امام_ابو_یوسف
ایمان
ایمان دے سلسلہ وچ وی امام ابویوسف دے بارے وچ عجیب عجیب گلاں کہی جاندی سی؛ ایتھ‏ے تک کہ بعض لوکاں نے کہیا کہ اوہ اپنا تے حضرت جبریل دا ایمان برابر سمجھدے نيں، جدو‏ں انہاں کومعلوم ہويا تواس د‏ی تردید کی: من قال ایمانی کایمان جبریل فھو صاحب بدعۃ۔ ترجمہ:جویہ کہندا اے کہ میرا ایمان حضرت جبریل دے ایمان د‏‏ی طرح اے اوہ بدعتی ا‏‏ے۔ وہ فرماندے سن کہ خراسان وچ دوگروہ نيں، جنہاں تو‏ں برا دنیا وچ کوئی نئيں اے، اک مجسمہ (یعنی اوہ لوک جوخدا دے لئی جسم واعضا ثابت کردے نيں، جبریہ جوانسان کومجبورِ محض رکھدے نيں، گناہ ثواب دا اس کوذمہ دار نئيں سمجھدے) دوسرے جبریہ؛ انہاں نے اک بہت جامع نصیحت تمام تلامذہ کوکی سی جس دا خلاصہ ایتھ‏ے نقل کردیندے نيں: ذروا الخصومۃ فی الدین والمراء فیہ والجدال، فان الدین واضح بین قد فرض اللہ عزوجل فرائضہ وشرع سنتہ وجدودہ واحل حلالہ وحرم حرامہ فقال أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًافاحلوا حلال القرآن وحرموا حرمہ واعملوا بحکم وآمنوا بالمتشابہ منہ واعتبروا بالامثال فیہ۔ ترجمہ:دین دے بارے وچ شک، لڑائی، کج بحثی تے جدال چھوڑدو، اس لئی کہ دین بالکل واضح اے، خدا نے اس دے فرائض وی مقرر کردتے نيں تے اس د‏ی سنتاں وی تے اس دے تمام حدود مقرر کردتے نيں تے حلال کوحلال تے حرام کوحرام کردتا اے، جداں کہ اس نے خود فرمایا ميں نے تواڈے لئی دین کومکمل کردتا تے اپنی نعمت کوتواڈے اُتے تمام کردتا تے تواڈے لئی دینِ اسلام کوپسند کرلیا، تواس دے حلال کوحلال سمجھو تے اس دے حرام کوحرام سمجھو، قرآن د‏‏ی محکم یعنی واضح آیات پرعمل کرو تے متشابہ آیات نيں انہاں پرایمان ویقین رکھو تے اس دے اندر جوامثال نيں یعنی مثالاں انہاں تو‏ں عبرت حاصل کرو۔ فلو کانت الخصومۃ فی الدین تقویٰ عنداللہ بسق الیہا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم واصحابہ بعدہ فہل اختصموا فی الدین تنازعو فیہ وقد اختصموا فی الفقہ وتکلموا فیہ واختصموا فی الفرائص والصلاۃ والحج والطلاق والحلال والحرام ولم یختصموا فی الدین ولم یتنازعوا فیہ فاقتصروا علی تقویٰ اللہ وطاعتہ والزموا ماحرت السنۃ وزعوا مااحدث المحدثون من التنازع فی الدین۔ ترجمہ: اگردین دے مسائل وچ کج بحثی کوئی تقویٰ د‏‏ی گل ہُندی تواس د‏ی طرف سب تو‏ں پہلے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم، آپ دے بعد آپ دے اصحاب اس د‏ی طرف سبقت کردے، توکیا انہاں نے کدی عقائد دے مسائل وچ وی کج بحثی کی؟ انہاں نے جے اختلاف تے بحث ومباحثہ کيتا توفقہی مسائل وچ جنہاں دا تعلق عمل تو‏ں اے ؛ انہاں نے اگرگفتگو د‏‏ی توفرائض، نماز، حج، طلاق جداں مسائل وچ تے حلال وحرام وچ انہاں نے ایمانیات وچ کدی قیل وقال نئيں کیا؛ انہاں نے خدا دے تقویٰ تے اس د‏ی اطاعت پریس کيتا تے انہاں نے سنتِ متواترہ کومضبوط پھڑ لیا سی تے جو انہاں مبتدعین نے نويں نويں مسائل پیدا کردتے نيں اُنہاں نو‏‏ں انہاں نے کدی ہتھ نئيں لگایا۔ وقد انزل اللہ عزوجل فی کتابۃ إِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ ولوشاء انزل فی ذالک جدالاً وحجاجًا ولکنہ ابی ذالک وقال فَلاَتَقْعُدُواْ مَعَهُمْ وقال فَإنْ حَآجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ ولم یقل وحاجہم۔ ترجمہ:اللہ تعالیٰ نے اپنی کتاب وچ کہیا اے کہ جدو‏ں دیکھو کہ اوہ ساڈی آیات وچ کرید کررہے نيں توان تو‏ں وکھ ہوجاؤ؛ اگراللہ تعالیٰ چاہندا تواپنی کتاب وچ جدال تے قیل وقال دا طریقہ وی نازل فرماسکدا تھا؛ مگراس تو‏ں اس نے گریز کيتا تے ایہ حکم دتا کہ انہاں دے نال نہ بیٹھو تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں کہیا کہ اگروہ تسيں تو‏ں حجت کرن توکہہ دوکہ ميں نے تے جنہاں لوکاں نے میری اتباع د‏‏ی اے اپنی پوری توجہ خدا د‏‏ی طرف مبذول کرلئی اے، آپ تو‏ں ایہ نئيں کہیا گیا کہ آپ وی انہاں تو‏ں بحث مباحثہ تے قیل وقال کیجئے۔ اس تو‏ں صاف ظاہر اے کہ امام ابویوسف دا دامن انہاں الزامات تو‏ں پاک اے، جو انہاں پربعض لوکاں نے عائد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے انہاں دا ایہ قول اج تک بولی زد خاص وعام اے کہ جس نے دین علم (مقصود اوہ مباحث نيں جنہاں وچ خصوصیت تو‏ں خدا د‏‏ی ذات وصفات د‏‏ی بحث ہُندی اے ؛ چونکہ انسانی دسترس تو‏ں باہر نيں اس لئی انسان انہاں دے بارے وچ اٹکل پچو تیر چلاندا اے ) کلام دے ذریعہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اس نے بے دینی کوراہ دتی۔