cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطان صلاح الدین اویسی
حوالے
گٹھ:1936 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:اٹھويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں گٹھ:تلنگانہ دے سیاست دان گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے سیاست دان گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:کل ہند مجلس اتحاد المسلمین دے سیاست دان گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:نويں لوک سبھا دے ارکان
نیوبری کاؤنٹی
نیوبری امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
کھروالے
کھروالے جانور ددپلانے جانوراں دی اک ونڈ اے جنہان دے کھر ہوندے نیں۔
ضلع مالستان
ضلع مالستان افغانستان دے صوبہ غزنی دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ مالستان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:ستان گٹھ:صوبہ غزنی
Malestan District
وڈا پینگولن
بارلے جوڑ
گٹھ:پینگولن
برج لال شاشتری
برج لال شاستری (14 نومبر 1894 - 12 فروری 1990) بہو-بھاشائی پنجابی ساہتکار سن۔
چک 148 نو ایل
چک 148 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
برج لال شاشتری
برِجلال شاشتری ١ک ١دبکار سن جو پنجابی سنے کئی زباناں وِچ لکھرے سن.
جم
١یناں دا جم برطانوی پنجاب دے ضلع گُرداسپور پِنڈ لوھٹِیاں وِچ14 نومبر 1894 نوُں ھوئیا. ھُن اے پِنڈ پاکستان وِچ ہے.
جیون
شاستری د جم سانجھے پنجاب دے ضلع گرداسپور دے بڑا پنڈ لوہٹیاں (ہن پاکستان دی تحصیل شکرگڑھ وچّ) وکھے پیؤ لالا امر چند مہاجن اتے ماں جےَ دیوی دے گھر 14 نومبر 1894 نوں ہویا سی۔ دیس دی ونڈ توں بعد ایہناں دا پنڈ پاکستان وچّ چلا گیا سی۔ ہندی اتے سنسکرت وچّ پوسٹ گریجئیشن اوہناں نے یونیورسٹی وچوں پہلے ستھان تے کیتی سی۔ ہندی اتے سنسکرت دے وڈے ودوان ہون دے باو جود اوہناں نے اپنی ماں-بولی پنجابی وچّ ساہت رچنا نوں ترجیح دتی۔ اوہ پنجابی دے علاوہ اردو، فارسی، انگریزی، ہندی اتے سنسکرت دے نال-نال ہور وی کئی بولیاں وچّ لکھدے رہے۔
لِکھنا
ایہ سنسکرِت تے ھِندی دے جانکار سن پھےر وی لکھن لئ اپنی ما بولی پنجابی نو چُݨیا. ایناں نے پُورن، ویرانگنا، ساوِتری، پریم پینگھا ناں دے ڈرامےآں دی رچنا کیتی.
چک 147 نو ایل
چک 147 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 150 نو ایل
چک 150 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 90-6آر
چک 90-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 149 نو ایل
چک 149 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ساہیوال دے پنڈ گٹھ:پنڈ
میرادینا
میرادینا افغانستان دے صوبہ غزنی دا اک شہر اے ، تے ضلع مالستان دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ غزنی
اکونی کاؤنٹی
اکونی امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 151 نو ایل
چک 151 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
رکھ پینگولن
رکھ پینگولن افریفہ دا اک پینگولن اے۔
چک 213 فتح
چک 213 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
کنیاژیواچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
کنیاژیواچ شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زائیچار ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
قانون مجالس ہند، 1861ء
1857ء د‏‏ی جنگ آزادی دے بعد اِس گل دا خاص طور اُتے خیال رکھیا گیا کہ حاکم تے محکوم دے درمیان فضا کِداں برقرار رکھی جائے؟ ہندوستان وچ موجود تمام غلط فہمیاں نو‏‏ں دور کیتے جانے د‏‏ی ضرورت سی۔ سر سید احمد خان اوہ پہلے مسلم مفکر سن جنہاں نے اِس گل اُتے غور کیتا کہ مسلماناں تو‏ں انگریزاں دے تعلقات کس طرح بہتر بنائے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اُنہاں نے ہر ممکن طریقہ اِس کوشش وچ صرف کیتا کہ مسلماناں تے انگریزاں دے وچکار کشیدگی ختم د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ سرسید احمد خان نے اک تجویز پیش د‏‏ی کہ گورنر جنرل تے گورنراں د‏‏ی کونسلاں وچ مقامی باشندےآں د‏‏ی شرکت لازمی بنائی جائے۔ سرسید احمد خان د‏‏ی اِس تجویز نو‏‏ں بعد وچ منظور ک‏ر ليا گیا تے 1861ء وچ اک نويں تنظیمی ڈھانچے دا اعلان کیتا گیا جِس وچ اِس امر د‏‏ی گنجائش رکھی گئی کہ مقامی باشندے مجلس قانون نو‏‏ں مفید مشورے دے سکن۔
قانون مجالس ہند1861ء دے اہ‏م نکات:
1:گورنر جنرل د‏‏ی کونسل دے اراکین د‏‏ی تعداد 4 تو‏ں ودھیا کر5 مقرر کيتی گئی۔
2:گورنر جنرل نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ اپنے اراکین وچ شعبہ جات (محکمہ جات) د‏‏ی ذمہ داریاں تقسیم کرن۔
3:گورنر جنرل نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ اپنے اراکین د‏‏ی کونسل وچ کِس‏ے نو‏‏ں صدر منتخب کر سکدا اے تاکہ اوہ گورنر جنرل د‏‏ی عدم موجودگی وچ اپنے فرائض سر انجام دے سک‏‏ے۔
4:گورنر جنرل نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ ہندوستان وچ نويں صوبے بناسکدا سی پرانے صوبےآں د‏‏ی حدود وچ ترمیم تے تبدیلی کر سکتاسی۔ تمام صوبےآں وچ لیفٹیننٹ گورنر مقرر کر سکتاسی۔
5:گورنر جنرل نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ ہندوستان وچ قانون سازی دے لئی 6 تو‏ں 12 افراد نو‏‏ں 2سال دے لئی مقرر کر سکتاتھا انہاں وچو‏ں نصف اراکین سرکاری عہدے دار ہوسکدے سن ۔
6:مرکزی مجلس قانون ساز دا منظور کردہ بل اس وقت تک قانون دا درجہ حاصل نئيں کر سکتاتھا جدو‏ں تک گورنر جنرل اس د‏ی منظوری نہ دے۔ ايس‏ے طرح صوبائی کونسلاں دا منظور شدہ مسودہ وی صوبائی گورنر تے گونر جنرل د‏‏ی منظوری دے بغیر قانون دا درجہ نئيں پاسکتاسی۔
7:گورنر جنرل نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ ہندوستان وچ قانون سازی دے لئی کِس‏ے مرکزی قانون یا صوبائی قانون نو‏‏ں رد یا مسترد کرنے کر سکتاسی۔ آرڈیننس جاری کرنے دا حق رکھدا سی۔ ایہ آرڈیننس چھ ماہ دے لئی قانون دا درجہ رکھدے سن ۔
8:گورنر جنرل د‏‏ی پیشگی منظوری دے بغیر کوئی مسودہ مجلس قانون ساز وچ پیش نئيں کیاجاسکدا سی۔
9:صوبائی و مرکزی قانون ساز ادارےآں وچ غیر سرکاری اراکین نو‏‏ں کِس‏ے مسودہ دے بارے مشورہ دینے دا حق دتا گیا مگر اس مشورہ نو‏‏ں قانون دا درجہ دینا ضروری نہ سی۔ غیر سرکاری اراکین کوسوالات پُچھنے یا تنقید کرنے دا کوئی حق نئيں سی۔
10:برطانوی اراکین پارلیمنٹ نو‏‏ں ایہ حق دتا گیا کہ اوہ کِس‏ے وی قانون دا بغیر وجہ دسے مسترد کرسکدے نيں ۔
11:صوبائی گورنراں نو‏‏ں اختیار دتا گیا کہ اوہ صوبے د‏‏ی آبادی و رقبہ دے مد نظر 4 تو‏ں 8اراکین نو‏‏ں صوبائی کونسل دا رکن بننامزدک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں نصف اراکین سرکاری عہدے دار ہوسکدے سن ۔
12:صوبائی تے مرکزی شعبہ جات د‏‏ی تشریح نئيں کيت‏‏ی گئی۔ اُتے مالیات تے مذہبی امور دے مسائل نو‏‏ں مرکزی کونسل دے حوالے کیتا گیا۔
جے تریخ دا طالب علم انہاں نکات دا جائزہ لے تاں اوہ اس نتیجہ اُتے پہنچکيا اے کہ اس قانون تو‏ں ہندوستانیاں نو‏‏ں کچھ حاصل نہ ہواجو افراد کونسلاں وچ نامزد کیتے اوہ انگریزاں دے وفادار سن انہاں نو‏ں اس گل نو‏‏ں شدت تو‏ں احساس سی کہ جے انہاں نے برطانوی حکومت کیت‏‏ی ہاں وچ ہاں نئيں ملائی تاں ممکن اے کہ اگلی کونسل وچ انہاں نو‏ں جگہ نہ ملے۔ ایداں دے اراکین ریاستاں دے سربراہ،جاگیرداریا حکومت دے ریٹائرڈ افسران سن جنہاں نو‏ں عوام دے مسائل دا کوئی علم نہ تھاوہ انگریز د‏‏ی خوشی د‏‏ی خاطر خاموشی اختیار کردے سن ۔ سرکاری اراکین وی اپنے گورے آقاواں نو‏‏ں خوش کردے سن انہاں نو‏ں عوام تو‏ں کوئی لگاؤ نہ سی۔
قانون سازی دے اختیارات مکمل طور اُتے گورنر جنرل دے پاس سن باقی سب بے بس سن اس لئی ایہ قانون ہندوستانیاں د‏‏ی مکمل بے بسی دا آئینہ دار سی۔ صوبائی گورنر وی بااختیار سن جدو‏ں کہ کونسل دے اراکین بے بس سن ۔ قانون ساز ادارےآں دے غیر سرکاری اراکین کوصرف مشورہ دینے دا حق دتا گیا ایہ مشورہ جے گورنر یا گورنرتجنرل نو‏‏ں پسند آجاندا تاں ٹھیک ورنہ رد کر دیاجاتاسی۔ جومقامی اراکین دے نامکمل اختیارات دا منہ بولدا ثبوت ا‏‏ے۔
مرکزی وصوبائی شعبہ جات د‏‏ی تشریح نئيں کيت‏‏ی گئی کہ کون سا محکمہ صوبائی حکومت دے ماتحت اے تے کون سا مرکزی حکومت دے تحت،اس تو‏ں اس قانون د‏‏ی ناکامی ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔
تریخ دا طالب علم اس قانون دے لئی صرف اک گل کہہ سکتاہے کہ ایہ قانون پہلاقدم سی جس دے بعد قدم بہ قدم صوبائی داخلی خود مختاری حاصل کيتی گی“
حوالے
گٹھ:1861ء گٹھ:قانون وچ 1861ء گٹھ:مملکت متحدہ پارلیمانی ایکٹ 1861ء گٹھ:ہندوستان وچ 1861ء گٹھ:برطانوی ہند
چک 152 نو ایل
چک 152 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 153 نو ایل
چک 153 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
لمی پوچھلوالا پینگولن
لمی پوچھلوالا پینگولن افریفہ دا اک پینگولن اے۔
سگا
سگا یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اسلام آباد
غار حرا
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:زمینی تغیرات گٹھ:جغرافیہ تے علاقہ جات گٹھ:اسلام
چک 91-6آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 154 نو ایل
چک 154 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 156 نو ایل
چک 156 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
اورنج برگ کاؤنٹی
اورنج برگ امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
سہالی
سہالی ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اسلام آباد
چک 155 نو ایل
چک 155 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 157 نو ایل
چک 157 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 158 نو ایل
چک 158 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
پکنز کاؤنٹی
پکنز امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
غار ثور
غار ثور مکے توں ساڈھے 4 کلومیٹر دکھن چ واقع اک پہاڑ جبل ثور دی اک غار اے جِتھے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے حضرت ابو بکر صدیق رضی اللہ عنہ نے ہجرت مدینہ دے دوران 3 دن تے 3 راتاں قیام کیتا سی۔
جبل ثور دی اچائی 759 میٹر اے یعنی ایہ پہاڑ جبل نور توں 120 میٹر زیادہ اُچا اے۔ ثور دی چوٹی دا رقبہ تقریبن 30 مربع میٹر اے۔ ۔ ایہ غار تقریبن 1 میٹر چوڑی اے تے ایہدی لمبائی 18 بالشت تے چوڑائی 11 بالشت اے۔ ایہدا چھوٹا مونھ تقریبن ادھا میٹر کھلا اے تے غار چ سِدھے کھڑے ہوݨ نال سِر چھت نال لگدا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:زمینی تغیرات گٹھ:جغرافیہ تے علاقہ جات گٹھ:اسلام
انگریزاں دا پنجاب اُتے مل
29 مارچ 1849 ء پنجاب لئی منحوس دن سی۔ اس دن مہاراجہ رنجیت سنگھ دے وڈا راج دا پوری طرحاں بھوگ پے گیا سی۔ لاہور وکھے راجگڑھ پنجاب وچ سکھ راج دا جھول رہا جھنڈا توپ دے گولے نال بری طرحاں تحس-نحس کرکے انگریزی راج دا جھنڈا یونین جیکّ جھلاء دتا گیا سی۔
روس اتے غصے وجوں اس ویلے لاہور وچ پنجابیاں اتے خاص کرکے سکھاں دے چلھے نہیں سن تپے۔ دو وار لاہور وچ اتے پنجاب وچ خاص کرکے سکھاں دے ہردے ولوندھرے گئے سن۔ پہلی وار گرو  ارجن دیو  دی شہیدی ویلے سکھاں نے روس وجوں چلھے نہیں سن تپائے اتے دوجی وار سکھ راج دا جھنڈا لتھدا دیکھ کے۔
انگریز حکومت ایہہ سبھ کجھ دیکھ کے سوچن لگی کہ ایہہ کی ہو گیا اے تے اس دا کی حلّ کیتا جاوے؟ کیونکہ جد انگریز حالے کلکتے سن اتے اتھے وی سکھاں دا ناں سن کے کمبدے سن اتے اپنے دوت لکھنؤ اتے دلی بھیج کے سکھاں دا ودھدا اثر روکن دا یتن کردے سن۔ ایہہ اوہ سماں سی جد کھالسئی گھوڑ چڑھ چندوسی تے کاسگنج تیک اگراہی کردے پھردے سن اتے انگریزاں دی چھاؤنی وچوں انگریز افسراں نوں وی پھڑ لیاؤندے سن، جو کئی-کئی ہزار دا بھنسا دے کے چھٹدے سن۔
انگریز سکھاں بارے ایہہ وی بھلیبھانت جاندے سن کہ ایہناں نے پانیپت دے جیتو دے ہتھ-پیر پھلا دتے سن۔ انگریز کرنل پولیئر (لکھاری) نے سکھاں بارے اپنے لیکھ وچ سکھاں دی بہادری بارے بڑا کجھ لکھیا سی۔ انگریز جارج پھارسٹر 1782 ء نوں کلکتے توں تریا اتے پنجاب تھانی ہو کے روس دے راہیں انگلینڈ پجا۔ اس ویلے خالصہ اپنی پوری چڑھت وچ سی۔ پھارسٹر نے کرنل پولیئر دے کھرڑے توں جو پڑھیا اتے جو کجھ اپنی اکھیں دیکھیا تے کنیں سنیا، اس بارے سارا کجھ اپنے سفرنامے وچ درج کیتا، اوہ برتانت سکھاں دی چڑھدی کلا دا ذکر پیش کردا اے۔
انگریز 'مرے صاحبَ’ نے وی سکھاں بارے بڑا کجھ لکھیا۔ اس دی لکھت نوں 'پرنسپ صاحبَ’ نے سانبھ کے انگلینڈ لجا کے اک کتاب لکھی، جس دا ناں 'ہسٹری آف رنجیت سنگھ’ اے۔ اس وچ وی سکھ راج تے ہری سنگھ نلوآ دی بہادری دا بڑا برتانت اے۔
ایہہ سبھ کجھ جاندے ہوئے انگلینڈ دی پارلیمینٹ وچ 1849 ء نوں اک بڑی بحث سکھ مانسکتا بارے ہوئی تے اک سروے ڈیپوٹیشن پنجاب وچ آ کے کئی مہینے گھم کے جد واپس لندن گیا تاں اوہناں اک رپورٹ پیش کیتی کہ جیکر سکھ قوم نوں خوش کرنا اے تاں اک تاں ایہہ زمین نوں بہت پیار کردے ہن تے دوجا ایہہ گھوڑا-گھوڑی اُتے چڑھن نوں اپنی سرداری سمجھدے ہن۔ سو ایہناں نوں ایہہ کجھ مہیا کیتا جاوے۔ ایہہ رپورٹ منّ لئی گئی۔
پنجاب دی زرخیز دھرتی، جو لائلپر (بار) وچ اے، اتھے سکھاں نوں سستے بھاء مربے الاٹ کیتے گئے، بدلے وچ سکھاں نوں فوج وچ بھرتی کیتا گیا۔ گھوڑیاں-گھوڑیاں دتے گئے۔ سستے وچ گھوڑی رکھن والے نوں گھوڑی پال مربے دتے گئے۔ زمین اتے گھوڑیاں دے مالک بن کے سکھاں دی پھر چڑھدی کلا ہو گئی۔ ایہہ فوج وچ دھڑادھڑ بھرتی ہوئے۔ 1849 ء نوں جو سکھ انگریزاں دے بہت خلاف سن، 8 سال وچ مطلب 1857 ء تکّ انگریز توں خوش ہو گئے۔ انگریزاں نے بھارت اُتے تاں کی، سمچی دنیا اُتے 98 سال راج سکھاں دے آسرے کیتا۔ پنجاب وچ گڈیاں (ریلاں) چالو کیتیاں تاں کہ اک تاں بغاوت دباؤن لئی فوج گڈیاں راہیں بغاوت والی تھاں اُتے بھیجی جا سکے تے دوجا کچا مال اکٹھا کرکے انگلینڈ بھیجیا جا سکے۔ سکھاں تے مسلمان بھراواں نوں پاڑ کے رکھن لئی سکھ فوج وچ بھرتی کیتے گئے تے مسلمان زیادہ تر پولیس وچ بھرتی کیتے گئے۔
ہورویکھو
گٹھ:پنجاب دی تریخ
کیکڑے کھانا ریکون
کیکڑے کھانا ریکون نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 212 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
سہالا
سہالا ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے ۔ جیہڑا یونین کونسل سہالا وچ واقع اے ۔
چک 92-6آر
چک 92-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 160 نو ایل
چک 160 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 159 نو ایل
چک 159 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 164 نو ایل
چک 164 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ریکون
ریکون نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
رچلینڈ کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
رچلینڈ امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 163 نو ایل
چک 163 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سیئنیچا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سیئنیچا شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زلاتیبور ج واقع اے ۔
ایمان علی
ایمان علی اک پاکستانی اداکارہ اتے ماڈل ہے۔ اسنے خدا کے لیئے فلم وچ اک کردار راہیں اپنے اداکاری کیریئر دی شروئات کیتی سی۔ 2011 وچ اسنے بول وچ مکھ کردار نبھائیا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان
کُوویمپو
کپلی وینکٹپاگوڑا پٹپا (29 دسمبر 1904 – 11 نومبر 1994)، قلمی نام ‎ کُوویمپو نال جانیا جاندا ایہہ اک بھارتی ناول کار، شاعر، ناٹک کار، نقاد اتے وچارک سی۔ اوہ 20 ویں صدی دے سبھ توں وڈے کنڑ شاعر وجوں جانیا جاندا اے۔ اوہ مشہور گیانپیٹھ اوارڈ نال نوازے جان والے کنڑ لکھاریاں وچوں پہلا اے۔
پریبوئی
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
پریبوئی شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زلاتیبور ج واقع اے ۔
کُوویمپو
مڈھلا اتے سکھیا
‎کُوویمپو دا جم، پہلاں دے میسور راج (ہن کرناٹک وچ) دے چکمگلور ضلعے دا اک ہریکوڈگے پنڈ وچ، اک کنڑ بولن والے ووکالگنگا پروار وچ ہویا سی۔ اس دی ماں سیتامما اسدے جم استھان توں ہی سی جدوں کہ اس دے پیؤ وینکٹپا گوڑا ترتھہالی تالک (اج دے شموگا ضلعے وچ) دے اک پنڈ کپالی توں سی جتھے اوہ وڈا ہویا سی۔ بچپن دے ویلے، کوینپو نوں ساؤتھ کینرا توں اک استاد گھر آکے پڑھایا کردا سی۔ اوہ اپنی مڈل سکول سکھیا جاری رکھن لئی تیہتھاہالی دے اینگلو-ورنیکولر سکول وچ شامل ہو گیا۔ اوہ اپنی مڈل سکول سکھیا جاری رکھن لئی تیہتھاہالی دے اینگلو-ورنیکولر سکول وچ داخل ہو گیا۔ کوینپو دے پیؤ دی موت ہو گئی جدوں اوہ صرف باراں سال دا سی۔ اس نے کنڑ اتے انگریزی بولیاں وچ اپنی ہیٹھلی اتے سیکنڈری دی پڑھائی تیرتھاہالی وچ کیتی اتے ویسلیئن ہائی سکول وچ اگلیری سکھیا لئی میسور چلے گیا۔ اس توں بعد اوہ میسور دے مہاراجہ کالج وچ کالج دی پڑھائی کردا رہا اتے 1929 وچ کنڑ وچ میجر دے نال گریجوئیشن کیتی۔
پریبوئی
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
کُوویمپو
پروار
‎کُوویمپو نے 30 اپریل 1937 نوں ہیموتی نال ویاہ کروا لیا۔ اسنوں رامکرشن مشن توں باہر اس فیکلٹی وچ ویاہتا جیون وچ داخل ہون لئی مجبور کیتا گیا سی۔ کوینپو دے دو بیٹے، پورنچندر تیجسوی اتے کوکولودایا چترا ہن، اتے دو بیٹیاں، اندکلا اتے تھارنی۔ تھارنی دا ویاہ کوینپو یونیورسٹی دے سابقہ وائس چانسلر کے۔ چندنند گوڑا نال ہویا اے۔ میسور وچ اس دا گھر ادیراوی ("چڑھدا سورج") کیہا جاندا اے۔ اس دا پتر پورنچندر تیجسوی اک بہو-مکھی صلاحیت سی، جس نے کنڑ ساہت، فوٹوگرافی، کیلیگرافی، ڈجیٹل امیجنگ، سماجی تحریک اتے کھیتی باڑی وچ اہم یوگدان پایا۔
چک 166 نو ایل
چک 166 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
پریبوئی
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کُوویمپو
حوالے
گٹھ:جم 1904 گٹھ:موت 1994 گٹھ:کنڑ لکھاری گٹھ:کنڑ لوک گٹھ:گیانپیٹھ انعام جیتو
چک 161 نو ایل
چک 161 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 167 نو ایل
چک 167 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 34 فتح
چک 34 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
سالوڈا کاؤنٹی
سالوڈا امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 94-6آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
دکھنی امریکی کوٹی
دکھنی امریکی کوٹی نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چٹ نکا کوٹی
چٹ نکا کوٹی نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 171 نو ایل
چک 171 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 165 نو ایل
چک 165 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
خدا کے لئے
خدا کے لیئے (Urdu:, انگریزی: "In The Name Of God") 2007 وچّ بنی پاکستانی اردو انگریزی فلم ہے۔ اس دے ڈریکٹر اتے پروڈیؤسر شعیب منصور ہن۔ ایمان علی نے اس فلم نال اپنا کیریئر شروع کیتا ہے۔ اوہ اس فلم وچّ اک اینگلو-پاکستانی کڑی دا کردار اک ایکٹریس وجوں نبھا رہی ہے۔ شان فلم دے ہیرو ہن جدوں کہ امریکی ایکٹریس آسٹن میری سایر اوہناں دی بیوی دا کردار نبھا رہی ہے۔ احمد جہانزیب اتے شجاع حیدر نے اس فلم دے گیت بنائے ہن۔ اس فلم دا نام انگریزی وچّ In the name of God لکھیا گیا ہے جدوں کہ نقاداں دا مننا ​​ہے اسدا انگریزی ترجمہ For God's Sake ہونا چاہیدا  سی۔
کہانی
فلم امریکہ وچّ 9/11 دی گھٹنا دے بعد دے حالات نوں بے حدّ گمبھیرتا نال وکھایا گیا ہے۔ ڈریکٹر نے ودیس وچّ بسے مسلمان بھائیچارے دے درد نوں ساہمنے رکھیا ہے اتے ایہہ وی وکھایا ہے کہ اس حادثے نے پاکستان دے مسلماناں نوں کس حد تکّ متاثر کیتا۔ فلم دی کہانی اک اجیہے پروار دی ہے، جسدا اس گھٹنا نال کوئی لینا-دینا نہیں ہے، لیکن جانچ ایجینسیاں ہر وار اوہناں نوں نشانہ بناؤندیاں ہن۔ کہانی اس پروار دے دو بھراواں دے تعلقات دے گرد گھمدی وکھائی گئی ہے۔ دوناں نوں سنگیت دا شوق ہے۔ منصور اپنی اگے دی پڑائی لئی پاکستان توں امریکہ جاندا ہے، جتھے پولیس اسنوں دہشت گرد سمجھکے گرفتار کر لیندی ہے۔ بعد وچّ اتھے اوہ اک امریکی کڑی نال ویاہ کر لیندا ہے۔ دوجے پاسے اس دا چھوٹا بھرا اک بنیادپرست مولوی دے بہکاوے وچّ آکے سنگیت دی مشق چھڈّ دندا ہے اتے جہادی بن جاندا ہے۔ فلم وچّ دوناں بھراواں دی کہانی نال - نال چلدی ہے۔
عامَ مانتا ہے کہ اسلام وچّ سنگیت حرام ہے۔ منیا جاندا ہے کہ چنگے مسلمان دا اک خاص حلیہ ہے اتے اسے طرحاں اسلام وچّ موجود عورتاں دے حق نوں لے کے تمام طرحاں دی غلط فہمیاں ہن۔ خدا کے لیئے وچّ اک شیخ صاحب، مولانا طاہری پوری فلم وچّ اجیہے بیان بکھیردے رہندے ہن مگر اخیر وچّ اس شیخ صاحب دیاں ساریاں دلیلاں نوں اک ذہین ودوان مولانا ولی ڈھہڈھیری کر دندے ہن اتے ایہہ ثابت کردے ہن کہ نہ تاں اسلام وچّ موسیقی حرام ہے، نہ مسلمان دا اک خاص حلیہ ہے اتے نہ ہی اسلام عورتاں نوں دبان دی وکالت کردا ہے۔
حوالے
گٹھ:اردو فلماں گٹھ:پاکستانی فلماں گٹھ:فلماں
آریلیئے
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
نادرہ (بھارتی اداکارہ)
جم:1930ء
موت:2006ء
بولی وڈ دی مشہور اداکارہ ۔ اصل ناں فلورنس ازاکیل سی ۔ اوہ فلماں چ کم کرن لئی مشرق وسطی توں ہندستان آئی سی ۔ فلمساز محبوب خان نے فلم آن چ اسنوں اسدے جیون دا یادگار رول دتا ۔
بالی وڈ د‏‏ی مشہور اداکارہ۔ اصل ناں فلورنس ازاکیل سی۔ اوہ فلماں وچ کم کرنے دے لئی مشرق وسطی تو‏ں بھارت آئی سن۔ فلمساز محبوب خان نے فلم ’ آن‘ وچ انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی دا یادگار رول دتا۔ خوبصورت اداکارہ نے ایداں دے وقت وچ ویمپ دا کردار کرنا شروع کيتا جدو‏ں ہیروئین شرمیلی گھریلو خواتین دا کردار کرنا پسند کردیاں سن۔ وقت دے رخ نو‏‏ں اپنے انداز وچ موڑنے والی نادرہ نو‏‏ں فلم ’جولی‘ وچ فلم فیئر ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔ شہنشاہ جذبات دلیپ کمار دے نال فلم ’آن‘ راج کپور دے نال فلم ’شری چار سو بیس‘، ’ دل اپنا‘ تے ’پریت پرائی‘، ’پاکیزہ‘، ’جولی‘، ’ تمنا‘ تے ٹی وی سیرئیل ’مارگریٹا‘ وچ انہاں نادرہ نے بہترین اداکاری دا مظاہرہ کيتا۔ اپنی آخری عمر کافی تنہائی تے تکلیف وچ گزاری۔ کوئی انہاں دا پرسان حال نہ رہیا۔ ایويں ایڑیاں رگڑ رگڑ کر ممبئی دے اک ہسپتال وچ جان دے دی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی یہودی گٹھ:نو مسلمین گٹھ:ہندی سنیما د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:یہودی اداکاراواں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کازمک رے
کازمک ریز بوت طاقت آلی تابکاری ایہ جیڑی بارلے خلا توں آندی اے۔ اے تابکاری جدوں زمین دی ہوا نال ٹکراندی اے تے کدی کدی زمین دی کھل تک پہنچ جاندی اے یا فیر ہوا دے ٹوٹیاں نال وج کے ہور تابکاری بناندی اے۔ کازمک تابکاری چوں تقریبا 90فیصد پروٹان ، 9فیصد ہیلیم دے نیوکلیس (الفا پارٹیکلز) تے 1 فیصد دے قریب الیکٹران (بیٹا نیگٹو پارٹیکلز) ہندے نیں۔
ایناں ذرات نوں شعاع کہنا غلط اے کیونجے ایہہ کلے کلے اوندے نے ناں کہ شعاع دی مورت چ تے سائنس گرو صرف فوٹاناں نوں شعاع کیندے نیں۔ ایناں دے ناں وچ شعاع غلطی نال آگیا سی جدوں ایناں نوں ویکھیا گیا سی۔
کائنات‏‏ی شعاعاں (cosmic rays) دراصل بہت تیز رفتار جوہری ذرات (زیرجوہری ذرہ) ہُندے نيں جو کائنات دے دور دراز مقامات تو‏ں آندے نيں۔ ایہ برقناطیسی ریڈی ایشن اُتے مشتمل نئيں ہُندے۔ چونکہ ایہ بار دار یعنی charged ہُندے نيں اس لئی ایہ زمین دے مقناطیسی میدان وچ اپنا راستہ بدل لیندے نيں اس وجہ تو‏ں انہاں دی آمد دی سمت دا اندازہ نئيں لگایا جا سکدا۔
thumb|1912 دی اک تصویر۔ Victor Hess غبارے دے سفر تو‏ں واپسی اُتے.
دنیا وچ موجود particle accelerator دی مدد تو‏ں ایٹمی ذرات نو‏‏ں 1012 تو‏ں 1013 eV تک دی توانائی دی جا سکدی ا‏‏ے۔ کوسمک ریز اس تو‏ں وی زیادہ توانائی دی ہُندی نيں تے مختلف چیزاں دی ionization کر دیندی نيں۔
اجزائے ترکیبی
کوسمک ریز دا 89 فیصد پروٹون یعنی ہائیڈروجن دے مرکزے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ لگ بھگ 10 فیصد الفا ذرات یعنی ہیلیئم دے مرکزے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ تے اک فیصد دے قریب بیٹا ذرات یعنی الیکٹران ہُندے نيں۔ بہت ہی کم مقدار لیتھیئم بریلیئم تے بورون دی ہُندی ا‏‏ے۔ انتہائی کم مقدار وچ فنا کنندہ مادہ (anti matter) یعنی پوزیٹرون، اینٹی پروٹون تے اینٹی ہیلیئم وی اس وچ موجود ہُندا ا‏‏ے۔
زمین اُتے پہنچنے والے اینٹی پروٹون دی توانائی 2 گیگا الیکٹرون وولٹ ہُندی ا‏‏ے۔ اس دا ماخذ حالے تک معلوم نئيں ہو سکا ا‏‏ے۔
توانائی
کوسمک ریز دے زیادہ تر ذرات دی توانائی 10MeV تو‏ں 10GeV تک ہُندی ا‏‏ے۔
اب تک ایسے 15 ذرات دا مشاہدہ ہو چکيا اے جنکی انفرادی توانائی 300 ارب ارب الیکٹرون وولٹ یعنی لگ بھگ 50 جول سی۔ جے پنج اونس (155گرام)کی اک ویہہ بال سو کلو میٹر دی رفتار تو‏ں کسی نو‏‏ں ٹکرائے تو وی اِنّی ہی توانائی خارج ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں ذراں دی رفتار اِنّی تیز ہُندی اے کہ جے روشنی دے فوٹون تو‏ں مقابلہ کیتا جائے تو دو لکھ 20 ہزار سال بعد ایہ ذرہ فوٹون تو‏ں صرف اک سنٹی میٹر پیچھے رہ جائے گا۔
تاریخ
انیہويں صدی دے آخر وچ تابکاری دی ایجاد دے بعد ایہ معلوم ہو چکيا سی کہ زمین خود وی تابکاری خارج کردی اے کیونکہ مٹی وچ نہ ہونے دے برابر یورینیئم موجود ہُندا اے جو تابکار ہُندا ا‏‏ے۔ 1910ء وچ Domenico Pacini نے دریافت کیتا کہ صرف تن میٹر گہرے پانی وچ تابکاری کم ہو جاندی ا‏‏ے۔ اس دا مطلب ایہ نکلتا سی کہ آسمان تو‏ں وی تابکاری آ رہی ا‏‏ے۔
1936 وچ Victor Hess نو‏‏ں اپنی اس ایجاد اُتے فزکس دا نوبل انعام ملا۔
کوسمک رے دی شناخت
اپنی بے پناہ توانائی دی وجہ تو‏ں کوسمک رے ہويا دے ایٹماں وچو‏ں الیکٹران کڈ باہر کردیاں ناں۔ الیکٹران دے اس طرح ایٹم تو‏ں نکل جانے نو‏‏ں ionization کہندے نيں۔ کوسمک ریز دوسری اشیاء وچو‏ں وی الیکٹران باہر کڈ دیندی نيں تے آئین شناخت کرنے والے آلے مثلاً گیگر کاونٹر Geiger counter, آئین چیمبر, cloud chamber, ببل چیمبر یا سنٹیلیشن (scintillation) ڈیٹیکٹر کوسمک ریز دی موجودگی دا پتہ دے دیندے نيں۔
ماضی وچ سائنس داناں نے کوسمک رے دی شناخت دے لئی اک بہت آسان طریقہ استعمال کیتا۔ شفاف پلاسٹک دی کئی چھوٹی چھوٹی چادراں اک دے اواُتے اک بچھا کر انہاں نو‏ں کوسمک ریز دے سامنے رکھ دتا۔ جدو‏ں کوسمک رے دے ذرے انہاں پلاسٹک وچو‏ں لنگھدے نيں تو ionization دی وجہ تو‏ں بندوق دی گولی دی طرح انہاں وچ سوراخ کردے چلے جاندے نيں لیکن ایہ سوراخ انتہائی باریک ہُندے نيں۔ اس دے بعد انہاں پلاسٹک شیٹ نو‏‏ں ہلدے گرم کاسٹک سوڈے وچ ڈال دیندے نيں جو پلاسٹک نو‏‏ں آہستہ آہستہ گلا دیندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پلاسٹک شیٹ دی موٹائی وی کم ہو جاندی اے تے اس دے اندر موجود سوراخ وی وڈے ہو جاندے نيں۔ ہن ایہ سوراخ 1600 گنا وڈا دکھانے والی خوردبین تو‏ں نظر آجاندے نيں۔
جب کوسمک رے پہلی پلاسٹک شیٹ وچ داخل ہُندی اے تو سوراخ چھوٹا ہُندا ا‏‏ے۔ جداں جداں کوسمک رے دی رفتار کم ہُندی جاندی اے بعد دی شیٹاں دے سوراخ وڈے ہُندے چلے جاندے نيں۔ ہر اک شیٹ وچ وی داخل ہونے دا سوراخ چھوٹا تے خارج ہونے دا سوراخ وڈا ہُندا ا‏‏ے۔ کوسمک رے دے جنہاں ذراں اُتے زیادہ چارج ہُندا اے اوہ وڈی جلدی وڈے وڈے سوراخ بنا دیندے نيں اس طرح انہاں دا ایٹمی نمبر پہچانا جا سکدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ذرے دی توانائی جتنی زیادہ ہوئے گی اِنّی ہی زیادہ پلاسٹک شیٹاں وچ سوراخ ہو جائے گا۔ اس طرح ذرے دی توانائی تے نوعیت دونے معلوم ہو جاندی نيں۔
یہ طریقہ ہن وی ایٹمی ری ایکٹر وچ ایٹم دے ٹوٹنے اُتے بننے والے ذرات دی شناخت دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
ریڈیو کاربن ڈیٹنگ
کوسمک رے وچ موجود نیوٹرون ہويا وچ موجود نائٹروجن تو‏ں نیوکلیائی تعامل کر دے کاربن 14 بناندے نيں جو مرے ہوئے جانداراں دی عمر معلوم کرنے دے طریقے radiocarbon dating دی اساس ا‏‏ے۔
ہويا وچ موجود ہر دس کھرب کاربن دے ایٹماں وچ صرف اک ایٹم کاربن 14 دا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ ناپائیدار ہُندا اے تے اوہدی نصف حیات 5730 سال دے لگ بھگ ہُندی ا‏‏ے۔
دنیا وچ موجود ہر تابکار مادے دی مقدار وقت دے نال کم ہُندی جا رہی اے مگر کاربن14 چونکہ کوسمک ریز دی وجہ تو‏ں مسلسل بن رہیا اے (تے مسلسل ٹوٹ وی رہیا اے ) اس لئی اوہدی مقدار وچ کمی نئيں آندی تے اسی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ریڈیو کاربن ڈیٹنگ دے لئی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اندازہ اے کہ پچھلے اک لکھ سالاں تو‏ں اوہدی مقدار وچ کوئی تبدیلی نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ کوسمک ریز دی وجہ تو‏ں فضا وچ اوہدی کل مقدار لگ بھگ 70 ٹن اُتے قائم سی مگر 1950ء دے بعد ہونے والے ایٹمی تجرگل کيتی وجہ تو‏ں ہن ایہ ودھ چک‏ی ا‏‏ے۔
کاربن14 دی طرح بیریلیئم10 وی کوسمک ریز دی وجہ تو‏ں بندا ا‏‏ے۔ اوہدی مقدار ناپ کر ماہر ارضیات ایہ بتا سکدے نيں کہ ایہ خطہ زمین کتنے ہزار سال پہلے گلیشئر دے نیچے دبا ہويا سی یا اس جگہ ماضی وچ لینڈ سلائڈ (زمین دا سرکنا) ہو چکيا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اجرام فلکی گٹھ:بنیادی ذرات گٹھ:تابکاری گٹھ:جوہر دی ساخت گٹھ:ستارے گٹھ:فلکیات گٹھ:کہکشاں گٹھ:نیوکلیئر فزکس گٹھ:فزکس
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات
لیندا پہاڑی کوٹی
لیندا پہاڑی کوٹی نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 169 نو ایل
چک 169 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سپارٹنبرگ کاؤنٹی
سپارٹنبرگ امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 173 نو ایل
چک 173 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چڑھدا پہاڑی کوٹی
چڑھدا پہاڑی کوٹی نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
کے جی بی
کے جی بی (KGB) دراصل Комите́т госуда́рственной безопа́сности (یعنی: کومیتیت گوسودارستوینوی بیزوپاسنوستی) دا مخفف اے، ایہ سابقہ سوویت یونین د‏‏ی انٹیلی جینس ایجنسی یا جاسوسی دا ادارہ اے جسنو‏ں 20 دسمبر 1917ء نو‏‏ں فلیکس ڈزرزہینسکی (Felix Dzerzhinsky) د‏‏ی قیادت تے صدر ولادیمیر لینن د‏‏ی سرپرستی وچ قائم کیتا گیا سی، اپنے قیام تو‏ں ہی اسنو‏ں بلشفی انقلاب (Bolshevik Revolution) یا انقلابِ اکتوبر تے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی تلوار سمجھیا جاندا رہیا اے، اپنے ابتدائی دور وچ ہی دے جی بی نے وڈی وڈی کامیابیاں حاصل کيت‏یاں، جدو‏ں مغربی ملکاں خصوصاً برطانیہ تے امریک‏‏ا نسبتاً سکو‏ن د‏‏ی حالت دے مزے پرت رہے سن، دے جی بی نے اس دا فائدہ اٹھایا تے نہ صرف انہاں ملکاں دے حکومت‏ی ادارےآں وچ بلکہ عسکری ادارےآں وچ وی اپنے ایجنٹ شامل کردئے، دے جی بی نے مین ہٹن پراجیکٹ جس تو‏ں امریک‏‏ا نو‏‏ں ایٹم بم حاصل ہويا، تو‏ں ایٹم بم دے راز چوری کر لئی سن جو شاید دے جی بی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی قرار دتی جاسکدی اے، سرد جنگ دے دوران سوویت یونین نو‏‏ں ”اک پارٹی ملک” دے طور اُتے قائم رکھنے وچ دے جی بی نے وڈا اہ‏م کردار ادا کیتا تے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی ہر مخالف سیاسی فکر د‏‏ی قلع قمع کی، یورپ تے امریک‏‏ا وچ دے جی بی دا نیٹ ورک اِنّا وڈا تے اس قدر فعال سی کہ اوہ ہر جدید ٹیکنالوجی نو‏‏ں فوراً ہی سوویت یونین منتقل کردیندے سن ۔
اہ‏م کامیابیاں
سرد جنگ تو‏ں پہلے برطانیہ تے ہور یورپی ملکاں د‏‏ی نسبت امریک‏‏ا دے جی بی دے لئی اِنّا زیادہ اہ‏م ہدف نئيں سی چنانچہ امریک‏‏ا وچ دے جی بی دا نیٹ ورک وڈی سست روی تو‏ں ودھیا، مگر سرد جنگ دے شروع ہونے دے بعد ایہ سب تبدیل ہوئے گیا تے دے جی بی نے امریک‏‏ا وچ اپنا اک بہت وڈا نیٹ ورک قائم ک‏ر ليا تے جداں کہ اسيں بتا چکے نيں کہ دے جی بی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی امریک‏‏ا دے ایٹم بم دا فارمولا حاصل کرنا سی جس نے ایٹم بم دے بل اُتے ساری دنیا نو‏‏ں ڈرایا ہويا سی چنانچہ سوویت یونین وی ایٹم بم بنا ک‏ے امریک‏‏ا دے برابر آکھڑا ہويا تے مہاہداں دے ذریعہ امریک‏‏ا نو‏‏ں اس دے استعمال تو‏ں باز رکھیا، ایٹم بم دے علاوہ دے جی بی دے ایجنٹاں نے کئی اہ‏م ایجادات دے راز تے فارمولے سوویت یونین منتقل کیتے جداں جیٹ انجن، ریڈار، انکرپشن دے طریقے تے ہور، دے جی بی د‏‏ی انہاں پے در پے کامیابیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پورے امریک‏‏ا وچ سوویت ایجنٹاں تو‏ں ڈر د‏‏ی اک لہر دوڑ گئی جسنو‏ں اس وقت ”سرخ ڈر” (Red Scare) دا ناں دتا گیا، سینیٹر جوزف مکیرتھی (Joseph McCarthy) د‏‏ی سربراہی وچ دے جی بی دے خلاف کئی مسانو‏ں وی چلا‏ئی گئياں (جو بعد وچ مکیرتھزم McCarthyism دے ناں تو‏ں جانی گئياں) تے ہر اس شخص نو‏‏ں شک د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا گیا جو کمیونزم دے لئی ذرا سا وی نرم گوشہ رکھدا ہوئے ایہ مسانو‏ں شمولی (totalitarian) ملکاں د‏‏ی غسل دماغی یا برین واش مہماں تو‏ں مشابہ سن چنانچہ امریکی اس تو‏ں کافی خوفزدہ ہوئے گئے کیونجے اوہ اس دے عادی نئيں سن، انہاں مہماں تو‏ں دے جی بی امریک‏‏ا وچ کافی حد تک متزلزل ہويا، برطانیہ وچ دے جی بی خود برطانوی انٹیلی جینس وچ اپنے جاسوس شامل کرنے وچ کامیاب رہیا حتی کہ برطانوی انٹیلی جینس وچ دے جی بی د‏‏ی روک تھام دے شعبے دا سربراہ وی دے جی بی دا ایجنٹ سی !! اس طرح دے جی بی دے ایجنٹ برطانیہ دے عسکری، سیاسی تے علمی راز سوویت منتقل کردے رہ‏ے، دے جی بی دا کم دوسرے ملکاں د‏‏ی جاسوسی کرنا ہی نئيں سی بلکہ اس دے ایجنٹ سوویت یونین د‏‏ی عمومی زندگی اُتے وی نظر رکھدے سن تے حکومت مخالف ہر آواز نو‏‏ں کچلنا اس د‏ی اولین ترجیحات وچ شامل سی۔
دے جی بی دا خاتمہ
1991ء وچ دے جی بی دا سربراہ ولادیمیر کریوچکوو (Vladimir Aleksandrovich Kryuchkov) صدر میخائیل گورباچوو د‏‏ی قتل د‏‏ی سازش وچ ملوث پایا گیا چنانچہ 23 اگست 1991ء وچ اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے اس د‏ی جگہ جنرل ویڈم بکٹین (Vadim Viktorovich Bakatin) نو‏‏ں دے جی بی دا نواں سربراہ مقرر کیتا گیا تے اسنو‏ں دے جی بی نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کرنے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی تے اس طرح دے جی بی دے کردار د‏‏ی اک ایسی دنیا وچ ضرورت باقی نہ رہی جس وچ کوئی سوویت اتحاد باقی نئيں رہیا سی، چنانچہ سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد 11 اکتوبر 1991ء وچ دے جی بی نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اوائل کلمات گٹھ:جاسوسی تنظیماں گٹھ:خفیہ پولیس گٹھ:روس گٹھ:روس وچ سیاسی استبداد گٹھ:روسی محکمات استخبارات گٹھ:سوویت اتحاد دے خارجہ تعلقات گٹھ:سوویندی محکمات استخبارات گٹھ:مشرقی اتحاد گٹھ:مشرقی بلاک
چک 33 فتح
چک 33 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 95-6آر
چک 95-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 178 نو ایل
گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ساہیوال دے پنڈ گٹھ:پنڈ
سمٹر کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
سمٹر امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
بروس
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
بروس شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع راسینا ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
جیا دیوی
جیا دیوی 'گرین لیڈی آف بہار' دے نام نال مشہور ہے۔
کم
جیا دیوی نے اپنے علاقے اتے آس پاس دے علاقیاں دیاں عورتاں نوں اکجٹّ ہو کے کم کرنا سکھایا۔ اس دا اثر ایہہ ہویا کہ 285 سیوا گروپ تیار ہو گئے۔ اس نال لوکاں نے مینہہ دے پانی دی سنبھال کرنی سکھ لئی۔ اس نال آس پاس دی تقریباً پنجاہ ہزار ہیکٹیئر بنجر زمین نوں زرخیز بنا کے کھیتی یوگ بنا لیا گیا۔ 35 سال دی جیا نے اس توں علاوہ پنڈا وچّ لوکاں دے دان نال بہت سارے پانی دے ٹینک بنوائے۔
اعزاز
جیا دے مطابق آس پاس دیاں اسودھاواں نوں پلائن نال روکیا جا سکدا ہے۔ جیا نوں 2010 وچّ بھارت سرکار ولوں نیشنل یوتھ ایوارڈ مل چکیا ہے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی شخصیتاںگٹھ:بھارتی لوک
مندری پوچھل بلی
مندری پوچھل بلی نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 175 نو ایل
چک 175 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
بیت لحم
thumb لفظی مطلب گوشت دا گھر ۔ فلسطین دی اک پرانی بستی دا ناں اے جہڑی حضرت عیسی علیہ سلام دے جمن دی تھاں اے ۔ ایہہ پنڈ فصیل دے اندر چٹے پتھراں نال اساریا گیا اے تے یروشلم دے قدیم شہر توں 5 میل دکھن چ واقع اے ۔ اس
تھاں حضرت عیسی دی روایتی جمن دی تھاں دے اتے صلیب دی شکل دا اک گرجا بنیا ہویا اے ۔ جس دے تھلے اک تہہ خانہ اے ۔ ایہو ای پنڈ اک روایت دے موجب حضرت داؤد (ع) دے جمن دی تھان تے مسکن سی ۔ اس بستی دے رہن آلے عام طور تے سعائی نیں ، جنہاں دی گزر اوقات زائرین دی آمد اتے اے ۔ ایہہ بستی اردن چ شامل سی ۔ جون 1967ء دی جنگ چ اس اتے اسرائیل نے مل مار لیا اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:اسرائیل گٹھ:اسرائیل دے شہر
ابو علی الروذباری
حوالے
گٹھ:ایرانی صوفی اولیا گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:دسویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:عراقی صوفیاء گٹھ:قرون وسطی دیاں فارسی شخصیتاں گٹھ:کبروی صوفیاء گٹھ:نویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاںگٹھ:صوفی سنت
چک 176 نو ایل
چک 176 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ریتو مینن
ریتو مینن اک بھارتی عورت حقوق اتے وامپنتھی لکھاری ہے۔ اس نے 1984 وچّ اروشی بٹالیا دے نال مل کے پہلے  پبلشنگ ہاؤس دا قیام کیتا۔ ایہہ ادارہ لمے سمیں تکّ عورتاں دے حقاں دی حفاظت لئی جدوجہد کردا رہیا۔ سال 2003 وچّ مینن اتے بٹالیا وچّ احتلافات  کرن ایہہ ادارہ بند ہو گیا۔ اس توں بعد مینن نے آزاد روپ وچّ عورتاں دے حقاں لئی اک ہور ناریوادی پبلشنگ ہاؤس قایم کیتا۔ اس نے اخباراں اتے اپنے لیکھاں راہیں  عورتاں دے خلاف تشدد اتے دھرم دی آڑ ہیٹھ عورتاں اُپر ہندے ظلم اتے اوہناں دے حق ہانی اتے صنفی وکھراپے اپر کھل کے گلّ کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاںگٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی شخصیتاں
کاکومسٹل
کاکومسٹل نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 177 نو ایل
چک 177 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
کنکاجو
کنکاجو نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 168 نو ایل
چک 168 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
یونین کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
یونین امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
اکیلن
اکلن اپنی حقیقت پسند اتے تعمیری لکھائی سٹائل لئی جانیا جاندا اک تامل لکھاری سی۔ اوہ اک آزادی کارکن، ناول کار، کہانی کار، صحافی، کہانی کار، سفر لکھاری، ناٹک کار، لکھاری، بلارا اتے نقاد سی۔ اوہ اک بچیاں دا ناول کار وی سی۔
شروع دا جیون
اکلن اکلنڈم دا قلمی نام سی، جو 27 جون نوں پیرونگلور، پڈوکوٹائے ضلعے وچ پیدا ہویا سی۔ اس نے اپنا بچپن اک چھوٹے جہے پنڈ وچ پنڈوکوٹائی نیڑے پرونگلور وچ بتایا سی۔ اس دے پیؤ ویتھیا لنگم پلے اک اکاؤنٹس افسر سن اتے اوہناں نے اپنے اکلوتے پتر اکلن نوں بہت پسند کردا سی۔ بدقسمتی نال، ایہہ بچے دی چھوٹی عمر وچ اسدے پیارے پیؤ دی موت ہو گئی۔ پر اسدی ماں امرتھاملّ اک پیار کرن والی انسان سی اتے اسنے آپ اک تعمیری انسان ہون ناطے، اسنے اپنے بیٹے نوں اک لکھاری بنایا۔
لکھاری اپنے سکول دے دناں دوران گاندھی ازم فلسفہ توں بہت متاثر ہو گیا سی اتے اسنے آزادی دے جدوجہد وچ شامل ہون لئی پڈوکوٹائی وکھے اپنی کالج دی سکھیا نوں وچکار چھڈّ دتا سی۔ بعد وچ، بھارت دی آزادی توں بعد، اوہ ریلوے میل سیوا وچ شامل ہو گیا، جس توں بعد اوہ ایائیار (آل انڈیا ریڈیو) وچ چلا گیا اتے کل وقتی لکھاری بن گیا۔ اس دیاں کہانیاں چھوٹے رسالیاں وچ چھپنیاں شروع ہوئیاں۔
جتے انعام
1975 وچ ناول Chitra pavai (சித்திர பாவை) نے وکاری گیانپیٹھ انعام جتیا۔ ایہہ رچنا ساریاں بھارتی بولیاں وچ ترجمہ کیتی جا چکی اے۔ 1963 وچ اس دے تریخی ناول Vengayin Mainthan (வேங்கையின் மைந்தன்) بھارت سرکار دے ساہت اکیڈمی نال نوازیا گیا گیا۔Engepogirome اک عجیب سماجک-سیاسیک ناول نے 1975 وچ راجا سر اناملائی انعام دی جت حاصل کیتی۔ اس دی بچیاں دی کتاب کانانا کانن نے تملناڈو ایجوکیشنل ڈپارٹمینٹ ولوں خاص انعام حاصل کیتا۔ لکھاری نے لگپگ 45 کتاباں لکھیاں ہن، جنہاں وچوں بوہتیاں بھارت دیاں مقامی بولیاں وچ ترجمہ کیتیاں گئیاں ہن۔ اس توں علاوہ ایہناں نوں ہور بولیاں جویں کہ انگریزی، جرمن، چیک، روسی، پولش، چائینیز اتے ملیی وچ ترجمہ کیتا گیا اے۔
تریخی ناول
اس ناول وچ، اکلن مہان راجیندر چولا دی زندگی اتے حصول بارے روشنی پاؤندی اے جو باقی دنیا لئی وینگائیین میندھان سی۔ راجیندر چولن راجاراج چولن دا پتر اے اتے اس دی زمانے نوں کلا، ساہت اتے پرحکمرانی وچ تامل سامراج دی اچائی وجوں درسایا جا سکدا اے۔ اس نے انڈونیشیا، شریلنکا، ملیشیا (کداراما)، دکھنی اتے پوربی سمندری کنڈھے دے کئی حصیاں سمیت کئی دیساں اتے قبضہ کیتا۔ اوہ 1010 ای۔ دے آسپاس رہندا سی اتے اسدے شاہی خاندان دے غیرملکی دیساں دے نال بہت سارے وپاری تعلقات سن۔ اس ناول نے کدارام اتے بھارت دے شمالی حصہ اتے اپنی جت توں بعد نویں شہر گنگاکونڈا چولاپرم دی اساری نوں درسایا اے۔ نویں بنے مندر اتے شہر اندر اندرونی طور تے جنگ ویلے اتے شترقی دیاں سرگرمیاں لئی بہت سارے آرکیٹیکچرل ڈزائن سن۔ قوماں نوں جتن دے نال، الانگو ویل نے سندر لڑکیاں ارولوموجی اتے روہنی دے دل جت لئے۔ اوہناں دا پیار اتے سنیہ اکلن ولوں سادے پر طاقتور شبداں وچ درسایا گیا سی۔ وندیا تھیون اس ناول وچ اک بزرگ کونسلر دے روپ وچ دکھائی دندا اے، جو راجندر چولن نوں جنگ اتے پرحکمرانی وچ اگوائی دندا اے۔ اس ناول نوں کلکی دے پونیین سیلوان دی سیکئیل وی منیا جا سکدا اے۔ صحیح بولی دی ورتوں کردیاں چولا دور دے دوران تریخی تتھاں دی وضاحت اتے ذکر دے کارن اس ناول نے بھارت سرکار دا ساہت اکادمی اوارڈ حاصل کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1922 گٹھ:موت 1988 گٹھ:بھارتی ناول کار گٹھ:بھارتی لوک
چک 172 نو ایل
چک 172 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چائیتینا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
چائیتینا شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زلاتیبور ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 170 نو ایل
چک 170 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 32 فتح
چک 32 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
اتلا اولنگو
اتلا اولنگو نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
لسٹ صوبہ چہارمحال تے بختیاری دے شہر، قصبات تے دیہات
ایہ لسٹ صوبہ چہارمحال و بختیاری دے شہر، قصبات تے دیہات (List of cities, towns and villages in Chaharmahal and Bakhtiari Province) ا‏‏ے۔
A
Ab Bidak | Ab Chenar | آب‌چنار علیا | آب‌چنار سفلی | Ab Darreh | Ab Garmak | Ab Kalaiyeh-ye Do | Ab Kalaiyeh-ye Yek | Ab Kharreh | Ab Laran | Ab Sardeh | Ab Sefid | Ab Talak | Ab Talkhak | Abbasabad | Abbasabad | Abbas-e Aliabad | Ab-e Gelur | Absharan-e Olya | Absharan-e Sofla | Abu Eshaq-e Olya | Abu Eshaq-e Sofla | Abu ol Qasemabad | Abza-e Dudera | Abza-e Sar Dasht | Abzir | Adelabad | Aduk | Afsarabad | Ahmad Khvajeh | Ahmadabad | Akbarabad | Alborzabad | Algi-ye Olya | Algi-ye Sofla | Ali Asgar | Ali Hemmatabad-e Tahmasabi | Ali Naqiabad | Ali Shahabad | Aliabad | Aliabad | Aliabad-e Poshteh | Alikuh | آلونی | Alurak | Amirabad | Amirabad | Amirabad | Amiran-e Olya | Amiran-e Sofla | Amiri-ye Olya | Amiri-ye Sofla | Anju | Aqbolagh | Aqbolagh | اردل | Arjal | Arjenak | Armand-e Olya | Armand-e Sofla | Arteh | Asadabad | Atashgah | Avargan | Ay Naz | Azadegan | Azizabad-e Olya | Azizabad-e Sofla
B
Baba Mansur | باباحیدر | Badam Shirin | Badamestan | Badamestan-e Amid Ali | Badamestan-e Aqajun | Badamestan-e Mashhadiamir | Badreh-ye Semi Yagardava | Bagh Anar-e Milas | Bagh Chenar | Bagh Kaj | Bagh-e Algi | Bagh-e Behzad | Bagh-e Kari | Bagh-e Mohammad Ali | Bagh-e Qalandar | Bahmanabad | Bahramabad Industrial Centre | Bahramabad | Bajgiran | Bakhshabad | Baled | Bandun-e Olya | Banuastaki | Bar Aftab-e Chigu | Bar Aftab-e Khonk | Bar Aftab-e Milas | Bar Aftab-e Sardasht | Bar Aftab-e Shidan | Bar Aftab-e Shirani | Bard Bor | Bard Gap | Bard-e Karkhaneh | Bardeh | Bardshelandan | Bazangi | Bazkabad | Beheshtabad | Ben | Berenjgan | Berjui | Biabeh | Bid Gol | Bidamin | Bideleh | Birahgan | Bizh Gerd | Bizhgan | Bohlulabad | بلداجی | بروجن | Buger
C
Chagha Hast | Chah Gah | Chahak | Chahar Deh | Chahar Muran | Chahar Takhteh | Chahar Taq | Chahgah | Chahgah-e Milas | Chal Betan | Chal Chendar | Chal Khazineh | Chal Shirin | Chalderaz-e Beytollah | Chalderaz-e Esfandiyar | Chalderaz-e Gholamali | Chalderaz-e Hadi | Chalderaz-e Nematollah | Chalderaz-e Yadollah | Chaleshtar | Chalku | Cham Bala | Cham Chang | Cham Jangal | Cham Kaka | Cham Khalifeh | Cham Qaleh | Chamabad | Chaman Bid | Chaman Goli | Cham-e Abbas Ali | Cham-e Ali | Cham-e Khorram | Cham-e Nar | Cham-e Qajar | Cham-e Zin | Charmineh | Chehraz | Chel Mangasiun-e Sofla | Chelabad | Chelbardi | Cheleh Gah | چلگرد | Chelvan | Chenar-e Mahmudi | Chendeh | Cherken | Cheshmeh Ali | Cheshmeh Choli | Cheshmeh Darreh | Cheshmeh Khani | Cheshmeh Soleyman | Cheshmeh-ye Sanjetha | Chevilan | Chigu | Chilteh-ye Dudera | Chin | Choga Khargush | Cholicheh | Chubin | Chuleh Dan
D
Dada | Dam Ab | Dam Ab | Dam Ab | Dam Tang | Darakeh | Darjuneh | Darkabad | Darreh Bagh | Darreh Bagh | Darreh Bala | Darreh Bid | Darreh Bid | Darreh Bid | Darreh Bideyeneh | Darreh Buran | Darreh Dun | Darreh Eshq | Darreh Garm-e Olya | Darreh Gavmish | Darreh Hendu | Darreh Mula | Darreh Namdari | Darreh Niyak | Darreh Qahti | Darreh Ru Ab | Darreh Shir | Darreh Shur | Darreh Shur | Darreh Shur | Darreh Shur-e Khong | Darreh Shur-e Mehdi | Darreh Tut | Darreh Vazga | Darreh Yas | Darreh Zargeh | Darrehbid | Darreh-ye Eshgaft | Darreh-ye Pir | Darreh-ye Quti | Dashtak | Dasht-e Deraz | Dasht-e Pagerd | Dashti | Dashtineh | Dastana | Dastgerd | Dastgerd | Dastgerd-e Emamzadeh | Deh Ali | Deh Ali | Deh Bagh | Deh Barez | Deh Chenar | Deh Chenar-e Dalvara | Deh Chenar-e Olya | Deh Chenar-e Sofla | Deh Cheshmeh | Deh Deli | Deh Gah | Deh Kohneh | Deh Kohneh-ye Emamzadeh | Deh Kohneh-ye Halu Saad | Deh Kohneh-ye Rugar | Deh Now | Deh Now | Deh Now-e Allah Morad | Deh Now-e Gork Allah | Deh Now-e Gudsar | Deh Now-e Hushang Khan | Deh Now-e Milas | Deh Now-ye Barez | Deh Now-ye Olya | Deh Now-ye Sofla | Deh Rashid | Deh Sahra | Deh Sukhteh | Deh Tall | Deh Tall | Deh Tut | Deh-e Azizi Gandomkar-e Vosta | Deh-e Baba | Deh-e Bagh | Deh-e Golabi-ye Olya | Deh-e Kal | Deh-e Khalili | Deh-e Kohneh | Deh-e Sukhteh | Deh-e Torkan | Dehgeh-ye Shah Mansuri | Dehkhoda | Dehnash | Dehnow | Dehnow | Dehnow-e Abbasali | Dehnow-e Alibaba | Dehnow-e Gudarz | Dehnow-e Mohammad Qoli | Dehnow-e Shams Ali | Dehnownadeh | Dehnow-ye Olya | Dehnow-ye Sofla | Dehzir-e Dudera | Deli | Deymeh | Dezak | Dezak-e Olya | Dezak-e Sarcheshmeh | Dezak-e Sofla | Do Makan | Do Polan | Dowleh Khargush | Dowrahan | Duleh Sib | Durak Qanbari | Durak Rahman | Durak | Durak-e Olya | Durak-e Shapuri | Durak-e Sofla | Duruzanabad
F
Faj | Fakhrabad | Faniabad | فرادنبہ | فرخ‌شہر | Farrokhabad | فارسان | Farsun | Fathabad | Feryak | Feyzabad | Filabad | Firuzabad
G
Gahkadeh | گہرو | Galamtin | Gandab | گندمان | Gandoman Industrial Estate | Gandomkar-e Olya | Gandomkar-e Sofla | Gangarestan | Ganj | Garab | Gargar | Garmdarreh | Garmtab-e Olya | Gav Shir | Gav Tut | Gavdaneh | Gavrah | Gavzalak | Gazestan | Gel-e Shur | Gerd Bisheh | Gerdab-e Olya | Gerdab-e Sofla | Gerdopineh | Gerdu-ye Olya | Gerdu-ye Sofla | Geshinerjan | Geysaran | Gharba | Gholamabad | Gholamabad | Godar-e Kabk | Golabad | Golabi-ye Sofla | Gol-e Sorkh | Gorazabad | Gowd Sar | Gowd-e Banushir | Gowr-e Zard-e Vosta | Gujan | Gurun | Gusheh | Gusheh | Gusheh | Gushki
H
ہفشجان | Haft Piran | Hajji Jalil | Hajjiabad | Hajjiabad | Hajjiabad | Hajjiabad | Hajjiabad | Hamidabad | Hamzehabad | Harchegan | Hardan | Harmu | Haruni | Hasan Hendow | Hatamabad | Heydarabad | حیدرآباد میہہ | Heydari | Hezar Jerib | Homai | Horbekul | Hoseynabad | Hoseynabad | Hoseynabad | Hoseynabad | Hureh | Hushut
J
Jafarabad | جفد | جغدان | جاجو فاج | Jamalabad | جمالوی جدید | Jaman | جرجيس، ایران | جاروئی-علیا | جوانمردی | Jowzestan | Jub Nesa | جونقان
K
Kabutardan | Kachuz | Kah Kesh | Kahidan | Kaj | Kakolak | Kal Gechi | Kal Geh-ye Sardasht | Kalamui | Kalat | Kalbi Bak | Kall Ab Chenar | Kallar-e Olya | Kallar-e Sofla | Kalvari | Kalvari-ye Olya | Kalvari-ye Sofla | Kanemi | Karan | Karavanserai-ye Shalil | Karch-e Sofla | Karf-e Olya | Karf-e Sofla | Karimabad | Karimabad | Karkon-e Olya | Karkon-e Sofla | Karri Chahar Bonicheh | Karsang | Kartogol | Katak | Katak-e Olya | Katak-e Sofla | Katula | Kavanak | Kavand-e Darvishan | Kerat Gol-e Sofla | Kesri | Keykavus | Khalilabad | Khalilabad | Khaniabad | Kharaji | Khardan | Khederabad | Kheyrabad | Khiyarkar | Khosrowabad | Khosrowabad | Khunkar | Khuyeh | خوی | شہر کيتان | Kiaros-e Olya | Kinak | Kohyan | Kol Koleh | Konarak-e Bala | Konarak-e Pain | Kondar | Kord-e Shami | Kufi | Kuh Narmeh | Kul Mishan | Kul Sorkh | Kuy-e Shahid Beheshti
L
لاچینار | Lah-e Deraz | لاساڈی ڈو | Lakhoshk | Landi | Larak | Laveh | Lebd-e Olya | Lebd-e Sofla | Leh Deraz | Lir Abi | Lir Abi | Lir | Lir-e Shamlek | لردگان | Loshtar-e Gavaruyi | Loshtar-e Ki Shams
M
Madan | معدن گیل سفید | Mahmudabad | Mahrik | مال‌خلیفہ | Malek Shir | Malekabad | Malekabad | Malekabad-e Yek | Mamureh | Manj-e Baraftab | Manj-e Jahrub | Manj-e Nesa | Mard-e Khaneh | Margh Malek | Markadeh | Mashg Duzan | Matui | Mavarz | Mazeh Faramarzi | Mazeh-ye Sardasht | Mazraeh-ye Mohammad Ali | Mehdiabad | Mehdiabad | Mehdiabad-e Yek | Mehdiyeh | Mesen | Mezan | Mian Ab | Mian Dowhan-e Olya | Mian Dowhan-e Sofla | Mian Qaleh | Mian Rudan-e Yek | Mian Talan | Michqavan-e Olya | Michqavan-e Sofla | Milan-e Baba Ahmadi | Milas | Mishan-e Olya | Mishan-e Sofla | Miyanju | Mohammadabad | Mohammadabad-e Tabatabayi | Mohammadabad-e Yek | Monarjan | Monjar Mui | Moradabad | Morghak | Mostafaabad | Mostafaabad | Mownowm | Muchan | Murchegan | Murdel | Murhareh | Musaabad | Musaabad