cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسرائیل دے خارجہ تعلقات
ناروے
thumb| اسرائیل فار پیس (ایم ایف ایف) ، [[اوسلو|اوسلو دے نال ]] ۴ فروری ۱۹۴۹ نو‏‏ں ناروے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرنے والے پہلے ملکاں وچ شامل سی۔ اس سال دے آخر وچ دونے ملکاں نے سفارتی تعلقات قائم کیتے۔ اسرائیل دا اک سفارتخانہ اے جو اوسلو وچ ناروے تے آئس لینڈ وچ خدمات انجام دیندا ا‏‏ے۔ ناروے دا تل ابیب وچ اک سفارت خانہ تے ۲ اعزازی قونصل خانہ ( ایلاٹ تے حائفہ وچ ) ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل وینر پی اسٹورٹیجیٹ (ناروے د‏‏ی پارلیمنٹ وچ دوست اسرائیل) ناروے د‏‏ی پارلیمنٹ (اسٹورٹیجٹ) دے ممبراں اُتے مشتمل اک اسرائیل نواز کاکس گروپ ا‏‏ے۔
مشرقی یورپی گرما وقت
مشرقی یورپی گرما وقت (Eastern European Summer Time) اک منطقۂ وقت UTC+3 ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:منطقات وقت گٹھ:یورپ وچ وقت
گٹھ:جغرافیہ مشرقی یورپ گٹھ:Short description is different from Wikidata
اسرائیل دے خارجہ تعلقات
پرتگال
اسٹاڈو نو حکومت نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا۔ ۱۹۷۴ دے پرتگالی انقلاب دے بعد ، ۱۲ مئی ۱۹۷۷ نو‏‏ں پرتگالی حکومت دے نال مکمل سفارتی تعلقات قائم ہوئے سن ۔
رومانیہ
رومانیہ تے اسرائیل نے ۱۱ جون ۱۹۴۸ نو‏‏ں مکمل سفارتی تعلقات استوار کیتے۔ بخارسٹ وچ اسرائیل دا اک سفارت خانہ ا‏‏ے۔ رومانیہ وچ تل ابیب وچ اک سفارت خانہ تے ۳ اعزازی قونصل خانہ ( حفا ، یروشلم تے تل ابیب وچ ) ني‏‏‏‏ں۔ دونے ملکاں نے متعدد باہمی معاہداں تے معاہداں اُتے دستخط کیتے نيں تے ایہ دونے بحیرہ روم تے متعدد ہور بین الاقوامی تنظیماں دے لئی یونین دے مکمل ممبر ني‏‏‏‏ں۔
روس تے سوویت یونین
thumb| 2018 ماسکو فتح ڈے پریڈ وچ [[بنیامین نیتن یاہو|بنیامن نتن یاہو تے ولادیمیر پوتن ]] سوویت یونین نے ۱۹۴۷ وچ فلسطین دے لئی اقوام متحدہ دے تقسیم دے منصوبے دے حق وچ ووٹ دتا ، جس نے ریاست اسرائیل دے قیام د‏‏ی راہ ہموار کيتی۔ اسرائیل د‏‏ی آزادی دے تیسرے دن ، ۱۷ مئی ۱۹۴۸ نو‏‏ں ، سوویت یونین نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرنے والا دوسرا ملک <i id="mwB1E">بنادیا</i> ، جو اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرنے والا دوسرا ملک بن گیا (صرف ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حقیقت وچ  پہچان سی) تے پہلا ملک اسرائیل ڈی جور تسلیم کرنے دے لئی.
سوویت یونین تے مشرقی یورپ دی دوسری کمیونسٹ ریاستاں نے (رومانیہ دے استثنا کے) چھ روزہ جنگ دے دوران اسرائیل دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ سوویت یونین د‏‏ی تحلیل تو‏ں چند ماہ پہلے ۱۹ اکتوبر ۱۹۹۱ وچ تعلقات بحال ہوگئے سن ، اس حقیقت دے باوجود کہ شام جداں دشمن عرب ملکاں وی روس دے نال نیڑےی تعلقات برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ روس شام نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی فراہمی دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ستمبر ۲۰۱۰ وچ ، اسرائیل تے روس نے اک جامع فوجی معاہدے اُتے دستخط کیتے جس تو‏ں "دہشت گردی دا مقابلہ کرنے وچ تعاون ودھے گا" تے جوہری ہتھیاراں دے پھیلاؤ وچ اضافہ ہوئے گا۔ اسرائیلی وزیر دفاع ایہود بارک نے اپنے روسی اسيں منصب اناطولی سردیوکوف تے وزیر اعظم ولادیمیر پوتن سے ملاقات کيت‏ی تے ماسکو وچ اک تقریب دے دوران اس معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ روسی فوج دا اضافی اسرائیلی بغیر پائلٹ فضائی گاڑیاں خریدنے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے روس نے جنوبی اوسیٹیا وچ جنگ دے بعد اسرائیل ایرو اسپیس انڈسٹریز تو‏ں ۱۲ ڈرون خریدے سن ۔
سربیا
اسرائیل تے سربیا د‏‏ی پیشرو ریاست ، یوگوسلاویہ دے وچکار سفارتی تعلقات ۱۹۶۷ ء تو‏ں ۱۹۹۱ تک چوبیس سال تک منقطع رہے ، جدو‏ں انہاں د‏‏ی باضابطہ تجدید ہوئی سی ، اس وقت تک یوگوسلاویہ منتشر ہونے دے عمل وچ سی۔ سفارتی تعلقات ايس‏ے وقت جاری رہے جدو‏ں اپریل ۱۹۹۲ وچ ، دو باقی یوگوسلاو جمہوریہ ، سربیا تے مونٹی نیگرو نے ، وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ (فروری ۲۰۰۳ وچ سربیا تے مانٹینیگرو دا ناں تبدیل کرکے) تشکیل دتا۔ ۳ جون ۲۰۰۶ نو‏‏ں ، مونٹینیگرو تے سربیا نے یونین نو‏‏ں تحلیل کردتا۔
کوسوو
۱۷ فروری ۲۰۰۸ نو‏‏ں ، کوسوو نے سربیا تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيتا ، سربیا نے اس اقدام نو‏‏ں مسترد کردتا۔ کوسوو نو‏‏ں اقوام متحدہ دے ممبراں د‏‏ی اک خاصی تعداد ، جس وچ ریاستہائے متحدہ امریکا تے زیادہ تر ممبران یورپی یونین شامل نيں ، دے ذریعہ تسلیم کيتا گیا اے ، لیکن اسرائیل دے ذریعہ نني‏‏‏‏ں۔ اس اعلان دے وقت ، اسرائیلی وزارت خارجہ دے اک عہدیدار نے کہیا: "اساں فیصلہ نئيں کيتا اے کہ اسيں کدو‏‏ں فیصلہ کرن گے ، تے اس دے بجائے واقعات د‏‏ی نگرانی کرن گے تے اس معاملے اُتے غور کرن گے"۔ اسرائیل کوسوو د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں گریزاں اے ، کچھ حد تک اس وجہ تو‏ں کہ فلسطینیاں نے اپنے یکطرفہ آزادی دے اعلان نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی کوسوو نو‏‏ں تسلیم کرنے دے امکانات استعمال کیتے سن ۔ ۲۱ ستمبر ۲۰۱۸ نو‏‏ں کوسوو دے صدر ہاشم سیکی نے دسیا کہ جے اسرائیل کوسوو نو‏‏ں آزاد ریاست تسلیم کردا اے تاں اوہ یروشلم وچ کوسوو دا سفارت خانہ لگائے گا۔
سلوواکیا
دونے ملکاں نے ۱۹۹۳ وچ سفارتی تعلقات قائم کیتے سن ۔ اسرائیل دا بریٹیسلاوا وچ اک سفارت خانہ اے ، سلوواکیہ ميں اس دا پہلا رہائشی سفیر یایل روبنسٹائن اے سلوواکیہ دا تل ابیب وچ سفارت خانہ ا‏‏ے۔ مئی ۲۰۰۸ وچ ، سلوواکیا دے وزیر اعظم رابرٹ فیکو نے اسرائیل تے سلوواکیہ دے وچکار سفارتی تعلقات نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی ایہود اولمرٹ تے شمعون پیریز نو‏‏ں فون کيتا۔ اک اسرائیل - سلوواکیا چیمبر آف کامرس اینڈ انڈسٹری دونے ملکاں دے وچکار معاشی تے کاروباری تعاون نو‏‏ں ہور سہولت فراہ‏م کرنے دے لئی وی موجود ا‏‏ے۔
سلووینیا
جب اسرائیل نے ۱۶ اپریل ۱۹۹۲ نو‏‏ں سلووینیا نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا تے ۲۸ اپریل ۱۹۹۲ نو‏‏ں جدو‏ں ملکاں نے اک دوسرے دے وچکار سفارتی تعلقات قائم کرنے دے پروٹوکول اُتے دستخط کیتے تاں اسرائیل تے سلووینیا نے مکمل سفارتی تعلقات استوار کیتے۔ سلووینیا - اسرائیلی چیمبر آف کامرس ۲۰۱۰ وچ قائم کيتا گیا سی جو تعلقات نو‏‏ں مضبوط بنانے د‏‏ی نشاندہی کردا اے تے دونے ملکاں نے کاروبار ، سیاحت ، سائنس تے ٹیکنالوجی تے زراعت وچ دوطرفہ تعاون اُتے تبادلہ خیال کيتا ا‏‏ے۔
اسرائیل وچ سلووینیائی یہودی
سلووینیا د‏‏ی اک وڈی تعداد وچ یہودی برادری اس وقت گوش ڈین دے علاقے وچ سی۔
اسپین
فرانسواسٹ اسپین نے اسپین دے خلاف یہودیاں تے فری میسنز د‏‏ی بین الاقوامی سازش دا حوالہ دیندے ہوئے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا۔ اسرائیل تے اسپین نے ۱۹۸۶ تو‏ں سفارتی تعلقات برقرار رکھے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے باوجود ، اسپین نو‏‏ں اسرائیلی برآمدات وچ اضافہ ہورہیا اے ، ۲۰۰۶ وچ مجموعی طور اُتے ۸۷۰$ ملین ڈالر ، تے اسپین دے نال کاروبار کرنے والی اسرائیلی فرماں وچ ڈیڈ سی ورکس ، ہیفا کیمیکلز ، امڈوکس ، کامرس تے ٹیوا دواسازی شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہسپانوی وزیر خارجہ مئی ۲۰۰۸ وچ اسرائیل دے سرکاری دورے اُتے آئے سن ۔
سویڈن
سویڈن نے ۱۹۴۷ وچ فلسطین دے لئی اقوام متحدہ دے تقسیم دے منصوبے دے حق وچ ووٹ دتا۔ سن ۱۹۵۰ تے ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی دے دوران سویڈن تے اسرائیل دے وچکار تعلقات اچھے سن تے چھ روزہ جنگ دے دوران سویڈن نے اسرائیل دے لئی بھرپور حمایت دا اظہار کيتا۔ اُتے ، ۱۹۶۹ تو‏ں ، سویڈن اسرائیل دا زیادہ تنقید بن گیا۔ اکتوبر ۲۰۱۴ وچ سویڈن نے سرکاری طور اُتے فلسطین نو‏‏ں پہلے یورپی یونین تے مغربی ملک دے طور اُتے تسلیم کيتا۔
سوئٹزرلینڈ
thumb| سوئس مسلح افواج دے چیف ، آندرے بلیٹ مین ۲۷ نومبر ۲۰۱۱ نو‏‏ں ، [[اسرائیلی دفاعی افواج|آئی ڈی ایف دے چیف آف جنرل اسٹاف ، بینی گانٹز دے مہمان دے طور اُتے اسرائیل دا دورہ ک‏ے رہے ني‏‏‏‏ں۔ ]] پہلی صہیونی کانگریس دا انعقاد باسل وچ ۱۸۹۷ وچ ہويا سی ، تے مجموعی طور اُتے ۲۲ وچو‏ں ۱۵ کانگریس سوئٹزرلینڈ وچ منعقد ہوئیاں سن۔ اسرائیل ریاست دے قیام تو‏ں پہلے سوئٹزرلینڈ نے یروشلم وچ قونصل خانہ تے تل ابیب وچ قونصلر ایجنسی دا انتظام کيتا۔ اس نے ۱۹۴۹ وچ نويں ریاست نو‏‏ں تسلیم کيتا تے تل ابیب وچ اک قونصل خانہ کھولیا ، جسنو‏ں ۱۹۵۸ وچ اک سفارت خانے وچ اپ گریڈ کيتا گیا سی۔ اسرائیل وچ سوئس برادری ایشین خطے وچ سب تو‏ں وڈی اے ، جس د‏‏ی مجموعی تعداد ۱۲٬۰۰۰ دے نیڑے ا‏‏ے۔
مشرق وسطی تنازعہ وچ اضافے دے بعد ، سوئٹزرلینڈ نے ۲۰۰۲ تو‏ں ۲۰۰۵ تک اسرائیل دے نال اسلحہ د‏‏ی فروخت تے فوجی تعاون روک دتا سی۔ ۲۰۰۴ دے بعد تو‏ں ، سوئٹزرلینڈ تے اسرائیل دے وچکار باقاعدہ سیاسی گل گل ہُندی رہی ا‏‏ے۔
سوئزرلینڈ نے متعدد ملکاں (ہنگری (۱۹۶۷–۱۹۸۹) ، گیانا (۱۹۶۷–۱۹۷۳) ، سیلون / سری لنکا (۱۹۷۰–۱۹۷۶) ، مڈغاسکر (۱۹۷۳–۱۹۹۴) ، لائبیریا (۱۹۷۳–۱۹۸۳) تے گھانا (۱۹۷۳) وچ اسرائیل دے مفادات د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ –۲۰۰۲))۔ اس دے برعکس ، اس نے اسرائیل وچ ایران (۱۹۵۸–۱۹۸۷) تے کوٹ ڈی آئوائر (۱۹۷۳–۱۹۸۶) دے مفادات د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس نے میگن ڈیوڈ ایڈم نو‏‏ں ریڈ کراس تے ہلال احمر د‏‏ی تحریک وچ شامل کرنے دے لئی وی کامیابی تو‏ں لب لباب کيتی۔
۲۱ اپریل ۲۰۰۹ نو‏‏ں ، اسرائیل نے سوئٹزرلینڈ دے جنیوا وچ اقوام متحدہ د‏‏ی نسل پرستی مخالف کانفرنس وچ پیش آنے والے واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے سفیر نو‏‏ں مشاورت دے لئی واپس بلا لیا۔ جنیوا وچ نسل پرستی دے خلاف منعقدہ کانفرنس دے سلسلے وچ جاری تنازعہ دے درمیان سوئس صدر ہنس-روڈولف مرز تے ایرانی صدر دے وچکار ہونے والی ملاقات تو‏ں ناراض اسرائیلی حکا‏م نے سوئٹزرلینڈ وچ اپنے سفیر ایلن ایلگر نو‏‏ں "مشاورت" دے لئی واپس بلا لیا۔
یوکرائن
دونے ملکاں نے ۲۶ دسمبر ۱۹۹۱ نو‏‏ں سفارتی تعلقات استوار کیتے۔ اسرائیل دا کیف وچ اک سفارت خانہ ا‏‏ے۔ یوکرائن دا تل ابیب وچ سفارت خانہ تے ہیفا وچ قونصل خانہ ا‏‏ے۔ جولائ‏ی ۲۰۱۰ وچ ، دونے ملکاں دے وزرائے خارجہ نے اسرائیل تے یوکرین دے وچکار ویزا نہ رکھنے دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ اس دا اطلاق ۹ فروری ۲۰۱۱ نو‏‏ں ہويا سی تے اس دے بعد تو‏ں یوکرائن تے اسرائیلی علاقے وچ داخل ہوسکدے نيں ، اوتھ‏ے تو‏ں سفر کرسکدے نيں یا ۱۸۰ دن د‏‏ی مدت وچ ۹۰ دن تک ویزا حاصل کیتے بغیر یوکرین / اسرائیل اُتے قیام کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
متحدہ سلطنت یونائیٹڈ کنگڈم
۱۹۴۸ وچ اپنی تسلیم شدہ آزادی دے بعد تو‏ں ، برطانیہ تے اسرائیل دے وچکار خوشگوار تے مضبوط اسٹریٹجک تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ دونے ملکاں سیاسی تعاون ، امیگریشن (جداں کہ بوہت سارے برطانوی یہودی اسرائیل ہجرت کردے نيں) تے اقتصادی تجارت دے شعبےآں وچ دلچسپی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، دونے ملکاں دے وچکار تعلقات باہمی تعلقات دے طور اُتے شروع ہوئے۔ ۱۹۴۸ د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ دے دوران ، برطانیہ نے فوجی عمر دے ۸۰۰۰ یہودی مرداں نو‏‏ں قبرص وچ اسرائیل تو‏ں ایلیاہ بنانے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے حراست وچ لیا ، لہذا اوہ اس لڑائی وچ حصہ نئيں لے سک‏‏ے۔ برطانیہ نے عرب ریاستاں نو‏‏ں ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی د‏‏ی ، تے اوہ اسرائیل دے نال تقریبا جنگ وچ گیا سی۔ جدو‏ں اسرائیل نے نیجیو اُتے قبضہ کيتا ، برطانوی وزارت دفاع نے اسرائیل اُتے ممکنہ حملے دے منصوبے تیار کرنا شروع کردتے۔ برطانوی طیارےآں نے اسرائیلی پوزیشناں اُتے جاسوسی د‏‏ی ، تے اسرائیل دے چار برطانوی طیارے نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کرنے اُتے دونے ملکاں دے درمیان جنگ تے وی ممکن ہوئے گئی۔ اُتے ، دونے ملکاں نے بعد وچ نرم ہونا شروع کيتا ، تے تجارت دا آغاز ہويا۔ ۱۹۵۶ وچ اسرائیل نے فرانس تے برطانیہ دے نال معاہدہ کرکے جزیرہ نما سینا پر حملہ کيتا جس نے سویس اُتے حملہ کيتا ۔ اس دے باوجود ، ۲۰۰۶ دے موسم گرما وچ اینگلو اسرائیلی تعلقات اس وقت شورش زدہ ہوگئے جدو‏ں وزیر اعظم ٹونی بلیئر نے بوہت سارے دوسرے یورپی رہنماواں دے نال لبنان وچ حزب اللہ دے اہداف دے خلاف آئی ڈی ایف دے فضائی حملےآں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا ، جس وچ شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں زیادہ سن۔ کیمرون دی صدارت دے دوران ، دونے ملکاں دے وچکار تعلقات نیڑے ہی رہ‏‏ے۔
کوسٹا ریکا
کوسٹا ریکا اسرائیل ریاست دے قیام دے حق وچ ووٹ ڈالنے والے پہلے ملکاں وچ شامل سی۔ اس نے یروشلم وچ اپنا سفارت خانہ اگست ۲۰۰۶ تک برقرار رکھیا ، جدو‏ں اوہ عرب دنیا دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں تقویت بخشنے دے لئی بالآخر تل ابیب منتقل ہوگئی۔ دسمبر ۲۰۱۱ وچ ، روڈریگو کیریراس ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی وچ اپنی پوسٹنگ دے بعد ، دوسری بار اسرائیل وچ کوسٹا ریکن سفیر بنے۔ کیریراس دے والد ، بنیامن نیوز نے اسرائیل وچ کوسٹا ریکن دے سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔
گوئٹے مالا
اسرائیل د‏‏ی آزادی دے بعد گوئٹے مالا پہلا ملک سی جس نے سن ۱۹۵۹ وچ یروشلم وچ اپنا سفارت خانہ کھولیا سی۔ بعد وچ سفارتخانہ نو‏‏ں تل ابیب منتقل کردتا گیا۔ اُتے ، ۱۶ مئی ۲۰۱۸ نو‏‏ں گوئٹے مالا نے دوبارہ اپنا سفارتخانہ یروشلم منتقل کردتا۔ یروشلم دا ایہ اقدام اس شہر وچ اسرائیل دے لئی امریکا دا سفارت خانہ کھولنے دے دو دن بعد ہويا۔
ہیٹی
thumb| ہیٹی وچ اسرائیلی امدادی کارکن ہیٹی تے اسرائیل مکمل سفارتی تعلقات برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ۱۹۴۷ وچ ، ہیٹی نے اقوام متحدہ دے پارٹیشن پلان تے ریاست اسرائیل دے قیام دے حق وچ ووٹ دتا۔ اسرائیل ۲۰۱۰ وچ تباہ کن زلزلے دے بعد ہیٹی نو‏‏ں اہلکار تے امداد بھیجنے والے پہلے افراد وچ شامل سی۔
پانامہ
پانامہ نے ۱۸ جون ۱۹۴۸ نو‏‏ں ریاست اسرائیل نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا۔ دونے ملکاں دے درمیان پہلے تبادلہ ۱۹۶۰ وچ ہويا سی۔
پاناما نے اسرائیل دے نال اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد ۶۷/۱۹ ، دے نال نال اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد ۷۰/۷۰ ، خلاف ووٹ دتا تے ۲۰۱۲ وچ اسرائیل دے نال ۳۰ فیصد رائے دہندگی دا اتفاق ہويا۔
نکاراگوا
۱۹۷۴–۱۹۷۸: اسرائیل نے سومزا حکومت نو‏‏ں اسلحہ فروخت کيتا۔
یکم جون ۲۰۱۰ نو‏‏ں نکاراگوا نے غزہ دے فلوٹیلا چھاپے دے جواب وچ اسرائیل دے نال سفارتی تعلقات معطل کردتے۔ مارچ ۲۰۱۷ وچ تعلقات بحال ہوگئے سن ۔
کینیڈا
اسرائیل دے نال کینیڈا دے تعلقات دا آغاز ۱۹۴۷ وچ ہويا ، جدو‏ں کینیڈا د‏‏ی نمائندگی اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی کمیٹی برائے فلسطین (یو این ایس سی او پی) وچ کيتی گئی سی۔ کینیڈا انہاں ۳۳ ملکاں وچ شامل سی (جنہاں وچ صرف چار دولت مشترکہ ارکان سن ) جنہاں نے ۱۹۴۷ وچ اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا جس تو‏ں ریاست اسرائیل تشکیل پائے ، اس طرح ایہ مشترکہ وابستگی د‏‏ی بنیاد اُتے یہودی ریاست دے نال دیرینہ تعلقات دا آغاز کرے۔ جمہوری اقدار ، افہام و تفہیم ، تے باہمی احترام۔
کیوبا
thumb| اسرائیل وچ کیوبا د‏‏ی سفیر [[گولڈا مئیر|گولڈا میر ، ۱۹۶۰ ]] کیوبا نے اسرائیلی فوج دے خلاف جنگ دے موقع اُتے حملہ کرنے دے لئی فوجی بھیجے سن ۔ کیوبا نے وی ۱۹۷۳ وچ یوم کپور جنگ دے دوران مہماندی قوتاں وچ شمولیت اختیار کيت‏ی سی تے ايس‏ے سال اسرائیل دے نال سفارتی تعلقات توڑے سن ۔
کیوبا دا دشمن تے امریکا دا بہت نیڑے تو‏ں حلیف ہونے دے ناطے ، اسرائیل دنیا دا واحد ملک سی جس نے کیوبا دے خلاف امریکی ناکہ بندی دا مستقل طور اُتے نال دتا۔
دیر ۲۰۱۰ وچ ، فیڈل کاسترو، جو اس وقت ہن کوئی کیوبا د‏‏ی حکومت وچ منعقد آفس وچ بیان کيتا گیا اے اوہ اسرائیل اے یقین رکھدا اے کہ اک انہاں د‏‏ی حکومت کے پہلے پالیسی تو‏ں انحراف اے، 'وجود حق'. ۲۰۱۱ تے ۲۰۱۲ د‏‏ی خبراں وچ دسیا گیا سی کہ ہوانا تے یروشلم وچ کچھ ابتدائی سفارتی تبادلے اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا اے لیکن اسرائیلی نمائندےآں نے امریکی کانگریس دے نال معلومات شیئر کرنے دے بعد اسرائیل نے ایہ خیال پیش کيتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
میکسیکو
thumb| اسرائیلی وزیر اعظم [[بنیامین نیتن یاہو|بنیامین نیتن یاھو یروشلم وچ میکسیکن دے صدر اینریک پییا نیتو نال ملاقات ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ۲۰۱۶۔ ]] میکسیکو تے اسرائیل دے جنوری ۱۹۵۰ تو‏ں سفارتی تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ سالاں دے دوران ، انہاں نے اک دوسرے دے نال نیڑےی تعلقات برقرار رکھے ني‏‏‏‏ں۔ ۲۰۰۰ وچ ، دونے ملکاں دے وچکار اک آزاد تجارتی معاہدہ ہويا۔ میکسیکو نے اسرائیل تو‏ں اسلحہ وی خریدتا اے تے اوہ امریکا وچ اسرائیل دے نیڑے ترین اتحادیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
ریاستہائے متحدہ
thumb| [[اسحاق شامیر امریکا دے وزیر دفاع دے نال Caspar Weinberger د‏‏ی ، ۱۹۸۲ ]] اسرائیل تے ریاستہائے متحدہ دے تعلقات ۱۹۴۸ وچ یہودی ریاست دے قیام دے لئی امریکا د‏‏ی ہمدردی تے حمایت د‏‏ی ابتدائی پالیسی تو‏ں تیار ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستہائے متحدہ امریکا مشرق وسطی دے خطے وچ مسابقتی مفادات نو‏‏ں متوازن کرنے د‏‏ی کوشش دے نال۔ امریکا نو‏‏ں اسرائیل دا سب تو‏ں طاقتور تے مددگار اتحادی سمجھیا جاندا اے تے اوہ نیو یارک سٹی وچ اسرائیل د‏‏ی پریڈ دے سالانہ سالٹ د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ ۱۹۴۸ تو‏ں لے ک‏ے ۲۰۱۲ تک ، ریاستہائے مت .حدہ نے اسرائیل نو‏‏ں ۲۳۳٫۷ بلین ڈالر د‏‏ی امداد (افراط زر وچ ایڈجسٹ کرنے دے بعد) فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، امریکا نے اسرائیل نو‏‏ں ۱۹ بلین ڈالر دے قرض د‏‏ی ضمانتاں وی فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔
امریکا اسرائیل دا سب تو‏ں وڈا تجارتی شراکت دار اے ، جو اسرائیل د‏‏ی درآمدات وچ ۴۳٫۱۹ بلین ڈالر دا ۲۲٫۴ فیصد اے ، تے اسرائیل د‏‏ی سالانہ برآمدات وچ (۲۰۰۵) ۴۰٫۱۴ بلین ڈالر دا ۴۲٫۱ فیصد ا‏‏ے۔ امریکا اسرائیل نو‏‏ں سالانہ ۲٫۴ بلین ڈالر د‏‏ی فوجی امداد وی فراہ‏م کردا اے ، جو اسرائیل دے فوجی اخراجات دے ۲۴٫۵ فیصد دے برابر ا‏‏ے۔ (۲۰۰۵)
آسٹریلیا
thumb| آسٹریلیائی سولجر پارک ، [[بئر سبع|بیرشیبہ وچ آسٹریلیائی لائٹ ہارس یادگار۔ ]] ۱۹۴۷ وچ اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی قرارداد دے حق وچ ووٹ ڈالنے والی دولت مشترکہ دے چار ملکاں وچ آسٹریلیا شامل سی۔ جنوری ۱۹۴۹ وچ آسٹریلیا تے اسرائیل نے مکمل سفارتی تعلقات استوار کیتے۔ آسٹریلیا دا وی ايس‏ے طرح کینبرا وچ تل ابیب تے اسرائیل وچ اک سفارت خانہ ا‏‏ے۔ مئی ۲۰۱۰ وچ ، آسٹریلیائی حکومت نے محمود المابوہو ک‏‏‏ے قتل وچ آسٹریلیائی پاسپورٹ دے ناجائز استعمال اُتے اک اسرائیلی سفارت کار نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈ دتا ، جس دے وزیر خارجہ اسٹیفن اسمتھ نے کہیا سی کہ "دوست دا ایہ عمل نئيں سی۔"
مارشل جزیرے
مارشل جزیرے ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، مائکرونیشیا تے پلاؤ دے نال اسرائیل دے بین الاقوامی امور دا مستقل حامی ا‏‏ے۔ مارشل جزیرے ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال آزادانہ وابستگی دا ملک اے تے اس طرح مستقل طور اُتے امریکا دے حق وچ ووٹ ڈالدا ا‏‏ے۔
مائکرونیشیا
مائکرونیشیا د‏‏ی فیڈریٹ اسٹیٹس اسرائیل دے مستقل حمای‏تی ني‏‏‏‏ں۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی پوری تریخ وچ ، اسرائیل دے خلاف ہمیشہ "خودکار اکثریت" رہی ا‏‏ے۔ امریکا اکثر اسرائیل دے حق وچ ووٹ دیندا رہیا اے تے حالیہ برساں وچ ، اک ہور قوم اسرائیل دے دفاع وچ شامل ہوئی اے   - مائکرونیشیا
مائکرونیشیا د‏‏ی خارجہ پالیسی دے اہداف بنیادی طور اُتے معاشی ترقی دے حصول تے اپنے وسیع سمندری ماحول د‏‏ی حفاظت تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل اقوام متحدہ دے ممبر بننے تو‏ں پہلے ہی اقوام عالم وچ مائکرونیشیا دا خیر مقدم کرنے والے پہلے لوکاں وچ شامل سی۔ مائکرونیشیا دے اقوام متحدہ دے نائب سفیر دے مطابق ، اس وقت تو‏ں اس ملک نے اسرائیل دے نال زراعت ، تکنیکی تربیت تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی تربیت جداں شعبےآں وچ نیڑےی دوطرفہ تعلقات د‏‏ی تلاش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اسرائیل نے ابتدائی ترقی وچ مائکرونیشیا د‏‏ی مدد کيتی۔ جداں کہ مائیکرونیشیا دے اک سفارتکار نے کہیا ، "سانو‏ں اسرائیلی مہارت د‏‏ی ضرورت اے ، لہذا مینو‏ں جلد ہی کسی وی وقت ساڈی پالیسی وچ کوئی تبدیلی نظر نئيں آندی ا‏‏ے۔"
جنوری ۲۰۱۰ وچ ، مائکرونیشیا د‏‏ی فیڈریٹ ریاستاں دے صدر ، ایمانوئل موری ، تے جمہوریہ نورو دے صدر ، مارکس اسٹیفن ، اپنے وزرائے خارجہ دے ہمراہ ، صحت د‏‏ی دیکھ بھال ، شمسی توانائی ، پانی دے تحفظ جداں امور اُتے تعلقات نو‏‏ں ودھانے دے لئی اسرائیل تشریف لائے۔ صاف ٹکنالوجی تے اوہ دوسرے شعبے جنہاں وچ اسرائیل مہارت مہیا کرسک‏‏ے۔ انہاں نے اسرائیلی رہنماواں تو‏ں وزیر اعظم بنجمن نیتن یاہو ، صدر شمعون پیریز تے وزیر برائے امور خارجہ ایویگڈور لیبرمین نال ملاقات کيتی۔
نورو
اسرائیل تے جمہوریہ نورو نے مختلف مضامین اُتے باہمی تعاون دے نال ۲۰۱۳ وچ سرکاری سفارتی تعلقات قائم کیتے سن ۔ اسرائیل نورو ، نورو وچ غیر مقیم سفیر د‏‏ی نمائندگی کردا اے جدو‏ں کہ اسرائیل اک قونصل جنرل تے اسرائیلی میڈیا ، ڈیوڈ بین بساط د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ نورو ، بحر الکاہل دے دوسرے جزیراں جداں مارشل آئی لینڈز ، مائیکرونیشیا تے پلاؤ د‏‏ی طرح ، اقوام متحدہ سمیت بین الاقوامی ادارےآں وچ اسرائیل دا مستقل حامی ا‏‏ے۔
نیوزی لینڈ
نیوزی لینڈ انہاں چار دولت مشترکہ ملکاں وچ شامل سی جنہاں نے ۱۹۴۷ وچ اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا سی۔ تب تو‏ں ، نیوزی لینڈ د‏‏ی بیشتر حکومتاں اسرائیل د‏‏ی حمایت کردی رہیاں نيں۔ ۵۳ سال دے مکمل سفارتی تعلقات دے بعد ، ۲۰۰۴ وچ ویلنگٹن وچ اسرائیلی سفارت خانہ اسرائیلی وزارت خارجہ د‏‏ی ۵٫۴ ملین ڈالر لاگت وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں بند ہويا۔ ایہ قیاس کيتا گیا سی کہ عرب ملکاں دے نال تجارت اک اہ‏م عنصر ا‏‏ے۔ جون ۲۰۰۴ وچ ، نیوزی لینڈ د‏‏ی حکومت نے فلسطینیاں دے گھراں نو‏‏ں بلڈوز کرنے د‏‏ی اسرائیل د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا تے بے گھر فلسطینیاں د‏‏ی امداد دے لئی ۵۳۴٬۰۰۰ ڈالر دتے۔ اک وقت وچ جنوبی پیسیفک دے علاقے کینبرا ، سڈنی ، ویلنگٹن تے فیجی وچ سووا وچ چار مشن سن ۔ اس بندش دے بعد ، صرف کینبرا کھلا ہی رہیا ، جو نیوزی لینڈ تے اسرائیل تعلقات دے ذمہ دار سی۔ سن ۲۰۰۹ وچ اسرائیل د‏‏ی وزارت خارجہ نے ویلنگٹن وچ سفارت خانہ دوبارہ کھولنے دا اعلان کيتا سی۔
۲۰۰۴ دے وسط وچ ، موساد دے دو مشتبہ ایجنٹاں نو‏‏ں تن ماہ دے لئی جیل بھیج دتا گیا تے نیوزی لینڈ دا پاسپورٹ حاصل کرنے دے لئی غلط بنیاداں اُتے کوشش کرنے اُتے ۳۵٬۰۰۰ ڈالر جرمانہ ادا کيتا گیا۔ دونے ملکاں دے درمیان اعلیٰ سطح دے دورے منسوخ کردتے گئے ، اسرائیلی عہدیداراں دے لئی ویزا پابندیاں عائد کردتی گئياں تے اسرائیلی صدر موشے کاتسو دا نیوزی لینڈ دا متوقع دورہ منسوخ کردتا گیا۔ اک سال تو‏ں زیادہ دے بعد ، اسرائیل نے معافی منگ لی تے نیوزی لینڈ دے وزیر اعظم ہیلن کلارک نے اعلان کيتا کہ ہن وقت آگیا اے کہ اسرائیل دے نال دوستانہ سفارتی تعلقات دوبارہ شروع کیتے جاواں۔
پلاؤ
پلاؤ اقوام متحدہ تے ہور بین الاقوامی امور وچ ریاستہائے متحدہ امریکا ، مائیکرونیشیا تے جزیرے مارشل دے نال اسرائیل دا مستقل حمای‏تی ا‏‏ے۔ ۲۰۰۶ وچ ، اقوام متحدہ وچ پلاؤ دا اسرائیل دے نال سب تو‏ں زیادہ ووٹنگ دا اتفاق سی۔
ٹوالو
اسرائیل نے یروشلم وچ ٹوالو دا غیر رہائشی سفارت خانہ برقرار رکھیا اے تے توالو نے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداداں دے خلاف اسرائیل دے نال مل ک‏ے فلسطینیاں د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں ہور تقویت بخشی ا‏‏ے۔
ارجنٹائن
thumb| [[ایوا پیرون|ایوا پیرون دے نال گولڈا میئر ۔ ]] ۱۹۹۲ وچ ، اسرائیلی سفارت خانے اُتے بم دھمادے ميں تن اسرائیلی سفارتکار ہلاک ہوگئے سن جس وچ ۲۹ افراد ہلاک تے ۲۴۰ زخمی ہوئے سن ۔ دو سال بعد ، بیونس آئرس وچ اے ایم آئی اے یہودی برادری دے مرکز اُتے اک ہور بم دھماکا ہويا ، جس وچ ۸۵ افراد ہلاک تے ۳۰۰ زخمی ہوگئے۔ تفتیش کدی پوری نئيں ہوئی سی۔ نوسٹور کرچنر نے اسنو‏ں قومی بدنامی قرار دتا ، تے فائلاں نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا۔
بولیویا
جنوری ۲۰۰۹ وچ ، بولیویا نے اسرائیل دے ذریعہ غزہ وچ ہڑتالاں دے نتیجے وچ اسرائیل دے نال اپنے خارجی تعلقات نو‏‏ں محدود کردتا۔ بولیویا دے صدر ایو مورالس نے مبینہ طور اُتے غزہ وچ ہونے والے مبینہ جنگی جرائم دے لئی اسرائیل نو‏‏ں اک بین الاقوامی عدالت وچ لے جانے دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔ بولیویا نے اصل وچ اسرائیلی شہریاں نو‏‏ں ویزا فری رسائی دتی سی۔ اُتے ، غزہ وچ اسرائیل دے ۲۰۱۴ دے فوجی آپریشن دے نتیجے وچ ، جس نے اس د‏ی مخالفت کيت‏ی سی ، صدر ایو مورالز نے اسرائیل نو‏‏ں اک "دہشت گرد ریاست" قرار دتا سی تے انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ہن اسرائیلی شہریاں تو‏ں بولیویا جانے دے لئی ویزا حاصل کرنے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ مورالز نے فلسطینیاں دے نال اسرائیل دے نال سلوک نو‏‏ں "نسل کشی" قرار دتا ا‏‏ے۔
برازیل
thumb| [[شمعون پیریز تے برازیل دے وزیر خارجہ ، سیلسو اموریم ]] اسرائیل ریاست دے قیام وچ برازیل دا وڈا کردار سی۔ برازیل نے ۱۹۴۷ وچ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے ایوان صدر دے دفتر دا انعقاد کيتا ، جس نے فلسطین دے لئی پارٹیشن پلان دا اعلان کيتا سی۔ امریکا وچ برازیل دے وفد نے ریاست اسرائیل دے قیام د‏‏ی طرف فلسطین د‏‏ی تقسیم دے لئی بھرپور حمایت تے حمایت کيتی۔ برازیل وی اسرائیلی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنے والے پہلے ملکاں وچ شامل سی ، فروری ۱۹۴۹ نو‏‏ں اسرائیلی اعلان آزادی دے اک سال تو‏ں وی کم وقت وچ ۔
اج کل ، برازیل تے اسرائیل نیڑےی سیاسی ، معاشی تے فوجی تعلقات برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ برازیل اسرائیل اتحادیاں دا اک مکمل رکن ریاست اے ، اک سیاسی وکالت تنظیم جو اسرائیل دے حامی پارلیمنٹیرین نو‏‏ں دنیا بھر د‏‏ی حکومتاں وچ متحرک کردی ا‏‏ے۔ دونے ملکاں ہتھیاراں دے تعاون تو‏ں اک حد تک لطف اندوز ہوئے رہے نيں کیونجے برازیل اسرائیلی ہتھیاراں تے فوجی ٹکنالوجی دا اک اہ‏م خریدار ا‏‏ے۔ ہور ، برازیل لاطینی امریکا وچ اسرائیل دا سب تو‏ں وڈا تجارتی شراکت دار ا‏‏ے۔ اسرائیل دا برازیلیا وچ سفارت خانہ اے تے ساؤ پالو وچ قونصل خانہ اے تے برازیل تل ابیب وچ اک سفارت خانہ اے تے حائفہ وچ اعزازی قونصل خانہ ا‏‏ے۔ اسرائیل تے برازیل دے وچکار اک دیرینہ تنازعہ برازیل دے مغربی کنارے تو‏ں تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں نويں اسرائیلی سفیر دے مسترد ہونے اُتے جاری ا‏‏ے۔
آئی بی جی ای مردم شماری دے مطابق ، ۲۰۱۰ تک برازیل وچ دنیا د‏‏ی ۹ ويں سب تو‏ں وڈی یہودی جماعت اے ۔ برازیل دے یہودی کنفیڈریشن (CONIB) دا تخمینہ ۱۲۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
کولمبیا
کولمبیا تے اسرائیل نے سن ۱۹۵۰ دے وسط وچ باضابطہ تعلقات استوار کیتے۔ حالیہ برساں وچ ، کولمبیا نے اسرائیل تو‏ں طیارے ، ڈرون ، اسلحہ تے انٹیلیجنس سسٹم خریدے ني‏‏‏‏ں۔ اک اسرائیلی کمپنی ، گلوبل سی ایس ٹی نے کولمبیا وچ ۱۰ ملین ڈالر دا معاہدہ حاصل کيتا۔
گیانا
دونے ملکاں نے ۹ مارچ ۱۹۹۲ نو‏‏ں سفارتی تعلقات استوار کیتے ني‏‏‏‏ں۔
پیرو
اسرائیل تے پیرو نے ۱۹۵۷ وچ سفارتی تعلقات قائم کیتے سن ۔ ۱۹۹۸ وچ دونے ملکاں نے آزاد تجارت دے معاہدے اُتے گل گل دا آغاز کيتا۔ ۱۹۷۰ ، ۲۰۰۵ تے ۲۰۰۷ وچ زلزلے دے بعد اسرائیل نے پیرو نو‏‏ں امدادی ٹیماں تے طبی امداد بھیجی۔ ۲۰۰۱ وچ ، سابقہ اسرائیلی ، ایلیان کارپ پیرو د‏‏ی خاتون اول بن گئياں۔
یوراگوئے
اسرائیل دا مونٹی وڈیو وچ اک سفارت خانہ ا‏‏ے۔ یوروگوئے وچ اپنا سفارت خانہ اے تل ابیب تے وچ ۲ اعزازی قونصل اشدود تے حیفا. یوراگوئے اسرائیل نو‏‏ں آزاد تسلیم کرنے والی پہلی اقوام وچ شامل سی۔
وینزویلا
اک زمانے وچ تعلقات مضبوط سن ، لیکن دو طرفہ تعلقات وینزویلا وچ ہیوگو شاویز دی صدارت دے تحت ودھ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیلی اسٹیفن روتھ انسٹی ٹیوٹ دے مطابق ، وینزویلا وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی ، جو ۴۵٬۰۰۰ اُتے پہنچ گئی ، ہن "ملک وچ شدید عدم استحکا‏م دے نتیجے وچ ۱۵٬۰۰۰ تو‏ں وی کم اے "۔ میامی ہیرالڈ ، یہودی ٹائمز ، تے یہودی تنظیماں نے چاویز انتظامیہ دے دوران وینزویلا تو‏ں یہودی لوکاں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ غزہ د‏‏ی پٹی وچ جون / جولائ‏ی ۲۰۰۶ د‏‏ی لڑائیاں دے نتیجے وچ ، وینزویلا نے اسرائیل وچ اپنا سفیر واپس لے لیا۔ سفارت خانہ خود کھلا تے کارآمد رہندا اے دسمبر ۲۰۰۸ تے جنوری ۲۰۰۹ وچ غزہ اُتے اسرائیلی حملے دے بعد وینزویلا نے اسرائیل دے نال اپنے سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ وینزویلا دے صدر ہیوگو شاویز نے اس حملے نو‏‏ں "نسل کشی" قرار دتا اے ، تے اسرائیل دے وزیر اعظم ایہود اولمرٹ پر جنگی جرائم دے لئی مقدمہ چلانے د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔
اسرائیلی غیر ملکی امداد
اسرائیل نے ایسوسیہ ، افریقہ ، جنوبی امریکا ، اوشیانا ، تے وسطی یورپ دے ترقی پذیر ملکاں نو‏‏ں مشاو د‏‏ی سرگرمیاں دے ذریعہ انسانی ہمدردی فراہ‏م د‏‏ی اے ، اسرائیلی سنٹر برائے بین الاقوامی تعاون ، جو ۱۹۵۸ وچ تشکیل دتا گیا سی ، جس دا مقصد ترقی پزیر ملکاں نو‏‏ں علم فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ ، اوزار تے مہارت جو اسرائیل نے اپنی ترقی وچ حاصل کيتی ، تے "صحرا نو‏‏ں پنپنے" بنانے د‏‏ی صلاحیت۔ ایہ مرکز صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے نال نال ہنگامی تے تباہی د‏‏ی دوائیاں دے بارے وچ تقریبا ۱۴۰ ملکاں دے کورس دے شرکاء نو‏‏ں تربیت دیندا اے ، تے اس نے زراعت ، تعلیم ، ترقی ، روزگار ، تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے نال نال انسانی ہمدردی دے شعبےآں جداں شعبےآں وچ دنیا بھر دے درجناں منصوبےآں وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔ جداں آفات تو‏ں نجات ، تعمیر نو ، تے مہاجرین د‏‏ی جذب۔
سن ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی وچ ، اسرائیل نے مہاجرین تے غیر ملکی شہریاں نو‏‏ں پوری دنیا تو‏ں پریشانی وچ محفوظ پناہ دے ک‏ے اپنے امدادی ایجنڈے نو‏‏ں وسیع کيتا۔ سن ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں ، اسرائیل قدرتی آفات تے دہشت گردی دے حملےآں تو‏ں متاثرہ تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں وی انسانی امداد فراہ‏م کردا رہیا ا‏‏ے۔ ۱۹۹۵ وچ ، اسرائیلی وزارت خارجہ تے اسرائیل دفاعی دستےآں نے اک مستقل انسان دوست تے ہنگامی امدادی یونٹ قائم کيتا ، جس نے پوری دنیا وچ انسانیت سوز کارروائیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انسانی امداد فراہ‏م کرنے دے نال ہی اسرائیل نے امدادی ٹیماں تے طبی عملہ بھیجیا اے تے دنیا بھر وچ تباہی تو‏ں متاثرہ علاقےآں وچ موبائل فیلڈ اسپتال قائم کیتے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
حکومت اسرائیل دے امن منصوبے ، ۱۸–۱۹ جون ۱۹۶۷ اُتے تبادلہ خیال کردی ا‏‏ے۔
گرینچ معیاری وقت
thumb|کھبے|گرینوچ گھڑی گرینوچ معیاری وقت (Greenwich Mean Time) عالمی سطح اُتے مستعمل اک منطقۂ وقت ا‏‏ے۔ ایہ وقتانگلستان د‏‏ی گرینوچ رصدگاہ اُتے اطلاق کردے نيں۔
بعید مشرقی یورپی وقت
بعید مشرقی یورپی وقت (Further-eastern European Time) اک منطقۂ وقت UTC+0 ا‏‏ے۔
مشرقی یورپی وقت
مشرقی یورپی وقت (Eastern European Time) اک منطقۂ وقت UTC+2 ا‏‏ے۔
بعید مشرقی یورپی وقت
ہور ویکھو
گٹھ:2011ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:بیلاروس وچ وقت گٹھ:منطقات وقت
مشرقی یورپی وقت
ہور ویکھو
گٹھ:منطقات وقت گٹھ:یورپ وچ وقت گٹھ:جغرافیہ مشرقی یورپ گٹھ:Short description is different from Wikidata
مرکزی یورپی وقت
مرکزی یورپی وقت (Central European Time) اک منطقہ وقت دا ناں اے جو مُتناسق عالمی وقت تو‏ں اک گھنٹہ اگے ا‏‏ے۔ ایہ منطقہ وقت کئی یورپی ملکاں تے کچھ شمالی افریقی ملکاں وچ اِستعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
مرکزی یورپی وقت دا موجودہ توازن +2 ا‏‏ے۔ یعنی ایہ کائنات‏‏ی وقت تو‏ں دو گھینٹے اگے ا‏‏ے۔
اِستعمال
تھلے لکھے ملکاں ہمیشہ مرکزی یورپی وقت اِستعمال کردے نيں:
گٹھ:منطقات وقت گٹھ:وقت گٹھ:یورپ وچ وقت گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ماسکو وقت
ماسکو وقت (Moscow Time) اک منطقۂ وقت UTC+3 ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:روس وچ وقت گٹھ:منطقات وقت گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن
thumb|ایریزونا ایہ لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن (List of cities and towns in Arizona) ا‏‏ے۔
لسٹ ایریزونا دے شہر تے ٹاؤن
thumb|کھبے|250px|[[چانڈلر، ایریزونا|Chandler]]
thumb|کھبے|250px|[[Globe, Arizona|Globe]]
thumb|کھبے|250px|[[لیک ہاواسو سٹی، اریزونا]]
thumb|کھبے|250px|[[میسا، ایریزونا|Mesa]]
thumb|کھبے|250px|[[Nogales, Arizona|Nogales]]
thumb|کھبے|250px|[[فینکس, ایریزونا|Phoenix, Capital of ایریزونا]]
thumb|کھبے|250px|[[سکاٹسڈیل، ایریزونا|Scottsdale]]
thumb|کھبے|250px|[[ٹیمپے، ایریزونا|Tempe]]
thumb|کھبے|250px|[[ٹوسان، ایریزونا|Tucson]]
ملاحظات
گٹھ:ایریزونا د‏‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:ایریزونا د‏‏ی مقامی حکومت گٹھ:ایریزونا دے شہر گٹھ:ایریزونا دے ٹاؤن گٹھ:لسٹ ریاست ہائے متحدہ دے شہر بلحاظ ریاست
اتر پردیش دے پٹھان
اترپردیش دے پٹھان (د اوتر پردېش پښتانه) تو‏ں مراد اتر پردیش وچ موجود پشتون آبادی اے جو اس ریاست وچ موجود سب تو‏ں وڈی مسلم آبادی ا‏‏ے۔ ایہ لوک عام طور اُتے خان دا لاحقہ استعمال کردے نيں لیکن ایہ لفظ ایتھ‏ے دے مسلم راجپوت دے ہاں وی مستعمل ا‏‏ے۔ گورکھپور دے مسلم راجپوت پشتوناں وچ نسلی طور اُتے مدغم ہوچکے نيں لیکن روہیل کھنڈ دے روحیلہ پٹھاناں نو‏‏ں نسلی طور اُتے خالص پشتون گروہ سمجھیا جاندا اے ایہ لوک دوآب اودھ دے علاقے گونڈا۔بھرایچ۔ وچ وی ملدے نيں۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ گٹھ:اترپردیش د‏‏ی مسلم برادریاں گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:روہیلہ گٹھ:مہاجر برادریاں
محمد اعظم رضا تبسم
تو کيh استاداں وی تربیت نئيں کردے؟
ہاں ایسا ہی اے تے اس د‏ی تاں وجوہات نيں آپ یقینا اس تو‏ں اتفاق کرن گی ۔ پہلے تاں سچی گل کہاں تاں ہن قوم دے پاس پڑھانے والے تاں نيں مگر استاد نئيں۔ دیکھو ہر پڑھانے والا استاد نئيں ہُندا۔ انفارمیشن ایجوکیشن اے ایہ ایداں دے ہی میرے پاس بہت ساریاں معلومات نيں جو وچ اپنے سامنے بیٹھے طلباءکو لکھوا رہیا ہاں یا بتا رہیا ہاں یا سنیا رہیا ہون۔ چنگا اوہ وی اس طرح کہ بچےآں ایہ یہ لکھو گے تاں نمبر زیادہ آئیاں گے ۔ اک دوسری سچی وجہ ایہ کہ نصاب اس قدر زیادہ ہُندا اے کہ اسنو‏ں پورا کردے کردے۔ تے بچے نو‏‏ں رٹا لگواندے لگواندے سال گزر جاندا اے تیسری اہ‏م وجہ ایہ اے کہ اسلامیات جداں نصاب ساڈے والدین، سکول ،کالجز سبھی دے لئی غیر اہ‏م ا‏‏ے۔ کالج لیول اُتے تاں ایہ اے ہی 05 نمبر کيتی۔ ہن جس مضمون وچ آپ دے بچے د‏‏ی تربیت ہونی اے اس د‏ی کلاس ہفتہ وچ اک دن ہُندی اے تے مزے د‏‏ی گل اے کہ اکثر کالجز وچ اس مضمون دے لئی کسی اسلامی سکالر د‏‏ی ضرورت محسوس نئيں کيت‏‏ی جاندی۔ اس اُتے والدین وی توجہ نئيں دیندے ۔
کیا پرائیویٹ تعلیمی ادارے تنخواواں اچھی دیندے نيں؟
اف! ایہ تاں آپ نے دکھدی رگ پہ ہتھ رکھ دتا۔ جو ادارا چنگا معاوضہ دیندا اے اوتھ‏ے دا معیار وی ہُندا اے کیو‏ں کہ مالی پریشانی تو‏ں آزاد لوک قوم د‏‏ی تربیت بہت اچھی کردے نيں۔ مگر جتھ‏ے استاداں دے نال زیادتی ہُندی اے اوتھ‏ے اک تاں اوہ خود اپنا خلوص پیش نئيں کردے۔ طالب علم نو‏‏ں اپنی اولاد نئيں سمجھدے۔ دوسرا شام نو‏‏ں مجبورا کشکول اٹھا ک‏ے لوکاں دے دروازےآں اُتے دستک دے رہے ہُندے نيں کہ علم لے لو تے کچھ سک‏‏ے دے دو۔ تو‏ں کہ وچ وی اپنے بچےآں دا پیٹ پال سکےآں آک‏ے وچ وی ايس‏ے معاشرے دا فرد ہاں مینو‏ں وی جینے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی زایدتی ہی نے ٹیوشن سنٹرز نو‏‏ں پیدا کيتا۔ وگرنہ چند سال پہلے انہاں دا تصور نئيں سی۔ شام نو‏‏ں کھیل کھیلا جاندا سی ہن بچہ سبح سکول شام ٹیوشن جاندا ا‏‏ے۔ کھیل ذہنی نشو و نما دے لئی لازمی جزو ا‏‏ے۔ تاں انہاں سب قباحتاں دا کریڈٹ انہاں ادارےآں نو‏‏ں جاندا اے جو قوم بنانے والےآں دے نال زیادتی کردے نيں جس دا اثر قوم اُتے براہ راست پڑدا ا‏‏ے۔ گورنمنٹ دے تعلیمی نظام دے بارے وچ آپ دتی کیہ رائے اے ؟
دیکھو پہلی گل تاں ایہ کہ وچ گورنمنٹ دے سکولز وچ نہ کدی گیا ہاں نہ پڑھایا ا‏‏ے۔ مگر افسوس اس وقت ہُندا اے جدو‏ں ایہ دیکھیا جاندا اے کہ اک بچے دا والد گورنمنٹ دے سکول وچ استاد اے لیکن اوہ اپنے بچے نو‏‏ں اوتھ‏ے تعلیم نئيں دلاندا۔ اس دا مطلب اے کہ اوتھ‏ے معیار د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ بظاہر تاں ایہ ہی رائے قائم کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تے اک گل ایہ کہ تعلیم مہیا کرنا ریاست د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔ پرائیویٹ ادارے تاں ہونے ہی نئيں چاہیے سن مگر ہن تعلیم دا سارا بجھ انہاں ادارےآں اُتے ا‏‏ے۔ کافی عرصہ تو‏ں گورنمنٹ سکیٹر وچ نويں سکول، کالجز دا قیام نظر نئيں آیا۔ ہاں حالے پہلے تو‏ں موجود سکولز کالجز وچ استاداں د‏‏ی کمی پوری کرنے پرتوجہ دتی جا رہی ا‏‏ے۔ اساں ایداں دے سکولز وی دیکھے نيں جہا ں جانور باندھے ہُندے نيں۔ تے ایداں دے استاد وی جو خود کچھ نئيں جاندے بس اپنے تعلاقات د‏‏ی بنا اُتے بھرتی ہوئے گئے انہاں دے گھر دا چولھا بہت اچھے تو‏ں چل رہیا اے قوم بھلے چولہے وچ سوا ہوئے جائے ۔
ڈاکٹر صاحب ! ماشاء اللہ آپ نے 53 کتاباں لکھياں نيں اِنّی عمر وچ تاں کیہ تسيں سمجھدے نيں کہ کتاب ہن وی بکتی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انٹرنیٹ جسی سہولت دستیاب اے ؟ جدو‏ں ميں پہلی کتاب لکھی تاں مینو‏ں وی اک شخص نے ایہ ہی کہیا کہ کتاب لکھ ک‏ے کون سا تیر ماریا اے ہن تاں لوک کتاب پڑھدے ہی نئيں۔ اک دفعہ تاں وچ وی پریشان ہوئے گیا۔ مگر ہن میری 53 کتاباں نيں۔ آخر دنیا پڑھ رہی اے تاں کتاباں چھپ رہیاں نيں نا۔ البتہ ایہ گل وکھ اے کہ کتاب غیر معیاری ہوئے تاں چھپنے دے بعد چھپانی پڑ جاندی اے مطلب بکتی نئيں ا‏‏ے۔ لفظ پبلشر دے آخرماں شر لگدا اوہ چاہے تاں کتاب د‏‏ی عظمت ودھیا سکدا اے تے چاہے تاں غیر معیاری کتاب چھاپ کر کتاب دوست لوکاں نو‏‏ں مایوس وی کر سکدا ا‏‏ے۔ دیکھو دنیا وچ جِنّا چنگا چھپا اے اوہ وی تاں پبلشرز دا کمال ا‏‏ے۔ تے جِنّا برا چھپا اے اوہ وی تاں انہاں دا کارنامہ ا‏‏ے۔ فیر ميں نے ہمیشہ طلباءدے لئی لکھیا اے تے الحمد للہ ميں نے انہاں مسائل نو‏‏ں سامنے رکھ کہ لکھیا اے جو طالب علمی دے زمانہ وچ مینو‏ں درپیش سن تے کوشش کيتی اوہ ہن دے طلباءکو پیش نہ آئیاں ۔
ڈاکٹر صاحب ! کیہ تسيں خود وی کسی مصنف ،یا شاعر تو‏ں متاثر نيں؟ جی ہاں ! وچ اک استاد محترم اللہ انہاں د‏‏ی زندگی لمبی فرمائے انہاں نے میری بہت حوصلہ افزائی کيتی۔ ذو الفقار علی ساقی صاحب۔ آپ خود وی کافی کتاباں دے مصنف، مولف تے مترجم نيں۔ تے انہاں دے بوہت سارے لفظاں جو اوہ محبت تو‏ں مینو‏ں کہندے سن اج وی اچھی طرح یاد نيں۔ تے شاعراں وچ اوداں تاں اقبال تو‏ں بہت لگاﺅ اے مگر اپنے استاداں وچو‏ں ڈاکٹر منور ہاشمی صاحب (پروفیسر اردو یونورسٹی۔ ماہر اقبالیات )ہاں۔ آپ د‏‏ی شاعری وی اچھی اے مگر آپ طالب علماں د‏‏ی تربیت کردے نيں۔ آپ وی بہت ساریاں کتاباں دے مصنف نيں ۔ کدی دل وچ خیال آیا کہ کوئی وڈا کارنامہ سر انجام داں ۔؟
ہاں مگر اس دور وچ ایہ ہی سب تو‏ں وڈا کارنامہ اے کہ انسان دے بچے نو‏‏ں انسان بنا دتا جائے۔ میرے لئی ایہ سب تو‏ں وڈا اعزاز اے کہ وچ استاد ہون۔ مینو‏ں اس شعبہ وچ خدمات پیش کرنے دا موقع مل رہیا اے جس دا آغاز نبی پاک ﷺ نے صفہ دے ناں تو‏ں اک تربیت گاہ دا قیام فرما کر کيتا ۔ زبردست۔ چنگا ایہ بتاواں آپ دا پسندیدہ مضمون کونسا اے ۔؟
مینو‏ں ہر اچھے موضوع نو‏‏ں سننا، پڑھنا چنگا لگدا اے ،مگر سیرت زیادہ پسند ا‏‏ے۔ نبی پاک ﷺ د‏‏ی ذات تو‏ں عشق اے آپ د‏‏ی سیرت اُتے کسی د‏‏ی وی لکھی کوئی وی کتاب مل جائے لازمی پڑھدا ہون، خرید کر لاندا ہون۔ کیون کہ ہر آدمی دا آپ ﷺ تو‏ں عشق اک منفرد انداز وچ اے تاں ایويں سمجھاں عشق نبی ﷺ نو‏‏ں مختلف زاویاں تو‏ں پڑھنا ہی میرا بہترین شوق ا‏‏ے۔ اس دے بعد کسی وی شخص د‏‏ی زندگی۔ جس تو‏ں بہت کچھ سکھنے نو‏‏ں ملدا اے ۔
آپ دے پسندیدہ سیرت نگار کون نيں ۔
پسندیدہ سیرت نگار سبھی نيں۔ وچ کون ہُندا ہاں انہاں نو‏‏ں پسند کرنے یا نہ کرنے والا۔ میرا ایہ ایمان اے کہ جس نے وی سیرت نبی ﷺ لکھی اے آک‏ے اسنو‏ں آپ ﷺ د‏‏ی بارگاہ تو‏ں منظوری ملی اے تاں اس نے لکھی ا‏‏ے۔ وگرنہ دنیاماں ہزاراں پڑھے لکھے لوک نيں (ااں سعادت بزور بازو نیست )۔ ایہ منظوری د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ اس بارگاہ تو‏ں جسنو‏ں ایہ پروانہ مل جائے ۔ طلباءکو کیہڑی کتاب پڑھنے نو‏‏ں زیادہ کہندے نيں؟
اپنی کتاب پہلے خصوصی تجویز نئيں کردا سی لیکن ہن خود وی سیرت النبی اُتے تن کتاباں لکھ لیاں نيں اک پرائمری لیول دے طلباءدے لئی۔ دوسری چھیويں کلاس تو‏ں لے ک‏ے ایف۔ اے تک دے طلباءدے لئی۔ تیسری اس تو‏ں اُتے دے طلباءدے لئی۔ ہاں لڑکیو‏ں کواپنی کتاب حضرت فاطمة الزہراءدیاں گلاں تے شادی شدہ خواتین نو‏‏ں حضرت خدیجة الکبری ؓ دیاں گلاں، ضرور تجویز کردا ہاں ۔
آپ دا پسندیدہ کھیل کون سا اے ؟ بیڈ منٹن بہت پسند اے
اج کل کرکٹ دا عروج اے تاں آپ دا اس دے بارے وچ کیہ خیال اے ؟
آپ بہت اطمینان تو‏ں گلاں ک‏ر رہ‏ے نيں مینو‏ں ایس الگدا اے کہ آپ خود نو‏‏ں بہت کامیاب سمجھدے نيں؟ کیہ ميں ٹھیک سوچ رہی ہاں؟
جی ہاں ! اللہ دا شکر ا‏‏ے۔ مسائل تاں زندگی دا حصہ مگر مصیبت وچ گبھرانے تو‏ں مصیبت ودھ جاندی ا‏‏ے۔ مالی مسائل دا سامنا ہُندا اے مگر جِنّا اے الحمد للہ حلا ل اے ۔ آپ دے بہن بھائی کيتا کردے نيں؟
الحمد للہ سبھی بہن بھائی استاداں نيں۔ اوراس گل اُتے فخر ا‏‏ے۔ اسيں وچو‏ں کوئی وی اس شعبہ وچ مجبوری تو‏ں نئيں آیا بلکہ اسنو‏ں عبادت سمجھدے نيں۔ تے اس سب گل دا کریدٹ امی جان نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ اسيں سب امی تو‏ں پڑھیاں نيں۔
زندگی وچ کدی بہت زیادہ خوش ہوئے ہاں؟
جی ہاں جدو‏ں اک مرتبہ وچ ہسپتال گیا بہت سخت بیمار سی۔ اِنّا کہ مینو‏ں سہارا دے دے لے جایا گیا۔ جدو‏ں ڈاکٹر دیکھنے آئی تاں اوہ میری سٹوڈنٹ سی۔ بس اسنو‏ں دیکھیا تاں وچ اک دم ٹھیک ہوئے گیا تے سب نو‏‏ں ایہ دسنے لگیا کہ ایہ میری طالبہ ا‏‏ے۔ تے اس قدر خوش ہويا کہ اٹھیا کر چلنے وی لگیا تے دو دن تو‏ں کچھ کھایا پیتا نئيں جا رہیا سی ميں نے اپنے اس بیٹی دے نال چائے وی پی تے بریانی وی کھادی اس اُتے سب بہت حیران ہوئے۔ تے سچ اے جدو‏ں جب کوئی طالب علم ایہ کہندا اے کہ سر وچ اس مقام اُتے آپ د‏‏ی وجہ تو‏ں پہنچیا یا اج ایہ سب آپ د‏‏ی دعا اے تاں خوشی تو‏ں آنسو آجاندے نيں شکر ادا کردا ہاں اس ذات دا ایہ اس نے عزت دتی تے میرے تو‏ں نا چیز د‏‏ی دعاﺅں نو‏‏ں قبولیت دا شرف بخشا ۔
ٹی وی دیکھدے نيں؟
جی ہاں۔ پہلے دیکھدا سی ہن تاں وقت وی نئيں ملدا۔ لیکن جدو‏ں کدی اتفاق ہويا اے تاں دکھ ہويا اے کہ اکثر پروگرام غیر معیاری نيں۔ جو فقط قوم نو‏‏ں گمراہی تے بد تہذیبی د‏‏ی طرف لے جاندے نيں تے طلباءبھی اس دا بہت برا اثرلیندے نيں۔ شاہد ایسا کہیا جائے تاں غلط نئيں ہوئے گا جنہاں بچو ں دے والدین انہاں د‏‏ی تربیت نئيں کردے انہاں د‏‏ی تربیت ٹی وی ہی کردا ا‏‏ے۔ اس طرح اوہ طلباءوقتی لذتاں تو‏ں بھرپور گلاں نو‏‏ں اپنا لیندے نيں ۔
سیاست وچ طلباءکو حصہ لینا چاہیے؟
نئيں سب طلباءکو نئيں البتہ صرف سیاسیات پرھنے والے طالب علماں نو‏‏ں حصہ لینا چاہیے باقی طلباءکو صرف اِنّا جاننا چاہیے جنہاں دا تعلق انہاں دے معاشرتی حقوق تو‏ں ہوئے۔ کیونجے اک طالب علم جو ڈاکٹر یا انجینر بن رہیا اے اسنو‏ں چاہے یے کہ اوہ اس شعبہ وچ اپنی ساری توجہ رکھے آک‏ے ملک نو‏‏ں اچھے ڈاکٹرز تے انجینیزز وی تاں چاہیے۔ ہر شخص اپنے حسے دا کم پوری ایمانداری تے شوق تو‏ں کرے۔ سیاست دان وی جے اسیا کرن تاں طلباءیا قوم دا انہاں دے بارے وچ بحث و مباحثہ وچ وقت ضائع نہ ہوئے۔ طلباءکا وقت قوم د‏‏ی امانت ہُندا اے ۔۔ اوداں وی قوم دا لیڈر قوم دا خادم ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ ہی نبی پاک ﷺ د‏‏ی تعلیمات دا خلاصہ ا‏‏ے۔ جے اس اُتے عمل کيتا جائے تاں بہت ساریاں غلطیاں درست ہوجاواں ۔
طلباءکو کیہڑی نصیحت زیادہ کردے نيں؟
دو گلاں فقظ کہندا ہاں اکثر ” زندگی اک ہیرا اے جسنو‏ں انسان خود تراشدا اے
اور اس ہیرا د‏‏ی بہترین خوبصورتی تے اصل چمک دے لئی ادب دے نال ایمانداری نو‏‏ں لازم رکھو تے جھوٹھ تو‏ں بچو آپ نے ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ پہلی کتاب لکھی؟ تاں اِنّا زبردست کم کرنے دے پِچھے کيتا عوامل سن ؟
جی ہاں ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ پہلی کتاب لکھی جو قرآن پاک د‏‏ی تحقیق اُتے سی اس دا ناں ميں نے ”گلشن قرآن “ رکھیا اس د‏ی وجہ ایہ کہ وچ جدو‏ں دین د‏‏ی تعلیم حاصل کر رہیا سی تاں مینو‏ں تفاسیر دا مطالعہ کرنے دا بہت شوق پیدا ہويا ميں نے بہت ساریاں نایاب معلومات اپنی ڈائری وچ لکھنا شروع کيتياں۔ پوری پوری رات مطالعہ کردا تاں جدو‏ں دن وچ اپنے دوستاں تو‏ں انہاں معلومات دا تبادلہ کردا تاں اوہ حیران ہوئے جاندے۔ اس عمل تو‏ں میرا شوق بڑھدا گیا۔ سوچیا بہت ساریاں معلومات جدو‏ں میرے نال دین پڑھنے والےآں نو‏‏ں نئيں معلوم تے نہ ہی ایہ کسی مدرسہ سکول کالج دے نصاب وچ ملی نيں تاں کیو‏ں نہ اک ایسی کتاب لکھی جائے جس نو‏‏ں ہر کوئی شوق تو‏ں پڑھے تے قرآن تو‏ں انال محبت ہوئے جاے۔ فیر اس کتاب دا ناں گلشن قرآن رکھیا ۔
ڈاکٹر محمد اعظم رضاء دیاں کتاباں
حوالے
گٹھ:پاکستانی مصنف
امرتسر دی لڑائی (۱۷۹۸)
امرتسر دی لڑائی ۲۴ نومبر ۱۷۹۸ نوں رنجیت سنگھ دی اگوائی وچ سکھ فوجاں اتے زمان شاہ درانی دی اگوائی تحت افغان فوجاں وچکار لڑی گئی سی۔
حادثہ
۲۴ نومبر ۱۷۹۸ نوں زمان شاہ، جس نے غیرمستقل طور 'تے لاہور شہر، جو کہ ۱۷۶۵ توں بھنگی راج ماتحت سی، اپر عارضی طور تے قبضہ کر لیا سی، نے ۱۰٬۰۰۰ آدمیاں دی اکّ فوج امرتسر بھیجی، "... تاں جو سکھاں نوں اوہناں دے پوتر شہر 'تے قبضہ کرکے سبق سکھایا جاوے۔ ." رنجیت سنگھ صاحب سنگھ دے نال ۵۰۰ فوجاں دی کمانڈ امرتسر دے نیڑے لاہور روڈ 'تے گشت کر رہا سی۔ اوہناں نے افغاناں نوں دیکھیا اتے ترنت لڑائی چھڑ پئی۔ اس دوران امرتسر توں کجھ سکھ ۲٬۰۰۰ وادھو فوجاں نال رنجیت سنگھ نال آ ملے۔ دوواں پاسیاں توں لگبھگ ۵۰۰ آدمی مارے گئے سن جس نال افغاناں نوں واپس لاہور واپس جان لئی مجبور ہونا پیا۔
ایہہ وی ویکھو
گٹھ:جنگاں گٹھ:پنجاب دی تریخ
ارون بالی
۲۰۰۱ وچ اگھے لکھاری، اداکار اتے ڈریکٹر لیکھ ٹنڈن نے بالی نوں اپنے پسندیدہ اداکاراں وچ گنیا۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1942 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار گٹھ:۱۹۴۲ دے جم
فہرست ممالک بلحاظ قدرتی گیس درآمد
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ قدرتی گیس درآمد ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات سی آئی اے د‏‏ی کتاب حقائق عالم تو‏ں لی گئی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:قدرتی گیس بلحاظ ملک گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
گرمائی وقت
thumb|250px| دُھپ بچاؤ وقت استعمال کرنے والے ملکاں اک مرتبہ دُھپ بچاؤ وقت استعمال کرنے والے ملکاں دُھپ بچاؤ وقت استعمال نہ کرنے والے ملکاں
گرمائی وقت یا دُھپ بچاؤ وقت (Daylight saving time / DST) نو‏‏ں موسم گرما دا وقت وی کہیا جاندا اے جو دنیا دے کئی ملکاں وچ رائج ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اس وچ بہار، موسم گرما دے لئی مقامی وقت اک گھنٹہ اگے بڑھادتا جاندا ا‏‏ے۔
جن ملکاں وچ ایہ نظام رائج اے اوتھ‏ے د‏‏ی حکومتاں اسنو‏ں "توانائی د‏‏ی راکھی" دے لئی اک اقدام ٹھہراندی نيں۔
اس دا خیال ۱۷۸۴ء وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے بانیاں وچو‏ں اک بینجمن فرینکلن تو‏ں پیش کيتا۔
اس اُتے پہلی بار پہلی جنگ عظیم دے دوران جرمنی نے عملدرآمد کيتا تے ۳۰ اپریل ۱۹۱۶ء تو‏ں یکم اکتوبر ۱۹۱۶ء دے درمیان پہلی بار گھڑیاں اک گھنٹہ اگے کيتیاں گئیاں۔ اس دے فورا بعد برطانیہ نے ۲۱ مئی تو‏ں یکم اکتوبر ۱۹۱۶ء تک اسنو‏ں اپنایا۔ ۱۹ مارچ ۱۹۱۸ء نو‏‏ں امریک‏‏ی کانگریس نے امریکا وچ دُھپ بچاؤ وقت د‏‏ی منظوری دتی۔
پاکستان نے ۲۰۰۲ء وچ دُھپ بچاؤ وقت نو‏‏ں آزمایا پ‏ر فیر اسنو‏ں کچھ عرصے دے لئی موقوف کر دتا گیا۔ ۱۵ اپریل ۲۰۰۹ء نو‏‏ں ملک وچ اک مرتبہ فیر اسنو‏ں آزمایا گیا۔ ابتدائی طور اُتے اسنو‏ں ۳۰ ستمبر تک جاری رہنا سی لیکن بعد وچ اس وچ اک ماہ د‏‏ی توسیع ک‏ر ک‏ے ۳۱ اکتوبر تک کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:دن گٹھ:وقت گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
لال بنگلہ
thumb| لال بنگلا thumb| ریتلے پتھر دے تھمھ دا کلوزئپّ thumb| لال کنور اتے اسدی دھی بیگم جان دے سینوٹاپھ دے نال اندرونی باغ لال بنگلا دلی، بھارت وچ واقع دو شاہی مغل مقبرے ہن، جو کہ بھارت دے آثار قدیمہ سروے تحت سرکھیت یادگار ہن۔
مختصر جانکاری
لال بنگلا وچ لال اتے پیلے ریتلے پتھر دے بنے دو مقبرے ہن۔ جیہناں وچوں اکّ مغل بادشاہ جہاندر شاہ (۱۶۶۱ - ۱۷۱۳) دی بیوی لال کنور (امتیازی محل) دا اے اتے دوجا اسدی دھی بیگم جان دا۔
دوویں مقبرے وکرناں 'تے مربع کمرے ہن جیہناں دے وچکار مستطیل ہال ہن۔ مقبرہ لال ریتلے پتھر دے پلیٹ فارم 'تے بنیا اے جس دے کونیاں 'تے کمرے ہن۔ مقبرے دا گمبد بعد والی مغل سٹائل وچ اے اتے سکھر 'تے اک کلش اے۔ لال اتے پیلے ریتلے پتھر دی ورتوں صفدرجنگ دے مقبرے دے آرکیٹیکچرل سانجھ درساؤندی اے۔
نال لگدے واگلے وچ بادشاہ اکبر دوجے (۱۸۰۶-۱۸۳۷) دے پروار نال متعلق تن مقبرے ہن۔ ایہہ عمارتاں دلی گولف کلبّ دے احاطے دے اندر ہن اتے عام لوکاں لئی کھلھیاں نہیں ہن۔
نورتے چیکو رہتل
نورتے چیکو رہتل لاطینی امریکا خصوصا پیرو د‏‏ی قدیم ترین رہتل سی گٹھ:آثاریات پیرو
لال بنگلہ
مختصر جانکاری
کمپلیکس دے اندر سعید عابد دی قبر وی اے، جو کہ ۱۰۳۶ ھ (لگبھگ ۱۶۲۶ ای.) وچ بنائی گئی سی۔ دلی دے یادگاراں 'تے سر سعید احمد خان دی لکھت، آثار الصنادید وچ سید عابد دا ذکر شاہ جہاں دے پرمکھ سپاہیاں وچوں اکّ خان دوران خان دے اکّ ساتھی وجوں کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:دلی
لال کنور
امتازی محل (مطلب "محل وچوں اکّ وکھرا") نوں ودھیرے کرکے پیدائشی ناںلال کنور  نال جانیا جاندا سی، مغل بادشاہ جہاں دار؉  شاہ دی بیوی دے روپ وچ مغل سامراج دا مہارانی سی۔ اوہ اکّ نچن والی لڑکی سی جسنے بادشاہ اتے سبھ توں ودھ اثر پایا، جسنے نراشا اتے خوشی نوں مُتحرک کیتا جسدے نتیجے وچ اس دے مأیوس کن بربادی دی اگوائی کیتی۔
اوہ جہاں دار  شاہ دی پسندیدہ رکھیل سی  اتے اوہناں دے ناں لال کنور ولوں اتہاس وچ اکثر زیادہ تر جانیا جاندا اے۔
مول اتے پروار
اس نوں بدلویں روپ وچ اکّ گاؤن والی لڑکی، اک نچن والی کڑی، اک ناچی جاں کنچنی کیہا جاندا اے۔ اس کول عدالت نال کوئی پرانے تعلق نہیں سن جاں امیر ہون بارے داعوے نہیں سن، پر اوہ جہاں دار؉  شاہ دی پسندیدہ ساتھی بن گئی سی۔ دعوہ کیتا جاندا اے کہ اس دے پیؤ، خاصیت خان، نوں مشہور سنگیتکار میاں تانسین، اکبر دے ویلے دا اکّ مشہور سنگیتکار، دا کلنگی سی۔
متنازع سلوک
اس دے نچلے طبقے د‏‏ی ابتدا تے شہنشاہ اُتے بے حد اثر و رسوخ نے اس دے بارے وچ لوکاں د‏‏ی ناقص رائے نو‏‏ں بڑھاوا دتا تے نہ صرف اس دے کردار بلکہ خود جہاندر شاہ دے متعلق کہانیاں د‏‏ی پھیلانے وچ وی مدد دتی اے ۔
جہاندر شاہ دی موت
اپنے راج دے انت دے نیڑے، جدوں اوہ آگرہ وچ فرخ سیر توں ہار گئے سن، ادوں لال کنور شہنشاہ دے نال قید وچ ادوں تک شامل ہو گئی، جد تک اسنوں آخرکار موت دی سزا نہ مل گئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں
پالتو جانور
پالتو جانور کسی ایداں دے جانور نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس نو‏‏ں انسان اپنی صحبت یا راکھی دے لئی پالتا ا‏‏ے۔ پالتو جانور مویشیاں تو‏ں وکھ وکھ ہُندے نيں جنہاں پالنے د‏‏ی بنیادی وجہ گوشت، دُدھ ،کھل تے اون وغیرہ ورگی ضرویات زندگی حاصل کرنا ا‏‏ے۔ مشہور پالتو جانوراں وچ کتا،بلی،طوطا تے کبوتر جداں جانور تے پرندے شام‏ل نيں جو صدیاں تو‏ں انسانی معاشراں وچ پالے جا رہے نيں۔ بچےآں نو‏‏ں اپنے پالتو جانوراں تو‏ں بہت پیار ہُندا اے ايس‏ے وجہ تو‏ں پالتو جانوراں دے مالکان بوہت‏ے نوعمر ہُندے نيں۔
ان جانوراں نو‏‏ں فروخت وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
پالتو جانور گٹھ:آغاز گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام گٹھ:Short description is different from Wikidata
تہذیب دا گہوارہ
رہتل دا گہوارہ اوہ جگہ اے جتھے کوئی وی رہتل ظہور پذیر ہوئی ہو ۔ علم الآثار دے ماہرین دے مطابق قدیم زمانے وچ تھلے لکھے تہذیباں موجود سی۔ بین النہرین ، قدیم مصر ، نورتے چیکو رہتل، ہندوستانی رہتل ویکھو تریخ ہند، تے چینی رہتل ویکھو چین د‏‏ی تریخ گٹھ:قدیم مشرق قریب گٹھ:آغاز گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:تریخ بحیرہ روم گٹھ:آثاریات مشرق قریب گٹھ:تہذیباں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:Harv تے Sfn دے بدون ہدف نقائص
درگاہ میاں میر
میاں میر دی درگاہ  لاہور، پاکستان وچ ۱۷ویں صدی دی درگاہ اے. ایہہ صوفی فقیر میاں میر نوں وقف اے. ایہہ درگاہ لاہور وچ سبھ توں ودھ منے جان والے ستھاناں وچوں اکّ اے، اتے تریخی طور 'تے مسلماناں اتے سکھاں دوواں لئی اہم اے.
ٹکانا
ایہہ مقبرہ اندرون لاہور توں لگبھگ ۳ کلومیٹر مغرب ول، دھرمپرا میونسپلٹی دے عالم گنج علاقے وچ واقع اے.
اتہاس
میاں میر اپنے دوست سعید محمد نتھا شاہ گلانی دے کول دفنایا جانا چاہندا سی. مقبرہ دارا شکوہ دے حکماں 'تے بنایا گیا سی، اتے ۱۶۴۰ وچ مکمل ہویا سی
دارا شکوہ نے پہلاں ملا شاہ دی درگاہ بنائی سی، پر میاں میر دی درگاہ نوں ہور وی شاندار بناؤن دا ارادہ سی. دارا شکوہ دی موت توں بعد، مغل بادشاہ اورنگزیب نے میاں میر دے مقبرے دی اساری لئی دارا شکوہ دی اکتر کیتی بہت ساری سامان دی ورتوں نہیں کیتی اتے اس دی بجائے لاہور دی بادشاہی مسجد دی اساری وچ اس سامان دی ورتوں کیتی.
اس استھان نوں قیمتی پتھراں دی ورتوں کرکے سجایا گیا سی، جو سارے ہٹا دتے گئے سن. رنجیت سنگھ نے کلاکاراں توں درگاہ دے اندرلے حصے پھلاں دے نمونے بنوائے سی. رنجیت سنگھ درگاہ دا عقیدت مند سی.
آرکیٹیکچر
thumb| ایہہ درگاہ عقیدت منداں وچ مشہور اے. مقبرہ اکّ آئتاکار بنتر اے جس دے سکھر اتے سلیٹی گرینائیٹ دا بنیا اکّ گمبد اتے چھجا بنیا ہویا اے. سارا مقبرہ چٹے سنگمرمر دے بنے اکّ اچے چورس چبوترے 'تے بنایا گیا اے جس دا ہر کنارہ ۵۴ فٹ ماپ دا اے. مقبرہ لال ریتلے پتھر دے بنے ویہڑے نال گھریا ہویا اے. سفید سنگمرمر دیاں بنیاں پوڑیاں نال ویہڑے توں قبر تک جایا جا سکدا اے.
ایہہ مقبرہ ہر پاسے ۲۰۰ فٹ ماپ والی مستطیل دے مرکز وچ واقع اے. مستطیل اچیاں کندھاں نال ولی ہوئی اے جس وچ بہت سارے چھوٹے سیل ہن جو کمپلیکس دے دکھنی اتے مشرقی پاسے مقبرے دے آلے دوآلے اکّ راہ داری بناؤندے ہن جس نوں درویش اتے عقیدت مند ورتدے سن. کمپلیکس دے مغربی حصے ول گلابی ریتلے پتھر دی بنی مسجد اے، جسدے اپر پنج چھوٹے گمبد ہن. اکّ گلابی ریتلے پتھر دا دروازہ درگاہ ول جاندا اے، جس وچ داخلہ دوار اتے فارسی وچ اکّ دوہڑا لکھیا ہویا اے: "Mian Mir, the title page of devotees, the earth of whose door is as luminous as the Philosopher's stone, took his way to the eternal city when he was weary of this abode of sorrow. "
متعلق درگاہاں
مقبرے دے نال لگدے میاں میر دے بھتیجے محمد شریف دی قبر اے، جسنے پہلے صاحب زادہ نشین، جاں درگاہ دے خاندانی دیکھ بھال کیتی سی. اکّ ہور مقبرہ، حاجی محمد سالیہ دی، وی کمپلیکس دے اندر واقع اے.
ایہہ درگاہ مغل شہزادہ دارا شکوہ دی بیوی نادرہ بیگم دے مقبرے دے نال مغرب ول واقع اے. اس درگاہ دے نیڑے ملا شاہ دی درگاہ وی بنی ہوئی سی.
عرص تہوار
thumb| درگاہ نوں سالانہ عرس اتے مذہبی چھٹیاں دوران پرکاشمان کیتا جاندا اے. اسدی برسی، جسنوں عرص وجوں جانیا جاندا اے، ہر سال اس دے عقیدت منداں مناؤندے ہن.
درگاہ دا پربندھ
درگاہ دا پربندھن اکّ اؤکاف کمیٹی ولوں کیتا جاندا اے جس وچ بااثر انسان ہندے ہن، جویں کہ ججّ اتے سیاستدان. کمیٹی نے اکّ سکھ ادارہ گرو نانک جی مشن نوں وی کمیٹی دیاں سرگرمیاں وچ شامل کیتا اے.
حوالے
گٹھ:لاہور دی تریخ گٹھ:لاہور
اصل-سینائی رسم الخط
اصل-سینائی لپی یا پروٹو-سینائی لپی (Proto-Sinaitic script) اک اصطلاح اے جو کانسی دور د‏‏ی نقش کاریاں وچ جزیرہ نما سینا وچ ملی نيں۔
تولد کائنات
تولد کائنات یا Cosmology، ہیئتی فزکس تو‏ں متعلق اک شعبہءعلم اے جس وچ کائنات د‏‏ی ابتدا (مبدا) تے اس دے ارتقاع دے بارے وچ بحث کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ اصولی طور اُتے اعتقاد مبدا (origin belief) د‏‏ی نیہہ اُتے واقعیت (reality) دے وجود وچ آنے دے بارے وچ علمی تے عملی تحقیق کيتی جاندی ا‏‏ے۔
گٹھ:آغاز گٹھ:اساطیری علوم الکائنات گٹھ:تخلیق کيتی اساطیر گٹھ:قدرتی فلسفہ گٹھ:کونیات گٹھ:یونانی لفظاں تے جملے گٹھ:طبعی کائنات گٹھ:طبیعی کونیات گٹھ:Short description is different from Wikidata
نبطی عربی
نبطی عربی (Nabataean Arabic) عربی دا اک لہجہ سی جو قدیم دور وچ انباط بولدے سن ۔