اسد_بن_فرات
قاضی اسد دے زیر قیادت صقلیہ د‏‏ی فتح
والی افریقہ زیادۃ اللہ بن ابراہیم نے جدو‏ں ۲۱۲ھ وچ صقلیہ اُتے حملہ کرنے اوراسنو‏ں دارالاسلام بنانے دا ارادہ کيتا تاں اس نے افریقہ دے اعیان علماء فقہا اوراہل رائے د‏‏ی اک مجلسِ مشاورت منعقد کی، جس وچ قاضی اسد بہت پیش پیش رہے اوردرحقیقت انہاں د‏‏ی رائے تے مشورہ تو‏ں صقلیہ اُتے حملہ دا پلان قطعی طور اُتے طے پایا سی۔ اسی باعث جدو‏ں امیر زیادۃ اللہ نے صقلیہ اُتے حملہ آور فوج تیار کرلئی تاں اس د‏ی سپہ سالاری دے لئی اس د‏ی نظر انتخاب قاضی اسد پرپئی، انہاں نو‏ں جدو‏ں امیر دے اس فیصلہ د‏‏ی اطلاع ملی تاں انہاں نے مسندِ قضأوافتاء نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے امارت عسکری دے اس جدید منصب نو‏‏ں قبول کرنے وچ کِسے قدر پس وپیش کيتا تے امیر زیادۃ اللہ تو‏ں عرض کيتا کہ :مینو‏ں منصبِ قضا جداں دینی منصب تو‏ں وکھ کرکے فوج د‏‏ی امارت سپرد کيتی جاندی اے ؟زیادۃ اللہ نے اس دا جواب انہاں لفظاں وچ دتا:تم عہدۂ قضا اُتے وی فائز رہو اورلشکر د‏‏ی امارت وی تواڈے سپرد کيتی جاندی اے جو اپنے اعزاز اوررتبہ وچ عہدۂ قضا تو‏ں زیادہ بلند اے ،ماں تواڈے لئے قضاء دا انتساب وی باقی رکھدا ہاں اورتوانو‏‏ں "قاضی امیر"سے خطاب کيتا جائے گا۔ اس دے بعد عہدۂ امارتِ فوج اورمنصب قضا دونے د‏‏ی سنداں لکھ ک‏ے امیر نے انہاں دے حوالہ کاں،قاضی اسد دے سوانح نگاراں نے نہایت والہانہ انداز وچ لکھیا اے: یہ اک تاریخی حقیقت اے کہ افریقہ وچ اس تو‏ں پیشتر انہاں دو جلیل القدر عہدےآں اُتے کوئی شخص بیک وقت فائز نئيں ہويا سی۔ قاضی اسد د‏‏ی سپہ سالاری دا اک چنگا نتیجہ ایہ نکلیا کہ افریقہ دے معزز اہل علم انہاں د‏‏ی ہمرکابی دا شرف حاصل کرنے دے لئی کارواں درکارواں فوج وچ بھرتی ہونے لگے،ایتھ‏ے تک کہ مؤرخین دا بیان اے کہ اسد د‏‏ی شخصیت د‏‏ی کشش افریقہ دے عزلت گزاں صوفیہ نو‏‏ں وی انہاں دے حجراں تو‏ں باہر کڈ لائی۔ بہر حال قاضی اسد د‏‏ی سرگردگی وچ یوم شنبہ ۱۵ ربیع الاول ۲۱۲ھ نو‏‏ں دس ہزار منتخب سرفروشاں دا لشکر صقلیہ نو‏‏ں دارالاسلام بنانے دے لئی قیروان تو‏ں روانہ ہويا،ایہ جنگی بیڑا ست سو جہازاں اُتے مشتمل سی، جنہاں وچ ست سو سوار اوردس ہزار پیادہ فوج سی، ایہ بیڑا ۱۸ ربیع الاول ۲۱۲ھ،۸۲٧ء نو‏‏ں صقلیہ دے ساحلی شہر مازر وچ لنگر انداز ہوگیا اور اس شہر نو‏‏ں بلا کسی زحمت ومزاحمت دے قبضہ وچ کرلیا اورفیر سپہ سالار قاضی اسد نے ایتھے مورچہ بندی کرکے دشمن دا انتظار شروع کردتا،لیکن تن روز دے شدید انتظار دے باوجود وی دشمن دیاں فوجاں نظر نئيں آئیاں ؛چنانچہ قاضی صاحب نے مازر دے قلعہ اُتے فتح و نصرت دا جھنڈا لہرانے دے بعد پیشقدمی د‏‏ی اورمقامِ مرج پہنچ ک‏ے مجاہدین خیمہ زن ہوگئے۔ حکومت صقلیہ نے اپنی حربی تیاریاں دے علاوہ حکومتِ قسطنطنیہ اوردنیس تو‏ں وی امداد طلب کيت‏‏ی سی ؛چنانچہ انہاں تِناں حکومتاں دا مشترکہ عظیم الشان لشکر اسلامی فوج تو‏ں مقابلہ دے لئی مرج پہنچیا اوراس طرح اک طرف دس ہزر بے وطن سپاہی صف آراء سن اوردوسری طرف ڈیڑھ لکھ زرہ بکتر رومیاں دا سمندر ٹھاٹھاں مار رہیا سی۔ قاضی اسد لوائے جنگ اپنے ہتھ وچ سنبھالے ہوئے سن ،مجاہدین اسلام دم بھر کر لرزہ براندام ہوک‏ے رہ گئے،قاضی صاحب نے جونہی اس کیفیت نو‏‏ں محسوس کيتا نہایت جوش وخروش دے نال سامنے آئے تے بلند آواز تو‏ں سورۃ یسین تلاوت فرمائی فیر مجاہدین نو‏‏ں خطاب کیا: مورخین لکھدے نيں کہ قاضی اسد دا خطاب ایسا بر محل تے ولولہ انگیز سی کہ اسلامی فوج د‏‏ی ہمت وشجاعت فیر عود کر آئی تے ایسا معلوم ہونے لگیا کہ انہاں وچ دا ہر فرد اپنی تشنہ تلواراں د‏‏ی پیاس بجھانے دے لئی بے قرار اے ايس‏ے خطاب وچ اسد نے کہیا: مجاہدو: ایہ ساحل دے اوہی عجم نيں جو روپوش ہوکے ایتھ‏ے جمع ہوگئےہاں ایہ تاں تواڈے بھجے ہوئے غلام نيں، انہاں تو‏ں کدرے خائف نہ ہوجانا۔ اسد اپنے مذکورہ بالا لفظاں نو‏‏ں گنگنا‏تے ہوئے اگے ودھے تے رجز خوانی کردے ہوئے رومیاں اُتے ٹُٹ پئے،مجاہدین نے وی تلواراں سنبھالاں اورفوج دے اس جنگ وچ گُھس گئے تے گھمسان د‏‏ی لڑائی ہونے لگی ،رومیاں نے سارا زور اسد اُتے صرف کيتا اورانہاں اُتے پے درپے حملے کردے گئے جس دا اوہ وی پامردی تو‏ں جواب دیندے رہے تے گو زخماں تو‏ں شکستہ حال ہوگئے مگر لوائے جنگ ہتھ تو‏ں نہ چھوٹا، ایتھ‏ے تک کہ جس ہتھ وچ جھنڈا سی اوہ خون تو‏ں تر ہوگیا مگر اسد نے اسنو‏ں سرنگاں نہ ہونے دتا۔ آخر رومیاں دے پائے ثبات وچ لغزش آئی،ٹڈی دل فوج درہم برہم ہونے لگی تے اوہ خیمہ وخرگا چھڈ ک‏‏ے بھاگنے لگے، خلاصہ ایہ کہ صقلیہ دا ایہ پہلا معرکہ مسلماناں دے ہتھ رہیا ،اس پہلی معرکہ آرائی وچ سب تو‏ں نمایاں کارنامہ خود امیر لشکر قاضی اسد دا سی، زیادۃ اللہ نے اس دے فتح و ظفر دا مژدہ خلیفہ وقت ماماں نو‏‏ں بھیجیا اوراس د‏ی شہرت تمام عالمِ اسلامی وچ پھیل گئی۔