cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 425 گ ب شمالی
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل تاندلیانوالہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:گوگیرہ برانچ دے پنڈ
آستک ناستک
آستک ناستک  نانک سنگھ دا لکھیا اک پنجابی ناول ہے۔
حوالے
گٹھ:نانک سنگھ دے ناول
گٹھ:پنجابی ناول گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ساہت
چڑھدا انڈیز
چڑھدا انڈیز زمین دے چڑھدے پاسے ول جزیرےآں دا مجموعہ اے ۔ چڑھدے انڈیز وچ جزیرےآں آلے دیس انڈونیشیا، ملائشیا، سنگاپور، فلپائن، پاپوانیوگنی، برونائی، مائکرونیشیا، جزائر کوکوس، جزیرہ کرسمس تے پالاو  شامل نیں ۔
ہور دیکھو
لہندا انڈیز گٹھ:علاقے گٹھ:جزیرہ دیس
بسمارک اڈنا لومڑ
بسمارک اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
کوزو-شیما
کوزو-شیما جپان دا اک جزیرہ اے۔
دیس لسٹ بلحاظ حکومتی قرض
ایہ دیس لسٹ بلحاظ حکومت‏ی قرض ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:حکومت‏ی قرض بلحاظ ملک گٹھ:حکومت‏ی واجب الدا گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ موضوعات آبادی گٹھ:واجب الدا گٹھ:معیشت بلحاظ دیس
نیاگرا فالز
نیاگرا فالز کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:اونٹاریو دے شہر
چک 69 ڈی بی
چک 69 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
چک 426 گ ب شمالی
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
پوادھ
پوادھ، چڑھدے پنجاب دے چڑھدے پاسے پنجاب دا اک تھاں اے ۔ پوادھ ضلع موہالی ، ضلع روپ نگر ، ضلع فتح گڑھ صاحب تے چندی گڑھ تے مشتمل اے ۔ ایتھے پنجابی دی پوادھی پڑبولی بولی جاندی اے۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
سٹینوسرکس ایکولاٹس
سٹینوسرکس ایکولاٹس ٹراپیکی کرلیاں ٹبر دا اک کرلا اے۔
سٹینبوک
سٹینبوک افریفہ دا اک جانور اے۔
نورفوک کنٹری
نورفوک کنٹری کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
میکورا-جیما
میکورا-جیما جپان دا اک جزیرہ اے۔
نورفوک کنٹری
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
میکورا-جیما
Mikurajima
دھبیاں آلا لگڑبگڑ
وکھالہ
دھبیاں آلہ لگڑ بگڑ 125 توں 160 سینٹی میٹر لما ہوندا اے تے ایہدی پوچھل 22 توں 27 سینٹی میٹر لمی ہوندی اے۔ ایہ مگراں تک 70–91.5 سینٹی میٹر اچا ہوندا اے۔ ایہ 45 توں 55 کلو جوکھ دا ہوندا اے۔ کئی 86 کلو تک وی اپڑدے نیں۔ ماداواں نراں نالوں 10% وڈیاں ہوندیاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ہائینا گٹھ:ماس کھانے
حسن صدپارہ
حسن صدپارہ اک پاکستانی پعاڑیا اے۔ اوہ دوجا پاکستانی اے جیڑا ماؤنٹ ایورسٹ تے چڑھیا۔ حسن صدپارہ سکردو گلگت بلتستان دے نیڑے اک تھاں صدپارہ دا رہن والا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
الڈبرا اڈنا لومڑ
الڈبرا اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
اک میان دو تلواراں
اک میان دو تلواراں نانک سنگھ دا لکھیا اک پنجابی ناول ہے۔ اس ناول اتے نانک سنگھ نوں 1962 وچ ساہت اکادمی نویں دلی ولوں قومی انعام عطا کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:نانک سنگھ دے ناول
گٹھ:پنجابی ناول گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ساہت
آستارا
آستارا ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان آستارا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سٹینوسرکس اینجل
سٹینوسرکس اینجل ٹراپیکی کرلیاں ٹبر دا اک کرلا اے۔
سونی ہرن
سونی ہرن افریفہ دا اک جانور اے۔
کال چکر
کال چکر نانک سنگھ دا لکھیا اک پنجابی ناول ہے۔
حوالے
گٹھ:نانک سنگھ دے ناول
انٹر سروسز انٹیلیجنس
انٹر سروسز انٹیلیجنس یا آئی ایس آئی پاکستان دیاں تن انٹیلیجنس ایجنسیاں چاں سب تاں وڈی ایجنسی اے۔ دوجیاں دو انٹیلیجنس بیورو تے ملٹری انٹیلیجنس نیں۔ آئی ایس آئی 1948 چ بنائی گئی سی۔
محکمۂ بین الاقوامی مخابرات جسناں انگریزی وچ ڈائریکٹوریٹ آف انٹر سروسز انٹلیجنس یا مختصراً انٹر سروسز انٹلیجنس یا بین الخدماتی مخابرات (Inter-Services Intelligence) تے آئی ایس آئی (ISI) کہیاجاندا اے۔ پاکستان دا سب توں  مایہ ناز خفیہ ادارہ اے۔ جو ملکی مفادات دی حفاظت تے دشمن ایجنٹاں دیاں تخریبی کاروائیاں دا  وقت توں پہلے پتا چلا کے انہاں نوں ختم کرنے دے لئی بنائی گئی اے۔ اس توں پہلے انٹیلیجنس بیورو ‎(I.B)‎ تے ملٹری انٹیلیجنس ‎(M.I)‎ دا قیام عمل وچ آیا سی۔ لیکن بعد وچ اس دا قیام عمل وچ آیا۔
تریخ
1948ء وچ اک آسٹریلوی نژاد برطانوی فوجی افسر میجر جنرل رابرٹ کا‎ؤ‎تھم‎ (جو اس وقت پاکستانی فوج وچ ڈپٹی چیف آف اسٹاف سن) نے I.S.I قائم کیتی۔ اس وقت آئی ایس آئی وچ تناں مسلح افواج توں افسران شامل کیتے گئے ۔
تنظیم
14 جولائی 1948ء وچ لیفٹیننٹ کرنل شاہد حمید جنہاں نوں بعد وچ دو ستارہ میجر جنرل بنایا گیا۔ فیر میجر جنرل (ریٹائرڈ)سکندر مرزا (جو اس وقت ڈیفنس سیکرٹری سن) نے انہاں نوں ملٹری انٹیلیجنس دا ڈائریکٹر بنا دتا۔ پھر انہاں نوں آئی ایس آئی دی تنظیم کرنے نوں کہیا گیا۔ تے انہاں نے ایہ کام میجر جنرل رابرٹ کاتھوم (جو اس وقت ڈپٹی چیف آف اسٹاف سن) دی مدد نال کیتا۔ تناں مسلح افواج توں افسران لئے گئے ۔تے پبلک سروس کمیشن دے ذریعے سویلین وی بھرتی کیتے گئے ۔I.S.I دی موجودہ ترقی دے پیچھے میجر جنرل کاتھوم دا ذہن کارفرما سی۔ جو I.S.I دے 1950–59 تک ڈائریکٹر جنرل رہے ۔ I.S.I دا ہیڈکوارٹر اسلام آباد وچ واقع اے۔ اس دا سربراہ حاضر سروس لیفٹیننٹ جنرل ہُندا اے۔ اس دے ماتحت مزید 3 ڈپٹی ڈائریکٹر جنرلز کام کردے نیں ۔آئی ایس آئی دے موجودہ سربراہ رضوان اختر نیں ۔
بھارتی خفیہ ایجنسی را آئی ایس آئی دی دیرینہ مخالف اے۔ لیکن فتح اکثر آئی ایس آئی دی ہی ہوئی اے۔ آئی ایس آئی نے بھارتی فوجی حملیاں تے خفیہ فوجی مشقاں دی فائلز اندرا گاندھی دی میز اُتے پہنچنے توں پہلے ہی اڑا لیاں سن۔ یاں بھارتیاں دے حملے توں پہلے ہی پاکستانی فوج ہوشیار ہو گئی تے مورچہ بندی کر لی۔ جس اُتے بھارتی فوج پیچھے ہٹ گئی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئی ایس آئی گٹھ:پاکستان وچ 1948 دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی محکمات استخبارات گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:افواج پاکستان گٹھ:پاکستان وچ 1949 دیاں تاسیساں
کراچائے-چرکیس خود مختار اوبلاست
کراچائے-چرکیس خود مختار اوبلاست (Karachay-Cherkess Autonomous Oblast) (Карачаево-Черкесская автономная область Karačaevo-Čerkesskaja avtonomaja oblast; Къарачай-Черкес автоном область Qaraçay-Çerkes avtonom oblast; Къэрэшей-Черкес автономнэ область Qerešej-Čérkés avtonomne oblast; Къарча-Черкес автоном область Q̇arća-Ćerkes avtonom oblast ) سوویت یونین چ اک خود مختار اوبلاست سی جسنوں 12 جنوری، 1922 نوں قائم کیتا گیا۔ بعد چ ایہ کراچائے-چرکیس جمہوریہ چ تبدیل ہو گیا۔ کراچائے-چرکیس خود مختار اوبلاست 1922 چ اصل چ چرکیس تے کراچائے قوماں لئی قائم کیتا گیا سی، جسنوں 1926 چ تحلیل کر دتے جان دے بعد کراچائے خود مختار اوبلاست تے چرکیس خود مختار اوبلاست بنائے گئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:کراچائے چرکیس دی تریخ گٹھ:1922ء چ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:کراچائے چرکیس خودمختار اوبلاست گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:سوویت یونین دی تریخ
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:تریخ سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:کراچائے چرکیسیا گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:قفقاز دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:قفقاز
چک 68 ڈی بی
چک 68 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
وریام سنگھ سندھو
وریام سنگھ سندھو (جم: 10 ستمبر 1945 ) اک پنجابی کہانی کار اے۔ 2000 وچّ، اسنوں اپنے کہانی مجموعےچوتھی کوٹ لئی ساہت اکادمی انعام ملیا۔ اوہ مول روپ وچ پنجابی لکھاری اے، اوہدیاں رچناواں ہندی ، بنگالی، اردو اتے انگریزی وچّ ترجمہ ہو چکیاں ہن۔
جیون
سندھو دا جم سرکاری ریکارڈ مطابق 10 ستمبر 1945 نوں (اصل 5 دسمبر 1945 نوں بدھوار والے دن) نانکے پنڈ چونڈا کلاں ، ضلع امرتسر وکھے ہویا۔ اوہ پنج بھین-بھرا ہن۔ تنّ بھیناں اتے دو بھرا۔ وریام سنگھ سندھو سبھ توں وڈا، پلیٹھی دا پتر اے۔ اسدے نانکے اؤلکھ جٹّ ہن۔ بی۔اے۔، بی۔ایڈّ۔ کر کے اوہ سکول ماسٹر بن گیا۔ نوکری دے نال-نال اس نے ایم اے، ایم۔فل۔ کر لئی اتے لائلپور خالصہ کالج وکھے پنجابی لکچرار لگّ گیا۔اوہ آشاواد وچ یقین رکھن والا مارکسسٹ لکھاری اے۔ پنجاب دی چھوٹی کرسانی دا اوہ اہل کتھاکار اے۔سیاسی طور تے چیتن نہ ہون کرکے اوہ نمن کرسانی جا نمن ورگا دے سنکٹا دِ ٹیک قسمت تے رکھن دی تھا سماجی، سیاسی، معاشی کارنا نوں متھدا اے۔ اوہ سمسیاوا دی ڈونگھائی وچ جا کے تھاہ پاؤن والا وچارشیل ساہتکار اے۔ شاعری تو بعد اسنے کہانی نوں اپنے وچار پرگٹاوے دا زریعہ بنایا اے۔ ہن اوہ اپنا ریٹائرد جیون ہور وی اکاگر-چتر ہوکے ساہت رچنا دے لیکھے لا رہا اے۔
دلدل وریام سنگھ سندھو
نارتھ بے
نارتھ بے کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
وریام سنگھ سندھو
کہانی مجموعے
وریام سنگھ سندھو دا کہانی - مجموعہلواے دے ہتھ چھپیا ۔ اس وچلیاں کہانیاں دا رچنا دور پنجاب وچ نکسلباڑی سحر دا اے۔ پنجاب دے غریب لوکا پرتی ہمدردی اتے فلسروپ اپجے روہ دا تجربہ اناں کہانیاں وچ پرگٹایا گیا اے۔ اسدے دوسرے کہانی - مجموعہ انگ سنگ وچلیاں کہانیاں وی سماجی فکر نوں وشا- وستو بناؤدیا ہن۔ اگلے دو کہانی - مجموعہ بھجیاں باہاں اتے چوتھی کوٹ پنجاب وچ پیدا ہوئے کھاڑکؤ بنام آتنکوادی لہر دے سروکارا نال متعلق ہن۔
نارتھ بے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
وریام سنگھ سندھو
وریام سنگھ سندھو بارے
ڈاکٹر۔ جسوندر کور مطابق - وریام سنگھ سندھو اپنی برتاتک رچنا سمے اسے تکنیک دی ورتو کردا اے۔ اداہرن وجو اسدی کہانی پرچھاوے نوں ویکھیا جا سکدا اے۔ اس کہانی وچ اوہ جیون برتات دے نال نال ساہس کرم برتات ، سماجی آروہن برتات ، ناٹکی برتات ، تریخی برتات وغیرہ کئی ترا دیا ونگیا دی چاشنی سملت کر جادا اے۔ وریام سنگھ سندھو دی کہانی عامَ طور تے بیت چکی گھٹنا اتے مشتمل ہندی اے۔ اس لئی اس دا برتات بھوتدور وچ ہی چلدا اے۔ سمے دے تنا کالا - حال دور، بھوت تے مستقبل وچو حال دور دا سما عامَ طور تو دوجے دوہا کالا نالو سیمت ہندا اے۔ بھوتدور تے مستقبل بہت وسترت ہندے ہن تے انا دا جنا مرضی وستھار کیتا جا سکدا اے۔ سو کہانی کار عامَ طور تے انا وسترت کالا نوں وتھاردے ہوئے کسے گھٹنا نوں اگے لے آؤدے ہن تے کسے نوں پچھے۔ اس ترا اوہ اک ہی دور وچ گھٹیا گھٹناوا دے سمے نوں بدل کے عنہ نوں پوروَ-پرستتی تکنیک راہی بیان کرکے کہانی نوں روچک تے بااثر بناؤدے ہن۔ پنجابی سماج وچ پونجیوادی دور جے قائم ہون مگرو اتھو دے کسانی جیون وچ بڑی تیزی نال پرورتن ہوئے۔ اتھودی امیر کرسانی نے سرمائیدار وجو ابھرنا تے نمن کسانی استھرتا دی شکار ہو گئی ۔ اسدا سارا ڈھاچا کھیروں کھیروں ہو گیا اتے اسدی اپنی حود وی خطرے وچ پے گئی۔ سٹے وجو نمن کسانی وچ بہت نگھار آ گیا ۔
ڈاکٹر ۔ بلدیو سنگھ دھالیوال مطابق - وریام سنگھ سندھو دیا کہانیا وچ یتھارتھواد دے وکھ وکھ پاسار ، جویں منورتھواد ، پرگتیوادیتھارتھواد وغیرہ مل جادے ہن پر اوہ انا دی اتّ تو مکت اے۔ وریام سنگھ سندھو دی کہانی وچ سنت سنگھ سیکھو واگ انٹیکجوئل انش شامل ہندا اے۔ پر سنت سنگھ سیکھو عامَ کرکے سدھے لکھاری - کتھنا راہی پاٹھک نوں سمبودھن ہون لگّ جادا اے جد کہ سندھو دی کہانی دا انٹیکجوئل انش اس دے رچنا - ویرنیا وچ شامل ہندا اے ۔ وریام سنگھ سندھو دی کہانی اتے کلونت سنگھ ورک دا اثر بہت گوڑا اے۔ سندھو نے ورک دیا کہانیاؤتے کھوج-کم وی کیتا اے۔ اس لئی اسنے ورک دے کہانی-لچھنا نوں صرف سہج روپ وچ ہی نہی سگو سچیت روپ وچ وی گرہن کیتا اے ۔ وریام سنگھ سندھو دی پوروکالی ، پرگتیوادی رچنا نظر والی کہانی اتیئہ آروپ لگدا رہا اے کہ اس وچّ پرچار دی سر اچی اے۔وریام سنگھ سندھو دی نوَ - پرگتیوادی فکر وستو - یتھمطلب نال اک سر ہو کے ہی پیش ہندی اے ۔
ڈاکٹر ۔ دھن ونت کور انوسار- وریام سنگھ سندھو دی کہانی سمکالین پراسنگکتا نے اسنوں اس دور دا سبھ تو ودھ چرچت کہانی کار بنا دتا اے ۔ اوہ ہم عصر چنوتیا نوں گمبھیرتاپبروک مکھاتب ہویا اے اتے اپنی سرجناتمک کریاتمکتا دے جاری اوردھومکھی ترقی دا نشان پرسعنصر کر سکیا اے۔ وریام سنگھ سندھو کھبے پکھی سیاسی چیتنتا نال پرنایا ہویا کہانی کار اے اتے اسدی کہانی دا رچنا حوالہ پنجاب دے پنڈا دی چھوٹی کسانی اتے غیر -کسانی کتیا نال تعلقات رکھدی نمن مدھ گٹھ اے۔ اوہ اس گٹھ دے جماعتی ورودھا وتکریا ، خاندانی ،بھائیچارک ٹکراوا، الجھنا اتے انا دی مانسکتا دے پرچنڈ دوندا دبدھاوا نوں نرول سمجک تہذیبی معاشی سندربھا وچ نجٹھن دی تھا راجیتک پرپیکھ وچو وی گرہن کردا اے۔وریام سنگھ سندھو دیا کہانیا چھوٹی کسانیدی ٹٹ رہی مطلب انتظام نوں روپائت کردیا پونجیوادی دور دے اک تریخی عمل دا بیدھ وی کرواؤدیا ہن اتے جدید دور دی گنجھل دار ستھتی وچ گھرے سدھے سادے انسان دی ہونی دا تارکک وویک وی سرج جادیا ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:وریام سنگھ سندھو
فاہیان
thumb فاہیان (337-442) اک چینی بدھ یاتری سی جینے گندھارہ ہندستان نیپال سری لنکا بدھ مت دیاں پوتر تھانواں ویکھن آیا۔ واپس جا کے اونے اپنے سفر دی کہانی لکھی۔ اوسدی کہانی 5ویں صدی چ شاہراہ ریشم دے آلے دوالے دی تریخ تے اوس ویلے دے بدھ مت دی کہانی اے۔
گٹھ:چینی شخصیتاں
چک 406 گ ب شمالی
چک 406 گ ب شمالی ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
چڑیا گھر، لہور
چڑیا گھر لہور پنجاب، پاکستان دے شہر لہور دی مشہور سڑک مال روڈ اتے واقع اے۔ ایہ چڑیا گھر 1872 وچ بنیا ۔ ایتھے جگ دے ہر پاسیوں جانور تے پرندے دکھالے لئی رکھے گئے نیں ۔ ایہ ایشیا دے وڈے چڑیا گھراں وچوں اک اے ۔
چک 406 گ ب شمالی
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
چڑیا گھر، لہور
تریخ
ایہ چڑیا گھر اک نکے جئے پنجرے توں تریا جیہڑا لال مہندر رام نے چندے دے طور تے دتا سی ۔ ہولی ہولی ایتھے جانور لیائے جاندے رہے تے ایہدا ودھاوا ہندا رہیا ۔ اج ایتھے رنگ برنگی 136 نسلاں دے 1381 جانور، 82 نسلاں دے 996 پرندے، 8 نسلاں دے 49 رِنگن آلے تے 45 نسلاں دے 336 ممالیا نیں ۔ جیہڑے چڑیا گھر آون آلے لوکاں دی توجہ دی تھاں نیں ۔ ایہ چڑیا گھر 1872-1923 تک لہور میونسپل کارپوریشن دے چنڈے تھلے کم کردا رہیا ۔ فیر 1962 تک ایہدا اختیار ڈپٹی کمشنر نوں دے دتا گیا۔ فیر کچھ چر لئی ایہدا انتظام لائیو سٹاک تے ڈیری دے محکمے کول رہیا ۔ اخیر 1962 وچ ایہدا انتظام وائلڈ لائف تے پارکس دے محکمے نوں دے دتا گی ا۔ ایس توں پہلاں ایہدی ترقی وچ کچھ بوہتا کم نئیں ہوئیا پر وائلڈ لائف دے محمکے دے تھلے ایہدی ترقی، ودھاوا، عمارت تے جانوراں دی فلاح بارے کافی کم ہویا تے ہورہیا اے ۔ اج ایہ چڑیا گھر خود مختار ادارا اے ۔ ایتھے اک نباتاتی باغ وی اے ۔ ایہ لہور دی مشہور سڑک مال روڈ اتے واقع اے ۔ ایس کر کے ہر پاسے دے لوک ایتھے سیر کرݨ آوندے نیں ۔ خاص کر ایہ بالاں دی بڑی من پسند تھاں اے ۔ اج کل ایتھے جانوراں دی خوراک، رہائش تے صحت بارے وڈے پیمانے تے کم کیتا جا رہیا اے تے چڑیا گھر دیکھن لئی آون آلے لوکاں دی تفریح دے معیار نوں چنگا بناون لئی وی انتظامات کیتے گئے نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لہور گٹھ:چڑیا گھر گٹھ:پنجاب دے چڑیا گھر
میکسیکی پوپی
میکسیکی پوپی پوپی ٹبر دا اک پھلوالا بوٹا اے۔ ایہ میکسیکو دا واسی اے پر دنیا دیاں ہورکئی تھاںواں تے وی وس گیا اے۔
ماریشی اڈنا لومڑ
ماریشی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کٹی پتنگ
کٹی پتنگ نانک سنگھ دا لکھیا اک پنجابی ناول ہے۔
جین لہن
جین لہن اک کیمسٹریگرو تے کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
کٹی پتنگ
حوالے
گٹھ:نانک سنگھ دے ناول
جین لہن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اوریلیا
اوریلیا کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
فرانس
پچھلے 500 وریاں وچ فرانس اک وڈی فوجی سیاسی تے رہتلی طاقت ریا اے۔ اینے اتلے امریکہ کریبین افریقہ ایسیاء تے اوشیانا وچ کلونیاں بنائی رکھیاں۔ فرانس اک سیکولر تے لوکراجی دیس اے۔ فرانس اک اگے ودوانواں دیس اے تے ایدی ایکانمی پنجویں نمبر تے اے۔ فرانس یورپ دا امیر دیس اے تے ایہ اچے رہن سہن دے ول ناں ریندے نیں۔ فرانس دی پڑھائی وی دنیا وچ ودیا تے ایتھے لوکاں دیاں عمراں و لمیاں ہوندیاں نیں۔
ناں
فرانس دا ناں لاطینی شبد"فرانسیہ" توں نکلیا اے جیدا مطلب اے فرینکاں دا دیس ۔ فرینک اک جرمن قبیلہ سی جینے 5ویں صدی وچ فرانس تے مل ماریا۔ فرانس دا پرانا ناں گال اے۔ اک ہور کاہڈ ایہ اے جے پرانی جرمن وچ ویری تے سٹے جان والے نیزے نوں فرینکون کیندے سن تے اوس توں فرانسسکا بنیا۔
تریخ
انسان دے فرانس وچ رہن دے سب توں پرانے نشان 1,800,000 ورے پرانے نیں ۔ ایہ کھلے پھرن والے پکھی واس شکاریاں دی تھاں سی. دوردون وچ 17300 ورے پرانیاں غاراں وچ کندان تے پینٹنگ بنیاں لبیاں نیں لاسکو دیاں سب توں مشہور نیں ۔ آخری برفانی ویلے دے مکن تے (10,000 م پ) محول نرم ہویا 7000 م پ پہلاں لیندے یورپ دے اس پاسے ول نیولتھک ویلے دا مڈ بندا اے انسان کسے تھاں تے ٹک کے رہن لگ جاندا اے۔ 3 توں 4 ہزار ورے پہلے ایتھے وائی بیجی ٹردی اے۔ 3 ہزار ورے پہلے ایتھے سونے کانسے تے لوہے نال کم کیتا جان لکیا۔ موربیہان وچ کارناک پتھراں دی تھاں 3,300 م پ ورے پرانی اے.
600 م پ وچ یونانی بحیرہ روم دے کنڈے تے اک نگری مارسیلز وساندے نیں تے ایہ فرانس دا سب توں پرانا شہر اے۔ 5ویں تے 3ری م پ دے وچلے ویلے وچ فرانس وج گالی سیلٹ قبیلے پھیل جاندے نیں۔ ایس ویلے وچ ای گال دیس دی سوچ ابھردی اے۔ اوہ گال پیرینیز توں رہائن بحر اوقیانوس تے بحیرہ روم دے وشکار سی۔ فرانس دا بارڈر ہن اوہو ای اے جیہڑا پرانے گال ویلے سی۔ گال ویلے فرانس اک کھاندا پیندا دیس سی تے ایدے دکھنی انگ تے رومی، یونانی اثر سی ایس تے 390 م پ وچ اک گالی آگو برنوس الپس  پار کردا اے تے الیا دی لڑائی وچ رومیاں نوں ہرا دیندا اے۔ 345 م پ  وچ  گال تے رومیاں وچ امن ہوجاندا اے۔ 125 م پ وچ دکھنی گال تے رومی مل مارلیندے نیں تے ایہ تھاں ہلے وی اوس ویلے وچ رکھے گۓ ناں پاروں پراونس اخواندی اے۔ جولیس سیزر ریندے گال تے مل مارلیندا اے تے ورسنجترکس اک گال آگو دی بغاوت نوں 52 م پ وچ کچل دیندا اے۔ گال نوں وکھرے صوبیاں وچ ونڈ دتا جاندا اے۔ رومی کئی نویں شہر وساندے نیں۔ رومی رہتل گال وچ چلدی اے تے لاطینی بولی عام ہوجاندی اے جیہڑی مگروں فرانسیسی وچ پلٹ جاندی اے۔ رومی مذہب سیلٹ مذہب نال رل مل جاندا اے۔ تیسری صدی وچ گالی رومی روم توں وکھرے ہوندے نیں پر اوہناں نوں 274 وچ  ملو زوری فیر رومی سلطنت وچ رلا لیا جاندا اے۔ 312 وچ رومی شہنشاہ قسطنطین سائی ہوجاندا اے تے ہولی ہولی ساری رومی سلطنت سائی ہوجاندی اے۔ چوتھی صدی دے انت تے جانگلی قبیلے رومی سلطنت تے ہلہ بولدے نیں تے جرمن قبیلے رہائن پار کرکے گال، سپین تے رومی سلطنت دیاں ہور تھانواں وچ وس جاندے نیں۔ کلووس جرمن فرینک قبیلے دا آگو اتلے فرانس وچ رومی فوج نوں ہرا کے 498 وچ اتلے فرانس وج فرینک راج دی نیو رکھدا اے۔ گال دا ناں فرانسیہ پے جاندا اے تے کلوس پیرس  نوں اپنا راجگڑھ بناندا اے  پر اوہدی سلطنت اوہدے مرن تے ماڑی ہو جاندی اے۔ 732 وچ اسلامی عرب بنو امیہ دی اک فوج فرانس تے ہلہ بولدی اے پر ٹورز دی لڑائی  وچ چارلس مارٹل عرب فوج نوں ہرادیندا اے۔چارلس مارٹل دا پتر پپن کارولنگی ٹبر دی نیو رکھدااے۔ ایس ٹبر دا اگلا بادشاہ شارلمین لیندے تے وچلے یورپ نوں اک سلطنت بناندا اے۔ 800 وچ روم وچ پوپ لیو شارلمین نوں پاک رومی شہنشاہ بناندا اے۔ 9ویں تے 10ویں صدی وچ وائی کنگ فرانس وچ اجاڑا پاندے نیں۔ بادشاہ دی طاقت ماڑی پے جاندی اے۔ جگیردار من مانی کردے نیں۔ بادشاہ دا اوہناں تے وس نئیں چلدا۔ 1066 وچ ہیسٹنگز دی لڑائی مگروں نارمنڈی دا ڈیوک انگلینڈ دا بادشاہ وی سی تے اینج اوہ فرانس دے بادشاہ دے برابر سی پر دوجے پاسے نارمنڈی دا ڈیوک ہون توں اوہ فرانس دے بادشاہ دا تابعدار وی سی۔ 1095 توں 1291 تک لڑیاں جانوالیاں صلیبی لڑائیاں وچ فرانس نے ود کے حصہ لیا۔ 1337 وچ فرانس دے راج دے والی وارث دے چگڑے تے انگلینڈ نال سو سالہ لڑائی دا مڈ پیندا اے۔ 1454 تک ایہ لڑائی چلدی اے۔ ‎جون آف آرک اک فرانسیسی زنانی انگریزاں نال لڑائی وچ جیداری نال لڑدی اے۔ 14ویں صدی وچ باقی یورپ وانگوں کالی موت اندی جیدے وچ ادے فرانسیسی مارے جاندے نیں۔ 16ویں صدی وچ فرانسیسی کھوجی جیکوئی کارٹیر کینیڈا تے فرانس دا کلیم کردا اے تے اینج فرانس دی کلونیاں دی نیو رکھی جاندی اے۔ پر فرانس دے اندر کیتھولکاں تے پروٹسٹنان دے وشکار مذہبی لڑائیاں اک وڈی سر پیڑ بن جاندیاں نیں۔ فرانسیسی پروٹسٹنٹ جنہاں نوں ہیوجیناٹ وی کیا جاندا اے لئی جیون اوکھا ہوجاندا اے تے 1572 نوں سینٹ بارتھولومیو دے دن ہزاراں ہیوجیناٹ قتل کردتے جاندے نیں ۔ نانت دا حکم کج سکون لیاندا اے۔
بادشاہت فرانس چ اپنی اتلی انت تے 17ویں صدی ج اپڑی۔ اوس ویلے فرانس دی یورپ چ سب توں چوکھی لوک گنتی سی۔ فرانس نے سائینس، ساہت تے سیاست چ یورپ چ بہت وڈے کم کیتے تے امریکہ، ایشیاء تے ہور تھاواں تے فرانس دیاں کلونیاں سن۔ اے فرانس دے فلسفی سن جناں نے ایہ سوچ دتی جے سیانف ای قنون تے راج دی نیو اے تے اوناں نے انقلاب فرانس دی نیو رکھی۔
14 جولائی 1789 نوں پیرس وچ اک جیل باستیل تے ہلہ بول دتا جاندا اے ایہ ہلہ انقلاب فرانس دا مڈ سی۔ بادشاہ نوں اپنے کئی اختیارات چھڈنے پیندے نیں۔ انقلاب لوکاں نوں اوہناں دے مڈلے حق برابری دی بنا تے دیندا اے۔ لوکاں دی ازادی، جائیداد، جان بچان تے ظلم توں بچن دی ضمانت دتی گ‏ی۔ نوکری لئی جمن دے بجاۓ سیانف نوں ناپ بنایا گیا۔ ہر بندہ قنون بنان دے کم وچ شریک ہوسکدا سی تے بادشاہت نوں حداں وچ کیتا گیا۔ آسٹریا تے پرشیا اے دس دیندے نے جے شاہی ٹبر نوں کج کیا گیا تے پیرس نوں اجاڑ دتا جائیگا۔ ایس گل تے فرانس دے لوک خفکی کھاگۓ۔ 22 ستمبر 1789 نوں بادشاہت دی تھاں لوکراج لاگو کردتاگیا۔ 1793 چ لوئی XVI تے ملکہ میری اینتوینت نوں قتل کر دتا گیا۔ فرانس وچ افراتفری تے قتلام سی۔ 1793 تے 1794 دے وشکار 16,000 توں 40,000 لوکاں نوں قتل کردتا گیا۔لیندے فرانس وچ 1793 تے 1796 دے وشکار بادشاہ دا ساتھ دین والیاں تے اوہدے ویریاں وشکار لڑائی وچ 450,000 بندے مارے گۓ۔ فررانس دے اندر تے فرانس دے باہر انقلاب دے دشمناں نوں ہار ہولدی اے۔
1799 وچ نپولین بونا پارٹ نے فرانس دے لوکراج نوں اپنے ہتھ چ لیلیا تے فیر فرانسیسی سلطنت (1804–1814/1815) دا شہنشاہ بن گیا۔ یورپ دے دیساں نال پہلے ای لڑائیاں چل رئیاں سن تے اوہنے سارے براعظمی یورپ تے مل مارلیا۔ نپولین اپنے ٹبر دے لوکاں نوں یورپ دے وکھریاں دیساں دا بادشاہ بنادیندا اے۔ اینج انقلاب فرانس دیاں سوچاں یورپ دے دوجے دیساں تک وی اپڑ گیاں۔ نیپولین دیاں ایناں لڑائیاں وچ دس لکھ دے نیڑے فرانسیسی لوک مارے گۓ۔ 1815 چ واٹرلو چ نپولین دے ہارن باجوں بوربن بادشاہت فرانس وچ دوبارہ آگئی۔ پر ایس بوربن ٹبر نے ناں ای کج بھلایا تے ناں ای کج سکھیا۔ 1830 وج جولائی شاہی آندی اے جیہڑی 1848 تک چلدی اے۔ یورپ وج انقلاب دے رولے گولے وچ فرانس وچ دوجا فرانسیسی لوکراج بندا اے۔  1870 چ جرمن فرانس لڑائی ج ہار باجوں اے بادشاہت وی مک کئی۔ تیسرا فرانسیسی لوک راج بندا اے۔
فرانس نے کلونیاں بنانادا مڈ 17ویں صدی توں رکھیا۔ برطانوی الجیڑیا سلطنت دے مگرون ایہ دوجی وڈی سلطنت سی۔ 1920 تے 1930 د وشکار اوہ تھاں جیدے تے فرانس دا راج سی 12,898,000 مربع کلومیٹر (4,980,000 مربع میل) تک اپڑ گیا جیہڑا کے زمینی تھاں دا 8.6% بندا اے۔
پہلی وڈی لڑائی فرانس نے برطانیہ تے امریکہ دی سنگت ج جرمنی دے خلاف لڑی تے جتی۔ فرانس نوں 1870 وچ کھواۓ گۓ صوبے السائس تے لورین واپس لب جاندے نیں پر ایس لڑائی وچ 14 لکھ فرانسیسی فوجی مارے گۓ۔ ایہ لوک گنتی دا 4.29% بندا اے ۔ دوجی وڈی لڑائی وچ فرانس تے جرمن فوجاں نے مل مار لیا۔ وشی فرانس ازاد ریا۔ فرانس 1944 وچ ازاد ہویا۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں چوتھا فرانسیسی لوکراج بندا اے۔ فرانس ترکھے پیراں نال اگے وددا اے۔ تے 1949 وچ نیٹو دے موڈی سنگیاں وچوں سی۔ 1954 وچ فرانس نوں ہندچینی وچ ویٹ مہن ہتھوں ڈین بین پھو دی لڑائی وچ ہار ہوندی اے۔ کج چر مگروں الجیریا وچ رپھڑ بن جاندا اے تے فرانس نوں ہولی ہولی اپنیاں کلونیاں چھڈنیں پیندیاں نیں۔ 1962 وچ الجیریا وکھرا ہویا تے 1980 وچ آخری کلونی وینوآتو وکھری ہوئی۔ فرانس کول ہلے وی سمندرپار کلونیاں ہے نیں۔ فرانس یورپی یونین دے کماں وچ اگے اگے ریندا اے
سرکار
فرانسیسی لوکرج وچ گوڑیاں لوکراجی ریتاں ملیاں ہویاں نیں۔ 5ویں لوکراج دا قنون 28 ستمبر 1958 نوں اک ریفرنڈم وچ منیا گیا۔ ہن پارلیمنٹ  کول تھوڑا اختیار اے۔ صدر کول اختیار ودا دتا گیا اے۔ فرانس دے صدر نوں اوہدے  لوک  سدا چندے نیں۔ صدر 5 ورے لی چنیا جاندا اے  تے اوہ سرکار بناندا تے وزیراعظم چندا اے۔ فرانس دی پارلیمنٹ  دو انگاں نیشنل اسمبلی  تے سینٹ  نال بندی اے۔ نیشنل اسمبلی دا سنگی 5 ورے لئی تے سینٹ  دا 6 ورے لئی چنیا جاندا اے۔ اسمبلی  کابینہ  نوں مکا سکدی اے۔ سینیٹ کول زیادہ زور نئیں ہوندا آخر تے  نیشنل اسمبلی دی گل منی جاندی اے۔ فرانس وچ دو تکڑیاں پارٹیاں نیں۔ سوشلسٹ پارٹی راج وچ اے۔
جغرافیہ
فرانس دے اتر وچ بیلجیم ، لکسمبرگ تے اتلا سمندر، چڑھدے ول جرمنی تے سویٹزرلینڈ تے اٹلی، دکھن ول بحیرہ روم، انڈورہ تے سپین تے لیندے ول بحر اوقیانوس نیں۔  فرانس دے کج تھاں یورپ توں باہر اتلے تے دکھنی امریکہ ، بحرالکاہل تے وڈا سمندر ہند چ وی ہیگے نیں ۔ یورپ توں باہر فرانس دے باڈر برازیل تے سورینام نال رلدے نیں۔ فرانس دا یورپی تھاں 547,030 مربع کلومیٹر (211,209 مربع میل) اے، ایہ یورپی یونین وچ سب توں چوکھے تھاں والا دیس اے۔ فرانس دی زمین ک‏‏ئ مورتاں دی اے۔ اتر تے لینے ول سمندری کنڈے نیں تے جڑھدے ول الپس اے۔ وچلا ماسف دکھنی وشکار تے پیرینیز دکھن وچ اے۔ ماؤنٹ بلانک 4,810.45 میٹر (15,782 فٹ) دی اچائی تے لیندے یورپ وچ سب توں اچی تھاں اے۔ماؤنٹ بلانک الپس وچ اٹلی تے فرانس دے بارڈر تے اے۔ فرانس دے وڈے دریاواں وچ دریائے سین، دریائے رون، لوائر تے گارون نیں۔
فرانس دا کل زمینی تھاں سارے سمندر پار تھان رلا کے(ایڈیلی لینڈ نوں چھڈ کے) 674,843 مربع کلومیٹر (260,558 مربع میل) بندا اے تے ایہ کل زمین دے سکے تھاں دا 0.45% اے۔
بارلے ساک
فرانس یونائیٹڈ نیشنز دا سنگی ا ے تے سیکوٹی کونسل دا پکا سنگی جیدے کول کسے گل یا کم نوں روکن دا اختیار یا ویٹو ہیگا اے۔ یونیسکو دا ہیڈکواٹر ایتھے اے۔ ایہ یورپی یونین دا موڈی سنگی اے۔ جرمنی نال ایدے گوڑے ساک نیں۔ برطانی نال 1904 توں نیڑے دے ساک نیں۔ فرانس نیٹو دا سنگی اے تے امریکہ مگروں دنیا وچ سب توں چوکھے سفارتی مشن نیں۔
فوج
فرانس دی فوج جیدے وچ زمینی ہوائی تے سمندری فوجاں آندیاں نیں دنیا دی 13ویں وڈی فوج اے۔ سمندری فوج دنیا دی 6ویں وڈی تے زمینی فوج نیٹو وچ جوتھی وڈی فوج اے۔ فرانس دی ہوائی فوج دنیا دی سب توں پرانی اے تے ایہ نیٹو وچ چوتھی وڈی اے۔ فرانس دا صدر فرانس دیاں فوجاں دا کمانڈر اے۔ فرانس یونائیٹڈ نیشنز دی سیکیورٹی کونسل دا پکا سنگی تے 1960 توں اک ایٹمی طاقت اے۔ فرانس دا 2010 وچ فوج تے سلانہ خرچہ 61.3 ارب امریکی ڈالر سی جیہڑا ایدے جی ڈی پی دا 2.5% بندا اے تے اینج فرانس چین تے امریکہ مگروں فوج تے خرچہ کرن والا تیجا وڈا دیس اے۔
فرانس دا بچاؤ پربندھ پورا پورا ایدے اپنے آپ تے اے  تے اپنے  ہتھ  وچ اے۔ ایدی ایٹمی فوج  چار ٹرائیمفنٹ کلاس پنڈبیاں تے اے  جناں  تے  دور مار میزائل  لگے ہوۓ  نیں۔ ایس  دے نال  فرانس  کول 60 وشکارلے پینڈے تک  ہوا توں زمین تے مار کرن والے ایٹمی میزائل وی ہے نیں. جناں وچوں 50 میراج ہوائی جہاز توں چلاۓ جاسکدے نیں تے 10 فرانس دے ہوائی جہازاں والے سمندری جہاز چارلس ڈیگال توں چلاۓ جاسکدے نیں۔
فرانس کول اسلحہ بنان دے اپنے ونسونے کارخانے نیں تے فرانس دنیا وچ اسلحہ ویچن والا اک وڈا دیس اے۔ 14 جولائی نوں پیرس وچ فرانس دے قومی دن تے یورپ دی  سب  توں پرانی دے وڈی فوجی  پریڈ ہوندی اے۔
پربندھک ونڈ
فرانس دے 27 انتظامی انگ یا صوبے نیں جناں چوں 21 میٹروپولیٹن فرانس وچ نیں۔ 22واں کارسیکا اے تے دوجے 5 سمندر پار نیں۔ ایناں 27 پاسیاں نوں 101 ضلعیاں/ڈیپارٹمنٹس وچ  ونڈیا ہویا اے ۔ جناں نوں نمبر دتے گۓ   تے ایہ نمبر گڈیاں دیاں نمبر پلیٹاں تے ڈاک کوڈ  لئی  وی  ورتے جاندے نیں۔ ایہ 101 ضلعے 341 ارونڈسمنٹ یا تصیلاں وچ ونڈے ہوۓ نیں جیہڑے اگے 4,051 کینٹن وچ ونڈے نیں تے ایہ کینٹن اگے 36,697 کمیون وچ ونڈے ہوۓ نیں۔ تن کمیون پیرس مارسیلز تے لیون 45 ارونڈسمنٹ وچ ونڈے ہوۓ نیں۔
سمندر پار تھاں
فرانس دے 101 ضلعیاں وچوں 5 سمندر پا ر نیں: فرانسیسی گیانا، گواڈلوپ، مارٹینیک، مایوٹ تے ریونین۔ ایدے نال فرانس کول ایہ تھاں  نیں: فرانسیسی پولینیشیا، سینٹ بارتھلمی، سنٹ مارٹن، سینٹ پیرے تے مائکلیون، والیس تے فوٹونا، نیو کیلیڈونیا، کلپرٹن جزیرہ، فرانسیسی دکھنی تے انٹارکٹک تھاں۔
محول
فرانس اوہناں پہلے دیساں وجوں سی جنہاں محول دی وزارت 1971 وچ بنائی۔ فرانس اک کارخانیاں والا دیس اے پر محول وچ کاربن ڈائی آکسائڈ  پھیلان وچ ایدا نمبر 17واں اے تے ایہ تھوڑی لوک گنتی والے دیساں کینیڈا، آسٹریلیا، سعودی عرب توں وی پچھے اے۔ 1973 وچ تیل دا مل ودن تے فرانس نے بجلی بنان لئی ایٹمی پانٹ لان بارے 1974 وچ سوچ لیا سی تے ہن فرانس دی 78٪ بجلی ایٹمی پلانٹ توں بندی اے جس نال محول صاف ریندا اے۔ 2010 وچ دو امریکی یونیورسٹیاں کولمبیا تے یالے نے ایہ کھوج لائی جے محول نوں صاف رکھن بارے کج کرن والے دیساں وچ فرانس 7ویں نمبر تے اے۔ فرانس دے 28% تھاں تے جنگل نیں تے ایس کم وچ فرانس یورپی یونین وچ دوجے نمبر تے اے۔ فرانس دے جنگلاں وچ اک نویکلی گل ایہ جے ایتھے 140 ونڈاں دے رکھ ملدے نیں۔ ایتھے 9 نیشنل پارک تے 46 نیچرل پارک نیں۔
وائی بیجی
فرانس اک پرانا منیا پرمنیا وائی بیجی والا دیس اے۔ ایدی ودیا زمین، نویں ٹیکنالوجی تے یورپی یونین دی ہتھ ونڈائی نے فرانس نوں وائی بیجی دا سمان بنان والا تے باہر پیحن والا اک وڈا دیس بنادتا اے۔ فرانس یورپی یونین وچ 20٪ دے نیڑے وائی بیجی دا سمان بناندا اے تے ایہ دنیا وچ ایہنوں باہر کلن والا تیجا وڈا دیس اے۔ 2007 وچ فرانس نے وائی بیجی توں بنن والیاں 33.4 ارب یورو دیاں شیواں ویچیاں۔ وائی بیجی اینج فرانس دی ایکانومی دا اک وڈا انگ اے تے فرانس دے 3.5% لوک ایس کم وچ لگے ہوۓ نیں ۔
لوک
6 کروڑ 58 لکھ لوکاں نال فرانس لوک گنتی وج دنیا دا 20واں وڈا دیس اے۔ 2006 توں 2011 دے وشکار فرانس وچ +0.58% نال لوک گنتی وچ وادا ہویا۔ 2010 وچ فرانس وج جمن والے جواکاں وچوں 27.3% دے ماپیاں وچوں اک بدیسی سی۔ 2008 وچ فرانس وچ اک کرور 18 لکھ بدیس وچ جمن والے تے اوناں دے جواک فرانس دے لوکاں دا 19٪ بندے سن۔ 50 لکھ جناں وچوں یورپی تے 40 لکھ افریقی نیں۔ 2008 وچ 137,000 لوکاں نوں فرانس دا شہری بنایا گیا۔
بولی
فرانس دے قنون وچ قرانس دی  سرکاری بولی فرانسیسی اے۔ ایہ اک رومانوی بولی اے جیہڑی لاطینی توں بنی اے۔ 1635 توں  فرانسیسی اکیڈمی  فرانسیسی بولی تے سرکار دا درجا رکھدی اے تے ایہ ایدے ورتن، شبداں تے گریمر نوں ویکھدی اے۔ فرانسیسی دا ورتن کم کاج دی تھاں تے کاروبار وچ لازمی اے۔ فرانس دی سرکار فرانسیسی بولی نوں یورپی یونین تے دنیا وچ پھیلان وچ لگی ریندی اے تے ایس ل‏ی فرانکوفونی اک ادارہ وی بنایا ہویا اے۔ فرانس وچ 77 نکیاں بولیاں وی نیں جناں وچ 8 فرانس وچ  تے 69 سمندر پار فرانس وچ بولیاں جاندیاں نیں۔
17ویں صدی توں لے کے 20ویں صدی دے وشکار تک فرانسیسی سفارت، سیاست تے یورپ دے پڑھے لکھے لوکاں دی آپس دی بولی سی۔ فرانسیسی دی ایہ تکڑی حالت 20ویں صدی وچ امریکہ دے وڈی طاقت بنن نال مکی تے ایہدی تھاں انگریزی نے لیلئی۔ فرانس دیاں سمندر پار کلونیاں باجوں ایہ دنیا دے کئی دیساں وچ سمجی جاندی اے تے  سرکاری بولی وی اے۔ اک کھوج باجوں ایہ پتہ چلیا اے جے ساری دنیا وچ فرانسیسی نوں 30 توں 50 کروڑ دے نیڑے لوک ماں بولی ل‏ی یا دوجی بولی لئی ورتدے نیں۔
مذہب
فرانس اک سیکولر دیس اے تے ہر اک نوں اپنی مرضی دا مذہب رکھن دی ازادی اے۔ فرانس وچ گرجا تے سرکار بالکل وکھرے نیں۔ تریخی پکھ نال فرانس اک کیتھولک دیس ریا اے۔ انقلاب فرانس مگروں لوکاں نوں ملو زوری مذہب توں دور لجایا گیا۔ بادشاہی نوں پسند کرن والے مذہب ول تے لوکراج نوں چاہن والے سیکولر ول کھچدے سن پر انت تے ایہو ای منیا گیا جے مذہب دا سرکاری کماں وچ دخل نئیں ہونا چاہیدا۔
2009 وچ 64% لوکاں نے آکھیا جے اوہ کیتھولک نیں 28% نے کیا جے اوہناں دا کوئی مذہب نئیں 3% نے اپنے آپ نوں پروٹسٹنٹ آکھیا۔ 2003 دی فرانسیسی سرکار دی جانچ وچ 50 توں 60 لکھ لوک (8–10%) مسلمان سن۔ فرانس وچ یہودی برادری دی گنتی 600,000 اے جیہڑی کے یورپ وچ سب توں وڈی اے۔ مذہب نوں دب کے رکھن لئی فرانس وچ وڈے دسن والے مذہبی نشاناں تے روک اے جناں وچ مشلماناں دا حجاب سکھاں دی پگڑی تے سائیاں دی صلیب ہیگے نیں۔
پڑھائی
1802 وچ نپولین نے پڑھائی دا پربندھ لائسی پربندھ لاگو کیتا۔ جولیس فیری نوں فرانس وچ پڑھائی دے پربندھ دا موڈی کیا جاندا اے۔ اوہنے 1882 وچ 13 ورے تک پڑھائی نوں مفت سیکولر تے لازمی کردتا۔پڑھائی تن انگاں پرائمری سیکنڈری تے ہائر پدھراں وچ ونڈی ہوئی اے۔
فیشن
فیشن 17ویں صدی توں اک وڈا کم تے باہر پیجی جان والی اچیچی فرانسیسی سغات اے۔ پیرس; میلان، لندن تے نیو یارک شہر نال فیشن دا اک گڑھ اے تے فیشن دے وڈے بنان والے ایتھے ای نیں۔ شینل، کرسچن ڈیور تے یونشی فیشن دی دنیا دے وڈے تے پرانے ناں نیں۔ ایو سینٹ لارنٹ  نے 1960 دے دھاکے وچ نویں تے عام فیشن دی نیو رکھی۔ تھائیری مگلر تے کرسچن لاکروا نویں ول دے فیشن کڈن والیاں وچوں نیں۔
ساہت / لکھتاں
وکٹر ہیوگو نوں سب توں ودیا فرانسیسی شاعر، ناول تے ڈرامہ لکھاری منیا جاندا اے۔ الیگزنڈر ڈوما، ایمل زولا، اونرے دا بالزاک تے گائی ڈی موپساں فرانسیسی لکھتاں دے منے پرمنے ناں نیں۔ کسے وی ہور دیس دے مقابلے وچ فرانس نے 2010 تک ساہت دے سب توں زیادہ نوبل انعام جتے نیں۔
فلاسفی
نویں فلاسفی دا مڈ 16ویں صدی وچ فرانس توں رینے ڈیکارٹ، پاسکل تے نکولس مالبرانش دی فلاسفی نال پیا۔ڈیکارٹ نے لیندی فلاسفی وچ نویں جان پائی جیہڑی یونانی تے رومی ویلیاں دے مگروں پچھے ول جارئی سی۔ اوہنے فلسفیانہ سوچاں دا مکھ ای پلٹ چھڈیا تے بدیسی فلسفیاں سپینوزا، گوٹفرائیڈ لیبنز، ڈیوڈ ہیوم، جارج برکلے تے کانٹ لئی مڈلے مسلے کھڑے کر دتے۔
20یں صدی دے مڈ تے مائن دی بیراں، ہنری برگساں تے لوئس لاول نے برطانوی امریکی سوچاں نوں موڑیا۔
پھرن ترن
2007 وچ 8 کروڑ 19 لکھ لوک باہر توں پھرن ترن لئی فرانس آۓ ۔ فرانس پھرن ترن والیاں دا ساری دنیا وچ سب توں زیادہ پسند کیتا جان والا دیس اے ایس دے مگروں سپین وچ (58.5 ملین 2006 وچ) تے فیر امریکہ (51.1 ملین 2006 وچ)۔ ایہناں 8 کروڑ 19 لکھ لوکاں وج اتلے یورپ دے اوہ لوک نئیں ہیگے جیہڑے 24 کینٹے وچ فرانس پار کرکے اٹلی سپین چلے جاندے نیں۔ فرانس وچ 37 تھانواں یونیسکو دیاں تریخی تھانواں دیاں لسٹ وچ نیں۔ سوہنے شہر (پیرس، تولوز، شٹراسبرگ، لیون، بورڈیکس تے ہور) سمندری کنڈے، سمندر کںڈے رہن تھانواں، برف تلکن تھانواں تے پنڈ تھاں جتھے سوہناپے تے سکون ل‏ی لوک جاندے نیں۔ایہناں پنڈاں دی اک ٹولی فرانس دے سوہنے پنڈ وی بنی جناں وچ ہنزپاخ یا مونفلینکوئن ورگے پنڈ آندے نیں۔ فیر ویکھن والیاں پھلواریاں دے ناں تھلے 200 توں ود پھلواریاں نیں۔ لسٹ بناں نال ایناں دی چنگی ویکھ چاک ہوجاندی اے۔ کج تھانواں مذہبی پکھ نال وی منیاں پرمنیاں تے لکھاں لوک اوہناں نوں ویکھدے نیں۔ 2003 وچ سب توں زیادہ ویکھیاں جان والیاں تھانوں ویکھن گنتی نال ایہ سن :آئیفل ٹاور (6.2 ملین), لوور(5.7 ملین),ورسائی(2.8 ملین),اورسے میوزیم (2.1 ملین),جت دی محراب(1.2 ملین),سنٹر پومپیدو(1.2 ملین),ماؤنٹ سینٹ مائیکل (1 ملین),شیتیو ڈی شیمبورڈ (711,000)،سینٹ شیپل (683,000),اوٹ کونگزبورگ (549,000), پائی ڈی ڈوم (500,000), میوزی پکاسو (441,000), کارکسن (362,000)۔
کھان پین
فرانس ودیا کھان پین وچ دنیاوچ منیا ہویا اے دنیا وچ سوہنے کم دے پنج انگ نے فرانس وچ کھانے نوں سوہنے ول نال سجا کے اگے رکھنا چھیواں سوہنا کم گنیا جاندا اے۔ فرانسیسی کھان پین وچ ان گنت ونڈاں نیں جینے لیندے دیساں دے کھاں پین نوں وی اپنے رنگ وچ رنگیا اے۔ فرانس دے ہر تھاں دے کھانا پکان دے ول وکھرے نیں۔ فرانس دے اتر ول مکھن پکان لئی ورتیا جاندا اے تے دکھن ول زیتون دا تیل۔ فرانس دے ہر تھاں دے اچیچے کھانے وی نیں: کاسولی دکھن لیندے ول، شوکروٹ گارنی السائس ول، کیش لورین ول، بیف بورگینجین برگنڈی وچ تے، ٹاپیناڈ پروانس ول۔
شراب فرانس دی سب توں مشہور سغات اے۔شیمپائن، برگنڈی بویولے تے کئی ہور منیاں پر منیاں نیں۔فرانس وچ پنیر دیاں 400 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ کاممبرٹ، روکوفرٹ تے برائی ودیا منیاں گیاں نیں۔
فرانسیسی کھانے اک ودیا جیون دی نیو تے فرانس دی اچیچی کھچ نیں۔ مشلن گائیڈ، ودیا ہوٹلاں دے ناپ دی کتاب 2006 تک فرانس دے 620 ہوٹلاں نوں (دنیا وچ سب توں زیادہ) ودیا ہوٹل دا نشان تارہ دے چکی سی۔
آرکیٹیکچر
فرانس دا کوئی خاص آرکیٹیکچر تے نئیں پر گوتھک آرکیٹیکچر جیہڑا اصل وچ فرانسیسی ای  سی  فرانس دا پہلا ارکیٹیکچر اے  جیہڑا  فیر سارے  یورپ  وچ  پھیل  گیا۔   سینٹ ڈینس بیسیلیکا، شارٹرے گرجا، آمیاں گرجا ایدے ادھارن  نیں۔ رائمز گرجا  وچ  فرانس  دے بادشاہواں نوں تاج پواۓ جاندے سن۔ گوتھک آرکیٹیکچر وچ  گرجیاں نال  محل وی  بنے۔ ایوگناں وچ پوپ دا محل ایدھی وڈی ادھارن اے۔
وشکارلے ویلیاں وچ وڈے قلعے  جگیرداراں نے   اپنی  طاقت  دسن لئی بناۓ۔ فرانسیسی بادشاہواں دے بناۓ  شتو شینن، شتو اینگرز، شتو ونسن  تے کٹھار  قلعے  ہجے  وی ہیگے نیں۔
سوسالہ لڑائی مگروں فرانس وچ  گوتھک  دی  تھاں رینیساں آرکیٹیکچر دا فیشن ہوندا اے. شتو مونٹنسورياو، شیتیو ڈی شیمبورڈ تے شتو شنونسو ایس آرکیٹیکچر دے وڈے نشان نیں۔ ایس دے مگروں بارک ارکیٹیکچر دا فیشن ہوندا اے ای مذہبی دے بجاۓ دوجیاں تھانواں تے چوکھا ورتیا جاندا اے۔ورسائی دا محل وچ بارک دے نشان دسدے نیں۔ واؤبان اوس ویلے دا منیا پرمنیا فوجی آرکیٹیکٹ سی اوہنے یورپ دے سب توں ودیا تے پینڈے قلعے بناۓ۔ انقلاب مگروں نیو کلاسیکی ول نال بنان دا فیشن ٹریا۔ جت دی محراب، تے لا میڈلین ایدی ودیا ادھارن اے۔ 19ویں صدی دے انت وچ گستاف آئفل نے جدوں لوۓ دا فیشن سی  گارابٹ وائیاڈکٹ تے آئیفل ٹاور بناۓ۔
20وین صدی وچ ل کاربسے نے نویں ول دیاں بلڈنگاں ڈیزائن کیتیاں۔ نویاں اچیاں بلڈنگاں نوں پرانیاں نال کھڑا کرنا اوکھا کم اے۔ لوور اہرام اک نویں ول نال بنیا اے پر پرانے دے وشکار پیا اے۔
پینٹنگ
19ویں صدی دے دوجے حصے وچ مورتاں بنان یا پینٹنگ وچ فرانس دی مانتا امپریشنزم تے سمبولزم ورگے آرٹ دے نویں ول  بنن نال ہور وی وددی اے۔ کاملے پسارو، ایڈورڈ مانی، پال سیزان تے رینوار امپریشنزم دے سرکڈویں پینٹر سن۔ ایہ تے فاؤزم والے ہنری ماٹس، آندرے دیریں تے مارس ڈی ولامنک ارٹ نوں اگے ودان وچ آگو سن۔
20ویں صدی دے مڈ تے جارج براک تے ہسپانوی پیبلو پکاسو پیرس  وچ  ریندیاں ہویاں کیوبزم دا  ول  کڈ دے  نیں۔ ونسنٹ فان گوگ تے وسیلی کانڈنسکی ورگے بدیسی  وی  پیرس  وس  گۓ  سن۔
میوزیم آف موڈرن آرٹ - شتو مونٹنسورياو, سنٹر پومپیدو, لوور, اورسے میوزیم, گرینڈ پیلس تے ہور کئی میوزماں وچ  پیرس  وچ  تے ہور شہراں  دے آرٹ  میوزماں  وچ  لکھاں لوک  دنیا دا  ودیا آرٹ  ویکھن آندے نیں۔
کھیڈاں
فٹبال جوڈو ٹینس باسکٹبال فرانس وج شوق نال کھیڈیاں جان والیاں کھیڈاں نیں۔ 1938 تے 1998 دے فیفا ورلڈ کپ فرانس  وچ  کھیڈے  جا چکے نیں۔ 2007 دا رگبی یونین ورلڈ کپ  وی  فرانس وچ ہویا۔ سٹڈے ڈی فرانس، پیرس وچ  سب  توں  وڈا سٹیڈیم اے۔ ٹور ڈی فرانس دنیا دی مشہور سیکل ریس فرانس تے نال والے دیساں وچ ہون والی اک سلانہ سیکل دوڑ اے۔ لی مانس دے 24 کینٹے کاراں دی دنیا تے فرانس دی اک مشہور دوڑ اے جیہڑی ضلع سارٹ وچ ہوندی اے ایدے وچ گڈیاں دا ودیاپا ناپیا جاندا اے۔ ٹینس دے کئی ٹونامنٹ فرانس وچ ہوندے نیں۔ پیرس ماسٹر تے گرینڈ سلام وچوں اک فرینچ اوپن وی ایتھے ہوندے نیں۔
اجکل ہون والیاں اولمپک کھیڈاں دی  صلا 19ویں صدی دے انت تے اک فرانسیسی پیری ڈی کوبرٹن نے دتی سی۔  ایدا مڈ یونان وچ  ہون باجوں  پہلیاں کھیڈاں ایتھنز وچ تے اگلیاں 1900 وچ پیرس وچ ہویاں سن۔1900 دیاں کھیڈاں مگروں فرانس وچ  فیر 1924 دیاں گرمیاں دیاں اولمپک  کیھڈاں فیر پیرس  وچ تے  تن  پالے  دیاں TourDeFrance 2005 07 09.jpg (1924 دیاں شامونی وچ، 1968 دیاں گرینوبل وچ تے 1992 دیاں البرٹول وچ)۔
فرانس نے فٹبال فیفا ورلڈ کپ 1998 وچ جتیا تے 2006 وج دوجے نمبر تے ریا۔
گیورگی زوکوف
گیورگی زوکوف (1896 - 1974) لال فوج دا اک سوویت فوجی افسر سی۔ دوجی وڈی لڑائی وچ اوہنے سوویت فوج دی سرداری کردیاں ہویاں جرمن فوج نوں سوویت یونین چوں باہر کڈیا تے جرمن راجگڑھ برلن تے وی مل ماریا۔
1938-39 وج اوہنے منگولیا وچ اگے وددی جپانی فوج نوں ہرایا۔ 1940 وج اوہنوں کرنل جرنل بنادتا گیا۔ 10 ستمبر 1941 نوں اوہنوں لینن گراڈ دے جرمن فوجاں ہتھ لگن توں بچان دی ذمےواری دتیگئی۔ ایس کم توں نبڑن مگروں اوہنوں 8 اکتوبر 1942 نوں ماسکو دی لڑائی وچ ماسکو نوں جرمن فوجاں کولوں بچان تے لایا گیا۔ جنوری 1943 دے انت تک ماسکو جرمناں ہتھ جان توں بچا لیا گیا۔ کرسک دی لڑائی وچ اوہنے جرمن فوج نوں ہرایا۔
1945 وچ برلن دی لڑائی مگروں اوہنے جرمن راجگڑھ برلن تے مل ماریا۔ 1955 وچ اوہنون سوویت یونین دا بچاؤ وزیر بنایا گیا۔ 1957 وچ اوہ رٹیر ہویا تے 18 جون 1974 نون مریا۔
شہرستان مراوہتپہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان مراوہتپہ ایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز مراوہتپہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان
مڈغاسکی اڈنا لومڑ
مڈغاسکی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
کیلیفورنیا پوپی
کیلیفورنیا پوپی پوپی ٹبر دا اک پھلوالا بوٹا اے۔ ایہ کیلیفورنیا دا واسی اے۔
چارلس پیڑرسن
چارلس پیڑرسن اک کیمسٹریگرو سی جنے 1987 چ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتیا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گرڈ فان رنڈشٹڈ
گرڈ فان رنڈشٹڈ (12 دسمبر 1875 – 24 فروی 1953) اک وہرماخت دا جرنیل سی۔ 1940 وچ سوویت یونین تے ہلہ بولن والیاں جرمن فوجاں وچ اوہ وی سی۔ کیف دی لڑائی وچ اگست ستمبر 1941 وچ اوہنے کیف تے مل ماریا تے 665000 روسی فوج نوں بندی بنالیا۔ لڑائیاں دی تریچ دا ایہ سب تون وڈا ریکارڈ اے۔
بلاک پرنٹنگ
بلاک پرنٹنگ مورتاں، لفظ تے ڈیزین پرنٹ کرن دا اک ول اے۔ ایہ کم چڑھدے ایشیا وچ بہت ہوندا اے۔ بلاک پرنٹنگ چین وچ شروع ہوئی سی تے اوہ کپڑیاں تے کاغذ اتے پرنٹ کڈدے سن۔
Woodblock printing
سوسومو ٹونیگاوا
سوسومو ٹونیگاوا اک فزیالوجیگرو تے فزیالوجی اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ایلفرڈ جوڈل
ایلفرڈ جوڈل (10 مئی 1890 – 16 اکتوبر 1946) دوجی وڈی لڑائی دا اک جرمن فیلڈ مارشل سی۔ ناروے تے ڈینمارک تے مل مارن والیاں جرمن فوجاں دا اوہ کمانڈر سی۔ جرمن صدر کارل ڈونٹز ولوں اوہنے دوجی وڈی لڑائی وچ حرمن ویریاں اگے ہتھیار سٹے۔
اوشاوا
اوشاوا کینیڈا دے صوبے اوشاوا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
فرشتہ پنکھ بیگونیا
گٹھ:بوٹے گٹھ:بیگونیا دا ٹبر گٹھ:سجاوٹی بوٹے
Begonia
پےڈے لون
پےڈے لون (payday loan) تو‏ں مراد ایسا چھوٹا قرضہ ہُندا اے جو کم مدت دے لئی بغیر رہن دے دتا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ایہ قرض لینے والے مزدور ہُندے نيں جنہاں د‏‏ی سابقہ ملازمت تے آمدنی د‏‏ی صورت حال تو‏ں قرض دہندہ واقف ہُندا ا‏‏ے۔ ایداں دے قرضےآں اُتے شرح سود عموماً 30 تو‏ں 40 فیصد سالانہ ہُندی اے جو بہت زیادہ ا‏‏ے۔ ایہ غریباں د‏‏ی مجبوری تو‏ں ناجائز فائیدہ اٹھانے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔ thumb|باواں|[[ورجینیا وچ پے ڈے قرض دینے والی اک دکان]]
گٹھ:قرض گٹھ:مالیات گٹھ:سود گٹھ:اعتبار گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:واجب الدا
ریننکونالس
ریننکونالس پھلوالے بوٹیاں دی اک پتی اے جیدے وچ 7 ٹبر نیں۔
چک 406 گ ب جنوبی
چک 406 گ ب جنوبی  ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سشلز فورٹ چمگادڑ
سشلز فورٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
جوزف برودسکی
جوزف برودسکی اک روسی امریکی مضمون لکھاری اے تے ادب وچ نوبل انعام جتیا اے ۔
فروری
فروری جارجین جنتری دا دوجہ مہینہ ہوندا اے۔ اے سب توں نکا مہینہ اے تے اے کلا مہینہ اے جیڑا 30 دناں توں کم دناں دا ہوندا اے۔ ہر تین سال بعد اے 29 دناں دا ہو جاندا اے پر عام طور تے ایدے چ 28 دن ہوندے نیں۔
نیرکتا
فروری لاطنین بولی دے لفظ فیبرم توں نکلیا اے جیدا مطلب اے پاک ہونا۔ 15 فروری نوں رومی لوک اک پاک ہون دا تہوار مناندے سن۔
پمبا اڈنا لومڑ
پمبا اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پاکپتن
پاکپتن پنجاب دے ضلع پاکپتن دی تحصیل پاکپتن وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل پاکپتن تے ضلع پاکپتن دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع پاکپتن
بربری ٹبر
بربری ٹبر پھلاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 570 ونڈاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بربری ٹبر
چک 67 ڈی بی
چک 67 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع بہاولپور دے پنڈ
تجارتی بینک
کسی معیشت وچ مشترکہ سرمائے تو‏ں منافع د‏‏ی غرض تو‏ں قائم کیتے گئے بینک، تجارتی بینک (Commercial Bank) کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ جو لوکاں د‏‏ی مالی امانتاں وصول کردے نيں تے ضرورت منداں نو‏‏ں سود اُتے قرضے دیندے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بینک گٹھ:بنک گٹھ:معیشت گٹھ:بینکاری اصطلاحات
وارتھاگ
وارتھاگ افریفہ دا اک جانور اے۔
تھامسن غزال
تھامسن غزال گانواں ٹبر دے اک نکے ٹبر غزالاں دا اک جانور اے۔ ایہدا ناں اک سکاٹ کھوجی جوزف تھامسن دے ناں اتے اے۔ افریقہ وچ ایہناں دی گنتی 550,000 دے نیڑے اے تے چڑھدے افریقہ دے ایہ عام غزال نیں۔
وکھالہ
تھامسن غزال 55 توں 82 سینٹی میٹر (22 توں 32 انچ) اچے، 80 توں 120 سینٹی میٹر (31 توں 47 انچ) لمے تے مادھ 15 توں 25 کلو جوکھ دی تے نر 20 to 35 کلو دے ہوندے نیں۔ ایہناں دی ہلکی پؤری کھل ہوندی جیہڑی تھلیوں چٹی ہوندی اے۔ پاسیاں تے دوروں دسدی کالی پٹی ہوندی اے۔ پچھے تے پوچھل تھلے چٹی ہوندی اے۔ کدے غلطی نال گرانٹ غزال نوں وی تھامسن غزال سمجھ لیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گانواں
ارون فان وٹزلیبن
ارون فان وٹزلیبن (4 دسمبر 1881 – 8 اگست 1944) ناوی جرمنی دا اک فیلڈ ماشل سی۔ دوجی وڈی لڑائی ویلے فرانس دی لڑائی وچ 14 جون 1940 نون اوہدی فوج نے فارنس دی بچاؤ کند میجینو کند نوں توڑ دتا تے کج دناں وچ ای جرمن فوج نے فرانس تے مل مارلیا۔
اوسکر اریآس
اوسکر اریآس اک نوبل انعام جتن آلا اے۔ اے کوسٹاریکا دا صدر وی اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یونانی شخصیتاں
والتھر فان ریشناؤ
والتھر فان ریشناؤ (8 اکتوبر 1884 – 17 جنوری 1942) نازی جرمنی ویلے جرمن فوج دا جرنیل سی۔ جرمن دسویں فوج اوہدی سرداری تھلے ستمبر 1939 وچ پولینڈ وچ لڑی۔ 1940 وج اوہدی 6ویں جرمن فوج بیلجیم تے فرانس تے ہلہ بول رئی سی۔ ہٹلر نے اینان جتاں تے اوہنوں فیلڈ مارشل بنادتا۔
کتاب حقائق عالم
حقوق نقل و اشاعت
کیونجے کتاب حقائق عالم دائرۂ عام وچ اے لوک اسنو‏ں دوبارہ تقسیم،ترمیم تے نظر ثانی کرنے دے لئی آزاد نيں اس دے لئی سی آئی اے تو‏ں اجازت لینے د‏‏ی ضرورت نني‏‏‏‏ں۔ اُتے سی آئی اے د‏‏ی درخواست کردا اے کہ جدو‏ں کتاب حقائق عالم استعمال کيت‏‏ا جائے تاں اس دا حوالہ دتا جائے۔
تجدید تے دستیابی
نومبر 2001ء تو‏ں پہلے کتاب حقائق عالم موقعِ حبالہ (website) سالانہ تجدید کيت‏‏ا جاندا سی۔ جدو‏ں کہ 2004 تو‏ں 2010 تک اسنو‏ں ہر دو ہفتے وچ تجدید کيت‏‏ا جاندا سی 2010 دے بعد اس د‏ی تجدید ہر ہفتے کيتی جاندی ا‏‏ے۔
بین الاقوامی معیاری کتابی عدد (isbn)
حکومت‏ی ایڈیشن
پوٹو میک کتاباں دوبارہ اشاعت
سکائی ہارس پبلشنگ دوبارہ اشاعت
ہور ویکھو
لسٹ تغیرات و وجودات فی کتاب حقائق عالم
حوالے
گٹھ:جنتریاں گٹھ:دائرہ عام وچ حوالہ جاتی کم گٹھ:سی آئی اے گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1962ء دیاں تاسیساں گٹھ:کتاباں
اوٹاوا
اوٹاوا کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
Ottawa
پٹیروپس کیپسٹراٹس
پٹیروپس کیپسٹراٹس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
مالپگیالے
مالپگیالے پھلوالے بوٹیاں دی اک ٹولی اے جیدے وچ 16000 بوٹے نیں۔ ایہ اک چوکھی پھیلی ہوئی ٹولی اے۔ ایہ 42 توں 44 ٹبراں وچ ونڈیا ہویا اے۔ ایہدا ناں اطالوی بوٹا گرو ماکلو مالپگی دے ناں تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مالپگیالے
کارل ڈونٹز
کارل ڈونٹز (16 ستمبر 1891 – 24 دسمبر 1980) دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن سمندری فوجاں دا کمانڈر سی۔ 30 اپریل 1945 نوں ہٹلر دے مرن تے اوہدے کہن تے ڈونثز نوں جرمنی دا صدر بنا دتا گیا۔
مرکزی بینک
مرکزی بینک (Central Bank) کسی وی ملکی معیشت دا بااختیار سرکاری نمائندہ بینک ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے مالیا‏تی منصوبہ بندی مرکزی بنک د‏‏ی ذمہ داری ہُندی اے جس دا مقصد منڈی وچ زر د‏‏ی ترسیل، زری پالیسی د‏‏ی تکمیل تے اطلاق تے تجارتی بینکاں د‏‏ی دیکھ ریکھ ہُندا ا‏‏ے۔ معیشت وچ شرح سود تے افراط زر وچ نو‏‏ں مناسب حددو وچ رکھنے دا کم انجام دیندا اے تاکہ متوقع معاشی پیداوا‏‏ر تے روزگار دا ھدف حاصل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔
رابرٹ سولو
رابرٹ سولو اک معاشیاتگرو تے معاشیات اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
شہرستان کردکوی
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کردکوی ایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کردکوی شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان
چک 426 گ ب جنوبی
چک 426 گ ب جنوبی  ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 66 ڈی بی
چک 66 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
اوون ساؤنڈ
اوون ساؤنڈ کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
شہرستان گنبد کاووس
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان گنبد کاووس ایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز گنبد کاووس شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان
ناخچیوان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ
ناخچیوان خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ (Nakhchyvan Autonomous Soviet Socialist Republic) (آزربائیجانی: Нахчыван Мухтар Совет Сосјалист Республикасы) آذربائیجان سوویت اشتراکی جمہوریہ دے اندر سوویت یونین دی اک جمہوریہ سی۔ ایہ 16 مارچ، 1921 نوں قائم ہوئی۔
ہور ویکھو
گٹھ:چیچنیا دی تریخ گٹھ:1921ء چ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:چیچن-انگُوش سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین
گٹھ:روس دی تریخ
گٹھ:ناخچیوان خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:تریخ سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:چیچنیا گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:قفقاز دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:قفقاز
ہوا پھل
ہوا پھل ریننکونالس ٹولی دے پھلاں دا اک ٹبر اے۔
پٹیروپس پرسوناٹس
پٹیروپس پرسوناٹس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ولہلم کیٹل
ولہلم کیٹل (22 ستمبر 1882 – 16 اکتوبر 1946) دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج وچ جرنیل سی۔ لڑائی مگروں ویری دیساں نے اوہنوں جرماں تے پھاۓ لادتا۔
لیآن لیڑرمین
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ہائینرش ہملر
ہائینرش ہملر (7 اکتوبر 1900 – 23 مئی 1945) دوجی وڈی لڑائی دا اک جرمن سردار تے جرمن اچیچی پولیس گسٹاپو دا موڈی وی سی۔
نومولود دوست ہسپتالی پہل
نومولود دوست ہسپتالی پہل عالمی ادارۂ صحت تے یونیسیف دا عالمی سطح دا پروگرام اے، جس دا افتتاح 1991ء وچ ہويا۔ اس دے پس پردہ 1990ء وچ انوسینٹی قرارداد دا منظور کیتا جانا ا‏‏ے۔ ایہ پہل اک عالمی پیمانے د‏‏ی کوشش اے جس دا مقصد ایہ اے کہ دنیا وچ زچگی د‏‏ی سہولتاں نو‏‏ں بہتر تے ماواں نو‏‏ں دُدھ پلانے دا موقع فراہ‏م کیہ جا سک‏‏ے تاکہ انہاں نو نہالاں د‏‏ی خوش حال زندگی د‏‏ی شروعات ممکن ہوئے۔ اس دے تحت حاملہ خواتین د‏‏ی بہتر نگہداشت، ماواں تے نوزائیداں د‏‏ی صحت د‏‏ی سہولتاں نو‏‏ں بہتر بنانا تاکہ ماں دے دُدھ دے متبادلات د‏‏ی بازارکاری دا بین الاقوامی کوڈ دے تحت رضاعت دا تحفظ، اس دا فروغ تے اس د‏ی حمایت ہوئے سک‏‏ے۔