cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آیت اللہ
چودہویں صدی ہجری وچ اِس لقب دا اطلاق
محمد باقر مجلسی نے اپنے مشائخ وچوں شمس الدین محمد بن مکی دے لئی وی ایہ لقب اِستعمال کیتا اے۔ تاہم اِس دے بعد توں چودہویں صدی ہجری دی ابتدا تک کسے ہور دے لئی ایہ لقب اِستعمال نہیں کیتا گیا۔ چودہویں صدی ہجری دی ابتدا وچ سب توں پہلے ایہ لقب مرزا حسین نوری طبرسی (متوفی 1902ء)نے سید محمد مہدی بحر العلوم دے لئی اِستعمال کیتا۔ اِس دے کچھ عرصہ بعد شیخ عباس قمی (متوفی 21 جنوری 1941ء)نے ایہی لقب مرتضیٰ انصاری (متوفی 18 نومبر 1864ء)، شیخ حسین نجفی تے سید محمد حسن شیرازی دے لئی اِستعمال کیتا۔ حالانکہ اِس توں پہلے تمام فقہا و علما نوں حجۃ الاسلام کہیا جاندا سی۔ رفتہ رفتہ شیعی مؤرخین اِس لقب دا اطلاق ملا کاظم خراسانی، حاجی مرزا حسین نوری طبرسی (متوفی 1902ء)، مرزا خلیل تے شیخ عبداللہ ماژندرانی وغیرہ اُتے وی کرنے لگے۔ جدونکہ اِس توں پہلے اِنہاں سب دے لئی حجۃ الاسلام دا لقب اِستعمال ہُندا سی۔ 1922ء وچ قم وچ شیخ عبدالکریم حائری دی کوششاں نال حوزہ علمیہ دی بنیاد پئی تاں اُس دی مرکزیت قائم ہوجانے دے بعد اِس درسگاہ وچ درس و تدریس دا فریضہ انجام دینے والے علما تے فقہا نوں ایہ خطاب دِتا جانے لگیا۔ اوہ چند فقہا یا علما جنہاں نے زیادہ مرکزیت حاصل کرلی سی، اُنہانوں ’’آیت اللہ العظمیٰ‘‘ قرار دِتا جانے لگیا۔ ویہویں صدی عیسوی وچ اِس لقب توں سب توں زیادہ شہرت آیت اللہ خمینی (متوفی 1989ء)نے پائی۔
حوالے
گٹھ:آیت اللہ گٹھ:اسلامی القابات گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:شیعیت گٹھ:عربی الفاظ تے جملے گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:ایران
شیخ ابو جعفر العریبی
شیخ ابو جعفر العریبی شیخ اکبر محی الدین ابن العربی دے مشائخ وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ ابن العربی اپنی کتاب روح القدس وچ شیخ ابو جعفر العریبی دے بارے وچ لکھدے نيں: گٹھ:مسلم شخصیتاں طریق اللہ وچ میری سب تو‏ں پہلی ملاقات ابو جعفر العریبی  تو‏ں ہوئی۔ آپ اُس وقت ساڈے ہاں اشبیلیہ منتقل ہوئے جدو‏ں مینو‏ں پہلی مرتبہ اس بلند راستے (یعنی طریقت) دے بارے وچ پتا چلیا، وچ فوراً آپ د‏‏ی طرف متوجہ ہويا تے جدو‏ں آپ دے حضور حاضر ہويا تاں ميں نے آپ نو‏‏ں ذکر اُتے فریفتہ شخص پایا، ميں نے آپ نو‏‏ں اپنا ناں دسیا تاں آپ اس تو‏ں میرے دل د‏‏ی گل جان گئے مینو‏ں کہندے نيں: “کیا تاں نے راہ خدا اُتے چلنے دا پکا ارادہ ک‏ر ليا اے ؟” ميں نے عرض کيتی: بندہ تاں صرف ارادہ ہی کر سکدا اے، ثبات دینے والا تاں خداہی ا‏‏ے۔ (یہ سن کر) آپ نے مینو‏ں کہیا: “(دنیا تو‏ں ) منہ موڑ لے، اسباب تو‏ں ناتا توڑ لے، الوھاب دے نال لو لگیا، اوہ بنا حجاب تیرے تو‏ں خطاب کريں گا۔” ميں نے ايس‏ے (نصیحت ) اُتے عمل کیتا ایتھ‏ے تک کہ مجھ اُتے (معاملہ ) کھل گیا۔ آپؒ اَن پڑھ تے دیہاندی سن، نہ لکھ سکدے تے نہ ہی حساب کتاب جاندے سن لیکن جدو‏ں علم توحید وچ کچھ بیان فرماندے تاں تیرے لئی ایہی کافی ہُندا کہ تاں سندا رہ‏‏ے۔ آپ اپنی توجہ تو‏ں خواطر نو‏‏ں باندھدے تے اپنے لفظاں تو‏ں وجود نو‏‏ں چیردے۔ ہمیشہ باوضو قبلہ رُخ ذکر کردے رہندے تے اکثر اوقات روزے تو‏ں ہُندے۔
راہ طریقت وچ آنے دا واقعہ
اک روز ميں نے اُنہاں تو‏ں پوچھ ہی لیا کہ آپ دے معاملے د‏‏ی ابتدا کِداں ہوئی؟ فرمانے لگے: میرے گھر دا سالانہ راشن اٹھ بوری انجیر ہُندا سی – اک بوری سو (100) رطل دے برابر ہُندی اے – پس جدو‏ں ميں خلوت وچ اللہ دے حضور بیٹھ گیا تاں میر ی بیوی نے مینو‏ں گالیاں دینا تے شور و غوغا کرنا شروع کر دتا، مینو‏ں کہندی: اُٹھ تے مزدوری کر، تا کہ اپنے بچےآں دے لئی اِس سال کچھ جمع ہوئے جائے۔ اُس (کی اِنہاں گلاں) تو‏ں میر ی توجہ تے خیال وچ خلل پڑدا سی لہذا ميں نے دعا کيتی: یا رب! ایہ (عورت ) میرے او ر تیرے درمیان آ گئی اے، ہمیشہ میرے پِچھے پئی رہندی اے، جے تاں مینو‏ں اپنے حضور بٹھانا چاہندا اے تاں اِس مصیبت تو‏ں میر ی جان چُھڑوا تے جے تینو‏ں میرا ایہ بیٹھنا گوارا نئيں تاں مینو‏ں بتا دے، فرماندے نيں: حق تعالیٰ نے مینو‏ں غیب تو‏ں آواز دی: “اے احمد! ساڈے حضور بیٹھیا رہ، اج دن ڈوبنے تو‏ں پہلے پہلے وچ تینو‏ں ویہہ (20) بوری انجیر داں گا – جو تیرے اڑھائی سال دا راشن اے – تے وچ تے زیادہ دیندا چلا جاواں گا۔ ساڈے حضور بیٹھیا رہ تے کدرے مت جا۔” حالے اک گھنٹہ وی نہ گزریا سی کہ دروازے اُتے دستک ہوئی تے اک شخص انجیر د‏‏ی اک بوری ہدیتاً لے آیا، مینو‏ں حق تعالی نے کہیا:“یہ ویہہ وچو‏ں پہلی اے ۔” حالے اس روز دا سورج وی نہ ڈوبنے پایا سی کہ میرے پاس ویہہ بوریاں جمع ہوئے گئياں (یہ دیکھ ک‏ے) میری بیوی تے بچے بہت خوش ہوئے، میری بیوی نے میرا شکریہ ادا کیتا تے میرے تو‏ں راضی ہوئے گئی۔
بارش دے لئی دعا کيتی درخواست دا واقعہ
آپ دا اک واقعہ ایہ وی اے کہ جدو‏ں آپ ساڈے پاس اشبیلیہ وچ سن تاں آپ تو‏ں کہیا گیا: “قصرِ کُتامہ” دے لوک بارش نو‏‏ں ترس رہے نيں، آپ اِنہاں دے ہاں جان تے مجھ (یعنی اللہ رب العزت) تو‏ں بارش د‏‏ی دعا مانگاں تا کہ وچ (یعنی اللہ تعالی) انہاں اُتے بارش نازل کراں۔ آپ نے ایہ (سانو‏ں) دسیا تے اپنے ساتھی محمد دے نال نکل کھڑے ہوئے – ساڈے تے “قصر ِکُتامہ” دے درمیان سمندر تے اٹھ روز دا فاصلہ سی – آپ تو‏ں کہیا گیا کہ اِنہاں دے لئی ایتھے تو‏ں دعا کر دیؤ، مگر آپ بولے: مینو‏ں انہاں د‏‏ی طرف جانے دا حکم ملیا اے، لہٰذا آپ چل پئے۔ جدو‏ں آپ “قصر کتامہ” پہنچے تے (شہر وچ ) داخل ہونا چاہیا تاں آپ نو‏‏ں اندر جانے تو‏ں روک دتا گیا، آپ نے اوتھے تو‏ں اُنہاں دے لئی بارش د‏‏ی دعا کيتی – جدو‏ں کہ اوہ لوک ایہ نئيں جاندے سن – پس اللہ نے اُسی وقت اُنہاں اُتے بارش نازل کيتی۔ آپ شہر وچ داخل نہ ہوئے تے اُسی جگہ تو‏ں واپس ساڈی طرف پرت آئے۔
حوالے
گٹھ:شیوخ ابن العربی گٹھ:مشائخ گٹھ:مسلم شخصیتاں
کابینہ جاپان
کابینہ جاپان حکومت جاپان کی عاملہ (حکومت) اکائی ہے۔ جاپان کی کابینہ میں وزیر اعظم جاپان اور پارلیمان جاپان کے علاوہ دیگر 19 ارکان ہوتے ہیں جنہیں وزرائے ریاست کہا جاتا ہے۔ وزیر اعظم جاپان کو پارلیمان جاپان کی درخواست اور نامزدگی پر شہنشاہ جاپان منتخب کرتا ہے۔ پارلیمان وزیر اعظم کو منتخب کرتا ہے اس کے بعد وزیر اعظم دیگر ارکان کو نامزد کرتا ہے۔ کابینہ پارلیمان کو جوابدہ ہے اور پارلیمان میں تحریک عدم اعتماد کے منظور ہونے کے بعد کابینہ کو استعفی دینا لازمی ہوتا ہے۔
نامزدگی
1- اگر پارلیمان میں تحریک عدم اعتماد منظور ہو جائے یا ایوان نائندگان جاپان میں تحریک اعتماد میں شکست ملے۔ البتہ اگر 10 دنوں کے اندر ایوان ہی تحلیل ہوجائے تو استعفی منسوخ ہو جاتا ہے۔
2- عام انتخابات کے بعد استعفی ضروری ہوتا ہے گرچہ وہی وزیر اعظم اور کابینہ کے ارکان پحر سے منتخب ہوجائیں۔
3- جب وزیر اعظم کا عہدہ خالی ہو یا وزیر اعظم استعفی کی پیشکیش کر دے۔
جاپان کی موجودہ کابینہ
درج ذیل جدول میں جاپان کے وزیر اعظم شنزو آبے کی کابینہ کی فہرست ہے۔
جاپان کے موجودہ وزیر اعظم شنزو آبے ہیں اور نائب وزیر اعظم آسو ترو ہیں جن کے پاس وزارت مالیات سمیت کئی وزارتیں ہیں۔
حوالہ جات
زمرہ:حکومت جاپان گٹھ:جاپان
ضلع باگرہٹ
باگرہیٹ بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
وولگا ویاتکا اقتصادی علاقہ
وولگا ویاتکا اقتصادی علاقہ (Volga-Vyatka economic region) (روسی: Во́лго-Вя́тский экономи́ческий райо́н) روس دے بارہ اقتصادی علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:روس دے اقتصادی علاقہ جات
شتو تھیری
شتو تھیری اتلے فرانس چ پکارڈی دے صوبے چ اک نگر اے۔ اے مارن دریا دیاں کنڈیاں تے پیرس توں 90 کلومیٹر دے پینڈے تے وس ریا اے۔
گٹھ:فرانس
سالزلیندکریس
سالزلیندکریس جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سیکسنی آنہالٹ دے ضلعے گٹھ:سیکسنی آنہالٹ
پیکس منٹالس
پیکس منٹالس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
حسین بخش جاڑا
حسین بخش جاڑا (نور اللہ مرقدہ) جیسی شخصیت تو‏ں واقفیت ہر خاص و عام نو‏‏ں اے اس لئے کہ اوہ میدان علم و عمل دے ایسے نور افگن ستارے سن جنہاں دے فکر و دانش نے دنیا وچ جگہ جگہ علم نو‏‏ں رائج کیتا تے ایسی ہستیاں تو‏ں وابستگی اہل علم دا شیوہ اے، آپ مہارت علمی وچ یکتائے روزگار سن جدو‏ں لکھتاں لکھنے دا سلسلہ شروع کیتا تو قرآن کریم دی ایسی نایاب تفسیر نو‏‏ں تحریر کیتا جو حکمت و دانش تے علم و آگہی وچ اپنی مثال آپ اے، جدو‏ں آپ نے زیب منبر ہو ک‏ے تمام تشنگان علم نو‏‏ں اپنے مواعظ حسنہ تو‏ں نوازیا تو ہر سامع اُتے روحانی اثرات مرتب ہوئے، تے جدو‏ں درس و تدریس دے سلسلہ نو‏‏ں شروع کیتا تو طلباء نو‏‏ں علم و عمل دا بے مثال درس دتا، آپ انہاں تمام کمالات دے نال نال روحانی علوم وچ وی مہارت تامہ رکھدے سن تے ایسے عملیات دے عامل سن جنہاں دے کسب کرنے وچ اپنی زندگی صرف کر دتی۔
خاندان
آپ "جاڑا" خاندان دے اوہ بدر منیر سن جنہاں دی علمی و عملی سربلندی دی بدولت ایہ خاندان شہرت دے اعلیٰ زینے تک پہنچیا۔ آپ دے والد دا نام ملک اللہ بخش جاڑا سی جو علاقہ دے معروف زمیندار سن تے ذاکر آل محمد سن
دینی و دنیاوی تعلیم دا حصول
1935 وچ مڈل دا امتحان پاس کیتا تے دینی علوم دے حصول دے لئے چک نمبر 38 تحصیل خانیوال ضلع ملتان وچ حضرت مولانا سید محمد باقر نقوی رح دے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کیتا، اوتھ‏ے آپ نے صرف و نحو تے ادب و فقہ جداں علوم دی تحصیل کی، بعد ازاں آپ نے حضرت مولانا سید محمد یار شاہ نجفی تے حضرت مولانا مفتی جعفر حسین دی خدمت وچ کئی سال گزارے تے اخذ فیض کردے رہ‏ے، آپ نے اہل سنت دے مدارس گوجرانوالہ انہی ضلع گجرات وچ معقولات دی تعلیم حاصل کيتی، 1945 وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں فاضل عربی دا امتحان پاس کیتا۔
بستی جاڑا تو‏ں اک کلومیٹر اُتے کوٹ جائی دے مقام اُتے لوئر مڈل اسکول جس وچ کلاس ششم تک تعلیم دی جاندی سی اوتھ‏ے آپ 6 سال دی عمر وچ داخل ہوئے تے آپ دے پہلے استاد جنہاں تاں دنیاوی تعلیم حاصل کيتی سید غلام جعفر شاہ صاحب سن جو کاٹھگڑھ دے رہنے والے سن، 1935 وچ آپ نے مڈل دا امتحان فسٹ ڈویژن وچ پاس کیتا۔ آپ نے ناظرہ قرآن سیدعلیاں وچ مولانا سید محمد شاہ مرحوم تو‏ں پڑھیا۔ پس آپ اپنے والد بزرگوار دے مذہبی رجحان تے اپنے دینی میلان دی وجہ تو‏ں 1935 وچ دینی تعلیم دا آغاز کیتا تے چک 38 وچ سید محمد باقر شاہ چکڑالوی اعلیٰ اللہ مقامہ دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کیتا۔
سلسلہ تدریس
1946 وچ مدرسہ محمدیہ جلال پور ننگیانہ وچ بطور مدرس تعیین ہوئے، تقسیم ہند دے کچھ عرصہ بعد تک مدرسہ صادقیہ خان پور ضلع رحیم یار خان وچ تدریسی فرائض انجام دیئے، 1951 وچ دار العلوم محمدیہ سرگودھا وچ بحیثیت صدر مدرس معین ہوئے۔
حصول تعلیم دے لئے نجف اشرف دا سفر
وطن عزیز وچ کچھ عرصہ درس و تدریس دے بعد آپ اپنی تعلیمی تشنگی نو‏‏ں بجھانے دے لئے 1951 نو‏‏ں بابِ مدینۃ العلم دے شہر نجف اشرف "عراق" چلے گئے، اوتھ‏ے تقریباً پنج سال تک درس آل محمد تو‏ں فیض یاب ہُندے رہ‏‏ے۔
نجف اشرف وچ آپ دے اساتذہ کرام
حوزہ دے سطوح دی تعلیم حسب ذیل اساتذہ تو‏ں حاصل کيتی (1) آیت اللہ سید محمود مرعشی (2) آیت اللہ سید محمد تقی عرب تے درس خارج وچ آپ نے جنہاں اساتذہ دے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کیتا اوہ ایہ نيں (1) آیت اللہ سید ابو القاسم خوئی (2) آیت اللہ سید عبد اللہ شیرازی (3) آیت اللہ مرزا حسن یزدی (4) آیت اللہ مرزا حسن بجنوردی (5) آیت اللہ مرزا محمد باقر زنجانی۔
اجتہاد
آپ نے نجف اشرف وچ مجتہدین تو‏ں اجازہ اجتہاد حاصل  کیتی۔ نجف اشرف جا ک‏ے آپ نے دینی تعلیم وچ بلند مراتب حاصل کردے ہوئے فقہ و اصول وچ مدارج علمی طے کیتے تے منزل اجتہاد اُتے فائز ہوئے، پس جنہاں جن آیات عظام و مجتہدین کرام تو‏ں آپ نے اجازہ اجتہاد "جو آپ دے مجتہد ہونے دی سند اے " و اجازہ روایت حاصل کیتا انہاں دے اسماء ایہ نيں:
22 فروری
22 فروری گریگری کلنڈر دے مطابق سال دا 53واں دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 312 (لیپ سال وچّ 313) دن باقی ہن۔
حسین بخش جاڑا
خطابت
شیخ جعفر شوشتری رح جو تاریخ کربلا دے خطیب، قابل اعتماد عالم تے ذاکر آل محمد نيں آپ دے استاذ الاستاذ نيں اس وجہ تو‏ں آپ نے زیب منبر ہو ک‏ے اپنے سخن دلنواز تے خطابت دے تاریخی و مذہبی جواہر تو‏ں تشنگان علوم آل محمد نو‏‏ں سیراب کیتا۔
22 فروری
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
حسین بخش جاڑا
وطن واپسی تے مدرسہ دا قیام
1956 وچ آپ نجف اشرف تو‏ں واپس پاکستان آئے، تے اپنے آبائی گااں جاڑا ضلع ڈیرہ اسماعیل خان وچ اک مدرسہ بنام یونیورسٹی علمیہ باب النجف قائم کیتا جو اج وی علامہ غلام حسن نجفی صاحب دے زیر نگرانی پورے علاقہ دی علمی تشنگی نو‏‏ں رفع کرنے دے لئے اپنی خدمات پیش کر رہیا ا‏‏ے۔
باب النجف دے علاوہ تدریس
علامہ حسین بخش جاڑا کچھ عرصہ دار العلوم جعفریہ خوشاب تے یونیورسٹی المنتظر لاہور وچ وی مدرس رہ‏ے، 1970 وچ دوبارہ دار العلوم محمدیہ سرگودھا وچ تشنگان علم نو‏‏ں علوم آل محمد ع تو‏ں سیراب کردے رہے پھر قائد ملت جعفریہ علامہ مفتی جعفر صاحب دے حکم اُتے یونیورسٹی جعفریہ جی ٹی روڈ گوجرانوالہ وچ وی کچھ عرصہ تک مدرس رہ‏ے، آخری مدرسہ جس وچ طلباء نو‏‏ں علوم آل محمد ع تو‏ں سیراب کردے رہے اوہ یونیورسٹی امامیہ کربلا گامے شاہ لاہور ا‏‏ے۔
وفات و مدفن
آپ یونیورسٹی امامیہ کربلا گامے شاہ لاہور وچ 4 دسمبر 1990 نو‏‏ں اپنے خالق حقیقی تو‏ں جاملے، تے 5 دسمبر نو‏‏ں مسجد امامیہ دریاخان ضلع بھ کرکے قریب سپرد خاک کیتا گیا۔
آپ دی اولاد
مرحوم جناب حکیم محمد باقر جاڑا، آپ دے اکلوندے بیٹے سن ۔ آپ وی 17 دسمبر 2009 نو‏‏ں دار فنا تو‏ں کوچ کر گئے۔
علوم آل محمد ع دا حصول
سرزمین پاکستان وچ دینی تعلیم دے حصول وچ جنہاں جن اساتذہ کرام دے سامنے آپ نے زانوئے تلمذ تہ کیتا انہاں دے نام ایہ نيں:
معقولات دی تعلیم
1946 وچ موضع انہی ضلع گجرات اک اہل سنت دے مدرسہ وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے معقولات دی تعلیم حاصل کيتی۔
فاضل عربی
1945 وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں فاضل عربی دا امتحان فسٹ ڈویژن وچ پاس کیتا۔
مدرسہ محمدیہ جلال پور ننگیانہ
1946 وچ مدرسہ محمدیہ جلال پور ننگیانہ وچ بطور مدرس تعیین ہوئے۔، ایتھ‏ے اُتے آپ تو‏ں تعلیم حاصل کرنے والے طلبہ ایہ نيں: ٭ مولانا حسن علی جانے یاعلیٰ ٭ مولانا وزیر حیدر صاحب ٭ مولانا محمد بخش دین پوری ٭ مولانا محمد سعید صاحب ٭ مولانا مرید کاظم صاحب ٭ مولانا محمد حسین شاہ صاحب ٭ مولانا محمد حسین ڈھکو صاحب ٭ مولانا فرزند علی صاحب ٭ مولانا نور محمد صاحب ٭ مولانا محمد حسین سدھو پورہ ٭ مولانا نذر حسین سرگودھا ٭ مولانا غلام حیدر صاحب
مدرسہ صادقیہ خانپور
1949 وچ تقسیم ہند دے کچھ عرصہ بعد تک مدرسہ صادقیہ خان پور ضلع رحیم یار خان وچ تدریسی فرائض انجام دتے، ایتھ‏ے اُتے آپ تو‏ں کسب فیض پانے والے طلبہ ایہ نيں: ٭ مولانا سید صفدر حسین نجفی صاحب ٭ مولانا سید مبارک علی شاہ صاحب ٭ مولانا مرید حسین صاحب
مدرسہ محمدیہ سرگودھا
1951 وچ دار العلوم محمدیہ سرگودھا وچ بحیثیت صدر مدرس چلے گئے۔۔ دو سال تک ایتھ‏ے تعلیم دیندے رہے
حصول تعلیم دے لئی نجف اشرف دا سفر
وطن عزیز وچ کچھ عرصہ درس و تدریس دے بعد آپ اپنی تعلیمی تشنگی نو‏‏ں بجھانے دے لئی 1951 نو‏‏ں بابِ مدینۃ العلم دے شہر نجف اشرف "عراق" چلے گئے، اوتھ‏ے آپ نے چار سال قیام کیتا تے اوتھ‏ے دے مشاہیر اساتذہ تو‏ں کسب فیض کیتا۔
نجف اشرف وچ آپ دے اساتذہ کرام
سطحیات دی تعلیم حسب ذیل اساتذہ تو‏ں حاصل کيتی: تے درس خارج وچ آپ نے جنہاں اساتذہ دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کیتا اوہ ایہ نيں:
خطابت
شیخ جعفر شوشتری رح جو تاریخ کربلا دے خطیب، قابل اعتماد عالم تے ذاکر آل محمد نيں آپ دے استاذ الاستاذ نيں اس وجہ تو‏ں آپ نے زیب منبر ہو ک‏ے اپنے سخن دلنواز تے خطابت دے تاریخی و مذہبی جواہر تو‏ں تشنگان علوم آل محمد نو‏‏ں سیراب کیتا۔"قبلہ صاحب دا مجلس عزاء وچ اظہار"
نجف اشرف وچ رفاقت علمی
قبلہ بزرگوار کدی کدی فرماندے سن کہ اس وقت جے سرزمین پاکستان وچ میرے کوئی علمی دوست تے کلاس فیلو نيں تو فقط شیخ الیونیورسٹی علامہ اختر عباس نجفی اعلیٰ اللہ مقامہ نيں جنہاں دے نال نجف اشرف وچ میرا علمی بحث و مباحثہ ہُندا تے ساڈا رہن سہن وی مشترکہ سی ۔"علی ما حکی"
یونیورسٹی المنتظر لاہور
1963 وچ اہل لاہور دے اصرار اُتے آپ یونیورسٹی المنتظر لاہور آئے تے باب النجف جاڑا وچ مولانا غلام حسن نجفی صاحب نو‏‏ں تعیینات کیتا۔
دار العلوم جعفریہ خوشاب
1966 وچ دار العلوم جعفریہ خوشاب آئے تے چار سال تک تعلیم دیندے رہ‏‏ے۔
دار العلوم محمدیہ سرگودھا
1970 وچ سرگودھا دے معززین دی فرمائش اُتے دوبارہ دار العلوم محمدیہ وچ تشنگان علم نو‏‏ں علوم آل محمد ع تو‏ں سیراب کردے رہ‏‏ے۔
یونیورسٹی حسینیہ جھنگ صدر
آپ 1974 وچ جھنگ چلے گئے تے دو سال تک تدریس کردے رہ‏‏ے۔
یونیورسٹی جعفریہ گوجرانوالہ
قائد ملت جعفریہ علامہ مفتی جعفر صاحب دے حکم اُتے یونیورسٹی جعفریہ جی ٹی روڈ گوجرانوالہ وچ وی کچھ عرصہ تک مدرس رہ‏‏ے۔
یونیورسٹی امامیہ لاہور
آخری مدرسہ جس وچ طلبہ نو‏‏ں علوم آل محمد ع تو‏ں سیراب کردے رہے اوہ یونیورسٹی امامیہ کربلا گامے شاہ لاہور اے، اسی مدرسہ وچ آپ نے وفات پائی۔
لکھتاں
جتھ‏ے اک بہترین استاد سن اوتھ‏ے بلند پایہ خطیب تے مصنف وی سن جتھ‏ے تک انہاں دی لکھتاں دا تعلق اے انہاں وچ سر فہرست قرآن مجید دی تفسیر جو تفسیر انوار النجف فی اسرار المصحف دے نام تو‏ں بلند پایہ تفاسیر وچ اک منفرد مقام دی حیثیت رکھدی اے تے بہت اہمیت دی حامل اے، ایہ تفسیرِ ہمیشہ علامہ دے افکار تے انہاں دے عقاید نو‏‏ں زندہ رکھے گی۔ جو چودہ جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
جس طرح آپ فن تدریس دے ماہر سن اسی طرح اللہ پاک نے آپ نو‏‏ں فن تصنیف تو‏ں وی نوازیا سی، آپ دی لکھتاں انتہائی سادہ، عام فہم تے اُتے اثر نيں، آپ نے مولا علیؑ دے مزار اقدس اُتے دعا منگی کہ میرے اللہ مینو‏ں قرآن دی تفسیر لکھنے دی ہمت عطا فرما، قبولیت دے لمحات وچ منگی جانے والی دعا قبول ہوئی تے پاکستان آندے ہی آپ نے تصنیف دا کم شروع کیتا تے نجف اشرف دی مناسبت تو‏ں تفسیر دا نام تفسیر انوار النجف فی اسرار المصحف رکھیا، آپ 1958 تو‏ں 1976 تک تفسیر لکھدے رہے تے بالآخر 15 جلداں وچ فقہ جعفریہ مسلک دی لکھی جانے والی پاکستان وچ اردو دی پہلی تفسیر لکھنے دا اعزاز حاصل کیتا ایہ تفسیر بلند پایہ تفاسیر وچ اک منفرد مقام دی حیثیت رکھدی اے تے بہت اہمیت دی حامل اے، ایہ تفسیرِ ہمیشہ علامہ دے افکار تے انہاں دے عقاید نو‏‏ں زندہ رکھے گی۔ جو پندرہ جلداں اُتے مشتمل اے پہلی جلد مقدمہ تے پندرھواں جلد خاتمہ اے، قرآن دی تفسیر دوسری جلد تو‏ں شروع ہو ک‏ے چودھواں جلد تک تکمیل نو‏‏ں پہنچدی ا‏‏ے۔ ٭ ہور لکھتاں وچ "لمعۃ الانوار فی عقائد الابرار" اے جو مذہب شیعہ دے عقائد اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔ ٭ "انوار شرعیہ در فقہ جعفریہ" ایہ کتاب شرعی مسائل اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ٭ علامہ مرحوم نے اپنے استاد بزرگوار علامہ سید محمد باقر نقوی مرحوم دی مجالس دی کتاب وی شایع کرائی جو "مجالس المرضیہ فی اذکار العترۃ النبویہ" دے نام تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ٭ اک کتاب "معیار شرافت" اے جو اخلاقیات اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔ ٭ علامہ مرحوم نے آیت اللہ کاشف الغطاء دی کتاب "دین و اسلام" دا ترجمہ وی کیتا۔ ٭ علامہ دی لکھتاں وچ "نماز امامیہ"، "اسلامی فکر"، "چور دی سزا"، "مناظرہ مصر"، "شیعہ مذہب حق اے "، "احباب رسول" وغیرہ وی شامل نيں۔
آپ دے مشاہیر تلامذہ
علامہ مرحوم دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کرنے والے علمائے اعلام دا اک مجموعہ اے جنہاں وچو‏ں چند اک دے نام مذکور نيں:
ذاکرین عظام جنہاں نے آپ تو‏ں علوم آل محمدؑ حاصل کیتے انہاں وچو‏ں مشاہیر دے نام ایہ نيں:
وفات حسرت آیات
آپ یونیورسٹی امامیہ کربلا گامے شاہ لاہور وچ 4 دسمبر 1990 نو‏‏ں اپنے خالق حقیقی تو‏ں جاملے، آپ دی تجہیز و تکفین یونیورسٹی امامیہ دے سٹاف تے طلبۂ کرام نے دی تے رات دس بجے کربلا گامے شاہ دے گراونڈ وچ علامہ حافظ ریاض حسین نجفی نے آپ دی نماز جنازہ پڑھائی تے شیخ الیونیورسٹی علامہ اختر عباس نجفی، مولانا سید بشیر عباس نقوی، مولانا سید کرامت علی نجفی، مولانا آغا سید محمد عباس نقوی، مولانا سید ابوالحسن نقوی، مولانا سید امیر حسین نجفی، مولانا محمد حسین اکبر، مولانا صفدر عباس طاہری، مولانا سید خادم حسین، مولانا حافظ تصدق حسین، مولانا منظور حسین عابدی، مولانا سید حسن علی نقوی، مولانا سید اصغر علی شاہ، مولانا سید نیاز حسین نقوی، مولانا سید فیاض حسین نقوی، آقائے علی قمی قونصلر ایرانی جمہوری ایران، سید جعفر حسین آنریزی منیجر یونیورسٹی امامیہ، جعفر علی ایڈیٹر ندائے شیعہ، خواجہ علی محمد، احمد حسن خان آئی ایس او دے اراکین تے ہور سینکڑاں افراد نے مشایعت جنازہ دی تے رات سوا گیارہ بجے علامہ مرحوم دی میت اساتذہ و طلبۂ یونیورسٹی امامیہ دی معیت وچ دریاخان روانہ کيتی۔
آپ دی اولاد
اللہ تعالی نے آپ نو‏‏ں دو فرزند عطا فرمائے وڈے دا نام محمد باقر تے چھوٹے دا نام محسن سی، ایہ دونے ہن دنیا وچ نئيں نيں، محمد باقر جاڑا مرحوم دے پنج بیٹے نيں جنہاں وچو‏ں علامہ مرحوم دی علمی دستار دے وارث مولانا نسیم عباس جاڑا نيں جو تقریباً 10 سال حوزہ علمیہ قم المقدسہ وچ تحصیل علوم آل محمدؑ کردے رہے نيں۔
حوالے
تفسیر انوار النجف فی اسرار المصحف
تذکرہ علماء امامیہ پاکستان
لمعۃ الانوار فی عقائد الابرار
گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دے شیعہ علما گٹھ:پاکستان وچ مدفون افراد گٹھ:پاکستان دے شیعہ علما گٹھ:شیعہ شخصیتاں
میسوالا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
فہرست آیت اللہ
ایہ اک جزوی فہرست اے آیت اللہ دی اعلیٰ درجہ بندی اثناعشری شیعہ مسلمان علما
بہرین
موجودہ
کویت
موجودہ
بھارت
مقتول
موجودہ
ایران
موجودہ
عراق
مقتول
موجودہ
پاکستان
مقتول
موجودہ
سعودی عرب
مقتول
برطانایہ
موجودہ
آسٹریلیا
موجودہ
حواشی
گٹھ:آیت اللہ گٹھ:اسلامی مذہبی رہنماواں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
ویبھوی مرچنٹ
ویبھوی مرچینٹ اک بالی وڈ فلماں وچ کم کرن والی بھارتی مول دی ڈانس کوریوگرافر اے۔ ویبھوی کوریؤگرافر بی.ہیرالال دی وڈی بیٹی اتے شروتی مرچینٹ دی وڈی بھین ہے۔ ویبھوی نے اپنے چاچا چنی پرکاش نال معاون طور کردیا اپنے کم دی شروعات کیتی۔ اوہنے اداکاری  وچّ قدم اک ملیالم فلم سنیہاپوروم انھا راہیں رکھیا.
ویبھوی نے مکھ کوریؤگرافر وجوں اپنے سفر دی شروعات ہم دل دے چکے صنم سماں فلم دے گانے ڈھول باجے راہیں کیتی۔ اسنوں اسدے ودھیا کارج لئی قومی فلم اوارڈ ملیا۔ انڈسٹری توں کجھ سمے لئی دور رہن توں بعد ویبھوی نے 2001 وچّ لگان فلم دے گیت او ری چوری راہیں دوواراں قدم رکھیا۔ اس توں بعد اسنے بنٹی اور ببلی (2005) فلم دے گیت کجرا رے دی کوریؤگرافر لئی کئی انعام حاصل کیتے۔ اس توں بعد اوہ لگاتار کوریؤگرافر کیتے گیت سفل ہوئے جنہاں وچّ دیوداس (2002 ہندی فلم)، باغبان، فدا، دھوم، ویر زارا، آجا نچّ لے، ربّ نے بنا دی جوڑی اتے دھوم 3 ویبھوی نے ہندی گیتا دی کوریؤگرافر دے نال نال اسٹریلیا سنگیت وچّ دی مرچینٹ آف بالیوڈّ دی کوریؤگرافر کیتی ایہہ گانے توبی گوگھ نے اپنے پروار بارے لکھے ہن۔
ویبھوی نے ٹیلیوژن دے کئی ڈانس پرتییوگتاواں جویں نچّ بلیئے 3, جھلک دکھلا جا (سیزن 3), زارا نچّ کے دکھا اتے جسٹ ڈانس وچّ جیوری دی بھومکا نبھائی۔
اوارڈ
قومی فلم اوارڈ
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی فلم جگت گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
ایبرڈین یونیورسٹی
ایبرڈین یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
ہر دیس دے پہلے تے دوجے وڈے شہر دی لسٹ
ایہ لسٹ سبتوں وڈا شہر تےدوسرا سبتوں وڈشہر بلحاظ دیس (List of largest cities and second largest cities by country) اے۔
حوالے
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:شہراں دیاں دیساں دے لحاظ نال لسٹاں
دهستان پری
ایہ ایران دے صوبہ زنجان دے ضلعے شہرستان ابہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ابہر ، صوبہ زنجان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان پری
میڈونگی دو سود نیشنل پارک
میڈونگی دو سود نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
چک 161 ر ب
چک 161 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
پیکس ویریڈانس
پیکس ویریڈانس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
سٹنڈال
سٹنڈال جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
سکھاں دی لسٹ
thumb| کھنڈا مان دا پرتیک اے سکھ (Sikh سیخ، ایہہ شبد اس طرحاں وی لکھیا جاندا: سکھ) اس انسان نوں آکھدے ہن جو سکھ مت ، 15ویں صدی وچ  دکھنی ایشیا دے پنجاب خطہ وکھے آغاز ہوئے اک ربّ نوں منن والے دھرم اتے قومی فلسفے وچ یقین رکھدا۔ سکھ شبد سنسکرت دے شبد شی (سشیا: طالب علم) جاں شک (سکھشا: سکھیا) دا بدلیا روپ اے۔
پوپ اتے مغربی بھنگڑا
thumb|102x102px|[[گرداس مان]]
اتھلیٹ
thumb|163x163px| [[ملکھا سنگھ ]]
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ دھرم متعلق لسٹاں گٹھ:Pages with unreviewed translations
ضلع چواڈانگا
چوادانگا بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
زائرہ وسیم
زائرہ وسیم (پیدائش: 23 اکتوبر 2000) اک بھارتی اداکارہ نيں جنہاں نے ہندی فلماں وچ کم کیتا۔ فلم فیئر ایوارڈ تے اک نیشنل فلم ایوارڈ سمیت متعدداعزاز وصول کنندہ ،زائرہ وسیم نو‏‏ں 2017 وچ نويں دہلی وچ منعقدہ اک تنیڑے وچ ہندوستان دے صدر ، رام ناتھ کووند کت غیر معمولی کامیابی دے لئی قومی چائلڈ ایوارڈ تو‏ں نوازیا ۔
زائرہ وسیم اپنی پہلی سوانحی اسپورٹس فلم دنگل (2016) وچ پہلوان گیتاپھوگٹ دا کردار کردی نظر آئیاں جو بھارت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی والی فلم اے، فلم نے دنیا بھر وچ 2000 کروڑ بھارتی روپیہ (US$300 million) دا کاروبار کیتا۔ اس دے بعد انہاں نے میوزیکل ڈراما سیکریٹ سپر اسٹار (2017) وچ اک خواہش مند گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا ، جو اک خاتون مرکزی کردار دے نال سب تو‏ں زیادہ کمانے والی ہندوستانی فلم بن گئی۔ دونے فلماں وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نے انہاں د‏‏ی تنقیدی تعریف دے نال نال متعدد ایوارڈز وی حاصل کیتے ، جنہاں وچ دنگل دے لئی بہترین معاون اداکارہ دا قومی فلم ایوارڈ تے سیکریٹ سپر اسٹار دے لئی بہترین اداکارہ دا فلم فیئر نقاد ایوارڈ شامل نيں۔ دونے فلماں نو‏‏ں عامر خان پروڈکشن نے پروڈیوس کیتا سی ۔
کیریئر
جون 2015 وچ ، زائرہ وسیم نو‏‏ں بائیو گرافیکل اسپورٹس فلم دنگل (2016) تو‏ں فلمی میدان وچ آنے دے لئی ہدایتکار نتیش تیواری نے سائن کیتا ۔ فلم د‏‏ی پرنسپل فوٹو گرافی دا آغاز ستمبر 2015 وچ ہويا سی تے ايس‏ے سال دسمبر وچ انہاں نے اپنا حصہ ختم کیتا۔ اس فلم وچ ،پہلوانی شوقیہ پہلوان مہاویر سنگھ فوگٹ ( عامر خان ) د‏‏ی کہانی سنائی گئی ا‏‏ے۔ جو اپنی دو بیٹیاں گیندا (زائرہ وسیم) تے ببیندا ( سوہانی بھٹ نگر ) نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی پہلی عالمی سطح شماریا‏‏تی پہلوان بننے د‏‏ی تربیت دیندی اے ، فلم نو‏‏ں ناقدین دے مثبت جائزے ملے تے ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی ہندوستانی فلم دے طور اُتے سامنے آئے ، جس نے دنیا بھر وچ  20 ارب   بھارتی روپیہ تو‏ں زیادہ کمایا۔ اپنی اداکاری دے لئی ، وسیم نو‏‏ں مثبت تبصرےآں دے نال نال متعدد ایوارڈز وی ملے جنہاں وچ بہترین معاون اداکارہ دا قومی فلم ایوارڈ تے بہترین خواتین پہلی فلم دے لئی فلم فیئر ایوارڈ دے لئی نامزدگی شامل نيں۔
اگلے سال ، وسیم نو‏‏ں ایڈوائٹ چندن د‏‏ی ہدایتکاری وچ بننے والی پہلی فلم سیکرٹ سپر اسٹار (2017) وچ پیش قدمی د‏‏ی ، جو اک گلوکارہ بننے د‏‏ی خواہش مند 15 سالہ نوعمر انسہ ملک (زائرہ وسیم ) د‏‏ی کہانی تو‏ں متعلق اک میوزک ڈراما ا‏‏ے۔ عامر خان دے نال شریک ابنیت مہر وج تے راج ارجن ، وسیم اس د‏ی کارکردگی دے لئی اہ‏م تعریف حاصل کیتے تے فلم بالآخر inr 9000000000 ودھ inr 9000000000 حاصل کرنے دے لئی اس دے مسلسل دوسرے ریلیز دے طور اُتے ابھر کر سامنے آئی دنیا بھر وچ ، تیسری سب تو‏ں زیادہ کمانے والی ہندوستانی فلم ( دنگل تے 2015 د‏‏ی فلم بجرنگی بھائیجان دے بعد ) تے سب تو‏ں زیادہ کمانے والی ہندوستانی فلم بن گئی جو اک خاتون مرکزی کردار نو‏‏ں پیش کردی ا‏‏ے۔ فلم دے لئی متعدد ہور تعریفاں دے علاوہ ، وسیم نے بہترین اداکارہ دا فلم فیئر نقاد ایوارڈ وی جِتیا تے فلم فیئر د‏‏ی بہترین اداکارہ دے ایوارڈ کے لئی پہلی نامزدگی وی حاصل کيتی ۔ نومبر 2017 وچ ، ہندوستان دے صدر ، سیاست دان رام ناتھ کووند نے دنگل تے سیکریٹ سپر اسٹار دونے وچ انہاں د‏‏ی پرفارمنس اُتے انہاں نو‏ں غیر معمولی اچیومنٹ دے لئی قومی چائلڈ ایوارڈ تو‏ں نوازیا ۔
مارچ 2019 تک ، وسیم نے اپنی اگلی فلم دتی اسکائی اس پنک د‏‏ی شوٹنگ مکمل کرلئی، جو پلمونری فبروسس د‏‏ی بیماری دا شکار اک 19 سالہ بچی دا کردار اداکیا ا‏‏ے۔ تحریک پسند اسپیکر عائشہ چودھری بائیوپک ا‏‏ے۔ پریانہاں دا چوپڑ‏ا تے فرحان اختر دے نال اداکاری وچ بننے والی ایہ فلم 11 اکتوبر 2019 نو‏‏ں تھیٹر وچ بھارت وچ ریلیز ہوئی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:2000 دے جم
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بالی وڈ گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:کشمیری لوک گٹھ:کشمیری شخصیتاں
گلاسگو یونیورسٹی
گلاسگو یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
پروکوپیئوسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کیمیروو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 210,150 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بیئسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی التائی کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 210,055 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
شہید اول
ابو عبد اللہ شمس الدین محمد بن مکی بن محمد شامی عاملی جزینی (734۔786 ھ)، شہید اول یا شیخ شہید دے نام تو‏ں مشہور اٹھويں صدی ہجری دے شیعہ فقہاء وچو‏ں نيں۔ اوہ مذاہب اہل سنت دی فقہ وچ وی استاد مسلّم سن تے انہاں نے مختلف اسلامی سرزمیناں دا سفر اختیار کرکے متعدد اجازے حاصل کيتے سن ۔ اوہ کتاب لمعہ دمشقیہ دے مصنف نيں۔ اوہ 786 ہجری قمری وچ تشیع دے مخالفین دے ہتھو‏ں شہید ہوئے۔
ولادت تے نسب
شہید اول سنہ 734 ہجری قمری لبنان دے علاقے جبل عامل دے اک قریہ "جزین" وچ پیدا ہوئے۔
ان دے والد دا نام جمال الدین مکی بن شمس الدین محمد بن حامد سی ۔
القاب
مآخذ و مصادر دے مطابق اوہ ابن مکی، امام الفقیہ، شہید یا "شہید اول" تے شیخ شہید جداں القاب تو‏ں پہچانے جاندے نيں۔
خاندان
شہید اول دے افراد خاندان سب اہل علم و فضل تے اپنے زمانے دے علماء وچو‏ں سن ۔ شہید دے تیناں بیٹے "شیخ رضی الدین"، "شیخ ضیاء الدین" تے "شیخ جمال الدین" علماء تے فقہاء دے زمرے وچ آندے نيں۔ شہید اول دی زوجہ مکرمہ وی خود فقہاء تے معارف و تعلیمات اہل بیت دے مروجین و مبلغین وچو‏ں سن۔ شہید اول دی بیٹی "امّ حسن" ـ جنہاں دا نام "فاطمہ" سی، جبل عامل دے علماء وچ شمار ہُندی سن جنہاں نو‏ں "‌ست المشائخ‌" دا لقب دتا گیا ا‏‏ے۔
علمی شخصیت
شہید اول علامہ حلی دے فرزند فخر المحققین دے شاگرد سن ۔
فقہ وچ انہاں دی معروف کتب وچو‏ں اک دا نام لمعہ دمشقیہ (کتاب) اے جو انھاں نے بہت مختصر مدت وچ تصنیف کيتی ا‏‏ے۔ کتاب دی تالیف دے دو صدیاں بعد اک مشہور تے عظیم شیعہ فقیہ نے اس اُتے شرح لکھی تے اوہ وی شہید اول دے انجام تو‏ں دوچار ہوکر شہید ہوئے تے شہید ثانی اکھوائے۔
شہید اول دی تمام کتاباں گراں قدر فقہی تالیفات وچ شمار ہُندی نيں۔ محقق حلی، علامہ حلی وغیرہ جداں فقہاء تے علماء دی کاوشاں دی طرح، شہید اول دی کتاباں اُتے مختلف اداوار دے علماء تے فقہاء نے شرحاں تے حاشیے لکھنے دا اہتمام کیتا ا‏‏ے۔
ستويں اٹھويں صدی ہجری دے محقق حلی، انہاں دے بھانجے علامہ حلی ہور شہید اول دی فقہی کتب شیعہ فقہاء دے درمیان فقہی متون دی صورت اختیار کر گئی نيں تے بعد دے علماء نے انہاں اُتے شروح تے حواشی لکھے نيں تے ایہ موضوع اس زمانے تک بے مثل سی تے صرف حالیہ اک صدی دے دوران شیخ مرتضی انصاری (جو تقریبا 140 سال قبل دنیا تو‏ں رخصت ہوئے نيں) دی دو کتاباں فرائد الاصول تے مکاسب دی حالت ایہی رہی ا‏‏ے۔
مشاہیر دے کلام وچ
علامہ امینی انہاں نو‏ں شیعیان اہل بیت دا ملجا تے شریعت دا پرچمدار قرار دیندے نيں تے لکھدے نيں: انہاں دے علمی تے فقہی نظریات علماء دی فقہی آراء دا سرچشمہ تے انہاں دے عقائد دا نقطہ استناد اے تے فقہ و اصول وچ انہاں دی شہرت ہور علوم دی ترقی وچ انہاں دا کردار، اس تو‏ں کنيں زیادہ روشن و آشکار اے کہ اس دے لئے شرح و بیان کيتی ضرورت ہوئے۔
محمد باقر خوانساری کہندے نيں: فقہ تے قواعد احکم وچ شہید اول دا مقام و مرتبہ نقل احادیث اہل بیت وچ شیخ صدوق جداں تے اصول عقائد تے کلام تے مباحثے تے مناظرے ہور انحرافی افکار اُتے تنقید وچ شیخ مفید تے سید مرتضی دی مانند اے جدو‏ں کہ نامی گرامی شاگرداں دی کثرت دے لحاظ تو‏ں شیخ طوسی دی طرح تے فقہی مباحث دی تشریح و توضیح وچ ابن ادریس حلی جداں، تے شرعی اسرار و آداب دی ترویج تے انحرافی تفکرات، اوہام تے خرافات دے خاتمے وچ علامہ مجلسی تے وحید بہبہانی دی مانند نيں۔
شیعہ علم رجال دے ماہر مصطفیٰ بن حسین تفرشی لکھدے نيں: محمد بن مکی بن حامد عاملی معروف بنام شہید اول، اہل تشیع دے شیخ، استاد، اپنے زمانے دے علامہ فہامہ تے صاحب تحقیق و تدقیق سن ۔ اوہ مذہب امامیہ دے عالی رتبہ علماء تے انہاں دے موثقین تے معتمدین وچو‏ں نيں تے انہاں دی تالیفات پاکیزہ تے تصنیفات عمدہ ہيں۔
اساتذہ
شہید اول نے متعدد اکابرین تو‏ں فیض حاصل کیتا اے جنہاں وچو‏ں بعض دے نام حسب ذیل نيں:
شاگرد
شہید اول دے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کرنے والے مكتب علم و اجتہاد دے پرورش یافتگان دی تعداد کثیر اے جنہاں وچو‏ں صرف بعض دا تذکرہ اس مختصر مضمون وچ کیتا جا سکدا اے:
تألیفات
thumbnail|200px|
شہادت
شہید اول نو‏‏ں 9 جمادی الاول بروز پنج شنبہ سنہ 786 ہجری قمری وچ برقوق دی بادشاہت دے دور وچ قاضی برہان الدین مالکی تے عباد بن جماعہ شافعی دے فتوے دے تحت قلعۂ شام دے قید خانے وچ اک سال تک قید و بند دی صعوبتاں جھیلنے دے بعد شہید کیتا گیا۔ شیخ حر عاملی انہاں دی شہادت دی کیفیت دے بارے وچ لکھدے نيں: شہید اول نو‏‏ں تلوار تو‏ں وار کرکے شہید کیتا گیا، پھر پھانسی اُتے لٹکایا گیا پھر سنگسار کیتا گیا تے انہاں دی میت نو‏‏ں نذر آتش کیتا گیا۔
مآخذ
گٹھ:اٹھويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:شہید شیعہ علما گٹھ:لبنان دے شیعہ علما گٹھ:شیعہ شخصیتاں
المدونۃ الجامعۃ
المدونۃ الجامعۃ للاحادیث المرویۃ عن النبی الکریم صلی اللہ علیہ و سلم اک ضخیم انسائیکلوپیڈیا اے جو نبی کریم صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم  تو‏ں مروی تمام احادیث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کتاب مفتی محمد تقی عثمانی دے زیرِ نگرانی گزشتہ اٹھارہ سال تو‏ں دار العلوم کراچی وچ مرتب کيتی جارہی ا‏‏ے۔ تقریباً پندرہ علما د‏‏ی اک کمیٹی اسنو‏ں مرتب کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
تعارف
نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی احادیث مبارکہ دے اگرچہ بوہت سارے مجموعے منظرِ عام پرآچکے نيں لیکن تاحال کوئی ایسا مجموعہ تیار نئيں ہويا سی جس وچ تمام احادیث نو‏‏ں جمع کیتا گیا ہوئے۔ ايس‏ے طرح احادیث د‏‏ی نمبرنگ اک بہت وڈا مسئلہ ا‏‏ے۔ قرآنِ مجید دے متعلق جے آپ ایہ کدرے کہ ستويں سورت د‏‏ی اٹھارواں آیت وچ ایويں لکھیا اے تاں سب لوک سمجھ جان گے کہ آپ کیہڑی آیت مراد لے رہے نيں کیو‏ں کہ دنیا بھر وچ قرآن دے سب نسخےآں اُتے آیتاں د‏‏ی نمبرنگ اک ورگی ا‏‏ے۔ لیکن جے حدیث دے متعلق ایويں کہیا جائے کہ حدیث نمبر پنج وچ ایويں فرمایا گیا اے تاں سب تو‏ں پہلے تاں ایہ پریشانی ہوئے گی کہ کس کتاب د‏‏ی حدیث نمبر پنج وچ ۔۔۔؟ جے آپ ایہ کدرے کہ بخاری د‏‏ی حدیث نمبر پنج وچ تاں فیر ایہ سوال ہوئے گا کہ کس ادارے دے شائع کردہ کیہڑا ایڈیشن وچ ۔ اس لئی کہ احادیث د‏‏ی نمبرنگ مختلف ادارےآں نے مختلف د‏‏ی ا‏‏ے۔
ان مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی ایہ مجموعہ مرتب کیتا گیا ا‏‏ے۔ جس وچ احادیث د‏‏ی مرکزی 80 کتاباں تے ہور 820 کتاباں د‏‏ی تمام احادیث نو‏‏ں جمع کرنے انہاں د‏‏ی عالمی نمبرنگ کيتی گئی ا‏‏ے۔
مقدمہ بقلم مفتی محمد تقی عثمانی
مفتی محمد تقی عثمانی نے اس کتاب د‏‏ی پہلی جلد وچ تفصیلی تعارف عربی وچ مقدمے د‏‏ی شکل وچ لکھیا اے جو ماہنامہ البلاغ دے اداریے وچ مفتی صاحب نے معمولی تغییر دے نال اردو وچ وی تحریر کیتا۔ ایہ اردو مقدمہ مندرج ذیل بٹن دبا ک‏ے ملاحظہ کیتا جاسکدا اے:
مقدمہ بقلم مفتی محمد تقی عثمانی
حوالے
گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں گٹھ:دیوبندی ادب
لیسوالا چڑی ترکھان
لیسوالا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
نانا صاحب
نانا صاحب ( 19 مئی 1824 – لاپتا 1857)، جم ناںدھوندو پنت اک بھارتی، مراٹھا امیر سی، جس نے 1857ء دی جنگ آزادی ویلے کانپور بغاوت دی اگوائی کیتی.
حوالے
گٹھ:آزادی دی جنگ گٹھ:ہندو شخصیتاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت
رانومفانا نیشنل پارک
رانومفانا نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
سٹرلنگ یونیورسٹی
سٹرلنگ یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
ضلع جسر
جسر بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
مغربی سائبیریائی اقتصادی علاقہ
مغربی سائبیریائی اقتصادی علاقہ (West Siberian economic region) (روسی: За́падно-Сиби́рский экономи́ческий райо́н) روس دے بارہ اقتصادی علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:روس دے اقتصادی علاقہ جات گٹھ:سائبیریا گٹھ:سائبیریا د‏‏ی معیشت
دهستان تویه دروار
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان دامغان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دامغان ، صوبہ سمنان چ اے ۔
23 فروری
23 فروری گریگری کلنڈر دے مطابق سال دا 54واں دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 311 (لیپ سال وچّ 312) دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
پیکس پائیگائس
پیکس پائیگائس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
وٹنبرگ
وٹنبرگ جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
زیمانمپیزوزے نیشنل پارک
زیمانمپیزوزے نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
سٹراتھسلائڈ یونیورسٹی
سٹراتھسلائڈ یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
کیویائی روس
کیویائی روس گھبلے زمانےآن دی اک ریاست سی ، جہڑی 880ء توں 12ویں صدی دے ادھ تک کیف (یوکرین دا راجگھر) تے آلے دوالے دے علاقےآں تے مشتمل سی ، جس دی بنیاد سکینڈینیویا دے تاجراں ( ورانجیئن) نے رکھی جہڑے روس آکھواندے سن ۔ کجھ تریخ داناں موجب روس ریاست ( کیویائی روس) یوکرینیاں دی ابتدائی پیش رو ریاست سی ۔
11ویں صدی عیسوی دے اخیر چ اس ریاست دا زوال شروع ہویا تے 12ویں صدی عیسوی دے دوران ایہہ مختلف حریف علاقائی طاقتاں چ ونڈ ہو گئی ۔
11ویں صدی چ کیویائی روس دے زوال دے بعد مختلف مشرقی سلاو راجواڑے مڑ 18ویں صدی عیسوی چ روسی سلطنت چ اکٹھے ہوئے ۔
مڈھلی تریخ
روس (رس ) لوکاں نے 8ویں صدی عیسوی چ اج کل دے اتلے لہندے روس دے علاقیاں تے غلبا حاصل کیتا تے 9ویں صدی دے شروع چ اوہ روس خاگانیٹ دے ہیٹھ کجھ منظم ہوئے ۔ جہڑی کہ کیویائی روس دی پیش رو ریاست سمجھی جا سکدی اے ۔ "مڈھلی تریخ نویسی" یاں مڈھلے وقائع ( بنیادی کرونیکل) دے موجب ، جہری کہ کیویائی روس دی ابتدائی تریخی دستاویز اے ۔
"رورک ناں دے اک ورانجیئن (وائی کنگ) نے 860ء دے نیڑے ، دکھن ول جان تے کیف (موجودہ یوکرین دا راجگھر ) تیکر اپنا راج ودھان توں پہلاں خود نوں اتلے روس دے شہر نووگورد چ مضبوط کیتا ، اس مڈھلے وقائع چ اس نوں "رورک شاہی ٹبر" دا جد امجد دسئیا گئیا اے ۔ کرونیکل دے مطابق :
" سال 6376 ( 859ء) چ سمندر دے پار توں ورانجیئن ؛ چود ، سلاو ، میریا ، ویزے ، کریوچ وغیرہ قبیلےآں توں خراج لیندے سن ۔ سال 6370 (862ء) چ اینہاں قبیلےآں نے ورانجیئناں نوں پچھے سمندر ول دھک دتا تے اوہناں نوں خراج دین توں انکار کر دتا تے آپ حکومت دا انتظام سمبھال لئیا ، پر اینہاں وچکار کوئی قنون نئیں سی اس پاروں اینہاں قبیلےآں وچکار تنازعات شروع ہو گئے ۔ احتلافات دی وجہ توں اینہاں وچکار جنگاں شروع ہو گئیاں ، تد اوہناں نے فیصلہ کیتا کسے نوں بادشاہ بنائیا جائے جہڑا ساڈے تے راج کرے تے رواج مظابق ساڈے فیصلے کرے ۔ اس لئی اوہ سمندر پار ورانجیئن (روس لوکاں) دے کول گئے ، ایہہ آلے ورانجیئن روس آکھواندے سن ۔ اوداں ای جداں کجھ ورانجیئن ، سویڈ ، دوجے کجھ نارمن تے اینگل تے ہور کجھ گوتھ ( گوٹلینڈر) آکھواندے سن ، جداں دے اوس ویلے چ اینہاں دے ناں سن ۔ چوداں ، سلاواں ، کریوچاں تے ویزاں نے روس(رس) لوکاں نوں آکھئیا " ساڈی سرزمین کھلی تے امیر اے پر اس تے کوئی قنون نئیں اے ، آو تے راجے وانگ ساڈے تے حکومت کرو ۔ تن بھائیاں نے اپنے رشتہ داراں نال خود نوں اس کم لئی پیش کیتا ۔ اینہاں نے اوہناں روساں نوں اپنے نال لئیا تے واپس پرت آئے ۔
ایہہ ورانجیئن پہلے لادوگا چ آباد ہوئے تے فیر دکھن ول ودھدے ہوئے نووگورد آئے تے آخر چ کیو پہنچے ۔ اینہاں نے خزاراں دی حکومت دا خاتمہ کردے ہوئے کیو آلےآں توں خراج لینا شروع کر دتا ۔
کیویائی روس آکھوان آلی ریاست دی نیہہ 880ء دے نیڑے شہزادہ اولگ ( خزاراں دی دستاویزاں چ ہیگو) نے رکھی ، اگلے 35 وورہےآں چ اولگ تے اس دے جنگجوآں نے بوہت سارے فن تے مشرقی سلاوی قبیلےآں نوں اپنے راج ہیٹھ لیاندا ۔ 907ء چ اولگ نے قسطنطنیہ دے خلاف اک مہم دی اگوائی کیتی تے 911ء چ برابری دی سطح تے بازنطینی سلطنت نال اک اقتصادی معاہدے تے دستخط کیتے ۔
نویں کیویائی ریاست ترقی ول ٹری رہی ، کیونجے اس دے کول برآمد کرن لئی سمور (فر) موم تے شہد وافر مقدار چ سی تے چڑھدے یورپ دے تن اہم تجارتی رستے : دریائے وولگا دا تجارتی رستہ ، بالٹک سمندر توں چڑھدے تک ؛ دریائے ڈینیپر دا تجارتی رستہ ، بالٹک سمندر توں کالا سمندر تک تے خزاراں توں جرمناں تک دے تجارتی رستے تے اس دی اجارہ داری سی ۔
کیف دے راجے سویتوسلاو I (راج ویلا : 995ء-972ء) دے دور تک کیویائی روس دے حکمراناں نے سلاوی ناں تے آرتھوڈکس عیسائی مذہب توں اختیار کر لئیا سی ۔ سویتو سلاو دیاں فوجی جتاں حیرت انگیز سن ، اس نے اپنے دو طاقتور گوانڈھیاں خزاری سلطنت (خزاریہ) تے بلغاری سلطنت نوں تاراج کر کے رکھ دتا سی ۔
9ویں صدی توں پیچینک خانہ بدوشاں نے کیویائی روس تے حملے شروع کیتے جہڑے 2 صدیاں توں ودھ چر تک جاری رہے ۔ ایہہ بے ترتیب حملے کدی کدی باقاعدہ جنگ دی شکل وی اختیار کر لیندے ( جداں 920ء دا اینہاں دا کیویائی روس تے حملہ) ۔ 968ء چ پیچینگاں نے حملہ کر کے کیف شہر دا محاصرہ کر لئیا ۔
کیویائی ریاست دی نیہہ
کیویائی روس بادشاہت دا بانی باضابطہ طور تے شہزادہ اولگ اے جس نے اس دی نیہہ 880ء دے نیڑے رکھی ۔
کیو دا سنہری دور
کیف دے علاقے نے کیویائی روس تے اگلے 200 سال تک غلبہ پائی رکھئیا ۔ کیو دا شہزارہ اعظم ( روسی چ : ویلیکی کنیاژ) دی کیف شہر تے آلے دوالے دے علاقےآں تے حکومت سی ۔ اس دے قیاسی ماتحت اس دے رشتہ دار دوجے شہراں تے حکومت کردے تےاسنوں خراج دیندے ۔
شہزادہ ولادیمیر اعظم (راج ویلا :1015ء-980ء) تے شہزادہ یاروسلاو دانشمند (راج ویلا:1054ء-1019ء) دے دوراں چ ریاست دی ترقی تے طاقت اپنے عروج تے پہنچ گئی ۔ دوناں راجےآں نے کیویائی روس دی توسیع جاری رکھی جہڑی اولگ دے ویلے چ شروع ہوئی سی ۔
ولادیمیر نے اپنے پیؤ سویتوسلاو دے 972ء چ مرن تے اپنے سوتیلے بھائی یاروپولک نوں 980ء چ شکست دین دے مگروں کیو تے راج کرن لگا ۔کیو دے شہزارے دے طور تے اسدی سیاسی کامیابی کیویائی روس نوں عیسائیت چ داخل کرنا سی ، جس دا اغاز 988ء چ ہوئیا ۔ روس دے تریخی کرونیکل دسدے نیں ، جدوں ولادیمیر نے سلاواں دے روایتی بت پرستانہ مذہب دی بجائے اک نواں مذہب اختیار کرن دا فیصلہ کیتا تے اسنے اپنے خاص مشیراں نوں سفارتی نمائندےآں دے طور تے یورپ دے مختلف علاقے چ بھیجئیا ۔ اوہ لاطینی گرجا دے عیسائیاں ، یہودیاں تے مسلماناں دے علاقےآن دا دورہ کر کے آخر چ قسطنطنیہ پہنچے ، ایتھے اوہ آیا صوفیہ گرجے دی خوبصورتی تے ایتھے عبادت دیاں رسماں ویکھ کے حیران رہ گئے تے اوتھے ای اس مذہب نوں اپنے لئی پسند کر لئیا ۔ وطن واپس پرتن مگروں اونہاں نے ولادیمیر نوں قائل کیتا کہ بازنطینی گرجا دا مذہب ای سب توں بہتر انتخاب اے ۔ جس تے ولادیمیر نے قسطنطنیہ دا دورہ کیتا تے بازنطینی سلطنت دے راجہ باسل II دی بھین شہزادی آنا نال ویاہ کیتا ۔
حصے وکھرےہونا تے زوال
کیویائی روس دا زوال 11ویں صدی عیسوی چ ، یاورسلاول دانشمند دے مرن مگروں ہویا ۔ کیف دے شہزادہ اعظم دی حثیت علاقائی قبیلے دے اثر پاروں کمزور ہو گئی ۔ قسطنطنیہ دا زوال جہڑا کہ کیویائی روس دا وڈا تجارتی شرکت دار سی ، نے وی کیویائی روس دے زوال چ اہم کردار ادا کیتا ۔
معیشت تے سماجی ڈھانچہ
کیویائی روس دے ویلے چ روس علاقےآں چ وڈا معاشی وادھا ہویا ۔ لوکاں نے اتلے تے لہندے چ وائی کنگ لوکاں تے دکھن تے لہندے چ بازنتیئم (قسطنطنیہ) نال تجارتی راہ کھولے ۔ تاجراں نے ایران تے وسطی ایشیا دے لوکاں نال وی تجارت شروع کیتی ۔
مذہب
شروع چ کیویائی روس چ کئی مذہب سن تے بعد چ کیویائی روس دے سعائی ہون مگروں مشرقی آرتھوڈکس عیسائیت وڈا مذہب بن گئی ۔
اہم شہر
٭کیف
٭ماسکو
٭ولادیمیر
٭ریازان
٭ستارایا لادوگا
٭سوزدال
٭نووگورد
٭رستوو
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دی تریخ
24 فروری
24 فروری گریگری کلنڈر دے مطابق سال دا 55واں دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 310 (لیپ سال وچّ 311) دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
چک 162 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع جھینائیداہ
جینائیداہ بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ڈوساؤ-روسلاؤ
ڈوساؤ-روسلاؤ جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
پیکس سکواماٹس
پیکس سکواماٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے پنچھی گٹھ:چڑی ترکھان
خیمکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 207,125 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دهستان حومه دامغان
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان دامغان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دامغان ، صوبہ سمنان چ اے ۔
زنگی ڈی بیماراہا نیشنل پارک
زنگی ڈی بیماراہا نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
Tsingy de Bemaraha National Park
گلیمرگان یونیورسٹی
گلیمرگان یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سکاٹ لینڈ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
اینگیلس
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ساراتوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 202,401 اے ۔
جپانی ہرا چڑی ترکھان
جپانی ہرا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ہم دل دے چکے صنم
ہم دل دے چکے صنم فلم 1999 وچّ سنجے لیلا بھنسالی ولوں ڈاریکٹ کیتی گئی۔ اس وچّ ایشوریا رائے، سلمان خان اتے اجے دیوگن نے کم کیتا۔ اس فلم دی کہانی  میترائی دیوی دے بنگالی ناول  نہ ہنئتے اتے مشتمل ہے۔ جس وچّ تنّ بندےآں دا پیار پیش کیتا گیا ہے۔ اس بنگالی ناول اپر جرمن دے ناول  ایمینسی دا اثر وی پیا ، جس اپر مشتمل 1943 وچّ نازی ایرا فلموی بنائی گئی۔ اس فلم نوں گجرات راجستھان دے بارڈر تے  فلمایا گیا ہے۔ جس وچّ بوداپسٹ وی شامل کیتا گیا ہے اتے ہنگری نوں اٹلی وجوں پیش کیتا گیا ہے۔
حوالے
گٹھ:فلماں گٹھ:ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ہاکی انڈیا لیگ
ہاکی انڈیا لیگ یا کول انڈیا ہاکی انڈیا لیگ بھارت د‏‏ی قومی فیلڈ ہاکی لیگ ا‏‏ے۔ ایہ لیگ ہاکی انڈیا د‏‏ی زیر نگرانی منعقد ہُندی ا‏‏ے۔ ہاکی انڈیا بھارت وچ فیلڈ ہاکی دا کا نگراں ادارہ ا‏‏ے۔ انڈین پریمیئر لیگ، انڈین سپر لیگ تے پرو کبڈی لیگ د‏‏ی طرح ہاکی انڈیا لیگ وی بھارت وچ کھیل د‏‏ی اک وڈی لیگ ا‏‏ے۔ ہاکی انڈیا لیگ وچ 6 ٹیماں حصہ لیندی نيں تے ہر ٹیم 10 مقابلے کھیلدی ا‏‏ے۔ ایہ لگ کل جنوری تے فروری وچ ہُندی اے تے کل مدت دو ماہ ا‏‏ے۔ سیریز دے اختتام اُتے چوٹی د‏‏ی 4 ٹیماں پلے آف وچ جاندی ني‏‏‏‏ں۔ فیر انہاں چاراں وچ مقابلہ ہُندا اے تے اک ٹیم فاتح قرار پاندی ا‏‏ے۔ 2012ء وچ ورلڈ سیریز ہاکی د‏‏ی ابتدا ہوئی لیکن ایہ بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن د‏‏ی طرف تو‏ں منظور شدہ نئيں سی۔ لہذا بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن نے دنیا بھر وچ کئی ملکاں وچ لیگ دا آغاز کیتا تے ہاکی انڈیا نے وی بھارت وچ ہاکی لیگ دا آغاز کردتا۔ پہلا سیزن 2013ء وچ کھیلا گیا سی جس وچ 5 ٹیماں نے حصہ لیا سی۔ لیگ دے شروع ہونے تو‏ں ہاکی انڈیا نو‏‏ں مالی منافع ہونے لگیا اے جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے ہاکی انڈیا سرمایہ کاری تے معاشیات وچ حاشیہ اُتے نظر آندی سی۔ 2015ء وچ لیگ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہاکی انڈیا ٹی وی اشتہارات وچ وی کمائی کيتی۔ 2017ء دے سیزن وچ کلنگا لانسرز نے خطاب جِتیا سی۔ اس تو‏ں پہلے رانچی رائینوز، دہلی ویورائڈرز، رانچی ریز تے پنجاب واریئرس خطاب جیت چکے ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
2012ء وچ بھارت وچ ہاکی انڈیا فیڈریشن تے نمبس نے ورلڈ سیریز ہاکی د‏‏ی ابتدا کيتی۔ ایہ بھارت وچ فیلڈ ہاکی د‏‏ی پہلی پروفیشنل لیگ سی۔ اس لیگ نو‏‏ں زبردست کامیابی ملی تے ايس‏ے بنیاد اُتے ہاکی انڈیا نے اپنی نگرانی وچ اک لیگ بنانے دا فیصلہ کیتا جسنو‏ں 2012ء دے وسط وچ ہاکی انڈیا لیگ دے ناں تو‏ں لانچ کیتا گیا۔ ورلڈ ہاکی سیریز نو‏‏ں ہاکی انڈیا یا بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن د‏‏ی منظوری نئيں ملی سی مگر ہاکی انڈیا لیگ نے انڈین پریمیئر لیگ تو‏ں سبق لیندے ہوئے بین الاقوامی ہاکی فیڈریشن تو‏ں منظوری لے لی۔ ابتدا وچ محض 6 ٹیماں اُتے مشتمل سیریز کرانے دا منصوبہ سی جس وچ کھلاڑیاں د‏‏ی بولی لگنی سی۔ انہاں 6 ٹیماں دے لئی 12 شہراں دا انتخاب کیتا گیا جنہاں دے ناں ٹیماں دے ناں رکھے جان۔ مگر کِس‏ے چھیويں شہر نے دلچسپی نئيں دکھادی تے پہلے سال محض پنج ٹیماں بن پائاں۔ اوہ 5 ٹیماں دہلی ویورائڈرز، ممبئی میجیشینز، پنجاب واریئرس، رانچی رائینوز تے اتر پردیش وزارڈز سن۔
حوالے
گٹھ:2013ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی لیگاں گٹھ:بھارت وچ 2013ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ کھیل گٹھ:بھارت
ضلع کھلنا
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ہالے
ہالے جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
زہامینا نیشنل پارک
زہامینا نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
والز یونیورسٹی
والز یونیورسٹی برطانیہ دے نگر نیوپورٹ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
25 فروری
25 فروری گریگری کلنڈر دے مطابق سال دا 56واں دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 309 (لیپ سال وچّ 310) دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
سوانسیا یونیورسٹی
سوانسیا یونیورسٹی برطانیہ دے نگر سوانسیا چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
زومبتسے-ووہیباسیا نیشنل پارک
زومبتسے-ووہیباسیا نیشنل پارک مڈغاسکر دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مڈغاسکر دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
چک 163 ر ب
چک 163 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
آئبیری چڑی ترکھان
آئبیری چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
لنڈن بی جانسن
گٹھ:امریکی صدر
مگڈیبرگ
مگڈیبرگ جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ دا اک ضلع اے۔
دهستان دامنکوه (دامغان)
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان دامغان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دامغان ، صوبہ سمنان چ اے ۔
کیلننگراڈ اقتصادی علاقہ
thumb|کیلننگراڈ اقتصادی علاقہ
کیلننگراڈ اقتصادی علاقہ (Kaliningrad economic region) روس دا اک اقتصادی علاقہ اے جو کیلننگراڈ اوبلاست وچ واقع ا‏‏ے۔
گٹھ:روس دے اقتصادی علاقہ جات
ضلع کشتیا
کشتیا بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔ یہ ضلع بھارت دی ونڈ توں بعد بنیا سی۔
حوالہ
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
آسٹریا-ہنگری
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
ریبنسک
ریبنسک روس دا اک شہر اے تے روس دے اوبلاست یا صوبے یاروسلاول اوبلاست وچ اے ۔ ایتھے 200,771 لوک 2010 دی گنتی نال وس رۓ نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ابرڈیر نیشنل پارک
ابرڈیر نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
رچرڈ نکسن
گٹھ:امریکی صدر
ہاپسبرگ
ہاپسبرگ یورپ دا اک شاہی ٹبر اے۔ ایدا ایہ ناں ہابزبرگ دے قلعے توں پیا۔ ایس ٹبر نے یورپ دے کئی دیسان تے 1280 توں 1918 تک راج کیتا۔
پیکس رابیری
پیکس رابیری چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
یونیورسٹی کالج برمنگھم
یونیورسٹی کالج برمنگھم برطانیہ دے نگر برمنگھم چ اک یونیورسٹی کالج اے۔
ضلع ماگورا
ماگورا بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
26 فروری
26 فروری گریگری کلنڈر دے مطابق سال دا 57واں دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 308 (لیپ سال وچّ 309) دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:فروری گٹھ:سال دے دن
وید
وید (Sanskrit वेदः véda, "علم") پرانے بھارت دے ویدک سنسکرت وچ رچے گئے گرنتھاں دے اک گروہ دا نام اے۔ ایہناں نوں ہندو مت دیاں قدیم کتاباں منیا جاندا اے۔ اندازا اے کہ ایہہ پندرھویں تے پنجویں صدی ق م دوران رچیاں گئیاں۔ ایہناں نوں دو بنیادی قسماں یعنی، شرتی اور سمرتی وچ ونڈیا جاندا اے۔ شرتی وچ صرف چار وید شامل ہن : رگوید، ساموید، یجروید اتے اتھروَ وید۔ ایہناں نوں اپورسیی یعنی کسے انسان ولوں نہیں رچیا گیا - منیا جاندا اے۔   ایہہ سدھے برہما دے مونہوں اچرے گئے منے جاندے ہن۔ اسے لئی ایہناں نوں شرتی کیہا جاندا اے۔
ہریک وید دے الگّ-الگ براہمن ہن جویں رگوید دا ایتریی، یجروید دا شتپتھ، ساموید دا سام اتے اتھروَ وید دا گوپتھ وغیرہ ۔ ایہناں براہمن گرنتھاں دا بھارتی پرمپرا وچ بڑا ستکار یوگ تھاں رہا اے اتے ایہناں نوں ویداں دے سامان ہی سمجھیا جاندا اے۔ ویداں وچ براہمناں توں بعد آرنیک آؤندے ہن جنہاں وچ براہمن گرنتھاں وچلی کرمکانڈ دی نظر توں ہوئی وضاحت دا کجھ مورت آؤندا اے اتے فلسفی تتّ براہمن گررنتھاں نالوں ودھ گیا اے۔