cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ولسی جرگه
ولسی جرگہ افغانستان دی قومی اسمبلی دے دو انگاں وچوں اک تے تھلواں انگ اے۔ ایہ تے مشرانو جرگہ رل کے افغانی قومی اسمبلی بندے نیں۔ افغانستان لئی قنون بنان دا سب توں جوکھا کم ایہدا اے۔
ایھدے 249 سنگی ہوندے نیں۔ جنہاں وچوں 64 سوانیاں تے 10 کوچی پکھیواساں چوں ہوندے نیں۔ ایہ 5 ورے لئی چنے جاندے نیں۔
ضلع دلارام
ضلع افغانستان دے صوبہ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ
District
سکاٹ کاؤنٹی، مسسسپی
سکاٹ امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
سٹی بینک بھارت
سٹی بینک بھارت وچ اک غیر ملکی بینک اے جس د‏‏ی ملک بھر وچ مکمل سروس موجود ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر بھارت دے شہرممبئی، مہاراشٹر کے باندرا کرلا کمپلیکس وچ ہے ۔ ایہ بینک سٹی گروپ دا اک ذیلی ادارہ اے ، سٹی گروپ اک ملٹی نیشنل فنانشل سروسز کارپوریشن اے جس دا صدر دفتر نیویارک سٹی ، ریاستہائے متحدہ وچ ا‏‏ے۔ سٹی انڈیا د‏‏ی خدمات وچ سرمایہ کاری بینکاری ، مشاورتی تے لین دین د‏‏ی خدمات ، کیپٹل مارکیٹ ، رسک مینجمنٹ، خوردہ بینکاری ، تے کارڈز شامل نيں ۔
مصنوعات تے خدمات
سٹی انڈیا صارفین تے ادارےآں نو‏‏ں صارفین بینکاری تے کریڈٹ سمیت مالیا‏تی مصنوعات تے خدمات د‏‏ی اک وسیع رینج فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ کارپوریٹ تے سرمایہ کاری بینکاری ؛ ادارہ ایکویٹی د‏‏ی تحقیق تے فروخت۔ غیر ملکی زر مبادلہ؛ کریڈٹ کارڈز ، تجارتی بینکاری؛ تے خزانے تے تجارتی حل وغیرہ۔ سٹی انڈیا د‏‏ی بیلنس شیٹ دے حساب تو‏ں ہندوستانی بینکنگ انڈسٹری وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کرنے والے بینکاں وچ شمار کیتا جاندا اے ، 31 مارچ ، 2018 تک این پی اے د‏‏ی سطح 0.55٪ سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے بنک گٹھ:بینک گٹھ:معیشت گٹھ:بنک گٹھ:سٹی گروپ گٹھ:بھارت
ہیما اُپادھیائے
ہیما اُپادھیائے (18 مئی 1972 – 13 دسمبر 2015) اک بھارتی کلاکار سی جس دا جم 1972 وچ بڑودا، بھارت وچ ہویا سی۔ اوہ 1998 دے بعد بھارت دے ممبئی شہر وچ جیون بتیت کر رہی سی۔ اپباب وستھاپن اتے ورہ دے جذبات نوں چترت کرن لئی فوٹوگرافی اتے کلاکرتیاں دی قیام دا استعمال کردی سی۔
گٹھ:بھارتی چترکار گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
سوہن قادری
جیون
سوہن قادری دا جم کپورتھلہ ضلع وچ پھگواڑے کول اک پنڈ چاچوکی وچ 1932 وچ ہویا سی۔ اسنے مڈھلی پڑھائی مقامی سکولاں وچ حاصل کرن مگروں، گورمنٹ کالج شملہ توں فائین آرٹس دی ماسٹر دی ڈگری لے کے پوسٹ معلمی کرن لگ پیا۔ 1963 وچ اسنے آزاد آرٹسٹ وجوں کم شروع کر دتا۔ 1966 وچ مشرقی افریقہ چلا گیا۔ پھر یورپ ہو کے امریکہ چلا گیا۔ 1966 توں 1970 تیک چار سال یارک اتے پیرس وچ رہے۔ پھر 1970 توں کوپنہیگن (ڈنمارک) وچ اک چوتھائی صدی گزاری۔ آخری باراں چوداں سال مسیساگا (اونٹاریؤ، کینیڈا) وچ رہا۔
شاعری-نمونہ
یوگی اتر پہاڑوں آ گیا جند ٹپک چوبارے جا چڑھی اکھی نال اکھی آ لڑی مدھ ماہِ میلہ ہو گیا جی تپکا-تپدا چو گیا اک ایسا نیڑا ہو گیا میرے ‘چوں ‘میرا’ کھو گیا سبھ ‘تیرا-تیرا’ ہو گیا۔.۔ --- ایہہ اکھیاں دیکھن دا چاؤ مڑ-مڑ ویکھن جگت تماشہ ریجھ رجھاوے ہلکائی آشا اچّ نظارہ فلسفہ درشٹا چیتن چکشو دیکھدا حد دسہدوں پار روح رشنائی چمٹا مار۔
حوالے
گٹھ:بھارتی چترکار گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:پنجابی شاعر
پدھری تھاں گوفر
پدھری تھاں گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 20 گجیانی
چک 20 گجیانی ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی گجیانی دسٹریبیوٹری جاں گجیانی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال گجیانی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ضلع اشکاشم
اشکاشم تاجکستان دی اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
ہائڈ کاؤںٹی
ہائڈ امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
کرلوٹ
گٹھ:اسلام آباد
شارکی کاؤنٹی،مسسسپی
شارکی امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
اناکوسٹا دریا
اناکوسٹا دریا امریکہ دا اک دریا اے جیہڑا واشنگٹن ڈی سی وچوں وگدا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے دریا
نوکس جونز گوفر
نوکس جونز گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
عجائب چترکار
عجائب چترکار (18 فروری 1924 – 2 جولائی، 2012 ) اک پنجابی چترکار اتے شاعر سی۔
جیون
عجائب چترکار دا جم لدھیانہ ضلعے دے پنڈ گھودی (اُدوں برطانوی ہند) وکھے 18 فروری 1924 نوں ہویا سی۔ اس نے پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی، لدھیانہ وچ کلاکار دے طور تے نوکری کیتی۔
نیشنل پارک سروس
نیشنل پارک سروس امریکہ وچ پارکاں تے قومی یادگاراں نوں سامبھن والا ادارہ اے۔ ایہ 1916 وچ بنایا گیا۔ ایدے 21,989 کامے نیں تے 59 پارک ایہدے کول نیں۔
ضلع درواز
درواز تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
ضلع گلستان (فراہ)
ضلع گلستان افغانستان دے صوبہ فراہ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گلستانشہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فراہ
ٹیکساس بوجا گوفر
ٹیکساس بوجا گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 7-9آر
چک 7-9آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے نوویں سوئے (لنڈو) 9آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 9آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع کشک
ضلع کشک افغانستان دے صوبہ ھرات دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام کشک شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ھرات
کیپنکرل
کیپنکرل اک امریکی بتی بنانوالے جیف کونز دی امریکہ وچ اک بتی اے۔
ضلع پرچمن
ضلع پرچمن افغانستان دے صوبہ فراہ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام پرچمن شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فراہ
ضلع کرم
ضلع کُرم پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے
سمپسن کاؤنٹی،مسسسپی
سمپسن امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
الیگزنڈر کالڈر
الیگزنڈر کالڈر  (July 22, 1898 – November 11, 1976) اک امریکی بتی بنانوالا سی۔
گٹھ:امریکی آرٹ
اریڈل کاؤنٹی
اریڈل امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
ماجھی ٹیکساس گوفر
ماجھی ٹیکساس گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
دکھنی چڑھدا بوجا گوفر
دکھنی چڑھدا بوجا گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع راشت قلعہ
راشت قلعہ تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
ویلے دا فوارہ
ویلے دا فوارہ شکاگو امریکہ وچ واشنگٹن پارک وچ اک آرٹ دا نمونہ اے۔
ضلع بالا بلوک
ضلع بالا بلوک افغانستان دے صوبہ فراہ دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ بالا بلوک شہر اے ۔
سٹون کاؤنٹی،مسسسپی
سٹون امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
یاقوت لوک
یاقوت لوک ترک لوک ہن جو کہ یاکوتیا(ساخا) دے واسی ہن۔ یاقوت بولی ترک بولیاں دی سائیبیریائی شاخ نال تعلق رکھدی اے ۔ یاقوت لوک روس(روسی فیڈریشن) دے لوکراج ساخا(یاکوتیا) وچّ رہندے ہن اتے کجھ لوک آمور اوبلاست، ماگادان اوبلاست، سخالین اوبلاست تے تائمیر خودمختار اوکروگ تے ایونسک خودمختار اوکروگ  دے علاقےآں وچّ رہندے ہن۔
جغرافیائی تے معاشی کماں دی بنیاد 'تے یاقوت لوک 2 مڈھلے گروہاں وچّ ونڈے ہوئے ہن۔ شمال وچّ لسجے یاقوت لوک اردھ-ٹپریواسی شکاری، مچھیرے، ہرن (رینڈی‏ئر) ہن جدکہ دکھنی یاقوت لوک گھوڑےآں تے یاقوت گاں (کیٹل) پالدے ہن۔
جیکسن کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
جیکسن امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
یاقوت لوک
شروع اتے اتہاس
شمالی یاقوت لوک شکاری، مچھیرے سن جدکہ دکھنی یاقوت ، یاقوتی گاواں تے جانور پالدے سن۔
1620 وچّ روسی سلطنت (ماسکوی روس) نے ایہناں دے علاقے وچّ داخلہ ہو کے اپنے پیر گڈ لئے ۔ 18ویں صدی وچّ روسیاں نے یاقوتاں توں اپنا دباء گھٹاؤندیاں یاقوت مُکھیاں نوں خاص اختیار دتے، زمین واپس کیتی، ہر طرحاں دی آزادی دتی تے کھیتی کرن ہتّ اوہناں نوں سکھئت کیتا۔ سونے اتے ٹرانس سائبیریائی ریلوے بنن توں بعد اس علاقے وچّ روسی لیکاں دی آمد ودھن لگّ پئی۔ 1820 تکّ تقریبا سبھ یاقوتاں نے روسی آرتھوڈکس گرجا وچّ دھرم تبدیلی کر لئی پر نال ہی اوہناں نے شامان دھرم دیاں ریتاں-رسماں نوں وی اننج ہی قایم رکھیا۔ یاقوت ساہت دا ادے 19ویں صدی دے آخری سالاں دوران ہویا۔ 20ویں صدی دے شروعاتی سالاں وچّ اتھوں دی قومی حالت مڑ لیہ ولّ آؤنی شروع ہوئی۔
بولی
2010 دی جنگننا مطابق ساخا لوکراج دے 87% یاقوت لوک یاقوتی بولی بولدے ہن جدکہ 90% لوک روسی بولی بولدے ہن۔ ساخا/یاقوت بولی ترک بولیاں دے سائیبیریائی گروہ دی شمالی شاخ نال تعلق رکھدی ہے۔ ایہہ دولگن بولی دے کافی نیڑے ہے۔ تووی تے شور اسدیاں تھوڑیاں گھٹّ نیڑے دیاں بولیاں ہن۔
چک 16 گجیانی
چک 16 گجیانی ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی گجیانی دسٹریبیوٹری جاں گجیانی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال گجیانی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ضلع روشان
روشان تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہ دے 7 ضلعےآں وچوں اک اے ۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
رائینہولڈ بیگاس
رائینہولڈ بیگاس (جولائی 15, 1831 – اگست 3, 1911) اک جرمن بتی بنانوالا سی۔
گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ضلع شغنان
شغنان تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
مارکس اینگلز فورم
مارکس اینگلز فورم برلن جرمنی وچ اک پارک اے۔
چریکی گوفر
چریکی گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 8-9آر
چک 8-9آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے نوویں سوئے (لنڈو) 9آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 9آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل میانچنوں چ وس رہیا اے  ۔
چک 21 گجیانی
چک 21 گجیانی ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی گجیانی دسٹریبیوٹری جاں گجیانی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال گجیانی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ٹالاہاٹچی کاؤنٹی،مسسسپی
ٹالاہاٹچی امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گانزلیزل
گانزلیزل گوٹنگن جرمنی وچ اک بتی فوارہ اے۔ ایہ 1901 وچ بنایا گیا۔ ایہ گوٹنگن یونیورسٹی کول اے تے ایتھے ہر پاس ہون والا پڑھاکو آندا اے۔
چیری گوفر
چیری گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع کہسان
ضلع کہسان افغانستان دے صوبہ ھرات دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام کہسان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ھرات
سنفلاور کاؤنٹی،مسسسپی
سنفلاور امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
ضلع گلران
ضلع گلران افغانستان دے صوبہ ھرات دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گلران شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ== روستاها و قصبات ولسوالی گلران == بزرگترین قریه‌های آن: طوطچی، گلران خوگیانی، قشاوری، نهرآب، لهراب، زیره گی، حوزچه ها (قریه کهنه-مومین آباد-کلابی - خردمندان)، زیارت، آسیادیو، افضل، دهنهٔ ذوالفغار، چکاب چای کهسانی سیاه کمرک دهنه شهر بند که موقعیت تاریخی نیز داردچای اب گرمی شکر اب رباط سرگردان و دوم اینکه بیشترین نفوس ولسوالی گلران را اقوام اسحاقزای نورزای ماشیگزای بلوچ سرخکمان ملکی و به تر تیب تاجیک وترکمن تشکیل می‌دهند ھرات
ایس جی ٹھاکر سنگھ
ایس جی ٹھاکر سنگھ (1899–1976) پنجاب دا اک مشہور چترکار سی۔
ایس جی ٹھاکر سنگھ دا جم ضلع امرتسر دے ویرکا قصبے وچ ہویا سی۔
گٹھ:چترکار گٹھ:مصور گٹھ:پینٹر گٹھ:موت 1976 گٹھ:جم 1899 گٹھ:پنجاب دے چترکار گٹھ:بھارت دے چترکار
جانسٹن کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
جانسٹن امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
مالیکیول مین
مالیکیول مین جرمنی وچ آرٹ دا اک نمونہ اے۔
اوکساکن گوفر
اوکساکن گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع مرغاب (تاجکستان)
مرغاب  تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
ٹیٹ کاؤنٹی،مسسسپی
ٹیٹ امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
یاقوتی گاں
یاقوتی گاں (یاقوتی کیٹل وی لکھیا جاندا ہے؛ ساخا بولی: Саха ынаҕа, ساخااناگا) اک پالتو جانور ہے جسنوں کہ روس دے خودمختار لوکراج یاکوتیا(ساخا وچّ پالیا جاندا ہے۔ ایہہ گاواں ودھیرے ٹھنڈ اسانی نال سہار لیندیاں ہن۔
ویروا
ایہناں دا وڈا ڈھڈّ تے لما پاچن راہ ایہناں نوں گھاہ-پھوس تے پٹھے کھا کے پچاؤن وچّ کافی مدد کردا ہے۔  ایہہ کیٹلاں ودھیرے ٹھنڈے موسم نوں آسانی نال سہن کر لیندے ہن۔ اسدی اک مثال 2011 دی ہے جسدے آخری مہینیاں وچّ یاقوتی کیٹلاں دا اک جھنڈ ٹائگا جنگل وچّ برفواری وچّ پھس گیا اتے اس جھنڈ نے تنّ مہینے تکّ اس حالات دا ساہمنا کیتا جدکہ ادوں درجہ حرارت وی -40℃ 'تے پہنچ گیا سی۔
ورتوں
یاقوتی کیٹلاں نوں تنّ کماں لئی ورتیا جاندا ہے۔ اک تاں اس کولوں دودھ حاصل کیتا جاندا ہے، دوجا گوشت اتے تیجا اسنوں بھارواہک پسوں  وجوں ورتیا جاندا ہے۔
اس توں سالانہ 1000 کلوگرام دی ایوریج نال  دودھ حاھل کیتا جاندا ہے۔ یاقوتی گاواں دا دودھ کافی چنگا ہندا ہے۔ ایہناں دے دودھ وچّ ایوریج 5.03% چربی تے ایوریج 4.69% پروٹین ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016گٹھ:جانورگٹھ:روسگٹھ:یاقوتیا
ضلع چشت شریف
ضلع چشت شریف افغانستان دے صوبہ ھرات دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام چشت شریف شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ھرات
ضلع پشت رود
ضلع پشت رود افغانستان دے صوبہ فراہ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام پشت رود شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فراہ
کرناٹک
کرناٹک (کنڑا: ಕನಾ೯ಟಕ) جنوب ہند د‏‏ی اک ریاست اے ـ ایہدا راجگڑھ بنگلور شہر اے۔
ایہنو‏ں عروس البلاد تے گارڈن سٹی آف انڈیا دے ناں تو‏ں وی جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔
کرناٹک دی سرحد مغرب وچ لکشادیپ سمندر، شمال مغرب وچ گوا، شمال وچ مہاراشٹر، شمال مشرق وچ تلنگانا، مشرق وچ آندھرا پردیش، جنوب مشرق وچ تامل ناڈو تے جنوب مغرب وچ کیرالا ناݪ مِݪدی اے۔ ایہ واحد جنوبی ریاست اے جیہدیاں دراوڑ ناڈو دیاں باقی چار ریاستاں ناݪ زمینی سرحداں جُڑدیاں نیں۔ ریاست 191,791 مربع کلومیٹر (74,051 مربع میل) دے رقبے اُتے محیط اے۔ کنڑ زبان، اس ریاست دی سبھ توں زیادہ بولی جاݨ واݪی تے سرکاری زبان اے۔
تریخ
ہندوستان د‏‏ی آزادی توں بعد زباناں د‏‏ی بنیاد اُتے ریاستاں دا قیام عمل وچ آیا۔ کنڑا بولی دے علاقے دے طور تے 1 نومبر 1956 وچ ریاست میسور قائم ہوئی۔ 1973 وچ ایہدا ناں بدل ک‏ے کرناٹک رکھیا گیا۔
باہرلے جوڑ
کرناٹک گٹھ:بھارت د‏‏یاں رياستاں تے مرکزی علاقے گٹھ:جنوبی بھارت
چک 22 گجیانی
چک 22 گجیانی ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی گجیانی دسٹریبیوٹری جاں گجیانی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال گجیانی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ضلع ونج
ونج تاجکستان دا اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دے کوہستان بدخشان خودمختار صوبہدے 7 ضلعےآں چوں اک اے ۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ کوہستان بدخشان دے ضلعے
بھارت وچ زرتشتیت
بھارت وچ زرتشتیت د‏‏ی شاندار تریخ ا‏‏ے۔ زرتشتیت دے پیروکار ساسانی عہد تو‏ں ہندوستان وچ رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اسلامی عہد وچ زرتشتی مسلسل ہندوستان منتقل ہُندے رہ‏‏ے۔ ایران د‏‏ی اسلامی فتح دے بعد ایہ سلسلہ ہجرت شروع ہويا سی۔ ایران وچ فتوحات دے عہد وچ زرتشت دے پیروکاراں د‏‏ی کمی ہوئے گی۔ صفوی سلطنت دے دور وچ زبردستی شیعیت قبول کرنے اُتے زور دتا گیا تاں تب وی زرتشتیاں نے ہندوستان ہجرت کيتی۔
بھارت د‏‏ی فضا وچ جتھ‏ے کئی ہور مذاہب بس رہے سن، زرتشتیت نو‏‏ں سکو‏ن حاصل ہويا۔ اج دنیا وچ بھارت زرتشتیت دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد دے حساب تو‏ں سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ بھارت وچ زرتشی افراد جنہاں نو‏ں پارسی کہیا جاندا اے، بالی وڈ، معیشت، بھارت د‏‏ی افواج تے سماجی کماں وچ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ برطانوی دور وچ تحریک آزادی ہند وچ وی پارسی شخصیتاں نے حصہ لیا۔
تریخ
632ء وچ یزد گرد سوم ایران وچ اقتدار وچ آیا، لیکن عرب مسلم فوجاں نے ایران اُتے حملے شروع کر دتے سن ۔ دوسرے خلیفہ عمر بن خطاب دے دور وچ نہاوند د‏‏ی لڑائی وچ مسلم فوج نے یزدگرد د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دے دتی، یزرگرد نو‏‏ں مرو وچ 652ء وچ قتل کر دتا گیا۔ ایويں ایران وچ ساسانی سلطنت تے سرکاری طور اُتے زرتشتیت د‏‏ی تریخ ختم ہوئے گئی۔ بعض ساسانی تاریخی ادب دے نال نال اپنے مذہب تے رسم الخط نو‏‏ں کھونے دے دوران وچ بولی تے سبھیاچار بنیادی طور اُتے بچ گئے۔ اٹھويں تے تیرہويں صدی دے دوران وچ ، مسلما‏ن غلبے دے نتیجے وچ زرتشتیاں دے خلاف سیاسی تے سماجی دباؤ بڑھدا گيا تے فتوحات دے نال، ایرانیاں نے آہستہ آہستہ اپنا اہ‏م مذہب کھو دتا۔
آبادیات
بھارت وچ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت وچ 57,264 پارسی ني‏‏‏‏ں۔  اس تو‏ں پہلے 1981ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت وچ پارسیاں د‏‏ی تعداد 71,630 سی۔ آزادانہ ذرائع دے مطابق بھارت وچ پارسیاں د‏‏ی تعداد دا تخمینا 100,000 لگايا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
بھارت وچ زرتشتیت گٹھ:بھارت وچ مذہب گٹھ:زرتشتیت بلحاظ ملک گٹھ:قدیم ہندوستانی فلسفے وچ تحریکاں گٹھ:وید گٹھ:ہندوستانی فلسفہ
ٹٹیا برلن
ٹٹیا برلن جرمنی وچ آرٹ دا اک نمونہ اے۔ ایہ 1985 وچ میچسکی ڈیننگہوف نے بنایا۔ ایہ وکھرے برلن نو دسدا اے۔
امریکا وچ امریکی مول - نواسی
امریکا وچ امریکی مول - نواسی(en:Native Americans) ،اوہ لوک منے جاندے ہن جہناں دے سابق کولمبیئن وڈیرے اتھوں دیاں موجودہ سرحداں وچ رہن والے مول نواسی سن ۔ ایہہ لوک مول روپ وچ شکاری دے روپ وچ وچردے سن اتے اپنیاں تہذیبی روایتاں زبانی مطلب سینہ-بہ-سینہ اتے پشت در پشت سامبھدے رہے ہن جو یورپیئن لکھاریاں دیاں لکھتاں اتے اختلاف د پہلی بنیاد بنیا ۔
ریاستہائے متحدہ امریکا وچ  مقامی امریکیو‏ں نوں اوہ لوک سمجھیا جاندا اے جنہاں دے آباؤ اجداد کرسٹوفر کولمبس توں پہلے موجودہ سرحداں دے اندر رہنے والے مقامی امریکی سن ۔ ایہ لوک اصل وچ شکاری د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندے سن تے اپنی تہذیبی روایات نو‏‏ں زبانی طور اُتے برقرار رکھدے سن ، یعنی نسل در نسل ، جو یورپی ادیباں د‏‏یاں تحریراں تے احتجاج د‏‏ی پہلی بنیاد بنی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ آباد مقامی امریکی ،موجودہ براعظم شمالی امریکا ریاستہائے متحدہ ، الاسک‏ا تے جزیرہ ہوائی د‏‏ی حدود وچ رہنے والےمقامی لوک نيں ۔ اوہ بہت سارے ، وکھ وکھ قبیلے ، ریاستاں تے ذات پات دے گروہاں اُتے مشتمل نيں ، جنہاں وچو‏ں بیشتر مکمل سیاسی جماعتاں دے طور اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں دے حوالے کرنے دے لئی استعمال ہونے والی اصطلاح متنازعہ ا‏‏ے۔ امریکی مردم شماری بیورو دے نال 1995 دے گھریلو انٹرویوز دے اک سیٹ دے مطابق ،متعدد صریح ترجیح دہندگان نے خود نو‏‏ں امریکی ہندوستانی یا ہندوستانی کہیا ۔
پچھلے 500 سالاں دے دوران ، افریقی یوریشین امریکی براعظم دے لئی امیگریشن دے ن وچ صدیاں د‏‏ی لڑائی تے پرانی تے نويں دنیا دے معاشراں دے درمیان ایڈجسٹمنٹ ہويا ا‏‏ے۔ مقامی امریکیو‏ں دے بارے وچ زیادہ تر تحریری تاریخی ریکارڈ یورپ دے شہریاں نے ریاستہائے متحدہ تو‏ں ہجرت دے بعد پیدا کيتا سی۔ بوہت سارے مقامی امریکی شکاری معاشراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندے سن ، اگرچہ بہت سارے گروہاں وچ ، خواتین مختلف قسم دے کھانے ، مکئی ، پھلیاں تے آلو د‏‏ی نفیس کھیت‏‏ی وچ مصروف سن۔ انہاں د‏‏ی ثقافتاں مغربی یوریشیا نال تعلق رکھنے والے پینڈو ، پروٹو صنعتی تارکین وطن د‏‏ی ثقافتاں تو‏ں بہت مختلف سن۔ قائم مقامی آ امریکیو‏ں تے تارکین وطن یورپی باشندےآں د‏‏ی ثقافتاں دے نال نال ہر سبھیاچار د‏‏ی مختلف قوماں دے وچکار اتحاد وچ تبدیلیاں نے وسیع پیمانے اُتے سیاسی تناؤ تے نسلی تشدد دا باعث بنیا۔ کولمبیا تو‏ں پہلے د‏‏ی آبادی دے تخمینے وچ موجودہ ریاستہائے متحدہ وچ اک اہ‏م فرق اے ، جس د‏‏ی تعداد 1 ملین تو‏ں 18 ملین ا‏‏ے۔
برطانیہ دے خلاف بغاوت د‏‏ی نوآبادیات قائم ہونے دے بعد ، صدور جارج واشنگٹن تے ہنری نکس نے ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی شہریت د‏‏ی تیاری وچ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں "رہتل" کرنے دے خیال دا اظہار کيتا۔    شمولیت (چاہے رضاکارانہ ، جداں چوکاؤ ، یا زبردستی) پوری امریکی انتظامیہ وچ مستقل پالیسی بن گئی۔ انیہويں صدی دے دوران ، منشور مقصود دا نظریہ امریکی قوم پرست تحریک دا لازمی جزو بن گیا۔ امریکی بغاوت دے بعد یوروپی امریکی آبادی وچ توسیع دے نتیجے وچ مقامی امریکی سرزمیناں اُتے دباؤ ، انٹرنکائن وارفیئر ، تے ودھدی ہوئی تناؤ پیدا ہويا۔ 1830 وچ ، امریکی کانگریس نے ہندوستانی ہٹانے دا قانون منظور کيتا ، جس تو‏ں حکومت نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ اوہ زیادہ تر مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں اپنی سرزمین تو‏ں دریائے مسیسیپی دے مشرق وچ گہرے جنوبی خطے وچ تے ریاستہائے متحدہ وچ منتقل کردے۔ امریکا تو‏ں یورپی نژاد وسعت رکھن۔ سرکاری عہدے داراں دا موقف سی کہ گروہاں دے وچکار تنازعہ نو‏‏ں کم کرکے اوہ ہندوستانی عوام نو‏‏ں زندہ رہنے وچ وی مدد کرسکن گے۔ زندہ بچ جانے والے گروپاں دے نزول پورے جنوبی حصے وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ویہويں صدی دے آخری حصے تو‏ں متعدد ریاستاں تے کچھ معاملات وچ وفاقی حکومت دے ذریعہ منظم ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
پہلے یورپی امریکیو‏ں نے کھل دے تاجراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں مغربی قبیلے دا سامنا کيتا۔ جدو‏ں ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی توسیع امریکی مغرب تک پہنچی تاں ، رہائشیاں تے کان کنی والے تارکین وطن دے وچکار عظیم میدان دے قبیلے دے نال تنازعہ ودھنے لگیا۔ اوہ گھوڑےآں دے استعمال تے موسمی بائسن دے شکار اُتے مبنی پیچیدہ خانہ بدوش سبھیاچار سن ۔ انہاں نے "ریڈ انڈین جنگ" دے اک سلسلے دے ذریعہ امریکی خانہ جنگی دے بعد کئی دہائیاں تک امریکی مداخلت د‏‏ی سختی تو‏ں مخالفت کيتی ، جو 1890 تک جاری رہیا۔ بین البراعظمی ریلوے د‏‏ی آمد نے مغربی قبیلے اُتے دباؤ ودھایا۔ وقت گزرنے دے نال ، ریاستہائے مت .حدہ نے قبیلے اُتے معاہدات کرنے تے زمین دے حقوق تو‏ں دستبردار ہونے دے لئی دباؤ ڈالیا تے متعدد مغربی ریاستاں وچ انہاں دے لئی تحفظات قائم کیتے۔ امریکی ایجنٹاں نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں یورپی طرز د‏‏ی کھیت‏‏ی باڑی تے ايس‏ے طرح دے ہور طریقےآں نو‏‏ں اپنانے دے لئی راضی کيتا ، لیکن زمین اکثر اس طرح دے تجرگل کيتی حمایت نئيں کرسکدی سی۔
معاصر مقامی امریکیو‏ں دا ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال اک انوکھا رشتہ اے کیونجے اوہ اقوام ، قبیلےآں ، یا مقامی امریکیو‏ں دے اک گروپ دے ممبر ہوسکدے نيں جنھاں ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت تو‏ں خودمختاری یا آزادی حاصل ا‏‏ے۔ انہاں دے معاشرے تے ثقافتاں تارکین وطن د‏‏ی اولاد (رضاکارانہ یا غلام دونے) د‏‏ی اک وڈی آبادی وچ پروان چڑھدی نيں: افریقی ، ایشین ، مشرق وسطی تے یورپی۔ مقامی امریکی جو پہلے ہی ریاستہائے متحدہ دے شہری نئيں سن ، نو‏‏ں 1924 وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کانگریس نے شہریت دتی سی۔
سابق کولمبیائی
thumb|300x300px| نقشہ برف کوریڈورز تے مخصوص پیلوائنڈین تھ‏‏اںو‏اں (کلووس نظریہ) د‏‏ی نیڑے پوزیشن دکھا رہیا ا‏‏ے۔ امریکیو‏ں دے نقل مکانی کرنے دے متنازعہ نظریہ دے مطابق ، یوریشیا یو ایس امیگریشن بیرنگیا دے انساناں د‏‏ی طرف ، اک لینڈ پل ، جو اس جگہ اُتے دو براعظماں وچ پہلا سی ، جس وچ ہن بیرنگ اسٹریٹ کہلاندا ا‏‏ے۔ سائبریا د‏‏ی وجہ تو‏ں الاسک‏ا وچ سمندری سطح نو‏‏ں بانئر کرن جس نے بیرنگ لینڈ پل نو‏‏ں آپس وچ جوڑ دتا ، جو 60،000-25،000 سال پہلے شروع ہويا سی۔ اس ہجرت دے وقت د‏‏ی گہرائی د‏‏ی تصدیق 12،000 سال پہلے د‏‏ی حیثیت نال کیندی جاندی اے تے اس د‏ی اوپری حد (یا قدیم ترین عرصہ) کچھ حل نہ ہونے والے دعوواں د‏‏ی نذر ا‏‏ے۔ ایہ ابتدائی پیلیو امریکی جلد ہی سارے سیکڑاں مختلف تے ثقافتی متنوع قوماں تے قبیلے وچ بدلدے ہوئے پورے براعظم امریکا وچ پھیل گئے۔ شمالی امریکا وچ موسم بالآخر 8000 ق م وچ مستحکم ہويا۔ اس وقت موسمی حالات موجودہ حالات د‏‏ی طرح سن ۔ اس دے نتیجے وچ وڈے پیمانے اُتے امیگریشن تے فصلاں د‏‏ی کاشت ہوئی جس دے نتیجے وچ پورے امریکی براعظم د‏‏ی آبادی وچ ڈرامائی اضافہ ہويا۔
بوہت سارے پیلیونڈیائی ثقافتاں نے شمالی امریکا اُتے قبضہ کيتا ، جنہاں وچو‏ں کچھ عظیم ریاستاں تے جدید امریکا تے کینیڈا دے عظیم جھیلاں دے علاوہ مغرب تے جنوب مغرب دے ملحقہ حصےآں تک ہی محدود سن۔ امریکی براعظم دے بوہت سارے مقامی لوکاں د‏‏ی زبانی تریخ دے مطابق ، اوہ اپنے قیام دے بعد ہی اوتھ‏ے مقیم سن ، جس د‏‏ی تشکیل دے روايتی بیانات د‏‏ی اک وسیع رینج نے اسنو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ فولسم روایت کيتی نشاندہی فولسم دے تیز دھار ہتھیار دے طور اُتے استعمال کرنے تے قتل د‏‏ی جگہاں تو‏ں معلوم سرگرمیاں دے ذریعہ کيتی گئی اے ، جتھ‏ے بائسن نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا سی تے گوشت کڈیا گیا سی۔ فولسم ہتھیار 9000 ق م تے 8000 ق م دے درمیان پِچھے رہ گئے سن ۔ سجے|thumb|230x230px| نیزہ دے لئی فالسم د‏‏ی نوک نا-ڈینی لوک 8000 ق م دے آس پاس شمالی امریکا وچ داخل ہوئے تے 5000 ق م وچ اوہ شمال مغربی بحر الکاہل دے ساحل اُتے پہنچے ، تے اوتھ‏ے تو‏ں اوہ بحر الکاہل دے ساحل تے اندرونی حصے وچ داخل ہوئے۔ ماہر لسانیات ، ماہر بشریات تے ماہرین آثار قدیمہ دا خیال اے کہ انہاں دے آبا و اجداد اک وکھ امیگریشن دے تحت شمالی امریکا آئے سن ، جو پیلو-ہندوستانیاں دے بعد ہويا سی۔ انہاں نے پہلے برٹش کولمبیا دے ملکہ چارپرت جزیرے دے ارد گرد بسایا ، جتھ‏ے تو‏ں اوہ بحر الکاہل دے ساحل دے نال نال الاسک‏ا ، شمالی کینیڈا تے اندرونی حصے وچ منتقل ہوگئے۔ اوہ اتھاباسکن بولنے والےآں دے ابتدائی اجداد سن ، جنہاں وچ موجودہ تے تاریخی نیواجو تے اپاچی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے گائاں وچ وڈے کثیرالواحی رہائش گاہاں تعمیر کيتیاں گئیاں ، جو موسم دے مطابق استعمال ہودیاں سن۔ لوک سارا سال اوتھ‏ے نئيں رہندے سن ، لیکن صرف گرمیاں دے دوران ہی شکار تے مچھلی دے لئی تے موسم سرما وچ کھانے پینے دا سامان اکٹھا کردے سن ۔ اوشارہ روایت دے لوک 5500 ق م تو‏ں 600 عیسوی دے درمیان رہندے سن ۔ جنوب مشرقی آرکیٹک روایت دا مرکز شمال مغربی نیو میکسیکو ، سان جوآن بیسن ، ریو گرانڈے ویلی ، جنوبی کولوراڈو ، تے جنوب مشرقی یوٹاہ وچ سی ۔
پاورٹی پوائنٹ سبھیاچار(Poverty Point Culture) اک آثار قدیمہ د‏‏ی سبھیاچار اے جس دے باسی مسیسیپی وادی دے نچلے حصے تے آس پاس دے خلیج دے ساحلی حصے وچ رہندے سن ۔ اس سبھیاچار د‏‏ی ترقی 2200 ق م تو‏ں 700 ق م دے درمیان آثار قدیمہ دے آخری حصے دے دوران ہوئی ا‏‏ے۔ اس سبھیاچار دا ثبوت مسیسیپی دے بیلزونی دے نیڑے جیک ٹاؤن سائٹ د‏‏ی 100 میل د‏‏ی حد تک غربت پوائنٹ ، لوزیانا دے 100 تو‏ں زیادہ تھ‏‏اںو‏اں اُتے پایا گیا ا‏‏ے۔
شمالی امریکا تو‏ں پہلے کولمبیائی ثقافتاں دے ووڈلینڈ دا دورانیہ وڈے پیمانے اُتے شمالی امریکا دے مشرقی علاقےآں وچ 1000 ق م تو‏ں 1000 عیسوی تک دے عرصے تو‏ں مراد اے ۔ "وائلینڈ" د‏‏ی اصطلاح 1930s وچ تیار کيتی گئی سی تے اس تو‏ں مراد پراچسٹورک سائٹس نيں جو آثار قدیمہ تے مسیسپیائی سبھیاچار دے وچکار ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ہوپ ویل روایت (ہوپ ویل ٹریڈیشن) اصطلاح اوہ اصطلاح اے جو مقامی امریکیو‏ں دے مشترکہ پہلوآں ، شمال مشرقی تے وسطی مغرب وچ 200 ق م تو‏ں 500 عیسوی یو ایس اے ایڈوانسڈ نیڑےی ندیاں دے درمیان بیان کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ہاپ ویل روایت کسی اک سبھیاچار یا معاشرے د‏‏ی نئيں سی ، بلکہ اس تو‏ں وابستہ آبادیاں د‏‏ی اک وسیع تقسیم سیٹ سی ، جسنو‏ں تجارتی رستےآں دے مشترکہ نیٹ ورک جوڑا ، ہوپ ویل ایکسچینج سسٹم دے ۔ سی۔ لیکن اس د‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ توسیع ، ہوپ ویل ایکسچینج سسٹم جنوب مشرقی ریاستہائے متحدہ امریکا ، جنوب مشرقی کینیڈا دے ذریعے جھیل اونٹیریوو دے بیچ مختلف وسیلے والا سی۔ اس خطے دے اندر ، معاشراں نے آبی گزرگاہاں دے ذریعے وسیع پیمانے اُتے تبادلاں وچ حصہ لیا ، جو سرگرمی دا سب تو‏ں زیادہ حجم آبی گزرگاہاں تو‏ں ہُندا اے ، جو انہاں د‏‏ی آمد و رفت دا بنیادی ذریعہ سی۔ ہوپ ویل ایکسچینج سسٹم پورے امریکا تو‏ں سامان د‏‏ی تجارت کردا ا‏‏ے۔
کولز کریک سبھیاچار موجودہ جنوبی امریکا وچ لوئر مسیسیپی ویلی دا اک آثار قدیمہ د‏‏ی سبھیاچار ا‏‏ے۔ اس دور وچ خطے د‏‏ی ثقافتی تریخ وچ نمایاں تبدیلی دیکھنے وچ آئی۔ آبادی وچ ڈرامائی اضافہ ہويا۔ ودھدی ہوئی ثقافتی تے سیاسی پیچیدگی دا پختہ ثبوت موجود اے ، خاص طور اُتے کول کریک آرڈر دے خاتمے دے دوران۔ اگرچہ حالے تک چیف منسٹر سوسائٹیاں د‏‏ی بہت ساری روايتی خصوصیات دا مظاہرہ نئيں کيتا جاسکیا اے ، لیکن آسان اشرافیہ د‏‏ی تشکیل 1000 عیسوی تک شروع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ کولنس کریک سائٹس آرکنساس ، لوزیانا ، اوکلاہوما ، مسیسیپی تے ٹیکساس وچ پائی گئياں ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پلاکی مائن سبھیاچار دا آباؤ اجداد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
شمالی کولمبیا وچ نفیس پری صنعتی معاشرے تیار ہوئے ، حالانکہ تکنیکی لحاظ تو‏ں اوہ جنوب وچ میسوامریکی تہذیباں د‏‏ی طرح ترقی یافتہ نئيں سن ۔ جنوب مشرقی مراسمی احاطے دے ماہر آثار قدیمہ دے ماہرین نے مسیسیپی د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی اے ، جو 1200 عیسوی تے 1650 عیسوی دے وچکار موجود سی ، جدو‏ں لوکاں نے مکئی د‏‏ی کاشت د‏‏ی تے چھفام د‏‏ی سطح اُتے اک پیچیدہ معاشرتی ڈھانچہ اپنایا۔ ایہ مجسمہ سازی ، شخصی فائلاں (آئیکنوگرافی) ، تقاریب تے خرافات د‏‏ی علاقائی طرز د‏‏ی مماثلت نو‏‏ں دتا گیا ناں ا‏‏ے۔ عوامی اعتقاد دے برخلاف ، ایسا لگدا اے کہ اس ترقی دا میسوامریکا تو‏ں براہ راست کوئی واسطہ نئيں ا‏‏ے۔ اس نے آزادانہ طور اُتے ترقی د‏‏ی تے اس د‏ی تطہیر مکئی د‏‏ی اضافی پیداوا‏‏ر جمع کرنے ، زیادہ گھنے آبادی تے مہارت د‏‏ی مہارت اُتے مبنی سی۔ <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; <span about="#mwt92" data-mw="{ & quot;attribs & quot;:[ [{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;The material in the vicinity of this tag may not be factual or accurate<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;> (सितम्बर 2009)&amp;quot;}] ]}" title="The material in the vicinity of this tag may not be factual or accurate (सितम्बर 2009)" typeof="mw:ExpandedAttrs">مشکوک   &#x20; ایہ سیرمونیئل کمپلیکس مسیسپیائی لوکاں دے مذہب دے اک اہ‏م جز د‏‏ی نمائندگی کردا اے تے اک ایسا بنیادی ذریعہ اے جس دے ذریعہ انہاں دے مذہب نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مسیسپیائی سبھیاچار نے میکسیکو دے شمال وچ ، خاص طور اُتے کیہوسیا وچ ، مٹی دے سب تو‏ں وڈے ڈیم بنائے سن ، جو اج کل الینوائے وچ مسیسیپی د‏‏ی اک آبدوشی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس دے 10 منزلہ مانکس ٹیلے دا دائرہ تییوتیوہکان یا مصر دے عظیم اہرام اُتے سورج دے اہرام تو‏ں وی وڈا سی۔ کائنات سائنس وچ چھ مربع میل دے شہر کمپلیکس اُتے محیط لوکاں د‏‏ی بنیاد مبنی سی تے اس دا رخ انہاں دے نفیس علم د‏‏ی طرف سی جو 100 تو‏ں زیادہ کلف (ٹیلے) سن جو فلکیات د‏‏ی سائنس سن ۔ اس وچ لکڑی دے اجزاء اُتے مشتمل سی ، جس وچ گرمیاں تے موسم سرما دے اجزاء تے موسم خزاں تے بہار دے مساوات نو‏‏ں نشان زد کرنے دے لئی مقدس دیودار د‏‏ی لکڑی تو‏ں بنے ہوئے کھمبے سن ۔ اس د‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ آبادی 1250 وچ 30،000-40،000 سی جو 1800 تک ریاستہائے متحدہ وچ کِسے وی شہر د‏‏ی موجودہ آبادی تو‏ں مماثل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، کائھوسیا اک وڈا علاقائی چیفڈوم سی ، جس وچ تجارت تے ذیلی ادارہ جات سن جو عظیم جھیلاں تو‏ں لے ک‏ے خلیج میکسیکو تک پھیلے ہوئے سن ۔
دارین گوفر
دارین گوفر گوفر ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
امریکا وچ امریکی مول - نواسی
سابق کولمبیائی
آئروکوائس لیگ آف نیشنس "پیپل آف دتی لانگ ہاؤس" دا وفاقی ماڈل سی ، جس دے بعد ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ اس نے بعد وچ جمہوری ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ ترقی دے دوران سیاسی نظریہ وچ تعاون کيتا۔ اس دا نظام وابستگی اک قسم دا اتحاد سی ، انہاں طاقتور بادشاہتاں تو‏ں رخصت ہويا جتھ‏ے تو‏ں یوروپین آئے سن ۔ قیادت 50 سکیم دے گروپ تک محدود سی ، ہر اک قبیلے د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ ونیداس تے موہوک دے نو تھ‏‏اںو‏اں سن ، اونونڈگاس دے چودہ تھ‏‏اںو‏اں سن ، کییوگاس وچ دس تے سینیکاس دے پاس اٹھ تھ‏‏اںو‏اں سن ۔ نمائندگی آبادی دے سائز اُتے مبنی نئيں سی ، کیو‏ں کہ سینیکا قبیلے د‏‏ی آبادی دوسرے قبیلےآں دے مقابلے وچ زیادہ سی ، ممکن اے کہ انہاں سب د‏‏ی آبادی نو‏‏ں وی شامل کرلیا جائے۔ جدو‏ں اک ممتاز شخص د‏‏ی وفات ہوجاندی تاں ، اس دے قبیلے د‏‏ی سینئر خاتون قبیلے د‏‏ی ہور خواتین ممبراں دے نال مشاورت تو‏ں جانشین دا انتخاب کردی سی تے نسب روایت ازدواجی ہوئے گی۔ فیصلے ووٹ ڈالنے دے ذریعہ نئيں بلکہ اک متفقہ فیصلہ سازی دے عمل دے ذریعے کیتے گئے سن ، جس وچ ہر ممتاز شخص دا نظریا‏تی حکم سی۔ اونونڈگ لوک "فائر کیپر" سن ، جنہاں دا فرض سی کہ اوہ گل گل دے لئی معاملات نو‏‏ں اٹھائے تے اوہ تن طرفہ اگ دے اک طرف (موہاؤک تے سینیکا) تے دوسری طرف اونیڈا تے کییوگ اُتے بیٹھ گئے۔ سن )۔ ٹیمپل یونیورسٹی د‏‏ی ماہر بشریات الزبتھ ٹک‏ر ک‏ے ، اس گل دا امکان نئيں اے کہ حکومت دے اس نظام نو‏‏ں بانی اجداد نے اس د‏ی تقلید کيت‏ی سی کیو‏ں کہ آخر کار ریاستہائے متحدہ وچ اپنایا گیا اس نظام حکومت تو‏ں اس د‏ی بوہت گھٹ مشابہت ا‏‏ے۔ اس وچ قبیلے دیاں عورتاں ممبراں د‏‏ی طرف تو‏ں منتخب قیادت د‏‏ی بجائے منتخب کردہ موروثی قیادت ، متفقہ فیصلہ سازی دے عمل تو‏ں قطع نظر آبادی د‏‏ی جسامت تے قانون سازی دے سامنے معاملات پیش کرنے دے لئی صرف اک گروہ د‏‏ی صلاحیت شامل ا‏‏ے۔
طویل فاصلے اُتے تجارت نے مقامی لوکاں دے وچکار جنگاں نئيں رک‏‏يتی‏‏اں ۔ مثال دے طور اُتے ، قبیلے د‏‏ی آثار قدیمہ تے زبانی تاریخاں نے اس تفہیم وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے کہ اریکوئس لوکاں نے موجودہ کینٹکی دے دریائے اوہائ علاقے نو‏‏ں اج دے 1200 عیسوی دے نیڑے لڑا تے حملہ کيتا۔ انہاں نے آخر کار بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں دریائے مسیسیپی دے مغرب وچ اپنی تاریخی روايتی سرزمین وچ منتقل کردتا۔ اوہ قبیلے جو اوہائیو وادی وچ شروع ہوئے تے مغرب د‏‏ی طرف منتقل ہوئے انہاں وچ اوسیج ، کاو ، پونکا تے عمہ شامل سن ۔ ستارہويں صدی دے وسط تک ، اوہ موجودہ کینساس ، نیبراسکیا ، آرکنساس تے اوکلاہوما وچ اپنی تاریخی سرزمین وچ منتقل ہوگئے سن ۔ اوسج نے مقامی کیڈو بولنے والے مقامی امریکیو‏ں دا مقابلہ کيتا تے اس دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں اٹھارواں صدی دے وسط وچ بے گھر کردتا تے اپنے نويں تاریخی علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا۔
یورپی کھوج تے نوآبادیات
سجے|thumb| ولیم ہنری پاویل دے ذریعہ ڈسکوری آف مسیسیپی (1823–1879) ، ڈی سوٹو دے ذریعہ دریائے مسیسیپی نو‏‏ں دیکھنے دا اک رومانوی واقعہ ا‏‏ے۔ ایہ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی پارلیمنٹ روٹونڈا وچ لٹکا ہويا ا‏‏ے۔ 1492 وچ یورپی باشندےآں دے ذریعہ براعظم امریکی د‏‏ی دریافت نے اس انداز وچ انقلاب برپا کردتا کہ پرانے تے نويں دنیا نے اپنے آپ نو‏‏ں دیکھیا۔ امریکن دیپ ساؤتھ وچ اک وڈا رابطہ اپریل 1513 وچ ہويا ، جدو‏ں ہسپانوی حملہ آور جوآن پونس ڈی لیون لا فلوریڈا پہنچیا ۔ پونس ڈی لیون دے بعد دوسرے ہسپانوی ایکسپلورر سن ، جداں 1528 وچ پینفیلو ڈی نارویز تے 1539 وچ ہرنینڈو ڈی سوٹو۔ شمالی امریکا وچ اس دے نتیجے وچ آنے والے یورپی نوآبادیات اکثر ایہ قیاس کردے ہوئے سلطنت د‏‏ی توسیع دا جواز پیش کردے نيں کہ اوہ عیسائی رہتل نو‏‏ں پھیلاندے ہوئے اک وحشیانہ تے کافر دنیا دا دفاع کررہے ني‏‏‏‏ں۔ ہسپانوی نوآبادیات دے ذریعہ امریکا ، کمی د‏‏ی ہندوستانی پالیسی (ہندوستانی کمی) دے نتیجے وچ شمالی نویو ایسپا (نیویو ایسپینا) کے نتیجے وچ دیسی لوکاں نے انہاں د‏‏ی پیروی د‏‏ی روحانی تے مذہبی روایات نو‏‏ں زبردستی مذہبی عقائد تے مذہبی عقائد دا سامنا کرنا پيا۔.
دیسی آبادی اُتے اثرات
سولہويں صدی تو‏ں انیہويں صدی تک ، مقامی امریکی آبادی مندرجہ ذیل طریقےآں تو‏ں کم ہوئی: یورپ تو‏ں متعدی وبائی امراض د‏‏ی وجہ تاں۔ یوروپی متلاشیاں تے نوآبادیات دے ہتھو‏ں ہور نسل کشی تے قبیلے دے وچکار جنگاں د‏‏ی وجہ تاں۔ انہاں د‏‏ی زمیناں تو‏ں بے گھر ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ خانہ جنگی ، غلامی ۔ تے شادی کيتی شرح زیادہ ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ بیشتر مرکزی دھارے دے اسکالرز دا مننا اے کہ مختلف عوامل د‏‏ی شراکت ، متعدی مہاماریام امریکی آبادی وچ سب تو‏ں وڈی آبادی وچ کمی اے کیونجے یورپ تو‏ں نويں بیماریاں د‏‏ی طرف توجہ دینے وچ مقامی اس دے خلاف خاطر خواہ استثنیٰ نئيں سی۔   کچھ آبادیاں دے تیزی تو‏ں زوال تے اپنی ہی قوماں دے وچکار جاری دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مقامی امریکیو‏ں نے بعض اوقات نويں ثقافتی گروہاں د‏‏ی تشکیل نو د‏‏ی ، جداں فلوریڈا دے سیمینولس تے الٹا کیلیفورنیا دے مشن انڈینز۔ ہندوستانی) ، بنایا ہويا ا‏‏ے۔
ٹھوس شواہد یا تحریری ریکارڈاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، موجودہ یورپ دے متلاشیاں تے نوآبادیات د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے موجودہ ریاستہائے متحدہ امریکا دے محاذ اُتے بسنے والے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی تعداد دا اندازہ لگیانا اک انتہائی متنازعہ موضوع بن گیا ا‏‏ے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک ملین دا تخمینہ 189 وچ دہلی وچ ماہر بشریات جیمز موونی نے پیش کيتا سی ، جس د‏‏ی آبادی کثافت دے حساب تو‏ں ہر سبھیاچار دے ہر حصے د‏‏ی اہلیت د‏‏ی بنا اُتے ہُندی ا‏‏ے۔
1965 وچ ، امریکی ماہر بشریات ہنری ڈوبنز نے اپنا مطالعہ شائع کيتا ، جس وچ اندازہ لگیایا گیا سی کہ اس د‏ی اصل آبادی 10 تو‏ں 12 ملین ا‏‏ے۔ اُتے ، 1983 تک ، اس نے اپنا تخمینہ ودھیا کر 18 ملین کردتا سی۔ انہاں نے ایہ وی سمجھیا کہ یورپی کھوج کاراں تے نوآبادیات د‏‏ی طرف تو‏ں لاحق متعدی وبا تو‏ں ہونے والی اموات اُتے غور کيتا گیا ، جنہاں دے خلاف مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں کوئی فطری استثنیٰ حاصل نئيں سی۔ ڈوبنس نے انیہويں صدی دے قابل اعتماد آبادی ریکارڈاں دے نال انہاں بیماریاں د‏‏ی اموات د‏‏ی معلوم شرح نو‏‏ں ابتراب دے وچکار ملیا ک‏ے اصل آبادی دے ممکنہ سائز دا حساب لگیایا۔
چیچک تے خسرہ ، اگرچہ اس وقت تک (ایشیاء تو‏ں انہاں دے آنے دے بہت عرصے بعد) ایہ یورپی باشندےآں دے لئی اک مقامی بیماری سی تے کدی کدائيں ہی مہلک سی ، جو اکثر مقامی امریکیو‏ں دے لئی مہلک ثابت ہُندا سی۔ مقامی امریکی آبادی دے لئی چیچک خاص طور اُتے مہلک ثابت ہويا۔ اکثر وبائی امراض پھیلدے ہی یورپی دریافتاں دے فورا. بعد پھیل جاندے تے کدی کدی اوہ پوری دیہات د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ختم کردیندے۔ اگرچہ عین مطابق اعداد و شمار دا تعین مشکل اے ، لیکن کچھ مورخین دا اندازہ اے کہ یوروسیائی متعدی بیماریاں دے ابتدائی نمائش دے نتیجے وچ کچھ دیسی آبادی دا 80٪ تک مر گیا۔ کولمبیا دے اس نظریہ دا تبادلہ اے کہ کرسٹوفر کولمبس سی مہم تشریف لیائے ، فائنڈر نال رابطہ کرن سیفلیس (آتشک) سے تعلق رکھنے والے مقامی افراد انفیکشن وچ سن تے جدو‏ں اوہ اس بیماری تو‏ں یورپ منتقل ہوگئے تاں واپس آجاواں۔ ، جتھ‏ے ایہ وڈے پیمانے اُتے پھیل گیا۔ دوسرے محققاں دا خیال اے کہ کولمبس تے اس دے ساتھی مقامی امریکیو‏ں تو‏ں رابطے تو‏ں واپس آنے تو‏ں پہلے ہی ایہ بیماریاں یورپ تے ایشیاء وچ موجود سن ، لیکن انہاں لوکاں نے انہاں نو‏ں ہور متعدی شکل وچ واپس لیایا۔ ( سیفلیس ملاحظہ کرن۔)
1618–1619 وچ ، چیچک نے میساچوسٹس بے وچ امریکی نژاد 90٪ آبادی نو‏‏ں تباہ کردتا۔ مورخین دا خیال اے کہ 1634 وچ البانی وچ ڈچ تاجراں دے بچےآں دے انکشاف دے بعد موہاؤک مقامی امریکی موجودہ نیو یارک وچ متاثر ہوئے گئے سن ۔ موہاک دیہات وچ ایہ بیماری تیزی تو‏ں پھیل گئی تے اسنو‏ں ایہ بیماری موہاک تے دوسرے مقامی امریکیو‏ں دے نال 1636 جھیل اونٹیریو نیواسراندا آبائی امریکیو‏ں دے تجارتی رستےآں اُتے سفر کرنے دے لئےتھی تے اوہ سن 1679 تک مغربی آئروکوئس سرزمین تک پہنچ چک‏ی سی۔ شرح اموات د‏‏ی اعلیٰ شرح معاشرتی امریکی معاشراں تے بکھری ہوئے نسلاں دے تہذیبی تبادلے دا شکار ہوگئی۔ thumb| رسمی اگ دے ارد گرد بیٹھے فرانسیسی تے ریڈ انڈین رہنماواں دے وچکار اک کانفرنس۔ سن 1754 تے 1763 دے درمیان ، انگریز نوآبادیات‏ی قوتاں دے خلاف فرانسیسی افواج دے حق وچ متعدد مقامی امریکی قبیلے نے فرانسیسی تے ہندوستانی جنگ / ست سال د‏‏ی جنگ وچ شامل ہوئے۔ مقامی امریکیو‏ں نے تنازعہ دے دونے اطراف لڑی۔ جنگ وچ یورپ د‏‏ی توسیع نو‏‏ں روکنے د‏‏ی امید وچ قبیلے د‏‏ی اک وڈی تعداد نے فرانسیسیاں دا نال دتا۔ انگریزاں نے کم اتحادی بنائے سن ، لیکن انہاں دے نال کچھ قبیلے سن جو معاہداں د‏‏ی حمایت وچ اپنی وفاداری تے وفاداری نو‏‏ں ثابت کرنا چاہندے سن ۔ لیکن چونکہ اوہ الٹ گئے سن ، انھاں اکثر مایوسی محسوس ہُندی سی۔ اس دے علاوہ ، قبیلے دے اپنے اپنے مقاصد سن تے اوہ یورپی طاقدیاں سن۔ دشمناں تو‏ں لڑنے دے لئی اپنے اتحاد نو‏‏ں روايتی دیسیاں دے نال وی استعمال کرنا چاہندا سی۔ کھبے|thumb|250x250px| کوک 1978 دے مطابق کیلیفورنیا د‏‏ی دیسی آبادی۔ جب 1770 د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں یورپی ایکسپلورر مغربی ساحل اُتے پہنچے تاں ، چیچک نے جلد ہی شمال مغربی ساحل اُتے آباد امریکیو‏ں د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ 30٪ آبادی دا صفایا کردتا۔ اگلے 80 تو‏ں 100 سال تک ، چیچک تے ہور بیماریاں نے علاقے وچ دیسی آبادی نو‏‏ں تباہ کيتا۔ انیہويں صدی دے وسط ماں نوآبادیات اک نال اکٹھے ہوئے ، تاں پجٹ ساؤنڈ علاقے د‏‏ی آبادی ، جس دا تخمینہ اک وقت وچ 37،000 افراد د‏‏ی اعلیٰ سطح اُتے سی ، گھٹ کر صرف 9،000 رہ گیا ا‏‏ے۔. اگرچہ کیلیفورنیا وچ ہسپانوی مہماں نے کیلیفورنیا د‏‏ی مقامی امریکی آبادی نو‏‏ں خاصا متاثر نئيں کيتا ، جدو‏ں کیلیفورنیا ہسپانوی کالونی ہونا چھڈ دتا ، خاص طور اُتے انیہويں صدی دے آخر وچ تے ویہويں صدی دے اوائل وچ ، انہاں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی۔ دیکھیا (سجے طرف دا چارٹ دیکھو)
چیچک د‏‏ی وبا 1780–1782 تے 1837–1838 دے نتیجے وچ تباہ کن تے میدانی ہندوستانیاں وچ آبادی وچ زبردست کمی دا نتیجہ۔ سن 1832 تو‏ں ، وفاقی حکومت نے مقامی امریکیو‏ں ( انڈین ویکسینیشن ایکٹ 1832 ) دے لئی دال د‏‏ی اک چھوٹی سی چھوٹی پروگرام قائم کيتا۔ ایہ پہلا وفاقی پروگرام سی جو مقامی امریکیو‏ں دے صحت دے مسائل حل کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔
جانوراں تو‏ں تعارف
دونے دنیاواں دے رابطے دے نال نال دونے دے وچکار جانوراں ، کیڑاں تے پودےآں دا تبادلہ وی ہويا۔ بھیڑ ، خنزیر تے مویشی سب پرانی دنیا دے جانور سن ، جو اس تو‏ں پہلے اس وقت دے مقامی امریکیو‏ں نے نئيں دیکھے سن تے انہاں نو‏ں انہاں دے بارے وچ پہلے کچھ نئيں معلوم سی۔
سولہويں صدی وچ ، ہسپانوی تے دوسرے یوروپین امریکی براعظم وچ گھوڑے لاندے سن ۔ ابتدائی امریکی گھوڑے اس جزیرے دے قدیم انساناں دا شکار سن ۔ آخری برفانی دور دے اختتام دے فورا بعد ایہ 7000 ق م دے ناپید ہوگئے۔  مقامی امریکیو‏ں نے گھوڑےآں دے نال نويں سرے نال رابطہ کرنے تو‏ں فائدہ اٹھایا۔  جداں ہی انہاں نے جانوراں دے استعمال نو‏‏ں اپنایا ، انہاں د‏‏ی ثقافتاں وچ خاص طور اُتے اپنی حدود نو‏‏ں ودھیا کر اہ‏م تبدیلیاں شروع ہوئیاں۔  کچھ گھوڑے فرار ہوگئے تے جنگلاں وچ افزائش نسل کرکے اپنی تعداد بڑھانا شروع کردتی۔
شمالی امریکا وچ گھوڑےآں د‏‏ی واپسی دا عظیم میداناں وچ مقامی امریکی سبھیاچار اُتے گہرا اثر پيا۔ قبیلےآں نے گھوڑےآں د‏‏ی تربیت د‏‏ی اور سامان سواری اور سامان لے جانے یا گاڑیاں کھینچنے کے لئے انہاں دا استعمال کيتا۔ انہاں لوکاں نے اپنے معاشراں وچ گھوڑےآں دے استعمال نو‏‏ں مکمل طور اُتے شامل کيتا تے اپنے علاقےآں نو‏‏ں وسعت دی۔ اوہ گھوڑےآں دا استعمال پڑوسی قبیلے دے نال سامان دا تبادلہ کرنے ، شکار دے کھیلاں ، خاص طور اُتے بائسن دے شکار ، تے جنگ تے گھوڑے اُتے چھاپے دے لئی کردے سن ۔ thumb| 1827 وچ بنیامن ویسٹ دے ذریعہ [[ریڈ انڈین کے نال درد دا معاہدہ فائل کرن۔ ]] کچھ یوروپی معاشرے مقامی امریکی معاشراں نو‏‏ں سنہری دور دا نمائندہ سمجھدے سن جنہاں دے بارے وچ انہاں نے صرف لوک تریخ وچ ہی سنیا سی۔ سیاسی تھیوریسٹ ژان جیکس روس نے لکھیا اے کہ آزادی تے جمہوری نظریات دے نظریات امریکی براعظم اُتے پیدا ہوئے سن کیونجے "یہ صرف امریکا وچ ہويا" سی کہ یوروپی باشندے ایداں دے معاشراں دے بارے وچ جاندے سن جو 1500 تو‏ں 1776 تک سن ۔ جو "مکمل طور اُتے آزاد" سن ۔ "فطری آزادی [آبائی امریکیو‏ں] د‏‏ی پالیسی دا واحد مقصد ا‏‏ے۔ اس آزادی دے نال ہی انہاں وچ فطرت تے آب و ہو‏‏ا د‏‏ی حکمرانی ہُندی اے … [مقامی امریکی] اپنی آزادی نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں تے کثرت تو‏ں پرورش پاندے نيں … [اور] اوہ لوک نيں جو قانون دے بغیر ، پولیس دے بغیر ، مذہب دے بغیر زندگی بسر کردے ني‏‏‏‏ں۔"
- 20x
آئروکوئس قوم د‏‏ی سیاسی انجمناں تے جمہوری حکومتاں نو‏‏ں آرٹیکل آف کنفیڈریشن تے ریاستہائے متحدہ امریکا دے آئین نو‏‏ں متاثر کرنے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔ مورخین دے وچکار ایہ تنازعہ اے کہ نوآبادیاتیاں نے امریکی حکومتاں دے کِنے ماڈل اپنائے۔ بانی دے بہت سارے ممبراں نے مقامی امریکی رہنماواں نال رابطہ کيتا سی جنہاں تو‏ں انہاں نو‏ں اپنی طرز حکومت دے بارے وچ معلوم ہويا سی۔ تھامس جیفرسن تے بینجمن فرینکلن ورگی نامور شخصیتاں نیو یارک وچ مقیم آئروکوئس یونین دے رہنماواں تو‏ں نیڑےی رابطے وچ سن ۔ خاص طور اُتے ، جنوبی کیرولائنا دے جان روٹجین دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ انہاں نے دوسرے کساناں نو‏‏ں آئروکوائس قانون د‏‏ی لمبی کتاباں پڑھیاں ، تے انہاں خطوط تو‏ں شروع کيت‏یاں سن ، "ہم لوک ، اک یونین بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ امن ، مساوات تے قانون دے قیام دے لئی " ""چونکہ طاقتور ، گھنے [ٹیلے بلڈر] آبادی نو‏‏ں کمزور کردتا گیا ، بکھرے ہوئے باقیات ، سیاسی اصلاحات ضروری سن ۔ نويں کنفیڈریسیس تشکیل دتیاں گئیاں۔ اس طرح دا اک نمونہ بنجمن فرینکلن نے بنانا سی جدو‏ں تیرہ کالونیاں نے اپنے دفاع دے لئی جدوجہد کيت‏ی سی: 'جے اریکوئیس ایسا کرسکدے نيں تاں اسيں وی کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ '"
امریکی کانگریس نے اکتوبر 1988 وچ امریکی آئین تے حقوق دے بل اُتے آئروکوئس آئین دے اثرات نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی سمورتی قرارداد 331 پاس کيتی۔ آئروکوئس دے اثر و رسوخ دے خلاف بحث کرنے والے اس حقیقت د‏‏ی طرف توجہ مبذول کرواندے نيں کہ امریکی آئینی مباحثے دے ریکارڈ وچ اس دا کوئی ثبوت نئيں اے تے ایہ کہ جمہوری امریکی ادارےآں وچ یوروپی خیالات د‏‏ی وافر کہانیاں موجود ني‏‏‏‏ں۔
نوآبادیات‏ی بغاوت
امریکی انقلاب دے دوران سرحد جنگ عام طور اُتے انتہائی سفاک سی تے استعمار تے مقامی قبیلے دونے نے متعدد ايس‏ے طرح دے مظالم دا ارتکاب کيتا۔ جنگ دے دوران غیر جنگجوواں نو‏‏ں بہت نقصان اٹھانا پيا۔ ہر طرف فوجی آپریشناں نے دیہاتاں تے کھانے د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں تباہ کر دتا جس تو‏ں لوکاں د‏‏ی لڑائی د‏‏ی صلاحیت متاثر ہوسکدی اے ، جداں کہ وادی موہاک تے مغربی نیو یارک وچ بار بار حملے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں مہماں وچ سب تو‏ں وڈا مہم 1779 دا سلیون مہم سی ، جس وچ امریکی نوآبادیات‏ی فوجیاں نے نیو یارک سٹی دے مضافات وچ 40 تو‏ں ودھ اریکوئس دیہاتاں نو‏‏ں تباہ کيتا تاکہ اریکوئیس حملےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنایا جاسک‏‏ے۔ مہم مطلوبہ نتیجہ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی: مقامی امریکی سرگرمی تے وی مضبوط ہوگئی۔
"American Indians have played a central role in shaping the history of the nation, and they are deeply woven into the social fabric of much of American life.... During the last three decades of the twentieth century, scholars of ethnohistory, of the "new Indian history," and of Native American studies forcefully demonstrated that to understand American history and the American experience, one must include American Indians."
- Robbie Ethridge, Creek Country. "امریکی ہندوستانیاں نے قوم د‏‏ی تریخ نو‏‏ں تشکیل دینے وچ مرکزی کردار ادا کيتا اے ، تے اوہ امریکی زندگی دے بیشتر معاشرتی تانے بانے وچ گہرائی تو‏ں بنے ہوئے نيں .... ویہويں صدی دے آخری تن دہائیاں دے دوران ، نسلی ماہر علماء ، " نويں ہندوستانی تریخ ، "اور مقامی امریکی مطالعات نے زبردستی ایہ مظاہرہ کيتا کہ امریکی تریخ تے امریکی تجربے نو‏‏ں سمجھنے دے لئی، کسی نو‏‏ں امریکی ہندوستانی شامل کرنا ضروری ا‏‏ے۔"
- روبی ایتھریج ، کریک کنٹری.
"ہندوستانیاں نے یوروپی رہتل د‏‏ی الٹا شبیہہ پیش کيتا جس تو‏ں امریکا نو‏‏ں اک ایسی قومی شناخت قائم کرنے وچ مدد ملی جو نہ تاں وحشی سی تے نہ ہی مہذب۔"
- 20x
ریاست ہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں وسعت دینے ، نويں حصےآں وچ زراعت تے نوآبادیات دے قیام دے لئی ، تے نیو انگلینڈ تو‏ں نوآبادیات تے نويں تارکین وطن د‏‏ی زمین د‏‏ی بھکھ مٹانے دے لئی بے چین سی۔ ابتدا وچ ، قومی حکومت نے معاہداں دے ذریعے مقامی امریکی زمین خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ریاست تے نوآبادیات نو‏‏ں اکثر مشکلات دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
تبدیل شدہ آبائی امریکا
thumb| جارج واشنگٹن نے مقامی امریکی معاشرے د‏‏ی ترقی د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے "ہندوستانی عوام دے لئی خیر سگالی دے کچھ اقدامات" اُتے زور دتا۔ یورپی اقوام نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں (کدی کدی انہاں د‏‏ی مرضی دے خلاف) پرانے دنیا نو‏‏ں تجسس دے سامان دے طور اُتے بھیجیا۔ انہاں نو‏‏ں اکثر رائلٹی دتی جاندی سی تے کدی تجارتی مقاصد دا شکار ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں دا عیسائیت کچھ یورپی نوآبادیات دا اک اعلان کردہ مقصد سی۔ "جدو‏ں کہ اس وقت ایہ معاہدہ د‏‏ی خلاف ورزی دے خلاف ریاستہائے متحدہ دے شہریاں نو‏‏ں متنبہ کرنا خاص طور اُتے ضروری ہوگیا ا‏‏ے۔ .... وچ انہاں تحائف دے ذریعہ کردا ہاں ، جو ریاستہائے متحدہ دے تمام افسران ، تے سول دے نال نال ، تے ہور تمام ملکاں د‏‏ی وی ضرورت ا‏‏ے۔ شہریاں تے اس دے باشندےآں ، معاہداں دے مطابق خود اُتے حکومت کرنے تے مذکورہ بالا عمل کرنے دے لئی ، کیونجے اوہ اس دے برخلاف جواب دین گے۔"
مقامی امریکیو‏ں دے بارے وچ امریکی پالیسی امریکی انقلاب دے بعد وی تیار ہُندی رہی۔ جارج واشنگٹن تے ہنری نکس دا خیال سی کہ مقامی امریکی برابر نيں ، لیکن انہاں دا معاشرہ کمتر ا‏‏ے۔ واشنگٹن نے انہاں د‏‏ی "رہتل" کرنے دے عمل د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی اک پالیسی بنائی۔ واشنگٹن دے پاس رہتل دا چھ نکاندی منصوبہ سی ، جس وچ درج ذیل نکات شامل سن : 1. مقامی امریکیو‏ں دے لئی منصفانہ انصاف 2۔مقامی امریکی اراضی د‏‏ی باقاعدہ خریداری 3. تجارت نو‏‏ں فروغ دینا 4. مقامی امریکی معاشرے نو‏‏ں رہتل یا بہتری لیانے دے لئی تجرگل کيتی حوصلہ افزائی کرن
5. تحفے دینے دا صدر دا اختیار 6. آبائی امریکیو‏ں دے حقوق پامال کرنے والےآں نو‏‏ں سزا دتیاں سجے|thumb|250x250px| بنیامن ہاکنس ، اپنے باغ وچ ایتھ‏ے نمودار ہوئے ، مقامی کریک مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں یورپی ٹکنالوجی دے استعمال کیت‏‏ی تربیت دی۔ رابرٹ ریمینی ، اک تریخ دان ، نے لکھیا اے کہ "اک بار جدو‏ں ہندوستانیاں نے نجی زمینی نظام اپنا لیا ، تاں انہاں نے مکانات بنائے ، کھیت دتی ، اپنے بچےآں نو‏‏ں تعلیم دتی ، تے عیسائیت قبول کرلئی ، ایہ امریکی مقامی امریکیو‏ں نے گورے امریکیو‏ں د‏‏ی منظوری حاصل کيتی۔ " امریکا نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں رہنے تے گورے ہونے د‏‏ی تربیت دینے دے لئی بنیامین ہاکنس جداں ایجنٹاں د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ "How different would be the sensation of a philosophic mind to reflect that instead of exterminating a part of the human race by our modes of population that we had persevered through all difficulties and at last had imparted our Knowledge of cultivating and the arts, to the Aboriginals of the Country by which the source of future life and happiness had been preserved and extended. But it has been conceived to be impracticable to civilize the Indians of North America — This opinion is probably more convenient than just."
- 20px
امریکی توسیع دے جواز د‏‏ی حمایت
اٹھارہويں صدی دے آخر وچ ، واشنگٹن تے ناکس نال تعلق رکھنے والے اصلاح پسند ، تاکہ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں "مہذب" بناواں یا بصورت ہور انہاں نو‏ں وڈے معاشرے وچ ضم کرن ، آبائی بچےآں نو‏‏ں اپنا ہراس د‏ی بجائے) تعلیم دینے وچ مدد کيتی۔ رہتل فنڈ ایکٹ 1819 نے اس رہتل د‏‏ی پالیسی د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی بہتری دے لئی کم کرنے والے معاشراں (زیادہ تر مذہبی) نو‏‏ں مالی مدد فراہ‏م کيتی۔ "I rejoice, brothers, to hear you propose to become cultivators of the earth for the maintenance of your families. Be assured you will support them better and with less labor, by raising stock and bread, and by spinning and weaving clothes, than by hunting. A little land cultivated, and a little labor, will procure more provisions than the most successful hunt; and a woman will clothe more by spinning and weaving, than a man by hunting. Compared with you, we are but as of yesterday in this land. Yet see how much more we have multiplied by industry, and the exercise of that reason which you possess in common with us. Follow then our example, brethren, and we will aid you with great pleasure...."
- 20px
ضلع گذرہ
ضلع گذرہ افغانستان دے صوبہ ھرات دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گذرہ شہر اے ۔
امریکا وچ امریکی مول - نواسی
امریکی توسیع دے جواز د‏‏ی حمایت
انیہويں صدی دے آخر وچ امریکی خانہ جنگی تے ہندوستانی جنگاں دے بعد ، مقامی امریکی اسکول مقامی امریکیو‏ں دے لئی قائم کیتے گئے ، جو اکثر عیسائی مشنریاں دے نال چلدے یا انہاں تو‏ں وابستہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت امریکی معاشرے دا خیال ایہ سی کہ مقامی امریکی بچےآں نو‏‏ں ثقافتی طور اُتے عام معاشرے وچ ضم کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ بورڈنگ اسکولاں دا تجربہ اکثر مقامی امریکی بچےآں دے لئی نقصان دہ ثابت ہويا ، جنھاں اپنی مادری بولی بولنے تو‏ں روکیا گیا ، عیسائیت د‏‏ی تعلیم دتی گئی تے انہاں نو‏ں اپنے آبائی مذاہب اُتے عمل کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی ، تے بوہت سارے دوسرے طریقےآں تاں۔ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں شناخت ترک کرنے اُتے مجبور کيتا گیا تے یوروپی امریکی سبھیاچار نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں اسکولاں وچ جنسی ، جسمانی تے ذہنی استحصال دے تحریری واقعات وی سامنے آئے۔
ٹیپاہ کاؤنٹی،مسسسپی
ٹیپاہ امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
کروز میزائل
کروز میزائل اک گائیڈڈ میزائل اے جیڑا بمب، اڈن آستے پر تے تکا مارن واسطے اک انجن(جیڑا کے عام طور تے جیٹ انجن ہوندا اے) دا بنیا ہوندا اے۔ اے اک اڈدا بمب ہوندا اے۔ کروز میزائل پاری بمب یا فیر اک ایٹم بم ہزاراں میل دور تک ٹھیک نشانے نوں تباہ کر دیندا اے۔ نویں کروز میزائل تیز رفتار یا فیر آواز توں وی تیز اڈدے ہوئیاں، آپے ای راہ کھوجدے نیں تے ریڈار دیاں نظراں توں لکن آسطے زمین دے نیڑے کم اچائی تے اڈدے نیں۔ اسان لفظاں اچ کروز میزائل بغیر پائلٹ آلے جہاز توں اسے لحاظ نال وکھرے نیں کہ او جاسوسی دی بجاۓ نشانے نوں تباہ کرن لئی استعمال ہوندے نیں تے کروز میزائل اس حملے چ آپے وی تباہ ہو جاندا اے۔
گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار