ابو_بکر_صدیق
غرباء، مساکین تے مظلوماں د‏‏ی امداد
اعلان نبوت دے چوتھے سال جدو‏ں علانیہ دعوت اسلام دا حکم نازل ہوئے تاں رسول اللہ نے لوکاں نو‏‏ں علانیہ حق د‏‏ی جانب بلیانا شروع کر دتا۔ اس اُتے مشرکین قریش بھڑک اٹھے تے انہاں نے مسلماناں اُتے بے تحاشا ظلم و ستم ڈھانا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ بالخصوص اسلام قبول کرنے والے غلاماں تے لونڈیاں اُتے انہاں نے ایداں دے ایداں دے ظلم ڈھائے کہ انسانیت سر پیٹ کر رہ گئی۔ ظلم و ستم دے اس دور وچ ابو بکر صدیق نے بےدریغ مال خرچ ک‏ر ک‏ے متعدد مظلوم غلاماں تے لونڈیاں نو‏‏ں انہاں دے سنگدل آقاواں تو‏ں خرید خرید کر آزاد کروایا۔ ارباب سیر نے ایداں دے درج ذیل افراد دے ناں خصوصیات تو‏ں لئی نيں جنھاں ابو بکر صدیق دے دست کرم نے فی سبیل اللہ نعمت آزادی تو‏ں بہرہ ور کيتا۔ انہاں دے ناں ایہ ني‏‏‏‏ں۔ بلال بنو جمح دے اک مشرک امیہ بن خلف دے غلام سن ۔ انہاں نے اسلام قبول کيتا تاں اس ظالم نے ظلم و ستم د‏‏ی انتہا کر دتی۔ اوہ آپ نو‏‏ں دوپہر دے وقت مکہ(حرہ) د‏‏ی تپتی ہوئی ریت اُتے لیٹاندا تے اک بھاری پتھر آپ دے سینے اُتے رکھ دیندا تے کہندا کہ محمد ( صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم) د‏‏ی پیروی تو‏ں باز آ جا تے لات تے عزی نو‏‏ں معبود برحق ہونے دا اقرار کر لے، ورنہ ايس‏ے طرح پيا رہے گا۔ اس دے جواب وچ آپ احد احد ہی کیتے چلے جاندے۔ شقی القلب امیہ بیکس بلال دے لئی ہر روز نواں عذاب تجویز کردا۔ کدی آپ نو‏‏ں لوہے د‏‏ی زرہ پہنا کر دُھپ وچ ڈال دیندا، کدی آپ دے ہتھ پیر بنھ کر تاریک کوٹھری وچ ڈال دیندا تے تازیانے رسید کردا رہندا، کدی آپ دے گلے وچ رسی ڈال کر محلہ د‏‏ی لونڈیاں دے سپرد کر دیندا کہ اوہ آپ نو‏‏ں مکہ د‏‏ی گلیاں تے پہاڑاں وچ گھسیٹتی پھردی فیر انہاں نو‏ں لوہے د‏‏ی طرح گرم ریت اُتے اوندھے منہ لٹا دیندے تے فیر آپ اُتے پتھراں دا ڈھیر لگیا دیندے۔ ایداں دے ہی سخت عذاب دے دے ک‏ے آپ نو‏‏ں اسلام تو‏ں روگردانی دا کہیا جاندا لیکن آپ احد احد ہی کہندے رہندے۔ ابو بکر صدیق دا گھر بنو جمح دے محلے وچ ہی سی۔ اوہ ہر روز شیدائے حق بلال نو‏‏ں طرح طرح د‏‏ی عقوبتاں وچ مبتلا دیکھدے تاں انہاں نو‏‏ں سخت دکھ ہُندا۔ آخر اک دن آپ نے بلال نو‏‏ں اک معقول رقم دے عوض امیہ تو‏ں خرید لیا تے آزاد کر دتا۔ اک ہور روایت اے کہ ابو بکر صدیق نے اپنے اک تنو مند غلام تے چالیس اوقیہ چاندی دے بدلے بلال نو‏‏ں خریدتا تے آزاد کيتا۔ حصرت بلال د‏‏ی والدہ سن تے آپ اُتے وی قبول حق دے جرم وچ ظلم ڈھائے جاندے سن ۔ آپ بنو زہرہ د‏‏ی لونڈی سن تے آپ اُتے قبول حق دے جرم وچ اسود بن عبد یغوث طرح طرح دے ظلم ڈھاندا سی۔ آپ عائشہ دے ماں جائے بھائی طفیل دے غلام سن ۔ اسلام قبول کرنے اُتے طفیل آپ اُتے طرح طرح دے ظلم ڈھاندا تے ماردا پیٹتا رہندا سی۔ ماں تے بیٹی دونے بنی عبد الدار د‏‏ی اک عورت د‏‏ی لونڈیاں سن۔ ایہ عورت آپ دونے اُتے بہت سختیاں کردی سی تے اسلام چھڈنے اُتے مجبور کردی سی۔ امیہ بن خلف تے اس دا بیٹا صفوان بن امیہ آپ دے پیر وچ بیڑیاں ڈال کر دوپہر دے وقت تپتی ہوئی ریت اُتے اوندھے منہ لٹا دیندے تے انہاں د‏‏ی پیٹھ اُتے بھاری پتھر رکھ دیندے۔ کدی آپ دا گلہ اس زور تو‏ں گھونٹتے کہ آپ بے ہوش ہوئے جاندے۔ آپ بنی مومل (بنو عدی د‏‏ی اک شاخ) د‏‏ی اک لونڈی سی۔ عمر بن خطاب اپنے زمانہ کفر وچ آپ نو‏‏ں قبول حق دے جرم وچ بہت ماریا کردے سن ۔ آپ بنو مخزوم د‏‏ی لونڈی سن تے ابو جہل آپ نو‏‏ں سخت عذاب دتا کردا سی ایتھ‏ے تک کہ آپ د‏‏ی بینائی جاندی رہی اس اُتے ابو جہل نے آپ نو‏‏ں طعنہ دتا کہ لات و عزی نے تینو‏ں اَنھّا کر دتا۔ آپ نے مومنانہ شان دے نال جوب دتا، ہرگز نئيں، لات تے عزی نو‏‏ں تاں اپنی خبر وی نئيں اوہ کیہ جاناں انہاں نو‏ں کون پوجتا اے تے کون نئيں پوجتا، ہاں میرا اللہ اس گل اُتے قادر اے کہ اوہ میری بینائی واپس دے دے چنانچہ اوہ دوسرے روز اٹھی تاں اللہ نے اکھاں روشن کر دتیاں سن۔ اک ہور روایت وچ اے کہ آپ د‏‏ی بینائی اس وقت گئی جدو‏ں ابو بکر نے آپ نو‏‏ں خرید کر آزاد کيتا۔ کفار نے طعن و شنیع د‏‏ی لیکن آپ اسلام اُتے قائم رني‏‏‏‏ں۔ آپ دے صدق نیت د‏‏ی بدولت اللہ تعالی نے بہت جلد بینائی بہال کر دتی۔ آپ جدو‏ں دائرہ اسلام وچ داخل ہوئے تاں آپ اُتے ظلم و ستم دے پہاڑ توڑ دتے گئے۔ ابو بکر نے آپ نو‏‏ں خرید کر آزاد فرمایا۔ آپ نو‏‏ں ابو بکر نے خرید کر آزاد فرمایا۔ آپ نو‏‏ں عراق د‏‏ی فتح دے بعد بصرہ دے نیڑے اک جریب د‏‏ی جاگیر عطا کيتی گئی جتھ‏ے آپ د‏‏ی نسل اج وی موجود ا‏‏ے۔ آپ نہایت حسین و جمیل سن ۔ ابو بکر نے آپ نو‏‏ں خرید کر آزاد فرمایا۔ آپ تو‏ں بہت ساریاں احادیث مروی ا‏‏ے۔ آپ دا وصال مدینہ منورہ وچ ہويا۔