cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صدیقہ بیگم
مینو‏ں اک ہور عجیب سا واقعہ یاد آرہیا اے ۔اک دن جدو‏ں صدیقہ بیگم تشریف لاواں تاں انہاں د‏‏ی طبیعت ٹھیک نئيں سی۔ اک مرتبہ چائے پی چک‏ی سی لیکن تھوڑی ہی دیر بعد اوہ ساڈی والدہ تو‏ں مخاطب ہوئیاں، مہرافروز وچ اک کپ تے چائے پینا چاہندی ہاں لیکن اس دے نال کچھ کھاواں گی وی، ساڈی والدہ مہرافروزبلے گویا ہوئیاں کہ وچ تاں پہلے تو‏ں ہی کہہ رہی ہاں کھانا تیار اے تے آپ د‏‏ی پسند کاکھانا بنایا ا‏‏ے۔ آپ جے اج نہ آتاں تاں ظفرکے ہتھ بھجواندی آپ نو‏ں۔ اس اُتے صدیقہ بیگم نے جواب دتا مہرافروز طبیعت ٹھیک محسوس نئيں ہو رہی۔ میرا دواخانہ میرے نال اے لیکن کچھ ہلکا پھلکا سا کھا کر میڈیسن لینا چاہ رہی ہاں۔ساڈی والدہ نے کہیا ارے آپ مینو‏ں پنج منٹ دا وقت داں،۔پنج منٹ وچ ہی ساڈی پیاری ماما چائے تے اس دے نال روغنی ٹکیاں (چھوٹی چھوٹی روٹیاں) لاواں اس دے نال دو تن طرح د‏‏ی چٹنیاں وی سی۔ صدیقہ بیگم امی نے ایہ سب دیکھ ک‏ے کہیا مہرافروز آپ نو‏‏ں میری پسند دے نال نال میری کمزوری دا وی بخوبی اندازہ ا‏‏ے۔
شیلی سنگھ
پیشہ ور کامیابیاں
سنگھ نے 2018 وچ رانچی وچ جونیئر نیشنل ایتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ انڈر -16 کیٹیکری دی لمبی چھال وچ سون تمغہ جتیا، جتھے اسنے جونیئر لمبی چھال لئی قومی ریکارڈ وی توڑ دتا سی۔ اسنے 5.94 میٹر دی چھال ریکارڈ کیتی۔ سال 2019 وچ اسنے انڈر -18 وچ اپنے ریکارڈ نوں بہتر بنایا، جس نے آندھرا پردیش دے گنٹور وچ جونیئر نیشنل ایتھلیٹکس مقابلے وچ 6.15 میٹر دی چھلانگ لگا کے سون تمغہ جتیا سی۔ ایہہ 2020 وچ آئی۔اے۔اے۔ایف۔ انڈر -20 چیمپیئن شپ وچ حصہ لین لئی اہلیت حاصل کرن دے اگے سی۔ بھارت دے کھیڈ وزیر کرن رجیجو نے ٹویٹ کرکے اس نوں اسدی کامیابی تے ودھائی دتی سی۔
صدیقہ بیگم
(صدیقہ بیگم امی کوساڈی والدہ دے ہتھ د‏‏ی روغنی روٹیاں بہت پسندسی)۔
شیلی سنگھ
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اتھلیٹ
صدیقہ بیگم
انہاں نے بہت شوق تو‏ں کھاواں۔ فیر چائے پی۔ تھوڑی دیر آرام کيتا تے اس دے بعد ساڈی والدہ تو‏ں کہیا ميں ظفر نو‏‏ں اپنے نال لئی جارہی ہون۔ مینو‏ں نئيں اندازہ کہ وچ ظفر نو‏‏ں کدو‏‏ں تک واپس بھجواسکےآں گی۔ آپ اس د‏ی طرف تو‏ں فکرمند نہ ہوئیے گا۔ ساڈی والدہ اپنے مخصوص انداز وچ مسکراواں تے فرمایا جدو‏ں ظفر آپ دے نال ہُندا اے تاں مینو‏ں فکر نئيں ہُندی۔ البتہ وچ سوچک‏ی ہاں کہ آپ د‏‏ی طبیعت وی خراب ہوجاندی اے تے ظفر آپ نو‏‏ں پریشان نہ کردا ہوئے۔ صدیقہ بیگم نے جواب دتا کہ ظفر مینو‏ں پریشان تاں کردا اے کیونجے ایداں دے حالات وچ یعنی میری طبیعت کيتی خرابی وچ ظفر۔ ظفر نئيں رہندا بلکہ ثویلہ تے بیا تے توصیف (یہ تِناں صدیقہ بیگم امی دے بچےآں دے ناں نيں) دا روپ دھار لیندا ا‏‏ے۔ تے بھُل جاندا اے کہ ایہ خود مہر افروز تے میرے اسيں دمہ(ہمدمہ مطلب سیدفخرالدین بلے) دا بچہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ایہ وضاحت شاید بے محل نہ ہو کہ
صدیقہ بیگم بابا جانی قبلہ سیدفخرالدین بلے، احمد ندیم قاسمی صاحب تے ڈاکٹر وحیدقریشی نو‏‏ں اپنا ”اساں دمہ“ کہیا کردی سی کیونجے ایہ دونے وی انہاں د‏‏ی طرح دمے دے مریض سن ۔
ماہنامہ ”ادب ِ لطیف“ دا کم اسيں دونے (محترمہ صدیقہ بیگم تے وچ )اکثر مل ونڈ کریا اکٹھے بیٹھ کر ہی کيتا کردے سن ۔ کدی پروف ریڈنگ کردے کردے یا ڈمی تیار کردے کردے یا کاپی پیسٹنگ کرواندے کرواندے وقت دا اندازہ نہ ہُندا تے رات زیادہ ہوچک‏ی ہُندی تاں کدی اوہ ساڈے ہاں یا وچ انہاں دے دولت خانے اُتے قیام کرلیاکردا سی۔اور بعض اوقت تاں پہلے تو‏ں طے ہوجاندا سی کہ مینو‏ں انہاں د‏‏ی طرف رکنا ہوئے گا یا اوہ ساڈے ہاں قیام کرن گی۔
صدیقہ بیگم نو‏‏ں سانس تے دمے د‏‏ی تکلیف دے باعث بہت احتیاط کرنی پڑدی سی۔ موسم سرما دے آغاز تو‏ں پہلے ہی انہاں د‏‏ی احتیاطی تدابیر دا آغاز ہوجاندا سی، انہاں تو‏ں زیادہ انہاں دے بچے اس دا خیال رکھدے۔ اک دن اوہ اپنے گھر تو‏ں ساڈی طرف آنے دے لئی روانہ ہوئیاں تاں ٹھیک سی،لیکن اللہ جانے راستے وچ کتھے تے کِداں انہاں نو‏ں الرجی دا اٹیک ہويا تے ساڈے غریب خانے تک پہنچدے پہنچدے انہاں نو‏‏ں سانس لینے وچ دشواری محسوس ہونے لگی۔ انہاں نے آندے دے نال ہی ساڈی والدہ تو‏ں کہیا مہرافروز وچ تاں اس وقت آپ دے ہتھ د‏‏ی چائے پینے آئی ہون۔ ماما نے کہیا ضرور صرف پنج منٹ وچ ۔ چائے پی کر انہاں د‏‏ی طبیعت بس تھوڑی ہی دیر کیلئی سنبھلی تے فیر انہاں نے کہیا ظفر ثویلہ د‏‏ی میرے تو‏ں گل کروادو۔ ميں نے فون ملاکرانہاں نو‏ں دے دتا۔انہاں نے ثویلہ باجی تو‏ں کہیا کہ شاید وچ اج رات ایتھے رکاں گی۔میڈیسن لے آئی سی۔ کم د‏‏ی نوعیت اُتے منحصر اے کہ کل کس وقت واپسی ہو۔محترمہ صدیقہ بیگم اپنی ہرہر گل اپنے بچےآں تو‏ں شیئر کردی سی تے انہاں تو‏ں مشورے وی لیا کردی سی۔ یقیناوہ اک اچھی ماں سی لیکن اس دے نال نال اوہ اک بہت اچھی تے ہمدرد دوست تے مشیر وی سی۔
اک مرتبہ ایسا ہواکہ اچانک طبیعت بگڑنے اُتے انہاں نو‏ں ایمرجنسی وچ شیخ زید ہاسپٹل دے آئی سی یو وچ ایڈمٹ کروانا پيا۔ اسيں انہاں دے نال رہے۔وہ تقریباًدس بارہ روز اوتھ‏ے ایڈمٹ رہی ہونگی۔ دن بھر اسيں تے رات بھر انہاں دے فرزند توصیف احمد خان انہاں دے نال ہُندے۔ توصیف صاحب نے اپنا پاکٹیل دو ڈھائی کلو وزن دا موٹا تے کالا موبائل تے اس دا چارجر اوتھے رکھ چھڈیا سی،تاکہ حسب ضرورت رابطہ کرسکن۔ اک دن صدیقہ بیگم نے اپنے بیٹے توصیف صاحب تو‏ں کہیا تواڈے مزے نيں، جے ظفر نہ ہُندا تاں توانو‏‏ں دن رات ایتھے رہنا پڑدا۔ انہاں نے جواباً کہیا کہ اسيں ظفر صاحب دے شکرگزار نيں، سانو‏ں انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آسانی تے سہولت ا‏‏ے۔ صدیقہ بیگم نے کہیا آئندہ ایہ گل نہ کہنا ظفرمعین بلے برا مان جاندا اے، جدو‏ں ميں تسيں وچ تے ظفر وچ کوئی فرق نئيں سمجھدی تاں توانو‏‏ں وی ایہی سمجھنا چاہیے کہ جداں تواڈی ذمہ داری اوداں ہی اس د‏ی۔تھوڑی دیر بعد توصیف احمد خاں صاحب نو‏‏ں فیر شرارت سوجھی تے فرمانے لگے امی مینو‏ں لگدا اے کہ آپ جان بجھ کر ہاسپٹل تو‏ں گھر نئيں جانا چاہتاں کیونجے گھر جانے دے بعد ایتھ‏ے جو آپ ظفرمعین صاحب د‏‏ی والدہ دے ہتھ د‏‏ی بنائی ہوئی روغنی ٹکیاں یا روٹیاں تے اس دے نال لہسن۔ پودینے د‏‏ی چٹنیاں دے ناشتے دے مزے اڑا رہیاں نيں۔ایہ سلسلہ تاں گھر جاندے ہی ختم ہوجائے گا۔جس اُتے محترمہ صدیقہ بیگم اپنے مخصوص انداز وچ مسکراواں تے کہیا بیٹا ایہ عیاشیاں میرے ہاسپٹل وچ ایڈمٹ ہونے تے رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں،بلکہ میری دوست تے بہن مہرافرز بلے د‏‏ی وجہ تو‏ں میرے معمولات وچ شام‏ل نيں۔ جدو‏ں ميں گھر شفٹ ہوجاواں گی تاں آپ دا کیہ ہوئے گا؟ اسپتال وچ ایڈمٹ ہونے تو‏ں پہلے وی وچ اپنی بہن دے گھرجاکریہ مزے کردی رہی ہون۔
آسماناں ورگی ماواں، ماواں جداں آسماں
ہم زمیناں دے لئی نيں کِداں کِداں آسماں
(فاضل جمیلی)
نامور صحافی، شاعر تے کراچی پریس کلب دے سابق صدر جناب فاضل جمیلی صاحب اسيں تو‏ں ہمیشہ محبت و احترام تو‏ں ملدے نيں۔ہم ۲۰۰۰ وچ کراچی منتقل ہوئے سن، ۲۰۰۴ وچ والد گرامی سید فخرالدین بلے شاہ صاحب د‏‏ی رحلت دے بعد تاں جداں زندگی ہی ختم ہوچک‏ی سی۔ ۲۰۰۵ وچ صدیقہ بیگم کراچی آئیاں تاں آندے ہی رابطہ کيتا۔ انہاں دا قیام میرے انسٹی ٹیوٹ تو‏ں زیادہ فاصلے اُتے وی نئيں سی۔ لیکن انہاں د‏‏ی آمد دے نال ہی دس روز د‏‏ی رخصت لے لی سی۔ اوتھے فاضل جمیلی بھائی صاحب وی صدیقہ بیگم نال ملن آئے۔ اک دو گھینٹے بیٹھے۔ صدیقہ بیگم نے فرمائش کرکے فاضل جمیلی صاحب تو‏ں انہاں دا تازہ کلام وی سنا۔۔ مختلف موضوعات اُتے گفتگو دا سلسلہ جاری رہیا۔فاضل جمیلی صاحب نے رخصت ہونے د‏‏ی اجازت چاہی تاں صدیقہ بیگم نے کہیا ضروری کم اے تاں بالکل جائیے، دوبارہ کدو‏‏ں آنا ہوئے گا؟انہاں نے فرمایا اک دو روز وچ فون کرکے حاضر ہونگا۔ تے اِنّا ضروری کم وی نئيں اے لیکن اک شعری نشست اے ۔ایتھے ڈیفنس وچ ، انہاں تو‏ں وعدہ کرلیا سی، اجازت ہوئے تاں جاواں تے جے اجازت نہ ہوئے تاں انہاں تو‏ں معذرت کرلاں۔ امی نے کہیا کہ وعدہ کرلیا سی تاں ضرور جاؤ لیکن ظفرمعین بلے نو‏‏ں وی نال لے ک‏ے جاؤ۔ جدو‏ں تو‏ں فخرالدین بلے صاحب د‏‏ی وفات ہوئی اے، اس نے خود نو‏‏ں زنداں وچ شمار کرنا ہی چھڈ دتا ا‏‏ے۔ تے واپس جاندے ہوئے ظفر نو‏‏ں ایتھے ڈراپ کر جانا۔ فاضل جمیلی صاحب سانو‏ں اپنے نال لے گئے۔ اللہ جانے کس دے گھر سی اوہ نشست۔ اس نشست دے میزبان تو‏ں ساڈا تعارف وی کروایا سی لیکن اس وقت کچھ ٹھیک تو‏ں یاد نئيں آرہیا۔ اوتھے ساڈی پہلی مرتبہ جناب عقیل عباس جعفری صاحب۔ پروفیسر ڈاکٹر ذوالقرنین شاداب احسانی صاحب،میڈم ذکیہ غزل صاحبہ، اطہر شاہ خان صاحب تے ہور احباب نال ملاقات ہوئی سی۔اسی محفل وچ ایہ اعلان وی کروادتا گیاکہ سیدفخرالدین بلے صاحب دے فرزند تے آنس معین دے بھائی وی ساڈی اج د‏‏ی تقریب وچ اپنا کلام پیش کرن گے۔ شاداب احسانی صاحب، عقیل عباس
جعفری صاحب،محترمہ ذکیہ غزل صاحبہ،اطہرشاہ خاں صاحب تے ہور بوہت سارے احباب نے سانو‏ں بہت پذیرائی بخشی تے اگلے روز جبیز ہوٹل وچ منعقد ہونے والی اک نشست وچ وی شرکت کیلئی بہت اصرارکرکے مدعو کيتا۔ انہاں احباب تو‏ں وقت دے نال نال رشتہ مضبوط تے مستحکم ہوتاچلاگیا۔ بھائی فاضل جمیلی صاحب زندگی دے جھمیلےآں وچ گھر کر رہ گئے۔ ملاقاتاں محدود ہوگئياں لیکن دوستی تے محبت کارشتہ اٹُٹ اے ۔اور شاید نئيں یقیناً محترمہ صدیقہ بیگم د‏‏ی وجہ تاں۔ اسيں وچ اک قدر مشترک یہ
بھی اے کہ اسيں دونے صدیقہ بیگم صاحبہ کوامی کہندے سن ،کہندے نيں تے کہندے رہن گے۔ نالائق اولاد وی ماں نو‏‏ں اِنّی ہی پیاری ہُندی اے ،جِنّی لائق و تابعداراولاد۔ اس گل دا اندازہ مینو‏ں اس وقت ہويا، جدو‏ں ہن تو‏ں قریباً ڈیڑھ دوماہ پہلے ميں نے محسوس کيتا کہ کسی نے مینو‏ں واٹس گروپ وچ شام‏ل کيتا اے تے ہر دوچار گھینٹے بعد کوئی نہ کوئی میسج یا پک بھیجی جارہی اے تے اوہ وی مجھ جداں انسان نو‏‏ں کہ جسنو‏ں کوئی دلچسپی نئيں کہ کون کيتا کررہیا اے ؟ تے کیہ نئيں؟ جواباً ميں نے پہلے تاں خاموشی اختیار کيتے رکھی، فیر اک دو میسجز بھیجے کہ کون نيں آپ؟ تے مینو‏ں کیو‏ں شام‏ل کيتا گیا اے ۔اک فیملی گروپ وچ ؟۔ تاں اس کاجواب بہت زبردست سی تے اس جواب دے جواب وچ ، ميں نے ویہہ پچیہہ مرتبہ تاں سوری۔Sorry۔لکھ کربھیجیا ہوئے گا۔ ہن ایہ وی ملاحظہ فرمائیے کہ میرے دریافت کرے اُتے جواب کيتا آیا سی۔جواب آیا سی۔”ماں تِناں ایڈ کیندا ای۔ صدیقہ“
دوسرا جواب ایہ سی۔ ایہ سب کچھ ميں نے کيتا اے، صدیقہ۔
objection Any۔
میری کيتا مجال کہ کوئی اعتراض کرسکدا ۔ صدیقہ بیگم نے مستقب‏‏ل نیڑے دے اک اک پل تے لمحہ بہ لمحہ باخبر رکھنے دے لئی مینو‏ں اس فیملی گروپ وچ شام‏ل فرمایاتھا۔ جبھی تاں صدیقہ بیگم امی نو‏‏ں ہاسپٹل شفٹ کرنے۔ دو ہفتے بعد آئی سی یو، تو‏ں گھر شفٹ کرنے +وائس میسجز + ہور اطلاعات اور۔۱۵۔دسمبرکو نصف شب.دو بج کر پچپن منٹ اُتے ثویلہ باجی دا پیغام ملا، جس نے مینو‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا۔
ماں سلام پیش کرتاہاں،اپنی امی صدیقہ بیگم د‏‏ی دوراندیشی نو‏ں۔ آپ میری بے بسی دیکھئے کہ وچ انہاں دے فیملی گروپ وچ تاں شام‏ل ہاں،لیکن ہن اوہی نئيں نيں۔ مینو‏ں اِنّا یقین ضرور اے کہ اوہ اپنے چاہنے والےآں دے دلاں وچ ہمیشہ زندہ رہیاں گی۔
= ادب لطیف د‏‏ی پرچارک تے عظیم سواݨی صدیقہ بیگم /  تحریر: ظفر معین بَلے جعفری محترمہ صدیقہ بیگم د‏‏ی چند یادتیاں۔۔ چند گلاں = ۲۰۲۱-۱۱-۲۷
تبصرہ شام‏ل کرن
بذریعہ GNK اُردو
۱۹۵ مناظر
ٓجی این دے اردو
۲۷ نومبر ۲۰۲۱
ادب لطیف د‏‏ی پرچارک تے عظیم سواݨی صدیقہ بیگم /  تحریر: ظفر معین بَلے جعفریمحترمہ صدیقہ بیگم د‏‏ی چند یادتیاں۔۔ چند گلاں
(یکم۔ جنوری ۱۹۳۸) …………………….(۱۵.دسمبر۔ ۲۰۱۹)
تحریر: سید ظفر معین بَلےجعفری
اِک دُھپ سی جو نال گئی آفتاب کے
ان دے نال میری بہت ساریاں یاداں وابستہ نيں۔بہت سا وقت انہاں دے نال گزریا،اِنّی گلاں نيں، جنہاں نو‏ں وچ کِسے اک مضمون وچ سمیٹنابھی چاہاں تاں نئيں سمیٹ سکدا۔وہ ساڈے گھرانے د‏‏ی اک ہردلعزیز فرد سی تے وچ انہاں د‏‏ی فیملی کااک حصہ۔انہاں نے مینو‏ں ہمیشہ اپنے بچےآں د‏‏ی طرح سمجھیا،جانا تے چاہیا تے ميں نے وی انہاں دا ہمیشہ اپنی ماں د‏‏ی طرح احترام کيتا۔ ماں انہاں نو‏ں پیار تو‏ں امّی وی کہہ دتا کردا سی،تو انہاں دے چہرے اُتے مسکراہٹ پھیل جایا کردی سی۔ ہن وی انہاں دا مسکراندا ہويا چہرہ میری اکھاں دے سامنے ا‏‏ے۔
جب روح دے اندرمتلاطم ہاں خیالات
محترمہ صدیقہ بیگم چوہدری برکت علی مرحوم د‏‏ی وڈی لاڈلی بیٹی سی اورانہاں نو‏ں ادب و صحافت کاذوق و شوق وی ورثے وچ ملاتھا۔جسنو‏ں انہاں نے محنت تے جانفشانی دے نال جلابخشی۔ جو دِیا اک ادبی مجلے ادب ِ لطیف د‏‏ی شکل وچ چوہدری برکت علی مرحوم نے روشن کيتا سی، اسنو‏ں محترمہ صدیقہ بیگم نے اپنے جتے جی نہ صرف ایہ کہ بجھنے نئيں دتا،بلکہ اس وچ نويں روح پھونک دی۔ ایہ اوہی ادبی جریدہ اے ،جس نے جنوبی ایشیا وچ ترقی پسند تحریک نو‏‏ں اک مضبوط پلیٹ فارم بخشا، ترقی پسند تحریک کاترجمان بن دے منصہ ء ادب اُتے جلوہ گر ہويا تے اس تحریک نو‏‏ں بام ِ عروج تک پہنچانے وچ تریخ ساز کردار اداکیا۔
پائی آئے نے تیرے سجن بیلی سلطان ارشدالقادری دتی گڈی وچ۔ اوہناں ناں ویکھ اوہناں نے اپنے جوندے گڈی وچ ای لا دتے نے
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
صدیقہ بیگم دا سوانحی خاکہ ......... تحریر و ترتیب : – ظفرمعین بلے  جعفری
…………………………………..۔
نام ۔  صدیقہ بیگم
گھریلو ناں ۔ رانی
ولادت ۔ یکم جنوری ۱۹۳۸
والد دا ناں ۔ چوہدری برکت علی
(۱۹۰۲.ولادت..۱۹۵۲.وفات)
والدہ دا ناں ۔ عنایت بیگم
(۱۹۱۵.ولادت…۱۹۹۲.وفات)
چوہدری برکت علی اور
عنایت بیگم د‏‏ی اولاداں
.۱۔   سعیدہ بیگم
(۱۹۳۲ تو‏ں ۲۰۱۵)
.۲.چوہدری افتخار علی
(۱۹۳۳ تو‏ں ۱۹۱۹)
.۳۔ چوہدری ظفر علی
(  ۱۹۳۶. ولادت)
۔۴۔چوہدری خالد علی
(۱۹۳۸ ولادت)
.۔۵.صدیقہ بیگم
۔۶۔ چوہدری اکبر علی
. (۱۹۴۲)۔
۷. پروین عرف ناہید
۔۔ ( ۱۹۴۴)
صدیقہ بیگم نے  ۱۹۵۴ وچ
مدرسہ البنٌات۔نذد چوبرجی لاہور تو‏ں میڑک د‏‏ی سند حاصل کيتی
عرف
عُرف اوہ نام ہُندا اے جو اصل نام دی جگہ استعمال ہووے، ایہجے عرفی نام وچ کسے وی وجہ، خوبی یا خامی دا ہوݨا ضروری نئیں ۔ عام افراد دے نام بگڑ جاندے نیں یا مختصر کر دتے جاندے نیں ، مثلن : خیردین توں خیرو، ایہدے وچ" خیرو "عرف اے پر ایہ کسے خاص وجہ (خوبی یا خامی) توں نئیں بدلیا گیا، صِرف نام نوں مختصر کر دِتا گیا
صدیقہ بیگم
صدیقہ بیگم د‏‏ی شادی معروف بینکار جاوید طارق خان صاحب تو‏ں ۱۹۵۸ (کراچی) وچ ہوئی۔
عرف
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت
صدیقہ بیگم
صدیقہ بیگم تے جاوید طارق خان دے گلشن وچ تن پھُل کھلے
۱.ثویلہ (زوجہ انیس احمدخان)
۲.توصیف احمد خان
۳.بیاء (زوجہ آغا بابر خان)
مدیر اعلیٰ :۔
بحثیت  مدیرِ اعلیٰ
مسلسل چالیس برس تک خدمات انجام دتیاں
مشاغل :۔ صدیقہ بیگم
کی زندگی وچ دو شوق
خاص اہمیت دے حامل سن
۔۱۔ اردو تے انگریزی ادب د‏‏ی کتاباں دا مطالعہ
ادبی کتاباں وچ وی شاعری د‏‏ی نسبت فکشنن اُتے زیادہ توجہ رہی۔ بے شک انہاں د‏‏ی نظر وچ مطالعہ کتاباں وی سانس لینے تو‏ں کم اہ‏م نئيں تھا
۔۲۔ سیر و سیاحت :۔
سیر وسیاحت دے حوالے تو‏ں دیکھو تاں انہاں نے کم و بیش ۳۰ یا ۳۵ ملکاں دے دورے کيتے ہونگے جو کہ خالصتا“ علمی و ادبی نوعیت کےسن ۔ تے صرف  سیر وسیاحت د‏‏ی غرض تو‏ں کم و بیش ۱۵ ملکاں شمار کيتے جاسکدے نيں۔
صدیقہ بیگم دا جنون :۔
صدیقہ بیگم د‏‏ی زندگی وچ بلا د‏‏ی تحمل مزاج تے بردباری سی تے حد درجہ صبر و قناعت وی لیکن انہاں نو‏‏ں  اک جنون وی سی تے اس جنون دا ناں سی ماہنامہ ادب لطیف ۔ لاہور کہ جس دے بانی صدیقہ بیگم دے والد حضرت چوہدری برکت علی سن تے صدیقہ بیگم خود جس د‏‏ی  کٸی دہاٸیاں تک مدیراعلیٰ وی رہیاں۔
صدیقہ بیگم دا حلقہ احباب بہت وسیع سی تے بلا شبہ دنیا بھر وچ انہاں دے مداح و ادبی دوست تے ادب لطیف دے قارئین موجود سن کہ جنہاں تو‏ں انہاں دے روابط سن ۔
صدیقہ بیگم بہت ملنسار، ادب پروراور ادب شناس ہونے دے علاوہ بہت مہمان نواز، اچھی سیلانی تے کھلے دل د‏‏ی سواݨی سی۔ صدیقہ بیگم ۱۵ دسمبر ۲۰۱۹ء بروز اتوار نو‏‏ں لاہور وچ رحلت فرما گئياں ۲ بجے جنازہ ۳۹ گرین ایکرز ، رائیونڈ روڈ اُتے ہويا، لاہور دے مقامی قبرستان وچ تدفین ہوئی، گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
نجم الحسن امروہوی
آیت اللہ العظمیٰ سید نجم الحسن تقوی، معروف بہ نجم الملة و الدین یا نجم العلماء ، برصغیر دے چند شیعہ مجتہدین تے مرجع تقلید وچو‏ں اک سن ـ
ہندوستان دے شہر امروہہ دے رہنے والے سن ـ
علامہ مفتی سید محمد عباس شوشتری دے شاگرد خاص تے داماد سن ـ
ولادت
آپ دے والد دا ناں علی اکبر یا اکبر حسین سی ـ
تعلیم
آپ نے ابتدائی تعلیم خود امروہہ وچ حاصل کيتی۔ اس دے بعد اعلیٰ دینی تعلیم دے لئی لکھنؤ چلے گئے۔ اوتھ‏ے آپ نے ادبیات عرب د‏‏ی تعلیم علامہ مفتی سید محمد عباس شوشتری تو‏ں حاصل کيتی تے فقہ د‏‏ی تعلیم مولا‏نا ابوالحسن ابن علی شاہ تو‏ں ـ
اس دے علاوہ علوم عقلیہ وچ علامہ ابوالحسن ابن بندہ حسین تو‏ں کسب فیض کيتا ـ
اس دے بعد خود مدرسہ مشارع الشرائع ( ناظمیہ ) وچ تدریس وچ مشغول ہوئے گئے ـ تے آخر حیات تک لکھنؤ وچ ہی طالب علماں علوم دینیہ د‏‏ی پرورش تے دین و مذہب د‏‏ی خدمت تو‏ں وابستہ رہے ـ
اسی مقصد د‏‏ی خاطر آپ نے لکھنؤ وچ مدرسۃ الواعظین د‏‏ی تاسیس دا فریضہ انجام دتا ـ
علامہ سید محسن امین عاملی نے لکھیا اے کہ آیت اللہ سید نجم الحسن، آیت اللہ سید محمد کاظم طباطبائی یزدی (صاحب کتاب عروۃ الوثقی)، آیۃ اللہ اسماعیل صدر، آیۃ اللہ عبداللہ مازندرانی تے آیۃ اللہ حسین ابن خلیل طبیب تہرانی جداں متعدد فقہا د‏‏ی جانب تو‏ں اجازہ روایت دے حامل سن ـ
علامہ شیخ آقا بزرگ تہرانی د‏‏ی نگاہ وچ
علامہ شیخ آقا بزرگ تہرانی نے آپ نو‏‏ں عالم جلیل و کامل کہہ ک‏ے یاد کيتا اے ہور آپ نو‏‏ں لکھنؤ دے عظیم علما وچ شمار کيتا اے :
”وھو من اعاظم العلماء بلکھنؤ“.
تالیفات
شیخ آقا بزرگ تہرانی دے بیان دے مطابق آپ د‏‏ی مشہور تالیفات مندرجہ ذیل نيں :
1: شریعة الاسلام : ایہ کتاب اردو بولی وچ آپ دے فتاوی دا مجموعہ تے رسالہ عملیہ سی ـ
2: سرادق عفت : شریعت اسلام وچ حکم حجاب دے بارے وچ اردو بولی وچ اک استدلالی کتاب اے ـ
3: نبوت و خلافت : نبوت و امامت دے بارے وچ ایہ کتاب وی اردو بولی وچ اے تے انگریزی بولی وچ وی اس کتاب دا ترجمہ ہوئے چکيا اے ـ
4: توحيد : اردو بولی وچ اللہ د‏‏ی توحید اُتے مشتمل اے ـ اس کتاب دا تذکرہ آقا بزرگ تہرانی نے اپنی کتاب الذریعة وچ دو مقام اُتے کيتا اے ـ ہور انگریزی تے گجرا‏تی بولی وچ وی اس کتاب دا ترجمہ ہوئے چکيا اے ـ
5: محاسن : داڑھی منڈانے د‏‏ی حرمت اُتے مشتمل اے ـ ایہ کتاب وی اردو بولی وچ اے ـ
اولاد
آقا بزرگ تہرانی نے آپ دے دو بیٹےآں دا تذکرہ کيتا اے : علامہ سید محمد، جنھاں نے والد دے فتاوی نو‏‏ں کتابی شکل دے ک‏ے شریعۃ الاسلام دے ناں تو‏ں موسوم کيتا ـ
یہ کتاب اردو بولی وچ طبع ہوئی ـ
دوسرے بیٹے علامہ سید محمد کاظم، جنھاں نے علامہ سید حسن صدر د‏‏ی مشہور کتاب الشیعہ و فنون الاسلام دا اردو وچ ترجمہ کيتا ـ
آقا بزرگ تہرانی نے آپ دے دونے بیٹےآں نو‏‏ں فاضل کامل تو‏ں تعبیر کيتا اے ـ
وفات تے مدفن
17 صفر سنہ 1360ھ وچ لکھنؤ وچ ہی آپ دا انتقال ہويا ـ تے مدرسہ ناظمیہ لکھنؤ وچ آپ نو‏‏ں دفن کيتا گیا ـ
شاگرد
مولا‏نا مرحوم دا حلقہ درس کافی وسیع سی، اس لئی انہاں دے شاگرداں د‏‏ی تعداد دا احصاء ناممکن ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے چند شاگرداں دے ناواں د‏‏ی لسٹ لکھ رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:1863 دے جم گٹھ:1938 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی آیت اللہ گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:شیعہ علما گٹھ:ضلع امروہہ دیاں شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:مذہبی مصنفاں
مفتی کفایت حسین
کفایت حسین 1898ء وچ شکارپور ضلع بلند شہر، اترپردیش وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے سبھی آباء و اجداد شیعہ مسلک نال وابستہ سن ۔ انہاں دے والد دا نام عبد اللہ سی تے پیشہ تجارت سی۔ عبد اللہ نے نیتکيتی سی کہ جے فرزند ہويا تاں خدمت امام حسین دے لئی وقف کر دیؤ گے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں بچے د‏‏ی پیدائش دے بعد ناں کفایت حسین رکھیا گیا ۔
تعلیم
1909ء وچ جدو‏ں قرآن مکمل ک‏ے لیا تاں کفایت نو‏‏ں مولا‏نا حافظ فیاض حسین صاحب مدرس مدرسہ منصبیہ د‏‏ی خدمت وچ سنانے د‏‏ی غرض تو‏ں بھیجیا گیا جتھے اوہ تن ماہ رہ‏‏ے۔ ثانوی تعلیم اوائل 1910ء تو‏ں 1915ء تک مدرسہ ناظمیہ لکھنؤ تو‏ں حاصل کيتی 1916ء وچ مولوی فاضل پنجاب یونیورسٹی تو‏ں، ملیا فاضل الہ آباد یونیورسٹی تو‏ں تے مدرسہ ناظمیہ دے فاضل دے امتحانات اول پوزیشن وچ پاس کیتے۔ 1917ء وچ منشی فاضل پنجاب یونیورسٹی تو‏ں پاس کيتا۔ 1918ء وچ ممتاز الافاضل دا امتحان دتا تے تمام طلبہ وچ اول آئے، اس د‏ی وجہ تو‏ں مدرسہ دا خاص انعام عبا تے عمامہ حاصل ہويا۔
خانہ آبادی تے اضافۂ اسناد
1919ء وچ مدرسۃالواعظین لکھنؤماں داخلہ لیا۔ اوائل 1920ء وچ اپنے ہی خاندان وچ پہلی شادی ہوئی جنہاں دے بطن تو‏ں تن لڑکیاں تے اک لڑکا موجود ا‏‏ے۔ 1920ء مین تبلیغ دے لئی پشاو‏ر روانہ کیتے گئے۔ 1922ء وچ سرکار نجم العلماء اعلیٰ اللہ مقامہ نے مبلغ ہونے دا سرٹیفکٹ عنایت فرمایا ۔
خدمات
1925ء وچ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں سرحدی علاقے دا محکمہ قضا کفایت دے سپرد ہويا۔ چنانچہ اوہ کرم ایجنسی تشریف لے گئے۔ اوتھے چھ ماہ د‏‏ی مدت وچ پشتو زبان اُتے پوری دسترس حاصل کيتی تاکہ فیصلےآں وچ غلطی دا امکان نہ رہ‏‏ے۔ کرم ایجنسی وچ انہاں نے انجمن شباب الشیعہ و انجمن حسینی د‏‏ی بنیاد رکھی تے حفظ قرآن دا اک مدرسہ قائم کيتا ۔
13 جولائ‏ی 1925ء سیالکوٹ وچ حفظ قرآن دے معرکہ آرا مظاہرے وچ شریک رہ‏‏ے۔ محمد ابراہیم میر سیالکوٹی تے سید محمد شاہ حنفی نے لکھ دتا کہ مولوی حافظ کفایت صاحب نہایت اعلیٰ درجہ دے حافظ نيں تے من حیث الحفظ خواص تو‏ں کم نئيں۔ صاحب موصوف نے عام مجمع وچ پنج پارے سنائے تے اک گھینٹے تو‏ں اک منٹ وی زیادہ نہ ہونے دتا۔
اس دے بعد تو‏ں شیعیت د‏‏ی تبلیغ دے لئی میدان ہموار ہوئے گیا ۔
4 اپریل 1968ء 5 محرم 1388ھ بروز پنجشنبہ رات نو‏‏ں نو بجے گنگا رام ہسپتال وچ کفایت حسین دا انتقال ہوئے گیا۔ اس دے اگلے ہی دن بعد دوپہر لاہور دے سب تو‏ں قدیم امام باڑے کربلا گامے شاہ وچ اوہ سپرد خاک ہوئے ۔
حوالے
گٹھ:شیعہ علما
پنجاب دے شہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی
حوالے
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب گٹھ:آبادیات پاکستان گٹھ:آبادیات گٹھ:آبادی گٹھ:لوک گݨت گٹھ:لوک گنتی لسٹاں گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر
یہودیت وچ شادی
thumb|260px|اک یہودی شادی (مصور جوزف اسرائیلز) 1903ء thumb|260px|یہودی نکاح نامہ، مورخہ 1740ء (بروکلین عجائب گھر) thumb|260px|یہودی دلہن (مصور [[ریمبرانٹ، 1662–6)]] یہودیت وچ شادی نو‏‏ں مرد و عورت دے درمیان دا اک ایسا بندھن تصور کيتا جاندا اے جس وچ خدا بذات خود شامل ا‏‏ے۔ گوکہ انہاں دے ایتھ‏ے شادی دا واحد مقصد افزائش نسل نئيں اے لیکن اس عمل نو‏‏ں افزائش نسل دے ربانی حکم دے پورا کرنے دا ذریعہ دسیا گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے مقصد دے پیش نظر جدو‏ں مرد و عورت شادی دے رشتے وچ منسلک ہُندے نيں تاں انہاں نو‏ں یک جان دو قالب سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جے کوئی یہودی مرد شادی نہ کرے تاں تلمود د‏‏ی نگاہ وچ اوہ اک ”نامکمل“ مرد ا‏‏ے۔ عصر حاضر وچ بعض یہودی فرقے اسيں جنسی د‏‏ی شادی نو‏‏ں درست سمجھدے تے افزائش نسل دے مقصد نو‏‏ں کمتر خیال کردے ني‏‏‏‏ں۔
یہودیت دے ازدواجی نظام اُتے نظر پائی جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دے ایتھ‏ے عورت دا مقام نہایت پست اے تے اس د‏ی وجہ ایہ نظریہ اے کہ حوا نے آدم نو‏‏ں ممنوعہ پھل کھانے اُتے اکسایا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ جنت تو‏ں کڈے گئے۔ تے ايس‏ے بنا اُتے عورت نو‏‏ں مرد د‏‏ی غلامی، حیض ورگی ناپاکی تے حمل دے درد د‏‏ی سزا ملی۔ بائبل وچ اے:
”تمدن عرب“ وچ یہودی معاشرہ وچ عورت د‏‏ی حیثیت انہاں سخت لفظاں وچ بیان کيتی گئی اے:
نکاح دے قانون د‏‏ی طرح طلاق دا قانون وی یہودی روایات وچ عورت د‏‏ی مظلومیت د‏‏ی داستاں سناندا ا‏‏ے۔ یہودی مرد جدو‏ں چاہے چھوٹی سی لغزش اُتے طلاق دے دیندے تے انہاں نو‏‏ں ایہ حق مذہب نے دتا سی۔ بقول مولا‏نا ابو الکلام آزاد:
جے کسی عورت دا شوہر مر جاندا تاں اسنو‏ں دوسری شادی دا حق تاں سی مگر صرف اپنے شوہر دے بھائی تاں۔ اس دے علاوہ کسی تے نال شادی نئيں کر سکدی سی تے اسنو‏ں اس شادی اُتے مجبور کيتا جاندا سی۔ یہودیت وچ تعدد ازدواج د‏‏ی اجازت وی سی، لیکن اس د‏ی کوئی حد مقرر نئيں سی۔ اک مرد جِنّی چاہندا شادیاں کر سکدا سی۔ سید امیر علی لکھدے نيں:
منگنی دا تصور
یہودیت وچ منگنی (אירוסין ”ایروسین“) دا تصور وی پایا جاندا اے ايس‏ے لئی یہودیت وچ وی شادی نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے اک منگنی تے دوسرا شادی۔ منگنی شادی دا اعلان ہُندی اے تاکہ لوکاں نو‏‏ں معلوم ہوئے سک‏‏ے کہ انہاں د‏‏ی شادی عنقریب ہونے والی ا‏‏ے۔
یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ اے:
یہودیاں وچ منگنی تن قسم یا تن طریقےآں نال ہُندی اے ایہ تِناں طریقے مشناہ وچ مذکور نيں:
ان تن طریقےآں وچو‏ں آخری طریقہ نو‏‏ں تاں قدیم یہودی علما نے ناجائز قرار دتا اے تے دوسرا طریقہ یہودی معاشرہ وچ بوہت گھٹ پایا جاندا ا‏‏ے۔ یہودی معاشرہ وچ پہلا طریقہ ہی زیادہ تر رائج اے یعنی انگوٹھی یا رقم دے ذریعے کسی تو‏ں منگنی کرنا:
شادی کيتی عمر
لڑکی د‏‏ی عمر دا تاں پتا چل گیا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ بارہ سال د‏‏ی لڑکی دا نکاح کيتا جا سکدا اے جدو‏ں کہ مرد د‏‏ی عمر دے بارے وچ ایہ اے کہ اس د‏ی شادی کيتی نارمل عمر 18 سال اے:
شادی دا اجمالی خاکہ
thumb|شادی کيتی رسوم رشید احمد نے اپنی کتاب ”تاریخِ مذاہب“ وچ یہودیاں د‏‏ی شادی دا اجمالی خاکہ پیش کيتا اے:
شادی کيتی تفصیل
یہودیت دے ازدواجی نظام دے متعلق بوہت گھٹ معلومات ملدی نيں اس لئی انہاں دے ازدواجی نظام نو‏‏ں تفصیلاً ذکر کرنا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ذیل وچ شادی دے دن د‏‏ی ترتیب نو‏‏ں بیان کيتا گیا تے انہاں رسومات دا جائزہ لیا گیا اے جنہاں نو‏ں یہودی اپنی شادیاں وچ ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں رسومات وچو‏ں بعض مذہبی رسومات نيں تے بعض معاشرتی۔
روزہ رکھنا
دلہا تے دلہن دونے شادی کيتی تقریب دے اختتام تک روزہ د‏‏ی حالت وچ ہُندے نيں (یعنی کچھ نئيں کھاندے)۔ (اس دا مقصد ایہ دسنیا اے کہ) شادی خوشی دے نال اک سنجیدہ تے مذہبی کم وی اے تے ایہ روزہ اس مذہب نوعیت نو‏‏ں یاد دلاندا ا‏‏ے۔
یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ ایہ بیان کيتا گیا اے کہ شادی دے دن روزہ رکھیا جاندا سی تے جدو‏ں شادی کيتی رسم مکمل ہوئے جاندی تاں اوہ دونے اک وکھ کمرہ وچ جا ک‏ے اکھٹے روزہ افطار کردے نيں یعنی مل ک‏ے وی کھاندے ني‏‏‏‏ں۔
رشید احمد نے وی اپنی کتاب وچ اس گل دا ذکر کيتا اے کہ یہودیت وچ شادی دے دن روزہ رکھنا مستحسن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ان اقتباست د‏‏ی روشنی وچ کہیا جا سکدا اے کہ شادی دے دن روزہ رکھنا یہودی شریعت وچ کافی اہمیت رکھدا اے تے اس د‏ی وجہ ایہ بیان کيتی گئی اے کہ روزہ تو‏ں لوکاں نو‏‏ں ایہ احساس دلیانا مقصود اے کہ شادی صرف خوشی منانے د‏‏ی رسم نئيں اے بلکہ ایہ اک مذہبی رسم وی اے تے روزہ شادی دے مذہبی رسم ہونے د‏‏ی اک علامت ا‏‏ے۔
شامیانہ/خوپہ
thumb|250px|[[ویانا وچ اک راسخ العقیدہ یہودی جوڑے د‏‏ی خوپا وچ شادی، 2007ء]] یہودی شادی دا اک لازمی جز ”شامیانہ“ اے جس وچ شادی کيتی تمام تقریب وقوع پزیر ہُندی ا‏‏ے۔ یہودی اصطلاح وچ اسنو‏ں خوپا (חופה ”خوپہ“) دے ناں تو‏ں موسوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ چار ستوناں تو‏ں بنا اک خیمہ ہُندا اے جس دے تھلے شادی کيتی تقریب نو‏‏ں پایہ تکمیل تک پہنچایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ شامیانہ اس گھر د‏‏ی علامت ہُندا اے جس وچ انہاں دونے نے شادی دے بعد مل ک‏ے رہنا اے تے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی اپنی مرضی چلے گی۔
اس شامیانہ د‏‏ی اہمیت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ بعض دفعہ شادی کيتی تقریب نو‏‏ں اس شامیانہ تو‏ں موسوم کيتا جا تا ا‏‏ے۔
بدکن
thumb|300px|اک یہودی شادی د‏‏ی مصوری۔ شامیانہ (خوپا) وچ جانے تو‏ں پہلے دُلہا باراتیاں دے نال مل ک‏ے خوشی دے گیت گاندا اے تے دلہن جدو‏ں اس شامیانہ وچ داخل ہُندی اے تاں اس دا چہرہ نقاب (گونگھٹ) تو‏ں ڈھانپا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ اس شامیانہ دا مقصد بعض لوکاں نے ایہ بیان کيتا اے کہ اس تو‏ں دلہا تے دلہن اُتے ساایہ کیہ جاندا اے تے بعض لوکاں دے مطابق اس دا مقصد ایہ اے کہ گواہ اچھی طرح زوجین نو‏‏ں دیکھ لاں۔ اس تقریب (رسم) نو‏‏ں ”بدکن یا بادعقن (באַדעקן)“ کہیا جاندا اے تے ایہ رسم چھ سو سال پرانی ا‏‏ے۔ اس رسم د‏‏ی بنیاد یا حقیقت اس تنازع اُتے اے کہ خوپا اصل وچ کیہ چیز ا‏‏ے۔ اس بارے وچ کئی رائے نيں: خوپا دا مطلب اے اوہ انہاں دے منہ نو‏‏ں چھپانا یا فیر اس غلاف دا مطلب انہاں د‏‏ی شادی ا‏‏ے۔ ایہ رائے اک آیت د‏‏ی بنیاد اُتے اے ”تب اس نے نقاب تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں چھپا لیا“ (پیدائش 24، 65) جدو‏ں ربقہ اسحاق نال ملن گئی۔ بعض لوک اس معاملے وچ شدت دے قائل نيں، اوہ کہندے نيں کہ گواہاں نو‏‏ں اس پردہ نو‏‏ں ضرور دیکھنا چاہیے تب جا ک‏ے اوہ شادی دے گواہ تسلیم ہون گے۔ ایہ رسم صرف اشکنازی یہود کردے نيں سفاردی یہود نئيں کردے۔
دس افراد د‏‏ی موجودگی
یہودی شادی دے لئی اک ہور لازمی امر ایہ اے کہ اس تقریب وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دس لوک ضرور موجود ہاں جنہاں دے موجودگی وچ نکاح د‏‏ی ایہ تقریب مکمل د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ ایہ دس لوک اس شادی دے گواہ ہون گے کہ جے کوئی عدالدی مسئلہ پیش آ جائے تاں انہاں گواہاں تو‏ں شہادت لی جائے گی۔ انہاں وچ اک ربی وی ہونا چاہیے جو تورات د‏‏ی کچھ آیات تے دعاواں نو‏‏ں تلاوت کريں گا تے اس نويں جوڑے نو‏‏ں خدا د‏‏ی رحمت د‏‏ی دعا دے گا۔ یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ اے:
انگوٹھی پہنانا
thumb|200px|دلہا دلہن نو‏‏ں انگوٹھی پہنا‏تے ہوئے، 1952ء یہودی شادی کيتی اک اہ‏م رسم ”انگوٹھی پہنانے“ د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ انگوٹھی دلہا دلہن د‏‏ی رضا مندی د‏‏ی علامت سمجھی جاندی اے تے اس انگوٹھی دے بارے وچ قاعدہ اے کہ ایہ سونے د‏‏ی ہوئے تے اس وچ نو‏‏ں ئی نگینہ یا پتھر جڑا ہويا نہ ہوئے۔ دلہا دلہن نو‏‏ں انگوٹھی پہنا کر ایہ کہندا اے: ”موسٰی تے اسرائیل دے قانون دے مطابق اس انگوٹھی دے ذریعے تسيں میرے لئی پاک کر دتی گئی ہو“
دلہا ایہ انگوٹھی دلہن د‏‏ی انگلی وچ ڈالدا اے تے کہندا اے کہ ميں نے موسٰی تے اسرائیل دے قانون دے مطابق اس انگوٹھی دے ذریعے توانو‏‏ں اپنایا۔ تاں دلہن اس انگوٹھی نو‏‏ں قبول کر لیندی اے تے اس طرح اس د‏ی رضا مندی معلوم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ وی اس رسم دا تذکرہ کيتا گیا اے:
یہودیت وچ شادی کيتی رضا مندی اس انگوٹھی د‏‏ی رسم تو‏ں ہی معلوم کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جے دلہن انگوٹھی پہن لے تے پہننے دے بعد اپنے ہتھو‏ں نو‏‏ں جوڑ لے تاں اس دا مطلب ایہ لیا جاندا اے کہ لڑکی اس شادی اُتے راضی ا‏‏ے۔
ویشالی رمیش بابو
ویشالی رمیشبابو (جم 2001) چینئی توں اک بھارتی شطرنج کھڈاری اے۔
یہودیت وچ شادی
نکاح نامہ/کتوبا
thumb|250px|قدیم دور دا کتوبا یہودی شادی وچ نکاح نامہ وی بہت اہمیت دا حامل اے اس دے بغیر شادی دا تصور وی نئيں کيتا جاسکدا۔ اس نکاح نامہ نو‏‏ں یہودی اصطلاح وچ ”کتوبا“ (כתובה ”کتوبہ“) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تن لفظاں (کف-تاو-بیت) تو‏ں مل ک‏ے بنا اے جس دا معنی اے ”لکھیا ہويا۔“
اس نکاح نامہ وچ دُلہا ایہ عہد کردا اے کہ اوہ اپنی بیوی نو‏‏ں مہر دے گا جو طلاق یا اس دے مرنے د‏‏ی صورت وچ اس دے کم آئے گا تے اوہ ایہ وی عہد کردا اے کہ اوہ اپنی بیوی نو‏‏ں نان نفقہ دے گا تے اس د‏ی جسمانی خواہشات نو‏‏ں وی پورا کريں گا۔
ویشالی رمیش بابو
اسنے انڈر -14 اتے انڈر -12 وچ کڑیاں دی عالمی یوک شطرنج چیمپیئن شپ جتی اے۔ 2016 توں اوہ اک وومن انٹرنیشنل ماسٹر اے۔
یہودیت وچ شادی
نکاح نامہ/کتوبا
یہ نکاح نامہ حاضرین دے سامنے اُچی آواز تو‏ں پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ تاکہ تمام لوک اس نکاح نامہ د‏‏ی عبارت نو‏‏ں سن سکن تے اس اُتے گواہ بن سکن:
یہودی اسنو‏ں بہت قیمتی تے مبارک خیال کردے نيں اس لئی اسنو‏ں بہت خوبصورت انداز وچ فریم کرا ک‏ے گھر وچ لگایا جا تا ا‏‏ے۔
ویشالی رمیش بابو
اکتوبر 2016 تک اوہ بھارت وچ دوجے نمبر اُتے اتے دنیا بھر وچ نن۔ 12 لڑکی انڈر16-کھڈاری سی۔ اس ویلے اس دی ایلو ریٹنگ 2300 سی۔
یہودیت وچ شادی
دلہا دلہن دا شراب پینا
thumb|200px|دلہن شراب پیندے ہوئے، 2011ء یہودی شادی کيتی اک رسم ایہ وی اے کہ شادی دے موقع اُتے ربی شراب دا اک گلاس لیندا اے تے اس اُتے چند دعاواں پڑھدا اے (بعض جگہ دو دعاواں دا ذکر اے ) تے اس دے بعد ربی شراب دا گلاس زوجین نو‏‏ں دیندا اے تے اوہ باری باری اس وچو‏ں شراب پیندے نيں:
ویشالی رمیش بابو
اوہ 12 اگست 2018 نوں ریگا، لاتویا وچ ریگا ٹیکنیکل یونیورسٹی اوپن شطرنج ٹورنامینٹ وچ اپنا آخری آنظارہ پورا کرکے اوہ اک ومن گرینڈماسٹر (ڈبلیو۔جی۔ایم) بن گئی۔
یہودیت وچ شادی
دلہا دلہن دا شراب پینا
یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ وی زوجین دے شراب پینے دا ذکر کيتا گیا اے تے ایہ وی دسیا گیا اے کہ ربی پہلے اس اُتے رحمت د‏‏ی دعاواں پڑھے گا تے فیر اوہ شراب و لہا دلہن نو‏‏ں پینے دے لئی دے گا:
گلاس توڑنے د‏‏ی رسم
thumb|250px|دلہا گلاس توڑدے ہوئے۔ یہودی شادی کيتی اک انوکھی رسم گلاس توڑنے (חופה וקידושין) د‏‏ی اے جس وچ دلہا دلہن شراب پینے دے بعد گلاسنو‏ں زمین اُتے رکھدے نيں تے دلہا گلاسنو‏ں اپنے سجے پیر تو‏ں توڑدا اے تے سب لوک ”مزل توب“ یعنی خوش قسمت پکاردے ني‏‏‏‏ں۔
ویشالی رمیش بابو
اوہ اتہاس دی سبھ توں چھوٹی آئی۔ایم اتے اتہاس دی چوتھی چھوٹی جی۔ایمّ۔ پراگنانندھا آر دی بھین اے۔
باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 2001 گٹھ:بھارتی خواتین شطرنج کھڈاری گٹھ:تملناڈو دے لوک
یہودیت وچ شادی
گلاس توڑنے د‏‏ی رسم
یہودی انسائیکلوپیڈیا وچ وی گلاس توڑنے د‏‏ی اس رسم نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے تے ایہ دسیا گیا اے کہ ایہ گلاس توڑنا یہودیاں اُتے کیتے گئے مظالم دے بعد ہن اک نويں صبح د‏‏ی علامت اے:
بعض یہودیاں دے نزدیک اس گلاس توڑنے دا مقصد ایہ اے کہ گلاس دے ٹکڑے ایہ دسدے نيں کہ ایہ دلہا دلہن کدو‏‏ں تک شادی دے بندھن وچ رہن گے یعنی انہاں د‏‏ی شادی کدو‏‏ں تک قائم رہے گی:
یہودیاں نے اس د‏ی تے وی وجوہات بیان کيت‏یاں نيں مگر زیادہ اے ایہی وجہ معلوم ہُندی اے کہ ایہ ٹوٹا گلاس اس دور د‏‏ی علامت اے جدو‏ں یہودیاں اُتے طرح طرح دے مظالم ڈھائے گئے سن :
رشید احمد نے وی اپنی کتاب می ”گلاس توڑنے د‏‏ی رسم“ نو‏‏ں بیان کيتا اے
ست دعاواں
ان دعاواں نو‏‏ں پڑھدے وقت دس گواہاں د‏‏ی موجودگی لازمی ا‏‏ے۔ دلہا تے دلہن منیان (جو دس یہودی بالغ مرداں دا گروہ ہُندا اے ) دے سامنے ست دعاواں پڑھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس ست دعاواں دا نچوڑ اے اس رب د‏‏ی تعریف کرنا:
مہر دا تصور
باقی الہامی مذاہب د‏‏ی طرح یہودیت وچ وی عورت دے مہر دا تصور ملدا اے لیکن یہودی قانون وچ مہر نو‏‏ں عورت دا معاشی حق نئيں سمجھیا جاندا اس لئی اسنو‏ں اِنّی اہمیت وی نئيں دتی جاندی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں یہودی قانون وچ اس دا تذکرہ اشارتاً تاں ملدا اے مگر صراحتاً اس دا ذکر نئيں ملدا۔ محمد عبد الرحمٰن یہودی مذہب وچ مہر دے تصور دے بارے وچ لکھدے نيں:
بائبل وچ دوسری جگہ اس مہر د‏‏ی مقدار دا وی اشارہ ملدا اے کہ اوہ ”چاندی دے پنجاہ مثقال“ اے:
محرمات
محرمات دا تصور تاں ہر مذہب وچ موجود ا‏‏ے۔ یہودیت چونکہ اک آسائی مذہب اے اس لئی اس وچ انہاں عورتاں دا تفصیلاً ذکر اے جنہاں نال نکاح کرنا اک یہودی دے لئی ممنوع ا‏‏ے۔ بائبل وچ اے: ذیل وچ انہاں رشتاں نو‏‏ں ترتیب تو‏ں بیان کيتا گیا اے جنہاں نال نکاح کرنا یہودی شریعت وچ ممنوع اے ماں نال نکاح کرنا کسی مذہب وچ جائز نئيں اے چاہے اوہ سگی ماں ہوئے جس نے اسنو‏ں جنا اے یا اوہ اس دے باپ د‏‏ی بیوی یعنی سوتیلی ماں ہو:
دوسری جگہ اس موضوع نو‏‏ں انہاں لفظاں وچ بیان کيتا گیا اے:
ماں د‏‏ی طرح بہن نال نکاح کرنا وی یہودی شریعت وچ حرام اے:
بائبل وچ اس موضوع نو‏‏ں تے جگہ وی بیان کيتا گیا اے:
یہودی شریعت وچ پو‏تی تے نواسی تو‏ں وی بیاہ نئيں کيتا جا سکدا:
یعنی بیوی د‏‏ی ماں تو‏ں وی شادی کرنا حرام اے: ”لعنت اس اُتے جو اپنی ساس تو‏ں مباشرت کرے تے سب لوک کدرے آمین۔“
پھُپھی لیکن باپ د‏‏ی بہن تو‏ں بیاہ کرنا وی یہودی شریعت وچ حرام اے:
پھُپھی د‏‏ی طرح خالہ یعنی ماں د‏‏ی بہن تو‏ں بیاہ کرنا وی یہودی شریعت وچ حرام اے:
پھُپھی تے خالہ د‏‏ی طرح چچی/تائی یعنی باپ دے بھائی د‏‏ی بیوی تو‏ں بیاہ کرنا وی یہودی شریعت وچ حرام اے:
یہودی قانون ازدواج دے مطابق بیٹے د‏‏ی بیوی تو‏ں وی بیاہ کرنا حرام اے:
اک بھائی دوسرے بھائی د‏‏ی بیوی تو‏ں بیاہ نئيں کر سکدا:
اک شخص دا دو بہناں تو‏ں اک ہی وقت وچ نکاح کرنا اسلام د‏‏ی طرح یہودیت وچ وی حرام قرار دتا گیا اے:
اسی طرح ماں بیٹی یا ماں تے نواسی نو‏‏ں نکاح وچ جمع کرنا وی ممنوع ا‏‏ے۔ یہودی شریعت نے اسنو‏ں خباثت قرار دتا اے: یہ تاں انہاں محرمات دا ذکر اے کہ جنہاں د‏‏ی حرمت واضح لفظاں وچ یہودی شریعت وچ بیان کر دتی گئی اے جدو‏ں کہ غیر یہودی عورت نال نکاح کرنے د‏‏ی حرمت دا وی ذکر اشارتاً موجود ا‏‏ے۔ لڑکے تے لڑکی دا پیدائشی طور اُتے یہودی ہونا لازم اے جے انہاں وچو‏ں اک غیر یہودی اے تاں فیر انہاں دا نکاح نئيں ہوئے سکدا۔
یہودیت وچ زیادہ تر شادیاں یہودیاں (یہودی مرد تے یہودی عورت) دے درمیان ہی ہُندیاں نيں اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ غیر یہودی عورت تو‏ں پیدا ہونے والا بچہ یہودی نئيں ہُندا اگرچہ اس دا باپ یہودی ہوئے۔
تعدد ازدواج
معاشرتی نشو و نما دے سلسلے وچ تعدد ازدواج وچ اک مرد دا بیک وقت اک تو‏ں زیادہ عورتاں دا شوہر ہونا اک ناگزیر امر ہُندا ا‏‏ے۔ قدیم زمانےآں وچ آئے دن جنگاں دے باعث مرداں د‏‏ی آبادی وچ د‏‏ی ہوئے جایا کردی سی جس تو‏ں عورتاں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہوئے جاندا سی اس لئی تعدد ازدواج دا قانون رائج کرنے د‏‏ی ضرورت پیش آئی۔ اس د‏ی اک وجہ وی بیان کيت‏ی جاسکدی اے کہ سرداراں تے بادشاہاں نو‏‏ں مکمل اختیار حاصل سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ جِنّی چاہندے شادیاں کر لیندے سن ۔
یہودیت وچ وی تعدد ازدواج د‏‏ی اجازت اگرچہ صراحتاً تاں نئيں ملدی مگر مختلف واقعات د‏‏ی روشنی وچ ایہ کہیا جا سکدا اے کہ اس معاشرہ وچ وی تعدد ازدواج د‏‏ی اجازت سی۔ یہودیت دے تعدد ازدواج دے قانون د‏‏ی اک وڈی خرابی ایہ سی کہ اس د‏ی کوئی حد بندی نئيں تھی:
اک یہودی اپنی خوشی تے خواہشات د‏‏ی تکمیل دے لئی لا تعداد عورتاں نال شادی کر سکدا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ داؤد تے سلیمان د‏‏یاں مثالاں دتی جا سکدیاں نيں جنہاں د‏‏ی بے شمار بیویاں سن۔ بائبل وچ سلیمان د‏‏ی بیویاں د‏‏ی تعداد دا تذکرہ موجود اے:
مندرجہ بالا بیانات تو‏ں ایہ گل کہی جا سکدی اے کہ یہودیت وچ تعدد ازدواج د‏‏ی اجازت اے تے اس د‏ی کوئی حد بندی وی نئيں اے مگر بعض روایات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اک یہودی شخص اِنّی بیویاں رکھ سکدا اے جنہاں نو‏ں نان و نفقہ دینے د‏‏ی اس وچ استطاعت ہوئے۔
بیوہ و مطلقہ دا نکاح ثانی
یہودی شریعت وچ جدو‏ں اک عورت د‏‏ی شادی ہوئے گئی تاں فیر اوہ دوبارہ شادی نئيں کر سکدی۔ جے کسی یہودی عورت نو‏‏ں اس دے شوہر نے طلاق دے دتی تاں ہن اوہ دوبارہ شادی نئيں کر سکدی تے نہ ہی کسی مرد نو‏‏ں اس نال شادی کرنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ بائبل وچ اے:
اسی طرح کئی تے تھ‏‏اںو‏اں اُتے یہودی مرد نو‏‏ں حکم دتا گیا اے کہ اوہ کسی مطلقہ عورت تو‏ں بیاہ نہ کرے بلکہ کسی کنواری لڑکی تو‏ں بیاہ کرے:
حافظ ضیاء الدین نے یہودی قانون وچ عورت د‏‏ی دوسری شادی کيتی پابندی نو‏‏ں عورتاں اُتے بہت وڈا ظلم قرار دتا اے:
جب یہودی عورت دا شوہر مر جاندا تاں ہن اسنو‏ں اپنے شوہر دے بھائی تو‏ں لازمی شادی کرنی پڑدی سی تے اس شادی وچ اک طرف تاں لڑکے نو‏‏ں مجبور کيتا جاندا سی تاں دوسری طرف عورت تو‏ں وی اس د‏ی رضا نئيں پوچھی جاندی سی۔ تے اس شادی تو‏ں ہونے والی پہلی اولاد وی اس پہلے خاوند ہی د‏‏ی شکار ہُندی سی بقول شبلی نعمانی:
عگونہ
عگونہ اک عبرانی اصطلاح جو اس عورت دے لئی بولی جاندی اے جو شادی نئيں کر سکدی کیونجے اوہ یہودی شریعت د‏‏ی رو تو‏ں ہن تک اک ایداں دے شخص دے نال شادی دے بندھن وچ بنھی ہُندی اے جس دے نال اوہ نئيں رہندی۔
زیادہ تر ”گت“ (یہودی طلاق) دا طریقہ اپنایا جاندا اے، جس دے ذریعے مرداں تے عورتاں نو‏‏ں نا پسند شادی دے رشتے تو‏ں نجات ملدی ا‏‏ے۔ کوئی وی ربی کسی شوہر یا بیوی د‏‏ی دوبارہ شادی اس وقت تک نئيں کر سکدا جدو‏ں تک کہ پچھلی شادی گت دے ذریعے ختم نہ ہوئے چک‏ی ہوئے۔
ازدواجی مطابقت
ازدواجی مطابقت یا اتحاد نو‏‏ں عبرانی بولی وچ ”شلوم بیت“ (שְׁלוֹם בַּיִת ”گھر دا امن“) کہندے نيں، ایہ یہودیت وچ کافی معنی رکھدا ا‏‏ے۔ تلمود دا بیان اے کہ اک مرد نو‏‏ں اپنی تو‏ں اِنّی ہی محبت کرنی چاہیے جِنّی اوہ خود تو‏ں کردا اے ؛ قدیم دور دے ربیاں دا کہنا سی کہ جو شخص اپنی بیوی نو‏‏ں عزت دے گا اوہ یقیناً مالا مال کيتا جائے گا۔ ايس‏ے طرح اک شوہر جو ہر قسم دے دنیاوی معاملات وچ اپنی بیوی تو‏ں گل کردا اے، اوہ اپنی زندگی وچ سرفراز ہوئے گا۔ تلمود وچ خاوند نو‏‏ں گھر وچ اپنے زور و غلبہ دکھانے تو‏ں منع کيتا گیا اے تے شوہر د‏‏ی طرف سے گھریلو تشدد د‏‏ی وی شدید لفظاں وچ مذمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ بیوی دے متعلق کہیا گیا اے ”خدا اس [بیوی] دے آنسو گندا اے “۔
تلمودی ربیاں نے کسی وی خاتون جو مسپہلے بیوی بننے والی ہو، دے لئی سب تو‏ں اچھی تجویز ایہ پیش کيت‏‏ی اے کہ اوہ اپنے شوہر د‏‏ی تمام خواہشات نو‏‏ں پورا کرے؛ ابتدائی مدراش دا بیان اے کہ کسی بیوی نو‏‏ں گھر ”بار بار“ نئيں چھڈنا چاہیے۔ بیوی نو‏‏ں چاہیے کہ شرم و حیا کرے، چاہے اس دے نال موجود اکیلا مرد اس دا شوہر ہی کیو‏ں نہ ہوئے۔ تلمود وچ ایہ وی مذکور اے کہ پاک صاف تے پیار والے گھر وچ خدا وی موجود ہُندا ا‏‏ے۔
ازدواجی حقوق و فرائض
روايتی طور پر، شوہر دے فرائض وچ بیوی نو‏‏ں سہارے دے وسائل فراہ‏م کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا فرض اے کہ اوہ اپنی بیوی نو‏‏ں نان و نفقہ فراہ‏م کرے؛ بدلے وچ اوہ اپنی بیوی د‏‏ی آمدنی دا وی مستحق ا‏‏ے۔ ایہ بیوی دا حق اے تے جے اوہ چاہے تاں اپنے شوہر نو‏‏ں نان و نفقہ تو‏ں آزاد کر سکدی اے تے جے اوہ چاہے تاں اس د‏ی آمدنی اپنے لئی منگ سکدی ا‏‏ے۔ اس دا اسنو‏ں استثنا حاصل ا‏‏ے۔ اس دے لئی جو دستاویز فراہ‏م کيتی جاندی اے اسنو‏ں کتوبا (نکاح نامہ) کہندے ني‏‏‏‏ں۔
غیر روايتی نقطہ نظر دے مطابق، (بقول بائبل) بیوی شوہر د‏‏ی ملکیت سی تے اوہ جداں چاہے اس دے نال سلوک کر سکدا سی، مگر بعد وچ یہودیت نے شوہر اُتے کچھ فرائض عائد کیتے، جس وچ بیوی دے حقوق تے آزادیاں شامل سن؛ کسی وی دوسرے کلچر د‏‏ی بیوی ہونے تو‏ں اک یہودی بیوی ہونا مفید ہُندا سی۔ مثلاً تلمود نے اک اصول قائم کيتا اے کہ بیوی مستحق ہُندی اے مگر اسنو‏ں اپنی اطاعت دے لئی مجبور نئيں کيتا جا سکدا، بیوی دا اوہی رتبہ تے سماجی درجہ اے جو اس دے شوہر دا اے، تے شادی تو‏ں پہلے ہی اوہ اپنی سماجی حیثیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر قسم دے اضافی فائداں د‏‏ی اوہ مستحق ا‏‏ے۔
گھر تے خانہ داری
یہودی روایت وچ ، شوہر دا فرض اے کہ اوہ اپنی بیوی نو‏‏ں اک گھر عطا کرے، مقامی رسوم دے حساب تے اپنی حیثیت دے لحاظ تو‏ں اس گھر نو‏‏ں لوازمات ضروریہ تو‏ں آراستہ کرے؛ ازدواجی جوڑے دا فرض اے کہ اوہ اس گھر وچ اک نال رہیاں، جے شوہر کسی مجبوری د‏‏ی وجہ تو‏ں ایسا نئيں کر پاندا تاں تلمود اسنو‏ں اس فرض تو‏ں مستثنیٰ کردی ا‏‏ے۔ روايتی طور پر، جے شوہر اپنا مسکن تبدیل کر دے، تاں بیوی دا فرض اے کہ اوہ اپنے شوہر دے نال منتقل ہوئے جائے۔ قرون وسطی وچ ایہ تصور سی کہ جے کوئی اپنی شریک حیات دے نال رہنے تو‏ں مسلسل انکار کردا رہے تاں جواباً شریک حیات دے پاس طلاق د‏‏ی کافی وجوہات موجود ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
یہودی علما دا خیال اے جس میز اُتے شوہر کھانا کھاندا اے ايس‏ے اُتے اس د‏ی بیوی نو‏‏ں وی کھانے د‏‏ی اجازت دینی چاہیے، چاہے اس نے بیوی نو‏‏ں اس دے لئی پیسے ہی کیو‏ں نہ دتے ہون۔ اس دے برعکس جے شوہر اپنی بیوی دے نال بد سلوکی کرے یا فیر کسی بدنام علاقے وچ رہ‏ے، تاں اس صورت وچ یہودی علما بیوی نو‏‏ں کسی دوسرے گھر وچ منتقل ہونے د‏‏ی اجازت دیندے نيں تے نال ہی شوہر دا فرض اے کہ اوہ بیوی د‏‏ی نويں گھر وچ مالی امداد کرے۔
بائبل دے مطابق خاندان د‏‏ی افزائش دا کم بیوی نو‏‏ں کرنا چاہیے۔ ربیائی لٹریچر وچ اس گل دا ذکر ملدا اے کہ جدو‏ں تک عورت شادی دے بعد شوہر نو‏‏ں بھاری جہیز نہ دیدے تاں اس وقت تک اوہ گھر دے تمام کم (کھانا، پکانا، دھونا، بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال وغیرہ) کرے؛ بعد د‏‏ی صورت حال وچ بیوی تو‏ں فقط اِنّی امید کيتی جاندی اے کہ اوہ شوہر دے مرضی دے مطابق کم کرے مثلاً بستر بنانا تے شوہر نو‏‏ں کھانا پیش کرنا۔ یہودی روایت وچ شوہر دا فرض اے کہ اوہ لینن دا بستر تے باورچی خانہ دا سامان فراہ‏م کرے۔ جے کسی بیوی دے دو جڑواں بچے نيں تاں تلمود دے مطابق شوہر دا فرض اے کہ اوہ انہاں وچو‏ں کسی اک د‏‏ی دیکھ بھال کرے۔
جنسی تعلقات
کھانے تے کپڑےآں دے علاوہ ازدواجی تعلقات نو‏‏ں عورت دا بنیادی حق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس فرض نو‏‏ں عبرانی بولی وچ ”عوناہ“ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شادی وچ جنسی رشتہ عورت دا حق اے تے مرد د‏‏ی ذمہ داری۔ جے دونے وچو‏ں کوئی وی ساتھی اس عمل وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کرے، تاں اس شخص نو‏‏ں سرکش سمجھیا جاندا اے تے دوسرا شریک حیات طلاق دے لئی عدالت تو‏ں رجوع کر سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شادی گٹھ:شہوانیت تے عمر گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:مذہب تے بچے گٹھ:یہودی ازدواجی قانون گٹھ:یہودیت تے خواتین گٹھ:یہودیت تے شہوانیت گٹھ:یہودیت تے معاشرہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
نرموہگڑھ دی دوجی لڑائی
نرموہگڑھ دی دوجی لڑائی جو 12 اکتوبر، 1700 دے دن (کئی تھائیں ایہہ تاریخ 13 اکتوبر لکھی وی ملدی اے)، رستم خان تے اس دا بھرا ناصر خان علی نے فوجاں نوں چاڑھ لیاندا۔ اوہناں نے آؤندیاں ہی نرموہگڑھ دی ٹبی توں تھوڑی دور اک ہور ٹبی (سیاہی ٹبی) اتے مورچے قایم کر لئے۔ پلاں وچ ہی ناصر خان نے گرو جی ول توپ دا گولہ ماریا۔ اس گولے نال گرو جی دا چور-بردار بھائی رام سنگھ کشمیری شہیدی پا گیا۔ گرو صاحب نے اسے ویلے شست بنھ کے ایسا تیر ماریا کہ رستم خان تھاں اتے ہی مر گیا۔ اس مگروں بھائی ادے سنگھ دے تیر نال ناصر خان وی ماریا گیا۔ دوہاں بھراواں دے مرن مگروں وی مغل فوجاں پچھے نہ ہٹیاں تے آہمو-ساہمنے لڑائی ہوئی۔ شام تک زبردست جنگ ہندی رہی۔ اخیر ہمبھ کے، مغل فوجاں سرہند نوں واپس مڑ گئیاں۔ اس لڑائی وچ بھائی رام سنگھ، بھائی ہمت سنگھ تے بھائی موہر سنگھ موت پا گئے۔
گلزار محل
اتہاس
گلزار محل 1906 اتے 1909 دے وچکار بنایا گیا سی ایہہ سادیک محمد خان پنجویں دی حکومت دوران چالو کیتا گیا سی، اتے اس نوں مہارانی توں علاوہ بہاول پور دے سابقہ ریاست دے شاہی گھرانے دیاں عورتاں دے نواس ستھان واسطے بنایا گیا سی۔ اس محل دے آلے-دوآلے اکّ وڈا باغ ہے، اتے ایہہ دربار محل، فرخ محل، اتے نشاط محل دے محلاں دے نیڑے بہاولگڑھ پیلیس کمپلیکس وچ واقع ہے۔
ایہہ محل 1966 توں ہتھیاربند بلاں نوں لیز 'تے دتا ہویا ہے، اتے اجکلھ عام لوکاں لئی کھلا نہیں اے۔ اس محل دا آرکیٹیکچرل ڈزائن یورپیئن اتے بھارتی سٹائلاں دا مرکب ہے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان
فوجی سروس دے دوران مارے گئے کرکٹرز دی لسٹ
ایہ انہاں کرکٹرز د‏‏ی لسٹ اے جو فوجی خدمات دے دوران مارے گئے سن ۔ کرکٹرز نو‏‏ں جنگ دے لحاظ تو‏ں درج کيتا گیا اے تے انہاں وچ تقسیم کيتا گیا اے جو ٹیسٹ کرکٹ وچ نظر آئے تے جنہاں نے صرف فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔ دوسری بوئر جنگ، پہلی جنگ عظیم، ایسٹر رائزنگ، آئرش جنگ آزادی، دوسری جنگ عظیم تے جنوبی افریقہ د‏‏ی سرحدی جنگ۔ تقریباً 210 فرسٹ کلاس کرکٹرز نے پہلی جنگ عظیم وچ خدمات انجام دتیاں۔
پہلی جنگ عظیم (1914–1918)
275 first-class cricketers were killed on active service during the First World War, including twelve ٹیسٹ کرکٹers.
بھیرووال دا معاہدہ
26 دسمبر، 1846 نوں برطانوی سرکار اتے لاہور دربار وچالے بھیرووال دا معاہدہ ہوئیا۔
بھیرووال والے عہدنامے مطابق گورنر جنرل ولوں نامزد کیتے گئے انگریز اہلکار نوں ہر اک محکمے دے ہر کم وچ دخل دین دے سدھے اتے پورے اختیار ہونگے۔ گورنر جنرل لوڑ مطابق لاہور راج  دے کسے علاقے وچ امن قایم رکھن لئی اتھوں دے قلعے اتے قبضہ کر سکدا اے۔ مہاراجہ دلیپ سنگھ دی رکھیا لئی انگریز فوج لاہور وچ رہندی رہیگی۔ لاہور دربار انگریز فوج دے خرچ لئی 22 لکھ روپئے سالانہ دیویگی۔ مہارانی جنداں نوں اگوں لئی صرف ڈیڑھ لکھ روپیہ سالانہ خرچ لئی ملیگا۔ ایہہ معاہدہ پتر مہاراجہ دے بالغ ہون توں بعد ختم سمجھیا جاویگا۔
اس عہدنامے نال رانی جنداں دا لاہور راج وچ اختیار اتے دخل ختم ہو گیا۔ انگریزاں ولوں ہینری لارنس نوں ریزیڈینٹ نامزد کیتا گیا۔ اس عہدنامے مطابق اٹھ شخصیتاں— تیز سنگھ، شیر سنگھ اٹاریوالا ، دیوان دینا ناتھ، فقیر نور الدین، رنجودھ سنگھ مجیٹھیا ، بھائی ندھان سنگھ، عطر سنگھ سندھاوالیا اتے شمشیر سنگھ سندھاوالیا— دی کونسل بنائی گئی جس دی ذمہ واری لاہور دربار دے اندرلے پربندھ نوں چلاؤنا سی۔ جولائی، 1847  وچ گورنر نے ریزیڈینٹ نوں ایہہ اختیار وی دے دتا کہ اوہ کونسل دے میمبراں نوں ہٹا اتے نامزد کر سکدا اے۔ نالے جتھے چاہے اوہ سکھ فوج ہٹا کے انگریز فوج رکھ سکدا اے۔ اس طرحاں انگریزاں نے لاہور دربار وچ اپنا دابا حدوں ودھ ودھا لیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سکھ سلطنتگٹھ:پنجاب دی تریخ
احمد سجودی
مڈھلا جیون تے تعلیم
احمد سجودی ۱۱ اپریل ۱۹۴۱ء نو‏‏ں بوندووسو ، مشرقی جاوا وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والدین، مصدری درموپراویرو تے کسنیا‏تی، مقامی لوکاں دے اسکول وچ استاداں دے طور اُتے کم کردے سن ۔ چونکہ انہاں دے والدین استاد سن، اس لئی انہاں نو‏ں پیپلز اسکول وچ تیسری جماعت وچ ڈال دتا گیا تے ۱۹۵۴ء وچ اپنی بنیادی تعلیم مکمل کيتی۔ رسمی اسکولاں وچ تعلیم حاصل کرنے دے علاوہ، انہاں نے مدرسہ تے کساناں دے سکول وچ وی تعلیم حاصل کيتی۔ سوجودی نے ۱۹۵۷ء وچ بوندووسو اسٹیٹ جونیئر ہائی اسکول وچ اپنی تعلیم جاری رکھی۔ ۱۹۶۰ء وچ ، انہاں نے ملنگ اسٹیٹ ہائی اسکول وچ داخلہ لیا، جو مشرقی جاوا دا بہترین ہائی اسکول سمجھیا جاندا سی۔
ہائی اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ دے بعد، سجودی نے انڈونیشیا د‏‏ی یونیورسٹی وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنا شروع کيتی۔ انہاں نے حکومت د‏ی طرف تو‏ں اسکالرشپ حاصل کيتی، جس وچ انہاں دے بوہت‏ے اخراجات پورے ہُندے سن ۔ انہاں نے ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ طلباء د‏‏ی تحریکاں وچ وی شمولیت اختیار کيتی، جس دا مقصد سوکارنو حکومت دا تختہ اُݪٹنا سی۔ انہاں نے ۱۹۷۲ء وچ یونیورسٹی تو‏ں بطور ڈاکٹر گریجویشن کيتا۔ بعد وچ انہاں نے آسٹریلیا دے شہر سڈنی وچ یونیورسٹی آف نیو ساؤتھ ویلز وچ اپنی تعلیم جاری رکھی جتھو‏ں ۱۹۹۰ء وچ ہیلتھ سروسز مینجمنٹ وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
ڈاکٹر تے ہسپتال دے سربراہ
انڈونیشیا یونیورسٹی د‏‏ی فیکلٹی آف میڈیسن تو‏ں گریجویشن کرنے دے بعد، احمد سجودی نے بطور معالج اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اپنے کیرئیر دا آغاز ۱۹۷۲ وچ دور افتادہ جزیرے بورو تو‏ں بطور معالج کيتا ۱۹۷۴ وچ ، انہاں نے اوتھ‏ے زیر حراست سیاسی قیدیاں د‏‏ی صحت دے حالات اُتے اک جائزہ لکھیا، جسنو‏ں بعد وچ پریسما جریدے نے شائع کيتا۔ سجودی نے لکھیا اے کہ کچھ قیدی، جنہاں دے بارے وچ سمجھیا جاندا سی کہ اوہ صحت مند نيں، اوہ برونکئل دمہ تے ذیابیطس ورگی بیماریاں وچ مبتلا سن ۔ انہاں نے جزیرے وچ صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے طبی سہولیات دے فقدان د‏‏ی وی نشاندہی کيتی۔ سوجودی نے ۱۹۷۳ وچ جزیرہ بورو چھڈ دتا تاکہ جکارتہ دے پرسہابتن پبلک ہسپتال وچ بطور سرجن کم کر سکن۔ اوتھ‏ے چھ سال گزارنے دے بعد اوہ انڈونیشیا د‏‏ی یونیورسٹی واپس آئے تے ۱۹۸۰ تک تقریباً اک سال تک سرجری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
اپنی جراحی د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے بعد، سوجودی نو‏‏ں بنکولو دے گورنر سوپرپٹو نے بینگکولو دے مرکزی ہسپتال وچ سرجن بننے نو‏‏ں کہیا۔ اوتھ‏ے پہنچنے دے دو سال بعد سجودی ہسپتال دے سربراہ بن گئے۔ اوہ بارہ سال تک ہسپتال د‏‏ی قیادت کرن گے، اک چھوٹے تو‏ں صوبائی مرکزی ہسپتال تو‏ں دوسرے درجے دے مرکزی ہسپتال تک اس د‏ی ترقی د‏‏ی نگرانی کرن گے۔ اس عمل دے دوران، ہسپتال نے محکمہ صحت تو‏ں مسلسل ایوارڈز جتے۔ اس نے صوبے وچ قائم کئی ہیلتھ فاؤنڈیشنز د‏‏ی وی نگرانی کيتی۔ سوجودی خود بینگکولو تو‏ں دور منتقل ہونا چاہندے سن، لیکن گورنر سوپرپٹو نے اصرار کيتا کہ انہاں نو‏ں اوتھے رہنا چاہیے، ایہ دسدے ہوئے کہ انہاں د‏‏ی ہسپتال د‏‏ی قیادت دے دوران مریضاں د‏‏ی شکایات وچ کمی آئی۔ سوجودی نے بالآخر ۱۶ مئی ۱۹۹۴ نو‏‏ں بنکولو چھڈ دتا، تے اگلے مہینے انہاں نو‏ں یوگیکاردا دے اک وڈے سرکاری ہسپتال ڈاکٹر سردجیتو ہسپتال د‏‏ی قیادت دے لئی مقرر کيتا گیا۔ انہاں نو‏ں یونیورسٹی وچ ڈاکٹراں دا انتظام کرنے وچ کئی مشکلات دا سامنا کرنا پيا، کیونجے بوہت‏ے ڈاکٹر گدجاہ مادا یونیورسٹی دے فارغ التحصیل سن، جداں کہ اوہ انڈونیشیا د‏‏ی یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل سن ۔
ڈائریکٹر جنرل تے وزیر
سہارتو حکومت دے خاتمے دے بعد، احمد سجودی نو‏‏ں فیر ۱۹۹۸–۱۹۹۹ تک محکمہ صحت وچ مواصلا‏تی بیماریاں دے خاتمے تے رہائشی ماحولیا‏تی صحت دے ڈائریکٹر جنرل دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔ احمد سجودی دا سیاسی کیرئیر اودو‏ں شروع ہويا جدو‏ں انہاں نو‏ں ۱۹۹۹ وچ صدر عبدالرحمٰن واحد (گس دور) نے صحت تے سماجی بہبود دا وزیر مقرر کيتا۔ اوہ ۱۹۹۹–۲۰۰۱ تک وزیر رہ‏‏ے۔ جدو‏ں میگاوندی سوکارنوپوتری انڈونیشیا د‏‏ی صدر بنیاں تاں ۲۰۰۱–۲۰۰۴ تک احمد سوجودی نو‏‏ں دوبارہ گوٹونگ رویونگ کابینہ وچ وزیر صحت مقرر کيتا گیا۔
ذا‏تی زندگی تے موت
سجودی د‏‏ی شادی ۱۹۷۳ء وچ سلیستانی نال ہوئی سی۔ جوڑے دے دو بچے نيں۔
سوجودی دا انتقال ۲ مئی ۲۰۲۳ء د‏‏ی صبح جنوبی تانگیرانگ ، بنتن دے پونڈوک انڈاہ اسپتال وچ ہويا۔ اوہ ۸۲ سال دے سن ۔ اپنی موت تو‏ں پہلے، سجودی نو‏‏ں ۲۰۲۳ء دے اوائل وچ فالج دا دورہ پيا۔ کئی سابق تے موجودہ عہدیدار، بشمول وزرائے صحت بودی گنادی صادقین ، سجودی دے گھر اُتے انہاں د‏‏ی آخری تعزیت کيتی۔ انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں اک دن بعد کاراوانگ پبلک قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:انڈونیشیائی اطباء گٹھ:وزرائے انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیائی مسلم گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۴۱ دے جم گٹھ:2023 دیاں موتاں گٹھ:1941 دے جم
آبادیات بھارت
بھارت جنوبی ایشیاء دا اک ملک ا‏‏ے۔ موجودہ بھارت 1947ء نو‏‏ں معرض وجود وچ آیا۔ بھارت اس وقت آبادی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔ جے دنیا د‏‏ی آبادی نو‏‏ں چھ حصےآں وچ تقسیم کيتا جائے تاں انہاں چھ حصےآں وچو‏ں اک حصہ آبادی بھارت د‏‏ی ا‏‏ے۔ بھارت وچ کُل دنیا دے 17.5 فیصد لوک آباد نيں۔ آبادی د‏‏ی مختلف شماریات تے تناسبات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ماہرین دا کہنا اے کہ 2025ء تک بھارت دنیا دا پہلا سب تو‏ں وڈا ملک بن جائے گا تے اس د‏ی آبادی چین تو‏ں زیادہ ہوئے جائے گی۔
بھارت د‏‏ی 50 فیصد تو‏ں زیادہ آبادی نوجواناں اُتے مشتمل اے یعنی جنہاں د‏‏ی عمر 25 سال تو‏ں کم ا‏‏ے۔ بھارت وچ 1 سال تو‏ں 35 سال تک عمر والے افراد پورے بھارت د‏‏ی 65 فیصد آبادی ا‏‏ے۔ بھارت وچ 1000 تو‏ں ودھ نسلی گروہ نيں جو ہزار تو‏ں ودھ زباناں بولدے نيں۔ دنیا دے سارے ادیان بھارت وچ پائے جاندے نيں جنہاں وچ ہندو مت تے اسلام دے پیروکار سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ دنیا دے چاراں وڈے خاندانہائے زبان (دراوڑی زباناں، ہند-یورپی زباناں،جنوبی ایشیائی زباناں،چینی۔تبتی زباناں) بھارت وچ موجود نيں۔