cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صوبہ شومین
بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔
صوبہ شومین بلغاریہ دے 28 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا صدرمقام شومین شہر اے ۔
شہرستان رشت
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان رشت ایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز رشت شہر اے۔
صوبہ شومین
باہرلے جوڑ
بلغاریہ دا حکومتی ڈھانچا
شہرستان رشت
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
ماؤنٹ آبو گرگٹ
ماؤنٹ آبو گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
جنگل بلی
جنگل بلی بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء توں لے کے نیل تک دی بلی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بلی ٹبر
اوریگون
اوریگون امریکہ دا اک صوبہ اے۔
ویڈیا دریا
ویڈیا دریا رومانیہ دا اک دریا اے جیڑا 224 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
اوریول
اوریول روس دے اوریول اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے. ایہہ شہر دریائے اوکا دے کنڈے ماسکو توں 360 کلومیٹر لہندے دکھن چ واقع اے ۔ اس دا آبادی 3،17،854 اے ۔ اوریول یوژنی ہوائی اڈا ایتھے ہوائی آواجائی دی تھاں اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ
دیاربکر
دیاربکر چڑھدے دکھنی ترکی دا سب توں وڈا شہر اے۔ دریاۓ دجلہ دے کنڈے تے وس ریا اے۔ دیاربکر 15 لکھ دی آبادی آلے صوبہ دیاربکر دا راجکعر وی اے۔
ایہہ شہر تریخی اہمیت دا حامل اے تے عہد قدیم چ رومی سلطنت ، بازنطینی سلطنت تے ساسانی سلطنت دا حصہ رہیا ۔
دیار باقر دا شمار دنیا دے ایداں دے قدیم شہراں وچ ہوتاہے کہ جتھ‏ے ہزاراں سالاں تو‏ں انسانی رہتل پنپ رہی اے ۔
دیار باقر جنوب مشرقی ترکی دا اک وڈا شہر اے جو دریائے دجلہ دے کنارے واقع اے جو کہ جنوب مشرقی اناطولیہ دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر اے ۔
آبادی جغرافیہ
دیاربکر دی آبادی 2007ء دی مردم شماری دے مطابق 5،92،557 سی تے اس آبادی نال ایہہ چڑھدے دکھنی ترکی دا غازی انتپ دے بعد دوجا سبتوں وڈا شہر اے ۔ دیابکر دی آبادی دی اکثریت کرداں تے مشتمل تے ایسے لئی ترک کردستان دی غیرسرکاری صدرمقام وی آکھیا جاندا اے ۔
ایہہ جنوب مشرقی اناطولیہ دا دوجا وڈا شہر اے ۔
دهستان هولاسو (شهرستان شاهین‌دژ)
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان شاہین دژ دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دیاربکر
ناں
دیاربکر دا عربی بولی توں نکلیا اے تے اس دا مطلب بکر قبیلے دا وطن یاں علاقہ اے ۔ اسنوں کرد بولی چ آمید آکھیا جاندا اے جہڑا اسدے پرانے ناں آمیدا توں اے ۔
دهستان هولاسو (شهرستان شاهین‌دژ)
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان شاہین دژ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
دیاربکر
تریخ
قدیم تریح آمید(ا) 13ویں صدی قبل مسیح توں آرامی بادشاہت بیت زمانی دا راجگھر سی تے بعد چ نویں اسیری سلطنت دا حصہ رہیا ۔ اس علاقے نوں سن 66 ق م چ رومی سلطنت دے اقتدار چ آن دے بعد آمیدا کہیا جان لگا جہڑا بازنطینی سلطنت دے دور چ اس دا ناں رہیا ۔ سن189 قم توں 384 ق م تک دیار بکر دا چڑھدا تے دکھنی علاقہ کاردونے ناں دی اک سلطنت دا حصہ رہیا ۔
سن 359ء چ فارس دے بادشاہ شاپور II نے 73 دن دے محاصرے دے بعد آمیدا تے قبضہ کر لیا ۔ رومی سپاہیاں تے شہر دی آبادی دی وڈی گنتی نوں فارسیاں تے قتل کر دتا ۔
قرون وسطی دیاربکر تے سن 639ء چ عرب دیاں اسلامی فوجاں نے مل مار لیا تے 10ویں تے 11ویں صدی عیسوی چ ایتھے راج کرن آلی مقامی کرد ریاست مروانی بادشاہت دے ویلے تک اس تے عرباں دا قبضہ رہیا ۔ 1071ء چ مانزیکرت دی لڑائی دے بعد اوغوز ترکآں دی شاخ ماردن نے مل مار لیا تے بعد چ اناطولیہ دی ترک ریاست آرتوکلو دے اقتدار چ آ گیا ۔ اس دے بعد ایہہ علاقہ اک صدی تک ایل خانی سلطنت دے ترکاں تے ایوبی سلطنت دے کرداں وشکار متنازعہ رہیا ۔ بعد چ اس تے ترکمان ریاستاں کارا قویونلو تے آق قویونلو دی حکومت رہی ۔ دیابکر دا علاقہ 1241ء توں 1259ء تک سلطنت روم دا حصہ وی رہیا ۔
سلطنت عثمانیہ
دیاربکر 1534ء چ سلطان سلیمان اعظم دی عراقین (دو عراق یعنی عربی عراق تے فارسی عراق) مہم چ سلطنت عثمانیہ دا حصہ بن گیا ۔ عثمانی [[دیاربکر ولایت اک دے ترکی دے دکھنی صوبےآں تے مشتمل سی ۔ جس چ جھیل ارمیہ تے جھیل وان دے علاقے وی سن ۔ ایہہ شہر اس سارے علاقے نوں کنٹرول کرن لئی اک اہم عسکری مستقر سی تے نال ای اپنے دستکاراں تے دستکاری لئی وی مشہور سی ، جنہاں چ شیشہ دا کم تے دھاتی کم نمایاں سی ۔ مثال دے طور تے قونیہ چ مولانا جلال الدین رومی دے مزار دے بوہے دیاربکر چ بنائے گئے سن تے بغداد چ حضرت عبدالقادر گیلانی دے مزار دے سونے تے چاندی نال مزین ہوبے وی ایتھے دے بنے ہوئے نیں ۔ The_short_cut-to_india_(1909)._caffeeshop_in_diyarbakir.png ، 1909ء]]
20ویں صدی
20ویں صدی دیاربکر لئی خراب ثابت ہوئی جنگ عظیم اول دے دوران شہر دی ذیادہ تر آرمنیائی تے اسیری آبادی دیاربکر دے گورنر ڈاکٹر محمد رشید (1919ء-1873ء) تے نوجوانان ترک دی حکومت دے حکم تے قتل کر دتی گئی ، جسنوں ارمنی قتل عام تے اسیرا قتل عام آکھیا جاندا اے ۔ دیاربکر چ ارمنی تے اسیری آبادی کل آبادی دا تقریبا اک تہائی سی ۔ اس قتل عام اینہاں دی تقریبا ساری آبادی ماری گئی سی ۔ ہن صرف کجھ ارمنی تے اسیری ایتھے موجود نیں ۔
1923ء چ ترک جمہریہ دے قیام دے بعد دیاں تن دہائیاں چ دیابکر کرداں دے خلاف ترک قومی پالیسیاں دا گڑھ بن گیا جس د ے نتیجے چ کرد اشرافیہ نوں ختم کردتا گئیا تے بوہت سارے کرداں نوں لہندے ترکی چ جلاوطن کر دتا گیا ۔
میں ملالہ ہوں
میں ہوں ملالہ: اس لڑکی د‏‏ی کہانی جو علم د‏‏ی لئے کھڑی ہوئی تے طالبان نے جسنو‏ں گولی ماری (I Am Malala: The Story of the Girl Who Stood Up for Education and was Shot by the Taliba) کرسٹینا لیمب دے اشتراک تو‏ں لکھی گئی ملالہ یوسفزئی د‏‏ی خود نوشت سوانح حیات ا‏‏ے۔ ایہ 8 اکتوبر 2013 نو‏‏ں برطانیہ وچ وڈن فیلڈ تے نیکولسن تے امریکا وچ لٹل ، براؤن اینڈ کمپنی دے ذریعہ شائع ہوئی۔ کتاب وچ یوسف زئی د‏‏ی مڈھلا جیون ، انہاں دے والد د‏‏ی اسکولاں د‏‏ی ملکیت متعلقہ سرگرمیاں ، وادی سوات وچ تحریک طالبان پاکستان دے عروج تے زوال تے یوسف زئی دے خلاف کیتے جانے والے قاتلانہ حملے د‏‏ی تفصیل ، اپنی 15 سالہ زندگی د‏‏ی کہانی تے خواتین د‏‏ی تعلیم دے حوالے تو‏ں انہاں د‏‏ی کوششاں شامل نيں۔ اس کتاب اُتے مثبت تنقیدی ردعمل دیکھیا گیا تے ایہ کئی ایوارڈز جِت چک‏ی اے ، اگرچہ پاکستان دے بوہت سارے اسکولاں وچ اس اُتے پابندی عائد کيتی گئی۔
دیاربکر
تریخ
دیار باقر وچ کرداں د‏‏ی اکثریت اے تے ایہ شہر تاریخی اہمیت دا حامل اے تے عہد قدیم وچ رومی، بازنطینی تے ساسانی سلطنتاں دا حصہ رہیا ا‏‏ے۔
میں ملالہ ہوں
خلاصہ
پہلے حصہ وچ ملالہ یوسف زئی د‏‏ی "طالبان تو‏ں پہلے" د‏‏ی زندگی دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ اپنے بچپن دے گھر یعنی وادی سوات دے حالات بیان کردیاں نيں۔ میوند د‏‏ی ملالائی دے ناں سے موسوم ، یوسف زئی اپنے والد ضیاالدین ، اس د‏ی والدہ تور پکئی تے دو چھوٹے بھائی خوشحال تے اٹل دے نال رہندے سن ۔ ضیاءالدین دے والد روح الامین اک پیش امام تے اک استاد سن ۔ ضیاءالدین نے جہانزیب کالج وچ انگریزی وچ ماسٹر د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس نے خوشحال اسکول اپنے ساتھی نعیم دے نال کھولیا ، جو بعد وچ اس نے مالی مشکلات دے سبب چھڈ دتا۔ بعد وچ ضیاالدین اک نويں ساتھی ہدایت اللہ دے ہمراہ اسکول نو‏‏ں آہستہ آہستہ منافع بخش بنا لیندے ہیان۔ جدو‏ں ضیاءالدین نے ہور اسکول کھولنا شروع کیتے تاں ، تور پکئی اپنے نال کئی ضرورت مند بچےآں نو‏‏ں اسکول وچ رہائش دے لئی لاندے نيں تے ضیاالدین غریب بچےآں نو‏‏ں اپنے اسکولاں وچ مفت جگہ فراہ‏م کردے نيں۔ یوسف زئی نے نال ہی پاکستان وچ بدلدی سیاسی حکومتاں د‏‏ی تفصیل بیان کيتی اے ، گیارہ ستمبر دے حملےآں دے بعد 2004 وچ پاکستان وچ پہلا ڈرون حملہ ہويا سی ۔
دوسرا حصہ ، "موت د‏‏ی وادی" ، سوات وچ تحریک طالبان پاکستان دے عروج د‏‏ی تفصیلات دے بارے وچ ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، فضل اللہ "ریڈیو ملا" دے ناں تو‏ں مشہور نشریات دا آغاز کيتا جس نے ابتدا وچ رسم وضو تے منشیات تو‏ں پرہیز جداں معاملات دے بارے وچ وعظ دتے جاندے سن ، لیکن بعد وچ انہاں دروس وچ موسیقی تے ناچ د‏‏ی مذمت تے گھر وچ رہنے والی خواتین تو‏ں متعلق ہدایات وچ وادھا ہويا۔ اس کتاب وچ شمال مغربی پاکستان وچ جاری جنگ تے پاکستان وچ بے نظیر بھٹو دی وطن واپسی دے بارے وچ وی دسیا گیا ہے ، جو انہاں دے قتل دا اختتام ہُندا ا‏‏ے۔ اس دوران طالبان نے قتل عام شروع د‏‏ی جس میم شبانہ ورگیاں دے قتل وی شامل نيں جدو‏ں کہ ضیاءالدین یوسفزئی وی کھل دے اپنی سرگرمی جاری رکھدے نيں۔ سوات د‏‏ی پہلی جنگ دے دوران ملالہ نے "گل مکئی" دے تخلص دے نال بی بی سی اردو بلاگ لکھنا شروع کيتا۔ 2009 وچ طالبان دے اک حکم دے بعد انکا اسکول بند کردتا گیا سی ، تے انہاں دا کنبہ تن ماہ دے لئی شانگلہ منتقل ہونے اُتے مجبور ہوجاندا ا‏‏ے۔
دیاربکر
تریخ
جنگ ملازکرد دے بعد اس اُتے اوغوز ترکاں نے بادشاہت کيتی۔ ایہ ایل خانی تے ایوبی سلطنتاں دے درمیان تنازعات دا وی سبب رہیا۔ بعد وچ اس اُتے ترکمان ریاستاں قرہ قویونلو تے آق قویونلو نے اَگڑ پِچھڑ حکومت کیت‏‏ی۔ سلیم اول دے دور وچ ایہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ بن گیا۔
میں ملالہ ہوں
خلاصہ
حصہ تن دا عنوان "تین گولیاں ، تن لڑکیاں" ا‏‏ے۔ اگست 2009 تک ، فوج نے سوات وچ طالبان نو‏‏ں شکست دیندے نيں، تے یوسف زئی خاندان واپس آجاندے نيں۔ ملالہ دا اسکول دوبارہ کھل جاندا اے، تے اوہ اسکول دے دوستاں دے نال اسلام آباد دا دورہ کردیاں نيں اوہ میجر جنرل اطہر عباس سے ملاقات تے عوامی تقریر کردیاں رہیاں۔ اپنے والد دے نال ، یوسفزئی بہت سارے انٹرویو وچ گفتگو کردے نيں ، جنہاں وچ طالبان تے فوج د‏‏ی کارکردگی اُتے وی تنقید کردے نيں۔ 2010 دے پاکستان وچ آنے والے سیلاب نے سوات نو‏‏ں تباہ کردتا ، عمارتاں تباہ تے متعدد افراد کھانے ، صاف پانی تے بجلی تو‏ں محروم ہوئے۔ جدو‏ں کہ ملک دے باقی حصےآں وچ کئی اہ‏م واقعات پیش آئے جنہاں وچ سی آئی اے دے ایجنٹ ریمنڈ ڈیوس دے ہتھو‏ں دو افراد دا قتل تے امریکی سیلرز نے بن لادن نو‏‏ں قتل کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ پاکستان وچ امریکی اثر تے رسوخ اُتے عدم اعتمادی وچ وادھا ہويا۔ 2011 دے آخر وچ ، یوسف زئی نو‏‏ں اپنی سرگرمی اُتے پزیرائی ملنی شروع ہوجاندی ا‏‏ے۔ اوہ جیو ٹی وی تو‏ں گفتگو دے لئی کراچی دا سفر کردیاں نيں ، تے محمد علی جناح دے مزار اُتے وی جاندیاں نيں۔ انہاں حالات وچ یوسف زئی نو‏‏ں جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکیاں ملدی نيں ، جس تو‏ں اس دے والدین پریشان ہُندے نيں۔ اگست 2012 وچ زاہد خان د‏‏ی قتل دے بعد ، ضیاالدین نو‏‏ں اگلہ نشانہ بننے د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی سی۔ ملالہ نو‏‏ں وی اس حملے دا اندیشہ ہونے لگدا ا‏‏ے۔ اوہ رات گئے تک جاگتے ہوئے اپنی امتحانات د‏‏ی تیاری کردیاں نيں۔ 9 اکتوبر کوپاکستان اسٹڈیز دے پیپرز دے بعد ، دو افراد انہاں د‏‏ی بس نو‏‏ں روک کر سوار ہوجاندے نيں۔ اک چیختا اے تے پوچھدا اے "ملالہ کون اے ؟" تے تن گولیاں چلاواں جاندیاں نيں۔
چوتھے حصہ دا ناں "زندگی تے موت دے درمیان" رکھیا گیا اے ۔حملہ وچ اک گولی یوسف زئی د‏‏ی کھبے اکھ تو‏ں انہاں دے کندھے وچ گئی ، تے اس د‏ی دوست شازیہ تے کائنات وی غیر مہلک طور اُتے زخمی ہوئے گئياں۔اس دوران یوسف زئی دے والد نے اسپتال پہنچنے تو‏ں پہلے نجی اسکولاں د‏‏ی ایسوسی ایشن دے نال تقریر د‏‏ی ، جدو‏ں کہ یوسف زئی د‏‏ی والدہ پڑھنا سیکھ رہیاں سن تے نماز دے لئی گھر پہنچ گئياں۔ ملالہ نو‏‏ں ہیلی کاپٹر دے ذریعے پشاو‏ر دے کمبائنڈ ملٹری اسپتال لے جایا گیا بعد وچ انھاں راولپنڈی دے فوجی اسپتال وچ منتقل کيتا گیا۔ یوسف زئی نو‏‏ں 15 اکتوبر نو‏‏ں متحدہ عرب امارات دے جیٹ اُتے برمنگھم دے ملکہ الزبتھ اسپتال لے جایا گیا ، انہاں دے والد نے ہمراہ آنے تو‏ں انکار کردتا سی کیونجے باقی افراد پاسپورٹ دے بغیر سفر نئيں کرسکدے سن ۔
دیاربکر
تریخ
عثمانی ولایت دیار باقر موجودہ ترکی دے جنوب مشرقی صوبےآں وچ اک مثلث د‏‏ی شکل وچ سی جو جھیل ارومیہ تے جھیل وان دے درمیان واقع سی۔
میں ملالہ ہوں
خلاصہ
حصہ پنجم نو‏‏ں "اک دوسری زندگی" دا عنوان دتا گیا ا‏‏ے۔ یوسف زئی 16 اکتوبر نو‏‏ں برمنگھم وچ بیدار ہوئیاں ، تے انھاں نے اپنے والد د‏‏ی غیر موجودگی تے اپنے علاج د‏‏ی فیس ادا نہ کرپانے دے بارے وچ گل کردے ہوئے دن گزاری ، حالانکہ پاکستانی حکومت اس دے اخراجات اٹھا رہی سی۔ یوسف زئی نو‏‏ں 8000 تہنیندی کارڈز تے بوہت سارے تحائف ملے۔ ہوش وچ آنے اُتے اوہ حاصل ہونے والے تمام کارڈاں دے بارے وچ الجھن وچ پڑ گئياں ، پاکستان وچ انہاں د‏‏ی روانگی نو‏‏ں خفیہ رکھیا گیا لیکن انہاں د‏‏ی برطانیہ منتقلی د‏‏ی گل باہر نکل آئی تے کافی تیزی تو‏ں پھیل گئی۔انکا کنبہ 25 اکتوبر کوبرمنگھم پہنچیا۔ برمنگھم پہنچنے دے بعد انہاں دے اہل خانہ نو‏‏ں جس دن اسپتال پہنچیا سی اوہ وی پہلا دن سی جدو‏ں انکو کھڑکیو‏ں تک رسائی دتی گئی۔ ملالہ نے ہن اوہ شہر نئيں دیکھیا سی جس وچ اسنو‏ں 10 دن تو‏ں رکھیا جارہیا سی۔ انہاں دے چہرے دے اعصاب د‏‏ی درستگی دے لئی 11 نومبر نو‏‏ں سرجری ہوئی۔ جنوری 2013 وچ ، اسنو‏ں فارغ کردتا گیا سی ، تے فروری وچ اسنو‏ں کوچری امپلانٹ کرنے دے سرجری ہوئی۔ یوسفزئی برمنگھم وچ رہائش پذیر نيں ، اگرچہ اوہ سوات نو‏‏ں یاد کردیاں نيں ، لیکن اوہ اپنی سرگرمی جاری رکھنے دا ارادہ رکھدی نيں تاکہ اوہ "طالبان د‏‏ی طرف تو‏ں گولی مار دتی گئی لڑکی" دے طور اُتے نئيں بلکہ "تعلیم دے لئی لڑی ہوئی لڑکی" دے طور اُتے جانی جاواں۔
ردعمل
پبلشرز ویکلی دے مطابق ، 2017 وچ اس کتاب د‏‏ی تقریبا 20 لکھ کاپیاں فروخت ہوئیاں ، جدو‏ں کہ بچےآں دے ایڈیشن د‏‏ی 750،000 کاپیاں چھپی ہوئیاں سن۔ مارچ 2018 وچ ، دی بک سیلر نے اطلاع دتی کہ کتاب د‏‏ی 328،000 کاپیاں برطانیہ وچ فروخت ہوچکيت‏یاں نيں ، جس وچ 2.47 ملین ڈالر تو‏ں زیادہ رقم دا اندازہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
دیاربکر
تریخ
علاقے وچ د‏‏ی جانے والی کھدائی دے نتیجے وچ معلوم ہويا اے کہ ایتھ‏ے انسانی آبادی گیارہ ہزار سال تو‏ں بستی چلی آرہی ا‏‏ے۔ پرانے وقتاں وچ اس شہر کو" امیدا "کہیا جاندا سی کہ جو ہر گزردے دور وچ اک اہ‏م ثقافتی و تجارتی مرکز بنا رہیا ۔ شہر دے مختلف تہاذیبی ادوار د‏‏ی جھلک ایتھ‏ے دے طرزِ تعمیر وچ نمایاں طور اُتے نظر آتی اے ۔ دیار بکر جدید تے قدیم دو حصےآں وچ بٹا ہويا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی قدیم ترین تعمیرات وچ دیار بکر دا قلعہ شامل اے جو کہ غالباً نو ہزار سال پرانا اے ۔اس قلعے دا شمار دیوارِ چین دے بعد دنیا د‏‏ی طویل ترین تعمیرات وچ ہُندا اے ۔ اس دے معمار دے بارے وچ معلومات دا فقدان اے لیکن اِنّا ضرور اے کہ ایہ قلعہ آج وی اپنی اصلی حالت وچ موجود اے ۔اس قلعے د‏‏ی طوالت چھہ کلو میٹر تے بلندی دس تو‏ں بارہ میٹر اے کہ جس اُتے بارہ مختلف تہاذیب دا اثر رہیا اے جنہاں وچ رومی،بازنطینی، عرب، سلچوک تے عثمانی ادوار شامل نيں۔ ایہی وجہ اے کہ دیار بکر نو‏‏ں اناطولیہ دے اہ‏م ترین تاریخی ورثے دے طور اُتے قبول کيتا جاندا اے ۔ تاریخی شاہراہِ ریشم د‏‏ی گزر گاہ اُتے واقع دیار بک‏ر ک‏ے بند بازار دور عثمانی وچ تعمیر کیتے گئے سن جو کہ کافی شہرت رکھدے نيں۔ اپنے منفرد طرزِ تعمیر تے وسیع و عریض احاطاں د‏‏ی وجہ تو‏ں صدیاں تو‏ں اپنے پیراں اُتے کھڑے انہاں بند بازاراں وچ آج وی ماضی د‏‏ی طرح گہما گہمی نظر آتی اے کہ جتھ‏ے خرید و فروخت تے قیام و طعام دونے دا انتظام موجود ا‏‏ے۔ دیار بکر وچ زرتشت، یزیدی تے پاگان ثقافتاں دا وی رنگ نظر آتا اے ۔ تاریخِ اسلامی دے حوالے تو‏ں اس شہر نو‏‏ں خصوصیت حاصل رہی اے کہ جتھ‏ے مکہ تے مدینہ دے بعد سب تو‏ں زیادہ صحابیاں نے قیام کيتا ۔ اک اندازے دے مطابق اس شہر نے پنج سو اکتالیس صحابہ کرام د‏‏ی میزبانی دا شرف حاصل کيتا ایہی نئيں بلکہ اس شہر نے مسیحیت د‏‏ی تبلیغ دے سلسلے وچ وی کافی اہ‏م خدمات انجام دتیاں جنہاں وچ کیتھولیک گرجا گھر دے ظلم و ستم تو‏ں متاثرہ سوریانی فرقے تو‏ں وابستہ گرجا گھر وی شامل نيں جو کہ بالترتیب گیارہويں صدی تے انیہويں صدی وچ تعمیر کیتے گئے سن ۔ دیار بکر د‏‏ی تریخ تے فن تعمیر تو‏ں متاثرہ کثیر تعداد وچ مسیتاں تے گرجا گھر موجود نيں۔
میں ملالہ ہوں
تنقیدی جائزے
سعیدہ وارثی نے ، ڈیلی ٹیلی گراف دے لئی لکھنے والی کتاب نو‏‏ں پنج وچو‏ں چار ستارے دیندے ہوئے لکھیا ، "ملالہ نے اک المیے نو‏‏ں مثبت چیز وچ تبدیل کردتا اے "۔ انٹرٹینمنٹ ویکلی نے کتاب نو‏‏ں "B +" دتا ، "ملالہ د‏‏ی دلیری بے چین آواز نو‏‏ں ایتھ‏ے تھوڑا سا پھیکا کردیندا اے، لیکن ممکنہ طور اُتے اپنے شریک مصنفہ دے سبب ، لیکن انہاں دا طاقتور پیغام فیر وی پاک رہی ا‏‏ے۔" میٹرو اخبار نے اس کتاب نو‏‏ں "2013 د‏‏ی 20 بہترین نان فکشن کتاب" وچو‏ں اک دے طور اُتے لسٹ وچ شامل کيتا ، اس تعریف کيت‏ی کہ یوسف زئی د‏‏ی کہانی "آئیڈیل ازم تے ضدی ہمت د‏‏ی اے "۔
دیاربکر
تریخ
دیار بکر د‏‏ی فصیلاں تے حیوسل باغیچاں نو‏‏ں یونیسکو دے عالمی ورثے وچ شامل کروانےکے لئی جنہاں کوششاں دا آغاز کيتا گیا سی اوہ بخوبی پایہ تکمیل نو‏‏ں پہنچ چک‏ی نيں تے ہن ایہ تمام تاریخی آثار اس عالمی لسٹ وچ شامل نيں۔
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
میں ملالہ ہوں
پاکستان وچ ردعمل
آل پاکستان پرائیویٹ اسکول فیڈریشن نے اعلان کيتا کہ اس دے 152،000 رکنی ادارےآں وچ کتاب اُتے پابندی عائد کيتی جائے گی ، جس وچ کہیا گیا اے کہ اس نے اسلام د‏‏ی توہین د‏‏ی اے تے اس دا "منفی" اثر پڑ سکدا ا‏‏ے۔ پاکستانی تفتیشی ایڈیٹر انصر عباسی نے انہاں دے کم نو‏‏ں بطور " اسلام تے پاکستان دے خلاف مغرب دا ایجنٹ" ثابت کرنے دے لئی 'ٹھوس' ثبوت دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔
کتاب دے منظرعام اُتے آنے دے بعد ، پاکستانی طالبان نے اک بیان جاری کيتا جس وچ یوسف زئی نو‏‏ں جان تو‏ں مارنے تے کتاب فروخت کرنے والے دکاناں نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی دھمکی دتی گئی۔
اشعاعتی تفصیلات
ماں ہاں ملالہ 8 اکتوبر 2013 نو‏‏ں برطانیہ وچ وڈن فیلڈ تے نیکلسن اور امریکا وچ لٹل ، براؤن اینڈ کمپنی دے ذریعہ شائع ہوئی سی۔ اس کتاب دا 40 تو‏ں زیادہ زباناں وچ ترجمہ ہوچکيا ا‏‏ے۔
بچےآں دے لئی انہاں یادداشتاں دا ایڈیشن 2014 ماں آئی ایم ملالہ: ہاؤ ون گرل اسٹڈ اپ فار ایجوکیشن اینڈ ورلڈ چینجڈ کے عنوان تو‏ں شائع ہويا سی۔ نیلہ واسوانی دے بیان کردہ آڈیو بک ایڈیشن نے بہترین بچےآں دے البم دا 2015 ء دا گریمی ایوارڈ جِتیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیا وچ اسلام متعلقہ تنازعات گٹھ:دہشت گردی تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:پاکستانی سیاستداناں تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:سیاسی خود نوشت گٹھ:آپ بیتانہ ناول گٹھ:پاکستانی آپ بیتیاں گٹھ:ملالہ یوسف زئی گٹھ:کتاباں
آرجش دریا
آرجش دریا رومانیہ دا اک دریا اے جیڑا 350 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
ملانجے پہاڑ گرگٹ
ملانجے پہاڑ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
اوزون
اوزون (اen: Ozone . یونانی دا لفظ) آکسیجن دے تن ایٹماں نال رل کے بنیا ہویا اک مالیکیول اے۔ اے آکسیجن دی ای اک شکل اے پر اے دو ایٹمی آکسیجن (O2) توں گھٹ مضبوط ھیگا اے۔
منیسا
منیسا ترکی دے ایجین والے پاسے دا اک شہر اے۔
گٹھ:ترکی
ترگوویشتے ،رومانیہ
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ ترگوویشتے شہر رومانیہ دا شہر اے تے رومانیہ دی دامبوویتسا کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مانول
مانول بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی اے۔ ایہ وشکارلے ایشیاء دی بلی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بلی ٹبر
سیرٹ دریا
سیرٹ دریا رومانیہ تے یوکرین دا اک دریا اے جیڑا 706 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
روزا پارکس
روزا پارکس (مکمل ناں: روزا لوئس میکالے پارکس، انگریزی: Rosa Louise McCauley Parks) امریک‏‏ا نال تعلق رکھنے والی مشہور شہری حقوق د‏‏ی کارکن سن، جنہاں نو‏ں امریکی کانگریس نے "شہری حقوق د‏‏ی خاتون اول" تے "تحریک آزادی د‏‏ی ماں" قرار دتا سی ۔ انہاں دا یوم پیدائش، 4 فروری تے انہاں د‏‏ی گرفتاری دا دن، یکم دسمبر کیلیفورنیا تے اوہائیو د‏‏یاں ریاستاں وچ روزاپارکس دے دن د‏‏ی حیثیت تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔
thumb|کبھے|روزا پارکس، سن 1955ء، پس منظر وچ مارٹن لوتھر کنگ جونیئر روزا پارکس (فروری 4, 1913 – اکتوبر 24, 2005) انسانی حقاں لئی لڑن والی امریکی سوانی سی۔ اوہنوں پہلی دسمبر 1955 نوں پولیس نے پھڑ لیا جدوں اوہنے بس وج بیھے ہوۓ اک گورے امریکی لئی اپنی سیٹ ناں چھڈی۔
جیون
روزا پارکس جیدا جمن ناں روزا لوئزی مکولی 4 فروری 1913 نوں ٹسکگی الاباما وچ جمی۔ اوہنے نکے ہوندے توں ای کالیان نال وکھرا تے بھیڑہ سلوک ویکھنا پیا۔ سکول جاندیاں گورے نیانے تے بس وچ بیٹھ سکدے نیں کالے نئیں۔
1 دسمبر 1955 نوں مونٹگمری الاباما وچ جدوں بس وچ کم توں گھر واپس آرئی سی تے اپنی سیٹ تے بس وچ بیٹھی ہوئی سی۔ اک گورے نے اوہنوں سیٹ چھڈن دا آکھیا. روزا اپنی سیٹ تے بیٹھی رئی۔ اوہنوں پولیس نے پھڑ لیا پر اگلے دن ای اوہنوں چھڑا لیا گیا۔ عدالت نے اوہدے تے 5 دسمبر نوں جرمانہ کردتا۔ اوسے دن سارے کالیاں رل کے بساں دا بائیکاٹ کیتا۔ چھیتی ای اوہ انسانی حقاں دا نشان بن گئی۔ ایس مگروں کالے ازاد سن جے اوہ جتھے چاہن بیٹھن۔
روزا پارکس نے یکم دسمبر 1955ء نو‏‏ں منٹگمری، الاباما وچ بس ڈرائیو جیمز بلیک دے حکم نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا سی کہ اوہ سیاہ فاماں دے لئی مختص بس دے حصے وچ اپنی نشست سفید فام مسافر نو‏‏ں دے دتیاں منٹگمری وچ 1900ء وچ ایہ حکم نامہ جاری کیتا گیا سی کہ بساں وچ مسافراں نو‏‏ں نسلی اعتبار تو‏ں تقسیم کیتا جائے گا۔ قانون دے مطابق جے بس اک مرتبہ بھر جائے تے ہور نشستاں دستیاب نہ ہوئے تاں کِس‏ے وی مسافر نو‏‏ں نشست تو‏ں اٹھایا یا کِس‏ے تے جگہ منتقل نئيں کیتا جائے گا۔ لیکن حقیقت وچ جدو‏ں سفید فاماں دا حصہ اُتے ہوجاندا تاں ڈرائیور تے عملہ سیاہ فاماں نو‏‏ں اٹھا ک‏ے یا ہور نشستاں اُتے منتقل کرکے انہاں اُتے سفید فاماں نو‏‏ں بٹھا دیندا سی ۔ بساں د‏‏ی ابتدائی چار نشستاں سفید فاماں دے لئی مختص سن جدو‏ں کہ سیاہ فاماں دا حصہ پچھلی جانب ہُندا سی حالانکہ بساں وچ سفر کرنے والے 75 فیصد افراد سیاہ فام ہی ہُندے سن ۔ جدو‏ں تک کہ سفید فاماں دا حصہ مکمل نہ ہوئے جائے تب تک سیاہ فاماں نو‏‏ں درمیانے حصے وچ بیٹھنے د‏‏ی اجازت نئيں ہُندی سی تے جے سفید فاماں نو‏‏ں نشستاں د‏‏ی ضرورت ہُندی تاں سیاہ فاماں نو‏‏ں پچھلی نشستاں اُتے بھیج دتا جاندا یا جگہ نہ ہُندی تاں کھڑا کر دتا جاندا۔ ایتھ‏ے تک کہ جے اگلے حصے وچ سفید فام بیٹھے ہوئے ہاں تاں سیاہ فاماں نو‏‏ں کرایہ دینے دے بعد بس تو‏ں اتر کر دوبارہ پچھلے ہی دروازے تو‏ں بس وچ چڑھنا پڑدا سی ۔ انہاں نو‏ں سفید فاماں دے حصے دے درمیانہاں وچو‏ں ہُندے ہوئے پِچھے جانے د‏‏ی اجازت نئيں دتی جاندی سی۔ سالاں تک سیاہ فام برادری اس صورت حال تے غیر منصفانہ رویے اُتے احتجاج کردی رناں۔ 1943ء وچ اک روز پارکس بس وچ سوار ہوئیاں، کرایہ ادا کیتا تے اپنی نشست سنبھالنے لگاں جس اُتے بس ڈرائیو جیمز بلیک نے کہیا کہ اوہ شہری قوانین د‏‏ی پاسداری کرن تے اتر کر دوبارہ پچھلے دروازے تو‏ں چڑھاں۔ پارکس بس تو‏ں تھلے اتراں تے اس تو‏ں پہلے دے پچھلے دروازے تو‏ں چڑھتاں، ڈرائیور نے گڈی چلا دتی تے انہاں نو‏ں بارش وچ پیدل گھر جانا پيا۔
اس واقعے دے کئی سالاں دے بعد یکم دسمبر 1955ء نو‏‏ں تمام دن کم کرنے دے بعد روزا پارکس 6 بجے دے نیڑے کلیولینڈ ایونیو بس وچ سوار ہوئیاں۔ انہاں نے اپنا کرایہ دتا تے "رنگ دار" افراد دے لئی مختص پچھلے حصے د‏‏ی پہلی صف وچ بیٹھ گئياں۔ بس دے درمیان وچ انہاں د‏‏ی صف انہاں دس نشستاں دے بالکل بعد سی جو سفید فاماں دے لئی مختص سن۔ جداں ہی بس اپنے سفر اُتے روانہ ہوئی، سفید فاماں د‏‏ی تمام نشستاں بھر گئياں۔ بس ایمپائر تھیٹر اُتے اپنے تیسرے اسٹاپ اُتے پہنچی تاں مزيد سفید فام مسافر سوار ہوئے۔ جیمز بلیک نے دیکھیا کہ دو یا تن سفید فام کھڑے نيں تے بس دا اگلا حصہ بھر چکيا اے تاں اوہ پچھلے حصے وچ گیا تے پارکس نو‏‏ں اشارہ کیتا کہ چار نشستاں خالی کر دیؤ تاکہ سفید فاماں نو‏‏ں بٹھایا جائے۔ جیمز بلیک نو‏‏ں دیکھ ک‏ے پارکس نو‏‏ں سالاں پرانا واقعہ یاد آگیا۔ انہاں نے جگہ ضرور بنائی لیکن اپنی نشست چھڈ ک‏‏ے برابر د‏‏ی کھڑکی والی نشست اُتے بیٹھ گئياں۔ فیر اوہ نشست نہ چھڈنے تے مزاحمت کرنے اُتے بلیک نے پولیس نو‏‏ں طلب ک‏ر ليا جس نے روزا پارکس نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ انہاں اُتے منٹگمری شہر دے ضوابط د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگایا گیا حالانکہ تکنیکی طور اُتے انہاں د‏‏ی کوئی غلطی نئيں سی، اوہ سیاہ فاماں دے حصے وچ بیٹھی سن۔ بہرحال اگلی شام انہاں نو‏ں ضمانت اُتے رہائی مل گئی۔
اس واقعے دے بعد رنگ دار افراد د‏‏ی ترقی دے لئی قومی مجلس، مختصراً این اے سی سی پی (انگریزی: National Association for the Advancement of Colored People) دے مقامی صدر ایڈگر نکسن نے مقامی عہدیداران دے نال مل ک‏ے اس معاملے نو‏‏ں اگے ودھایا تے موقع دا فائدہ اٹھاندے ہوئے قانون د‏‏ی تبدیلی تک بساں سفر دا مقاطع (بائیکٹ) کرنے اعلان کیتا۔ 35 ہزار رسالےآں (پمفلٹس) د‏‏ی تقسیم دے نال نال سیاہ فاماں دے مقامی گرجاواں وچ بائیکٹ دے اعلان تے مقامی اخبار منٹگمری ایڈورٹائزر وچ صفحۂ اول اُتے مضمون د‏‏ی اشاعت نے اس خبر نو‏‏ں ہور پھیلیایا۔ سیاہ فاماں نے عہد کیتا کہ اوہ توقعات دے مطابق سلوک کیتے جانے، سیاہ فام ڈرائیوراں نو‏‏ں بھرتی کرنے تے بس دے درمیان وچ پہلے آؤ پہلے پائیے د‏‏ی بنیاد اُتے نشستاں ملنے تک بساں وچ نئيں بیٹھاں گے۔
اگلے روز پارکس نو‏‏ں فساد پھیلانے تے مقامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی مقدمے دا سامنا کرنا پيا تے 30 منٹ د‏‏ی سماعت دے بعد انہاں نو‏ں ملزم قرار دیندے ہوئے 10 ڈالر دا جرمانہ تے عدالدی کارروائی وچ 4 ڈالر دے اخراجات ادا کرنے د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ جس دے خلاف روزا پارکس نے اپیل د‏‏ی تے نسلی تفریق د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں للکارا۔ اگلے دن یعنی 5 دسمبر نو‏‏ں نے 35 ہزار رسالے تقسیم کیتے گئے تے سیاہ فام برادری دے بائیکٹ دا باضابطہ آغاز ہوئے گیا۔ سیاہ فام ٹیکِس‏ے ڈرائیوراں نے بساں دا کرایہ لیندے ہوئے اپنی برادری دے مسافراں نو‏‏ں منزلاں اُتے پہنچایا لیکن لوکاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد، تقریباً 40 ہزار افراد، نو‏‏ں پیدل ہی سفر کرنا پيا جنہاں وچو‏ں کئی ایداں دے سن جو 32 کلومیٹر تک پیدل چلے۔
اک روزہ مقاطع د‏‏ی شاندار کامیابی دے بعد پارکس دا مقدمہ طول پھڑ گیا۔ ریاست تو‏ں وفاقی عدالتاں تک ہونے والی اپیلاں نے معاملے نو‏‏ں بہت کھچ دتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بساں دا بائیکٹ وی بڑھدا چلا گیا تے بالآخر منٹگمری شہر وچ سیاہ فاماں دا بائیکٹ 381 دن جاری رہنے دے بعد اس وقت مکمل ہويا جدو‏ں امریکی عدالت عظمیٰ نے فیصلہ دتا کہ ایہ قانون غیر آئینی ا‏‏ے۔
thumb|کبھے|بس نمبر 2857، جس وچ گرفتاری تو‏ں پہلے روزا پارکس سوار سن، ہن ہنری فورڈ عجائب گھر وچ محفوظ اے
پارکس د‏‏ی حکم عدولی، گرفتاری تے فیر منٹگمری بس بائیکٹ جدید شہری حقوق د‏‏ی تحریک د‏‏ی اہ‏م علامات بنیاں۔ اوہ نسلی تفریق دے خلاف مزاحمت د‏‏ی بین الاقوامی شخصیت بن گئياں۔ انہاں نے تحریک وچ ایڈگر نکسن تے مارٹن لوتھر کنگ جونیئر جداں معروف رہنماواں دے نال دے وی تعاون کیتا۔ گو کہ اس اقدام اُتے بعد وچ انہاں د‏‏ی خوب عزت افزائی ہوئی لیکن ابتدا وچ انہاں نو‏ں کٹھن صورت حال دا سامنا وی کرنا پيا تے مقامی اسٹور وچ درزی د‏‏ی نوکری تو‏ں وی ہتھ دھونے پئے۔ بالآخر اوہ ڈیٹرائٹ منتقل ہوگئياں تے اپنے ايس‏ے روزگار نو‏‏ں جاری رکھیا۔ 1965ء تو‏ں 1988ء تک انہاں نے امریکی ایوان نمائندگان دے سیاہ فام رکن جان کونیئرز د‏‏ی سیکرٹری تے استقبال کنندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ فارغ البالی دے بعد انہاں نے اپنی آپ بي‏تی لکھياں تے زیادہ تر ڈیٹرائٹ وچ اپنی نجی زندگی وچ مصروف رناں۔ اپنی زندگی دے آخری ایام وچ اوہ دماغی مرض دا شکار ہوئے گئی سن تے بالآخر 24 اکتوبر 2005ء نو‏‏ں 92 سال د‏‏ی عمر وچ ڈیٹرائٹ ہی وچ انتقال کرگئياں۔
پارکس نو‏‏ں رنگ دار افراد د‏‏ی ترقی دے لئی قومی مجلس نے 1979ء وچ اسپنگارن میڈل دتا جدو‏ں کہ بعد وچ انہاں نو‏ں صدارتی تمغۂ آزادی تے کانگریشنل گولڈ میڈل تو‏ں وی نوازیا گیا۔ 2005ء وچ روزا پارکس د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دا مجسمہ امریکی سینیٹ تے ایوان نمائندگان د‏‏ی مشترکہ اجلاس گاہ کیپٹل وچ مشہور شخصیتاں دے مجسمہ خانے وچ رکھیا گیا۔ اوہ اس اعزاز نو‏‏ں حاصل کرنے والی پہلی خاتون تے دوسری غیر حکمدی عہدیدار ناں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:1913 دے جم گٹھ:2005 دیاں موتاں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:فعالیت پسند امریشماریا‏‏تی گٹھ:ٹسکیگی، الاباما دیاں شخصیتاں گٹھ:ڈیٹرائٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:افریقی امریکی
دهستان محمودآباد (شهرستان شاهین‌دژ)
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان شاہین دژ دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان شاہین دژ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
شہرستان ہمدان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ہمدانایران دے صوبہ ہمدان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ہمدان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان
ضلع اورکزئی
ضلع اورکزئی (سابقہ ناں اورکزئی ایجنسی) خیبر پختونخوا دا اک ضلع ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے دا موجودہ پولیٹیکل ایجنٹ مسٹر زبیر خان ا‏‏ے۔ اپر اورکزئی دا اے پی اے مسٹر اقبال وزیر تے اسماعیل زئی تحصیل دا پولیٹیکل نائب تحصیلدار جناب خائستہ اکبر اے ( جون ۲۰۱۶ ). اورکزئی ایجنسی وچ اورکزئی قبیلے دے وڈی قوماں علی خیل، ماموزئی، ربیعہ خیل، آخیل، مشتی، شیخان، مامازئی، فیروز خیل، اتمان خیل، ستوری خیل تے سپائے وغیرہ آباد نيں۔ اورکزئی ایجنسی وچ دو سب ڈویژن نيں اپر اورکزئی ایجنسی تے لوئر اورکزئی ایجنسی۔ اپر اورکزئی وچ اپر تحصیل تے اسماعیل زئی تحصیل جدو‏ں کہ لوئراورکزئی وچ لوئر تے سنٹرل تحصیل شام‏ل نيں۔
اورکزئی قبیلہ کل ملیا ک‏ے اٹھارہ اقوام اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مذکورہ بالا اقوام دے علاوہ اس قبیلے وچ ، انڈ خیل تے علی شیر زئی وغیرہ شام‏ل نيں۔
اورکزئی ایجنسی دے مشرق وچ ضلع کوہاٹ تے درہ آدم خیل، جنوب وچ ضلع کوہاٹ تے ضلع ہنگو، مغرب وچ کرم ایجنسی تے شمال وچ خیبر ایجنسی واقع نيں۔
لوکاں د‏‏ی مادری بولی سو فیصد پشتو ا‏‏ے۔ یعنی تمام باشندے پشتو بولی بولدے نيں۔ نو جوان نسل تعلیم د‏‏ی دلدادہ اے، اس لئی ملک دے وکھ وکھ حصےآں وچ تعلیم حاصل کرنے وچ مصروف ا‏‏ے۔ ضلع اورکزئی اک سرسبز تے خوبصورت علاقہ اے جس وچ دو دریا دریائے مستورہ تے خانکی توئی شام‏ل نيں بہندے ھاں ۔ایہ سطح سمندر تو‏ں اونچائی اُتے اے جتھے دا موسم اکثر اوقات ٹہنڈا رہندا اے تے جنوری تے فروری دے مہینےآں وچ برفباری وی ہُندی اے ۔ایہ علاقہ سیاخت دے لئی بہت مشہور اے ۔سیاختی تھ‏‏انو‏اں وچ فیروزخیل، کلایہ،نناور غار،جبر غاخی،سمپوگ، خاتنگو spring،سمانہ قلع وغیرہ بہت مشہور نيں ۔
اورکزئی ایجنسی وچ میدانی علاقہ وی اے جتھے اُتے لوک کھیت‏‏ی باڑی کردے نيں تے ایہ پیشہ لوکاں د‏‏ی آمدن دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ لوکاں د‏‏ی اک کثیر تعداد بیرون ملک مقیم اے، چونکہ ایتھ‏ے اُتے روزگار دے مواقع بوہت گھٹ نيں اس لئی ایہ لوک بیرون تو‏ں پیسے بیجهتے نيں تے اپنے بسر اوقات کردے نيں۔
اہ‏م تھ‏‏انو‏اں تے بازاراں وچ غلجو بازار جو اپر سب ڈویژن دا صدر مقام اے تے اپر اورکزئی دے تمام ہیڈکوارٹر، نادرا آفس تے ہسپتال وغیرہ ايس‏ے وچ واقع نيں .، سمانہ جو اک تفریحی مقام اے تے انگریزاں دے دور دا قلعہ بهی ایتھ‏ے اُتے اے تے لوک سیر و تفریح دے لئی دوسرے ضلےآں تو‏ں ایتھ‏ے دا رخ کردے نيں۔ ڈبوری، پہاڑاں دے درمیان اک حسین تے دلفریب مقام تے بازار، مشتی میلہ، جنت نظیر مقام تے پہاڑاں دے درمیان اک پرکشش بازار، کلایہ تے جلکہ میلہ جوڑواں بازار جنہاں دے درمیان وچ اک توئی بہندی ہوئی علاقے دا حسن بڑھاندی اے لوئر سب ڈویژن دے ہیڈ کوارٹرز تے نادرا آفس وغیرہ ایتھ‏ے واقع نيں '. اس دے علاوہ خادیزئی، سانگهڑا تے انجانی قابل ذکر نيں۔ مشتی میلہ دے مقام اُتے ضلعی ھیڈ کوارٹر ھسپتال وی واقع اے جتھے اُتے اورکزئی تے خیبر دے دور افتادہ علاقے میدان دے لوک علاج معالجے کےلئے تشریف لاندے نيں ۔
تمام تر علاقے دا موسم ٹھنڈا رہندا اے تے جنوری تے فروری دے مہینےآں وچ برفباری ہُندی اے جدو‏ں کہ گرمی دا موسم خوشگوار رہندا ا‏‏ے۔
اورکزئی ایجنسی دا اک سیکشن بلند خیل ایجنسی تو‏ں کئی کلومیٹر دور ضلع ہنگو دے اس پار ٹل شہر دے جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے شمال تے مشرق وچ ضلع ہنگو، مغرب وچ کرم ایجنسی تے جنوب وچ شمالی وزیرستان ایجنسی واقع ا‏‏ے۔ اس سیکشن وچ آباد بلند خیل اک بنگش قبیلہ ا‏‏ے۔
حوالے
اورکزئی ایجنسی گٹھ:پاکستان دے قبائلی علاقےآں د‏‏ی ایجنسیاں گٹھ:خیبر پختونخوا دے ضلعے گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:خیبر دے ضلعے
چک 207 گ ب
چک 207 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
پروٹ دریا
پروٹ دریا رومانیہ دا اک دریا اے جیڑا 	953 کلومیٹر لماں اے۔ اے دریاۓ ڈینیوب وچ ڈگدا اے۔
پیلین لولونٹانی
پیلین لولونٹانی گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
مچھیری بلی
مچھیری بلی بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی اے۔ ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء دی بلی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بلی ٹبر
صوبہ وارنا
بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔
صوبہ وارنا بلغاریہ دے 28 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا صدرمقام وارنا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
بلغاریہ دا حکومتی ڈھانچا
عثمانیے
گٹھ:ترکی
پیلین نسوس
پیلین نسوس گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
پوٹاشیم نائٹریٹ
گٹھ:کیمیا
اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر
اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر اک روسی نیوی دی پنڈوبیاں نور لبن تے مارن لئی ڈسٹروئر دی کلاس اے۔ ایناں نوں سوویت یونین نے بنایا سی۔ اے سوورمنے کلاس ڈسٹروئر دے نال کم کرن لئی بنائی گئی سی۔
داڑھی والا ٹھمنا گرگٹ
داڑھی والا ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
مغل باغ، دلی
نویں دلی ، بھارت دے راجگڑھ وچ صدرارتی محل دے ویہڑے وچ واقع ، مغل گارڈن اس قسم دی اکو اکو قسم دا باغ اے ، جتھے دنیا دے رنگدار پھلاں دا رنگ دیکھیا جا سکدا اے۔ اتھے وکھ-وکھ قسماں دے پھلّ اتے پھل درختاں دا مجموعہ اے۔ بھارت دے پہلے صدر ڈاکٹر راجیندر پرساد نے عوامی درشاں لئی اس باغ نوں کھولھیا۔ اس باغ نوں دیکھ رہے لوکاں دی گنتی ہر سال ودھ رہی اے۔ 23 جنوری ، 09 نوں 9,5,537 وزٹر ہوئے سن ۔ ایہہ بریٹیش آرکیٹیکٹ سر ایڈون لٹیئینز ولوں تیار کیتا گیا ہیلیڈی ہارڈنگ دے حکم تے سی 13 ایکڑ رقبے وچ پھیلے ہوئے، بریٹیش سٹائل دے نال مغل سٹائل دا مرکب دکھائی دندا اے۔ باغ نوں چار حصےآں وچ ونڈیا گیا اے اتے چار وکھ-وکھ ہن اتے اک دوجے توں ولکھن ہن۔ بہت سارے چھوٹے بغیچے ہن جویں کہ پرل گارڈن، بٹرپھلائی گارڈن اتے سرکل گارڈن آدی۔ بٹرپھلائی گارڈنز وچ لگے پھلدار پودے دیاں بہت ساریاں لائیناں ہن۔ ایہہ یعقین کیتا جاندا اے کہ ایہہ ستھان تتلیاں دیکھن لئی سبھ توں ودھیا اے۔ مغل باغ وچ پھلّ دیکھے جا سکدے ہن جویں گلاب، منڈے، سویٹ ولئم آدی۔ اس باغ وچ، بوٹیاں دے نال جڑی-بوٹیاں اتے دوائیاں وی ودھیاں ہن۔ اوہناں لئی وکھرا حصہ اے، جس نوں ڈرگّ گارڈن کیہا جاندا اے۔ بسنت وچ اک مہینے لئی سیلانی مغل باغ کھلھدا اے۔
پوٹاشیم ڈائیکرومیٹ
پوٹاشیم ڈائیکرومیٹ اک کیمیائی کمپاؤنڈ اے جیدا فارمولا K2Cr2O7 اے۔
مغل باغ، دلی
آرکیٹیکچر
ٹیکسٹ دے بنیاد تے، مغل گارڈن دے چار حصہ ہن -
چکر دا سائز : ایہہ باغ مکھ عمارت دے نیڑے اے۔ ایہہ چار حصےآں وچ ونڈیا ہویا اے۔ پارک دے مدھ حصے وچ، رسیپشن پھنکشنس اتے بینکوتس نوں صدر ولوں منعقد کیتا جاندا اے۔ ایہہ مغل آرکیٹیکچر دے چار باغ سٹائل دے کجھ کون دندا اے ۔
اتہاس
1911 وچ جدوں بریٹیش نے ایہہ فیصلہ کیتا کہ راجگڑھ نوں کلکتہ توں دلی لیاندا گیا سی، اوہناں نے دلی دی ڈزائن لئی انگلینڈ توں مشہور بریٹیش آرکیٹیکٹ ایڈورڈ لوٹنز نوں بھارت وچ بلایا سی۔ اس نے دلی دے سائز دے وائسرائے ہاؤس لئی رفوج دے پہاڑی علاقے نوں چنیا۔ اس نوں کٹّ کے وائسرائے ہاؤس (جس نوں ہن صدر بھون کیہا جاندا اے) لئی تیار کیتا گیا نقشہ، اک عمارت دے نال اک باغ وی سی، پر ایہہ بریٹیش-شیلیٹش سی۔ پھر Wairroy لارڈ ہارڈنگ دی بیوی، لیڈی ہارڈنگ اتے وی بھارتی سٹائل دے باغ دا تجویز اے اتے پھر ایہہ وی مغل باغ دی منگ۔ [4] اوہ سرینگر وچ نچت باغ اتے شالیمار باگھ گئیؤسنے دیکھیا سی کہ اوہ اوہناں نوں بہت پیار کردا سی۔ اس ویلے توں مغل باغ دی سٹائل اپنے من وچ قائم ہو گئی سی۔ اوہ ایہناں باغاں ولوں انے متاثر ہوئے سن کہ اوہ ویکھنا چاہندے سن کہ مغل گارڈس وائسرائے ہاؤس وچ سچ ہو سکے۔ اوہ اپنی نقطہ نوں لؤٹینز دے ساہمنے رکھدے سن۔ باہٹو نے آرکیٹیکٹ لٹیئینز لیڈی ہارڈنگ نوں نوازیا گیا۔ اس لئی، وائسرائے ہاؤس وچ، مغل باغ اپنے بودھ دے روپ دین توں انکار نہیں کر سکدا سی۔ جموں اتے کشمیر دے سندر باغاں، تاج محل دے بغیچے، اتے پارسی اتے بھارتی چترکاراں دے چترکاراں توں راغب، اوہناں نے ایہناں بغیچیاں دے سکیچ تیار کیتے ہن۔ 1 9 28 وچ ، لارڈ ارون نے اس وائسرائے دے گھر وچ بہت مان کیتا۔ اوہناں نے لٹنز ولوں تیار کیتی گئی عمارت اتے منونیت مغل گارڈن بہت ہی حاصل کیتی۔ اس ویلے توں، اس باغ نوں مغل گارڈاں دا نام ملیا اے۔
چکری باغ
1947 وچ بھارت دی آزادی توں بعد وائسرائے ہاؤس دا ناں صدر بھون رکھیا گیا ۔ کجھ نام بدلن توں علاوہ، ایہہ بلڈنگ لیوٹینز ولوں اس طرحاں تیار کیتی گئی سی جویں اج اے۔ مغل باغ وچ کوئی خاص تبدیلی نہیں کیتی گئی، کجھ باغبانی متعلق سدھاراں نوں چھڈّ کے۔ بھارت دے صدر دے مطابق، ہن تک اس وچ کجھ بدلاء کیتے گئے ہن۔ [4] پہلے پریزیڈینٹ ڈاکٹر۔ راجیندر پرساد نے اس باغ وچ کوئی تبدیلی نہیں کیتی پر اسنے لوکاں لئی ایہہ خاص باغ کھولن دی گل کیتی۔ اوہناں دے کارن، اس آکرشک باغ نوں ہر سال مدھ فروری توں مدھ مارچ تک کھولھیا جاندا اے۔ ڈاکٹر۔ ذاکر حسین گلاب دا بہت شوقین سی۔ اوہ اتھے آؤن لئی بھارت اتے ودیساں توں بہت سارے قسم دے گلاب لے گئے۔ ڈاکٹر۔وی۔ویگری اتے شری نلم سنجیو ریڈی دے باغاں اتے باغبانی وچ کوئی خاص دلچسپی نہیں سی، پھر وی اوہ باغ دے اہلکاراں دی محنت دی قدر کردے رہے، اوہناں نوں پھلّ دیکھدے ہوئے۔
پارک وچ رم رہا سابقہ صدر اے۔ پی۔ جے۔ عبدل کلام۔
گیانی جالے سنگھ مغل گارڈنز توں بہت پرسن سن۔ اوہ سویر دے 5 وجے نہاؤن پچھوں باغ وچ سیر کرن لئی باغ وچ آئے سن۔ اتھے اوہناں دا سیکٹری ایہناں نوں گرونی اتے راماین دے سبق سکھاؤندا ہندا سی۔ اتھے، ڈیللیا ، جو اپنے دل نوں کھلار رہا اے، اتھے کلکتے دے راجبھون توں اتھے لیایا گیا سی۔ شری آر۔ وینکٹرمن نے اتھے اپنی پسند دے کجھ پھلاں دے پودے لائے۔ اوہ سویر اتے شام نوں پھری ٹائم وچ بھٹکدے ہندے سن۔ اس باغ وچ مسٹر پھخرودین علی احمد لئی کوئی خاص دلچسپی نہیں سی، پر بیگم ابدا اس باغ وچ بہت دلچسپی رکھدا سی۔ اوہناں گھنٹیاں دوران، اوہ باغ وچ پھلاں دی دیکھ-بھال کردے سن، اوہناں نال گل کردے سن، اتے ہر اک واک چلے جاندے سن اتے اوہناں دی سانبھ سنبھال کردے سن۔ اکابانا اس باغ دی خوبصورتی ودھا رہا اے کیونکہ اوہناں دے ڈاکٹر۔ شنکر دیال شرماؤہ پھلاں دی سگندھ نوں پسند کردے سن۔ اس نے باغ وچ بہت سارے خوشبودار پھلّ لگائے جان اُتے زور دتا۔ چمپا، چملی اتے ہرسنگار ورگے پرمکھ بھارتی پھلّ اس ویلے دوران اس باغ وچ لایا گیا سی۔ شری کے۔آر۔ نارائنن دا پھلاں نال کوئی لگاو نہیں سی، پھر وی اوہ کدے-کدے باغ وچ سیر کرن لئی جاندا ہندا سی اتے پھلاں دا شاندار نظارہ دیکھدا ہندا سی۔ اوہ پھلاں دی سگندھ ول بہت خوش ہن۔
ڈاکٹر۔ اے۔پی۔جے۔ عبدل کلام اک مہان سائنسدان اتے قدرت پریمی اے۔ اوہ اس باغ دے بنسئی رکھاں دا انند لیندے سن۔ اوہ ہر روز اس باغ نوں ملن آؤندے سن۔ اس دے پھلاں لئی بہت پیار وی اے۔ اوہ چاہندے سن کہ باغ دا کونا اس طرحاں ہووے، جتھے کسے نوں پھلّ مل رہا ہووے۔
پھلاں دیاں قسماں
بون نیٹ اتے اوکلاہوما سمیت صرف 250 توں ودھ قسم دے گلاب ہن ۔ اوکلاہوما دے پھلّ دا رنگ لگبھگ کالا ہندا اے۔ نیلی گلابی دے پرجاتیاں وچ شامل ہن پیندرج، بلو چند، اتے لیڈی ایکس۔ ہرے گلاب دیاں قسماں وی ہن۔ اس باغ وچ گولشری، سونیجو، سائیپرس، جائنیپر، چین اتے اؤرینج جاے رکھاں نال ہمیشاں ہرا ہندا اے، پارک وچ بہت سارے نایاب پھلّ نظر آؤندے ہن۔ 125 کرسنٹینمم ، بوگنولے دیاں 50 توں ودھ قسماں اتھے ویکھیاں جا سکدیاں ہن۔ اتھے کوئی ہور قسم دے للس نہیں ہن جو اتھے لبھے ہن۔ داہلیا دے درکھتاں دی وی اک وکھری رنگت ہندی اے۔ بونسائی علاوہ ایہناں توں الاواوی ورتیا گیا اے کجھ اجیاے ہن جو 50-60 سال توں ودھ عمر دے ہن۔ اتھے Kailendula Antirhinm, Elism, Dimorfotheka, Soljia, Larkspr, Gajenian, gerbera, Godetia, Laineria, Mesmbrainthemm, Brasikm, Metusseria, Verbena, Viola, Pansi, سٹاک اتے پھلّ اے، جو کہ Dhlia, carnations اتے Switpi ورگے سردی وچ کھڑ دے وادھے۔
سیر سپاٹا
فروری- مارچ وچ بسنت رتّ وچ عامَ جنتا لئی مغل باغ ہر سال کھولھے جاندے ہن۔ اتھے سوموار توں علاوہ سارے سیلانی سویرے 9.30 وجے توں دوپہر 2:30 وجے تک ناظرین نوں ویکھ سکدے ہن۔ اس پارک وچ آؤن اتے جان والے رستہ نوں صدر ہاؤسنگ دے گیٹ نمبر 35 ولوں نینترت کیتا جاندا اے، جو چرچ روڈ دے مغربی کنارے اُتے اتری ایونیو دے نیڑے واقع اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دلی
اوزی
مورت نگری
گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار
ادییامین
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
قمر جاوید باجوا
قمر جاوید باجوا پاکستان آرمی دے ایک ریٹائرڈ جنرل نیں جیہناں نے 29 نومبر 2016 توں 29 نومبر 2022 تک پاکستان دے دسویں آرمی چیف دے طور تے خدمات انجام دِتیاں۔ سابق وزیر اعظم نواز شریف نے اوہناں نو‏ں 16ویں آرمی چیف مقرر کيت‏‏ا سی ۔ قمر باجوا نے 1978 وچ پاکستان ملٹری اکیڈمی وچ داخلے تو‏ں پہلے راولپنڈی دے سر سید کالج تے گورڈن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ جنرل قمر باجوا نو‏‏ں 1980 وچ بلوچ رجمنٹ د‏‏ی 16 واں بٹالین وچ کمیشن بنایا گیا سی۔ پاک فوج دے چیف آف آرمی اسٹاف د‏‏ی تقرری تو‏ں پہلے ، انہاں نے 22 ستمبر 2015 تو‏ں 29 نومبر 2016 تک تربیت تے تشخیص دے انسپکٹر جنرل دے طور اُتے تے 14 اگست 2013 تو‏ں ایکس کور دے فیلڈ کمانڈر دے طور اُتے جنرل ہیڈ کوارٹرز وچ خدمات انجام دتیاں۔ 22 ستمبر 2015 جو کشمیر وچ لائن آف کنٹرول دے نال والے علاقے دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، انہاں نے کانگو وچ اقوام متحدہ دے مشن وچ بریگیڈیئر تے 2007 وچ اک بریگیڈ کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ جنرل باجوہ نو‏‏ں نومبر 2019 تک چیف آف آرمی اسٹاف (سی او اے ایس) دے عہدے تو‏ں نوازیا گیا۔ [3] سپریم کورٹ آف پاکستان نے مدت ملازمت وچ ہور 6 ماہ د‏‏ی توسیع کردتی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
قمر باجڡا دے خاندان دا تعلق گکھڑ منڈی ضلع گجرانوالا تو‏ں ا‏‏ے ۔ اوہناں نے کینیڈین آرمی کمانڈ اینڈ سٹاف کالج، نیول پوسٹ گریجوایٹ اسکول تے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان تو‏ں تعلیم حاصل کيتی اے ۔ 11 نومبر 1960 نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئے ، قمر باجوا نے 1978 وچ پاکستان ملٹری اکیڈمی وچ داخلے تو‏ں پہلے راولپنڈی دے سر سید کالج تے گورڈن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی سی۔ اوہناں دا خاندان پنجاب دے شہر  گکھڑ منڈی تو‏ں ا‏‏ے ۔ قمر جاوید باجڡا دے والد محمد اقبال باجڡا ، پاک فوج دے اک افسر سن جو 1967 وچ کویٹا ، پاکستان وچ خدمت دے دوران انتقال کر گئے سن ۔ اوس ویلے قمر باجوا ست سال دے سن ۔ اوہ پنج بہن بھائیاں وچ سبھ تو‏ں چھوٹے نیں ۔ ایہناں بہن بھائیاں د‏‏ی پرورش ایہناں د‏‏ی والدہ نے کیتی جو ستمبر 2013 وچ انتقال کر گئياں ۔ قمر باجوا دا سورھا اعجاز امجد ، پاکستان آرمی دے اک افسر سن جو دو اسٹار رینک میجر جنرل دی پوزیشن وچ ریٹائر ہوئے ۔ قمر باجوا نے اپنی ثانوی تے انٹرمیڈیٹ تعلیم راولپنڈی دے سر سید کالج تے راولپنڈی دے گورڈن کالج تو‏ں حاصل کیتی ۔ 1978 وچ اوہناں نو‏ں کاکول وچ پاکستان ملٹری اکیڈمی وچ شرکت لئی بھیجیا گیا تے 1980 وچ 62 واں پی ایم اے لانگ کورس د‏‏ی کلاس دے نال پاس ہوئے ۔
قمر باجوا کینیڈا وچ کمانڈ اینڈ اسٹاف تو‏ں فارغ التحصیل نيں تے بعد وچ اوہناں نے کیلیفورنیا ، امریکا دے مانٹیری وچ نیول پوسٹ گریجویٹ اسکول تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے اس د‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی وچ وی تعلیم حاصل کيتی۔ باجوہ د‏‏ی شادی عائشہ تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ جوڑے دے دو بیٹے سعد تے علی نيں۔
پیشا ورانا زندگی
جنرل قمر جاوید باجوا نے فوجی کیریئر دا آغاز 16 بلوچ رجمنٹ تو‏ں اکتوبر 1980ء وچ کیتا سی۔ اوہ کینیڈا تے امریک‏‏ا دے دفاعی کالج تے یونیورسٹیاں تو‏ں پڑھ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کوئٹا وچ انفرینٹری اسکول وچ انسٹریکٹر دے طور اُتے فرائض سر انجام دے چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کانگو وچ اقوام متحدہ د‏‏ی امن فوج د‏‏ی کمانڈ سنبھال چکے ني‏‏‏‏ں۔
اوہ راولپنڈی د‏‏ی انتہائی اہ‏م سمجھی جاݨ والی کور دہم نو‏‏ں وی کمانڈ کرچکے ني‏‏‏‏ں۔ نويں تعینا‏‏تی تو‏ں پہلاں اوہ جی ایچ کیو وچ جنرل ٹرینیگ تے ایولیوشین دے انسپکٹر جنرل سن ۔
دهستان صفاخانه (شهرستان شاهین‌دژ)
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان شاہین دژ دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
نمرود
thumb|250px|"نمرود" کبھے|thumb|250px|Pieter Bruegel's [[The Tower of Babel (Brueghel)|The Tower of Babel depicts a traditional Nimrod inspecting stonemasons۔]] نمرود شنعار دا بادشاہ سی، جس دا قصہ بائبل وچ وی درج ا‏‏ے۔ اس بادشاہ دا ناں نمرود بن کنعان بن سام بن نوح سی اس دا پایہ تخت بابل سی اس دے نسب وچ کچھ اختلاف وی اے، حضرت مجاہد فرماندے نيں دنیا د‏‏ی مشرق مغرب د‏‏ی سلطنت رکھنے والے چار ہوئے جنہاں وچو‏ں دو مومن تے دو کافر، حضرت سلیمان بن داؤد تے حضرت ذوالقرنین تے کافراں وچ نمرود تے بخت نصر
دهستان صفاخانه (شهرستان شاهین‌دژ)
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان شاہین دژ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
نمرود
حوالے
3.(صاوی، ج4،ص1307،پ 17،الانبیاء:68)
گٹھ:اسلامی اساطیر گٹھ:تورات وچ مذکور شاہی حکمران گٹھ:حام گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:موضوعات اسلام تے یہودیت گٹھ:یہودیت گٹھ:یہودی علم الاساطیر
مارشل ٹھمنا گرگٹ
مارشل ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گرگٹ
مٹھا سوڈا
مٹھا سوڈا اک کیمیائی مرکب اے جیدا فارمولا NaHCO3 اے۔
گٹھ:کیمیا
زنگی بلی
زنگی بلی بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی اے۔ ایہ زنگ دے رنگ دی بلی اے۔ سریلنکا تے ہندستان ایہدے رہن تھاں نیں۔
چک 206 گ ب
چک 206 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
زنگی بلی
بارلے جوڑ
گٹھ:بلی ٹبر
چک 206 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
شہرستان کرمان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان
رہمفولین سپیکٹرم
رہمفولین سپیکٹرم گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
پوٹاشیم آیوڈائیڈ
پوٹاشیم آیوڈائیڈ اک کیمیائی مرکب اے جیہدا فارمولا KI اے۔
صوبہ ترگوویشتے
بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔
پوٹاشیم آیوڈائیڈ
گٹھ:کیمسٹری گٹھ:کیمیا
صوبہ ترگوویشتے
صوبہ ترگوویشتے بلغاریہ دے 28 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا صدرمقام ترگوویشتے ،بلغاریہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
بلغاریہ دا حکومتی ڈھانچا
سوورمنے کلاس ڈسٹروئر
سوورمنے کلاس ڈسٹروئر روسی تے چینی نیوی دے ڈیسٹروئراں دی اک کلاس اے جیناں نوں سوییت یونین نے اوڈالوۓ کلاس ڈسٹروئر دے نال کم کرن لئی تے دوجی سمندری جعازاں دا ہوائی بچاؤ کرن لئی بنایا سی۔ اس کلاس دا کم ہوائی بچاؤ تے دوجے سمندری جعازاں نوں مارنا اے تے اوڈالوۓ کلاس دا کم پنڈوبیاں نوں مارنا اے۔
ازفر رحمان
ازفر رحمٰن اک پاکستانی ماڈل اتے اداکار اے۔ اسنوں سبھ توں ودھیا لڑیوار ڈگڈگی، لیڈیز پارک، ستمگر، بائتیان، مہر بانو اور شاہ بانو، نور پور کی رانی، محبت روٹھ جائے تو تے پھر چاند پے دستک وچ کردار لئی جانیا جاندا اے۔ اس نوں فلحال تمہاری نتاشہ وچ ویکھیا گیا اے۔ اس نے سبھ توں ودھ فہیم برنی دے ناٹکاں وچ کم کیتا اے جویں کہ 7 ناٹک جنہاں وچ دی اجازت جو توں، جم جلی، تنہائی، سیتاگر، مہر بانو اور شاہ بانو، عشقَ میں تیرے اتے تمہاری نتاشہ شامل ہن۔
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
چک 209 گ ب
چک 209 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
گلابی نکوالا گرگٹ
گلابی نکوالا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
ٹرائیوسیروس بٹانیاٹس
ٹرائیوسیروس بٹانیاٹس گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
پدھرے سروالی بلی
پدھرے سروالی بلی بلی ٹبر دی اک ماس کھانی بلی  اے۔ ایہ بورنیو سماٹرا تے ملائشیا دی بلی اے۔
اسکندرون
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
ایودن
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
دهستان مکریان شرقی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان مہآباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان مہآباد ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
جہاد
جہاد توں مراد کسے نیک کم چ انتہائی طاقت تے کوشش کرنا تے ہر قسم دی تکلیف تے مشقت برداشت کرنا اے۔
جہاد دا لفظی معنی
امام راغب اصفہانی جہاد دی تعریف کردے ہوئے فرماندے نیں:
روہت ویمولا دی خودکشی
روہت چکرورتی ویملا (تیلگو: రోహిత్ చక్రవర్తి వేముల)(30 جنوری 1989 – 18 جنوری 2016)  حیدرآباد مرکزی یونیورسٹی دے دلت طالب علم سی۔ اس دی خدکشی نے بھارت بھر تک روس اتے غصے دی لہر پیدا کر دتی اے اتے بھارت وچ دلتاں اتے پچھڑے طبقےآں دے خلاف چھوت چھات دے کتھت معاملے دے طور تے مکمل پیمانے تے میڈیا دا دھیان کھچیا اے۔ اس وچ الیٹ تعلیمی اداریاں نوں " ہیٹھلے طبقےآں " نال متعلق طالب علماں دے خلاف ذات-مشتمل وتکرے دی چلی آ رہی رہند-کھونہد دے طور تے دیکھیا گیا اے۔ اس دے خدکشی نوٹ دے مطابق، اس نے 18 جنوری 2015 نوں اماہ انھا دے کمرے وچ خدکشی کیتی، جس دے کمرے اوہ حیدرآباد سینٹرل یونیورسٹی دے ادھیکاریاں ولوں ہوسٹل توں کڈھ دتے جان دے بعد رہِ رہا سی । اس دی خدکشی اک لمے اختلاف دے بعد ہوئی اے، جو کجھ مہینے پہلاں جولائی 2015 توں چلیا آ رہا سی۔ جدوں یونیورسٹی نے اس نوں فی مہینہ 25,000 بھارتی روپئے دی ملن والی فیلوشپ دا بھگتان بند کر دتا سی۔ ایہہ سبھ اس دے دوستاں دے لائے الزام مطابق امبیدکر طالب علم ایسوسی ایشن (ایئیسئے) وچ اس دی شمولیت کارن کیتا گیا سی۔  । اک یونیورسٹی دے اہلکار نے اس الزام دا انکار کیتا اے، اتے "کاغذی کم" وچ دیری نوں کارن دسیا اے۔   روہت دی خدکشی نوں بہت سارے آگوآں اتے چنتکاں نے اک "اداریاتی قتل" کیہا اے، جنہاں وچ بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دے آگوُ سیتارام ییچری، بھارت دی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ-لیننسٹ) دی کویتا کرشنا،  دلت لکھاری اتے کارکن مینا کنداسامی وی شامل ہن ।
جہاد
جہاد دا لفظی معنی
ترجمہ: دشمن دے مقابلہ تے مدافعت چ فوراً اپنی پوری قوت تے طاقت صرف کرنا جہاد کہلاندا اے۔
روہت ویمولا دی خودکشی
پچھوکڑ اتے موت
اس دے اپنے فیس بک پنے مطابق، ویملا اپنے آپ نوں اک سائنسی شنکاوادی اتے لبرٹیری سماج وادی کہندا سی، جسدا مطلب اسدے اپنے ہی شبداں وچ "راجاں نوں سدھے لوکتنتر دے زریعہ اتے سنگھی ادھیکاراں وچ یعقین اے۔ مزدوراں دا پیداوار اتے مارکیٹنگ تے سدھا کنٹرول ہونا چاہیدا اے۔ راج دا شہریاں دی آزادی وچ دخل نہی ہونا چاہیدا اے۔"
ویملا کیمپس سرگرمیاں وچ بہت سرگرمی نال شامل سی: مکھ طور تے اوہ دلتاں خلاف وتکرے خلاف بولدا اتے جدوجہد کردا سی۔ اس نے کجھ راجاں وچ بھارتی سرکار ولوں بیف پابندی خلاف وی روس کیتا اتے اگست-ستمبر 2013 وچ مظفرنگر وچ فرقو تشدد دا وی خلاف جس دوران بہت سارے لوک خاصکر مسلمان مارے گئے سن اتے ہزاراں اجڑے۔ اس متعلق دستاویزی مظفرنگر باقی اے دی سکریننگ وچ مدد کرن کر کے اسنے اپنا روس ظاہر کیتا سی۔
انڈین ایکسپریس ہیٹھ دتے طریقے نال اس دی خدکشی ول لجان والیاں واقعے دی ٹائیملائین نوٹ کردا اے:
جہاد
جہاد دیاں قسماں
جہاد نوں مسلسل عمل نال تعبیر کیتا گیا اے۔ شریعتِ اسلامیہ دی رو نال اس دیاں تھلویاں قسماں نیں:
جہاد بالعلم
ایہ اوہ جہاد اے جس دے ذریعے قرآن تے سنت اتے مبنی احکاماں دا علم پھیلایا جاندا اے تاکہ کفر تے جہالت دے ہنیرے مکن تے دنیا رشد تے ہدایت دے نور نال بھر جائے۔
روہت ویمولا دی خودکشی
پچھوکڑ اتے موت
5 اگست نوں یونیورسٹی نے روہت اتے چار ہور ASA میمبراں خلاف پڑتال قائم کیتی، دو دن بعد اوہناں نے کتھت طور تے ایبیویپی دے نیتا این سشیل کمار تے حملہ کیتا۔ 17 اگست نوں مرکزی منتری دتاتریء نے اک چٹھی مرکزی انسانی سروت ترقی منتری سمرتی ایرانی نوں وی لکھی سی جس وچ کاروائی دی منگ ایہہ دعوہ کردیاں کیتی کہ "حیدرآباد یونیورسٹی … حالَ ہی پچھلے وچ، جاتیگت، کٹڑوادی اتے قوم-ورتکنیک سیاست دا لکن گھرنا بن گئی اے"۔ الٹبازیاںدی اک لڑی دے بعد،  ستمبر وچ پنج جنیاں نوں معطل کر دتا گیا سی۔17 دسمبر نوں فیصلے نوں برقرار رکھیا گیا۔ پابندی دی تائید دے بعد 3 جنوری نوں اوہ پنج جنے ہوسٹل کمریاں دے باہر چلے گئے اتے پرسر دے اندر لائے اک تنبو وچ "ریلیء بھکھ ہڑتال” شروع کر دتی ।
صوبہ لوویچ
بلغاریہ براعظم یورپ چ بلقان دے علاقے چ واقع دیس اے اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔ بلغاریہ انتظامی طور اتے 28 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی طور اتے اوبلاست آکھیا جاندا اے ، چ ونڈیا ہویا اے ۔ بلغاریہ دے ہر صوبے دا ناں اس صوبے دے راجگڑھ دے ناں اتے اے ۔
جہاد
جہاد بالعمل
جہاد بالعمل دا تعلق ساڈے جیون نال اہے۔ اس جہاد چ قول دی بجائے عمل تے گفتار دی بجائے کردار دی قوت نال معاشرے چ انقلاب برپا کرنا مقصود اے۔ جہاد بالعمل اک مسلمان لئی احکامِ الٰہیہ اتے عمل پیرا ہون تے اپنے جیون نوں اینہاں حکماں مطابق لنگھان دا ناں اے۔
چک 211 گ ب
چک 211 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
جہاد
جہاد بالمال
اپنے مال نوں دین دی سر بلندی دی خاطر اﷲ دی راہ چ خرچ کرن نوں جہاد بالمال کہندے نیں۔
چک 211 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
روہت ویمولا دی خودکشی
پچھوکڑ اتے موت
خدکشی دے حوالہ وچ اک پولیس کیس درج کر لیا گیا اتے اس وچ بنڈارو دتاتریا، سکندر آباد توں بھارتی جنتا پارٹی دے سنسد اتے بھارت سرکار دے لیبر اتے روزگار دے راج منتری دے نام وی شامل کیتا گیا۔
صوبہ لوویچ
صوبہ لوویچ بلغاریہ دے 28 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا صدرمقام لوویچ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
بلغاریہ دا حکومتی ڈھانچا
روہت ویمولا دی خودکشی
پچھوکڑ اتے موت
روہت ویملا دلت (شیڈولڈ جاتی) کمیونٹی نال متعلق ہونہار طالب علم سی۔ اس نے بہت سارے جنرل طبقہ دے طالب علماں توں ودھ سکور لیکے جنرل گٹھ وچ داخلہ لیا سی۔
چک 211 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
جہاد
جہاد بالقتال
یہ جہاد میدان جنگ وچ کافراں تے دین دے دشمناں دے خلاف اس وقت صف آراء ہونے دا ناں اے جدو‏ں دشمن تو‏ں آپ د‏‏ی جان مال یا آپ دے ملک د‏‏ی سرحداں خطرے وچ ہون۔ جے کوئی کفر دے خلاف جنگ کردا ہويا شہید ہوئے جائے تاں قرآن دے فرمان دے مطابق اسنو‏ں مردہ نہ کہیا جائے بلکہ حقیقت وچ اوہ زندہ ا‏‏ے۔ ارشاد باری تعالٰیٰ اے: