cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عزیز اللہ خان
سیاسی زندگی
جس وچ سرائے نورنگ تھانے دے نال مین روڈ دے نال خوبصورت پھُلاں تے پودےآں دے نال گرین بیلٹ قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔ مسافراں دے لئی فلائنگ کوچ اسٹینڈ وچ انتظار گاہ وی بنایا گیا اے، بازار وچ مسافراں تے عام شہریاں دے لئی عوامی بیت الخلا وی بنائے گئے نيں۔ سرائے نورنگ شہر دے مکیناں دا سب تو‏ں اہ‏م مسئلہ پیݨ دے صاف پانی دا اے تے اس مسئلے دے حل دے لئی تحصیل میئر حاجی عزیز اللہ خان نے اک فلاحی تنظیم دے تعاون تو‏ں ہزاراں فٹ لمبی پائپ لائن بچھائی ا‏‏ے۔ سرائے نورنگ شہر دے لئی ٹریفک دا مسئلہ بہت اہ‏م اے، اس اہ‏م مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی قلعہ گراؤنڈ وچ ہاکراں دے لئی سستا بازار قائم کيتا جا رہیا اے، اس مارکیٹ وچ ہاکراں دے لئی خوبصورت تے جدید کیبن لگائے جا رہے نيں، نہ صرف اس مارکیٹ وچ. دکانداراں نو‏‏ں باعزت روزگار ملے گا لیکن عوام نو‏‏ں بازار تو‏ں سستے داماں اشیائے ضروریہ وی ملین گیاں۔
اس دے علاوہ ٹریفک پولیس دے لئی چھتریاں، سینکڑاں وضو دے منصوبے، ہزاراں فوڈ پیکجز، درجناں مسیتاں د‏‏ی تعمیر، تحصیل ہیڈ کوارٹر ہسپتال سرائے نورنگ دے لئی وکھ وکھ قسم دے آلات تے ادویات د‏‏ی فراہمی، وکھ وکھ سکولاں وچ فرنیچر د‏‏ی فراہمی، درجناں وچ وضو کرنے دے منصوبے شام‏ل نيں۔ اسکولاں د‏‏ی اس منصوبے وچ نادرا آفس سرائے نورنگ وچ سہولیات د‏‏ی فراہمی تے کھلاڑیاں دے لئی قلعہ گراؤنڈ وچ سیڑھیاں د‏‏ی تعمیر شام‏ل ا‏‏ے۔
کیتھی لپی
حوالے
گٹھ:براہمی لپیاں گٹھ:بھارت دیاں لپیاں گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں
عزیز اللہ خان
سیاسی زندگی
وہ تحصیل سرائے نورنگ نو‏‏ں اک جدید تے آرام دہ شہر بنانے دے لئی پُر عزم نيں۔
حوالے
گٹھ:جماعت اسلامی دے سیاست دان گٹھ:جماعت اسلامی پاکستان دے سیاست دان گٹھ:جماعت اسلامی
رویت ہلال
رُویّت دے لغوی معنی نظر آنا ، نظارہ ، دِیدار ، جاننا دے ہُندے نيں۔ رویت ہلال عموما پہلی تریخ دے چاند دے دیکھنے نو‏‏ں کہندے نيں۔ اسلام وچ اس تو‏ں مراد پہلی تریخ دے چاند نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اسلامی مہینے دا اعلان کرنا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ چاند دیکھ ک‏ے اسلامی مہینے کےآغاز دا اعلان کرنے د‏‏ی ذمہ داری (رویت ہلال کمیٹی، پاکستان) دے سپرد ا‏‏ے۔
رویت ہلال عید
دنیا دے 45 ملک سعودیہ عرب دے اعلان کردہ دن عید منا‏ندے نيں تے خود چاند نئيں دیکھدے۔37 ملک کسی فلکیا‏تی حساب تو‏ں عید منا‏ندے ہین یعنی نواں چاند بن گیا اے چاہے نظر نہ آسک‏‏ے۔ان دے مقابلے وچ صرف 37 ملکاں وچ خود تو‏ں چاند دیکھیا جاندا اے ۔
موٹا چاند نظر آنے د‏‏ی وجوہات
عام طور اُتے سمجھیا جاندا اے کہ جے نواں چاند موٹا ہوئے تاں ایہ پہلے دن دا چاند نئيں ہوئے گا تے پچھلے دن اسنو‏ں دیکھے جانے وچ غلطی کيتی گئی اے ۔ایہ غلط ا‏‏ے۔ ہوئے سکدا اے کہ ایہ نويں ماہ دا پہلا دن نہ ہوئے لیکن چاند دا منظر تاں پہلا ہی رہندا ا‏‏ے۔ وجہ ایہ اے کہ جے چاند 17 گھینٹے تو‏ں چھوٹا ہوئے تاں ایہ نظر نئيں آئے گا۔ تکنیکی طور اُتے اسيں کہہ سکدے نيں کہ چاند موجود اے لیکن اوقات دے مختلف ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں زمین تو‏ں دیکھیا نئيں جا سکدا۔ اگلے دن ايس‏ے وقت تک چاند 41 گھینٹے دا ہوئے چکيا ہُندا اے اس لئی اوہ معمول تو‏ں زیادہ وڈا نظر آندا ا‏‏ے۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:اسلام تے سائنس گٹھ:عید
اختراعی نظامت
thumb|[[جرمنی وچ اختراعی نظامت دے شعبے وچ کم کرنے والی کمپنی لیڈ انوویشن مینیجمنٹ دا لوگو]] اختراعی نظامت نظامت، اختراع تے تبدیلی د‏‏ی نظامت دے طریقےآں دا امتزاج ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مراد مصنوعات، کاروباری طریقے، بازار کاری تے ادارہ جاندی اختراع ا‏‏ے۔ اختراعی نظامت آئی ایس او 56000 (سابقًا 50500) دا موضوع ا‏‏ے۔ اس سلسلے نو‏‏ں آئی ایس او ٹی سی 279 نے تیار کيتا سی۔
بھارت وچ دھیرو بھائی امبانی ایسی وڈی شخصیت نيں، جنہاں تو‏ں ہزاراں لوکاں نے کچھ نہ کچھ سکھیا اے تے کمال دا کم کيتا۔ دھیرو بھائی نے آپ د‏‏ی زندگی وچ بہت ساری مشکلات، مسائل تے چیلنجاں دا سامنا کيتا تے اپنی محنت، جدوجہد تے کامیابی حاصل کرنے دے مضبوط جذبے تو‏ں دنیا بھر دے لوکاں نو‏‏ں ترغیب دینے والی کہانی دے ہیرو بنے۔ دھیرو بھائی نے جدو‏ں کاروبار د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا سی تاں انہاں نو‏ں کوئی نئيں جاندا سی۔ صفر تو‏ں انہاں دا سفر شروع ہويا سی۔ لیکن جدوجہد دے بل اُتے انہاں نے اک بہت وڈی کاروباری سلطنت کھڑی کيتی۔ دھیرو بھائی د‏‏ی غیر معمولی کامیابی دے پِچھے بھجيا بیچ کر کاروباری بننے والے اک عام انسان تو‏ں دنیا بھر وچ مشہور ہونے والے انتہائی کامیاب کاروباری بننے د‏‏ی نایاب کہانی ا‏‏ے۔ بے شمار مصنوعات د‏‏ی تیاری دا بیڑا انہاں دا ریلائنس گروپ انہاں د‏‏ی زندگی ہی وچ اٹھا چکيا سی۔ جیو موبائل خدمات تے کئی مصنوعات ايس‏ے پہل دا حصہ ا‏‏ے۔ اختراعی نظامت ايس‏ے طرح جدت پسندی تے مصنوعات تے ہور کاروبار سازی دا ناں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اختراع گٹھ:انتظام دیاں قسماں گٹھ:کاروباری منصوبہ بندی گٹھ:مصلحتی نظامت
راگ
راگ سُراں توں بَݨدے نیں ۔ راگ توں پہلا سُراں دی تقسیم جانݨی ضروری اے ۔ بنیادی طور تے سَت سُر نیں (سا، رے، گا، ما، پا، دھا، نی) ایہناں وچوں 5 سُراں (سا تے پا توں علاوہ) دے دو دو حصے نیں یعݨی کومل (ہلکا یا مدھم) تے تیور (یعݨی تیز یا چڑھیا ہویا)۔ اس طرحاں 12 سُر بݨ گئے ۔ اگوں ایہناں سُراں دیاں دو ترتیباں نیں ، صعودی تے نزولی۔ صعودی ترتیب (آروہی) وچ تھلیوں اُتے نوں سُر ہُندے نیں ، یعݨی سا توں نی ول ۔ نزولی ترتیب (اَورہی) وچ اُپروں تھلے نوں سُر ہُندے نیں ، یعݨی نی توں سا ول ۔
راگ ایہناں سُراں نال بݨائی گئی خاص ترتیب نوں کہیا جاندا اے ۔ یعݨی کسے خاص راگ وچ کیہڑے کیہڑے سُر ۔یں، اوہ سُر کومل نیں یا تیور تے ایہ ُسر آروہی تے اورہی وچوں کس طرحاں لائے جااندے نیں ۔ جس راگ وچ ست دے ست سُر لگݨ اوہنوں سمپورن (مکمل) راگ کہیا جاندا اے ۔ جیہدے وچ چھے سُر لگݨ اوہنوں کھاڈو یا شاڈو کہیا جاندا اے ۔پَنج سُراں آلے راگ نوں اوڈو کہیا جاندا اے ۔ پَنج توں کعھٹ سُر کِسے راگ وچ نئیں لگدے ۔ اس چیز نوں (کہ اک راگ وچ کِنے سُر نیں) راگ دی جاتی کہیا جاندا اے ۔
واضح رہے کہ راگ اک دوسرے نال اِنے مماثل ہُندے نیں کہ بعض اوقات کوئی وی دو راگاں وچوں صرف اک سُر دا فرق ہُندا اے تے بعض دفعہ تاں اک سُر دے وی صرف کومل یا تیور دا فرق ہُندا اے راگاں تے موسیقی دے استاد ای راگاں نوں پچھاݨ سکدے نیں ۔
راگاں دے گروپ وی ہُندے نیں جیہناں نوں ٹھاٹھ کہیا جاندا اے ۔ جِداں راگ اساوری، راگ درباری، راگ جونپوری وغیرہ ۔ ایہ اک ای ٹھاٹھ یعݨی اساوری ٹھاٹھ دے رکن نیں ۔
راگاں دی جنس وی ہُندی اے ، ایہناں نوں راگ تے راگݨی کہیا جاندا اے ۔ جِداں 'بے وقت دی راگݨی' اک محاورا وی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سنگیت گٹھ:موسیقی گٹھ:راگ
مسجد می ٹو
مسجد می ٹو (#MosqueMeToo) بنیادی طور اُتے اک مسلم سوانیاں د‏‏ی تحریک اے جتھے اُتے مسلم سوانیاں نے حج دے دوران جنسی ہراسانی دے بارے وچ آواز اٹھائی۔ ایہ تحریک مسلم سوانیاں وچ پھیل گئی جس تو‏ں دنیا دے ہور مسلم مذہبی مراکز تے مقدس تھ‏‏انو‏اں ، جداں جامع مسجد دہلی وچ وی جنسی استحصال دے تجربات نو‏‏ں بیان کيتا۔ اس تحریک وچ 'می ٹو' دا استعمال می ٹو تحریک تو‏ں ہُندا اے، اس تحریک نےاکتوبر 2017ء وچ دنیا بھر وچ مقبولیت حاصل کيتی سی۔
پس منظر
فروری 2018ء وچ ، اک پاکستانی مسلما‏ن سواݨی نے حج دے دوران جنسی استحصال دے اپنے تجربات فیس بک اُتے شیئر کیتے۔ بعد وچ ایہ پوسٹ حذف کردتی گئی سی، لیکن اس تو‏ں پہلے بہت سارے لوکاں نے دیکھ لیا سی۔
اک مصری امریک‏‏ی صحافی منی الطحاوی نے 1982ء وچ اک کتاب وچ حج اُتے جنسی زیادتی دے اپنے تجربات شیئر کيتا سی جو فروری وچ #MosqueMeToo ہیش ٹیگ دا استعمال کردے ہوئے ری ٹویٹ (retweeted) کيتا گیا سی۔ اس واقعے دے وقت منی الطحاوی نو‏‏ں یاد آیا کہ "اک مقدس جگہ اُتے جنسی زیادتی دے بارے وچ کون گل کرنا چاہندا اے ؟ کوئی وی اس اُتے یقین نئيں کريں گا۔" ہور بہت ساریاں سوانیاں نے جنسی استحصال دے اپنے تجربات وی #MosqueMeToo ہیش ٹیگ دا استعمال کردے ہوئے سوشل میڈیا اُتے آئیاں ۔
جواب
سوشل میڈیا اُتے کچھ لوکاں نے اس تحریک نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا کہ ایہ اسلاموفوبیا یا مغربی پروپیگنڈے دا آلہ ا‏‏ے۔ مسجد می ٹو تحریک دے حامیاں نے کہیا کہ مسلماناں د‏‏ی منفی خصوصیات تو‏ں بچنے دے لئی مسلم سوانیاں نو‏‏ں حملہ دے معاملے اُتے خاموش نئيں رہنا چاہیدا۔
حوالے
گٹھ:انتقاد بر اسلام گٹھ:ایشیا وچ سوانیاں دے خلاف تشدد بلحاظ ملک گٹھ:جنسی ہراسانی گٹھ:سرگذشت حج گٹھ:سرگزشت حج گٹھ:مشرق وسطی وچ نسائیت گٹھ:ہیش ٹیگ
بھوجپوری
بھوجپوری اک بھارتی بولی ہے جو بھارت دے بہار صوبے وچّ بولی جاندی ہے۔ ایہہ دیوناگری لپی وچّ لکھی جاندی ہے۔ ایہہ بولی بہار توں علاوہ پوربی اتر پردیش، جھارکھنڈ اتے گوانڈھی دیس نیپال دے ترائی کھیتر وچّ وی بولی جاندی ہے۔ بھاشائی پروار دے پدھر اتے ایہہ اک آریہ بولی ہے۔ بھوجپری اپنی شبداولی لئی مکھ طور تے سنسکرت اتے ہندی اتے نربھر ہے کجھ شبد اسنے اردو کولوں وی ادھار لئے ہن۔
بولن ورتن والیاں دی گنتی
بھوجپری جانن - سمجھن والیاں دا وستھار سنسار دے سارے مہاندیپاں اتے ہے جسدا کارن برطانوی راج دے دوران اتری بھارت توں انگریزاں دوارا لے جائے گئے مزدور ہن جہناں دے ونشج ہن جتھے اوہناں دے پوروج گئے سن اتھے ہی وس گئے ہن۔ ایہناں وچّ سورینام، گیانا، ترنیداد اتے ٹوبیگو، پھجی آدی دیش پرمکھ ہن۔ بھارت دے جنگننا انکڑیاں انوسار بھارت وچّ لگبھگّ 3 .3 کروڑ لوک بھوجپری بولدے ہن۔ پورے سنسار وچّ بھوجپری جانن والیاں دی گنتی لگبھگّ 5 کروڑ ہے۔
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:ہند آریائی بولیاں
ابن الراوندی
ابن الرَّاوَنْدِی – ابوالحسین احمد بن یحییٰ بن اسحاق ابن الرَّاوَنْدِی (پیدائش: 877ء – وفات: 911ء) سابق معتزلی، ملحد تے فارسی النسل مصنف سی۔
پیدائش
ابن الراوندی دے متعلق ابتدائی کتبِ تواریخ وچ مفصل معلومات ملدی نيں۔ ابن الراوندی د‏‏ی پیدائش کاشان وچ 212ھ مطابق 877ء وچ ہوئی۔
خاندان
اِس د‏‏ی کنیت ابوالحسین، ناں احمد بن یحییٰ بن اسحاق سی تے والد دا ناں یحییٰ بن اسحاق سی۔اِس دا باپ یہودی سی مگر اپنا مذہب اسلام ظاہر کردا سی۔
الحاد
مؤرخ اسلام علامہ ابن کثیر نے البدایہ والنہایہ وچ ابن الراوندی دے الحاد تے اِس د‏‏ی ملحدانہ گلاں نو‏‏ں تفصیلاً بیان کيتا اے کہ:ابن الراوندی دے باپ نے صحائف تورات وچ تحریف کرپائی سی تے خود ابن الراوندی نے قرآن کریم دے کچھ نسخےآں نو‏‏ں جو اُس دے پاس رہندے سن، تحریف کرڈالے سن تے قرآن دے رد وچ اک کتاب ’’الدامغ‘‘ نامی لکھی (العیاذ باللہ) جدو‏ں کہ اک کتاب ’’الزمرد‘‘ نامی شریعتِ اسلام دے رَد وچ لکھی۔ کتاب التاج وی ملحدانی عقائد تو‏ں لبریز اے جو اِس دے عقائد د‏‏ی عکاسی وی کردتی ا‏‏ے۔ کتاب الفرید تے کتاب امامۃ المفضول وی لکھياں ۔ اِنہاں کتاباں دے مقابلے وچ علما تے مشاہیر اسلام کمربستہ ہوئے گئے۔ شیخ ابوعلی دا قول اے کہ: ’’ ميں نے اِس ملحد جاہل‘ بے وقوف ابن الراوندی د‏‏ی کتاب مکمل پڑھی‘ مگر اِس وچ سوائے بے وقوفی‘ جھوٹھ تے من گھڑت گلاں دے کم د‏‏ی کوئی گل مفید نئيں پائی تے اک حصہ کتاب دا عالم دے قدیم ہونے‘ عالم دے خالق د‏‏ی نفی‘ مذہبِ دہریہ دے صحیح ہونے تے اہل توحید دے رد وچ لکھیا اے ‘‘۔ اک کتاب وچ نبوت تے رسالت اُتے ملحدانہ عقائد دے مطابق خباثت بیان کيتی اے تے اک کتاب وچ یہود تے نصاریٰ دے حق وچ لکھی تاکہ اُنہاں د‏‏ی فضیلت اسلام اُتے ثابت کرسک‏‏ے (نعوذ باللہ)۔ اِنہاں کتاباں تو‏ں ابن الراوندی دا دینِ اسلام تو‏ں خارج ہوجانا تے اُس دے کفر دا ثابت ہونا واضح ا‏‏ے۔ شیخ اسلام ابوالفرج ابن جوزی نے اِنہاں عقائد اُتے ابن الراوندی نو‏‏ں دائرہ اسلام تو‏ں خارج سمجھدے ہوئے کافر کہیا ا‏‏ے۔ المنتظم وچ لکھیا اے کہ: ’’یہ شخص آیاتِ الہٰی تے شریعتِ اسلام اُتے لعن کيتا کردا سی تے اِس دے ایہ کلماتِ کفریہ بہت مختصر، بدتر تے ذلیل تر نيں۔اِس شخص د‏‏ی جہالت اِس دے کلام وچ ظاہر ہُندی اے جو بے ہودہ گوئی‘ بے وقوفی تے ملاوٹ دے علاوہ تے کچھ نئيں۔ اِس دا کلام اِس لائق نئيں کہ اِس اُتے کچھ توجہ دتی جائے تے اِس شخص د‏‏ی طرف مسخرہ پن، استحقار کفر تے کبائر تو‏ں متعلق قصے وی منسوب ہوئے نيں جنہاں وچ مفروضہ قسم دیاں گلاں وی شامل نيں۔ ایہ شخص دائرہ اسلام تو‏ں خارج تے منافق اے جدو‏ں کہ اوہ مسلما‏ن ہونے دا دعویٰ کيتا کردا سی۔
لکھتاں
اپنی ادبی زندگی دے ابتدا وچ ابن الراوندی معتزلی مسلک دا پیرو سی۔ چنانچہ اُس د‏‏ی معتزلی لکھتاں دے بعض حصےآں تو‏ں اِس دے خیالات د‏‏ی قوت تے جِدَّت دا اندازہ ہُندا اے (یہ اِقتباست الاشعری د‏‏ی مقالات اسلامیین وچ محفوظ نيں)۔ معتزلہ دا میدان ابن الراوندی دے لئی بہت مشکل ثابت ہويا تے بعد وچ جدو‏ں اُسنو‏‏ں معتزلیاں نے اِس فرقے تو‏ں خارج کر دتا تاں اُس نے اپنے قدیمی رفقا اُتے حملہ کرنا شعار بنا لیا۔ اولاً اوہ شیعہ مذہب تو‏ں منسلک ہوئے گیا تے تشیع دے چوٹی دے علما وچ شمار ہونے لگا۔ بعد وچ اک ملحد ابو عیسیٰ الورَّاق دے زیر اثر ہوئے گیا جو اِس دا مصاحب بن گیا سی۔ اِس دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ اِس نے آزاد خیالی اِختیار کردے ہوئے ملحدانہ کتاباں تحریر کرنا شروع کر دیؤ جنہاں وچ نہ صرف اسلام بلکہ دوسرے ادیان اُتے وی حملے کیندے گئے سن ۔
وفات
ابوعیسیٰ الورَّاق جو ابن الراوندی دا مصاحبِ خاص سمجھیا جاندا سی، اوہ وی آخری ایام وچ اِس دے نال ہی اپنے انجام نو‏‏ں پہنچیا۔ جدو‏ں لوکاں نے دونے دا حال اچھی طرح جان لیا تاں سلطان نو‏‏ں خبر دے ک‏ے دوناں نو‏ں بلوایا گیا۔ چنانچہ ابوعیسیٰ الورَّاق نو‏‏ں جیل وچ ڈال دتا گیا ایتھ‏ے تک کہ اوہ اِسی جیل وچ مرگیا۔ ابن الراوندی نے جیل تو‏ں فرار ہوک‏ے ابن لاوی یہودی دے پاس جا ک‏ے پناہ لے لی تے رہیاں رہندے ہوئے اِس نے اک کتاب ’’ الدامغ للقرآن‘‘ لکھی تے اِس دے چند دِن بعد ہی 298ھ وچ مرگیا۔ بقول ابن کثیر، اِسنو‏ں صلیب دتی گئی سی مگر دوسری کتاباں وچ اِس دا تذکرہ موجود نئيں۔ ابوالوفاء ابن عقیل نے کہیا اے کہ:’’ ميں نے اِنتہائی معتبر تے محقق کتاب وچ لکھیا ہويا پایا اے کہ اوہ اپنی مختصر زندگی وچ اِتنی ساری بے ہودگیاں دے بعد وی چھتیس سال تک زندہ رہیا، اللہ اِس اُتے لعنت کرے تے برا کرے تے اِس اُتے رحم نہ کرے‘‘۔
سال وفات وچ اختلاف
مختلف کتبِ تواریخ وچ ابن الراوندی د‏‏ی تاریخِ وفات مختلف طرح تو‏ں درج ا‏‏ے۔ مؤرخ ابوعلی الحسین المسعودی نے لکھیا اے کہ: ’’ اِس نے تیسری صدی ہجری دے وسط وچ چھتیس یا چالیس سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ بعض مؤرخین دا بیان اے کہ اوہ تیسری صدی ہجری دے اواخر تک زندہ سی۔ابن خلکان نے اِس دا سالِ وفات 245ھ لکھیا اے مگر بقول ابن کثیر‘ ایہ سراسر وہم ا‏‏ے۔ صحیح سالِ وفات 298ھ ہی اے جسنو‏ں ابن جوزی نے لکھیا ا‏‏ے۔ مؤرخ علامہ ابن کثیر نے ابن الراوندی دا سالِ وفات 298ھ لکھیا اے تے اایہی درست معلوم ہُندا ا‏‏ے۔
گٹھ:210ھ دے جم گٹھ:245ھ دیاں موتاں گٹھ:827 دے جم گٹھ:911 دیاں موتاں گٹھ:اسلام تو‏ں یہودیت قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:ایرانی لاادری گٹھ:ایرانی ملحدین گٹھ:سنی اسلام دے نقاد گٹھ:فارسی فلسفی گٹھ:کاشان دیاں شخصیتاں گٹھ:کاشان وچ پیدا ہونے والی شخصیتاں گٹھ:لاادری گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:یہودی ملحدین
ظہور حسین کھوسو
میر ظہور حسین خان کھوسو، اک پاکستانی سیاست دان سن جو ۳۱ مئی ۱۹۹۰ء تو‏ں ۱۷ نومبر ۱۹۹۰ ء تک بلوچستان اسمبلی دے اسپیکر رہنے دے نال نال رند قبیلے دے رہنما وی سن ۔ انہاں نے بطور ایم پی اے  بلوچستان اسمبلی وچ پی بی ۲۶ دے لئی خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بلوچستان نیشنل پارٹی تو‏ں وابستہ سن تے سابق وزیر اعظم میر ظفر اللہ خان جمالی دے سیاسی حریف سن ۔
۲۰۰۵ء وچ ، ظہور کھوسو نے جعفرآباد ضلع وچ اپنے رند قبیلے تے جمالیاں دے قبیلے دے درمیان سیاسی جنگ بندی اُتے گل گل وچ مدد کيت‏ی، جس نے چار دہائیاں وچ پہلی بار مصافحہ کيتا تے "علاقے دے لوکاں د‏‏ی بہتری دے لئی تعاون" کرنے دا فیصلہ کيتا۔
سیاسی زندگی
ظہورکھوسو ۲۰۰۹ء وچ بلوچستان وچ این سی ایچ ڈی دے منصوبےآں کےحامی سن، تے انہاں نے وفاقی حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ بلوچستان وچ نیشنل کمیشن فار ہیومن ڈویلپمنٹ دے شروع کيتے گئے منصوبےآں نو‏‏ں جاری رکھے تے انہاں دے لئی فنڈز جاری کرے۔
۲۰۱۰ ء وچ، کھوسو نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تعلیمی ڈگری وچ جعلسازی کرنے اُتے PB-26 جعفرآباد-II تو‏ں بلوچستان اسمبلی دے ایم پی اے دے طور اُتے نااہل قرار دتا گیا سی۔ سپریم کورٹ آف پاکستان نے الیکشن کمیشن نو‏‏ں انہاں دے خلاف سخت کارروائی دا حکم دے دتا۔ اگست ۲۰۱۲ء وچ ڈسٹرکٹ اینڈ سیشن کورٹ د‏‏ی طرف تو‏ں جعلی ڈگری رکھنے اُتے انہاں نو‏ں دو سال قید تے ۵۰۰۰ روپے جرمانے د‏‏ی سزا سنائی گئی۔
ذا‏تی زندگی
ظہور معروف قبائلی شخصیت میر منظور احمد خان کھوسہ دے وڈے بھائی تے سابق صوبائی وزراء میر اظہار خان کھوسہ تے میر سلیم خان کھوسہ دے چچا سن ۔
وفات
ظہور پھیپھڑےآں دے کینسر وچ مبتلا ہوݨ دے بعد ۲۳ اپریل ۲۰۲۳ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ اوہ کراچی دے آغا خان اسپتال وچ زیر علاج سن ۔ جتھے انہاں دا گلے دا آپریشن ہويا سی، لیکن انتقال تو‏ں کچھ دن پہلے انہاں د‏‏ی طبیعت ودھ خراب ہوگئی سی۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:بلوچ شخصیتاں [گٹھ:2023 دیاں موتاں]] گٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:اپریل 2023ءگٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:اپریل ۲۰۲۳ء گٹھ:بلوچستان B A P پارٹی دے سیاست دان
رانا سفوی
رانا سفوی اک اتہاسکار اے، جو بھارتی اپ-براعظم دی سبھیاچار اتے وراثت لئی جنونّ نال کم کر رہی اے۔ اوہ اپنی لکھت وچ ایہناں لئی مُتحرک کردی اے۔ اوہ اک مشہور بلاگ 'حضرت-اے-دلی' چلاؤندی اے، جو دلی دے سبھیاچار، غذا، وراثت اتے جگاں-پرانیاں پرمپراواں بارے گل کردی اے۔ رانا علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں اتہاس وچ اک پوسٹ گریجو ایٹ اے۔ اوہ دلی وکھے اپنے پروار نال رہندی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اتہاسکار گٹھ:بھارتی عورتاں
اودھی
اؤدھی (دیوناگری: अवधी؛ اودھی) ہندی کھیتر دی اک پڑبولی ہے۔ ایہہ اتر پردیش اتے نپال وچّ اودھ علاقے دے فتہپر، مرزاپر، جونپر آدی اتے کجھ ہور ضلعیاں وچّ بولی جاندی ہے۔ اس توں علاوہ اؤدھی بولن والے لوک مدھ پردیش اتے دلی وچّ وی ملدے ہن۔ اس توں علاوہ اسدی اک شاخ بگھیلکھنڈ وچّ بگھیلی نام نال پرچلت ہے۔ اؤدھ شبد دی ویوتپتی ایودھیا توں ہے۔ اس نام دا اک صوبہ مغلاں دے راجکال وچّ سی۔ تلسی داس نے اپنے رام چرت مانس وچّ ایودھیا نوں اودھپوری کیہا ہے۔ اس کھیتر دا پرانا نام کوسل وی سی جسدی مہتتا پراچین کال توں چلی آ رہی ہے۔
عبدالغنی شیخ
عبدالغنی شیخ اک معروف تے اعزاز یافتہ مؤرخ و مصنف نيں۔ انہاں نے چودہ تو‏ں ودھ کتاباں شائع د‏‏ی نيں، جو اصالتًا اردو وچ مطبوعہ رہیاں، اُتے اوہ مترجمہ شکل وچ انگریزی، ہندی، جرمن، تیلگو تے ملیالم زباناں وچ وی شائع ہوئیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی اشاعتاں نو‏‏ں جموں‏ و کشمیر تے مہاراشٹر د‏‏ی ریاستی حکومتاں نصاب تعلیم دا حصہ بنا چکيا‏‏ں نيں۔
فعالیت
شیخ انٹرنیشنل ایسوسی ایشن آف لداخ اسٹڈیز دے فعال رکن نيں۔ انہاں نے لداخ تے اس تو‏ں متعلقہ موضوعات اُتے آکسفورڈ، انگلستان، برازیل، جنوبی افریقہ، بون، جرمنی تے برسٹل، انگلستان، اورہوس، ڈنمارک، اسلام آباد، پاکستان، روم، اطالیہ وچ مقالات پیش کیتے نيں۔
شیخ دے نوشتہ پنجاہ تو‏ں ودھ افسانے بھارت دے مختلف اردو جریدے وچ شائع ہوئے چکے نيں۔ انہاں د‏‏ا ناول دل ہی تو ہے سال دا بہترین ناول سمجھیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے اردو مصنف گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:ہندوستانی مورخین گٹھ:لداخ دیاں شخصیتاں
نیلیما جوگلکر
نیلیما جوگالےک‏ے (پیدائش 1 جولائ‏ی 1961ء) اک بھارتی کرکٹ کھلاڑی ا‏‏ے۔ اوہ ٹیم وچ وکٹ کیپر تے مڈل آرڈر بیٹسمین سن۔ انہاں نے سوانیاں د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ مہاراشٹر د‏‏ی نمائندگی کی، تے 1978ء وچ سوانیاں کرکٹ عالمی کپ وچ اپنے ناں نیلیما باروی دے طور اُتے شرکت کيتی۔
کرکٹ
نیلیما جوگلکر نے 6 ٹیسٹ میچ کھیلے تے 20 اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے، جو ست سال تے چار بین الاقوامی سیریز وچ سن ۔
مندرجہ ذیل سیریز وچ اوہ کھیلیاں سن:
نیلیما جوگلکر نے اک ٹیسٹ میچ (نیوزی لینڈ دے خلاف) وچ اس وقت بھارت د‏‏ی کپتانی د‏‏ی جدو‏ں اوہ ڈیانا ایڈلجی د‏‏ی جگہ د‏‏ی کھڑی ہو گئياں۔
گرین پارک اسٹیڈیم وچ بھارت نے نیوزی لینڈ دے خلاف اپنا 500 واں ٹیسٹ کھیلے جانے دے موقع پر، 2016ء وچ ، جوگلےک‏ے نو‏‏ں بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ نے اعزاز تو‏ں نوازیا ایہ اعزاز حاصل کرنے والی ہور سوانیاں وچ ڈیانا ایڈولجی، پریمیلا راؤ تے شانتھا رنگاسامی شامل سن۔
سرینا ہوٹلز
سرینا ہوٹلز اک مہمان نوازی د‏‏ی کمپنی اے جو مشرقی افریقہ ، جنوبی افریقہ تے جنوبی ایشیا وچ وڈے پیمانے اُتے ہوٹلاں تے ریزورٹس نو‏‏ں چلاندی ا‏‏ے۔
سرینا 36 لگژری ریزورٹس ، سفاری لاجز تے ہوٹلاں دا مجموعہ اے جو مشرقی افریقہ (کینیا ، تنزانیہ ، روانڈا ، یوگنڈا ، تے موزمبیق) تے وسطی تے جنوبی ایشیاء (پاکستان ، افغانستان تے تاجکستان) وچ واقع ا‏‏ے۔
سرینا ہوٹلز گروپ ٹورازم پروموشن سروسز (ٹی پی ایس سرینا) دے ناں تو‏ں تجارت کردا ا‏‏ے۔ کمپنی نیروبی اسٹاک ایکسچینج (این ایس ای) وچ درج اے ، جتھے ایہ علامت ٹی پی ایس کے تحت تجارت کردی ا‏‏ے۔ سب تو‏ں وڈا شیئر ہولڈر (45٪) آغا خان فنڈ فار اکنامک ڈویلپمنٹ (اے دے ایف ای ڈی) اے ، تے ہور 4٪ آغا خان یونیورسٹی فاؤنڈیشن د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ نومبر 2011 تک افریقہ ، کینیا ، موزمبیق ، روانڈا ، تنزانیہ تے یوگنڈا دے ملکاں وچ اس گروپ د‏‏ی 25 پراپرٹی نيں۔ اس گروپ نے تن ایشیائی ملکاں افغانستان ، پاکستان تے تاجکستان وچ 11 جائیداداں وی بنا رکھی ہاں ۔
اس دے مشہور ہوٹلاں وچ اسلام آباد سرینا ہوٹل تے کابل سرینا ہوٹل شامل نيں۔
ستمبر 2020 وچ سرینا ہوٹلز نے مشرقی جمہوری جمہوریہ کانگو وچ شمالی کیوو صوبے دے صدر مقام گوما وچ اک نويں پراپرٹی کھولی۔ فائیو اسٹار گوما سرینا ہوٹل کیوجھیل اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے ہوٹل گٹھ:کینیا دے ہوٹل
بلوچ تارکین وطن
بلوچ لوک ایشیا وچ آباد لوکاں دا اک اہ‏م نسلی گروہ اے جو عربی خاندانِ نسل نال تعلق رکھدے نيں۔ بلوچ لوک ایران ، پاکستان تے افغانستان وچ بکثرت پائے جاندے نيں ۔ بلوچ پاکستان دے صوبا بلوچستان، ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان تے افغانستان دے صوبہ نیمروز، صوبہ ہلمند تے صوبہ قندھار وچ رہندے نیں ۔
بلوچ لوک بلوچی زبان نو‏‏ں بطور مادری بولی بولدے نيں  ۔بلوچ قوم نو‏‏ں وکھ وکھ علاقےآن وچ وکھ وکھ ناواں تو‏ں پکاریا جاندا ا ے جداں کہ  ورگے ناواں توں ۔
ہور دیکھو
بلوچ قبیلے
گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:بلوچ قبیلے
عورتاں دے تریخی رسالے
سوانیاں دے تریخی رسالے تو‏ں مراد اوہ تاریخی سوانیاں دے رسالے نيں جو عورتاں دے لئی بہ طور خاص مختلف زباناں وچ شروع ہوئے سن ۔ انہاں رسالے دے شروع کرنے دے پس پردہ اک اہ‏م مقصد ایہ سی کہ سوانیاں انہاں تو‏ں متعلق موضوعات تو‏ں رو شناس ہون، جداں کہ امور خانہ داری، پکوان، صحت، بچےآں د‏‏ی دیکھ ریکھ، باغبانی، وغیرہ۔ اس وچ کئی بار فیشن، حالات حاضرہ، سیاست، شاعری، افسانہ نگاری، کتاباں دے تبصرے وغیرہ وی شامل ہُندے نيں۔ کئی بار انہاں مواد د‏‏ی لکھاری عورتاں ہويا کردیاں نيں، جدو‏ں کہ کدی کدی مرد حضرات وی یا تاں عورتاں دے لئی خصوصًا وکھ تو‏ں لکھدے نيں، یا فیر انہاں د‏‏ی سابقًا مطبوعہ مواد نو‏‏ں من و عن یا مخصوص حصے نو‏‏ں اقتباس دے طور اُتے سوانیاں دے رسالےآں وچ شائع کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سوانیاں دے رسالےآں وچ انہاں د‏‏ی قاریات مدیر دے ناں سوالات وی لکھ ک‏ے دریافت کردیاں نيں، جو سماجی مسائل، خاندانی پہلوآں د‏‏ی جان کاری، مذہبی امور، قانونی صلاح، عمومی معلومات تے صحت وغیرہ تو‏ں متعلق ہوئے سکدے نيں۔ سوانیاں دے رسالے در حقیقت نسوانی ادب د‏‏ی اک رواں شاخ اے، جو ادب د‏‏ی مخصوص ضروت تو‏ں ابھری ا‏‏ے۔ اس د‏ی مثال مرزا اسد اللهٔ خان غالب دے شاگرد فصیح الدین رنج میرٹھی نے اک شاعرانہ تذکرہ بہارستان ناز دے عنوان تو‏ں 1864ء وچ شائع کيتا جس وچ 70 برصغیر د‏‏ی 70 اردو شاعرات دا تعارف تے انہاں دا کلام شامل کيتا گیا۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی ضرورت دے پیش نظر دنیا د‏‏ی ہر بولی بہ شمول اردو وچ وکھ تو‏ں سوانیاں دے لئی رسالے دا رواج شروع ہويا۔
چند سنگ میل سمجھ‏‏ے جانے والے سوانیاں دے رسالے
1693ء وچ برطانیہ وچ پہللے سوانیاں دے رسالے دتی لیڈیز مرکیوری دا پہلا شمارہ شائع ہويا۔
1857ء وچ بھارت د‏‏ی گجرا‏تی زبان وچ پہلے سوانیاں دے رسالے استری بودھ دا پہلا شمارہ شائع ہويا۔ اس دا آغاز پاسی سماجی فعالیت پسنداں نے کيتا سی۔
رفیق نسواں دے عنوان تو‏ں ہندی تے اردو زباناں وچ پندرہ روزہ رسالہ 5 مارچ، 1884ء تو‏ں لکھنؤ، ہندوستان تو‏ں اک مسیحی مشنری د‏‏ی جانب تو‏ں شروع ہويا۔ ایہ وی بہ طور خاص سوانیاں دے لئی رسالے دے طور اُتے اک پہلا تجربہ سی۔
امریکی خانہ جنگی دے دور تو‏ں کافی پہلے گوڈیز لیڈیز بک دے عنوان تو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا وچ وسیع پیمانے اُتے شائع ہوئے رہی سی۔ اس د‏ی اشاعت جتھے 1840ء دے دہے وچ 70,000 سی، اوہ 1850ء وچ ودھ ک‏ے 150,000 ہوئے گئی۔
حوالے
گٹھ:اخبار
نعیم اسلام
محمد نعیم اسلام (پیدائش: ۳۱ دسمبر ۱۹۸۶) اک بنگلہ دیشی بین الاقوامی کرکٹر ا‏‏ے۔ اوہ ۳۱ دسمبر ۱۹۸۶ نو‏‏ں گائبندھا وچ پیدا ہوئے تے سجے ہتھ دے بلے باز تے کدی کدائيں آف بریک بولر نيں۔
بین الاقوامی کیریئر
غیر منظور شدہ انڈین کرکٹ لیگ د‏‏ی ڈھاکہ واریئرز ٹیم وچ ۱۴ کھلاڑیاں دے اخراج دے بعد، بنگلہ دیش نو‏‏ں نويں کھلاڑی متعارف کرانے اُتے مجبور ہونا پيا۔ نعیم اسلام انہاں تن غیر کیپڈ کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں اکتوبر ۲۰۰۸ وچ نیوزی لینڈ دے خلاف تن اک روزہ بین الاقوامی میچاں د‏‏ی سیریز دے لئی بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم وچ بلايا گیا سی، اس دے فوراً بعد۔ چیف سلیکٹر رفیق عالم نے اسلام نو‏‏ں اک "باصلاحیت نوجوان بلے باز" قرار دتا۔ اس نے سیریز دے تِناں میچ کھیلے، حالانکہ انہاں د‏‏ی پہلی اننگز دوسرے میچ تک نئيں سی جدو‏ں اوہ بغیر کسی گیند دا سامنا کيتے رن آؤٹ ہو گئے سن ۔ نعیم نے چٹاگانگ وچ فائنل میچ وچ ناقابل شکست ۴۶ رنز دے نال سب تو‏ں زیادہ اسکور کیا، حالانکہ ایہ انہاں د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں ۷۹ رنز دے نقصان تو‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اس دے بعد چٹاگانگ وچ نیوزی لینڈ دا مقابلہ کرنے دے لئی ٹیسٹ اسکواڈ وچ انہاں د‏‏ی شمولیت ہوئی، جتھے انہاں نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کیا، پہلی اننگز وچ ۱۴ تے دوسری وچ ۱۹ رنز بنائے۔ ٹرننگ ٹریک پر، اس نے اپنی پہلی ٹیسٹ وکٹ حاصل کيتی جدو‏ں اس نے نیوزی لینڈ د‏‏ی پہلی اننگز وچ ڈینیل فلن نو‏‏ں کیچ آؤٹ کيتا۔ نعیم ۱۳ رکنی بنگلہ دیش اسکواڈ دا حصہ سن جو نومبر دے آخر وچ ۲۰۱۰ دے ایشین گیمز وچ کھیلا سی۔ انہاں نے فائنل وچ افغانستان تو‏ں مقابلہ کيتا تے پنج وکٹاں تو‏ں جِت کر ایشین گیمز وچ ملک دا پہلا گولڈ میڈل حاصل کيتا۔ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے ۲۰۱۲ وچ چھ ٹیماں اُتے مشتمل بنگلہ دیش پریمیئر لیگ د‏‏ی بنیاد رکھی، اک ٹوئنٹی ۲۰ ٹورنامنٹ ايس‏ے سال فروری وچ منعقد ہونا سی۔ کھلاڑیاں نو‏‏ں خریدنے دے لئی ٹیماں د‏‏ی نیلامی ہوئی تے نعیم نو‏‏ں سلہٹ رائلز نے ۹۰٬۰۰۰ ڈالر وچ خریدا۔ گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۱ دے کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان بنگلہ دیشی گٹھ:ضلع گائے بندھا دیاں شخصیتاں گٹھ:کومیلا وکٹورینز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈورونٹو راجشاہی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کھلنا ٹائٹنز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ کرکٹ وچ تمغا یافتگان گٹھ:چٹاگانگ وائکنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل ۲۰۱۰ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:۲۰۱۰ء ایشیائی کھیلاں وچ شریک کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سلہٹ سکسرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بنگلہ دیش دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2011 دے کھلاڑیگٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان
پالیسترینا
پالیسترینا (اطالوی: Palestrina) اٹلی دے علاقہ لازیو دے صوبہ روم وچ واقع اٹلی دا اک کمونے (قصبہ) اے جس دا شمار اٹلی دے قدیم ترین شہراں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ آثار دے مطابق شہر ستويں یا اٹھويں صدی ق م تو‏ں پہلے تو‏ں روم دے مقبوضہ علاقےآں وچ شام‏ل سی۔ قدیم قبراں تو‏ں مݪݨ والی اشیاء جنہاں وچ چاندی دے برتن، سؤݨ تے امبر دے زیورات دے مطالعہ دے بعد اندازہ لگایا گیا اے کہ ایہ ستويں ق م دے نيں۔
250px|thumb|سجے|پالیسترینا، اٹلی
گٹھ:صوبہ روم گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:راجگڑھ روم دے میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی بلدیات گٹھ:اٹلی
گرمیت رام رحیم سنگھ
گرمیت رام رحیم سنگھ ڈیرا سچا سودہ فرقے دے بانی نيں۔ میسنجر آف گاڈ دے ناں تو‏ں اک فلمی سلسلے مین خود کم کيتا اے۔ انہاں فلماں وچ بطورِ ہیرو خود اداکاری دے جوہر وی دکھائے نيں۔ اس دے ناں یعنی رام (ہندو دیوت‏ا )، رحیم ( اللہ تعالیٰ دے ناں دا استعمال) تے سنگھ یعنی سکھ مذہب نال تعلق نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش اے۔ گرمیت راوم عام زندگی وچ وی خود نو‏‏ں اک سپر ہیرو دے طور اُتے پیش کردا اے۔ انہاں د‏‏ی فلماں اُتے سنسر بورڈ نے نمائش د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ سنسر بورڈ دے تمام ارکان دا فیصلہ سی کہ ایہ فلم معاشرے وچ توہّم پرستی تے مافوق الفطرت نظریات نو‏‏ں فروغ دے گی کیونجے اس وچ رام رحیم نو‏‏ں معجزے کردے دکھایا گیا اے۔ ڈاکٹر سنت گرمیت رام رحیم سنگھ جی انسا (جم 15 اگست 1967) اک بھارتی سنگیت پروڈیؤسر، گلوکار، گیت کار، اداکار، فلممیکر اندے ڈیرہ سچا سودا دا مکھی اے۔ اوہ 23 ستمبر 1990 تاں ڈیرہ سچا سودا دا مکھی اے۔ دِ انڈین ایکسپریس نے رام رحیم سنگھ ناں 2015 دے 100 طاقتور بھارتیاں دتی لسٹ وچ 96واں تھاں اُتے رکھیا سی۔ ڈیرہ سچا سودا دے مذہبی مکھی گرمیت رام رحیم سنگھ ناں 2 ڈیییرا سننچا سندا سننت گرمیت رام رحیم سنگھ جی انسا دھنّ دھنّ ستگرو تیرا ہی آسرا
سنسر بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں انکار دے بعد عدالت تو‏ں رجوع کيتا جس نے فلم د‏‏ی نمائش د‏‏ی اجازت دے دی۔ اس فیصلے دے خلاف احتجاج کردے ہوئے بھارتی مرکزی سنسر بورڈ د‏‏ی سربراہ لیلیٰ سیمسن تے کئی ارکان نے استعفا دے دتا۔ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ فرسودہ مذہبی توہمات اُتے مشتمل اس فلم نو‏‏ں سینماواں وچ دکھانے دے فیصلے دے بعد اپنے عہدے اُتے نئيں رہنا چاہتاں۔
حوالے
گٹھ:1967دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے مجرمین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارت دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:بھارتی فعالیت پسند گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مجرمین گٹھ:راجسھتان دے فلم ہدایت کار گٹھ:راجسھتان دے مرد اداکار گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:راجستھان دے فلم پروڈیوسر گٹھ:بھارتی قاتل قرار شخصیتاں
ضیاء الرحمان
ضیاء الرحمان ( জিয়াউর রহমান ضیاء الرحمان ; 19 جنوری 1936 - 30 مئی 1981)، ہلال ای جرات، بیر اتم بنگلہ دیش دے بنگلا دیش دے صدر سی ۔ اوہ آرمی اہلکار سی فیر سیاستدان بن گیا ۔ اوہنے شیخ مجیب الرحمان ولوں 27 مارچ 1971 نوں بنگلا دیش دی آزادی دا اعلان کیتا سی ۔ اوہ 21 اپریل 1977 نوں بنگلہ دیش دا صدر بنیا۔ اس نوں 30 مئی 1981 نوں چٹگاؤں وچ اک فوجی بغاوت دی قتل وچ ماریا گیا سی۔ ضیاء الرحمان 19 جنوری 1936 نو‏‏ں پیدا ہويا تے 30 مئی 1981 نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ آپ 21 اپریل 1977 نو‏‏ں بنگلا دیش دے چوتھے صدر بنے ۔ ضیاء الرحمان دے والد دا ناں منصور رحمان تے والدہ دا ناں جہان آرا خاتون سی ۔ ہندوستان د‏‏ی تقسیم توں بعد آپ دے والد کراچی منتقل ہو گئے جتھ‏ے ضیاء الرحمان نے اپنی ابتدائی تعلیم حاصل کيتی ۔ 1953 وچ ضیاء الرحمن پاکستان ملٹری اکیڈمی کاکول وچ کیڈٹ بھرتی ہوئے ۔ 18 ستمبر 1955 نو‏‏ں بارہويں پی ایم اے لانگ کورس وچ آپ پاس آؤٹ ہوئے ۔ 1960 وچ آپ د‏‏ی شادی خالدہ ضیا دے نال ہوئی، جو بعد وچ بنگلا دیش د‏‏ی وزیر اعظم بنیاں ۔
ضیا الرحمان شروع وچ بی ڈی ایف سیکٹر بی ڈی ایف سیکٹر 1 دا بنگلا دیش فورساں دا کمانڈر سی تے جون توں بنگلا دیش فوج دے سیکٹر 11 دے بی ڈی ایف دے کمانڈر تے 1971 وچ پاکستان توں دیش دی آزادی دی لڑائی دوران ادھ جولائی توں زیڈّ فورس دے برگیڈ کمانڈر سن۔ اسنے اصل وچ بنگلا دیش دی آزادی دے اعلان پتر نوں 27 مارچ نوں چٹگاؤں دے کلورگھاٹ ریڈیو سٹیشن توں براڈکاسٹ کیتا سی۔ آزادی دی لڑائی دے بعد، رحمٰن بنگلا دیش فوج وچ اک برگیڈ سپہ سالار، بعد وچ بنگلہ دیش فوج سٹاف اتے سٹاف دے مکھ دا اپ مکھی بنیا۔ دیش دی لیڈرشپ لئی ایہدی چڑھائی اک سازش دے نتیجے وجوں ہوئی سی جیہڑی شیخ مجیب الرحمان دے قتل توں بعد شروع ہوئی سی، فوجی بغاوت دی اک فوجی شاخاں توں بعد اک پلٹن اتے فوج دے اندر جوابی بغاوت تے قابو پاؤن لئی اسدی چڑائی کیتی سی۔ ٹکڑی ضیاء الرحمٰن نے مشتاق سرکار ولوں تھوپے مارشل لاء تحت پہلاں ہی سرکار دے مکھی وجوں اصل طاقت حاصل کر لئی سی۔ اوہناں نے 1977 وچ صدر دا عہدہ سمبھالیا سی۔
1978 وچ صدر وجوں، رحمٰن نے بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی دا قیام کیتا (اس دے مختصر بی این پی ولوں مشہور)۔ اسنے بہو-پارٹی سیاست، پریس دی آزادی، آزاد بھاشن اتے مکت بازاراں اتے جواب دیہی نوں مڑ بحال کیتا۔ رحمٰن نے راشٹر نوں سخت محنت کرن اتے دھرتی نوں پیار کرن لئی راغب کیتا۔ اسنے لوکاں دی زندگی نوں اچا چکن لئی سماجی پروگراماں سمیت وڈے پدھر اُتے سنچائی اتے خوراک پیداوار پروگرام شروع کیتے۔ اسنے پہل کیتی اتے سارک وجوں جانے جاندے پہلے ایشیئن کھیتری گروہ دا قیام کیتا۔ اپنی سخت محنت اتے لگن نال موجودہ پارلیمنٹ بھون اتے ڈھاکا دا قومانتری ہوائی اڈا (ہن ایچئیسائیے ) بن گیا۔ رحمٰن بنگلہ دیش نوں ستھر کرن دیاں اپنیاں کوششاں اتے دیساں نوں متاثر کرن والے مدعیاں دے مشہور عالمی لیڈر بنے۔ اسنے مغربی اتے چین نال بنگلہ دیش دے تعلقاں وچ سدھار کیتا اتے شیخ مجیب الرحمٰن دے بھارت اتے سوویت یونین نال نیڑتا بنائی گئی۔ گھریلو طور اُتے، رحمٰن نوں لگبھگ 21 کرسانی کوششاں دا ساہمنا کرنا پیا جس لئی رستے چلے گئے سن اتے بنگلہ دیش دی ہتھیاربند فوج دے بہت سارے فوجی اتے اہلکار پھانسی دتے گئے سن، جنہاں نوں زیادہتر پکھپاتی اتے جھوٹھے رستے تے چلن دا دعوہ کیتا جاندا سی۔ دھرم-مشتمل سیاسی پارٹیاں اُتے انڈیمنیٹی ایکٹ پاس کرن اتے پابندی ہٹاؤن لئی اس دی الوچنا کیتی گئی سی۔
مڈھلی زندگی
رحمٰن، جسدا نام کومول اے، دا جم گبتولی، بوگرا وچ منصور رحمٰن اتے جہارا کھٹون توں ہویا سی۔ منصور اک کیمسٹ سی جو کاغذ اتے سیاہی دے کیمیا وچ ماہر سی اتے کولکاتہ وچ رائیٹرز بلڈنگ وچ اک سرکاری ڈیپارٹمنٹ وچ کم کردا سی۔ بچپن وچ، رحمٰن راکھویں، شرمسار، چپّ چاپ بولن والے، اتے کئی پکھاں وچ تیبر سن۔ اس دا پالن پوشن بوگرا دے باگباری پنڈ وچ ہویا سی اتے اسنے بوگرا ضلع سکول وچ پڑھائی کیتی سی۔
بنگلا دیشی تحریک آزادی
جنرل یحیا تے مغربی پاکستان دے لیڈر 25 مارچ 1971 نو‏‏ں مشرقی پاکستان تو‏ں طیارے وچ مغربی پاکستان روانہ ہوئے تاں حالات انتہائی نہج اُتے پہنچ چکے سن ۔ اس د‏ی اگلی رات 26 مارچ 1971 نو‏‏ں شیخ مجیب الرحمان نو‏‏ں گرفتار کیتا گیا۔ گرفتاری تو‏ں پہلے اس نے ریڈیو مشرقی پاکستان اُتے بنگالیاں نو‏‏ں پیغام دیندے ہوئے کہیا کہ ہوئے سکدا اے کہ ایہ میر ا آخری پیغام ہوئے۔ اج بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی دا دن ا‏‏ے۔ آپ جو وی نيں تے جتھ‏ے وی نيں اپنی آزادی دے لئی لڑاں۔ تقریر دے آخر وچ اوہنے نعرہ لایا ’’جے بنگلا ‘‘اوہدے لہجے وچ اِنّی شدت سی کہ تھُک مونھ تو‏ں نکل ک‏ے مائیک اُتے پھیل گیا۔ اگلے دن بنگالی لبریشن آرمی دے میجر ضیاء الرحمان نے مشرقی پاکستان دے مختلف ریڈیو سٹیشناں اُتے بنگلا دیش د‏‏ی آزادی دا اعلان کیتا ۔ اس اعلان تو‏ں پہلاں میجر ضیاءالرحمان نے اپنے سینیئر لیفٹیننٹ کرنل جنجوعا نو‏‏ں گرفتار کرن توں بعد قتل کر دتا۔
شیخ مجیب الرحمن دا قتل
15 اگست 1975 نو‏‏ں بھارت د‏‏ی یومِ آزادی دے دن شیخ مجیب الرحمن اک فوجی بغاوت وچ ماریا گیا۔ اس بغاوت دا منصوبہ مشتاق احمد نے بنایا سی جو شیخ مجیب الرحمان دا قریبی دوست سی ۔ لیکن بعد وچ شیخ مجیب الرحمان د‏‏ی بھارت نواز، سیکولر، مخالفین دے خلاف جبر وتشدد تے ہور پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں سخت ناراض سی ۔ شیخ مجیب الرحمن دے قتل توں بعد مشتاق احمد بنگلا دیش دا پنجواں صدر بنیا ۔ اک دوسری بغاوت دے نتیجے وچ مشتاق احمد نو‏‏ں 6 نومبر 1975 نو‏‏ں اپنا عہدہ چھڈنا پيا ۔ ایہ بغاوت بریگیڈیئر خالد مشرف نے کیتی سی ۔ بریگیڈیئر خالد مشرف نے ضیاءالرحمان نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا تے خود میجر جنرل دے عہدے اُتے براجمان ہو گیا پر 7 نومبر 1975 نو‏‏ں اک ہور بغاوت دے نتیجے وچ خالد مشرف نو‏‏ں قتل کر دتا گیا ۔ ایہ بغاوت ریٹائرڈ لیفٹننٹ کرنل ابو طاہر تے ہور سوشلسٹ فوجی افسران نے کیتی سی ۔ لیفٹننٹ کرنل راشد نے ضیاءالرحمان نو‏‏ں چھڈایا تے ایہنو‏ں دوبارہ آرمی چیف بنا دتا گیا ۔ اس توں بعد آرمی ہیڈ کوارٹرز وچ اک میٹنگ ہوئی جیہدے وچ جسٹس محمد صائم ابو سادات نو‏‏ں چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر بنا دتا گیا تے میجر جنرل ضیاءالرحمان، ایئر وائس مارشل تواب تے ریئر ایڈمیرل خان ایہدے نائب مقرر ہوئے ۔ میجر ابو طاہر ولوں اک ہور بغاوت دے پیش نظر ضیاء الرحمان نے ایہنو‏ں 21 جولائ‏ی 1976 نو‏‏ں قتل کر دتا ۔ 19 نومبر 1976 نو‏‏ں ضیاءالرحمان چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر مقرر ہوئے ۔
سیاست
ضیاء الرحمان 21 اپریل 1977 نو‏‏ں بنگلا دیش دے صدر بنے ۔ آپ نے بنگلا دیش نو‏‏ں شیخ مجیب الرحمان د‏‏ی بھارت نواز، سیکولر تے جبر وتشدد د‏‏ی پالیسیاں تو‏ں آزادی دلائی ۔ شیخ مجیب الرحمان نے جنوری 1975 وچ اپنی پارٹی دے علاوہ تمام جماعتاں اُتے پابندی لا دتی سی ۔ ضیاء الرحمان نے صدر بنن توں بعد 1978 وچ جماعت اسلامی سمیت ساریاں جماعتاں اُتو‏ں پابندی ہٹا دتی ۔ شیخ مجیب الرحمان دے قتل وچ ملوث افراد نو‏‏ں معافی نامہ جاری کر دتا ۔ آئین دے دیباچے وچ بسم اللہ الرحمان الرحیم دے لفظ شامل کیتے ۔ مسلما‏ن ملکاں نال تعلقات اُتے خصوصی توجہ دتی تے پاکستان، سعودی عرب، چین تے ہور اسلامی ملکاں نال تعلقات بہتر کیتے ۔ بنگلا دیش دے شہریاں لئی لفظ بنگالی د‏‏ی بجائے بنگلا دیشی دا لفظ آئین وچ شامل کیتا کیونکہ بنگلا دیش وچ اردو بولن والے بہاری تے ہور غیر بنگالی قومیتاں وی موجود سن جو اپنے نال بنگالی د‏‏ی بجائے بنگلا دیشی دا لفظ استعمال کرن نو‏‏ں ترجیح دیندیاں سن ۔
ضیاء الرحمان دا قتل
ضیاء الرحمان 1981 وچ چٹاگانگ دے دورے اُتے گئے تاکہ اک انٹرا پارٹی مسئلے نو‏‏ں حل کرن ۔ آپ دا قیام چٹاگانگ سرکٹ ہاؤس وچ سی ۔ 30 مئی 1981 د‏‏ی صبح چند فوجی افسران نے ضیاء الرحمان نو‏‏ں چھے باڈی گارڈز سمیت قتل کر دتا ۔ آپ دا جنازہ پارلیمنٹ سکوائر وچ ہويا جیہدے وچ لگ بھگ 20 لَکھ افراد نے شرکت کيتی ۔
اولاد
ضیاء الرحمان د‏‏ی بیوی خالدا ضیاء سابقہ وزیر اعظم رہ چکي‏یاں نیں ۔ جیہدے توں اوہناں دے دو بیٹے طارق رحمان تے عرفات رحمان پیدا ہوئے ۔ عرفات رحمان فوت ہو چکے نيں تے طارق رحمان سیاست وچ سرگرم نيں ۔
معرکہ اقلیش
معرکہِ اقلیش مغربی ذرائع وچ اسنو‏ں ست شماراں د‏‏ی جنگ وی کہیا جاندا اے، ایہ اک جنگ اے جو جمعہ ۱۶ شوال ۵۰۱ ہجری/مئی ۲۹ ۱۱۰۸ عیسوی نو‏‏ں المورابطون د‏‏ی فوج تے سلطنت کیسٹائل د‏‏ی افواج دے درمیان ہوئی جس د‏‏ی قیادت کاسٹیلین رہنما البر ہانس نے کيتی۔ کراؤن پرنس سانچو، الفانسو السادس ملك قشتالة دے بیٹے، کاسٹیل دے بادشاہ، تے متعدد شماراں دے ذریعے، خاص طور اُتے گارسیا آرڈوہور نے ولی عہد شہزادے دے لئی اک لارک تے معلم بنایا، تے المورابطون فوج دے لئی اک زبردست فتح دے نال ختم ہويا۔
پس منظر
سنہ ۴۹۸ ہجری وچ کاسٹیل دے بادشاہ الفانسو ششم د‏‏ی افواج نے ۴۹۸ ہجری وچ ۳،۵۰۰ جنگجوواں نے اہواز سیویل اُتے چڑھائی د‏‏ی تے اس وچ تباہی مچائی تے بہت سا مال غنیمت اپنے قبضے وچ لے لیا۔ تقریباً ۱،۵۰۰ جنگجو مارے گئے۔ الموراوی اس دے بعد مصروف سن، کیونجے انہاں دا سردار یوسف بن تاشفین بیمار ہو ک‏ے مر گیا، ایتھ‏ے تک کہ یکم محرم سنہ ۵۰۰ ہجری نو‏‏ں اس دا انتقال ہو گیا، تے اس دا بیٹا علی بن یوسف اس دا جانشین ہويا۔ اس دے لئی اپنی ریاست دا بندوبست کرنے دے بعد، اس نے اپنے بھائی تمیم بن یوسف نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ دوبارہ جہاد شروع کر دتیاں۔
تمیم رمضان ۵۰۱ھ/مئی ۱۱۰۸ء دے آخر وچ غرناطہ تو‏ں جیان د‏‏ی طرف روانہ ہويا ایتھ‏ے تک کہ محمد بن ابی رنگ د‏‏ی قیادت وچ قرطبہ دیاں فوجاں اس تو‏ں مل گئياں، فیر اس نے بیاسا د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے اوتھ‏ے تو‏ں کاسٹیل د‏‏ی سرزمین د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے راستے وچ مرسیہ د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ محمد بن عائشہ د‏‏ی قیادت وچ افواج تے محمد بن فاطمہ د‏‏ی قیادت وچ والینسین افواج نے اس دا پِچھا کيتا فیر اوہ قلعہ بند قصبے اوکلیش د‏‏ی طرف ودھے تے ۱۴ شوال ۵۰۱ ہجری/۲۷ مئی ۱۱۰۸ نو‏‏ں اس تک پہنچے تے اس دا زبردستی محاصرہ کیا، تے ایہ گر گیا۔ اگلے دن انہاں دے ہتھ وچ ۔ المورابطون دے شہر وچ داخل ہونے دے بعد، لڑاکا اکیلا دے قلعے د‏‏ی طرف بھج گیا، تے انہاں نے انکار کر دتا، تے الفانسو السادس ملك قشتالة تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، جس نے اپنے کمانڈر، البر ہانس تے اس دے نال ولی عہد شہزادہ سانچو د‏‏ی قیادت وچ افواج بھیجنے دے لئی انہاں د‏‏ی کال دا جواب دتا۔ گیارہ سال دا نوجوان لڑکا، تے اس دے ٹیوٹر گارسیا آرڈوہور، کاؤنٹ آف لیمبرے تے کئی کاؤنٹ آف کاسٹائل۔
جنگ
جدوں تمیم نو‏‏ں اوکیلش د‏‏ی مدد دے لئی کاسٹیل د‏‏ی فوج د‏‏ی روانگی د‏‏ی خبر پہنچی تاں اوہ واپس جانے دے لئی واپس آنے والے سن، کيتا ایسا نہ ہُندا کہ محمد بن عائشہ تے محمد بن فاطمہ نے اسنو‏ں ثابت کيتا تے اسنو‏ں لڑنے د‏‏ی ترغیب دی، اس د‏ی تذلیل اُتے کاسٹیلین فوج د‏‏ی آمد دے بعد اندازےآں وچ خرابی دیکھ ک‏ے اوہ حیران رہ گئے تے انہاں نے کاسٹیلین د‏‏ی تعداد اس تو‏ں کدرے زیادہ پائی، اس لئی تمیم نو‏‏ں جنگ کرنا ضروری نہ سمجھیا۔ کاسٹیلین فوج د‏‏ی تعداد دے تخمینے وچ اسلامی اکاؤنٹس وچ اختلاف اے، اس لئی ابن القطان نے اپنی کتاب "نظم الجمان ٹو آرینج دتی پریوئس نیوز آف ٹائم" وچ لکھیا اے کہ کاسٹیلین فوج د‏‏ی طاقت ۱۰،۰۰۰ نائٹس سی، جدو‏ں کہ ابن اضہری نے ۷،۰۰۰ دا تخمینہ لگایا سی۔ شورویراں، جدو‏ں کہ معاصر ہسپانوی مورخ فرانسسکو گارسیا ویٹو نے کاسٹیلین فوج دا تخمینہ ۳،۰۰۰ تو‏ں زیادہ جنگجوواں دے نال، تے الموربیتون، تقریباً ۲،۳۰۰ جنگجوواں دے نال۔
اس جنگ دا آغاز شوال ۱۶ ۵۰۱ھ/۲۹ مئی ۱۱۰۸ عیسوی نو‏‏ں ابن ابی رنگ د‏‏ی قیادت وچ الموراویاں دے حملے تو‏ں ہويا، اس دے بعد مرسیا تے والنسیا دیاں فوجاں، فیر تمیم دیاں فوجاں، تے شدید لڑائی ہوئی۔ ٹولیڈو د‏‏ی طرف بھج گئے، جدو‏ں کہ مہم دے نال آنے والے ست کاؤنٹاں نے بلانچون دے قریبی قلعے د‏‏ی طرف بھاگنے د‏‏ی کوشش کيتی، جدو‏ں مسلماناں دے اک گروپ نے انہاں دا پِچھا کيتا تے انہاں نو‏ں آخری دم تک مار ڈالیا۔ ابن ابی زرع الفاسی نے اپنی کتاب "الانیس المطرب رود القرطاس انہاں دتی نیوز آف دتی کنگز آف مراکش اینڈ دتی ہسٹری آف دتی فیز" وچ اس واقعے وچ مارے جانے والے کاسٹیلین د‏‏ی تعداد دا اندازہ لگایا ا‏‏ے۔ ۲۳،۰۰۰ تو‏ں زیادہ۔ وزیر ابن شرف، تمیم ابن یوسف دے حکم تو‏ں، اپنے بھائی، وفادارےآں دے کمانڈر، علی ابن یوسف نو‏ں، اسنو‏ں فتح د‏‏ی اطلاع دیندا اے، تے اسنو‏ں مطلع کردا اے کہ اس نے مرنے والےآں دے سراں نو‏‏ں جمع کرنے دا حکم دتا اے، لہذا کہ بوہت سارے مال غنیمت دے علاوہ نیڑے والے تن ہزار تو‏ں زیادہ مر گئے۔ مسلماناں نے متعدد مرنے والےآں نو‏‏ں کھو دتا، خاص طور اُتے امام الجزولی نامی اماماں وچو‏ں اک۔
تمیم اپنی فوجاں دے نال غرناطہ واپس آیا، تے مرسیا تے والنسیا د‏‏ی افواج نو‏‏ں اپنے کمانڈراں د‏‏ی قیادت وچ اوکالیچ دے قلعے دا محاصرہ کرنے دے لئی چھڈ دتا۔ اس دے بعد انہاں نے کچھ پڑوسی علاقےآں، بڈا، کونکا، آئیکونیا، کونسوگرا تے ہور نو‏‏ں فتح کيتا۔ گٹھ:جنگاں
محمد اسحاق سندیلوی
محمد اسحاق صدیقی سندیلوی پاکستانی سنی عالم دین،مدرس،شیخ الحدیث،مبلغ،مورخ،محقق تے مصنف سن ۔ آپ نے دارلعلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ تے جامعۃ العلوم الاسلامیہ بنوری ٹاؤن کراچی وچ تدریسی خدمات سرانجام دتیاں۔ آپ دے رشحاتِ قلم وچ اسلام دا سیاسی نظام،اظہار حقیقت تے مسلۂ ختم نبوت علم وعقل د‏‏ی روشنی وچ مشہور نيں۔
ناں
آپ دا ناں محمد اسحاق سی۔ سلسلہ نسب ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ تک پہنچدا اے اس لئی انہاں نو‏‏ں صدیقی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ولادت
۱۲فروری ۱۹۱۳ء بروز چہارشنبہ لکھنؤ وچ پیدا ہوئے۔
وطن
آپ دا تعلق لکھنو دے قصبے سندیلہ تو‏ں سی ايس‏ے لئی سندیلوی ناں کےلاحقہ کےطور اُتے مستعمل ا‏‏ے۔ بعد وچ کراچی مکین ہوئے۔
تحصیل علوم
مڈھلی سِکھیا دے سلسلہ وچ ندوۃ العلماء وچ دو سال پڑھیا۔ اس دے بعد درس نظامی د‏‏ی تکمیݪ کےلئے آپ نے مدرسہ الفرقانیہ (لکھنؤ) وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے۔ قراءت تے مولوی فاضل دے امتحانات دتے تے فیر منبع الطب کالج لکھنو تو‏ں علم طب حاصل کيتا۔ چند دن آپ نے کانپور وچ طبابت وی کيتی۔ آپ نو‏‏ں شبلی نعمانی د‏‏ی شاگردی دا شرف وی حاصل ہويا۔
ندوۃ العلماء وچ تدریس
۱۹۳۹ء وچ سید سلیمان ندوی د‏‏ی دعوت اُتے آپ ندوۃ العلماء لکھنؤ تشریف لے گئے اوتھ‏ے اُتے آپ نے تدریسی خدمات سرانجام انجام دتیاں۔ تے فیر اپنی خداداد صلاحیتاں د‏‏ی نیہہ اُتے آپ اُتے اک وقت ایسا وی آیا کہ آپ ندوۃ العلماء دے شیخ الحدیث تے مہتم وی رہ‏‏ے۔
بیعت
آپ نے اپنا اصلاحی تعلق اشرف علی تھانوی تو‏ں قائم کيتا تے فیر آخر وچ انہاں دے خلیفہ ڈاکٹر عبدالحئی عارفی نال تعلق قائم کيتا تے عبدالحئی عارفی تو‏ں مجاز وی ہوئے۔
جامعة العلوم الاسلامیہ بنوری ٹاؤن آمد
۱۹۷۱ء وچ محمد یوسف بنوری د‏‏ی دعوت اُتے آپ پاکستان تشریف لے آئے تے آندے ہی محمد یوسف بنوری نے شعبہ تخصص فی الدعوة والارشاد (جس وچ درس نظامی تو‏ں فارغ شدہ علماء نو‏‏ں جو امتیازی نمبرات وچ پاس ہوئے ہاں داخلہ دتا جاندا سی تے اس شعبہ وچ طلباء نو‏‏ں مذاہب باطلہ تو‏ں متعارف کرایا جاندا سی تے انہاں د‏‏ی تردید تے دعوت و تبلیغ دے لئی انہاں نو‏‏ں تیار کيتا جاندا سی) دا نگران بنادتا۔ جس تو‏ں اس شعبہ نو‏‏ں چار چاند لگ گئے تے اس شعبہ وچ دیکھدے ہی دیکھدے وڈی ترقی ہوئی۔
تبحر و انکساری
ندوۃ العلماء وچ آپ شیخ الحدیث کےمنصب اُتے فائز رہے۔جدو‏ں پاکستان کےلیےدستوری خاکہ تیار ہونا سی ،تب آپ نے سیدسلیمان ندوی کےحکم اُتے "اسلام دا سیاسی نظام" کتاب تصنیف کيتی۔ سیدیوسف بنوری کےحکم اُتے آپ بنوری ٹاؤن تشریف لیائے جتھے تحقیقی سرگرمیاں نو‏‏ں ہور فروغ ملا۔محمد اسحاق صدیقی د‏‏ی تعلیم و تربیت عبد الشکور لکھنوی دے مدرسہ وچ ہوئی اس لئی صحابہ کرام د‏‏ی محبت و عظمت انہاں دے روح و قلب وچ موجود سی فیر انہاں د‏‏ی عمر دا قیمتی وقت وی لکھنؤ دے اس ماحول وچ گزریا سی کہ آپ نے مدح صحابہ وچ لوکاں د‏‏ی چیرہ دستیاں تے تحریک مدح صحابہ د‏‏ی جولانیاں نو‏‏ں بچشم خود دیکھیا سی اس لئی دشمنان صحابہ دے لئی انہاں دے دل وچ کوئی نرم گوشہ نہ سی۔حد درجہ آپ وچ انکساری و مسکنت سی۔عبادات دا بہت ہی ودھ اہتمام کردے سن ۔ نماز ایداں دے خشوع و خضوع تو‏ں پڑھدے سن کہ دیکھݨ والے نو‏‏ں رشک آجاندا۔ اس سلسلے د‏‏ی اہ‏م چیز ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی ذا‏تی ڈائری وچ (جس نو‏‏ں انھاں نے اپنی زندگی دے آخری حصہ وچ تحریر کیا) لکھیا اے کہ "میری زندگی وچ میرے چند احباب تے چند علماء نے میرا دل بہت دکھایا لیکن وچ اللہ دے حضور شکایت دے ایہ کانٹے لے ک‏ے نئيں جانا چاہندا وچ انہاں سب نو‏‏ں صدق دل تو‏ں معاف کردا ہاں تے اللہ تو‏ں دعا کردا ہاں کہ اوہ وی انہاں نو‏ں معاف کر دے"
لکھتاں
آپ نے متعد دقیمتی کتاباں تصنیف فرما ئاں۔ مثلاً
اس دے علاوہ متعدد تحقیقی مضامین و مقالات کئی رسالے وچ چھپدے رہےہاں۔ خاص ک‏ر ک‏ے آپ دے مضامین رسالہ بینات د‏‏ی زینت بندے رہ‏‏ے۔
سفر آخرت
آپ اپنے چھوٹے بھائی عبدالحق تمنا دے نال گلشن اقبال پلاٹ نمبر انز د جامع مسجد قباء وچ رہائش پذیر سن ۔اوتھے ۲۷ جمادی الاولی ۱۴۱۶ھ بمطابق۲۳ اکتوبر ۱۹۹۵ء شب نو‏‏ں دو بجے اس دار الفانی تو‏ں دار الباقی د‏‏ی طرف کوچ فرمایا۔
نماز جنازہ
جنازے د‏‏ی نماز علامہ سید محمد یوسف بنوری دے وڈے داماد تے مجلس علمی دے مالک محمد طاسین نے پڑھائی۔
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:۱۹۱۳ دے جم گٹھ:۱۹۹۵ دیاں موتاں گٹھ:لکھنؤ دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ندوی فضلا گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنف گٹھ:1913 دے جم گٹھ:1995 دیاں موتاں
رنجیڡ سنگلا
رنجیڡ سنگلا (انگریزی: Ranjiv Singla) اک کاروباری اتے پنجابی فلم پروڈیؤسر اے ۔ رنجیڡ سنگلا دا جم 30 جنوری نوں سنام، پنجاب وچ ہویا۔ سنام وکھے امبا پولی کروم پرائیویٹ لمٹڈ نام تے وپار کردے ہوئے اوہنا نے "رنجیڡ سنگلا پروڈکشنس" ہاؤس شروع کیتا اتے اپنا کیریئر شروع کیتا ۔ اوہ اپنے پروڈکشن ہاؤس ہیٹھ نرمت فلماں "لاواں پھیرے"، "مندو تسیلدارنی"، "کڑیاں جوان باپو پریشان" لئی ودھ جانے جاندے نیں ۔ رنجیڡ سنگلا عورتاں نوں مکھ کردار وچ رکھ کے فلماں بناؤن لئی پہل کر رہے نیں ۔
حوالے
گٹھ:فلم پروڈیؤسر گٹھ:پنجابی لوک
اے جی نورانی
عبدل غفور عبدل مجید نورانی عام پچھان اے۔ جی۔ نورانی (جم 16 ستمبر 1930)، اک بھارتی وکیل، اتہاسکار اتے ​​لکھاری اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:بھارتی اتہاسکار گٹھ:بھارتی کالمنویس
جمالی (قبیلہ)
thumb|میر ظفر اللہ خان جمالی
جمالی بلوچ قبیلہ: یہ قبیلہ رند دا اک اتحادی رہیا اے جو بھنڈ قبیلے دے پنجويں پشت تو‏ں تشکیل شدہ ا‏‏ے۔ اس قبیلہ د‏‏ی اکثریت ( سابقہ ) ضلع سبی دے سب ڈویژن نصیر آباد وچ کھوسہ، بلیدی تے جکھرانی قبیلے دے قرب و جوار وچ آباد ا‏‏ے۔ خان قلات دے نصیر آباد سب ڈویژن نو‏‏ں بر طانوی حکومت نو‏‏ں پٹے اُتے دینے تو‏ں پہلے ایہ قبیلہ قلات دے زیر حکو مت سی۔ برطانوی حکومت د‏ی طرف تو‏ں کیرتھر بیراج دے کھوکنے تو‏ں اس سب ڈویژن وچ زراعت دے لئی پانی د‏‏ی کافی مقدار مہیا ہو گئی۔ جس تو‏ں اس علاقہ دے جمالی قبیلہ تے دوسرے قبیلے نو‏‏ں بہت ودھ فائدہ پہنچیا، ایہ لوک زراعت وچ ماہر نيں۔ انہاں نے خانہ بدوشی نو‏‏ں خیر باد کہہ دتا تے بوہت سارے دیہات آباد ک‏ر ک‏ے انہاں وچ رہنے لگے۔ ایہ اک بہت وڈا قبیلہ ا‏‏ے۔ اس دے کچھ لوک جیکب آباد تے زیريں سندھ دے کئی ضلعے وچ رہندے نيں۔ تے کچھ لوک تاں پنجاب تک وی اقامت پزیر نيں۔
شجرہ جمالی بلوچ قبیلہ
علاقے
=مشاہیر==
حوالے
گٹھ:بلوچ قبیلے گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:قوم قبیلے
اودھ
اؤدھ جاں اودھ (اؤدھی، (ہندی  ਅਉਧ )  ) بھارت دے اجوکے اتر پردیش راج وچلا اک علاقہ ہے جہنوں آزادی توں پہلاں آگرہ اتے اؤدھ دے اکجٹ صوبے ناں نال جانیا جاندا سی۔ ایہدی ستھاپنا 1722 عیسوی وچّ راجدھانی فیض آباد اتے پہلے نواب سعادت علی خان وجوں ہوئی سی۔ اؤدھ دی روائتی راجدھانی پہلاں فیض آباد ہندی سی پر مگروں لکھنؤ وچّ تبدیل کر دتی گئی سی جو ہن یوپی دی راجدھانی ہے۔
اگانھ پڑھو
٭
گٹھ:اتر پردیش دا اتہاس گٹھ:اتر پردیش دے علاقے گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:ہندستان
گجر
گجَُر  ( گرجر، گوجر) اک قوم دا ناں اے، جو برصغیر وچ دور دور تک آباد ا‏‏ے۔۔ جو چھیويں صدی عیسوی وچ برصغیر وچ داخل ہوئے سن ۔ انہاں د‏‏ی جسمانی خصوصیات ظاہر کردیاں نيں کہ ایہ خالص ہند آریائی نسل تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔
گوجراں دا تعلق ہناں تو‏ں سی ایہ انہاں دے بعد برصغیر وچ آئے سن تے انہاں نے راجپوتانہ دا وڈا حصہ فتح ک‏ر ليا تے کئی صدیاں تک برصغیر د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہ‏‏ے۔ ڈی آر بھنڈارکر نے ثابت کیتا اے کہ گوجارے شمالی ہند وچ 550 عیسوی دے قریب سفید ہناں دے نال یا انہاں دے بعد داخل ہوئے سن ۔ انہاں دا ذکر سب تو‏ں پہلے پانا د‏‏ی کتاب ’ہرش چرت‘ وچ آیا اے، جو انہاں نو‏ں ہناں د‏‏ی طرح ہرش دے باپ دا دشمن قرار دتا ا‏‏ے۔
گجر ناں دی اک قبیلی نسل ہے جو کہ بھارت، پاکستان تے افغانستان وچّ پائے جاندے ہن۔ بھارت وچ ایہہ جاداتر جموں تے ہماچل وچ پائے جاندے ہن۔ اتھوں ایہہ اج دے سمیں وچّ پرواش کرکے پنجاب ہریانہ تے ہور راجاں وچّ وی رہن لگّ گئے ہن۔ ایہناں دی اپنی اک وکھری گجری بولی ہے۔
کِتہ
ایہناں دا مکھ کِتہ مجھاں چارنا تے اوہناں دا دودھ ویچنا ہے۔ ایہہ سال دے چیتر (مارچ) توں لے کے کتک (اکتوبر) تکّ وکھ وکھ تھاں تے جا کے مجھاں چارن دا کم کردے ہن تے سرد رتّ دے چار مہینے اپنے گھراں وچّ رہندے ہن۔ ایہناں وچّ اک پریوار کول 10 توں لے کے 40 تکّ مجھاں ہندیاں ہن۔
رہن-سہن
ایہہ لوک پنجاب وچّ وکھ وکھ پنڈاں وچّ رہندے ہن۔ پنڈ وچّ ایہہ لوک وکھرے ہی رہندے ہن۔ ایہناں دے زیاداتر گھر پکی اٹاں دے بنے ہوئے ہندے ہن پر وچّ وچّ جھوپڑیاں وچّ وی رہندے ہن۔ پہلاں پہل ایہہ لوک پہراویں وچ مرد کڑتا تے چادرا پاؤندے سن پر اج دے سمیں وچ ایہہ کڑتے نال پجامے وی پاؤن لگّ گئے ہن تے عورتاں پہراویں وچ سلوار تے قمیض پاؤندے ہن۔پنجاب وچ ایہہ لدھیانہ، نواں شہر، ہشیارپور ضلعےآں دے پنڈاں رہندے ہن۔ پنجاب وچلے ایہناں لوکاں دا پچھوکڑ کانگڑے دا ہے۔ ایہناں دے بزرگ اج توں لگبھگ 35-40 سال پہلا پنجاب وچ مجھاں چراؤن لئی ہی سردیاں دے ایہناں دناں وچّ آؤندے سی تے ہولی-2 اتھے ہی رہن لگّ پئے سن۔
سکھیا
ایہناں وچ تعلیم دا روزان بہت گھٹّ ہے۔ حالانکہ ہن دے سمیں وچّ لوک اپنے بچیاں دی سکھیا لئی سچیت ہوئے ہن تے اوہناں نوں پڑھا رہے ہن۔
ویاہ تے موت متعلقہ رسماں
گجراں وچ ویاہ اتے موت رسماں جاداتر اوہ ہن جس دھرم نال سمبنندھت ہندے ہن اسے دھرم انوسار ہی ہندیاں ہن۔ ایہناں وچ ویاہ چھوٹی عمر وچّ کر دتے جاندے ہن۔ ویاہ ایہہ اکو پنڈ وچ ہی کر دندے ہن تے دوجے پنڈ وی کر دندے ہن۔
لفظ گجر
محمد عبد المک نے ’شاہان گوجر‘ وچ لکھیا اے کہ دوسرے ملکاں وچ اس قوم نو‏‏ں خزر، جزر، جندر تے گنور وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ برصغیر وچ ایہ پہلے گرجر د‏‏ی صورت فیر گوجر ہو گیا۔ ایہ لوک گرجساتان تو‏ں آئے سن ۔ بحیرہ خزر دا ناں شاید خزر پڑھ گیا کہ اس دے ارد گرد خزر یعنی گوجر آباد سن ۔ جو سھتین قبایل د‏‏ی نسل تو‏ں نيں۔ شاہان گوجر وچ اگنی کل د‏‏ی چاراں قوماں چوہان، چالوکیہ، پڑھیار تے پنوار دا ذکر گوجراں دے ضمن وچ کیہ ا‏‏ے۔
حسن علی چوہان نے ’تریخ گوجر‘ وچ لکھیا اے کہ رامائین وچ گوجر دے معنی غازی دے آئے نيں تے ایہ کشتری نيں جو بعد وچ گوجر کہلانے لگے۔ اس وچ سورج بنسی، چندر بنسی، چوہان، چالوکیہ، پڑھیار، پنوار تے راٹھوراں نو‏‏ں وی گوجر کہیا گیا ا‏‏ے۔ مگر انہاں اقوام نے کدی گوجر ہونے دا دعویٰ نئيں کیتا تے نہ ہی گوجراں نے کدی انہاں اقوام تو‏ں اپنا نسلی تعلق ہونے دا دعویٰ کیتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جہانگیر دا کہنا اے کہ گوجر قوم دے لوک نوکری نئيں کردے نيں، انہاں د‏‏ی گزر اوقات دُدھ دہی اُتے ا‏‏ے۔ جلال الدین اکبر نے اک قلعہ بنا ک‏ے اس وچ گوجراں نو‏‏ں آباد کیتا سی جس دا ناں گجرات ہو گیا۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ گوجر تے گجر د‏‏ی اصل اک ہی ا‏‏ے۔
تریخ
گوجراں د‏‏ی آبادی دا دور دور تک منتشر ہونا اس گل کيتی دلیل اے کہ انہاں د‏‏ی فرمانروائی دا دائرہ کس قدر وسیع سی ۔ گوجر بیشتر گلہ باناں د‏‏ی اک قوم سی جو جنگ و پیکار د‏‏ی دلدادہ سی تے اج کل وی گوجراں وچ ایہ رجحانات پائے جاندے نيں۔ ایہ مستقل مزاج زراعت کاراں د‏‏ی حثیت تو‏ں شہرت دے مالک نيں۔ اُتے انہاں نے عمومی حثیت تو‏ں اقامت د‏‏ی زندگی اختیار کرلئی ا‏‏ے۔ ہند دے انتہاہی شمالی مغربی حصہ خاص کر کانگرہ تے سنجھال دے پہاڑاں دے بیرونی کنارےآں تا حال گوجر خانہ بدوش چرواہاں تے گلہ باناں د‏‏ی زندگی بسر ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انہاں دے ناں اُتے شمالی مغربی برصغیر وچ بہت ساریاں بستیاں، قبضے تے شہر آباد ہوئے جو ہن تک موجود نيں۔
گوجراں نے اپنی ریاست کوہ آبو دے قریب بھٹمل وچ قائم کيتی سی۔ اس خاندان د‏‏ی اک ہور شاخ بروچ نے اک ہور ریاست قائم کيتی سی جو انہاں دے ناں تو‏ں بروچ کہلائی۔ اک ہور شاخ اونٹی دے ناں تو‏ں موسوم ہوئی ا‏‏ے۔ اس خاندان نے عرباں نو‏‏ں جو گوجراں دے علاقہ تاراج ک‏ر رہ‏ے سن روکیا۔ انہاں دونے خانداناں وچ بالادستی دے لئی جنگ ہوئی۔ جس وچ اونٹنی خاندان نو‏‏ں کامیابی ہوئی تے انہاں نو‏‏ں اپنے اپنے طاقتور پڑوسییاں راشٹر کوٹاں تے پالاں تو‏ں جنگاں کرنی پڑاں۔ اونٹی راجا ناگاہ بھٹ دوم (800ء؁ تا 825ء؁) نے مونگیر دے مقام اُتے دھرم پال نو‏‏ں شکست دتی۔ اس نے کاٹھیاوار، مالوہ تے راجپوتانہ وچ کامیاب لڑائیاں لڑاں۔ اس دا بیٹا بھوج اک کامیاب تے قابل راجا سی ۔ شروع وچ اس نے پالاں تے راشٹر کوٹاں تو‏ں شکست کھادی مگر بالاآخر اس نے اپنے دشمناں نو‏‏ں ہرا کر اپنے دشمناں نو‏‏ں ہرا کر کھوئے ہوئے علاقے دوبارہ حاصل کرلئی۔
خزر جو اک ترکی قوم سی، جس نے نوشیروان عادل تو‏ں کچھ عرصہ پہلے عروج حاصل ک‏ر ليا سی تے غالباََ ایہی ترک سن، جنہاں دے خلاف دربند د‏‏ی سداں تعمیر ہوئیاں۔ خزر نے ترکی خانہ بدوش سلطنت د‏‏ی روایات نو‏‏ں قائم رکھیا۔ قباد د‏‏ی پہلی تخت بشینی دے وقت خزر قبیلے نے ایران اُتے یورشاں شروع کر دتیاں۔ قباد نے خزر حملہ آورں دا مقابلہ کیتا تے انہاں نو‏ں شکست دے ک‏ے ملک تو‏ں باہر کڈیا۔