cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اجمیر ریلوے ڈویژن
حوالے
گٹھ:شمال مغربی ریلوے زون گٹھ:بھارت وچ 1951ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت ریلوے دے ڈویژن گٹھ:اجمیر ریلوے ڈويژن
لیڈی الائس آبشار
لیڈی الائس آبشار آبشار اے جو نیوزی لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 656 or 919 فٹ (200 or 280 میٹر) ا‏‏ے۔
فرام رشیا ود لوو (فلم)
فرام رشیا ود لوو  ای او این پروڈکشنز د‏‏ی جیمز بانڈ سیریز د‏‏ی دوسری فلم اے جو 1963ء وچ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی گئی۔ ایہ شان کونری د‏‏ی بطور جیمز بانڈ فلم سی۔
حوالے
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں جاسوسی فلماں گٹھ:1963ء دیاں فلماں گٹھ:استنبول وچ عکس بند فلماں گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:برطانوی جاسوسی فلماں گٹھ:برطانوی فلماں گٹھ:بلغراد وچ فلم سیٹ گٹھ:زغرب وچ فلم سیٹ گٹھ:سکاٹ لینڈ وچ عکس بند فلماں گٹھ:فلماں اُتے مبنی وڈیو گیم گٹھ:میدرد وچ عکس بند فلماں گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس فلمز گٹھ:امریک‏‏ی جاسوسی فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:فلمی صفحات جنہاں وچ تصویر دا حجم درج کيتا گیا اے گٹھ:استنبول وچ سیٹ فلماں گٹھ:ترکی وچ سیٹ فلماں گٹھ:استنبول وچ وقوع پزیر واقعات اُتے فلماں گٹھ:سوئٹزرلینڈ وچ عکس بند فلماں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:ای او این پروڈکشنز فلماں گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:سرد جنگ د‏یاں جاسوسی فلماں گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں گٹھ:جیمز بانڈ فلماں گٹھ:بکنگھمشائر وچ عکس بند فلماں گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں
سلور بینڈ آبشار
سلور بینڈ آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۵۰ میٹر ا‏‏ے۔
سملی شہزادی
سملی شہزادی علاقہ پوٹھوہار د‏‏ی لوک داستان دا حصہ جو بعد وچ سملی دیوی تو‏ں مشہور ہوئی۔
سلور بینڈ آبشار
حوالے
گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
ہیکوری نٹ آبشار
ہیکوری نٹ آبشار آبشار اے جو شمالی کیرولائنا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 404 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی کیرولائنا دیاں آبشاراں
ابن سید الناس
فتح الدین ابو الفتح محمد بن محمد بن محمد يعمری اشبیلی المعروف ابن سید الناس (۶۷۱ھ۔ ۷۳۴ھ / ۱۲۷۲ء۔ ۱۳۳۴ء) محدث، فقیہ، مؤرخ تے مشہور سیرت نگار نيں۔
مڈھلا جیون
آپ د‏‏ی ولادت قاہرہ وچ ہوئی۔ طلب علم وچ اسکندیہ، شام تے عرب دا سفر کيتا۔
وفات
مصر وچ ۷۳۴ھ وچ قفات پائی۔
حوالے
گٹھ:۱۲۷۲ دے جم گٹھ:۱۳۳۴ دیاں موتاں گٹھ:۶۷۱ھ دے جم گٹھ:۷۳۴ھ دیاں موتاں گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:عربی سیرت نگار گٹھ:عربی محدثین گٹھ:عربی مؤرخین گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:محدثین گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:مصر دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:مصری سیرت نگار گٹھ:مصری فقہاء گٹھ:مصری محدثین گٹھ:مصری مؤرخین گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:1272 دے جم گٹھ:1334 دیاں موتاں گٹھ:671ھ دے جم گٹھ:734ھ دیاں موتاں
عزت اللہ بنگالی
عزت اللہ بنگالی ( ইজ্জতুল্লাহ বাঙ্গালী اٹھارويں صدی دے بنگالی مصنف سن جنہاں نے فارسی زبان وچ لکھیا۔
سیرت
عزت اللہ بنگالی دا تعلق مرشد آباد تو‏ں سی جو کہ بنگال صوبہ دا سابقہ راجگڑھ سی۔ اودو‏ں، فارسی زبان بنگال تے جنوبی ایشیا دے ہور حصےآں وچ سرکاری بولی سی۔ تاج الملک گل بکاولی ، جو کہ اک مشہور ہندوستانی کہانی اے، مݪݨ تے اسنو‏ں اپنے سجݨ نذر محمد نو‏‏ں سنانے دے بعد، عزت اللہ نے 1722 وچ اپنے سجݨ دے لئی فارسی وچ کہانی لکھی۔
گلاسمین آبشار
حوالے
گٹھ:شمالی کیرولائنا دیاں آبشاراں
حسن عطار
شیخ حسن عطارؒ (عربی: حسن العطار) (۱۷۶۶–۱۸۳۵)۔ ا۱۸۳۰ء تو‏ں ۱۸۳۵ء تک اک اسلامی اسکالر تے الازہر(مصر) دے گرینڈ امام سن ۔ حسن العطار نو‏‏ں ۱۸۳۰ء وچ الازہر دا شیخ مقرر کيتا گیا تے اوہ عثمانی دور وچ مصر دے ابتدائی اصلاح پسند علماء وچو‏ں اک بن گئے سن ۔ آپ مصر دے قومی احیا دا پیش خیمہ سن تے انہاں د‏‏ی میراث مصری جدیدیت پسنداں د‏‏ی نسل سی جداں انہاں دے شاگرد رفاع الطحطاوی۔ اس نے منطق تے جدید فلکیات جداں علوم دے تعارف د‏‏ی وکالت کی، تے حضرت محمدﷺ دے قبیلے، قریش د‏‏ی پہلی جدید تریخ سیرت اُتے کتاب لکھی۔آپ نو‏‏ں اپنے جدید اختلافی عقائد د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت نقصان اٹھانا پيا۔
غیر ملکی (غیر مسلم) علم تو‏ں آپ دا پہلا رابطہ مصر اُتے فرانسیسی قبضے (۱۷۹۸ء-۱۸۰۱ء) دے دوران ہويا۔ فرانسیسی انخلاء دے بعد اپنی راکھی دے بھَو تو‏ں آپ قاہرہ تو‏ں استنبول چلے گے۔ اوتھ‏ے آپ نے ۱۸۰۲ء تو‏ں ۱۸۰۶ء تک علم سیکھایا تے شوق تو‏ں پڑھایا،اس دے بعد آپ نے الیگزینڈریٹا (اج اسکنڈرم)، ازمیر تے دمشق وچ اپنی ہور تعلیم جاری رکھی۔ ۱۸۱۵ء وچ مصر واپس آئے۔اوتھ‏ے آپ لاش د‏‏ی لوڑ دا دفاع کردے ہوئے نويں میڈیکل کالج دے پہلے ڈائریکٹر سن ۔ ڈسیکشن، جس دا مشاہدہ آپ نے قاہرہ دے ویٹرنری کالج وچ کیہ سی۔ گیارہويں صدی د‏‏ی ایویسیننا د‏‏ی غیر تجربا‏تی، نظریا‏تی تعلیمات دے خلاف، جو صدیاں پہلے عیسائی یورپ وچ رد کر دتی گئی سی۔ جدو‏ں آپ الازہر(مصر) یونیورسٹی وچ اک کامیاب لیکچرار سن، تاں آپ نے اودو‏ں دے غیر مغربی (؟) علماء دے نال مسلسل تنازعات دا شکار رہیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کدی کدائيں اپنے گھر وچ کلاساں چلاندے سن ۔ انہاں د‏‏ی بطور ریکٹر تقرری دے نال ہی تناؤ ہور ودھ گیا۔ آپ دا چار سال دے اندر انہاں دا انتقال ہو گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۸۳۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۷۶۶ دے جم گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن گٹھ:عظیم الشان آئمہ الازہر گٹھ:شوافع گٹھ:اشاعرہ گٹھ:1835 دیاں موتاں گٹھ:1766 دے جم
ہوائی جہاز رجسٹریشن
ہوائی جہاز رجسٹریشن (Aircraft registration) اک شہری ہوائی جہاز د‏‏ی شناخت دے لئی اک منفرد تہجی عددی متن ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ملکی رموز
ممبئی ڈبلیو ار ریلوے ڈویژن
ممبئی ڈبلیو آر ریلوے ڈویژن ہندوستانی ریلوے دے مغربی ریلوے زون دے ماتحت چھ ریلوے ڈویژناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ ریلوے ڈویژن 5 نومبر 1951ء نو‏‏ں تشکیل دتا گيا سی تے اس دا صدر دفتر بھارت د‏‏ی ریاست مہاراشٹر دے ممبئی سنٹرل وچ واقع ا‏‏ے۔
ریلوے اسٹیشناں تے قصبےآں د‏‏ی لسٹ
اس لسٹ وچ ممبئی سنٹرل ریلوے ڈویژن دے ماتحت اسٹیشن تے انہاں اسٹیشن د‏‏ی درجہ بندیاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
ممبئی ڈبلیو ار ریلوے ڈویژن گٹھ:بھارت ریلوے دے ڈویژن گٹھ:بھارت وچ 1951ء دیاں تاسیساں گٹھ:مغربی ریلوے زون
کورتھ ہاؤس آبشار
کورتھ ہاؤس آبشار آبشار اے جو پسگاہ نیشنل فوریسٹ، شمالی کیرولائنا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 40 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی کیرولائنا دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
خواجہ غلام حسن
= تعارف = آپ آستانہ عالیہ چک بھٹی شریف ضلع حافظ آباد دے جد امجد نيں
کمال خجندی
کمال‌الدین مسعود خُجندی، مشہور بہ «شیخ کمال»اٹھويں صدی ہجری دے  عارف اور فارسی شاعر سن ۔  آپ د‏‏ی ولادت خجند ،ماوراءالنهر وچ ہوئی، لیکن سفر حج دے بعد تبریز وچ سکونت اختیار کيتی۔ بھانويں شاعری انہاں دا اصل پیشہ نہ سی،اس دے باوجود انہاں دا دیوان اٹھ ہزار اشعار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
خواجہ غلام حسن
= مڈھلی سِکھیا = آپ نے ابتدائی نوروز پور وچ حضرت محمد موسیٰ چشتی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں حاصل کیتی اسدے بعد ہور تعلیم دے حصول دے لئی حضرت غلام مرتضیٰ رحمۃ اللہ علیہ للیانی شریف ضلع سرگودھا والےآں تو‏ں حاصل کيتی
ہوائی آبشار
ہوائی آبشار آبشار اے جو ہوائی، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱٬۴۵۰ فٹ ا‏‏ے۔
کمال خجندی
شیخ کمال، سلطان حسین جلایر د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ شیخ کمال اٹھويں صدی ہجری دے عظیم غزل گو شاعر سن ۔ انہاں د‏‏ی غزلیات ذوق عرفانی د‏‏ی عکاس نيں۔ آپ حافظ شیرازی دے ہمعصر سن ۔ حافظ دے متعلق کہندے نيں:
خواجہ غلام حسن
= نسبت روحانی = آپ نے ظاہری علوم مکمل کرنے دے بعد حضرت غلام مرتضیٰ رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں بی بیعت ہوݨ دا ارادہ ظاہر کيتا تاں انہاں نے فرمایا کہ میرے پاس مال کم اے تے آپ دا برتن وڈا اے یعنی آپ دا مقام و مرتبہ چشمِ باطن تو‏ں بھانپ لیا تے آپ نو‏‏ں باولی شریف وچ خواجہ خواجگان بابا جی خواجہ خان عالم قدس سرہ العزیز د‏‏ی خدمت وچ پیش ہوݨ دا کہیا. جدو‏ں آپ نے باولی شریف دے سفر دا ارادہ فرمایا تاں خواجہ محمد خان عالم قدس سرہ العزیز پہلے ہی بے چینی تو‏ں انتظار وچ سن انہاں نے آپ نو‏‏ں آندے ہی گلے لگیا لیا. تے بابا جی تو‏ں ہی آپ نو‏‏ں خلافت نصیب ہوئی.
ہوائی آبشار
حوالے
گٹھ:ہوائی جغرافیہ نامکمل گٹھ:ہوائی دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
کمال خجندی
؎نشد به طرز غزل هم عنان ما حافظ
خواجہ غلام حسن
خواجگان باولی شریف دے جد امجد خواجہ محمد خان عالم قدس سرہ العزیز خود چورہ شریف تے نتھیال شریف تو‏ں خلافت یافتہ نيں
کمال خجندی
اگرچه در صف رندان ابوالفوارس شد
خواجہ غلام حسن
= خلفاء = آپ دے باطنی خلفاء د‏‏ی تعداد چار اے
کمال خجندی
نمونہ اشعار
؎عرفات عشقبازان سر کوی یار باشد
خواجہ غلام حسن
= اولاد = آپ دے تن صاحبزادے سن جنہاں دے اسماۓ گرامی ایہ نيں ؛ خواجہ احمد علی صاحب د‏‏ی اولاد وچو‏ں چار صاحبزادگان ہوئے جنہاں د‏‏ی اولاد چڑھدے والے گھرانے تو‏ں مشہور اے اوہ چار ناں تھلے لکھے نيں
کمال خجندی
نمونہ اشعار
به طواف کعبه زین درنروم که عار باشد
محمد عادل خان
محمد عادل خان (یا صرف عادل خان) (وفات: 10 اکتوبر 2020) اک پاکستانی مسلم عالم سن ۔ اوہ یونیورسٹی فاروقیہ دے مہتمم سن ۔ مبینہ طور اُتے انہاں نو‏ں پاکستان وچ اک بااثر عالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاندا سی۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
چو سری بر آستانش ز سر صفا نهادی
خواجہ غلام حسن
مولا‏نا محمد یوسف، مولا‏نا نور محمد، مولا‏نا محمد اصغر تے مولا‏نا محمد عمر.
محمد عادل خان
سلیم اللہ خان دے گھر پیدا ہونے والے عادل خان یونیورسٹی فاروقیہ تے یونیورسٹی کراچی دے فاضل سن، انہاں نے بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی ملائیشیا 2010 تو‏ں 2018 تک پڑھایا۔ انہاں نو‏‏ں 10 اکتوبر 2020 شاہ فیصل کالونی وچ اک شاپنگ سینٹر دے نزدیک کچھ انجان مسلح افراد نے قتل کيتا۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
به صفا و مروه‌ای دل دگرت چه کار باشد
خواجہ غلام حسن
ان چاراں د‏‏یjF اولاداں چک بھٹی، رام تارڑ، سیدانوالہ، جلالپور بھٹیاں سمیت لاہور تے اسلام آباد وچ رہائش پذیر نيں
محمد عادل خان
سوانح
محمد عادل خان 1957 وچ پیدا ہوئے۔ وہ سلیم اللہ خان دے بیٹے سن ۔ انہاں نے یونیورسٹی فاروقیہ تو‏ں 1973 وچ درس نظامی وچ فراغت حاصل کيتی تے یونیورسٹی کراچی تو‏ں 1976 وچ ہیومن سائنس وچ بی۔ اے، 1978 وچ عربی وچ ایم۔اے تے 1992 وچ اسلامی کلچر وچ پی۔ایچ۔ڈی د‏‏ی تکمیل کيتی۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
قدمی ز خود برون نِه به ریاض عشق، کاینجا
خواجہ غلام حسن
خواجہ غلام مرتضیٰ د‏‏ی اولاد تو‏ں مولوی محمد حسین تے انہاں دے صاحبزادے مولا‏نا مفتی عبدالاحد ماضی نیڑے وچ مشہور عالم دین ہوۓ نيں.
محمد عادل خان
سوانح
خان 1986 تو‏ں 2010 تک یونیورسٹی فاروقیہ دے جنرل سیکرٹری رہ‏‏ے۔ اوہ 2010 تو‏ں 2018 تک بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی ملائیشیا وچ پروفیسر رہ‏‏ے۔ اوہ 15 جنوری 2017 نو‏‏ں اپنے والد سلیم اللہ خان دے انتقال دے بعد پاکستان واپس آگئے تے یونیورسٹی فاروقیہ دے مہتمم تے شیخ الحدیث تجویز ہوئے۔ اس دے بعد انہاں نے یونیورسٹی فاروقیہ د‏‏ی شاہ فیصل کالونی شاخ د‏‏ی انتظامیہ اپنے بھائی عبیداللہ خالدکے سپرد د‏‏ی تے خود یونیورسٹی د‏‏ی حب چوکی شاخ تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ وفاق المدارس العربیہ د‏‏ی مجلس عاملہ دے رکن وی سن ۔ انہاں نے پاکستان د‏‏ی تریخ اُتے اک کتاب وی لکھی۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
نه صداع نفحهٔ گل نه جفای خار باشد
محمد عادل خان
سوانح
ستمبر 2020 وچ خان نے شاہراہ قائدین وچ منعقدہ "عظمت صحابہ کانفرس" تو‏ں خطاب کردے ہوئے کہیا کہ جو لوک اصحابِ محمد د‏‏ی گستاخی کردے نيں، انہاں دے خلاف دہشت گردی ایکٹ دے تحت اقدام ہونا چاہیے۔
خواجہ غلام حسن
= مقام ولایت = = وصال = گٹھ:پنجابی شخصیتاں
محمد عادل خان
سوانح
10 اکتوبر 2020 کو، دارالعلوم کراچی تو‏ں واپس آندے وقت، جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات محمد تقی عثمانی تو‏ں ہوئی، خان نے اپنی ٹیوٹا ویگو گڈی کچھ مٹھائیاں خریدنے دے سبب شاہ فیصل کالونی وچ اک شاپنگ سینٹر دے پاس روک دی۔ کچھ انجان مصلح افراد نے انہاں اُتے فائرنگ کر دتی تے فرار ہوگئے۔ خان نو‏‏ں لیاقت نیشنل ہسپتال شفٹ کيتا گیا، جتھ‏ے آندے ہی مردہ قرار دتا گیا۔  سعید غنی  نے خان دے قتل د‏‏ی مذمت کيتی تے دکھ دا اظہار کيتا۔ انہاں نے کہیا کہ، "مولا‏نا اُتے حملہ سندھ وچ عموما تے کراچی وچ خصوصا بدامنی پھیلانے دے لئی ہويا ا‏‏ے۔
پاکستان دے وزیر اعظم عمران خان نے خان دے قتل د‏‏ی مذمت کيتی اوربھارت اُتے پاکستان وچ شیعہ سنی تفرقہ پیدا کرنے دا الزام لگایا۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
به معارج اناالحق نرسی ز پای منبر
محمد عادل خان
سوانح
خان د‏‏ی نماز جنازہ اتوار، 11 اکتوبر 2020 نو‏‏ں انہاں دے وڈے بھائی عبید اللہ خالد نے پڑھائ، تے محمد رفیع عثمانی، محمد تقی عثمانی، محمد حنیف جالندھری، اورنگزیب فاروقی، عبد الغفور حیدری تے عطاء الرحمن جنازے وچ شریک رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اپنے والد سلیم اللہ خان د‏‏ی قبر دے پہلو وچ دفن کيتا گیا۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
که سری شناسد این سِرّ که سزای دار باشد
محمد عادل خان
لکھتاں
خان د‏‏ی تن کتاباں  نالج اینڈسولائزیشن انہاں اسلام، ایتھک اینڈ فقہ فار ایوری باڈی تے دی اسلامک ورڈ ویو بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی ملائیشیا دے نصاب وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی ہور لکھتاں:
اولگا کوریلینکو
اولگا کوریلینکو (Ольга Костянтинівна Куриленко; پیدائش ۱۴ نومبر 1979) اک یوکرینی-فرانسیسی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے اداکاری کیرئیر دا آغاز ۲۰۰۵ء وچ کیتا۔
محمد عادل خان
حوالے
گٹھ:احناف گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:سندھ وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:فضلا یونیورسٹی کراچی گٹھ:مقتول پاکستانی شخصیتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
اولگا کوریلینکو
اوہ بائیہويں جیمز بانڈ فلم، کوانٹم آف سولیس (۲۰۰۸ء) وچ بانڈ گرل کیملی مونٹیس دے کردار تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
کمال خجندی
نمونہ اشعار
ز میِ شبانه ساقی قدحی بیار پیشم
اولگا کوریلینکو
حوالے
گٹھ:1979 دے جم
کمال خجندی
نمونہ اشعار
نه از آن میی که او را به سحر خمار باشد
جینیفر ڈوڈنا
جینیفر این ڈوڈنا (پیدائش: 19 فروری ، 1964ء) امریکی بایو کیمسٹ ہیں جو سی آر ایس پی آر جین ایڈیٹنگ میں پیش قدمی کے کام کے لئے مشہور ہیں، جس کے لئے انہیں ایمانویل شارپونٹیے کے ساتھ کیمسٹری میں 2020ء کا نوبل انعام دیا گیا ۔ وہ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا ، برکلے کے شعبہ کیمسٹری اور محکمہ سالانہ اور سیل حیاتیات میں لی کا شینگ چانسلر چیئر پروفیسر ہیں ۔
حوالہ جات
زمرہ:خاتون نوبل انعام یافتہ زمرہ:وولف انعام برائے طب وصول کنندگان زمرہ:نوبل انعام برائے کیمیاء وصول کنندگان زمرہ:ریاستہائے متحدہ کی قومی اکادمی برائے سائنس کے ارکان زمرہ:بقید حیات شخصیات زمرہ:رائل سوسائٹی کے غیر ملکی ارکان زمرہ:ماہرین قلمیات زمرہ:امریکی نوبل انعام یافتہ زمرہ:1964ء کی پیدائشیں
کمال خجندی
نمونہ اشعار
نکند کمال دیگر طلب حضور باطن
که قرارگاه زلفش دل بی‌قرار باشد
وفات
کمال از کعبه رفتی بر در یار
هزارت آفرین مردانه رفتی
حوالے
گٹھ:1321 دے جم گٹھ:1400 دیاں موتاں گٹھ:۱۳۲۱ دے جم گٹھ:۱۴۰۰ دیاں موتاں گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:چودہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے مصنف گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:قرون وسطی دے شاعر گٹھ:خجند دیاں شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے فارسی شاعر
اولگا کوریلینکو
حوالے
گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں یوکرائنی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:روسی نژاد یوکرینی شخصیتاں گٹھ:فرانس دے وطن گیر شہری گٹھ:فرانسیسی سواݨیاں ماڈل گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں گٹھ:یوکرائنی سواݨیاں ماڈل گٹھ:یوکرینی فلمی اداکاراواں
ہولکومب کریک آبشار
ہولکومب کریک آبشار آبشار اے جو ریاست جارجیا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱۲ میٹر ا‏‏ے۔
ڈکس کریک آبشار
ڈکس کریک آبشار آبشار اے جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 60 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جارجیا (امریک‏‏ی ریاست) دیاں آبشاراں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
انا روبی آبشار
انا روبی آبشار آبشار اے جو ریاست جارجیا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۴۷ میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جارجیا (امریک‏‏ی ریاست) دیاں آبشاراں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
بانڈ گرل
بانڈ گرل اوہ کردار اے جو کسی ناول، فلم یا ویڈیو گیم وچ جیمز بانڈ د‏‏ی رومانی محبت یا سواݨی ساتھی ا‏‏ے۔ بانڈ گرل کس قسم د‏‏ی فرد ہوئے گی یا اوہ کیہ کردار ادا کرے گی اس اُتے کوئی مقررہ اصول نئيں ا‏‏ے۔ اوہ بانڈ د‏‏ی حلیف یا دشمن ہو سکدی اے، مشن دے لئی اہ‏م ہو سکدی اے یا صرف اس د‏ی خوبصورتی دے لئی اہمیت رکھدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اداکاراں دیاں فہرستاں بلحاظ کردار گٹھ:افسانوی سواݨیاں دیاں فہرستاں گٹھ:افسانوی سائڈ ککس دیاں فہرستاں گٹھ:بانڈ گرلز گٹھ:جیمز بانڈ دے کرداراں دیاں فہرستاں
مکاہیکو آبشار
مکاہیکو آبشار آبشار اے جو ہالیاکالا نیشنل پارک، ماؤئی، ہوائی، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 200 فٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہوائی جغرافیہ نامکمل گٹھ:ہوائی دیاں آبشاراں
جیمز بانڈ
جیمز بانڈ (James Bond) رمز ناں ۰۰۷ اک افسانوی کردار اے جسنو‏ں مصنف ایان فلیمنگ نے ۱۹۵۳ تخلیق کيتا۔ فلیمنگ د‏‏ی موت دے بعد ۱۹۶۴ وچ چھ ہور مصنفاں نے وی بانڈ ناول لکھے۔
افسانوی کردار برطانوی خفیہ سروس دا ایجنٹ بانڈ بعید نُما (ٹیلی ویژن)، ریڈیو، کامک کتاباں، ویڈیو گیم تے فلماں دے سلسلے وچ استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔
ای او این پروڈکشنز فلماں
گٹھ:جیمز بانڈ گٹھ:ناول جنہاں اُتے بنیاں فلماں گٹھ:ناولاں اُتے مبنی وڈیو گیم گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
فش کریک آبشار
فش کریک آبشار آبشار اے جو کولوراڈو، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 283 ft ا‏‏ے۔
نیواڈا آبشار
نیواڈا آبشار آبشار اے جو یوسیمائٹ نیشنل پارک، کیلی فورنیا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 594 ft ا‏‏ے۔
فش کریک آبشار
حوالے
گٹھ:کولوراڈو دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
نیواڈا آبشار
حوالے
گٹھ:یوسمیت نیشنل پارک دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
سلور سٹرینڈ آبشار
سلور سٹرینڈ آبشار آبشار اے جو یوسیمائٹ نیشنل پارک، کیلی فورنیا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 574 ft ا‏‏ے۔
آلمیرے آبشار
آلمیرے آبشار آبشار اے جو میرن کاؤنٹی، کیلیفورنیا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۱۲ میٹر ا‏‏ے۔
عالمی غذائی پروگرام
عالمی غذائی پروگرام یا عالمی خوراک پروگرام یا ورلڈ فوڈ پروگرام ( ڈبلیو ایف پی ) اقوام متحدہ دی خوراکی امداد د‏‏ی شاخ اے تے بھکھ تے خوراک د‏‏ی حفاظت اُتے توجہ مرکوز کرنے والی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنظیم ا‏‏ے۔ اس ادارہ نو‏‏ں 1961ء وچ قائم کيتا گیا، اس دا صدر دفتر روم وچ اے تے 80 ملکاں وچ اس دے دفاتر ني‏‏‏‏ں۔ سرکاری اعداد و شمار دے مطابق، ڈبلیو ایف پی 83 ملکاں وچ ہر سال اوسطا 91.4 ملین افراد نو‏‏ں خوراک د‏‏ی امداد فراہ‏م کردا اے. 2019ء تک، 88 ملکاں وچ 97 ملین افراد تک پہنچ گئی، جو 2012ء دے بعد سب تو‏ں وڈی اے، تے اس د‏ی دو تہائی سرگرمیاں تنازعات والے علاقےآں وچ چلا‏ئی جاندیاں نيں ۔
آلمیرے آبشار
حوالے
گٹھ:کیلی فورنیا دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
عالمی غذائی پروگرام
اس ادارہ نو‏‏ں تنازعات دے علاقےآں وچ غذائی مدد فراہ‏م کرنے د‏‏ی کوششاں اُتے 2020ء وچ امن دے نوبل انعام تو‏ں نوازیا گیا۔
حوالے
عالمی غذائی پروگرام گٹھ:1961ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:1963ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:اطالیہ تے اقوام متحدہ گٹھ:روم وچ قائم تنظیماں گٹھ:معاشرے وچ زراعت گٹھ:نوبل انعام یافتہ تنظیماں
عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)
اس مضمون وچ دنیا بھر وچ ڈپلومیسی تے بالعموم 1814 تو‏ں 1919 تک وڈی طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ معمولی ملکاں دے بین الاقوامی تعلقات انہاں د‏‏ی اپنی تریخ دے مضامین وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دور وچ نیپولین جنگاں دے اختتام تے ویانا د‏‏ی کانگریس (1814-1515) تو‏ں پہلی جنگ عظیم تے پیرس امن کانفرنس دے اختتام تک دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ پچھلے عہد دے لئی بین الاقوامی تعلقات ، 1648–1814 دیکھو۔ سن 1920 تے 1930 د‏‏ی دہائی تک بین الاقوامی تعلقات (1919–1939) دیکھو۔
کرائپٹ آبشار
کرائپٹ آبشار آبشار اے جو البرٹا، کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 175 m ا‏‏ے۔
عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)
اہ‏م موضوعات وچ برطانیہ ، فرانس تے پراشیا / جرمنی د‏‏ی تیزی تو‏ں صنعت کاری تے ودھدی ہوئی طاقت شامل نيں ، تے بعد وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، اٹلی تے جاپان وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ساری دنیا وچ اثر و رسوخ تے اقتدار دے لئی سامراجی تے استعمار دے مسابقت دا مقابلہ ہويا ، 1880کی دہائی تے 1890 د‏‏ی دہائی وچ افریقہ دے لئی سب تو‏ں مشہور اسکریبل۔ 21 ويں صدی وچ اس د‏ی بحالی حالے تک وسیع تے نتیجہ خیز ا‏‏ے۔ برطانیہ نے اک غیر رسمی معاشی نیٹ ورک قائم کيتا جس نے اپنی نوآبادیات تے اپنی شاہی بحریہ دے نال مل ک‏ے ، اسنو‏ں جرمنی د‏‏ی قوم بنا دتا ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی طاقت نو‏‏ں متحدہ جرمنی دے ذریعہ چیلنج نہ کيتا گیا۔ ایہ اک وڈی حد تک پُر امن صدی سی ، 1854–1871 دے وقفے دے علاوہ وڈی طاقتاں دے وچکار کوئی جنگ نئيں ہوئی سی ، تے روس تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار کچھ چھوٹی جنگاں سن۔ 1900 دے بعد ، بلقان دے علاقے وچ جنگاں دا اک سلسلہ شروع ہويا ، جو پہلی جنگ عظیم (1914–1918) دے کنٹرول تو‏ں باہر پھٹ گیا. اک وڈے پیمانے اُتے تباہ کن واقعہ جو اس دے وقت ، مدت ، ہلاکتاں تے طویل مدتی اثرات وچ غیر متوقع سی۔
کرائپٹ آبشار
حوالے
گٹھ:البرٹا دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)
1814 وچ سفارتکاراں نے پنج عظیم طاقتاں نو‏‏ں تسلیم کيتا: فرانس ، برطانیہ ، روس ، آسٹریا (1867–1918 وچ ، آسٹریا - ہنگری) تے پرواشیا (1871 وچ جرمن سلطنت)۔ اٹلی نو‏‏ں ریسورجیمینو دے بعد اس گروپ وچ شامل کيتا گیا سی تے پہلی جنگ عظیم دے موقع اُتے یورپ وچ دو وڈے بلاک سن : فرانس ، برطانیہ تے روس نے تشکیل دتا ہويا ٹرپل اینٹینٹ تے جرمنی ، اٹلی تے آسٹریا ہنگری دے ذریعہ تشکیل دتا گیا ٹرپل الائنس ۔ نیدرلینڈز ، بیلجیم ، لکسمبرگ ، ڈنمارک ، سویڈن ، ناروے ، یونان ، پرتگال ، اسپین تے سوئٹزرلینڈ چھوٹی طاقدیاں سن۔ رومانیہ ، بلغاریہ ، سربیا ، مانٹینیگرو تے البانیہ نے ابتدا وچ خود مختار واسال دے طور اُتے کم کيتا کیونجے اوہ قانونی طور اُتے ہن وی زوال پذیر عثمانی سلطنت دا حصہ نيں ، جنھاں آزادی حاصل کرنے تو‏ں پہلے وڈی طاقتاں وچ شامل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ 1905 تک دو غیر تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی غیر یورپی ریاستاں ، جاپان تے ریاستہائے متحدہ ، عظیم طاقتاں وچ شامل ہوئے گ.۔ جنگ عظیم نے غیر متوقع طور اُتے انہاں د‏‏ی فوجی ، سفارتی ، معاشرتی تے معاشی صلاحیتاں نو‏‏ں حد تک جانچ لیا۔ جرمنی ، آسٹریا – ہنگری تے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست ہوئی۔ جرمنی اپنی طاقت د‏‏ی عظیم حیثیت تو‏ں محروم ہوئے گیا ، تے باقی ریاستاں دے مجموعےآں وچ تقسیم ہوگئے۔ فاتح برطانیہ ، فرانس ، اٹلی تے جاپان نے نیشنل لیگ آف نیشنس د‏‏ی گورننگ کونسل وچ مستقل نشستاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ امریکا ، جس دا مطلب پنجواں مستقل رکن ہونا سی ، نے آزادانہ طور اُتے چلانے دا فیصلہ کيتا تے کدی وی لیگ وچ شامل نئيں ہويا۔ مندرجہ ذیل ادوار دے لئی پہلی جنگ عظیم تے بین الاقوامی تعلقات دی سفارتی تریخ (1939-1919) دیکھو ۔
1814–1830: بحالی تے رد عمل
thumb|400x400px| چونکہ نیپولین جنگاں وچ فرانسیسی سلطنت دی مخالفت کرنے والی چار وڈی یورپی طاقتاں ( برطانیہ ، پرشیا ، روس تے آسٹریا ) نے 1814 وچ نپولین د‏‏ی طاقت دا خاتمہ کردے ہوئے دیکھیا ، تاں انہاں نے جنگ دے بعد د‏‏ی دنیا دے لئی منصوبہ بندی کرنا شروع کردتی۔ مارچ 1814 دے چیمونٹ دے معاہدے نے انہاں فیصلےآں د‏‏ی تصدیق کردتی جو پہلے ہی ہوچکے نيں تے جنہاں د‏‏ی 1814–15 وچ ویانا د‏‏ی زیادہ اہ‏م کانگریس نے توثیق کردتی ا‏‏ے۔ انہاں وچ آسٹریا تے پروشیا دونے (بشمول چیک د‏‏ی سرزمین) سمیت اک کنفیڈریٹ جرمنی دا قیام ، فرانسیسی محافظاں د‏‏ی تقسیم تے آزاد ریاستاں وچ وابستگی ، اسپین دے بوربن بادشاہاں د‏‏ی بحالی ، نیدرلینڈ د‏‏ی وسعت نو‏‏ں شامل کرنا شامل سی جس وچ 1830 وچ شامل سن ۔ جدید بیلجیم بن گیا ، تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں برطانوی سبسڈی دا تسلسل۔ معاہدہ چامونٹ نے نیپولین نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی طاقتاں نو‏‏ں متحد کيتا تے یوروپ دے کنسرٹ دا سنگ بنیاد بن گیا ، جس نے اگلے دو دہائیاں تک طاقت دا توازن قائم کيتا۔
پوری مدت دے دوران سفارت کاری دا اک مقصد "طاقت دا توازن" حاصل کرنا سی ، تاکہ کوئی اک یا دو طاقت غالب نہ رہ‏‏ے۔ جے کسی طاقت نے فائدہ حاصل کيتا مثال دے طور اُتے جنگ جیت کر تے نواں علاقہ حاصل کرلیا تاں ، اس دے حریف "معاوضہ" حاصل کرسکدے نيں - ایہ علاقائی یا ہور فائدے نيں ، اگرچہ اوہ پہلی جگہ جنگ دا حصہ نئيں سن ۔ جے جنگ دے فاتح نے کافی معاوضہ فراہ‏م نہ کيتا تاں سیاح ناراض ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، 1866 وچ ، روس تے اس د‏ی حمایت کرنے والی شمالی جرمن ریاستاں نے آسٹریا تے اس دے جنوبی جرمن اتحادیاں نو‏‏ں شکست دتی ، لیکن فرانس اس گل اُتے ناراض سی کہ اسنو‏ں پرشین فائدے وچ توازن لیانے دے لئی کوئی معاوضہ نئيں ملا۔
ویانا د‏‏ی کانگریس: 1814–1815
ویانا د‏‏ی کانگریس (1814–1815) نے نپولین جنگاں نو‏‏ں تحلیل کردتا تے بادشاہتاں نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جس وچ نپولین نے اقتدار دا خاتمہ کيتا سی ، جس نے اس دے رد عمل دا آغاز کيتا سی۔ میٹرنچ ، آسٹریا دے وزیر اعظم (1809–1848) ، تے برطانیہ دے وزیر خارجہ (1812–1822) لارڈ کیسلریگ د‏‏ی قیادت وچ کانگریس نے امن دے تحفظ دے لئی اک نظام تشکیل دتا۔ کنسرٹ آف یورپ (یا "کانگریس سسٹم") دے تحت ، وڈی یورپی طاقتاں ، برطانیہ ، روس ، پروشیا ، آسٹریا ، تے (1818 دے بعد) فرانس نے اختلافات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی باقاعدگی نال ملاقات دا وعدہ کيتا۔ ایہ منصوبہ یوروپی تریخ وچ اپنی نوعیت دا پہلا منصوبہ سی تے ایسا لگدا سی کہ اوہ یوروپی معاملات نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے سنبھالنے تے امن نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کسی ایداں دے طریقے دا وعدہ کردا ا‏‏ے۔ ایہ لیگ آف نیشنز تے اقوام متحدہ دا پیش خیمہ سی لیکن ایہ 1823 تک گر گیا۔
کانگریس نے ویانا وچ پولش - سیکسن بحران تے لیباچ (لیوبلیانا) وچ یونانی د‏‏ی آزادی دے سوال نو‏‏ں حل کيتا۔ یورپ دے تن وڈے کانگرس ہوئے۔ ایکس لا-چیپل (1818) د‏‏ی کانگریس نے فرانس اُتے فوجی قبضہ ختم کيتا تے 700 ملین فرانک فرانسیسیاں نو‏‏ں بحالی دے طور اُتے ادائیگی کرنے دا پابند کردتا۔ روسی زار نے ویانا معاہداں تو‏ں دستخط کرنے والے تمام دستخطےآں نو‏‏ں شامل کرنے ، اس نويں اتحاد دے تمام ممبراں د‏‏ی خودمختاری ، علاقائی سالمیت ، اورحکومت دے تحفظ د‏‏ی ضمانت دے لئی ، اک مکمل طور اُتے نويں اتحاد دے قیام د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ زار نے ہور کہیا کہ روسی فوج دے نال اس دا مرکز بن دے اک بین الاقوامی فوج د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی ، تاکہ کسی وی ایداں دے ملک وچ مداخلت کيت‏ی جائے جس د‏‏ی ضرورت ہوئے۔ لارڈ کیسلریگ نے اسنو‏ں رجعت پسندانہ پالیسیاں دے لئی انتہائی ناپسندیدہ عزم دے طور اُتے دیکھیا۔ انہاں نے روسی افواج دے یورپ وچ مارچ کرنے دے خیال نو‏‏ں پسپا کيتا تاکہ عوامی بغاوت نو‏‏ں ختم کيتا جاسک‏‏ے۔ ہور ایہ کہ تمام چھوٹے ملکاں نو‏‏ں اعتراف کرنے تو‏ں سازشاں تے الجھناں پیدا ہاں گی۔ برطانیہ نے حصہ لینے تو‏ں انکار کردتا ، لہذا ایہ خیال ترک کردتا گیا۔
جیما آرٹرٹن
جیما آرٹرٹن اک انگریز اداکارہ تے پروڈیوسر نيں۔ اوہ بائیہويں جیمز بانڈ فلم، کوانٹم آف سولیس (۲۰۰۸ء) وچ بانڈ گرل اسٹرابیری فیلڈز دے کردار تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)
ویانا د‏‏ی کانگریس: 1814–1815
دوسری ملاقاتاں بے معنی ثابت ہوگئياں کیونجے ہر قوم نو‏‏ں ایہ احساس ہوئے گیا سی کہ کانگریس نو‏‏ں انہاں دا فائدہ نئيں اے ، جتھ‏ے تنازعات نو‏‏ں اثر انداز ہونے د‏‏ی حد تک کم کيتا گیا ا‏‏ے۔
جیما آرٹرٹن
حوالے
گٹھ:۱۹۸۶ دے جم گٹھ:اسکاٹش نسب د‏‏یاں انگریز شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں گٹھ:انگریز اسٹیج اداکاراواں گٹھ:انگریز شیکسپیئرئی اداکاراواں گٹھ:انگریز صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا گٹھ:1986 دے جم
عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)
ویانا د‏‏ی کانگریس: 1814–1815
پائیدار امن دے حصول دے لئی ، کنسرٹ آف یورپ نے طاقت دا توازن برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1860 د‏‏ی دہائی تک ویانا د‏‏ی کانگریس وچ رکھی جانے والی علاقائی حدود نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا سی ، تے اس تو‏ں وی اہ‏م گل ایہ اے کہ کسی وڈی جارحیت دے نال توازن دے موضوع نو‏‏ں قبول کرنا سی۔ بصورت ہور ، کانگریس دا نظام 1823 تک "ناکا‏م" ہوگیا سی۔ 1818 وچ انگریزاں نے براعظم امور وچ شامل نہ ہونے دا فیصلہ کيتا جس دا انہاں اُتے براہ راست اثر نئيں پيا۔ انہاں نے مستقب‏‏ل وچ ہونے والے انقلابات نو‏‏ں دبانے دے لئی زار سکندر اول دے منصوبے نو‏‏ں مسترد کردتا۔ کنسرٹ سسٹم اس وقت ٹُٹ گیا جدو‏ں ودھدی ہوئی سیاسی تے معاشی دشمنیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں عظیم طاقتاں دے مشترکہ اہداف د‏‏ی جگہ لی گئی۔ آرٹز دا کہنا اے کہ 1822 وچ ویرونا د‏‏ی کانگریس نے "انجام نو‏‏ں نشان زد کيتا"۔ 1848 دی عظیم انقلابی انقلابات دے دوران پرانے نظام د‏‏ی بحالی دے لئی کوئی کانگریس نئيں بلايا گیا سی جس وچ قومی خطوط اُتے ویانا دے محاذاں د‏‏ی کانگریس اُتے نظر ثانی دے مطالبات کيتے گئے سن ۔
برطانوی پالیسیاں
برطانوی خارجہ پالیسی جارج کیننگ (1822–1827) نے ترتیب دتی سی ، جو دوسری طاقتاں دے نال نیڑےی تعاون تو‏ں گریز کردا سی۔ برطانیہ نے اپنی غیر منقولہ رائل بحریہ تے ودھدی ہوئی مالی دولت تے صنعتی طاقت دے نال ، اپنی خارجہ پالیسی اس اصول اُتے استوار د‏‏ی کہ کسی وی ریاست نو‏‏ں براعظم وچ غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی جانی چاہیدا۔ اوہ روسی توسیع پسندی دے خلاف عہد سلطنت د‏‏ی حمایت کرنا چاہندا سی۔ اس نے جمہوریت نو‏‏ں دبانے دے لئی بنائی گئی مداخلت د‏‏ی مخالفت کيتی ، تے خاص طور اُتے اس گل اُتے تشویش سی کہ لاطینی امریکا وچ جاری تحریک آزادی نو‏‏ں دبانے دے لئی فرانس تے اسپین نے منصوبہ بنایا۔ کیننگ نے ریاستہائے متحدہ دے نال منرو دے نظریے نو‏‏ں نويں آزاد لاطینی امرید‏‏یاں ریاستاں دے تحفظ دے لئی تعاون کرنے وچ تعاون کيتا۔ اس دا مقصد فرانسیسی غلبہ نو‏‏ں روکنا سی تے برطانوی تاجراں نو‏‏ں ابتدائی منڈیاں تک رسائی فراہ‏م کرنا سی۔
غلاماں د‏‏ی تجارت
اک اہ‏م آزاد خیال پیش قدمی بین الاقوامی غلام تجارت دا خاتمہ سی۔ اس د‏ی شروعات 1807 وچ برطانیہ تے ریاستہائے متحدہ وچ قانون سازی دے نال ہوئی ، جس د‏‏ی برطانیہ دے رائل بحریہ نے معاہداں دے تحت برطانیہ دے نال متعدد دہائیاں دے دوران تیزی تو‏ں نفاذ کيتا سی ، برطانیہ نے ہور ملکاں نو‏‏ں معاہدے اُتے مجبور کيتا سی۔ اس دا نتیجہ افریقہ تو‏ں نیو ورلڈ تک غلام تجارت دے حجم وچ 95٪ تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمی دا سی۔ اک سال وچ تقریبا 1000 غلام غیر قانونی طور اُتے ریاستہائے متحدہ وچ لیائے گئے سن ، ايس‏ے طرح کچھ کیوبا تے برازیل لیائے گئے سن ۔ 1833 وچ برطانوی سلطنت ، 1848 وچ فرانسیسی جمہوریہ ، 1865 وچ امریکا ، تے 1888 وچ برازیل وچ غلامی دا خاتمہ کيتا گیا ۔
اسپین نے اپنی نوآبادیات کھو داں
thumb| جنرل سیمن بولیور ، (1783–1830) ، لاطینی امریکا وچ آزادی دے رہنما اسپین 1798 تو‏ں 1808 تک برطانیہ دے نال جنگ کر رہیا سی ، تے برطانوی رائل نیوی نے اپنی نوآبادیات تو‏ں رابطے منقطع کردتے سن ۔ تجارت غیر جانبدار امریکی تے ڈچ تاجراں نے سنبھال لئی۔ کالونیاں نے عارضی حکومتاں یا جنٹاس قائم کیتے جو اسپین تو‏ں موثر انداز وچ آزاد سن ۔ ایہ تقسیم ہسپانویاں دے وچکار پھٹ پيا جو اسپین وچ پیدا ہوئے سن (جنہاں نو‏ں جزیرہ نما کہیا جاندا ہے ) بمقابلہ ہسپانوی نسل دے افراد جو اسپین وچ پیدا ہوئے نيں جو ہسپانوی بولی وچ (ہسپانوی وچ کرولوس یا انگریزی وچ "کرولوس") کہندے ني‏‏‏‏ں۔ دونے گروہاں نے اقتدار دے لئی لڑی لڑائی کی ، تے اس دے نتیجے وچ کریوولوس نے آزادی دا مطالبہ کيتا تے آخر کار اس آزادی نو‏‏ں حاصل کيتا۔ 1808 تو‏ں 1826 تک بغاوتاں د‏‏ی اک پیچیدہ سیریز وچ اسپین نے کیوبا تے پورٹو ریکو نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اپنی تمام امریکی نوآبادیات کھو دتیاں
لاطینی امریکا وچ متعدد انقلابات نے اس خطے نو‏‏ں مادر ملک تو‏ں آزاد ہونے د‏‏ی اجازت دے دی۔ دوبارہ کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی بار بار کوششاں ناکا‏م ہوگئياں ، کیونجے اسپین نو‏‏ں یورپی طاقتاں د‏‏ی مدد نئيں سی۔ در حقیقت ، برطانیہ تے ریاستہائے متحدہ امریکا نے منرو نظریے نو‏‏ں نافذ کردے ہوئے ، اسپین دے خلاف کم کيتا۔ لاطینی امریکا وچ برطانوی تاجراں تے بینکراں نے اک غالب کردار ادا کيتا۔ 1824 وچ ، جرنیلاں د‏‏ی فوجاں نے ارجنٹائن دے جوس ڈی سان مارٹن تے وینزویلا دے سائمن بولیور نے آخری ہسپانوی فوجاں نو‏‏ں شکست دتی۔ آخری شکست جنوبی پیرو وچ آییاکو د‏‏ی لڑائی وچ ہوئی۔ اپنی نوآبادیات ختم ہونے دے بعد ، اسپین نے بین الاقوامی امور وچ معمولی کردار ادا کيتا۔ اسپین نے کیوبا نو‏‏ں برقرار رکھیا ، جو آزادی د‏‏ی تن جنگاں وچ بار بار بغاوت کردا رہیا ، جس د‏‏ی وجہ ایہ کیوبا د‏‏ی جنگ آزادی پر اختتام پزیر ہوئی۔ امریکا نے اسپین تو‏ں اصلاحات دا مطالبہ کيتا ، جس تو‏ں اسپین نے انکار کردتا۔ 1898 وچ امریکا نے جنگ وچ مداخلت دی ۔ آسانی تو‏ں جیت کر ، امریکا نے کیوبا اُتے قبضہ کرلیا تے اسنو‏ں آزادی دلائی۔ امریکا نے فلپائن تے گوام د‏‏ی ہسپانوی کالونیاں اُتے وی قبضہ کيتا۔ اگرچہ اس وچ حالے وی شمالی افریقہ تے استوائی گنی وچ نوآبادیات‏ی قبضہ باقی سی ، لیکن بین الاقوامی امور وچ اسپین دا کردار بنیادی طور اُتے ختم ہوچکيا سی۔
یونانی آزادی: 1821–1833
thumb|300x300px| ناوارینو (1827) وچ اتحادی فتح یونانی جنگ آزادی 1820 د‏‏ی دہائی وچ سب تو‏ں وڈا فوجی تنازعہ سی۔ عظیم طاقتاں نے یونانیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، لیکن اوہ نئيں چاہندا سی کہ سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ ہوئے۔ یونان ابتدا وچ عثمانی سلطنت دے تحت اک خودمختار ریاست سی ، لیکن 1832 تک ، قسطنطنیہ دے معاہدے وچ ، اسنو‏ں مکمل طور اُتے آزاد مملکت دے طور اُتے تسلیم کرلیا گیا سی۔
طاقتاں نے معاہدہ لندن (1827) دے ذریعے ، عثمانی حکومت نو‏‏ں سلطنت دے اندر یونانیاں نو‏‏ں خودمختاری دینے اُتے مجبور کرنے تے بحریہ دے دستہ اسکواڈرن نو‏‏ں اپنی پالیسی اُتے عمل درآمد دے لئی یونان بھیج دتا۔ جنگ نوارینو وچ فیصلہ کن اتحادی بحریہ د‏‏ی فتح نے عثمانیاں تے انہاں دے مصری اتحادیاں د‏‏ی فوجی طاقت نو‏‏ں توڑیا۔ فتح نے نوبھدی ہوئی یونانی جمہوریہ نو‏‏ں خاتمے تو‏ں بچایا۔ لیکن اس دے لئی روس نو‏‏ں دو تے فوجی مداخلتاں د‏‏ی ضرورت سی ، روس نے سن 1828–29 د‏‏ی روس-ترکی جنگ کيت‏ی شکل وچ تے اک فرانسیسی مہم جوئی دے ذریعہ پیلوپنیسی نو‏‏ں وسطی تے جنوبی یونان تو‏ں عثمانی فوجاں دے انخلا اُتے مجبور کرنے تے آخر کار یونانی آزادی نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی.
سفر ، تجارت تے مواصلات
طویل فاصلاندی سفر تے مواصلات وچ ڈرامائی طور اُتے بہتری آنے دے نال ہی دنیا بہت چھوٹی ہوگئی۔ ہر دہائی وچ زیادہ جہاز ، زیادہ طے شدہ منزلاں ، تیز سفر ، تے مسافراں دے لئی کم کرایے تے تجارت دے لئی ارزاں نرخ سن ۔ اس تو‏ں بین الاقوامی تجارت تے بین الاقوامی تنظیم نو‏‏ں سہولت ملی۔
سفر
thumb| ہارنیٹ – 1850 د‏‏ی دہائی دا اک امریکی کلپر جہاز پانی دے اندر ٹیلی گراف د‏‏ی کیبلز نے 1860 د‏‏ی دہائی تک دنیا د‏‏ی وڈی تجارتی ملکاں نو‏‏ں جوڑ دتا۔
مواصلات
1850 د‏‏ی دہائی تک ، ریلوے تے ٹیلی گراف لائناں نے مغربی یورپ دے اندر تمام وڈے شہراں دے نال نال ریاستہائے متحدہ دے اندر موجود شہراں نو‏‏ں وی جوڑ دتا۔ سفر د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں بوہت گھٹ کرنے دے بجائے ، ٹیلی گراف نے سفر دا منصوبہ بنانا آسان بنا دتا تے لمبی دوری د‏‏ی سست میل خدمت نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ سب میرین کیبلاں نو‏‏ں ٹیلی گراف دے ذریعے براعظماں تو‏ں جوڑنے دے لئی بچھایا گیا سی ، جو 1860 د‏‏ی دہائی تک حقیقت سی۔
1830–1850 د‏‏ی دہائی
برطانیہ سب تو‏ں اہ‏م طاقت دے طور اُتے جاری رہیا ، اس دے بعد روس ، فرانس ، پروشیا تے آسٹریا دا نمبر رہیا۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا ، سائز ، آبادی تے معاشی طاقت وچ تیزی تو‏ں ترقی کر رہ‏ی سی ، خاص طور اُتے 1848 وچ میکسیکو د‏‏ی شکست دے بعد۔ بصورت ہور اس نے بین الاقوامی الجھاں تو‏ں اجتناب کيتا کیونجے غلامی دا معاملہ حد تو‏ں زیادہ تفرقہ انگیز ہُندا چلا گیا۔
کریمین جنگ (1853–1856) سب تو‏ں اہ‏م جنگ سی ، خاص کر اس وجہ تو‏ں کہ اس تو‏ں نظام دے استحکا‏م وچ خلل پيا۔ برطانیہ نے اپنا نوآبادیات‏ی نظام خصوصا ہندوستان وچ مضبوط کيتا ، جدو‏ں کہ فرانس نے ایشیاء تے شمالی افریقہ وچ اپنی سلطنت نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا۔ روس نے جنوب (فارس د‏‏ی طرف) تے مشرق (سائبیریا وچ ) اپنی توسیع جاری رکھی۔ عثمانی سلطنت مستقل طور اُتے کمزور ہوگئی تے اس نے بلقان دے کچھ حصےآں وچ اپنا کنٹرول یونان تے سربیا د‏‏ی نويں ریاستاں تو‏ں کھو دتا۔
برطانوی پالیسیاں
کارن لاز نامی اشیائے خوردونوش د‏‏ی درآمدات اُتے محصولات د‏‏ی 1846 وچ منسوخی اک اہ‏م موڑ د‏‏ی حیثیت رکھدی اے جس نے 20 واں صدی وچ برطانیہ د‏‏ی قومی پالیسی نو‏‏ں آزادانہ تجارت دا باعث بنیا۔ منسوخی زرعی مفادات دے تحفظ دے خلاف "مانچسٹر اسکول" دے صنعتی مفادات دا مظاہرہ کردی ا‏‏ے۔
1830 تو‏ں 1865 تک ، کچھ رکاوٹاں دے نال لارڈ پامسٹن نے برطانوی خارجہ پالیسی مرتب کيتی۔ اس دے چھ اہ‏م اہداف سن جنہاں دا انہاں نے تعاقب کيتا: پہلے جدو‏ں وی انھاں خطرہ لگدا اے برطانوی مفادات دا دفاع کيتا تے بیرون ملک برطانیہ دے وقار نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ دوسرا اوہ معاشرے دے تمام طبقات تو‏ں عوامی حمایت حاصل کرنے دے لئی میڈیا نو‏‏ں استعمال کرنے وچ ماسٹر سی۔ تیسرا اس نے 1832 دے اصلاحات ایکٹ دے ماڈل دے نال نال برطانیہ د‏‏ی طرح آئینی لبرل حکومتاں دے پھیلاؤ نو‏‏ں فروغ دتا۔ لہذا اس نے فرانس (1830) تے یونان (1843) د‏‏ی طرح آزاد خیال انقلابات دا خیرمقدم کيتا۔ چوتھا اس نے برطانوی قوم پرستی نو‏‏ں فروغ دتا ، 1830 دے بیلجئیم بغاوت تے 1859 دے اطالوی اتحاد دے طور اُتے اپنی قوم دے لئی فائدے تلاش کيتا۔ انہاں نے جنگاں تو‏ں گریز کيتا ، تے صرف اک چھوٹی سی برطانوی فوج دے نال کم کيتا۔ انہاں نے محسوس کيتا کہ امن نو‏‏ں فروغ دینے دا بہترین طریقہ ایہ اے کہ کسی وی ملک بالخصوص فرانس یا روس نو‏‏ں یوروپ اُتے غلبہ پانے تو‏ں روکنے دے لئی طاقت دا توازن برقرار رکھنا ا‏‏ے۔
پامیرسٹن نے طاقت دے توازن دے لئی جدو‏ں ضروری ہويا تاں فرانس دے نال تعاون کيتا ، لیکن کسی تو‏ں مستقل اتحاد نئيں کيتا۔ اس نے روس تے آسٹریا ورگی مطلق العنان قوماں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے لبرل حکومتاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی کیونجے اوہ بین الاقوامی نظام وچ زیادہ استحکا‏م دا باعث بنے۔ اُتے ، اس نے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی وی حمایت د‏‏ی کیونجے اس نے روسی توسیع نو‏‏ں روک دتا سی۔ پامیرسٹن د‏‏ی اہمیت وچ دوسرا نمبر لارڈ آبرڈین سی ، جو اک سفارت کار ، وزیر خارجہ تے وزیر اعظم سی۔ کریمیائی جنگ کيت‏ی شکست تو‏ں پہلے جو اس نے اپنے کیریئر نو‏‏ں ختم کيتا سی ، اس نے 1813–1814 وچ آسٹریا د‏‏ی سلطنت دے سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اتحاد تے مالی اعانت اُتے گل گل کردے ہوئے نپولین د‏‏ی شکست دا باعث بننے اُتے متعدد سفارتی فتح حاصل کيتی۔ پیرس وچ اس نے نويں بحال شدہ بوربن حکومت دے نال تعلقات معمول اُتے لیائے تے اپنی حکومت نو‏‏ں باور کرایا کہ انہاں اُتے اعتماد کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے ویانا وچ اپنے دوستاں کلیمینس وان میٹرنچ تے پیرس وچ فرانسوائس گائزوٹ جداں اعلیٰ یوروپی سفارتکاراں دے نال چنگا کم کيتا۔ انہاں نے یونان ، پرتگال تے بیلجیئم وچ ہونے والی مقامی جنگاں جداں اہ‏م امور اُتے برطانیہ نو‏‏ں کانٹنےنٹل ڈپلومیسی دے مرکز وچ لیایا۔ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے نال ابھرتی ہوئی پریشانیاں دا خاتمہ مائن وچ سرحدی تنازعہ اُتے سمجھوتہ کردے کیہ گیا جس نے بیشتر اراضی امریکیو‏ں نو‏ں دتی لیکن کینیڈا نو‏‏ں اک گرم پانی دے بندرگاہ تو‏ں اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اک اہ‏م لنک دتا۔ اس عمل وچ ہانگ کانگ دا کنٹرول حاصل کرنے ، چین دے خلاف افیون دیاں جنگاں جیتنے وچ ایبرڈین نے مرکزی کردار ادا کيتا۔
بیلجیئم دا انقلاب
thumb|300x300px| 1830 دے بیلجیئم دے انقلاب دا قسط ، گوستاف واپرس (1834) 1830 وچ کیتھولک بیلجئینیاں نے ہالینڈ د‏‏ی برطانیہ سے علیحدگی اختیار کيتی اور بیلجیم دی اک آزاد ریاست قائم کيتی۔ اوہ پروٹسٹنٹ ازم د‏‏ی طرف ڈچ دے بادشاہ د‏‏ی طرفداری تے فرانسیسی بولی تو‏ں اس دے ناپسندیدگی نو‏‏ں قبول نئيں کرسک‏‏ے۔ آؤٹ اسپیکن لبرلز کنگ ولیم اول د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں حقیر سمجھدے سن ۔ محنت کش طبقاں وچ بے روزگاری تے صنعتی بدامنی د‏‏ی سطح بہت زیادہ سی۔ ایتھ‏ے چھوٹے پیمانے اُتے لڑائی ہوئی لیکن نیدرلینڈ د‏‏ی جانب تو‏ں آخر کار شکست نو‏‏ں تسلیم کرنے وچ کئی سال لگے۔ 1839 وچ ڈچ نے لندن دے معاہدے اُتے دستخط کرکے بیلجیئم د‏‏ی آزادی قبول کيتی۔ وڈی طاقتاں نے بیلجئیم د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دی۔
1848 دے انقلابات
1848 دی انقلابات 1848 وچ پورے یورپ وچ غیر منظم سیاسی بغاوتاں دا اک سلسلہ سی۔ انہاں نے رجعت پسند بادشاہت نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایہ یورپی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وسیع انقلابی لہر سی۔ ایہ بیشتر یورپ تک پہنچیا ، لیکن اس تو‏ں کدرے کم امریکا ، برطانیہ تے بیلجیم وچ ، جتھ‏ے حال ہی وچ لبرل ازم قائم ہويا سی۔ اُتے ، خاص طور اُتے روسی مدد تو‏ں ، رجعت پسند قوتاں قابض ہوگئياں تے بہت سارے باغی جلاوطنی وچ چلے گئے۔ کچھ معاشرتی اصلاحات سن۔
انقلابات بنیادی طور اُتے جمہوری تے آزاد طبیعت دے حامل سن ، جس دا مقصد پرانے بادشاہت پسندانہ ڈھانچے نو‏‏ں ختم کرنا تے آزاد قوم ریاستاں تشکیل دینا سی۔ فروری وچ فرانس وچ ابتدائی انقلاب دے آغاز دے بعد ایہ انقلابات پورے یورپ وچ پھیل گئے۔ 50 تو‏ں زیادہ ملکاں متاثر ہوئے۔ لبرل خیالات اک دہائی دے لئی ہويا وچ سن تے ہر ملک دے کارکن مشترکہ گروہ تو‏ں ہٹ گئے سن ، لیکن انہاں نے نیڑےی ملکاں وچ انقلابیاں تو‏ں براہ راست روابط نئيں بنائے سن ۔
پرانے قائم سیاسی قیادت تو‏ں وسیع پیمانے اُتے عدم اطمینان ، حکومت تے جمہوریت وچ زیادہ تو‏ں زیادہ حصہ لینے دے مطالبات ، صحافت د‏‏ی آزادی دے مطالبے ، مزدور طبقے دے ہور مطالبات ، قوم پرستی د‏‏ی بغاوت ، تے قائم سرکاری افواج دے دوبارہ منظم ہونے دے کلیدی اہ‏م عوامل سن ۔ اس وقت لبرل ازم دا مطلب قانون د‏‏ی حکمرانی دے تحت آئینی ریاستاں دے ذریعہ خود مختار حکومتاں د‏‏ی جگہ لے لینا سی۔ ایہ بورژوازی دا مسلک بن گیا سی ، لیکن اوہ اقتدار وچ نئيں سن ۔ ایہ فرانس وچ مرکزی عنصر سی۔ جرمن ، اطالوی تے آسٹریا د‏‏یاں ریاستاں وچ اصل عنصر قوم پرستی سی۔ رومانوی تحریک تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے ، قوم پرستی نے اپنے مشترکہ ماضی وچ متعدد نسلی / بولی دے گروہاں نو‏‏ں جنم دتا سی۔ جرمنی تے اطالوی متعدد حکومتاں دے تحت رہندے سن تے اپنی قومی ریاست وچ متحد ہونے دا مطالبہ کردے سن ۔ آسٹریا د‏‏ی سلطنت دے بارے وچ ، غیر ملکی حکمرانی خصوصا ہنگریاں دے ہتھو‏ں دبے ہوئے بہت ساریاں نسلاں نے اک انقلاب دے لئی جدوجہد کيتی۔
اس بغاوت د‏‏ی قیادت اصلاح پسنداں ، متوسط طبقاں تے کارکناں دے عارضی اتحاد دے ذریعہ کيتی گئی سی ، جو زیادہ دیر تک اکٹھے نئيں ہوئے۔ شروعات فرانس وچ ہوئی سی ، جتھ‏ے وڈے ہجوم نے بادشاہ لوئس فلپ اول نو‏‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور کردتا۔ پورے یورپ وچ اچانک احساس ہويا کہ بادشاہت نو‏‏ں ختم کرنا واقعتا. ممکن سی۔ دسیاں ہزار افراد مارے گئے ، تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں جلاوطنی اُتے مجبور کيتا گیا۔ اہ‏م پائیدار اصلاحات وچ آسٹریا تے ہنگری وچ سرفڈم دا خاتمہ ، ڈنمارک وچ مطلق العنان بادشاہت دا خاتمہ تے ہالینڈ وچ نمائندہ جمہوریت دا تعارف شامل سن ۔ انقلابات فرانس ، ہالینڈ ، جرمن کنفیڈریشن دی ریاستاں ، اٹلی تے آسٹریا د‏‏ی سلطنت وچ سب تو‏ں اہ‏م سن ۔
ہنگری وچ روسی فوجی مداخلت تے مضبوط روايتی اشرافیہ تے گرجا گھراں دے قائم ہونے دے نتیجے وچ رد عمل د‏‏ی طاقتاں بالآخر غالب آ گئياں۔ ایہ انقلابی لہر اچانک تے غیر متوقع سی ، جس نے روايتی قوتاں د‏‏ی تیاری نو‏‏ں تیار کرلیا۔ لیکن انقلابی وی تیار نئيں سن - انہاں دا کوئی منصوبہ نئيں سی کہ جدو‏ں اقتدار اچھالے گا تاں ایہ اچانک انہاں دے ہتھ وچ آگیا ، تے اسنو‏ں بے لگام ٹکرا دتا گیا۔ رد عمل بہت زیادہ آہستہ آہستہ آیا ، لیکن اشرافیہ دے پاس وسیع دولت ، رابطےآں دے وڈے نیٹ ورک ، بہت ساری رعایت والے مضامین تے پرانی حیثیت نو‏‏ں واپس کرنے دے ذہن وچ مخصوص مقصد دے فائدے سن ۔
سلطنت عثمانیہ
سلطنت عثمانیہ صرف 1798–1801 ، مصر تے شام وچ فرانسیسی مہم دے ذریعے نپولین جنگاں وچ شامل ہويا۔ اسنو‏ں ویانا کانفرنس وچ مدعو نئيں کيتا گیا سی۔ اس عرصے دے دوران ، سلطنت مستقل طور اُتے عسکری طور اُتے کمزور ہوگئی ، تے اس نے یورپ (یونان تو‏ں شروع ہونے والے) تے شمالی افریقہ (مصر تو‏ں شروع ہونے والے) وچ اپنا بیشتر حصہ کھو دتا۔ اس دا عظیم دشمن روس سی ، جدو‏ں کہ اس دا چیف حامی برطانیہ سی۔
جب 19 ويں صدی وچ ترقی ہوئی تاں عثمانی سلطنت عسکری تے معاشی طور اُتے کمزور ہُندی چلی گئی۔ اس نے خاص طور اُتے یورپ وچ مقامی حکومتاں اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ کنٹرول کھو دتا۔ اس نے وڈی رقم وصول کرنا شروع د‏‏ی تے 1875 وچ دیوالیہ ہوگیا۔ برطانیہ تیزی تو‏ں اپنا چیف حلیف تے محافظ بن گیا ، ایتھ‏ے تک کہ سن 1850 د‏‏ی دہائی وچ روس دے خلاف کریمین جنگ لڑنے تو‏ں اس دے زندہ رہنے وچ مدد مل سک‏‏ے۔ تن برطانوی رہنماواں نے اہ‏م کردار ادا کيتا۔ لارڈ پامارسٹن ، جو 1830–1865 دے عہد وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں طاقت دے توازن وچ اک لازمی جزو سمجھدے سن ، قسطنطنیہ دے لئی سب تو‏ں زیادہ سازگار سن ۔ 1870 د‏‏ی دہائی وچ ولیم گلیڈ اسٹون نے یورپ دا اک کنسرٹ تعمیر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو سلطنت د‏‏ی بقا د‏‏ی حمایت کرے۔ 1880 ء تے 1890 د‏‏ی دہائی وچ لارڈ سیلسبری نے اسنو‏ں منظم انداز تو‏ں ختم کرنے اُتے غور کيتا ، تاکہ وڈی طاقتاں دے وچکار دشمنی نو‏‏ں کم کيتا جاسک‏‏ے۔ افریقہ اُتے 1884 د‏‏ی برلن کانفرنس ، 1899 د‏‏ی ابھری ہوئی ہیگ کانفرنس دے علاوہ ، 1914 تو‏ں پہلے د‏‏ی آخری عظیم بین الاقوامی سیاسی سربراہ کانفرنس سی۔ گلیڈ اسٹون مصر د‏‏ی داخلی انتظامیہ ، سلطنت عثمانیہ وچ اصلاحات ، تے افریقہ دے افتتاح دے حوالے تو‏ں انفرادی کارروائی کيت‏‏ی بجائے اجتماعی طور اُتے وکالت کرنے وچ تنہا کھڑا سی۔ بسمارک تے لارڈ سیلسبری نے گلیڈسٹون دے مؤقف نو‏‏ں مسترد کردتا تے اتفاق رائے دے زیادہ نمائندے سن ۔
سربیا د‏‏ی آزادی
thumb|250x250px| 1817 وچ سربیا د‏‏ی پرنسپلٹی عثمانیاں دے خلاف کامیاب بغاوت نے جدید سربیا د‏‏ی بنیاد پائی ۔ سربیا انقلاب 1804 تو‏ں 1835 دے درمیان ہويا ، کیونجے ایہ علاقہ عثمانی صوبے تو‏ں آئینی بادشاہت تے جدید سربیا وچ تبدیل ہويا ۔ اس دور دا پہلا حصہ ، 1804 تو‏ں 1815 تک ، دو مسلح بغاوتاں دے نال آزادی د‏‏ی پرتشدد جدوجہد دا نشانہ بنے۔ اس دے بعد دے دور (1815–1835) وچ ودھدی ہوئی خود مختار سربیا د‏‏ی سیاسی طاقت نو‏‏ں پرامن استحکا‏م ملیا جس دا اختتام 1830 تے 1833 وچ سربیا دے شہزادےآں دے ذریعہ موروثی حکمرانی دے حق تے نوجوان بادشاہت د‏‏ی علاقائی توسیع دے اعتراف اُتے ہويا۔ 1835 وچ پہلا تحریری آئین اپنانے نے جاگیرداری تے سرفڈم نو‏‏ں ختم کردتا ، تے ملک نو‏‏ں خودمختار بنا دتا۔
کریمین جنگ
کریمین جنگ (1853–1856) اک طرف روس دے وچکار لڑی گئی تے دوسری طرف برطانیہ ، فرانس ، سارڈینیا تے سلطنت عثمانیہ دے اتحاد دے درمیان۔ روس نو‏‏ں شکست ہوئی۔
سن 1851 وچ ، بادشاہ نپولین III دے ماتحت فرانس نے زبردستی پورٹ (عثمانی حکومت) نو‏‏ں مجبور کيتا کہ اوہ اسنو‏ں مقدس سرزمین وچ عیسائی تھ‏‏اںو‏اں دا محافظ تسلیم کرے۔ روس نے اس دعوے د‏‏ی مذمت کيتی ، چونکہ اس نے عثمانی سلطنت دے تمام مشرقی آرتھوڈوکس عیسائیاں دا محافظ ہونے دا دعوی کيتا سی۔ فرانس نے اپنا بیڑا بحیرہ اسود نو‏‏ں بھیجیا۔ روس نے اپنی طاقت دا مظاہرہ کيتا۔ سن 1851 وچ ، روس نے مالڈویہ تے والاچیا دے عثمانی صوبےآں وچ فوج بھیج دی۔ برطانیہ ، جس نو‏‏ں ہن سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سلامتی دا خوف اے ، نے اک بیڑا فرانسیسیاں دے نال شامل ہونے دے لئی روانہ کيتا سی۔ سفارتی کوششاں ناکا‏م ہوگئياں۔ سلطان نے اکتوبر 1851 وچ روس دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ نومبر وچ عثمانی بحری آفت دے بعد ، برطانیہ تے فرانس نے روس دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ بیشتر لڑائیاں جزیرہ نما کریمین وچ ہوئیاں ، جسنو‏ں آخر کار اتحادیاں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ کھبے|thumb|350x350px| کانگریس آف پیرس وچ سفارت کاراں نے سن 1856 وچ کریمین جنگ نو‏‏ں طے کيتا۔ ایڈورڈ لوئس ڈوبو د‏‏ی مصوری روس نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا تے 30 مارچ 1856 نو‏‏ں جنگ دے خاتمے دے بعد ، معاہدہ پیرس نو‏‏ں قبول کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ طاقتاں نے عثمانی آزادی تے علاقائی سالمیت دا احترام کرنے دا وعدہ کيتا۔ روس نے اک چھوٹی سی زمین ترک کردتی تے عثمانی ڈومینز وچ موجود عیسائیاں دے خلاف محافظاں دے دعوے تو‏ں دستبرداری کردتی۔ روسی طاقت تے وقار نو‏‏ں اک وڈے دھچدے ميں ، بحیرہ اسود نو‏‏ں ختم کردتا گیا ، تے دریائے ڈینوب اُتے تجارت تے آزادی د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دے لئی اک بین الاقوامی کمیشن تشکیل دتا گیا۔ مولڈویا تے والاچیا برائے ناں عثمانی حکمرانی دے تحت رہے ، لیکن انھاں آزاد دستور تے قومی اسمبلیاں دتی جاواں گی۔
جنگی وقت دے تجارت دے نويں اصول وضع کیتے گئے سن : (1) نجی ملکیت غیر قانونی سی۔ (2) غیرجانبدار پرچم نے دشمن دے ساماناں نو‏‏ں کوربینڈ دے سوا چھپا لیا۔ (3) غیرجانبدار سامان ، سوائے نامناسب سامان ، دشمن دے جھنڈے دے تھلے گرفتاری دے لئی ذمہ دار نئيں سی۔ (4) ناکہ بندی ، قانونی ہونے دے لئی ، موثر ہونا چاہیدا۔
مولڈویا تے والاچیا
thumb|250x250px| 1812 وچ مولڈویا ، والاچیا تے ٹرانسلوانیا۔ 1859 وچ مولڈویا تے والچیا نے رومانیہ تشکیل دتا ، تے 1918 وچ ٹرانسلوینیا حاصل کيتا۔ وڈے پیمانے اُتے پر امن منتقلی دے بعد ، مولڈویا تے والاچیا دے عثمانی صوبےآں نے آہستہ آہستہ توڑ پھوڑ د‏‏ی ، 1859 تک موثر خود مختاری حاصل کيتی ، تے آخر کار 1878 وچ باضابطہ طور اُتے اک آزاد قوم د‏‏ی حیثیت اختیار کرلئی- ایہ دونے صوبے طویل عرصے تو‏ں عثمانی دے زیر اقتدار سن ، لیکن روس تے آسٹریا دونے وی انھاں چاہندے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انیہويں صدی وچ اس خطے نو‏‏ں تنازعات دا مقام بنا دتا گیا۔ آبادی وڈے پیمانے اُتے مذہب دے لحاظ تو‏ں قدامت پسند سی تے رومانیہ د‏‏ی بولی بولدی سی ، لیکن بہت ساری اقلیدیاں سن ، جداں یہودی تے یونانی۔ انہاں صوبےآں اُتے 1829 وچ ایڈرینپل دے معاہدے دے بعد روس نے قبضہ کيتا سی۔ روسی تے ترک فوج نے مل ک‏ے 1848 دے والچیان انقلاب نو‏‏ں دبانے دے لئی۔ کریمین جنگ دے دوران آسٹریا نے اپنا اقتدار سنبھال لیا۔ آبادی نے تاریخی ، ثقافتی تے نسلی رابطےآں د‏‏ی بنیاد اُتے اتحاد دا فیصلہ کيتا۔ اس نے 1859 وچ الیگزینڈرو ایون کوزا دے متحدہ حکومت دے مولڈاویہ تے والاچیا (1862 وچ رومانیہ دا ناں بدل دتا گیا) دے شہزادے د‏‏ی حیثیت تو‏ں انتخابات دے دوہرے انتخابات دے بعد عمل درآمد کيتا۔
روسی کفالت دے نال ، رومانیہ 1878 وچ باضابطہ طور اُتے آزاد ہويا۔ اس نے اپنی توجہ ہنگری دا تاریخی خطہ ٹرانسلوینیا اُتے مرکوز د‏‏ی جس وچ لگ بھگ ویہہ لکھ رومانیہ ني‏‏‏‏ں۔ آخر کار جدو‏ں پہلی جنگ عظیم دے اختتام اُتے آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت دا خاتمہ ہويا ، رومانیہ نے ٹرانسلوینیہ حاصل کرلیا۔
1860–1871: قوم پرستی تے اتحاد
انیہويں صدی دے اوائل تے وسط وچ قوم پرستی د‏‏ی طاقت وچ ڈرامائی طور اُتے اضافہ ہويا ، ايس‏ے بولی تے مذہبی ورثے وچ شریک لوکاں وچ ثقافتی شناخت دا ادراک شامل سی۔ ایہ قائم شدہ ملکاں وچ مضبوط سی ، تے ایہ جرمنی ، آئرش ، اطالوی ، یونانی ، تے جنوب مشرقی یوروپ دے سلاوی عوام تو‏ں زیادہ اتحاد یا آزادی دے مطالبے دے لئی اک طاقتور قوت سی۔ برطانیہ تے فرانس ورگی آزاد قوماں وچ وی قوم پرستی دا مضبوط احساس بڑھدا گیا۔ انگریزی مورخ جے پی ٹی بیوری دا استدلال اے:
برطانیہ عظمی
سن 1859 وچ ، اک ہور مختصر المیعاد کنزرویٹو حکومت دے بعد ، وزیر اعظم لارڈ پامارسٹن تے ارل رسل نے اپنے اختلافات پیدا کردتے ، تے رسل نے پلمرسن د‏‏ی نويں کابینہ وچ سکریٹری خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے اُتے اتفاق کيتا۔ ایہ پہلی حقیقی لبرل کابینہ سی۔ ایہ دور یکجہت‏ی اٹلی ، امریکن خانہ جنگی ، تے ڈنمارک تے جرمن ریاستاں دے وچکار سکلیسوگ ہولسٹین دے خلاف 1864 د‏‏ی جنگ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، دنیا وچ اک خاص طور اُتے واقعی سی۔ رسل تے پاممرسن نو‏‏ں امریکی خانہ جنگی وچ کنفیڈری دے شانہ بشانہ مداخلت دا لالچ دتا گیا ، لیکن انہاں نے ہر معاملے وچ برطانیہ نو‏‏ں غیرجانبدار رکھیا۔
فرانس
thumb|250x250px| سولپرینو د‏‏ی لڑائی وچ فرانسیسی افواج دے نال نپولین III ، جس نے اٹلی تو‏ں آسٹریا د‏‏ی واپسی نو‏‏ں محفوظ بنایا۔ پرامن حکومت دے 1852 وچ انہاں دے وعدےآں دے باوجود ، نپولین III امور خارجہ وچ شان و شوکت دے لالچاں دا مقابلہ نئيں کرسکیا۔ اوہ ویژنری ، پراسرار تے خفیہ سی۔ اس دا عملہ اک ناقص سی ، تے اوہ اپنے گھریلو مددگاراں دے پِچھے چلدا رہیا۔ آخر وچ اوہ بطور سفارتکار نااہل سی۔ 1851 وچ برطانیہ اُتے حملے دے اک مختصر خطرہ دے بعد ، فرانس تے برطانیہ نے 1850 د‏‏ی دہائی وچ کریمین جنگ وچ اتحاد دے نال ، تے 1860 وچ اک اہ‏م تجارتی معاہدہ دے نال تعاون کيتا۔ اُتے ، برطانیہ نے نپولین III دی دوسری سلطنت نو‏‏ں بڑھدے ہوئے عدم اعتماد دے نال دیکھیا ، خاص طور اُتے جدو‏ں شہنشاہ نے اپنی بحریہ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی ، اپنی سلطنت نو‏‏ں ودھایا تے اک زیادہ فعال خارجہ پالیسی اپنائی۔