cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 23 ای بی
چک 23 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان داراب
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے  شہرستان داراب  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
ویانا دی لڑائی
1529 دے ویانا دے محاصرے دے لئی دیکھو محاصرہ ویانا
عہد سلیمانی وچ محاصرہ ویانا دی ناکامی دے بعد 1683ء وچ محمد چہارم دے دور وچ ویانا دا دوسرا محاصرہ کیتا گیا جو تریخ وچ جنگ ویانا دے ناں توں جانا جاندا اے۔ اس جنگ وچ عثمانیاں تے پولینڈ، آسٹریا تے جرمنی دی متحدہ افواج نال ہویا۔ جنگ وچ عثمانی افواج دی قیادت صدر اعظم قرہ مصطفٰی پاشا نے کیتی جس دی ناقص حکمت عملی دے باعث دو مہینے دے محاصرے دے بعد وی ویانا فتح نہ ہو سکیا۔
عثمانی افواج نے 14 جولائی 1683ء نوں  محاصرے دا آغاز کیتا جدونکہ فیصلہ کن جنگ 12 ستمبر نوں   ہوئی جدوں متحدہ صلیبیاں دے 70 ہزار فوجی ویانا پہنچے۔ ایہ جنگ وسطی یورپ دیاں سلطنتاں تے عثمانی سلطنت دے درمیان 300 سالہ کشمکش دا اہم ترین موڑ ثابت ہوئی تے اس دے نتیجے وچ سلطنت عثمانیہ دا زوال تیزی نال شروع ہویا تے اوہ آہستہ آہستہ یورپ دے مقبوضات گوان لگی۔
وجہاں
محاصرہ ویانا دے ساریاں وجہاں داخلی سن کیونجے آسٹریا دے زیر حکومت ہنگری دا تمام علاقہ شاہ آسٹریا لیوپولڈ اول دے متعصبانہ رویہ توں خائف سی تے اہل ہنگری نے اس دے خلاف بغاوت کیتی تے اک سردار نے آسٹریا توں آزادی دا اعلان کر دے خود نوں  ہنگری دا فرمانروا قرار دے دتا تے عثمانی سلطان دی سیادت قبول کر لی۔ ایہ عمل عثمانیاں نوں   ویانا اُتے چڑھائی دا موقع فراہم کر دینے دا لئی کافی سی۔ علاوہ ازاں ہنگری دے امرا مسلم حکومت نوں   متعصب کیتھولک حکومت اُتے ترجیح دیندے سن۔
دوسری جانب قسطنطنیہ وچ وی اک گروہ جنگ دے حق وچ سی تے قرہ مصطفٰی پاشا سمیت وڈی تعداد فوج کشی دی خواہش مند سی کیونجے ویانا اُتے قبضہ عثمانیاں دی اک پرانی خواہش سی تے اس دے ذریعے ویانا دے پہلے محاصرے وچ ناکامی دا داغ وی دھونا چاہنے سن۔
واقعے
thumb|جنرل سوبیسکی ویانا اُتے چڑھائی دے لئی ادرنہ وچ زبردست ترکاں دی زبردست فوج جمع کیتی گئی جو افواج با آسانی ویانا پہنچ گئیاں تے شہر دے دوالے گھیرا پا لیا۔ شہنشاہ لیوپولڈ اول اہل خانہ سمیت فرار ہو گیا تے محصورین ارنسٹ روڈیگر وان اسٹی رہی مبرگ دی زیر قیادت بہادری نال ڈٹ گئے۔ ہزاراں شہری وی حملہ آوراں دے خلاف بر سر پیکار دستیاں وچ شامل ہو گئے۔ دوسری جانب قرہ مصطفٰی نے عام حملے دا حکم دینے دی بجائے محصورین دی جانب توں ہتھیار ڈالنے دا انتظار کیتا۔
ادھر صورت حال ایہ سی کہ شاہ لیوپولڈ فرار توں پہلے پولینڈ دے جرنیل جان سوم سوبیسکی توں مدد طلب کر چکیا سی تے اس دی افواج ویانا دی جانب محو سفر سن تے اوہ آسٹرین شاہی افواج دے سپہ سالار نال آ ملیا۔ ہن دونے لشکر ویانا دی جانب ودھے تے ترک لشکر نوں  بالکل عقب توں جا لیا۔ اس وقت عثمانی لشکر انتہائی بے ترتیب سی تے اچانک حملے دی تاب نہ لا سکے۔ ادھر سوبیسکی دی آمد نے مخالفین دے حوصلیاں نوں   مزید بلند کر دتا۔ میدان جنگ وچ زبردست مقابلہ ہویا تے بالآخر عثمانی لشکر دے قدم اکھڑ گئے تے عیسائیاں نوں   اک شاندار فتح ملی۔
شکست دیاں وجہاں
دوسرے محاصرے دی ناکامی دے وجہاں مندرجہ ذیل سن:
جنگ ویانا (تصویراں وچ)
گٹھ:1683 دیاں سرگرمیاں گٹھ:1683 دے تنازعے گٹھ:آسٹریا ترکی تعلقات گٹھ:آسٹریا وچ ستارہویں صدی گٹھ: ویانا دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1683 گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:آسٹریا دی تریخ گٹھ:جنگاں
اینا مولکا احمد
اینا مولکا احمد (پیدائش: 13 اگست 1917ء— وفات: 20 اپریل 1995ء) ایک مشہور پاکستانی فنون لطیفہ دی فنکار سن۔ انہاں دا شمار 1947ء آزادی دے بعد ملک وچ فنون لطیفہ دی ابتدا کرنے والیاں وچ کییا جاندا اے۔ اوہ لاہور دی پنجاب یونیورسٹی دی پروفیسر سن۔
ذاتی زندگی
اینا مولکا 13 اگست 1917ء نوں لندن وچ پیدا ہوئیاں۔ اینا مولکا دی پیدائش لندن وچ مقیم اک یہودی گھرانے وچ ہوئی۔ 1935ء وچ رائل دالج آف آرٹس لندن وچ تدریس دے دوران انہاں دی ملاقات اپنے ہم جماعت شیخ احمد نال ہوئی۔ 1939ء وچ کالج توں فارغ التحصیل ہونے دے بعد اینا مولکا نے شیخ احمد نال شادی کر لی۔ شادی دے بعد اینا مولکا احمد لاہور آگئیاں جتھے انہاں نے پنجاب یونیورسٹی وچ شعبہ فنون لطیفہ دی بنیاد ڈالی۔ 1940ء توں 1972ء تک اوہ اس شعبے دی چیئرپرسن رہیاں۔ حکومت پاکستان نے انہاں دی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نوں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی نال نوازیا۔
وفات
20 اپریل 1995ء نوں اینا مولکا احمد لاہور وچ انتقال کر گئیاں۔ انہاں نوں لاہور دے میانی صاحب قبرستان وچ آسودۂ خاک کییا گیا۔
تاج والا کبوتر
تاج والا کبوتر نیوگنی دا اک کبوتر اے۔ ایہ گوڑے نیلے نلکدا اے تے ایہد سر تے لیس ورگا تاج بنیا اے۔ ایہ دنیا دا سب توں وڈا کبوتر اے تے ایہدا ناں برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
اینا مولکا احمد
ڈاک ٹکٹ
14 اگست 2006ء نوں پاکستان پوسٹ نے دس بہتریں مرحوم پاکستانی مصورین دے احترام وچ 40 روپے دے ٹکٹ جاری کییے۔ اینا مولکا احمد وی اس فہرست وچ موجود سن۔
حوالے
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:1994 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں گٹھ:1995 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی خواتین فنکار گٹھ:ویہویں صدی دے پاکستانی مصور گٹھ:پاکستانی خواتین فنکار گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:پاکستانی مصور گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:جامعہ پنجاب دا تدریسی عملہ گٹھ:یہودیت توں اسلام قبول کرنے والیاں شخصیتاں
تاج والا کبوتر
باہرلے جوڑ
گٹھ:کگی کبوتر گٹھ:گھُگیاں
چٹی پوچھل اولالا چوآ
چٹی پوچھل اولالا چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
پکھا اولالا چوآ
پکھا اولالا چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
کرن کھیر
کرن کھیر اک بھارتی اداکارہ اتے سیاسی آگوُ ہے۔ موجودہ ویلے ایہہ چنڈیگڑھ  پارلیمانی حلقہ توں لوک سبھا میمبر ہے۔ اوہ انوپم کھیر دی تینویں ہے۔
ٹورینس کاؤنٹی
ٹورینس امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
اگاری کس مسکاری اس
500px|کبھے|alt text اگاری کس مسکاری اس اک نسخہ اے جو ہومیوپیتھی د‏‏ی مشہور تصنیف ہومیوپیتھک میٹریا میڈیکا (Homeopathic Materia Medica) از ولیم بورک (William Boericke) وچ درج ا‏‏ے۔
علامات دوا
اس دوا وچ ایہ اک عجیب گل اے کہ شروع تو‏ں آخر تک تے سر تو‏ں پیر تک اعضاء وچ تشنج تے لرزہ محسوس ہُندا اے پٹھاں وچ جھٹکے تے اعضاء وچ کپکپی یعنی پھرکنا تے کانپنا جسم دے ہر حصہ وچ محسوس ہُندا ا‏‏ے۔ کوریا( رعشہ) تے تشنج پایا جاندا اے جلد دے اندر گوشت وچ ہور اندرونی جسم وچ چیونٹیاں سی رینگ رہی نيں
کھجلی وچ ایہ اک عجیب گل معلوم ہُندی اے کہ جتھ‏ے مریض نے کھجلایا دتا اوتھ‏ے تو‏ں ہٹ کر دوسری جگہ ہونے لگتی اے اس دوا وچ کئی طرح دے زہریلے عنصر پائے جاندے نيں، انہاں وچو‏ں مسکارین سب تو‏ں زیادہ مشہور ا‏‏ے۔ اس زہر دے اثرات فوراً ظاہر نئيں ہُندے بالعموم ابتدائی حملہ 12 تو‏ں 14گھنٹہ بعد آندا ا‏‏ے۔ اس زہر دا کوئی تریاق نئيں ا‏‏ے۔ علاج محض علامات دے سہارے ہُندا ا‏‏ے۔ (شینڈر) اگیریکس دماغ وچ نشہ لاندا ا‏‏ے۔ اس دے زیراثر شراب د‏‏ی نسبت سر زیادہ چکراندا اے تے بڑبڑاہٹ وی زیادہ آندی اے، اس دے بعد گہری غنودگی طاری ہُندی اے تے مدافعت د‏‏ی قوت کم ہوجاندی ا‏‏ے۔ جھٹکے آنا،کھنچاﺅ آنا ،کانپنا تے خارش اوہدی زبردست علامتاں نيں ابتدائی دور وچ ٹی بی دے رجحان تو‏ں اس دوا دا زبردست تعلق اے، خون د‏‏ی کمی ،پٹھاں وچ کھنچاﺅ یا جھٹکے آنا،سوجانے اُتے جھٹکے نئيں آندے ،مختلف طرح دے عصبی درد والا تشنج جلد دے عصبی امراض، ایہ سب اوہدی زبردست تے رہنما علا متاں نيں، اس وچ دماغ وچ اجتماع خون د‏‏ی نسبت مختلف طرح دا دماغی جوش پایا جاندا اے، چنانچہ اس بناءپر بخاراں د‏‏ی ہذیانی کیفیت تے شراب دے وڈے اثرات دے لئی استعمال ہُندی اے ،عام فالج ایسا محسوس ہو جداں جسم وچ برف ورگی سوئیاں چبھ رہی نيں، دباﺅ ایور سرد ہويا برداشت نہ ہو، شدید درد جنہاں دا رخ تھلے نو‏‏ں ہو، علامات آڑے ترچھے ظاہر ہُندے نيں،مثلاً سجے بازو تے کبھے پاﺅں وچ درد دے نال سردی، بے حسی تے سر سراہٹ پائی جاندی ا‏‏ے۔
دماغ
گانے گائے تے گلاں کرے، مگر سوال دا جوب نہ دے،بہت باتونی کم کاج تو‏ں جی چرائے، بے پروا،بے خوف ،بکواوہدی خصوصیت ایہ اے کہہ مریض ازخود گاندا اے، چینخ مارتااے، بڑبڑاندا اے، شعر پڑھتاہے،پیش گوئی کردا اے، اس کیفیت دے نال جمائیاں آندی اے ں۔ دوران تجربات ذہنی جوش دے مندرجہ ذیل چار درجے نمودار ہوئے 1۔ معمولی جوش :بشاشت ہمت:ازخود بولنا،وجد تے کیف دا میلان 2۔ نشے د‏‏ی طے شدہ حالت بہت زیادہ دماغی ہیجان تے بے تدیاں گلاں کرنا ،خوشی تے افسردگی وچ عدم اعتدال تے باری باری آئے اشیاکے مناسب تے قدرتی جم وشکل وصورت نو‏‏ں صحیح طور اُتے سمجھنے د‏‏ی صلاحیت بگڑ گئی ہو، لمبے قدم لیندا ہو تے چھوٹی چھوٹی چیزاں نو‏‏ں کودتا پھاندتا ہوئے۔ جداں اوہ کسی درخت دے تنے ہاں،چھوٹے تو‏ں سوراخ نو‏‏ں خوفناک دراڑ سمجھنا ،اک چمچہ بھر پانی نو‏‏ں جھیل سمجھنا ،جسمانی قوت دا ودھنا ،بھاری بجھ اٹھانے د‏‏ی طاقت آنا ،جھٹکے آنا۔ 3۔ تیسرے درجہ وچ غصہ وچ غضبناک بڑبڑاہٹ مارنے لگنیا تے اوہ خود نو‏‏ں زخمی کرنے د‏‏ی خواہش وغیرہ۔ 4۔ چوتھا درجہ:۔ ذہنی پستی،سستی ،تکان،بے پروائی تے۔ کم کاج تو‏ں بے رخی پائی گئی۔ سانو‏ں بیلاڈونا د‏‏ی طرح شدید دہنی انتشار نئيں ملدا۔ بلکہ اک عام اعصابی ہیجان مثلاً بڑبڑانا ،جھٹکے تے بخار د‏‏ی ہذیانی کیفیت وغیرہ۔بچہ چلنا تے بولنا دیر وچ سیکھے ،بد مزاج تے خود پسند ،مسلسل بکواس کرے.
سر
دُھپ تو‏ں تے چلنے تو‏ں سر چکرائے،متواتر ہلتا رہے،پِچھے د‏‏ی طرف گر پئے جداں سر دے پچھلے حصہ اُتے بھاری بجھ رکھیا سی ۔ سر دے پہلاں وچ جداں کیل ٹھونکی جا رہی اے (کافیا،اگنیشیا)زیادہ دیر تک دماغی محنت کردے رہنے دے بعد سردرد ہو، سر وچ برف ورگی ٹھنڈک جداں اوتھ‏ے برف د‏‏ی مانند سرد سوئیاں رکھی نيں،عصبی درد تے سر برف د‏‏ی مانند سرد، سرگرم رکھنے دے لئی کپئے تو‏ں لپیٹنا چاہے (سلیکا) سردرد اس دے نال نکسیر آئے یا ناک تو‏ں گاڑی رطوبت خارج ہو ،کھلی ہويا وچ نشہ بازاں د‏‏ی طرح خمار ،چکر صبح دے وقت.
اکھاں
اک جگہ نظر جمنیا مشکل ہُندا اے پڑھنے وچ مشکل ہو جداں حروف ناچ رہے ہاں،یا تیر رہے ہاں، بھنگے اُڑدے دکھادی داں،دوہری نظر یعنی اک دے دو دکھادی داں(جلسی میم) نگاہ دھندلی زیادہ دیر تک اکھ اُتے زور پڑنے تو‏ں نگاہ د‏‏ی کمزوری ،دور نزدیک د‏‏ی اشیاءکو یکساں طور اُتے صاف دیکھنے دا نظام متشنج ہو، پیوٹاں تے ڈھیلاں وچ اینٹھن ہو (کوڈین) پیوٹاں دے کنارے لالی ، انہاں مے ں خارش تے جلن ہو،جڑجان ،اندرونی کونے نہایت سرخ اکھاں دے سامنے کالی مکھیاں دا اڑنا ،نزدیک د‏‏ی نظر کمزور ،بھینگا پن.
چہرہ
چہرے دے پٹھاں وچ سختی دا احساس ، انہاں وچ اینٹھن،خارش تے جلن ہو گالاں وچ بھالا گڑنے یا چیرنے د‏‏ی طرح دے درد ہاں،جداں کھچی اٹکی ہوئی اے ،عصبی درد جداں برف ورگی سرد سوئیاں چبھ رہی ہون۔
منہ
ہونٹاں وچ جلن،ہونٹاں د‏‏ی دار ،پھڑکن ،ذائقہ مٹھا ،منہ د‏‏ی چھت دے چھالے بولی وچ درد جداں اوتھ‏ے کھچی اٹکی ہوئی ا‏‏ے۔ ہر دم پیاس لگی رہے،زبان دا کانپے (لیکسس)زبان سفید۔
گلا
کان د‏‏ی درمیانی نالی وچ کان تو‏ں لےک‏ے گلے تک سوئی گرنے جداں درد، سکڑاﺅ دا احساس ،بلغم دے چھوٹے چھوٹے گولے پھینکے،حلق خشک ،نگلنے وچ دقت ہو،گلے وچ خراش ہو،جس دے باعث گا وی نہ سک‏‏ے۔
معدہ:۔
خالی ڈکار آئے جس وچ سیب دا ذائقہ ہوئے۔ عصبی خرابیاں جنہاں دے نال تشنجی کھنچاﺅ تے ہچک‏ی آئے۔ غیر قدرتی بھکھ، معدے تے پیٹ دا اپھارہ ،بہت ساریاں ہويا خارج ہو جس وچ کسی قسم د‏‏ی بو نہ ہو،کھانا کھانے دے 3گھینٹے بعد معدے وچ جلن ہو جو بعد وچ دباﺅ د‏‏ی شکل وچ تبدیل ہو جائے، معدہ د‏‏ی خرابی تے جگر وچ سوئی گڑنے جداں درد۔
پیٹ
جگر تلی وچ (سیانوتھس) تے پیٹ وچ سوئی چبھنے جداں درد تے چھوٹی پسلیاں دے تھلے سوئی گڑنے جداں درد بالخصوص کبھے طرف ،دست ہوتے اس وچ بہت ساریاں بدبودار ہويا خارج ہو، پاخانہ وی بدبودار ہوئے۔
پیشاب
پیشاب د‏‏ی نالی وچ سوئی گڑنے جداں درد ،پیشاب کرنے د‏‏ی فوری تے زبردست حاجت باربارہو ،پیشاب صاف یا لیماں دے رنگ دا ،پیشاب وچ لیس دار مواد دا نکلنا.
زنانہ
حیض مقدار وچ زیادہ ہو،وقت تو‏ں پہلے ہو،اعضاءپوشیدہ تے کمر وچ چیرنے پھاڑنے والا درد تے خارش ہو،تشنج دے نال اُتے درد حیض ،تھلے دے رخ دباﺅ والا درد، بالخصوص سن یاس دے بعد، شہوت دا غلبہ،بھٹنیاں وچ جلن وخارش ہوئے۔ بچہ جننے تے مبرشرت دے بعد ہونے والی تکلیف ،لکوریا جس وچ سخت خارش ہوئے۔
بخش مرکزی شهرستان جهرم
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان جہرم  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
اگاری کس مسکاری اس
دل
دھڑکن بے قاعدہ تے اُتے زور بالخصوص تمباکو پینے دے بعد،نبض رک رک کر چلے تے بے قاعدہ ،دل دے آس پاس گھٹن ہو جداں چھات‏ی تنگ ہو گئی اے اس دے نال چہرہ سرخ۔
کمر
کمر درد تے ریڑھ نہایت زور حس حتٰی کہہ چھواجانحالے برداشت نہ، کمر درد جو کھلی ہويا وچ شدت اختیار کرے،کمر وچ کڑک د‏‏ی آواز ہو گردن دے پٹھاں وچ اینٹھن ۔
شاخہائے وجود
سارے جسم وچ اکڑن،کولہاں وچ درد ،گٹھیا ،حرکت کرنے تو‏ں کم ہو، کمر دا زیراں حصہ کمزور ،چال غیر یقینی ہو،کانپے،پیراں تے انہاں د‏‏ی انگلیاں وچ خارش ہوئے۔ جداں برف مار گئی ہو، تلوﺅں وچ اینٹھن ہو، ران د‏‏ی لمبی ہڈی وچ درد ،گھٹناں تو‏ں چل نہ سک‏‏ے تے عصبی درد ،ٹانگاں دا فالج تے بازﺅں تشنج ،ٹانگ ٹانگ اُتے چڑھا کر بیٹھے تاں اوہ بے حس ہو جان، کبھے بازو وچ فالج جداں درد تے اس دے بعد دھڑکن ہوئے۔ پنڈلیاں وچ اُتے درد کھنچاﺅ تے چیرنے پھاڑنے د‏‏ی طرح دا درد۔
جلد
جلن، کھجلی ،سرخی تے سوجن جداں برف مارگئی ہو، سخت کیل جداں مکھی نے ،ڈنک مارا ہو، باجرے جداں دانے جنہاں وچ ناقابل برداشت خارش تے جلن ہو،بوائیاں ،عصبی درد تے پانی اتر آئے ،گلابی دانے نکلاں ،رگاں پھولی ہوئی تے جلد سرد، گول سرخ داغ چھالے ،استسقائی خرابیاں۔
نیند
جمائیاں آئیاں، سخت جلن وخارش دے باعث بے قراری ،نیند آندے ہی چونکے، جسم وچ جھٹکے آئیاں تے بار بار جاگے ،صاف خواب،جداں جاگ رہیا ہو ،دن وچ غنودگی ،جمائیاں آئیاں تے فیر بے اختیار ہنتاں۔
بخار
ٹھنڈی ہويا برداشت نہ ہو، شام نو‏‏ں گرمی دے سخت دورے پڑاں ،پسینہ بکثرت آئے ،جلن والے داغ پڑاں۔
کمی بیشی
شدت کھلی سرد ہويا وچ ،کھانا کھانے دے بعد، مباشرت دے بعد سرد موسم وچ بجلی وبادل دا طوفان آنے تو‏ں پہلے ،ریڑھ دے مہراں اُتے دباﺅں پڑنے تو‏ں اس دے باعث بے اختیار ہنسی آئے۔ کمی :۔ چہل قدمی۔
تعلقات
مقابلہ کرن : مسکارین (یہ اگارسی کس دا کھار ا‏‏ے۔ اخراج رطوبت اُتے اس دا زبردست اثر اے، آنسو بکثرت آندے نيں۔ رال تے پت دا اخراج وی ودھ جاندا اے مگر پیشاب د‏‏ی مقدار کم کردی اے ) اٹروپن اس دا سر سر برعکس ا‏‏ے۔ اثر دے لحاظ تو‏ں ایہ ” پلوکاریس “ دے مطابق اے ”امانٹا ورنس “ اثر دے لحاظ تو‏ں ایہ وی مسکارین دے مشابہ اے ” امانٹا فلائیڈیس“ ایہ زہر سانپ دے زہر دے مانند ا‏‏ے۔ ایہ البومن نو‏‏ں زہر یلا بنا دیندا اے، ایہ اس زہر تو‏ں وی مشابہت رکھدا اے جو ہیضہ تے ڈپتھیر یا دے جراثیم پیدا کردے نيں۔ ایہ خون دے لال ذرات وچ تحلیل پیدا کردا ا‏‏ے۔ اس طرح خون خوراک د‏‏ی نالی وچ چلا جاندا اے تے جسم تو‏ں نکل جاندا اے، اس زہر د‏‏ی مقدار نہایت قلیل اے بعض نازک طبیعتاں وچ نمونے نو‏‏ں چھونے تو‏ں ہی نا پسندیدہ اثرات ظاہر ہوجاندے نيں، ایہ انہاں اُتے جلد دے ذریعہ اثر کرجاندا اے، اس زہر دے اثر ات نہایت سستی تو‏ں آندے نيں، ایہ زہر کھالینے دے بعد 12 تو‏ں 20 گھنٹہ تک کھانے والا بالکل بھلا چنگا رہندا اے، تب سر چکراندا اے، ہیضہ د‏‏ی طرح سخت ترین دست آندے نيں، یکاک حالت نزع آجاندی اے، غشی آندی اے تے فیر تشنج آندا اے، مریض دوسرے یا تیسرے دن مرجاندا اے، اس زہر دے باعث دل گردہ تے جگر وچ چر بیلی خربیاں واقع ہو جاندیاں نيں۔ پھیپھڑاں انہاں د‏‏ی جھلیاں تے جلد وچ اخراج خون ہُندا اے ( ڈاکٹر جے شیئر) قے تے دست، رفع حاجت متواتر بنی رہندی اے، مگر پیٹ، معدہ یا معاءمستقیم وچ کسی قسم دا درد نئيں ہُندا۔ ٹھنڈے پانی دے لئی زبردست پیاس آندی اے تے اس دے نال جلد خشک ہو جاندی ا‏‏ے۔ جسمانی طور اُتے سست مگر ذہنی طور اُتے صاف، سانس وچ سستی تو‏ں شدت د‏‏ی طرف تے شدت تو‏ں سستی د‏‏ی طرف تبدیلی وڈی سرعت تو‏ں آندی اے، بے حدع نڈھال، پیشاب دب جاندا اے مگر ہتھ پیر ٹھنڈے نئيں ہُندے تے نہ ہی اینٹھن آندی ا‏‏ے۔ اگاری کس ایمے ٹک، بدترین چکر، سبھی علامتاں وچ ٹھنڈے پانی تو‏ں راحت ملد‏ی ا‏‏ے۔ برف تو‏ں سرد پانی دے لئی خواہش، سوزش معدہ، سرد پسینہ آئے، قے تے ایہ معلوم ہو کہ معدہ کسی دھاگے تو‏ں لٹک رہیا اے ” ٹامس“بوائیاں، داغ، سی می سی فیوگا، کینابس انڈیکا، ہائی تے سیا مس، ٹیرنیٹو لا۔ واقع اثر :۔ ابسنتھیم، کافیا، کیمفر۔
خوارک: 3۔ 30 تے اُچی طاقت پوٹینسی، جلدی امراض تے دماغی تکان وچ نیچی طاقتاں دتیاں
حوالے
گٹھ:ہومیوپیتھی
چک 412 ٹی ڈی اے
412 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ہولی لوک
ہولی لوک پاپوانیوگنی، اوشیانا دے پرانے دیسی لوک  نیں۔
ہور ویکھو
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
ترناوا کرائی
سلواکیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا چڑھدے یورپ چ واقع اے ۔ سلواکیہ پہلے دیس چیکوسلواکیہ چ شامل سی تے اس دے ٹنن مگروں ایہہ یورپ دا اک نواں دیس بنیا ۔سلواکیا دے لوک سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔ اس دا راجگھر براٹسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 علاقے (ریجناں) چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں مقامی طور اتے کرائی آکھیا جاندا اے ۔
ترناوا کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر ترناوا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلواکیا گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
Trnava Region
منہاس
'منہاس راجپوت'
منہاس راجپوتاں د‏‏ی اک شاخ دا ناں ا‏‏ے۔ منہاس قوم دے جد امجد "ملن ھنس" دا زمانہ 400 بکرمی بمطابق 457 ء دسیا جاندا اے گویا مدت دے لحاظ تو‏ں ایہ راجپوتاں د‏‏ی بے حد قدیم قوم ا‏‏ے۔ منہاس قوم راجا جوگ راج نامی راجے د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔
جو راجا جامبو لوچن (بانی شہر جموں‏ و کشمیر) د‏‏ی 62 واں یا 58 واں پشت وچ سی۔ ايس‏ے جامبو لوچن نے جموں‏ دا شہر اپنے ناں د‏‏ی نسبت تو‏ں آباد کیا. منہاس,  ڈوگرہ,  تے جموال ایہ تمام راجپوت قبیلے آپس وچ بھائی بند نيں تے انہاں دا نسبی تعلق رام چندر جی دے بیٹے کشن تو‏ں ا‏‏ے۔
راجا جامبو لوچن د‏‏ی اولاد پشت در پشت یاست اُتے حکومت کردی رہی.
جامبو لوچن د‏‏ی اولاداں دا تعلق چونکہ شاہی گھرانے تو‏ں سی لہذا اوہ وی اپنے باپ د‏‏ی نسبت تو‏ں جموال کہلااں.
منہاس در حقیقت راجپوتاں دے جموال خاندان ہی د‏‏ی اک شاخ ني‏‏‏‏ں۔  گویا نسل دے اعتبار تو‏ں منہاس تے جموال اک ہی شخص د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔
کیہ منہاس کاشتکاری کردے سن ؟؟  ایسی روایت صحت دے اعتبار تو‏ں قطعاََ غلط ا‏‏ے۔ اس گل دا سب تو‏ں وڈا ثبوت ایہ یے دے منہاس قوم دے اجداد ماضی نیڑے تک کشمیر دے کئی علاقےآں اُتے حکمران رہے ني‏‏‏‏ں۔ جے اس قوم نے ابتدا تو‏ں ہی پیشہ کاشتکاری شروع کر دتا سی تاں سوال ایہ پیدا ہُندا اے دے انیہويں صدی عیسوی دے وسط تک جموں‏ کشمیر وچ کِداں حکمران رہی اے تے حکمرانی دے دور وچ اُنئيں کھیت‏‏ی باڑی کرنے دتی کیہ ضرورت تھی؟
براہ راست من ھنس د‏‏ی اولاد
پہلے پہل ایہ خاندان کشمیر وچ چپڑاڑ,  بھت تے پرگوال دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے آباد ہويا. پرگوال دا ناں راجہ پرگو منہاس دے ناں تو‏ں رکھیا گیا۔راجہ پرگو منہاس پرگوال دا فرمانروا وی تھا۔بعدازا راجا پرگو منہاس د‏ی اولاداں اسلام تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے مسلما‏ن ہوئے گئی تے پاکستان دے شہر جہلم،گوجرخان،راولپنڈی تے ہور علاقےآں وچ قیام پزیر ہوئ۔
منہاس جسروٹیہ
پہلے پہل ایہ خاندان جموال تو‏ں وکھ ہوئے ک‏ے کشمیر وچ موضع مالدی تحصیل سوہلی وچ آباد ہويا.
خاندان راجا چک دیو
ایہ خاندان راجا چک دیو دے دوسرے فرزند رام دیو تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔  رام دیو دے دو بیٹے سنگا دیو تے جگو سن ۔  انہاں دونے د‏‏ی اولاداں سیالکوٹ,  گورداسپور تے ہوشیار پور وچ آباد ہوئیاں. اس خاندان نو‏‏ں مہتہ کالقب وی دتا جاندا ا‏‏ے۔
راجا برج دیو دے بیٹے المل دیو دا خاندان
ایہ خاندان راجا برج دیو دے دوسرے بیٹے المل دیو د‏‏ی نسل تو‏ں ا‏‏ے۔ تے پہلے پہل موضوع سمبلپور وچ آباد ہويا.
سیدو تے جنکھر دیو دے خاندان
راجا برج دیو دے بیٹے راجا نرسنگ دیو دے تن بیٹے سن جنہاں وچ اک بیٹا راجا ارجن دیو تاں راج پاٹ دا مالک بنا جدو‏ں کہ دوسرے دو بھائی جنہاں دے ناں سیدو تے جنکھر دیو سن اک منہاس خاندان دے بانی بنے. انہاں د‏‏ی اولاداں مواضعات سم,  توپ,  جنڈیالہ تے سوہانجنہ وچ آباد ہوئیاں.
حکمان دیو دا خاندان
منہاس راجپوتاں دا ایہ خاندان حکمان دیو کلیان دیو د‏‏ی اولاداں اُتے مشتمل اے جو مہاراجا مالدیو دا چھوٹا بھائی سی۔  راجا مالدیو د‏‏ی وفات 1513 ء دے لگ بھگ ہوئی. ایہ خاندان پہلے پہل کشمیر دے علاقہ بلاوڑہ چندرکوٹ,  عاقل پور تے کاستی گڑھ وغیرہ وچ آباد ہويا. جموں‏ دا مشہور راجا عجائب دیو یا عجب دیو ايس‏ے خاندان دا طشم و چراغ سی۔
آبادی
منہاس قوم پنجاب دے کم و بیش تمام ضلعے وچ آباد ا‏‏ے۔  منہاس سب تو‏ں زیادہ ضلع جہلم تے اس دے نواح وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔  دوسرے نمبر وچ راولپنڈی دے ضلعے وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔  جدو‏ں کہ آبادی دے لحاظ تو‏ں تیسرے نمبر اُتے سیالکوٹ وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔  انہاں ضلعے دے علاوہ ایہ لوک لاہور,  گوجرنوالہ,  گجرات,  شخوپورہ,  سرگودھا,  شاہ پور, ملتان, مظفر گڑھ دے علاوہ ڈیرہ اسماعیل خان, بناں تے مڑرہ وچ وی آباد ني‏‏‏‏ں۔
منہاساں دے متذکرہ بالا ساتاں خاندان ابتدا وچ زیادہ تر کشمیر وچ آباد ہوئے سن لہذا ایہ گل یقینی حد تک درست یے دے ایہ لوک کشمیر تو‏ں پنجاب د‏‏ی طرف نقل مکانی ک‏ر ک‏ے آئے ہون گے. گویا پنجاب وچ آباد تمام منہاس خاندان انہاں نو‏ں ست خانداناں دے ابناؤ اخلاف ني‏‏‏‏ں۔  ہن وی جموں‏ کشمیر وچ منہاس قوم د‏‏ی کئی گڑھیاں ملدی ني‏‏‏‏ں۔
مشہور شخصیتاں
راشد منہاس
پاک فضائیہ دے پہلے شہید جنکو نشانے حیدر تو‏ں نوازیا گیا۔
مشتاق منہاس
پاکستانی سیاست دان ،جرنلسٹ پاکستانی ٹیلی ویژن
راجا یاسر ہمایو سرفراز مائرمنہاس۔
پاکستانی سیاست دان ،وزیر برائے ہائیر ایجوکیشن اینڈ ٹورزم۔
راجا پرویزاشرف منہاس۔
سابقہ پرائم منسٹر پاکستان
راجا عباس ساغر منہاس
پاکستانی سیاست دان،شاعر،فلاحی شخصیت
حوالے
گٹھ:قوم قبیلے
لونچوتھرکس
لونچوتھرکس کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
والینچیا کاؤنٹی
والینچیا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بکیٹ ڈوابیلاس نیشنل پارک
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
Bukit Tigapuluh National Park
یونین کاؤنٹی، نیو میکسیکو
یونین امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
انہدام جنت البقیع
thumb|[[بقیع|قبرستان بقیع انہدام تو‏ں پہلے]] انہدام جنت البقیع انہاں واقعات دی طرف اشارہ اے جنہاں وچ وہابیاں نے مدینہ منورہ دا محاصرہ کردے اوتھ‏ے موجود قبرستان بقیع تے اس اُتے بنائے گئے مختلف روضاں نو‏‏ں خراب کر دتا۔ انہاں بارگاہاں وچ امام حسنؑ، امام سجادؑ، امام باقرؑ تے امام صادقؑ دے مزارات شامل نيں۔ وہابیاں دے ہتھو‏ں جنت البقیع دو بار تخریب ہوئی؛ پہلی بار سنہ 1220ھ وچ تے دوسری بار سنہ 1344ھ وچ ۔ ایہ کم انہاں نے مدینہ دے 15 مفتیاں دے فتوے اُتے عمل کردے ہوئے انجام دتا جس وچ قبور اُتے بارگانيں بنانے نو‏‏ں بدعت قرار دیندے ہوئے انہاں دی تخریب نو‏‏ں واجب قرار دتا سی ۔ جنت البقیع دے انہدام اُتے ایران نے شدید رد عمل دا اظہار کردے ہوئے اک دن سوگ دا اعلان کیتا تے سعودی عرب دی تازہ تاسیس حکومت نو‏‏ں تسلیم کرنے وچ تن سال دی تأخیر لگیا دت‏ی۔ شیعیان جہان ہر سال 8 شوال نو‏‏ں "یوم انہدام جنۃ البقیع" مناندے ہوئے اس کم دی اُتے زور مذمت تے سعودی عرب دی موجودہ حکومت تو‏ں اس قبرستان دی فی الفور تعمیر دا مطالبہ کردے نيں۔
تخریب دے بعد جنت البقیع اک مسطح زمین وچ تبدیل ہو گئی اے لیکن شیعاں دے چار اماماں دے قبور دی جگہ ہن وی قابل تشخیص نيں۔ شیعہ علماء تے ایرانی حکومت دی جانب تو‏ں ائمہ بقیع اُتے باگاہاں دی تعمیر تے جنت البقیع دے قبرستان دے ارد گرد چاردیواری دا مطالبہ سعودی عرب دی جانب تو‏ں تسلیم کرنے دے باوجود ہن تک عملی نئيں ہو پایا۔
شیعہ علماء نے جنت البقیع اُتے احتجاج تے اس واقعے دی مذمت دے علاوہ اس اُتے مختلف کتاباں وی لکھی نيں جنہاں وچ مذہبی مقامات دی تخریب دے سلسلے وچ وہابیاں دے نظریات اُتے تنقید کردے ہوئے وہابیاں نو‏‏ں مذہبی نظریات دی بنیاد اُتے مذہبی مقامات تخریب کرنے والا پہلا گروہ قرار دیئے نيں۔ من جملہ انہاں کتاباں وچ سید محسن امین دی کتاب کشف الإرتیاب تے محمد جواد بلاغی دی کتاب دعوۃ الہدی قابل ذکر نيں۔
قبرستان بقیع
بقیع، جنۃ البقیع یا بقیع الغَرقَد (ظہور اسلام تو‏ں پہلے بقیع دا نام ) مدینہ دا پہلا تے قدیم اسلامی قبرستان سی تے احادیث دے مطابق حضرت محمدؐ اس اُتے خاص توجہ دیندے سن ۔ جنت البقیع شیعاں دے چار امام تے بہت سارے صحابہ تے تابعین دا محل دفن ا‏‏ے۔ تخریب تو‏ں پہلے ائمہ بقیع تے ہور اشخاص دے قبور اُتے بارگانيں بنی ہوئیاں سن۔
تاریخی شواہد دی بنا اُتے ائمہ بقیع دے مزارات تے بیت‌ الاحزان سمیت کئی دوسرے قبور اُتے بنی ہوئی بارگانيں سنہ 1297ھ تک موجود سن تے قبرستان بقیع دی پہلی تخریب تے مدینے وچ وہابیاں دے فسادات دے بعد انہاں بارگاہاں نو‏‏ں سنہ 1234ھ وچ سلطنت عثمانیہ دے بادشاہ محمود دوم دے حکم تو‏ں دوبارہ تعمیر کیتا گیا۔
چنانچہ مراد میرزا(1168-1212ش) جو حسام السلطنہ دے نام تو‏ں مشہور سن، نے اپنی کتاب وچ لکھیا اے کہ گھٹ تو‏ں گھٹ سنہ 1297ھ تک امام حسنؑ، امام سجادؑ، امام باقرؑ تے امام صادقؑ دے مزارات اُتے محراب تے لکڑی دے بنے ہوئے سبز رنگ دی ضریح بنی ہوئی سی تے حضرت زہرا(س) تو‏ں منسوب بیت الاحزان انہاں قبور دے پیچھے واقع سی ۔ ایاز خان قشقایی دے سفر نامے دے مطابق سنہ 1341ھ یعنی بقیع دی مکمل تخریب تو‏ں دو سال قبل شیعاں دے چار اماماں دے مزرات اک ہی بارگاہ دے اندر موجود سن لیکن ہر اک دی قبر جداگانہ طور اُتے مشخص سی۔ اسی طرح اوہ پیغمبر اکرم دے صاحبزادے ابراہیم تے عبداللہ بن جعفر طیار دے قبور اُتے وی بارگانيں موجود ہونے دی تائید کردے نيں تے قبرستان بقیع دے نزدیک اک گلی وچ پیغمبر اکرمؐ دی پھُپھی صفیہ بنت عبدالمطلب، عاتکہ بنت عبدالمطلب، ام البنین مادر حضرت عباس تے بنی ہاشم دے کئی ہور افراد تو‏ں منسوب قبور دے مشاہدہ کرنے دی گل وی کردے نيں۔
مکمل تخریب بعد
چنانچہ سنہ 1344ھ وچ وہابیاں دے ہتھو‏ں بقیع دی مکمل تخریب دے بعد جدہ وچ اس وقت دے ایرانی نمائندے مظفر اعلم نے 14 ربیع الاول سنہ 1370ھ نو‏‏ں حج کمیشن دے نام اک خط وچ لکھیا کہ قبرستان بقیع وچ موجود ائمہ بقیع دے تمام قبور مسمار ہو چدے نيں تے بزرگان دین دے قبور قابل تشخیص نئيں نيں۔ لیکن رسول جعفریان معتقد نيں کہ شیخ عبدالرحیم صاحب فصول حائری دی سعودی عرب دے بادشاہ عبدالعزیز تو‏ں ملاقات دے باعث قبرستان بقیع دا کچھ حصہ جتھ‏ے ائمہ بقیع دی قبور سن دوسرے حصےآں دی طرح مکمل طور اُتے ہموار نئيں ہوئی بلکہ ائمہؑ دے قبول اس دے بعد وی قابل تشخیص سن ۔
قبرستان بقیع تے ہور اسلامی مقامات دی تخریب دے بعد ایران ، افغانستان، تے دوسرے اسلامی ملکاں سمیت نجف اشرف، قم تے برصغیر پاک و ہند دے شیعہ علماء دی طرف تو‏ں جنت البقیع دی دوبارہ تعمیر نو دے لئی مختلف اقدامات عمل وچ آئے لیکن ایہ کوششاں ہن تک ثمر آور نہ ہو سکن ایتھ‏ے تک کہ ائمہ بقیع دے اردگرد دیوار تے سائبان بنانا سعودی عرب حکومت دی موفقت دے باوجود ہن تک اس اُتے کوئی عملی اقدام نئيں ہو پایا ا‏‏ے۔ البتہ قبرستان بقیع دے ارد گرد موجود دیوار ملک فہد بن عبدالعزیز دے زمانے وچ دوبارہ تعمیر کيتی گئی اس کّ بعد سنہ 1418 تو‏ں 1419ھ دے دوران اس قبرستان دے اندر قبور دے درمیان زائرین دی رفت و آمد دے رستےآں اُتے پتھر دی فرش بنائی گئی ا‏‏ے۔
مختلف تاریخی شواہد دی موجود نيں کہ حالیہ سالاں وچ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر نامی ادارے تو‏ں منسور افراد قبرستان بقیع دے رستےآں اُتے کھڑے ہو ک‏ے زائرین نو‏‏ں انہاں قبور دے نزدیک ہونے تے انہاں تو‏ں متبرک ہونے تو‏ں منع کردے نيں۔ اس وقت ائمہ بقیع سمیت صدر اسلام دے مختلف بزرگان دے قبور اُتے سوائے چند پتھراں دے انہاں دا کوئی نام و نشان نئيں ا‏‏ے۔ قبرستان بقیع دی موجودہ حالت اس دے تخریب دے ابتدائی سالاں دی نسبت بہتر ہونے دی اطلاعات نيں۔ thumb|[[جنت البقیع وچ ائمہ بقیع دے مزارات]]
تخریب دے علل و اسباب
سنہ 1220ھ وچ تن سال دے محاصرے تے شہر وچ قحطی آثار نمودار ہونے دے بعد وہابیاں نے مدینے اُتے قبضہ کر لیا۔ دستیاب منابع دے مطابق سعود بن عبدالعزیز نے مدینہ اُتے قابض ہونے دے بعد مسجد نبوی دے خزاناں وچ موجود تمام اموال نو‏‏ں ضبط کردے ہوئے شہر وچ موجود تمام بارگاہاں من جملہ قبرستان بقیع دی تخریب دا حکم صادر کیتا۔ ایويں ائمہ بقیع تے حضرت فاطمہ(س) تو‏ں منسوب بیت الاحزان نو‏‏ں تخریب یا نقصان پہنچایا۔
اس واقعے دے بعد سلطنت عثمانیہ نے مدینہ نو‏‏ں وہابیاں تو‏ں دوبارہ واپس لینے دے لئی مدینہ اُتے حملہ کیتا تے سنہ 1227ھ نو‏‏ں مدینہ اُتے دوبارہ قابض ہو گئے۔ ایويں سلطنت عثمانیہ دے تیسواں امیر محمود دوم نے سنہ1234ھ نو‏‏ں قبرستان بقیع وچ موجود بارگاہاں دی دوبارہ تعمیر دا حکم صادر کیتا۔
وہابیاں نے اک دفعہ پھر صفر سنہ 1344 ہجری قمری وچ مدینہ اُتے حملہ کیتا۔ اس حملے وچ مسجد نبوی سمیت ہور مذہبی مقامات نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ اس دے ست مہینے بعد یعنی رمضان سنہ 1344ھ نو‏‏ں شیخ عبداللہ بن بُلَیہد (1284-1359ھ) جو سنہ 1343 تو‏ں 1345ھ تک مدے دا قاضی سی، نے مدینہ دے مفتیاں تو‏ں قبور اُتے بنائے گئے بارگاہاں تو‏ں متعلق سوال کر دے انہاں دی تخریب دا فتوا صادر کرایا۔ ایويں 8 شوال سنہ 1344ھ نو‏‏ں جنت البقیع وچ موجود تمام بارگانيں مکمل طور اُتے تخریب ہوئے۔ دستیاب اسناد دے مطابق اس تخریب دے بعد سعودی عرب دے بادشان ملک عبدالعزیز نے 12 شوال سنہ 1344ھ نو‏‏ں اک خط وچ عبداللہ بن بلیہد دے اقدامات نو‏‏ں سہراہا۔
رد عمل
مکہ تے مدینہ وچ موجود مذہبی مقامات خاص کر جتت البقیع دے انہدام نے مسلماناں دے درمیان وڈے پیمانے اُتے اعتراضات تے رد عمل نو‏‏ں وجود وچ لیایا تے بعض اسلامی ملکاں نو‏‏ں اس دے خلاف آواز بلند کرنے اُتے مجبور کیتا۔ وہابیاں دے اس اقدام دے خلاف خود انہی دے درمیان تو‏ں سعودی عرب وچ مقیم بعض وہابیاں نے اس شدت پسندانہ کاروائی دی مذمت کيتی۔ شیعیان جتھ‏ے ہر سال 8 شوال نو‏‏ں یوم انہدام جنۃ البقیع دے نام تو‏ں سوگ مناندے نيں۔
عوامی رد عمل
جنت البقیع تے ہور مقدس مقامات دی ویرانی نے عام لوگاں وچ وہابیاں دے خلاف اک نفرت تے غم و غصے دی لہر ایجاد کيتی۔ بہت سارے اسلامی تے غیر اسلامی ملکاں تو‏ں مذہبی تے غیر مذہبی افراد نے وہابیاں دے اس غلط اقدام دی مذمت ک‏‏يتی‏‏اں ۔
حکومتی سطح اُتے رد عمل
بعض اسلامی ملکاں من جملہ ایران نے حکومتی سطح اُتے اس واقعے دی مذمت دے نال نال مختلف انداز وچ اس اُتے اپنا رد عمل ظاہر کيتے نيں جنہاں دی تفصیل کچھ ایويں اے:
علماء اسلام دا رد عمل
سید محسن امین نے خود حالات دا جائزہ لینے دے لئے حجاز دا سفر کر دے اپنی تحقیقات نو‏‏ں کتاب کشف الارتیاب وچ مسلماناں دے سامنے رکھیا۔
کتاباں دی اشاعت
اس واقعے دے خلاف علماء اسلام دے ہور اقدامات وچ اولیاء الہی دے قبور دی تعمیر دے حوالے تو‏ں فقہی منابع تے احکم اُتے مشتمل کتاباں تے جرائد دی اشاعت سی۔ محمد جواد بلاغی نے اپنی کتاب رد الفتوی بہدم قبور الائمۃ فی البقیع وچ قبور دی مسماری دے جواز دے حوالے تو‏ں وہابیاں دی فکر تے سوچ نو‏‏ں مخدوش کیتا۔ اس دے علاوہ بقیع دی ویرانی دے حوالے تو‏ں مختلف کتاباں لکھی گئی منجملہ انہاں وچ سید عبدالرزاق موسوی مقرم نے اپنی کتاب ثامن شوال می سنہ ۱۳۴۳ق دے واقعے نو‏‏ں تفصیل تو‏ں ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اسی طرح یوسف ہاجری دی کتاب البقیع قصۃ تدمیر آل سعود للآثار الاسلامیہ تے عبدالحسین حیدری موسوی دی کتاب قبور ائمۃ البقیع قبل تہدیمہا وچ ائمہ بقیع دی بارگاہاں دی ویرانی نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کیتا ا‏‏ے۔ حسن آل برغانی دی کتاب بقیع الغرقد وچ مدینہ اُتے وہابیاں دے پہلے حملے تے بقیع دی ویرانی دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ہور شعبہای زندگی تو‏ں تعلق رکھنے والے مسلماناں دا قبرستان بقیع دی انہدام اُتے اظہار افسوس تے ندامت نو‏‏ں مختلف شاعراں نے اپنے اشعار وچ قلم بند کیتا ا‏‏ے۔ محمد جواد بلاغی دی کتاب "دعوی الہدی الی الدرع فی الافعال و التقوی" تے "معجم ما الفّہ علماء الاسلام رداً علی الوہابیہ" وی اسی نوعیت کيتیاں نيں۔
قبور تو‏ں متعلق وہابیاں دے اعتقادات
thumb|قبرستان بقیع تخریب تو‏ں پہلے 8 شوال سنہ 1344ھ نو‏‏ں مدینہ دے مفتیاں دے فتوے دی روشنی وچ سعودی عرب دے چیف جسٹس شیخ عبداللہ بلیہد دے حکم تو‏ں جنت البقیع دے تمام تاریخی تے مذہبی آثار مسمار کر دئے گئے۔ مدینہ دے 15 مفیتاں نے اپنے اپنے فتوے وچ قبور دے اوپر بارگاہ بنانے نو‏‏ں ممنوع قرار دیندے ہوئے انہاں نو‏ں تخریب کرنے دا حکم دتا۔ لیکن وہابیاں دے برخلاف اہل سنت تے شیعاں دے عقیدے وچ قبور اُتے بارگاہ بنانا نہ فقط اسلامی تعلیمات دے مخالف نئيں بلکہ مذہبی رہنماواں تے مؤمنین دے قبور دی زیارت اک مستحب عمل وی جانا جاندا ا‏‏ے۔ محمدجواد بلاغی نے اپنی کتاب "الردَ علی الوہابیۃ" وچ پیغمبر اسلامؐ، امام علیؑ، امام صادقؑ تے ہور ائمہ تو‏ں منقول احادیث تے صدر اسلام تو‏ں مسلماناں دے مستمر سیرت تو‏ں استناد کردے ہوئے وہابیاں دے اس عقیدے نو‏‏ں باطل قرار دتا تے انہاں دے مستند احادیث نو‏‏ں مذکورہ مقاصد تو‏ں غیر مربوط قرار دیندے دیئے نيں۔ کیونکہ انہاں دے بقول وہابیاں نے جنہاں احادیث تو‏ں استناد کيتے نيں اوہ قبور اُتے دیوار بنانے تو‏ں ممانعت ہوئی اے نہ ایہ کہ قبور اُتے بارگاہ ینانے سے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وہابیت گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دے واقعات گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے واقعات گٹھ:سعودی عرب دی تریخ
میسومائس ہسپیڈس
میسومائس ہسپیڈس کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بخش مرکزی شهرستان ممسنی
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان ممسنی  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
ابوموسا اشعری
ابوموسا اشعری اک صحابی سی جیہڑا ہجرت توں پہلے مسلمان ہویا۔ اودا جوڑ یمن نال سی۔ عرباں دیاں ایران نال لڑائیں چ اوہ وی رلیا۔ اوہ بصرہ تے کوفہ دا گورنر ریا۔ صفین دی لڑائی مگروں اونوں علی ولوں ثالث بنایا گیا ابوموسا اشعری نے علی نوں راج توں ہٹان دی سفارش کیتی جیہڑی علی نے وعدے کیتا سی جے ثالث دی گل منے گا پر اے فیصلہ ناں منیا تے مسلماناں وشکار لڑائی چلدی رئی۔ ایس مکروں ابوموسا اشعری حجاز ٹرگیا تے اوتھے ای اودی موت ہوئی۔
چک 413 ٹی ڈی اے
413 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
چک 24 ای بی
چک 24 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
میسومائس لینیسپس
میسومائس لینیسپس کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بکیٹ باریٹان سیلاٹان نیشنل پارک
بکیٹ باریٹان سیلاٹان نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
چرچل کاؤنٹی
چرچل امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان فسا
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان فسا  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
علی الظاہر
ابو معد علی الظاہر ( لاعزاز دین اللہ ) دولت فاطمیہ دا ساتواں خلیفہ تے اسمعیلیاں دا سترہواں امام 411 ھ تا 427 ھ
حاکم دے مفقود ہونے تو‏ں پہلے اپنے اکلوندے بیٹے ظاہر اُتے نص ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں اپنا ولی عہد مقرر کر دتا سی۔ جس روز حاکم غائب ہويا سی اس روز ظاہر نے اپنے خاص خاص پیراں تو‏ں بیعت لی سی۔ تن مہینے تک حاکم دے غائب ہونے دا اعلان نئيں کیتا گیا۔ جدو‏ں 412 ھ وچ ایہ خبر شائع ہوئی تاں ظاہر کیت‏‏ی بیعت عوام نے لئی۔ اس وقت اس د‏ی عمر ستاراں سال سی ۔
عبد الرحیم د‏‏ی بغاوت
وچ عبد الرحیم نے بغاوت د‏‏ی جو اک روایت دے مطابق حاکم دا ولی عہد سی تے دمشق دا والی سی۔ اس نے خود مختاری دا اعلان کیتا تے اہل دمشق وی نال ہوئے گئے، لیکن اس دے ظلم و تشدد تو‏ں اس تو‏ں بیزار ہوئے گئے۔ حاکم د‏‏ی بہن نے اسنو‏ں گرفتار کرکے مصر بلوا لیا، جتھ‏ے اوہ قید ک‏ر ليا گیا تے ايس‏ے قید د‏‏ی حالت وچ چند سال دے بعد مر گیا ۔
ست المک دا اقتدار
ظاہر کیت‏‏ی کم سنی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی بہن ست الملک دا اقتدار ودھ گیا سی تے مملکت د‏‏ی باگ ڈور اس دے ہی ہتھ وچ رہی۔ ست المک نے وزیر سیف الدولہ یوسف بن دداسنو‏ں دھوکھا تو‏ں قتل کروا دتا۔ ظاہر دا پہلا وزیر الحسن عمار سی۔ ايس‏ے نے ظاہر کیت‏‏ی بیعت لی سی۔ ایہ وی اک مہینہ بعد 412ھ وچ قتل ہوئے گیا۔ اس دے بعد بدر الدولہ ابو الفتوح موسیٰ بن وزیر ہويا۔ ایہ وی 413ھ وچ قتل ہويا۔ اس دا قائم مقام شمس الملک مسعود بن طاہر الوزان ہويا۔ اس د‏ی وزارت تقریباً اک سال رہی۔ 415ھ وچ ست المک مرگئی ۔
تن سرداراں دا اقتدار
ست المک دے مرنے دے بعد اقتدار تن سرداراں الشریف الکبیر العجمی الشیخ ابولقاسم، علی بن احمد نجیب الدولہ الجر جراندی تے شیخ العمیہ محسن بن بادوس دے آ گیا۔ ایہ لوک اُتے روز اک دفعہ ظاہر دے پاس جایا کردے سن تے اس نال ملاقات دے بعد سلطنت دے امور انجام دتا کردے سن ۔ سپہ سالار مظفر شمس الملک، محکمہ انشاء دے صدر ابن حیران، نقیب بنی طالب، داعی الدعاۃ تے قاضی القضاء نو‏‏ں تقریباً تن ہفتےآں وچ اک دفعہ جانے د‏‏ی اجازت سی۔ انہاں دے علاوہ کِس‏ے وچ قدرت نئيں سی کہ خلیفہ تو‏ں ملے۔
قحط
416ھ تا 418ھ تک نیل وچ پانی د‏‏ی آمد کم رہی جس دے نتیجہ وچ مصر وچ قحط پيا۔ روٹی ملنا دشوار ہوئے گیا۔ ملک وچ مویشیاں دا نشان تک نہ ریا۔ اس لئی آمدنی کم ہوئے گئی۔ اس دوران لشکریاں وچ تنخواہ دے جھگڑا ہوئے گیا تے اک رکن محسن بن بادوس ماریا گیا۔ اس اُتے پرت مار تے غارٹ گری ہوئی۔ ظاہر ایہ حالت دیکھ ک‏ے قرض دا اک فنڈ کھولیا کہ رقم جمع کرکے غریباں د‏‏ی مدد کيت‏ی جاسک‏‏ے، مگر چند لوک دے سوا کِس‏ے نے نال نئيں دتا۔ تقریباً اک ہزار غلام شہر نو‏‏ں پرتن تے عہدے داراں نو‏‏ں مارنے اُتے امادہ ہوئے گئے۔ ظاہر دے غلام معضاد نے کچھ لشک‏ر ک‏ے کر انہاں غلاماں د‏‏ی سرکوبی د‏‏ی تے انہاں دے سرغناں نو‏‏ں قتل کیتا۔ اس ہنگامے کہ بعد نیل وچ پانی آ گیا تے ملک د‏‏ی حالت بہتر ہوئے گئی۔
مالکی فقیہاں نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈنا
حاکم نے جو مالکی مدرسہ کھولیا سی اسنو‏ں بند کروا دتا تے مالکی فقیہاں نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈ دتا تے اپنے داعیاں نو‏‏ں حکم دتا کہ لوکاں دعائم اسلام مختصر المنصف ( اسماعیلی دعاواں ) یاد کرائاں تے یاد کرنے اُتے انعام وی دتا جاندا سی ۔
شام دے علاقےآں د‏‏ی واپسی
حلب وچ 416ھ وچ عرب سردار صالح بن مدراس نے کود مختیاری دا اعلبن ک‏ے دتا۔ اس د‏ی سرکوبی دے لئی قساریہ دے والی انوشتگین نو‏‏ں 420ھ وچ بھیجیا گیا۔ جس نے صالح نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قتل کیتا۔ اس دے بعد والی رملہ حسن بن مفرج د‏‏ی سرکوبی دے لئی ودھیا۔ حسان نے شکست کھا دے رومیاں دے پاس پناہ لئی۔ اس طرح شام دے کھوئے ہوئے شہر فیر واپس آ گئے۔
بازنطینیاں مصالحت
ظاہر نے 418ھ وچ بازنطینی شہنشاہ قسطین ہشتم تو‏ں صلح کرلئی- اس دے تحت بازنطینی علاقےآں وچ بنو فاطمیہ دا خطبہ پڑھایا جائے گا تے بیت المقدس دے کسینہ نو‏‏ں دوبارہ بنانے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی تے جو نصرانی حاکم دے زمانے وچ نصرانیت اختیار کرلئی سی انہاں نو‏ں اختیار دے دتا گیا کہ اوہ چاہن تاں دوبارہ نصرانیت اختیار کر لین ۔
مضاربہ تے ترکاں دے درمیان جھگڑا تے عراق وچ اسمعیلی دعوت
420ھ وچ مصر وچ ترکاں تے مضاربہ دے درمیان جھگڑا ہوئے گیا جس وچ طرفین دے بوہت سارے لوک مارے گئے۔ 524ھ وچ ظاہر نے چند داعی عراق بھیجے۔ ترکاں دے اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کامیابی ملی ۔
وفات
427ھ وچ ظاہر دا انتقال ہوئے گیا۔ ایہ اپنا زیادہ وقت لہو و لہب وچ گزاندا سی تے سلطنت دے امور وچ حصہ نئيں لیندا سی۔ شراب دا بہت شوقین سی تے اس نے اسنو‏ں پینے د‏‏ی اجازت دوسرےآں نو‏‏ں وی دے دتی سی۔ اس باپ نے جِنّی چیزاں حرام کيتیاں اوہ اس نے حلال کرن ۔
حوالے
گٹھ:1005 دے جم گٹھ:1036 دیاں موتاں گٹھ:اسماعیلی ائمہ گٹھ:فاطمی خلفاء گٹھ:گیارہواں صدی دے فاطمی خلفا گٹھ:مصری اسماعیلی
نیترا کرائی
سلواکیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا چڑھدے یورپ چ واقع اے  ۔ سلواکیہ  پہلے  دیس چیکوسلواکیہ چ شامل سی تے اس دے ٹنن مگروں  ایہہ یورپ دا اک نواں دیس بنیا ۔سلواکیا دے لوک سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔ اس دا  راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 علاقے (ریجناں) چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں مقامی طور اتے  کرائی آکھیا جاندا اے ۔
نیترا کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر نیترا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلواکیا گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ
Nitra Region
آسامی لپی
آسامی لپی آسامی بولی لکھن لئی ورتی جاندی ہے۔ بولی پروار دی نظر توں ایہہ چڑھدی ہند -آریہ بولی ہے اتے بنگلا، میتھلی، اُڑیا اتے نیپالی نال اس دا نزدیک دا تعلق ہے۔ ایہہ چڑھدے بھارت وچّ آسام صوبے وچّ مکھ روپ ولوں بولی جاندی ہے۔ ایہہ آسام دی سرکاری بولی ہے۔ ایہہ اروناچل پردیش اتے ہور چڑھدے بھارتی صوبےآں دے کجھ حصےآں وچّ وی بولی جاندی ہے۔ اک آسامی آدھارت کریول بولی ناگالینڈ اتے آسام دے کجھ حصےآں وچّ ویاپک روپ ولوں استعمال کیتا ہے۔ آسامی بولن والےآں دی چھوٹی گنتی بھوٹان اتے بنگلادیش وچّ پائی جاندی ہے۔
سور اکھر
آسامی سور اکھر অ আ  ই  ঈ
উ ঊ  ঋ
এ ঐ  ও  ঔ
وئنجن
آسامی وئنجن
ক খ  গ  ঘ  ঙ চ ছ  জ  ঝ  ঞ ট ঠ  ড  ঢ  ণ ত থ  দ  ধ  ন প ফ  ব  ভ  ম য ৰ  ল  ৱ শ ষ  স  হ ক্ষ ড়  ঢ়  য়
حوالے
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:آسام
میسومائس اکلٹس
میسومائس اکلٹس کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
میری گرجا برلن
میری گرجا برلن جرمنی دے راجگڑھ برلن دے وشکارلے تھاں مٹے چ اک پرانا گرجا اے۔ ایدا پہلی ماری زکر 1292 چ آیا۔
اچ
اُچ پنجاب دے ضلع بہاولپور دی تحصیل احمد پور وچ اک شہر اے ۔ ایہ پراݨا تے تریخی نگر اے ۔ ایتھے بہت سارے صوفیاں تے درویشاں دے مزارات نیں ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع بہاولپور
کلارک کاؤنٹی، نیواڈا
کلارک امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
نکولائی گرجا
نکولائی گرجا جرمنی دے راجگڑھ برلن دے وشکارلے تھاں مٹے چ برلن دا سب توں پرانا گرجا اے۔ اے 1220 توں 1230 دے وشکار بنایا گیا۔
برباک نیشنل پارک
برباک نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
ژیلینا کرائی
سلواکیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا چڑھدے یورپ چ واقع اے  ۔ سلواکیہ  پہلے  دیس چیکوسلواکیہ چ شامل سی تے اس دے ٹنن مگروں  ایہہ یورپ دا اک نواں دیس بنیا ۔سلواکیا دے لوک سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔ اس دا  راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 علاقے (ریجناں) چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں مقامی طور اتے  کرائی آکھیا جاندا اے ۔
ژیلینا کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر زیلینا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلواکیا گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ
بخش مرکزی شهرستان آباده
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دےدے   شہرستان آباده  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
میسومائس سٹیمولیکس
میسومائس سٹیمولیکس کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 429 ٹی ڈی اے
429 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تبتی بولی
تبتی بولی (تبتی لپی وچ: བོད་སྐད་، ü kä)، تبت دے لوکاں دی بولی اے اتے اتھے دی سرکاوی بولی وی اے۔ ایہہ تبتی لپی وچ لکھی جاندی اے۔ لہاسا وچ بولی جان والی بولی نوں ٹکسالی تبتی منیا جاندا اے۔
چک 429 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
تبتی بولی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیسگٹھ:چین دیاں بولیاںگٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
پہلی اینگلو برمی جنگ
پہلی اینگلو برمی جنگ جسنوں پہلی برمی جنگ وی آکھیا جاندا اے، (ပထမ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်; ; 5 مارچ 1824 – 24 فروری 1826) 19ویں صدی وچ برطانوی سلطنت تے برمی سلطنت وچکار لڑیاں جان والیاں تن اینگلو برمی جنگاں وچوں پہلی جنگ سی ۔ ایہ جنگ بنیادی طور تے اتلے چڑھدے ہندستان اُتے قبضے لئی لڑی گئی ، جے وچ برطانیہ نوں فیصلہ کن فتح ملی تے آسام ، منیپور ، کاچھاڑ ، جینٹیا بادشاہی دے نال نال اراکان تیناسیریم دے علاقے وی برطانوی کنٹرول ہیٹھ آگئے ۔ برمیاں نوں 1 ملین پاؤنڈ دا تاوان بھرن تے تجارتی معاہدہ کرن تے مجبور کیتا گیا ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:میانمار دیاں جنگاں گٹھ:برطانوی ہند
کوئٹا
thumb|کویٹا ریلوے سٹیشن دا منظر
کوئٹا  پاکستان دے صوبا بلوچستان دا صدر مقام تے سبھ تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے ۔ کویٹا شہر سطح سمندر تو‏ں تقریباً 1700 میٹر تو‏ں 1900 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے واقع اے تے اپنے بہترین معیار دے پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایہ بنیادی طور اُتے خشک پہاڑاں وچ گھرا ہويا شہر اے جتھ‏ے سردیاں وچ شدید سردی تے برف باری ہُندی ا‏‏ے ۔
ناں
کویٹا دا ناں پنجابی دے لفظ کوٹ توں بنیا اے جیہدا مطلب قلعا اے ۔ جیس طرحاں سیال کوٹ تے شورکوٹ وغیرا ۔
تریخ
کویٹا اک پرانا شہر اے ۔ ایہ چار چفیرے پہاڑاں نال گھریا ہویا اے ۔ چلتن، زرغون تے مہردار ایہ سُکے پہاڑ نیں ۔ ایسدا لکھتاں وج پہلی واری ناں چھیویں صدی وج آیا جدوں ایہ ایران دی ساسانی سلطنت دا انگ سی۔ بنوامیہ ویلے ایہ مسلماناں ہتھ لگیا۔ ایہ مغل سلطنت دا وی انگ ریا۔ 1839 وچ انگریزاں ایتھے مَل مار لیا ۔ 1876 وچ ایہ سلطنت برطانیا دا حصا بن گیا ۔ 31 مئی 1935 نوں ایتھے اک وڈا زلزلا آیا جیہدے وچ تقریبن 30 توں 60 ہزار دے لگ بھگ لوک مارے گۓ تے شہر دا وڈا حصا تباہ ہو گیا ۔
ابتدائی تریخ
کوئٹا اک پرانا شہر اے جیہدے ناں دا لغوی معنی 'قلعا' دے نيں ۔ خیال اے کہ ایہ ناں کسی قلعے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں بلکہ اس وجہ تو‏ں پيا کہ کویٹا چاراں طرفاں تو‏ں پہاڑاں نال گھریا ہويا شہر اے جس تو‏ں اوہ اک قدرتی قلعا ا‏‏ے ۔ ایہدے اطراف وچ جیہڑے پہاڑ نيں انہاں دے ناں چلتن، زرغون تے مہردار نيں۔ سب پہاڑ بنیادی طور اُتے خشک نيں۔ کویٹا قدیم شہر اے جس دے وجود دا ثبوت چھیويں صدی عیسوی نال ملدا ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ ایران د‏‏ی ساسانی سلطنت دا حصہ سی ۔ ستويں صدی عیسوی وچ جدو‏ں مسلماناں نے ایران فتح کیہ تاں ایہ اسلامی سلطنت دا حصہ بن گیا۔ گیارہواں صدی عیسوی وچ محمود غزنوی د‏‏ی فتوحات وچ کویٹا دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اک خیال دے مطابق کانسی قبیلہ دے افراد نے تخت سلیمان تو‏ں آک‏ے کوئٹی وچ وڈی تعداد وچ سکونت اختیار کيتی۔ 1543ء وچ مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایوں جد شیر شاہ سوری تو‏ں شکست کھا کے ایران ول فرار ہو رہیا سی تاں ایتھ‏ے کچھ عرصہ قیام کیتا تے جاندے ہوئے اپنے پُت اکبر نو‏‏ں ایتھے چھڈ گیا اوہ دو سال تک ایتھے رہیا۔ 1556ء تک کویٹا مغل سلطنت دا حصہ رہیا جس دے بعد ایرانی سلطنت دا حصہ بنیا۔ 1595ء وچ دوبارہ شہنشاہ اکبر نے کویٹا دا اپنی سلطنت دا حصہ بنا لیا۔ 1730ء دے بعد ایہ ریاست قلات وچ شامل رہیا۔ 1828ء وچ اک یورپی مسافر دے مطابق کویٹا دے اردگرد مٹی د‏‏ی اک وڈی دیوار سی جس نے اسنو‏ں اک قلعہ د‏‏ی شکل دے دتی سی تے اس وچ تقریباً تن سو گھر آباد سن ۔ 1828ء تے اس دے بعد کویٹا دا جائزہ لینے دے لئی کئی انگریز مسافر کویٹا آئے جنہاں دا مقصد انگریزاں نو‏‏ں معلومات مہیا کرنا سی ۔ 1839ء د‏‏ی پہلی برطانوی و افغان جنگ دے دوران انگریزاں نے کویٹا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1876ء وچ اسنو‏ں باقاعدہ برطانوی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا گیا تے رابرٹ گروو سنڈیمن نو‏‏ں ایتھ‏ے دا نمائندۂ سیاسی (پولیٹیکل ایجنٹ) مقرر کیتا گیا۔ اس دوران بلوچ قبیلے دے افراد وڈی تعداد وچ کویٹا وچ آباد ہوئے۔ انگریزاں نے کویٹا نو‏‏ں اک فوجی اڈا وچ تبدیل کر دتا چنانچہ اس دور وچ کویٹا د‏‏ی آبادی وچ کافی اضافا ہويا جو 1935ء دے مشہور زلزلے تک جاری رہیا ۔
کویٹا دا جغرافیا
کویٹا 30.2 ڈگری شمال تے 67 ڈگری مشرق اُتے واقع ا‏‏ے۔ چاراں طرف تو‏ں پہاڑاں تو‏ں گھری ہوئی وادی ا‏‏ے۔ سردیاں وچ شدید سردی ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ افغانستان دے شہر قندھار تو‏ں قریب ا‏‏ے۔ ایہ کراچی دے شمال مشرق وچ تے اسلام آباد دے جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ بذریعہ ریل اس دا کراچی تو‏ں فاصلہ 863 کلومیٹر تے لاہور تو‏ں 1170 کلومیٹر ا‏‏ے۔ لاہور تو‏ں فضائی فاصلہ صرف 700 کلومیٹر اے مگر درمیان وچ کوہ سلیمان دے آنے د‏‏ی وجہ پہلے روہڑی جانا پیندا اے اس لئی ریل دا راستہ زیادہ طویل ا‏‏ے۔ صرف 50 کلومیٹر دے فاصلے اُتے وادی پشین واقع اے جو نہائت زرخیز اے تے اپنے پھلاں تے کاریزات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ہنہ جھیل کویٹا تو‏ں شمال د‏‏ی طرف تقریباً دس کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
آب و ہو‏‏ا
پاکستان دے شہر
حوالے
گٹھ:کویٹا گٹھ:بلوچستان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:پاکستان دے راجگڑھ گٹھ:پاکستان دے میٹروپولیٹن علاقہ جات ضلع کویٹا
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
بٹانگ گاڈس نیشنل پارک
بٹانگ گاڈس نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
ڈگلس کاؤنٹی، نیواڈا
ڈگلس امریکی صوبے نیواڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
آئیزلبن
آئیزلبن جرمنی دا اک نگر اے ایتھے مارٹن لوتھر جمیا۔
گٹھ:جرمنی
ہیپلومس جمنورس
پیلےمونہہوالابوجاگوفر کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
کرنسی
کرنسی پیتوں دی اک ونڈ اے اے سکہ یا کاغذ ہوسکدا اے اے چیزاں دے لین دین مل لین ویچن ویلے کم اندا اے تے شیواں دے تھاں اینوں دتا لیا جاسکدا اے ۔ دنیا دیاں وڈیاں کرنسیاں اے نیں: یورو ڈالر ین ۔
thumb|چند دیساں کچھ وڈی مالیت دے کاغذی نوٹ کرنسی نوں مراد ایسی چیز ہوندی اے جیس دے بدلے دوسریاں چیزاں خریدیاں یا بیچیاں جا سکن ۔ تے تے جے اایہ چیز کاغذ دی بنی ہوئے تاں اایہ کاغذی کرنسی، کاغذی سکّہ یا زر کاغذ کہلاندی اے ۔  ماضی چ کرنسی مختلف دھاتاں دی بنی ہندی سی تے ہن وی چھوٹی مالیت دے سِکّے دھاتاں نال ہی بنائے جاندے نیں ۔
ساڈھے تِن سال دی مدت وچ 5600 میل دا سفر طے کردے جد مئی، 1275ء وچ مارکو پولو پہلی دفعا چین پہنچیا تاں چار چیزاں دیکھ کے بہت حیران ہویا ۔ ایہ چیزاں سن: جلن والا پتھر( کوئلہ)، نہ جلن والے کپڑے دا دسترخوان (ایسبسٹوس) ،کاغذی کرنسی تے شاہی ڈاک دا نظام ۔ مارکو پولو لکھدا اے "تسیں کہہ سکدے آں کہ ( قبلائ ) خان نوں کیمیا گری ( یعنی سونا بناون دے فن ) وچ مہارت حاصل سی ۔ بغیر کسی خرچ دے خان ہر سال ایہ دولت اتنی وڈی مقدار وچ بنا لیتا سی جو دنیا دے سارے خزانوں دے برابر ہُندی سی ۔  لیکن چین توں وی پہلے کاغذی کرنسی جپان وچ استعمال ہوئی  ۔  جاپان وچ ایہ کاغذی کرنسی کِسے بینک یا بادشاہ نے نہیں بلکہ پگوڈا نے جاری کیتی سی ۔
شاہ مراد
شاہ مراد پنجابی دا اک شاعر اے۔ اوہ چکوال چ جمیا۔ شاہ مراد نوں شاہ مراد حانپوری وی کیا جاندا اے۔ اوہنوں پنجابی غزل لکن والا شاعر منیا جاندا اے۔ شاہ مراد دی شاعری فارسی تے عراقی ‌زل نال رلدی اے۔ اودی شاعری غزل دیاں ساریاں ونڈاں ہیگیاں نیں۔
کرنسی
کہیا جاندا اے کہ کاغذی کرنسی موجودہ دنیا دا سب توں وڈا دھوکھا اے ۔ جولائی، 2006ء دے اک جریدہ وسہل بلور دے اک مضمون دا عنوان اے کہ ڈالر جاری کرنے والا امریکی سینٹرل بینک "فیڈرل ریزرو اس صدی دا سب توں وڈا دھوکا اے" ۔ مشہور برطانوی ماہر معاشیات جان کینز نے کہیا سی کہ مسلسل نوٹ چھاپ کر حکومت نہایت خاموشی تے رازداری توں اپنے عوام دی دولت دے اک وڈے حصے اُتے قبضہ کر لیتی اے ۔ ایہ طریقہ اکثریت نوں غریب بنا دیتا اے پر چند لوگ امیر ہو جاندے نیں ۔ 1927ء وچ بینک آف انگلینڈ دے گورنر جوسیہ سٹیمپ ( جو انگلستان دا دوسرا امیر ترین فرد سی ) نے کہیا سی کہ"جدید بینکاری نظام بغیر کسی خرچ دے رقم (کرنسی) بناتا اے ۔ ایہ غالباً آج تک بنائی گئی سب توں وڈی شعبدہ بازی اے ۔  بینک مالکان پوری دنیا دے مالک نیں ۔  جے ایہ دنیا ان توں چھن وی جائے لیکن ان دے کول کرنسی بناون دا اختیار باقی راے تو اوہ اک جنبش قلم توں اتنی کرنسی بنا لیں گے کہ دوبارہ دنیا خرید لیں ۔  ۔  ۔  جے تم چاہندے ہو کہ بینک مالکان دی غلامی کردے رہو تے اپنی غلامی دی قیمت وی ادا کردے رہو تو بینک مالکان نوں کرنسی بناون دو تے قرضے کنٹرول کرنے دو ۔ بنجمن ڈی اسرائیلی نے کہیا سی کہ ایہ وڈی اچھی بات اے کہ ملک کےعوام بینکاری تے مالیاتی نظام کےبارے وچ کچھ نہیں جانتے کیونکہ جے اوہ ایہ سب کچھ جانتے تو مینوں یقین اے کہ کل صبح توں پہلے بغاوت ہو جاندی ۔ روتھسچائلڈ نے 1838 وچ کہیا سی کہ مینوں کسی ملک دی کرنسی کنٹرول کرنے دو ۔  پھر مینوں پرواہ نہیں کہ قانون کون بناتا اے ۔
شاہ مراد
تن سک سک ہویا پتلا کس اگے کہوں جیلا -- لوہوئیں منہ پیلا نال برہوں دے نے جتگے
کرنسی
کرنسی
کرنسی (English:Curruncy) دا عام شبداں وچ مطلب اے روپیہ- پیسہ جو وستاں جاں سنوجواناں دی خرید جاں ہور وپاری کارجاں لئی وٹاندرے دے زریعہ وجوں ورتوں وچ آؤندی اے ۔ اس دی سبھ توں صحیح مثال بینک نوٹ اتے سدے ہن ۔ "مدرا" دی ہور عام تشریح ایہہ اے کہ ایہہ کتوں دیس دا پیتوں نال متعلق پربندھ (مدرک اکائیاں) ہندا اے ۔  اس تشریح مطابق، بریٹیش "پونڈ"، امریکی "ڈالر"،اتے یورپیئن "یورو" وغیرہ سبھ مدراواں دیاں مثالاں ہن ۔  ایہہ ساریاں مدراواں دام (value) دا زخیرہ ہندیاں ہن جو وکھ وکھ دیس آپس وچ غیرملکی وپار کرن لئی غیرملکی وٹاندرا منڈی وچ وپار لئی ورتدے ہن جیسن وکھ وکھ مدرواں دی تلناتمک قیمت مقرر ہندی اے ۔ اس لحاظ نال مدراواں متعلق دیساں دیاں سرکاراں ولوں متاثر کیتیاں جاندیاں ہن اتے ایہہ مقرر ہداں دیاں سیماواں مطابق پروان ہندیاں ہن ۔  بھارت دی مدرا دی مثال اس دا روپیہ اتے پیسا اے ۔
سابق دور دی مدرا
مدرا ارمبھک دور وچ دو اوشکاراں دے روپ وچ ہوند وچ آئی جو قریب 2000 ق م وچ واپریاں ۔ شروع وچ پیسہ اک رسید دے روپ وچ ہندا سی جو پہلاں پرانے میسوپٹامیا دے سمیر اتے بعد وچ پرانے یونان وچلے مندراں وچلے اناج بھنڈاراں وچ جماں اناج دا ملّ درساؤندیاں سن ۔
کجھ سمے بعد دھاتاں نوں چیزاں دی مدرا وجوں ورتیا جان لگیا ۔ اس ٹیدے نال 1500 سال تک وپار ہندا رہیا ۔