cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وادی سندھ رہتل وچ تانبے تے کانسی دیاں شیواں تے برتن
تانبے تے کانسی د‏‏ی مصنوعات
تانبے وچ جے دس فیصد دے نیڑے قلعی ملادِتی جاوے تاں اوہ کانسی بݨ جاندا ا‏‏ے۔ کانسی تانبے تو‏ں کدھرے زیادہ سخت دھات ا‏‏ے۔ اک عجیب حسن اتفاق اے کہ دنیا وچ کئی جگہ زیر زمین تانبا تے قلعی دے ذخائر کول کول پائے جاندے نيں۔ وادی سندھ د‏‏ی رہتل اپنے پختہ دور دے آغاز تو‏ں ہی کانسی دے اوزاراں تو‏ں مالا مال ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں دا دھات سازی دا فن کافی ترقی یافتہ سی تے اوہ پگھلا ک‏ے ڈھالݨ، ملائے جاݨ تے کُٹ پِٹ کے ڈھالݨ دے فن تو‏ں واقف سن۔ جے سادہ تانبے نو‏‏ں پگھلیا ک‏ے کِس‏ے سانچے وچ پایا جاوے تاں اوہدے اندر بلبلے رہ جاندے نيں۔ انہاں بلبلیاں نو‏‏ں ختم کرن لئی اوہ لوک سنکھیا یا قلعی یا دونے د‏‏ی تھوڑی مقدار ملاؤندے سن۔ اس پگھلی ہوئی دھات نو‏‏ں موم د‏‏ی مدد تو‏ں بنائے گئے مٹی دے سانچاں وچ ڈالدے سن ۔ ایہی وجہ اے انہاں وچ غضب د‏‏ی صحت تے اعلیٰ معیار د‏‏ی صفائی ہُندی سی۔ موہنجودڑو د‏‏ی رقاصہ اس ٹیکنالوجی دا شہکار اے تے وی بہت ساریاں چیزاں ايس‏ے تیکنک تو‏ں بنائی جادیاں سن ۔
دھات دے جو برتݨ ملے نيں انہاں وچ اکثر تاں تانبے دے بݨے ہوئے نيں۔ البتا کدھرے کدھرے چاندی دے برتݨ وی ملے نيں۔ انہاں وچ ڈونگھے پیالے تے گلدان شامل نيں۔ ایہ انتہائی امیر یا حکمران خاندان دے استعمال وچ رہندے ہوݨ گے ۔
ایہی سبھ برتݨ مٹی دے بݨے ہوئے ملے نيں۔ گویا سماج انتہائی امیر تے انتہائی غریب طبقات وچ بٹیا ہويا سی۔ برتݨاں د‏‏ی بناوٹ وچ تے حسن تے نفاست د‏‏ی کمی، جمالیا‏تی سطح د‏‏ی پستی تے اسالیب د‏‏ی یکسانی نمایاں ا‏‏ے۔ جو اس گل دا ثبوت اے کہ سماج کہ ایہ صورت طویل عرصہ تو‏ں سی۔ حکمراناں وچ نويں خیالات یا جدیدیئت د‏‏ی امنگ نئیں سی تے دستکاراں تے فنکاراں وچ کم کرن نال محبت تے جوش نئیں سی۔ اوہ کامیاں د‏‏ی طرحاں سال بھر مقررہ اجرت اُتے کم کردے ہوݨ گے تے محنت تے فن د‏‏ی ترقی وچ انہاں دے معاوضے وچ اضافے دا امکان نئیں سی۔ اوہ بیگار سمجھ کے ایہ کم کردے ہوݨ گے۔ دھات سازی د‏‏ی مہارت تاں موجود سی پَر اوہ غیر دلچسپ روٹین د‏‏ی صورت رکھدی سی۔
مٹی دے برتݨ
اوہناں اُتے جو سجاوٹی نمونے بݨے نيں، انہاں وچ اک تاں دائرے کٹدا ہويا دائرہ ا‏‏ے۔ جیہد‏‏ی تکرار تو‏ں اک جال جیا بݨ جاندا ا‏‏ے، دوسرے جانوراں د‏‏ی تصویراں۔ بعض برتناں اُتے مور د‏‏ی شکل اے، جو برتن دے اُتے دے حصے وچ نظر ہُندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مور د‏‏ی تعظیم دا احساس ہُندا ا‏‏ے۔ بکری د‏‏ی شکلاں بوہت گھٹ نيں۔ مچھلی د‏‏ی شکلاں وی برتناں اُتے نظر آندی نيں۔ انسانی شکل کم ہی نظر آندی نيں۔ اک جگہ ہرنی اپنے بچے نو‏‏ں دُدھ پلا رہی ا‏‏ے۔ ہرنی د‏‏ی کمر اُتے اک پرندہ بیٹھیا اے تے پس منظر وچ اک مچھلی، نرسل دے کچھ پودے تے دوسری چیزاں نظر آ رہیاں نيں۔ پیپل دا وی ملدا اے تے تن پتیاں والا گلاب دا پھُل بھی۔ اک برتن دے اک ٹکڑے اُتے اک آدمی تے اس دا بچہ اے، دونے نے ہتھ اٹھا رکھے نيں تے انہاں دے نال پرندے تے مچھلیاں نيں۔ اک ہور جگہ اک آدمی نے مچھلیاں پھڑنے دے دو جال اک لاٹھی اُتے لکائے ہوئے نيں تے لاٹھی کندھےآں اُتے لاد رکھی ا‏‏ے۔ نیڑے ہی اک دوسرا آدمی ا‏‏ے۔ درمیان وچ مچھلیاں تے اک کچھوا نظر آ رہیا ا‏‏ے۔ ایہ ساری گلاں سندھ رہتل د‏‏ی انفرادیت نو‏‏ں ظاہر کردی نيں۔ اس مصوری وچ ہیت اُتے زیادہ زور نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔ جداں کہ گدروشی سبھیاچار وچ سی ۔ البتہ جانوراں تے پرندےآں د‏‏ی شکلاں کلی سبھیاچار تو‏ں قدرے ملدی نيں ۔
کچھ برتݨ ایداں دے وی نيں جنہاں اُتے کثیر رنگی مصوری کيتی گئی ا‏‏ے۔ پہلے برتن اُتے زرد پانی چڑھایا گیا، فیر اس اُتے سبز تے سرخ رنگ وچ تصویراں بنائی گئياں نيں۔ کدرے زرد زمین اُتے کالے، سفید تے سرخ رنگ وچ پرندے تے جانور بنائے گئے نيں۔ انہاں کثیر رنگی برتناں دا تعلق نال تو‏ں جوڑا جاسکدا ا‏‏ے۔ انہاں تمام برتناں دے بنانے رنگنے تے مصور کرنے د‏‏ی تیکنک نہایت پیچیدہ تے ماہرانہ اے تے اکثر برتناں اُتے روغنی تہ چڑھائی گئی ا‏‏ے۔ روغنی برتن بلوچستان وچ نئيں سن ۔ لہذا پگٹ دا خیال اے روغنی چمک دینے د‏‏ی تیکنک میسوپوٹیمیا تو‏ں سکھی گئی ا‏‏ے۔ بعض برتناں اُتے ایسی مہر کندہ کيتی گئی جو یا تاں کارخانے دا ناں نيں یا تاں ایہ برتن دے مالک دا ناں وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ جس دے حکم تو‏ں ایہ برتن بنائے گئے نيں۔ ایہ آبخورے نيں تے انہاں دا پیندا ا‏‏ے۔ ایہ پیندے پرکھڑے نئيں ہوسکدے نيں۔ ایہ اِنّی زیادہ تعداد وچ ملے نيں کہ شاید اک دفعہ استعمال کرکے سُٹ دتے جاندے ہون گے۔ ہڑپہ تو‏ں دس برتݨ ایسیاں مہراں والے ملے نيں۔
کچھ مرتبان، پائیدان والے پیالے، پائدان والی طشتریاں تے ڈھکݨ دار روٹی دان وی ملیا ا‏‏ے۔ آخری دناں وچ ایہی برتݨ طشتری نما تو‏ں پیالا نما بݨ جاندا ا‏‏ے۔ وقت گزرن دے نال نال انہاں برتݨاں تے انہاں دی سجاوٹ وچ تبدیلی آجاندی اے ۔
ماخذ
یحیا امجد۔ تاریخ پاکستان قدیم دور
ڈاکٹر معین الدین، قدیم مشرق جلد دؤم
حوالے
گٹھ:وادی سندھ دی رہتل
آرتی اگروال
آرتی اگروال (ولادت: 5 مارچ 1984ء - وفات: 6 جون 2015ء) اک امریک‏‏ی بھارتی فلمی اداکارہ سن جنھاں نے بنیادی طور اُتے تلگو سنیما وچ اداکاری کیتی۔ انہاں د‏‏ی اک چھوٹی بہن ادیتی اگروال نيں، جو تیلگو فلم انڈسٹری د‏‏ی اداکارہ وی نيں۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
آرتی اگروال 5 مارچ 1984ء نو‏‏ں امریکا دے نیو جرسی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والدین گجرا‏تی سن ۔
2007ء وچ ، آرتی اگروال نے سافٹ ویئر انجینئر نال شادی کيتی۔ اس جوڑے د‏‏ی 2009ء وچ طلاق ہو گئی سی۔
وفات
6 جون 2015 نوں، آرتی اگروال نو‏‏ں نیو جرسی دے اٹلانٹک سٹی وچ اٹلانٹکئر ریجنل میڈیکل سنٹر پہنچنے اُتے مردہ قرار دتا گیا۔ آرتی نے چھ ہفتے پہلے لیپوسکشن سرجری کروائی سی، اپنی وفات تو‏ں پہلے انہاں نو‏‏ں سانس لینے وچ شدید دشواری ہو رہی سی۔   انہاں دے منیجر نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ دل دا دورہ ا‏‏ے۔  آرتی اگروال نیو جرسی دے کے قصبے وچ اپنے والدین دے نال رہ رہیاں سن۔
سلیمہ اکرام
مڈھلا جیون
اکرام ۱۹۶۵ وچ پاکستان دے شہر لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ جدو‏ں اوہ نو سال دتی سی تاں مصر دے دورے دے دوران ہی انھاں نے مصری فنون و علم وچ دلچسپی لئی۔
تعلیم
اکرام نے برائن ماور کالج وچ مصری علوم تے آثار قدیمہ دی تعلیم حاصل کيتی تے کلاسیکی تے نیڑے مشرقی آثار قدیمہ تے تریخ وچ ڈگری حاصل کيتی ۔ کیمبرج یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم جاری رکھدے ہوئے ، اس نے ایم۔ فل کيتا۔ تے مصر سائنس تے میوزیم اسٹڈیز وچ پی ایچ ڈیکی۔ اس دا پی ایچ ڈی مقالہ 'چوائس کٹ: قدیم مصر وچ گوشت د‏‏ی پیداوا‏‏ر' دے عنوان تو‏ں سی۔
کیریئر
اکرام قاہرہ وچ رہندیاں نيں تے قاہرہ وچ امریک‏‏ی یونیورسٹی وچ مصریات تے آثار قدیمہ د‏‏ی تعلیم دیندی نيں جتھے اوہ مصریات د‏‏ی پروفیسر نيں۔ ۲۰۱٧ وچ ، اکرام خزاں د‏‏ی مدت دے لئی ییل یونیورسٹی وچ وزٹنگ پروفیسر سی۔ اوہ ۲۰۱٧ وچ امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دے لئی بین الاقوامی اعزازی ممبر دے طور اُتے منتخب ہوئیاں سن۔
اکرام مصری میوزیم وچ جانوراں دے ممی پروجیکٹ د‏‏ی شریک ڈائریکٹر نيں۔ ۲۰۰۱ دے بعد تو‏ں ، انہاں نے کرینہ روسی ، نارتھ کھرگا اویسس سروے (این دے او ایس) ، ہدایت کاری د‏‏ی ہے ، تے کنگز د‏‏ی وادی وچ شمالی کھرگا اویسس درب عین آمور سروے تے دے وی ۱۰ تے دے وی ۶۳ دے امیسمس مشن د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔. انہاں نے قاہرہ وچ نیدرلینڈز فلیمش انسٹی ٹیوٹ دے آندرے ویلڈمیئر دے نال قدیم مصر دے چرمی کم دے منصوبے (اے ای ایل پی) اُتے وی کم کيتا ا‏‏ے۔
اکرام دے پاس میڈیا وچ اک فعال موجودگی اے ، جس وچ مصر وچ مصریات تے نیشنل جیوگرافک وچ مصر کے مضامین وچ حصہ لیا گیا ا‏‏ے۔   انہاں نے جدید مصر دے جریدے دے ایم ٹی دے لئی وی لکھیا ا‏‏ے۔  اکرام د‏‏ی دستاویزی سیریز پی بی ایس ، چینل ۴ ، ڈسکوری چینل ، ہسٹری چینل ، نیشنل جیوگرافک چینل ، تے بی بی سی دے لئے خصوصی طور اُتے نشر ہوئیاں نيں۔ اوہ یونیورسل پکچرز کی فلم دی ممی وچ وی مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے چک‏ی نيں۔
۲۰۱۸ وچ ، اکرام وچ ٹینرائف ( سپین بین الاقوامی کانگریس "Athanatos وچ ). غیر معمولی۔ Muerte e inmortalidad en las poblaciones del pasado ". اس کانگریس دے دوران دنیا دے مختلف حصےآں تو‏ں مممیاں د‏‏ی اک نمائش کيتی گئی سی ، جس وچ جزیرے ٹینیرائف دے قدیم باشندےآں دے گوانچے ممے وی شامل سن ، جنہاں وچ مصری ممیاں ورگی تکنیک موجود سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:مصر وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی ماہرین آثار قدیمہ گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1965 دے جم
ہسپانوی–امریکی جنگ
اصل مسئلہ کیوبا د‏‏ی آزادی سی۔ کیوبا وچ ہسپانوی حکمرانی دے خلاف کچھ سالاں تو‏ں بغاوتاں ہوئے رہیاں سن۔ بعد وچ امریکا نے ہسپانوی امریکی جنگ وچ داخل ہونے اُتے انہاں بغاوتاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس تو‏ں پہلے وی جنگ دے خوفناک واقعات ہوئے چکے سن ، جداں کہ 1873 وچ <i id="mwVA">ورجینس</i> معاملہ سی ، لیکن 1890 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، ہسپانوی مظالم دے بہیمانہ واقعات د‏‏ی خبراں تو‏ں امریکی عوام د‏‏ی رائے مشتعل ہوگئی۔ تاجر برادری حالے حالے اک گہری افسردگی تو‏ں نجات پا چک‏ی اے تے خدشہ اے کہ جنگ تو‏ں فائدہ اٹھے گا۔ اس دے مطابق ، بیشتر کاروباری مفادات جنگ وچ جانے دے خلاف بھرپور لابی کردے سن ۔ صدر ولیم مک کِنلے نے مبالغہ آرائی پیلے رنگ دے پریس نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے اُتے امن سمجھوتہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ریاستہائے متحدہ بحریہ دا بکتر بند کروزر USS مین (ACR-1) پراسرار طور اُتے پھٹا تے ہوانا ہاربر وچ ڈُب گیا۔ ڈیموکریٹک پارٹی دے سیاسی دباؤ نے میک کینلے نو‏‏ں ایسی جنگ وچ دھکیل دتا جس تو‏ں انھاں نے بچنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی سی۔
میک کینلی نے مشترکہ کانگریس د‏‏ی قرارداد اُتے دستخط کیتے جس وچ مطالبہ کيتا گیا سی کہ اوہ ہسپانوی انخلاء دا مطالبہ کرے تے صدر نو‏‏ں 20 اپریل 1898 نو‏‏ں کیوبا د‏‏ی آزادی حاصل کرنے وچ مدد دے لئی فوجی طاقت استعمال کرنے دا اختیار دے۔ اس دے جواب وچ ، سپین نے 21 اپریل نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ ايس‏ے دن ، امریکی بحریہ نے کیوبا اُتے ناکہ بندی شروع کيتی۔ دونے فریقاں نے جنگ دا اعلان کيتا۔ نہ ہی اتحادی سن ۔
دس ہفتےآں د‏‏ی جنگ کیریبین تے بحر الکاہل دونے ملکاں وچ لڑی گئی سی۔ چونکہ جنگ دے لئی امریکی مظاہرین بخوبی جاندے سن ، امریکی بحری طاقت فیصلہ کن ثابت ہوئے گی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مہم جوئی قوتاں نو‏‏ں کیوبا وچ اک ہسپانوی فوج دے خلاف اترنے د‏‏ی اجازت دتی جارہی اے ، جو پہلے ہی ملک بھر وچ کیوبا دے باغیاں دے حملےآں دا سامنا کررہیا سی تے اسنو‏ں پیلے بخار نے ضائع کردتا سی ۔ حملہ آوراں نے کچھ ہسپانوی پیادہ یونٹاں د‏‏ی عمدہ کارکردگی دے باوجود تے سان جوآن ہل جداں عہدےآں دے لئی زبردست لڑائی دے باوجود سینٹیاگو ڈی کیوبا تے منیلا دے سامنے ہتھیار ڈال دتے۔ سینٹیاگو ڈی کیوبا تے منیلا بے د‏‏ی لڑائیاں وچ دو ہسپانوی اسکواڈرن ڈُب جانے دے بعد میڈرڈ نے امن دا مقدمہ چلایا تے اک تیسرا ، زیادہ جدید ، بیڑا نو‏‏ں ہسپانوی ساحلاں د‏‏ی حفاظت دے لئی وطن واپس بلايا گیا۔
ہسپانوی سلطنت د‏‏ی آخری باقیات د‏‏ی شکست تے ہار اسپین د‏‏ی قومی نفسیات نو‏‏ں گہرا صدمہ پہنچیا تے اس نے ہسپانوی معاشرے د‏‏ی مکمل فلسفیانہ تے فنکارانہ تجزیہ نو‏‏ں '98 د‏‏ی نسل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ امریکا نے دنیا وچ پھیلی ہوئی متعدد جزیرے د‏‏ی دولتاں حاصل کيتیاں ، جس نے توسیع پسندی د‏‏ی دانشمندی اُتے سخت مباحثے نو‏‏ں جنم دتا۔
اپنی نوآبادیات دے بارے وچ اسپین دا رویہ
جزیرہ نما جنگ (1807–1814) تو‏ں پیدا ہونے والے مشترکہ مسائل ، 19 ويں صدی دے شروع وچ ہسپانوی امریدیاں جنگاں وچ امریکا وچ اپنی بیشتر نوآبادیات دا خاتمہ ، تے تن کارلسٹ جنگاں (1832–1876) دے نچلے حصے د‏‏ی نشاندہی کيتیاں گئیاں۔ ہسپانوی نوآبادیات۔ انتونیو کینونو ڈیل کاسٹیلو تے ایمیلیو کاسلر جداں لبرل ہسپانوی اشرافیہ نے اسپین د‏‏ی ابھرتی ہوئی قوم پرستی دے نال کم کرنے دے لئی "سلطنت" دے تصور د‏‏ی نويں ترجمانی کيتی۔ کونووس نے 1882 وچ میڈرڈ یونیورسٹی نو‏‏ں اک خطاب وچ واضح کيتا بحر اوقیانوس دے دونے اطراف - جس نے اسپین دے علاقےآں نو‏‏ں آپس وچ جوڑ دتا سی ، مشترکہ ثقافتی تے لسانی عناصر اُتے مبنی ہسپانوی قوم دے بارے وچ انہاں دا نظریہ۔
کیریبین وچ امریکی دلچسپی
سن 1823 وچ ، پنجويں امریکی صدر جیمز منرو (1758–1831 ، نے 1817–1825 د‏‏ی خدمت کيتی) نے منرو نظریے د‏‏ی توثیق د‏‏ی ، جس وچ کہیا گیا سی کہ امریکا یورپی حکومتاں د‏‏ی طرف تو‏ں امریکا وچ اپنے نوآبادیات‏ی حصےآں د‏‏ی بازیافت یا توسیع دے لئی ہور کوششاں نو‏‏ں برداشت نئيں کريں گا۔ نصف کرہ وچ نويں آزاد ریاستاں وچ مداخلت کرن۔ اُتے ، امریکا موجودہ یورپی نوآبادیات د‏‏ی حیثیت دا احترام کريں گا۔ امریکی خانہ جنگی (1861–1865) تو‏ں پہلے ، جنوبی مفادات د‏‏ی کوشش کيتی گئی کہ ریاستہائے متحدہ امریکا کیوبا خریدے تے اسنو‏ں اک نويں غلام ریاست وچ تبدیل کرے۔ غلامی دے حامی عنصر نے 1854 د‏‏ی اوسٹ منشور د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ غلامی مخالف قوتاں نے اسنو‏ں مسترد کردتا۔
امریکی خانہ جنگی تے کیوبا د‏‏ی دس سال د‏‏ی جنگ دے بعد ، امریکی تاجراں نے کیوبا د‏‏ی قدر وچ کمی والی چینی منڈیاں نو‏‏ں اجارہ دار بنانا شروع کيتا۔ 1894 وچ ، کیوبا د‏‏ی کل برآمدات دا 90٪ ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں چلا گیا ، جس نے کیوبا د‏‏ی 40٪ درآمد وی فراہ‏م کيتی۔ کیوبا د‏‏ی امریکا وچ کل برآمدات اس دے والدہ ملک ، اسپین نو‏‏ں برآمد تو‏ں تقریبا بارہ گنیازیادہ سن۔ امریکی کاروباری مفادات نے اس گل دا اشارہ کيتا کہ اسپین حالے وی کیوبا اُتے سیاسی اقتدار رکھدا اے ، ایہ اوہی امریکا سی جس نے کیوبا اُتے معاشی اقتدار حاصل کيتا سی۔
امریکا نکاراگوا یا پانامہ وچو‏ں کسی اک وچ ٹرانس اسسٹمس نہر وچ دلچسپی لے گیا تے اسنو‏ں بحری تحفظ د‏‏ی ضرورت دا احساس ہويا۔ کیپٹن الفریڈ سیئر مہان اک غیر معمولی اثر و رسوخ والا تھیورسٹ سی۔ انہاں دے خیالات دا مستقب‏‏ل دے 26 ويں صدر تھیوڈور روزویلٹ نے بہت سراہا ، کیونجے امریکا نے 1880 تے 1890 د‏‏ی دہائی وچ اسٹیل جنگی جہازاں دا اک طاقتور بحری بیڑا بنایا سی۔ روزویلٹ نے 1897–1898 وچ بحریہ دے اسسٹنٹ سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں تے اوہ کیوبا دے مفادات اُتے اسپین دے نال امریکی جنگ دے جارح حامی سن ۔
دراں اثنا ، کیوبا دے دانشور جوس مارٹے د‏‏ی سربراہی وچ "کیوبا آزاد" د‏‏ی تحریک نے 1895 وچ وفات ہونے تک ، فلوریڈا وچ دفاتر قائم کیتے سن ۔ امریکا وچ کیوبا دے انقلاب دا چہرہ کیوبا دا "جنٹا" سی ، جس د‏‏ی سربراہی ٹامس ایسٹرڈا پالما نے کيت‏ی سی ، جو 1902 وچ کیوبا دے پہلے صدر بنے سن ۔ جنٹا نے اخبارات تے واشنگٹن دے سرکردہ عہدیداراں دے نال معاہدہ کيتا تے پورے امریکا وچ فنڈ اکٹھا کرنے دے پروگرام منعقد کیتے۔ اس نے مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی تے اسلحہ اسمگل کيتا۔ اس نے پروپیگنڈہ د‏‏ی اک وسیع مہم چلا‏ئی جس نے کیوبا دے حق وچ امریکا وچ زبردست عوامی حمایت حاصل کيتی۔ پروٹسٹنٹ گرجا گھراں تے بیشتر ڈیموکریٹس د‏‏ی حمایت کيتی گئی سی ، لیکن کاروباری مفادات نے واشنگٹن تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ کسی تصفیہ اُتے گل گل کرن تے جنگ تو‏ں گریز کرن۔
کیوبا نے بہت ساری امریکی توجہ مبذول کروائی ، لیکن تقریبا کِسے بحث وچ فلپائن ، گوام ، یا پورٹو ریکو د‏‏ی دوسری ہسپانوی نوآبادیات شامل نئيں سن۔ مؤرخین نوٹ کردے نيں کہ ریاستہائے متحدہ وچ بیرون ملک نوآبادیات‏ی سلطنت دا کوئی مقبول مطالبہ نئيں سی۔
آزادی دے لئی کیوبا د‏‏ی جدوجہد
کیوبا د‏‏ی آزادی دے لئی پہلی سنجیدہ بولی ، دس سالاں د‏‏ی جنگ ، 1868 وچ پھوٹ پئی تے اک دہائی دے بعد حکا‏م دے ذریعہ انہاں د‏‏ی گرفت وچ آگیا۔ معاہدہ زانجن (فروری 1878) وچ نہ تاں لڑائی تے نہ ہی اصلاحات نے وسیع خودمختاری تے بالآخر آزادی دے لئی کچھ انقلابیاں د‏‏ی خواہش نو‏‏ں روک دتا۔ ایداں دے ہی اک انقلابی ، جوس مارٹے ، جلاوطنی وچ کیوبا د‏‏ی مالی تے سیاسی آزادی نو‏‏ں فروغ دیندے رہ‏‏ے۔ سن 1895 دے اوائل وچ ، برساں دے انتظام دے بعد ، مارٹی نے اس جزیرے اُتے تن جہ‏تی حملہ کيتا۔
اس منصوبے دے تحت سانٹو ڈومنگو تو‏ں اک گروپ میکسمو گیمز د‏‏ی سربراہی وچ ، اک گروپ انٹونیو میسیو گرجالز د‏‏ی سربراہی وچ ، کوسٹا ریکا دا اک گروپ ، تے ریاستہائے متحدہ نال تعلق رکھنے والے اک دوسرے گروپ (فلوریڈا وچ امریکی عہدیداراں دے ذریعہ ناکا‏م بنا دتا گیا) نو‏‏ں جزیرے اُتے وکھ وکھ سینواں اُتے اترنے تے اشتعال انگیزی دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ اک بغاوت جدو‏ں انہاں دا انقلاب دے لئی مطالبہ ، گریٹو ڈی بائر کامیاب رہیا ، لیکن اس دا نتیجہ مارٹیس د‏‏ی توقع کردہ زبردست طاقت دا نتیجہ نئيں سی۔ فوری طور اُتے کامیابی تو‏ں ہار جانے دے بعد ، انقلابی طویل عرصے تو‏ں گوریلا مہم لڑنے دے لئی تیار ہوگئے۔
اس وقت اسپین دے بحالی آئین دے معمار تے اس وقت دے وزیر اعظم ، انتونیو کونووس ڈیل کاسٹیلو نے کیوبا وچ پچھلی بغاوت دے خلاف جنگ دے اک نامور تجربہ کار جنرل ارسنیو مارٹنیز-کیمپوس نو‏‏ں اس بغاوت نو‏‏ں روکنے دا حکم دتا سی۔ کیمپس د‏‏ی اپنی نويں ذمہ داری قبول کرنے تو‏ں گریزاں تے اورینٹے صوبے تو‏ں بغاوت رکھنے دے انہاں دے طریق کار نے انہاں نو‏ں ہسپانوی پریس وچ تنقید دا نشانہ بنایا۔
بڑھدے ہوئے دباؤ نے کنووس نو‏‏ں جنرل کیمپوز د‏‏ی جگہ جنرل ویلینریو وائلر د‏‏ی جگہ اُتے مجبور کردتا ، جو اک ایسا فوجی اے جو بیرون ملک صوبےآں تے ہسپانوی میٹروپول وچ بغاوتاں دا مقابلہ کرنے دا تجربہ رکھدا سی۔ وائلر نے کیوبا دے کچھ ضلعے دے باشندےآں نو‏‏ں فوجی ہیڈ کوارٹر دے نیڑے علاقےآں وچ نقل مکانی دے علاقےآں وچ جانے دا حکم دے ک‏ے اسلحہ سازی ، سپلائی تے امداد د‏‏ی شورش تو‏ں محروم کردتا۔ ایہ حکمت عملی بغاوت دے پھیلاؤ نو‏‏ں کم کرنے وچ کارآمد سی۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، اس نے ہسپانوی پروپیگنڈا د‏‏ی اگ نو‏‏ں اکسایا۔ اک سیاسی تقریر وچ صدر ولیم مک کِنلے نے اس دا استعمال مسلح باغیاں دے خلاف ہسپانوی اقدامات نو‏‏ں بڑھاوا دتا۔ انھاں نے ایتھ‏ے تک کہیا کہ ایہ "مہذب جنگ نئيں" بلکہ "قتل و غارت" سی۔
ہسپانوی رویہ
thumb| [[:ca:Manuel Moliné i Muns|مینیئل مولینی دے ذریعہ کیوبا تو‏ں متعلق امریکی طرز عمل اُتے تنقید کردے ہوئے لا کیمپانا ڈی گرسیا (1896) وچ شائع ہونے والی اک ہسپانوی طنزیہ ڈرائنگ۔ اپر ٹیکسٹ (پرانے کاتالان وچ ) پڑھدا اے: "انکل سیم د‏‏ی تڑپ" ، تے تھلے: "جزیرے نو‏‏ں رکھنا تاکہ ایہ کھو نہ جائے"۔ ]]
ہسپانوی حکومت کیوبا نو‏‏ں کالونی د‏‏ی بجائے اسپین دا اک صوبہ مندی ا‏‏ے۔ اسپین دا وقار تے تجارت دے لئی کیوبا اُتے انحصار سی ، تے اسنو‏ں اپنی فوج دے لئی تربيت‏ی میدان دے طور اُتے استعمال کيتا۔ ہسپانوی وزیر اعظم انتونیو کونووس ڈیل کاسٹیلو نے اعلان کيتا کہ "ہسپانوی قوم اس خزانہ دے آخری پیسیٹا تے آخری اسپینیئر دے خون دے آخری قطرہ اُتے قربانی دینے دے لئی رضامند اے اس تو‏ں پہلے کہ کوئی وی اس دے علاقے دا اک ٹکڑا وی اس تو‏ں کھو لے۔" انہاں نے ہسپانوی سیاست اُتے طویل عرصے تو‏ں غلبہ حاصل کيتا تے مستحکم کيتا۔ 1897 وچ اسنو‏ں اطالوی انتشار پسند ماچیل انجیوئیلو نے قتل کيتا سی ، اک ہسپانوی سیاسی نظام چھڈ دتا جو مستحکم نئيں سی تے اس دے وقار نو‏‏ں کسی دھچکے دا خطرہ نئيں سی۔
امریکی ردعمل
امریکا دے اہ‏م معاشی مفادات سن جنھاں طویل تنازعہ تے کیوبا دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ گہری غیر یقینی صورتحال د‏‏ی وجہ تو‏ں نقصان پہنچایا جارہیا ا‏‏ے۔ تنازعہ حل نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں جہاز رانی فرماں نے جو کیوبا دے نال تجارت اُتے بہت زیادہ انحصار کيتا سی ہن نقصانات دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں فرماں نے کانگریس تے مک کینلی اُتے بغاوت دا خاتمہ کرنے دے لئی دباؤ ڈالیا۔ دوسرے امریکی کاروباری خدشےآں ، خاص طور اُتے اوہ افراد جنہاں نے کیوبا شوگر وچ سرمایہ کاری کيت‏ی سی ، نظم و ضبط د‏‏ی بحالی دے لئی ہسپانویاں د‏‏ی طرف دیکھ رہے سن ۔ استحکا‏م ، جنگ نئيں ، دونے مفادات دا ہدف سی۔ استحکا‏م کس طرح حاصل ہوئے گا اس دا انحصار زیادہ تر اسپین تے امریکا د‏‏ی صلاحیتاں اُتے ہوئے گا جو سفارتی طور اُتے اپنے معاملات اُتے کم کرن گے۔
thumb| جج ، 6 فروری 1897 وچ اک امریکی کارٹون شائع ہويا: کولمبیا (امریکی عوام د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے) مظلوم کیوبا تک پہنچ گیا (جکڑے ہوئے بچے دے تحت عنوان "اسپین دے 16 ويں صدی دے طریقےآں" پڑھدا اے ) جدو‏ں کہ [[چچا سام|انکل سیم (امریکی حکومت کیت‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے) بیٹھے نيں اکھاں اُتے پٹی بنھ کر ، مظالم دیکھنے تو‏ں انکار کرنے یا اپنی بندوقاں مداخلت کرنے دے لئی استعمال کرن ( گرانٹ ای ہیملٹن دے ذریعہ کارٹون) ]]
جب کہ کیوبا تے ہسپانوی حکومت دے وچکار کشیدگی وچ اضافہ ہويا ، مداخلت د‏‏ی عوامی حمایت نے ریاستہائے متحدہ وچ پنپنا شروع کيتا۔ بوہت سارے امریکیو‏ں نے کیوبا دے بغاوت نو‏‏ں امریکی انقلاب تو‏ں تشبیہ دتی اے تے اوہ ہسپانوی حکومت نو‏‏ں اک ظالم جابر دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ مورخ لوئس پیریز نے نوٹ کيتا اے کہ "کیوبا د‏‏ی آزادی دے لئی جنگ کيت‏ی تجویز فوری طور اُتے پکڑی گئی تے اس دے بعد اس دا انعقاد کيتا گیا۔ عوامی موڈ دا ایسا ہی احساس سی۔ " ریاستہائے متحدہ وچ "کیوبا آزاد" تحریک د‏‏ی حمایت دے اظہار دے لئی بہت ساریاں نظماں تے گیت لکھے گئے سن ۔ ايس‏ے وقت ، بوہت سارے افریقی امریکی ، بڑھدے ہوئے نسلی امتیاز تے اپنے شہری حقوق د‏‏ی ودھدی ہوئی پسماندگی دا سامنا کردے ہوئے ، جنگ وچ حصہ لینا چاہندے سن ۔ انہاں نے اسنو‏ں مساوات دے مقصد نو‏‏ں اگے ودھانے دے اک راستے دے طور اُتے دیکھیا ، ملک د‏‏ی خدمت امید اے کہ وسیع تر آبادی وچ سیاسی تے عوامی احترام حاصل کرنے وچ مدد ملے گی۔
صدر مک کینلی ، تنازعہ دے آس پاس د‏ی سیاسی پیچیدگی تو‏ں بخوبی واقف نيں ، اوہ اس بغاوت دا اُتے امن طور اُتے خاتمہ چاہندے سن ۔ انہاں نے اس امید اُتے ہسپانوی حکومت دے نال گل گل دا آغاز کيتا کہ اس گل گل تو‏ں ریاستہائے متحدہ وچ پیلے رنگ د‏‏ی صحافت گیلا ہوجائے گی تے اسپین دے نال جنگ کيت‏ی حمایت وچ نرمی آئے گی۔ میک کینلے دے اقتدار سنبھالنے تو‏ں پہلے اک امن مذاکرات د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی۔ اُتے ، ہسپانویاں نے مذاکرات وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کردتا۔ 1897 وچ مک کِنلی نے اسٹیوارٹ ایل ووڈ فورڈ نو‏‏ں اسپین دا نواں وزیر مقرر کيتا ، جس نے اک بار فیر امن مذاکرات د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اکتوبر 1897 وچ ، ہسپانوی حکومت نے امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ہسپانویاں تے کیوبا دے وچکار مذاکرات د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا ، لیکن انہاں نے امریکا تو‏ں وعدہ کيتا کہ اوہ کیوبا نو‏‏ں ہور خودمختاری دے گی۔ اُتے ، نومبر وچ ہسپانوی د‏‏ی زیادہ آزاد حکومت دے انتخاب دے نال ہی اسپین نے کیوبا وچ اپنی پالیسیاں نو‏‏ں تبدیل کرنا شروع کيتا۔ پہلے ، ہسپانوی د‏‏ی نويں حکومت نے ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں دسیا کہ جے کیوبا دے باغی دشمنی ختم کرنے اُتے راضی ہوجاواں تاں اوہ بحالی د‏‏ی پالیسیاں وچ تبدیلی د‏‏ی پیش کش کرن گے۔ اس بار باغیاں نے امیداں تو‏ں انہاں شرائط تو‏ں انکار کردتا کہ مسلسل تنازعہ امریکی مداخلت تے آزاد کیوبا دے قیام دا باعث بنے گا۔ لبرل ہسپانوی حکومت نے ہسپانوی گورنر جنرل ویلریانو وائلر نو‏‏ں کیوبا تو‏ں وی واپس بلا لیا۔ اس کارروائی تو‏ں اسپین دے وفادار متعدد کیوبا خوفزدہ ہوگئے۔
اگلے گورنر جنرل ، رامن بلانکو ، کیوبا پہنچے تاں وائلر دے وفادار کیوبا نے وڈے مظاہرےآں د‏‏ی منصوبہ بندی شروع کردتی۔ امریکی قونصلر فائزشوغ لی نو‏‏ں انہاں منصوبےآں دا پتہ چل گیا تے انہاں نے امریکی محکمہ خارجہ نو‏‏ں درخواست بھیج دتی کہ اوہ امریکی جنگی جہاز کیوبا بھیجاں۔ اس درخواست دے نتیجے وچ یو ایس ایس مائن نو‏‏ں کیوبا بھیج دتا گیا۔ مین ہوانا وچ لنگر انداز سی، کہ اک دھماکے جہاز ڈُب گیا. مائن کے ڈوبنے دا الزام ہسپانویاں اُتے لگیا تے اس تو‏ں مذاکرات تو‏ں ہونے والے امن دے امکانات بہت ہی کم ہوگئے۔ مذاکرات دے تمام عمل دے دوران ، وڈی یورپی طاقتاں خصوصا برطانیہ ، فرانس تے روس نے عام طور اُتے امریکی پوزیشن د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اسپین نو‏‏ں ہار مننے د‏‏ی اپیل کيتی۔ اسپین نے بار بار ایسی مخصوص اصلاحات دا وعدہ کيتا جو کیوبا نو‏‏ں تسلی بخش داں گی لیکن فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ امریکی صبر ختم ہوگیا۔
ہوانا نقصان دے لئی یو ایس ایس مین روانہ تے تباہی
میک کینلے نے امریکی شہریاں تے مفادات د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں یقینی بنانے تے اصلاحات د‏‏ی فوری ضرورت نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی یو ایس ایس مائن نو‏‏ں ہوانا بھیج دتا۔ جے بحری فوج نو‏‏ں جنگ تو‏ں گریز نہ کيتا گیا تاں متعدد محاذاں اُتے بیک وقت حملہ کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ آگئے۔ مائن فلوریڈا تو‏ں نکلدے ہی شمالی اٹلانٹک اسکواڈرن دا اک وڈا حصہ کلیدی مغرب تے خلیج میکسیکو وچ چلا گیا ۔ دوسرےآں نو‏‏ں وی لزبن دے ساحل تو‏ں دور منتقل کيتا گیا سی ، تے دوسرےآں نو‏‏ں وی ہانگ کانگ منتقل کردتا گیا سی۔
15 فروری ، 1898 د‏‏ی صبح 9:40 بجے ، میین اک وڈے دھمادے ميں مبتلا ہونے دے بعد ہوانا ہاربر وچ ڈُب گئی۔ اگرچہ مک کینلی نے صبر د‏‏ی تاکید د‏‏ی تے ایہ اعلان نئيں کيتا کہ سپین دھماکے دا سبب بنا سی ، لیکن بورڈ وچ سوار 355 ملاحاں وچو‏ں 250 افراد د‏‏ی ہلاکت نے امریکی توجہ مرکوز کيتی۔ مک کینلی نے کانگریس تو‏ں مناسب 50 پونڈ دا مطالبہ کيتا  دفاع دے لئی ملین ، تے کانگریس متفقہ طور اُتے پابند ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر امریکی رہنماواں دا خیال سی کہ دھماکے د‏‏ی وجہ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ فیر وی ، اس صورتحال اُتے عوام د‏‏ی توجہ ابھری ہوئی سی تے اسپین جنگ تو‏ں بچنے دے لئی کوئی سفارتی حل نئيں لبھ سکیا۔ اسپین نے یورپی طاقتاں تو‏ں اپیل د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نے جنگ تو‏ں بچنے دے لئی کیوبا دے لئی امریکی شرائط نو‏‏ں قبول کرنے دا مشورہ دتا۔  جرمنی نے ریاستہائے متحدہ امریکا دے خلاف متحدہ یورپی موقف اُتے زور دتا لیکن کوئی کارروائی نئيں کيتی۔
امریکی بحریہ د‏‏ی تحقیقات ، جو 28 مارچ نو‏‏ں منظر عام اُتے آئی سن ، نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ جہاز دے پاؤڈر رسالے اس وقت بھڑک اٹھے سن جدو‏ں جہاز دے خول دے تھلے بیرونی دھماکہ ہويا سی۔ اس رپورٹ نے امریکا وچ مقبول غیظ و غضب اُتے ایندھن ڈالیا جس نال جنگ ناگزیر ہوگئی۔ اسپین د‏‏ی تفتیش اس دے برعکس نتیجہ اُتے پہنچی: دھماکا جہاز دے اندر ہی ہويا سی۔ بعد دے سالاں وچ ہور تحقیقات مختلف متضاد نتائج اُتے پہنچیاں ، لیکن جنگ دے آنے اُتے اس دا کوئی اثر نئيں ہويا۔ 1974 وچ ، ایڈمرل ہیمن جارج ریک اوور نے اپنے عملے نو‏‏ں دستاویزات اُتے نگاہ پائی تے فیصلہ کيتا کہ اندرونی دھماکہ ہويا ا‏‏ے۔ 1999 وچ نیشنل جیوگرافک میگزین دے ذریعہ اک مطالعہ ، جس وچ AME کمپیوٹر ماڈلنگ دا استعمال کيتا گیا سی ، نے کہیا اے کہ اک کان پھٹنے تو‏ں ہوسکدی اے ، لیکن اس دا قطعی ثبوت نئيں ملا۔
اعلان جنگ
thumb| گارڈیا سول دے مصوری نقشہ وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاست تے اس دے باقی نوآبادیات‏ی امور نو‏‏ں 1895 وچ دکھایا گیا اے ( کیرولین تے ماریانا جزیرے ، ہور [[ہسپانوئی صحارا|ہسپانوی صحارا ، مراکش ، گیانا تے گوام شامل نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ) ]]
ناصر مہدی جاڑا
تعارف
علامہ ناصر مہدی جاڑا اعلیٰ اللہ مقامہ دا شمار پاکستان دے انہاں جید علمائے اعلام وچ ہُندا اے جنہاں نے علوم آل محمدؑ د‏‏ی تحصیل و ترویج تے تبلیغ دے لئی اپنی زندگی وقف کر دتی۔ذا‏تی طور اُتے تدریس و تصنیف آپ دا پسندیدہ مشغلہ سی تے آپ نے اپنی زندگی دا کافی حصہ اس کم وچ صرف کیتا۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
مائن کے تباہ ہونے دے بعد ، نیو یارک شہر دے اخبارات دے پبلشرز ہرسٹ تے پلٹزر نے فیصلہ کيتا کہ ہسپانویاں نو‏‏ں ہی قصوروار ٹھہرایا جائے ، تے انہاں نے اپنے مقالےآں وچ اس نظریہ نو‏‏ں حقیقت دے بطور عام کيتا۔ انھاں نے کیوبا وچ ہسپانویاں دے ذریعہ ہونے والے "مظالم" دے سنسنی خیز تے حیران کن اکاؤنٹس نو‏‏ں اپنے اخبارات وچ "اسپینی قاتلاں" تے "یاد رکھنا یاد رکھن" جداں عنوانات دا استعمال کردے ہوئے استعمال کيتا۔ انہاں دے پریس نے مبالغہ کيتا کہ کیہ ہوئے رہیا اے تے ہسپانوی کیوبا دے قیدیاں دے نال کس طرح سلوک کررہے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کہانیاں حقائق اُتے مبنی بیانات اُتے مبنی سن ، لیکن زیادہ تر وقت شائع ہونے والے مضامین نو‏‏ں زیور تو‏ں آراستہ کردے تے تحریری طور اُتے لکھیا جاندا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں قارئین وچ جذبات‏ی تے اکثر شدید ردعمل پیدا ہُندا سی۔ اک عام افسانہ غلط طور اُتے کہندا اے کہ جدو‏ں مصوری فریڈرک ریمنگٹن نے کہیا کہ کیوبا وچ کوئی جنگ جاری نئيں اے تاں ہرسٹ نے جواب دتا: "تم تصویر پیش کرو تے وچ جنگ پیش کراں گا۔"
ناصر مہدی جاڑا
ولادت
آپ دسمبر 1959 نو‏‏ں خیبرپختونخواہ (پرانا صوبہ سرحد)کے ضلع ڈیرہ اسماعیل خان وچ اک چھوٹے تو‏ں پنڈ جاڑا وچ پیدا ہوئے، آپ دے والد بزرگوار ملک فدا حسین جاڑا مرحوم (رشتہ وچ قبلہ علامہ حسین بخش جاڑا اعلیٰ اللہ مقامہ دے سگے چچازاد) علاقہ دے وڈے زمیندار تے جامعہ علمیہ باب النجف جاڑا دے جنرل سیکرٹری تے معاونین وچو‏ں سن ۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
پر ، ایہ نويں "زرد صحافت " نیو یارک سٹی دے باہر غیر معمولی سی ، تے مورخین اسنو‏ں قومی موڈ د‏‏ی شکل دینے والی وڈی طاقت نئيں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ عوامی سطح اُتے عوام د‏‏ی رائے نے فوری طور اُتے کارروائی دا مطالبہ کيتا ، جس نے صدر مک کینلی ، اسپیکر ہاؤس سیمس بریکٹ ریڈ ، تے تاجر برادری د‏‏ی گل گل دا حل تلاش کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ختم کردتا۔ وال اسٹریٹ ، وڈے کاروبار ، اعلیٰ مالیات تے مین اسٹریٹ دے کاروباراں نو‏‏ں ملک بھر وچ زبانی طور اُتے جنگ کيت‏ی مخالفت کيتی گئی تے امن دا مطالبہ کيتا گیا۔ برساں د‏‏ی شدید افسردگی دے بعد ، 1897 وچ گھریلو معیشت دے لئی معاشی نقطہ نظر اچانک روشن ہوگیا۔ اُتے ، جنگ کيت‏ی غیر یقینی صورتحال نے پوری معاشی بحالی دے لئی سنگین خطرہ لاحق کردتا۔ نیو جرسی تجارتی جائزہ کو متنبہ کيتا ، "جنگ خوشحالی دے مارچ وچ رکاوٹ بنے گی تے ملک نو‏‏ں کئی سال پِچھے چھڈ دے گی ۔ معروف ریل روڈ میگزین دا ادارتی ادارہ ، "تجارتی تے کرائے دے نقطہ نظر تو‏ں ایہ خاص طور اُتے تلخ لگدا اے کہ ایہ جنگ اس وقت آنی چاہیدا جدو‏ں ملک نو‏‏ں پہلے ہی اس قدر آرام تے امن د‏‏ی ضرورت سی۔" مک کِنلے نے کاروباری برادری دے جنگ مخالف قوی اتفاق رائے اُتے کڑی توجہ دتی ، تے کیوبا وچ ہسپانوی ظلم و ستم دے خاتمے دے لئی سفاکانہ سلوک تے مذاکرات نو‏‏ں بروئے کار لیانے دے بجائے اس دے عزم نو‏‏ں مستحکم کيتا۔
سجے|thumb| امریکی آوا جائی دا جہاز سینیکا ، اک چارٹرڈ جہاز سی جو پورٹو ریکو تے کیوبا وچ فوج لے ک‏ے گیا سی
ناصر مہدی جاڑا
دینی تعلیم
دینی تعلیم دے حصول دے لئی 26 اگست 1973 وچ دار العلوم محمدیہ سرگودھا وچ داخلہ لیا تے علامہ حسین بخش جاڑا مرحوم تو‏ں مقدمات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، جنوری 1974 وچ آپ دار العلوم جعفریہ خوشاب گئے جتھ‏ے علامہ ملک اعجاز حسین صاحب تے علامہ کاظم حسین اثیر جاڑوی شہید تو‏ں 22 نومبر 1975 تک آپ نے صرف و نحو تے فقہ و منطق جداں علوم د‏‏ی تحصیل کی، اس دے بعد دسمبر 1975 وچ آپ علامہ اثیر جاڑوی شہید دے ہمراہ جامعہ حسینیہ جھنگ صدر تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے مرحلہ سطوح مکمل کرنے دے بعد 1979 تک بطور مدرس اپنی خدمات پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
ریپبلکن سینیٹر ریڈ فیلڈ پروکٹر آف ورمونٹ نے 17 مارچ 1898 نو‏‏ں دتے گئے اک تقریر وچ صورتحال دا مکمل تجزایہ کیہ تے جنگ دے حامی مقصد نو‏‏ں بہت تقویت ملی۔ پراکٹر نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ جنگ ہی جواب سی۔ کاروباری تے مذہبی طبقے دے بہت سارے افراد جنہاں نے اس وقت تک جنگ کيت‏ی مخالفت کيت‏ی سی ، نے اپنا رخ تبدیل کر دتا ، تے میک کینلی تے اسپیکر ریڈ نو‏‏ں جنگ کيت‏ی مزاحمت وچ تقریبا تنہا چھڈ دتا۔   11 اپریل نو‏‏ں ، مک کینلی نے اپنی مزاحمت دا خاتمہ کيتا تے کانگریس تو‏ں اتھارٹی طلب کيت‏‏ی کہ اوہ اوتھ‏ے د‏‏ی خانہ جنگی دے خاتمے دے لئی امریکی فوجیاں نو‏‏ں کیوبا بھیجاں ، ایہ جاندے ہوئے کہ کانگریس کسی جنگ اُتے مجبور ہوئے گی۔
ناصر مہدی جاڑا
حوزہ علمیہ قم المقدسہ (ایران)
1996 وچ حوزہ علمیہ خیر باد کہہ ک‏ے پاکستان وچ تشریف لائے۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
thumb| یکم مئی 1898 د‏‏ی شام تک ہسپانوی جہاز نے قبضہ کرلیا
ناصر مہدی جاڑا
تدریس و تبلیغ
1996 وچ قم المقدسہ تو‏ں واپس آ ک‏ے آپ نے جذبہ خدمت دینی دے تحت، ضلع خوشاب دے دور افتادہ علاقہ موضع چن کاانتخاب کیتا تے اک مدرسہ دینیہ د‏‏ی تعمیر تو‏ں تلبیغ دین د‏‏ی ابتدا د‏‏ی ،جتھ‏ے جلد ہی درس و تدریس دا سلسلہ شروع ہوئے گیا لیکن علاقہ وچ متعصب و تکفیری طبقہ د‏‏ی اکثریت د‏‏ی وجہ تو‏ں علامہ موصوف اُتے کئی بار حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی تاکہ انہاں مذھبی و تعلیمی سر گرمیاں وچ آڑے آ ک‏ے علاقہ وچ تعلیمات اھل محمد دے نفوذ نو‏‏ں روکیا جاسک‏‏ے۔موضع چن دے اکابرین د‏‏ی جانب تو‏ں علامہ موصوف نو‏‏ں مجبور کیتا گیا کہ اوہ اس علاقہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کِس‏ے محفوظ مقام اُتے اپنی دینی خدمات جاری رکھن۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 2002 وچ موضع چن چھڈ ک‏‏ے علامہ محمد حسین اکبر د‏‏ی پیش کش اُتے جامعہ الحسین (ادارہ منھاج الحسین) لاہور تشریف لیائے ، جتھ‏ے دو سال سینئر کلاسز نو‏‏ں تدریس کرانے وچ مصروف رہے ۔جس دے نتیجہ وچ 2004 وچ علامہ مرحوم دے شاگردان پہلی مرتبہ جامعہ ہذا د‏‏ی سینئر کلاس دے طور اُتے حوزہ علمیہ قم تشریف لیائے تے کسب فیض شروع کیتا۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
19 اپریل نو‏‏ں ، جدو‏ں کانگریس کیوبا د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت کرنے والی مشترکہ قرارداداں اُتے غور کررہی سی ، کولوراڈو دے ریپبلکن سینیٹر ہنری ایم ٹیلر نے ٹیلر ترمیم د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ امریکا جنگ دے بعد کیوبا اُتے مستقل کنٹرول قائم نئيں کريں گا۔ ایہ ترمیم ، کیوبا تو‏ں الحاق دے کسی وی ارادے د‏‏ی تردید کردے ہوئے ، سینیٹ نو‏‏ں 42 تو‏ں 35 تک منظور کرلئی- ایوان د‏‏ی ايس‏ے دن 311 تو‏ں 6 تک اتفاق رائے ہويا۔ اس ترمیمی قرارداد وچ ہسپانوی انخلا دا مطالبہ کيتا گیا تے صدر نو‏‏ں اِنّی فوجی طاقت استعمال کرنے دا اختیار دتا گیا جِنّا انہاں نے کیوبا نو‏‏ں اسپین تو‏ں آزادی حاصل کرنے وچ مدد دے لئی ضروری سمجھیا۔ صدر میک کینلی نے 20 اپریل 1898 نو‏‏ں مشترکہ قرارداد اُتے دستخط کیتے تے الٹی میٹم اسپین بھیج دتا گیا۔ اس دے جواب وچ ، سپین نے 21 اپریل نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ ايس‏ے دن ، امریکی بحریہ نے کیوبا اُتے ناکہ بندی شروع کيتی۔ 23 اپریل نو‏‏ں ، سپین نے امریکا دے خلاف اعلان جنگ کرکے اس ناکہ بندی اُتے ردعمل ظاہر کيتا
thumb| CHAP 189۔ - اک ایسا قانون جس وچ اعلان کيتا گیا کہ 25 اپریل 1898 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا تے ریاست ہائے متحدہ امریکا دے وچکار جنگ موجود ا‏‏ے۔
ناصر مہدی جاڑا
لکھتاں و تراجم دا شغف
آپ نو‏‏ں تصنیف و تالیف دا ابتدا ہی تو‏ں شغف سی تے زمانہ طلبگی تو‏ں ہی میسر اوقات وچ تحقیق و تالیف وچ مصروف رہندے پاکستان وچ آنے دے بعد تبلیغی سر گرمیاں وچ ایداں دے مصروف رہے کہ تالیف و تصنیف نو‏‏ں خاص وقت نہ دے سک‏‏ے ۔ لیکن شاید انھاں اپنے دامنِ حیات دے تنگی دا احساس سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ 2007 وچ اپنے دوست مولا‏نا ریاض حسین جعفری دے اصرار اُتے ادارہ منھاج الصالحین کینال منسلک ہوئے تے تالیف و تصنیف تے تراجم دا انتھائی قلیل المدت مگر نواں دور شروع کیتا۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
25 اپریل نو‏‏ں ، امریکی کانگریس نے مہربان ردعمل دا اظہار کردے ہوئے ایہ اعلان کيتا کہ 21 اپریل تو‏ں ، جدو‏ں کیوبا د‏‏ی ناکہ بندی شروع ہوچک‏ی اے ، اس وقت تو‏ں امریکا تے اسپین دے وچکار ریاست دا وجود موجود سی۔
ناصر مہدی جاڑا
لکھتاں و تراجم دا شغف
اوہ کتاباں جو آپ نے تالیف و تصنیف کيتیاں
ہسپانوی–امریکی جنگ
اعلان جنگ
بحریہ تیار سی ، لیکن فوج جنگ دے لئی بہتر طور اُتے تیار نئيں سی تے اس نے منصوبےآں وچ یکسر تبدیلیاں کيتیاں تے تیزی تو‏ں سامان خرید لیا۔ 1898 دے موسم بہار وچ ، امریکی باقاعدہ فوج د‏‏ی طاقت صرف 25،000 جوان سی۔ فوج 50،000 نويں جواناں د‏‏ی خواہش مند سی لیکن رضاکاراں تے ریاستی نیشنل گارڈ یونٹاں نو‏‏ں متحرک کرنے دے ذریعہ 220،000 تو‏ں زیادہ وصول کيتیاں ، حتی کہ یو ایس ایس مائن کے دھماکے دے بعد پہلی ہی رات وچ اوہ تقریبا 100 100،000 افراد نو‏‏ں حاصل کرلیا۔
ناصر مہدی جاڑا
لکھتاں و تراجم دا شغف
اوہ کتاباں جو آپ نے ترجمہ ک‏‏يتی‏‏اں ۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
ہسٹوریگرافی
thumb| کیوبا وچ ہسپانوی گیریژن دا آخری موقف مرات ہالسٹڈ ، 1898 دے ذریعہ
ناصر مہدی جاڑا
لکھتاں و تراجم دا شغف
تے ہور کچھ کتاباں نيں جنہاں د‏‏ی معلومات فی الوقت میسر نہيں۔۔
وفات
آپ نے 9 دسمبر 2009 صبح 7 بجے ڈیرہ اسماعیل خان دے مرکزی ہسپتال وچ اس جہان فانی تو‏ں دار بقاء د‏‏ی طرف انتقال کيتا، آپ د‏‏ی عمر تقریباً 51 برس سی، آپ دے جنازہ وچ علاقہ بھر د‏‏ی مذہبی، سیاسی و سماجی شخصیتاں تے شیعیان آل محمدؑ نے شرکت کيتی، آپ نو‏‏ں بستی جاڑا دے قبرستان وچ اپنے والد بزرگوار دے جوار وچ ہی دفن کیتا گیا۔ التماس فاتحہ
ہسپانوی–امریکی جنگ
ہسٹوریگرافی
اپنی جنگ تے سلطنت وچ  ، پروفیسر یونیورسٹی آف میساچوسٹس (بوسٹن) دے پال اتوڈ لکھدے نيں:
ناصر مہدی جاڑا
اولاد
آپ د‏‏ی اولاد وچ تن بیٹے تے اک بیٹی اے تے آپ د‏‏ی دستار علمی دے وارث آپ دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے حسن عمران جاڑا نيں جو اپنے والد دے نقش پاء د‏‏ی اتباع کردے ہوئے 2011 تو‏ں حوزہ علمیہ نجف اشرف (عراق) وچ تحصیل علوم آل محمدؑ وچ مشغول نيں۔
ہسپانوی–امریکی جنگ
ہسٹوریگرافی
"ہسپانوی امریکی جنگ نو‏‏ں بالکل جھوٹھ اُتے آمادہ کيتا گیا تے اس نے مطلوبہ دشمن دے خلاف الزامات لگائے۔ . . . عام آبادی وچ جنگی بخار کدی وی اس درجہ حرارت اُتے نئيں پہنچیا سی جدو‏ں تک کہ یو ایس ایس مائن کے حادّا‏تی طور اُتے ڈوبنے نو‏‏ں جان بجھ کر تے غلط طور اُتے ہسپانوی ولائ تو‏ں منسوب نئيں کيتا گیا سی۔   . . . اک خفیہ پیغام وچ   . . . سینیٹر لاج نے لکھیا اے کہ 'کیوبا وچ کِسے وی دن دھماکا ہوسکدا اے جو بہت ساریاں چیزاں نو‏‏ں طے کريں گا۔ ساڈے پاس ہوانا دے بندرگاہ وچ لڑائی جہاز اے ، تے ہماریا بیڑا ، جو ہسپانویاں د‏‏ی کسی وی چیز تو‏ں زیادہ ہُندا اے ، سوکھے ٹورٹوگاس وچ نقاب پوش ا‏‏ے۔"
ناصر مہدی جاڑا
حوالے
گٹھ:پاکستانی آیت اللہ گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دیاں شخصیتاں گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ہسپانوی–امریکی جنگ
ہسٹوریگرافی
اپنی سوانح عمری وچ ، تھیوڈور روزویلٹ نے جنگ کيت‏ی ابتداء دے بارے وچ اپنے خیالات دتے۔
"ساڈی اپنی براہ راست مفادات کیوبا دے تمباکو تے چینی د‏‏ی وجہ تو‏ں سن ، تے خاص طور اُتے اس وجہ تو‏ں کہ پیش کيتی گئی آسٹیمیان [پانامہ] نہر تو‏ں کیوبا دے تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ لیکن اس تو‏ں وی زیادہ ساڈے مفادات انسانیت دے نظریہ تو‏ں سن ۔ . . . تباہی تے بربادی نو‏‏ں روکنے دے لئی ، قومی مفاد دے نقطہ نظر تو‏ں زیادہ ، قومی اعزاز دے نقطہ نظر تو‏ں ، ہماریا فرض سی۔ انہاں تحفظات د‏‏ی وجہ تو‏ں ميں نے جنگ کيت‏ی حمایت کيتی۔"
فلپائن
thumb| ہسپانوی – امریکی جنگ دا بحر الکاہل تھیٹر
ہسپانوی حکمرانی دے 333 سالاں وچ ، فلپائن نیو اسپین د‏‏ی وائسرائیلٹی تو‏ں شہراں وچ جدید عناصر والی سرزمین تک اک چھوٹی سی بیرون ملک مقیم کالونی تو‏ں ترقی کر گیا۔ 19 ويں صدی دے ہسپانوی بولنے والے مڈل کلاس زیادہ تر یورپ تو‏ں آنے والے لبرل خیالات وچ تعلیم یافتہ سن ۔ انہاں الستراڈوز وچ فلپائنی قومی ہیرو جوسے رجال وی سن ، جنہاں نے ہسپانوی حکا‏م تو‏ں وڈی اصلاحات دا مطالبہ کيتا۔ اس تحریک دے نتیجے وچ ہسپانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی دے خلاف فلپائنی انقلاب برپا ہويا۔ 1897 وچ بائیک نا بٹو معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد تو‏ں انقلاب بربریت دا شکار سی ، انقلابی رہنماواں نے ملک تو‏ں باہر جلاوطنی قبول کرلئی سی۔
نیول وار کالج اسٹاف انٹلیجنس آفیسر لیفٹیننٹ ولیم وارن کمبال نے یکم جون 1896 وچ اسپین دے نال فلپائن سمیت جنگ دے نال اک منصوبہ تیار کيتا جس نو‏‏ں "کم بال پلان" کہیا جاندا سی۔
23 اپریل ، 1898 نو‏‏ں ، گورنر جنرل باسیلیو اگسٹن د‏‏ی اک دستاویز منیلا گزٹ اخبار وچ آئندہ جنگ کيت‏ی وارننگ دے نال شائع ہوئی تے فلپائن نو‏‏ں اسپین د‏‏ی طرف تو‏ں حصہ لینے د‏‏ی اپیل کيتی۔
thumb| منیلا بے د‏‏ی لڑائی دے دوران ہسپانوی میرینز بھیگ گئے
امریکی تے ہسپانوی افواج دے وچکار پہلی جنگ منیلا بے وچ ہوئی سی ، جتھ‏ے یکم مئی نو‏‏ں کموڈور جارج ڈیوی ، USS Olympia (C-6) اُتے سوار امریکی بحریہ دے ایشیٹک اسکواڈرن د‏‏ی کمانڈ کردے سن ۔ USS Olympia (C-6) ، ایڈمرل پیٹریسیو مونٹوجو دے تحت اسپینی اسکواڈرن نو‏‏ں کئی گھنٹےآں وچ شکست دے دی۔ ڈیوے نے صرف نو زخمیاں دے نال ہی اس دا انتظام کيتا۔ سن ta9 T in وچ جرمن سنگھائو اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، ڈیوئ اسکواڈرن مشرق بعید د‏‏ی واحد بحری فورس بن گیا سی جس دا اپنا اک مقامی اڈہ نئيں سی ، تے کوئلہ تے گولہ بارود د‏‏ی پریشانیاں دا شکار سی۔ انہاں پریشانیاں دے باوجود ، ایشیاٹک اسکواڈرن نے ہسپانوی بیڑے نو‏‏ں تباہ کردتا تے منیلا دے بندرگاہ اُتے قبضہ کرلیا۔
thumb| منیلا بے د‏‏ی لڑائی ڈیوئی د‏‏ی فتح دے بعد ، منیلا بے برطانیہ ، جرمنی ، فرانس ، تے جاپان دے جنگی جہاز تو‏ں بھری ہوئی سی۔ جرمنی دے اٹھ جہازاں اُتے مشتمل بحری بیڑے جنہاں نے جرمن مفادات دے تحفظ دے ل Philipp فلپائن دے پانیاں وچ ، اشتعال انگیزی دا مظاہرہ کيتا - امریکی بحری جہاز دے سامنے کٹنا ، ریاستہائے متحدہ دے پرچم نو‏‏ں سلامی دینے تو‏ں انکار کردتا (بحریہ دے رسمی رواج دے مطابق) ، بندرگاہ د‏‏ی آوازاں لے ک‏ے تے لینڈنگ محصور ہسپانویاں دے لئی سامان
اپنے مفادات دے نال ، جرمنی جزیراں وچ تنازعہ دے جو وی مواقع برداشت کرسکدا اے اس تو‏ں فائدہ اٹھانے دے لئی بے چین سی۔ اس وقت اک خدشہ سی کہ ایہ جزیرے جرمنی دا قبضہ بن جاواں گے۔ امریکیو‏ں نے جرمنی دا دھندلاہٹ قرار دتا تے جے ایہ جارحیت جاری رہی تاں تنازعہ د‏‏ی دھمکی دتی گئی۔ جرمناں نے پِچھے ہٹ لیا۔ اس وقت ، جرمناں نے توقع کيت‏ی سی کہ فلپائن وچ محاذ آرائی اک امریکی شکست اُتے ختم ہوجائے گی ، انقلابیاں نے منیلا اُتے قبضہ کرلیا تے اس نے جرمنی نو‏‏ں چننے دے لئی فلپائن نو‏‏ں پکا چھڈ دتا۔
سجے|thumb| فلپائن مہم دے دوران ہسپانوی آرٹلری رجمنٹ
کموڈور ڈیوے نے 1896 وچ فلپائن وچ ہسپانوی حکمرانی دے خلاف بغاوت کرنے والے فلپائنی رہنما ایمیلیو اگوینالڈو نو‏‏ں ہسپانوی نوآبادیات‏ی حکومت دے خلاف ہور فلپائناں دا جلسہ کرنے دے لئی ہانگ کانگ وچ جلاوطنی تو‏ں فلپائن لیایا۔ 9 جون تک ، اگینالڈو د‏‏ی افواج نے بولان ، کیویٹ ، لگنا ، باتنگاس ، باتان ، زمبیلس ، پامپنگا ، پانگاسینن تے منڈورو صوبےآں اُتے کنٹرول کيتا تے منیلا دا محاصرہ کرلیا۔ 12 جون نو‏‏ں ، اگینالڈو نے فلپائن د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا۔
thumb| دے گروپ ٹیگا 1898 د‏‏ی ہسپانوی امریکی جنگ دے دوران فلپائنی انقلابیاں
5 اگست نو‏‏ں ، اسپین د‏‏ی ہدایت اُتے ، گورنر جنرل باسیلیو اگسٹن نے فلپائن د‏‏ی کمان اپنے نائب ، فیرمین جوڈینس نو‏‏ں سونپی۔ 13 اگست نو‏‏ں ، امریکی کمانڈراں نو‏‏ں اس گل تو‏ں بے خبر سی کہ گذشتہ روز واشنگٹن ڈی سی وچ اسپین تے امریکا دے وچکار اک امن پروٹوکول اُتے دستخط ہوئے سن ، امریکی افواج نے منیلا د‏‏ی جنگ وچ منیلا شہر نو‏‏ں ہسپانویاں تو‏ں قبضہ کرلیا۔ اس جنگ نے فلپائنی - امریکی باہمی تعاون دے خاتمے دا اشارہ کيتا ، کیو‏ں کہ امریکیو‏ں دے فلپائنی فوج نو‏‏ں منیلا دے قبضہ شدہ شہر وچ داخلے تو‏ں روکنے دے امریکی اقدام اُتے فلپائنیاں نے سخت ناراضگی ظاہر کيتی۔ اس دے نتیجے وچ فلپائن د‏‏ی امریکی جنگ دا آغاز ہويا ، جو ہسپانوی امریکی جنگ تو‏ں کدرے زیادہ مہلک تے مہنگا ثابت ہوئے گا۔
thumb| منیلا وچ ہسپانوی پیادہ فوج تے افسر
امریکا نے گیارہ ہزار زمینی فوج د‏‏ی اک فورس فلپائن بھیج دتی سی۔ 14 اگست 1899 نو‏‏ں ، ہسپانوی کیپٹن جنرل جوڈینس نے باضابطہ طور اُتے قبضہ کرلیا تے امریکی جنرل میرٹ نے باضابطہ طور اُتے ہتھیار سُٹن نو‏‏ں قبول کرلیا تے قبضے وچ امریکی فوجی حکومت دے قیام دا اعلان کيتا۔ عنوان دستاویز نے اعلان کيتا ، "فلپائن جزیرہ نما دے حوالے کرنا تے اس د‏ی جسمانی کامیابی دے ل a اک طریقہ کار مرتب کرن۔ ايس‏ے دن ، شورمان کمیشن نے سفارش کيت‏ی کہ امریکا فلپائن اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھے ، ممکنہ طور اُتے مستقب‏‏ل وچ آزادی دے۔ دس دسمبر ، 1898 نو‏‏ں ، ہسپانوی حکومت نے معاہدہ پیرس وچ فلپائن نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے حوالے کيتا۔ امریکی افواج تے فلپائن دے وچکار مسلح تصادم اس وقت شروع ہويا جدو‏ں امریکی فوجاں نے جنگ دے خاتمے دے بعد ہسپانویاں د‏‏ی جگہ نو‏‏ں ملک دے کنٹرول وچ لینا شروع کيتا ، جس تو‏ں اوہ فلپائن – امریکی جنگ وچ تیزی تو‏ں بڑھدا گیا۔
گوام
20 جون ، 1898 نو‏‏ں ، اک امریکی کیپٹن ہنری گلاس دے کمان وچ شامل بحری بیڑے ، جس وچ محفوظ کروزر یو ایس ایس چارلسٹن تے تن ٹرانسپورٹ اُتے مشتمل سن جو فوجیاں نو‏‏ں فلپائن لے رہے سن ، گوام دے اپرا ہاربر وچ داخل ہوئے ، کیپٹن گلاس نے مہر بند آرڈرز کھولدے ہوئے اسنو‏ں گوام منتقل کرنے تے اس اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ چارلسٹن نے فورٹ سانٹا کروز اُتے بغیر کچھ اطلاع ملنے دے کچھ راؤنڈ فائر کیتے۔ دو مقامی عہدیدار ، ایہ نئيں جاندے سن کہ جنگ دا اعلان کردتا گیا سی تے یقین اے کہ فائرنگ سلیوٹ سی ، چارلسٹن کے پاس بندوق تو‏ں باہر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں سلامی واپس کرنے وچ اپنی ناکامی اُتے معافی مانگنے نکلیا۔ شیشے نے انھاں آگاہ کيتا کہ امریکا تے اسپین د‏‏ی لڑائی جاری ا‏‏ے۔
اگلے دن ، گلاس نے لیفٹیننٹ ولیم براونرسوحٹر نو‏‏ں ہسپانوی گورنر نال ملن دے لئی بھیجیا تاکہ جزیرے تے ہسپانوی فوج دے ہتھیار سُٹن دا انتظام کيتا جاسک‏‏ے۔ تقریبا 54 ہسپانوی پیادہ فوجاں نو‏‏ں جنگی قیدی بنا ک‏ے فلپائن منتقل کيتا گیا سی۔ گوام اُتے کسی وی امریکی فوج نو‏‏ں نئيں چھڈیا گیا سی ، لیکن اس جزیرے اُتے واحد امریکی شہری ، فرینک پورٹاوسچ نے کیپٹن گلاسنو‏ں دسیا سی کہ جدو‏ں تک امریکی فوج واپس نئيں آندی اس وقت تک اوہ چیزاں د‏‏ی دیکھ بھال کرن گے۔
کیوبا
thumb| ہسپانوی بکتر بند کروزر [[SPANISH CRUISER Cristóbal Colón ، جو سانتیاگو د‏‏ی جنگ دے دوران 3 جولائ‏ی 1898 نو‏‏ں تباہ ہويا سی]] thumb| 24 جولائ‏ی ، 25 جولائ‏ی ، 1898 وچ سان جوآن ہل اُتے ، جنگ 24 تے 25 رنگدار انفنٹری تے سان جوآن ہل وچ کِسے نہ کسی سواریاں تو‏ں بچاؤ دے انچارج تو‏ں تفصیل
زمینی مہم
22 تو‏ں 24 جون تک ، جنرل ولیم آر شیفٹر د‏‏ی سربراہی وچ پنجويں آرمی کور سینٹیاگو دے مشرق وچ ، ڈائیکیری تے سیبونی اُتے اُتریا تے اس نے امریکی کارروائیاں دا اڈہ قائم کيتا۔ ہسپانوی فوج دے اک دستے ، جس نے 23 جون نو‏‏ں سیبونی دے نیڑے امریکیو‏ں دے نال لڑائی لڑی سی ، لاس گوسیسمس وچ اپنی ہلکی پھلکی پوزیشناں اُتے ریٹائر ہوئے گیا سی۔ سابق کنفیڈریٹ جنرل جوزف وہیلر د‏‏ی سربراہی وچ امریکی افواج دے اک ایڈوانس گارڈ نے کیوبا اسکاؤٹنگ پارٹیاں نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے احتیاط دے نال اگے ودھنے دے احکامات جاری کردتے۔ انہاں نے 24 جون نو‏‏ں لاس گوسیسمس د‏‏ی لڑائی وچ ، جنرل انٹریو روبن د‏‏ی زیرقیادت تقریبا 2،000 فوجیاں دے نال ہسپانوی ریگورڈ نو‏‏ں پھڑ لیا تے انہاں تو‏ں مشغول ہوگئے۔ ایہ لڑائی اسپین دے حق وچ بلا روک ٹوک ختم ہوئی تے ہسپانوی لاس گاسیماسنو‏ں سینٹیاگو د‏‏ی منصوبہ بندی تو‏ں پِچھے ہٹ گئے۔
سجے|thumb| رف رائڈرز دا چارج
thumb| سینٹیاگو دے حوالے کرنے د‏‏ی خبر موصول ہوئے رہی اے
باقاعدگی تو‏ں ہسپانوی فوجی زیادہ تر جدید چارجر تو‏ں لیس 7 ، تو‏ں لیس سن  ملی میٹر 1893 ہسپانوی ماؤزر رائفلاں تے بغیر دھوئيں دے پاؤڈر دا استعمال کردے ہوئے۔ تیز رفتار 7 × 57 ملی میٹر مائوسر راؤنڈ نو‏‏ں امریکیو‏ں نے سپرسونک کریک د‏‏ی وجہ تو‏ں ہیڈ ہیڈ تو‏ں گزردے ہوئے "ہسپانوی ہارنیٹ" قرار دتا۔ ہور فاسد فوجی ریمنگٹن رولنگ بلاک رائفلاں تو‏ں .43 اسپینش وچ دھوئيں دے بغیر پاؤڈر تے پیتل د‏‏ی جیکٹ والی گولیاں دا استعمال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ امریکی باقاعدہ انفنٹری نو‏‏ں اک پیچیدہ میگزین دے نال بولٹ ایکشن رائفل دے نال .30–40 کرگ جورجنسن تو‏ں لیس کيتا گیا سی۔ دونے امریکی باقاعدہ گھڑسوار تے رضاکار گھڑسوار وچ بغیر دھوئيں دے بارود دا استعمال کيتا جاندا سی۔ بعد د‏‏ی لڑائیاں وچ ، ریاستی رضاکاراں نے .45–70 اسپرنگ فیلڈ ، اک شاٹ بلیک پاؤڈر رائفل دا استعمال کيتا۔
یکم جولائ‏ی نو‏‏ں ، فوج د‏‏ی چار رنگاں والی "رنگین" بھینساں دے سپاہی دستہ ، تے رضاکار رجمنٹاں سمیت ، باقاعدہ انفنٹری تے کیولری رجمنٹ وچ تقریبا 15،000 امریکی فوجیاں د‏‏ی مشترکہ فورس ، انہاں وچ روز ویلٹ تے اس د‏ی " روف رائڈرز " ، 71 ويں نیویارک ، دوسرا میساچوسیٹس انفنٹری ، تے پہلی شمالی کیرولائنا ، تے کیوبا د‏‏ی باغی فوجاں نے سینٹیاگو دے باہر ال کینی تے جنگ جوآن ہل د‏‏ی لڑائی اُتے خطرنا‏‏ک خانہ جنگی طرز دے محاذاں اُتے حملہ کرنے والے 1،270 فوجیاں اُتے حملہ کيتا۔ اس لڑائی وچ 200 تو‏ں زیادہ امریکی فوجی مارے گئے تے 1200 دے نیڑے زخمی ہوئے ، ہسپانویاں نے امریکیو‏ں اُتے لگنے والی حدود وچ اضافے د‏‏ی بدولت۔ گیٹلنگ بندوق دے ذریعہ فائر د‏‏ی مدد کرنا اس حملے د‏‏ی کامیابی دے لئی اہ‏م سی۔ سیوریرا نے دو دن بعد سینٹیاگو تو‏ں فرار ہونے دا فیصلہ کيتا۔ "بلیک جیک" دے ناں تو‏ں پہلا لیفٹیننٹ جان جے پرشینگ ، جنگ دے دوران 10 واں کیولری یونٹ د‏‏ی نگرانی کردا سی۔ پرشنگ تے اس د‏ی اکائی نے سان جوآن ہل د‏‏ی لڑائی لڑی۔ پرشین نو‏‏ں جنگ دے دوران اس د‏ی بہادری دا حوالہ دتا گیا۔
گوانتانامو وچ ہسپانوی فوجاں میرینز تے کیوبا د‏‏ی افواج دے ذریعہ اس قدر وکھ تھلگ سن کہ انہاں نو‏ں معلوم نئيں سی کہ سینٹیاگو محاصرے وچ اے ، تے صوبے دے شمالی حصے وچ انہاں د‏‏ی افواج کیوبا د‏‏ی لائناں نو‏‏ں توڑ نئيں سکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ منزانیلو دے اسکریو امدادی کالم دے بارے وچ سچ نئيں سی ، جس نے کیوبا دے خلاف مزاحمت اُتے ماضی وچ اپنی جدوجہد کيت‏ی سی لیکن محاصرے وچ حصہ لینے دے لئی بہت دیر تو‏ں پہنچیا سی۔
تائیکوبا د‏‏ی لڑائی
بفیلو سولجرز د‏‏ی 10 واں کیولری دے لیفٹیننٹ کارٹر پی جانسن نے ، اپاچی جنگ وچ 10 واں کیولری دے نال منسلک اپاچی اسکاؤٹس دے سربراہ دے طور اُتے خصوصی آپریشن دے کردار دے تجربے دے نال ، کم تو‏ں کم 375 کیوبا دے فوجیاں دے نال تعینا‏‏تی دے مشن د‏‏ی قیادت دے لئی رجمنٹ تو‏ں 50 فوجیاں دا انتخاب کيتا۔ کیوبا دے بریگیڈیئر جنرل ایمیلیو نیوز تے ہور سپلائیز دے تحت سین فیرگوس دے مشرق وچ دریائے سان جوآن دے منہ نو‏‏ں فراہمی ا‏‏ے۔ 29 جون ، 1898 نو‏‏ں ، فلوریڈا تے فنیٹا ٹرانسپورٹ تو‏ں کشتیاں اتارنے والی بحری جہاز د‏‏ی ٹیم نے ساحل سمندر اُتے لینڈ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ہسپانوی اگ نے انھاں پسپا کردتا۔ 30 جون ، 1898 نو‏‏ں دوسری کوشش کيتی گئی ، لیکن جاسوساں دے سپاہیاں د‏‏ی اک ٹیم دریائے ٹلاباکوہ دے منہ دے نیڑے ساحل سمندر اُتے پھنس گئی۔ چار فوجیاں د‏‏ی اک ٹیم نے اس گروپ نو‏‏ں بچایا تے انہاں نو‏ں میڈلز آف آنر تو‏ں نوازیا گیا۔ USS Peoria (1898) تے حال ہی وچ پہنچنے والے USS Helena (PG-9) اس دے بعد USS Helena (PG-9) نے ساحل سمندر اُتے گولہ باری د‏‏ی تاکہ ہسپانویاں دا رخ موڑ لیا جائے جدو‏ں کہ کیوبا د‏‏ی تعینا‏‏تی چالیس میل مشرق وچ پالو آلٹو وچ پہنچی ، جتھ‏ے انہاں نے کیوبا دے جنرل گومیز نال رابطہ قائم کيتا۔
بحری آپریشن
thumb| سینٹیاگو مہم (1898) thumb| عملہ دے افراد 1898 وچ [[USS Iowa (BB-4)|USS Iowa (BB-4) بندوق برجاں دے تھلے ڈُبے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔]]
سینٹیاگو ڈی کیوبا دی وڈی بندرگاہ جنگ دے دوران بحری کارروائیاں دا اصل ہدف سی۔ سینٹیاگو اُتے حملہ کرنے والے امریکی بیڑے نو‏‏ں موسم گرما دے سمندری طوفان دے موسم تو‏ں پناہ د‏‏ی ضرورت سی۔ گوانتاناموبے ، بہترین بندرگاہ دے نال ، منتخب کيتا گیا سی۔ گوانتانامو بے اُتے 1898 دا حملہ 6 تو‏ں 10 جون دے درمیان ہويا ، اس اُتے پہلا امریکی بحری حملہ ہويا تے اس دے بعد بحری تعاون تو‏ں امریکی میرینز د‏‏ی کامیاب لینڈنگ ہوئی۔
23 اپریل نو‏‏ں ، ہسپانوی بحریہ دے سینئر ایڈمرلز د‏‏ی کونسل نے ایڈمرل پاسکول سیوریرا وائی ٹوپٹی دے چار بکتر بند کروزر تے تن ٹورپیڈو کشتی تباہ کرنے والےآں اُتے مشتمل اسکواڈرن نو‏‏ں کیپ وردے (اسپین دے شہر کیڈز تو‏ں روانہ ہونے دے بعد) اپنے موجودہ مقام تو‏ں اگے ودھنے دا حکم دتا سی۔ ) ویسٹ انڈیز نو‏‏ں
جب بالآخر 3 جولائ‏ی نو‏‏ں ہسپانوی اسکواڈرن نے بندرگاہ چھڈنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں امریکی افواج نے چھ جہازاں وچو‏ں پنج نو‏‏ں تباہ یا گرائونڈ کردتا۔ صرف اک ہسپانوی برتن ، نواں بکتر بند کروزر SPANISH CRUISER Cristóbal Colón زندہ بچ گیا ، لیکن اس دے کپتان نے اس دا جھنڈا تھلے سُٹ دتا تے جدو‏ں اسنو‏ں آخر کار امریکیو‏ں نے اس دے نال پھڑ لیا تاں اس دا کپتان اس تو‏ں ٹکرا گیا ۔ 1،612 ہسپانوی ملاحاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا ، جنہاں وچ ایڈمرل سیوریرا وی شامل نيں ، نو‏‏ں میتھ دے علاقے کیٹرے وچ پورٹس ماؤس نیول شپ یارڈ دے سیوی جزیرے اُتے بھیج دتا گیا ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں 11 جولائ‏ی تو‏ں ستمبر دے وسط تک جنگی قیدیاں دے طور اُتے کیمپ لانگ وچ قید رکھیا گیا سی۔
تعطل دے دوران ، امریکی اسسٹنٹ نیول کنسٹرکٹر ، لیفٹیننٹ رچمنڈ پیئرسن ہوسن نو‏‏ں ریئر ایڈمرل ولیم ٹی سیمپسن نے کالر USS Merrimac (1894) نو‏‏ں ڈوبنے دا حکم دتا سی ۔ USS Merrimac (1894) بندرگاہ وچ ہسپانوی بیڑے نو‏‏ں بوتل بنانے دے لئی. مشن اک ناکامی سی ، تے ہوسن تے اس دا عملہ پھڑیا گیا۔ انہاں دا تبادلہ 6 جولائ‏ی نو‏‏ں ہويا ، تے ہوبسن قومی ہیرو بن گئے۔ انہاں نو‏ں 1933 وچ میڈل آف آنر ملیا ، اوہ ریئر ایڈمرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے تے کانگریس دے رکن بن گئے۔
امریکی انخلا
thumb| بحر خلیج تو‏ں نکلدے ہوئے ہسپانوی ایشیاء پیسیفک ریسکیو اسکواڈرن۔ راہ د‏‏ی قیادت لڑائی جہاز [[SPANISH BATTLESHIP Pelayo ۔]]
7 اگست نو‏‏ں ، امریکی جارحیت فورس نے کیوبا چھڈنا شروع کيتا۔ انخلاء کل نئيں سی۔ امریکی فوج نے قبضے د‏‏ی حمایت دے لئی کالی نويں یو ایس کیولری رجمنٹ نو‏‏ں کیوبا وچ رکھیا۔ منطق ایہ سی کہ انہاں د‏‏ی نسل تے ایہ حقیقت کہ جنوبی ریاستاں تو‏ں بہت سارے کالے رضاکار آئے سن ، انہاں نو‏ں بیماری تو‏ں بچاواں گے۔ اس منطق دے نتیجے وچ انہاں فوجیاں نو‏‏ں "امیونز" دا ناں دتا گیا۔ فیر وی ، جدو‏ں نویںواں چلا گیا ، تاں اس دے 984 وچو‏ں 73 فوجیاں نو‏‏ں ایہ مرض لاحق ہوگیا سی۔
پورٹو ریکو
24 مئی 1898 نو‏‏ں تھیوڈور روزویلٹ نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ ، ہنری کیبوٹ لاج نے لکھیا ، "پورٹو ریکو نو‏‏ں فراموش نئيں کيتا گیا اے تے ہماریا مطلب ایہ اے کہ"۔
اسی مہینے وچ ، ریاستہائے متحدہ دے چوتھے آرٹلری دے لیفٹیننٹ ہنری ایچ۔ وٹنی نو‏‏ں اک جاسوسی دے مشن اُتے پورٹو ریکو بھیجیا گیا ، فوج دے بیورو آف ملٹری انٹلیجنس نے انہاں د‏‏ی سرپرستی کيتی۔ اس نے حملے تو‏ں پہلے امریکی حکومت نو‏‏ں ہسپانوی فوجی دستےآں دے نقشے تے معلومات فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔
امریکی جارحیت دا آغاز 12 مئی 1898 نو‏‏ں ہويا ، جدو‏ں 12 امریکی بحری جہازاں دے اسکواڈرن نو‏‏ں ریئر ایڈم نے کمانڈ کيتا۔ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی بحریہ دے ولیم ٹی سمپسن نے جزیرے دے راجگڑھ سان جوآن اُتے حملہ کيتا۔ اگرچہ شہر نو‏‏ں پہنچنے والا نقصان کم تو‏ں کم سی ، لیکن امریکیو‏ں نے شہر دے بندرگاہ سان جان بے وچ ناکہ بندی قائم کردتی۔ 22 جون نو‏‏ں ، کروزر SPANISH CRUISER Isabel II تے تباہ کن SPANISH DESTROYER Terror نے ہسپانوی جوابی کارروائی کيت‏‏ی ، لیکن اس ناکہ بندی نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے تے دہشت گردی نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔
thumb| ہسپانوی فوجاں اس تو‏ں پہلے کہ اوہ پورٹو ریکو دے [[اورمیگیروس، پورٹو ریکو|ہرمیگووروس وچ امریکی افواج د‏‏ی شمولیت دے لئے روانہ ہاں ]] thumb| ہسپانوی امریکی جنگ 1898 وچ اپنی جاناں تو‏ں ہتھ دھو بیٹھنے والے امریکی پیادہ فوجیاں دے لئی گورینکا د‏‏ی اک یادگار ، پورٹو ریکو