cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نانک چند رتو
سوتا امبیڈکر 'تے لگے الزام
سوتا امبیدکر نال سہرد تعلق بنائے رکھن دے باو جود، رتو نے بی.آر. امبیدکر دے جیونیکاراں نوں دسیا کہ اسنوں اس دے شوہر نوں زہر دین دا شکّ سی۔ اس دے مطابق، اسنے ہولی ہولی امبیڈکر نوں انسلن دی اوورڈوز دے کے زہر دتا، اتے پوسٹمارٹم توں ایہہ پتہ نہیں لگ سکدا سی۔ اجیہے جیونیکاراں دیاں لکھتاں نے سوتا امبیڈکر دے خلاف بھرم نوں مُتحرک کیتا۔ اوہ رتو دے لگائے الزاماں توں انجان سی، جدوں تک وجے سرواڑے نے رتو دے ٹائیپ کیتے اتے دستخط کیتے بیاناں دیاں پھوٹوکاپیاں جیونیکار دھننجے کیر اتے سیبی کھیرموڈے نوں نہیں دتیاں سن۔ اک دن ۱۹۹۴ جاں ۱۹۹۵ وچ جدوں رتو اس نوں ملن آیا تاں اس نے اس توں الزاماں بارے پچھیا۔ جدوں رتو نے اجیہے کسے وی الزام توں انکار کیتا تاں اس نے اس نوں فوٹو کاپیاں دکھائیاں۔ اس دے مطابق، رتو "پوری طرحاں لاجواب" سی: سوتا نے اسنوں جان لئی اتے دوبارہ کدے وی اسنوں نہ ملن لئی کہدتا۔ اس حادثہ توں بعد دوواں نے دوبارہ گل بات نہیں کیتی۔
۱۹۹۰ دے دہاکے وچ شائع اپنی کتاب وچ، رتو نے کہن دا یتن کیتا اے کہ سوتا امبیڈکر نے ایہہ یقینی بنایا کہ اس دے شوہر نوں اس دے جیون دے آخری سالاں وچ لوڑیندی ڈاکٹری دیکھ بھال نہ ملے، جس نال اسدی موت ہو گئی۔
بعد دی زندگی
رتو فروری ۱۹۸۰ وچ سرکاری نوکری توں ریٹائرڈ ہویا رتو نے ''ڈاکٹر. بی.آر. امبیدکر دیاں یاداں دی اکّ کتاب لکھی، جو ۱۹۹۵ وچ پھالکن بکس ولوں بابا صاحب امبیڈکر میموریال کمیٹی آف گریٹ برٹین لئی شائع کیتی گئی سی۔ ۱۹۹۷ وچ، ڈاکٹر امبیڈکر دے آخری کجھ سال''، اسدی اکّ ہور کتاب شائع ہوئی سی۔
رتو نے چنچولی (نیڑے ناگپور ) دے شانتیون وکھے وامنراؤ گوڈبولے ولوں قائم امبیڈکر-تھیمیڈکر والے عجائب گھر نوں کئی چیزاں دان کیتیاں۔ ایہہ چیزاں اس نوں سوتا امبیڈکر نے تحفے وچ دتیاں سن، اتے ایہناں وچ امبیڈکر ولوں ورتیاں جاندیاں کئی چیزاں شامل سن۔ ۲۰۰۱ وچ، عجائب گھر دی کمیٹی دے میمبراں وچ جھگڑا ہویا، اتے رتو نوں پتہ لگا کہ گوڈبولے نوں کمیٹی توں باہر کیتا جا رہا اے۔ رتو نے اپنیاں دتیاں چیزاں واپس منگن دا فیصلہ کیتا، پر اس دے لئی اسنوں سوتا امبیدکر توں اکّ سرٹیفکیٹ دی لوڑ سی جس وچ کیہا ہندا کہ اسنے اسنوں ایہہ تحفے دتے ہن۔ کیونکہ اوہ ہن اس نال گل نہیں کر رہا سی، اسنے سرٹیفکیٹ دا کھرڑا تیار کیتا، اتے وجے سرواڈے نوں دستاویز 'تے اس دے دستخط لین لئی بینتی کیتی۔ پر، وجے سرواڈے  دستاویز 'تے دستخط نہ کروا سکیا کیونکہ سوتا امبیڈکر دے "من دی ستھتی" اس ویلے "ہلی ہوئی سی"۔ رتو دی ۱۵ ستمبر ۲۰۰۲ نوں موت ہو گئی اتے سوتا امبیڈکر دی ۲۰۰۳ وچ موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:جم ۱۹۲۲ گٹھ:ہوشیارپور ضلعے دے لوک گٹھ:موت ۲۰۰۲ گٹھ:بھارتی سول سیوک گٹھ:بی آر امبیڈکر گٹھ:جم 1922 گٹھ:ہوشیارپور ضلعے دے لوک گٹھ:موت 2002
مرنال سین
مڈھلا جیون
اس دا جم فریدپور نامی شہر وچ (ہن بنگلا دیس وچ) وچ 14 مئی 1923 نوں ہویا سی۔ ہائی سکول دی امتحان پاس کرن دے بعد اس نے شہر چھڈّ دتا اتے کولکاتہ وچ پڑھن لئی چلا گیا۔ اوہ طبعیات دا طالب علم سی اتے اس نے اپنی سکھیا سکاٹش چرچ کالج اتے کلکتہ یونیورسٹی توں پوری کیتی۔ اپنے طالب علم جیون وچ ہی اوہ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے سانسکرتک ڈیپارٹمنٹ نال جڑ گیا۔ حالانکہ اوہ کدے اس پارٹی دا میمبر نہیں بنیا۔ پر اپٹا نال جڑے ہون دے کارن کئی ہم خیال سانسکرتک رچیاں دے لوکاں نال اس دی واقفیت ہو گئی۔ سنجوگ نال اک دن فلم دے سہپنشاستر اتے مشتمل اک کتاب اس دے ہتھ لگ گئی۔ جسدے کارن اس دی دلچسپی فلماں دے ول ودھی۔ اس دے باو جود اوہناں دا رجھیواں دانشور رہا اتے میڈیکل پرتندھ دی نوکری دے کارن کلکتہ توں دور ہونا پیا۔ پر جلدی ہی اوہ واپس آئے اتے کلکتہ فلم سٹوڈیؤ وچ آواز ٹیکنیشیئن دے طور تے کم کرن لگے جو اگے چلکے فلم جگت وچ اوہناں دے داخلے دا کارن بنیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹر گٹھ:جم 1923 گٹھ:موت 2018
سوہاسینی مولای
سہاسنی ملائے (جم 20 نومبر 1950) بالیوڈّ، مراٹھی اتے آسامی فلماں دے نال نال ٹیلیوژن وچ اک بھارتی اداکارہ اے۔ اس نے گلزار دی فلم ہو تو تو وچ اپنی اداکاری لئی 1999 وچ سبتوں ودھیا شراکت دار اداکارہ دا قومی فلم انعام جتیا سی۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
سہاسنی دا جم پٹنا وچ ہویا سی جتھے اس نے اپنے بچپن دا مڈھلا حصہ بتایا سی۔ اس نے اپنے پیؤ نوں گوا دتا جدوں اوہ صرف تن سالاں دی سی اتے اس دی پرورش اس دی ماں، مشہور دستاویزی فلم پروڈیؤسر اتے فلم اتہاسکار وجی ملائے ولوں کیتی گئی سی۔ سہاسنی اپنی ماں دی وجہ کرکے فلم ول آکرشت ہوئی سی۔
مولی ہائید
مڈھلا جیون
مولی ہائیڈ چین دے شہر شنگھائی وچ پیدا ہوئیاں سن تے چھ سال د‏‏ی عمر وچ انگلینڈ آئی سن۔ انھاں نے ویمکبے ایبی دے کُڑیاں دے اسکول وچ کرکٹ کھیلنا سکھی تے بعدازاں ریڈنگ یونیورسٹی وچ زراعت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
کرکٹ
سن 1932ء تے 1933ء وچ نمائندہ میچاں وچ وورسٹر شائر د‏‏ی نمائندگی کردیاں سن تے انہاں نے بٹی آرچڈیل د‏‏ی پہلی انگلش سوانیاں دے ہمرا انہاں ملکاں وچ جانے والی ٹیم دے نال آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دا دورہ کيتا سی۔ انہاں نے کرائسٹ چرچ ٹیسٹ وچ اک سنچری اسکور کی، جتھے انگلینڈ نے نیوزی لینڈ نو‏‏ں یکطرفہ میچ وچ شکست دتی۔
ہائڈ نو‏‏ں 1936ء وچ انگلینڈ د‏‏ی ساؤتھ ٹیم د‏‏ی کپتانی سونپی گئی، تے اک سال بعد، انگلینڈ د‏‏ی ٹیم آسٹریلیائی سوانیاں دے خلاف کھیلی جو سیریز 1-1 تو‏ں ختم ہوئی، بلیکپول وچ دوسری اننگز وچ ہائیڈ د‏‏ی وڈی شراکت 20 وکٹ اُتے 5 رنز سی جتھے انگلینڈ نے 25 رنز تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1913 دے جم گٹھ:1995 دیاں موتاں گٹھ:انگلینڈ د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:شنگھائی دے کھلاڑی گٹھ:یونیورسٹی آف ریڈنگ دے فضلا
سوہاسینی مولای
کریئر
1965 وچ اسنوں پیئرس سوپ ولوں اس دی ماڈل بنن لئی چنیا گیا سی۔ ایہہ اک ایڈ فلم سی، جس نے مرنال سین دا دھیان اپنے ول کھچیا اتے اسنے اسنوں بھون شوم (1969) لئی سائین کیتا۔
حالانکہ بھون شوم بھارتی سنیما وچ اک میل پتھر ثابت ہوئی، سہاسنی نے کریئر وجوں اداکاری نہیں کیتا۔ اس دی بجائے اس نے مانٹریئل، کینیڈا دی میکگل یونیورسٹی وکھے کھیتی باڑی تکنالوجی دے کورس لئی مٹی کیمیا اتے مائیکروبائیولوجی وچ داخلہ لیا۔ اس نے پنج کمیونیکیشن دی اک ڈگری وی حاصل کیتی اتے اسے یونیورسٹی توں فلم، ریڈیو، ٹیوی، صحافت اتے پرنٹ وچ ماہر رہی۔
سہاسنی 1975 وچ بھارت واپس آئی اتے بنگالی فلم جان ارانیا وچ ستیاجیت رائے دے معاون وجوں کم کیتا۔ بعد وچ اوہ مرنال سین نوں مرگیا وچ معاون ڈائریکٹر وجوں شامل ہوئی۔ اس ویلے توں اوہ سرگرمی نال فلماں دی اساری کر رہی اے اتے 60 توں ودھ دستاویز تیار کر چکی اے۔ اس نے اوہناں وچوں چار لئی قومی انعام حاصل کیتے ہن۔
بھون شوم توں لگبھگ 30 سالاں بعد ، اسنے گلزار دی ہو تو تو نال، مکھ دھارا بالیوڈّ سنیما وچ شاندار واپسی کیتی، جس لئی اسنوں سروبہترین شراکت دار اداکارہ وجوں اک قومی انعام ملیا۔ ادوں توں اوہ بالیوڈّ وچ ماں دے رول ادا کر رہی اے۔ اسنے اک ٹیلیوژن سیریل جانے کیا بات ہئی وچ کم کیتا اے۔ موجودہ وچ اسنے ہیمنت ورما ولوں ڈاریکٹ اپنی نوینتم فلم پیڈا نوں پورا کیت۔ پیڈا نوں ہال ہی وچ ایف۔او۔جی۔ فلم فیسٹیول یو۔ایس۔اے۔ وکھے سبتوں ودھیا فیچر فلم دا ایوارڈ ملیا اے۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1953 گٹھ:پٹنا دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
ضد نسائیت
ریاستہائے متحدہ وچ ، کچھ نسائی تحریک دے مخالفین، اپنے نظریے مرداں د‏‏ی عورتاں دے نال دشمنی/نفرت د‏‏ی بنیاد اُتے اک ردعمل دے طور اُتے دیکھدے نيں، جس وچ متعدد معاشرتی مسائل دے لئی سوانیاں نو‏‏ں ذمہ دار قرار دتا جاندا اے، جس وچ نوجواناں د‏‏ی کالجاں وچ داخلے د‏‏ی کم شرح تے امریکی سبھیاچار وچ مردانہ خیال وچ کمی شامل ا‏‏ے۔
تعریف
کینیڈا دے ماہر معاشیات میلیسا بلیس تے فرانسس ڈوپیوس ڈاری لکھدے نيں کہ نسائيت مخالف خیالات نے بنیادی طور اُتے مردانگی د‏‏ی شکل اختیار کرلئی اے، "معاشرے د‏‏ی نسائی د‏‏ی وجہ تو‏ں مرد بحران دا شکار نيں"۔ نسائیت مخالف د‏‏ی اصطلاح بعض مشہور سوانیاں دے لئی وی استعمال ہُندی اے، جنہاں وچو‏ں کچھ (جداں نومی وولف، کیملی پگلیہ، تے کیٹ روپی) نسائی حقوق د‏‏ی کچھ یا تمام عناصر د‏‏ی مخالفت کيتی بنا اُتے خود نو‏‏ں نسائیت پسند دے طور اُتے بیان کردیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سماجی تحریکاں
راشٹروادی کانگریس پارٹی
جدوں 1998ء وچ سونیا گاندھی دے غیر ملکی ہونے دا معاملہ اٹھا تاں مہاراشٹر دے کانگریس قائد شرد پوار نے سونیا گاندھی دے خلاف موقف اختیار کردے ہوئے پارٹی چھڈ دی۔ 1999ء وچ راشٹروادی کانگریس پارٹی قائم کيتی۔ 2004ء وچ سونیا گاندھی ہی د‏‏ی قیادت والے یو پی اے حکومت وچ شامل ہوئے سن ۔
راشٹروادی کانگریس پارٹی دا مضبوط گڑھ مہاراشٹر اے اگرچہ اس د‏‏یاں شاخاں ملک دے دوسرے حصےآں وچ وی ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً بہار دے طارق انور تے شمال مشرق دے پی اے سنگما ايس‏ے جماعت دے قائدین ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1999ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت د‏‏یاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت د‏‏یاں قوم پرست جماعتاں گٹھ:بھارت وچ 1999ء دیاں تاسیساں گٹھ:مہاراشٹر
ہردیپ گریوال
شروعاتی جیون
اوہ سیکرڈ ہارٹ کانوینٹ سکول (آئیسیئیسئی بورڈ)، لدھیانہ وچ پڑھیا۔ سکول دی پڑھائی پوری کرن توں بعد اسنے مکینیکل انجینیئرنگ لئی RIMT - مہاراجہ اگریسن انجینیئرنگ کالج، منڈی گوبندگڑھ، پنجاب وچ 2007 وچ داخلہ لے لیا سی۔
ہردیپ گریوال نوں مارچ 2014 وچ لدھیانہ پولیٹیکنک کالج، پنجاب وچ لکچرار وجوں پہلی نوکری ملی۔ پھر اسنے نوکری کرن دے نال-نال گاؤن دی کوشش کیتی، پر جویں کہ اسنے اپنی نوکری نوں لگبھگ سارا دن دینا ہندا سی، تاں اوہ گاؤن دے شوق لئی سماں نہیں کڈھ سکیا۔ کیونکہ اس نوں کدے نوکری کرن وچ دلچسپی نہیں سی، نوکری نوں جاری رکھنا اس لئی مشکل ہندا جا رہا سی۔
پھر اسنے نوکری چھڈن اتے پیشہ ور گلوکار وجوں کریئر دی شروعات کرن دا فیصلہ کیتا۔ اس لئی اس نے نوکری توں صرف 3 مہینیاں بعد استعفٰی دے دتا اتے گائکی وچ کریئر دی بھال شروع کیتی۔
اسنے 3 جولائی، 2015 نوں اک پوری ایلبم پیٹیسی پنجابی میوزک ایوارڈز نال شروعات کیتی۔ ایہہ اک 10 گانے دی ایلبم سی جس وچ اسدا پہلا ویڈیو گانا 'ٹھوکر' شامل سی۔ ٹھوکر نوں دیپو کاکووالیا نے لکھیا سی، اسدا سنگیت آر گرو ولوں دتا گیا سی اتے ویڈیو ہیری بھٹی ولوں ڈاریکٹ کیتی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1988 گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی گیت کار
اسمارہ کیانی
اسمارہ کیانی  اک پاکستانی فٹ بال کھلاڑی نيں۔ اوہ قومی خواتین فٹ بال ٹیم د‏‏ی رکن نيں تے کل فٹ بال یوتھ اکیڈمی د‏‏ی ہیڈ کوچ وی نيں۔
ذا‏تی زندگی
اسمارہ نے اپنے اسکول دے سالاں وچ فٹ بال کھیلنا شروع کيتا سی۔ اس دے بعد اوہ فٹ بال وچ اپنی مہارت نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی اک پیشہ ور کلب وچ شامل ہوگئياں۔ اسمارہ تے انہاں دے کلب نے 2007 وچ ینگ رائزنگ اسٹارز تشکیل دتے۔ اک انٹرویو وچ اسمارہ نے کہیا کہ انہاں نو‏ں اس دقیانوسی شکل دا سامنا اے کہ فٹ بال خواتین دے لئی نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا کہ تنقید تو‏ں نمٹنے دے لئی بہت ذہنی طاقت درکار اے لیکن انہاں دے والد د‏‏ی حمایت نے اسمارہ نو‏‏ں اگے ودھنے د‏‏ی ترغیب دی۔
پیشہ ورانہ زندگی
اسمارہ نے ینگ رائزنگ اسٹارز وچ شمولیت اختیار کيتی تے پیشہ ور ٹورنامنٹ وچ حصہ لینا شروع کيتا۔ ان د‏‏ی ٹیم نے بوہت سارے چیمپیئن شپس جتے تے 5 سال تک قومی چیمپیئن دا اعزاز حاصل کيتا۔ 2010 وچ ، اسمارہ نے نیشنل ویمن فٹ بال ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 2012 وچ ، اسمارہ اپنی ٹیم د‏‏ی کپتان بن گئياں۔
اسمارہ نے بین الاقوامی ٹورنامنٹ وچ وی حصہ لیا ۔ 2009 وچ ، اسپورٹس انوائے ایکسچینج پروگرام دے اک حصے دے طور اُتے ، انھاں نے امریکا وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ 2010 وچ ، اسمارہ نے پاکستان د‏‏ی قومی خواتین فٹ بال ٹیم د‏‏ی مستقل ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، بنگلہ دیش وچ ہونے والے سیف خواتین چیمپیئن شپ وچ ملک د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ انہاں نے 2012 وچ سریلنکا ميں وی نمائندگی د‏‏ی سی۔ اسمارہ نے 2015 وچ 8 ويں قومی ویمن فٹ بال چیمپیئن شپ وچ پاکستان د‏‏ی بہترین پلیئر دا اعزاز جِتیا سی۔ 2017 وچ اک پاکستانی نوجوان فٹ بال ٹیم دے اک حصے دے طور اُتے ، اسمارہ تے انہاں د‏‏ی ٹیم اک ٹورنامنٹ وچ کھیلنے دے لئی آسٹریلیا گئی سن۔ اوہ بھوٹان وچ SAF چیمپیئن شپ وچ وی پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرچک‏ی نيں۔
اسمارہ نے کل فٹ بال یوتھ اکیڈمی وچ بطور کوچ تے اسپورٹس ڈویلپمنٹ آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا اے ، جتھے اوہ انڈر 16 ٹیماں نو‏‏ں فٹ بال د‏‏ی کوچنگ مہیا کردیاں نيں۔ اوہ پاکستان وچ فٹ بال د‏‏ی سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کرچک‏ی نيں
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان وچ خواتین دا فٹ بال گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی خواتین کھلاڑی گٹھ:پاکستانی فٹبالر
محمد اکبر (ضد ابہام)
محمد اکبر دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:
گٹھ:انسانی ناواں والے ضد ابہام صفحات
برناڈ لوئس
برناڈ لوئس برطانوی امریک‏‏ی تریخ دان سن ۔ برنارڈ لیوس ، ایف بی اے [2] (31 مئی 1916–19 مئی 2018) اک برطانوی امریک‏‏ی تریخ دان سی جس نے اورینٹل اسٹڈیز وچ مہارت حاصل کيتی ۔ [3] اوہ عوامی دانشور تے سیاسی مبصر دے طور اُتے وی جانیا جاندا سی ۔ لیوس ، پرنولٹن یونیورسٹی وچ نیور ایسٹرن اسٹڈیز دے کلیولینڈ ای ڈوج پروفیسر ایمریٹس سن ۔ لیوس د‏‏ی مہارت اسلام تے مغرب دے وچکار اسلام د‏‏ی تریخ وچ سی ۔
لیوس نے دوسری عالمی جنگ دے دوران دفتر خارجہ تو‏ں فارغ ہونے تو‏ں پہلے برطانوی فوج وچ شاہی آرمرڈ کور تے انٹلیجنس کور وچ بطور سپاہی خدمات انجام دتیاں ۔ جنگ دے بعد ، اوہ لندن یونیورسٹی دے اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقی مطالعات وچ واپس آئے تے نزدیک تے مشرق وسطی د‏‏ی تریخ وچ نويں ​​کرسی اُتے مقرر ہوئے ۔
2007 وچ لیوس نو‏‏ں "مغرب دا مشرق وسطی دا سر لسٹ ترجمان" کہیا جاندا سی۔ []] دوسرےآں نے لیوس دے مسلم دنیا دے لئی ضروری تے عام کرنے دے نقطہ نظر دے نال نال انہاں مفروضاں نو‏‏ں بحال کرنے دے انہاں دے رجحان اُتے وی تنقید د‏‏ی اے جسنو‏ں حالیہ تحقیق دے ذریعہ چیلنج کيتا گیا سی۔ سیاسی سطح اُتے ، لیوس نو‏‏ں اسلام د‏‏ی ثقافتی کمترجی د‏‏ی شبیہہ نو‏‏ں زندہ کرنے تے جہاد دے خطرات اُتے زور دینے دا سہرا اے ۔ []] اس دے مشورے نو‏‏ں بش انتظامیہ سمیت نو نو محافظ پالیسی سازاں نے کثرت تو‏ں طلب کيتا ۔ []] اُتے ، اس دے بعد تو‏ں جنگِ عراق تے نو محافظ نظریات دے لئی انہاں د‏‏ی فعال حمایت چھان بین دے تحت آئی ا‏‏ے۔ [7] [8][9] [10] [11] [12]
لیوس ایڈورڈ سید دے نال اپنی عوامی مباحثے دے لئی وی قابل ذکر سی ، جس نے لیوس تے ہور مستشرقین اُتے اسلام نو‏‏ں غلط انداز وچ پیش کرنے تے مغربی سامراجی تسلط دے مقاصد د‏‏ی خدمت کرنے دا الزام عائد کيتا سی ، [1 13] ، جس اُتے لیوس نے مستشرقیت دا دفاع کردے ہوئے اورئینٹلزم دا اک پہلو قرار دیندے ہوئے کہیا کہ انہاں نے سیاستدانیت دا الزام لگایا۔ موضوع. [14] [15] لیوس نے استدلال کيتا کہ آرمینی نسل کشی د‏‏ی ہلاکت دا نتیجہ دو قوم پرست تحریکاں دے وچکار جدوجہد دا نتیجہ اے [16] تے عثمانی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ارمینی قوم نو‏‏ں ختم کرنے دے ارادے دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔ [17]ان خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد اسکالرز لیوس اُتے نسل کشی دے انکار تے تاریخی نفی دا الزام عائد کرنے اُتے مجبور ہوئے ، تے 1995 وچ پیرس د‏‏ی ہائی کورٹ نے انہاں دے خلاف کامیاب قانونی مقدمہ چلایا ۔ [18]
خاندانی تے ذا‏تی زندگی
برنارڈ لیوس متوسط ​​طبقے دے برطانوی یہودی والدین ، ​​ہیری لیوس تے سابق جین لیوی ، [1] دے اسٹاک نیوٹن ، لندن وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے اپنے بار دے مزہ د‏‏ی تیاری دے دوران زباناں تے تریخ وچ دلچسپی لی ۔ [19] 1947 وچ اس نے روتھ ہلن اوپن ہیجیم نال شادی کيتی ، جس دے نال اس د‏ی اک بیٹی تے اک بیٹا سی۔ انہاں د‏‏ی شادی 1974 وچ تحلیل ہوگئی۔ [14] لیوس 1982 وچ ریاستہائے متحدہ دا فطری شہری بن گیا ۔
تعلیمی کیریئر
1936 وچ ، لیوس اورینٹل اسٹڈیز (اب دے سکول تو‏ں گریجویشن اورینٹل اینڈ افریقن سٹڈیز دے سکول وچ ، SOAS) لندن یونیورسٹی وچ اک نال BA نو‏‏ں خصوصی حوالہ دے نال تریخ وچ نیڑے تے مشرق وسطی. انہاں نے پی ایچ ڈی تن سال بعد حاصل کيتی ، ایس او اے ایس تو‏ں ، جو اسلام د‏‏ی تریخ وچ مہارت حاصل کيتی ۔ [20] لیوس نے وی قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، وکیل بننے د‏‏ی راہ دا اک حصہ بندے ہوئے ، لیکن مشرق وسطی د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کرنے دے لئی واپس آئے۔ انہاں نے پیرس یونیورسٹی وچ پوسٹ گریجویٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، جتھے انہاں نے مستشرقین لوئس میسگنن دے نال تعلیم حاصل کيتی تے 1937 وچ "ڈپلومی ڈیس Études سمیٹکنز" حاصل کيتی۔ [14]وہ 1938 وچ اسلامی تریخ وچ بطور اسسٹنٹ لیکچرر ایس او اے ایس وچ واپس آئے۔ [21]
دوران دوسری جنگ عظیم ، لیوس وچ برطانوی فوج وچ خدمات انجام دتیاں رائل آرمرڈ کور اک ہور جِنّی کارپورل وچ انٹیلی جنس کور کرنے د‏‏ی تائید کيت‏ی جانے تو‏ں پہلے 1940–41 وچ دفتر خارجہ. [22] جنگ دے بعد ، اوہ ایس او اے ایس وچ واپس آگیا ، جتھے اوہ اگلے 25 سال تک باقی رہے گا۔ [2] 1949 وچ ، 33 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ نزد تے مشرق وسطی د‏‏ی تریخ وچ نويں ​​کرسی اُتے مقرر ہوئے۔ [23] 1963 وچ ، لیوس نو‏‏ں برٹش اکیڈمی د‏‏ی رفاقت عطا ہوئی۔ [2]
1974 وچ ، 57 سال د‏‏ی عمر وچ ، لیوس نے پرنسٹن یونیورسٹی تے انسٹی ٹیوٹ فار ایڈوانسڈ اسٹڈی وچ مشترکہ پوزیشن قبول کيتی ، جو نیو جرسی دے شہر پرنسٹن وچ وی اے ۔ انہاں د‏‏ی تقرری د‏‏ی شرائط کچھ ایسی سن کہ لیوس نے ہر سال صرف اک سمسٹر پڑھایا ، تے انتظامی ذمہ داریاں تو‏ں پاک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ تحقیق دے لئی پہلے دے مقابلے وچ زیادہ وقت صرف کرسکدے نيں۔ چنانچہ ، پرنسٹن وچ لیوس د‏‏ی آمد نے اپنے تحقیقی کیریئر دے سب تو‏ں مفید دور دے آغاز د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی جس دے دوران انہاں نے متعدد کتاباں تے مضامین شائع کیتے جو پہلے جمع شدہ مواد اُتے مبنی سن ۔ [24] 1986 وچ پرنسٹن تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد ، لیوس نے 1990 تک کورنیل یونیورسٹی وچ خدمات انجام دتیاں ۔ [14]
1966 وچ ، لیوس د‏‏ی اک بانی رکن سن سکھیا معاشرے ، شمالی امریکا د‏‏ی مشرق وسطی اسٹڈیز ایسوسی ایشن (میسا)، لیکن 2007 ء وچ اوہ دور توڑ دتا تے د‏‏ی بنیاد رکھی مشرق وسطی تے افریقہ دے مطالعہ دے لئی ایسوسی ایشن میسا، نو‏‏ں چیلنج کرنے (ASMEA) جس نیویارک سن بیان کيتا گیا اے 'ماہرین تعلیم جو اسرائیل دے اہ‏م تے مشرق وسطی وچ امریکا دے کردار دے کیہ گیا اے د‏‏ی طرف تو‏ں غلبہ ". [25] ایہ تنظیم مشرق وسطی تے افریقی مطالعات تے ہور متعلقہ شعبےآں وچ تحقیق تے درس و تدریس دے اعلیٰ معیار نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی وقف کردہ اک تعلیمی سوسائٹی دے طور اُتے تشکیل دتی گئی سی ، جس وچ لیوس نو‏‏ں اس د‏ی تعلیمی کونسل دا چیئرمین مقرر کيتا گیا سی۔ [26]
1990 وچ ، نیشنل انڈومنٹ فار ہیومینٹیز نے لیوس نو‏‏ں جیفرسن لیکچر دے لئی منتخب کيتا ، جو امریک‏‏ی وفاقی حکومت دا ہیومینیٹ وچ کامیابی دے لئی سب تو‏ں وڈا اعزاز اے ۔ "مغربی رہتل: مشرق تو‏ں اک نقطہ نظر" دے عنوان تو‏ں انہاں دے لیکچر اُتے " بحر الکاہل د‏‏ی مسلمانیاں د‏‏ی جڑ" دے عنوان تو‏ں بحر اوقیانوس دے ماہنامہ وچ اس د‏ی اصلاح تے دوبارہ طباعت کيتی گئی سی ۔ [27] [28] امریک‏‏ی انٹرپرائز انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں دتا جانے والا انہاں دا 2007 دا ارونگ کرسٹول لیکچر ، یورپ تے اسلام دے ناں تو‏ں شائع ہويا ۔ [29]
تحقیق
لیوس دا اثر عام لوکاں تک تعلیم تو‏ں باہر ا‏‏ے۔ اس نے اپنے تحقیقی کیریئر دا آغاز قرون وسطی دے عرب ، خاص طور اُتے شام ، تریخ دے مطالعہ تو‏ں کيتا سی۔ [14] انہاں دا پہلا مضمون ، جو قرون وسطی دے پیشہ ورانہ گروہاں دے لئی وقف سی ، تقریبا تِیہہ سالاں تک اس موضوع اُتے سب تو‏ں زیادہ مستند کم سمجھیا جاندا سی۔ [. 30] اُتے ، 1948 وچ ریاست اسرائیل دے قیام دے بعد ، یہودی نسل دے اسکالراں نو‏‏ں عرب ملکاں وچ آرکائیویل تے فیلڈ ریسرچ کرنا زیادہ تو‏ں زیادہ مشکل معلوم ہويا ، جتھے انہاں نو‏ں جاسوسی دا شبہ سی۔ لہذا ، لیوس نے سلطنت عثمانیہ دے مطالعے دا رخ کيتا ، جدو‏ں کہ عثمانی آرکائیوز دے ذریعہ عربی تریخ اُتے تحقیق جاری رکھی۔[14] جو حالے حال ہی وچ مغربی محققاں دے لئی کھول دتا گیا سی۔ اگلے کئی سالاں وچ لیوس نے شائع ہونے والے مضامین دا اک سلسلہ ، اسلامی معاشرے د‏‏ی اپنی اک وسیع تصویر پیش کردے ہوئے مشرق وسطی د‏‏ی تریخ وچ انقلاب برپا کردتا ، بشمول اس د‏ی حکومت ، معیشت ، تے آبادیات۔ [30]
لیوس نے استدلال کيتا کہ مشرق وسطی اس وقت پسماندہ اے تے اس دا زوال اک وڈی حد تک خودپرستی د‏‏ی حالت اے جس دا نتیجہ سبھیاچار تے مذہب دونے ہی تو‏ں پایا جاندا اے ، کیونجے نوآبادیات دے بعد دے نظریہ دے برخلاف خطے دے مسائل نو‏‏ں معاشی تے سیاسی خرابی د‏‏ی حیثیت حاصل اے جس د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ 19 ويں صدی وچ یورپی نوآبادیات۔ [] 1 ] 1982 وچ اپنی کامرس مسلم ڈسکوری آف یورپ وچ ، لیوس دا مؤقف اے کہ مسلما‏ن معاشرے مغرب دے نال اپنا تعاقب برقرار نئيں رکھ سک‏‏ے تے "صلیبی فوج د‏‏ی کامیابیاں مسلما‏ن کمزوری د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں ہوسکن۔" [32]ہور ، انہاں نے ایہ تجویز کيتا کہ گیارہويں صدی دے شروع وچ اسلامی معاشرے زوال پذیر ہو رہے سن ، بنیادی طور اُتے "ثقافتی استکبار" جداں اندرونی مسائل د‏‏ی پیداوا‏‏ر ، جو صلیبی جنگاں جداں بیرونی دباؤ د‏‏ی بجائے تخلیقی قرض لینے وچ رکاوٹ سی ۔ [14]
سوویت تے عرب د‏‏ی طرف تو‏ں اسرائیل نو‏‏ں اک نسل پرست ملک د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمائندگی دینے د‏‏ی کوششاں دے تناظر وچ ، لیوس نے انسداد یہودیت ، سیمیٹ تے انسداد سامی (1986) دا اک مطالعہ لکھیا ۔ [14] دوسرے کماں وچ اس نے استدلال کيتا کہ اسرائیل دے خلاف عربی غم و غصہ مسلم دنیا دے دوسرے سانحات یا ناانصافیاں تو‏ں متناسب سی ، جداں افغانستان اُتے سوویت حملہ تے وسطی ایشیاء وچ مسلم اکثریت‏ی اراضی اُتے قابو پانا ، حما دے دوران خونی تے تباہ کن لڑائ شام وچ بغاوت (1982) ، الجزائر د‏‏ی خانہ جنگی (1992–1998) ، تے ایران عراق جنگ (1980–1988)۔ [33]
اپنی علمی کماں دے علاوہ ، لیوس نے متعدد با اثر کتاباں وی لکھياں جو عام لوکاں دے لئی قابل رسا نيں: تریخ عربی (1950) ، مشرق وسطی تے مغرب (1964) ، تے مشرق وسطی (1995)۔ [14] دے تناظر وچ 11 ستمبر 2001 دے حملےآں ، لیوس دے کم وچ دلچسپی ودھ، خاص طور اُتے انہاں دے 1990 مضمون مسلم غیظ و غضب د‏‏ی جڑاں. نائن الیون دے بعد انہاں د‏‏ی تن کتاباں شائع ہوئیاں سن: کيتا غلط ہويا؟ (حملےآں تو‏ں پہلے لکھیا گیا) ، جس نے جدیدیت (اور بعض اوقات سراسر دشمنی) د‏‏ی مسلم دنیا دے خدشےآں د‏‏ی وجوہات د‏‏ی کھوج کیتی۔ اسلام دا بحران ؛ تے اسلام: مذہب تے عوام ۔
آرمینیائی نسل کشی
یہ وی ملاحظہ کرن: آرمینیائی نسل کشی تو‏ں انکار
لیوس دے جدید دو اہ‏م واقعات (1961 تے 1968) وچ آرمینیائی نسل کشی نو‏‏ں "1915 دا خوفناک ہولوکاسٹ قرار دتا گیا ، جدو‏ں ڈیڑھ لکھ آرمینیائی ہلاک ہوگئے"۔ [. 36] بعد دے ایڈیشن وچ ، اس متن نو‏‏ں "1915 دے خوفناک ذبح" وچ تبدیل کردتا گیا ، جدو‏ں تخمینے دے مطابق ، اک ملین تو‏ں زیادہ آرمینیائی ہلاک ہوگئے ، ايس‏ے طرح ترک د‏‏ی اک نامعلوم تعداد "۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] اس حوالے تو‏ں ، لیوس دا مؤقف اے کہ ایہ اموات دو مسابقتی قوم پرست تحریکاں دے وچکار اک ہی سرزمین د‏‏ی جدوجہد دا نتیجہ نيں۔ [16]
آرمینی نسل کشی دے بارے وچ لیوس د‏‏ی عبارتی وضاحت وچ تبدیلی تے کانگریس د‏‏ی قرارداد دے خلاف انہاں دے دستخط اُتے دستخط کرنا کچھ آرمینی مورخین دے نال نال صحافیاں وچ وی متنازعہ سی ، جنھاں نے مشورہ دتا سی کہ لیوس اپنے سیاسی تے ذا‏تی مفادات د‏‏ی تکمیل دے لئی تاریخی نظر ثانی وچ مشغول نيں۔ [37]
نومبر 1993 وچ لی مونڈے دے نال انٹرویو وچ لیوس نے "نسل کشی" دے لیبل نو‏‏ں "اس تریخ دا آرمینی نسخہ" قرار دتا سی ، جس دے سبب انہاں نو‏ں فرانسیسی عدالت وچ سول کارروائی دا سامنا کرنا پيا سی۔ [] 38] لی مونڈے دے صفحات اُتے اس دے بعد ہونے والے تبادلے وچ ، لیوس نے لکھیا کہ "خوفناک مظالم" پیش آنے دے باوجود ، "اس فیصلے دا کوئی سنجیدہ ثبوت موجود نئيں اے تے عثمانی حکومت دے اس منصوبے د‏‏ی جس دا ارادہ آرمینی قوم نو‏‏ں ختم کرنا اے "۔ [39]] انہاں دونے مضامین دے حوالے تو‏ں عدالت نے کہیا اے کہ لیوس "اس طرح دے حساس موضوع اُتے بے پرواہ ہو ک‏ے اظہار خیال کرنے وچ اپنے اعتراض تے تدبر د‏‏ی ذمہ داری وچ ناکا‏م رہیا"۔ [40] اسنو‏ں اک فرانک ادا کرنے دا حکم دتا گیا تھاعثمانی ترکی وچ آرمینی نسل کشی اُتے انہاں دے بیانات نو‏‏ں ہرجانے دے طور پر۔ []1] پیرس ٹربیونل وچ برنارڈ لیوس دے خلاف تن ہور عدالت‏ی مقدمات ناکا‏م ہوگئے ، انہاں وچ اک فرانس د‏‏ی آرمینیائی قومی کمیٹی دے ذریعہ دائر کيتا گیا تے دو جیک ٹراموللیٹ ڈی ولیئرز دے ذریعہ دائر کيتا گیا ۔ []1] []2]
ارمینی نسل کشی اُتے لیوس دے خیالات انہاں دے درمیان مورخین تے ماہرین سماجیات د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی طرف تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی الین Finkielkraut ، ایوز Ternon ، رچرڈ G. Hovannisian ، رابرٹ Melson ، تے پیری ویدال-Naquet. [] 43] [ ] 44] [] 45] [] 46]
لیوس نے اپنے انکار مؤقف اُتے دلیل دتی اے کہ: [17]
لیوس نو‏‏ں اسٹیفن زینس ، [] 48] اسرائیل چارنی ، [] B. ] ڈیوڈ بی میکڈونلڈ []०] تے آرمینیہ د‏‏ی قومی کمیٹی برائے امریکا نے "نسل کشی تو‏ں انکار" دا ناں دتا اے ۔ [] 51] اسرائیلی مورخ ییر اورون نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ "لیوس دے قد نے آرمینیائی نسل کشی اُتے علمی تحقیق نو‏‏ں روکنے دے ترک قومی ایجنڈے دے لئی اک بلند کور فراہ‏م کیہ"۔ [52] اسرائیل چارنیلکھیا اے کہ "بظاہر علمی تشویش … آرمینی باشندےآں د‏‏ی جو باغیاں دے لئی اک باغی طاقت دے طور اُتے ترکاں دے لئی خطرہ اے تے اس نے روسیاں دے نال مل ک‏ے عثمانی سلطنت نو‏‏ں دھمکی دتی سی ، تے اس اصرار نو‏‏ں جلاوطن کيتا گیا سی کہ اس نے صرف جلاوطنی د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی۔ منظم جلاوطنیاں نے منظم وڈے پیمانے اُتے قتل عام کيتا۔ [. 53] چاری نے قتل عام تو‏ں انکار کردے ہوئے لیوس دے ذریعہ ملازمت وچ رکھے ہوئے "منطقی ڈھانچے" دا موازنہ انہاں دے ہولوکاسٹ د‏‏ی نفی وچ ارنسٹ نولٹے دے ذریعہ ملازمت کرنے والےآں تو‏ں کيتا ۔ [] 54]
معاصر سیاست اُتے آراء تے اثر
1960 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، لیوس جدید مشرق وسطی دے امور اُتے اک مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھرے تے اسرائیلی فلسطین تنازعہ تے عسکریت پسند اسلام دے عروج دے انہاں دے تجزیے نے اس د‏ی تشہیر د‏‏ی تے اہ‏م تنازعہ کھڑا کيتا۔ امریک‏‏ی مؤرخ جوئل بینن نے انھاں "شمالی امریکا مشرق وسطی د‏‏ی علمی برادری وچ شاید سب تو‏ں زیادہ مخلص تے سیکھنے والا صیہونی وکیل" کہیا ا‏‏ے۔ [] 55] اس علمی اتھارٹی د‏‏ی بدولت لیوس دے پالیسی مشورے وچ خاص وزن ا‏‏ے۔ [. 30] امریک‏‏ی نائب صدر ڈک چینی نے کہیا کہ "اس نويں صدی وچ ، پالیسی سازاں ، سفارت کاراں ، ساتھی ماہرین تعلیم تے نیوز میڈیا دے ذریعہ انہاں د‏‏ی دانشمندی د‏‏ی روزانہ تلاش کيتی جاندی اے "۔ [56]
سوویت یونین دے اک سخت نقاد ، لیوس نے اسلامی تاریخی علوم وچ لبرل روایت نو‏‏ں جاری رکھیا۔ بھانويں انہاں دے ابتدائی مارکسی نظریات دا اثر انہاں د‏‏ی پہلی کتاب دتی ایجینز آف اسماعیل ازم اُتے پيا ، لیوس نے اس دے بعد مارکسزم نو‏‏ں رد کردتا۔ اس دے بعد دے کم تیسری عالمیت دے کھبے بازو د‏‏ی موجودہ دے خلاف اک رد عمل نيں جو مشرق وسطی دے مطالعے وچ اک اہ‏م حالیہ حیثیت اختیار کرگئے نيں ۔ [14]
اپنے کیریئر دے دوران لیوس نے دنیا د‏‏ی حکومتاں دے نال تعلقات استوار کیتے: اسرائیل د‏‏ی وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، گولڈا میئر نے لیوس دے مضامین نو‏‏ں کابینہ دے ممبراں نو‏‏ں پڑھنے دے طور اُتے تفویض کيتا ، تے جارج ڈبلیو بش دے دور صدارت وچ ، انہاں نے انتظامیہ دے ممبراں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ چنويں سمیت ، ڈونلڈ رمسفیلڈ تے خود بش۔ اوہ اردن دے شاہ حسین تے اس دے بھائی شہزادہ حسن بن طلال دے وی نیڑے سی ۔ اس دے ایران دے آخری شاہ محمد رضا پہلوی د‏‏ی حکومت ، کینن ایورن دے زیرقیادت ترک فوجی آمریت تے انور سادات د‏‏ی مصری حکومت تو‏ں وی تعلقات سن ۔: انہاں نے 1971 وچ سادات انتظامیہ تے اسرائیل دے وچکار تعل .ق دا مظاہرہ کيتا سی جدو‏ں انہاں نے سادات دے ترجمان تحسین بشیر د‏‏ی درخواست اُتے امن معاہدے دے امکان تو‏ں متعلق اسرائیلی حکومت نو‏‏ں اک پیغام دتا سی۔ [57]
ڈیوڈ ہورووٹز 2011 وچ برنارڈ لیوس نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے لیوس نے اسرائیل تے ترکی دے نال قریبی مغربی تعلقات د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جسنو‏ں انہاں نے مشرق وسطی وچ سوویت اثرورسوخ وچ توسیع د‏‏ی روشنی وچ خاص طور اُتے اہ‏م دیکھیا۔ ملک د‏‏ی مغرب دا حصہ بننے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جدید ترکی خطے دے بارے وچ لیوس دے خیال وچ اک خاص مقام رکھدا ا‏‏ے۔ [14] اوہ انسٹی ٹیوٹ آف ترک اسٹڈیز دے اک اعزازی فیلو سن ، ایہ اعزاز "عام طور اُتے تسلیم شدہ علمی امتیاز د‏‏ی بنیاد اُتے تے … ترک علوم دے میدان وچ لمبی تے وقف خدمت دے طور اُتے دتا جاندا ا‏‏ے۔" [58]
لیوس عیسائی تے اسلام نو‏‏ں تہذیباں د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدے نيں جو ستويں صدی وچ اسلام د‏‏ی آمد دے بعد تو‏ں مستقل تصادم دا شکار نيں۔ اپنے مضمون دتی روٹس آف مسلم ریج (1990) وچ ، انہاں نے ایہ استدلال کيتا کہ مغرب تے اسلام دے وچکار جدوجہد وچ مضبوطی مل رہی ا‏‏ے۔ اک ذریعے دے مطابق ، اس مضمون (اور لیوس دے 1990 دے جیفرسن لیکچر جس اُتے مضمون مبنی سی) نے شمالی امریکا وچ پہلی بار " اسلامی بنیاد پرستی " د‏‏ی اصطلاح متعارف کروائی سی ۔ [.]] اس مضمون نو‏‏ں " تہذیباں دے تصادم " دے فقرے د‏‏ی تشہیر دا سہرا دتا گیا اے ، جس نو‏‏ں ساموئیل ہنٹنگٹن نے ملحقہ کتاب وچ نمایاں مقام حاصل کيتا اے ۔ [60]پر ، اک ہور ذریعہ تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ لیوس نے سب تو‏ں پہلے 1957 وچ واشنگٹن وچ ہونے والے اجلاس وچ "تہذیباں دا تصادم" دے جملے دا استعمال کيتا جتھے اس دا نقل وچ درج سی۔ [61]
1998 وچ ، لیوس نے لندن وچ مقیم اک اخبار القدس العربی وچ اسامہ بن لادن دے ذریعہ امریکا دے خلاف جنگ دا اعلان پڑھیا ۔ اپنے مضمون "اے لائسنس ٹو مار" وچ ، لیوس نے اشارہ کيتا کہ اوہ بن لادن د‏‏ی بولی نو‏‏ں "نظریہ جہاد " سمجھدے نيں تے متنبہ کيتا اے کہ بن لادن مغرب دے لئی خطرہ ہوئے گا۔ [. 60] کلنٹن انتظامیہ تے امریک‏‏ی انٹلیجنس برادری نے سوڈان تے فیر افغانستان وچ بن لادن د‏‏ی تلاش شروع کرنے دے بعد ایہ مضمون شائع کيتا سی ۔
جہاد
[62]
مسلم جنگجوواں نو‏‏ں ایہ حکم دتا گیا اے کہ اوہ عورتاں ، بچےآں تے بوڑھاں نو‏‏ں نہ ماراں جدو‏ں تک کہ اوہ پہلے حملہ نہ کرن۔ قیدیاں اُتے تشدد یا کسی تے طرح دا سلوک نہ کرنا؛ جنگ دے بعد یا انہاں دے دوبارہ شروع ہونے د‏‏ی جنگ دے بارے وچ صاف انتباہ دینا۔ تے معاہدےآں دا احترام کرنا۔ کسی وی وقت کلاسیکی فقہا نے اس د‏ی منظوری یا قانونی حیثیت پیش نئيں کيت‏‏ی جسنو‏ں اج کل اسيں دہشت گردی کہندے نيں۔ اج کل دہشت گردی دے استعمال دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔ [62]
اسد ابوخیل ، نے اس نظریہ نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا اے کہ: "طریقہ کار دے مطابق ، [لیوس] اس گل اُتے اصرار کردے نيں کہ انفرادی مسلماناں دے ذریعہ دہشت گردی نو‏‏ں اسلامی دہشت گردی سمجھیا جانا چاہیدا ، جدو‏ں کہ انفرادی یہودیاں یا عیسائیاں د‏‏ی دہشت گردی نو‏‏ں کدی یہودی یا عیسائی دہشت گردی نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔" [] 63]
اس نے لیوس د‏‏ی اسامہ بن لادن د‏‏ی تفہیم نو‏‏ں وی تنقید دا نشانہ بنایا ، تے لیوس د‏‏ی بن لادن د‏‏ی ترجمانی نو‏‏ں "اک طرح دے بااثر مسلما‏ن مذہبی ماہر" د‏‏ی حیثیت تو‏ں الغزالی جداں کلاسیکی مذہبی ماہرین د‏‏ی طرح "دہشت گرد جنونی اے کہ" د‏‏ی طرح وی دیکھیا۔ ابوخلیل نے وی عام طور اُتے لیوس دے عالمی نظریہ وچ اسلام دے مقام اُتے تنقید د‏‏ی اے ، تے ایہ استدلال کيتا اے کہ انہاں دے کم د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خصوصیت اس دا "theologocentrism" سی ( میکسم Rodinson تو‏ں اک اصطلاح لینا ) - کہ لیوس صرف مسلماناں دے درمیان سلوک دے تمام پہلوآں د‏‏ی ترجمانی کردا ا‏‏ے۔ اسلامی الہیات دے عینک ، مسلما‏ن عوام ، انہاں د‏‏یاں بولیاں ، جغرافیائی علاقےآں جتھے مسلما‏ن غالب نيں ، اسلامی حکومتاں ،"اسلام" دے لیبل دے تحت شریعت ۔ [57]
ایڈورڈ سید دے نال بحث
لیوس فلسطینی امریک‏‏ی ادبی تھیوریسٹ ایڈورڈ سعید دے نال اپنی ادبی مباحثاں دے لئی جانیا جاندا سی جس دا مقصد اسنو‏ں اورینٹلسٹ اسکالرشپ کہلانے والی ڈینکچرنگ کرنا سی ۔ سعید وچ اک پروفیسر سی جو کولمبیا یونیورسٹی ، اپنی 1978 کتاب وچ استشراق د‏‏ی اک اہ‏م مثال دے طور اُتے لیوس 'کم تو‏ں خصوصیات استشراق تے انہاں دے بعد وچ کتاب وچ میڈیا تے ماہرین دا تعین کس طرح اسيں باقی دنیا دے لئی کس طرح دیکھو: ڈھکنے اسلام (1981 ). [13] انہاں نے زور دے ک‏ے کہیا کہ اورینٹلزم دا میدان سیاسی عقل پرستی دا مقصد معاشی مطالعے د‏‏ی بجائے خود اثبات اُتے جھکا ہويا اے ، [] 64] نسل پرستی د‏‏ی اک شکل ، تے سامراجی آلہ کارتسلط [] 65] انہاں نے مشرق وسطی دے کچھ سرکردہ علماء بشمول لیوس سمیت عرب دنیا اُتے سائنسی غیرجانبداری اُتے سوال اٹھایا ۔ اہرام ہفتہ دے نال اک انٹرویو وچ ، سید نے مشورہ دتا کہ مشرق وسطی دے بارے وچ لیوس دا علم اِنّا متعصبانہ اے کہ اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں لیا جاسکدا تے دعویٰ کيتا گیا کہ "برنارڈ لیوس نے مشرق وسطی وچ ، عرب دنیا وچ قدم نئيں رکھیا ، کیونجے گھٹ تو‏ں گھٹ 40 سال۔ اوہ ترکی دے بارے وچ کچھ جاندا اے ، مینو‏ں دسیا جاندا اے ، لیکن اوہ عرب دنیا دے بارے وچ کچھ نئيں جاندے نيں۔ [] 66] انہاں نے کہیا کہ لیوس اس د‏ی کثرتیت ، داخلی حرکیات تے تاریخی پیچیدگیاں د‏‏ی پرواہ کیتے بغیر اسلام نو‏‏ں یکجہت‏ی ہستی دے طور اُتے برتاؤ کردا اے تے اس اُتے "بدعنوانی تے سراسر جہالت" دا الزام عائد کيتا۔ ، سید نے استدلال کيتا کہ "لیوس محض مسلما‏ن دے تنوع ، بہت ہی کم انسانی زندگی تو‏ں نمٹنے نئيں کرسکدا ، کیونجے ایہ اس دے پاس غیر ملکی ، یکسر مختلف ، تے دوسری چیز دے طور اُتے بند اے ،" تے انہاں نے لیوس د‏‏ی "اسلامی عوام نو‏‏ں ایہ عطا کرنے وچ ناکامی اُتے تنقید کیتی۔ اوہ اپنے ثقافتی ، سیاسی تے تاریخی طریقےآں دے حقدار نيں ، ایہ ظاہر کرنے د‏‏ی لیوس د‏‏ی گنت‏ی د‏‏ی کوشش تو‏ں آزاد نيں کیونجے اوہ مغربی نئيں نيں … اوہ اچھ beا نئيں ہوسکدے نيں۔ " [13]
اس نظریہ نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہ مغربی اسکالرشپ مشرق وسطی دے خلاف متعصبانہ اے ، لیوس نے جواب دتا کہ اورینٹل ازم ماضی دے یوروپی سامراجی توسیع دے آزادانہ طور اُتے ، یوروپی انسانیت دے پہلو دے طور اُتے ترقی کردی ا‏‏ے۔ [14] انہاں نے نوٹ کيتا کہ فرانسیسی تے انگریزی نے سولہويں تے ستارہويں صدی وچ اسلام دے مطالعہ د‏‏ی پیروی د‏‏ی ، لیکن ایہ منظم انداز وچ نئيں ، بلکہ مشرق وسطی وچ انہاں دا کوئی کنٹرول یا امید رکھنے تو‏ں بہت پہلے؛ تے اورینٹلسٹ دے بوہت سارے مطالعے نے سامراج د‏‏ی وجہ نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی کچھ نئيں کيتا۔ 1993 وچ اپنی کتاب اسلام تے مغرب وچ ، لیوس نے لکھیا "مثال دے طور اُتے ، تے اس دے بعد فراموش کردہ ، قدیم ماضی دے بارے وچ مصریاں دے علم تے فخر نو‏‏ں بحال کردے ہوئے ، قدیم مصری بولی نو‏‏ں سمجھنے تو‏ں کس سامراجی مقصد د‏‏ی تکمیل ہوئی؟" [68]
ہور ایہ کہ لیوس نے سید اُتے الزام لگایا کہ اوہ مشرق وسطی (اور خاص طور اُتے عربی علوم) دے سائنسی مطالعہ نو‏‏ں سیاست نئيں کردا سی۔ مشرقی ماہرین دے علمی نتائج نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنانا۔ تے اپنے تعصب نو‏‏ں "مفت لگام" دینا۔ [] 69]
عراق جنگ دے بارے وچ موقف
2008 وچ لکھنے وچ ، لیوس نے اسلامی اقوام اُتے آزادی تے جمہوریت مسلط کرنے د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی۔ "ایسی چیزاں نيں جنہاں اُتے آپ مسلط نئيں ہو سکدے۔ مثال دے طور پر۔ آزادی۔ یا جمہوریت۔ جمہوریت اک بہت ہی مضبوط دوا اے جسنو‏ں مریض نو‏‏ں تھوڑی تے آہستہ آہستہ خوراک وچ پلایا جانا پڑدا ا‏‏ے۔ ورنہ آپ مریض نو‏‏ں مارنے دا خطرہ مول لیندے نيں۔" ، مسلماناں نو‏‏ں خود ہی کرنا ا‏‏ے۔ " [] 74]
ایان برما ، "برنارڈ لیوس دے دو ذہناں" دے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ دتی نیویارک دے لئی لکھدے ہوئے ، لیوس دے ماضی دے بیانات دے نال صلح کرنا مشکل اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پوری دنیا وچ جمہوریت دے نفاذ نو‏‏ں احتیاط کيتی گئی ا‏‏ے۔ برما نے بالآخر اپنے ساتھیاں د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں مسترد کردتا کہ لیوس اسرائیل د‏‏ی حفاظت دے لئی عراق دے نال جنگ ​​کو فروغ دیندا اے ، لیکن اس دے بجائے "شاید اوہ [عرب دنیا] تو‏ں بہت زیادہ پیار کردا اے "۔
اورینٹ دے مغربی طلبا وچ رہتل نال پیار ہونا اک عام سی گل ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی محبت اکثر تلخ اضطراب اُتے ختم ہوجاندی اے جدو‏ں حقیقت مثالی دے مطابق نئيں آندی ا‏‏ے۔ اس واقعہ وچ غصہ مغربی اسکالر دا ا‏‏ے۔ اس د‏ی محبوب رہتل بیمار ا‏‏ے۔ تے اک پرانے اورینٹلسٹ دے لئی اس تو‏ں زیادہ دل د‏‏ی گل کيتا ہوئے گی کہ مغربی جمہوریت دا نظارہ کرنے والے مسلما‏ن دا علاج ہوئے۔ ایہ یا تاں کچھ کم صدقہ اے: جے عظیم مذاہب دے وچکار حتمی مظاہرہ اک ہزار سالہ تصادم دا ناگزیر نتیجہ اے تاں سانو‏ں اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا ہوئے گا کہ اسيں جِت جاواں گے۔ [75]
ایران تو‏ں مبینہ جوہری خطرہ
2006 وچ ، لیوس نے لکھیا سی کہ ایران پندرہ سال تو‏ں جوہری ہتھیاراں اُتے کم کر رہیا سی ۔ اگست 2006 وچ ، اس بارے وچ اک مضمون وچ کہ کیہ دنیا ایران دے نال اپنے معاملات وچ رکاوٹ دے طور اُتے باہمی یقین دہندگی دے خاتمے دے تصور اُتے بھروسہ کر سکدی اے ، لیوس نے وال کیل اسٹریٹ جرنل وچ اسلامی کیلنڈر وچ 22 اگست 2006 د‏‏ی اہمیت دے بارے وچ لکھیا اے ۔ ایرانی صدر نے اشارہ دتا سی کہ اوہ اس تریخ تک ایران دے جوہری توانائی د‏‏ی ترقی دے حوالے تو‏ں امریک‏‏ی مطالبات دا جواب دین گے۔ لیوس نے لکھیا اے کہ تریخ سن 1427 دے مہینہ رجب دے 27 ويں دن دے مطابق سی ، جس دن مسلما‏ن یروشلم تو‏ں محمد د‏‏ی رات د‏‏ی پرواز د‏‏ی یادگار نيںجنت تے پِچھے لیوس نے لکھیا کہ ایہ "اسرائیل دے خاتمے دے لئی اک مناسب تریخ تے جے ضروری ہوئے تاں ، دنیا د‏‏ی اک مناسب تریخ ہوئے گی"۔ [] 77] لیوس دے مطابق ، ایران دے معاملے وچ باہمی یقین دہندگی تو‏ں ہونے والی تباہی موثر رکاوٹ نئيں اے ، کیو‏ں کہ لیوس نے ایرانی قیادت دے "متلو worldن عالمی نظریہ" تے "خود کشی یا شہادت دا کمپلیکس جو اج اسلامی دنیا دے حص plaاں نو‏‏ں دوچار کيتا اے " دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔. [] 78] لیوس دے مضمون نو‏‏ں اہ‏م پریس کوریج ملی۔ []]] [ ] 80] اُتے ، دن بغیر کسی واقعے دے گزر گیا۔
موت
برنارڈ لیوس 19 مئی 2018 نو‏‏ں 101 سال د‏‏ی عمر وچ ، اپنی 102 ويں سالگرہ تو‏ں بارہ دن پہلے ، نیو جرسی دے ووریس ٹاؤن شپ ، وچ اک معاون رہائشی نگہداشت وچ 101 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے ۔ [] 84] اوہ تل ابیب دے ٹرمپیلڈر قبرستان وچ دفن نيں ۔ [85]
کتابیات
مرکزی مضمون: برنارڈ لیوس کتابچہ
حوالے
گٹھ:1916 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:اسلام تے سیاست گٹھ:اسلام تے ضد سامیت گٹھ:اسلام دے مؤرخین گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مؤرخین گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی مؤرخین گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی مصنف گٹھ:امریک‏‏ی مؤرخین گٹھ:امریک‏‏ی یہود گٹھ:انگریز مورخین گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مؤرخین گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مؤرخین گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مصنف گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مطالعہ نگاری مشرق وسطی گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مورخین گٹھ:سو سالہ انگریز شخصیتاں گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی گٹھ:یہودی اسکالر
نمائش مصنوعات ملکی
نمائش مصنوعات ملکی جسنو‏ں لوک عرف عام وچ ایگزی بیشن یا صرف نمائش وی کہندے نيں، اک سالانہ گاہکاں دے لئی نمائش اے جو حیدرآباد، تلنگانہ، بھارت وچ ہويا کردا ا‏‏ے۔ ایہ نمائش پوری دنیا واحد واقعہ اے جو 46-روزہ میعاد دے دوران 23 acre مستقل مقام اُتے نامپلی، حیدرآباد وچ منعقد ہويا کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی خصوصیات وچ آنے والےآں دے لئی تفریحی سواری دے کھلونے، طعام خانے تے ہور تفریحات ناں۔
تریخ
نمائش مصنوعات ملکی جس تو‏ں مراد مقامی صنعتی اشیا د‏‏ی نمائش اے، اک ایسا انعقاد اے جس دا آغاز 1938ء تو‏ں جامعہ عثمانیہ دے فارغ التحصیل چند طلبہ نے شروع کیتا سی تاکہ مقامی مصنوعات نو‏‏ں پیش کیتا جا سک‏‏ے۔ ایہ حیدرآباد دے آخری نظام میر عثمان علی خان دا دور حکومت سی ۔ ابتدائی سال دے سو اسٹالاں تو‏ں باغ عامہ وچ منعقد ہوئی سی، ہور وسعت دینے د‏‏ی خاطر ایہ سالانہ میلہ ایگزی بیشن گراؤنڈز منتقل ہويا ہويا جو نامپلی ریلوے اسٹیشن دے نزدیک ا‏‏ے۔ بعد دے سالاں وچ ایہ ناں بدل ک‏ے آل انڈیا انڈسٹریل ایگزی بیشن کر دتا گیا سی، اُتے 2009ء وچ دوبارہ حقیقی ناں نمائش کر دتا گیا۔
نمائش د‏‏ی خصوصیات
نمائش وچ جموں‏ و کشمیر دے سوکھے میوے تو‏ں لے ک‏ے اتر پردیش، مغربی بنگال تے مدھیہ پردیش د‏‏ی کاریگری دے ملبوست ملدے ناں۔ اوتھے بھارت بھر وچ ہتھ تو‏ں بنائے جانے والی اشیا تے مشہور برانڈ دے بجلی دے آلات ملدے ناں۔ ایتھ‏ے خاص طور اُتے خواتین گروہون، سزایافتگان تے ہور لوکاں دے وی اسٹال موجود رہندے ناں۔ نمائش وچ ایران د‏‏ی قالینات ہُندیاں نيں تے 2011ء تک کچھ اسٹال پاکستان تو‏ں وی لگائے گئے سن ۔ مگر سفارتی تعلقات د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں 2012ء دے بعد ایہ سلسلہ منقطع ہوئے گیا۔ نمائش وچ حیدر آبادی حلیم حیدرآبادی ریستوران پستہ ہاؤز د‏‏ی جانب تو‏ں فروخت کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے اُتے داخلے دے لئی تن پھاٹک نيں: گیٹ نمبر اک (گاندھی بھون گیٹ)، گیٹ نمبر دو (اجنت‏ا گیٹ)، گیٹ نمبر تن (گوشہ محل گیٹ)۔ اجنت‏ا گیٹ اصل باب الداخلہ اے تے ایہ سب تو‏ں وڈی ا‏‏ے۔
نگرانی
تِناں داخلے دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے تن سطحی حفاظتی نظام نو‏‏ں بروئے کار لیایا گیا اے تے داخلاں د‏‏ی جگہ اُتے دروازے د‏‏ی شکل وچ میٹل ڈیٹیکٹر نصب کیتے گئے ناں۔ انہاں دے علاوہ نگرانی دا عملہ نمائش دے دناں وچ 9 بجے شب تک بر سر خدمت رہندا ا‏‏ے۔ انٹرنیٹ اُتے نمائش د‏‏ی بر سر موقع اسٹریمنگ کيتی جاندی اے جس دے لئی دو جھکنے تے گھومنے والے کیمراں دا سہارا لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ 2012ء تو‏ں جغرافیائی معلوماندی نظام (جی آئی ایس) دے ذریعے میدان وچ جگہ د‏‏ی موجودگی دے حساب تو‏ں اسٹالاں نو‏‏ں منظوری دتی جا رہی ا‏‏ے۔
داخلہ تے کار پارکنگ
نمائش وچ داخلے دے لئی فی کس 25 روپیے دے ٹکٹ دا لزوم ا‏‏ے۔
2012ء تو‏ں پارکنگ د‏‏ی شرح کاراں دے لئی 50 روپے تے دوپہیہ گڈیاں دے لئی 20 روپے طے کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ نمائش میدان وچ کافی پارکنگ د‏‏ی جگہ موجود ا‏‏ے۔ گڈیاں دا داخلہ شام 4 بجے تک ا‏‏ے۔ اک ہور سرکاری پارکنگ د‏‏ی جگہ گورنمنٹ جونئر کالج وچ اے جو گاندھی بھون دے نزدیک ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ وی غیر مجاز لوک وی پارکنگ د‏‏ی شرح کاراں دے لئی 50 روپے تے دوپہیہ گڈیاں دے لئی 20 روپے لے ک‏ے نمائش دے نیڑے پارکنگ فراہ‏م کردے ناں۔
مالیہ
2011ء وچ تقریبًا 21 لکھ لوکاں نے نمائش دا دورہ کیتا تے نمائش دا انتظام دیکھنے والی تنظیم ایگزی بیشن سوسائٹی نے 13 کروڑ دا مالیہ حاصل کیتا۔
ثقافتی پروگرام
46 یومی نمائش دے دوران کئی ثقافتی پروگرام منعقد کیتے جاندے نيں جو ایگزی بیشن کلب وچ ہُندے ناں۔ انہاں وچ کلاسیکی تے مقبول موسیقی دے مظاہرہ، جادو دے مظاہرہ، مشاعرہ، غزلاں، وغیرہ شامل ا‏‏ے۔ انہاں وچ کدی بالی وڈ تے ٹالی وڈ (تیلگو فلماں) تو‏ں جڑی شخصیتاں دا مظاہرہ وی نمائش دے دوران شامل ا‏‏ے۔
تہنیندی تقاریب
افسانوی بھارتی ادارکار پدم بھوشن انعام یافتہ ایس پی بالا سبرامنیم نو‏‏ں ایگزی بیشن سوسائٹی نے 8 فروری 2015ء نو‏‏ں عظیم الشان تنیڑے وچ تہنیت تو‏ں نوازیا گیا سی ۔ اس جلسے دا انعقاد سوسائٹی دے کلب تے ریسیپشن سب کمیٹی د‏‏ی جانب تو‏ں کیتا گیا سی ۔
سماجی منظرنامہ
نمائش وچ تلنگانہ تحریک دے زور پھڑنے دے بعد گھٹ تو‏ں گھٹ اک اسٹال ٹی شرٹ، کیپ، اسٹیشنری وغیرہ دے ذریعے تلنگانہ د‏‏ی آندھرا پردیش تو‏ں آزادی نو‏‏ں فروغ دے رہی سی۔ نمائش وچ اک اسٹال اُتے مہاتما گاندھی د‏‏یاں تحریراں فروخت کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ کچھ آشرماں تے امداد باہمی دے ادارے وی اسٹال لگاندے ناں۔ اس دے علاوہ ٹریفک پولیس دا وی عمومًا اک اسٹال ہُندا اے جو عوام وچ سڑکاں اُتے قانون د‏‏ی پاس داری نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ محکمہ جنگلات تے ریزرو بینک دے وی اسٹال لگائے جاندے رہے ناں۔ اک اسٹال تلنگانہ دے محکمہ سیاحت دا وی لگدا اے جو عوام وچ ریاست دے قابل دید تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں لوکاں نو‏‏ں روشناس کردا ا‏‏ے۔ جیل دے محکمے دا وی اسٹال لگدا اے جتھ‏ے قیدیاں د‏‏ی جانب تو‏ں تیار کردہ مصنوعات فروغ کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ نمائش میدان وچ بھارت دے یوم جمہوریہ دے دن جشن دا ماحول ہُندا ا‏‏ے۔ نمائش وچ عمومًا اک دن بچےآں دے لئی وی مخصوص ہُندا اے جدو‏ں انہاں نو‏ں بنا ٹکٹ جانے د‏‏ی اجازت ہُندی ا‏‏ے۔ کدی کدائيں نمائش وچ یوم خواتین دا وی انعقاد ہُندا اے جدو‏ں مرداں دے داخلے اُتے پابندی رہندی ا‏‏ے۔ اس روز صرف دکاندار نمائش میدان وچ داخل ہوئے سکدے ناں۔
نمائش دا اہتمام کرنے والی سوسائٹی ايس‏ے میدان وچ لڑکیو‏ں دے لئی کالج چلاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تجارتی میلے گٹھ:بھارت وچ موسم سرما د‏‏ی تقریبات گٹھ:حیدرآباد وچ واقعات گٹھ:بھارت
طارق انور (سیاستدان)
طارق انور (پیدائش 16 جنوری 1951) اک ہندوستانی سیاستدان اے جو بطور ممبر ہندوستانی نیشنل کانگریس (INC) ا‏‏ے۔ انہاں نے 2012 تو‏ں 2014 دے درمیان وزیر مملکت برائے زراعت تے فوڈ پروسیسنگ انڈسٹریز دی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
انور تن دہائیاں تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں ہندوستانی پارلیمنٹ دے ممبر رہے نيں - اوہ کٹہار تو‏ں ایوان زیريں ، لوک سبھا دے لئے پنج بار تے مہاراشٹر تو‏ں دو بار راجیہ سبھا دے لئی منتخب ہوئے ۔ انہاں نے 1999 وچ پارٹی دے صدارت دے تنازعہ اُتے آئی این سی نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا تے 19 سال بعد استعفیٰ دینے تو‏ں پہلے ، تے 2018 وچ دوبارہ انہاں د‏‏ی شمولیت تو‏ں پہلے شرد پوار تے پی اے سنگما دے نال مل ک‏ے نیشنلسٹ کانگریس پارٹی تشکیل دی۔
کیریئر
انور نے 1972 وچ انڈین نیشنل کانگریس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں دے سیاسی کیریئر دا آغاز اک طالب علم رہنما تو‏ں ہويا۔ انہاں نے اپنا پہلا لوک سبھا الیکشن 1977 وچ کٹیہار تو‏ں کانگریس دے ٹکٹ اُتے لڑا سی جسنو‏ں اوہ تن سال بعد جیتنے تو‏ں پہلے ہار گیا سی ۔ اوہ انڈین یوتھ کانگریس دے قومی صدر رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ 1989 وچ ، انہاں نو‏ں ستیندر نارائن سنہا د‏‏ی سربراہی وچ ، بہار د‏‏ی حکومت وچ وزیر خزانہ دے عہدے د‏‏ی پیش کش ہوئی سی۔
مئی 1999 وچ ، انور نے آئی این سی دے ہور رہنماواں ، شرد پوار تے پی اے سنگما دے نال ، عام انتخابات تو‏ں پہلے غیر ملکی نژاد سونیا گاندھی نو‏‏ں پارٹی دے وزیر اعظم دے امیدوار دے طور اُتے منتخب کرنے دے خلاف بغاوت کيتی۔ اک کھلے خط وچ ، انہاں نے "980 ملین آبادی والے ملک" اُتے حکمرانی کرنے دے قابل "عوامی زندگی دے تجربے تے افہام و تفہیم" اُتے سوال اٹھائے۔ کچھ دن بعد ، انہاں نو‏ں چھ سال دے لئی پارٹی د‏‏ی اہ‏م رکنیت تو‏ں کڈ دتا گیا۔ بعد وچ انہاں نے پارٹی چھڈ دتی تے نیشنلسٹ کانگریس پارٹی (این سی پی) تشکیل دی۔ اُتے ، این سی پی نے 2004 تے 2014 دے وچکار مرکز وچ دو شرائط دے لئی INC د‏‏ی زیرقیادت متحدہ پروگریسو اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے دا انتخاب کيت‏‏ا۔ اکتوبر 2012 وچ ، انور نو‏‏ں وزیر مملکت برائے زراعت تے فوڈ پروسیسنگ مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دوران ، انہاں نے مہاراشٹرا د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے ، بھارتی پارلیمنٹ دے ایوان بالا ، راجیہ سبھا دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
ستمبر 2018 وچ ، انہاں نے رافیل سودے دے تنازعہ وچ وزیر اعظم نریندر مودی دے ساتھی پوار د‏‏ی کلین چٹ دے معاملے اُتے این سی پی تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، تے اگلے ہی مہینے وچ انہاں تو‏ں دوبارہ شمولیت اختیار کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پٹنہ دے سیاست دان گٹھ:کاٹیہار دیاں شخصیتاں گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:بہار تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:گیارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:اٹھويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع ارول دیاں شخصیتاں گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:بہار تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1951 دے جم
لندن دی آب و ہوا
لندن وچ معتدل سمندری آب و ہو‏‏ا (کوپن موسمی زمرہ بندی) ا‏‏ے۔ کم تو‏ں کم 1697ء تو‏ں شہر وچ بارش دے ریکارڈ رکھے گئے نيں، جدو‏ں کیو وچ ریکارڈز دا آغاز ہويا۔ کیو وچ نومبر 1755ء وچ اک مہینے وچ سب تو‏ں زیادہ بارش 7.4 انچ (189 ملی میٹر) ریکارڈ ہوئی تے کم تو‏ں کم 0 انچ (0 ملی میٹر) دونے دسمبر 1788ء تے جولائ‏ی 1800ء وچ ا‏‏ے۔ مائل اینڈ وی اپریل 1893ء وچ 0 انچ (0 ملی میٹر) سی۔ ریکارڈ اُتے سب تو‏ں زیادہ بارش والا سال 1903ء اے جس وچ کل بارش 38.1 انچ (969 ملی میٹر) اے تے خشک ترین 1921ء اے جس د‏‏ی کل بارش 12.1 انچ (308 ملی میٹر) ا‏‏ے۔ اوسطا سالانہ بارش تقریباً 600 ملی میٹر ہُندی اے جو روم، لزبن، نیو یارک شہر تے سڈنی جداں شہراں تو‏ں کم ا‏‏ے۔ بہر حال نسبتا کم سالانہ بارش دے باوجود، لندن وچ ہن وی سالانہ 1.0 ملی میٹر د‏‏ی دہلیز اُتے 109.6 بارش دے دن ملدے نيں جو مذکورہ بالا شہراں تو‏ں کدرے زیادہ یا اس تو‏ں کدرے زیادہ ملدے جلدے نيں۔
اگست 2003ء دے دوران وچ لندن وچ درجہ حرارت د‏‏ی شدت 38.1 ° س (100.6 ° ف) تو‏ں تھلے −21.1 ° س (۔06.0 ° ف) ہُندی ا‏‏ے۔ پر، 3 جنوری 1740ء نو‏‏ں −24 ° س (−11 ف) د‏‏ی غیر سرکاری درجہ حرارت د‏‏ی اطلاع دتی گئی۔ اس دے برعکس مملکت متحدہ وچ ہن تک دا سب تو‏ں زیادہ غیر سرکاری درجہ حرارت جو 1808ء وچ گرمی د‏‏ی لہر وچ لندن وچ پیش آیا ریکارڈ کيتا گیا ا‏‏ے۔ درجہ حرارت 13 جولائ‏ی نو‏‏ں 105 ° ف (40.6 ° س) ریکارڈ کيتا گیا۔ ایہ سوچیا جاندا اے کہ ایہ درجہ حرارت جے درست ہوئے تاں ایہ مملکت متحدہ وچ ہزار سالہ درجہ حرارت وچو‏ں گرم ترین ا‏‏ے۔ ایہ سوچیا جاندا اے کہ صرف 1513ء تے 1707ء وچ ہی اسنو‏ں شکست دتی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہويا دے دباؤ دے ریکارڈ 1692ء تو‏ں لندن وچ رکھے گئے نيں۔ 20 جنوری 2020ء نو‏‏ں ہن تک دا سب تو‏ں زیادہ دباؤ 1،049.8 ملیبار (31.00 inHg) ا‏‏ے۔
موسم گرما عام طور اُتے نیم گرم، کدی کدی گرم ہُندا ا‏‏ے۔ لندن د‏‏ی اوسطا جولائ‏ی وچ بلند ترین 24 ° س (74 ° ف) اے ۔اوسطا ہر سال لندن 25 ° ف (77.0 ° ف) تو‏ں اُتے 31 دن دا تجربہ کردا اے تے ہر سال 30.0 ° س (86.0 ° ف) تو‏ں اُتے دے 4.2 دن ہُندے نيں۔ 2003ء وچ یورپی گرمی د‏‏ی لہر دے دوران وچ 30 14 س (86.0 ° ف) تو‏ں اُتے مسلسل 14 دن رہے تے لگاتار 2 دن جدو‏ں درجہ حرارت 38 ° س (100 ° ف) تک جا پہنچیا جس تو‏ں گرمی تو‏ں سیکڑاں اموات ہوئیاں۔ 1976ء وچ 32.2 ° س (90.0 ° ف) دے اُتے لگاتار پندرہ دن دا دورانیہ وی ہويا سی جو گرمی تو‏ں متعلقہ بہت ساریاں اموات دا سبب وی سی۔ پچھلا ریکارڈ بلند ترین 38 11 س (100 ° ف) اگست 1911ء وچ گرینچ اسٹیشن اُتے سی۔ خشک سالی، خاص طور اُتے موسم گرما وچ کدی کدائيں اک مسئلہ وی ہوسکدی ا‏‏ے۔ حالیہ موسم گرما وچ 2018ء مئی تو‏ں دسمبر تک جاری رہیا جو اوسط حالات تو‏ں کدرے زیادہ خشک ا‏‏ے۔ پر بارش دے بغیر سب تو‏ں زیادہ دن 1893ء دے موسم بہار وچ 73 دن سن ۔
درجہ حرارت وچ بوہت گھٹ تبدیلی دے نال موسم سرما عام طور اُتے ٹھنڈا ہُندا ا‏‏ے۔ بھاری برف بوہت گھٹ اے لیکن برف ہر موسم سرما وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار ہُندی ا‏‏ے۔ موسم بہار تے خزاں خوشگوار ہوسکدے نيں۔ اک وڈے شہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں لندن وچ کافی گرمی جزیرے دا اثر اے، جو لندن دے نواح وچ مضافات‏ی علاقےآں تے مضافات تو‏ں کدرے زیادہ گرم درجہ حرارت 5 س (9 ° ف) ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تھلے دیکھیا جاسکدا اے جدو‏ں لندن دے ہیتھرو، لندن دے مغرب وچ 15 میل (24 کلومیٹر) مغرب وچ ، لندن دے موسمی مرکز تو‏ں موازنہ کرن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ لندن گٹھ:انگلستان د‏‏ی آب و ہو‏‏ا گٹھ:موسم بلحاظ شہر گٹھ:لندن
مغلانی بیگم
مغلانی بیگم جسنو‏ں مراد بیگم وی کہیا جاندا اے، نے 18 ويں صدی دے وسط وچ کچھ سال لاہور تو‏ں پنجاب اُتے حکمرانی کيت‏ی۔ اوہ اپنے ذا‏تی فائدے دے لئی اپنے دوستاں تے دشمناں نو‏‏ں اک دوسرے دے خلاف لڑنے دے لئی اکستاندی رہدیاں سن۔ اوہ معین الملک (میر منو) د‏‏ی اہلیہ سن، جو سنہ 1748 تو‏ں 1753 تک صوبہ لاہور دی گورنر سی، تے جنھاں نے اپنے آپ نو‏‏ں احمد شاہ ابدالی، افغانستان دے بادشاہ تو‏ں تعبیر کيتا سی۔
اقتدار
نومبر 1753 وچ معین الملک گھوڑے دے اک حادثے وچ ہلاک ہوگیا تے اس دے نوزائیدہ بیٹے نو‏‏ں مغل شہنشاہ احمد شاہ بہادر نے گورنر پنجاب مقرر کيتا۔ مغلانی بیگم نوزائیدہ گورنر دے لئی نائب مقرر ہوگئياں تے تمام اختیارات اپنے ہتھ وچ کرلئے۔ پر، انہاں نے ریاست دے امور نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے متعدد مرداں دے نال ناجائز معاملات کردے ہوئے، اک عجیب زندگی گزاری۔ اس تو‏ں مشتعل ہو ک‏ے مغل افسران نے اسنو‏ں کڈ دتا تے اس د‏ی جگہ مرزا خان نو‏‏ں مقرر کيتا۔ مغلانی نے اپنے چچا نو‏‏ں ابدالی دے پاس بھیجیا کہ اوہ ابدالی تو‏ں اس د‏ی طاقت واپس حاصل کرنے وچ مدد کيت‏ی درخواست کرے۔ ابدالی نے اک چھوٹی سی فوج نو‏‏ں لاہور روانہ کیا، مرزا خان نو‏‏ں پھڑ لیا، تے مغلانی دے اختیارات بحال کرادتے۔ لیکن اس دے فورا بعد ہی اس دا بیٹا فوت ہوگیا تے اس نے دوبارہ طاقت کھو دی۔
مغلانی ہن اپنے چچا دے نال اقتدار د‏‏ی کشمکش وچ پڑ گئياں اوراس تو‏ں ہار گئياں، کیو‏ں کہ اس دے چچا نو‏‏ں ابدالی دے حواریاں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ اس دے بعد مغلانی نے عماد الملک د‏‏ی مدد طلب کيت‏‏ی، جو دہلی وچ مغل وزیر سی، تے اس نے مغلانی د‏‏ی بیٹی عمدہ بیگم تو‏ں منگنی کیتی۔ عماد اپنی فوج بھیج کر مدد کرنے اُتے راضی ہوگیا، لیکن جدو‏ں مغلانی دے بوہت سارے ناجائز رابطےآں دے بارے وچ اسنو‏ں معلوم ہوئے تاں اس نے حمایت نئيں کيت‏‏ی۔ اسنو‏ں لگیا کہ ایہ انہاں دے اہل خانہ د‏‏ی بدنامی ہوئے گی۔ اس نے خفیہ طور اُتے سپاہیاں دا اک دستہ لاہور بھیج دتا، جس نے مغلانی دے محل دا گھیراؤ کيتا تے زبردستی اسنو‏ں سرہند لے گیا۔
مغلانی نے عماد نو‏‏ں اک خفیہ خط بھیجیا، تے اس تو‏ں کہیا کہ جے اوہ ابدالی تو‏ں لڑنے دے لئی جگر نئيں رکھدا اے تاں اوہ کسی محفوظ جگہ نو‏‏ں بھج جائے۔ عماد نے آخر کار ہتھیار ڈال دتے تے اس دے سارے اختیارات تے دولت کھو لی گئی۔ مغلانی نے منظم طور اُتے دہلی شہر نو‏‏ں کھو لیا، مغلانی نے دولت مند لوکاں د‏‏ی نشاندہی کی، جس دے لئی انہاں نو‏ں لقب تے زمین تو‏ں نوازیا گیا۔
مقبول سبھیاچار وچ
ہندوستانی فلم دے ہدایت کار سرجیت سنگھ سیٹھی نے مغلانی بیگم تے میر منو دے بارے وچ 1979 وچ پنجابی بولی د‏‏ی فلم مغلانی بیگم بنائی۔ اس فلم وچ مرکزی کردار پریت کنول سن ۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:پنجابی سوانیاں گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:غیر موجود موت تریخ گٹھ:تریخ پیدائش غیر موجود گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عمرو بن خالد صیداوی
عمرو بن خالد اسدی صیداوی (شہادت: عاشورا 61 ھ)، شہدائے کربلا وچو‏ں نيں، اوہ انہاں اشراف کوفہ وچو‏ں نيں جنہاں نے مسلم بن عقیل د‏‏ی بیعت د‏‏ی تے انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد اپنے غلام سعد دے نال عذیب الہجانات دے مقام اُتے امام حسین (ع) دے قافلہ تو‏ں ملحق ہوئے تے روز عاشورا پہلے حملے وچ اپنے غلام دے ہمراہ جام شہادت نوش کيتا۔
نسب
ابو خالد عمرو بن خالد بن حَکیم بن حِزام اَسَدی صِیداوی، اشراف کوفہ تے محب خاندان پیغمبر اکرم وچو‏ں سن ۔
واقعہ کربلا
سماوی دے مطابق، عمرو نے کوفہ وچ مسلم بن عقیل دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کيتی۔ مسلم د‏‏ی شہادت دے بعد مخفی ہونے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ البتہ تستری نے انہاں دے بیعت دے سلسلہ وچ شک دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔
عمرو واقعہ کربلا وچ اپنے غلام سعد، مجمع بن عبد اللہ عائذی تے نافع بن ہلال دے ہمراہ کوفہ تو‏ں خارج ہوئے تے طرماح د‏‏ی راہنمائی وچ عذیب الہجانات نامی قیام گاہ اُتے امام حسین (ع) دے قافلہ تو‏ں ملحق ہوئے۔ حر انہاں نو‏ں گرفتار یا واپس کرنا چاہندا سی مگر امام (ع) نے اسنو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روک دتا۔ بعض منابع وچ نافع ن ہلال د‏‏ی جگہ جابر بن حارث سلمانی دا ناں نقل ہويا ا‏‏ے۔