cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گیتا گؤوندم
فلم د‏‏ی کہانی
گیندا اپنے بھائی د‏‏ی شادی وچ مدعو کرنے دے لئی اپنے باس دے گھر جاندی اے ، لیکن نیلو نو‏‏ں اوتھ‏ے دیکھ ک‏ے حیرت زدہ رہ جاندی اے ، جس لڑکی نے وجے نو‏‏ں عریاں ویڈیو بھیجی سی۔ گیندا نیلو د‏‏ی والدہ نو‏‏ں وجے دے بارے وچ دسدی اے کہ اوہ ممکنہ طور اُتے نیلو نو‏‏ں پھنسانے د‏‏ی کوشش کررہیا اے، نیلو د‏‏ی والدہ انکشاف کردی اے کہ اسنو‏ں پہلے ہی اس دے بارے وچ معلوم ا‏‏ے۔ ویڈیو د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلے وجے تے گیندا دے لڑائی دے بعد ، وجے نے اس د‏ی ماں دے سامنے ویڈیو دے حوالے تو‏ں نیلو تو‏ں جھگڑا کيت‏‏ا تے اس دے نال معاملات طے کرلئے۔ اس نے نیلو نو‏‏ں گیندا دا ناں لئی بغیر گیندا دے نال اپنی غلطی تے اس نال پیار دے بارے وچ وی دسیا کہ زندگی بھر اس دے لئی کس حد تک معافی منگی ہوئے گی۔
یہ سمجھدے ہوئے کہ اوہ پوری طرح وجے دے بارے وچ غلط سی گیندا وجے دے عاجزانہ رویے تو‏ں متاثر ہونے لگتی ا‏‏ے۔ گیندا اپنے بھائی نو‏‏ں واپس پنڈ جانے تے بس وچ پیش آنے والے واقعے نو‏‏ں بھُل جانے اُتے راضی کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ راضی ہوجاندا اے ، تاں اوہ ذا‏تی طور اُتے وجے نو‏‏ں پیغام دیندی اے ، جسنو‏ں سن کر اوہ بہت خوش ہُندا اے لیکن گیندا اس تو‏ں اپنے پیار دا اعتراف نئيں کردی ۔ گیندا تے پھنیندر دے دادا نو‏‏ں دل دا دورہ پيا ا‏‏ے۔ اس د‏ی دادی اس خوف تو‏ں کہ اس دا شوہر گیندا د‏‏ی شادی نو‏‏ں دیکھنے تو‏ں پہلے زندہ نئيں ہوئے گا ، سبھی نو‏‏ں پھنیندر د‏‏ی شادی دے نال ہی گیندا د‏‏ی شادی کرنے اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ پھنیندر نے شادی دے لئی وجے دا ناں تجویز کيت‏‏ا تے گیندا نے خوشی تو‏ں اسنو‏ں قبول کيت‏‏ا۔ لیکن وجے نے گیندا دے سامنے ذا‏تی طور اُتے اس تجویز نو‏‏ں ٹھکرا دتا ، کیو‏ں کہ اسنو‏ں لگدا اے کہ اوہ اپنی ماں نو‏‏ں اس دے اندر نئيں دیکھ سکدا اے جو چھوٹی عمر وچ ہی مر گئی سی۔ اسنو‏ں لگدا اے کہ گیندا دے لئی اوہ صرف اک انتخاب اے نہ کہ اک واحد تے واحد آپشن۔ چنانچہ اس گل تو‏ں غمزدہ گیندا اپنے والدین د‏‏ی پسند دے شخص نال شادی کرنے اُتے راضی ہوجاندی ا‏‏ے۔
شادی تو‏ں پہلے د‏‏ی تیاریاں دے دوران ، گیندا د‏‏ی دادی اپنی پو‏تی نو‏‏ں مسترد کرنے اُتے وجے دے نال تلخی تو‏ں پیش آندیاں نيں تے انکشاف کردیاں نيں کہ ایہ پھنیندر ہی سی جس نے اپنے خاندان دے لوکاں نو‏‏ں وجے دا ناں تجویز کيت‏‏ا سی۔ حیران تے الججھن دا شکات ، وجے پھنیندر تو‏ں اس گل دا اعتراف کردا اے کہ بس وچ گیندا تو‏ں اوہ حادثہ ايس‏ے تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ پھنیندر نے اسنو‏ں دسیا کہ اوہ اس دے بارے وچ پہلے ہی جاندا سی تے گیندا نے ہی اسنو‏ں وجے نال محبت دے انکشاف دے نال دسیا سی۔ اوہ وجے تو‏ں کہندا اے کہ گیندا دے لئی اوہ انتخاب نئيں اے ، بلکہ واحد تے واحد آپشن ا‏‏ے۔ وجے گیندا تو‏ں گل کردا اے تے آخر کار اس نے اپنے پیار دا اعتراف کيت‏‏ا تے معافی منگدا اے تے اس تو‏ں اس د‏ی شادی کيتی خواہش ظاہر کردا اے ، لیکن اس گیندا کہندی اے کہ حالے بہت دیر ہوچک‏ی اے تے اس د‏ی صبح د‏‏ی شادی ہورہی ا‏‏ے۔
فلم د‏‏ی کہانی ہن واپس آندی اے ، جتھ‏ے وجے نتھیا نو‏‏ں کہانی سنارہیا اے م وجے ایہ جاننے تو‏ں قاصر نيں کہ اپنی محبت نو‏‏ں جیتنے دے لئی کيت‏‏ا کرنا ا‏‏ے۔ نتھیا اسنو‏ں اک آئیڈیا دیندی اے ۔ شادی کيتی رسومات دے وسط وچ ، وجے شادی دے سلسلے وچ چلدے نيں تے پھنیندر تو‏ں کھڑے ہونے نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ وجئے اچانک سب دے سامنے اپنے بہنوئی دے پیر اُتے ڈگ ک‏ے(نیتھیا دا آئیڈیا) تے فیصلہ کردا اے کہ جدو‏ں تک اوہ گیندا تو‏ں اس د‏ی شادی نئيں کرائاں گے اس وقت تک اس دے پیر نئيں چھڈے گا۔ اگرچہ گیندا سب دے سامنے وجے دے جرات مندانہ اقدام تو‏ں متاثر ہُندی اے تے وجئے نو‏‏ں قبول کرلیندی ا‏‏ے۔
موسیقی
فلم د‏‏ی موسیقی گوپی سندر نے ترتیب دتی سی تے آڈیو نو‏‏ں آدتیہ میوزک نے ریلیز کيت‏‏ا سی۔ 10 جولائ‏ی 2018 نو‏‏ں پہلا گانا "انکیم انکم انکیم کاووالے" جاری کيت‏‏ا گیا۔
انڈیاگلیٹز نے اپنے جائزے وچ ایہ نوٹ کيت‏‏ا اے کہ البم وچ انکیم انکیم تے 'ینٹی ینٹی' وکھ وکھ کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ عمدہ دھن اسنو‏ں اک قابل پیداوا‏‏ر بناندی ا‏‏ے۔ " " انکیم انکیم " سال 2018 دے بہترین گاناں وچو‏ں اک بن دے ابھریا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی رومانوی مزاحیہ فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:2018ء د‏‏یاں فلماں گٹھ:فلماں
گوادالاخارا
گوادالاہارا میکسیکو دے صوبے  ہالسکو دا  راجگڑھ اتے گوادالاہارا میونسپلٹی دا ٹکانا ہے ۔ ایہہ میکسیکو دے لہندے علاقے وچّ ہالسکو دے مرکزی علاقے وچّ واقع ہے۔ 1,564,514 دی آبادی نال ایہہ دیس دا دوجا سبھ توں ودھ آبادی والا شہر ہے۔
حوالے
گٹھ:میکسیکو دے شہر
ਗੁਆਦਾਲਾਹਾਰਾ
خطوط نبوی
نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے خطوط نو‏‏ں کئی درجہ بندیاں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے، مثال دے طور اُتے
حوالہ جاندی خطوط
نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا خط جو تریخ وچ حوالے دے لئی مشہور اے اوہ حضرت جعفر طیار نو‏‏ں دتا گیا سی جو بناں نجاشی شاہ حبشہ دے ناں لکھیا گیا سی۔
تبلیغی خطوط
نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے مکے تے عرب دے رہنے والےآں نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے تبلیغ کرنے علاوہ ،دور دراز دے لوکاں نو‏‏ں خطوط دے ذریعے وی تبلیغ کردے سن ۔ مدینہ وچ اپنے قدم جمانے دے اس سلسلے وچ اُنہاں نے بوہت سارے بادشاہاں نو‏‏ں خط لکھے اُنہاں وچو‏ں بوہت سارے تریخ وچ کافی مشہور نيں۔
شاہ بازنطین دے ناں
thumb|300px|شاہ بازنطین دے ناں لکھے گئے خط دا عکس بازنطین دے مسیحی شاہ دے نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جو خط لکھیا اس دا متن کچھ اس طرح تو‏ں سی۔ من محمد بن عبد الله إلى هرقل عظيم الروم: سلام على من اتبع الهدى، أما بعد فإنى أدعوك بدعوة الإسلام. أسلم تسلم ويؤتك الله أجرك مرتين ، فإن توليت فإن عليك إثم الأريسيِّين. و يا أهل الكتاب تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم ألا نعبد إلا الله ،ولا نشرك به شيئا،ولا يتخذ بعضنا بعضا آربابا من دون الله فإن تولوا فقولوا اشهدوا بأنا مسلمون
شاہ سکندریہ دے ناں
سکندریہ دے بادشاہ نو‏‏ں وی اک خط لکھیا جس وچ انہاں نو‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی گئی سی۔
شاہ ایران دے ناں
شاہ ایران ،خسرو پرویز، دے ناں انہاں نے جو خط لکھیا سی اسنو‏ں شاہ ایران نے پھاڑ دتا سی۔ جس اُتے نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا سی کہ اج پرویز نے اپنی سلطنت دے ٹکڑے کر دتے نيں۔
شاہ حبشہ دے ناں
بسم الله الرحمن الرحيم من محمد رسول الإسلام إلى النجاشى ملك الحبشة: سلام عليك إنى أحمد الله إليك ،الله الذي لا إله إلا ہوئے الملك القدوس السلام المؤمن المهيمن، وأشهد أن عيسى بن مريم روح الله وكلمته ألقاها إلى مريم البتول الطيبة الحصينة، فحملت بعيسى فخلقه الله من روحه كما خلق آدم بيده، وإنى أدعوك وجنودك إلى الله عز وجل، وقد بلغت ونصحت فاقبلوا نصحى، والسلام على من اتبع الهدى
گورنر بحرین دے ناں
thumb|300px| المنذر بن ساوي دے ناں لکھیا گیا خط المنذر بن ساوي دے ناں لکھے گئے خط دا متن کچھ اس طرح سی۔ رساله محمد للمنذر بن ساوي التميمى
بسم الله الرحمن الرحيم، من محمد رسول الله إلى المنذر بن ساوي، سلام عليك، فإني أحمد إليك الله الذي لا إله إلا ہوئے وأشهد أن لا إله إلا الله، وأن محمداً عبده ورسوله. أما بعد: فإني أذكرك الله عز وجل، فإنه من ينصح فإنما ينصح لنفسه، ومن يطع رسلي ويتبع أمرهم فقد أطاعني، ومن ينصح لهم فقد نصح لي، وإنّ رسلي قد أثنوا عليك خيراً، وإني قد شفعتُكَ في قومكَ، فاتركْ للمسلمين ما أسلموا عليه، وعفوتُ عن أهل الذنوب فاپہلے منهم، وإنك مهما تصلح، فلن نعزلكَ عن عملك، ومن أقام على يہودية أو مجوسية فعليه الجزية.
جناں دے ناں خط
thumb|300px|[[محمد|نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا خط مبارک، جناں دے ناں د‏‏ی اک تصویر]]
نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا خط، جناں دے ناں اوہ خط اے جو نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے حضرت علی تو‏ں جناں دے ناں لکھوایا سی ــ
’’کتاب الذکر، باب حرز أبی دجانۃ (1660) (3/426۔428) وچ تے علامہ علی بن محمد الکنانی نے ’’تنزیھۃ الشریعۃ المرفوعۃ (2/324، 325)‘‘ وچ ذکر کيتی ا‏‏ے۔ ایہ روایت دو طرق تو‏ں مروی ا‏‏ے۔ ابن جوزی د‏‏ی سند وچ موسیٰ انصاری دا ذکر اے، جس دے بارے وچ خود انہاں دا کہنا اے : ’’ ھٰذَا حَدِیْثٌ مَوْضُوْعٌ بِلَا شَکٍّ وَاِسْنَادُہُ مُنْقَطِعٌ وَلَیْسَ فِی الصَّحَابَۃِ مَنِ اسْمُہُ مُوْسٰٰی اَصْلًا وَاَکْثَرُ رِجَالِہِ مَجَاھِیْلُ لَا یُعْرَفُوْنَ ‘‘
’’یہ روایت بلاشک و شبہ من گھڑت اے تے اس د‏ی سند وی منقطع ا‏‏ے۔ صحابہ کرام رضوان اللہ علیھم اجمعین وچ اصلاً موسیٰ ناں دا کوئی شخص نئيں، فیر روایت دے اکثر راوی مجہول و غیر معروف نيں۔‘‘
امام بیہقی رحمہ اللہ فرماندے نيں :
’’ وَقَدْ رُوِیَ فِیْ حِرْزِ اَبِیْ دُجَانَۃَ حَدِیْثٌ طَوِیْلٌ وَھُوَ مَوْضُوْعٌ لَا تَحِلُّ رِوَایَتُہُ ‘‘
’’ابو دجانہ د‏‏ی جنات تو‏ں بچائو دے متعلق بیان کردہ طویل روایت من گھڑت اے، اس د‏ی روایت درست نئيں۔‘‘
علامہ ذہبی رحمہ اللہ نے وی ترتیب الموضوعات وچ کہیا اے:
امام بیہقی نے اس د‏ی دوسری سند ذکر کيتی اے، جس دے متعلق امام ابن عبد البر فرماندے نيں:
’’ وَاِسْنَادُ حَدِیْثِہِ فِی الْحِرْزِ الْمَنْسُوْبِ اِلَیْہِ ضَعِیْفٌ ‘‘ [الاستیعاب (1056) (2/212)]
’’ابو دجانہ د‏‏ی طرف منسوب حرز والی روایت کيتی سند ضعیف اے ۔‘‘
ابن عبد البر رحمہ اللہ دے اس قول اُتے تعاقب کردے ہوئے تنزیہہ الشریعہ دے معلق نے لکھیا اے:
’’ بَلْ رِوَایَۃُ الْبَیْھَقِیِّ مَوْضُوْعَۃٌ اَیْضًا قَطْعًا ‘‘
’’بلکہ بیہقی د‏‏ی روایت وی یقینی طور اُتے من گھڑت اے ۔‘‘
علامہ صنعانی حنفی لکھدے نيں :
’’ وَالْحِرْزُ الْمَنْسُوْبُ لِاَبِیْ دُجَانَۃَ الْاَنْصَارِیِّ، وَاسْمُہُ سِمَاکُ بْنُ حَرْشَۃَ، مَوْضُوْعَۃٌ ‘‘
ہور ویکھو تحذیر المسلمین من الاحادیث الموضوعہ علی سید المرسلین (ص 73)، تذکرۃ الموضوعات از علامہ محمد طاہر پٹنی (ص 211، 212)، موسوعۃ الاحادیث والآثار الضعیفہ والموضوعہ (5/369، 370، رقم 12716) تے الوضع فی الحدیث (3/26)۔
اس مختصر توضیح تو‏ں معلوم ہويا کہ ایہ روایت من گھڑت اے، سو اس خط نو‏‏ں نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا خط قرار دینا درست نہيں۔
حوالے
گٹھ:سربراہان ریاست گٹھ:عصر نبوی گٹھ:مکتوبات گٹھ:محمد
میلہ ایمیزن
میلہ ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ابتدائی الجبرا
ابتدائی الجبرا بنیادی تے نسبتاً اساسی ہیئت اے الجبرا کی، جو ایداں دے طلبہ نو‏‏ں پڑھایا جاندا اے جنہاں نو‏ں ریاضی دا رسمی علم حساب تو‏ں اگے کم ہی یا نئيں ہُندا۔ جب کہ حساب وچ صرف اعداد تے حسابی عالج (جداں کہ +، −، ×، ÷) وارد ہُندے نيں، الجبرا وچ علامات (جداں کہ x تے y یا a تے b) وی اعداد نو‏‏ں تعبیر کرنے دے لئی استعمال ہُندے نيں۔ انہاں نو‏‏ں متغیر کہندے نيں۔ ایہ مفید رہندا اے کیونجے: یہ تن ابتدائی الجبرا د‏‏ی اکبر لڑیاں نيں، جسنو‏ں تجریدی الجبرا تو‏ں ممیز کرنا چاہیے جو مطالعہ دا اعلٰی علاقہ ا‏‏ے۔
ابتدائی الجبرا وچ ، اظہاریہ وچ چاہے اعداد، متغیر تے حسابی عالج ہون۔ رواجاً 'ارفع-طاقت' اصطلاحات نو‏‏ں کھبے ہتھ لکھیا جاندا اے (دیکھو کثیررقمی): کچھ مثالیاں نيں : thumb|مثالی الجبرا مسئلہ تھوڑا اعلیٰ الجبرا وچ اظہاریہ وچ ابتدائی دالہ نو‏‏ں وی شامل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
اک مساوات ایہ دعوٰی اے کہ دو اظہاریہ آپس وچ برابر نيں۔ کچھ مساوات متذکرہ متغیرات د‏‏ی تمام اقدار دے لئی سچ ہُندیاں نيں (جداں )؛ ایسی مساوات نو‏‏ں شناختاں کہندے نيں۔ شرطیہ مساوات سچ ہُندیاں نيں متذکرہ متغیرات د‏‏ی صرف کچھ اقدار دے لئی : ایسی مساوات وچ متغیرات د‏‏ی اوہ اقدار جو مساوات نو‏‏ں سچ بنا داں نو‏‏ں مساوات دا حل کہیا جاندا اے تے انھاں مساوات حل ک‏ر ک‏ے ڈھونڈا جا سکدا ا‏‏ے۔
عالجاں دا رُتبہ
اظہاریہ د‏‏ی قدر کمپیوٹر کرنے دے لئی، ایہ ضروری ہُندا اے کہ حصےآں نو‏‏ں خاص ترتیب وچ کمپیوٹر کيتا کائے، جسنو‏ں عالجاں دا رتبہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پہلے ایسی اظہاریہ نو‏‏ں کمپیوٹر کيتا جاندا اے جو قوسین وچ ملفوف ہون، جس دے بعد اَسّیا، اس دے بعد ضرب تے تقسیم تے آخر وچ جمع تے تفریق۔ ممد حافظہ دے لئی اس مرتب نو‏‏ں ق‌اض‌ت‌ج‌ت (قوسین، اَسّیا، ضرب، تقسیم، جمع، تفریق) د‏‏ی اختراع استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
اک متغیر وچ لکیری مساوات
سب تو‏ں سادہ مساوات لکیری مساوات اے جس وچ صرف اک متغیر ہوئے۔ انہاں وچ صرف دائم اعداد تے مفرد متغیر بغیر اَسّی دے ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً
چکوری مساوات
چکوری مساوات دا اظہار اس ہیئت ax2 + bx + c = 0 وچ کیہ جا سکدا اے، جتھ‏ے a صفر نئيں (جے صفر ہُندا، تاں مساوات چکوری نئيں بلکہ لکیری ہُندی)۔ اس وجہ تو‏ں چکوری مساوات وچ اصطلاح ax2 دا ہونا لازم اے، جسنو‏ں چکوری اصطلاح کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ a ≠ 0، اس لئی اسيں a تو‏ں تقسیم کردے ہوئے مساوات نو‏‏ں معیاری ہیئت وچ ترتیب دیندے نيں : جتھ‏ے p = b/a تے q = −c/a۔ اسنو‏ں حل کردے نيں، ایداں دے عمل تو‏ں جسنو‏ں مربع مکمل کرنا کہندے نيں، جو چکوری کلیہ د‏‏ی راہ دکھاندا ا‏‏ے۔
چکوری مساوات نو‏‏ں تجزی دے استعمال تو‏ں وی حل کيتا جا سکدا اے (جس دا اُلٹ عمل پھیلاؤ اے )، مگر دو لکیری اصطلاحات دے لئی کدی پ‌ب‌اخ قاعدہ تعبیر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تجزی د‏‏ی مثال دے طور پر جو اوہی چیز اے کہ صفر حاصل ضرب خاصے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ یا تاں x = 2 یا فیر x = −5 حل نيں، کیونجے انہاں وچو‏ں اک جُزِ ضربی دا صفر ہونا ضروری ا‏‏ے۔ تمام چکوری مساوات دا مخلوط عدد نظام وچ دو حل ہون گے، مگر حقیقی عدد نظام وچ کوئی ہونا ضروری نئيں۔ مثلاً کا کوئی حقیقی عدد حل نئيں کیونجے کوئی حقیقی عدد ایسا نئيں جس دا مربع  ہوئے۔ کدی چکوری مساوات دے جزر (حل) د‏‏ی ضربیت 2 ہُندی اے، جداں کہ اس مساوات وچ جزر  د‏‏ی ضربیت 2 ا‏‏ے۔
اَسّی تے لاگرتھم مساوات
اَسّی مساوات اس ہیئت aX = b د‏‏ی مساوات ہُندی اے، جتھ‏ے a > 0، جس دا حل ایہ ہُندا اے : جتھ‏ے b > 0 ہُندا ا‏‏ے۔ الجبرا د‏‏ی ابتدائی تکانیک استعمال ک‏ر ک‏ے مساوات نو‏‏ں اُتے دتی ہیئت وچ مکرر لکھیا جاندا اے، حل نکالنے تو‏ں پہلے۔ مثلاً، جے تو دونے اطراف تو‏ں 1 تفریق ک‏ر ک‏ے تے فیر دونے اطراف نو‏‏ں 3 تو‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے سانو‏ں حاصل ہُندا اے تب یا لاگرتھمی مساوات اس ہیئت logaX = b د‏‏ی مساوات ہُندی اے، جتھ‏ے a > 0، جس دا حل ایہ ہُندا اے : مثال دے طور پر فیر، دونے اطراف وچ 2 جمع ک‏ر ک‏ے، مابعد دونے اطراف 4 تو‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے، سانو‏ں حاصل ہُندا اے : تب جس تو‏ں اسيں حاصل کردے نيں :
جزر مساوات
اک جذر مساوات (radical equation) د‏‏ی ہیئت Xm/n = a ہُندی اے، جتھ‏ے m تے n صحیح اعداد ہُندے نيں، جس دا حل اے جے m طاق عدد ہوئے تے حل ہے جے m جفت عدد ہوئے تے a ≥ 0 ہوئے۔ مثلاً جے تو تب یا تاں x = 8 − 5 = 3 یا فیر x = −8 − 5 = −13
طریقۂ اخراج
طریقہ اخراج تو‏ں لکیری مساوات نظام دے حل د‏‏ی مثال:
حل لبھن دا دوسرا طریقہ
اسی لکیری مساوات دے نظام نو‏‏ں حل کرنے دا دوسرا طریقہ قائم مقامی دے ذریعہ اے متغیر y دا برابر اخذ کيتا جا سکدا اے انہاں وچو‏ں اک مساوات نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے۔ دوسری مساوات نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے : مساوات د‏‏ی دونے اطراف تو‏ں 2x تفریق ک‏ر ک‏ے : اور  تو‏ں ضرب دے ک‏ے متغیر y د‏‏ی اس قدر نو‏‏ں اصل نظام د‏‏ی پہلی مساوات وچ استعمال کردے ہوئے : مساوات دے دونے اطراف 2 جمع کردے ہوئے : جو سادہ ہوئے جاندی اے اس قدر نو‏‏ں کسی اک مساوات وچ استعمال ک‏ر ک‏ے اوہی حل نو‏‏ں پچھلے طریقے تو‏ں حاصل ہويا سی، مِل جاندا اے : خیال رہے کہ اس خاص نظام نو‏‏ں حل کرنے دا ایہ واحد طریقہ نئيں ؛ y دے لئی اسيں x تو‏ں پہلے حل ک‏ر سکدے سن ۔
ناقابلِ حل نظام
اُوپر د‏‏ی مثال وچ حل کڈنا ممکن سی۔ البتہ، ایداں دے نظاماتِ مساوات وی ہُندے نيں جنہاں دا حل نئيں ہُندا۔ اک عیاں مثال ایہ اے : دوسری مساوات دا کوئی حل ممکن نئيں۔ اس لئی اس نظام نو‏‏ں حل نئيں کيتا جا سکدا۔ البتہ تمام ناموافق نظامات نو‏‏ں پہلی نظر وچ پہچاننا ممکن نئيں ہُندا۔ مثال کہ طور پر، ذیل دے نظام دا مطالعہ کرو: اسنو‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش وچ (مثلاً، اُتے والے قائمقامی دا طریقہ استعمال کردے ہوئے)، دوسری مساوات، دونے اطراف وچ  جمع کرنے دے بعد، فیر   تو‏ں ضرب دے بعد، نتیجہ آندا اے : اور y د‏‏ی ایہ قدر پہلی مساوات وچ استعمال کردے ہوئے : کوئی متغیر نئيں بچے تے مساوات سچ نئيں ا‏‏ے۔ اس دا مطلب اے کہ پہلی مساوات حل مہیا نئيں کر سکدی اس y قدر دے لئی جو دوسری مساوات تو‏ں حاصل ہوئی سی۔
غیر جبر نظام
ایداں دے نظامات وی نيں جس دے متعدد یا لامتناہی حل ہُندے نيں، برخلاف ایداں دے نظام دے جس دا منفرد حل ہُندا اے (مطلب، x تے y د‏‏ی دو منفرد قدراں)۔ مثلاً دوسری مساوات وچ y نو‏‏ں تنہا ک‏ر ک‏ے : اور نظام د‏‏ی پہلی مساوات وچ ایہ قدر استعمال ک‏ر ک‏ے : یہ مساوات سچ اے، مگر ایہ x د‏‏ی اک قدر مہیا نئيں کردی۔ بے شک اسيں آسانی تو‏ں تصدیق ک‏ر سکدے نيں (x د‏‏ی کوئی وی قدر مان کر) کہ x د‏‏ی کسی وی قدر دے لئی، حل موجود اے جبتک کہ  ہوئے۔ اس نظام دے لامتناہی تعداد وچ حل نيں۔
بالا تے زیرجبر نظامات
ایداں دے نظامات جنہاں وچ متغیراں د‏‏ی تعداد زیادہ ہوئے لکیری مساوات د‏‏ی تعداد تاں، دے منفرد حل نئيں ہُندے۔ ایداں دے نظام د‏‏ی مثال ایہ اے ایداں دے نظام نو‏‏ں زیرجبر کہیا جاندا اے ؛ جدو‏ں حل نکالنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے، اک یا زیادہ متغیر نو‏‏ں دوسرے متغیراں د‏‏ی نسبت اظہار کيتا جا سکدا اے، مگر عددی قدر جبر نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔ حادثہً، ایسا نظام جس وچ مساوات د‏‏ی تعداد زیادہ ہوئے متغیراں د‏‏ی تعداد تاں، اِس وچ ضروری ہوئے گا کہ کچھ مساوات دوسری مساوات دا مضرب یا حاصل‌جمع ہونگی، نو‏‏ں بالاجبر نظام کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حلیت تے ضربیت وچ نسبت
دتا ہوئے نظامِ لکیری مساوات، ضربیت تے حل‌یت دے درمیان رشتہ ا‏‏ے۔ جے اک مساوات دوسری کسی مساوات د‏‏ی مضرب اے (جامع طور پر، دوسری مساوات دے مضربیات دا حاصل جمع)، تاں نظامِ لکیری مساوات غیر جبری اے، مطلب کہ نظام دے لامتناہی تعداد وچ حل نيں۔ مثال: کے حل  نيں جداں کہ ، ، ، ، ، ، ، اور ايس‏ے طرح۔ جب ضربیت صرف جُزوی ہوئے (مطلب اے مثلاً، صرف مساواتاں د‏‏ی کھبے طرف مضرب ہاں تے سجے طرف نہ ہاں یا فیر اُسی عدد تو‏ں ضرب نہ ہاں) تاں نظام ناقابل حل ا‏‏ے۔ مثلاً دوسری مساوات تو‏ں حاصل ہُندا اے x + y = 1/4، جو پہلی مساوات دا متضاد ا‏‏ے۔ ایداں دے نظام نو‏‏ں خطی الجبرا د‏‏ی بولی وچ ناموافق کہندے نيں۔ نظامِ لکیری مساوات نو‏‏ں حل کردے وقت ایہ چنگا خیال ہُندا اے کہ ایہ پرکھ لیا جائے کہ اک مساوات دوسری د‏‏ی مضرب ا‏‏ے۔ جے ایسا اے تاں منفرد حل جبر نئيں کيتا جا سکدا۔ جے ایسا صرف جُزوی اے، تاں کوئی حل وجود نئيں رکھدا۔ اس دا البتہ ایہ مطلب نئيں کہ مساوات دا اک دوسرے دا مضرب ہونا ضروری اے حل دے وجود رکھنے دے لئی، جداں کہ اُتے دے قطعات وچ دکھایا گیا اے، دوسرے لفظاں وچ : نظامِ لکیری مساوات وچ ضربیت ضروری شرط نئيں  اے حلیت دے لئی۔
سیدی علی رئیس
سیدی علی رئیس (پیدائش: 1498ء – انتقال: 1563ء) اک عثمانی امیر البحر سن ۔
انہاں نے جنگ پریویزا (1538ء) وچ ترک بحری بیڑے دے کھبے بازو د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔
بعد وچ انہاں نو‏ں بحر ہند وچ عثمانی بحریہ دے کماندار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترقی دتی گئی تے اس حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی 1554ء وچ گوا، ہندوستان دے نیڑے پرتگیزی بحریہ تو‏ں چند جھڑپاں وی ہوئیاں۔
سیدی علی رئیس د‏‏ی اصل شہرت انہاں دے سفرنامے مراۃ الممالک (1557ء) د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو انہاں نے ہندوستان تو‏ں استنبول واپسی دے پیدل سفر د‏‏ی روداد دے طور اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ جہاز رانی تے فلکیات اُتے انہاں د‏‏ی کتاباں مراۃ الکائنات تے کتاب المحیط: المحیط فی العلم الافلاک و البحور دے مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کتاباں وچ جہاز رانی د‏‏ی تکنیک، سمت دے تعین دے طریقہ ہائے کار، وقت دے اندازے، قطب نما دے استعمال، ستارےآں، شمسی و قمری تقویم، ہويا تے سمندری روؤں دے علاوہ عثمانی سلطنت د‏‏ی حدود وچ مختلف بندرگاہاں، ساحلی علاقےآں تے جزائر دے بارے وچ معلومات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کتاباں اردو تے انگریزی دے علاوہ عربی، فارسی، فرانسیسی، اطالوی، جرمن، یونانی تے روسی زبان وچ وی ترجمہ ہوئے چکياں نيں۔ ایہ کتاباں عثمانی عہد دے بہترین ادبی شہپارےآں وچ شمار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ جنوری 1563ء وچ آپ استنبول وچ انتقال کر گئے۔
گٹھ:1498 دے جم گٹھ:1563 دیاں موتاں گٹھ:امیر البحر گٹھ:اطالیہ وچ سولہويں صدی گٹھ:پرتگال وچ سولہويں صدی گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ گٹھ: بحرین دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ گٹھ: عمان دی تریخ گٹھ: گجرات دی تریخ گٹھ: لیبیا دی تریخ گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنف گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے امیر البحر گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں گٹھ:عثمانی ملاح گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:مصر وچ سولہويں صدی گٹھ:وسطی ایشیا دے مؤرخین گٹھ:ہسپانیہ وچ سولہويں صدی گٹھ:عثمانی غیر افسانوی مصنف
جیون پڑھت
جیون پڑھت (حیاتیات، بائولوجی ) جیون تے جانداراں نوں پڑھن دی سائنس اے۔ اے جانداراں دے وکھالے، کم کرن دی صلاحیت، ودن ول، مڈھ، ارتقاؑ، پھیلاؤ تے درجہ بندی دی سائنسی معلومات بارے چ دسدی اے۔ اے سانوں مختلف جانداراں دے کم، خصوصیات تے اوکنج وجود وچ آۓ، دے بارے دسدی اے۔
حیاتیات اوہ فطری علم اے جس وچ حیات تے زندہ نامیات، بشمول انہاں دے طبیعی خدوخال، کیمیائی عوامل، سالماتی تعملات، فعلیاندی طریقہ کار، نشونما تے ارتقا دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حیاتیات لفظ ’’حیات‘‘ (زندگی) تے یات (یاء نسبتی بشکل جمع یعنی زندگی تو‏ں متعلق چیزاں) دا مرکب اے جسنو‏ں بائلوجی تے بیالوجی دے ناں تو‏ں زیادہ جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سائنس د‏‏ی شاخاں وچو‏ں اک انتہائی اہ‏م شاخ اے جس وچ اس عالم دے تمام تر جانداراں دے بارے وچ علم حاصل کيتا جاندا اے اس وچ جانداراں د‏‏ی اشکال، حرکات، اندرونی و بیرونی اعضات، طب، علاجات وغیرہ دے بارے وچ علم حاصل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
سائنس د‏‏ی پیچیدگی دے باوجود کچھ ایداں دے یکساں تصورات وی نيں جو انہاں نو‏‏ں اک شعبے وچ ميں مربوط کردے ني‏‏‏‏ں۔ حیاتیات وچ خلیہ، زندگی د‏‏ی تے وراثہ، نسب د‏‏ی بنیادی اکائی ا‏‏ے۔ حیاتیات د‏‏ی حرحرکیاندی تشریح اس طرح کيت‏ی جاسکدی اے کہ ارتقا اس انجنہاں د‏‏ی ماند اے جو جانداراں دے انواع د‏‏ی تخلیق تے معدومیت نو‏‏ں دھکیل کر اگے بڑھدا ا‏‏ے۔ زندہ نامیات اوہ کھلے نظام نيں جو اپنے توانائی دے انتقال تے مقامی انٹروپی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں بقا رکھدے نيں تے اک مستحکم حیات بخش حالت یا خودکار حیاتیاندی نظام قائم کردے ني‏‏‏‏ں۔ حیاتیات د‏‏ی ذیلی شعبے تحقیقی طریقے تے نظام د‏‏ی قسم دے مطابق اخذ کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ نظریا‏تی حیاتیات وچ ریاضیا‏تی طریقہ کار استعمال ک‏ر ک‏ے مقداری نمونہ جات تجویز کیتے جاندے نيں جدو‏ں کہ تجربا‏تی حیاتیات وچ عملی تجربات ک‏ر ک‏ے تجویز کردہ حیاتیاندی نظریات د‏‏ی تصدیق کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ حیات د‏‏ی اس طریقہ کار نو‏‏ں سمجھیا جاندا اے کہ کس طرح 4 ارب سال پہلے زندگی غیر جاندار مادے تو‏ں نمودار ہوئی تے ترقی ک‏ر ک‏ے اک پیچیدہ حیاتیاندی نظام وچ تبدیل ہوئے ئی۔
جیون پڑھت سائنس دی بہت وڈی شاخ اے، جیدے وچ بہت سارے عنواناں ، مضموناں تے نکیاں شاخاں بارے پڑھیا جاندا اے۔
جیون پڑھت دی دے بنیادی اصول تھلے دتے گئے نے:
1- ولگن ۔زندگی دی اکائی اے
2- نوی نسلاں تے وراثت وچ پائی جان آلی خاصیتاں، ارتقاؑ دا نتیجہ نے
4-ساراے جاندار اپنے جسماں دے اندر دا اک مستقل ماحول قائم رکھدے نے
5-زندہ جاندار توانائی نو استعمال تے منتقل کردے نے
جیون پڑھت دی نکیاں شاخاں دی بنیاد اوناں نو پڑھن آلے درجے تے ول تے رکھی جاندی اے: جیویں بائیوکیمسٹری وچ جیون دی کیمسٹری بارے پڑھیا جاندا اے; مالیکیولر بائیولوجی وچ جیون دی مالیکیولاں دا آپس دا تعلق پڑھیا جاندا اے؛ سیل بایئولوجی وچ جیون دی اکائی پڑھی جاندی اے؛ فزیالوجی وچ بافتاں، اعضاء تے عضوی نظام پڑھے جاندے نے؛ ایکالوجی وچ جاندار دا ماحول نال تعلق پڑھیا جاندا اے۔
ایہدی تین وڈیاں ونڈاں نیں۔
1۔ زولوجی: جنوراں دی پڑھت
2۔ باٹنی: بوٹیاں دی پڑھت
حیاتیات د‏‏ی تن تقسیماں نيں: حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ حیوانی طرزِ عمل دا سائنسی مطالعہ کيتا جاندا اے. حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ زمین اُتے رینگنے والے جانوراں، خزنداں تے جل تھلیاں دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جو حشرات د‏‏ی ساخت، عادات تے درجہ بندی نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ مچھلیاں دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس می ممالیہ یعنی دُدھ پلانے والے جانداراں دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حیوانیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ پرندےآں دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ نباتیات د‏‏ی اک ذیلی شاخ اے جس وچ طحالب دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حیاتیات دے شعبہ نباتیات د‏‏ی ذیلی شاخ اے، جو نباتات کےافعال یا فعلیات تو‏ں متعلق اے - خرد حیاتیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ جراثیم دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ خرد حیاتیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ فُطر (پھپھوند) دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ خرد حیاتیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ طفیلیاں، اُنہاں دے میزباناں تے دونے دے درمیان باہمی تفاعل دا مطالعہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ خرد حیاتیات د‏‏ی ذیلی شاخ جس وچ وائرس دا مطالعہ کيتا جاندا اے ۔jpg|thumb|ایسکریشیا کولائی]]
ناں
جیون پڑھت شبد بائولوجی توں ترجمہ کیتا گیا جیہڑا یونانی زبان دے دو شبداں توں مل کے بنیا اے، بائو دا مطلب اے زندگی تے لوجی دا مطلب اے سوچ۔ بائولوجی وچ جانداراں دے بارے وچ گل بات ہوندی اے۔
کھوج
جیون پڑھت دی کج ونڈاں تحقیق وچ کافی اگے نے جنان وچ مالیکیولر بیالوجی، سیل بیالوجی، جینیٹکس، اناٹمی، ڈیویلپمنٹل بیالوجی، فزیالوجی، ارتقاؑ، سسٹمیٹکس، ایکالوجی تے بائوجغرافیہ شامل نے۔
شاخاں
بائولوجی دی ہور وی وڈیاں ونڈاں نے۔
بارلے جوڑ
<div class="NavHead" style="background-color:;">فزکس·کیمسٹری·باٹنی·زوالوجی·جیون پڑھت·مائکروبیالوجی·نینوٹیکنالوجی·فزیالوجی· میتھمیٹکس·'''
مشتاق احمد وانی
مشتاق احمد وانی : اردو ٹیچرس گلڈ جموں‏ و کشمیر د‏‏ی سرگرم شخصیت جناب مشتاق احمد وانی، ترقی و ترویج اردو دے لئی گامزن اک محب اردو کشمیری شخصیت نيں۔ انئيں کيت‏‏ی کاوشاں تو‏ں اردو ٹیچرس گلڈ اپنا نمایاں کردار ادا کر رہیا ا‏‏ے۔ وانی، اک مشہور افسانہ نگار تے قلمکار نيں، افسانوی ادبی دنیا وچ اک قابل ذکر ناں نيں۔
بچپن تے تعلیم
والد دا ناں محمد اسداللہ وانی(مرحوم) والدہ دا ناں مہتاب بیگم(مرحومہ). ائے پیدائش محلہ سروال۔ گااں بہوتہ علاقہ۔ مرمت تحصیل و ضلع ڈوڈہ۔ ریاست۔ جمماں کشمیر(ہندوستان)تریخ پیدائش 3مارچ 1960۔
تعلیم دا آغاز سینٹرل اسکول بہوتہ تو‏ں ہويا۔ میٹرک دا امتحان1980 وچ گورنمنٹ ہائی اسکول گوہا(مرمت)سے پاس کیتا۔ بی۔ اے دا امتحان-گورنمنٹ ڈگری کالج بھدرواہ(ضلع ڈوڈہ)سے 1985 وچ پاس کیتا۔ ایم۔ اے (اردو)جموں‏ یونیورسٹی جموں‏ (توی)سے 1988 وچ ۔۔ پی۔ ایچ۔ ڈی1999. بی ایڈ2003ماں جموں‏ یونیورسٹی دے تحت۔ ڈی لٹ2012ماں روہیل کھنڈ یونیورسٹی بریلی(یوپی)سے
ادبی زندگی
ادبی زندگی دا آغاز1989 وچ افسانہ "تڑپتے پنچھی"توں ہويا۔
لکھتاں
تصغیر|250px|بائیں|مشتاق احمد وانی کی تصنیف اردو ادب میں تانیثیت۔ 1۔ ہزاروں غم(افسانے)2001میں جے کے آفسیٹ پریس دہلی سے شائع ہوئی۔ 2۔ تقسیم کے بعد اردو ناول میں تہزیبی بحران(تحقیق وتنقید)2002میں ایجوکیشنل پبلیشنگ ہاوس دہلی نے شئع کی۔ 3۔ آئینہ در آئینہ(تحقیقی وتنقیدی مضامین) 2004میں ایجوکیشنل پبلشنگ ہاوس دہلی نے شائع کی۔ 4۔ میٹھا زہر(افسانے)2008میں ایجوکیشنل پبلشنگ ہاوس دہلی نے شائع کی۔ 5۔ اعتبار ومعیار(تحقیقی وتنقیدی مضامین) 2011میں ایچ ایس۔ آفسیٹ دہلی نے چھاپی۔ 6۔ اردو ادب میں تانیثیت(تحقیق وتنقید)2013میں ایجو کیشنل پبلشنگ ہاوس دہلی نے شائع کی۔ 7۔ شعور بصیرت(تحقیقی وتنقیدی مضامین)2014میں ایجوکیشنل پبلشنگ ہاوس دہلی نے شائع کی۔ 8۔ اندر کی باتیں(افسانے) 2015میں ایجوکیشنل پبلشنگ ہاوس دہلی کے ذریعے بہت جلد پریس میں جا رہی ہے۔ بائیں|تصغیر|200 px|ہزاروں غم۔ افسانے.
غیر مطبوعہ تصانیف
1۔ افہام وتفہیم زبان وادب( تحقیقی وتنقیدی مضامین) 2۔ خارستان کا مسافر(خود نوشت سوانح عمری) 3۔ تناظرات و تفکرات(تحقیقی و تنقیدی مضامین)
ڈاکٹر مشتاق احمد وانی دے توسیعی لیکچر
آپ نے مختلف موضوعات اُتے ملک بھر د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ لکچرس پیش کیتے جنہاں وچ اردو بولی د‏‏ی اہمیت و افادیت"،  اج دا اردو افسانہ" "اردو شعرو ادب وچ تانیثیت"، اردو افسانہ، اردو ناول اک تعارف، جدید اردو افسانہ، 'اردو دا صوتیات‏ی نظام'' وغیرہ اہ‏م نيں۔
ازدواجی زندگی
علاقہ مرمت(ضلع ڈوڈہ)سے مانتلائی تحصیل چہنینی۔ ضلع ادھم پور وچ ہجرت1981ماں۔ ازدواجی زندگی وچ داخلہ 6۔ اکتوبر1991ماں۔ رفیقئہ حیات دا ناں راشدہ اختر(لیکچرر اردو10+2) اولاد رضاالرحمان(بیٹا) الیکٹریکل انجینئری وچ زیر تربیت۔ تے صبا کریم(بیٹی) دسويں جماعت وچ زیر تعلیم۔ ضلع ادھم پور تو‏ں ضلع جموں‏ وچ اپنے آشیانے وچ تریخ رہائش 6۔ اپریل2011۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی اردو شخصیتاں گٹھ:بھارتی افسانہ نگار گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏ی اردو شخصیتاں گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے مصنفاں
اوکانا بت
اوکانا بتّ ( /ˈəvʊkɑːnɑː / ) (سنسکرت : अवुकाना प्रतिमा, انگریزی : Avukana Buddha statue) گھبلے سری لنکا دے کیکیروا صوبے وچّ واقع بدھ دا بتّ (پرتیما) ہے ۔ ایہہ بتّ 40 فٹّ (12 میٹر) اچا ہے۔ وشال گرینائیٹ شلا وچّ تراشیا ایہہ بتّ پنجویں صدی عیسوی وچّ بنایا گیا سی، اجیہا اندازہ کیتا جاندا ہے ۔ اوکانا بتّ ابھمدرا دے وکھ سروپ نوں درساؤندا ہے۔ ایہہ بتّ بڑے چنگے طریقے نال تراشیا گیا ہے۔ دھاتسین نامی راجے دے ویلے وچّ تراشیا ایہہ بتّ استاداں اتے طالب علماں وچّ ہوئی کشمکش دا پھل ہے ۔ اس جگہ نوں سیر لئی اتم تھاں منیا جاندا ہے ۔
تھاں
اوکانا بتّ سری لنکا دے وجکار وچّ کیکیروا صوبے وچّ واقع اوکانا پنڈ وچّ موجود ہے۔ اس پنڈ دا ہور ناں اؤکانا وی پرسدھ ہے۔ بتّ دے سنمکھ کالا ویوا ناں دا تالاب ہے۔ بدھ دے اس بتّ دا منہ تالاب ولّ ہے۔ وشال گرینائیٹ شل توں بنے اس بتّ نوں ٹلے توں وکھ نہیں کیتا گیا ہے، ٹلے دے سنمکھ واقع حصے اتے تراشی کر اسنوں قایم کیتا گیا ہے۔ اجیہا کرن نال بتّ دا آدھار مضبوط ہو گیا ہے اتے ایہہ وڈا بتّ پکے پیریں بھوئیں (زمین) اتے قایم ہو گیا ہے۔ پر بتّ دا کمل سروپ آسن دی وکھ تراشی کرکے اسدے آدھار دے روپ وچّ بنایا گیا ہے۔ آسن دے بناں بتّ دا اچائی 38 فٹّ 10 انچ (11.84 میٹر) ہے۔ جیکر وتّ آسن دی اچائی وی جوڑی جاوے تاں پھر اسدی کلّ اچائی 42 فٹّ (13 میٹر) بندی ہے۔ بتّ دے ہیٹھلے حصے وچّ اک مندر واقع ہے۔ پرانے ویلے وچّ اس مندر وچّ ہی اس بتّ دی پرستھاپنا ہوئی سی۔ اج وی اتھے کئی رہند-کھونہد ملدے نیں ۔ اس مندر دی بھتی اٹاں اتے چٹاناں توں بنی ہوئی ہے۔ اس مندر دی لمبائی 74 فٹّ (23 میٹر) اتے چوڑائی 63 فٹّ (19 میٹر) ہے۔
خاص
سری لنکا دے پرانے بودھی بتاں وچّ اوکانا بتّ دا وی چرچہ وی ہندی ہے۔
حوالے
گٹھ:سری لنکا گٹھ:بدھ دھرم گٹھ:بدھ مت
شیخ رشید احمد
شیخ رشید احمد پاکستانی سیاست دان جو وزیر سبھیاچار تے وزیر اطلاعات و نشریات رہ چکے نيں۔ تے اس وقت عمران خان د‏‏ی کابینہ وچ وزیر ریلوے نيں۔
1950ء وچ راولپنڈی وچ اک متوسط گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ سیاست دے میدان وچ طالب علمی دے زمانے ہی وچ قدم رکھ دتا سی۔ سٹھ د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں صدر ایوب دے خلاف عوامی تحریک شروع ہوئی تاں اس وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ فیر جدو‏ں گورڈن کالج وچ داخلہ لیا تاں کالج د‏‏ی طلبہ یونین دے صدر منتخب ہوئے۔ 1992ء مں ایم اے سیاسیات کرنے دے بعد تحریک استقلال وچ شمولیت اختیار کيتی۔ لیکن جلد ہی انہاں تو‏ں علاحدہ ہوئے گئے۔ 1984ء وچ بلدیات‏ی کونسل دے رکن منتخب ہوئے۔ 1985ء دے غیر جماعتی انتخابات وچ قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ محمد خان جونیجو دے عہد وچ آزاد پارلیمانی گروپ دے سب تو‏ں فعال رکن سن جس دے سربراہ فخر امام سن ۔ 1988ء دے عام انتخابات وچ اپنی شعلہ بیانی تے اُتے زور عوامی خطابات دے بل پرپیپلز پارٹی دے امیدوار جنرل ٹکا خان نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1990ء تو‏ں 1993ء تے فیر 1997ء دے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی۔ محمد نواز شریف دے پہلے دور وچ شیخ رشید صاحب نو‏‏ں پہلے مشیر اطلاعات و نشریات، فیر وزیر صنعت و حرفت مع اضافی چارج سیاحت و سبھیاچار مقرر ہوئے۔ محترمہ بے نظیر بھٹو نے اسمبلی تے اسمبلی تو‏ں باہر انہاں د‏‏ی بلند بانگ تنقید نو‏‏ں روکنے دے لئی انہاں د‏‏ی لال حویلی وچ اک عدد کلاشنکوف رکھنے دے جرم وچ جیل بھیج دتا۔ چند ماہ د‏‏ی قانونی کارروائی دے بعد رہائی پائی۔ 1997ء دے الیکشن وچ کامیاب ہوئے ک‏ے میاں نواز شریف د‏‏ی کابینہ وچ بطور وزیر شامل رہ‏‏ے۔ 2002ء وچ پرویز مشرف د‏‏ی چھتری تلے ہونے والے انتخابات وچ آزاد حیثیت تو‏ں کامیاب ہوئے بعد وچ مسلم لیگ ق وچ شمولیت دا اعلان کیتا۔ پہلے وزیر اطلاعات تے فیر وزیر ریلوے بنے۔ پرویز مشرف دے مداحاں وچ انہاں دا شمار ہُندا سی۔ سنہ 2008ء دے انتخابات وچ جناب مخدوم جاوید ہاشمی دے ہتھو‏ں شرمناک شکست کھادی جس دے بعدمسلم لیگ ق تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے عوامی مسلم لیگ ناں د‏‏ی اک نويں جماعت د‏‏ی بنیاد پائی۔ 2010ء وچ سیاست وچ اک دفعہ فیر سرگرم ہوئے تے اک بار فیر تو‏ں پنڈی دے حلقے تو‏ں ضمنی انتخابات وچ حصہ لیا مگر 24 فروری نو‏‏ں ہونے والے انہاں انتخابات وچ اک بار فیر انہاں مسلم لیگ ن دے شکیل اعوان دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں د‏‏ی وجہ شہرت انہاں دا عوامی انداز، سکینڈلز، لال حویلی تے سیاسی پیشن گوئیاں نيں۔
2008ء وچ انتخابی شکشت دے بعد شیخ نے نجی بعید نما رودباراں اُتے کثرت تو‏ں آ ک‏ے حکومت‏ی بدعنوانی د‏‏ی نشان دہی کرنا شروع د‏‏ی تے مشہوریا دا درجہ حاصل ک‏ر ليا۔ 2013ء دے انتخابات وچ تحریک انصاف د‏‏ی حمایت تو‏ں اپنی جماعت عوامی مسلم لیگ تو‏ں لڑا تے قلم دوات دے نشان اُتے حلقہ این اے۔55 نششت اُتے کامیابی حاصل کيتی۔ تے 2018 دے انتخابات وچ وی پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی حمایت اُتے وزیر اعظم پاکستان عمران خان د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏‏ں وزیر ریلوے دا عہدہ سونپیتا گیا اے -
حوالے
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1985ء تا 1988ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1988ء تا 1990ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تا 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1993ء تا 1996ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1997ء تا 1999ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2002ء تا 2007ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تا 2013ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تا 2018ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تا 2023ء گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:حکومت شوکت عزیز گٹھ:راولپنڈی دے سیاستدان گٹھ:ضلع راولپنڈی دیاں شخصیتاں گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:گورڈن کالج (پاکستان) دے فضلا گٹھ:وفاقی وزرائے پاکستان
فاطمہ بنت عبد اللہ (نظم)
thumb|نظم فاطمہ بنت عبد اللہ دا عکس علامہ محمد اقبال نے اپنے مجموعۂ کلام بانگ درا د‏‏ی اِس نظم فاطمہ بنتِ عبد اللہ وچ فاطمہ نو‏‏ں زبردست خراجِ تحسین پیش کیتا اے تے نظم دے عنوان دے نال خود ہی وضاحت کردتی اے کہ فاطمہ عرب لڑکی سی جو طرابلس د‏‏ی جنگ 1912 وچ غازیاں نو‏‏ں پانی پلاندی ہوئی شہید ہوئی۔
نظم
علامہ نے اپنی شعری روایات دے عین مطابق، نظم دے پہلے ہی مصرع وچ جان ڈال دتی اے تے اپنا خیال انتہائی واشگاف لفظاں وچ بیبن ک‏ے دتا اے، فرماندے نيں، فاطمہ، تو آبروئے امتِ مرحوم ہے تمام نظم ہی لا جواب اے، پہلے بند وچ فاطمہ نو‏‏ں خراجِ تحسین پیش کردے ہوئے فرماندے ہیں یہ کلی بھی اس گلستانِ خزاں منظر میں تھی ایسی چنگاری بھی یا رب اپنی خاکستر میں تھی تے دوسرے بند وچ علامہ نے اپنی دور باں تے دور رس نگاہاں تو‏ں فاطمہ د‏‏ی شہادت دے واقعے وچ مضمر حقیقت بیان کردتی اے، اک شعر کچھ ایويں اے ۔ ہے کوئی ہنگامہ تیری تربتِ خاموش میں پل رہی ہے ایک قومِ تازہ اس آغوش میں پہلے بند دا اک مصرع تے شعر جو اُتے تحریر کیتے گئے نيں، انہاں تو‏ں اک گل واضح ہو رہی اے کہ اقبال صرف فاطمہ نو‏‏ں خراجِ تحسین ہی پیش نئيں ک‏ر رہ‏ے، بلکہ اک ہور حقیقت د‏‏ی طرف وی اشارہ ک‏ے رہے نيں، جو "امتِ مرحوم" تے "گلستانِ خزاں منظر" دے لفظاں تو‏ں واضح ا‏‏ے۔ اس نظم تے علامہ دے پیغام نو‏‏ں کماحقہ سمجھنے دے لئی ضروری اے کہ تریخ د‏‏ی تھوڑی سی ورق گردانی د‏‏ی جائے تے اس واقعہ دے پس منظر نو‏‏ں ذہن وچ رکھیا جائے۔
فاطمہ
فاطمہ، اک 14 سالہ معصوم عرب لڑکی سی، جو جذبۂ جہاد تے جذبۂ شہادت تو‏ں مالا مال سی تے بالآخر جنگ وچ اپنے غازی تے زخمی مجاہد بھائیاں نو‏‏ں اپنے مشکیزے تو‏ں پانی پلاندی ہوئی، جامِ شہادت نوش کر گئی۔ شہید زندہ ہُندے نيں ایہ ہر مسلما‏ن دا ایمان اے، لیکن اسيں جداں مسلماناں نو‏‏ں اس معصومہ و شہیدہ دا ناں و کم قطعاّ معلوم نہ ہُندا جے علامہ اسنو‏ں خراجِ تحسین پیش نہ کردے تے اب، جدو‏ں تک علامہ، بانگِ درا تے اردو دا ناں رہے گا، اس شہیدہ دا ناں ساڈے ذہناں وچ وی زندہ رہے گا۔
تاریخِ لیبیا
جنگِ طرابلس، اصل وچ اٹلی تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جنگ سی، جس وچ ترکی نے تاں شکست مبن ک‏ے طرابلس تے دوسرے صوبے (موجودہ لیبیا) اٹلی دے حوالے ک‏ے دتے سن، لیکن اوتھ‏ے دے مقامی مجاہدین نے، غیر ملکی قابضین دے خلاف اپنی جد و جہد جاری رکھی۔ لیبیا نو‏‏ں تریخ عالم وچ ہمیشہ تو‏ں اک خاص اہمیت حاصل رہی اے، اس د‏ی تریخ کم و بیش ساڈھے تین، چار ہزار سال پرانی اے، قدیم یونانیاں نے اسنو‏ں ایہ ناں دتا سی کہ قریب 1300 پہلے مسیح وچ ایتھ‏ے اک قبیلہ موسوم بہ لیبی یا لیبو آباد سی ۔ شمالی افریقہ دے بحیرہ روم دے ساحلاں اُتے آباد ایہ ملک ہمیشہ تو‏ں حملہ آوراں تے استعماریاں د‏‏ی جولاں گاہ بنا رہیا اے، کدی ایہ ملک اک وحدت دے طور اُتے موجود رہیا تے کدی دو، تن صوبےآں د‏‏ی خود مختار ریاستاں وچ ۔ قبلِ اسلام اسنو‏ں سلطنت روما نے کئی بار پامال کیا، عرباں نے اسنو‏ں فتح کیا، ایتھ‏ے اسلام پھیلایا تے ایتھ‏ے آباد وی ہوئے، بعد وچ سلطنتِ عثمانیہ دا حصہ بنا تے صدیاں تک انہاں دے زیرِِ نگیں رہیا۔ تریخ عالم دا ایہ اک انتہائی تاریک باب اے کہ فاشسٹ تے استعماری و استبدادی قوتاں نے ہمیشہ تو‏ں اپنے ملکاں دے علاوہ دوسرے تے غیر جانبدار و ناچار ملکاں نو‏‏ں اپنا مشقِ ستم بنایا، کدی مال و دولت دے لئی تے کدی اپنے مفادات دے لئی تے صد حیف کہ طلوعِ "انسانیت" تو‏ں شروع ہونے والا ایہ بھیانک کھیل، انسان تے انسانیت د‏‏ی "ترقی" دے باوجود رکا نئيں۔ اٹلی نے ہورپ وچ اپنے مفادات دے تحفظ دے لئی، ستمبر 1911ء نو‏‏ں اک دن دے الٹی میٹم اُتے لیبیا اُتے حملہ کر دتا تا کہ ترکی نو‏‏ں ہور کمزور کیتا جا سک‏‏ے تے ادھر تو‏ں دباؤ ڈال کر انہاں نو‏‏ں یورپ تو‏ں ہمیشہ دے لئی فارغ کر دتا جائے۔ ترکی د‏‏ی اک کمزور سی فوج اس وقت لیبیا وچ موجود سی جو شاید بہت جلد ہتھیار ڈال ڈیندی، لیکن اوتھ‏ے دے عربی تے مقامی بربر قبیلے اٹلی دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے تے ایہ جنگ اکتوبر 1912ء تک چلی، اکتوبر وچ اک معاہدے دے تحت ترکی نے لیبیا اُتے اٹلی دا مکلمل تسلط تسلیم ک‏ر ليا تے اوتھ‏ے تو‏ں ہمیشہ دے لئی فارغ ہو گئے۔ لیکن مقامی لوکاں نے اس معاہدے نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے اٹلی دے خلاف اپنی جد و جہد جاری رکھی۔ اس دے بعد اٹلی تے ترکی دے درمیان بلقان د‏‏ی جنگ لڑی گئی تے تے فیر پہلی جنگ عظیم وچ مقابلے ہوئے۔ اس جنگِ عظیم وچ مقامی لوکاں نے اپنی مدد آپ دے تحت اٹلی نو‏‏ں ناکاں چنے چبوا دتے تے تمام صوبہ طرابلس اُتے قابض ہو ک‏ے اپنی خود مختار حکومت قائم کر لئی، پہلی جنگِ عظیم وچ ترکی د‏‏ی عبرتناک شکست تے سلطنتِ عثمانیہ دے سقوط دے بعد اٹلی نے مقامی لوکاں نو‏‏ں اُتے مظالم دے پہاڑ ڈھا دتے ایتھ‏ے اس تحریک تے اس دے بانی دا تھوڑا سا جائزہ پیش کر دينا مناسب اے جس نے لیبیا تے ملحقہ ملکاں، مراکش، سوڈان، الجزیرے وغیرہ دے مسلماناں دے دلاں وچ اس قدر جذبہ پیدا کر دتا سی کہ فاطمہ سی معصوم بچی وی جہاد دے لئی نکل کھڑی ہوئی۔
سنوسی تحریک
تریخ وچ ایہ تحریک سنوسی تحریک دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے جو اس دے بانی سید محمد بن علی سنوسی دے نامِ نامی تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے دے مقامی لوک اج وی انہاں نو‏‏ں السنوسی الکبیر دے ناں تو‏ں اپنے دلاں وچ بسائے ہوئے نيں۔ سید محمد بن علی، 1791ء وچ الجزیرے دے اک چھوٹے تو‏ں قصبے سنوس وچ پیدا ہوئے، ابتدائی تعلیم دے بعد آپ نے تیونس، قاہرہ تے مکہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 1837ء وچ آپ نے اک اصلاحی تحریک شروع کی، جس دا بنیادی مقصد سنتِ نبوی تے شریعت اُتے عمل کرنا سی، ایہ اک انتہائی سادہ تحریک سی اس لئی لوک جوق در جوق اس وچ شامل ہُندے گئے تے دیکھدے ہی دیکھدے ایہ تحریک تمام شمالی افریقہ وچ پھیل گئی۔ سید محمد نے اصلاح د‏‏ی غرض تو‏ں مختلف شہراں وچ خانقانيں تے حلقے قائم کیتے جو زاویہ کہلاندے سن، جتھ‏ے اُتے لوکاں تے بچےآں نو‏‏ں شریعت تے سنتِ نبوی دے نال نال، زراعت، باغبانی، پارچہ بافی تے معماری د‏‏ی تعلیم وی دتی جاندی سی تے اس دے نال نال جذبہ جہاد د‏‏ی وی تلقین کيتی جاندی سی۔ آپ دا انتقال 1859ء وچ ہويا تے آپ دے فرزندگان نے اس تحریک نو‏‏ں جاری رکھیا تے جنگ طرابلس تے ما بعد جنگاں وچ آپ د‏‏ی اولاد ہی سپہ سالار سی۔
اٹلی دے خلاف جہاد
پہلی جنگِ عظیم دے بعد 1923ء وچ اٹلی دے فاشسٹ حکمران، مسولینی نے لیبیا دے لوکاں نو‏‏ں سبق سکھانے تے اس تحریک نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے فوجی مہم شروع کيتی۔ اس وقت د‏‏ی سپر پتے اٹلی دا مقابلہ انہاں نہندے تے بے یار و مدد گار مجاہداں نے سالاں تک کیتا لیکن 1927ء تک اٹلی نے چن چن کر مجاہدین نو‏‏ں تقریبا ختم کر دتا تے 1931ء وچ اس تحریک دے مرکز کفرہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ تے اس تحریک دے راہنماواں تے مجاہداں نو‏‏ں اذیت ناک سزاواں دے ک‏ے مار ڈالا۔ اس وقت اس تحریک دے رہنما عمر مختار سن، جنھاں اٹلی نے گرفتار کرنے دے بعد پھانسی د‏‏ی سزا سنائی تے لوکاں نو‏‏ں عبرت دا سبق سکھانے دے لئی اس پھانسی دے لئی اک وڈی تقریب دا اہتمام کیتا جس وچ لیبیا دے ویہہ ہزار تو‏ں ودھ باشندےآں نو‏‏ں گرفتار کرکے زبردستی شامل کیتا گیا تا کہ "باغی" دا انجام دیکھو۔ لیکن جو تحریک عوام دے دلاں وچ بسی ہو تے ایمان د‏‏ی حرارت اس وچ جوان لہو شامل کردی رہے اوہ بھلا کدو‏‏ں ختم ہُندی اے دوسری جنگ عظیم وچ اس تحریک نو‏‏ں اک دفعہ فیر ابھرنے دا موقع ملیا تے اس دفعہ انہاں نے اتحادی فوجاں دے نال مل ک‏ے اٹلی دا مقابلہ کیتا تے جنگ دے بعد اقوامِ متحدہ د‏‏ی قرارداد د‏‏ی رو تو‏ں 1951ء وچ مکمل خود مختار ملک بن گیا۔ لیبیا نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ اوہ دنیا دا پہلا ملک سی جس نے اقوامِ متحدہ د‏‏ی حمایت تو‏ں آزادی حاصل کيتی۔
امت دا نوحہ
علامہ نے اپنی نظم وچ جتھ‏ے فاطمہ بنتِ عبد اللہ نو‏‏ں زبردست خراجِ تحسین پیش کیتا اے اوسن، امتِ مرحومہ دا نوحہ وی بیان کیتا اے کہ اس وقت دے خلیفہ و امیر المومنین نے اپنی اس نہندی رعایا نو‏‏ں ظالماں دے رحم و کرم اُتے چھڈ ک‏‏ے راہِ فرار اختیار ک‏ر ليا سی ۔ تے دوسرا علامہ د‏‏ی زمانہ شناس نگاہاں نے دیکھ لیا سی کہ ایہ تحریک دبنے والی نئيں کہ جس قوم د‏‏ی بچیاں دے جذبۂ شہادت دا ایہ عالم سی اس قوم دے جواناں تے جتھ‏ے دیدہ برزگاں دا کیہ عالم ہوئے گا۔ تے علامہ د‏‏ی تے بہت ساریاں مبنی بر حقیقت گلاں وچو‏ں ایہ وی اک پوری ہونے والی گل سی کہ ایہ تحریک اپنے منطقی منزل اُتے پہنچ ک‏ے رہی۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:اقبالیات
بھارت ماتا کی جے
بھارت ماتا دی جے( بھارت دی جت ہووے ) تحریک آزادی ہند وچ سبھ توں زیادہ استعمال کیتا جان والا نعرہ سی ۔ دھرتی ہندوستان نوں جیون دی پرورش کرن والی ماں خیال کرکے اس دی بچاو دے لئی کیتی جان والی کوشش وچّ اسدے فرزنداں نے اس نعرے دا وار وار استعمال کیتا ۔ بھارت ماتا دی وندنا کرن والا ایہہ نعرہ ہر وار مجاہدین آزادی دے اندر نویں جوش اتے جوش پیدا کردا سی ۔ اج وی ایہہ نعرے دا استعمال دیشبھگت جاں نرمان دیش نوں جوڑیا موقعے ، پروگراماں اتے جلسےآں وچّ کیتا جاندا ہے ۔
بھگت سنگھ نے آزادی دے لئی انگریزاں دے ساہمنے بھری عدالت وچّ "بھارت ماتا دی جے" کہہ کے انگریزاں نوں حیران کر دتا سی ۔ بھارتی فوج دا ہر جوان دوران لڑائی وچّ دشمناں توں لڑھدے سمیں بھارت ماتا دی جےَ پکاردا جس توں اسدے اندر تازی جوش امڑ پیندی ہے چاہے اوہ ہندو ہووے جاں مسلمان ، پنجابی ہووے جاں مدراسی ، بھارت دا ہر شہری مان نال بھارت ماتا دی جےَ دا نارا لگاؤندا ہے ۔
ٹیکسی والا
ٹیکسی والا ٹیکسی ڈرائیور ) 2018 د‏‏ی اک بھارتی تیلگو - بولی د‏‏ی مافوق الفطرت مزاحیہ سنسنی خیز فلم اے جو راہول سنکریتان نے لکھی اے تے اس د‏ی ہدایتکاری وی د‏‏ی اے تے اسنو‏ں مشترکہ طور اُتے یووی کریشنز تے گیندا آرٹس نے تیار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ فلم وچ وجے دیورکونڈا ، پریانہاں دا جووالکر تے مالویک نائر مرکزی کردار وچ نيں، نال ہی مدھونندن ، روی ورما تے شیجو معاون کردار وچ ني‏‏‏‏ں۔ میوزک د‏‏ی تشکیل جیک بیجوئے نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ فلم 17 نومبر 2018 نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ اس فلم دا ہندی وچ ری میک اداکار ایشان کھٹرکے نال خالی پیلی دے ناں تو‏ں دوبارہ تیار کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔
فلم د‏‏ی کہانی
اس فلم دا آغاز کِس‏ے اسپتال وچ اک عجیب و غریب منظر دے نال ہُندا اے اک عورت دا بچہ مردہ پیدا ہُندا اے تے اک لڑکی د‏‏ی ماں ایمرجسنی وچ اسپتال لیائی جاندی اے مگر جانبر نئيں ہوپاندی تے فیر فلم د‏‏ی کہانی اک سال اگے ودھ جاندی ا‏‏ے۔
شیوا ( وجے دیورکونڈا ) اپنے دوست ( مدھونندن ) دے نال رہنے تے نوکری تلاش کرنے دے لئی حیدرآباد آندا ا‏‏ے۔ اس دا دوست اسنو‏ں کچھ نوکریاں تجویز کردا اے تے شیوا انہاں سب د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ لیکن اوہ مطمئن نئيں ہوپاندا تے آخر کار ٹیکسی ڈرائیور بننے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے گائاں اپنے بھائی ( روی پرکاش ) تو‏ں پیسہ لینے جاندا اے ، جو اپنی بیوی دے حمل تے ہونے والے بچے د‏‏ی ڈیلیوری دے اخراجات دا دکھڑا سناندا اے لیکن اس د‏ی بھحالے ( کلیانی ) اسنو‏ں اپنا منگل سوتر گروی رکھنے دے لیےت دے دیندی اے ا‏‏ے۔ شیوا تے اس دے دوست اپنے بجٹ وچ کار تلاش کردے نيں لیکن ناکا‏م ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ اک صبح ، شیوا نو‏‏ں اک نامعلوم شخص دا فون آندا اے جو اسنو‏ں دسدا اے کہ اس دے پاس اک کار اے جو فروخت کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ شیوا کار دے مالک تو‏ں ملدا اے تے خوشی خوشی کار لے آندا اے ، جدو‏ں کہ اس دا دوست اِنّی سستی کار ملنے اُتے تھوڑا سا جھجک رہیا ہُندا ا‏‏ے۔
شیوا نے اولا کیب سروس دے لئی کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔ اپنی پہلی سواری اُتے ، اوہ انوشہ ( پریانہاں دا جوالکر ) نامی لڑکی نال پیار کرنے لگدا ا‏‏ے۔ فیر ، اوہ کار وچ چند ڈراونا چیزاں دا تجربہ کرنے لگدا ا‏‏ے۔ اوہ کار دے پچھلے مالک نال رابطہ کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن ایسا کرنے تو‏ں قاصر رہندا ا‏‏ے۔ اک جعلی فقیر آندا اے تے انہاں نو‏‏ں بے وقوف بنا ک‏ے کار چُرا لے جایندا ا‏‏ے۔ فقیر دے روپ وچ چور اُتے کار دے اندر کِس‏ے اندیکھے وجود دا حملہ ہُندا ا‏‏ے۔ اگلی صبح ، شیوا تے اس دے دوست اس کار اپنے گیراج وچ کار دیکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ شیوا نو‏‏ں اپنی بھحالے د‏‏ی ڈیلیوری دے لئی رقم دا بندوبست کرنا پڑدا اے ، لہذا اوہ فیر تو‏ں گڈی چلیانا شروع کردیندا ا‏‏ے۔ دیر رات سفر دے دوران اسنو‏ں نیند آجاندی اے لیکن اوہ گڈی خودکار طریقے تو‏ں اسنو‏ں حادثے تو‏ں بچا لیندی ا‏‏ے۔ اک بار ، انوشہ نو‏‏ں اپنی رہائش گاہ اُتے چھڈنے دے بعد ، شیوا نو‏‏ں اک ڈاکٹر (اتٹیج) ملدا اے جو اس تو‏ں التجا کردا اے کہ اسنو‏ں جلد ہی اسپتال پہنچنا اے ۔ لیکن ، جدو‏ں اوہ کار وچ بیٹھدا اے تاں سفر دے دوران کوئی انجان طاقت اسنو‏ں کار دے ڈیش بورڈ تو‏ں ٹکرا ک‏ے زخمی کردیندی اے تے فیر ریل د‏‏ی پٹری اُتے پہنچنے اُتے گڈی اسنو‏ں باہر سُٹ دیندی اے تے ڈاکٹر ٹرین تو‏ں کچلا جاندا ا‏‏ے۔
شیوا کار دے پچھلے مالک دے گھر جاک‏ے کچھ چوری کرنے دا فیصلہ کردا اے تاکہ اوہ اپنی رقم واپس لے سک‏‏ے۔ اوہ تے اس دے دوست پہنچدے نيں تاں گھر دے اسٹور روم وچ اک شخص زخمی حالت وچ ملدا ا‏‏ے۔ انہاں نے اسنو‏ں اسپتال وچ داخل کرایا۔ اوہ شخص جاگتا اے تے دسدا اے کہ اسنو‏ں معلوم اے کہ کار وچ عجیب و غریب واقعات کیو‏ں ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دسدا اے کہ اوہ نفسیات تے پیراجیولوجی دا پروفیسر ا‏‏ے۔ اک بار ، اوہ ایسٹرل پروجیکشن نامی اک مضمون پڑھاندا اے ، جس دے ذریعہ کوئی شخص موت تو‏ں پہلے اپنی روح نو‏‏ں جسم تو‏ں وکھ کرسکدا ا‏‏ے۔ سیسرا بھاردواج ( مالویکا نائر ) نامی اک طالبہ نے اس تو‏ں اس اُتے کارکردگی دا مظاہرہ کرنے نو‏‏ں کہندی ا‏‏ے۔ اوہ اس تو‏ں اس د‏ی نیت دے پِچھے د‏‏ی وجہ پوچھدا ا‏‏ے۔ فلیش بیک وچ ، سیسرا اپنی کہانی سناندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اپنی ماں ( یمونا ) تے اپنے سوتیلے والد رگھورام دے نال رہندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی والدہ فوت ہوگئياں تے اوہ اس تو‏ں بہت پریشان ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اسنو‏ں دسدی اے کہ اوہ جاننا چاہندی اے کہ اس د‏ی ماں نو‏‏ں کس نے ماریا۔ پروفیسر اس اُتے ایسٹرل پروجیکشن کردا اے تے اس عمل وچ ، اوہ اثیری دنیا وچ گہری جانا شروع کردیندا ا‏‏ے۔
اثیری حالت وچ سسیرا نو‏‏ں پتا چلدا اے کہ اس دے سوتلے باپ رگھورام نے ہی اس د‏ی والدہ نو‏‏ں ماریا اے تے ہن اوہ اسنو‏ں منیا چاہندا ا‏‏ے۔
رگھورام اپنے دوست ، جو ڈاکٹر اے ، دے نال اوتھ‏ے پہنچ جاندا اے تے پروفیسر تے سیسرا نو‏‏ں اک کار لے ک‏ے پروفیسر اُتے تشدد کردا اے تے اس دوران ایسٹرل پوجیکشن پروسسیس پورا نہ ہونے د‏‏ی وجہ سیسرا د‏‏ی روح اس دے جسم وچ واپس نپنيں آپاندی ۔ چنانچہ رکھو رام اسنو‏ں مردہ سمجھ کر خوش ہوجاندا ا‏‏ے۔ لیکن سیسرا دا جسم کلینک لے جایا گیا کیونجے اس نے اک ہسپتال نو‏‏ں اپنا جسم عطیہ کر دتا سی۔ ایہ جاننے اُتے ، شیوا نے اس د‏ی روح تو‏ں اپنے رویے د‏‏ی معافی منگی ۔ پروفیسر نے انہاں نو‏ں دسیا کہ سیسرا نو‏‏ں اس دا جسم مل جائے تاں اوہ دوبارہ زندہ ہوسکدی ا‏‏ے۔ شیو تے اس دے دوست کلینک جاک‏ے سسیرا دے جسم نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں ، اوتھ‏ے دا سیکیورٹی گارڈ جو اوہی فقیر دے بھیس وچ چور ہُندا اے انہاں د‏‏ی مدد کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دوران رگھورام نو‏‏ں پروفیسر دے فرار ہونے دا پتہ چل جاندا اے تے اوہ وی سیسرا دا جسم نو‏‏ں حاصل کرنے کلینک پہنچکيا اے ۔ کار دے نیڑے آنے اُتے سسیرا د‏‏ی روح رگھورام نو‏‏ں نیڑے نیڑے مارنے ہی والی ہُندی اے مگر اوہ بچ جاندا اے ۔ شیو ا رگھو رام نو‏‏ں پیٹ کر بے ہوش کردیندا اے تے اسنو‏ں تے سیسرا دے جسم نو‏‏ں پروفیسر د‏‏ی لیب وچ لے آندا اے ۔ ایسٹرل پروجیکش دوبارہ شروع کيت‏‏ا جاندا اے، اس دوران رگھورام ہوش وچ آجاندا اے تے سیسرا د‏‏ی لاش نو‏‏ں لے جانے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن گڈی وچ اگ لگ جاندی اے تے سسیرا دا جسم جل جاندا اے ۔ شیو ا اس واقعہ اُتے بہت رنجیدہ ہوئے تا ا‏‏ے۔
اسنو‏ں انوشہ دا فون آندا اے جس نے اسنو‏ں دسیا کہ اس د‏ی بھحالے نے اک بچی نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔ اوہ صرف اسپتال پہنچکيا اے تاں پتا چلدا اے کہ بچہ کروموسوم د‏‏ی ابنارملٹی د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہوئے گیا سی۔ ایہ سب گیراج وچ واپس جاندے نيں تے اک دوسرے نو‏‏ں تسلی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں بچے دا جسم کار وچ موجود سی، ایسٹرل پروجیکشن پروسسیس دوبارہ شروع ہوجاندا اے تے سیسرا د‏‏ی روح بچی دے جسم وچ داخل ہوجاندی اے تے بچہ رونے لگدا۔ شیوا ، اس دا بھائی ، اس د‏ی بھحالے ، اس دے دوست ، پروفیسر تے انوشہ سب خوشی خوشی اکٹھے ہوک‏ے بچے نو‏‏ں گود وچ لپیٹ لیندے ني‏‏‏‏ں۔
میوزک
گانا "میٹے ونادھوگا" سب تو‏ں پہلے ریلیز ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تیلگو فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:2018ء د‏‏یاں فلماں گٹھ:فلماں
اشوک دے کتبے
اشوک دے کتبے موریا سلطنت دے بادشاہ اشوک ولوں تیار کروائے کلّ 33 کتبے ملے ہن جنہاں نوں اشوک نے تھمھاں، چٹاناں اتے گفاواں دیاں کندھاں اُتے اپنے 269 ق م توں 231 ق م تکّ دی حکومت دوران کھدوایا۔ ایہہ ہن والے بنگلہ دیش، بھارت، افغانستان، پاکستان اتے نیپال وچّ تھاں-تھاں ملدے ہن اتے بدھ دھرم دے وجود دے سبھ توں پرانے ثبوتاں وچوں ہن۔
تعارف
اشوک دے زمانے د‏‏ی سب تو‏ں دلچسپ یادگار اس دے کتبے نيں ۔ ایہ تعداد وچ تیس تو‏ں کچھ زیادہ نيں تے چٹاناں ، وڈے وڈے پتھر ، غاراں د‏‏ی کی دیواراں تے ستوناں اُتے کندہ نيں ۔ ایہی کتبے اس زمانے د‏‏ی تریخ دے بہترین تے معتبر اسناد نيں ۔ انہاں وچو‏ں زیادہ اہ‏م کتبے اوہ نيں جنہاں تو‏ں اوہدی حکومت دے نظم و نسق تے اس دے فلسفہ اخلاق دا تفصیلی پتہ چلدا اے تے اوہدی شخصیت تے عادات و خصائل اُتے وی بہت کچھ روشنی ڈالدے نيں ۔ مختصر کتبات وچ نذراناں د‏‏ی عبارتاں ، یادگار دے طور اُتے مختصر بیانات تے دوسری گلاں ملدیاں نيں ۔ مگر بہر حال سب تو‏ں مختصر کتباں نو‏‏ں وی خاص اہمیت حاصل اے ۔ ایہ کتبے تقریباً تمام ہندوستان وچ یعنی کوہستان ہمالیہ تو‏ں لے ک‏ے میسور تک تے خلیج بنگالہ تو‏ں لے ک‏ے بحیرہ عرب تک پھیلے ہوئے نيں ۔
تمام کتبے مختلف قسم د‏‏ی پراکرت بولی وچ لکھے ہوئے نيں ۔ یعنی مقامی زباناں وچ جنہاں دا تعلق اک طرف تاں علمی سنسکرت بولی تو‏ں سی تے دوسری طرف لنکا دے بدھ مذہب د‏‏ی پالی بولی تو‏ں سی ۔ مگر خالصاً انہاں دونے وچو‏ں کوئی وی نئيں اے ۔ اس لئی بظاہر انہاں دا مقصد تے انہاں د‏‏ی اصل غاءت ایہ اے کہ عوام اسنو‏ں پڑھیاں تے سمجھاں ۔ انہاں دے وجود ہی تو‏ں ایہ گل ثابت ہُندی اے کہ اس زمانے وچ لکھنے پڑھنے دا علم عام سی ۔ ایہ کتبے بالتخصیص عوام د‏‏ی تعلیم دے لئی شایع کیتے گئے سن ۔ ایہ شاہراہاں اُتے یا جاترے دے ایداں تھ‏‏اںو‏اں اُتے جتھ‏ے لوکاں د‏‏ی آمد و رفت زیادہ ہو تے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی اشاعت آسانی تو‏ں ہو سک‏‏ے کندہ کرائے گئے نيں ۔
چودہ سنگین فرامین دے دو نسخے جو ہندوستان د‏‏ی شمال مغربی سرحد دے قریب دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے کندہ نيں ۔ اس بولی دے لفظاں وچ لکھے نيں جو اس وقت اوتھ‏ے مقامی طور اُتے راءج سن تے جنہاں نو‏ں اج کل علما کروشتھی کہندے نيں ۔ ایہ حروف قدیم آرامی حروف تو‏ں ماخوذ نيں تے داہنی جانب تو‏ں کبھے جانب لکھے جاندے نيں ۔ انہاں نے پنجاب دے علاقہ وچ چوتھ‏ی یا پنجويں صدی پہلے عیسوی وچ رواج پایا ۔ انہاں دے علاوہ تمام کتبے براہمی حروف د‏‏ی کسی نہ کسی شکل وچ کندہ نيں ۔ ایہی اوہ حروف نيں جنہاں تو‏ں موجودہ دیو ناگری حروف تے مغربی تے شمالی ہند د‏‏ی زمانہ حال د‏‏ی طرز تحریر ماخوذ نيں ۔ ایہ کبھے تو‏ں سجے جانب نو‏‏ں لکھے تے پڑھے جاندے نيں ۔
کتبےآں دیاں قسماں
اشوک دے کتبے  (Asokan Edicts) اشوک اعظم دے ذریعے کندہ کروائے کتبے نيں جو برصغیر دے مختلف علاقےآں وچ پائے گئے۔ انہاں کتباں وچ اشوک نے گوتم بدھ د‏‏ی تعلیمات تے اپنے سیاسی اصولاں تے بعض واقعات نو‏‏ں پتھراں تے ستوناں اُتے کندہ کروایا ا‏‏ے۔ مورخین دے مطابق انہاں کتباں د‏‏ی تعداد کئی ہزار سی جنہاں وچو‏ں صرف 42 کتبے ہی امتدادِ زمانہ تو‏ں بچ گئے۔ thumb|[[شہباز گڑھی دے قریب قراقرم شاہراہ وچ پایا گیا اشوک دا کتبہ]]
ایہ تمام کتبے اٹھ قسماں وچ تقسیم کیتے جاسکدے نيں تے انہاں نو‏‏ں اس طرح ترتیب دتا جا سکدا اے ۔
1 چھوٹا سنگی فرمان اس نمبر 1 دے چھ مختلف نسخے پائے گئے نيں تے اوہ تقریباً سب دے سب چودہ سنگین فرماناں تو‏ں پہلے ہی دے زمانے 275 ق م دے نيں ۔ نمبر 2 غالباً اس تو‏ں ذرا بعد دا اے ۔
2 بھابرو دا فرمان ۔ ایہ وی تقریباً اس سن دا اے ، جس دا سنگی فرمان نمبر ا اے ۔
3 چودہ سنگی فرمان : جس دے ست نسخے ملدے نيں تے اوہدی حکومت دے تیرہويں یا چودہويں تو‏ں انہاں د‏‏ی تریخ شروع ہُندی اے ۔ یعنی 257 ق م یا 256 ق م تو‏ں ۔
4 کلنگ ملک دے دو فرامین : جو غالباً 252 ق م وچ نافذ ہوئے تے انہاں دا تعلق صرف جدید مفقوحہ ملک ہی تو‏ں سی ۔
5 : گیا دے قریب برابر دے مقام اُتے تن نذرانے دے غار دے کتبات جو 257 ق م تے250 ق م وچ لکھے گئے ۔
7 : ست ستونی فرمان ۔ ایہ چھ مختلف صورتاں وچ پائے جاندے نيں تے 234 ق م ، 242 ق م وچ شاءع ہوئے
8 : چھوٹے ستونی فرمان تقریباً 240 ق م وچ یا اس دے بعد کندہ کرائے گئے ۔
چھوٹے چٹانی فرامین
اشوک دے کتبیاں وچ سب تو‏ں زیادہ مشکل دا پہلے چھوٹے سنگی فرمان نو‏‏ں سمجھنے ہويا ۔ فرمان نمبر2 وچ محض قانون یا دھرم دا خلاصہ دتا گیا اے ۔