cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مودود چشتی
خواجہ مودود تے بلوچستان
وادی شال کوٹ تے وادی ضلع بولان وچ مودودی خاندان دے اثرات خود انہاں دے مورث اعلیٰ دی حیات ای وچ پہونچ گئے سن، اک حوالے توں خود خواجہ قطب الدین مودود چشتی دی بلوچستان آمد گھٹ از گھٹ اک مرتبہ ثابت اے، اوہ اپنے مرید تے خلیفہ خاص شیخ بابت دے ایتھے شوراوک دے علاقہ وچ آئے سن، شیخ بابت دا تعلق پشتوناں دے بڑیچ قبیلے توں سی، ،پنجاب وچ آباد اس قبیلہ دے لوگ وڑیچ کہلاندے نیں،خواجہ مودودی چستی دے زندگی ای وچ انہاں دے مرید تے خلفاء نے تبلیغ دا گھٹ شروع کر دتا سی بعد وچ خواجہ قطب الدین مودود چشتی دے اپنے اولاد سادات مودودی دے مختلف شاخاں نے خدمت ے دین دے گھٹ نوں خطہ بلوچستان وچ مزید اگے ودھایا تے خلق خدا دی زندگیاں نوں اسلام سانچے وچ ڈھالا خواجہ قطب الدین مودود چشتی دے خاندان دا تعارف تے سلسلہ خواجہ ابو یوسف ( 362ھ - 459ھ) تے انہاں دے فرزند اکبر خواجہ قطب الدین (430ھ - 527ھ) توں تعلق رکھنے والے عظیم شخصیتاں تھاں، خواجہ قطب الدین دے والد بزرگوار خواجہ ابو یوسف سلطنت غزنوی دے دور وچ پیدا ھوئے، سلطنت غزنوی دے خاتمے دے بعد سلجوقی سردار طغرل حاکم بنا اس وقت تساں دی عمر 54 برس سی، تساں دا نسب تیر ویں واسطہ توں امام حسین ملدا اے،
شجرہ طریقت خواجہ مودود
پنجواں تے چھٹی صدی ہجری وچ بعض بزرگان دین نے خراسان دے اک قصبہ چشت وچ رشد و ہدایت دا اک سلسلہ شروع کیتا٬ جو دور دور تک پھیلدا چلیا گیا٬ ایہ خانقاہی نظام طریقہ سلسلهٔ چشتیہ دے ناں توں موسوم ہویا٬
شیخ عثمان ہارونی تصوف وچ چشتی سلسلے دے بزرگ سن۔ انہاں دی طریقت دا سلسلہ یوں اے۔ کہ عثمان ہارونی چشتی جناب شیخ زندنی چشتی دے مرید سن۔ زندنی جناب خواجہ مودود چشتی دے مرید سن۔ مودود چشتی خواجہ ناصر الدین چشتی دے مرید سن۔ جناب ناصر چشتی، خواجہ محمد اسحاق بانیءسلسلہ چشت دے مرید سن۔ خواجہ محمد اسحاق چونکہ خراسان دے اطراف وچ چشت نامی اک گائاں دے رہنے والے سن اسی مناسبت توں چشتی کہلائے تے انہاں توں اگے جو ارادت مندی دا سلسلہ چلا یعنی جن بزرگاں نے انہاں دے ہتھ اُتے بعیت دی انہاں چشتی کہیا گیا۔ ہر چند جناب اسحاق شام دے رہنے والے سن مگر اک مدت توں ایتھے آ رہے سن تے ایتھے برساں رہ کر اپنے فیوض باطنی توں لوگاں نوں فیض پہنچایا تے ایتھے ای مدفون ہوئے اس لئی انہاں چشتی دے ناں توں یاد کیتا جاندا اے۔ تصوف دے کئی اک سلسلے خواجہ حسن بصری دے واسطے توں جناب علی کرم اللہ وجہ‘ تک پہنچدے نیں۔ چنانچہ چشتی سلسلہ دا شجرہ طریقت ملاحظہ کرو۔
مرج عذرا
مرج عذرا، دمشق دے نزدیک واقع اک مقام دا نام اے کہ جتھ‏ے صحابی پیغمبرؐ حجر بن عدی تے انہاں دے ساتھی معاویہ بن ابو سفیان دے حکم اُتے شہید کیتے گئے۔
مودود چشتی
اولاد
تساں دے فرزند خواجہ نجم الدین احمد مشتاق بن مودود چشتی وی چست دے مقام اُتے دفن نیں، مولانا سید ابوالاعلیٰ مودودی وی تساں دی نسل توں سن جو 1903 وچ اورنگ آباد دکن ہندوستان وچ پیدا ھوئے۔ پاکستان وچ تساں دی اولاد مختلف علاقاں وچ آباد اے۔ تساں دی اولاد وچاں اک مشہور بزرگ خواجہ نظام الدین علی لنگھے نیں۔ جنہاں دا مزار صوبہ بلوچستان دے شہر پشین دے نواح وچ منزکی نامی مقام اُتے اے۔ اس مقام اُتے آپکی اولاد کثیر تعداد وچ مقیم نیں۔ صوبہ بلوچستان دے دار الحکومت کوئٹہ دے مقام اُتے آپکی اولاد وچاں اک مشہور بزرگ خواجہ نقرالد ین چشتی مودودی المعروف شال پیر بابا جنہاں دا مزار کوئٹہ چھاونی وچ قلعہ میری خان قلات دے قریب واقع اے۔ خواجہ ولی مودودی چستی کرانی تے خواجہ میر شہدا کرانی وی آپکی اولاد وچاں نیں۔ انہاں مشہور اولیا دے مزارات کوئٹہ شہر دے مغرب وچ واقع کرانی نامی مقام اُتے موجود نیں۔ کرانی دے مقام اُتے آپکی اولاد کثیر تعداد وچ مقیم نیں۔ تے ایہ گاؤں خواجہ ولی مودودی چستی کرانی دی وجہ توں مشہور اے۔ اک تے مشہور بزرگ شمس العارفین سید خواجہ ابراہیم یکپاسی چشتی اک عظیم المرتبت شخصیت دے مالک سن جنہاں نے علاقہ مستونگ بلوچستان وچ ترویج دین دا گھٹ کیتا -
مرج عذرا
عذراء یا عذری
عذراء دمشق دے علاقے غوطہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا دمشق تو‏ں فاصلہ (تقریبا 19 کلومیٹر) ا‏‏ے۔ حجر بن عدی، ایتھ‏ے پہنچنے والے اولین مسلما‏ن سن جداں کہ خود انہی تو‏ں منقول اے کہ وچ اوہ پہلا مسلما‏ن ہاں کہ جس نے اس علاقے وچ صدائے تکبیر بلند کيتی۔ مرج، چراگاہ دے معنی وچ اے تے مرج عذراء یعنی عذراء دی چراگاہ۔
مودود چشتی
شجرہ شریف از جانب والدہ ماجدہ
شجرہ از جانب والدہ امام حسن بن علی -
مرج عذرا
مرج عذراء وچ حجر تے انہاں دے ساتھیاں دی شہادت
جب مغیرہ تے دوسرے لوگ کوفہ وچ برسر منبر امام علیؑ اُتے لعن کردے تو حجر بن عدی کندی، عمرو بن حمق خزاعی تے انہاں دے ساتھی کھڑے ہو جاندے تے لعن نو‏‏ں خود انہاں اُتے پلٹا دیندے تے انہاں اُتے اعتراض کردے سن ۔ جدو‏ں زیاد بن ابیہ کوفے دا حاکم بنا تو انہاں نو‏ں گرفتار کرنے اُتے تل گیا۔ عمرو بن حمق خزاعی تے چند ہور افراد موصل فرار ہو گئے جدو‏ں کہ حجر بن عدی تے انہاں دے 13 ساتھیاں نو‏‏ں گرفتار کر دے معاویہ دے پاس بھیج دتا گیا۔ زیاد نے معاویہ دے نام اپنے خط وچ لکھیا کہ ایہ لوگ ابوتراب (امام علیؑ دی کنیت) اُتے لعن وچ جماعت مسلمین دی مخالفت کر رہے سن تے اپنے والیاں اُتے جھوٹ باندھتے سن ۔ لہٰذا ایہ تواڈی اطاعت تو‏ں خارج ہو چدے نيں۔ جدو‏ں قیدی دمشق تو‏ں چند میل دے فاصلے اُتے مرج عذراء دے مقام اُتے پہنچے تو معاویہ نے حکم دتا کہ انہاں نو‏ں اسی مقام اُتے قتل کر دتا جائے۔ کچھ لوگاں نے انہاں وچو‏ں 6 لوگاں دی سفارش دی تے انہاں چھ افراد نو‏‏ں زندہ چھڈ دتا گیا اُتے ہور ست افراد نو‏‏ں قتل کر دتا گیا کہ جنہاں دے نام ایہ نيں: حجر بن عدی کندی، شریک بن شداد حضرمی، صیفی بن فسیل شیبانی، قبیصہ ابن ضبیعہ عبسی، محرز بن شهاب تمیمی، کدام بن حیان عنزی، عبدالرحمان بن حسان عنزی۔
مودود چشتی
مآخذ و مراجع
گٹھ:صوفی اولیا گٹھ:صوفی مذہبی رہنما گٹھ:قبیلہ بڑیچ دیاں شخصیتاں گٹھ:چشتیہ گٹھ:صوفی سنت
مرج عذرا
حُجر دا مقام دفن
حجر بن عدی تے انہاں دے ساتھی شہادت دے بعد مرج عذراء دے علاقے وچ دفن کیتے گئے۔ 2 مئی 2013ء نو‏‏ں حجر دی قبر تے ضریح، شامی حکومت دے مخالف ٹولے جبہۃ النصرہ دے ہتھو‏ں منہدم کيتی گئی تے نبش قبر دے بعد بعض نیوز ایجنسیاں دی رپورٹ دے مطابق انہاں نے انہاں دا جسد کسی نامعلوم مقام اُتے منتقل کر دتا۔
مآخذ
گٹھ:شام دے تاریخی مقامات گٹھ:شام دے شہر
ضلع نیورو
نیورو اٹلی دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اٹلی دے ضلعے
ابن تيميہ
ابن تیمیہ (1263-1328) اک اسلامی عالم تے گرو سن۔ اوہ ہران ترکی چ جمے۔ منگول ہلیاں دے ویلے اوناں نے منگولاں نال لڑن تے زور دتا تے اسلام چ ہون والیاں نویاں گلاں نوں روکیا۔ ابن تیمیہ دا اصل نام احمد، کنیت ابو العباس تے ابن تیمیہ دے نام تو‏ں مشہور نيں۔ 621ھ وچ پیدا ہوئے۔ حنبلی مذہب دے فروغ تے اسنو‏ں پروان چڑھانے وچ شیخ الاسلام حافظ ابن تیمیہ دی خدمات جلیلہ قدر نيں۔ اُنہاں نو‏‏ں مذہبِ حنبلی دا شارح سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن بعض مسائل وچ ابن تیمیہ نے امام احمد بن حنبل تو‏ں وی اختلاف کیتا۔ قلعہ دمشق ملک شام (سوریہ) وچ بحالت قید و بند 20 ذوالقعدہ 728ھ وچ وصال ہويا۔
ضلع ارابان
ضلع ارابان ترکی دے صوبہ غازی انتپ دا اک ضلع اے۔
ابن تيميہ
ابن تیمیہ عقائد وچ جمہور مسلمین اسيں نوا سن، اوہ توسل تے وسیلہ دے قائل نئيں سن ۔ اوہ تقرب بالموتیٰ تو‏ں سخت روکتے سن ۔ فقہیات وچ ابن تیمیہ دا مسلک احمد بن حنبل دے مذہب اُتے ا‏‏ے۔ گو واقعہ ایہ اے کہ ابن تیمیہ بعض مسائل وچ مذہبِ حنبلی تو‏ں منفرد سن، جنہاں وچ اوہ اپنی رائے تے بصیرت دے مطابق فتویٰ دیندے سن تے انہاں وچ اوہ کسی دے مقلد نئيں سن ۔ ابن تیمیہ اک حنبلی المسلک عالم سن، لیکن عقائد و عبادات تو‏ں متعلق بوہت سارے مسائل وچ اُنہاں نے جمہور تو‏ں علیحدگی دی سی، جس اُتے بوہت سارے علما، مثلاً ابن حجر عسقلانی، ابن حجر ہیتمی، تاج الدین سبکی، فقیہ ولی الدین عراقی تے تقی الدین سبکی وغیرہ نے سخت رد کیتا ا‏‏ے۔
ابتدائی زندگی
کسی عالم دی عظمت تے مرتبے دا اندازہ اس دے شاگرداں تو‏ں وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ امام ابن تیمیہ دے شاگرداں وچ امام ابن قیمؒ تے مشہور مفسر قرآن حافظ ابن کثیرؒ جیسی عظیم المرتبت علما وی شامل نيں۔ امام ابن تیمیہؒ 661 ہجری وچ موجودہ ترکی دے علاقے حران وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے بچپن وچ انہاں دا گھرانہ تاتاریاں دے حملےآں دی وجہ تو‏ں ہجرت کردے شام آ گیا۔
ضلع ارابان
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
شولنوک
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ابن تيميہ
پہلا درس
اپنے والد کى وفات دے بعد دمشق دے دارالحدیث السکریة کى مسندِ حدیث اُتے جدو‏ں آپ نے پہلا درس دتا، اس وقت آپ کى عمر ویہہ سال دے قریب سی، اس وچ قاضی القضاة تے ہور مشایخ زمانہ موجود سن ۔ آپ نے صرف بسم اللہ الرحمن الرحیم دے بارے وچ اتنے نکات بیان کیتے کہ سامعین دنگ رہ گئے۔ شیخ الاسلام تاج الدین فزارى شافعى ( 690 ہجرى) نے انہاں دا پورا درس حرف بحرف قلم بند کر دے دارالحدیث السکریة دے کتب خانہ وچ محفوظ کروا دتا۔
شولنوک
شولنوک ھنگری دا اک شہر اے تے دیس دی یاس نادکن شولنوک کاؤنٹی دا صدرمقام اے ۔
ابن تيميہ
علمی مناظرے
ذہانت تے بے پناہ علمى قابلیت دے نال نال آپ دی زندگی جہدِ مسلسل تو‏ں عبارت سی۔ آپ نے اپنے دور دے کئى علما دے نال علمى مناظرے وی کیتے تے حکومتِ وقت دے نال مل کر تاتاریاں تے باغیاں دے خلاف عملى جہاد وچ وی حصہ لیا۔ نفاذِ شریعت کى کوششاں دے سلسلہ وچ آپ کئى تجاویز و شکایات لے ک‏ے وفود دے نال حکم دے پاس وی جاندے رہ‏‏ے۔ آپ دا انداز محققانہ تے محتاط سی ۔ اک مرتبہ آپ نو‏‏ں قاضى دا عہدہ وی پیش کیتا گیا مگر آپ نے حکومتى شرائط تو‏ں متفق نہ ہونے کى وجہ تو‏ں اسنو‏ں قبول نئيں کیتا۔
شولنوک
باہرلے جوڑ
گٹھ:ھنگری گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ابن تيميہ
تاتاری بادشاہ غازان نال ملاقات
موصوف کى انسانیت دوستى دا ایہ عالم سی کہ شام دے جنگی قیدیاں کى رہائی دے لئی تاتارى مسلما‏ن بادشاہ غازان دے پاس جا پہنچے۔ اس نے آپ دے احترام وچ صرف مسلما‏ن قیدیاں کى رہائی دا اشارہ دتا تو آپ اس اُتے راضى نہ ہوئے تے ایہ کہہ کر سب قیدیاں کى رہائی اُتے اصرار کیتا کہ یہودی تے نصرانى وی ساڈی رعایا نيں تے انہاں دے جان ومال کى حفاظت اسيں اُتے ضرورى اے چنانچہ سبھی نو‏‏ں رہیا کر دتا گیا۔ آپ بے باک اس قدر سن کہ 27 ربیع الاول 699 ہجرى نو‏‏ں جدو‏ں شام دے شہر حمص تے سلمیہ دے درمیان وادى خازندار وچ تاتارى سلطان غازان تے سلطانِ مصر ملک ناصر محمد بن قلاؤن دے درمیان سخت لڑائی دے نتیجے وچ بہت تباہی ہوئی، مصرى تے شامى فوجاں دا بہت نقصان ہويا تے ملک ناصر وی فرار ہو ک‏ے قاہرہ پہنچ گئے تو امام ابن تیمیہ رحمہ اللہ مشائخ دمشق نو‏‏ں لے ک‏ے 3 ربیع الثانی 699 ہجری نو‏‏ں بعلبک دے قریب تاتارى بادشاہ غازان تو‏ں ملاقات کرنے پہنچ گئے۔ انہاں نے بادشاہ دے سامنے بہت اُتے حوش انداز وچ عدل و انصاف کى خوبیاں بیان کيتیاں تے اس دے آباؤ اجداد دے مظالم دے نال نال انہاں دے بعض اصولاں تے وفائے عہد دا تذکرہ کیتا۔ غازان اگرچہ اس تو‏ں قبل ہی مسلما‏ن ہو چکيا سی مگر تاتارى تے غیرتاتارى کى لڑائی تسلسل تو‏ں جارى سی۔ آپ کى تقریراں اس قدر سخت تے جملے اس قدر تندوتیز سن کہ پورے وفد نو‏‏ں آپ دے قتل ہو جانے دا یقین ھو چلا سی ۔ غازان نے انہاں نو‏ں قتل کرنے کى بجائے اپنے امرا دے سامنے انہاں کى بے باکى تے شجاعت کى تعریف کى تے انہاں تو‏ں دعاواں کى درخواست کى۔ امام ابن تیمیہ رحمہ اللہ نے اس دے لئی ایہ دعا کى : " اے اللہ جے تو جاندا اے کہ غازان تیرا کلمہ بلند کرنے دے لئی لڑ رہیا اے تے اوہ تیرى راہ وچ جہاد دے لئی نکلیا اے تو تو اس کى مدد کر۔ تے جے تیرے علم وچ اے کہ اوہ مال ودولت حاصل کرنے دے لئی نکلیا اے تو اسنو‏ں اس کى پوری جزا عطا کر ۔" غازان اس پوری دعا اُتے آمین کہندا رہیا!
آپ کى حق گوئی تے بے نفسى دا ایہ عالم سی کہ غازان نے آپ دے وفد دے لئی دسترخوان لگوایا مگر آپ نے اوتھ‏ے کھانے تو‏ں انکار کر دتا تے کہیا: "ماں ایہ کھانا کِداں کھا سکدا ہاں جدو‏ں کہ اسنو‏ں لوٹ کھسوٹ دے مال تو‏ں تیار کیتا گیا اے ؟"
ابن تیمیہ دے بعض عقائد ومسائل
امام ابن تیمیہ دے زمانے وچ مسلماناں وچ یونانی فلسفہ تے منطق دا بہت چرچا سی ۔ یونانی فلسفے دے آمیزش دی وجہ تو‏ں مسلماناں دے بوہت سارے عقائد خراب ہو گئے سن ۔ فلسفیاں تے خود فلسفے تو‏ں متاثرہ مولویاں نے وی عجیب و غریب عقائد نو‏‏ں فروغ دینا شروع کر دتا سی ۔ بات ایہ اے کہ اسلام بہت ہی سادہ سا دین ا‏‏ے۔ اک عام انسان وی قرآن و حدیث نو‏‏ں سمجھ کر پڑھ سکدا تے اس تو‏ں رہنمائی حاصل کر سکدا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے کوئی گل سمجھ نہ آئے اوتھ‏ے انسان علما تو‏ں رہنمائی حاصل کرے۔ قرآن و حدیث وچ توحید، رسالت، جہاد، سود، زنا، نماز، روزہ، زکوۃ غرض تمام تر شعباں وچ سادہ بولی وچ رہنمائی کيتی گئی ا‏‏ے۔ لیکن آپ نے دیکھیا ہوئے گا کہ کچھ لوگ قرآن و حدیث وچ عجیب و غریب موشگافیاں کردے تے نت نويں تاویلات پیش کردے سادہ لوح لوگاں نو‏‏ں الجھانے دی کوشش کردے نيں۔ عجیب و غریب فلسفے جھاڑتے نيں۔ شاید انہاں دا مقصد اپنی بڑائی دا اظہار کرنا، علم دا رعب جمنیا ہُندا ا‏‏ے۔ یا پھر اوہ نادان یا بھٹدے ہوئے ہُندے نيں۔ تو امام ابن تیمیہؒ جدو‏ں پیدا ہوئے اوہ دور وی کچھ ایسا ہی سی ۔ امام ابن تیمیہ نے فلسفے دا پرزور انداز وچ رد کیتا۔ مسلما‏ن جو یونانی فلسفے تو‏ں بہت زیادہ مرعوب ہو گئے سن، انہاں نو‏ں اس سحر تو‏ں کڈیا۔ تے قرآن و حدیث دی تعلیمات نو‏‏ں بہت سادہ تے آسان کردے عوام الناس دے سامنے پیش کیتا۔
شاہ ولی اللہ دا بیان
ہم فقہا یا ائمہ دی پیروی ایہ سمجھ کر کردے نيں کہ قرآن و سنت دے عالم نيں۔ لیکن جے سانو‏ں رسول اللہ دی کوئی صحیح حدیث پہنچ جائے جو اس عالم دے موقف دے برخلاف ہو، تو اس دے بعد جے اسيں حدیث نو‏‏ں رد کردے اپنے فقہ دی پیروی کراں تو اسيں تو‏ں زیادہ ظالم تے کون ہوئے گا تے اسيں قیامت وچ اپنے خدا نو‏‏ں کیتا جواب دین گے۔ امام ابن تیمیہ نے ایہ موقف اختیار کیتا کہ کسی خاص فقہ اُتے چلنا اک قدرتی گل اے تے ایسا شروع تو‏ں ہُندا چلا آیا ا‏‏ے۔ لیکن مسلما‏ن نو‏‏ں جدو‏ں کدی قرآن و حدیث تو‏ں کوئی دلیل پیش دی جائے تو اسنو‏ں بلاتردد اپنے پچھلے طرز عمل نو‏‏ں چھڈ دے قرآن و سنت دی پیروی کرنی چاہیے۔ پھر جہاد دے محاذ اُتے وی امام ابن تیمیہؒ سرگرم رہے تے تاتاریاں دا مقابلہ کیتا۔ کتاب دے مطالعے تو‏ں اک حیرت انگیز گل ایہ پتہ چلی کہ اس زمانے وچ شام اُتے حملہ کرنے والے تاتاری مسلما‏ن سن ۔ انہاں دے بادشاہ دا نام قازان سی جس دی حکومت ایران تے عراق اُتے سی۔ قازان نے شام اُتے حملہ کیتا تے اس دے حکمراں نو‏‏ں شکست دے دت‏ی۔ اس وقت شام وچ شدید افراتفری مچی ہوئی سی۔ ایسے وچ امام ابن تیمیہ علما دا اک وفد لے ک‏ے قازان تو‏ں ملے تے اسنو‏ں عدل و انصاف قرآن و حدیث دا درس دتا۔ امام ابن تیمیہ نے قازان تو‏ں کہیا کہ تساں مسلما‏ن ہونے دا دعویٰ کردے ہو لیکن اس دے باوجود تساں نے اسيں اُتے حملہ کیتا۔ قازان امام تو‏ں بہت متار ہويا تے اس نے تمام مسلما‏ن قیدیاں نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ راوی لکھدا اے کہ امام ابن تیمیہ نے قازان تو‏ں اِنّی سخت گفتگو دی کہ اسيں ڈر رہے سن جلاد نو‏‏ں حالے گردن اڑانے دا حکم ہويا۔ امام تو‏ں ملاقات دے بعد وی قازان نے شام و مصر نو‏‏ں فتح کرنے دا ارادہ ترک نہ کیتا تے حالات بدستور خراب ہی رہ‏‏ے۔ امام نے عوام الناسنو‏ں جہاد اُتے ابھارا تے قتال دی ترغیب کيتی۔ اک وقت ایسا آیا کہ دمشق دے معاملات عملا امام ابن تیمیہ دے ہتھ وچ آ گئے۔ اس تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے انہاں نے شہر وچ شراب خاناں دے خلاف کارروائیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تاتاریاں نے اک بار پھر شام دا رخ کیتا۔ اس دوران وچ سوال اٹھا کہ تاتاری وی مسلما‏ن نيں تو انہاں تو‏ں جنگ دا کیتا حکم ا‏‏ے۔ تو امام نے انہاں تاتاریاں نو‏‏ں خوارج قرار دیکر کہیا کہ جے تساں تاتاریاں دی صف وچ مینو‏ں وی دیکھو تو میری وی گردن اڑا دینا۔ بہرحال تاتاریاں دا لشکر آن پہنچیا۔ اسماعیلیاں نے تاتاریاں دا پورا نال دتا۔ اسلامی فوج تے تاتاریاں وچ جنگ ہوئی جس وچ اسلامی لشکر نو‏‏ں فتح ہوئی۔
دور جدید اُتے ابن تیمیہ دے اثرات
امام ابن تیمیہ نے جہاد دا مشہور فتویٰ جاری کیتا جس دا القاعدہ تے ہور جہادی تنظیماں اپنے مقاصد دے لئی حوالہ وی دیندی نيں۔ سعودی عرب دے مشہور عالم دین محمد بن عبد الوہابؒ دی تحریک اُتے امام ابن تیمیہؒ دی تعلیمات دا بہت زیادہ اثر ا‏‏ے۔ امام ابن تیمیہؒ نے لوگاں نو‏‏ں مزاراں اُتے جانے تے بزرگان دین نو‏‏ں وسیلہ بنانے تو‏ں منع کیتا۔ جدو‏ں اوہ تیس سال دے سن تو اک مسیحی پادری اصف النصرانی نے توہین رسالت دا ارتکاب کیتا۔ حکومت نے النصرانی نو‏‏ں کہیا کہ جے اوہ اسلام قبول کرلے تو اوہدی جان بخشی جاسکدیاں نيں۔ اوہ راضی ہو گیا۔ لیکن امام ابن تیمیہؒ نے اوہدی مخالفت کردے ہوئے کہیا کہ مسلما‏ن ہو یا کافر جے بقائمی ہوش و حواس توہین رسالت کرے گا تو اوہدی گردن اڑائی جائے گی۔ اس اُتے حکومت نے انہاں نو‏ں قید کر دتا۔ اسی قید وچ انہاں نے اپنی پہلی معرکہ آرا کتاب ’’الصارم المصلول علی شاتم الرسول‘‘ لکھی۔ ایہ کتاب مکتبہ قدوسیہ لاہور تو‏ں اردو بولی وچ وی شائع ہوئی ا‏‏ے۔ اس کتاب دے نام دے معنی نيں ’’شاتم رسول دے سر اُتے لٹکتی ننگی تلوار‘‘۔ موجودہ حالات وچ اس کتاب دا مطالعہ فائدہ مند ثابت ہو سکدا ا‏‏ے۔ امام ابن تیمیہ نے اپنے شاگرداں دی مدد تو‏ں امر بالمعروف و نہی عن المنکر دی تحریک چلا‏ئی۔ اس دوران وچ انہاں نے ہتھ تو‏ں لوگاں نو‏‏ں گناہاں تو‏ں روکیا تے سزاواں دتیاں جدو‏ں مملوک حکمراں الملک المنصور نے لبنان دے پہاڑاں وچ علوی قبائل (بشارالاسد دا تعلق وی علوی خاندان تو‏ں اے ) دے خلاف کارروائی دی تو امام نے متعدد بار حکومت دا نال دتا۔ کیونکہ اوہ علویاں نو‏‏ں یہود و نصاریٰ تو‏ں وی زیادہ ملحد قرار دے دیندے سن ۔ تے اس لئی وی کہ انہاں نے بغداد و شام اُتے حملے وچ صلیبیاں تے تاتاریاں دی مدد کیندی سی۔ جب تاتاری رہنما قازان خان نے شام اُتے حملہ کیتا تو تب امام ابن تیمیہ نے اپنا مشہور فتویٰ جاری کیتا کہ تاتاری جو اگرچہ اسلام قبول کرچدے نيں لیکن انہاں دے خلاف جہاد فرض کفایہ ہی نئيں بلکہ جہاد فرض عین اے، کیونکہ اوہ شریعت دی بجائے انساناں دے بنائے ہوئے قوانین دے تحت نہ صرف حکومت کردے نيں بلکہ انہاں نو‏ں شریعت تو‏ں بہتر وی سمجھدے نيں لہذا اوہ حالت جاہلیت وچ ہی نيں۔ دراصل تاتاریاں نے اسلام تو قبول کر لیا سی لیکن اپنے پرانے ’’الیاسق قانون‘‘ نو‏‏ں برقرار رکھیا سی تے شریعت نو‏‏ں نافذ نئيں کیتا سی ۔ ایہ کسی عالم دی طرف تو‏ں مسلماناں دے خلاف طاقت دے استعمال دا پہلا فتویٰ سی ۔ تے اج جہادی تنظیماں اسی نو‏‏ں اپنا جواز بناندی نيں۔ پھر مصر و شام دی اسلامی فوج تے تاتاری فوج وچ جنگ ہوئی جس وچ امام ابن تیمیہ نے خود وی شرکت کيتی۔ امام دے دونے مشہور شاگرداں امام ابن قیم تے حافظ ابن کثیر نے وی اپنے استاد دے اس موقف دی تائید کيتی۔ بیلجیئم دے اک مسلما‏ن پروفیسر یحیٰ مچوٹ امام ابن تیمیہ نو‏‏ں القاعدہ دا نظریاندی جد امجد قرار دیندے نيں۔ امام ابن تیمیہ نے دنیا نو‏‏ں چار خاناں وچ تقسیم کرنے دا تصور پیش کیتا۔ دارالاسلام جتھ‏ے مسلما‏ن بستے ہاں تے شریعت نافذ ہو، دارالکفر جتھ‏ے کفار بستے ہاں تے کفر دی حکومت ہو، دارالحرب کفار دا اوہ ملک جس تو‏ں دارالاسلام دی جنگ ہو رہی ہو تے دارالمرکب مسلماناں دا اوہ علاقہ جتھ‏ے شریعت نافذ نہ ہوئے۔ امام ابن تیمیہ تو‏ں اک تے تصور ’’شریعت نافذ نہ کرنے والے مسلم حکمران نو‏‏ں قتل کرنا جائز اے ‘‘ وی منسوب کیتا جاندا ا‏‏ے۔ امریکی محکمہ خارجہ دے انسداد دہشت گردی دے سابق رابطہ کار ڈینیئل بنجمن نے اپنی کتاب وچ دور جدید دی اسلامی تحریکاں نو‏‏ں ابن تیمیہ دے بچے قرار دتا۔
ابن تیمیہ دا رد
اہل سنت دے مذاہب اربعہ دے علما دی اک جماعت نے ابن تیمیہ دی رد وچ اُنہاں دے عقائد اُتے طعن کردے ہوئے تے انہاں دے فتاویٰ نو‏‏ں باطل کرنے دی غرض تو‏ں کتاباں لکھی نيں جنہاں وچو‏ں کچھ علما دے نام حسب ذیل نيں:
لکھتاں
الدین زرکلى نے دُرر دے حوالہ تو‏ں لکھیا اے کہ آپ کى لکھتاں چار ہزاراجزاء تو‏ں متجاوز نيں۔ فوات الوفیات وچ انہاں کى تعداد تن سو مجلد منقول ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں آپ دا اک مبسوط فتاوى، الجوامع، السیاسة الشرعیة، الجمع بین العقل والنقل، الصارم المسلول على شاتم الرسول، رفع الملام عن الأئمة الأعلام، مجموعة الرسائل والمسائل وی نيں۔ آپ دے حالات زندگی اُتے ابن قدامہ نے العقود الدریة فی مناقب شیخ الإسلام أحمد بن تیمیة، شیخ مرعى حنبلى نے الکوکب الدریة، سراج الدین عمر البزار نے الأعلام العلیة فی مناقب ابن تیمیة، عبد السلام حافظ نے الإمام ابن تیمیة، شیخ محمد ابو زہرہ نے ابن تیمیة ؛ حیاتہ وعصرہ_ آراؤہ وفقهہ تے اسى طرح شہهاب الدین أحمد بن یحیى بن فضل اللہ العمری، ابو عبد اللہ محمد بن أحمد بن عبد الهادی الحنبلی، وغیرہ کئى اہل علم نے علاحدہ علاحدہ کتاباں لکھياں۔ اردو وچ آپ کى سوانح پرڈاکٹر غلام جیلانى برق کى کتاب امام ابن تیمیہ، افضل العلماء محمد یوسف کوکن عمرى کى مبسوط کتاب امام ابن تیمیہ تے مولانا ابو الحسن على ندوى کى کتاب تاریخ دعوت وعزیمت جلد دوم بہت مفید نيں۔ انہاں نے کئی کتاباں لکھياں جنہاں وچو‏ں اک کتاب منہاج السنہ النبویہ فی نقض الکلام شیعہ و قدریہ بہت مشہور ا‏‏ے۔
وفات
امام ابن تیمیہ نے کسى دے خوف تے دباؤ دی پروا کیتے بغیر اپنی منفرد علمى تحقیقات کى اشاعت کى۔ اپنے بعض علمى مباحثاں تے فتواں کى وجہ تو‏ں آپ نو‏‏ں اک مدت تک قید وبند کى صعوبتاں وی برداشت کرنا پڑاں، حتى کہ جدو‏ں داعئ اجل نو‏‏ں لبیک کہنے دا وقت آیا تو آپ زندگی کى آخرى قید برداشت کر رہے سن تے آپ دا جنازہ جیل ہی تو‏ں نکلیا۔ آپ کى کل مدت قید سوا چھ سال بنتى ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1263 دے جم گٹھ:1328 دیاں موتاں گٹھ:اثری شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:جارحانہ جہاد گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:حنابلہ گٹھ:سلفی شخصیتاں گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) دے الٰہیات دان گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی فقہا گٹھ:شیعیت دے نقاد گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:ناقدین دہریت
Fatwa of Mardin by Ibn Yaymiyya
دهستان فرمهین
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان فراہان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان فراہان چ اے ۔
ارگ بخارا
thumb|200x200px| ازبکستان دے شہر بخارا وچ ارگ قلعہ دا منظر ارگ بخارا اک وسیع قلعہ اے جو ازبکستان دے شہر بخارا وچ واقع اے جو ابتدائی طور اُتے 5 واں صدی عیسوی دے آس پاس تعمیر ہويا سی۔ اک فوجی ڈھانچہ ہونے دے علاوہ ، ارگ نے جو بنیادی طور اُتے اک قصبہ سی جو قلعے د‏‏ی تریخ دے بیشتر حصے وچ ، مختلف شاہی درباراں نے آباد کيت‏‏ا سی جو بخارا دے آس پاس دے علاقے وچ سن ۔ 1920 وچ روس دے قبضے تک ارگ نو‏‏ں قلعے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا جاندا سی۔ فی الحال ، ارگ سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز اے تے اس وچ اپنی تریخ دا احاطہ کرنے والے عجائب گھر ني‏‏‏‏ں۔
تفصیل
ارگ مٹی دا اک وڈا قلعہ اے جو معاصر بخارا دے شمال مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ ترتیب وچ ایہ اک ترمیم شدہ مستطیل تو‏ں ملدا اے ، جو مغرب تو‏ں مشرق تک تھوڑا لمبا ا‏‏ے۔ بیرونی دیواراں دا ، اس دا رقبہ  ۔ دیواراں د‏‏ی اونچائی  اے ۔ کبھے|thumb|200x200px| ارگ دے قلعے دا داخلہ، 1907 دے آس پاس د‏ی تصاویر قلعے وچ رسمی طور اُتے داخلی دروازے نو‏‏ں تعمیرا‏تی طور اُتے 18 واں صدی دے دو ٹاورز نے کھڑا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ٹاورز دے اوپری حصے گیلری ، کمرےآں تے چھتاں دے ذریعہ جڑے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ آہستہ آہستہ بڑھدا ہويا ریمپ چوبنے والا دروازہ تے ڈھکی ہوئی طویل راہداری دے ذریعہ مسجد جمعہ د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ احاطہ کردا کوریڈور اسٹور رومز تے جیل خاناں تک رسائی د‏‏ی پیش کردا ا‏‏ے۔ ارگ دے مرکز وچ عمارتاں دا اک وڈا احاطہ واقع اے ، الوخترون د‏‏ی مسجد سب تو‏ں بہترین محفوظ کيتی گئی ، جو چالیس لڑکیو‏ں دے اذیتاں تو‏ں منسلک اے تے انہاں نو‏ں کنويں وچ ڈال دتا جاندا ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (July 2015)">تصدیق وچ ناکا‏م رہیا  ]
افسانوی اصل
علامات وچ ، ارگ دا خالق مہاکاوی ہیرو سیاوش سی ۔ جوانی وچ ہی ، اوہ اپنی سوتیلی ماں تو‏ں توران دے امیر نخلستان ملک وچ چھپا ہويا سی۔ سیاوش تے مقامی حکمران د‏‏ی بیٹی افراسیابا محبت وچ بندھ گئے. بچی دے والد نے انہاں نال شادی کيتی اجازت دینے اُتے اتفاق کيت‏‏ا بشرطیکہ سیاوش پہلے اس علاقے اُتے اک محل تعمیر کرے گی جو بیل د‏‏ی کھل تو‏ں جڑا ہويا اے ، ظاہر اے کہ ایہ ناممکن کم ا‏‏ے۔ لیکن سیاوش نے بیل د‏‏ی کھل نو‏‏ں پتلی پٹیاں وچ کٹ کر ، سراں نو‏‏ں جوڑ دتا ، تے اس حدود دے اندر محل تعمیر کيت‏‏ا۔(یہ بنیادی طور اُتے ڈیڈو د‏‏ی کلاسیکی علامات اے تے شمالی افریقہ وچ کارتھیج کی بنیاد اے ، جداں کہ نوادرات وچ درج ا‏‏ے۔)
تریخ
ارگ پہلے دے ڈھانچے د‏‏ی باقیات اُتے بنایا گیا اے ، جو ویہہ محراب دے تھلے ویہہ میٹر گہرائی اُتے مشتمل اے ، اس پرتاں تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ اس جگہ اُتے پچھلے قلعے تعمیر تے تباہ کردتے گئے سن ۔
ارگ دا پہلا معروف حوالہ نرساکھی (899 – 960) دے ذریعہ "بخارا د‏‏ی تریخ" وچ موجود ا‏‏ے۔ ابوبکرا"لکھدا اے بندو ، بخارا دے حاکم نے، ایہ قلعہ تعمیر کيت‏‏ا اے، لیکن ایہ جلد ہی تباہ ہوئے گیا تھا. کئی بار اس د‏ی تعمیر کيتی گئی ، کئی بار تباہ ہوگئی۔ " ابوبکرا دا کہنا اے کہ جدو‏ں آخری حکمران نے اپنے عقل منداں تو‏ں مشورہ کيت‏‏ا تاں انہاں نے اسنو‏ں ست نکات دے ارد گرد قلعہ تعمیر کرنے دا مشورہ دتا ، ایہ واقعہ اک دوسرے تو‏ں ايس‏ے رشتے وچ واقع اے جداں دب اکبر دے ستارے ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح تعمیر کيت‏‏ا ، قلعہ دوبارہ کدی نئيں تباہ کيت‏‏ا گیا تھا. thumb| ارگ د‏‏ی دیوار ارگ د‏‏ی عمر درست طور اُتے قائم نئيں ہوسک‏ی اے ، لیکن 500 عیسوی تک ایہ پہلے ہی مقامی حکمراناں د‏‏ی رہائش گاہ سی۔ ایتھ‏ے ، قلعے د‏‏ی تیزی دے نال ، امیر ، انہاں دے چیف وزر ، فوجی رہنما ، تے متعدد نوکر رہندے سن ۔
جب چنگیز خان دے سپاہیاں نے بخارا نو‏‏ں لیا ، اس شہر دے باشندےآں نے ارگ وچ پناہ لے لی ، لیکن فاتحین نے محافظاں نو‏‏ں توڑ ڈالیا تے قلعے نو‏‏ں توڑ ڈالیا۔
قرون وسطی وچ اس قلعے اُتے روددی ، فردوسی ، ابن سینا ، فارابی تے بعد وچ عمر خیام نے کم کيت‏‏ا ۔ ایتھ‏ے وی اک عظیم لائبریری رکھی گئی سی ، جس وچو‏ں ابن سینا نے لکھیا سی: مینو‏ں اس لائبریری وچ ایسی ایسی کتاباں ملی ، جنہاں دے بارے وچ مینو‏ں معلوم نئيں سی تے جو ميں نے اپنی زندگی وچ پہلے کدی نئيں دیکھیا سی۔ ميں نے انہاں نو‏ں پڑھیا ، تے ميں نے ہر سائنس دان تے ہر سائنس نو‏‏ں جان لیا۔ میرے تو‏ں پہلے علم د‏‏ی وڈی گہرائیاں وچ الہام دے دروازے ڈال دیندے سن جس دا وجود ميں نے حاصل نئيں کيت‏‏ا تھا۔ غالبا، ، بخارا د‏‏ی اک فتح دے بعد لائبریری نو‏‏ں تباہ کردتا گیا سی۔
روس د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران ، بخارا د‏‏ی سن 1920 د‏‏ی لڑائی دے دوران میخائل فرونزے د‏‏ی کمان وچ سرخ فوج دے فوجیاں نے ارگ نو‏‏ں بہت نقصان پہنچایا سی۔ فرونزے نے ارگ اُتے ہوائی جہاز اُتے بمباری دا حکم دتا ، جس تو‏ں ساخت دا اک وڈا حصہ کھنڈرات وچ رہ گیا۔ ایہ وی مننے د‏‏ی اک وجہ اے کہ آخری امیر ، علیم خان (1880–1944) ، جو شاہی خزانے دے نال افغانستان فرار ہوگیا سی ، نے ارگ نو‏‏ں اڑا دینے دا حکم دتا تاکہ اس د‏ی خفیہ جگہاں (خصوصا حرم) د‏‏ی بالشویک بے حرمتی نہ کرسکن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بخارا گٹھ:ازبکستان وچ گڑھ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ازبکستان
ضلع اوگلیاسترا
اوگلیاسترا اٹلی دا اک ضلع اے۔
پٹواری
پٹواری پنڈ تے دوجے تھاں واں تے زمین دی اک مالک توں دوجے نوں منتقلی تے زمیناں دا ریکارڈ مرتب کرن دا کم کردا اے نالے زرعی ٹیکس وصول کردا تے دوجے سرکاری کم وی کردا اے۔ پٹواری گرداور توں تھلے ہُندا اے۔
پٹواری یا پنڈ دے اکاؤنٹینٹ (جیہنوں لیکھا کار، کھاتا دار، تلتی، پٹیل، کرنم، اختیار، شنبوگرو، پٹہیرو وغیرہ دے ناواں نال وی جاݨیا جاندا اے) برصغیر پاک و ہند دے پینڈو علاقےآں وچ پایا جاݨ والا  سرکاری عہدا  اے۔ دفتر تے دفتر دے سہکار نوں پنجاب، پاکستان تلنگانا، بنگال تے شمالی بھارت وچ پٹواری کہیا جاندا اے، سندھ وچ ایہنوں ٹپی دار کہیا جاندا اے۔ ایس عہدے نوں آندھرا پردیش وچ کارنام ، اڑیسہ دے پٹہیرو تے تامل ناڈو وچ اہلکار کہیا جاندا اے ۔ ایہ کرناٹک، گجرات تے مہاراشٹر وچ تالتی دے ناں نال جاݨیا جاندا اے ۔ ایس عہدے نوں شمالی کرناٹک تے مہاراشٹر وچ کلکرنی دے ناں نال جاݨیا جاندا سی ۔ دکھنی کرناٹک وچ ایہنوں شنبوڑو وجوں جاݨیا جاندا سی۔
عام طور تے براہمناں نوں ایہناں سارے عہدیاں تے بھارت (خاص طور تے آندھرا پردیش، مہاراشٹر تے اڑیسہ) وچ تعینات کیتا گیا سی، جیہدے وچ کچھ اختلاف سن، جتھے کیتھ بھائی چارے دے لوک وی تعینات کیتے گئے سن (اتر پردیش وچ)۔
1980 تک ایہہ عہدا آندھر پردیش دے نیوگی براہمناں نوں دتا جاندا سی۔ بعد وچ آندھرا پردیش دے مکھ منتری این - ٹی رام راؤ نے ایس سسٹم نوں ختم کر دتا۔
تریخ
پٹوار نظام شیرشاہ سوری دے مختصر پر اہم حکمرانی ویلے پیش کیتا گیا سی اتے بادشاہ اکبر نے اس نظام نوں ہور اگے ودھا دتا سی۔ برطانوی راج نے چھوٹیاں سودھاں کیتیاں مگر سسٹم نوں جاری رکھیا۔
تالاتی
تالاتی بھارت دے گجراتی اتے مراٹھی بولیاں وچ اک شبد اے۔ ایہہ گجرات، مہاراشٹر اتے کرناٹک دے بھارتی صوبےآں دے پینڈو علاقےآں وچ تالاٹی دے دفتر نوں درساؤن لئی ورتیا جاندا اے۔ دفتر اتے اسدے دھارک نوں دوہاں نوں تلتی کیہا جاندا اے۔ دفتر دے عہدیدار اس نوں اپنے پروار دے آخری نام دے طور تے ڈھال رہے ہن۔ تالاٹی دے کرتواں وچ فصلاں دی سانبھ-سنبھال اتے پنڈاں دے زمینی ریکارڈ (ادھیکاراں دا ریکارڈ)، ٹیکساں دی آمدنی اکٹھی کرن، سنچائی بکائے دی وصولی آدی شامل ہن۔ تلتی دی عہدہ کلکرنی دی تھاں اے جو ہن گجرات اتے مہاراشٹر وچ نہیں اے۔ اک تالاٹی دے کرتوّ بھارت دے دوجے راجاں وچ وکھرے سرلیکھ ماتحت کیتے جاندے ہن، اداہرن وجوں تالاٹی نوں آندھرا پردیش وچ پٹواری کیہا جاندا اے۔ مول روپ وچ اک کلرک دی زمین، تلتی ہن سرکاری تعینات ادائیگی اہلکار اے۔ اک پاٹت (گجرات وچ پٹیل) پنڈ توں باہر اے اتے تالیتی نوں آمدن اکٹھا کرن وچ مدد کردا اے۔ ایہہ الزام لگایا گیا اے کہ تالتی ولوں رکھے گئے رکارڈاں نوں زمین اُتے اصل ستھتی نئیں درسائی گئی کیونکہ تالیٹی نے پروار دے بالغ آدمی دے نام نوں زمیناں دے قبضے لئی ورتن دے قبائلی رواج نوں دھیان وچ نہیں رکھیا۔
انتظامیہ وچ، تالتی دا پنڈ دے لوکاں نال سبھ توں نزدیکی تعلق اے۔ تالتی عامَ طور اُتے سجا دے پنڈاں دے اک گروہ دا انچارج ہندا اے اتے اوہناں نوں اس ساز وچ رہن دی ضرورت ہندی اے جدوں تک اوہ سجا توں باہر رہن لئی کلیکٹر توں منظوری نہیں لیندے۔ حالانکہ زیادہ تر تالیٹیاس نیم دی النگھنا وچ پایا گیا سی۔ تالابی بہہتیاں معاملیاں وچ براہمن جاتی نال تعلقات رکھدا اے اتے عامَ طور اُتے سرکار دے نمائندے ہون کارن پنڈاں وچ نظر آؤندی اے۔
تالتی دے فرض
1814 وچ، تالتی دے فرضاں وچ پنڈاں دے رکارڈاں دا بچاء، روزانہ دیاں سرگرمیاں دی نگرانی کرنا اتے مکھیاں اتے پنڈ دے کمگن طبقہ سمیت ویکتیاں بارے جانکاری اکٹھی کرنی شامل اے۔
1882 وچ، بمبئی پریزیڈینسی دے گزٹیئر نے تالاٹی دا ڈیوٹی ریکارڈ کیتا جویں کہ اک پنڈ دے اکاؤنٹینٹ دا 8-10 پنڈاں دا چارج اے۔ اس لئی قابلیت دے تنخواہ سکیل 12 - £ 18 (120 روپئے - 180 روپئے) فی سال۔ تالتی نوں ایہناں پنڈاں دے اندر کِتے وی رہݨ دی منظوری دتی گئی سی اتے لوکاں دی لوڑاں نوں سمجھن لئی اوہ ہر مہینے ہریک پنڈ دا دورہ کرنا چاؤہندا سی۔ تالتی نے فیر ایہناں لوڑاں دی اپ منڈل دفتر وچ سب ڈویژنل منیجر نوں سوچت کیتا۔ اس توں علاوہ، تلتی نوں ہر بھومیگت نوں زمینیدھارک دے بکائے نوں دکھاؤن والا اک کھاتہ دین دی وی لوڑ سی۔ اگست 1891 وچ تالاٹی دی تنخواہ غریب ہون دے طور تے درج کیتی گئی اے۔
پٹواری
پٹواری یا پٹیل دی ورتوں پاکستان تے بھارت وچ سب ڈویزن یا تحصیل پدھر اُتے اک زمینی ریکارڈ اہلکار لئی ورتی جاندی اے۔ سیاسی اکٹھ نظام وچ سبھ توں گھٹ راج دے اہلکار ہون دے ناطے، اوہناں دی نوکری وچ آؤن والیاں کھیتی باڑی زمیناں نوں شامل کیتا جاندا اے تے مالکی اتے ترنگا (گرداوری) دے ریکارڈ نوں قایم رکھیا جاندا اے۔ پینڈو کھیتراں وچ اوہناں دی مڈھلی ادھار کارن، جتھے خواندگی اتے دولت گھٹ اے، اوہ مقامی بھائیچارے وچ وڈے توں ودھ اثر پاؤندے ہن اتے رشوت دی منگ کرن اتے وصیت وچ زمین دے ریکارڈ نوں بدلن لئی بدنام ہندے نیں ۔ زمینی رکارڈاں دا کمپیوٹری کرن دے نال، رکارڈاں نوں سودھن دی اوہناں دی اہلیت محدود رہی اے۔ بھارت سرکار نے پٹواری انفارمیشن پرنالی (پی۔ٹی۔آئی۔ایس) ناں دی اک سافٹ ویئر پرنالی ترقی یافتہ کیتی اے جو تحصیل پدھر تے تینات ہون دے نال 2005 دے گھٹو گھٹ دو ضلعیاں وچ تعینات سی۔ پٹواری نے تحصیلدار یا تحصیل دے زمینی ریکارڈ دے مکھ کلرک نوں رپورٹ دتی۔ پٹواری اپنی گنجائش دی منگ کرن والے جگیرداراں دے نال وی اہم طاقتاں دا اثر پا سکدا اے۔ رشوت خور پٹواریاں نوں اوہناں دے عہدے اتے سیاسی کنیکشناں کارن سزا توں بچن دے معاملے سامنے آئے نیں۔ پٹواریاں تیلگو براہمن پنتھ وچ کارنامیاں دے برابر ہن، پٹیل، لالڈس دے اک پنجے اتے تیلنگانا وچ منرُ کپو نوں پٹیل، پٹواری، پولیس پٹیل تعینات کیتا گیا اے۔ ایہدے سرلیکھ دے کئی دھارک نیں پٹواری دے طور تے کرناٹک وچ اپنے پروار دا آخری نام اتے جنوبی بھارت دے کچھ ہور حصیاں دی ورتوں کردے ہن۔ مہاراشٹر تے کرناٹک وچ اک پٹواری دی پیئر تالتی اے۔
پنجاب لینڈ ریکارڈ اتھارٹی
پنجاب (پاکستان) وچ اراضی ریکارڈ کمپیوٹرائز کرن لئی لینڈ رکارڈ مینیجمینٹ انفرمیشن سسٹم (ایل آر ایم آئی ایس) دے منصوبے دا آغاز ہویا سی۔ ہُݨ پنجاب وچ اراضی ریکارڈ کمپیوٹرایز ہوگیا تے پنجاب اسمبلی دے ایکٹ دے تحت پنجاب لینڈ ریکارڈ اتھارٹی دا ادارا قائم کیتا گیا جیہڑا پنجاب وچ لینڈ ریکارڈ دے معاملات تے نظام نوں چلاؤندا تے دیکھ بھال کردا اے۔ ایہدے نال پٹواری دا روایتی کردار ختم ہو گیا اے۔
پٹواری دے کم کار
اک پٹواری دے تن پرمکھ فرض نیں:
پٹواری دے متعلق دستاویز
پٹواری پرنالی دے دستاویزاں لئی ولکھن تے پراݨے پربولیاں تے نامکرن ہن۔ پٹواریاں دے متعلق کچھ مکھ دستاویز تھلے دتیاں گئیاں نیں:
گرداوری
زمین ریکارڈ پرنالی دے تحت گرداوری زمین دی کاشت دا ریکارڈ اے۔ ایہہ فصل تے مال دی مالکی نوں ریکارڈ کردا اے۔ ایہہ ریکارڈ آندھرا پردیش دے پٹواری ولوں مہاراشٹر دے تلتی، گجرات اتے کرناٹک اتے بھارت دے ہورناں راجاں دے ہور سامان مالکاں ولوں رکھے جاندے ہن۔ بھارت سرکار نے پٹواری انفارمیشن پرنالی (پی۔ٹی۔آئی۔ایسّ) نامک اک سافٹ ویئر پرنالی ترقی یافتہ کیتی اے جس وچ اسدے سکوپ وچ گرداوری شامل اے۔ 2005 دے روپ وچ تتکالی پدھر تے تعیناتی دے نال گھٹو گھٹ دو ضلعیاں وچ پیٹیس دی تعیناتی کیتی گئی سی۔
مقامی مالک مکاناں نوں ایہ یقینی بݨاؤݨا چاہیدا کہ گرداوری اپنے ناں اُتے رہندا اے، نہیں تاں؛ جیکر کسے ہور نوں ویلے دی اک لمی معیاد لئی زمین دی کھیتی کرن دے طور تے دکھایا جاندا اے، تاں اوہ زمین دے قبضے دا دعوہ کر سکدے ہن، جسدے نتیجے وجوں زمین مالکی دا جھگڑا بندا اے۔
متعلق کجھ شرطاں نیں:
کئی ہور شرطاں ورتیاں جاندیاں نیں۔ ایہناں وچوں کچھ نوں اتھے بیان کیتا گیا اے: ٹھیکا، کھیوٹ، کیلا بندی، رجسٹری، فرد، مشترکا، شجرا، ڈگری، فرمان، ٹاکیشم، حلفیہ بیان، انتقال۔
جمع بندی
جمع بندی اک لفظ اے جیہڑا پاکستان تے بھارت وچ ورتیا جاندا اے "ریکارڈاں دے اختیار" تے زمینی ریکارڈاں دا حوالا دیندا اے۔
ایہ رییکارڈ اوہ دستاویز نیں جہڑیاں تحصیل دے اندر ہر اک پنڈ لئی رکھے جاندے نیں۔ ایہدے وچ مالکاں دا نام، کاشت، زمین دا کھیتر، مالکاں دے شعر تے ہور اختیار شامل نیں۔ اس نوں اک نشچت اتکنیک دے بعد سودھیا گیا اے پنجاب، ہریانہ، راجتھاں ورگے صوبیاں وچ اس نوں 5 سال بعد سودھیا جاندا اے۔ ایہہ پٹواری ولوں تیار کیتا گیا اے (سرکاری اہلکار جو رکارڈاں دے ادھیکاراں نوں رکھدا اتے رکھدا رکھدا اے "ضلع پرحکمرانی"۔) اس نوں اس حصے دے مال افسر ولوں تصدیق کیتا گیا اے۔ جمابندی دیاں دو کاپیاں بنائیاں گئیاں ہن، اک نوں سرکاری ریکارڈ وچ رکھیا گیا اے اتے دوجے نوں پٹواری دے نال رکھیا گیا اے۔ ریوینیو اتھارٹیز دے دھیان وچ آؤن والے مال دی جائداد دے سرلیکھ / ہت وچ سارے بدلاؤ جمعبندی وچ نردھارت پرکریاواں مطابق درسایا گیا اے۔
ہریاݨا، ہماچل پردیش، اتر پردیش، چھتیسگڑھ، مدھیہ پردیش، راجستھان، کرناٹک، کیرالا، تاملناڈو دے بہت سارے حصےآں وچ زمینی ریکارڈ دا کمپیوٹریکرن کیتا گیا اے۔ ہماچل پردیش دی سرکار۔ "زمینی ریکارڈ" ہریانا سرکار ایہناں راجاں وچ، جمع بندی سافٹ ویئر دی ورتوں نال تیار کیتی جاندی اے تے بعد وچ پٹواری ولوں غلطیاں لئی جانچ کیتی جاندی اے۔ پٹواری ولوں ایہنوں صحیح ہوݨ تے پروانگی ملݨ توں بعد، آخری پرنٹ کٹ لیا جاندا اے، جیہڑا بعد وچ مال افسر ولوں تصدیق کیتا جاندا اے۔ ایہناں راجاں وچ جمامبندس نوں وی ویبسائیٹس اتے مہیا کروایا جاندا اے۔
جریب
بھارت وچ مدھیا پردیش وچ چین وی کہیا جاندا اے مدھیا پردیش وچ کئی قسم دے چین / جریب نیں جیہڑے لینڈ ایریا نوں ناپݨ لئی ورتے جاندے نیں۔
زمینی پیمائش دیاں اکائیاں
پنڈ دے اکاؤنٹینٹ ولوں ورتیاں جاݨ واݪیاں کچھ اہم زمین ناپ اکائیاں تھلے دتیاں گئیاں نیں:
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:سرکاری عہدے گٹھ:عہدے گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجاب دی تریخ
ضلع اشت
اشت تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
ابن قدامہ حنبلی
ابن قدامہ مقدسی حنبلی (عربی بولی: مؤفق الدین ابو محمد عبد اللہ بن احمد بن احمد بن محمد ابن قُدَامۃ المقدسی الحنبلی العدوي القرشي المقدسی الصالِحِیْ ) (پیدائش: 1147ء– وفات: 28 اکتوبر 1223ء) شیخ الاسلام، محدث، فقہ حنبلی دے عالم تے امام، فقیہ، قاضی تے مفکر سن ۔ فقہ حنبلی دے جدید فقہی مسائل اُتے بیشتر کتب تصنیف کيتیاں تے امام ابن قدامہ حنابلہ دے عظیم ترین فقہا وچو‏ں اک نيں۔ ابن قدامہ دی تصنیف کتاب المغنی فقہ حنبلی دی بنیادی کتب وچ شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔
نام و نسب
اما ابن قدامہ دی کنیت ابو محمد اے جدو‏ں کہ نام عبد اللہ بن احمد بن محمد ا‏‏ے۔ فقہ حنبلیہ تو‏ں نسبت دی وجہ تو‏ں الحنبلی کہلاندے نيں۔ امام ابن قدامہ دا نسب ایويں اے :  مؤفقُ الدین أبو محمد عبد اللہ بن أحمد بن قُدَامۃ بن مقدام من ذرية سالم بن عمر بن الخطاب العدوي القرشي الحنبلی المقدسی الصالِحِیْ ا‏‏ے۔
ولادت
ابن قدامہ دی ولادت شعبان 541ھ/ جنوری 1147ء وچ بمقام جماعیل وچ ہوئی۔ جماعیل فلسطین دے شہر نابلس وچ واقع ا‏‏ے۔ ابن قدامہ دی ولادت خلیفہ عباسی المکتفی باللہ دے عہدِ خلافت وچ ہوئی۔
ابتدائی حالات
551ھ/ 1156ء وچ 10 سال دی عمر وچ اوہ دمشق چلے گئے، جدو‏ں فلسطین وچ فرنگیاں دا زور ودھا تو ابن قدامہ دے والد تے ہور اقرباء نے دمشق نو‏‏ں ہجرت کی، جتھ‏ے اوہ پہلے باب شرقی دے باہر مسجد ابی صالح یعنی صالحیہ، دمشق آن کر ٹھہرے، لیکن کچھ مدت دے بعد اِنہاں نے جبل قاسیون وچ مستقل اقامت اِختیار کرلی۔
تحصیل علم
560ھ/1165ء وچ ابن قدامہ اپنے خالہ زاد بھائی محدث عبد الغنی بن عبد الواحد بن علی ابن سرور المقدسی  (متوفی 600ھ/1203ء) دے نال بغداد چلے گئے جتھ‏ے اوہ 4 سال تک مقیم رہ‏‏ے۔ بغداد وچ ابن قدامہ جنہاں علمائے کرام تو‏ں اِستفادہ کردے رہے اوہ ایہ نيں : بغداد وچ قیام دے دوران وچ ابن قدامہ محدثہ خواتین تو‏ں وی حدیث دی تحصیل کردے رہے جنہاں وچ مشہور محدثہ خواتین ایہ نيں : 567ھ/ 1172ء وچ ابن قدامہ واپس بغداد لوٹ آئے تے ابو الفتح نصر بن فِتْیان بن مُطرّف بن المَنِیّ  (متوفی 581ھ/ 1186ء) تو‏ں فقہ وچ درس لیندے رہ‏‏ے۔ 573ھ/ 1177ء وچ مکہ المکرمہ چلے گئے۔ 574ھ /1179ء وچ حج ادا کیتا تے مبارک بن علی بن الطبّاخ الحنبلی  تو‏ں فقہ پڑھیا۔ مبارک بن علی بن الطبّاخ الحنبلی  وفات شوال المکرم 575ھ (مارچ 1179ء) دے بعد ابن قدامہ نے مکہ المکرمہ تو‏ں بغداد دا دوبارہ سفر اِختیار کیتا۔ جتھ‏ے ابو الفتح نصر بن فِتْیان بن مُطرّف بن المَنِیّ  دے درس وچ پھر شامل ہو گئے۔ اک سال بعد جدو‏ں دمشق جانے دا عزم کیتا تو ابن المَنِیّ نے کہیا کہ ینيں رہو، کیونکہ بغداد نو‏‏ں تواڈی زیادہ ضرورت اے، لیکن ابن قدامہ نہ ردے تے دمشق چلے گئے جتھ‏ے اپنی تصنیف المغنی دی تالیف وچ مصروف ہو گئے۔ 607ھ/ 1210ء وچ ابن قدامہ دے بھائی ابوعمر محمد بن احمد بن محمد بن قدامۃ   دا اِنتقال ہو گیا تو ابن قدامہ جامع مظفری دے خطیب مقرر کردتے گئے۔ ابن قدامہ تفسیر، حدیث، فقہ دے علوم وچ امام زمانہ سن تے نحو، حساب تے علم نجوم وچ وی دسترس رکھدے سن ۔
وفات
عین روزِ عید الفطر ہفتہ یکم شوال المکرم 620ھ/28 اکتوبر 1223ء نو‏‏ں 79 سال 2 ماہ قمری دی عمر وچ دمشق، شام وچ اِنتقال کیتا۔ نمازِ جنازہ جل قاسیون وچ پڑھائی گئی تے قبرستانِ جبل قاسیون وچ تدفین کيتی گئی۔ نمازِ جنازہ وچ خلقتِ کثیر نے شرکت کيتی۔ محمد بن عبد الرحمن العلوی تو‏ں روایت اے کہ: اسيں جبل بن ھلال وچ سن کہ ناگہاں دیکھیا کہ قاسیون (یعنی جبل قاسیون) وچ روشنی ہو رہی اے، اسيں ایہ سمجھ‏‏ے کہ دمشق وچ اگ لگ گئی ا‏‏ے۔ بعد نو‏‏ں معلوم ہويا کہ موفق الدین ابن قدامہ فوت ہو گئے۔ سبط ابن جوزی دی مرآۃ الزماں وچ ابن قدامہ دی کئی کرامات دا ذکر وی ملدا ا‏‏ے۔
اولاد
ابن قدامہ دے تن بیٹے سن : محمد، یحییٰ تے عیسیٰ۔ ایہ تیناں بیٹے اِنہاں دی زندگی وچ ہی فوت ہو گئے سن ۔ عیسیٰ جوان ہوئے تے اُنہاں دی شادی ہوئی، 2 بیٹے ہوئے جو لاولد فوت ہوئے، بعد ازاں عیسیٰ خود وی فوت ہوئے۔ عیسیٰ دی وفات دے بعد ابن قدامہ دی اولاد دا سلسلہ منقطع ہو گیا۔
مشاہیر دی نظر وچ
<li> مفتی بغداد ابوبکر بن غُنَیمَۃ  کہندے نيں کہ: ميں نے اپنے اِس زمانہ وچ کوئی ایسا نئيں دیکھیا جو اجتہاد دے اِدراک تو‏ں واقف ہو، سوائے شیخ موفق ابن قدامہ دے ۔
علامہ مؤرخ اسلام ابن کثیر الدمشقی (متوفی 774ھ/ 1373ء) نے لکھیا اے کہ: آپ دے زمانہ وچ تے آپ تو‏ں قبل زمانہ وچ وی آپ تو‏ں وڈا فقیہ کوئی نئيں سی ۔
لکھتاں
ابن قدامہ دی تالیفات دی تعداد 25 تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1147 دے جم گٹھ:1223 دیاں موتاں گٹھ:اثری شخصیتاں گٹھ:اصولی شخصیتاں گٹھ:بارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:حنابلہ گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:محدثین
سالگوتاریئن
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
سالگوتاریئن ھنگری دا اک شہر اے تے دیس دی نوگراد کاؤنٹی دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ھنگری گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دهستان فشک
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان فراہان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان فراہان چ اے ۔
چک 416 ج ب
چک 416 ج ب     ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
مفتی جعفر حسین
مفتی جعفر حسین اعلیٰ اللہ مقامہ پاکستان دے اہل تشیع دے دوسرے قائد سن ۔ اوہ 1911ء وچ پاکستان دے شہر گوجرانوالہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد ماجد حکیم چراغ دین نے آپ د‏‏ی تربیت تے پرورش د‏‏ی ذمہ داری آپ دے تایا حکیم شہاب الدین دے سپرد کر رکھی سی۔ پنج برس د‏‏ی عمر وچ تایا نے آپ نو‏‏ں قرآن کریم دے علاوہ عربی بولی د‏‏ی تدریس وی شروع کر دتی سی، جس دے بعد تقریباً ست سال د‏‏ی عمر وچ آپ نے حدیث و فقہ د‏‏ی تعلیم دا آغاز کیتا ۔
جناب مفتی جعفر حسین اعلیٰ اللہ مقامہ نے قران حکیم ،عربی ،حدیث تے فقہ د‏‏ی تعلیم اپنے تایا حکیم شہاب الدین دے علاوہ، مولا‏نا چراغ علی خطیب جامع مسجد اہل سنت تے حکیم قاضی عبدالرحیم، جو ندوی لکھنؤ دے فارغ التحصیل سن، تو‏ں وی حاصل کيتی۔ آپ نے بارہ برس د‏‏ی عمر تک طب، حدیث، فقہ تے عربی بولی وچ کافی حد تک عبور حاصل ک‏ر ليا سی۔ 1926ء وچ مرزا احمد علی مرحوم آپ نو‏‏ں اپنے ہمراہ لکھنؤ لے گئے جتھ‏ے آپ نے مدرسہ ناظمیہ وچ مولا‏نا ابوالحسن عرف منن صاحب، جناب سعید علی نقوی، جناب مولا‏نا ظہورالحسن تے جناب مفتی احمد علی مرحوم تو‏ں کسب علم وفیض فرمایا۔ مدرسہ ناظمیہ وچ تحصیل علم دے دوران آپ اپنی ذہانت دے باعث کافی معروف ہوئے۔ آپ نے اوتھ‏ے امتحانات وچ نہ صرف ایہ کہ امتیازی تے نمایاں حیثیت حاصل کيتی بلکہ کچھ اعزازی سنداں وی حاصل کيتیاں ۔
نو سال تک لکھنؤ وچ تحصیل علم دے بعد آپ 1935ء وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی باب العلم حضرت علی بن ابی طالب علیہ السلام دے شہر نجف اشرف (عراق) وچ تشریف لے گئے جتھ‏ے پنج سال تک جوار امام علی علیہ السلام وچ حوزہ علمیہ دے جید علما کرام وفقہاء عظام تو‏ں کسب فیض کيتا، کہ جنہاں وچ ہور علما کرام دے علاوہ صاحب شریعت، عالم باعمل جناب آیت اللہ العظمی آقای سید ابوالحسن اصفہانی رضی اللہ تعالٰی عنہ وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ نجف اشرف (عراق) تو‏ں پنج سال دے بعد آپ فارغ التحصیل ہوک‏ے 1940ء وچ گوجرانوالہ وچ تشریف لیائے تاں آپ حجۃ الاسلام مفتی جعفر حسین دے ناں متعارف ہوئے آپ جید عالم دین ہونے دے نال نال بہترین ادیب، مبلغ تے مقرر وی سن ۔ آپ اک نڈر، بے باک، راست گو تے سادہ انسان سن، آپ اُتے جو وی مذہبی فرائض عائد ہوئے آپ نے انہاں نو‏ں ہمیشہ لگن، محنت تے دیانتداری تو‏ں انجام دتا۔ بالآخرہ بروز پیر 29اگست 1983ء کوداعی اجل نو‏‏ں لبیک کہندے ہوئے اس دارفانی تو‏ں اک قوم نو‏‏ں گریاں چھوڑدے ہوئے وفات فرماگئے ۔
آپ د‏‏ی خدمات درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔
ترجمہ نہج البلاغہ
یہ کتاب حضرت علی علیہ السلام دے خطبات، خطوط تے کلمات قصار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ چوتھ‏ی صدی ہجری وچ سید شریف رضی رضی اللہ تعالٰی عنہ حضرت امیر دے ایہ خطبات ،خطوط تے کلمات قصار کہ جو انہاں د‏‏ی نظر وچ فصاحت وبلاغت دے انتہائی آخری درجہ نو‏‏ں پہنچے ہوئے سن، جمع کیتے تے ايس‏ے مناسبت تو‏ں اس کتاب کاناں نہج البلاغہ (یعنی بلاغت دا راستہ) رکھیا۔ ایہ کتاب پوری دنیا وچ اپنا ثانی نہ رکھنے د‏‏ی بنا اُتے مشہور ا‏‏ے۔ اس کتاب اُتے بولی عربی ،فارسی اورانگریزی وچ بہت ساریاں شروحات تے ترجمہ لکھے جاچکے ني‏‏‏‏ں۔ مفتی صاحب نے اہل اردو بولی اُتے احسان کردے ہوئے اس عظیم شہ پارے نو‏‏ں اردو بولی وچ ترجمہ تے مختصر شرح دے نال پیش کیتا۔ اج تک جس کِس‏ے نے اس کتاب نو‏‏ں اک مرتبہ پڑھیا اے فیر اس دا گرویدہ ہوئے گیا ا‏‏ے۔
ترجمہ صحیفہ کاملہ
یہ کتاب چوتھے امام حضرت علی زین العابدین علیہ السلام د‏‏ی دعاواں اُتے مشتمل اے انہاں تمام دعاواں د‏‏ی سند بلکہ اس تمام صحیفہ د‏‏ی سند اورخود امام عالی مرام علیہ السلام تو‏ں اسيں تک پہنچنے د‏‏ی تمام تریخ اس دے مقدمہ وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ کتاب جو زبور آل محمد دے ناں تو‏ں مشہور اے تمام مسلم دنیا وچ معروف ا‏‏ے۔ اس کتاب دے بارے مصر دے مشہور عالم دین طنطاوی جوہری مصری خداوند د‏‏ی بارگاہ وچ شکوہ کردے ہوئے ایويں رقم طراز نيں : خداوندا ایہ تیری کتاب موجود اے قران تے ایہ اہل بیت علیہم السلام وچو‏ں اک مشہور بزرگ ہستی دے کلمات ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دونے کلام، اوہ آسمان تو‏ں نازل شدہ کلام تے ایہ اہل بیت علیہم السلام دے صدیقین وچو‏ں اک صدیق د‏‏ی بولی تو‏ں نکلیا ہويا کلام دونے بالکل متفق ني‏‏‏‏ں۔ ہن وچ بلند آواز تو‏ں پکاردا ہاں ہندوستان تے تمام اسلامی ملکاں وچ اے فرزندان اسلام، اے اہل سنت، اے اہل تشیع۔ کیتا ہن وی وقت نئيں آیا کہ تسيں قران تے اہل بیت علیہم السلام دے مواعظ تو‏ں سبق حاصل کرو۔ ایہ دونے تسيں نو‏‏ں بلا رہے نيں انہاں علوم دے حاصل کرنے د‏‏ی طرف، جنہاں تو‏ں عجائب قدرت منکشف ہُندے نيں تے خدا د‏‏ی معرفت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ تفرقہ انگیز مباحث تو‏ں باز آؤ تے انہاں ہدایات اُتے عمل کرو۔ انہاں علوم تو‏ں استفادہ کرو تے سورج دے تھلے، زمین دے اُتے زندہ رہنے دا سامان کرو۔
آپ نے اس صحیفہ دا اردو بولی وچ ترجمہ کرکے مسلمانان برصغیر اُتے عظیم احسان کیتا ا‏‏ے۔
یہ دونے ترجمے اردو ادب دا شہکار وی ني‏‏‏‏ں۔
سیرت امیرالمومنین علیہ السلام
یہ کتاب آپ د‏‏ی تالیف اے تے دوضخیم جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جس وچ آپ مولا علی علیہ السلام د‏‏ی زندگی اورسیرت اُتے تمام جوانب تو‏ں روشنی پائی ا‏‏ے۔
ملت جعفریہ د‏‏ی قیادت
علمی میدان دے علاوہ سیاسی میدان وچ وی آپ نے کافی خدمات انجام دتی نيں جنہاں وچو‏ں صرف شیعیان پاکستان د‏‏ی عظیم الشان رہبری سرلسٹ اے آپ ہی اوہ عظیم ہستی نيں کہ جنہاں نے شیعیان پاکستان دے حقوق دے تحفظ دے لئی تحریک نفاذ فقہ جعفریہ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں پہلی صدارت قبول فرمائی تے قائد ملت جعفریہ پاکستان دے ناں تو‏ں بہترین قیادت فرمائی۔ ہمیشہ آپ دا احسان شیعیان پاکستان اُتے باقی رہ جائے گا۔
ضلع اسلاہیۓ
ضلع اسلاہیۓ ترکی دے صوبہ غازی انتپ دا اک ضلع اے۔
مفتی جعفر حسین
ملت جعفریہ د‏‏ی قیادت
”تو جا چکيا اے فیر وی میری محفلاں وچ اے “
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1983 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:شیعہ علما گٹھ:مہاجر شخصیتاں
ضلع اسلاہیۓ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع اوبلیا-ٹیمپیو
اوبلیا-ٹیمپیو اٹلی دا اک ضلع اے۔
بانیوماسان بولی
بانیوماسان انڈونیشیا دے جزیرے جاوا وچ بولی جان والی زبان اے جس نوں 12 توں 15 ملین بانیوماسان لوک بولدے نیں۔
گٹھ:انڈونیشیا دیاں بولیاں
ضلع اورستانو
اورستانو اٹلی دا اک ضلع اے۔
ضلع کارگامش
ضلع کارگامش ترکی دے صوبہ غازی انتپ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 417 ج ب
چک 417 ج ب     ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
دی لارڈ آف دی رنگز اک فلم لڑی اے جہڑی کہ تن اچّ سوچ مشتمل جامبازی والیاں فلماں دی بنی اے۔ اس فلم لڑی دا ڈریکشن پیٹر جیکسن ولوں کیتا گیا اے۔ ایہہ فلماں جے۔آر۔آر۔ ٹولکین دے ناول د لارڈ آف د رنگس تے مشتمل ہن۔ ایہناں تن فلماں دے نام ترتیب وار د فیلوشپ آف د رنگ (2001)، د ٹو ٹاورز (2002) اتے د رٹرن آف د کنگ (2003) ہن۔ ایہناں فلماں نوں نیوزیلینڈ-امریکیینڈ کمپنیاںونگنٹ فلمز اتے د سول زائینٹز کمپنی نے بنایا اتے ایہناں دی ونڈ نیو لائن سنیما ولوں کیتی گئی اے۔
ایہناں فلماں دا پراجیکٹ اج تک دا سبھ توں وڈا اتے چاہوان پراجیکٹ منیا جاندا اے جسدا کل بجٹ 281 ملیان ڈالر دے قریب اے۔ اس سارے پراجیکٹ نوں پورا کرن وچ 8 سال لگ گئے سن اتے ایہناں تناں فلماں دی شوٹنگ اکٹھی اتے کل ملا کے نیوزیلینڈ وچ ہوئی اے، جہڑا جیکسن دا اپنا دیش اے۔
ایہناں فلماں دی کہانی اک خیالی مدھ-دھرتی اپر بنائی گئی اے۔ ایہناں فلماں وچ اک ہوبٹ فروڈو بیگنز (ایلیجا وڈّ) اتے اسدے فیلوشپ دے ساتھی اک رنگ (مندری) نوں ختم کرن دی مہم اپر نکلدے ہن جس نال اس رنگ نوں اصل مالک، اک خطرناک اتے دشٹ راجا سورون ہمیشہ لئی ماریا جاوے۔ کئی پڑاواں دے فروڈو اتے اسدے ساتھیاں نوں وکھ-وکھ کارناں کرکے الگ ہونا پیندا اے پر فروڈو دا دوست جسدا نام ہوبٹ سیم اے، (سین آسٹن) اتے اک چالاک گولم (اینڈی سیرکس) ہمیشہ اسدے نال رہندے ہن۔ اسے ویلے دوران ایراگون (وگو مورٹینسین)، جہڑا کہ گونڈور دے راج دا اترائدھکاری اے، اتے اس توں علاوہ لیگولس، گملی، میری، پپن اتے جادوگر گینڈالف (اان مککیلن) اکٹھے ہو کے مدھ-دھرتی دے آزاد راجاں نوں دشٹ راجے سورون دے خلاف جنگاں لئی لامبند کرن دی کوشش کردے ہن۔
اس فلم لڑی نوں قومانتری پدھر تے بہت تعریف ملی اتے معاشی پدھر تے وی اسنے بے جوڑ کمائی کیتی اے۔ ایہہ فلم لڑی ہن تک دیاں دنیا دیاں سبھ توں ودھ پیسہ کماؤن والیاں فلماں وچو اک اے۔ ایہناں فلماں نوں آسکر وچ بہت سارے انعام ملے اتے کل 30 نامزدگیاں وچوں 17 اوارڈ ایہناں فلماں ملے ہن۔ اس فلم لڑی دی آخری فلم د رٹرن آف د کنگ نوں 11 آسکر اوارڈ ملے سن جس وچ سبھ توں ودھیاں فلم دا اوارڈ وی شامل اے اتے جہڑی بین-ہرن اتے ٹائیٹینک دے نال سبھ توں زیادہ اؤسکر اوارڈ جتن والی فلم سی۔ اس فلم دے وچ پیش کیتے خاص پرجذبات اتے بہت شاندار سوچ طاقت کرکے اسدی بہت وڈے پدھر تے تعریف ہوئی۔
پاتر
ہیٹھ لکھی لسٹ دی لارڈ آف دی رنگز فلم لڑی وچ پاتراں اتے اوہناں نوں نبھاؤن والے اداکاراں دی اے جہناں نے ایہناں فلماں وچ اداکاری کیتی اے جاں ااواز دتی اے۔
{| class="wikitable collapsible" style="text-align: center; clear: both;" ! style="width:20%;" rowspan="3"| پاتر ! colspan="3" | فلم ! style="width:26.6%;"| د فیلوشپ آف د رنگ ! style="width:26.7%;"| د ٹو ٹاورز ! style="width:26.7%;"| د رٹرن آف د کنگ ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
د فیلوشپ آف د رنگ
! فروڈو بیگنز ! ایراگوم ! بورومیر ! میریاڈوک میری برینڈیبک ! سیمویل گیمگی ! گینڈالف ! گملی ! لیگولس ! پیریگرن "پپن" ٹک ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ
350px|thumb|کاویری دریا دکھنی کرناٹک توں ہو کے تاملناڈو ولّ وہندا ہے۔ کاویری دریا  اپنے پانیاں دی ونڈ کارن بھارت دے تاملناڈو تے کرناٹک صوبےآں وچّ گمبھیر تنازعہدا کارن رہا ہے۔اس مسئلےدا بیج 1892 تے 1924 دوران صوبہ مدراس تے میسور راجواڑی ریاست دے آپسی سمجھوتے دے نال ہی بیجیا گیا۔ 802 کلومیٹر( 498 میل) لمبا کاویری دریا  دا 44000 مربع کلومیٹر بیسن علاقہ تاملناڈو وچّ اتے 32000 مربع کلومیٹر بیسن علاقہ کرناٹک وچّ ہے۔
کرناٹک دا کہنا ہے کہ اس نوں دریا توں اپنے بنھے حصے دا پانی نہیں ملیا جدکہ تاملناڈو دا کہنا ہے کہ اس نے 3،000،000 ایکڑ ( 12000 مربع کلومیٹر ) زمین واہی جوگ کر لئی ہے ، نتیجتاً اس نوں موجودہ ورتے جاندے پیٹرن تے پورا انحصار کرنا پویگا۔کوئی وی تبدیلی لکھاں کساناں دی روٹی روزی تے ماڑا اثر پاویگی۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
روہان اتے گونڈور
! ڈیمروڈ ! ڈینیتھور ! اؤمر ! اؤتھین ! اؤون ! فارامیر ! فریڈا ! گیملنگ ! گرمبولڈ ! حاما(مدھ-دھرتی) ! ہیلیتھ ! ایرولاس ! کنگ آف د ڈیڈّ ! میڈرل ! موروین ! راجا تھیوڈن ! تھیوڈریڈ ! ٹریبیئرڈ ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ
1947 دی آزادی توں بعد
آزادی بعد 1956 وچّ راجاں دی بھاشا دے ادھار تے ہوئی حدبندی مطابق کاویری ندی دا سروت ،کرگ جاں کوڈاگو ، میسور راج دا حصہ بن گیا۔حیدرآباد ریاست تے بمبئی پریزیڈینسی دے کئی حصے وی میسور وچّ شامل کیتے گئے۔مالابار تٹ دے کئی علاقے جو مدراس پریزیڈینسی دا حصہ سن کیرالا وچّ چلے گئے۔ پانڈوچیری 1954 وچّ ہی کیندر شاست پردیش بن چکا سی۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
آئیزنگارڈ اتے مورڈور
! سمیگل/گولم ! گوربیگ ! گوتھموگ کریگ پارکر (آواز) ! گریما وورمٹنگ ! گرشناخ ! لرٹز ! موہور اینڈی سیرکس (آواز) ! ماؤتھ آف سورون ! اک رنگ ! سارومان ! سورون ایلن ہووارڈ (آواز) ایلن ہووارڈ (آواز) ! شاگرات ! شارکو ! سناگا اینڈی سیرکس (آواز) ! اگلک ! اینگمار دا وچّ-کنگ اینڈی سیرکس (آواز) ! colspan="4" style="background:lightblue;"|
کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ
1947 دی آزادی توں بعد
کابنی جو کاویری دی سہِ ندی ہے دا سروت ہن کیرالا وچّ آ گیا تے ندی دے اخیر تے پیندا پانڈوچیری مڈھ قدیم توں اس دا پانی ورتدا سی۔اس لئی تاملناڈو تے میسور توں بعد کیرالا تے پانڈوچیری وی حصہ منگن لگے تے وواد دے حصیدار بن گئے۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
تریخی شخشیئتاں
! ڈیگول ! ایلنڈل ! گل-گلاڈ ! اسلڈر
کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ
1970 دا دہاکا
1974 نزدیک آؤندا جان کے کیندر سرکار دوارا اک کیندری اصلیت جانن کمیٹی (CFFC) بنائی گئی جس دی اتے رپورٹ 1973 وچّ آئی۔رپورٹ تے عمل کردیاں کیندر نے کاویری گھاٹی اتھارٹی دا گٹھن کیتا جس نوں سنبندھت دھراں نے مانتا دین توں انکار کر دتا۔
1976 وچّ بابو جگجیون رام ادوں کیندری سنچائی منتری دی اگوائی وچّ ہوئی گلّ-بات راہیں کمیٹی دیاں سفارشاں راہیں بنے سندھی دے مسودے تے سہمتی دا اعلان لوک سبھا وچّ کیتا گیا۔
دی لارڈ آف دی رنگز (فلمی سلسلہ)
د ہوبٹ
پیٹر جیکسن نے ٹولکین دے پہلاں والے ناول د ہوبٹ اپر مشتمل تن ہور فلماں وی ڈاریکٹ کیتیاں ہن۔ پہلی فلم، د ہوبٹ:این انئیکسپیکٹڈ جرنی نوں 12 دسمبر 2012, دوجی فلم، دی ہوبٹ: د ڈیسولیوشن آف سموگ نوں 17 دسمبر 2014 اتے تیجی فلم، د ہوبٹ: د بیٹل آف فائیو آرمیز نوں رلیز کیتا گیا سی۔ د لورڈ آف د رنگز دے بہت سارے اداکاراں نے ایہناں فلماں وچ وی رول کیتے سن جہناں وچ مکھ طور تے اان مککیلن، اینڈی سیرکس، ہیوگو ویونگ، ایلیجا وڈّ، اان ہوم (وڈے بلبو دے طور تے)، کرسٹوفر لی، کیٹ بلینشیٹ اتے اورلینڈو بلوم شامل ہن۔