cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مھدی منتظر تے اسلامی فکر
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
مشرق تے مغرب والے ناں مہدی (عج) آسمان تو‏ں سناں گے
۱۵ ۔ یوسف بن یحیی(۲۱) نے امام محمد باقر  تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا: "وَ عَن ابی جَعۡفَر مُحَمَّد بن عَلی علیه ما السلام قالَ: یُنادی مُنادٍ مِنَ السَّماءِ بِاِسۡمِ المَه دتی فَیُسمِعُ مَن بِالمَشرِقِ وَ مَن بِالمَغرِبِ حَتّی لا یَبۡقی راقِدٌ اِلّا استَیقَظَ "
ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ فصل دوئم "فضائل علی" حدیث نمبر ۳۴ دے ذیل وچ روایت کيتی اے دار قطنی نے "الافراد" وچ ابن عباس تو‏ں روایت کيتی اے کہ بیشک رسولؐ اللہ نے فرمایا: علی باب حطہ (یعنی باب مغفرت در بیت المقدس) نيں جو اس باب وچ وارد ہوگیا اوہ مؤمن اے تے جو ا س تو‏ں خارج ہوگیا اوہ کافر ا‏‏ے۔
۲. ابو الموید احمد خوارزمی(۳) محمد بن یوسُف گنجی شافعی(۴) سبطِ ابنِ جوزی(۵) تے حاکم جسکانی نے اپنی اپنی کُتب وچ روایت کيتی اے کہ حضور سرورِ کائناتﷺنے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا :یَا عَلِی اَلَمْ تَسْمَع قولَ الله ِ تعالیٰ اِنَّ الّذِیْنَ اٰمَنُو اوَعَمِلواالصّلِحٰتِ اُوْلٰئِکَ خَیرُ البَرِیّه هُمْ شِیعَتُکَ وَمَوعِدِی وَعِدُکُمْ الحوض اِذااجْتَمَعَتِ الاُمَمُ لِلحِسَابِ تَدعُونَ غُرّاً مُحَجَّلِینَ ؛ اے علی ! کیہ تسيں نے نئيں سنیا کہ آیۂ کریمہ وچ کیہ ارشاد ہويا اے ، بیشک جو لوک ایمان لیائے نيں تے عملِ صالح انجام دتے نيں اوہ ہی بہترین خلائق نيں بیشک اوہ بہترین خلائق تواڈے شیعہ نيں، تواڈی تے میری وعدہ گاہ حوضِ کوثر اے، جدو‏ں خلائق حساب دے لئی جمع ہونگے تاں توانو‏‏ں سفیدرُواور روشن جباں کہہ ک‏ے پکاراجائیگا ۔
ثانیاً : تاریخِ یعقوبی وچ یعقوبی ہور ابنِ خلکان جداں مشہور علمائے اہلِ سُنّت دے اقرار تے امام ابوحنیفہ دے قول دے ذریعے اساں ایہ ثابت کيتا اے کہ اللہ دا دین درحقیقت اوہ ہی دین اے جس دا تعارُف جعفرؑ بنِ محمدؑ نے کرایااور سُنّتِ پیغمبر اکرمﷺ درحقیقت انہاں دے پاس اے تے واضح اے ایہ ہی شیعاں دے چھیويں امام نيں اوردرحقیقت امیرالمؤمنین علی بنِ ابیطالب‘ رسولِ خداؐ دے بلافصل خلیفہ نيں۔
۸۸. غریب ُ الحدیث ( ابنِ قتیبہ)
مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف)کو مہدی کیو‏ں کہندے نيں؟۱٧۲
مہدی د‏‏ی ولادت اس شہر وچ ہوئے گی، اوہ اہل بیت پیغمبر اسلام تو‏ں ہون گے، انہاں دا ناں نبی دے ناں اُتے ہوئے گا اوہ بیت المقدس د‏‏ی طرف ہجرت کرن گے، ریش مبارک وڈی ہوئے گی، اکھاں وچ قدرتی طور اُتے سرمہ لگیا ہوئے گا، دانت چمکدار تے سفید ہون گے، رخسار اُتے تِل ہوئے گا، ناک لمبی ہوئے گی، پیشانی کشادہ ہوئے گی، شانہ اُتے رسول اللہﷺ د‏‏ی نشانی ہوئے گی، بوقت خروج پرچم رسول ؐ انہاں دے ہمراہ ہوئے گا جو پشم تے مخمل دا ہوئے گا، اس دا رنگ سیاہ ہوئے گا تے مربع شکل دا ہوئے گا۔ اوہ پیغمبر اسلام د‏‏ی وفات دے بعد تو‏ں کھلا نئيں اے تے نہ ہی کھلے گا جدو‏ں تک کہ مہدی (عج) ظہور نہ کرن۔ اللہ تعالیٰ تن ہزار فرشتےآں تو‏ں انہاں د‏‏ی مدد کريں گا، ایہ فرشتے مخالفین حضرت مہدی (عج) دے چہراں تے پشت اُتے تازیانے ماراں گے، جدو‏ں ظہور کرن گے تاں تیس تے چالیس سال د‏‏ی عمر دے وچکار معلوم ہون گے۔
۲٧ ۔" وَ عَنۡ اَبی وائِل، قالَ : نَظَرَ عَلیٌّ اِلَی الۡحَسَنِ‘، فَقالَ : اِنَّ اِبۡنی ه ذا سَیِّدٌ، کَما سَمّاه ُ رَسُولُ الله ِﷺ ، سَیَخۡرُجُ مِنۡ صَلۡبِه ِ رَجُلٌ بِاِسۡمِ نَبیِّکُمۡ، یَخۡرُجُ عَلی حین غَفۡلَةٍ مِنَ النّاس، وَ اِماتَةِ الۡحَقِّ وَ اِظۡه ارِ الۡجَوۡرِ وَ یَفۡرَحُ بِخُروجِه اَه ۡلُ السَّماءِ وَ سُکّانُه ا وَ ه ُوَ رَجُلٌ اَجۡلَی الۡجَبینِ، اَقۡنَی الۡاَنفِ، ضَخۡمُ الۡبَطۡنِ یَمۡلَأُ الۡاَرۡضَ عَدۡلاً کَما مُلِئَتۡ ظُلۡماً وَ جَوراً"
شیخ سلیمان(۱۶) نے عبد اللہ ابن مسعود تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولِ خدا نے فرمایا: علی بن ابی طالب‘ باب دین اے جو اس وچ وارد ہوئے گا اوہ مؤمن اے تے جو اس تو‏ں خارج ہوگیا اوہ کافر ہوگیا۔
۱٧ ۔ ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ وچ فضائل اہل بیتؑ دے بارے وچ بیان کردہ آیات وچو‏ں ستويں آیت دے ذیل وچ اس سلسلہ وچ احمد تے حاکم وغیرہ(۳۵) تو‏ں چار روایات نقل کيتی نيں، شیخ سلیمان(۳۶) نے مستنداً نوادر الاصول(۳٧) تو‏ں انہاں نے موسیٰ بن عبیدہ تو‏ں انہاں نے ایان بن سلمہ بن اکوع تو‏ں انہاں نے اکوع تو‏ں روایت کيتی اے تے سیوطی نے کتاب "احیاء المیت بفضائل اہل البیت" حدیث نمبر ۲۱ دے ذیل وچ روایت کيتی اے:
اور اس روایت وچ کفر تو‏ں مراد کفر از دین نئيں اے لہذا س اُتے کفار دے احکا‏م مثلاً نجاست وغیرہ دا اطلاق نئيں ہُندا؛ بلکہ "کفر نعمت" اے کہ جس د‏‏ی بنا اُتے (قران کریمؐ د‏‏ی روشنی وچ ) شدید عذاب(۱٧) دا سامنا کرنا پئے گا۔
اس روایت وچ ایمان تو‏ں مراد، اوہ ہی ایمان مراد اے جو کہ (ہور روایات د‏‏ی روشنی وچ ) اعمال دے قبول ہونے د‏‏ی شرط اے تے جس دے نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ اعمال رد کر دتے جاواں گے۔ جداں کہ گذشتہ مناقب اہل بیت علیھم السلام دے بارے وچ ذکر شدہ ستّر روایات وچو‏ں بعض روایات اس حقیقت نو‏‏ں صاف بیان کر رہیاں نيں مثلاً روایت نمبر ۹ تے ۱۵ وچ واضح طورپر بیان کيتاگیا اے کہ "قبولی اعمال" فقط حبّ آلِ محمدؐ اُتے منحصر اے تے واضح اے کہ حضرت علی بن ابی طالب‘ سید اہلبیت علیھم السلام تے آل محمدؐ وچو‏ں نيں۔
۱۔ محمد بن یوسف گنجی شافعی ، رسول خداﷺ تو‏ں روایت کردے نيں :
۲۵. بیھقی (متوفی ۴۵۸ھ ق)،
۳ ۔ جنہاں موارد وچ اہل سنت بیرونی عوامل تے حوادث د‏‏ی روشنی وچ اپنے عقائد د‏‏ی تاویل کردے نيں انہاں وچو‏ں اک مورد ایہ وی اے کہ جس دے مطابق اوہ کہندے نيں کہ حضرت رسول خدا د‏‏ی متعدد روایات وچ خلافت ، وزارت تے ولایت علی علیہ السلام تو‏ں مراد انہاں د‏‏ی رحلت دے ۲۵ سال بعد اے تے اس دا وی اساں تفصیلی جواب دیدتا ا‏‏ے۔ (و الحمد للہ)
جب لشکر سفیانی، حضرت مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) نو‏‏ں لبھن تے انہاں نو‏ں اسیر کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں سر زمین بیداء (مکہ مدینہ دے وچکار اے ) وچ داخل ہوئے گا تاں آسمان تو‏ں منادی ندا دے گا:
یہودی نے کہیا: فرمائیے کہ پیغمبر اسلام دے بعد اس امت وچ کِنے امام ہون گے؟ بہشت وچ حضرت محمدﷺ د‏‏ی منزل کيتا اے ؟ تے اس منزل اُتے انہاں دے ہمراہ کون ہوئے گا؟
۲۔وَالخَلِفَةُ مِنْ بَعْدِیْ ، میرے بعد میرے خلیفہ نيں۔
۳۔أَنْتَ اوْلیٰ بِالمُؤ مِنِیْنَ مِنْ بَعدِیْ ، اے علی تسيں میرے بعد مؤمنین دے ولی تے سرپرست ہوئے۔
روایت نمبر ۱۱ وچ پیغمبر اکرمؐ نے فرمایا:
۔صحیحین وچ نزول عیسیٰ د‏‏ی احادیث
بعینہ ایہی گل صحیح بخاری د‏‏ی شرح عمدة القاری وچ وی اے (عمدة القاری شرح بخاری ۱۶:۴۰۔۳۹)
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
۹ ۔وفیات الاعیان، ج۱، ص ۳۲٧۔
" عَن حُذَیۡفَة رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُ ، قالَ: قالَ رَسوُل الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وَ آلِه : لَوۡ یَعۡلَمُ النّاسُ مَتی سُمِّیَ عَلِیٌّ اَمیرَ الۡمؤۡمِنینَ لَما اَنۡکَروُا فَضائله ُ، سُمِّیَ بِذلِکَ وَ آدَمُ بَیۡنَ الرّوُحِ تے الۡجَسَدِ وَ حینَ قالَ: اَلَسۡتُ بِرَبِّکُمۡ قالوُا بلی، فَقالَ الله ُ تَعالی: اَنَا رَبُّکُمۡ تے مُحَمَّدٌ نَبِیُّکُم وَ عَلِیٌّ اَمیرُکُمۡ "
پروردگار د‏‏ی جانب تو‏ں جبرائیل نے مینو‏ں ایہ امردتا اے کہ وچ اس مقام اُتے ٹہرمکرتمام کالے گورے لوکاں نو‏‏ں مطلع کرداں کہ علی بنِ ابی طالب‘ میرے بھائی نيں تے میرے بعدمیرے وصی وخلیفہ اورامام نيں۔
۳۲. عبدُ اللہ بن الحارث ابن جزء الزبیدی ( ۸۶ ھ ق).
۵ ۔ کتاب ینابیع المودہ(۱۱) وچ کتاب عقد الدّرر دے حوالے تو‏ں امام حسن  تو‏ں روایت نقل کيتی اے:"لَو قامَ اَلمَه دتی لَاَنکَرَه ُ النّاسُ لِاَنَّه ُ یرجِعُ اِلَیه ِم شابَّاً وَ ه ُم یحسِبونَه ُ شَیخاً کَبیراً " جدو‏ں مہدی (عج) قیام کرن گے تاں (کچھ) لوک انہاں دے جوان سال ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا انکار کردین گے کیونجے اوہ سمجھاں گے کہ مہدی (عج) ضعیف العمر ہون گے۔
۳۳. سھیل ابنِ سعد الساعدی
خروج مہدی (عج) دے وقت اہل آسمان خوشحال ہون گے
۳۴. انس بن مالک ( ۸۳ ھ ق).
شیخ سلیمان(۴) نے عمران بن حصین تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولؐ خدا نے فرمایا: علی علیہ السلام میرے تو‏ں اے تے وچ علی علیہ السلام تو‏ں ہاں تے اوہ میرے بعد ہر مؤمن تے مؤمنہ دے سرپرست نيں۔
نکتہ: شیخ سلیمان ایہ روایت نقل کرنے دے بعد لکھدے نيں کہ صاحب فردوس نے وی ایہ روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
۳۴. ابنِ اثیر جذری (متوفی ۶۰۶ ھ ق)،
۳ ۔ علی علیہ السلام ، وصی تے وارثِ رسولؐ اللہ نيں
۳۵. ابو طُفیل ( ۱۰۰ ھ ق) ابو طُفیل عامر بن واثلہ ، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے آخری صحابی سن جو ۱۰۰ ھ ق وچ یعنی رحلتِ رسول گرامی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ۸۰ سال بعد فوت ہوئے سن.
۳۶. اُمِّ حبیبہ
۳٧. ابی الجحاف
شیخ سلیمان(۵) نے بریدہ تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولؐ خدا نے فرمایا: ہر نبی دا اک وارث تے وصی ہُندا اے تے میرا وصی تے وارث علی بن ابی طالب ا‏‏ے۔
۳۸. ابی سلمیٰ
۳۸. ابی لیلیٰ
۱۱ ۔حربی کتاب غریب الحدیث، ج۲۔
کتب اہل سنت وچ شیعہ اثنا عشری د‏‏ی حقانیت د‏‏ی تصریح
امام مہدی عقل تے علم د‏‏ی روشنی وچ
لہذا تقدیر دے خلاف عمر نو‏‏ں زیادہ کرنا انسان وچ نئيں اے ہاں اللہ تعالی معمر لوکاں د‏‏ی زندگی کوطویل کرنے دے اسباب فراہ‏م کرسکدا اے اورسائنس زیادہ تو‏ں زیادہ انہاں اسباب د‏‏ی کشف کرسکدی اے لیکن انہاں اسباب نو‏‏ں خود فراہ‏م نئيں کرسکدی کیونجے بالاتفاق ایہ اسباب خدا دے ہتھ وچ نيں۔
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
٧. عماریاسر ( ۳٧ ھ ق).
منادی آسمان تو‏ں اس طرح ناں مہدی (عج) پکارے گا کہ تمام مشرق تے مغرب دے رہنے والے اس آواز نو‏‏ں سناں گے تے کوئی سوندا ہويا تے خواب غفلت وچ نہ رہے گا۔
۱٧ ۔ یوسف بن یحیی(۲۳) نے امیرالمؤمنین تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا: "وَ عَن اَمیرِ المُؤۡمِنینَ عَلیِّ بن اَبیطالِبٍ‘ قالَ : یُؤۡمِی الۡمَه ۡدی  اِلَی الطَّیۡرِ فَیَسۡقُطُ عَلی یَدِه وَ یغۡرُسُ قَضِیۡباً فی بُقعَةٍ مِنَ الاَرضِ فَیَخۡضَرُّ وَ یُورِقُ "
پرچم، لباس تے شمشیر رسول اللہؐ مہدی (عج) دے ہمراہ
۸۰. التذکرة ( عبدُ الوہاب شعرانی)
۵. ابُو ذرغفاری ( متوفی ۳۲ ھ ق).
۲۶. ثوبان ( ۵۴ ھ ق).
حضرت مہدی (عج) ہويا وچ اڑدے ہوئے پرندے نو‏‏ں اشارہ کرن گے تاں اوہ انہاں دے ہتھ اُتے آجائے گا، خشک لکڑی نو‏‏ں زمین وچ دبا دین گے تاں ہری بھری ہوجائے گی تے اس اُتے پتے نمودار ہوجاواں گے۔
۲٧. عبدُ اللہ بن عمرو ابنِ العاص (۶۵ ھ ق).
جی ہاں تعصُب نے بعض لوکاں د‏‏ی بصیرت نو‏‏ں اس طرح کھودتا اے کہ انصاف وعقل اورشرع کوپیر تلے روندھ دیندے نيں تے اپنے خیال وگمان باطل نو‏‏ں دوسرےآں د‏‏ی طرف نسبت دیندے نيں اوریہ خیال کردے نيں کہ علی بنِ ابیطالب‘ د‏‏ی خلافت بلافصل کاخورشیدعالم آفتاب ، جہالت د‏‏ی گھٹاواں دے پِچھے چھپارہ جائے گا۔
پس حاکم نیشاپوری د‏‏ی اس روایت کيتی روشنی وچ یقین حاصل ہوجاندا اے کہ خلافت علی بن ابی طالب‘ نو‏‏ں غصب کرنے، حضرت فاطمہ زہرا سلام اللہ علیھاکو اذیت دینے تے حضرت علی تے امام حسن تے امام حسین علیھم السلام نال جنگ کرنے والےآں دا تعلق حزب ابلیس تو‏ں سی۔
یوسف بن یحیی(۴۲) نے ابو وائل تو‏ں روایت کيتی اے کہ امیرالمؤمنین  نے اپنے فرزند امام حسن  د‏‏ی طرف دیکھدے ہوئے فرمایا: میرا ایہ بیٹا "سید تے سردار " اے جداں کہ رسول اللہؐ نے اسنو‏ں سید تے سردار قرار دتا اے (۴۳) ۔ عنقریب اس دے صلب تو‏ں اک شخص آنے والا اے جس دا ناں تواڈے نبیؐ دے ناں اُتے ہوئے گا، اوہ اس وقت خروج کريں گا جدو‏ں کہ لوک غفلت دے اندھیراں وچ ہون گے، حق قتل تے باطل ظاہر ہوچکيا ہوئے گا، اہلیان تے ساکنین آسمان انہاں دے خروج تو‏ں خوشحال ہوجاواں گے، انہاں د‏‏ی پیشانی روشن، ناک لمبی تے سینہ کشادہ ہوئے گا ۔۔۔ اوہ ظلم تے ستم تو‏ں بھری ہوئی دنیا نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے۔
۲۳. عبدُ الرحمن بن سمرة (۵۰ ھ ق).
۱۳ ۔ رسولؐ اللہ تے حضرت علی علیہ السلام اک شجر تو‏ں نيں
۲۴. مجمع بن جاریہ (۵۰ ھ ق).
نکتہ: ایہ روایت ابو عبد اللہ نعیم بن حماد نے وی کتاب "الفتن" وچ صفحہ ۱۰۱ اُتے "فی صفۃ المہدی" دے زیر عنوان نقل کيتی ا‏‏ے۔
۸۴. شیخ منصور علی ناصف (متوفی بعدازسال ۱۳٧۱ ھ ق)،
اساں اس تو‏ں ماپہلے روایت وچ لفظ "ولی" دے بارے وچ جِنّی دلیلاں پیش کيت‏‏ی سن تے ثابت کيتا سی کہ ایتھ‏ے "ولی" بمعنائے سرپرست تے اولیٰ بالتصرف اے ؛ اس روایت وچ وی اوہی دلیلاں قائم نيں۔
"اَلۡاَئِمَةُ "بَعۡدی" اِثنا عَشَرَ، اَوَّلُه ُمۡ اَنۡتَ یا عَلی وَ آخِرُه ُم اَلۡقَائِمُ الَّذی یَفۡتَحُ الله ُ عَزَوَجَلَّ عَلی یَدِیۡه ِ مَشارِقَ الاَرضِ وَ مَغارِبَه ا "
شیخ سلیمان(٧) نے حذیفہ تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولؐ خدا نے فرمایا: جے لوکاں نو‏‏ں ایہ گل معلوم ہوجاندی کہ علی علیہ السلام نو‏‏ں امیر المؤمنین دا خطاب کدو‏‏ں ملیا اے تاں ہرگز انہاں دے فضائل دا انکار نہ کردے۔ علی علیہ السلام نو‏‏ں اس وقت امیر المؤمنین دا خطاب ملیا اے جدو‏ں آدم روح وجسد دے درمیان سن تے جس وقت خداوند عالم نے عہد لیندے وقت سوال کيتا سی: کیہ ميں تواڈا پروردگار نئيں ہاں تاں سب نے کہیا سی: کیو‏ں نئيں یقیناً تاں ساڈا پروردگار ا‏‏ے۔ اس وقت خداوند عالم نے فرمایا: وچ تواڈا پروردگار ہون، محمدؐ تواڈے پیغمبر نيں تے علی علیہ السلام تواڈے امیر نيں۔
۶۔ احمد بن حنبل(۲۱) ، نسائی(۲۲) ، حاکم(۲۳) تے ذہبی اپنی تلخیص وچ اس روایت کيتی صحت دے اعتراف دے نال، ہور سنن دے مصنفاں اس حدیث د‏‏ی صحت اُتے اتفاق تے اجماع دا اعتراف کردے ہوئے اسنو‏ں عمرو بن میمون تو‏ں روایت کردے نيں کہ اس دا کہنا اے :
۳۹ ۔ شیخ سلیمان(۵۸) ،(۵۹) نے کتاب مناقب تو‏ں روایت نقل کيتی اے:
۴۔ أَنْتَ خَلِفَتِیْ وَاَنْتَ اَولیٰ بَالمُؤ مِنِیْنَ مِنْ بَعْدِیْ ، اے علی تسيں میرے بعد میرے خلیفہ اورمؤمنین دے ولی تے سرپرست ہوئے۔
۳۸. ابنِ ابی الحدید مُعتزلی حنفی (متوفی۶۵۵ ھ ق)،
۴۰. منذری (متوفی ۶۵۶ ھ ق)،
۴۳. ابوقتادہ انصاری
شیعہ درحقیقت لوکاں دے گروہ نو‏‏ں کہاجاتاا‏‏ے۔ اس لفظ دا اِطلاق واحد ، تثنیہ، جمع ، مُذکر اورمؤنث سب اُتے اک ہی معنی وچ ہُندا اے اوراک ہی لفظ استعمال ہُندا اے ۔ ایہ لفظ انہاں لوکاں دے لئی مشہور اورعَلَم بن گیا اے جو حضرت علی علیہ السلام اوران دے اہلِ بیت د‏‏ی ولایت دے قائل نيں ایتھ‏ے تک کہ ایہ لفظ انہاں حضرات تو‏ں مختص ہوگیاہے ۔ پس جدو‏ں ایہ کہیا جاندا اے کہ فلاں شخص شیعہ اے تاں لوکاں نو‏‏ں پتہ چل جاتاہے کہ اس شخص دا تعلُق انہاں لوکاں تو‏ں اے ہور ایہی عبارت زبیدی نے تاج العروس وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔(۱۴)
مہدی موعود (عج) از فرزندان امام حسنؑ مجتبیٰ
۳۵. ابوبکر اسکافی (متوفی۶۲۰ھ ق)،
۳۶. ابنِ العربی (متوفی ۶۳۸ ھ ق)،
۳٧. محمد طلحہ شافعی (متوفی ۶۵۲ھ ق)،
۱. اثبات الوصیۃّ، ابو الحسن علی بن حسین مسعودی۔
۳ ۔ زمین پرجاری ہونے والا پہلا چشمہ کون سا سی؟
۴۰. ابی وائل
ابن حجر مکی ایہ روایت نقل کرنے دے بعد امام علی رضا  تو‏ں اک ہور روایت نقل کردے نيں کہ :" عَنۡ عَلِیٍّ الرِّضا اَنَّه ُ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وآلِه قالَ : یا عَلی اَنۡتَ قَسیمُ الۡجَنَّةِ وَ النَّارِ فَیَوۡمَ الۡقِیامةِ تَقُولُ لِلنّارِ ه ذا لی وَ ه ذا لَک"
۵۴. معاذ بن جبل۔
امیرالمؤمنین  نے فرمایا: حضرت محمدﷺ بہشت عدن وچ ہون گے جو بہشت دے وسط وچ بالا ترین مقام تے عرش الٰہی تو‏ں نزدیک ترین ا‏‏ے۔
اس روایت وچ ایمان تے کفر دے بارے وچ اسيں قبلاً روایت نمبر ۱۲ وچ توضیح بیان کرچکے نيں۔
"وَ عَنۡ اَحۡمَد بن مُحَمَّدٍ الۡکَرۡزَریِ الۡبَغۡدادی رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُ قالَ: سَمِعۡتُ عَبۡدَ الله ِ بن اَحۡمَد حنبل، قالَ: سَألۡتُ اَبی عَنِ التَّفۡضیلِ فَقال: اَبوبَکر تے عُمَر وَ عُثۡمان ثُمّ أَ سَکَتَ، فَقُلۡتُ: یا اَبَتِ اَیۡنَ عَلِیُّ بن ابیطالِبٍ قالَ: ه ُوَ مِنۡ اهل البیت لا یُقاسُ بِه ه ؤُلاءِ"
۔صحیحین وچ نزول عیسیٰ د‏‏ی احادیث
"فیجی ء الرجل فیقول:یامهدی اعطنی اعطنی فیحثحی المال له فی ثوابه مااستطاع انہاں یحمله
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
۸. زید ابنِ ارقم (۶۸ ھ ق).
حضرت مہدی (عج ) دا زمانہ
۶. سلمان فارسی (متوفی ۳۵ یا ۳۶ ھ ق).
مہدی محمد ابن حسن عسکری نيں
ماں کہندا ہوئے ں بالاتفاق بارہ اماماں وچو‏ں فقط حضرت امام مہدی غائب ہوئے ئے نيں اورجب ایہ حدیث صادر ہوئے ئی سی اس وقت آپ پیدا نئيں ہوئے سن ايس‏ے لئے اس حدیث وچ ولادت دے بعد آپ د‏‏ی غیبت اُتے تاکید کيتی گئی اے کلینی بے اسنو‏ں دوایسی سنداں دے نال ذکر کيتا اے کہ جنہاں دے صحیح ہونے دے بارے وچ علماء شیعہ دا اتفاق اے
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
ہم کتاب "اول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی ؑ" وچ غصب خلافت علی بن ابی طالب‘ تے ثقیفہ دے واقعہ، درخانہ زسیدہ سلام اللہ علیھا نو‏‏ں اگ لگانے، جنگ جمل تے صفین تے نہروان، شہادت امام حسن تے امام حسین‘ تے شہادت امیر المؤمنین اُتے بعض دشمنان اہل بیت دے سجدہ شکر کرنے دے بارے وچ تفصیل تو‏ں مطالب ذکر کرچکے نيں لہذا اوتھ‏ے رجوع کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
وقت معلوم تو‏ں مراد اوہ دن اے جدو‏ں ساڈا قائم خروج کريں گا، سوال کيتا گیا کہ آپ دا قائم کون اے ؟
۱٧ ۔ایضاً۔
وَهُوَ یَعْسُوبُ الْمُؤمِنِینَ ، وَهُوَ بَابِیَ الَّذِی اُوْتِیَ مِنْه ُ ، وَهُوَ خَلِیْفَتِیْ مِنْ بَعْدِی ؛(۱۶) علی مؤمنین دے بادشاہ نيں ، میرے علوم دا دروازہ نيں تے میرے بعد میرے خلیفہ وجانشین نيں۔
۲۵. عمران بن حصین ( ۵۲ ھ ق).
شیخ سلیمان(۱۸) نے میر سید علی ہمدانی شافعی د‏‏ی کتاب "مودّت القربی" مودّت نمبر ۸ دے ذیل وچ ابن عباس تاں، تے ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ د‏‏ی دوسری فصل (حدیث نمبر ۱۲) وچ طبرانی د‏‏ی معجم الاوسط تو‏ں روایت کيتی اے:
احمد بن محمد کرزری بغدادی تو‏ں روایت کيتی گئی اے اوہ کہندے نيں: ميں نے عبد اللہ بن احمد بن حنبل تو‏ں سنیا اے اوہ کہندے نيں وچ اپنے والد (احمد بن حنبل) تو‏ں اصحاب د‏‏ی برتری دے بارے وچ سوال کيتا تاں انہاں نے کہیا: ابوبکر تے عمر تے عثمان فیر اوہ خاموش ہوگئے۔ ميں نے فورا سوال کيتا: پس علی بن ابی طالب کيتا ہوئے؟ والد نے جواب دتا: علی بن ابی طالب‘ اہل بیت علیھم السلام وچو‏ں نيں انہاں لوکاں دا حضرت علی تو‏ں موازنہ تے مقایسہ نئيں کيتاجاسکدا۔
۸۵. شیخ محمد خضر حسین مصری (متوفی۱۳٧٧ ھ ق)،
۳۱ ۔تریخ بغداد، ج۱۴، ص ۲۱۔
۳۰. قاضی عیّاض (متوفی ۵۴۴ھ ق)،
٧۔اس دے علاوہ احمد بن حنبل(۲۴) نے عبداللہ ابنِ برید تو‏ں روایت کيتی کہ انہاں نے اپنے والد تو‏ں روایت کيتی اے تے ایہ ہی روایت بعینہِ نسائی نے خصائص العلویہ ، ص۱٧ وچ ذکر کيتی اے کہ پیغمبر اکرمﷺ نے اٹھ ہجری وچ حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں یمن بھیجیا ۔ جدو‏ں حضرت علی علیہ السلام مدینہ واپس پرت کر آئے تاں کچھ لوکاں نے آنحضرتﷺ تو‏ں حضرت علی د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی ایہ سُن کر پیغمبر اکرمﷺ انہاں لوکاں اُتے بہت غضبناک ہوئے کہ آپﷺ دا چہرۂ مبارک تو‏ں غضب دے آثارنمایاں سن اوربریدہ تو‏ں فرمایا: یاد رکھو علی د‏‏ی برائی نہ کرو اس لئی کہ اوہ میرے تو‏ں نيں تے وچ انہاں تو‏ں ہاں،وَهُوَ وَلِیُّکُمْ بَعْدِیْ تے اوہ میرے بعد تواڈے ولی تے سرپرست نيں۔
۸۱. الاشاعہ (بزرنجی مدنی)
۱۴ ۔تاج العروس، ج۵، ص ۴۰۵۔
۲۸. عوف بن مالک ( ٧۳ ھ ق).
۱۸. ابوالحسن آبری (متوفی ۳۶۲ھ ق)،
"ميں ابنِ عباس دے پاس بیٹھاہويا سی کہ ۸ گروہ انہاں دے پاس آئے اورکہیا: اے ابنِ عباس! سانو‏ں آپ تو‏ں کچھ گل کرنی اے لہٰذا یا آپ ساڈے نال چلياں یا سانو‏ں ایتھے خلوَت دا موقع دیجئے۔ ابنِ عباس نے کہیا ميں تواڈے نال چلتاہاں ابنِ میمون کہندے نيں: ابنِ عباس انہاں دناں بالکل ٹھیک تے انہاں دتی بینائی بالکل صحیح سی، اوہ اُٹھ کر انہاں دے ہمراہ اک طرف چلے گئے تے آپس وچ کچھ گلاں کرنے لگے ، سانو‏ں نئيں معلوم کہ انہاں نے آپس وچ کيتاگلاں د‏‏ی سن ۔ جدو‏ں ابنِ عباس واپس پلٹے تاں کہہ رہے سن کہ افسوس ، ایہ لوک اس مردِ حق د‏‏ی برائی بیان کررہے نيں جس وچ دس تو‏ں زیادہ اوہ فضیلتاں پائی جاندیاں نيں کہ جو کسی وچ نئيں پائی جاندیاں۔ اس شخص د‏‏ی برائی کررہے نيں جس دے بارے وچ پیغمبر اکرمﷺ نے فرمایا اے : اے علی!أ نْتَ وَلیُّ کُلِّ مُؤ مِنٍ بَعْدِی ومؤمِنَةٍ ؛ اے علی تسيں میرے بعد ہر مؤمن مرد تے ہر مؤمنہ عورت دے ولی تے سرپرست ہوئے۔
۲ ۔ "تلک عَشَرَةٌ کامِلَةٌ "۔
۵۔اَخِی وَ وَصِیِّی وَخَلِیْفَتِی وَ الاِمَامُ بَعْدِی ، تسيں میرے بھائی ہوئے تے میرے بعد میرے وصی، خلیفہ تے امام ہوئے ۔
۶۔اَنْتَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤمِنْ بَعْدِی ومُؤمِنَةٍ ، اے علی تسيں میرے بعدہر مؤمن تے مؤمنہ دے ولی تے سرپرست ہوئے۔
ہور جاندے سن کہ پیغمبر اکرمﷺ دا وصی انہاں دے بعد تیس سال زندہ رہے گا تے اس د‏ی ریش مبارک اس دے سر دے خون تو‏ں رنگین ہوئے گی۔
نعیم بن حماد تے یوسف بن یحیی(۲۲) نے امام محمد باقر  تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا: مہدی (عج) مکہ وچ بوقت عشاء ظہور فرماواں گے، پرچم، لباس تے شمشیر رسول اللہﷺ انہاں دے ہمراہ ہون گے، اوہ علامات دے نال آئیاں گے، نور انہاں دے ہمراہ ہوئے گا، اوہ واضح بیان دے نال ہون گے، پس نماز عشاء برپا کرن گے تے فیر بلند آواز تو‏ں ندا دین گے تے فرماواں گے: اے لوگو! خدا تے اس وقت نو‏‏ں یاد کرو جدو‏ں کہ تسيں اس دے حضور کھڑے ہُندے ہوئے۔ پس بتحقیق حجت الٰہی آچک‏ی اے، انبیاء مبعوث ہوچکے نيں، کتاب نازل ہوچک‏ی اے، خدا نے توانو‏‏ں حکم دتا اے کہ کسی نو‏‏ں اس دا شریک قرار نہ دو، خدا تے رسولؐ د‏‏ی فرماں برداری کرو، جنہاں چیزاں نو‏‏ں قران نے زندہ کيتا اے انہاں نو‏ں زندہ رکھو تے جنہاں چیزاں نو‏‏ں نابود کيتا اے انہاں نو‏ں ترک کردو، دوسرےآں د‏‏ی ہدایت وچ مدد کرو تے تقویٰ تے پرہیز گاری وچ اک دوسرے د‏‏ی مساعدت کرو۔ بتحقیق فناء تے زوالِ دنیا نیڑے اے تے حتماً ایتھ‏ے تو‏ں کوچ کرنا اے، یاد رکھو! وچ توانو‏‏ں خدا تے رسولؐ د‏‏ی اطاعت، کتاب الٰہی اُتے عمل، باطل د‏‏ی نابودی تے احانويں سنت الٰہی د‏‏ی دعوت دیندا ہون۔
۲۰. الدار قطنی (متوفی ۳۸۵ھ ق)،
"اِنَّه ُ لا یَنۡبَغی اَنۡ اَذۡه َبَ اِلّا وَ اَنۡتَ خَلیفَتی وَ اَنۡتَ اَوۡلی بِالۡمؤمِنینَ مِنۡ بَعۡدی "
۴۴. وزربن عبدُ اللہ
٧۴. محمد امین سویدی (متوفی ۱۲۴۶ ھ ق)،
۴۵. زرارہ بن عبدُ اللہ
۲۴ ۔ "وَ عَنۡ اَبی اِسحاق، قالَ، قالَ علی علیه السلام ، وَ نَظَر اِلی اِبۡنِه ِ الۡحَسَنِ فَقالَ :اِنّ ابۡنِی ه ذا سَیِّدٌ، کَما سَمّاه ُ رَسولُ الله ِﷺ، وَ سَیَخۡرُجُ مِنۡ صُلۡبِه رَجُلٌ یُسَمّی بِاِسمِ نَبیِّکُمۡ، یُشۡبِه ُه ُ فِی الۡخُلۡقِ وَلا یُشۡبِه ُه ُ فی الۡخَلۡقِ، یَمۡلَاُ الۡاَرضَ عَدلاً "
مہدی موعود (عج) آخری امام تے نجات دہندہ ہون گے
۴۳. ابنِ خلکان (متوفی ۶۸۱ ھ ق)،
یہودی نے عرض کيتا: صحیح فرمایا آپؑ نے!
جداں کہ آپ ملاحظہ فرما رہے نيں کہ ۵۴ اصحاب پیغمبر، روایات مہدی موعود دے راوی نيں۔ اس سلسلہ وچ ہور تفصیلات دے لئی "معجم احادیث الامام المہدی" د‏‏ی طرف رجوع فرماواں ایہ کتاب ۵ جلداں اُتے مشتمل اے تے اس وچ حضرت مہدی منتظر  دے بارے وچ اصحاب پیغمبر تو‏ں نقل ہونے والی تمام روایات نو‏‏ں دقت دے نال جمع کيتا گیا اے تے انہاں دے تمام شیعہ تے سنی مصادر نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
۲۸. دیلمی (متوفی ۵۰۸ھ ق)،
۲۶ ۔ یوسف بن یحیی(۴۰) نے امیر المؤمنین تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا:
نکتہ: اسيں اس تو‏ں پہلے ايس‏ے ورگی اک روایت فضائل اہل بیت علیھم السلام دے بارے وچ روایت نمبر ۵۲ بیان کرچکے نيں۔
۱۶ ۔ پل صراط تو‏ں گذرنے دے لئی علی علیہ السلام دا اجازت نامہ
۱۸ ۔ "وَ عَن اَمیرِالمُؤۡمِنینَ عَلی بن اَبیطالِب‘ فی قِصَّةِ المَه دتی قالَ: فَیبعَثُ المَه دتی  الی اُمَرائِه ِ بسائِرِ الاَمصارِ بِالعَدلِ بَینَ الناسِ وَ تَرعی الشّاةُ وَ الذِئبُ فی مَکانٍ واحِدٍ وَ تَلعَب الصِبیانُ بِالۡحَیاتِ وَ الۡعَقارِبِ، لا یَضُرُّه ُ، شَئٌ وَ یذه َبُ الشَّرُّ وَ یَبۡقی الخَیرُ وَ یَزۡرَعُ الاِنسانُ مُدّاً یخرُجُ لَه ُ سَبعَ مِاَة مُدّاً کَما قالَ الله ُ تَعالی: کَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنَبَتَت سَبعَ سَنابِلَ فی کُلِ سُنۡبُله ٍ مِأةُ حَبَّةٍ وَ الله ُ یُضاعِفُ لِمَنۡ یَشاءُ (۲۵) وَ یَذۡه َبُ الرّبا وَ الزِّنا وَ شُرۡبُ الۡخَمرِ وَ الرّیاء وَ تُقبِلُ النّاسُ عَلَی العِبادَةِ وَ الۡمَشروُعِ وَ الدِّیانَةِ وَ الصّلاةِ فی الَجماعاتِ وَ تَطُوُل الاَعمارُ وَ تُؤَدّی الاَمانَةُ وَ تَحمِلُ الاَشجارُ وَ تَتَجاعَفُ البَرَکاتُ وَ تَه لِکُ الاَشرارُ وَ یَبۡقی الۡاَخۡیارُ وَلا یَبۡقی مَن یُبۡغِضُ اهل البَیتِ علی ھ م السلام "
مہدی محمد ابن حسن عسکری نيں
۱۰۔ کمال الدین وچ اے "میرے تو‏ں بیا ن کيتا میرے باپ دادااور محمد بن حسن (رضی اللہ تعالی عنہما)نے اوہ کہندے نيں وچ اسيں تو‏ں بیان کيتا سعد بن عبداللہ اورعبداللہ بن جعفر حمیری اوراحمد بن ادریس اورانہاں نے کہیا کہ اسيں بیان کيتی احمد بن حسین بن ابوالخطاب اورمحمدبن عبدالجبار اورعبداللہ بن عامر بن سعد اشعری نے اورانہاں نے عبدالرحمن بن ابی نجران تو‏ں انہاں نے حضرت امام صادق تو‏ں کہ وچ امام نو‏‏ں فرماندے ہوئے سنیا:۔
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
۸۔ حنبلیاں دے امام ، احمد ابنِ حنبل(۲٧) نے مسند وچ زیدابنِ ارقم تو‏ں انہاں نے ابوطفیل تو‏ں اس طرح واقعہ"مناشدہ ٔ رحبہ" بیان کيتا اے ۔حضرت علی علیہ السلام نے اپنی خلافت دے دورماں کوفے دے اک محلہ وچ لوکاں کوجمع کيتا جس دا ناں رحبہ سی، آپ نے فرمایا: تسيں وچو‏ں جس جس نے وی پیغمبرِ اسلام ﷺ تو‏ں غدیرِ خُم وچ جو کچھ سنیا اے اوہ اپنی جگہ تو‏ں بلند ہوک‏ے بیان کرے تے صرف اوہ ہی شخص اس وقت گواہی دے جس نے اوتھ‏ے مینو‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا تے آنحضرتﷺ د‏‏ی گل نو‏‏ں سنیا سی اس وقت حاضرین وچو‏ں ۳۰ افراد کھڑے ہوئے جنہاں وچ ۱۲ صرف جنگِ بدرکے مُجاہدین سن جنہاں نے اس گل کيتی گواہی دتی کہ پیغمبر اسلامﷺنے علی دا ہتھ تھام کر لوکاں تو‏ں مخاطب ہوکرفرمایا : کيتا تواناں معلوم اے کہ مؤمنین اُتے خود انہاں تو‏ں زیادہ وچ صاحبِ اختیار ہاں ؟ سب نے کہیا: کیو‏ں نئيں یا رسول اللہﷺ ۔ فیر آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا:مَنْ کُنْتُ مَولَاه فَهٰذعَلِی مولاه …
مہدی محمد ابن حسن عسکری نيں
خداکی قسم تواڈا مام کئی سال تک زندہ رہے گا اورتوانو‏‏ں آزمایا جائے گا ایتھ‏ے تک کہ اس دے متعلق کہاجائے گا اوہ مر گیا یا جس وادی وچ گیا سی اوتھے ہلاک ہوگیا اورمومنین دیاں اکھاں اس اُتے آنسو بہاواں گی۔
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
۱۳ ۔لسان العرب، ج۸۔
نکتہ: میر سید علی ہمدانی شافعی نے کتاب مودت القربیٰ وچ مودّت نمبر ۹ دا ایہ عنوان قرار دتا اے :" اَلۡمَودَّةُ التّاسِعَةُ فی اَنَّ مَفاتیح الۡجَنَّةِ وَ النّارِ بِید عَلِیٍّ علیه السلام "یعنی مودت نہم اس بیان وچ اے " جنت تے جہنم د‏‏ی چابی علی علیہ السلام دے ہتھ وچ اے "۔
عبد اللہ ابن مسعود تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولِؐ خدا نے فرمایا: وچ تے علی علیہ السلام اک شجر تو‏ں نيں (یعنی ساڈی اصل تے اساس اک اے ) تے باقی سب لوک مختلف درختاں تو‏ں نيں۔
۲۔اِسی کتاب وچ فیر حضرت ابوذرغفاری تو‏ں روایت کردے نيں کہ پیغمبر اکرمﷺ نے فرمایا :
٧۔فرمایا :وَهُوَ وَلِیُّکُمْ بَعْدِی ، تے علی میرے بعد تواڈے ولی وسرپرست نيں ۔
نکتہ: شیخ سلیمان کہندے نيں: صاحب فردوس نے وی ایہ روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
علاوہ براں ایہ روایت شیعاں دے قول اُتے بہترین دلیل اے کہ رسول اللہﷺ د‏‏ی لفظ مولیٰ تو‏ں مراد "اَولی بالتصرف" تے خلافت علی علیہ السلام ا‏‏ے۔
۸۶. ابوالفیض غماری شافعی (متوفی ۱۳۸۰ ھ ق)، انہاں نے اپنی کتاب " الرائع" وچ احادیث مہدی موعود دا اہلِ سُنّت دے نزدیک تواتر تو‏ں وارد ہونا ثابت کيتاہے.
۳۱. خوارزمی حنفی (متوفی ۵۶۸ھ ق)،
۳۲. ابنِ عساکر (متوفی ۵٧۱ ھ ق)،
٧۶. مؤمن شبلنجی (متوفی ۱۲۸۱ ھ ق)،
۱۶ ۔ "وَ عں جابِر عَن اَبی جَعۡفَرِ محمَّدِ بن عَلی علیه ما السلام قالَ : یَظۡه َرُ الۡمَه ۡدی بِمَکَّة عِندَا لۡعِشاءِ وَ مَعَه َ رایَةُ رَسولِ الله ِﷺ، وَ قَمیصُه ُ وَسیفُه وَ عَلاماتٌ وَ نُورٌ وَ بَیانٌ فَاِذا صَلَّی الۡعِشاءَ نادی بِاَعۡلی صَوۡتِه یَقُولُ: اُذَکِّرُکُمُ الله َ اَیُّه َا النّاسُ وَ مُقامَکُم بَیۡنَ یَدَیۡ رَبِّکُمۡ َقَدِ اتَّخذَ الحُجَّة وَ بَعَثَ الاَنۡبیاءَ وَ انزَلَ الکِتَابَ وَ اَمَرَکُمۡ اَنۡ لا تُشۡرِکُوا بِه شَیۡئًا وَ اَنۡ تُحافِظُوا عَلی طاعَتِه ِ وَ طاعَةِ رَسولِه ِ، وَ اَن تُحیوا ما اَحۡیَی الۡقُرآن، وَ تُمیتُوا ما اَماتَ وَ تَکونُوا اَعۡواناً عَلَی اله ُدی وَوَزَراً عَلَی التَقۡوی، فَاِنَّ الدُّنۡیا قَدۡ دَنا فَناوُه ا وَ زَوالُه ا، وَ اَذِنَتۡ بالوِداعِ وَ اِنّی اَدۡعُوکُم اِلَی الله ِ وَ رَسُولِه وَ العَمَلِ بِکِتابِه وَ اِماتَةِ الباطِلِ وَ اِحیاءِ سُنَّتِه "
۸۲. الاِذاعہ ( سیدمحمد صدیق حسین)
بیت المقدس وچ ورود مہدی (عج) تے نزول حضرت عیسیٰ 
۶ ۔ رسول اکرم حضرت محمد مصطفیﷺ نے تصریح فرمائی اے کہ علی علیہ السلام میرا وصی ا‏‏ے۔ اساں اپنی کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام " وچ ادائے غسل، ادائے دَین، وزارت تے خلافت وغیرہ دے بارے وچ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی وصیتاں نو‏‏ں ثابت کيتا اے تے منکرین وصیت نو‏‏ں گھٹنے ٹیکنے اُتے مجبور کردتا ا‏‏ے۔(٧۲)
مہدی (عج) موعود صاحب الزمان نيں
٧ ۔ پیغمبر اکرمﷺنے تصریح فرمائی اے کہ علی علیہ السلام میرا خلیفہ ا‏‏ے۔ تے حقیقتاً شیعہ تے سنی متواتر روایات د‏‏ی روشنی وچ صرف حضرت علی علیہ السلام ہی رسول خداؐ دے بلافصل خلیفہ نيں۔
مذکورہ ست روایات وچ اک اہ‏م نکتہ
امیرالمؤمنین  نے فرمایا: یہودی گمان کردے نيں کہ زمین اُتے نازل ہونے والا پہلا پتھر، بیت المقدس دا پتھر اے حالانکہ ایہ گل غلط اے بلکہ ایہ حجر اسود اے جو حضرت آدم  دے نال بہشت تو‏ں آیا سی۔ اورانہاں نے اسنو‏ں رکن بیت اللہ الحرام وچ نصب کيتا سی تاکہ لوک اسنو‏ں مسح کرن، اسنو‏ں بوسہ داں تے اس دے ذریعے تجدید ِ عہد تے میثاق کرن کیونجے اوہ اصل وچ اک فرشتہ سی جو بعد وچ پتھر د‏‏ی صورت وچ تبدیل ہوگیا۔
٧۵. شوکانی (متوفی ۱۲۵۰ ھ ق)،
۴۶. عبد ابنِ ابی اوفی
۴ ۔ پیغمبر اسلامﷺ نے فرمایا:"اُعۡلِمَ کُلَّ اَبۡیَض وَ اَسۡوَد " کہ تمام سفید تے سیاہ لوکاں نو‏‏ں بتا رہیا ہون۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ تمام لوک حضور دے مخاطبین سن، کوئی خاص طبقہ یا گروہ مقصود نہ سی۔ نتیجتاً پیغمبر اکرمﷺ دے بعد حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی خلافت نو‏‏ں تسلیم کرنا تمام لوکاں اُتے لازم تے واجب سی۔
ابو داؤد(۳۴) تے ابوبکر بیہقی تے عقد الدرر(۳۵) ،(۳۶) نے ابو اسحاق تو‏ں روایت کيتی اے: حضرت علی علیہ السلام نے امام حسن  نو‏‏ں اپنی آغوش وچ بٹھایا ہويا سی کہ آپؑ نے فرمایا: میرا ایہ بیٹا "سید" تے "سردار" اے جداں رسول اکرمﷺ نے اسنو‏ں سید تے سردار قرار دتا اے (۳٧) ۔ میرے اس بیٹے حسن  دے صلب تو‏ں اک شخص آنے والا اے جس دا نام، نبیؐ دے ناں اُتے ہوئے گا اوہ انہاں تو‏ں خُلق وچ سب تو‏ں زیادہ مشابہ ہوئے گا لیکن خلقت وچ نئيں، اوہ زمین نو‏‏ں عدل تو‏ں پُر کردین گے۔
۵ ۔ حضورؐ نے اپنے اس کلام وچ مختلف تاکیدی کلمات جداں "قَد" تے "اَنَّ" استعمال کيتے نيں جو اس امر د‏‏ی تصریح نيں کہ علی علیہ السلام میرا بھائی اے تے جس طرح سورہ طہ د‏‏ی آیت نمبر ۲۹ د‏‏ی روشنی وچ "وزارت"، "امر تبلیغ وچ شراکت" وغیرہ منزلت ہارونی نيں ايس‏ے طرح "اخوت" وی منزلت ہارونی اے ؛ تے قابل توجہ گل ایہ اے کہ حضورؐ سرورکائنات نے متعدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے حضرت علی علیہ السلام دے لئی فرمایا اے کہ علی علیہ السلام میرا بھائی اے ؛ جداں کہ خوارزمی نے مناقب وچ ، ابن حجر مکی نے صواعقِ محرقہ وچ تے ابن اثیر نے نہایہ د‏‏ی جلد سوم وچ جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں نقل کيتا اے: اسيں لوک خدمت پیغمبر اکرمﷺ وچ موجود سن کہ علی علیہ السلام تشریف لے آئے، پیغمبرؐ نے انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے فرمایا: "قَدۡ اتَاکُم اَخِی " دیکھو تواڈی طرف میرے بھائی (علی علیہ السلام ) آ رہے نيں۔ فیر آنحضرت نے حضرت علی علیہ السلام دا ہتھ تھام کر کعبہ د‏‏ی طرف رخ کرکے فرمایا: "وَ الَّذی نَفۡسی بِیَدِه ِ اِنَّ ه ذا وَ شیعَتَه ُ ه ُمُ الۡفائزِوُنَ یَوۡمَ الۡقیامَةِ " قسم اے خدا د‏‏ی جس دے قبضۂ قدرت وچ میری جان اے، بتحقیق روز قیامت علیؑ تے انہاں دے شیعہ ہی کامیاب ہونے والے نيں۔
جی ہاں جے تعصگل کيتی عینک اتار کر رکھ د‏تی جائے تاں یقیناً جہل تے نادانی دے پردے چاک ہوجاواں تے حقائق روز روشن د‏‏ی مانند آشکار ہوجاواں۔
۳۰ ۔صحیح مسلم، ج۵، ص ۱۵۲۔
۴۱. محمد یوسف گنجی شافعی (متوفی ۶۵۸ ھ ق)،
کتب اہل سنت وچ ظہور مہدی موعود (عج) د‏‏ی بشارتاں
مہدی موعود (عج) اہل بیت تو‏ں نيں، خدا شب وچ انہاں د‏‏ی راہ ہموار کردے گا
۴ ۔ متقی ہندی(۴) نے احمد تے ابن ماجہ تاں، جلال الدین سیوطی(۵) نے صحیحاًٍ احمد تے ابن ماجہ تاں، شیخ سلیمان قندوزی(۶) تے ابن حجر مکی(٧) نے احمد وغیرہ تاں، طبرانی(۸) تے متقی ہندی(۹) نے احمد، ابن ابی شیبہ تے ابن ماجہ تو‏ں تے نعیم بن حماد(۱۰) نے مولائے متقیان امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب‘ تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا: "اَلۡمه ۡدِی مِنۡ اَه ۡلِ البَیۡتِ یُصۡلِحُه ُ الله فی لَیلَةٍ " مہدی (عج) اہل بیت علیھم السلام وچو‏ں نيں، خدا شب وچ انہاں دا راستہ ہموار کردے گا۔
"وَ فِی الۡمَناقِبِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ قَالَ: جَاءَ يَهُود مِنْ يَهُودِ الْمَدِينَةِ الی "عَلیٍّ کَرَّمَ الله ُ وَجۡه َه ُ قَالَ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ وَ عَنْ ثَلَاثٍ وَ وَاحِدَةٍ، فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ لِمَ لَا تَقُولُ أَسْئَلُكَ عَنْ سَبْع قَالَ أَسْئَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ فَإِنْ أَصَبْتَ فِيهِنَّ سَئَلْتُكَ عَنِ الثَّلَاثِ الْآخَر فَإِنْ أَصَبْتَ فیه ِنَّ سَئَلْتُكَ عَنِ الْوَاحِدَةِ، فَقَالَ عَلِيٌّ مَا تَدْرِي إِذَا سَئَلْتَنِي فَأَجَبْتُكَ أَخْطَأْتُ اَمۡ اَصِبۡتُ، فَاَخۡرَجَ الۡیَه وُدیُّ مِن كُمِّهِ كِتَاباً عَتِيقاً قَالَ هَذَا وَرِثْتُهُ عَنْ آبَائِي وَ أَجْدَادِي عَن ه اروُنَ جَدّی إِمْلَاءُ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ وَ خَطُّ هَارُون بن عِمۡران‘ وَ فِيهِ هَذِهِ الۡمَسۡأَلَةُ الَّتِي أَسْئَلُكَ عَنْهَا، قَالَ عَلِيٌّ إِنْ أَجَبْتُكَ بِالصَّوَابِ فِيهِنَّ لِتَسْلِم؟ فَقَالَ: وَاللَّهِ اَسْلِمُ السَّاعَةَ عَلَى يَدَيْكَ اِنۡ اَجِبۡتَنی بِالصَّوابِ فیه ِنَّ، قَالَ لَهُ سَلْ، قَالَ: أَخْبِرْنِي عَنْ أَوَّلِ حَجَرٍ وُضِعَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، وَ عَنْ أَوَّلِ شَجَرَةٍ نُبِتَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، وَ عَنْ أَوَّلِ عَيْنٍ نُبِعَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، قَالَ: -- أَمَّا أَوَّلُ حَجَرٍ وُضِعَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، فَإِنَّ الْيَهُودَ يَزْعُمُونَ أَنَّهَا صَخْرَةُ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهُ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ نَزَلَ بِهِ آدَمُ  مِنَ الْجَنَّةِ فَوَضَعَهُ فِي رُكْنِ الْبَيْتِ وَ النَّاسُ يَتَمَسَّحُونَ بِهِ وَ يُقَبِّلُونَهُ وَ يُجَدِّدُونَ الْعَهْدَ وَ الْمِيثَاقَ لِاَنَّه ُ کانَ مَلَکاً فَصارَ حَجَراً، قَالَ الْيَهُودِيُّ صَدَقْتَ، قَالَ عَلِيٌّ -  - وَ أَمَّا أَوَّلُ شَجَرَةٍ نَبَتَتْ عَلَى الْأَرْضِ، فَإِنَّ الْيَهُودَ يَزْعُمُونَ أَنَّهَا الزَّيْتُونَةُ وَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهَا النَّخْلَةٌ مِنَ الْعَجْوَةِ نَزَلَ بِهَا آدَمُ  مِنَ الْجَنَّةِ فَاَصْلُ كُلِّ النَّخۡلَةِ الْعَجْوَةِ، قَالَ الْيَهُودِيُّ صَدَقْتَ، قَالَ عَلِيٌّ کَرَّمَ الله ُ وَجۡه َه ُ: وَ أَمَّا أَوَّلُ عَيْنٍ نَبَعَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ، فَإِنَّ الْيَهُودَ يَزْعُمُونَ أَنَّهَا الْعَيْنُ الَّتِي نَبَعَتْ تَحْتَ صَخْرَةِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهَا عَيْنُ الْحَيَاةِ الَّتِي نَسِيَ عِنْدَهَا صَاحِبُ مُوسَى السَّمَكَةَ الْمَالِحَةَ فَلَمَّا أَصَابَهَا مَاءُ الْعَيْنِ حُیِّیَتۡ وَ عَاشَتْ وَ شَرُبَتْ مِنۡه ُ فَاتَّبَعَهَا مُوسَى وَ صَاحِبُهُ الْخَضِرُ‘، قَالَ الْيَهُودِيُّ صَدَقْتَ، قَالَ عَلِيٌّ  سَلْ عَنِ الثَّلاثِ الۡآخَرِ، قَالَ: أَخْبِرْنِي کَمۡ لِه ذِه ِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّها مِنْ إِمَامٍ، وَ أَخْبِرْنِي عَنْ مَنْزِلِ مُحَمَّدٍ أَيْنَ هُوَ فِی الْجَنَّةِ وَ اَخۡبِرۡنی مَنْ يَسْكُنُ مَعَهُ فِي مَنْزِلِهِ قَالَ عَلِيٌّ  : لِهَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْد نَبِيِّهَا "اثْنَا عَشَرَ إِمَاماً" لَا يَضُرُّهُمْ خِلَافُ مَنْ خَالَفَ عَلَيْهِمْ، قَالَ الْيَهُودِيُّ صَدَقْتَ، قَالَ: عَلِيٌّ  : یُنْزِلُ مُحَمَّدٌﷺ فِی جَنَّةِ عَدْنٍ وَ هِيَ وَسَطُ الْجِنَانِ وَ اَعۡلاه ا وَ أَقْرَبُهَا مِنۡ عَرْشِ الرَّحْمَانِ جَلَّ جَلَالُهُ، قَالَ الۡیَه ُودیُّ صَدَقْتَ، قَالَ عَلِيٌّ  : وَ الَّذِي يَسْكُنُ مَعَهُ فِي الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الۡاَئِمَّة الۡاِثْنَا عَشَرَ "اَوَّلُه ُمۡ اَنا وَخِرُنا القۡائِمُ الۡمَه ۡدیُّ (عج) " قَالَ صَدَقْتَ، قَالَ عَلِيٌّ  :
محترم قارئین جے آپ تمام شیعہ تے سُنی کُتب وچ موجود روایات د‏‏ی جانچ پڑتال کرن گے تاں آپ اک روایت متفق علیہ وی نئيں دیکھ سکن گے جس وچ شیعہ تے سنی نے ایہ روایت کيتی ہوئے کہ رسول خداﷺ نے فرمایا اے کہ میرے بعد ابوبکر، عمر بن خطّاب یاعُثمان خلیفۂ بلافصل ہونگے حالانکہ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی خلافت بلافصل دے بارے وچ اِلیٰ ماشاء اللہ کثرت تو‏ں روایات موجود نيں۔ جنہاں وچ مختلف کلمات مثلاً"الخلیفہ"،"خلیفتی"، "وَلِیِّ"،" وزیری " تے "وصیی" استعمال کيتے نيں تے جنہاں نو‏ں شیعہ اورسنی دونے نے کثرت تو‏ں نقل کيتا اے اورپیغمبر ِ اسلامﷺ د‏‏ی تصریحات اس انداز تو‏ں نيں جنہاں نو‏ں کسی وی طرح تبدیل نئيں کيتا جاسکدا تے نہ ہی انہاں د‏‏ی تاویل کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
عجیب گل ایہ اے کہ حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں لقب امیر المؤمنین سب تو‏ں پہلے خود رسولِ خداﷺ نے عنایت فرمایا اے جداں کہ مذکورہ ست روایات وچو‏ں پہلی روایت وچ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا سی :هُوَ یَعْسُوبُ المُؤمِنِینْ ؛ علی مؤمنین دے بادشاہ نيں تے دوسری روایت وچ فرمایا:عَلِی اَمِیْرُالمُؤمِنیِن ، تے انہاں تمام روایات وچ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا سی :
۱۔هُوَ خَلِفَتِیْ مِنْ بَعْدِیْ ، علی میرے بعد میرے خلیفہ تے جانشین ہونگے۔
حضرت علی علیہ السلام یا ہور اہل بیت علیھم السلام دے اسماء قران کریم وچ کیو‏ں نئيں آئے نيں؟
ابو سعید خدری کہندے نيں کہ ميں نے رسولؐ خدا تو‏ں سنیا اے کہ آپؐ نے فرمایا: میرے اہل بیت د‏‏ی مثال کشتی نوح د‏‏ی مانند اے جو اس وچ سوار ہويا نجات پاگیا تے جس نے اس تو‏ں دوری اختیار کيتی اوہ غرق ہوگیا تے یاد رکھو تواڈے درمیان میرے اہل بیت د‏‏ی مثال بنی اسرائیل وچ باب حطّہ ورگی اے (مغفرت در بیت المقدس) جو اس وچ داخل ہوئے گا مغفرت پائے گا۔
"وَ عَنۡ اَمیرِ الۡمُؤۡمِنینَ عَلیِّ بن ابیطالِبٍ‘ قالَ:اَلۡمَه ۡدیُّ مَوۡلِدُه ُ بِالمَدینَةِ، مِنۡ اَه ۡلِ بَیۡتِ النّبیﷺ، وَ اسۡمُه ُ اسمُ نَبیِّ، وَ مَه اجَرُه ُ بَیۡتُ المَقۡدِسِ، کَثُّ اللِّحۡیَةِ، اَکۡحَلُ الۡعَیۡنَیۡنِ( ۴۱)، بَرّاقُ الثَّنایا فی وَجۡه ِه ِ خالٌ، اَقۡنی، اَجۡلی، فی کَتفِه ِ عَلامَةُ النَّبی، یَخۡرُجُ بِرایَةِ النَّبیﷺ، منۡ مِرۡطٍ مُخمَلَةٍ، سَوۡداءَ مُرَبَّعَةٍ فیه ا حِجرٌ، لَم تُنشَر مُنۡذُ تُوُفِیَ رَسولُ الله ﷺ وَلا تُنشَرُ حَتّی یَخۡرُجَ الۡمَه ۡدیُّ، یُمِدُّه ُ الله ُ بِثَلاثَةِ آلافِ مِنَ الۡمَلائِکَةِ، یَضۡرِبُونَ وُجُوه َ مَنۡ خالَفَه ُ وَ اَدۡبارَه ُم یُبۡعَثُ وَ ه ُوَ ما بَیۡنَ الثّلاثینَ اِلی الۡاَرۡبَعینَ "
۱۸ ۔ ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ اں فضائل اہل بیت علیھم السلام دے بارے وچ ستويں آیت دے ذیل وچ ، طبرانی(۳۹) نے معجم الصغیر وچ ، حموینی نے فرائد السمطین وچ ، ہیثمی نے مجمع الزوائد وچ تے جلال الدین سیوطی نے احیاء المیت بفضائل اہل البیت وچ حدیث نمبر ۲٧ دے ذیل وچ روایت کيتی اے:
فرمایا: میری چوتھ‏ی نسل وچ آنے والا بیٹا جو نرجس خاتون دا بیٹا ہوئے گا، خداوند عالم اس دے ذریعے تمام زمین نو‏‏ں ظلم تے ستم تو‏ں پاک کر دے گا، لوک اس د‏ی ولادت وچ شک کرنے لگياں گے، اوہ خروج تو‏ں پہلے غائب ہوجائے گا، فیر جدو‏ں خروج کريں گا تاں اپنے نور تو‏ں زمین نو‏‏ں منور کر دے گا تے اس طرح میزان عدل نو‏‏ں لوکاں دے درمیان قائم کردے گا کہ فیر کوئی کسی اُتے ظلم نہ کرسک‏‏ے گا۔ زمین دے فاصلے اس دے لئی سمٹ جاواں گے، اس دا سایہ نہ ہوئے گا (جس طرح پیغمبر اسلامﷺ دا سایہ نئيں سی)، مہدیؑ موعود اوہ اے جس دے لئی آسمان تو‏ں منادی ندا دے گا کہ اے لوگو! آگاہ ہوجاؤ کہ خانہ کعبہ تو‏ں حجت خدا دا ظہور ہوچکيا اے پس سب اس د‏ی اطاعت تے پیروی کرو کیونجے حق اس دے نال ا‏‏ے۔
تمام لوکاں مہدی موعود (عج) دے محتاج نيں
شیخ سلیمان(۶) نے انس بن مالک تو‏ں روایت کيتی اے: اوہ کہندے نيں کہ ميں نے سلمان تو‏ں کہیا: نبی کریمؐ تو‏ں سوال کرو کہ آپؐ دا جانشین تے وصی کون اے ؟ پس سلمان نے جدو‏ں سوال کيتا تاں حضورؐ نے فرمایا: اے سلمان! میرا وصی تے وارث، میری امانات نو‏‏ں لوٹانے والا تے میرے وعدےآں نو‏‏ں پورا کرنے والا علی بن ابی طالب‘ا‏‏ے۔
اوریہ گل بالکل واضح اے کہ اصحابِ پیغمبر صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم وچو‏ں ۳۰ افراد دا جھوٹھ اُتے (اچانک) اتفاق کرنا عقل تو‏ں دور اے (جدو‏ں کہ اہلِ سُنّت دے نزدیک تاں تمام صحابہ بطور مطلق عادل نيں).
افضلیت علی علیہ السلام دے بارے وچ ابن ابی الحدید دا بیان
"اَخۡرَجَ الطَّبَرانی فی الاَوۡسَطِ عَنۡ اَبی سَعیدٍ الۡخُدۡری، قالَ: سَمِعۡتُ رَسوُلَ الله ِ ۡ یَقُولُ : اِنَّه ا مَثَلُ اَهْلِ بَيْتِي كَمَثْلِ سَفِينَةِ نُوحٍ مَنْ رَكِبَهَا نَجَی وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ وَ اِنَّه ا مَثَلُ اَه ۡلِ بَیۡتی فیکُمۡ مَثَلُ بَابِ حِطَّة فی بَنی اِسۡرائیل مَنۡ دَخَلَه ُ غُفِرَ لَه ُ "
۸. انس بن مالک،
۴۱. حُذیفہ ابنِ اسید
۲۸. بغوی (متوفی ۵۱۰ھ ق)،
نکتہ: میر سید علی ہمدانی شافعی نے کتاب مودّت القربی وچ مودّت چہارم دا ایہ عنوان قرار دتا اے: "فِی اَنَّ عَلِیّاً امیرُ الۡمُؤۡمِنینَ وَ سَیِّدُ الۡوَصِین وَ حُجَّةُ الله ِ عَلَی الۡعالَمینَ " یعنی ایہ چوتھ‏ی مودّت "حضرت علی امیر المؤمنین تے سید الوصیین تے حجۃ اللہ علی العالمین" دے بارے وچ ا‏‏ے۔
اگر حضور سرورِ کائنات صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم ، حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی جانشینی تے خلافت دے بارے وچ تصریح فرماندے تاں کيتا جو کچھ اساں اہلِ سُنّت د‏‏یاں کتاباں تو‏ں بیان کيتاہے اس دے علاوہ کچھ تے فرماندے ؟
۔صحیحین وچ نزول عیسیٰ د‏‏ی احادیث
"میری امت دا اک گروہ قیامت دے دن تک حق اُتے لڑدا رہے گا فیر فرمایا پس عیسیٰ بن مریم نازل ہون گے توان دا امیر کہ‏ے گا آسانو‏ں نماز پڑھیا اوہ امت دے احترام وچ کہ‏ے گا نئيں تسيں وچو‏ں بعض بعض اُتے امیر نيں "(صحیح مسلم ۱:۲۴٧۔۱۳٧ باب نزول عیسیٰ)
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
اس مقام اُتے اک نکتہ ایہ اے کہ انہاں تمام روایات وچ پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی جانب تو‏ں نص ِ جلی اورتصریح موجود اے کہ میرے بعد علی تمام مؤمنین دے خلیفہ تے امام نيں، لہٰذا انہاں تمام روایات وچ موجود لفظ بعدی تو‏ں ایہ حقیقت آشکار ہوجاندی ا‏‏ے۔
لشکر سفیانی اُتے خدا تے ہور مخلوقات دا غضب
دوسری اہ‏م گل ایہ اے کہ جناب صلاح ُ الدین صفدی نے ابراہیم بن سیار بن ہانی بصری معروف بہ نظام معتزلی دے حالات وچ لکھااے:
۳۳ ۔ اذیتِ علی علیہ السلام ، اذیتِ رسولؐ اللہ اے
تَرِدُ عَلَیَّ الحَوض رَایَةُ عَلیٍّ اَمِیرِ المُؤمِنینَ وَاِمَامِ الغُرِّ المُحجِّلینَ وَخَلِیفَةِ مِنْ بَعْدِیْ؛ (۱٧) میرے پاس حوضِ کوثرپر پرچمِ علی پہنچے گا جومؤمنین دے امیر ، شُرفاء دے پیشوااورمیرے بعد خلیفہ وجانشین نيں۔
۴ ۔ خصائصُ العلویہ(۶۸) نے ابن عباس تو‏ں مناقب علی علیہ السلام نقل کيتے نيں تے آنجنابؑ د‏‏ی منزلت ہارونی ذکر کرنے دے بعد رقمطراز نيں کہ نبی کریمؐ نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا:
احمد بن حنبل ايس‏ے کتاب (مسندج۴، ص۳٧۰) وچ دوسری سندکے نال لکھدے نيں کہ واقعہ مناشدہ رحبہ وچ شرکت کرنے والےآں وچ ۳ افرادایداں دے وی سن جوغدیرِ خُم وچ تاں موجودتھے لیکن بُغض وعنّادکی وجہ تو‏ں شہادت دینے دے لئی تیارنئيں ہوئے ، حضرت علی نے انہاں پرنفرین د‏‏ی تاں انہاں نو‏ں نفرین علی بنِ ابیطالب‘ دا خمیازہ بھگتناپيا۔
۲۸ ۔ "وَ عَنۡ ابی جَعفر مُحَمَّدِ بن عَلیٍّ الۡباقِرِ‘، قالَ : سُئِلَ اَمیرُ الۡمُؤۡمِنینَ علی علیه السلام ، عَن صِفَةِ الۡمَه ۡدیِّ فَقالَ: ه ُوَ شابٌّ، مَربُوعٌ، حَسَنُ الۡوَجۡه ِ، یَسیلُ شَعۡرُه ُ عَلی مِنۡکَبَیۡه ، یَعۡلُو نُورُ وَجۡه ِه ِ سَوادَ شَعرِه وَ لَحۡیَتِه وَ رَأسِه "
۴٧. علقمہ بن قیس ( ۶۲ ھ ق)
۲٧. ابنِ عبدالبر مالکی (متوفی ۴۶۳ھ ق)،
۲۰. عبدُ الرحمن بن عوف ( ۳۲ ھ ق).
نکتہ: شیخ سلیمان کہندے نيں: ایہ روایت احمد بن حنبل نے وی مسند وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔
پیغمبر اکرم ﷺ نے امامت علی اُتے نص قراردی اے تے انہاں نو‏ں اُمّت دا اما م معین فرمایا اے ۔ اصحاب نے اس گل نو‏‏ں سمجھ لیا سی لیکن عمربن خطاب نے ابوبکر د‏‏ی خاطر امامتِ علی نو‏‏ں پوشیدہ رکھیا۔
۳۰. ابو اُ مامہ الباھلی ( ۸۱ ھ ق).
پہلی فصل: ظہور تے قیام حضرت مہدی (عج) موعود اُتے رسول اللہ (ﷺ)کی بشارتاں
جواب:
دوسری فصل : ظہور تے قیام مہدی موعود (عج) اُتے اہل بیت علیھم السلام عصمت تے طہارت د‏‏ی بشارتاں
اول: اسيں فی الحال اس موضوع اُتے گفتگو نئيں کرنا چاہندے نيں کہ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی فضیلتاں نيں لیکن دوسرے اصحاب وچ کوئی فضیلت نئيں اے بلکہ اسيں اس وقت فقط تمام صحابہ کرام اُتے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی افضلّیت تے برتری نو‏‏ں ثابت کرنا چاہندے نيں کہ جس افضلیّت تے برتری دا خود اہل سنت دے علماء وی اعتراف تے اثبات کردے ہوئے انہاں لفظاں وچ تصریح ک‏ر رہ‏ے نيں: "حضرت علی علیہ السلام تو‏ں اصحاب وچو‏ں کسی دا وی موازنہ نئيں کيتا جاسکدا اے "۔
اساں کتاب "اول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی علیہ السلام(۱۱) " وچ کتاباں علمائے اہل سنت تو‏ں اس سوال دا جواب پیش کيتا اے رجوع فرماواں۔
نکتہ:حارث بن مغیرہ دا امام حسین  تو‏ں سوال بتا رہیا اے کہ اوہ حضرت مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) نو‏‏ں "امام" تسلیم کردے سن ايس‏ے لئے انہاں نے ایہ کہیا: امام مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) د‏‏ی پہچان کس طرح ہوئے گی؟
اگر تعصگل کيتی عینک اتار دتی جائے تاں حقائق روز روشن د‏‏ی طرح واضح ہوجاواں گے۔
۲۹ ۔ "وَ عَنۡ الۡحارِثِ بۡنِ الۡمُغَیۡرَةِ النَّضۡری، قالَ : قُلۡتُ لِابَی عَبۡدِ الله ِ الۡحُسَیۡنِ ابۡنِ علی علیه السلام : بِاَیِّ شَئٍ یُعۡرَفُ الۡاِمامُ المَه ۡدیُّ (عج)، قالَ:بالسَّکینَةِ وَ الۡوَقارِ، قُلۡتُ: وَ بِاَیِّ شَئٍ؟ قالَ: بِمَعۡرِفَةِ الۡحَلالِ وَ الۡحَرامِ وَ بِحاجَةِ النّاسِ اِلیۡه ِ، وَلا یَحۡتاجُ اِلی اَحَدٍ "
۸٧. شیخ محمد بن عبدالعزیز المانع (متوفی ۱۳۸۵ ھ ق)،
نکتہ: حضرت علی علیہ السلام دے باب علم پیغمبرؐ ہونے دے بارے وچ روایت متواتر تے مسلسل اے جداں کہ متفق علیہ (شیعہ تے اہل سنت دے درمیان متفق علیہ) روایت دے مطابق رسولؐ نے اپنے آپ نو‏‏ں شہر علم تے علی علیہ السلام نو‏‏ں دروازہ شہر علم قرار دتا ا‏‏ے۔ شیخ سلیمان بلخی حنفی نے ینابیع المودۃ ، باب ۵۶ ، حدیث نمبر ۲۲ دے تحت جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولؐ اللہ نے علی علیہ السلام دا بازو پھڑ کر با آواز بلند فرمایا: