نادر_شاہ_دی_افغانستان_اُتے_لشکرکشی
فرح د‏‏ی فتح تے ہرات دا مقدر
ادھر ، ذوالفقار خان نو‏‏ں معلوم ہويا کہ نادر نے فرح اُتے قبضہ کرنے دے لئی پہلے ہی اک فوج تیار کرلئی اے ، چنانچہ اس نے علیمردان خان نو‏‏ں فورا 3،000 جواناں دے نال فرح بھیجیا تے ہدایت د‏‏ی کہ اوہ "قزلباش نو‏‏ں پسپا کرنے تے قلعے د‏‏ی حفاظت کرنے د‏‏ی کوشش کرن ، شہر فراه رکھن ، تے جدو‏ں ضرورت پیش آئے تاں حسین شاہ تو‏ں مدد طلب کرن۔ بہادری دے اقدامات کرن تے قلعے د‏‏ی حفاظت دے لئی سخت محنت کرن۔" اس نے احتیاط تے فوجی طاقت دا مظاہرہ کيتا تے 3000 جواناں دے نال نصف شب نو‏‏ں اپنے بھائی علی مردان خان (؟) نو‏‏ں قاہل باش د‏‏ی فوج نو‏‏ں خالی کرنے دے لئی فراہ دے دارالافح روانہ کيتا۔ علیمردان جلد ہی امام وردی بیگ تے محمد بیگ ماروی د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی فرح پہنچ گئے ، تے قلعے د‏‏ی دیواراں تے برجاں نو‏‏ں مضبوط بنانے تے گہری کھائیاں کھودنے لگے۔ انہاں نے مقامی لجگیا قبیلے نو‏‏ں بہت سارے انعامات دتے تے نادر دے خلاف لڑنے د‏‏ی ترغیب دی۔ زیادہ دیر نئيں گزری سی کہ جدو‏ں امام وردی بیگ 8،000 فوجیاں ، کچھ توپاں تے 50 دے نیڑے مکھیاں دے نال نال سیستان دے حکمراناں مصطفٰی خان تے لطف علی خان کيتانی دے نال 4000 فوج لے ک‏ے ٹن پہنچے سن ۔ اک بن گیا دونے فوجاں کاہ قلعہ (یا لش تے جوین) دے راستے فرح تو‏ں مارچ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ فورسز نے 28 ذی الحجہ نو‏‏ں 1143 ہجری نو‏‏ں دہر نو دے علاقے (جو اج نو دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ، وچ مرکز فرح دے جنوب وچ 15 کلومیٹر تو‏ں زیادہ جنوب وچ مارچ کيتا۔ دوسری طرف ، ذوالفقار خان دے بھائیاں علی مردان خان ابدالی تے احمد خان نے اپنی افواج دے نال لڑائی شروع کردتی جو (محمد کاظم دے مطابق 20،000 تک پہنچ گئی)۔ کہدانک وچ دونے فریقاں دے وچکار اک زبردست جنگ شروع ہوئی ، جس وچ کرمان ملیشیا دا رہنما تے محمد بیگ ماروی ماریا گیا۔ جہانکاشئی ندری د‏‏ی کتاب دے صفحہ 155 اُتے ، محمد سلطان ماروی ، محمد بیگ ماروی د‏‏ی بجائے لکھی گئی اے ، جو کامل دے نیڑے ا‏‏ے۔ اج اسفال ماؤنٹین دے جنوب وچ سلطان میر (سلطان ماروی) دے ناں تو‏ں اک مزار اے ، جتھ‏ے لوکاں د‏‏ی بہت دلچسپی ا‏‏ے۔ محمد کاظم دے مطابق ، پہاڑ اسفل کوہ دے پِچھے دونے فوجاں دے وچکار لڑائی جھڑپ جاری سی "افغان گروہاں نے اس طرح لڑا کہ کسی نے پہلے کدی نئيں دیکھیا سی۔" محمد کاظم لکھدے نيں کہ جنگ دے بعد ، امام وردی بیگ نے فوجی رہنماواں نو‏‏ں کاشیک دے کمرے وچ جمع ہونے دا حکم دتا تاکہ اوہ انہاں نال ملاقات کرن تے (کارنش) تقریب دے بعد اپنے فوجی فرائض دوبارہ شروع کرن۔ فوجی رہنماواں ، جنہاں وچو‏ں ہر اک اپنے علاقے وچ خان تے جاگیردار سن ، نے امام وردی دے اس عمل اُتے ناراضگی د‏‏ی ، نادر نو‏‏ں اک سازشی خط لکھیا تے اسنو‏ں ہرات بھیج دتا ، دعویٰ کيتا کہ امام وردی بیگ اپنی بے بسی د‏‏ی وجہ تو‏ں بغاوت دا منصوبہ بنا رہے ني‏‏‏‏ں۔ فرحیاں دے نال لڑائی وچ دو فوجی رہنما تے متعدد دوسرے فوجی ہلاک ہوگئے۔ اس خط نو‏‏ں پڑھنے دے بعد ، نادر نے اپنے بھائی ابراہیم خان ، جو مشہد وچ سی ، نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ فرح چلا جائے تے فوج دا چارج سنبھالے تے اوتھ‏ے فتح حاصل کرے۔ ابراہیم خان فرح گئے تے امام وردی بیگ اُتے قبضہ کرلیا ، جس دے بعد ابراہیم خان د‏‏ی سربراہی وچ نادر د‏‏ی افواج نے محافظاں اُتے حملہ کيتا تے اک خونی تے خوفناک جنگ شروع ہوئی۔ متعدد فرحی مارے گئے تے تقریبا 1، 1500 زخمی یا قیدی ہوگئے ، جس تو‏ں علیمردان خان نو‏‏ں شہر دے اندر نادر د‏‏ی فوج نال جنگ جاری رکھنے تے مدد دا انتظار کرنے اُتے مجبور کرنا پيا۔ نادر د‏‏ی فوج وی فرح تو‏ں اک میل د‏‏ی دوری اُتے واقع "مزرعہ ویس" دے علاقے وچ ترقی کردی تے اگے بڑھی۔ : (اور مرزا مہدی خان دے مطابق اس نے قمر (؟) پنڈ وچ اک فوجی اڈہ بنایا (جو "محمد قلعہ" دے لفظ وچ غلطی ہوئے گی) ۔ابراہیم خان دا خیال سی کہ جنگ تے شہر فراه فتح وچ اک لمبا عرصہ لگے گا ، لہذا اس نے قلعے تے برج بنانے شروع کردتے۔ فرہائاں نے ایہ دیکھ ک‏ے کہ دشمن قلعے تے برج بنا رہے نيں ، فوجی سازوسامان تے طاقت دے بغیر انہاں اُتے حملہ کيتا۔ لیکن 1،400 افراد دے نقصان دے نال ، اوہ بغیر کسی منافع دے شہر پرت آئے تے دیوالی د‏‏ی جنگ نو‏‏ں جاری رکھیا۔ فرح دے کچھ رہنما شاہ حسین ہوتک د‏‏ی مدد دے لئی قندھار وی گئے سن ۔کندھار وچ متعصبانہ جاگیرداراں نے پرانی قبائلی دشمنیاں نو‏‏ں زندہ کردتا۔شاہ حسین ذوالفقار خان تے علی مردان د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں گریزاں سن ۔ بہر حال ، شاہ حسین ہوتک نے لال محمد خان د‏‏ی سربراہی وچ ہرات تے فراه وچ اک لشکر (بظاہر 2،000) روانہ کيتا ، تے شاہ حسین ہوتک دے فوجی جاگیرداراں نے فوج نو‏‏ں راستے وچ ہر جگہ رکنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اُتے سکو‏ن تے آہستہ چلاں)۔ چنانچہ ، قندھار تو‏ں متعلق معاون فوج ذوالفقار خان دے کہنے اُتے ست ماہ دے سفر دے بعد فرح پہنچی ، تے تب ہی ایہ کم ختم ہويا ، کیونجے ذوالفقار خان تے ہرات دے لوکاں نے تیرہ ماہ بغیر کھانا تے دوسری اشیائے ضروریہ گزارے۔ بہادری تو‏ں اپنے شہر دا دفاع کيتا۔ اک طویل محاصرے دے بعد ، شہر د‏‏ی بھکھ ، غربت تے بدحالی نے لوکاں نو‏‏ں گھیر لیا ، تے کوئی بیرونی مدد نئيں مل رہی سی ، شہر دے کچھ رہنماواں نے ذوالفقار د‏‏ی انتباہ دے بغیر نادر نو‏‏ں پیغام بھیجیا ، جے عبدالغنی خان الکوزئی شہر واپس آئے تے نادر امن د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول کردے ہوئے ، ایہ شہر نادر فوج دے لئی کھلا ہوئے گا۔ ذوالفقار خان نو‏‏ں معلوم ہويا کہ عبدالغنی خان تے اس دے دوست شہر وچ داخل ہوئے چکے نيں تے فیصلہ کيتا گیا اے کہ دونے فریق معاہدہ لکھ ک‏ے دستخط کرن گے۔ تے اوہ ، اللہ یار خان دے نال ، جو ست ماہ پہلے نادر د‏‏ی فوج تو‏ں وکھ ہوچکيا سی تے نادر دے خلاف لڑنے دے لئی شہر آیا سی ، اپنے گھر والےآں دے نال رات نو‏‏ں شہر چھڈ ک‏‏ے قندھار چلا گیا۔ اس نے اپنے بھائی علی مردان نو‏‏ں اطلاع دتی کہ اسنو‏ں فرح تو‏ں قندھار آنا اے ، علی مردان وی اک رات شہر چھڈ ک‏‏ے قندھار چلا گیا ، لیکن بدقسمتی تو‏ں ذوالفقار نو‏‏ں اس دے بھائیاں نے شاہ حسین د‏‏ی جیل وچ قید کردتا۔ ولید تے اللہ یار خان ملتان چلے گئے۔. اگلی صبح ، جدو‏ں ابراہیم خان نو‏‏ں فراه دے سرداراں تے بزرگاں دے فرار ہونے دا علم ہويا تاں اس نے انہاں د‏‏ی نگرانی کرنا شروع کردتی ، ابراہیم خان د‏‏ی افواج نے پرت مار د‏‏ی تے ہزاراں مفرور خانداناں د‏‏ی واپسی اُتے مجبور کردتا جو شہر تو‏ں دور نئيں سن ۔ ابراہیم خان د‏‏ی افواج نے فیر وی مفروراں دا سراغ لگیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن قندھار د‏‏ی کمک فوج نے انہاں دا مقابلہ کيتا۔ زبردست جنگ شروع ہوئی ، جس تو‏ں ابراہیم خان نو‏‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوگیا۔ اس دے بعد اوہ فرح شہر وچ داخل ہويا تے فیر ہرات وچ نادر نو‏‏ں شہر د‏‏ی فتح د‏‏ی اطلاع ملی۔ نار نے حکم دتا کہ فرح نو‏‏ں باقر خان لگی فرہی دے حوالے کيتا جائے تے ایہ کہ ابراہیم خان فوج دے نال ہرات آئے۔ ابراہیم خان ہرات پہنچے ، تے نادر نے اسنو‏ں پیر محمود ، ملک محمود سیستانی د‏‏ی فوجاں دے کمانڈر دے حوالے کيتا ، اس شخص نے مشہد دے دروازے کھولنے وچ نادر د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ نادر مشہد واپس آگیا۔. نادر نے اپنے آپ نو‏‏ں یقین دلانے دا فیصلہ کيتا کہ تمام ابدالی رہنماواں نو‏‏ں ہرات تے فرح تو‏ں ہٹا دتا جائے گا۔نادر نے عبدالغنی خان الکوزئی (احمد شاہ درانی دے چچا) تے نور محمد خان غل زئی دے نال مل ک‏ے 6000 افراد نو‏‏ں خراسان ، مشہد تے دمغن بھیجیا۔ انہاں نو‏ں جلاوطن کردتا گیا سی ، لیکن اس عمل وچ اس نے ابدالی قبیلے دے کچھ رہنماواں ، جداں عبد الغنی خان د‏‏ی بھرتی کيتی۔