cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجاب دے ندی نالے
دیگ نالہ
کدے وڈا دریا سی دیگ نالہ پر مہابھارت وچ اس نوں دیویکا کیہا گیا ہے ۔ ہن ایہہ راوی دی سہائک ندی ہے، جہڑی اس نال گوگیرا دی تھاں 'تے ملدی ہے ۔ گوگیرا منٹگمری ضلعے (ضلع ساہیوال)وچ ہے ۔ پراناں وچ وی دیویکا ندی دا ورنن ملدا ہے ۔ اس دا ادگم شوالک دیاں پہاڑیاں وچ جموں دے نیڑے جسروٹا توں ہے | پاننی نے وی اپنے گرنتھ اشٹادھیائی وچ اس دا ورنن کیتا ہے ۔ ایہہ سیالکوٹ، شیخوپورا تے منٹگمری ضلعےآں وچوں دی گزردا ہے، جتھے اس دے کناریاں 'تے بھرپور خوشبودار باسمتی چولاں دی فصل ہندی ہے، جس نوں اجکل لوک پاکستانی باسمتی بولدے ہن ۔
سیالکوٹ دے ضلعے وچ ایہہ لگبھگ راوی دریا دے سمانانتر چلدا ہے ۔ زپھروال تحصیل وچ وگدیاں اس دے راہ تبدیل کرن 'تے بڑے وڈے کھیتر وچ سکی ریت بھر گئی ہے | لاہور ضلعے دی شرقپور تحصیل وچوں لنگھدیاں ایہہ شیخوپورا اتے پھر منٹگمری ضلعےآں وچ داخل ہندا ہے اتے پھر راوی وچ اپنے-اپنے نوں لین کر لیندا ہے ۔ لائلپور (فیصل آباد) ضلعے دا وڈا کھیتر اس دے ہڑھاں نال سال 1968، 1973، 1976، 1978 اتے 1981 وچ بہت بری طرحاں متاثر ہویا سی ۔
بھمبر نالہ
ایہہ چھوٹی جہی ندی ہمالیا دیاں نیویاں پہاڑیاں توں شروع ہندی ہے اتے پبی پہاڑیاں دوآلے گھنم کے 40 کلومیٹر دکھن دی دشا وچ سفر کرکے گجرات ضلعے وچ داخل ہندی اے ۔ گجرات دے اتر پچھم وچ 6.5 کلومیٹر چل کے ایہہ الوپ ہو جاندی ہے ۔ پنڈ ہریاول والا نیڑے ایہہ پھر دسدی ہے اتے اتر پچھم دشا 'چ وگدی ایہہ جلالیا نالہ جو چناب دی اک شاخ ہے، وچ جا ملدی ہے ۔ بارشاں دے دناں وچ اس 'تے قابو پاؤنا مشکل ہو جاندا ہے پر سردی دی رتّ وچ ایہہ خشک ہو جاندی ہے ۔
سوآں دریا
رگوید وچ ندی ستتی (10.75) اتے کجھ ہور سوتراں وچ پنجاب دے دریاواں بارے ورنن ملدا ہے، جس وچ سسوما (ورتمان سہاں) دا ورنن وی ہے جو راولپنڈی اتے جہلم زلھاں وچوں دی گزردی دریا سندھ وچ جناح بیرج توں اپر موکھٹ دے ستھان 'تے جا ڈگدی ہے ۔
اس دا ادگم مری دیاں پہاڑیاں وچوں مری شہر دے دکھن وچ ہندا ہے | ایہہ بڑی وڈی سنکھیا وچ پانی برساتاں دے دناں وچ لے کے وگدی ہے ۔آریہ لوک سندھ ندی نوں پار کرکے پہلاں سہاں دے کناریاں 'تے آ کے وسے کیونکہ اس ندی دی سلاہتا وچ کئی سوتر رگ وید وچ درج ہن | اس دیاں کئی سہائک ندیاں ہن، جویں تھراب، گھمبر، اہکر، پوربی صلع اتے پچھمی صلع آدی ۔
آریہ لوکاں دی آمد توں پہلاں پتھر یگ دی سبھیتا دا اس کھیتر وچ پتہ لگا ہے ۔ بلوری پتھراں دی انڈسٹری دا اس گھاٹی وچ ملنا بھارت وچ انسانی سبھیتا دی ہوند درساؤندا ہے ۔
کوشل راج دے راجا دشرتھ دی رانی کیکئی جنپد نال سبندھ رکھدی سی ۔ رامائن کال وچ کیکی لوکاں دا جنپد وی اسے کھیتر وچ سی، جہڑا سہاں توں لے کے راوی تکّ پھیلیا ہویا سی، جس وچ ورتمان سمیں دے ضلعے جہلم، شاہ پور، گجراں والہ اتے لاہور، گجرات دے کجھ حصے، لائلپر اتے جھنگ ہن ۔ سہاں دے آلے-دوآلے دا کھیتر پوٹھوہار اکھواؤندا ہے، جس نے کئی پرسدھ سکھ سکالر اتے کوی پیدا کیتے ہن، جویں پرو: پورن سنگھ، کرتار سنگھ دگل، پرو: موہن سنگھ، ڈاکٹر: ہرنام سنگھ شان، ڈاکٹر: مان سنگھ، ڈاکٹر: سوندر سنگھ ونجارا بیدی، پنرسیپل تیجا سنگھ اتے کئی ہور ۔ کئی پوٹھوہار دے لیکھکاں نے اس ندی بارے لکھیا ہے ۔ پرو: موہن سنگھ دی کویتا 'کڑی پوٹھوہار دی' وی اس ندی نال سبندھت ہے ۔
نالہ بنہا
نالہ بنہا اتلے پنجاب پاکستان دا اک برساتی نالہ اے۔ اے سرالہ ضلع چکوال توں ٹردا اے تے ضلع جیلم چ آندا اے۔ ڈمن دے نیڑے ایدے چ کٹیاں تے سارولی نالیاں دا پانی وی آجاندا اے۔ اے سارا پانی کعوڑا گلی توں توں لنگ کے کھدر دے پاسے ول اندا اے۔ کعوراگلی کول ایدی چوڑائی کج میٹر اے۔ ٹلے کول ایدے چ کئی ہور نالے رلدے نیں جناں نوں آندڑی کیا جاندا اے۔ پنڈ سوکہ کول اے نالہ اچے پعاڑاں چوں لنگدا اے۔ داراپور کول اے نالہ جہلم دریا وچ رل جاندا اے۔ ایس نالے تے کوئی پل نیں تے برسات ج اینوں پار کرنا اوکھا ہوندااے۔
کورنگ نالہ
کورنگ نالہ پنجاب دا اک پعاڑی نالہ اے۔ اے ضلع راولپنڈی توں نکلدا اے تے سواں ندی نال رلدا اے۔
نالہ سل
نالہ سل ضلع اٹک دا اک نالہ اے جیہڑا کھیڑیمورت تے کالا چٹا دے وشکاروں نکلدا اے سل دی وادی بناندا ہویا دریاۓ سواں چ جا رلدا اے۔
نالہ لئی
نالہ لئی ضلع اسلام آباد تے راولپنڈی دا اک نالہ اے۔ ایدے تن انگ یا کسیاں مارگلہ پعاڑ چوں نکلدیاں نیں۔ ساون پعادوں دے مینہ نال ایس موسم چ ایدے چ چوکھا پانی ہوندا اے۔ایدے چ 234.8 مربع کلومیٹر تھاں دا پانی کٹھا ہوکے رلدا اے۔ دریاۓ سوآں تے کورنگ نالہ نال اے سوآں کیمپ کول رلدا اے۔ پہلے ایدے چ مچھیاں وی ہوندیاں سن پر ہن اے اک گندہ نالہ بن چکیا اے۔
نالہ گم
نالہ گم ضلع اسلام آباد دا اک پعاڑی نالہ اے۔ اے ضلعے دے اتر چ پعاڑاں چوں نکلدا اے۔ اسلام آباد ہائیوے کول اے کورنگ نالہ نال رلدا اے۔
لنگ نالہ
لنگ نالہ اتلے پنجاب دا اک پعاڑی نالہ اے۔ اے لہتراڑ تے کعوٹہ کولوں لنکدا اے۔ سہالہ کول اے دریاۓ سواں نال رلدا اے۔ اپنے راہ وچ ایہ روات تریڑ نوں وی کئی واری پار کردا اے۔
گھیمبر نالہ
گھیمبر نالہ پنجاب دا اک پعاڑی نالہ اے۔ اے ضلع چکوال چ سکیسر کولوں ٹردا اے تے سواں دریا چ آڈگدا اے۔
نالہ بروچ
نالہ بروچ ضلع میانوالی دا اک پعاڑی نالہ اے۔  سندھ دریا چ اے ڈگدا اے۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
گٹھ:پنجاب دے ندی نالے گٹھ:پاکستان دے ندی نالے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
سری وینکٹیشورا یونیورسٹی
thumb
شری وینکٹیشورا یونیورسٹی آندھراپردیش دے  چتور ضلع دے اہ‏م شہر تروپتی وچ واقع اے۔ ایہ 1954ء وچ قائم کیتی گئی سی۔ اس دور دے وزیر اعلٰی ‘ٹنگٹوری پرکاشم پنتلو‘ نے اس یونیورسٹی دا آغاز کیتا۔
اس جامعہ وچ ہور علوم دے علاوہ، اردو، عربی تے فارسی دے شعبہ جات وی ني‏‏‏‏ں۔
یوریشیائی رولا کاں
یوریشیائی رولا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
مو یان
مَوْ یَان (جم: 17 فروری 1955) جینی لکھاری تے نوبل انعام جیتو اے۔ 2012ء وچ یان نوں ساحت دا نوبل انعام دتا گیا۔ اس نال نان چین دا نوبل انعام جتن والا پہلا شخص بن گیا۔ یان دا بچپن دا ناں گُوَان مَوْئ اے۔ ناولاں توں علاوہ یان نکّیاں کہانیاں تے لیکھ وی لکھدا اے۔ یان دیاں کتاباں دا بولی وٹاندرہ انگریزی، فرانسیسی، جبانی تے ہورناں بولیاں وچ ہو چُکّیا اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
دهستان پی‌رجه
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نکا دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ضلع ہرمانسک
ضلع ہرمانسک ترکی دے صوبہ برسا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کلسرا رولا کاں
کلسرا رولا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
راوینا
راوینا اٹلی دا اک شہر اے ۔
دهستان اوزرود
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نور ، صوبہ مازندران چ اے ۔
بھارت دا قومی نشان
بھارت دا قومی نشان اشوک دے سارناتھ توں لیا گیا اے۔ اصلی تھمھ وچّ، جس وچّ چارے سمتاں ولّ چار شیر، ہاتھی، اک گھوڑا، بلد اتے اک شیر اے۔ اس وچّ اشوک چکر وی بنیا ہویا اے۔ بھارت سرکار نے اس نوں 26 جنوری، 1950 نں اپنایا اس وچّ تنّ شیر دسدے ہن چوتھا شیر نہیں دسدا۔ اس تے ستیامیوا جیتے جس دا مطلب اے سچ دی ہمیشہ جت ہندی اے لکھیا ہویا اے ।
اختیار
قومی نشان ‘نیشنل ایمبلم’ ایکٹ-2005 دے اپبندھاں شڈیول-1 مطابق بھارت دے صدر، نائب صدر، وزیراعظم، مرکزی وزیر، گورنر، لیفٹینینٹ گورنر، مرکز ماتحت علاقےآں دے حاکم، پارلمینٹ دے دفتر اتے اہلکار، ججّ اتے عدالتی اہلکار اتے دفتر، سکیم کمیشن دے اہلکار اتے دفتر، بھارت سرکار دے مکھ چون کمیشنر وغیرہ اس قومی نشان دا استعمال کر سکدے ہن۔
قومی نشان دے اک حصے اشوک چکر نوں اپنیاں کاراں اگے میٹل پلیٹ تے لگاؤن دا اختیار وزیراعظم، مرکزی وزیر ، سپیکر اتے ڈپٹی سپیکر لوک سبھا، ڈپٹی چیئرمین راج سبھا ،بھارت دے چیف جسٹس، سپریم کورٹ دے ججّ اتے ہائی کورٹ دے چیف جسٹس اتے ججّ صاحباناں نوں اپنے اختیاری علاقے وچّ اتے صوبےآں دی کیبنٹ اتے صوبائی وزیر، صوبائی اسمبلی دے سپیکر اتے ڈپٹی سپیکر، چیئرمین اتے ڈپٹی چیئرمین آف کونسل آف سٹیٹس نوں حاصل اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے قومی نشان گٹھ:بھارت سرکار
ہندیالا لکشمی نرائن سوامی دتو
ہندیالا لکشمی نرائن سوامی دتو بھارت دی سپریم کورٹ دا 42واں چیف جسٹس سی۔ ۔ اوہ 3 دسمبر 2015 نوں اس عہدے توں رٹائر ہویا۔ اوہ لگبھگ 14 مہینے بھارت دا چیف جسٹس رہا۔ اوہ دسمبر 2008 وچّ سپریم کورٹ دا ججّ بنن توں پہلاں کیرالا اتے چھتیسگڑھ دی اچّ عدالت وچّ چیف جسٹس سی۔
باہرلے جوڑ
٭ Welcome CJI Dattu: 16-hour-workday judge who knows ‘common man’، sworn in for giant 14-month term
گٹھ:بھارت دے چیف جسٹس گٹھ:1950ء دے جم گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
ضلع انیگول
ضلع انیگول ترکی دے صوبہ برسا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
لڈتھ رولا کاں
لڈتھ رولا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
رابرٹ فسک
رابرٹ فسک (انگریزی میں: Robert Fisk) (جم: 12 جولائی 1946 میڈسٹون، برطانیہ میں) اکّ برطانوی رپورٹر اے جو مڈل اِیسٹ وچ انگریزی اخبار "د انڈیپنڈنٹ" (The Independent) دے لئی کمّ کردا اے۔ اَوْ پچھلے 30 وریاں توں زیادہ وقت توں اُس علاقے وچ کمّ کر ریہا اے۔ 1976 وچ مڈل اِیسٹ وچ گئے، فسک اُنہاں گنوے چنوے رپوٹراں وِچوں اکّ اے جو اُسامہ بن لادن نوں کئی واری مل جُکّے نے۔ اُسامہ نال اُنہاں پہلی وار ملاقات سوڈان وِچ کیتّی تے آخری وار اَوْ اُس سعودی نوں افغانستان وچ میلیا۔
جنگاں
آپنے لمبے کریر دوران فسک نے کئی جنگاں بارے رپورٹنگ کیتّی اے۔ اُنہاں وچ اسرائیل دی لبنان اُتے 1978 تے 1982 دے حملے ، 1979 دا ایرانی انقلاب، ایران عراق جنگ (1980 سے 1988)، سوویت یونین دا افغانستان وچ داخل ہونا (1980)، پہلی کھاڑی جنگ (1991)، بوسنیا دی جنگ (1992 توں 1996) تے الجزائر دی 1992 وچ شروع ہوئی خانہ جنگی شمار نیں۔
1992 وچ اَوْ فسک اِی سی جس نے لبنان دے قابا وچ اقوام متجدہ اُتے اسرائیلی بمباری دی خبر لِیک کیتّی۔
ہوابازی وچ 1903ء
ایہ 1903ء وچ ہوابازی متعلقہ واقعات د‏‏ی لسٹ اے:
جنوری–دسمبر
1 جنوری – کونستنتین سیلکوفسکی اپنے مضمون Explorations of outer space with the help of reaction apparatuses وچ راکٹ د‏‏ی بنیادی مساواتاں پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔
12 فروری – دنیا دا پہلا کامیاب ہويا تو‏ں بھاری طیارے دا انجن بنایا گیا، جس تو‏ں رائٹ برادران نو‏‏ں پہلا طیارہ اڑانے د‏‏ی سہولت مل گئی، انھاں نے 17 دسمبر 1903ء نو‏‏ں پہلی بار اسنو‏ں ڈیٹن، اوہائیو وچ اڑایا گیا۔
16 فروری – ترایان وؤیا نے فرانسیسی اکادمی برائے علوم، پیرس دے سامنے ہويا تو‏ں بھاری مکینکی مشین دے پرواز کر سکنے تے اس دے اترنے دے طریقۂ کار د‏‏ی وضاحت کيتی، لیکن اسنو‏ں یوٹوپیتا سمجھ کر مسترد کر دتا گیا، انھاں نے تبصرہ کیا کہ: ہويا تو‏ں بھاری مشین دے نال پرواز کرنے دا مسئلہ حل نئيں کیا جا سکدا تے ایہ صرف اک خواب ا‏‏ے۔
23 مارچ – رائٹ برادران نے اپنے اک طیارہ دے لئیپیٹنٹ د‏‏ی درخواست پیش د‏‏ی ایہ طیارہ گلائیڈر نمبر۔ 3 سی۔
31 مارچ – رچرڈ پیرس ہويا تو‏ں بھاری طاقت ور طیارے تو‏ں پرواز کرنے دے لئی مشہور اے، ایہ پرواز اس نے خودساختہ چھوٹے طیارے اُتے د‏‏ی تے اک باڑ اُتے کریش لینڈنگ کيتی۔ اس تریخ نو‏‏ں عینی شاہداں دے ثبوت تو‏ں شمار کیا جاندا اے کیو‏ں کہ اس وقت پرواز دے دستاویزی ثبوت موجود نني‏‏‏‏ں۔ 150 فٹ (45 میٹر) پرواز دا دعوی کیا گیا۔ ایہ پرواز اس دے فارم بالائی ویٹاوہی، نزد تیمارو کینٹربری، نیوزی لینڈ دے شمال وچ کيتی گئی۔
11 مئی – رچرڈ پیرس نے دعوی کیا کہ اس نے تقریباً 1,000 یارڈ (900 میٹر) تک پرواز د‏‏ی اے تے دریائے اوپی دے کنارے نیم خشک سطح اُتے لینڈنگ د‏‏ی ا‏‏ے۔
27 جون – 19 سالہ امریکی میل جول والی عائدہ ڈی آکوسٹا اک طاقتور طیارہ اڑانے والی دنیا د‏‏ی پہلی خاتون بن گئی اس نے ایہ پرواز سینتوس دمونت دے موٹر تو‏ں چلنے والی ہواکشتی، “نمبر۔ 9” وچ ، از پیرس تا چاتیاو ڈی باگاٹلی فرانس وچ کيتی۔
18 اگست – کارل جتھو نے موٹر تو‏ں چلنے والے اپنے طیارے د‏‏ی پرواز چار لوکاں دے سامنے کيتی۔ ۔ اس دے ہويا تو‏ں بھاری طیارے نے زمین تو‏ں کچھ اُتے 200 فٹ (60 میٹر) تو‏ں زیادہ پرواز کيتی۔
12 نومبر – لبوڈی برادران دے بنے قابو غبارے تو‏ں 54 km فاصلہ از موسساں تا پیرس طے کيتا۔
19 نومبر – لیون لیواویسر نے انتویندے انجنہاں دا مظاہرہ کيت‏‏ا، جو خاص طور اُتے طیارے دے لئی ہلکا پھلکا انجن دے طور اُتے تیار (ڈیزائن/نمونہ) کیا گیا سی۔
8 دسمبر – چارلس مینلی نے دوسری بار لینگلی دے وڈے حجم والے ایئروڈروم نو‏‏ں مرمت دے بعد اڑانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پچھلے بار یعنی 7 اکتوبر نو‏‏ں مشین اڑانے دے لئی جداں ہی گئیر ڈالیا تاں مشین کلابازیاں کھا کر دریائے پوٹومیک وچ جا گری سی، لینگلی مردے مردے بچا۔ اس د‏ی اس موقع اُتے اک تصویر کھچ لی گئی سی، جو محفوظ ا‏‏ے۔ امریکی فوج نے لینگلی نو‏‏ں 1898ء وچ اس منصوبے دے لئی 50,000 ڈالر ادا کیتے سن، اس د‏ی وجہ دو سال پہلے لینگلی د‏‏ی غیر انسانی (بغیر پائلٹ دے ) کامیاب پروازاں سی۔ اس ناکامی دے بعد امداد بند کر دتی گئی۔
17 دسمبر – رائٹ برادران نے اپنے طیارے رائٹ فلائر اُتے کٹی ہاک، شمالی کیرولائنا وچ چار کامیاب پروازاں کيتیاں تحقیق تے ترقی دے مندرجہ ذیل سال۔ رائٹ برادران سب تو‏ں پہلی پرواز د‏‏ی تے 120 فٹ (37 میٹر) دا فاصلہ 12 سیکنڈ وچ طے کيتا۔ اسنو‏ں سب تو‏ں پہلی کنٹرولڈ، ہويا تو‏ں بھاری طاقتور پرواز منیا جاندا اے تے پہلی ایسی پرواز اے جس د‏‏ی تصاویر موجود ني‏‏‏‏ں۔ چوتھ‏ی کوشش پر، رائٹ برادران نے 852 فٹ (260 میٹر) فاصلہ 59 سیکنڈ وچ طے کيتا۔
حوالے
گٹھ:1903ء وچ آوا جائی گٹھ:ہوابازی وچ 1903ء گٹھ:ہوابازی وچ سال گٹھ:1903
فیصل بن عبدالعزیز آل سعود
مڈھلا جیون
شاہ فیصل اپریل 1906ء وچ پیدا ہوئے، انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں طرفہ سی۔ فیصل شروع ہی تو‏ں سمجھدار تے باصلاحیت انسان سن ۔ سلطان ابن سعود نو‏‏ں انہاں اُتے بہت اعتماد سی تے اوہ سعود دے مقابلے وچ فیصل نو‏‏ں ترجیح دیندے سن ۔ فیصل نے نوجوانی وچ ہی اہ‏م کارنامے انجام دینا شروع کردیے سن ۔ حجاز انہاں نے ہی فتح کيتا سی۔ 1920ء وچ انہاں نو‏ں حجاز دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ 1934ء وچ یمن دے خلاف جو کامیاب فوجی کارروائی کيت‏‏ی گئی سی اوہ فیصل ہی د‏‏ی سرکردگی وچ کيتی گئی سی۔ اوہ یمن وچ بندرگاہ حدیدہ تک پہنچ گئے سن تے جے ابن سعود جنگ بندی اُتے راضی نہ ہُندے تاں فیصل آسانی تو‏ں باقی یمن وی فتح کرلیندے۔
بطور ولی عہد
1953ء وچ جدو‏ں سعود بن عبدالعزیز بادشاہ ہوئے گئے سن فیصل ولی عہد قرار دتے گئے۔ اک سال بعد اوہ مجلس وزراء دے صدر یعنی وزیراعظم ہوئے گئے۔ شاہ سعود دے دور وچ اوہ بدستور حجاز دے گورنر تے وزیر خارجہ رہے تے شاہ سعود دے زمانے وچ جو انتظامی، تعلیمی، مالی تے معاشی اصلاحات ہوئیاں تے ترقی دے جو کم انجام دتے گئے اوہ زیادہ تر شہزادہ فیصل ہی د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ سن ۔
ترقیا‏ت‏‏ی کم
شاہ فیصل دے گیارہ سالہ دور وچ ترقی دے کم اس کثرت تو‏ں تے تیزی تو‏ں انجام دتے گئے کہ سعودی عرب دنیا دے پسماندہ ترین ملکاں د‏‏ی لسٹ تو‏ں خوشحال تے ترقی یافتہ ملکاں د‏‏ی صف وچ شامل ہوئے گیا۔ شہراں تے بندرگاہاں نو‏‏ں جدید طرز اُتے توسیع دتی گئی، ہوائی اڈے تعمیر کیتے گئے، ملک بھر وچ سڑکاں دا جال بچھا دتا گیا،حرم وچ توسیع کيتی گئی تے حاجیاں نو‏‏ں مختلف سہولیات فراہ‏م کيتیاں گئیاں۔ شاہی محلات نو‏‏ں تعلیمی و رفاہی ادارےآں دے سپرد کر دتا گیا۔ مکہ معظمہ، جدہ تے ریاض وچ نويں یونیورسٹیاں تے اعلی تعلیم دے ادارے قائم کیتے گئے، صنعتاں نو‏‏ں ترقی دتی گئی تے 1967ء وچ فولاد سازی دا پہلا کارخانہ قائم ہويا۔ سعودی عرب وچ پانی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں زرعی ترقی کاکم وڈا مشکل اے تے شاہ فیصل دے دور وچ اس مشکل نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی تے نويں زیر زمین ذخائر دریافت کیتے گئے تے برسات‏ی پانی روک کر ندی نالاں اُتے جگہ جگہ بند تعمیر کیتے گئے۔
امور خارجہ
خارجی میدان وچ شاہ فیصل دے دور دے کارنامے داخلی کارنامےآں دے جِنّے ہی اہ‏م نيں۔ شاہ فیصل جدو‏ں تخت اُتے بیٹھے سن تاں عرب دنیا انتہا پسندانہ قوم پرستی، نسل پرستی، سوشلزم تے دوسرے غیر اسلامی نظریات د‏‏ی زد وچ سی۔ عرب دنیا دے ایہ سیکولر تے سوشلسٹ عناصر سعودی عرب نو‏‏ں اپنے نظریات د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ سمجھدے سن ۔ سعودی عرب اُتے رجعت پسند ہونے تے امریکا دا ایجنٹ ہونے دا الزام لگایا جاندا سی حالانکہ ایہ الزام لگانے والے ملک خود روس دے ایجنٹ سن ۔ صدر جمال عبدالناصر دے زمانے وچ دوسرے عرب ملکاں د‏‏ی طرح سعودی عرب دے اندرونی معاملات وچ وی مداخلت کيتی گئی تے حکومت دا تختہ تک پلٹنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ شاہ فیصل نے نہ صرف ایہ کہ انہاں تمام نظریات تو‏ں سعودی عرب نو‏‏ں بچایا بلکہ چند سالاں دے اندر کئی عرب ملکاں نو‏‏ں اپنا نقطۂ نظر تے طرز عمل بدل دینے اُتے مجبور کر دتا۔ شاہ فیصل دا ایہ بہت وڈا کارنامہ اے کہ انہاں نے فلسطین دے مسئلے نو‏‏ں جسنو‏ں صرف عرب مسئلہ سمجھیا جاندا سی، اسلامی دنیا دا مسئلہ بنادتا۔
شاہ فیصل نے خارجی معاملات وچ وڈی دانشمندانہ تے معتدل پالیسی اختیار کيتی۔ انہاں نے عرب ملکاں اُتے زور دتا کہ مسلماناں د‏‏ی بھلائی آپس وچ لڑنے وچ نئيں بلکہ اتحاد وچ ا‏‏ے۔ اس پالیسی دے تحت شاہ فیصل نے کئی ملکاں دے اختلافات دور کیتے تے مخالفاں تو‏ں سمجھوت‏ے کیتے۔ صدر ناصر نے جدو‏ں نہر سویز نو‏‏ں قومی ملکیت وچ لیا تے برطانیہ تے فرانس نے مصر اُتے حملہ کر دتا تاں فیصل نے، جو اس وقت وزیر خارجہ سن، مصر تو‏ں اختلافات دے باوجود مصری فیصلے د‏‏ی تائید کيت‏ی تے برطانیہ تے فرانس د‏‏ی مذمت کيتی۔ صحرا دے مسئلے اُتے مراکش تے الجزائر دے درمیان مصالحت کرانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ یمن تے مصر دے درمیان تصفیہ کرایا۔ شام تے عراق دے درمیان دریائے فرات دے پانی اُتے تنازع دور کرانے وچ مدد دی۔ ایران تے اس دے پڑوسی عرب ملکاں دے درمیان اختلافات دور کیتے۔
اتحاد اسلام
اتحاد اسلام شاہ فیصل دا بہت وڈا نصب العین سی تے اوہ خوش قسمت انسان سن کہ انہاں نے اپنی زندگی ہی وچ اس مقصد وچ بے مثال کامیابی حاصل کيتی۔ 1962ء وچ رابطۂ عالم اسلامی د‏‏ی بنیاد پائی گئی جو مسلماناں د‏‏ی پہلی حقیقی بین الاقوامی تنظیم ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ تنظیم شاہ سعود دے زمانے وچ قائم ہوئی سی لیکن اس دے اصل روح رواں شاہ فیصل سن جو اس وقت وزیر خارجہ سن ۔ اس دے بعد شاہ فیصل نے اپریل 1965ء وچ حج دے موقع اُتے رابطۂ علام اسلامی دے اک اجتماع وچ دنیا بھر دے مسلماناں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی بنیاد اُتے متحد کرنے دا عہد کيتا۔ اپنے مقصد دے حصول دے لئی ايس‏ے سال انہاں نے 8 نومبر تو‏ں اسلامی ملکاں دا دورہ شروع کر دتا۔ سب تو‏ں پہلے ایران گئے۔ اس دے بعد بالترتیب اردن، سوڈان، پاکستان، ترکی، مراکش، گنی، مالی تے تیونس دا دورہ کيتا۔ شاہ فیصل
اگست 1966ء وچ ترکی گئے تے اس طرح ترکی دا دورہ کرنے والے پہلے عرب سربراہ بن گئے۔ اس دورے تو‏ں نہ صرف سعودی عرب تے ترکی نو‏‏ں اک دوسرے دے نیڑے آنے وچ مدد ملی بلکہ عرباں تے ترکاں دے درمیان دوستانہ تعلقات دا اک نواں دور شروع ہوئے گیا تے اوہ زخم بھرنے لگے جو عرباں د‏‏ی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں ترکاں اُتے لگے سن ۔ شاہ فیصل نے انقرہ وچ صاف صاف اعلان کيتا کہ ساڈی طاقت دا سرچشمہ صرف اسلام ا‏‏ے۔ 19 ستمبر 1966ء نو‏‏ں تیونس انہاں دے دوراں نو‏‏ں سلسلے د‏‏ی آخری کڑی سی۔
عرب دنیا وچ انہاں دا دور "رحلات الخیر" یعنی بھلائی دے سفر دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دوراں وچ شاہ فیصل نے ایہ حقیقت سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی کہ مسلماناں د‏‏ی نجات صرف اسلام تو‏ں وابستہ اے تے انہاں د‏‏ی بھلائی اسلامی اتحاد تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ اوہ کسی بلاک تو‏ں خواہ اوہ مشرق دا ہوئے یا مغرب کا، سرمایہ دار ہوئے یا اشتراکی امید وابستہ نہ کرن۔ انہاں بلاکاں د‏‏ی امداد اخلاص اُتے نئيں اغرض اُتے مبنی ہُندی ا‏‏ے۔ اخلاص صرف اسلامی دنیا وچ ملے گا۔
ان دوراں وچ شاہ فیصل نے اسلامی اتحاد دے لئی جو راہ ہموار د‏‏ی اوہ جون 1967ء وچ اسرائیل دے مقابلے وچ عرباں د‏‏ی شکست دے بعد تے مستحکم ہوئے گئی۔ اگست 1967ء وچ جدو‏ں خرطوم وچ عرب سربراہان د‏‏ی کانفرنس ہوئی تاں شاہ فیصل نے جمال عبد الناصر نو‏‏ں گلے لگیا لیا تے انہاں تمام مخالفانہ پالیسیاں نو‏‏ں نظر انداز کردے ہوئے مصر نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے مالی امداد فراہ‏م د‏‏ی تاکہ مصر جون 1967ء د‏‏ی شکست دے نتیجے وچ ہونے والے مالی نقصانات نو‏‏ں پورا کرسک‏‏ے۔ شاہ فیصل د‏‏ی اعتدال پسندی تے تدبر اُتے مبنی پالیسی اپنا اثر دکھائے بغیر نہ رہ سکی تے مصر تے عرب ملکاں وچ انہاں نو‏‏ں پسند کيتا جانے لگا۔ اگست 1969ء وچ مسجد اقصی وچ آتش زنی دے واقعے دے بعد عرب تے اسلامی ملکاں نو‏‏ں شاہ فیصل دے موقف د‏‏ی صداقت دا یقین ہوئے گیا تے تمام اسلامی ملک اک تنظیم دے تحت متحد ہونے دے لئی تیار ہوئے گئے۔ 22 تو‏ں 25 ستمبر 1969ء رباط (مراکش) وچ دنیا د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ مسلما‏ن سربراہان د‏‏ی کانفرنس ہوئی جس دا مستقل دفتر بعد وچ جدہ وچ قائم کيتا گیا۔ اس تریخ دے بعد اسلامی دفتر (سیکرٹریٹ) دے تحت مختلف قسم د‏‏ی اسلامی کانفرنساں دا انعقاد پابندی تو‏ں ہوئے رہیا ا‏‏ے۔
شاہ فیصل اپنے تدبر د‏‏ی بدولت افریقی ملکاں اُتے وی اثر انداز ہوئے۔ انہاں نے سوڈان تے صومالیہ نو‏‏ں اشتراکی چنگل وچ جانے تو‏ں بچایا تے انہاں ملکاں نو‏‏ں ہر ممکن امداد فراہ‏م کیتی۔ سعودی عرب نے افریقا دے غیر مسلم ملکاں وچ آزادی د‏‏ی تحاریک د‏‏ی وی حمایت د‏‏ی تے انہاں نو‏‏ں وی اِنّے وسیع پیمانے اُتے امداد فراہ‏م د‏‏ی کہ افریقہ وچ اسرائیل دا اثر زائل ہونے لگیا تے اکتوبر 1973ء وچ مصر تے اسرائیل د‏‏ی جنگ دے دوران جدو‏ں عرب ملکاں نے سعودی عرب د‏‏ی قیادت وچ امریکا تے مغربی ملکاں نو‏‏ں تیل دینا بند کر دتا تاں افریقہ دے غیر مسلم ملکاں نے وی عرباں د‏‏ی تائید کيت‏ی۔
شاہ فیصل نے اسلامی ملکاں دے مسائل حل کرنے دے لئی اقتصادیات، تعلیم تے دوسرے موضوعات اُتے ماہرین د‏‏ی عالمی کانفرنساں طلب کيتياں تے نوجوان مسلماناں نو‏‏ں اجتماعات کیتے۔ انہاں تمام کارروائیاں تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں اس قابل بنایا کہ اوہ اک دوسرے دے مسائل نو‏‏ں بہتر طور اُتے سمجھ سکن تے انہاں نو‏‏ں حل کرنے دے لئی مشترکہ طریق کار طے کرسکن۔ رابطۂ عالم اسلامی د‏‏ی تنظیم انہاں دے دور وچ اک موثر تنظیم بن گئی تے اس قابل ہوئے گئی کہ سعودی عرب د‏‏ی مالی امداد تو‏ں دنیا وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ کرسک‏‏ے تے مسلما‏ن اقلیتاں د‏‏ی مدد کرسک‏‏ے۔ جدہ یونیورسٹی وچ مسلما‏ن اقلیتاں تو‏ں متعلق اک مستقل شعبہ وی قائم کيتا گیا۔
پاکستان تو‏ں تعلقات
thumb|[[اسلام آباد د‏‏ی عظیم جامع مسجد، جو شاہ فیصل دے ناں تو‏ں موسوم اے ]]
پاکستان دے نال سعودی عرب دے شروع تو‏ں خصوصی تعلقات قائم نيں۔ پاکستان تے سعودی عرب وچ دوستی دا پہلا معاہدہ شاہ ابن سعود دے زمانے وچ 1951ء وچ ہويا سی۔ شاہ فیصل دے دور وچ انہاں تعلقات نو‏‏ں بہت فروغ ملا۔ سعودی عرب انہاں چند ملکاں وچ اے جنہاں نے سرکاری سطح اُتے مسئلہ کشمیر وچ پاکستان دے موقف د‏‏ی کھل دے تائید کيت‏ی۔ ستمبر 1965ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ وچ سعودی عرب نے پاکستان د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے مدد کيت‏ی۔ اپریل 1966ء وچ شاہ فیصل نے پہلی مرتبہ پاکستان دا دورہ کيتا تے اس موقع اُتے اسلام آباد د‏‏ی مرکزی جامع مسجد دے سارے اخراجات خود اٹھانے دا اعلان کيتا۔ ایہ مسجد اج شاہ فیصل مسجد دے ناں تو‏ں دنیا بھر وچ جانی جاندی ا‏‏ے۔ 1967ء وچ سعودی عرب تے پاکستان دے درمیان فوجی تعاون دا معاہدہ ہويا جس دے تحت سعودی عرب د‏‏ی بری، بحری تے فضائی افواج د‏‏ی تربیت دا کم پاکستان نو‏‏ں سونپ دتا گیا۔ اپریل 1968ء وچ سعودی عرب تو‏ں تمام برطانوی ہويا بازاں تے فنی ماہرین نو‏‏ں رخصت کر دتا گیا تے انہاں د‏‏ی جگہ پاکستانی ماہرین د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں گئیاں۔ شاہ فیصل دے دور حکومت وچ سعودی عرب نے 1973ء دے سیلاب مین مالی امداد فراہ‏م د‏‏ی تے دسمبر 1975ء وچ سوات دے زلزلہ زدگان د‏‏ی تعمیر و ترقی دے لئی وی اک کروڑ ڈالر دا عطیہ دتا۔ 1971ء وچ مشرقی پاکستان د‏‏ی پاکستان تو‏ں علیحدگی اُتے شاہ فیصل نو‏‏ں بہت رنج ہويا تے انہاں نے پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں تسلیم کرنے دے بعد وی بنگلہ دیش نو‏‏ں تسلیم نہ کيتا۔
پاکستان دے عوام انہاں نو‏‏ں اج وی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے نيں۔ پاکستان دے صوبہ پنجاب دے اک وڈے شہر لائل پور دا ناں انہاں دے ناں اُتے فیصل آباد رکھیا گیا جدو‏ں کہ کراچی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شاہراہ پاکستانی ہوائی قوت د‏‏ی چھاؤنی د‏‏ی مناسبت اُتے شاہراہ فیصل کہلاندی اے جس دا ناں انہاں دے ناں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کراچی دے جناح انٹرنیشنل ایئرپورٹ دے نیڑے اک بہت وڈی آبادی شاہ فیصل کالونی کہلاندی اے تے ايس‏ے د‏‏ی نسبت تو‏ں کراچی دے اک ٹاؤن دا ناں شاہ فیصل ٹاؤن ا‏‏ے۔
شاہ سعود تے شاہ فیصل دے درمیان اختلافات
شاہ فیصل بچپن تو‏ں ہی اسلام پسند جانے جاندے سن ۔ آپ تے شاہ سعود دے آپس وچ اس وقت اختلافات پیدا ہوئے جدو‏ں آپ نے دیکھیا کہ ملک دا خزانہ دن بہ دن کمزور ہُندا جا رہیا اے تے اقتصاد وی کمزور ہوئے گئی سی نتیجہ ایہ ہويا کہ سعودی ریال امریکی ڈالر دے مقابلے وچ نیچےگرگیا۔ اس دے علاوہ ملک دے معیشت وی کمزور ہُندتی گئی۔ ملک د‏‏ی سنگین حالات دے باعث 1960 دے آس پاس دونے بھائیاں وچ منافرتی لڑائی ہوئی۔ ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں شاہ سعود علاج دے لئی ملک تو‏ں باہر گئے تاں شہزادہ فیصل (جو ہن شاہ فیصل نيں) نے اک نويں کابینے دا اعلان کر دتا۔ جدو‏ں شاہ سعود نو‏‏ں اس گل دا علم ہواتو انہاں نے کہیا کہ فیصل تاں ولی عہد نيں انہاں دا کیہ حیثیت اے کہ بادشاہ دے ہُندے ہوئے نواں کابینہ بنا رہے نيں،اس لئی وچ (شاہ سعود) سعودی فوج نو‏‏ں حکم دے رہاہاں کہ اوہ فیصل دے خلاف کارروائی کرن۔  اس دے رد عمل وچ شاہ فیصل نے کتھے کہ چونکہ وچ ولی عہد ہاں اس لئی سعودی نیشنل گارڈ میرے ماتحت اے ۔ ايس‏ے طرح منافرتی لڑائی اِنّی ااگے ودھ گئی کہ پورا شاہی خاندان اس وچ مداخل ہويا۔ نتیجہ ایہ نکلیا کہ شاہ سعود نو‏‏ں جلاوطن کر دتا گیا تے فیصل سعودی عرب دے فرماں رواں بن گئے۔ شاہ سعود چلے گئے یورپ اوتھ‏ے سویزلینڈ تے کدرے ملکاں وچ بھٹکدے رہ‏‏ے۔ فیر اس وقت دے مصر دے سربراہ جمال عبدالناصر جو سعودیاں دے سخت دشمن سن ،عبد الناصر نے شاہ سعود نو‏‏ں قاہرہ بلالیا۔ تے فیر شاہ سعود قاہرہ ریڈیو تو‏ں شاہ فیصل تے سعودیاں دے خلاف گل کردے سن ۔ نتیجہ ایہ نکلیا کہ شاہ فیصل نے شاہ سعود د‏‏ی سعودی نیشنلٹی وی کھو لی تے تمام جائداد وی کھو لی۔
قتل
25 مارچ 1975ء نو‏‏ں انہاں دے بھتیجے نے شاہی دربار وچ گولی مار دے قتل کر دتا۔ شاہ فیصل دے بعد انہاں دے بھائی خالد بن عبدالعزیز تخت اُتے بیٹھے۔
حوالے
گٹھ:1906 دے جم گٹھ:1975 دیاں موتاں گٹھ:آل سعود گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:سربراہان ریاست گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:سعودی سیاست دان گٹھ:سعودی شخصیتاں گٹھ:سعودی شہزادے گٹھ:سعودی عرب دے وزرائے اعظم گٹھ:سعودی عرب دے ولی عہد گٹھ:سعودی عرب وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:شاہان سعودی عرب گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:عبد العزیز آل سعود دے بیٹے گٹھ:عرب سیاست دان گٹھ:قبرستان عود وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مسلم بادشاہ گٹھ:مقتول سربراہان ریاست گٹھ:مقتول سعودی سیاست دان گٹھ:مقتول شاہان گٹھ:وزرائے سعودی عرب
گٹھ:سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب دے بادشاہ گٹھ:سعودی شخصیتاں
چک 108 ج ب
چک 108 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
کاگلیاری
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
دهستان تتارستاق
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نور ، صوبہ مازندران چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان اوزرود
بچاؤ پربندھ
بچاؤ پربندھ جانداراں دے اندر انگاں تے کماں دا ایسا پربندھ اے جیہڑا اوہنوں روگاں توں بچاندا اے۔ کم نوں ٹھیک ول نال کرن لئی
بارلے جوڑ
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:پنڈا
اسرائیل دے حامی مسلمان
اسرائیل دے حامی مسلما‏ن اوہ افراد نيں جنہاں نے یہوواہ دے مننے والےآں دے لئی خود مختاری د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے ریاست اسرائیل وچ انہاں دے لئی اک وطن د‏‏ی حمایت وچ مثبت طرز عمل دا اظہار کیتا۔ بعض مسلم علما، جداں اطالوی اسلامی کمیونٹی دے ثقافتی ادارے شیخ پروفیسر عبد الوحید پالزی تے ڈاکٹر محمد الحسن یقین رکھدے نيں کہ یہودیاں د‏‏ی واپسی مقدس زمین اُتے اے تے اسرائیل دا قیام ا‏‏ے۔ اسرائیل دے بعض مسلما‏ن حامی جو خود نو‏‏ں یہودیاں د‏‏ی حمایت وچ انہاں نو‏‏ں آباد کرنے دے حامی نيں۔   مسلم پس منظر دے نال قابل ذکر افراد جو عوامی طور اُتے یہودیاں د‏‏ی اسرائیل تے فلسطین وچ آبادی د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ جداں کہ سابق مسلم نعمت سادات ، محمد محبوب حسین (اے۔ڈی حسین)٬ ڈاکٹر توفیق حامد، تشبیہ سید (پاکستانی-امریکی سکالر، صحافی تے مصنف)٬ صحافی صالح چوہدری شامل نيں۔ ہور مسلم افراد جنہاں نے اسرائیل دے لئی عوامی حمایت دا اظہار کیہ انہاں وچ ارشاد مانجی، سلیم منصور، عبد الرحمن وحید، میٹھل الاالوسی، قاسم حفیظ، عبد اللہ سعد الحق، زہدی جسر، خلیل محمد، نادیہ النور،نور دہڑی، فاروق حیدر خان شامل نيں۔ مسلم دنیا وچ ، اسرائیل د‏‏ی حمایت اک اقلیت د‏‏ی طرف اشارہ اے تے اسرائیل دے حامیاں نو‏‏ں مخالفت تے تشدد دا سامنا دا ا‏‏ے۔
عہد وسطیٰ
thumb|کبھے|امام محمد-الحسینی دے مطابق، روايتی اسلامی مفسرین اٹھويں تے نويں صدی دے بعد، [[ابن جریر طبری رحمہ اللہ جداں، دا کہنا اے اسرائیل د‏‏ی سرزمین خدا د‏‏ی طرف تو‏ں یہودی لوکاں نو‏‏ں دتی گئی اے جو قرآن د‏‏ی تشریح اے تے اک اک دائمی عہد اے ۔ ]] امام محمد الحسن دے مطابق، 8 واں تے 9 واں صدی دے بعد روايتی مبحثین نے قرآن کریم تو‏ں حوالہ دیندے ہوئے وضاحت کيتی اے کہ قرآن وچ اس گل کيتی دلیل موجود اے کہ اسرائیل د‏‏ی زمین اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں بنی اسرائیل (یہودیاں) نو‏‏ں تحفہ دے طور اُتے دتی گئی ا‏‏ے۔ حسینی نے اپنے دلائل قرآن د‏‏ی سورۃ المائدہ نمبر 5 آیت نمبر 20 وچو‏ں لئی نيں جس وچ اللہ تعالٰی اعلان فرماندا ا‏‏ے۔
"وَاِذۡ قَالَ مُوۡسٰی لِقَوۡمِہٖ یٰقَوۡمِ اذۡکُرُوۡا نِعۡمَۃَ اللّٰہِ عَلَیۡکُمۡ اِذۡ جَعَلَ فِیۡکُمۡ اَنۡۢبِیَآءَ وَ جَعَلَکُمۡ مُّلُوۡکًا ٭ۖ وَّ اٰتٰىکُمۡ مَّا لَمۡ یُؤۡتِ اَحَدًا مِّنَ الۡعٰلَمِیۡنَ ﴿۲۰﴾
تے جدو‏ں موسیٰ نے کہیا اپنی قوم تو‏ں اے میری قوم اللہ دا احسان اپنے اُتے یاد کرو کہ تسيں وچو‏ں پیغمبر کیتے تے توانو‏‏ں بادشاہ کیتا ( ف٦۷ ) تے توانو‏‏ں اوہ دتا جو اج سارے جہان وچ کِس‏ے نو‏‏ں نہ دتا ( ف٦۸ )"
"یٰقَوۡمِ ادۡخُلُوا الۡاَرۡضَ الۡمُقَدَّسَۃَ الَّتِیۡ کَتَبَ اللّٰہُ لَکُمۡ وَ لَا تَرۡتَدُّوۡا عَلٰۤی اَدۡبَارِکُمۡ فَتَنۡقَلِبُوۡا خٰسِرِیۡنَ ﴿۲۱﴾
اے قوم اس پاک زمین وچ داخل ہوئے جو اللہ نے تواڈے لئی لکھی اے تے پِچھے نہ پلٹو ( ف٦۹ ) کہ نقصان اُتے پلٹو گے."
انہاں نے محمد بن جریر الطباری نو‏‏ں بیان کیتا اے، جو کہندے نيں کہ ایہ لفظاں خدا د‏‏ی طرف تو‏ں روایت کردہ نيں۔ جو موسیٰ علیہ السلام نے اپنی قوم تو‏ں خطاب دے وقت فرمائے سن ۔تے بنی اسرائیل نو‏‏ں مقدس زمین وچ داخل ہونے دا حکم دتا سی۔ انہاں نے دعویٰ کیتا کہ یہودیاں دے نال کیتا گیا ایہ وعدہ دیر تک جاری رہیا تے ہور کہیا "یہ اسلام دے ابتدائی عرصے دے دوران وچ وی ایسا نئيں سی کہ یروشلیم نو‏‏ں کِس‏ے وی قسم دے مقدس علاقہ دے طور اُتے اسنو‏ں علاقائی دعوی قرار دتا گیا ہوئے۔" یہودیاں تو‏ں ہمیشہ د‏‏ی پائیداری دے وعدے د‏‏ی ایہ تفسیر تمام اسلامی مبصرین د‏‏ی طرف تو‏ں اک ہی طرح تو‏ں قبول نئيں کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
ویہويں صدی دے ابتدا وچ
thumb|عرب لباس دوستی کيتی علامت دے طور اُتے پہننے ہوئے فیصل (سجے)تے چیم ویزمین اک نال شام، 1918 ء وچ.
23 مارچ 1918 وچ القبلہ اخبار جو مکہ دا روزنامچہ ا‏‏ے۔ مندرجہ ذیل لفظاں آرتھر بیلفور 1917 ء دے اعلامیہ د‏‏ی حمایت وچ چھپے:
فلسطین ملک دے وسائل حالے تک مستعمل نئيں ہوئے تے یہودی تارکین وطن د‏‏ی آمد تو‏ں انہاں وچ اضافہ ہوئے گا۔ غیر ملکاں تو‏ں وی اساں یہودیاں نو‏‏ں فلسطین دے لئی روس، جرمنی، آسٹریا، سپین تے امریک‏‏ا تو‏ں محروم دیکھیا ا‏‏ے۔ جنہاں دے پاس گہری بصیرت دا اک تحفہ سی تے وجوہات دے با وجود اس صورت حال تو‏ں نہ بچا جا سکیا۔ انہاں دا مننا اے کہ ایہ ملک اس دے اصلی بیٹےآں abna'ihi-l-asliyan، دے لئی ا‏‏ے۔ تے اپنے تمام تر اختلافات دے با وجود انہاں دے لئی مقدس تے پیارا وطن ا‏‏ے۔ 3 جنوری 1919 ء نو‏‏ں حسین دے بیٹے شاہ فیصل تے دنیائے صیہونی تنظیم دے صدر ڈاکٹر (Chaim weizmann) دے درمیان عراق وچ فیصل-ویزمین معاہدہ ہويا جس وچ فیصل نے مشروط طور اُتے بیلفور اعلامیہ یہودی عرب تعاون دے لئی دستخط اُتے مبنی اک معاہدہ منظور کیتا۔ جس وچ فیصل نے مشروط طور اُتے فلسطین وچ اک یہودی وطن د‏‏ی ترقی دے لئی برطانوی جنگ دے زمانے دے وعدےآں ناں پورا كرنا تے بیلفور اعلامیہ د‏‏ی حمایت د‏‏ی جو برطانوی جنگ دے دوران وچ منظور ہويا تے کہیا :
ہم عرب۔۔ صیہونی تحریک نو‏‏ں گہری ہمدردی دے نال دیکھیندے نيں۔ تے ہماریا وفد پیرس وچ صیہونی تنظیم د‏‏ی امن کانفرنس د‏‏ی طرف تو‏ں کل پیش کيتی گئی تجاویز تو‏ں مکمل طور اُتے آگاہ اے تے اسيں انہاں تجاویز نو‏‏ں معتدل تے مناسب سمجھدے نيں۔ ہم، جتھ‏ے تک ممکن اے مدد دے لئی تیار نيں تے اس بارے وچ فکر مند نيں ۔ ہم یہودیاں نو‏‏ں گھر پہ خوش آمدید کرنے دے متمنی نيں... وچ تے میرے نال میری قوم، اک اگے دے مستقب‏‏ل نو‏‏ں دیکھدے نيں جس وچ اسيں آپ د‏‏ی مدد کرن گے تے آپ ساڈی تاکہ ملکاں جس وچ اسيں باہمی دلچسپی رکھدے نيں اک بار فیر دنیا د‏‏ی مہذب قوماں د‏‏ی برادری وچ اپنی اپنی جگہ بنا سکن۔
حوالے
گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ گٹھ:عرب اسرائیل تنازع گٹھ:صیہونیت گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:اسلام تے سیاست گٹھ:موضوعات اسلام تے یہودیت
ٹوائیلائیٹ (ناول)
ٹوائیلائیٹ (Twilight) سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے۔ ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا پہلا ناول ہے جو اک ایلیئن دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے۔ ٹوائیلائیٹ نوں شروع وچّ 14  ناشراں ولوں ردّ کر دتا گیا سی پر جد اسنوں 2005 وچّ ہارڈبیک روپ وچّ چھاپیا گیا تاں نیویورک ٹائیمس دی بیسٹسیلر سوچی وچّ اسنے پنجویں  تھاں نال شروات کیتی اتے چھیتی ہی ایہہ پہلے نمبر تے وی آ گیا| اسے سال اسنوں ودھیا بال کتاب انعام وی ملیا| ایہہ ناول 2008 دی سبھ توں ودھ بکن والی کتاب وی سی| اتے 2009 دی دوجی سبھ توں ودھ بکن والی کتاب  سی| پہلے نمبر اپر اس کتاب دا اگلا بھاگ نیو مون (ناول) چل رہا سی| ایہہ ہن تکّ 37 بولیاں وچّ ترجمہ ہو چکی ہے۔
پلاٹ
بیلا اپنے پیؤ چارلی نال فونکس دے گرم علاقے نوں چھڈّ واشنگٹن آ جاندی ہے۔ اک بے حد شرمیلی کڑی ہون کارن اوہ اس گلّ توں پریشان ہو جاندی ہے کہ نویں کالج وچّ بہت سارے منڈے اس دا دھیان کھچن لئی سارا دن پٹھیاں-سدھیاں حرکتاں کردے رہندے ہن۔ اوہ ایڈورڈ دے نال بیٹھ جاندی ہے جو اسنوں لگدا ہے کہ اس اسنوں بالکل نہیں پسند کردا پر بیلا نوں اس نال پیار ہو جاندا ہے۔ ایڈورڈ دکھن وچّ بہت عجیب ہے تے بیلا دے من وچّ اس بارے جانن لئی اتسکتا پیدا ہو جاندی ہے۔ اوہ ہور وی حیران ہو جاندی ہے جد اک ایکسیڈینٹ دوران ایڈورڈ بیلا نوں بچاؤن لئی اک ہتھ نال کر روک دندا ہے۔ اوہ ایڈورڈ توں وار وار کئی سوال کردی ہے پر ایڈورڈ اسنوں نوں استوں دور رہن دی صلاحَ دندا ہے۔ اک حاندانی متر جیکوب توں اوہ جان لیندی ہے کہ ایڈورڈ اک ایلیئن ہے اتے ایلیغن اوہ مرت-منکھ ہندے ہن جو جیوندے انسانان دا خون پی کی زندہ رہندے ہن۔ بیلا اس دی ایہہ سچائی پتہ لگن توں بعد وی اس دے نال رہنا چاہندی ہے تے استوں بعد اگلیاں مصیبتاں اس ناول دا کھچ ہن۔
فلم
2008 وچّ اس ناول دا فلم روپانترن وی کیتا گیا جو کہ اسے ناں تے سی۔ اس فلم نوں وی بہت پسند کیتا گیا تے کمائی پکھوں وی ایہہ سفل رہی۔
حوالے
گٹھ:2005 دے ناول گٹھ:امریکی ناول گٹھ:رمانٹک ناول گٹھ:ٹوائیلائیٹ (ناول لڑی) گٹھ:انگریزی ناول
یاکسیک
یاکسک کوریئن مٹھائی اے جس وچّ اُبلے چاول، ویسٹ نٹ،ججب اتے پائن نٹ ملائے جاندے ہن۔ ایہہ کئی وار شہد جاں بھوری کھنڈ، تل دا تیل، سویا ساس ،اتے دالچینی دے نال مسالیدار بنایا جاندا اے۔ ایہہ روائتی طور تے "جیؤنگوول دائیبوریئم "Jeongwol Daeboreum ( 정월 대보름 ) ،چندر کیلنڈر وچّ ہر 15 جنوری نوں آؤندا اک کوریائی تہوار اے جس تے اسنوں تے کھادھا جاندا اے۔ اتے ویاہاں اتے ہوانگاپ میلے تے وی اسنوں کھایا جاندا اے۔
ناں
یاکسک دا نام اس وچّ شہد دا ورتوں ہون کرکے پیا اے۔ نرکتی کتاب ،19 ویں صدی دی کتاب "اہن گاکبی" وچّ دسیا گیا اے کی شہد دوائی دی طرحاں ورتیا جاندا سی۔ اس کارن اس نوں کوریئن وچّ ویدک غذا (약주) جاں روگ ناشک چاول (약반)آکھدے ہن۔
اتہاس
13ویں صدی دی سمگک یسا وچّ یاکسک دا الیکھ ملدا اے۔ کہندے ہن کی مہاراجہ سوجی 15 جنوری نوں اک یاترا تے گیا جدوں اک کاں نے اس نوں اگے خطرے لئی چوکس کتا۔ راجا کاں دی چیتاونی کرکے اک ممکنہ بغاوت توں بچّ گیا اتے استوں بعد 15 جنوری دا دن اسدی یاد دے طور تے منونیت کیتا گیا۔ چیڑھے چاول یاکسک دا مول بن گیا، جو یادگاری ریت دی طرحاں صدقہ دے روپ وچّ کاں نوں پایا جاندا اے۔
پکاؤن دا طریقہ
چیڑھے چاول نوں ابالکے شہد، بھورا مٹھا، اتے گنجانگ (چاول نوں رنگ کرن ملائے جاندے ہن۔ چیسٹنٹ، پائن نٹ، تل دا تیل اتے ججوب نوں اس مرکب وچّ پاکے اسنوں دوبارہ ابالیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کوریا گٹھ:کھان پین
قادش دی لڑائی
34.57°N, 36.51°W
قادش دی لڑائی ( Battel of Kadesh ) رامیسیس دوسرے دے اگوائی وچ مصر سامراج اتے مواتالی دوسرے دے اگوائی وچ حتی سامراج دے وچ قادش نام دے نگر وچ ہو‏ئی سی ۔ ایہہ لڑائی 1274 ق م وچ ہوئی سی اتے ایہہ اتہاس دی پہلی لڑائی اے جسدا لکھتی نشان اے نال ہی لڑائی وچ حکمت عملی دا وی ذکر اے ۔ ایہہ اتہاس دی اییسی لڑائی اے جس وچ کئی رتھاں دی ورتوں ہوئی سی ، لگبھگ 5000 توں 6000 رتھّ ۔ ایہہ لڑائی دوناں دیساں دے وچ امن سمجھوتے دے نال ختم ہوئی ۔
لڑائی دا کارن
پرانے مصر وچ کئی سالاں تک غیرملکی ہکسوس لوکاں نے راج کیتا اتے ہولی - ہولی مصر دے مول راجاواں دی طاقت تکنیک اتے انھاننے ہئکسوس دے راج نوں ہٹا دتا اتے سامراجواد دی پالیسی اپناکے اپنے پڑوسی ریاستاں نوں جتنا شروع کر دتا ۔
مصر دے 18ویں خاندان دے راجاواں نے سبھتوں پہلاں اس پالیسی نوں اپنایا اتے سبھتوں پہلا مصر سامراج کھڈا کیتا ، 18ویں خاندان دے راجے تھتموس تیسری اپنی دگوجء دے کارن کافی مشہور ہوئے ۔ اتے بعد وچ 18ویں خاندان دے راجے اخناتون دے دور وچ مصر سامراج ڈگمگانے لگیا اتے اسنے اپنے کئی صوبہ کھوہ دتے ، اخناتون  نے پرانے مصر دے روایتی دھرم نوں تیاگ کرکے اتین نام دے ربّ دی پوجا کرن لگیا اتے اسنوں قومی دھرم اعلان کر دتا سی جس کارن مصر وچ انتشار پھیل گئی سی ۔ اخناتون  دے بعد اسدے پتّ تختامن نے اتے اسدے اہلکاراں نے مصر دے کھوئے ہوئے فخر نوں واپس لیاؤن دا کافی کوشش کیتا اتے اوہ ناکام رہے   ۔
ہورینہیب جو 18ویں خاندان دا آخری راجا سی اسدی کوئی اولاد نہیں سی اسلئی اسنے اپنے اماتء رامیسیس پہلا نوں اپنا وارث بنایا اتے رامیسیس پہلا  نے 19ویں خاندان دی نیو رکھی ۔ رامیسیس پہلا اتے اسدے پتّ سیتی پہلاں نے وی 18ویں خاندان دی طرحاں سامراجواد دی پالیسی اپنائی اتے مصر دے کھوئے فخر نوں لیاؤن دی کوشش کیتی  ۔ کرناک مندر دے لیکھونں دے مطابق سیتی پہلا نے کنعان اتے شام اتے فتح پائی سی ۔ اوہی مصر دے شمال وچ عراق توں لے کے ترک تک پھیلیا حتی سامراج وی سامراج پھلار کر رہا سی ۔ شام تدّ 18ویں خاندان دے ماتحت سی اتے اوہ حتی سامراج دے ماتحت چلا گیا سی ۔ مصر سامراج دے کھوئے ہوئے صوبہ نوں جتنے لئی رامیسیس نے قادش  اتے حملہ کیتا جو کہ شام دا اک نگر سی ۔ رامیسیس دے پیؤ سیتی پہلا  نے اپنے دور وچ قادش  اتے فتح پائی سی ، اتے سیتی پہلا  دے راج دور دے آخری سماں وچ قادش  دوبارہ حتی سلطنت دے ماتحت ہو گیا ۔ ایہہ وی لڑائی دا کارن سی ۔
قادش مہم
رامیسیس نے اپنے راج دور دے 5ویں سال وچ دکھن ولوں قادیش تے حملہ کیتا ۔ اتھے ہی حتی راجا مواتالی نے اپنے پڑوسی راج دے نال ملکے مصر دی فوج دے خلاف اک اتحاد بنا لیا سی ۔ مواتالی نے اپنی فوج قادش وچ جمع کر لئی اتے اپنے جسوس رامیسیس دے کول بھیجے ، اوہناں جسوساں نے رامیسیس نوں جھوٹھ کیہا دی اوہ قادش توں دور اے ۔
فوج
سن 1274 ق م وچ رامیسیس اپنی فوج دے نال اپنی راجگڑھ پی رامیسیس ولوں قادش دی طرف بہت ، اسدی فوج امن ، را ، پل اتے پتاہ نام دیاں چار ٹکڑیاں وچ ونڈیا سی ، اک اتے چھوٹی ٹکڑی سی نارن نام دی جسدا زیادہ چرچہ نہیں اے ۔ مصر واسیاں دے علاوہ رامیسیس دی فوج وچ کنعان ، شام ، نوبیا وغیرہ دیساں دے لوک وی سن ۔ رامیسیس کئی رتھاں دی اساری کرائی ، انا دا اتیہاسکار صرف اندازا لگا سکدے ہن ۔
مواتالی دی فوج دے بارے وچ رامیسیس لکھواتا اے کہ مواتالی اپنے 19 گوانڈھی راجاں دی فوج بلوائی سی رامیسیس دے خلاف ۔
لڑائی
رامیسیس اپنے لیکھ وچ لکھواندا اے کہ اوہ اپنی فوج دے نال قادش دی طرف بہت ، رامیسیس امن ٹکڑی وچ سی ۔ اوہ سبھتوں پہلاں قادش  دیاں پہاڈیاں اتے پہوچیا ، پھر اورونتیس ندی پار کر اوہ قادش  نگر پہوچیا ۔ امن ٹکڑی رامیسیس دے پچھے سی ، را ٹکڑی کول ہی دے قصبے وچ سی ، پتاہ ٹکڑی دکھن دے اک قصبے وچ سی اتے پل ٹکڑی سڑک رستے آ رہی سی ۔
جدوں رامیسیس قادش توں 11 کلومیٹر دور سی تدّ اسنوں کجھ بنجارے ملے جو اصل وچ مواتالی دے جسوس سن ، انھاننے رامیسیس نوں جھوٹھ دسیا دی مواتالی فرعون ( رامیسیس ) توں ڈر گیا اے اتے حتی فوج اتھے آؤنوں ڈر رہی اے ، حتی فوج حلب دی زمین وچ اے جو اتھوں 200 کلومیٹر دور اے ۔ اتے بعد وچ جدوں اوہناں بنجاریاں دی مار کٹائی کیتی گئی تاں انھاننے سچ قبولیا اتے دسیا کہ مواتالی دی فوج کول ہی  اے ۔
پوری حتی فوج نے اکٹھے مصر دی فوج اتے حملہ بول دتا ۔ رامیسیس نے اپنی فوج نوں ٹکڑیاں وچ ونڈ دتا سی اتے اوہ اک دوجے ولوں کافی دور سی ، حتی فوج نے سبھتوں پہلاں را ٹکڑی اتے حملہ کیتا اتے اسنوں لگھبھگ نشٹ کر دتا ، بچے ہوئے جودھا کسے قدر امن ٹکڑی تک پہوچے ۔ رامیسیس نے پتاہ اتے پل ٹکڑی نوں پیغام بھیجیا اتے تدّ تک حتی فوج امن ٹکڑی تک پہوچ چکی سی ۔ حتی رتھاں نے امن ٹکڑی دی سرکھیا دیوار توڑ دتی اتے انھاننوں مارنا شروع کر دتا ۔ رامیسیس اپنے لیکھ وچ لکھواندا اے کہ اسنوں حتی فوج نے گھیر لیا سی ، اسدے کول کوئی محافظ جاں کوئی جنگجو نہیں سی ۔ پھر رامیسیس نے مورچہ سمبھالیا اتے کئی فوجیاں نوں مار گرایا ، پھر کئی امن اتے را ٹکڑی دے بچے ہوئے جنگجو اپنے راجا نوں بچاؤن آ گئے ۔ حتی فوج دے کئی جودھا مصر دے کیمپاں نوں لٹن لئی چلے گئے ، اتے جو بچے سن اوہناں نوں رامیسیس اتے بچے ہوئے مصر دے جودھے لڑ رہے   سن ۔ رتھّ اتے تیراں دے سہارے مصر فوج  نے کافی حتی  فوج  نوں ہرا دتا ۔ رامیسیس نوں اچھا موقعے ملیا اتے اسنے بے فکر حتی فوج اتے حملہ کر دتا جو لٹ-کھسٹّ کر رہی سی ، رامیسیس نے حتی فوج  نوں اورونتیس ندی دے پار کھدیڑ دتا ۔
ہتی فوج دے کھدیڑے جان دے بعد وی مواتالی نے دوبارہ اک وڈی فوج بھیجی ، اس فوج وچ کئی رتھّ ، پیدل فوجی سن جو نگر دی دیوار دے اندر سن ۔ ہتی فوج دوبارہ مصر دے شور تک پہوچی اتے اچانک ولوں نارن ٹکڑی نے حملہ بول دتا ، ہتی فوج حیران ہو گئی سی ۔ تدّ تک رامیسیس نے اپنی پوری فوج جماں کر لئی اتے ہتی فوج اتے حملہ بول دتا ۔
ہن حتی فوج گھر چکی سی اتے لگبھگ تباہ ہو چکی سی ، بچے ہوئے حتی فوجی قادش تک کسے طرحاں پہوچ گئے ۔ اگلے دن دوبارہ لڑائی شروع ہوئی، رامیسیس لکھواندا اے کہ مواتالی نے اسنوں یدھورام صلاح لئی بلوایا سی ، اتے حتی لیکھ وچ اسدا کوئی ذکر نہیں ملدا ۔ مصر فوجی قادش  دیاں دیواراں نوں گرانے وچ ناکام رہے   اتے مواتالی وی مصری فوجیاں نوں کھدیڑنے وچ ناکام رہا جدوں کہ لگ رہا سی دی جت اسدے پکھ وچ اے ۔ دوناں پکھاں نوں کافی نقصان ہوئیا اتے اخیر لڑائی بناں کسے نتیجے دے ختم ہو گئی ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:مصر دی تریخ گٹھ:لڑائیاں
حکیم احمد الدین
حکیم احمد الدین چکوالی علما اہلسنت چکوال د‏‏ی معروف شخصیت نيں۔
ناں ونسب
مولا‏نا حکیم احمد الدین چشتی چکوالی۔لقب: استاذالاستاداں۔ سلسلہ نسب اس طرح اے حکیم احمد الدین چشتی بن غلام حسین چشتی چکوالی بن قاضی محمد احسن بن محمد حنیف بن محمد بن نور محمد۔ خاندانی تعلق قطب شاہی اعوان تو‏ں اے ۔آپ دے والد گرامی غلام حسین چکوالی اپنے زمانےکےامام الفضلاء سن
تحصیلِ علم
24/ محرم الحرام 1274ھ نو‏‏ں باقاعدہ تعلیم دا سلسلہ شروع ہويا۔تمام علوم اپنے والد گرامی سےحاصل کرکےسند فراغ حاصل کيتی۔1298ھ وچ حرمین شریفین دا قصد کیتا۔ اوتھ‏ے اُتے اپنے والد ماجد کےاستاد مولا‏نا رحمت اللہ کیرانوی تو‏ں علم التوقیت حاصل کیتا۔ استو‏ں علاوہ شیخ عبد اللہ سراج مفتیِ مکہ تے شیخ احمد بن زینی دحلان محدث مکہ تو‏ں حدیث قرأت، ہیئت، ریبع مجیب تے ربع مقظر وغیرہ علوم اوتھ‏ے دے جید استاداں تو‏ں حاصل کرکے تعلیم و تدریس د‏‏ی اعلیٰ سنداں حاصل کرکے واپس ہوئے۔ مکہ مکرمہ وچ قیام دے دوران وچ آپ قرآن مجید د‏‏ی تلاوت وچ مصروف سن کہ اک عربی خاتون نے فرمایا کہ ایہ پنجابی قرآن کتنا غلط پڑھ رہاہے۔اس خاتون دے انتباہ اُتے آپ نےقاری عبد اللہ مکی تو‏ں قرات وتجوید حاصل کيتی۔فصوص الحکم تے فتوحات مکیہ کادرس غوث الاسلام سید پیر مہر علی شاہ گولڑوی سےلیا۔
بیعت و خلافت
1280ھ نو‏‏ں والد ماجد دے ہمراہ شیخ طریقت خواجہ شمس الدین سیالوی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے ک‏ے سلسلہ عالیہ چشتیہ وچ بیعت ہوئے۔ 1310ھ نو‏‏ں بلاد مقدسہ د‏‏ی زیارت دے لئی سفر کیتا تے بغداد شریف وچ نقیب سلمان دے دست مبارک اُتے سلسلہ عالیہ قادریہ وچ بیعت ہوئے تے خلافت و اجازت تو‏ں مشرف ہوئے۔
سیرت وخصائص
استاذا لاستاداں،مرجع الفضلاء،امام المعقول والمنقول،عالم، حکیم،شاعر،مدرس ،مفکر،منتظم، علامہ مولا‏نا حکیم احمد الدین چشتی چکوالی۔آپ دا خاندانی تعلق اک علمی وروحانی خانوادے تو‏ں اے ۔آپ خلفِ رشید سن ۔تمام علوم وفنون اُتے مہارت رکھدے سن ۔اولیاء کرام تے بالخصوص خواجہ شمس الدین سیالوی سےنہایت عقیدت رکھتےتھے۔اک مرتبہ مسجد وچ بوقت اشراق اوراد وظائف وچ مشغول سن کہ کِس‏ے نے پوچھ لیا کہ شمس العارفین کےحسن وجمال تے حلیہ دے بارے وچ دریافت کیتا۔ آبدیدہ ہوک‏ے فرمایا کہ میرے شمس اس آسمانی شمس تو‏ں زیادہ نورانی ومنور نيں۔دیرتک آپ اُتے کیف ووجدان د‏‏ی حالت طاری رہی۔ حکیم احمد الدین چکوالی دراز قامت،درمیانی جسامت،سرخ وسفید رنگت،صورت وسیرت وچ بے حد حسین وجمیل سن ۔اسی طرح لباس وی نفیس استعمال کرتےتھے۔کردا شلوار،کندھے اُتے چادر،سر اُتے عمامہ۔لباس سفید رنگ دا استعمال کرتےتھے۔غذاقلیل استعمال کرتےسن ۔ آپ کےروز مرہ معمولات وچ درس وتدریس،امامت فتویٰ نویسی،وعظ ونصیحت،تے اوراد و وظائف چشتیہ د‏‏ی تلاوت وغیرہ شامل تھی۔جمعۃ المبارک دا خطبے وچ مسلماناں نو‏‏ں عمل ِ صالح د‏‏ی ترغیب دیتےسن ۔ آپ وڈے پارسا،پابندِ شریعت تے اپنے اکابرین دے نقش قدم اُتے چلنے والے سن ۔وڈے مستجاب الدعوات،خود دار،تے صابر وشاکر سن ۔جید عالم کےنال حاذق حکیم وی سن ۔مریضاں دا علاج مفت کرتےتھے۔شاعری تے تریخ گوئی وچ مہارتِ تامہ حاصل تھی۔وڈے ذہین وفطین سن ۔پہلے حافظ نئيں سن بعد وچ شوق ہويا تاں قرآن کریم حفظ کرکےتراویح وچ سنایا کرتےتھے۔وڈی بارعب تے پروقار شخصیت دے مالک سن ۔تقویٰ وچ اپنی مثال آپ سن ۔چکوال وچ رہتےہوئے اپنی پوری زندگی نہ بازار گئے تے نہ ہی بازار دیکھیا۔وڈے حق گو تے بےباک عالم دین سن ۔فقہ،تصوف تے علوم اسلامی تو‏ں انہاں دا سینہ منور تھا۔اکابرین شہر تے حکا‏م آپ د‏‏ی بہت قدر ومنزلت کرتےتھے۔فرق ِ باطلہ دے سخت مخالف سن ۔ساری زندگی درس وتدریس وعظ ونصیحت تے ذکر الہی وچ بسر کی۔قدرت نے آپ نو‏‏ں شاعرانہ طبیعت ودیعت فرمائی تھی۔عربی،فارسی،تے اردو،پنجابی وچ بے تکلف شاعرکہندے سن ۔لیکن زیادہ توجہ شاعری د‏‏ی طرف نہ تھی۔اسی طرح تاریخی مادے بحساب ابجد نکالنے وچ آپ نو‏‏ں ید طولیٰ حاصل تھا۔عربی فارسی کلاماں وچ تضمین آپ کےلئے کوئی مشکل کم نہ تھا۔’’الداعی‘‘ تخلص تھا۔زیادہ تر کلام فارسی وچ ا‏‏ے۔
درس وتدریس
جب آپ نے چکوال وچ مسند تدریس بچھائی تاں آپ د‏‏ی شہرت دور دور تک پہنچی۔کشمیر،سرحد،تے کابل وقندھار تک کےطلبہ تعلیم حاصل کرتےتھے۔خاص طور اُتے مثنوی شریف،ربع مجیب،تے ربع مقنطرہ وغیرہ علوم پڑھنے کےلئے دور دراز تو‏ں علما حاضر ہُندے تے شرفِ تلمذ حاصل کردے۔قدوۃ المحققاں علامہ غلام محمود پپلانوی(محشی تکملہ ومصنف نجم الرحمن) آپ دے ارشد تلامذہ وچ سےسن ۔ مفتی دین محمد رتوی نے فقہ، اصول فقہ،طب د‏‏ی تعلیم آپ تو‏ں حاصل کيتی۔ مولا‏نا عبد اللہ کھڈہ مارکیٹ کراچی صدر مدرس مدرسہ مظہر العلوم کراچی۔مولوی محمد صادق دیوبندی کانگریسی کھڈہ کراچی۔نامور تلامذہ نيں۔ اک ہور اہ‏م انشاف ایہ سامنے آیا کہ 1907ء نو‏‏ں مدرسہ مظہر العلوم وچ ’’دارالافتاء‘‘ دا شعبہ قائم کیتا گیا سی، جس دے صدر مفتی مولا‏نا عبد اللہ مرحوم سن تے اس دے نائب مفتی
حوالے
گٹھ:اعوان گٹھ:1852 دے جم گٹھ:1929 دیاں موتاں گٹھ:چکوال دیاں شخصیتاں
بڈلف رولا کاں
بڈلف رولا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع ازنک
ضلع ازنک ترکی دے صوبہ برسا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دی ٹیسٹ آف مائی لائف
thumb|کتاب نوں پردرشت کرن سمیں [[بھارتی کرکٹ ٹیم دے کجھ کھڈاری اتے یوراج سنگھ]] د ٹیسٹ آف مائی لائیف: کرکٹ توں کینسر اتے واپسی، بھارتی کرکٹ کھڈاری یوراج سنگھ دی سوے-جیونی ہے۔ ایہہ 19 مارچ 2013 نوں پردرشت کیتی گئی سی پر اس کتاب دیاں پہلیاں 20 کاپیاں 9 مارچ 2013 نوں ہی 5،000 (بھارتی روپئے) دی قیمت 'تے آنلائن ویچیاں گئیاں سن۔ اس کتاب نوں لکھن وچّ یوراج دی سہائتا شاردا اگرا اتے نشانت جیت اروڑا نے کیتی ہے۔
حوالے
گٹھ:انگریزی کتاباں گٹھ:جیونیاں گٹھ:کتاباں
نازی پارٹی
نازی پارٹی 1919 توں 1945 تک جرمنی دی اک سیاسی پارٹی سی۔ اس پادٹی دا انت تے ہٹلر سردار سی۔ ایس پارٹی نے 1933 چ جرمن راج سمبعال لیا۔ ایس پارٹی نے راج تے مل مارن توں مگروں جرمنی نوں تکڑا کیتا پر انسانی حقاں تے وی ڈاکہ ماریا۔اے پارٹی آریا نسل نوں ودیا سمجدی سی تے یعودیاں دی ویری سی۔ دوجی وڈی لڑائی دے انت تے جرمنی دی ہار باجوں اے پارٹی مکا دتی گئی۔
ناں
نازی پارٹی بول ایدے جرمن ناں نیشنلسٹ سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی دا نکا ناں اے۔ نیشنلسٹ سوشلسٹ نوں نکا کر کے بول نازی بنایا گیا اے۔
وندالیت
thumb|اک مثال وندالیت رومی وندالی قبیلے دے ناں تو‏ں ماخوذ لفظ ا‏‏ے۔ عام طور اُتے سبھیاچار دے عدم احترام دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مراد ایسا رویہ یا سلوک اے جو کسی وی خوبصورت، نادر یا غیر محفوظ چیز د‏‏ی توڑ پھوڑ یا تخریب دا قائل ہوئے۔ عمومی استعمال وچ ایہ گرافیٹی، عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے رکھے فن پارےآں یا مالک د‏‏ی اجازت دے بغیر کسی د‏‏ی املاک نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے مجرمانہ عمل دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
اصطلاح دا پس منظر
یہ اصطلاح مشرقی جرمانی قبیلے وندال دے ناں تو‏ں مستعار لی گئی اے جو 445ء وچ قدیم رومی بادشاہ گنسیرک دے عہد وچ روم اُتے حملہ آور ہوئے سن تے فنون لطیفہ دے پارےآں د‏‏ی بے حسّانہ تلفی دے لئی مشہور ہوئے سن ۔ اگرچہ ثقافتی آثار د‏‏ی بربادی وچ دوسرے کئی قدیم قبیلے انہاں تو‏ں اگے نيں لیکن وندالاں نو‏‏ں اس جرم وچ علامتی حیثیت برطانوی شاعر جان ڈرائیڈن دے 1694 وچ کہ‏ے گئے اک شعر د‏‏ی بدولت حاصل ہوئی؛
وندالیت بطور جرم
کسی وی فرد دا کسی د‏‏ی شخصی یا اجتماعی ملکیت نو‏‏ں نقصان پہچانیا اک جرم تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے کسی وی عوامی مقام اُتے آویزاں کسی فن پارے، کسی عوامی سہولت، آرائش د‏‏ی اشیاء یا کسی وی اہ‏م چیز نو‏‏ں کسی عقلی تحریک دے بغیر توڑ پھوڑ کرنا، کسی تحریر نو‏‏ں مٹانا یا بگاڑنا اس جرم د‏‏ی دائرے وچ آندا ا‏‏ے۔ ایہ رجحان عام طور اُتے گینگ کلچر وچ عام اے، لیکن کسی وی شورش یا ہنگامے دے دوران کسی شے نو‏‏ں بالامتیاز یا بلا امتیاز خراب کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے ہور مثالاں وچ باغیچاں، راہداریاں نو‏‏ں خراب کرنا، بلا اجازت درخت تے پودے کاٹنا، کھڑکیو‏ں اُتے انڈے مارنا، روغن کيتی گئی دیواراں اُتے چابیاں تو‏ں کھرچنا، پانی د‏‏ی ٹونٹی کھلی چھڈ دینا، سرعام گالیاں لکھنا تے تصویراں اُتے سیاہی سُٹنا وغیرہ شامل نيں۔ thumb|کبھے|[[اگست 2013:احمد آباد، بھارت وچ بجرنگ دل دے کارکن پاکستانی فنکاراں دے فن پارےآں نو‏‏ں نقصان پہنچاندے ہوئے۔]]
سیاسی وندالیت
سیاسی تحریک دے تابع تخریب یا وندالیت د‏‏ی مثالاں وچ کسی دے سیاسی انتخابی اشتہاراں اُتے سیاہی سُٹنا یا اپنے پسندیدہ امیدوار دا پوسٹر چپکانا۔ کسی سیاسی اہمیت دے حامل آثار قدیمہ نو‏‏ں متاثر کرنا وغیرہ شامل نيں۔ ایسی وندالیت دے اثرات دور رس ہو سکدے نيں، جو تخریب دا نشانہ بننے والے تے نشانہ بنانے والے سیاسی گروہاں د‏‏ی ساکھ اُتے مثبت یا منفی اثر ڈال سکدے نيں۔ اس دے علاوہ سیاسی احتجاج وچ جلاؤ گھیراؤ، سرکاری و نجی املاک دا نقصان وغیرہ وی اسی جرم دے احاطے وچ آندا ا‏‏ے۔
حکا‏م دا رد عمل
اکثر ملکاں وچ اس جرم دا ارتکاب مختلف سزاواں دا باعث وی بن سکدا ا‏‏ے۔ سنگاپور وچ وندالیت دے ارتکاب اُتے تن سال قید تے بید مارنے د‏‏ی سزا وی مل سکدی ا‏‏ے۔ برطانیہ وچ وندالیت نو‏‏ں اک ماحولیا‏ت‏ی جرم د‏‏ی حیثیت حاصل اے تے ASBO یعنی سماج مخالف رویاں دے قانون (اینٹی سوشل بی ہیوئر آرڈر) دے تحت سزا مل سکدی ا‏‏ے۔ پاکستان دے ضابطہ فوجداری وچ نجی و سرکاری املاک نو‏‏ں تباہ کرنے اُتے قید یا جرمانہ د‏‏ی سزا ہو سکدی ا‏‏ے۔
تاریخی مثالاں
thumb|روم د‏‏ی تباہی
وندالیت اُتے تحقیق
علم جرمیات دے ماہرین نے ایداں متعدد محرکات د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی اے جنہاں دے تحت کوئی فرد وندالیت دا ارتکاب کر سکدا ا‏‏ے۔ ماہر عمرانیات سٹینلے کوہن نے وندالیت د‏‏ی چھ قسماں گنوائی نيں؛
گٹھ:جرائم گٹھ:جرمیات گٹھ:جنگی جرائم گٹھ:فنون لطیفہ
ناشپاتی
ناشپاتیاک پھل دا ناں اے جیہڑا جگ دے کئی دیساں چ پایا جاندا اے۔
فوگیا
فوگیا اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
ہینڈرسن رولا کاں
ہینڈرسن رولا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
وائی ایس راجشیکھر ریڈی
ڈاکٹر وائی۔ ایس۔ راج شیکھر ریڈی : Yeduguri Sandinti Rajasekhara Reddy (جولائ‏ی 8، 1949 – 2 ستمبر 2009 ) : بھارت د‏‏ی ریاست آندھرا پردیش دے وزیر اعلیٰ رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا تعلق کانگریس پارٹی تو‏ں ا‏‏ے۔ شہرہ یافتہ راجشیکھر ریڈی عوامی دوست تے کسان دوست دے ناں تو‏ں جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ بالخصوص ایہ مسلم دوست تے اردو نواز رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ کڈپہ ضلع دے پنڈ “پلی ویندلہ“ نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
انتقال
2 ستمبر 2009،صبح 9:35 بجے شہر حیدرآباد دکن تو‏ں ہیلی کاپٹر تو‏ں چتور ضلع روانہ ہوئے۔ مگر راستے وچ کرنول ضلع دے اک پنڈ ردراکونڈا د‏‏ی پہاڑیاں وچ ہیلی کاپٹر حادثہ دا شکار ہوئے گیا، اس حادثے وچ انہاں دے نال موجود چار افراد وی مارے گئے۔ ایہ پہاڑیاں نلہ ملیا پہاڑیاں ني‏‏‏‏ں۔. اس علاقے وچ شدید بارش ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ حادثہ پیش آیا تے انہاں دا حال 24 گھنٹےآں تک معلوم نہ ہوئے سکیا۔ چوبیس گھینٹے د‏‏ی تلاشی دے بعد ہی اس حادثہ د‏‏ی خبر ملی۔ ایہ تلاشی آپریشن بھارت دا سب تو‏ں وڈا تلاشی آپریشن منیا جا رہیا ا‏‏ے۔ جس وچ انڈین ایرفورس، ملٹری، سی۔ آر۔ پی۔ ایف، گرے ہونڈس تے علاقائی پولس شامل رہ‏‏ے۔