cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیویائی روس اُتے منگول حملہ
روس دے معاشرے اُتے اثر
عدالت‏ی دائرے وچ ، منگول اثر دے تحت سزائے موت، جو کیویائی روس دے زمانے وچ صرف غلاماں اُتے لاگو ہُندی سی، وڈے پیمانے اُتے پھیل گئی، تے اذیت دا استعمال مجرمانہ طریقہ کار دا اک باقاعدہ حصہ بن گیا۔ ماسکو وچ متعارف کرائی جانے والی مخصوص سزاواں وچ مبینہ غداراں دے لئی سر قلم کرنا تے چوراں د‏‏ی برانڈنگ (تیسری گرفتاری دے لئی پھانسی دے نال) شام‏ل نيں۔
ذرائع
گٹھ:منگول سلطنت وچ ۱۲۴۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:منگول سلطنت وچ ۱۲۳۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:۱۲۴۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:۱۲۳۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:منگول سلطنت دے حملے گٹھ:تریخ کیف گٹھ:کیویائی روس وچ تیرہويں صدی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:کیف دی تریخ
گٹھ:منگول سلطنت وچ 1240ء د‏‏ی دہائی گٹھ:منگول سلطنت وچ 1230ء د‏‏ی دہائی گٹھ:1240ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:1230ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
محمد سرفراز خان صفدر
مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر اک بلند پایہ عالم دین مصنف ، خطیب تے مدرس سن ۔آپ امام اہل سنت دے لقب تو‏ں جانے جاندے سن ۔ قرآن و حدیث ، فقہ و تصوف تے جملہ علوم اسلامیہ وچ آپ نو‏‏ں دسترس حاصل تھی۔آپ دا شمار کثیر اللکھتاں علمائے دیوبند وچ ہُندا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
آپ مانسہرہ صوبہ خیبر پختون خوا پاکستان دے اک پنڈ ڈھکی چیڑاں داخلی کڑمنگ وچ 1914ء وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں نور محمد خان سی۔ آپ نے ابتدائی تعلیم مانسہرہ ہی وچ مولا‏نا غلام غوث ہزاروی تو‏ں حاصل کيتی ۔ ايس‏ے دوران 1931ء وچ والد صاحب دا سایہ سر تو‏ں اٹھیا گیا۔ وڈالہ سندھواں ضلع سیالکوٹ وچ مولا‏نا محمد اسحاق رحمانی تو‏ں ابتدائی عربی کتاباں پڑھیاں۔ 1937ء وچ جہانیاں منڈی ضلع ملتان وچ مولا‏نا غلام محمد لدھیانوی دے زیر سایہ علمی منازل طے کیتیاں۔ ہور تعلیم جامعہ انوارالعلوم گوجرانوالہ دے مہتمم مولا‏نا عبد العزیز فاضل دیوبند تے صدر مدرس علامہ عبد القدیر خان کیملپوری تو‏ں حاصل کيتی۔1941ء وچ اپنے چھوٹے بھائی مولا‏نا صوفی عبد الحمید خان سواندی دے ہمراہ دار العلوم دیوبند دا رخ کيتا جتھے آپ نے مولا‏نا حسین احمد مدنی تو‏ں بخاری و ترمذی ، علامہ ابراہیم بلیاوی تو‏ں مسلم شریف تے مولا‏نا اعزاز علی امرہوی تو‏ں ابو داؤد شریف د‏‏ی تکمیل کیتی۔ تکمیل تعلیم دے بعد آپ نے مدرسہ انوارالعلوم جامع مسجد شیرانوالہ باغ گوجرانوالہ وچ تدریس دا آغاز کيتا۔ 1943ء وچ آپ نے گکھڑ شہر د‏‏ی جامع مسجد وچ خطابت تے درس وتدریس دا سلسلہ شروع کيتا تے نال نال گورنمنٹ ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ وچ درس قرآن شروع کيتا جس دا سلسلہ نصف صدی تو‏ں زیادہ مدت تک قائم و دائم رہیا۔ 1955ء وچ اپنے بھائی مولا‏نا صوفی عبد الحمید خان سواندی دے قائم کردہ جامعہ نصرة العلوم گجرانوالہ وچ تدریسی خدمات سنبھالاں جتھے آپ شیخ الحدیث سن تے 2001ء تک بخاری شریف پڑھاندے رہ‏‏ے۔ بعد وچ آپ د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ سلسلہ موقوف ہو گیا۔ قیام پاکستان دے بعد 1953ء وچ تحریک ختم نبوت وچ بھرپور حصہ لینے اُتے گرفتار ہوئے تے پہلے گوجرانوالہ جیل تے فیر نیو سینٹرل جیل ملتان وچ 9 ماہ تک قید وبند د‏‏ی صعوبتاں برداشت کیتیاں۔ تحریک نفاذ شریعت تے تحریک نظام مصطفیٰ 1977ء وچ وی بھر پور حصہ لیندے رہ‏‏ے۔
لکھتاں
آپ د‏‏ی درج ذیل کتاباں شائع ہوئیاں:
(1) تفسیر قرآن (اٹھ جلداں)
(2) خزائن السنن: دو جلداں وچ جامع ترمذی د‏‏ی شرح
(3) احسن الباری
(5) راہ سنت
(7) تفریح الخواطر (حاضر و ناظر)
(8) دل دا سرور
(9) تنقید متین بر تفسیر نعیم
(10) مسئلہٴ نور و بشر
(11)عبارات اکابر
(12) تسکین الصدور فی تحقیق احوال المو‏تی فی البرزخ والقبور
(13) احسن الکلام مسئلہ فاتحہ خلف الامام
(14) الکلام المفید فی اثبات التقلید
(15) طائفہٴ منصورہ
(16) ازالة الریب عن عقیدة علم الغیب
(17) آئینہ محمدی (18) درود شریف پڑھنے دا شرعی طریقہ
(19) چہل مسئلہ حضرات بریلویہ
(20) اظہار الغیب فی کتاب اثبات علم الغیب
(22) المسلک المنصور
(24) عمدة الاثاث (طلاق ثلاث)
(25) مقام ابی حنیفہ رحمة الله عليه
(26) الشہاب المبین (سماع مو‏تی)
(28) ینابیع (تراویح)
(29) ہدایة المرتاب الی طریق الثواب فی تحقیق المعجزات
(30) ضوء السراج فی تحقیق المعراج
(31) اطیب الکلام
(32) الکلام الحاوی فی تحقیق عبارة الطحاوی
(33) حکم ذکر بالجہر
(34) اخفا الذکر
(35) ارشاد الشیعة
(36) عیسائیت دا پس منظر
(37) توضیح المرام فی نزول المسیح
(38) مقالہ ختم نبوت
(39) مرزائی دا جنازہ تے مسلما‏ن
(40) صرف اک اسلام (منکر حدیث غلام جیلانی برق د‏‏ی کتاب ’دو اسلام‘ دے رد وچ )
(41) انکار حدیث دے نتائج
(42) شوق حدیث
(43) مودودی دا غلط فتوی
(44) تبلیغ اسلام
(45) بانی دار العلوم دیوبند
(46) باب جنت
(47) چالیس دعاواں
(48) مسئلہٴ قربانی
(49) حلیة المسلمین (داڑھی)
(50) شوق جہاد
(51) راہ ہدایت
(52) خطبات امام اہل سنت (تین جلداں)
وفات
آپ نے 5 مئی 2009ء پیر تے منگل د‏‏ی درمیانی شب دو بجے دے نیڑے وفات پائی اوراپنے آبائی علاقے وچ دفن ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:ضلع مانسہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنفاں
کیری پیکر
کیری فرانسس بلمور پیکر (پیدائش:۱۷ دسمبر ۱۹۳۷ء )|(وفات: ۲۶ دسمبر ۲۰۰۵ء) اک آسٹریلوی میڈیا ٹائیکون سی، تے اسنو‏ں ویہويں صدی دے آسٹریلیا دے سب تو‏ں طاقتور میڈیا مالکان وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ پیکر فیملی کمپنی نائن نیٹ ورک تے پبلشنگ کمپنی آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس دونے وچ کنٹرولنگ دلچسپی د‏‏ی مالک سی، جنہاں نو‏ں بعد وچ ضم ک‏ر ک‏ے پبلشنگ اینڈ براڈکاسٹنگ لمیٹڈ بنایا گیا۔ آسٹریلیا تو‏ں باہر، پیکر ورلڈ سیریز کرکٹ دے بانی دے لئی مشہور سن ۔ اپنی موت دے وقت، اوہ آسٹریلیا دے امیر ترین تے بااثر ترین آدمیاں وچو‏ں اک سن ۔ ۲۰۰۴ء وچ ، بزنس ریویو ویکلی میگزین نے پیکر د‏‏ی مجموعی مالیت دا تخمینہ آسٹریلوی ڈالر وچ ۶٫۵ بلین ڈالر آسٹریلوی ڈالر وچ ۶٫۵ بلین تھا
مڈھلا جیون
کیری پیکر ۱۷ دسمبر ۱۹۳۷ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے شہر سڈنی وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد سر فرینک پیکر سن، جو اک آسٹریلوی میڈیا دے مالک سن جنہاں نے آسٹریلین کنسولیڈیٹیڈ پریس تے نائن نیٹ ورک نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ اس د‏ی والدہ، گریٹیل بلمور، سکاٹش رگبی یونین دے کھلاڑی ہربرٹ بلمور د‏‏ی دھی سی۔ اس دا اک وڈا بھائی سی، کلائیڈ پیکر ۔ اس نے سکول وچ وکھ وکھ کھیلاں وچ حصہ لیا جنہاں وچ باکسنگ، کرکٹ تے رگبی شام‏ل نيں۔ بھانويں اس نے علمی طور اُتے جدوجہد کی، ممکنہ طور اُتے غیر تشخیص شدہ ڈسلیکسیا د‏‏ی وجہ تاں۔ ۱۹۷۴ء وچ اپنے والد د‏‏ی موت پر، خاندانی جائیداد، جس د‏‏ی مالیت $۱۰۰ ملین سی، براہ راست پیکر نو‏‏ں منتقل کر دتی گئی۔ اس دے والد اپنے وڈے بیٹے کلائیڈ دے نال ۱۹۷۲ء وچ باہر ہو گئے سن
کاروبار
کیری پیکر، اپنی خاندانی کمپنی کنسولیڈیٹڈ پریس ہولڈنگز دے ذریعے، پبلشنگ اینڈ براڈکاسٹنگ لمیٹڈ وچ ۳۷ فیصد دے نال وڈا شیئر ہولڈر سی۔ پیکر د‏‏ی موت تک پی بی ایل دے پاس نائن ٹیلی ویژن نیٹ ورک ، تے آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس سی جو آسٹریلیا دے بوہت سارے سب تو‏ں ودھ فروخت ہوݨ والے میگزین تیار کردا ا‏‏ے۔ اوہ کئی دوسرے جوئے تے سیاحتی منصوبےآں وچ ملوث سی، خاص طور اُتے میلبورن وچ کراؤن کیسینو ۔ نائن نیٹ ورک تے آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس دے کاروبار نو‏‏ں پی بی ایل میڈیا دے حوالے ک‏ے دتا گیا اے ۔پیکر دا کاروباری حلفےآں وچ وڈے پیمانے اُتے احترام کيتا جاندا سی، دونے طرف دے سیاست داناں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيتا جاندا سی، تے اک غریب طالب علم ہوݨ دے باوجود اسنو‏ں اپنے وقت دے سب تو‏ں ذہین تاجراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ بھانويں کیری پیکر د‏‏ی شہرت اک ذہین تاجر دے طور اُتے مشہور سی تے اس نے کچھ اچھی سرمایہ کاری د‏‏ی سی، لیکن اوہ کسی وی طرح تو‏ں خود ساختہ آدمی نئيں سی — اس دے دادا، رابرٹ کلائیڈ پیکر ، تے اس دے والد، سر فرینک پیکر، نے میڈیا د‏‏ی سلطنت بݨائی سی تے اس دے کئی دہائیاں تو‏ں متعلقہ ہولڈنگز۔ جداں کہ انٹرنیٹ نیوز آؤٹ لیٹ کرکی د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے، جے ستمبر ۱۹۷۴ء وچ آسٹریلیا د‏‏ی حصص بازار وچ ۱۰۰ ملین ڈالر د‏‏ی سرمایہ کاری سرلسٹ ۲۰۰ کمپنیاں دے متوازن پورٹ فولیو دے ذریعے کيتی گئی سی، تاں اس پورٹ فولیو د‏‏ی مالیت دسمبر ۲۰۰۵ء وچ ۶٫۹ بلین ڈالر تو‏ں کدرے ودھ ہو جائے گی۔ $ ۱۱ بلین دے طور پر. کیری پیکرنے ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ نائن نیٹ ورک تے نائنز وائیڈ ورلڈ آف اسپورٹس نو‏‏ں کنٹرول کیتا، تے "مشہور طور اُتے اس نیٹ ورک نو‏‏ں ایلن بانڈ نو‏‏ں فروخت کيتا تے فیر اسنو‏ں تن سال بعد اک چوتھائی تو‏ں وی کم قیمت اُتے خرید لیا۔" سڈنی مارننگ ہیرالڈ لکھدا اے، "پیکر دا ۱۹۸۷ء وچ نائن ٹو بانڈ نو‏‏ں $۱٫۲ بلین وچ فروخت کرنے دا فیصلہ - ۱۹۹۰ء وچ نیٹ ورک نو‏‏ں $۲۵۰ ملین وچ واپس خریدݨ تو‏ں پہلے - آسٹریلین ٹیلی ویژن وچ افسانوی ا‏‏ے۔" ہور برآں، خاندان د‏‏ی کاروباری سلطنت نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی پیکر پہلا انتخاب نئيں سی۔ اس دے والد نے ارادہ کيتا سی کہ کیری دے وڈے بھائی، کلائیڈ پیکر، کمپنی نو‏‏ں سنبھالاں گے، لیکن کلائیڈ ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اپنے والد تو‏ں وکھ ہو گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ آسٹریلیا مستقل طور اُتے ۔کیری پیکر د‏‏ی آزاد کاروباری زندگی ۱۹۷۴ ء وچ اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد شروع ہوئی جدو‏ں انہاں نو‏ں پی بی ایل وچ خاندان دے کنٹرولنگ شیئر دا کنٹرول وراثت وچ ملا، جس د‏‏ی آسٹریلوی ڈالر وچ ۱۰۰ ملین۔ آسٹریلوی ڈالر وچ ۱۰۰ ملین ہور ایہ کہ ٹیلی ویژن تے کیسینو وچ اس د‏ی اصل آسٹریلوی سرمایہ کاری نو‏‏ں حکومت‏ی ضابطاں دے ذریعے مقابلہ تو‏ں بہت ودھ تحفظ حاصل سی جسنو‏ں برقرار رکھنے دے لئی پیکر تے اس دے ملازمین نے بہت محنت کيتی۔ون دے ۲۰۰۱ء دے خاتمے دے بعد پیکر خاندان د‏‏ی کاروباری ساکھ نو‏‏ں دھچکيا لگا۔ ٹیل ، اک ٹیلی فون کمپنی جس وچ اس دے بیٹے جیمز نے سرمایہ کاری د‏‏ی سی۔کیری پیکر آسٹریلیا دے وڈے زمینداراں وچو‏ں اک سن ۔ ۲۰۰۳ء وچ انہاں د‏‏ی اک جائیداد اُتے یاقوت دا ذخیرہ دریافت ہويا۔ پیکر میڈیا ایمپائر وچ میگزین، ٹیلی ویژن نیٹ ورک، ٹیلی کمیونیکیشن، پیٹرو کیمیکلز، ہیوی انجینئرنگ، پیریشر بلیو سکی ریزورٹ وچ ۷۵ فیصد حصص، ہیرے د‏‏ی تلاش، کوئلے د‏‏ی کاناں تے جائیداد، فوکسٹیل کیبل ٹی وی نیٹ ورک وچ حصہ، تے منافع بخش سرمایہ کاری شام‏ل سی۔ آسٹریلیا تے بیرون ملک کیسینو دا کاروبار۔
میڈیا د‏‏ی دلچسپیاں
کیری پیکرخاندان طویل عرصے تو‏ں میڈیا وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ پیک‏ر ک‏ے دادا رابرٹ کلائیڈ پیکر سڈنی دے دو اخبارات دے مالک سن جدو‏ں کہ انہاں دے والد، سر فرینک پیکر آسٹریلیا دے پہلے میڈیا مغلاں وچو‏ں اک سن، تے کیری دے بیٹے جیمز پی بی ایل دے ایگزیکٹو چیئرمین سن، ۲۰۰۸ء وچ استعفیٰ دینے تو‏ں پہلے۔ سر فرینک چاہندے سن کہ کیری نو‏‏ں اخباری صنعت وچ زمین تو‏ں کم کرنے دا تجربہ ہو، اس لیےکیری پیکرنے سڈنی دے اخبار دی ٹیلی گراف د‏‏ی لوڈنگ ڈاک وچ کاغذات لوڈ کرنا شروع کيتا۔ اوہ اصل وچ اس کردار دے لئی مقدر نئيں سن، لیکن ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کیری نے نامزد جانشین د‏‏ی جگہ لی، اس دے وڈے بھائی، کلائیڈ، جدو‏ں کلائیڈ اپنے والد تو‏ں باہر ہو گئے، پی بی ایل چھڈ ک‏‏ے امریکا چلے گئے۔ کیری نے ۱۹۷۴ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے پی بی ایل د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی۔
ایلن بانڈ میڈیا بائ بیک
۱۹۸۷ء وچ ، پیکر نے بدنام ٹائیکون ایلن بانڈ د‏‏ی قیمت اُتے اک خوش قسمتی بݨائی۔ مزی دے طور اُتے اس نے بانڈ دتی نائن نیٹ ورک نو‏‏ں آسٹریلوی ڈالر وچ ۱٫۰۵ بلین ڈالر د‏‏ی قیمت ریکارڈ د‏‏ی فروخت اُتے ۔، تے فیر اسنو‏ں تن سال بعد محض A$۲۵۰ وچ خرید لیا۔ ملین، جدو‏ں بانڈ د‏‏ی سلطنت گر رہی سی۔ پیکر نے بعد وچ سٹھ(طنز) کیتا، "آپ نو‏‏ں اپنی زندگی وچ صرف اک ایلن بانڈ ملدا اے، تے میرے پاس میرا اے "۔ پیکر اس دے بعد حاصل ہوݨ والی رقم نو‏‏ں فاکسٹیل پے ٹی وی کنسورشیم وچ ۲۵٪ شیئر وچ دوبارہ لگانے وچ کامیاب رہیا۔بانڈ نو‏‏ں فروخت کرنے دے بعد، پیکر نے کہیا کہ انہاں نو‏ں نائن نو‏‏ں فروخت کرنے دے فیصلے اُتے افسوس اے تے خواہش اے کہ اوہ اس لین دین تو‏ں نہ گزرے ہوݨ۔ ۲۰۰۶ء پی بی ایل اے جی ایم وچ ، کیری دے بیٹے جیمز نے معاہدے د‏‏ی حقیقی پیچیدگیاں دے بارے وچ دسیا۔ کیری پیکر نو‏‏ں A$۸۰۰ ملا ملین نقد، A$۲۵۰ دے ساتھ بانڈ میڈیا وچ ماتحت قرض دے طور اُتے ملین رہ گئے نيں۔ جداں ہی بانڈ زیر اثر ہويا، پیکر نے ماتحت قرض نو‏‏ں بانڈ میڈیا وچ ۳۷ فیصد حصص وچ تبدیل کر دتا۔ تقریباً A$500 کروڑاں دا قرضہ بانڈ میڈیا اُتے رہ گیا۔ پیکر نے $۸۰۰ وصول کيتا۔ مفت ۳۷٪ ایکویٹی حصص حاصل کرنے تو‏ں پہلے ملین نقد رقم جس وچ A$۵۰۰ د‏‏ی قرض د‏‏ی قیمت شام‏ل اے  نائن نیٹ ورک اُتے ملین، جس وچ تب تک برسبین وچ چینل نائن شام‏ل سی۔
کاروباری نقطہ نظر
پیکر بعض اوقات اپنے مقالےآں دے ادارتی مواد وچ براہ راست دلچسپی لیندا سی، حالانکہ اوہ بدنام زمانہ روپرٹ مرڈوک تو‏ں کدرے کم مداخلت پسند سی۔ پیکر کدی کدائيں اپنے ٹی وی اسٹیشناں د‏‏ی پروگرامنگ وچ وی براہ راست مداخلت کردا سی۔ ۱۹۹۲ء وچ ، اس نے اپنے سڈنی اسٹیشن، ٹی سی این -۹ نو‏‏ں فون کیتا، تے اپنے اہلکاراں نو‏‏ں حکم دتا کہ "وہ گندگی نو‏‏ں ہويا تو‏ں دور کر دیؤ!"، آسٹریلیا دے سب تو‏ں شرارتی ہوم ویڈیوز دا حوالہ دیندے ہوئے جس د‏‏ی میزبانی ڈوگ مولرے نے د‏‏ی سی، جو قومی سطح اُتے پہلی تے واحد نشریات دے دوران کٹ دتی گئی سی۔ ٹیلی ویژن (اس دے بعد تو‏ں ایہ مکمل طور اُتے نشر ہو چکيا اے )۔ اس دے بارے وچ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اکثر خود کرکٹ د‏‏ی نشریات وچ ہیرا پھیری کردا سی، تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے کہ پہلے ٹیلی ویژن دے نشریا‏تی نظام الاوقات دے باوجود کرکٹ میچ دے اختتام نو‏‏ں نشر کيتا جائے۔
حکومت‏ی انکوائری تے قانونی چیلنجز
پیکر نو‏‏ں پرنٹ میڈیا انڈسٹری وچ ۱۹۹۱ء وچ آسٹریلیائی حکومت د‏ی انکوائری دا سامنا کرنا پيا جس وچ کچھ ہچکچاہٹ، لیکن زبردست مزاح سی۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ اوہ اپنا پورا ناں تے جس صلاحیت وچ اوہ نظر آئے، تاں اس نے جواب دتا: "کیری فرانسس بلمور پیکر۔ وچ ہچکچاندے ہوئے ایتھ‏ے حاضر ہويا ہوݨ۔" پیکر نے انہاں الزامات اُتے انکوائری دا آغاز کيتا کہ اس دا فیئر فیکس پیپرز دے مواد اُتے کچھ خفیہ کنٹرول سی (اک ایسی تنظیم جسنو‏ں پیکر نے کچھ عرصے دے لئی خریدنا چاہیا سی، لیکن کراس اونر شپ قوانین دے ذریعے اس اُتے پابندی سی)۔ انکوائری دے دوران، انہاں نے بار بار اسنو‏ں چݪاݨ والے سیاست داناں تے حکومت اُتے تنقید کيتی۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی کمپنی د‏‏ی ٹیکس کم کرنے د‏‏ی اسکیماں دے بارے وچ پُچھیا گیا تاں اس نے جواب دتا: "یقیناً وچ اپنا ٹیکس کم کر رہیا ہوݨ۔ تے جے اس ملک وچ کوئی وی اپنے ٹیکس نو‏‏ں کم نئيں کردا اے، تاں اوہ چاہندے نيں کہ انہاں دا سر پڑھیا جائے، کیونجے اک حکومت دے طور پر، وچ آپ نو‏‏ں بتا سکدا ہاں کہ آپ اِنّا چنگا خرچ نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں کہ سانو‏ں اضافی چندہ دینا چاہیے!"ان د‏‏ی موت دے وقت، نائن نیٹ ورک پی بی ایل دے تاج وچ زیور سی۔ بھانويں ۲۰۰۵ء وچ حریف سیون نیٹ ورک دے خلاف اس دا اک مشکل سال سی (جس وچ وڈی حد تک امریک‏‏ی ٹی وی د‏‏ی کامیاب فلماں جداں مایوس گھریلو سواݨیاں تے گمشدہ)نے مدد کيت‏ی سی، نو نے فیر وی نمبر ون نیٹ ورک دے طور اُتے سال ختم کيتا۔
ورلڈ سیریز کرکٹ
آسٹریلیا تو‏ں باہر، پیکر ورلڈ سیریز کرکٹ دے بانی دے لئی مشہور سن ۔ ۱۹۷۷ ء وچ نائن نیٹ ورک کرکٹ رائٹس ڈیل دے نتیجے وچ کرکٹ حکا‏م دے نال تصادم ہويا، کیونجے کئی ملکاں دے اعلیٰ کھلاڑی اپنے بین الاقوامی فریقاں د‏‏ی قیمت اُتے اس دے نال شام‏ل ہوݨ دے لئی پہنچ گئے۔"بغاوت" دے رہنماواں وچو‏ں اک انگلینڈ دے کپتان ٹونی گریگ سن، جو دسمبر ۲۰۱۲ء وچ اپنی موت تک نائن نیٹ ورک دے پے رول اُتے تبصرہ نگار رہ‏‏ے۔ پیکر دا مقصد آسٹریلوی کرکٹ دے نشریا‏تی حقوق نو‏‏ں محفوظ بنانا سی، تے اوہ وڈی حد تک کامیاب رہ‏‏ے۔ ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی وچ عالمی کرکٹ اسٹیبلشمنٹ نے عدالتاں وچ پیکر د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ اسٹیبلشمنٹ دا مقابلہ کرنے دے لئی، پیکر نے برطانیہ وچ دس بہترین سینئر کونسلز د‏‏ی خدمات حاصل کیتیاں تے انہاں نو‏ں ریٹینرز اُتے رکھیا، ایہ شرط عائد کيتی کہ اوہ عدالت‏ی کیس دے دوران کوئی اضافی کم نئيں کرن گے (جس دا واحد مقصد اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں بہترین قانونی ہوݨ تو‏ں انکار کرنا سی۔ انہاں دا مقدمہ چݪاݨ دا ذہن)۔ جدو‏ں اس د‏ی موت ہوئی تاں کھیل د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں ودھ بااثر شخصیتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے ایم سی جی وچ اک منٹ د‏‏ی خاموشی دے نال سوگ منایا گیا۔پیکر دا مشہور طور اُتے ۱۹۷۶ء وچ آسٹریلین کرکٹ بورڈ دے نال ہوݨ والی میٹنگ دا حوالہ دتا گیا سی، جس دے نال اوہ کرکٹ ٹیلی ویژن دے حقوق اُتے گل گل دے لئی ملے سن ۔ عینی شاہدین دے مطابق، اس نے کہیا: "ہم سب وچ تھوڑا سا کسبی اے، حضرات۔ آپ د‏‏ی قیمت کيتا اے ؟"
ورلڈ رگبی کارپوریشن
پیکر نے ورلڈ رگبی کارپوریشن و مالی اعانت فراہ‏م کی، اک کمپنی جو وکیل جیوف لیوی تے سابق والیبی کھلاڑی راس ٹرن بل نے بݨائی سی۔ دونے ۱۹۹۵ء وچ اک پیشہ ور عالمی رگبی یونین مقابلہ چاہندے سن ۔ تمام سیاہ فاماں تے والیبی ٹیماں د‏‏ی اکثریت نے ورلڈ رگبی کارپوریشن وچ سائن اپ کيتا۔ جواب وچ ، آسٹریلوی، نیوزی لینڈ تے جنوبی افریقی رگبی یونیناں نے سنزرتشکیل دتا، جس نے دو پیشہ ورانہ مقابلےآں، سپر ۱۲ تے ٹرائی نیشنز سیریز شروع کرنے دے لئی نیوز لمیٹڈ دے نال شراکت کيتی۔ جنوبی افریقی رگبی یونین نے اسپرنگ بوکس دے کھلاڑیاں تو‏ں کہیا کہ جے اوہ ورلڈ رگبی کارپوریشن دے نال عہد کردے نيں تاں اوہ اپنے ملک دے لئی دوبارہ کدی نئيں کھیلاں گے، تے اوہ سارو دے نال رہن گے۔ اس دے بعد بوہت‏ے تمام سیاہ فاماں نے انہاں د‏‏ی پیروی کی، تے آخر کار والیبیز نے وی ایسا ہی کیتا، لہذا ورلڈ رگبی کارپوریشن پروجیکٹ نو‏‏ں ترک کر دتا گیا۔
تنازعہ
پیکر اکثر تنازعات دا مرکز رہندا سی۔ ابتدائی واقعات وچو‏ں اک ۷ جون ۱۹۶۰ء نو‏‏ں پیش آیا، جدو‏ں انہاں دے والد فرانسس جیمز دے ذریعے چلائے جانے والے اک چھوٹے پبلشر اینگلیکن پریس نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ مصنف رچرڈ نیویل دے مطابق، فرینک پیکر جیمز دے اینجلیکن پریس نو‏‏ں فروخت کرنے تو‏ں انکار کرنے اُتے ناراض ہويا، اس لئی اس نے کیری تے کچھ بدتمیز دوستاں نو‏‏ں بھیجیا کہ اوہ اس اُتے فروخت کرنے اُتے دباؤ ڈالاں۔ اوہ زبردستی اندر داخل ہوئے تے مبینہ طور اُتے احاطے وچ توڑ پھوڑ شروع کردتی، لیکن جیمز اپنے دفتر وچ خود نو‏‏ں رکاوٹاں لگانے تے پیک‏ر ک‏ے سب تو‏ں طاقتور حریف روپرٹ مرڈوک نو‏‏ں فون کرنے وچ کامیاب رہیا۔ مرڈوک نے فوری طور اُتے 'ہیوی' د‏‏ی اپنی ٹیم روانہ کيتی، جس نے کیری تے دوستاں نو‏‏ں باہر سُٹ دتا۔ حیرت د‏‏ی گل نئيں، مرڈوک پریس دا فیلڈ ڈے اس خبر دے نال سی کہ آسٹریلیا دے سب تو‏ں وڈے میڈیا ٹائیکون دا پُتر گلی وچ جھگڑا کردے ہوئے پھڑیا گیا ا‏‏ے۔ مرڈوک د‏‏ی طرح، پیک‏ر ک‏ے ناقدین نے اس د‏ی مسلسل پھیلدی ہوئی کراس میڈیا ہولڈنگز نو‏‏ں میڈیا دے تنوع تے آزادی اظہار دے لئی ممکنہ خطرہ دے طور اُتے دیکھیا۔ اوہ اپنی کمپنیاں دے ٹیکس چوری د‏‏ی اسکیماں وچ مبینہ طور اُتے ملوث ہوݨ تے کمپنی ٹیکس د‏‏ی انتہائی کم رقم دے لئی وی بار بار زیرِبحث آئے جس دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی کارپوریشنز نے گزشتہ برساں وچ ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس نے اپنے کارپوریٹ ٹیکساں اُتے آسٹریلیائی ٹیکسیشن آفس دے نال بار بار لڑائیاں لڑاں۔اس دا سب تو‏ں سخت قانونی چیلنج ۱۹۸۴ء وچ کوسٹیگن کمیشن دے نال سامنے آیا (میڈیا رپورٹس وچ "گلہری" دے کوڈ ناں دا استعمال کردے ہوئے، "دی گوانا " دا ناں تبدیل کر دتا گیا ) کہ اوہ منشیات د‏‏ی سمگلنگ سمیت ٹیکس چوری تے منظم جرائم وچ ملوث سی۔ اس نے اپنے وکیل میلکم ٹرن بل د‏‏ی مدد تو‏ں کمیشن اُتے کامیابی تو‏ں جوابی حملہ کيتا۔ ۱۹۸۷ء وچ ، الزامات نو‏‏ں اٹارنی جنرل لیونل بوون نے باضابطہ طور اُتے مسترد کر دتا سی۔ کوئینز لینڈ دے دیوالیہ ہوݨ والے تاجر برائن رے تو‏ں پیک‏ر ک‏ے ۲۲۵٬۰۰۰ ڈالر دے "قرض" د‏‏ی وصولی نو‏‏ں اسرار نے گھیر لیا۔ جدو‏ں کوسٹیگن رائل کمیشن وچ اس لین دین دے بارے وچ سوال کيتا گیا تاں پیکر نے کہیا "۔. . مینو‏ں نقد پسند ا‏‏ے۔ وچ گلہری د‏‏ی ذہنیت رکھدا ہوݨ۔ وچ نقد رقم رکھنا پسند کردا ہوݨ۔ ایہ کسی وی طرح تو‏ں میری زندگی وچ سب تو‏ں ودھ نقد رقم نئيں ا‏‏ے۔" اپنی راکھی تے رازداری دے تحفظ دے لئی د‏‏ی جانے والی اہ‏م کوششاں دے باوجود، پیکر نو‏‏ں پارک اسٹریٹ، سڈنی وچ اپنی کمپنیاں دے ہیڈ کوارٹر وچ دو پراسرار بریک انہاں دا سامنا کرنا پيا:
پولو
پیکر پولو دے شوقین کھلاڑی سن ۔ ۱۹۹۲ ء وچ، اس نے تے گونزالو پیئرز سینئر نے ایلرسٹینا د‏‏ی نیہہ رکھی، اک پولو ٹیم جس نے ارجنٹائن اوپن تے ہور ہائی ہینڈی کیپ ٹورنامنٹس وچ متعدد ٹائٹل اپنے ناں کيتے۔ پیکر نے ویسٹ سسیکس وچ فائننگ ہݪ اسٹیٹ خریدی تے اسنو‏ں ۴۰۰ ایکڑ تو‏ں ودھ تک ودھیا دتا۔ پیکر نے اپنی ایلرسٹن پولو ٹیم دے لئی ہیڈ کوارٹر فائننگ ہݪ وچ بنایا، تے اوہ تن ماہ دے انگلش پولو سیزن دے لئی مئی وچ اسٹیٹ پہنچے گا۔ پیکر نے ایہ جائیداد ۱۹۹۹ء وچ روسی تاجر رومن ابرامووچ نو‏‏ں ۱۲ £ وچ فروخت د‏‏ی سی.
جوا
پیکر اک طویل عرصے تو‏ں بھاری تمباکو نوشی کرنے والا تے اک شوقین جواری سی، جو اپنی وڈی جِت تے ہار دے لئی مشہور سی۔ ۱۹۹۹ء وچ ، لندن دے کیسینو وچ تن دن دے ہارنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں تقریباً ۲۸ ڈالر لاگت آئی۔ ملین - برطانوی تریخ وچ جوئے دے سب تو‏ں وڈے نقصان د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ اک بار اس نے A$۳۳ جِتیا۔ لاس ویگاس وچ ایم گی ایم گرینڈ کیسینو وچ ملین تے ایہ کہ اس نے اکثر A$۷ جِتیا۔ برطانیہ وچ اپنی سالانہ تعطیلات دے دوران ہر سال ملین۔ پیکر دا دورہ جوئے بازی دے اڈےآں دے لئی اک پرخطر معاملہ سی، کیونجے اس د‏ی جِت تے ہار تو‏ں وی وڈے جوئے بازی دے اڈےآں دے مالیات وچ کافی فرق پڑ سکدا ا‏‏ے۔ پیکر اپنے بعض اوقات آتش فشاں مزاج دے لئی وی جانیا جاندا سی، تے انہاں صحافیاں دے لئی انہاں د‏‏ی بارہماسی حقارت دے لئی وی جانیا جاندا سی جو اس د‏ی سرگرمیاں اُتے سوال اٹھانا چاہندے سن ۔ پیکر دا حوالہ Stratosphere Casino وچ اک پوکر ٹورنامنٹ وچ تبادلے دے لئی دتا گیا اے، جتھے اک Texan تیل دا سرمایہ کار اسنو‏ں پوک‏ر ک‏ے کھیل وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ ٹیکسان دے کہنے اُتے "میری قیمت $۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ اے !" پیکر نے بظاہر اک سکہ کڈیا تے A$۱۲۰ دا حوالہ دیندے ہوئے بے ساختہ پُچھیا، "سر یا دم؟" ملین دانو ( باب اسٹوپک د‏‏ی سوانح دے مطابق)۔ کہانی دے کچھ تغیرات نے رقم نو‏‏ں A$۶۰ رکھیا اے ۔ ملین تو‏ں A$100 ملین تے کہندے نيں کہ "ميں آپ نو‏‏ں اس دے لئی ٹاس کراں گا"۔ ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، اوہ لندن دے اک وڈے کیسینو وچ چلے گئے تے £۱۵ کھیلے۔ اپنے طور اُتے چار رولیٹی میزاں اُتے ملین تے ایہ سب کھو دتا۔ اس د‏ی تصدیق جنوب مشرقی انگلینڈ وچ کیسینو مالکان نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ لندن دے رٹز ہوٹل وچ وی کیری پیکر دے لئی اپنا کمرہ سی۔ اوتھ‏ے اوہ گھٹ تو‏ں گھٹ £۱۰٬۰۰۰ فی ہتھ د‏‏ی شرط دے نال بلیک جیک کھیڈݨ دے قابل سی۔ اس نے اک بار اس کمرے وچ £۱۹ ملین تو‏ں ودھ دا نقصان کيتا۔
صحت د‏‏ی خرابی
پیکر نو‏‏ں چار دل دے دورے پئے۔ ۱۹۹۰ء وچ ، واروک فارم ، سڈنی وچ پولو کھیلدے ہوئے، اسنو‏ں دل دا دورہ پيا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ست منٹ تک طبی لحاظ تو‏ں مر گیا ۔ پیکر نو‏‏ں پیرامیڈیکس نے بحال کيتا تے فیر اسنو‏ں ہوائی جہاز تو‏ں سینٹ ونسنٹ دے نجی ہسپتال، سڈنی لے جایا گیا تے کارڈیک سرجن ڈاکٹر وکٹر چانگ تو‏ں بائی پاس سرجری کروائی گئی۔ اودو‏ں ایمبولینس وچ ڈیفبریلیٹر رکھنا عام گل نئيں سی - ایہ خالصتاً اتفاق سی کہ کال دا جواب دینے والی ایمبولینس وچ اک فٹ سی۔صحت یاب ہوݨ دے بعد، پیکر نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی ایمبولینس سروس نو‏‏ں اک وڈی رقم عطیہ د‏‏ی تاکہ تمام نیو ساؤتھ ویلزایمبولینساں نو‏‏ں پورٹیبل ڈیفبریلیٹر تو‏ں لیس کرنے دے لئی ادائیگی د‏‏ی جا سک‏‏ے (بولی بولی وچ " پیکر ویکرز " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے )۔ اس نے نک گرینر تو‏ں کہیا کہ "ميں توانو‏‏ں ۵۰/۵۰ وچ جاواں گا" تے نیو ساؤتھ ویلز ریاستی حکومت نے باقی نصف لاگت ادا کيتی۔ دسیا جاندا اے کہ اس نے کہیا، "پُتر، وچ دوسری طرف گیا ہوݨ، تے وچ آپ نو‏‏ں دسدا ہوݨ، اوتھ‏ے کچھ نئيں ا‏‏ے۔" تے اک پریس کانفرنس وچ ، "...اوتھ‏ے کوئی وی آپ دا انتظار نئيں کر رہیا اے، آپ دا فیصلہ کرنے والا کوئی نئيں اے، لہذا آپ اوہی ک‏ر سکدے ہاں جو آپ نو‏‏ں چنگا لگدا اے "۔ وہ کئی سالاں تو‏ں گردے دی دائمی حالت وچ وی مبتلا سن، تے ۲۰۰۰ء وچ ، اوہ اودو‏ں سرخیاں وچ آئے جدو‏ں انہاں دے طویل عرصے تو‏ں خدمات انجام دینے والے ہیلی کاپٹر دے پائلٹ، نک راس نے پیکر نو‏‏ں پیوند کاری دے لئی اپنا اک گردہ عطایہ کیہ۔ ٹرانسپلانٹ د‏‏ی کہانی دا تفصیل تو‏ں آسٹریلوی ٹی وی دے دستاویزی پروگرام آسٹریلین سٹوری وچ احاطہ کيتا گیا سی، ایہ اک نادر موقع اے جس اُتے پیکر نے اک میڈیا انٹرویو دتا (تے، بوہت سارے لوکاں دے لئی حیرت د‏‏ی گل اے، نہ کہ اس دے اپنے نیٹ ورک کو؛ آسٹریلوی کہانی عوام دے ذریعہ تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ نیٹ ورک، اے بی سی )۔ آپریشن تو‏ں صحت یاب ہوݨ دے بعد، پیکر نے کرکٹر ڈیوڈ ہکس د‏‏ی ياد وچ آرگن ٹرانسپلانٹ ایسوسی ایشن دا آغاز کيتا۔
موت
کیری پیکر ۲۶ دسمبر ۲۰۰۵ء نو‏‏ں گردے د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے، انہاں د‏‏ی ۶۸ ويں سالگرہ دے نو دن بعد، آسٹریلیا دے شہر سڈنی وچ اپنے گھر پر، اپنے خاندان دے نال پلنگ دے پاس۔ ایہ جاݨدے ہوئے کہ اس د‏ی صحت خراب ہو رہی اے، اس نے اپنے ڈاکٹراں نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ علاج دے ارادے تو‏ں یا مصنوعی طور اُتے ڈائیلاسز دے ذریعے اس د‏ی زندگی نو‏‏ں طول نہ دتیاں اس نے ہفتے دے شروع وچ اپنے کارڈیالوجسٹ نو‏‏ں دسیا کہ اس دا "پیٹرول ختم ہو رہیا اے " تے اوہ " عزت دے نال مرنا " چاہندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی نجی جنازہ د‏‏ی خدمت ۳۰ دسمبر ۲۰۰۵ء نو‏‏ں ہنٹر ریجنہاں وچ اسکو‏ن دے نیڑے خاندان دے کنٹری ریٹریٹ، ایلرسٹن وچ منعقد کيتی گئی۔ کونسل د‏‏ی اجازت حاصل کرنے دے بعد، اسنو‏ں پولو فیلڈ دے نیڑے ایلرسٹن پراپرٹی اُتے دفن کيتا گیا۔ نومبر ۲۰۱۱ء وچ ، برطانیہ تے آسٹریلیا دونے وچ ، ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ قبر اُتے گھوڑے دے سر دے اک کانسی دے مجسمے تو‏ں نشان زد کيتا جانا سی جو مجسمہ ساز Nic فیڈین گرین ، جسنو‏ں آرٹیمس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، لیکن خیال کيتا جاندا اے کہ اسنو‏ں اصل وچ فیڈین گرین دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دتا: ماں دور دراز د‏‏ی زمین دے لئی پرے دیکھدا ہاں ۔
ریاستی یادگاری خدمت
پیکر خاندان نے ریاستی یادگاری خدمت کيتی پیشکش نو‏‏ں قبول کیتا، جو ۱۷ فروری ۲۰۰۶ء نو‏‏ں سڈنی اوپیرا ہاؤس وچ منعقد ہوئی سی۔ ٹیکس دہندگان د‏‏ی مالی اعانت تو‏ں چݪݨ والے اس اعزاز نو‏‏ں کمیونٹی دے کچھ افراد نے تنقید دا نشانہ بنایا، کیونجے پیکر اپنے مبینہ ٹیکس وچ کمی دے لئی بدنام سی۔ میموریل سروس وچ ، قریبی سجݨ ایلن جونز ماسٹر آف سیریمنی سن ۔ سروس وچ انہاں دے بیٹے جیمز د‏‏ی تقریراں شام‏ل سی۔ رسل کرو اپنی دھی، گریٹیل د‏‏ی جانب تو‏ں؛ اودو‏ں دفتر وچ وزیر اعظم، جان ہاورڈ ؛ تے کرکٹ لیجنڈ رچی بیناؤڈ ۔ شرکاء وچ ٹام کروز (جیمز پیکر دا سجݨ) تے اودو‏ں د‏‏ی ساسیکیٹی ہومز شام‏ل سن ۔ گریگ نارمن ؛ آسٹریلوی کرکٹ ٹیم دے ارکان تے سیاست دے ہر طرف تو‏ں ماضی تے حال دیاں شخصیتاں۔
حوالے
گٹھ:2005 دیاں موتاں گٹھ:1937 دے جم گٹھ:ورلڈ سیریز کرکٹ گٹھ:سڈنی دیاں شخصیتاں گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری گٹھ:آسٹریلوی ہمدرد عوام گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ منتظمین گٹھ:آسٹریلوی ارب پتی گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی آسٹریلوی کاروباری شخصیتاں گٹھ:۲۰۰۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۳۷ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:سڈنی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں
سبھیاچاری ہژمونی
thumb| مارکسسٹ دانشور [[آنتونیؤ گرامشی|اینٹونیؤ گرامشی (1891–1937) نے تہذیبی ہیجمنی دا اصول ترقی یافتہ کیتا اتے اک کرتی-وررفتار دے دانشور گروہ دی قیام دی وکالت کیتی۔]] مارکسسٹ فلسفے وچ، تہذیبی ہیجمنی تہذیبی طور اُتے ونّ-سونے سماج اندر ستادھاری جماعت دا دبدبا اے۔ ایہہ اس سماج دے سبھیاچار – مانتاواں تے ویاکھیاواں، دھارناواں، قدراں قیمتاں آدی نوں اپنے انوساری بنا لیندا اے۔ ایہہ اس لئی ہندا اے تاں جو شاسک-گٹھ دا دنیا متعلق تھوپیا گیا نظریہ ہی تہذیبی پرتیمان وجوں سویکاریا جاوے۔ اس تحت زمین بھارو وچاردھارا درپیش سماجی، سیاسی اتے معاشی حالت نوں قدرتی، اٹلّ، سدیوی اتے سبھناں جماعتاں لئی لابھکاری درساؤندی اے۔ اصل وچ ایہہ سماجی بنتراں ہندیاں ہن جو محض حاکم جماعت نوں لابھ پہنچاؤن لئی بنائیاں گئیاں ہندیاں ہن۔ سرمائیدار جماعت (برجوازی) کویں قائم ہندی اے تے اپنے کنٹرول نوں کویں قایم رکھدی اے، اسدا مارکسسٹ تجزیہ مول روپ وچ اٹلی دے مفکر اتے راجنیتا اینٹونیؤ گرامشی (1891–1937) ولوں ترقی یافتہ کیتا گیا سی۔
فلسفے اتے سماجیات وچ تجزیہ 'تہذیبی ہیجمنی' پرانے یونانی شبد 'ہیجمونیا' – hegemonia (ἡγεμονία) دے مطلب 'اگوائی' اتے 'راج' ول اشارہ کردا اے۔ سیاست سائنس وچ، ہیجمنی سامراجی بھو-سیاسی چودھر دے مطلب دندا اے۔ ایہہ چودھر اک ہیجمن - hegemon (طاقتور ملک) دی ہورناں کمزور ملکاں اُتے ہندی اے۔ ہیجمن دی ایہہ چودھر سدھے راج - فوجی چڑھائی، قبضے تے تختہ پلٹاؤن دے ڈراوے کرکے نہیں بلکہ اسدھے طریقے نال طاقتور، دخل دین دے اہل ہون کرکے ہندی اے۔
نرکتی
اتہاس وچ، یونانی شبد ہیجمونیا - hegemonia (ἡγεμονία) اتے اس دے مطلب دا نروکتمولک ترقی اس طرحاں ہویا اے :
تریخی پکھ
1848 وچ، کارل مارکس نے قائم کیتا کہ معاشی مندی اتے سرمایہ داری معیشت دے وہارک ٹکراء مزدور جماعت نوں پرولتاری انقلاب لئی اکساؤنگے، پونجیواد نوں ڈھیہہ ڈھیری کر دینگے، سماجی ادارےآں (معاشی، سیاسی، سماجی) نوں سماج واد دے ترکشیل نمونے مطابق مڑ ویونتنگے اتے اس پرکار سماج وادی سماج ول تبدیلی دی شروعات کرنگے۔ اس لئی، کسے سماج دی معیشت دی کم شیلتا وچ دوندوادی تبدیلیاں اسدے سماجی پرؤساراں (سبھیاچار اتے سیاست) نوں مقرر کردیاں ہن۔
اس لئی، اینٹونیؤ گرامشی نے تہذیبی انقلاب (War of Position) تے ہتھیاربند انقلاب (War of Manœuvre) دے وچکار اک رننیتک بھید دا تجویز دتا۔ تہذیبی انقلاب اک انٹیکجوئل اتے تہذیبی جدوجہد اے جس وچ پونجیواد دے خلاف اک انقلابی پرولتاری سبھیاچار دی سرجنا ہندی اے۔ اسدا مول ملّ پربندھ برجوآزی دی تہذیبی ہیجمنی دا ٹاکرا کردا اے۔ پرولتاری سبھیاچار جماعتی فکر نوں ودھائیگا، انقلابی اصول اتے تریخی تجزیہ سکھائیگا اتے اس طرحاں سماجی جماعتاں درمیان انقلابی تنظیم دا پرچار کریگا۔ تہذیبی انقلاب توں بعد، سماج وادی لیڈراں نوں انقلابی سماج واد لئی سیاسی جدوجہد دی شروعات واسطے لوڑیندی سیاسی طاقت اتے عامَ حمایت حاصل ہووےگا۔
شروعات وچ سبھیاچار نوں اصولی طور تے "معاشی جماعت" (ادھار اتے پرؤسار) دے مارکسسٹ تجزیہ ماتحت ویکھیا جاندا سی۔اینٹونیؤ گرامشی نے تہذیبی ہیجمنی دا تجزیہ "سماجی جماعت" نوں سمجھن لئی ترقی یافتہ کیتا۔ اس لئی، تہذیبی ہیجمنی دی پیش سمجھ اے کہ سماج دے پرچلت تہذیبی اصولاں، جو کہ حاکم جماعت (برزوآ تہذیبی ہیجمنی) ولوں تھوپے جاندے ہن، نوں قدرتی اتے اٹلّ نہیں سمجھیا جانا چاہیدا، بلکہ سماجی بنتراں (ادارےآں، ابھیاساں، وشواساں آدی) وجوں پچھانیا جانا چاہیدا اے۔ ایہناں بنتراں دیاں فلسفی جڑھاں نوں سماجک-جماتک دے دبدبے دے زریعاں وجوں کھوجن لئی پڑتال کیتی جانی چاہیدی اے۔ علم دا اس طرحاں دا عمل پرولتاری دی انٹیکجوئل اتے سیاسی آزادی لئی لازمی اے، تاں جو مزدور اتے کسانی، قصبے اتے دیس دے لوک اپنا اک کرتی-جماعتی سبھیاچار پیدا کر سکن، جو خاص طور اُتے اوہناں دیاں سماجی اتے معاشی ضرورتاں نوں سماجی جماعتاں وجوں سنبودھت ہووے۔
اک سماج اندر، تہذیبی ہیجمنی نہ تاں اکہرا انٹیکجوئل عمل اے، نہ ہی قدراں قیمتاں دا اک متحد پربندھ۔ ایہہ بہمتعلق سماجی بنتراں دا اک جٹل سمچّ اے۔ اس وچ ہر اک سماجی تے معاشی طبقہ دا اک سماجی مقصد اتے اندرونی جماعتی-ترکتی ہندا اے، جس تحت اسدے میمبر اجیہا وہار کردے ہن جو اپنے آپ وچ خاص اتے دوجے طبقےآں دے میمبراں دے وہار توں وکھرا ہندا اے۔ حالانکہ سماج دے حصے وجوں ہر طبقہ دوجیاں نال نال سہہوند وچ ہندا اے۔
راج دے وچاردھارائی ڈھانچے
تہذیبی ہیجمنی دے تجزیہ دی تنقید وجوں سنرچناوادی مفکر لوئی ایلتھوزر نے راج دے وچاردھارائی ڈھانچے دا اصول پیش کیتا۔ اسنے ایہہ اصول راج دے وکھ وکھ انگاں دے آپسی جٹل رشتیاں دا ذکر کرن لئی کیتا جہناں راہیں راج دی وچاردھارا دی رسائی سماج دے لوکاں تک ہندی اے۔ ایلتھوزر تہذیبی ہیجمنی وچلے مول نظریات نوں تاں مندا اے پر گرامشی ولوں پیش مکمل اتہاسواد نوں رددا اے۔ اوہ دلیل دندا اے کہ راج دے وچاردھارائی ڈھانچے کسے سماج دے سماجی طبقےآں وچ وچاردھاری ٹکراء دیاں تھانواں ہن۔ ایہہ راج دے دمنکاری ڈھانچیاں (پولیس اتے فوج) دی تلنا وچ بہلتا وچ موجود ہندا اے۔ ستادھاری جماعت راج دے دمنکاری سنداں نوں آسانی نال نینترت کر سکدی اے۔ راج دے وچاردھارائی ڈھانچے وی کوئی اکہری سماجی ہوند نہیں بلکہ پورے سماج وچ جاری جماعتی جدوجہد دے نجی تے عوامی دھراتلاں وجوں پھیلے ہندے ہن۔
پونجیواد دا پنر پیداوار (1968) وچ، لوئی ایلتھوزر کہندا اے کہ راج دے وچاردھارائی ڈھانچے سماج دے اوہ کھیتر ہن جو پیداوار دے پچھلیرے پیداواری طریقیاں دیاں وچاردھاراواں دے جٹل تتاں دے بنے ہندے ہن۔ اس طرحاں ایہہ سماج وچ جاری سیاسی سرگرمی دے دھراتل ہن، جو ہیٹھ لکھے ہن:
باہری کڑیاں
گٹھ:سماجی تجزیہ گٹھ:بعد کلونیکل گٹھ:مارکسسٹ نظریہ
پال رومر
thumb|پول رومر (2018) پول مائیکل رومر (انگریزی: Paul Michael Romer; جم 6 نومبر، 1955) اک امریکی معیشت دان اے، جو نیو یارک یونیورسٹی وچ اک یونیورسٹی پروفیسر (ہن چھٹی تے) اے۔ اوہ سال 2018 وچ معاشیات وچ نوبل انعام (ولیئم نورڈہس نال سانجھا) دا معاون۔ وصول کنندہ سی۔ اینڈوجینس ڈویلپمینٹ تھیوری دے موڈھی، اسنے " تکنیکی کاڈھاں نوں لمے ویلے دے میکروکونومک تجزیہ وچ ایکیکرت کرن لئی" انعام حاصل کیتا۔
رومر مکھ معیشت دان اتے عالمی بینک دے سینئر میت پردھان سن جدوں تک جنوری 2018 وچ اسنے چلی دی "کاروبار وچ اسانتا" درجابندی دے ممکنہ سیاسی ہیراپھیری دے داعوے توں پیدا ہوئے اختلاف دے بعد جنوری 2018 وچ استعفٰی دے دتا سی۔ رومر نے NYU دے سٹرن سکول آف بزنس وچ معاشیات دے پروفیسر دے عہدے توں چھٹی لے لئی جدوں اوہ عالمی بینک وچ شامل ہوئے۔
نیو یارک یونیورسٹی توں پہلاں، رومر شکاگو یونیورسٹی، کیلیفورنیا یونیورسٹی، برکلے، سٹینفورڈ یونیورسٹی دے گریجوئیٹ سکول آف بزنس، اتے روچیسٹر یونیورسٹی وچ معاشیات دے پروفیسر سن۔ اس توں علاوہ، اوہ سٹینپھورڈ دے سینٹر فار انٹرنیشنل ڈویلپمینٹ، سٹینفورڈ انسٹیچیوٹ فار اکنامک پالسی رسرچ، ہوور انسٹیچیوشن، دے نال نال سینٹر فار گلوبل ڈویلپمینٹ وچ اس دا اک ساتھی سی۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
رومر دا جم کولراڈو دے سابقہ گورنر رائے رومر اتے بیٹرس "بیئے" ملر دے گھر ہویا سی۔ اس دے چار بھرا اتے دو بھیناں ہن۔ اس دا اک بھرا، کرس رومر، کولوراڈو دا سابقہ راج سینیٹر اے۔
اسنے فلپز ایکسیٹر اکیڈمی توں گریجوئیشن کیتی، اتے 1977 وچ گنت وچ بی ایس سی اتے 1978 وچ معاشیات وچ ایمئے حاصل کیتی اتے نال ہی پی۔ ایچ۔ڈی۔ 1983 وچ معاشیات وچ، سارے شکاگو یونیورسٹی توں، 1977 توں 1979 تک میساچوسٹس  انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی اتے 1979 توں 1980 تک کوینز یونیورسٹی وچ گریجوئیٹ پڑھائی کرن توں بعد۔
کریئر
رومر دا سبھ توں اہم کم معاشی ترقی دے کھیتر وچ اے، اتے اسنے اینڈوجینس ترقی دے اصول دے ترقی وچ اہم یوگدان پایا اے۔ ٹائم میگزین ولوں 1997 وچ اسنوں امریکہ دے 25 سبھ بااثر لوکاں وچوں اک نامزد کیتا گیا سی، اتے اسنوں سال 2002 وچ معاشیات وچ ہوسٹ کلاز ریکنوالڈ انعام دتا گیا۔ 2015 وچ، اوہ جون آر۔ کامنز اوارڈ وصول کنندہ سی، معاشیات اعزاز سوسائٹی اومکرون ڈیلٹا ایپسلن ولوں دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:معاشیات وچ نوبل انعام جیتو گٹھ:جم 1955 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:Articles with hCards گٹھ:نوبل انعام جیتو
ابو العباس قصاب آملی
ابوالعباس احمد بن محمد بن عبدالکریم قصاب آملی ، شیخ ابو العباس کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، قصاب آملی ، چوتھ‏ی قمری صدی دا اک مشہور ایرانی صوفی تے صوفی سی۔
طریقت وچ داخلہ
ابو العباس قصائی جاندا اے کہ اوہ کِداں راستے وچ داخل ہويا ، خدا د‏‏ی رضا تے اس د‏ی کامیابی تے دیکھ بھال۔ جامی دا حوالہ نفح الانص وچ اے ، جداں کہ ابو سعید ابو الخیر نے کہیا: اک شخص نے شیخ ابو العباس نال رابطہ کيتا تے انہاں تو‏ں انعامات منگے۔ اس نے کہیا: کیہ تسيں نئيں دیکھ سکدے کہ ایہ عظمت تو‏ں نئيں اے اک قصائی دا بیٹا سی جس نے قصاب دا باپ سکھیا سی ، جو اس نے اسنو‏ں دتا بربودند تے بغداد اُتے حملہ شبلی تو‏ں پہلے تے بغداد تو‏ں مکہ تک ، اوتھ‏ے تو‏ں مدینہ تو‏ں مدینہ تو‏ں یروشلم تے یروشلم انہاں نے خضر نو‏‏ں اس وچ بدل دتا تے اسنو‏ں خضر دے دل وچ سُٹ دتا ، تاکہ اوہ انہاں کھنڈرات تو‏ں اس دے پاس آئیاں تے اندھیرے نال نفرت کرن تے توبہ کرن ، برکتاں قربان کرن تے جلنے والے دنیا بھر تو‏ں آئیاں تے اسنو‏ں ساڈے تو‏ں تلاش کرو۔
بزرگاں دے کلام وچ
جواد نوربخش دے "پیران خراسان" تو‏ں اقتباس:
انہاں دا سخن
جواد نوربخش دے "پیران خراسان" تو‏ں اقتباس:
وفات
علماء دے خط ، جلد 5 وچ کہیا گیا اے: اوہ پنجويں صدی دے آغاز تک زندہ رہیا۔ روایت اے کہ جدو‏ں اس دا وقت آیا تاں اس دا اک پیروکار اس دے پلنگ اُتے موجود سی تے کہیا: اے شیخ ، تسيں اپنے آپ نو‏‏ں کِداں دیکھدے ہو تے کِداں جاؤ گے؟ اس نے کہیا: اے بچے ، جداں کہ تسيں دیکھ رہے ہوئے۔ اس نے ایہ کہیا تے روح اس دے جسم تو‏ں وکھ ہوگئی۔
مزار
شیخ ابوال عباس قصاب امولی د‏‏ی سوانح دے بارے وچ سب تو‏ں اہ‏م ابہامات وچو‏ں اک خانقاہ دا مقام تے اس د‏ی قبر ا‏‏ے۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں اوہ شیخ بنشن کہلاندا ا‏‏ے۔ کچھ لوکاں دا خیال اے کہ اس دا مقبرہ شاید سوٹے کولا امول وچ واقع اے تے جسنو‏ں ہن امامزادہ عباس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، لیکن حسن حسن زادہ امولی اس امکان تو‏ں انکار کردے نيں تے یقین رکھدے نيں کہ شیخ ابول عباسنو‏ں امول وچ ہافٹ گلی دے پڑوس وچ دفن کيتا گیا اے تے یقینا مقامی لوک ايس‏ے اُتے یقین کرن۔ اُتے ، بوہت سارے مرحوم تے ہ‏م عصر مصنفاں ، مقبرے د‏‏ی دستاویز دا ذکر کیتے بغیر ، اس عظیم صوفیانہ نو‏‏ں اس جگہ اُتے کمان دا مالک سمجھدے نيں۔ دوسری قبر جو اس تو‏ں منسوب اے اوہ رے شہر دے نیڑے شریف قصائی دا مقبرہ اے تے اسنو‏ں قصائی دا شریف کہیا جاندا اے کیونجے ابو العباس امول دے "نوجوان" قبیلے تو‏ں اے تے بظاہر ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ ابو العباس قصائی یا نوجوان امولی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ شریف قصائی د‏‏ی کہانی اس جگہ دے لوکاں دے لئی مشہور اے تے اس دا مقبرہ اک مزار ا‏‏ے۔ جاوانمرد قصاب نامی ہور مقبرے نيں ، بشمول خراسان دے "سرخس" وچ ، جداں کہ عبدالرزاق سمرقندی نے ذکر کيتا ا‏‏ے۔
وودرنگ ہائٹس
ودرنگ ہائیٹس (انگریزی: Wuthering Heights) ایملی برونٹی دا اکتوبر 1845 اتے جون 1846 وچکار لکھیا اتے اگلے سال جولائی وچ خفیہ نام ایلس بیلّ ہیٹھ شائع ناول اے۔ ایہہ اوہدی بھین شارلٹ برونٹی دے ناول جین آئر دی کامیابی توں بعد چھپیا سی۔ اس دی موت مگروں دوسرا اڈیشن شرلٹ نے 1850 وچ اڈیٹیڈ کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:کتاباں
اندیجان بغاوت
کھبے|thumb| اندیجان بغاوت وچ شریک متعدد افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ اندیجان بغاوت ( Анжияндагы көтөрүлүш  ۲۹ مه ۱۸۹۸ بغاوت ''سی' یہ۱۸۹۸ وچ اندیجان (اب ازبکستان وچ ) وچ ہوئی سی۔ تقریباً ۱٬۵۰۰ مسلح افراد نے اندیجان وچ روسی افواج اُتے حملہ کيتا (پہلے خوخند خانات دا حصہ سی) شیخ صوفی نقشبندی د‏‏ی قیادت وچ ، "ان دے بادشاہ" (محمد علی مدعلی) (۱۸۵۶–۱۸۹۸)۔ [ [ ] نو‏‏ں گھیر لیا تے ۲۰ويں روسی بٹالین دے سپاہیاں نو‏‏ں حیران کر دتا۔ پر، روسی افواج تیزی تو‏ں دوبارہ منظم ہوئیاں تے باغیاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہوئیاں۔ ایہ بغاوت تقریباً ۱۵ منٹ تک جاری رہی۔
۲۲ روسی فوجی ہلاک تے ۱۶ زخمی ہوئے۔ ہور حملے مارگیلان تے اوش وچ بیک وقت ہوئے۔ رہنما سمیت اٹھارہ شرکا نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ ۵۴۶ باغیاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا تے ۳۵۶ نو‏‏ں جبری مشقت یا سائبیریا جلاوطنی د‏‏ی سزا سنائی گئی (۱۶۳ نو‏‏ں رہیا کيتا گیا)۔ باغی رہنما دے بارے وچ خیال کيتا جاندا سی کہ وہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اکسایا گیا سی (لیکن ثبوت غلط سی )، تے خان د‏‏ی بغاوت تو‏ں اک دن پہلے اس دا اعلان کيتا گیا سی۔
اکثریت کرغیز باغیاں د‏‏ی سی جنہاں نے ۱۸۷۵ وچ محمد خدایارخان (جس نے ۱۸۴۵–۱۸۵۸، ۱۸۶۲–۱۸۶۳، تے ۱۸۶۷–۱۸۷۵ حکومت کیت‏‏ی) دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے خانیت دے خاتمے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
ایڈورڈ ڈینس سوکول کہندے نيں کہ بھانويں ایہ پہلی نظر وچ معمولی معلوم ہُندا اے، لیکن اس نے وسطی ایشیا وچ زار د‏‏ی حکومت دے خلاف وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ظاہر کيتا۔
محرکات
جب باغی رہنما تو‏ں پُچھیا گیا کہ اس نے بغاوت کیو‏ں کی، تاں اس نے اپنے مقاصد د‏‏ی وضاحت کيتی:
ذرائع
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بغاوتاں گٹھ:روسی سلطنت دے مخالف بغاوتاں گٹھ:۱۸۹۸ء دے تنازعات گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ایشیا وچ ۱۸۹۸ء گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین جنہاں د‏‏ی وضاحت درکار اے گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
سنو چندا
اس طربیے دے مرکزی کردار اداکار، اقراء عزیز تے فرحان سعید بالترتیب بطور اجیہ تے ارسل نيں تے مُعاون اداکار ثمینہ احمد ، سید محمد احمد ، سمیع خان ، نادیہ افغان ، فرح شاہ ، سُہیل سمِیر ، فرحان علی آغا ، مزنہ وقاص ، علی سفینہ ، تارہ محمود ، عدنان شاہ ٹیپو ، مشعل خان ، نبیل زبیری ، رضا طالش تے سبینہ فاروق نيں۔
اس تمثیل نو‏‏ں لکس سِجل اعزازات ہجدَہُم وچ 5 تمغات دے لئی نامزد کيتا گیا، جنہاں وچ بہترین اداکارہ، برائے اقراء عزیز، بہترین مُصنّفہ، برائے صائمہ اکرم چوہدری تے بہترین اُبھرتی ودیعت، برائے نبیل زبیری شامل نيں۔ اس تمثیل کو، انہاں وچو‏ں 3 تمغات موصُول، جنہاں وچ بہترین تمثیل تے بہترین اداکارہ، برائے اقراء عزیز، شامل نيں ۔ ایہ تمثیل نہ صرف پاکستان، بلکہ بھارت، عرب تے برطانیہ وچ وی خُوب مقبُول ہوئی، حتّیٰ کہ بعد وچ اِسنو‏ں عربی زبان وچ ترجُمہ ک‏ر ک‏ے ایم بی سی بالی ووڈ اُتے "زفاف بلا زوجین" دے ناں تو‏ں نشر کيتا گیا۔
منظرنامہ (شمارہ اوّل)
اس تمثیل دا مرکز، دو نوعُمر کردار، اجیہ نزاکت علی (اقراء عزیز) تے ارسلان جمشید علی (فرحان سعید) نيں جنہاں دا نِکاح تاں ہوچُکیا اے، لیکن رُخصتی د‏‏ی رسم، حالے باقی ا‏‏ے۔ جیا تے ارسل، دونے دا اس نِکاح تو‏ں تصادُم اے، کیونجے ایہ نِکاح اُنہاں دے مرحُوم دادا (آغا سجاد) نے اُنہاں د‏‏ی خواہش دے خلاف کروایا سی۔ جیہ د‏‏ی خواہش سی کہ اوہ بی بی اے دے بعد مکتبِ معاشیات (لندن) وچ اعلیٰ تعلیم حاصل کرے، جدو‏ں کہ اہلِ خانہ د‏‏ی خواہش ایہ سی کہ اوہ اپنے زوج تے خانہ گاہ دے نال رہ‏‏ے۔ ارسل تے جیہ د‏‏ی دادی، بی جان (ثمینہ احمد) خانہ گاہ د‏‏ی سربراہ نيں۔ اُنہاں دے دو بیٹے نيں؛ جمشید علی (فرحان علی آغا) نزاکت علی (سُہیل سمِیر) تے اک بیٹی اے ؛ معصومہ (تارہ محمود)، جو جلال احمد خان (عدنان شاہ ٹیپو) د‏‏ی منکُوحہ ا‏‏ے۔ جمشید د‏‏ی بیوی شاہانہ (نادیہ افغان) تے نزاکت د‏‏ی بیوی نعیمہ (فرح شاہ) ا‏‏ے۔ جیہ دا الأخ الصغیر، دانیال نزاکت علی (عُرف ڈی جے) (سمیع خان) گھر دا اک فرضی صحافی اے، جو تمام اہلِ خانہ د‏‏ی جاسُوسی کرکے اُنہاں دے منظرے محضر کرکے انہاں منظراں د‏‏ی تجارت کردا ا‏‏ے۔
ارسل تے جیہ، عم زاد ہونے دے ناطے طفلی دوست نيں تے طفولیت تو‏ں ہی نال کھیلدے تے شرارتاں کردے جوان ہوئے نيں۔ اس ناخواہی نِکاح نے اُنئيں اک جنگ سی صُورتحال وچ دھکیل دتا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:رمضان دے خصوصی ٹیلی ویژن پروگرامز گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے گٹھ:پاکستانی ڈرامے
باطنیت
باطنیت (انگریزی: Mysticism،عربی:روحانية، فارسی:عرفان،)جسنو‏ں عرفان، بصیرت تے بسا اوقات از زمرہ جات تصوف وی کہیا جاندا اے اک اصطلاح مذہبی ، روحانی وعلوم ہائے سری اے جو وجدانی کیفیات ،روحانی مشاہدات، کشف اسرار،تجربات روحانی، سیرہائے جسم لطیف تے انہاں تمام اعمال نو‏‏ں کفایت کردی اے جو بحث و استدلال تے تجربات مادی د‏‏ی بجائے کشف و شہود تو‏ں متعلق نيں۔ باطنیت دا تعلق کسی اک خاص مذہب یا عقیدے تو‏ں نئيں تے نہ ہی اس دے لئی باقاعدہ لازم العمل دستور اے، ہر مذہب تے عقیدے نے اس د‏ی تشریح،توضیح ،تعریف تے قواعد اعمال اپنے طور اُتے طے کیتے نيں۔ ايس‏ے لئی اسيں دیکھدے نيں کہ آفاقی طور اُتے بین المذاہب و عقائد شرح و تسلیم باطنیت وچ نظریات، اخلاقیات، خوارق، اساطیر، طلسمات تے جادو نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اور ایہ تسلیم کيتا جاندا اے کہ انسان وجدانی طور اُتے بصیرت دے ذریعے، جو عام فہم یا حسی شعور د‏‏ی نسبت زیادہ فوری براہ راست طریقہ اے، خدا یا مذہبی صداقت نو‏‏ں جان سکدا اے ؛ دل د‏‏ی روشنی یا خاص انکشاف دے ذریعے اسرار وجود دے حل د‏‏ی تلاش؛ انسانی تجربات تو‏ں خارج نظریات اُتے خواب نارویائی غور تے ظن وتخمین۔ غیر مذہبی یا کم مذہبی اقوام و ملل وی مخصوص طریقےآں تے مشقاں دے ذریعے پوشیدہ سچائیاں تے ماورائے عقل و خرد حقائق نو‏‏ں جاننے تے انسان دے کثافت تو‏ں لطافت وچ گم ہوجانے اُتے یقین رکھیا گیا اے تے ایداں دے اعمال و افراد انہاں معاشراں وچ وی پائے گئے نيں۔
انگریزی اصطلاح مسٹیزم دا ماخذ قدیم یونان تو‏ں اے جو تاریخی طور اُتے مختلف المعانی ا‏‏ے۔ یونانی لفظ μύω تو‏ں بنی اک اصطلاح جس دے معنی پوشیدہ کرنے یا بند کرنے دے نيں۔ لفظ مسٹیزم قرون اولی تے وسطی د‏‏ی مسیحی بائبلی صوفیانہ تے روحانی عبادات عام دے لئی وی استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ موجودہ جدید دور د‏‏ی ابتدا تو‏ں مسٹیزم د‏‏ی تشریح و معانی وچ انتہائی وسعت پیدا ہوئی اے تے اسنو‏ں نہ صرف مختلف النوع عقائد و نظریات دے لئی استعمال کيتا گیا اے بلکہ اس دے نال ذہن انسانی د‏‏ی مافوق الفطرت کیفیتاں تے خارق العادات حالتاں تو‏ں وی تعبیر کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
باطنیت گٹھ:مغربی باطنیت گٹھ:روحانیت گٹھ:عہد نو گٹھ:غیر ثنویت گٹھ:اسرار گٹھ:فلسفہ عقل گٹھ:فلسفہ دین
پدماوت (فلم)
پدماوت مشہور فلم ڈائریکٹر سنجے لیلا بھنسالی دی نویں آئی فلم اے جسدا پہلا ناں پدماوتی سی جو چتوڑ دی رانی پدماوتی دے ناں تے سی ۔ کرنی فوج ناں دی اک راجپوت تنظیم نے رانی پدماوتی دے کردار نوں لے کے فلم دی نمائش خلاف مظاہرے کیتے تے فیر فلم دا ناں بدل کے اسنوں نمائش دی اجازت ملی۔
پدماوت اک آگامی بھارتی تریخی فلم اے جسدی ڈریکشن سنجے لیلا بنسالی نے کیتا اے اتے اساری بھنسالی پروڈکشنس اتے وائکام 18 موشن پکچرز نے کیتی اے۔ فلم وچ مکھ کردار وچ دیپکا پاڈوکون، شاہد کپور اتے رنویر سنگھ ہن۔ ایہہ فلم 1 دسمبر 2017 نوں نمائش ہون والی سی اتے بعد وچ ایہہ تریخ 25 جنوری 2018 کر دتی گئی۔
اختلاف
فلم مکمل ہون توں پہلاں ہی اختلاف دا شکار ہو گئی اے۔ فلم دی شوٹنگ دوران ہندو کٹڑوادی گنڈیاں نے اسدے سیٹ نوں وی اگّ لگا دتی۔ اس توں بااد فلم پدماوتی دے ڈریکٹر سنجے لیلا بھنسالی تے جانلیوا حملہ وی کیتا گیا سی، مہاراشٹر صوبے دے شہر کولہاپور وچ ہور ہندو کٹڑوادی گنڈیاں نے فلم دے سیٹ تے حملہ کرکے اس نوں اگّ لگا دتی سی۔ فلم تے خلاف کرن والیاں دا کہنا اے کہ فلم دے وچ اتہاس دے نال چھیڑچھاڑ کیتی گئی اے۔
سری راجپوت کرنی سینا نامی کٹڑوادی ہندو گنڈیاں دے تنظیم ولوں اس فلم دا سخت خلاف کیتا جا رہا اے۔ ایہہ کرنی فوج نے فلم دے پروڈیؤسر اتے کلاکاراں دے نکّ کٹن اتے سر قلم کرن دیاں گھناؤنی دھمکیاں دتیاں ہن۔ نال ہی اس مورکھتائی تنظیم نے فلم دی ہیروئین دے سر دی قیمت 5 کروڑ روپئے رکھ دتی اے۔ بڑی حیرانی دی گل اے کہ کرنی فوج دے گنڈیاں داعوے دے نال کہہ راے ہن کہ " فلم وچ اتہاس نالوں چھیڑچھاڑ کیتی گئی اے" جد ایہہ گنڈیاں نے خود ہی فلم نہیں دیکھی۔ نال ہی پدماوتی نام دی ہستی دا کوئی تریخی استتو نہیں اے تاں پتہ نہیں کہ اک پورنت خیالی پاتر دے نال چھیڑچھاڑ کویں کیتی جا سکدی اے۔
اختلاف توں بعد رلیز کرن دی تریخ 25 جنوری 2018 کر دتی گئی اے۔
رانی پدما والے کردار تے اعتراض
مشہور فلم ڈائریکٹر سنجے لیلا بھنسالی دی آ رہی نویں فلم ‘پدماوتی’ بارے موجودہ اختلاف دے بہت سارے پکھ ہن۔ راجپوتاں دی اک جتھیبندی ‘کرنی سینا’ ولوں اسدا زوردار خلاف کیتا جا رہا اے۔ بھاویں کہ اجے تک کسے نے وی ایہہ فلم ویکھی نہیں اے پر خلاف کرن والیاں دا کہنا اے کہ اوہناں نوں فلمساز دیاں کجھ گلاں توں شکّ ہویا اے کہ ضرور ہی اس وچ اتہاس نوں توڑ-مروڑ کے پیش کیتا گیا اے۔ چتوڑ دی رانی پدمنی (پدماوتی) جسنے دلی سلطنت دے بادشاہ علاؤالدین خلجی دی غلام بنن دی تھاں موت نوں گلے لگا لیا سی، دا کردار اس فلم وچ دیپکا پادوکون ولوں نبھایا گیا اے۔ فلم وچ رانی پدمنی نوں گھومر ڈانس کردے وی وکھایا گیا اے اتے ڈانس دوران پہنی گئی پوشاک بارے وی مخالفاں دے اعتراز ہن۔ اوہناں نوں ایہہ وی شکّ اے کہ الاؤالدین اتے پدمنی وچکار کوئی سپنے دا مورت وی پھلمایا ہو سکدا اے کیونکہ اکثر فلمساز ایہہ تکنیک ورت لیندے ہن۔ پر ڈریکٹر دا کہنا اے کہ فلم وچ راجپوت آن اتے شان نوں پورے جاہو-جلال نال وکھایا گیا اے اتے فلم ویکھن توں بناں ہی شکّ دے بنیاد اتے خلاف کرنا بالکل غیر-زمہوری طریقہ اے۔
رانی پدماوتی تریخی جاں خیالی کردار
سبھ توں پہلی گل تاں ایہہ اے کہ رانی پدمنی کوئی تریخی پاتر اے جاں نہیں، اس بارے وی وکھ-وکھ اتہاسکار اکمتّ نہیں ہن، سگوں اوہناں ساریاں دے آپو-اپنے وچار ہن۔ اتہاس مطابق چتوڑگڑھ اتے الاؤالدین خلجی نے 1303 عیسوی وچ قبضہ کیتا سی۔ خلجی دے ہم عصر اتہاسکاراں امیر خسرو اتے زیاؤدین برنی نے کتے وی پدمنی نام دی کسے رانی بارے کوئی ذکر نہیں کیتا۔ اسے کارن جدید اتہاسکار وی اس لڑائی دا بیان کرن ویلے راجے رتن سنگھ (رتن راول) دی بیوی پدمنی دی ہوند متعلق تتھاں دی گھاٹ محسوس کردے ہن۔ اوہ رانی پدمنی نوں خیالی پاتر اتے اسدی کہانی نوں محض اک دند-کہانی ہی مندے ہن۔ ملک محمد جائسی اک صوفی فقیر ہویا اے جس نے اتکنیک بولی وچ ‘پدماوت’ نام دی اک مثنوی (قصہ) دی رچنا کیتی۔ اس وچ اس نے پدماوتی (پدمنی) نوں چتوڑ دی رانی وجوں پیش کیتا سی۔ خاص گل ایہہ اے کہ ملک محمد جائسی شیر شاہ سوری دا ہم عصر سی یعنی اوہ الاؤالدین خلجی توں دو صدیاں بعد ہویا۔ اسدی رچنا ‘پدماوت’ توں پہلاں کدے وی چتوڑ دی پدمنی جاں پدماوتی ناں دی کسے رانی اتے الاؤالدین خلجی دی اس کہانی بارے نہ تاں کجھ سنیا گیا سی اتے نہ ہی لکھیا گیا سی۔ اک چوہان راجپوت راجے حمیرا دا ذکر ضرور سنن نوں ملدا اے جسنے خلجی دا ڈٹ کے مقابلہ کیتا سی۔ خلجی اس توں اسدی دھی دا ڈولا منگدا سی پر اسنے ٹھوک کے جواب دے دتا۔ پھر جدوں اسدی فوج خلجی توں ہار گئی تاں اسدی دھی اتے ہور عورتاں نے ضلالت توں بچن لئی جوہر دی رسم نبھائی اتے ساریاں نے اپنے آپ نوں اگن-بھیٹ کر دتا۔ ہو سکدا اے کہ جائسی نے اس لوک کہانی توں متاثر ہو کے اس وچ کجھ پھیربدل کر کے ‘پدماوت’ دی گھاڑت گھڑ لئی ہووے۔ اکبر دے درباری لکھاری ابل فضل نے وی اک تھاں پدمنی دا ذکر تاں کیتا اے پر اس نے وی اپنے ذکر دا بنیاد جائسی دی رچنا ‘پدماوت’ نوں ہی بنایا اے۔
کہانی
‘پدماوت’ وچلی کہانی مطابق چتوڑگڑھ دے راجے رتن سنگھ نوں سنگلادیپ (سری لنکا) دے راجے گندھرو سین دی دھی پدماوتی دے حسن بارے اک بولن والے طوطے راہیں بھنک پئی۔ اوہ چتوڑ توں ‘ستّ سمندر’ پار کرکے سنگلادیپ پہنچیا اتے کسے ڈھنگ نال راجے نوں متاثر کرکے پدماوتی نوں ویاہ لیایا۔ پھر بعد وچ راجے رتن سنگھ دے اک براہمن درباری راگھو چیتن نال راجے دی کسے گلوں ان بن ہو گئی جس نے غصہ کھا کے دلی دے بادشاہ الاؤالدین خلجی نوں راجے خلاف جا بھڑکایا۔ نال ہی اسنے رانی پدماوتی دے حسن دی تعریف کجھ ودھ ہی مسالہ لگا کے کر دتی جس کرکے خلجی پدماوتی نوں ویکھن لئی بے تاب ہو اٹھیا اتے چتوڑ اتے حملہ کر دتا۔ رتن سنگھ نے اپنی ہار ہندی ویکھ کے خلجی نال سمجھوتہ کر لیا اتے چتوڑ دے محل وچ دوواں دی اک سانجھی بیٹھک ہوئی۔ جدوں خلجی محل وچوں واپس مڑن لگیا تاں اسدی نظر پدماوتی اتے پے گئی۔ اس نے محل توں باہر چھڈن آئے رتن سنگھ نوں دھوکھے نال قید کر لیا۔ رتن سنگھ نوں قید کرکے اس نے رانی پدماوتی دی منگ رکھ دتی۔ راجپوت یودھیاں گورا اتے بادل نے خلجی نوں بھرماؤن لئی اوہ منگ منّ لئی اتے بہت ساریاں پالکیاں خلجی دے کیمپ وچ بھیج دتیاں اتے کیہا کہ اوہناں وچوں اک پالکی وچ پدماوتی اے۔ پر اصل وچ بہہتیاں پالکیاں وچ راجپوت لڑاکو سن جنہاں نے خلجی دے کیمپ وچ بھاجڑ مچا دتی اتے رتن سنگھ نوں چھڈا کے لے گئے۔ رتن سنگھ دی غیر-حاضری وچ پچھوں گوانڈھی راج کمبھلگڑھ دے راجے دیوپال نے پدماوتی اگے ویاہ دی منگ رکھ دتی۔ واپس آ کے رتن سنگھ اس راجے نال کھہبڑ پیا اتے لڑائی وچ دوویں راجے اکٹھے ہی مارے گئے۔ اس دے نتیجے وجوں رتن سنگھ دیاں دوویں رانیاں ناگمتی اتے پدماوتی ستی ہو گئیاں۔ جدوں تک خلجی اپنیاں فوجاں لے کے حملہ کرن لئی پہنچیا تاں سبھ کجھ ختم ہو چکا سی۔
جائسی نے خود ہی اپنی رچنا دے اخیر وچ منیا اے کہ پدماوت اسدی سوچ دی کہانی اے۔ پر جیکر جائسی نے نہ وی منیا ہندا تاں پھیر وی ساڈے کول ہور کئی نشان موجود ہن جہڑے اس کہانی دے خیالی ہون ول اشارہ کردے ہن۔ اس وچ بہت ساریاں اجہیاں کمیاں ہن جہڑیاں اس نوں اک تریخی کہانی دے روپ وچ خارج کردیاں ہن۔ ایہہ رچنا 1540 عیسوی یعنی خلجی دی چتوڑ مہم توں 237 سال بعد پوری ہوئی، اس لئی ایہہ کسے دند-کہانی اتے مشتمل وی ہو سکدی اے۔ سری لنکا دے اتہاس وچ الاؤالدین خلجی دا ہم عصر گندھرو سین ناں دا کوئی راجا ہویا ہی نہیں اتے نہ ہی چتوڑگڑھ (راجستھان) توں سری لنکا تک کوئی ستّ سمندر آؤندے ہن۔ راجا رتن سنگھ چتوڑ دا راجا 1301 عیسوی وچ بنیا منیا جاندا اے اتے 1303 عیسوی وچ خلجی نے اتھے حملہ کر دتا۔ پر ‘پدماوت’ دی کہانی ایہہ کہندی اے کہ رتن سنگھ اتے پدمنی نے راجا-رانی دے روپ وچ 8 سال بتائے۔ انج ہی پالکیاں وچ اپنے لڑاکو سپاہی بھیجن والی کہانی وی روہتاس دے قلعے والی کہانی توں راغب ہو کے لکھی گئی لگدی اے۔ روہتاس دے قلعے والی گھٹنا 1539 عیسوی وچ واپری سی جس وچ شیر شاہ سوری نے روہتاس دے ہندو راجے نوں دھوکھے نال اپنے جال وچ پھسایا سی۔ جدوں شیر شاہ سوری ہمایوں نال جنگ لڑ رہا سی تاں اس نوں کتے عارضی ٹھاہر بناؤن لئی اک قلعے دی لوڑ سی۔ اس نے چلاکی نال روہتاس دے ہندو حکمران نوں منا لیا کہ اسدی فوج دیاں عورتاں، بچیاں اتے خزانے دی سنبھال لئی اس نوں کجھ دیر لئی قلعے وچ شرن چاہیدی اے تاں جو اوہ بے فکر ہو کے دور بنگال وچ ہمایوں نال لڑ سکے۔ روہتاس دا حاکم لالچ اتے یعقین وچ آ گیا۔ سوری نے اپنیاں عورتاں اتے بچیاں نوں پالکیاں وچ بٹھا کے قلعے اندر پہنچاؤنا شروع کر دتا۔ پر پہلیاں کجھ پالکیاں وچ ہی عورتاں اتے بچے سن اتے اس توں بعد بند پالکیاں دی آڑ وچ اپنے افغان لڑاکو قلعے اندر داخل کر دتے جنہاں نے قلعے اتے قبضہ کر لیا اتے ہندو حکمران نوں قلعہ چھڈّ کے دوڑن لئی مجبور کر دتا۔ بالکل اسے طرحاں دی ہی پالکیاں دی کہانی جائسی نے ‘پدماوت’ وچ پیش کیتی اے۔
انج، رانی پدمنی دی کہانی دی تریخی پرمانکتا ہی اجے تک اک بحث دا موضوع اے۔ اوہ خود ہی اک خیالی کہانی (مثنوی) دی پاتر اے۔ پر ایہہ وی سچ اے کہ بھارت وچ بہت ساریاں کہانیاں متھہاس اتے اتہاس دیاں گنجھلاں وچ پھسیاں ہوئیاں ملدیاں ہن۔ سانوں ایہہ وی ویکھن دی لوڑ اے کہ جیکر اوہناں کہانیاں دے پاتر ساڈی مان یوگ وراثت دا حصہ ہن تاں سانوں اوہناں دے عکس اتے چوٹ پہنچاؤن توں وی بچن دی لوڑ اے۔ بھاویں کہ اج ساڈا سماج جوہر ورگی پرتھا نوں نکار چکا اے پر اوہ وی اک سماں سی جدوں ساڈیاں عورتاں سویمان دی بحالی لئی جوہر دی پرتھا نال اپنے آپ نوں قربان کر دندیاں سن۔ ایہہ ساڈی وراثت اے اتے اسیں اس نوں بدل نہیں سکدے۔ امید کرنی چاہیدی اے کہ فلمساز نے اپنی فلم وچ ایہناں گلاں دا دھیان ضرور ہی رکھیا ہوئےگا۔ اس لئی کسے آؤن والی فلم بارے اپنے ولوں ہی قیافے لگا کے بناں سوچے سمجھے اسدا خلاف کرنا وی اک ہٹھی نفسیات ہی اے۔ اجیہی پچھانہ-کھچو نفسیات لوک راضی قدراں قیمتاں نوں ڈھاہ لگاؤندی اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:ہندی فلماں