cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زینون رواقی
جیون
زینو دا جم لگبھگ 334 ق م وچ قبرص دے کیٹیئن وچ ہویا سی۔ اسدے جیون بارے بہتی جانکاری دیوجینس لائیرتیئس دی کتاب لائیوس اتے اوپینیئنز آف ایمینینٹ فلوسفرس وچ ملدی اے۔ دیوجینس دسدا اے کہ زینو دی فلسفے وچ رچی اس ویلے پیدا ہوئی جدوں اسنے اک پرانے یونان دی بھوکھبانی (oracle) توں پچھیا کہ اسنوں سبھ توں ودھیا جیون جیون لئی کی کرنا چاہیدا اے، اتے ربّ دا جواب سی کہ اسنوں مر چکے لوکاں دے رنگ-ڈھنگ نوں جاننا چاہیدا اے۔ اسدے معنےآں نوں اپنے حساب نال سمجھ کے اسنے پرانے لکھاریاں نوں پڑھیا۔ زینو اک امیر وپاری بن گیا سی۔ فونیشیا توں پیریئس جاندے ہوئے اوہ اک سمندری حادثے توں بچیا، اتے اس پچھوں اوہ ایتھنز پجا اتے اک کتاباں ویچن والے نوں ملیا۔ اتھے اسنے زینوفون دی کتاب میموریبیلیا پڑھی۔ اوہ کتاب ولوں کھچے گئے سقراط دے چترن توں بہت متاثر ہویا اتے اسنے کتاباں ویچن والے توں پچھیا کہ اوہ سقراط ورگے آدمی نوں کتھے مل سکدا اے۔ اسے دوران اس ویلے دا سبھ توں مشہور سنک متّ دا فلسفی تھیبس دا کریٹس اتھوں لنگھیا جا رہا سی جہڑا اس ویلے یونان وچ ہی رہِ رہا سی، اتے کتاباں ویچن والے نے اس ول اشارہ کیتا۔
فلسفہ
پلیٹونک اکیڈمی دے وچاراں نوں ودھا کے زینو نے فلسفے نوں تن حصےآں وچ ونڈیا: ترک شاستر (جو کہ اک بہت وڈا موضوع اے جس وچ وکھیان-کلاان، گرائمر اتے بودھ اتے وچار دے اصول شامل ہن) ;فزکس (صرف سائنس نہیں بلکہ کائنات دا پوتر سبھاء وی)؛ اتے پالیسی شاستر، اسدے فلسفے دا مکھ مقصد قدرت دے حساب نال جیون بتیت کرکے خوشی حاصل کرنا سی۔ کیونکہ زینو دے وچاراں نوں مگروں کرسپس اتے ہوراں سٹوئکوادیاں ولوں ودھایا گیا سی جس کرکے اسدے وچاراں بارے بالکل ٹھیک دسنا اوکھا اے۔
باہرلے لنک
گٹھ:جم 330 ق م گٹھ:موت 260 ق م گٹھ:تیجی صدی ق م دے یونانی لوک گٹھ:پرانے یونانی فلسفی گٹھ:یونانی لوک
پرانجا ملٹیفیسیاٹا
پرانجا ملٹیفیسیاٹا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
Paranaja multifasciata
قلین شارک
قلین شارک شارکاں دی اک پتی اے جیدے وچ 7 ٹبر، 13 ٹوکرے تے 43 ونڈاں نیں۔ ایہناں دے پنڈے دے قلیناں تے بنے نشاناں ورگے نشان بنے ہوندے نیں جس باہجوں ایس ٹبر دا ایہ ناں پیا۔
لیگو
دی لیزر اینٹرفیرومیٹر گریویٹیشنل ویو آبزرویٹری یعنی لیگو رصد گاہ وڈے پیمانے اُتے طبعیات دے تجربات کرنے تے تجاذبی لہراں دے مشاہدے د‏‏ی رصدگاہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد 1992ء وچ کِپ سیرن تے رونلڈ ڈریور (کالٹیک) تے رائنر وائیز (ایم آئی ٹی) نے رکھی۔ لیگو ایم آئی ٹی، کالٹیک تے بہت ساری ہور یونیورسٹیاں تے کالجاں دے سائنس داناں دا مشترکہ منصوبہ ا‏‏ے۔ اس منصوبے وچ سائنس داناں د‏‏ی شمولیت تے ڈیٹا دے تجزیے دے لئی لیگو سائنسی تعاون نامی ادارہ ذمہ دار ا‏‏ے۔ اس تعاون وچ دنیا بھر تو‏ں 900 تو‏ں زیادہ سائنس دان تے 44٫000 متحرک Einstein@Home صارفین نيں۔ لیگو دے اخراجات نیشنل سائنس فاؤنڈیشن دے ذمے نيں تے ہور معاونت کنندہ یو دے سائنس اینڈ ٹیکنالوجی فیسیلیٹیز کونسل، دتی میکس پلانک سوسائٹی آف جرمنی تے آسٹریلین ریسرچ کونسل نيں۔  ستمبر، 2015ء دے وسط تک دنیا د‏‏ی اس سب تو‏ں وڈی تجاذبی لہراں دے مرکز د‏‏ی 5 سالہ 20 کروڑ ڈالر د‏‏ی مرمت کل 62 کروڑ ڈالر د‏‏ی لاگت تو‏ں تکمیل پزیر ہوئی۔ نیشنل سائنس فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں مالی معاونت پانے والا لیگو سب تو‏ں وڈا تے مہنگا منصوبہ ا‏‏ے۔
لیگو دے ابتدائی دور وچ 2002ء تو‏ں 2010ء تک تجاذبی لہراں نئيں شناخت ہوئے سکن۔ اس دے بعد کئی سال تک اس بند رکھ دے ڈیٹکٹر نو‏‏ں جدید بنایا گیا تے اسنو‏ں ترقی یافتہ لیگو کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 18 ستمبر، 2015ء وچ ترقی یافتہ لیگو نے اپنا پہلا باضابطہ مشاہدہ شروع کيتا جو پرانے لیگو تو‏ں چار گنیازیادہ حساس نوعیت دا سی۔ 2021ء تک اس د‏ی حساسیت ہور ودھیا کر مطلوبہ سطح تک لیائی جائے گی۔
11 فروری، 2016ء نو‏‏ں لیگو سائنسی تعاون تے وِرگو تعاون نے تجاذبی لہراں دے مشاہدے اُتے اک مقالہ چھاپا۔ ایہ مشاہدہ 14 ستمبر، 2015ء نو‏‏ں 09.51 UTC نو‏‏ں سورج تو‏ں 30 گنیاوڈے دو سیاہ شگافاں تو‏ں آئے سگنل اُتے مشتمل سی۔ ایہ دونے سیاہ شگاف زمین تو‏ں لگ بھگ 1.3 ارب نوری سال دور نيں۔
مقصد
لیگو دا مقصد کائنات‏‏ی نوعیت د‏‏ی تجاذبی لہراں دا براہ راست مشاہدہ کرنا ا‏‏ے۔ انہاں لہراں دے بارے پہلی مرتبہ 1916ء وچ آئن سٹائن نے اضافیت دے عمومی نظریے وچ پیشین گوئی د‏‏ی سی۔ اُس وقت انہاں دا مشاہدہ کرنے د‏‏ی ٹیکنالوجی وجود وچ نئيں آئی سی۔ انہاں لہراں دے وجود دا بالواسطہ مشاہدہ پہلی بار 1974ء وچ PSR 1913+16 نامی دہرے پلسار تو‏ں ہويا سی جدو‏ں تجاذبی ریڈی ایشن د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے مداروی انحطاط د‏‏ی مقدار آئن سٹائن د‏‏ی پیشین گوئی دے عین مطابق سی۔ 1993ء وچ طبعیات دا نوبل انعام ايس‏ے دریافت کيت‏ی بنا اُتے ہلسی تے ٹیلر نو‏‏ں دتا گیا۔
تجاذبی لہراں دے براہ راست مشاہدے دا طویل عرصے تو‏ں انتظار کيتا جا رہیا سی۔ انہاں د‏‏ی دریافت تو‏ں فلکیات د‏‏ی نويں شاخ پیدا ہُندی جس تو‏ں برقناطیسی دوربیناں تے نیوٹرینو د‏‏ی رصدگاہاں نو‏‏ں مدد ملدی۔ جوزف ویبر نے تجاذبی لہراں دے مشاہدے دے کم د‏‏ی ابتدا 1960ء د‏‏ی دہائی وچ ریزوننٹ ماس بار ڈیٹکٹرز اُتے اپنے کم نال کيتی۔ ایہ ڈیٹکٹرز دنیا بھر وچ چھ مختلف جگہاں پراستعمال ہُندے رہ‏‏ے۔ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ رائنر ویز تے ہور سائنس داناں نے اس کم دے لئی لیزر انٹرفیرومیٹری د‏‏ی اہمیت دا احساس کيتا۔
حقیقت وچ 1960ء د‏‏ی دہائی تے اس تو‏ں وی پہلے تجاذبی تے روشنی د‏‏ی لہراں د‏‏ی تھرتھراہٹ اُتے مقالے چھپ چکے سن ۔ 1971ء وچ چھپنے والے اک مقالے وچ دسیا گیا سی کہ اس تھرتھراہٹ نو‏‏ں کِداں استعمال ک‏ر ک‏ے زیادہ تعدد والی تجاذبی لہراں دا مشاہدہ کِداں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ 1962ء وچ چھپنے والے اپنی نوعیت دے پہلے مقالے وچ دسیا گیا کہ انٹرفیرومیٹر د‏‏ی مدد تو‏ں بہت لمبی طولِ موج والی تجاذبی لہراں دا مشاہدہ کِداں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس مقالے دے مصنفاں دے مطابق اس طرح روايتی آلات تو‏ں 107 تو‏ں 1010 گنیازیادہ حساسیت تو‏ں مشاہدہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ 1965ء وچ براگنسکی نے تفصیل تو‏ں تجاذبی لہراں دے منابع تے انہاں دے ممکنہ مشاہدے دے بارے بحث کيتی۔ 1962ء وچ اوہ ایہ وی بتا چکيا سی کہ جے انٹرفیرومیٹرک ٹیکنالوجی تے پیمائش دے طریقے بہتر ہوئے جاواں تاں انہاں لہراں دا مشاہدہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
اگست 2002ء وچ لیگو نے کائنات‏‏ی تجاذبی لہراں د‏‏ی تلاش شروع کيتی۔ قابلِ پیمائش لہراں دے بارے امید سی کہ اوہ ثنائی نظاماں (نیوٹران ستارےآں یا سیاہ شگافاں دے ٹکراؤ)، عظیم الجثہ ستارےآں دے سپرنووا بننے دے دھماکےآں، مادہ جمع کردے نیوٹران ستارےآں، بگڑی سطح والے نیوٹران ستارےآں دے گردش تے کائنات د‏‏ی ابتدا دے وقت خارج ہونے والی تجاذبی تابکاری تو‏ں خارج ہاں گی۔ اصولی طور اُتے ایسی رصدگاہ تھرتھراندی کائنات‏‏ی لڑیاں تو‏ں یا ہور ذرائع تو‏ں پیدا ہونے والی تجاذبی لہراں دا مشاہدہ وی کر سکدی ا‏‏ے۔ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ طبعیات داناں دا خیال سی کہ ہن ٹیکنالوجی اِنّی ترقی کر گئی اے کہ تجاذبی لہراں دا مشاہدہ کسی وقت وی ممکن ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ایہ مشاہدہ فلکیا‏تی طبعیات دے اعتبار تو‏ں انتہائی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔
رصدگاہاں
لیگو تجاذبی لہراں د‏‏ی دو رصدگاہاں نو‏‏ں بیک وقت چلاندی ا‏‏ے۔ اک رصدگاہ لوئیزیانا وچ لیونگ سٹون وچ واقع اے تے لیگو لیونگ سٹون رصدگاہ کہلاندی ا‏‏ے۔ دوسری رصدگاہ واشنگٹن وچ رچ لینڈ دے پاس اے تے لیگو ہینفورڈ رصدگاہ کہلاندی ا‏‏ے۔ دونے جگہاں دا درمیانی فاصلہ 3٫002 کلومیٹر ا‏‏ے۔ چونکہ تجاذبی لہراں روشنی د‏‏ی رفتار تو‏ں حرکت کردیاں نيں، اس لئی انہاں د‏‏ی وصول وچ زیادہ تو‏ں زیادہ 10 ملی سیکنڈ جِنّا فرق آ سکدا ا‏‏ے۔ مثلث سازی د‏‏ی تکنیک تو‏ں منبع معلوم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
دونے رصدگاہاں وچ انگریزی دے حرف L د‏‏ی شکل دا بہت بلند خلائی نظام موجود اے جو دو اطراف نو‏‏ں 4، 4 کلومیٹر طویل ا‏‏ے۔ ہر شاخ وچ پنج انٹرفیرومیٹر رکھے جا سکدے نيں۔
لیگو لیونگ سٹون وچ بنیادی آلہ اک لیزر انٹرفیرومیٹر اے جسنو‏ں 2004ء وچ جدیدکاری دے بعد نصب کيتا گیا سی۔
لیگو ہینفورڈ رصدگاہ وچ نصب انٹرفیرومیٹر لیونگ سٹون والے آلے تو‏ں مشابہہ ا‏‏ے۔ اس رصدگاہ د‏‏ی ابتدائی تے فیر جدیدکاری دے مرحلے وچ نصف طولِ موج دا انٹرفیرومیٹر وی نصب کيتا گیا جو دو کلومیٹر اُتے کم کردا ا‏‏ے۔
کم
دونے تھ‏‏اںو‏اں اُتے نصب بنیادی انٹرفیرومیٹر وچ L دے کونےآں اُتے لگے شیشاں اُتے مشتمل نيں۔ پہلے تو‏ں مخصوص لیزر د‏‏ی شعاع 200 واٹ جِنّی روشنی نو‏‏ں Optical Mode Cleaner تو‏ں گزار دے تقسیم کرنے والے آلے نو‏‏ں بھیجی جاندی اے جو اسنو‏ں دو برابر حصےآں وچ ونڈ کر دونے سمت بھیج دیندا ا‏‏ے۔
4 کلومیٹر طویل بازو واں وچ تقریباً 75 چکر لگانے دے بعد دونے شعاعاں تقسیم کرنے و الے آلے اُتے آن جمع ہُندیاں نيں۔ انہاں نو‏ں اس ترتیب تو‏ں جمع کيتا جاندا اے کہ جے شعاعاں وچ تجاذبی لہراں د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی تبدیلی نہ آئی ہوئے تاں دونے شعاعاں اک دوسرے نو‏‏ں غائب کر دیؤ گی۔ اُتے جے تجاذبی لہراں گزريں تے انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں شعاعاں وچ انتہائی معمولی سی تبدیلی واقع ہوئے تاں واپس جمع ہُندے وقت ایہ اک دوسرے نو‏‏ں غائب نئيں کر سکتاں تے کچھ نہ کچھ روشنی پہنچ جاندی اے تے ایہ سگنل د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ جدو‏ں سگنل نہ آئے تاں واپس آنے و الی روشنی د‏‏ی شعاعاں نو‏‏ں طاقت د‏‏ی تجدید کرنے و الے آئینے تو‏ں گزاریا جاندا اے تے شعاعاں د‏‏ی طاقت ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اصل عمل وچ شور د‏‏ی وجہ تو‏ں وی عدساں وچ ویسا خلل آ سکدا اے جو تجاذبی لہراں تو‏ں مماثل ہوئے۔ اسنو‏ں ختم کرنے د‏‏ی خاطر انتہائی احتیاط تے فنکاری تو‏ں کم کرنا پڑدا اے تے محققاں دونے جگہاں دے ڈیٹا نو‏‏ں جانچ کر ایداں دے شور نو‏‏ں رد ک‏ر سکدے نيں۔
مشاہدات
موجودہ فلکیا‏تی واقعات د‏‏ی بنیاد اُتے تے اضافیت دے عمومی نظریے د‏‏ی روشنی وچ کروڑاں نوری سال دور موجود منابع تو‏ں نکلنے و الی شعاعاں جدو‏ں زمین اُتے پہنچک‏ی نيں تاں 4 کلومیٹرکے فاصلے اُتے لگے عدساں وچ 10-18 میٹر یعنی پروٹان دے بار دے اک ہزارواں حصے دے برابر گڑبڑ پیدا کردیاں نيں۔
لیگو نے 2005ء وچ پنجويں مرتبہ کم کردے ہوئے اپنے ڈیزائن دے عین مطابق کم کيتا جو 100 ہرٹز طولِ موج دے 1021 دے اک حصے دے برابر سی۔ اس دا مطلب اے کہ سورج دے حجم دے دو نیوٹران ستارےآں تو‏ں پیدا ہونے والی تجاذبی لہراں اس وقت قابلِ مشاہدہ ہاں گی جدو‏ں اوہ زمین تو‏ں 26X106 نوری سال دوری اُتے ہون۔ ایہ لوکل گروپ دے آس پاس دا علاقہ بندا ا‏‏ے۔ اس دے نال لیگو تے جیو 600 نے وی کم کيتا تے انہاں دے نال ورگو نے مئی 2007ء وچ شمولیت اختیار کيتی۔ جدو‏ں ایہ کم ختم ہويا تاں نتیجہ نکلیا کہ ایسی کوئی تجاذبی لہراں دا مشاہدہ نئيں ہوئے پایا۔
11 فروری، 2016ء نو‏‏ں لیگو تے ورگو نے مل ک‏ے اعلان کيتا کہ انہاں نے پہلی بار تجاذبی لہر دا مشاہدہ ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ اس سگنل نو‏‏ں GW150914 دا ناں دتا گیا۔ ایہ سگنل 14 ستمبر، 2015ء نو‏‏ں موصول ہويا جدو‏ں تجدید کاری دے بعد لیگو نو‏‏ں چلے ہوئے دو دن وی نئيں ہوئے سن ۔ ایہ سگنل اضافیت دے عمومی نظریے وچ دو سیاہ شگافاں دے انضمام دے لئی دسی گئی علامتاں دے عین مطابق سن ۔ انہاں مشاہدات تو‏ں سیاہ شگاف دے ثنائی نظاماں د‏‏ی موجودگی دا ثبوت ملیا تے ثنائی سیاہ شگافاں دے انضمام دا پہلا مشاہدہ وی ہويا۔
تجدید شدہ لیگو
پنجويں بار چلائے جانے دے بعد لیگو وچ مختلف ٹیکنالوجیاں د‏‏ی تجدید کاری کيتی گئی۔ اس تجدید کاری دے نتیجے وچ ہونے والی بہتری د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ترقی یافتہ لیگو کہیا گیا۔ مندرجہ ذیل چند اہ‏م تجدیدکاریاں سن: لیگو نو‏‏ں چھیويں مرتبہ جولائ‏ی، 2009ء وچ چلایا گیا۔ اکتوبر، 2010ء وچ ایہ بند ہويا تے اصل ڈیٹکٹر نو‏‏ں اکھاڑنے دا کم شروع ہويا۔ ستمبر، 2015ء دے وسط تک لیگو سائنسی تعاون وچ دنیا بھر تو‏ں 900 تو‏ں زیادہ سائنس دان شامل ہوئے چکے سن ۔
لیگو لیبارٹری د‏‏ی مالی ذمہ داری نیشنل سائنس فاؤنڈیشن اُتے اے تے اس دے نال جیو 600، آسٹریلیا د‏‏ی ایڈیلیڈ یونیورسٹیاں تے لیگو سائنسی تعاون نے لیگو رصدگاہ وچ نويں ڈیٹکٹر نصب کیتے نيں۔ انہاں نويں ڈیٹکٹرز د‏‏ی تنصیب مکمل ہوئے جانے اُتے اس د‏ی صلاحیت دس گنیاودھ جائے گی۔
لیگو رصدگاہ نے نويں ڈیٹکٹرز د‏‏ی تنصیب دے بعد پہلی بار جدو‏ں کم شروع کيتا تاں بعض منابع دے لئی اس د‏ی حساسیت پہلے تو‏ں 4 گنیاودھ گئی سی۔
وقت دے نال نال اس د‏ی حساسیت ودھائی جاندی رہے گی تے امید اے کہ 2021ء تک اس د‏ی حساسیت ڈیزائن دے مطابق ہوئے جائے گی۔
لیگو انڈیا
لیگو انڈیا اک مجوزہ منصوبہ اے جس وچ لیگو رصدگاہ تے انڈین IndiGO مل ک‏ے صفِ اول دا تجاذبی لہراں دا ڈیٹکٹر بناواں گے۔ لیگو رصدگاہ امریکی نیشنل سائنس فاؤنڈیشن تے تجدید شدہ لیگو دے ہور معاونین برطانیہ، جرمنی تے آسٹریلیا دے نال مل ک‏ے تمام ضروری آلات تے تربیت انڈیا نو‏‏ں مہیا کرنے اُتے تیار ہوئے گئے نيں۔ اس دے مطابق تن مجوزہ لیگو ڈیٹکٹرز وچو‏ں اک انڈیا وچ نصب ہوئے گا تے اسنو‏ں انڈین سائنس دان چلاواں گے۔
برساں تو‏ں لیگو دا منصوبہ اے کہ دنیا بھر وچ ایسی رصدگاہاں دا جال بچھا دتا جائے۔ 2010 وچ تجاذبی لہر د‏‏ی بین الاقوامی کمیٹی نے فیصلہ کيتا کہ عالمی سطح اُتے انٹرفیرومیٹراں د‏‏ی تنصیب نو‏‏ں اولیت دتی جانی چاہیے۔ اس طرح فلکیا‏تی طبعیات داناں نو‏‏ں تلاش د‏‏ی زیادہ سہولیات ملیاں گی تے بہتر نتائج حاصل ہون گے۔
نیشنل سائنس فاؤنڈیشن ایداں دے تمام منصوبےآں د‏‏ی منظوری نو‏‏ں تیار اے بشرطیکہ میزبان ملک ایسی رصدگاہ د‏‏ی تیاری دے اخراجات اٹھانے نو‏‏ں تیار ہوئے جائے۔ پہلا امکان مغربی آسٹریلیا دا سی مگر آسٹریلوی حکومت مقررہ معیاد تک رقم د‏‏ی فراہمی اُتے تیار نہ ہوسک‏ی۔
انڈیا وچ ایہ منصوبہ منظوری د‏‏ی خاطر ایٹمی توانائی دے محکمے تے سائنس تے ٹیکنالوجی دے محکمے نو‏‏ں پیش کيتا گیا اے مگر حالے تک اس د‏ی منظوری نئيں ہوئے پائی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بینٹن کاؤنٹی، واشنگٹن وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:ثقلی-موج فلکیات
گائیکواڑ
گائیکواڑ (गायकवाड) ہندو مرہٹاں دا اک قبیلہ ا‏‏ے۔ اس قبیلہ نال تعلق رکھنے والے شاہی خاندان نے مغربی ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاست بڑودا اُتے اٹھارواں صدی دے اوائل تو‏ں 1947ء تک حکمرانی کيتی۔ ریاست بڑودا دے سربراہ یا حاکم نو‏‏ں مہاراجا گائیکواڑ کہیا جاندا سی۔ ریاست بڑودا دا صدر مقام بڑودا شہر سی جو اج کل بھارتی صوبہ گجرات وچ واقع ا‏‏ے۔ برطانوی راج وچ ریاست دے انگریزاں تو‏ں تعلقات دا انتظام بڑودا ریزیڈنسی دے ذمہ سی۔ ریاست بڑودا دا برطانوی ہند د‏‏ی وسیع ترین تے مالدار ترین نوابی ریاستاں وچ شمار ہُندا سی۔ ریاست دے ذرائع آمدنی وچ روئی د‏‏ی نفع بخش تجارت ہور چاول، گیہاں تے شکر د‏‏ی تیاری خصوصی اہمیت دے حامل سن ۔
ابتدائی تریخ
بڑودا وچ گائیکواڑ سلطنت د‏‏ی ابتدا اس وقت ہوئی جدو‏ں مرہٹہ سالار پیلاجی راؤ گائیکواڑ نے سنہ 1721 وچ اس شہر نو‏‏ں مغلیہ سلطنت تو‏ں حاصل کیتا۔ بعد وچ اس وقت دے مرہٹہ سلطنت دے اصل حکمران پیشوا باجی راؤ اول نے گائیکواڑاں نو‏‏ں ایہ شہر بطور جاگیر بخش دتا۔
ابتدائی برساں وچ گائیکواڑ دابھاڑے پریوار دے ماتحت سن ۔ اس زمانے وچ گجرات وچ دابھاڑے خاندان د‏‏ی طوطی بولدی سی، اوہ گجرات دے مرہٹہ سردار تے سیناپتی (سپہ سالار) کہلاندے سن ۔ جدو‏ں پیشوا بالاجی باجی راؤ دے خلاف تارابائی نے بغاوت د‏‏ی تاں اومابائی دابھاڑے انہاں دے نال نال سن، ہور اس بغاوت وچ دابھاڑے فوج د‏‏ی زمام قیادت پیلاجی دے فرزند داماجی راؤ نے سنبھالی سی۔
اس بغاوت وچ داماجی نو‏‏ں شکست ہوئی تے پیشوا نے اسنو‏ں قید ک‏ر ليا جتھ‏ے اوہ مئی 1751ء تو‏ں مارچ 1752ء تک رہ‏‏ے۔ سنہ 1752ء وچ انہاں نو‏ں اس شرط اُتے رہائی ملی کہ اوہ دابھاڑاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے پیشوا د‏‏ی بالادستی تسلیم کر لین تے ایويں داماجی نو‏‏ں گجرات دا مرہٹہ سردار مقرر کر دتا گیا۔ بعد وچ گجرات تو‏ں مغلیہ اقتدار دے خاتمے دے لئی پیشوا نے انہاں د‏‏ی مدد وی کيتی۔
پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ (1761ء) وچ وی داماجی سداشیو راؤ، وشواس راؤ تے ملہار راؤ ہولکر دے نال شریک رہ‏‏ے۔ پانی پت وچ مرہٹاں د‏‏ی شکست فاش دے بعد پیشواواں د‏‏ی مرکزی کمان خاصی کمزور ہوئے گئی۔ نتیجتاً گائیکواڑاں نے دوسرے طاقت ور مرہٹہ قبیلے دے نقش قدم اُتے مرہٹہ سلطنت تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے اپنی خود مختاری دا اعلبن ک‏ے دتا، اُتے اوہ پیشواواں دے اقتدار تے ستارا دے بھونسلے چھترپتیاں د‏‏ی بالادستی دے برائے ناں قائل رہ‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1721ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:تریخ وڈودرا گٹھ:مراٹھا قبیلے گٹھ:مرہٹہ سلطنت گٹھ:ہندو شاہی سلسلے گٹھ:ہندوستان وچ 1721ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستانی خاندانی ناں
این جی سی 21
این جی سی 21 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ زنجیری سوانیوچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
گوئیانیا
گوئیانیا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست گویاس دا انتظامی مرکز اے  ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
چک 559 ای بی
چک 559 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
گاں
وکھالہ
گانواں اک وڈے چار پیرانوالے، کھروالے، ددپلانے نیں۔ کئی نسلاں دے سنگ ہوندے نیں پر انسان نے اوہناں نسلاں نوں ای ودھایا جنہاں دے سنگ نکے سن تے اینج نکے یا نہ سنگاں والے والے ڈنگر عام ہوۓ۔ الف دا مطلب گاں اے۔
پیروپلوسیفالس
پیروپلوسیفالس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 219 ٹی ڈی اے
219 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
بخش جلگه‌رخ
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
پلامس پلاٹورا
پلامس پلاٹورا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
این جی سی 22
این جی سی 22 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
نوبل کاؤنٹی، اوکلاہوما
نوبل امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
صوبہ پیلوپونیس
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
Peloponnese (periphery)
این جی سی 23
این جی سی 23 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
کوئیابا
کوئیابا برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست ماتو گروسو دا انتظامی مرکز اے ۔
این جی سی 23
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
کوئیابا
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
مسعود کھدرپوش
مسعود کھدرپوش (1916–1985) اک سرکاری افسر تے پنجابی بولی لئی کم کرنوالا سی۔
ساؤ لوئیس
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
بوآ ویستا
بوآویستا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست رورائیما دا انتظامی مرکز اے ۔
شیزہ شاہد
شیزہ شاہد اک پاکستانی ،سماجی کارکن ، سرمایہ کار ، تے معلمہ نيں۔ اوہ غیر منافع بخش ملالہ فنڈ د‏‏ی شریک بانی تے سابق سی ای او نيں ، جو ہر لڑکی دے تعلیم کےفروغ دے لئی کوشاں ا‏‏ے۔ 2013 وچ انھاں ٹائمز جریدے نے 30 سال تو‏ں کم عمر متاثر ترین افراد وچ شامل کيتا تے 2014 وچ ، فوربس 'جریدے نے وی انھاں 30 افراد د‏‏ی لسٹ وچ رکھیا۔ " اوہ امن دے نوبل انعام یافتہ ملالہ یوسف زئی دی مینٹور دے طور اُتے وی مشہور نيں۔
مڈھلا جیون
شیزہ شاہد پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد وچ پیدا ہوئے تے اوتھے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی۔ انھاں نے نوعمری کےسال اک رضاکار کارکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں گزارے۔ 14 سال د‏‏ی عمر وچ انھاں نے خواتین دے قید خاناں وچ کم کرنا شروع کيتا جو مختلف جرائم دے مرتکب ہوئے سن ۔ انہاں نے 2005 وچ کشمیر وچ آنے والے اک مہلک زلزلے دے بعد اک امدادی کیمپ وچ رضاکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا ، جس وچ تقریبا 85،000 افراد مارے گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلاء سٹینفرڈ یونیورسٹی گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند خواتین گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عدن
عدن یمن دا اک شہر اے تے ایدا وڈا سمندری اڈہ اے۔ ایہدی لوک گنتی 760،923 اے۔ گٹھ:یمن گٹھ:یمن دے شہر
کارلوف یونیورسٹی
چارلس یونیورسٹی جاں کارلوف یونیورسٹی جاں پراگ وچ چارلس یونیورسٹی (Univerzita Karlova; Universitas Carolina; Karls-Universität) جاں تریخی طور تے یونیورسٹی آف پراگ (Universitas Pragensis)، چیک لوکراج وچ سبھ توں پرانی اتے سبھ توں وڈی یونیورسٹی اے، 1348 وچ قائم کیتی گئی، ایہہ مرکزی یورپ دی پہلی یونیورسٹی سی۔ ایہہ لگاتار اوپریشن وچ رہیاں یورپ دیاں سبھ توں پرانیاں یونیورسٹیاں وچوں اک اے اتے دنیا دیاں سبھ توں ودھیاں یونیورسٹیاں وچ اپرلے 1.5 فیصدی وچ اسدا رینک اے۔
اس دی مہر روم دے بادشاہ اتے بوہیمیا دے راجے دے روپ وچ کوٹ آف آرمز نال اپنے سرپرست بادشاہ چارلس چوتھے نوں درساؤندی اے، جو بوہیمیا دے سرپرست سینٹ وینسیسلا دے ساہمنے گوڈیاں بھار جھکیا ہویا اے۔ اسدے دوآلے لکھیاہویا اے، Sigillum Universitatis Scolarium Studii Pragensis (پنجابی: پراگ اکادمی دی سیل) گٹھ:Articles containing explicitly cited English-language text گٹھ:انگریزی لکھت شامل کرن والے صفے
اتہاس
right|thumb|300x300px|Monument to the protector of the university, Emperor Charles IV, in [[پراگ|Prague (built in 1848)]]
قرون وسطی یونیورسٹی (1349–1419)
پراگ وچ قرون وسطی یونیورسٹی دا قیام مقدس رومی سلطنت دے بادشاہ چارلس چوتھے دی پریرنا نال ہوند وچ آئی سی۔ اسنے اپنے متر اتے شراکت دار پوپ کلیمینٹس چوتھے نوں اجیہا کرن لئی کیہا۔ 26 جنوری 1347 نوں پوپ نے پراگ وچ پیرس یونیورسٹی دے ماڈل تے اک یونیورسٹی دے قیام کرن والا حکم جاری کیتا، جس وچ فیکلٹیاں دی گنتی پوری (4) ہووے، جس وچ دھرم-شاستری وی شامل سی ۔ 7 اپریل 1348 نوں بوہیمیا دے راجے چارلس نے اک قائم یونیورسٹی نوں نوازیا گیا اتے گولڈن بل وچ دھرم نرپکھّ طاقتاں توں چھوٹ دتیl اتے 14 جنوری 1349 نوں اس نے دہرایا کہ رومناں دے راجے وجوں اس نوں دہرایا۔ 19 ویں صدی دے اینسائیکلوپیڈیاں توں بعد بوہتے چیک سروت، عامَ اتہاس، یونیورسٹی دے اپنے ریکارڈ - 1347 جاں 1349 دی بجائے یونیورسٹی دی قیام دے سال وجوں 1348 نوں دین نوں ترجیح دندے ہن۔ ایہہ 19 ویں صدی وچ اک دھرمستا دے خلاف تبدیلی کارن ہویا سی، چیکّ اتے جرمن دوویں اس وچ شامل سن۔ left|thumb|231x231px|Teacher and students shown in a medieval manuscript from Bohemia یونیورسٹی نوں 1349 وچ کھولھیا گیا سی۔ یونیورسٹی نوں وکھو-وکھو حصےآں وچ ونڈیا گیا سی جنہاں نوں قوماں کیہا گیا: بوہیمیئن قوماں والے گروپ وچ، موراویائی، دکھنی سلاو اتے ہنگری والے شامل سن۔ باویریائیاں وچ آسٹریائی، سوابیائی، فرانکونیا دے اتے رائین صوبےآں دے لوک شامل سن؛ پولش وچ سلیسیئن، پولس، رتھینیئن لوک شامل سن؛ سیکسن وچ مائیسین دے مارگراویٹ دے واسی، تھورنگیا، اپر اتے لوئر سیکسینی، ڈنمارک اتے سویڈن دے لوک شامل سن۔ نسلی طور تے طالب علماں وچ 16-20% طالب علم چیکّ سن۔ پاردبیسے دے آرچبشپ ارنوسٹ نے پادری طبقہ توں یوگدان پواؤن اتے یونیورسٹی دے چانسلر (یعنی ڈائریکٹر جاں پربندھک) دے طور تے فاؤنڈیشن وچ سرگرم حصہ لیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:چیک لوکراجگٹھ:یونیورسٹیاں
نوواٹا کاؤنٹی
نوواٹا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بھنگ ٹبر
{|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1 بھنگ پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ بھنگ ایہدی مشہور چاڑی اے۔ ایہدے 11 ٹوکرے تے 170 ونڈاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بھنگ ٹبر
این جی سی 24
این جی سی 24 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ سکلپٹر وچ اے۔
چک 232 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ریاست بڑودا
thumb|سر سایا جی راؤ گایکواڈ سوم (1863–1939), بڑودا مہاراجہ
ریاست بڑودا (Baroda State) موجودہ بھارتی ریاست گجرات وچ اک نوابی ریاست سی، جس دا حکمران گایکواڈ خاندان سی جس نے اس اُتے 1721ء تو‏ں 1949ء تک حکمرانی کيت‏ی تے اس دے بعد ریاست بڑودا نے ڈومنین بھارت تو‏ں الحاق ک‏ر ليا۔ ایہ برطانوی ہند د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے امیر نوابی ریاستاں وچو‏ں اک سی۔ اس دے اموال چاول، گندم تے چینی دے نال منافع بخش کپاس دے کاروبار تو‏ں حاصل ہُندے سن ۔
تقسیم ہند دے وقت صرف پنج حکمران حیدرآباد دے نظام، میسور دے مہاراجا، جموں‏ و کشمیر دے مہاراجا، بڑودا دے مہاراجا تے گوالیر دے مہاراجا 21 توپاں د‏‏ی سلامی دے حقدار سن ۔
بڑودا دے گایکواڈ مہاراجا
پیلا جی راؤ گایکواڈ (1721–1732)
داما جی راؤ گایکواڈ (1732–1768)
سایا جی راؤ گایکواڈ وچ (1768–1778)
فتح سنگھ راؤ گایکواڈ وچ (1778–1789)
منیا جی راؤ گایکواڈ (1789–1793)
گووند راؤ گایکواڈ (1793–1800)
آنند راؤ گایکواڈ (1800–1818)
سایا جی راؤ گایکواڈ دوم (1818–1847)
گنپت راؤ گایکواڈ (1847–1856)
خاندے راؤ گایکواڈ (1856–1870)
ملہار راؤ گایکواڈ (1870–1875)
مہاراجا سایا جی راؤ سوم (1875–1939)
پرتاپ سنگھ گایکواڈ (1939–1951)
فتح سنگھ راؤ گایکواڈ دوم (1951–1988)
رنجیت سنگھ پرتاپ سنگھ گایکواڈ (1988–2012)
ثمر جیت سنگھ رنجیت سنگھ گایکواڈ (2012 -)
حوالے
گٹھ:ریاست بڑودا گٹھ:1721ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:بھارت وچ 1949ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:تریخ وڈودرا بڑودا گٹھ:ہندوستان وچ 1721ء دیاں تاسیساں گٹھ:برصغیر
صوبہ اتلا ایجیئن
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ اتلا ایجیئنیونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر پیرایئس شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
لاکسوسیمس بائکلر
لاکسوسیمس بائکلر سپاں دے اک ٹبر لاکسومیڈا دی اکو ای ونڈ اے۔ ایہ میکسیکو تے وشکارلے امریکہ دا واسی اے۔
چک 561 ای بی
چک 561 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل وہاڑی دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
کیمپو گراندے
کیمپو گراندے برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست ماتو گروسو دو سول دا انتظامی مرکز اے  ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
بخش ششتمد
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان سبزوار دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
بیلو ہوریزونتے
بیلو ہوریزونتے برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست مناس گیرائس دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
این جی سی 25
این جی سی 25 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ فینیکس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
اشوینی پونپا
اشوینی پونپا (جم 18 ستمبر 1989) اک بھارتی بیڈمنٹن کھڈارن اے جو خواتین اتے مکسڈ ڈبلز دوناں کیٹیگریاں وچ انترقومی بیڈمنٹن سرکٹ وچ دیس دی نمائندگی کردی اے۔ اسنے جوالا گٹا نال اک کامیاب سانجھیداری کیتی اے کیونکہ اس جوڑے نے راشٹرمنڈل کھیڈاں وچ سون تمغہ اتے عالمی چیمپیئن شپ وچ اک تریخی کانسی سمیت قومانتری مقابلیاں وچ کئی تمگے جتے ہن۔ بی۔اینڈ۔پی عالمی رینکنگ وچ ایہناں جوڑی نوں لگاتار چوٹی دے 20وچ شامل کیتا گیا سی جو کی ہن 10واں تھاں ہو گیا اے۔ 2011 وچ بی ڈبلیوئیپھ عالمی چیمپیئن شپ وچ پٹناپا نے کانسی دا تمغہ جتیا سی اتے اوہ پہلی بھارتی جوڑی اتے پہلی خواتین بنی اتے دنیا وچ اک تمغہ جتن والی صرف دوجا تھاں سی۔
شروعاتی جیون
اشونی پونپا دا جم 18 ستمبر 1989 نوں بنگلور وچ ہویا سی۔ اس دا پیؤ اک قومی ہاکی کھڈاری سی حالانکہ اشونی نے بیڈمنٹن نوں پسند کیتا اتے بیڈمنٹن وچ سکھلائی دی شروعات کیتی۔
حصول
Women's Doubles
BWF International Challenge/Series
Women's Doubles Mixed Doubles
حوالے
گٹھ:جم 1989 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں گٹھ:کوڑاوا لوک گٹھ:زندہ لوک
آکفسکی کاؤنٹی
آکفسکی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
سٹزن خان
باہرلےجوڑ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:ڈرامے گٹھ:ٹی وی شو
بی بنائی
بی بنائی بوٹیاں وچ بی بنن دے کم نوں کیندے نیں جیدے وچ نر زرے مادہ زرے نال مل کے بی بناندے نیں۔
بیلیم
بیلیم برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست پارا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
جوآو پیسوآ
جوآوپیسوآ برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست پارائیبا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
ضلع ارناسائے
ضلع ارناسائے ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ غالبلر شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 37،900 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 490 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 1 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
صدر پاکستان
صدر پاکستان، اسلامی لوکراج پاکستان دا سربراہ اے۔ پاکستان چ پارلیمنینٹری نظام اے۔ قنون دے مطابق صدر نوں سینیٹ، قومی اسمبلی تے صوبائی اسمبلیاں رل کے چُندیاں نیں۔ صدر نوں پنج ورھیاں لئی چُنیا جاندا اے تے اوہ دو واراں توں ودھ صدر نیئں بن سکدا۔ پارلیمینٹ صدر نوں دو تہائی ووٹاں نال صدارت توں لاہ وی سکدی اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سرکاری عہدے
دولت
1۔ شخصی دولت ، جو ایک شخص کی تمام جائیداد اور ملکیت پر مشتمل ہوتی ہے۔ 2۔ قومی دولت ، یعنی ملک کی مجموعی دولت ، مثلا پل ، سڑکیں ، جنگل ، کارخانے ، کھیت ، دریا اور دوسرے ذخائر 3۔ بین الاقوامی دولت ، کل دنیا کی مشترکہ دولت ۔ مثلاً سمندر کرہ ہوائی، مقدس صحائف وغیرہ۔ 4۔ امکانی دولت، قدرت کے وہ پوشیدہ خزانے جو کوشش کرنے سے کبھی برآمد ہو کر استعمال میں آسکتے ہیں۔ مثلا وہ کانیں جو ابھی دریافت نہیں ہوئیں۔ 5۔ منفی دولت ، وہ قرضے جو ملک یا لوگوں کو ادا کرنے ہیں۔
عام بول چال وچ دولت تو‏ں مراد سونا چاندی، سک‏‏ے، زیور، فرنیچر تے ہور مادی اشیا لی جاندیاں نيں۔ لیکن معاشیات وچ دولت تو‏ں مراد اوہ تمام چیزاں نيں جو بلاواسطہ یا بالواسطہ انسانی احتیاجات نو‏‏ں تسکین دے سکن۔ انہاں معنےآں وچ ماں د‏‏ی محبت تے حب الوطنی وی دولت اکھوائے گی۔
فارسی تے عربی زباناں وچ دولت تو‏ں مراد ثروت نئيں بلکہ حکومت ہُندا ا‏‏ے۔ پاکستانی کرنسی نوٹاں اُتے لکھے ہوئے جملے "بینک دولت پاکستان" دا مطلب اے "حکومت پاکستان دا بینک"۔ ايس‏ے طرح "دولت عثمانیہ" دا اردو وچ مطلب اے "حکومت عثمانیہ"۔
قسماں
بنیادی طور اُتے دولت د‏‏ی دو قسماں نيں۔
تجارتی دولت د‏‏ی پنج قسماں نيں:
1۔ شخصی دولت، جو اک شخص د‏‏ی تمام جائداد تے ملکیت اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔
2۔ قومی دولت، یعنی ملک د‏‏ی مجموعی دولت، مثلا پل، سڑکاں، جنگل، کارخانے، کھیت، دریا تے دوسرے ذخائر
3۔ بین الاقوامی دولت، کل دنیا د‏‏ی مشترکہ دولت۔ مثلاً سمندر، کرہ ہوائی، مقدس صحائف وغیرہ۔
4۔ امکانی دولت، قدرت دے اوہ پوشیدہ خزانے جو کوشش کرنے تو‏ں کدی برآمد ہوئے ک‏ے استعمال وچ آسکدے نيں۔ مثلا اوہ کاناں جو حالے دریافت نئيں ہوئیاں۔
5۔ منفی دولت، اوہ قرضے جو ملک یا لوکاں نو‏‏ں ادا کرنے نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:دولت گٹھ:کاروباری اصطلاحات
صوبہ ایونی جزیرے
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ ایونی جزیرے یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
Ionian Islands (periphery)
سٹرابیری
سٹرابیری اک عام اگائی جانوالی بوٹی تے اوہدے فروٹ دا ناں اے۔ ایہدا فروٹ لال رنگ دا، نرم، رسوالا تے کھٹا مٹھا ہوندا اے۔ ایہنوں سجرا توڑ کے کھادا جاندا اے یا فیر ہور چیزاں نال رلا کے ورتیا جاندا اے۔
این جی سی 26
این جی سی 26 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
شہرستان کوهسرخ
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان کاشمر دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
چک 563 ای بی
چک 563 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
وزیر مینشن
وزیر مینشن پاکستان دی اک قومی عمارت اے۔ ایہ کراچی دے علاقے کھارا در چ واقع اے۔ ایہدی شہرت دی وجہ ایہ اے کہ ایہ عمارت پاکستان دے بانی قائداعظم دا جنمستھان اے۔ ہُݨ ایس عمارت نوں میوزیم دا درجہ دے دتا گیا اے۔
چک 234 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
صفیہ صابری
صفیہ سابری پنجابی بولی چ ناول لکھنے آلی عورت اے۔ اونہاں دا جوڑ پنجاب پاکستان نال اے۔ اونہاں دا ناول سدھراں دے پھل 1988 چ چھپیا۔ اے اک رومانوی ناول اے۔ عام کعراں دے مسئلیاں تے اوہ لکھدیاں نیں۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
این جی سی 27
این جی سی 27 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ زنجیری سوانی وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
اوکلاہوما کاؤنٹی
اوکلاہوما امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
فلوریانوپولس
فلوریانوپولس برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست سانتا کتارینا دا انتظامی مرکز اے ۔
ہڑپا میوزیئم
ہڑپا میوزیئم پنجاب پاکستان دے نگر ہڑپا چ اک آرکیالوجیکل میوزیم اے۔ جتھے ہڑپا رہتل چوں دریافت ہوݨ آلیاں تریخی شیواں پعھانڈے، کھلوݨے، ٹھیپے تے ہور ون سونیاں چیزاں رکھیاں گئیاں نیں۔
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:میوزیم
اوکملگی کاؤنٹی
اوکملگی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
لیسلی کلاڈیئس
لیسلی والٹر کلاڈیئس (25 مارچ 1927 - 20 دسمبر 2012 ) دا جنم مدھیہ پردیش دے شہر بلاسپور وکھے ہویا۔ لیسلی والٹر کلاڈیئس نوں بھارتی  ہاکی دا قطبی تارہ کیہا جاوے تاں اس وچّ کوئی اتکتھنی نہیں ہوویگی۔ کلاڈیئس نے نہ صرف بھارت سگوں اولمپک ہاکی دے اتہاس ‘تے اپنیاں امٹّ پیڑاں چھڈیاں۔
نایاب چھ یادگاراں
ہاکی نال کیتے پیار نے اوس نوں اتی نایاب چھ یادگاراں تحفہ کیتیاں؛
ہاکی وچ داخل
اوہناں جونیئر کیمبرج دا امتحان پاس کرن مگروں ہاکی کھیڈن نوں ہی ترجیح دتی۔ اس کم نوں پورا کرن لئی کلاڈیئس بلاسپور نوں چھڈّ کے کھڑگپور (بنگال) وکھے رہن لگے۔ اوہناں دناں وچّ کھڑگپور وکھے بنگال-ناگپور ریلوے (بی.این.آر.) دی ہاکی ٹیم دی بڑی چڑھت سی۔ اک دن اوہ اس ٹیم دا پریکٹس میچ دیکھ رہے سن۔ اتفاقیہ اس ٹیم نوں اک کھڈاری دی لوڑ پے گئی۔ ٹیم دے کپتان دے کہن ‘تے 19 ورھیاں دے کلاڈیئس نے میدان وچّ کھیڈنا شروع کیتا۔ ‘سی. تاپسیل’، ‘گالیبارڈی’ اتے ‘ڈکی کار’ ورگے جگ مشہور کھڈاریاں دے تعلق وچّ آئے۔ اوہناں ساریاں نے آپو-اپنے تجربے مطابق کلاڈیئس دی کھیڈ نوں تراشیا۔ اوہ چھیتی ہی بی این آر دی ٹیم دے پکے میمبر بن گئے۔ 1946 وچّ اوہناں بیئینار ولوں بیٹن کپ ہاکی ٹورنامینٹ وچّ حصہ لیا۔ اوہناں دی ٹیم فائینل تک پجی اتے کلکتہ پورٹ کمشنرز توں ہاری۔ اس ہار دے باو جود اتھے کھیڈن نال کلاڈیئس دی خود اعتمادی وچّ وادھا ہویا۔
اولمپک
1947 دوران کلاڈیئس نے بی.این.آر. دا روزگار چھڈّ دے پورٹ کمشنرز کلکتہ وچّ نوکری کر لئی۔ اتھے اوہناں نوں ‘کلکتہ لیگ’ وچّ کھیڈن دا موقع ملیا۔ اس سمیں دوران اوہناں دے من وچّ اولمپک کھیڈن دی خواہش جاگی۔ 1948 وچّ کلاڈیئس پورٹ کمشنرز کلکتہ ولوں بمبئی وکھے ‘آغا خاں کپ ہاکی ٹورنامنٹ’ وچّ کھیڈے۔ درشکاں نے اوہناں دی چمتکاری کھیڈ دی بڑی تغریف کیتی۔ اس ٹورنامینٹ توں بعد اوہناں دی ٹیم نے ‘کلکتہ لیگ’ جت کے اپنے ہاکی ہنر دا وڈا ثبوت دتا۔ اوہناں 1948 دے بیٹن کپ ہاکی ٹورنامینٹ وچّ وی شاندار کھیڈ دکھائی پر اتھے اوہناں دیاں انگلیاں ‘تے گمبھیر سٹّ آئی۔ 1948 دیاں لندن اولمپک کھیڈاں توں پہلاں کلاڈیئس نوں چون ٹرائلاں لئی بلایا گیا۔ اوہ انگلیاں ‘تے پلستر بجھیا ہون کارن شروعات دیاں ٹرائلاں وچّ حصہ نہ لے سکے، جس ویلے آخری ٹرائل لئی میچ ہون لگا تاں اوہناں نوں اولمپک کھیڈن دے سپنے نوں سچ کرن دی گلّ یاد آئی۔ اوہناں ہمت کر کے پلستر اتاریا اتے کھیڈنا شروع کیتا۔ قہر دے درد دے باو جود اوہناں کمال دی کھیڈ دکھائی۔ خوش قسمتی نال اوہناں دی محنت راس آئی اتے اوہ 1948 دی بھارتی ہاکی ٹیم وچّ چنے گئے۔ 1948 دیاں لنڈن اولمپک کھیڈاں وچّ بھارت نے فائینل وچّ برطانیہ نوں 4-0 گولاں ‘تے ہرا کے گولڈ میڈل جتیا۔ لندن جیتو کلاڈیئس نے 1952 وچّ پوربی-افریقی دیشاں دا دورہ کیتا۔ اپنی ‘بال-ٹیکلنگ’ اتے ‘بال ڈسٹریبیوشن’ کلا دے آدھار ‘تے اوہ 1952 ہیلسنکی اولمپک کھیڈن لئی مڑ بھارتی ٹیم وچّ چنے گئے۔ اس واری اوہ فائینل وچّ ہالینڈ خلاف کھیڈے اتے بھارت نے ہالینڈ نوں 6-1 گولاں دے وڈے فرق نال ہرا کے دوجا گولڈ میڈل جتیا۔
فنلینڈ نوں فتح کرن مگروں کلاڈیئس نے 1954 وچّ ملائشیا اتے 1955 وچّ آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ دا دورہ کیتا۔ اس توں اپرنت 1956 دیاں میلبورن اولمپک کھیڈاں وچّ اوہناں بھارت لئی گولڈ میڈل جت کے لیاندا۔
اولمپک کھیڈ
اوہناں لندن، ہیلسنکی، میلبورن اتے روم چار اولمپک کھیڈیاں۔ ایہناں چاراں ‘چوں پہلے لگاتار تنّ اولمپک وچّ گولڈ میڈل جتے۔ روم اولمپک کھیڈاں وچّ اوہ گولڈ میڈل توں وانجھے رہے۔ اتھے کھیڈے فائینل وچّ بدقسمتی نال بھارت پہلی وار پاکستان ہتھوں ہار گیا اتے دوجے نمبر ‘تے آ کے چاندی دا میڈل ہی جت سکیا۔ 1948 توں 1960 تک دے دنیا دے بہترین رائیٹ-ہافٹ لیسلی کلاڈیئس سن۔
بھارتی ٹیم دا کپتان
1960 دیاں روم اولمپک کھیڈاں سمیں کلاڈیئس نوں بھارتی ٹیم دا کپتان بنایا گیا۔ اتھے بھاویں بھارت بہت ودھیا کھیڈیا پر فائینل وچّ پاکستان ہتھوں اک گول نال ہار گیا۔ اتھے اوہناں چاندی دا میڈل جتیا۔ اوہناں 1965 وچّ سرگرم ہاکی توں سنیاس لے لیا۔
‘پدم شری’
اوہناں دیاں دیس لئی کیتیاں سیواواں دے مدنظر بھارت سرکار ولوں 1971 وچّ کلاڈیئس نوں ‘پدم شری’ دی بنعام نال نوازیا  گیا۔
الوداع
بھارتی ہاکی دے قطبی تارے، لیسلی والٹر کلاڈیئس نے لمی بیماری توں بعد 20 دسمبر 2012 نوں دوپہر توں بعد اس دنیا نوں الوداع کہہ دتا۔
حوالے
گٹھ:ہاکی کھڈاری گٹھ:کھڈاری گٹھ:اولمپک کھیڈاں گٹھ:بھارتی ہاکی کھڈاری گٹھ:بھارتی کھڈاری گٹھ:1927ء دے جم گٹھ:2012ء دیاں موتاں گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
مدینہ ظفر
مدینہ ظفر (پیدائش10 اگست 1998ء) اک پاکستانی خاتون اسکوائش کھلاڑی ا‏‏ے۔ جنوری 2019ء وچ پی ایس اے د‏‏ی عالمی اسکوائش درجہ بندی وچ اوہ 76 درجے اُتے سن، جو انہاں د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی درجہ بندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس وقت نومبر 2020ء دے مطابق انہاں د‏‏ی درجہ بندی 120 ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وڈی بہن فائزہ ظفر وی اسکواش د‏‏ی ساتھی کھلاڑی نيں جو بین الاقوامی سطح اُتے پاکستان دے لئی کھیلدی نيں۔
کھیل
مدینہ ظفر نو‏‏ں اپنی بہن دے ہمراہ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی دے لئی منتخب کيتا گیا سی جتھے انہاں دونے نے دولت مشترکہ کھیلاں ميں پہلی بار حصہ لیا سی۔ مدینہ د‏‏ی شراکت وچ فائزہ ظفر نے خواتین ڈبل مقابلے وچ 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ حصہ لیا، تے گروپ مرحلے وچ ہی باہر ہوئے گیئں۔
مدینہ ظفر نے 2018ء پی ایس اے عالمی دورہ دے حصے پی ایس ایف پاکستان اسکوائش سرکٹ دے فائنل اپنی بہن فائزہ ظفر نو‏‏ں شکست دتی۔
2019ء وچ نیپال وچ جنوب ایشیائی کھیلاں وچ اسکوائش دے ٹیم مقابلاں وچ چاندی دا تے سنگل مقابلاں وچ کانسی دا تمغا جِتیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1998 دے جم گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل، 2018ء وچ شریک اسکوائش کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین اسکواش کھلاڑی گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ اسکوائش دے تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:دولت مشترکہ کھیل، 2018ء وچ شریک اسکوائش کھلاڑی گٹھ:گوجرانوالہ دے کھلاڑی
صوبہ ایپیروس
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ ایپیروس یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر ایوآنیا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
Epirus (periphery)
حنوک
حنوک (؛ ؛ أَخْنُوخ، [عام طور اُتے قرآنی ادب وچ ]: إِِدْرِيس) بائبل دے لٹریچر وچ اک شخصیت ا‏‏ے۔ حنوک ”آدم د‏‏ی ستويں نسل“ ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں  کتاب حنوک  دا مصنف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں کاتب راستباز وی کہیا جاندا اے عبرانی بائبل د‏‏ی کتاب پیدائش وچ ظہور دے علاوہ، حنوک بوہت سارے یہودی تے مسیحی تحریراں دا موضوع ا‏‏ے۔
حنوک یارد دا بیٹا تے متوشلح دا باپ سی ۔ تے نوح دا پر دادا سی ۔ جدو‏ں اوہ 65 سال دا سی، اس تو‏ں متوشلح، ریجم تے گیدت پیدا ہوئے انہاں دو دوسری اولاداں دا ذکر کتاب حنوک دوم وچ کیہ گیا ا‏‏ے۔
کتاب پیدائش وچ
حنوک (انس اللہ) دا ذکر کتاب پیدائش وچ آیا اے جس وچ اسنو‏ں دس وچو‏ں ساتھاں پہلے از طوفان نوح دا بزرگ کہیا گیا ا‏‏ے۔ کتاب پیدائش وچ بیان کیتا گیا اے کہ پہلے از سیلاب ہر پیٹرآک کئی صدیاں تک زندہ رہیا۔ پیدائش باب پنجم وچ 10 شخصیتاں دا نسب نامہ مذکور اے (آدم تو‏ں نوح تک)۔ جس وچ حنوک دا وی ناں شامل جس نو‏‏ں نوح دا پر دادا دسیا گیا ا‏‏ے۔ تے حنوک نو‏‏ں خدا نے زندہ اٹھالیا سی جس دا ذکر کتاب عبرانی وچ ميں وی اے:
ہور برآں، پیدائش 29-5:22 وچ بیان کیتا گیا اے کہ حنوک 365 برس تک زندہ رہیا۔ جو اس دے ہ‏معصر پیغمبراں دے مقابلے وچ بوہت گھٹ عرصہ ا‏‏ے۔ اس دے تمام ساتھی 700 برس د‏‏ی عمر وچ مرے۔ کتاب پیدائش باب پنجم دے آخر وچ مختصر ایہ لکھیا اے کہ یعنی اسنو‏ں خُداوند نے زندہ اُٹھایا سی ۔
عہد نامہ جدید
نويں عہد نامے وچ حنوک دے مندرجہ ذیل تن حوالہ موجود نيں:
یہ پیدائش 5:24 تو‏ں ہ‏‏م آہنگ اے جس وچ آدم د‏‏ی ہور اولاد نو‏‏ں فانی موت ہوئی: ”تے حنوک خُدا دے نال نال چلدا رہیا تے اوہ غائِب ہوئے گیا کِیُونکہ خُدا نے اُسنو‏‏ں [زندہ] اُٹھا لِیا۔“ یعنی حنوک د‏‏ی موت واقع نئيں ہوئی بلکہ خُداوند نے اسنو‏ں زندہ اٹھالیا سی ۔ اسی طرح موسیٰ دے لفظاں کتاب استثنا وچ کچھ ایويں درج نيں جس وچ موسیٰ نے کہیا:
اسلام وچ
حنوک (ʼAkhnūkh أَخْنُوخ)، د‏‏ی قرآن وچ نشان دہی [عام طور اُتے قرآن دے لٹریچر وچ ]: ʼIdrīs إِِدْرِيس دے ناں تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی نشان دہی ابن جریر طبری نے قرآن د‏‏ی تشریح کرکے کيتی۔ مروج الذہب و معادن الجوہر کتاب وچ وی حنوک د‏‏ی ادریس دے ناں تو‏ں نشان دہی کيتی گئی ا‏‏ے۔قرآن مجید وچ ادریس دے لئی دو حوالے موجود ا‏‏ے۔ پہلا ذکر سورہ الانبیاء آیت 85 تے دوسرا سورہ مریم آیت 56-57 وچ آیا ا‏‏ے۔
اسلام وچ دو گروہ موجود نيں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:حنوک گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:عہد نامہ قدیم دے مقدسین گٹھ:کتاب استثنا گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:لاپتہ افراد گٹھ:لوقا د‏‏ی انجیل
پوپی
پوپی پھلاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 30 جنساں تے 600 ونڈان نیں۔ ایہ ٹبر ساری دنیا تے ٹراپک تے والے دے تھانواں تے پھیلیا ہویا اے۔ چوکھیاں بوٹیاں ای نیں پر کئی چاڑیاں تے نکے رکھ وی نیں۔
ریسیف
ریسیف برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست پرنامبوکو دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
چڑیا گھر
چڑیا گھر اوہ تھاں ہُندا اے جتھے جانوراں نوں باڑاں تے پِنجریاں دے اندر رکھیا جاندا اے تے اوتھے جانوراں دی نسل دے وادھے دا پربندھ وی کیتا جاندا اے۔ عام طور تے چڑیا گھر لوکاں دے جانور دیکھݨ تے سیر سپاٹے لئی اک تھاں ہُندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:جانور گٹھ:پنچھی
اوساگی کاؤنٹی
اوساگی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
سان ہوزے, کوسٹاریکا
سان جوز دکھنی امریکی دیس کوسٹا ریکا دا راجگڑھ سان جوز صوبے دا راجگڑھ تے دیس دا سب توں وڈا شہر اے ۔ایہدی لوگ گنتی 288,054 اے۔
پڑھن لکھن
گٹھ:علم
بخش مرکزی شهرستان خلیل آباد
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان خلیل آباد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
ضلع باخمال
ضلع باخمال ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اُسمت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،12،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1,860 مربع کلومیٹر اے ۔ نقشے چ ایہہ ضلع 2 نمبر چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
کوریتیبا
کوریتیبا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست پارانا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
ساؤ پاؤلو (ریاست)
ریاست ساؤ پاؤلو برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ساؤ پاؤلو شہر اے ۔
کوریتیبا
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
ساؤ پاؤلو (ریاست)
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ریاست بلاسینور
تریخ
ریاست بالاسنور نو‏‏ں 28 ستمبر 1758ء نو‏‏ں پشتون حاکم نواب سردار محمد خان بابی نے قائم کیتا سی۔ سردار محمد خان دا تعلق اس خانوادے تو‏ں سی جسنو‏ں مغلیہ سلطنت د‏‏ی جانب تو‏ں صوبہ گجرات اُتے نائب حاکم مقرر کیتا گیا سی۔ ریاست دے فرماں رواں دا لقب "نواب بابی" ہويا کردا سی۔ برطانوی عہد وچ ایہ ریاست بمبئی پریزیڈنسی د‏‏ی ریوا کانٹھا ایجنسی دے ماتحت تے نو توپاں والی سلامی ریاست سی۔ ریاست دے موجودہ برائے ناں نواب محمد صلابت خان جی دوم نيں تے اس دے اگلے وارث صلابت خان دے فرزند صلاح الدین بابی نيں جنہاں د‏‏ی پیدائش سنہ 1979ء وچ ہوئی تے راجکمار کالج، راجکوٹ وچ انہاں نے تعلیم پائی۔
ریاست د‏‏ی دوسری مشہور شخصیت نوابزادی عالیہ سلطانہ بابی ا‏‏ے۔ نواب زادی عالیہ سلطانہ اس وقت مشہور ہوئیاں جدو‏ں انہاں نے اپنے شریک زندگی د‏‏ی تلاش وچ سنہ 2009ء وچ برطانیہ دے پنڈ انگٹیسٹون دا سفر کیتا۔ انہاں دے اس سفر نو‏‏ں بی بی سی دے مشہور پروگرام انڈر کور پرنسیسیز اُتے ریکارڈ وی کیتا گیا۔ اس شاہی خاندان دے اکلوندے چشم و چراغ صلاح الدین بابی نے وی نیدرلینڈز وچ سنہ 2010ء وچ ايس‏ے طرح اک ٹی وی شو وچ حصہ لیا سی جتھ‏ے اوہ اپنی شریکہ حیات نو‏‏ں تلاش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ صلاح الدین بابی ایمسٹرڈم وچ رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ مذکورہ شو نیدرلینڈز وچ ایس بی ایس سکس اُتے "کمنگ ٹو ہالینڈ" دے عنوان تو‏ں نشر ہويا۔ ہور نواب زادہ صلاح الدین نو‏‏ں ٹی ایل سی امریک‏‏ا نے وی اپنے اک ٹی وی پروگرام "سیکرٹ پرنسز" وچ شرکت دے لئی مدعو کیتا سی، بعد وچ ایہ پروگرام 21 ستمبر 2012ء تو‏ں ٹی ایل سی اُتے نشر ہونا شروع ہويا۔ ایہ پروگرام وی "انڈر کور پرنسز" ہی اُتے مبنی سی۔ اس پروگرام دے لئی نواب زادہ صلاح الدین طبقہ اشرافیہ دے ہور تن افراد دے نال اٹلانٹا وچ رہ‏‏ے۔
ریاست بالاسنور دا شاہی خاندان اس وقت "گارڈن پیلیس"، بالاسنور وچ مقیم ا‏‏ے۔ کچھ عرصہ پہلے محل دے وڈے حصے نو‏‏ں صلابت خان تے انہاں د‏‏ی اہلیہ بیگم فرحت سلطانہ نے ہوٹل وچ تبدیل کر دتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1758ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1948ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:بمبئی پریزیڈنسی گٹھ:بھارت وچ 1948ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:پشتون شاہی سلسلے گٹھ:ضلع کھیڑا گٹھ:گجرات د‏‏یاں نوابی ریاستاں گٹھ:ہندستان د‏‏یاں مسلم نوابی ریاستاں گٹھ:برصغیر
اکھر
اکھر کسے بولی دیاں اوازاں دی لکھی ہوئی شکل اے۔ اکھراں دے مجموعے نوں اکھر پٹی کہیا جاندا اے ۔ پنجابی دے (ا، ب) نوں اکھر کہیا جاندا اے ۔ انگریزی وچ :A, B, C انگریزی اکھر پٹی دے اکھر نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
لکھائی
لکھائی کسے بولی نوں اکھریاں دی مورت ج لکھ کے دسن دا ناں اے۔
Жазу
ساؤ پاؤلو
ساؤ پاؤلو برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست ساؤ پاؤلو دا انتظامی مرکز اے ۔
تیریسینا
تیریسینا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست پیاوئی دا انتظامی مرکز اے ۔
ساؤ پاؤلو
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
São Paulo
چک 565 ای بی
چک 565 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
میانمار وچ مذہب
میانمار اک کثیر لسانی دیس ہے۔ اس دیس وچّ قنونی طور 'تے کسے خاص دھرم نوں کوئی مانتا نہیں دتی گئی، لیکن بہو گنتی دی بنیاد تے بدھ دھرم نوں اہیمت دتی جاندی ہے۔ 2014 وچّ برمی سرکار ولو ہوئی مردم شماری مطابق 88% لوک بدھ دھرم نوں مندے ہن اتے کجھ لوک ہولی-ہولی اس دھرم نوں اپنا رہے ہن۔ نویں بنے آئین مطابق لوکاں نوں کوئی وی دھرم منن جاں نہ-منن دی آزادی ہے۔ اس توں علاوہ ہور نسلی گروہ عیسائیت اتے اسلام نوں وی مندے ہن۔ میانمار دی کلّ آبادی دا 0.5% بھاگ ہندو دھرم نوں منن والے لوکا دا ہے اتے ایہہ لوک برمی-بھارتی (بھارت توں آ کے وسے لوک) ہن۔
بدھ دھرم
میانمار وچّ 88% لوک تھیرواڑا بدھ دھرم نوں مندے ہن، اس لئی ایہہ دھرم میانمار وچّ خاص تھاں رکھدا ہے۔ بدھ دھرم دے بھکھشوآں اتے اس دھرم اپر کیتے جاندے خرچ دے تناسب وجوں ایہہ دیس بودھی دیساں وچوں اک ہے۔
اس دیس وچّ بامر لوک، شان، راکھین، سوم اتے کیرن لوک وی بدھ دھرم نال جڑ رہے ہن۔ لیکن بدھ دھرم دے لوکاں دی گنتی زیادہ ہون کرکے اس دیس وچّ دوسرے دھرماں دے لوکاں ولوں ایہناں خلاف شکایتاں ہندیاں رہندیاں ہن۔ 2007 وچّ ہوئے 'بھگوا انقلاب' کارن کجھ مٹھواسی ہن وی حراست وچّ ہن۔
عیسائی دھرم
عیسائی دھرم، میانمار دی کلّ آبادی دے 6.2% حصہ لوکاں دا دھرم ہے، ایہہ دھرم زیادہتر میانمار دے کاچن لوک، چن لوک اتے کارین لوکاں دا دھرم ہے کیونکہ ایہناں لوکاں دے علاقے وچّ اس دھرم دا کم زیادہ ہویا ہے۔
ہندو دھرم
میانمار دی کلّ آبادی دا 0.5% بھاگ ہندو دھرم نوں مندا ہے۔ میانمار وچّ رہندے ہندو دھرم نوں منن والے لوکاں وچوں زیادہتر لوک برمی-بھارتی (بھارت توں آئے) ہن۔ ہندو دھرم برما وچّ بدھ دھرم سمیں پرانے سمیں وچّ ہی قایم ہو گیا سی۔ اس دیس دے دوواں نانواں (برما اتے میانمار) دا تعلق وی ہندو دھرم نال ہے۔ اس دیس نوں پہلاں 'برہم دیش' کیہا جاندا سی۔ برہما، ہندو دھرم نال متعلق شبد ہے۔ برہما اک ہندو دیوتا ہے، جسدے چار سر ہندے ہن۔ "میانمار" اتھوں دی علاقائی بولی وچوں اپجیا شبد ہے۔
اسلام
میانمار دی کلّ آبادی دا سرکار ملمں کیتی مردمشماری مطابق 4.3% حصہ اسلام دھرم نوں مندا ہے۔
حوالے
گٹھ:میانمار گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:میانمار وچ مذہب