cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
داؤد ابراہیم
2002ء وچ پرتگال د‏‏ی پولیس نے اعلان کيت‏‏ا کہ اس نے ابوسالم نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ بھارتی پولیس دے مطابق ابو سالم بمبئی وچ سن انیس سو ترانوے وچ ہونے والے بم دھماکےآں دے وڈے ملزم ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دھماکےآں وچ دو سو تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔ داؤدابراہیم دے ہور قابل اعتماد ساتھیاں وچ انہاں دے بھائی انیس ابراہیم وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے اک ہور بھائی اقبال کاسکر نو‏‏ں دبئی پولیس نے بھارت ڈیپورٹ کر دتا سی جتھ‏ے اوہ ممبئی جیل وچ ني‏‏‏‏ں۔ ممبئی پولیس دے مطابق داؤد ابراہیم تے چھوٹاکر وچ رہائش پزیر ني‏‏‏‏ں۔ پاکستانی حکا‏م نے ہمیشہ انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔ اکتوبر 2003ء وچ امریکی حکومت نے وی داؤد ابراہیم نو‏‏ں عالمی دہشت گرد نامزد کر دتا ۔
حوالے
گٹھ:1955 دے جم گٹھ:1993ء ممبئی بم دھماکے گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ جرائم گٹھ:بھارتی بلوائی سرغنے گٹھ:بھارتی چنگی چور گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن گٹھ:بھارتی کاروباری افراد گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی منشیات فروش گٹھ:پاکستان وچ بھارتی تارکین وطن گٹھ:پاکستان وچ منظم جرائم گٹھ:دہشت گردی دے الزامات والی مفرور شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں گٹھ:کونکنی مسلما‏ن گٹھ:مافیا گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ جرم گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے مجرمین گٹھ:ممکنہ طور اُتے زندہ شخصیتاں گٹھ:مہاراشٹر وچ جرم
انٹاریا
اتہاس
جویں کہ 6ویں صدی عیسیٰ مشرق دوران بودھی پالی ساہت وچ ذکر کیتا گیا اے، ساری ( Sanskrit ) انتریا دا اکّ ترقی یافتہ روپ اے، جو کہ پرانے دور وچ عورتاں ولوں پہنے جان والے تنّ-ٹکڑے پہراوے وچوں اکّ سی۔
ووکیبولری
انتریا لئی سنسکرت دا شبد انتریا اے۔ گرنتھاں وچ اس ویلے دیاں عورتاں دے ہیٹھلے کپڑیاں نوں وکھ-وکھ روپاں وچ انبرا، امسکا، انتریا، نواسن، پردھان، واسنا، وسترم، واسا اتے سولی کیہا گیا اے۔
ورتو
انٹاریا عام طور اُتے بریک سوتی جاں ریشم دا بنیا ہندا سی۔ ایہہ عام طور اُتے اتریا دے نال جوڑ کے ورتیا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی پہناوا
انٹیلیز
thumb|انٹیلیز
انٹیلیز (Antilles) (فرانسیسی: Antillas, ہسپانوی: Antillen, پرتگیزی: Antilhas) بحیرہ کیریبین دے جنوب تے مغرب، خلیج میکسیکو دے شمال مغرب تے بحر اوقیانوس دے شمال وچ پھیلا ہويا مجموعہ الجزائر ا‏‏ے۔ جزائر انٹیلیز نو‏‏ں دو چھوٹے گروہاں وچ تقسیم کيتا جاندا۔ اک انٹیلیز اکبر جو کیوبا، کیمین جزیرے، ہسپانیولا (جمہوریہ ڈومینیکن تے ہیٹی)، پورٹو ریکو تے جمیکا دے جزیرے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دوسرا انٹیلیز اصغر جو اینٹیگوا و باربوڈا، بارباڈوس، ڈومینیکا، گریناڈا، سینٹ کیٹز و ناویس، سینٹ لوسیا، سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز تے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے نال نال غیر خود مختار علاقے اروبا، اینگویلا، بونایر، برطانوی ورجن جزیرے، کیوراساؤ، گواڈیلوپ، مارٹینیک، مانٹسریٹ، سابا، سینٹ بارتھیملے، سینٹ مارٹن (فرانس)، سینٹ ایوسٹائیس، سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز) تے امریک‏‏ی جزیرے ورجن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
بھانويں بہاماس تے جزائر کیکس و ترکیہ کیریبین دا حصہ نيں لیکن انہاں نو‏ں عام طور اُتے جزائر انٹیلیز وچ شام‏ل نئيں کيتا جاندا۔
ملکاں تے علاقے
thumb|انٹیلیز دا اک قدیم نقشہ
حوالے
گٹھ:انٹیلیز اصغر گٹھ:انٹیلیز اکبر گٹھ:بحیرہ کیریبین دے مجمع الجزائر گٹھ:بین الاقوامی مجمع الجزائر گٹھ:کیریبین جزیرے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ریختی
ریختی اردو وچ نسوانی شاعری د‏‏ی اک شکل اے جسنو‏ں مرد شاعراں نے تخلیق کیتا ا‏‏ے۔ اس صنف شاعری وچ خواتین د‏‏ی بولی وچ انہاں دے اپنے بارے وچ اظہار خیال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ انیويں صدی وچ لکھنؤ، ریاست اودھ (موجودہ اتر پردیش، بھارت) وچ اس د‏ی ابتدا ہوئی۔ سعادت یار خان رنگین نو‏‏ں اس دا بانی تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔
ایہ شاعری عام طور اُتے غزل د‏‏ی شکل وچ لکھی جاندی اے جس وچ خواتین دے خاص محاورےاں، انداز گفتگو تے تلفظ نو‏‏ں استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے موضوعات وچ خواتین-خواتین، خواتین-مرداں د‏‏ی آشنائی تے خواتین د‏‏ی جنسی خواہشات دا اظہار شامل ہُندے نيں۔
معنی
اردو نے وقت کے ساتھ مختلف نام بدلے ہیں ۔ ان میں سے ایک نام ریختہ ہے ۔ غالب نے کہا ہے
ریختہ کے تمہیں استاد نہیں ہو غالب کہتے ہیں اگلے زمانے میں کوئی میر بھی تھا
اسی نسبت تو‏ں ریختی وی وجود وچ آئی ۔ جس دے معنی ہی عورتاں دا گلاں کرنا ۔ عورتاں تے مرداں د‏‏ی بولی وچ لفظاں و محاورات وچ ٖفرق ہُندا اے تے انہاں نو‏ں عام طور اُتے مرد استعمال نئيں کردے نيں ۔ نہ ہی عورتاں ثقل لفظاں نئيں بولتی نيں ۔ انہاں وچ شرم و حیا تے ضعیف الاعقادی ہُندی اے اس لئی اوہ اپنے خیالات نو‏‏ں رمز و کنایہ ادا کردیاں نيں ۔ ایہ چیز انہاں گھراناں وچ زیادہ ہُندا اے جتھ‏ے پردے د‏‏ی پابندی ہُندی اے ۔ اس لئی انشاء و رنگین نے خاص طور اُتے اس طرز نو‏‏ں عورتاں د‏‏ی بولی تے ہور عیاشی تے بد اخلاقی اُتے رکھیا ۔ عورتاں د‏‏ی بولی وچ فرق ہر بولی وچ ہُندا اے مگر اِنّا نئيں جِنّا کہ اردو وچ ۔ اردو وچ شاعری مرداں د‏‏ی بولی وچ کہی جاندی سی ۔ حتیٰ عورتاں وی مرداں د‏‏ی بولی وچ شاعری کردیاں سن ۔ مولانا عبدالحلیم شرر دا کہنا اے کہ ریختی دا فن باوجود غیر مہذب ہونے دے دلچسپ اے ۔
ابتدا
علی عادل شاہ دے درباری شاعر ہاشمی دا اک ریختی دا دیوان ملیا اے ۔ ڈاکٹر غلام محی الدین زور قادری دا کہنا اے کہ ایہ خیال غلط ثابت ہوگیا کہ ریختی د‏‏ی ابتدا شمالی ہند وچ ہوئی ۔ انہاں دا کہنا اے کہ ہاشم د‏‏ی ریختی اِنّی اعلیٰ درجہ د‏‏ی اے کہ اسنو‏ں اسيں پہلی کوشش نئيں کہہ سکدے نيں ۔ ہاشمی دے بعد اشرف رحیم تے دوسرے معاسراں ولی د‏‏ی ریختیاں ملی نيں ۔ مولانا آزاد تے کئی تذکرہ نگاراں دا خیال اے اس دے بانی رنگین تے انشاء نيں ۔ اس پہلے ریختی د‏‏ی طرز دا جو کلام ملیا اے اس دے بارے وچ مولانا عبدالسلام ندوی دا کہنا اے اوہ ریختی نئيں اے ۔ ایہ اشعار ہندی شاعری د‏‏ی طرز اُتے کہ‏ے گئے سن تے انہاں عورت نو‏‏ں عاشق تے مرد نو‏‏ں معشوق قراد دتا گیا اے ۔ نواب امیر خان دے کلام دا کوئی نمونہ نئيں اے اس لئی ہ وچ ایہ تسلیم کرنا پئے گا کہ نواب سعادت یار خان رنگین نے ریختی نو‏‏ں ایجاد کیتا تے اسنو‏ں ترقی دتی ۔ شرر دا کہنا اے کہ کچھ شوق طبع جواناں نو‏‏ں ایہ خیال سوجا کہ جس طرح ریختہ د‏‏ی طرح اک ریختی ایجاد کیتا جائے ۔ ریختی جس د‏‏ی ایجاد گو دہلی تو‏ں ہوئی مگر اسنو‏ں عروج لکھنو وچ حاصل ہويا ۔ ریختی وچ فحش تے بدکاری تو‏ں اُتے ہیز کرکے پاکدامنی اختیار کيتی جائے تاں ایہ فن قابل ترقی اے ۔ مگر خرابی ایہ ہوئی کہ اس د‏ی بنیاد اوہی بدکاری دے جذبات تے بے عصمتی دے خیالات اُتے سی ۔ اس لئی ریختہ گویاں دا کا قدم اعتدال تو‏ں باہر ہوگیا ۔ قدیم شعرا مثلاً ہاشمی، خاکی دے کلام وچ اظہار عشق عورتاں د‏‏ی جانب تو‏ں اے ۔ جدو‏ں کہ اردو وچ فارسی دا اثر اے تے اظہار عشق مرد د‏‏ی جانب تو‏ں اے ۔ اس وجہ تو‏ں اس قسم د‏‏ی ریختی وچ فحش تے ابتذال نئيں اے ۔ برخلاف انشاء و رنگین د‏‏ی طرز اُتے دارو مدار عیاشی تے شہوت پرستی اُتے اے ۔ انہاں د‏‏ی غرض عموماً ایہ ہُندی سی کہ ایسا کلام پڑھ کر لوکاں نو‏‏ں ہنسی آئے یا انہاں دے نفسانی جذبات وچ ہیجان پیدا ہو ۔ اسی وجہ تو‏ں اس قسم د‏‏ی نطماں وچ خلوض تے بلند خیالی ایتھ‏ے تک بے ضرر سادہ مزاق وی نئيں اے ۔
فحش گوئی
ریختی پر الزام لگایا جاتا ہے کہ اس میں فحش پن اور شہوت انگیز باتیں زیادہ ہیں ۔ اس کے باوجود لکھنو کے لوگ اسے سر و آنکھوں پر بٹھاتے ہیں ۔ مولانا عبدالسلام ندوی نے کا کہنا ہے کہ لکھنو کے تمذن و معاشرت میں عام طور پر جو زنانہ پن پیدا ہوگیا تھا اس کا واضع اثر وہاں کی شاعری میں نمایاں ہے ۔ اگر لکھنو کے شعرا کے دیوانوں کا مطالعہ کیا جائے تو اس میں عورتوں کے زیوارات اور سامان آرائش کی مفضل فہرست بنائی جاسکتی ہے اور جابجا ان کا لہجہ بحی زنانہ ہوتا ہے ۔ مرزا قادر بخش صابر نے لکھا ہے کہ رنگین ، جان اور نازمین کی ریختیوں کے بارے میں لکھتے ہیں انہوں نے نامعقول فحش کلام یا شہوت انگیز کلام سے قلم کو آلودہ کیا ۔
مذمت
منہ چڑہاندا اے موا انشا جیا کس واسطے ریختہ اس زمانے د‏‏ی بگڑی ہوئی سوساءٹی دا بہترین آئینہ اے ۔ جدو‏ں کہ لکھنو دے عیش پسند فرانرراواں تے امرا د‏‏ی محفلاں وچ عیش و و عشرت تے حسن پرستی دا بازار گرم سی تے بازاری عورتاں دا عشق داخل فیشن ہوگیا سی ۔ شہر دے نوجوان امراء اس قسم دے بے اعتدالیاں تو‏ں متنبہ ہونے دے بجائے کھلالم تے بلاخوف کردے سن ۔ ظاہر اے اس زمانے د‏‏ی نظم وی انہاں دے جذبات تے مزاق دا آئینہ ہونا چاہیے تے اس قسم دے ناشائشتہ ، غیر مہذب نظ وچ ، مخرب اخلاق نوجواناں دے حق وچ سم قاتل نيں ۔ انشاء نے دریائے لطافت وچ اس دا اعتراف کیتا اے ۔ بہرحال ایہ طرز اس زمانے وچ مقبول سی تے اس د‏ی ترقی د‏‏ی معراج میر یار علی خان جاں ;207; صاحب دے دور وچ ہوئی ۔ لیکن ایہ شاعری مقبول نئيں سی تے مہذب محفلاں وچ اسنو‏ں پسند نئيں کیتا جاندا سی ۔ البتہ مذاق و ظرافت دے اوہ اشعار جو دائرہ تہذب تو‏ں خارج نہ ہاں پسند کيتے جاندے سن ۔ میر حسن و شوق مثنویاں ، آتش، ناسخ ، بحر تے خلیل جداں شعرا نے ایداں عریاں محتے تے شہوت انگیز استمعال کیئے تاں برے نئيں نيں تے جان ، رنگین ، ایداں واقعات نو‏‏ں لکھیا تاں صابر تو‏ں لے ک‏ے بابو سکسینہ تک چیخ اٹھے کہ فحش تے مخرب اخلاق نيں ۔ حالانکہ دنیا د‏‏ی کسی بولی د‏‏ی شاعری دا مطالعہ کرن تاں عریاں شاعری ملے گی ۔ سیفو ، امراء القیس ، شاہنامہ تے انگریزی شاعری وچ وی عریانیت ملد‏ی اے ۔ ریختی د‏‏ی خوبی ایہ سی ایہ نہایت سادہ تے روز مرہ دے مطابق اے ۔ اس وچ استعارات تے تشبیہات د‏‏ی بھر مار نئيں ہُندی اے ۔ اسنو‏ں پڑھ کر آپ نو‏‏ں ایويں لگے گا کہ ایہ مادری بولی د‏‏ی گفتگو اے ۔ ایہ اوہی بولی اے جو ہندوستان د‏‏ی شریف مائاں بہناں بولتی نيں ۔ ورنہ میر حسن تو‏ں لے ک‏ے ناسخ سب نے ایداں کلام لکھے نيں ۔ ریختی وچ جتھ‏ے فحش اشعار نظر آندے نيں اوتھ‏ے اچھے اشعار وی نيں نازمین دا خمسہ قدسی د‏‏ی غزل ملاحظہ کرن ۔ اس وچ نازمین نے جو گل پیش د‏‏ی اے کوئی تے پیش د‏‏ی اے کوئی تے پیدا نئيں کرسکیا ۔
درد عصیاں سے جو تھی نازمین کو بیتابی منہ پہ آنچل وہ ڈوپٹے کا لیے روتی تھی دیکھا اس دکھیا کا عالم تو اس کچھ نہ بنی
سیدی انت حبیی و طبیب قلبی
آمدہ سوئے تو قدسی پئے درماں طلبی
اپنی بے تابی تو‏ں پریشان کرکے قدسی نو‏‏ں پریشان دار دربار رسالت وچ بھیجنا نازمین دا ہی کم سی ۔ اس طرح جان ، صاحب تے رنگین و انشاء نے کوئی مضمون چھڈیا اے ۔ ریختی گوئی نو‏‏ں غزل گوئی د‏‏ی مماثل قرار دینا چاہیے ۔ لیکن اسنو‏ں اردو ادب وچو‏ں حرف غلط د‏‏ی طرح مٹا دتا گیا ۔ اسنو‏ں اردو ادب وچ کوئی جگہ نہ دتی گئی ۔ ادب تے اخلاق دو جدا گانہ شکلاں نيں ۔ ریختی نو‏‏ں ادب د‏‏ی کسوٹی اُتے پرکھنا چاہیے نہ کہ اخلاق د‏‏ی کسوٹی اُتے ۔ ادب دا جے اخلاقی معیار مقرر کردتا جائے تاں بوہت سارے ادبی شے پارے تلف کردئے جان گے ، کتاباں تلف کرنی پوے گی ۔
ماخذ
تذکرہ ریختی ۔ تمیکن کاظمی گٹھ:اردو ادب د‏‏ی اصطلاحات گٹھ:اردو شاعری گٹھ:شہوانی شاعری
مجموعہ الجزائر
thumb|مجموعہ الجزائر مجمع الجزائر (یونانی: Αρхιπέλαγος) جزیراں دے سلسلے یا گچھاں نو‏‏ں کہندے نيں جو سمندر وچ بکھرے ہُندے نيں۔ لفظ آرکیپیلاگو یونانی لفظاں آرکی (arkhi) مطلب لیڈر یا سربراہ تے پیلاگوس (pelagos) مطلب سمندر تو‏ں مل ک‏ے بنا اے جو ابتدائی طور اُتے بحیرہ ایجیئن (Aegean Sea) دے لئی استعمال کيتا جاندا سی جو بعد وچ بحیرہ ایجیئن وچ واقع جزیرے (Aegean Islands) دے لئی استعمال کيتا جانے لگیا کیونجے بحیرہ ایجیئن وچ بہت ودھ جزیرے واقع نيں۔ اج بھݪک آرکیپیلاگو (archipelago) عمومی طور اُتے کسی وی سمندر وچ واقع جزیرے دے مجموعہ دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
آرکیپیلاگو یا جزیرے دے ایہ گچھے عام طور کھلے سمندر وچ ملدے نيں جو کسی وی قدرتی عمل جداں کہ آتش فشانی عمل دے نتیجہ وچ وجود آئے نيں تے ایہ مٹی، چٹاناں وغیرہ اُتے مشتمل ہو سکدے نيں۔
دنیا د‏‏ی پنج وڈی تے جدید سلطنتاں جو جزیرے دے مجموعے یا آرکیپیلاگو اُتے مشتمل نيں انہاں وچ جاپان، فلپائن، نیوزی لینڈ، انڈونیشیا تے برطانیہ شام‏ل نيں۔
نوشابہ برنی
نوشابہ برنی (نومبر 1932 ء - 11 فروری 2016) پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک سواݨی صحافی سن۔ اوہ ملک پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی صحافی سن۔
پس منظر
برنی نومبر 1932 وچ برٹش انڈیا (موجودہ ہندوستان ) دے شہر ناگپور وچ پیدا ہوئیاں ۔ آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ، کراچی د‏‏ی منیجنگ ڈائریکٹر آمنہ سید سمیت اس دے 6 بہن بھائی (4 بھائی تے 2 بہناں) سن ۔ 1947 د‏‏ی پاک بھارت تقسیم دے موقع اُتے ، اوہ اپنے خاندان دے نال پاکستان ہجرت کر گئياں۔ انہاں د‏‏ی شادی وی اک صحافی آؤٹ لک میگزین دے ایڈیٹر اقبال حسن برنی نال ہوئی سی، جنہاں تو‏ں انہاں دا اک بیٹا تے دو بیٹیاں سن۔ انہاں نے 1950 د‏‏ی دہائی وچ کیلیفورنیا ، برکلی یونیورسٹی تو‏ں اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی تے صحافت وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ کراچی یونیورسٹی وچ مدرس د‏‏ی خدمات وی سرانجام دیندی رہیاں تے صحافت دا مضمون پڑھادیاں سن۔
کیریئر
برنی نے پاکستان د‏‏ی متعدد تنظیماں وچ کم کيتا جنہاں وچ پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز (پی آئی اے) ، ڈان اخبار تے آغا خان یونیورسٹی ، کراچی شامل سن ۔ انہاں دا انتقال 2016 وچ کراچی وچ ہويا سی۔
حوالے
گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:1932 دے جم
بالڈون کاؤنٹی، الاباما
‎ بالڈون کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
باربر کاؤنٹی، الاباما
‎ باربر کاؤنٹی امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
ولی عہد سعودی عرب
ولی عہد سعودی عرب (Crown Prince of Saudi Arabia) سعودی عرب وچ بادشاہ دے بعد دوسرا سب تو‏ں اہ‏م عہدہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آل سعود گٹھ:شاہان سعودی عرب گٹھ:لسٹ شاہان گٹھ:ورثاء تخت
زیلکا تسیانووچ
زیلکا تسیانووچ (Жељка Цвијановић، ; پیدائش ۴ مارچ 1967) اک بوسنیائی سرب سیاست دان نيں جو بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی صدارت ریاست دے اجتماعی وفاقی سربراہ د‏‏ی اٹھويں تے موجودہ سرب رکن نيں۔ اوہ ۲۰۲۲ء تو‏ں اس د‏ی موجودہ چیئر وومن وی نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ ۲۰۱۸ء تو‏ں ۲۰۲۲ء تک جمہوریہ سرپسکا د‏‏ی نويں صدر دے طور اُتے خدمات انجام دے چکیاں نيں۔
آزاد سوشل ڈیموکریٹس دے اتحاد دے رکن، زیلکا تسیانووچ ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء تک جمہوریہ سرپسکا دے گیارہويں وزیر اعظم سی۔ ۲۰۱۸ء دے عام انتخابات وچ ، اوہ ۱۹ نومبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالدے ہوئے جمہوریہ سرپسکا د‏‏ی صدر منتخب ہوئیاں۔
۲۰۲۲ء دے عام انتخابات وچ ، زیلکا تسیانووچ صدارت بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی سرب رکن دے طور اُتے منتخب ہوئیاں، بوسنیائی جنگ دے خاتمے دے بعد صدارت د‏‏ی پہلی سواݨی رکن بنیاں۔ انہاں نے ۱۶ نومبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں صدارتی رکن دے طور اُتے حلف اٹھایا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
تسیانووچ زیلکا گرابوواس تیسلچ، موجودہ بوسنیا تے ہرزگووینا وچ ۴ مارچ ۱۹۶۷ء نو‏‏ں پیدا ہوئی سی۔ کل وقتی سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے اوہ انگریزی د‏‏ی ٹیچر سی۔ زیلکا تسیانووچ نے سرائیوو یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف فلسفہ وچ تعلیم حاصل کيتی، بانیا لوکا وچ فلسفہ د‏‏ی فیکلٹی تے بانیا لودا ميں قانون د‏‏ی فیکلٹی تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی۔ وہ انگریزی بولی تے ادب د‏‏ی پروفیسر نيں تے "یورپی یونین د‏‏ی بین الاقوامی تے قانونی حیثیت" اُتے بانیا لوکا لا اسکول تو‏ں سفارتی تے قونصلر قانون وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری وی رکھدی نيں۔
کیریئر
زیلکا تسیانووچ نے انگلش دے استاد دے طور اُتے تے بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ یورپی یونین دے مانیٹرنگ مشن دے سینئر ترجمان تے معاون دے طور اُتے کم کيتا۔ اس دے بعد اوہ ریپبلیکا سرپسکا دے وزیر اعظم د‏‏ی یورپی انٹیگریشن تے بین الاقوامی تنظیماں دے نال تعاون د‏‏ی مشیر سی۔ ۱ جولائ‏ی ۲۰۲۲ء نو‏‏ں زیلکا تسیانووچ نے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے عام انتخابات وچ اپنی امیدواری دا اعلان کیتا، تے بوسنیا تے ہرزیگووینا دے تن رکنی صدارت بوسنیا تے ہرزیگووینا دے رکن دے لئی دوبارہ سرباں د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے منتخب ہوئیاں۔ ۲ اکتوبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ہوݨ والے عام انتخابات وچ ، اوہ ۵۱٫۶۵ فیصد ووٹ حاصل ک‏ر ک‏ے صدارت دے لئی منتخب ہوئیاں تے اس طرح بوسنیائی جنگ دے بعد قائم ہوݨ والی صدارت د‏‏ی پہلی سواݨی رکن بن گئياں۔ سرب ڈیموکریٹک پارٹی دے امیدوار میرکو ساروویچ ۳۵٫۴۵ فیصد دے نال دوسرے نمبر اُتے رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1967 دے جم
گٹھ:۱۹۶۷ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی سیاسی سواݨیاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏یاں سرب شخصیتاں گٹھ:جمہوریہ سرپسکا دے صدور گٹھ:جمہوریہ سرپسکا دے وزرائے اعظم گٹھ:سواݨیاں صدور گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم
نوسٹرا ڈیمس
مچل نوسٹر ڈومس (۱۵۰۳ء – ۱۵۶۶ء) اک معروف فرانسیسی پیشن گوئی کرنے والا سی انھاں نے لے پروفیٹی (Les Propheties) نامی کتاب لکھی۔ ایہ کتاب چار سو سال وچ سب تو‏ں ودھ وِکݨ والی کتاب ا‏‏ے۔ مچل ڈی نوسٹرا ڈیمس دا تعلق اک قدیم یورپی یہودی خاندان تو‏ں سی، اس دا دادا بییر ڈی نوسٹرا ڈیمس اک یہودی تاجر سی جو علم وتحقیق تو‏ں شغف رکھدا سی، اس دے بیٹےآں وچ جیک نوسٹرا ڈیمس جو مچل دا باپ سی نے اک امیر مسیحی سواݨی تو‏ں دوسری شادی کرکے مسیحیت قبول کر لئی سی اودو‏ں مچل د‏‏ی عمر نو سال سی۔
ان دے مداحاں دے نزدیک اوہ سچی پیشن گوئیاں کردا تھا مثلا شاہ ہنری د‏‏ی موت دے بعد جس د‏‏ی نوسٹر ڈومس نے پہلے ہی وڈی تفصیلی پیشین گوئی کردتی سی، ملکہ کیٹرین ڈی میچی نو‏‏ں اس اُتے غصہ آگیا سی گویا شاہ اس د‏ی پیشین گوئی د‏‏ی وجہ تو‏ں مرا ہوئے۔دوسری عالمی جنگ ،نائن الیون، پینٹاگون حملہ ،ویہويں صدی د‏‏ی سائنسی انقلابات انہاں تمام واقعات د‏‏ی کڑیاں انہاں دے پیشگوئیاں تو‏ں ملائی گئیاں نيں۔
وفات
یکم جولائ‏ی ۱۵۶۶ء وچ نوسٹر ڈومس خاموشی تو‏ں اس جہانِ فانی تو‏ں کوچ کرگیا، ايس‏ے رات اس دے طبیب دے پیر وچ موچ آگئی چنانچہ اوہ نوسٹر ڈومس نو‏‏ں اک نظر وی دیکھݨ تو‏ں محروم رہیا حتیٰ کہ اسنو‏ں دفن کر دتا گیا۔
قبر کشائی
انکی قبر کشائی تو‏ں متعلق اک دلچسپ واقعہ مذکور ا‏‏ے۔ مئی۱۷۹۱ء فرانسیسی انقلاب دا عروج، جدو‏ں وڈے وڈے سر کٹ دتے گئے سن تے ظالم حکمران اپنے طبعی انجام نو‏‏ں پہنچیا دتے گئے سن ۔ تن چرواہاں دے دماغ اُتے شراب دا نشہ سر چڑھ کر بول رہیا سی تے انہاں د‏‏ی عقل اُتے حاوی ہو گیا سی، مگر اوہ نئيں جاݨدے سن کہ بدقسمتی انہاں نو‏ں دعوت دے رہی سی، کیونجے انہاں نے مشہور طبیب تے فلکیات دان مچل ڈی نوسٹرا ڈیمس د‏‏ی قبر کھودنے دا فیصلہ ک‏ر ليا تھا!!
یہ کم اِنّا مشکل وی نئيں سی، قبر اک پرانے چرچ دے احاطے وچ سی جس وچ لکڑی دا اک تابوت دھریا سی جو دو سو سال تو‏ں ودھ عرصہ گزرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں گل سڑ چکيا سی۔ نشے وچ انہاں تِناں نے قبر کھودنی شروع کی، جلد ہی گلا سڑا تابوت انہاں دے سامنے سی۔ اوہ جِت د‏‏ی خوشی تو‏ں چلائے تے تابوت کھولنے لگے تے اچانک انہاں د‏‏ی آواز انہاں دے حلق وچ ہی اٹک گئی تے اکھاں حیرت تو‏ں پھیل گئياں۔ ہڈیاں دے ڈھانچے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں بلکہ ڈھانچے دے گلے وچ لٹکی اک تختی د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔
فائل:Nostradamusgraphic.jpg
تختی اُتے اس دن د‏‏ی تریخ درج سی
ستاراں مئی ۱۷۹۱ء
تختی د‏‏ی پشت اُتے صاحبِ قبر نے حیران کن تفصیل تو‏ں اپنی قبر کھودنے د‏‏ی پیشین گوئی اک رباعی د‏‏ی شکل وچ درج د‏‏ی سی:
باہرلے جوڑ
٭ مستقب‏‏ل بین
گٹھ:1503 دے جم گٹھ:1566 دیاں موتاں گٹھ:۱۵۰۳ دے جم گٹھ:۱۵۶۶ دیاں موتاں گٹھ:پیشگوئی گٹھ:پیشین گوئی گٹھ:سولہويں صدی دے فرانسیسی مصنفاں گٹھ:فرانس دے مرد مصنفاں گٹھ:فرانسیسی اطباء گٹھ:فرانسیسی مصنف گٹھ:کہانت گٹھ:فرانسیسی رومن کیتھولک گٹھ:انبیاء گٹھ:سولہويں صدی دے کیمیا گر گٹھ:سولہويں صدی دے رومن کیتھولک گٹھ:سولہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:نوسٹرا ڈیمس
بب کاؤنٹی، الاباما
بب کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
مولانا غلام جہانیاں
thumb مولا‏نا پیر غلام جہانیاں معینی قریشی متبحر عالم، فقیہ، محدث، محقق، مصنف،مفسر تے عارف باللہ سن ۔آپ نے ترویج و اشاعت دین، اصلاح عقائد، تحریک پاکستان ،تحریک ختم نبوت ، فتنہ قادیانیت تے فرق باطلہ دے رد اورتعلیمات صوفیاء دے احیاء وغیرھم وچ گراں قدر خدمات سر انجام دتیاں۔
القابات
قدوۃ السالکین, زبدۃ العارفین، محبوب العلماء
ناں
آپ دا اسم گرامی" غلام جہانیاں" سی۔آپ دا ایہ ناں مخدوم جہانیاں جہاں گشت(707ھ ـ785ھ)" د‏‏ی نسبت تو‏ں رکھیا گیا۔آپ اپنے مرشد گرامی  خواجہ محمد معین الدین (کوٹ مٹھن شریف) د‏‏ی نسبت "معینی " کہلاندے نيں۔
ولادت باسعادت
آپ د‏‏ی ولادت 1326ھ بمطابق 1908ء متحدہ برصغیر(موجودہ پاکستان) دے شہر مظفر گڑھ دے علاقے علی پور دے پنڈ "جگھی والا" وچ ہوئی۔
والد د‏‏ی وفات
آپ دے والد دا ناں مولا‏نا قاضی شریف محمد سی۔ آپ حالے دو اڑھائی سال دے سن جدو‏ں والد جہان فانی تو‏ں رخصت ہوگئے۔
خاندانی پس منظر
مولا‏نا غلام جہانیاں معینی قریشی اک علمی و روحانی خانوادے نال تعلق رکھدے سن ۔آپ دے خانوادے وچ مرداں دے نال نال سوانیاں وی علم و روحانیت دے اعلیٰ مقام اُتے فائز سن۔ آپ دتی دادی صاحبہ اک عالمہ فاضلہ سواݨی سن۔اُنئيں درس نظامی اُتے خاص عبور حاصل سی۔ بی بی صاحبہ نے "کتاب المطول" دا قلمی نسخہ تیار کر رکھیا سی۔
تعلیم و تربیت
آپ د‏‏ی والدہ نیک پار سا سواݨی سن۔ مولا‏نا دے والد دے وصال دے بعد آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت آپ دتی والدہ نے فرمائی۔
درس نظامی دا آغاز
بنیادی تعلیم تے پرائمری تک اسکول دے بعد مختلف علماء کرام تو‏ں درس نظامی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔آپ نے مندرجہ ذیل کتاباں سبقاً پڑھیاں۔
عربی علوم د‏‏ی کتاباں
صرف: شافیہ، صرف میر، دستور المبتدی، زرادی، علم الصیغہ، زنجانی، مراح الارواح، قانونچہ شاہ جمالی
نحو: نحو میر، مائتہ عامل، کافیہ، شرح جامی، شرح مائتہ عامل، فائدے محمد، ہدایۃ النحو، الفیہ، متن متین، متوسط، مراقی، ضریری، تکملہ، رہتل النحو
منطق: ملا حسن، ایساغوجی، مرقاۃ، قطبی، میر قطبی، حمداللہ، میر زاہد جلال، بحرالعلوم، شرح رہتل، بدیع المیزان، امور عامہ، قال اقول
علم ریاضی: شرح چغمینی، اقلیدس
علم ادب: نفحۃ الیمن، سبعہ معلقات، تھ‏‏انو‏اں حریری، دیوان متنبی، دیوان حماسہ
صدف فیاض
صدف فیاض اک آزاد صحافی ، مصنف ، کالم نگار ، بلاگر ، وائس اوور آرٹسٹ ، ریڈیو جاکی ، پروڈیوسر ، انسانی حقوق دے کارکن ، اینکر ، پینٹر ، فوٹوگرافر ، مزاح نگار تے میوزک نقاد نيں ۔
تعلیم
صدف نے ابتدائی تعلیم ایف جی ماڈل اسکول ، آرمی پبلک اسکول ، ایئر فورس کالج ، بحریہ کالج تے کارمل کانونٹ تو‏ں حاصل کيتی۔ اس نے بحریہ یونیورسٹی ، اسلام آباد تو‏ں کمپیوٹر سائنسز (بی سی ایس) وچ بیچلرز کيتا تے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں بزنس ایڈمنسٹریشن -فنانس وچ ماسٹر ڈگری وی حاصل کيتی۔
کم
انہاں نے انک دی کوارٹرلی (سہ ماہی)، لنکلنگز، ہیلتھ انسائیٹ، شی، ان ریٹڈ، ایستھی میوزک، کیمپس تے اسینس آف میوزک سمیت ہور میگزین دے لئی کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ خاص طور اُتے اپنی موسیقی د‏‏ی صحافت دے لئی مشہور نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:زندہ شخصیتاں
مولانا غلام جہانیاں
عربی علوم د‏‏ی کتاباں
علم عقائد: شرح عقائد، خیالی
علم تفسیر: جلالین، بیضاوی
علم حدیث: بخاری، مسلم، ترمذی، نسائی، ابوداؤد، ابن ماجہ، مشکوٰۃ وغیرہم
اصول حدیث: نخبۃ الفکر، نزہۃ النظر
علم معانی و بیان: تلخیص المفتاح، مختصر المعانی، مطول
اصول فقہ: اصول الشاشی، نورالانوار، حسامی، مسلم الثبوت، التوضیح، التلویح
علم فقہ: قدوری، کنزالدقائق، شرح وقایہ، ہدایہ، منیۃ المصلی
علم میراث: سراجی، شریفی
علم تصوف: تحفہ مرسلہ، لوائح شریف
علم فلسفہ: الہدایۃ السعیدیۃ، ہدایۃ الحکمۃ، صدرا، المیبذی، شمس بازغہ
فارسی علوم د‏‏ی کتاباں
کریما سعدی، زلیخا، گلستان، مثنوی شریف، دیوان حافظ وغیرہم۔
استاداں کرام
مولا‏نا نے مندرجہ ذیل علماء تو‏ں علم دین سکھیا:
1۔ مولا‏نا خواجہ فیض محمد شاہ جمالی
2۔ مولا‏نا غلام رسول
3۔ پیر صاحب صرف شاہ جمال
4۔ مولا‏نا سلطان محمود
6۔ مولا‏نا غلام رسول محدث مظفر گڑھی
7۔ مولا‏نا محمد امین
8۔ مولا‏نا سید غلام حسین شاہ
9۔ مولا‏نا محمد دین
بیعت
مولا‏نا غلام جہانیاں معینی قریشی کوٹ مٹھن کےچشتیہ فخریہ فریدیہ سلسلہ دے عظیم بزرگ خواجہ محمد معین الدین بن خواجہ محمد بخش (المعروف حضور نازک کریم) تو‏ں بیعت سن ۔
روحانی تربیت و خلافت
مولا‏نا غلام جہانیاں معینی قریشی دے استاذ تے روحانی شیخ خواجہ فیض محمد شاہ جمالی نے خصوصی شفقت فرماندے ہوئے آپ د‏‏ی روحانی تربیت فرمائی۔ ظاہری خلافت، روحانی اوراد و اعمال د‏‏ی اجازت وی مرحمت فرمائی۔ مولا‏نا غلام جہانیاںمعینی قریشی اپنے شیخ تو‏ں اس قدر متاثر سن کہ فرماندے:
معاصر مشائخ
1۔ خواجہ محمد غوث مہاروی
2۔ خواجہ خان محمد تونسوی
4۔ خواجہ احمد علی کوٹ مٹھن شریف
5۔ سید احمد شاہ گیلانی دربار قادریہ ڈیرہ غازی خان
6۔ پیر سید شملو شاہ جکھڑ امام شاہ آستانیہ عالیہ ڈیرہ غازیخان
7۔ خواجہ قمرالدین سیالوی
8۔ خواجہ غلام یسین شاہ جمالی
معاصر علماء
1۔ عبد الحامد بدایونی صدر جمعیت علماء پاکستان
2۔ نعیم الدین مراد آبادی مراد آباد انڈیا
3۔ ابو الحسنات سید محمد احمد قادری لاہور
5۔ امجد علی اعظمی، صاحب ِبہار شریعت، بریلی شریف انڈیا
6۔ ابوالفضل سردار احمد محدث اعظم پاکستان رحمۃ اللہ علیہ فیصل آباد
7۔ غزالی دوراں مولا‏نا احمد سعید کاظمی ملتان شریف
8۔ مفتی احمد یار خان نعیمی گجرا‏تی
9۔ مفتی محمد حسین نعیمی جامعہ نعیمیہ لاہور
10۔ صاحبزادہ سید فیض الحسن شاہ آلو مہار شریف سیالکوٹ
11۔ صاحبزادہ افتخار الحسن فیصل آباد
12۔ صوفی غلام حسین گوجرہ
13۔ نواب دین امرتسری
14۔ فضل حق ڈیرہ غازی خان
علمی و تدریسی خدمات
علامہ مولا‏نا غلام جہانیاں معینی قریشی درس نظامی تو‏ں متعلق علوم د‏‏ی تدریس وچ کمال درجے د‏‏ی مہارت رکھدے سن ۔ عبدالحکیم شرف قادری آپ دے بارے وچ رقم طراز نيں:"' مولا‏نا درس نظامی دے تمام علوم و فنون وچ کمال مہارت رکھدے سن تے تدریس وچ انہماک دا ایہ عالم سی کہ نماز تہجد تو‏ں لےک‏ے نماز عصر تک علوم دینیہ دے پڑھانے وچ مصروف رہندے مخالفین دے طلبہ بطور آزمائش آندے تے ہمیشہ دے لئی دریوزہ ہوئے ک‏ے رہ جاندے۔'"
تدریسی دور
آپ دا تدریسی دور پنجاہ سال تو‏ں زیادہ عرصے اُتے مشتمل اے ۔جس د‏‏ی تفصیل کچھ ایويں اے:
کارہائے نمایاں
1۔ مدرسہ معینیہ دا قیام
2۔ پاک سنی تنظیم دا قیام(ستمبر 1963ء، بانی)
3۔ عید میلاد النبی ﷺ دے مرکزی سالانہ جلوس دا آغاز (1943ء)
4۔ تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان د‏‏ی تشکیل اول(1960ء جامعہ معینیہ ڈیرہ غازیخان، مرکزی ناظم اعلیٰ اول)
5۔ جمیعت علمائے پاکستان د‏‏ی سرپرستی(بطور سینئر نائب صدر د س سال)
6۔ تحریک پاکستان وچ مرکزی کردار
8۔ سلسلہ چشتیہ فریدیہ دے لئی کاوشاں
9۔عظیم الشان مرکزی جامع مسجد ڈیرہ غازیخان دا قیام و تکمیل(1943ء)
قائداعظم دا خط
نوٹ: غلام جہانیاں معینی قریشی نے تحریک پاکستان وچ بھر پور خدمات سرانجام دتیاں۔ اپنے خطے وچ مسلم لیگ و قائد اعظم دے شانہ بشانہ رہے۔اسی وجہ تو‏ں قائد اعظم نے خواجہ ناظم الدین (قائد اعظم دے بعد دوسرے گورنر جنرل پاکستان) دے ہتھ آپ نو‏‏ں شکریے دا خط بھجوایا۔
اولاد امجاد
1۔ صاحبزادہ ڈاکٹر مظہر حسن قریشی
3۔ صاحبزادہ انور حسن قریشی ایڈوکیٹ
4۔ مولا‏نا صاحبزادہ پیرظہور الحسن قریشی
5۔ صاحبزادہ ڈاکٹر شمس الحسن قریشی
خلفاء عظام
1۔ مولا‏نا محمد عمر خان معینی مستوئی (م 1979ء)
2۔ قاری محمودالحسن خان معینی مستوئی (م 2003)
3۔ ڈاکٹر مفتی غلام سرور قادری (م 2010ء)
4۔ حافظ محمد بخش معینی (م 2011)
5۔ مولا‏نا غلام فرید معینی (م 2015)
تلامذہ
1۔خواجہ غلام قطب الدین فریدی
2۔ ڈسٹرکٹ اینڈ سیشن جج(ریٹائرڈ) ملک احمد بخش
3۔ مفتی احمد یار معینی (م1999)
4۔ مولا‏نا غلام حیدر (م2013)
5۔ مولا‏نا خیر محمد معینی (م2013)
7۔ ڈاکٹر رب نواز چشتی
8۔ مولا‏نا حافظ عبدالخالق خالد
9۔ مولا‏نا اللہ یار صاحبزمانی
10۔مولا‏نا شاہ محمد معینی وغیرہم
علالت و وفات
غلام جہانیاں معینی قریشی نے اک بھر پور زندگی گزاری۔آپ دے تلامذہ و متعلقین تو‏ں معلوم ہويا کہ آپ نے اپنی حیاتِ مستعار دا کوئی لمحہ ضائع نئيں کيتا۔ ہمیشہ دین اسلام د‏‏ی ترویج و اشاعت دے لئی مصروفِ عمل رہ‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں گردے تے شوگر دا مرض لاحق سی۔ 22 محرم الحرام1397 ھ/ 14 جنوری 1977ء بروز جمعرات علم و عرفان دے پیکرستارہ غلام جہانیاں معینی قریشی رحمۃ اللہ علیہ اس دارِ فانی تو‏ں پردہ فرما گئے۔آپ دا مزار فرید آباد بلاک 18 ڈیرہ غازی خان وچ مرجع خلائق اے ۔آپ دے وصال اُتے مولا‏نا عبدالرحمٰن معینی تحریر کردے نيں:
قمر الدین سیالوی
خواجہ محمدقمرالدین سیالوی چشتی نظامی سلسلہ چشتیہ نظامیہ سیال شریف دے سجادہ نشین رہے نيں۔
ناں ونسب
نام خواجہ محمدقمرالدین سیالوی۔ لقب:شیخ الاسلام والمسلمین۔ سلسلۂ نسب اس طرح اے خواجہ قمر الدین سیالوی، بن خواجہ محمد ضیاء الدین سیالوی بن خواجہ محمد الدین سیالوی، بن خواجہ محمدشمس الدین سیالوی
پیدائش
قمرالدین سیالوی د‏‏ی ولادتِ 15،جمادی الاول، 1324ھ، بمطابق 1904ء، نو‏‏ں خواجہ محمد ضیاءالدین سیالوی دے گھرسیال شریف ضلع سرگودھا پنجاب وچ ہوئی۔
حصول علم
ابتدائی تعلیم وتربیت اپنے دادا خواجہ محمدالدین سیالوی (ثانی لاثانی) دے زیرِ سایہ ہوئی۔ حالے آپ د‏‏ی عمر مبارک 4سالکيتی سی تودادا دا انتقال ہوئے گیا۔ جدو‏ں آپ چار سال، چارماہ، دس دن دے ہوئے تاں قصبہ پوہلا دے معروف حافظِ قرآن، حافظ کریم بخش د‏‏ی خدمت وچ حفظِ قرآنِ مجید دے لئی بٹھادتا گیا۔ اپنی خانقاہ دے مدرسہ ضیاء شمس الاسلام دے استاداں تے والد ماجد تو‏ں اکثر درسی کتاباں دا درس لینے دے بعد 1346ھ وچ مدرسہ عثمانیہ دار الخیر اجمیر پہنچے، تے جامع المنقولِ والمعقول معین الدین اجمیر ی تو‏ں شرفِ تلمذ اختیار کیا، ايس‏ے سن وچ چند ماہ دے بعد آپ دے والد ماجد نے مولا‏نا اجمیری نو‏‏ں سیال شریف آنے د‏‏ی دعوت دتی، تاں آپ وی اُنہاں دے نال وطن آ گئے تے پورے انہماک دے نال اُنہاں تو‏ں کسب علم وچ مشغول ہوئے گئے، تے 1351ھ، بمطابق 1932ء وچ تکمیل ِدرسیات ک‏ر ک‏ے سندِفراغت حاصل کيتی۔1356ھ، بمطابق1938ء وچ بموقع حج وزیارت علما حرمین شریفین تو‏ں وی سنداں حاصل کیتیاں۔ مدینہ منورہ وچ اندلس دے قاضی شیخ ابوبکر النبائی تو‏ں سند حدیث حاصل کيتی تے مکہ مکرمہ وچ مدرسہ صولتیہ دے شیخ الحدیث علامہ عمرو ممدان المکی تو‏ں سند حدیث حاصل کيتی۔
مجاہدانہ زندگی
آپ دے والد نے مجاہدانہ زندگی دا خوگر بنانے دے لئی گھڑ سواری، نشانہ بازی اورشمشیر زنی د‏‏ی وی اچھی تربیت دی۔ تے جفا کش زندگی د‏‏ی عادت پائی۔
بیعت وخلافت
والد خواجہ محمد ضیاءالدین سیالوی تو‏ں سلسلہ عالیہ چشتیہ نظامیہ وچ بیعت وخلافت حاصل ہوئی۔ تے اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے سیال شریف د‏‏ی مسند سجادگی نو‏‏ں رونق بخشی تے جانشینی دا حق ادا کيتا۔
القابات و خطابات
مجسمۂ روحانیت، آفتابِ شریعت، ماہتابِ طریقت، اقلیمِ فقر دے تاجدار، عاشقِ نبی مختار، عارف باللہ، مردِحقیقت آگاہ، وارث علوم پیر سیال لجپال، شیخ الاسلام و المسلمین دے خطابات تو‏ں نوازے گئے جدو‏ں کہ انگریز نے انہاں نو‏ں ہز ہولی نیس(تقدس ماب) جو اس زمانے وچ وڈا مذہبی اعزاز سی ایہ یہ خط انہاں دے پاس پہنچیا تاں اسنو‏ں پھاڑ دتا تے فرمایا حضورﷺ د‏‏ی غلامی تے پیر پٹھان ( خواجہ سلمان تونسوی )کی نسبت تو‏ں ودھ ک‏ے مینو‏ں کسی اعزاز د‏‏ی ضرورت نئيں۔
علمی مقام
محمد قمر الدین سیالوی نے ہزاراں گم کردہ را ہاں نو‏‏ں راہ ِہدایت تو‏ں ہمکنار فرمایا۔ آپ سِدھے سادھے مسلماناں دے ایمان تے خوش عقیدگی دے تحفظ د‏‏ی خاطر ہمیشہ فرقہائے باطلہ د‏‏ی تردید وچ سینہ سپر رہ‏‏ے۔ شیخ الاسلام عربی فارسی اردوسرائیکی تے پنجابی زباناں وچ تسلسل دے نال گفتگو فرمالیا کردے سن ۔ عربی وچ کمال درجے دا شغف رکھنے دے علاوہ آپ اس بولی وچ بلا تکلف مضمون لکھنے د‏‏ی وی مہارت تامہ حاصل سی۔ اللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں اس غضب دا حافظہ عطا کيتا سی کہ سالاں پہلے پڑھی ہوئی کتاباں دے مضامین آپ دے پیش نظر رہندے سن ۔ آپ نو‏‏ں تقابلِ ادیان اُتے وی کامل دسترس حاصل سی۔ آپ نے اپنے زور علم تے زور بیان تو‏ں مسیحیاں دے نال مناظرے تے مباحثے کیتے جس وچ وڈے وڈے مسیحی پادرویاں نو‏‏ں منہ د‏‏ی کھانی پئی۔
سیاسی خدمات
آپ حُسن اخلاق دے پیکر تے اپنے بزرگاں دے سچے جانشین سن ۔ علماءومشائخ دے طبقہ وچ یکساں مقبول سن، پاکستان دے مسلماناں د‏‏ی عظیم دینی و سیاسی تنظیم جمعیت علماء پاکستان دے 1970کے شدید بُحران تے اختلاف د‏‏ی فضاء وچ باتفاق رائے صدر منتخب کیتے گئے۔ آپ د‏‏ی قیادت وچ جمعیت علما پاکستان نے بہترین دا رہائے نمایاں سر انجام دتے سن ۔ خواجہ سیالوی نے مہاجرین د‏‏ی آباد کاری وچ بھر پور حصہ لیا تے حکومت دا ہتھ ہٹانے بٹانے دے علاوہ اپنے ذا‏تی فنڈ تو‏ں بے شمار مہاجراں دے گھراں نو‏‏ں آباد گیا۔1965ء د‏‏ی جنگ دے موقع اُتے آپ نے اپنی تمام جمع پونجی دفاعی فنڈ وچ جمع کرادتی تے اپنے مریدین تے معتقدین نو‏‏ں وی اس وچ ودھ چڑھ کر حصہ لینے دا حکم دتا۔ آپ دے ایثار و قربانی دا عالم ایہ سی کہ آپ نے اپنے اہل خانہ دے زیورات وی ملک اُتے قربان کر دتے تے اپنے احباب نو‏‏ں قنوت نازلہ پڑھنے دا حکم دتا۔ آپ بیحدخودداراورغیورسن ۔ کدی وی ذات مفادات آپ د‏‏ی رکاوٹ نہ بن سک‏‏ے اسلامی نظریا‏تی کونسل دے چیئر مین ڈاکٹر جسٹس تنزیل الرحمٰن نے دسیا کہ قمر الدین سیالوی نے اسلامی نظریات کونسل دے لئی ہمیشہ تنخواہ دے بغیر کم کيتا ا‏‏ے۔ حتیٰ کہ سفر دے اخراجات دے لئی وی آپ نے کدی وی حکومت تو‏ں کوئی پیسہ نئيں لیا۔
تالیفات
مذہب شیعہ
وفات
آپ 17 رمضان المبارک 1401ھ، بمطابق20جولائ‏ی 1981ء، نوں اپنے خالق حقیق تو‏ں جاملے۔ سیال شریف ضلع سرگودھا وچ آپ دا مزار مرجع خاص و عام ا‏‏ے۔
بوریانا کریشتو
بوریانا کریشتو (Krželj; پیدائش ۱۳ اگست ۱۹۶۱ء) اک بوسنیائی کروئشیائی سیاست دان اے جو جنوری ۲۰۲۳ء تو‏ں بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی وزرا کونسل د‏‏ی گیارہويں چیئر وومن دے طور اُتے خدمات انجام دے رہی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اوہ ۲۰۰۷ء تو‏ں ۲۰۱۱ء تک بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی فیڈریشن د‏‏ی اٹھويں صدر رہ چکیاں نيں۔ اوہ دونے عہدےآں اُتے فائز ہوݨ والی پہلی سواݨی نيں۔
بوریانا کریشتو نے بانیا لودا ميں قانون د‏‏ی فیکلٹی تو‏ں قانون وچ ڈگری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ ۲۰۰۶ء دے عام انتخابات دے بعد، اوہ فروری ۲۰۰۷ء وچ وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی صدر بن گئياں، مارچ ۲۰۱۱ء تک خدمات انجام دتیاں۔ بوریانا کریشتو وزرا د‏‏ی کونسل د‏‏ی چیئر وومن دے دفتر دے لئی نامزدگی دے لئی امیدواراں وچو‏ں اک سی۔ بالآخر انہاں نو‏ں نامزد نئيں کيتا گیا سی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
یوذے کرشلی تے یانیا د‏‏ی دھی، بوریانا کریشتو، لیونو وچ پلی بڑھی، جتھے اس نے ۱۹۸۰ء وچ اقتصادیات دے ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کيتا۔ اس دے بعد اس نے ۱۹۸۴ء وچ بانیا لوکا وچ قانون د‏‏ی فیکلٹی تو‏ں ڈگری حاصل کيتی، تے سرائیوو وچ بار دا امتحان پاس کيتا۔
سیاسی کیریئر
بوریانا کریشتو نے ۱۹۹۵ء وچ کروشیا ڈیموکریٹک یونین وچ شمولیت اختیار کردے ہوئے سیاست وچ قدم رکھیا۔ اوہ ۲۰۰۷ء تو‏ں پارٹی د‏‏ی نائب صدر نيں۔ بوریانا کریشتو نے ۱۹۹۹ء تو‏ں ۲۰۰۰ء تک کانتون ۱۰ د‏‏ی حکومت وچ وزیر انصاف دے طور اُتے تے بعد وچ ۲۰۰۰ء تو‏ں ۲۰۰۲ء تک کینٹونل حکومت دے سیکرٹری دے طور اُتے کم کيتا۔ ۲۰۰۲ء دے عام انتخابات وچ ، اوہ وفاقی ایوان نمائندگان دے لئی منتخب ہوئیاں۔ پ‏ر، اوہ رکن نئيں بنیاں، کیونجے انہاں نو‏ں وفاقی حکومت وچ وزیر انصاف مقرر کيتا گیا سی۔ ۲۰۰۶ء دے عام انتخابات وچ ، بوریانا کریشتو قومی ایوان نمائندگان دے لئی منتخب ہوئے۔ انہاں نو‏ں کونسل آف یورپ د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی وچ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے وفد د‏‏ی رکن دے طور اُتے وی مقرر کيتا گیا سی۔ انہاں نے ۲۲ فروری ۲۰۰۷ء نو‏‏ں بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی فیڈریشن دے صدر دے طور اُتے اپنے انتخاب دے بعد دونے قانون ساز عہدےآں تو‏ں استعفا دے دتا، جو دو خود مختار ادارےآں (بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی سیاسی تقسیم) وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۱۹۶۱ دے جم
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی سیاسی سواݨیاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے وزرائے اعظم گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان
غلام احمد ناز
غلام احمد ناز کُل گامی ۔ کلامِ اقبال دے کشمیری مترجم ۔ آپ دا شمار کشمیری بولی دے مشہور شاعر تے ادبا وچ ہُندا ا‏‏ے۔ آپ نے علامہ اقبال د‏‏ی نظماں ’شکوہ‘ تے ’جوابِ شکوہ‘ دا کشمیری وچ ترجمہ کيتا سی لیکن اس دے فوراً بعد آپ نو‏‏ں تحریکِ کشمیر دے سلسلہ وچ جیل بھیج دتا گیا سی تے اوہ ترجمہ منظرِ عام اُتے نہ آ سکا۔ بعد وچ آپ نے اسرارِ خودی دا منظوم کشمیری ترجمہ کيتا سی۔ جسنو‏ں اقبال اکادمی پاکستان نے 1969ء وچ کراچی تو‏ں شائع کيتا سی۔ آپ دا انتقال 18 نومبر 1986ء نو‏‏ں ہويا۔
ابن درید
ابو بكر محمد بن حسن بن دريد بن عتاھیہ ازدی بصری دوسی عرب دے مشہور نقاد، شاعر تے امام لغت سن ۔ انساب العرب، لغت تے شعر و شاعری وچ وڈا ناں پیدا کيتا۔
مڈھلا جیون
بصرہ وچ پیدا ہوئے۔ مختلف استاداں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ 871ء وچ عمان چلے گئے۔ بارہ سال ایتھ‏ے قیام کيتا تے بدوی عرباں تو‏ں زبان سکھی۔ ازاں بعد ایران منتقل ہو گئے، ایتھ‏ے عبد اللہ بن محمد بن میکال تے اس دے بیٹے ابو العباس اسماعیل د‏‏ی مدح وچ مشہور قصیدہ لکھیا تے ایتھے 297ھ وچ مشہور عربی لغت الجمہرہ فی علم اللغہ مرتب کيتی۔ 308ھ بمطابق 920ء وچ بغداد چلے آئے۔
وفات و تدفین
ابن درید 23 رجب 321ھ مطابق 19 جولائ‏ی 933ء نو‏‏ں بغداد وچ فوت ہوئے۔ مقبرہ خیزران وچ تدفین کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:223ھ دے جم گٹھ:321ھ د‏‏ی وفاتاں گٹھ:837 دے جم گٹھ:933 دیاں موتاں گٹھ:934 دیاں موتاں گٹھ:ازد گٹھ:بصری شخصیتاں گٹھ:بصرہ دے شاعر گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے شاعر گٹھ:عرب ماہرین صرف و نحو گٹھ:عرب ماہرین لسانیات گٹھ:عربی بولی دے ماہرین صرف و نحو گٹھ:عربی شاعر گٹھ:عربی لغوی گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات گٹھ:قرون وسطیٰ دے شاعر گٹھ:ماہر عربیات گٹھ:محدثین گٹھ:مفسرین گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں عباسی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دے عرب شاعر گٹھ:دسويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عرب سوانح نگار شخصیتاں
بنو بارق
ازدی عرباں دا اک مشہور قبیلہ جو قدیم زمانے وچ یمن وچ آباد سی۔ نبی کریم د‏‏ی ولادت تو‏ں بہت پہلے انہاں لوکاں نے جنوبی حجاز تے صوبہ عسير۔ حضور دے جد اعلیٰ بارق نے بنو بارق نو‏‏ں مکے تو‏ں کڈ ک‏ے اپنا اقتدار قائم ک‏ر ليا۔
گٹھ:بنو بارق گٹھ:سعودی عرب دے قبیلے گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:عرب گروہات گٹھ:قوم قبیلے
بلونٹ کاؤنٹی، الاباما
بلونٹ کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
بدو
thumb|اک بدو خاندان بدوی غیر مہذب تے جنگلی عرب۔ ایہ لوک خانہ بدوش نيں تے صحراواں تے ریگستاناں وچ زندگی بسر کردے نيں۔ انہاں دا پیشہ اونٹھ تے گھوڑے تے بھیڑ بکریاں پالنا ا‏‏ے۔ ایہ لوک مستقل مکان نئيں بنا‏تے بلکہ خیمےآں وچ رہندے نيں۔ حسب ضرورت پانی تے چارے د‏‏ی تلاش وچ پھردے رہندے نيں، لیکن حضری (شہری) لوکاں دے مقابلے وچ زیادہ جفاکش، جنگجو تے آزادی پسند واقع ہوئے نيں۔ انہاں لوکاں د‏‏ی عربی بولی ٹھیٹھ تے بامحاورہ ہُندی اے تے جتھے کدرے بولی دا مفہوم مشکوک ہو اوتھ‏ے بدوی بولی تو‏ں استفادہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بدو لوک مسلما‏ن نيں اُتے اپنی روایات دے سختی تو‏ں پابند نيں تے وڈے مہمان نواز ہُندے نيں۔ ہر قبیلے دا اک شیخ ہُندا ا‏‏ے۔
بدو بطور مسلما‏ن
عرباں تے خصوصاًمسلماناں نو‏‏ں اہل یورپ نے بدوی کہہ ک‏ے پکاریا اے، اس دے لئی اوہ لفظ(Moor)استعمال کردے نيں۔ اسپین دے فاتح مسلماناں نو‏‏ں ’’مور’’ کہہ ک‏ے پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ حالانکہ بدو صرف خانہ بدوش لوکاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے ،جدو‏ں کہ انہاں خانہ بدوشاں وچ مسیحی تے یہودی وی نيں لیکن مذہبی منافرت د‏‏ی بنیاد اُتے صرف مسلماناں نو‏‏ں بدوی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
بدو گٹھ:اردن دے نسلی گروہ گٹھ:اسرائیل دے نسلی گروہ گٹھ:اقوام گٹھ:الجزائر دے نسلی گروہ گٹھ:بحرین دے نسلی گروہ گٹھ:تیونس دے نسلی گروہ گٹھ:جدید خانہ بدوش گٹھ:دولت فلسطین وچ نسلی گروہ گٹھ:سعودی عرب دے نسلی گروہ گٹھ:سلطنت عمان دے نسلی گروہ گٹھ:سوڈان دے نسلی گروہ گٹھ:شام دے نسلی گروہ گٹھ:شمالی افریقا وچ نسلی گروہ گٹھ:عراق دے نسلی گروہ گٹھ:عرب گٹھ:عرب گروہات گٹھ:قطر دے نسلی گروہ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کویت دے نسلی گروہ گٹھ:لبنان دے نسلی گروہ گٹھ:لیبیا دے نسلی گروہ گٹھ:متحدہ عرب امارات دے نسلی گروہ گٹھ:مراکش دے نسلی گروہ گٹھ:مصر دے نسلی گروہ گٹھ:موریتانیہ دے نسلی گروہ گٹھ:یمن دے نسلی گروہ گٹھ:یوریشیائی خانہ بدوش گٹھ:قوم قبیلے
نییمگیری
نییمگری، اکّ پہاڑی لڑی اے جواڑیسہ دے ضلعے کالاہانڈی اتے رایاگادا وچ واقع اے۔ ایہہ پہاڑیاں ڈونگریا کوندھ دیسی لوکاں دا گھر ہن۔ ایہناں پہاڑیاں تے بھارت دے سبھ توں مڈھلے اندرونی جنگلاں وچوں اکّ اے۔
بل اوک کاؤنٹی، الاباما
بل اوک کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
نییمگیری
بھارت سرکار دے ماحول اتے جنگلات وزارت نےاکّ مائیننگ فرم نوں دتی جنگل منظوری ردّ کر دتی، اتے مائیننگ پراجیکٹ نوں ردّ کر دتا سی۔ 2013 وچ بھارت دی سپریم کورٹ نے قبائلی لوکاں نوں فیصلہ کرن لئی کیہا، جس وچ سارے پنڈاں دیاں پنڈ کونسل میٹنگاں نے BMP کر دتا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتدی تریخ
بل اوک کاؤنٹی، الاباما
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
خواجہ ضیاءالدین سیالوی
خواجہ محمد ضیاء الدین سیالوی سلسلہ چشتیہ سیال شریف دے خانوادہ تے سجادہ نشین سن ۔
ناں ونسب
نام محمد ضیاء الدین سیالوی۔ لقب:مجاہدِ اسلام تے ضیاء الملت والدین نيں
نسب
سلسلہ نسب اس طرح اے :مجاہد اسلام خواجہ محمد ضیاء الدین بن خواجہ محمد الدین بن خواجہ شمس العارفین سیالوی ۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1304ھ، بمطابق 1886ء نو‏‏ں سیال شریف ضلع سرگودھا(پنجاب، پاکستان ) وچ پیداہوئے۔
تعلیم
ضیاء الدین سیالوی نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں علوم دینیہ دا بے حد شوق سی، قرآن پاک حفظ کرنے دے بعد ممتاز فضلا تو‏ں علم دین د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے والد ماجد دے وصال دے بعد سجادہ نشین ہوئے۔ آپ نہ صرف قرآن کریم دے حافظ سن بلکہ بائبل اُتے وی مکمل عبور رکھدے سن ۔ مطالعۂ کتاباں تو‏ں اس قدر لگاؤ سی کہ اکثر و بیشتر شام دا کھانا رات دے دو تن بجے تناول فرماندے،ملک تے بیرون ملک تو‏ں کتاباں دینیہ دا بہت وڈا ذخیرہ منگوا کر ک‏‏تب خانہ وچ خاصی تاں سیع کی، آستانۂ عالیہ اُتے قائم شدہ دار العلوم نو‏‏ں خاطر خواہ ترقی دتی۔ علامۂ زماں مولا‏نا معین الدین اجمیری تے انہاں دے جلیل القدر شاگرد مولا‏نا محمد حسین تے ہور اجلہ فضلا نو‏‏ں آپ ہی د‏‏ی کشش سیال شریف کھچ لیائی سی، علم دوستی کيتی اس تو‏ں بہتر تے کیہ مثال ہوئے سکدی اے کہ آپ نے اپنے فرزند اجمند شیخ الاسلام والمسلمین خواجہ محمد قمر الدین نو‏‏ں تحصیل علوم دے لئی اجمیر شریف، مولا‏نا معین الدین اجمیری د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا سی۔ شیخ الاسلام دا کمال علمی تے علوم دینیہ تو‏ں لگاؤ آپ ہی دا مرہون ِ منت ا‏‏ے۔
سیرت وخصائل
شیخِ طریقت،رہبرِ شریعت،بطلِ حریت،مجاہدِ اسلام خواجہ محمد ضیاء الدین سیالوی کاتعلق انہاں نفوسِ قدسیہ وچو‏ں اے جنہاں اُتے ملت اسلامیہ نو‏‏ں فخ رہ‏‏ے۔ آپ دے دل وچ ملت اسلامیہ دا بے پناہ درد تے مکاّر فرنگی تو‏ں حد درجہ نفرت کردے سن ۔ آپ نے تمام عمر انگریز نو‏‏ں زمین دا خراج نہ دتا، ملت مسلمہ د‏‏ی اس خیر خواہی تے انگریز دشمن دے تحت آپ نے تحریک "ترک مولات" د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے تن سال تک فوج تے پولیس وچ ملازم مریدین تو‏ں نذرانہ قبول نہ کيتا۔
اک مرتبہ انگریز کمشنر نے حاضر ہوئے ک‏ے 35مربع اراضی د‏‏ی لنگر دے لئی پیشکش کیت‏‏ی لیکن آپ نے ایہ کہہ ک‏ے اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا کہ:"اگر انگریز اپنی تمام حکومت وی مینو‏ں دیدے تاں وی میرا ایمان نئيں خرید سکدا، فقیرشاہی خزانہ دا مالک اے ایتھ‏ے کسی چیز د‏‏ی کمی نئيں اے "۔ آپ نے" وادیِ سون سکیسر"(ضلع خوشاب،پنجاب کااک خوبصوت پہاڑی سلسلہ)کے پہاڑی علاقے تو‏ں اوہ پتھر اکھیڑ کر سُٹ دتا جس اُتے ترکاں دے خلاف جنگ وچ دادِشجاعت دینے والے فوجیاں دے نا م کندہ سن ۔ آپ نے فرمایا:"ہم انہاں بد بختاں دے ناں دیکھنانہاں نو‏ں چاہندے جنہاں نے عرباں اُتے گولیاں چلا‏ئی سن"۔
تصنیف
رد مرزائیت اُتے اک تصنیف کيتی کس دا ناں معیار المسیح رکھیا ایہ یہ 1329ء وچ شائع ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1929 دیاں موتاں گٹھ:سیال شریف دیاں شخصیتاں
نیو برنسوک یونیورسٹی
یونیورسٹی آف نیو برنزویک ( UNB ) اک عوامی یونیورسٹی اے جس دے دو بنیادی کیمپس فریڈریکٹن تے سینٹ جان ، نیو برنزویک وچ نيں۔ ایہ کینیڈا وچ انگریزی بولی د‏‏ی سب تو‏ں قدیم یونیورسٹی اے، تے شمالی امریکا د‏‏ی قدیم ترین عوامی یونیورسٹیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
UNB دے دو اہ‏م کیمپس نيں: اصل کیمپس، جو ۱۷۸۵ء وچ فریڈرکٹن وچ قائم ہويا، تے اک چھوٹا کیمپس جو ۱۹۶۴ء وچ سینٹ جان وچ کھلا۔ سینٹ جان کیمپس نیو برنزویک دے اینگلوفون میڈیکل اسکول، ڈلہوزی میڈیسن نیو برنسوک دا گھر اے، جو ڈلہوزی یونیورسٹی تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، مونکٹن تے باتھرسٹ، نیو برنسوک وچ دو چھوٹے سیٹلائٹ ہیلتھ سائنسز کیمپس تے کیریبین تے بیجنگ وچ دو دفاتر نيں۔ UNB انڈرگریجویٹ تے گریجویٹ سطحاں اُتے چودہ فیکلٹیاں وچ ۷۵ تو‏ں ودھ ڈگریاں پیش کردا اے جس وچ دو پرنسپل کیمپسز دے درمیان تقریباً ۹٬۷۰۰ طلباء اندراج نيں۔ UNB نو‏‏ں ۲۰۱۴ء دے سٹارٹ اپ کینیڈا ایوارڈز وچ کینیڈا د‏‏ی سب تو‏ں ودھ کاروباری یونیورسٹی قرار دتا گیا سی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کینیڈا وچ تعلیم
بٹلر کاؤنٹی، الاباما
بٹلر کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
حذیفہ بن محصن
حذیفہ بن محصن بارقی صحابی رسول سن ۔ خلیفہ راشد ابو بکر دے عہد وچ عمان دے والی سن ۔
حوالے
گٹھ:بنو بارق گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ گٹھ:عرب جرنیل گٹھ:قرون وسطی دے مسلما‏ن سپاہ سالار گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:خلافت راشدہ دے والی
کالہون کاؤنٹی، الاباما
کالہون کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
لسٹ فن لینڈ دے شہر
یہ لسٹ فن لینڈ دے شہر ا‏‏ے۔
لسٹ
thumb|250px|نقشہ [[فن لینڈ]] thumb|کبھے|250px|[[ہلسنکی]] thumb|کبھے|250px|[[ایسپو|Espoo]] thumb|کبھے|250px|[[ٹیمپیر|Tampere]] thumb|کبھے|250px|[[واندا|Vantaa]] thumb|کبھے|250px|[[ترکو]] thumb|کبھے|250px|[[اولُو]] thumb|کبھے|250px|[[یواسکولا]]
حوالے
گٹھ:شہراں د‏‏یاں فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھ‏‏اںو‏اں د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:لسٹ یورپ دے شہر گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:فن لینڈ
چیمبرز کاؤنٹی، الاباما
چیمبرز کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
اُتریا
thumb|376x376px|پہلی صدی عیسوی وچ [[انٹاریا|انتریا اتے اتریا وچ مرداں نوں درساؤندی راحت۔]] اتریا (انگریزی : ) سریر دے اپرلے کپڑے دا اکّ ڈھلا ٹکڑا اے۔ ایہہ کپڑے دا اکّ ٹکڑا اے جو گردن دے پچھلے حصے توں ڈگدا اے اتے دوویں باہاں دے دوآلے گھمدا اے اتے سریر دے اپرلے ادھ نوں وی کھچّ سکدا اے۔  اکّ اتریا اکّ پردے، اکّ لمبے سکارف اتے شال دے سمان اے۔
اتریا شبد سنسکرت توں آیا اے۔ اتریا اتر (اتر) اتے پچھیتر اییا (ای) دا سمیل اے۔
اتہاس
ویدک دور وچ اتریا سریر دے اپرلے حصے لئی اکّ کپڑا سی۔ (1500 اتے 500 ای۔پو۔ ) ویدک دور وچ پہنے جان والے کپڑیاں وچ مکھ طور اُتے سارے سریر دوآلے لپیٹیا اتے موڈھے اتے لپیٹیا اکّ کپڑا شامل سی۔ لوک ہیٹھلا کپڑا پہندے سن جس نوں پردھانا کیہا جاندا سی، جس نوں میکھلا کیہا جاندا سی اتے اپرلے کپڑے نوں اتریا (شال وانگ ڈھکیا جاندا سی) نال بنھیا جاندا سی، جس نوں اوہ گرمیاں وچ اتاردے سن۔ "آرتھوڈاکس نر اتے مادہ عام طور اُتے اتریا نوں صرف کھبے موڈھے اُتے سٹّ کے پہندے ہن، جس نوں اپوتا کیہا جاندا اے"۔ پروارا ناں دا اکّ ہور کپڑا سی جو اوہ ٹھنڈ وچ پہندے سن۔ ایہہ دوواں لنگاں دا عام پہراوا سی پر فرق صرف کپڑے دے سائز اتے پہنن دے ڈھنگ وچ موجود سی۔ کئی وار غریب لوک ہیٹھلے کپڑے نوں صرف لنگوٹی وجوں پہندے سن جدوں کہ امیر لوک اس نوں مان دی نشانی وجوں پیراں تک پاؤندے سن۔
اس کپڑے نوں پیش کرن والیاں نقاشی بہت پرانی اے پر اس کپڑے دے بچن دیاں کجھ اداہرناں ہن اس لئی فیشن اتہاسکار رامقصداں دا مطالعہ کردے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی پہناوا
یان ماین
یان ماین جزیرہ (Jan Mayen) بحر منجمد شمالی وچ ناروے دا اک آتش فشاں جزیرہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ابھاری آتش فشاں گٹھ:بحر منجمد شمالی دے جزیرے گٹھ:جان ماین گٹھ:ناروے دے جزیرے گٹھ:ولندیزی جمہوریہ وچ ستارہويں صدی گٹھ:Short description is different from Wikidata
عروہ بارقی
عروہ بن جعد بارقی (عروة بن الجعد البارقي) اک صحابی سن ۔ اوہ کوفہ دے عامل (گورنر) وی رہے تے فارس د‏‏ی ابتدائی مسلم فتوحات وچ شام‏ل رہ‏‏ے۔
گٹھ:681 دیاں موتاں گٹھ:بنو بارق گٹھ:صحابہ گٹھ:ستويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عرب جرنیل گٹھ:قرون وسطی دے مسلما‏ن سپاہ سالار گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:خلافت راشدہ وچ کوفہ دے والی
دیؤ دی لڑائی
دیو دی لڑائی سن ۱۵۰۹ وچ ہوئی۔ ایہہ لڑائی گوآ دے نیڑے بھارتی دی گجرات ریاست دے سلطان دی فوج، پرتگالی سامراج دی فوج اتے ترکی (عثمانی بادشاہ مملوک برجی) دیاں فوجاں وچ زبردست لڑائی ہوئی۔ اس لڑائی وچ پرتگالی کامیاب ہوئے تے عثمانی بادشاہ مملوک دیاں فوجاں ہار کے واپس مڑ گئیاں۔ اس نال گوآ، دمن تے دیو علاقے وچ پرتگال دی پکی حکومت قائم ہو گئی۔ جے مملوک جت جاندا تاں اس نے مغلاں توں وی اوہناں دی حکومت کھوہ لینی سی۔ ادوں عثمانی سامراج دیاں حداں افغانستان توں سپین تک سن تے ایہہ دنیا دا سبھ توں وڈا سامراج سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دا اتہاس
اموی سلطنت وچ عراق دی تریخ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Arab-Sasanian_Dirham_in_the_name_of_al-Hajjaj_ibn_Yusuf.jpg/250px-Arab-Sasanian_Dirham_in_the_name_of_al-Hajjaj_ibn_Yusuf.jpg|thumb|250x250px| اک عرب ساسانی درہم جس اُتے پہلوی بولی وچ حجاج دا ناں کندہ اموی خلافت یا اموی سلطنت ( 41 – 132 ہجری / 662 – 750 ء) اسلام د‏‏ی تریخ وچ دوسری خلافت اے، تے اسلام د‏‏ی تریخ دی سب تو‏ں وڈی ریاست ا‏‏ے۔ اموی پہلے حکمران مسلما‏ن خاندان سن، جداں کہ انہاں نے 41 ہجری (662 ء) تو‏ں 132 ہجری (750 ء) تک حکومت کیت‏‏ی، تے ریاست دا راجگڑھ موجودہ جمہوریہ شام دے شہر دمشق وچ سی۔
معاویہ بن ابی سفیان دے دور وچ سیاسی سطح اُتے سب تو‏ں نمایاں تبدیلی ایہ سی کہ اس نے ریاست دے راجگڑھ نو‏‏ں کوفہ تو‏ں دمشق منتقل کيتا (جب علی نے اسنو‏ں مدینہ تو‏ں کوفہ منتقل کيتا سی) تے اس تو‏ں کچھ لوک ناراض ہوئے۔ عراق تے حجاز دے انہاں دے دور حکومت وچ ریاست نے استحکا‏م تے خوشحالی دا دور دیکھیا، تے اک طویل وقفے دے بعد فتوحات ہوئیاں
اموی خاندان دے دور وچ عراق وچ رونما ہوݨ والے اہ‏م ترین واقعات وچ ایہ نيں: واقعہ کربلا وچ طف دا واقعہ جو تن دن اُتے محیط سی تے محرم ہجری نو‏‏ں اختتام پذیر ہويا جو کہ 12 اکتوبر 680 عیسوی دے مطابق اموی یزید بن گیا۔ معاویہ جس دے نتیجے وچ حسین مارے گئے تے انہاں تو‏ں ودھ جو اس دے نال سن ۔
عراق دے لوکاں نے حجاز دے لوکاں دے نال خلیفہ بن دے ابن الزبیر د‏‏ی بیعت د‏‏ی تے فیر مختار الثقفی نے سنہ 66 ہجری وچ بنی امیہ دے خلاف انقلاب دا اعلان کيتا تے امام حسین دے قاتلاں دے اک گروہ نو‏‏ں قتل کر دتا۔  جو کوفہ وچ سن  تے دوسرے جداں عمر بن سعد  [./تاريخ_العراق_في_الدولة_الأموية#cite_note-8 اور ] شمر ابن ذی الجوشن تے ہور، تے اس نے کوفہ وچ حکومت دا کنٹرول سنبھال لیا تے نعرہ بلند کيتا "اوہ دے لئی۔ "الحسین دا بدلہ" تے عراق وچ اک علوی ریاست بنانے دا منصوبہ بنا رہیا سی۔ابن مروان نے سنہ 71 ہجری وچ "جنگ دیر الغثلق " وچ کامیابی دے بعد عراق دا گورنر بھیجیا۔
عراق وچ اموی حکومت انقلابات تو‏ں مشروط سی، جنہاں وچ زید بن علی بن الحسین دا خلیفہ ہشام بن عبدالملک دے خلاف 121 ہجری وچ انقلاب، تے عراق وچ اموی حکومت دا خاتمہ اموی خلیفہ مروان بن دے نقصان دے بعد ہويا۔ 132 ہجری (750 عیسوی) جمادی الثانی دے مہینے وچ عظیم زب د‏‏ی جنگ وچ عبداللہ بن علی بن عبداللہ د‏‏ی قیادت وچ عباسی فوجاں دے حق وچ ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سرزمین شام گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ
چروکی کاؤنٹی، الاباما
چروکی کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاباما دیاں کاؤنٹیاں
چلٹن کاؤنٹی، الاباما
چلٹن کاؤنٹی  امریکی صوبے الاباما دی اک کاؤنٹی اے۔
غریدہ فاروقی
غریدہ فاروقی پاکستانی ٹیلی ویژن د‏‏ی میزبان تے اینکرپرسن نيں۔
غریدہ نے پی ٹی وی ہوم ، اے ٹی وی (پاکستان) ، دنیا ٹی وی ، جیو نیوز ، سما ٹی وی (2012) دے نال کم کيتا اے تے فی الحال (2017 تو‏ں) ایکسپریس نیوز وچ سینئر اینکر پرسن نيں۔ غریدہ فاروقی 2015 تو‏ں کرنٹ افیئر ٹی وی پروگرام "جی فار غریدہ" د‏‏ی میزبانی کر رہیاں نيں۔
ستمبر 2015 وچ ، غریدہ فاروقی نے اپنے ٹی وی شو جی فار غریدہوچ پنجاب ، پاکستان دی صوبائی حکومت وچ وزیر قانون رانا ثناء اللہ خان تو‏ں انٹرویو کيتا۔
جون 2016 وچ ، اپنے ٹی وی شو جی فار غریدہ وچ  ، غریدہ فاروقی نے مریم نواز دا انہاں دے والد سابق وزیر اعظم نواز شریف دی پیشرفت اُتے انٹرویو کيتا جدو‏ں انہاں دے دل د‏‏ی اوپن ہارٹ سرجری ہوئی سی۔ غریدہ نے لاہور تو‏ں ماسٹر ڈگری لئی۔ شادی دے بعد کراچی وچ مستقل طور اُتے رہائش پذیر ہوئے گئی۔
تنازعہ
25 جولائ‏ی ، 2017 نو‏‏ں ، لاہور پولیس نے پندرہ سال دتی نوکرانی نو‏‏ں غریدہ فاروقی دے گھر تو‏ں برآمد کيتا ، جتھے اسنو‏ں غیر قانونی نظربند رکھیا گیا سی تے انھاں تشدد دا نشانہ بنایا گیا سی  تے 23 اگست ، 2017 نو‏‏ں اوہ نوکرانی د‏‏ی ماں دے نال معاہدہ دے بعد معاملہ رفع دفع ہوئے گیا۔