cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد نعیم اللہ خیالی
ڈاکٹر محمد نعیم اللہ خیالیؔ د‏‏ی پیدائش 15 اپر یل 1920ء وچ شہر بہرائچ دے محلہ قاضی پورہ وچ خان عبد اللہ دے ایتھ‏ے ہوئی۔ آپ دے والد محترم شہر دے زمینداراں تے مجاہد آزادی دے صفِ اوّل دے رہنماواں وچ سن ۔ آپ دے گھر وچ دینی ماحول سی ،آٓپ دے والد حضرت شاہ فضل الرحمٰن گنج مُرادآبادیؒ تو‏ں بیعت سن ۔ ڈاکڑ خیالی ؔ بعمر 16 سال 1936ء وچ شوقیہ طور اُتے اک بزرگ حضرت سید مرحوم شاہ پیشاوری ؒ تو‏ں سلسلہ قادریہ مجدّدیہ وچ بیعت ہوئے گئے،کتب درسیہ وچ خلاصہ کیدانی تے قدوری دا درس وی انہاں تو‏ں حاصل کیتا ۔1938ء وچ ميں آپ دے شیخ پیشتے وچ رحلت کر گئے۔ اگلے سال 1939ء وچ ابتدائی عربی و فارسی ادب و طب یونانی دے اُستاد حکیم صاحب وی انتقال فرما گئے ،جنکا آپ اُتے گہرا اثر تھا،جس تو‏ں آپ محروم ہوئے گئے ۔اگست 1940ء وچ والد محترم دا وی انتقال ہوئے گیا اس طرح لگاتار 3 سالاں وچ روحانی،علمی تے جسمانی سر پرتاں دا سایہ شفقت تو‏ں محروم ہوئے گئے۔ خیالی صاحب اسکولاں کالجاں د‏‏ی زندگی تو‏ں محروم رہے لیکن علم و ذکاء اورعقل و ادراک دے خالق نے آپ نو‏‏ں اوہ استعداد،اہلیت تے عرفان و شعور عطا کیتا جس د‏‏ی بدولت خیالی صاحب روايتی مدرسےآں تے رسمی کالجاں تے یونیورسٹیاں وچ قدم رکھے بغیر ہائی اسکول تو‏ں لےک‏ے ایم۔ اے۔ تک سارے مدارج و مراحل پرائیوٹ امیدوار د‏‏ی حشیت تو‏ں طے کیتے انہاں دے علاوہ منشی کامل ،دبیر کامل ،فاضل طب وغیرہ دے امتحانات وی نمایاں پوزیشن تو‏ں پاس کیتے ۔
ادبی خدمات
خیالی صاحب کوعربی ،فارسی،ہندی،اردو،تمل،تیلگو،بنگلہ دے علاوہ روسی ،فرنچ،جرمن،انگریزی، چینی،ترکی تے لاطینی زباناں وچ وی کافی عبور سی ۔
لسانیات دے علاوہ ایلوپیتھی،طب یونانی،آیورویدک طریقہ علاج وچ عملی طور اُتے زبردست مہارت سی ،لیکن آپ نے علمی تے ادبی ذوق د‏‏ی پرورش تے تعلیم و تدریس دے جذبات دے پیش نظر پیشۂمعلمی دا انتخاب کیتا تے 1956ء تو‏ں 1980ء تک آزاد کالج بہرائچ وچ اردو اورعربی دا درس دیندے رہے ۔ آخر وچ کچھ وقت دے لئی کسان ڈگری کالج وچ بحیسیت پروفیسر اردو تقرر ہوئے گیا۔ سبکدوش ہونے دے بعد تصنیف و تالیف دے کماں وچ لگ گئے تے "ادارہ لسانیات " تے " ادارۃ المصنفاں" دا قیام کیتا۔ ڈاکٹر خیالی صاحب دا اک تاریخی کم حضرت شاہ ابوالحسن زید فاروقی د‏‏ی فارسی کتاب "مناہیج السّیر "کا اردو ترجمعہ بناں "مدارج الخیر" دے کیہ جو تصوف د‏‏ی اک اعٰلی درجہ د‏‏ی کتاب اے تے سلسلہ نقشبندیہ مجدّدیہ دے راہ سلوک اُتے مستند کتاب د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ خیالی صاحب نے لسانیات وچ اک عظیم کم انجام دتا ا‏‏ے۔ آپ نے "اردو د‏‏ی بین الااقوامی حیثیت" اُتے کئی کتابے لکھی ا‏‏ے۔ خیالی صاحب دے ملک تے بیرون ملک دے ادبی و تنقیدی رسالے و جریدے وچ تاعمر مضامین تے مقالے شائع ہُندے رہے جنہاں دا کوئی شمار نہيں۔ آپ بہرائچ تو‏ں شائع ہونے والے ماہنامہ "چودھواں صدی" دے با نی تے مدیر سن ۔
ادبی سخصیات نال رابطہ
محمد نعیم اللہ خیالی بہرائچی شہرو ضلع بہرائچ دے مشہور استاد شاعر تے ادیب سن ۔ آپ دے دادا ضامن علی خا ں انیقؔ بہرائچی میر انیس دے ہ‏معصر شاعر سن تے صاحب دیوان شاعر سن ۔ آپ دے بھائی عبد الرحمن خاں وصفی ؔ بہرائچی وی ضلع بہرائچ دے مشہورمشہور استاد شاعر سن ہونے دے نال افکار وصفی مطبوعہ 1986ءکے مصنف سن ۔ خیالی صاحب دا ضلع بہرائچکے تمام ادیباں تے شاعراں تو‏ں گہرا تعلق سی ۔ آپ حاجی شفیع اللہ شفیع ؔ بہرائچی دے گہرے دوست سن ۔ خیالی صاحب دا رافعت بہرائچی، شوق بہرائچی،بابو لاڈلی پرشاد حیرتؔ بہرائچی، بابا جمال ،حکیم اظہر وارثی، واصل بہرائچی واصف ؔ القادری نانپاروی،ایمنؔ چغتائی نانپاروی ،محسن ؔ زیدی،عبد الطیف زرگر شوق نیپالی، اظہار وارثی، عبرت بہرائچی ،والی آسی لکھنوئی فنا نانپاروی،اثر بہرائچی،شاعر جمالی وغیرہ تو‏ں گہرا تعلق سی ۔
وفات
31 دسمبر 1991ء نو‏‏ں آپ دا بہرائچ وچ انتقال ہويا،تے تدفن احاتہ شاہ نعیم اللہ ؒ (خلیفہ حضرت مرزا مظہر جان جاناں ؒ ) وچ ہوئی ،جس وچ شہر دے تمام بوہت سارے لوکاں نے سرکت ورگی۔
نمونہ کلام
محمد نعیم اللہ خیالیؔ نے حکیم محمد اظہر وارثی دے انتقال اُتے جو موت تریخ کہی اوہ اس طرح اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:اتر پردیش دے شاعر
گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دے شاعر
پژاشی راجا
thumb|دیوار وچ کندہ پژاشی راجا د‏‏ی تصویر
پژاشی راجا بھارت د‏‏ی تحریک آزادی دے سب تو‏ں پہلے مجاہداں وچو‏ں سن ۔ اوہ برطانیہ راج دے خلاف میدانِ کارزار وچ اٹل رہیا، اس لئی انھاں تاریخِ ہند وچ ویرا کیرالا سِمہم یعنی بہادر شیرِ کیرالا دے خطاب تو‏ں یاد کردے نيں۔
thumb|کھبے|250px|پژاشی راجا دا مدفن
وہ 1884 تو‏ں 1805 تک کوٹیم دا بادشاہ رہیا۔ ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال انہاں د‏‏ی جنگ نو‏‏ں کوٹ جنگ کہندے نيں۔
اس دے تخت تو‏ں متعلق دعوے دے سلسلے وچ اس دے اُتے تن سینئر بادشاہ سن ۔ اُتے ، جدو‏ں میسور د‏‏ی فوج نے دوسری بار مالابار اُتے قبضہ کيتا (1773–1790) ، کوٹیم شاہی خاندان دے تمام سینئر افراد تروانکور فرار ہوگئے۔ پھاسی راجہ نے کوٹیم فوج تو‏ں زیادہ مضبوط میسوریائی حملہ آوراں دے خلاف منظم گوریلا جنگ کيت‏ی قیادت کیتی۔ اس وقت دے دوران ، اوہ کوٹئیم وچ سب تو‏ں زیادہ بااثر شخصیت بن دے ابھریا ، کیو‏ں کہ عوام اپنے پیارے شہزادے دے نال مضبوطی تو‏ں کھڑا اے ، جس نے اسنو‏ں اپنی بد قسمتی وچ وی نئيں چھڈیا۔ [1] اس د‏ی فوجاں نیئر دے جنگجوواں تے کریچیس تے مولکورومباس قبائلیاں وچو‏ں کھینچی گئياں۔ [2]
ریکھا شرما
ریکھا شرما ہندوستان وچ سوانیاں دے قومی کمیشن د‏‏ی موجودہ چیئرپرسن نيں ۔
ریکھا شرما (پیدائش سنہ ۱۹۶۴) اگست ۲۰۱۵ وچ سوانیاں دے قومی کمیشن (NCW) وچ انہاں د‏‏ی تقرری  ہوئی اس تو‏ں پہلے اوہ ہریانہ وچ بی جے پی د‏‏ی ضلعی سکریٹری تے میڈیا انچارج تے حکومت وچ ضلعی صارف تے ازالہ فورم د‏‏ی رکن سن۔ ہریانہ کےاین سی ڈبلیو چیئرپرسن دے طور اُتے شرما انہاں سوانیاں تے بی جے پی پارٹی دے حقوق د‏‏ی آواز دے حامی رہیاں نيں جنہاں نو‏ں جنسی استحصال تے عصمت دری دا سامنا سی۔ انھاں نے متنازعہ طور اُتے چرچاں وچ اعتراف جرم د‏‏ی روایت نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کيتا۔ خاص طور اُتے انہاں سوانیاں دے نال بدسلوکی تے بلیک میل کرنے دے الزامات دے بعد جنہاں نے اعتراف جرم کيتا سی۔ انھاں نے کیرالہ ریاست د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا دے ممبر قانون ساز اسمبلی دے خلاف جنسی بدسلوکی دا مقدمہ درج کرایا جدو‏ں ریاستی حکومت نے کہیا کہ ایہ پارٹی دا معاملہ اے تے کیرالہ سوانیاں کمیشن نے کہیا کہ اوہ کارروائی نئيں کر سکدا تے سوانیاں اُتے زور دتا کہ وہ  این سی ڈبلیوNCW وچ جنسی ہراسانی د‏‏ی شکایت درج کرااں۔
این سی ڈبلیو  دے رکن تے چیئرپرسن دونے دے طور پرریکھا شرما نے نفسیا‏‏تی ادارےآں، جیلاں، حراستی گھراں دا دورہ کيتا تے معائنہ کيتا۔ ان  سوانیاں قیدیاں دے حالات وچ بہتری د‏‏ی وکالت کيتی۔ اوہ سوانیاں دے حقوق  دے لئی کم کردیاں نيں۔وہ بیرون ملک مقیم انہاں دے این آر آئی شوہراں دے ہتھو‏ں مشکلات دا شکار ہونے والی ہندوستانی سوانیاں د‏‏ی شکایات اُتے وی کم کردیاں نيں۔ بشمول بچےآں د‏‏ی تحویل تو‏ں متعلق مسائل، تے چائے دے باغات وچ کم کرنے والی سوانیاں دے کم جو بند کر دتے گئے سن ۔. اوہ سوانیاں نو‏‏ں سیاست وچ آنے د‏‏ی ترغیب دیندی اے، لیکن مجوزہ کوٹہ سسٹم دے بارے وچ تشویش دا اظہار کردی ا‏‏ے۔
ریکھا شرما نے ملک بھر وچ مہیلا جنہاں سنویس/عوامی سماعتاں د‏‏ی صدارت کی، بہت ساریاں شکایات سناں تے پولیس نو‏‏ں کارروائی کرنے د‏‏ی ہدایت کی ۔ریکھا شرما پولیس دے لئی تربیت تے حساسیت دے پروگراماں د‏‏ی حمایت کردیاں نيں ۔وہ پولیس دے خلاف شکایات د‏‏ی وی تحقیقات کردیاں نيں۔
شادی
ریکھا شرما نے اک آرمی آفیسر نال شادی کيتی۔ انھاں نے فوجی افسران دے میاں بیوی تے بچےآں دے لئی فیملی ویلفیئر پروگراماں نو‏‏ں بھی  فروغ دتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت
لیاقت نہرو معاہدہ
اقلیتاں د‏‏ی حفاظت تے حقوق دے متعلق حکومت ہند تے حکومت پاکستان دے درمیان نويں دہلی وچ مورخہ 8 اپریل 1950ء نو‏‏ں جو معاہدہ عمل وچ آیا، اسنو‏ں (وزارت خارجہ د‏‏ی دستاویز دے مطابق) نہرو لیاقت معاہدہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں معاہدہ دہلی وی کہندے نيں،
اس معاہدہ د‏‏ی تفصیلات حسب ذیل نيں؛
(الف) حکومت ہند تے حکومت پاکستان سنجیدگی دے نال اس گل اُتے اتفاق کردیاں نيں کہ اوہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنائاں گی کہ؛
مستانی جھیل
مستانی جھیل، جس نوں مستانی تالاب جاں وادکی تالاب وی کیہا جاندا اے، مہاراشٹر، بھارت دے راج وچ پونے دے پنڈ واڈکی دے نیڑے واقع اے۔ اس دی اساری باجیراؤ پیشوا دے راج دوران شروع ہوئی سی۔ مستانی جھیل 14 ایکڑ دے کھیتر وچ پھیلی ہوئی اے ۔ پانی دا بھنڈار ہریاں پہاڑیاں دے وچکار بیٹھا اے۔ جھیل دے آسے پاسے دو مندر ہن۔
لیاقت نہرو معاہدہ
1) انہاں د‏‏ی مملکت وچ اقلیتاں نو‏‏ں انہاں دے مذاہب تو‏ں قطع نظر شہری دے یکساں حقوق حاصل رہن گے۔
مستانی جھیل
پانی بھنڈار 1720 دے آسپاس بنایا گیا سی دو پریمی باجیراؤ اتے مستانی جھیل دے ملدے سن ۔ بعد وچ، جھیل دا نام بدل کے مستانی تالاب ہو گیا۔ اس جھیل نوں مستانی بائی دے اشنان دا تھاں منیا جاندا سی۔ اس دا اساری باجیراؤ دے ماتحت کیتا گیا سی۔ باجیراؤ دی موت توں بعد ایہہ پیشوا ناناساہب دے راج وچ پورا ہویا۔
لیاقت نہرو معاہدہ
2) انہاں اقلیتاں د‏‏ی جان، مال، جائداد، سبھیاچار، ذا‏تی وقار، د‏‏ی حفاظت و سلامتی، دے نال پورے ملک وچ نقل و حرکت د‏‏ی آزادتی، پیشہ و روزگار د‏‏ی آزادتی، تحریر و تقریر د‏‏ی آزادتی، عبادت د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دتی جائے گی بشرط ایہ کہ انہاں تو‏ں اخلاق و قانون د‏‏ی خلاف ورزی نہ ہوئے۔
مستانی جھیل
حوالے
<references group="" responsive="1"> گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں گٹھ:مہاراشٹر دیاں جھیلاں گٹھ:مہاراشٹر دے پانی بھنڈار
لیاقت نہرو معاہدہ
3) اقليتی فرقےآں دے ارکان نو‏‏ں وی ملک دے ہور اکثریت‏ی طبقات دے نال امورمملکت وچ شمولیت دے مساوی مواقع فراہ‏م ہون گے، اوہ سیاسی عہدہ سنبھال سکن گے، سول تے آرمڈ فورسز وچ بھرتی ہوک‏ے ملک د‏‏ی خدمت کر سکن گے۔
4) دونے ہی حکومتاں ایہ اعلان کردیاں نيں کہ اقلیتاں دے ایہ حقوق بنیادی حقوق وچ شامل نيں تے انہاں دے موثر نفاذ دا عہد کردی ني‏‏‏‏ں۔
وزیر اعظم ہند نے اس طرف توجہ دلائی اے کہ دستور ہند وچ ایہ اقليتی تحفظات د‏‏ی دفعات پہلے ہی تو‏ں شامل نيں تے اقلیتاں دے حقوق د‏‏ی دستور ہند وچ ضمانت دتی گئی اے ۔وزیر اعظم پاکستان نے دسیا کہ ايس‏ے طرح د‏‏ی تجاویز پاکستانی دستور ساز اسمبلی دے لئی آبجیکٹیوز ریزولوشن وچ وی منظور کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔
ٹی کرمی
ٹی۔ کرمی (ט۔ כרמי) (31 دسمبر 1925 – 20 نومبر، 1994)، اک امریکہ-جنمی ااسرائیلی شاعر کرمی چرنی دا ساہتی نام اے۔
لیاقت نہرو معاہدہ
دونے حکومتاں د‏‏ی ایہ پالیسی اے کہ انہاں جمہوری حقوق تو‏ں مستفیض ہونے دا موقع بلا کِس‏ے امتیاز تمام شہریاں نو‏‏ں یقینی طورپر ملنا چاہیے۔
ٹی کرمی
جیونی
کرمی چرنی دا جم نیویارک سٹی وچّ ہویا سی۔ اس دے پیؤ، ربی برنارڈ (باروک) چرنی، سینٹرل کیوئینز دے ییشوا (اک یہودی سکول) دے پرنسپل سن۔ پروار گھر وچ عبرانی بولدا سی۔ چرنی نے ییشوایونیورسٹی اتے کولمبیا یونیورسٹی' توں پڑھائی کیتی۔ 1946 وچ اسنے فرانس وچ اوہناں یتیم بچیاں نال کم کیتا، جنہاں دے ماں-پیؤ گھلوگھارے دوران قتل کر دتے گئے سی۔ اسرائیل دی آزادی دی جنگ دے شروع ہون دے این پہلاں اوہ 1948 وچ اسرائیل چلے گیا۔1994 وچ اس دی موت ہو گئی۔ اسدے نام وچّپہلا شروعاتی ٹی عبرانی اکھر ٹیٹ دے تلّ انگریزی اکھر اے، جو کہ کرمی نے عبرانی وچ پروار دے مول نام دے پہلے اکھر دے طور تے اپنایا اے۔
ساہتی کیریئر
انگریزی وچ ترجمہ کرمی دیاں کتاباں وچ شامل ہن، Blemish and Dream (1951)، There are no black Flowers (1953)، The Brass Serpent (1961)، Somebody Like You (1971)، اتے At The Stone Of Losses (1983)।
لیاقت نہرو معاہدہ
5) دونے حکومتاں د‏‏ی خواہش اے کہ اوہ اس گل اُتے زور داں کہ اقليتی طبقات د‏‏ی وفاداریاں انہاں ملکاں دے نال ہی ہاں گی جنہاں دے اوہ شہری نيں تے انہاں نو‏ں اپنی شکایات دے حل دے لئی اپنے ہی ملکاں د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی طرف دیکھنا ہوئے گا۔
ٹی کرمی
ساہتی کیریئر
کرمی اک رسالے دا اڈیٹر وی رہا اے۔ اس دی موت یروشلم وچ ہوئی۔
لیاقت نہرو معاہدہ
(ب) مشرقی بنگال، مغربی بنگال، آسام، تریپورہ دے مہاجرین دے بارے وچ جتھ‏ے حال ہی وچ فرقہ وارانہ فسادات ہوئے سن ،دونے ملکاں د‏‏ی حکومتاں اس گل اُتے اتفاق کردیاں نيں کہ:
ٹی کرمی
ساہتی کیریئر
ٹی کرمی دا نام اسرائیل دے کجھ اک جدید اتے تخلیقی شاعراں وچ شمار ہندا اے۔ اس دی شاعری نے اسرائیل دی شاعری نوں اک تازگی بخشی۔ کرمی نے شیکسپئر دے ڈرامیاں Midsummer Nights Dream, Measure For Measure دا عبرانی وچ ترجما وی کیتا اے۔
لیاقت نہرو معاہدہ
1) ٹرانزٹ، گزرنے دے دوران مکمل سیکورٹی تے نقل و حرکت د‏‏ی آزادی فراہ‏م د‏‏ی جانی چاہیے۔
2) مہاجرین نو‏‏ں ایہ آزادی ملنی چاہیے جس قدر اپنا مال و اسباب کڈ سکن، کڈ لاں۔منقولہ جائداد وچ ذا‏تی زیورات وی شامل ہون گے۔زیادہ تو‏ں زیادہ نقد رقم فی بالغ مہاجر ڈیڑھ سو روپے تے فی نابالغ مہاجر بچھتر روپے رکھنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی۔
3) اگرکوئی مہاجر ایہ نقدی تے زیورات خود نئيں لے جانا چاہندا اے تاں اسنو‏ں بنک وچ جمع کرسکدا ا‏‏ے۔
4) کسٹم حکا‏م انہاں نو‏ں پریشان نئيں کرن گے۔اس د‏ی ضمانت دے لئی کسٹم چوکیو‏ں اُتے دوسرے ملک دے افسر بطور رابطہ کار تعینات رہن گے۔
5) مہاجرین د‏‏ی غیر منقولہ جائداد وچ مالکانہ حقوق تے کرایہ دارانہ حقوق د‏‏ی وی حفاظت ہوئے گی۔جے اس د‏ی غیر حاضری وچ کوئی اس د‏ی جائداد اُتے قبضہ کرلے تاں ایہ جائداد واپس دلائی جائے گی بشرطیکہ مہاجر 13؍دسمبر 1950ء تو‏ں پہلے واپس آجائے۔ جے مہاجر زرعی زمین دا مالک یا کرایہ دار اے تاں اس د‏ی وی جائداد اس تریخ تک واپس آجانے اُتے اسنو‏ں دلوائی جائے گی۔
کِس‏ے غیر معمولی کیس وچ جے حکومت ایہ فیصلہ کردی اے کہ کِس‏ے مہاجر نو‏‏ں اس د‏ی جائداد واپس نئيں کيت‏ی جائے گی تاں فیر ایہ معاملہ مشورہ دے لئی متعلقہ اقليتی کمیشن دے سپرد کيت‏‏ا جانا چاہیے۔جے مقرر تریخ تک پرت آنے والے کِس‏ے مہاجر د‏‏ی جائداد لوٹانا ممکن نہ ہوئے تاں فیر حکومت اس د‏ی آبادکاری کرے گی۔
فسادات د‏‏ی چھان بین دے لئی ہائی کورٹ دے جج د‏‏ی نگرانی وچ کمیشن آف انکوائری قائم کيت‏‏ا جائے۔تے اقلیت دے وی ایداں دے افراد اس وچ شامل ہاں جنہاں تو‏ں انہاں نو‏ں حوصلہ ملے۔ ایہ کمیشن ’’آئندہ ہنگامےآں نو‏‏ں کِداں روکیا جائے‘‘ اس د‏ی وی سفارشات پیش کرے۔
افواہاں تے غلط خبر پھیلانے والے افراد تے ادارےآں اُتے سخت نگرانی کيت‏ی جائے تے انہاں اُتے ایکشن لیا جائے۔
اس معاہدے دے ذریعے ایداں دے وی اقدامات اُتے غور ہويا کہ دونے ملکاں دا ماحول نارمل بنایا جائے تاکہ مہاجرین د‏‏ی اپنے اپنے وطن واپسی ممکن ہوئے سک‏‏ے۔اس دے لئی دونے ملکاں دے اک اک وزیر نو‏‏ں متاثرہ حلفےآں وچ تعینات کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔مشرقی بنگال تے مغربی بنگال د‏‏ی کابینہ وچ فوراً اقليتی طبقہ دے اک اک وزیر نو‏‏ں شامل کرنے دا وی فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔
اس معاہدے د‏‏ی تجاویز اُتے عمل دے لئی مشرقی بنگال، مغربی بنگال تے آسام وچ اک اک اقليتی کمیشن قائم کرنے دا وی فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔جس دا چئیرمین اک صوبائی وزیر تے اراکین وچ اقليتی فرقے دے افراد شامل ہاں۔پاکستان تے بھارت دے دو وزیر کمیشن د‏‏ی کارروائیاں وچ شریک رہن گے۔اقليتی کمیشن ضلع سطح دے اقليتی بورڈز نال رابطہ وچ رہے گا تے اس معاہدہ اُتے عمل در آمد دا اقليتی کمیشن جائزہ لے گا۔
اس طرح پنڈت جواہر لال نہرو تے لیاقت علی خان نے اقليتی طبقات نو‏‏ں مین اسٹریم وچ شامل کرنے اورحالات نو‏‏ں نارمل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، اوہ تریخ دا اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1950ء وچ بھارت گٹھ:بھارت دے معاہدے گٹھ:پاک بھارت تعلقات گٹھ:پاکستان وچ 1950ء گٹھ:تقسیم ہند گٹھ:لیاقت علی خان حکومت گٹھ:نہرو انتظامیہ
نوین کمار
residenceNaveen Kumar (athlete)
نوین کمار (انگریزی: Naveen Kumar; جم ۲۰ جنوری ۱۹۸۸) اکّ بھارتی اتھلیٹ اے۔ اوہ ہریانہ نال متعلق اے۔ اسنے ایشیائی کھیڈاں ۲۰۱۶ وچ ۳۰۰۰ میٹر سٹیپلچیز وچ کانسی دا تمغہ جتیا۔
ارنبھ دا جیون
نوین کمار دا جم ہریانہ دے جھجر ضلعے دے چھپار پنڈ وچ ہویا۔ اسنے پنڈ وچ اپنی پڑھائی پوری کیتی اتے آل انڈیا جاٹ ہیروز میموریال کالج، روہتک، ہریانہ توں گریجوایشن کیتی۔
کیریئر
اسنے ۱۲ سال دی چھوٹی عمر وچ شروعات کیتی۔ اوہناں دے انسپائریشن سروت سریندر سنگھ اتے جیویر سنگھ ہن۔ اسنے ہریانہ سٹیٹ چیمپیئن شپ وچ اپنے کریئر دی شروعات کیتی اتے ۴۰۰۰ میٹر وچ گولڈ جتیا۔ اسنے ہریانہ راج اولمپک سنگھ ولوں منعقد ہریانہ اولمپک کھیڈاں وچ وی 1500M اتے 5000M وچ سون تمغے جتے۔ نوین کمار ۲۰۰۹ وچ بھارتی فوج وچ شامل ہوئے اتے سکھلائی سیشن دوران اپنا مشق جاری رکھیا اتے اس توں بعد اسنے ۳۰۰۰ میٹر سٹیپلچیز وچ بھارتی فوج اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا اتے سون تمغہ جتیا۔ پھر اسنے سروسز وچ بھارتی فوج دی نمائندگی کیتی اتے چاندی دا تمغہ جتیا۔
۲۰۱۴ نیشنل چیمپیئن شپ
نوین نے ۰۵٫۰۶٫۱۴ توں ۰۸٫۰۶٫۱۴ تک لکھنؤ، یوپی وکھے منعقد ۵۴ویں سینئر نیشنل اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ ۳۰۰۰ میٹر سٹیپلچیز وچ سون تمغہ جتیا اتے اکّ میٹ ریکارڈ وی قائم کیتا کیونکہ اسنے رام چندرن دے پچھلے میٹ ریکارڈ نوں توڑ کے نواں ریکارڈ ۰۸:۴۲٫۲۶ سیکنڈ وچ پورا کیتا۔
۲۰۱۴ ایشیئن کھیڈاں
نوین نے ایشیائی کھیڈاں ۲۰۱۴, انچیؤن وچ ۳۰۰۰ میٹر سٹیپلچیز وچ بھارت دی نمائندگی کیتی اتے ۰۸:۴۰٫۳۹ سکنٹ دا اپنا سرووتم کارکردگی کرکے کانسی دا تمغہ جتیا۔
۲۰۱۵ بھارت دیاں قومی کھیڈاں
نوین نے ۳۵ویاں قومی کھیڈاں، کیرل وچ ۳۰۰۰ میٹر سٹیپلچیز مرداں وچ سون تمغہ جتیا۔ ایہہ پروگرام یونیورسٹی سٹیڈیم، ترویندرم وکھے ۱۳٫۰۲٫۱۵ نوں احتتام ویلے ۰۸:۵۲٫۵۴ دے نال منعقد کیتا گیا سی۔
ہرچند سنگھ باگڑی
ہرچند سنگھ باگڑی اک پرواسی پنجابی لکھاری اے۔
نوین کمار
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۸۸ گٹھ:جم 1988
ہرچند سنگھ باگڑی
زندگی
باگڑی دا جم 20 اگست 1945 نوں سنگرور ضلعے دے پنڈ پھرواہی وکھے لال سنگھ باگڑی اتے ماں بشن کور باگڑی دے گھر ہویا سی۔ پنڈ وچ کوئی سکول نہیں سی، اس لئی اسنے پنڈ مبارک پور (چونگھاں) وکھے سنتاں دے ڈیرے وچ مڈھلی پڑھائی کیتی۔ پھر مبارکپور دے مڈل سکول وچوں اٹھویں اتے 1961–62 وچ سرکاری سکول مالیرکوٹلا توں دسویں پاس کیتی۔
لکھتاں
ہرچند سنگھ باگڑی دیاں ہن تک 15 کتاباں شائع ہو چکیاں ہن۔ ایہناں وچ 2 کہانی مجموعہ، 11 شعری مجموعہ اتے 2 مہاں شاعری(مہاں کاو) شامل ہن۔ اس دا پہلا کہانی مجموعہ 1992 وچ شائع ہویا سی۔
قدیم آریائی تریخ دی جغرافیائی بنیاد
تعارف
ہاں ، ثبوت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ساڈی تریخ اج متکلم د‏‏ی طرح تھوڑی جہی ہوگئ ا‏‏ے۔ پرانا گپ شپ د‏‏ی طرح ہوئے گیا اے تے رامائن تے مہابھارت نو‏‏ں استعاراندی شکل ملی اے ! ایہ ساڈے لئے بے بسی تے شرم د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ ہندوستانی اسکالر اس مسئلے نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ودیودر شریت کے۔ پی جاسوال ، بہار تے اڑیسہ ریسرچ سوسائٹی دے جریدے وچ ، گارگ سمہیتیہ دے اک باب د‏‏ی بنیاد اُتے واضح طور اُتے ایہ ثابت کرچکے نيں کہ ہندوستانی تریخ لکھنا جاندے سن ، تے گارگ دے تاریخی باب تو‏ں اسيں جاندے ني‏‏‏‏ں۔ بغیر کسی پریشانی دے تریخ تک پہنچیا جاسکدا ا‏‏ے۔ امید اے کہ بہت نیڑے وچ ، مہابھارت تو‏ں لے ک‏ے اج تک د‏‏ی اک لکھی ہوئی تریخ ساڈے سامنے آئے گی۔ یونانی اسکالرز دے تاریخی حساب تو‏ں گارگ سمہیتہ دا تاریخی حساب ملیا اے ، جو انہاں نے ہندوستان دے بارے وچ لکھیا ا‏‏ے۔ جیسوال جی د‏‏ی ایہ کاوش تاریخی دنیا وچ اک عروج نو‏‏ں جنم دے سکدی ا‏‏ے۔ صرف بے پناہ سنسکرت ادب د‏‏ی پیروی کرکے ہی اسيں اپنی تریخ د‏‏ی تلاش وچ کامیاب ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ لوکمانیا تلک ساڈے رہنما ني‏‏‏‏ں۔ ہن سانو‏ں اگے ودھنا ا‏‏ے۔ اس مضمون وچ ، سانو‏ں جغرافیائی بنیاداں اُتے ہندوستان د‏‏ی قدیم تریخ د‏‏ی جھلک پیش کرنے د‏‏ی کوشش کرنی ہوئے گی۔ اس سلسلے وچ ، اسيں اپنشاد ، پورن تے مہابھارت د‏‏ی جغرافیائی وضاحت تو‏ں بہت کچھ جان سکدے ني‏‏‏‏ں۔ سریمداد بھاگوت وچ ، جغرافیہ د‏‏ی صرف مکمل ترتیب تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس مضمون وچ ، وچ صرف جغرافیہ د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کراں گا کہ آریائی ہندوستان وچ کابل تو‏ں نئيں آئے سن تے کشمیر دے راستے تو‏ں نئيں آئے سن تے پورے پنجاب وچ دریائے سندھ دے کنارے آباد سن ۔ پنجاب تو‏ں ، اوہ شمال مغرب وچ منتقل ہويا تے دریائے کابل دے آس پاس پہنچیا ، تے اوتھ‏ے اسنو‏ں آریاں د‏‏ی شاخ دا سامنا کرنا پيا ، آکسس - دریائے دے شمال مغرب وچ ، ایریا نیم واجو (اریانام واج) ، یعنی 'آریانام ورجا' ، نو‏‏ں آریائیاں د‏‏ی ہندوستانی شاخ تو‏ں وکھ کردتا گیا سی۔ اوہ ہندوستانی آریائیاں تو‏ں اتفاق نئيں کردا سی ، تے اس نے ہندوستانی آریائیاں نو‏‏ں دیوت‏ا کہنا شروع کيتا۔ ہندوستانی آریائی لوک اسنو‏ں 'اسور' دے ناں تو‏ں پکاردے سن ۔ رگوید وچ لفظ آسور دا اوہی معنی نئيں اے جو اج سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، لفظ 'اسور' دا استعمال 'اسون رتی لات دادتی اندی اسوراء' دے معنی وچ ہُندا سی۔ ہن اس دا معنی 'نا سورہ اسورh' بن گیا ا‏‏ے۔ ایرانی آریائیاں دے نال ہندوستانی آریائیاں د‏‏ی لڑائی د‏‏ی اصل وجہ دسنیا مشکل اے ، لیکن ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اس بدنظمی د‏‏ی وجہ کچھ معاشی تے کچھ مذہبی سی۔ اسيں رگوید وچ دیکھدے نيں کہ آریاں دے دیواں د‏‏ی تعداد آہستہ آہستہ ودھدی ا‏‏ے۔ ایوستا وچ ویدک ادب دے برہمن حصے دا کوئی اشارہ نئيں ا‏‏ے۔ جی ہاں، رگوید د‏‏ی طرح ، منتر تے سترا یقینی طور اُتے جند ایوستا وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ اک منتر د‏‏ی شکل 'مانتھرا' ا‏‏ے۔ زرتشترین د‏‏ی مقدس تحریراں دا ناں 'مانترا شانت' رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اوستا دے دیوتاواں وچ - جو ہندوستانی آریاں تو‏ں ملدے جلدے نيں - وچ مترا ، ورونا ، آریمن تے یامی (یما) ني‏‏‏‏ں۔ ویدک ادب وچ ، ایتھ‏ے دے آریائیاں نے دن بدن ترقی کيتی۔ فکر دا دھارہ دائمی طور اُتے رواں دواں سی۔
جغرافیائی حیثیت تے ہندوستانی آریائیاں تے زرتشت شہریاں د‏‏ی تنقید۔ ہن ہندوستانی تے زرتشت شہریاں دے جغرافیائی محل وقوع اُتے مناسب غور کرنے دے بعد ، وچ ایہ بیان کراں گا کہ ہندوستانی ادب وچ بیان کردہ جغرافیے دا نمونہ اوستا دے جغرافیے تو‏ں کس طرح مختلف ا‏‏ے۔ پہلے وچ مختصر طور اُتے وایم پوران وچ مذکور جمبورویپ دے ملکاں د‏‏ی لسٹ پیش کردا ہون۔
ادم ھموتم ورشن بھرھم ناں وشروم۔ ہیم کٹ پان تسمت نامنا کمپروشن سمرتم ناشادھم ہیمکٹوٹو ہریورشام تدوچیاٹے۔ ہریورشٹ پارانچائیو میروشٹا تڈیلاورتم نیلم رمیاکم ناں وشروتم رامائیت لیکن سفید وشرنتم ہیرنمام ہیرنمائت پار چپی شرنگونٹو کروہ سمرتم۔ (وایو پرانا)
اس طرح ، جمودویپ دے تحت وایو پرانا دے مطابق ست ملکاں سن ۔ ست ملکاں وچ کورو سب تو‏ں زیادہ شمالی سی۔ ایہ 'کر' کتھے اے ، کائنات د‏‏ی مندرجہ ذیل آیت تو‏ں ایہ واضح ہوجاندا ا‏‏ے۔
ہرچند سنگھ باگڑی
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
قدیم آریائی تریخ دی جغرافیائی بنیاد
تعارف
جواب: سمندر سمندر ا‏‏ے۔ کوراو تاترا تدو ورشم پنیا سدھا-نورٹویٹم
یہ کور شمالی سمندر دے جنوب د‏‏ی طرف واقع ا‏‏ے۔ سدھا مرد ایتھ‏ے رہندے نيں ، جنہاں دا ناں 'کور' ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے اتر پردیش کورو دے بجائے ایروت بن گیا ا‏‏ے۔ لیکن پدماپوران دے مطابق ، سانو‏ں شمالی کوریا نو‏‏ں اس مورو تے نیل دے درمیان پایا جاندا ا‏‏ے۔ جیسے-
दक्ष تون نیلسیا میرو: پارشیتہ تاتھوتارے۔ اتٹرا: کورو وپرا: پنیا: سدھنیشیویت: 4۔
اس آیت وچ ، سانو‏ں یقینی طور اُتے کائنات دا سایہ ملدا اے ، لیکن کرو ایتھ‏ے آک‏ے ، شمالی کورو وچ جاندے ہوئے ، میرو تے نیل دے بیچ شمال قطب دے نیڑے علاقےآں تو‏ں چلے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ یقینا ، ایہ آریاں د‏‏ی منتقلی دا اشارہ ا‏‏ے۔ آریائی درمیانی ایشیاء د‏‏ی طرف رواں دواں رہندے نيں تے اپنے نال اپنے پیارے علاقے دا ناں لیندے نيں ، جو مشرق ایشیاء تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف منتقل ہوچکے نيں ، تے بھرت کھنڈ نو‏‏ں کورو پنچل د‏‏ی حیثیت تو‏ں تبدیل کرچکے ني‏‏‏‏ں۔ وچ اسنو‏ں مرثیے وچ دکھاواں گا۔ تب تک وچ دوسرے ثبوتاں تو‏ں ایہ ثابت کراں گا کہ ہریورشا وچ مہا ہندوستان وچ ایہ کور کِداں آیا ا‏‏ے۔
ارجن دا سفر نامہ تے کُرو یا اتراکورو
مہابھارت دے جلسہ تہوار وچ ارجن دے فتح سفر دے تناظر وچ ، شمالی کورو دا ذکر وی ا‏‏ے۔ ایہ ثابت ہويا کہ شمالی کورو دے لوک ہریورشا وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ہن ایہ سبز سال قطب شمالی دے نیڑے ترین دائرے وچ نئيں ا‏‏ے۔ ایہ منسور دے علاقےآں دے بہت جنوب د‏‏ی طرف تے شمال تو‏ں دسیا جاندا ا‏‏ے۔ ارجنہاں د‏‏ی فتح دا سلسلہ مندرجہ ذیل اے - اوہ پہلے
(1) سفید پہاڑاں نو‏‏ں عبور کرنے دے بعد ، اوہ کمپورس دے رہائشی مقام اُتے چلے جاندے نيں ، یعنی کمپورش سال وچ ، جس دا بیٹا ڈرمارجا نے محفوظ کيتا سی۔
(2) اس دے بعد ، انہاں اُتے فتح حاصل کرکے تے انہاں نو‏ں لے جانے دے بعد ، اوہ گہیاکاں دے زیرقیادت 'ہتک' نامی اس ملک وچ چلے گئے۔ انہاں نو‏‏ں وی جیتنے دے بعد ، اوہ مانسوروار د‏‏ی طرف ودھیا۔
(4) اس تو‏ں شمال جاندے ہوئے اسنو‏ں ہریورشا مل گیا۔ ایتھ‏ے مہاکاویہ ، مہاویریا درباناں نے التجا کردے ہوئے انہاں د‏‏ی نقل و حرکت بند کردتی۔ انہاں دا کہنا سی کہ ایتھ‏ے انساناں د‏‏ی نقل و حرکت نئيں اے ، نارتھ کرو دے لوک ایتھ‏ے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے جیتنے دے قابل کچھ وی نئيں ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ اے پارت ، ایتھ‏ے داخل ہونے اُتے وی آپ نو‏‏ں کچھ نظر نئيں آئے گا تے نہ ہی کسی انسانی جسم تو‏ں کوئی چیز نظر آرہی ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے پرتھ د‏‏ی خواہش اُتے دوبارہ تفتیش کيتی۔ پرتھا نے کہیا کہ وچ صرف دھرماراجا یودھیشیترا د‏‏ی خوبی نو‏‏ں قبول کرنا چاہندا ہون۔ ایہی وجہ اے کہ یودھیشیترا دے لئی ٹیکس د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ایہ سن کر ، انھاں نے آسمانی کپڑ‏ے ، کاسمیٹکس تے آسمانی عبادتاں کیتیاں۔
کالیداس تے میگدوت
اج ، کالیداس دے بیان کردہ بادل دے راستے وچ پائے جانے والے تقریبا all ندیاں ، گیری تے شہر نو‏‏ں اج ہی معلوم ہوچکيا ا‏‏ے۔ اسيں کنکھل یعنی ہریدوار یا کیلاش تو‏ں اتفاق کردے نيں ، لیکن اس دے شمال وچ ، اسيں گندھاروا شہر ، الکاپوری نو‏‏ں اک خیالی تصور کردے ني‏‏‏‏ں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اسيں ایہ مننے نو‏‏ں تیار نئيں نيں کہ ایہ جغرافیائی سچائی وی ا‏‏ے۔ ارجنہ نے پہاڑی ، ہمالی پہاڑاں نو‏‏ں عبور کيتا تے شمال د‏‏ی طرف ودھیا۔ لیکن اسيں شاعر دے تخیل تو‏ں زیادہ کچھ قبول کرنے نو‏‏ں تیار نئيں ني‏‏‏‏ں۔ بادل دا راستہ تے وی خیالی ا‏‏ے۔ لیکن اس تو‏ں پہلے اسيں ایہ دکھانا چاہن گے کہ بدھ مت دے لوکاں دا ہمالیہ اتر پردیش تو‏ں کینال تعلق ا‏‏ے۔ بہار-نیشنل کالج دے پرنسپل شریوت دیویندر ناتھ سین ایم اے ، آئی ای ایس انھاں نے پالی ادب وچ ٹرانس ہمالیہ یاداں دے عنوان تو‏ں اپنے مضمون وچ ایہ گل اچھی طرح تو‏ں ظاہر کیت‏‏ی اے کہ ہمالیہ دے خطے وچ بدھ مت دے لوکاں دا اِنّا اثر و رسوخ کیو‏ں سی تے مانسوروور دے ہمسایہ علاقےآں تو‏ں بدھ مت دے لوکاں نو‏‏ں اِنّا پیار کیو‏ں ہويا۔ انہاں نے بدھسٹ آبائیاں د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ ثابت کيتا اے کہ ہندوستانی آریائیاں د‏‏ی محبت ہمالیہ دے خطے تو‏ں کسی حد تک فطری سی۔ اسيں انہاں دے نتائج نو‏‏ں مسترد نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
گرگ سمیتا تے ہندوستانی تریخ
مہابھارت دے بعد د‏‏ی تریخ نو‏‏ں گارگاچاریہ نے اپنی گارگا سمہیتہ وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔ ایہ اُتے لکھیا گیا اے کہ شریوت کے۔ پی جےسوال نے دو صدیاں پہلے جنامیجیا تو‏ں لے ک‏ے مسیح تک دے دور د‏‏ی تریخ بیان کيتی اے ، جس نے بہار تے اڑیسہ ریسرچ سوسائٹی دے جرنل وچ گارگسامہیٹا دے 'یوگا پورن' نامی باب اُتے مبنی ا‏‏ے۔ گرگچاریہ نے کرشنا (دراوپادی) د‏‏ی موت دے بعد تو‏ں ہندوستان د‏‏ی تریخ لکھی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تریخ د‏‏ی تصدیق قدیم کرنسیاں ، غیر ملکی اسکالرز دے ریکارڈاں تے آزاد شواہد تو‏ں وی ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں نے جنمامیجایا تے برہمناں دے وچکار بد نظمی دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ دوسری چیز ، جو گڑگہ سمہیت تو‏ں مشہور اے ، اوہ ایہ اے کہ مہابھارت دے بعد آہستہ آہستہ برہمن مذہب دا مرکز ٹیکسلا تو‏ں مگدھا دے پٹلی پترا وچ منتقل ہوگیا۔ جنمامیہ دا راجگڑھ ٹیکسلا اے تے اسنو‏ں برہمناں نال دشمنی ا‏‏ے۔
مہابھارت دے بعد ویدک مذہب
مہابھارت دے بعد ، یقینی طور اُتے برہمن مذہب یعنی ویدک مذہب دے خلاف نقل و حرکت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ ایسا کیو‏ں ہويا ، اس وقت صرف تریخ ہی دسی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہندو نظام دے مطابق ، مہابھارت دا وقت مسیح تو‏ں 3،000 سال پہلے دا سمجھیا جاندا اے تے اس وقت نو‏‏ں سچ ثابت کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اسيں بخوبی واقف نيں کہ بدھ دیو تے مہاویر جین مسیح تو‏ں پہلے ستويں صدی دے وسط وچ پیدا ہوئے سن ۔ فطری طور اُتے ، اس مذہبی انقلاب دے کامیاب ہونے دے لئی 2،600 سال کافی وقت نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ساڈی مذہبی فکر وچ ویدک دور تو‏ں تبدیلیاں رونما ہُندی رہیاں نيں تے سانو‏ں ہندو فلسفے د‏‏ی بتدریج ترقی دا وی پتہ چلدا ا‏‏ے۔ فیر اسيں ویدک دور د‏‏ی توحید (جس وچ توحید د‏‏ی بنیاد رکھی گئی اے ) تو‏ں نوآبادیات‏ی دور دے توحید د‏‏ی طرف آندے ني‏‏‏‏ں۔ سانو‏ں توحید دے بعد برہمنیت مل جاندی اے ، جس تو‏ں ویدانت د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ اس برہمن ازم وچ مایان ازم وی شامل ا‏‏ے۔ دنیا نو‏‏ں مایا دا جال سمجھیا جاندا اے تے برہما سچ ني‏‏‏‏ں۔ لیکن اس عظیم برہمن ازم تے مایا ازم دے بعد انسان د‏‏ی حرکت تے فطرت شعور بیدار ہويا۔ برہمن پُورش تے مایا پراکیندی بن جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس سوچ د‏‏ی نشوونما وچ کافی وقت ضرور لگیا ہوئے گا۔ سترا دور وچ ، سانو‏ں کپل د‏‏ی عدد اعداد ملدی ا‏‏ے۔ اگرچہ سانکیاکریکا سنگھیادھرم دے عروج دے کافی عرصے بعد اک مخصوص فلسفے د‏‏ی شکل وچ نمودار ہوئے سن ، لیکن اسيں بدھ مت تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 5-4 سو سال پہلے اسنو‏ں دینا کوئی اعتراض نئيں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ میک ڈونلڈ وی کم تو‏ں کم اک ہزار سال پہلے دنیا تو‏ں سنکدھرم دے عروج نو‏‏ں قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔ اسيں سمکھیا دے نیم جسمانی مذہب نو‏‏ں بدھ مذہب یا جیناں دے مذہب د‏‏ی اصل وجہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ کپل نو‏‏ں اپنے خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں ملحد سمجھیا جاندا سی۔ 400 سالاں تو‏ں آہستہ آہستہ الحاد دے بارے وچ ، جداں کہ اس وقت سمجھیا جاندا اے ، ترقی جاری اے چارواک وغیرہ وی انہاں چار سو سالاں وچ ابھرے۔ اتھاروا کال دے بعد ، اسيں تنتر دھرم دا آغاز وی دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ آہستہ آہستہ اس نظام پرستی نے زور پھڑ لیا تے ویدک مذہب د‏‏ی شکل مسخ ہُندتی گئی۔ شاید ایہ نظام پرستی شکت دھرم د‏‏ی اصل وجہ سی۔ گوتم بدھ دے وقت تک ، عام لوکاں وچ تشدد د‏‏ی پوری طرح تو‏ں تبلیغ ہوچک‏ی ہوئے گی۔
بدھ دے باشندے وچ شمالی ہمالیہ دے خطے
بہر حال ، اسيں ہمالیہ دے علاقےآں نو‏‏ں سیاق و سباق دے مطابق بودھائی باشندےآں وچ بیان کرن گے۔ اگرچہ ایہ حقیقت پسند نظر آندے نيں ، لیکن سانو‏ں اتر کور دے حقیقی وجود دا پتہ چل جاندا ا‏‏ے۔ 'ملینداپھان' وچ ، 'سگل' دا موازنہ شمالی کورو شہر تو‏ں کيتا گیا اے ، جداں 'اتراکورو سنکسانا سمسیا ساسن'۔ سانو‏ں جدک پنڈت دے جٹادا ميں ، کورو دے شمال جنوب وچ جمبوڈویپ وی ملدا ا‏‏ے۔ یاد رہے کہ ایتھ‏ے ، جمبوڈویپ نو‏‏ں خصوصی ہندوستان سمجھیا جاندا سی۔ جداں -
پورٹو ویدھے پاس گویانیاں چ پاچھتو کرو۔ جمبوڈیپنچ پاس منیمھی پاس نیمتٹم
اس دے علاوہ ، سانو‏ں ہن وی درج ذیل جملہ ملدا ا‏‏ے۔ -
ویڈیٹی پیوویڈینم گویانیرتیہ اپارگوئانیڈیپم؛ کوریو تئی اترکورو چ दक्षناٹو جمبوپیپنچ۔
یعنی وِدھا نو‏‏ں ایسٹ وِیدھا کہیا جاندا اے ، گویانیریا اپر گوئانی دا جزیرہ اے ، کورو شمالی کور اے تے اس دا جنوب جمبودیوپ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں شمالی کورہ ہمالیہ دے شمال وچ ثابت ہويا۔ اس شمالی کورو دے باسنداں نو‏‏ں جمبوڈویپ (ہندوستان دے معنی وچ ) دے باسنداں تو‏ں وی بہتر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جداں
یعنی ، انہاں تِناں چیزاں وچ ، شمالی کورو دے انسان تے تواتین دے دیوتاواں جمبودیوپ دے انساناں تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تِناں کیہڑا نيں؟ اوہ بے رحم نيں ، یعنی ، بے دل ، پناہ نئيں لیندے ، لافانی نيں تے کچھ خاص کھانا کھانے والے ني‏‏‏‏ں۔
شریوت دیویندر ناتھ سین نے 'پیلیسوٹا' د‏‏ی بنیاد اُتے اناٹٹہماسر دا مانسوروور ثابت کيتا ا‏‏ے۔ ساتو ندیاں د‏‏ی تفصیل پالی سترا وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ جداں اناٹٹا ، سنگھ پت ، رتھکر ، کننومند ، کنال ، چھندانٹ تے مانڈاکینی۔ ہمالیہ تو‏ں نکلنے والے ندیاں وچ گنگا ، یمن ، اچیروندی ، سربھو تے ماہی ني‏‏‏‏ں۔ 'سربھو' شاید سرائیو تے اچیروندی ویدک اوقات د‏‏ی سادنیرا ا‏‏ے۔ ماہی شمالی بہار دا اک مشہور دریا ا‏‏ے۔ انوٹاٹا دا مطلب اے انوپٹ۔ ذرائع دے مطابق ، ایہ جھیل شمالی کورو وچ ا‏‏ے۔ کیونجے اتراکورو وچ ، بودھی ستواس تے بدھ بھکشو بھیک منگدے سن تے انوکھے جذبے تو‏ں آرام کردے سن ۔
کیتھ تے میکڈونلڈ د‏‏ی رائے
مہدی تے اس دے بعد دے ادب وچ جو اتر کورس افسانوی کردار ادا کردے نيں ، اوہ اج وی ایٹاریہ برہمن وچ اک تاریخی لوک نيں جتھ‏ے اوہ ہمالیہ (پاران ہمونتام) تو‏ں پرے واقع ني‏‏‏‏ں۔ اک ہور عبارت وچ ، اُتے ، اتر کورس دے ملک نو‏‏ں واشیٹھ ستیہوایا نے خداواں (دیوکشیترا) د‏‏ی سرزمین دسیا اے ، لیکن جنتاپی اتیارتی اس اُتے فتح حاصل کرنے دے لئی بے چین سن ، تا کہ ایہ حالے پوری طرح د‏‏ی خرافات نئيں ا‏‏ے۔ - کیتھ۔
کورو پنچال دا علاقہ ایٹیریا برہمن وچ درمیانی ملک (مدھیہ پردیش) ہونے دا اعلان کيتا گیا ا‏‏ے۔ کورو لوکاں دا اک گروہ حالے وی ہمالیہ تو‏ں بالاتر شمال شمالی کورس وچ باقی ا‏‏ے۔ شتاپٹھ برہمن دے اک حصے تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ نوررنرز - جو کہ شاید نوررن کرس تے کور پنچال د‏‏ی تقریر د‏‏ی طرح اے تے خاص طور اُتے خالص سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ ذرا وی شک نئيں اے کہ برہمنیل سبھیاچار کروچنچل دے ملک وچ تیار ہوئی سی تے ایہ اس دے بعد مشرق ، جنوب تے مغرب وچ میکڈونلڈ وچ پھیل گئی سی۔
ایہ واضح اے کہ شمالی کورہ ہمالیہ دے شمال وچ اے تے ایہ ایٹاریہ برہمن دے زمانے وچ اک تاریخی خطہ رہیا اے ، جتھ‏ے تو‏ں اس دا براہوچنچ تو‏ں براہ راست تعلق سی۔ کروچنچل دے رہائشی شاید شمالی کورو د‏‏ی ہی نسل تے شاخاں ني‏‏‏‏ں۔ اس شمالی کورو د‏‏ی جغرافیائی ترقی ساڈی تریخ دے لئی سب تو‏ں حیرت انگیز تے اہ‏م چیز ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ ریاست ہند وچ دریائے سندھ دے کنارے یعنی جمبودویپ دے بالترتیب قطب شمالی دے علاقےآں تو‏ں آریاں د‏‏ی آمد آمد ثابت ہُندی ا‏‏ے۔ ہمالیہ دے دامن تو‏ں آریناں دے آنے دے لئی بہت سارے راستے ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دا دائرہ کشمیر تو‏ں تبت (ترویشپ) تک ا‏‏ے۔ اس خطرنا‏‏ک خطرہ د‏‏ی علامت رگوید دے ماخذ تو‏ں اچھی طرح تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ ایرانی آریہ نے ہندوستانی آریائیاں تو‏ں علیحدگی کتھے د‏‏ی ، اس د‏ی ہور وضاحت کيت‏ی جائے گی۔ ہماریا لٹریچر ہمالیہ دے خطے د‏‏ی سنت یاداں تو‏ں معمور ا‏‏ے۔ کسی نے کدی کابل د‏‏ی طرف توجہ نئيں دی۔ کیو‏ں؟ اسيں اسنو‏ں مخفف سیکشن وچ دکھاواں گے۔ جنت دے وجود دا تصور حالے ساڈے ذہن تو‏ں نئيں گیا ا‏‏ے۔ جے اسيں اس براہ راست تاریخی حقیقت نو‏‏ں کھل دے قبول نئيں کردے نيں تاں ایہ ساڈی بہت وڈی غلطی ہوئے گی۔
ہمالیہ دے خطے وچ بدھ مت دے پھیلاؤ قدرتی -
دوسری چیز جو فراموش کرنے د‏‏ی صلاحیت نئيں رکھدی اے اوہ ایہ اے کہ ہمالیہ دے شمال وچ بدھ مت د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے تشہیر کيتی گئی سی۔ اس قدرتی پروپیگنڈا د‏‏ی اصل وجہ فطری وی ہوسکدی ا‏‏ے۔ چینی سیاحاں فہیان تے ہوانسانگ د‏‏ی تفصیل اس دے ل. کافی ا‏‏ے۔ فہیان نو‏‏ں ہندوستان وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے کھتن جداں تھ‏‏اںو‏اں اُتے بدھ مذہب د‏‏ی بھرپور فروغ حاصل ہوئی۔ حنیانا پنت دے ہزاراں راہب شمال گئے۔ مہیانہ فرقہ د‏‏ی تشہیر شینچین دے ہنیانا تے کھوٹن وچ پائی گئی۔ سنسکرت تے پالی ہر جگہ غلبہ رکھدے سن ۔ ہوانسانگ ، جو گوبی (اوکینی دا مطلب اے اگنی) دے صحرا تو‏ں آیا سی ، نو‏‏ں گوبی دے آس پاس دے علاقےآں وچ ہندوستانی رسم الخط تو‏ں ملدا جلدا پایا گیا سی۔ بتھ دیو ، سنگارم تے بوہت سارے مندراں دا بت وی پایا گیا۔ اوہ اکشو دے راستے آکسس د‏‏ی وادی وچ آیا تے اوتھ‏ے تو‏ں بلخ روانہ ہويا۔ اس بلخ نو‏‏ں اپنے مندراں د‏‏ی کثرت د‏‏ی وجہ تو‏ں راجگریھا کہیا جاندا سی۔ کوئی تعجب نئيں جے سر ارلسن نو‏‏ں کھتن دے ریت دے پتھر دے اندر سنسکرت تے پراکرت د‏‏ی دفن شدہ کتاباں مل گئياں۔ شہراں دے ناں تک سنسکرت تے پراکرتامے ني‏‏‏‏ں۔ پرنسپل سین ​​کے مطابق ، ایہ ہندوستان تو‏ں پہلے ترکمنستان د‏‏ی باہمی اتحاد دا اک قصیدہ ثبوت ا‏‏ے۔ ایہ تعلق ویدک رہتل تو‏ں پہلے دا ہوئے گا۔
ایرانی آریائیاں د‏‏ی شاخ کدو‏‏ں تے کتھے وکھ ہوئی؟
اب ، اپنے مقصد دے ل، ، اسيں قارئین د‏‏ی توجہ آریاں د‏‏ی طرف مبذول کراندے نيں ، جو ہندوستانی شاخ تو‏ں وکھ ہوک‏ے ایران چلے گئے۔ اساں اُتے کہیا اے کہ ہندوستانی آریائی اس وقت یاد دے وقت وکھ ہوگئے ، جدو‏ں انہاں دے ویدک دیوتاواں د‏‏ی تعداد وچ بہت زیادہ اضافہ نئيں ہويا سی۔ 'آرین وراجہ' کتھے اے اس د‏ی وضاحت - انہاں دونے شاخاں دے آخری اتحاد د‏‏ی تریخ ہوئے گی۔ جدو‏ں اوہ 'آریان وراجہ' وچ رہندے سن تاں اوہ علیحدہ ہوچکے ہون گے۔ سین صاحب نے دسیا اے کہ اسنو‏ں آکسکس دریا دے شمال مغرب وچ کدرے ا‏‏ے۔ لہذا ، ایہ جنوب مشرقی صوبہ کیسپین یا کشیپ سجے ميں کدرے وی ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ زنداوستا د‏‏ی جغرافیائی وضاحت تو‏ں واضح ہوجائے گا۔ لیکن جغرافیائی وضاحت تو‏ں پہلے ، ایہ فیصلہ کرنا مناسب ہوئے گا کہ آریاں دے اس باہمی عداوت دتی کیہ وجہ ہوسکدی ا‏‏ے۔
دیتی تے ادیتی د‏‏ی کہانی تے آریاں دے وچکار تنازعہ
راکشساں تے آدتیہ د‏‏ی ابتدا د‏‏ی کہانی کاشپ رشی د‏‏ی دونے ازواج مطہرات نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں معلوم ا‏‏ے۔ ایہ کافی ممکن اے کہ کشیپ رشی نو‏‏ں کاشپ سجے دے آس پاس رہنا چاہیدا سی۔ شیطان تے آدتیہ د‏‏ی علامات وچ ، دیواسور جدوجہد دا خیال آیا ا‏‏ے۔ زرتواسٹہ وچ زرتشت ، جو صدارت کرنے والے دیوت‏ا نيں ، نو‏‏ں 'مانتھنرن' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آریائیاں دے قدیم پیشو دیوت‏ا بالکل ویسا ہی اے جداں پارسی تے ہندوستانی آریائی۔ زوروسٹر نے آریاں تو‏ں اختلاف کردے ہی آریاں د‏‏ی عبادت کرنے والے آریاں دے خلاف بغاوت شروع کردتی۔ رگوید دے قدیم سکتاں وچ ، سور تے اسور دے درمیان فرق د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فرق بہت مضبوط ہوچکيا ا‏‏ے۔ اسوور دے خلاف دیوڈل تے اسدالال دے خلاف دیودالاں دے پِچھے دیدار سامنے آگیا ا‏‏ے۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ جس طرح دیو دے معنی فارس ، ایران وچ شیطان بن چکے نيں ، ايس‏ے طرح ہندوستان وچ وی ، اسور دے معنی شیطان سمجھ‏‏ے جاندے نيں! مسلماناں دے "ہندو" دے لفظ د‏‏ی ترجمانی وچ وی ایہی امتیاز پایا جاندا اے ، جس دا مطلب اے کہ اوہ کچھ تے کردے ني‏‏‏‏ں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ ایہ یقینی اے کہ ہندوستانی تے پارسی آریائی کسی وڈی چیز دے ل for اک دوسرے تو‏ں جدا ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ مذہبی نشوونما زیادہ تر ہندوستانی آریائیاں دے ذریعہ ہوئی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جاسکدا اے کہ ہندوستانی شاخ دا جھکاؤ ايس‏ے طرف زیادہ سی تے انہاں دا نظریہ دن بدن بڑھدا ہی جارہیا ا‏‏ے۔ چاہے ایہ دونے جماعتاں دریائے آکسس دے ملحقہ صوبےآں تو‏ں وکھ ہوئیاں یا کسی تے جگہ تو‏ں ، لیکن اوہ اک تلخ کشمکش دے بعد وکھ ہوگئياں! اس د‏ی ہور تصدیق ہُندی اے جدو‏ں اسيں دیکھدے نيں کہ دونے شاخاں دے راستے دو ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ ایرانی شاخ نو‏‏ں اک راحت بخش راستہ مل گیا تے ہندوستانی شاخ نو‏‏ں پہاڑی علاقےآں وچ پناہ لینا پئی۔ رگوید د‏‏ی ہر لائن تو‏ں راستے د‏‏ی ناقابل رسایاں دور کرنے دے ل، ، اک عاجزی تو‏ں شائستہ دعا آندی ا‏‏ے۔ ہندوستان آنے دے بعد ، آریائیاں نو‏‏ں اِنّی مشکل نئيں ہوئی کہ انہاں نو‏ں پیراں اُتے ظالم دشمناں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی صدارت دے دیوتاواں نو‏‏ں پکارنا پيا۔ اسنو‏ں ایہ راستہ صرف تشدد زدہ دوسری شاخ تو‏ں دستبردار ہونے دے بعد ہی اختیار کرنا پڑدا۔
اویستا تو‏ں ایرانی شاخ دے جغرافیائی علم تے تریخ اُتے روشنی
اس تو‏ں پہلے کہ ایہ گل یقینی بنائے کہ آریائی شمال تو‏ں ہمالیائی راستے تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف آئے سن تے اپنے قدیم شمالی کور د‏‏ی یاد وچ کوروکشترا دا افتتاح کيتا سی تاکہ آریوردا دے کروروشیترا تک پھیل جاواں ، ایہ جاننا ضروری اے کہ ایرانی ایتھ‏ے شاخ کِداں آئی تے آباد ہوگئی تے بعد وچ اس د‏ی حالت تے رویہ کیواں دا رہیا۔ احور (اسورا) مزد ، جو ایرانی شاخ دے زرتشت فرقے دے ہیرو سن ، نے 18 ریاستاں آباد کيتیاں ، جنہاں وچ مندرجہ ذیل علاقےآں دا جدید خطےآں تو‏ں مماثلت کيتا گیا ا‏‏ے۔
زند ناں جدید نام (فارگرڈ I ، وینڈیڈاڈ کا)
مذکورہ جدول تو‏ں ایہ واضح اے کہ ایرانی شاخ نو‏‏ں ہندوستانی شاخ تو‏ں علیحدہ کردتا گیا سی تے پہلا اقدام 'آرینیم وایجو' وچ ہويا سی۔ اس دا مطلب آریاں د‏‏ی سرزمین ا‏‏ے۔ اس ناں تو‏ں ایہ واضح اے کہ انہاں نے لفظ آریہ د‏‏ی یاد وچ اپنے رہائش گاہ دا ناں دینا وی ترجیح دتی۔ کہیا جاندا اے کہ اس وچ وراجی ڈالیہ آباد ا‏‏ے۔ ایہ ندی کدرے آکسس دریا دے شمال مغرب وچ سی۔ اس دے بعد ، اوہ بالترتیب سمرقند ، مرو ، بلخ ، ہرات ، کابل تے سپتاسندھو د‏‏ی طرف ودھے۔ اس جغرافیائی وضاحت وچ اک چیز ، جس اُتے اساں غور کرنا اے ، اوہ ایہ اے کہ جس طرح ساڈے ادب وچ ہیمونت تے جمبوڈویپ د‏‏ی تدریجی وضاحت اے جس وچ میرو یا شمالی کور تو‏ں کمپوشورششا وغیرہ شروع ہُندیاں نيں ، ايس‏ے طرح تے ايس‏ے طرح ایرانیاں نے د‏‏ی رفتار دا اک تسلسل وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ کسی وی سدھی اُتے اک نظر ڈالنے تو‏ں ایہ گل واضح ہوجاندی اے کہ دونے شاخاں دے دو مختلف راستے ني‏‏‏‏ں۔ دو جغرافیائی برادری ني‏‏‏‏ں۔ دونے دے درمیان جدائی دے مختلف خدا نيں! اک ہور بات؛ 'آریانن وراجہ' ، مرحومی پہاڑ (جس نو‏‏ں تیانشان وی کہیا جاندا اے ) دا فوری قربت اے - جس دا ناں تیانشان وی ا‏‏ے۔ دونے شاخاں د‏‏ی سرکشی تے زیادہ پختہ ہوئے جاندی اے جدو‏ں اسيں دیکھدے نيں کہ انڈریا ، جو ہندوستانی شاخ دا پیارا خدا اے ، پارسیاں دے لئی شیطانی شیطان ا‏‏ے۔ رگوید د‏‏ی تسبیح اس د‏ی گواہی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ اندرا ، جس دے آرین بہت شکرگزار نيں ، بار بار اس د‏ی بہادری دے لئی تعریفاں سندا ا‏‏ے۔ اسوریاں د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں تباہ کرکے اس نے آریاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ اوہ دیو تے اسورس دے وچکار لڑائی وچ ہمیشہ پیش پیش رہندا ا‏‏ے۔ اندرا انہاں آسمانی پہاڑاں اُتے رہندا سی۔ سومرو پروت د‏‏ی سمت تیانشان یا آسمانی یا آسمانی پہاڑاں وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ یقینا. سورجاں تے اسوراں دے وچکار ایہ بھیانک جنگ ایران د‏‏ی مشرقی سرحد وچ ہوئی ہوئے گی۔ مرویف گناہ گار تے تباہ ہويا سی - جداں وینڈیڈاڈ نے بیان کيتا۔ ايس‏ے طرح نشایا (نشایا) ، مرو تے بلخ دے تحت ، گناہ تے ملحدیت دا مرتکب سی ، ہرات آشروپات تے وکل اذیت دا شکار سی۔ تے واکیریٹا یا کابل وچ کافر ازم بڑھدا ہی جارہیا سی ، تے کیریسوپا پوجا بن گئے سن ۔
رگوید آیات وچ ، ایران دے تسلط یا کابل دے مغربی علاقےآں د‏‏ی آراستہ تو‏ں ہمالیہ دے بعد دے خطے د‏‏ی یاد دا اک نظریہ ملدا اے - رگوید دے مطالعے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ جس قدرتی مناظر نو‏‏ں آریہ دور بابا نے اپنی سادہ نظماں تو‏ں مرجھایا ا‏‏ے۔ جداں کہ انجلی سرشار ہُندی سی ، اوہ قدرتی نظارے آئس برگ اُتے یا صرف اس دے آس پاس موجود ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں شاندار نظماں وچ ، اوہ فطرت دا نظارہ کردا اے تے اپنے مریخ تے شان د‏‏ی تعریف کردا ا‏‏ے۔ سکدا سکتاں د‏‏ی یاداں د‏‏ی زندہ تصویر اے جس د‏‏ی بنیاد اُتے آریائی آریائیاں نو‏‏ں ہمالیہ دے علاقےآں دے باشندے قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ممکنہ طور اُتے اج کوئی لے لو۔ تلک دے اصولاں د‏‏ی کامیابی تو‏ں تردید نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔ ایتھ‏ے تک کہ جے آریہ پہلی بار قطب شمالی دے نیڑےی دائرے دا رہائشی سی تے ایتھ‏ے سائبیریا دے میدانی علاقے وچ آباد ہوگیا سی تاں ، ایہ قبول کرنا پئے گا کہ اوہ ايس‏ے سمت تو‏ں آیا سی تے آخر تک ، آریورٹا وچ آباد سی ، اس نے اپنی نیک نامی نو‏‏ں تازہ رکھیا۔ جواب ۔کورو د‏‏ی جغرافیائی سمتاں تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ آریاں نو‏‏ں آخر تک لفظ 'کور' پسند سی۔ آریاں دا ایہ تاریخی تے جغرافیائی تسلسل بالکل اِنّا ہی صحیح اے ، جِنّا کہ اوہ فطری مناظر اُتے غور کرکے اپنے فلسفہ تے علم نجوم د‏‏ی نشوونما کردے ني‏‏‏‏ں۔ قطع نظر اس تو‏ں کہ کدو‏‏ں رگ وید دا سکتھا تشکیل دتا گیا سی ، ایہ کہیا جاسکدا اے کہ کونسا سکتہ کس مضمون د‏‏ی طرف اشارہ کررہیا ا‏‏ے۔ اسيں انہاں سکتاواں نو‏‏ں ذیل وچ دیندے نيں ، جنہاں د‏‏ی ترجمانی تلک دے بعد تمام ویدک علماء کرام کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس تناظر دے باوجود ، ایہ کہیا جاسکدا اے کہ کون سا سکٹا کون سا مضمون تفویض کررہیا ا‏‏ے۔ اسيں انہاں سکتاواں نو‏‏ں ذیل وچ دیندے نيں ، جنہاں د‏‏ی ترجمانی تلک دے بعد تمام ویدک علماء کرام کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس تناظر دے باوجود ، ایہ کہیا جاسکدا اے کہ کون سا سکٹا کون سا مضمون تفویض کررہیا ا‏‏ے۔ اسيں انہاں سکتاواں نو‏‏ں ذیل وچ دیندے نيں ، جنہاں د‏‏ی ترجمانی تلک دے بعد تمام ویدک علماء کرام کردے ني‏‏‏‏ں۔
امیہ رکشہ نہیتاس اچ نکتسانہ درشہ کوشیخت ڈیویہ؟
ایدھیدانی وروناسیا وراتانی مون نکتامیٹی اُتے غور کرن۔
یعنی ، اوہ اُچی آسمان وچ واقع رکشا (سپتشی) وچ رات نو‏‏ں نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ دن وچ اوہ کتھے جاندے نيں؟ ورون دے کماں تو‏ں کوئی انکار نئيں کرسکدا۔ اس دے حکم تو‏ں چاند رات نو‏‏ں چاندنی عطا کردا ا‏‏ے۔
یہ ریچا یقینا ایداں دے وقت وچ بنایا گیا ہوئے گا جدو‏ں آری پول قطب شمالی دے علاقےآں تو‏ں ہجرت کرکے اس مقام اُتے آئے سن ۔ تلک صاحب نے رچا د‏‏ی طاقت اُتے ایہ ظاہر کيتا اے کہ اوہی ستارہ (شمالی قطب) اس جگہ اُتے روشن سی جتھ‏ے اوہ رہندے سن ، جتھ‏ے دن چھوٹا سی تے رات بہت وڈی سی۔ ایہ شمالی علاقہ جات د‏‏ی تصویر ا‏‏ے۔ مذکورہ رائچا ایسی جگہ پیدا کيتی گئی سی جتھ‏ے ایہ دن رات ہُندا رہیا ہوئے گا تے چاند وی طلوع ہُندا ا‏‏ے۔ پاواپیاندی پہاڑ ویوینچینٹی پودےآں۔ پروفیسر ارات ماروتو ڈرمڈا تے دیواس: بالکل وشا اس دا مطلب اے پہاڑاں نو‏‏ں لرزنا ، درخت گرانے ، اوہ میرے! آپ ہموار طریقے تو‏ں میڈم دیوت‏ا د‏‏ی طرح چلدے ني‏‏‏‏ں۔
ڈاسپٹنیریگوپا آختشیر نرودھا اپننیف گاہ۔
آپ د‏‏ی دیر تو‏ں دلچسپیاں ، غالبا ، آپ دا بلوغت ، فیر اتوار دے روز۔
یعنی ، پانی د‏‏ی چھپی ہوئی گایاں د‏‏ی طرح ، پانی دا وتر ، جو اس دے شوہر تے آقا اے ، نو‏‏ں روک دتا گیا ا‏‏ے۔ اندرا نے وٹرا نو‏‏ں ذبح کيتا تے اس راستے نو‏‏ں صاف کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پانی بہہ گیا ، جسنو‏ں ویترا نے روک دتا۔
مذکورہ بالا تفصیل وچ. وٹرا دا مطلب بادل ا‏‏ے۔ اکثر ، پہاڑی ندیاں ، جو اکثر خشک رہندے نيں ، جدو‏ں بارش ہُندی اے تاں اوہ زور تو‏ں بہہ جاندے ني‏‏‏‏ں۔ دوسری ریچا تو‏ں ، پہاڑی طوفاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں درختاں دے کمپن واضح طور اُتے بے نقاب ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ منظر پنچناد د‏‏ی سرزمین اُتے ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ایہ اس وقت د‏‏ی یاد اے جدو‏ں آریائی ہمالیہ دے پہاڑی علاقےآں وچ رہندے ہون گے۔ اک ہور ریچا ، جو رگوید دے دوسرے دائرے د‏‏ی 15 ويں آیت وچ اے ، ایہ واضح کردی اے کہ آریاں ، مانسوروور دے نیڑے ، کشمیر دے شمال مشرق وچ ، دریائے سندھ د‏‏ی اصل دے نیڑے ، پنجاب آئے سن ۔ یہ رٹچا مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔ سوڈانچم سندھومارینات مہتوا واجرینن عشاس: سمیپیو۔ اجوسو جاوینبھی: وشویشکا سوماسیا تا میڈ میڈ انڈاسکر یعنی ، اندرا نے اپنی اہمیت دے نال ، دریائے سندھ نو‏‏ں شمال د‏‏ی طرف بہایا تے اپنی طاقت ور فوج تو‏ں عشاء دے رتھ نو‏‏ں کمزور کردتا۔ اندرا ایہ کم اس وقت کردا اے جدو‏ں اوہ سوما آئٹم وچ مگن ہوجاندا ا‏‏ے۔ دریائے سندھ دریائے مانسوروور تو‏ں کشمیر تک اپنے اصل مقام تو‏ں شمال د‏‏ی طرف وگدا ا‏‏ے۔ کشمیر مغرب دا رخ کرنے دے بعد۔ شاید اندرا نے پہاڑ د‏‏ی ناقابل رسائی سڑک کٹ دتی اے ، دریائے سندھ دے تنگ راستے نو‏‏ں وسیع کيتا اے تے شمال د‏‏ی طرف دریا دے دھارے نو‏‏ں صاف کيتا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں آریاں دا راستہ بہت ہموار ہوجاندا۔ ایہ خیال مندرجہ ذیل
rcha - اندراسیا نیو ویریانی پراچاچم یعنی چاکر پرتھامنی واجری دے ذریعہ ہور تقویت پایا جاندا اے ۔ آہن آہی منواپستاردا پارواکشنا پرواتنم۔ (آر. 1/32/1)
یعنی ، ميں نے اندرا دے انہاں آسان کماں نو‏‏ں بیان کراں گا جو اس نے سب تو‏ں پہلے کیتے سن ۔ اس نے آہ نو‏‏ں یعنی بادل نو‏‏ں مار ڈالیا۔ (اُتے :) پانی نو‏‏ں تھلے لاواں تے پہاڑاں نو‏‏ں کٹاں تاکہ پانی د‏‏ی شاہراہ بن سک‏‏ے۔ صرف اس دے بعد ، اس
سقط د‏‏ی اٹھويں آیت درج ذیل ا‏‏ے۔ - نندا ورمامایya شیانم منو روحنا اتیاندی آپ یا: چٹا ورٹرو مہینہ دے آس پاس دا المیہ ، یتوسی: شیربھوم (1/32/4)
یعنی جس طرح ایہ دریا گردے ہوئے راستے تو‏ں گذردا اے ايس‏ے طرح خوشیاں سیلاب دائرے (بادل) اُتے بہہ رہیاں نيں۔ ورترا ، جس نے اپنی طاقت تو‏ں پانی نو‏‏ں زندہ رکھیا سی ، (اج) اس دے پیر دے تھلے پيا سی۔
یہ نظارہ پہاڑی علاقےآں دے نظارے د‏‏ی یاد تازہ کردا ا‏‏ے۔ جھنڈ تے کالی کالی بادلاں د‏‏ی قطاراں ، آسمانی بجلی ، گرج چمک تے گرج چمک ، تے آخر وچ بارش تے بارش دے وقت پانی دا اٹُٹ نہایت دُھپ غائب! اس طرح دا دل موہ لینے والا مناظر دیکھ ک‏ے - جس وچ پہاڑاں دے سر اُتے بادل رہندے نيں تے جدو‏ں بارش ہُندی اے تاں وسوسے ہلکے تو‏ں مل جاندے نيں - آریاں د‏‏ی ایہ تصویر کھینچنا بالکل فطری گل ا‏‏ے۔ ایسی بھجناں وافر مقدار وچ پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
تقابلی مطالعے دے لئی ایرانی شاخ د‏‏ی حرکیات دتیاں گئیاں۔ ایرانی آریا دا وایو پورن پہاڑی سلسلے مہاابھارت بدھ اور گیتکرم کورسیہ کورو کروورش ایٹاریہ برہمن
کیسپین آکساس شمالی بحر شورونگوان (اوکش ، آریانن وراجہ) ہیرنماے ہیرانامیاورشا
سوگند (سمرقند) رامائک سفید
مورو (مرو) ایلبرز ایلورت رامیاک ورشا ہریورشا (اتر کورو) اتر کور (میرو)
بخدی (بلخ) تیانشان ہریورشا نیل
سنو مین
انڈیا سال انڈیا سال (سپتاسندھو)
آوستا تے رگوید وچ آریائیاں دے ٹھکانے د‏‏یاں جھلکیاں
رگوید تے ژند اوستا دونے ہی نے چھ ماہ د‏‏ی طویل راتاں شمالی قطب دے نیڑے علاقےآں د‏‏ی یاد گار ني‏‏‏‏ں۔ لوکمنیا تلک دا نظریہ جوئت ارگانہ د‏‏ی بنیاد اُتے ہزاراں سال پہلے قطب شمالی دے خطےآں وچ رہنے والے آریائیاں تے انہاں دھرووا پیونٹ وچ رہنے والے آریائی نظریہ نو‏‏ں دھرووا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، زبردست سیلاب دے بعد ، پوسٹ گلیشیر دور وچ ، اوہ سائبیریا دے وسیع علاقے وچ پھیل چکے ہون گے ، ممکنہ طور اُتے مشرق تے مغربی دونے اطراف دے جدید یورال پہاڑاں تاں۔ کنودنتیاں دے مطابق ، اس زمانے وچ پودےآں تے جانوراں دے ککڈ تو‏ں اندازہ لگایا گیا سی کہ اس وقت سائبیریا مناسب رہائش پزیر آب و ہو‏‏ا وچ رہیا ہوئے گا۔ ميں نے اپنی سہولت دے لئی یوریشیا دا نقشہ تیار کيتا اے ، جو اس مضمون دے نال نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ ، ميں نے قدیم تے قدیم ناواں دا موازنہ کرکے آریاں د‏‏ی تحریک تیار کيتی ا‏‏ے۔ ایہ تصویر ، جدو‏ں کہ فرضی اے ، لیکن پورناں تے مہاکاویاں وچ بیان کردہ جغرافیائی نظم د‏‏ی مکمل حمایت کردی اے ، ہور لوکمانیا دے نظریہ د‏‏ی حمایت دے نال۔ اس تو‏ں ایہ گل واضح ہوجائے گی کہ پرانا تے مہاکاوی دے مصنفاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قدیم دائمی تریخ تے جغرافیہ د‏‏ی یاد سی۔ اوہ اپنی متنوع تعریف دے ذریعہ انہاں دے اڈی نیواس مقام د‏‏ی تعریف کردے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ انہاں جگہاں نو‏‏ں مقدس سمجھدے نيں تے اوتھ‏ے مختلف لذتاں دا تصور کردے ني‏‏‏‏ں۔ بدھون ادب ، جو انہاں دناں زبردست مطالعہ کيتا جارہیا اے ، اس موضوع اُتے روشنی ڈالدا ا‏‏ے۔ سنسکرت پرستی ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت پرستی ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت ازم ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پایا جاندا ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت پرستی ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت پرستی ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت پرستی ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس موضوع اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ سنسکرت ازم ہمالیہ دے علاقےآں تے پہاڑی سلسلےآں دے ناواں تو‏ں پایا جاندا ا‏‏ے۔
قدیم تے قدیم ناواں دے موازنہ تو‏ں ممکنہ سمتاں
شرینگوان ، ایراوت ، دریائے یورال یا سنسکرت دا 'ایراالیہ'