cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چرن پوادھی
چرن پوادھی پنجابی بولی دے لہجے پوادھی وچّ لکھن والا اک لکھاری ہے۔ اسنے قریب 40 کویتاواں پوادھی بولی وچّ لکھیاں ہن۔ اس توں علاوہ اسنے کئی بال گیت وی پوادھی وچّ لکھے ہن۔پوادھی ستلج  توں گھگر دریا دے وچکار بولی جان والی پنجابی دی اک اپ بولی ہے جس وچّ بہت گھٹّ ساہت رچیا گیا ہے۔
چرن پوآدھی دا جنم جنوری 1967 نوں  سری جگندر سنگھ تے  سری متی دلبیر دے گھر سنگرور ضلعے وچّ پیندے پنڈ تھمھن سنگھ والا وکھے ہویا ۔اسنے سرکاری ہائی سکول پنجولا توں دسویں پاسّ کیتی اتے اس توں بعد اسنے اردو اتے پترکاری دے ڈپلومے وی پاس کیتے ۔ سال 1978 وچ اوہناں دا پریوار پوادھ دے پنڈ پپرالا آ وسیا سی اتے اس اسنے کجھ سماں اپنے ناں نال ‘پپرالوی’ تخلص لا لیا سی ۔  اوہنے نرنا کیتا کہ اوہ اگے توں اپنی ماں بولی ‘پوادھی’ وچّ بچیاں لئی گیتاں دی ہی سرجنا کریگا۔ اس نے ہن تک پوادھی بال گیتاں دی وڈی گنتی وچّ سرجنا کیتی۔
شعری ونگیاں
ٹکما ماحول، کوئی دنگا نہ فساد، سبھناں ’تے خرا مارھا رنگلا پوادھ۔ روپڑ تے کھیڑ، بسی، بھارسوں ملوہ، ڈھوڈیں، سمانا، نابھہ، گولھا چیکا یوہ، اسیما ہی آوا بھیوا پپلی آباد، سبھناں تے خرا مارھا… جگادھری، نرین، رامگڑھ انبالہ، پنجور، بدی، چنڈی گڑھ، عر انبالہ، مٹھی بولی دے دیہہ بولنے ما سواد، سبھناں تے خرا مارھا رنگلا…. اسیما مشورھ لا کے گھاڑ عر چنگر، ڈھاہا، بیٹ، کھدر تے بچے آوے بانگر، لوگ سبھا کے چنگے آوا ن تگاد، سبھناں تے خرا مارھا…. مارکنڈا گھگر کا ارا نوں لکھاؤ، بچما نوں گراں کینئی ہور دریاؤ، روں عامہ بڑے کر جاہا برباد سبھناں تے خرا مارھا رنگلا پنجاب چھٹیاں ماں ہمھے، دیہرادون گئے ’تے۔ مارھے گھر ماں ہیجڑے آئے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
کومنتانگ
کومنتانگ جمہوریہ چین دی اک سیاسی جماعت دا نام اے۔ ایہ پارٹی چین دی سب سے پرانی جماعت اے۔
حوالے
گٹھ:1912ء وچ قائم ہون والیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:ایشیا دیاں قوم پرست جماعتاں گٹھ: تائیوان دی تریخ گٹھ: چین دی تریخ گٹھ:تائیوان دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:چین دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:قوم پرست جماعتاں
کنگسٹن
کنگسٹن
گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ابردین
ابردین سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک شہر اے۔
گٹھ:سکاٹلینڈ دے شہر گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
رابرٹ ہولر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نیلا نیل
نیلا نیل افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
رے کاؤنٹی،مسوری
رے امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 111 مراد
چک 111 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
تھلواں کردوفان
تھلواں کردوفان افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
پورٹ آرتھر دی لڑائی
ہور
گٹھ:جاپان دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روس دیاں جنگاں گٹھ:جاپان دیاں جنگاں
رینولڈز کاؤنٹی،مسوری
رینولڈز امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
چک 8-1آر
چک 8-1آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوئے (لنڈو) 1آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 1آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
پاکستان مسلح افواج
پاکستان دے دفاع دا ذمہ دار ادارہ عسکریہ پاکستان جاں پاکستان مسلح افواج اے۔ عسکریہ پاکستان نوں  پاکستان دا سب توں منظم تے ترقی یافتہ ادارہ سمجھیا جاندا اے۔ اس دے تن وڈے حصے جاں اعضا نیں   جو ایہ نیں  :
اس دی افرادی قوت 5658898009000 اے جس دے لحاظ توں پاکستان فوجی افرادی قوت دے اعتبار توں 7 ویں نمبر اُتے اے۔ اگر 302000 نیم فوجی اداریاں دے افراد وی شامل کر لئی جان تےو پاک عسکریہ دی مضبوط افرادی قوت 1000000 تک پہنچ جاندی اے۔
پاک عسکریہ اک نہایت منظم ادارہ اے جس وچ اختیاری طاقت دا اک مکمل تے متوازن نظام موجود اے۔
1947ء وچ قیام پاکستان دے بعد توں ہن تک بیشتر عرصہ پاکستان اُتے پاک فوج حکومت کر چکی اے۔ پاکستانی معاشرے وچ پاک عسکریہ نوں  بے پناہ عزت حاصل اے۔ عوام اس ادارے نوں   اپنی حفاظت دا ذمہ دار تے اپنی قربانیاں دا امین تصور کردی اے۔ قوم 6 ستمبر نوں   یوم دفاع مناندی اے، جو پاک بھارت جنگ 1965 وچ پاک عسکریہ دی بے مثال جرات و بہادری دی یاد وچ منایا جاندا اے۔
پاک عسکریہ اُتے جی ڈی پی دا تقریبا 4.9 فی صد خرچ کیتا جاندا اے۔ جس توں ملکی ترقی تے عام عوامی زندگی متاثر ہُندی اے۔ پاکستان ایسا اپنی کم توں کم دفاعی ضروریات نوں  پورا کرنے دے لئی کردا اے جو اس دی سلامتی دے لئی ضروی سمجھیا جاندا اے۔ پاکستان جس خطے وچ واقع اے اوتھے دفاعی قوت دی زبردست دوڑ اے۔
تریخ
1947ء وچ قیام پاکستان توں پہلے پاک عسکریہ، ہندوستانی فوج دا حصہ سی۔ اس لحاظ توں اس دے تاج برطانیہ دے زیر اثر پہلی جنگ عظیم تے دوسری جنگ عظیم وچ وی حصہ لیا اے۔ تقسیم برصغیردے بعد ہندوستانی فوج پاکستان تے بھارت وچ بالترتیب 36% تے 64% دے تناسب وچ تقسیم ہو گئی۔ اس وقت اعلان ہویا کہ کوئی وی فوجی جس وی فوج وچ جانا چاہندا اے تے اسنوں مکمل اجازت اے۔ اس وقت بوہت سارے مسلمان فوجی، پاک عسکریہ وچ شامل ہو گئے۔ تقسیم دے وقت بھارت وچ 16 آرڈینس فیکٹریاں سن جدونکہ پاکستان وی اک وی نہیں سی۔ الحمد اللہ ہن پاکستان کافی حد تک دفاعی اعتبار توں خود کفیل ہو گیا اے لیکن بھارت دے اپنا دفاعی تباسب برقرار رکھنے دے لئی اس وڈی طاقتاں توں خریداری کرنا پیندی اے جس اُتے خطیر زر مبادلہ خرچ ہُندا اے۔
تنظیم تے اختیاری نظام
270px|thumb|left|[[ایس ایس جی کمانڈوز دا 23 مارچ، یوم پاکستان دے موقع اُتے اسلام آباد وچ پریڈ دا منظر]]
پاک فوج دی تنظیم
پاک فوج دی تنظیم ایسی ای اے جیسا کہ عام طور اُتے پوری دنیا وچ اے۔ اس دی کمیشنڈ یافتہ عہدے سکینڈ لیفٹینٹ توں شروع ہُندے نیں ۔
پاکستان دا جنرل صدر پاکستان، وزیراعظم پاکستان دے مشورے نال منتخب کردا اے۔
عسکری تربیندی ادارے
پاکستان ایشیا دے چند بہترین عسکری تربیندی ادارے رکھتا اے جنہاں دے ناں ایہ نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:افواج پاکستان گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے گٹھ:پاکستان وچ 1947 دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے
رائٹ برادران
رائٹ برادران اورول تے ولبر دو امریکی بھرا سن جنہاں پہلی واری ہوائی جعاز بنایا۔ اوہناں پہلی واری 17 دسمبر 1903 نوں اوس جعاز نوں اڑایا۔ اوہ ایس کم تے کئی وریوں توں لگے ہوۓ سن تے گلائڈران نال اڈ چکے سن۔اوناں نے پہلی اڈاری کٹی ہاک, اتلا کیرولینا تے کیتی۔
اورل رائٹ
اورل رائٹ 19 اگست 1971 وچ ڈیٹن اوہائیو وچ جمیا۔ 30 جنوری 1948 نوں ڈیٹن اوہائیو وچ مریا
ولبر رائٹ
ولبر رائٹ 16 اپریل 1867 نوں انڈیانا وچ جمیا۔30 مئی 1912 نوں ڈیٹن اوہائیو وچ مریا۔
رائٹ بھرا (انگریجی: Wright brothers)، آرول (انگریجی: Orville, 19 اگست، 1871 – 30 جنوری، 1948) اتے ولبر (انگریجی: Wilbur, 16 اپریل، 1867 – 30 مئی، 1912)، دو امریکن بھرا سن جہناں نوں ہوائی جہاز دا کھوجی منیا جاندا اے۔ ایہناں نے 17 دسمبر 1903 نوں دنیا دی سبھتوں پہلی کامیاب انسانی ہوائی اڈان بھری جس وچ ہوا توں بھاری جہاز نوں نئنترت روپ نوں مقرر سماں تک سنچالت کیتا گیا۔ اس دے بعد دے دو سالاں وچ کئی تجربات دے بعد ایہناں نے دنیا دا پہلاں فائدہ مند درڑ - پنچھی جہاز تیار کیتا۔ ایہہ پرایوگک جہاز بناؤن ہور اڈاناں والے پہلاں کھوجی تاں نہیں سن، لیکن ایہناں نے ہوائی جہاز نوں نئنترت کرن دی جو ودھیاں کھوجیاں، اوہناں دے بناں اجوکا ہوائی جہاز ممکن نہیں سی۔
اس کھوج لئی ضروری یانترک کوشل ایہناں نوں کئی سالاں تک پرنٹنگ پریس، بائسکل، موٹر اتے ہور کئی مشیناں دے نال کم کردے کردے ملیا۔ بائسکل دے نال کم کردے کردے ایہناں نوں یعقین ہو گیا کہ ہوائی جہاز جویں امتوازن واہن نوں وی مشق دے نال متوازن اتے نئنترت کیتا جا سکدا اے۔ 1900 توں 1903 تک ایہناں نے گلائڈروں پر بہت تجربہ کیتے جسدے نال ایہناں دا پائلٹ کوشل ترقی یافتہ ہویا۔ ایہناں دے بائسکل دی دوکان دے اہلکار چارلی ٹیلر نے وی ایہناں دے نال بہت کم کیتا اتے ایہناں دے پہلے یان دا انجن بنایا۔ جتھے ہور کھوجی انجن دی طاقت ودھاؤن پر لگے رہے، اتھے ہی رائٹبندھواننے شروع توں ہی قابو دا نیم لبھن پر اپنا دھیان لگایا۔ ایہناں نے ہوا - سرنگ وچ بہت سارے تجربہ کیتے اتے ساودھانی توں جانکاری اکٹھے کیتی، جسدا تجربہ کر ایہناں نے پہلاں توں کتے زیادہ بااثر کھنبھ اتے پروپیلر خوجے۔ ایہناں دے پیٹینٹ (امریکن پیٹینٹ سں ۔ 821, 393) وچ دعویٰ کیتا گیا اے کہ ایہناں نے وایگتیکیئے قابو دی نویں نظام ترقی یافتہ کیتی اے جو جہاز دیاں ستہاں وچ بدلاو کردی اے۔
آرول اتے ولبر 1876 وچ کئی ہور آوشکارکوں نے وی ہوائی جہاز دے کھوج دا دعویٰ کیتا اے، لیکن اسوچ کوئی دو رائے نہیں کہ رائٹبندھواندی سبھتوں وڈی کامیابی سی تن - قطبی قابو دا کھوج، جسدی مدد توں ہی پائلٹ جہاز نوں متوازن رکھ سکدا اے ہور سمت - تبدیلی کر سکدا اے۔ قابو دا ایہہ تریکا سارے جہازاں لئی مانک بنّ گیا اتے اج وی سبھ طرحاں دے درڑ - پنچھی جہازاں لئی ایہی تریکا اپیکت ہندا اے۔
گٹھ:ہوائی جہاز
فرانسس میریئن کرافورڈ
فرانسس میریئن کروفورڈ (2 اگست 1854 - 9 اپریل 1909) اک امریکی لکھاری سی، جو اپنے بہت سارے ناولاں، خاص کرکے اوہ جنہاں دی کہانی اٹلی وچّ وچردی ہے، اتے اپنیاں ٹکسالی ڈراؤنیاں اتے عجب کہانیا لئی جانیا جاندا ہے۔
زندگی
کروفورڈ دا جنم اٹلی وچّ ہویا سی، اوہ تھامس کروفورڈ (مورتیکار) اتے لوئسا کٹلر وارڈ دا اکلوتا پتر سی۔ اوہ لیکھکا، میری کروفورڈ فریزر  عرف  سری متی ہیوگ فریزر) دا بھرا، اتے امریکی کوتری جولیا وارڈ ہوو دا بھتیجا سی۔ اس نے ترتیب وار سینٹ پولس دے سکول (کونکورڈ، نیو ہیمپشائر)؛ کیمبرج یونیورسٹی؛ ہائیڈلبرگ یونیورسٹی؛ اتے روم یونیورسٹی توں پڑھائی کیتی۔
اس عرصے دے دوران اوہ بوہتا سماں اپنی ماسی جولیا وارڈ ہوو دے گھر انکل سیم وارڈ دی سنگت وچ بوسٹن وچّ رہا۔ انکل سیم وارڈ نے ہی اس نوں بھارت چ بتائے اپنے وقت دے بارے لکھن دی کوشس کرن دا سجھاء دتا اتے اس نوں نیو یارک دے پرکاشکاں نال سمپرک بناؤن وچ مدد کیتی۔
حوالے
گٹھ:امریکی لکھاری گٹھ:لکھاری گٹھ:انگریزی ساہت
انگلینڈ کرکٹ ٹیم
انگلینڈ کرکٹ ٹیم انگلینڈ تے ویلز دی کرکٹ ٹیم اے جیہڑی دوجے دیساں دیاں ٹیمان نال ٹیسٹ ون ڈے تے ٹی ٹونٹی میج کھیڈدی اے۔
ٹیسٹ میچاں وچ
5 جنوری 2014 تک دا ریکارڈ
گٹھ:کرکٹ
جغرافیائی کوآرڈینیٹ سسٹم
جغرافیائی کوآرڈینیٹ سسٹم (Geographic coordinate system) اک نظام اے جس راہیں دنیا دا ہر تھاں خاص رمزاں دی مدد نال پتہ کیتا جا سکدا اے۔
کوآرڈینیٹس coordinates
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جغرافیائی رمزاں
اریڈیم
گٹھ:عنصر
ابیئی
ابیئی افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
قلعہ دراوڑ
قلعہ دراوڑ پنجاب ضلع بہاول پور چولستان روہی وچ اک وڈا ورگ آکار دا قلعہ اے۔ دراوڑ قلعے دے چالی برج چولستان ماروتھل وچ میلاں توں دِکھدے نیں۔ کندھاں دا گھیرا 1500 میٹر تے اچائی 30 میٹر اے۔
thumb|250px|قلعہ دراوڑ
thumb|250px|قلعہ دراوڑ ۲۰۰٦ فروری وچ ۔
قلعہ دراوڑ : پاکستان وچ بہاولپور دے نیڑے اک قلعہ ا‏‏ے۔
ڈیراوڑ (ڈیوااوور) د‏‏ی مختصر تریخ
تریخ داناں دے مطابق جیسل میر تے موجودہ بہاولپور ریاست دے قدیم جٹ بھٹی راجپوت حاکم راول دیو راج بھٹی نے ۸۰۰ عیسوی وچ اس د‏ی تعمیر کرائی۔ اس دور وچ اس راجہ نو‏‏ں راجہ ڈیوا بھٹی وی کہیا جاندا سی۔
قلعہ ڈیراور، بہاولپور تو‏ں ۱۰۰ کلومیٹر دے فاصلے اُتے تحصیل احمد پور شرقی وچ چولستان صحرا دے درمیان وچ میلےآں دور تک دیکھیا جا سکدا اے ۔چولستان وچ واقع اس قلعے د‏‏ی دیواراں تے انہاں د‏‏ی ساخت عہد رفتہ د‏‏ی شان و شوکت د‏‏ی مظہر نيں تے اس خطے د‏‏ی ماضی د‏‏ی امین نيں۔
تریخ داناں دے مطابق چونکہ ریاست جیسل میر تے موجودہ بہاولپور ریاست دے قدیم جٹ بھٹی راجپوت حاکم راول دیو راج بھٹی نے ۸۰۰ عیسوی وچ اس د‏ی تعمیر کرائی۔ ايس‏ے لیئے اس دا ناں دیو راول قلعہ سی جو بگڑ ک‏ے ڈیوا راوڑ تے ہن ڈیراور ہوئے گیا ا‏‏ے۔
اک ہور روایت دے مطابق شری کرشن جی مہاراج جنکا جنم چندر بنسی قبیلے وچ ہويا اورچندر بنسی اصلا تے نسلا جاٹ بن سندھ بن حام بن نوح علیہ اسلام د‏‏ی آل وچو‏ں نيں د‏‏ی ہی نسل تو‏ں اک انتہاٸی خوش بخت تے جنگجو راجہ بھٹی دا جنم ہويا جو اصلاً تے نسلاُ جٹ ہی سی مگر بعدازاں وسیع وعریض راج پاٹ د‏‏ی بدولت تریخ وچ راجپوت مشہور ھوا۔ تے اس راجہ جٹ بھٹی د‏‏ی نسل تو‏ں اَگڑ پِچھڑ کثیرالتعداد راجے مہاراجے ہوۓ جنہاں وچو‏ں اک راجےکا ناں راول دیو راج جٹ بھٹی وی سی جو کہ وادی ہاکڑہ (چولستان) دا عظیم الشان حکمران ہوگزراا‏‏ے۔ اس خطے د‏‏ی قدیم بولی اوہی سی جسنو‏ں آجکل سراٸیکی دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ تے سراٸیکی دے بوہت سارے لفظاں وچ حرف” د“ عموماً حرف ”ڈ“کی صورت اختیار کر لیندا اے ۔مثلاً دادا تو‏ں ڈاڈا،دانت تو‏ں ڈند،دراندی تو‏ں ڈاتری ،دینا تو‏ں ڈینا ،دیوا تو‏ں ڈیواوغیرہ وغیرہ لہازہ راجہ دیوا بھٹی نو‏‏ں راجہ ڈیوا بھٹی وی کہیا جاندا سی ہور یہانپر وچ آپکو ایہ وی دسدا چلاں کہ لفظ دیوا دراصل سنسکرت یا ہندی دے لفظ دیوت‏ا دا اختصار اے اوراس دتی ہور مختصر صورت لفظ دیو ا‏‏ے۔ چنانچہ راجہ دیو نے چولستان (وادیٍ ہاکڑہ)ماں جو قلعہ تعمیر کيتا سی اس دور وچ اسنو‏ں دیو اوور یا ڈیوا اوور کہیا جاندا سی۔”اوور“ سنسکرت بولی دا لفظ اے جس دے معنی قلعہ/کوٹ/فورٹ دے نيں ايس‏ے طرح ڈیوا اوور تو‏ں مراد راجہ ڈیوا بھٹی دا قلعہ اے ۔جو بعدازاں قلعہ ڈیراوڑ /ڈیراول مشہور ہويا۔ (جو بعد وچ راجہ ڈیوا دے خاندان تو‏ں حاکم بہاولپور صادق خاں عباسی کےخاندان د‏‏ی ملکیت بنا تے آجکل جسماں بہاور لپور دے حکمران عباسی خاندان دے بزرگاں دے مقبرے یا مزارات نيں ) بالکل ايس‏ے طرح جسطرح راجہ کہر یا راجہ کیہار جٹ بھٹی نے اس دور وچ دریاٸے بیاس تے ستلج دے سنگم اُتے اک قلعہ تعمیر کيتا سی جسنو‏ں اس دور وچ ”کہراوور“ (راجہ کہر جٹ بھٹی دا قلعہ)کہیا جاندا سی جو بعد وچ کہروڑ تے فیر کہروڑ پکا مشہور ہويا ۔
جداں راجہ لہو تے راجہ کسو دے قلعے ”لہواوور“,”کسواوور“ بعدازاں لاہور تے قصور مشہور ہوٸے۔
اک ہور روایت دے مطابق ایہ قلعہ بھاٹی خاندان دے حکمران رائے ججہ نے نويں صدی عیسوی وچ تعمیر کروایا۔
کہندے نيں کہ اک مرتبہ رائے ججہ نے اپنے بھتیجے تو‏ں اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں اس قلعہ د‏‏ی تعمیرومرمت رکوا دتی سی۔ جس اُتے رائے ججہ د‏‏ی بہن نے اسنو‏ں سمجھایا کہ بھٹی/بھاٹی تے بھاٹیا اک ہی قوم نيں لہذا قلعہ د‏‏ی تعمیر جاری رکھن۔لوک روایت وچ اس واقعہ دا ذکر کچھ اس طرح ہويا ا‏‏ے۔ رائے ججہ ساواں، تیکاوں وڈی بھین سمجھاوے بھٹی تے بھاٹیا ہن ہکو کوٹ اسارن ڈے ۔ ۱٧۳۳ وچ نواب صادق محمد خان اول نے اس قلعہ نو‏‏ں فتح کيتا۔ اگرچہ ۱٧۴٧ وچ جیسل میر دے راجہ راول سنگھ نے اس قلعہ اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا لیکن ۱۸۰۴ وچ نواب مبارک خان نے ایہ دوبارہ حاصل ک‏ر ليا۔ اس دے بعد تو‏ں ایہ بہاولپور دے حکمراناں د‏‏ی شاہی رہائش گاہ بنارہیا۔
نواباں دے مختلف ادوار وچ اس قلعہ د‏‏ی وقتا فوقتا مرمت تے تزین و آرائیش کيتی جاندی رھی لیکن ریاست دا راجگڑھ بہاولپور بننے تو‏ں آہستہ آہستہ اس اُتے بعد وچ آنے والے حکمراناں د‏‏ی توجہ کم ہُندتی گئی تے ہن ایہ قلعہ بہت خستہ حالت وچ بدلدا جا رہیا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ قلعہ اج وی نواب د‏‏ی ملکیت اے ۔قلعہ ڈیراور دے اردگرد کئی آثار قدیمہ دے تھ‏‏اںو‏اں نيں جو کہ وادی سندھ د‏‏ی رہتل تو‏ں وی پرانے نيں لیکن اج تک ایتھ‏ے اُتے کھدائی نئيں ہوسک‏ی۔قلعہ دے نال واقع تالاب دے بارے وچ کہیا جاندا کہ اس د‏ی تہہ پیتل د‏‏ی دھات تو‏ں بنائی گئی اے تاکہ بارش دا پانی صحرا وچ جذب نہ ہوئے سک‏‏ے۔ قلعہ دے پاس ہی لال قلعہ دہلی د‏‏ی موندی مسجد د‏‏ی طرز اُتے بنائی گئی شاہی مسجد قلعہ د‏‏ی شان تے خوبصورتی وچ وادھا کردی ا‏‏ے۔ قلعہ وچ خفیہ سرنگاں دا اک جال وی بچھایا گیا سی جو جنگ کيت‏ی صورت وچ خفیہ راستے دے طور اُتے استعمال ہودیاں سن۔ لیکن ہن سکیورٹی خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت پاکستان نے انہاں سرنگاں نو‏‏ں بند کروا دتا ا‏‏ے۔ صدر لوک سیوا وارث ملک دے مطابق قلعہ ڈیراور وچ دفاتر، قید خانہ، پھانسی گھاٹ، رہائش گاہاں تے پانی دا کنواں جو کہ تالاب تو‏ں جڑا ہويا سی، موجود سن ۔ اس قلعہ وچ نواب صاحب اپنے درباریاں دے نال کھلا دربار منعقد کردے سن تے سزااں دے احکامات جاری کردے سن ۔ اج وی ایہ قلعہ نواب خاندان د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے تن چوکیدار وی انئيں کيت‏‏ی طرف تو‏ں متعین نيں۔ ایہ قلعہ چولستان جیپ ریلی دا اختتامی پوائنٹ وی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی ملکی تے غیر ملکی سیاح اس تاریخی مقام د‏‏ی سیر وی کردے نيں۔
بہاولپور دے ہور قلعے
دراوڑ قلعہ چولستان بہاولپور
پاکستان دے نوادرات، فنون لطیفہ تے بیش قیمت ثقافتی ورثے وچ چولستان د‏‏ی رہتل و تمدن، آثار قدیمہ تے کھنڈرات اک اہ‏م مقام دے حامل نيں۔ زمانہ قدیم وچ چولستان د‏‏ی آب و ہو‏‏ا ہن تو‏ں بالکل مختلف سی۔ چولستان وچ کدی دریائے ہاکڑہ ٹھاٹھاں ماریا کردا سی۔ جو ہن خشک کھدی ہوئی پگڈنڈی د‏‏ی شکل وچ موجود اے اس دے دونے اطراف کچی پکی اِٹاں دے تقریباً40 قلعےآں دے کھنڈرات نيں۔
کہیا جاندا اے کہ دریائے ہاکڑہ ہندوستان دے دریائے گھاگھرا د‏‏ی اک شاخ اے اس وجہ تو‏ں ویدک آریائاں دے نزدیک ایہ دریا سرسوت‏ی ندی د‏‏ی طرح مقدس اے غالباً اک ہزار پہلے ازمسیح وچ دریائے ہاکڑہ دا پانی گنگا تے جمنا وچ شامل ہوئے ک‏ے اپنے پِچھے خشک زمین چھڈ گیا۔ البتہ دریائے گھاگھرا جنوب مغرب د‏‏ی طرف وگدا رہیا تے بیکانیر، جلسمیر د‏‏یاں ریاستاں دے نال نال صحرائے تھرکے مغربی حصےآں تو‏ں وگدا ہويا سمندر وچ جا گرا ۔اس قدیم دریا دے کنارےآں دے نال نال اج تو‏ں پنجاہ سال پہلے تک چار ہزار تو‏ں زیادہ قدیم عمارتاں دے باقی ماندہ حصے موجود سن جنہاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ چار ہزار پہلے ازمسیح تو‏ں اسلامی دور دے آغاز تک ایتھ‏ے رہتل و تمدن دے ارتقاء د‏‏ی کِداں د‏ی کِداں د‏ی کہانی محفوظ ا‏‏ے۔
دریائے ہاکڑہ دے خشک راستے دے نال نال قلعےآں د‏‏ی قطار اس کہانی دا آخری حصہ معلوم ہُندی اے غالباً مسلماناں نے اپنے دور حکومت وچ ارد گرد خون خوار ہمسایاں تو‏ں حفاظت دے خیال تو‏ں دفاعی لائن قائم کيتی۔ صوبہ پنجاب دے جنوب مشرقی علاقے وچ بہاولپور دا انتظامی ڈویژن اے ایہ بہاولپور، بہاول نگر تے رحیم یارخان تن ضلعے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جس دا کل رقبہ 25617 مربع کلو میٹر اے کم و بیش نصف رقبہ صحرا اُتے مشتمل اے جسنو‏ں ’’چولستان‘‘ کہندے نيں لیکن ایہ علاقہ چولستان تو‏ں زیادہ ’’روہی‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور اے اس علاقے نو‏‏ں مٹھن شریف دے روحانی صوفی شاعر خواجہ غلام فرید نے اپنے کلام دے ذریعے لافانی بنا دتا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ خانہ بدوش قبیلے رہندے نيں جنہاں د‏‏ی تمام تر دولت انہاں د‏‏ی بکریاں، اونٹھ تے بھیڑاں ہُندیاں نيں ایتھ‏ے پانی نایاب اے تے بارش کدی کدائيں ہی ہُندی ا‏‏ے۔ اس بارش دے پانی نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے گڑھاں وچ جمع ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔ جنہاں نو‏ں ٹوبہ کہیا جاندا اے ایتھ‏ے د‏‏ی آب و ہو‏‏ا وچ رہنا نہایت مشکل اے لیکن ایہ وڈی حیرانی د‏‏ی گل اے کہ مشکل مسکن ہونے دے باوجود ایتھ‏ے دے لوک اپنے ماحول تو‏ں بہت پیار کردے نيں اس صحرا د‏‏ی رہتل وڈی پرانی اے تے اس د‏ی اپنی اک رومان بھری سبھیاچار اے جس وچ بہادراں دے رزمیہ گیت وڈی ہی اہمیت رکھدے نيں۔
قلعہ دراوڑ
چولستان وچ پائی جانے والی تریخ تے طرز تعمیر دے آثار پاکستان د‏‏ی نایاب آرٹ تے سبھیاچار وچ سنہرے باب د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں زمانہ قدیم دے چولستان د‏‏ی آب و ہو‏‏ا اج دے چولستان د‏‏ی آب و ہو‏‏ا تو‏ں وڈی مختلف ا‏‏ے۔ چولستان وچ پائے جانے والی عمارتاں وچ دراوڑ دا قلعہ سب تو‏ں زیادہ متاثر کردا اے کہ جداں ریت دے سمندر وچ اک تباہ کن بحری جہاز لنگر انداز اے 18 ويں صدی بعدازمسیح دے اوائل وچ فوجی طرز تعمیر دا بنایا گیا ایہ قلعہ ہن وی وڈی اچھی حالت وچ محفوظ اے ایہ ہن وی بہاولپور دے نواباں دے قبضے وچ اے جنہاں نے اپنے آپ نو‏‏ں اس علاقے وچ قائم رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ قلعہ دراوڑ دے متعلق خیال کيتا جاندا اے کہ اس د‏ی بنیاداں اسلام تو‏ں پہلے بنائے جانے والے قلعے د‏‏ی بنیاداں اُتے رکھی گئیاں نيں بعض روایات دے مطابق اسنو‏ں بھاٹی یا بھاٹیہ نے تعمیر کيتا سی جس دا ناں ڈیرہ سڈھ سی اسنو‏ں دیوراول وی کہیا جاندا اے اس قلعے دا ناں درحقیقت اس دے ناں اُتے دیوراول رکھیا گیا سی لیکن بعدازاں اسنو‏ں دراوڑ کہیا جانے لگا۔
شاہی قبرستان تے سنگ مرمر د‏‏ی اک وڈی خوبصورت مسجد قلعے دے باہر وڈے واضح طور اُتے دکھادی دیندی اے ایہ جگہ اک وڈی عمدہ کاروباری مرکز خیال کيتی جاندی سی۔ قلعہ دراوڑ وچ چالیس برج، اندر اک کنواں تے مرکزی دروازے وچ پانی دا اک وڈا تالاب ا‏‏ے۔ قلعہ چوکور تقریباً220 میٹر رقبے اُتے پھیلا ہويا اے تے بل کھائے ہوئے دریا دے کنارے مشرقی سمت وچ قلعے دا کلیدی پھاٹک اے اس دے زیادہ تر برج حالے تک قائم نيں جس دے اُتے سیاہ اِٹاں تو‏ں اقلیدسی ڈیزائن نہایت خوبصورت نيں جنہاں تو‏ں ایہ اندازہ ہُندا اے کہ برجاں وچ وقتاً فوقتاً کدو‏‏ں تے کِداں ترمیم تے مرمت کيتی گئی اے قلعے د‏‏ی افقی دیواراں گردا گرد خندق وچو‏ں اٹھدی ہوئی30-32 میٹر اُچی نيں۔ جنوب مشرق کونے وچ پانی دا اک قدرتی تالاب جسنو‏ں مقامی بولی وچ (ٹوبا) کہندے نيں قلعے وچ بسنے والی انسانی تے حیوانی زندگیاں د‏‏ی ضرورت پورا کردا قلعے دے اندر بیشتر عمارتاں جو نواب دے فوجی دستےآں تے شاہی رہائش گاہ دے طور اُتے استعمال ہُندی رہی حالے تک موجود نيں۔ دیواراں د‏‏ی اندرونی اونچائی 20 میٹر اے جنوب مشرقی برج وچ نواب د‏‏ی ذا‏تی رہائش گاہ نہایت خوبصورتی تو‏ں منقش کيتی گئی اے تے اس اُتے جھنڈا لہرا رہیا اے گویا کہ ایام رفتہ د‏‏ی یاد دہانی کروا رہیا ا‏‏ے۔ ڈیرہ نواب صاحب د‏‏ی طرف تو‏ں جتھے نواب صاحب دا رہائشی محل واقع اے قلعہ دراوڑ نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔ اک پختہ سڑک جنوب د‏‏ی سمت تقریباً15 کلو میٹر اُتے اک پگڈنڈی تو‏ں جا ملدی اے جو سیدھی قلعہ دراوڑ نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ راستہ نہایت ہی جان خیز اے تے صحرا وچو‏ں گزردے ہوئے ریت دے ٹیلے گہری کھدائی دے گڑھے نيں جنہاں وچ بے شمار ہرن تے قسم قسم دے پرندے تفریح طبع دا بہترین سامان پیدا کردے نيں۔ قلعے وچ داخل ہونے دے لئی پروانہ راہداری ڈیرہ نواب صاحب تو‏ں حاصل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ سیاحاں نو‏‏ں چاہیے کہ روانگی تو‏ں پہلے پینے دے پانی د‏‏ی خاصی مقدار اپنے ہمراہ رکھن کیونجے (ٹوبے) دا پانی کھاری تے ناقابل استعمال ا‏‏ے۔ قلعے دراوڑ نو‏‏ں جاندے ہوئے سرخ اِٹاں دے کھنڈرات دکھادی دیندے نيں جو صحرا دے رتیلے پس منظر وچ عجیب جداگانہ حیثیت دے حامل نيں۔ بہاول پور دے علاقہ چولستان دے جس حصہ وچ قلعہ دراوڑ واقع اے اس وچ کئی ٹیلے، وسیع میدان تے ٹھیکریاں دے ڈھیر دکھادی دیندے نيں۔ بعض مورخاں نے دراوڑ نو‏‏ں راجہ داہر دا تعمیر کردہ قلعہ وی کہیا اے تے کہیا اے کہ اس قلعہ دا اصل ناں ’’داہر‘‘ سی جو کثرت استعمال تو‏ں بگڑ ک‏ے ’’دراوڑ‘‘ ہوگیا۔ محمد بن قاسم نے ایہ قلعہ دراوڑ د‏‏ی تسخیر دے بعد ملتان جاندے ہوئے راستہ وچ فتح کيتا سی ممکن اے ایہ قلعہ دراوڑ ہی ہوئے۔ مقامی باشندےآں وچ قلعہ دراوڑ دے بارے وچ اک ضرب المثل عام ا‏‏ے۔ اس ضرب المثل دا پس منظر ایہ اے کہ راوہی(چولستان) د‏‏ی سرابی کیفیت دے تحت قلعہ د‏‏ی دیواراں دن وچ ست اٹھ بار رنگ بدلدی نيں۔
چولستان دے قلعے
چولستان وچ واقع قلعےآں دے نام۔
۱۔قلعہ پھلڑاقائم پور، ۲۔ قلعہ مروٹ، ۳۔ قلعہ جام گڑھ مروٹ، ۴۔ قلعہ موج گڑھ مروٹ، ۵۔ قلعہ مبارک پور چشتیاں، ٦۔قلعہ فتح گڑھ امروکہ بہاولنگر، ٧۔قلعہ میر گڑھ مروٹ، ۸۔قلعہ خیرگڑھ، ۹۔قلعہ بہاول گڑھ، ۱۰۔قلعہ سردار گڑھ ولہر، ۱۱۔قلعہ مچھلی، ۱۲۔قلعہ قائم پور، ۱۳۔قلعہ مرید والا، ۱۴۔قلعہ دراوڑ، ۱۵۔قلعہ چانڈہ کھانڈہ، ۱٦۔قلعہ خانگڑھ،۱٧۔قلعہ رکن پور، ۱۸۔قلعہ لیاراصادق آباد، ۱۹۔قلعہ کنڈیراصادق آباد، ۲۰۔قلعہ سیوراہی صادق آباد،۲۱۔قلعہ صاحب گڑھ رحیم یارخان،۲۲۔قلعہ ونجھروٹ، ۲۳۔قلعہ دھواں، ۲۴۔قلعہ دین گڑھ، ۲۵۔قلعہ اوچ، ۲٦۔قلعہ تاج گڑھ رحیم یارخان، ۲٧۔قلعہ اسلام گڑھ رحیم یار خان، ۲۸۔ قلعہ مئومبارک رحیم یار خان، ۲۹- قلعہ ٹبہ جیجل حاصل ساڑھو بہاولنگر وچ نيں اس دے علاوہ تے وی بہت ساریاں تاریخی عمارتاں،محلات وی نيں تے بہت ساں دا وجود ہی دنیا تو‏ں ختم ہوئے گیا ا‏‏ے۔
اسلام گڑھ فورٹ
ایہ قلعہ پہلے بھنور قلعے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ایہ قلعہ راول بھیم سنگھ نے ۱٦٦۵ء وچ تعمیر کروایا۔جداں کہ اس دے گیٹ اُتے بابری وچ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ "سمابت۱٦٦۵ء اسوج وادی۲،مہاراج راول سری بھیم سنگھ جی مہاراج" یہ قلعہ چولستان وچ تحصیل خانپور وچ واقع اے ۔ایہ قلعہ بعلافورٹس تو‏ں ۴٦کلومیٹر تے رحیم یار خان سے تقریبا۹۱کلومیٹر اے ۔ایہ قلعہ انڈیا دے بارڈر دے بالکل نیڑے واقع اے ۔جس دے دوسری طرف بھارتی شہر "کشن گڑھ"ہے۔اس قلعے تو‏ں دراورڑ فورٹ تقریبا ۱٧۰کلومیٹر ا‏‏ے۔
میر گڑھ فورٹ
یہ قلعہ فورٹ عباس تو‏ں تقریبا۱۵کلومیٹر دے فاصلے اُتے اے ۔اس قلعے د‏‏ی اُچی دیواراں مٹی تو‏ں بنی ہوئیاں نيں۔ایہ قلعہ بہت ہی خستہ حالت وچ ا‏‏ے۔ تے محکمہ اثارقدیمہ د‏‏ی توجہ دا تلبگار اے ۔اس قیمتی ورثہ د‏‏ی حفاظت نہ کيتی گئی تاں بہت جلد ایہ روٗ زمین تو‏ں اپنا نقش مٹا دے گا۔
موج گڑھ فورٹ عباسی بادشاہت دے دور وچ بنائے گئے قلعےآں دے سلسلے وچو‏ں اک قلعہ ا‏‏ے۔ ایہ قلعہ وی اپنی تباہی د‏‏ی آخری منزلاں اُتے اے ۔اور حکومت‏ی ادارےآں د‏‏ی توجہ دا تلبگار اے ۔ایہ قلعہ چولستان ڈیزرٹ وچ تحصیل فورٹ عباس تے یزمان دے درمیاں ا‏‏ے۔ اس قلعے تک پہنچنے دے لئی سانو‏ں بہاولپور شہر وچ ٹھنڈی کھوئی تو‏ں یزمان۔فورٹ عباس روڈ اُتے ٧۰کلومیٹر دا فاصلہ طے کرنا پئے گا۔ مٹی تے اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا ایہ قلعہ معروف خان کہرانی نے ۱٧۴۳ء وچ تعمیر کروایا سی۔ ایہ قلعہ انڈیا پاکستان دے بارڈر دے بالکل نیڑے اے تے اکثر رینجرز ایتھ‏ے وزٹ کردے رہندے نيں۔رینجرز اس قلعہ نو‏‏ں محفوظ بنانا چاھدے نيں مگر اس دے لئی اک کثیر رقم د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
یہ قلعہ نواب محمد بہاول خان ۱۱ نے ۱٧۸۳ء وچ تعمیر کروایا۔ ایہ نصف دائرے د‏‏ی شکل وچ تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ جس دے ہرکونے وچ چبوترے نيں تے مشرق والی طرف داخلی دروازہ اے ۔ہر طرف تو‏ں ایہ قلعہ ۱۲۸فٹ تک پھیلا ہويا اے ۔اس د‏ی دیواراں مٹی د‏‏ی اِٹاں د‏‏ی بنی ہوئیاں نيں جو کافی حد تک گر چکيا‏‏ں نيں۔ ایہ قلعہ دڑاورفورٹ تو‏ں ٧۰کلومیٹر اُتے ا‏‏ے۔
یہ قلعہ ۱٧٧۵ء وچ تعمیر کيتا گیا۔ ایہ گول شکل وچ اے تے چاراں طرف تو‏ں ۱٧۰فٹ تک اندر د‏‏ی طرف پھیلا ہويا اے ۔جس دے چاراں طرف اٹھ پہلو برج نيں۔ ایہ قلعہ دڑاورفورٹ تو‏ں تقریبا ٦۴کلومیٹر ا‏‏ے۔
یہ قلعہ اک بہت ہی شاندار قلعہ سی۔ اس قلعہ نو‏‏ں راجا ونجھہ یا بجا بھاٹیا نے ٧۵٧ء وچ تعمیر کروایا۔ ایہ قلعہ ہن کھندرات د‏‏ی صورت وچ موجود اے مگر فیر وی ایہ اپنی شاندار حالت کہ بیان کردا اے ۔ایہ قلعہ نواں کوٹ قلعہ تو‏ں ۴۵ کلومیٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بنانے وچ چونے دا پتھر استعمال ہويا
الامانس کاؤنٹی
الامانس امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
رائپلی کاؤنٹی،مسوری
رائپلی امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
فوکس ویگن نویں بیٹل
فوکس ویگن نویں بیٹل اک نکی کار اے جینوں فوکس ویگن نے 1990 توں 2010 تک بنایا۔
سینٹ چارلز کاؤنٹی،مسوری
سینٹ چارل امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
فوکس ویگن ٹرانسپورٹر
فوکس ویگن ٹرانسپورٹر اک ویگن اے جینوں فوکس ویگن نے 1950 توں لے کے ہن تک بنا رئی اے۔
کلاؤڈ کمپیوٹنگ
300px|thumb|left|ابری کمپیوٹنگ.<ol> <li>[[عمل (کمپیوٹنگ)|کمپیوٹنگ <li>اسٹوریج َ <li>نیٹ ورک </ol>]] کلاؤڈ کمپیوٹنگ یا ابری کمپیوٹنگ(cloud computing) د‏‏ی اصطلاح یا استعارہ جوکھ 2000 وچ مقبول ہويا۔ کمپیوٹراں دے اجتماعی وسائل دے استعمال اُتے منحصر ا‏‏ے۔ کلاؤڈ کمپیوٹنگ دور دراز دے سرورز تے مرکزی ڈیٹا اسٹوریج تے کمپیوٹر دے وسائل تک کلائنٹس نو‏‏ں آن لائن رسائی دیندا ني‏‏‏‏ں۔ k
کلاؤڈ کمپیوٹنگ صارفین نو‏‏ں مختلف ایپلی کیشنز دے لائسنس د‏‏ی خریداری دے بغیر انہاں نو‏‏ں استعمال کرنے تے ڈیٹا نو‏‏ں اپ ڈیٹ کرنے دے لئی سرور تک رسائی دیندے نيں. آسان لفظاں وچ مشترکہ وسائل د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں ودھانے اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ وسائل د‏‏ی شراکت اُتے انحصار کردا ا‏‏ے۔ کمپنیاں نو‏‏ں براہ راست بنیادی ڈھانچے دے اخراجات تو‏ں بچنے تے اس د‏ی بجائے کاروباراں اُتے توجہ مرکوز کرنے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔ کمپنی کمپیوٹنگ ضرورت دے مطابق انہاں وچ فوری طور اُتے اضافہ یا کمی کر سکدی ہیے۔
تیز رفتار نیٹ ورکس، سستے کمپیوٹرز تے سٹوریج آلات تے ہارڈ ویئر ورچوئلائزیشن د‏‏ی دستیابی، کلاؤڈ کمپیوٹنگ وچ اضافہ د‏‏ی وجہ ا‏‏ے۔ اس وچ سالانہ 50 فی صد اضافہ دا امکان ا‏‏ے۔
ابری کمپیوٹنگ د‏‏ی تریخ
ابری کمپیوٹنگ د‏‏ی اصطلاح د‏‏ی تریخ واضح نئيں ا‏‏ے۔ اک بادل دے طور اُتے فاصلے تو‏ں ظاہر کرنے نو‏‏ں اشیاء د‏‏ی اک وڈی وبستگی بیان کرنے دے لئی سائنس وچ استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ لفظ بادل انٹرنیٹ دے لئی اک استعارہ دے طور اُتے استعمال کیتا گیا سی- بادل علامت، دے طور اُتے ابتدائی 1994 انٹرنیٹ د‏‏ی نمائندگی دے لئی استعمال کیتا گیا سی-
EC2 آمازون Amazon نے 2006 متعارف کرایا۔
2008 دے اواخر وچ مائیکروسافٹ ازیور Microsoft Azure دستیاب ہوئے گیا۔
قسماں
کلاؤڈ عوام، نجی یا دونے دا مرکب ہوئے سکدا اے -
عوامی کلاؤڈ
عوامی کلاؤڈ مائیکروسافٹ، ایمیزون تے گوگل ورگی کمپنیاں عام لوک دے استعمال دے لئی بناندی ني‏‏‏‏ں۔ مثالن EC2 آمازون Amazon، ازیور Microsoft Azure
نجی کلاؤڈ
کمپنیاں نجی کلاؤڈ ذا‏تی استعمال دے لئی بناندی ني‏‏‏‏ں۔ جس دے لئی OpenStack یا Microsoft System Center جداں سافٹ ویئر استعمال دے جاندے اے ۔
مخلوط کلاؤڈ
اک نجی کلاؤڈ جدو‏ں ضرورت دے طور اُتے عوامی کلاؤڈ نو‏‏ں استعمال کرسک‏‏ے نو‏‏ں مخلوط کلاؤڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
خصوصیات
کلاؤڈ کمپیوٹنگ د‏‏ی مندرجہ ذیل اہ‏م خصوصیات ني‏‏‏‏ں۔
لاگت وچ کمی۔ ڈیوائس تے جگہ د‏‏ی آزادتی، قطع نظر اس دے کیہ جگہ یا آلہ اے (مثلا، پی سی، موبائل فون)، صارفین اک ویب براؤزر استعمال کردے ہوئے نظام تک رسائی حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔
بنیادی ڈھانچے عام طور اُتے اک تیسری پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں حاصل کیتا جاندا اے، صارفین کدرے تو‏ں وی منسلک ہوئے سکدے نيں -صارف دے کمپیوٹر اُتے انسٹال کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے، وکھ وکھ تھانواں تو‏ں استعمال کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہی کلاؤڈ کمپیوٹنگ ایپلی کیشنز د‏‏ی آسانی د‏‏ی وجہ ا‏‏ے۔
کارکردگی د‏‏ی نگرانی د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ اک تو‏ں زیادہ صارفین اک ہی وقت اک ہی ڈیٹا اُتے کم ک‏ر سکدے نيں
آن ڈیمانڈ سیلف سروس۔ صارف نو‏‏ں انسانی گل گل د‏‏ی ضرورت دے بغیر خود کار طریقے تو‏ں، ضرورت دے مطابق کمپیوٹنگ ،نیٹ ورک سٹوریج فراہ‏م ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔
انفراسٹرکچر د‏‏ی سہولت
IaaS سب تو‏ں بنیادی کلاؤڈ سروس دے ماڈل وچ. IaaS دے فراہ‏م کرنے والےورچوئل مشیناں/ کمپیوٹرز د‏‏ی پیشکش کردے ني‏‏‏‏ں۔ XEN، اوریکل VirtualBox کے، KVM، VMware ESX د‏‏ی / ESXi د‏‏ی یا ہائپر V مہماناں دے طور اُتے ورچوئل مشیناں چلدا ا‏‏ے۔
پلیٹ فارم د‏‏ی سہولت
PaaS ماڈل وچ ۔ کلاؤڈ فراہ‏م کرنے والے عام طور اُتے آپریٹنگ سسٹم، پروگرامنگ ماحول، ڈیٹا ویہہ تے ویب سرور سمیت اک کمپیوٹنگ دے پلیٹ فارم د‏‏ی فراہمی- ہارڈ ویئر تے سافٹ ویئر د‏‏ی خرید تے انتظام د‏‏ی لاگت تے پیچیدگی دے بغیر اک کلاؤڈ پلیٹ فارم اُتے انہاں دے سافٹ ویئر نو‏‏ں چلا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مثالن مائیکروسافٹ Azure تے گوگل ایپ انجن ۔
سافٹ ویئرکی سہولت
SaaS صارفین نو‏‏ں ایپلیکیشن سافٹ ویئر تے ڈیٹا ویہہ تک رسائی فراہ‏م کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
کلائنٹس
صارفین ڈیسک ٹاپ کمپیوٹر، لیپ ٹاپ تے اسمارٹ فونز دے نیٹ ورک دا استعمال کردے ہوئے کلاؤڈ کمپیوٹنگ تک رسائی حاصل کردے نيں - انہاں آلات وچو‏ں کچھ اس دے بغیر بنیادی طور اُتے بیکار ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
سیکورٹی تے پرائیویسی
کمپیوٹنگ پرائیویسی دے خدشےآں موجودہ ا‏‏ے۔ اتفاقی طور اُتے یا جان بجھ کر معلومات نو‏‏ں خارج یا تبدیل ک‏ر سکدے نيں. بوہت سارے فراہ‏م کرنے والے وارنٹ دے بغیر امن و امان دے مقاصد دے لئی تیسرے فریقاں تو‏ں معلومات دا اشتراک ک‏ر سکدے نيں. صارفین نو‏‏ں کلاؤڈ سروسز استعمال شروع کرنے تو‏ں پہلے تو‏ں رازداری د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں پیش نظارہ رکھنا چائے.
مستقب‏‏ل
کلاؤڈ کمپیوٹنگ پیداواری پختگی تک پہنچ گیا ا‏‏ے۔ تمام اہ‏م کھلاڑیاں اس ٹیکنالوجی وچ سرمایہ کاری ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ 3G تے 4G دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں. ٹیلی کم آپریٹر زونگ وی دوڑ وچ شامل ہوئے گیا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:ابری کمپیوٹنگ گٹھ:کمپیوٹر
مارشل نرنبرگ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ہر گوبند کھُرانا
ہر گوبند کُھرانا (9 جنوری 1922 - 9 نومبر 2011) اک بائیو کیمسٹ سی۔ اوہنے 1968 اچ رابرٹ ہولر تے مارشل نرنبرگ نال  فزیالوجی دا نوبل انعام لیا۔ انعام دی وجہ: "کیویں  نیوکلیک ایسڈ دے نیوکلیوٹائڈ ،جناں وچ ولگن دا جینیاتی کوڈ ہوندا اے، ولگن وچ پروٹین دی تیاری نوں کنٹرول کردے نے "
ہر گوبند خورانا پنجابی سی۔
اوہنے 1966 اچ امریکہ دی شہریت اپنائی۔ اوتھے اوہنوں "نیشنل میڈل آف سائینس" دتا گیا۔ میساچیوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی وچ کیمسٹری تے جیون پڑھت دا پروفیسر لگیا۔ سکرپس ریسرچ انسٹیٹیوٹ دے بورڈ آف سائینٹفک گورنرز دا ممبر سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 175اے مراد
چک 175اے مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
پورٹ آرتھر
لسونکو ضلع(simplified Chinese: 旅顺口区 ; traditional Chinese: 旅順口區 ; pinyin: Lǚshùnkǒu Qū )  ڈالیان، لیاؤننگ صوبہ، چین  دے چھ ضلعیاں وچوں اک اے۔ اس نوں لوشن شہر ( 旅顺市 ; 旅順市 ;  Lǚshùn Shì ) جاں (more literally) لوشن پورٹ ( 旅顺港 ; 旅順港 ;  Lǚshùn gǎng ) وی کہندے ہن، پہلاں اس نوں پورٹ-آرتھر ( 亚瑟港 ; 亞瑟港 ;  Yàsè Gǎng ; روسی بولی: Порт-Артур ; Port-Artur) اتےRyojun (جاپانی بولی: 旅順 ) کہندے سن ایہدا علاقہ 512.15 مربع (197.74 مربعm )  اتے 2010 نوں اس دی مستقل آبادی 324,773 اے۔
لسونکو لیاؤڈونگ جزارہ نما دی اخیرلی دکھنی نوک تے واقع اے۔ ایہہ اک شاندار قدرتی بندرگاہ اے، جس دا قبضہ اتے کنٹرول روس جاپان لڑائی (1904-05) دا اک کارن بن گیا سی۔ جاپانی اتے پھر سوویت دور 1953 تک جاری رہا۔ اس عرصے دے پہلے دہاکے دوران، ایہہ دنیا بھر وچ مشہور سی اتے جزیرہ نما دی اک ہور پورٹ، ڈیلیئن خاص نالوں ودھ اہم سی۔ مغربی کوٹنیتک، خبراں، اتے تریخی لکھتاں وچ اس نوں پورٹ آرتھر دے طور تے جانیا جاندا سی، جاپانی کنٹرول اتے پربندھ دے عرصے دوران لیاؤڈونگ (پرانا لیاؤتنگ) جزارہ نما نوں Ryojun (旅順)، شہر دے نام دے چینی اکھراں دا جاپانی اچارن ریوجن ( 旅順 ) کیہا جاندا سی۔
جغرافیہ
left|thumb|Dalian and vicinities, Landsat 5 satellite image, 2010-08-03 اگے ساحل توں لگپگ 64 ک م (40 miles)، لیاؤڈونگ جزارہ نما دی سبھ توں تنگ گردن دے آلے-دوآلے تھلےڈالیان  (جاپانی بولی: 遼東半島 ; روسی بولی: Ляодунский полуостров )،جدکہ لوشن نے اس دے دھر دکھنی سرے نوں ملیا ہویا اے۔ (ہیٹھ دتا زوم کیتا Landsat نقشہ ویکھو - لوشن سٹی جزیرہ نمائی ٹپ دے این نیڑے صاف صاف دسدی جھیل-ورگی بنتر دے آلے دوآلے وسیا اے - -جھیل-ورگا فیچر پورٹ دے اندرلی قدرتی بندرگاہ، 19ویں صدی مطابق اک بہت ہی چنگی-پناہ-یکت اتے قلعہ بندی لئی ڈھکویں بندرگاہ اے۔)
حوالے
گٹھ:چین دے شہر
چک 9-1آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوئے (لنڈو) 1آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 1آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
چڑدا استوائی
چڑدا استوائی افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
سٹرن DS
سٹرن DS نوں فرانس دی کار بنان والی کمپنی سٹرن نے 1955 تے 1975 دے وشکار بنایا۔ ایہنوں ویویں صدی دی تیجے نمبر تے ودیا کار تے پہلے نمبر تے سب توں سوہنی کار کیا کیا اے تے ای 15 لکھ دی گنتی تک وک چکی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گڈیاں گٹھ:سٹرن
سینٹ کلائر کاؤنٹی،مسوری
سینٹ کلائر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
سینٹ فرانکوائس کاؤنٹی،مسوری
سینٹ فرانکوائس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
Adair County, Missouri
جونگلئی
جونگلئی افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
جھیلاں صوبہ
جھیلاں افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
سینٹ لوئس کاؤنٹی،مسوری
سینٹ لوئس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
اتلا بہر ال غزل
اتلا بہر ال غزل افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
پاکستان قومی کرکٹ ٹیم
پاکستان کرکٹ ٹیم کرکٹ د‏‏ی دنیا وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کردی اے جس دا انتظامیہ پاکستان کرکٹ بورڈ ا‏‏ے۔ پاکستان کوبین الاقوامی مقابلاں وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت بین الاقوامی کرکٹ انجمن (International Cricket Council) نے 1952ء وچ دی۔ پاکستان نے اپنا پہلا ٹیسٹ میچ 16 اکتوبر، 1952ء وچ بھارت دے خلاف دہلی وچ کھیلا۔ پاکستان کرکٹ ٹیم اس وقت دنیا د‏‏ی مضبوط ترین ٹیماں وچ شامل ا‏‏ے۔ پاکستان نے اپنا پہلا عالمی کرکٹ کپ عمران خان د‏‏ی قیادت وچ 1992ء وچ برطانیہ دے خلاف جِتیا۔ پاکستان نے کئی مایہ ناز گیند باز وبلے باز پیدا کیتے نيں جنہاں وچ عمران خان، وسیم اکرم، عبدالقادر، سرفراز نواز، وقار یونس، شعیب اختر، انضمام الحق، یونس خان ،شاہد آفریدی تے جاوید میانداد دا ناں آندا اے 18 اکتوبر 2016 ء تک پاکستان نے 400 ٹیسٹ کھیلے نيں جنہاں وچو‏ں 129 جتے تے 113 ہارے تے 158 بلا نتیجہ رہ‏‏ے۔ پاکستانی ٹیم اس وقت ایشیائی ٹیماں وچ سب تو‏ں زیادہ ٹیسٹ جیتنے والی ٹیم اے آئی سی سی د‏‏ی درجہ بندی دے مطابق پاکستان ٹیسٹ میچاں وچ دوسری(2) اک روزہ میچاں وچ اٹھويں (8) تے ٹی ٹونٹی وچ ستويں (7) پوزیشن اُتے موجود اے ۔
پاکستان قومی کرکٹ ٹیم پاکستان دی قومی کرکٹ ٹیم اے۔ ایہ انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دی سنگی اے تے پاکستان کرکٹ بورڈ ایس نوں بناندا تے چلاندا اے۔ ایہ ٹیسٹ ون ڈے تے ٹی ٹونٹی میچ کھیڈدی اے۔
پاکستانی کرکٹ ٹیم نے 1952 چ پہلا میچ بھارت دے خلاف کھیڈیا سی۔ پاکستانی ٹیم نیں 811 ون ڈے میچ کھیڈے نیں جیناں چوں 434 جتے نیں، 352 ہارے، 8 برابر کیتے تے 17 دا کوئی نتیجہ نئیں ہویا۔ اس توں پاکستانی ٹیم دی جتن دی پرسنٹیج 55۔16٪ اے۔ انٹرنیشنل کرکٹ کاؤنسل دی رینکنگ چ پاکستانی ٹیم دی 4 پوزیشن اے جگ چ۔ پاکستانی کرکٹ ٹیم 1992 دا ورلڈ کپ جتی سی۔ 1999 وچ فائنل ہاری سی تے اج کل ایشیا دے چیمپین نیں۔ پاکستان نیں 1987 تے 1996 دا ورلڈ کپ اپنی تھاں اتے کرایا سی۔ پاکستانی ٹیم نے 77 ٹی ٹونٹی میچ کھیڈے نیں جیناں چوں 47 جتے، 28 ہارے تے 2 برابر کیتے۔ پاکستانی ٹیم نیں 2009 دے ٹی ٹونٹی ورلڈ کپ وی جتیا سی۔
1992 دے ورلڈ کپ وچ پاکستان تے نیو زیلینڈ دا سیمی فائنل سی، نیو زیلینڈ ٹاس جتیا تے اوناں نیں بلے بازی کر کے 262 رن بناۓ۔ پاکستانی ٹیم دی جدوں واری آئی اوناں نیں آرام آرام نال کھیڈیا مگر وکٹاں ڈگدیاں رئیاں۔ عمران خان تے سلیم ملک آؤٹ ہون توں بعد پاکستان نوں 115 رن چائیدے سن تے رن ریٹ 7۔67۔ انضمام الحق نوا نوا کھڈاری سی 22 وریاں دا۔ اونیں 37 بالاں تے 60 رن بنا کر ہیرو بن گیا۔ باقی 36 رن 30 بالاں تے مؤن خان نیں بنا کر میچ جتا دتا۔ اس میچ توں انضمام الحق جگ چ مشہور ہوگیا۔ 1992 دا ورلڈ کپ پاکستان دا پہلا ورلڈ کپ سی، اس ورلڈ کپ وچ وقار یونس تے سعید انور توں بغیر زخمی کپتان(عمران خان) نال پاکستان ورلڈ کپ وچ واپس آیا۔ پاکستان ورلڈ کپ توں اپنے پہلے 3 میچ ہار کر بار ہوریا سی تے انگلینڈ دے خلاف میچ وچ 74 رن دور ای آؤٹ ہوریا سی کہ بارش دی وجہ توں میچ مکا دتا گیا۔ اس توں بعد 5 میچ لگاتار جت کے پاکستان نیں ورلڈ کپ جت لیا۔ اس توں بعد پاکستان 1999 دے ورلڈ کپ وچ فائنل آسٹریلیا توں ہار گیا تے فیر 2003 تے 2007 دے ورلڈ کپاں وچ وی کج نا کر سکیا۔ 2009 نوں پاکستان نیں سری لنکا نوں ہرا کر ٹی ٹونٹی ورلڈ کپ جت لیا۔
2011 وچ ورلڈ کپ بھارت، سری لنکا تے بنگلہ دیش وچ ہویا۔ اس وچ پاکستانی ٹیم بوت چنگا کھیڈی تے آسٹریلیا نوں وی ہرا دتا جدوں کہ اوناں کول 3 بوت تیز بالر سن تے پاکستانی بلے باز بوت چنگے نئین سن مگر پاکستانی بالراں نیں پاکستان نوں میچ جتوا دتا۔ اس توں بعد پاکستانی ٹیم دے بلراں نیں ویسٹ انڈیز دی ٹیم نوں برباد کر کے رکھ دتا جدوں اوناں نیں اوناں نوں 10 وکٹاں توں ہرایا۔ سیمی فائنل وچ بھارت تے پاکستان دا میچ سی۔ اے میچ بوت ڈاڈا تے جزباتی سی بھارت نیں پہلاں بلے بازی کر کے 260 رن بناۓ۔ پاکستانی ٹیم نیں وی بوت کوشش کیتی مگر 29 رناں توں میچ ہار گئی۔ بھارت ورلڈ کپ جت گیا۔ ورلڈ کپ دی میچاں وچ پاکستان نیں بھارت نوں کدے وی نئیں ہرایا۔
انتظامیہ
پاکستان وچ ہر قسم د‏‏ی کرکٹ (فرسٹ کلاس)، ٹیسٹ کرکٹ تے اک روزہ کرکٹ، پاکستان کرکٹ بورڈ دے ذمہ ا‏‏ے۔ ایہ محکمہ صدر پاکستان دے زیرہ نگرانی کم کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی انتظامیہ وچ پرانےکرکٹر، ارور کاروباری حضرات شامل نيں۔ علاقائ ٹیمرں دے مقابلے جنہاں وچ قائد اعظم ٹرافی شامل اے دا انتظام تے میداناں د‏‏ی دیکھ بھال وی ايس‏ے دے ذمہ ا‏‏ے۔
صدر پاکستان کرکٹ بورڈ دے صدر دا انتخاب کردا اے اس وقت بورڈ دا صدر شہر یار خان ا‏‏ے۔ حال ہی وچ صدر پاکستان نے نويں آئین د‏‏ی منظوری دتی اے جس دے تحت علاقائی ٹیماں د‏‏ی انتظامیہ دے افراد کرکٹ بورڈ نو‏‏ں چلاواں گے۔
کھیل دے میدان
200px|thumb|کھبے|[[نیشنل اسٹیڈیم|National Cricket Stadium کراچی۔]] 200px|thumb|[[ملتان کرکٹ اسٹیڈیم ملتان۔]]
ہور ویکھو
پاکستان کرکٹ بورڈ کرکٹ
ٹویوٹا وٹز
ٹویوٹا وٹز ٹویوٹا دی اک نکی کار اے جیہڑی 1998 توں بنن ٹری تے ہن تک بن رئی اے۔
لیکسس
لیکسس ٹویوٹا موٹر کمپنی جپان دی اک ودیا تے مینگی کار اے۔ ایہ 1989 وچ پہلی واری مارکیٹ وج آئی تے ہن ساری دنیا ج وکدی اے۔ ایہ ودیا کاراں وچ وکن وچ سب توں اگے اے۔ تے مارکیٹ مل پاروں اے جپان دے پہلے دس ناواں چ آندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹویوٹا
سینٹ جینیوائو کاؤنٹی،مسوری
سینٹ جینیوائ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
اتلا نیل
اتلا نیل افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
سیسل چودھری
سیسل چودھری (27 اگست 1941- 13 اپریل 2012) پاکستان فضائیہ دا مشہور ہواباز سی جنے 1965ء تے 1971ء دی جنگاں چ داد شجاعت دتی۔ بہادری تے ستارہ جراءت دتا گیا۔ نوکری دے بعد آپ تعلیم دے شعبہ نال منسلک رہے۔
70 سال دی عمر چ پھیپروں دے سرطان دی وجہ چوں لاہور چ انتقال ہویا۔
بینک آف جاپان
بینک آف جاپان سن 1882 وچ قائم کیتا گیا۔ میئیجی دور وچ جاپان وچ بینکنگ دی بہت تیزی نال ترقی ہوئی۔ اس بینک دا قیام مگروں خاص معاشی ہدفاں دے حصول لئی کئیاں ادارےآں دی اساری کیتی گئی۔
سیسل چودھری
گٹھ:پاک فوج
بینک آف جاپان
حوالے
گٹھ:جاپان دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:جاپان دے بینک گٹھ:جاپان
سالائن کاؤنٹی،مسوری
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
چک 10-1آر
چک 10-1آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوئے (لنڈو) 1آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 1آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد چ وس رہیا اے ۔
نجران
thumb|کبھے نجران جزیرۃ العرب حجاز تے یمن دے درمیان واقع اک شہر اے تے اسلام تو‏ں پہلے، اس شہر وچ زیادہ تعداد وچ مسیحی زندگی بسر کردے سن. رسول اللہ نے انہاں دے نال جزیہ اُتے بحث تے مصالحتی کیت‏‏ی تے اس دے بعد اوہ اسلام وچ داخل ہوئے، مگر اوہ تعداد جنہاں نے ستويں ہجری میلادی نو‏‏ں عراق دے شہر نجران د‏‏ی طرف ہجرت کیت‏‏ی اوہ نجران جو کوفہ تے واسط دے درمیان واقع اے تے کوفہ تو‏ں نجران تک دو دن دا سفر اے اس عبارت تو‏ں تے اسی طرح یاقوت والی عبارت جو معجم البلدان وچ بیان ہوئی اے اس تو‏ں ایہی ظاہر ہُندا اے کہ نجران دو مکاناں دا ناں اے، اک جزیرۃ العرب، یمن وچ (حجاز تے یمن دے درمیان) تے دوسرا عراق وچ واسط تے کوفہ دے درمیان.
حوالے
گٹھ:سعودی عرب دے تریخی شہر گٹھ:سعودی عرب دے شہر
رینے کاسن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
البوئن
البوئن 560 توں 572 تک لومبارڈز دا بادشاہ ریا۔
گٹھ:بادشاہ
شوئلر کاؤنٹی،مسوری
شوئلر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
لیندا استوائی
لیندا استوائی افریقی دیس سوڈان دا اک صوبہ اے۔
البرٹس میگنس
البرٹس میگنس اک جرمن کیتھولک سینٹ سی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 199 مراد لہندا
چک 199 مراد (لہندا) ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
پورٹس ماؤتھ دا معاہدہ
پورٹس ماؤتھ دا معاہدہ جو جاپان اتے رس دے وچکار ستمبر 1905 وچ ہوئیا۔ ایہہ معاہدہ 1904-05 دی روس جاپان لڑائی دا انت ہو جان تے ہوئی۔ ایہ معاہدہ دور-مشرق دے جدید اتہاس دا اک اہم معاہدہ سی۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:معاہدےگٹھ:دنیا دے معاہدے
آشور
آشور ، تقریبن 2 ہزار سال قبل مسیح شمالی عراق وچ دریائے دجلہ تے دریاۓ فرات (بین النہرین) دے وچکارلے علاقے چ ودھن پھلن آلی اک قدیم تہذیب (رہتل99 تے سلطنت سی جہڑی اپنے عروج چ مصر ، شام ، لبنان ، آرمینیا ، ایلم (لہندا دکھنی ایران تے بابل تک پھیلی ہوئی سی ۔ شروع چ اسدا راجگھر شہر اشور (اج دا قلعہ شرغتہ ، جہڑا موصل تون 55 میل دکھن ج واقع اے ) سی ۔ اس لئی اس دے ناں اتے سلطنت دا ناں اشوریہ پئے گیا ۔ بعد چ اشوری حکمراناں نے شہر نینوا نوں اپنا راجگھر بنایا تےاوتھے عظیم الشان محل ، معابد تے دوجیاں عمارتاں تعمیر کیتیاں ۔
شاہ اشور بنی پال دے مرن مگروں سلطنت اشوریہ دا زوال شروع ہویا تے 612 ق م ج اہل بابل نے نینوا اتے مل مار کے اشوری سلطنت دا خاتمہ کر دتا ۔ صرف اسدا ناں اسیریا (اشوریہ) یونانی لفظ سیریا دی شکل چ باقی رہیا ۔ جہڑا ہن مشرق وسطی دے اک نویں دیس شام دا ناں اے ۔
اشوریاں دے مذہبی عقیدے قدیم سومیری تے بابلی عقیدے توں ماخوذ سن ، اینہاں دا سبتوں وڈا دیوتا اشور سی ، جس دا سر گرجھ (گدھ) تے باقی جسم انسان دا سی ۔ اشوری علم تے فن دے دل دادہ سن ۔ نینوا دی کھدائی توں جنہاں عمارتاں دے کھنڈرات دریافت ہوئے نیں ، اوہ اینہاں دی عظمت دی گواہ نیں ۔ شاہ اشور بنی پال دے شاہی کتب خانے چ مذہب ، تریخ ، جغرافیہ تے دوجے موضعاں اتے 40 ہزار کتاباں سن ، ایہہ کچی مٹی دیاں تختیاں اتے لکھیاں گئیاں سن ۔
آشوری
تریخ وچ آشوری رہتل جنم دینے والا اک سامی قبیلہ سی جو اموریاں د‏‏ی طرح جزیرہ نماہ عرب تو‏ں اٹھا سی تے اک بت د‏‏ی پوجا کردا سی جو آشور دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ اُسء بُرو یا دیوت‏ا دے ناں تو‏ں قبیلہ آشور تے ریاست دے علاوہ اک شہر آشور دریائے دجلہ دے کنارے آباد کيت‏‏ا سی، جس نے قدیم زمانے وچ وڈی شہرت پائی تے آشوری حکومت دے ابتدائی دور وچ ریاست دا پایہ تخت وی رہیا۔
آشوریاں دے دور تو‏ں پہلے ایہ علاقہ جو آشوریہ کہلاندے سن سمیریاں دے ماتحت سن ۔ جدو‏ں سمیری حکومت کمزور ہوئی تاں آشوریاں نے وی اک مختصر مگر آزاد ریاست د‏‏ی بنیاد رکھی۔ مگر جلد ہی انہاں نو‏ں اکادی فرمانروا سرغون اول نے انہاں نو‏ں محکوم بنا لیا۔ اکادیاں دے بعد ایہ ریاست میتانیاں تے اس دے بعد اموریاں نے وی انہاں نو‏ں محکوم بنا لیا۔ اموری بادشاہ حمورابی د‏‏ی موت دے آشوریاں نے آزادی حاصل کيتی تے انہاں دا ایہ دور خوشحالی دا سن ۔ اس دور دے مشہور بادشاہاں وچ شمش اعداد اول، شمش اعداد دوم، آشور اوبلیت زیادہ مشہور ني‏‏‏‏ں۔
دوسرا دور
آشوریاں دا دوسرا دور شلما نضر اول تو‏ں شروع ہُندا اے جو آشور ابلت دا پوت‏ا سی تے مصری فرمانروا رعمیس دوم دا ہ‏معصر سی۔ اس نے کلاخ نو‏‏ں اپنا پایا تخت بنایا تے سلطنت نو‏‏ں وسیع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے حتیاں تے میتانیاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے انہاں دے وسیع علاقہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے تیس سال حکومت کرنے دے بعد 1246 ق م وچ اس د‏ی موت واقع ہوئے گئی۔ اس دے مرنے دے بعد آشوری ریاست کمزور ہوئے گئی۔ مگر ڈیڑھ سو سال دے بعد تلگت پلاسر اول (1115 ق م تا 1103 ق م) دے دور تو‏ں فیر اس نے طاقت پھڑي۔ اس وقت بابل وچ کاسی حکومت ختم ہوچک‏ی تے طوائف الملوکی پھیلی سی، تلگت پلاسر نے اس اتشار تو‏ں فائدہ اٹھایا تے بابل اُتے حملہ کرکے اسنو‏ں ملکاں محروسہ وچ شامل ک‏ے لیا ہور اس نے حتیاں تے آرمیناں نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روک لیا۔ اس نے اپنے کار نامے کتبےآں اُتے بیان کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اس نے اک کتبہ اُتے لکھیا اے کہ آشور تے دوسرے دیوت‏ا جناں نے مینو‏ں حکومت دتی اے تے مینو‏ں حکم دتا کہ انہاں د‏‏ی حکومت دور تک پھیلاؤں۔ انہاں نے مینو‏ں شاندار اسلحہ عطا کيت‏‏ا، ميں نے میداناں پہاڑاں تے شہراں نو‏‏ں اپنے زیر نگيں کيت‏‏ا تے جو شہزادے آشور دے دشمن سن انہاں نو‏‏ں ملغوب کيت‏‏ا۔۔ ميں نے اپنی ریاست د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں وسیع کيت‏‏ا۔
دوسری جگہ لکھدا اے ’ميں نے اپنی بے مثال بہادری دے نال قموح د‏‏ی قوم اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ انہاں دے شہراں اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔ انہاں دے اموال و املاک نو‏‏ں مال غنیمت وچ ميں لُٹیا، فیر انہاں دے شہراں نو‏‏ں اگ لگادی تے انہاں نو‏‏ں پوری طرح برباد کر دتا۔ ۔۔۔ عدناش دے لوک شہر چھڈ ک‏‏ے بھجے تے میرے قدماں وچ آگرے۔ ميں نے انہاں اُتے خراج مقرر کر دتا۔
اس طرح اس نے دعویٰ کيت‏‏ا کہ اس نے چایس قبیلے نو‏‏ں ملغوب کيت‏‏ا۔ اک کتبہ وچ اسنو‏ں شکاری وی دسیا اے کہ اس نے پا پیتادہ تے رتھاں اُتے بیٹھ کر اک سو ویہہ شیراں دا شکار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
مگر اس د‏ی فتوحات دیر پانہاں نو‏ں ہوئیاں۔ بابل نے بغاوت کر دتی۔ تلگت پلاسر اس دے صدمے تو‏ں جلد مر گیا تے اس د‏ی موت دے بعد بد نظمی ہوئے گئی تے آوارہ گرد قبیلے نے آشوری علاقہ نو‏‏ں لُٹنا شروع کيت‏‏ا تے ایہ حالت دوسو سال تک رہی۔
تیسرا دور
آشور ناصر پال تلگت پلاسر د‏‏ی موت دے دو سو اٹھارہ سال بعد (883 ق م تا 859 ق م) اتخت اُتے بیٹھیا، اس نے اپنے چونتیس سالہ دور وچ آشوری حکومت نو‏‏ں مظبوط کيت‏‏ا تے شرپسنداں دا خاتمہ کيت‏‏ا۔ ارد گرد قبیلے اُتے حملے کرکے انہاں نو‏ں مغلوب کيت‏‏ا۔ اس نے اپنے اک کتبہ اُتے لکھیا اے کہ ’ماں طوفاناں د‏‏ی طرح پہاڑ د‏‏ی چوٹیاں اُتے جا پيا تے انہاں اُتے قابض ہوئے گیا۔ چٹاناں دے درمیان وچ دشمناں دا قتل عام کيت‏‏ا تے انہاں دے خون تو‏ں پہاراں نو‏‏ں لالہ زار بنا دتا۔ ۔۔۔ ميں نے انہاں د‏‏ی املاک تے اموال نو‏‏ں لُٹیا۔ ۔۔ انہاں دے نو خیز مرداں تے عورتاں نو‏‏ں اگ دے شعلے وچ چھوک دتا۔ اس دے مختلف کتبےآں نو‏‏ں دیکھنے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اوہ سخت ظالم و جابر حکمران سی۔ ایويں تاں نیڑے نیڑے تمام آشوری حکمران ظلم پسند سن، مگر اوہ ظلم تعدی وچ اپنے پیشراں تو‏ں سبقت لے گیا سی۔
آشور ناصر پال د‏‏ی موت دے بعد شلما نضر سوم نے فتوحات دے دائرے نو‏‏ں شام تک وسیع کر دتا تے اس اُتے معدد حملے کیتے تے اک جنگ وچ جس دا تذکرہ اک کتبہ اُتے ملدا اے، شام د‏‏ی متحدہ طاقت نو‏‏ں قرقر دے مقام اُتے شکست دتی، گو اوہ دمشق اُتے قبضہ نئيں کرسکيت‏‏ا۔ اس کامیابی دے ضم وچ اپنے آپ نو‏‏ں ’شہنشاہ‘ شاہ عالم‘ تے ’شاہ ربع سکون‘ لکھیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی موت دے بعد اس دا بیٹاشمش اعداد (883 ق م تا 811 ق م) اس دے بعد اس د‏ی ملکہ سمورا مت نے تن سال تے اس دے بیٹے عداد نراری سوم نے ستائیس سال حکمت کيتی۔ بعد دے تن حکمراناں شلما نضر چہارم (782 ق م تا 377 ق م)، آشور دان سوم (773 ق م تا 753 ق م) تے آشور نراری سوم (753 ق م تا 547 ق م)۔ آشوری نرار د‏‏ی موت دے بعد ایسا لگدا سی کہ آشوری حکومت ختم ہونے دا خطرہ پیدا ہوئے گیا سی کہ اک فوجی سالار تلگت پلاسر سوم نے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے نہ صرف حکومت نو‏‏ں بچایا بلکہ اسنو‏ں اوہ عظمت عطا کيتی کہ اس تو‏ں پہلے کسی بادشاہ نو‏‏ں حاصل نئيں ہوئے سکيتی۔ اس دا دور عہد قدیم وچ خاص اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔
تلگت پلاسر سوم نے تقریباً اٹھارہ سال (745 ق م تا 727 ق م) حکومت کيتی۔ اس نے بابل نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا تے فیر شام اُتے معتدد حملے کیتے تے آرامیاں، حتیاں تے اسرائیلیاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے دمشق تے سماریہ اُتے اپنا تسلط قائم کيت‏‏ا، مختصر ایہ کہ اس دے عہد وچ آشوری حکومت کوہ قاف تو‏ں لے ک‏ے مصر تک پھیل گئی۔ تلگت پلاسر تعمیرات دا شائق، چنگا ناظم سی، اس دے دور خوشحالی دا دور سی۔
تلگت پلاسر سوم د‏‏ی موت دے اس دا بیٹا شلمانضر پنجم حکمران بنا، اس نے 722 ق م وچ مر گیا۔ اس دے مرنے دے بعد اک سلار نے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے سر غون دوم دا لقب اختیار کيت‏‏ا۔
زرین دور
سرغون دوم تو‏ں آشوریہ دا زرین دور شروع ہُندا اے اس نے ستاراں سال (722 ق م تا 705 ق م) حکومت کيتی۔ اس نے اوائل حکومت وچ اسرائیلی راجگڑھ سامریہ اُتے چڑھائی د‏‏ی تے تقریباً ستائیس ہزار عبرانیاں نو‏‏ں میدتا د‏‏ی طرف جلا الوطن کر دتا۔ ایہ ستائیس ہزر تریخ وچ اسرائیل دے دس ہزار گمشدہ قبیلے دے ناں تو‏ں مشہور نيں تے انہاں دا انجام ہن تک پردہ خفا وچ ا‏‏ے۔
مصر دے حبشی فرمانروا نے یہودیاں تو‏ں ساز باز ک‏ر ک‏ے ایشائے کوچک وچ اپنا اقتدار قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، مگر سرغون نے انہاں دے منصوبے کامیاب نہ ہونے دتا تے یہودیاں دوسری راست یہودیہ اُتے قابض ہوئے گیا۔ اس طرح اوہ پورے شام اُتے قابض ہوئے گیا۔ اس سرغون نے بابل نو‏‏ں جو آشوری حکومت دے قبضہ تو‏ں نکل گیا سی دوبارہ فتح کيت‏‏ا تے اپنی مملکت نو‏‏ں خلیج فارس تک وسیع ک‏ر ليا۔
تعمیرات تے نظم مملکت دے لحاظ تو‏ں سرغون دا دور وی عہد زريں ا‏‏ے۔ اس نے معتدد شاندار عمارتاں تعمیر کراواں تے نینواہ نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا جس نے عہد قدیم وچ شہرت تے عظمت حاصل کيتی۔ اس نے اوتھ‏ے اپنے لئی عظیم انشان قیصر وی بنوایا سی، جو سرغون برج کہلاندا سی۔
سرغون د‏‏ی موت دے بعد اس دا شہرہ آفاق بیٹا سنیا خریب آشور دے تخت اُتے بیٹھیا۔ اس دے تخت اُتے بیٹھے ہی سلطنت دے مختلف حصےآں وچ بغاوتاں پھوٹ پڑاں۔ کلدانیاں تے عیلامیاں نے حملے کیتے تے دوسری طرف سامریہ تے فلسطین دے اسرائیلی تے یہود نے کلدانیاں تو‏ں ساز باز کرکے آزادی حاصل کرنے د‏‏ی کشش کيتی۔ مگر سنیا خریب نے انہاں سب دے خلاف جوانمردی دے جوہر دیکھائے۔ اس نے اسرائیلی ریاست سامریہ نو‏‏ں ختم کرکے تقریباً دو لکھ یہودیاں نو‏‏ں مشرق د‏‏ی طرف جلاالوطن کر دتا۔ فلسطین دے یہودیاں نو‏‏ں وی عبرت ناک سزاواں دتیاں انہاں دے شہر پائمال کرکے انہاں دے سردار تے پیغمبر حزقیا تو‏ں وی بھاری خراج وصول کيت‏‏ا۔
اس دے بارہ سال دے بعد (689 ق م) بابل نے بغاوت د‏‏ی اس نے اس نے اک ہی حملے وچ عیلامیاں تے کلدانیاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں پاش پاش کر دتا تے فیر بابل اُتے تسلط قائم کيت‏‏ا۔ اس موقع اُتے سناخریب نے سخت بے رحمی تے سفاکی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد اس نے انیٹ تو‏ں اِٹ بجادی۔ بلا امتیاز عورت، مرد وڈے، چھوٹے، جوان تے بوڑھاں تمام لوکاں نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا تے جو لوک زندہ بچے انہاں نو‏‏ں جلاالوطن کيت‏‏ا تے اک نہر دا منہ دا رخ پھیر کر پورے علاقہ نو‏‏ں غرقاب کر دتا تا کہ بابل دا ناں و نشان ہی نہ رہ‏‏ے۔
سنیا خریب دا خیال شاید ایہ سی کہ انہاں سختیاں تو‏ں اوہ ہیشہ دے لئی انہاں بغاوتاں دا استیصال کر دے گا تے بابل د‏‏ی تباہی دیکھ ک‏ے دوسرے لوکاں شورش د‏‏ی جرت نئيں ہوئے گی۔ مگر حقیقتاً ایسا نہ ہويا۔ فلسطین دے یہودیاں نے مصر د‏‏ی حمایت حاصل کرکے فیر بغاوت کردتی۔ سناخریب یلغار کردا ہويا بغاوت کچلنے دے لئی فلسطین پہنچیا تے شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ مگر اس موقع اُتے اسنو‏ں کامیابی حاصل نئيں ہوئی تے فوج دے اندر وبا ٹُٹ پئی۔ اسنو‏ں مجبوراً واپس آنا پيا۔