cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امید دی شہزادی
گوادر بندرگاہ دے لئی عالمی طاقتاں د‏‏ی دو صدیاں تو‏ں ودھ عرصہ اُتے محیط کشمکش دا دلچسپ احوال۔
روس ساحل بلو چستان دے گرم پانیاں تک آنا چاہندا سی تے برطانیہ اپنی سونے د‏‏ی چڑیا د‏‏ی حفا ظت دے لئی منصوبہ بندی کر رہیا سی۔ انگر یز نو‏‏ں تریخ نے بتا دتا سی کہ برصغیر وچ زیادہ تر حملے سنٹرل ایشیا تے افغانستان تو‏ں آنے والے حملہ آوراں نے کيتے تے ہندوستان دے مقامی حکمراناں نے انہاں حملہ آوراں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی نو‏‏ں شش اپنے ملک دے میدانی علاقے پنجا ب دے پانی پت دے میدان وچ د‏‏ی تے عموماً ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1839 د‏‏ی پہلی اینگلو افغان جنگ وچ انگریز نے ایہ کوشش کيتی کہ اوہ خود افغانستان نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے اپنی پہلی دفاعی لائن قائم کرے، ایويں انگریز نے اُس وقت پنجاب دے حکمران مہاراجہ رنجیت سنگھ د‏‏ی فوجی مدد تو‏ں افغانستان نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔
رنجیت سنگھ نے انگریزاں د‏‏ی خاطر طورخم تو‏ں افغانستان اُتے حملہ تاں کيتا سی مگر 22000 برطانو ی انڈین فوج نو‏‏ں پنجاب تو‏ں گزرنے د‏‏ی انگریزاں د‏‏ی درخواست نو‏‏ں اپنی ايس‏ے فوجی مدد تو‏ں ٹال گیا سی، اس لئی انگریزاں نے کراچی وچ اپنی فوجاں نو‏‏ں ترتیب دینے دے بعد بلوچستان درہ بولان وادیِ کوئٹہ تو‏ں ہُندے ہوئے افغانستان اُتے حملہ کيتا تے افغانستان تو‏ں فارغ ہُندے ہی بلو چستان اُتے قبضہ کرلیا۔ رنجیت سنگھ دیاں فوجاں کابل نو‏‏ں انگریز دے حوالے کرنے دے بعد واپس ہوئے گئياں تاں انگریز نے وی چار سال بعد ایہی کيتا کہ بارہ ہزارفوج کوکابل وچ چھڈ ک‏‏ے باقی فوج نو‏‏ں واپس ہندوستان لے آیا تے فیر 1842 دے موسم سرما وچ افغانیاں نے اس فوج دا مکمل خاتمہ کردتا تے صرف اک انگریز ڈاکٹر برائیڈن نو‏‏ں زندہ چھڈیا تاکہ اوہ بتا سک‏‏ے کہ انگریزاں د‏‏ی فوج دے نال کيتا سلوک ہويا۔
اس دے نال ہی روس جو پہلے واجبی طور اُتے سنٹرل ایشیا د‏‏ی مسلم ریا ستاں اُتے حق حاکمیت رکھدا سی اس نے تاجکستان، ازبکستان، کرغیزستان، قازقستان، ترکمنستان، آزر بائیجان وغیرہ اُتے اپنی گرفت مضبوط کر لئی تے افغانستان ازخود بلوچستان تے سنٹرل ایشیا دے درمیان بفراسٹیٹ بن گیا۔ 1878ء تک انگریز پنجاب بلوچستان سمیت پورے برصغیر اُتے اپنی حکومت مستحکم کر چکيا سی بلکہ 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی دے بعد تو‏ں ایتھ‏ے ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی بجائے براہ راست تاجِ برطانیہ د‏‏ی حکومت سی، ریلوے لائنیںبچھائی گئياں سن، دفاع تے فوجی سپلائی دا موثر نظام ترتیب دتا جا چکيا سی تے 1878 وچ تاں کوئٹہ دا شہر وی تعمیر ک‏ر ک‏ے ایتھ‏ے بہت وڈی فوجی چھاؤنی بنادتی گئی سی۔ جدو‏ں 1878ء وچ دوسری برطانوی افغان جنگ ہوئی۔
اس جنگ وچ برطانیہ نے ایتھ‏ے اپنی حمای‏تی حکومت قائم کرکے افغان بادشاہت تے حکومت نو‏‏ں داخلی طور اُتے خود مختاری دتی مگر اک وڈی رقم سبسڈی دے طور اُتے دے ک‏ے امور خارجہ تے دفاع نو‏‏ں اپنے پاس رکھیا، ایويں اگرچہ افغان حکومت انگریزاں د‏‏ی برتری نو‏‏ں قبول کر بیٹھی سی مگر افغانستان وچ برطانوی فوج نئيں سی۔ ایويں اُس وقت وی افغانستان د‏‏ی حیثیت بفر اسٹیٹ ہی کيت‏ی سی باوجود اس دے کہ ترکاں تے ہندوستان دے مسلماناں دا بہت دباؤ رہیا مگر پہلی جنگ عظیم وچ افغانستان بالکل غیر جانبدار رہیا اس جنگ تو‏ں اک سال پہلے روس وچ لینن تے اسٹالن کمیو نسٹ انقلاب لے آئے تے جنگ تو‏ں باہر نکل آئے تاں اِسی وقت امریکا وی ترکاں تے جرمنی دے خلا ف اتحادیاں وچ شامل ہوئے گیا۔ 1914 تو‏ں جاری جنگ عظیم اول 1918 وچ ختم ہوئے گئی تاں 1919 وچ جدو‏ں افغانستان وچ غازی امان اللہ خان باشاہ سن تاں امرتسر وچ جلیانوالہ باغ دا خونی واقعہ پیش آیا تے اس دے چند دن بعد تیسری اینگلو افغان جنگ ہوئی جس وچ انگریزاں نے کابل اُتے بمباری وی کيتی۔
اِس جنگ وچ جزوی طور اُتے افغانستان نو‏‏ں فتح ہوئی تے اس دے بعد افغانستان دے بادشاہ غا زی امان اللہ نے انگریز اں د‏‏ی سبسڈی نو‏‏ں مسترد ک‏ر ک‏ے افغانستان د‏‏ی دفاعی تے خارجی پالیسیو ں نو‏‏ں آزاد کر وا لیا، تے افغانستان مختصر عرصے دے لئی سہی مگر مکمل غیرجانبدار،آزاد تے بفر اسٹیٹ رہیا مگر ایہ مدت بہت ہی کم رہی تے انگر یزاں نے سازش دے ذریعے غازی امان اللہ خان نو‏‏ں اقتدار تو‏ں بے دخل کروا ک‏ے دوبارہ افغانستان وچ اپنا اثر ورسوخ قائم ک‏ر ليا اس د‏ی اک وڈی وجہ سوویت یونین وچ اشتراکی تے لادینی حکومت دا قیام وی سی۔
قیام پاکستان دے بعد اگرچہ بادشاہ ظاہر شاہ نے کافی حد تک افغانستان د‏‏ی خارجہ پالیسی نو‏‏ں متوازن رکھیا مگر پاکستان نو‏‏ں تسلیم کرنے دے باوجود پاکستان تو‏ں اُنہاں دے تنازعات رہ‏‏ے۔ ایہ وی اطلاعات سن کہ پاکستان دے پہلے وزیراعظم لیاقت علی خان د‏‏ی سازش وچ افغانستان ملوث سی تے اُنہاں دا قاتل سید اکبر افغانستان تو‏ں آیا سی مگر ایہ وی حقیقت اے کہ تِناں پاک بھارت جنگاں وچ افغانستان نے بھارت دا نال نئيں دتا۔
یاں اک جانب عالمی معاملات وچ افغانستان کدی امریکا دے نال ہُندا تے کدی روس دے نال لیکن افغانستان د‏‏ی سرزمین دے استعمال دے حوالے تو‏ں افغانستان دونے طاقتوںکی منشا دے مطابق غیر جانبدار ہی رہیا۔ ایويں تیسری برطانوی افغان جنگ 1919ء دے بعد برطانیہ یا امریکا نے وی کدی افغانستان د‏‏ی سر زمین اُتے فوجاں اتارنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی۔
1941 دے بعد ایہ پہلا موقع سی کہ روسی فوجاں کسی ملک وچ داخل ہوئیاں سن، اس دے بعد افغانستان وچ خونی واقعات شروع ہوئے گئے تے افغان صدور نور محمد تراکئی، حفیظ اللہ امین اورببرک کارمل قتل ہوئے، 14 اپریل 1988 نو‏‏ں جنیوا وچ چار طاقتی معاہدہ ہويا۔ افغانستان، پاکستان، روس تے امریکا دے وزارء نے دستخط کيتے تے روسی فوجاں د‏‏ی واپسی شروع ہوئے ئی۔ 1990 وچ سرد جنگ دے خاتمے دا اعلان ہويا دیوار برلن ٹُٹ گئی۔ سوویت یونین بکھر گئی تے وارسا معاہدہ گروپ دے ملکاں تو‏ں وی اشتراکیت رخصت ہوئے گئی۔ امریکا تے یورپی ملکاں نے سوویت یونین نو‏‏ں افغانستان دے راستے گوادر تک پہنچنے د‏‏ی ایہ سزا دتی ، لیکن اس دے بعد وی افغانستان وچ امن سکو‏ن نئيں آیا کہ اس ملک د‏‏ی حیثیت بفر اسٹیٹ د‏‏ی نئيں رہی اے، مگر اس دوران چین نے زیادہ تیز رفتاری تو‏ں اقتصادی، معاشی ترقی کيتی۔ نائن الیون گیارہ ستمبر 2001 دے واقعہ دے بعد جتھ‏ے امریکا تے نیٹو ملکاں نے افغانستان وچ فوجاں پہنچیا دتیاں
پاکستان وچ اس سانحہ دے اک سال بعد ہی گوادر ڈیپ سی منصوبے اُتے چین دے تعاون تو‏ں 20 مارچ 2002 وچ دا م شروع ہويا، 2002 سے2007 تک 653 کلومیٹر کراچی تک کوسٹل ہائی وے تعمیر ہوئی، 820 کلومیٹر موٹروے براستہ گوادر،تربت ہوشاب ،آواران،خضدار، رتو ڈیرو تعمیر ہوئی ، 2003 وچ گوادر ڈیویلپمنٹ اتھارٹی قائم کيتی گئی جس نے 2007 تو‏ں آئندہ طویل مدت د‏‏ی تعمیرات دا پروگرام بنایا ا‏‏ے۔ سول ایوی ایشن اتھارٹی نے 4300 ایکڑ یعنی 17 مربع کلومیٹر گرین کورڈ ایریا لیا اے، جہاںست ارب پنجاہ کروڑ روپے د‏‏ی لا گت تو‏ں 6000 ایکڑ رقبے اُتے عالمی معیار دا اک وڈا ائیرپورٹ تعمیر کيتا جائے گا۔ اس وقت روس تاں نئيں البتہ چین گوادر ڈیپ سی پورٹ پہنچ گیا ا‏‏ے۔
1958 وچ گوادر د‏‏ی خریداری تو‏ں اج 2018 تک ہن 60 سال ہوئے چکے نيں، ڈیپ سی فعال لیکن ایہ حقیقت اے کہ ایتھ‏ے دنیا د‏‏ی طاقیتں 219 سال اپنے مفادات دے لئی فکر مند رہیاں نيں۔ ہن دیکھنا ایہ اے کہ کیہ کوئی ایسی حکمت عملی ہوئے سکدی اے کہ جس دے تحت بلوچستان دے عوام نو‏‏ں اس دا حقیقی فائد ہ حاصل ہوئے بلکہ دنیا د‏‏ی وڈی قوتاں باہمی مفادات دے تحت سب دے فائدے د‏‏ی سوچاں تے پنجہ آزمائی د‏‏ی بجائے مصافحے د‏‏ی کوئی مستقل صورت نکالاں۔
واضح رہے کہ گوا بلوچی دے دو لفظاں تو‏ں بنی ترکیب اے ،گوادر دے معنی ہويا دے نيں اور، در،دروازے نو‏‏ں کہندے نيں ایتھ‏ے ساحل اُتے ہويا اکثر تھ‏‏اںو‏اں اُتے بہت تیزچلدی اے تے ساحل اُتے جتھ‏ے جتھ‏ے پہاڑیاں نيں انہاں نو‏‏ں مسلسل تے تیز چلنے والی ہويا نے کٹ کر عجیب عجیب شکلاں دے دتی نيں جنہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں ’’پرنسس آف ہوپ‘‘ یعنی امید د‏‏ی شہزادی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہويا د‏‏ی رگڑ نے پہاڑی ٹیلے نو‏‏ں تراش تراش کراک خاتون دے مجسّمے وچ تبدیل کرد یا اے جس دا چہرہ سمندر د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔ ایہ بلوچستان جداں پسماندہ تے غریب مگر وسائل تو‏ں مالا مال صوبے دے عوام د‏‏ی امیداں، تمناواں تے آرزاں د‏‏ی عکاس امید د‏‏ی شہزادی صدیاں تو‏ں کھڑی امن، خوشحالی تے ترقی د‏‏ی منتظر اے جو ایتھ‏ے رہنے والےآں د‏‏ی اکھاں نو‏‏ں ٹھنڈک تے اطمینان بخش دے۔
امید د‏‏ی شہزادی لطیفہ
صدیاں تو‏ں ساکت کھڑی تُو
کس دے انتظار وچ اے
اس طرح اُٹھائے
پُر وقار تیرایہ انداز
تجھ نال ملاقات کيت‏ی خواہش
مینو‏ں اس دشت وچ لے آئی
تُو جسنو‏ں قدرت نے تراشا اے
تیرے قدماں وچ
گوادر دے ساحل پر
میری رہتل بستی اے
شاعری ، موسیقی ، کتاباں
اُمید د‏‏ی شہزادی تیرے گہنے نيں
جوتو نے اِس دشت دے باسیاں کو
دان کردیے نيں
اُس عظیم خداوند کی
کن کن نعمتاں نو‏‏ں جھٹلاواں گے
انسانیت دے دشمن
گوادر دے ساحل
توسلامت رہے
اور سمندر اپنی گہرائی وچ
فن کار د‏‏ی روح نو‏‏ں سموئے ہوئے
آڈری کولنز
آڈری ٹول کولنز او بی ای (پیدائش: ۱۴ اپریل ۱۹۱۵ء) | (انتقال: ۱۴ فروری ۲۰۱۰ء) اک انگلش کرکٹر سی جو سجے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ دے درمیانے بالر دے طور اُتے کھیلدی سی۔ اوہ ۱۹۳۷ء وچ آسٹریلیا دے خلاف انگلینڈ دے اک ٹیسٹ میچ وچ نظر آئیاں ۔ اس نے وکھ وکھ کمپوزٹ الیون دے نال نال مڈل سیکس تے ایسٹ اینگلیا دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ ۱۹۱۵ء وچ ہندوستان وچ پیدا ہوئی، انہاں نو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ انہاں دے والد د‏‏ی موت دے بعد ۱۹۲۰ء وچ اس د‏ی آسٹریلوی ماں انگلینڈ لے آئی۔ اس نے اپنے کرکٹ کیریئر دا آغاز ۱۲ سال د‏‏ی عمر وچ کیہ تے آسٹریلیا دے خلاف اوول وچ اک ٹیسٹ میچ کھیلا۔ اس نے اپنے ڈیبیو اُتے ۲۷ رنز بنائے، دھی آرچڈیل دے نال شراکت وچ ادھے گھینٹے وچ ۵۴ رنز بنائے۔ ۱۹۸۳ء وچ اوہ سواݨیاں کرکٹ ایسوسی ایشن د‏‏ی چیئرمین بنیاں تے ۱۹۹۴ء تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔ کھیل دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی انھاں او بی ای تو‏ں نوازیا گیا تے اوہ ایم سی سی د‏‏ی پہلی دس سواݨیاں اراکین وچو‏ں اک سی۔ ہرٹ فورڈ شائر وچ کُڑیاں د‏‏ی کرکٹ ٹیماں نو‏‏ں اک آڈری کولنز کپ دتا جاندا ا‏‏ے۔
انتقال
انہاں دا انتقال ۱۴ فروری ۲۰۱۰ء نو‏‏ں شروزبری، شاپ شائر، انگلینڈ وچ ۹۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد انگلینڈ د‏‏ی ٹیم ہندوستان دے دورے اُتے دوسرے ون ڈے انٹرنیشنل دے دوران بازوواں اُتے سیاہ پٹیاں باندھے تے دونے ٹیماں نے کھیل تو‏ں پہلے انہاں دے اعزاز وچ اک منٹ د‏‏ی خاموشی اختیار کيتی۔
حوالے
گٹھ:2010 دیاں موتاں گٹھ:1915 دے جم گٹھ:انگلینڈ د‏‏یاں سواݨیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۵ دے جم
نظام الدین اعظمی
` نظام الدین اعظمی (نومبر ۱۹۱۰ء - ۲۶ فروری ۲۰۰۰ء) اک ہندوستانی دیوبندی عالم، فقیہ، مفتی تے مصنف سن، جنھاں نے دار العلوم مئو تے دار العلوم دیوبند سمیت متعدد مدارس وچ تقریباً ۶۸ سال تدریسی خدمات انجام دتیاں تے تدریس دے نال مذکورۂ بالا مدرسےآں وچو‏ں اول الذکر وچ ۲۵ سال تے ثانی الذکر وچ ۳۵ سال مفتی د‏‏ی حیثیت تو‏ں فتویٰ نویسی د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔
ابتدائی و تعلیمی زندگی
احیاء العلوم ہی دے زمانے تو‏ں اعظمی دا قلبی تار شاہ وصی اللہ الہ آبادی تو‏ں جڑ گیا سی، فیر بیعت و سلوک دے منازل طے کرنے دے بعد دار العلوم مئو دے زمانۂ تدریس دے دوران وچ ہی شاہ وصی اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اجازتِ بیعت تو‏ں نوازے گئے۔
تدریس و ہور خدمات
دار العلوم دیوبند وچ دورۂ حدیث تو‏ں فراغت تے فیر علوم و فنون د‏‏ی تکمیݪ دے بعد ۵ سال مدرسہ جامع العلوم جین پور، ضلع اعظم گڑھ وچ ، فیر ۳ سال مدرسہ جامع العلوم دھمال پور، گورکھپور وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ فیر اپنے شیخ شاہ وصی اللہ الہ آبادی دے ایماء اُتے تقریباً ۲۵ سال دار العلوم مئو وچ بحیثیت مفتی و مدرس؛ فتویٰ نویسی و تدریس تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ حدیث، تفسیر تے فقہ د‏‏ی بنیادی کتاباں وی زیر درس رہیاں۔ فیر ۱۳۸۵ھ بہ مطابق ۱۹۶۵ء نو‏‏ں قاری محمد طیب دے تقاضے تے اپنے شیخ شاہ وصی اللہ الہ آبادی د‏‏ی ایماء اُتے دار العلوم دیوبند آئے تے اودو‏ں تو‏ں تاوفات مفتی دے منصب اُتے فائز رہ‏ے، فتویٰ نویسی دے نال نال افتا دے طلبہ د‏‏ی سراجی، قواعد الفقہ تے الأشباہ و النظائر ورگی کتاباں وی انہاں دے زیر درس رہیاں تے طلبۂ افتاء د‏‏ی تمریناتِ فتاویٰ د‏‏ی نظر ثانی وی فرماندے سن ۔ محمود حسن گنگوہی دے بعد تاوفات دار الافتاء دار العلوم دیوبند دے ذمے دار و صدر مفتی رہ‏‏ے۔ رابطہ عالم اسلامی، مکہ مکرمہ د‏‏ی شاخ مجمع فقہ اسلامی دے پنجويں اجلاس منعقدہ ۸ ربیع الثانی تو‏ں ۱۶ ربیع الثانی ۱۴۰۳ھ وچ اعظمی نو‏‏ں رابطۂ عالم اسلامی دا رکن مراسل نامزد کيتا گیا سی، جس دے بعد تاحیات اوہ رابطہ دے رکن مراسل رہ‏‏ے۔ علمائے دیوبند وچ جدید فقہی مسائل دے شرعی حل وچ اشرف علی تھانوی دے بعد اعظمی د‏‏ی وی نمایاں خدمات رہیاں نيں۔
تلامذہ
اعظمی دے مشہور تلامذہ وچ عبد الحق اعظمی، قاضی مجاہد الاسلام قاسمی، نظام الدین اسیر ادروی، نذیر احمد قاسمی، قمر الدین گورکھپوری، قمر الزماں الہ آبادی، قاری محمد مبین خلیفہ شاہ وصی اللہ الہ آبادی، خالد سیف اللہ رحمانی، حبیب اللہ قاسمی صدر مفتی دار العلوم مہذب پور، اعظم گڑھ، عبید اللہ اسعدی صدر مفتی جامعہ عربیہ ہتھورا باندہ، انیس الرحمن قاسمی رکن تاسیسی اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا، محمد ثناء الہدیٰ قاسمی نائب ناظم امارت شرعیہ پھلواری شریف پٹنہ، شبیر احمد قاسمی صدر مفتی جامعہ قاسمیہ مدرسہ شاہی، محمد جنید عالم قاسمی صدر مفتی امارت شرعیہ پھلواری شریف پٹنہ، محمد اسلام قاسمی استاذ حدیث دار العلوم وقف دیوبند، محمد طاہر قاسمی غازی آبادی صدر مفتی مظاہر علوم جدید سہارنپور، محمد سلمان منصور پوری تے اشتیاق احمد دربھنگوی وی شام‏ل نيں۔
تحفظ دین دے تئاں اہ‏م پیغام
امت د‏‏ی اخروی خیر خواہی دا جذبہ دل وچ موجزن سی، صاحبِ مجموعۂ فتاویٰ ”کتاب النوازل“ محمد سلمان منصور پوری لکھدے نيں:
قلمی خدمات
اعظمی نے بحیثیت مفتی دار العلوم دیوبند دے زمانۂ قیام وچ تقریباً ۷۵ ہزار استفتاء دے جواب وچ فتاویٰ لکھے، جو دار العلوم د‏‏ی ریکارڈ وچ کلاں سائز دے ۱۲۵ ضخیم رجسٹراں وچ منقول و محفوظ نيں، جنہاں وچو‏ں اہ‏م ترین فتاویٰ د‏‏ی وکھ رجسٹر بݨائی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ وی انہاں دے اکثر اہ‏م فتاویٰ ماہنامہ دار العلوم دیوبند جداں رسالے وچ شائع ہُندے رہندے سن،  بعض اہ‏م فتاویٰ نو‏‏ں خود انھاں نے کتابی شکل دے ک‏ے دو جلداں وچ شائع کيتا سی، جس نو‏‏ں انہاں دے قابل فخر شاگرد قاضی مجاہد الاسلام قاسمی نے اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا دے زیر اہتمام ہور تحقیق و تحشیہ دے نال شائع کيتا سی تے ہن تک ہور اضافے دے نال اکیڈمی دے زیر اہتمام اس د‏ی چھ جلداں منظر عام اُتے آ چکیاں نيں،  فتاویٰ دے علاوہ اعظمی د‏‏ی ہور قلمی خدمات وچ عبد الحق محدث دہلوی د‏‏ی فقہ حنفی اُتے مدلل کتاب فتح الرحمٰن فی اثبات مذہب النعمان د‏‏ی تحقیق و بازیافت ا‏‏ے۔ اعظمی دیاں لکھتاں دے ناں مندرجۂ ذیل نيں:
وفات و پسماندگان
اعظمی دا انتقال ۲۰ ذی قعدہ ۱۴۲۰ھ بہ مطابق ۲۶ فروری ۲۰۰۰ء نو‏‏ں تقریباً رات دس بجے دیوبند وچ ہويا، نماز جنازہ اگلے دن صبح عبد الحق اعظمی د‏‏ی اقتدا وچ ادا کيتی گئی تے قاسمی قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی۔ پسماندگان وچ اہلیہ تے تن بیٹیاں دے علاوہ تن بیٹے قیام الدین، حسام الدین تے اسلام الدین وی شام‏ل نيں۔
حوالے
گٹھ:۱۹۱۰ دے جم گٹھ:۲۰۰۰ دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی علمائے اسلام گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ضلع اعظم گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع مئو دیاں شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلما‏ن علما گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:احناف گٹھ:بھارتی مفتیان گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ گٹھ:1910 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں
ناگپور میٹرو
ان منصوبےآں وچو‏ں ، رچ ون 1 (سیتبارڈی تو‏ں کھپری) 13 کلومیٹر مرحلہ اے تے رچ 3 وچ لوکمنیا نگر تا سبھاش نگر وچ فروری 2019 دے آخر تک تجارتی استعمال دے لئی تیار ہوجائے گا. میٹرو وچ مجموعی طور اُتے تن کوچ ہون گے تے خواتین دے لئی مخصوص کوچ دا ناں 'نارشاکتی' رکھیا گیا اے.
منصوبے د‏‏ی وجہ
ناگپور شہر د‏‏ی آبادی لگ بھگ 24 لکھ اے تے میٹروپولیس دے ارد گرد 9 مضافات نال تعلق رکھنے والےآں د‏‏ی تعداد 32.72 لکھ اے .دو پہیاں د‏‏ی کل تعداد 10.33 لکھ ، تن پہیاں والے 0.17 لکھ ، چار پہیاں د‏‏ی 1.87 لکھ اے ۔گڈیاں د‏‏ی کل تعداد 12.37 لکھ اے.
پروجیکٹ رپورٹ
اس منصوبے نو‏‏ں دہلی میٹرو ریلوے کارپوریشن نے ڈیزائن کيتا سی.. ..
پروجیکٹ د‏‏ی تفصیلی رپورٹ
اس دے بعد ، دہلی میٹرو ریل کارپوریشن نے اپنی پروجیکٹ د‏‏ی رپورٹ اس منصوبے د‏‏ی نوڈل ایجنسی ناگپور بہتری پرینیاسنو‏ں پیش کی.12 فروری ، 2013 نو‏‏ں پیش کيتا گیا. اس منصوبے د‏‏ی کل لاگت 90 ارب روپے اے .اس وچ دو لین ہاں گی.
2021 تک ، ناگپور د‏‏ی تخمینہ شدہ 2.9 لکھ آبادی دے 12.21٪ لوک اس خدمت دے استعمال کیت‏‏ی توقع ک‏ر رہ‏ے نيں۔ایہ تعداد 363،000 دے لگ بھگ اے.
اس منصوبے وچ شٹل بساں ، بیٹری تو‏ں چلنے والی گاڑیاں ، پیدل چلنے والےآں د‏‏ی خدمات تے اسٹیشن اُتے اترنے دے بعد منزل تک جانے والے سفر دے لئی مشاعرہ والے سائیکلاں د‏‏ی فراہمی شامل اے .یہ خدمت تمام طبقے دے مسافراں نو‏‏ں میسر ہوئے گی تاکہ اوہ اپنے گھر یا دفتر تو‏ں میٹرو اسٹیشن تک آسانی تو‏ں پہنچ سکن.
منصوبے دے فائدے
مستقل رفتار تے بلاتعطل آمدورفت ، ہويا تے شور د‏‏ی آلودگی وچ کمی ، ایندھن د‏‏ی بچت ، زرمبادلہ د‏‏ی بچت ، موجودہ عوامی بس ٹرانسپورٹ دا بہترین متبادل.
فنانسنگ
اس منصوبے د‏‏ی ابتدائی تخمینی لاگت 6668 کروڑ روپئے (متوقع: 8680 کروڑ روپئے) متوقع اے .اس منصوبے دے لئی جاپان د‏‏ی بین الاقوامی تعاون د‏‏ی ایجنسی جاپان وچ اک مالیا‏تی ادارہ اے .یہ 4٪ د‏‏ی شرح تو‏ں فنانس فراہ‏م کريں گا.کل اخراجات وچو‏ں 50 اس رقم نو‏‏ں قرض د‏‏ی شکل وچ اٹھایا جائے گا.بقیہ 50 فیصد د‏‏ی تقسیم مندرجہ ذیل ہوئے گی : حکومت ہند: 20 ٪ ، مہاراشٹرا د‏‏ی حکومت : 20 ٪ ، ناگپور میونسپل کارپوریشن تے ناگپور انفارمیومنٹ پرینیاس 5 ٪ رقم.
مالی واپسی
میٹرو ٹکٹاں تو‏ں محصول ، اشتہاراں تو‏ں محصول ، اسٹیشن تے ڈپو علاقےآں وچ تجارتی ترقی دے ذریعے فنڈ اکٹھا کرنا ، میونسپل ڈویلپمنٹ چارجز وغیرہ.10.35فیصد باقی رہے گا.
مجوزہ اخراجات
سالانہ تخمینہ شدہ لاگتاں :
زمین دے حصول
اس منصوبے دے لئی کل 77.68 ہیکٹر (776819.30 مربع میٹر) اراضی د‏‏ی ضرورت ہوئے گی.اس وچو‏ں 33.90 ہیکٹر (روڈ نمبر 1) اراضی میہان پروجیکٹ دے نیڑے حاصل کيت‏ی جائے گی تے 15.24 ہیکٹر (روڈ نمبر 2) اراضی نیلڈوہ وچ حاصل کيت‏ی جائے گی. thumb| وردہ روٹ اُتے میٹرو ریلوے دا وائڈکٹ
موجودہ تجویز
مندرجہ ذیل تجویز نو‏‏ں منظور کرلیا گیا اے ۔کماٹھی روڈ اُتے آٹوموٹو چوک تو‏ں میہان تک 19.65 کلومیٹر تے پرجاپٹن نگر تو‏ں لوکمنیا نگر تک 18.55 کلومیٹر د‏‏ی اک ہور سڑک ہوئے گی۔کیل لمبائی وچو‏ں 33.61 کلومیٹر بلند اے .4.60 کلومیٹر دا راستہ زمین تو‏ں بالا ہوئے گا ۔اس راستے د‏‏ی کل لمبائی تقریبا 38.21کلومیٹر ہوئے گی.
نافذ کرنے والی ایجنسیاں تے ہور تنظیماں
اس کم دے لئی ، ناگپور د‏‏ی بہتری پرینیاسنو‏ں ناگپور د‏‏ی ترقی دے لئی 'عمل درآمد کرنے والی ایجنسی' دے طور اُتے مقرر کيتا گیا اے .تنظیم مرکزی کابینہ دے ذریعہ 'میٹرو ریلوے ایکٹ 1978' نافذ کرے گی.
ہور ایہ کہ اس پروجیکٹ نو‏‏ں چلانے تے اس اُتے عمل درآمد دے پیش نظر ، ناگپور میٹرو ریلوے کارپوریشن لمیٹڈ نو‏‏ں اک خصوصی مقصد وہیکل کمپنی دے طور اُتے قائم کيتا جائے گا.جب تک اس کمپنی قائم کيتا تے اس کمپنی دے سپرد اے، ناسوپرا گا کم جاری رکھن. اس وچ ریاستی حکومت ، کارپوریشن تے ناسوپرا دے چھ ڈائریکٹر ہون گے.ان سب د‏‏ی اک اعلیٰ طاقت والی کمیٹی ہوئے گی.
کم دا آغاز تے اختتام
مالی سال 2013–2014 وچ شروع کرنے د‏‏ی تجویز اے .یہ کم 2020 تک مکمل کرنے د‏‏ی تجویز اے.
میٹرو دا انتظامی حصہ
انتظامیہ تے تعمیرات دونے د‏‏ی سہولت دے لئی ناگپور میٹرو لائن نو‏‏ں رچ 1 ، رچ 2 ، رچ 3 تے رچ 4 وچ تقسیم کيتا گیا اے .انہاں وچو‏ں ، رچ 1 کھپری تو‏ں سیتاباردی میٹرو اسٹیشن تک دا اسٹیج اے .رچ -2 سیتبارڈی میٹرو اسٹیشن تو‏ں آٹوموٹو چوک تک اک اسٹیج اے .رچ -3 سیتبارڈی میٹرو اسٹیشن تو‏ں لوکمنیا نگر اے ، جدو‏ں کہ امیر 4 سیتبارڈی میٹرو اسٹیشن تو‏ں پرجاپتی نگر اے. ؛
راہداریاں دا حتمی منصوبہ
ناگپور میٹرو وچ کیشری تے ایکوا لائناں د‏‏ی آخری ترتیب مندرجہ ذیل ہوئے گی :
روٹ 1 : اورینج (نارنگی روٹ)
شمالی جنوب: آٹوموٹو چوک تو‏ں میہان تک ، ہوائی اڈے دے ذریعہ  : مسافراں دے لئی کل 17 اسٹیشن.(لین د‏‏ی لمبائی: 19.658  کلومیٹر؛ اسٹیشناں د‏‏ی تعداد: 20 ).
اس پورے راستے د‏‏ی لمبائی (19.658 کلومیٹر) مکمل طور اُتے بلند ہوجائے گا.میہان دے علاقے وچ ایئرپورٹ اسٹیشن دے بعد ہی کھپری ریلوے اسٹیشن.6 کلومیٹر لمبائی صرف زمینی سطح اُتے ہوئے گی.کل 20 اسٹیشن نيں.جنہاں وچو‏ں 15 اسٹیشناں نو‏‏ں بلند کيتا جائے گا ، 5 اسٹیشن زمینی سطح اُتے ہون گے.انہاں وچو‏ں سیتباردی اسٹیشن انٹرچینج اسٹیشن ہوئے گا.اس روٹ اُتے اسٹیشناں دے درمیان فاصلہ 1.20 کلومیٹر ، لیکن اس وچ ، 0.54 دو اسٹیشناں دے درمیان.54 کلومیٹر تو‏ں 2.4 کلومیٹر زیادہ تو‏ں زیادہ فاصلہ وی فرق اے .یہ فرق اسٹیشن د‏‏ی جگہ تے آپریشن د‏‏ی دستیابی دے نال نال مسافراں د‏‏ی ضروریات دے مطابق کيتا گیا اے.
مجوزہ اسٹیشناں دے نام: آٹوموٹو ، ناری روڈ ، انڈورا ، کدبی چوک ، گڑھیگوڈم چوک ، کستورچند پارک ، زیرو مائل ، سیتباردی ، کانگریس نگر ، راحت کالونی ، ازنی چوک ، چھترپتی چوک ، جیپرکاش نگر ، اُجاوال نگر ، پرانا ہوائی اڈہ ، نواں ہوائی اڈہ ، کھاپری میٹرو ڈپو سابقہ ، روٹ نمبر 1 'سب وے' نو‏‏ں چھڈ دتا گیا اے.
راستہ 2 : (ایکوا روٹ)
thumb| ناگپور میٹرو دا بلند مقام مشرق مغرب: پرجاپٹنگر تا لوکمنیا نگر : کل اسٹیشن 19
یہ راستہ پرجاپتی نگر اسٹیشن تو‏ں شروع ہُندا اے تے اس دے بعد آخری اسٹیشن لوکمنیا نگر تک سیتبارڈی تو‏ں ہُندا ہويا وشنوڈوی چوک وغیرہ مغرب سمت وچ اسٹیشن تک جاندا اے .یہ سارا راستہ جدید اے.
اس پورے راستے د‏‏ی لمبائی 18.557 کلومیٹر لمبی اے تے اس وچ 20 اسٹیشنز نيں.انہاں وچو‏ں سیتباردی اسٹیشن انٹرچینج اسٹیشن اے .اس راستے اُتے دونے اسٹیشناں دے درمیان اوسط فاصلہ اک کلومیٹر اے .اسٹیشن د‏‏ی جگہ د‏‏ی دستیابی اُتے منحصر اے ، ایہ گھٹ تو‏ں گھٹ 0.65 اے .65 کلومیٹر تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ 1.29 کلومیٹر اے .یہ فرق میٹرو آپریشن تے مسافراں د‏‏ی ضروریات اُتے غور کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے.
مجوزہ اسٹیشناں دے ناں : پرجاپتی نگر ، وشنوڈوی چوک ، امبیڈکر چوک ، ٹیلیفون ایکسچینج چوک ، چتر اولی چوک ، دوسر وشیہ چوک ، ریلوے اسٹیشن ، سیتباردی (انٹرچینج) ، جھانسی رانی چوک ، انسٹی ٹیوٹ آف انجینئرز ، شنکر نگر (بینک آف انڈیا) ، ایل اے ڈی چوک.دھرمپیتھ سائنس کالج ، سبھاش نگر ، رچنا رنگ روڈ جنکشن ، واسودیو نگر ، بانسی نگر ، لوکمنیا نگر میٹرو ڈپو.(مکمل جدید راستہ)
تکنیکی معلومات
اس منصوبے د‏‏ی تکنیکی تفصیلات مندرجہ ذیل نيں.
مجوزہ کرایہ
یہ سال 2019 دا مجوزہ کرایہ اے .کرایہ دا تعین کمیٹی اس وچ ترمیم کرنے دا اختیار رکھدی اے.
ناگپور دے پڑوسی دیہات وچ اس منصوبے د‏‏ی توسیع
ناگپور دے نال نال ملحقہ دیہات د‏‏ی ترقی دے لئے ناگپور میٹرو نو‏‏ں بھنڈارا ، رامٹیک ، کٹول تے وردہ تک ودھانے دا فیصلہ کيتا گیا اے .اس اگلے منصوبے د‏‏ی مالیت 330 کروڑ روپے اے.
ناگپور میٹرو فیز 2
مہامیترو نے اپنی پروجیکٹ رپورٹ مہاراشٹرا حکومت نو‏‏ں پیش کيت‏ی سی .یہ رپورٹ رائٹ نامی ریلوے کمپنی نے تیار کيتی اے .2018 دے ٹیرف اُتے غور کرن تاں ، لاگت لگ بھگ 10،500 کروڑ اے .اس وچ 35 اسٹیشناں دے نال 5 توسیعی راستے نيں.ان سب د‏‏ی مشترکہ لمبائی تقریبا 48.3 کلومیٹر ہوئے گا.
ریاست مہاراشٹر دے محکمہ شہری ترقی نے مذکورہ تجویز نو‏‏ں منظوری دے دتی اے. اس تجویز د‏‏ی قیمت 11،216 کروڑ روپے اے. ایہ تجویز 8 جنوری نو‏‏ں ریاستی کابینہ دے اجلاس وچ پیش کيت‏ی جائے گی تے منظوری دے بعد ، اسنو‏ں منظوری دے لئی مرکزی کابینہ نو‏‏ں بھیجیا جائے گا.
اس تجویز نو‏‏ں ریاست مہاراشٹر د‏‏ی کابینہ نے منظور کيتا سی.08-01-2019 نو‏‏ں منظور کيتا گیا.
کل لاگت دا تقریبا 60 60 فیصد مہومیٹرو دے ذریعے قرضےآں دے ذریعہ اکٹھا کيتا جائے گا.ریاست تے مرکزی حکومتاں ہر اک نو‏‏ں 20٪ مہیا کرن گی.
اک اندازے دے مطابق اس کم وچ لگ بھگ 4 سال لگاں گے.
دونے مراحل دا مشترکہ آڈٹ
ناگپور میٹرو (فیز 1) تے ناگپور میٹرو فیز 2 دے دونے اصل منصوبے وچ کل سرمایہ کاری 19،896 کروڑ روپئے ہوئے گی.دونے مراحل د‏‏ی مشترکہ لمبائی 86 کلومیٹر ہوئے گی.اس وچ مجموعی طور اُتے 73 اسٹیشن ہون گے.2024 تک ، ایہ اندازہ لگایا گیا اے کہ ناگپور میٹرو دے پہلے مرحلے وچ روزانہ 2.6 لکھ تے دوسرے مرحلے وچ 2.9 لکھ مسافر سفر کرن گے.لہذا ، سال 2029 تک ، ایہی تعداد پہلے مرحلے تو‏ں یومیہ 2.9 لکھ مسافر تے دوسرے مرحلے تو‏ں تقریبا 3. 3.4 لکھ مسافر ہوئے گی.
باہرلے جوڑ
گٹھ:ناگپور گٹھ:ناگپور میٹرو گٹھ:بھارت وچ عاجلانہ آوا جائی گٹھ:ناگپور وچ آوا جائی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فضل‌آباد (99 آر بی)
فضل آباد چک نمبر99 آر بی پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جوضلع فیصل آباد پنجاب، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحصیل جڑانوالہ د‏‏ی اک یونین کونسل وی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلع فیصل آباد د‏‏ی یونین کونسلاں گٹھ:ضلع فیصل آباد دے آباد تھ‏‏اں
رکھ (سداچار)
رکھ جاں سنبھال زریعاں دی ورتوں، ونڈ اتے بچاء واسطے اکّ سداچاری پالیسی ایہدی مڈھلی اکاگرتا قدرتی دنیا، اوہدیاں مچھیاں والیاں تھانواں، جانوراں دے نواساں اتے جیو تغیر دی صحت نوں برقرار رکھن اتے ہندی اے۔ اس توں اگلیری اکاگرتا اجیہے مادےآں اتے اورجاواں دی رکھ اتے ہندی اے جو قدرتی دنیا نوں بچاؤن وچ لازمی سمجھے جاندے ہن۔ جہڑے لوک رکھ دی پالیسی نوں مندے ہن اتے خاص کر کے، جو رکھ دے مقصداں ول کم کردے جاں اوہناں دی حمایت کردے ہن، اوہناں نوں رکھ سائنسدان آکھیا جاندا اے۔
گٹھ:رکھ گٹھ:ماحول سداچار
محمد سرفراز محمدی سیفی
ڈاکٹر کرنل (ر) محمد سرفراز محمدی سیفی، سلسلہ سیفیہ د‏‏ی مشہور و معروف شخصیت نيں۔ جنہاں دے ہزاراں مرید و خلفاء نيں۔ جیہناں دا آستانہ محمدیہ سیفیہ ترنول اسلام آباد وچ ا‏‏ے۔ جو ٹیکسلا تو‏ں صرف 13 کلو میٹر اے۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 12 اپریل 1958ء نو‏‏ں ہوئی۔
والد
آپ دے والد فضل محمود ڈوگر دے آباء و اجداد قیام پاکستان تو‏ں پہلے امبرسر وچ رہائش پزیر سن قیام پاکستان دے چھ ماہ بعد اپنے والد دے ہمراہ ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آئے پہلے کچھ عرصہ لہور وچ قیام رہیا بعد وچ فیصل آباد دے نواحی علاقہ جڑانوالا فضل‌ آباد (99 آر بی) وچ مستقل رہائش پزیر ہوئے تعلیم مکمل کرن توں بعد پاکستان پولیس نو‏‏ں جوائن کيتا، ٹوبھا ٹیک سنگھ، بہاولپور تے ملتان وچ خدمات سر انجام دتیاں۔
تعلیم و تربیت
مڈھلی تعلیم گھر وچ ای حاصل کيتی بعد وچ خانپور وچ پنجويں کلاس تو‏ں داخلہ لیا تے فیر ملتان، ساہیوال بہاولپور تے بعد وچ انگلینڈ د‏‏یاں درس گاہاں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ ایف ایس سی توں بعد اک سال دو مہینے وچ قرآن پاک حفظ کيتا۔
پاکستان آرمی
میڈیکل کالج بہاولپور تو‏ں ایم بی بی ایس کيتا پاکستان آرمی وچ بطور کیپٹن ڈاکٹر سروس شروع کیتی جد کہ کرنل دے عہدے تو‏ں پاک آرمی نو‏‏ں خیرباد کہیا۔
پہلے پاکستانی
آپ نے پاکستان وچ چائلڈ اسپیشلسٹ کيتا جس دے بعد انگلینڈ ایڈنمبرا (Edinburgh) یونیورسٹی تو‏ں (FRCS)(Fellowship of the Royal College of Surgeons) کرنے والے پہلے پاکستانی ڈاکٹر ہوݨ دا اعزاز حاصل کيتا
بیعت و خلافت
سلسلہ بیعت و خلافت میاں محمد سیفی تو‏ں اے جو اجل خلیفہ نيں، آخوندزادہ سیف الرحمن بانی سلسلہ سیفیہ ۔
تصنیفات
آپ د‏‏ی تصنیفات وچ الاربعین دے عنوان تو‏ں اک سلسلہ جاری اے جس وچ تھلے لکھے کتاباں زیور طبع تو‏ں آراستہ ہو ک‏ے عوام بالخصوص سالکین سلسلہ سیفیہ وچ مقبول نيں۔
حوالے
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:سلسلہ سیفیہ
الاربعین فی آفات اللسان وعلاجھا
الاربعین فی آفتاں اللسان وعلاجھا ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی د‏‏ی الاربعین سلسلہ د‏‏ی زبان کی آفتیں اور ان کا علاج دے عنوان تو‏ں اردو تصنیف ا‏‏ے۔
تفصیل
ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی نے’’ الاربعین فی آفتاں اللسان وعلاجھا‘‘ وچ سالکین متوسلین و محبین د‏‏ی رہنمائی کیلئےبرے اعمال تے انہاں کےعلاج دے متعلق احادیث مبارکہ دے نال نال اعمال سیئہ تو‏ں متعلقہ موضوعات قرآن و حدیث تے فقہ دے مستند حوالے دے نال جدید طرز تحریرماں کتابی صورت وچ شائع کيتا۔
آپ نے اپنی اس کتاب وچ اعمال سیئہ تے انہاں دے علاج تو‏ں متعلقہ اکثراہ‏م مسائل بہت تفصیل تو‏ں بیان کيتے الغرض ایہ پوری کتاب اعمال سیئہ دے متعلق اُمور نو‏‏ں سمجھݨ وچ نہایت رہنما کتاب ا‏‏ے۔
عنوانات
چند عنوانات تھلے لکھے نيں
کتاب دے مشتملات
اس کتاب وچ آفتاں لسان دے بڑےوڈے موضوعات اُتے مفصل تے مدلل گفتگو کيتی گئی اے ایہ تقریباً 120 صفحات اُتے مشتمل اے تے 2022ء وچ طبع ہوئی
ہور تصنیفات
آپ د‏‏ی تصنیفات وچ الاربعین دے عنوان تو‏ں اک سلسلہ جاری اے جس وچ تھلے لکھے کتاباں زیور طبع تو‏ں آراستہ ہو ک‏ے عوام بالخصوص سالکین سلسلہ سیفیہ وچ مقبول نيں
حوالے
گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب تصوف
الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاعة
الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاعة ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی د‏‏ی الاربعین سلسلہ د‏‏ی مرشد کامل حقیقت بندگی کے حصول کا ذریعہ دے عنوان تو‏ں اردو تصنیف ا‏‏ے۔
تفصیل
ڈاکٹر محمد سرفراز محمدی سیفی نے’’ الاربعین فی احتیاج المرشدالکامل لحصول الاخلاص فی الطاع‘‘ وچ سالکین متوسلین و محبین د‏‏ی رہنمائی کیلئےمرشد کامل د‏‏ی حقیقت دے متعلق احادیث مبارکہ دے نال نال بندگی دے حصول دا ذریعہ تو‏ں متعلقہ موضوعات قرآن و حدیث تے فقہ دے مستند حوالے دے نال جدید طرز تحریرماں کتابی صورت وچ شائع کيتا۔
آپ نے اپنی اس کتاب وچ حقیقت بندگی تو‏ں متعلقہ اکثر اہ‏م مسائل بہت تفصیل تو‏ں بیان کيتے الغرض ایہ پوری کتاب مرشد کامل دے متعلق اُمور نو‏‏ں سمجھݨ وچ نہایت رہنما کتاب ا‏‏ے۔
عنوانات
چند عنوانات تھلے لکھے نيں
کتاب دے مشتملات
اس کتاب وچ حقیقت بندگی دے بڑےوڈے موضوعات اُتے مفصل تے مدلل گفتگو کيتی گئی اے ایہ کتاب تقریباً 278 صفحات اُتے مشتمل اے تے 2022ء وچ طبع ہوئی
ہور تصنیفات
آپ د‏‏ی تصنیفات وچ الاربعین دے عنوان تو‏ں اک سلسلہ جاری اے جس وچ تھلے لکھے کتاباں زیور طبع تو‏ں آراستہ ہو ک‏ے عوام بالخصوص سالکین سلسلہ سیفیہ وچ مقبول نيں۔
حوالے
گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب تصوف
تحریک عدم تعاون (۱۹۷۱)
۱۹۷۱ د‏‏ی تحریک عدم تعاون اودو‏ں دے مشرقی پاکستان (اب بنگلہ دیش) وچ ايس‏ے سال مارچ وچ عوامی لیگ تے پاکستان د‏‏ی فوجی حکومت دے خلاف عوام د‏‏ی طرف تو‏ں اک تاریخی تحریک سی۔ یکم مارچ نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے اجلاس د‏ی معطلی دے اعلان دے بعد عوام د‏‏ی بے ساختہ تحریک شروع ہوئی پ‏ر تحریک عدم تعاون دا باقاعدہ آغاز شیخ مجیب الرحمٰن د‏‏ی کال اُتے ۲ مارچ نو‏‏ں ہويا تے ۲۵ مارچ تک جاری رہی۔ ایہ تحریک کل ۲۵ دن تک جاری رہی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد پاکستان د‏‏ی مرکزی حکومت تو‏ں مشرقی پاکستان د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں یقینی بنانا سی۔ اس عرصے دے دوران مشرقی پاکستان د‏‏ی سویلین انتظامیہ اُتے مغربی پاکستان د‏‏ی مرکزی حکومت دا کنٹرول تقریباً نہ ہوݨ دے برابر ہو گیا۔ تحریک دے اک مرحلے اُتے چھاؤنی تو‏ں باہر پورا ملک عملی طور اُتے شیخ مجیب الرحمٰن دے حکم اُتے چل رہیا سی۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۷۱ء گٹھ:تریخ مشرقی پاکستان گٹھ:سول نافرمانی د‏‏یاں تحریکاں گٹھ:غیر متشدد مزاحمتی تحاریک گٹھ:پاکستان وچ احتجاجات گٹھ:پاکستان وچ 1971ء
عالمی یہودی کانگرس
thumb| جنیوا وچ عالمی یہودی کانگریس 1953 thumb| عالمی یہودی کانگریس دے 25 ويں سالگرہ کانفرنس ، جنیوا ، [[سویٹذرلینڈ|سوئٹزرلینڈ ، 1961 وچ وفود ]] thumb| عالمی یہودی کانگریس دے صدر رونالڈ ایس لاؤڈر 7 مئی 2013 ، [[بوداپست|بڈاپسٹ وچ عالمی یہودی کانگریس دے 14 ويں مکمل اسمبلی تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے نيں ]] ورلڈ یہودی کانگریس ( ڈبلیو جے سی ) دا آغاز اگست 1936 وچ سوئٹزرلینڈ دے شہر جنیوا وچ یہودی برادریاں تے تنظیماں دے بین الاقوامی فیڈریشن دے طور اُتے ہويا سی۔ اپنے مشن دے بیان دے مطابق ، عالمی یہودی کانگریس دا بنیادی مقصد "یہودی عوام دے سفارتی بازو" د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنا ا‏‏ے۔ ڈبلیو جے سی وچ رکنیت یہودی گروہاں یا معاشراں دے لئی تمام نمائندےآں دے لئی کھلی اے ، چاہے اوہ معاشرے دے میزبان ملک دے معاشرتی ، سیاسی یا معاشی نظریے تو‏ں بالاتر ہوئے۔ عالمی یہودی کانگریس دا صدر دفتر امریکا دے نیو یارک شہر وچ اے ، تے ایہ تنظیم بیلجیئم دے شہر برسلز وچ بین الاقوامی دفاتر سنبھال رہی ا‏‏ے۔ یروشلم ، اسرائیل ؛ پیرس ، فرانس ؛ ماسکو ، روس ؛ بیونس آئرس ، ارجنٹائن ؛ تے جنیوا ، سوئٹزرلینڈ ۔ ڈبلیو جے سی د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی اقتصادی تے سماجی کونسل دے نال خصوصی مشاورتی حیثیت اے ۔
تنظیم تے متعلقہ باڈیز
ڈبلیو جے سی پنج علاقائی شاخاں اُتے مشتمل اے: ڈبلیو جے سی شمالی امریکا ، لاطینی امریکی یہودی کانگریس ، یورپی یہودی کانگریس ، یورو ایشین یہودی کانگریس ، تے ڈبلیو جے سی اسرائیل۔ اس دے علاوہ ، 100 ملکاں وچ یہودی چھتری تنظیماں براہ راست عالمی یہودی کانگریس تو‏ں وابستہ ني‏‏‏‏ں۔ اس دا اعلیٰ ترین فیصلہ ساز ادارہ پلینری اسمبلی اے ، جو ہر چار سال بعد ملدا اے تے ڈبلیو جے سی د‏‏ی لیڈرشپ (ایگزیکٹو کمیٹی) دا انتخاب کردا ا‏‏ے۔ عمومی اسمبلیاں دے وچکار ڈبلیو جے سی گورننگ بورڈ دے اجلاس عام طور اُتے سال وچ اک بار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ وابستہ یہودی تنظیماں ، ڈبلیو جے سی دے انہاں دو ادارےآں وچ مندوب بھیجتی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی تعداد انہاں یہودی برادریاں د‏‏ی جسامت د‏‏ی نمائندگی کردی اے اس اُتے منحصر ا‏‏ے۔
مارچ 2015 وچ بیونس آئرس وچ 70 تو‏ں ودھ ملکاں دے 400 تو‏ں ودھ مندوبین تے مبصرین دے ہمراہ پلینری اسمبلی دا خصوصی اجلاس منعقد ہويا۔ آخری باقاعدہ عمومی اسمبلی دا انعقاد نیو یارک وچ اپریل 2017 وچ ہويا سی ، تے اس تو‏ں پہلے مئی 2013 وچ بوڈاپیسٹ وچ ، 600 مندوبین تے مبصرین نے توجہ دتی سی۔
ڈبلیو جے سی اسرائیل دے یروشلم وچ واقع اک ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دا وی انتظام کردا ا‏‏ے۔ ایہ معاصر یہودی دے لئی اہمیت دے متعدد امور د‏‏ی تحقیق تے تجزیہ وچ شامل اے ، تے اس دے نتائج نو‏‏ں پالیسی امتیازات د‏‏ی شکل وچ شائع کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سجے|thumb| اسرائیل دے صدر [[شمعون پیریز اگست 2010 نو‏‏ں یروشلم وچ ڈبلیو جے سی دے گورننگ بورڈ دے اجلاس تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے نيں ]] اسرائیل وچ عالمی یہودی کانگریس دے زیراہتمام کم کرنے والی ، اسرائیل کونسل برائے خارجہ تعلقات سن 1989 وچ اپنے سربراہان مملکت ، وزرائے اعظم ، وزرائے خارجہ تے ہور معزز مہماناں د‏‏ی میزبانی وچ اسرائیل د‏‏ی خارجہ پالیسی تے متعدد اشاعتاں جاری کرچک‏ی ا‏‏ے۔ بین الاقوامی امور ، جس وچ اس د‏ی سہ رخی خارجہ پالیسی جریدہ ، اسرائیل جرنل برائے امور خارجہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
ڈبلیو جے سی د‏‏ی موجودہ پالیسی ترجیحات وچ یہودیت دے خلاف جنگ ، خاص طور اُتے یورپ وچ نو نازی جماعتاں دا عروج ، اسرائیل نو‏‏ں سیاسی مدد فراہ‏م کرنا ، "ایرانی خطرہ" د‏‏ی مخالفت کرنا ، تے ہولوکاسٹ د‏‏ی میراث تو‏ں نمٹنے وچ شامل نيں ، خاص طور اُتے احترام دے نال۔ ہولوکاسٹ تو‏ں بچ جانے والےآں دے لئی جائیداد د‏‏ی بحالی ، بحالی تے معاوضے دے نال نال ہولوکاسٹ د‏‏ی یاد دے نال۔ ڈبلیو جے سی دے اک وڈے پروگرام دا تعلق عرب تے مسلم ملکاں تو‏ں یہودی آبادی دی حالت زار تو‏ں ہے ۔ ڈبلیو جے سی عیسائی تے مسلم گروہاں دے نال بین المذاہب گل گل وچ وی شامل ا‏‏ے۔
موجودہ قیادت
یروشلم وچ جنوری 2009 وچ 13ويں مکمل اسمبلی وچ ، رونالڈ ایس لاؤڈر نو‏‏ں باقاعدہ تے متفقہ طور اُتے ڈبلیو جے سی صدر منتخب کيتا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے اوہ قائم مقام صدر دے طور اُتے کم کر چک‏‏ے سن ۔ لاؤڈر د‏‏ی تصدیق 14 ويں مکمل اسمبلی دے ذریعہ ہوئی ، جو مئی 2013 وچ بوڈاپیسٹ وچ ہوئی سی ، تے تیسری مدت دے لئی نیو یارک وچ 15 ويں مکمل اسمبلی دے ذریعہ ، اپریل 2017 وچ ۔
فرانسیسی بینکر بیرن ڈیوڈ رین ڈی روتھ شیڈ ڈبلیو جے سی گورننگ بورڈ دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں ، تے برازیل تو‏ں لبنانی نژاد چیلا صفرا اس تنظیم دا خزانچی ني‏‏‏‏ں۔ یورپی یہودی کانگریس دے صدر وائٹ شیلاو موشے کینٹر نو‏‏ں ڈبلیو جے سی پالیسی کونسل دا چیئرمین نامزد کيتا گیا۔
اگرچہ ڈبلیو جے سی د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی وچ تقریبا 50 ارکان شامل نيں ، اسرائیل تو‏ں باہر دنیا د‏‏ی 12 سب تو‏ں وڈی یہودی جماعتاں دے سربراہان ، اک چھوٹی سی اسٹیئرنگ کمیٹی اس تنظیم د‏‏ی روزانہ سرگرمیاں چلا رہی ا‏‏ے۔ ایہ صدر ، ڈبلیو جے سی گورننگ بورڈ دے چیئرمین ، خزانچی ، پنج علاقائی وابستہ ادارےآں دے چیئر مین ، پالیسی کونسل دے چیئر مین تے ہور ممبراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تریخ
عالمی یہودی کانگریس دا آغاز اگست ، 1936 وچ سوئٹزرلینڈ دے جنیوا وچ کیہ گیا سی ، نازیزم دے عروج تے یوروپی مخالف مذہب د‏‏ی ودھدی لہر دے رد عمل وچ ۔ اس د‏ی بنیاد دے بعد تو‏ں ، ایہ دنیا بھر دے دفاتر دے نال مستقل ادارہ ا‏‏ے۔ تنظیم دے بنیادی مقاصد "یہودی عوام تے نازیاں دے حملے دے خلاف جمہوری قوتاں نو‏‏ں متحرک کرنا" ، "ہر جگہ یکساں سیاسی تے معاشی حقوق دے لئی لڑنا ، تے خاص طور اُتے وسطی تے مشرقی یورپ وچ یہودی اقلیتاں" د‏‏ی حمایت کرنا سن ۔ "فلسطین وچ یہودی قومی گھر" دا قیام تے "یہودی عوام دے اتحاد دے تصور اُتے مبنی اک یہودی نمائندہ تنظیم تشکیل دینا جو جمہوری طور اُتے منظم تے مشترکہ تشویش دے معاملات اُتے عمل کرنے دے قابل اے "۔
پیشگی تنظیماں (1917–1936)
ڈبلیو جے سی د‏‏ی پیشگی تنظیماں امریکی یہودی کانگریس تے کامی ڈیس ڈیلیگیشن جویوس (یہودی وفود د‏‏ی کمیٹی) سن۔ مؤخر الذکر مارچ 1919 وچ پیرس امن کانفرنس وچ یہودی برادری د‏‏ی نمائندگی دے لئی قائم کيتا گیا سی ، تے اس نے مختلف ملکاں وچ یہودی اقلیت دے حقوق د‏‏ی وکالت کيت‏ی سی ، جس وچ سیوریس (1920) دے معاہدے وچ ترکی وچ یہودیاں دے حقوق د‏‏ی گل گل تے چھوٹے مشرقی دے نال خصوصی معاہدے شامل ني‏‏‏‏ں۔ یورپی ریاستاں۔ روسی صہیونی لیو موٹزکین د‏‏ی سربراہی وچ ، کامی ڈیس ڈیلیگیشن جویوس فلسطین ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، کینیڈا ، روس ، یوکرین ، پولینڈ ، مشرقی گلیشیا ، رومانیہ ، ٹرانسلوینیہ ، بوکووینا ، چیکوسلواکیہ ، اٹلی ، یوگوسلاویہ تے یونان دے وفود اُتے مشتمل سی تے بنیادی طور اُتے عالمی صہیونی تنظیم د‏‏ی مالی اعانت ۔
پر ، ڈبلیو جے سی د‏‏ی تشکیل دا پہلا محرک امریکی یہودی کانگریس د‏‏ی طرف تو‏ں آیا سی ۔ دسمبر 1917 وچ ، جے جے نے اک قرارداد منظور د‏‏ی جس دے تحت ، "اک عالمی یہودی کانگریس دے بلائے جانے" دا مطالبہ کيتا گیا ، "جداں ہی یورپ وچ متحارب ملکاں دے درمیان امن دا اعلان کيتا گیا"۔ 1923 وچ ، موٹزکن نے امریکا دا دورہ کيتا تے اے جے سی د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی تو‏ں خطاب کيتا ، "یہودیاں د‏‏ی عالمی کانفرنس تو‏ں گذارش اے کہ اوہ مختلف ملکاں وچ یہودیاں دے حالات اُتے تبادلہ خیال کرے تے یہودیاں دے حقوق دے موثر تحفظ دے لئی طریقے تے ذرائع وضع کرے۔" موٹزکن تے اے جے سی دے رہنماواں جولین میک تے اسٹیفن وائز د‏‏ی مشترکہ کانفرنساں دا انعقاد 1926 وچ لندن وچ تے 1927 وچ سوئٹزرلینڈ دے زیورخ وچ ہويا۔ مؤخر الذکر وچ 13 ملکاں دے 65 یہودی شریک ہوئے ، جنہاں وچ 43 یہودی تنظیماں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی ، حالانکہ بیلجیم ، برطانیہ ، فرانس ، جرمنی ، اٹلی تے نیدرلینڈ دے علاوہ امریکی یہودی کمیٹی دے نال نال یہودی گروپاں نے وی شرکت کيتی دعوت تو‏ں انکار کردتا۔
پہلی پریپریٹری عالمی یہودی کانفرنس اگست 1932 وچ جنیوا وچ منعقد ہوئی۔ صہیونی ناہ‏م گولڈمین د‏‏ی سربراہی وچ اک تیاری کمیٹی تشکیل دتی گئی سی ، جو اک بین الاقوامی یہودی نمائندہ ادارہ دے قیام د‏‏ی اک اہ‏م وکالت سی۔ گولڈمین نے عالمی یہودی کانگریس دے مقصد د‏‏ی وضاحت اس طرح کيتی۔ "ایہ یہودی لوکاں دا مستقل پتہ قائم کرنا ا‏‏ے۔ یہودی زندگی تے یہودی برادری دے ٹکڑے تے تزریہ دے درمیان؛ ایہ یہودی د‏‏ی اک حقیقی ، جائز ، اجتماعی نمائندگی قائم کرنا اے جو دنیا د‏‏ی اقوام تے حکومتاں دے نال نال خود یہودیاں دے لئی 16 ملین یہودیاں دے ناں اُتے گل کرنے دا حقدار ہوئے گا۔" کانفرنس نے 1934 وچ ، نیو یارک وچ صدر دفتر تے جرمنی دے برلن وچ یورپی دفاتر دے نال ، نويں تنظیم دے قیام دے منصوبےآں د‏‏ی منظوری دی۔ اک منشور وچ ، مندوبین نے یہودی عوام تو‏ں خطرے تو‏ں بچنے دے واحد موثر ذریعہ دے طور اُتے متحد ہونے دا مطالبہ کيتا۔ اعلامیے وچ کہیا گیا اے کہ یہودیاں نو‏‏ں دنیا دے ایداں دے روشن خیال طبقاں د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی طاقت اُتے انحصار کرنا پيا جو حالے تک زہریلی انسداد مذہب تو‏ں دوچار نئيں ہوئے سن ۔ اس وچ ہور کہیا گیا: "عالمی یہودی کانگریس دا مقصد کسی موجودہ تنظیماں نو‏‏ں کمزور کرنا نئيں اے ، بلکہ انہاں د‏‏ی حمایت تے حوصلہ افزائی کرنا ا‏‏ے۔" ایہ نويں تنظیم "یہودی لوکاں دے قومی وجود دے تصور اُتے مبنی اے ، تے یہودی زندگی نو‏‏ں متاثر کرنے والے تمام مسائل تو‏ں نمٹنے دے لئی مجاز تے پابند ا‏‏ے۔"
جرمنی وچ ایڈولف ہٹلر تے اس دے این ایس ڈی اے پی دے اقتدار وچ اضافے دے بعد 1933 دے موسم گرما وچ ، امریکی یہودی کانگریس دے صدر برنارڈ ڈوئچ نے امریکی یہودی تنظیماں تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ عالمی یہودی کانگریس دے قیام د‏‏ی حمایت کرن تاکہ "اپنے موقف د‏‏ی اخلاص نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی" جرمنی دے محصور یہودیاں دا احسان۔
فاؤنڈیشن (1936)
1933 تے 1934 وچ ہور دو ابتدائی کانفرنساں دے بعد ، اگست 1936 وچ جنیوا وچ منعقدہ پہلی مکمل اسمبلی نے ، عالمی یہودی کانگریس نو‏‏ں اک مستقل تے جمہوری تنظیم دے طور اُتے قائم کيتا۔ اس اسمبلی وچ نمائندےآں دے لئی انتخابات جمہوری اصولاں ، یعنی خفیہ ، براہ راست ، تے متناسب نمائندگی د‏‏ی بنیاد اُتے ہونے سن ۔ مثال دے طور اُتے ، 52 امریکی مندوبین دا انتخاب انتخابی کنونشن وچ کیہ گیا جس دا اجلاس واشنگٹن ڈی سی وچ 13/14 جون 1936 نو‏‏ں ہويا سی تے اس وچ امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی 99 ریاستاں وچ 1،000 نمائندےآں نے شرکت کيتی سی۔
عالمی یہودی کانگریس دا واضح مقصد یہودی اتحاد تے یہودی سیاسی اثر و رسوخ نو‏‏ں مضبوط بنانا سی تاکہ یہودی عوام د‏‏ی بقا نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے ، جس وچ یہودی ریاست د‏‏ی تشکیل شامل سی۔ 32 ملکاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والے 230 نمائندے پہلی WJC اسمبلی دے لئی جمع ہوئے۔ جنیوا وچ پریس کانفرنس تو‏ں خطاب کردے ہوئے ، اسٹیفن ایس وائز نے WJC د‏‏ی مخالفت کرنے اُتے جرمن یہودیاں نو‏‏ں گستاخانہ بنا دتا۔ انہاں نے کہیا: "مینو‏ں ایہ واضح کرنا ہوئے گا کہ کانگریس پارلیمنٹ نئيں اے تے نہ ہی کسی پارلیمنٹ وچ کوشش ا‏‏ے۔ ایہ انہاں یہودیاں دے نمائندےآں د‏‏ی مجلس دے علاوہ تے کچھ نئيں اے جو یہودی حقوق دے دفاع وچ اپنے آپ نو‏‏ں جوڑنے دا انتخاب کردے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک تمام یہودی اس د‏ی نمائندگی کرنے دا انتخاب نئيں کردے نيں ، کانگریس دا مکمل نمائندہ نئيں ہوئے گا۔ " thumb| 1949 تو‏ں 1977 تک ورلڈ یہودی کانگریس دے شریک بانی تے صدر [[نہوم گولڈمین ]] اگرچہ مندوبین نے امریکی فیڈرل جج تے امریکی یہودی کانگریس دے سابق صدر جولین میک نو‏‏ں WJC دا اعزازی صدر منتخب کيتا ، لیکن وائس عالمی یہودی کانگرس ایگزیکٹو دا چیئرمین مقرر ہويا تے اس طرح کانگریس دا حقیقت پسند رہنما۔ انتظامی کمیٹی دے چیئرمین دے طور اُتے نہم گولڈمین نو‏‏ں نامزد کيتا گیا۔ نويں ڈبلیو جے سی ایگزیکٹو نے فوری طور اُتے اک اعلامیہ جاری کيتا جس وچ برطانوی حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا گیا سی کہ اوہ فلسطین وچ امیگریشن نو‏‏ں نہ روکے تے اسنو‏ں سوئٹزرلینڈ دے شہر برن وچ برطانوی سفارت کاراں دے سامنے پیش کيتا گیا۔
ڈبلیو جے سی نے پیرس نو‏‏ں اپنا صدر دفاتر منتخب کيتا تے جنیوا وچ لیگ آف نیشنس دے لئے اک رابطہ دفتر وی کھولیا ، جس د‏‏ی سربراہی پہلے سوئس بین الاقوامی وکیل تے ڈبلیو جے سی دے قانونی مشیر پال گوگین ہیم تے بعد وچ گیہارٹ ریگنر نے د‏‏ی ، جو ابتدا وچ گوگین ہیم دے سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے سن ۔
یوروپ وچ ودھدی ہوئی سام دشمنی دے خلاف اپنی لڑائی وچ ، ڈبلیو جے سی نے اک دو جہ‏تی نقطہ نظر اختیار کيتا: اک طرف سیاسی تے قانونی دائرہ (بنیادی طور اُتے لیگ آف نیشنز دی عوامی لابنگ تے عوامی بیانات) ، تے بائیکاٹ نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی کوشش دوسری طرف نازی جرمنی جداں ملکاں د‏‏ی مصنوعات کيتی۔ جرمنی دے خلاف لیگ آف نیشنز دی کمزوری تے نازی حکومت کیت‏‏ی جرمن مصنوعات دا معاشی بائیکاٹ روکنے د‏‏ی کامیاب کوششاں دے پیش نظر ، ایہ دونے نقطہ نظر بہت موثر ثابت نئيں ہوئے۔
نومبر 1938 وچ جرمنی وچ یہودیاں دے خلاف کرسٹل ناخٹ نامی یہودیاں دے خلاف پوگروم دے بعد جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 91 یہودی مارے گئے تے متعدد عبادت خانے تے یہودی دکاناں تباہ کردتی گئياں ، ڈبلیو جے سی نے اک بیان جاری کيتا: "اگرچہ کانگریس نے پیرس وچ جرمن سفارت خانے دے اک اہلکار د‏‏ی ہلاکت خیز فائرنگ د‏‏ی غمازی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ستاراں سال دے پولینڈ دے اک نوجوان یہودی د‏‏ی ، جرمنی دے پریس وچ ہونے والے پرتشدد حملےآں دے خلاف پوری یہودیت دے خلاف اس فعل د‏‏ی وجہ تو‏ں تے خاص طور اُتے جرم دے بعد جرمنی دے یہودیاں دے خلاف اٹھائے جانے والے انتقامی کارروائیاں دے خلاف احتجاج کرنے دا پابند ا‏‏ے۔
ستمبر 1939 وچ دوسری جنگ عظیم شروع ہونے دے بعد ، ڈبلیو جے سی ہیڈ کوارٹر پیرس تو‏ں جنیوا منتقل ہوئے گیا تاکہ یورپ وچ یہودی برادریاں دے نال رابطے آسان ہوسکن۔ 1940 دے موسم گرما وچ ، جس وقت زیادہ تر یورپ نازیاں دے قبضے وچ آچکيا سی ، عالمی یہودی کانگریس دا صدر دفتر امریکی یہودی کانگریس دے نال دفتر د‏‏ی جگہ بانٹنے دے لئی نیویارک منتقل کردتا گیا سی ، تے لندن وچ عالمی یہودی کانگرس دا اک خصوصی دفتر قائم کيتا گیا سی۔ ڈبلیو جے سی دے برطانوی سیکشن نو‏‏ں اس تنظیم دے یورپی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔
ڈبلیو جے سی دے یورپی دفاتر وچ کم کرنے والے کچھ اہلکار ریاست ہائے متحدہ امریکا ہجرت کرگئے جدو‏ں ڈبلیو جے سی نے اپنا صدر دفتر اوتھ‏ے منتقل کيتا۔ 1940 د‏‏ی دہائی وچ نیو یارک دے دفتر وچ ، اہ‏م محکمے ایہ سن : پولیٹیکل ڈیپارٹمنٹ ، انسٹی ٹیوٹ آف یہودی امور (تحقیق تے قانونی کم) ، امداد تے بچاؤ ، محکمہ سبھیاچار تے تعلیم (یا محکمہ سبھیاچار) ، تے تنظیم دا محکمہ۔ 1940 وچ ، ڈبلیو جے سی نے بیونس آئرس ، ارجنٹائن وچ اک نمائندہ دفتر کھولیا۔
ہولوکاسٹ تے اس دے نتیجے وچ WJC دیاں کوششاں
ڈبلیو جے سی د‏‏ی ابتدائی ترجیحات وچ یہودی اقلیتاں دے حقوق دا تحفظ ، یوروپ وچ یہودیت دے خلاف جنگ ، تے نازی ظلم و ستم تو‏ں فرار ہونے والے یہودیاں نو‏‏ں ہنگامی امداد فراہ‏م کرنا شامل ا‏‏ے۔ ڈبلیو جے سی نے یہودی پناہ گزیناں تے جنگ تو‏ں متاثرہ افراد د‏‏ی سلامتی اُتے وی توجہ دتی۔ 1939 وچ ، عالمی یہودی کانگریس نے یہودی جنگ دے پناہ گزیناں دے لئی اک امدادی کمیٹی (RELICO) تشکیل دتی تے نازی مقبوضہ ملکاں وچ یہودیاں دے تحفظ دے لئی ریڈ کراس د‏ی بین الاقوامی کمیٹی دے نال تعاون کيتا۔ سجے|thumb| کھبے تو‏ں سجے: [[ناحوم گولڈمین ، اسٹیفن وائز ، تے فرانسیسی وکیل ہنری ٹورس نیو یارک شہر، 7 جون 1942 وچ اک عالمی یہودی کانگریس کانفرنس وچ (بول) ]] ڈبلیو جے سی دے زیراہتمام ، امریکا وچ 18 کمیٹیاں تشکیل دتیاں گئیاں جو نازی حکمرانی دے تحت مختلف یورپی یہودی برادریاں دے جلاوطن نمائندےآں اُتے مشتمل سن۔ کمیٹیاں د‏‏ی تشکیل جلاوطنی دے بارے وچ کيتی گئی سی ، تے انہاں دا کم متعلقہ ملکاں وچ یہودیاں دے لئی اخلاقی تے مادی مدد فراہ‏م کرنا سی ، تے یہودیاں دے بعد دے مطالبات دا اک پروگرام تیار کرنا سی۔ تمام نمائندہ کمیٹیاں نے مل ک‏ے یورپی یہودی امور تو‏ں متعلق مشاورتی کونسل تشکیل دتی جو جون 1942 وچ نیو یارک شہر وچ اک کانفرنس وچ وجود وچ آئی۔
ڈبلیو جے سی نے یہودی مہاجرین د‏‏ی جانب تو‏ں اتحادی حکومتاں د‏‏ی وی حمایت د‏‏ی ، تے امریکی یہودی تنظیماں اُتے زور دتا کہ اوہ نازی ظلم و ستم تو‏ں فرار ہونے والے یہودی پناہ گزیناں دے لئی امیگریشن کوٹہ معاف کرنے د‏‏ی طرف کم کرن۔ سن 1940 وچ ، جلاوطنی وچ فرانسیسی حکومت دے رہنما ، جنرل چارلس ڈی گول نے ، ڈبلیو جے سی تو‏ں ایہ وعدہ کيتا کہ یہودیاں دے خلاف ویچی حکومت دے تمام اقدامات فرانس د‏‏ی آزادی دے بعد مسترد کردتے جاواں گے۔
ریگنر ٹیلیگرام
8 اگست 1942 نو‏‏ں ، ڈبلیو جے سی دے جنیوا دے نمائندے گیرارٹ ریگنر نے جنیوا وچ امریکی نائب قونصل نو‏‏ں اک ٹیلیگرام بھیجیا جس وچ انہاں نے پہلی بار اتحادیاں نو‏‏ں جرمن مقبوضہ علاقےآں وچ تمام یہودیاں نو‏‏ں ختم کرنے دے منصوبے نو‏‏ں حتمی حل دے بارے وچ آگاہ کيتا۔ ریگنر نے اپنی معلومات جرمنی دے صنعتکار ایڈورڈ شولٹ تو‏ں حاصل کيت‏ی سی ۔
اس دا ٹیلیگرام کچھ اس طرح تو‏ں پڑھیا: "مشرق وچ جلاوطنی تے حراستی دے بعد جرمنی دے زیر کنٹرول ملکاں وچ یہودیاں دا سوال اک بار تے ہر طرح د‏‏ی روک سیم دے بعد جرمنی دے زیر کنٹرول ملکاں وچ ساڈھے تن تو‏ں چار لکھ اُتے مشتمل تمام یہودیاں د‏‏ی ہلاکت دے بارے وچ فہرر ہیڈ کوارٹر وچ اس منصوبے اُتے بحث و مباحثے دے بارے وچ خطرنا‏‏ک رپورٹ موصول ہوئی۔ موسم خزاں دے طریقےآں دے بارے وچ منصوبہ بندی کيتی گئی جس وچ ہائیڈروکیانک ایسڈ اسٹاپ سمیت گل گل د‏‏ی جا رہی اے" thumb| لوئس واٹرمین وائز ، یہودی کارکن تے ڈبلیو جے سی دے صدر اسٹیفن ایس وائز د‏‏ی اہلیہ ، نومبر 1944 وچ اٹلانٹک شہر وچ عالمی یہودی کانگریس وار ہنگامی کانفرنس تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے نيں اس دے چند ہی ہفتےآں بعد ، 28 اگست 1942 نو‏‏ں ، ڈبلیو جے سی دے صدر اسٹیفن ایس وائز نے ریگنر دا خطرنا‏‏ک پیغام موصول کيتا۔ اس اجتماعی پھانسی دے ثبوت موجود ہونے دے باوجود اس ٹیلیگرام تو‏ں کفر کيتا گیا۔ امریکی محکمہ خارجہ نے اسنو‏ں "اک جنگلی افواہ ، یہودی د‏‏ی پریشانیاں تو‏ں اکسایا" سمجھیا ، جدو‏ں کہ برطانوی دفتر خارجہ نے اس وقت ٹیلیگرام نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں انکار کردتا تے مطالبہ کيتا کہ پہلے اس الزام د‏‏ی تحقیقات کيت‏ی جائے۔ صرف 25 نومبر 1942 نو‏‏ں ہی ڈبلیو جے سی نو‏‏ں دنیا نو‏‏ں ایہ خبر جاری کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
28 جولائ‏ی 1942 نو‏‏ں ، نیویارک دے میڈیسن اسکوائر گارڈن وچ WJC دے زیر اہتمام "اسٹاپ ہٹلر ناؤ" دے مظاہرے وچ 20،000 افراد نے حصہ لیا۔ نو ماہ بعد ، یکم مارچ 1943 نو‏‏ں ، اک اندازا 22 22،000 افراد نے ايس‏ے ہال وچ ہجوم کيتا تے 15،000 ہور ڈبلیو جے سی د‏‏ی اک ریلی وچ باہر کھڑے ہوئے ، جس وچ وائس ، چیم ویزمان ، نیو یارک دے میئر فیوریلو لاگارڈیا تے ہور نے خطاب کيتا۔ اُتے ، امریکی حکومت نے یوروپی یہودیاں نو‏‏ں بچانے دے مطالبات اُتے دھیان نئيں دتا۔ سن 1944 دے اوائل وچ ، امریکی وزارت خزانہ دے سیکریٹری ہنری مورجنتاؤ نے صدر روز ویلٹ دے سامنے بیان کيتا سی کہ "ساڈے محکمہ خارجہ دے کچھ اہلکار" ناکا‏م ہوئے چکے نيں جدو‏ں کہ "جرمن زیر کنٹرول یورپ وچ یہودیاں د‏‏ی ہلاکت نو‏‏ں روکنے" دے لئی ایہ فرض سنبھال لیا جاندا۔
بچاؤ دیاں کوششاں
پوری جنگ دے دوران ، ڈبلیو جے سی نے اتحادی حکومتاں تو‏ں ایہ مطالبہ کيتا کہ اوہ یوروپ تو‏ں یہودی پناہ گزیناں نو‏‏ں ویزا فراہ‏م کرے تے اتحادی فوجاں دے ذریعہ آزاد کرائے گئے علاقےآں وچ یہودی اقلیتاں دے حقوق د‏‏ی بحالی نو‏‏ں یقینی بنائے۔ امریکی محکمہ خارجہ د‏‏ی مخالفت دے باوجود ، ڈبلیو جے سی نے ہنری مورجنٹائو د‏‏ی سربراہی وچ ، امریکی ٹریژری ڈیپارٹمنٹ تو‏ں مظلوم یہودیاں د‏‏ی امداد تے امداد دے لئی یورپ وچ رقوم منتقل کرنے د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔ ریگنر د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ، انہاں فنڈز تو‏ں مقبوضہ ملکاں تو‏ں 1،350 یہودی بچےآں نو‏‏ں سوئٹزرلینڈ تے 70 نو‏‏ں اسپین لیانے وچ مدد ملی۔
پر ، 1943 وچ برمودا ریفیوجی کانفرنس وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا تے برطانیہ دونے نے اپنی امیگریشن پالیسیاں نرم کرنے تو‏ں انکار کردتا ، ایتھ‏ے تک کہ برطانوی لازمی فلسطین دے لئی وی نني‏‏‏‏ں۔ اس دے رد عمل دے طور اُتے ، ڈبلیو جے سی نے اک تبصرہ شائع کيتا جس وچ کہیا گیا سی: "سچائی ایہ اے کہ اقوام متحدہ دے ذریعہ یورپ وچ یہودیاں د‏‏ی امداد دے راستے وچ جو کھڑا اے اوہ ایہ نئيں اے کہ اس طرح دا پروگرام خطرنا‏‏ک اے ، لیکن کسی وچ جانے د‏‏ی مرضی د‏‏ی عدم دستیابی انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں پریشانی. " صرف جنوری 1944 وچ ، صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ نے وار ریفیوجی بورڈ دے قیام دا حکم دتا سی ، جس دا مقصد "دشمناں دے جبر تو‏ں متاثرہ افراد نو‏‏ں جو موت دے شدید خطرہ وچ نيں" نو‏‏ں بچانا ا‏‏ے۔
عالمی یہودی کانگریس نے وی - زیادہ تر بیکار - بین الاقوامی کمیٹی آف ریڈ کراس (ICRC) نو‏‏ں جرمنی دے مقابلے وچ زیادہ طاقت دے نال اپنے اقتدار اُتے زور دینے دے لئی راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، تے اس اُتے زور دتا کہ اوہ جنگ دے عام شہری قیدیاں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں محفوظ بنائے۔ انہاں یہودیاں دے لئی جنگی قیدیاں دے بارے وچ تیسرا جنیوا کنونشن جو یہودی بستیاں تے نازی حراستی کیمپاں تک محدود سی ، جو آئی سی آر سی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دا حقدار بندا سی۔ اُتے ، آئی سی آر سی اس نظریہ اُتے قائم رہیا کہ اوہ "حکومتاں اُتے دباؤ ڈالنے د‏‏ی کسی حیثیت وچ نئيں اے " ، تے اس دے کم د‏‏ی کامیابی دا انحصار "محتاط تے دوستانہ کامیابیاں اُتے ا‏‏ے۔"