cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 127 نو ایل
چک 127 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ہانگ کانگ ایئرلائنز
ہانگ کانگ ایئرلائینز دی ودھ رہی نیٹورک حال وچ 2017 وچ گولڈ کوسٹ، اؤکلینڈ، بیجنگ، شنگھائی، بنکاک، بالی، تائیپیئی، سیول، ٹوکیؤ، ساؤپورو اتے اوکیناوا سمیت نویاؤنیوگ نویں وینکوور اتے لاس اینجلس روٹس سمیت 30 شہراں وچ مقامی اے۔ ایئرلائین دے 35 جہازاں دی اک متحد فلیٹ اے موجودہ مسافر فلیٹ کول 31 جہاز ہن جنہاں دی عمر لگبھگ 5 سال ستمبر 2017 تک اے۔
کوڈشیئر سمجھوتے
ہانگ کانگ ایئرلائینز دیاں ایئرلائینز ہیٹھاں دتے ایئرلائینز دے نال شیئر کردے ہن:
جہازاں دے آرڈر
20 دسمبر 2005 نوں، ایئرلائیس نے 30 بوئنگ 737-800 اتے 10 بوئنگ 787 جہازاں دی خرید لئی بوئنگ دے نال اک سمجھوتہ (ایمؤیو) اتے دستخط کیتے سن۔ حالانکہ، ایئرلائین دی ویبسائیٹ مطابق بوئنگ 787 جہازاں لئی فرم آرڈر دا کوئی ذکر نہیں، چار بوئنگ 737-800 جہازاں دا صرف اک حکم اے۔
21 جون 2007 نوں، ایئرلائیس نے 30 ایئربسّ اے 320, 20 ایئربسّ اے -330-200س نوں رولس-رائس ٹرینٹ 700 انجناں اتے اک ایئربسّ کارپوریٹ جیٹ ولوں چلا ئے جان لئی ایئربس نال سمجھوتہ سہیبند کیتا۔ بعد وچ 12 ستمبر 2007 نوں ایئربسّ دے نال فرم کنٹریکٹ تے ہستاکھر کرکے اس حکم دی تصدیق کیتی گئی سی اتے اسنوں ایئرلائین اتے اس دی بھین دی ایئرلائین ہونگ کانگ ایکسپریس ایئرویز دے وچکار سانجھا کیتا جاویگا۔ دسمبر 2008 وچ، 20 اے -330-200 دے تن مول آرڈر اے -330 -300 وچ بدل دتے گئے اتے ہانگ کانگ قومانتری ایویئیشن لیزنگ نوں ٹرانسفر کر دتا گیا۔ اوہ ہانگ کانگ ایئرلائینز ولوں چلا ئے جانگے۔
جولائی 2010 وچ فارنبورو ایئر شو وچ، ایئربسّ نے اعلان کیتی سی کہ ہانگ کانگ ایئرلائینز نے 15 اے -330 توں اے -350 دے آدیساں نوں بدلن اتے 10 اے -330-200 دے لئی اک وادھو آرڈر رکھن لئی اک سمجھوتہ کیتا سی۔ ایئرلائیس نے 15 اے -330 دے اک موجودہ آرڈر نوں اے -350 ایکسڈبلیو بی وچ بدل دتا جو کہ 2018 وچ حاصل کیتا جاویگا۔ وادھو اے -330 لئی کوئی انجن دی چون نہیں کیتی گئی سی۔
2011 دے شروع وچ، افواہاں سن کہ ہانگ کانگ ایئرلائینز نے 15 بیو ۔747-8 جہازاں دا حکم دتا سی، پر اجیہا حکم کدے وی لاگوُ نہیں ہویا۔
لی کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
ہانگ کانگ ایئرلائنز
جہازاں دے آرڈر
جنوری 2012 دی شروعات وچ، HKA دے کارپوریٹ پرشاشن پردھان کینیتھ تھونگ نے اک ٹی وی انٹرویو وچ کیہا کہ ایہہ حکم اگے جا رہا سی۔
دسمبر 2012 وچ، سی ای او یانگ جیانہونگ نے بلومبرگ نوں دسیا کہ "اسیں تھوڑے ویلے وچ لمبے ڈھون والے روٹاں نوں دوبارہ نہیں شروع کراںگے۔ کیریئر گھٹو-گھٹو کجھ 10 وچوں آنّ آکرم اے -380 دے اے -330 دے بدلاء دی چرچہ کر رہا اے، اتے ڈلیور وچ دیری کر رہا اے۔"
15 ستمبر 2016 نوں، ہانگ کانگ ایئرلائینز نے مستقبل دے روٹ دے پھلار لئی ودھیک 9 اے -330-300 دے حکم دتے سن۔ ہانگ کونگ ایئرلائینز نے 4 بوئنگ 787-9 دے حکم دتے سن۔
کارپوریٹ چتر اتے معاملے
ایئرلائین دا مکھ دفتر اس ویلے ٹونگ چنگ، لنتو جزیرہ تے اک سٹی گیٹ دے ستویں منزل تے واقع اے۔
ایئرلائین دا مکھ دفتر سیئینئیسی ہاؤس (چین دے 航 大廈) دے لیول 2 تے سی، ہانگ کانگ دے لنتو وچ ہانگ کانگ قومانتری ہوائی اڈے دی جائداد تے سی۔
کارپوریٹ لوگو
ہانگ کانگ ایئرلائین لال اتے جامنی رنگ نوں پرمکھ رنگ دے طور تے اپناؤندی اے اتے اسدیاں وردیاں اتے یاتری کیبن تے ورتدی اے۔
TVC
2013: ٹی وی وپاری "ودھیا سکائی ہائی لاؤنا"
کھیڈاں
ہانگ کانگ ایئرلائینز نوں ہپھ کینال پیرالیمپک کمیٹی اتے جسمانی طور تے اپاہج لئی سپورٹس ایسوسی ایشن لئی ادھکارک کیریئر وجوں چنیا گیا اے۔
کیبن سیوا
فلیٹ دے بہتے ہوائی جہاز ایویئیڈّ ان-پھلائیٹ منورنجن نظام نال لیس ہن۔ اک ان-پھلائیٹ میگزین "اسپری" سفر اتے جیون سٹائل دے لیکھاں نال یاتریاں لئی مہیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ہوابازی گٹھ:ہوائی کمپنیاں
چک 128 نو ایل
چک 128 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ڈسک ہیرو
ڈسک ہیرو جاں ڈسکاں زمین دی وہائی لئی ورتی جان والی اک زرعی مشینری اے  جو ٹریکٹر نال چلدی اے تے کھیت نوں واہن دے کم آندی اے ۔
گٹھ:کھیتی باڑی دی مشینری
عام تارہ مچھی
عام تارہ مچھی اک عام ملن والی تارہ مچھی اے۔ایہ اتلے اوقیانوس وج ملدی اے' ایہدیاں 5 بانہواںہوندیاں نیں جیہڑیاں 10–30 سینٹی میٹر تک لمیاں ہوسکدیاں نیں۔52 سینٹی میٹر تک دیاں وی دسیاں نیں۔ ایہ مالٹئی رنگ دی ہوندی اے۔ پڑیاں تے یا ملبے ورگے سمندری پدھر تے پئی ہوندی اے۔
تارا مچھی
تارہ مچھی سمندری چانداراں دی اک ٹولی اے جیڑی کنڈیارہ برادری وچ وں اے۔ ایہ سمندر دی پدھر تے ہوندے نیں۔ ایہناں دیاں 1500 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ سمندر چھل والے تھاں توں لے کے 6000 میٹر تک ڈونگیاں تھانواں تے وی ہوندیاں نیں۔ ایہدیاں 5 یا ایس توں چوکھیاں بانہواں ہوندیاں نیں۔ سب توں وڈی تارہ مچھی سورج مکھی تارہ مچھی دی بانہ اک میٹر تک جاندی اے۔ ایہ انکنگریڑے نیں پر فیر وی ایہناں دا اک ٹانچہ ہوندا اے جیہڑا کیلشیم کاربونیٹ دا بنیا ہوندا اے۔ ایہناں دا دماغ نہیں ہوندا بلکہ اک نروس پربندھ ہوندا۔ ایہناں دا خون نہیں ہوندا۔ سمندری پانی توں ای ایہ اپنی لوڑ دیاں شیواں لیندیاں نیں۔
باچکا پلانکا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
باچکا پلانکا شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں باچکا ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 129 نو ایل
چک 129 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ٹریکٹر سازاں دی لسٹ
I
[[تصویر:NelsUgland.jpg|thumb|انٹرنیشنل ہارویٹر
]] [[تصویر:IMT_533_DeLuxe_Šarani_2.jpg|thumb| IMT (سربیا)
]]
K
[[تصویر:T_150_K_front.JPG|thumb| KhTZ (یوکرین)
]]
L
[[تصویر:Lamborghini_traktor.jpg|thumb|لومبورگنی ٹریکٹر
]]
M
[[تصویر:Belarus_1220.4.jpg|thumb| MTZ (بیلاروس)
]]
باہری لنک
گٹھ:کھیتی باڑی دی مشینری
چک 130 نو ایل
چک 130 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
-ستان
ستھان پنجابی بولی دا اک پچھیتر اے تے ایہ شبد پنجابی شبد "تھاں" یعنی "جگہ" وچوں نکلیا اے۔ پنجابی توں بعد ایہہ پچھیتر فارسی وچ شامل ہویا ۔ فارسی وچ "تھ" دا اکھر تے اواز نئیں ہُندی ایس لئی پنجابی دا ایہہ پچھیتر "ستھان" فارسی وچ "ستان" بن گیا ۔
ایران
ایران دے صوبے:
روس
روس دے لوکراج:
ایران
ایران دیاں تحصیلاں نوں بخش تے سب تحصیلاں نوں دہستان آکھیا جاندا اے:
ایران دے دہستان (سب تحصیلاں):
تاجکستان
تاجکستان دی تیجی پدھر دی انتظامی ونڈ جماعت اے ، جہڑی کہ تحصیل برابر سمجھی جاندی اے ۔
علاقے
۔
فارسی چ
روسی لوکراج فارسی چ ہور
شیواں تھانواں دے ناں
فارسی سنسکرت
حوالے
گٹھ:ستان
سوتر ورگے
سوتر ورگے جانوراں دی اک برادری اے جیہڑے سوتر یا سیبے ورگے ہوندے نیں۔ ایہ 50 توں 100 سینٹی میٹر تک لمے ہوندے نیں۔ ایہ 2 میٹر تک وی لمے ہوسکدے نیں تے 1 توں 3 میٹر تک موٹ ہوندے نیں۔
چک 131 نو ایل
چک 131 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
لکسنگٹن کاؤنٹی
لکسنگٹن امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 132 نو ایل
چک 132 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
گھوڑا ٹبر
گھوڑا ٹبر جانوراں دا ایسا ٹبر اے جیدے وچ گھوڑے، کھوتے، زیبرے تے ہور رلدے جانور آندے نیں۔
سنجنا کپور
سنجنا کپور (جنم 1967)) اک بھارتی تھیٹر دی شخصیت اتے بریٹیش اتے بھارتی نسل دی سابقہ بھارتی فلم اداکارہ ہے۔ ایہہ بھارتی فلم اداکار ششی کپور اتے  جینیفر کیندل دی دھی ہے۔ جینیفر نے 1993 توں فروری 2012 تکّ ممبئی وچّ پرتھوی تھیٹر دی شروعات کیتی۔ to February 2012.
پاݨی گلی
پانی گلی پانی دی اک ایسی تنگ گلی اے جیہدے وچوں سمندری جہاز لنگ سکدے نیں تے جیہڑی دو پانیاں دے وڈے انگاں نوں ملاندی اے۔ ایہ زمین دے دو وڈے انگاں دے وشکار ہوندی اے۔ پانی گلی نہر نالوں کھلی ہوندی اے۔
سنجنا کپور
جیون
سنجنا کپور دا جنم کپور پروار وچّ ہویا۔ اسدے دادا پرتھوی راج کپور اتے چاچے راج کپور اتے شمی کپور سن۔ اسدے بھراواں کنال کپور اتے کرن کپور نے وی کجھ فلماں وچّ کم کیتا پر سنجنا وانگ ودھیرے سفلتا حاصل نہیں کیتی۔ اسدے نانا-نانی جیفری کیندل اتے لورا کیندل وی تھیٹر آرٹسٹ رہے سن۔ سنجنا نے ممبئی دے بومبے انٹرنیشنل سکول توں تعلیم حاصل کیتی۔
کیریئر
سنجنا دا کیریئر ودھیرے سفل نہیں رہا۔ اسنے اپنے فلمی کیریئر دی شروعات "36 چورنگی لین" توں کیتی جسدے پروڈیوسر اسدے والد اتے مکھ کردار اسدی ماں نے ادا کیتا۔ اسنے اس فلم وچّ اپنی ماں دے بچپن دا رول ادا کیتا۔ اس توں بعد اسنے 1984 وچّ اُتسوو فلم وچّ کم کیتا، 1988 وچّ اپنے  پیؤ دی بنائی فلم ہیرو ہیرالال وچّ مکھ کردار نبھائیا جو باکس آفس اپر ناکام رہی۔
نجی جیون
سنجنا نے مشہور شخصیت والمک تھاپر نال ویاہ کیتا اتے ایہناں نوں ہمیر ناں دا اک پتّ وی ہویا۔ سنجنا دا اس توں پہلاں ویاہ آدتیا بھٹاچاریا،]]، فلممیکر باسو بھٹاچاریا اتے رنکی بھٹاچاریا دا بیٹا، نال ہویا سی۔ کپور دلی وچّ رہندی ہے۔ ایہہ اپنے بھین بھرا وانگوں بالیوڈ نوں مکمل طور اُپر اپنی مکھ دھارا نہیں چنیا۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:کپور پروار گٹھ:1967ء دے جم
چک 134 نو ایل
چک 134 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
اجاریا
اجاریا
پینگولن
پینگولن کیڑے کھانوالے دد پلانیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ اک ٹوکرہ تے 8 ونڈاں نیں۔ پینگولن مالے بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے گول مول ہونوالا۔
بارلے جوڑ
Pangolin
چک 110 فتح
110 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
مینا کنت
مینا کنت ( جنم Ulrika Wilhelmina Johnsson, 19 مارچ 1844 – 12 مئی 1897) اک فنلینڈی لکھاری اتے سماجی کارکن سی۔ اسنے لکھن دا کم ادوں شروع کیتا جد اوہ اپنے پروار نوں ڈریپر دی دوکان دی سنبھال کردی سی اتے اک بیواہ ہندے ہوئے اپنے ستّ بچیاں نوں وی سانبھ رہی سی۔ اس نے اپنیاں لکھتاں وچّ عورتاں دیاں حقاں دی گلّ کیتی ہے، خاص طور اتے اک سبھیاچار وچّ جدوں عورتاں دیاں ریجھاں بارے گلّ کرنا ہی غلط سمجھیا جاندا سی۔ اسدا ناٹکپادری دا پروار اسدا سبھ توں مشہور ناٹک ہے۔ اپنے سمیں وچّ اوہ اک اختلافی ہستی سی۔
بحث
جد وی عورتاں دے حقاں بارے عوامی بحث ہندی تاں کنت ہمیشہ کھڑی ہندی سی۔
ہور پڑھو
Sirkka Sinkkonen, editor (1986) Toward equality: proceedings of the American and Finnish Workshop on Minna Canth, Kuopio, 19 to 20 June 1985. University of Kuopio. ISBN 951-780-823-2.
باہری لنک
گٹھ:جنم 1844 گٹھ:فنلینڈگٹھ:فنلینڈی شخصیتاںگٹھ:فن شخصیتاں
میرین کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
میرین امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 136 نو ایل
چک 136 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 135 نو ایل
چک 135 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سکھ مت
سکھ دھرم اک مذہب ہے جیہدا مڈھ 15ویں صدی وچ دکھنی ایشیاء دے پنجاب تھاں وچ گرو نانک نے رکھیا۔ ایہدے دس گروواں دے ویلے وچ ایہدے وچ وادے ہوۓ۔ گرنتھ صاحب سکھ مت دی پوتر کتاب ایہدا آخری تے پکی گرو اے۔ ایہ دنیا دا پنجواں وڈا مزہب اے۔ بول 'سکھ' سنسکرت بول ششیا توں بنیا حیدا مطلب اے سکھن والا  سکھ مت اک خدا نوں منن والا مت اے جیڑا واہگرو تے ایمان رکھدا اے تے جیدی نشانی اک اونکار اے۔ ہر سکھ تے لازم اے جے دس گروواں دے آکھے نوں منے تے سکھ مت دی پوتر کتاب گرنتھ صاحب نوں وی منے۔ ایہ مت پنجاب توں ٹریا۔ ایدے منن والے ھندستان، کینیڈا، برطانیہ تے امریکہ تے ہور کئی دیساں وچ ریندے نیں۔ سکھاں دی گنتی جگ چ 3 کروڑ دے نیڑے اے۔ سکھ مت دی پوجا کرن دی تھاں نوں گردوارہ آخدے نیں تے ایناں دا سب توں پوتر گردوارہ ہرمندر صاحب اے جیڑا امرتسر بھارتی پنجاب چ اے۔ بھارتی پنجاب ای او تھاں اے جتھے ایہناں دی گنتی سب توں ود اے۔
سکھاں لئی پنج ککے (ککار)
سکھاں نوں پنج تتاں راہیں پابند کیتا گیا اے، جناں نوں عامَ کرکے 5ککے وی کہندے نیں۔ اس نوں سکھاں دے دسویں گورو گورو گوبند سنگھ جاری تیار کروایا گیا اےاتے ایہہ روزانہ دی زندگی وچّ اوہناں دے فرضاں دی پہچان، جاں اوہناں دے کماں توں سمجھ دندے نیں۔ ایہہ یاد رکھنا چاہیدا اے کہ 5 ککیاں نوں صرف نشان دے طور 'تے نہیں پہنیا جاندا اے۔ دسویں گورو گورو گوبند سنگھ جی نے ایہناں 5 ککیاں نوں پہنن دا حکم دتا اےتاں کہ اک سکھ ایہناں نوں اپنی روحانیت نوں ہوراں توں وکھرا رکھن لئی ورت سکے۔ ایہہ 5 چیزاں نیں: کیس (بناں کٹے وال)، کنگھا (چھوٹی کنگھی)، کڑا (گول لوہے دا ہتھ وچّ پاؤن لئی چکر)، کرپان (چھوٹی تلوار) اتے کچھا ۔
تریخ
سکھ مت دہ پہلا گرو نانک (1469–1538) تلونڈی جینوں ہن ننکانہ صاحب کیندے نیں ج جمیا۔ اودا پیو مہتا کالو اک پٹواری سی تے راۓ بلر کول نوکری کردا سی تے اودی ماں دا ناں ٹرپت دیوی سی اودی اک وڈی پعن وی سی جیدا ناں نانکی سی۔ اوہ کھتری ہندو سن تے ذات دے بیدی۔ ناناک نوں نکی جندڑی توں ای مذہب ول ای رحجان سی اک دن سویرے نال دی ندی تے نان گیا تے واپس مڑ کے اے گل آکھی جے ناں کوئی ہندو ناں کوئی مسلمان۔ ایس گل نوں سکھ مت دے ٹرن دا پہلا پیر کیا جاندا اے۔ نانک نے چار وڈے سفر کیتے۔ پہلا بنگال تے اسام ول سی۔ دوجا دکھن چ تامل ناڈو ول سی، تیجا کشمیر لداخ تے تبت ول سی تے چوتھا بغداد تے مکہ ول سی۔ نانک دا ویاہ سلکھنی نال ہویا جیہڑی مول چند چونا دی تعی جیہڑا کہ چاول دا بپار کردا سی اودے دو پتر ہوۓ۔ وڈا پتر شری چند اک تیاگی سی جیدے کئی سنگی سن۔ دوجا پتر لکشمی داس دنیاداری دے کماں چ رجیا سی۔
1538 چ کرو نانک نے لہنا نوں جیہڑا اک کھتری سی اونوں اگلا گرو چنیا تے اپنے کسے پتر نوں ایس کم لئی ٹھیک نان سمجیا۔ لہنے نوں انگد دیو دا ناں دتا گیا تے سکھ مت دے دوجے کرو سن۔ نانک نے اونون راوی دے کنڈے تے کرتارپور چ اگلا کرو بنیا جتے کے اپنے سفراں مگروں اونے ڈیرہ لایا سی۔ انگد دیو نے گرو والا کم ٹوری رکھیا تے اونے گرمکھی لپی نوں وی سدا کیتا۔ 1552 چ گرو امر داس اپنی جیاتی دے 73ویں ورے چ سکھ مت دا تیحا گرو بنیا۔ گوندوال ایس گرو دے ویلے سکھ مت دا گڑھ بنیا۔ اونے سونیاں دے برابری دے اصول تے چلیا تے پردے تے ستی نوں بند کردتا۔ امر داس نے لنگر نوں وی ٹوریا تے کوئی وی جیہڑا اودے نال گل کرنا چاندا سی اوہ پہلے لنگر توں روٹی کھہا کے تے فیر گل کردا سی۔ 1567 چ شہنشاہ اکبر نے پنجاب دے غریب لوکاں نال بیٹھ کے لنگر کھادا۔ ایس گرو نے 146 لوک تیار کیتے جیہڑے ایس تیزی نال وددے ہوۓ مت نوں منن والیاں دا انتظام کر رۓ سن۔ ایناں چ جنیاں نال 52 سوانیاں وی سن۔ 1574 چ جدوں اوہ مریا تے امنے اپنے جوائی جیٹھا نوں اگلا گرو بنایا۔ جیٹھا رام داس دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ رام داس نے امرتسر نگر وسایا ایس تے پہلے اینوں گرو دا چک کیا جاندا سی۔
1581 چ گرو دا سب توں نکا پتر ارجن دیو سکھاں دا پنجواں گرو بندا اے۔ ارجن دیو نے ہرمندر صاحب بنایا تے ادی گرنتھ وی لخی۔ تخت دے مغل دعوے دار دا ساتھ دین تے مغل شہنشاہ جہانگیر نے اونوں 1606 چ قتل کرادتا۔
سکھ مت سیاست ول
مغلاں نال چگڑے سکھ مت دے منن والیاں نوں سیاست ول لے آۓ تے سکھاں نے اپنے آپ نوں لڑائی لئی وی تیار کرنا دا سوچیا۔ دو تلواراں نشان بنیاں۔ ہرگوبند ہری راۓ تے ہرکرشن سکھ مت نوں موہبی تے ایدے نال نال اک سیاسی طاقت چ ٹعال دے نیں۔ نوویں گرو تیغ بہادر نوں اودے مسلماناں نال ظلم کرن تے شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر مروادندا اے۔ اودے مکروں اودا پتر گوبند سنگھ دسواں گرو بندا اے تے اوہ سکھان نوں اک فوجی ٹولی چ پلٹ دندا اے۔ 30 مارچ 1699 نوں سکھاں دی لڑاکا ٹولی خالصہ دی نیو رکھدا اے۔ سکھ مت دیاں مذہبی سوچاں چ تے کوئی فرق ناں آیا پر اے ویلے نال چلدیاں ہویاں تے اپنے آپ نوں بچاندیاں ہویاں اک سیاسی تے فوجی طاقت چ ٹعل گئی۔ گرو گوبند سنکھ نے مرن توں پہلے گرنتھ صاحب نوں نوں ہمیشہ لئی پکا گرو تے روحانی گرو تے سکھ پنتھ یا قوم نوں دنیاوی گرو بنا دتا۔ بندہ سنگھ بہادر سکھاں دا فوجی سردار بندا اے اینوں مغل شہنشاہ جہاندار شاہ مروادندا اے۔ سکھ لڑاکا ٹولیاں جناں نوں مثل کیا گیا اے بندیاں نیں تے انت تے اک سکھ سلطنت چ پلٹ جاندیاں نیں جیدا سردار مہا راجہ رنجیت سنگھ سی۔ اے سکھ پنجابی سلطنت درہ خیبر توں چین دی ولگن تک پھیلی ہوئی سی۔ اودے مرن تے سکھ سلطنت تے دو لڑائیاں لڑن دے مگروں مل مار لیندے نیں۔ سکھ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی تے شرومنی اکالی دل دو سیاسی تے مزہبی پربندہکاں چ پلٹ جاندے نیں۔
زیا مودی
thumb ضیا مودی (جنم 19 جولائی 1956) بھارتی قانونی صلاح کار ہے۔ اسدی ابھید اتے پراپتی قانون، پرتیبھوتی قانون، پرائیویٹ برابری اتے پراجیکٹ معاشی نظام تے مہارت ہے۔  اسدا جنم پارسی پروار وچّ ہویا سی. ایہہ بہائی بھائیچارے دی سرگرم رکن ہے۔
اعزاز
اسنوں بزنس ٹوڈے توں 2011 وچّ بھارت دیاں 25 سبھ توں بااثر کاروباری عورتاں وچوں اک دا درجہ ملیا سی۔
حوالے
گٹھ:جنم 1956 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پارسی لوک گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
سکھ مت
مذہبی کتاب
ادی گرنتھ تے گرنتھ صاحب سکھ مت دیاں پوتر کتاباں نیں۔
سکھ لوک
دنیا چ 2 کروڑ تے 58 لکھ دے نیڑے سکھ وسدے نیں۔ تے ایدا 75٪ پعارتی پنجاب چ نیں۔
خالصہ
پاک کیتے گۓ سکھاں نوں کیندے نیں۔ خالصہ عربی بولی دا بول اے حیدا مطلب اے خھنڈیا پھوکیا ، ستھرا۔ خالصہ پہلے پنج سکھاں (پنج پیارے) دی اک لڑاکا ٹولی سی حینوں 30 مارچ 1699 نوں سکھاں دے دسویں گرو گوبند سنگھ نے نے بنایا۔ اے ناں گرو نے اپنے خیلیاں نوں امرت سنچار دی رسم چ دتا۔ خالصہ سکھ پنج ککے تے ناں دے نال 'سنگھ' (حنے لئی) تے 'کور' (سوانی لئی) توں پچھانیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سکھ گٹھ:مذہب گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
چک 138 نو ایل
چک 138 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 88-6آر
چک 88-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
الیبونار
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
الیبونار شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں بانات ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مارلبرو کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
مارلبرو امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
کوواچیچا
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
انژلیکا طاہر
انژلیکا روبلیوسکا طاہر اک پاکستانی-یوکرینی ماڈل اتے اداکارہ اے۔ اس مس پاکستان ورلڈ 2015 دی جیتو سی اتے اس نوں مس ارتھ 2016 وچ پاکستان دی نمائندگی کرن لئی بھیجیا گیا سی۔ حال ہی وچ، اوہ پاکستانی فلم صنعت وچ داخل ہوئی اے۔
زندگی
انژلیکا طاہر، کیف، یوکرین کرن وچ اک پاکستانی پیؤ اتے اک یوکرینی ماں توں پیدا ہوئی سی۔ اسدا پیؤ شیخوپورہ، پنجاب، پاکستان دا سی۔ کیف دے تکنالوجی لسیئم توں گریجوئیٹ ہون توں بعد، اسنے کیف نیشنل یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی اتے ڈزائین توں کلاکاری کنٹرول ماڈلنگ دی اپنی پڑھائی شروع کیتی۔
خوبصورتی مقابلیاں وچ کامیابیاں
انژلیکا دوگلے مول دی مس پاکستان ورلڈ ٹائیٹل جتن والی پہلی پاکستانی سی۔ اس دا پالن پوشن یوکرین وچ ہویا۔ طاہر نے 31 اکتوبر 2015 نوں ٹورانٹو، کینیڈا وچ مس پاکستان ورلڈ 2015 دا خطاب جتیا۔ اس نے مس پرفیکٹ اتے مڈلس پاپولرٹی وی جتی۔ پھر اوہ ورلڈ مس یونیورسٹی وچ مقابلہ کرن لئی گئی اتے دوجا رنر اپ حاصل کر لیا۔ اوہ مس سپرٹیلینٹ 2016 وچ مقابلہ کرن لئی کوریا گئی اتے دوجا رنر -اپّ حاصل کر لیا۔ طاہر پھر مس ارتھ 2016 وچ نتری اتے ٹیلینٹ راؤنڈ لئی سون تمغہ جت لیا۔اپریل 2017 وچ اسنے مصر وچ ہوئے خوبصورتی مقابلے مس ایکو انٹرنیشنل وچ پاکستان دی نمائندگی کیتی ، اتے پہلی وائس-مسس دا خطاب جتیا۔ ۔
لولیوڈ
انژلیکا طاہر گیا سی، وچ اک لولیوڈ فلم، Na پہریدار Na Baraati, جو کہ سوتردھار میکال ذوالفقار، علی کاظمی اتے قوی خان۔ ایہہ سی اس نوں پہلی فلم وچ پاکستان دے فلم صنعت ۔
فلم کیریئر
انژلیکا طاہر نے سونیا احمد ولوں ڈاریکٹ پاکستانی-کینیڈیئن فلم "نہ بینڈ نہ باراتی" وچ اداکاری کیتی۔ ایہہ فلم رومانٹک کامیڈی دی شکل وچ شوٹ کیتی گئی سی، اس نے مشہور پاکستانی اداکار میکال ذوالفقار، علی کاظمی اتے قوی خان نوں اکتر کیتا۔ ایہہ پاکستانی فلم صنعت وچ اس دی پہلی فلم اے۔ اس وچ کم کردے ہوئے اس نے اگلی فلم لئی اقرارنامے تے دستخط کیتے سن، جس دی دبئی وچ شوٹنگ کیتی جاوے گی۔
حوالے
گٹھ:جم 1997 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی لوکگٹھ:پنجابی لوک
چک 139 نو ایل
چک 139 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ممتاز شیخ
'''ممتاز شیخ (جنم 1982) عورتاں دے حقاں لئی کم کرن والی اک کارجکاری عورت ہے۔ اس نے ممبئی وچّ ہر جگہ اُپر سروجنک پیشاب گھر بنواؤن دا کامیاب کم کیتا۔ سال 2015 وچّ بی.بی.سی نے اس نوں اپنیاں 100 پریرک عورتاں وچّ شامل کیتا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی مسلمان
انڈین پینگولن
انڈین پینگولن ہندستان دا اک پینگولن اے۔
چک 210 فتح
چک 210 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 140 نو ایل
چک 140 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ایتالو کالوینو
ایتالو کالوینو اک اطالوی کمیونسٹ لکھاری سی ۔
جم تے جیون
ایتالو کالوینو دے والد ماریو کالوینو اٹلی توں 1909 وچ میکسیکو اُچالا کر گئے سن۔ اوتھے اوہناں کھیتی باڑی دی وزارت وچ اُچ پدھر تے کم سنبھالیا ۔ ماریو کالوینو گرم علاقیاں دی پینڈو معیشت تے واہی بیجی دے ماہر سن ۔ایہی اوہناں کیوبا وچ چوکھا چر پڑھایا وی۔ 1917 وچ اوہ میکسیکو توں کیوبا آ وسے سن تاں جو ایتھے سائنسی تجربے کر سکن۔ ایتھے ای ایتالو کالوینو دا جنم 1923 نوں ہوانا شہر دے مضافاتی علاقے اندرہویا ۔ ماریو کالوینو اِک پکا اُتھل کار سی۔ ایتالو کالوینو دی ماں ایک ماہر نباتات تے یونیورسٹی پروفیسرسی۔ ایتالو کالوینو دے جنم توں 2 سال بعد ایہہ ٹبر مُڑ اِٹلی پرت آیا۔اٹلی اندر 1941 وچ ایتالو کالوینو نے تیورن یونیورسٹی دے زرعی شعبے وچ جتھے کدی اوس دے پیو نے پڑھایا سی، داخلہ لیا پر مگروں سلیکھ دی پڑھائی لئی کھیتر بدل لیا۔ ایتھے تیورن وچ ایتالو کالوینو کمیونسٹ پارٹی دا رُکن بنیا۔ تے کامیاں دی لہر نال خود نوں اصلوں جوڑ دتا۔ کمیونسٹ اخبار تے رسالے لئی لکھدا رہیا۔ ایتالو کالوینو اپنیاں کہانیاں تے ناولاں لئی دُنیا بھر وچ مشہور اے۔ایہہ سوجھوان لکھاری 61ورھیاں دی عمر وچ 19 ستمبر 5 198 نوں ایس جہان نوں خیرا ٓباد کہہ گیا۔
چک 89-6آر
چک 89-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
اٹلس (دیوتا)
یونانی متھہاس وچ،  ایٹلس  (/ ætləs /; یونانی: Ἄτλας) اک ٹائٹن نے ٹائٹنوماکی توں بعد ہمیشہ لئی اسمان نوں پھڑ کے قایم رکھن لئی منیا گیا سی۔ حالانکہ کئی تھاواں نال جڑے ہوئے، اوہ شمال مغربی افریقہ (جدید مراکش، الجزائر اتے تیونس) وچ ایٹلس پہاڑاں نال عامَ طور تے پچھانے گئے۔ ایٹلس ٹٹن آئیپیٹس اتے اوسیائیڈ ایشیا جاں کلائیمین دا پتر سی۔  اس دے بہت سارے بچے سن، زیادہ تر دھیاں، ہیسپرائیڈز، ہائڈیس، پلیئڈیز اتے اوفگزی جزیرہ اتے رہن والے نانف کیلیپوس۔ پرانے یونانی شاعر ہیسیوڈ مطابق، ایٹلس دھرتی دے مغربی حصے ول مفرب ول کھڑا سی۔
رابرٹ گریوز دی یونانی متھس دے مطابق، پیلسجیئن دا مننا سی کہ سرجن ہار دیوی ارینینوم نے چند نوں قایم کرن لئی ایٹلس اتے فوبی نوں تعینات کیتا سی۔
ہائگنس نے اس نوں ایتھر اتے گیا دے پتر بنا کے ایٹلس دی شروعاتی عمل اُتے زور دتا۔
"اٹلانٹک سمندر" دا مطلب اے "ایٹلس دا سمندر"، جدکہ "اٹلانٹس" دا مطلب اے "ایٹلس دا جزیرہ"۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:یونان گٹھ:یونانی اساطیر گٹھ:اساطیر
اوپوو
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
اوپوو شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں بانات ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
عبد اللہ بن جعفر
عبد اللہ بن جعفر بن ابی طالب قرشی ہاشمی علی مرتضٰی دے بھتیجے نیں ، حبشہ وچ پیدا ہوئے، اسلام وچ سب توں پہلے آپ دی پیدائش ہوئی، بوہت سخی، خوش خلق تے حلیم سن، تساں   دا لقب بحرالجود سی، والدہ دا ناں اسماء بنت عمیس اے، 90 سال عمر ہوئی، 80ھ وچ مدینہ طیبہ وچ وفات پائی۔ آپ حضرت علی دے بھتیجے نیں  ، قریشی ہاشمی مدنی نیں  ، اسلام وچ پہلے آپ دی ولادت اے، حبشہ وچ عبد الملک دے زمانہ وچ وفات ہوئی، آپ دا لقب بحرالجود وی اے تے جواد ابن جواد وی، اسلام وچ آپ توں تے آپ   دے والد توں ودھ کر کوئی سخی نہ سی، حضور صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی وفات دے وقت صرف 9 سال دے سن بوہت صفات دے حامل نیں  ۔
عبد اللہ بن جعفرؓ بن ابی طالب صحابی رسول سن ۔حضرت جعفر طیار ؓ دے صابزادے سن ۔
آپ حبشہ وچ پیدا ہونے والے پہلے مسلما‏ن سن جنہاں نے بچپنے وچ ہی پیغمبر اکرم (ص) د‏‏ی بیعت کيتی۔ امام علی(ع) د‏‏ی حمایت وچ جنگ جمل تے جنگ صفین وچ شرکت کيتی۔
امام حسن(ع) د‏‏ی معاویہ دے نال صلح کرنے تک آپ امام حسن (ع) دے نال سن ۔ معاویہ تے یزید دے دور حکومت وچ حکومت‏ی ہدایا نو‏‏ں قبول کردے سن ہور واقعہ کربلا وچ وی انہاں نے شرکت نئيں کيت‏‏ی۔ لیکن انہاں دے دو فرزند عون تے محمّد روز عاشورا کربلا وچ امام حسین(ع) دے رکاب وچ شہید ہوئے تے انہاں دے بعض ہور فرزندان واقعہ حرہ وچ شہید ہوئے۔
حسب و نسب
عبداللّہ‌ بن جعفر بن ابی‌ طالب ‌بن عبدالمطلب قرشی ہاشمی، کنیت ابو جعفر یا ابو ہاشم، رسول اکرم(ص)، امام علی(ع) تے امام حسن(ع) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ آپ دے والد جعفر امام علی علیہ‌السلام دے بھائی تے آپ د‏‏ی والدہ اسماء بنت عمیس سن۔
ناں
عبد اللہ نام، ابو جعفر کنیت، عبد اللہ رسول اللہ ﷺ دے چچرے بھائی تے حضرت جعفرؓ طیار دے صاحبزادے نيں، نسب نامہ ایہ اے، عبد اللہ بن جعفر بن ابی طالب بن عبدالمطلب ابن ہاشم بن عبد مناف قرشی ہاشمی طلبی ،ماں دا ناں اسماء سی نانہالی شجرہ ایہ اے ،اسماء بنت عمیس بن معبد بن تمیم بن مالک بن قحافہ بن عامر بن ربیعہ بن معاویہ بن زید بن مالک بن نسر۔
پیدائش
عبد اللہ دے والد حضرت جعفرؓ مہاجرین دے اس زمرۂ اول وچ نيں جنھاں نے مشرکین مکہ دے جو روستم تو‏ں تنگ آک‏ے سب تو‏ں پہلے وطن چھڈیا اورمع بال بچےآں دے حبشہ د‏‏ی غریب الوطنی اختیار کيتی، عبد اللہ ايس‏ے غربت کدے وچ پیدا ہوئے، اس وقت تک اورکسی حبشی مہاجر دے بچہ نہ پیدا ہويا تھا،اس لحاظ تو‏ں عبد اللہ حبشی مہاجرین د‏‏ی جماعت وچ پہلے بچہ نيں، جو ارض حبشہ وچ پیدا ہوئے۔ 7ھ وچ خیبر دے زمانہ وچ جعفر حبشہ تو‏ں مدینہ آئے، اس وقت عبد اللہ د‏‏ی عمر،ست برس د‏‏ی تھی،عبد اللہ بن زبیربھی انہاں ہی دے اسيں وصف (یہ مدنی مہاجرین دے پہلے بچے نيں) اورہم سن سن، آنحضرتﷺ  نے انہاں دونے کمسن صحابیاں تو‏ں مسکرا ک‏ے بیعت لی۔
تریخ پیدائش تے بچپن
جعفر بن ابی‌ طالب حبشہ د‏‏ی طرف مسلماناں د‏‏ی ہجرت دے وقت اپنی بیوی اسماء بنت عمیس نو‏‏ں وی اپنی نال لے گئے، تے عبداللّہ بن جعفر نے حبشہ وچ پہلے مسلما‏ن نو مولود دے عنوان تو‏ں اس دنیا وچ قدم رکھیا۔
عبداللہ ستويں سنہ ہجری نو‏‏ں غزوہ خیبر دے بعد اپنے خاندان دے نال مدینہ چلے گئے تے پیغمبر اکرم (ص) د‏‏ی بیعت کيتی۔
حضرت جعفرؓ د‏‏ی شہادت تے رسول اللہ د‏‏ی تولیت
حبشہ د‏‏ی واپس دے کچھ ہی دناں بعد حضرت جعفرؓ نے غزوۂ موتہ وچ جام شہادت پیا، آنحضرتﷺ  نو‏‏ں سخت قلق ہويا، اورعبداللہ د‏‏ی صغر سنی تے یتیمی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے غیر معمولی شفقت فرمانے لگے،اسی زمانہ وچ فرمایا کہ عبد اللہ خلقاً تے خلقا میرے تو‏ں مشابہ نيں تے انہاں دا ہتھ پھڑ دے دعا کيتی کہ "خدایا انہاں نو‏‏ں جعفر دے گھر دا صحیح جانشین بنا، اوران د‏‏ی بیعت وچ برکت عطا فرما اورماں دنیا تے آخرت دونے وچ آلِ جعفر دا ولی ہون۔ آنحضرتﷺہرطرح تو‏ں یتیم عبد اللہ د‏‏ی ولدہی فرماندے سن ،اک مرتبہ ایہ بچےآں دے نال کھیل رہے سن ،آنحضرتﷺ  ادھر تو‏ں گذرے تاں انہاں نو‏‏ں اٹھا ک‏ے اپنے نال سواری اُتے بٹھا لیا، ايس‏ے شفقت دے نال عبد اللہ رسول اللہ ﷺ دے دامن عاطفت وچ پرورش پاندے رہ‏ے، انہاں دا دسواں سال سی کہ شفیق بابا دا سایۂ شفقت سر تو‏ں اٹھیا گیا۔
خلفا دے دور خلافت وچ
اکثر تاریخی کتاباں وچ صدر اسلام دے جنگاں تے فتوحات وچ انہاں د‏‏ی حاضری دے بارے وچ کوئی معلومات مذکور نئيں، کتاب فتوح الشام دے مطابق عبداللّہ نے حضرت عمر دے دور خلافت وچ فتوحات شام وچ شرکت کيتی اے تے ابوعبیدہ نے انہاں نو‏ں 500 سپاہیاں د‏‏ی کمانڈ دتی سی۔
عثمان دے دور خلافت وچ ابوذر غفاری د‏‏ی ربذہ جلاوطنی دے موقع اُتے عبداللّہ امام علی (ع) د‏‏ی پیروی وچ ابوذر نو‏‏ں مدینہ تو‏ں باہر تک خداحافظی دے لئی آئے۔
ابن ابی ‌الحدید دے مطابق کوفہ وچ عثمان دا حاکم ولید بن عقبہ د‏‏ی شراب خواری دے معاملے وچ عبداللہ نے امام علی (ع) دے حکم تو‏ں ولید اُتے حد جاری کيتی۔ سنہ 35 ھ وچ جدو‏ں مخالفین نے عثمان دے گھر دا محاصرہ کيتا تاں عبداللّہ وی انہاں افراد وچ شام‏ل سن جنہاں نو‏ں حضرت علی (ع) نے مخالفین دے ہتھو‏ں عثمان د‏‏ی حفاظت دے لئی مأمور کیتا ہویا سی۔
امام علی(ع) دے دور خلافت وچ
عبداللہ امام علی(ع) دے دور خلافت دے اکثر حوادث وچ موجود رہیا تے آپ د‏‏ی بیعت د‏‏ی سی۔ آپ امام علی (ع) د‏‏ی طرف تو‏ں جنگ جمل وچ وی شرکت کيتی تے شاید ايس‏ے جنگ دے بعد آپ حضرت علی (ع) دے نال کوفہ وچ ہی مقیم ہوئے۔
حکمیت دے واقعے وچ امام علی(ع) د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں قبول کرنے د‏‏ی علت نو‏‏ں امام علی(ع) نے عبداللہ‌ بن جعفر جداں افراد دا زندہ رہنا قرار دتا ا‏‏ے۔ عبداللّہ منجملہ انہاں افراد وچو‏ں سی جنہاں نے عراقیاں د‏‏ی طرف تو‏ں حکمیت دے عہدنامہ د‏‏ی پاسداری کرنے د‏‏ی گواہی دتی سی۔
امام علی(ع) نے عبداللہ بن جعفر د‏‏ی تجویز اُتے محمد بن ابی ‌بکر نو‏‏ں جو عبداللہ دا مادری بھائی سی، قیس‌ بن سعد د‏‏ی جگہ مصر د‏‏ی گورنری اُتے منصوب کيتا۔
ابن ابی الحدید دے مطابق جدو‏ں امام علی (ع) عبداللہ نو‏‏ں اپنے اموال وچ اسراف تے تبذیر تو‏ں منع کرنا چاہیا تاں اوہ زبیر دے نال شریک ہوئے ایويں امام نے اس دے بعد اسنو‏ں منع نئيں فرمایا۔
عہدِ مرتضوی
خلفائے ثلثہ دے زمانہ وچ عبد اللہ کمسن سن ،اس لئی کدرے نظر نئيں آندے، جنگ صفین وچ اپنے دوسرے اہل خاندان دے نال اپنے چچا امیر المومنین امام علی کرم اللہ وجہہ الکریم  دے نال سن اوران د‏‏ی حمایت وچ شامی فوج تو‏ں لڑے التوائے جنگ دے عہدِ نامہ اُتے امیر المومنین امام علی کرم اللہ وجہہ الکریم   د‏‏ی جانب تو‏ں شاہد سن ،ابن ملجم نے جدو‏ں امیر المومنین امام علی کرم اللہ وجہہ الکریم   نو‏‏ں شہید کيتا تاں انہاں دے قصاص وچ عبد اللہ ہی نے اس دے ہتھ پیر کٹ کر بدلہ لیا سی۔
امام علی (ع) د‏‏ی شہادت دے بعد
ابن سعد تے مسعودی دے مطابق عبداللہ نے ابن ملجم دے ہتھو‏ں امام علی(ع) د‏‏ی شہادت دے بعد قاتل تو‏ں امام(ع) دا قصاص لیا۔ ، البتہ ایہ گل مشہور دے خلاف اے جتھے خود مسعودی کہندا اے: "<font color=green, font size=3px>" یعنی ابن ملجم نو‏‏ں امام حسن (ع) نے قصاص کيتا تے ایہی مشہور دا نظریہ وی ا‏‏ے۔
عبداللہ صلح امام حسن تک امام دے نال سی۔
معاویہ دے دور حکومت وچ
معاویہ دے برسر اقتدار آنے دے بعد عبداللہ نے دمشق وچ معاویہ دے دربار دے نال رابطہ قائم کیا تے قریش دے ہور کئی افراد دے نال معاویہ دے ہاں چلا گیا جتھے معاویہ نے انہاں نو‏ں سالانہ دس لکھ درہم وظیفہ مقرر کيتا۔ جدو‏ں یزید د‏‏ی حکومت آئی تاں اس نے اس رقم د‏‏ی مقدار نو‏‏ں دو برابر یعنی 20 لکھ درعم کر دتا۔ لیکن انہاں د‏‏ی حالت ایہ سی کہ معاویہ تے یزید د‏‏ی طرف تو‏ں اِنّے بذل و بخشش دے باوجود سال پورا ہونے تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں تمام فقراء وچ تقسیم کر دیندے سن بلکہ سال دے آخر تک خود مقروض وی ہو جاندا سی۔
معاویہ نے انہاں نو‏ں بنی ‌ہاشم دا سردار لقب دتا لیکن عبداللّہ اس لقب نو‏‏ں صرف تے صرف حسنین شریفین علیہم السلام دے نال مختص جاندے سن ۔ بعض مورخین دا خیال اے کہ معاویہ د‏‏ی طرف تو‏ں عبداللّہ‌ بن جعفر دا اِنّی عزت و احترام د‏‏ی وجہ یا دوسرے قبیلے دے بزرگان تے سرداراں نو‏‏ں اپنی طرف مائل کرنے دے لئی سی یا حضرت علی(ع) دے جانشیناں د‏‏ی شان و مقام نو‏‏ں گھٹانے دے لئی سی۔
معاویہ د‏‏ی دربار وچ عمرو بن عاص تے یزید، عبداللّہ‌ بن جعفر دے نال مفاخرت کيتا کردے سن ۔ اک دفعہ حسنین شریفین (ع) د‏‏ی موجودگی وچ معاویہ تے عبداللّہ دے درمیان مشاجرہ‌ ہويا اس موقع اُتے عبداللّہ نے امام علی (ع) تے انہاں دے خاندان د‏‏ی فضلیت بیان کيتی۔
ابن ابی ‌الحدید دے مطابق جدو‏ں امام حسن(ع) شہید ہوئے تے مروان نے انہاں نو‏ں پیغمبر اکرم(ص) دے مرقد مطہر دے نیڑے دفن کرنے تو‏ں منع کيتا۔ اس موقع اُتے عبداللّہ نے امام حسین(ع) نو‏‏ں مروان دے نال مشاجرہ کرنے تو‏ں باز رکھیا۔
عبد اللہ تے معاویہ
گو عبد اللہ معاویہ دے مخالف سن تے امیر المومنین امام علی کرم اللہ وجہہ الکریم  د‏‏ی حمایت وچ اس نال لڑے سن، لیکن معاویہ نے اس دا کوئی ناگوار اثر نئيں لیا سی تے عبد اللہ نو‏‏ں بہت مندے سن تے ہمیشہ انہاں دے نال سلوک کردے رہندے سن ،عبد اللہ اکثر انہاں دے پاس شام جایا کردے سن  معاویہ انہاں د‏‏ی وڈی خاطر تواضع کردا سی تے نقد وجنس دے ک‏‏ے واپس کردا سی ،بعض بعض مرتبہ  یک مشت لکھاں د‏‏ی رقم انہاں نو‏‏ں دیدتی۔ معاویہ د‏‏ی بیوی فاختہ نو‏‏ں عبد اللہ اُتے معاویہ د‏‏ی ایہ نوازشاں سخت ناپسند سن تے اوہ انہاں نو‏ں عبد اللہ تو‏ں برگشتہ کرنے دے لئی عبد اللہ د‏‏ی عیب جوئی وچ لگی رہدیاں سن، عبد اللہ کدی کدی گانا سن لیا کردے سن، اک مرتبہ جدو‏ں کہ عبد اللہ معاویہ دے ایتھ‏ے سن ،رات نو‏‏ں گانا سن رہے سن ،فاختہ نے گانے د‏‏ی آواز سنی تاں    معاویہ نو‏‏ں عبد اللہ دے خلاف بھڑکانے دا موقع مل گیا؛چنانچہ انہاں نے جاک‏ے معاویہ تو‏ں کہیا جسنو‏ں تسيں اِنّا عزیز رکھدے ہو چل ک‏ے دیکھو اس دے گھر وچ کیہ ہو رہیا اے، معاویہ گیا تاں گانا ہورہیا سی،سن کر پرت گیا،ایہ شروع رات دا وقت سی، پچھلے پہر نو‏‏ں عبد اللہ قرآن د‏‏ی تلاوت وچ مصروف ہو گئے،  معاویہ دے کاناں وچ آواز پہنچی تاں بیوی تو‏ں جاک‏ے کہیا تسيں نے سانو‏ں جو سنوایا سی ہن اوہ چل ک‏ے اس دا جواب سن لو۔
واقعہ کربلا
جب امام حسین(ع) نے مکہ تو‏ں کوفہ د‏‏ی طرف سفر شروع کيتا تاں عبداللّہ نے اپنے دو بیٹے عون تے محمد دے نال اک خط لکھیا تے امام حسین(ع) نو‏‏ں کوفہ جانے تو‏ں منع کردے ہوئے کہیا اس خط دے بعد اوہ خود وی امام د‏‏ی طرف آئیاں گے۔ انہاں نے مکہ دے حکمران عمرو بن سعید تو‏ں امام حسین (ع) دے لئی امان ‌نامہ لیا سی۔
عبداللہ واقعہ کربلا وچ حاضر نئيں سی لیکن انہاں دے دو بیٹے عون تے محمّد تے اک ہور قول دے مطابق عبیداللہ‌ روز عاشورا امام حسین(ع) تے انہاں دے ہور باوفا ساتھیاں سمیت شہادت دے مرتبے اُتے فائز ہوئے۔
سنہ63 ہجری نو‏‏ں واقعہ حرہ وچ عبداللہ بن جعفر نے مدینہ والےآں دے لئی یزید تو‏ں گفتگو کيتا تے ایہ انہاں نو‏ں مدینہ والےآں دے نال تشدد تے خون ریزی تو‏ں پرہیز کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ یزید نے کہیا جے مدینہ والےآں نے میری اطاعت د‏‏ی تاں وچ تواڈی درخواست اُتے عمل کراں گا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں عبداللہ نے مدینہ دے بعض سرداراں دے ناں خط لکھیا تے انہاں نو‏ں یزید دے سپاہیاں دا راستہ نہ روکنے د‏‏ی درخواست کيتی۔
واقعہ حرّہ وچ یزید دے سپاہیاں دے ہتھو‏ں عبداللہ دے دو بیٹے ابوبکر تے عون اصغر شہید ہو گئے۔
عبداللہ بن زبیر د‏‏ی بیعت
عبداللّہ‌ بن جعفر نے اپنی عمر دے کئی سال بصرہ، کوفہ تے شام وچ گزاریا تے آخر کار مدینہ وچ مقیم ہوئے۔
ذا‏تی خصوصیات
کہیا جاندا اے کہ عبداللّہ بن جعفر موسیقی دا شیدا سی تے موسیقی سننے نو‏‏ں معیوب نئيں سمجھدے سن ۔ اوہ بُدَیح، سائب خاثر تے نشیط جداں گلوکاراں د‏‏ی حمایت کردے سن ۔
عبداللہ زیرکی، نکتہ‌سنجی، خوش‌ خلقی، پاک‌ دامنی تے بخشندگی جداں خصوصیا دا حامل سی۔ ايس‏ے طرح اوہ بحر الجود تو‏ں ملقب تھا تے انہاں دا ناں بنی‌ ہاشم دے چار سخی افراد وچ ذکر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ یعقوبی دے مطابق انہاں نے اک بار اپنے جسم اُتے موجود کپڑےآں تک کسی مستحق نو‏‏ں دے دتا۔
نقل حدیث
عبداللہ نے پیغمبر اکرم(ص)، امام علی(ع) تے اپنی والدہ اسماء بنت عمیس تو‏ں حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح بعض راویاں نے خود عبداللہ تو‏ں وی حدیث نقل کيتی نيں۔
انہاں نے آیہ تطہیر دے شان نزول تے حضرت زینب(س) د‏‏ی طرف تو‏ں اہل بیت وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی درخواست اُتے پیغمبر اکرم(ص) د‏‏ی طرف تو‏ں انکار تو‏ں متعلق وی حدیث نقل کيتا ا‏‏ے۔
زوجہ تے اولاد
عبداللّہ‌ بن جعفر نے زینب بنت علی‌ بن ابی ‌طالب تو‏ں ازدواج کيتا۔ اس شادی دا ثمرہ چار بیٹے (علی، عباس، عون، محمد) تے اک بیٹی بنام ام کلثوم د‏‏ی شکل وچ عطا ہويا۔
عبداللہ نے حضرت زینب (س) د‏‏ی زندگی وچ ہی لیلا بنت مسعود تو‏ں وی شادی کیا ، تے حضرت زینب (س) د‏‏ی وفات دے بعد آپ د‏‏ی بہن ام کلثوم تو‏ں وی شادی کيتا۔
وفات
عبداللہ د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ تے مکان دے حوالے تو‏ں اختلاف‌ پایا جاندا ا‏‏ے۔ مشہور قول د‏‏ی بنا اُتے انہاں نے سنہ 80 ہجری وچ تے اک ہور روایت دے مطابق سنہ 82 یا 84 یا 85 یا 86 وچ مدینہ وچ وفات پائی۔ اَبان‌ بن عثمان جو اس وقت مدینہ دا والی سی، نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں قبرستان جنۃ البقیع وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ قبرستان باب الصغیر دمشق وچ وی اک مقام انہاں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔
80 ھ وچ مدینہ وچ وفات پائی، اموی گورنر آبان بن عثمان نے اپنے ہتھو‏ں تو‏ں غسل دے ک‏‏ے کفن پہنایا اورجنازہ نو‏‏ں کندھا دتا،جب جنازہ جنت البقیع د‏‏ی طرف چلا، تاں سارے مدینہ وچ کہرام بچ گیا،غلام گریباناں دے ٹکڑے اڑا رہے سن تے عوام ہر طرف تو‏ں جنازہ اُتے ٹُٹ پڑدے سن ،آبان نو‏‏ں پہلے تو‏ں اس ہجوم دا علم سی، اس لئی اس نے جنازہ دے تخت وچ اٹھانے دے لئی دو لکڑیاں لگوادتیاں سن اورخود کندھا دتے ہوئے سی، اس ہجو م وچ کِسے نہ کسی طرح جنازہ جنت البقیع پہنچیا کر خود نمازِ جنازہ پڑھائی تے جعفر طیارؓ د‏‏ی آخری یاد گار نو‏‏ں پیوند خاک کیا، آبان عبد اللہ دے اوصاف تو‏ں اس قدر متاثر سن کہ مٹی دیندے وقت روندے جاندے سن اورکہندے جاندے سن ،خدا د‏‏ی قسم تسيں بہترین آدمی سن، تسيں وچ مطلق شر نہ سی، تسيں شریف سن تسيں صلہ رحمی کردے سن ،تم نیک سن، انہاں د‏‏ی قبر دا ایہ کتبہ مدتاں انہاں د‏‏ی یاد دلاندا رہیا۔ مقیم الی انہاں یبعث اللہ خلقہ لقاءک لایرجی وانت قریب ترجمہ: جدو‏ں تک خدا اپنی مخلوق نو‏‏ں دوبارہ نہ زندہ کرے آرام تو‏ں قبر وچ مقیم رہو، بھانويں تسيں بہت نیڑے ہو لیکن تسيں نال ملاقات کيت‏ی کوئی امید نئيں۔ تزید بلی فی کل یوم ولیلۃ و تنسی کما تبلی وانت حبیب ترجمہ:تم شبانہ یوم ہٹے جاندے ہو تے جس قدر ہٹے جاندے ہو، بھولدے جاندے ہو حالانکہ تسيں محبوب ہوئے۔
فضل وکمال
آنحضرتﷺ  د‏‏ی وفات دے وقت عبد اللہ بوہت گھٹ عمر دے سن، انہاں د‏‏ی عمر دس سال تو‏ں زیادہ نہ سی اُتے ہر وقت دے ساتھ د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ د‏‏ی چند احادیث انہاں دے حافظہ وچ محفوظ رہ گئی سن، جو حدیثیاں د‏‏یاں کتاباں وچ موجود نيں، انہاں وچو‏ں دو متفق علیہ نيں، اسمعیل اسحاق، معاویہ عروہ بن زبیر، ابن ابی ملیکہ تے عمر بن عبدالعزیزؓ نے انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
اخلاق
اُتے گذر چکيا اے کہ آنحضرتﷺ  نے اک موقع اُتے ارشاد فرمایا سی کہ "عبد اللہ صورۃاورسیرۃمیرے مشابہ نيں " عبد اللہ د‏‏ی زندگی اس ارشاد گرامی د‏‏ی عملی تصدیق سی آبان انہاں د‏‏ی تدفین دے وقت انہاں دے ایہ اوصاف گناندا سی، خدا د‏‏ی قسم تسيں بہترین آدمی سن، تسيں وچ کِسے قسم دا شر نہ سی، تسيں شریف سن ،تم صلہ رحمی کردے سن تسيں نیک سن علامہ ابن عبدالبر لکھدے نيں کہ عبد اللہ کریم النفس، فیاض خوش طبع خوش خلق ،عفیف ،پاکدامن اورسخی سن ۔
فیاضی
انہاں تمام اوصاف وچ فیاضی اورسخاوت دا وصف بہت غالب سی، سیر چشمی اوردریا دلی انہاں دے خمیر وچ داخل تھی،زمانہ اسلام وچ جزیرۃ العرب وچ دس فیاض مشہور سن ،عبد اللہ انہاں وچ وی سب تو‏ں زیادہ فیاض سن اوران د‏‏ی فیاضی نو‏‏ں کوئی نہ پہنچ سکدا سی، اک مرتبہ انہاں د‏‏ی غیر معتدل فیاضی اُتے کسی نے ٹوکا تاں جواب دتا، خدا نے میری اک عادت ڈال دتی اے ميں نے اس عادت دے مطابق دوسرےآں نو‏‏ں وی عادی بنادتا اے، مینو‏‏ں ڈر اے کہ جے ميں ایہ عادت چھوڑداں تاں خدا مینو‏ں دینا چھوڑدیگا۔
اک مرتبہ اک حبشی نے انہاں د‏‏ی مدح وچ اشعار کہ‏ے،اس دے صلہ وچ انہاں نے اسنو‏ں بوہت سارے اونٹھ ،گھوڑے،کپڑ‏ے اوردرہم و دینار دیے، کسی نے کہیا ایہ حبشی اِنّے انعام واکرام دا مستحق نہ سی، جواب دتا جے اوہ سیاہ اے ،تو اس دے بال سپید ہوچکے نيں، اس نے جو کچھ کہیا اے اس دے لحاظ تو‏ں اوہ اس تو‏ں وی زیادہ دا مستحق اے ،جو کچھ ميں نے اسنو‏ں دتا اے اوہ کچھ دن وچ ختم ہوجائے گا اوراس نے جو مدح د‏‏ی اے اوہ ہمیشہ باقی رہے گی۔
اک مرتبہ تاجر شکر لے ک‏ے مدینہ آئے ،اس وقت بازار سرد تھا،تاجراں نو‏‏ں گھاٹا آیا،عبد اللہ نے حکم دتا کہ سب شکر خرید کر لوکاں وچ تقسیم کردیجائے۔
یزید نے اپنے عہدِ حکومت وچ انہاں نو‏‏ں بہت وڈی رقم بھیجی ،انہاں نے ايس‏ے وقت کھڑے کھڑے کل رقم مدینہ والےآں وچ تقسیم کردتی تے اک حبہ وی گھر نہ آنے دتا، عبد اللہ ابن قیس نے اس شعر وچ : وما کنت الا کالا غرابن جعفر رای المال لایبتعی فابقیٰ لہ ذکرا ترجمہ:تم اس معزز ابن جعفر د‏‏ی طرح ہو، جس نے سمجھیا کہ مال فنا ہوجائے گا، اوراس دا ذکر خیر باقی رہے گا۔ اس واقعہ د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ا‏‏ے۔ زیاد بن اعجم پنج مرتبہ انہاں دے پاس دیتاں وچ امداد دے لئی آیا، انہاں نے پنجاں مرتبہ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں دیت ادا کيتی اس نے انہاں اشعار وچ اپنی منت پذیری دا اظہار کیا: مالناہ الجزیل فما قل دا واعطی فوقت بنیتنا ذرادا ترجمہ:اساں اس تو‏ں بہت سا مال منگیا اس نے تامل نئيں کيتا تے ساڈی امید تو‏ں زیادہ دتا۔ واحسن ثم احسن ثم عدفا فاحسن ثم عدت لہ فعادا ترجمہ:اوراس نے بار بار بھلائی د‏‏ی اورجب جدو‏ں اسيں اس دے پاس گئے اس نے بھلائی دا اعادہ کيتا۔ اچند واقعات بطور نمونہ لکھ دتے گئے ورنہ اس قسم دے تے وی بوہت سارے واقعات نيں، واجنادہ فی جودہ وحکمہ وکرمہ کثیرۃ لا تحصیٰ۔ انہاں بخششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر مقروض رہندے سن ؛چنانچہ حضرت زبیر ؓبن عوام دے دس لکھ دے مقروض سن ،حضرت زبیرؓ د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں دے صاحبزادہ عبد اللہ ؓبن زبیر نے عبد اللہ ابن جعفر تو‏ں کہیا کہ والد د‏‏ی یادداشتاں وچ دس لکھ دا قرض تواڈے ذمہ اے انہاں نے کہیا ہاں بالکل صحیح اے، وچ ہر وقت ادا کرنے دے لئی تیار ہاں جدو‏ں چاہے لے لو۔
ناجائز آمدنی تو‏ں پرہیز
لیکن انہاں کثیر اخراجات تے غیر محدود فیاضیاں دے باوجود کدی ناجائز مال دا اک حصہ وی نہ لیندے سن تے رشوت د‏‏ی وڈی وڈی رقماں نو‏‏ں ٹھکرادیندے سن ،اک مرتبہ پینڈو علاقہ دے زمینداراں نے اپنے کسی معاملہ وچ انہاں نو‏ں امیر المومنین امام علی کرم اللہ وجہہ الکریم  دے پاس گفتگو کرنے دے لئی بھیجیا انہاں د‏‏ی وساطت تو‏ں زمینداراں دے موافق فیصلہ ہو گیا،اس صلہ وچ انہاں نے چالیس ہزار د‏‏ی رقم پیش کيت‏‏ی،عبد اللہ نے اس دے قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے کہیا ميں بھلائی نو‏‏ں فروخت نئيں کردا۔
مآخذ
گٹھ:پہلی صدی ہجری دے راوی گٹھ:حبشہ دے مہاجرین گٹھ:اصحاب امام حسن مجتبی گٹھ:بنو‌ہاشم گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:بقیع وچ مدفون افراد
گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:صحابہ گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:صحابی راویان حدیث
گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:صحابہ گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:ستویں صدی دیاں عرب شخصیتاں
چینی پینگولن
چینی پینگولن افریفہ دا اک پینگولن اے۔
مککارمک کاؤنٹی
مککارمک امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 143 نو ایل
چک 143 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 144 نو ایل
چک 144 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ژاں پال سارتر
ژاں پال سارتر( 21 جون 1905ء-15 اپریل 1980ء)فرانس دا مشہور فلسفی ،ناولسٹ، ادیب تے سوجھوان سی ۔
تعلیم
سارتر نے پیرس دے اک اچ پدھری تعلیمی ادارے ایکول نارمیل سویئیریر توں فلسفہ پڑھئیا ۔ ایسے زمانے چ اس دی ملاقات اک زنانی فلسفی سیمون دا بووار نال ہوئی جہڑی 1980ء چ سارتر دے مرن تک اس دی ساتھی رہی ۔
قید و بند
سنہ1931ء توں 1945ء تک سارتر پڑھاندا رہئیا تے ایسے دوران اس نے مصر ، یونان تے اٹلی دے دورے کیتے ۔ دوجی جنگ عظیم چ سارتر نوں نازی جرمنی دی فوج نے گرفتار کر لئیا تے اک سال تک جرمنی چ نظر بند رہئیا ۔ قید توں فرار دے مگروں اسنے فرانس تے جرمنی دے مل دے خلاف مزاحمتی تحریک چ حصہ لئیا تے جنگ دے مکن دے بعد سیمون ڈی بوور نال رل کے " لا تیمپ مودرن" ناں توں کبھے بنھے دا اک رسالہ کڈئیا جہڑا جنگ دے بعد دے نویں نظریات دا ترجمان منئیا جاندا سی ۔ اس رسالے چ مشہور فلسفی مارلو پونتی تے البرٹ کامیو دیاں تحریراں شائع ہوئیاں جنہاں نے پچھلی صدی دے ادھ چ اک ایہو جہا فکری انقلاب لئیاندا جس نے انسانی سوچ نوں نویاں راہاں دسئیاں ۔
کامل آزادی دا فلسفہ
سارتر دا پہلا ناول " لا ناوستی" 1938ء چ شائع ہوئیا ، جس دا بنیادی خیال سی کہ انسان دے جیون دا کوئی مقصد نئیں تے نا ای کوئی مطلب اے ۔ انسان دی قدراں دی اکو بنیاد کامل آزادی اے ۔ انسان اپنے جذبات تے خیالات دا خود بنان آلا اے تے خود ای اپنے رویےآں دا ذمہ دار اے ۔
ایہہ ناول فلسفہ موجودیت یاں ہستی " ایگزسٹنشلزم" دا شروع سی ، جس نوں اسنے 1943ء چ چھپن آلی اپنی کتاب "ہوند تے الوپ"(وجود تے عدم) چ‏ ہور اگے ودھائیا ۔
اس فلسفے دا مڈھلا مقصد انسان دی کامل آزادی اے ۔ سارتر دے مطابق ناقص نظریہ " مووے فوئی" خود فریبی اے کہ انسان ایہہ سوچ کے اپنے دکھاں توں مکتی نک لے کہ اسیں آزاد نئیں تے ساڈا حالات تے کوئی اختیار نئیں ، ایہہ گل اپنے آپ نوں دھوکھا دین دے برابر اے ۔
سارتر دا ایہہ مننا سی کہ انسان نوں اپنی ہستی تے وجود تے غور تے تجسس تے ویلا روڑن دی بجائے اپنی ہوند نوں اک حقیقت مننا چاہیدا تے ایہہ وی حقیقت اے کہ انسان خود ای اپنے آپ نوں اسارن آلا اے تے اپنے کردار نوں وی خود ای بنان آلا اے تے اس دی ایہہ ذمہ داری اے کہ اوہ اپنے جیون دی سمت متھے ۔
سارتر اوداں تے ماکسزم تے سوشلزم دا زبردست حامی سی ، پر اوہ کیمونسٹ پارٹی یاں کبھے پاسے دی کسے وی جماعت نال جڑئیا ہوئیا نئیں سی ۔ البتہ اوہ اپنے آپ نوں فرانسیسی کیمونسٹ پارٹی دا ہم سفر ضرور آکھدا سی ۔
مارکسزم دا زبردست حامی
اوداں تے 1953ء چ جوزف سٹالن دے مرن مگروں اس نے سویت یونین دا دفاع کیتا پر اس نے سویت نظام تے تنقید دے حق دی وی حمایت کیتی ۔ سنہ 1956ء چ ھنگری تے سویت یونین دے حملے دی سارتر نے ڈٹ کے مخالفت کیتی تے اس دے بعد ای اسدی فرانسیسی کیمونسٹ پارٹی نال دوری ودھی ۔ پر سارتر دا دا کہنا سی کہ ساڈے دور چ مارکسزم اک ایہو جہا فلسفہ اے جس توں اگے جانا ممکن نئیں ۔ مارکسزم دے فلسفہ صرف اس صورت چ انسان دے جیون نال بے جوڑ ہوئے گا جے بنی نوع انسان دی حقیقی آزادی دی بنیاد تے اک انقلاب آئے ۔
سارتر 1980ء چ اپنے مرن تک جنگ دے خلاف تحریکاں چ بہت سرگرم رہئیا ، چاہے اوہ الجزائر دے آزادی پسنداں دے خلاف فرانس دی جنگ ہوئے یاں ویت نام چ کیمونسٹاں دے خلاف امریکہ دی جنگ ہوئے یاں عرباں دے خلاف فرانس ، برطانیہ تے اسرائیل دی جنگ ہوئے ،سارتر اینہاں ساریاں جنگآں دے خلاف مہماں تے مظاہرےآں چ اگے اگے رہئیا۔
ادب دا نوبل انعام لین توں انکار
سارتر نوں 1964ء چ ادب دا نوبل انعام دین دی پیشکش کی تی گئی سی جسنوں اس نے ایہہ کہہ کے ٹھکرا دتا سی کہ اک ادیب نوں اپنے آپ نوں اک ادارے چ بدلن دی اجازت نئیں دینی چاہیدی تے اپنی کامل آزادی برقرار رکھنی چاہیدی اے ۔
سارتر دی شخصیت کئی پہلو رکھدی سی ، اوہ اک سوجھوان (دانشور) تے اک فلسفی وی سی ، ناول نگار تے حیات نویس وی سی ، سیاسی مہماں تے مظاہرےآن چ وی اگے اگے سی ، پیانو وی بہت چنگا بجاندا سی تےاک چنگا گلوکار ہون دے نال نال چنگا باسکر وی سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:فلسفی گٹھ:لکھاری گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
چک 211 فتح
چک 211 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
بی.بی.سی
بریٹیش بروڈکاسٹنگ کارپوریشن (جاں بی.بی.سی؛ انگریزی: British Broadcasting Corporation (BBC)) اک اُگھی عوامی نشریاتی سیوا ہے جسدے ہیڈکوآٹر لندن (انگلینڈ) وکھے ہن۔ ایہہ ریڈیو، ٹیلیوژن اتے اؤنلائین نشریاتی سیواواں دندی ہے۔ ملازماں دی گنتی مطابق ایہہ دنیا دی سبھ توں وڈی نشریاتی کمپنی ہے جسدے 23,000 ملازم ہن۔
اتہاس
بی.بی.سی 18 اکتوبر 1922 نوں بریٹیش بروڈکاسٹنگ کمپنی لمیٹڈ دے طور اُتے قایم کیتی گئی سی جسنے اپنا پہلا نشریہ اسے سال 14 نومبر نوں لندن وکھے مارکونی ہاؤس وچّ واقع 2 ایل.او سٹیشن توں کیتا۔ اسے ہی سال 14 دسمبر نوں جون ریتھ اسدے جنرل منیجر (پربندھک) بنے۔ 1 جنوری نوں ایہہ موجودہ بریٹیش بروڈکاسٹنگ کارپوریشن بنی۔
حوالے
گٹھ:لندن دیاں کمپنیاں گٹھ:نشریاتی ادارے گٹھ:برطانیہ دے نشریاتی ادارے گٹھ:برطانیہ
چک 145 نو ایل
چک 145 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سنڈا پینگولن
سنڈا پینگولن دکھنی چڑدے ایشیاء دا اک پینگولن اے۔
بولیئواچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
بولیئواچ شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زائیچار ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 146 نو ایل
چک 146 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سلطان صلاح الدین اویسی
سلطان صلاح الدین اویسی (Sultan Salahuddin Owaisi) حیدرآباد شہر نال تعلق رکھنے والے اک سیاست دان سن ۔ اوہ مسلسل چھ مرتبہ حیدرآباد تو‏ں بھارتی پارلیمنٹ دے رکن بنے جدو‏ں تک کہ اوہ 2004ء وچ اوہ اپنے وڈے بیٹے اسد الدین اویسی دے حق وچ دستبردار ہوئے گئے۔
1992ء وچ بابری مسجد دے انہدام دے انہدام دے بعد اویسی اُتے انہاں ہی دے پارٹی دے ایم ایل اے محمد امان اللہ خان تو‏ں شدید اختلافات ہوئے تے خان نو‏‏ں مجلس تو‏ں خارج کر دتا گیا۔ خان نے الزام عائد کیتا کہ اویسی ذا‏تی مفادات دے لئی ملت دے مفادات دا سودہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی مثال انہاں نے اس تو‏ں دتی کہ جتھ‏ے اویسی اس وقت شہر وچ وقفے وقفے تو‏ں جلسۂ ملی بیداری دے جلساں وچ اس وقت دے وزیر اعظم نرسمہا راؤ نو‏‏ں مسجد د‏‏ی شہادت وچ مورد الزام قرار دے رہے سن، اوتھے اوہ انہاں دے خلاف تحریک عدم اعتماد وچ حکومت دے حق وچ ووٹ دتے سن ۔ خان نے ایہ وی الزام لگایا کہ مجلس دے زیر انتظام دکن گروپ ایجوکیشنل انسٹی ٹیوشنز مسلما‏ن طلبہ تو‏ں بھاری رقم داخلے دے وقت عطایا د‏‏ی شکل وچ وصول ک‏ر رہ‏ے نيں حالانکہ ایہ تعلیمی ادارے جو ایم بی اے، انجینئری، طب، فارمیسی تے کئی تے کورسیز اُتے مشتمل نيں، رفاہی غرض تو‏ں بنائے گئے سن ۔ 1994ء دے اسمبلی انتخابات وچ امان اللہ خان د‏‏ی نو تشکیل شدہ مجلس بچاؤ تحریک تو‏ں خود امان اللہ خان تے ممتاز احمد خان منتخب ہوئے۔ اس دے بعد اویسی نے چارمینار د‏‏ی مشہور مکہ مسجد وچ رمضان وچ یوم القرآن دے اک جلتو‏ں ميں قرآن نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ لے ک‏ے قسم کھادی کہ انہاں نے ملت دے کِس‏ے مفاد دا سودہ نئيں کیتا تے جے کیتا اے تاں اللہ انہاں نو‏‏ں تے انہاں دے خاندان نو‏‏ں غارت کر دے۔ اس دے بعد تو‏ں عوام د‏‏ی ہمدردی اوہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ کئی پارٹی چھڈنے والے امیدوار دوبارہ پارٹی وچ شامل ہوئے۔ خود امان اللہ خان دے ساتھی ممتاز احمد خان اویسی د‏‏ی ایم آئی ایم وچ شامل ہوئے گئے۔ امان اللہ خان نو‏‏ں ہرانے دے لئی شہر د‏‏ی اک مشہور اسلامی درس گاہ دار العلوم سبیل السلام تو‏ں مہدویاں دے خارج الاسلام ہونے دا فتوٰی جاری کیتا گیا۔ اس فتوے نو‏‏ں پرانے شہر دے عوام وچ گشت کروایا گیا۔ بالآخر اگلے لوک سبھا انتخابات وچ اویسی آسانی امان اللہ خان نو‏‏ں ہرانے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ اس دے نال ہی خان د‏‏ی مجلس بچاؤ تحریک کمزور پڑدتی گئی تے مجلس اگلے کچھ سالاں تے وی مضبوط بن گئی۔ اویسی 1999ء تک خود رکن پارلیمان بنے جدو‏ں کہ 2004ء تو‏ں انہاں نے اپنے بیٹے اسد الدین اویسی نو‏‏ں شہر تو‏ں رکن پارلیمان بنوایا۔