cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تبتی ، ایغور تے ہوئی مسلمان
ہوئی لوکاں دی ہجرت
پچھمی ہوئی لوک نرے تبت اندر ہی نئیں پئے وسدے، سگوں گانسو اتے سنکیانگ دے ہر علاقے وچ ہان چینی وسنیکاں دے پہل کاراں دا کم پئے کردے نیں۔ اوہ ہر سڑک دے کنڈے تے دکاناں تے ڈھابے کھول لیندے نیں، اتے جدوں کسے علاقے وچ اوہناں دی نفری اک خاص حد تیکر اپڑ جاوندی اے تے فیر اوہ اک مسجد بنا لیندے نیں، دھرمی جوش ہیٹھ نئیں سغوں اک سماجی میل دے استھان دے طور تے۔ ہوئی لوکاں دی ایس آبادکاری توں نہ صرف تبتی خوش نئیں بلک ایغور وی ایس نوں چنگا نئیں جاندے۔ بھاویں اوتھے آون وچ چینی فوج اتے افسرشاہی نے پہل کیتی سی، پر ہان تاجراں اتے سوداگراں نے، جنہاں اندر ہوئی لوکاں والا جذبہ نئیں سی، چھڑی اوہناں دی رِیس کیتی اے۔
تبتی اتے ہوئی ذہنیتاں دا ٹاکرا
بوہت سارے تبتی لوک حالی وی ٹپری واساں والی سوچ رکھدے نیں، ازادی دی ڈاڈھی تاہنگ نال، تاں جے ازادی نال ایدھر اودھر آ جا سکن۔ عام طور تے اوہ اکو جیہا کم ہر روز کرنا پسند نئیں کردے۔ جے اوہ ہٹی چلان تے اوہ وی خاص رُت وچ ہی چلاوندے نیں، اتے اکثر چھٹیاں مناون، زیارتاں اوپر جاون یا سیر سپاٹے دے ویلے اپنیاں دوکاناں بند رکھدے نیں۔ ہندوستان وچ وی تبتی لوک (ٹھنڈی) رُت وچ ہندوستانی شہراں وچ ٹُر جاوندے نیں جتھے اوہ سویٹر ویچدے نیں، زیارتاں تے جاوندے نیں یا بودھی بھاشن سُندے نیں، اتے سال دا تھوڑا حصہ کم کردے نیں۔ ایس دے اُلٹ، ہوئی اتے ہان لوکاں نوں چھڑا کاروبار کرنا اتے پیسہ کمانا ہی چنگا لگدا اے اتے اوہ ہر دہاڑی سارا سال تڑکے ویلے6 بجے توں لے کے رات دس بجے تیکر اپنیاں دوکاناں اتے سڑک دے کنڈے ہٹیاں اوپر بیٹھے رہندے نیں اتے اوہناں نوں چھڈ کے کِدرے نئیں جاوندے۔
ہوئی لوک بڑے پھرتیلے اتے محنتی نیں، تے ایس پاروں اوہناں نے روائتی تبتی شیواں بناون اتے ویچن دا کم تبتیاں کولوں اپنے ہتھ لے لیا اے۔ تبتی ایہناں دا مقابلہ نئیں کر سکدے اتے لگدا اے کہ کرنا وی نئیں چاہندے۔ ہوئی لوک تبتی گہنے، تسبیحاں، اتے ہور دھرمی شیواں ، گھوڑیاں دا ساز سامان، چھتریاں، اون، قالین، گاون بجاون دے ساز، جوتیاں اتے سیویاں بناوندے نیں۔ ایس توں علاوہ تھاں تھاں قائم ڈھابے چلاندے نیں۔ ہان چینی تاجر مغروں آوندے نیں تے زیادہ تر اجوکیاں چینی شیواں جِویں دنداں دے برش اتے سستے چینی کپڑے ویچدے نیں۔
تبتی اتے ایغور لوکاں دی ازادی دی مہم
تبتی اتے ایغور لوکیں ہان لوکاں دے مقابلے وچ ہوئی مہاجراں توں اپنی سنسکرتی لئی چوکھا خطرہ محسوس کردے نیں۔ کیوں جے ہوئی اتے ایغور لوکاں دا سانجھا دھرم اسلام اے ایس پاروں ایہ لگدا اے کہ ایہناں وچکار ٹاکرے دا سبب دھرم نئیں بلک اقتصادی مقابلہ اے۔ لگدا اے کہ ہان چینی سرکار اپنے فوجی قبضے نوں جائز قرار دین لئی ایس تِڑ نوں ودھاوندی اے اتے ایہ جتاوندی اے کہ اوہ شانتی لئی اتے ایس نوں دوجا بوسنیا بنن توں بچاون لئی ایہ سب کجھ کردی اے۔
ایس توں ایہ گل کھُل جاوندی اے کہ تبتی اتے ایغور لوکاں دی خودمختاری، بلکہ ازادی دی مہم دا اسلامی یا بدھ کٹرپن نال کوئی واسطہ نئیں۔ ایس گل دی پنگرتا ایس سانجھی آشا توں ہوئی کہ عوامی جمہوریہ چین دی حکمت عملی اوہناں اوپر حاوی نہ ہو جاوے، تاں جے اوہ اپنی سنسکرتی، دھرم اتے بھاشا دی رکشا کر سکن، دوجے پاسے ہوئی لوک ایہو جئی کوئی آشا نئیں رکھدے، کیوں جے اوہناں اتے ہان چینیاں وچکار بوہت کجھ سانجھا اے اتے اوہناں کول کدی وی کوئی ازاد دیس نئیں رہیا۔
غازی سید سالار مسعود
حضرت سالارمسعودغازی رحمتہ اللہ علیہ دا خاندان:
سالارمسعودغازی قطب شاہی علوی اعوان قبیلہ نال تعلق رکھدے سن ۔ کتاب نسب قریش عربی تالیف لابی عبداللہ مصعب بن عبداللہ بن المصعب بن زبیرجو156ہجری وچ پیداہوئے تے236ہجری وچ وفات پائی دے صفحپہ77پرلکھدے نيں وولدعون بن علی بن محمد بن علی بن ابی طالب محمداً؛ رقیہ و علیہ بنی عون۔ منبع الانساب فارسی تالیف سید معین الحق جھونسوی فارسی مخطوطہ دا اردو ترجمہ علامہ ڈاکٹرارشاد حسین ساحل شاہسرامی علی گڑھ انڈیا نے 2012ء وچ کیہ اے دے صفحہ363پر لکھدے نيں:۔ حضرت شاہ ابوالقاسم محمدحنیف بن علی مرتضیٰ بن ابی طالب رضی اللہ تعالیٰ عنہما محمدحنفیہ کےناں تو‏ں مشہورہیاں اآپ د‏‏ی ولادت 16ہجری نو‏‏ں مدینہ منورہ وچ ہوئی ۔ عمر مبارک پنسٹھ سال سی 81ہجری وچ عبدالملک بن مروان دے عہدحکومت وچ پیر دے دن وصال ہواکتابیاں دا اک گرو دعویٰ کردا اے کہ آپ نیڑے قیامت ظہورفرمائاں گے ايس‏ے طرح د‏‏ی تے وی بعض بے سروپا حکایات اآپ تو‏ں منسوب نيں۔ اآپ دے تن صاحبزادے 1-ابوھاشم 2۔علی عبدالمنان ۔3۔جعفر اآپ د‏‏ی چودھ صاحبزادے تے دس صاحبزادیاں سن لیکن نسل تن صاحبزاداں تو‏ں چلی: ابوہاشم جعفر علی قدست اسراہ‏م ۔حضرت دا وصال مدینہ طیبہ یا طائف وچ ھوا۔ حضرت جعفر دے اک صاحبزادے عبداللہ سن ۔ حضرت علی عبدالمنان دے اک صاحبزادے عون عرف قطب شاہ غازی سن ۔حضرت عون عرف قطب شاہ غازی دے اک صاحبزادے محمداآصف غازی سن تے محمداآصف غازی دے اک صاحبزادے شاہ علی غازی سن شاہ علی غازی دو صاحبزادشاہ محمدغازی تے شاہ احمدغازی(بحرلانساب عربی تے رہتل الانساب عربی دے مطابق ست صاحبزادے محمد،احمد،علی،موسیٰ،عیسیٰ، حسن و حسین)تھے شاہ احمدغازی نے سبزاوارکو اپنا وطن بنایا چنانچہ سادات سبزواری آپ ہی د‏‏ی نسل تو‏ں نيں ايس‏ے طرح سید حامد خان سبزاواری وی شاہ احمدغازی د‏‏ی نسل تو‏ں نيں جنہاں دا مزارمبارک قلعہ مانک پور وچ ا‏‏ے۔ حجرت سید احمدغازی د‏‏ی اولاد بہت اے ۔سید شاہ احمدغازی دے وڈے بھائی سید شاہ محمدغازی دے اک صاحبزادے سید طیب غازی نيں جنہاں دے اک صاحبزادے سئد طاہر غازی نيں سید طاہرغازی دے اک صاحبزادے سید عطااللہ غازی تے انہاں دے صاحبزادے سیدساھوغازی نيں(مرات مسعودی فارسی تالیف عبدالرحمن چشتی 1037ھ ،مرات الاسرار فارسی 1065ھ تے تریخ حیدری و تحقیق الاعوان دے مطابق آپ عطااللہ غازی دے تن صاحبزادے سالارساھوغازی، سالارقطب حیدرالمعروف قطب شاہ و سالارسیف الدین غازی سن )سید ساھو غازی د‏‏ی شادی سلطان محمودغزنوی د‏‏ی ہمشیرہ دے نال ہوئی سی انہاں سےاک صاحبزادے سید سعید الدین سالارمسعود غازی نيں۔۔آپ سادات علوی تو‏ں نيں ۔ اکثرسادات حضرت سید سالارمسعود غازی دے ہمراہ ہندوستان تشریف لیائے نيں۔ مندرج دغازی کاخاندان: ہ بالا کتاباں دے علاوہ ہور بے شمار کتاباں وچ سید سالارمسعودغازی قطب شاہی علوی کاتذکرہ موجود ا‏‏ے۔ قدیم کتاب نسب قریش عربی وچ بنی عون تحری رہے تے عون ، اعوان د‏‏ی واحدہے تے اس د‏ی ہور تصدیق منبع الانساب فارسی تو‏ں عون قطب شاہ غازی بن علی عبدالمنان نال ہُندی اے کہ سیدسالارمسعودغازی شہید 424ہجری دا نسبی تعلق قطب شاہی علوی اعوان قبیلہ تو‏ں اے آپ کامزارمبارک بہرائچ وچ اے سلطان فیروزشاہ تغلق نے آپ دا روضہ مبارک تعمیر کروایاتھا۔ سید سالار مسعود غازی د‏‏ی پیدایش 22 جنوری ؁1015ء وچ اجمیرماں ہوئی۔ سید سالار مسعود غازی سلطان محمود غزنوی دے بھانجے سن ۔ آپ دے والد دا ناں سیدسالار ساہو غازی تے والدہ دا ناں سترے معلٰا سی جو سلطان محمود غزنویکی بہن سن۔ سیدسالار ساہو غازی محمد بن حنفیہ حضرت علیؓ د‏‏ی نسل تو‏ں سن ۔ سالار مسعود اسلام د‏‏ی تبلیغ دے لئی جنوبی ایشیا دے لئی 11ھواں صدی د‏‏ی ابتدا وچ اپنے چچا سالارسیف الدین تے استاد سید ابراہیم مشہدی بارہ ہزاری (سلطان محمود غزنوی دے سالار اعظم) دے نال آئے۔
شمالی بھارت دا رخ
سالار مسعود مئی 1031 ء وچ بھارت اُتے حملہ کر دو جرنیلاں میر حسین عرب تے امیر واجد جعفر دے ہمراہ 50،000 گھوڑےآں دے نال 100،000 تو‏ں ودھ سپاہیاں د‏‏ی اک فوج دے نال بھارت وچ داخل ہوئے۔ انہاں نے شمالی بھارت وچ اُتے یلغار کیتا تے انہاں دے چچا سالار سیف الدین، میر بختیار، میر سید عزیز الدین تے ملک ب رہان الدین تے انہاں د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں انہاں دے ہمراہ کیتا۔
میرٹھ، قنوج تے ملیح آباد گزر شمالی بھارت دے میدانی علاقےآں وچ تیز چھاپہ دے بعد تے اوہ ستریخ پہنچے۔ اوہ جنہاں مقامی بادشاہاں دے نال دوستی کر معاہدے کرکے میرٹھ تے اجین نو‏‏ں کوچ کیتا۔ بعد وچ ساکیت لے جایا گیا۔ سالار رجب تے سالار سیف الدین بہرائچ گئے۔ امیر حسن عرب ماہونا نو‏‏ں گئے، ملک فضل وارانسی لیا۔ سلطان سلاطین تے میر، میر بختیار Kannor جنوب گئے تے اوتھ‏ے میر بختیار مقامی فوج دے نال اک لڑائی دے دوران ہلاک ہوئے گیا سی ۔ سید ساہو قرہ تے مانک پور نو‏‏ں گئے. مانک پور وچ قرہ تے قطب حیدر دے انچارج ملک عبد اللہ چھڈنا۔ سیدعزیز الدین ہردوئ خلاف بھیجیا، لیکن گمدی دے کنارے اُتے Gگوپامو وچ جنگ وچ گر گئی سی۔ [3] انہاں دے قریبی ساتھیاں تے اس طرح دے جلال الدین بخاری تے سید ابراہیم باڑہ ہزاری دے طور اُتے رشتہ داراں د‏‏ی قبراں وی ریواڑی وچ واقع نيں۔
بہرائچ د‏‏ی جنگ
سید سالار مسعود غازی زیدپور، بابا بازار، رودولی دے ذریعے ایودھیا اُتے حملہ کرنے دے لئی روانہ، لیکن روناہی پہنچنے اُتے تے ایتھ‏ے اک چھوٹا جہا شہر سالار مسعود د‏‏ی سالارپورکے ناں د‏‏ی طرف تو‏ں قائم کیتا گیا ا‏‏ے۔ (ایودھیا دے مضافات وچ ) اوہ اچانک انہاں دے دماغ نو‏‏ں تبدیل کر دتا تے، اتر اترپردیش وچ موجودہ دور دے بہرائچ د‏‏ی طرف اس د‏ی فوج مارچ۔ شاندار مندر، اوتھ‏ے کھڑے دے طور اُتے اس وقت، بہرائچ،. سالار مسعود د‏‏ی طرف تو‏ں حملے دے دوران، لکھیم پور، سیتاپر، لکھنؤ، بارہ بنکی، اناؤ، فیض آباد، بہرائچ دے علاقےآں، سراوستی، گونڈا وغیرہ راجا سوہیل دیو دے تحت 21 سرداراں د‏‏ی فوج دے د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوہ 1) رائے صاحب 2) ارجن 3) Bhaggan 4) رائے Raib 5) گینگ 6) مکران 7) شنکر 8) کرن 9) بیربل 10) جیپال 11) Shripal 12) ہرپال 13) Harkaran 14) Harkhu 15) Narhar 16 سن ) Bhaalar 17) Judhari 18) ناراین 19) ڈل 20) نرسنگھ 21) تو‏ں Kalyana. انہاں دے ملک وچ غزنوی فوج د‏‏ی موجودگی د‏‏ی طرف تو‏ں فکر مند، جلد ہی اوہ اک مقامی Confederacy دے قائم۔
سید سالار مسعود غازی دا مقبرہ
بعد وچ آپ دا معتقد سلطان فیروز شاہ تغلق نے آپ دا مقبرہ بنوایا۔ اج وی اس درگاہ وچ سالار مسعود دے دور دے ہتھیاراں نو‏‏ں نمائش نو‏‏ں طور اُتے رکھیا دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اعوان گٹھ:تریخ ہند گٹھ:روایات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:سلطنت غزنویہ گٹھ:قرون وسطی دی ہندوستان دی تریخ
کمل ہاسن
ابتدائی کیریئر: 1960–1970
کمل ہاسن نے 6 سالہ چائلڈ آرٹسٹ دے طور پر، اے بھیم سنگھ د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت کارمی وچ بننے والی فلم كلتتور كننمما تو‏ں فلمی دنیا وچ اپنا پہلا قدم رکھیا، جو 12 اگست، 1959 نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ اس فلم وچ انہاں وڈے تامل اداکار جیمني گنیشن دے نال اداکاری دا موقع ملا، جس دے لئی انہاں نے بہترین چائلڈ آرٹسٹ دے لئی قومی فلم ایوارڈ وی حاصل کیتا۔ اس دے بعد شیواجی گنیشن تے ایم جی رام چندرن دے نال انہاں نے چائلڈ آرٹسٹ دے طور اُتے پنج ہور تامل فلماں وچ کم کیتا۔
آپ د‏‏ی تعلیم اُتے توجہ مرکوز کرنے دے نال نال کراٹے تے بھرت ناٹیم سیکھنے دے لئی، فلماں تو‏ں نو سال دے وقفے دے بعد، 1972 وچ کمل ہاسن نے کم بجٹ د‏‏ی فلماں د‏‏ی واپسی کی، جتھ‏ے تمام وچ انہاں نے اسسٹنٹ کردار خود نبھائے۔ انہاں فلماں وچ شیوکمار د‏‏ی فلم انگیٹرم تے سولتان نینکرین شامل نيں جنہاں وچ اوہ چھوٹے کرداراں وچ نظر آئے۔
1970–1980
کمل ہاسن نے ملیالم فلم کنیا کماری (1974) دے کردار دے لئی، پہلی بار علاقائی فلم فیئر ایوارڈ حاصل کیتا۔ اگلے چار برساں وچ ، انہاں نے بہترین اداکار دے طور اُتے چھ علاقائی فلم فیئر ایوارڈ جتے، جنہاں وچ مسلسل چار بار حاصل بہترین تامل اداکار ایوارڈ شامل نيں۔ انہاں نے ڈائریکٹر کے بال چندر د‏‏ی فلم اپورو راگگل وچ اداکاری د‏‏ی تے 1970 دہائی دے نصف تک کمل ہاسن مسلسل دے بال چندر د‏‏ی فلماں تو‏ں منسلک رہے جنہاں نے انہاں نو‏‏ں اورگال (1977) ورگی سماجی تقسیم اُتے مبنی فلماں وچ کم کرنے دا موقع دتا۔ اس فلم دے لئی کمل ہاسن نے اپنا پہلا فلم فیئر بہترین تامل اداکار ایوارڈ جِتیا۔ 1976 وچ ، کمل ہاسن نے رجنی کانت تے سری دیوی دے نال دے بال چندر د‏‏ی اک ہور فلم منّومڈیچو تے منمد ليلے تے تے و اوتپپو کشا سمرٹكرُدو وچ کم کيتا، جس دے لئی انہاں نے مسلسل دوسری بار بہترین اداکار دا ایوارڈ جِتیا۔ فلم 16 ويدنلے دے لئی ترتیب تو‏ں انہاں نو‏ں تیسری بار ایوارڈ ملا، جتھ‏ے اوہ اک ذہنی طور اُتے بیمار پینڈو کردار وچ نظر آئے تے جس وچ اک بار فیر انہاں دے نال رجنی کانت تے سری دیوی سن ۔ انہاں نو‏‏ں مسلسل چوتھا ایوارڈ سگپپو روجاكل دے لئی مل گیا، جس وچ انہاں نے اک غنڈے دا کردار ادا کيتا، جو اک نفسیا‏‏تی روگ وچ مبتلا قاتل ا‏‏ے۔ ستر د‏‏ی دہائی دے نصف وچ ، کمل ہاسن نے ننےتتالے انككم ورگی ہنسی مذاق تے نييا ورگی خوفناک فلماں وچ نظر آئے۔
اداکارہ سری دیوی دے نال کمل ہاسن د‏‏ی جوڑی 1980 وچ فلم گرو تے ورومين نرم سگپپو دے نال جاری رہی۔ کمل ہاسن نے رجنی کانت د‏‏ی فلم تللو مللو ورگی فلماں وچ چھوٹا جہا مہمان کردار وی نبھايا؛ رجنی کانت اس تو‏ں پہلے کمل ہاسن د‏‏ی کچھ فلماں وچ نظر آئے سن ۔ کمل ہاسن دے کیریئر د‏‏ی 100 واں فلم 1981 د‏‏ی راجہ پاروے سی، جس نے انہاں دے فلمی کیرئیر نو‏‏ں بہت مضبوط کیتا۔ اس فلم وچ انہاں نے اک اندھے ویلن دے کردار وچ اپنے بہترین اداکاری تو‏ں فلم فیئر ایوارڈ حاصل کیتا۔ بطور ہیرو انہاں د‏‏ی اگلی فلم، ہندی بولی د‏‏ی انہاں د‏‏ی پہلی فلم اک دوجے دے لئی سی۔ جو ہدایت دے بال چندر د‏‏ی گزشتہ تیلگو بولی د‏‏ی فلم مرو چرترا دا ری میک سی۔ اک سال بعد، کمل ہاسن نے بالومہندر د‏‏ی فلم مونرام پیرے وچ ذہنی بیماری تو‏ں دوچار بچیاں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے والے اسکول ٹیچر دے کردار دے لئی اپنے تن بہترین اداکار دے لئی نیشنل ایوارڈز وچو‏ں پہلا ایوارڈ جیت لیا، اس کردار نو‏‏ں ہندی ری میک فلم صدمہ وچ انہاں نے دہرایا۔ 1983 وچ ، کمل ہاسن نے فلم تونگادے تنبی تونگادے وچ ڈبل کردار ادا کیتا۔
1985 تک، کمل ہاسن نے کئی ہندی بولی د‏‏ی فلماں وچ اداکاری، جنہاں سجے وی شامل اے، جس دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ تے بہترین معاون اداکار ایوارڈ، دونے تو‏ں نوازیا گیا تے اوہ اک ہی فلم دے لئی دونے ایوارڈ جیتنے والے پہلے اداکار بنے۔ سجے ميں انہاں نے رشی کپور دے نال ایسا کردار ادا کیتا جتھ‏ے دونے اک ہی لڑکی چاہندے نيں، اُتے آخر وچ کمل ہاسن اسنو‏ں کھو بیٹھدے نيں۔ کمل ہاسن فلم گرفتار وچ وی دکھادی دیے۔ انہاں نے تامل سنیما د‏‏ی پہلی سیریز جاپانل كليارامن وچ کم کيتا، جو انہاں د‏‏ی گزشتہ فلم كليارامن دے بعد بنی تے نال ہی شیواجی گنیشن تے رجنی کانت دے نال اروگل مارلامنے وی شریک کردار ادا کیتا۔
1980 دے وسط وچ ، کمل ہاسن نے ڈائریکٹر كاشي ناتھن وشوناتھ دے نال دو تیلگو بولی د‏‏ی فلماں، ساگرسنگمم تے سواندی متيم وچ کم کیتا۔ انہاں وچ بعد د‏‏ی فلم نے، 1986 وچ بہترین غیر ملکی بولی فلم دے لئی اکیڈمی ایوارڈ دے لئی بھارت د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ جتھ‏ے پہلی والی فلم وچ کمل ہاسن نے اک شرابی کلاسیکی رقاص دا کردار ادا کيتا، اوتھے سوات متيم وچ اک سولين شخص دا کردار ادا کيتا، جو معاشرے نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ فلم پننگے مننن وچ انہاں نے چارلی چیپلن د‏‏ی طرح کرادار سمیت ڈبل کردار نبھايا تے يادداشت کھونے والے کردار وچ فلم ویٹري ولا دے بعد کمل ہاسن منی رتنم د‏‏ی 1987 د‏‏ی فلم نائکن وچ دکھادی دیے۔ نائکن فلم د‏‏ی کہانی بمبئی د‏‏ی انڈرورلڈ دے وردراجن مدليار نامی اک ڈان د‏‏ی حقیقی زندگی دے آس پاس گھمدی اے جس ممبئی وچ آباد جنوبی بھارتی لوکاں دے لئی جدوجہد د‏‏ی اک مثال قائم ورگی۔ کمل ہاسن نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اداکاری دے لئی بھارتی نیشنل ایوارڈ ملیا تے 1987 وچ نايكن بہترین غیر ملکی بولی فلم دے لئی اکیڈمی ایوارڈ دے لئی بھارت دے اندراج دے طور اُتے نامزد کيتی گئی تے نال ہی، وقت دے سب تو‏ں اُتے 100 فلماں د‏‏ی لسٹ وچ وی شامل ہوئی۔ 1988 وچ ، کمل ہاسن ہن تک د‏‏ی انہاں د‏‏ی واحد خاموش فلم پشپك وچ دکھادی دتے جو اک بلیک كامیڈی ا‏‏ے۔ 1989 وچ ، اپورو سهودرنگل وچ کمل ہاسن نے اک نال تن کردار نبھائے۔ اس کاروباری فلم وچ اوہ اک بونے ا دے کردار وچ نظر آئے۔ بعد وچ انہاں نے اندروڈ چندروڈ تے اس تامل وچ ری میک فلم وچ ڈبل کردار ادا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ انہاں نے بہترین اداکاری دے لئی علاقائی بہترین اداکار ایوارڈ جِتیا۔
1990
1991 وچ فلم مائیکل مدن كامراجن دے نال کمل ہاسن اک قدم اگے ودھے، جس وچ انہاں نے چار اک نال پیدا ہونے والے بچےآں د‏‏ی مختلف کردار نبھائے تے اس فلم دے نال ہی کمل ہاسن تے مصنف کریزی موہن دے درمیان وچ کامیڈی فلماں دے لئی مسلسل تعاون شروع ہوئے گیا۔ کمل ہاسن نے گناہ تے تیور مگان وچ اپنے اداکاری دے لئی مسلسل بہترین اداکار ایوارڈ جتے، جس وچ انہاں نے اداکار شیواجی گنیشن دے بیٹے دے کردار نبھائے، سنگارویکل، مہاراسن تے گلیگیان ورگی فلماں دے بعد، کمل ہاسن نے انگریزی فلم شی ڈیول اُتے مبنی ستی لیلاوندی ورگی مزاحیہ فلماں وچ نال نال، كاشی ناتھن وشوناتھ دے نال انہاں د‏‏ی ہن تک د‏‏ی تیلگو بولی د‏‏ی آخری فلم شبھ سكلپم وچ کم کیتا۔ 1996 وچ ، کمل ہاسن نے پولیس د‏‏ی کہانی، كروتیپونل وچ اداکاری کيتی۔ جس د‏‏ی کامیابی دے بعد، انہاں نے انڈین فلم دے لئی بطور بہترین اداکار، اپنا تیسرا نیشنل فلم ایوارڈ جیت لیا۔ اک مجاہد آزادی تے انہاں دے بے ایمان بیٹے د‏‏ی ڈبل کردار نو‏‏ں نبھاندے ہوئے، فلم وچ اپنے بہترین اداکاری دے لئی کمل ہاسن نے علاقائی ایوارڈ جتے تے تعریف پائی۔ ہندی فلم ہندوستانی ای فلم دا ری میک ا‏‏ے۔
ہالی وڈ د‏‏ی مشہور فلم مسز ڈاؤٹ فائر دا ری میل اووے شن مگھی وچ کمل ہاسن نے اک عورت د‏‏ی کردار ادا کيتا، جو بعد وچ ہندی وچ چاچی420کے ناں تو‏ں بنائی گئی۔ 1997 وچ ، کمل ہاسن نے بطور ڈائریکٹر اپنی پہلی فلم، محمد یوسف خان (دلیپ کمار)کی زندگی کردار اُتے مبنی مرودھنايگم تو‏ں آغازکيتا، جس صرف ادھے گھینٹے د‏‏ی شوٹنگ تے اک ٹریلر د‏‏ی ریکارڈنگ ہوسک‏ی تے اوہ فلم نو‏‏ں پورا کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ مردھنايگم دے بارے وچ اندازہ لگایا جا رہیا سی کہ ایہ ہندوستانی سنیما د‏‏ی سب تو‏ں بھاری تے کافی مہنگی فلم ہوئے گی جس دے نال بہت اُچے درجے دے اداکار تے ٹیکنیشن جڑے ہوئے سن ۔ اس دے علاوہ، 1997 وچ برطانیہ د‏‏ی الزبتھ دوم د‏‏ی طرف تو‏ں بھارت دے دورے دے دوران، وسیع تشہیر پانے والے اک خوبصورت تنیڑے وچ فلم د‏‏ی شروعات کيتی گئی سی۔ بجٹ د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں، فلم پوری نئيں بن پائی، لیکن مبینہ طور اُتے کمل ہاسن دے بعد تو‏ں ہی اس منصوبے دے لئی فنڈ ذخیرہ کرنے وچ دلچسپی دکھا رہے نيں۔ جلد ہی کمل ہاسن نے بطور ڈائریکٹر، اووے شن مگھی دا ہندی وچ ری میک چاچی 420 دے نال شروعات کيتی۔
2000ء
ہندوستانی سنیما وچ دو سال دے وقفے دے بعد، کمل ہاسن نے اپنی مشہور ساخت، مردھنايگم نو‏‏ں بحال کرنے دے خلاف فیصلہ لیا تے اپنی بطور ہدایت کار دوسری فلم ہے رام نو‏‏ں فلمایا، جس وچ بھارت د‏‏ی تقسیم تے مہاتما گاندھی د‏‏ی قتل اُتے مرکوز نیم افسانوی پلاٹ نو‏‏ں فلیش بیک وچ پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس مین خود دے بینر تلے فلم د‏‏ی تیاری دے علاوہ کمل ہاسن نے مصنف، نغمہ نگار تے کوریوگرافر دے طور اُتے مختلف کردار نبھائے۔ اس فلم وچ شاہ رخ خان وی شامل سن تے اس سال اکیڈمی ایوارڈز دے لئی ایہ ہندوستان د‏‏ی پریزنٹیشن بنیاں، اس دے بعد د‏‏ی انہاں د‏‏ی فلم سی الوندان، جس وچ انہاں نے دو مختلف کردار نبھائے، جنہاں وچو‏ں اک دے لئی انہاں نے اپنا سر مڈوايا تے وزن وچ دس کلو گرام دا اضافہ کیتا۔ کارکردگی تو‏ں سابق ریکارڈ دے باوجود، فلم کاروباری طور اُتے ناکا‏م رہی، جس دے لئی کمل ہاسن نو‏‏ں اس فلم د‏‏ی وجہ تو‏ں نقصان اٹھانا پيا۔
تےنالي،پنچتنترم تے پممال کے۔ سنبندم ورگی کامیاب مزاحیہ فلماں تے کچھ مہمان کردار دے بعد، کمل ہاسن نے موت د‏‏ی سزا تو‏ں متعلق اپنی تیسری فیچر فلم ويرومانڈی د‏‏ی ہدایت کيتی۔ کمل ہاسن نے مادھون دے نال انبے شیوم وچ نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں شروع کرنے والے پریہ درشن، ایڈورٹائز ڈائریکٹر سندر سی۔ فلم پوری کرنے د‏‏ی اجازت دے ک‏ے دور ہٹ گئے۔ انبے شیوم، اک آدرشوادتی، سماجی کارکن تے کمیونسٹ نللشوم د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ کمل ہاسن د‏‏ی اداکاری د‏‏ی ناقدین نے بھرپور تعریف کيت‏ی، جدو‏ں کہ دتی ہندو نے لکھیا کہ کمل ہاسن نے دوبارہ تمل سنیما نو‏‏ں فخر دتا۔
اس دے بعد کمل ہاسن فلم وصول راجہ وچ سنیہا دے نال نظر آئے۔ 2006 وچ ، کمل ہاسن د‏‏ی تاخیر تو‏ں بننے والی دلم ویٹےياڈو ولياڈ و شاندار کامیاب فلم دے طور اُتے ابھری۔ گوتم مینن د‏‏ی ویٹےياڈو ولياڈو کمل ہاسن د‏‏ی كروتپونل دے بعد پہلی پولیس فلم سی۔ 2008 وچ ، کمل ہاسن نے کيتی۔ ایس۔ روی كمار د‏‏ی دشا اوتارم وچ دس مختلف کردار نبھائے، جو ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مہنگی بھارتی فلم ا‏‏ے۔ آسین توٹٹمكل دے نال بطور ہیرو ایہ فلم تامل مووی د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ منافع کمانے والی فلم بن گئی تے کمل ہاسن نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اداکاری دے لئی دادملیاں۔ اس فلم وچ انہاں نے کہانی تے سکرپٹ مصنف دا ذمہ وی سنبھالیا۔ دشا اوتارم د‏‏ی تکمیل دے بعد، کمل ہاسن نے عارضی طور اُتے مرم يوگی عنوان والی اپنی بطور ڈائریکٹر چوتھ‏ی فلم دے ہدایت دا کم سنبھالیا، جو اک سال تک تکمیل دے وسطی وچ ٹھپ ہوئے گئی، اس دے بعد انہاں نے موہن لال دے نال اک فلم اننےپول اورون د‏‏ی ہدایت تے اداکاری دے نال کمل ہاسن د‏‏ی اس فلم وچ انہاں د‏‏ی بیٹی شروندی ہاسن نے موسیقی د‏‏ی ہدایت دے کم سنبھالیا، ایہ فلم باکس آفس اُتے کافی کامیاب رہی۔
ذا‏تی زندگی
thumb|کبھے|alt=Bearded man in white, flanked by two young women in black dresses|کمل ہاسن اپنی بیٹیاں [[اكشرا ہاسن (سجے) تے شروندی ہاسن دے ہمراہ]] کمل ہاسن د‏‏ی پیدائش 7 نومبر، 1954 نو‏‏ں رامناتھپرم ضلع وچ واقع پرم كڑي گرام وچ تامل اييگار جوڑے، کرمنل وکیل، ڈی سرینواسن تے انہاں بیوی راج لكشمی دے ایتھ‏ے پیدا ہوئے کمل ہاسن تن بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹے سن، جدو‏ں کہ ہور دو نيں، چارو ہاسن تے چندر ہاسن۔ چارو ہاسن، جنہاں نے ہور فلماں دے علاوہ، مقبول كناڈا فلم تبرن كتھے وچ کم کیتا سی، کمل ہاسن د‏‏ی طرح ہی نیشنل فلم ایوارڈ فاتح نيں، اُتے حالیہ کچھ عرصے تو‏ں اوہ فلماں وچ کدی کدائيں ہی اداکاری کردے نيں۔ کمل ہاسن د‏‏ی بھتیجی (چارو ہاسن د‏‏ی بیٹی)، سہاسنی وی اک نیشنل فلم ایوارڈ یافتہ تے نامور ڈائریکٹر تے 1987 د‏‏ی نايكن وچ کمل ہاسن دے نال تعاون کرنے والے، شریک ایوارڈ یافتہ منی رتنم د‏‏ی بیوی نيں۔ چندر ہاسن، کمل ہاسن د‏‏ی کمپنی، راج کمل انٹرنیشنل دے ایگزیکٹیو ہونے دے علاوہ، کمل ہاسن د‏‏ی کئی فلماں دے پروڈیوسر نيں۔ انہاں بھتیجی انو ہاسن نے کئی فلماں وچ اسسٹنٹ دا کردار ادا کيتا، جنہاں خاص طور اُتے سہاسنی د‏‏ی فلم اندرا دا ذکر کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ قابل ستائش فلم کیریئر دے باوجود، انہاں نو‏ں ذا‏تی زندگی وچ کئی رکاوٹاں دا سامنا کرنا پيا، جس دا میڈیا نے غیر منصفانہ فائدہ اٹھایا۔ کمل ہاسن نے اپنے کیریئر دا آغاز وچ ، مقبول اداکارہ شريوديا دے نال بوہت سارے تامل تے ملیالم فلماں وچ کم ک یا۔ 1970 د‏‏ی دہائی وچ مبینہ طور اُتے اس جوڑے دے درمیان محبت دا تعلق چلا سی، مگر تکمیل نو‏‏ں نہ پہنچیا۔ 1978 وچ ، چوبیس سال د‏‏ی عمر وچ ، کمل ہاسن نے اپنے تو‏ں وڈی عمر د‏‏ی رقاصہ وانی گنپتی نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں دے نال شادی کيتی، وانی نے کمل ہاسن د‏‏ی فلماں دے لئی کاسٹیوم ڈیزائنر کم سنبھالیا تے شادی دے دس سال تک اک نال رہنے دے بعد، جدو‏ں ایہ پتہ چلا کہ کمل ہاسن اپنی شریک اداکارہ ساریکا دے نال محبت ک‏ر رہ‏ے نيں، اس جوڑے دے درمیان وچ رشتہ ٹُٹ گیا۔ اس دے بعد، کمل ہاسن تے ساریکا نے 1988 وچ شادی کر لئی تے انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں نيں شروندی ہاسن (پیدائش 1986) تے اكشرا ہاسن (پیدائش 1991)۔ شروندی ہاسن اک گلوکارہ تے ابھرتی ہوئی اداکارہ نيں جدو‏ں کہ چھوٹی بیٹی اكشرا ہاسن بنگلور وچ اعلیٰ تعلیم حاصل کر رہیاں نيں تے حال ہی وچ بالی وڈ وچ قدم رکھیا ا‏‏ے۔ کمل ہاسن دے نال شادی دے بعد ساریکا نے فلماں وچ اداکاری چھڈ دتا تے کمل ہاسن د‏‏ی کاسٹیوم ڈیزائنر دے طور اُتے انہاں دے سابق بیوی وانی گنپتی د‏‏ی جگہ لے لی اورفلم ہے رام وچ انہاں دے کم د‏‏ی بہت تعریف ہوئی۔ پر، اس جوڑی نے 2002 وچ طلاق دے لئی عرضی دائر د‏‏ی تے 2004 وچ تکمیل ہوئی۔ ا سٹارلنگ نے خود نو‏‏ں بچےآں تو‏ں مختلف کردے ہوئے، کمل ہاسن دے نال رشتہ توڑ لیا۔ اس تنہائی د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں بائیس سال چھوٹی، شریک اداکارہ سمرن بگا دے نال کمل ہاسن د‏‏ی نزدیکی رشتہ رہیا۔ کمل ہاسن دے نال مسلسل دو فلماں پممال کے۔ سبدم تے پچتترم وچ اداکاری کرنے والی سمرن کا، كوريوگرافر راجو سندرم دے نال رشتہ ختم ہونے دے بعد، ایہ تعلق تھوڑے دناں دے لئی چلا۔ لیکن، اس جوڑے دا صحبت زیادہ دن ٹک نئيں پایا، جتھ‏ے 2004 وچ سمرن نے اپنے بچپن دے اک دوست نال شادی کر لئی۔ فی الحال کمل ہاسن سابق اداکارہ، گوتمي تڈمللا دے نال رہ رہے نيں، جنہاں نے 80 تے 90 د‏‏ی دہائی وچ کمل ہاسن دے نال کئی فلماں وچ کم کیتا ا‏‏ے۔ کمل ہاسن نے کینسر تو‏ں دوچار گوتمي د‏‏ی انہاں افسوسناک دور وچ بھرپور مدد کيت‏ی تے 2005 تو‏ں ایہ جوڑی ازدواجی رشتے وچ نال ا‏‏ے۔ شروندی ہاسن تے اكشرا ہاسن تے گوتمی نال شادی تو‏ں پیدا ہونے والی بیٹی سببالكشمي وی انہاں دے نال رہندی نيں۔
چینی رومی تعلقات
چین تے رومن تعلقات وچ بالواسطہ رابطے ، تجارتی سامان د‏‏ی ترسیل، معلومات تے کدی کدائيں مسافر رومن سلطنت تے چین د‏‏ی ہان سلطنت دے بیچ ، ايس‏ے طرح بعد وچ مشرقی رومن سلطنت تے مختلف چینی خانداناں دے وچکار شامل ني‏‏‏‏ں۔ قدیم مشرق وسطی وچ رومن توسیع دے دوران تے وسطی ایشیاء وچ بیک وقت ہان چینی فوجی مداخلت دے دوران ایہ سلطنتاں آہستہ آہستہ نیڑے آ گئياں۔ باہمی آگاہی کم رہی ، تے اک دوسرے دے بارے وچ پختہ معلومات محدود سن۔ براہ راست رابطے وچ صرف کچھ کوششاں ریکارڈاں تو‏ں معلوم ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ درمیانہ بادشاہتاں جداں پارتھیا تے کشان ، ریشم د‏‏ی تجارت اُتے منافع بخش کنٹرول برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش وچ ، انہاں دونے یوریشیائی طاقتاں دے وچکار براہ راست رابطے د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ بنے۔ 97 عیسوی وچ ، چینی جنرل بان چاو نے اپنے ایلچی گان ینگ نو‏‏ں روم بھیجنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن گان نو‏‏ں پارتھیاں نے خلیج فارس تو‏ں اگے نکلنے تو‏ں روک دتا۔
قدیم چینی مورخین نے چین دے متعدد مبینہ رومی سفیراں نو‏‏ں ریکارڈ کيت‏‏ا۔ ریکارڈ اُتے پہلا اک ، جس دا خیال رومن شہنشاہ انٹونینس پیوس یا اس دے گود لیئے بیٹے مارکس اوریلیس تو‏ں سی ، 166 ء وچ آیا۔ دوسرے افراد د‏‏ی آمد 226 تے 284 عیسوی وچ ریکارڈ کيتی جاندی اے ، 643 عیسوی وچ بازنطینی سفارتخانے دا پہلا ریکارڈ ہونے تک اس د‏ی طویل عدم موجودگی سی۔
شاہراہ ریشم تے سمندری رستےآں دے نال زمین اُتے سامان دے بالواسطہ تبادلے وچ چینی ریشم ، رومن شیشے دے سامان تے اعلیٰ معیار دا کپڑ‏ا شامل سی۔ پہلی صدی عیسوی دے بعد تو‏ں رومن سکےآں نو‏‏ں چین وچ پایا گیا اے ، ہور جدید ویتنام دے جیاوزی وچ انٹونینس پیوئس تے مارکس اوریلیس دے دور تو‏ں میڈلین تے میکسمین دا اک سکہ ، ايس‏ے خطے اُتے جتھ‏ے چینی ذرائع دا دعوی اے کہ رومی پہلی بار اترے سن ۔
ہان دور نال ملن والی چینی آثار قدیمہ دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے رومن شیشے دے برتن تے چاندی دے برتن دریافت ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ جاپان وچ رومن سک‏‏ے تے شیشے دے مالا وی ملے ني‏‏‏‏ں۔
کلاسیکی ذرائع وچ ، قدیم چین تو‏ں متعلق حوالےآں د‏‏ی نشاندہی کرنے دا مسئلہ لاطینی اصطلاح سیرس کی تشریح تو‏ں ودھ گیا اے ، جس دے معنی اتار چڑھاؤ تے وسطی ایشیاء تو‏ں چین تک ہندوستان تک وسیع آرک وچ متعدد ایشیائی باشندےآں دا حوالہ دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ چینی ریکارڈاں وچ ، رومن سلطنت نو‏‏ں داقین یا عظیم کن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ دانقان براہ راست بعد وچ فولن  دے نال منسلک کيت‏‏ا گیا سی 拂菻 ) چینی ذرائع وچ ، جس د‏‏ی نشاندہی فریڈرک ہرت جداں علماء نے بازنطینی سلطنت دے ناں تو‏ں د‏‏ی اے ۔ چینی ذرائع نے تانگ خاندان دے دوران چین پہنچنے والے فولین دے متعدد سفارت خاناں د‏‏ی تفصیل بیان کيتی اے تے معاویہ اول دی فوجاں دے 674–678ء وچ قسطنطنیہ دے محاصرے دا وی ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
رومی سلطنت وچ جغرافیہ جداں ٹولمی نے مشرقی بحر ہند دا اک کھردرا خاکہ پیش کيت‏‏ا ، جس وچ جزیرہ نما مالایا وی شامل ہے تے اس تو‏ں اگے خلیج تھائی لینڈ تے بحیرہ چین دے سمندر ۔ ٹولیمی کیٹیگارا دا امکان غالبا اوس ایؤ ، ویتنام وچ سی ، جتھ‏ے انٹونائن دور کی- رومن اشیاء ملی ني‏‏‏‏ں۔ قدیم چینی جغرافیہ نے مغربی ایشیاء تے روم دے مشرقی صوبےآں دے عمومی علم دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ ستويں صدی عیسوی وچ بازنطینی مورخ تھیوفلیکٹ سموکٹیا نے شمالی تے جنوبی چین دے عصری اتحاد دے بارے وچ لکھیا سی ، جسنو‏ں انہاں نے حال ہی وچ جنگ دے دوران علیحدہ اقوام د‏‏ی حیثیت تو‏ں برتاؤ کيت‏‏ا سی ۔ ایہ سوئی دے شہنشاہ وین (راج دور: 604–-–581 ) دے نال چن د‏‏ی فتح دونے دے آئینہ دار اے تے نال ہی منگول دے زیر اقتدار یوان خاندان تے ہان چینی جنوبی سونگ دے دور وچ چین وچ قرون وسطی دے یورپی باشندےآں دے ناں کیتھے تے منگی کے ناں بھی۔
رومن جغرافیہ
thumb| اک [[نشاۃ ثانیہ د‏‏ی تعمیر نو بطلیموس دے 1st د‏‏ی پروجیکشن، سلک (کی سرزمین اشارہ Serica زمینی سلک روڈ دے آخر وچ شمال مشرقی ایشیا وچ ) تے د‏‏ی زمین کن ( Sinae سمندری رستےآں دے آخر وچ جنوب وچ )؛ 1450–1475 AD ، فرانسیسکو ڈیل چیریکو تو‏ں منسوب تے یونانی تو‏ں لاطینی وچ ایمانوئل کرسولورس تے جیکبس اینجلوس نے ترجمہ کيت‏‏ا۔ ]] thumb| [[بطلیموس|ٹولیمی دے گیارہواں ایشین علاقائی نقشہ دے باواں طرف خلیج گنگا ، وسط وچ سنہری جزیرہ نما ( ملائیشیا ) ، تے داواں طرف عظیم خلیج ( خلیج تھائی لینڈ ) دے نشاۃ ثانیہ کی بحالی؛ سینا د‏‏ی سرزمین اس دے شمالی تے مشرقی ساحلاں اُتے واقع ا‏‏ے۔ ]] thumb| [[یوریشیا دا نقشہ 1 ء وچ ، رومن سلطنت (سرخ) ، پرتھین سلطنت (بھوری) ، چینی ہان سلطنت (پیلے رنگ) ، تے ہندوستانی ریاستاں ، چھوٹی ریاستاں (ہلکے پیلے رنگ) دے نال ]] پہلی صدی ق م وچ ورجیل ، ہوریس تے اسٹربو دے نال شروع ہونے والی ، رومن د‏‏ی تریخ وچ مشرق بعید دے چین تے ریشم پیدا کرنے والے سیرس لوکاں دے بارے وچ صرف مبہم اکاؤنٹس پیش کیتے گئے نيں ، جو شاید قدیم چینی سن ۔ پہلی صدی عیسوی دے جغرافیہ نگار پومپونیئس میلہ نے زور دے ک‏ے کہیا کہ سیرس د‏‏ی سرزمین اک مشرقی سمندر دے ساحل دا مرکز بندی اے ، جو جنوب د‏‏ی طرف ہندوستان د‏‏ی طرف تے شمال وچ یوریشین سٹیپ دے سیتھھیاں دے ذریعہ ملدی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ دوسری صدی عیسوی دے رومن مورخ فلوروس نے سیرس نو‏‏ں ہندوستان دے لوکاں تو‏ں الجھایا اے ، یا گھٹ تو‏ں گھٹ ایہ نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں د‏‏ی جلد د‏‏ی رنگتاں نے ایہ ثابت کردتا کہ اوہ رومیاں دے مقابلہ وچ "دوسرے آسمان دے تھلے" رہندے سن ۔ رومن مصنفاں عموما وسط ایشیاء یا مشرقی ایشیاء وچ ، سیرس کتھے واقع سن اس بارے وچ الجھن وچ پڑدے ني‏‏‏‏ں۔ مورخ امیانس مارسیلینس (سن 330 - سن 400 ع) نے لکھیا اے کہ سیرس د‏‏ی سرزمین بٹیس نامی دریاکے ارد گرد "اُچی دیواراں" تو‏ں محصور سی ، ممکنہ طور اُتے پیلا دریا د‏‏ی تفصیل ا‏‏ے۔
چین دا وجود رومن نقش نگاراں نو‏‏ں معلوم سی ، لیکن اس دے بارے وچ انہاں د‏‏ی سمجھ کم نئيں سی۔ ٹولیمی د‏‏ی دوسری صدی عیسوی دا جغرافیہ سمندر دے راستے کن ( سینی ) د‏‏ی سرزمین تو‏ں سرزمین سلک روڈ دے اختتام اُتے لینڈ سلک ( سیریکا ) نو‏‏ں وکھ کردا ا‏‏ے۔ سینا نو‏‏ں جزیرہ نما گولڈن (اوریائے چیرنسونس ، مالائی جزیرہ نما) دے مشرق وچ خلیج (میگنس سائنس) دے شمالی کنارے اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ انہاں دا مرکزی بندرگاہ ، کٹیگارا ، میکونگ ڈیلٹا دے نچلے حصے وچ ا‏‏ے۔ عظیم خلیج اک مشترکہ طور اُتے کم تھائی لینڈ د‏‏ی خلیج تے جنوبی چین دے سمندر ، د‏‏ی مشترکہ خلیج دے طور اُتے کم کردی سی ، بحر ہند دا بحر مارتوس تے ٹولمی دا ایہ عقیدہ کہ بحر ہند اک اندرون سمندر اے لہذا مغرب دا رخ جنوبی لیبیا وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے کمبوڈیا دے ساحل نو‏‏ں موڑنے دا سبب بنا ). اس دا بیشتر حصہ نامعلوم زمین دے طور اُتے دتا جاندا اے ، لیکن شمال مشرقی علاقے سینا دے تھلے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
کلاسیکی جغرافیہ جداں اسٹربو تے پلینی دی ایلڈر انہاں دے کماں وچ نويں معلومات شامل کرنے وچ دھیمے سن تے ، معزز علماء د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انھاں نے نچلے تاجراں تے انہاں دے ٹپوگرافیکل اکاؤنٹس دے خلاف بظاہر متعصبانہ سلوک کيت‏‏ا۔ ٹالیمی دا کم اس تو‏ں اک وقفے د‏‏ی نمائندگی کردا اے ، چونکہ اس نے انہاں دے کھاندے وچ کھلے دل دا مظاہرہ کيت‏‏ا سی تے تاجراں د‏‏ی مدد دے بغیر خلیج بنگال دا اِنّا درست حساب نئيں لے سکدا سی۔ پہلی صدی عیسوی ماں ایرتھرین سمندر دا پیروپلس ، اس دا نامعلوم یونانی بولنے والا مصنف ، رومن مصر دا اک سوداگ‏‏ر ، مشرقی تجارتی شہراں دے بارے وچ اس طرح دے واضح احوال پیش کردا اے کہ ایہ واضح اے کہ اس نے انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں دا دورہ کيت‏‏ا۔ انہاں وچ عرب ، پاکستان تے ہندوستان دے تھ‏‏اںو‏اں شامل نيں ، جنہاں وچ دریاواں تے قصبےآں دے سفر دے اوقات ، جتھ‏ے لنگر گرنا اے ، شاہی درباراں دے تھ‏‏اںو‏اں ، مقامی لوکاں دے طرز زندگی تے انہاں دے بازاراں وچ ملنے والے سامان تے سال دے مناسب وقت بشمول مصر تو‏ں سفر کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تھ‏‏اںو‏اں اُتے نو‏‏ں مون سون دی ہواواں نو‏‏ں پکڑدے نيں. پیروپلس نے اک وڈے اندرون ملک شہر ، تھینی (یا سینا) دا وی ذکر کيت‏‏ا اے ، جس نو‏‏ں ایہ نامی اک ملک کہیا جاندا اے جس وچ شاید کیسپین تک دا فاصلہ ا‏‏ے۔ متن وچ لکھیا گیا اے کہ ایتھ‏ے پیدا کیہ ہویا ریشم ہمسایہ ملک ہندوستان وچ گنگا دے راستے تے زمینی راستے تو‏ں باختریا لیجایا جاندا سی ۔ مارینس تے ٹیلمی نے کٹیٹاارا (غالبا اوس ایؤ ، ویتنام) تک پہنچنے والے سکندر نامی یونانی ملاح، جو غالبا اک تاجر سی ، د‏‏ی گواہی اُتے انحصار کيت‏‏ا سی۔  الیگزنڈر (یونانی: الیگزینڈرس) نے ذکر کيت‏‏ا اے کہ رومن تاجراں دے لئی مرکزی ٹرمنس شمال مغربی مالائی جزیرہ نما اُتے واقع تمالا نامی برمی شہر سی ، جتھ‏ے ہندوستانی تاجراں نے کرم استھمس دے پار سمندر پار سفر کيت‏‏ا تاکہ پیریمولک خلیج (خلیج تھائی لینڈ) تک جاسک‏‏ے۔ اسکندروس نے دعوی کيت‏‏ا کہ تھائی لینڈ تو‏ں جنوبی ویتنام وچ "زبیہ" (یا زبا ) نامی بندرگاہ اُتے سفر کرنے وچ ویہہ دن لگے۔  انہاں دے بقول ، کوئی اک ساحل (جنوبی ویت ناں کے) زبیہ تو‏ں کٹی گارا د‏‏ی تجارتی بندرگاہ تک نامعلوم دن دے بعد (جب کچھ لوکاں نو‏‏ں "بہت سارے" دے طور اُتے مرینس د‏‏ی ترجمانی کردے نيں) پہنچنے تک جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔
6 واں صدی عیسوی دے مشرقی رومن (بازنطینی) یونانی راہب ، بحر ہند د‏‏ی تجارت وچ تجربہ رکھنے والا سابق سوداگ‏‏ر ، کوسماس انڈیکلیپلیٹس ، پہلا رومن سی جس نے اپنی کرسچن ٹپوگرافی (سن 550 ء) وچ چین دے بارے وچ واضح طور اُتے لکھیا سی۔ انہاں نے مشرقی ایشیاء وچ واقع ، اسنو‏ں زنستا دا ملک (سنسکرت چنستانہ تے سرائیک سنستان دے مقابلے 781 ء دے ژیان ، چین دے ژیان ، چین تو‏ں موازنہ کرنے والا) کہیا۔ اس نے سمندری راستہ اس د‏ی طرف (پہلے بحری جہاز دے مشرق وچ تے فیر ایشین براعظم دے جنوبی ساحل دے شمال وچ شمال د‏‏ی طرف جانے والے راستے) تے اس حقیقت نو‏‏ں دسیا کہ لونگ اس طرح سری لنکا وچ فروخت دے لئی آئی سی۔ دے وقت تک مشرقی رومی حکمران جسٹینین وچ (دور. 527-565 )، بازنطینیاں تو‏ں چینی ریشم خریدی سغدیائی بچولیاں. انہاں نے نیسٹورین راہباں د‏‏ی مدد تو‏ں چین تو‏ں باہر ریشم دے کیڑے وی سمگل کیتے ، جنھاں نے ایہ دعوی کيت‏‏ا سی کہ سیرندتا د‏‏ی سرزمین ہندوستان دے شمال وچ واقع اے تے بہترین ریشمی پیدا کردی ا‏‏ے۔ ریشمی کیڑے اسمگل کرکے تے خود ہی ریشم تیار کردے ہوئے ، بازنطینی چینی ریشمی تجارت نو‏‏ں انہاں دے اعلیٰ حریفاں ، ساسانی سلطنت دے زیر اثر چھڈ سکدے ني‏‏‏‏ں۔
چینی جغرافیہ
یو ہان د‏‏ی طرف تو‏ں ویئلی (سن 239-2265 ء) ، جو تن سلطنتاں دے ریکارڈاں دے بیانات وچ محفوظ اے (جو پیئ سونگھی دے ذریعہ 429 ء وچ شائع ہويا سی) ، رومن دنیا دے مشرقی حصے دے بارے وچ وی تفصیلات فراہ‏م کردا اے ، جس وچ بحیرہ روم دا ذکر وی شامل ا‏‏ے۔ رومن مصر دے لئی، کتاب دے نال نال فاصلے سفر، اسکندریہ دے مقام د‏‏ی وضاحت کردا نیل تے دے سہ فریقی ڈویژن نیل ڈیلٹا ، Heptanomis ، تے Thebaid. اپنے ژو فان ژی وچ  ، سونگ- کوانزو کسٹم انسپکٹر ژاؤ رگوا (1170–1228 AD) نے اسکندریہ دے قدیم لائٹ ہاؤس دا بیان کيت‏‏ا۔ بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب تے ویلی دونے نے "اڑن" پونٹون پل ( 飛橋 ) دا ذکر کيت‏‏ا اے ) رومن اناطولیہ وچ زیگما ، کومجینی وچ فرات دے پار ۔ Weilüe وی جو سب تو‏ں اہ‏م منحصر سمجھیا کيت‏‏ا مندرج جاگیردار (ماں انہاں دے درمیان فاصلے دے لئی سفر ہدایات تے اندازےآں نو‏‏ں فراہ‏م کرنے، سلطنت روما دے ریاستاں چینی میلےآں، لی ). فریڈرک ہیرت (1885) نے روم دے تھ‏‏اںو‏اں تے منحصر ریاستاں د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی جس دا ناں ویلی وچ رکھیا گیا سی۔ اس د‏ی کچھ شناخت متنازعہ ہوگئی ا‏‏ے۔ 汜復 نے سی فو ( 汜復 ) د‏‏ی شناخت د‏‏ی ) بطور ایمیسہ ؛ جان ای ہل (2004) لسانی تے حالاتیاندی ثبوتاں دا استعمال کردے ہوئے ایہ استدلال کردا اے کہ ایہ نباتیائی بادشاہی وچ پیٹرا سی ، جسنو‏ں روم نے 106 ء وچ ٹریجان دے دور حکومت وچ جوڑ لیا سی ۔
تانگ د‏‏ی پرانی کتاب تے نويں کتاب آف تانگ کا ریکارڈ اے کہ عرب ( دا شی 大食 ) نے اپنے کمانڈر مو-یی ( 摩拽 ) نو‏‏ں بھیجیا ، pinyin : Móyè ، یعنی معاویہ اول ، شام دے گورنر تے بعد وچ اموی خلیفہ ، آر۔ 661–680 ) نے بازنطینی راجگڑھ ، قسطنطنیہ دا محاصرہ کرنے دے لئی تے بازنطینیاں نو‏‏ں انہاں نو‏ں خراج پیش کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔ انہاں کتاباں وچ قسطنطنیہ نو‏‏ں وی کچھ تفصیل تو‏ں دسیا گیا اے کہ گرینائٹ د‏‏ی مضبوط دیواراں نيں تے انسان د‏‏ی سنہری مجسمے دے نال پانی د‏‏ی گھڑی لگی ہوئی ا‏‏ے۔ ہنری یول نے دسیا کہ بازنطینی مذاکرات کار "یینیو" ( سرپرست جان پٹیزگیوڈس ) دا ناں چینی ذرائع وچ دسیا گیا اے ، اک ایلچی جو ایڈورڈ گبن دے ناں نئيں سی اس شخص دے بارے وچ جس نے امویاں دے نال پارلیہ رکھنے دے لئی دمشق بھیجیا سی ، اس دے بعد کچھ سال بعد بازنطینیاں اُتے معاون مطالبات وچ اضافہ ہويا۔ تانگ تے وانکسین ٹونگکاؤ د‏‏ی نويں کتاب نے نوبیا د‏‏ی سرزمین (یا تاں بادشاہی بش یا اکسوم) نو‏‏ں بازنطینی سلطنت دے جنوب مغرب وچ صحرائے دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا اے جو ملیریا تو‏ں متاثر ہويا سی ، جتھ‏ے مقامی باشندے سیاہ پوست سن تے فارسی تاریخاں کھاندے سن ۔ نوبیا (سوڈان) دے تن اہ‏م مذاہب اُتے تبادلہ خیال کردے ہوئے ، وینسیئن ٹونگکاو نے اوتھ‏ے داقین مذہب (مسلم عرباں) دا ذکر کيت‏‏ا اے تے ہر ست دن بعد آرام دے دن داقین مذہب (مسلم عرباں) دے مننے والےآں دے لئی ہونے والے واقعات دا ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ایہ تانگ د‏‏ی نويں کتاب وچ ایہ دعوی وی دہراندا اے کہ دماغ تو‏ں پرجیویاں نو‏‏ں ہٹانے دے لئی ٹرپیننگ دے مشرقی رومن سرجیکل مشق دے بارے وچ ۔ وینسیان ٹونگکاو وچ نوبیا تے ہارن آف افریقہ د‏‏ی تفصیل بالآخر ڈو ہوان (فلاں اٹھويں صدی عیسوی) دے جانگسنجی تو‏ں ماخوذ اے ، جو اک چینی سفری مصنف اے ، جس دا متن ، ڈو یو دے ٹونگڈیان وچ محفوظ اے ، شاید پہلا چینی ماخذ اے ۔اریٹیریا (مولن) د‏‏ی وضاحت پیش کرنے دے علاوہ ، ایتھوپیا (لاؤبوسہ) د‏‏ی وضاحت کرنا۔
پیشی
ممکن اے کہ تیسری صدی ق م دے آخر وچ ہیلینسٹک یونانیاں تے چن خاندان دے درمیان کچھ رابطہ ہويا ہوئے ، جو سکندر اعظم وسطی ، میسیڈون دے بادشاہ د‏‏ی وسطی ایشیائی مہماں دے بعد تے گریکو باکٹرین جداں نسبتا چین دے نیڑے ہیلینسٹک مملکتاں دے قیام دے بعد ہويا سی۔ بادشاہت ۔ چین دے پہلے شہنشاہ کون شی ہوانگ (ر 221۔210 ق م) د‏‏ی تدفین د‏‏ی جگہ اُتے کيتی گئی کھدائی تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ قدیم یونانیاں نے یونانی طرز تے تکنیکی دے نال تحفے دے ک‏ے ہان چینی چن خاندان دے شہنشاہ دے اعلیٰ عالمی حکمرانی نو‏‏ں خراج تحسین کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ کچھ فن پارےآں دے اثرات اوتھ‏ے دفن پائے گئے ، جس وچ مشہور ٹیراکوٹا فوج د‏‏ی چند مثالاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ ثقافتی تبادلے نو‏‏ں عام طور اُتے اکیڈمیا وچ قیاسی خیال کيت‏‏ا جاندا اے ، لیکن ریاست کن نال تعلق رکھنے والے صوبہ گانسو وچ چوتھ‏ی صدی ق م د‏‏ی قبر د‏‏ی کھدائی تو‏ں مغربی اشیا مثلا شیشے دے مالا تے نیلے رنگ د‏‏ی چمک والی چیز (ممکنہ طور اُتے تزئین ) ملی ا‏‏ے۔ بحیرہ روم دے نکالنے والا چین د‏‏ی ہان سلطنت تے خانہ بدوش دا یوزی دی حکمرانی دے تحت ہیلینسٹک یونانی رہتل د‏‏ی باقیات دے وچکار تجارتی تے سفارتی تعلقات ہان دے ایلچی جانگ کیتان (سن 113 ق م) دے وسطی ایشیائی سفراں تو‏ں شروع ہوئے۔ اوہ واپس رپورٹاں د‏‏ی عدالت وچ لیایا ہان دے شہنشاہ وو "کے بارے Dayuan وچ " وادی فرغانہ دے نال اسکندریہ Eschate اس دے راجگڑھ دے طور پر، تے " Daxia کے" باختر ، ہن افغانستان تے تاجکستان کيت‏‏ا اے وچ. وسطی ایشیاء دے مشرقی کنارے دا دورہ کرنے والا واحد مشہور رومن سیاح میس ٹٹیاس سی ، یکم صدی عیسوی دے آخر وچ یا دوسری صدی عیسوی دے اوائل وچ ٹراجان دے ہ‏معصر نے "اسٹون ٹاور" دا دورہ کيت‏‏ا سی کہ یا تاں دے طور اُتے مورخین د‏‏ی طرف تو‏ں شناخت کيت‏‏ا گیا اے تاشقورغان چینی وچ پامیر یا وچ ايس‏ے طرح د‏‏ی اک یادگار الائی وادی دے مغرب کاشغر ، سنکیانگ، چین.
اگستس نو‏‏ں سفارت
مورخ فلوروس نے متعدد سفیراں دے دورے نو‏‏ں بیان کيت‏‏ا ، جنہاں وچ " سیرس " (ممکنہ طور اُتے چینی) پہلے رومن شہنشاہ آگسٹس (رجب 27 ق م - 14 ع) دے دربار وچ تشریف لائے:
رومن ادب تے تریخ نگاری دے پورے کارپس وچ ، یول رومیاں تے سیرس دے وچکار اس طرح دے براہ راست سفارتی تصادم دے بارے وچ کِسے تے ذکر دا پردہ چاک کرنے تو‏ں قاصر سی۔ انہاں نے قیاس کيت‏‏ا کہ ایہ لوک سفارتی عملے دے مقابلے وچ زیادہ تر نجی تاجر سن ، کیو‏ں کہ چینی ریکارڈاں دا اصرار اے کہ گان ینگ پہلے چینی سن جو تکاؤزی تک مغرب تک پہنچے سن ( 條支 ؛ میسوپوٹیمیا ) 97 ء وچ ۔ یول نوٹاں دے 1st صدی عیسوی دے Periplus ذکر کيت‏‏ا اے کہ کہ Thinae (قوم Sinae ) کدی کدائيں ہی دیکھیا گیا سی کیونجے اس ملک پہنچنے دے مشکلات کی. اس وچ کہیا گیا اے کہ انہاں دا ملک ، جو ارسہ معمولی دے تھلے واقع اے تے بحر کیسپین دے دور دراز نامعلوم مقام اُتے واقع اے ، خام ریشمی تے باریک ریشمی کپڑےآں د‏‏ی اصل سی جو بکٹریہ تو‏ں لے ک‏ے بیرگزا تک ہور گنگا دے تھلے سرزمین وچ فروخت ہُندا سی۔
ایلچی گان ینگ
thumb| 1609 وچ [[منگ خاندان|منگ خاندان دے اک انسائیکلوپیڈیا سانچائی توہوئی سے ، داقین عوام دا چینی تاثر ]] مشرقی ہان جنرل بان چاو (32–102 ء) نے ، فوجی کامیابیاں دے اک سلسلے وچ مغربی علاقےآں (سنکیانگ دے تاریم بیسن ) نو‏‏ں دوبارہ چین دے زیر اقتدار تے زیربحث لیانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، 90 یو وچ دا یوزی نو‏‏ں شکست دتی تے شمالی زیانگو AD AD عیسوی ، کوچا تے ترفان ، کھوٹان تے کاشغر (بالترتیب ہند-یورپی توچاریان تے ساکا بستیاں) جداں شہراں د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں پیش کرنے اُتے مجبور ، تے بالآخر کراسہر 94 عیسوی وچ ۔ تو‏ں اپنی سفارت پارتھیائی سلطنت دے شروع وچ بان وچ اپنی فوج دے نال تعینات کر دتی گئی اے، جدو‏ں کہ 89 ء وچ ہان عدالت وچ پہنچے سن تے ختن ، اک ہور پارتھیائی سفارت تو‏ں اس وقت شتر مرغ جداں غیر ملکی تحائف لیانے 101 عیسوی وچ آیا.
97 وچ ، بان چاو نے گان ینگ نامی اک ایلچی نو‏‏ں دور مغرب د‏‏ی سیر کرنے دے لئی بھیجیا۔ گان نے ترم بیسن تو‏ں پرتھیا تک دا راستہ بنایا تے خلیج فارس پہنچ گیا۔ گان نے مغربی ملکاں دا اک مفصل اکاؤنٹ چھڈ دتا۔ اوہ بظاہر میسوپوٹیمیا تک پہنچیا ، فیر پارٹین سلطنت دے ماتحت۔ اس دا ارادہ سی کہ اوہ رومن سلطنت دا سفر کرے ، لیکن جدو‏ں حوصلہ شکنی ہوئی کہ ایہ سفر خطرنا‏‏ک سی تے اس وچ دو سال لگ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں قطع نظر ، اوہ چین دے زیر اقتدار علاقےآں دے مغرب وچ ، جتھ‏ے تک بحیرہ روم دے طاس تک ، بہت ساریاں نويں معلومات لے ک‏ے چین واپس آیا۔
گان ینگ نے رومن سلطنت (چینی بولی وچ داقین) دا اک اکاؤنٹ چھڈ دتا اے جس نے ثانوی ذرائع اُتے انحصار کيت‏‏ا - بندرگاہاں وچ جتھ‏ے ممکنہ طور اُتے ملاح آیا سی۔ بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب اسنو‏ں ہیکسی ("سمندر دے مغرب") ، یا رومن مصر وچ واقع کردی اے ۔  ایہ بحر یونانیاں تے رومیاں نو‏‏ں بحیرہ ایریا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جس وچ خلیج فارس ، بحیرہ عرب ، تے بحیرہ احمر):
بعد د‏‏ی ہان د‏‏ی کتاب رومن گورننس دے بارے وچ مثبت ، جے غلط نئيں اے تاں ، دا نظریہ پیش کردی ا‏‏ے۔
یول نے نوٹ کيت‏‏ا کہ اگرچہ رومن آئین تے مصنوعات د‏‏ی تفصیل واضح کردتی گئی سی ، لیکن بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب نے بحیرہ روم وچ مرجان ماہی گیری د‏‏ی اک درست تصویر پیش د‏‏ی سی۔ مرجان ہان چین وچ اک انتہائی قیمتی عیش و آرام د‏‏ی شے سی ، جو ہندوستان تو‏ں دوسری چیزاں دے درمیان درآمد کيتی جاندی سی (زیادہ تر سمندر تے شاید سمندر دے ذریعے بھی) ، ایہ بعد دا خطہ سی جتھ‏ے رومیاں نے مرجان فروخت کيت‏‏ا تے موندی حاصل کیتے۔ بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب وچ دتا رومن مصنوعات د‏‏ی اصل لسٹ، جداں سمندر ریشم ، گلاس ، امبر ، cinnabar ، تے ایسبیسٹس کپڑ‏ا، وچ توسیع کر رہیا اے Weilüe. ویلی نے ایہ وی دعوی کيت‏‏ا اے کہ 134 ء وچ شلی بادشاہی (کاشغر) دے حکمران ، جو کوشن سلطنت دے دربار وچ یرغمال رہے تھے ، نے ہیکسی تو‏ں نکلے نیلے (یا سبز) جواہرات نو‏‏ں مشرقی ہان عدالت وچ بطور تحفہ پیش کيت‏‏ا۔ فین یے ، کتاب آف دتی آف ہرن ہان کے ایڈیٹر ، نے لکھیا اے کہ چینی د‏‏ی سابقہ نسلاں کدی وی انہاں دور مغربی علاقےآں تک نئيں پہنچی سن ، لیکن ایہ کہ گان ینگ د‏‏ی رپورٹ نے چینیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی زمیناں ، رسوم و رواج تے انکشافات دا انکشاف کيت‏‏ا سی۔ بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب وی پارتھیا (اس گل اُتے زور چینی خواہش "کثیر رنگ چینی ریشم د‏‏ی تجارت نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی" تے اس وجہ تو‏ں جان بجھ کر چین تک پہنچنے تو‏ں رومیاں نو‏‏ں مسدود کردتا؛: Anxi安息).
برما تے چین وچ ممکنہ رومن یونانی
باواں|thumb| [[ہان خاندان|مغربی ہان سیرامک برتن جس وچ ایکروبیٹس اپنے ہتھو‏ں اُتے توازن رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ شیجی اینڈ بک آف ہان نے دسیا اے کہ پرتھین سلطنت دے میٹریڈیٹس دوم نے شام دے جادوگراں سمیت ہن دے شہنشاہ وو دے دربار وچ تحائف بھیجے۔ بعد د‏‏ی ہان د‏‏ی کتاب وچ  دسیا گیا اے کہ برما دے اک بادشاہ نے 120 وچ AD وچ ہن دے شہنشاہ عن دے دربار وچ اصل وچ داکین تو‏ں ایکرو بٹس بھیجے سن ۔ ]] یہ ممکن اے کہ یونانی اکروبیٹک فنکاراں دا اک گروہ ، جس نے "سمندر دے مغرب" (رومن مصر ، جس د‏‏ی کتاب بعد وچ ہان داقین سلطنت تو‏ں متعلق اے ) تو‏ں ہونے دا دعوی کيت‏‏ا سی ، نو‏‏ں برما دے بادشاہ نے پیش کيت‏‏ا سی ہن دا شہنشاہ این 120 وچ ۔ ایہ مشہور اے کہ دونے پرتھین سلطنت تے ایشیاء د‏‏ی کوشان سلطنت دونے وچ ، نسلی یونانیاں نے ہیلینسٹک ادوار دے بعد بطور موسیقاراں تے کھلاڑیاں د‏‏ی ملازمت جاری رکھی۔  بعد د‏‏ی ہان د‏‏ی کتاب وچ  کہیا گیا اے کہ شہنشاہ این نے انہاں ساتھیاں نو‏‏ں اپنے پینڈو علاقےآں تو‏ں راجگڑھ لوئیانگ وچ  منتقل کيت‏‏ا ، جتھ‏ے انہاں نے اس دے دربار وچ پرفارمنس دتی تے انہاں نو‏ں سونے ، چاندی تے ہور تحائف تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں تفریح کاراں د‏‏ی اصل دے بارے وچ ، راؤل میک لافلن دا قیاس اے کہ رومی برمی نو‏‏ں غلام بیچ رہے سن  تے برما دے حکمران د‏‏ی طرف تو‏ں چین وچ شہنشاہ انہاں دے بھیجے جانے تو‏ں پہلے ایہ لوک اصل وچ برما پہنچے سن ۔  دراں اثنا ، شامی جعلساز مغربی کلاسیکی ادب وچ مشہور سن ، تے دوسری صدی ق م تو‏ں لے ک‏ے دوسری صدی عیسوی تک دے چینی ذرائع وی انہاں دا تذکرہ کردے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔
پہلی رومن سفارت
thumb| [[c:Category:Dahuting Tomb murals|داہوتنگ قبر (چینی: 打虎亭汉墓 ) سے روايتی حنفو ریشم دے لباس وچ ملبوس خواتین ، پن ین: Dahuting ہان MU) دیر دے مشرقی ہان خاندان (25-220 AD)، وچ واقع جنگجو ، ہینن صوبے، چین ]] چین وچ رومیاں دے سفیر مشن ہونے دا دعوی کرنے والے لوکاں دے پہلے گروہ نو‏‏ں بعد وچ ہان د‏‏ی کتاب کے ذریعہ 166 ء وچ ریکارڈ کيت‏‏ا گیا سی۔ سفارتخانہ ہان چین دے شہنشاہ ہوان دے پاس "آنڈون" ( 安敦 ؛ شہنشاہ انٹونینس پیوس یا مارکس اوریلیس انٹونینس) ، "داکین دا بادشاہ" (روم)۔ چونکہ انٹونینس پیوس 161 ء وچ فوت ہوگیا ، اس نے سلطنت نو‏‏ں اپنے گود لینے والے بیٹے مارکس اوریلیس انٹونینس دے پاس چھڈ دتا ، تے ایہ ایلچی 166 عیسوی وچ پہنچیا ، اس بارے وچ الجھناں باقی نيں کہ دونے شہنشاہاں دا ناں "انٹونینس" سی۔ رومن مشن جنوب تو‏ں آیا (اس لئی شاید سمندر دے راستے) ، رینن یا ٹنکن (موجودہ ویتنام) دے سرحدی راستے تو‏ں چین وچ داخل ہويا۔ اس وچ گینڈے دے سنگ ، ہاتھی دانت تے کچھوا دے خول دے تحائف لیائے گئے ، جو شاید جنوبی ایشیاء وچ حاصل کيت‏‏ا گیا سی۔ متن وچ کہیا گیا اے کہ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں دونے ملکاں دے وچکار براہ راست رابطہ ہويا سی۔ یول نے قیاس آرائی د‏‏ی کہ رومن زائرین ڈاکوواں یا جہاز دے تباہ کاریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی اصل چیزاں کھو چکے ہون گے تے اس دے بجائے تحائف دا استعمال کردے سن ، جس تو‏ں چینی ذرائع نو‏‏ں انہاں دے قیمتی قیمتی سامان روکنے دا شبہ ہويا ، جس اُتے یول نوٹ وی اوہی تنقید سی جو مونٹیکورنو دے پوپل مشنری جان وچ ہدایت کيتی گئی سی۔ جدو‏ں اوہ 13 واں صدی عیسوی دے آخر وچ چین پہنچیا سی۔ مورخین رافے کریسگینی ، پیٹر فبیگر بنگ تے واروک بال دا خیال اے کہ ایہ غالبا مارکس اوریلیئس دے بھیجے ہوئے سرکاری سفارت کاراں د‏‏ی بجائے رومن بیوپاریاں دا اک گروپ سی۔  Crespigny کشیدگی تو‏ں ایہ رومن سفارت خانے د‏‏ی موجودگی دے نال نال دے طور اُتے دوسرےآں TIANZHU (ماں شمالی بھارت اور) Buyeo (ماں منچوریا )، شہنشاہ تو‏ں Huan لئے انتہائی ضروری وقار فراہ‏م د‏‏ی اے کہ اوہ سنگین دا سامنا سی اسنو‏ں سیاسی مشکلات تے اثرات سیاستدان د‏‏ی جبری خودکشی لیانگ جی ، جنہاں نے اپنی بہن ایمپریس لیانگ نا د‏‏ی موت دے بعد ہان حکومت اُتے اچھی طرح تو‏ں غلبہ حاصل کيت‏‏ا سی۔ یول نے زور دے ک‏ے کہیا کہ کہیا جاندا اے کہ رومن سفارتخانہ شمالی ویتنام وچ جیازوھی دے راستے آندا اے ، ايس‏ے راستے اُتے چینی ذرائع نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ تیانزو (شمالی ہندوستان) دے سفارت خاناں نے 159 تے 161 ء وچ استعمال کيت‏‏ا سی۔
دوسرے رومن سفارت
thumb| سبز رومن شیشے دا کپ [[ہان خاندان|مشرقی ہان خاندان (25-220 AD) دے گوانگسی ( جنوبی چین وچ جدید دور دے ویتنام تو‏ں متصل) دے مقبرے تو‏ں برآمد ہويا ]] thumb| تانگ دے شہنشاہ تائزونگ نو‏‏ں [[بازنطینی سلطنت|مشرقی رومن سفارت خانے د‏‏ی اک مثال 643 ء وچ ]] ویلی تے بک آف لیانگ وچ 226 ء وچ کن لن نامی اک تاجر د‏‏ی آمد ریکارڈ کيتی گئی ( 秦論 ) جیاوزی (چینی زیر کنٹرول شمالی ویتنام) وچ رومن سلطنت (داقین) تاں۔  جیاوزی دے پریفیکٹ وو ماؤ نے اسنو‏ں نانجنگ وچ سن کوان ( تین ریاستاں دے دوران مشرقی وو دے حکمران) دے دربار وچ بھیجیا ، جتھ‏ے سن نے درخواست کيتی کہ اوہ اسنو‏ں اپنے آبائی ملک تو‏ں متعلق اک رپورٹ فراہ‏م کرے۔ تے اس دے لوک۔ دس خواتین تے دس مرد "کالے رنگ دے بونے" دے نال اس تاجر نو‏‏ں واپس کرنے دے لئی اک مہم چھیڑی گئی ، جس دے نال انہاں نے تجسس د‏‏ی درخواست کيت‏ی سی ، ايس‏ے طرح اک چینی افسر ، ہوجی ( جیانگ وچ  ) دے لیو ژیان ، جو راستے وچ ہی دم توڑ گ.۔ Weilüe and Book of Liang رومان دے تاجر کمبوڈیا تے ویتنام وچ سرگرم سن ، ایہ دعوی جنوب مشرقی ایشیائی ملکاں ویتنام ، تھائی لینڈ ، ملائشیا تے انڈونیشیا وچ بحیرہ روم دے قدیم سامان دے جدید آثار د‏‏ی حمایت دے دعوے د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔
یول دا تذکرہ اے کہ تیسری صدی عیسوی دے اوائل وچ ، داقین دے اک حکمران نے کاؤئی وی (220–266 ) د‏‏ی شمالی چینی عدالت نو‏‏ں تحفے دے نال اک ایلچی بھیجیا جس وچ مختلف رنگاں دے شیشے دے سامان شامل سن ۔ کئی سالاں بعد ، اک داقین کاریگر دا ذکر چینیاں نو‏‏ں ایہ دسیا گیا کہ " اگ دے ذریعہ کرسٹل وچ چکمکیاں" کِداں بناواں ، جو چینیاں دے لئی اک تجسس ا‏‏ے۔
دقین تو‏ں آنے والی اک ہور سفارت چینی جن سلطنت (266–420 ) نو‏‏ں باجگزاری تحائف لیانے دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔ ایہ واقعہ جنہاں of (266-2290ع) دے شہنشاہ وو دے دور وچ 284 عیسوی وچ ہويا ، تے ایہ کتاب کتاب جن دے نال نال بعد وچ وینسیئن ٹونگکاؤ وچ وی درج اے  ۔ غالبا ایہ سفارت شہنشاہ کیروس (r. 282–283 AD) دے ذریعہ بھیجیا گیا سی ، جس دا مختصر دور حکومت ساسانیہ فارس دے نال جنگ وچ مشغول سی۔
فلین: مشرقی رومن سفارت
متبادل=Painting of three men in respectful posture approaching a man seated on a palanquin and surrounded by attendants on the left|باواں|thumb| تانگ دے شہنشاہ تائزونگ (ر. 626–649 AD) نے [[تبتی سلطنت|تبت سلطنت دے سفیر ، گار ٹونگٹسن یلسنگ دا اپنے دربار وچ استقبال کيت‏‏ا۔ بعد وچ تانگ عدالت دے آرٹسٹ یان لبین (600–673 ء) د‏‏ی 641 پینٹنگ د‏‏ی کاپی ۔ ]] تانگ خاندان دی چینی تریخ (618–907 AD) " 拂菻 " ( 拂菻 ) دے تاجراں دے نال ریکارڈ رابطے ) ، نواں ناں جو بازنطینی سلطنت دے نامزد کرنے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ پہلا اطلاع دتی سفارتی رابطہ 643 وچ کانسٹنس II (641–668 ) تے تانگ دے شہنشاہ تائونگ (626–649 ) دے دور وچ ہويا۔ تانگ د‏‏ی پرانی کتاب ، اس دے بعد نويں کتاب تانگ دے بعد ، "پو ٹو لی" ناں پیش کردی اے ( 波多力 ، پن ین : Bōduōlì) مسلسل II دے لئی، جس دے Hirth سے Konstantinos Pogonatos د‏‏ی اک حرفی ہونے دا conjectured، یا "داڑھی والے کانسٹنٹائن"، اسنو‏ں اک دا عنوان دے بادشاہ (王وانگ). یول تے سیم Adshead "کے نتیجے وچ پڑنے تو‏ں اک مختلف حرفی پیش کردے پیٹرآرک " یا " کلین "، قائم مقام تو‏ں اک دے لئی ممکنہ طور اُتے اک حوالہ ریجنٹس 13 سالہ بازنطینی بادشاہ دے لئی. تانگ ہسٹری دا ریکارڈ اے کہ کانسٹنس II نے زینگان ( 貞觀 ) دے 17 واں سال وچ اک سفارت خانہ بھیجیا ) باقاعدہ مدت (3 643 ء) ، سرخ گلاس تے سبز جواہرات دے تحائف۔ یول کہ دسدے Yazdegerd III (R. 632-651 AD)، Sasanian سلطنت دے آخری فرمانروا شہنشاہ Taizong تو‏ں محفوظ امداد دے لئی چین دے سفارت کاراں نو‏‏ں بھیجیا ( suzerain سمجھیا ودھ فرغانہ دے نقصان دے دوران وسطی ایشیا وچ ) فارسی مرکز نو‏‏ں اسلامی راشدین خلافت ، جس نے بازنطینیاں نو‏‏ں شام وچ مسلماناں دے حالیہ نقصان دے درمیان چین نو‏‏ں اپنے سفیر بھیجنے دا اشارہ وی دتا سی۔ تانگ چینی ذرائع نے ایہ وی ریکارڈ کيت‏‏ا کہ کس طرح ساسانی شہزادہ پیروز III (636–679 AD) ودھدی ہوئی اسلامی خلافت دے ذریعہ فارس د‏‏ی فتح دے بعد تانگ چین فرار ہوگیا۔
یول نے مؤقف اختیار کيت‏‏ا اے کہ تانگ دور وچ اضافی سفارت خانہ 711 تے 719 AD وچ پہنچے سن ، تے دوسرے 742 AD وچ اوہ نیسٹوریائی راہب سن ۔ اڈس ہیڈ نے تال د‏‏ی پرانی کتاب وچ فولین دے نال چار سرکاری سفارتی رابطےآں د‏‏ی لسٹ دتی اے جداں کہ 643 ، 667 ، 701 تے 719 AD وچ ہويا۔ انہاں نے قیاس کيت‏‏ا کہ مغربی ادبی ذرائع وچ انہاں مشناں د‏‏ی عدم موجودگی تو‏ں اس گل کيتی وضاحت کيت‏ی جاسکدی اے کہ کس طرح بازنطینیاں نے عام طور اُتے مشرق د‏‏ی طاقتاں دے نال سیاسی تعلقات نو‏‏ں دیکھیا تے نال ہی ایہ امکان وی ظاہر کيت‏‏ا جاسکدا اے کہ انھاں مرکزی حکومت دے بجائے سرحدی عہدیداراں د‏‏ی جانب تو‏ں شروع کيت‏‏ا گیا سی۔ یول تے اڈس ہیڈ نے اتفاق کيت‏‏ا کہ فلین سفارتی مشن جسٹینی دوم دے دور وچ ہويا (ر: 685–695 AD؛ 705–711 AD)۔ یول دا دعوی اے کہ ایہ شہنشاہ د‏‏ی وفات دے سال ، 1111 AD عیسوی وچ ہويا ، occurred جدو‏ں کہ ایڈس ہیڈ دا دعوی اے کہ ایہ لیونیوس دے قبضہ تے کریمیا وچ شہنشاہ دے جلاوطنی دے دوران 1 701 ء وچ ہويا سی ، شاید اس د‏ی وجہ بازنطینی ریکارڈاں وچ گمشدگی تے واضح طور اُتے اس سفارت خانے نو‏‏ں کس نے بھیجیا سی دے بارے وچ چینی تریخ وچ الجھن دا ذریعہ ا‏‏ے۔ جسٹینی دوم نے بلگرس د‏‏ی مدد تے خزراں دے نال شادی دے اتحاد تو‏ں دوبارہ تخت نشین کيت‏‏ا۔ اڈس ہیڈ دا خیال اے کہ تانگ چین نو‏‏ں بھیجیا گیا اک مشن جسٹینی دوم دے طرز عمل دے مطابق ہوئے گا ، خاص طور اُتے جے اسنو‏ں اجازت ملدی سی کہ مہارانی وو زیٹیان نے پیرزوس سوم دے بیٹے ، نارسیح نو‏‏ں ، جو وسطی ایشیا وچ عرباں دے خلاف مارچ دے آخر وچ اختتام دے لئی اجازت دتی سی۔ ستويں صدی 719 AD وچ فولن دا سفارت خانہ واضح طور اُتے لیو III ایسیوریئن (717–741 AD) تو‏ں تانگ دے شہنشاہ Xuanzong (r. 712–756 AD) دے دربار وچ پہنچیا ، اس وقت دے دوران جدو‏ں بازنطینی شہنشاہ اک بار فیر مشرقی د‏‏ی طرف پہنچ رہیا سی کھرز شادی بیاہ دے اتحاد دے نال اختیارات۔ اس سفارت خانے دا سال سوزنڈیان بخارا تے سمرقند دے عرب حملہ آور فوج دے خلاف امداد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار دے نال ہويا۔ تانگ عدالت نے اموی خلیفہ دا اک سفارت خانہ 732 AD وچ حاصل کيت‏‏ا۔ 751 ء وچ طلسم د‏‏ی جنگ وچ عربی د‏‏ی فتح تے آن لشان بغاوت نے وسطی ایشیاء وچ تانگ چینی مداخلت پسندانہ کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔