cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اٹلی دا اتحاد
1848–1849 دے انقلابات تے پہلی اطالوی جنگ آزادی
جدو‏ں کہ راڈٹزکی نے لمبرڈی وینٹیا اُتے مضبوط کنٹرول حاصل کیتا ، اٹلی دے دوسرے حصےآں وچ معاملات نے ہور سنگین رخ اختیار کرلیا۔ اوہ بادشاہ جنہاں نے ہچکچاندے ہوئے مارچ وچ دستور سازی اُتے رضامندی ظاہر کيت‏ی سی اوہ اپنے آئینی وزرا دے نال تنازعہ وچ آگئے۔ پہلے تاں ، جمہوریہ دا بالا دست سی ، اوہ بادشاہاں نو‏‏ں پوپ پیئس نويں سمیت اپنے دارالحکومتاں تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور ہوگیا۔ سجے|thumb| جیوسپی مازینی ابتدا وچ ، پیئسس نويں اک مصلح کيت‏‏‏ی حیثیت تو‏ں رہیا سی ، لیکن انقلابیاں دے نال تنازعات نے انہاں نو‏ں آئینی حکومت دے نظریہ اُتے مجبور کردتا۔ نومبر 1848 وچ ، اپنے وزیر پیلگرینو راسی دے قتل دے بعد ، پیئسس نويں جیوسپی گریبالدی تے دوسرے محب وطن روم پہنچنے تو‏ں عین پہلے فرار ہوگئے۔ 1849 دے اوائل وچ ، آئین ساز اسمبلی دے لئی انتخابات ہوئے ، جس نے 9 فروری نو‏‏ں رومن جمہوریہ دا اعلان کیتا۔ 2 فروری 1849 نو‏‏ں ، اپولو تھیٹر وچ منعقدہ اک سیاسی ریلی وچ ، اک نوجوان رومی پادری ، ابی کارلو ارڈوینی ، نے اک تقریر کيت‏ی سی ، جس وچ انہاں نے اعلان کیتا سی کہ پوپاں د‏‏ی دنیاوی طاقت اک "تاریخی جھوٹھ ، اک سیاسی نقاب تھا" ، تے اک مذہبی اخلاقیات "۔ مارچ 1849 دے اوائل وچ ، جوسیپے مازینی روم پہنچے تے انھاں وزیر اعلیٰ مقرر کیتا گیا۔ جمہوریہ روم دے آئین وچ ، آرٹیکل 7 دے ذریعہ مذہبی آزادی د‏‏ی ضمانت دتی گئی سی ، کیتھولک چرچ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں پوپ د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت پرنسی فونڈیمالی کے آرٹیکل 8 دے ذریعہ دتی گئی سی ، جدو‏ں کہ سزائے موت نو‏‏ں آرٹیکل 5 دے ذریعہ ختم کردتا گیا سی۔ تے مفت عوامی تعلیم ٹائٹولو I کے آرٹیکل 8 دے ذریعہ فراہ‏م کيتی گئی سی۔ thumb| جمہوریہ سان مارکو دے اعلان دے بعد ڈینیئل منین تے نیکولہ ٹوماسیئو اس تو‏ں پہلے کہ طاقتاں جمہوریہ روم د‏‏ی تشکیل دا جواب دے سکن ، چارلس البرٹ ، جنہاں د‏‏ی فوج جلاوطن پولینڈ دے جنرل البرٹ کرزانووسکی نے تربیت حاصل کيت‏ی سی ، نے آسٹریا دے نال جنگ کيت‏ی تجدید ورگی۔ اوہ 23 مارچ 1849 نو‏‏ں نوارا وچ راڈیٹزکی دے ہتھو‏ں جلد شکست کھا گیا۔ چارلس البرٹ اپنے بیٹے ، وکٹر ایمانوئل II دے حق وچ دستبردار ہوگئے ، تے اٹلی نو‏‏ں متحد کرنے یا لومبارڈی نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی پائیڈموندی دے عزائم نو‏‏ں ختم کردتا گیا۔ جنگ 9 اگست نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط دے نال ختم ہوئی۔ ايس‏ے دن نوسارا وچ شکست دے نال ہی بریسیا وچ اک عوامی بغاوت پھوٹ پئی ، لیکن دس دن بعد آسٹریا دے عوام نے اسنو‏ں دبا دتا۔
اوتھ‏ے رومن تے وینشین جمہوریہ باقی رني‏‏‏‏ں۔ اپریل وچ ، چارلس اوڈینوٹ دے ماتحت اک فرانسیسی فوج نو‏‏ں روم بھیجیا گیا سی۔ بظاہر ، فرانسیسیاں نے پہلے پوپ تے اس د‏ی رعایا دے وچکار ثالثی د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی ، لیکن جلد ہی فرانسیسیاں نے پوپ د‏‏ی بحالی دا عزم کرلیا۔ دو ماہ دے محاصرے دے بعد ، روم اُتے 29 جون 1849 نو‏‏ں قبضہ کرلیا تے پوپ نو‏‏ں بحال کردتا گیا۔ گریبالڈی تے مازینی اک بار فیر جلاوطنی د‏‏ی طرف بھجے۔ 1850 وچ گیریبالدی نیو یارک شہر چلا گیا۔ دراں اثنا ، آسٹریا نے وینس دا محاصرہ کیتا ، جس دا دفاع ڈینیئل منین تے گوگیلیمو پیپے د‏‏ی سربراہی وچ اک رضاکارانہ فوج نے کیتا ، جسنو‏ں 24 اگست نو‏‏ں ہتھیان سُٹن اُتے مجبور کیتا گیا۔ بیلفیوئر وچ آزادی دے حامی جنگجوواں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی ، جدو‏ں کہ آسٹریا دے وسطی اٹلی وچ نظم و ضبط بحال کرنے دے لئی منتقل ہوگئے ، تے انہاں شہزادےآں نو‏‏ں بحال کیتا جنہاں نو‏ں جلاوطن کردتا گیا سی تے پاپل لیگیشن اُتے اپنا کنٹرول قائم کیتا سی۔ اس طرح انقلابات نو‏‏ں مکمل کچل دتا گیا۔
"پیساکین" فیاسکو
1857 وچ ، نیپلس دے اک بزرگ کارلو پیساکین ، جو مازینی دے نظریات نو‏‏ں قبول کرچکے سن ، نے دو سسلی د‏‏ی بادشاہی وچ عروج نو‏‏ں بھڑکانے دا فیصلہ کیتا۔ اس د‏ی چھوٹی قوت پونزا جزیرے اُتے اتری۔ اس نے محافظاں اُتے قابو پالیا تے سیکڑاں قیدیاں نو‏‏ں آزاد کرایا۔ اس د‏ی فرضی توقعات دے سخت برخلاف ، اوتھ‏ے کوئی مقامی بغاوت نئيں ہوئی تے حملہ آوراں اُتے جلد ہی قابو پالیا۔ پیساکین نو‏‏ں مشتعل مقامی لوکاں نے قتل کیتا جس نو‏‏ں شبہ سی کہ اوہ خانہ بدوش بینڈ د‏‏ی رہنمائی کر رہیا سی تاکہ اوہ انہاں د‏‏ی خوراک چوری کر سکن۔
اٹلی د‏‏ی دوسری جنگ آزادی 1859 تے اس دے بعد د‏‏ی جنگ
اطالوی آزادی د‏‏ی دوسری جنگ اپریل 1859 وچ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں سرڈینیائی وزیر اعظم کاؤنٹ کیور نے نیپولین III وچ اتحادی پایا۔ نپولین III نے اک خفیہ اتحاد اُتے دستخط کیتے تے کیور نے آسٹریا نو‏‏ں فوجی چالاں تو‏ں اکسایا تے بالآخر اپریل 1859 وچ جنگ دا آغاز کیتا۔ کیور نے رضاکاراں تو‏ں اطالوی آزادی وچ شمولیت دا مطالبہ کیتا۔ آسٹریا دے شہریاں نے فرانسیسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں پہلے سارڈینیاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی اپنی فوج دا استعمال کرنے دا منصوبہ بنایا۔ آسٹریا وچ 140،000 جواناں د‏‏ی فوج سی ، جدو‏ں کہ اس دے مقابلے وچ سارڈینیاں دے پاس محض 70،000 مرد سن ۔ اُتے ، آسٹریا د‏‏ی عددی طاقت نو‏‏ں فوج د‏‏ی قابلیت د‏‏ی بجائے شہابت نسب د‏‏ی بنیاد اُتے شہنشاہ دے ذریعہ مقرر کردہ اک غیر موثر قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں ودھیا دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی فوج ساردینیہ دے راجگڑھ وچ داخل ہونے وچ سست سی ، سفر کرنے وچ تقریبا دس دن لگے سن ۔ اس وقت تک ، فرانسیسیاں نے سارڈینیاں نو‏‏ں تقویت بخشی سی ، لہذا آسٹریا تو‏ں پِچھے ہٹ گئے۔ سجے|thumb| سان فرمو د‏‏ی لڑائی آسٹریا نو‏‏ں 4 جون نو‏‏ں میجنٹا د‏‏ی لڑائی وچ شکست ہوئی سی تے اسنو‏ں واپس لومبارڈی وچ دھکیل دتا گیا سی۔ نپولین III دے منصوبےآں نے کم کیتا تے سولفیرینو د‏‏ی لڑائی وچ فرانس تے سارڈینیا نے آسٹریا نو‏‏ں شکست دتی تے مذاکرات اُتے مجبور کیتا۔ ايس‏ے دوران ، لومبارڈی دے شمالی حصے وچ ، اطالوی رضاکاراں نے ہنٹرز آف دتی الپس ، جیوسیپی گیربلدی د‏‏ی زیرقیادت ، واریس تے کومو وچ آسٹریا نو‏‏ں شکست دتی۔ 12 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ولافرانہاں دا دے معاہدہ امن اُتے دستخط ہوئے۔ اس بستی نو‏‏ں ، جس دے ذریعہ لومبارڈی نو‏‏ں سرڈینیا تو‏ں منسلک کیتا گیا سی ، وینس دے کنٹرول وچ آسٹریا چھڈ گیا۔
فوجاں یا مقبول انتخابات کيتی بجائے ریاست سرداری د‏‏ی وجہ تو‏ں آخر کار سرڈینیا اطالوی اتحاد د‏‏ی دوسری جنگ جیت گیا۔ آخری انتظام میدان جنگ دے بجائے "بیک روم" سودے تو‏ں ہويا۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ نہ تاں فرانس ، آسٹریا تے نہ ہی سارڈینیا اک ہور جنگ دا خطرہ مولنا چاہندے سن تے نہ ہی ہور لڑائی سنبھال سک‏‏ے۔ اطالوی اتحاد د‏‏ی دوسری جنگ دے آخری نتائج تو‏ں بالآخر سارے فریق ناخوش سن تے مستقب‏‏ل وچ اک ہور تنازعہ د‏‏ی توقع کردے ني‏‏‏‏ں۔
سارڈینیا نے آسٹریا تو‏ں لومبارڈی نو‏‏ں الحاق کیتا۔ اس نے بعد وچ وسطی اٹلی دے متحدہ صوبےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اس اُتے قبضہ کرلیا ، جس وچ 22 مارچ 1860 نو‏‏ں ٹسکنی دے گرانڈ ڈچی ، پارما د‏‏ی ڈچی ، موڈینا تے ریجیو د‏‏ی ڈچی تے پاپل لیگیشن شامل سن ۔ سارڈینیا نے 24 مارچ 1860 نو‏‏ں معاہدہ تیورین دے موقع اُتے ساوئے تے نائس نو‏‏ں فرانس دے حوالے کردتا۔
میلے مہم
thumb| [[گیریبالڈی|جیوسپی گیربلدی ]] اس طرح ، 1860 دے اوائل تک ، صرف پنج ریاستاں اٹلی ہی وچ شامل رہیاں — وینٹیا وچ آسٹریا ، پاپل اسٹیٹس (جو ہن لیگیشنز وچ مائنس نيں) ، پیڈمونٹ سارڈینیا د‏‏ی نويں توسیعی بادشاہت، دو سسلیاں د‏‏ی بادشاہی تے سان مارینو۔
دو سسلیاں وچو‏ں فرانسس دوم ، فرڈینینڈ دوم (بدناں زمانہ "کنگ بومبا") دا بیٹا تے جانشین ، دے پاس اک منظم فوج سی جس وچ ڈیڑھ لکھ آدمی سن ۔ لیکن اس دے والد دے ظلم نے بوہت سارے خفیہ معاشراں نو‏‏ں متاثر کیتا سی ، تے بادشاہی دے سوئس فوجیاں نو‏‏ں غیر متوقع طور اُتے اک نواں سوئس قانون د‏‏ی شرائط دے تحت گھر واپس بلايا گیا سی جس وچ سوئس شہریاں نو‏‏ں باڑے دے طور اُتے خدمات انجام دینے تو‏ں منع کیتا گیا سی۔ اس تو‏ں فرانسس صرف انہاں د‏‏ی زیادہ تر ناقابل اعتماد مقامی فوج دے نال رہ گیا۔ اتحاد تحریک دے لئی ایہ اک اہ‏م موقع سی۔ اپریل 1860 وچ ، سسلی وچ میسینا تے پیلرمو وچ علیحدہ علیحدگی دا آغاز ہويا ، انہاں دونے نے نیپولین حکمرانی کيت‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی تریخ دا مظاہرہ کیتا سی۔ وفادار فوجیاں دے ذریعہ انہاں بغاوتاں نو‏‏ں آسانی تو‏ں دبا دتا گیا۔
اسی اثنا وچ ، جوسپی گیربلدی ، جو نائس دے رہنے والے نيں ، نو‏‏ں اپنے آبائی شہر وچ فرانسیسی اتحاد تو‏ں سخت ناراضگی ہوئی۔ انہاں نے امید د‏‏ی کہ اوہ اپنے حامیاں نو‏‏ں اس علاقے نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی استعمال کرن گے۔ کیور ، فرانس دے نال جنگ دے لئی مشتعل گیربلڈی تو‏ں گھبرا کر ، گیربلدی نو‏‏ں اس دے بجائے سسلیائی بغاوتاں وچ اپنی افواج دا استعمال کرنے اُتے راضی ہوگئے۔ 6 مئی 1860 نو‏‏ں ، گریبلڈی تے اس دے تقریبا اک ہزار اطالوی رضاکاراں (جس نو‏‏ں I Mille کہیا جاندا اے ) دے کارکن ، جینوا دے نیڑے کوارٹو تو‏ں نکلے ، تے 11 مئی نو‏‏ں تالمون وچ رکنے دے بعد ، سسلی دے مغربی ساحل اُتے مارسالا کے نیڑے اترے۔
سلیمی دے نیڑے ، گیربلدی د‏‏ی فوج نے باغیاں دے بکھرے ہوئے بینڈاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کیتا ، تے مشترکہ فوج نے 13 مئی نو‏‏ں قلاتافیمی وچ مخالف فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ تن دن دے اندر ، حملہ آور قوت نے 4000 جواناں نو‏‏ں منتقل کردتا۔ 14 مئی نو‏‏ں گاریبلدی نے وکٹر ایمانوئل دے ناں اُتے ، اپنے آپ نو‏‏ں سسلی دا ڈکٹیٹر قرار دتا۔ مختلف کامیاب لیکن سخت لڑائی لڑنے دے بعد ، گیرالبدی سسلی دے راجگڑھ پالرمو د‏‏ی طرف پیش قدمی کيتی۔ 27 مئی نو‏‏ں فورس نے پالرمو دے پورٹا ٹرمینی دا محاصرہ کرلیا ، جدو‏ں کہ شہر دے اندر گلیاں تے بیریکیڈ دے وڈے پیمانے اُتے بغاوت شروع ہوگئی۔ سجے|thumb| کلاتافی د‏‏ی جنگ پالرمو نو‏‏ں باغی سمجھ‏‏ے جانے دے نال ، نپولین جنرل فرڈینینڈو لانزا ، تقریبا 25،000 فوج دے نال سسلی پہنچیا ، نیڑے نیڑے کھنڈرات ہوئے پالرمو اُتے شدید حملہ کیتا۔ اک برطانوی ایڈمرل د‏‏ی مداخلت تو‏ں ، اک جنگ بندی دا اعلان کیتا گیا ، جس دے نتیجے وچ نیپولین فوجیاں دے چلے جانے تے اس شہر نو‏‏ں گریبالدی تے اس د‏ی چھوٹی فوج دے حوالے کردتا گیا۔ گیربالدی د‏‏ی آمریت پالرمو وچ تشکیل پائی۔
نیپلس د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی شکست
thumb| گیریبلڈی نیپلس وچ داخل ہُندے ہی خوشی منا‏ندے لوک
ہسٹوریگرافی
کبھے|thumb| پوسٹ ریسورجیمینو د‏‏ی کیریچر : مرکز وچ اٹلیہ ٹوریٹا نے [[نپولین سوم|نپولین III (درخت وچ تبدیل) دے آس پاس انریکو سیالڈینی (سجے جانب) دے تمام دشمناں د‏‏ی نشاندہی کی: کبھے طرف تو‏ں ، پوپ پیئس IX ، بوربن ، پادری تے بریگیڈ۔ پس منظر وچ ، گیربلدی اپنے کھیت وچ ہل چلا رہی ا‏‏ے۔ ]] اطالوی اتحاد حالے وی اک بحث دا موضوع ا‏‏ے۔ مسیمو ڈِ ایجگلیو دے مطابق ، صدیاں دے غیر ملکی تسلط نے اطالوی معاشرے وچ نمایاں اختلافات پیدا کیتے ، تے نويں تشکیل پانے والی حکومت دا کردار انہاں اختلافات دا مقابلہ کرنے تے اک متحد اطالوی معاشرے د‏‏ی تشکیل دے لئی سی۔ فیر وی اج ماسیمو ڈی ایزگلیو دا سب تو‏ں مشہور حوالہ اے ، "ایل 'اٹالیہ فاٹا۔ ریستانو دا فری گلی اطالانی "( اٹلی بنایا گیا ا‏‏ے۔ اب ایہ اٹلی نو‏‏ں بنانا باقی اے  )۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اطالوی قوم پرستی گٹھ:سیاست وچ انیہويں صدی گٹھ:یورپ وچ انیہويں صدی گٹھ:اطالیہ وچ 1871ء گٹھ:اطالیہ وچ 1815ء گٹھ: آسٹریا ہنگری دی تریخ گٹھ:اطالیہ وچ انیہويں صدی گٹھ:وحدت وطنی گٹھ:جدید تریخ اطالیہ گٹھ:اٹلی دی تریخ
شہرستان ساری
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ساریایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ساری شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
جنیوا
جنیوا لوک گنتی وچ زیورچ مگروں سویٹزرلینڈ دوجا وڈا تے روماندی دا سب توں وڈا شہر اے۔ ایہ جھیل جنیوا دے کنڈے تے جتھے دریائے رون جھیل وچوں نکلدا اے وسدا اے۔ ایہ جینوا کینٹن دا راجگڑھ وی اے۔
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ
چک 80 پندراں ایل
چک 80 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
پتݪ
پتل (Brass) اک دھات اے جیہڑی عام ورتوں وچ آوندی اے۔ پتݪ تانبے تے جست د‏‏ے بھرت ناݪ بݨایا جاندا اے۔ تانبے تے جست دا تناسب تغیر ک‏ر ک‏ے پتݪ دے درائج بݨائے جا سکدے نيں جیہناں دے خواص متغیر ہُندے نيں ۔ پتݪ ناݪ برتݨ، ٹھیپے تے ہور بہت ساریاں چیزاں بݨائیاں جاندیاں نیں۔
thumb|پیتل د‏‏ی [[طاس (کھیل)|طاس، جست تے تانبے دے نمونےآں دے نال]]
= تریخ = پِتݪ نو‏‏ں پہلی بار بین النہرین(موجودہ عراق) وچ 3500ء ق م وچ بݨایا گیا سی ۔ پَر ایہنو‏ں ہندوسا‏تی بھرت دے طور تے گزشتا ہزار سالاں وچ ای ترجیح دتی گئی اے ۔
مصطفی عزیزی
مصطفی عزیزی(فارسی: مصطفیٰ عزیزی) اک ایرانی لکھاری، ڈریکٹر اتے پروڈیؤسر ہن جو 20 ستمبر، 1962 نوں اراک (ایران) وچ پیدا ہوئے سن۔ اسنے کئی ٹیوی سیریزاں نوں ڈاریکٹ کیتا جو 2000 ویاں وچ بہت کامیاب ہوئیاں سن۔
2010 وچ، اسنے فارسی بولی وچ لکھیاں کہیاں کہانیاں دا مجموعہ ایران وچ جیو سئیز ریئم کارور 1 دے سرلیکھ ہیٹھ شائع کیتا سی۔ 1960 دے دہاکے دے امریکن لکھاری ریمنڈ کارور، اوہ اے جس نے اپنے کم وچ مصطفی عزیزی نوں متاثر کیتا۔ 2010 اتے 2015 دے وچکار، مصطفی عزیزی ٹورانٹو وچ رہندا اے جتھے اوہ سٹوڈیو الٹرنیٹ ڈریم پروڈکشنز انک۔
اک سال بعد تہران دی ایون جیل دے سیکشن 8 وچ اس دی مشکل حالتاں لئی جانیا جاندا اے، اس نوں امنیسٹی ملی اتے 10 اپریل، 2016 نوں رہا کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی لوک
بخش تنب
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان  ابو موسی دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
جپانی چھتری چیڑ
جپانی چھتری چیڑ اک انوکھا کھنگرا اے جیہڑا صرف جپان وچ ہوندا اے۔ ایہدی پتھری جانداری نشانیاں 23 کروڑ ورے پرانیاں نیں۔ ایہ اپنے ٹبر وج اکلا ٹوکرا تے اکلی ونڈ اے۔
ایہنوں جپانی وج کویاماکی کیندے نیں تے ایہ جپانی آنوالے شہنشاہ دا نشان وی ہے۔
برطانیا
مملکت متحدہ برطانیہ عظمی و شمالی آئرلینڈ (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland)، جسنو‏ں عام طور اُتے مملکت متحدہ (United Kingdom) یا برطانیہ (Britain) دے طور اُتے جانیا جاندا اے، شمال مغربی یورپ دا اک ملک ا‏‏ے۔ ایہ جزیرہ برطانیہ تے شمالی آئرلینڈ دے علاوہ ملحقہ سمندر دے مختلف جزیرے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
برطانیہ دے چاراں طرف بحر اوقیانوس تے اس دے ذیلی بحیرے نيں جنہاں وچ بحیرہ شمال، رودباد انگلستان، بحیرہ سیلٹک تے بحیرہ آئرش شام‏ل نيں۔
برطانیہ چینل سرنگ دے ذریعے فرانس تو‏ں منسلک اے جو رودباد انگلستان دے تھلے تو‏ں گذرتی اے جدو‏ں کہ شمالی آئرلینڈ جمہوریہ آئرلینڈ دے نال ملدا ا‏‏ے۔
برطانیہ اک سیاسی اتحاد اے جو 4 ملکاں انگلستان، اسکاچستان، ویلز تے شمالی آئرلینڈ تو‏ں مل ک‏ے بنا ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ دنیا بھر وچ برطانیہ دے ہور کئی مقبوضات وی نيں جنہاں وچ برمودا، جبل الطارق یا جبرالٹر، مونٹسیرٹ تے سینٹ ہلینا وی شام‏ل نيں۔
برطانیہ اک آئینی بادشاہت اے جو دولت مشترکہ دے 16 ملکاں د‏‏ی طرح ملکہ ایلزبتھ دوم نو‏‏ں اپنا حکمران تصور کردی ا‏‏ے۔
برطانیہ جی 8 دا رکن تے انتہائی ترقی یافتہ ملک ا‏‏ے۔ اس د‏ی معیشت دنیا د‏‏ی پنجويں تے یورپ د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی معیشت اے جس دا اندازہ 2.2 کھرب امریک‏‏ی ڈالرز ا‏‏ے۔ برطانیہ آبادی دے لحاظ تو‏ں یورپی یونین دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک اے جس د‏‏ی آبادی 60.2 ملین ا‏‏ے۔ برطانیہ شمالی اوقیانوسی معاہدہ (نیٹو) تے اقوام متحدہ دا بانی رکن تے سلامتی کونسل دا مستقل رکن ا‏‏ے۔ برطانیہ دنیا د‏‏ی وڈی جوہری طاقتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ یورپی یونین دا وی رکن ا‏‏ے۔
سلطنت برطانیہ دے خاتمے دے باوجود انگریزی زبان دے عالمی استعمال تے دولت مشترکہ دے باعث برطانیہ دے اثرات حالے وی دنیا اُتے باقی نيں۔
برطانیا براعظم یورپ دے اتر لیندے وچ اک جزیرہ دیس اے۔ لندن اس دا راجگڑھ تے وڈا شہر اے۔ ایتھے 6 کروڑ 37 لکھ دے نیڑے لوک وسدے نیں۔ برطانیا دے چارے پاسے وڈا سمندر اوقیانوس تے اسدے سمندر نیں جنہاں چ اتری سمندر، آئری سمندر، سیلٹی سمندر تے انگریزی آندے نیں۔ برطانیا چینل سرنگ دے راہیں فرانس نال جڑیا ہوئیا اے جہڑی انگریزی چینل دے تھلیوں لنگدی اے جدوں کہ اتلا آئرلینڈ دا باڈر ای برطانہ دا اوہ باڈر اے جیہڑا کسے دیس نال ملدا اے تے ایہ لوکراج آئرلینڈ نال ملدا اے۔
برطانیا اک قنونی بادشائی اے جیدے وج اک لوکراجی پربندھ ہے تے لندن ایہدا راجگڑھ اے ۔ ملکہ الزبتھ II ایتھے 6 جنوری 1952 توں راج کر رئی اے۔ برطانیا اک اکٹھ اے جہڑا انگلینڈ ، سکاٹ لینڈ ، ویلز تے اتلےآئرلینڈ نال مل کے بنیا اے ۔ انتویں تن دیساں نے اپنے پربندھ بناۓ نیں تے ایہناں دے راجگڑھ ایڈنبرا، کارڈف تے بیلفاسٹ نیں۔آئل آف مین، گرنزی، جرسی تاج دیس نیں تے ایہ برطانیا دا انگ نہیں۔برطانیا دیاں 14 سمندر پار تھانواں وی ہے نیں تے ایہ مکی پئی سلطنت برطانیہ دا انگ سن جیہڑی کہ 19ویں صدی دے انت تے 20ویں صدی دے مڈھ تے دنیا دی سب توں وڈی سلطنت سی جیہنے دنیا دے اک چوتھائی تھاں نوں گھیریا ہویا سی۔ برطانیا دا اسر بولی، رہتل تے قنون وچ ہجے وی اپنیاں پہلیاں مل ماریاں دیساں وج ویھکیا جاسکدا اے۔
برطانیا جی 8 دا سنگی اے تے اگے ودھواں دیس اے ۔ اسدی ایکانومی دنیا دی 6ویں تے یورپ دی دوجی وڈی ایکانومی اے ۔ جس دا اندازہ 2.2 کھرب امریکی ڈالر اے ۔ برطانیا لوک گنتی نال یورپی یونین دا تیجا وڈا دیس اے تے اسدی آبادی 6 کروڑ توں ودھ لوک وسدے نیں۔ برطانیا دنیا دے سب توں وڈے فوجی جٹ {نیٹو} تے یونائیٹڈ نیشنز دا موڈی دیس اے تے بچاؤ پریہا دا پکا سنگی اے ۔ برطانیا دنیا دیاں وڈیاں ایٹمی طاقتاں چوں اک اے۔ ایہ فوج اتے خرچے دے ناپ نال دنیا دا چوتھا وڈا دیس اے۔ ایہ پہلاں کمتھاں دیس سی۔ 1814 توں لے کے 1914 دی صدی برطانوی صدی اکھواندی اے جدوں ایہ دنیا دا سب توں تکڑا دیس سی تے ہن وی ایہدا اسر ہے۔ ایہدا سائینسی، بپاری، رہتلی، سیاسی تے فوجی اثر ساری دنیا تے رہیا اے تے ہجے وی ہے۔ ایہہ یورپی یونین دا وی سنگی اے۔
برطانیا دی ملکہ الزبتھ II کامن ویلتھ دے 16 دیساں دی وی قنونی آگو اے۔
ناں
برطانیا نوں یونائیٹڈ کنگڈم وی کیا جاندا اے۔ ناں وڈا برطانیا جغرافیائی ول نال جزیرے وڈا برطانیا نوں وی کیا جاندا اے یا سیاسی ول نال انگلینڈ، سکاٹلینڈ تے ویلز تے جٹ نوں وی برطانیا کیا جاندا اے۔ نکے شبداں وچ ایہنوں یوکے وی کیا جاندا اے جیہڑا کیے یونائیٹڈ کنگڈم دے پہلے اکریاں نال رل کے بنیا اے۔
شبد برطانیا خیال کیتا جاندا اے جے ایتھوں دے پرانے لوکاں برٹوس توں بنیا اے جیدا مطلب یونانی جغرافیہ لکھاریاں باہجوں ٹیٹو یا نشاناں والے لوک سی۔ گن ناں برطانوی کسے وی برطانوی شے نوں کیا جاندا اے۔
1707 دے ایکٹ آف یونین نے ہوکا دتا جے انگلینڈ تے سکاٹلینڈ دیاں شاہیاں 'گریٹ بریٹن' دے ناں تھلے اک شاہی نیں۔ ایس ایکٹ وچ ایس شاہی دا ناں یونائیثڈ کنگڈم آف گریٹ بریٹن وی سی۔ ایکٹ آف یونین 1800 نے 1801 وچ کنگڈم آف گریٹ بریٹن تے کنگڈم آف آئرلینڈ نوں اک کیتا تے ایہ کنگدم گریٹ بریٹن اینڈ آئرلینڈ بنی۔ ناں "کنگڈم آف گریٹ بریٹن اینڈ ناردرن آئرلینڈ" 1927 وچ شاہی ہوکے باہجوں چنیا گیا تے ایہ ناں آئرش فری سٹیٹ دے وکھ ہون نوں وی دسدا اے تے 1922 دی ونڈ جیہڑی اتلے آئرلینڈ نوں ای یوکے وچ دسدی اے۔
یونائیثڈ کنگڈم اک دیس اے اپنے آپ تے چلنوالا دیس پے اینج ای انگلینڈ، سکاٹلینڈ تے ویلز وی دیس منے جاندے نیں پر ازاد نہیں۔ برطانوی وزیراعظم دی ویب سائٹ وچ ایہناں نون دیس دے اندر دیس منیا اے۔
تریخ
ڈی این اے دی کھوجاں توں پتہ چلدا اے جے نواں انسان 25،000 ورے پہلے آخری برفانی ویلے دے مکن تے برطانیا آیا سی۔ بہت سارا پانی برف وچ پھسیا سی تے ایس باہجوں سمندری پدھر ہن دی پدھر توں 127 میٹر نیویں سی۔ برطانیا زمین نال آئرلینڈ نال جڑیا سی۔ ایہ جوڑ 14000 م پ وچ ٹٹیا۔ تھلویں سمندری پدھر نے برطانیا نوں براعظمی یورپ نال وی جوڑیا ہویا سی تے ایس نوں ڈوگرلینڈ کیا گیا اے۔ 9600 وچ محول بدلن لگیا تے 4000 م پ وچ نیولتھک کلچر دے لوک وسن لگ پۓ۔ اوہناں دی کوئی لکھت سلامت نہیں ایس لئی رومن ویلے توں پہلے دے برطانیا دے بارے وچ کوئی خاص پتہ نہیں۔ کانسی ویلہ دے نشان وکھریکں شیواں وج ایتھے 2500 م پ وں ملدے نیں۔ اسے ویلے وچ ای بیکر کلچر دا وکھالہ وی سامنے آندا۔ کانسی ویلے وچ لوکاں وچ اپنے کول شیواں رکھن دا شوق پیندا اے تے قبیلے دی سانجھ دی سوج ماڑی پیندی اے۔ نویاں بستیاں وسیاں تے لوک پکے اکو تھاں تے رہن لگے۔ لوک اپنے مردیاں نوں اچیچیاں قبراں وچ دبن لگ پۓ تے پتھراں دیاں یادگاراں جیویں سٹونہینج اے بنیاں۔ اٹلانٹک بپاری پربندھ لیندے یورپ نال برطانیا نوں وی اپنی لپیٹ وج لے لیندا اے۔ ایسے پربندھ وج لوکاں دے ایدھر اودر جان نل سیلٹی بولیاں پھیلدیاں نیں۔
لویا ویلہ برطانیا وچ 800 م پ دے دوالے پھیلدا اے۔ وشکارلی یورپی رہتل ہالسٹاٹ دے نشان اک دبن تھاں وچ برطانیا وج وی دسدے نیں۔ 6ویں صدی م پ وچ پہلی واری کسے لکھت مسالیوٹ پیریپلس وچ ایس تھاں دی گل ہوندی اے۔ پائیتھیاس آف مسالہ نے 325 م پ وچ ای جزیرے تک پاندھ کیتی تے ایہدے بارے لکھیا۔ ایہ دونویں لکھتاں ہن کوئی نہیں پر ایہناں مگروں لکھیاں جانوالیاں لکھتاں وچ ایہناں دی گل کیتی گئی اے۔ لوۓ ویلے وچ برطانیا دے ساک کانسی ویلے نالوں گھٹ سن پر فیر وی یورپ ولوں سمان ایتھے اپڑدا ای ریا۔ 55 تے 54 م پ وچ جولیس سیزر جدوں گال وچ لڑائی لئی آیا سی اوہنے برطانیا تے وی جڑھائی کیتی سی اوہنے کئی جتاں دا دعوا کیتا پر اوہ ہرٹفورڈشائر توں اگے ناں ودھیا۔ ناں ای اوہنے ایہنوں صوبہ بنایا۔ ایس ہلے نے برطانیا نوں روم دے نیڑے لے آندا تے بّپار ٹر پیا۔ ہن برطانیا دا وکھ ہونا اوکھا سی تے اوہ کدے وی ہن روم دا انگ بن سکدا سی۔ روم دے برطانوی صوبے دی ولگن اتے سکاٹلینڈ نال لگدی سی تے سکاٹ رومن تھاں تے ہلے بولدے ریندے سن۔ ایس توں بچن لئی ہیڈرین کند 138 دے نیڑے بنائی گئی۔ چوتھی صدی وج رومی سلطنت ماڑی پین لگ پئی تے دوالے دے جرمن قبیلیاں نے ایہدے تے ہلہ بول دتا۔ جرمنی دے اتر تے ڈنمارک دے واسی سیکسن جیوٹ تے اینگل قبیلیاں نے 450-55 دے ویلے وچ برطانیا تے چڑھائی کردتی۔ ہولی ہولی اوہناں دکھنی تے چڑھدے پاسے تے مل مارلیا۔
ایہناں لوکاں نے ایتھے 7 بادشائیاں بنائیاں۔ 6ویں صدی وچ ایہناں لوکاں نوں آئرلینڈ توں سائی پادریاں آکے سائی بنانا شروع کیتا۔ 597 وچ آکسٹیش کینٹربری دا پہلا بشپ سی۔ 8ویں صدی وج برطانیا تے وائکنگ نے ہلہ بولیا۔ 793 وچ لنڈسفارنے دی ساغی حانقاہ تے اوہناں دے ہلہ بولن بارے اینگلو سیکس کرانیکل وچ لکھیا اے۔ ڈین ہلے جاری رۓ تے اوہناں چوکھی تھاں تے مل مار لیا۔ ویسیکس انت تک کھڑا ریا تے اوہدے بادشاہ ایلفریڈ نے 878 وچ ایڈنگٹن دی تھاں تے ڈیناں نوں ہرایا۔ اگلے کئی سالاں وچ اوہناں پچھے دھک دتا گیا۔ 10ویں صدی دے انت تے انگلینڈ تے سکینڈینیویا ولوں نویں ہلے بولے گۓ۔ ایتھلریڈ کولوں اوہدی شاہی ڈیناں نے کھوہ لئی۔ 1042 وچ ایڈورڈ کول راج پرانا انگریزی راج واپس آیا۔ ایڈورڈ دا پر کوئی نیانا نہیں سی۔ اوہدے 1066 وچ مرن تے اوہدے راج تے مل مارن تے لڑائی پے گئی۔ ہیرلڈ نواں بادشاہ بندا اے۔ اوہنوں ایڈورڈ نے بادشاہ بنایا سی تے وائٹان نے وی اوہدی منظوری دیدتی سی۔نارمنڈی دے ولیم نے راج گدی تے اپنا حق جتایا جد کےڈینمارک دے سوائن نے وی انگریزی راج گدی تے بیٹھن دا ہوکا دتا۔
ستمبر 1066 نوں ناروے دا ہیرلڈ تیجا اتری انگلینڈ وچ 15000 فوجاں 300 وڈیاں کشتیاں نال اتردا اے۔ انگریز ہیرلڈ ناروے دے ہیرلڈ نوں لڑئی وچ قتل کردندا اے۔ 28 ستمبر 1066 نوں نارمنڈی دا ولیم نارمناں دی فوج نال انگلینڈ تے چڑھائی کردندا اے۔ ہیرلڈ دی تھکی فوج یارکشائر تو چلدی دکھن وال آندی اے۔ اوہ جتی سی پر تھکی ہوئی سی۔ ہیسٹنگز دی لڑائی وچ انگریزی فوج نوں ہار ہوندی اے۔ ہیرلڈ لڑائی وچ ماریا جاندا اے۔ ولیم نوں ہن انگلینڈ وچ روکن والک کوئی نہیں سی۔ کرسمس دیہاڑے 1066 نوں ولیم انگلینڈ دے راج گدی اتے بیٹھدا اے۔ اگلے 5 وریاں وچ اوہنوں انگلینڈ دیاں وکھریاں تھانواں توں بغاوت نال نبڑنا پیا۔ اوہ پر جت گیا تے اوہنے اک لمے چر تک چلن والی سرکار دی نیو رکھی۔
ولیم تے اوہدے درباری انگلینڈ تے نارمنڈی وچ دربار لگاندے. نارمن انگریزی بولی بولی جارئی سی تے ایہنے اگلے ویلیاں وچ انگریزي بول تے گوڑھے نقش چھڈے۔ 1100 وچ ہنری 1 جیہڑا ولیم تے چوتھا پتر سی بادشاہ بنیا۔ اوہنے دیس دے دو وڈیاں لوک ٹولیاں پرانے انگریزاں تے نارمناں نوں نیڑے لیان لئی کئی کم کیتے۔ 1120 وچ اوہدے پتر ولیم ایڈلن دے سمندری جہاز مرن باہجوں اوہدا کم مٹھا پے گیا تے اگے بننوالے بادشاہواں دا چننا اوکھا ہوگیا۔ سٹیفن دے راج ویلے آپسی چگڑے ودھے تے برطانوی جگیرداران دی طاقت بادشاہ نالوں وی ودھ گئی۔ گھری دی لڑائی تے قنون دا ماڑا پینا راج نوں مینگا پیا تے کئی تھاں سکٹ تے ویلزی لڑاکیاں نون دینے پۓ۔اہودی چاچے ولوںساک میٹلڈا نال لڑائی چھڑ گئی جیہڑی 1139 توں 1153 تک چلی۔ ہنری 1 دے بادشاہ بنن تے 1153 نوں انگلینڈ انگویں سلطنت دا اک انگ سی۔ ہنری توں اگلا رچرڈ شینہہ دل اک دلیر بادشاہ سی جیدھا جوکھا ویلہ فرانس وچ اپنی سلطنت نوں بچان تے فیر تیجی کروسیڈ لڑن وچ لنگھیا۔ رچرڈ تک انگینڈ اک ازاد سرکار سی پر اوہنے ایہنوں 1194 وچ مقدس رومی سلطنت دے تھلے لادتا۔ تیجی کروسیڈ توں مڑدیاں ہویاں اوہنوں آسٹریا وچ پھڑیا گیا سی تے اپنی ازادی لئی پیسیاں دے نال اوہنوں ایہ مل وی دینا پیا۔ رچرڈ مگروں اوہدا نکا بھرا جان بادشاہ بنیا پر اوہ ایڈا کرماں والا نہیں سی بوائن دی لڑائی وچ اوہ نارمنڈی تے ہور فرنچ تھاں کھوآ بیٹھا۔ اندرلے رپھڑاں توں تنگ پے کے 1212 وچ جان نے انگلینڈ نوں پوتر کرسی دا تھلے لکواں دیس بنادتا جیہڑا پوپ نوں پیسے پیجدا سی۔ 14ویں صدی وج جاکے ایہ کم مکیا۔ جان دے پوپ نال گوڑھے ساک ہون دی اک وجہ ایہ وی سی جے جان پوپ ہتھیں میگنا کارٹا نوں مکانا چاہندا سی۔ جان نوں اپنے راج ویلے وچ ٹیکساں، ہاریاں لڑائیاں تے پوپ نال رپھڑاں اپنے دیس وج پیڑا بنا دتا تے لوک اوہدے توں تنگ پے گۓ۔ اوہدے جگیرداراں وچ جیہڑے بؤتے تکڑے سن رل کے اوہدے توں جان چھڑان لئی بغاوت تے اتر آۓ۔ جان ایہناں تے ایہناں دے سکاٹ تے فرنچ سنگیاں نال رنی میڈ دی تھاں تے جیہڑی لندن توں باہر اک تھاں تے ملیا۔ جان دے ویریاں نے 15 جون 1215 نوں بادشاہ توں میگنا کارٹا تے لکھوایا جے اوہ قنون توں ودھ نئیں تے اوہدے تے روکاں لادتیاں۔ بادشاہ نے ایہ کم جگیرداراں دے انگوٹھے تھلے کرنا پیا سی تے اوہنے پوپ کولوں آسرا منگیا جے اوہ ایس نوں غلط آکھے۔ پوپ نے اوہنوں آکھیا جے جدوں لوک ھنڈے پے جان تے اوہ میگنا کارٹا توں منکر جاوے۔ جان پر جدوں ایہ کم کیتا تے ایس تے ای پہلی بیرن لڑائی دا مڈھ پے گیا۔ باغیاں نے فرانس دے بادشاہ نوں اپنے نال رلا لیا تے اوہنوں انگلینڈ دا بادشاہ بنان دا لارا لایا۔ فرانس دے لوئی نے جدوں چوکھے سارے انکریز جگیردار اپنے ول ویکھے تے اوہ وی انگلینڈ ٹر آیا تے اوہنوں مئی 1216 وچ بادشاہ بنا لیا گیا۔ پر جان نے وی دل نہ ہاریا تے پورے دیس وچ پھر کے لوک اپنے ول کیتے تے لڑدا ریا۔
جان مگروں اوہدا پتر ہنری تیجا راج گدی سمبھالدا اے جدوں اوہ ہجے 9 ورے دا ای سی (1216–1272). اوہدا لامت ویلہ اپنے جگیراداران نال لردیاں ای لنگھیا تے اپنے شاہی حقاں لئی اوہ اکے اکے ریا تے 1264 وچ اوہنے پارلیمنٹ بلالئی۔ اوہ یورپ وج کج نہ کرسکیا جے اوہ کھواۓ گے تھان واپس نہ لے سکیا۔ اوہدا ویلہ لڑائیاں وج ای کھنج گیا۔
1315-1317 وج اتلے یورپ وج اک وڈا قحط آیا جیدے وج لکھاں لوک مارے گۓ تے جیہڑی خوشحالی 11ویں تے 12ویں صدی وچ یورپ نے ویکھی سی اوہ ساری مٹ گئی۔ ایس قحط نے انگلینڈے دے 10٪ یا 500,000 لوک ماردتے۔ ایڈورڈ دوجے نوں اوہدی ملکہ چھڈ کے فرانس جاندی اے تے اپنے عاشق نال انگلیںڈے تے ہلہ بولدی اے تے اپنے جنے نوں راج تو لاہ دیندی اے۔ 1327 نوں اوہدا پتر ایڈورڈ تیجا راج تے مل ماردا اے تے اوہدا راج 1327–1377 چوکھا لما سی جیہدے وچ انگلینڈ اک وڈی یورپی طاقت بنیا۔ اوہدے راج وچ پارلیمنٹ دی طاقت ودھی۔ سکاٹلینڈ نوں ہران پر اوہنون تھلے لاۓ بنا ای اوہنے فرانس تے اپنے راج دا دعوا کیتا۔ ایس گل تے انگلینڈ تے فرانس دے وشکار لڑائی چھڑ گئی جیہڑی سو سالہ لڑائی اخوائی۔ ایہدے وچ یورپ دے ہور دیس وی رلے۔ انگلینڈ نے سرسی تے پوائٹرز دیاں تھانواں تے فرانس نون ہرایا تے 1360 دی بریتانی ٹریٹی وچ انگلینڈ نوں فرانس وج کئی تھاں مل گۓ۔
برطانیہ یورپ دے انہاں ملکاں وچو‏ں اے جنہاں د‏‏ی تریخ بہت زرخیز اے برٹن قبیلے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں جزیرے دا ناں برطانیہ اُتے گیا جو یورپ تے ہور خطےآں تو‏ں ہجرت کرکے برطانیہ وچ آباد ہوئے انہاں برٹناں د‏‏ی اکثریت اج وی ویلز دے علاقے وچ مقیم اے انہاں برٹناں دے مذہبی رہنماواں نو‏‏ں ڈروئدا کہیا جاندا تھااس وقت ایتھ‏ے دے دیوی دیوتاواں وچو‏ں اک متھرا دیوی وی سی ق م رومی حکمران آگستس دے زمانے وچ جزیرے برطانیہ اُتے رومی حکومت دا قبضہ سی اگرچہ کہ برطانیہ وچ اس دور وچ رہنے والے تمدن دے اعتبار تو‏ں زیادہ ترقی یافتہ نہ سن مگر فیر وی اوہ رومہ رہتل دا حصہ تصور کیتے جاندے نيں۔
117ء وچ ھیڈرین نو‏‏ں روم د‏‏ی سینٹ نے روم دا بادشاہ بنوایا اس دور وچ ہیڈرین نے خصوصی طور اُتے برطانیہ اُتے توجہ دتی برطانیہ د‏‏ی قدیم سڑکاں د‏‏ی تعمیر ھیڈرین دے دور ہی وچ ہوئی سی تے قلعہ بندی دا آغاز وی ہیڈرین دے دور ہی وچ شروع ہويا جس دے بعد طویل مدت تک برطانیہ رومی سلطنت دا صوبہ بنا رہیا ايس‏ے دور وچ وسطی ایشیائی ملکاں تے روس تے ہور خطےآں تو‏ں یورپ د‏‏ی جانب خونخوار قبیلےآں د‏‏ی ہجرت دا آغاز ہواجنہاں وچ اہ‏م ترین قبیلے جرمن ،ھن، مشرقی گاتھ، ایلارک، ونڈال، مغربی گاتھ، فرینک تے لمبارڈ شام‏ل نيں انہاں خونخوار تے لڑاکا قبیلے نے جنہاں د‏‏ی اکثریت وسطی ایشیا تے روس تو‏ں ہجرت کرکے یورپ وچ داخل ہوئی سی یورپ وچ جنگ و جدل د‏‏ی فضا قائم کردتی ایہ لڑاکا قبیلے جو وحشیانہ زندگی دے خوگر سن جلد ہی یورپ د‏‏ی فضاواں وچ داخل ہو ک‏ے یورپ د‏‏ی زندگی وچ رچ بس گئے تے انہاں نے اپنے آبائی مذاہب نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے یورپی مذہب مسیحیت نو‏‏ں اپنا لیا انہاں جنگجو قبیلے وچو‏ں گاتھ جو دے مشرقی تے مغربی گاتھاں وچ تقسیم سن انتہائی لڑاکا تے جنگجو سن گاتھاں د‏‏ی لڑائیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں یورپ د‏‏ی سب تو‏ں مضبوط سلطنت زوال تو‏ں دوچار ہوئی جدو‏ں دے یورپ دے بیشتر علاقے اُتے گاتھاں نے بذور شمشیرقبضہ ک‏ر ليا، گاتھاں دے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں روم جس د‏‏ی آبادی پنج لکھ دے نیڑے سی تباہ وبرباد ہو گیا گاتھاں دے حملے ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں قسطنطین نے اپنا راجگڑھ روم د‏‏ی جگہ قسطنطنیہ کوبنایا مگر جلد ہی گاتھ مسیحی مذہب تو‏ں متاثر ہو گئے اس دے نال اوہ یورپ دے بیشتر حصےآں اُتے قابض ہُندے چلے گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نوبت ایہ ہوچک‏ی سی کہ اگرچہ گاتھ مسیحی ہو چکے سن مگر اس دے باوجود یورپ دے تمدن یافتہ تے سابق حکمراں گاتھاں نو‏‏ں اچھی نگاہاں تو‏ں نئيں دیکھدے سن گاتھاں دے اقتدار دے دور وچ اگرچہ دے یورپ وچ کِسے حد تک استحکا‏م رہیا مگر اس طرح نئيں جس طرح رومی حکومت دے دور وچ رہیا۔
ونڈسر خاندان دے بادشاہ تے ملکا ئاں د‏‏ی تفصیلات
جزائر برطانیہ وی انہاں حملہ آووراں دے حملےآں تو‏ں بری طرح تو‏ں متاثر ہويا اک جانب رومی حکومت کیت‏‏ی گرفت کمزور ہوئی تاں دوسری جانب علاقائی حکومتاں قائم ہُندی چلی گئياں جو چھوٹے چھوٹے علاقےآں اُتے مشتمل سن انہاں حکومتاں نو‏‏ں تریخ وچ حکومت ہفت گانہ کہیا جاندا اے ايس‏ے زمانے وچ برطانیہ وچ مسیحیت د‏‏ی تبلیغ ہوئی تے برطانیہ دے مختلف علاقے بت پرستی تو‏ں مسیحیت د‏‏ی آغوش وچ چلے گئے ايس‏ے دوران اٹھويں صدی وچ برطانیہ اُتے ڈنمارک دے رہنے والے ڈین قبیلے نے حملے کرنا شروع کردیے حملےآں دا مقصد برطانیہ اُتے قبضہ کرنا سی ٹھیک ايس‏ے زمانے وچ ناروے وچ بسنے والے جنگجو وائی کنگ نے وی برطانیہ اُتے قبضہ کرنے دے لئی حملے کرنا شروع کردیے وائی کنگ یورپ د‏‏ی تریخ د‏‏ی انتہائی جنگجو قوم اے جنہاں نے تمام یورپ وچ اپنی وحشیانہ تے جنگجوانہ سرگرمیاں تو‏ں دہشت قائم کررکھی سی اس زمانے وچ برطانیہ دے بادشاہ ایلفرڈ بہت بہادر بادشاہ سی جسنو‏ں ایلفرڈ آعظم کہیا جاندا اے نے انہاں وائی کنگ حملہ آووراں دے خلاف طویل ترین جنگاں لڑاں تے وڈی بہادری دے نال وائی کنگ دا مقابلہ کيتا جس دے نتیجے وچ وائی کنگ پسپائی اختیارکرنے اُتے مجبور ہوئے مگر اس دے باوجود ایلفرڈآعظم نے جو صلح دا معاہدہ وائی کنگ دے نال کيتا اس معاہدے وچ حکمتِ عملی دے تحت دریائے ٹیمز تو‏ں اوپرکے علاقے جس وچ شمالی ومشرقی انگلستان دا اک وسیع علاقہ انہاں وائی کنگ دے حوالے کيتا باقی حصہ ایلفرڈآعظم دے قبضے وچ بدستور رہیا۔ ایلفرڈ آعظم دے بعد اس د‏ی اولاد حکمران رہی دسويں صدی دے آخر وچ ڈنمارک دے بادشاہ نے حملہ کيتا اس خاندان دا اک فرد باقاعدہ انگلستان دا بادشاہ بن دے بیٹھ گیا مگر اس د‏ی حکومت دا خاتمہ اس د‏ی موت دے بعد جلد ہی ہو گیا کیونجے اس د‏ی اولادوچو‏ں کوئی وی حکمرانی دے قابل نئيں نکلیا لہٰذا 1042ء وچ اس حکومت دا خاتمہ ہو گیا اورایلفرڈ آعظم د‏‏ی اولاد وچ ایڈورڈ انگلستان دا بادشاہ بنایاگیا مگر ایڈورڈ لاولد انتقال کرگیا جس د‏‏ی موت دے بعد انگلستان وچ تخت دے دو دعویداراں ھیرلڈ تے ولیم دے درمیان جنگ ہوئی جس وچ ھیرلڈ ماریا گیا اورولیم انگلستان دا بادشاہ بنا واضح رہے کہ اگرچے دے ولیم ایڈورڈ دا رشتے دارتھا مگر چونکہ اس دا تعلق نارمنڈی تو‏ں سی اس لئی اس د‏ی حکومت دے نارمناں د‏‏ی حکومت تصور کيتی جاندی ا‏‏ے۔
1707 توں پہلے
برطانیا دی بادشاہت انگلینڈ سکاٹلینڈ تے آئرلینڈ دیاں بادشايیاں نوں رلا کے بنی۔ 17ویں تے 19ویں صدی دے وشکارلے ویلے چ سیاسی کماں نے ایناں اک جٹ چ پرو دتا۔ انگلینڈ سکاٹلینڈ تے آئرلینڈ دا اوس ویلے اک جٹ بنیا جدوں سکاٹلینڈ دے بادشاہ جیمز چوتھے نوں انگلینڈ تے آئرلینڈ اپنے ماپیاں توں لبے تے اونے اپنا دربار ایڈنبرا توں لندن لے آندا۔ 1707 چ انگلینڈ تے سکاٹلینڈ دیاں بادشاہیاں دا سیاسی جٹ بن گیا۔ 1800 چ ایناں نال آئرلینڈ دی بادشاہی وی رلگئی۔ 1921، 1922 چ آئرلینڈ دا اک پاسہ ایس جٹ توں وکھرا ہوگیا تے فیر ہن والا نواں ناں برطانیا دا رکھیا گیا۔ پہلی صدی دے برطانوی جٹ نے پارلیمانی پربندھ نوں دنیا چ اگے ودایا تے نالے سائینس ساہت تے آرٹ چ وڈے کم کیتے۔ صنعتی انقلاب ایتھوں ٹریا تے اینے سارے جک نون بدل دتا۔
سیاست
برطانیا اک قنونی بادشائی راج اے ملکہ الزبتھ II برطانیا دی تے نال ہور 15 کامن ویلتھ دیساں دی آگو اے۔ برطانوی بادشاہ کول،" صلا کرن، دل ودھان تے خبردار کرن" دا حق ہے۔ برطانیا دا قنون انلکھیا اے تے ایہوجے قنون والے دنیا وچ تن ہور دیس نیں۔ برطانیا دی پارلیمنٹ ویسٹ منسٹر پیلس وج بیٹھدی اے تے دو انگاں ہاشس آف کامنز تے ہاؤس آف لارڈز نال رل کے بنی اے۔
برطانیا دا وزیراعظم ہاؤس آف کامنز چوں چنیا جاندا اے تے اوہ ہاؤس دی سب توں وڈی پارٹی دے وجوں ہوندا اے۔ وزیراعظم اپنے وزیر چندا اے تے ملکہ منظوری دیندی اے۔ برطانیا وچ ہر 5 ورے مگروں چوناں ہوندیاں نیں تے ہاؤس آف کامنز دے 650 سنگی چنے جاندے نیں۔ برطانیا دیاں تن وڈیاں سیاسی پارٹیاں نیں: کنزرویٹو پارٹی، لیبر پارٹی تے سوشل ڈیموکریٹ ۔
جغرافیہ
برطانیا دا کل تھاں 243,610 مربع کلومیٹر اے۔ ایہ وڈے سمندر بحراوقیانوس تے اتلا سمندر دے وشکار وسدا اے تے ایدا لیندا دکھنی کنڈا اتلے فرانس توں 35 کلومیٹر دور اے۔ ایدے 10٪ تھاں تے جنگل، 46٪ گاواں پعیڈاں ل‏ی، تے 25٪ وائی بیجی لئی اے۔ ایدا 360 کلومیٹر بارڈر آئرلینڈ نال جڑدا اے۔ ایدے کںڈے 17820 کلومیٹر لمے نیں۔ چینل سرنگ رائیں ایہ یورپ نال ملیا اے۔ چینل سرنگ 50 کلومیٹر لمبائی نال دنیا دی سب توں لمی سرنگ اے۔ بن نیوس برطانیا دا سبھ توں اچا پہاڑ اے ۔
انگلینڈ دیس دے ادھ توں ودھ تھاں 130,395 مربع کلومیٹر (50,350 مربع میل) تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہدا چوکھا سارا تھاں نیواں اے تے پہاڑی تھاں اتلے لیندے ول نیں۔ لیک ڈسٹرکٹ, پینائینز, ایکسمور, ڈارٹمور تے پیک ڈسٹرکٹ دے پہاڑ انگلینڈ دیاں پھرن ترن دیاں سوہنیاں تے اچیاں تھانواں نیں۔ دریائے تھیمز انگلینڈ دا وڈا دریا تے سکیفل پائیک (978 میٹر(3,209 فٹ)) ایہدی سب توں اچی چوٹی اے۔
سکاٹلینڈ دیس دے تیجے حصے توں کچھ تھوڑا اے جیہڑا 78,772 مربع کلومیٹر یا 30,410 مربع میل تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہدے اتر تے لیندے ول اٹھ سو دے نیڑے جزیرے نیں تے ہیبرڈز، اورکنے، شٹلینڈ زیادھ مانتا والے نیں۔ ہائیلینڈ تریڑ ایہدے وچوں اران تے سٹونہیون تک ہے تے ایہنوں دو انگاں وج ونڈدی اے۔ بن نیوس 1,343 میٹر نال برطانوی جزیریاں وچ سب توں اچی تھاں اے۔ پدھری تھاں تے وسدا گلاسگو سب توں وسدا شہر اے تے ایڈنبرا ایہدا سیاسی تے راجگڑھ اے ۔
ویلز برطانیا دے کل تھاں دا دسویں حصے توں وی گھٹ اے ۔ ایہ 20,779 مربع کلومیٹر یا 8,020 مربع میل تھاں تے اے تے ایہدا اتلا تے وچکارلا تھاں پہاڑی اے جد کے دکھنی ول کج پدھرا اے۔ کارڈف سوانسی تے نیوپورٹ وڈے شہر نیں۔ سنوڈن 3,000 میٹر نال سب تون اجا پہاڑ اے۔ ویلز دا سمندری کنڈا 1,200 لما اے تے انگلسی سب توں وڈا جزیرا اے ۔
اتلا آئرلینڈ 14,160 مربع کلومیٹر (5,470 مربع میل) تے پھیلیا اے تے چوکھا سارا تھاں پہاڑی اے۔ لوف نیگھ 388 مربع کلومیٹر نال برطانیا دی سب توں وڈی جھیل اے۔ سلیو ڈونرڈ 2,795 میٹر نال سب توں مورن پہاڑاں وچ اتلے آئرلینڈ دی سب توں اچی چوٹی اے ۔
برطانیا اک گرم گلی تھان اے جتھے سارا سال مینھ ورسدا اے تے گرمی ناپ کدے وی −11 °C توں تھلے تے 35 °C توں اپر نہیں جاندا۔ ہواواں دکھن چڑھدے توں چلدیاں نیں اوقیانوس وڈے سمندر ولوں گلف سٹریم دی گرمی نال۔ انگلینڈ دا چڑھدا دکھن سب توں گرم تے یورپ نال رلدا اے۔
باہرلے ساک
برطانیا سلامتی کونسل دا پکا ممبر اے۔ ایہ نیٹو، یورپی یونین کونسل آف یورپ برطانوی کامن ویلتھ دا سنگی اے۔ امریکہ نال ایہدے اچیچے ساک نیں تے فرانس نال گوڑے ساک نیں جنہاں وچ ایٹمی ہتھیاراں بارے جانکاری اک دوجے نوں دسنا وی ہیگا اے۔ برطانیا آئر لوکراج دے وی نیڑے اے۔ ایس دے نال برطانیا دے ساری دنیا وچ بپاری تے دوجے ساک نیں ۔
برطانوی فوج نوں ملکہ دی یا شاہی فوج وی کیا جاندا اے۔ ایہ شاہی سمندری فوج، شاہی فوج تے شاہی ہوائی فوج نال رل کے بندی اے۔ آکو ملکہ برطانیا اے جیہنوں ایہ فوج وفادیاری دی قسم کھاندی اے۔ برطانیا اپنی فوج تے چوتھا سب توں زیادھ خرچہ کرنوالا دیس اے۔ ایہدیاں فوجاں دا کم برطانیا تے ایہدیاں بدیسی تھاںواں دی راکھی تے دنیا تے امن رکھن چ آسرا دینا اے۔ برطانوی سمندری فوج دنیا دیاں تن وڈیاں سمندری فوجاں وچوں اک اے دوجیاں دو امیکہ تے فرانس نیں۔ برطانوی فوجاں بیلیز، برونائی، جرمنی، جبرالٹر، قطر تے فاکلینڈ وچ وی ریندیاں نیں۔
برطانوی فوج نے برطانوی سلطنت نون بنان وج وڈا کم کیتا اے۔ برطانوی فوج ست سالہ لڑائی، نپولنی لڑائیاں، کریمیا دی لڑائی، پہلی وڈی لڑائی تے دوجی وڈی لڑائی وچ حصہ لیا۔ 1982 وچ فاک لینڈ دی لڑائی آخری لڑائی سی جیدے وچ اوہ کلا لڑیا سی۔
سائینس تے ٹیکنالوجی
17ویں صدی توں انگلینڈ تے سکاٹلینڈ سائینیس انقلاب دے اگے ودھویں گڑھ سن تے 18ویں صدی وچ انڈسٹریل انقلاب دا موڈھی تے آگو ریا تے ہجے وی اتلی پدھر دے اینے مستریاں تے سینسداناں جم ریا اے جیہڑے نویاں تے اگے ودھویاں چیزاں بنارۓ نیں۔ 17ویں تے 18ویں صدی دے سوجھواناں جیویں نیوٹن دے ٹرن دے قنون تے کھج بارے کاہڈ سائینس دی نیو منے جاندے نیں توں لے کے 19ویں صدی دے چارلس ڈارون جیہنے بیالوجی تے انسانی سوچاں وج اپنی ایوولوشن دی کاہڈ نال اک نویں دنیا بنائی، جیمز کلارک میکسویل نے الیکٹرومقناطیسی قنون دتے تے ہور نیڑے دے ویلے وچ سٹیفن ہاکنگ نے کائنات بارے نویاں گلاں دسیاں۔ وڈیاں سائینسی کھوجاں وچ 18ویں صدی دی ہنری کیونڈش دی ہائیڈروجن دی لبھ، 20ویں صدی وچ الیگزنڈر فلیمنگ دی پنسلین تے فرینسس کرک نے ہوراں دی ڈی این اے دی کھوج آندیاں نیں۔ انجینرنگ تے وڈے سائینسی کماں وچ 18ویں صدی دا پافوالا انجن رچرڈ ٹریویتھک تے اینڈریو ویوین، 19ویں صدی وج بجلی دی موٹر مائیکل فراڈے تے الیگزنڈر گراہم بیل ٹیلیفون تے 20ویں صدی وچ جان لوئی بیارڈ ٹیلیوین، فرینک وٹل جیٹ انجن، ایلن ٹیورنگ کمپیوٹر تے ٹم برنرز لی ورلڈ وائڈ ویب بناندے نیں۔ برطانوی یونیورسٹیاں پڑھائی تے کھوج وچ اپنی مانتا رکھدیاں نیں۔
لوک
برطانیا وچ ہر دس ورے مگروں لوکاں دی گنتی کیتی جاندی اے تے 2011 دی گنتی وچ 63,181,775 لوک ایتھے دے وسنیک سن۔ ایہ یورپی یونین دا تیجا وڈا تے دنیا دا 21واں وڈا دیس اے۔ 2001 تے 2011 دے وشکار لوک گنتی 0.7٪ نال ودھی۔ جد کہ 2001 تے 1991 دے وشکار ایہ 0.3٪ سی تے 1991 توں 1981 دے وشکار 0.2٪ سی۔ 2011 دی گنتی وچ ایہ وی پتہ چلیا جے 0–14 دی عمر دے لوک لوکائی دا ادھ نیں تے 65 تے ایس توں اپر دے لوک 16٪ بندے نیں۔ ایہ وی حساب لگایا گیا جے 2080 تک دیس وچ 100 یا ودھ عمر دے لوک 626,000 ہونگے۔
سیلٹ، رومی، ویلش، اینگلوسیکسن، نارمن نوں برطانیا دیاں سب توں پرانیاں نسلی ٹولیاں سمجھیا جاندا اے۔ جرمن نسل دے لوک بس توں چوکھے نیں تے سب توں پہلے لوک ایتھے 6,200 ورے پہلے آۓ۔ ایہناں دا جوڑ باسک لوکاں نال وی جڑدا اے۔ کوریاں نوں چھد کے دوجی نسل دیاں لوکاں وجون کالے ایتھوں دے سب توں پرانے وسنیک نیں تے سب توں پہلے لورپول وچ 1770 نوں چینی ایتھے 19ویں صدی وج آۓ۔ رنجیت سنگھ دا پتر دلیپ سنگھ 1860 وج آنوالا پہلا پنجابی سی۔ 1945 مگروں ایتھے افریقہ، کریبین تے دکھنی ایشیاء توں لوک برطانوی سلطنت دے انگ ہون باہجوں آن لگے۔ 2004 توں ایتھے چڑھدے یورپ توں وی لوک آن لگے۔
ٹرانسپورٹ
برطانیا دا سڑکاں دا پربندھ وچ 29,145 میل(46,904 کلومیٹر) دیاں سڑکاں نیں، 2,173 میل(3,497 کلومیٹر) موٹروے تے 213,750 میل(344,000 کلومیٹر) دیاں پکیاں سڑکاں ںیں۔ 2009 وچ برطانیا وچ 34 ملین لسنس والیاں گڈیاں سن۔ برطانیا دا ریل پربندھ 10,261 میل 16،419 کلومیٹر تے پھیلیا ہویا اے۔ سرکاری ریل نال 20 دے نیڑے پرائیویٹ کمپنیاں وی ریلاں چلا رئیاں نیں۔ 18,000 پاندھی ٹریناں ہر دن تے 1000 بپاری ٹریناں سمان لے ہر دن چلدیاں نیں۔ برطانوی سرکار 30 بلین پاؤنڈ دے اک نویں پربندھ تے ریل نوں نواں تے تیز 2025 تک بنان لئی کم کر رئی اے۔
اکتوبر 2009 توں ستمبر 2010 تک برطانوی ہواغی اڈیاں نوں 211.4 ملین لوکاں نے ورتیا۔ لندن ہیتھرو ہوائی اڈہ دنیا دا سب توں چوکھا ورتیا جانوالا اڈہ اے۔ 69 ملین لوکاں نیں 2011 وج ایس ہوائی اڈے نوںورتیا۔ ایہ برطانوی راجگڑھ لندن توں 15 میل(24 کلومیٹر) لیندے ول اے تے ایہ ای برطانوی ایئر ویز دا وی گڑھ اے۔
مت
سآئیاں دے وکھرے انگ پچھلے 1400 وریاں توں برطانوی جیون تے چھاۓ ہوۓ نیں پر 20ویں صدی دے مڈھ توں گرجے جانوالیاں تے مت نال چمڑے رہنوالیاں دی گنتی تھوڑی ہوئی اے۔ برطانوی سماج ہن کئی متاں تے چلنوالہ تے سیکولر ہوچکیا اے۔
2001 دی گنتی وچ 71.6% نے اپنے آپنوں سآئی منیا، دوجے نمبر تے اسلام(2.8%), ہندومت (1.0%), سکھ مت (0.6%), یہودیت(0.5%), بدھ مت (0.3%) تے ریندے (0.3%) سن۔ 15% نے کسے مت نوں نہ منیا جد کے ٪7 کسے اچیچے مت نوں اپنا ناں آکھیا۔ 2007 دی اک کھوج نے ایہ دسیا جے صرف 10٪ لوک گرجے جاندے نیں۔ سآئیاں وچون اک حساب باہجوں 62% اینگلیکن، 13.5% رومن کیتھولک، 6٪ پریسبائٹیرین تے 3.4% میتھوڈسٹ نیں۔
پڑھائی
برطانیا وچ پڑھائی ہر صوبے دا اپنا کم اے۔ 5 توں 15 تک دی عمر دے ہر نیانے لئی پڑھانا لازمی اے۔ چوکھے نیانے سرکاری سکولاں وچ ای پڑھدے نیں۔ آکسفورڈ تے کیمبرج دیاں وڈیاں تے اگے ودھیاں یونیورسٹیاں دے ادھ توں چوکھے پڑھاکو سرکاری سکولاں توں ای آندے نیں. 2010 وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دے 45٪ پڑھاکو تے کیمبرج یونیورسٹی دے 40٪ پڑھاکو پرائیویٹ سکولاں توں آے سن جد کے پرائیویٹ سکولاں وچ کل پڑھاکواں چوں 7٪ ای پڑھدے نیں۔ آکسفورڈ یونیورسٹی, کیمبرج یونیورسٹی, یونیورسٹی کالج لندن تے امپیریل کالج لندن، کیو ایس ورلڈ یونیورسٹی دی 2010 دی رینکنگ وچ پہلیاں دس یونیورسٹیاں وچ آئیاں تے کیمبرج یونیورسٹی پہلے نمبر تے سی۔
ایملی ڈکنسن
ایملی ڈکنسن(1886-1830) اک امریکی شاعرھ سی- اوھ امریکی صوپے میساچیوسٹس دی رھن والی سی- اوھنے 1800 دے نیڑے نظماں لکھیاں-اپنے ویلے وچ اوھ گمنام سی-
برطانیا
کھیلاں
وڈیاں کھیڈاں جنہاں وچ رگبی، گالف، فٹ بال، ٹینس، باکسنگ، کرکٹ، کشتیاں آندے نیں ایس دی‎س وچ اپنی ہن ول پدھر تے بنائیاں گیاں۔ اجکل دیاں کھیڈاں دے قنون تے ول 19ویں صدی دے انت تے وکٹوریائی انگلینڈ وچ بنے۔ انٹرنیشنل اولمپک کمیٹی دے صدر جیکس روگ نے 2012 وچ آکھیا،" ایس وڈے تے کھیڈاں نال پیار کرنوالے دیس نوں ای اک دنیا اجکل دیاں کھیڈان دی جمن تھاں مندی اے۔ ایتھے ای کھیڈ دے چنگے جذبے تے صاف ستھری کھیڈ دے اصول بناۓ گۓ ۔ ایتھے ای کھیڈاں نوں سکول دے سلیبس وچ پڑھائی دے اک اوزار لئی رلایا گیا۔
ایملی ڈکنسن
ایملی ڈکنسن (10 دسمبر 1830 – 15 مئی 1886) اک امریکی شاعرہ سی۔ اوہ بوہت سارے (تقریبا 1،800) نظماں لکھنے دے لئی مشہور نيں۔ اُتے ، انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران ، صرف اک درجنہاں تو‏ں کم ہی شائع ہوئے۔ اسنو‏ں پرسکو‏ن ، تنہائی د‏‏ی زندگی پسند سی۔
باورچی
باورچی کھاݨ پیݨ دیاں شیواں بݨاوݨ والے نوں آکھیا جاندا اے ۔ باورچی باورچی خانے وچ کم کردا اے ۔
ایملی ڈکنسن
ڈکسنسن ایمسٹرڈم ، میساچوسٹس وچ پیدا ہوئی سی ، جس دا برادری تو‏ں مضبوط رشتہ ا‏‏ے۔ جوانی وچ ست سال ایمہرسٹ اکیڈمی وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد ، اس نے ایمہرسٹ وچ اپنے کنبہ دے گھر واپس آنے تو‏ں پہلے ماؤنٹ ہولوکوک فیملی سیمینری وچ مختصر طور اُتے شرکت کيتی۔
برطانیا
کھیلاں
بہت سارے دیسی بدیسی میچاں وچ انگلینڈ، ویلز، سکاٹلینڈ، اتلا آئرلینڈ تے لوکراج آئرلینڈ اپنی اپنیاں ٹیماں پیجدے نیں۔ کامن ویلتھ تے فٹ بال ایس تون وکھ نیں۔ کچھ کیھڈاں ایسیاں نیں جتھے پورے برطانیا توں اکو ای ٹیم حصہ لیندی اے۔ ایہناں وچ اولمپک وی ہے۔ لندن نون ایہ مانتا ہے جے ایتھے 1908، 1948 تے فیر 2012 وچ اولمپک کھیڈاں ایتھے ہویاں۔ 2003 دی اک پچھ پرتیت وچ ایہ گل سامنے آئی جے فٹ بال برطانیا وچ پسند کیتی جانوالی سب توں وڈی کھیڈ اے۔
باورچی
ہور دیکھو
گٹھ:پیشے گٹھ:کامے گٹھ:گھر
ایملی ڈکنسن
شواہد دے مطابق ، ڈکنسن اپنی زندگی دا بیشتر عرصے تک تنہائی وچ بسر کردی سی۔ مقامی لوکاں دے ذریعہ انوکھا سمجھیا جاندا اے ، اس نے سفید لباس دے لئی اک پینٹ تیار کيتا تے مشہور مہماناں نو‏‏ں استقبال کرنے ، یا بعد د‏‏ی زندگی وچ اپنے سونے دے کمرے نو‏‏ں چھڈنے تو‏ں گریزاں سی۔ ڈکنسن د‏‏ی شادی نئيں ہوئی سی تے اس د‏ی زیادہ تر دوستیاں خط و کتابت اُتے منحصر سن۔
ڈکنسن اک مصنف سی ، انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران انہاں د‏‏ی تقریبا 1، 1،800 نظماں تے اک خط شائع ہويا سی۔ اس وقت شائع ہونے والی نظماں نو‏‏ں عام طور اُتے روايتی شاعری دے قواعد دے مطابق ترمیم کيتا جاندا سی۔ انہاں دیاں نظماں انہاں دے وقت تو‏ں خاص سن۔ انہاں د‏‏ی مختصر لکیراں ہُندیاں نيں ، عام طور اُتے عنوانات د‏‏ی کمی ہُندی اے ، تے اکثر ترچھے ہوئے اشعار دے علاوہ غیر روايتی سرمایہ تے اوقاف استعمال کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں نظماں وچ موت تے لافانی دے موضوعات نيں۔ اپنے دوستاں نو‏‏ں لکھے گئے خطوط وچ ، اوہ دو بار شائع ہونے والے عنوانات تے جمالیات ، معاشرے ، فطرت تے روحانیت نو‏‏ں تلاش کردا ا‏‏ے۔
اگرچہ ڈکنسن دے جاننے والے انہاں د‏‏ی تحریر تو‏ں واقف سن ، لیکن ایہ 1886 وچ انہاں د‏‏ی وفات تک نئيں ہويا سی - جدو‏ں ڈکسنسن د‏‏ی چھوٹی بہن لاوینیا نے انہاں دے شعری مجموعے دا پتہ چلا کہ انہاں دے کم د‏‏ی وسعت عام ہوگئی۔. انہاں دا پہلا مجموعہ شاعری 1890 وچ ذا‏تی جاننے والےآں تھامس وینٹ ورتھ ہیگنسن تے میبل لومس ٹوڈ نے شائع کيتا سی ، حالانکہ دونے نے بھاری مواد د‏‏ی تدوین د‏‏ی سی۔ 1998 دے نیو یارک ٹائمز دے اک مضمون وچ انکشاف ہويا اے کہ ڈکنسن دے کم وچ بوہت سارے تدوین وچو‏ں ، "سوسن" ناں اکثر جان بجھ کر چھڈ دتا جاندا سی۔ ڈکنسن د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ گیارہ نظماں بہن سوسن ہنٹنگٹن د‏‏ی گلبرٹ ڈکسنسن دے لئی وقف کيتیاں گئیاں ، حالانکہ ایہ سب عقیدت مند سن ، غالبا Tod ٹوڈ نے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا مکمل تے غیر مطبوعہ مجموعہ پہلی بار دستیاب ہويا جدو‏ں اسکالر تھامس ایچ۔ جانسن نے 1955 وچ ایملی ڈکنسن دیاں نظماں شائع کیتیاں۔
خاندان تے بچپن
کھبے|thumb| ڈکنسن چلڈرن (ایملی چھڈ دتا) ، نئيں۔ 1840 وچ ہیوٹن لائبریری ، ہاورڈ یونیورسٹی ، ڈکنسن کمرہ ایملی الزبتھ ڈکنسن 10 دسمبر 1830 نو‏‏ں ایملی ڈِکنسن میوزیم ، میساچوسٹس دے امہارسٹ وچ خاندانی رہائش گاہ وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد ، ایڈورڈ ڈکنسن ، ایمہرسٹ وچ وکیل تے ایمہرسٹ کالج دے معتمد سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:امریکی شاعرات گٹھ:1886 دیاں موتاں گٹھ:1830 دے جم
برطانیا
کھیلاں
برطانیا دیاں آپسی ٹیماں دے میچ بڑے چآ نال ویکھے جاندے نیں۔ فٹ بال دا پہلا دیسی بدیسی میچ 30 نومبر 1872 نون سکاٹلینڈ تے انگلینڈ دے وشکار ہویا سی۔ دیسی بدیسی میچاں وج انگلینڈ، سکاٹلینڈ، ویلز تے اتلے آئرلینڈ دیاں وکھریاں وکھریاں ٹیماں حصہ لیندیاں نیں۔ 2012 دیاں اولمپک کھیڈاں وچ پہلی واری اک برطانوی فٹ بال ٹیم بنائی گئی پر سکاٹ، ویلزی تے اتلے آئرلینڈ دیاں ٹمیاں نے ایہھے وج رلتی ناں دتی جے اوہناں نوں اپنی ازادی دا ڈر پے گیا سی۔
رگبی یونین وچ انگلینڈ، ویلز، آئرلینڈ، فرانس، سکاٹلینڈ تے اٹلی چھ دیسی میچاں وچ کھیڈدے نیں۔ گھوڑیاں دی دوڑ چارلس ویلے ٹری تے شاہی کھیڈ سمجھی جاندی اے۔ ایہ پورے دیس وچ پسند کیتی جاندی اے تے ایھدیاں وڈیاں دوڑاں ہوندیاں نیں جیویں گرانڈ نیشنل، ایپسم ڈربی، رائل ایسکورٹ تے چیلٹنہام نیشنل ہنٹ فیسٹیول نیں۔
گڈی کھیڈاں نال برطانیا دا جڑواں ساک اے۔ بہت ساریاں فارمولا 1 ٹیماں برطانیا دیاں نیں۔ کسے ہور دیس دے ڈریوراں نے اینے ٹکے نہیں جتے جنے برطانیا دیاں نیں۔ حصہ لین دے حساب نال گالف چھیویں وڈی کھیڈ اے۔ ایہ سکاٹلینڈ توں ٹری تے دی رائل اینڈ انشینٹ گالف کلب آف سینٹ اینڈریوز سکاٹلینڈ ایس کھیڈ دا گھر اے۔ سنوکر وی برطانیا دیاں چوکھیاں کھیڈیاں جانوالیاں کھیڈاں چوں اک اے۔ شیفیلڈ وچ ایہدے سلانہ میچ ہوندے نیں۔ ٹینس دا مڈھ برطانیا دے شہر برمنگھم وچ 1859 تے 1865 دے وشکار پیا۔ایس کھیڈ دا وڈا میچ ومبلڈن چمپیئن شپ لندن نال ومبلڈن وچ ہوندا اے۔ شنٹی ہاکی ورگی کھیڈ اے جیہڑی سکاٹلینڈ وچ ای کھیڈی جاندی اے۔
کلچر
برطانوی کلچر برطانیا دے جغرافیۓ ایہدے ای جزیرہ دیس ہون، ایہدی تریخ تے ایہدیاں 4 صوبیاں دے ملن تے اوہناں دے اپنے اپنے وکھالے، رواجاں ریتاں تون بنیا اے۔ برطانوی سلطنت باہجوں ایہ کلچر اپنی بولی، رواج تے قنون نال اوہنان دیساں وج جیہڑے کدے ایہدا حصہ رۓ جیوین کینیڈا آسٹریلیا نیوزیلینڈ ہندستان نیں گوڑھے رنک نال اپنا آپ دسدا اے۔ ایس تکڑے کلجر باہجوں ایہنوں اک کلچرل سپرپاور وی کیا جاندا اے۔
لکھتاں
برطانوی لکھتاں اوہ نیں جیہریان برطانیا وچ تے اچیچا انگریزی وچ لکھیاں گیاں۔ 2005 وچ ایتھے 206,000 کتاباں چھپیاں تے 2006 وچ ایہ کتاباں چھاپن وال سب توں وڈا دیس سی۔ انگریز ڈرامہ لکھاری تے شاعر ولیم شیکسپیر نوں دنیا دا منیا پرمنیا ڈرامہ لکھاری منیا گیا اے۔ اوہدے ویلے دے کرسٹوفر مارلو تے بن جانسن نوں وی اتلی پدھر وچ گنیا جاندا اے۔ اجکل ہیرلڈ پنٹر دا ناں لیا جاندا اے۔
پرانے وڈے لکھاریاں وجوں جیفری چاسر (14ویں صدی)، تھامس میلوری (15ویں صدی)، سر تھامس مور (16ویں صدی)، جان بنیان (17ویں صدی)، جان ملٹن (17ویں صدی) ورگے ناں آندے نیں۔ 18ویں صدی وچ ڈینیل ڈیفو (رابنسن کروسو) تے سیموئل رچرڈسن انگریزی وچ ناول دا مڈھ رکھدے نیں تے 19ویں صدی وج جین آسٹن ایہدے وج اک نویں بسنت سی، میری شیلی ایہدے وچ گاتھک رنگ پاندی اے، لیوس کیرل نیانیاں لئی لکھدا اے، فیر برونتی پیناں، سماجی کارکن چارلس ڈکنز، فطرتی تھامس ہارڈی، رئیلسٹ جارج ایلیئٹ، رومانوی شاعر ولیم ورڈزورتھ آندے نیں۔ 20ویں صدی وچ ایچ جی ویلز، رڈیارڈ کپلنگ، ڈی ایچ لارنس، ورجینیا وولف، جارج اوورول، سمرسٹ ماہم، اگاتھا کرسٹی، این فلیمنگ تے جے کے رولنگ آندے نیں۔
دوجے دیساں دے لکھاری جیہڑے ایتھے آوسے اوہناں وی ایہدیاں لکھتاں وچ اپنا حصہ پایا۔ ایہناں وچ جوناتھن سوفٹ، جارج برنارڈ شا، جوزف کونراڈ، ٹی ایس ایلیٹ، ازرا پاؤنڈ ورگے ناں آندے نیں۔
مورتاں
پرطانوی پینٹنگ تے یورپ دے کم دا رنک دسدا اے۔ رومانوی پینٹراں وچوں ولیم بلیک جان کانسٹیبل تے ولیم ٹرنر مانتا والے ناں نیں۔ نیشنل گیلری، ٹیٹ برٹین تے ٹیٹ ودیا آرٹ گیلریاں نیں۔
فلاسفی
برطانوی فلاسفی دا اک اپنا ای روپ اے ایہ برطانوی ایمپیریسزم اخواندی اے۔ ایہ ایس سوچ تے چلدی اے جے کسے شے بارے دس اودوں ای ٹھیک ہوویگی جدوں اوس بارے کج کرکے سمجھاں گے۔ سکاٹ فلاسفی عام مت نوں مندی اے۔ جان لاک، جارج برکلے تے ڈیوڈ ہیوم ایس فلاسفی دے وڈے آگو نیں۔ جرمی بینتھم تے جان سٹورٹ مل نے ایس سوچ نوں اگے کیتا جے اخلاقی ول نال سب توں ودھیا کم اوہو ای اے جیدے نال دوجیاں نوں چوکھا فیدا تے خوشی ہووے۔ برٹرنڈ رسل نے کم نوں تے خوشی نوں آپس وچ رلا دتا۔
میڈیا بی بی سی دا مڈھ 1922 وج رکھیا گیا سی تے ایہ ریڈیو، ٹی وی، انٹرنیٹ چلان دا دنیا دا سب توں وڈا تے پرانا ادارہ اے۔ ایہ برطانیا تے بدیساں وچ کئی ریڈیو سٹیشن چلاندا اے۔ دی سن تے دی ٹائمز برطانیا دے وڈے اخبار نیں۔ برطانیا وچ لندن اخباراں تے میڈیا دا گڑھ اے۔ایس مگروں گلاسگو، کارڈف تے ایڈنبرا اندے نیں جیہڑے سکاٹلینڈ تے ویلز وچ میڈیا دے گڑھ نیں۔برطانیا دے چھپائی والے انگ وچ کتاباں، میگزین،اخباری ایجنسیاں آندیاں نیں جنہاں وچ 167,000 لوک کم کردے نیں تے جیدی کمائی 20 ارب پونڈ دے برابر اے۔2009 وچ ایہ حساب لگایا گیا جے ہر بندھ ہر دن 3.75 کینٹے ٹی وی ویکھدا تے 2.81 کینٹے ریڈیو سندا اے۔ ایہدے وچ بی بی سی دا حصہ 28.4% سی۔ اخباراں دی وکائی 1970 توں گھٹ رئی اے تے 2009 وچ 42% لوک روز اخبار پڑھدے سن۔ 2010 وچ 82.5% لوک برطانیا وج انٹرنیٹ ورتدے سن۔ ایہ دنیا دے 20 وڈے انٹرنیٹ ورتن والے دیساں وچ اے۔
سیاست
برطانیہ آئینی راجشاہی دے تحت ریاست ا‏‏ے۔ ملکہ ایلزبتھ دوم پندرہ ہور دولت مشترکہ ریاستاں دا فرمانروا ہونے دے علاوہ برطنیہ دا صدر ملک ا‏‏ے۔ فرمانروا نو‏‏ں مشورہ دینے کا، حوصلہ دینے دا تے انتباہ دینے دا حق ا‏‏ے۔ برطانیہ دنیا دے انہاں چار ملکاں وچو‏ں اک اے جنہاں د‏‏ی کوئی تدوین شدہ آئین نہ ہوئے۔ لہٰذا برطانیہ دا آئین زیادہ تر وکھ وکھ تحریری ذرائع اُتے مشتمل اے، بشمول تحریری قانون، منصف ساختہ نظائری قانون تے بین الاقوامی معاہدے، آئینی رواجاں دے نال۔ چونکہ عام تحریری قانون تے آئینی قانون وچ کوئی خاص فرق نئيں اے، برطانوی پارلیمان آئینی اصلاح کر سکدا اے صرف پارلیمانی قانون جاری کرنے تو‏ں تے لہٰذا آئین د‏‏ی تقریباً کوئی وی تحریری یا غیر تحریر شدہ عنصر نو‏‏ں منسوخ کرنے د‏‏ی سیاسی اقتدار رکھدا ا‏‏ے۔ اُتے کوئی پارلیمان ایسا قانون جاری نئيں کر سکدا جو آئندہ پارلیمان بدل نہ سکن۔
حکومت
برطانیہ د‏‏ی ویسٹ مِنسٹر نظام اُتے مبنی پارلیمانی حکومت اے جس د‏‏ی دنیا بھر وچ تقلید کيتا گیا اے: برطانوی سامراج دا اک ورثہ۔ برطانیہ دا پارلیمان جو ویسٹمِنسٹر محل وچ ملدا اے اس دے دو ایوان نيں؛ اک منتخب ہاؤس آف کامَنز (ایوانِ زیريں) تے مقررہ ہاؤس آف لارڈز (ایوانِ بالا)۔ تمام مسوداتِ قانون جو جاری کیتے جاندے نيں انہاں نو‏ں قانون بنانے تو‏ں پہلے شاہی منظوری دتی جاندی ا‏‏ے۔
برطانوی حکومت دے سربراہ، وزیرِ اعظم دا عہدہ اوہ رکنِ پارلیمان رکھدا اے جو ہاؤس آف کامنز وچ اکثریت دا رائے حاصل کر سکدا اے، عام طور اُتے اس ایوان وچ سب تو‏ں وڈی سیاسی جماعت دا سربراہ۔ وزیرِ اعظم کابینہ چندا اے تے اوہ فرمانروا تو‏ں رسمی طور اُتے مقرر کیتے جاندے نيں۔
کابینہ عام طور اُتے دونے ایواناں وچو‏ں وزیرِ اعظم دے جماعت دے ارکان تو‏ں چنا جاندا اے تے زیادہ تر حصہ ہاؤس آف کامنز تو‏ں، جسنو‏ں اوہ ذمہ دار نيں۔ وزیرِ اعظم تے کابینہ عاملانہ اقتدار رکھدے نيں۔ ہاؤس آف کامنز دے انتخابات دے لئی، برطانیہ 650 حلقۂ انتخاباں وچ تقسیم کيتا جاندا اے، جنہاں وچو‏ں ہر اک اک ہی رکنِ پارلیمان انتخاب کردا ا‏‏ے۔ عام انتخابات فرمانروا مقرر کردا اے وزیرِ اعظم دے مشورے اُتے ۔ 1911ء تے 1949ء دے پارلیمانی قانون لازمی بنا‏تے نيں کہ نويں انتخابات پچھلے والےآں دے بعد پنج سال ختم ہونے تو‏ں پہلے مقرر ہون۔
برطانیہ وچ تن سب تو‏ں وڈے سیاسی جماعتاں نيں کنزرویٹو پارٹی، لیبر پارٹی تے لبرل ڈیموکریٹس۔