cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دهستان فردوس
ایہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلعے شہرستان شہریار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہریار ، صوبہ تہران چ اے ۔
ماسکوچ
ماسکوچ کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 36 گ ب
چک 36 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
مڈغاسکری روسیٹ
مڈغاسکری روسیٹ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
پوادھی
پوادھی پنجابی دی اک بولی اے جیڑی چڑھدے پنجاب تے ہریانہ دی تھان پودھ چ بولی جاندی اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
ایوان (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ دے شہرستان ایوان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
پوٹھوہاری
پوٹھوہاری پنجابی دی اک پڑبولی اے جیہڑی  تحصیل گجر خان تے آزاد کشمیر وچ بولی جاندی اے ۔ پوٹھوہاری نون ورتن والے برطانیا وچ وی ہیگے نیں ۔
اک شعر
ضمیر حعفری دے نانا دا اک شعر
ماجھی نال نکھیڑا
٭ ماجھی یا پنجابی دے جناں بولاںدے مڈ تے 'ا' یا 'آ' آندے نیں پوٹھاری چ اونان نون ہ چ پلٹ دتا جاندا اے۔ ادھارن: اک، ہک۔
افضل پرویز
افضل پرویز (2000 - 1917) پوٹھوہاری دے شاعر، صحافی، موسیقار تے کھوجی سن۔ پوٹھوہاری لوک گیتاں تے لوک ناچ تے اوناں دی کتاب 'بن پھلواری' 1973 چ چھپی۔ اوناں دی پنجابی شاعری دی کتاب 'ککراں دی چھاں' 1971 چ چھپی۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ: ضلع راولپنڈی گٹھ: تحصیل گجر خان
شہرستان جوانرود
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان جوانرودایران دے صوبہ کرمانشاہ دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز جوانرود شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمانشاہ
ریاست کپورتھلا
ریاست کپورتھلہ ریاست: پنجاب دی اک سکھ ریاست سی جیہدا راجگڑھ کپورتھلہ شہر سی تے ایس نام اُتے ای ریاست دا نام پرچلت ہویا۔ ایس ریاست تے سردار جسا سنگھ آہلووالیا نے اپنی حکومت قایم کیتی تے ایس توں بعد ایہدے خاندان دا راج چلیا آیا۔ ایس ریاست دا کل رقبا لگ بھگ 650 مربا میل سی۔ سن 1921 دی لوک گݨت ویلے ایہدی آبادی 284070 سی، پر سن 1931 وچ ودھ کے 316757 ہو گئی۔ ایہدیاں کل پنج تحصیلاں سن، کپورتھلا، ڈھلواں ، بھلتھ، پھگواڑا تے سلطان پور لودھی۔ ایہدے وچ ودھ وسوں مسلماناں دی سی، جو ونڈ ویلے لہندے پنجاب پاکستان آ گئے۔
جانکاری ریاست
بھاویں کپورتھلہ ریاست دا رقبہ 599 مربع میل ہی سی اتے ایہہ سکھ ریاستاں وچوں پنجویں نمبر تے سی، پھر وی ایہہ اپجاؤ علاقہ سی جتھے سنجائی دے چنگے سادھن(زریعے) سن۔ 1931 وچ، اس دی آبادی 3،16،757 سی۔ اودھ ریاست دے علاقیاں نوں ملا کے اس دا سلانہ مالیا لگ-پگ تیتی لکھ دے قریب سی۔ اس دے جغرافیائی محل وقوع نے ضرور اس دی آبادی نوں متاثر کیتا ہووےگا کیونکہ اتھے مسلمان آبادی 57٪ سی جدوں کہ سکھ 23٪ اتے ہندو آبادی 17٪ سی۔ تے اتھوں دی زیادہ تر آبادی دی ماں-بولی پنجابی سی۔
ریاست دا قیام
کپورتھلہ ریاست: ستلج دے اتر ولّ 1947 تک قایم رہن والی اکو اک سکھ ریاست ہے۔ اس دی نیہہ اٹھارویں صدی دے گھٹناواں بھرپور دناں سمیں سکھاں دے پرسدھ جتھیدار جسا سنگھ آہلووالیا (1718-83) نے رکھی سی۔ دل خالصہ دے سنگٹھن سمیں جسا سنگھ ، نواب کپور سنگھ دا سجا ہتھ سی تے اوہنے پنجاب دے مغل گورنراں زکریا خان ، یحیا خان تے میر منوں خلاف سکھاں دے سنگھرش(جدوجہد) وچ ودھ چڑھ کے حصہ لیا سی۔ مارچ 1758 وچ جسا سنگھ آہلووالیا نے اس سمیں سرہند (سرہند) دے خلاف سکھاں دی اگوائی کیتی جدوں سکھاں اتے مراٹھیاں دیاں فوجاں نے رل کے کیتے حملے اپرنت شہر اپر قبضہ کر لیا سی اتے اس توں اک مہینہ پچھوں وی جدوں ایہناں فوجاں نے لاہور اتے قبضہ کیتا تاں وی جسا سنگھ سکھ فوج دی اگوائی کر رہا سی۔ احمد شاہ درانی نے 1759 دیاں سردیاں وچ مڑ اپنا پربھاو ستھاپت کر لیا سی، 1761 وچ اس نے مراٹھیاں نوں پانی پت دی تیجی لڑائی وچ ہرا دتا سی اتے فروری 1762 وچ سکھاں دا بھاری نقصان کیتا سی۔ پر سکھ جسا سنگھ آہلووالیا دی کمان ہیٹھ درانی ورودھ مڑ اٹھ کھڑے ہوئے سن اتے 1764 وچ اوہناں نے سرہند (سرہند) نوں جت لیا سی۔ 1774 وچ، جسا سنگھ آہلووالیا نے بھٹی سردار رائے ابراہیم نوں ہراؤن اپرنت اجوکے کپورتھلہ قصبے اتے قبضہ کر لیا اتے اس نوں آہلووالیا پروار دی جگیر دی راجدھانی بنا لیا۔ 1783 وچ، اپنے اکال چلانے تک جسا سنگھ نے اجوکے کپورتھلہ اتے سلطان پور لودھی دے آلے-دوآلے دے کافی علاقیاں اتے قبضہ کر لیا سی۔
ریاست دی تریخ تے انگریز سرکار
سردار جسا سنگھ آہلووالیا دی سنّ 1783 وچ موت ہو گئی۔ اس دی کوئی اولاد ن ہون کارن ریاست دی واگڈور س. بھاگ سنگھ نے سمبھالی جو ادوں 38 ورھیاں دا سی۔ بھاگ سنگھ دا دیہانت 1801 ای. وچ کپورتھلہ نگر وچ ہویا۔ اس توں بعد اس دا لڑکا راجا فتح سنگھ گدی اتے بیٹھا۔ اوہ مہاراجہ رنجیت سنگھ دا پگ-وٹ متر سی۔ اس نے سنّ 1826 ای. وچ انگریز سرکار دی سرپرستی حاصل کیتی۔ سنّ 1836 وچ اس دے مرن مگروں اس دا لڑکا نہال سنگھ راجا بنیا۔ انگریزاں نال سکھاں دی ہوئی پہلی لڑائی ویلے اس نے لاہور دربار دا پکھ لیا جس دے فلسروپ انگریزاں نے ستلج دریا دے دکھن والے پاسے دا علاقہ ضبط کر لیا اتے باقی بچدے علاقے لئی 131000 رُوپئے دا سالانہ خراج لگا دتا۔ سنّ 1852 ای. وچ راجا نہال سنگھ دے مرن توں بعد اس دا لڑکا رندھیر سنگھ 22 ورھے دی عمر وچ راجا بنیا۔ اس نے سنّ 1857 دے غدر ویلے انگریزاں دی پوری مدد کیتی، جس دے فلسروپ انگریز سرکار دی نظر اس پرتِ سولّی ہو گئی۔ اس نوں اودھ دے علاقے وچ بہت جاگیر دتی گئی اتے ‘راجا’ پد دا سنمان دتا گیا۔ رندھیر سنگھ دی موت سنّ 1870 وچ جہاز وچ یاترا کرن دوران ہوئی۔ اس توں بعد اس دا لڑکا کھڑک سنگھ گدی اتے بیٹھا۔ دماغی بیماری کارن اس دی 1877 وچ موت ہو جان توں بعد اس دا پنج سالاں دا لڑکا جگتجیت سنگھ راج- گدی اتے بیٹھا۔ حکومت دا کم کونسل دوارا چلدا سی۔ سنّ 1890 وچ بالغ ہون تے جگتجیت سنگھ نے پورے راج-ادھیکار پراپت کر لئے۔ اس دے راج-کال دوران کپورتھلہ ریاست دا کافی وکاس (ترقی) ہویا۔ اس نے انیک طرحاں دیاں عمارتاں اتے دھرم-دھام بنوائے۔ کئی بھاشاواں دے ودوان ہون ناطے اوہ ودوتا دی بہت قدر کردا سی۔ اس نے باہرلے ملکاں وچ گھم پھر کے اتھوں دے سبھیاچاراں نوں جانن دا یتن کیتا۔ انگریز سرکار دی خوش نودی دے فلسروپ ریاست دا سالانہ خراج (131000 رُوپئے) معاف کر دتا گیا۔
راجا راجگان
نہال سنگھ 1852 وچ اکال چلانا کر گیا اتے اس دے پچھوں اس دا سبھ توں وڈا پتر رندھیر سنگھ (1831-70) گدی تے بیٹھا۔ 1857 دے ودروہ سمیں اس ولوں کیتیاں انگریزاں دیاں سیواواں بدلے اسنوں راجا—راجگان دی اپادھی(خطاب) دتی گئی۔ اس دے نال ہی اس نوں متبنی بناؤن دا اختیار اتے ہور کئی چھوٹاں دین دے نال- نال اس دی ریاست وچ متحدہ صوبہ جات دے آگرہ اتے اودھ دے کجھ علاقے وی جوڑ دتے گئے۔ 1870 وچ، ایہہ جدوں بھارت (ہندستان)توں انگلینڈ جا رہا سی تاں عدن وکھے اکال چلانا کر گیا۔ اس دے لڑکے راجا کھڑک سنگھ (1850-77) نے ستّ سالاں تک راج کیتا اتے 1877 وچ اس دے اکال چلانے پچھوں اس دا پنج سال دا پتر جگتجیت سنگھ (1872-1949) گدی دا وارث بنیا جس نوں راج پربندھ دے پورے اختیار نومبر 1890 وچ ملے اتے جس نوں 1911 وچ مہاراجہ دی خطاب حاصل ہوئیا۔ اوہ اک وڈا ودوان اتے گھمکڑ سی۔ اپنے سمیں دے راجیاں وچوں اس نوں سبھ توں ودھ سچجا راجا منیا جاندا سی۔ اس نے اپنی ریاست دی خوش حالی وچ دلچسپی لئی اتے کپورتھلے نوں محلاں اتے باغاں دا شہر بنا دتا۔ اگست 1947 وچ انگریز سامراج دے ختم ہون نال کپورتھلہ ریاست بھارتی یونین وچ مل گئی اتے 1948 وچ پٹیالہ اتے ایسٹ پنجاب سٹیٹس یونین (پیپسو) دے بنن سمیں اس وچ شامل ہو گئی۔ مہاراجہ سر جگتجیت سنگھ پیپسو دے اپ-راج پرمکھ بنے۔ مہاراجہ جگتجیت سنگھ اپنے سمیں دے سبھ توں ودھ گھمکڑ دو بھارت-واسیاں وچوں اک سی اتے ایہناں دو ناواں کرکے بھارت باہر دے دیساں وچ جانیا جاندا سی۔ ایہہ دو ناں سن: مہاتما گاندھی اتے کپورتھلہ دا مہاراجہ جگتجیت سنگھ۔ دنیا دیاں کئی راجدھانیاں وچ مہاراجہ نوں بہت ستکار ملیا ارتھات حاضر لوکاں نے کھڑے ہو کے اوہناں دا سواگت کیتا۔ ایہناں دی 1949 وچ موت ہو گئی اتے ایہناں پچھوں ایہناں دا پتر پرمجیت سنگھ (1892-1955) راج- گدی تے بیٹھا جس توں بعد اس دا پتر سکھجیت سنگھ (جنم 1934) اترادھکاری بنیا۔
پیپسو چ شمولیت
سنّ 1948 وچ اس ریاست نوں پیپسو وچ شامل کر لیا گیا اتے مہاراجہ جگتجیت سنگھ نوں اپ-راجپرمکھ بنایا گیا۔ سنّ 1949 ای. وچ مہاراجہ جگتجیت سنگھ دی مرتو توں بعد اس دا لڑکا پرمجیت سنگھ راج-ستا دا ادھیکاری بنیا۔ سنّ 1955 ای. وچ اس دی مرتو توں بعد اس دا لڑکا سکھجیت سنگھ راج- پریوار دا مکھی بنیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:سکھ مسلاں گٹھ:سکھ ریاستاں گٹھ:دیسی ریاستاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
برج العرب
سائیٹ
بیچ فرنٹ ایریا جتھے برج العرب اتے جمیراہ بیچ ہوٹل واقع اے، پہلاں اس نوں میامی بیچ کیہا جاندا سی۔ ایہہ ہوٹل، سابق شکاگو بیچ ہوٹل دے سمندری ساحل توں 280 میٹر دوری تے واقع اے۔ جگہ دے نام دا مول شکاگو برج اینڈ آئرن کمپنی وچ سی، جو اک ویلے تے وڈا فلوٹنگ تیل سٹوریز ٹینکاں نوں ویلڈ کردی ہندی سی، جس نوں مقامی طور تے سائیٹ تے کازان وجوں جانیا جاندا سی۔ 1997 وچ جدوں پرانا ہوٹل ڈھاہ دتا گیا سی، اسدا پرانا نام برقرار رہا۔ برج العرب ہوٹل دے اساری دے قدم لئی پبلک پروجیکٹ دے نام دے روپ وچ دبئی شکاگو بیچ ہوٹل چلدا رہا جدوں تک شیخ محمد بن راشد المکتوم نے نواں نام نہیں اعلانیا۔
ڈزائن اتے اساری
برج العرب نوں آرکیٹیکٹ ٹوم رائیٹ دی اگوائی وچ بہو-پکھی صلاح-مشورے والے ادارے اٹکنس نے ڈزائن کیتا سی۔ ٹوم رائیٹ بعد وچ ڈبلیو کے کے آرکیٹیکچر دا شریک-بانی بنیا۔ ڈزائن اتے اساری دا پربندھ کینیڈیئن انجینیئر رک گریگری نے کیتا سی، ڈبلیو ایس اٹکنس دی وی حصہ داری سی۔ ایہہ پرتگال دے راجگڑھ لزبن وچ واسکو ڈی گاما ٹاور نال ملدا-جلدا اے۔ جزیرہ دی اساری دا کم 1994 وچ شروع ہویا سی اتے سکھرلے اساری دے دوران 2,000 اساری ورکر اس وچ شامل سن۔ ایہہ اک جے-کلاس کشتی دے ہوا نال بھرے ہوئے بادبان نال میل کھاندا اے۔ دو "کھنبھ" اک وڈا "مستول" بناؤن لئی اک V دی شکل وچ پھیلدے ہن، جدوں کہ اوہناں دے وچکارلا سپیس وڈا ایٹریئم بنیا ہویا اے۔ آرکیٹیکٹ ٹوم رائیٹ نے کیہا سی، "کلائنٹ دی خواہش ایسی عمارت دی سی جو دبئی لئی اک نشان اں اشاراتی بیان بن جاوے، ایہہ سڈنی دے اپنے اوپیرا ہاؤس، لندن دے نال بگ بین، جاں پیرس وچ ایفل ٹاور نال ملدا ہووے۔ عمارت اس دیس دے نام دی پہچان بننی چاہیدی اے۔"
تریخ
برج العرب نوں ڈبلیو ایس ایٹکنز بی ایل سی دے ٹام رائیٹ نے ڈیزائن کیتا سی ۔ ہوٹل دی تعمیر دا آغاز 1994ء چ ہوئیا تے یکم دسمبر 1999ء چ پہلی واری اسدے بوہے مہماناں لئی کھولے گئے ۔
برج العرب نوں اس طرچ ڈیزائن کیتا کئیا اے کہ دور توں ویکھن چ ایہہ ساحل دے کنارے کھڑی اک وڈی بادبانی کشتی لگے ۔
ہوٹل دی اندرونی تزئین تے آرائش کے سی اے انٹرنیشل دے ڈیزائین پرنسپل کھوان جیو نے کیتی اے ۔ کھان جیو دے دوجے منصوبیاں چ سلطان برونائی دا محل ۔ دبئی دا بین القوامی ہوائی اڈا ، جمیرہ بیچ ریزورٹ ڈیولپمنٹ ، مدینہ ریزورٹ وغیرہ شامل نین ۔
دنیادا مہنگاترین ہوٹل
برج العرب دنیا دے مہنگے ترین ہوٹلاں چوں اک اے ، جتھے اک رات دے قیام لئی گھٹوگھٹ 1ہزار تے ودھ توں ودھ 15 ہزار ڈالر خرچ کرنے پیندے نیں ۔ رائل سوٹ سب توں مہنگا اے ، جتھے رہائش دی قیمت 28 ہزار ڈالر فی رات اے ۔ ہوٹل دی تعمیر تے تزئین و آرائش تے خرچ ہون والی رقم کدی ظاہر نئیں کیتی گئی ۔
کھبا لسکام
کھبا لسکام سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔ ایس دی اچائی 4,479 اے۔
ماٹاگامی
ماٹاگامی کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
شہرستان صحنہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان صحنہ ایران دے صوبہ کرمانشاہ دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز صحنہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمانشاہ
چٹپیرا تمارین
چٹپیرا تمارین دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔
ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر
سارومالس اسٹرالس
سارومالس اسٹرالس ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔ ایہ میکسیکو دا واسی اے۔
اپوموفونس انگولنسس
اپوموفونس انگولنسس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 15 چوداں ایل
چک 15 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
باربور کاؤنٹی
باربور امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
عالمی یوم ایموجی
عالمی یوم ایموجی غیر رسمی چھیويں دا دن اے جو ہر سال 17 جولائ‏ی نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔  اس دن عالمی پیمانہ اُتے ایموجی دا جشن منایا جاندا اے، ایموجی تقریبات منعقد د‏‏ی جاندیاں نيں تے کمپنیاں اپنی مصنوعات دا اجرا کردیاں نيں۔ سنہ 2014ء اس دن دے منانے دا آغاز ہويا، جدو‏ں تو‏ں ہر سال منایا جاندا ا‏‏ے۔ این بی سی دے مطابق 17 جولائ‏ی 2015ء نو‏‏ں ٹویٹر اُتے ایہ دن رجحان ساز رہیا۔
آغاز
سی این بی سی دے مطابق عالمی یوم ایموجی جیریمی برگی دے ذہن د‏‏ی اپج ا‏‏ے۔ سی این بی سی دے مطابق اوہ لندن دے رہنے والے تے ایموجیپیڈیا دے بانی نيں۔ انہاں نے ہی 2014ء وچ عالمی یوم ایموجی د‏‏ی ابتدا کیتی۔
جدو‏ں کہ نیو یارک ٹائمز د‏‏ی خبر دے مطابق برگی نے اس دن د‏‏ی ابتدا 17 جولائ‏ی نو‏‏ں ایہ دیکھ ک‏ے د‏‏ی کہ اس دن آئی فون اُتے ایموجی والا کیلینڈر ظاہر کيتا گیا۔ برگی نے انڈیپینڈینٹ نو‏‏ں دسیا کہ پہلے عالمی یوم ایموجی دے موقع اُتے "کوئی خاص تقریب نئيں رکھی گئی سی"، بلکہ اس دن صرف اس تقریب د‏‏ی تریخ مقرر کيتی گئی سی۔ دی واشنگٹن پوسٹ نے خبر دتی کہ قارئین اس دن "صرف ایموجی وچ گل گل کردے نيں"۔ گوگل نے 2016ء وچ 17 جولائ‏ی دے دن نو‏‏ں اینڈروئیڈ، جی میل تے ہینگ آؤٹز اُتے دکھانے دے لئی یونیکود دے کیریکٹر U+1F4C5 📅 یعنی کیلینڈر دے ظہور نو‏‏ں تبدیل کر دتا۔
اعلانات
2015 دے عالمی یوم ایموجی دے موقع اُتے پیپسی نے پیپسی موجی دا اجرا کيتا جسنو‏ں ایموجی تختہ کلید وچ شامل کيتا گیا۔ اس دے علاوہ پیپسی نے عالمی یوم ایموجی والی کین تے بوتلاں وی بازار وچ اتاراں۔ ابتدائی طور اُتے اس دا آغاز کینیڈا وچ ہويا تے 2016ء وچ 100 بازاراں تک اسنو‏ں پھیلایا گیا۔ اس دن د‏‏ی دوسری قابل ذکر تقریب کارٹر گرین دا یوم پیدائش اے جسنو‏ں عالمی یوم ایموجی دے نال منایا جانا چاہیے۔
2016ء وچ سونی پکچرز اینیمیشن نے عالمی یوم ایموجی نو‏‏ں اپنی فلم دی ایموجی مووی دے لئی ٹی جے ملر دے انتخاب دا اعلان ک‏ر ک‏ے خاص بنا دتا، گوگل نے ايس‏ے دن ایموجیاں دا اک نواں سلسہ جاری کيتا جو متنوع پس منظر دیاں عورتاں د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ تے ایموجی پیڈیا نے پہلے عالمی ایموجی اعزاز دا اعلان کيتا۔
2016ء دے عالمی یوم ایموجی دے موقع اُتے والٹ ڈزنی کمپنی، جنرل الکٹرک، ٹویٹر تے کوکا کولا کمپنی نے ہور اعلانات کیتے۔
2017ء دے عالم یوم ایموجی دے موقع اُتے ایپل انکارپوریشن نے آئی او ایس وچ نويں ایموجیاں شامل کرنے دا اعلان کيتا۔ ہور لندن وچ واقع رویل اوپیرا ہاوس نے 20 اوپیرا تے بالٹز نو‏‏ں ایموجی د‏‏ی شکل وچ پیش کيتا۔ گوگل نے اپنی "بوبل ایموجیز" دے اختتام کا تے چیدار تے نیو یارک اسٹاک اکسچینج نے عالمی یوم ایموجی دے انعامات دا اعلان کيتا۔.
تقریبات
میگی گلین ہال، اینڈرو رانیل تے اولیوا پالیرمو نے پیپسی د‏‏ی جانب تو‏ں منعقدہ 2016ء دے عالمی یوم ایموجی د‏‏ی تقریب استقبالیہ وچ شرکت کيتی۔ 2017ء وچ پاولا عبدل، مایا روڈولف، لیام ایکین، جیریمی برگی تے فیرن مالیز نے ساکس ففتھ اوینو وچ عالمی یوم ایموجی د‏‏ی تقریب وچ شرکت کيتی۔
عالمی یوم ایموجی 2017ء دے موقع اُتے ایمپائر اسٹیٹ بلڈنگ نو‏‏ں پیلے ایموجی رنگ د‏‏ی روشنی وچ نہلا دتا گیا تے نیو یارک اسٹاک اکسچینج د‏‏ی اختتامی گھنٹی دی ایموجی مووی دے جیک ٹی آسٹن تے ایموجی پیڈیا دے جیرمی برگی نے بجائی۔ ايس‏ے سال دبئی وچ بہت سارے لوکاں نے ایموجی دے کپڑ‏ے پہن کر دنیا دا سب تو‏ں وڈا اجتماع ک‏ر ک‏ے گنيز ورلڈ ریکارڈ بنایا۔
خبراں وچ
2016ء وچ ٹویٹر دے ذریعے معلوم ہويا کہ ایموجی د‏‏ی عاشقہ آسٹریلیا د‏‏ی وزیر خارجہ جولی بشپ دا یوم پیدائش عالمی یوم ایموجی دے دن ہی منایا جاندا ا‏‏ے۔
2017ء وچ ریاستہائے متحدہ دے ایوان نمائندگان دے اسپیکر پول ریان نے عالمی یوم ایموجی دے موقع اُتے اک ویڈیو جاری د‏‏ی جس وچ انہاں نے ایموجی دے تئاں اپنے جنون دا اظہار کيتا۔ اس د‏ی عالمی پیمانے اُتے خوب تنقید کيتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2014ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات گٹھ:ایموجی گٹھ:جولائ‏ی د‏‏ی تقریبات گٹھ:غیر سرکاری رسوم
چک 37 گ ب
چک 37 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
کنڈیلا چکوالا
کنڈیلا چکوالا' ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔
اپوموفونس انسلی
اپوموفونس انسلی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
برکلے کاؤنٹی
برکلے امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
60 منٹ
60 منٹ (انگریزی: 60 Minutes) اک امریکی خبراں اخبار پروگرام اے جو سی۔بی۔ایس۔ ٹیلیوژن نیٹورک اتے براڈکاسٹ ہندا اے۔ 1968 وچ پیش کیتے جان توں بعد، ایہہ پروگرام ڈون ہیوٹ ولوں بنایا گیا سی، جسنے رپورٹر-سینٹرڈ جانچ دی اک انوکھی سٹائل دی ورتوں کرکے اس نوں ہور خبراں پروگراماں توں وکھ کرن دا فیصلہ کیتا۔ 2002 وچ، 60 منٹ نوں ٹیوی گائیڈ دے 50 سبھ توں مہان ٹیوی شوز وچوں 6واں درجہ دتا گیا سی، اتے 2013 وچ ایہہ ٹیوی گائیڈ دے 60 سبھ توں ودھیا آل ٹائم سیریز دی لسٹ وچ 24ویں رینک اتے رکھیا گیا سی۔ نیویارک ٹائیمز نے اسنوں "امریکی ٹیلیوژن اُتے" سبھ توں پسندیدہ اخباراں وچوں اک "کیہا اے۔
سیزن 50واں 24 ستمبر 2017 نوں شروع ہویا۔ ایہہ 51ویں سیزن لئی رینیو کیتا گیا۔
بروڈکاسٹ اتہاس
پروگرام نے میگزین فارمیٹ دی ورتوں کیتی، جو کینیڈیئن پروگرام W5 وانگ ہی سی، جو دو سال پہلاں ہی شروع ہویا سی۔ اسنے سبھ توں اہم کھوجی صحافتی عملاں اتے تکنیکاں دی پائنیئری کیتی گئی، جس وچ دوبارہ انٹرویو، لکے ہوئے کیمرے، اتے "گوچا صحافت" گھر جاں کسے کھوجی موضوع دے دفتر دا دورہ وی شامل اے۔ 1970 دے دہاکے دوران آسٹریلیا اتے کینیڈا وچ وی اسے طرحاں دے پروگراماں وچ وادھا ہویا اتے مقامی ٹیلیوژن خبراں دے نال نال۔
فارمیٹ
بناں سوچے-سمجھے گرافکس توں بناں 60 منٹ وچ تن لمبی-فارم دیاں خبراں دیاں کہانیاں شامل ہندیاں ہن۔ دو کہانیاں دے وچکار اک وپاری بریک اے۔
ہر کہانی نوں اک موضوع توں اک رسالے دی کہانی دے اک بیکڈروپ نال ملدے پنے نال جوڑیا جاندا اے۔
ایہہ پروگرام اپنی خود دی جانچ کردا اے اتے قومی اخباراں اتے ہور سروتاں ولوں پیش کیتی گئی جانچ اُتے انحصار کردا اے۔
اپنے سبھ توں مشہور مقابلے 20/20 دے نال نال روایتی مقامی اتے قومی خبراں پروگراماں دے الٹ، 60 منٹ صحافی کسے وی ویلے کیمرے اُتے ہور 60 منٹ دے صحافی نال (جاں بولدے) سکرین نوں سانجھا نہیں کردے۔
اس نال صحافی اتے ٹیلیوژن ناظرین دے وچالے ترئیکتا دا اک مضبوط ​​نفسیات مطلب پیدا ہندا اے۔
رپورٹنگ ٹون
60 منٹ، ایڈیڈیر آر مرو (اک شو جس لئی ہیوٹ نے اپنے پہلے کجھ سالاں لئی ڈریکٹر دے طور اُتے سیوا کیتی) اتے اک ہور مررو پروگرام دے انفرادی پروفائیل، انسان توں انسان دے نال 1950 دے سیبیئیس سیریز سیز سیریز دے پروبائنگ پترکاری دی کھوج کیتی۔ ہیوٹ دے اپنے شبداں وچ، 60 منٹ "ہائر مررو" اتے "لوور مررو" نال ملدا اے۔
ویب سامان
60 منٹ دے ویڈیؤز اتے ٹرانسکرپشنس دے نال نال نشریاتی وچ شامل نہیں کیتے گئے کلپاں نوں پروگرام دی ویبسائیٹ اُتے مہیا اے۔
ستمبر 2010 وچ، پروگرام نے "60 منٹ اوورٹائیم" نامک اک ویبسائیٹ لانچ کیتی، جس وچ ہور کہانیاں وچ نشریاتی کہانیاں دی چرچہ کیتی گئی اے۔
ایمی انعام
26 جون، 2017 تک، 60 منٹ نے کل 138 ایمی انعام جتے، اک ریکارڈ جو کہ یو۔ایس۔ ٹیلیوژن اُتے کسے ہور پرائیمٹائیم پروگرام توں کتے ودھ اے۔
پروگرام وچ "آل ان فیملی"، سرکار اتے ملٹری ٹھیکیداراں ولوں بدسلوکی دی اک جانچ سمیت سیکٹراں لئی 20 پیبوڈی انعام جتے ہن؛ "سی آئی اے دے کوکین"، جس نے نشیلے پدمعنےآں دی تسکری وچ سیائیے دی شمولیت دا خلاصہ کیتا؛ "دوستانہ اگّ"، کھاڑی لڑائی وچ دوستانہ اگّ دیاں واقعے دی رپورٹ؛ 2006 وچ اک بند کیمپس لیکروس ٹیم دی پارٹی وچ بلاتکار دے الزاماں دی اک جانچ، "ڈوکے ریپ کیس"؛ اتے "ہدیتا وچ قتلاں"، یو۔ ایس۔ میرین ولوں عراقی شہریاں دے قتل دی جانچ۔
ہور انعام
اس شو نوں اپنے سنجوگ "اوسپیری" لئی اک پھلار پوروک رپورٹر اتے اڈیٹر میڈل ملیا، جو کہ V-22 اوسپیو ہوائی جہازاں وچ مارو دیاں کمیاں دے سمندری کنڈھے دا دستاویز اے۔
NSA رپورٹ
15 دسمبر 2013 نوں، 60 منٹ نے قومی سرکھیا ایجنسی (اینئیسئے) اُتے اک رپورٹ براڈکاسٹ کیتی، جس دی مکمل طور' تے جھوٹھی اتے "پف ٹکڑے" دی تنقید کیتی گئی سی۔ ایہہ کہانی جون ملر نے کہی سی، جو اک وار نیشنل انٹیلیجینس دے ڈائریکٹر دے عہدے اُتے کم کردے سن۔
حوالے
گٹھ:انگریزی گٹھ:امریکہ
شہرستان کنگاور
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کنگاورایران دے صوبہ کرمانشاہ دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کنگاور شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمانشاہ
جیوفروۓ تمارین
جیوفروۓ تمارین دکھنی امریکہ دا اک تمارین اے۔
ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر
مونسررات چکوالا
مونسررات چکوالا ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔
اپوموفونس کرپٹورس
اپوموفونس کرپٹورس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
دوآبی
دوآبی پنجابی دی اک بولی اے جیڑی جڑددے پنجاب دے ضلعیاں ہوشیارپور جلندر کپورتھلہ تے نوان شہر چ بولی جاندی اے۔
دوابی پنجابی بولی دا لہجہ ا‏‏ے۔ اس دا ناں دوآبہ دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، جتھے اوہ بولا جاندا ا‏‏ے۔ 'دوآبہ' دے معنی نيں 'دو دریاواں دے درمیان زمین' تے ایہ لہجہ ستلج تے بیاس دے درمیان دواب وچ بولا جاندا ا‏‏ے۔ مغربی پنجاب وچ بولنے د‏‏ی وجہ 1947 د‏‏ی تقسیم دے بعد مغربی پنجاب وچ مسلم پنجابیاں د‏‏ی پیرول اے ۔ ایہ بولی ہن مشرقی پنجاب دے ضلع ہوشیار پور ، جالندھر ، کپورٹلہ تے نوانشہر تے ڈونا ، مانجکی دے علاقےآں وچ وی بولی جاندی ا‏‏ے۔ مغربی پنجاب وچ ، بولی ٹوبہ ٹیک سنگھ تے فیصل آباد ضلعے وچ بولی جاندی اے ۔
جائزہ
دوآبہ دے مشرقی طرف دوآبی دا ہلکا جہا مالوی اثر پڑدا اے تے ایہ اک چھوٹی پہاڑی تو‏ں وی وابستہ ا‏‏ے۔ کچھ چیزاں جو اسنو‏ں پنجابی د‏‏ی ہور بولی تو‏ں ممتاز کردیاں نيں۔
سوَر
دوابی دے وچّ 10 سور ہندے ہن۔ ایہہ /ə, ɪ, ʊ, aː, ɛː, eː, iː, ɔː, oː, uː/ ہن۔
دوآبی وچ تنّ سراں دی ورتوں کیتی جاندی ہے؛ دبیؤ ہوئی، وچلی اتے اچی۔
ہور سپریسیگمینٹل پھونمیس
دوابی وچ دھن، تناء اتے نکّ دیاں آوازاں پھونمک ہن.
دباء
دوابی وچّ دباء نوں دو طریقیاں نال سمجھیا جاندا ہے، سنگیٹک طور تے اتے پیراڈیگٹکلی طور تے.
سنٹیگٹومک طور تے، تناء-پرورتن نال لفظ دا مطلب بدل جاندا ہے۔ اس قسم دا تناء اکثر آتھوگراپھک طور تے نشانبدھّ ہندا ہے، اتے کسے شبد وچ موجود کسے وی دھن نوں دباء والے سلیبل وچ بدل سکدا ہے۔
دوآبیئے 'و' اکھر نہیں بولدے اتے ایہنوں 'ب' وچّ تبدیل کر دندے ہن، جویں کہ 'وڈا' نوں 'بڈا'۔ کئی وار اوہ 'و' دی تھاں 'او' دی وی ورتوں کردے ہن، جویں کہ 'کھواب' نوں 'خواب' آکھدے ہن۔ کئی ویلے 'او' نوں وی 'او' بنا دتا جاندا ہے جویں کہ 'خوش' نوں 'کھوش'۔ دوابی وچّ جیکر 'ِ' ہے تاں اس دی تھاں 'ے' ورتی جاندی ہے، جویں کہ 'کھچّ' نوں 'کھیچّ' اتے 'وچّ' نوں 'بیچّ'۔
اکھراں وچّ بدلاء
دوآبیئے 'ز' دی آواز نوں نہیں گولدے اتے اوہ ایہدی تھاں 'ج' ورتدے ہن۔ ایہہ تاں اسیں پنجابی دے کسے وی لہجے وچّ ویکھ سکدے ہن، کیونکہ 'ز' مڈھ توں ہی وسنیکی طور 'تے نہیں بولیا جاندا، ایہہ فارسی اتے عربی وچوں آیا ہے۔
واک بنتر
دوآبی دے انت وچّ "ہ" (موجودہ تناء) اتے "سان" جاں "سی" (پچھلے تناء) دی بجائے "آ" (موجودہ تناء) اتے "سگے" (پچھلے —tense) دے نال انتم واک ہن. دوآبی وچ “ادان”، “ضدن”، “کدان” عامَ طور تے ورتے جاندے ایڈورجج ہن جو پنجابی دی وکاری بولی، ماجھی وچ ورتے جاندے “انج / اسٹارن”، “جسٹارن”، کستارن دے بالکل الٹ ہن۔
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
پارکنسن دی بیماری
پارکنسن اک اعصابی بیماری ا‏‏ے۔پارکنسن د‏‏ی بیماری اک قسم دے اعصابی نظام د‏‏ی خرابی دا ناں ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ اک اعصابی کیمکل ٹرانسمیٹر بناں "ڈوپامین" د‏‏ی کمی اے جو دماغ دے گہرے حصّے وچ نمایاں ہُندی ا‏‏ے۔ اس کمی د‏‏ی وجہ فی الحال لا معلوم ا‏‏ے۔ بیماری دے ابتدائی دور وچ سب تو‏ں نمایاں ہونے والی خرابیاں وچ ہتھو‏ں دا بلاوجہ تھرتھرانہ، سختی آنا، چال دا سستتے نہ ہموار ہوجانا تے چملنے وچ تکلیف ہونا ا‏‏ے۔ بیماری دے اثرات انسانی معرفت یا عقل اُتے وی نمودار ہُندے نيں۔ ایہ بیماری ادھیڑ عمر تے ٥٠ سال تو‏ں زاید افراد وچ زیادہ عام اے بیماری دا علاج اکثر"لیوودوپا" تے "ڈوپامین اگونسٹس" تو‏ں کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں جسنو‏ں بیماری ودھدی اے، انسان دا اعصابی نظام خراب تر ہُندا چلا جاندا اے تے حرکت د‏‏ی بیماری جسنو‏ں "دیسکاینسیہ" نمودار ہوجاندیاں نيں، جس وچ انسان نو‏‏ں اپنے ہتھ تے ہور اعزا د‏‏ی حرکت اُتے کوئی اختیار نئيں رہندا ہور علامات وچ نیند نہ آنا ،حص تے قوت مدرکہ وچ خرابی ،تے جذبات‏ی مسائل شامل نيں .پارکنسن د‏‏ی بیماری ضعیف افراد وچ زیادہ عامہے تے اس دے زیادہ تر ماجرات (cases)٥٠ سال د‏‏ی عمر دے بعد نمودار ہُندے نيں. اهم حرکاندی علامات نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے "پارکنسونسم "یا فیر "پارکن سونین سنڈروم " کہیا جاندا اے .یہ گل واضح اے دے ایہ بیماری تمباکو نوشی تے کیڑے مار ادویات دے استعمال تو‏ں یا ایداں دے ماحول وچ جتھ‏ے انہاں دا استعمال کیتا جا رہیا ہوئے رہنے نال ہُندی اے .اس عارضے د‏‏ی امراضیات دا جایزہ لاں تاں پتا چلدا اے دے ایہ مرض دماغ دے خلئی یعنی نیورونز وچ اک خاص پروٹین جسنو‏ں "لوئی باڈی" کہندے نيں دے اکٹھا ہونے تے ڈوپامین دے متوسط دماغ(midbrain) دے نیورونز وچ ناکافی پیدایش تے سرگرمی تو‏ں ہُندا اے .لوئی باڈی د‏‏ی موجودگی اس مرض د‏‏ی مھر تصدیق اے .البتہ لوئی باڈی دا پورے دماغ وچ پھیلاؤ ہر مریض وچ یکساں نئيں .اس دا پھیلاؤ مرض د‏‏ی شدّت نال تعلق رکھدا اے. اس دے ما جرات نو‏‏ں بذریہ ایکسرے تے سی ٹی سکین وغیرہ تشخیص کیتا جاندا اے. اس مرض دا ناں اک برطانوی ڈاکٹر"جیمز پارکنسن" دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جسنے ١٨١٧ وچ اس د‏ی پہلی تفصیل اپنے مضمون "An Essay on the Shaking Palsy " وچ لکھی .عوامی آگاہی دے لئی ١١ اپریل کو"جیمز پارکنسن"کے یوم ولادت اُتے پارکنسنز دا عالمی دن منایا جاندا اے .تے اک لال گل لالہ اس دا نشان اے.
درجہ بندی
پارکن سونیسم دا لفظ اک متحرک بیماری دے لئی استعمال ہُندا اے جس د‏‏ی خاص علامات وچ حالت ٹھہراؤ وچ لرزہ کپکپی ،اکڑاؤ،آہستہ چال تے ناپائیدار طرز خرام شامل نيں .پارکنسن د‏‏ی بیماری نو‏‏ں علامات د‏‏ی بنا اُتے چار حصّاں وچ تقسیم کیتا جاسکدا اے: ١- ابتدائی یا بغیر وجہ دے (idiopathic)یا جس د‏‏ی وجہ نامعلوم ہوئے ،٢- دوسرے درجے دا یا حاصل کردہ ،٣- وراثتی پارکن سنِسم تے ٤- پارکنسن پلس سنڈروم یا کئی نظاماں دا بگاڑ۔ پارکنسن د‏‏ی بیماری انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ عام اے تے اسنو‏ں ابتدائی پارکن سونیسم وی کہندے نيں۔ مطلب دے اس د‏ی وجہ نامعلوم اے.
اثرات و علامات
پارکنسن د‏‏ی بیماری حرکت تے چال اُتے اثر انداز ہُندی اے جس تو‏ں متحرک علامات ظاہر ہُندیاں نيں .غیر حرکاندی علامات وچ خود مختاراعصابی نظام وچ خرابی، اعصابی و دماغی مسائل (وھم، آگاہی، طور طریقہ یا خیال وچ تبدیلیاں ) تے حس تے نیند وچ مشکلات وی عام نيں۔
حرکاندی علامات
چار بنیادی متحرک علامات غور طلب نيں ،١- کپکپی،٢- اکڑاؤ ،٣- آہستہ حرکت، ٤- ناپائیدار طرز خرام
کپکی
سب تو‏ں واضح تے مشہور علامت ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں عام ا‏‏ے۔ اگرچہ ٣٠% پارکنسن دے مریضاں وچ مرض دے آغاز وچ کپکپی نئيں پائی جاندی، مگر مرض دے ودھنے د‏‏ی صورت وچ کپکپی ظاہر ہوجاندی اے. ایہ کپکپی حالت ٹھہراؤ وچ نمودار ہُندی اے تے اپنی آخری حد اُتے ہُندی اے جدو‏ں کہ سوندے وقت تے اختیاری حرکت دے وقت نئيں ہُندی. ایہ عضو دے دوردراز حصّے تو‏ں شروع ہُندی اے تے شروعات وچ صرف اک ہتھ یا پیر وچ جبکے وقت دے نال نال دورخی وی ہوجاندی ا‏‏ے۔ اس کپکپی د‏‏ی فریکوئنسی ٤-٦ ہرٹز ہُندی ا‏‏ے۔ کپکپی د‏‏ی اک صورت" گولی لپیٹنا " (pill-rolling) اے جسمے شہادت د‏‏ی انگلی انگھوٹے دے نال اک چکر دار حرکت کردی ا‏‏ے۔ ایہ لفظ پارکنسن دے مریض د‏‏ی کپکپی تے پہلے زمانے وچ دوائی د‏‏ی گولی نو‏‏ں ہتھ تو‏ں لپیٹنے تو‏ں تشبیہ دیندا ا‏‏ے۔
حرکت وچ آہستگی
حرکت وچ آہستگی پارکنسن د‏‏ی اک اورعلامت اے تے ایہ حرکت دے پورے دورانیے وچ مشکل اُتے مشتمل اے یعنی حرکت دے منصوبے تو‏ں لےک‏ے اس د‏ی تکمیل تک۔ لازم تے بیک وقت حرکت وچ رکاوٹ شامل نيں۔ حرکت وچ آہستگی بیماری دے آغاز د‏‏ی بہت بری علامت ا‏‏ے۔ آغاز وچ ایداں دے کم جنہاں وچ نفیس حرکت د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جداں دے سلائی ،لکھادی یا کپڑ‏ے پہننے وچ دشواری ہُندی ا‏‏ے۔ حرکت وچ آہستگی تمام حرکات دے لئی اک ورگی نہيں۔ ایہ حرکت د‏‏ی نوبت تے جذبات اُتے مبنی اے، ایتھ‏ے تک دے کچھ افراد نو‏‏ں چلنے وچ دقّت ہُندی اے جدو‏ں کہ اوہ سائکل دا استعمال آرام تو‏ں کرلیندے نيں۔
اکڑاؤ
اکڑاؤ ہتھ پیر د‏‏ی کی حرکت وچ مزاحمت اے جو پٹھاں د‏‏ی بے پناہ تے مسلسل بندش یا کھچاؤ دا نتیجہ ا‏‏ے۔ پارکنسن د‏‏ی بیماری وچ اکڑاؤ یکساں وی ہُندا اے یا دندانے دار (کھانچے دار پہیا ) اکڑاؤ۔ کپکپی تے کھچاؤ دندانے دار اکڑاؤ دا آغاز سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اکڑاؤ پٹھاں د‏‏ی درد دے نال وی ہوئے سکدا اے، ایسا درد مرض دے آغاز وچ شمار کيتی جاندی اے. پارکنسن د‏‏ی بیماری وچ اکڑاؤ اکثر غیر متناسب ہُندا اے تے ایہ گردن تے کندھےآں دے پٹھاں اُتے پہلے اثر انداز ہُندا اے جدو‏ں کہ چہرے تے باقی جسم دے پٹھاں اُتے بعد وچ .مرض دے ودھنے اُتے ایہ اکڑاؤ پورے جسم وچ پھیل جاندا اے تے حرکت د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں کم کردیندا ا‏‏ے۔
ناپایدار طرز خرام
نہ پایدار طرز خرام اس بیماری د‏‏ی مخصوص علامات وچو‏ں اے جو اس دے آخری اوقات وچ ظاہر ہُندی اے .جو خراب تناسب تے گر پڑنے تے ہڈیاں دے ٹوٹنے دا باعث بندی ا‏‏ے۔ ناپیدار طرز خرام آغاز وچ موجود نئيں ہُندی خاص طور اُتے کم عمر افراد وچ ۔ ٤٠ % افراد وچ گرنے د‏‏ی شکایت تے ١٠ % وچ ہفتے وچ اک بار گرنے د‏‏ی شکایت ہُندی اے. جبکے گرنے د‏‏ی شکایت مرض د‏‏ی شدّت اُتے مبنی ا‏‏ے۔ باقی حرکاندی علامات وچ چال و رفتار وچ مشکل جداں کہ چال وچ غیر اختیاری روانی تے سامنے د‏‏ی طرف جھکی ہوئی چال، بولنے تے نگلنے وچ دشواری جداں کہ آواز وچ خرابی تے اکڑا ہويا چہرہ تے چھوٹی ہتھ د‏‏ی لکھادی شامل نيں۔ اگرچہ حرکاندی علامات تے وی بوہت ساری ہوسکدی نيں۔
گٹھ:اعصابی بیماریاں گٹھ:امراض
سان استبان چکوالا
سان استبان چکوالا ایگوانے ٹبر دا اک کرلا اے۔
شبانہ اختر
شبانہ اختر (5 اپریل، 1972 نوں جم)  پاکستان دی اک اولمپک اتھلیٹ اے۔ اسنے 1996 دیاں اولمپک وچ عورتاں دی لمبی چھال وچ حصہ لیا۔ اوہ اولمپک وچ حصہ لین والی پاکستان دی پہلی عورت بنی۔
اوہ 42 وار دی پاکستانی قومی چیمپین اے، جنہاں نے 1989–1998 تک 100 میٹر اتے 200 میٹر دوڑ جتی سی اتے 1992–1998 توں 400 میٹر، لمی چھال، اُچّی چھال، 4 × 100 میٹر ریلے اتے 4x400 ریلے جتی۔
حوالے
گٹھ:جم 1972 گٹھ:زندہ لوک
اپوموفونس گیمبیانس
اپوموفونس گیمبیانس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
بون کاؤنٹی
بون امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
اتول پرساد سین
اتل پرساد سین (20 اکتوبر 1871 – 26 اگست 1934) اک بنگالی سنگیتکار، گیت کار، گلوکار، وکیل، سماج سیوی، معلم اتے ساہتی مفکر سی۔
مڈھلا جیون
اتل پرساد سین دے پیؤ دا نام رام پرساد سین اتے ماں دا ناں ہیمنتا ششی سی۔ اوہناں دا پروار وید براہمن سی اتے اوہ دکھنی شریعت پور ضلعے وچ بکرمپور دے دکھن وچ واقع مگور پنڈ دے سن، جو کہ ہن بنگلہ دیش وچ واقع اے۔
حوالے
گٹھ:بنگالی لوک
چک 18 چوداں ایل
چک 18 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 39 گ ب
چک 39 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 18 چوداں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
گوجری
گوجری یا گجری پنجابی دی اک بولی اے جیڑی اتلے پنجاب کشمیر تے ہزارہ چ بولی جاندی اے۔
اپوموفونس گرانڈس
اپوموفونس گرانڈس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
بریکسٹن کاؤنٹی
بریکسٹن امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈوگری
ڈوگری پنجابی دی اک بولی اے جیڑی اتلے پنجاب کشمیر تے ہماچل پردیش چ بولی جاندی اے۔
پدما سچدیو
پدما سچدیو ڈوگری پنجابی دی اک شاعرہ اے۔ گیت بھلا سپاہیا ڈوگریا اودا لخیا ہویا اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
لین دان
لین دان اک چینی پیشہ ور بیڈمنٹن کھلاڑی ا‏‏ے۔ اوہ دو بار اولمپک چیمپئن، پنج بار عالمی چیمپئن تے اس دے نال نال چھ بار آل انگلینڈ چیمپئن وی رہیا ا‏‏ے۔
لین دان نو‏‏ں بیڈمنٹن دا کل وقتی بہترین کھلاڑی تصور کیتا جاندا اے، 28 د‏‏ی عمر تک لین نے "سپر گرینڈ سلیم" مکمل د‏‏ی لی سی۔ اوہ بیڈمنٹن دنیا دے تمام نو عالمی مقابلاں اولمپک گیمز، عالمی چیمپئن شپ، ورلڈ کپ، تھامس کپ، سودرمین کپ، سپر سیریز ماسٹرز فائنلز، آل انگلینڈ اوپن، ایشین گیمز، تے ایشیائی چیمپئن شپ جیتنے والا پہلا کھلاڑی بنیا۔ وہ اولمپک طلائی تمغے نو‏‏ں برقرار رکھنے والا وی پہلا کھلاڑی اے اس نے 2008ء گرمائی اولمپکس وچ بیڈمنٹن وچ طلائی تمغا حاصل کیتا تے 2012ء گرمائی اولمپکس اس دا کامیابی تو‏ں دفاع کیتا۔ 2017ء وچ ملائیشیائی اوپن جیتنے دے بعد اوہ بیڈمنٹن دنیا وچ ہر اہ‏م مقابلہ جیتنے والا کھلاڑی بن گیا۔
2004ء وچ آل انگلینڈ اوپن فائنل جیتنے دے بعد مخالف کھلاڑی پیٹر گیڈ نے اسنو‏ں "سپر دان" دا ناں دتا، تب تو‏ں اس دے مداح تے ذرائع ابلاغ اوہدی وسیع پیمانے اُتے کامیابیاں دے اعتراف وچ ایہ عرفیت استعمال ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ذا‏تی زندگی
لین دان شانگہانگ کاؤنٹی، لونگیان، فوجیان، عوامی جمہوریہ چین وچ اک ہاکا خاندان وچ پیدا ہويا۔ چھوٹی عمر وچ لین دان دے والدین نے اسنو‏ں پیانو سیکھنے تے اک پیانسٹ بننے دے لئی حوصلہ افزائی کيتی۔ اُتے اس نے اوہدی بجائے بیڈمنٹن کھیلنے دا انتخاب کیتا۔ پنج سال د‏‏ی عمر وچ اوہدی تربیت شروع کر دتی گئی، تے عمر بارہ وچ نیشنل جونیئر چیمپئن شپ جیتنے دے بعد پیپلز لبریشن آرمی اسپورٹس ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں اسنو‏ں اسکاوٹ بنا لیا گیا، تے 2001ء وچ اسنو‏ں چینی نیشنل بیڈمنٹن ٹیم وچ شامل کیتا گیا جدو‏ں اوہ صرف 18 سال دا سی ۔
لین دان "شی شینگفانگ" دے نال تعلق وچ سی جو کہ 2003ء دے بعد تو‏ں خود وی اک سابقہ عالمی چیمپئن سی۔ 13 دسمبر، 2010ء نو‏‏ں انہاں نے خاموشی تو‏ں گوانگژو وچ منگنی کر لئی۔ 5 نومبر، 2016ء نو‏‏ں انہاں دے ہاں پہلا بچہ پیدا ہويا جس دا ناں "شیاو یو" (چھوٹا پر) رکھیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:2008ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان گٹھ:2012ء گرمائی اولمپکس وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2002ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2002ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2006ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2006ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بیڈمنٹن وچ اولمپک وچ تمغا یافتگان گٹھ:چین دے اولمپک بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:چین دے اولمپک طلائی تمغا یافتگان گٹھ:چینی مرد بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:عالمی نمبر 1 بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:لونگیان دیاں شخصیتاں
غذائی زنجیر
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:جیون پڑھت
شہرستان اسلام آباد غرب
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان اسلام آباد غربایران دے صوبہ کرمانشاہ دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آسلام آباد غرب شہر اے۔
بروک کاؤنٹی
بروک امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
شہرستان اسلام آباد غرب
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمانشاہ
بروک کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
کیوی (پھل)
باہرلے جوڑ
گٹھ:پھل گٹھ:بیر گٹھ:ویلاں
چک 571 گ ب
چک 571 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
اپوموفونس لیبیاٹس
اپوموفونس لیبیاٹس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
عبیداللہ سندھی
مولا‏نا عبید اللہ سندھی (، پنجابی زبان ਮੌਲਾਨਾ ਉਬੈਦੁਲਾ، عبیداللہ سنڌي) (پیدائش: 22 مارچ 1872ء –21 اگست 1944ء) تحریک آزادی ہند دے کارکن سن ۔ ہندوستان وچ برطانوی استعمار تو‏ں آزادی دے لئی سیاسی طور اُتے سرگرداں رہ‏‏ے۔
مولاناعبید الله سندھی ؒ یوم وفات21اگست1944ء
thumb|209x209px|عبیداللہ سندھی مولانا عبید اللہ سندھیاک سکھ خاندان توں اسلام وچ داخل ہوئے تے اسلام دی بڑی خدمت کیتی۔
نام
انہاں دا پیدائشی نام بوٹا سنگھ سی۔ اسلام  قبول کرن دے بعد اپنا نام عبید اللہ  رکھیا۔
جم
امامِ انقلاب حضرت مولا‏نا عبید الله سندھی 12محرم الحرام 1289ھ بمطابق 10مارچ 1872ء بروز جمعۃ المبارک نو‏‏ں سیالکوٹ دے نیڑے اک گاؤں’’چیانوالی ‘‘ وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے چار ماہ بعد پیدا ہوئے۔ آپ د‏‏ی پیدائش سکھاں دے اپل جٹ گھرانے ہوئی،
مڈھلا جیون
دو سال د‏‏ی عمر وچ آپؒ دے دادا کاب ھی انتقال ہوگیا تاں انہاں د‏‏ی والدہ انھاں لےکراپنے والدین کےگھرجام پورضلع ڈیرہ غازی خان چلی گئياں۔ 1878ء وچ چھ سال د‏‏ی عمرماں جام پور وچ تعلیم دا آغاز کيتا۔ آپؒ نے اپنے تعلیمی عرصے وچ ریاضی، الجبرا، اُقلیدس اورتاریخِ ہندسے متعلق علوم وڈی دلچسپی تو‏ں پڑھے،
قبول اسلام
مولانا عبید اللہ سندھی پہلے سکھ مذہب سے تعلق رکھدے سن ۔حافظ الملت محمد صدیق قادری بھرچونڈی شریف دی خدمت وچ حاضر ہوئے تاں نگاہ کیمیاء اثر نے انہاں دے قلب دی ماہیت تبدیل کر دتی مشرف بہ اسلام ہوئے پیر کامل نے توجہ کیتی تاں خرقہ صفا پہن کے بھرچونڈی شریف دے ہو کے رہ گئے عبید اللہ سندھی خود لکھدے نیں۔
ؔؔمیں سولہ برس سال دا سی اردو وچ میٹرک دے درجے تک تعلیم پا چکا سی کہ میں مسلمان ہوئیا تے  مینوں کلمہ توحید حضرت حافظ محمد صدیق بھر چونڈی والوں نے پڑھایا  میں اپنے آپ نوں  حضرت صاحب  دی جماعت دا اک فقیر سمجھتا ہاں‘‘ ’’اللہ تعالی کی رحمت سے جس طرح ابتدائی عمر میں اسلام کی سمجھ آسان ہو گئی اسی طرح کی خاص رحمت کا اثر یہ بھی ہے کہ سندھ میں حضرت حافظ محمد صدیق صاحب (بھرچونڈی والے) کی خدمت میں پہنچ گیا جو اپنے وقت کے جنید اور بایزید تھے  چند ماہ ان کی صحبت میں رہا  اس کا فائدہ یہ ہوا کہ اسلامی معاشرت میرے لئے اس طرح بیعت ثانیہ بن گئی جس طرح ایک پیدائشی  مسلمان کی ہوتی ہے ایک روز آپ نےمیرے سامنے لوگوں کو مخاطب فرمایا اور کہا کہ عبید اللہ نے ہم کو اپنا ماں باپ بنایا ہے ۔ اس کلمہ کی تاثیر خاص طور پر میرے دل میں محفوظ ہے میں انہیں اپنا دینی باپ سمجھتا ہوں اس لئے سندھ کو اپنا مستقل وطن بنایا  یا بن گیا میں نے قادری راشدی طریقہ میں حضرت سے بیعت کر لی تھی  اس کا نتیجہ یہ محسوس ہوا کہ بڑے سے بڑے سے بہت کم مرعوب ہوتا ہوں‘‘ 1884ء میں آپ نے اپنے ایک ہم جماعت سے عالم دین مولانا عبیداللہ پائلی کی کتاب “تحفۃ الہند“ لے کر پڑھی۔ اس کے بعد شاہ اسماعیل شہید (انہیں شہید کے نام سے یاد کیا جاتا ہے) کی کتاب “تقویۃ الایمان“ پڑھی اور یوں اسلام سے رغبت پیدا ہوگئی۔ 15 برس کی عمر میں 19 اگست 1887ء کو مشرف بہ اسلام ہوئے۔
۔1884ء وچ بارہ سال د‏‏ی عمرماں اک نومسلم عالم عبیدالله مالیر کوٹلی د‏‏ی کتاب ’’تُحفۃُ الہِند‘‘پڑھی۔ اس کتاب نو‏‏ں پڑھنے دے بعد آپؒ نے اسلام قبول کيتا تے اس دے مصنف دے ناں اُتے آپؒ نے اپنا ناں ’’عبید الله‘‘ رکھیا۔
سندھی نسبت
مسلمان ہو کر بھرچونڈی شریف سکھر پہنچے جہاں حافظ الملت حافظ محمد صدیق  سےملےجو انکے قبولِ اسلام کے جذبے سے بہت متاثر ہوےٴ اور انھوں نےاس نو مسلم کو اپنا روحانی فرزند بنا لیا حافظ الملت کی تربیت کا اثر یہ ہوا کہ اسلامی معاشرت انکی طبیعت ثانیہ بن گئی ان کو اپنے استاد کے ساتھ حد درجہ محبت تھی جس وجہ سے انھوں نے اپنے نام کے ساتھ سندھی لکھنا شروع کردیا
تعلیم
اردو مڈل تک کی تعلیم آپ نے جام پور ضلع ڈیرہ غازی خان میں حاصل کی۔ پھر قبول اسلام کے بعد 1888ء میں دیوبند گئے اور وہاں دارالعلوم دیوبند میں داخلہ لیا اور تفسیر و حدیث، فقہ و منطق و فلسفہ کی تکمیل کی۔
تعلیم و تربیت
1888ء وچ سیدالعارفین حضرت حافظ محمد صدیق بھرچونڈیؒ دے ہتھ پربیعت کيتی۔ انھاں نےحضرت سندھیؒ نو‏‏ں اپنا بیٹا بنا ک‏ے توجۂ باطنی پائی۔ اس اجتماعِ صالح د‏‏ی وجہ تو‏ںمولا‏نا سندھیؒ دے قلب وچ معاشرتِ اسلامیہ راسخ ہوگئی۔ دوماہ قیام دے بعدسیدالعارفین کےخلیفۂ اوّل حضرت مولاناابوالسراج غلام محمدؒکےپاس دین پورتشریف لےآئے۔ آپؒ کےاساتذۂ کرام وچ مولاناعبدالقادرؒ،مولاناخدابخشؒ، مولانااحمدحسن کانپوریؒ (شاگرد حضرت مولانامحمدقاسم نانوتویؒ، مولاناحافظ احمدؒمہتمم دارالعلوم دیوبند،حضرت شیخ الہند مولا‏نا محمودحسنؒ، حضرت مولانارشید احمدگنگوہیؒ جیسےجیدعلمائے کرام شامل سن ۔ امتحان وچ مولاناسیداحمددہلویؒ نےحضرت سندھیؒ کےجواگل کيتی وڈی تعریف کيت‏ی اورفرمایاکہ:’’اگر اس کوکتاباں ملیاں تویہ شاہ عبدالعزیزثانی ہوئے گا۔‘‘
درس و تدریس
دہلی تو‏ںسندھ وچ بھرچونڈی شریف پہنچے۔ حضرت شیخ الہندؒسےدرس وتدریس کااجازت نامہ آگیاسی۔1891ء وچ مولا‏نا ابوالحسن تاج محمودامروٹی ؒ کےپاس امروٹ ضلع سکھر تشریف لےگئےاوراوتھے آپؒ د‏‏ی شادی ہوئی۔1897ءتک امروٹ شریف وچ کتاباں حدیث وتفسیر د‏‏ی درس وتدریس اورمطالعۂ کتاباں وچ مصروف رہے۔اسی دوران نشرواشاعت کااک ادارہ ’’محمود المطابع‘‘قائم کيتا تے اس مطبع تو‏ںسندھی بولی وچ اک ماہ نامہ’’ہدایۃ الاخوان‘‘ کےنام تو‏ںشروع کيتا۔ 1897ء وچ حضرت شیخ الہندؒنےانھاں سیاسی کم کرنے کاحکم دتا۔1901ء کوآپ نےصاحب العلم الثالث پیررشیدالدینؒ کےنال مل کرحیدرآبادکےقریب ’’پیرجھنڈا‘‘ وچ اک مرکز ’’دارالرشاد‘‘ کےنام تو‏ںقائم کیااورست سال تک آپؒ نےعلمی اورسیاسی کم سرانجام دتے۔ 1909ء وچ سندھ تو‏ںآپؒ دیوبند منتقل ہوگئےاور’’جمعیت الانصار ‘‘قائم کيتی۔ جس وچ دارالعلوم دیوبندکےفاضلین د‏‏ی تعلیم وتربیت کانظام اورتحریک ِحریت پیداکرنےکےلیےاجلاست منعقدکیےگئے۔
ملی و تحریکی خدمات
انڈین نیشنل کانگریس،جمعیت علمائے ہند،مسلم لیگ اورہور قومی جماعتاں نےحضرت سندھیؒ د‏‏ی ہندوستان واپسی دے لیےکوششاں شروع کیتیاں۔ 1939ءکوآپؒ کراچی د‏‏ی بندرگاہ پراُترے۔ حکومت ِسندھ کےوزیر اعظم الله بخش سومرونے عمائدین کےنال آپؒ کااستقبال کیااور کراچی میونسپل ہال وچ آپ کےاعزاز وچ استقبالیہ دتا۔ جتھے آپؒ نےاک اہ‏م اورمعرکہ آراءخطاب فرمایا۔آپؒ د‏‏ی واپسی پرجمعیت علمائے صوبہ بنگال دے اجتماع منعقدہ کلکتہ کاآپ نو‏‏ں صدرمقررکیاگیا۔ آپ ؒ نےشاہ ولی الله کےفلسفےکوسمجھانےکےلئی دہلی،لاہور،کراچی،پیرجھنڈاوردین پورماں بیت الحکمت کےمراکز کھولی، جتھے نہایت سرگرمی تو‏ںنوجواناں د‏‏ی تربیت فرماندے رہ‏‏ے۔1944ء وچ بیماری دے باوجودحضرت سندھیؒ کراچی تو‏ںحیدرآباد(سندھ)،میرپورخاص تے نواب شاہ ہوتےہوئےگوٹھ پیرجھنڈامدرسہ دارالرشادماں قیام فرماہوئے۔ آپؒ آخری دم تک پروفیسرمحمدسرور، مولاناغلام مصطفیٰ قاسمی، مولانابشیراحمد لدھیانوی اوراپنے دیگرناموَر شاگرداں کوتریخ، سیاست تے قرآنی علوم ومعارف تو‏ںآراستہ کرتےرہ‏‏ے۔
وفات
12 اگست 1944ء نوں آپ نے دین پور وچ رحلت فرمائی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1872 دے جم گٹھ:1944 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:سکھ مت تو‏ں اسلام قبول کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:نو مسلمین گٹھ:قبول اسلام گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سیالکوٹی شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:ہندو-جرمن سازش گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:احناف
گٹھ:سندھی شخصیتاں
یوریشیا
یوریشیا اک علاقہ اے جو 52،990،000 مربع کلومیٹر2 (20،846،000 میل2) جاں 10.6٪ دھرتی تے اے ۔ اس نوں کئی وار وڈا براعظم وی کیہا جاندا اے، یوریشیا ایشیا اتے یورپ نوں اکٹھا کر کے کیہا جاندا ے ۔ یوریشیا نوں اگے ہور وڈے کھیتر(علاقے) ایفرو یوریشیا دے وچّ وی گنیا جاندا اے ۔ یوریشیا دے وچّ 4.8 عرب لوک نیں، جو دنیا دی 71٪ آبادی اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ
چک 565 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 19 چوداں ایل
چک 19 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
کابل کاؤنٹی
کابل امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
باسک پعیڈاں والا کتا
بارلے جوڑ
گٹھ:آجڑی کتے
اپوموفونس منیمس
اپوموفونس منیمس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کھوجک ٹنل
روسی افغانستان تو‏ں قندھار دے ذریعے اس خطے وچ داخل ہوئے سکدے نيں، برٹش نے قندھار تک ریلوے پٹریاں دا جال بچھانے دا فیصلہ ک‏ر ليا، تاکہ روسی افواج دا مقابلہ کرنے دے لئی اوہ اپنی فوجاں نو‏‏ں اوتھ‏ے بھیج سکن۔ اس مقصد دے لئی برٹش نو‏‏ں مشہور 2290 میٹر بلند درہء کھوجک نو‏‏ں بائی پاس کرنا سی جو صدیاں تو‏ں فوجاں، تاجراں تے فاتحیں د‏‏ی گزر گاہ رہیا ا‏‏ے۔
3.9 کلومیٹر طویل ایہ سرنگ 1888 تو‏ں 1891 دے درمیان درہ کھوجک دے تھلے تعمیر کيتی گئی سی تے اس سرنگ دا ناں وی ايس‏ے درے دے ناں اُتے کھوجک ٹنل رکھیا گیا۔
سرنگ دے بعد شیلا باغ اسٹیشن تعمیر کیتا گیا سی — شیلا باغ اسٹیشن وچ موجود ماضی وچ استعمال ہونے والی چابیاں اس جگہ د‏‏ی تریخ د‏‏ی شاہد نيں ریلوے پٹری کوئٹہ تو‏ں گزردے ہوئے کھوجک سرنگ پار کردی اے تے فیر سیدھا پاک افغان دے سرحدی شہر چمن تک جاندی ا‏‏ے۔ برٹش اس تو‏ں زیادہ اگے نئيں جا سک‏‏ے۔
سرنگ دے سامنے اک چھوٹی تختی نصب اے جس اُتے اس دا ناں تے اس د‏ی تعمیری مدت کندہ ا‏‏ے۔ ایہ جگہ شیلا باغ قصبے وچ سطح سمندر تو‏ں 1939.8 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ شیلا اک پشتو لفظ اے جس دا مطلب اے اک موسمی پہاڑی ندی تے باغ دا ظاہر اے کہ باغ ہی مطلب ا‏‏ے۔
دوسرا اک خوفناک قصہ ایہ وی اے کہ اس سرنگ دے تعمیری منصوبے دے چیف انجینیئر نے اپنے اس شاہکار دے مکمل ہونے تو‏ں پہلے خود کشی کر لئی سی۔
کوئی نئيں جاندا کیو‏ں۔ شیلا باغ دے مقام اُتے ریلوے اسٹیشن نو‏‏ں بعد وچ تعمیر کیتا گیا سی ۔ اوہ لوک جنہاں نے گزشتہ سال پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں آسکر دے لئی نامزد کيتی گئی فلم، مور دیکھ رکھی اے انہاں نے اس فلم دے کچھ مناظر وچ اس اسٹیشن نو‏‏ں ضرور دیکھیا ہوئے گا۔
کھوجک ٹنل د‏‏ی تصویر 1976ء تو‏ں 2005ء تک پنج روپے دے نوٹ اُتے چھپی ہُندی تھی،جس دے بعد ایہ نوٹ بند کر دتا گیا شیلا باغ اسٹیشن دے ٹکٹ گھر اُتے اج وی ماضی دے خوبصورت بورڈز لگے ہوئے نيں سرنگ د‏‏ی اک پرانی تصویر وچ سرنگ دے داخلی حصے اُتے دو ٹاورز دیکھے جاسکدے نيں جو 1935 وچ آئے زلزلے وچ زمین بوس ہوئے گئے سن ۔ اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے انجینیئرنگ دے اس کمال نو‏‏ں تسلیم کیتا تے 1976 وچ اس د‏ی تصویر پنج روپے دے نوٹ اُتے چھاپ دتی گئی جو 2005 تک ایہ نوٹ چلدا رہیا۔
امرجیت کونکے
''' ڈاکٹر. امرجیت کونکے' (جنم 27 اگست 1964) پنجابی شاعر اتے ساہتی رسالےپرتیمان'' دا اڈیٹر ہے۔
امرجیت کونکے دیاں رچناواں
پنجابی وچ رچناواں:-
دائریاں دی قبر وچ (1985)
اس پستک دے تنّ حصے ہن تے اسدا سانجھا ناں ہے ‘دائریاں دی قبر ‘چ’۔ اس وچّ بلجیت موگا، امرجیت کونکے اتے سورنجیت سوی نے نظماں دی رچنا کیتی ہے ۔ (او) بلجیت موگا :- اسدی کویتا دی خوبی ایہہ ہے کہ اس وچّ اک تازے فٹے چشمے دی تازگی تے امیری ہے ۔ اس لئی کڑی دا موہ-وراگ ہی دائرہ ہے ۔ (ا) امرجیت کونکے :- اس نے کویتا نوں انی مولکتا نال بیان کیتا ہے کہ کویتا مکن توں بعد وی شبد پاردرشی ہو جاندے ہن، ویاکل پیراں دی آواز سندی ہے تے لگدا ہے کہ شبداں دی درگاہ تے کوئی روہ رہا ہے ۔ اس لئی ماں دی ممتا ہی دائرہ ہے ۔ سورجیت سوی :- اس انوسار ‘جو ہے’ اسدا یتھارتھ ہے تے ‘جو ہونا چاہیدا ہے’ اس دا آدرش ۔ اس یتھارتھ تے آدرش وچلا فاصلہ دائرہ ہے ۔
نروان دی تلاش وچ (1987, 1994)
امرجیت کونکے دی کاوَ پستک ‘نروان دی تلاش ‘چ’ منکھی پچھان دی سمسیا نوں کئی روپاں چ ‘اگھاڑدی ہے ۔ جویں چنگا بھلا منکھ کئی وار بے پچھان ہو جاندا ہے ۔ ادوں رشتہ اسدی پچھان بندا ہے ۔ اس وچّ کوی نے منکھ دے بھوتکال، ورتمان اتے بھوکھ دے بارے گلّ کیتی ہے ۔ اوہ ایہہ وی دسدا ہے کہ جدوں منکھ واستوکتا نال ٹکراؤندا ہے تاں اوہ کدے ہاردا، کدے ٹٹدا تے کدے کھردا ہے ۔ اسدی ہر کویتا کوئی نہ کوئی پرشن سرجدی ہے ۔
دوندھ کتھا (1990)
امرجیت کونکے دی شاعری وچّ اک نرنترتا ہے، اک دوندھ دا گگنمکھی اتے دسیلمکھی وستھار ہے – اک مانسک سنگھرش ۔ اک نرنترتا نے اسدی شاعری نوں اک ولکھن نہار دتی ہے ۔ اسدی شاعری اسدے آپے دے بہت نیڑے ہے ۔ اس کاوَ سنگریہہ دے دوجے کاوَ حصے وچّ پنجاب دے سنتاپ نال سمبندھت کویتاواں شامل ہن ۔
یقین (1993)
اس شعری مجموعے وچ اسیں ایہہ پڑھدے ہاں کہ اس طرحاں نویں یگ دیاں قدراں-قیمتاں نال پرانے یگ نوں روپانترت کرنا ہے ۔
شبد رہنگے کول (1996)
اس شعری مجموعے دیاں کویتاواں وچّ کوی نے ‘میں، یتھارتھ، پرکتی دے چنھاں نال دوجی پھینٹسی، سہج-سہج، پیار بھاواں توں تر کے بھوتک جاں دیہہ دے انند، وشواش-اوشواش آدی نوں پیش کیتا ہے ۔
سمرتیاں دی لالتین (2000, 2004)
اس وچ شامل کویتاواں وچ کوی نے زندگی دے بہپساری سروکاراں نوں دوردرشٹی نال روپمان کیتا ہے ۔ اس وچ منکھ دی داستان، اسدے آنترک سنبندھ، نویاں راہاں دی بھال، مانوی رشتیاں، آرتھک انتی دے وکاس، ادیوگک کرانتی کارن پینڈو ارتھ چارے دا کھیرو-کھیرو ہونا، عورت مرد دے رشتے، بھٹکدی منکھی مانسکتا نوں پیش کیتا ہے ۔ پرتیکاں دی ورتو زیادہ کیتی ہے ۔
ہندی وچ رچناواں
'''1. مٹھی بھر روشنی (1995) 2. اندھیرے میں آواز (1997) 3. انت ہین دوڑ (2007)'''
ہندی توں پنجابی وچ کتاباں دا ترجمہ
'''1. اوڑ وچ سارس (ڈاکٹر. کیدار ناتھ سنگھ) 2. ارنیا (شری نریش مہتہ) 3. نہ چھری پرچھاویں منا (ہمانشو جوشی) 4. اس رات دی گلّ (مکھلیشور) 5. گوٹیا (ندھ تمرنکر) 6. جدوں دنیا نویں-نویں بنی (ووریار ایلون) 7. گاتھا مہانمنکھّ دی (بلبھدر ٹھاکر) 8. نویں علاقے وچّ (ارون کمل) 9. دوجا کوئی نہیں (کندر نارائن)'''
پنجابی توں ہندی وچ کتاباں دا ترجمہ
'''گلیئے چکڑ دورِ گھر (ونجارا بیدی) 2. شبدوں کی دھوپ (سکھوندر سنگھ کمبوج) 3. سورج کا تکیہ (روندر روی) 4. بانسری کیا گیتا گائے (ڈاکٹر. روندر) 5. پتے کی مہایاترا (پرمندر سوڈھی)'''
اڈیٹ کتاباں
'''سماننتر (پچھلے دہاکے دی پنجابی کویتا، 1992) 2. سماں اداس نہیں (سمکالی پنجابی کویتا، 1997) 3. سروکار ترے ماسک دی سنپادنا (1999 توں 2003) 4. 2003 توں ترے ماسک ‘پرتمان’ دی نرنتر سنپادنا'''
اعزاز
1. دوندھ کتھا پستک تے لابھ سنگھ چاترک پرسکار 1991 2. یقین پستک تے کپور سنگھ آئی سی ایلّ پرسکار ، 1994 3. شبد رہنگے کول پستک تے گورو نانک دیوَ یونیورسٹی امرتسر ولوں موہن سنگھ ماہر پرسکار 4. مٹھی بھر روشنی پستک تے بھاشا وبھاگ ولوں گیانی سنت سنگھ پرسکار، 1995 5. ساہت دے کھیتر وچ سمچی دین لئی ااپا، کینیڈا پرسکار، 1998, نرنجن سنگھ کپور پرسکار
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ
سیکرم
سیکرم پاکستان تے افغانستان دے باڈر تے کوہ سفید دے پربت دھارا چ 4761 میٹر / 15620 فٹ اچی چوٹی اے۔ اے دریاۓ کابل دے دکھن چ اے ۔ افغانستان ول تورا بورا دے پہاڑ نیں۔
چن بی ٹبر
چن بی ٹبر پھلوالے بوٹیاں دی پتی ریننکونالس دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دے بی شروع دے چن ورگے ہوندے نیں تے ایس لئي ٹبر دا ایہ ناں وے۔
سیکرم
گٹھ:پاکستان دے پعاڑ
اپوموفونس مائنر
اپوموفونس مائنر وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کالہاؤن کاؤنٹی، ویسٹ ورجینیا
کالہاؤن امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ کرمانشاہ
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ کرمانشاہ ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ کرمانشاہ شہر اے ۔
صوبہ کرمانشاہ دے کل 14شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبہ ماژندران