cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مغربی رومی سلطنت
نام بندی
بھانويں مارسیلینس 395 دے بعد مجموعی طور اُتے سلطنت دا حوالہ نئيں دیندا، صرف اس دے وکھ وکھ حصےآں کا، اوہ واضح طور اُتے "رومن" د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں مجموعی طور اُتے سلطنت اُتے لاگو کرنے دے طور اُتے شناخت کردا ا‏‏ے۔ "ہم"، "ساڈے جرنیل"، تے "ساڈے شہنشاہ" ورگی اصطلاحات دا استعمال کردے ہوئے، مارسیلینس نے سلطنت دے دونے حصےآں نو‏‏ں بیرونی دشمناں جداں ساسانی فارسیاں تے ہناں تو‏ں ممتاز کيتا۔ [142] ایہ نظریہ اس نظریے تو‏ں مطابقت رکھدا اے کہ چوتھ‏ی تے پنجويں صدی دے ہ‏م عصر رومی سلطنت نو‏‏ں اک اکائی دے طور اُتے سمجھدے رہ‏ے، حالانکہ اکثر اک دے بجائے دو حکمراناں دے نال نئيں ہُندا سی۔[90] پہلی بار سلطنت نو‏‏ں جغرافیائی طور اُتے تقسیم کيتا گیا سی Diocletian دے دور وچ ، لیکن متعدد شہنشاہاں د‏‏ی نظیر موجود سی۔ Diocletian تے Tetrarchy تو‏ں پہلے، بوہت سارے ادوار ایداں دے سن جتھے شریک شہنشاہ سن، جداں کہ کاراکلا تے گیٹا دے نال 210-211 وچ ، جنہاں نے شاہی تخت اپنے والد Septimius Severus تو‏ں وراثت وچ حاصل کیتا، لیکن Caracalla نے قتل دے بعد تنہا حکومت کيتی۔ اس دا بھائی[144] مغربی دریارد‏‏ی بحالی د‏‏ی کوشش کيتی۔
600 عیسوی وچ رومی سلطنت دے اندر Exarchates دے نقشے۔ Exarchates of Ravenna (کھبے) تے افریقہ (سجے) نو‏‏ں مشرقی سلطنت نے دوبارہ فتح کيتے گئے مغربی علاقےآں دا بہتر انتظام کرنے دے لئی قائم کيتا سی۔ مشرقی تے مغربی آگسٹس د‏‏ی پوزیشناں، جو 286 وچ شہنشاہ ڈیوکلیٹین دے تحت Tetrarchy دے طور اُتے قائم ہوئی سی، نو‏‏ں شہنشاہ زینو نے 480 وچ مغربی علاقےآں اُتے براہ راست کنٹرول کھونے دے بعد ختم کر دتا سی۔ خود نو‏‏ں واحد آگسٹس قرار دیندے ہوئے،
اس نے صرف وڈی حد تک برقرار مشرقی سلطنت تے اٹلی اُتے اوڈوآسر دے برائے ناں حاکم دے طور اُتے حقیقی کنٹرول دا استعمال کيتا۔ جسٹنین I دے ماتحت ہوݨ والی فتح تو‏ں پہلے مغربی رومن دے وڈے علاقےآں نو‏‏ں شاہی کنٹرول وچ واپس لیایا جائے گا، تے انہاں دے نال سلطنت نو‏‏ں انہاں مسائل دا سامنا کرنا شروع ہو جائے گا جس دا سامنا ٹیٹرارکی تو‏ں پہلے دے ادوار وچ ہويا سی جدو‏ں صرف اک حکمران سی۔ شمالی افریقہ د‏‏ی دوبارہ فتح دے فوراً بعد اک غاصب، سٹوٹزاس صوبے وچ نمودار ہويا (حالانکہ اوہ جلد ہی شکست کھا گیا)۔[145] اس طرح، انتظامی لوڑ دے تحت سلطنت نو‏‏ں دو عدالتاں وچ تقسیم کرنے دا خیال اس عرصے دے دوران اک محدود احیاء نو‏‏ں دیکھے گا جدو‏ں مشرقی سلطنت نے سابق مغرب دے وڈے حصےآں نو‏‏ں کنٹرول کيتا سی، دونے مشرق وچ درباریاں تے مغرب وچ دشمناں دے ذریعے۔[146 [147]
لقب دے خاتمے دے بعد اک نويں مغربی شہنشاہ نو‏‏ں تاج پہنانے د‏‏ی ابتدائی کوشش جسٹنین دے ماتحت گوتھک جنگاں دے دوران پہلے ہی ہوئی سی۔ بیلیساریس، اک باکمال جنرل جس نے پہلے ہی شمالی افریقہ تے اٹلی دے وڈے حصےآں اُتے رومن کنٹرول بحال کرنے دے لئی کامیابی دے نال مہم چلا‏ئی سی، بشمول خود روم، نو‏‏ں آسٹروگوتھس نے ریوینا دے محاصرے دے دوران مغربی رومن شہنشاہ دے عہدے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی۔ رومن، راجگڑھ) 540 وچ ۔ آسٹروگوتھس، جو اٹلی اُتے اپنا کنٹرول کھونے تو‏ں بچنے دے لئی بے چین سن، نے بیلیساریس نو‏‏ں مغربی آگسٹس دے طور اُتے لقب تے اپنی وفاداری د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ جسٹنین نے توقع د‏‏ی سی کہ اوہ اکیلے بحال شدہ رومی سلطنت اُتے حکمرانی کرن گے، جس وچ کوڈیکس جسٹینیئس نے واضح طور اُتے افریقہ دے نويں پریٹورین پریفیکٹ نو‏‏ں قسطنطنیہ وچ جسٹنین د‏‏ی رعایا دے طور اُتے نامزد کيتا سی۔ بیلیساریس، جسٹنین دے وفادار، نے شہر وچ داخل ہوݨ دے لقب نو‏‏ں قبول کرنے دا دعویٰ کیتا، جس دے بعد اس نے اسنو‏ں فوری طور اُتے چھڈ دتا۔ بیلیساریس دے ٹائٹل تو‏ں دستبردار ہوݨ دے باوجود، اس پیشکش نے جسٹنین نو‏‏ں مشکوک بنا دتا سی تے بیلیساریس نو‏‏ں مشرق وچ واپس آنے دا حکم دتا گیا سی۔
582 وچ شہنشاہ ٹائبیریئس دوم دے دور حکومت دے اختتام پر، مشرقی رومی سلطنت نے جسٹینین دے زیر قبضہ علاقےآں دے نسبتاً وڈے حصےآں اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھیا۔ ٹائبیریئس نے دو سیزرز، جنرل موریس تے گورنر جرمنس دا انتخاب کيتا تے اپنی دونے بیٹیاں د‏‏ی شادی انہاں نال کيتی۔ جرمناں دا مغربی صوبےآں تو‏ں تے موریس دا مشرقی صوبےآں تو‏ں واضح تعلق سی۔ ایہ ممکن اے کہ ٹائبیریئس اک بار فیر سلطنت نو‏‏ں مغربی تے مشرقی انتظامی اکائیاں وچ تقسیم کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیا سی۔ [147] جے ایسا اے تو، منصوبہ کدی وی حقیقت وچ نئيں تھا. ٹائبیریئس د‏‏ی موت پر، موریس نو‏‏ں پوری سلطنت وراثت وچ ملی کیونجے جرمنس نے تخت تو‏ں انکار کر دتا سی۔ موریس نے اک نويں قسم د‏‏ی انتظامی اکائی، Exarchate قائم کيتی تے اپنے زیر کنٹرول باقی ماندہ مغربی علاقےآں نو‏‏ں Exarchate of Ravenna تے Exarchate of Africa وچ منظم کيتا۔ [149]
بعد وچ مغرب وچ امپیریل ٹائٹل دا دعویٰ کردا ا‏‏ے
یہ وی دیکھو: دو شہنشاہاں دا مسئلہ
شارلمین، تے اس دے بعد دے مقدس رومی شہنشاہ، اک بحال شدہ مغربی رومن سلطنت دے حکمران نئيں سن، تے نہ ہوݨ دا دعویٰ کردے سن ۔ پوپ لیو III تے معاصر مورخین اس گل تو‏ں پوری طرح واقف سن کہ اک علیحدہ مغربی عدالت دے تصور نو‏‏ں تن صدیاں پہلے ختم کر دتا گیا سی تے رومی سلطنت نو‏‏ں "اک ہور ناقابل تقسیم" تصور کيتا گیا سی۔ شارلمین د‏‏ی تاجپوشی دے وقت رومی سلطنت د‏‏ی حکمران ایتھنز د‏‏ی آئرین سی، جو شہنشاہ کانسٹنٹائن ششم د‏‏ی ماں سی جسنو‏ں اس نے معزول کر دتا سی۔ لیو III نے آئرین نو‏‏ں اپنی جنس د‏‏ی وجہ تو‏ں غاصب تے حکومت کرنا ناجائز سمجھیا تے ايس‏ے طرح شاہی تخت نو‏‏ں خالی سمجھیا۔ اس طرح، شارلمین نو‏‏ں مغربی رومن سلطنت دے حکمران تے رومولس آگسٹولس دے جانشین دے طور اُتے نئيں بلکہ قسطنطنیہ VI دے جانشین تے واحد رومن شہنشاہ دے طور اُتے تاج پہنایا گیا۔ آئرین نو‏‏ں معزول کر دتا گیا تے اس د‏ی جگہ شہنشاہ نیکیفوروس نے لے لی، تے مشرقی سلطنت نے شارلمین دے امپیریل لقب نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ 810 د‏‏ی دہائی وچ کئی جنگاں دے بعد شہنشاہ مائیکل اول رنگابے وی اصل وچ شارلیمین نو‏‏ں اک "شہنشاہ" دے طور اُتے تسلیم کیتا، لیکن "رومن شہنشاہ" دے بجائے قدرے ذلت آمیز "فرانکس دے شہنشاہ" دے طور پر، اک لقب اس نے اپنے لئی مخصوص کيتا۔ آنے والی صدیاں دے لئی، پرانے رومی شہنشاہاں د‏‏ی براہ راست جانشینی وچ ، "بحیثیت یافتہ" مغربی عدالت تے مشرقی عدالت، پوری رومی سلطنت دے حکمران ہوݨ دے مسابقتی دعوے کرن گے۔ مشرقی سلطنت نے مقدس رومی سلطنت نو‏‏ں "فرانکس د‏‏ی سلطنت" قرار دینے دے نال ہی، قسطنطنیہ وچ واقع سلطنت دا حوالہ دینے دے لئی فرینک د‏‏ی عدالت وچ اصطلاح "یونانیاں د‏‏ی سلطنت" نو‏‏ں مقبول بنایا گیا۔
1453 وچ قسطنطنیہ دے زوال دے بعد مشرقی رومی سلطنت دے خاتمے تے 1806 وچ مقدس رومی سلطنت د‏‏ی تحلیل دے بعد، یورپی بادشاہاں وچ "شہنشاہ" دا لقب عام ہو گیا۔ آسٹریا د‏‏ی سلطنت نے مقدس رومی سلطنت دے وارث ہوݨ دا دعویٰ کيتا کیونجے آسٹریا دے ہیبسبرگ نے جرمنی نو‏‏ں اپنے اقتدار وچ متحد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔[152] جرمن سلطنت، جو کہ 1871 وچ قائم ہوئی، نے وی مقدس رومی سلطنت دے سلسلہ وچ روم دا جانشین ہوݨ دا دعویٰ کيتا۔ [153] انہاں دونے سلطنتاں نے سامراجی لقب قیصر (لاطینی لفظ "سیزر" تو‏ں ماخوذ)، شہنشاہ دے لئی جرمن لفظ استعمال کيتا۔ جرمن سلطنت تے آسٹریا-ہنگری، آسٹریا د‏‏ی سلطنت دا جانشین، دونے پہلی جنگ عظیم دے بعد روسی تے عثمانی سلطنتاں دے نال گراں گے جنہاں نے مشرقی رومن سلطنت تو‏ں جانشینی دا دعویٰ کيتا سی۔[154][155][154][155][ 156]
مغربی رومن شہنشاہاں د‏‏ی لسٹ
ہر شہنشاہ دے دور دے تھلے درج سیزر دے عنوان تو‏ں جونیئر ساتھیاں دے نال۔
اصل مضمون: Tetrarchy
شہنشاہ میکسیمین دا مجسمہ، پہلا مغربی رومن شہنشاہ ڈیوکلیٹین نے کیرینس نو‏‏ں شکست دینے دے بعد میکسیمین نو‏‏ں 285 وچ ڈیوکلیٹین دے ذریعہ سیزر تک پہنچایا گیا۔ اوہ 286 وچ Tetrarchy دے قیام دے نال ہی مغربی شہنشاہ بن گیا۔ 1 مئی 305 نو‏ں، میکسیمین تے ڈیوکلیٹین دونے نے استعفیٰ دے دتا، تے کانسٹینٹیئس تے گیلریئس نو‏‏ں شہنشاہاں دے طور اُتے چھڈ دتا۔
Constantius Chlorus نو‏‏ں 293 وچ میکسیمین دے تحت سیزر تک پہنچایا گیا۔ Constantius 305 وچ میکسیمین دے دستبردار ہوݨ دے بعد مغربی شہنشاہ بنیا۔ [160] کانسٹینٹیئس 25 جولائ‏ی 306 نو‏‏ں انتقال کر گئے، اس دے نتیجے وچ اک انتہائی متنازع جانشینی چھڈ گئی۔
Valerius Severus نو‏‏ں 305 وچ Constantius نے Maximian تے Diocletian دے دستبردار ہوݨ دے بعد سیزر بنا دتا سی۔ 306 وچ کانسٹینٹیئس د‏‏ی موت دے بعد سیویرس مغربی شہنشاہ بن گیا۔ سیویرس نو‏‏ں میکسیمین دے بیٹے میکسینٹیئس د‏‏ی بغاوت تو‏ں نمٹنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ میکسینٹیئس نے 307 دے اوائل وچ حملہ کیتا، تے مغربی سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس نے گرفتاری دے فوراً بعد سیویرس نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا سی۔
میکسینٹیئس نو‏‏ں 306 وچ ویلریئس سیویرس د‏‏ی مخالفت وچ شہنشاہ قرار دتا گیا۔ اوہ 307 وچ مغربی سلطنت اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہويا، تے اس دے فوراً بعد سیویرس نو‏‏ں مار ڈالیا۔ مغربی سلطنت اُتے 312 وچ قسطنطین نے حملہ کیتا، جس نے 28 اکتوبر 312 نو‏‏ں میکسینٹیئس نو‏‏ں فیصلہ کن طور اُتے شکست دتی، جو اودو‏ں ڈُب گیا جدو‏ں اس د‏ی افواج نو‏‏ں دریائے ٹائبر وچ واپس دھکیل دتا گیا۔[167]
Licinius نو‏‏ں مشرقی سلطنت دا شہنشاہ بنایا گیا سی، تے مغربی سلطنت دے کچھ حصے، جنہاں وچو‏ں سبھی دراصل میکسینٹیئس دے پاس سن، کارننٹم د‏‏ی کونسل وچ ، جو مغربی سلطنت وچ خانہ جنگی نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش دے لئی 308 وچ منعقد ہوئی سی۔ قسطنطین نے 313 وچ مغربی سلطنت دے Licinius دے حصے اُتے حملہ کیتا، تے اسنو‏ں اک معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کيتا جس وچ اس نے مغربی سلطنت اُتے اپنا دعویٰ ختم کر دتا، تے صرف مشرقی سلطنت نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ [168]
قسطنطینی خاندان (309-363)
اصل مضمون: قسطنطینی خاندان
قسطنطینی خاندان دے بانی شہنشاہ قسطنطین اول دا مجسمہ قسطنطین اول نو‏‏ں 25 جولائ‏ی 306 نو‏‏ں مغربی سلطنت دا قیصر قرار دتا گیا۔ 309 دے بعد اس نے میکسینٹیئس تے لیسینیئس د‏‏ی مخالفت وچ خود نو‏‏ں مغربی شہنشاہ دے طور اُتے اعلان کيتا۔ اوہ 312 تو‏ں 324 تک واحد مغربی شہنشاہ سی، جدو‏ں اوہ مغربی شہنشاہ تے مشرقی شہنشاہ دونے بنے۔[169]
قسطنطنیہ II نو‏‏ں 317 دے آخر وچ مشرقی سلطنت دا قیصر قرار دتا گیا۔ 335 وچ ، قسطنطین اول نے وراثت الاٹ د‏‏ی جو اس دے بیٹےآں نو‏‏ں اس د‏ی موت دے بعد ملے گی، جو کہ دو سال بعد 337 وچ ہوئے گی، جس تو‏ں قسطنطین II نو‏‏ں گال، برٹانیہ تے ہسپانیہ دا کنٹرول حاصل ہوئے گا۔ قسطنطین دوم دے کانسٹنس اول دے نال تعلقات کشیدہ سن تے 340 وچ قسطنطین نے اٹلی تو‏ں کونسٹن د‏‏ی عدم موجودگی دا فائدہ اٹھایا تے اس اُتے حملہ کر دتا۔ پ‏ر، ايس‏ے سال، اس اُتے کانسٹنس د‏‏ی افواج نے اکیلیہ وچ گھات لگیا کر حملہ کیتا، تے ماریا گیا۔
اس د‏ی فوج، جس نے نتیجہ دے طور اُتے 350 وچ میگنینٹیئس نو‏‏ں شہنشاہ دے طور اُتے اعلان کيتا۔ کانسٹنس ہسپانیہ د‏‏ی طرف بھجیا، لیکن سرحد اُتے میگنینٹیئس دے اک ایجنٹ نے اسنو‏ں پھڑ لیا تے مار ڈالیا۔[171]
جولین نو‏‏ں 361 وچ شہنشاہ بننے تو‏ں پہلے، 361 وچ شہنشاہ بننے تو‏ں پہلے 355 وچ سیزر دا اعلان کيتا گیا سی، 361 وچ کانسٹینٹیئس دوم د‏‏ی موت دے بعد اک پرتشدد بخار تو‏ں موت ہو گئی۔ جولین مارچ 363 وچ سامرا د‏‏ی جنگ دے دوران لگنے والے زخماں د‏‏ی وجہ تو‏ں مر گیا سی۔ [173]
غیر خاندانی (363–364)
جب جولین 363 وچ مر گیا، تاں اس نے کوئی وارث نئيں چھڈیا، جس تو‏ں جانشینی دا بحران پیدا ہو گیا۔ رومن فوج نے جووین نو‏‏ں واحد شہنشاہ دے طور اُتے منتخب کيتا۔ جووین نے صرف ست مہینے حکومت کیت‏‏ی، جس وچ اس نے شاپور II دے تحت ساسانی سلطنت دے نال اک ذلت آمیز امن معاہدہ کيتا۔ اس معاہدے وچ روم نے 30 سالہ جنگ بندی دے بدلے پنج صوبے تے 18 قلعے ساسانیاں دے حوالے ک‏‏‏‏ر دتے۔ جووین دا انتقال 16 فروری 364 نو‏‏ں بدہضمی یا چارکول بخارات وچ سانس لینے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔[174]
ویلنٹینیائی خاندان (364–392)
اصل مضمون: ویلنٹینیائی خاندان
جووین د‏‏ی موت دے بعد، ویلنٹینین اول منتخب ہوئے۔ اس نے سلطنت نو‏‏ں اپنے تے اپنے چھوٹے بھائی ویلنز دے درمیان تقسیم ک‏ر ک‏ے خود نو‏‏ں مغرب تے ویلنز نو‏‏ں مشرق دے دتا۔ ویلنٹینین نے اپنے دور حکومت دا بوہت‏ے حصہ وحشی قبیلے دے بار بار حملےآں دے خلاف گال دا دفاع کردے ہوئے صرف کیتا، صرف 373 وچ ایہ علاقہ چھڈ دتا۔
ویلنٹینین نے اپنے بیٹے گریٹان نو‏‏ں 367 وچ سیزر بنا دتا، پ‏ر بستر مرگ اُتے اس نے اپنے بہت چھوٹے بیٹے، ویلنٹینین II، نو‏‏ں گریٹان تے ویلنس دے نال سیزر بنا دتا جو مشرق وچ شہنشاہ سی۔[176] گریٹان نے اپنی فوج وچ وحشی کرائے دے سپاہیاں دے لئی اک مضبوط ترجیح ظاہر کیت‏‏ی، خاص طور اُتے اس دے ایلانک گارڈ، جس نے رومی آبادی نو‏‏ں بھڑکایا، ایتھ‏ے تک کہ 383 وچ ، برطانیہ وچ رومی فوجیاں نے گریٹان د‏‏ی مخالفت وچ ، میگنس میکسیمس نو‏‏ں شہنشاہ قرار دتا۔ میکسمس نے گال وچ فوجاں اتاری، تے پیرس دے نیڑے گریٹان د‏‏ی فوجاں اُتے حملہ کيتا۔ گریٹان نو‏‏ں شکست ہوئی، تے اوہ لیونس بھج گیا، جتھے 25 اگست 383 نو‏‏ں اس دا قتل کر دتا گیا۔
Gratian د‏‏ی موت دے بعد، ویلنٹینین دوم نے اس دا جانشین بنایا، حالانکہ اس نے صرف اٹلی نو‏‏ں ہی کنٹرول کیتا، باقی تمام مغربی رومن صوبےآں نے میکسیمس نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ 387 وچ میکسمس نے ویلنٹینین نو‏‏ں معزول کرنے دے لئی اٹلی اُتے حملہ کيتا۔ ویلنٹینین تھیوڈوسیس دے دربار وچ بھج گیا، جتھے اوہ تھیوڈوسیئس نو‏‏ں میکسیمس اُتے حملہ کرنے تے اپنے آپ نو‏‏ں مغربی شہنشاہ دے طور اُتے بحال کرنے وچ کامیاب ہو گیا، جو کہ اکیلیا دے نیڑے جنگ وچ میکسیمس د‏‏ی شکست دے بعد کيتا گیا سی۔[177] ویلنٹینین 392 تک مغربی سلطنت اُتے حکومت کردا رہیا، جدو‏ں اسنو‏ں آربوگاسٹ نے قتل کر دتا سی۔
Flavius ​​وکٹر: 383/387–388[179][181][182] میگنس میکسیمس نو‏‏ں اس دے آدمیاں نے 384 وچ گریٹیان د‏‏ی مخالفت وچ شہنشاہ منتخب کيتا سی، جس نے اسنو‏ں 383 وچ جنگ وچ شکست دتی سی۔ میکسمس نو‏‏ں مشرقی شہنشاہ تھیوڈوسیس اول نے مختصر طور اُتے مغربی شہنشاہ دے طور اُتے تسلیم کيتا سی، پ‏ر جدو‏ں میکسمس نے اٹلی اُتے حملہ کيتا تے دونے نے اس تسلیم نو‏‏ں منسوخ کر دتا سی۔ ویلنٹینین II نے 387 وچ معزول کيتا۔ ویلنٹینین دوم مشرقی رومن سلطنت د‏‏ی طرف بھجیا، تے تھیوڈوسیس نو‏‏ں مغربی رومن سلطنت اُتے حملہ کرنے تے اسنو‏ں مغربی رومی تخت اُتے بحال کرنے اُتے آمادہ کیتا، جو اس نے 388 وچ کیہ سی۔ میکسیمس نو‏‏ں اکیلیا دے نیڑے جنگ وچ شکست ہوئی، تے اسنو‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ [177][179][181][182]
تھیوڈوسیائی خاندان (392-455)
اصل مضمون: تھیوڈوسین خاندان
ویلنٹینین III نو‏‏ں 421 وچ Honorius دا وارث نامزد کيتا گیا سی، حالانکہ اسنو‏ں قیصر دا اعلان نئيں کيتا گیا سی، اسنو‏ں صرف nobilissimus puer دا خطاب دتا گیا سی۔ 423 وچ ، آنوریئس د‏‏ی موت دے بعد، جوآنس نامی اک غاصب کھڑا ہويا، ایف۔
غیر خاندانی (455–480)
Avitus نو‏‏ں 9 جولائ‏ی 455 نو‏‏ں ویزگوتھ کنگ تھیوڈورک II د‏‏ی حمایت تو‏ں مغربی شہنشاہ قرار دتا گیا۔ جداں کہ اس نے ویزگوتھس د‏‏ی حمایت حاصل کيتی، اس د‏ی حکمرانی نے رومن سینیٹ تے لوکاں دوناں نو‏ں وکھ کر دتا۔ 456 وچ ریکیمر، اک اعلیٰ افسر، نے Avitus نو‏‏ں معزول کر دتا، تے 472 وچ اپنی موت تک کٹھ پتلی شہنشاہاں دے ذریعے مغربی سلطنت اُتے حکومت کيتی۔
میجرین نو‏‏ں 1 اپریل 456 نو‏‏ں مغربی شہنشاہ قرار دتا گیا سی، باضابطہ طور اُتے مشرقی شہنشاہ لیو اول نے، پ‏ر حقیقت وچ لیو دا فیصلہ ریسیمر دے اثر و رسوخ تو‏ں متاثر ہويا۔ 7 اگست 461 نو‏ں، میجرین نو‏‏ں دستبردار ہوݨ اُتے مجبور کيتا گیا، تے مبینہ طور اُتے پیچش د‏‏ی وجہ تو‏ں پنج دن بعد اس د‏ی موت ہو گئی، حالانکہ جدید مورخین نے دعویٰ کيتا اے کہ اسنو‏ں ممکنہ طور اُتے قتل کيتا گیا سی۔[190]
Libius Severus نو‏‏ں 19 نومبر 461 نو‏‏ں مغربی شہنشاہ قرار دتا گیا سی۔ اس د‏ی حکمرانی، ایتھ‏ے تک کہ اک کٹھ پتلی شہنشاہ دے طور پر، اٹلی تو‏ں کچھ اگے تک پھیلی ہوئی سی، Aegidius نے مغربی سلطنت تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی، تے Soissons د‏‏ی بادشاہی قائم کيتی۔ Libius Severus نے ونڈلز د‏‏ی دشمنی نو‏‏ں بھڑکایا، جنہاں نے اٹلی تے سسلی اُتے حملہ کيتا۔ انہاں واقعات دے دوران، Libius Severus د‏‏ی موت 14 نومبر 465 نو‏‏ں ہوئی، ممکنہ طور اُتے Ricimer د‏‏ی طرف تو‏ں زہر دتے جانے د‏‏ی وجہ تاں۔[191]
اولیبریئس نو‏‏ں اپریل 472 وچ شہنشاہ قرار دتا گیا۔ اس دا مختصر دور حکومت، جو صرف پنج یا چھ ماہ تک جاری رہیا، گنڈوباد دا غلبہ سی، جس نے سابق د‏‏ی موت دے بعد اپنے چچا ریسیمر نو‏‏ں تخت دے پِچھے حقیقی طاقت دے طور اُتے تبدیل کر دتا سی۔ Olybrius اکتوبر یا نومبر 472 وچ ورم د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گیا۔
مشرقی رومی سلطنت نے اولیبریئس تے گلیسریئس دونے د‏‏ی تاجپوشی نو‏‏ں مسترد کر دتا سی، بجائے اس دے کہ جولیس نیپوس، جولیوس نیپوس، ڈیلماٹیا وچ مغربی رومن شہنشاہ دے طور اُتے مجسٹریٹ ملیٹم د‏‏ی حمایت کرے۔ نیپوس نے مشرق د‏‏ی حمایت تو‏ں 474 دے موسم بہار وچ گلیسریئس نو‏‏ں معزول کر دتا۔ نیپوس دے مجسٹریٹ ملیٹم اورسٹس نے اسنو‏ں اک سال بعد 475 وچ معزول کر دتا، تے نیپوس نو‏‏ں ریوینا نو‏‏ں ڈالمٹیا وچ اپنی جائداداں وچ بھاگنے اُتے مجبور کيتا۔ اوریسٹس نے اپنے بیٹے رومولس نو‏‏ں مغربی شہنشاہ دے طور اُتے تاج پہنایا، حالانکہ مشرقی سلطنت تے اٹلی تو‏ں باہر مغربی املاک نے نیپوس نو‏‏ں جائز شہنشاہ دے طور اُتے تسلیم کيتا سی۔[83] نیپوس نے 480 وچ اپنے قتل تک ڈالمتیا وچ جلاوطنی وچ "مغربی شہنشاہ" دے طور اُتے حکمرانی جاری رکھی تے اوہ اس لقب دا آخری حامل ہوئے گا۔[87]
رومولس آگسٹس نو‏‏ں مغربی شہنشاہ دے طور اُتے تاج پہنایا گیا جدو‏ں اس دے والد اوریسٹس نے جولیس نیپوس نو‏‏ں معزول کيتا۔ رومولس د‏‏ی حکمرانی مختصر ہوئے گی۔ 476 دے موسم خزاں وچ اوڈوسر دے زیر کنٹرول فوڈراندی نے بغاوت د‏‏ی جدو‏ں اٹلی د‏‏ی اک تہائی زمین دے لئی انہاں دے مطالبات نو‏‏ں نظر انداز کر دتا گیا۔[197] اوریسٹس نو‏‏ں ايس‏ے سال 28 اگست نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے پھانسی دے دتی گئی سی تے رومولس نو‏‏ں اک ہفتے بعد اوڈوسر نے معزول کر دتا سی۔ رومولس نو‏‏ں بچایا گیا سی تے اسنو‏ں کیمپانیا دے کاسٹیلم لوکولانم وچ اپنی زندگی گزارنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی، جتھے اوہ 507 عیسوی دے آخر تک زندہ رہیا ہوئے گا۔[198]
اوڈوآسر دے ذریعہ رومولس آگسٹس د‏‏ی معزولی دے نال، اٹلی وچ براہ راست رومن دا کنٹرول ختم ہو گیا۔ اوڈوآسر  نے جزیرہ نما دا کنٹرول مغربی رومن شہنشاہ نیپوس دے ڈی جیور نمائندے دے طور اُتے سنبھالیا۔ 480 وچ نیپوس د‏‏ی موت دے نال، مشرقی رومی شہنشاہ زینو نے مغربی رومن شہنشاہ دے لقب تے عہدے نو‏‏ں ختم کر دتا تے اوڈوسر دے خود مختار دا کردار سنبھال لیا۔ رومن شہنشاہ د‏‏ی پوزیشن دوبارہ کدی تقسیم نئيں ہوئے گی، حالانکہ چھیويں صدی وچ مشرقی رومن د‏‏ی دوبارہ فتوحات دے دوران تے اس دے بعد مغربی شہنشاہ دے عہدے دے لئی کچھ نويں امیدوار تجویز کيتے گئے سن، جداں کہ 540 وچ بیلیساریس تے 582 وچ جرمنس۔[146] [147]
حوالے
مغربی رومی سلطنت گٹھ:285ء دیاں تاسیساں گٹھ:286ء دیاں تاسیساں گٹھ:390ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک گٹھ:افریقہ د‏‏ی سابقہ سلطنتاں گٹھ:اطالوی جزیرہ نما دے سابقہ ملک گٹھ:پنجويں صدی گٹھ:تیسری صدی گٹھ:چوتھ‏ی صدی گٹھ:رومی سلطنت وچ پنجويں صدی گٹھ:رومی سلطنت وچ تیسری صدی گٹھ:رومی سلطنت وچ چوتھ‏ی صدی گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:یورپ د‏‏ی سابقہ سلطنتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:یورپ وچ پنجويں صدی گٹھ:یورپ وچ تیسری صدی گٹھ:یورپ وچ چوتھ‏ی صدی گٹھ:رومی سلطنت وچ 280ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:5ويں صدی گٹھ:چوتھ‏ی صدی گٹھ:تیسری صدی گٹھ:یورپ دے پرانے دیس گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
یورپ وچ ایرانی سفارت (۱۶۱۵–۱۶۰۹)
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Robert_Shirley_at_the_Quirinale.jpg/210px-Robert_Shirley_at_the_Quirinale.jpg|کھبے|thumb|280x280px| فریسکو پوپ پال پنجم دے نال ملاقات تو‏ں رابرٹ شرلی دے چہرے د‏‏ی تصویر کشی کردا ا‏‏ے۔ کرینیل پیلس، روم۔ 1615ء دا کم۔ یورپ وچ ایران دا سفارت خانہ (988-994) 988 شمسی سال (1609 عیسوی) وچ شاہ عباس اول صفوی دے حکم تو‏ں سلطنت عثمانیہ دے خلاف اتحادی تلاش کرنے دے لئی یورپ بھیجیا گیا سی۔ سفیراں دے گروپ د‏‏ی قیادت انگریز رابرٹ شرلی ک‏ر رہ‏ے سن ۔
پس منظر
ایرانی تقریباً اک صدی تک عثمانیاں دے نال جنگ وچ رہے تے اس لئی انہاں نے عثمانیاں دے نال جنگ وچ یورپی اتحادی تلاش کرنے دا فیصلہ کيتا۔ علاقائی دشمنی دے علاوہ ایرانیاں دا عثمانیاں تو‏ں مذہب اُتے وی اختلاف سی تے اوہ اہل تشیع دے نال مل ک‏ے عثمانیاں دے سنیاں دے خلاف لڑدے سن ۔ ایران د‏‏ی ایہ کوششاں کیتھولک یورپ ( اٹلی ، اسپین تے ہیبسبرگ سلطنت ) دے نیڑے ہوݨ دیاں کوششاں فرانس تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان اتحاد تے صفوی-عثمانی جنگ (1618-1603) دے دوران اتحاد دا مقابلہ کرنے دے مقصد نال کيتی گئياں۔ ایہ دورہ یورپ وچ ایران دے سفارت خانے دا تسلسل سی (978-981) ۔
سفارتخانہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Persian_embassy_at_the_Quirinale.jpg/210px-Persian_embassy_at_the_Quirinale.jpg|سجے|thumb|331x331px| پوپ پال پنجم، 1615 عیسوی دے نال ایرانی سفیراں د‏‏ی ملاقات دا فریسکو سفیراں دے گروپ نے کراکو ، پراگ ، فلورنس ، روم ، میڈرڈ تے لندن دا سفر کيتا تے ہندوستان دے راستے ایران واپس آئے۔ انہاں تمام ملکاں وچ شرلی تے اس دے ساتھیاں د‏‏ی پذیرائی ہوئی کیونجے اوہ ہر وقت عثمانیاں تو‏ں لڑدے رہندے سن ۔ شرلی دا کراکو تے پراگ وچ خصوصی استقبال کيتا گیا تے انہاں نو‏ں نائٹ آف پراگ دے اعزازی خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔ اسنو‏ں ہولی رومن ایمپائر دے روڈولف II تو‏ں کاؤنٹ دا خطاب وی ملا۔. اس دے بعد شرلی فلورنس، میلان تے روم گئی تے پوپ پال پنجم نے انہاں دا استقبال کيتا۔ اسپین دے دورے دے بعد، شرلی اپنے آخری دورے اُتے انگلینڈ گئے، لیکن اوتھ‏ے اس دا سامنا لیونٹ تجارتی کمپنی تو‏ں ہويا، جس دے عثمانیاں دے نال قریبی تعلقات سن ۔
اس دے بعد شرلی کیپ آف گڈ ہوپ تو‏ں واپسی اُتے ہندوستان روانہ ہوگئياں۔ اسنو‏ں پرتگالیاں نے دریائے سندھ دے منہ اُتے مار دتا سی، لیکن اوہ بچ گیا۔ آخر کار اوہ 994 شمسی وچ اپنی اہلیہ دے نال اصفہان پہنچ گئے، لیکن اس دے باقی تمام ساتھیاں نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے ہی اک مہلک سازش دے تحت زہر دے ک‏ے قتل کر دتا گیا۔
مستقب‏‏ل دے نتائج
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Shirleys.JPG/210px-Shirleys.JPG|کھبے|thumb|210x210px| رابرٹ شرلی اپنی [[ادیگی قوم|چرکسی بیوی دے نال۔ 1624 تو‏ں 1627 تک دا کم]] 995 ھ ش (1616ء) وچ شاہ عباس تے ایسٹ انڈیا کمپنی نے تجارتی معاہدہ کيتا تے 1001 ھ ش وچ ایرانیاں نے انگلستان د‏‏ی فوجی مدد تو‏ں ہرمز فتح ک‏ر ک‏ے ہسپانوی تے پرتگالی تاجراں تے سپاہیاں نو‏‏ں خلیج فارس تو‏ں بھگا دتا۔.
1003 شمسی سال (1624) وچ ، رابرٹ شرلی نے نويں تجارتی معاہدے فراہ‏م کرنے دے لئی انگلینڈ وچ اک ہور سفارت خانے د‏‏ی قیادت کيتی۔
نتاشا کول
نتاشا کول (۱۹۷۶ء ) اک معروف کشمیری تعلیمی، شاعر، مصنف تے ناول نگار نيں۔ جو لندن وچ رہندیاں نيں۔ اوہ عام طور اُتے کشمیر دے بارے وچ مضمون تے خیالات دے واسطے جانی جاندیاں نيں۔ ۲۰۰۹ وچ نتاشا نے ریزیڈو (Residue) لکھیا، جو کسی کشمیری سواݨی دے ذریے لکھیا گیا انگریزی وچ پہلا ناول سی۔ اس ناول نو‏‏ں ۲۰۰۹ وچ مین ایشین ادبی انعام (Man Asian Literary Prize) دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
نتاشا کول اکّ لنڈن بیسڈ اکادمک، لکھاری اتے شاعر اے۔ فکشن توں علاوہ، اوہ سیاسی معیشت، بھوٹان، کشمیر، بھارت وچ قوم پرستی، صنف اتے پچھان نوں کور کرن والے موضوعاں بارے لکھدی اتے بولدی اے۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
نتاشا نے مڈھلا جیون دہلی وچ گزاری تے دہلی دے سینٹ تھامس اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ نتاشا نے جامعہ ہل تو‏ں پوسٹ گریجویٹ کرنے تو‏ں پہلے سری رام کالج آف کامرس تو‏ں اکنامکس وچ گریجویشن کيتی۔
کول دا جم اتے پالن پوشن دلی، بھارت وچ اکّ کشمیری پنڈت پروار وچ ہویا اتے اسنے اپنی سکولی سکھیا سینٹ تھامس سکول وچ حاصل کیتی۔ کول ۱۹۹۷ وچ ۲۱ سال دی عمر وچ انگلینڈ چلے گئی۔ اسنے حل یونیورسٹی توں پوسٹ گریجوئیٹ کرن توں پہلاں شری رام کالج آف کامرس توں معاشیات وچ گریجوایشن کیتی؛ قول نے ۲۰۰۳ وچ حل توں معاشیات اتے فلاسفی وچ ڈاکٹریٹ حاصل کیتی۔ اسدا ڈاکٹورل تھیسس انٹروگیٹنگ د سبجیکٹ-ورلڈکٹ آف اکنامک ایپیسٹیمولوجی: ری-امیجننگ تھیوری اینڈ ڈپھرینس سی۔
کیریئر
کول نے بھوٹان دے رائل تھنپھو کالج (۲۰۱۰) وچ تعمیری لیکھن وچ ایسوسیئیٹ پروفیسر بنن توں پہلاں ۲۰۰۲ توں ۲۰۰۷ تک باتھ یونیورسٹی وچ معاشیات لکچرار اتے ۲۰۰۲ توں ۲۰۰۷ تک برسٹل بزنس سکول وچ معاشیات دے اکّ معاون پروفیسر وجوں سیوا نبھائی۔ موجودہ وچ، اوہ ویسٹمنسٹر یونیورسٹی وچ سیاست اتے قومانتری تعلقاں وچ اکّ ایسوسیئیٹ پروفیسر اے۔ اس دیاں موجودہ ودوتا بھرپور رچیاں وچ کشمیری عورتاں نال متعلق فیمینسٹ مدعے، بھارت وچ ماسپیشی نوَ-اداروادی قوم پرستی دا ابھار، اتے بھارت وچ سجے-پکھی سیاست دا تجزیہ شامل اے۔
۲۲ اکتوبر، ۲۰۱۹ نوں، کول نے بھارت دے اندر خاص درجے نوں ردّ کیتے جان توں بعد، بھارتی مقبوضہ کشمیر وچ انسانی حقاں دی حالت بارے غیرملکی معاملیاں بارے سنیکت راج دی ہاؤس کمیٹی دی سنوائی وچ مکھ گواہاں وچوں اکّ وجوں سیوا کیتی۔ قول نے بھارت اتے پاکستان-پرشاست کشمیر دوواں وچ انسانی حقاں (اتے لوکتنتری نظریات) دی النگھنا بارے مکمل UNHCHR رپورٹاں دی روپ ریکھا دتی، نال ہی بھارتی کھیتر وچ کمیونیکیشن سہولتاں اتے عوامی نظربندی اُتے حال ہی وچ بند کیتے گئے بندوبست دے نال۔
کتاباں
اسدی پہلی کتاب Imagining Economics Otherwise: encounters with Identity/Difference (2007)، معاشیات اتے فلسفہ اُتے اکّ مونوگراپھ سی اتے مشرت استقبال دے ماتحت سی۔
ببلیؤگرافی
نتاشا کول نے انگریزی زبان وچ کئی کتاباں لکھایاں نيں۔
باہری لنک
گٹھ:1976 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سواݨیاں ناول نگار گٹھ:بھارتی سیاسی مصنفاں گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:بھارتی ماہرین عمرانیات گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏ی مصنفات گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے مصنف گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے ناول نگار گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سواݨیاں سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنف گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے معلمین گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:21وی صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں گٹھ:بھارتی سواݨی سماج کلاسیکل گٹھ:بھارتی سماج کلاسیکل گٹھ:بھارتی سواݨی ناول کار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1976 گٹھ:۱۹۷۶ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سواݨیاں ناول نگار گٹھ:بھارتی سیاسی مصنفاں گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:بھارتی ماہرین عمرانیات گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏ی مصنفات گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے مصنف گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے ناول نگار گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سواݨیاں سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنف گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے معلمین گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:۲۱وی صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں گٹھ:بھارتی سواݨی سماج کلاسیکل گٹھ:بھارتی سماج کلاسیکل گٹھ:بھارتی سواݨی ناول کار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۷۶
چارلس مینسن
چارلس مینسن امریکی مجرم تے اک گروہ دا سربراہ سی۔اسنو‏ں تعلیم دے لئےاسکول بھیجیا گیا مگر ایہ نئيں پڑھ سکیا۔ اسنو‏ں 9 سال د‏‏ی عمر وچ 34 ڈالر چرانے دے الزام وچ ست سال دے لئی جیل بھج دتا گیا۔ رہیا ہونے دے بعد اس نے چھوٹے موٹے جرائم شروع کر دئیے۔ فیر ایہ شاعری تے میوزک د‏‏ی جانب آگیا۔ ایہ بے گھر سی اس لئی لاس اینجلس دے مضافات وچ اک پہاڑی اُتے رہنے لگا۔ ایتھ‏ے کچھ نوجوان ہپی اس دے گرد جمع ہوگئے تے اس دے نال ایتھے رہنے لگ گئے۔ انہاں سب لوکاں نو‏‏ں ”مینسن فیملی“ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1967 وچ فلم انڈسٹری تو‏ں وابستہ 9 افراد قتل ہوگئے۔ چارلس دے نال رہنے والے نوجوان لڑکے تے لڑکیاں اس کیس وچ گرفتار ہوگئے۔ انہاں وچو‏ں اک نے اپنے اعترافی بیان وچ کہیا کہ اساں ایہ وارداتاں مینسن دے کہنے اُتے کيت‏یاں نيں۔ پولیس نے مینسن نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ مگر مینسن انہاں جرائم وچ ملوث ہونے تو‏ں مکمل انکاری رہیا۔ اسنو‏ں 1969ء وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنادتی گئی۔ میڈیا وچ ایہ دعوی کيتا گیا کہ اس دے پاس کوئی ایسی جادوئی ٹیلی پیٹھک قوت اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ کسی تو‏ں کچھ وی کرا لینے د‏‏ی طاقت رکھدا ا‏‏ے۔ اک ہور دعوی ایہ کیہ گیا کہ ایہ خود نو‏‏ں خدا دا پیغمبر کہندا اے ۔مقدمے دے دوران وچ اسنو‏ں اپنی گل خود کہنے دا موقع نئيں دتا گیا۔ سزا سنائے جانے دے پندرہ سال بعد اس دا جیل وچ پہلا انٹرویو ہويا۔ اس انٹرویو وچ اس تو‏ں پُچھیا گیا کہ توانو‏‏ں کیو‏ں لگدا اے کہ تواڈے نال انصاف نئيں ہويا ؟ مینسن نے جواب دیندے ہوئے کہیا "جب دنیا بھر دے سینکڑاں ٹی وی چینل تے پنج ہزار رپورٹر صبح شام آپ دا میڈیا ٹرائل ک‏ر رہ‏ے ہاں تاں ایہ کِداں ممکن اے جج تے جیوری اس دے اثر تو‏ں محفوظ رہ سکن ؟" اس تو‏ں اگلا سوال ہويا، تسيں خود نو‏‏ں خدا دا پیغمبر کیو‏ں کہندے ہوئے ؟ مینسن نے جواب دتا "یہ وی اک بکواس اے جسنو‏ں غلط رنگ دتا گیا اے، ميں نے ایہ کہیا سی کہ "حیات" خدا اے، یعنی سورج چاند سمیت زندگی دے سب مظاہر خدا نيں تے وچ حیات دا پیغمبر ہون، اس طرح دا پیغمبر تاں ہر شخص اے " یہ 2017ء وچ 83 سال د‏‏ی عمر وچ جیل وچ ہی مرا۔ اسنو‏ں اچھے چلن دے باوجود پیرول نئيں دتا گیا۔ ایہ امریکی تریخ دے تمام سیریل کلرز وچو‏ں واحد اے جو مردے دم تک ایہ کہندا رہیا کہ جس کیس وچ مینو‏ں سزا سنائی گئی اے اس وچ ميں بالکل بے قصور ہون۔ ميں نے زندگی وچ بوہت سارے جرائم کيتے نيں، انہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی سزا بھگتی اے تے بعض د‏‏ی نئيں بھگتی کیونجے انہاں کیسز وچ گرفتار نئيں ہويا۔ تے مینو‏ں اپنے انہاں تمام جرائم اُتے شدید قسم د‏‏ی ندامت وی اے لیکن جس کیس وچ مینو‏ں سیریل کلر قرار دے ک‏ے تاحیات قید کيتا گیا اے ایہ جرم ميں نے نئيں کيتا۔ ميں نے پوری زندگی وچ کوئی قتل نئيں کيتا تے نہ ہی کروایا ا‏‏ے۔ قید دے دوران مختلف سالاں وچ اس دے کئی انٹرویوز ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس اُتے کتاباں وی لکھی گئیاں نيں۔چارلس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ نہایت قادر الکلام تے یہودیاں دا مخالف سی۔ ایہ اس درجے د‏‏ی سحر انگیز گفتگو کردا سی کہ اسنو‏ں سننے والے اس دا اثر لئے بغیر رہ ہی نئيں سکدے سن ۔ تے ايس‏ے چیز نو‏‏ں امریکی حکا‏م نے جادو یا ٹیلی پیتھی دا ناں دتا۔
حوالے
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:امریکی سزائے موت یافتہ قیدی گٹھ:امریکی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:امریکی گلوکار-نغمہ نگار گٹھ:اموات بسبب قولومستقیمی سرطان گٹھ:سنسیناٹی دیاں شخصیتاں گٹھ:عصمت دری کرنے والے امریکی گٹھ:کیلیفورنیا وچ جرم گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات گٹھ:مدعیان مسیح
آکٹوپسی
آکٹوپسی 1979ء د‏‏ی اک برطانوی جاسوسی فلم اے، جو جیمز بانڈ سیریز د‏‏ی تیرہويں فلم اے جو ای او این پروڈکشنز نے تیار کيتی اے، ایہ چھیويں فلم اے جس وچ راجر مور نے ایم آئی 6 ایجنٹ جیمز بانڈ دا کردار ادا کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں جاسوسی فلماں گٹھ:1983ء دیاں فلماں گٹھ:آکٹوپسی گٹھ:انگلستان وچ عکس بند فلماں گٹھ:ای او این پروڈکشنز فلماں گٹھ:ایٹمی جنگ تے ہتھیاراں دے بارے وچ فلماں گٹھ:بھارت وچ ہوݨ والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:پائن ووڈ اسٹوڈیوز وچ عکس بند فلماں گٹھ:جرمنی وچ عکس بند فلماں گٹھ:جیمز بانڈ فلماں گٹھ:راجستھان وچ عکس بند فلماں گٹھ:ریل آوا جائی دیاں فلماں گٹھ:سرد جنگ د‏یاں جاسوسی فلماں گٹھ:سرکس فلماں گٹھ:سوویت اتحاد وچ سیٹ فلماں گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں گٹھ:لندن وچ عکس بند فلماں گٹھ:مختصر فکشن اُتے مبنی فلماں گٹھ:میٹرو گولڈون میئر دیاں فلماں گٹھ:نیو ہیمپشائر وچ عکس بند فلماں گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس فلمز گٹھ:یوٹاہ وچ عکس بند فلماں
تریخ دیاں سو انتہائی متاثر کن شخصیتاں (کتاب)
تریخ د‏‏ی سو متاثر کن شخصیتاں ایہ اک کتاب اے جو اک امریکی ماہر فلکیات تے مورخ ڈاکٹر مائیکل ایچ ہارٹ نے 1978ء وچ شائع کيتی۔ اس وچ انسانی تریخ د‏‏ی سو متاثر کن شخصیتاں د‏‏ی درجہ بندی ا‏‏ے۔ جس وچ محمد نو‏‏ں پہلا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔
درجہ بندی دا طریقہ کار
مائیکل ایچ ہارٹ، کتاب دے دیباچے وچ ہی وضاحت کردا اے کہ ایہ کتاب متاثر کن شخصیتاں د‏‏ی اے، نہ کہ انتہائی عظیم، اس کتاب وچ مصنف نے صرف انہاں افراد نو‏‏ں شامل کيتا اے جنہاں دے کسی اک یا بوہت سارے کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد نے انہاں تو‏ں اثر قبول کيتا یا متاثر ہوئے۔ اوہ کارنامے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اک وڈی آبادی د‏‏ی زندگی وچ واضح تبدیلی آئی ہوئے یا لیائی گئی ہوئے۔ ایہ لسٹ براہ راست اثر انداز ہونے والےآں د‏‏ی ہی نئيں اے اس وچ اوہ لوک وی نيں جو بنیاد رکھنے والے یا کسی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے بانی نيں۔ جداں مختلف مذاہب دے بانیان تے موجد، دریافت کنندگان، ادیب، مصور، فلسفی، سیاسی تے فوجی شخصیتاں نو‏‏ں اس وچ شامل کيتا گيا ا‏‏ے۔ اس وچ صرف معلوم تریخ د‏‏ی ہی شخصیتاں تو‏ں بحث کيتی گئی اے، تریخ تو‏‏ں پہلے دے نامعلوم افراد نو‏‏ں جگہ نئيں دتی گئی، جداں پہیا ایجاد کرنے والا نامعلوم شخص اس وچ جگہ نئيں پا سکیا۔
گوشوارے
شامل کتاب لوکاں دا شعبہ زندگی ____________ بلحاظ دور
مکمل لسٹ
یہ اس کتاب د‏‏ی مکمل لسٹ اے جو کتاب د‏‏ی ترتیب دے مطابق ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1978ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:20واں صدی د‏‏ی تاریخی کتاباں گٹھ:ادب وچ 1978ء گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلند رتبہ شخصیتاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی تاریخی کتاباں گٹھ:سو گٹھ:فضلا یونیورسٹی پرنسٹن گٹھ:لسٹ سازی گٹھ:لسٹ ہائے شخصیتاں گٹھ:کورنیل یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:موسیٰ د‏‏ی ثقافتی عکاسی گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری گٹھ:یہودی امریکی مصنف گٹھ:کتاباں
سنت رامپال
سنت رامپال داس اک بھارتی کبیر پنتھی سنت ہن جو کبیر صاحب دے غریب داس پنتھ نال تعلق رکھدے ہن۔ ایہناں دا جم ۸ ستمبر ۱۹۵۱ نوں دھنانا پنڈ وچ ہویا جو ورتمانن وچ ہریانہ راجی دے سونیپت ضلعے وچ واقع اے۔ سارے دھرم گرنتھ دے مطابق مصدقہ دیانتداری کردے اتے اپنے چیلیاں تو کرواؤن دے کارن ایہناں دے چیلے ایہناں نوں دنیا دے اکلے سچے ستگرو  ہون دا دعویٰ کردے ہن۔
اپنے علم نوں شاستر مصدقہ دسن اتے ہور تمام کتھت سنتا تک دے علم تے دیانتداری نوں شاستر خلاف کہن اتے اہنا نوں روحانی علم چرچہ لئی سدا بھیجن دے کارن ووادا وچ بنے رہندے ہن۔ خاص نیما دا سختی نال پالن کرنا ایہناں دے چیلیاں دی سماج وچ الگ پہچان ہندی اے رمینی (ویاہ) وشیس چرچہ دا وسا بنیا ہویا اے۔
اس کڑی وچ ایہناں نے مہارشی دیانند ولوں لکھی کتاب ستیارتھ پرکاش وچ درج کجھ تتھا نوں قومی چینلاں اُتے دکھایا سی۔  اس توں ناراض ہو کے آریاسماجی تنظیم نے سن ۲۰۰۶ وچ ایہناں دے آشرم اُتے حملہ کر دتا سی۔  اس مڈھلی گل اُتے کئی وار وڈے اختلاف وی ہوئے ہن۔  اوہناں دی لکھی کتاباں نوں عدالت تک وچ چیلنج دتی جا چکی اے۔
جیون
سنت رامپال داس دا کہنا اے کہ اس توں بعد اہنا نے بھگود گیتا، کبیر ساگر، گریبداس ولوں رچت ست گرنتھ، پران، وید اتے ہور بہت کئی گرنتھ پڑھے۔ اہنا دا مننا اے کہ اہنا نوں اہنا کتاباں وچ مالک رامدیوانند ولوں دسے وچنا دے ثبوت ملے، جس توں بعد اوہناں نے مالک رامدیوانند جی ولوں دسے منتراں دا زیادہ جاپ کیتا، جس توں بعد اہنا نوں روحانی امن محسوس ہون لگی۔
۱۹۹۴ وچ مالک رامدیوانند نے اہنا نوں گرو پد دے دتا۔ اس توں بعد ایہہ "سنت رامپال داس" بن گئے۔
سن ۱۹۹۵ وچ، اہنا نے اپنے انجینیئر عہدے توں استعفٰی دے دتا، جو کی ۲۰۰۰ وچ قبول ہوئیا۔ اتے بعد وچ کرونتھا پنڈ وچ ستلوک آشرم دا قیام کیتا، حالانکہ آشرم ۲۰۰۶ وچ اہنا دی گرفتاری ہون تو بعد تو ایہہ آشرم سرکار دی نگرانی وچ اے۔
سکھیا اتے نیم
سنت رامپال، سارے دھرماں دے گرنتھاں دا حوالہ دیندے ہوئے، کبیر جی نوں سارے دیوی-دیوتیاں سمیت سمچے کائنات دا اتپتی کرتا مندے ہن، اتے بھگتی نوں سارے سنسارک کرماں توں اتم مندے ہوئے ساریاں برائییاں نوں چھڈّ کے اکّ کبیر پرمیشور دی بھگتی ہیت متاثر کردے اے۔ برائییاں تیاگن دے لئی اتے سماج سدھار دے لئی وی کجھ نیم بنائے گئے ہن جیہناں نوں بھگتی مریادا کہندے ہن جویں
۲. جوآ، تاش، چوری، ٹھگی آدی نہی کرنا ۔
۳. موت بھوگ ، داج، دکھاوے دے ناں اُتے فضول خدلچسپی، منڈن سمادھی پوجن، پتر پوجا، مورتی پوجا آدی نہی کرنا۔
۴. اکّ کبیر پرماتما توں بنا ہور دیوی-دیوتیاں دی پوجا نہیں کرنا ،ستکار سبھ دا کرنا۔
سنت رامپال دے چیلے خاص طور اُتے اہنا دے علم تو آکرشت ہندے ہن، جو سارے دھرماں دے گرنتھاں نال میل ہون دا دعوہ کیتا اے۔
اک کبیر صاحب دی بانی اے
ستگرو کے لچھن کہُ، مدھرے بین ونود۔
چار وید چھ: شاستر کہے اٹھارہ بودھ۔
اس دا حوالہ دیندے ہوئے اہنا دے چیلے اہنا نوں سچے ستگرو دی اپما دیندے ہن۔ اوہناں دے بہتے چیلیاں دا کہننا اے کہ اسیں سنتاں ولوں دسے علم نوں دھرم گرنتھاں وچ ملایا، پھر اسے طرحاں اپنے مذہبی گرنتھاں وچ پائیا، اس توں بعد اسیں اوہناں تو جڑے۔ حالانکہ، علم وی اجیہا موضوع اے جس دے کارن زیادہ تر بھائیچارے اہنا دا خلاف کردے ہن۔
سرشٹی رچنا اتے مکتی دا تجزیہ
اوہناں دیاں لکھیاں کتاباں علم گنگا، جینے کہ راہ آدی وچ ذکر اے جو اس پرکار ہن
سبھ توں پہلاں صرف اکّ ہی تھاں سی ‘انامی (انامی) لوک جس نوں اکاہ لوک وی کیہا جاندا اے، پورن پرماتما اس انامی لوک وچ اکلاّ رہندا سی۔ اس پرماتما دا اصلی نام کویردیو یعنی کبیر پرمیشر اے۔ اس پورن دھنی دے سریر وچ ساریاں روحاں سمائیاں ہوئیاں سن۔ اس کویدیو دا النکارک نام انامی مرد اے۔ اکّ انامی مرد دے اکّ روم کپّ دی روشنی سورج دی روشنی نالوں ودھ اے۔
خاص :- جویں، کسے دیس دے ستکار یوگ وزیر اعظم دے سریر دا نام ہور ہندا اے اتے عہدے دا نام وزیر اعظم ہندا اے۔ کئی وار وزیر اعظم اپنے کول کئی ڈیپارٹمنٹ وی رکھدا اے، پھر جس وی ڈیپارٹمنٹ دے دستاویزاں اُتے دستخط کردے ہن، اس ویلے اوہی پوسٹ لکھدے ہن، جویں کہ سیارہ وزارت دے دستاویزاں اُتے دستخط کردے ہن، اس سمے اپنے آپ نوں سیارہ وزیر لکھدے ہن، جتھے اس انسان دے دستخط دی طاقت گھٹ اے۔
اسے طرحاں کبیر (کویردیو) پرماتما دی روشنی وچ انتر وکھو-وکھرے سنساراں وچ ہندا اے۔ اسے طرحاں پورن پرماتما کویردیو (پرمیشر کبیر) نے اپنے شبدا نال ہیٹھلے تن دنیا (اگملوک، الکھ لوک، ستلوک) دی رچنا کیتی۔ ایہہ پورن برہم پرماتما کویردیو (پرمیشر کبیر) اگم لوک وچ ظاہر ہوئے اتے کویردیو (پرمیشر کبیر) اگم لوک دے وی سوآمی ہن اتے اتھے اوہناں دا نام اگم مرد یعنی اگم پربھو اے۔ اس اگم پربھو دا انسان سریر بہت ہی چمک دار؉ اے، جس دے اکّ روم کپّ دی روشنی اکّ کھرب سورج دے پرکاش نالوں ودھ اے۔ ایہہ پورن پرماتما کویردیو (کبیر دیوَ کبیر پرمیشر) الکھ لوک وچ ظاہر ہویا اتے آپ ہی الکھ لوک دا مالک وی اے اتے اپماتمک (عہدے دا ) نام الکھ مرد وی اس پرم پرماتما دا اے) اتے اس پورن پرماتما دا انسان ورگا سریر۔ تیجومی (سیوتی) آپ اے۔ اکّ روم کپّ دی روشنی عرب سورج دی روشنی نالوں ودھ اے۔ ایہہ پورن پربھو ستلوک وچ ظاہر ہوئے سن اتے اوہ ستلوک دے وی حکمران ہن۔
اس لئی ایہناں دا اپماتمک نام ستمرد (اوناشی پربھو) اے۔ ایہناں دا نام اکالمورتی شبد روپ رام-پورن-برہم پرم اکھر برہم آدی اے۔ ایہہ ستمرد کبیرد (کبیر پرماتما دا انسان سریر چمک دار؉ اے۔ جس دے اکّ روم کپ دی روشنی کروڑاں سورجاں اتے چندرماں دی روشنی نالوں ودھ اے۔ ایہہ کویردیو (کبیر پرماتما) ستمرد دے روپ وچ ظاہر ہوئے اتے ستلوک وچ وراجمان ہو کے پہلے ستلوک وچ ہور رچنا کیتیا ، اکّ شبد (وچن) نال سولھاں دیپا دی رچنا کیتی، پھر سولھاں شبداں نال سولھاں پتراں دی اتپتی کیتی اتے اکّ مانسروور رچیا، جس وچ امرت بھریا۔
سولھاں پتراں دے نام ہن- (۱) ‘کرم’ (۲) ‘گیانی’ (۳) ‘وویک’، (۴) ‘تیز’، (۵) ‘سہج’، (۶) ‘سنتوش’، (۷)। ) “سرتِ”، (۸) “آنند”، (۹) “شمع (۱۰) نشکام’، (۱۱) ‘جلرنگی’ (۱۲) اچنت’ (۱۳) “پریم”، (۱۴) “دیال” ( ۱۵) "دھیری (۱۶) "یوگ سنتانین"  یعنی "یوگجیت"۔
ستمرد کویردیو نے اپنے پتر اچنت نوں ستیالوک دے ہور کماں دی ذمہ واری سونپی اتے اسنوں طاقت دتی۔ اچنت نے اکشر مرد دی (پاربرہم) شبد توں اتپتی کیتی اتے کیہا کہ میری مدد کرنا، اکشر مرد مانسروور وچ نہاؤن گئے، اتھے اس نوں آنند آیا تے سوں گیا۔ کافی دیر تک باہر نہیں آیا۔
پھر اکشر مرد نوں نیند توں جگاؤن لئی اچنت دی بینتی اُتے، کویردیو (پرمیشر کبیر) نے اسے مانسروور توں کجھ امرت پانی لے کے اکّ انڈا بنایا اتے اکّ روح اس انڈے وچ داخلہ کیتی اتے انڈے نوں مانسروور دے امرت پانی وچ چھڈّ دتا۔ گرج دی آواز نال اکشر مرد دی نیند بھنگ ہو گئی۔ اس نے انڈے ول غصے نال دیکھیا جس کارن چنگا دو حصیاں وچ ونڈیا گیا۔ اس وچوں جوتی نرجن (شر مرد) نکلیا، جس نوں بعد وچ ‘کال’ کیہا جان لگا، اس دا اصل ناں ‘کیل’ اے۔ جوتی نرنجن اتے اکشر مرد نوں پرماتما نے اچنت لوک وچ رہن لئی کیہا سی۔
پھر پرماتما نے آپ ہی دنیا دی رچنا کیتی اتے اپنے سریر توں اپنے روپ طرحاں عورت اتے مرد دی رچنا کیتی۔
جوتی نرنجن دی اچھا ہوئِ کہ ۱۶ بھراواں دی طرحاں اسنوں وی اکّ وکھرا لوکا ملے اتے اس وچ اس نوں رچنا کرن لئی سامان اتے اکٹھے رہن لئی آتماواں دی لوڑ اے۔ پھر جوتی نرنجن نے اک لتّ اُتے کھڑ کے تپ کرنا شروع کیتا، پھر پرماتما نے اس نوں ۲۱ کائنات اتے تن گناں اتے رچنا لئی پنج عنصر دے دتے۔ پر روح لئی اکّ شرط رکھی کہ جو روح جانا چاہندی اے اوہ اپنی مرضی نال جا سکدی اے اتے آتماواں نوں سچیت وی کیتا پر کجھ اتماوا نے جوتی نرنجن نال جان دی اچھا پرگٹائی۔ پھر پرماتما نے سبھ توں پہلاں چاہوان روح نوں عورت روپ دتا جس نوں درگا کیہا جاندا اے اتے باقی ساریاں آتماواں اس وچ داخلہ کر دتیا اتے شبد توں دنیا دی رچنا کرن دی طاقت دے کے جوتی نرنجن نال بھیج دتی۔
جوتی نرنجن نے درگا دا چمکدا روپ دیکھیا (جو جوتی نرنجن دی چھوٹی بھین وی سی) اتے درگا دے نہ چاہندے ہوئے وی اوہ بلاتکار کرنا چاہندا سی۔ پھر پرم روح نے جوتی نرنجن نوں ۲۱ برہمنڈاں اتے درگا سمیت ستلوک توں باہر کڈھ دتا۔ اس توں غصے وچ آ کے جوتی نرنجن نے نال آئیاں آتماواں نوں دکھ پہنچانی شروع کر دتی۔ اتے برہما وشنوں مہیش وچ تن گناں نوں داخلہ کرکے آتماواں نوں جال وچ پھسا کے رکھنا شروع کر دتا۔
اس نوں ویکھ کے پرماتما وار-وار اتھے آؤندے ہن اتے سوکشم وید دے روپ وچ اپنا علم دیندے ہن اتے آتماواں نوں اپنے نجی دنیا وچ واپس جان دا رستہ دسدے ہن جو ایہہ علم سمجھ جاندی اے روح اوہ دور جال توں مکت ہو جاندا اے۔ اس نوں پورن مکتی کیہا جاندا اے۔
بھوکھبانیاں
سنت دے انوائیاں دا کہنا اے کہ دنیا بھر دے کئی بھوکھوکتیاں دیاں بھوکھبانیاں سنت رامپال اُتے ڈھکدیاں ہن کہ اوہ مہانپرکھ وجوں جانیا جاوے گا۔ جیہناں وچوں کجھ ہیٹھ لکھیا ہن-
جیگرودیو پنتھ دے تلسی صاحب نے ۷ ستمبر ۱۹۷۱ نوں کیہا سی کہ جس مہان مرد دی اسیں اڈیک کر رہے ہاں اج ۲۰ سال دے ہو گیا اے۔ اس دن سنت رامپال دی عمر ۲۰ سال ہو گئی سی۔
نوسٹراڈیمس نے کیہا سی کہ ۲۰۰۶ وچ اچانک اک اجیہا سنت ساہمنے آویگا جو پہلاں تاں بے عزتی دا پاتر بن جاوے گا پر بعد وچ دنیا اسنوں اپنیاں پلکاں تے بٹھاویگی۔
اسے طرحاں ہورناں بھوکھوکتیاں دیاں بھوکھبانیاں جویں امریکہ دی عالمی مشہور بھوکھوکتا فلورنس، انگلینڈ دی جوتشی ‘کیرو’، ہنگری دی عورت جوتشی ‘بورسکا’ آدی دی بھوکھبانیاں نوں سنت رامپال تے ڈھکن دا دعوہ کیتا جاندا اے۔
داج دا خاتمہ
سنت رامپال دے انوائیاں وچ داج اتے پھزولخدلچسپی توں بناں سدگیپرن ویاہ چرچہ دا موضوع بنے ہوئے ہن۔ جس طرحاں ستی پرتھا نوں ختم کرن لئی راجا رام موہن رائے دے یتن کامیاب ہوئے، اسے طرحاں سنت رامپال داج پرتھا دے خاتمے لئی انقلاب کاری ثابت ہوئے ہن۔
جتھے اج دے سماج وچ نونہاں نوں داج نہ لیاؤن لئی جاں گھٹ لیاؤن لئی تنگ پریشان کیتا جاندا اے، اتھے تک کہ قتل اتے خودکشی دیاں واقعے وی ساہمنے آ رہیاں ہن، اجیہے وچ اوہناں دا کوئی وی انوائی داج دا لین-دین نہیں کردا اتے اوہ دکھاوے اتے پھزولخدلچسپی توں مکت رمینی ولوں ۱۷ منٹ وچ ویاہ کرواؤندے اے، جس وچ محدود لوکاں نوں ہی بلایا جاندا اے، اتے کوئی خرچہ نہیں لیا جاندا اے، جو سماج لئی انسپائریشن دا سروت اے اتے اکّ بہت ہی کمال دا موضوع منیا جا رہا اے۔
چھوت-چھات اتے جاتیواد دا خاتمہ
سنت رامپال دے ستسنگ تقریب وچ خاص لوکاں لئی کوئی وکھرا پربندھ نہیں ہندا، سارے طبقےآں دے انوائی اکٹھے بیٹھ کے ستسنگ سندے ہن، اس دے نال ہی انتر-ذاتی ویاہاں دیاں اداہرناں وی بھرپور ملدیاں ہن، جہڑی کہ جاتیواد نوں ختم کرن دی پہل قدمی نوں چنگا منیا جا رہا اے۔
دھرم گرنتھ دے خلاف بھگتی نوں ختم کرنا
سنت رامپال نے اپنے انوائیاں لئی مورتی پوجا، پترپوجا، غذا اتے پانی دا تیاگ ورت رکھن ، تیرتھ تھاںاں اُتے اشنان کرن، اصل اتے جوتش اُتے بھروسہ کرن، جوآ کھیڈن، دیئی دھام جان، موت دے بھوگ آدی اُتے پوری طرحاں پابندی لگا دتی اے۔ حالانکہ، دور دے جال وچوں نکلن لئی پرماتما دی بھگتی دسدے ہن جو ہتھیاراں دے مطابق ہون۔
نشے دا خاتمہ
سنت رامپال توں نام دیکھیا لین تے بیڑی، سگرٹ، تمباکو، سنگھن دا دھوآں، سلپھی، گانجا، شراب، آنڈا، میٹ آدی کسے وی طرحاں دے نشے دا سیون کرنا تاں دور، کسے نوں لیا کے دین تے وی پرتبندھ اے ورننیوگ موضوع اے کہ سنت رامپال دا کوئی وی چیلا کسے قسم دا نشہ نہیں کردا۔
خون دان
کبیر پرمیشر بھگتی مکتی ٹرسٹ دی سرپرستی ہیٹھ سنت رامپال دے انوائیاں ولوں سمیں-ویلے اُتے کھوندان کیمپ وی لگائے جاندے ہن۔ سنت نے دعوہ کیتا اے کہ لڑائی جاں ایمرجینسی دی حالت وچ، اوہناں دے انوائی ہزاراں یونٹ خون دان کر سکدے ہن۔
اختلاف
۲۰۰۶ وچ، سنت رامپال نے ستیارتھ پرکاش دے کجھ حصیاں اُتے عوامی طور اُتے اعتراز کیتا سی۔ اس توں ناراض ہو کے، آریہ سماج دے ہزاراں سپوٹراں نے ۱۲ جولائی ۲۰۰۶ نوں کروتھا وچ ستلوک آشرم نوں گھیرا پا لیا اتے حملہ کر دتا۔ ستلوک آشرم دے انوائیاں نے وی بچاء وچ جوابی کاروائی کیتی۔ اس جھڑپ وچ سونوں نام دا اکّ آریہ سماجی انوائی ماریا گیا۔ جس وچ سنت رامپال خلاف قتل دا مقدمہ چلایا گیا اتے اہنا نوں گرفتار کر لیا گیا۔ کجھ مہینے جیل وچ بتاؤن توں بعد، اسنوں ۲۰۰۸ وچ ضمانت اُتے رہا کر دتا گیا۔ نومبر ۲۰۱۴ وچ عدالت نے مڑ اوہناں دی گرفتاری دے حکم دتے۔ پر ستلوک آشرم بروالا وچ ہزاراں سپوٹراں دی موجودگی کارن پولیس اوہناں نوں گرفتار نہیں کر سکی۔ سپوٹراں اتے پولیس وچکار تشدد توں بعد اسنوں ۱۹ نومبر ۲۰۱۴ نوں گرفتار کیتا گیا سی۔ اس وچ ۵ عورتاں اتے ۱ بچے دی موت ہو گئی سی، جس دا کیس سنت رامپال داس خلاف بنایا گیا سی۔ ۲۹ اگست ۲۰۱۷ نوں اسنوں بندھک بناؤن دے کیس وچ بری کر دتا گیا سی۔ پر اوہ قتل اتے دیشدھروہ دے الزاماں کارن جیل وچ ہی ہن۔ ۱۱ اکتوبر ۲۰۱۸ نوں ہسار کورٹ راہیں ایہناں نوں اتے ایہناں دے انوائیاں نوں اس حادثہ وچ قتل دا قصوروار ٹھہرایا گیا سی اتے عمر قید دی سزا سنائی گئی۔
حوالے
گٹھ:جم ۱۹۵۱ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:دھرماں دے بانی گٹھ:ہریانوی لوک گٹھ:جم 1951
جیمز بانڈ دیاں فلماں دی لسٹ
گٹھ:جیمز بانڈ رہنمائی خانہ جات
جیروم، ایریزونا
جیروم (لاطینی: Jerome) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو یاواپائی کاؤنٹی، ایریزونا وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
جیروم دا رقبہ 2.24 مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی 444 افراد اُتے مشتمل اے تے 1,544.14 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایریزونا دے ٹاؤن
کوٹر فورس
حوالے
گٹھ:شمالی یارکشائر دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
بوو آبشار
بوو آبشار آبشار اے جو بینف, البرٹا، کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 30 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:البرٹا دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
تیرتھ گڑھ آبشار
حوالے
گٹھ:بستر ضلع گٹھ:چھتیس گڑھ جغرافیہ دے نامکمل مضامین گٹھ:چھتیس گڑھ دیاں آبشاراں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:بھارت دے آبشار
ہوانگ ژو آبشار
ہوانگ ژو آبشار آبشار اے جو گویزو، چین وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 77.8 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ گوئیژو گٹھ:چین دے آبشار گٹھ:چین دے قومی پارک گٹھ:گوئیژو دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گل فوس آبشار
گل فوس آبشار آبشار اے جو آئس لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۳۲ میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آئس لینڈ دے آبشار گٹھ:آئس لینڈ دیاں سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
فوکوروڈا آبشار
فوکوروڈا آبشار آبشار اے جو صوبہ ایباراکی، جاپان وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱۲۰ میٹر ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی ۷۳ میٹر میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
[[گٹھ:جاپان د‏‏ی آبشاریں}}
گٹھ:ایباراکی پریفیکچر وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:جاپان دے آبشار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جاگالا آبشار
thumb|کی ویڈیوجاگالا آبشار جاگالا آبشار آبشار اے جو استونیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۸ میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:استونیا دے آبشار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ٹیڈ بنڈی
ٹیڈ بنڈی امریکی تریخ دے وڈے سیریل کلرز وچو‏ں اک سی۔ اوہ 70 د‏‏ی دہائی وچ امریکا د‏‏ی نوجوان طالبات دے اغوا، ریپ تے قتل وچ ملوث رہیا۔ اس نے مجموعی طور اُتے 36 طالبات نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اوہ دو بار پولیس حراست تو‏ں فرار ہويا لیکن بالآخر 1979ء وچ فیر پھڑیا گیا۔ اسنو‏ں سزائے موت سنائی گئی جس اُتے 24 جنوری 1989ء نو‏‏ں عملدرآمد ہويا۔ اپنی موت تو‏ں چند گھینٹے پہلے اس نے اپنی خواہش اُتے اک انٹرویو دتا۔اس انٹرویو دے لئی اس نے معروف ماہر نفسیات، مصنف تے امریکی خاندانی نظام د‏‏ی اصلاح دے لئی سرگرم دانشور ڈاکٹر جیمز ڈابسن نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے مدعو کيتا کہ وچ آپ دے توسط تو‏ں امریکی قوم نو‏‏ں اہ‏م پیغام دینا چاہندا ہون۔ اس انٹرویو وچ اس نے دسیا کہ اوہ پورنوگرافک مواد دیکھ ک‏ے بتدریج قتل کرنے جداں جرائم تک پہنچیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:1974ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ قتل گٹھ:1975ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ قتل گٹھ:1978ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ قتل گٹھ:1989 دیاں موتاں گٹھ:امریکی سلسلہ وار قاتل گٹھ:امریکی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:برلنگٹن، ورمونٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:سالٹ لیک سٹی دیاں شخصیتاں گٹھ:عصمت دری کرنے والے امریکی گٹھ:فلاڈیلفیا، پنسلوانیا دیاں شخصیتاں گٹھ:مرد سلسلہ وار قاتل
تریپاراپو آبشار
تریپاراپو آبشار آبشار اے جو تمل ناڈو وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۵۰ فٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تمل ناڈو دیاں آبشاراں
صلاح الدین صفدی
خلیل بن ایبک صفدی، یا صلاح الدین الصفدی؛ پورا نام: صلاح الدین ابو الصفا خلیل ابن ایبک ابن عبد اللہ الباقی الصفاری الدمشقی شافعیؒ (۱۲۹۶ء - ۱۳۶۳ء)؛ اوہ اک ترک سن ۔ مملوک مصنف تے مورخ، انہاں نے مورخ تے شافعی عالم الذہبیؒ تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی۔
آپ مملوک دے دور حکومت وچ فلسطین دے شہر صفاد وچ پیدا ہوئے۔ان دے امیر خاندان نے انہاں نو‏ں قرآن حفظ کرنے تے احادیث د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی تلاوت کرنے د‏‏ی وسیع تعلیم فراہ‏م کيتی۔ انہاں نے گرائمر، زبان، فلسفہ تے خطاطی دے سماجی علوم وچ مہارت حاصل کيتی۔ اوہ کینوس اُتے پینٹ کردے سن، تے خاص طور اُتے ادب تو‏ں لگاؤ ​​رکھدے سن ۔آپ نے خود نو‏‏ں شاعری، اس دے نظام، ٹرانسمیٹر تے میٹر سکھائے۔
شیوخ
صفاد، دمشق، قاہرہ تے حلب دے بوہت سارے استاداں وچ سفادی دے استاداں ایہ سن :۔
نوٹ
انٹرنیٹ آرکائیو https://archive.org/details/FP49931 اُتے كتاب الوافي بالوفيات (کتاب الوافي باى الوفيات) د‏‏ی اک نقل دی میزبانی کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:صفد دیاں شخصیتاں گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے سوانح نگار گٹھ:۱۳۶۳ دیاں موتاں گٹھ:۱۲۹۰ دے جم گٹھ:1363 دیاں موتاں گٹھ:1290 دے جم
اوزود آبشار
اوزود آبشار آبشار اے جو مراکش وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱۱۰ میٹر (۳۳۰ فٹ) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مراکش دے آبشار گٹھ:مراکش دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
چترکوٹ آبشار
چترکوٹ آبشار آبشار اے جو بھارت وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 29 m ا‏‏ے۔
بویوما آبشار
بویوما آبشار آبشار اے جو جمہوری جمہوریہ کانگو وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۲۰۰ فٹ یا ۶۰ میٹر ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی ۴٬۵۰۰ فٹ یا ۱٬۳۷۲ میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:دریائے کانگو گٹھ:دریائے لوآلابا گٹھ:کانگو (زائر) دے آبشار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ہومبولڈ آبشار
ہومبولڈ آبشار آبشار اے جو نیوزی لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 275 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نیوزی لینڈ دے آبشار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کاکولٹ آبشار
کاکولٹ آبشار آبشار اے جو بہار، بھارت وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱۵۰ فٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بہار (بھارت) دیاں آبشاراں گٹھ:نوادہ ضلع گٹھ:نواڈا ضلع گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:بھارت دے آبشار
اجمیر ریلوے ڈویژن
جے پور ریلوے ڈویژن، بیکانیر ریلوے ڈویژن تے جودھ پور ریلوے ڈویژن ہور تن ریلوے ڈویژن نيں جنہاں دا صدر دفتر جے پور وچ ا‏‏ے۔
ریل آوا جائی دا بنیادی ڈھانچا
زون وچ مندرجہ ذیل قسماں دے انجن موجود ني‏‏‏‏ں۔ (کنودنتیاں: ڈبلیو - براڈ گیج، ڈی - ڈیزل، جی - سامان، ایم - مخلوط، پی - مسافر)
طبی سہولیات
ملازمین تے انہاں دے اہل خانہ دے لئی، ڈویژن وچ مندرجہ ذیل صحت د‏‏ی سہولیات وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
سٹیون سن آبشار
سٹیون سن آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 122 m ا‏‏ے۔
اجمیر ریلوے ڈویژن
تربیت
زون وچ درج ذیل تربيت‏ی انسٹی ٹیوٹ ني‏‏‏‏ں۔
سٹیون سن آبشار
حوالے
گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دیاں آبشاراں
اجمیر ریلوے ڈویژن
ریلوے اسٹیشناں تے قصبےآں د‏‏ی لسٹ
اس لسٹ وچ اجمیر ریلوے ڈویژن دے تحت آنے والے اسٹیشن تے انہاں اسٹیشناں د‏‏ی درجہ بندیاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ مسافراں دے لئی اسٹیشن بند -