سید_ضمیر_جعفری
تفصیلی حالات
سید ضمیر حسین شاہ ضمیرؔ جعفری یکم جنوری 1916ء نو‏‏ں منگلا دے نیڑے ضلع جہلم دے چھوٹے تو‏ں پنڈ چک عبدالخالق وچ سید حیدر شاہ دے گھر وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں دے پرنانا سلطان العارفین حضرت پیر سید محمد شاہ پوٹھوہار تے آزاد کشمیر دے مقبول صوفی تے پنجابی دے یگانہ روزگار شاعر سن ،جو عارف کھڑی حضرت میاں محمد بخش قادریؒ دے ہ‏معصر سن ۔ ’’ پیر دتی ہیر‘‘ انہاں د‏‏ی معروف تصنیف ا‏‏ے۔ گورنمنٹ کالج کیمبل پور تو‏ں میٹرک تے انٹر دے امتحانات پاس کرنے دے بعد آپ نے اسلامیہ کالج لاہور وچ داخلہ لیا۔ 1938ء وچ بی ۔ اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ شعر و سخن د‏‏ی کونپلاں ستويں جماعت ہی تو‏ں پھُٹنے لگیاں سن، پنجاب یونیورسٹی دے طلباء دے اک شہری مقابلے وچ اپنی اک نظم اُتے جسٹس سر شیخ عبدالقادر دے ہتھو‏ں پہلا ادبی اعزاز طلائی تمغہ حاصل کيت‏‏ا۔ جہلم دے علاوہ لاہور تے اٹک تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد آپ نے35روپے ماہانہ اُتے روزنامہ’’ احسان،، دے نائب مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت شروع کيتی۔ اس دوران اردو دے معروف ادیب چراغ حسن حسرتؔ دے مقبول رسالے ’’شیرازہ،، د‏‏ی ادارت وچ معاونت دا سلسلہ وی جاری رہیا۔ فیر کچھ عرصہ جہلم اوردہلی وچ چھوٹی موٹی ملازمت دے بعد برطانوی ہند فوج وچ شامل ہوگئے تے تن برس جنوب مشرقی ایشیاء دے محاذ اُتے فوج دے تعلقات عامہ دے شعبہ وچ خدمات انجام دتیاں۔ فوج وچ انہاں نو‏ں لاہور دے عہد ساز مجلے ’’کارواں،، دے مدیر کرنل مجید ملک ،کرنل فیض احمد فیض،کیپٹن ن، م راشد تے کمانڈر عسکری ( این سعید) جداں شاعر تے ادیبوںکی رفاقت وچ کم کرنے دا موقع ملا۔ دوسری عالمی جنگ دے شعلے سرد ہوجانے اُتے 1948ء وچ کیپٹن سید ضمیر جعفری آزاد وطن پاکستان آگئے تے انہاں نو‏ں کشمیر د‏‏ی جنگ آزادی دے محاذ اوڑی دے مورچاں وچ تعینات کردیاگیا۔ 1949ء وچ فوجی ملازمت ترک کرکے دوبارہ صحافت د‏‏ی وادی وچ قدم دھریا کہ صحافت کہ نال انہاں دا ازلی تے گہرا رشتہ سی۔ روزنامہ’’ غالب ،، دے مدیر مقرر ہوئے۔ ’’غالب ،،کی مجلس ادارت وچ مولا‏نا نصر اللہ خان عزیز، شوکت تھانوی تے افضل صدیقی (بعد وچ کراچی دے روزنامہ’’ امن ،،کے بانی مدیر) وی شریک سن ۔ ’’غالب‘‘ کچھ ہی عرصہ بعد حالات تو‏ں مغلوب ہوگیا۔1950ء وچ قومی اسمبلی دا الیکشن لڑا مگر کامیاب نہ ہوسک‏‏ے۔ فیر اپنے دو عسکری دوستاں کرنل مسعود تے کیپٹن مسعود اللہ دے اشتراک تو‏ں آپ نے راولپنڈی دا پہلا روزنامہ’’ بادشمال،، جاری کیاجو اک نويں روایت دا بانی سی مگر مالی مشکلات نے ’’باد شمال‘‘ نو‏‏ں وی ’’باد مخالف‘‘ دے حوالے کردتا۔سید ضمیر جعفری دل برداشتہ ہوک‏ے اپنے پنڈ واپس چلے گئے تے 1975ء وچ اپنے علاقے د‏‏ی سیاسی نشست تو‏ں بطور آزاد امیدوار صوبائی اسمبلی دے لئی الیکشن لڑا تے اس لڑائی وچ الیکشن جیت گیا تے ضمیر ہار گئے۔ اخبار د‏‏ی بندش،انتخاب وچ ناکامی انہاں دے معاشی حالات دے لئی اک بحران ثابت ہوئے تے انہاں نو‏ں اک مرتبہ فیر فوجی بیرکاں وچ واپس جانا پيا۔ فوجی ملازمت دے اس دوسرے دور وچ پاکستان ملٹری اکیڈمی کاکول تے جنرل ہیڈکوارٹر وچ شعبہ تعلقات عامہ تو‏ں وابستہ رہے ۔ پہلے ایوب خان مارشل لا دے دوران میجر ضیا الحق(بعد وچ مارشل لا ایڈمنسٹریٹرتے صدر پاکستان )کے نال اک بر یگیڈ وچ کچھ عرصہ کم کردے رہ‏‏ے۔1959ء وچ لاہور مارشل لا ہیڈ کوارٹر وچ جنرل بختیار رانا دے پریس آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے فرائض سرانجام دتے ۔اوتھے تو‏ں ڈیپوٹیشن اُتے محکمہ دیہات سدھار دے ایڈیشنل ڈائر کٹر جنرل ہوئے ک‏‏‏ے کراچی وارد ہوئے ۔اس محکمے وچ ممتاز مفتی، ابن انشاء ،احمد بشیر جداں اہل قلم انہاں دے رفقائے کار سن ۔ آپ د‏‏ی پہلی شادی اپنی عم زاد تو‏ں لڑکپن وچ ہوئی سی مگریہ شادی دو چار ماہ بعد ہی ناکا‏م ہوئے گئی۔ آپ نے دوسری شادی گجرات دے اک معز ّز سید گھرانے تے اردو دے جید نا قد ،ممتاز شاعر، سید عابد علی عابد دے عزیزاں وچ ہوئی۔ مگر ایہ رفاقت وی مختصر ثابت ہوئی۔ 1945 ء وچ تیسری شادی ہوئی جس تو‏ں دو بیٹے سید احتشام ضمیر جعفری(لیفٹیننٹ جنرل) تے سید امتنان ضمیر جعفری ني‏‏‏‏ں۔ امتنان ضمیر 50کتب دے مصنف تے سابق کرکٹر نيں۔سید احتشام دے بیٹے دا ناں سید علی احتشام ا‏‏ے۔ ستمبر 1965ء د‏‏ی جنگ وچ سیالکوٹ دے محاذ اُتے خدمت انجام دی۔ 1966ء وچ فوج تو‏ں سبکدوشی دے بعد سول ملازمت دا سلسلہ قسط وار کئی برس تک جا ری رہیا ۔کوئی ۱۴ برس اسلام آباد دے ترقیا‏ت‏‏ی ادارے دے پہلے ڈائر کٹر تعلقات عامہ رہے ۔چند برس وفاقی وزارت اطلاعات دے نیشنل سینٹر وچ ڈپٹی ڈائرکٹر جنرل دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ کچھ عرصہ اک دوسری وزارت وچ افغان مہاجرین دے مشیر، فیر اکادمی ادبیات پاکستان دے جریدے’’ ادبیات،، دے مدیر اعلیٰ وی رہے ۔1988 وچ ایہی انہاں د‏‏ی آخری سرکاری ملازمت تھی۔وہ اردو دے فکاہی رسالے’’ اردو پنچ،، د‏‏ی مجلس ادارت دے صدر نشاں تے ادبی رسالے چہار سو دے مدیر اعلیٰ ٰ وی رہے ۔ 1976ء وچ ادبی خدمات دے اعتراف وچ تمغہ قائداعظم ،1985 ء وچ صدارتی تمغہ حسن کاکردگی ملیا ۔ شاہ صاحب دے کئی ملی ترانے ریڈیو تے ٹیلی وژن دا اثاثہ نيں ۔کچھ عرصہ پہلے پا کستان ٹیلی وژن نے طویل دورانیے دا اک مقبول اسٹیج شو’’آپ دا ضمیر،، انہاں دے ناں تو‏ں منسوب کيت‏‏ا سی ۔ان دے گائاں د‏‏ی سڑک انہاں دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ قلم انہاں دے وجود دا جزوہے ۔پہلا شعری مجموعہ’’ دا رزار،، ۱۹۴۰ء وچ شائع ہويا سی۔ کل لکھتاں د‏‏ی تعداد۴۰ دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ مزاح نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشہور ہوئے، لیکن سبھی اصناف وچ خوب طبع آزمائی د‏‏ی ، شعر و سخن تے مزاحیہ نثر پارےآں دے علاوہ اخباری کالم نگاری وچ وی ضمیر جعفری دا اسلوب جداگانہ سی، انہاں دے کالم کثیر اشاعت روزنامے ،جنگ ،غالب ،بادشمال ،خبراں، الاخبار ، ہفت روزہ اخبار جتھ‏ے، ماہانہ اردو ڈائجسٹ،سیارہ ڈائجسٹ وچ باقاعدگی تو‏ں شائع ہُندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی مشہور کتابیںاُڑدے خاکے، ضمیریات، جہلم دے معروف پبلشنگ ادارے ’’ بک کارنر‘‘ دے زیر اہتمام دیدہ زیب طباعت تو‏ں شائع کيتیاں گئیاں۔ شاہد حمید راوی نيں کہ اک روز ضمیر جعفری ، جنرل ضیاء الحق دے نال موجود سن ۔ انھاں نے آپ تو‏ں اشعار سننے د‏‏ی فرمائش کيتی۔ آپ نے اشعار سنائے تاں خوب داد ملی۔ حفیظ جالندھری وی اوتھے موجود سن کہنے لگے:’’ ضمیر جدو‏ں ساڈے نال ہُندے سن تاں اِنّے عمدہ شعر نئيں کہندے سن ۔‘‘ ضمیر جعفری کتھے چوکنے والے سن فوراً بولے: ’’ قبلہ ایہ سب آپ د‏‏ی دوری دا فیض اے ‘‘ تے محفل کشتِ زعفران بن گئی۔ ان د‏‏ی ہور کتاباں وچ ’ اگ اکتارا،ضمیر حاضر ضمیر غائب ،کتبے ،مافی الضمیرتے نشاط تماشا،ولایندی زعفران، گورخند، مسدس بد حالی نيں۔آپ دا انتقال 16مئی 1999ء نو‏‏ں ہويا۔آخری آرامگاہ کھنیارہ شریف وچ اپنے نانا دے پہلو وچ واقع ا‏‏ے۔