشن کی پیاسی ہے نجریا ترسِن اکھیاں دیکھن کا ہم سے رُوٹھے منھ کو چُھپائے بیٹھے ہو کیوں چلمن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
گھیبی
پرانے ویلے توں آباد اک قبیلے دا نام اے۔ جس دے آباد کیتے گئے پنڈ نوں پنڈی گھیب کیہا جاندا اے۔ موجودہ ضلع اٹک دی تحصیل پنڈی گھیب اے تے ایتھے بولے جان والے پنجابی لہجے نوں گھیبی کیہا جاندا اے۔ایہہ وی پوٹھوہاری دی پڑبولی اے۔
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
چَھٹ جائیں یہ غم کے اندھیرے گھٹ جائیں یہ درد گھنے چاند سا مکھڑا لے کر تم جو آنکلو مورے آنگن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
گھیبی لہجہ
توہنڈا (تیرا) تُڈا (تمہارا)  تُدھ (تو)
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
جیون آگ بگولا ہِردے آس نہ اپنے پاس کوئی تیرے پریت کی مایا ہے کچھ اور نہیں مجھ نِردھن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
اعوان کاری
ضلع چکوال دی تحصیل تلہ گنگ تے ضلع خوشاب دی تحصیل خوشاب دے پہاڑی علاقے دی وادی سون سکیسر وچ وسدی اعوان قوم دی نسبت نال ایس علاقے دا ناں وی اعوان کاری پے گیا۔ تے ایس علاقے دی پنجابی بولی نوں وی اعوان کاری کیہا جاندا اے۔ایہہ پوٹھوہاری دی پڑبولی اے۔
پیر نصیر الدین نصیر
نمونہ اشعار پوربی
ڈال گلے میں پیت کی مالا خود ہے نصیر اب متوالا چتون میں جادو کاجتن ہے رس کے بھرے تورے نینن ماں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
جنڈالی
جنڈ:
پیر نصیر الدین نصیر
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:صوفی شاعر
پنجابی دیاں پڑبولیاں
جنڈالی
موجودہ ضلع اٹک (پرانا ناں کیمبل پور) دی اک تحصیل دا نام اے۔ ایتھے بولیا جان والا پنجابی لہجہ جنڈالی کہلاندا اے۔ایہہ وی پوٹھوہاری دی پڑبولی اے۔
پنجستانی
پنجستان:
ایہدا مطلب اے ’’پنج علاقے‘‘
ایہناں علاقیاں دیاں پنجابی بولیاں نوں پنجستانی قرار دتا گیا اے۔ ایہہ نام راجہ محمد افضل خاں (مقیم لندن) نے 1990ء وچ دتا۔
لموچڑي
لمّا دیس:
(یعنی جنوب، دکن)۔ ساہیوال توں ملتان تک دے علاقے دا پرانا ناں اے تے نیلی بار چ آندا اے۔ ایتھے دے لوکاں نوں لموچڑ کہندے سَن تے پنجابی لہجہ ’’لموچڑی‘‘ کہلاندا سی۔
لہندا
بمعنی اترنا، زوال چ جانا، پرانے ویلے چ اج دے پاکستانی مغربی پنجاب نوں لہندا کیہا جاندا سی کیونکہ ایدھر مغرب سی جتھے سورچ غروب ہوندا اے۔ ایس لئی ایتھے دی پنجابی دیاں ساریاں بولیاں نوں ’’لہندی‘‘ دا نام دتا گیا جویں ملتانی، ڈیرہ والی
شاہپوری
انگریزاں دے زمانے چ اک ضلع دا ناں تے اوہدا صدر مقام سی پر 1960 ء وچ ایتھے ضلع سرگودھا بن گیا تے اج شاہ پور ایس ضلع دی تحصیل تے ایس دا صدر مقام اے۔ ایتھے بولیا جان والا پنجابی لہجہ شاہ پوری کہلاندا اے۔ایس تے ملتانی تے پوٹھوہاری دا اثر اے۔ایہہ سرگودھا تے پوٹھوہار دی بولی اے۔
لکریٹیا گارفیلڈ
لکریٹیا گارفیلڈ (19 اپریل 1832 – 14 مارچ 1918) امریکہ دے صدر جیمز گارفیلڈ دی ٹبری سی۔
پنجابی دیاں پڑبولیاں
تھلوچڑی
اج دے ضلعے آں بھکر، خوشاب، میانوالی، لیہ تے مظفر گڑھ وچ پھیلیا ہویا اے۔ ایتھے دے لوکاں دا پنجابی لہجہ تھلوچڑی کہلاندا اے۔ اینوں تھلوچی تے تھلی وی کیہا جاندا اے۔
لکریٹیا گارفیلڈ
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
ریاستی
ریاست بہاولپور:
اے ریاست 1802ء وچ نواب محمد بہاول خان نے بنائی تے 1955ء چ اے مغربی پاکستان وچ شامل کر دتی گئی۔ ایتھے دی پنجابی دا لہجہ ریاستی کہلاندا اے تے دو ضلعے آں بہاولپور تے رحیم یار خاں چ بولیا جاندا اے۔صحرائے چولستان دی پنجابی بولی چولستانی کہلاندی اے۔
ہاکڑا تہذیب تے دریا
ایہہ تہذیب تے دریا ہزاراں سال پہلاں ریاست بہاولپور چ موجود سی فیر دریا دے سُکن دے نال اے تہذیب وی مُک گئی۔ ہُن ایہہ برساتی دریا بن چکیا اے جیہڑا ستلج تے جمنا وچکاروں نکل کے مشرقی پنجاب، ہریانہ دی سرحد بناندا اے۔ ایتھے اینہوں’’گھاگر‘‘ دریا کہندے نیں۔ ایہہ سرسہ (ہریانہ) دے اوٹو بیراج وچ گردا اے۔ اگوں نکلدے ہوئے اے ’’ہاکڑا‘‘ کہلاندا اے تے بیکانیر راجھستان توں ہو کے فورٹ عباس (ضلع بہاولنگر) لاگے پاکستان چ داخل ہوندا اے پر ایتھے آندا آندا سُک چُکیا ہوندا اے۔ (دریائے ستلج تے گھاگر دے درمیان دا علاقہ پوادھ کہلاندا اے)
ڈیرہ والی
ڈیرہ جات:
دریائے سندھ دے مغربی کنڈے ول تھوڑے اُچے دامنی میدان نیں جنہاں نوں ڈیرہ جات کہندے نیں۔ ڈیرہ دی جمع ڈیرہ جات اے۔ اے تِن ڈیرے نیں۔ ڈیرہ اسماعیل خان (خیبر پختونخوا)، ڈیرہ غازی خان، ڈیرہ فتح خاں (پنجاب)۔ ایتھے دے لوکاں نوں ڈیرہ وال تے پنجابی لہجے نوں ڈیرہ والی کہندے نیں۔
جھنگوچی
جھنگ/مگھیانہ:
وسطی پنجاب دا ضلع جھنگ جیہڑا دو دریاواں جہلم تے چناں دے سنگم تے واقع اے۔ جدوں کہ شہر جھنگ دریائے چناں دے مشرقی پاسے وسدا اے۔ برطانوی دور چ قصبہ جھنگ تے مگھیانہ دو میل دی دوری تے آباد سن۔ جدوں اے دویں اکو میونسپلٹی چ آ ئے تے جھنگ مگھیانہ کہوائے۔ ایتھے دی مقامی بولی نوں جھنگی، جھنگوی، جھنگوچی کہندے نیں۔
ملتانی
ملتان:
ابو الفضل نے ہندوستان دیا ں جیہڑیاں تیراں زباناں دا ذکر کیتا اے اوہناں وچ اک ملتانی وی اے۔ ملتان ابادی دے لحاظ نال دیس دا پنجواں وڈا شہر اے۔ ایس نوں مدینۃ الاولیاء وی کہندے نیں۔ مغلاں دے ویلے الگ صوبے دا ناں سی۔ ایتھے دا لہجہ ملتانی کہلاندا اے۔ ایہہ ڈیرہ غازی خان تے ملتان دی بولی اے۔ جویں اِک نوں ہِک، دس نوں داہ، میرا نوں مینڈا، تینوں نوں تیکوں، کردا اے نوں کریندا اے، ہووے گا نوں ہو سی
چناوری
ضلع جھنگ دریائے چناں دے دویں پاسے پھیلیا ہویا اے۔ ایہدا شمالی پاسا تھل دے نال لگدا اے۔ ایس طرح تھلوچی تے جھنگوی دے ملاپ نال اک نواں لہجہ چناوری بندا اے۔ ایہہ لفظ دریائے چناں توں نکلیا اے۔ایہنوں رچناوی وی کہندے نیں۔
جانگلی
اے پنجابی دے اک لہجے تے جنگل وچ رہن والے اوہناں لوکاں دا ناں سی جیہڑے بیرونی حملہ آوراں توں بچن لئی جنگلی علاقیاں چ لُک جاندے سن پر فیر اوتھے ای رہن لگ پئے۔ الگ تھلگ رہن دی وجہ نال ایہناں دے لہجے تے بیرونی اثر بہت گھٹ اے ایس لئی جانگلی لہجہ اصلی تے پرانی پنجابی دے نیڑے نیڑے منیا جاندا اے۔ ایہہ نیلی بار تے گنجی بار دے علاقے دی بولی اے۔ مشہور علاقے: کمالیہ، ساہیوال، پاکپتن، لائلپور، ٹوبہ ٹیک سنگھ وغیرہ نیلی بار تے گنجی بار دے مقامی لوکاں نوں جانگلی آکھیا جاندا اے۔
’’الف‘‘ نوں ’’ہ‘‘ چ بدل دیندے نیں جیویں اِک نوں ہِک
’’و‘‘ نوں ’’الف‘‘ بنا دیندے نیں جیویں وچوں نوں اِچوں
دیپالپوری لہجہ
دیپالپور تے اسدے آلے دوالے بولے جان والی بولی ، پنجابی بولی دا دیپالپوری لہجہ اے ۔
مثالاں
تھلے اسیں ایہناں گرامری اصولاں دی فقریاں وچ ورتوں کرنے ہاں تاں جو سمجھن اچ سوکھیائی رہوے۔
توہیں وکھت تاں کیتا پر تہاڈی جوڑی کمزور ہائی تاہیوں واہی چج دی نہ ہوئی (واحد حاضر، اضافی)
تینوں آئے نوںکنے کُوں دینہہ ہوئے نیں؟ (واحد حاضر دی مفعولی حالت)
تسیں شہروں مُڑ آئے جے؟ (جمع حاضر)
تساں تاں لمکان والی حد ہی کر چھڈی تہاڈیاں پگاں ہی بجھدیاں رہیاں (جمع حاضر، مفعولی)
میں گل کرساں، امیند ہے میری من لیسی۔ (واحد متکلم، اضافی)
ٹراؤن جھیل
ٹراؤن جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
پنجابی دیاں پڑبولیاں
مثالاں
اسیں جیہڑی بھوئیں ناں لوائی ہے اوہ اساڈی وراثتی ہائی۔ (جمع متکلم، اضافی)
آپاں دوویں لہور جا سائیں۔ (جمع متکلم)
اوہ حالے بندہ نہیں بنیا، اوہنوں پِشلی بھُل گئی سوں۔ (واحد غائب، مفعولی)
اُہیا ہے جنھے سد ماریا، اوہندی آواج ہی سیہاپ گئی ہا ہی۔ (واحد غائب، اضافی)
اوس گُٹ پھڑیا تاں ساہی کولوں ہلیا ہی نہ گیا۔ (واحد غائب)
اوہناں انہاندا گناہ معاف کر چھڈیا ہے۔ (جمع غائب، اضافی)
مَلکی
سرگودھا تے میانوالی وچ پڑھے لکھے تے امیر لوک ’’ملک‘‘ اکھواندے نیں۔ اوہناں دی بولی ملکی اکھواندی اے۔ سلیم خان گمی دے مطابق اے کوئی بولی نئیں ایس نوں ایویں گھڑ لیا گیا ہے۔
مشرقی پنجاب دیاں بولیاں/اصطلاحاں
ایہدے وچ بھارتی پنجاب (تِن ٹوٹے ہون توں پہلاں) دیاں پنجابی بولیاں تے پڑ بولیاں آندیاں نیں۔ایہنوں مگروں تِن حصیاں چ ونڈیا گیا۔
چڑھدا:بمعنی چڑھنا، طلوع، عروج پانا۔ پرانے ویلے چ اج دے ہندوستانی مشرقی پنجاب نوں چڑھدا کیہا جاندا سی کیوں جے ایدھر مشرق سی جتھوں سورج طلوع ہوندا اے۔
ماجھی
ماجھا:(ہندوستانی پنجاب) لفظ ماجھا سنسکرت لفظ مدھ دا وگڑیا ہویا تلفظ اے۔ مدھ، ماگدھ یا مگدھ مرکز یا وچکارلے حصے نوں آکھیا جاندا اے ایس لئی پنجاب دے وچکار والے علاقے دی بولی نوں ماجھی کہندے نیں۔
دوآبی
دو آبہ:
پنجاب دے چار ضلعے ہوشیارپور، کپورتھلہ، جالندھر تے شہید بھگت سنگھ (SBS)دے علاقے دوآبہ تے بولی دوآبی کہلاندی اے۔ ستلج تے بیاس دے دو آبے نوں بست/جالندھر دوآبہ وی کہندے نیں۔ ’’و‘‘ نوں ’’ب‘‘ تے ’’ب‘‘ نوں ’’د‘‘ وچ بدل دیندے نیں۔ جویںوید نوں بید، ویچ نوں بیچ، وچار نوں بچار، ہے نوں ہے گا، پیو نوں پے، تو نوں تیں
مالوی
مالوہ:
دریائے ستلج تے دریائے گھاگرا دے وچکارلا علاقہ مالوہ کہلاندا اے۔ ایدھے وچ پنجاب دے 10ضلعے آندے نیں تے ایہدی بولی مالوی کہلاندی اے۔ لدھیانہ، فیروزپور، فریدکوٹ، فاضلکا، بٹھنڈہ، مکتسر، سنگرور، برنالہ، مانسا، موگا۔ مالوی /ملوئی لہجہ جویں تہاڈا نوں تھوڈا، میں آکھیا نو مکھیا، اسیں نوں آپاں، کیتا نوں کریا، سانوں نوں ہمانوں، ویاہ نوں بیاہ
پوادھی
پوادھ:
پوادھ دا مطلب اے پورب یعنی چڑھدا، مشرق۔ مشرقی پنجاب دے 4اضلاع پٹیالہ، روپ نگر (روپڑ)، فتح گڑھ صاحب، صاحبزادہ اجیت سنگھ نگر(SAS) دا علاقہ پوادھ تے ایتھے دی بولی پوادھی کہلاندی اے۔ ایس وچ لفظاں نوں ملا کے یا گھٹا کے بولیا جاندا اے جویں تینوں نوں تنے، مینوں نوں منے، کھوہ وچوں نوں کھوچوں۔پوادھی دا ٹھیٹھ روپ پٹیالے وچ ملدا اے۔ایہہ لہجہ ریاست ہریانہ دے ملحقہ ضلع انبالہ تے پنجولہ وچ وی مستعمل اے۔
جٹکی
پنجاب دے جٹاں دی بولی۔ سکھ مذہب دے بانی باباگورونانک دیوجی نے پنجابی نوں پنجاب دے جٹاں دی زبان قرار دتا اے۔
پنجابوں باہردیاں بولیاں/اصطلاحاں
یعنی آزاد کشمیر، خیبر پختونخوا، سندھ تے بلوچستان وچ بولی جان والی پنجابی بولی تے پڑبولی
ہندکو
سرحد/خیبر پختونخوا:
1901وچ دریائے سندھ توں پار پنجاب دے پنج اضلاع ہزارہ، پشاور، کوہاٹ، بنوں تے ڈیرہ اسماعیل خاں نوں وَکھ کر کے نواں صوبہ ’’شمال مغربی سرحدی صوبہ‘‘ بنا دتا گیا۔ ایس لئی ایہناں ضلع آں چ بولے جان والے لہجے نوں وی پنجابی لہجہ سمجھیا گیا لیکن ہن اے الگ زبان ای سمجھی جاندی اے۔2010چ ایہدا نام خیبرپختونخوا رکھ دتا گیا۔
ایس دا ناں ہندکو ایس لئی پیا کہ ہخا منشی بادشاہواں نے سندھ دریا دے آلے دوالے دے علاقے نوں ’’ہندوکا‘‘ آکھیا اے۔ایہہ پشاور، مانسہرہ، نوشہرہ، ہری پور، مردان، کوہاٹ، بنوں تے ڈیرہ اسماعیل خاں وچ بولی جاندی اے۔
جویں میں نوں منے، صاحب نوں صیب، واسطے نوں واسے، وقت نوں وخت، مینوں نوں منوں، کجھ نوں کج، ایس تے پوٹھوہاری تے پشتو دا اثر نظر آندا اے۔
کھیترانی
پنجاب دی ایہہ بولی بلوچستان وچ بولی جاندی اے تے اوس کھیتران قبیلے دی بولی اے جیہڑا اصلوں پٹھان اے پر ہن بلوچ بن گیا اے۔ تے جیہڑا ڈیرہ غازی خاں توں ہجرت کر کے بلوچستان وچ آباد ہو گیا۔
جعفری
قبیلہ جعفر:
بلوچ قبیلہ جعفر دی بولی جیہڑے کوہ سلیمان کول وسدے نیں۔ اے بلوچستان دے ضلع موسیٰ خیل تے برکھان چ بولی جاندی اے۔ ایس ضلع دی سرحد پنجاب دے ضلع ڈیرہ غازی خاں نال لگدی اے۔ ایہنوں ڈیرہ والی بولی دی پڑبولی کہندے نیں۔ موسیٰ خیل پشتو بولن والیاں دا ضلع اے۔
ڈوگری/پہاڑی
ڈوگر دا مطلب ’’پہاڑ ‘‘ اے۔ کشمیر دے ڈوگرا ہندو راجپوتاں دے علاقے نوں ڈوگرت آکھیا جاندا اے۔ اے دوناں اکو بولی دے نیں۔
علاقے: ریاست جموں کشمیر کے ضلعے جموں، ریاست ہما چل پردیش دے ضلع کانگڑہ، ضلع سیالکوٹ دی تحصیل شکر گڑھ تے پسرور، ضلع پٹھانکو ٹ تے آزاد کشمیر۔
کنڈیالی
ایہہ پڑ بولی ڈوگری تے پٹھانکوٹ دی ماجھی دا ملغوبہ اے۔
کانگڑی
کانگڑے وچ بولی جان والی بولی کانگڑی
بھٹیالی
کانگڑے دے کجھ حصیاں وچ ماجھی تے کانگڑی دا ملاپ اے۔
شکر گڑھی
ماجھی تے ڈوگری دا ملاپ۔ شکر گڑھ تے پسرور دی بولی۔
چمبالی
ہماچل پردیش دے ضلع چمبہ دی بولی۔
گوجری
کشمیر دے گوجراں تے بکروالاں (بھیڈ بکریاں چارن والے) دی بولی اے۔ دراصل گوجری اوہناں لوکاں دی زبان اے جیہڑے کدی ٹپری واس سن تے گائوچر (گاواں چارن والے) اکھواندے سن۔ فیر ایہہ لفظ بوہتے استعمال نال ’’گوجر‘‘ ہو گیا۔
گوجری وچ ’’و‘‘ بہت زیادہ ورتیا جاندا اے تے لفظ دے اخیر وچ آوندا اے۔
روہتکی۔ پچھاڑی
بھارتی ریاست ہریانہ دے ضلعیاں روہتک تے حصار دے نال نال سابقہ ریاست جند (پنجاب تے ہریانہ وچ تقسیم ہوئی) دی بولی اے۔ اینہوں کجھ لوگ روہتکی تے کجھ پچھاڑی کہندے نیں۔
باگڑی
بھارتی ریاست ہریانہ دے ضلع حصار دی بولی۔ جویں: اوس نے میری بکھی وچ بٹ کے بٹا ماریا۔
راٹھی/راٹھوری
شمالی راجھستان وچ راجپوتاں دی راٹھور شاخ دی بولی سی ایس لئی راٹھوری یا راٹھی کہلاندی اے۔
ایہنوں بولن والا علاقہ ضلع حصار وچ گھگر دریا دے نال نال دا اے۔ پوادھی والے علاقے دے اندر راٹھی والا علاقہ وی آ جاندا اے۔ ایس لحاظ نال اے پوادھی دی اگلی شکل اے۔ کجھ لوگ ایہنوں بھٹیانی دا حصہ ای کہندے نیں۔
بلاس پوری۔ کہلوری
ہماچل پردیش دے ضلع بلاسپور دی بولی اے۔ ایہہ بولی پرانی بھارتی ریاست کہلور وچ وی رائج سی اور ریاست تے شہر کہلور اج دے ہماچل پردیش وچ نیں۔
بھٹیانی
بھٹ نر یا بھٹنئیر راجھستان دے شمالی ضلعے تے شہر ہنومان گڑھ دا پرانا نام اے۔ صدیاں پہلاں ایتھے راجپوتاں دے بھٹی قبیلے دی حکومت سی تے اوہناں دی بولی بھٹیاں+نی کہلاندی سی۔ اج وی اے بولی راجھستانی ضلعیاں بیکانیر ، ہنومان گڑھ تے گنگا نگر دے نال نال راجھستان نال لگدے پنجابی ضلعیاں فیروزپور تے فاضلکا چ بولی جاندی اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:پاکستانی بولیاں گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:پنجابی بولیاں گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی
راجر کورنبرگ
راجر کورنبرگ اک کیمسٹری گرو تے 2006 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
انڈریو فائر
شوفن اک فزیالوجی گرو تے 2006 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
روز کلیولینڈ
روز کلیولینڈ (19 اپریل 1832 – 14 مارچ 1918) امریکہ دے صدر گروور کلیولینڈ دی پعن سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
مونڈ جھیل
مونڈ جھیل آسٹریا دی اک جھیل اے۔ ایہ الپس دے پہاڑاں وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
لال پیروالا بوبی
لال پیروالا بوبی سلیڈا ٹبر دا اک وڈا سمندری پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بوبی گٹھ:پنچھی
رینو کماری
رینوں کماری (جم 29 اگست 1962) اک ایڈووکیٹ اتے سوشل ورکر اے اتے اک بھارتی پارلیمنٹ میمبر اے جو بہار دے کھگریا ہلکے توں جیڈییو امیدوار وجوں چنی گئی۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
رینوں کماری دا جم 29 اگست 1962 نوں الولی، کھگاریا، بہار وچ ہویا سی۔ پٹنا یونیورسٹی، پٹنا توں ایم۔اے۔ کیتی۔ اس کول بی۔این۔ منڈل یونیورسٹی، مدھپرا، بہار توں ایل۔ایل۔بی (بھاگلپر یونیورسٹی) اتے ڈی۔پی۔ایڈ ڈگری وی اے۔
کیریئر
رینوں کماری 13ویں لوک سبھا لئی 1999 وچ چنی گئی سی۔
اوہ عورتاں دے بارے جاگروکتا پیدا کرن لئی وکھ-وکھ ادارےآں اتے پروگراماں راہیں سماجی ترقی وچ رجھی ہوئی اے۔
رینوں کماری نوں کتاباں پڑھنا اتے سنگیت سننا پسند اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1962 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
سرجیت سنگھ برنالا
سرجیت سنگھ برنالا (جم 21 اکتوبر 1925) بھارت دے اک سیاستدان سن ۔ اوہ پنجاب دے سابقہ وزیراعلا تامل ناڈو، اتراکھنڈ، آندھرا پردیش تے انڈیمان اتے نکوبار دے سابقہ گورنر تے سابقہ یونین وزیر نیں ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
لیک فورسٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
شہرستان عباس آباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان عباس آبادایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز عباس آباد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
ملشتاتر جھیل
ملشتاتر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
لارا کروفٹ
تعارف
یاں تو ہر حقیقی فلم جو انساناں دے کرداراں اُتے مشتمل ہو ہیروئنز دے بغیر ادہوری سمجھی جاندی اے مگر ہن تو گیمز دے شعبے وچ وی ہیروئنز دا تصور حاوی ہُندا دکھاﺋﯽ دیندا ا‏‏ے۔ ہن تو شازونادر ہی ایسی گیمز دیکھنے وچ آندیاں نيں جنہاں وچ ہیروئنز دا مرکزی کردار نہ ہوئے۔ جے آپ دے سامنے کوئی دس سال کسی وی جزیرے وچ اکیلا رہنے د‏‏ی گل کرے تو آپ دے ذہن وچ آنے والا سب تو‏ں پہلا نام "لارا کرافٹ" ہوئے گا۔ لارا کروفٹ، ٹومب رایڈر گیم دا اک ایسا مونث مرکزی کردار اے جو برطانیہ د‏‏ی ماہر اثریات اے - ویڈیو گیمز دا ایہ معروف کردار ’لارا کروفٹ‘ اک سروے وچ حصہ لینے والے لوگاں د‏‏ی پسند دے مطابق چھیويں نمبر اُتے آیا اے، جو ٹاپ ٹین وچ آنے والی واحد افسانوی شخصیت ا‏‏ے۔ پردہ سکرین اُتے لارا کروفٹ دا کردار ’ٹومب ریڈر فلم‘ وچ انجلینا جولی نے ادا کیتا سی
لارا کرافٹ اک بادشاہ ہینشنگلی کرافٹ د‏‏ی بیٹی سی تے اس دا تعلق شاہی خاندان تو‏ں سی ۔ لارا کرافٹ نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں مختلف فنون سیکھنے تے سیروساحت دا شوق سی ۔ اسی مقصد دے لئی اوہ اکثرٹرینگ وی حاصل کردی تے سیروسیاحت بھی۔ اک دن اوہ اپنے استاد دے نال ٹرینگ دے لئی جا رہی سی لیکن راستے وچ جہازCrash ہو گیا تے خوش قسمتی تو‏ں اس حادثہ وچ صرف لارا ہی بچی جو مسلسل دو ہفتاں تک پہاڑاں وچ کھوﺋﯽ رہی۔ اسی دوران لارا نے اک قصبے وچ اپنے سفر اُتے بہت ساریاں کتاباں وی لکھياں تے قلعہ اُتے حملہ کرنا(Tomb Raiding) وی سکھیا کیونکہ اس دے بچپن وچ جدو‏ں اوہ 16 سال د‏‏ی ہوﺋﯽ تو وین کریو (جو اس کاarchaeology دا استاد سی ) اس دے والدین تو‏ں اجازت لے کرلارا نو‏‏ں کمپوڈیا دے مقام اُتے archaeology نو‏‏ں سکھانے والے کیمپ اُتے لے گیا۔ اس کیمپ وچ تربیت دے دوران بدقسمتی تو‏ں لارا دا استادVan Croy اک قلعہ وچ زندہ قید ہو گیا اورلارا د‏‏ی خوش قسمتی سی کہ اوہ اوتھ‏ے تو‏ں زندہ بچ نکلنے وچ کامیاب ہو گئی۔ ہن اس قلعہ تو‏ں اس استاد نو‏‏ں زندہ نکالنا لارا د‏‏ی زندگی دا مقصد بن گیا تے اس دے لئی اس نے باقاعدہ قلعہ اُتے حملے د‏‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ قلعہ اُتے حملہ کرنا نہ صرف لارا دا عزم سی بلکہ اس نے اسنو‏ں مقصدِ حیات وی بنا لیا سی ۔ اوہدی مشہور لکھتاں وچ : A Tyrannosaurus is Jawing at my head تے Slaying Bigfoot نيں۔
انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس اُتے لارا کرافٹ اُتے بنائی جانے والی فلم دے تعارف وچ لارا دا تعارف اس طرح پیش کیتا گیا اے
نام : لارا کروفٹ
شہریت : برطانوی
تاریخ پیدائش : 14 فروری
عمر : کسی لڑکی تو‏ں اوہدی عمر نئيں پُچھدے
جائے پیدائش : ویمبلیڈن، سرے
ازدواجی حیثیت: غیر شادی شدہ
بلڈ گروپ : ای بی
قد : 5 فٹ 9 انچ
وزن : 55کلو
جسامت : 36D 24 35
رنگت : رنگ گندمی، بال براؤنی سیاہ تے اکھاں کتھئی، نیلی
تعلیم : پرائیوٹ ٹیوٹنگ 3 تو‏ں 11 برس، ویمبلیڈن ہائی اسکول 11 تو‏ں 16 برس، گورڈنسٹون بورڈنگ اسکول 16 تو‏ں 18 برس، سوئس فنشنگ اسکول 18 تو‏ں 21 برس عمر
والدین : والد: رچرڈ کروفٹ والدہ: امیلا کروفٹ
استاد : پروفیسر ورنر وان کروئے
پیشہ : ماہر آثار قدیمہ، مہم جو تے اخبار رپورٹر
رہائش : کروفٹ مینور، ہیٹفیلڈ پیلس، ہیٹفیلڈ، انگلینڈ
تصّور تو‏ں تخلیق تک
thumb|left|300px|لارا کرافٹ دے مختاف انداز [1] ٹومب رایڈر اٹلانٹس د‏‏ی شاخ وچ ۔[2]ٹومب رایڈر ژیان دا خنجر وچ ۔[3] ٹومب رایڈر لارا کروفٹ د‏‏ی مہم جوئی وچ ۔[4]ٹومب رایڈر آخری انکشاف وچ ۔[5] لارا کرافٹ دا بچپن، ٹومب رایڈر آخری انکشاف وچ ۔[6]ٹومب رایڈر تاریخ وچ ۔[7]ٹومب رایڈر تاریخ وچ دوسرا انداز۔ [8] ٹومب رایڈر فرشتۂ ظلمات وچ ۔[9] ٹومب رایڈر اساطیر وچ ۔[10]ٹومب رایڈر سالگرہ وچ ۔[11]ٹومب رایڈر پاتال وچ ۔[12]لارا کروفٹ تے نور دا محافظ وچ ۔[13] ٹومب ریڈر (ویڈیو گیم 2013ء وچ )
کور ڈیزائن دے ویڈیو گیم ٹومب رایڈر دے لئی 1993 ء وچ لارا کروفٹ دے کردار نو‏‏ں تشکیل دتا، ٹومب رایڈر گیم دا خیال انہاں نو‏ں قدیم آرکیڈ گیم ریک ڈینجریوس Rick Dangerous نو‏‏ں دیکھ کر آیا، مرکزی گرافک آرٹسٹ ٹوبی گارڈ نے کردار نو‏‏ں حتمی شکل دینے تو‏ں پہلی پنج ڈیزائن تخلیق کیتے، اس نے ابتدائی طور اُتے اک چابک تے اک ٹوپی دے نال مرد دا کردار بنایا۔ کور ڈیزائن دے شریک بانی جیریمی سمتھ نے کہیا کہ ایہ کردار انڈیانا جونز نال ملدا جلدا اے اس لئی اس وچ تبدیلی کرکے کوئی تے خصوصیت دتی جان، ٹوبی گارڈ نے فیصلہ کیتا اے کہ اک عورت دا کردار ڈیزائن کرنا بہتر رہے گا۔. چنانچہ ٹوبی گارڈ نے مشہور پاپ سنگر نینہہ چیری تے کامک کردار ٹینک گرل نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اک نازی گوریلا فوج جداں لباس پہنے عورت دا کردار تخلیق کیتا۔ اس کردار دا نام لورا کروز Laura Cruz رکھیا گیا جو جنوبی امریکی نام اے مگر فیر ﻛچھ مخصوص وجوہات د‏‏ی بنا اُتے Eidos کمپنی د‏‏ی انتظامیہ نے برطانیہ وچ گیم د‏‏ی فروخت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس کردار دا برطانوی انگریزی نام ٹیلی فون ڈائریکٹری وچ موجود ناواں تو‏ں تلاش کیتا گیا تو لارا کروفٹ دا انتخاب کیتا۔ تے نام تبدیل کرنے دے نال کردار وی اک برطانوی شہری وچ تبدیل کیتا گیا۔ لارا کرافٹ دے ڈیزائینر ٹوبی گارڈ نے لارا کرافٹ نو‏‏ں مختلف سٹاﺋلز وچ پیش کیتا اے تے ہر سٹاﺋل وچ لارا نے اپنے دشمناں نو‏‏ں مات دتی اے فیر چاہن اوہ بدروحاں ہاں، گینگسڑرز ہاں یا ڈاﺋنوسارس ہون۔ لارا کرافٹ دا کردار گیم دے علاوہ فلماں تے مزاحیہ کتاباں وچ وی آیا۔ جس تو‏ں اس کردار د‏‏ی مقبولیت وچ بے پناہ اضافہ ہويا۔
لارا کروفٹ گیم وچ
thumb|کبھے|200px|لارا کرافٹ لارا کروفٹ دا کردار بنیادی طور اُتے ٹومب رایڈر سیریز دے گیمز وچ ظاہر ہويا ا‏‏ے۔ جس وچ لارا کروفٹ دنیا بھر وچ سفر کرکے غیر معمولی چیزاں، حیرت انگیز صناعیاں تے ماورائی قوتاں د‏‏ی تلاش کردی ا‏‏ے۔ لارا کروفٹ سب تو‏ں پہلے 1996ء دے ویڈیو گیمز ٹومب رایڈر اٹلانٹس د‏‏ی شاخ وچ ظاہر ہوئی، جس وچ اوہ اک اٹلانٹس د‏‏ی صناعی د‏‏ی تلاش وچ اک مخالف گروہ تو‏ں مقابلہ کردی ا‏‏ے۔ ٹومب رایڈر دا دوسرا گیم ٹومب رایڈر ژیان دا خنجر 1997ء وچ جاری کیتا گیا، جو ژیان دے خنجر دے لئی تلاش اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ اس تلاش دے دوران وی لارا کروفٹ نو‏‏ں چوراں دے اک گروہ دا سامنا کرنا پیندا۔ ٹومب رایڈر دا تیسرا گیم ٹومب رایڈر لارا کروفٹ د‏‏ی مہم جوئی 1998ء وچ جاری کیتا گیا سی ایہ گیم شہاب ثاقب دے ٹکڑے د‏‏ی تلاش اُتے مرکوز اے جو انسان وچ ماورائی طاقت بھر سکدا ا‏‏ے۔ 1999ء وچ ٹومب رایڈر آخری انکشاف دے عنوان تو‏ں چوتھا گیم جاری ہويا جس وچ پہلی مرتبہ لارا دا بچپن دکھایا گیا جس وچ اوہ اپنے سرپرست، ورنر وان کروئے دے نال مصری دیوندا ہورس دے نال منسلک صناعی د‏‏ی تلاش کردے نيں مگر بعد وچ وان کروئے اک دشمن دے طور اُتے سامنے آندا ا‏‏ے۔ ٹومب رایڈر تاریخ، 2000ء وچ جاری کیتا، ایہ گیم وچ لارا کروفٹ د‏‏ی ماضی د‏‏ی مہم جوئی اُتے مرکوز ا‏‏ے۔
پہلا پورٹ ایبل گیم، ٹومب رایڈر، گیم بوائے کلر اُتے 2000ء وچ جاری کیتا گیا سی، ٹومب رایڈر ہیبت ناک پتھرتے ہیبت ناک پتھر د‏‏ی تلاش اُتے مرکوز اے اک دوسرا گیم بوائے کلر دا عنوان، ٹومب رایڈر تلوار د‏‏ی بددعا، 2001ء وچ جاری کیتا گیا سی ۔ اگلے پورٹ ایبل گیم، ٹومب رایڈر پیشین گوئی، 2002ء وچ اس گیم نو‏‏ں گیم بوائے ایڈوانس ہر جاری کیتا گیا سی ۔. کہانی تن جادو پتھر اُتے مرکوز سی۔
2003 وچ ، ٹومب رایڈر فرشتۂ ظلمات کمپیوٹر سہ البعادی پلیٹ فارم اُتے جاری کیتا، ایہ گیم بنیادی طور اُتے پیرس وچ پروفیسر وان کروئے دے قتل اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ ایڈوز کمپنی نے 2006ء وچ ٹومب رایڈر سیریز نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں تشکیل دتا تے ٹومب رایڈر اساطیر جاری کیتا، جس وچ کارا کروفٹ اپنی ماں تے آرتھر بادشاہ د‏‏ی تلوار د‏‏ی تلاش کردی ا‏‏ے۔ ٹومب رایڈر اساطیر وچ لارا کروفٹ دے کردار د‏‏ی کہانی دوبارہ شروع کيتی گئی جداں اس کردار دا نواں جنم ہويا ا‏‏ے۔ ٹومب رایڈر سالگرہ ٹومب رایڈر سیریز دے پہلے گیم دا ری میک اے جو 2007ء وچ جاری ہويا. ٹومب رایڈر پاتال، 2008ء وچ جاری کیتا، جسنو‏ں ٹومب رایڈر اساطیر دے ڈیزائین اُتے بنایا گیا سی ۔ اوہدی کہانی لارا کروفٹ د‏‏ی ماں دے لاپتہ ہونے دے بارے وچ ہی ا‏‏ے۔ اس گیم وچ اوہ ثور دیوندا دے ہتوڑا دا پتہ چلاندی ا‏‏ے۔ اک نواں گیم، لارا کروفٹ تے نور دا محافظ اے، جو 2010ء وچ جاری کرنے دا اعلان کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس گیم وچ کوآپریٹیو سہولت وی موجود ہو ں گی۔
لارا کروفٹ فلم وچ
لارا کرافٹ دے کردار نو‏‏ں حقیقی زندگی دینے والی ہالی ووڈ د‏‏ی مشہوراداکارہ انجلیناجولی سی جنہاں نے 2001 وچ اپنی فلمTomb Raider وچ لارا دے کردار نو‏‏ں بخوبی نبھایا تے بعد وچ 2003 ء وچ Tomb Raider: The Cradle of Life وچ وی اسی کردار نو‏‏ں نبھاندی ہوئی نظر آئی۔
لارا کروفٹ دا کردار دو فلماں وچ اکیڈمی ایوارڈ یافتہ اداکارہ انجیلینا جولی نے ادا کیتا۔ فلماں وچ لارا د‏‏ی کہانی گیم تو‏ں مختلف سی۔ گیم وچ ، کردار دے والدین زندہ دکھائے گئے نيں، جدو‏ں کہ فلم وچ ، اوہدی ماں اک طیارے دے حادثے تے اس دے والد نو‏‏ں کمبوڈیا وچ لاپتہ ہو گئے نيں۔ لارا کروفٹ : ٹومب رایڈر، 2001 وچ جاری کيتی گئی۔ اس فلم وچ لارا کروفٹ نو‏‏ں الومناندی Illuminati نامی گروپ دا سامنا کرنا پیندا اے جو اک قدیم صناعی د‏‏ی تلاش وچ ہُندے نيں جو وقت نو‏‏ں قابو وچ کرسکدی اے، پیراماؤنٹ پکچرز نے اس فلم دے لئی 1998ء وچ فلم دے حقوق حاصل کر لئی سن ۔. پروڈیوسر لایڈ لیون نے کوشش کيتی کہ بجائے پورا ویڈیو گیمز د‏‏ی نقل کرنے کہ اس دے عناصر نو‏‏ں فلم وچ شامل کیتا جائے۔ کردار د‏‏ی شہرت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے ڈائریکٹر سائمن ویسٹ لارا کروفٹ دے لئی اسی طرح د‏‏ی خصوصیات د‏‏ی حامل اداکاراواں پامیلا اینڈرسن، ڈیمی مور، جیری ریان تے پیونسکی کارلا نو‏‏ں سامنے رکھیا گیا مگر انجلینا جولی نے بالآخر لارا کروفٹ دا رول حاصل ک‏ر ليا۔ انجلینا جولی نے فلم دے کردار دے لئی مطلوبہ انداز دے لئی سخت تربیت حاصل کيتی ،
انجیلینا جولی اس سیریز د‏‏ی دوسری فلم، لارا کروفٹ ٹومب رایڈر 2 وچ وی کم کیتا جس د‏‏ی کہانی پنڈورا باکس دے لئی تلاش اُتے مشتمل اے جس وچ اک چینی مجرم گروہ دے نال لارا دا مقابلہ ہُندا ا‏‏ے۔
ٹومب رایڈر سیریز د‏‏ی اک تیسری فلم دے لئی 2009 ء وچ اعلان کیتا گیا ا‏‏ے۔ پروڈیوسر دے طور اُتے ڈین لن دے نال۔ اُتے اک نويں اداکارہ نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی کوشش جاری ا‏‏ے۔ ڈین لن دے مطابق اوہ اک نوجوان لارا کروفٹ دے نال فلم سیریز دوبارہ شروع کرنے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔
ہور ذرائع وچ
1997 د‏‏ی ابتدا تو‏ں ہی لارا کروفٹ دا کردار ٹاپ کاؤ پروڈکشن دے کامک وچ شامل ہو گیا سی، لارا کروفٹ پہلی مرتبہ سارا پیزنی د‏‏ی کامک وچ بلیڈ Witchblade وچ سرسری طور اُتے شائع ہويا تے بعد وچ 1999 ء وچ ٹومب رایڈر کامک د‏‏ی اک سیریز شروع ہوئی، جس دے مصنف ڈین جرگن سن جدو‏ں کہ اینڈی پارک تے جان سبل نے آرٹ ورک اُتے کم کیتا۔. ٹومب رایڈر د‏‏ی کامک سیریز گیم د‏‏ی کہانی تو‏ں مختلف نيں، مگر اس ست=یریز دا 32واں شمارہ ٹومب رایڈر فرشتۂ ظلمات د‏‏ی کہانی اُتے مشتمل سی، ہن تک اس سیریز دے 50 شمارے آچکے نيں جنہاں وچ خصوصی شمارہ وی شامل نيں۔ ہور اشاعتی ذرائع وچ ناول لارا کروفٹ:کرشماندی تعویزLara Croft: The Amulet of Power جو 2003 وچ مائیک ریسنک نے لکھیا تے لارا کروفٹ: کانسی دا انسان، 2004 دا ناول جو جیمز ایلن گارڈنر نے لکھیا ا‏‏ے۔
گیم ٹیپ GameTap نامی کمپنی نے 2007 وچ ٹومب رایڈر د‏‏ی کہانی نو‏‏ں متحرک اینیمیشن فلماں د‏‏ی صورت وچ ڈھالیا جسنو‏ں Re\Visioned: Tomb Raider دا نام دتا گیا اس اینی میشن سیریز نو‏‏ں آپ گیم ٹیپ د‏‏ی ویب سائٹ اُتے وی دیکھ سکدے نيں۔ ایہ ویب سیریز دس مختصر متحرک قسطاں وچ اے، اس کردار نو‏‏ں اینی میشن وچ ڈھالنے والے animators مشہور کامک آرٹسٹ تے ادیب جم لی، وارین ایلس تے پیٹر چنگ وی شامل ا‏‏ے۔ اداکارہ میننی ڈرائیور نے لارا کروفٹ دے لئی آواز دت‏ی۔ اس سیریز د‏‏ی تخلیق وچ
لارا کروفٹ د‏‏ی پبلسٹی
فلم تے گیم د‏‏ی پبلسٹی تے تجارتی فروخت وچ ترقی تے اضافہ دے لئی لارا کروفٹ دے کردا دے لئی ماڈلز بنائی گئياں، جنہاں نو‏ں مختلف میگزین، افتتاحی شو، میوزک البم تے ہور تقاریبات وچ پیش کیتا گیا، جنہاں ماڈلز نے اس کردار نو‏‏ں نبھایا انہاں وچ انجلیناجولی دے علاوہ ماڈلز وچ نتھالی کک 1996-1997،رونا دوسترا 1997-1998،وینیسا ڈیموئے 1997،نیل میک اینڈیو، 1998-1999،لارا ویلر، 1999-2000،ایلن، روچی 2000،لوسی کلارکسن 2000-2002،جل ڈے جانگ 2002-2004،ایلیسن کیرول شامل نيں۔
اعزازات
ویڈیو گیمز دا معروف کردار ’لارا کروفٹ‘ اک سروے وچ حصہ لینے والے لوگاں د‏‏ی پسند دے مطابق چھیويں نمبر اُتے آیا اے، جو ٹاپ ٹین وچ آنے والی واحد افسانوی شخصیت ا‏‏ے۔ مشہور ایکشن گیم ’ٹومب ریڈر‘ د‏‏ی ہیروئن لارا کرافٹ نو‏‏ں اک بار فیر گہور بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ شامل ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ لارا کرافٹ نے سب تو‏ں کم یاب ویڈیو گیم کردار سمیت چھ مختلف ریکارڈ قائم کیتے نيں۔ ’ٹومب ریڈر‘ کاپہلا گیم 1996 وچ پیش کیتا گیا سی تے اس دے بعد تو‏ں ایہ ایکشن گیمز دے شو قین افراد دا پسندیدہ گیم رہیا اے ۔2001 وچ اس تو‏ں متا ثر ہوکے اک فلم وی بنائی گئی جس وچ انجلینا جولی نے لار ا کر افٹ دا کر دار ادا کیتا سی ۔
انجلینا جولی نے ٹومب ریڈر ون تے ٹو وچ اداکاری دے ذریعے عالمی شہرت حاصل کرنے دے نال 262 ملین پاؤنڈ کمائے نيں۔ فلم ”ٹومب ریڈر“ دے اگلے حصےآں وچ اداکارہ انجلینا جولی د‏‏ی بجائے اداکارہ میگن فوکس نو‏‏ں لارا کرافٹ دے کردار وچ لئی جانے دے امکن ا‏‏ے۔ ذرائع دے مطابق فلم ساز انجلینا جولی د‏‏ی عمر زیادہ ہو جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں لارا کرافٹ دے کردار دے لئی اوہدی عمر تو‏ں گیارہ سال چھوٹی میگن فوکس نو‏‏ں لینا چاہندا ا‏‏ے۔ فلمساز تے پروڈیوسر ڈین لن نے لارا کرافٹ دے کردار دے لئی کم عمر اداکارہ تلاش کرنے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
مشہور ایکشن گیم Tomb Raider د‏‏ی ہیروئن لارا کرافٹ د‏‏ی گیہور بک آ ف ورلڈ ریکارڈ وچ شمولیت دے بعد ہن برطانیہ دے شہر ڈربی د‏‏ی اک سڑک نو‏‏ں وی اس تو‏ں منسوب کرنے دا علان کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اس سڑک دے لئی اٹھ ممکنہ ناواں دا اعلان کیتا گیا جس وچ اک لارا کرافٹ وے وی سی ۔ انہاں ناواں وچو‏ں اک نام نو‏‏ں حتمی شکل دینے دے لئی سٹی کونسل نے باقاعدہ رائے دہی کروائی جس وچ لارا کرافٹ دے لئی موصول ہوئے تقریباً30 ہزار ووٹاں نے اسنو‏ں89 فیصد مقبول نام دے طور اُتے پیش کیتا۔ واضح رہے کہ 2001 وچ اس وڈیو گیم کردار تو‏ں متا ثر ہوکے اک فلم وی بنائی گئی جس وچ Angelina Jolie نے لار ا کر افٹ دا کر دار ادا کیتا سی ۔
بالی ووڈ ادکارہ ایشا گپتا ہالی ووڈ د‏‏ی معروف فلم ٹومب رائیڈر دے ہندی ورژن لارا کرافٹ وچ کم کرن گی۔ لارا کرافٹ وچ انجلینا جولی دا کردار کون نبھائے گا تونظراں ہربار ایشا گپتا د‏‏ی طرف ہی اٹھتی سن کیونکہ اوہ ہی انجلینا جولی د‏‏ی اسيں شکل سن لیکن ہن حقیقت وچ انہاں نو‏ں اوہ رول مل چکيا ا‏‏ے۔ ایشا گپتا نے بھارت اورامریکا د‏‏ی مشترکہ پروڈکشن لارا کرافٹ دے لئی معاہدے اُتے دستخط وی کر دتے نيں۔ ایشا گپتا کودراز قد،جسمانی ساخت اورانجلینا جولی تو‏ں بہ شکل د‏‏ی وجہ سیاس کردار دے لئی موزاں سمجھیا گیا، جنہاں لوگاں نے فلم ٹومب رائیڈر دیکھی اے اوہ ضرور کدرے گے واقعی ایشا گپتا فلم لارا کرافٹ دے لئی اچھاچناا‏‏ے۔ ایشا گپتا د‏‏ی یکے بعد دیگرکامیاب فلماں د‏‏ی وجہ سیلارا کرافٹ دے لئی انہاں دے انتخاب پرکوئی دوسری رائے نئيں دتی جاسکدت‏ی۔ بھارتی فلم انڈسٹری سیوابستہ افراد دا کہنا اے کہ ہالی ووڈ دے نال بھارتی پروڈیوسرزکا کم کرنا بہت وڈا منصوبہ اے اوریہ لئی چیلنج تو‏ں کم نئيں۔
کردار اُتے اعتراضات
= حوالے =
باہرلے جوڑ
ٹومب رایڈر اردو بلاگ http://tombraider-game.blogspot.com/
گٹھ:1996ء وچ متعارف وڈیو گیم کردار گٹھ:انگریز افسانوی شخصیتاں گٹھ:برطانوی افسانوی شخصیتاں گٹھ:ٹومب رایڈر
اچھر سنگھ جتھیدار
گربانی دے کھوجی ودوان
گربانی دے کھوجی ودوان ہون کرکے لاہور گرودوارہ کمیٹی دے پردھان س: امر سنگھ شیر پنجاب نے آپ نوں گرودوارہ ڈیہرا صاحب دے گرنتھی دی ذمہ واری سنبھال دتی۔ اتھے 14 سال دی لگاتار شاندار سیوا توں پچھوں سچکھنڈ سری ہرمندر صاحب دے گرنتھی وجوں نیوکتی ہوئی۔ 1955ء توں 1962 تکّ آپ سری اکال تخت صاحب دے جتھیدار رہے۔ آپ نے سری اکال تخت صاحب دی جتھیداری توں تیاگ-پتر دے کے ماسٹر تارا سنگھ دے دھڑے نال جڑ کے سیاسی سیوا شروع کیتی۔ اس دھڑے نے آپ نوں نومبر 1962ء وچّ اکالی دل دا پردھان چن لیا۔ جتھیدار اچھر سنگھ دیاں سیواواں دی ہمیشہ تعریف کیتی جاندی رہی۔ آخر 6 اگست، 1976ء نوں پنج-بھوتک سریر نوں تیاگ کے گورو چرناں وچّ جا براجے۔
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی شخصیتاں
ناپا
ناپا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
فرانکس کلیولینڈ
فرانکس کلیولینڈ (21 جولائ 1864 – 29 اکتوبر 1947) امریکہ دے صدر گروور کلیولینڈ دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
گنگا رام
گنگا رام (April 1851 – July 10, 1927) برطانوی ویلے دا اک پنجابی سول انحینیر سی۔
گنگا رام مانگٹانوالا ضلع ننکاݨا صاحب پنجاب برطانوی ہندستان وچ اپریل 1851 نوں جمیا۔ اوہدے پیو دا ناں دولت رام سی جیہڑا مانگٹانوالا تھانے وچ تھانیدار سی۔ ایتوں ایہ ٹبر امبرسر چلا گیا جتھے گورنمٹ ہائی سکول توں گنکارام نے میٹرک پاس کیتی۔ 1868 وچ وچ گورنمنٹ کالج لاہور وچ داخل لیا۔ 1871 وچ وظیفہ لیا تے تھامسن سول انجنیرنگ کالج روڑکی وچ پڑھنے پیا 1873 وچ سونے دا ٹکا جتیا۔ 1873 وج سرکاری نوکری کیتی. پر نوکری چھڈ کے اوہنے سرکار کولوں 50 ہزار ایکڑ رکڑ تھاں ضلع ساہیوال وچ پٹے تے ل‏ئی تے وائی بیجی کرن لگ گیا۔ تن وریاں وچ اوہنے ایس رکڑ تھاں نوں ودیا وائی بیجی ولی زمین وج پلٹدتا۔ ایس زمین تے اوہنے ہائیڈرولک پلانٹ وی لایا۔
1900 وچ کنگ ایڈورڈ دے دربار دے سجان دی زمےواری اوہدے تے پائی گئی۔ 1903 وچ اوہنے سرکاری نوکری چھڈ دتی۔
اوہنوں نویں لہور دا پیو وی کیا جاندا اے۔ اوہنے لاہور میوزیم جنرل پوسٹ آفس لہور ایچیسن کالج نیشنل کالج آف آرٹس سرگنگا رام ہسپتال لیڈی میکلیگن گرلز ہائی سکول۔ گورنمنٹ کالج لاہور دا کیمسٹری ڈیپارٹمنٹ، میو ہسپتال دا البرٹ وکٹر انگ، لاہور کالج فار ومن ، ہیلی کالج آف کامرس، معذوراں لئی راوی روڈ ہائوس، گنگا رام ٹرسٹ بلڈنگ، لیڈی مینراڈ انڈسٹریل سکول تے ماڈل ٹاؤن بنائے۔
گنگارام ہسپتال 1921 لاہور وچ بنیا۔ 1951 وچ دلی ہندستان وچ وی اک گنکا رام ہسپتال بنایا گیا۔ رینالہ خرد وچ بجلی بنان دا پلانٹ اوہنے اپنے پیسیاں توں بنایا۔ پنجاب دے انگریز گورنر میلکم ہیلی نے اوہدے بارے آکھیا،"سرگنگا رام اک ہیرو طراں جتدا اے پر درویشاں طراں دان کر دیندا اے”۔ ریاست پٹیالہ تے دلی وچ وی اوہنے کم کیتے۔
ضلع لائل پور وچ بچیانہ ریلوے سٹیشن توں اپنے پنڈ تک اوہنے اک نویکلا کم کیتا۔ لوۓ دی لین وجھا کے اوہدے اتے اوہنے گھوڑ گڈی چلائی۔ ایس ضلعے وچ وی اوہنے زمین ملیں لے کے اوہنوں ودیا وائی بیجی والی زمین وج پلٹیا۔
گنگا رام 10 جولائی 1927 نوں لندن وج مریا تے اوہدے کین باجوں اودی سوآ نوں راوی کنڈھے دبیا گیا۔
جیون جانکاری
سر گنگارام نوں جدید لاہور دا بانی اکھیا جاندا اے. سر گنگارام دا ناں اندےنال ساڈےزہن دماغ وچ سبھ توں پہلا ں گنگارام ہسپتال دا ناں ذہن وچ اندا اے. سر گنگارام دے نام توں کوئی واقف ہوے یاں نا ہوے پر گنگارام ہسپتال توں سبھ واقف نیں.
1873 وچ گنگارام نے فائنل امتحان پاس کرن مگروں پراجیکٹ پیپرز دی لسٹ وچ تیجے نمبر تے اکے گولڈ میڈل لیتا.
سر گنگارام اپنی ملازمت دے دوران صوبہ پنجاب دے کئی علاقیاں وچ بطور انجنیئر کم کردے رہے اوہناں دی پہلی تنخاہ لگ بھگ 150روپے لگی جِڈی اوس ویلے دے حساب نال چنگی سی.
سر گنگارام دے مالی حالات پہلے نالوں کافی بہتر سن. سر گنگارام نوں خوبصورت لباس پاندے سن. سفید پگ. سنہری سوٹی. ہسدا مکھڑا سبھ تو ں ودھیا آکھدے کول چوٹ دا نشان ستارے وانگ دکھائی دیندا سی.
سر گنگارام پنجاب وچ بے شمار عمارتاں دے خالق سن مگر ایتھے اسی اوہناں دیاں صرف لاہور وچ اُساریاں عمارتاں دا ذکر کراں گے. لاہور ہائی کورٹ. کیتھیڈرل .لاہور میوزیم. میو سکول آف آڑس موجودہ نیشنل کالج آف آرٹس. جنرل پوسٹ آفس. میو ہسپتال دی البرٹ وکٹر بلڈنگ تے گورنمنٹ کالج دی لیبارٹری ورگیاں یادگار عمارتاں تعمیر کیتیا.
سر گنگارام ہائی سکول موجودا لاہور کالج فار وومن تے ہیلے کالج ورگے شاہکار آپ دے ای تخلیق کیتے ہوے نیں
لاہور سے علاقے ماڈل ٹاؤن تے گلبرگ وی ایہناں ای آباد کیتے سن.
رینالہ خورد دے نیڑے پاور ہاؤس بنایا.
اے تمام عمارتاں اوہناں دی فنی مہارت دا منہ بولدا ثبوت نیں.
آپ دی خدمات دا اعتراف کردے ہوے حکومت ہند نے آپ نوں (رائے بہادر) دا حطاب دتا.
لاہور وچ تعیناتی دے دوران گنگارام انار کلی بازار وچ رہائش پذیر رہے
راے بہادر گنگارام 1903وچ ملازمت توں فارغ ہوئے اوہناں دیاں ماضی دیاں خدمات دے بدلے حکومت نے چناب وچ 20 ایکڑ اراضی انعام وچ دتی.
1923وچ سر گنگارام نے اِنسانیت دی خدمت واسطے اک ٹرسٹ سر گنگارام دے ناں توں شروع کیتا.
1921وچ سر گنگارام نے لاہور میں شہر دے دل وچ زمین خریدی تے سر گنگارام چیریٹی ڈسپنسری اک لکھ اِکتی ہزار روپے دی لاگت وچ عمارت تعمیر کیتی. جہڑی 1922 وچ گنگارام ہسپتال چے بدل گئی.جیڈی آج وی لاہور دوسرا سبھ توں وڈا ہسپتال اے.
اوہناں بارے اظہارے حیال کردے ہوے گورنر پنجاب سر میلکم ہیلے نے اکھایا سی. (کہ سر گنگارام نے ہیرو دی طرح جتیا تے اک درویش دی طرح لوکاں نوں کڈھ دتا)
ایک ہور تھا ں تے پنڈ ت موہن ملاوی کہندے نیں
کہیا جاندا اے کہ حدوں لوگ امیر ہو جاندےنیں او غریباں دے غم تے دُکھ بھل جاندے نیں مگر گنگارام امیرتے تے خشحالی دی چوٹی تے وی غربت دا درد نہیں بھلے. او ہ حدوں وی کسی غریب تے لاچار نوجوان نوں جیون دے حالات دا مقابلا کردے ویکھدے اوہناں نوں اپنی جوانی یاد آ جاندی سی.
کامیاب تاجر تے صنعت کار ہون پاروں اوہناں نوں خیال آیا کے او اپنے واسطے کافی کما رہے نیں پر ہن اوہناں نوں لوکاں دی بھلائی واسطے کم کرنا چایدا
1927وچ اوہناں نے بجھل افراد تے بیوا عورتاں واسطے آشرم کھولی. ایس منصوبے واسطے اوہناں راوی روڈ دے نیڑے دو ایکڑ اراضی خریدی جس تے اک لکھ 50ہزار روپے لاگت آئی تے آشرم تعمیر ہویا.
انگلستان دے شہر بریڈ فورڈ توں اوہناں شہراں وچ پانی دی ترسیل تے گٹر دے جدید نظام وچ عبور حاصل کیتا .ہندوستان واپس آن تو مگروں اوہناں نوں پنجاب دے کئی اضلاع وچ سرکاری عمارات دی تعمیر لئی بجھا گیا. اوہناں نے منٹگمری موجودہ ساہیوال تے لائلپور موجودا فیصل آباد میں وچ کئی ہزار ایکڑ زمین پنجاب گورنمنٹ کولوں ٹھیکے تے حاصل کیتی تے اوہنوں سر سبز تے شاداب کیتا.
گنگارام دے خواباں دا پنڈ گنگاپور اوہناں آباد کیتا .گنگاپور جدید طرز تے بنایا تے آباد کیتا گیا گنگاپور اک مثالی پنڈ بنایا گیا ہر مذہب دے لوکاں لئی الگ احاطے بناے گے. وقت گزرن دے نال نال گنگاپور زراعت دے جدید تصورات لی اک تجربہ گاہ بن گیا. گنگاپور دے درخت ساے گھنے زمین مزید زرخیز تے آبادی وی کی گنا ودھ گئی. گنگارام گنگاپور دی ترقی ویکھد کے بہت خش ہوندےسی۔
سر گنگارام نے گنگاپور توں بچیانا ریلوے سٹیشن تک ٹانگا ٹرین چلائی سر گنگارام دی زندگی دےآخری پنج ورھے سرکاری اعزازات نال بھرپور سن. 1922نوں تانوں سر دا خطاب دیا گیا،
1929وچ پنجاب انجینئرنگ کانگریس دی صدارت ملی۔سر گنگارام نے اپنی زندگی دا بہت وڈا حصا فلاحی کماں لی وقف کیتا ہویا سی. اوہناں غریباں. یتیماں تے بے روزگارلوکاں واسطے بے شمار خدمت سر انجام دتیاں.
اپنی زندگی دے آخری سالاں وچ اوہناں نوں اپنے فلاحی کم حلے وی کٹ لگ رے سن جہڑے تن ملین روپے توں وی ودھ سن.
اوہناں ہندوستان وچ بیوا سوانیاں دی دوجی شادی کروان لی بہت زور دتا اوہناں پرانیاں رسماں نوں منن تو انکار کر دتا تے بیوا خواتین نوں دوجی واری شادی کرں لئی اجازت ہوے واسطے بہت کم کیتا
غریباں مسکیاناں دا والی 10جولایی 1927 نوں لندن وچ فوت ہویا. اوہناں دیاں آخری رسومات گولڈ رز گرین سر میٹوریم وچ ادا کیا گیاں.
سر گنگارام دی موت دی خبر جاری بذریعا تار لاہور پہنچی پورا لاہور اداس تے غمین سی. اوس موقعے تے لوکاں وچ ست ہزار روپے دے کپڑے تے نقدی تقسیم کیتے گئے.
راے بہادر لالہ سیوک رام پیو دی آخری خاہش پوری کرن لی اوہناں دی راکھ لے کے دریا گنگا وچ بہا کے آخری رسومات ادا کتیاں.جدے وچ تقریباً دس ہزار لوکاں نیں شرکت کیتی اوس وقت اس طرح دے نعرے جلوس وچ لگ رے سن دھان ویر دی جے. غریباں دے والی دی جے. ودھواوں دے سہارے دی جے. پنجابی دے حاتم تای دی جے
جلوس انار کلی توں ہوندا شہر دے مرکزی دروازے توں گزریا. گلیاں تے بازار لوکاں نال بھرے ہوئے سن.دُکانداراں نیں کاروبار بند کیتے ہوے سن. جلوس دے لوکاں وچ دودھ ونڈیا گیا. گھراں دیاں چھتاں توں عورتاں ڈولے تے پھول سٹ ریاں سن ڈولے دا جلوس دُپہر نوں راوی روڈ پر تے موجود گنگارام دی سمادی دی محسوس جگہ تے پہنچیا. جتھے آخری رسومات ادا کرن توں بعد راکھ نوں ماربل دے مقبرے چے دفن کر دتا گیا
سر گنگارام دی زندگی دا سفر ایتھے ہی مکمل ہوگیا پر اوہناں دیاں خدمات ہمیشہ یاد رکھیاں جان گیاں. اوہناں دے بناے ہوے ادارے ہمیشہ اوہناں نوں زندا رکھن گئے. سر گنگارام اک انسان دوست شخصیت سن.اوہ لوکاں دے دکھ درد تے تکلیفاں محسوس کرن والے انسان سن
او ساری زندگی لوکاں دی خدمت واسطے اگے ودھ کے حصہ لیندےرے او معاشرے چے تبدیلی لیا لی ساری زندگی جدوجہد کردے رے
اوہناں دی یاد وچ اوہناں دا اک پُتلا لاہور مال روڈ اوتے لیا گیا سی پاکستان بنن مگروں اک جلوس دے کچھ نوجواناں نے اوہناں دے پُتلے تے حملا کر دتاجدے بارے اردو دے مشہور افسانا نگار سعادت حسن منٹو نے لکھیا سی کہ حدوں جلوس دے نوجوان وکھالا کر دے سن تے کجھ منڈے پتلے نوں ڈنڈے تے کج جتیاں دے ہار پا رے سن اسے ویلے پولیس اگی تے پولیس نے جلوس تے لاٹھی چارج کر دتا جہڑے منڈے پتُلے تے ہار پار رے سن پولیس دی لاٹھی وجن توں ڈگ کے زخمی ہوگیا اوہناں علاج واسطے نیڑلے گنگارام ہسپتال لیجایاگیا تے اوہدی زندگی بچائی گئی۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:جٹ گٹھ:انقلابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں
کریگ میلو
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 98 پندراں ایل
چک 98 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
اورحان پامک
اورحان پامک اک ترک لکھاری اے جیہنوں 2006 وچ ادب دا نوبل انعام ملیا اے۔
ار جھیل
ار  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گرونر جھیل
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
کیرولین ہیریسن
کیرولین ہیریسن (1 اکتوبر 1832 – 25 اکتوبر 1892) امریکہ دے صدر بنجمن ہیریسن دی ٹبری سی۔
فیزنٹ
فیزنٹ مور ٹبر دا اک سوہنا تے عام شکار کیتا جانوالا پنچھی اے۔ ایہ ایشیاء دا واسی پر ہن دنیا دیاں کئی تھانواں تے تے ملدا اے۔
ناں
ایہدا ناں فیزنٹ کالے سمندر دے کنڈے تے وسدے اک نگر فسیس توں پیا اے۔
وکھالہ
نر فیزنٹ 70-90 سینٹی میٹر دا ہوندا اے۔ مادھ 55-70 سیٹی میٹر دی ہوندی اے۔ ایدا جوکھ 1/2 کلوگرام توں لے کے 3 کلو تک ہوندا اے۔ ایہدا سر تے تؤن لشکدے ہرے نیلے ہوندے نیں۔ اکھاں دے دوالے پراں توں بغیر پر گوڑے لال تے اکھاں دے تھلے پتلی چگہ پرانوالی ہوندی اے۔ مگر مالٹئی جیدے تے جٹے کالے نشان، پاسے پیلے کھٹے جیدے تے کالے چٹے نشان ہوندے نیں۔ نر دے آڈے تے مادھ بالکل رکھی پؤری لگدی اے۔
پسار
فیزنٹ کالے سمندر تے کیسپئین سمندر توں لے کے چڑھدے ول منگولیا، چین تے کوریا تک ملد اے۔ ایہ جنگلاں، کھیتاں، پانی والیاں تھانواں تے ملدا اے۔ ایہ اسانی نال پالیا جاسکدا اے تے ایس لئی دنیا دیاں کئی تھانوان تے ملدا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مور ٹبر
آبرن
اوبرن امریکہ دا اک شہر اے۔
ایمسٹرڈیم،نیویارک
ایمسٹرڈیم امریکہ دے صوبے نیو یارک دی مونٹگومری کاؤنٹی دا اک شہر اے۔ ایس دی لوک گنتی 2010 تک 18,620 سی۔ ایس دا ناں نیدرلینڈز دے شہر ایمسٹرڈیم دے ناں تے ڈچاں نے رکھیا سی۔ ایہ شہر موہاک دریا دے دواں کنڈیاں تے وس ریا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
گیانی دتّ سنگھ
گیانی دتّ سنگھ (21 اپریل 1850-6 ستمبر 1901) جو پنجابی دے پہلا پروفیسر سکھ دھرم/ اتہاس دا مہان ودوان، اچّ-کوٹی دا شاعر(کوی)، مشہور(پرسدھ) لکھاری، نمایاں(اگھا) پنجابی مضمون نگار(پترکار) ، خالصہ اخبار، لاہور دا بانی ایڈیٹر 1886 توں ، سری گورو سنگھ سبھا، امرتسر اتے لاہور دے بانی، خالصہ دیوان لاہور اتے خالصہ کالج، امرتسر دا موڈھی سی۔
مڈھلا جیون
سنّ 21 اپریل 1850 نوں پنڈ نندپور کلوڑ، ضلع فتح گڑھ صاحب وکھے پیؤ بابا دیوان اتے ماں رام کور دے گھر اک بچے(بالک) دا جنم ہویا جسدا ناں دتا رام رکھیا گیا۔ ایہی بالک وڈا ہو کے گیانی دتّ سنگھ دے نام نال پوری دنیاں وچّ مشہور ہویا۔ اس نے سری متی بشن کور نال شادی کیتی جو 1880 وچّ سکھ ریتی نال کیتی گئی جس جوں اک پتر بلدیو سنگھ اتے اک دھی بیبا ودیاونتی کور نے جنم لیا۔ بھاویں گیانی دتّ سنگھ اک وی دن سکول نہیں گئیا سی پر ایہہ دنیا دے پنجابی دے پہلا پروفیسر بنیا۔ سنگھ سبھا لاہور اتے خالصہ کالج امرتسر دا موڈھی بنن دے نال-نال اس اپنی ودوتا دے بل بوتے آریہ سماج دے مکھی سوامی دیانند نوں لگاتار تنّ مذہبی(دھارمک) بحثاں وچّ مات دتی سی۔ سکھیدی ڈگّ رہی ساکھ نوں مڑ اچا چکن دا یتن کرن دے نال ہی گیانی دتّ سنگھ نے سماج وچّ پھیلیاں انیکاں برائییاں نوں جڑھوں ختم کرن لئی سرتوڑ یتن کیتے۔
اندھ-وشواساں دی مخالفت
اس نے اپنے ہفتہ واری خالصہ اخبار لاہور، لکھتاں اتے تقریراں(بھاشناں) راہیں وہماں-بھرمانں،پھوکے کرمکانڈاں، ٹونے-ٹامناں، مڑی-مساناں، نڑیماراں، کڑی ماراں، جھاڑ-پھوک، پکھنڈ تے اندھ-وشواساں دا زوردار ورودھ(مخالفت) کیتا تے لوکاں نوں سری گورو گرنتھ صاحب جی ’تے پورن بھروسہ رکھن لئی راغب(پریرت) کیتا۔
جات پات دا ورودھ(مخالفت)
اس دا وچار سی کہ جس سماج وچّ رنگ، نسل، جات-پات، پکھنڈواد، وہم-بھرمم اتے انھے یعقین(اندھ-وشواس) ہون، اوہ کدے ترقی نہیں کر سکدا۔ گیانی دتّ سنگھ نے سماج وچّ پھیلے اجیہے اڈمبراں نوں بڑی گمبھیرتا نال لیا اتے کئی ویلے دیاں جتھیبندیاں نال ٹکر لئی۔
دربار صاحب وچّ مورتیاں ہٹاؤنا
اتھوں تک کہ سری دربار صاحب، امرتسر وکھے سری گرو گرنتھ صاحب دے برابر گدی لا کے بیٹھدے بابا کھیم سنگھ بیدی دی گدی کھچّ کے سڑک اتے سٹّ دتی سی۔ آپ نے دربار صاحب کمپلیکس وچّ رکھیاں مورتیاں ہٹاؤن دی پہل قدمی پروفیسر گرمکھ سنگھ نال مل کے کیتی سی۔
کتاباں دا لکھاری
گیانی دتّ سنگھ جسنے نے اپنے چھوٹے جہے جیون ویلے 1850-1901 دوران پنجابی ماں بولی دی جھولی 72 کتابان نال بھر کے اس دی گودی نوں ہرا-بھرا کرکے اپنے خون نال سکھی دے بوٹے نوں سنجیا اتے خالصہ پنتھ دی سیوا اتے سماج اتے سکھ قوم نوں صحیح رستے اتے تورن دی کوشش کیتی۔ اوہناں نوں ‘پنجابی پترکاری دا پتاما’ وی کیہا جاندا اے۔
سماج سدھارک
گیانی دت سنگھ نے سماج سدھار وچّ بہت وڈی بھومکا(کردار) نبھائی سی۔ آپ اپنی گلّ نوں کہن دی دلیری رکھدے سی اتے ترک تے دلیلاں سہت اپنی ہر گلّ دی وضاحت(پشٹی) کردے سی۔ اس نے اپنی ساری عمر سماج سدھار اتے سکھی دے لیکھے لا دتی سی۔ آپ نے اپنی قلم راہیں سماجی برائیاندا ڈٹّ کے ورودھ(مخالفت) کیتا اتے سماج نوں ایہناں توں نجات حاصل(مکتی پراپت) کرن لئی زوردار پرچار کیتا۔ 6 ستمبر 1901 نوں اوہناں دی موت توں بعد کسے نے اوہناں دے مشن نوں اگے نہیں توریا۔
ہائیٹروانگر جھیل
ہائیٹروانگر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
نیوزیڈل جھیل
نیوزیڈل جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بورجگین
بورجگین خاندان دا بانی منگول سردار بوزنجر خان سی۔ جس دیاں اولاداں توں تقریباً 24 قبائل وجود وچ آئے جو بورجگین کہلواندے نیں ۔ ان بورجگین قبائل وچ چنگیز خان دا قبیلہ قیات تے امیر تیمور  دا قبیلہ برلاس  وی شامل اے۔
حوالے
گٹھ:چنگیز خان دی اولاد گٹھ:منگولیا دے نسلی گروہ گٹھ: منگولیا دی تریخ گٹھ:قرابت و نسب گٹھ:منگول سلطنت گٹھ:منگول سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:منگول قوماں گٹھ:یوآن خاندان گٹھ:بورجگین
چک 100 پندراں ایل
چک 100 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
میری ہیریسن
میری ہیریسن (3 اپریل 1858 – 28 اکتوبر 1930) امریکہ دے صدر بنجمن ہیریسن دی دھی سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
کیسی کاؤنٹی
کیسی امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔