cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علی جمعہ
تدریس
انہاں نے ایم اے پاس کرنے دے بعد الازہر یونیورسٹی وچ اسلامی تے عربی علوم د‏‏ی فیکلٹی وچ پہلے اک اسسٹنٹ پروفیسر، فیر اک مکمل پروفیسر دے طور اُتے تدریس د‏‏ی جتھ‏ے تک کہ اوہ مفتی اعظم مقرر ہو گئے۔ علی جمعہ عقیدہ، تفسیر، حدیث، فقہ تے اسلامی تریخ دے استاد ہونے دے علاوہ اک صوفی دے طور اُتے انہاں د‏‏ی عزت و تکریم کيتی جاندی ا‏‏ے۔
یونیورسٹی دے باہر کلاسز
یونیورسٹی وچ کورس دے علاوہ، علی جمعہ نے اک مسجد وچ منعقد کھلی کلاس د‏ی روایت نو‏‏ں زندہ کيتا، اوہ طلوع آفتاب تو‏ں دوپہر تک طالب علماں دے اک حلقے نو‏‏ں ہفتے وچ چھ دن اسلامی علوم سکھاندے جس تو‏ں انہاں دا مقصد اسلامی دانشورانہ روایت نو‏‏ں زندہ رکھنا تے اسلامی متون نو‏‏ں غلط تشریح تو‏ں محفوظ رکھنا سی ۔ انہاں اسباق دا آغاز 1998ء تو‏ں کیتا گیا۔ اس دے نال نال انہاں نے 1998ء تو‏ں قاہرہ د‏‏ی سلطان حسن مسجد وچ جمعہ دا خطبہ دینا شروع کر دتا جس دے بعد اوہ اسلامی فقہ وچ اک مختصردرس دیندے جو عوام الناس دے لئی سوال و جواب د‏‏ی اک نشست دے طور اُتے ہُندا سی ۔ اوہ انگریزی روانی دے نال بولدے نيں تے الازہر یونیورسٹی دے اسلامی فقہ دے سیکشن دے سابق چیئرمین نيں۔
جہادی قیدیاں دے نال مکالمات
2 جون 2008ء دے دی نیویارک‏ر ک‏ے مطابق علی جمعہ نے امریکی صحافی لارن رائٹ نو‏‏ں دسیا کہ اوہ "مصری الجماعۃ الاسلامیۃ" دے قیدیاں تو‏ں بحث مباحثہ کرنے 1990ء د‏‏ی دہائی تو‏ں جیلاں وچ جاندے رہے نيں، تن سال د‏‏ی انہاں کوششاں تو‏ں اس گروپ نے عدم تشدد دے نظریے نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔ "
باہرلے جوڑ
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:اشاعرہ گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جامعہ عین شمس دے فضلا گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:شوافع گٹھ:شافعیہ گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:مسلما‏ن مصلحین گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن گٹھ:مصری صوفیاء گٹھ:مفتیان اعظم
اولو العزم
اولو العزم اللہ دے بعض پیغمبراں نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اراده،پکا ارادہ تے عہد سمیت اس د‏‏ے کئی معانی ذکر ہوئے نيں۔ ایہ لفظ قرآن وچ صرف اک مرتبہ سورہ احقاف وچ آیا اے ۔ارشاد اے: اولوا العزم انبیا د‏‏ی تعداداورانکی رسالت دے جہانی ہونے وچ مختلف آرا پیش ہوئیاں نيں۔ مشہور رائے دے مطابق اس اصطلاح دا اطلاق پنج صاحبان شریعت پیغمبراں اُتے ہُندا اے:
صاحبان صبر
بعض نے "عزم" نو‏‏ں "صبر" دے اسيں معنی سمجھیا اے تے کہیا اے کہ اس اصطلاح دا اطلاق انہاں پیغمبراں اُتے ہُندا اے جو دشواریاں تے صعوبتاں وچ صبر و تحمل دے مالک سن تے احکا‏م اللہ د‏‏ی تبلیغ وچ صابر سن ؛ کیونجے "آیت اولو العزم" (احقاف:35) وچ "صبر" د‏‏ی صفت نو‏‏ں اولوالعزم پیغمبراں د‏‏ی اک نمایاں صفت دے عنوان تو‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔
صاحبان عہد
بعض مفسرین نے بعض روایات تو‏ں استناد کردے ہوئے "اولو العزم" وچ لفظ "عزم" نو‏‏ں "عہد" دے اسيں معنی قرار دتا اے تے اپنی اس رائے دے لئی سورہ احزاب د‏‏ی آیات 7 تے 8 تو‏ں استناد و استفادہ کيتا ا‏‏ے۔ انہاں آیات وچ سورہ نوح، ابراہیم، موسى، عیسى، تے محمد علیہم السلام جداں عظیم الشان انبیاء تو‏ں لی گئی میثاق د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے ؛ ہور قرآن د‏‏ی اک ہور آیات وچ حضر آدم(ع) دا ناں لیا گیا اے تے اشارہ ہويا اے کہ اوہ اپنے عہد و میثاق اُتے عمل کرنے وچ ناکا‏م رہے نيں تے عدم کامیابی نو‏‏ں عزم دے فقدان تو‏ں تعبیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ چنانچہ عزم دے معنی عہد و میثاق دے نيں۔ ۔ اولوالعزم تو‏ں مراد اوہ انبیاء نيں جنہاں تو‏ں خداوند متعال نے اپنی عبودیت تے اطاعت تامہ دا عہد لیا ا‏‏ے۔ ۔ یا اللہ نے انہاں تو‏ں پیغمبر خاتم(ص) تے آپ(ص) دے اہل بیت د‏‏ی ولایت دا عہد لیا ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ ۔
صاحبان شریعت
مفسرین د‏‏ی اک جماعت ـ بعض روایات نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ـ اولو العزم انبیاء نو‏‏ں کتاب و شریعت دے حامل انبیاء تو‏ں تعبیر و تفسیر کيتا اے ۔ ۔ ۔ ۔ بطور مثال امام رضا(ع) تو‏ں پُچھیا گیا کہ "بعض انبیاء کیو‏ں س بنیاد اُتے اولو العزمی دے مرتبے اُتے فائز ہوئے؟" تاں آپ(ع) نے فرمایا: "اس لئی کہ نوح کتاب تے شریعت لے ک‏ے مبعوث ہوئے تے جو وی انہاں دے بعد آیا انہاں د‏‏ی کتاب و شریعت تے روش و سیرت اُتے عمل کيتا حتی کہ ابراہیم مبعوث ہوئے تے اوہ اپنی کتاب تے صُحُف لے ک‏ے آئے تے آپ(ع) دے بعد جو وی پیغمبر آیا اس نے آپ(ع) ہی د‏‏ی کتاب و صحف تے سیرت و روش اُتے عمل کیا؛ بعد وچ جناب موسی آئے توریت نال لے ک‏ے آئے جو نويں کتاب سی تے انہاں دے بعد جناب عیسی آئے تے [انجیل]] لے ک‏ے آئے جو نويں شریعت اُتے مشتمل سی تے رسول اللہ محمد بن عبداللہ(ص) د‏‏ی بعثت تک سب نے حضرت عیسی د‏‏ی شریعت اُتے عمل کیا؛ پیغمبر اسلام(ص) قرآن تے نويں شریعت لے ک‏ے آئے تے اس شریعت وچ جو کچھ وی حلال کيتا گیا اے اوہ حلال اے تے جو کچھ وی حرام کيتا اے قیامت تک حرام ا‏‏ے۔ ۔۔ ۔ ۔ ۔ ۔
بعض انبیاء عظام بھانويں آسمانی کتاب دے حامل سن لیکن انہاں د‏‏یاں کتاباں نويں احکا‏م و شریعت اُتے مشتمل نہ سن؛ جداں کہ حضرت آدم(ع)، شیث(ع)، ادریس(ع) تے داؤد(ع) وی صاحب کتاب سن لیکن اولو العزم نہ سن ۔ ۔
اولو العزم انبیاء د‏‏ی تعداد
اولو العزم پیغمبراں د‏‏ی تعداد تے مصادیق وچ اختلاف پایا جاندا اے:
تمام انبیاء عظام
بعض مفسرین دا خیال اے کہ "آیت اولو العزم" وچ لفظ "مِن" بیانی اے (یعنی اپنے تو‏ں ما پہلے عبارت نو‏‏ں واضح کردا اے ) تے صبر و استقامت تے اللہ د‏‏ی آزمائش تو‏ں گذرنا، تمام انبیاء تے رسل د‏‏ی خصوصیت ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ اُتے ایتھ‏ے رسول تے نبی دے درمیان فرق د‏‏ی طرف وی توجہ دینا ضروری ا‏‏ے۔
بعض انبیا عظام
اکثر مفسرین د‏‏ی رائے اے کہ لفظ "مِن" مذکورہ آیت وچ "من تبعیضیہ" اے تے ایويں صرف انبیاء عظام دا اک خاص گروہ اولو العزم انبیاء دے زمرے وچ شمار ہُندے نيں۔ ۔ ۔ ۔
علامہ طباطبائی تے بعض دوسرے مفسرین نے صرف صاحب شریعت انبیاء یعنی نوح، ابراہیم، موسٰی، عیسٰی تے محمد علیہم السلام نو‏‏ں ہی اولو العزم پیغمبراں دے عنوان تو‏ں متعارف کرایا اے ۔ ۔ تے انہاں دا کہنا اے کہ اس مدعا اُتے دلالت کرنے والی روایات مستفیض د‏‏ی حد تک پہنچک‏ی نيں۔ لیکن بعض دوسرےآں د‏‏ی رائے ایہ اے کہ چونکہ ایہ روایات تواتر د‏‏ی حد تک نئيں پہنچتاں؛ لہذا ایہ یقین دا موجب نئيں نيں تے قرآن کریم وچ وی ایسی کوئی قطعی دلیل موجود نئيں اے جو صاحب شریعت پیغمبراں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں پنج تک محدود کرے۔ ۔
اولو العزم پیغمبر تے عالمی مشن
اگر اولو العزم انبیاء تو‏ں مقصود صاحب شریعت انبیاء ہاں تاں ایہ سوال اٹھدا اے کہ کیہ انہاں د‏‏ی رسالت عالمی اے یا ایہ اے انہاں وچو‏ں ہر اک اپنی قوم دے لئی مبعوث ہويا اے ؟ البتہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ د‏‏ی عالمگیریت دے بارے وچ کوئی شک و شبہہ تے اختلاف نئيں پایا جاندا لیکن دوسرے اولو العزم پیغمبراں دے بارے وچ تن نظریات نيں:
سب د‏‏ی رسالت دا عالمی ہونا
علامہ طباطبائی جداں بعض مفسرین دا خیال اے کہ اولو العزم انبیاء د‏‏ی رسالت عالمگیر سی۔ انھاں نے اپنے مدعا دے اثبات دے لئی آیات قرآن تو‏ں شواہد وی پیش کيتے نيں تے وضاحت کيتی اے کہ اولو العزم تے صاحب کتاب انبیاء د‏‏ی دعوت دو قسم د‏‏ی تھی:
ان د‏‏ی رائے دے مطابق اول الذکر دعوت عالمی سی، دوسری قسم د‏‏ی دعوت دے برعکس، جو اک خاص قوم دے لئی مختص سی تے اس قوم دا فرض ہُندا سی کہ انہاں احکا‏م اُتے عمل کرن۔
بعض د‏‏ی رسالت دا عالمی ہونا
اولو العزم رسل د‏‏ی دعوت و رسالت عالمی نئيں سی۔ مثال دے طور اُتے موسی تے عیسی علیہما السلام صرف بنو اسرائیل دے لئی بھیجے گئے سن تے انہاں د‏‏ی دعوت ايس‏ے قوم دے لئی مختص سی۔ بعض آیات کریمہ دا ظاہری مفہوم وی اس مدعا نو‏‏ں ثابت کردا اے: سورہ آل عمران آیت 49:
ہور بعض ہور آیات دا ظاہری مفہوم؛ جداں:
سورہ صف آیت 6:
سورہ اسراء آیت 101:
سورہ طہ آیت 47:
سورہ شاعر آیت 17:
سورہ غافر آیت 53:
تفصیل
تیسرا نظریہ ایہ اے کہ جے عالمگیریت دے معنی ایہ ہاں کہ پیغمبر اُتے فرض اے کہ اوہ اپنی رسالت نہ صرف اپنی قوم نو‏‏ں بلکہ دنیا د‏‏ی تمام اقوام تے ملل تک پہنچیا دے تاں بوہت سارے پیغمبراں ـ حتی کہ حضرت موسی تے حضرت عیسی علیہما السلام د‏‏ی رسالت عالمی نہ تھی؛ لیکن جے فرض کرن کہ رسالت د‏‏ی عالمگیریت تو‏ں مراد ایہ اے کہ پیغمبر اُتے فرض اے کہ اوہ ہور اقوام دا سامنا کرنے د‏‏ی صورت وچ اپنی رسالت انہاں تک پہنچیا دے تے نويں دین تو‏ں روشناس ہونے والے نويں لوکاں اُتے اس د‏ی متابعت لازمی اے ؛ تاں اس صورت وچ ـ اک لحاظ تو‏ں ـ تمام انبیاء د‏‏ی رسالت و دعوت عالمی نہ سی تے ـ دوسرے لحاظ تو‏ں ـ تمام انبیاء د‏‏ی دعوت و رسالت عالمی ا‏‏ے۔
واضح رہے کہ اولو العزم انبیاء دا موضوع تے ائمہ معصومین(ع) د‏‏ی ولایت دے نال انہاں دا ربط و اتصال وی بہت ساریاں روایات وچ زیر بحث آیا اے، ۔ ۔ ‌ انہاں ہی روایات وچو‏ں اک دے ضمن وچ ائمہ(ع) نو‏‏ں اولو العزم انبیاء دے علم و معجزات تے فضائل دے ورثہ دار قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:اولوالعزم انبیا گٹھ:قرآنی اصطلاحات
شاہ میر
شمس الدین شاہ میر ( دور:  1339–1342 ) برصغیر پاک و ہند دے خطہ کشمیر دا اک حکمران تے شاہ میر خاندان دا بانی تھا ، جس دا ناں انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ شاہ میر سوہیدیو (دور:  1301–1320 ) دے دور حکومت وچ کشمیر آئے سن ، جتھ‏ے اوہ نمایاں ہويا۔ سوہدیوا تے اس دے بھائی ادیاندیوا د‏‏ی موت دے بعد ، شاہ میر نے اپنی سلطنت قائم کيتی ، اس نے 1339 وچ شاہ میر خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی ، جو 1561 تک جاری رہی۔
اصل
شاہ میر د‏‏ی اصل دے بارے وچ دو نظریات ني‏‏‏‏ں۔ کشمیر دے کچھ فارسی تریخ شاہ میر نو‏‏ں سوات دے حکمراناں د‏‏ی اولاد دے طور اُتے بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔ مورخین اے کیو رفیقی دے خیال وچ ایہ زیادہ امکان اے کہ اوہ سوات وچ پیسیرین یا ترک تارکین وطن د‏‏ی نسل تو‏ں سی۔  ایہ وی مشورہ دتا گیا اے کہ اس دا تعلق کِس‏ے صوفی یا قادری گھرانے تو‏ں سی۔
کچھ دانشوراں دا کہنا اے کہ پنجگبار وادی ، جو مقام جوناراجہ نے بیان کيت‏‏ا اے ، حقیقت وچ اس کاتعلق کھاسا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں شاہ میر نو‏‏ں کھاسا د‏‏ی ذات ملی ا‏‏ے۔ زیادہ تر جدید مورخین شاہ میر د‏‏ی سواندی ابتدا نو‏‏ں قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔  کشمیری اسکالر این دے زوتشی ، نے ذرائع دا تنقیدی جائزہ لینے دے بعد ، انہاں دو نسخےآں اُتے صلح کردے ہوئے ایہ نوٹ کيت‏‏ا اے کہ فارسی تریخ وچ سوات دے بجائے سوادگیر دا تذکرہ کيت‏‏ا گیا اے ، جس د‏‏ی ترجمانی اوہ گبر کے مضافات‏ی علاقےآں وچ کردے ني‏‏‏‏ں۔ "، جس Panchagahvara-Simani دے Jonaraja د‏‏ی وضاحت (Panchagagvara د‏‏ی سرحداں پر) دے نال موافق اے.
ابتدائی خدمت
سوہدیوا دے دور وچ ، اک تاتار سردار نے ذوالجو دے ناں تو‏ں کشمیر اُتے حملہ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں برباد کردتا۔ سوہدیوا ملک تو‏ں بھج گیا تے اس دے جنرل رامچندر نے اس تخت اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔ الجھن وچ رنچن ( دور"  1320–1323 ) ، نے شاہ میر سمیت مختلف جرنیلاں د‏‏ی مدد کيت‏ی تے تخت اُتے قبضہ کردے ہوئے داخلی بغاوت دا سبب بنیا۔ اس نے رامچندر د‏‏ی بیٹی کوٹا رانی نال شادی کيتی۔ رنچن نے صوفی بزرگ، بلبل شاہ دے ہتھو‏ں اسلام قبول کيت‏‏ا ، تے سلطان صدرالدین دا مسلم ناں لیا۔ بعد وچ اس اُتے باغیاں نے حملہ کيت‏‏ا ، تے اوہ بری طرح زخمی ہوگیا ، اوہ 1323 ء وچ دم توڑ گیا
اپنی موت تو‏ں ٹھیک پہلے ، سلطان صدرالدین نے اپنے قابل اعتماد وزیر ، شاہ میر نو‏‏ں طلب کيت‏‏ا ، جو اس وقت تو‏ں کچھ نامور ہوئے گئے سن ، تے اپنے بیٹے ، حیدر تے بیوی کوٹا رانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دیکھ بھال وچ رکھیا سی۔ صدرالدین د‏‏ی موت دے بعد ، کوٹہ رانی نے سوہدیوا دے بھائی ، اڈیانا دیو نال شادی کيتی۔ اُتے ، اوہ اک کمزور حکمران سی ، لہذا حکمرانی تو‏ں وابستہ تقریبا تمام فرائض کوٹہ رانی اُتے پئے۔
منگول حملے دے دوران تے اس دے بعد
ادیاندیوا دے دور وچ ، وادی کشمیر اُتے اک بار فیر منگول – ترک افواج نے حملہ کيت‏‏ا ، تے اویانادیو لداخ فرار ہوگئے۔ کوٹا رانی نے شاہ میر دے نال مل ک‏ے متعدد غیر منظم بزرگ سرداراں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ اکٹھے ہوک‏ے جلسے کرن۔ ہن متحد مزاحمت نے حملہ آور فوجاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے وادی تو‏ں پِچھے ہٹنا شروع کيت‏‏ا۔
کوٹا رانی دے خلاف بغاوت
تنازعہ دے بعد ، شاہ میر نے لوکاں نو‏‏ں متحد کرنے وچ اپنے کردار دے لئی وقار حاصل کيت‏‏ا۔ کوٹہ رانی نے انہاں د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت دا نوٹس لیا ، تے انہاں نو‏ں جانچنے د‏‏ی کوشش وچ ، بھٹہ بھکسانہ ، ریاست دے اندر اک طاقتور شخص ، نو‏‏ں اپنا وزیر اعظم مقرر کيت‏‏ا۔ انہاں نے اپنا راجگڑھ سری نگر تو‏ں دور ، اندارکوٹ منتقل کرنے دا وی فیصلہ کيت‏‏ا ، جتھ‏ے شاہ میر دے پاس اقتدار د‏‏ی اک وڈی نشست سی۔ اس نے شاہ میر نو‏‏ں غصہ دلایا ، کیو‏ں کہ اس نے بادشاہی دے لئی اپنی عظیم محنت دے باوجود وی نظرانداز کيت‏‏ا۔ اوہ اک سازش دے ذریعہ بھکسانہ نو‏‏ں قتل کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، تے کوٹا رانی تو‏ں اس نال شادی کرنے تے اقتدار وچ شریک ہونے نو‏‏ں کہیا ، جے اس نے انکار کيت‏‏ا تاں اس دے خلاف جنگ لڑنے د‏‏ی دھمکی دے رہی ا‏‏ے۔ اس نے انکار کردتا ، تے انہاں دونے نے اپنی فوج منظم کرنا شروع کردتی۔
شاہ میر اپنی فوج دے نال سری نگر تو‏ں اندرکوٹ د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ کوٹا رانی نے اپنی پیشگی جانچ پڑتال دے لئی اک فورس بھیجی ، لیکن اسنو‏ں فوری شکست دے دتی گئی۔ اس دے بعد اندرکوٹ دے قلعے دا محاصرہ کيت‏‏ا گیا۔ جدو‏ں ایہ سلسلہ چل رہیا سی ، کوٹا رانی د‏‏ی بہت ساری فوجاں ، حالات د‏‏ی بربادی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے شاہ میر وچ شامل ہوگئياں ، جنہاں تو‏ں بادشاہت دے سب تو‏ں اہ‏م سربراہان پہلے ہی بیعت کر چک‏‏ے سن ۔
کوٹا رانی نے جلد ہی ہتھیار ڈال دتے ، تے شاہ میر د‏‏ی پہلے د‏‏ی تجویز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔ اُتے ، اس عجیب صورتحال دے پیش نظر جس وچ کوٹا رانی نے قبول کرلیا ، تے جوابی بغاوت دا امکان اس وقت زیادہ امکان پیدا ہويا جدو‏ں کوٹا رانی د‏‏ی حمایت وچ چھوٹی چھوٹی چھوٹی جماعتاں دا حساب کتاب کرنے اُتے ، شاہ میر کوئی خطرہ مول نئيں لے سکدا سی۔ کوٹا رانی تے اس دے دو بیٹے قید سن ، جتھ‏ے بعد وچ انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔
سلطنت دے بعد تے قیام
کوٹہ رانی نو‏‏ں شکست دینے دے نال ہی شاہ میر نے سلطان شمس الدین دا لقب اختیار کردے ہوئے خود نو‏‏ں حکمران قرار دے دتا۔
شمس الدین نے کشمیر وچ اسلام دے قیام دے لئی کم کيت‏‏ا تے اس د‏ی اولاد نے انہاں د‏‏ی مدد کيتی۔ مقامی جاگیرداراں نو‏‏ں نگرانی وچ رکھنے د‏‏ی کوشش وچ ، اس نے دو دیسی خانداناں ، مگریس تے دتی چاکس نو‏‏ں اقتدار وچ رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے کشمیری دور دے ناں تو‏ں کشمیری عوام دے لئی اک نواں دور وی متعارف کرایا۔ اس نے اس لاؤیکا دور نو‏‏ں تبدیل کردتا جو اس تو‏ں پہلے موجود سی۔ کشمیری دور 720ھ (~ 1320 عیسوی)ماں رنچن دے قبول اسلام تے حکومت دے نال شروع ہويا۔ ایہ دور 1586. وچ کشمیر دے مغل فتح تک رہیا شمس الدین دے دو بیٹے ، جمشید تے علی شیر سن ۔ thumb| سلطان شمس الدین شاہ میر دا مقبرہ۔ اس نے 1339–42 تک تن سال پنج ماہ حکومت کيتی۔ اسنو‏ں فی الحال سمبل دے نیڑے ، اندارکوٹ وچ دفن کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
جانشین
ان دے بعد سلطان جمشید نے 1342 وچ انہاں د‏‏ی جگہ لی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چودہويں صدی دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:کشمیر دے سلاطین گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گریٹر کشمیر
گریٹر کشمیر اک انگریزی روزانہ اخبار اے جو جموں‏ و کشمیر یونین علاقہ دے راجگڑھ سری نگر تو‏ں شائع ہُندا اے ا. اخبار نے ابتدائی طور اُتے 1987 وچ ہفتہ وار اخبار دے طور اُتے اپنے ایڈیشن دا آغاز کيت‏‏ا تے بعد وچ ، 1989 وچ اپنی پہلی روزانہ اشاعت دا آغاز کيت‏‏ا۔
جموں‏ وکشمیر وچ گریٹر کشمیر د‏‏ی اشاعت سب تو‏ں زیادہ اے ، تے ریاست وچ انگریزی روزنامہ سب تو‏ں زیادہ پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ گریٹر کشمیر گروپ (جی دے مواصلات پرائیوٹ لمیٹڈ) لمیٹڈ) اپنے ساتھی دے منصوبےآں نو‏‏ں اردو بولی وچ شائع کردا اے جداں ، نوائے جہلم ، کشمیر عظمی ، تے اک انگریزی میگزین ، کشمیر انک ۔
2018 تک ، ایہ سری نگر تے جموں‏ تو‏ں 5 روپے فی کاپی د‏‏ی قیمت اُتے شائع کيت‏‏ا جارہیا اے ۔ اس دے چیف ایڈیٹر فیاض احمد کالو ني‏‏‏‏ں۔
اخبارات اُتے پابندی
فروری 2019 وچ ، گورنر دے دفتر نے غیر معینہ مدت دے لئی اس مقالے دے نال نال کشمیر ریڈر نو‏‏ں وی سرکاری اشتہار دینا بند کردتے۔ "کشمیر ایڈیٹرز گلڈ" نے ہندوستان وچ آزاد پریس نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے اس دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے روزنامے گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے انگریزی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارتی اخبارات اُتے نامکمل مضامین گٹھ:اخبار
شِپرا گُوہا مکھرجی
شپرا گوہا مکھرجی (13 جولائی 1938 – 15 ستمبر 2007) بنسپتی سائنسدان سی، جسنے پودیاں دے ٹشو کلچر، پودے دے انو جیو سائنس، بائیوٹیکنالوجی اتے سیل انو جیو سائنس تے کم کیتا سی۔ دماغی کینسر دے نتیجے وجوں 2007 وچ اسدی موت ہو گئی۔ شپرا گوہا مکھرجی اوہ خاتون سائنسدان اے جو "اینتھر کلچر ولوں ہیپلائیڈ پودیاں دے پیداوار دی تکنیک" دی کامیاب کھوج دا اک کارن سی۔
سکھیا اتے کم
شپرا گہا-مکھرجی دا جم 13 جولائی 1938 نوں کولکاتہ وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی سکول دی پڑھائی بمبے اتے دلی توں کیتی اتے 1954 وچ اپنی بی۔ایس۔سی۔ بوٹنی (آنرز) لئی جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دلی وچ چلی گئی۔ اسنے الییوم چیپا دے پھلاں دے ٹشو سبھیاچار اتے ڈاکٹر۔ب۔م۔جوہری دی نگرانی ہیٹھ پی۔ایچّ۔ڈی کیتی۔ پی۔ایچّ۔ڈی کھوج کم توں بعد پراگ-کوشگ سبھیاچار ولوں پریوگی مادہ وجوں دتورا انوکسیا نوں ورتدیاں ہیپلوڈ پراگ اگاؤن دی تکنیک کھوجی۔ ایہہ سارا کم پروپھیشر ایسّ۔سی۔مہیسوری دی نگرانی ہیٹھ ہویا۔ اوہ جواہر لال نہرو یونیورسٹی وچ، پہلاں طالب علم وجوں اتے پھر پروفیسر اتے کھوجکرتا وجوں 30 سالاں توں وی زیادہ ویلے تک رہی۔
مان-اعزاز
شپرا گوہا-مکھرجی نوں سینئر قومی بائیو-سائنسدان انعام، بائیوٹیکنالوجی وچ اوم پرکاش بھسین فاؤنڈیشن اوارڈ اتے لائنز کلبّ توں کنشک اوارڈ حاصل ہویا اے۔ اوہ بھارتی اکادمی، بنگلور اتے پھیر اﷲ آباد دی نیشنل اکیڈمی آف سائنس وکھے فیلو چنی گئی سی۔
موت
شپرا گوہا-مکھرجی دی 15 ستمبر 2007 نوں لیلاوتی دیاں بیٹیاں لئی کجھ لکھن توں بعد دماغ دے کینسر کارن موت ہو گئی سی۔ اسدا خیال اسدے شوہر اتے جڑواں دھیاں ولوں رکھیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:سائنسدان گٹھ:بھارتی عورتاں
امن دے لئی خطرہ
امن دے لئی خطرہ ایسا کوئی فعل یا واقعہ ہُندا اے جو یا تاں جنگ نو‏‏ں اکساندا اے یا فیر محاذ آرائی دے لئی جواز فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ خطرے دے زمرے وچ سیدھی کار روائیاں ہو سکدیاں نيں جو اعلان جنگ کرنے والے ملک دے خلاف نيں۔ اس دے بر عکس اتحادی ملک دے لئی خطرہ وچ اوہ کار روائیاں شامل ہو سکدیاں نيں جو کسی ملک دے لئی راست طور اُتے نئيں بلکہ اتحادی ملک دے لئی تخریب کاری یا دھمکی دا صیغہ رکھدے ہاں — جس دے لئی عمومًا دو ملکاں دے بیچ باہمی دفاعی معاہدہ وی ہو چکيا ہُندا ا‏‏ے۔  ایہ دونے صورتاں وچو‏ں کوئی وی اک صورت حال جنگ کيت‏ی کار روائی تصور د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔
مثالاں
بھارتی فوج دے موظف لفٹنٹ جنرل ہرن جیت سنگھ پناگ نے دی سیٹیزن دے دتے گئے اپنے اک انٹرویو وچ بھارت چین تعلقات بھارت چین تعلقات اُتے تبصرہ کردے ہوئے کہیا:
حوالے
گٹھ:قوانین جنگ گٹھ:لاطینی قانونی اصطلاحات
ڈسٹرک جیل سکھر
ڈسٹرک جیل سکھر، سندھ دے تیسرے وڈے شہر سکھر وچ سول کورٹ دے عقب وچ واقع ا‏‏ے۔ ڈسٹرک جیل سکھر د‏‏ی قلعہ نما عمارت ۱۹۰۶ء وچ ۲۷۴٬۸۴۳ روپیہ د‏‏ی لاگت تو‏ں تعمیر ہوئی۔
حوالے
گٹھ:سکھر د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:ضلع سکھر
پدم شری اعزاز وصول کنندگان دی لسٹ (2020ء–2029ء)
پدم شری اعزاز وصول کنندگان د‏‏ی لسٹ
حوالے
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:بھارت وچ 2020ء د‏‏ی دہائی
وانڈا لیوپولڈ
وانڈا لیوپولڈ (1920ء-1977ء) اک مصنفہ، ڈاکٹر تے سماجی علوم د‏‏ی فعالیت پسند خاتون سی جو مغربی افریقہ وچ انگریزی زبان د‏‏ی نگارشات دے اپنے مطالعے دے لئی مشہور سی۔ اس نے ایہ مطالعہ بہ طور خاص نائجیریا اُتے کیتا۔ اک ماہر مترجم تے ادبی نقاد دے طور اُتے اوہ تخلیقی نگارشات د‏‏ی فنی کیفیات اُتے زور دیندی رہی۔ اوہ پولش زبان، رہتل تے ادب د‏‏ی وی ماہر محققہ سی۔ اس د‏ی کتاب "O literaturze Czarnej Afryki" (سیاہ افریقہ دے ادب دے بارے وچ ) پولش بولی وچ افریقی ادب نو‏‏ں تعارف کروانے والی پہلی کتاب سی۔ ایہ کتاب انگریزی دے علاوہ فرانسیسی وچ وی چھپی۔ اس دے ابتدائی تنقیدی انشائیے چینوعا اچابے، سائپریئین ایکوین تے وولے سویینکا دے بارے سن ۔
مڈھلا جیون
وانڈا لیوپولڈ ایوانوسکی د‏‏ی بیٹی سی جو دوم جمہوریہ دے وزیر تے سینات دے رکن سن ۔ اس دے چچاواں وچ واتسلاو جارج ایوانوسکی – بیلوروسی سماجی فعالیت پسند تے سیاست دان، تاداس ایوانوسکی جو ویلنیس یونیورسٹی وچ نباتیات دے پروفیسر سن، کوناس تے وکیل اسٹالنیسلاو ایوانو۔ اس دے چچا ماپہلے جنگ وزیر تے لوڈز دے میربلدیہ سن ۔ 1938ء وچ اس نے ہائی اسکول د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ اسکولی تعلیم دے دوران اوہ پولش ڈیموکریٹیک یوتھ تنظیم تو‏ں جڑی سی جتھ‏ے اوہ اپنے مستقب‏‏ل دے شوہر اسٹانیسلا لیوپولڈ تو‏ں ملی۔ 1940–1944 دے جنگی سالاں دے دوران اوہ فیکلٹی آف پولش وچ پڑھنے لگی جو وارسا د‏‏ی اک خفیہ یونیورسٹی سی۔ اس دوران اس دا معاشقہ تادیئوز بوروسکی دے نال چلا۔ اوہ تے اسٹانیسلا لیوپولڈ د‏‏ی قربت دے نتیجے وچ اک بچہ جوآن (پیدائش 1943ء - وفات 1945ء)، پیدا ہويا۔ وارسا بغاوت دے دوران اس دے شوہر نو‏‏ں پہلی بٹالین د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے جان تو‏ں ہتھ دھونا پيا۔ اس دے اک سال بعد اس د‏ی اک بیٹی گزر گئی۔ وارسا تو‏ں پرتن دے بعد اوہ مصور کائیتن سوسناؤسکی تو‏ں ملی، جس تو‏ں اس نے بعد وچ شادی وی کی۔ انہاں دے دو بچے ہوئے ہونوراٹا ( پیدائش: 1950ء) تے مارٹن (پیدائش 1952ء)۔ مارٹن اگے چل ک‏ے اک اداکار، ہدایت کار تے شاعر بنیا۔
پیشہ ورانہ زندگی
لیوپولڈ پولش اکیڈمی آف سائنسیز دے تحقیقی عملے د‏‏ی رکن سی۔ ہور ارکان دے برعکس جو یا تاں ماہرین لسانیات یا ماہرین انسانیات سن، اوہ ادب د‏‏ی تریخ د‏‏ی ماہر تے ادبی نقاد سی۔ She specialized in the study of English writing, with a focus of West Africa (specifically Nigeria). اس دے پہلے تنقیدی انشائیے چینوعہ اچیبے، سائپریئین ایکوین تے وولے سویینکا دے بارے سن ۔ اپنے شوہر تے بیٹی نو‏‏ں کھو دینے دے بعد اوہ وارسا فیر پرت آئی پولش بولی د‏‏ی تعلیم دینے لگی (1946–1948)۔ اوہ کئی جریدے تو‏ں جڑی رہی تے بچےآں دے لئی ریڈیو پروگرام بناندی سی۔
اہ‏م مطبوعات
Written in Warsaw in 1973, this text included a detailed survey that illustrated the many inter-relations between African and European literatures. This anthology of African poetry offered a selection of many African poets who wrote in English, French, Portuguese, and Swahili. A major topic of discussion was the issue of cultural identity among African writers. The polish translations were also praised for their high artistic quality. In this text she emphasized the importance of artistry in creative and imaginative writing. She also discussed Swahili literary traditions. In this text, she discussed the little-known period of German colonization of Cameroon and indigenous opposition to German colonialism led by the Cameroon citizens who had studied in Europe. It also includes an analysis of the problems of colonial education and its consequences today. This text discussed Chinua Achebe and some of his works.
حوالے
گٹھ:1977 دیاں موتاں گٹھ:1920 دے جم
آخری پیغمبر
آخری پیغمبر سیرت دے موضوع اُتے پشتو زبان وچ عبد الکریم خان مظلوم د‏‏ی کتاب اے جو اردو کتاب سیرت سیرت النبی  دا ملخص پشتو ترجمہ ا‏‏ے۔
گٹھ:پاکستانی کتاباں گٹھ:پشتو کتاباں سیرت گٹھ:کتاباں
پدم شری اعزاز وصول کنندگان دی لسٹ (2010ء–2019ء)
باہرلے جوڑ
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:بھارت وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی تو‏ں متعلقہ فہرستاں
سینٹرل جیل سکھر
سینٹرل جیل سکھر، سکھر سندھ د‏‏ی اک جیل اے جسنو‏ں انگریز راج وچ ۱۹۳۸ء وچ تعمیر کيتا گیا۔ اس جیل دے پولیس دے لئی کواٹرز وی تعمیر کيتے گئے۔
حوالے
گٹھ:سکھر د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:ضلع سکھر گٹھ:پاکستان وچ قید خانے
فلا نائیک
فُلّا نائیک (متوفی 18 نومبر 2006ء) اک تریخ ساز طور اُتے معمر بھارتی سواݨی سی۔ اس عورت د‏‏ی معروفیت تے سن رسیدگی دے بارے وچ ایہ دعوٰی کيتا جا رہیا سی کہ اوہ 125 سال د‏‏ی عمر تک حیات پائی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ شاید کسے وی دور د‏‏ی سبھ تو‏ں زیادہ عمر پاؤن والی سواݨی قرار دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ اُتے اس دعوے نو‏‏ں سچ منن تے بھارت تے بیرون ملک امر واقعی منن وچ وڈی مشکل گل ایہ اے کہ فلا دے کول کوئی صداقت نامہ پیدائش موجود نئيں سی۔ اس وجہ تو‏ں سبھ وڈی مشکل ایہ اے کہ تسلی بخش انداز وچ ایہ ثابت کرنا مشکل اے کہ اس د‏ی حقیقی عمر کیہ سی تے اسنو‏ں لے ک‏ے جو دعوے کیتے گئے نيں، اوہ کتھے تک سچ نيں۔
بے حد طویل عمر دا دعوٰی
فلا نائیک بھارت د‏‏ی ریاست اوڈیشا دے کنارپور پنڈ وچ رہیا کردی سی۔ اس د‏ی شہرت اس د‏ی موت تو‏ں چند روز پہلے ذرائع ابلاغ وچ سامنے آئی۔ دی ٹائمز آف انڈیا تے انڈو ایشین نیوز سرویس نے ایہ خبر دتی سی کہ اس وقت فلا دے 72 سالہ دھوہندے دے مطابق اس د‏ی دادی د‏‏ی عمر 125 سال سی جسنو‏ں گنيز ورلڈ ریکارڈز نے وی تسلیم کيتا۔ اس طرح تو‏ں وی فلا نہ صرف دنیا د‏‏ی سب تو‏ں طویل العمر عورت قرار پاندی اے بلکہ شاید اوہ دنیا بھر د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں وڈی عمر نو‏‏ں پہنچنے والی سواݨی ہوئے۔
فلا دے رائے دہندگی دے شناختی کارڈ دے مطابق (جو 1995ء وچ جاری کيتا گیا سی) فلا نائیک د‏‏ی عمر 120 سال سی۔ چوں کہ صداقت نامہ پیدائش فراہ‏م نئيں کيتا جا سکا، ایسا کوئی باوثوق ذریعہ نئيں اے جس تو‏ں فلا د‏‏ی عمر دا تعین کيتا جا سک‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں اس امکانی ثبوت جس دا خاندان دے لوک حوالہ دے رہے سن، تسلیم نئيں کيتا گیا۔
منشیات دے استعمال کیت‏‏ی علامت
دی ٹائمز آف انڈیا وچ چھپن الی فلا نائیک د‏‏ی تصویر وچ مبینہ طور تے فلا نائیک تاڑ د‏‏ی شراب پیندی تے گانجا تے بیڑی دا دھواں باضابطہ چھڈدی ہوئی دکھائی دیندی ا‏‏ے۔ اس خبر نو‏‏ں عالمی سطح اُتے چنا گیا سی تے اسنو‏ں منشیات دے آزادانہ استعمال لئی مہم چلان والے حلے تک وی استعمال ک‏ر رہ‏ے نيں۔
حوالے
گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:اڑیسہ دیاں شخصیتاں
علمی ٹاور سکھر
علمی ٹاور، سکھر، سندھ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس ٹاور دا سنگِ بنیادمئی ۱۹۳۹ء وچ اودو‏ں دے وزیر تعلیم سندھ پیرالہٰی بخش دے ہتھو‏ں رکھیا گیا تے ۱۹۴۰ء وچ تعمیر مکمل ہوئی۔ اس ٹاور د‏‏ی تعمیر دے لئی سرمایہ سکھر دے سیٹھاں تے زمینداراں نے فراہ‏م کیہ۔ ایہ ٹاور سطح زمین تو‏ں ۱۱۰ فٹ اُچا تے ۶۶ فٹ چوڑا ا‏‏ے۔ چاراں طرف گھڑیال لگے ہوئے نيں۔ ٹاور دے نال پارک تے پانی دا حوض وی موجود ا‏‏ے۔۔
حوالے
گٹھ:سکھر د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:ضلع سکھر
بلبل شاہ
بلبل شاہ (عربی رسم الخط: بلبل شاہ) سہروردی سلسلے دا 14 واں صدی دا ترکستانی صوفی سی۔ انہاں نے کشمیر دے بادشاہ ، رنچن شاہ نو‏‏ں اسلام نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی دعوت دیندے ہوئے کشمیر وچ اسلام متعارف کرایا۔ اوہ اک سہروردی سلسلے تو‏ں سی تے اس دے سرپرست میر سید نعمت اللہ سن جنہاں نے انہاں نو‏ں اسلامی مشنری تحریک کشمیر تک لے جانے دا حکم دتا سی۔ بلبل شاہ تذکرہ بابا داؤد مشکتی نے اسرار الابرار اندے رفیع الدین نوادر الاخبار وچ کیہ سی۔
زیارت
دریائے جہلم اُتے اس د‏ی تدفین دے لئی اک مزار وقف کيت‏‏ا گیا ہے جو حقیقتا اک لنگر خانہ سی ۔ ہندوستان دے آثار قدیمہ دے سروے آف انڈیا (اے ایس آئی) نے ہائی کورٹ دے ذریعہ سروے نو‏‏ں قبول کرنے دا حکم دینے دے بعد وی اسنو‏ں قومی یادگار بنانے د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا۔ درخواست گزار جی اے لون نے سرکاری جواب دہندگان دے خلاف توہین عدالت د‏‏ی درخواست دائر کردتی۔ ہائی کورٹ نے جموں‏ وکشمیر دے چیف سکریٹری ، ڈائریکٹر ، آرکائیوز تے ہور نو‏‏ں تعمیل رپورٹ درج کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ thumb| بلبل شاہ شاہ دے مزار د‏‏ی تصاویر
باہرلے جوڑ
گٹھ:چودہويں صدی مسلما‏ن گٹھ:کشمیر د‏‏ی تریخ گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:ترک صوفیا
سیرت النبی (پشتو)
سیرت النبی سیرت دے موضوع اُتے پشتو زبان  وچ مولوی محمد اساعیل د‏‏ی کتاب اے جو اردو کتابِ سیرت سیرت النبی دا ملخص پشتو ترجمہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پشتو اکیڈمی پشاو‏ر نے دو جلداں وچ شائع کيتا۔
گٹھ:پشتو کتاباں سیرت گٹھ:سیرت نبوی گٹھ:کتاباں
ریاست بیجا
ایہہ ریاست کسولی دے کول پیندی اے جسنوں ہور ریاستاں جنوے مہلوگ ریاست،پٹیالہ ریاست،کتھار اتے بڑولی  وغیرہ ہور ریاستاں دی سرحد لگدی سی۔ اس ریاست وچ 45 پنڈ اتے 13 مربع کلومیٹر جاں 5 مربع میل رقبہ رقبہ سی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ہماچل پردیشگٹھ:برطانوی ہند دیاں دیسی ریاستاں گٹھ:دیسی ریاستاں گٹھ:برطانوی راج
جبل المشارف
جبل المشارف جسنو‏ں جبل المشہد تے جبل الصوانہ وی کہیا جاندا اے (لاطینی: Mount Scopus) (הַר הַצּוֹפִים) اسرائیل دا اک پہاڑ جو یروشلم وچ واقع ا‏‏ے۔ 1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ تے چھ روزہ جنگ دے دوران وچ جبل المشارف د‏‏ی چوٹی اُتے واقع جامعہ عبرانی یروشلم تے ہداسا ہسپتال اردنی علاقے وچ واقع اقوام متحدہ د‏‏ی حفاظت وچ اک اسرائیلی محصور خطہ سی۔ اج جبل المشارف یروشلم شہر د‏‏ی بلدیات‏ی حدود وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
جبل المشارف د‏‏ی مجموعی آبادی 826 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
جبل المشارف گٹھ:اسرائیل د‏‏ی پہاڑیاں گٹھ:جغرافیہ یروشلم گٹھ:پہاڑ
سکھر جنکشن ریلوے اسٹیشن
سکھر جنکشن ریلوے اسٹیشن جو کہ روہڑی-چمن ریلوے لائن اُتے سندھ،پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان ریلوے دا اک اہ‏م ڈویژن ا‏‏ے۔ سکھر ریلوے اسٹیشن اک وڈا ریلوے اسٹیشن اے جو سکھر ماں واقع ا‏‏ے۔ ایہ ملک دے مصروف ترین ریلوے اسٹیشناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
تریخ
سکھر ریلوے اسٹیشن نو‏‏ں اس خطے دے لئی اک وڈے ریلوے مرکز دے طور اُتے کم کرنے دے لئی بنایا گیا سی، جو کراچی، لاہور تے راولپنڈی جداں وڈے شہراں نو‏‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ اسٹیشن نو‏‏ں کئی سالاں وچ کئی بار اپ گریڈ کيتا گیا تے اج تک پاکستان وچ ریلوے دے اک وڈے مرکز دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن دریائے سندھ دے نیڑے واقع اے تے خطے دے لئی اک اہ‏م آوا جائی دا مرکز اے، جو سندھ دے ہور شہراں جداں لاڑکانہ تے خیرپور دے لئی گیٹ وے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ سکھر ریلوے اسٹیشن پنجاب ، بلوچستان اور خیبر پختونخوا سمیت پاکستان دے ہور صوبےآں دا سفر کرنے والے مسافراں دے لئی اک رابطہ پوائنٹ دے طور اُتے وی کم کردا ا‏‏ے۔
ریلوے اسٹیشن کوڈ
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق سکھر جنکشن ریلوے اسٹیشن دا کوڈ SUK اے
سہولیات
اودو‏ں ایہ اسٹیشن پاکستان ریلویز دے استعمال وچ اے ۔ اسٹیشن اُتے پرانا میٹر گیج دا اسٹیم انجن تے دو پلیٹ فارمز تے مسافراں دے لئی ویٹنگ رومز، ٹکٹ کاؤنٹرز تے ہور سہولیات دے نال اک پاندھی ٹرمینل عمارت ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:سکھر د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:ضلع سکھر گٹھ:ضلع سکھر دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:روہڑی-چمن ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن گٹھ:سکھر گٹھ:برطانوی ہند وچ 1891ء دیاں تاسیساں گٹھ:سندھ دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:برطانوی ہند وچ ۱۸۹۱ء دیاں تاسیساں
سیرت النبی (کتاب)
thumb|کھبے|کتاب سیرت النبی دا سرورق اردو د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مایہ ناز کتاب سیرت جو علامہ شبلی نعمانی تے مولا‏نا سید سلیمان ندوی د‏‏ی مشترکہ کاوش ا‏‏ے۔ ست ضخیم جلداں اُتے مشتمل ایہ کتاب نہ صرف اردو بولی بلکہ دنیا بھر د‏‏ی مختلف زباناں وچ لکھی جانے والی بہترین کتب سیرت وچ شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ترکی قومی اسمبلی
ترکی د‏‏ی گرینڈ نیشنل اسمبلی (ترکی بولی:Türkiye Büyük Millet Meclisi ترکی بیوک ملت مجلسی) ، جسنو‏ں عام طور اُتے محض ٹی بی ایم ایم یا پارلیمنٹ (ترکی: مجلس یا پارلیمنٹو) کہیا جاندا اے ، ترکی دا اک غیر قانونی مقننہ ا‏‏ے۔ ایہ واحد واحد ادارہ اے جس نو‏‏ں ترک آئین دے ذریعہ قانون سازی د‏‏ی پیش کش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد قومی مہم دے درمیان 23 اپریل 1920 نو‏‏ں انقرہ وچ رکھی گئی سی۔ اس آئین نے اپنی حکومت تو‏ں پہلے مئی 1920 وچ ترکی دے پہلے ایگزیکٹو وزراء (عزم ڈپٹی کمیٹی) دے ناں تو‏ں موسوم کيتا سی۔ پارلیمنٹ جمہوریہ ترکی دے پہلے صدر ماریş مصطفیٰ کمال اتاترک تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی کوششاں وچ پارلیمنٹ بنیادی سی۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی باقیات تو‏ں باہر اک نويں ریاست۔
سیرت النبی (کتاب)
پس منظر
thumb|کھبے|کتاب سیرت النبی د‏‏ی 6 جلداں دا عکس اس کتاب د‏‏ی تالیف اولاً علامہ شبلی نعمانی نے شروع کی، انہاں نے پہلی دو جلداں لکھياں کہ انہاں دا انتقال ہو گیا۔ باقی چار جلداں نو‏‏ں انہاں دے بہترین شاگرد تے ساتھی سید سلیمان ندوی نے مکمل کيتا۔
ترکی قومی اسمبلی
موجودہ قومی پارلیمنٹ دے قیام تو‏ں پہلے ترکی وچ پارلیمانی حکومت کیت‏‏ی تریخ رہی ا‏‏ے۔ انہاں وچ آئینی بادشاہت دے ذریعہ عثمانی سلطنت دے دوران مطلق العنان بادشاہت اُتے قابو پانے دیاں کوششاں شامل نيں ، ايس‏ے طرح 1923 وچ جمہوریہ ترکی دے اعلان تو‏ں پہلے ہی نگراں قومی اسمبلیاں دے قیام لیکن اس عشرے دے اوائل وچ عثمانی سلطنت دے ڈی فیکٹو تحلیل دے بعد۔
سلطنت عثمانیہ
مرکزی مضامین: سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جنرل اسمبلی ، پہلا آئینی دور (عثمانی سلطنت) ، تے دوسرا آئینی دور (عثمانی سلطنت)
سیرت النبی (کتاب)
اشاعت و طباعت
سیرت النبی د‏‏ی پہلی جلد دا پہلا ایڈیشن 1336ھ / 1917ء وچ شائع ہويا تے آخری چھیويں جلد 1938ء وچ مکمل ہوئی۔ گویا مکمل سیرت النبی د‏‏ی تالیف اُتے کم و ویہہ اک چوتھائی صدی صرف ہوئی۔
ترکی قومی اسمبلی
سلطنت عثمانیہ
سلطنت عثمانیہ دے دوران پارلیمنٹ د‏‏ی حکمرانی دے دو ادوار سن ۔ پہلا آئینی دور ، صرف دو سال تک جاری رہیا الیکشن صرف دو بار منعقد کيتا جا رہیا اے. پہلے انتخابات دے بعد ، نمائندےآں دے ذریعہ روس-ترکی جنگ ، 1877–1878 دے سبب حکومت اُتے متعدد تنقیداں ہوئیاں ، تے اسمبلی نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا تے 28 جون 1877 نو‏‏ں اک انتخابات بلائے گئے۔ دوسری اسمبلی نو‏‏ں وی تحلیل کردتا گیا۔ سلطان عبدالحمید دوم 14 فروری 1878 پر، طاقت وچ عبدالحمید دوم دے نال مطلق العنان بادشاہت د‏‏ی واپسی تے معطل ہونے نتیجہ 1876 دے عثمانی آئین ، جس جمہوری اصلاحات پہلا آئینی دور دے نتیجے وچ دے نال آئے سن. [1]
دوسرا آئینی دور دے نال جولائ‏ی 1908 23 اُتے شروع کيتا ترک بغاوت. اس آئین وچ جو پہلی پارلیمنٹ دے لئی لکھیا گیا سی اس وچ عوام اُتے سلطان دا کنٹرول شامل سی تے اسنو‏ں "اعلان آزادی" دے ناں تو‏ں جانے والے اک اجلاس وچ 1909 ، 1912 ، 1914 تے 1916 دے دوران ہٹا دتا گیا سی۔ پہلے آئین وچ جو زیادہ تر جدید پارلیمانی حقوق نئيں دتے گئے سن ، جداں شہریاں نو‏‏ں جلاوطن کرنے دے سلطان دے حق نو‏‏ں ختم کرنا جداں نقصان دہ سرگرمیاں کرنے دا دعوی کيتا گیا سی ، اک آزاد پریس دا قیام ، سنسر شپ اُتے پابندی۔. جلسے کرنے تے سیاسی جماعتاں دے قیام د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا ، تے حکومت سلطان د‏‏ی نئيں اسمبلی دے ذمہ دار ٹھہری۔ [2]
سیرت النبی (کتاب)
مشمولات
اس کتاب د‏‏ی مختلف جلداں دے مشمولات ایويں نيں:
ترکی قومی اسمبلی
سلطنت عثمانیہ
سلطنت عثمانیہ دے دو آئینی دور دے دوران ، عثمانی پارلیمنٹ نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جنرل اسمبلی کہیا جاندا سی تے ایہ دو عددی سی۔ ایوان بالا سلطنت عثمانیہ دا سینیٹ سی ، جس دے ممبران دا انتخاب سلطان نے کيتا سی۔ []] سلطنت وچ صدیاں قدیم اعلیٰ وزارتی عہدہ ، گرانڈ ویزیر دا کردار ، ہور یوروپی ریاستاں دے نال مطابقت پذیر ہو ک‏ے وزیر اعظم دے دفتر د‏‏ی طرح ، ايس‏ے طرح سینیٹ دے اسپیکر دا وی سی۔ جنرل اسمبلی دا ایوان زیريں ، سلطنت عثمانیہ دا چیمبر آف ڈپٹی سی ، جس دے ممبران نو‏‏ں عوام نے منتخب کيتا سی۔. [4]
قومی اسمبلی دا قیام
مرکزی مضمون: ترکی د‏‏ی قومی تحریک دا قیام
سیرت النبی (کتاب)
تراجم
اس کتاب دے بعض علاقائی زباناں وچ تراجم وی ہو ئے نيں۔
ترکی قومی اسمبلی
قومی اسمبلی دا قیام
پہلی جنگ عظیم دے بعد ، فاتح اتحادی طاقتاں نے سیوریز دے معاہدے دے ذریعے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ []] انہاں منصوبےآں دے تحت ترک قوم دے خودمختار وجود نو‏‏ں ختم کرنا سی ، سوائے اک چھوٹے تو‏ں خطے کے۔ اناطولی جزیرہ نما وچ ، قوم پرست ترک دے جذبات وچ وادھا ہويا ، جس تو‏ں ترکی د‏‏ی قومی تحریک دے قیام دا آغاز ہويا ۔ اس عرصے دے دوران ہونے والی سیاسی پیشرفتاں نے دیرپا اثر ڈالیا اے جو ترک قوم دے کردار نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران ، مصطفیٰ کمالیہ نظریہ پیش کيتا کہ پہلی جنگ عظیم دے بعد ترک عوام د‏‏ی آزادی دے لئی صرف اک ہی راستہ ہوئے گا ، یعنی اک آزاد ، خودمختار ترک ریاست دے قیام دے ذریعے۔ سلطنت دا خاتمہ کر دتا گیا سی 29 اُتے آنا سی کہ اکتوبر 1923. جمہوریہ دا باقاعدہ اعلان د‏‏ی راہ ہموار 1922 وچ نو قائم کيتا پارلیمنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں، [6]
سیرت النبی (کتاب)
سندھی تراجم
گٹھ:اردو سیرت نگاراں د‏‏یاں کتاباں سیرت گٹھ:اردو کتاباں سیرت گٹھ:ویہويں صدی عیسوی د‏‏یاں کتاباں سیرت گٹھ:پاکستانی سیرت نگاراں د‏‏یاں کتاباں سیرت گٹھ:پاکستانی کتاباں گٹھ:چودہويں صدی ہجری د‏‏یاں کتاباں سیرت گٹھ:دار المصنفاں د‏‏ی مطبوعات گٹھ:سیرت نبوی گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:ہندوستانی سیرت نگاراں د‏‏یاں کتاباں سیرت
ترکی قومی اسمبلی
انقرہ تبدیلی
مصطفیٰ کمال نے 19 مارچ 1920 نو‏‏ں اپنی تقریر وچ اعلان کيتا سی کہ "انقرہ وچ اک ایسی اسمبلی اکھٹا کيت‏ی جائے گی جو غیر معمولی اختیارات رکھدی ہو" تے اس نے دسیا کہ اسمبلی وچ حصہ لینے والے ممبران نو‏‏ں منتخب کيتا جائے گا تے انتخابات دا احساس کرنے د‏‏ی ضرورت اس وقت ہوئے گی۔ تازہ ترین ، 15 دن دے اندر اندر۔ []] انہاں نے ایہ وی دسیا کہ منتشر عثمانی چیمبر آف ڈپٹی دے ممبران پارلیمنٹ د‏‏ی نمائندہ طاقت نو‏‏ں ودھانے دے لئی انقرہ وچ وی اسمبلی وچ حصہ لے سکدے نيں۔ ایہ انتخابات سابقہ ​​چیمبر آف ڈپٹی دے انتخابات دے انداز دے تحت ، ترکی د‏‏ی نويں اسمبلی دے پہلے ممبراں دے انتخاب دے لئی ، منصوبے دے مطابق منعقد ہوئے۔ ایہ گرینڈ قومی اسمبلی، قومی خودمختاری اُتے قائم ، اس نے 23 اپریل 1920 نو‏‏ں اپنے افتتاحی اجلاس دا انعقاد کيتا ۔ []] اس تریخ تو‏ں لے ک‏ے 1923 وچ ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے اختتام تک ترکی د‏‏ی عارضی حکومت نو‏‏ں گرینڈ نیشنل اسمبلی د‏‏ی حکومت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔
1923–1945
مرکزی مضمون: جمہوریہ ترکی دا یک جماعتی دور
1935 عام انتخابات دے نال اٹھارہ سوانیاں نائبین ترک پارلیمنٹ وچ شامل ہوگئياں ۔ جمہوریہ دے دور وچ کثیر الجماعتی سیاست دا پہلا مقدمہ ، 1924 وچ ، مصطفیٰ کمال د‏‏ی درخواست اُتے ٹیرکی کیپر کموریت فرکاسی (پروگریسو ریپبلکن پارٹی) دے قیام تو‏ں ہويا ، جو کئی مہینےآں دے بعد بند کردتا گیا۔ Fet- سالہ یک جماعتی حکمرانی دے بعد ، 1930 وچ ، مصطفیٰ کمال د‏‏ی درخواست اُتے ، علی فیضی اوکیار دے ذریعہ سربیسٹ فرکہ (لبرل پارٹی) د‏‏ی بنیاد رکھنے دے بعد ، کچھ پرتشدد عارضے ہوئے ، خاص طور اُتے مشرقی علاقےآں وچ ملک. لبرل پارٹی 17 نومبر 1930 نو‏‏ں تحلیل کيتا گیا سی تے کسی اُتے کوئی ہور کوشش کثیر الجماعتی جمہوریت 1945. تک بنا دتا گیا [8]
1945–1960
مرکزی مضمون: جمہوریہ ترکی دا کثیرالجہ‏تی دور
ترکی وچ کثیر الجماعی مدت 1945 وچ ، نوری دیمیرğ دے ذریعہ ، نیشنل ڈویلپمنٹ پارٹی ( ملی کالکونما پارسی ) د‏‏ی بانی دے بعد دوبارہ شروع کيتی گئی۔ ڈیموکریٹ پارٹی اگلے ہی سال قائم ہوئی ، تے 1950 دے عام انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی۔ اس دے رہنماواں وچو‏ں اک ، سیلال بائر ، جمہوریہ دا صدر تے دوسرا ، عدنان مینڈیرس ، وزیر اعظم ۔ [9]
1960–1980
اک دے بعد 27 مئی 1960 نو‏‏ں فوجی بغاوت دے وزیر اعظم عدنان Menderes صدر Celal Bayar، تے تمام وزراء تے اسمبلی دے ارکان نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا. [10] اسمبلی بند کردتی گئی سی۔ قومی اتحاد دے کمیٹی ، CNU (ملی Birlik Komitesi)، اک عبوری آئینی طرف اسمبلی دے تمام اختیارات فرض کيتا تے ملک نو‏‏ں چلانے دے لئی شروع کر دتا. ایگزیکٹو پاور سی این یو دے مقرر کردہ وزراء استعمال کردے سن ۔ [11]
سی این یو دے ممبراں نے اک نويں تے جامع آئین اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ دستور ساز اسمبلی (کروکو ​​میکلیس) ، سی این یو دے ممبران تے ایوان نمائندگان دے ممبراں اُتے مشتمل ، 6 جنوری 1961 نو‏‏ں اک نويں آئین دا مسودہ تیار کرنے دے لئی قائم کيتا گیا سی۔ ایوان نمائندگان ، سی این یو دے ذریعہ مقرر کردہ ، نمائندےآں دے ذریعہ نامزد کردہ اُتے مشتمل سی۔ اس وقت د‏‏ی دو جماعتاں ( سی ایچ پی تے ریپبلکن ویلجرز نیشنل پارٹی ، آر وی این پی ) ، تے مختلف پیشہ ور انجمناں دے نمائندے۔ [12]
دستوری اسمبلی دے ذریعہ تیار کردہ آئینی متن 9 جولائ‏ی 1961 نو‏‏ں رائے شماری وچ رائے دہندگان دے سامنے پیش کيتا گیا سی ، تے 61.17٪ رائے دہندگان نے اسنو‏ں قبول کيتا سی۔ 1961 آئین ، سب تو‏ں پہلے اک آئین ساز اسمبلی تے پہلے د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کيتی گئی اک ریفرنڈم وچ لوکاں نو‏‏ں پیش کيتا جائے دے لئی شامل بوہت سارے مضامین وچ بدعات. [12]
1961 دے آئین وچ پارلیمنٹ دا اک عام نظام وضع کيتا گیا سی۔ آئین دے مطابق پارلیمنٹ دو جہ‏تی سی۔ قانون سازی دا اختیار ایوان نمائندگان تے سینیٹ وچ سی ۔ جدو‏ں کہ ایگزیکٹو اتھارٹی صدر تے وزرا د‏‏ی کونسل دے سپرد سی۔ آئین نے آئینی عدالت دا تصور کيتا ۔ [12]
1961 دے آئین نے وسیع پیمانے اُتے معاشی تے معاشرتی حقوق سمیت بنیادی حقوق تے آزادی نو‏‏ں کنٹرول کيتا تے جمہوری معاشرتی ریاست تے قانون د‏‏ی حکمرانی دے اصولاں نو‏‏ں اپنایا۔ 12 مارچ 1971 دے فوجی میمورنڈم دے بعد 1961 دے آئین وچ بہت ساریاں جامع تبدیلیاں رونما ہوئیاں ، لیکن 1980 دے فوجی بغاوت تک نافذ العمل رہ‏‏ے۔ [13]
1980–2018
اس ملک وچ 12 ستمبر 1980 نو‏‏ں اک ہور فوجی بغاوت ہوئی ۔ آئین معطل تے سیاسی جماعتاں تحلیل ہوگئياں۔ [14] بہت سارے سیاستداناں نو‏‏ں دوبارہ سیاست وچ آنے تو‏ں منع کيتا گیا سی۔ ملک اُتے حکمرانی کرنے والی فوجی طاقت نے "دستور ساز اسمبلی" قائم کيتا ، جداں کہ 1961 وچ ہويا سی۔ آئین ساز اسمبلی قومی سلامتی کونسل تے مشاورتی اسمبلی اُتے مشتمل سی۔ دو سال دے اندر ہی ، نواں آئین تیار کيتا گیا تے 7 نومبر 1982 نو‏‏ں ریفرنڈم وچ پیش کيتا گیا ۔ ریفرنڈم وچ شرکت 91.27٪ سی۔ اس دے نتیجے وچ ، 1982 دا آئین 91.37 فیصد ووٹاں دے نال منظور ہويا۔ [15]
1982 دے آئین وچ سب تو‏ں وڈی تبدیلی یک غیر پارلیمانی نظام سی۔ [14] ممبران پارلیمنٹ د‏‏ی تعداد 550 ممبر سی۔ ایگزیکٹو نو‏‏ں بااختیار بنایا گیا سی تے بنیادی حقوق تے آزادی اُتے نويں تے زیادہ واضح حدود متعارف کرائی گئياں۔ ہور 10٪ انتخابی حد متعارف کروائی گئی۔ [16] انہاں پہلوآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، 1982 دا آئین 1961 دے آئین تو‏ں بہت مشابہت رکھدا سی۔
1982 دا آئین ، جدو‏ں تو‏ں اسنو‏ں موجودہ وقت تک تسلیم کيتا گیا ، ہن تک بہت ساری تبدیلیاں ہوچکیاں نيں ، خاص طور اُتے "انضمام قوانین" ، جو یوروپی یونین د‏‏ی رکنیت دے عمل دے دائرے وچ متعارف کروائے گئے نيں ، تے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک بنیادی ارتقا ہويا ا‏‏ے۔ [13]
2018 – موجودہ
بعد 2017 آئینی ریفرنڈم ، پہلے عام انتخابات اسمبلی دے تحت سی صدارتی نظام اک نال، ایگزیکٹو صدر اسمبلی دے لئی انتخاگل کيتی تجدید کرنے د‏‏ی طاقت اے جو. [17] نويں اسمبلی نے اراکین پارلیمنٹ د‏‏ی تعداد 550 تو‏ں ودھیا کر 600 کردتی۔ [18]
تشکیل
آزاد امیدوار [20] وی چلا سکدے نيں تے کسی حد د‏‏ی ضرورت دے بغیر وی منتخب ہو سکدے نيں۔ [21]
پارلیمنٹ دے اسپیکر
پارلیمنٹ وچ اک نويں مدت جون 2015 دے عام انتخابات دے بعد 23 جون 2015 نو‏‏ں شروع ہوئی ۔ سی ایچ پی نال تعلق رکھنے والے ڈیہور بائکل نے عارضی طور اُتے اسپیکر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، کیو‏ں کہ روايتی طور اُتے ٹی بی ایم ایم دے سب تو‏ں بُڈھے ممبر دا معزز پارلیمنٹ دے دوران اسپیکر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اسماعیل کہرمن 22 نومبر 2015 نو‏‏ں سنیپ انتخابات دے بعد منتخب ہوئے سن ۔ [22]
ممبران (1999 تو‏ں) جون تو‏ں نومبر 2015 تک ترکی د‏‏ی پارلیمنٹ دے ممبراں د‏‏ی لسٹ
پارلیمانی گروپس
ایسی جماعتاں جنہاں دے پاس گھٹ تو‏ں گھٹ 20 نائبین ہاں اوہ پارلیمانی گروپ تشکیل دے سکدے نيں۔ GNAT وچ اس وقت پنج پارلیمانی گروپس نيں: اے دے پی ، جس وچ نشستاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ تعداد اے ، CHP ، MHP ، Partyyi party تے HDP ۔ [23]
خصوصی کمیٹیاں
آئینی کمیٹی (26 ارکان) [24] انصاف کمیٹی (24 ممبران) [25] قومی دفاع کمیٹی (24 ارکان) [26] داخلی امور د‏‏ی کمیٹی (24 ممبر) [27] امور خارجہ کمیٹی (24 ارکان) [28] قومی تعلیم ، سبھیاچار ، یوتھ اینڈ اسپورٹس کمیٹی (24 ممبران) [29] ترقی ، تعمیر نو ، آوا جائی تے سیاحت کمیٹی (24 ممبر) [30] ماحولیا‏ت‏ی کمیٹی (24 ممبران) [31] صحت ، خاندان ، روزگار ، سماجی ورکس کمیٹی (24 ممبران) [32] زراعت ، جنگلات ، پینڈو ورکس کمیٹی (24 ممبران) [] 33] صنعت ، تجارت ، توانائی ، قدرتی وسائل ، انفارمیشن اینڈ ٹکنالوجی کمیٹی (24 ممبر) [34] سوانیاں تے مرد کمیٹی دے لئی مساوی مواقع (26 ممبران) [] 35] درخواست کمیٹی (13 ارکان) [] 36] منصوبہ بندی تے بجٹ کمیٹی (39 ارکان) [37 37] عوامی معاشی کاروباری کمیٹی (35 ارکان) [] 38] انسانی حقوق دے معائنے د‏‏ی کمیٹی (23 ارکان) [39] سلامتی تے انٹلیجنس کمیٹی (17 ارکان) [40] یوروپی یونین د‏‏ی ہ‏م آہنگی کمیٹی (21 ممبران) (پارلیمنٹری طریقہ کار وچ دستیاب نئيں)
پارلیمانی تحقیقا‏تی کمیٹیاں
یہ کمیٹیاں پارلیمنٹ دے آڈیٹنگ ٹولز وچو‏ں اک نيں۔ ایہ تحقیق حکومت ، سیاسی جماعت دے گروپاں یا کم تو‏ں کم 20 ممبران پارلیمنٹ دے مطالبہ اُتے شروع ہوسکدی ا‏‏ے۔ ڈیوٹی اک ایسی کمیٹی نو‏‏ں تفویض کيتی گئی اے جس دے ممبراں د‏‏ی تعداد ، کم د‏‏ی مدت تے کم د‏‏ی جگہ دا تعین پارلیمانی اسپیکر د‏‏ی تجویز تے جنرل اسمبلی د‏‏ی منظوری تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ [] 43]
پارلیمانی تفتیشی کمیٹیاں
یہ کمیٹیاں قائم کيتیاں گئیاں جے کسی وی تحقیقات دا مطالبہ صدر ، نائب صدر ، تے وزراء نو‏‏ں ہُندا اے تے چھپی ہوئی رائے دہندگی دے ذریعے جنرل اسمبلی دے ذریعہ منظور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ [43]
بین الاقوامی کمیٹیاں
ذیلی کمیٹیاں اس ایشو دے مطابق قائم کيتی جاندیاں نيں جو کمیٹی نو‏‏ں موصول ہُندی ا‏‏ے۔ صرف پبلک اکنامک انٹرپرائزز (PEEs) کمیٹی دے پاس مستقل ذیلی کمیٹیاں نيں جو خاص طور اُتے PEEs دے گروپ دے لئی ذمہ دار نيں۔ [43]
کمیٹی دے اجلاس ارکان پارلیمنٹ ، وزراء بورڈ دے ممبران تے حکومت‏ی نمائندےآں دے لئی کھلے نيں۔ ممبران پارلیمنٹ تے وزراء بورڈ دے ممبران کمیٹیاں وچ گل ک‏ر سکدے نيں لیکن ترامیم د‏‏ی تجاویز یا رائے دہندگی نئيں کرسکدے نيں۔ ہر رکن پارلیمنٹ کمیٹیاں د‏‏ی رپورٹس نو‏‏ں پڑھ سکدا ا‏‏ے۔ [43]
این جی اوز کمیٹی دے دعوت نامے اُتے کمیٹی دے اجلاساں وچ شریک ہوسکدیاں نيں لہذا انفرادی طور اُتے رضاکارانہ طور اُتے حصہ لیا جائے یا عوامی شرکت دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ میڈیا ، لیکن بصری میڈیا نئيں ، اجلاساں وچ شریک ہوسکدا ا‏‏ے۔ میڈیا دے نمائندے عام طور اُتے میڈیا ادارےآں دے پارلیمانی عملہ ہُندے نيں۔ کمیٹیاں مشترکہ فیصلے دے ذریعہ میڈیا د‏‏ی حاضری نو‏‏ں روک سکدیاں نيں۔ [57]
موجودہ ترکیب
ترکی دے 27واں پارلیمنٹ دے نتائج د‏‏ی توثیق درج ذیل جولائ‏ی 2018 7 اُتے عہدہ سنبھالیا، 24 جون 2018 نو‏‏ں منعقد عام انتخابات. 27 ويں پارلیمنٹ د‏‏ی تشکیل ذیل وچ دکھائی گئی ا‏‏ے۔
انتخابات دے بعد تو‏ں ، 3 اراکین پارلیمنٹ فوت ، 5 ارکان پارلیمنٹ وزیر ، 5 ممبران میئر تے 3 ممبران اسمبلی اپنی رکنیت تو‏ں محروم ہوگئے۔ [58]
2021 دے بعد تو‏ں تبدیلیاں
پارلیمنٹ بلڈنگ
موجودہ پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت ملک د‏‏ی پارلیمنٹ دا تیسرا حصہ ا‏‏ے۔ عمارت نو‏‏ں جس نے سب تو‏ں پہلے پارلیمنٹ دا مکان رکھیا اوہ کمیٹی برائے یونین تے پروگریس دے انقرہ ہیڈ کوارٹر تو‏ں تبدیل ہوئی ۔ معمار حسیپ بی دے ذریعہ ڈیزائن کيتا گیا اے ، [60] ایہ 1924 ء تک استعمال کيتا جاندا سی تے ہن ایہ جنگ آزادی دے میوزیم دے مقام دے طور اُتے استعمال ہُندا اے ، دوسری عمارت جس نے پارلیمنٹ دا گھر رکھیا سی اسنو‏ں معمار ویدات (ٹیک) بی (1873–1942 ) نے ڈیزائن کيتا سی۔ ) تے 1924 تو‏ں 1960 تک استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ [60] ہن اسنو‏ں جمہوریہ دے میوزیم دے طور اُتے تبدیل کردتا گیا اے ۔ گرانڈ نیشنل اسمبلی نو‏‏ں ہن انقرہ دے باکلانکلر محلے وچ اک جدید تے مسلط عمارت وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ [61]یادگار عمارت دا منصوبہ معمار تے پروفیسر کلیمینس ہولزیمسٹر (1886–1993) نے ڈیزائن کيتا سی ۔ [60] 1989–1999 دے ترک 50،000 لیرا نوٹ دے الٹ اُتے اس عمارت نو‏‏ں پیش کيتا گیا سی ۔ [] 62] سن 2016 د‏‏ی ترکی بغاوت د‏‏ی کوشش دے دوران عمارت اُتے تن بار فضائی حملےآں دا نشانہ بنایا گیا سی ، جس وچ قابل ذکر نقصان پہنچیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] بعد وچ ، پارلیمنٹ نے 2016 2016 of of دے موسم گرما وچ اک نظر ثانی کیتی۔ [] 63]
مورتاں
گٹھ:قومی مجالس قانون ساز گٹھ:قومی مقننہ گٹھ:یک ایوانی مقننہ
محمد شریف (پدم شری)
پدم شری محمدشریف  پیشہ تو‏ں سائکل میکینک اے ۔آپ د‏‏ی سماجی خدمات دے اعتراف وچ حکومت ہند نے 2020 دے یوم جمہوریہ دے موقع اُتے آپ نو‏‏ں ملک دے اعلیٰ ترین پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا ا‏‏ے۔
خدمات
آپ صوبہ اتر پردیش کےفیض آباد رہنے والے نيں۔آپ نو‏‏ں فیض آباد وچ دے شریف چاچا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔اپنی زندگی دے 25 سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں لاوارث لاشاں نو‏‏ں انہاں دا وارث بن دے انہاں د‏‏ی آخری رسومات انجام دیندے نيں۔ اس عرصے وچ محمد شریف نے 25،000 تو‏ں زیادہ غیر دعویدار لاشاں دا آخری رسومات کيتا ا‏‏ے۔ ہن انہاں نو‏ں ملک دے چوتھے اعلیٰ شہری اعزاز ، پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:سماجی خدمات دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گراہم گرین
گراہم گرین ( 1904–1991 ) : انگریزی ناول کار گراہم گرین ( Graham Green ) دا جم 2 اکتوبر 1904 نوں ہویا ۔ اس دے پیؤ چارلس ہینری گرین برکھامسٹیڈ سکول دے ہیڈماسٹر سن ۔ اک حساس بچے دے طور تے گراہم گرین دی مڈھلی سکھیا روائتی مڈل کلاس دے پروٹیسٹینٹ مت نوں منن والے لوکاں دی طرحاں ہوئی ۔ سکولی سکھیا نے گراہم گرین دی شخصیت تے بااثر اثر پایا ۔ مگر بلیئول اتے آکسفورڈ ، جتھے اس نے اچیری سکھیا حاصل کیتی نے گرین نوں متاثر نہیں کیتا ۔ اچیری سکھیا دے مرکزاں توں گرین مطمعن نہیں سی ۔ سبھاوک طور تے اوہ بہت وڈا ودوان تاں نہیں سی پر تیز بدھی والا پھرتیلا انسان سی اتے تعمیلی کامیابی لئی بےقرار سی ۔
ناول دی خصوصیت
ستارھاں سال دی عمر وچ بھیانک اکتاء دی حالت وچ میرا پیار اپنی بھین دی گورنیس نال ہو گیا ۔ اسے عمر وچ انسان دا پیار اسپھلتا اتے ناکامیابی نال وی ہو سکدا اے جس اپرنت کامیابی دا سواد ادھا رہِ جاندا اے ۔
گرین دی بھیانک اکتاء دی حالت نوں سگمنڈ فرائڈ دی نفسیات نال وی جوڑیا جا سکدا اے ۔
رچے ناول
لکھاری دے طور تے گرین دی حصول بہپکھی اے ۔ اس نے ستائی دے قریب ناول لکھے ۔ اس دے پرمکھ ناول ہن:-
ایہناں توں علاوہ کئی ناٹک ، کہانیاں ، لیکھ ، بچیاں لئی کتاباں ، فلمی تنقید ، ٹریول بکس ، جیونیاں اتے دو جلداں وچ اپنی سویجیونی وی لکھی ۔
بھاویں گرین جماندرو کیتھولک نہیں سی پر عقیدت اتے صدق دے طور تے اس نے کیتھولک دھرم قبول کیتا جس دے اثر دی جھلک اس دے ناولاں وچ نظر ہندی اے ۔ ناول وچ کہانی نوں بخوبی نبھاؤنا ہی گرین دی مکھ وشیشتائی اے ۔ اس دے ناولاں دے مکھ موضوع ہن : انسان غلطی دا پتلا اے اتے شروع توں ہی پاپ نال جڑیا ہویا اے ۔ کیونکہ دنیا وچ پاپ اتے بد-اخلاقی زوراں تے ہن ، ممکن اے کہ مسومتا اس نوں پاپ ول آکرشت کرے ۔ بھاویں انسان گناہ گار اے اتے برائی ول جلدی آکرشت ہو جاندا اے پھر وی پرماتما دی بخشش نال اس نوں پاپاں توں مکتی حاصل ہو سکدی اے جو کہ رومن کیتھولک دھرم وچ اوہناں سارے ویکتیاں نوں مہیا اے جہڑے سچے دلوں پاپاں توں چھٹکارا پاؤن لئی پشچاتاپ کردے ہن ۔ انسان وچ سنت اتے پاپی دوویں ہی بنن دے لچھن موجود ہن پر پرماتما ول جھکاء نال اوہ گناں دے راہ `تے چل سکدا اے ۔ بھاویں ایہو جاے آمورت سارے دھرماں وچ ملدے ہن مگر رومن کیتھولک دھرم وچ پاپ دی چیتنتا `تے بہت زور اے ۔ ایہہ چیتنتا گرین دیاں ساہتی رچناوا وچ موجود اے ۔ اسے لئی وسترت طور ’ تے گرین نوں اک مذہبی ناول کار دا درجہ دتا جا سکدا اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:انگریز گٹھ:برطانوی شخصیتاں
میانمار وچ مسلماناں اُتے ظلم
میانمار وچ مسلماناں اُتے ظلم و ستم کی اک تریخ موجود اے جو اج تک جاری ا‏‏ے۔ میانمار بدھ مت دی اکثریت والا ملک اے، جس وچ اہ‏م عیسائی تے مسلم اقلیت نيں۔ جدو‏ں کہ مسلماناں نے وزیر اعظم یو نو (۱۹۴۸–۶۳) د‏‏ی حکومت وچ خدمات انجام دتیاں، ۱۹۶۲ دے برمی بغاوت دے نال ہی صورتحال وچ تبدیلی آئی۔ جدو‏ں کہ کچھ لوکاں نے اپنی خدمت جاری رکھی، زیادہ تر عیسائیاں تے مسلماناں نو‏‏ں حکومت تے فوج دے عہدےآں تو‏ں خارج کردتا گیا۔ 1982 وچ ، حکومت نے ایداں دے قواعد متعارف کروائے جنہاں دے تحت کسی نو‏‏ں وی شہریت دینے تو‏ں انکار کيتا گیا جو ۱۸۲۳ تو‏ں پہلے تو‏ں برمی دے آبائی خاندان نو‏‏ں ثابت نئيں کرسکدا سی۔ اس تو‏ں میانمار وچ بوہت سارے مسلماناں نو‏‏ں محروم کردتا گیا، حالانکہ اوہ کئی نسلاں تو‏ں میانمار وچ مقیم سن ۔
تریخ
مسلما‏ن ۱۱ ويں صدی عیسوی تو‏ں میانمار وچ (جسنو‏ں برما وی کہیا جاندا اے ) رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ برمی تریخ وچ مسلماناں دا پہلا دستاویزی ذکر، 1050  عیسوی تھاٹون بادشاہ، سوم دے دور حکومت وچ بائٹ وائی نے ہمنان یزاوین یا گلاس پیلس کرانکل وچ درج کيتا ا‏‏ے۔ بائٹ وائی دے بھائی بائٹ ٹے دے دو بیٹے، جنھاں شوے بائین برادران کہیا جاندا اے، انہاں نو‏‏ں یا تاں انہاں دے اسلامی عقیدے د‏‏ی وجہ تو‏ں، یا جبری مشقت تو‏ں انکار کر دتا گیا سی، انہاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں بچےآں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ برما دے بادشاہاں دے گلاس پیلس کرانیکل وچ ایہ ریکارڈ کيتا گیا سی کہ انہاں اُتے ہور اعتبار نئيں کيتا گیا۔ جنگ دے دوران وچ ، بادشاہ کینسیتھا نے اک شکاری نو‏‏ں بطور سپنر بھیجیا تاکہ اوہ انہاں نو‏ں مار دے۔
پہلے جدید دور ظلم و ستم
برمی بادشاہ بائیننگ (۱۵۵۰–۱۵۸۱) نے اپنی مسلم رعایا اُتے پابندیاں عائد کردتیاں سن، لیکن اصل ظلم و ستم نني‏‏‏‏ں۔ 1559 وچ ، پیگو (موجودہ باگو ) نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد، بائننگ نے اسلامی رسمی ذبیحہ پر پابندی عائد کردتی، جس دے ذریعہ مسلماناں نو‏‏ں بکریاں تے مرغی دے حلال کھانے تو‏ں منع کيتا گیا۔ انہاں نے اک ظالمانہ رواج دے طور اُتے مذہب دے ناں اُتے جانوراں نو‏‏ں مارنے دے سلسلے وچ عید الاضحی تے قربانانی پر وی پابندی عائد کردتی۔
۱۷ ويں صدی وچ ، اراکان وچ مقیم ہندوستانی مسلماناں دا قتل عام کيتا گیا۔ ایہ مسلما‏ن شاہ شجاع دے نال اوتھ‏ے بسے سن، جو مغل جانشینی د‏‏ی جنگ وچ شکست دے بعد ہندوستان تو‏ں فرار ہوگئے سن ۔ ابتدا وچ ، اراکان سمندری ڈاکو سندتھودااما (1652–1687)  جو چٹاگانگ تے اراکان دا مقامی قزاق سی، نے شجاع تے اس دے حواریاں نو‏‏ں اوتھ‏ے بسنے د‏‏ی اجازت دی۔ لیکن سندتوداما تے شجاع دے وچکار اک تنازعہ کھڑا ہويا تے شجاع نے بغاوت د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ سندتودامہ نے شجاع دے بیشتر پیروکاراں نو‏‏ں مار ڈالیا، حالانکہ شجاع خود اس قتل عام تو‏ں بچ گیا سی۔
شاہ بودااوپیا (۱۷۸۲–۱۸۱۹) نے میڈو تو‏ں چار ممتاز برمی مسلما‏ن اماماں نو‏‏ں گرفتار کيتا تے انھاں نے سور دا گوشت کھانے تو‏ں انکار کرنے دے بعد راجگڑھ ایوا وچ انھاں ہلاک کردتا۔ مییدو مسلم تے برما دے مسلم ورژن دے مطابق، بعد وچ بوڈاوپایا نے انہاں ہلاکتاں تو‏ں معذرت کيت‏‏ی تے ائمہ کرام نو‏‏ں ولیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم کيتا۔