cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سونُو نگم
مستقب‏‏ل دے منصوبے
سونو نگم دے مستقب‏‏ل دے منصوبےآں وچ اک انگریزی البم اسپرٹ انہاں فولڈنگ شامل ا‏‏ے۔ ایہ وی قیاس کيتا جا رہیا اے کہ اوہ شاید فلم 'اکھاں ہی اکھاں وچ ' بطور ہیرو جلوہ گر ہون۔ مگر ایہ وی سچ اے کہ ہن تک انہاں نے باقاعدہ طور اُتے اس دا اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوہ بیشمار فلماں وچ پس پردہ گلوکاری وی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ جنہاں وچ چندن اڑوڑہ د‏‏ی اسٹرائیکر،  یاریاں، رن وچ فن تے رب نے بنا دتی جوڑی (ہدایت کار:آدتیا چوپڑ‏ا) سرلسٹ نيں۔
اعزازات
انڈین ٹیلی وژن ایوارڈ، بہترین گلوکار گیت:ڈراما سیریل 'مِلّی' دا ٹائٹل گیت۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:بالی وڈ اداکار گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارتی پاپ گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد صو‏‏تی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:فرید آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار گٹھ:مراٹھی پس پردہ گلوکار گٹھ:نیپالی بولی دے گلوکار گٹھ:ہریانہ دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی گلوکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ممبئی دے اداکار گٹھ:بھارتی اداکار بچے
گٹھ:بھارتی گائک گٹھ:جم 1973 گٹھ:بھارتی لوک
شہزادی دی بیماری
شہزادی د‏‏ی بیماری اک نو ایجاد کردہ مشرقی ایشیائی (공주병) اصطلاح اے جس دا کہ عام بول چال وچ نرگسیت، خود مرکزیت تے مادیت دے خواتین وچ موجود ہونے دے اظہار دے لئی استعمال کیا جاندا۔ اس دے بر عکس مگر نسبتًا کم معروف انداز وچ ايس‏ے طرح دے طرز عمل دا مظاہرہ کرنے والے مرداں دے معاملے نو‏‏ں شہزادے د‏‏ی بیماری کہیا جاندا ا‏‏ے۔
وجوہ
سرزمین چین، ہانگ کانگ تے مکاؤ وچ پیدائش د‏‏ی کم شرحاں دے نتیجے وچ اکثر خاندان اک ہی بچہ رکھدے نيں، جو والدین د‏‏ی ساری توانائیاں دا مرکز وی ہُندا ا‏‏ے۔ سر زمین چین وچ ، اس دے نتیجے وچ جو ماحول دیکھیا گیا اے، اوہ سابقہ واحد بچہ پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں دسیا گیا اے، جسنو‏ں ننہے بادشاہ دا ماحول سرزمین چین وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہیلی کاپٹری پرورش تے گھریلو ملازمین د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں وسط طبقے دے والدین کم اُتے جاندے نيں تے اپنے بچے نو‏‏ں بگاڑ دیندے ني‏‏‏‏ں۔
اس دے علاوہ مشرقی ایشیا وچ سماجی نقل مقام بنیادی طور اُتے شخصی تے تعلیمی کامیابی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں والدین اس تعلیمی دباؤ اُتے زیادہ زور دیندے نيں جو انہاں دے بچےآں تے انہاں دے استاداں اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ لوک بچےآں دے تعلیمی دور نو‏‏ں اعلٰی گریڈاں دے حصول دے لئی زیادہ زور دیندے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ لوکاں د‏‏ی رائے اے کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں انحصار یا عدم ذمے داری د‏‏ی شکل وچ رو نما ہُندا ا‏‏ے۔
موسیقی
"شہزادی دا ماحول" (Gōng Zhǔ Bìng 公主病) اک نغمہ اے جسنو‏ں تائیوانی گلو کار جائے چاؤ نے البم ایکسکلیمشن مارک وچ گایا سی۔
"شہزادی د‏‏ی بیماری" اک نغمہ وی اے جسنو‏ں جاپانی موسیقار ماسا نے گایا۔
"شہزادی د‏‏ی بیماری" برٹش الیکٹرانکس گروپ وائٹ ہاؤز د‏‏ی جانب تو‏ں اپنی البم "کروز" وچ گایا گیا سی۔
دهستان کلیجان رستاق علیا
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
شہزادی دی بیماری
ہور
وچ اک ہانگ کانگ د‏‏ی لڑکی ہاں 公主病) Gung Jyuh Behng) دے نال – ہفتے دا کینٹونی لفظ!" – ایہ اک یوٹیوب ویڈیو اے جسنو‏ں کارلاس ڈوہ نے گایا۔
ہور ویکھو
سیاہ فام امریکی شہزادی
ڈرامائی شخصیت د‏‏ی بد نظمی
یہودی امریکی شہزادی
ننہے بادشاہ دا ماحول
ایونی سمندر
ایونی سمندر ، رومی سمندر دا اک پاسہ اے جہڑا ایڈریاٹک سمندر دے دکھن چ اے۔ ایہہ لہندے ولوں دکھنی اٹلی بشمول صقلیہ ( سسلی) تے جزیرہ نما سالنتو ، دکھی لہندے چ البانیا تے چڑھدے چ یونان دے ا گنت چزیرےآں دے وشکار گھریا ہوئیا اے ۔ اینہاں جزیرےآں نوں ایونی جزیرے یاں آیونین جزائر آکھئیا جاندا اے ، ایہہ جگ چ سب توں ودھ بھچالاں دی زد چ رہن آلے سمندی علاقےآں چوں اک اے ۔ یونان تے اٹلی وچکار کشتیاں ایسے سمندر راہیں مسافراں نوں منزل تے پہنچاندیاں نیں ۔ اس سمندر دے ساحلاں تے واقع شہراں چ ٹارانٹو تے پریویزا تریخی اہمیت دے حامل نیں ۔ آبنائے مسینا ، خلیج قطانیہ ، خلیج ٹارانٹو تے خلیج پطرس ایسے سمندر چ واقع نیں ۔
شہزادی دی بیماری
حوالے
گٹھ:تائیوانی سبھیاچار گٹھ:سبھیاچار مشرقی ایشیا گٹھ:جاپانی سبھیاچار گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:چینی سبھیاچار گٹھ:مکاؤ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:ہانگ کانگ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:چین
ایونی سمندر
حوالے
گٹھ:سمندر گٹھ:پانی گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:یونان
مارکل پروسٹ
thumb مارکل پروسٹ (1871 1922) فرانس دا اک ناول تے آرٹیکل لکھاری سی۔
ضلع ووسکریسنسک
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز ووسکریسنسک جاو: مدد, کھوج قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 153,600 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع کزلجاہمام
ضلع کزلجاہمام ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
امام بخاری
ناں : محمد بن اسماعیل بخاری
جنم :  13 شوال  194 ہ
جنمستھان : بخارا ازبکستان
تعارف
امام بخاری دا جنم بخارا وِچ ہویا تے اینہاں دے والد وی محدث سن تے امام مالک دے شاگرد سن ۔ احادیث رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی جانچ پڑتال تے فیر اینہاں دی جمع تے ترتیب تے اینہاں دیاں کوششاں تے اینہاں نوں آن آلیاں ساریاں مسلمان نسلاں خراج تحسین پیش کردیاں رہن گئیاں ۔ جہڑی کہ صحیح بخاری دی شکل وِچ موجود اے ۔
حسب نسب
ایہناں دے والد اسماعیل اکابر محدثین چوں سن ۔ جیہڑے امام مالک دے شاگرد سن ۔ امام بخاری بخارا شہر چ 13 شوال 194ھ چ نماز جمعہ دے بعد پیدا ہوئے ۔ اینہاں دے والد اینہاں دے پچپن وِچ ای فوت ہو گئے سن ۔
استاد
جیہناں استاداں کولوں امام بخاری نے کسب فیض کیتا ایہناں دی گنتی اک ہزار توں ودھ دسی جاندی اے ۔ ایہناں وِچ امام احمد بن حنبل ، علی المدنی ،ابن معین ، محمد بن یوسف ،ابراہیم الاثعث خاص طور تے قابل ذکر نیں ۔
دوجیاں کتاباں
صحیح بخاری دے علاوہ وی امام بخاری نے کئی کتاباں لکھیاں مثلن التاریخ الکبیر ،  التاریخ الصغیر  ،  الادب المفرد ، الجامع الکبیر تے تفسیر الکبیر شامل نیں ۔
گٹھ:ترکستان گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ایرانی شخصیتاں
تحصیل سانگلا ہِل
سانگلا ہِل پنجاب دے ضلع ننکاݨا صاحب دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
گورو نانک کالج کلیانوالی
گورو نانک کالج منڈی کلیانوالی اتے آس پاس علاقے دی موہری ودئک سنستھا ہے۔ اتھے وڈی گنتی وچّ ودیارتھی سکھیا گرہن کردے ہن۔ ایہہ کالج مالوا خطے دا موہری کالج ہے۔
ودیارتھی
اس کالج دے سابقہ ودیارتھی بہت سارے اداریاں اتے کلا کھیتر وچّ سرگرم ہن۔
سبھیاچارک سرگرمیاں
ودیارتھیاں نوں ساڈی امیر وراثت نال جوڑن لئی وکھ-وکھ کلا مقابلیاں راہیں پروتساہت کیتا جاندا ہے ۔
پھیکلٹی
اس کالج نوں جنہاں ادھیاپکاں تے مان ہے اوہناں وچّ ڈاکٹر. جے.ایس.آنند دا ناں آؤندا ہے ۔انگریزی ساہت دے پرو. دے روپ ‘چ ڈاکٹر.جے.ایس.آنند نے ادھیاپن دا کارج 1979 ‘چ گجراں والہ گورو نانک کھانلسا کالج، لدھیانہ توں آرنبھ کیتا۔اس توں بعد 1981 ‘چ اوہناں دی پکی نیوکتی گورو نانک کالج کلیانوالی ‘چ ہو گئی اتے پنجاب تے ہریانہ دی حد تے پینڈو کھیتر دے اس کالج ‘چ پینڈو پچھوکڑ دے ودیاتھیاں نوں 19 ورھے بڑی نپننتا نال انگریزی پڑھائی۔ سنّ 2000 ‘چ ڈاکٹر.آنند ڈی.اے.وی. کالج، بٹھنڈہ ‘چ آ گئے۔ اتھے رہندیاں اوہ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ دے بٹھنڈہ تے جیتو ستھت کھیتری کیندراں اتے اندرا گاندھی اوپن نیشنل یونیورسٹی دے بٹھنڈہ کیندر ‘چ وی ایم.اے. ودیارتھیاں نوں انگریزی پڑانؤندے رہے سن۔
میگزین
کالج ولوں ہر ورھے ساہتک میگزین 'نانک جوت'پرکاشت کیتا جاندا ہے ۔
حوالے
گٹھ:مکتسر ضلعے دے کالج گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دے کالج گٹھ:بھارت وچ تعلیم
9 نومبر
تے نومبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 11واں مہینا  اے جہڑا اکتوبر دے مگروں تے دسمبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
لوئیس آرمسٹرانگ
لوئیس آرمسٹرانگ (1901 - 1971) اک امریکی سی حیہڑا جاز بجان تے گان لئی مشہور اے۔
گٹھ:امریکہ گٹھ:موسیقی گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کرانج
کرانج یورپی دیس سلووینیا دا شہر اے۔
گٹھ:سلوینیا گٹھ:سلوینیا دے شہر گٹھ:سلوینیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
10 نومبر
تے نومبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 11واں مہینا  اے جہڑا اکتوبر دے مگروں تے دسمبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
بیٹلز
بیٹلز اک روک موسیقی گان آلا بینڈ سی جو 1960 اچ لیور پول، برطانیہ وچ بنیا۔ بیٹلز تاریخ دا اک مشہور بینڈ سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:موسیقی
یوہانز براہمز
یوہانز براہمز اک جرمن موسیقار تے پیانو وجان والا سی۔
ضلع مامک
ضلع مامک ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ضلع ایگوریوسک
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز ایگوریوسک قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 102,958 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع زارائسک
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز زارائسک قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 41,912 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
انٹرنیٹ سنسرشپ
انٹرنیٹی مراقبت تو‏ں مراد انٹرنیٹ اُتے معلومات د‏‏ی طباعت یا حصول اُتے تظبیط یا بیخ کنی ا‏‏ے۔ اس دے قانونی پہلو عام مراقبت تو‏ں ملدے جلدے نيں۔
انٹرنیٹی مراقبت مغربی ملکاں وچ خاصی عام اے جتھ‏ے اسنو‏ں قانون نافذ کرنے والے ادارے ایسی سختی تو‏ں عملدرآمد کرواندے کہ مراقبی نو‏‏ں چاں د‏‏ی اجازت وی نئيں ہُندی۔ امریک‏‏ا وچ ویکی لیکس دے موقع پڑھنے تے اس اُتے تبصرہ لکھنے اُتے امریکی طلبہ تے فوجیاں نو‏‏ں امریکی محکمہ خارجہ د‏‏ی طرف تو‏ں اپنا نقصان کرنے د‏‏ی دھمکی دتی گئی۔ امریکی محکمہ گھربار تحفظ مواقع جال اُتے حقوق طبع د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگیا کر گرفتاریاں وی مکمل کردا ا‏‏ے۔
برطانیہ وچ دو افراد نو‏‏ں فیسبک اُتے اگست 2011ء وچ دنگا فساد اُتے اکسانے دے الزام وچ چار سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ اس دا مقصد انٹرنیٹ اُتے بذریعہ خوف مراقبت کرانا ا‏‏ے۔ برطانوی وزیر اعظم نے جالبیی سماجی ابلاغ اُتے پابندیاں دے حق وچ دلائل دیے۔
چین جداں وڈے ملکاں وچ وی انٹرنیٹی مراقبت نافذ کيتی جاندی ا‏‏ے۔
بعض اسلامی ملکاں وچ سرکار د‏‏ی طرف تو‏ں ایداں دے ادارے قائم نيں جو عوامی شکایت اُتے قابل اعتراض مواد رکھنے والے صفحات تک رسائی مشکل بنا دیندے نيں۔ پاکستان وچ عدالدی حکم اُتے بعض حبالہ صفحات اُتے پابندی لگانے دے واقعات ہوئے نيں۔ ایداں دے واقعات اُتے مغربی اخبار نویس تے عوام وڈا شور و غوغا کردے پائے جاندے نيں۔
تیسری دنیا دے ملکاں حبالہ صفحات تک رسائی نو‏‏ں مشکل بنانے د‏‏ی حد تک مراقبت د‏‏ی قدرت رکھدے نيں جدو‏ں کہ امریک‏‏ا تے برطانیہ جداں وڈے مغربی ملکاں حبالہ مواقع ہی بند کرا دیندے نيں۔
امریکی حکومت دوسرے ملکاں اُتے سفارتی دباؤ ڈال کر مراقبت قوانین منظور کرواندی ا‏‏ے۔ ایداں دے ملکاں وچ ہسپانیہ جداں مغربی ملکاں وی شامل نيں۔ امریکی حکومت فکری راہزنی دا الزام لگیا کر بغیر عدالت دے انٹرنیٹی مواقع بند کروا دیندی اے،
حوالے
گٹھ:جالبینی مراقبت گٹھ:اخفائے راز گٹھ:انٹرنیٹ گٹھ:انٹرنیٹی مراقبت گٹھ:اطلاعاندی معاشرہ گٹھ:سلامتئ شمارندی نیٹ ورک
چک 281 ر ب
چک  281 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
نائجر
نائجر وشکارلے افریقہ دا اک مسلمان دیس اے۔ نائجر دا ناں نائجر دریا تے رکھیا گیا اے۔ نائجر دی تھاں 1,267,000 مربع کلومیٹر / 489,678 مربع میل اے۔ نائجر دی لوک گنتی 17,138,707 اے۔ نائجر دی بولی فرانسیسی اے۔ نائجر دا راجگڑھ نیامی اے۔
گٹھ:دیس
تحصیل جام پور
جام پور پنجاب دے ضلع راجن پور دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع راجن پور
فریڈرک شوپن
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع اودنستیوو
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز اودنستیوو قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 316,696 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
سرکاری راجندرا کالج
سرکاری راجندرا کالج بٹھنڈہ دیاں موہری تعلیمی ادارےآں وچوں اک ہے۔ 1904 وچّ اک پرائمری سکول توں شروع ہو کے 1940 وچّ راجندرا انٹرمیڈیئیٹ کالج بن گیا۔ ایہہ کالج مالوا خطے دا موہری کالج ہے۔
اتہاس
بٹھنڈہ دے بسّ اڈے نزدیک گورو کاشی مارگ ‘تے ستھت کالج دی نیہہ 1904 وچّ مہاراجہ بھپندر سنگھ پٹیالہ نے اپنے پتا مہاراجہ راجندر سنگھ جو 1900 ای. وچّ سورگواس ہو گئے سن، دی یاد وچّ بٹھنڈہ قلعہ مبارک دے اندر اک پرائمری سکول وجوں رکھی۔ اس دا ناں راجندرا پرائمری سکول رکھیا گیا۔ بعد وچّ ایہہ راجندرا پرائمری سکول ہائی سکول بن گیا۔ مال روڈ ‘تے بنیا ایہہ راجندرا ہائی سکول 1940 ای. وچّ راجندرا انٹرمیڈیئیٹ کالج بن گیا۔ جس دے پہلے پرنسپل ڈاکٹر. حکم سنگھ سوڈھی سن۔ پھر 1950 وچّ بی.اے.،1955 وچّ سائنس، 1962 وچّ بی.ایسسی. دیاں کلاساں وی چالو کر دتیاں گئیاں۔ پرنتو تھاں دی گھاٹ کرکے 1958 ای. وچّ ایہہ کالج گورو کاشی مارگ ‘تے 28 اےکڑ زمین وچّ بنی وشال عمارت وچّ تبدیل کر دتا گیا۔ سنّ 1968 توں کالج وکھے کامرس دی پڑھائی وی کروائی جا رہی ہے۔ اس توں علاوہ میڈیکل، نان- میڈیکل، کمپیوٹر سائس دی پڑھائی تے ایم.اے. (راجنیتی شاستر) دی پڑھائی وی کروائی جا رہی ہے۔
کالج درپن
200x|راجندرا کالج، بٹھنڈہ دا مکھ دروازہ کالج دی E آکار دی عمارت اتے کھیڈاں دے میدان وی وکھرا ہی مہتو رکھدے ہن۔ کالج وچّ این.سی.سی. تے این. ایس.ایس. دے یونٹ وی سفلتا-پوروک چلا ئے جا رہے ہن اتے اس کالج نوں این. ایس.ایس. گتیودھیاں لئی پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ ولوں سرووتم (بیسٹ) کالج نال وی سنمانت کیتا جا چکا ہے۔ اس کالج دا الیکھ ‘اینسائیکلوپیڈیاں’ برٹینکا دی جلد تنّ، پنہ 564 ‘تے کیتا گیا ہے۔ کنٹین تے ہوسٹل دا وی پربندھ ہے۔ کالج ولوں ’دا رجندرا’ سالانہ ‘میگزین’ چھپدا ہے جس وچّ ودیارتھی اپنیاں رچناواں دندے ہن۔ ہ کالج پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ نال سبندھت ہے۔
کالج لائبریری
سال 2015-16 دے شروع وچّ کالج لائبریری چھ کلاس کمریاں توں لائبریری لئی خاص-طور 'تے بنائی گئی نویں عمارت وچّ تبدیل کیتی گئی۔ اس دا ادگھاٹن متی 22 فروری 2015 نوں سنسدی سکتر سروپ چند سنگلا نے کیتا۔ اس کھلھی اتے وڈی عمارت صدقہ اوہ 10،000 کتاباں وی ورتوں وچّ لیاندیاں گئیاں، جو تھاں دی گھاٹ کارن بند پئیاں سن۔ ساریاں کتاباں کمپیوٹر وچّ وی درج کیتیاں جا چکیاں ہن۔ لائبریری وچّ وکھ-وکھ وشیاں دیاں 49،232 کتاباں (2015-16 انوسار) موجود ہن۔ اس سمیں وکھ-وکھ بھاشاواں دیاں 30 اخباراں لائبریری وچّ آ رہیاں ہن۔ پنجابی بھاشا مقابلے اس لائبریری وچّ انگریزی دیاں ودھیرے کتاباں ہن۔
تریخ
سرکاری رجندرا کالج بٹھنڈہ گرو کاشی رستہ اتے ستھتّ اے۔ سرکاری راجندرا کالج بٹھنڈہ پنجاب دے دکھنی مالوے دا پرانا تے مشہور تعلیمی مرکز اے اتے اس دا الیکھ اینسائیکلوپیڈیا برٹینکا دی جلد تن، پنہ 564 اُتے کیتا گیا اے۔ پراپکاری تعلیم دا ایہہ دیوا 1904 وچ بٹھنڈہ وکھے اک پرائمری سکول دے روپ وچ بلیا اتے ہولی-ہولی اس دے چانن دا گھیرا وڈا ہندا گیا۔ 1940 وچ ایہہ راجندرا انٹرمیڈیئیٹ کالج بن گیا۔ 1950 وچ بی۔اے۔ اتے 1955 وچ سائنس دیاں کلاساں شروع کر دتیاں گئیاں۔ 1962 وچ بی۔ایسسی۔ دیاں کلاساں وی چالو کر دتیاں گئیاں۔ اس کالج نوں پرانے ستھان توں گرو کاشی رستہ اُتے نویں تے سندر عمارت وچ لیاندا گیا۔ 1968 وچ بی۔کام دیاں کلاساں شروع ہوئیاں۔ 2016 وچ یو۔جی۔سی۔ دی آٹونومسباڈی نیشنل اسیسمینٹ اتے اکریڈٹیشن کوسل دی پیئر ٹیم دے معائنہ دی بنیاد اُتے اس کالج نوں بی گریڈ دتا گیا اے۔
ایہہ دھرتی جہڑی کدی ٹبیاں نے ملی ہوئی سی، ہولی-ہولی کھڑی ہوئی اک روچک پھلواڑی بندی جا رہی اے، جتھے ہن ہزاراں دی گنتی وچ نوجواناں دے تعلیمی، جسمانی تے سماجی ترقی لئی بھرپور سیوا کرن دے یتن کیتے جاندے ہن تاں جو آزاد بھارت دے مستقبل دے شہری ساڈی رہتل توں سچیت ہو سکن اتے تعلیم حصول توں پچھوں جن-سیوا لئی تیار ہندے رہن۔
سیشن 2015–16 لئی کالج دے 76ویں تعلیمی ورھے دیاں سہولتاں تہاڈے تعلیمی ترقی لئی سمرپت ہن۔
چل رہے کورس
٭ ایمّ.اے. - راجنیتی شاشتر (سمیسٹر پرنالی) - 2 سالا کورس (سیٹاں 40) ٭ بی.ایسسی. - ارتھ-شاشتر آنرز (سمیسٹر پرنالی) - 3 سالا کورس (سیٹاں 40) ٭ بی.ایسسی. - میڈیکل (سمیسٹر پرنالی) - 3 سالا کورس (سیٹاں 100) ٭ بی.ایسسی. - نان-میڈیکل (سمیسٹر پرنالی) - 3 سالا کورس (سیٹاں 120) ٭ بی.کام. (سمیسٹر پرنالی) - 3 سالا کورس (سیٹاں 120) ٭ بی.اے. (سمیسٹر پرنالی) - 3 سالا کورس (سیٹاں 720) ٭ بی.سی.اے. - 3 سالا کورس (سیٹاں 80) ٭ بی.بی.اے. - 3 سالا کورس (سیٹاں 50) ٭ بی.ایسسی. (بائیوٹیکّ) - 3 سالا کورس (سیٹاں 40) ٭ ایمّ.ایسسی. (بھوتک وگیان)- سیٹاں 30 ٭ ایمّ.ایسسی. (گنت شاشتر)- سیٹاں 30 ٭ ایمّ.ایسسی. (فلاسفی)- سیٹاں 30 ٭ ایمّ.اے. (اتہاس)- سیٹاں 30 ٭ بی.کام. (پروفیشنل)- سیٹاں 60 ٭ ڈپلوما ان پھوڈ سروس - سیٹاں 30 ٭ ڈپلوما ان پھوڈ پروڈکشن - سیٹاں 30 (نوٹ:ودھیرے اتے نویں جانکاری لئی grcb.ac.in دیکھو)
باہرلے جوڑ
٭ راجندرا کالج بارے پنجابی ٹربؤن وچّ 'میرا کالج' لیکھ گٹھ:بھارت دے تعلیمی ادارے گٹھ:پنجاب بھارت دے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
سیلیے
سیلیے یورپی دیس سلووینیا دا شہر اے۔
ابراہیم بن اغلب
خلافت عباسیہ دا اک حاکم (184ھ توں 196ھ) ، خلیفہ ہارون الرشید دے عہد چ اتلے افریقہ چ آئے دن بغاوتاں ہندیاں رہندیاں سن ۔ابراہیم بن اغلب والئی زاب نے باغیاں نوں شکست دے کے سارے ملک چ امن تے امان قائم کر دتا ۔ تے 184ھ چ سلطنت بنو اغلب (اغالبہ )دی نیونہہ رکھی ۔اس نے قیروان دے نیڑے عباسیہ ناں دا نواں شہر وسا کے اسنوں راجگھر بنائیا ۔ ہارون الرشید نے افریقہ دی امارت مستقل طور تے اسدی تحویل چ دے دتی ۔ ابراہیم دی حثیت دوجے صوبائی گورنراں وانگ نئیں سی ۔ اوہ سارے امور چ خودمختار سی تے خلیفے نوں صرف 40 ہزار درہم سالانہ خراج ادا کردا سی ۔ اس نے 12 سال تک امن امان نال حکومت کیتی تے اسدے بعد اسدے پتر ابوالعباس عبداللہ نے تے فیر 201ھ چ زیادۃ اللہ نے حکومت سمبھالی ۔ اس دے دور چ مسلماناں نے سسلی ( صقیلیہ) تے قبضہ کیتا ۔
گٹھ:بادشاہ گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:افریقہ گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں
ضلع نالیہان
ضلع نالیہان ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
نویں دلی
نويں دہلی حکومت بھارت دا راجگڑھ تے قدیم شہر ا‏‏ے۔ ایہ پہلے وی بادشاہاں د‏‏ی راجگڑھ ہو کردا سی تے اج وی ایہ اس ملک دا راجگڑھ اے مغلاں دے زمانے وچ تعمیر شدہ عمارتین آپ نو‏‏ں اس شہر وچ وی کافی تعداد وچ ملدی نيں جنماں دہلی دا لال قلعہ، جامع مسجد تے قطب الدین د‏‏ی تعمیر کردہ قطب مینار سر لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
نويں دہلی گٹھ:1911ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏‏اں گٹھ:اردو بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:ایشیائی راجگڑھ گٹھ:برطانوی ہند وچ 1911ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے ضلعے گٹھ:بھارت وچ 1911ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارتی ریاستاں دے راجگڑھ گٹھ:راجگڑھ گٹھ:دہلی گٹھ:شمالی بھارت گٹھ:ضلع نويں دہلی گٹھ:ضلع نويں دہلی دے شہر تے قصبے گٹھ:دہلی دے محلے گٹھ:مضامین مع صو‏‏تی تلفظ گٹھ:منصوبہ بند راجگڑھ گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سوامی شردھانند
سوامی شردھانند (1856ء–1926ء) مہاتما منش رام وِج دے ناں تو‏ں وی مشہور نيں، اک ہندوستانی ماہر تعلیم تے آریہ سماج دے اک مبلغ سن جنہاں نے دیانند سرسوت‏ی د‏‏ی تعلیمات د‏‏ی اشاعت کيتی۔ انہاں نے کئی تعلیمی ادارے قائم کیتے مثلاً گروکول کانگڑی یونیورسٹی تے سنگٹھن تے شدھی، 1920ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اک ہندو اصطلاحی تحریک وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
وہ 22 فروری 1856ء وچ ضلع جالندھر، برطانوی پنجاب دے پنڈ ٹلون وچ پیدا ہوئے۔ اوہ وہ لالہ نانک چند دے خاندان دے سب تو‏ں چھوٹے بچے سن ۔ لالہ نانک چند متحدہ صوبےآں (موجودہ اتر پردیش) دے اک پولیس انسپکٹر سن ۔ انہاں نو‏‏ں ”برہسپتی وِج“ دا ناں دتا گیا لیکن بعد وچ انہاں دے والد نے انہاں نو‏‏ں ”منشی رام وِج“ دا ناں دتا، انہاں دے 1917ء وچ سنیاس لینے تک ایہی ناں رہیا۔ انہاں دے والد تقریبات وچ انتظامات تے حفاظت دے کماں نو‏‏ں کنٹرول کردے سن ۔
انہاں نے کچھ واقعات دے بعد دہریت اختیار ک‏ر ليا سی، واقعات جداں کہ جدو‏ں اک دفعہ اوہ مندر وچ داخل ہوئے رہے سن تاں انہاں نو‏ں روک دتا گیا کیونجے اندر امیر خاتون پوجا ک‏ے رہ‏ی سی۔ اوہ کرشن فرقے دے پجاریاں دا اک جوان عقیدت مند دے نال عصمت دری تے گرجا گھر دے پادری دا نن دے نال ”سمجھوتے“ دے گواہ سن ۔ تے مسلم وکیل دے گھر وچ اک چھوٹی بچی د‏‏ی مشکوک موت۔ انہاں تمام واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ملحد ہوئے گئے۔ انہاں نے مختاری امتحانات پاس کیتے تے اک وکیل بننے دے لئی پڑھائی دا آغاز کيتا۔ جدو‏ں اوہ بریلی لیکچر دینے جایا کردے سن تاں انہاں د‏‏ی ملاقات دیانند سرسوت‏ی تو‏ں ہوئی۔
ذا‏تی زندگی
شردھانند تے انہاں د‏‏ی بیوی شیوا دیوی دے دو بیٹے سن تے دو بیٹیاں سن۔ انہاں د‏‏ی بیوی انتقال کر گئياں جدو‏ں شردھانند صرف 35 سال دا سی۔ انہاں د‏‏ی پو‏تی ستیاوندی ہندوستان وچ برطانوی راج د‏‏ی مشہور مخالف سن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1856 دے جم گٹھ:1926 دیاں موتاں گٹھ:1926ء دے جرائم گٹھ:آریہ سماجی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی گٹھ:برطانوی پنجاب دے بھارتی آزادی دے فعالیت پسند گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی گٹھ:بھارتی مقتولین گٹھ:پنجاب (بھارت) دے اسکالر گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں گٹھ:دہلی وچ قتل ہونے والی شخصیتاں گٹھ:مقتول ہندو پیشوا گٹھ:ہندو شہید گٹھ:ہندو فلاسفہ گٹھ:ہندو مصنفاں گٹھ:ہندوستانی سنیاسی
محمد کاظم خراسانی
ملا محمد کاظم خراسانی (۱۲۵۵۔۱۳۲۹ ق) آخوند خراسانی دے نام تو‏ں معروف، چوہدويں صدی ہجری دے شیعہ مراجع تقلید تے اصولی علماء وچو‏ں نيں۔ کفایۃ الاصول جیسی مہم کتاب دے مولف تے ایران وچ نہضت مشروطہ دے اصلی حامیاں وچو‏ں سن ۔ اوہ مشروطہ تحریک نو‏‏ں عوام اُتے ہونے والے ظلم و ستم نو‏‏ں روکنے دا ذریعہ تے اس تحریک وچ شرکت نو‏‏ں تمام مسلمین دے لئے واجب مندے سن ۔ آخوند خراسانی نے ۱۳ جمادی الاول ۱۳۲۶ ق وچ محمد علی شاہ دے ذریعہ مجلس دے آگے توپ لگیا کر اسنو‏ں بند کيتے جانے اُتے جہاد تے مقابلہ دا حکم صادر کیتا۔
آخوند خراسانی نے اپنی زندگی وچ بوہت سارے شاگرد تے مجتہد تربیت کيتے۔ انہاں نے ۱۳۲۹ ق وچ ۷۴ سال دی عمر وچ وفات پائی۔ بعض نے انہاں دی موت نو‏‏ں مشکوک قرار دتا ا‏‏ے۔
ولادت و وفات
آخوند خراسانی ۱۲۵۵ ق وچ مشہد وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ملیا حسین ہروی خراسانی ہرات دے رہنے والے عالم دین سن جنہاں نے اپنے بیٹے محمد دی ولادت تو‏ں پہلے مشہد دی طرف ہجرت کيتی۔
تشییع دے بعد عبد اللہ مازندرانی نے انہاں دی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں میرزا حبیب اللہ رشتی دے مرقد وچ جو روضۂ امام علی (ع) دے صحن وچ واقع اے، دفن کر دتا گیا۔
تعلیم
نجف جانے تو‏ں پہلے آخوند خراسانی نے تن ماہ تک سبزوار وچ ملا ہادی سبزواری دے فلسفہ دے درس وچ شرکت کيتی۔ تہران پہچنے دے بعد کچھ عرصہ مدرسہ صدر وچ قیام کیتا تے میرزا ابو الحسن جلوہ تے ملیا حسین خوئی تو‏ں فلسفہ و حکمت پڑھیا۔
اساتذہ
آخوند خراسانی نے دو سال تو‏ں زیادہ عرصہ شیخ مرتضی انصاری دے محضر تو‏ں استفادہ کیتا۔ انہاں دے دوسرے استاد میرزائے شیرازی سن آخوند انہاں دے عمومی دروس دے نال نال خصوصی دروس وچ وی شرکت کردے سن ۔ انہاں نے چند سال تک سید علی شوستری جو استاد اخلاق وی سن، دے درس فقہ وچ وی شرکت کيتی۔ آخوند دے فقہ و اصول دے دوسرے اساتذہ وچ شیخ راضی نجفی وی شامل نيں۔
تدریس
thumb|آخوند خراسانی دا درس خارج (نجف اشرف) جس وقت میرزای شیرازی نے سامرا ہجرت دی اس وقت آخوند خراسانی دا شمار نجف دے مشہور استاد دے طور اُتے ہُندا سی. لہذا میرزا دے اوہ شاگرد جو نجف وچ ہی رک گئے سن میرزا نے انہاں نو‏ں آخوند دے درس وچ شرکت کرنے دا حکم دتا۔ جو میرزا دے جانشین دے طور اُتے سمینو‏ں جاندے سن ۔
۱۳۱۲ ق وچ محمد حسن شیرازی دے انتقال دے بعد تے بوہت سارے افراد دے حوزہ سامرا تو‏ں نجف لوٹ آنے تے انہاں وچو‏ں زیادہ تر افراد دے آخوند دے درس وچ ملحق ہو جانے تے اسی دوران عتبات وچ انہاں دے معاصر علماء دے انتقال دے سبب، حوزہ علمیہ نجف وچ بتدریج انہاں دا مقام اک برجستہ استاد دے طور اُتے تثبیت ہو گیا تے انہاں دا درس حوزہ علمیہ نجف دے بزرگ ترین درس وچ شمار ہونے لگیا۔
۱۳۲۳ ق وچ لکھے گئے اک سفر نامہ دے مطابق، انہاں دا فقہ دا درس خارج جو مسجد ہندی وچ ہويا کردا سی، اس وچ چھ سو تو‏ں لیکر ست سو افراد تک شرکت کیتا کردے سن تے انہاں دا اصول فقہ دا درس مسجد طوسی وچ ہُندا سی جس وچ تقریبا اک ہزار دے قریب افراد شریک ہُندے سن ۔
تدریسی خصوصیات
آخوند خراسانی جلست درس دے انعقاد نو‏‏ں لیکر بیحد سنجیدہ سن تے کسی وی صورت وچ اپنے درس نو‏‏ں تعطیل نئيں کردے سن ۔ حتی دے نجف وچ وباء پھیل جانے دی واقعہ وچ جس وچ زیادہ تر دروس تعطیل ہو گئے سن ۔ حتی انہاں نے اپنے تن قریبی افراد دے انتقال اُتے وی درس نو‏‏ں تعطیل نئيں کیتا۔
بعض برساں وچ جدو‏ں اوہ نیمہ اول رجب وچ زیارت دے لئے کربلا جاندے سن تو اوتھ‏ے اُتے وی درس جاری رکھدے سن تے ماہ مبارک رمضان وچ وی جدو‏ں حوزہ دے متداول درس بند ہو جایا کردے سن اوہ اصول عقاید یا اخلاق جداں مباحث تدریس کیتا کردے سن ۔
آخوند خراسانی فقہ دا درس فارسی وچ تے اصول فقہ دا عربی وچ دیندے سن ۔
میرزای شیرازی دے انتقال دے بعد تے انہاں دے بعض مقلدین دے آخوند دی طرف رجوع کرنے تے استفتائات دے جوابات دینے دے سلسلہ وچ اپنے شاگرداں دی اک مشورتی میٹینگ تشکیل دتا کردے سن ۔ جس وچ سید ابوالحسن اصفہانی، محمد حسین غروی اصفہانی، سید حسین طباطبائی بروجردی، عبد الکریم حائری، آقا ضیاء الدین عراقی، آقا حسین قمی، میرزا محمد حسین نائینی شرکت کردے سن ۔
شاگردان
ان دے اصول فقہ دے درس وچ شرکت کرنے والے شاگرداں دی تعداد ۱۲۰۰ تو‏ں زیادہ ہويا کردی سی کہ جنہاں وچو‏ں ۵۰۰ دے قریب شاگرد مجتہد یا قریب بہ اجتہاد سن ۔
ان دے بعض شاگرد درج ذیل نيں:
آثار علمی
آخوند خراسانی دے آخر عمر وچ مرجعیت دے امور دی مشغولیتاں تے خاص طور اُتے مشروطہ تحریک دے باوجود، انہاں نے قیمتی تالیفات چھوڑاں نيں۔
انتونين دفوراك
انتونين دفوراك (-1840 1904) اک چیک موسیقار سی۔
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
محمد کاظم خراسانی
سیاسی زندگی
آخوند خراسانی اسلامی ملکاں خاص طور اُتے شیعہ ملک ایران دے سماجی و سیاسی مسائل نو‏‏ں لیکر حساس سن ۔ ایران دی مشروطہ تحریک دی حمایت وچ انہاں دے شفاف موقف تے اسی طرح تو‏ں انہاں دا قطعی ارادہ اس گل دے لئے کہ اوہ ایران جاکر اس دے بعض علاقےآں اُتے قبضہ کرنے والے غاصباں دے خلاف اس دے دفاع وچ لڑاں، ایہ باتاں استبداد و استعمار دے خلاف انہاں دی حساسیت دی نشان دہی کردیاں ناں۔
ملا محمد کاظم دے سیاسی نظریات تے مواقف دی تحقیق تو‏ں انہاں دے اقدامات و مقابلہ کرنے نو‏‏ں چار محاذ وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:
ٗ
آخوند و مشروطہ
آخوند خراسانی مشروطہ دی اچھی شناخت رکھدے سن تے چونکہ اوہ انقلاب نو‏‏ں تشکیل ہُندے ہوئے تے اس دے آنے نو‏‏ں قطعی طور اُتے دیکھ رہے سن اس لئے اوہ اوہدی ہدایت تعلیمات دینی دی طرف کرنا چاہندے سن تا کہ ایہ انقلاب وی یورپ وچ رنسانس تو‏ں پہلے دے انقلاگل کيتی طرح ضد دینی سمت و سو اختیار نہ کر لے۔ لہذا اوہ اس وچ مکمل ہوشیاری تے درایت دے نال وارد ہوگئے۔
ان دا مشروطہ تحریک دی ابتداء تے اوہدی تاسیس وچ کوئی دخل نئيں سی ۔ ایران دے اقتصادی، سماجی و سیاسی حالات دے بگڑنے دے نال تے تہران وچ حکومت تے اس دے مخالفین دے درمیان نا اتفاقی و نا امنی بڑھنے دے بعد تو‏ں آخوند تو‏ں قدم اٹھانے تے اس تحریک دی حمایت کرنے دے سلسلہ وچ بوہت سارے درخواستاں کيتیاں گئیاں۔ انہاں وچ منجملہ بعض انہاں علماء دی طرف تو‏ں وی درخواست کيتی گئی جو بعد وچ مشروطہ دی مخالفت وچ شامل ہو گئے۔
اس سلسلہ وچ آخوند دے اولین اقدام وچو‏ں اک انہاں دا تن تے بزرگ علماء محمد شربیانی، محمد حسن مامقانی و میرزا حسین خلیلی تہرانی دی ہمراہی وچ ۲۱ جمادی الثانی ۱۳۲۱ ق وچ مشترکہ اعلانیہ شائع کرنا اے جس وچ صدر اعظم مظفر الدین شاہ تے میرزا علی اصغر خان امین السلطان دے اقدامات اُتے شدید تنقید دا اظہار کردے ہوئے انہاں نو‏ں تمام خرابیاں دا ذمہ دار تے ملک اُتے غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں مسلط کر دینے دا ذمہ دار دسیا تے انہاں نو‏ں تکفیر کیتا۔
آخوند خراسانی مشروطہ تحریک نو‏‏ں عوام اُتے ہونے والے ظلم و ستم نو‏‏ں روکنے دا وسیلہ سمجھدے سن تے لہذا اس تحریک وچ شرکت نو‏‏ں تمام مسلماناں دے لئے واجب تے ضروری مندے سن ۔ انہاں نے تہران دے اک واعظ نو‏‏ں اک خط وچ لکھیا: انہاں تمام زحمات تو‏ں ساڈا مقصد عوام نو‏‏ں راضی کرنا تے انہاں اُتے تو‏ں سے مظالم نو‏‏ں کم کرنا تے انہاں دی مدد کرنا اے تے امر بالمعروف و نہی عن المنکر وغیرہ انہاں اسلامی قوانین وچو‏ں نيں جو عوام دے لئے فائدہ بخش رہے نيں۔
البتہ بعض مشہور علماء مشروطہ تحریک تو‏ں مخالفت رکھدے سن ۔ جداں سید محمد کاظم طباطبایی یزدی، یا شیخ فضل اللہ نوری جو اس تحریک دی ابتداء وچ انقلابیاں دے ہمراہ سن مگر بعد وچ جدو‏ں انہاں نے دیکھیا کہ ایہ تحریک منحرف ہو گئی اے تو انہاں نے اس دے نال اپنی مخالفت دا اعلان کرنا شروع کر دتا۔
آخوند خراسانی دے شاگرد میرزا نائینی نے مشروطہ دے مخالفین دے جواب وچ اک کتاب تنبیہ الامہ و تنزیہ الملہ دے نام تو‏ں تالیف کيتی اے جس اُتے خود نے اک تقریظ وی لکھی ا‏‏ے۔
انقلاب مشروطہ کامیاب ہويا تے مظفر الدین شاہ نے جمادی الثانیہ ۱۳۲۴ ق وچ اسنو‏ں قبول کر لیا تے حکم دتا کہ سریعا اک مجلس تشکیل دی جائے جس دا اولین اجلاس ۱۴ مہر ۱۲۸۵ ش وچ منعقد ہويا۔
کئی موارد وچ آخوند خراسانی تو‏ں مشروطہ دے قانون دے بارے وچ سوال کیتا گیا اے جداں نظام ملی تے اک دوسرے مقام اُتے جدو‏ں روس تے برطانیہ دے درمیان اکست ۱۹۰۷ عیسوی وچ اک معاہدہ ہويا تو آخوند نے مجلس دے نمائندےآں نو‏‏ں اک خط لکھ کر اسلامی قوانین دے اجرا کرنے، ملک دے قرض نو‏‏ں ادا کرنے تے عوام دی غربت و فقر نو‏‏ں دور کرنے دی درخواست کيتی۔
۲۳ جمادی الاول ۱۳۲۶ ق وچ محمد علی شاہ دے ذریعہ توپ دے ذریعہ مجلس دے بند ہونے دے بعد آخوند خراسانی نے جہاد تے مقابلہ دا حکم دتا تے سر انجام انقلابیاں دے حکومت نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ لے لیا۔ لیکن اس دے اس عرصہ دے بعد آخوند مشروطہ دے خلاف قدم اٹھانے اُتے مجبور ہو گئے۔ رہبران مشروطہ دے غلط کاماں دی وجہ سے: جداں شیخ فضل اللہ نوری نو‏‏ں پھانسی دینا، مجلہ حبل المتین وچ اسلام تے علماء دی توہین کيتی گئی تے انہاں دے نال فحاشی کيتی گئی، جس دے بعد آخوند نے ٹیلی گرام دے ذریعہ اس مجلہ اُتے پابندی لگانے دا مطالبہ کیتا۔ ملیا قربان علی زنجانی نو‏‏ں جلا وطن کرنا، جو اک مجتہد سن تے سید عبد اللہ بہبہانی اُتے جان لیوا حملہ جس دے بارے وچ کہیا گیا کہ ایسا تقی زادہ دے حکم تو‏ں کیتا گیا۔
اک تے مورد جس تو‏ں آخوند خراسانی نے مقابلہ کیتا تے جدو‏ں تک اوہ زندہ رہے اس تو‏ں درگیر رہے اوہ ایران وچ روس دی افواج دی موجودگی سی، مجلس دوم دی تشکیل دے بعد تقریبا دس ماہ گذر جانے دے باوجود روس دی فوج نو‏‏ں ملک تو‏ں باہر نکالنے دے سلسلہ وچ کوئی وی قدم نئيں اٹھایا گیا۔ لہذا آخوند خراسانی نے اک پیغام دے کر ایران دی عوام تو‏ں مطالبہ کیتا کہ اوہ روسی اشیاء دی خریدادی تو‏ں پرہیز کراں۔
آخرکار جدو‏ں مجلس روس دے مقابلہ وچ کھڑی ہو گئی، ۱۳۲۸ ق دے اواخر وچ روس نے شمال ایران تو‏ں قزوین تک قبضہ کر لیا۔ آخوند نے اپنے تمام درس تعطیل کر دیئے تے انہاں دی پیروی وچ نجف وچ وی درس بند کر دیئے گئے تے فیصلہ کیتا گیا کہ روسی اشیاء اُتے پابندی لگیا دی جائے تے طلاب تے عشایر نجف نو‏‏ں ایران بھیج کر روسیاں تو‏ں جہاد دی تیاری دی جائے۔
نجف، کربلا تے کاظمین دے بوہت سارے علماء نے خود نو‏‏ں سفر دے لئے آمادہ کر لیا سی تے ایہ طے پایا کہ سب ۲۱ ذی الحجہ ۱۳۲۹ ق شب چہار شنبہ دعا و مناجات دے لئے نجف تو‏ں مسجد سہلہ جان تے پھر اوتھ‏ے تو‏ں ایران دے لئے روانہ ہو جان کہ اسی دن آخوند خراسانی دی موت دی خبر نے انہاں قدماں نو‏‏ں روک دتا۔
سماجی کارنامے
نجف اشرف وچ آخوند نے تن دینی مدارس دی بنیاد رکھی جو مدرسہ آخوند دے نام تو‏ں مشہور ہو گئے۔ مدرسہ بزرگ (تاریخ بناء ۱۳۲۱ ق) مدرسہ متوسط (تاریخ بناء ۱۳۲۶ ق) مدرسہ کوچک (تاریخ بناء ۱۳۲۸ ق) اسی طرح تو‏ں آخوند نے کيتے جدید تعلیمی مدارس دی تاسیس وچ وی مدد کیندی، جو نجف، کربلا و بغداد وچ تاسیس کيتے گئے جنہاں وچ زیادہ تر ایرانی طلاب سن تے جنہاں دے نصاب درسی وچ فارسی بولی دا مضمون وی شامل سی ۔
ملا محمد کاظم آخوند خراسانی نے دینی تعلیم دی ترویج دے لئے نجف وچ کئی مجلات دی تاسیس تے نشر و اشاعت وچ بہت مدد کیندت‏ی۔ انہاں مجلات وچ مجلہ العلم عربی، جس دے موسس انہاں دے شاگرد سید ھبۃ اللہ شہرستانی سن تے مجلہ فارسی نجف اشرف جو انہاں دے بعض شاگرداں شائع کردے سن ۔
اخلاقی سیرت
جو لوگ آخوند خراسانی نو‏‏ں قریب تو‏ں جاندے سن اوہ انہاں نو‏ں پرہیز گار، شجاع، با ہوش، نیک گفتار، خندہ پیشانی با ہیبت، سلامت نفس، سعہ صدر والا عالم مندے نيں تے انہاں وچ عفو و در گذشت دی خوبی بولی زد عام و خاص سی۔
طالب علمی دے دور وچ انہاں دی زندگی معاشی پریشانیاں وچ گذری تے اس دے بعد وی انہاں دی زندگی زاہدانہ طور اُتے بتائی گئی اے تے کہیا گیا اے کہ اوہ دوسرےآں دے لئے حتی اپنے مخالفین دے لئے بیحد سخی تے کھلے ہتھ دے سن، لیکن اپنے تے اپنے بچےآں دی معیشت دے سلسلہ وچ سختگیر سن تے اوہ وجوہات شرعیہ تو‏ں وی استفادہ نئيں کردے سن ۔
ازواج و اولاد
آخوند خراسانی نے مشہد وچ طالب علمی دے زمانہ ہی وچ ۱۷ سال دی عمر وچ شادی کيتی۔ انہاں دے ایتھ‏ے اک بیٹے دی ولادت ہوئی مگر اس دا انتقال ہو گیا۔ انہاں دی زوجہ دا دوسرے بچے دی پیدائش دے وقت بچہ دے ہمراہ انتقال ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اک طویل مدت تک انہاں نے مجرد زندگی گذارنے دے بعد اپنے استاد میرزای شیرازی دی مشورہ اُتے عمل کردے ہوئے پھر تو‏ں شادی کيتی۔ انہاں دی دوسری اہلیہ تو‏ں چار بچے ہوئے: جنہاں وچ تن بیٹے جنہاں دے نام مہدی، محمد و احمد نيں تے اک بیٹی اے جس دا نام زہرا ا‏‏ے۔ ۱۳۱۵ ق وچ انہاں دی دوسری بیوی دا اک طویل علالت دے بعد انتقال ہو جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دی تیسری شادی دے نتیجہ وچ دو بیٹے حسین تے حسن پیدا ہوئے۔ ۱۳۲۲ ق وچ انہاں دی تیسری زوجہ دا اک وبا وچ مبتلا ہو ک‏ے انتقال ہو جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دی چوتھ‏ی تے آخری بیوی انہاں دی رحلت دے سالہا بعد تک زندہ رہیاں تے ۹۰ سال دی عمر وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
ان دی اولاد
ٗ
منابع
گٹھ:حرم امام علی وچ مدفون افراد گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دے شیعہ اصولی گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دے شیعہ مراجع تقلید گٹھ:نجف وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:شیخ انصاری دے شاگرد گٹھ:شیعہ شخصیتاں
جارج فریڈریک ہانڈل
جارج فریڈریک ہانڈل (1685 - 1759) اک جرمن انگریز موسیقار سی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
کوپر
کوپر یورپی دیس سلووینیا دا شہر اے۔
گٹھ:سلوینیا گٹھ:سلوینیا دے شہر گٹھ:سلوینیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سلطنت دلی
1206ء توں 1526ء تک ہندستان تے حکومت کرن آلیاں کئی حکومتاں نوں مشترکہ طور تے دلی سلطنت آکھئیا جاندا اے ۔
تریخ
ترک تے پشتون نسل دیاں اینہاں حکومتاں وچ غلاماں ٹبر(1206ء توں 1290ء) ، خلجی ٹبر(1290ء توں 1320ء) ، تغلق ٹبر(1320ء توں 1413ء) ، سید ٹبر(1414ء توں 1451ء) تے لودھی ٹبر(1451ء توں 1526ء) دیاں حکومتاں شامل نیں ۔ 1526ء چ دلی دی آخری سلطنت مغلیہ سلطنت دے بانی ظہیر الدین بابر دے ہتھوں شکست دے بعد مغلیہ سلطنت چ ضم ہو گئی ۔
شہاب الدین غوری
12ویں صدی چ شہاب الدین غوری نے غزنی ، ملتان ، سندھ ، لہور تے دلی نوں فتح کیتا تے اینہاں نوں سلطنت غوریہ داحصہ بنا لئیا ۔
سلطنت دا آغاز تے غلاماں ٹبر
1206ء چ شہاب الدین غوری مرن مگروں اس دا اک غلام جرنیل قطب الدین ایبک ، دلی دے تحت تے بیٹھا ، تے اینج سلطنت دلی تے غلاماں ٹبر د حکومت دا آغاز ہوئیا ۔ غلاماں ٹبر دی حکومت بوہت تیزی نال ودھی تے ایس صدی دے ادھ تیکر ، درہ خیبر توں بنگال تک دا علاقہ اس سلطنت ج شامل ہو گئیا ۔ التتمش(1210ء توں 1235ء) تے غیاث الدین بلبن(1266ء توں 1287ء) اس ٹبر دے مشہور حکمران سن ۔ 1290ء چ اس ٹبر دی حکومت دا خاتمہ ہوگئیا ۔
خلجی ٹبر
خاندان غلاماں دے خاتمے دے مگروں خلجی ٹبر حکومت چ آ گئیا ،جہڑا سلطنت غوریہ دے دوران بنگال دا حکمران سی ۔ خلجی حکمراناں نے گجرات تے مالوہ فتح کیتے تے دریائے نربدا دے پار دکھن چ تامل ناڈو تک اینہاں دے قدم جا اپڑے ۔
دکھنی ہندستان چ فتوحات
سلطانت دلی تے بعد چ گلبرگہ دی بہمنی سلطنت تے 1518ء چ بہمنی سلنطت دی پنج دکن سلطنتاں چ ونڈ دے مگروں وی دکھنی ہندستان چ مسلماناں دی پیش قدمی جاری رہی ۔ ہندو سلطنت وجے نگر نے دکھنی ہندستان نوں اپنے جھنڈے تھلے جمع کر دے ہوئے سلطنت دلی دی پیش قدمی نوں کجھ چر لئی روکئیا پر 1565ء چ دکن سلطنت دے ہتھوں ختم ہو گئی ۔
ہندستان دی واحد زنانی حکمران
دلی سلطنت واحد سلطنت سی ، جس دے دوران ہندستان تے اک زنانی نے حکومت کیتی ۔ غلاماں ٹبر دی حکومت دے دوران التتمش نے اپنی دھی رضیہ سلطانہ دے حق چ وصیت کیتی سی ، جس نے 1236ء توں 1240ء تک تحت سمبھالئیا ۔ اوداں تے اس دا دور حکومت بوہت ای چھوٹا سی پر مورخ اسنوں بوہت قدر دی نگاہ نال ویکھدے نیں ۔ التتمش دے کئی پتر سن پر اوہ کہندا سی کہ "مرد تے صرف رضیہ اے " ۔ رضیہ نوں اپنے بھائیاں دی بغاوت دا ساہمنا کرنا پئیا تے بالآخر اپنے شوہر سمیت اینہاں دے ہتھوں ای ماری گئی ۔ اوہ مسلم تریخ دی پہلی زنانی حکمران سی جس دی حکومت چڑھدے چ دلی توں لہندے چ پشاور تے اتلے چ کشمیر تے دکھن چ ملتان تک قائم سی ۔
امیر تیمور دے حملے
1398ء چ امیر تیمور دے حملے دی وجہ توں سلطنت دلی نوں زبردست نقصان پہنچئیا تے اودھ ، مالوہ ، بنگال ، گجرات تے جونپور دیاں آزاد حکومتاں قائم ہو گئیاں ۔
منگول حملے
اوداں تے ایہہ دلی سلطنت دی بوہت وڈی کامیابی سی کہ اس نے 13ویں صدی عیسوی چ ہندستان نوں منگولیا تے وسطی ایشیا دے منگول حملہ آوراں دیاں تباہ کاریاں تے قتل و غارت توں بچائی رکھیا ۔ اس چر چ چنگیز خان نے وسطی ایشیا چ خوارزم دی خوارزم شاہی سلطنت ، افغانستان تے ایران دی اٹ نال اٹ بجا دتی سی تے ہندستان نے منگولاں نے حملے تے کیتے پر اینہاں نوں کوئی خاص کامیابی نال ملی اس پاروں اوہناں نے فیر ایدھر دا مونہہ نئیں کیتا ۔ پر 1398ء چ سمرقند د؛ تیموری سلطنت دے حکمران امیر تیمور دے حملے نے دلی سلطنت نوں بوہت زیادہ کمزور کر دتا ۔
مغلیہ سلطنت دی بنیاد
کابل دے وسطی ایشیائی مغل حکمران تے امیر تیمور دے پوتے ظہیر الدین بابر نے پانی پت دی پہلی لڑائی چ دلی سلطنت دے سلطان ابراہیم لودھی نوں شکشت دتی تے ابراہیم لودھی میدان جنک چ ماریا گیا ۔ پانی پت دی پہلی لڑائی چ بابر دی فتح بہتر سپہ سالاری ، بوہتا جنگی تجربہ ، بہتر منصوبہ سازی تے توپاں دی ورتوں سی ۔ بابر نے دلی تے آگرہ تے مل مار کے سلطنت دلی دا خاتمہ کر دتا تے 1526ء چ مغلیہ سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ ایہہ مغل سلطنت اگلے 300 سال ہندستان تے حکومت کر دی رہی ۔
ثقافتی پہلو
دلی دے سلطاناں دے مشرقی وسطی ، افغانستان تے ایران دے مسلمان حکمراناں نال ودھیا تعلقات سن ۔ سلطان اپنے قنوقاں دیبنیاد قرآن تے شریعت تے رکھدا سی تے غیر مسلم رعایا نوں اپنے مذہب تے عمل کرن دی اجازت سی ۔ سلطان شہراں توں حکومت کردا سی پر عسکری کیمپ تے تجارتی چوکیاں پورے دیس چ نکے وڈے قصبےآں چ سن ۔
سلطنت دا ورثہ
دلی سلطنت اک ثقافتی نشاۃ ثانیہ دے دور دی نقیب سی ۔ ہندو مسلم ثقافتاں دے ملاپ نال فن تعمیر ، موسیقی ، ادب ، بولی تے مذہب تے ان مٹ اثرات پئے ۔ امیر تیمور دے دلی تے حملے پاروں اودھ ، بنگال ، جونپور ، گجرات تے مالوہ چ خودمحتار سلطنتاں وجود ج آیاں
مالیاتی نظام
13ویں صدی عیسوی دے پہلے ادھ چ دلی سلطنت نے اپنے صوبےآں (سرکار) تے ضلعےآں (پرگنہ) مالیاتی معیشت دا نظام متعارف کروایا جس نال منڈیاں دا اک پورا نظام تشکیل پا گئیا ، جس راہیں پنڈاں دی روایتی معیشت نے تیزی نال ترقی کیتی تےاک بہتر رہتل دا آغاز ہویا ۔ ریاست دے مالیہ (ریونیو) دا انحصار ترقی کردی زراعت تے ای سی گا ۔ ایہہ ترقی کردی زراعت سلطان محمد بن تغلق (51-1325ء) دی نافذ کر دا زرعی اصلاحات دی مرہون منت سی ، جنہاں چ پنڈاں چ کھوہ پٹ کے دینا ، کاشتکار نوں بیہ (بیج) مہیا کرنا تے نقد آور فصلاں بیجن ، جداں کماد ، دی حوصلہ افزائی کرنا ۔
سلاطین دہلی
ہور ویکھو: دہلی سلطنت دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ
خاندان غلاماں (1206–1290)
300px|کھبے
تغلق خاندان (1321–1398)
فائل:Tughlaq dynasty 1321 - 1398 ad.PNG
متعلقہ مضامین
گٹھ:سلطنت دہلی گٹھ:1206ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں گٹھ:ایشیا وچ 1206ء دیاں تاسیساں گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں گٹھ:ترک اقوام گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:ترک شاہی خاندان گٹھ:ترک قبیلے گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ہندوستان وچ 1526ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ہندوستان وچ تیرہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:1526ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
ہور ویکھو
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:ہندستان گٹھ:پاکستان گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دیاں مسلم سلطنتاں گٹھ:ہندستان دیاں سلطنتاں گٹھ:ترکستان
تحصیل شکرگڑھ
شکرگڑھ پنجاب دے ضلع نارووال دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع نارووال
11 نومبر
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
دوستوفسکی
دوستوفسکی (1821 - 1881) روس دا اک ناول لکھاری سی۔
فیودر مخائیلووچ داستووسکی (روسی: Фёдор Миха́йлович Достое́вский؛ آئی پی اے: [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstɐˈjefskʲɪj]؛ 11 نومبر 1821 – 9 فروری 1881) 19ویں صدی دے روسی لکھاری، ناول کار، کہانی کار اتے مضمون نگار سن۔ داستووسکی دیاں ساہتک رچناواں 19ویں صدی دے روس دے کھولدے سیاسی ، سماجی اتے روحی حوالے وچّ منکھی نفسیات دی تھہو پاؤندیاں ہن۔ اوہناں نے کل ملاکے گیاراں ناول، تنّ ناولیٹّ، ستاراں لگھو ناول اتے تنّ نبندھ لکھے ہن اتے انیکاں ساہتک آلوچکاں نے اوہناں نوں سنسار ساہت وچّ سبھ توں وڈے اتے سبھ توں پرمکھ منووگیانی وجوں سویکار کیتا ہے۔
پروار دا پچھوکڑ
داستووسکی دا جنم 11 نومبر (پرانے کلنڈر انوسار 30 اکتوبر ) 1821، مکھائل داستووسکی اتے ماریہ نیچائیوا دے دوجے بچے سن۔ داستووسکی پروار 16 ویں صدی تکّ پھیلیاں جڑھاں والا پنسک کھیتر دا اک بہو-جاتی اتے بہو-سمپردائک لتھوآنیائی کلین پروار سی جس دیاں شاکھاواں وچّ روسی روڑھیوادی عیسائی اتے کیتھولک شامل سن۔ لیکن پتا ولوں داستووسکی دے تتکال پوروج غیر مٹھواسی پادری، اتے ماتا ولوں روسی وپاری سن۔
مڈھلا جیون
فیودر داستووسکی دے پیؤ مکھائل داستووسکی جار دی فوج وچ ڈاکٹر سن۔ اپریل 1818 وچ اوہناں نوں مسکوا (ماسکو) دے فوجی ہسپتال وچ تعینات کر دتا گیا، جتھے اوہناں دی جان پچھان مسکوا دے اک مقامی وڈے وپاری فیودر نچائیپھ دی دھی مریا نچائیوا نال ہو گئی۔ بعد وچ ایہہ جان پچھان پریم وچ بدل گئی اتے 14 جنوری 1820 نوں دوناں دا ویاہ ہو گیا۔ اسے سال 13 اکتوبر نوں داستووسکی پروار وچ پہلے پتر دا جم ہویا، جسدا نام پیؤ دے نام اتے مکھائل رکھیا گیا۔ 30 اکتوبر 1821 دے دن داستووسکی پروار وچ دوجے پتر دا جم ہویا، جسدا نام نانے دے نام اتے فیودر رکھیا گیا۔ اپنی جان پچھان دندے ہوئے فیودر داستووسکی نے اک جگہ لکھیا اے — میرا جم مسکوا وچ مذہبی رچیاں والے اک روسی پروار وچ ہویا سی۔ جدوں توں میں ہوش سمبھالیہے، ادوں توں میں اپنے پروار نوں گہرا پیار کردا رہا ہاں۔ داستووسکی دے پروار وچ پیؤ ہی گھر دے پرمکھ منے جاندے سن۔ گھر وچ اوہناں دا راج چلدا سی۔ دوپہر دے ٹھیک باراں وجے پورا پروار دن دا کھانا کھان لئی اکٹھا ہندا سی اتے شام نوں سون لئی جان توں پہلاں سارے بچے ربّ دی ارداس کریا کردے سن۔ 1822 وچ دو منڈیاں دے بعد اک پتری نے جم لیا، جسدا نام وروارا رکھیا گیا۔ پھر 1825 وچ داستووسکی پروار وچ تیسرے پتر اندریئی نے جم لیا۔ داستووسکی پروار ہسپتال دے ہی اک حصے وچ بنے دو کمریاں دے اک چھوٹے جہے مکان وچ رہندا سی، جس وچ بچیاں لئی بناں کھڑکی والی اک اندھیری جہی کوٹھڑی سی۔ ہر ایتوار نوں پورا پروار ہسپتال دے احاطے وچ ہی بنے گرجے وچ ہون والی ارداس وچ شامل ہندا سی۔
داستووسکی پروار پڑھیا-لکھیا پروار منیا جاندا سی۔ بچپن توں ہی فیودر داستووسکی دی جان پچھان پشکن، زکووسکی، کرمجین اتے دیرزاون ورگے لکھاریاں دیاں رچناواں نال ہو گیا سی۔ فیودر دے پیؤ اتہاسکار نکلائی کرمجین ولوں لکھے گئے ’روس دے وسترت اتہاس’ اتے فدا سن اتے بچیاں نوں اس اتہاس نوں پڑھکے سنایا کردے سن۔ فیودر داستووسکی نے لکھیا اے — میں جدوں صرف دس سال دا سی، کرمجین دا اتہاس مینوں منہ زبانی یاد سی۔ چار سال دی عمر وچ ہی فیودر نوں اکھر علم ہو گیا سی اتے اس نے روسی بولی پڑھنا شروع کر دتا سی۔ 1828 وچ جار نے داستووسکی پروار نوں کلین طبقہ وچ شامل کر لیا۔ اسدے بعد داستووسکی پروار نوں جاگیر خریدن اتے بھوں-غلام رکھن دا حق مل گیا۔ فیودر دے پیؤ نے اپنی بچت اتے کجھ پیسہ ادھار لے کے 30 ہزار روبل وچ 1931 وچ مسکوا توں 150 کلومیٹر دور تولا پردیش وچ ’درووئے’ نام دا اک پنڈ خرید لیا، جس وچ بھوں-غلاماں دے نوں پروار رہندے سن اتے جاگیر دے مالکاں لئی تن کمریاں دا اک چھوٹا جیہا کچا پکا مکان بنیا ہویا سی۔ لیکن مارچ - اپریل 1832 وچ پنڈ وچ اگّ لگ گئی اتے مالک دے مکان دے نال-نال بھوں-غلاماں دے جھونپڑے وی راکھ ہو گئے۔ داستووسکی نے اپنیاں یاداں وچ لکھیا اے کہ کل 9 ہزار روبل دا نکسان ہویا سی۔ فیودر دے پیؤ نے قرضہ لے کے پھر سارے جھونپڑے اتے مکان بنوا لیا۔ اس طرحاں گرمیاں وچ داستووسکی پروار کول آرام کرن لئی اپنے پنڈ پہنچ گیا اتے بچیاں نے اپنے جیون وچ پہلی وار روس دا کوئی پنڈ ویکھیا۔ بھوں-غلاماں دیاں عورتاں داستووسکی پروار دے بچیاں نوں بے حدّ پیار کردیاں سن اتے فیودر انا سدھا سی کہ اس `تے تاں اوہ جان واردیاں سن۔ بعد وچ بچپن وچ اپنے من اتے پئے ایہناں پرجذبات دا ذکر داستووسکی نے کجھناولاں وچ کیتا اے۔
پنڈ ولوں واپس آؤن دے بعد دونوں وڈے پراں مکھائل اتے فیودر دا داخلہ سکول وچ کرا دتا گیا۔ لیکن جدوں بچیاں دے پیؤ نوں ایہہ پتہ لگیا کہ سکول وچ بچیاں نوں جسمانی دنڈ دتا جاندا اے تاں اوہناں نے اپنے بچیاں نوں سکول توں ہٹا لیا اتے گھر ہی بچیاں دی پڑھائی دا پربندھ کر دتا۔ فیودر دے وڈے بھرا مکھائل نے بعد وچ اپنے پیؤ مکھائل دے سبھاء دا ذکر کردے ہوئے اپنیاں یاداں وچ لکھیا اے — ساڈے پیؤ بے حدّ دیالُ سن، پر اسدے نال نال اوہ بڑے بے صبر، کٹھور اتے گرم سبھاء دے سن۔ داستووسکی نے لکھیا اے کہ 1834–35 وچ داستووسکی پروار دے کول قریب سو بھوں-غلام اتے 7000 ایکڑ زمین سی۔ اسی دوران داستووسکی نوں کتاباں پڑھن دی بھیڑی عادت پے گئی۔ 1934 وچ داستووسکی نے والٹر سکاٹ دے سارے ناول پڑھ مارے۔ ایہناں رچناواں دا داستووسکی دے کشور من اتے بھاری اثر پیا اتے اس دیاں کلپناواں نے پر پسارنے شروع کر دتے۔ اوہناں دناں نکلائی بلیوچ نام دا اک استاد فیودر نوں روسی پڑھاؤن لئی آؤن لگیا۔ بلیوچ کدے نکلائی گوگول نامک مشہور روسی لکھاری دا جماعتی رہِ چکیا سی اتے خود وی شاعری لکھیا کردے سن۔ اوہناں نے انگریزی دے شاعر شلر دیاں کویتاواں دا روسی وچ ترجمہ کیتا سی۔ 1835 وچ داستووسکی ’ببلئچیکا دلیا چتینیا’ نامک اک ساہتی پترکا دا سالانہ میمبر بن گیا اتے ایہہ پترکا گھر منگاؤن لگ پیا۔ اس پترکا وچ ہی اس نے پشکن دی کہانی ’حکم دی بیگم’ پہلی وار پڑھی۔ پترکا دے زریعہ نال ہی اس دی جان پچھان بالزاک، وکٹر ہیوگو، جارج ساند اتے ایجین سکریبا ورگے سنسار-مشہور لکھاریاں نال ہوئی، جنہاں دیاں رچناواں دا جوان ہو رہے فیودر اتے گہرا اثر پیا اتے فیودر نے من ہی من ایہہ طے کر لیا کہ وڈا ہوکے اوہ وی لکھاری بنیگا۔
اپریل، 1835 وچ فیودر دی ماں مریا دوناں چھوٹے بچیاں نوں لے کے اپنے پنڈ دی جاگیر وچ آرام کرن لئی چلی گئی، جتھے 29 اپریل نوں اوہ بری طرحاں بیمار ہو گئی۔ اسدے بعد اس دی حالت خراب ہندی چلی گئی۔ روگ ودھدا گیا۔ 1836–37 دیاں سردیاں وچ اوہ پوری طرحاں منجے نال چپک گئی سن۔ اس وچ انی طاقت ہی نہیں رہِ گئی سی کہ اوہ دو قدم وی چل سکدی۔ 27 فروری 1837 نوں ساڈھے اے 36 سال دی عمر وچ اس دا انتقال ہو گیا اتے پہلی مارچ نوں اس نوں دفنا دتا گیا۔
جوانی
داستووسکی جدوں 16 سال دا ہویا تاں اس دا پیؤ مکھائل اس نوں لے کے سانکت پتیربطبقہ (سینٹ پیٹربرگ) پہنچ گیا اتے اس نے انجینئرنگ کالج وچ داستووسکی دا داخلہ کرا دتا۔ داستووسکی حالانکہ لکھاری بننا چاہندا سی، پر پیؤ دے دباء وچ انجینئرنگ پڑھن لئی مجبور سی۔ اپنیاں یاداں وچ داستووسکی نے لکھیا اے کہ مسکوا توں پیٹربرگ دا پورا رستہ دونوں بھراواں نے وکھ وکھ شاعراں دی شاعری بارے گل بات کردے ہوئے گزار دتا سی۔ داستووسکی دا دماغ اس ویلے وئنا دے بارے اک ناول دی روپ ریکھا بناؤن وچ رجھیا ہویا سی۔
انجینئرنگ دی پڑھائی داستووسکی لئی بے حدّ مشکل اتے اوباؤ سدھ ہوئی۔ اپنی اس پڑھائی دے دوران ہی اس نے ہومر، کارنیلی، راسن، بالزاک، ہیوگو، گوئٹے، ہاپھمین، شلر، شیکسپیئر اتے بائرن دیاں رچناولیاں نوں کئی کئی وار پڑھ ماریا۔ روسی لکھاریاں وچوں پشکن، لرمنتوو، دیرزاون، گوگول دیاں رچناواں نوں اس نے اس بری طرحاں نال کھنگال سی کہ اوہ ساریاں اس نوں منہ-جبانی یاد ہو گئیاں سن۔ داستووسکی انا زیادہ پڑاکو سی کہ نیکراسپھ، پنائیو، گرگوروچ اتے پلشیئپھ ورگے لکھاری اس دے علم دی دھانک مندے سن۔
ستمبر 1838 وچ داستووسکی نے اپنے انجینئرنگ کالج وچ اک ساہتی کلبّ دی نیہہ رکھ دتی۔ اندریئے بکیتپھ، دمیترِ گرگئرووچ، اعوان برزیتسکی اتے نکلائی وتکووسکی ورگے بھوکھی لکھاری اس کلبّ دے میمبر سن۔
جرم اتے سزا
جرم اتے سزا (Преступле́ние и наказа́ние Prestupleniye i nakazaniye) داستووسکی دا ایہہ ناول پہلی وار 1865-66 وچّ روسی ساہتی رسالے 'د رسیئن میسینجر' وچّ لڑیوار باراں ماسک قسطاں وچّ چھپیا۔ بعد وچّ ایہہ اک جلد وچّ چھپیا۔ دس سال سائبیریا وچّ جلاوطنی کٹّ کے آؤن توں بعد ایہہ دوستووسکی دا دوسرا وڈے آکار والا ناول سی۔ 'اپرادھ اتے دنڈ' اوہدی لیکھنی دے پروڈھ پڑائ دا پہلا مہان ناول ہے۔
بدھو (ناول)
بدھو ( روسی: Идиот؛ ایڈیئٹ) فیودر داستووسکی دوارا لکھیا ناول جگت پرسدھ ناول ہے۔ ایہہ پہلی وار 1868 اتے 1869 وچّ روسی میسینجر وچّ لڑیوار چھپیا۔ ایڈیئٹ نوں داستووسکی دیاں کجھ ہور رچناواں دے نال روسی ساہت دے سنہری جگّ دیاں سبھ توں شاندار ساہتک اپلبدھیاں وچوں اک منیا گیا ہے۔ انگریزی وچّ اسنوں 20ویں صدی دے چڑھن تکّ نہیں سی چھاپیا گیا۔
ناول
٭د ڈبلج (1846) ٭انکل'ج ڈریم (1859) ٭د ولیج آف سٹیپانچکووو (1859) ٭د ہاؤس آف د ڈیڈّ (1862) ٭نوٹس فرام انڈرگراؤنڈ (1864) ٭د گیمبلر (1867) ٭د ایٹرنل ہسبینڈ (1870) ٭انسلٹڈ اینڈ ہیومیلئیٹڈ ٭ڈیمنج (1872) ٭کرامازوف بھائی (1880)
بارلے جوڑ
گٹھ:روسی لکھاری گٹھ:روسی شخصیتاں
ضلع لوتوشینو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
چک 1 ج ب
چک 1  ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ضلع پولاٹلی
ضلع پولاٹلی ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
چک 1 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
ضلع پولاٹلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 1 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
گستاف ماہلر
گستاف ماہلر (1860 1911) آسٹریا دا اک موسیقار سی۔
تحصیل نارووال
نارووال پنجاب دے ضلع نارووال دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع نارووال
محمد بن سلمان آل سعود
محمد بن سلمان سعودی عرب دے ولی عہد، نائب صدر وزراء كابينہ تے وزیر دفاع نيں۔ آپ  سياسی تے سیکورٹی امور کونسل دے صدر تے  سعودی اقتصادی تے  ترقياتی امور د‏‏ی کونسل دے وی صدر نيں۔آپ شاہ سلمان بن عبدالعزیز   آل سعود  د‏‏ی اہلیہ فہدہ بنت فلاح آل حثلین العجمی تو‏ں انہاں دے فرزند نيں۔
آپ نے  كنگ سعود یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ   بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔آپ  اپنے والد د‏‏ی حكومت دے آغاز (جنوری 2015 ) تو‏ں (اپریل 2015م) تک  ديوان ملکی   دے صدر ر رہ‏‏ے۔29 اپریل 2015 نو‏‏ں آپ نوں شاہی حکم نامہ  تو‏ں ولی عہد تے سعودی وزراء کابینہ دے صدر دا نائب دوم متعین کیتا گیا۔ آپ نو‏‏ں آپ دے چچا زاد ولی عہد تے وزیر داخلہ محمد بن نایف بن عبد العزیز آل سعود د‏‏ی سعودی  بيعہ اتھارٹی د‏‏ی  معزولی    دے بعد جون 2017 نو‏‏ں ولی عہد مقررکیتا گیا۔
امیر محمد بن سلمان  مكہ مکرمہ تے مشاعر ِ مقدسہ دے لئی رائل کمیشن دے صدر نيں، جس دا مقصد  مکہ مکرمہ شہر تے مشاعرِ مقدسہ وچ سروسز دے معیار نو‏‏ں انہاں مقامات د‏‏ی قدسیت تے مکانت د‏‏ی وجہ تو‏ں بہتر بنانا تے اللہ دے گھر دے مہمان معتمرین تے حجاج کرام دے لئی سروسز دے حصول نو‏‏ں آسان بناناا‏‏ے۔ محمد  بن سلمان نے تاریخی مسیتاں  ترقیا‏تی منصوبہ لاؤنچ کیتا، جس دا مقصد دین اسلام وچ انہاں د‏‏ی اہمیت  دے پیش نظر انہاں دی  حفاظت  تے انہاں نو‏‏ں عبادت دے لئی تیار کرناا‏‏ے۔
آپ نے  سعودی ويژن  2030   پیش کیتا ، جس  دا مقصد تیل اُتے انحصار د‏‏ی بجائے ہور معاشی راہ داریاں نو‏‏ں وسعت دینے  دے بارے وچ فیصلہ کیتا گیا   ، آپ نے اپنے اس عزم دا اظہار کیتا کہ سعودی حکومت دا تیل اُتے تو‏ں انحصار ختم کر دتا جائے گا جسنو‏ں  آپ نے " لَت" تو‏ں تعبیر کیتا ا‏‏ے۔
آپ نے  حوثياں دے خلاف یمن وچ جنگ د‏ی قیادت کيتی۔ آپ نے   ایران دے جوہری معاہدے د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے  ایران دے ایٹمی صلاحیت د‏‏ی صورت وچ سعودیہ نو‏‏ں ایٹمی ملک بنانے د‏‏ی دھمکی دتی۔