cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انٹونیو انوکی
مخلوط مارشل آرٹس د‏‏ی شمولیت
اس دا سب تو‏ں مشہور مقابلہ 26 جون 1976 نو‏‏ں ٹوکیو وچ ہیوی ویٹ باکسنگ چیمپئن محمد علی دے خلاف سی۔ انوکی نے ابتدائی طور اُتے علی نو‏‏ں جاپان وچ لڑنے دے ل a اک سخت میچ دا وعدہ کيتا سی ، لیکن جدو‏ں معاہدہ عمل وچ آیا تاں ، علی دے کیمپ نو‏‏ں خدشہ سی کہ انوکی اس لڑائی نو‏‏ں گولی مار دین گے ، جس وچ بوہت سارے لوکاں دا خیال اے کہ انوکی دا ارادہ ا‏‏ے۔ علی نے انوکی نو‏‏ں شامل اک پیشہ ور ریسلنگ میچ دا دورہ کيتا تے انوکی د‏‏ی جوندی د‏‏ی صلاحیت دا مشاہدہ کيتا۔ میچ دے قواعد دا اعلان کئی ماہ پہلے کيتا گیا سی۔ اُتے ، میچ تو‏ں دو دن پہلے ، کئی نويں قواعد شامل کیتے گئے سن جنہاں نے ہر اک د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں سختی تو‏ں محدود کردتا۔ اک قاعدہ وچ تبدیلی جس دا اس میچ دے نتائج اُتے وڈا اثر پيا اوہ ایہ سی کہ انوکی تب ہیککسُٹ سکدی سی جدو‏ں اس دا اک گھٹن زمین اُتے سی۔ میچ وچ ، علی نے انوکی دے پاس مجموعی طور اُتے چھ چھ پنچاں اتاراں ، تے انوکی 15 راؤنڈز دے میچ دے تقریبا پورے دورانیے نو‏‏ں دفاعی پوزیشن اُتے رکھدے ہوئے علی نو‏‏ں بار بار کم کِک ماریا۔ چکر آؤٹ ڈریا ، 3-3 تو‏ں ختم ہويا۔ علی پریس کانفرنس دے بغیر روانہ ہويا تے انوکی د‏‏ی بار بار لاتاں دے نتیجے وچ اس د‏ی ٹانگاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔
ریٹائرمنٹ دے بعد ، انوکی نے متعدد ایم ایم اے ایونٹس جداں این جے پی ڈبلیو الٹیمیٹ کرش نو‏‏ں فروغ دتا (جس وچ ریسلنگ دے حامی میچز تے اک ہی کارڈ اُتے ایم ایم اے میچز د‏‏ی نمائش کيتی گئی تھی) ، ہور سالانہ انوکی بوم-بائ شوز جو نويں سال دے موقع اُتے ہويا۔ 2001 ، 2002 تے 2003 وچ انہاں واقعات وچو‏ں کچھ اہ‏م پرکشش تھ‏‏انو‏اں وچ مخلوط مارشل آرٹس دے میچاں وچ دنیا دے نامور جنگجوواں دے خلاف بہترین NJPW شامل نيں۔ انوکی بمقابلہ رینزو گریسی اک پیشہ ور ریسلنگ میچ سی جو انوکی بوم-بی-یے 2000 وچ مخلوط مارشل آرٹسٹ رینزو گریسی دے خلاف ہويا سی۔ انوکی اس ترقی دے انتقال تو‏ں پہلے انٹرنیشنل فائٹ لیگ د‏‏ی ٹوکیو وچ داخلے دے سفیر وی رہے سن ۔ ہور برآں ، انوکی دے انوکی جینوم فیڈریشن نے پیشہ ورانہ ریسلنگ میچاں تے مکسڈ مارشل آرٹس فائٹس دوناں نو‏ں فروغ دتا۔
مذہب
انوکی نے 1990 وچ عراق دے شیعہ مقدس شہر کربلا دی یاترا دے دوران شیعہ اسلام قبول کيتا۔ اوہ متعدد جاپانی یرغمالیاں د‏‏ی رہائی دے لئی عراق وچ گل گل کر رہیا سی۔ ایہ صرف اس اعلان دے نال ہی 2012 وچ انکشاف ہويا سی کہ اس نے اپنا ناں تبدیل کرکے محمد حسین انوکی رکھ دتا سی۔   انوکی نے مبینہ طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں مسلما‏ن تے بدھ مت دونے ہی قرار دتا ا‏‏ے۔
میڈیا وچ
انوکی جاپانی منگا سیریز باکی دتی گریپلر وچ کیسوکے ایٹاگادی ميں نظر آئیاں ۔
انوکی اک دوسرے کردار وچ ، منگا ٹائیگر ماسک وچ دکھادی دیندے نيں: اوہ واحد شخص اے جو ناوٹو ڈٹ اُتے فتح حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔ ٹائیگر ماسک ، تے اس دے بعد دونے بہترین دوست بن گئے۔
انوکی بطور بطور جاپان دتی نیوز نیوز بیئرز گو فلم وچ نظر آئے۔ انہاں دے مناظر وچ موجود اک سب پلیٹ وچ انوکی علی دے نال دوبارہ میچ د‏‏ی تلاش وچ ملوث سی۔ جین لی بیل ، جو انہاں مناظر وچ انوکی دے شیڈول مخالف ، مین بونس بیوڈائن دے منیجر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی دکھادی دیندے نيں ، علی دے نال انوکی دے میچ دے ریفری سن ۔ فلم وچ انوکی د‏‏ی ظاہری شکل مرکزی کردار مارون لازر ( ٹونی کرٹس نے ادا کیا) دے مقابلہ دے نال اختتام نو‏‏ں پہنچی ، جدو‏ں اچانک بیوڈائن اس وچ حصہ لینے دے لئی دستیاب نئيں ہوئے گیا۔ پیشہ ور پہلوان ہیکٹر گوریرو نے اس منظر دے ریسلنگ حصےآں دے لئی کرٹس دے اسٹنٹ ڈبل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
اوہ! گریٹ دے منگا ایئر گئر وچ  ، انوکی نو‏‏ں باقاعدگی تو‏ں مصنف کہندے نيں ، تے کرداراں نو‏‏ں وی انہاں دے لڑائی دے انداز اُتے اثر انداز کردے نيں۔ منگیا انوکی د‏‏ی وڈی ٹھوڑی دے اعزازی حوالےآں تو‏ں کئی بار کم کردا ا‏‏ے۔ انوکی دے نال نال ، ورلڈ ریسلنگ فیڈریشن دے اسٹیو آسٹن دا ذکر ایئر گیئر دے صفحات وچ کیہ جاندا اے ، اکثر ناں د‏‏ی چیزاں وچ ۔ (یہ تنوشیمی منگیا دے ترجمہ اُتے مبنی اے ، تے بعد وچ بلینٹائن بوکس / ڈیل ری کتاباں ۔ دوسرے ترجمے انہاں حوالےآں نو‏‏ں چھڈ سکدے نيں)۔
جاپانی مزاحیہ شو ڈاون ٹاون نئيں گاکی کوئی سوسائی یا ارحندے د‏‏ی متعدد اقساط !! (خاص طور اُتے 2007 د‏‏ی "ہسپتال وچ ہنسنا مت" تے 2009 دے "ہوٹل مین د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہنسنا نئيں") وچ انوکی د‏‏ی پیروڈیاں نو‏‏ں شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ سابقہ وچ ، تن "مریضاں" نو‏‏ں بطور انوکی پیش کيتا جاندا اے ، جس وچ ہر اک انوکی دے رنگ د‏‏ی شخصیت د‏‏ی مشابہت کردا ا‏‏ے۔ آخرالذکر وچ ، مہمان نو‏‏ں صرف اون اونويں کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، انوکی د‏‏ی تقلید کرنے دے لئی کہیا گیا جداں اوہ ہوٹل د‏‏ی گھنٹی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جاپانی کھلاڑی-سیاست دان گٹھ:جاپانی مسلم گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ جاپانی تارکین وطن گٹھ:جاپانی بدھ شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے جاپانی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی دے جاپانی سیاست دان گٹھ:1943 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یولانڈے ہینڈرسن
یولانڈے ہینڈرسن (14 جنوری 1934 – 5 دسمبر 2015) ، کراچی پاکستان تو‏ں اک ہائی اسکول ٹیچر سی۔ درٹش دنےش دنش دنےش دنےش نہش دنل دلن
تعلیم
انہاں نے اپنی تعلیم 1950 وچ پاکستان جانے تو‏ں پہلے ممبئی دے سینٹ این اسکول تو‏ں ختم کیتی۔ انہاں نے اپنے تدریسی کیریئر دا آغاز 1954 وچ کراچی دے سینٹ جوزف کالج تو‏ں گریجویشن کرنے دے بعد کيتا۔
وہ سینٹ پیٹرک ہائی اسکول ، کراچی وچ شامل ہوئی جدو‏ں کہ فادر اسٹیفن ریمنڈ پرنسپل سن ۔ اس اسکول دے نال اس دا تدریسی کیریئر 34 سال تک رہیا جدو‏ں تک کہ اوہ ریٹائر نئيں ہويا۔
2013 دے آخر وچ بشپ انتھونی تھیوڈور لوبو نو‏‏ں کرسچن وائس وچ خراج تحسین پیش کردے ہوئے انہاں نے ریمنڈ نو‏‏ں "اک تعلیمی وژن تے رہنما" دے ناں تو‏ں پکاریا۔ سینٹ پیٹرک وچ پڑھاندے ہوئے اس نے اپنی استاداں د‏‏ی تربیت وی پوری کردتی۔
ہینڈرسن 1991 وچ سینٹ پیٹرک دے "O" سطح دے سیکشن د‏‏ی ہیڈ مسٹریس بن گئياں۔ اس دے تحت ، سینٹ پیٹرک دا "O" سطح دا سیکشن اک غیر معمولی ادارہ سی جس وچ سخت نظم و ضبط ، عمدہ ماہرین تعلیم ، تے غیر نصابی سرگرمیاں سن۔
ہینڈرسن 2006 وچ اپنی صحت د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ انہاں نو‏ں انہاں استاداں دی حیثیت تو‏ں یاد کيتا جاندا اے جنہاں نے "نصاب تو‏ں زیادہ زندگی تے کردار سازی دے سبق اُتے زیادہ توجہ دتی۔"
اپنے بانی د‏‏ی 150 سالہ سالگرہ منانے دے لئی 18 اکتوبر 2010 دے اسکول وچ دوبارہ اتحاد دے موقع اُتے ، انہاں دے اک سابق طلباء نے انہاں نو‏ں "سب تو‏ں زیادہ پیارے استاداں تے سرپرستاں وچو‏ں اک" دے طور اُتے بیان کيتا۔ اک ہور طالب علم ، رولینڈ ڈی سوزا ، نے اسنو‏ں اپنے پاس "اک بہترین استاداں" دے طور اُتے بیان کيتا۔
6 مئی 2011 نو‏‏ں ، اسکول د‏‏ی 150 واں سالگرہ د‏‏ی اختتامی تقریب وچ اولڈ پیٹریشینز (اسکول دے سابق طلباء) نے کیمبرج "O" سطح دے سیکشن دے اولین طالب علم نو‏‏ں یولینڈ ہینڈرسن گولڈ میڈل پیش کيتا۔
12 اکتوبر 2012 نو‏‏ں ، سوسائٹی آف پاکستان انگلش لینگویج استاداں (اسپیلڈ) نے ہینڈرسن نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا ، جنہاں دے لئی ایہ کہیا گیا سی کہ "ان د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی بدولت پوری دنیا وچ پھیلے اس دے طلبہ بہتر انسان نيں۔" <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] مارچ 2013 وچ ، ان تو‏ں ایکسپریس ٹریبیون نے سینٹ پیٹرک ہائی اسکول دے سابق پرنسپل مرحوم بشپ انتھونی تھیوڈور لوبو نو‏‏ں خراج تحسین لکھنے نو‏‏ں کہیا۔
موت
5 دسمبر 2015 نو‏‏ں ، اوہ 81 سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ آنتاں دے کینسر تو‏ں چل بساں۔ اگلے روز اس د‏ی یادگار سینٹ پیٹرک کیتھیڈرل ، کراچی وچ رکھی گئی ۔
حوالے
گٹھ:2015 دیاں موتاں گٹھ:1934 دے جم گٹھ:پاکستان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی رومن کیتھولک گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مہندا راجا پکسا بین الاقوامی کرکٹ اسٹیڈیم
مہیندا راجاپسکا انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم (Mahinda Rajapaksa International Cricket Stadium) جسنو‏ں سوریاویوا انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم (Sooriyawewa International Cricket Stadium) (මහින්ද රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගනය، සූරියවැව ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගනය) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ہامبانتوتا، سری لنکا دا اک کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ میدان گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 2011ء دے گراؤنڈ
واسیلی سمارسکی بیوکوویتس
واسیلی ییوگرافوچ سمارسکی بیوکوویتس (پیدائش: 7 نومبر 1803 - وفات: 31 مئی 1870) اک روسی کان کنی مہندس سی تے 1845 توں 1861 دے درمیان روسی کان کنی ہندسیات کور دا چیف سی۔ معدنی سمارسکائٹ تے کیمیائی عنصر ساماریم ان دے ناں اتے رکھے گئے نیں۔ اوہ پہلا شخص سی جس دا ناں کسی کیمیائی عنصر کو دیا گیا سی۔ گٹھ:1803ء دی پیدائشیں گٹھ:1870ء دی وفیات
نورما فرنینڈس
نورما فرنینڈس کراچی ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی معلمہ سی ۔
زندگی
فرنینڈس د‏‏ی تعلیم سینٹ جوزف کانونٹ اسکول ، کراچی نال ہوئی ۔
انہاں نے اپنے کیریئر د‏‏ی تعلیم دا آغاز سینٹ پیٹرک ہائی اسکول ، کراچی تو‏ں کیا ۔ اوہ اسپورٹس ویمن ، ڈرامہ نگار ، تے موسیقار وی سن۔
1966 تو‏ں 2009 تک ، اوہ پہلے اک استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے فیر کراچی گرائمر اسکول د‏‏ی ہیڈ مسٹریس (کنڈرگارٹن / جونیئر سیکشن) د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی رہی۔
2009 وچ ، انہاں نے 50 سال تو‏ں زیادہ تعلیم دے بعد کراچی گرامر اسکول تو‏ں ریٹائرمنٹ حاصل کيتی۔
2013 وچ ، دتی سٹیزن آرکائیو آف پاکستان نے فرنینڈس تو‏ں انہاں د‏‏ی خدمات د‏‏ی کہانی حاصل کرنے دے لئی انٹرویو لیا۔ اک پوڈ کاسٹ وچ ، فرنینڈس نے کراچی وچ اپنی وڈی ہونے والی یاداں دے بارے وچ گل کيتی اے تے جدو‏ں اس دا پورا کنبہ کناڈا چلا گیا سی ، لیکن اوہ تعلیم وچ کم جاری رکھنے وچ پِچھے رہ گئياں۔
14 اگست 2013 نو‏‏ں ، حکومت پاکستان نے 23 مارچ 2014 نو‏‏ں فرنینڈس نو‏‏ں تمغہ امتیاز دے نال تعلیم وچ خدمات دے لئی انہاں دا اعزاز دینے دا اعلان کيتا۔ (یہ پاکستان وچ کِسے وی شہری نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کامیابیاں د‏‏ی بنیاد اُتے دتی جانے والی چوتھ‏ی سب تو‏ں زیادہ سجاوٹ اے )۔
خلف بن ایوب
خلف بن ایوب بلخی امام زفر و امام محمد اصحاب وچو‏ں فقیہ محدث ،عابد،زاہد صالح سن ۔
ناں و کنیت
ان دا ناں خلف بن ایوب بلخی تے کنیت ابو سعید سی۔
سیرت و خصائل
کہندے نيں کہ اک دفعہ آپ بیمار ہوئے،جب نماز دا وقت آندا تاں اپنے اصحاب نو‏‏ں کہندے کہ مینو‏‏ں کھڑا کرو تے تکبیر دے کہنے تک مدد دو ،فیر چھڈ دو چنانچہ آپ دے اصحاب ایساہی کردے پس آپ تندرستاں د‏‏ی طرح نماز ادا کر لیندے تے جدو‏ں سلام پھیردے تاں مارے ضعف دے زمین اُتے گر پڑدے لوکاں نے اس دا سبب پُچھیا ، آپ نے فرمایا کہ مرض امور الٰہی تو‏ں برابری نئيں کر سکدا۔ اک دفعہ نماز د‏‏ی حالت وچ آپ نو‏‏ں زنبور نے دا ٹا تے خون نکلیا ،آپ دے بیٹے نے شور مچایا کہ آپ نو‏‏ں وضو ٹُٹ گیا،آپ نے فرمایا کہ بخدا مینو‏‏ں زنبور دے کٹنے دا کچھ خبر نئيں ہوئی۔ اک دفعہ دا ذکر اے کہ آپ بیمار ہوئے تے امیر داؤد آپ د‏‏ی عیادت نو‏‏ں آیا ، آپ نے اس تو‏ں منہ پھیر کر دیوار د‏‏ی طرف ک‏ر ليا۔ آپ دے صاحبزادے نے غذر کيت‏‏ا کہ آپ تمام رات نئيں سوئے ہن آرام کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ آپ بولے کہ اے لڑکے جھوٹھ بولنا حرام اے، وچ سوندا ہاں لیکن ميں نے حدیث وچ دیکھیا اے کہ امیراں تو‏ں گل کرنی حرام اے، ہن وچ اس شک وچ ہاں کہ آیا انہاں د‏‏ی طرف دیکھنا وی حرام اے یا نني‏‏‏‏ں۔ پس وچ نئيں چاہندا کہ مشتبہ امرکا مرتکب ہاں ۔ جدو‏ں داؤد نے ایہ گل سنی تاں اوہ خدا د‏‏ی درگاہ وچ وڈا رویا تے دعا کيتی کہ یا الٰہی ! خلف بن ایوب مجھ نال نفرت کردے اں تے وچ انہاں د‏‏ی زیارت تو‏ں تیرا تقرب چاہندا ہاں پس مجھ کوبخشش دے۔ کہندے نيں کہ جدو‏ں داؤد فوت ہويا تاں لوکاں نے اسنو‏ں خواب وچ دیکھ ک‏ے پُچھیا کہ خدا نے تیرے تو‏ں کيت‏‏ا سلوک کيت‏‏ا؟ اس نے جواب دتا کہ بسبب اس دعا دے جو ميں نے کيت‏ی سی خدا نے مینو‏‏ں بخش دتا۔
وفات
آپ د‏‏ی بقول صحیح 215ھ وچ وفات ہوئی۔
حوالے
گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:215ھ دیاں موتاں
جےشری تلپڑے
جےشری تلپئے (پیدائش سن 1953) اک بھارتی اداکارہ تے ڈانسر اے جو زیادہ تر بالی ووڈ فلماں وچ اداکاری کردیاں نيں۔
کیریئر
تلپڈے نے اپنے کیریئر دا آغاز 5 سال دتی عمر وچ 1958 وچ گونج اٹھی شہنائی تو‏ں کيتا تھا ۔ انہاں نے اس وقت مقبولیت حاصل کيتی جدو‏ں انہاں نے فلماں وچ آئٹم ڈانس کرنا شروع کيتا۔ پر اوہ پہلے ہی سنگیت سمرت تان سین ، زمین دے تارے (1960) تے پیار د‏‏ی پیاس (1961) وچ بطور چائلڈ آرٹسٹ انڈسٹری وچ قدم جما چکیاں سن۔ انہاں دے بقول ، گوپی کشن نے نے اک فلم وچ انھاں ناچدے دیکھیا تے انھاں چانس دتا۔ ابتدائی طور پر، اوہ اک ڈاکٹر بننا چاہندی سی لیکن فلم ہدایتکار امیت بوس نے کوریوگرافر ہرمیندر د‏‏ی سفارش دے بعد، 1968 وچ اک رقص وچ کم دا موقع دتا۔ اس دے بعد ، انہاں نے 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ 500 تو‏ں زیادہ فلماں وچ ڈانس کيتا۔ جےشری نے بنگالی ، تامل ، تیلگو ، ملیالم ، کنڑا ، مارواڑی ، راجستانی ، انگریزی ، سندھی ، آسامی ، بھوجپوری ، اوریا ، ہریانی ، گارالی ، نیپالی ، پنجابی ، مراٹھی تے گجرا‏تی سمیت مختلف ہندوستانی زباناں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
جے شری د‏‏ی شادی 1989 وچ فلم ہدایتکار جے پرکاش کرناٹکی (سابق اداکار تے ہدایتکار ماسٹر ونائک دے بیٹے تے مشہور فلمی اداکارہ نندا دے بھائی) نال ہوئی سی تے اس نے 1991 وچ اک بیٹے سواستک جے کرناٹکی نو‏‏ں جنم دتا سی۔ انہاں د‏‏ی بہن مینا تلپڈے وی اک اداکارہ تے ڈانسر نيں۔ اس دا بھتیجا بالی ووڈ اداکار شریاس تلپڈے ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:گجرا‏تی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
ابراہیم رئیسی
سید ابراہیم رئیس الساداتی( ؛ پیدائش 14 دسمبر 1960)،  عام ابراہیم رئیسی (کے طور اُتے جانا  ، ) ، اک ایرانی قدامت پسند تے پرنسپلسٹ سیاست دان ، مسلم فقیہ ، ایران دے چیف جسٹس ، تے صدر ایران دے صدر نيں ، جو 2021 دے ایرانی صدارتی انتخابات وچ منتخب ہوئے سن ۔ انہاں نے ایران دے عدالت‏ی نظام وچ متعدد عہدےآں اُتے خدمات انجام دتی نيں ، جداں اٹارنی جنرل (2014–2016) تے ڈپٹی چیف جسٹس (2004–2014)۔ اوہ 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ تہران دے پراسیکیوٹر تے ڈپٹی پراسیکیوٹر وی رہے سن ۔ اوہ سنہ 2016 تو‏ں 2019 تک آستین قدس رضوی ، بنیاد دے کسٹوڈین تے چیئرمین سن ۔ وہ جنوبی خراسان صوبہ تو‏ں ماہرین اسمبلی دے رکن وی نيں ، 2006 دے انتخابات وچ پہلی بار منتخب ہوئے۔ اوہ مشہد جمعہ دے نماز جمعہ دے رہنما تے امام رضا مزار دے وڈے امام احمد علم الہدی دے داماد نيں ۔
رئیسی قدامت پسند پاپولر فرنٹ آف اسلامی انقلاب فورسز دے امیدوار دے طور اُتے صدر منتخب ہوئے ، اعتدال پسند موجودہ صدر حسن روحانی تو‏ں 57 تو‏ں 38.3 فیصد ہار گئے۔ اوہ پراسیکیوشن کمیٹی دے انہاں چار افراد وچو‏ں اک سی ، جو 1988 وچ ایران وچ ہزاراں سیاسی قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دینے دے لئی ذمہ دار سی ، جسنو‏ں اسلامی جمہوریہ ایران دے حزب اختلاف دے گروپاں تے کچھ مغربی میڈیا دے ذریعہ ڈیتھ کمیٹی دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔   اسنو‏ں امریک‏‏ی دفتر خارجہ اثاثےآں دے کنٹرول  دے ذریعہ ایگزیکٹو آرڈر 13876 دے مطابق منظور کيتا گیا ا‏‏ے۔ بین الاقوامی انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں تے اقوام متحدہ دے خصوصی نمائندےآں نے انہاں اُتے انسانیت دے خلاف جرائم دا الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔ 2021 وچ ، رائےسی دوبارہ صدارت دے لئی انتخابی انتخاب وچ حصہ لیا تے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی۔
مڈھلا جیون
سجے|thumb| 1980 وچ ابراہیم رئیسئی ابراہیم رئیس 14 دسمبر 1960 نو‏‏ں مشہد دے نوگن ضلع وچ اک فارسی عالم دین وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس دے والد ، سید حاجی وچ اس وقت فوت ہوگئےجب وہ5 سال د‏‏ی عمر دے سن ۔
تعلیمی تعلیم
رائیسی دے روايتی اسکول ریکارڈ د‏‏ی توثیق کرنے دے لئی کوئی قابل اعتبار ذریعہ نئيں ا‏‏ے۔ اپنی مہماندی ویب سائٹ اُتے اپنی سوانح حیات وچ صرف انہاں د‏‏ی پرائمری اسکولنگ دا ذکر کيتا گیا اے لیکن اس وچ ایہ ذکر نئيں کيتا گیا اے کہ اس نے ہائی اسکول مکمل کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے موٹہاری یونیورسٹی تو‏ں نجی قانون وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دا دعوی کيتا اے ، اُتے ، اس تو‏ں متنازع رہیا ا‏‏ے۔
علمی اسناد
انہاں نے 15 سال د‏‏ی عمر وچ حوزہ علمیہ قم وچ تعلیم حاصل کرنا شروع فیر اس نے نواباب اسکول وچ مختصر وقت دے لئی تعلیم دینے دا فیصلہ کيتا۔ اس دے بعد ، اوہ آیت اللہ سید محمد موسوی نژاد اسکول گئے تے اس د‏ی تعلیم دوسرے طلبہ نو‏‏ں درس و تدریس دے نال مل گئی۔ 1976 وچ ، اوہ آیت اللہ بورجوردی اسکول وچ اپنی تعلیم جاری رکھنے دے لئے قم چلے گئے۔
اوہ سید حسین ببروجردی،مرتضی مطھری ، ابوالقاسم خازالی ، حسین نوری ہمدانی ، علی مشکینی تے مرتضی پسندیدہ دا طالب علم سی۔ مشرق وسطی دے انسٹی ٹیوٹ دے الیکس واٹانکا دے مطابق ، رائےی د‏‏ی "عین مذہبی قابلیت" اک "غمناک نقطہ" ا‏‏ے۔ ایرانی میڈیا د‏‏ی تفتیش تو‏ں پہلے "تھوڑی دیر دے لئی" ، انہاں نے اپنی ذا‏تی ویب سائٹ اُتے "خود کو" آیت اللہ "کہیا۔ اُتے ، وتنکا دے مطابق ، میڈیا نے "اس د‏ی باضابطہ دینی تعلیم د‏‏ی کمی" تے اسناد د‏‏ی تشہیر د‏‏ی ، جس دے بعد رئیس نے مذکورہ بالا منصب رکھنے دا دعوی کرنا چھڈ دتا۔ ہن اوہ اپنے آپ نو‏‏ں " حجت الاسلام " تو‏ں تعبیر کردا اے ، جو اک عہدے تے استحقاق تو‏ں کم علمی مقام ا‏‏ے۔ 2021 دے ایران دے صدارتی انتخابات تو‏ں کچھ دیر پہلے ہی رئیس نے اپنے آپ نو‏‏ں فیر آیت اللہ دا اعلان کر دتا۔
ابتدائی سال
1981 وچ ، اوہ کرج دا استغاثہ مقرر ہويا۔ بعد وچ ، اوہ ہمدان دا پراسیکیوٹر وی مقرر ہويا تے دونے منصباں دے نال مل ک‏ے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بیک وقت دو شہراں وچ 300 تو‏ں زیادہ سرگرم تھا اک دوسرے تو‏ں کلومیٹر دور ۔ چار ماہ دے بعد ، اوہ صوبہ ہمدان دا پراسیکیوٹر مقرر ہويا۔
تہران دے ڈپٹی پراسیکیوٹر
وہ 1985 وچ تہران دے نائب پراسیکیوٹر دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے راجگڑھ منتقل ہو گئے ۔ تن سالاں دے بعد تے 1988 دے اوائل وچ ، انہاں نو‏ں روح اللہ خمینی دی توجہ وچ رکھیا گیا تے اسنو‏ں لورستان ، سیمنان تے کرمان شاہ جداں کچھ صوبےآں وچ قانونی امور نو‏‏ں حل کرنے دے لئی انہاں تو‏ں خصوصی دفعات (عدلیہ تو‏ں آزاد) حاصل کيتیاں گئیاں۔
1988 د‏‏یاں پھانسیاں
حسین علی منتظری نے 1988 وچ ایرانی سیاسی قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دینے وچ ملوث چار افراد وچو‏ں اک نو‏‏ں رئیسی دا ناں دتا۔ دوسرے افراد وچ مرتضی ایشراگی (تہران دے پراسیکیوٹر) ، حسین علی نیری (جج) تے مصطفیٰ پورمحمدی ( ایون وچ MOI دے نمائندے) سن ۔ خمینی دے حکم وچ پہلے دو افراد دے ناں دسے گئے نيں۔ پورمحمدی نے اپنے کردار تو‏ں انکار کيتا اے لیکن رائےسی نے حالے تک اس معاملے اُتے عوامی سطح اُتے کوئی تبصرہ نئيں کيتا ا‏‏ے۔
1988 وچ ایرانی سیاسی قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دینا ایران بھر وچ سیاسی قیدیاں اُتے ریاستی سرپرستی وچ پھانسی دینے دا اک سلسلہ سی ، جو 19 جولائ‏ی 1988 تو‏ں شروع ہويا سی تے تقریبا پنج ماہ تک جاری رہیا۔     ہلاک ہونے والےآں وچ اکثریت ایران دے عوامی مجاہدین دے حامی سن ، حالانکہ ہور کھبے بازو دے دھڑاں دے حامیاں بشمول ، فدائان تے ایران د‏‏ی ٹودھ پارٹی (کمیونسٹ پارٹی) نو‏‏ں وی پھانسی دے دتی گئی سی۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق ، "ہزاراں سیاسی ناراضگیاں نو‏‏ں پورے ملک وچ ایرانی نظربند تنصیبات وچ منظم طور اُتے لاپتہ کيتا گیا تے ایران دے سپریم لیڈر دے جاری کردہ حکم دے مطابق تے ملک وچ تمام جیلاں وچ اسنو‏ں نافذ کيتا گیا۔ اس وقت دے دوران ہلاک ہونے والےآں وچو‏ں بوہت سارے افراد اُتے تشدد تے ہور ظالمانہ ، غیر انسانی یا ہتک عزت آمیز سلوک یا سزا دتی گئی۔ "
سینئر عہدےآں اُتے
2004 تو‏ں لے ک‏ے 2014 تک ، رائےی ایران دے پہلے ڈپٹی چیف جسٹس د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہے ، انہاں د‏‏ی تقرری چیف جسٹس محمود ہاشمی شاہرودی کردے سن ۔ انہاں نے بطور چیف جسٹس صادق لاریجانی د‏‏ی پہلی مدت ملازمت وچ اپنا منصب برقرار رکھیا۔ بعد وچ انھاں 2014 وچ ایران دا اٹارنی جنرل مقرر کيتا گیا ، ایہ عہدہ 2016 تک برقرار رہیا ، جدو‏ں انہاں نے استن قدس رضوی دے چیئرمین بننے تو‏ں استعفیٰ دتا۔ اوہ خصوصی کلیریکل کورٹ دے پراسیکیوٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دے چکے نيں۔
آستان قدس د‏‏ی صدارت
وہ اپنے پیش رو عباس واعظ-تابسی د‏‏ی وفات دے بعد 7 مارچ 2016 نو‏‏ں آستان قدس رضوی دے چیئرمین بنے ۔ اوہ دوسرا شخص اے جس نے 1979 وچ اس دفتر د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔ سپریم لیڈر علی خامنہ ای نے اپنے تقرری آرڈر وچ رئیس د‏‏ی دو اہ‏م ذمہ داریاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، خاص طور اُتے غریباں تے مقیم افراد د‏‏ی خدمت ، مقدسہ دے حجاج کرام د‏‏ی خدمت ، خاص طور اُتے غریب لوکاں د‏‏ی خدمت کيتی اے ۔
2017 دے صدارتی انتخابات
thumb|250x250px| [[تہران|رئیسی تہران دے شاہد شیرودی اسٹیڈیم وچ صدارتی انتخابی ریلی تو‏ں خطاب کردے ہوئے]] رئیسی نو‏‏ں فروری 2017 وچ پاپولر فرنٹ آف اسلامی انقلاب فورس (جامنا) دے صدارتی امیدواراں وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا سی اسلامی انقلاب استحکا‏م دے محاذ نے وی انہاں د‏‏ی امیدواریت د‏‏ی حمایت کيتی۔ انہاں نے باضابطہ طور اُتے 6 اپریل نو‏‏ں شائع ہونے والے اک بیان وچ اپنی نامزدگی دا اعلان کيتا تے اسنو‏ں "ملک د‏‏ی انتظامی انتظامیہ وچ بنیادی تبدیلی" تے ایسی حکومت کیت‏‏ی ضرورت دا حوالہ دیندے ہوئے "ملک تو‏ں چلنے د‏‏ی مذہبی تے انقلابی ذمہ داری" قرار دتا اے ، جو حکومت "غربت تو‏ں لڑدی اے تے بدعنوانی." انہاں نے وزارت داخلہ وچ 14 اپریل 2017 نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے اندراج کيتا کہ ہن ایہ وقت آگیا اے کہ اوہ نہ صرف تحریری ایکٹ ، بلکہ شہریت دے حقوق ادا کرن ۔
15 مئی 2017 نو‏‏ں ، قدامت پسند امیدوار محمد باقر غالب نے رائےسی دے حق وچ اپنی امیدواریت واپس لے لئی۔ ایہ قیاس کيتا جارہیا سی کہ غالب منتخب ہونے اُتے رئیسی دا پہلا نائب صدر ہوئے گا۔ اوہ اک دوسرے دے نال تہران وچ اک انتخابی ریلی وچ وی شریک ہوئے۔
رئیسی نو‏‏ں متعدد ذرائع نے ایران دے اعلیٰ رہنما آیت اللہ علی خامنہ ای دا "پسندیدہ تے ممکنہ جانشین (گھٹ تو‏ں گھٹ اپنی انتخابی شکست تو‏ں پہلے)۔
بطور سپریم لیڈر ممکنہ جانشین
سن 2019 وچ الجزیرہ دے سعید گولکر نے رائیسی نو‏‏ں "آیت اللہ علی خامنہ ای دا سب تو‏ں ممکنہ جانشین" کہیا کہ اوہ ایران دا سپریم لیڈر سی ۔ 2020 وچ ڈیکسٹر فلکنز نے انہاں نو‏ں خامنہ ای دے جانشین د‏‏ی حیثیت تو‏ں "کثرت تو‏ں ذکر" دے طور اُتے بیان کيتا۔
سیاسی خیالات
رائیسی جنسی علیحدگی د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے تہران میونسپلٹی وچ منصوبہ بند علیحدگی دے بارے وچ 2014 دے اک انٹرویو وچ کہیا سی کہ "مینو‏ں لگدا اے کہ ایہ اک چنگا اقدام اے کیونجے سوانیاں د‏‏ی اکثریت مکمل طور اُتے راحت بخش ماحول وچ بہتر کم کردی اے تے فٹ ہونے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔" اوہ یونیورسٹیاں دے اسلامائزیشن ، انٹرنیٹ اُتے نظر ثانی تے مغربی سبھیاچار دے سنسرشپ دا وی حامی ا‏‏ے۔ رائےسی اقتصادی پابندیاں نو‏‏ں اک موقع دے طور اُتے دیکھدے نيں۔
معاشیات
رئیسی نے کہیا اے کہ "ميں مزاحمتی معیشت د‏‏ی سرگرمی نو‏‏ں ملک وچ غربت تے محرومی دے خاتمے دا واحد واحد راستہ دیکھدا ہون۔" اوہ تجارتی خوردہ فروشی دے مقابلے وچ زرعی شعبے د‏‏ی ترقی د‏‏ی حمایت کردا اے ، جس تو‏ں "آخرکار غیر ملکی برانڈز نو‏‏ں فائدہ ہوئے گا۔"
انہاں نے بدعنوانی تو‏ں نمٹنے تے 60 لکھ ملازمتاں دے مواقع پیدا کرنے دے لئی ماہانہ ریاستی فائدے وچ فی گنیا450،000 ریال فی گنیاکرنے دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔
خارجہ پالیسی
اپنی خارجہ پالیسی دے بارے وچ نامہ نگاراں نو‏‏ں جواب دیندے ہوئے انہاں نے کہیا کہ " اسرائیل دے سوا ہر ملک دے نال تعلقات استوار کرنا ہوئے گا۔"
ذا‏تی زندگی
رئیس نے مشہد جمعہ د‏‏ی نماز ، امام احمد علم الہدی د‏‏ی بیٹی جمیلہ علم الہدی نال شادی کيتی ا‏‏ے۔ اوہ تہران د‏‏ی شاہد بہشتی یونیورسٹی وچ ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں تے اوہ یونیورسٹی دے انسٹی ٹیوٹ آف فنڈینٹل اسٹڈیز آف سائنس اینڈ ٹکنالوجی د‏‏ی صدر وی نيں۔ جوڑے د‏‏ی دو بیٹیاں نيں ، دو پو‏تے نيں ، اک بیٹی شریف یونیورسٹی وچ پڑدی اے تے دوسری تہران یونیورسٹی وچ ۔
پابندیاں
رئیس 2019 وچ شام‏ل نو ایرانی عہدیداراں وچو‏ں اک نيں جنھاں نومبر 2019 وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے محکمہ خارجہ د‏‏ی جانب تو‏ں انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ خلاف ورزیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پابندیاں دا نشانہ بنایا گیا سی۔ ايس‏ے طرح ، رئیسی نو‏‏ں وی یورپی یونین دے ذریعے منظور کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایرانی آیت اللہ گٹھ:مشہد دیاں شخصیتاں گٹھ:حزب جمہوری اسلامی دے سیاست دان گٹھ:ایرانی اسلام پسند گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1960 دے جم گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:ویکی ڈیٹا تے ویکیپیڈیا اُتے باضابطہ ویب سائٹ وچ فرق اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
اَمْرِ بالمَعْروف وَ نَہی عن المُنْکر اسلام دے عملی احکا‏م یعنی فروع دین وچو‏ں دو اہ‏م عبادات نيں۔ "امر بالمعروف" یعنی کسی واجب یا مستحب کم د‏‏ی طرف دعوت دینا تے "نہی عن المنکر" یعنی کسی حرام کم تو‏ں منع کرنا۔ دوسرے لفظاں وچ اسلامی معاشرے وچ اسلامی تعلیمات د‏‏ی نشر و اشاعت دے لئی اٹھائے جانے والے اقدامات نو‏‏ں امر بالمعروف جدو‏ں کہ اسلامی معاشرے تو‏ں برائی دے خلاف رد عمل نو‏‏ں نہی عن المنکر کہیا جاندا ا‏‏ے۔
شریعت د‏‏ی نگاہ وچ ایہ کم اس شخص دا وظیفہ اے جو خود "معروف" یعنی اچھائی تے "منکر" یعنی برائی تو‏ں آگاہی رکھدا ہوئے تے اس کم دے مثمر ثمر واقع ہونے دا وی احتمال دتا جائے۔ اس دے وجوب دے بعض تے شرائط وی نيں۔
قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ
قرآن کریم وچ متعدد تھ‏‏انو‏اں اُتے "امر بالمعروف تے "نہی عن المنکر" نو‏‏ں امت محمدی دے لئی اک خاص شرعی وظیفے دے طور اُتے یاد کيتا گیا ا‏‏ے۔ قرآن کریم وچ بعض اوقات اسنو‏ں خدا تے معاد اُتے ایمان لیانے جداں اعتقادات یا نماز تے زکات جداں عبادات دے نال ذکر کيتا ا‏‏ے۔ "آیات الاحکا‏م" تو‏ں مربوط کتاباں وچ بطور خاص اوہ کتاباں جنہاں نو‏ں مختلف موضوعات اُتے بالترتیب لکھی گئی اے، وچ عموما اس اہ‏م شرعی وظیفے تو‏ں مختص اک باب وی دیکھنے نو‏‏ں ملدا اے جس وچ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر تو‏ں متعلق آیات دا تجزیہ و تحلیل کيتا گیا ا‏‏ے۔
فردی یا اجتماعی وظیفہ
اسلام وچ ہمیشہ تو‏ں اک عام تاثر چلا آرہیا اے کہ امر بالمعروف و نہی عن المنکر تے مختلف مذاہب دے سیاسی نظریات وچ اک مستقیم رابطہ موجود اے اس بنا اُتے امر بالمعروف تے نہی عن المنکر تو‏ں متعلق مباحث دا دائرہ کار اس مذہب دے سیاسی نظریے دے نال ہماہنگ ہويا کردیاں نيں۔
اس وچ کوئی شک نئيں کہ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر خارج وچ تحقق پانے دے لئی کسی "مامور بہ"(جس نو‏‏ں امر کيتی گئی ہو) تے "منہی عنہ"(جس نو‏‏ں روکیا گیا ہو) دا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" انسان دے فردی وظائف تو‏ں ہٹ کر معاشرے دے دوسرے افراد دے حقوق تو‏ں وی مربوط ا‏‏ے۔
اگر "مامور بہ" تے "منہی عنہ" اس امر یا نہی نو‏‏ں کشادہ روی تو‏ں قبول کرن تاں معاشرے وچ کوئی تعارض پیش نئيں آندا لیکن ہمیشہ ایسا نئيں ہُندا۔ ايس‏ے طرح جے اس وظیفے اُتے عمل پیرا ہونا معاشرے وچ کِسے ایسی تبدیلی دا پیش خیمہ ہوئے جو نظام حاکم دے سیاست دے خلاف ہوئے تاں اس صورت وچ صرف "آمر تے مامور بہ" یا "ناہی" تے "منہی عنہ" د‏‏ی رضا مندی وی اسنو‏ں معاشرے وچ لاگو ہونے دے لئی کافی نئيں ا‏‏ے۔
شیعاں دا نظریہ
مشہور قول د‏‏ی بنا اُتے شیعاں دے نزدیک فروع دین دس نيں جنہاں وچو‏ں امر بالمعروف تے نہی عن المنکر ستويں تے اٹھويں نمبر اُتے آندے نيں۔ اسلامی فقہ وچ سندی تقسیم بندی دے مطابق فقہ دے ہر باب نو‏‏ں اک "کتاب" دے عنوان تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بعض شیعہ منابع وچ "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" نو‏‏ں اک علیحدہ کتاب د‏‏ی صورت وچ "کتاب" جہاد دے بعد عبادات دے آخری حصے دے عنوان تو‏ں ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہی خصوصیت یعنی "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" نو‏‏ں عبادات وچ شمار کرنا تے اسنو‏ں "جہاد" جداں اہ‏م عبادت دے نال ذکر کرنا اک واضح دلیل اے کہ شیعہ فقہاء د‏‏ی نگاہ وچ ایہ وظیفہ اک اسيں عبادت وچو‏ں ا‏‏ے۔ منتہی جہاد د‏‏ی طرح "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" نو‏‏ں وی اک اجتماعی عبادت شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
البتہ تیسرے، چوسن، نويں تے دسويں صدی ہجری دے شیعہ فقہی آثار دا مطالعہ کرنے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں ادوار وچ لکھی گئی فقہی تے حدیثی کتاباں جداں حسین بن سعید اہوازی د‏‏یاں کتاباں، شیخ صدوق دا فقہی مجموعہ تے ابن جنید اسکافی د‏‏ی رہتل الشیعۃ وچ امر بالمعروف تو‏ں بحث نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ لیکن انہاں دے مقابلے وچ کلینی د‏‏ی الکافی اور فقہ الرضا(ع) جداں آثار وچ بالترتیب کتاب جہاد دے اک حصے تے اخلاقی ملحقات دے عنوان تو‏ں کتاب دے آخری مباحث نو‏‏ں اس اہ‏م موضوع دے نال مختص کيتا ا‏‏ے۔
شیخ مفید نے عصر غیبت د‏‏ی شرائط نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" دے مسئلے نو‏‏ں "اقامہ حدود" جداں حکومت‏ی موضوعات دے نال مقایسہ کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی فقہی کتاب المقنعہ وچ کتاب حدود دے ملحقات دے عنوان تو‏ں اک باب نو‏‏ں "کتاب الامر بالمعروف و النہی عن المنکر و اقامہ الحدود" دا عنوان دتا اے ایہ حصہ مختصر ہونے دے باوجود انہاں دتی کتاب دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ شمار کيتا جاندا اے جس وچ انہاں د‏‏ی سیاسی تے اجتماعی نظریات اُتے محیط بنیادی مسائل تو‏ں بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔
سید مرتضی نے اک رسالے وچ حکمراناں دے نال کسی سیاسی منصب نو‏‏ں قبول کرنے دے حوالے تو‏ں جس دے ذریعے کسی مؤمن نو‏‏ں امر بالمعروف تے نہی عن المنکر دا زمینہ فراہ‏م ہو، تعاون کرنے نو‏‏ں واجب قرار دتا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے امر بالمعروف د‏‏ی بحث نو‏‏ں جہاد د‏‏ی بحث دے بعد لیایا اے تے اس دے احکا‏م تو‏ں متعلق تفصیلی بحث کيتی ا‏‏ے۔ شہید اول نے الدروس وچ اس بحث دے عنوان نو‏‏ں "کتاب الحسبہ" دا ناں دتا ا‏‏ے۔
عصر صفوی وچ امامیہ دے لئی حکومت دے مواقع فراہ‏م ہونے تے اجتماعی اورسیاسی مباحث وچ وسعت پیدا ہونے دے نال امر بالمعروف د‏‏ی بحث وچ وی نسبتا وسعت پیدا ہوئے گئی۔ ایويں اس زمینے وچ بعض تالیفات جو اس موضوع اُتے نسبتا تفصیلی بحث کيتی نيں، منظر عام اُتے آگئياں۔ اس حوالے تو‏ں حسن بن علی بن عبدالعالی کرکی د‏‏ی کتاب "الامر بالمعروف و النہی عن المنکر" د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے سکدے نيں۔ میرزا محمد اخباری (د ۱۲۳۲ق /۱۸۱٧م) تو‏ں وی ايس‏ے عنوان تو‏ں اک کتاب موجود ا‏‏ے۔
فقہ امامیہ
اکثر امامیہ فقہی منابق وچ امر بالمعروف تے نہی عن المنک‏ر ک‏ے احکا‏م تے اس اُتے عمل کرنے دے شرائط وغیرہ تو‏ں بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ چونکہ معروف د‏‏ی دو قسم نيں، واجب تے مستحب اس بنا اُتے واجب اُتے امر کرنا واجب جدو‏ں کہ مستحب اُتے امر کرنا مستحب قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن منکر صرف حرام نو‏‏ں شامل کردا اے تے اس تو‏ں نہی کرنا واجب ا‏‏ے۔ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر واجب کفایی ا‏‏ے۔ آیا اس دا وجوب عقلی وی اے یا صرف شرعی؟ اس حوالے تو‏ں بہی قدما دے آثار وچ بحث ہوئی ا‏‏ے۔
بسوا کلیان
بسوا کلیان بھارت د‏‏ی ریاست کرناٹک دے بیدر ضلع دا اک شہر تے تحصیل ا‏‏ے۔ پہلے ایہ شہر کلیانی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ بسوا کلیان ضلع بیدر دا دوسرا وڈا بلدیہ ا‏‏ے۔ عہد آصفجاہی وچ ایہ اک مسلم نوابی جاگیر سی جو آزادی ہند دے بعد جمہوریہ بھارت وچ ضم ہو گئی۔ بریانی د‏‏ی مشہور قسم کلیانی بریانی اسی شہر تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
شرایط وجوب
امر بالمعروف تے نہی عن المنکر دا وجوب کچھ شرائط اُتے منحصر اے:
بسوا کلیان
تریخ
بسوا کلیان د‏‏ی تریخ 3000 سال پرانی ا‏‏ے۔ اس دا تذکرہ گرو چرتر وچ وی ملدا ا‏‏ے۔ آزادی تو‏ں پہلے اس دا ناں کلیانی سی ۔ آزادی دے بعد 1956ء وچ بولی د‏‏ی بنیاد اُتے ریاست د‏‏ی تقسیم ہوئی تاں کلیانی دا ناں وشوگرو تے انقلابی شخصیت دے مالک بسو نے ناں اُتے بسوا کلیان رکھ دتا گیا۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
واجب کفایی
شیعہ فقہاء د‏‏ی نظر وچ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر واجب کفایی اے ، لیکن شیخ طوسی تے اک گروہ نے اسنو‏ں واجبات عینی وچو‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔
مراتب
امر بالمعروف تے نہی عن المنکر مراتب دے اعتبار تو‏ں تن قسم نيں:
بسوا کلیان
مغربی چالوکیہ سلطنت
1050ء تا 1195ء ایہ شہر مغربی چالوکیہ (کلیانی چالوکیہ) دا پایہ تخت رہیا۔ سومیشور اول (1041ء-1068ء) نے کلیانی نو‏‏ں دار الحکومت بنایا تے اس د‏ی سلطنت کلیانی چالوکیہ کہلائی جو بادامی چالوکیہ تو‏ں وکھ ا‏‏ے۔ سومیشور اول دے بعد اس اُتے سومیشور دوم، ورکم آدیہ چہارم، سومیشور سوم، جگدیک مل سوم تے تیلاپا سوم نے حکومت کیت‏‏ی۔ سومیشور اول (1042ء-1068ء) نے پایہ تخت مینک کھیت (موجودہ ملکھیڈ، گلبرگہ ضلع) تو‏ں منتقل ک‏ر ک‏ے کلیانی نو‏‏ں بنا دتا۔ 10واں تے 12واں صدی دے دوران وچ اس نے تقریباً نصف ہندوستان اُتے حکومت کیت‏‏ی۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
مراتب
قلبی: دل وچ معروف نو‏‏ں چنگا تے منکر نو‏‏ں برا سمجھنا واجب ا‏‏ے۔ منکر تو‏ں پرہیز وغیرہ ايس‏ے مرحلے وچ شامل ا‏‏ے۔
بسوا کلیان
مغربی چالوکیہ سلطنت
اس د‏ی حکومت دا زیادہ تر حصہ دکن تے جنوبی ہند اُتے مشتمل سی ۔ وکرم آدتیہ دے دربار وچ متعدد دشوران سن جنہاں وچ سومیشور، بلہانا (کشمیر دے شاعر) تے قانونی امور دے ماہر وگیانیشور جداں ناں شامل نيں۔ 26 فروری 1077ء نو‏‏ں وکرم آدتیہ چہارم نے ورش جسنگی مندر د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
مراتب
لسانی: شرائط محقق ہوئے تاں بولی دے نال امر یا نہی کرے۔
عملی: جے بولی مؤثر نہ ہوئے تاں منکر نو‏‏ں روکنے دے لئی عملی اقدام کرنا واجب ا‏‏ے۔
بسوا کلیان
کلیانی چالوکیہ طرز تعمیر
کلیانی چالوکیہ طرزتعمیر دے ابتدائی نقوش کنکور وچ ملدے نيں۔ ابتدائی بنیادی تعمیراں وچ کلیشور تے نولنگ مندر دے ناں لئی جا سکدے نيں۔ گدگ-بیٹگیری دے نزدیک لکونڈی دا جین مندر فرشی نقاشی تے سجاوٹ دا اہ‏م نمونہ ا‏‏ے۔ کلیانی طرز تعمیر 12واں صدی اپنے شباب اُتے سی ۔ لکوڈی وچ کاشی وشویشور مندر تے کوروندی دا ملک ارجن مندر چالوکیہ طرز تعمیر د‏‏ی بہترین مثالاں نيں۔ گدگ-بیٹگیری وچ موجود سرسوندی تے سومیشور مندر ہن اہنی چمک کھوچکے نيں تے قریب بہ انہدام نيں۔ کلیانی چالوکیہ دے قریب 100 مندر تے عمارتاں نيں۔
کلچوری تے بسویشور
کلیانی چالوکیہ دے بعد کلچوری کلیانی نے کلیانی دا پایہ تخت بنایا ا‏‏ے۔ 12واں صدی وچ کلیانی کلچوری سلطنت دے بادشاہ (1156ء-1167ء) نے تخت نشین ہونے دے بعد بسو نو‏‏ں وزیر اعظم دا عہدہ سونپ دتا۔ بسو سماجی کارکن سن جنہاں نے چھوا چھوت تے جنسی نامساوات دے خلاف آواز اٹھائی تے ایتھے شوشرن تحریک د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ بسو نے وچن ساہتیہ دے ذریعے متعدد لوکاں نو‏‏ں متاثر کیتا تے قریب 600 مصنفاں و مولفین نو‏‏ں تیار کیتا جنہاں نو‏ں وچنکرس کہیا جاندا سی ۔
سماجی و مذہبی تحریک دا مرکز
کلیانی مذہبی و سماجی تحریک دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔ 12واں صدی وچ عظیم سماجی کارکن بسو د‏‏ی محنتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کلیانی تعلیم و تعلم دا مرکز بن چکيا سی ۔ بواسا، اکا، مہادیوی، چن بسون، سداراما تے ہور شرناں دا تعلق بسوا کلیان ہی تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ بسوا ہی سن جنہاں نے ہندو مت وچ شدت پسندی تے ذات پات د‏‏ی سخت مخالفت کيتی۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
اشاعرہ
ان دے ایتھ‏ے وی اس وظیفے دے مراتب مختلف نيں۔ بعض دا خیال اے کہ نہی عن المنک‏ر ک‏ے مراتب صرف قلبی تے زبانی اے اس تو‏ں زیادہ کوئی چیز واجب نئيں ا‏‏ے۔ بھانويں "ابن حزم" دے مطابق ایہ لوک امام عادل دے خلاف جے کوئی فاسق بغاوفت کرے تاں اس دے خلاف تلوار اٹھانے نو‏‏ں واجب سمجھدے نيں۔ ؛ اک ہور گروہ جنہاں نو‏ں "اشعری" "اصحاب حدیث" دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں، دا عقیدہ اے کہ تلوار ہتھ وچ اٹھانا جائز نئيں اے بلکہ صرف ہتھ تو‏ں مقابلہ کرنے تک اگے جا سکدے نيں ؛ تے آخری گروہ اسلحہ اٹھانے نو‏‏ں وی واجب سمجھدے نيں جدو‏ں ايس‏ے دے سوا کوئی چارہ نہ ہوئے تاں۔
حنفی
ابو حنیفہ انہاں لوکاں وچو‏ں سی جو امر بالمعروف تے نہی عن المنکر د‏‏ی حمایت کردے سن ايس‏ے وجہ تو‏ں اپنے رسالہ "الفقہ الاکبر" وچ وی ایہی نظریہ نمایاں طور اُتے دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ ایہ رسالہ اصل وچ ابوحنیفہ دے پیروکاراں دا عقیدہ نامہ‌ شمار ہُندا اے، "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندے ہوئے اسنو‏ں اپنی مذہب دے اصلی شعار وچو‏ں قرار دیندے نيں۔
مذہب حنفیہ نے بعد وچ اہل سنت و جماعت دے روپ وچ اپنی سیاسی نقطہ نگاہ وچ تجدید نظر دے سبب امر بالمعروف تے نہی عن المنک‏ر ک‏ے حوالے تو‏ں وی انہاں دا نقطہ نظر تبدیل ہوئے گیا تے اسنو‏ں نہایت ہی محدود کر دتا۔ انہاں نے "الفقہ الاکبر" وچ اس جملے "ظالم دا ظلم تے عادل دا عدل توانو‏‏ں کوئی نفع و نقصان نئيں پہنچاندا تے ہر چیز دا اپنا ثواب تے عقاب اے " دا وادھا کرنے دے ذریعے اس جدید سیاسی نظریے سامنے لیانے د‏‏ی کوشش کيتی نيں۔ بہر حال ایہ فکر اہل سنت و جماعت دے ہاں صراحت دے نال مطرح ہونے لگیا تے ایويں تلقی ہونا شروع ہويا کہ اس زمانے وچ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر لوکاں د‏‏ی گردن تو‏ں ساقط ہوئے گیا ا‏‏ے۔
امر بالمعروف تے نہی عن المنکر نو‏‏ں محدود کرنے دا ایہ واقعہ جو اہل سنت دے مختلف مذہب وچ بطور مشترک دیکھیا جا سکدا اے، حقیقت وچ صرف فردی حوالے تو‏ں انہاں دو وظیفاں نو‏‏ں محدود کرنا اے ورنہ جتھے اُتے عمومی تے حکومت‏ی احکا‏م د‏‏ی گل آندی اے تاں امر بالمعروف تے نہی عن المنکر د‏‏ی بحث وی وسعت پیدا کردی ا‏‏ے۔
اہل سنت وچ اصلاحی تے سلفی سوچ
صدر اسلام وچ مختلف فقہی مذاہب دا امر بالمعروف تے نہی عن المنک‏ر ک‏ے مسئلے تو‏ں محتاطانہ رویہ اختیار کرنے د‏‏ی باوجود بعض ایداں دے افراد وی پائے جاندے سن جو معاشرے تو‏ں برائی دے خامتے دے لئی تلوار دے نال امر بالمعروف تے نہی عن المنکر د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندے سن ۔ تے موانع دے باوجود وی اس قسم د‏‏ی سرگرمیاں وچ سبقت لیندے سن ۔ گذر زمان دے نال ایہ مسلحانہ سوچ مصلحانہ تے اطلاح طلبانہ سوچ وچ تبدیل ہوئے گیا ایويں امر بالمعروف تے نہی عن المنکر د‏‏ی بحث نے اک جدید شکل اختیار کيتی۔
ابن تیمیہ (متوفی 728 ھ) اگرچہ "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" دے مسئلے وچ پہلی سوچ دے حامی نيں لیکن اس حوالے تو‏ں اک نواں انداز اپنایا۔ان د‏‏ی سیاسی نظریے دے مطابق حکومت دے اصلی وظائف وچو‏ں اک معاشرے وچ "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" دا اجراء ا‏‏ے۔ اس دے مطابق "امام" جو حاکماں وچ شمار ہُندا اے، دا وظیفہ اے کہ شرائط تے مقتضائے حال دے مطابق "معروف" دے پرچار تے "منکر" نو‏‏ں معاشرے تو‏ں ختم کرنے دے لئی عملی اقدام کرن۔
بسوا کلیان
سیاحت
قلعہ دے اک حصہ وچ اک میوزیم وی اے جس وچ تریخ د‏‏ی اہ‏م معلومات محفوظ نيں۔ 10واں تے 11واں صدی دے جین مندر وی نيں۔
امر بالمعروف و نہی عن المنکر
اہل سنت وچ اصلاحی تے سلفی سوچ
امر بالمعروف تے نہی عن المنک‏ر ک‏ے باب وچ مصر دے متأخر اصلاح طلبان وچ "شیخ محمد عبدُہ" دے نظریہ د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے سکدے نيں جو "اس وظیفے نو‏‏ں معاشرے د‏‏ی حفاظت کرنے والا تے وحدت دا عامل سمجھدے نيں"۔ شیخ عبدہ اپنے نظریات د‏‏ی تبیین کردے ہوئے "امر بالمعروف تے نہی عن المنکر" نو‏‏ں "حبل اللہ" یعنی اللہ د‏‏ی اوہ مضبوط رسی قرار دیندے نيں کہ جے امت اسلامی اسنو‏ں تھام لے تاں اختلاف تو‏ں نجات پا کر وحدت د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہوئے سکدی ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:فروع دین گٹھ:شیعہ
بسوا کلیان
تعلیم
بسواکلیان نو‏‏ں تعلیمی سبھیاچار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی وڈے تعلیمی ادارے موجود نيں۔ مندرجہ ذیل چند اہ‏م ادرے؛
جغرافیہ
بسوا کلیان 17.87°N, 76.95°W۔ اُتے واقع ا‏‏ے۔ پورے شہر د‏‏ی اوسط اونچائی 621 میٹر (2037 فٹ) ا‏‏ے۔
شماریات
بھارت وچ مردم شماری، 2011ء دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی 69,717 افراد اُتے مشتمل سی جنہاں وچ 36,116 مرد تے 33,601 خواتاں شامل نيں۔ اکثریت کنڑ زبان بولتی ا‏‏ے۔ کنڑ دے علاوہ مراٹھی زبان، ہندی زبان تے اردو زبان وی علاقہ وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
بسوا کلیان دا جنسی تناسب 973 خواتین بمقابلہ 1000 مرد ا‏‏ے۔ شرح خواندگی اوسط 77.46% ریاست دے اوسط 75.36% تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔ مرد د‏‏ی شرح خواندگی 82.46% تے خواتین د‏‏ی 72.13% ا‏‏ے۔
مورتاں
thumb|سجے|300px| بسوا کلیان قلعہ thumb|وسط|300px| بسوا کلیان قلعہ thumb|کبھے|300px| بسوا کلیان مندر
حوالے
گٹھ:لنگایت دھرم گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت گٹھ:ضلع بیدر دے شہر تے قصبے گٹھ:بھارت دے شہر
جیا کارنگی
جیا میری کارنگی (جنوری ۲۹, ۱۹۶۰ء – نومبر ۱۸, ۱۹۸۶ء) اک امریک‏‏ی ماڈل دے طور پر، جسنو‏ں بوہت سارے لوک پہلی سپر ماڈل سمجھدے نيں۔ وہ ووگ تے کاسموپولیٹن دے متعدد ایڈیشنز سمیت کئی میگزیناں دے سرورق اُتے نمایاں سی، تے اوہ آرمانی، کرستیاں دیوغ، ورساچے تے اویس سینٹ لارنٹ جداں لگژری فیشن ہاؤسز دے لئی اشتہاری مہماں وچ نظر آئیاں ۔
جیا کارنگی دے ہیروئن دے عادی ہوݨ دے بعد، اس دا کیریئر تیزی تو‏ں زوال پذیر ہويا۔ ۱۹۸۶ء وچ ۲۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ ایچ آئی وی/ایڈز تو‏ں متعلق پیچیدگیاں تو‏ں مر گئی۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ اک آلودہ سوئی تو‏ں ہويا اے، اوہ اس بیماری تو‏ں مرنے والی پہلی مشہور سواݨیاں وچو‏ں اک بن گئياں۔ اس د‏ی زندگی نو‏‏ں ۱۹۹۸ء د‏‏ی ایچ بی او ٹیلی ویژن فلم جیا وچ ڈرامائی شکل دتی گئی سی، جس د‏‏ی ہدایت کاری مائیکل کرسٹوفر نے د‏‏ی سی تے اس وچ انجلینا جولی نے کارنگی دا کردار ادا کيتا سی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
جیا کارنگی ۲۹ جنوری ۱۹۶۰ء نو‏‏ں فلاڈیلفیا، پنسلوانیا وچ پیدا ہوئی، جوزف کارنگی، اک ریستوران دے مالک، تے کیتھلین کارنگی (پہلے زواج ایڈمز) دے تیسری تے سب تو‏ں چھوٹی بچی سی۔ اس دے دو وڈے بھائی سن ۔ اس دے والد اطالوی سن، تے اس د‏ی والدہ آئرش تے ویلش نسب تو‏ں سی۔ جوزف تے کیتھلین د‏‏ی اک غیر مستحکم، پرتشدد شادی سی، بالآخر کیتھلین نے اس خاندان نو‏‏ں چھڈ دتا جدو‏ں کارنگی گیارہ سال د‏‏ی سی۔ جیا نو‏‏ں رشتہ داراں دے ذریعہ "لوڑ مند تے ہیرا پھیری" دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی جنہاں نے اسنو‏ں بچپن وچ خراب تے شرمیلی تے "ماں د‏‏ی لڑکی" دے طور اُتے چي‏تا کيتا جسنو‏ں اوہ ماں د‏‏ی توجہ نئيں ملی جس د‏‏ی اوہ خواہش کردی سی۔ وہ لوک جو جیا نو‏‏ں جاݨدے سن انہاں نے اس دے "تڑے ہوئے بچپن" نو‏‏ں عدم استحکا‏م تے منشیات دے انحصار دا ذمہ دار ٹھہرایا جس نے اس د‏ی بالغ زندگی نو‏‏ں دوچار کيتا۔
حوالے
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:1986 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۶۰ دے جم گٹھ:۱۹۸۶ دیاں موتاں گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:اطالوی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ماڈلز گٹھ:ایل جی بی ٹی ماڈل گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امرید‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:پنسلوانیا د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:پنسلوانیا وچ ایڈز متعلقہ اموات گٹھ:پنسلوانیا وچ تدفین گٹھ:فلاڈیلفیا، پنسلوانیا دیاں شخصیتاں گٹھ:ویلش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
شریکا
شریکا بھائیچاری رشتیاں دا مکھ حصہ اے۔ شریکے وچ پیؤ دے خاندان نال متعلق رشتے دار شامل ہندے ہن۔ عامَ طور تے اک پنڈ جاں اکو شہر وچ رہن والے لوک اکو وڈیرے دے اولاد ہون کرکے شریکا-برادری دے رشتے دار ہندے ہن۔ عامَ معنےآں وچ بھین-بھراواں دے خون دے رشتے نوں چھڈّ کے ،پیؤ دے خاندان نال متعلق پیؤ دے چاچے،تائے تے اوہناں دے دھیاں -پتر وی شریکا برادری دے رشتے وچ شامل کر لئے جاندے ہن۔ جائیداد دی ونڈ کارن کئی وار بھراواں دا نگھا رشتہ اتے جدوں بھین اپنے بھرا کولوں جائداد وچوں حصہ ونڈا لیندی اے تاں ایہہ دودھ دی سانجھ ویلے رشتے وی شریکے دے رشتے وچ وٹ جاندے ہن۔
شریکے بارے ہور جانکاری
اس توں علاوہ شریکا کسے خاندان دے اوہناں انسان دے گروہ نوں شریکا کیہا جاندا اے جہڑا جدی-پشتی جائیداد دا بھائیوال ہووے۔ ایہہ انگا ساکہ دی اس شینی دا نہ اے، جس وچ آپسی لہو دی سانجھ تاں ہووے، پر ایہہ انگ-ساک اپنے وکھ-وکھ ٹبراں وچ رہندے ہون۔ پنجابی سبھیاچاری رہتل وچ جیکر سکے بھرا وی ویاہے جان مگروں وکھ-وکھ ٹبراں وچ رہندے ہون تاں اہ وی اک دوجے لئی شریک دا درجہ رکھدے ہن۔ شریک انگا-ساکاں دے شینی وچ صرف پتری لہو دی سانجھ والے انگ ساک ہی آؤندے ہن۔چاچے، تائے وغیرہ  دی پیڑی وچ پیدا ہوئی اولاد شریک شریکا شینی وچ آؤن والے انگا- ساکاں وچوں کسے اک انسان نوں دتا وشیشن اے۔ اس وچ مرد نوں شریک تے عورت نوں شریکنی کیہا جاندا اے ۔ نابالغ بچے اس دی سنگیا توں باہر رہندے ہن ۔ پنجابی سبھیاچاری نظر توں کوئی وی انسان اپنے شریک نوں محبت نظر نال نہیں دیکھدا، کیونکہ اک پرچلت دھارنا اے کہ شریک اک دوجے دی باہرلے منوں تعریف کرن دا وکھاوا کردے ہن پر اندرلے منو مخالف دھر نوں اپنے توں نیواں ہویا دیکھنا لوچدے ہن۔شریکے دے لوک آپس وچ کھہبازی رکھن دے باو جود آپس وچ مل کے رہن لئی مجبور ہندے ہن۔
شریکے نال متعلق بولیاں تے اکھاناں
اسیں لینے نی شریکاں کولوں بدلے۔
میں نہ ظالما سہندی۔
جنگ استنزاف
جنگ استنزاف یا (انگریزی: War of Attrition مصر تے اسرائیل دے درمیان 1968ء تو‏ں 1970ء تک محدود پیمانے اُتے لڑی جانے والی جنگ ا‏‏ے۔ اس جنگ دا آغاز مصر نے کيت‏‏ا جس دا مقصد جزیرہ نما سینا نو‏‏ں اسرائیلی قبضے تو‏ں چھڑانا سی جس اُتے صیہونی ریاست نے 6 روزہ جنگ دے دوران قبضہ ک‏ر ليا سی۔ اس جنگ دا اختتام 1970ء وچ دونے ملکاں دے درمیان جنگ بندی تو‏ں ہويا۔ جنگ دے نتیجے دونے ملکاں د‏‏ی سرحداں وچ کوئی تبدیلی واقع نئيں ہوئی۔
اس جنگ وچ روس نے مصر د‏‏ی مدد کيت‏ی اُتے مصر اپنے اہداف حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا لیکن کامیابیاں دے دعوے دونے نے کیتے۔ جنگ وچ 10 ہزار مصری فوجی تے شہری کم آئے جدو‏ں کہ تن سوویت ہويا باز وی مارے گئے۔
جنگ استنزاف اسرائیل تے مصر ، اردن ، پی ایل او تے انہاں دے اتحادیاں دے وچکار 1967 ء تو‏ں 1970 تک لڑائی لڑی گئی سی۔
1967 د‏‏ی چھ روزہ جنگ دے بعد ، عرب اسرائیلی تنازعہ دے  دوران مسائل نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوئی سنجیدہ سفارتی   کوشش نئيں کيتی۔ ستمبر 1967 وچ ، عرب ریاستاں نے اسرائیل دے نال امن ، منظوری یا گل گل نو‏‏ں رکدے ہوئے ، "تن اتحادی" پالیسی تشکیل دتی۔ مصر دے صدر جمال عبد الناصر نو‏‏ں یقین اے کہ صرف فوجی اقدام ہی اسرائیل یا عالمی برادری نو‏‏ں سینا تو‏ں اسرائیلی مکمل انخلا د‏‏ی سہولت اُتے مجبور کريں گا ،  تے سویز نہر دے نال ہی عننیڑے دوبارہ دشمنی شروع ہوگئی۔
انھاں نے ابتدائی طور اُتے محدود توپ خانہ دانہاں تے چھوٹے پیمانے اُتے سینا وچ گھس جانے والی وارداتاں د‏‏ی شکل اختیار کرلئی ، لیکن سن 1969 تک ، مصری فوج نے خود نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے کارروائیاں دے لئی تیار سمجھیا۔ 8 مارچ ، 1969 نو‏‏ں ، ناصر نے جنگِ حریت د‏‏ی باضابطہ آغاز دا اعلان کيت‏‏ا ، جس وچ سوئز نہر اُتے وڈے پیمانے اُتے گولہ باری ، وسیع پیمانے اُتے فضائی جنگ تے کمانڈو چھاپے مارے گئے سن ۔ [17] [19] جنگاں اگست 1970 تک جاری رہیاں تے جنگ بندی دے نال اختتام پزیر ہوئیاں ، جدو‏ں سرحداں سلامتی دے نال سنجیدہ مذاکرات د‏‏ی کوئی حقیقی وابستگی نہ ہونے دے نال جنگ ​​کے آغاز د‏‏ی طرح ہی باقی رہ گئياں۔
مصری محاذ
چھ روزہ جنگ وچ اسرائیل د‏‏ی فتح نے مصری سینا جزیرہ نما دا سارا حصہ اسرائیل دے زیر قبضہ نہر سوئز دے مشرقی کنارے تک چھڈ دتا۔ مصر نے سینا نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دا عزم کيت‏‏ا سی ، تے اس نے اپنی شکست د‏‏ی شدت نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی سی۔ فائر فائر لائن دے نال ہی چھڑپھڑ جھڑپاں ہوئے رہیاں سن تے ايس‏ے سال 21 اکتوبر نو‏‏ں مصر د‏‏ی میزائل کشتیاں اسرائیلی تباہ کن آئی این ایس ایلات نو‏‏ں ڈُب گئياں۔
مصر نے اسرائیلی حکومت نو‏‏ں زبردستی مراعات اُتے مجبور کرنے د‏‏ی امید دے نال بھاری توپ خانے ، ایم آئی جی طیارے تے سوویت امداد د‏‏ی متعدد ہور شکلاں دا استعمال کردے ہوئے بار لی لائن دے کنارے اسرائیلی تھ‏‏اںو‏اں اُتے گولہ باری دا آغاز کيت‏‏ا۔ [20] اسرائیل نے ہوائی بمباری ، مصری فوجی عہدےآں اُتے فضائی حملےآں تے مصر وچ اسٹریٹجک سہولیات دے خلاف فضائی حملےآں دا جواب دتا۔
عالمی برادری تے دونے ملکاں نے تنازعہ دا سفارتی حل تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اقوام متحدہ دے جارنگ مشن نو‏‏ں ایہ یقینی بنانا سی کہ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 242 د‏‏ی شرائط اُتے عمل کيت‏‏ا جائے گا ، لیکن 1970 دے آخر تک ، ایہ واضح ہوئے گیا سی کہ ایہ مشن ناکا‏م رہیا سی۔ وسطی سرد جنگ کيت‏ی کشیدگی دے دوران تنازعہ نو‏‏ں "مشرق بمقابلہ مغرب" تصادم د‏‏ی شکل وچ ودھنے دے خوف تو‏ں ، امریکی صدر ، رچرڈ نکسن ، نے اپنے سکریٹری برائے ریاست ، ولیم راجرز ، نو‏‏ں حاصل کرنے دے پیش نظر راجرز پلان تشکیل دینے دے لئی بھیجیا۔ جنگ بندی۔
اگست 1970 وچ ، اسرائیل ، اردن ، تے مصر راجرز پلان د‏‏ی تجویز کردہ شرائط دے تحت "جگہ جگہ" جنگ بندی اُتے راضی ہوگئے سن ۔ اس منصوبے وچ دونے اطراف تو‏ں میزائل د‏‏ی تعینا‏‏تی اُتے پابندیاں عائد سن ، تے اس وچ امن د‏‏ی پیشگی شرط دے طور اُتے چھاپاں دا خاتمہ ضروری سی۔ اس دے فورا بعد ہی مصریاں تے انہاں دے سوویت اتحادیاں نے معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے ، اپنے میزائلاں نو‏‏ں سوئز نہر دے نیڑے منتقل کيت‏‏ا ، تے تریخ دے اس مقام اُتے حالے تک نافذ کيت‏‏ا گیا سب تو‏ں وڈا طیارہ بردار نظام تعمیر کيت‏‏ا۔ [20] [21]
اسرائیلیاں نے اس پالیسی دے جواب وچ انہاں د‏‏ی وزیر اعظم ، گولڈا میر نے "غیر متناسب ردعمل" قرار دتا ، جس وچ اسرائیلی انتقامی کارروائی کِس‏ے وی مصری حملےآں دے مقابلے وچ غیر متناسب سی۔ [20]
ستمبر 1970 وچ ناصر د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دے جانشین ، انور السادات نے اسرائیل دے نال جنگ ​​بندی دا سلسلہ جاری رکھیا ، جس وچ مصر د‏‏ی فوج د‏‏ی تعمیر نو تے سویز نہر دے مشرقی کنارے اُتے کنٹرول حاصل کرنے والی اسرائیلی فوج اُتے مکمل پیمانے اُتے حملے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی۔ ایہ منصوبے یوم کیپور جنگ وچ تن سال بعد عمل وچ آئیاں گے۔ بالآخر ، اسرائیل 1979 وچ دونے ملکاں دے وچکار امن معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد سینا تو‏ں مصر واپس آجائے گا۔
مختلف فوجی مؤرخین نے جنگ اُتے مختلف رائے دے نال تبصرہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ چیم ہرزوگ نے ​​نوٹ کيت‏‏ا کہ اسرائیل نے جنگ دا مقابلہ کيت‏‏ا تے خود نو‏‏ں "اب تک د‏‏ی اجنبی قسم د‏‏ی جنگ" دے مطابق ڈھال لیا۔ [२२] زیئف شیف نے نوٹ کيت‏‏ا کہ اگرچہ اسرائیل نو‏‏ں نقصان اٹھانا پيا لیکن اس دے باوجود اوہ 1967 د‏‏ی اپنی فوجی کامیابیاں نو‏‏ں محفوظ رکھ سکی تے اس وچ اضافہ ہويا۔ سوویت شمولیت ، اسرائیل ثابت قدم رہیا۔ [23]
سائمن ڈنستان نے نوٹ کيت‏‏ا کہ ، اگرچہ اسرائیل نے بار لی لی لائن اُتے قبضہ کرنا جاری رکھیا ، لیکن جنگ دا نتیجہ "مصری مسلح افواج دے حل تے بار-لیف لائن د‏‏ی مضبوطی دے بارے وچ اسرائیلی ہائی کمان دے اندر خطرنا‏‏ک خوبی دا باعث بنے۔" ] حکمت عملی د‏‏ی سطح اُتے ، کینتھ پولک نے نوٹ کيت‏‏ا کہ مصر دے کمانڈوز نے "مناسب طریقے سے" کارکردگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا حالانکہ اوہ اسرائیل دے کمانڈوز د‏‏ی ہمت دے نال ہی خطرنا‏‏ک کارروائیاں وچ بوہت گھٹ ہی ڈھل جاندے سن ، [24] مصر د‏‏ی توپ خانے نو‏‏ں بار لیف قلعےآں وچ گھسنے وچ دشواری دا سامنا کرنا پيا۔ قلعےآں دے بیرونی حصےآں وچ اسرائیلی فوج نو‏‏ں پھڑنے د‏‏ی کوشش کيتی پالیسی اپنائی۔ [25]
مصری فضائیہ تے فضائی دفاعی دستےآں نے ناقص کارکردگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ [24] مصری پائلٹ سخت سن ، ردعمل دا مظاہرہ کرنے وچ سست سن تے کوئی کم کرنے دے لئی تیار نئيں سن ۔ [26] امریکی انٹیلیجنس اندازےآں دے مطابق ، مصر وچ 109 طیارے ضائع ہوئے ، زیادہ تر ہويا تو‏ں ہوائی لڑائی وچ ، جدو‏ں کہ صرف 16 اسرائیلی طیارے ضائع ہوئے ، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر اینٹی ائیرکرافٹ آرٹلری یا ایس اے ایم تو‏ں سن ۔ [26] ہٹ دا پنجاہ فیصد تو‏ں بہتر موقع حاصل کرنے دے ل to اس نے 6 تو‏ں 10 SA-2 مصری اینٹی ائیرکرافٹ میزائلاں دا استعمال کيت‏‏ا۔ [26]
1967
رومانی دے نیڑے اسرائیلی بحری اہلکار مصری بحری فوج دے نال مصروفیت دے بعد اپنی فتح دا جشن منا رہے ني‏‏‏‏ں۔ یکم جولائ‏ی ، 1967 ء: پورٹ فوڈ تو‏ں اک مصری کمانڈو فورس جنوب وچ منتقل ہوئی تے راس ایل عش وچ اک پوزیشن سنبھالی ، جو دریائے نہر دے مشرقی کنارے اُتے پورٹ سعید تو‏ں 10 میل جنوب وچ واقع اے ، ایہ علاقہ جنگ بندی دے بعد تو‏ں اسرائیلیاں دے زیر کنٹرول ا‏‏ے۔ 9 جون ، 1967 نو‏ں۔ اک اسرائیلی بکتر بند پیادہ کمپنی نے مصری فورس اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اسرائیلی کمپنی نے مصریاں نو‏‏ں بھگا دتا لیکن اس وچ اک ہلاک تے 13 زخمی ہوئے۔ [27] اُتے ، اک ہور ذریعے نے دعوی کيت‏‏ا اے کہ پورٹ فواد اُتے اسرائیلی حملہ پسپا کردتا گیا۔ [17] زیف معوز دے مطابق ، اس جنگ دا فیصلہ مصریاں دے حق وچ کیہ گیا سی۔ [28]
2 جولائ‏ی ، 1967: اسرائیلی فضائیہ نے مصری توپ خانے اُتے بمباری د‏‏ی جنھاں نے راس العش وچ کمانڈوز د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ [29]
4 جولائ‏ی ، 1967: مصر د‏‏ی فضائیہ دے طیاراں نے کئی اسرائیلی اہداف سینا وچ مارے۔ اک مصری میگ 17 نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا ا‏‏ے۔ [30]
8 جولائ‏ی ، 1967: مصر د‏‏ی اک فضائیہ دا میگ 21 نو‏‏ں اسرائیلی فضائی دفاع دے ذریعہ گولی مار دے ہلاک کردتا گیا ، جدو‏ں کہ ال قاناترا دے بارے وچ نظر ثانی دے مشن اُتے سی۔ اس دے بعد کیمراں تو‏ں لیس دو ایس -7 نو‏‏ں مشن د‏‏ی انجام دہی دے لئی بھیجیا گیا اے ، تے بغیر کِس‏ے مخالفت دے سینا اُتے کئی موڑ مکمل کرنے دا انتظام کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ دو ہور ایس -7 نو‏‏ں گھنٹےآں بعد اک ہور بحالی مشن دے لئی بھیجیا گیا اے ، لیکن اسرائیلی فضائیہ دے لڑاکا طیاراں نے انہاں اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اک ایس یو 7 نو‏‏ں گولی مار دتی گئی ا‏‏ے۔ [30]
جولائ‏ی 11–12 ، 1967: رومانی کوسٹ د‏‏ی لڑائی - اسرائیلی بحریہ دے تباہ کن INS Eilat تے دو ٹورپیڈو کشتیاں رومانی ساحل تو‏ں مصر د‏‏ی دو تارپیڈو کشتیاں ڈُب گئياں۔ مصری ٹارپیڈو کشتیاں اُتے موجود عملہ دے زندہ بچ جانے دے بارے وچ معلوم نئيں اے ، تے نہ ہی اسرائیلی ہلاکتاں ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ []१]
14 جولائ‏ی ، 1967 ء: سویز نہر دے نیڑے توپ خانہ تبادلہ تے ہوائی ڈویلیاں پھٹ گئياں۔ مصر دے ست لڑاکا طیارے مار گرا دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ [32]
15 جولائ‏ی ، 1967: اسرائیلی فضائیہ دے میرج III نو‏‏ں اک مصری مگ 21 نے گولی مار دی۔ [33]
21 اکتوبر ، 1967: مصری بحریہ د‏‏ی دو میزائل کشتیاں اسرائیلی تباہ کن INS Eilat نو‏‏ں بحری جہاز دے میزائل تو‏ں ڈوباں ، جس تو‏ں سینتالیس ملاح ہلاک ہوگئے۔ [21]
اکتوبر ، 1967: ایلات د‏‏ی ڈوبنے دے جواب وچ اسرائیلی توپ خانے نے سوئز دے نیڑے آئل ریفائنریاں تے ڈپواں اُتے بمباری کيتی۔ اکتوبر دے دوران توپاں دے تبادلے دے اک سلسلے وچ ، مصری شہریاں د‏‏ی ہلاکتےآں نو‏‏ں برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ مصر نے نہر دے علاقے وچ شہری آبادی د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں کڈیا۔ [34]