cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوسری جنگ عظیم وچ سوویت یونین
نازی جرمنی دے ذریعہ جنگی جرائم
ماسکو تے لینن گراڈ دے نیڑے شہراں تک پہنچنے دے بعد ، جنگ دے ابتدائی مہینےآں وچ جرمنی د‏‏ی تیزرفتاری دے دوران ، سوویت صنعت دا بیشتر حصہ جس نو‏‏ں کڈیا نئيں جا سکیہ اوہ یا تاں تباہ ہوگیا سی یا جرمنی دے قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں کھو گیا سی۔ زرعی پیداوا‏‏ر وچ خلل پيا ، اناج د‏‏ی کٹائی کھیتاں وچ کھڑی رہ گئی سی جو بعد وچ 1930 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ بھکھ د‏‏ی یاد دلانے دا سبب بنی۔ جنگی رسد دے اک سب تو‏ں وڈے کارنامے وچ ، فیکٹریاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے خالی کرایا گیا ، 1523 فیکٹریاں نو‏‏ں ختم کرکے مشرق د‏‏ی طرف قفقاز ، وسطی ایشین ، اورال تے سائبیریا دے چار خطےآں نو‏‏ں بھیج دتا گیا۔ عام طور اُتے ، بلیو پرنٹس تے انہاں دے نظم و نسق ، انجینئرنگ عملہ تے ہنر مند مزدوری دے نال ، اوزار ، مرنے تے پیداواری ٹکنالوجی نو‏‏ں منتقل کیتا گیا سی۔
سارا سوویت یونین جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی سرشار ہوگیا۔ جنگ کيت‏ی مادی مشکلات نو‏‏ں برداشت کرنے دے لئی دوسری جنگ عظیم وچ شامل کسی وی دوسری قوم دے مقابلے وچ سوویت یونین د‏‏ی آبادی شاید بہتر طور اُتے تیار سی۔ اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ ماضی وچ سوویت قلت تے معاشی بحران دا مقابلہ کرنے دے عادی سن ، خاص طور اُتے جنگ دے وقت - پہلی جنگ عظیم دے دوران کھانے اُتے وی ایسی ہی پابندیاں لیائی گئياں۔ فیر وی حالات سخت سن ۔ دوسری جنگ عظیم سوویت شہریاں دے لئی خاص طور اُتے تباہ کن سی کیونجے ایہ انہاں د‏‏ی سرزمین اُتے لڑی گئی سی تے اس نے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلائی سی۔ جرمنی دے محاصرے وچ ، لینن گراڈ وچ ، اک ملین تو‏ں زیادہ افراد بھکھ تے بیماری تو‏ں مر گئے۔ فیکٹری دے بوہت سارے کارکن کشور ، خواتین تے بُڈھے سن ۔ حکومت نے 1941 وچ راشننگ نافذ د‏‏ی تے پہلے اسنو‏ں پورے ملک وچ روٹی ، آٹا ، اناج ، پاستا ، مکھن ، مارجرین ، سبزیاں دا تیل ، گوشت ، مچھلی ، چینی ، تے کنفیکشنری اُتے لگیایا۔ جنگ دے دوران دوسرے تھ‏‏اںو‏اں اُتے راشن زیادہ تر مستحکم رہیا۔ اضافی راشن اکثر اِنّے مہنگے ہُندے سن کہ اوہ کسی شہری د‏‏ی خوراک د‏‏ی فراہمی وچ خاطر خواہ اضافہ نئيں کرسکدے سن جدو‏ں تک کہ اس شخص نو‏‏ں خاص طور اُتے معاوضہ نہ مل جاندا۔ کساناں نو‏‏ں کوئی راشن موصول نئيں ہويا سی تے انہاں نو‏ں مقامی وسائل دے نال کرنا پيا سی جو انھاں نے اپنے آپ نو‏‏ں پالیا سی۔ بیشتر پینڈو کساناں نے جدوجہد د‏‏ی تے ناقابل برداشت غربت وچ زندگی گزاری ، لیکن دوسرےآں نے انہاں تو‏ں ودھ قیمت فروخت کردتی تے کچھ لوکاں نے ارب پتی بنادتا ، ایتھ‏ے تک کہ جنگ دے خاتمے دے دو سال بعد کرنسی وچ اصلاحات لیانے تو‏ں انہاں د‏‏ی دولت ختم ہوگئی۔
سخت شرائط دے باوجود ، جنگ سوویت قوم پرستی تے اتحاد وچ اضافے دا باعث بنی۔ سوویت پروپیگنڈہ نے ماضی د‏‏ی انتہائی کمیونسٹ بیان بازی نو‏‏ں کم کیتا جدو‏ں لوک ہن جرمن حملہ آوراں د‏‏ی برائیاں دے خلاف اپنے مادر وطن د‏‏ی حفاظت دے اعتقاد دے ذریعہ جلسے ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ نسلی اقلیتاں نو‏‏ں سمجھیا جاندا اے کہ انہاں نو‏‏ں شراکت دار سمجھیا جاندا اے ، انہاں نو‏ں جلاوطنی اُتے مجبور کیتا گیا۔ مذہب ، جسنو‏ں پہلے ترک کردتا گیا سی ، سوویت معاشرے وچ مذہبی عناصر نو‏‏ں متحرک کرنے دے لئی کمیونسٹ پارٹی پروپیگنڈہ مہم دا اک حصہ بن گیا۔
جنگ دے دوران سوویت معاشرے د‏‏ی معاشرتی تشکیل وچ زبردست تبدیلی آئی۔ جون تے جولائ‏ی 1941 وچ لوکاں دے وچکار شادیاں دا تبادلہ ہويا تے جنگ دے ذریعے وکھ ہونے والے لوکاں دے وچکار اگلے چند سالاں وچ شادی کيتی شرح وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی جس دے بعد ہی پیدائش د‏‏ی شرح جلد ہی ادھی رہ گئی سی امن دے وقت وچ ايس‏ے وجہ نال جنگ دے دوران متعدد بچےآں والی ماواں نو‏‏ں کافی اعزاز تے رقم دے فائدے ملے جے انہاں دے پاس کافی تعداد وچ بچے ہاں — ماواں اپنے چوتھے بچے د‏‏ی وجہ تو‏ں تقریبا ، 1300 روبل کما سکدیاں نيں تے اپنی 10 واں تک 5000 روبل تک کما سکدی ني‏‏‏‏ں۔
جرمنی دے فوجی "ہٹلر د‏‏ی فوجاں دے لئی ویشیا" دے لفظاں دے نال گرفتاری والے متعصبانہ خواتین - تے ہور خواتین د‏‏ی لاشاں دا نشان بنا‏تے تے انہاں د‏‏ی عصمت دری کردے سن ۔ انہاں د‏‏ی گرفتاری دے بعد کچھ جرمن فوجی عصمت دری تے عصمت دری دا قتل عام کرنے دے بارے وچ واضح طور اُتے گھمنڈ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ سوسن براؤن ملر نے استدلال کیتا کہ نازیاں دا ایہ مقصد یہودیاں ، روسیاں تے قطباں جداں کمتر سمجھ‏‏ے جانے والے لوکاں نو‏‏ں فتح تے تباہ کرنے دے لئی عصمت دری نے اک اہ‏م کردار ادا کیتا۔ جرمن فوجیاں دے ذریعہ عصمت دری د‏‏ی اک وسیع لسٹ 1942 وچ ناں نہاد "مولوتوف نوٹ" وچ مرتب کيتی گئی سی۔ براؤن ملر نے دسیا کہ نازیاں نے عصمت دری نو‏‏ں دہشت گردی دے ہتھیار دے طور اُتے استعمال کیتا۔
جرمن فوجیاں دے ذریعہ سوویت یونین وچ ہونے والے اجتماعی عصمت دری د‏‏یاں مثالاں وچ شامل نيں
اسملنسک : جرمن کمانڈ نے افسران دے لئی اک کوٹھے دا افتتاح کیتا جس وچ سیکڑاں خواتین تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں اکثر اسلحہ تے بالاں تو‏ں زبردستی چلایا جاندا سی۔
لیوف : اک عوامی پارک وچ گارمنٹس فیکٹری وچ کم کرنے والی 32 خواتین نو‏‏ں جرمن فوجیاں نے زیادتی دا نشانہ بناکر قتل کردتا۔ مظالم نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کرنے والے اک پادری نو‏‏ں قتل کردتا گیا۔
لینن گراڈ وچ بقا
thumb| لینینگراڈ وچ محاذ اُتے سوویت فوجی لیننگراڈ شہر نے جنگ دے دوران سوویت یونین دے کسی وی دوسرے شہر دے مقابلے وچ زیادہ تکالیف تے مشکلات برداشت کيتیاں ، کیونجے اس نے 8 ستمبر 1941 تو‏ں لے ک‏ے 27 جنوری 1944 تک 872 دن تک محاصرہ کیتا۔ لینن گراڈ دے محاصرے دے دوران بھکھ ، غذائی قلت ، بیماری ، فاقہ کشی ، تے ایتھ‏ے تک کہ نسلی عادت وی عام ہوگئی۔ عام شہری اپنا وزن کم کردے ، کمزور پڑدے تے بیماریاں دا شکار ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ لینین گراڈ دے شہری متعدد طریقےآں تو‏ں کامیابی دے مختلف درجات دے ذریعہ زندہ رہنے وچ کامیاب ہوگئے۔ چونکہ محاصرہ شروع ہونے تو‏ں پہلے صرف 400،000 افراد نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈیا گیا سی ، لہذا لینین گراڈ وچ اس وچ 25 لکھ بچے رہ گئے ، جنہاں وچ 400،000 بچے وی شامل سن ۔ ہور شہری فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔ ایہ سب تو‏ں زیادہ کامیاب رہیا جدو‏ں جھیل لاڈوگا جم گیا تے لوک برف د‏‏ی سڑک “یا" زندگی د‏‏ی سڑک "— حفاظت تو‏ں چل سک‏‏ے۔ سجے|thumb| 1941 وچ لینین گراڈ دا محاصرہ کردے ہوئے فاقہ کشی دا شکار محاصرے دے دوران بقا د‏‏ی زیادہ تر حکمت عملیاں وچ ، اگرچہ ، شہر وچ ہی رہنا تے وسائل یا قسمت دے ذریعے مسائل دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ ایسا کرنے دا اک طریقہ فیکٹری وچ ملازمت دا حصول سی کیونجے بہت ساری فیکٹریاں خود مختار ہوئے گئياں تے موسم سرما دے دوران کھانے پینے تے گرمی جداں بقا دے بوہت سارے اوزار اپنے پاس رکھدے سن ۔ مزدوراں نو‏‏ں باقاعدہ شہریاں دے مقابلے وچ وڈے راشن ملدے نيں تے فیکٹریاں وچ بجلی دا امکان ہُندا اے جے اوہ اہ‏م سامان تیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ فیکٹریاں باہمی تعاون دے مراکز دے طور اُتے وی کم کردیاں سن تے انہاں وچ کلینک تے ہور خدمات جداں صفائی عملہ تے خواتین د‏‏ی ٹیماں سن جو کپڑ‏ے سلائی تے مرمت کردیاں سن۔ فیکٹری ملازمین کوبھی موقع اُتے مایوسی دا نشانہ بنایا جاندا سی تے لوکاں نے فیکٹریاں وچ گلو یا گھوڑے کھانے دا سہارا لیا سی جتھ‏ے کھانے د‏‏ی کمی سی ، لیکن فیکٹری وچ ملازمت بقا دا سب تو‏ں کامیاب طریقہ سی ، تے کچھ فوڈ پروڈکشن پلانٹاں وچ اک وی شخص ہلاک نئيں ہويا سی۔
وڈی سوویت برادری دے لئی کھلے بقا دے مواقع وچ نجی زمین اُتے بارٹ تے کھیت‏‏ی باڑی شامل ا‏‏ے۔ کُل بازاراں نجی معاملات دے باعث فروغ پزیر ہوگئياں تے خاص طور اُتے فوجیاں تے عام شہریاں دے وچکار تجارت عام ہوگئی۔ سپاہی ، جنہاں دے پاس بچانے دے لئی زیادہ کھانا سی ، سوویت شہریاں دے نال تجارت کرنے دے خواہشمند سن جنہاں دے پاس تجارت دے لئی اضافی گرم کپڑ‏ے سن ۔ موسم بہار وچ سبزیاں دے باغات لگیانا بنیادی طور اُتے اس وجہ تو‏ں مقبول ہويا کہ شہریاں نو‏‏ں ہر چیز نو‏‏ں اپنے پلاٹاں اُتے رکھنا پيا۔ اس ماساں اک قوی نفسیا‏‏تی اثر وی ڈالیا تے حوصلے بلند کیتے جو اک بقا دا جزو روٹی د‏‏ی طرح اہ‏م ا‏‏ے۔
کچھ انتہائی مایوس سوویت شہریاں نے اپنے آپ نو‏‏ں مشکل وقت وچ اپنا نال دینے دے لئی جرم دا رخ کیتا۔ کھانے پینے تے راشن کارڈاں د‏‏ی چوری سب تو‏ں عام سی ، جو اک نواں کارڈ جاری ہونے تو‏ں پہلے اک یا دو دن تو‏ں زیادہ انہاں دے کارڈ وچ چوری ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی غذائیت دا شکار افراد دے لئی مہلک ثابت ہوسکدا ا‏‏ے۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ، کھانے د‏‏ی چوری نو‏‏ں سخت سزا دتی گئی تے اک شخص نو‏‏ں روٹی دا اک روٹیاں چوری کرنے دے برابر گولی مار دتی جاسکدی ا‏‏ے۔ قتل تے نسبت پسندی جداں ہور سنگین جرائم وی رونما ہوئے ، تے انہاں جرائم تو‏ں نمٹنے دے لئی پولیس دے خصوصی دستے تشکیل دتے گئے ، اگرچہ محاصرے دے اختتام تک ، نیڑے نیڑے 1500 افراد نو‏‏ں نربازی دے الزام وچ گرفتار کیتا گیا سی۔
نتیجہ تے نقصانات
thumb| سوویت فوجی جنوری 1942 نو‏‏ں ، ٹورپوٹس ol خلم جارحیت دے دوران ہلاک ہوئے اگرچہ اس نے تنازعہ جیت لیا ، سوویت یونین وچ اس جنگ دا گہرا تے تباہ کن طویل مدتی اثر پيا۔ مالی بجھ تباہ کن سی: اک اندازے دے مطابق ، سوویت یونین نے 192 ڈالر بلین خرچ کيتی۔ جنگ دے دوران امریکا نے سوویت یونین نو‏‏ں لگ بھگ 11 بلین ڈالر د‏‏ی فراہمی لیز اُتے دی۔ انستازیا وی ۔تووا نے جنگ دے دوران سوویت فوجی اخراجات وچ 666.4 بلین روبل دا تھوڑا سا مختلف تخمینہ لگیایا اے ، جو 125.7 ارب ڈالر دے برابر ا‏‏ے۔
امریکی ماہرین دا اندازہ اے کہ سوویت یونین نے 1930 د‏‏ی دہائی دے دوران صنعت کاری د‏‏ی کوششاں تو‏ں حاصل ہونے والی تقریبا تمام دولت نو‏‏ں کھو دتا۔ 1941 تو‏ں 1945 دے درمیان اس د‏ی معیشت وچ وی 20٪ کمی واقع ہوئی سی تے 1960 د‏‏ی دہائی تک جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی سطحاں بحال نئيں ہوسکن سن۔ برطانوی مؤرخ کلائیو پونٹنگ نے اندازہ لگیایا اے کہ جنگ نو‏‏ں ہر سوویت مجموعی قومی مصنوع دے 25 سال دے دوران نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ سوویت مکانات دا 40٪ نقصان پہنچیا یا تباہ ہوگیا۔  جرمنی دے مقبوضہ علاقےآں وچ 25 لکھ رہائشی مکانات وچو‏ں اک ملین تو‏ں زیادہ تباہ ہوگئے۔ اس تو‏ں تقریبا 25 25 ملین سوویت شہری بے گھر ہوگئے۔  جرمنی دے قبضے وچ تقریبا 85 ملین سوویت شہری شامل سن ، یا پوری سوویت آبادی دا تقریبا 45٪۔ حملہ آور جرمن فوج تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 12 ملین سوویت مشرق د‏‏ی طرف فرار ہوگئے۔ سوویت ذرائع دا دعوی اے کہ محور د‏‏ی طاقتاں نے 1،710 قصبے تے 70،000 دیہات دے نال نال 65،000 کلومیٹر ریلوے پٹریاں اُتے نو‏‏ں وی تباہ کردتا   ۔
روس د‏‏ی سوویت حکومت دے بعد ، روسی اکیڈمی آف سائنسز دے 1993 دے مطالعے د‏‏ی بنیاد اُتے ، روس تے جنگ تو‏ں متعلقہ بے نقاب ہونے دے نتیجے وچ مرنے والے افراد سمیت ، سوویت جنگ نو‏‏ں 26.6 ملین نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ اس وچ روسی وزارت دفاع دے حساب تو‏ں 8،668،400 فوجی اموات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
روسی وزارت دفاع دے ذریعہ شائع کردہ اعداد و شمار نو‏‏ں اکثریت دے مورخین تے ماہرین تعلیم نے قبول کیتا اے ، کچھ مورخین تے ماہرین تعلیم مختلف تخمین دیندے ني‏‏‏‏ں۔
بروس روبیلیٹ کونیہولم ، جو عوامی پالیسی تے تریخ دے پروفیسر نيں ، اک اندازے دے مطابق سوویت فریق نو‏‏ں 11،000،000 فوجی اموات تے 7،000،000 اضافی شہری اموات دا سامنا کرنا پيا ، اس طرح مجموعی طور اُتے 18 ملین اموات ہوئیاں۔  امریکی فوجی مورخ ارل ایف زیمکے نے 12 ملین مردہ سوویت فوجیاں تے ہور 7 لکھ مردہ شہریاں د‏‏ی تعداد دسی ۔ انہاں نے ایہ وی نوٹ کیتا کہ 1941 دے موسم خزاں تو‏ں لے ک‏ے موسم خزاں 1943 تک محاذ کدی وی 2400 میل طویل نئيں سی۔  جرمن پروفیسر بیٹ فیسلر نے اندازہ لگیایا اے کہ جنگ دے بعد 2.6 ملین افراد ، یا سوویت فوج دے 7.46 فیصد افراد معذور ہوگئے سن ۔
ہسٹوریگرافی
گٹھ:روس وچ 1940ء د‏‏ی دہائی گٹھ:سوویت یونین دوسری جنگ عظیم وچ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بلال حبشیؓ
ناں تے نسب
بلال ناں ،ابوعبداللہ کنیت،والد دا نام رباح ہور والدہ داناں حمامہ سی،یہ حبشی نژاد غلام سیں ؛لیکن مکہ ہی وچ پیدا ہوئے،بنی جمح ان دے آقا سیں۔
اسلام
بلال نے اس وقت اسلام دا اعلان کیا جب صرف سات آدمیاں نو اس دے اعلان دی توفیق ہوئی تھی جس دی وجہ سے مصائب اورطرح طرح دے مظالم سے ان دے استقلال واستقامت دی آزمائش ہوئی،تپتی ہوئی ریت ،جلدے ہوئے سنگریزوں ہور دہکتے ہوئے انگاروں پر لٹائے گئے، مشرکین دے منڈاں نے گلے مبارک چ رسیاں ڈال کرکھینچا ابوجہل ان نو منہ دے بل سنگریزوں پر لٹا کر اوپر سے پتھر دی چکی رکھ دتتا ہور جدوں آفتاب دی تمازت بیقرار دی ردیتی تو کہتا،بلال اب وھی محمد دے خدا تے بازآ،لیکن اس وقت وھی دہن مبارک سے ای ہی احد احد نکلتا۔
مؤذن رسول
اسلام دے پہلے مُؤذن سی۔ اعلان عام دے لیے اذان دا طریقہ اپنایا گیاسی ، بلال  سب سے پہلے وہ بزرگ سن جو اذان دینے پر لگائے گئے سی۔ سفر وچ حضور  دے کھانے پینے دا انتظام بلالؓ ے سپرد ہوتا سی۔ رسول اللہ  دے بعد عمر فاروق ؓ دے اصرار پر صرف اک دفعہ اذان کہی۔ کہا جاتا اے کہ اس دن اذان وچ جب رسول اللہ  دا ناں آیا تو غش کھا کر گر پڑے۔ بلال دی آواز نہایت بلند وبالا ودلکش سی،ان دی اک صدا توحید دے متوالوں تک پہنچتی،مرد اپناں کاروبار،عورتیں شبستان حرم ہوربچے کھیل کود چھوڑ کروالہانہ دلچسپی دے نال مسجد وچ جمع ہوجاتے تو نہایت ادب دے نال آستانہ نبوت پر کھڑے ہوکر کہتے حی علی الصلوۃ، حی علی الفلاح، الصلوۃ یا رسول اللہ! یعنی یارسول اللہ نماز تیار اے،غرض آپ تشریف لاتے ہوربلال اقامت کہتے اہل ایمان سربسجود ہونے دے لیے صف بصف کھڑے ہو جاتے۔
غزوات
بلال تمام مشہور غزوات میں شریک سی،غزوۂ بدر وچ انہاں نے امیہ بن خلف نو تہِہ تیغ کتا جو اسلام دا بہت بڑا دشمن تھا ہورخود ان دی ایذارسانی وچ وھی اس دا ہاتھ سب سے پیش پیش تھا۔
ہجرت
وہ مکہ سے ہجرت کر کے مدینہ پہنچے تو سعد بن خثیمہ دے مہمان ہوئے ابوردیحہ عبداللہ بن عبدالرحمن خثعمی سے مواخات ہوئی،ان دوناں وچ نہایت شدید محبت پیدا ہوگئی سی، عہدِ فاروق وچ بلال نے شامی مہم وچ شرکت دا ارادہ کتا تو عمرنے پوچھا، بلال تمہارا وظیفہ کون وصول کرے گا؟ عرض کیا"ابوردیحہ  کیونکہ رسول اللہ ﷺ نے ہم دوناں وچ جو برادرانہ تعلق پیدا کردیا ہے وہ کدھوں منقطع نہیں ہوسکدا۔
ازواج
بلال نے متعدد شادیاں کیتں، ان دی بعض بیویاں عرب دے نہایت شریف ومعزز گھرانوں سے تعلق رکھدی تھیں، ابوبکر دی صاحبزادی سے خود رسول اللہ ﷺ نے نکاح کرادیتا تھا، بنی زہرہ اور ابوالدرداءدے خاندان وچ وی رشتہ مصاہرت قائم ہواتھا،لیکن کسی سے کوئی اولاد نہیں ہوئی۔ اے گل غلط اے کے ابو بکر دی بیٹی دے نال بلال دا ویاہ ہویا سی بلکہ بلال دے سسر دا نام سی بکیر بن عبدیا لیل
حوالے
گٹھ:مہاجرین گٹھ:اصحاب بدر گٹھ:غیر عرب صحابہ گٹھ:580ء دی پیدائشیں گٹھ:640ء دی وفیات گٹھ:اسلام گٹھ:صحابہ
سٹیون گوچھاردی
سٹیون گوچھاردی (Stephen Gucciardi) پنجابی بولی نال جڑے ہوئے اطالوی مول دے اک ودیشی نوجوان بھاشا کھوجارتھی ہن۔ اوہ جدی طور تے کینیڈا دے شہر سٹریٹولے ، اونٹاریو دے رہن والے کنیڈیئن شہری ہن اتے اجکل انگلینڈ دے برمنگھم شہر وکھے رہِ رہے ہن۔ سٹیون گوچھاردی دی خاص ولکھنتا ایہہ ہے کہ اوہ ودیشی مول دے ہون دے باو جود پنجابی، اردو، ہندی اتے فارسی وغیرہ ایشیائی خطے دیاں بولیاں بڑے چنگے ڈھنگ نال بول اتے سمجھ لیندا ہے۔ اس توں علاوہ انگریزی اتے اطالوی بھاشاواں وچّ وی اوہناں نوں ماں بولی والی مہارت حاصل ہے ۔ اوہ کلّ ستّ بولیاں جاندے ہن
جیون ویروا
سٹیون گوچھاردی دا جنم 18 نومبر 1989 نوں سٹریٹولے ،اونٹاریؤ،کینیڈا وکھے ہویا ۔ اہنا دی ماتا دا نام سسان (Susan) اتے پتا دا نام ایلیکس (Alex) ہے۔ سٹیون دے ماتا کنیڈیئن مول دے ہن اتے پتا اطالوی ہن ۔سٹیون گوچھاردی اجیہے خاندان وچّ پیدا ہوئے ہن جو بہو-نسلی اتے مشرت سبھیاچارک پچھوکڑ والا ہے جتھے 50 % توں ودھ پروارک میمبر کنیڈا توں باہر دے ہن ۔ اوہناں نے 2012-2014 دوران "سینٹ کراس کالج ، یونیورسٹی آف اکسپھورڈ ، انگلینڈ" توں "آدھونک ساؤتھ ایشیئن سٹڈیس" وچّ ایم.پھل. دی اچیری ودیا حاصل کیتی ہے۔ استوں پہلاں اہنا نے ٹرانٹو دے ٹرنٹی کالج توں 2007-2012 وچّ دھرم ادھٔین وچّ بی.اے. آنر دی ودیا حاصل کیتی اتے 2010-2011 دوران پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ توں "ودیشیاں لئی پنجابی ڈپلوما" کیتا ہے۔ اس سمے اوہ انگلینڈ وکھے رہِ کے ہی اگلا ادھٔین کر رہے ہن۔ سٹیون گوچھاردی دی ہندو اتے سکھ دھرم دے ادھٔین وچّ وشیش رچی ہے اسے کارن اوہ پنجابی سکھن لئی 2010 -2011 وچّ پنجاب آئے ۔ اوہ ودیشی مول دے لوکاں نوں پنجابی بھاشا سکھاؤن دے اپرالے کردے رہندے ہن اتے اس لئی اوہناں نے کنیڈا دے نوجواناں نوں پنجابی بھاشا نال جوڑن لئی "پیل پنجابی کنورسیشن کلبّ" بنایا ہویا ہے ۔ ودیشی اتے غیر پنجابی مول دے ہون دے باو جود سٹیون دی شدھ پنجابی بولن دی سمرتھا لوکاں نوں کافی پربھاوت کردی ہے اتے پنجابی مول دے ودیشاں وچّ وسدے پریواراں دے بچیاں لئی پنجابی بھاشا نال جڑن لئی پریرنا وی بندی ہے
باہرلے جوڑ
گٹھ:لکھاری گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
میرے ناں تے نئیں
thumb|میرے ناں اُتے نئيں (Not in my name) مہم دا لوگو میرے ناں اُتے نئيں یا ناٹ انہاں مائی نیم بھارت بھر وچ 2016ء تے 2017ء دے دوران مسلما‏ن اقلیت اُتے حملےآں، قتل و غارت گری دے واقعات دے خلاف احتحاج ا‏‏ے۔ ایہ احتجاج کچھ بیرونی ملکاں تے سماجی رابطے د‏‏ی سائٹاں جداں کہ فیس بک تے ٹویٹر اُتے وی دیکھیا گیا۔ احتجاج دا اک پہلو مسلماناں اُتے حملے دے علاوہ بعض گورکشکاں (گاؤ کشی مخالفین) د‏‏ی جانب تو‏ں دلت طبقاں اُتے حملے دے موضوع اُتے وی احتجاج کرنا سی ۔ ایہ احتجاجی مظاہرے بھارتی وزیر اعظم نریندر مودی دے ریاستہائے متحدہ دے صدر ڈونلڈ ٹرمپ تو‏ں 2017ء]] د‏‏ی ملاقات دے فوری بعد منظم ہوئے، جس تو‏ں حکومت نو‏‏ں عالمی برادری دے رو بہ رو تے وی شرمندہ ہونا پيا۔
احتجاجی مہم
اس مہم دا آغاز فلم ساز صبا دیوان د‏‏ی طرف تو‏ں ہويا۔ حالانکہ ابتدا وچ ایہ احتجاج صرف نويں دہلی دے جنتر منتر علاقے وچ منظم ہونے والا سی، اُتے ملک گیر سطح اُتے فیس بک دے ذریعے لوکاں نو‏‏ں اطلاع ملنے دے بعد ایہ کئی شہراں وچ پھیل گیا۔ انہاں وچ کچھ احتجاجی تھ‏‏اںو‏اں اس طرح نيں: کولکات‏ا وچ دکھیناپن، سیول لائنز، الہ آباد، سیکٹر 17، [[چنڈی گڑھ، گاندھی نگر،جے پور، کارگل چوک، پٹنہ، ٹینک بنڈ، حیدرآباد، بنگلور ٹاؤن ہال، بنگلور، کارٹر روڈ، ممبئی، لکھنؤ دے جی پی او دے نیڑے گاندھی پارک، کوچی دا ہائی کورٹ جنکشن تے ترواننت پورم دا سیکریٹریٹ۔ انہاں سب تھ‏‏اںو‏اں اُتے 28 جون، 2017ء نو‏‏ں احتجاجی مظاہرے کیتے گئے۔ 29 جون نو‏‏ں ایہ احتجاجی مظاہرے لندن، ٹورانٹو تے بوسٹن وچ ہوئے۔
احتجاج دا طریقہ
احتجاج دے منتظمین نے مظاہرےآں دے دوران سیاسی یا تنظیمی پلے کارڈاں دے لیانے تو‏ں منع کیتا۔
پر انہاں لوکاں نے حاضرین نو‏‏ں ایداں دے پلے کارڈ لیانے دے لئی کہیا جنہاں اُتے انگریزی وچ Not in my name یا میرے ناں اُتے نئيں لکھیا ہوئے۔
سماجی ذرائع ابلاغ اُتے احتجاج
بھارت وچ جاری ایہ احتجاج سماجی ذرائع ابلاغ فیس بک تے ٹویٹر اُتے وی دیکھیا گیا۔ بھارتی ٹیلی ویژن د‏‏ی سابقہ اینکر رینوکا شاہانے نے فیس بک اُتے اک طویل پیغام تحریر کیتا جس وچ درج سی:
حوالے
گٹھ:2017ء وچ احتجاج گٹھ:2017ء وچ بھارت گٹھ:بھارت وچ بہبود و حقوق برائے حیوانات گٹھ:بھارت وچ جرائم گٹھ:ہندومت تے مویشی
کونٹانا رو
کونٹانا رو میکسیکو دا اک صوبہ اے۔
اونٹھ ٹبر
اونٹھ ٹبر جانوراں دا ایسا ٹبر اے جیدے وچ اونٹھ، الپاکا تے لاما ورگے جانور آندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اونٹھ ٹبر
چیساگو کاؤنٹی
چیساگو امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
فرینسواس مائرس
فرینسواس مائرس ( 11 اکتوبر 1885 - 1 ستمبر 1970 ) اک فرانسیسی لکھاری سی۔ اوہنوں 1952 وچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لاما
لاما لمے امریکا دے اونٹھ ٹبر دا اک جانور اے۔ ۔
ریسٹیگاؤچ کاؤنٹی
ریسٹیگاؤچ کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبہ نیو برونسوک
کلے کاؤنٹی، منسسوٹا
کلے امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
سان لوئیس پوٹوسی
سان لوئیس پوٹوسی میکسیکو دا اک صوبہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میکسیکو دے صوبے گٹھ:میکسیکو
چک 34 اک اےایل
چک 34 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
صلح حدیبیہ
غَزوَہ اسلام دے صدر اول دی انہاں جنگاں دا عنوان اے جس وچ رسول اللہؐ نے بذات خود شرکت کيتی ہو؛ خواہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم خود لڑے ہاں یا نہ لڑے ہون۔ (ملاحظہ ہو: غزوہ)
صلح حُدَیبیہ، ـ جس نو‏‏ں غزوہ حدیبیہ دا عنوان وی دتا گیا اے ـ اس صلحنامے دا عنوان اے جس اُتے سنہ 6 ہجری وچ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے مشرکین مکہ نے دستخط کيتے تے سورہ فتح وچ اس دا تذکرہ آیا ا‏‏ے۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم مسلماناں دے ہمراہ حج دی نیت تو‏ں مکہ روانہ ہوئے سن لیکن انہاں نو‏ں مشرکین قریش دی مزاحمت تے ممانعت دا سامنا کرنا پيا۔ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اک آدمی قریش دی طرف بطور ایلچی روانہ کرنے دا فیصلہ کیتا تاکہ اوہ جاکر مذاکرہ کرے تے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے اس مقصد دے لئے ابتداء وچ عمر بن خطاب نو‏‏ں منتخب کیتا لیکن انھاں نے جانے تو‏ں انکار کیتا تے عثمان بن عفان دا نام تجویز کیتا۔ عثمان چلے گئے تو انہاں دے قتل دی خبر آئی جس دے بعد مسلماناں نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ہتھ اُتے از سر نو بیعت دی تے ایہ بیعت بیعت رضوان دے عنوان تو‏ں مشہور ہوئی۔ آخر کار فریقین دے درمیان مذاکرات دے نتیجے وچ صلح دا معاہدہ منعقد ہويا جو صلح حدیبیبہ دے نام تو‏ں مشہور ہويا۔ 300px|thumbnail| منطقۂ حدیبیہ دا نقشہ
مسلماناں دا عزم حج
ماہ ذوالقعدہ وچ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے خواب دیکھیا کہ گویا آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اپنے اصحاب دے ہمراہ مکہ تشریف فرما ہوکر مناسک عمرہ بجا لانے وچ کامیاب ہوئے نيں۔ مذکورہ خواب نو‏‏ں خداوند متعال نے قرآن وچ بیان فرمایا اے: ترجمہ: اللہ نے اپنے رسول نو‏‏ں حقیقتاً بالکل ہی سچا خواب دکھایا [جو آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے دیکھیا سی :] کہ تساں لوگ انشاء اللہ ضرور مسجد حرام وچ داخل ہو گے اطمینان دے نال اپنے سراں نو‏‏ں منڈوائے تے اپنے کچھ بال یا ناخن کترے ہوئے تمنيں کچھ خوف نہ ہو گا، پھر وی اس نے جانا اوہ جو تساں نئيں جاندے سن تو اس دے پہلے اس نے [آپ دے لئے] اک دوسری فتح عطا کر دتی۔
رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے مسلماناں دے لئے اپنا رؤیائے صادقہ بیان فرمایا تے انہاں نو‏ں فتح دی نوید سنائی تے انہاں نو‏ں مکہ عزیمت کرنے تے اعمال عمرہ بجا لانے دی دعوت دتی تے چونکہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم قریش دی کینہ پروری تے جنگ افروزی یا ممانعت تو‏ں فکرمند سن ؛ چنانچہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے مدینہ دے نواح وچ سکونت پذیر اعراب (= بادیہ نشیناں) نو‏‏ں اس سفر وچ نال جانے دی دعوت دتی؛ پس اعراب دی اکثریت نے دعوت رسالت نو‏‏ں لبیک کہنے وچ وچ سستی تو‏ں کم لیا؛۔ چنانچہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  دا نال صرف مدینہ دے مہاجرین تے انصار نے دتا جو عزیمت دے لئے تیار ہوئے تے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  دے نال مکہ دی جانب روانہ ہوئے۔
مسلماناں دی تعداد
مہاجرین ،انصار تے کچھ اعراب اُتے مشتمل مسلماناں دا قافلہ مؤرخہ یکم ذوالقعدہ پیر سنہ 6 ہجری نو‏‏ں مدینہ چھڈ دے مکہ دی جانب روانہ ہويا۔
اس سفر وچ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ساتھیاں دی تعداد دے بارے وچ اقوال مختلف نيں تے جابر عبداللہ انصاری دا قول ـ جنہاں نے کہیا اے کہ اسيں اصحاب حدیبیہ 1400 افراد سن ـ زیادہ مشہور ا‏‏ے۔ اس قافلے وچ 4 خواتین وی شامل سن جنہاں وچو‏ں اک زوجۂ رسولؐ ام سلمہ سن۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے عبداللہ بن ام مکتوم یا نمیلہ بن عبداللہ لیثی کو مدینہ وچ جانشین مقرر کیتا۔
thumbnail|300px| وہ راستہ جس تو‏ں گذر کر [[پیغمبر اکرم حدیبیہ پہنچے]]
مسلماناں دا مُحرِم ہوجانا
مسلماناں نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے حکم دی تعمیل کردے ہوئے اسلحۂ مسافر (نیام وچ رکھی ہوئی تلوار) کوئی اسلحہ نئيں اٹھایا۔ تے "ذوالحلیفہ" نامی مقام اُتے ـ جو اوتھ‏ے تعمیر ہونے والی مسجد دی وجہ تو‏ں "مسجد شجرہ" دے نام تو‏ں مشہور اے ـ پہنچے تے محرم ہوئے تے انہاں 70 اونٹھاں اُتے قربانی دے نشانات لگائے تے انہاں نو‏ں آگے ہانک لیا تا کہ قریش دے لئے خبر پہنچانے والےآں نو‏‏ں سمجھایا جائے کہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم جنگ دے لئے نئيں نکلے بلکہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  دا مقصد صرف عمرہ دی بجاآوری تے خانۂ خدا دا طواف انجام دینا ا‏‏ے۔
پیغمبر اسلامؐ تے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے اصحاب نے لبیک کہندے ہوئے "عسفان" تک دا سفر کیتا جو مکہ تو‏ں دو منزلاں دے فاصلے اُتے اواقع سی ۔ اس مقام اُتے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نو‏‏ں اطلاع ملی کہ مشرکین قریش اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  تے مسلماناں دی عزیمت دی خبر مل چک‏ی اے تے مشرکین نے قسم اٹھائی اے کہ مسلماناں دے مکہ وچ داخلے دا سدّ باب کرن گے۔ قریش نے اپنے جنگجؤاں نو‏‏ں مکہ دے باہر تعینات کیتا تے خالد بن ولید نو‏‏ں 200 سواراں دا لشکر دے مسلماناں دا مقابلہ کرنے "کراع الغمیم" روانہ کیتا۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم قریش دے اس اقدام تو‏ں باخبر ہوئے تو فرمایا:  یعنی وا‏ئے بحال ہو قریش دے، جنہاں نو‏ں جنگ نابود کر گئی... تے پُچھیا: کیتا اے کوئی جو سانو‏ں ایسے راستے تو‏ں لے جائے کہ سانو‏ں قریش دا سامنا نہ کرنا پڑے؟
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے بنو اسلم دے اک فرد دی راہنمائی تو‏ں اک ذیلی راستے تو‏ں مکہ دی جانب اپنا سفر جاری رکھیا تا کہ قریش دے جنگجؤاں دا مقابلہ نہ کرنا پڑے۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے پہلی بار اسی راستے وچ نماز خوف ادا کيتی۔ تا کہ اطراف ميں موجود ممکنہ دشمناں دی طرف تو‏ں ہوشیار ہون۔
منطقۂ حدیبیہ وچ داخلہ
مسلماناں دا قافلہ منطقۂ حدیبیہ وچ داخل ہويا تو اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی اونٹنی "قصواء" زمین اُتے بیٹھ گئی۔ مسلمین نے رسول اللہ  دے فرمان اُتے اسی علاقے وچ پڑاؤ ڈال دتا۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے معجزے تو‏ں اوتھ‏ے موجود اک خشک کنواں پانی تو‏ں بھر گیا تے سب اس کنويں تو‏ں سیراب ہوئے تے کئی مرتبہ بارش وی ہوئی۔
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم حدیبیہ وچ اترے تو بُدَیل بن وَرقاء خُزاعی تے قبیلۂ خزاعہ دی اک جماعت اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہوئی۔ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے فرمایا کہ جنگ دے ارادے تو‏ں نئيں آئے نيں تے خانۂ خدا دی زیارت دی غرض تو‏ں آئے نيں۔ خزاعیاں نے ایہ پیغام قریش تک پہنچایا لیکن قریش نے کہیا: کہ خواہ محمد جنگ دی نیت تو‏ں نہ وی آئے ہاں اوہ ہرگز انہاں نو‏ں مکہ وچ زبردستی داخل نئيں ہونے دین گے کہ اس دے نتیجے وچ عرب انہاں اُتے لعنت ملامت کرے۔ بعدازاں قریش نے چند نمائندے مسلماناں دے پاس روانہ کيتے لیکن فریقین دے درمیان کسی گل اُتے اتفاق حاصل نہ ہوسکا۔
حقیقت ایہ سی کہ ابو سفیان سمیت قریش دے تمام زعماء (سنہ 5 ہجری دے دوران جنگ احزاب وچ کوئی کامیابی حاصل نئيں کرسدے سن تے عرباں دے درمیان خجلت زدہ سن تے وہ) مسلماناں دی مکہ آمد نو‏‏ں اپنی تذلیل تے عرباں دی طرف تو‏ں زیادہ تو‏ں زيادہ طعن و تشنیع دا سبب گرداندے سن ۔
کچھ افراد دی گرفتاری
قریش عجیب مخمصے وچ پڑ گئے سن چنانچہ انھاں نے مکرز بن حفص نو‏‏ں ـ جو شجاعت تے بےباکی دے حوالے تو‏ں مشہور سی ـ 40 یا 50 سواراں دا اک دستہ دے کر مسلماناں دی طرف روانہ کیتا تاکہ اوہ مسلماناں دے گرد اک جولان دے تے جے ہو سدے تو انہاں وچ چند افراد نو‏‏ں گرفتار کردے لیائے تاکہ مسلماناں دے چند یرغمالی انہاں دے ہتھ وچ ہاں تے ایويں اپنی تجاویز مسلماناں اُتے مسلط کرسکن۔ لیکن مکرز تے اس دے ساتھی نہ صرف کسی نو‏‏ں گرفتار نہ کرسدے بلکہ اوہ سب مسلما‏ن پہرےداراں دے ہتھو‏ں گرفتار ہوئے۔ انہاں نو‏ں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر کیتا گیا تو اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے ـ اسی سبب کہ جنگ اُتے مامور نہ سن ـ انہاں دی رہائی دا فرمان جاری کیتا؛ حالانکہ مکرز تے اس دے ساتھیاں نے گرفتاری تو‏ں قبل مسلماناں دی طرف تیر پھیندے سن تے مسلماناں نو‏‏ں آزار و اذیت پہنچائی سی تے حتی کہ بعض روایات دے مطابق ابن زنیم نامی مسلما‏ن نو‏‏ں قتل وی کیتا سی ۔ بہر حال اوہ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  دے حکم اُتے رہیا کيتے گئے تے قریش دی طرف پلٹ گئے۔
نمائندے دی روانگی
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے قریش دی طرف نمائندہ روانہ کرنے دا فیصلہ کیتا۔ ابتداء وچ عمر نو‏‏ں اس مہم دے لئے منتخب کیتا لیکن عمر نے کہیا: مکہ وچ میرے اعزاء تے اقارب طاقتور نئيں نيں جو مینو‏ں قریش دی دست درازی تو‏ں تحفظ داں تے میری حمایت کراں تے قریش جاندے نيں کہ وچ انہاں دے نال کس قدر دشمنی رکھدا ہاں لہذا عین ممکن اے کہ اوہ مینو‏ں قتل کراں!؛ چنانچہ انھاں نے جانے تو‏ں انکار کیتا تے عثمان دے بطور نمائندہ بھیجنے دی تجویز دتی؛ کیونکہ عثمان دا تعلق بنو امیہ تو‏ں سی تے قریش دے درمیان انہاں دے اعزاء و اقارب با اثر سن ۔
رسول اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے عثمان نو‏‏ں مکہ روانہ کیتا تے مکیو‏ں نو‏‏ں اک بار پھر اپنے ارادے (یعنی خانۂ خدا دی زیارت تے مدینہ واپس جانے) تو‏ں آگاہ کیتا؛ لیکن اوہ پھر وی نہ منے تے عثمان نو‏‏ں واپس نئيں جانے دتا جس دے نتیجے وچ افواہ اڑی کہ عثمان نو‏‏ں قریش نے قتل کردتا ا‏‏ے۔ ایہ خبر آنے دے بعد رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اصحاب نو‏‏ں بیعت دے لئے بلیایا جو بیعت رضوان دے نام تو‏ں مشہور ہوئی۔ جَدّ بن قَیس دے سوا حدیبیہ وچ موجود باقی تمام اصحاب نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔
صلح دی قرارداد
کچھ عرصہ بعد معلوم ہويا کہ عثمان قتل نئيں ہوئے سن بلکہ مکہ وچ قید سن ۔ قریش نے اک نمائندہ مسلماناں دی طرف روانہ کیتا تاکہ انہاں دے نال صلح دے معاہدے اُتے دستخط کرے جس دے تحت مسلما‏ن اس سال خانۂ خدا دی زیارت کيتے بغیر مدینہ واپس چلے جان تے اگلے سال مکہ دا سفر کراں تا کہ قریش نو‏‏ں دوسرے عرباں دی ملامت دا سامنا نہ کرنا پڑے۔ اس شخص دا نام "سہیل بن عمرو" سی تے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے سہیل نو‏‏ں دیکھ کر فرمایا: "قریش اس شخص نو‏‏ں بھیج کر، مصالحت دا ارادہ رکھدے نيں"۔ فریقین دے درمیان قیدیاں دے تبادلے اُتے اتفاق ہونے دے بعد، صلح نامے اُتے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے قریش دے نمائندے نے دستخط کيتے۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم ـ جو صلح دے فوائد تو‏ں بخوبی آگاہ سن ـ نے زیادہ لچکدار رویہ اپنایا۔ اس لچکدار رویئے دا اک نمونہ ایہ سی کہ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے سہیل بن عمرو دے اس مطالبے تو‏ں اتفاق کیتا کہ "بسم اللہ الرحمن الرحیم" نو‏‏ں معاہدے دے سرنامے تو‏ں حذف کیتا جائے تے اس دے بجائے "باسمک اللہم" لکھیا جائے؛ ہور اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے سہیل دا ایہ مطالبہ وی قبول کیتا کہ رسول اللہ دا عنوان حذف کیتا جائے تے اس دے بجائے محمد بن عبداللہ لکھیا جائے۔
بعض صحابہ دی مخالفت
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا لچکدار رویہ بعض صحابہ دی تنقید تے غیظ و غضب دا سبب بنا!! تے بعض صحابہ نے درشت لہجہ استعمال کیتا تے انہاں دی بولی تو‏ں طعن آمیز سوالات سنے گئے؛ انہاں صحابہ وچو‏ں اک عمر بن خطاب وی سن جنہاں نے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے نال تند رویہ روا رکھیا! عمر نے اس صلحنامے نو‏‏ں مسلماناں دی حقارت دا سبب قرار دتا، تے اپنی رائے اُتے اس قدر اصرار کیتا کہ ابو عبیدہ جراح نے جاکر انہاں تو‏ں کہیا: "شیطان دے شر تو‏ں خدا دی پناہ مانگو تے اپنی رائے نو‏‏ں غلط سمجھو"، عمر خود وی معترف نيں تے کہندے نيں: خدا دی قسم ميں نے اسلام قبول کرنے تو‏ں لے ک‏ے واقعۂ حدیبیہ تک اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی رسالت وچ اس قدر شک نئيں کیتا سی ؛ چنانچہ وچ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  دی خدمت وچ حاضر ہويا تے عرض کیتا "کیتا آپ پیغمبر نئيں نيں؟! ہور عمر دا کہنا سی : "میں اپنی تشخیص تو‏ں رسول اللہ دے احکامات دی نو‏‏ں رد کیتا کردا سی ۔
صلح نامے دے نکات
سہیل بن عمرو دے نال مذاکرات دے بعد رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے علی(ع) نو‏‏ں طلب کیتا تے فرمایا: لکھو: "بسم اللہ الرحمن الرحیم"۔
سہیل نے کہیا: وچ اس عنوان نو‏‏ں تسلیم نئيں کردا؛ آپ نو‏‏ں ساڈا اوہی مرسوم عنوان تحریر کرنا چاہئے: "باسمک اللهم"؛ تے علی(ع) نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے حکم اُتے اوہی عنوان تحریر کیتا۔
بعد ازاں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: لکھو: "یہ اے اوہ عہدنامہ جس اُتے رسول اللہ نے سہیل بن عمرو دے نال اتفاق کیتا۔
سہیل نے کہیا: جے اسيں آپ نو‏‏ں پیغمبر خدا دے عنوان تو‏ں تسلیم کردے تو آپ دے نال اس قدر جنگ و جدل نہ کردے؛ اس عنوان نو‏‏ں مٹنا چاہئے تے اس دے بجائے "محمد بن عبداللہ" لکھنا چاہئے۔ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اس دا ایہ مطالبہ وی قبول کیتا تے جدو‏ں اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  متوجہ ہوئے کہ علی بن ابی طالب دے لئے "رسول اللہ" دا عنوان مٹانا دشوار اے تو اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے اپنی انگلی آگے ودھا دی تے فرمایا: یا علی! مینو‏ں ایہ عنوان دکھا دو تاکہ وچ خود اسنو‏ں مٹا داں۔
صلح حدیبیہ دے نکات حسب ذیل سن :
صحیح مسلم وچ منقول اے کہ جدو‏ں سورہ فتح نازل ہوئی تو رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے عمر بن خطاب نو‏‏ں بلوایا تے اللہ دی طرف تو‏ں نازل ہونے والی وحی انہاں نو‏ں سنیا دت‏ی۔ عمر نے کہیا: کیتا واقعی ایہ صلح، فتح اے ؟! فرمایا: ہاں ایہ فتح ا‏‏ے۔
مدینہ واپسی
مختلف روایات دے مطابق مسلماناں نے 10 تو‏ں کچھ زیادہ دن تے اک قول دے مطابق 20 دن سرزمین حدیبیہ وچ قیام کیتا۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اپنا خیمہ حرم دی حدود تو‏ں باہر نصب کیتا سی لیکن نماز حرم دی حدود وچ بجا لاندے سن ۔ جدو‏ں معاہدے اُتے دستخط ہوئے تے مسلماناں تے مشرکین وچو‏ں بعض افراد اس دے انعقاد دے گواہ بنے تو رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے حکم دتا کہ اپنے اونٹھاں نو‏‏ں قربانی دے عنوان تو‏ں نحر کراں تے اپنے سر منڈوا دتیاں زیادہ تر مسلماناں نے ـ جو صلح حدیبیہ دے انعقاد تے مناسک حج بجا نہ لانے تو‏ں ناراض سن تے اسنو‏ں مسلماناں دی شکست سمجھدے سن ـ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی حکم عدولی کی؛ لیکن جدو‏ں اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے بذات خود انہاں مناسک دے بجا لانے دا اہتمام کیتا تو مسلماناں نے وی پیروی کيتی۔ بعذ ازاں مسلما‏ن مدینہ واپس آئے۔
حدیبیہ دے معاہدہ صلح دے مطابق، اگلے سال (سنہ 7 ہجری وچ ) رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے مسلما‏ن مکہ چلے گئے تے تن روز تک قریش دی عدم موجودگی وچ اوتھے قیام کیتا تے عمرہ دے اعمال انجام دیئے۔ ایہ واقعہ عمرۃ القضاء دے نام تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
حدیبیہ تو‏ں مدینہ واپسی دے دوران راستے وچ ہی سورہ فتح نازل ہوئی تے اس سورت وچ خداوند متعال نے صلح حدیبیہ نو‏‏ں "فتح مبین" دا نام عطا کیتا تے بیعت کرنے والےآں تو‏ں اپنی رضا تے خوشنودی دا اعلان فرماندے ہوئے مسلماناں نو‏‏ں عظیم فتوحات تے بوہت سارے اموال غنیمت دا وعدہ دتا۔ اکثر مفسرین دی رائے دے مطابق اس وعدے دا تعلق فتح خیبر تو‏ں اے جو سنہ 7 ہجری وچ انجام پایا تے بوہت سارے اموال غنیمت مسلماناں دے نصیب ہوئے۔ اُتے بعض مفسرین نے آیت فتح مبین دی آیت نو‏‏ں فتح مکہ تو‏ں متعلق سمجھیا ا‏‏ے۔
معاہدے دی خلاف ورزی
صلح حدیبیہ تو‏ں کچھ ہی عرصہ بعد مکہ تو‏ں اک شخص بھج کر مدینہ پہنچیا۔ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے معاہدے دی رو تو‏ں اسنو‏ں مکہ واپس بھجوایا؛ لیکن متذکرہ مسلما‏ن بیچ راستے قریشیاں دے نرغے تو‏ں نکل کر بھج گیا تے چند ہور افراد تو‏ں مل کر قریشیاں اُتے حملہ کیتا تے حملےآں دا ایہ سلسلہ جاری رکھیا۔ ایتھ‏ے تک کہ قریش نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں درخواست کيتی کہ انہاں چند مسلماناں نو‏‏ں مدینہ وچ بسا داں؛ تے ایويں قریش نے بھاگنے والےآں دے لوٹانے دی یک طرفہ پابندی والے نکتے نو‏‏ں خود ہی منسوخ کردتا۔ گوکہ اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے ہی سورہ ممتحنہ دی دسويں آیت دی رو تو‏ں انہاں مؤمنہ خواتین دا واپس بھجوانا ممنوع ہوچکيا سی جو مکہ تو‏ں مدینہ فرار ہوکر آندی سن۔
حالے صلح حدیبیہ نو‏‏ں دو سال دا عرصہ نئيں گذرا سی کہ مشرکین نے اسنو‏ں پامال کیتا تے اس دے پہلے نکتے یعنی جنگ بندی دی خلاف ورزی کردے ہوئے سنہ 8 ہجری وچ مسلماناں دے حلیف قبیلے بنو خزاعہ دے نال اپنے حلیف قبیلے بنو بکر دی جنگ وچ شرک ہوئے تے قریش دے افراد نے بنو خزاعہ دے کئی افراد نو‏‏ں قتل کیتا۔ قریش دا ایہ اقدام صلح حدیبیہ دی کھلی خلاف ورزی سمجھیا جاندا سی ۔ اس واقعے دے بعد ابو سفیان ذا‏تی طور اُتے مسلماناں تو‏ں معافی مانگنے مدینہ چلا گیا لیکن اوہدی معذرت مسترد ہوئی تے کچھ ہی عرصہ بعد رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے، اک عظیم لشکر دے نال ـ جو صلح دے ایام تے اسلام دے فروغ دے زمانے وچ فراہ‏م ہويا سی ـ فتح مکہ دی غرض تو‏ں، عزیمت فرمائی۔
صلح حدیبیہ دی برکات
صلح حدیبیہ تاریخ دی گواہی تے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی پیشنگوئیاں تے قرآن دے وعداں دے عین مطابق، مسلماناں دے لئے بہت سی برکات دا سبب ہوئی۔ مؤرخین دے مطابق، اسلام دے صدر اول وچ فتح حدیبیہ تو‏ں عظیم تر کوئی فتح مسلماناں دے نصیب نئيں ہوئی کیونکہ اوہدی روشنی وچ جنگ دے بادل چھٹ گئے تے دعوت اسلام نو‏‏ں فروغ ملیا تے اسلام پورے جزیرۃ العرب وچ پھیل گیا؛ ایتھ‏ے تک کہ معاہدہ صلح تو‏ں اوہدی پامالی تک صرف 22 مہینےآں دے عرصے وچ اسلام قبول کرنے والے افراد دی تعداد اس زمانے تک اسلام قبول کرنے والے افراد تو‏ں کدرے زیادہ سی۔ چنانچہ سنہ 8 ہجری وچ فتح مکہ دے لئے عزیمت کردے وقت رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی سپاہ 10000 افراد اُتے مشتمل سی تے قریش دے عمائدین ـ منجملہ ابو سفیان، خالد بن ولید تے عمرو عاص نے انہاں ہی ایام وچ اسلام قبول کیتا۔ گوکہ ابو سفیان دے قبول اسلام دے بارے وچ اختلاف اے تے زیادہ مستند قول ایہ اے کہ اس نے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے اسلام دے خلاف بےحد وحساب ریشہ دوانیاں دے بعد، سنہ 8 ہجری وچ فتح مکہ دے دوران عباس بن عبد المطلب دی وساطت تو‏ں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہوکر اسلام قبول کرنے دا اعلان کیتا تے اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اس دے گھر نو‏‏ں پرامن پناہ گاہ قرار دتا۔
اسی اثناء وچ ، صلح حدیبیہ تو‏ں حاصل ہونے والے امن و سکون دے نتیجے وچ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جزیرۃ العرب وچ اپنی تبلیغی فعالیت نو‏‏ں شدت بخشی تے بیرونی سرزمیناں دی طرف وی اپنی توجہ مبذول فرمائی۔ سنہ 7 ہجری وچ اپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  نے ارد گرد دے بادشاہاں تے سربراہاں نو‏‏ں وی اسلام دی دعوت دتی؛ لیکن صلح دا سب تو‏ں اہ‏م فائدہ فتح مکہ دے لئے ماحول تے اسباب دی فراہمی تو‏ں عبارت سی جو صلح حدیبیہ دے بعد مختصر تو‏ں عرصے وچ انجام پائی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رسول خدا دے معاہدے گٹھ:ہجرت تا وفات نبی دے واقعات گٹھ:چھیويں ہجری دے واقعات
البرٹ شویتزر
البرٹ شویتزر (14 جنوری 1875 - 4 ستمبر 1965) اک جرمن-فرانسیسی مت گرو، موسیقی گرو، فلسفی، ڈاکٹر تے میڈیکل مشنری سی۔ اوہنوں 1952 وچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 342 گ ب
چک 342 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ویکونا
ویکونا دکھنی امریکہ چ ملنوالا اونٹھ ٹبر دا اک جانور اے۔
سلیمیہ مسیت
سلیمیہ مسیت ترکی دے شہر ادرنہ وچ عثمانی ویلے دی بنی ہوئی اک مسیت اے۔ ایس مسیت نوں ترک سلطان سلیم II نیں بنایا ایدا مستری سنان سی جینے اینوں 1568 توں 1574 دے وشکار بنایا۔ ایہ مسیت سنان دا سب توں ودھیا کم اے تے اسلامی فن تعمیر دا اک بہترین نمونہ اے۔ مسیت دے نال ہی مدرسہ، بزار، میوزیم تے ہسپتال نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
کلیئرواٹر کاؤنٹی
کلیئرواٹر امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
جغرافیۃ الباز الاشہب
جغرافیۃ الباز الاشہب شیخ عبدالقادر جیلانی ؒ دی سيرت كريمہ اتےلکھی گئی جناب فضيلة الشيخ ڈاکٹر سید جمال الدين الكيلاني صاحب دى لکھی كتاب  اے ۔جغرافية الباز الأشهب دا  أردو ترجمہ ، سید وحید القادری عارفؔ نے کیتا ۔ اس کتاب  چ انہاں نے متعدد فقہی مسائل اتے اپنی قیمتی آراء دا اظہار کیتا اے۔ اس کتاب چ اک مخصوص انداز چ نماز،. ، روزہ، حج، زکوۃ، اذکار و ادعیہ تے فضائل اعمال وغیرہ اتے روشنی پائی گئی اے۔
سوانح حیات
تساں  دی پیدائش شب اول رمضان 470ھ بمطابق 17 مارچ 1078عیسوی وچ ایران دے صوبہ کرمانشاہ دے شہر مغربی گیلان وچ ہوئی، جس نوں   کیلان وی کہیا جاتاہے تے اسی لئی تساں   دا اک اورنام شیخ عبد القادر کیلانی وی ماخوذ اے۔ کہیا جاندا اے اوہ بغداد دے جنوب وچ 40 کیلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع عراقي تاریخی شہر مدائن دے قریبی شہر مغربی گیلان وچ جاں اس دے قریب عراقی گاؤں «جيل» وچ پیدا ہوئے سن۔ تاریخی کتب نیز بغداد وچ رہائش پزیر گیلانی خاندان اس بات دی تائید کر دے نیں ۔ شیخ عبد القادر جیلانی کاتعلق جنید بغدادی دے روحانی سلسلے توں ملدا اے۔ شیخ عبد القادر جیلانی دی خدمات و افکارکی وجہ توں شیخ عبد القادر جیلانی نوں  مسلم دنیا وچ غوثِ اعظم دستگیر کاخطاب دتا گیا اے۔
کتاب چار حصےآں اُتے مشتمل اے تے موضوع نوں  مزید منظم کرنے دے لئی ہر حصہ وچ متعدد ابواب تے فصلاں قائم کیتی گئی نیں  ۔ یوں کل 21 ابواب نیں  ، جو مزید 143 فصول وچ منقسم نیں  ۔
تریخِ ولادت حضور غوث الاعظمؓ
مؤرخ عراقي ڈاکٹرجمال الدين فالح گيلاني فرماندے نیں کہ مشہور اے کہ حضرت شیخ عبدالقادر جیلانی ۱۱ؓربیع الثانی ۴۷۰؁ ہجری مطابق ۱۰۷۷؁عیسوی نوں  جیل وچ تولد ہوئے جو عراق وچ بغداد توں جنوب دی جانب مدائن توں قریب اک قریہ اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:کتب فقہ گٹھ:کتب عبدالقادر جیلانی گٹھ: کتاباں گٹھ:عربی کتاباں گٹھ:کتب فقہ حنفی گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:اردو کتاباں گٹھ:اسلامی کتاباں گٹھ:منہاج القرآن
سنبری کاؤنٹی
سنبری کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبہ نیو برونسوک
ذاکر نائیک
ذاکر نائیک اسلام دے پرچارک تے لکھاری نیں اوہ بمبئی ہندستان دے رہن والے نیں۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
الپاکا
الپاکا اونٹھ ٹبر دا اک جانور اے۔ ایہ اینڈیز پربت دھارے چ دکھنی پیرو، بولیویا، ایکویڈار تے اتلے چلی چ پایا جاندا اے۔
وکٹوریا کاؤنٹی
وکٹوریا کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
سینالوا
بارلے جوڑ
گٹھ:میکسیکو دے صوبے گٹھ:میکسیکو
کک کاؤنٹی، منسسوٹا
کک امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
سلیکان
سلیکان (silicon) اک کیمیائی عنصر اے جیہدی علامت Si اے تے ایٹمی نمبر 14 اے۔ سیلیکان کائنات وچ سبھ توں زیادہ پیا جان والا اٹھواں عنصر اے۔ ایہ مختلف سیاریاں وچ ریت ،ذرات تتے آکسائیڈز دی صورت وچ ملدا اے۔ زمین دی سطح دا %90 سیلیکان دیاں معدنی شکلاں توں مل کے بݨیݨا اے۔ اس وجہ توں ایہ آکسیجن توں بعد زمین اُتے سَبھ توں زیادہ پایا جاݨ والا عنصر اے۔
سٹرن گرلاخ تجربہ
سٹرن گرلاخ تجربہ کوانٹم مکینکس دا اک خاص تجربہ اے۔ ایہ دو سینسداناں اٹو سٹرن تے والتھر گرلاخ دے ناں تے اے جناں اینوں 1922 وچ کیتا۔ سٹرن گرلاخ تجربے وچ کج ذریاں دی لیک نوں اک مقناطیسی ویڑے وچوں گزاریا جاندا اے تے اوناں دے مڑن نوں ویکھیا جاندا اے۔ 1922 والے تجربے وچ ایہ ویکھیا گیا جے زرے کوانٹم خصوصیات نوں دسدے نیں۔
سونورا
سونورا میکسیکو دا اک صوبہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میکسیکو دے صوبے گٹھ:میکسیکو
اونکار پریت سنگھ
اونکارپریت سنگھ اک پنجابی اتے انگریزی لکھاری اتے شاعر ہن جہناں نیں ڈیڑھ کو سو کویتاواں اتے 2 ناٹک لکھے ہن۔ ایہناں کویتاواں وچ نظم، غزلاں اتے گیت وی شامل ہن۔
جیون
اونکارپریت سنگھ دا جم پنڈ مدار، ضلع جالندھر، پنجاب، انڈیا وچ ہویا سی اتے سال 1991 وچ اوہ بھارت توں کینیڈا آ گئے۔ اوہ اس ویلے کینیڈا وچ نواس کر رہے ہن۔ اوہناں نیں یونیورسٹی آف ٹرانٹو اتے رائرسن پولیٹیکنک یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی اتے اتھے توں بی۔ ٹیکّ۔، اپلائیڈ کمپیوٹر سائنس وچ کیتی اتے ماسٹرز، گنت وچ کیتی۔ اوہ ٹرانٹو وچ اک سافٹویئر کوآلٹی اشورینس منیجر ہن اتے اوہ وڈبرج، اونٹاریؤ وچ رہندے ہن۔
ساہتی جیون / سفر
ستویں جماعت وچ پڑھدیاں اونکارپریت سنگھ نیں پہلی کہانی نکسلباڑی لہر دے اثر ہیٹھ لکھی۔ اس توں بعد اوہناں نیں کہانی کار جسونت سنگھ وردی دی دیکھ ریکھ ہیٹھ، ہور وی کہانیاں لکھیاں جو پنجابی دے وکھ وکھ اخباراں اتے رسالیاں وچ چھپیاں۔ پھر اوہ غزل گو الفت باجوا دے اثر ماتحت غزلاں لکھن لگ پئے۔
اونکارپریت سنگھ دیاں کویتاواں دنیا بھر دے پرمکھ پنجابی رسالیاں اتے اخباراں وچ چھپدیاں رہندیاں ہن۔ اوہناں دیاں کویتاواں وچوں اک کوتا، "نیاگرا فالز"( Naigara Falls) نوں شاعری دی قومانتری لائبریری، امریکہ (International Library of Poetry، USA) ولوں سال 2000 دیاں پہلیاں دس کویتاواں وچ شامل کیتا گیا اے۔
اونکارپریت سنگھ 'پنجابی قلماں دا قافلہ' ٹرانٹو دے بانی جنرل سیکٹری ہن۔ کنیڈیئن پنجابی ساہتکاراں دی ایہہ ادارہ، ودیش وچ پنجابی ساہت نوں مُتحرک کرن لئی سمرپت اے۔
اونکارپریت سنگھ جاگو ٹی وی (Jaggo TV) تے کئی وار مہمان وجوں شامل ہوے ہن اتے ہناں نے پنجابی دی ساکھرتا بارے کئی اہم موضوعاں تے چرچہ کیتی اے۔ اس توں علاوہ اوہناں نے موجودہ پروگراماں تے اپنے وچار وی سانجھے کرے ہن۔
انعام
کنیڈین سماج وچ اپنے ساہتی یوگدان کارن اوہناں نوں کنیڈیئن ہاؤس آف کامنز اتے ہور سماجی، تہذیبی اتے ساہتی تنظیماں توں مانتا حاصل ہوئی اے۔
لکھتاں
اونکارپریت سنگھ نیں ہیٹھ لکھے ناٹک لکھے:
اونکارپریت سنگھ نیں ہیٹھ لکھے ناٹکاں دے گیتاں دے بول لکھے:
اونکارپریت سنگھ دیئاں کجھ اہم کویتاواں اتے غزلاں:
ہورویکھو
کینیڈیئن پنجابی لکھاریاں دیاں کتاباں
باہرلے لنک
https://www.youtube.com/user/OnkarPreetSingh/videos
http://www.niagarapoetry.ca/old_site/preet.htm
http://theseerat.com/aug2014/index.php
https://twitter.com/onkar_preet
حوالے
گٹھ:لکھاری گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:ناٹک کار گٹھ:پنجابی ناٹک کار گٹھ:شاعر گٹھ:پنجابی شاعر
وفات مسیح تے اسلامی نقطہ نظر
یسوع مسیح جو اسلامی دنیا وچ عیسیٰ علیہ السلام دے ناں تو‏ں بطور نبی منے جاندے نيں، اسلام وچ مسیح د‏‏ی صلیبی موت تے وفات دا مسئلہ مسیح د‏‏ی آمد ثانی د‏‏ی طرح بہت اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔ مسلماناں د‏‏ی وڈی تعداد قرآن د‏‏ی انہاں آیات جنہاں وچ مسیح نو‏‏ں آسمان اُتے اٹھا لینے دا ذکر اے، انہاں تو‏ں مسیح د‏‏ی زمینی وفات دا انکار کردے تے مسیح نو‏‏ں چوتھے آسمان اُتے زندہ مندے نيں، مگر چند علما انہاں آیات تو‏ں اک دوسرا معنی اخذ کردے نيں کہ مسیح د‏‏ی وفات ہوئی تے اس دے بعد اوہ زندہ کیتے گئے تے آسمان اُتے اٹھا لئی گئے، مگر اس اُتے مسلماناں دا اجماع اے کہ مسیح دوبارہ نیڑے قیامت زمین اُتے نزول کرن گے تے اپنی حکومت قائم تے یہودیاں نو‏‏ں قتل کرن گے۔
قرآن مجید
تے انہاں دے اس قول تو‏ں کہ اساں قتل کر دتا اے مسیح عیسا فرزند قریم نو‏‏ں جو اللہ دا رسول اے حالانکہ نا انھاں نے قتل کیتا تے نہ اسنو‏ں سولی چڑھا سک‏‏ے بلکہ مشتبہ ہوئے گئی انہاں دے لئی (حقیقت) تے یقینا' جنھاں نے اختلاف کیہ انہاں دے بارے وچ اوہ وی شک و شبہ وچ نيں انہاں دے متعلق نئيں انہاں دے پاس اس امر دا کوئی صحیح علم بجز اس دے کہ اوہ پیروی کردے نيں گمان د‏‏ی تے نئيں قتل کیتا انھاں نے اسنو‏ں یقینا' بلکہ اٹھا لیا اے اسنو‏ں اللہ نے اپنی طرف تے اے اللہ تعالی غالب حکمت والا:-|قرآن، سورہ 4 (النساء) آیت 157-158
وان من اهل الكتاب الاّ ليؤمن بہ پہلے موتہ (الآية) -
تے (قربِ قیامت نزولِ مسیح علیہ السلام دے وقت) اہلِ کتاب وچو‏ں کوئی (فرد یا فرقہ) نہ رہے گا مگر اوہ عیسٰی (علیہ السلام) اُتے انہاں د‏‏ی موت تو‏ں پہلے ضرور (صحیح طریقے تو‏ں ) ایمان لے آئے گا تے قیامت دے دن عیسٰی (علیہ السلام) انہاں اُتے گواہ ہون گے۔
یعنی عیسٰی علیہ السلام د‏‏ی وفات تو‏ں پیشتر جدو‏ں انہاں دا آسمان تو‏ں نزول ہوئے گا تاں اہل کتاب انہاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انہاں نو‏‏ں ماناں گے تے انہاں دے بارے وچ اپنے عقیدے د‏‏ی تصحیح کرن گے۔
حدیث نبوی
حیات و نزول مسیح علیہ السلام دے متعلق احادیث درجہ تواتر نو‏‏ں پہنچک‏ی نيں۔ انہاں احادیث دا متواتر ہونا علامہ محمد انور شاہ کشمیری نے اپنی کتاب «التصريح بما تواتر في نزول المسيح» وچ ثابت کیتا ا‏‏ے۔
وعن ابي هريرة رضي اللہ عنہ قال : ( كيف انتم اذا نزل ابن مريم فيكم وامامكم منكم (رواہ البخاري ومسلم)
حضرت ابو ہریرہ رضی اللہ تعالٰی عنہ تو‏ں روایت اے کہ حضرت محمد رسول اللہ نے فرمایا کیتا حال ہوئے گا تواڈا کہ جدو‏ں عیسٰی ابن مریم آسمان تو‏ں نازل ہون گے تے تواڈا امام تسيں وچو‏ں ہوئے گا۔
عن عبد اللّہ بن عمر قال: قال رسول اللہ صلى اللہ عليہ وسلمَ: ينزل عيسى ابن مريم عليہ السلام إلى الأرض فيتزوج ويُولَد لہ ويمكث خمسًا وأربعين سنة ثم يموت فيُدفن معي في قبري فأقوم أنا وعيسى ابن مريم من قبر واحدٍ بين أبي بكر وعمر (رواہ ابن الجوزي في کتاب الوفاء)
عبد اللہ ابن عمر تو‏ں روایت اے کہ حضرت محمد رسول اللہ نے ارشاد فرمایا کہ زمانہ آئندہ وچ عیسٰی علیہ السلام زماں اُتے اُتراں گے تے میرے نیڑے مدفون ہون گے۔ قیامت دے دن وچ تے مسیح ابن مریم، ابو بکر وعمر دے درمیان وچ والی اک ہی قبر تو‏ں اُٹھاں گے۔
عن الحسن مرسلاً قال: قال رسول اللہ صلي اللہ عليہ وآلہ وسلم لليهود انہاں عيسى لم يمت وانہ راجع اليكم پہلے يوم القيامة (اخرجہ ابن كثير في تفسير آل عمران)
امام حسن بصری تو‏ں مرسلاً روایت اے کہ حضرت محمد رسول اللہ نے یہود تو‏ں فرمایا کہ عیسٰی علیہ السلام نئيں مرے اوہ قیامت دے نیڑے ضرور پرت کر آئیاں گے۔
ہور بہت ساریاں احادیث مبارکہ تو‏ں ثابت اے کہ عیسٰی علیہ السلام دے نزول دے وقت مسلماناں دے امام، امام مہدی علیہ السلام ہون گے تے عیسٰی علیہ السلام اس ہدایت یافتہ امام د‏‏ی اقتداء وچ نماز ادا کرن گے۔
باختری اونٹھ
باختری اونٹھ اونٹھ ٹبر دا اک اونٹھ اے جیڑا چین تے منگولیا چ گوبی تے تاکلامکان صحراواں چ پایا جاندا اے۔
وسٹمورلینڈ کاؤنٹی
وسٹمورلینڈ کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
ہرمن شتاؤڈنگر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 343 گ ب
چک 343 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
کاٹنوڈ کاؤنٹی
کاٹنوڈ امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
گواناکو
گواناکو اونٹھ ٹبر دا اک جانور اے جیہڑا دکھنی امریکہ چ ملدا اے۔
جنگلی اگ
left|thumb|رم فائر نے 2013 وچ یوسیمٹی نیشنل پارک دے نیڑے 250,000 ایکڑ (1,000 کلومیٹر) جنگل نوں نشٹ کر دتا سی۔ جنگل دی اگّ جاں جنگلی کھیتراں وچ اگّ دے بھامبڑ جو کنڈھے دے کھیتراں جاں پینڈو کھیتر وچ واپردی اے۔ جس قسم نال بنسپتی وچ ایہہ واپردی اے، اس دے بنیاد تے، جنگل دی اگّ نوں خاص طور تے برشّ فائر، جھاڑی اگّ، ماروتھل اگّ، جنگل دی اگّ، گھاہ دی اگّ، پہاڑی اگّ، پیٹ اگّ، بنسپتی دی اگّ، جاں گھناؤنی اگّ نال موازنہ کیتا جا سکدا اے۔ حیاتیاتی چارکول ایہہ اشارہ دندا اے کہ 420 ملیان ورھے پہلاں زیر زمین پودیاں دی دکھّ نوں دیکھدے سار ہی جنگلاں دی اگّ لگ گئی سی۔ جغرافیائی جیو دے اتہاس دے پورے اتہاس دوران جنگل دی اگّ دا اندازہ اس گل نوں اشارہ کردا اے کہ اگّ نے سبھ توں ودھ ماحول دے 'پرجاتی اتے بنسپتی' کاربن-امیر غذائیت عنصراں دے کارن دھرتی اک اندرونی طور تے بلوان سیارہ اے، موسمی خشک ماحول، آکسیجن، اتے مکمل بجلی اتے جوالامکھی اگزائین۔
جنگلی اگّ دے کارن
جنگلی فائر شروع ہون دے چار پرمکھ قدرتی کارن ہن:
پھیلاؤ
[[تصویر:Wildfire_near_Cedar_Fort,_Utah.jpg|alt=Flat expanse of brown grasses and some green trees with black and some gray smoke and visible flames in the distance.|left|thumb|اٹاہ دے مغربی ماروتھل وچ اک سطح دی اگّ، (یو۔ایس۔)
قادیان
قادیان بھارتی پنجاب دے ضلع گرداسپور وچ لہور توں 120 کلومیٹر دی واٹ تے اک نگر اے۔ ایہدی لوک گنتی 20,827 اے۔ ایتھے احمدیہ دا موڈھی مرزا غلام احمد جمیا سی۔
گٹھ:بھارتی پنجاب
جنگلی اگ
پھیلاؤ
]] [[تصویر:Forest_fire_aftermath.jpg|alt=Mountainous region with blackened soil and trees due to a recent fire.|left|thumb|اتری کیسکیڈس، امریکہ وچ کراؤن فائر دے بعد چارٹڈ زمین
]] جنگلی اگّ دے پھیلن دی گنجائش بھاری مقدار وچ موجود سامان، اسدے ورٹیکل پربندھ اتے نمی دی سامان اتے موسم دے مطابق ہندی اے۔ بالن دے پربندھ کارن جغرافیائی تتاں ولوں گھٹیا پربندھ اتے کثافت نوں نینترت کیتا جاندا اے، کیونکہ بھومیگت تتّ پودیاں دے وادھے لئی مہیا روشنی اتے پانی ورگے کارکاں نوں مقرر کردا اے۔ سمچے طور اُتے، اگّ دیاں قسماں نوں عامَ طور' تے اوہناں دے ایندھن ولوں پتہ کیتا جا سکدا اے:
بھوتک خاصیتاں
[[تصویر:Northwest_Crown_Fire_Experiment.png|alt=A line of trees completely engulfed in flames. Towers with instrumentation are seen just beyond the fire's reach.|left|thumb|کینیڈا وچ تجرباتی اگّ۔
]] [[تصویر:Contrasts - fire.jpg|thumb|اک گندگی دی سڑک دکھنی افریقہ وچ اک اگّ دے رکاوٹ دے روپ وچ کم کردی سی۔ رکاوٹ دے پرجذبات نوں سڑک دے استھر (کھبے) اتے ساڑ (سجے) پاسے واضع طور تے دیکھیا جا سکدا اے۔
]] جنگلی جنگاں ادوں واپردیاں ہن جدوں اگّ دے تکون دے سارے ضروری سنویدنشیل کھیتر اکٹھے ہندے ہن: اک اگنیویزن سروت نوں بلد دے طور تے اک جلنشیل مادہ نال رابطہ وچ لیایا جاندا اے، جو کہ کافی گرمی دے ماتحت ہندا اے اتے اسدے کول امبیسی توں آکسیجن دی کافی سپلائی اے ہوا اک اچّ نمی سامان عامَ طور تے اگنیشن نوں روکدی ہےاتے نشریاتی نوں دھیما کردی اے، کیونکہ اچّ تاپماناں نوں سامان دے اندر کسے وی پانی نوں سکنا چاہیدا اے اتے سامان نوں اسدے فائر پوائنٹ وچ گرمی دینی چاہیدی اے۔ سنگھنی جنگل عامَ طور اُتے ہور رنگت حاصل کردے ہن، جسدے نتیجے وجوں ہیٹھلے امبینٹ تاپمان اتے ودھ توں ودھ نمی آؤندی اے، اتے اس طرحاں جنگلی جانوراں لئی گھٹ سنویدنشیل ہندے ہن۔گھٹ سنگھنی سامان جویں کہ گھاہ اتے پتے چنن لئی سوکھا اے کیونکہ اوہناں وچ سنگھنے مادہ جویں کہ شاکھاواں اتے توڑیاں گھٹ پانی ہندیاں ہن۔ پودیاں نوں بپیؤ وچوں لگاتار پانی گوا لیندا اے، لیکن پانی دے نقصان عامَ کرکے مٹی، نمی، جاں مینہہ توں لین ہوئے پانی ولوں متوازن ہندا اے۔جدوں ایہہ سنتلن قایم نہ رکھیا جاندا اے، تاں پودے سکّ جاندے ہن اتے اسدے کارن زیادہ جلنشیل ہندے ہن، اکثر اسدا اثر ہندا اے۔