cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیٹونیا
پٹونیا سردیاں دے موسم دا اک حرمن پیارا پُھلّ ہے۔ اس نوں گملیاں وچّ بیڈ بنا کے وی لگا سکدے ہو۔
گٹھ:پھل
لال رس پنچھی
لال رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رس پنچھی
گلشیفتہ فراہانی
گلشیفتہ فراہانی اک ایرانی اداکارہ موسیقار تے گلوکارہ اے۔ ہلے اوہ پیرس، فرانس چ رہندی اے۔ اوہدے تے ایران چ وڑن دی پابندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع لکسمبرگ
گٹھ:لکسمبرگ
ریڈیو دی تریخ
جیمز کلارک میکسویل نے میتھمیٹکس نال اے دسیا جے الیکٹرومیگنیٹک موجاں جالی تھاں ول جاسکدیاں نیں۔ اودی ایس گل نوں ہائنرش ہرٹز تے ہور لوکاں لباٹری چ کرکے دسیا۔
ٹیمنک رس پنچھی
ٹیمنک رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 405 ج ب
چک 405 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
دہستان رودبار (هرمزگان)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان خمیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان خمیر چ اے ۔
ضلع یاہشیہان
ضلع یاہشیہان ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
موشے کاوہ
موشے کاوہ (پیدائش: 1943 ء) اک اسرائیلی ماہر فزکس تے بار ایلان یونیورسٹی دا سابق صدر ا‏‏ے۔
سیرت
کاوہ ازبکستان دے شہر تاشقند وچ پیدا ہويا سی۔ اس دے والد ربی ڈیوڈ کاوہ دے تمام دس بہن بھائی ہولوکاسٹ سے نئيں بچ سک‏‏ے سن ۔ کاویح خاندان نے 1950 وچ اسرائیل دے الیاہ شہر وچ آباد ہوئے۔
وہ بار الان یونیورسٹی وچ شعبہ فزکس وچ پروفیسر نيں ۔ انہاں نے فزکس تو‏ں متعلق 300 تو‏ں ودھ مضامین شائع کیتے ني‏‏‏‏ں۔ کاوہ محکمہ دے چیئرمین ، اسکول دے فیکلٹی آف نیچرل سائنسز دے ڈین ، تے بار ایلان دے ریکٹر سن ۔
کاوہ 1996 تو‏ں 2013 تک بار ایلن یونیورسٹی دے صدر رہے ، شلومو ایکسٹین دے بعد ، انہاں دے بعد ڈینیئل ہرشکوٹز رہے ۔ 2013 وچ انہاں نے استعفیٰ دے دتا۔  کاویح اسرائیل د‏‏ی یونیورسٹی دے صدور د‏‏ی کمیٹی دے چیئرمین سن ۔
2008 وچ اسرائیل کونسل برائے ہائر ایجوکیشن نے کاوہ نو‏‏ں اعلٰی تعلیم دا ایوارڈ دتا۔
انڈریو کارنیگی
گٹھ:1835 دے جم گٹھ:1919 دیاں موتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع اکچاکنت
ضلع اکچاکنت ترکی دے صوبہ کیرشہر دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اگپوچھل رس پنچھی
اگپوچھل رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رس پنچھی
ورانیئے
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ ورانیئے شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع پچینیا دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دہستان کہورستان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان خمیر چ اے ۔
فیدرا
فیدرا (اصل وچ فیدرا ایٹ ہپولائیٹ ) زین رسین ولوں ایلیگزینڈرین شعری وچ لکھی اک فرینچ ناٹکی تراسدی اے، جس نوں پہلی وار 1677 وچ پیرس وچ ہیٹل ڈی بروگوگن دے تھئیٹر وچ کھیڈیا گیا سی۔
رچنا اتے پریمیئر
فیدرا نال، ریسن نے یونان دیاں متھہاسک کہانیاں وچوں اک وار پھر اک موضوع چنیا، جس نوں پہلاں ہی یونان اتے رومن دے تراسدی شاعراں نے، خاصکر یوریپیڈیز نے ہپولائیٹس وچ اتے سینیکا نے فیدرا وچ لے لیا ہویا سی۔
بئیلون دی ڈچس اتے بڈھے ہو راے پئرے کورنیلی دے ہور دوستاں ولوں کیتی گئی سازش دے نتیجے وجوں، 1 جنوری 1677 نوں پیرس وچ ابھلیڈراں دی شاہی منڈلی دے ٹکانے، ہیٹل ڈی بروگوگن وکھے، اس ناٹک دے پریمیئر نوں سفلتا نہیں ملی سی۔ دراصل، اک رقیب منڈلی نے ہن بھلے جا چکے ناٹک کار نکولس پرڈن ولوں لگپگ ملدے جلدے تھیم اُتے اک ناٹک پیش کیتا۔ فیدرا توں بعد، ریسن نے دھرم نرپکھّ موضوعاں تے ناٹک لکھنا بند کر دتا سی اتے اپنے آپ نوں 1689 تک دھرم اتے راجے دی سیوا لئی وقف کر دتا سی۔ 1689 وچ اسنوں لوئی چودھویں دی دوجی بیوی مورگنیٹک میڈم ڈی مینٹینون ولوں ایستر لکھن دا کم سونپ دتا گیا سی۔
پاتر
thumb| فیدرا اتے ہپولائیٹس، اں۔ 290 ای فرینچ وچ پاتراں دے نام:
سار
اس ناٹک دا ستھان دکھنی یونان دے پیلوپنیسس تٹّ اُتے ٹروزن دے شاہی دربار اے۔ اپنے بادشاہ پتی تھیسی دی غیر حاضری وچ، فیدرا پچھلے ویاہ توں تھیسی دے پتر ہپولائیٹ نال اپنے پیار دی اعلان کر کے ختم ہو جاندی اے۔ left|thumb| فیدرا اینڈ تھیسی (1923)، لون باکسٹ
حوالے
گٹھ:یونانی شاعری
قلعہ تھن
قلعہ تھن سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
موٹی چنجوالا مکڑی شکاری
موٹی چنجوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
شلمینا کشک کوہن
خاتون شلمینا کشک کوہن اک یہودی خاتون سی، جو یہودیاں وچ شولا Shula دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے، اسنو‏ں تریخ وچ مڈل ایسٹ د‏‏ی ماتا ہری دے ناں تو‏ں وی یاد کیتا جاندا اے، شولا اک بہت با ہمت تے بہادر خاتون سی، اپنی قوم نال محبت اس دے خون وچ رچی بسی سی، اپنے مشن نو‏‏ں اوہ عبادت سمجھدی سی، اپنے کم تو‏ں اس قدر مخلص تے سنجیدہ سی کہ اس دا اک اک لمحہ یہودیاں دے لئی اک وکھ خطۂ ارضی حاصل کرنے د‏‏ی کوششاں وچ صرف ہويا، اوہ اِنّی خوبصورت سی جِنّی اک حسینۂ عالم ہوسکدی اے، اوداں تاں حسن اللہ تعالٰی نے ہر مذہب تے رنگ ونسل نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں دتا اے لیکن خوبصورتی دے اعتبار تو‏ں اہلِ مصر تے یہودی اپنی مثال آپ نيں، شولا جسمانی ساخت تے خدوخال دے نال نال اک سمجھدار تے تعلیم یافتہ خاتون سی، اسنو‏ں اپنے حسن اُتے فخر سی تے اپنے فن اُتے اعتبار وی سی، اوہ جاندی سی کہ مرداں نو‏‏ں اپنے مقاصد دے لئی کس طرح استعمال کیتا جاسکدا اے، اوہ باہر نکلدی تاں مرداں د‏‏ی نظر بے ساختہ اس اُتے آجاندی سی، اوہ جاندی سی کہ کئی للچائی ہوئی نظراں اس دا تعاقب کر رہیاں نيں، لیکن بوہت گھٹ افراد نو‏‏ں معلوم ہُندا سی کہ اوہ خود شکار بن دے شکاری د‏‏ی تلاش وچ نکلدی اے، شولا اسرائیل د‏‏ی انٹیلی جینس موساد دے ہتھے اس وقت چڑھی جدو‏ں اسرائیل دا قیام عمل وچ وی نئيں آیا سی، یہودی موساد دے ناں تو‏ں اک انٹیلی جینس ایجنسی بنا ک‏ے اک وکھ خطۂ ارضی حاصل کرنے دے لئی عرصۂ دراز تو‏ں کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔
شولا اچانک ہی موساد دے اک ایجنٹ تو‏ں ٹکرا گئی، اوہ اس د‏ی صلاحیتاں تو‏ں متاثر ہوئے بغیر نہ رہ سکیا، ذا‏تی تفتیش تے تحقیقات تو‏ں اس موساد ایجنٹ نو‏‏ں اندازہ ہويا کہ شولا اس دے کم آسکدی اے، اوہ اسنو‏ں لبنان وچ ملیا سی، اس د‏ی سفارش اُتے شولا نو‏‏ں جاسوسی د‏‏ی تربیت دتی گئی، اسنو‏ں دسیا گیا کہ مرداں دے نال اظہار محبت کِداں کرنا اے تے کس نو‏‏ں کس انداز تو‏ں ایہ یقین دلیانا اے کہ اوہ شخص جس د‏‏ی تلاش وچ میری روح بھٹک رہی سی اوہ آخری اے، ایہ اوہ فن اے جو سخت ریاضت دے بغیر حاصل نئيں ہُندا، شولا نو‏‏ں جسمانی خوبصورتی استعمال کرنے دا فن بخوبی آندا سی، اوہ بیروت پہنچی جتھ‏ے اس نے آہستہ آہستہ انہاں تمام یہودیاں نو‏‏ں اک پلیٹ فارم اُتے اکٹھا کرنا شروع کر دتا جو اک آزاد وطن وچ رہنے دے لئی بے چین سن، بیروت وچ رہنے والے یہودی اپنے اہلِ خانہ دے ہمراہ خوشگوار زندگی بسر ک‏ر رہ‏ے سن، اوتھے انہاں دے آباؤ اجداد د‏‏ی یادگاراں سن، انہاں نو‏ں اپنے آباؤ اجداد د‏‏ی چھڈی ہوئی اشیاء نال محبت سی، اوہ اپنا کاروبار تے اُتے سکو‏ن زندگی چھڈ ک‏‏ے محض اک سہانا خواب دکھائے جانے اُتے نقل مکانی دے لئی تیار نہ سن ۔
لیکن شولا نے انہاں نو‏ں فلسطین وچ جاک‏ے اک مخصوص علاقے وچ آباد ہونے دے لئی رضا مند کيتا، آہستہ آہستہ اس د‏ی کوششاں تو‏ں یہودی اس جگہ اُتے منتقل ہونے لگے جتھ‏ے کھلے میدان سن تے آباد کاری دا تصور تک نہ سی، اس طرح یہودی جو کئی دہائیاں تو‏ں فلسطین اُتے قبضہ کرنے دے منصوبے اُتے عمل درآمد ک‏ر رہ‏ے سن کچھ ہی عرصے وچ بیت المقدس تے اس دے گرد ونواح دے علاقےآں اُتے قابض ہونے د‏‏ی پوزیشن وچ آ گئے، موساد نے شولا نو‏‏ں جو تربیت دتی سی اوہ ضائع نہ گئی، اس نے سینکڑاں یہودیاں نو‏‏ں مجوزہ اسرائیل دے لئی مختص علاقے وچ آباد کرایا، اس دے خاندان دے ہور ست افراد وی اس د‏ی کوششاں وچ شامل رہ‏ے، اوہ لبنان تے شام وچ بیٹھ کر موساد دے لئی جاسوسی کیتا کردی سی۔
موساد نے اس د‏ی سفارش اُتے بیروت وچ قائم اک نائٹ کلب نو‏‏ں مالی امداد وی فراہ‏م کیندی سی، ایہ نائٹ کلب شولا دے اک بوائے فرینڈ دا سی جو یہودی سی، شولا اوتھ‏ے لبنان تے شام تو‏ں آنے والے متعدد اعلٰی افسران تے تاجراں دے نال خصوصی طور اُتے تعلقات ودھیا لیا کردی سی، آخر کار لبنان دے اک انٹیلی جینس افسر نے ایہ ثابت ہوجانے اُتے کہ اوہ لبنان تے شام دے اہ‏م قومی راز موساد تک پہنچیا رہی اے اسنو‏ں رنگے ہتھو‏ں گرفتار ک‏ر ليا، شولا آخری وقت تک ایہ سمجھدی رہی کہ اس نے لبنان دے اک خوبصورت نوجوان نو‏‏ں یہودی انٹیلی جینس دے لئی کم کرنے دا معاہدہ ک‏ر ليا اے، لیکن اسنو‏ں معلوم نہ سی کہ اوہ جس جال نو‏‏ں پھیلیا ک‏ے بیٹھی ہوئی اے اس وچ خود پھنس جائے گی، لبنانی انٹیلی جینس افسر نے شولا تو‏ں دوستی کيتی تے اسنو‏ں اس وقت پھڑیا جدو‏ں اوہ موساد دے لئی لکھی جانے والی اک اہ‏م رپورٹ کِس‏ے دے حوالے ک‏ے رہ‏ی سی، ایہ رپورٹ لبنان دے دفاعی منصوبےآں تو‏ں متعلق سی، شولا دے بچ نکلنے دا کوئی راستہ نہ سی۔
اپنی تمام تر دلفریب اداواں تے حسن دے جادو دے با وجود انٹیلی جینس دے اک افسر دے ہتھو‏ں گرفتار ہوئے گئی، اس دے خلاف مقدمہ چلا، لبنان د‏‏ی اک عدالت نے اسنو‏ں موت دا حقدار قرار دتا، لیکن پھانسی تو‏ں پہلے موساد نے لبنان دے نال اک ڈیل د‏‏ی جس دے تحت شولا د‏‏ی پھانسی د‏‏ی سزا نو‏‏ں ست برس د‏‏ی قید وچ بدل دتا گیا، اوہ قید بھگت نہ پائی سی کہ موساد نے لبنان دے انہاں جاسوساں نو‏‏ں رہیا کرانے دے بدلے شولا نو‏‏ں آزاد کرالیا جو یہودیاں د‏‏ی تحویل وچ سن ۔
شلمینا سو سال د‏‏ی عمر وچ 21 مئی 2017ء نو‏‏ں وفات پاگئياں۔
حوالے
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:ارجنٹائنی یہودی گٹھ:اسرائیلی جاسوس گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:سو سالہ اسرائیلی شخصیتاں
مندرپال بھٹھل
مندرپال بھٹھل (جم 15 فروری 1950) پنجابی شاعر اتے ناٹک کار اے۔
زندگی
مندرپال دا جم 15 فروری 1950 نوں پنڈ بھٹھلاں، ضلع سنگرور (ہن ضلع برنالہ) وچ سری تعلیم ساگر اتے سری متی دیاونتی دے گھر ہویا۔
چک 407 ج ب
چک 407 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ضلع اکپینار
ضلع اکپینار ترکی دے صوبہ کیرشہر دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اشناک مکڑی شکاری
اشناک مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سوپرون
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
سوپرون ھنگری دی دیؤر موسوم سوپرون کاؤنٹی دا اک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
انتونوو-32
انتونوو-32 (نیٹو رپورٹنگ ناں: Cline) پنکھے والے دو انجن  سے چلنے والا مال بردار فوجی طیارہ ا‏‏ے۔
ڈیزائن تے ترقی
یہ جہاز بنیادی طور اُتے اینتونوو-26 د‏‏ی تبدیل شدہ شکل ا‏‏ے۔ اس دا پہلا گاہک انڈین ہوائی فوج سی جس نے ایہ جہاز خریدے۔ خریداری د‏‏ی اک وڈی وجہ اس وقت د‏‏ی انڈین وزیرِ اعظم اندرا گاندھی تے روسی رہنما برزنیف دے خوشگوار تعلقات سن ۔ ایہ جہاز بدترین موسمی حالات نو‏‏ں اپنے پیش رو اینتونوو-26 تو‏ں بہتر انداز تو‏ں نمٹنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ پراں دے اُتے انجن نو‏ں زیادہ اُچے مقام اُتے نصب کرنے تو‏ں زیادہ وڈے حجم دے پنکھے نصب کرنا ممکن ہويا اے تے اسنو‏ں چلانے والے پنکھے 5٫100 ہارس پاور تو‏ں چلدے نيں۔ اس انجن دا ناں اے آئی-20 اے جو اپنے پیش رو جہاز دے اے آئی-24 تو‏ں تقریباً دو گنا زیادہ طاقتور نيں۔ اس جدید جہاز د‏‏ی قیمت دا تخمینہ ڈیڑھ کروڑ امریکی ڈالر لگایا گیا ا‏‏ے۔
آپریشنل تریخ
ایہ جہاز گرم تے زیادہ درجہ حرارت والے ماحول (55 ڈگری یا اس تو‏ں زیادہ) تے 4٫500 میٹر د‏‏ی اونچائی والے تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں اڑان بھر سکدا اے تے اسنو‏ں اوسط درجے دے فوجی مال برداری دے علاوہ تجارتی مقاصد دے لئی وی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مال برداری دے طور اُتے اسنو‏ں مختصر تے درمیانی درجے دے فاصلےآں دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جہاز ہوا تو‏ں سامان سُٹن، مسافر برداری، طبی بنیاداں اُتے انخلا، اگ بجھانے، چھاتہ برداری یا پیراشوٹ تو‏ں شوقیہ چھلانگ لگانے دے کم سر انجام دے سکدا ا‏‏ے۔
قسماں
thumb|یوکرائن وچ سرکاری جہاز جنگل وچ لگی اگ بجھاندے ہوئے اک اینتونوو-32 جہاز
An-32: جڑواں انجن مال بردار طیارہ
ایک-32A: پہلا شہری  مقاصد دے لئی بنایا جانے والا ماڈل جو اس جہاز دا سب تو‏ں زیادہ بنایا جانے والا ماڈل سی، مختلف کارخانےآں دے درمیان پرزیاں د‏‏ی منتقلی دے لئی استعمال ہويا۔
ایک-32B-100: جدید ورژن وچو‏ں اک۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن دے نال اڑان بھرنے دے لئی اوہدی صلاحیت وچ ساڈھے ست ٹن دا اضافہ کیتا گیا۔
ایک-32B-120: امپیریل (غیر روسی) آلات دے نال۔
ایک-32B-300: اس ماڈل وچ رولز رائس اے ای 2100 ٹربو پراپ انجن استعمال ہويا تے فی انجن 4٫600 ہارس پتے طاقت۔
ایک-32LL (Letyushchaya Laborotoriya اُڑدی لیبارٹری): سب تو‏ں پہلا تجربا‏تی نمونہ پراپ فین والے انجنہاں نو‏ں آزمانے دے لئی بدلا گیا۔ تجربے وچ اک انجن تبدیل کیتا گیا سی ۔
ایک-32MP: سمندری گشتی قسم۔
ایک-32P Firekiller: فضائی اگ بجھانے والی قسم۔ خاص قسم دے لئی دتی جانے والی سند 10 مارچ 1995 نو‏‏ں دتی گئی۔  کل 8 ٹن وزنی مائع جات نو‏‏ں دو بیرونی ٹینکاں تو‏ں بیک وقت یا باری باری پھینکا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ عمل زمین د‏‏ی سطح تو‏ں 40 یا 50 میٹر د‏‏ی اونچائی تے 240 تو‏ں 260 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اگ بجھانے دا کم نہ ہو رہیا ہو تاں ایہ جہاز مال برداری دے کم وی آندا ا‏‏ے۔
ایک-32V-200: اک تزویراندی مال بردار طیارہ۔ اس دے جدید آلات د‏‏ی وجہ تو‏ں دو افراد دا عملہ اسنو‏ں اڑا سکدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برآمد د‏‏ی غرض تو‏ں بنایا گیا تے مناسب سود دے باوجود چند ہی جہاز بک سک‏‏ے۔
An-32 دوبارہ: تجدید شدہ قسم۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن د‏‏ی حد ودھیا کر 28٫5 ٹن کر دتی گئی۔ نويں آلات۔
ایک-132: بہتر قسم، اوہدی خاصیت مغربی ساختہ آلات تے انجن۔ اسنو‏ں یوکرائن تے سعودی عرب نے مشترکہ طور اُتے تیار کرنا ا‏‏ے۔
استعمال کنندگان
کبھے|thumb|350x350px|An-32 دے استعمال کنندہ (سبز رنگ والے ملکاں ایئر  لائن وچ چلاندے نيں) thumb|بھارتی ایئر فورس دا اک انتونوو-32B  ماں [[لیہہ ائیر ویہہ پر]] thumb|سن ایئر چارٹر An-32 Lokichogio دے ہوائی اڈے پر thumb|کروشین ایئر فورس دا اک انتونوو-32B کبھے|thumb|بنگلہ دیش ایئر فورس کا اک اینتونوو 32C
فوجی استعمال کنندہ
اس وقت پوری دنیا وچ 240 انتونوو 32 جہاز مختلف ملکاں وچ زیرِ استعمال نيں۔
سابق فوجی استعمال کنندہ
کبھے|thumb|افغان فضائیہ دا اک اینتونوو 32
شہری  استعمال کنندہ
اگست 2006 تک کل 56 جہاز ایئرلائناں وچ کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اہ‏م استعمال کنندہ: 29 ہور ایئر لائنز دے پاس کم تعداد۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت سوویت یونین تعلقات گٹھ:1976ء وچ اولین پرواز کرنے والے طیارے گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
حسنی مبارک
محمد حسنی سید مبارک مصر دا 1981 توں 2011 تک صدر ریا۔ 25 جنوری 2011 توں لوک اودے خلاف تحریر چوک قاہرہ مصر چ کٹھے ہوۓ تے راح چھڈ دین دا کیا۔ 11 فروری 2011 نوں اونوں راح چھڈنا پیا۔ حسنی مبارک نوں امریکہ دا بیلی سمجیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مصر گٹھ:مصری شخصیتاں
تحریر چوک
تحریر چوک مصر دے نگر قاہرہ چ اک کھلا میدان اے۔ تحریر دا مطلب ازادی اے۔ ایس چوک نوں اے ناں 1919 دے مکروں دتا گیا۔ جنوری فروری 2011 چ مصر دیاں لوکاں نین ایس چوک چ کٹھے ہوکے مصر دے 30 وریاں توں راج کرن والے صدر حسنی مبارک دے خلاف کٹھ کیتے۔ تے 11 فروری 2011 نوں حسنی مبارک نوں راج چھڈنا پیا۔
دہستان مسافرآباد
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
لمی چنجوالا مکڑی شکاری
لمی چنجوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع بوزتیپ
ضلع بوزتیپ ترکی دے صوبہ کیرشہر دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بھیڈ
پیڈ چار لتاں والا اک پالتو میمل اے پر ایدیاں کچھ قسماں جنگلی وی نے۔ دنیا چ ایدی گنتی اک ارب توں اپر اے۔ پیڈ نوں گوشت، ان تے دد لئی پالیا جاندا اے۔
پیڈ دی پرکھ یورپ تے ایشیاء دی جنگلی موفلن ہوسکدی اے۔ پیڈ اوناں پہلے جانوراں چوں اے وائی بیجی دے کماں لئي پالتو بنایا گیا سی۔ ایدے گوشت نوں چھوٹا گوشت کیندے نیں۔ ایدے فیدیاں توں ایدی اغسانی رہتل تے گوڑا اثر اے۔
وکھالہ
پیڈ اک نکے ناپ دا چار لتاں والا اک جانور اے۔ ایدے پنڈے تے والاں دا چنڈ ہوندا اے تے چکر والے سنگ ہوندے نیں۔ اے 12 ورے تک جیندی اے تے کج 20 ورے تک وی اپڑدیاں نیں۔
ای-3 سینٹری
ای-3 سینٹری اک امریکی جہاز اے جہدا کم دور تک ریڈار نال ویکھ کے دشمن نوں پہچاننا تہ سنگی جہازاں تک کم دیاں گلاں پہچانا اے۔ ایہ بوئنگ 707 دے اتے بنایا اے۔ ایہ ہر موسم چ کمانڈ، کنٹرول تے گل بات پہنچان دا کم کردا اے۔ ایہ امریکی ہوائی فوج، نیٹو، رایل ہوائی فوج، فرانسیسی ہوائي فوج تے سعودی ہوائی فوج ورتدی اے۔ ایدے اتے اک وڈا ریڈار لگا ہوندا اے جیڑا بوت دور تک کئی جعازاں نوں ویکھ کہ اوناں دا حساب کتاب کر سکدا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جسوس جعاز گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
قلعہ کیبرگ
قلعہ کیبرگ سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
چک 408 ج ب
چک 408 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
اجنتھا مینڈیس
بالاپواڈگ اجنتھا ونسلو مینڈیس (جنم ۱۱ مارچ ۱۹۸۵ مورتوا وکھے)، جسنوں کہ اجنتھا مینڈیس دے نام نال جانیا جاندا ہے، ایہہ اک سری لنکا دا کرکٹ کھڈاری ہے جو کہ انٹرنیشنل کرکٹ کھیڈدا ہے۔ اجنتھا سری لنکا کرکٹ ٹیم ولوں ون ڈے، ٹیسٹ کرکٹ اتے ٹونٹی ٹونٹی کرکٹ کھیڈدا ہے۔ اسنوں جادوئی سپن کھڈاری وی کیہا جاندا ہے کیوں کہ اسدا گیند سٹن دا طریقہ بہت ہی وکھرا ہے اتے ورلڈ کرکٹ وچّ اسنوں خاص طور 'تے ٹونٹی۲۰ کرکٹ لئی جانیا جاندا ہے۔ ٹونٹی ٹونٹی کرکٹ دا اوہ عالمی پدھری گیندباج ہے۔ بلیباز وجوں وی اس وچّ کافی یوگتا ہے اتے اوہ ہیٹھلے کرم دا بلیباز ہے۔ بلیبازی کردے ہوئے اوہ ٹیسٹ کرکٹ وچّ اردھ-سینکڑا وی لگا چکا ہے۔
ستمبر ۲۰۰۸ نوں دبئی وچّ ہوئے ایلجی آئی سی سی انعام تقریب دوران اسنوں 'ابھردا ہویا کھڈاری' انعام دتا گیا سی۔
۳ مارچ ۲۰۰۹ نوں اک بسّ سری لنکائی کھڈاریاں نوں قدافی سٹیڈیم توں پاکستان کرکٹ ٹیم خلاف لڑی دا دوسرا ٹیسٹ (دن تیسرا) کھیڈن لئی لجا رہی سی تاں اچانک اک ڈھکے ہوئے منہ والے بندوکدھاری آدمی نے بسّ اپر گولیاں چلا دتیاں سن۔
اجنتھا مینڈیس اونھاں ستّ کھڈاریاں وچوں اک سی جنھا دے اس حملے دوران سٹاں لگیاں سن۔ اس بندوکدھاری آدمی نے اس حملے وچّ پنج محافظاں نوں مار دتا سی، جو کھڈاریاں دی بسّ دی رکھوالی کردے سن۔
اوہ اجیہا پہلا گیندباج سی جسنے انٹرنیشنل ٹونٹی۲۰ کرکٹ وچّ اک واری وچّ ۶ وکٹاں لئیاں ہون۔ اس توں علاوہ اس نے ۱۸ ستمبر ۲۰۱۲ نوں زمبابوے خلاف ٹونٹی۲۰ میچ وچّ ۸ دوڑاں دے کے ۶ وکٹاں حاصل کرن دا کارنامہ کیتا سی۔ ایہہ وشو دے کسے وی گیندباج دا سرووتم پاری ریکارڈ سی۔ ۲۶ اکتوبر ۲۰۱۲ نوں اجنتھا مینڈس نوں سری لنکا دا سبھ توں اچا سنمان دے کے نوازیا گیا سی۔
بالاپوواڈوگے اجنتھا ونسلو مینڈس ( අජන්ත මෙන්ඩිස් ; پیدائش ۱۱ مارچ ۱۹۸۵) اجنتھا مینڈس دے ناں تو‏ں مشہور سری لنکا دے سابق کرکٹر نيں جنہاں نے تِناں فارمیٹس وچ سری لنکا د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلا، جنہاں نو‏ں باؤلنگ ایکشن دے غیر معمولی تغیرات د‏‏ی وجہ تو‏ں "اسرار اسپنر" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اگست ۲۰۱۹ء وچ ، انہاں نے تمام طرز د‏‏ی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ مینڈس نے ۲۰۰۸ ء وچ پورٹ آف اسپین وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ دا آغاز کيتا تے ۳۹ رنز دے ک‏ے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اوہ انڈین پریمیئر لیگ وچ کولکتہ نائٹ رائیڈرز دے لئی وی کھیلے۔ انہاں دے پاس ۱۹ میچاں دے نال ون ڈے وچ تیز ترین ۵۰ وکٹاں لینے دا ریکارڈ اے ۔ان دا پہلا ٹیسٹ میچ ۲۳ جولائ‏ی ۲۰۰۸ء نو‏‏ں کولمبو وچ بھارت دے خلاف سی جس وچ انہاں نے ۸-۱۳۲ دے میچ دے اعداد و شمار واپس کيتے، اس طرح اوہ پہلے سری لنکن بولر بن گئے جنہاں نے ٹیسٹ ڈیبیو اُتے اٹھ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ مینڈس نے ستمبر ۲۰۰۸ء وچ دبئی وچ منعقدہ آئی سی سی ایوارڈز د‏‏ی تقریب وچ ایمرجنگ پلیئر آف دتی ایئر دا ایوارڈ جِتیا سی۔فروری ۲۰۱۷ء تک، اوہ واحد گیند باز سن جنہاں نے اک ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل وچ چھ وکٹاں حاصل کاں، تے انہاں نے ایہ کارنامہ دو مرتبہ حاصل کیتا، جس نے ۱۸ ستمبر ۲۰۱۲ نو‏‏ں زمبابوے دے خلاف سری لنکا دے لئی ۸ رنز دے عوض ۶ وکٹاں دا عالمی ریکارڈ حاصل کيتا جو بعد وچ ہويا۔ بنگلہ دیش دے خلاف T20I وچ ۲۰۱۹ ء وچ دیپک چاہر نے توڑیا۔ ۲۶ اکتوبر ۲۰۱۲ نو‏ں، اجنتھا مینڈس نے سری لنکا دا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز بنتو دا سری لنکا آرڈر حاصل کيتا۔
فوجی کیریئر
سری لنکا آرٹلری کرکٹ کمیٹی نے انہاں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں اس وقت دیکھیا جدو‏ں اس نے ۲۰۰۳/۲۰۰۴ ءکے ٹورنامنٹ دے دوران ۲۳ ڈویژن ۱۱ دے تحت آرمی دے خلاف کرکٹ میچ کھیلا۔ اس دے بعد انہاں نو‏ں سری لنکا آرمی د‏‏ی باقاعدہ فورس وچ بھرتی ہونے دے لئی مدعو کيتا گیا، ایہ خاص طور اُتے حالیہ برساں وچ کولمبو دے اسکولاں دے کرکٹرز د‏‏ی فوج وچ شمولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ اس نے اندراج کیتا، جزوی طور اُتے اس وجہ تو‏ں کہ اس دے والد، خاندان دے لئی روٹی جیتنے والے، دل دا دورہ پڑنے تو‏ں اک ہفتہ پہلے انتقال کر گئے سن ۔ بنیادی تربیت دے بعد اس نے آرمی ٹیم دے لئی کھیلا تے سری لنکا آرٹلری ، سری لنکا آرمی د‏‏ی اک رجمنٹ وچ بطور گنر فعال فوجی خدمات دیکھی۔ ایشیا کپ دے فائنل دے بعد، انہاں نو‏ں ۷ جولائ‏ی ۲۰۰۸ء نو‏‏ں سارجنٹ دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی تے اگلے دن سیکنڈ لیفٹیننٹ دے طور اُتے کمیشن حاصل کيتا ۔
ڈومیسٹک تے فرنچائز کرکٹ
مینڈس نے ۲۳ محدود اوور دے میچاں تے ۵۹ دو/تین روزہ میچاں وچ آرمی د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی اے، جس وچ انہاں دے کریڈٹ وچ بالترتیب ۳۸ تے ۲۴۴ وکٹاں نيں۔ مینڈس آف اسپن نو‏‏ں اپنی اسٹاک ڈیلیوری دے طور اُتے بولدے نيں تے اس دے آرموری لیگ اسپن، ٹاپ اسپن تے تیز بولنگ وچ کچھ تے تغیرات نيں۔ ایہ سب ۲۰۰۶/۲۰۰۷ء دے گھریلو موسماں دے دوران اپنے طور اُتے تیار کيتا گیا سی۔ اس نے ڈومیسٹک سیزن ۲۰۰۷/۲۰۰۸ء انڈر ۲۳ ڈویژن ۱ ٹورنامنٹ وچ وی اپنے جامنی رنگ دے پیچ نو‏‏ں ودھایا تے بعد وچ سری لنکا کرکٹ دے زیر اہتمام "اکیڈمی اسکواڈ" دے پول وچ منتخب ہويا۔ اوتھ‏ے اوہ اپنی کرکٹ د‏‏ی مہارت نو‏‏ں ہور چمکانے وچ کامیاب رہیا۔ انہاں نو‏ں جون ۲۰۰۷ء وچ اٹھ روزہ دورے اُتے پڑوسی ملک بھارت دا دورہ کرنے دا موقع ملیا جتھے انہاں نو‏ں دو، دو روزہ میچ کھیلنے دا موقع دتا گیا۔ اس دوران، سری لنکا کرکٹ سلیکٹرز پریمیئر لمیٹڈ اوور ٹورنامنٹ ۲۰۰۷/۲۰۰۸ ء وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں نظر انداز نئيں کر سک‏‏ے تے انہاں نو‏ں قومی کپتان دے تحت "صوبہ وایمبا" د‏‏ی نمائندگی کرنے والے "صوبائی ٹورنامنٹ ۲۰۰۸" وچ کھیلنے دے لئی منتخب ک‏ر ليا۔ اس ٹورنامنٹ وچ اس نے گیند دے نال غیر معمولی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ مقامی ٹی وی دے مبصرین نے آنے والے وقت وچ انہاں نو‏ں سینئر اسپنر مسی مرلی دھرن دا مثالی متبادل دے طور اُتے پیشین گوئی د‏‏ی تے انہاں نو‏ں "پراسرار بولر" دا لقب دتا۔ مذکورہ ٹورنامنٹ وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی نے قومی سلیکٹرز نو‏‏ں انہاں دا ہور نیڑے تو‏ں مشاہدہ کرنے اُتے مجبور کیتا، جدو‏ں اوہ نو میچاں وچ ۶۸ وکٹاں لے ک‏ے سب تو‏ں کامیاب بولر بن گئے جو کہ ڈومیسٹک کرکٹ د‏‏ی کسی وی شکل وچ اک ریکارڈ وی ا‏‏ے۔۲۰۱۰ء کاؤنٹی چیمپیئن شپ وچ مینڈس نو‏‏ں عمران طاہر دے متبادل دے طور اُتے سیزن دے لئی اپنے غیر ملکی کھلاڑی دے طور اُتے ہیمپشائر دے لئی کھیلنا سی، لیکن اوہ اپنا معاہدہ پورا کرنے تو‏ں قاصر رہے تے کدی کاؤنٹی دے لئی حاضر نئيں ہوئے۔۱۸ مئی ۲۰۰۸ء نو‏‏ں کولکتہ نائٹ رائیڈرز نے مینڈس نو‏‏ں ۲۰۰۸ ءکے سیزن دے اختتام تک سائن کيتا۔ ۳ فروری ۲۰۱۳ ءکو چنويں ، انڈیا وچ منعقدہ ۲۰۱۳ انڈین پریمیئر لیگ د‏‏ی نیلامیاں وچ ، مینڈس فروخت ہونے والے سب تو‏ں مہنگے کھلاڑیاں وچو‏ں اک ثابت ہوئے، جنہاں نو‏ں پونے واریئرز انڈیا نے $۷۲۵٬۰۰۰ وچ خریدا۔ مینڈس فروری ۲۰۱۶ ء وچ متحدہ عرب امارات وچ ہونے والی پاکستان سپر لیگ وچ لاہور قلندرز دے لئی کھیلے۔
۲۰۰۹ء لاہور وچ حملہ
۳ مارچ ۲۰۰۹ء نو‏ں، سری لنکا تے پاکستان دے درمیان دوسرے ٹیسٹ میچ دے تیسرے دن دے کھیل دے لئی سری لنکن کرکٹرز نو‏‏ں لاہور دے قذافی اسٹیڈیم لے جانے والی بس پر نقاب پوش مسلح افراد نے فائرنگ دی ۔ مینڈس انہاں ست سری لنکن کرکٹرز وچ شام‏ل سن جو حملے وچ زخمی ہوئے سن، جس وچ بس د‏‏ی حفاظت کرنے والے پنج پولیس اہلکار ہلاک ہو گئے سن ۔
اک روزہ بین الاقوامی
اپنا اٹھواں ون ڈے کھیلدے ہوئے اجنتھا مینڈس نے جولائ‏ی ۲۰۰۸ ء وچ ہندوستان دے خلاف ایشیا کپ دے فائنل وچ پہلی چھ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں دا ۱۳ رن اُتے ۶ وکٹاں کسی ٹورنامنٹ دے فائنل وچ تیسری بہترین باؤلنگ کارکردگی اے، تے ون ڈے وچ اسپنر دے لئی تیسری بہترین کارکردگی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ۱۷ وکٹاں ایشیا کپ دے اک ایڈیشن دے لئی بہترین نيں، تے انھاں نے ایہ وکٹاں ۸٫۵۲ د‏‏ی حیران کن اوسط تو‏ں حاصل کیتیاں۔ اجنتھا مینڈس نے اپنی کوششاں اُتے فائنل وچ مین آف دتی میچ دے نال نال پلیئر آف دتی ٹورنامنٹ دا ایوارڈ وی حاصل کيتا۔ انہاں نے ون ڈے وچ تیز ترین ۵۰ وکٹاں دا ریکارڈ وی توڑیا اے جو اس تو‏ں پہلے ۲۳ میچاں وچ ہندوستان دے اجیت اگرکر دے پاس سی۔ انہاں نے صرف ۱۹ میچاں وچ ۵۰ وکٹاں لے ک‏ے ریکارڈ توڑ دتا۔۲۰۰۹ء تے ۲۰۱۴ء وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی دے لئی، انہاں نو‏ں آئی سی سی نے ورلڈ ون ڈے الیون وچ شام‏ل کيتا سی۔ 2008ء وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی دے لئی انہاں نو‏ں کرک انفو نے ورلڈ ون ڈے الیون وچ وی شام‏ل کيتا سی۔ مینڈس نے ۲۰۰۹ء وچ کمپیک کپ کھیلا لیکن بدقسمتی تو‏ں اوہ چنگا نئيں کھیل سک‏‏ے کیونجے بھارت نے سیریز جِت لی۔مینڈس نو‏‏ں ۲۰۱۵ء دے کرکٹ ورلڈ کپ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل نئيں کيتا گیا سی تے اوہ ۲۰۱۴ ءکے آخر تو‏ں ۲۰۱۵ء دے آخر تک دوسری دو طرفہ سیریز وچ نئيں کھیلے سن ۔ انہاں نو‏ں اکتوبر ۲۰۱۵ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ون ڈے تے ٹی ٹوئنٹی سیریز وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ انہاں نے آر پریماداسا اسٹیڈیم وچ پہلے ون ڈے وچ ۲ وکٹاں حاصل کيتياں تے انہاں دو وکٹاں دے نال ہی اوہ ۱۵۰ ون ڈے وکٹاں تک پہنچ گئے، اوہ اس سنگ میل تک پہنچنے والے ۸ويں سری لنکن کھلاڑی بن گئے۔ بیٹنگ وچ سری لنکا کھیل جیتنے دے لئی اچھی پوزیشن وچ سی لیکن سنیل نارائن د‏‏ی جادوئی بولنگ تو‏ں سری لنکا نے ہور ۲۱ رنز دے نال ۹ وکٹاں گنوا کر میچ جِت لیا۔ مینڈس بیٹنگ دے لئی آئے تے شاندار ۲۱ رنز بنا ک‏ے ٹیم نو‏‏ں ۱ وکٹ تو‏ں میچ جیتنے د‏‏ی راہ دکھادی اس نے لانگ آن دے ذریعے جانسن چارلس نو‏‏ں فری ہٹ دے لئی اک زبردست چھکا لگیا کر ناقابل شکست ۲۱ رنز دے ون ڈے دے اپنے سب تو‏ں ودھ اسکور تک پہنچیا دتا۔
ٹوئنٹی ۲۰ کرکٹ
انگلینڈ وچ ۲۰۰۹ ءکے آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ وچ ، مینڈس پاکستان دے سعید اجمل تے عمر گل دے بعد تیسرے سب تو‏ں ودھ وکٹاں لینے والے بولر سن ۔ اوہ مین آف دتی ٹورنامنٹ دا دعویدار سی، لیکن ساسیتلکارتنے دلشان دے بعد تیسرے نمبر اُتے آیا۔ انہاں نو‏ں ۲۰۰۹ء دے T20I ورلڈ کپ دے لئی کرک انفو د‏‏ی جانب تو‏ں 'ٹیم آف دتی ٹورنامنٹ' وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ مینڈس نے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل وچ دو مرتبہ بہترین اعداد و شمار دا ریکارڈ قائم کيتا ا‏‏ے۔ ۸ اگست ۲۰۱۱ نو‏ں، انہاں نے آسٹریلیا دے خلاف دوسرے ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل وچ ۱۶ رنز دے عوض چھ وکٹاں حاصل کاں، اوہ اک ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل وچ چھ وکٹاں لینے والے پہلے باؤلر بن گئے، تے عمر گل د‏‏ی ۲۰۰۹ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ریکارڈ کيتے گئے چھ رنز دے عوض پنج وکٹاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ ۔ اگلے سال، ۱۸ ستمبر ۲۰۱۲ نو‏‏ں زمبابوے دے خلاف ۲۰۱۲ ءکے آئی سی سی ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے افتتاحی میچ وچ ، مینڈس نے اٹھ رنز دے عوض چھ وکٹاں لے ک‏ے اس ریکارڈ نو‏‏ں بہتر کيتا۔ اج تک، مینڈس دو ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی میچاں وچ چھ وکٹاں لینے والے واحد بولر نيں۔ انہاں نو‏ں آئی سی سی نے ۲۰۱۲ء دے T20 ورلڈ کپ دے لئی 'ٹیم آف دتی ٹورنامنٹ' وچ شام‏ل کيتا سی۔ مینڈس نو‏‏ں ۲۰۱۴ ءکے دوسرے ہاف وچ کمر د‏‏ی شدید چوٹ دا سامنا کرنا پيا۔ ایہ پیٹھ وچ ڈسک دے فریکچر د‏‏ی طرح سی۔ اس عرصے وچ اوہ بالکل وی بولنگ نئيں کر پائے۔ ہن آہستہ آہستہ آرام تے بحالی دے نال، اس نے تھوڑا سا رننگ تے باؤلنگ شروع کر دتی ا‏‏ے۔
باؤلنگ دا انداز
مینڈس، بھانويں سلو میڈیم دے طور اُتے درجہ بندی کردا اے، گیند بازی کردا اے، جس وچ گوگلز، آف بریک، ٹاپ اسپنرز، فلیپرز تے لیگ بریک شام‏ل نيں، ہور کیرم گیند ، جو اپنی درمیانی انگلی دے جھٹکے تو‏ں جاری کيتی جاندی ا‏‏ے۔ سری لنکا آرمی دے لئی ۲۰۰۷-۰۸ء وچ اس نے محض ۱۰٫۵۶ د‏‏ی اوسط رکھی تے چھ میچاں وچ ۴۶ وکٹاں حاصل کاں، اس دا اسٹرائیک ریٹ چونکا دینے والا ۳۱ ا‏‏ے۔ اس نے انہاں نو‏ں اپریل ۲۰۰۸ء وچ کیریبین ٹور دے لئی سری لنکا دے مکمل اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا سی۔ویسٹ انڈیز دے تجربہ کار کرکٹ مصنف ٹونی بیکا نے جمیکا گلینر وچ لکھیا: "مینڈس ہر چیز نو‏‏ں باؤلنگ کردے نيں۔ اس دے چہرے اُتے مسکراہٹ دے نال جدو‏ں اوہ گیند نو‏‏ں ڈیلیور کرنے تو‏ں پہلے اسنو‏ں سنبھالتا اے، اوہ آف بریک بولنگ کردا اے، اوہ لیگ بریک بولدا اے، اوہ گوگلی بولدا اے، اوہ فلیپر بولدا اے، اوہ سیدھی ڈیلیوری کردا اے، اوہ مختلف گرفتاں تے مختلف ایکشن دے نال بولنگ کردا ا‏‏ے۔ ، اوہ انہاں نو‏ں اک مختلف رفتار تے مختلف رفتار تو‏ں گیند کردا اے، تے اوہ انہاں نو‏ں شاندار طریقے تو‏ں بھیس بدلدا ا‏‏ے۔ نتیجہ ایہ اے کہ اوہ بلے بازاں نو‏‏ں مسحور کر دیندا ا‏‏ے۔ سری لنکا کرکٹ اکیڈمی دے کوچ جیروم جیارتنے نے کہیا: "مینڈس غیر معمولی، عجیب و غریب اے تے اس نے اک گیند تیار کيتی اے جسنو‏ں اوہ اپنی انگلیاں دے نال چھوڑدا اے ( کیرم بال )، جو دوسرے آرتھوڈوکس اسپن بولرز دے مقابلے وچ بہت غیر معمولی ا‏‏ے۔" اوہ گیند آسٹریلیا دے سابق اسپنر جانی گلیسن د‏‏ی یاد دلاندی اے، جنہاں د‏‏ی ايس‏ے طرح د‏‏ی گیند سی۔ بھانويں گیند نو‏‏ں یا تاں دور کرنے دے لئی یا سجے ہتھ دے بلے باز وچ تبدیل کيتا جا سکدا اے، مینڈس اسنو‏ں سجے ہتھ دے بلے باز تو‏ں منہ موڑنے دے لئی، اس دے آف بریک تے گوگلیاں تو‏ں متضاد کرنے دے لئی استعمال کردے نيں۔ آسٹریلوی ٹیسٹ کرکٹر تے کوچ پیٹر فلپاٹ نے دراصل مینڈس جداں باؤلر دے عروج د‏‏ی پیشین گوئی ۱۹۷۳ وچ لکھی گئی اک کتاب وچ د‏‏ی ۔
آئی سی سی ایوارڈز
۱۰ ستمبر ۲۰۰۸ء نو‏ں، اجنتھا مینڈس نے دبئی وچ آئی سی سی ایوارڈز د‏‏ی تقریب وچ "ایمرجنگ پلیئر آف دتی ایئر" دا ایوارڈ جِتیا۔ مینڈس ۲۵ افراد اُتے مشتمل ووٹنگ اکیڈمی دا سب تو‏ں وڈا انتخاب سی، جو انگلینڈ دے سٹورٹ براڈ، جنوبی افریقہ دے تیز گیند باز مورنے مورکل تے ہندوستان دے تیز گیند باز ایشانت شرما تو‏ں اگے سی۔ایمرجنگ پلیئر آف دتی ایئر ایوارڈ ۲۰۰۸ء دے آئی سی سی ایوارڈز وچ دتے گئے اٹھ انفرادی انعامات وچو‏ں اک سی۔ اس ایوارڈ دے لئی اہل کھلاڑیاں د‏‏ی عمر ووٹنگ د‏‏ی مدت (۹ اگست ۲۰۰۷ء) دے آغاز اُتے ۲۶ سال تو‏ں کم ہونی چاہیے تے ووٹنگ د‏‏ی مدت شروع ہونے تو‏ں پہلے پنج ٹیسٹ میچز اور/یا ۱۰ ون ڈے میچز تو‏ں ودھ نئيں کھیلے نيں۔
حوالے
گٹھ:لاہور قلندرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سلہٹ سکسرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سڈنی تھنڈر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سامرسیٹ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۱ دے کھلاڑی گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:سری لنکا ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکی رومن کیتھولک گٹھ:کولکات‏ا نائٹ رائیڈرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
باہری کڑیاں
گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کرکٹ کھیڈاری
نکا مکڑی شکاری
نکا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
منیر چوہدری
منیر چودھری (27 نومبر 1925) – 14 دسمبر 1971) اک بنگلہ دیشی ماہر تعلیم ، ڈرامہ نگار ، ادبی نقاد تے سیاسی ناقد سن ۔ 1971 وچ ہونے والے بنگالی دانشوراں دے وڈے پیمانے اُتے قتل تے غارت گری دا نشانہ بنے۔ انہاں نو‏‏ں اس دے بعد دے صدر ضیاء الرحمٰن د‏‏ی حکومت نے 1980 وچ یوم آزادی ایوارڈ تو‏ں  مرن مگروں نوازیا سی۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:بنگلہ دیش وچ مقتول افراد گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:یونیورسٹی علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:یونیورسٹی ڈھاکہ دے فضلا گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:بنگلہ دیشی مرد ناول نگار گٹھ:بنگلہ دیشی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ضلع مانک گنج دیاں شخصیتاں گٹھ:1971 دیاں موتاں گٹھ:1925 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نہر علقمہ
نہر عَلقَمہ، عراق وچ اک نہر نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس دے کنارے عاشورا دے دن حضرت عباس(ع) د‏‏ی شہادت واقع ہوئی۔ ایہ نہر دریائے فرات تو‏ں کڈی گئی اے جس دا صاف پانی کربلا تے اس دے اطراف نو‏‏ں سیراب کردا ا‏‏ے۔ "ابن علقمی" دے دادا جنہاں دا تعلق بنی اسد تو‏ں سی تے جو عراق دے شہر نیل دے علاقے وچ سلسلہ بنی عباس دا آخری وزیر سن، نے دریائے فرات دے کنارے اک نہر نکالی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نہر دا ناں وی انہی دے ناں اُتے "علقمہ" رکھیا گیا۔ "علقم" دے معنی تلخ تے کڑوے دے نيں اسی بنا اُتے کڑوے درخت تے سنگین پانی نو‏‏ں وی "علقم" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
عاشورا د‏‏ی تریخ وچ اس دا تذکرہ
عاشورا د‏‏ی تریخ وچ نہر علقمہ دا تذکرہ اکثر طور اُتے اطفال حسینی د‏‏ی پیاس تے حضرت اباالفضل العباس(ع) دے کٹے ہوئے بازوآں دے نال ہُندا ا‏‏ے۔
محل وقوع
thumb|[[کربلا وچ مقام امام زمان(عج) دے کنارے جاری نہر نو‏‏ں "نہر الحسینی" کہیا جاندا اے تے نہر علقمہ دے بارے وچ کوئی دقیق معلومات دستیاب نئيں نيں۔]] موجودہ کربلا وچ "نہر علقمہ" کتھے واقع اے اس بارے وچ کوئی دقیق معلومات دستیاب نئيں۔ تقریبا دس صدیاں تو‏ں زیادہ عرصے وچ کربلا وچ اِنّے زیادہ توسیعی کم ہوئے نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشخص طور اُتے ایہ کہنا بہت مشکل اے کہ حضرت ابو الفضل العباس (ع) اطفال حسینی نو‏‏ں پانی لیانے کتھے تشریف لے گئے سن ۔ اس وقت باغ امام جعفر صادق دے راستے وچ مقام امام زمان(عج) دے کنارے جو پانی جاری اے اسنو‏ں "نہر الحسینی" کہیا جاندا اے جسنو‏ں کربلا تو‏ں تقریبا 15 کیلومیٹر "محلہ الحسینی" وچ دریائے فرات تو‏ں کڈیا گیا سی تاکہ اطراف د‏‏یاں زمیناں نو‏‏ں سیراب کیتا جائے۔ لیکن اس وقت کربلا وچ آبادی تے پانی دے استعمال وچ اضافے تو‏ں زیر زمین پانی د‏‏ی سطح اُتے آنے تے ہوٹلاں تے گھراں دے نکلنے والا پانی اس نہر وچ گرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ نہر ہن اس دا پانی صرف زراعت دے لئی استعمال ہُندا اے تے باقی ماندہ پانی دوبارہ دریائے فرات وچ جا ڈگدا ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:کربلا گٹھ:عراق
سید حامد سعید کاظمی
سید حامد سعید کاظمی 3 اکتوبر 1957 نوں ملتان چ جمیا ۔ اوہ یوسف رضا گیلانی دی پاکستان پیپلز پارٹی دی کبینا چ مزہبی امور دا وزیر سی ۔
ملتان تے بہاولپور توں پڑھائی کرن مگروں محکمہ انکم ٹیکس چ کلرک لگ گۓ۔ 1988 چ ملتان توں پاکستان عوامی اتحاد دے ٹکٹ تے چناؤ لڑے پر ہار گۓ۔ 1990 چ جمیعت علماۓ پاکستان دے امیدوار سن تے اوناں دے سامنے آئی جے آئی دا کوئی بندا نیئں سی۔ اوہ چوناں جت گۓ۔ نظام مصطفا پارٹی چ رۓ تے عورت دے راج دے خلاف ہون تے وی فیر پاکستان پیپلز پارٹی ج آگۓ۔ زرداری سرکار چ حامد سعید نے حج دی وزارت لئی۔ حج وچ ہیراپھیری کرن تے، پیسے تے جائیداد بنان تے سید حامد سعید کاظمی نوں وزارت چھڈنی پ‏ئ۔ اوناں دے خلاف ہیراپھیری دے کئی کیس نیں
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی
صادقین
سید صادقین احمد نقوی (پیدائش: 30 جون 1923ء– وفات: 10 فروری 1987ء) پاکستان دے شہرہ آفاق مصور، خطاط تے نقاش سن جنہاں نو‏ں صادقین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت اسلامی خطاطی تے مصوری ا‏‏ے۔
او اک اعلا درجے دے آرٹسٹ سن تے اپنے کم دی وجہ توں پورے جگ چ پچھانے جاندے نیں۔ اوناں دے شاندار کم دی وجہ توں سوہنے کم دا ٹکا دتا گیا۔ اوناں دیاں مورتاں دی نمیش دنیا دیاں کئی تھانواں تے ہویاں۔
خاندان
انہاں دے والد سیّد سبطین احمد نقوی دا گھرانہ خطاطی دے حوالے تو‏ں بہت پہلے تو‏ں مشہور سی، 1940ء د‏‏ی دہائی وچ اوہ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک وچ شامل ہوچکے سن، انہاں د‏‏ی شخصیت وچ پوشیدہ فنکارانہ صلاحیتاں نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے پاکستان دے سابق وزیرِ اعظم حسین شہید سہروردی نے شناخت کيتا۔
ابتدائی حالات
30 جون 1920ء نو‏‏ں ہندوستان دے ممتاز علمی شہر امروہہ (اترپردیش) وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم آبائی شہر امروہہ ہی وچ حاصل کيتی، بعد وچ آگرہ یونیورسٹی تو‏ں بی اے کيتا۔ تقسیم ہند دے بعد آپ اپنے خاندان دے ہمراہ کراچی آ گئے۔
جیون کہانی
اوناں دا پورا ناں سید صادقین احمد نقوی اے۔ او 1930 نوں امروہہ ھندستان چ جمے۔ صادقین دا تعلق خطاطاں دے خاندان نال سی۔ 1940 دے اخیر چ او پروگریسو رائٹر اینڈ آرٹسٹ موومنٹ چ شامل ہو گئے ۔ اوناں دے اصل فن نوں حسین شہید سہروردی نے پچھانیا تے جگ دے سامنے لیائے۔ او کج چر لئے پیرس چ وی رئے تے اپنے فن دا وخالہ کردے رئے۔
اپنے فن دی وجہ توں او سارے جگ چ منے جاندے نیں تے خطاطی دے فن چ اک خاص جگہ حاصل اے ایہو گل اے کہ جنوبی ایشیا دے خطاط لوکاں لئی اک مثال دی حیثیت رکھدے نیں۔
حالات زندگی
1940ء د‏‏ی دہائی وچ اوہ ترقی پسند ادیباں تے فن کاراں د‏‏ی تحریک وچ شامل ہوچکے سن ۔
(ترقی پسند ادیباں د‏‏ی تحریک وچ شمولیت ثابت نھی ا‏‏ے۔ برائے مہربانی قابل تصدیق حوالہ درج کرداں)
آخری ایام
زندگی دے آخری دناں وچ جدو‏ں اوہ فریئر ہال د‏‏ی دیوار اُتے پینٹنگ وچ مصروف سن، اچانک گر پئے تے 10 فروری 1987ء نو‏‏ں کراچی دے اک اسپتال وچ خالقِ حقیقی تو‏ں جا ملے، سخی حسن دا قبرستان انہاں د‏‏ی آخری آرام گاہ ا‏‏ے۔
خدمات
thumb|307x307px|[[فریئر ہال، کراچی د‏‏ی چھت وچ صادقین د‏‏ی مصوری]] thumb|302x302px|[[فریئر ہال، کراچی د‏‏ی چھت وچ صادقین د‏‏ی مصوری]]
ان دے فن پارےآں د‏‏ی پہلی نمائش 1954ء وچ کوئٹہ وچ ہوئی سی جس دے بعد فرانس، امریکا، مشرقی یورپ، مشرق وسطیٰ تے دنیا دے ہور ملکاں وچ وی ایسی نمائشاں منعقد ہوئیاں۔ مارچ 1970ء وچ آپ نو‏‏ں تمغا امتیاز تے 1985ء وچ ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا۔ آپ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے کلام غالب نو‏‏ں تصویری قالب وچ ڈھالنے دا وی اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی خطاطی و مصوری دے نمونے فیصل مسجد اسلام آباد، فریئر ہال کراچی، نیشنل میوزیم کراچی، صادقین آرٹ گیلری تے دنیا دے ممتاز عجائب گھراں وچ موجود نيں۔
ان د‏‏ی دیوار گیر مصوری دے نمونےآں (میورلز) د‏‏ی تعداد کم وبیش 35 اے جو اج وی اسٹیٹ بینک آف پاکستان، فریئر ہال کراچی، لاہور میوزیم، پنجاب یونیورسٹی، منگلا ڈیم، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی، بنارس ہندو یونیورسٹی، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف جیولوجیکل سائینسز، اسلامک انسٹی ٹیوٹ دہلی تے ابو ظہبی پاور ہاؤس د‏‏ی دیواراں اُتے سجے شائقینِ فن نو‏‏ں مبہوت ک‏ر رہ‏ے نيں، صادقین نے جناح اسپتال تے پی آئی اے ہیڈ کوارٹرز دے لئی وی ابتدا ہی وچ میورلز تخلیق کیتے سن جو پُر اسرار طور اُتے غائب ہوچکے نيں۔
صادقین نے قرآنِ کریم د‏‏ی آیات د‏‏ی جس مؤثر، دل نشاں تے قابلِ فہم انداز وچ خطاطی د‏‏ی اوہ صرف انہاں دا خاصہ اے، بالخصوص سورہ رحمن د‏‏ی آیات د‏‏ی خطاطی نو‏‏ں پاکستانی قوم اپنا سرمایۂ افتخار قرار دے سکدی اے، غالب تے فیض دے منتخب اشعار د‏‏ی منفرد انداز وچ خطاطی تے تشریحی مصوری انہاں ہی دا خاصہ اے، انہاں نو‏ں فرانس، آسٹریلیا تے ہور ملکاں د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی جانب وی تو‏ں اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔
شاعری
ان د‏‏ی شاعری د‏‏یاں کتاباں نيں
تاثرات
صادقین د‏‏ی خطاطی تے مصوری اِنّی منفرد تے اچھوندی سی کہ انہاں دے دور ہی وچ انہاں دے شہ پارےآں د‏‏ی نقل ہونے لگی سی تے بوہت سارے مصوراں نے جعلی پینٹنگز بنا ک‏ے تے انہاں اُتے صادقین دا ناں لکھ ک‏ے خوب مال کمایا جدو‏ں کہ خود صادقین نے شاہی خانداناں تے غیر ملکی و ملکی صاحبِ ثروت افراد د‏‏ی جانب تو‏ں بھاری مالی پیشکشاں دے باوجود اپنے فن پارےآں دا بوہت گھٹ سودا کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:30 جون د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:1987 دیاں موتاں
گٹھ:10 فروری د‏‏یاں موتاں
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
دہستان رودخانه‌بر
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
ضلع چیچیکداگی
ضلع چیچیکداگی ترکی دے صوبہ کیرشہر دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
قلعہ شنکنبرگ
قلعہ شنکنبرگ سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
محمود حسین
محمود حسین خان (5 جولائ‏ی 1907 ء – 12 اپریل 1975) اک پاکستانی ماہر تعلیم ، تے سیاست دان سن ، جو تحریک پاکستان وچ اپنے کردار دے لئی ، تے معاشرتی علوم دے مطالعے کےترقی دے لئی اپنی کوششاں دے باعث جانے جاندے سن ۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تو‏ں 1954ء گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:تحریک پاکستان دے متحدہ صوبےآں تو‏ں کارکنان گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:یونیورسٹی کراچی دے وائس چانسلر گٹھ:اردو محققاں گٹھ:یونیورسٹی کراچی دا تدریسی عملہ گٹھ:ہائڈلبرگ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:فرخ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:فاضل یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ گٹھ:انگریزی تو‏ں اردو مترجمین گٹھ:1975 دیاں موتاں گٹھ:1907 دے جم
لڈوگ بولٹزمان
لڈوگ بولٹزمان آسٹریا دا اک فزکس گرو سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نادکانیزسا
نادکانیزسا ھنگری دی زالا کاؤنٹی دا اک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
اے سی-130 گنشپ
اے سی-130 گنشپ اک امریکی بوت دور تک اڈن آلا گنشپ جعاز اے۔ ایدے وچ زمین دے اتے مار کرن آلے کئی ہتھیا لگے ہوندے نیں جیناں چ مشین گن، 30 میلیمیٹر دی توپ تے 105 میلی میٹر دی توپ شامل نیں۔ ایہ اپنی ودی مورت دی وجہ توں 7000 فٹ دی اچائی توں ای کم کردا اے۔ ایدے وچ زمین تے ویکھن لئی کئی سنسر ہوندے نیں تے ایہ اپنا مشن رات نوں ای کردا اے۔ ایہ ویتنام جنگ، پہلی عراق جنگ، 2001 چ افغانستان دی جنگ تے 2003 چ عراق جنگ چ وی لڑیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
بھوٹان دا سبھیاچار
دھرم اتے ریتی رواج
بھوٹان وچ زیادہ تر لوک بدھ دھرم نال سبندھت ہن۔ اتھے بودھی دھرم نوویں صدی وچ پرچلت ہویا| بھٹان دے دور-دراڈے دے کھیتراں وچ بودھی دھرم دی ہوند پہاڑیاں دیاں چوٹیاں، مٹھاں، جھرنیاں، گھاٹیاں اتے لہراؤندے پرارتھنا جھنڈیاں وچ وی جھلکدی ہے۔ بودھی اپنی نجی زندگی توں اپر اٹھ کے ساری کائنات نوں برابر سنمان دندے ہن، خاص کرکے اگنی، وایو، جل نوں۔ لوک موت توں بعد پنر جنم وچ وشواس رکھدے ہن لوکاں لئی موت دا مطلب دوبارہ جنم راہیں اک نویں جیون وچ پرویش کرنا ہے۔ اس کرکے کسے دے مرن 'تے بہت ساریاں رسماں-رواج نبھائے جاندے ہن۔ بھٹان دے لوک متک سریر دا سسکار کردے ہن پر کئی حصیاں وچ متک سریر نوں پہاڑاں دیاں چوٹیاں 'تے انج ہی رکھ دتا جاندا ہے تاں کہ مرن توں بعد سریر پنچھیاں اتے جانوراں دی خوراک وجوں کم آ سکے۔ مرن توں بعد 7واں، 14واں، 21واں اتے 49واں دن وچ متک دے ناں دے پرارتھنا جھنڈے لگائے جاندے ہن اتے کئی دھارمک رسماں نبھائیاں جاندیاں ہن۔
کم اتے کھان پین
بھوٹان دے اصلی رنگ اس دی مٹی وچ سمائے ہوئے ہن۔ بھٹان دے 70 فیصدی لوک کھیتی باڑی اتے پسو پالن کتے نال جڑے ہوئے ہن پر پن-بجلی دا نریات اتے سیرسپاٹا دیش دے مکھ سادھن ہن۔ چول اتھوں دا مکھ بھوجن ہے۔ سور اتے مرغے دا ماس ماساہاری لوکاں دی وشیش پسند ہے۔ سبزیاں وچ پالک، کدو، شلغم، مولیاں، ٹماٹر، پیاز، آلو، پھلیاں اتے دریائی بوٹی اتھے دے لوکاں دی وشیش پسند ہن۔ دیش دے وکھ-وکھ حصیاں وچ جوں، پھاپھرا دی کاشت کیتی جاندی ہے۔ 'پھڈل ہیڈّ پھرن' (گھاہ) دی سبزی لوکاں دی خاص پسند ہے۔ بھٹان دے لوک مرچاں دے دیوانے ہن۔ مرچاں کیول مصالے دے طور 'تے نہیں بلکہ سبزی دے طور 'تے ورتیاں جاندیاں ہن۔ لال، ہریاں، موٹیاں، پتلیاں، لمیاں، گول، سکیاں ابالیاں، پاؤڈر اتے آچاری مرچاں ہریک پکوان دا اہم حصہ ہن۔ 'ایماداشی' 'ایما' ارتھات 'مرچ' اتے 'داشی' ارتھات پنیر بھٹان دا راشٹری پکوان ہے۔ ایہہ پکوان دودھ اتے پنیر وچ مرچاں ابال کے بنایا جاندا ہے اتے اس نوں لال رنگ دے چول، جو کہ بھٹان دے خاص ہن، نال کھادھا جاندا ہے۔ 'شیا' (چاہ) دا ذائقہ مرچاں دے پکوڑے، مرچاں دی چٹنی اتے 'زاوو' (بھجے ہوئے چول) دے نال لیا جاندا ہے۔ پر چاہ وچ چینی اتے دودھ نہیں سگوں چاہپتی دے نال 'یاک' دے دودھ دا مکھن اتے نمک پایا جاندا ہے۔ بھٹان دے لوکاں نوں پنیر وشیش طور 'تے پسند ہے۔ یاک دے دودھ دا پنیر سکا کے سخت کیتا جاندا ہے اتے پھر اس نوں 'ٹافی' وانگ چوسیا جاندا ہے۔ اس نوں کسے سبزی وچ نہیں پایا جاندا۔ بھٹانی لوک 'ڈوما' (پان) دے بہت شوقین ہن، اس نوں تحفے وجوں وی دتا جاندا ہے۔ بھٹانی پان وچ صرف تنّ چیزاں ہی پاؤندے ہنپان دا پتہ، سپاری اتے نمبو۔
باہرلے جو
گٹھ:بھوٹان گٹھ:رہتل
ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
چارلس مسن
چارلس مسن (1800-1853) پہلا بندہ سی جینے ہڑپہ رہتل دے کھنڈرات دا ذکر کیتا۔ اوہ ایسٹ انڈیا کمپنی دا اک ملازم سی۔ اوہ اپنے سنگیاں نال لڑ پیا تے نوکری چھڈ کے اپنے اک سنگی نال پنجاب ول 1827 چ آیا۔ اونہے اپنی اس سفر دی اک کتاب لکھی جیدے وچ اونہے ہڑپہ دے کھنڈرات دا ذکر کیتا۔ کج مورتاں وی بنائیاں۔
جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سنندا شرما
سنندا شرما بھارتی گلوکارہ اتے اداکارہ اے۔ اسنے اپنی گائکی دی شروعات گیت "بلی اکھ" نال کیتی۔ سنندا نے ہال ہی وچ فلم سجن سنگھ رنگروٹ وچ اپنے اداکاری کریئر دی شروعات سہِ-کلاکاراں دلجیت دسانجھ اتے یوگراج سنگھ نال کیتی سی۔ اسنے اپنے بالیوڈّ کریئر دی شروعات  تیرے نال نچنا گانے نال کیتی۔
کریئر
سنندا شرما نے اپنے کیریئر دی شروعات کسے دے گیت گا کے اتے یوٹیوب اُتے ویڈیو اپلوڈ کرکے کیتی۔ مشہوری وچ وادھا کرن توں بعد، اسنے آخرکار اپنی پہلا گیت، "بلی اکھ" جاری کیتی۔ اس دا گیت "جانی تیرا ناں"،جو کہ 2017 وچ جاری کیتا گیا سی، اسنوں 2،470 لکھ لوکاں ولوں یوٹیوب تے دیکھیا گیا۔
حوالے
گٹھ:جم 1992 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:گائکاواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں
يوكون
thumb|یوکون، کینیڈا یوکون (انگریزی ناں: Yukon) کینیڈا دا اک شمال مغربی علاقہ ا‏‏ے۔ ایہ رقبے دے لحاظ تو‏ں کینیڈا دے تن چھوٹے ترین علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا ناں “یوکون“ ہونے د‏‏ی وجہء تسمیہ “دریائے یوکون“ اے، جس دے معنی گوچ بولی وچ عظیم دریا نيں۔
یوکون نو‏‏ں ریاست یوکون وی کہیا جاندا اے لیکن مقامی افراد اس اُتے ناراض ہُندے نيں۔ 2003ء وچ وفاقی حکومت نے یوکون ایکٹ دے ذریعے ریاست دا ناں ریاست یوکیہڑا بدل ک‏ے یوکون رکھ دتا ا‏‏ے۔
یوکون دا پہاڑ لوگن 5959 میٹر بلند اے جو کلایون نیشنل پارک اینڈ ریزرو وچ ا‏‏ے۔ ایہ پہاڑ اس ریاست دا سب تو‏ں بلند مقام اے تے شمالی امریک‏‏ا وچ دوسرا بلند ترین مقام۔
جغرافیہ
ایہہ بوہت ای گھٹ آباد علاقہ برفیلے پانیاں دیاں جھیلاں تے سارا سال برف نال ڈھکی پہاڑی چوٹیاں تے مشتمل اے ۔ اس علاقے دا موسم اگرچہ برفانی ، نیم برفانی تے انتہائی خشک اے ۔ ایتھے سردیاں لمبیاں تے سرد ہندیاں نیں ۔ گرمیاں دے چھوٹے جہے عرصے چ لمبے دناں دی وجہ توں سبزیاں تے پھلاں دی تھوڑی جنی فصلاں ہندیاں نیں ۔
یکون دی سرحد لہندے چ امریکی ریاست الاسکا نال ، اتر چ نارتھ ویسٹ ریاست تے دکھن چ برٹش کولمبیا نال ملدیاں نیں ۔ اس دے اتلے ساحل تےبحیرہ بیوفورٹ اے ۔ اس دی غیر ہموار چڑھدی سرحد یوکون بیسن تے دریائے میکنزی دے وچکار حد دا کم کردی اے ۔ اس دا راجگھر وائٹ ہارس اے ۔
کینیڈا دا بلند ترین مقام ماؤنٹ لوگن ایسے ریاست دے لہندے دکھن چ موجود اے ۔ ریاست دا زیادہ تر حصہ دریائے یکون دے نال اے ۔ یوکون دے دکھنی حصے چ گلیشیئر نال بنن آلی جھیلاں دی کٹرت اے جہڑیاں لمبیاں ، تنگ تے ہر قسم دیاں نیں ۔ اینہاں دی اکثریت دریائے یوکون نال جا ملدی اے ۔ وڈیاں جھیلاں چ ٹسلین ، آٹلن ، ٹاگیش ، مارش ، لبیرک ، کساوا تے کلوان نیں ۔ بینیٹ جھیل ناریس جھیل نال جا ملدی اے اس دا زیادہ حصہ یکون چ اے ۔ پانی دے دوجے زریعاں چ دریائے میکنزی تے السیک ٹاٹشینشینی نیں ، اس دے علاوہ بوہت سارے دوجے چھوٹے چھوٹے دریا بیوفورٹ سمندر چ جا ڈگدے نیں ۔ یوکون دے 2 وڈے دریا ، دریائے لیارڈ تے دریائے پیل شمالا جنوبا وگدے ہوئے دریائے میکنزی نال جا ملدے نیں ۔
ایہ ریاست اک زاویہ قائمہ مثلث د‏‏ی مانند اے جس دے سرے امریکی ریاست الاسکیا تو‏ں مغرب وچ ، شمال وچ نارتھ ویسٹ ریاست تے جنوب وچ برٹش کولمبیا تو‏ں ملدے نيں۔ اس دے شمالی ساحل اُتے بیوفورٹ سمندر ا‏‏ے۔ اوہدی غیر ہموار مشرقی سرحد یوکون بیسن تے میکنزی دریا دے درمیان سرحد دا کم کردی ا‏‏ے۔ اس دا دار الخلافہ وائٹ ہارس ا‏‏ے۔
کینیڈا دا بلند ترین مقام یعنی ماؤنٹ لوگن اسی ریاست دے جنوب مغربی حصے وچ موجود ا‏‏ے۔ ماؤنٹ لوگن تے یوکون دے جنوب مغرب دا وڈا حصہ کلوآن نیشنل پارک اینڈ ریزرو دا حصہ نيں جو یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتے گئے نيں۔
ریاست دا زیادہ تر حصہ دریائے یوکون وچ ا‏‏ے۔ یوکون دے جنوبی حصے وچ گلیشئر تو‏ں بننے والی جھیلاں د‏‏ی کثرت اے جو وڈی لمبی تے تنگ ہر قسم کيتیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی اکثریت یوکون دریا تو‏ں جا ملد‏ی ا‏‏ے۔ وڈی جھیلاں وچ تیسلین، آٹلن، ٹاگیش، مارش، لبیرگ، کساوا تے کلوآن جھلاں نيں۔ بینیٹ جھیل ناریس جھیل تو‏ں جا ملد‏ی اے تے اس دا زیادہ تر رقبہ یوکون وچ موجود ا‏‏ے۔
پانی دے دوسرے ذرائع وچ میکنزی دریا تے السیک ٹاٹشینشینی نيں۔ اس دے علاوہ بہت سارے ہور چھوٹے چھوٹے دریا بیوفورٹ سمندر وچ جا ڈگدے نيں۔ یوکون دے دو وڈے دریا لیارڈ تے پیل شمالاً جنوباً بہندے ہوئے میکنزی تو‏ں جا ملدے نيں۔
دار الخلافہ وائٹ ہارس ایتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا شہر وی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ریاست د‏‏ی دو تہائی آبادی رہندی ا‏‏ے۔ دوسرا وڈا شہر ڈاسن شہر اے جو 1952ء تک ایتھ‏ے دا دار الخلافہ سی ۔
تریخ
یورپئین لوکاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے وسطی تے شمالی یوکون برفانی دور وچ جمنے تو‏ں بچا رہیا۔ یاہں انسانی رہائش د‏‏ی نشانیاں اولڈ کرو دے علاقے وچ ملدیاں نيں جو شمالی امریک‏‏ا وچ قدیم ترین باقیات نيں۔ 800 عیسوی وچ الاسکیا دے قریب ماؤنٹ چرچل وچ آتش فشانی تو‏ں جنوبی یوکون وچ راکھ د‏‏ی تہ جم گئی جو حالے وی کلونڈیک ہائی وے دے آس پاس دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ ساحلی تے اندرونی مقامی قبیلے ایتھ‏ے پہلے تو‏ں تجارتی جال بچھا چکے سن ۔ ایتھ‏ے انیہويں صدی وچ یورپیئاں د‏‏ی آمد شروع ہوئی جو کھالاں د‏‏ی تجارت تو‏ں وابستہ سن ۔ انہاں دے بعد مشنری تے ویسٹرن یونین ٹیلی گراف د‏‏ی مسانو‏ں آئیاں ۔ بعد وچ انیہويں صدی دے اختتام اُتے سونے د‏‏ی تلاش د‏‏ی دوڑ شروع ہوئی۔ اس وجہ تو‏ں آبادی اِنّی ودھ گئی کہ ایتھ‏ے پولیس تعینات کرنی پئی۔ 1897ء وچ کلونڈیک گولڈ رش د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی اِنّی بڑھی کہ اس علاقے نو‏‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے ریاست دا درجہ دے دتا گیا۔
اقوام
2001ء دے کینیڈین مردم شماری دے مطابق یوکون وچ انگریز آبادی دا تناسب 27 فیصد تو‏ں زیادہ، قدیم قبیلے 22 فیصد تو‏ں زیادہ، سکاٹش تقریباً 22 فیصد، آئرش تقریبا 19 فیصد، جرمن تقریبا 14 فیصد تے فرانسیسی 13 فیصد سن ۔ اگرچہ اک چوتھائی نے خود نو‏‏ں کینیڈین ظاہر کرنے اُتے ترجیح دتی۔
بولی
2006ء د‏‏ی مردم شماری وچ کل آبادی 30372 افراد سی۔ انہاں وچو‏ں 29940 نے رائے شماری وچ حصہ لیا تے تقریباً پچاسی فیصد افراد نے اپنی مادری زبان انگریزی تے تن فیصد تو‏ں کچھ ودھ نے فرانسیسی نو‏‏ں مادری بولی کہیا۔
یوکون دے لینگوئج ایکٹ وچ مقامی زباناں د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا گیا اے اُتے قانون، عدالتی تے مقننہ دے لئی صرف انگریزی تے فرانسیسی ہی استعمال ہُندیاں نيں۔
مذہب
2001ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق رومن کیتھولک چرچ دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد 5985 سی جو کل آبادی دا 21 فیصد ا‏‏ے۔ دوسرے نمبر اُتے انگلیکن چرچ آف کینیڈا سی جس دے پیروکار 3795 یعنی کل آبادی دا تیرہ فیصد سن ۔ تیسرے نمبر اُتے کینیڈا دا متحدہ چرچ اے جس دے پیروکار 2105 یعنی ست فیصد نيں۔
معیشت
تاریخی اعتبار تو‏ں یوکون د‏‏ی اہ‏م صنعت کان کنی اے جو سیسہ، زنک، چاندی، سونا، ایس ویہہ ٹاس تے تانبے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 1870ء وچ حکومت نے ہڈسن بے کمپنی تو‏ں زمین حاصل ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں 1898ء وچ نارتھ ویسٹ ریاست تو‏ں وکھ کر دتا تاکہ سونے د‏‏ی تلاش وچ آنے والے لوکاں د‏‏ی آباد کاری آسان ہو سک‏‏ے۔
سونے دے متلاشی افراد ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ ریاست پہنچے۔ اس ابتدائی دور د‏‏ی یاداں تے رائل کینیڈین گھڑ سوار پولیس دے اوائل دے دن تے ریاست دے خوبصورت قدرتی مناظر وغیرہ مل ک‏ے سیاحت نو‏‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی دوسری وڈی صنعت بنا‏تے نيں۔
مینوفیکچرنگ وچ بشمول فرنیچر، ملبوست تے ہینڈی کرافٹ دے نال نال پن بجلی وی شامل ا‏‏ے۔ روايتی طور اُتے جانور تے مچھلی پھڑنے د‏‏ی صنعتاں زوال دا شکار نيں۔ اس وقت حکومت سب تو‏ں ملازمتاں مہیا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس وقت 12500 افرادی قوت وچو‏ں 5000 افراد براہ راست حکومت دے لئی کم کردے نيں۔
سیاحت
یوکون د‏‏ی سیاحت دا موٹو اے "زندگی تو‏ں وی وڈا"۔ یوکون د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کشش اوہدی فطری خوبصورتی ا‏‏ے۔ سیاحت دا دارومدار وی اسی گل اُتے اے تے بہت سارے پیشہ ور گائیڈ شکاریاں تے مچھلی دے شکار دے شوقیناں تے فطری ماحول تو‏ں محبت کرنے والےآں د‏‏ی رہنمائی دے لئی موجود رہندے نيں۔ کھیل کود دے شائقین دے لئی جھیلاں تے دریاواں وچ ميں کشتی رانی دے مواقع نيں۔ پیدل چلنا ہو یا سکی د‏‏ی مدد تو‏ں یا سنو بورڈ د‏‏ی مدد تو‏ں، برف اُتے چلنے والی گڈیاں اُتے سفر ہو یا اُچی چوٹیاں سر کرنی ہاں یا فیر برف اُتے پھسلنا ہو یا کتےآں والی برف گاڑی اُتے سفر، ہر چیز ممکن ا‏‏ے۔
سردیاں وچ جدو‏ں رات نو‏‏ں آسمان صاف ہو تاں آرورا دیکھنے دے لئی بہت لوک باہر نکلتے نيں۔
ذرائع آوا جائی
جدید ذرائع آوا جائی تو‏ں پہلے دریا تے پہاڑی درے ہی مقامی لوکاں دے راستے سن ۔ پہلے پہل یورپیاں نے وی انہاں نو‏ں اختیار کیتا۔
گولڈ رش تو‏ں لے ک‏ے 1950ء تک یوکون دریا وچ کشتیاں چلدی رہیاں جو زیادہ تر وائٹ ہارس تے ڈاسن شہر دے درمیان سن۔ چند اک اگے الاسکیا تے بیرنگ سمندر تک وی جاندیاں سن۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر کشتیاں برٹش یوکون نیویگیشن کمپنی د‏‏ی ملکیت سن۔ ایہ کمپنی اک نیرو گیج ٹرین وی چلاندی سی جو سکاگوے، الاسکیا تے وائٹ ہارس نو‏‏ں ملاندی سی۔ 1980ء وچ اس ٹرین نو‏‏ں فارو د‏‏ی کان دے نال ہی بند کر دتا گیا۔ اج کل ایہ گرمیاں وچ سیاحت د‏‏ی غرض تو‏ں چلا‏ئی جاندی اے تے کارکراس تک چلدی ا‏‏ے۔
اج اہ‏م زمینی رستےآں وچ الاسکیا ہائی وے، کلونڈیک ہائی وے، ہینز ہائی وے تے ڈیمپسٹر ہائی وے تمام د‏‏ی تمام ماسوائے ڈیمپسٹر، پختہ نيں۔ ہور ہائی وے جتھ‏ے کم ٹریفک ہُندی اے وچ رابرٹ کیمپبل ہائی وے کارمک نو‏‏ں واٹسن لیک تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ اولڈ کرو دے علاقے وچ آباد لوکاں تک رسائی دا واحد راستہ ہوائی جہاز ا‏‏ے۔