بھوریاں_والے_راجے
(ا) س. ہمیر سنگھ: نابھہ پتی ہمیر سنگھ نے پہلاں ہی ملے علاقے دے ارد گرد بھادسوں، املوہ بھاگسو آدی نوں قبضے وچ لیا۔ (ا) س. گجپت سنگھ: ایہہ جیند دا راجا سی اتے اس نے سپھیدوں، پانیپت، کرنال، روہتک اتے وجیدپور؉  اتے قبضہ کیتا۔ 8. بھنگی مثل: (ا) باگھ سنگھ، باج سنگھ اتے رائِ سنگھ بھنگی : چونک پنڈ دے وسنیک لکھمیر دے پتر باگھ سنگھ، باج سنگھ اتے رائِ سنگھ بھنگی مثل وچ شامل سن۔ سرہند فتح پچھوں ایہناں نے نانوں سنگھ نال رل کے بوڑیا، جگادھری، داملا دے ارد-گرد لگبھگ دو سو پنڈاں اتے قبضہ کیتا۔ (ا) س. گجر سنگھ: س. گجر سنگھ نے اپنے بھرا نشباہا سنگھ اتے دو بھتیجیاں گربخش سنگھ اتے مستان سنگھ نال رل کے فروزپور اتے قبضہ کیتا۔ (ا) س. جےَ سنگھ گھڑیا: اس نے فروزپور دے نیڑے کھائی پھیمے کی، واں اتے بجیدپور؉  اتے قبضہ کیتا۔ 9. شکرچکیا مثل: سردار تلوک سنگھ پنڈ بھارا ضلع امرتسر، جو پہلاں شکرچکیا مثل وچ سی، دے قبضے وچ سیکری علاقے دے کجھ پنڈ سن۔ وبھنّ مثلاں وچوں اپروکت مکھیاں توں بناں دو سوڈھی پریواراں نے وی کجھ علاقے ملے۔ انندپور والے سوڈھیاں وچوں ناہر سنگھ اتے سرجن سنگھ نے چوکھا علاقہ اپنے ادھیکار ہیٹھ لے لیا۔ ایوں ہی گورو رام داس جی دی ستویں پیڑھی وچوں سوڈھی جیون ملّ نے فروزپور دے بے آباد علاقے اتے قبضہ کیتا اتے اس علاقے دا ناں اپنے وڈے پتر ہرسہائ دے ناں اتے رکھیا۔ قصبے دا ناں گورو ہرسہائ پرسدھ ہویا۔ دھیان دین والی گلّ ایہہ ہے کہ اپر درج علاقے جیوں دی تیوں ایہناں سرداراں دی مالکی ہیٹھ نہیں رہے سگوں تکڑے سردار چھوٹیاں توں اوہناں دے علاقے کھونہدے رہے، جس کارن ملکیئتاں وی بدلدیاں رہیاں۔ ایہہ علاقے مکھ طور اتے پچھوں انگریز سرکار ولوں پربندھکی سہولت واسطے بنائے ضلعے لدھیانہ، انبالہ اتے کرنال وچ پیندے ہن اس لئی ایہناں دا ویروا ضلع گزٹیئراں وچ ملدا ہے۔ پاٹھکاں دی جانکاری واسطے ایہہ ویروا ہیٹھاں درج کیتا گیا ہے۔ کرنال دے ضلع گزٹیئر وچ اس سمیں سکھاں دوارا ملے علاقیاں دا بیان ایوں کیتا گیا ہے، 'راجا گجپت سنگھ نے اس موقعے جیند، سپھیدوں، پانیپت اتے کرنال اتے قبضہ کیتا، اس ہی سمیں گردتّ سنگھ نے کرنال دے کجھ ہی میل اتر وچ لاڈوا اتے شامگڑھ اتے قبضہ کیتا۔ اندری پرگنے دا چوکھا بھاگ تھانیسر دے بھاگ سنگھ اتے بھنگا سنگھ دے نال-نال کیتھل اتے لاڈوا دے مکھیاں دے حصے آیا جد کہ کجھ کُ حصہ ڈلیوالیا مثل دی گھٹّ جانی جاندی شاکھا جامارائیاں نے سامبھیا۔ کنجپرے دا نواب اپنیاں کجھ ملکھاں دے مالیئے نوں مشکل نال ہی بچا سکیا جد کہ کجھ ہور ملکھاں وچوں اس نوں شامگڑھ دے مکھی اتے چورنی دے سکھاں نوں حصہ دینا پیا۔ (پنہ 21)' ایوں ہی لدھیانے دے علاقے وچ سرہند دی فتح پچھوں سکھ سرداراں ولوں ملے علاقیاں بارے لدھیانہ ضلع گزٹیئر وچ ایہہ جانکاری درج ہے، 'سرہند دی ہار نال ایہہ سارا اپجاؤ علاقہ پھولکیاں اتے ماجھے توں آئے اس (رنجیت سنگھ) دے مددگیراں دے ہتھاں وچ چلا گیا۔ ورتمان سمرالا تحصیل اتے لدھیانے دے پورب ولّ کجھ کُ بھاگ مجھیلاں وچ ونڈیا گیا۔ ہر مکھی اتے مسلدار نے، جنے وی پنڈاں اتے قبضہ کر سکدا سی، اونے پنڈ روک لئے۔ (سکھاں دوارا) سرہند اتے قبضہ کیتے جان توں پہلے کجھ سالاں وچ (رائیکوٹ والے) رایاں دی سرحد چپّ چاپ بدووال، دھاندرا آدی توں پورب ولّ نوں اگے ودھی اتے لدھیانہ قصبے اتے اس دے دکھن اتے پورب ولّ ماچھیواڑے توں کجھ ہی میل ارے تکّ اچی بھومی تکّ پہنچ گئی۔ اوہناں دی اتری سرحد دریا ستلج سی۔ س. ملود سردار پہلاں ہی لدھیانہ تحصیل دے دکھن ولّ (بیڑاں اتے ملود دے نیڑلے پنڈ) ستھاپت ہو چکے سن اتے فروزپور وچ لوہارو توں آئے سدھا سنگھ گلّ نے ساہنیوال نیڑے کجھ پنڈاں اتے قبضہ کیتا ہویا سی۔ کیہا جاندا ہے کہ ایہناں دو اپواداں نوں چھڈّ کے جگراؤں اتے لدھیانہ تحصیلاں دا اچا علاقہ، سمیت فروزپور دی موگا اتے زیرا تحصیل دے وڈے بھاگ دے، جتھے پنڈاں دی گنتی 1360 سی، (رائیکوٹ دے) رایاں دے ادھیکار ہیٹھ سن۔ سمرالا تحصیل دی ونڈ اس پرکار سی: ماچھیواڑا اتے اٹالاں پرگنے دے پوربی بھاگ اتے سدھا سنگھ باجوا قابض ہویا اتے اس دا پچھمی ادھ لدھڑاں والے سردار نے ملیا۔ پرگنا کھنہ دے کجھ پنڈ تارا سنگھ گیبا دے اک سیوک دے ہتھ آئے جس نے پچھوں اپنا ٹکانا کھنے نوں بنایا اتے باقی دا بھاگ کھیڑی، بھڑی، اجنیر اتے جبو-ماجرہ دے سرداراں اتے سونتیوالا تے نشانانوالی مثل دے ہتھ لگا۔ جسا سنگھ کپورتھلہ نے ایسڑو دے ارد گرد 30 جاں 40 پنڈ ملے۔ (رائیکوٹ دے) رایاں دے ادھین رائےپور؉  اتے گجروال دے گریوالاں نے آلے دوآلے دے کجھ پنڈاں اتے ستھانک ادھیکار مانیا۔ (پنہ 19 )' انبالہ ضلع گزٹیئر وچ سرہند دی جت پچھوں امبالے دے علاقے وچ سکھاں دوارا قبضے ہیٹھ لئے علاقیاں دا بھاویں وستھار تاں نہیں دتا گیا، پر اینا ضرور دسیا گیا ہے کہ اجیہے چھوٹے حاکماں دی گنتی 30 کُ سی جیہناں دیاں ملکھاں وچ 20 توں 100 تکّ پنڈ شامل سن۔ (پنہ 24) انبالہ ضلع گزٹیئر انوسار 'اگلے چالی سالاں (اٹھارویں صدی دے انتلے چار دہاکے) دا اتہاس ستنتر سکھ سرداراں دے انگنت چھوٹے چھوٹے آپسی جھگڑیاں دا ہے۔ ایہہ جھگڑے کیول ادوں ہی رکدے سن، جد اوہناں دے اتر وچ پٹیالہ اتے منیماجرا، دکھن وچ لاڈوا، کیتھل اتے تھانیسر ورگیاں شکتی شالی ریاستاں ولوں اوہناں نوں ہڑپّ کر جان دے سانجھے خطرے دا رل کے مقابلہ کرنا ہندا سی۔ اپنے طور اتے ہوند بنائی رکھن دے یوگ ہر وکھرے گھرانے اتے مسلداراں دے ہر جتھے نے اک کیندری ستھان، جتھوں سمچے گوانڈھ نوں لٹیا جا سکے، اتے مضبوط قلعہ اساریا۔' (پنہ-23) کوئی سرمور شکتی نہ ہون اتے سکھ سرداراں دی گھٹ-ودھ شکتی کارن اپروکت علاقیاں دی مالکی ادھر-اودھر ہندی رہی، ایہہ عمل 1809 وچ انگریزاں دی سرپرستی لین اپرنت ہی ختم ہویا۔ ڈاکٹر ہری رام گپتا انوسار پورب وچ سرمور دیاں پہاڑیاں اتے یمنا دریا توں لے کے پچھم ولّ راجستھان دی حدّ تکّ، اتر ولّ دریا ستلج توں لے کے دکھن ولّ پانیپت تکّ دا علاقہ، جو 350 کلومیٹر لما اتے 250 کلومیٹر چوڑا سی، سکھاں دے ادھیکار ہیٹھ سی۔