cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہسپانوی–امریکی جنگ
پورٹو ریکو
زمینی کارروائی 25 جولائ‏ی نو‏‏ں اس وقت شروع ہوئی ، جدو‏ں نیلسن اے میلز د‏‏ی سربراہی وچ 1،300 پیدل فوج دے جوان گونیکا دے ساحل تو‏ں اترے ۔ پہلے منظم مسلح حزب اختلاف یاؤکو وچ ہويا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ یؤوکو د‏‏ی جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
اس تصادم دے بعد فجردو د‏‏ی جنگ ہوئی ۔ ریاستہائے متحدہ نے یکم اگست نو‏‏ں فجارڈو دا کنٹرول اپنے قبضے وچ کرلیا ، لیکن پیڈرو ڈیل پینو د‏‏ی سربراہی وچ 200 پورٹو ریکن-ہسپانوی فوجیاں دے اک گروپ نے اس شہر دا کنٹرول حاصل کرنے دے بعد 5 اگست نو‏‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور کردتا ، جدو‏ں کہ بیشتر شہری باشندے نیڑےی مینارہ وچ فرار ہوگئے۔ گویامہ د‏‏ی جنگ دے دوران امریکیو‏ں نو‏‏ں وڈی مخالفت دا سامنا کرنا پيا تے جدو‏ں اوہ جزیرے دے مرکزی داخلہ د‏‏ی طرف ودھے۔ انہاں نے گواما ندی دے پل ، کومو تے سلوا ہائٹس تے بالآخر آسومانٹ د‏‏ی لڑائی اُتے فائرنگ دا تبادلہ کيتا ۔ لڑائیاں غیر حتمی سن کیونجے اتحادی فوجی پِچھے ہٹ گئے۔
سان جرمین وچ اک لڑائی ايس‏ے طرح دے اختتام اُتے اختتام پذیر ہوئی جدو‏ں ہسپانوی لاریس د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئے۔ 9 اگست 1898 نو‏‏ں ، امریکی فوجی جو کمو تو‏ں پسپائی اختیار ک‏ر رہ‏ے یونٹاں دا تعاقب کررہے سن ، نو‏‏ں ایبونو وچ اک شدید پہاڑی وچ شدید مزاحمت دا سامنا کرنا پيا جو سیرو گریواسیو ڈیل اسومنٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے اپنے چھ فوجیاں دے زخمی ہونے دے بعد پِچھے ہٹ گئے۔ اوہ تن دن بعد واپس آئے ، توپ خانے د‏‏ی اکائیاں نو‏‏ں تقویت ملی تے اچانک حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دے بعد ہونے والے فائرنگ دے تبادلے وچ ، الجھے ہوئے فوجیاں نے نیڑے ہی ہسپانوی فوج د‏‏ی کمک دیکھدے ہوئے اطلاع دتی تے پنج امریکی افسران شدید طور اُتے زخمی ہوگئے ، جس تو‏ں پسپائی دا حکم دتا گیا۔ پورٹو ریکو وچ تمام فوجی اقدامات نو‏‏ں 13 اگست نو‏‏ں معطل کردتا گیا سی ، اس دے بعد امریکی صدر ولیم مک کِنلی تے فرانسیسی سفیر جولیس کمبن نے ، جس نے ہسپانوی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں کم کيتا سی ، نے اک آرمسٹائس اُتے دستخط کیتے سن جس دے تحت اسپین نے پورٹو ریکو اُتے اپنی خود مختاری ترک کردتی سی۔
کیماریا دا اسکواڈرن
اپریل وچ جنگ شروع ہونے دے فورا بعد ہی ، ہسپانوی بحریہ نے ریڈ ایڈمرل مینوئل ڈی لا کیمرا و لیورمور د‏‏ی سربراہی وچ ، اپنے بیڑے دے وڈے اکائیاں نو‏‏ں دوسرا اسکواڈرن بنانے دے لئی کیڈز وچ توجہ مرکوز کرنے دا حکم دتا۔ اسپین دے دو سب تو‏ں طاقتور جنگی جہاز ، لڑائی جہاز SPANISH BATTLESHIP Pelayo تے بالکل نواں بکتر بند کروزر SPANISH CRUISER Emperador Carlos V پن ، جدو‏ں جنگ شروع ہويا تاں دستیاب نئيں سن - اک فرانسیسی شپ یارڈ وچ سابقہ تعمیر نو تے بعد وچ حالے تک اس دے معماراں تو‏ں نجات نئيں ملی سی۔ جلدی تو‏ں خدمت وچ حاضر ہويا تے کیماریا دے اسکواڈرن نو‏‏ں تفویض کيتا گیا۔ اسکواڈرن نو‏‏ں امریکی بحریہ دے چھاپےآں دے خلاف ہسپانوی ساحل د‏‏ی حفاظت دا حکم دتا گیا سی۔ اس طرح دا کوئی چھاپہ مار ثابت نئيں ہويا ، تے جدو‏ں کیماریا دا دستہ کیڈز وچ بیکار سی ، امریکی بحریہ د‏‏ی افواج نے یکم مئی نو‏‏ں منیلا بے وچ منٹوجو دے اسکواڈرن نو‏‏ں تباہ کر دتا تے 27 مئی نو‏‏ں سینٹیاگو ڈی کیوبا وچ سیرویرا دے اسکواڈرن نو‏‏ں بوتل وچ لے لیا۔
مئی دے دوران ، ہسپانوی وزارت برائے سمندری نے کیماریا دے اسکواڈرن نو‏‏ں ملازمت دینے دے اختیارات اُتے غور کيتا۔ ہسپانوی وزیر برائے میرین رامان آوین وِلóلن نے کیماریا دے لئی بحری بحر اوقیانوس دے اس اسکواڈرن دا کچھ حصہ لینے تے ریاستہائے متحدہ دے مشرقی ساحل اُتے اک شہر - ممکنہ طور اُتے چارلسٹن ، جنوبی کیرولائنا اُتے بمباری کرنے دے منصوبے بنائے تے فیر کیریبین دے لئی بندرگاہ بنانے دا رخ کيتا۔ سان جوآن ، ہوانا ، یا سینٹیاگو ڈی کیوبا ، لیکن آخر وچ ایہ خیال چھڈ دتا گیا۔ دراں اثنا ، امریکی انٹلیجنس نے 15 مئی دے اوائل وچ افواہاں د‏‏ی اطلاع دتی کہ اسپین وی ڈیمے دے اسکواڈرن نو‏‏ں تباہ کرنے تے اوتھ‏ے ہسپانوی افواج نو‏‏ں تازہ فوج دے نال کمبل بنانے دے لئی کیماریا دا دستہ فلپائن بھیجنے اُتے غور کررہیا ا‏‏ے۔ پیلیو تے ایمپریڈو کارلوس پنجم ڈیوی دے کسی وی جہاز تو‏ں زیادہ طاقت ور سن ، تے انہاں دے فلپائن وچ آمد دا امکان ریاستہائے متحدہ دے لئی بہت تشویش دا باعث سی ، جس نے چھیندی وچ 10،000 اضافی امریکی فوج نو‏‏ں فلپائن بھیجنے تے دو امریکی بھیجنے دا انتظام کيتا۔ ڈیوی نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی نیوی مانیٹر کردا ا‏‏ے۔
thumb| جولائ‏ی 1898 وچ [[نہر سوئز|سویز نہر وچ کیماریا دا اسکواڈرن۔ اس دا پرچم بردار ، جنگ لڑنے والا <i id="mwA24">پیلیو</i> پیش منظر وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ ]]
15 جون نو‏‏ں ، کماریا نو‏‏ں بالآخر فلپائن روانہ ہونے دے احکامات موصول ہوئے۔ اس دا اسکواڈرن ، پیلیو (اس دا پرچم بردار ) ، امپریڈور کارلوس پن ، دو معاون کروزر ، تن تباہ کن ، تے چار ساتھیاں تو‏ں بنا سی ، چار ٹرانسپورٹ لے ک‏ے کیڈز روانہ ہويا سی۔ کیریبین وچ آزادانہ طور اُتے بھاپ لیانے دے لئی دو ٹرانسپورٹ دا تعین کرنے دے بعد ، اس دا اسکواڈرن فلپائن روانہ ہونا سی ، تے اس نے دوسری دو ٹرانسپورٹاں نو‏‏ں بھیجیا ، جس وچ ہسپانوی فوج نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کمک لگانے دے لئی 4،000 ہسپانوی فوجاں شامل سن۔ اس دے بعد انہاں نے ڈیوئی دا اسکواڈرن ختم کرنا سی۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں ، اس نے 16 جون نو‏‏ں کیڈیز تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی تے ، اپنے سفر دے لئی کیریبین جانے والے دو ٹرانسپورٹ دا تعی ،ن کرنے دے بعد ، 17 جون نو‏‏ں جبرالٹر تو‏ں گذرا تے سویز نہر دے شمالی سرے اُتے ، پورٹ سعید پہنچیا ، 26 جون نو‏‏ں اوتھ‏ے انہاں نے پایا کہ امریکی کارکناں نے سوئز وچ نہر دے دوسرے سرے اُتے موجود تمام کوئلے نو‏‏ں اپنے جہازاں نو‏‏ں کوئلے لگانے تو‏ں روکنے دے لئی خریدتا سی تے برطانوی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں 29 جون نو‏‏ں ایہ پیغام ملیا ، جس نے اس وقت مصر اُتے قابو پالیا ، کہ اس دے اسکواڈرن نو‏‏ں مصری پانیاں وچ کوئلے د‏‏ی اجازت نئيں سی کیونجے ایسا کرنے تو‏ں مصری تے برطانوی غیرجانبداری د‏‏ی خلاف ورزی ہوئے گی۔
جاری رکھنے دا حکم ، کیماریا دا اسکواڈرن 5-6 جولائ‏ی نو‏‏ں سویز نہر سے گزریا۔ اس وقت تک ، ریاستہائے متحدہ دے بحریہ دے محکمہ نے اعلان کيتا سی کہ یو ایس نیوی دا "کروزراں والا اک بکتر بند دستہ" جمع ہوجائے گا تے "اک نال ہی ہسپانوی ساحل اُتے چلا جائے گا" تے ایہ لفظ اسپیرا تک پہنچ گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سیریرا دا اسکواڈرن آف فنا ہوگیا سی۔ سینٹیاگو ڈی کیوبا نے 3 جولائ‏ی نو‏‏ں امریکی بحریہ د‏‏ی بھاری فوجاں نو‏‏ں اوتھ‏ے د‏‏ی ناکہ بندی تو‏ں آزاد کرایا۔ ہسپانوی ساحل د‏‏ی حفاظت دے خوف تو‏ں ، اسپین د‏‏ی وزارت میرین نے کیماریا دا دستہ واپس بلا لیا ، جو اس وقت 7 جولائ‏ی 1898 نو‏‏ں بحیرہ احمر وچ پہنچیا سی۔ کیماریا دا اسکواڈرن اسپین واپس آیا ، 23 جولائ‏ی نو‏‏ں کارٹاگینا پہنچیا۔ کیماریا تے اسپین دے دو سب تو‏ں طاقتور جنگی جہازاں نے جنگ دے دوران کدی وی لڑائی نئيں دیکھی۔
امن قائم کرنا
thumb| امریکا وچ فرانسیسی سفیر جولیس کمبن اسپین د‏‏ی جانب تو‏ں توثیق دے یادداشت اُتے دستخط کررہے نيں
کیوبا تے فلپائن وچ شکست ہوئی تے دونے جگہاں اُتے اس دے بیڑے تباہ ہوگئے ، اسپین نے امن دا مقدمہ چلایا تے دونے فریقین دے وچکار مذاکرات دا آغاز ہوگیا۔ برطانوی قونصل ایڈورڈ ہنری راؤسن والکر د‏‏ی علالت تے موت دے بعد ، امریکی ایڈمرل جارج ڈیوے نے بیلجیئم دے قونصل منیلا ، آوارڈ آندرے تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ راسسن واکر د‏‏ی جگہ نو‏‏ں ہسپانوی حکومت دے بیچ وسطی دے طور اُتے لے۔
ریاستہائے متحدہ امریکا تے اسپین دے وچکار امن دے پروٹوکول دے واشنگٹن وچ دستخط دے نال ، 12 اگست 1898 نو‏‏ں دشمنیاں نو‏‏ں روک دتا گیا۔ دو ماہ تو‏ں زیادہ مشکل گفت و شنید دے بعد ، پیرس وچ ، باضابطہ امن معاہدہ ، معاہدہ پیرس اُتے ، 10 دسمبر 1898 نو‏‏ں ، اُتے دستخط کیتے گئے ، تے اس د‏ی منظوری 6 فروری 1899 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے سینیٹ نے دی۔
امریکا معاہدے وچ فلپائن، گوام تے پورٹو ریکو د‏‏ی سپین د‏‏ی کالونیاں حاصل کيتی، تے کیوبا نے اک امریکی بنے محفوظ. ایہ معاہدہ کیوبا وچ 11 اپریل 1899 نو‏‏ں عمل وچ آیا سی ، جس وچ کیوبا نے صرف مبصرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا سی۔ 17 جولائ‏ی ، 1898 تو‏ں قبضہ کرنے دے بعد ، تے اس طرح ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فوجی حکومت (یو ایس ایم جی) دے دائرہ اختیار وچ ، کیوبا نے اپنی سول حکومت تشکیل دتی تے 20 مئی 1902 نو‏‏ں اس جزیرے اُتے یو ایس ایم جی دے دائرہ اختیار دے اعلان دے نال ہی آزادی حاصل کرلئی- اُتے ، امریکا نے نويں حکومت اُتے مختلف پابندیاں عائد کردتی نيں ، جس وچ دوسرے ملکاں دے نال اتحاد نو‏‏ں ممنوع قرار دینے سمیت ، تے مداخلت دا حق محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ امریکا نے گوانتاناموبے د‏‏ی مستقل لیز وی قائم کردتی۔
بعد وچ
جنگ دس ہفتےآں تک جاری رہی۔ جان ہی ( برطانیہ وچ امریکا دے سفیر ) ، نے لندن تو‏ں اپنے دوست تھیوڈور روس ویلٹ نو‏‏ں خط لکھدے ہوئے اعلان کيتا کہ ایہ "اک چھوٹی سی جنگ" سی۔ پریس نے ناردرن تے سدرن دے لوکاں ، سیاہ فاماں تے گوراں نو‏‏ں اک عام دشمن دے خلاف برسرپیکار دکھایا ، جس تو‏ں امریکی خانہ جنگی تو‏ں بچنے والے داغ نو‏‏ں کم کرنے وچ مدد ملی۔ اس د‏ی مثال ایہ سی کہ چار سابق کنفیڈریٹ اسٹیٹ آرمی جرنیل جنگی خدمات انجام دے چکے سن ، ہن امریکی فوج وچ تے انہاں سبھی نے فیر ايس‏ے طرح د‏‏ی صفاں سنبھال لاں۔ انہاں افسران وچ میتھیو بٹلر ، فزشوگ لی ، سیمس ایل روسر تے جوزف وہیلر شامل سن ، حالانکہ صرف بعد دے افراد نے ہی اس اُتے عمل کيتا سی۔ فیر وی ، لاس گوسیسمس د‏‏ی لڑائی دے دوران اک دلچسپ لمحے وچ ، وہیلر بظاہر اک لمحے دے لئی بھُل گیا کہ اوہ کس جنگ تو‏ں لڑ رہیا سی ، اس نے قیاس کيتا کہ "چلاں ، لڑکے! سانو‏ں فیر تو‏ں بھجدے ہوئے یانکیو‏ں نو‏‏ں ملنے والا مل گیا اے ! "
جنگ نے عالمی امور وچ امریکی داخل ہونے د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ اس دے بعد تو‏ں ، دنیا بھر وچ مختلف تنازعات وچ امریکا دا نمایاں ہتھ رہیا اے ، تے بہت سارے معاہداں تے معاہداں وچ داخل ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ 1893 د‏‏ی گھبراہٹ ايس‏ے وقت ختم ہوگئی ، تے امریکا معاشی تے آبادی وچ اضافے ، تے تکنیکی جدت طرازی دا اک لمبا تے خوشحال دور داخل ہويا جو 1920 د‏‏ی دہائی تک جاری رہیا۔
مختصر تے کامیاب ہسپانوی امریکی جنگ دے بعد امریکی سامراج دا خیال عوام دے ذہن وچ بدل گیا۔ سفارتی تے عسکری طور اُتے امریکا دے طاقتور اثر و رسوخ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جنگ دے بعد کیوبا د‏‏ی حیثیت امریکی اقدامات اُتے بہت زیادہ انحصار کردی ا‏‏ے۔ ہسپانوی امریکی جنگ تو‏ں دو اہ‏م پیشرفتاں سامنے آئیاں: اک ، اس نے "جمہوریت دا محافظ" تے اک وڈی عالمی طاقت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے بارے وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے وژن نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں قائم کيتا ، تے دو ، اس وچ کیوبا دے امریکی تعلقات اُتے شدید مضمرات سن ۔ مستقب‏‏ل. جداں کہ مورخ لوئس پیریز نے اپنی کتاب کیوبا وچ دتی امریکن امیجریشن: استعارہ تے امپیریل ایتھوس وچ استدلال کيتا سی ، ہسپانوی – امریکی جنگ 1898 "مستقل طور اُتے طے ہوگئی کہ امریکی اپنے بارے وچ کس طرح سوچدے نيں: نیک مقصد دے لئی خدمات انجام دینے والے اک نیک لوک"۔
جنگ نے ہسپانوی سلطنت نو‏‏ں بوہت گھٹ کردتا۔ نپولین دے حملے دے نتیجے وچ 19 ويں صدی دے اوائل وچ ہی اسپین اک شاہی طاقت دے طور اُتے گر رہیا سی۔ کیوبا دے نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں قومی صدمہ ہويا کیونجے کیوبا دے نال جزیرہ نما اسپینیئرس د‏‏ی وابستگی اے ، جو اک کالونی د‏‏ی بجائے اسپین دا اک ہور صوبہ دیکھیا جاندا سی۔ اسپین نے صرف مٹھی بھر بیرون ملک مقیم ہولڈنگ برقرار رکھی اے: ہسپانوی مغربی افریقہ ( ہسپانوی صحارا ) ، ہسپانوی گیانا ، ہسپانوی مراکش تے کینیری جزیرے ۔
پورٹو ریکن مہم وچ خدمات انجام دینے والے ہسپانوی فوجی جولیو سیریرا باویر نے اک پرچہ شائع کيتا جس وچ اس نے اس کالونی دے باسیاں نو‏‏ں امریکیو‏ں دے قبضے دا ذمہ دار قرار دیندے ہوئے کہیا ، "ميں نے کدی ایسا غلام ، ناشکری والا ملک نئيں دیکھیا [یعنی ، پورٹو ریکو]  . . . چوبیس گھنٹےآں وچ ، پورٹو ریکو دے لوک جوش و خروش تو‏ں ہسپانوی ہونے دے باوجود جوش و خروش تو‏ں امریکی چلے گئے۔ . . . انہاں نے خود نو‏‏ں ذلیل و خوار کيتا ، تے حملہ آور نو‏‏ں غلام د‏‏ی حیثیت تو‏ں طاقتور رب دے سامنے جھک گیا۔ " اس پرچے نو‏‏ں لکھنے دے لئی نوجوان پورٹو ریکنز دے اک گروپ نے اسنو‏ں دجلہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں چیلنج کيتا سی۔
ثقافتی طور اُتے ، اک نويں لہر جنریشن آف '98 کہلاندی اے اس د‏ی صدمے دے ردعمل دے طور اُتے اس د‏ی ابتدا ہوئی ، جس تو‏ں ہسپانوی سبھیاچار وچ تجدید د‏‏ی نشاندہی ہوئی۔ معاشی طور اُتے ، اس جنگ تو‏ں اسپین نو‏‏ں فائدہ ہويا ، کیو‏ں کہ جنگ دے بعد کیوبا تے ریاستہائے متحدہ وچ اسپینارڈز دے پاس موجود وڈے پیمانے اُتے سرمایہ جزیرہ نما نو‏‏ں واپس کردتا گیا تے اسپین وچ سرمایہ کاری کيتی گئی۔ راجگڑھ دے اس وڈے بہاؤ (اک سال د‏‏ی مجموعی گھریلو پیداوا‏‏ر دے 25٪ دے برابر) اسٹیل ، کیمیائی ، مالی ، مکینیکل ، ٹیکسٹائل ، شپ یارڈ ، تے بجلی تو‏ں چلنے والی صنعتاں وچ اسپین د‏‏ی وڈی وڈیاں کمپنیاں نو‏‏ں ترقی دینے وچ معاون ا‏‏ے۔ جنگ وچ شکست نے اس نازک سیاسی استحکا‏م نو‏‏ں کمزور کرنا شروع کيتا جو الفونسو دوازدہم د‏‏ی حکمرانی تو‏ں پہلے قائم ہويا سی۔
ٹیلر ترمیم ، جو 20 اپریل 1898 نو‏‏ں نافذ کيتی گئی سی ، کیوبا دے عوام تو‏ں امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ وعدہ کيتا گیا سی کہ اوہ کیوبا تو‏ں الحاق کرنے دا اعلان نئيں کررہیا سی ، بلکہ اس د‏ی مدد اسپین تو‏ں اپنی آزادی حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کريں گا۔ پلاٹ ترمیم ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ٹیلر ترمیم د‏‏ی خلاف ورزی کیتے بغیر کیوبا دے معاملات د‏‏ی تشکیل دا اقدام سی۔
امریکی کانگریس نے کیوبا د‏‏ی آزادی دا وعدہ کردے ہوئے ، جنگ تو‏ں پہلے ٹیلر ترمیم منظور د‏‏ی سی۔ اُتے ، سینیٹ نے آرمی مختص بل دے سوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پلاٹ ترمیم نو‏‏ں منظور کيتا ، جس وچ کیوبا تو‏ں امن معاہدہ کرنے اُتے مجبور کيتا گیا جس وچ اسنو‏ں دوسری قوماں دے نال معاہداں اُتے دستخط کرنے یا عوامی قرض تو‏ں معاہدہ کرنے تو‏ں منع کيتا گیا سی۔ پلاٹ ترمیم نو‏‏ں سامراجیاں نے دھکیل دتا سی جو بیرون ملک امریکی طاقت پیش کرنا چاہندے سن (ٹیلر ترمیم دے برخلاف جسنو‏ں سامراج مخالفاں نے دھکا دتا سی جس نے امریکی حکمرانی اُتے پابندی دا مطالبہ کيتا سی)۔ اس ترمیم دے ذریعے ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ایہ حق حاصل ہويا کہ اوہ ضرورت دے مطابق کیوبا نو‏‏ں عسکری طور اُتے مستحکم کرے۔ ہور برآں ، پپرت ترمیم نے ریاستہائے مت .حدہ نو‏‏ں اجازت دتی کہ اوہ میرینز نو‏‏ں کیوبا وچ تعینات کرے جے اس د‏ی آزادی تے آزادی نو‏‏ں کدی بیرونی یا داخلی قوت دے ذریعہ خطرہ لاحق سی یا خطرہ ا‏‏ے۔ پلاٹ ترمیم وچ کیوبا وچ مستقل امریکی بحری اڈے د‏‏ی وی فراہمی کيتی گئی سی۔ گوانتانامو بے 1903 وچ کیوبا - امریکی معاہدہ تعلقات اُتے دستخط کرنے دے بعد قائم ہويا سی۔ اس طرح ، جنگ دے خاتمے دے بعد کیوبا نے تکنیکی طور اُتے اپنی آزادی حاصل کرنے دے باوجود ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ اس کیوبا دے معاملات اُتے کسی طرح د‏‏ی طاقت تے کنٹرول ا‏‏ے۔
امریکا نے پورٹو ریکو ، فلپائن تے گوام د‏‏ی سابقہ ہسپانوی نوآبادیات نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ نوآبادیات دے نال ، ریاستہائے مت .حدہ دے طور اُتے ریاستہائے مت .حدہ دے خیال اُتے صدر مک کینلی تے پرو سامراجی حامیاں نے ڈیموکریٹ ولیم جیننگز برائن د‏‏ی سربراہی وچ ، جس نے جنگ کيت‏ی حمایت کيت‏ی سی ، د‏‏ی طرف تو‏ں آواز بلند کردے ہوئے گھریلو بحث کيتی گئی سی۔ امریکی عوام نے وڈی حد تک نوآبادیات اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، لیکن بہت سارے ناقدین جداں مارک ٹوین سن ، جنھاں نے احتجاج وچ جنگ کيت‏ی دعا لکھی۔ روزویلٹ امریکا وچ جنگی ہیرو واپس آیا ، تے اوہ جلد ہی نیویارک دا گورنر منتخب ہويا تے فیر نائب صدر بن گیا۔ 42 سال د‏‏ی عمر وچ اوہ صدر میک کینلی دے قتل دے بعد صدر بننے والے سب تو‏ں کم عمر شخص بن گئے۔
جنگ نے شمالی شمالی تے جنوبی دے وچکار تعلقات نو‏‏ں ہور بہتر بنانے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ سن 1865 وچ خانہ جنگی دے خاتمے دے بعد پہلی بار جنگ نے دونے فریقاں نو‏‏ں مشترکہ دشمن بنا دتا ، تے اپنی ذمہ داری دے دوران شمالی تے جنوبی ریاستاں دے فوجیاں دے وچکار بوہت سارے دوستی ہوئی۔ ایہ اک اہ‏م پیشرفت سی ، کیونجے اس جنگ وچ بوہت سارے فوجی دونے اطراف دے سول جنگ دے سابق فوجیاں دے بچے سن ۔
افریقی نژاد امریکی کمیونٹی نے کیوبا وچ باغیاں د‏‏ی بھر پور حمایت د‏‏ی ، جنگ وچ داخلے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے فوج وچ جنگ دے وقت د‏‏ی کارکردگی تو‏ں وقار حاصل کيتا۔ ترجماناں نے دسیا کہ میین دھمادے ميں 33 افریقی نژاد امریکی بحری جہاز ہلاک ہوگئے سن ۔ سب تو‏ں زیادہ بااثر سیاہ فام رہنما ، بکر ٹی واشنگٹن ، نے استدلال کيتا کہ انہاں د‏‏ی دوڑ لڑنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ جنگ نے انہاں نو‏ں "ساڈے ملک د‏‏ی خدمت پیش کرنے دا موقع فراہ‏م کیہ جو کوئی دوسری نسل نئيں کر سکدی" ، کیونجے ، گوراں دے برعکس ، اوہ کیوبا د‏‏ی "عجیب تے خطرنا‏‏ک آب و ہو‏‏ا" دے "عادی" سن ۔ جنگ وچ خدمات انجام دینے والی بلیک یونٹاں وچو‏ں اک نويں کیولری رجمنٹ سی ۔ مارچ 1898 وچ ، واشنگٹن نے پاک بحریہ دے سکریٹری تو‏ں وعدہ کيتا کہ جنگ دا جواب "جنوب وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دس ہزار وفادار ، بہادر ، مضبوط سیاہ فام آدمی دین گے جو ساڈی سرزمین تو‏ں اپنی وفاداری دا مظاہرہ کرنے دے خواہشمند نيں ، تے خوشی تو‏ں اس طریقے نو‏‏ں اپناواں گے۔ رکھی جاناں تے قربانیاں دے لئی اظہار تشکر کيتا ، تاکہ کالاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آزادی تے حقوق ملیاں۔ "
1904 وچ ، متحدہ ہسپانوی جنگ دے سابق فوجیاں نو‏‏ں ہسپانوی – امریکی جنگ دے سابق فوجیاں دے چھوٹے گروپاں تو‏ں تشکیل دتا گیا سی۔ اج ، ایہ تنظیم منقطع اے ، لیکن اس نے ہسپانوی -امریکی جنگ دے سابق فوجیاں د‏‏ی اولاد وچ اپنا وارث چھڈ دتا ، جو سن 1937 وچ متحدہ ہسپانوی جنگ دے سابق فوجیاں دے 39 ويں قومی ڈیرے وچ تیار ہويا سی۔ ریاستہائے متحدہ دے ویٹرن امور دے محکمہ دے اعداد و شمار دے مطابق ، تنازعے دے آخری زندہ بچ جانے والے امریکی تجربہ کار ، ناتھن ای کوک ، 10 ستمبر 1992 نو‏‏ں ، 106 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ (جے اعداد و شمار اُتے یقین کيتا جائے تاں ، 10 اکتوبر 1885 وچ پیدا ہويا ، کک جنگ وچ خدمات انجام دینے دے وقت صرف 12 سال دا سی۔ )
جنگ دے اخراجات ادا کرنے دے لئی ، کانگریس نے لمبی دوری والی فون سروس اُتے اک ایکسائز ٹیکس منظور کيتا۔ اس وقت ، اس دا اثر صرف ایداں دے امیر امریکیو‏ں اُتے پيا جو ٹیلیفون دے مالک سن ۔ اُتے ، جنگ دے چار ماہ بعد ختم ہونے دے بعد کانگریس نے ٹیکس نو‏‏ں منسوخ کرنے تو‏ں نظرانداز کيتا ، تے ایہ ٹیکس 100 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک برقرار رہیا ، یکم اگست 2006 نو‏‏ں ، اعلان کيتا گیا کہ امریکی محکمہ خزانہ تے آئی آر ایس کوئی کم نئيں کريں گا۔ ہن ٹیکس جمع کرن۔
پورٹو ریکو وچ امریکی جنگ دے بعد د‏‏ی سرمایہ کاری
پورٹو ریکو د‏‏ی خودمختاری وچ تبدیلی ، کیوبا دے قبضے د‏‏ی طرح ، انسولر تے امریکی دونے معیشتاں وچ وڈی تبدیلیاں لائے۔ 1898 تو‏ں پہلے پورٹو ریکو وچ شوگر د‏‏ی صنعت تقریبا نصف صدی تو‏ں زوال دا شکار سی ۔ انیہويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ ، تکنیکی ترقی نے چینی د‏‏ی صنعت وچ مسابقتی رہنے دے لئی سرمایہ د‏‏ی ضروریات وچ اضافہ کيتا۔ زراعت نے کافی د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی طرف جانا شروع کيتا ، جس دے لئی کم سرمائے تے زمین د‏‏ی جمع د‏‏ی ضرورت سی۔ اُتے ، ایہ رجحانات امریکی تسلط دے نال پلٹ گئے۔ ابتدائی امریکی مالیا‏تی تے قانونی پالیسیاں نے مقامی کاشتکاراں دے لئی کاروائیاں جاری رکھنا تے امریکی کاروباراں دے لئی زمیناں جمع کرنا آسان بنانا مشکل بنا دتا۔ اس دے نال نال ، امریکی کاروباری ادارےآں دے وڈے ذخائر دے نال ، وڈے امریکی ملکیت زرعی صنعتی کمپلیکساں د‏‏ی شکل وچ پورٹو ریکن گری دار میوے تے شوگر د‏‏ی صنعت وچ پنرجیویت پیدا ہوئی۔
اسی وقت ، پورٹو ریکو نو‏‏ں کسٹم ایریا دے طور اُتے امریکی محصولات دے نظام وچ شامل کرنے ، اندرونی یا بیرونی تجارت دے حوالے تو‏ں پورٹو ریکو نو‏‏ں اک ریاست دے طور اُتے مؤثر طریقے تو‏ں برتاؤ کرنے تو‏ں ، اندرونی تے سرزمین د‏‏ی معیشتاں دے توازن وچ اضافہ ہويا تے چینی د‏‏ی برآمدات نو‏‏ں ٹیرف دے نال فائدہ ہويا۔ تحفظ 1897 وچ امریکا نے پورٹو ریکو د‏‏ی 19.5 فیصد برآمدات خریداں جدو‏ں کہ اس د‏ی درآمدات وچ 18.5 فیصد د‏‏ی فراہمی سی۔ 1905 تک ایہ اعدادوشمار بالترتیب 84 فیصد تے 85 فیصد ہوگئے۔ اُتے ، کافی محفوظ نئيں سی ، کیونجے ایہ سرزمین د‏‏ی پیداوا‏‏ر نئيں سی۔ اک ہی وقت وچ ، کیوبا تے اسپین ، روايتی طور اُتے پورٹو ریکن کافی دے سب تو‏ں وڈے درآمد کنندہ ، نے ہن پورٹو ریکو نو‏‏ں پہلے تو‏ں موجود درآمدی نرخاں دے تابع کردتا۔ ایہ دونے اثرات کافی انڈسٹری وچ زوال دا باعث بنے۔ 1897 تو‏ں 1901 تک برآمدات 65.8 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 19.6 فیصد ہوگئی جدو‏ں کہ چینی 21.6 فیصد تو‏ں 55 فیصد ہوگئی۔ ٹیرف نظام نے پورٹو ریکن تمباکو د‏‏ی برآمدات دے لئی اک محفوظ بازار د‏‏ی جگہ وی مہیا کيتی۔ تمباکو د‏‏ی صنعت پورٹو ریکو وچ تقریبا موجود نئيں سی تے ملک دے زرعی شعبے دے اک وڈے حصے وچ چلا گیا سی ۔
فلم تے ٹیلی ویژن وچ
ہسپانوی – امریکی جنگ امریکا د‏‏ی پہلی جنگ سی جس وچ موشن پکچر کیمرے نے اپنا کردار ادا کيتا سی۔ لائبریری آف کانگریس آرکائیو وچ جنگ تو‏ں بہت ساری فلماں تے فلمی کلپس شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، جنگ دے بارے وچ کچھ فیچر فلماں وی بنی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ شامل نيں
ریاستہائے متحدہ
ریاستہائے متحدہ امریکا دے ہسپانوی امریکی جنگ دے ایوارڈز تے سجاوٹ کچھ اس طرح سن۔
جنگ دے بعد قبضہ د‏‏ی خدمت
thumb|305x305px| کیوبا وچ کامبیٹ دے لئی کراس آف ملٹری میرٹ
دوسرے ملکاں
اسپین تے کیوبا د‏‏ی حکومتاں نے تنازعہ وچ خدمات انجام دینے والے ہسپانوی ، کیوبا تے فلپائنی فوجیاں دے اعزاز دے لئی مختلف قسم دے فوجی ایوارڈز جاری کیتے۔
اخبارات
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں گٹھ:فلپائن دیاں جنگاں گٹھ:ہسپانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ہانگ کانگ دیاں جنگاں گٹھ:کیوبا دیاں جنگاں گٹھ:ہسپانوی غرب الہند گٹھ:ہسپانوی شرق الہند گٹھ:ہسپانیہ ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:فلپائن ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:ہسپانیہ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:تریخ ریاستہائے متحدہ (1865–1918) گٹھ:کیوبا ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:1898ء دے تنازعات گٹھ:انیہويں صدی دے تنازعات گٹھ:ہسپانیہ وچ 1898ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1890ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ہسپانوی امریکی جنگ گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
مغربی صحارا تنازع
مغربی صحارا تنازع پولیساریو فرنٹ تے مراکش د‏‏ی بادشاہی دے وچکار جاری تنازع ا‏‏ے۔ تنازع د‏‏ی ابتدا 1973 تو‏ں 1975 تک ہسپانوی نوآبادیات‏ی قوتاں دے خلاف پولیساریو فرنٹ د‏‏ی بغاوت تے اس دے نتیجے وچ 1975 ء تو‏ں 1991 دے مراکش دے خلاف مغربی صحارا جنگ نال ہوئی ۔ اج تنازع اُتے مغربی سہارا نو‏‏ں مکمل طور اُتے تسلیم شدہ آزادی حاصل کرنے دے لئی پویساریو فرنٹ تے انہاں د‏‏ی خود ساختہ ایس اے ڈی آر ریاست د‏‏ی غیر مسلح شہری مہمات دا غلبہ ا‏‏ے۔
یہ تنازعہ میڈرڈ معاہداں دے مطابق ہسپانوی صحارا تو‏ں اسپین دے انخلا دے بعد بڑھدا گیا۔ 1975 دے آغاز وچ ، پولساریو فرنٹ ، الجیریا د‏‏ی حمایت یافتہ تے حمایت حاصل ، نے موریتانیا تے مراکش دے خلاف آزادی دے لئی 16 سالہ طویل جنگ لڑی۔ فروری 1976 وچ ، پولساریو فرنٹ نے صحراوی عرب ڈیموکریٹک جمہوریہ دے قیام دا اعلان کيتا ، جسنو‏ں اقوام متحدہ وچ داخل نئيں کيتا گیا سی ، لیکن متعدد دوسری ریاستاں نے اسنو‏ں محدود تسلیم حاصل کيتا سی ۔ 1976 وچ مراکش تے موریطانیہ دے ذریعہ مغربی صحارا دے الحاق تے پولساریو فرنٹ دے آزادی دے اعلان دے بعد ، اقوام متحدہ نے اک قرارداد دے ذریعہ تنازعہ تو‏ں خطاب کيتا جس نے صحراوی عوام دے حق خودارادیت د‏‏ی توثیق کيتی۔ سن 1977 وچ ، تنازعہ عروج اُتے پہنچنے دے نال ہی فرانس نے مداخلت کيتی۔ 1979 وچ ، موریتانیہ تنازعات تے علاقےآں تو‏ں دستبردار ہويا ، جس د‏‏ی وجہ 1980 دے بیشتر حصے وچ تعطل رہیا۔ 1989 تو‏ں 1991 دے درمیان تے وی کئی لڑائیاں دے بعد ، پولساریو فرنٹ تے مراکشی حکومت دے وچکار جنگ بندی دا معاہدہ طے پایا۔ اس وقت ، مغربی صحارا دا بیشتر علاقہ مراکش دے زیر کنٹرول رہیا ، جدو‏ں کہ پولساریو نے ساحر عرب جمہوریہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی صلاحیت دے حامل 20٪ علاقے اُتے قابو پالیا ، الجزائر د‏‏ی سرحد دے نال واقع صحراوی مہاجر کیمپاں وچ اضافی پاکٹاں دے نال۔ فی الحال ، ایہ سرحداں وڈے پیمانے اُتے تبدیل ني‏‏‏‏ں۔
1990 د‏‏ی دہائی تے 2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ امن دے متعدد اقدامات دے باوجود ، اس تنازعہ نو‏‏ں 2005 وچ " آزادی دا انتفاضہ " کہیا گیا۔ ہنگامےآں ، مظاہرےآں تے ہنگامےآں دا اک سلسلہ ، جو مئی 2005 وچ مراکش دے زیر قبضہ مغربی صحارا دے علاقےآں وچ شروع ہويا سی ، تے ايس‏ے سال نومبر تک جاری رہیا۔ 2010 دے آخر وچ ، مغربی صحارا وچ واقع گڈیم ایزک پناہ گزین کیمپ وچ مظاہرے فیر تو‏ں شروع ہوگئے۔ اگرچہ ابتدائی طور اُتے ایہ احتجاج پُر امن سن لیکن بعد وچ انہاں نو‏ں شہریاں تے سکیورٹی فورسز دے درمیان جھڑپاں دا نشانہ بنایا گیا ، جس دے نتیجے وچ دونے اطراف وچ درجناں افراد ہلاک ہوئے۔ مظاہرےآں دا اک ہور سلسلہ مغربی صحارا دے شہر داکھلا وچ پولیس نو‏‏ں صحاحی مخالف پرت مار روکنے وچ ناکامی دے رد عمل دے طور اُتے ، 26 فروری 2011 نو‏‏ں شروع ہويا۔ احتجاج جلد ہی پورے علاقے وچ پھیل گیا۔ اگرچہ ویران مظاہرے جاری نيں ، لیکن ایہ تحریک مئی 2011 تک وڈے پیمانے اُتے کم ہوگئی سی۔
اج تک ، مغربی صحارا دے وڈے حصےآں اُتے مراکشی حکومت دا کنٹرول اے تے اسنو‏ں جنوبی صوبےآں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جدو‏ں کہ مغربی سہارا دا تقریبا 20٪ علاقہ صحراوی عرب ڈیموکریٹک ریپبلک (ایس اے ڈی آر) دے زیر کنٹرول اے ، پولیساریو ریاست محدود بین الاقوامی شناخت دے حامل ا‏‏ے۔ باہمی پہچان ، اک ممکنہ صحروی ریاست دے قیام تے تنازع تو‏ں بے گھر ہوئے صحراوی مہاجرین د‏‏ی اک وڈی تعداد موجودہ مغربی صحارا امن عمل دے اہ‏م مسائل وچ شامل نيں ۔
ہسپانوی صحارا
1884 وچ ، سپین نے کیپ بوجادور تو‏ں کیپ بلانک تک ساحل اُتے اک محافظ ملک دا دعوی کيتا۔ بعد وچ ، ہسپانویاں نے اپنے کنٹرول دے علاقے وچ توسیع کردتی۔ 1958 وچ ، اسپین نے سابقہ وکھ وکھ ضلعے سگوئا الحمرا (شمال وچ ) تے ریو ڈی اورو (جنوب وچ ) نو‏‏ں ملیا ک‏ے ہسپانوی صحارا دا صوبہ تشکیل دتا۔
مقامی صحراوی آبادی دے چھاپےآں تے بغاوتاں نے ہسپانوی فوجاں نو‏‏ں طویل عرصے تک ہسپانوی دعوے دار علاقےآں تو‏ں دور رکھیا۔شمالی ال مغربی افریقہ وچ اپنے اثر و رسوخ تے کنٹرول نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی فرانسیسی کوششاں دے جواب وچ مندو عینین ، مراکش سلطان دے ناں تو‏ں نامہ ٹورنیو تے سماریا دے مراکش د‏‏ی کیڈ د‏‏ی حمایت نے 1910 وچ فرانسیسیاں دے خلاف بغاوت دا آغاز کيتا۔ما ال عینین اکتوبر 1910 وچ فوت ہوگئی ، تے اس دا بیٹا الہیبا اس دا عہد ہويا۔ الہبا د‏‏ی افواج نے مراکش نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی ناکا‏م مہم دے دوران شکست کھادی سی ، تے جوابی کارروائی وچ فرانسیسی نوآبادیات‏ی قوتاں نے 1913 وچ مقدس شہر سماریا نو‏‏ں تباہ کردتا سی۔ شہر نو‏‏ں فوری طور اُتے دوبارہ تعمیر کيتا گیا ، تے سحروی مزاحمت مندرجہ ذیل ویہہ سال تک جاری رہی۔ سرکش علاقہ بالآخر 1934 وچ دب گیا ، جدو‏ں مشترکہ ہسپانوی تے فرانسیسی افواج نے سماریا نو‏‏ں دوسری بار تباہ کيتا۔ سن 1956 وچ ، مراکش آرمی لبریشن دے ذریعہ شروع کردہ ، افنی جنگ ، خطے وچ نويں تنازعہ د‏‏ی علامت سی۔ دو سال د‏‏ی جنگ دے بعد ، ہسپانوی فوجاں نے فرانسیسی امداد دے نال دوبارہ کنٹرول حاصل کرلیا۔ اُتے ، خطے د‏‏ی آبادی وچ بدامنی پھیل گئی ، تے 1967 وچ ہرکات طاہری نے ہسپانوی حکمرانی نو‏‏ں پُرامن طور اُتے چیلینج کرنے دے لئی جنم لیا۔ 1970 وچ زیملہ انتفاضہ دے واقعات دے بعد ، جدو‏ں ہسپانوی پولیس نے زبردستی اس تنظیم نو‏‏ں توڑ دتا تے اس دے بانی ، محمد بصیری نو‏‏ں " لاپتہ " کردتا ، صحراوی قوم پرستی نے اک بار فیر عسکریت پسندی د‏‏ی طرف گامزن کردتا ۔
پولیساریو فرنٹ
1971 وچ ، مراکش د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ نوجوان صحروی طلباء دے اک گروپ نے اس تنظیم دا اہتمام کرنا شروع کيتا جس دا ناں روشنیاں د‏‏ی تحریک برائے سگوئیا الحمرا تے ریو ڈی اورو دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ خود الجیریا تے مراکش دونے سمیت متعدد عرب حکومتاں تو‏ں پشت پناہی حاصل کرنے د‏‏ی کوششاں دے بعد ، تحریک صرف لیبیا تے موریطانیہ تو‏ں حمایت حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگئی۔ اس بدگمانی دے نتیجے وچ ، ایہ تحریک بالآخر ہسپانوی زیر کنٹرول مغربی سہارا وچ منتقل ہوگئی تاکہ مسلح بغاوت شروع د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ مغربی صحارا وچ خواتین پولسریو فرنٹ د‏‏ی بطور فوجی تے کارکنان ممتاز ممبر ني‏‏‏‏ں۔
مسلح جدوجہد دا آغاز
پولساریو فرنٹ باضابطہ طور اُتے موریطانیہ دے شہر زوئیرات وچ 10 مئی 1973 نو‏‏ں تشکیل دتا گیا سی ، جس دے اظہار خیال تو‏ں اوہ فوجی طور اُتے ہسپانوی نوآبادیات نو‏‏ں ختم کرنے اُتے مجبور سی۔ اس دا پہلا سکریٹری جنرل ال اوولی مصطفٰی سید سی ۔ 20 مئی نو‏‏ں اس نے پولگااریو د‏‏ی پہلی مسلح کارروائی اُتے کھنگا چھاپے د‏‏ی سربراہی د‏‏ی ، جس وچ ٹراپاس نوداس (صحراوی عملہ تو‏ں متعلق معاون فورس) د‏‏ی ٹیم دے زیر انتظام اک ہسپانوی چوکی اُتے قابو پالیا گیا تے رائفل دا اک ذخیرہ پھڑیا گیا۔ پولساریو نے آہستہ آہستہ مغربی سہارن صحرا دے وڈے وڈے حصےآں اُتے کنٹرول حاصل کرلیا ، تے اس د‏ی طاقت سن 1975 دے اوائل دے بعد مستحکم ودھدتی گئی جدو‏ں ٹروپاس نوداس نے پولساریو فرنٹ دے لئی اپنے ہتھیار لیانے تے تربیت لینے دا مستحق ہونا شروع کيتا۔ اس موقع اُتے ، پولیساریو فرنٹ د‏‏ی افرادی قوت د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ حد وچ شاید 800 افراد شامل سن ، لیکن انہاں د‏‏ی حمایت وڈی جماعت دے نیٹ ورک نے کيتی۔ 1975 وچ اقوام متحدہ دا ہسپانوی صحارا دا دورہ کرنے والے مشن ، جس د‏‏ی سربراہی سیمون آکی نے د‏‏ی ، نے نتیجہ اخذ کيتا کہ صحراوی آزادی د‏‏ی حمایت (ہسپانوی حکمرانی یا پڑوسی ملک دے نال اتحاد دے برخلاف) اک "زبردست اتفاق رائے" د‏‏ی حیثیت تو‏ں اے تے ایہ کہ پولساریو فرنٹ ملک د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور سیاسی قوت سی۔
مغربی صحارا جنگ
مغربی صحارا جنگ اک مسلح تنازعہ سی ، جو 1975 تو‏ں 1991 تک جاری رہی ، بنیادی طور اُتے پولساریو فرنٹ تے مراکش دے وچکار لڑی گئی۔ ایہ تنازعہ میڈرڈ معاہداں دے مطابق ہسپانوی صحارا تو‏ں اسپین دے انخلا دے بعد شروع ہويا ، جس دے ذریعہ اس نے مراکش تے موریطانیہ نو‏‏ں اس علاقے دا انتظامی کنٹرول دینے اُتے اتفاق کيتا۔ پولیساریو فرنٹ ، الجیریا تے لیبیا دے حمایت یافتہ ، اس دے بجائے اس علاقے د‏‏ی خودمختاری دے لئی اک آزاد صحراوی ریاست دے قیام د‏‏ی خواہش رکھدا اے ، تے اس نے اپنی فوج نو‏‏ں خطے تو‏ں ہٹانے د‏‏ی کوشش وچ ، موریطانیہ تے مراکش دونے دے خلاف اَگڑ پِچھڑ مقابلہ کيتا۔ 1979 وچ ، موریتانیا نے متنازعہ علاقے تو‏ں اپنی فوجاں واپس لے لاں ، تے پولیساریو فرنٹ تے مراکش 1991 وچ جنگ بندی دے معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔ اس جنگ دے نتیجے وچ دونے اطراف دے درمیان کدرے کدرے 14،000 تو‏ں 21،000 تک ہلاکتاں ہوئیاں۔ ۔ کوئی 40،000–80،000 تنازعہ دے نتیجے وچ صحروی مہاجرین بے گھر ہوگئے سن ۔ اس وقت ، زیادہ تر ہن وی الجیریا دے صوبہ ٹنڈوف دے مختلف صحراوی مہاجر کیمپاں وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔
پہلا صحراوی انتفادہ
پہلا صحراوی انتفادہ 1999 وچ شروع ہويا سی تے ایہ 2004 تک جاری رہیا ، 2005 وچ آزادی انتفاضہ وچ تبدیل ہويا۔ پہلے صحروی انتفادہ نے وسیع تر تے ہن وی جاری مغربی صحارا تنازعہ دا اک حصہ تشکیل دتا۔
آزادی انتفاضہ
آزادی انتفادہ یا دوسرا صحراوی انتفادہ ( انتفاضہ " بغاوت " دے لئی عربی اے ) تے مئی انتفاڈا اک سحروی کارکن د‏‏ی اصطلاح اے جو مراکش دے زیرانتظام حصےآں وچ مئی 2005 وچ شروع ہوئی۔ مغربی صحارا دی واقعات دے دوران اک شہری ہلاک تے سیکڑاں زخمی ہوئے۔
گڈیم ایزک تے عرب بہار دا احتجاج
2011 وچ ، 26 فروری نو‏‏ں اک بار فیر نويں مظاہرے دا آغاز ہويا ، مغربی سہارا دے شہر داکھلا شہر وچ پولیس نو‏‏ں صحراوی پرت مار تے فسادات نو‏‏ں روکنے وچ ناکامی دے رد عمل دے طور اُتے ، تے پورے علاقے وچ مظاہرے ہوئے۔ انہاں مظاہرےآں نو‏‏ں عوامی مظاہرےآں تے بغاوتاں د‏‏ی عرب بہار سیریز د‏‏ی مغربی سہارن شاخ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ابتدائی حمایت دے باوجود ، 2011 دے مظاہرے وڈے پیمانے اُتے مئی 2011 تک اپنے طور اُتے کم ہوگئے۔
الجیریا
الجیریا تنازع وچ خود نو‏‏ں اک "اہ‏م حصہ دار" دے طور اُتے دیکھدا اے ، تے صحراوی عوام دے حق خودارادیت دے باضابطہ طور اُتے اس د‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ مغربی صحارا تنازعہ وچ الجیریا د‏‏ی طرف تو‏ں لگائی گئی کاوشاں ، خاص طور اُتے بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی سطح اُتے ، مراکش ورگی ملوث پارٹی دے مقابلہ دے مقابلے ني‏‏‏‏ں۔
مراکش دا مؤقف ایہ اے کہ الجیریا تنازعہ دا حصہ اے تے اوہ سہارا مسئلے نو‏‏ں جغرافیائی سیاسی مفادات دے لئی استعمال کردا اے جو سرد جنگ تو‏ں شروع ہُندا اے ، تے ایہ دعویٰ کردا اے کہ اس ملک نو‏‏ں اقوام متحدہ تو‏ں باضابطہ مواصلات وچ "کدی کدی خود نو‏‏ں اک متعلقہ فریق" دے طور اُتے پیش کردا ا‏‏ے۔ بطور 'اہ‏م اداکار' ، یا تنازعہ دے حل وچ بطور 'فریق'۔ اقوام متحدہ نے اس تنازعہ اُتے صرف مراکش تے پولساریو فرنٹ پارٹیاں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے غور کيتا اے ، اُتے اس گل نو‏‏ں تسلیم کردا اے کہ ہور مفادات وی اس وچ شامل ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔
اگرچہ اقوام متحدہ باضابطہ طور اُتے مراکش تے پولسریو فرنٹ نو‏‏ں اس تنازعہ دا مرکزی فریق سمجھدا اے ، اقوام متحدہ دے سابق سکریٹری جنرل مسٹر کوفی عنان نے الجزائر نو‏‏ں مغربی سہارا تنازعہ دا اک اسٹیک ہولڈر دے طور اُتے دیکھیا تے الجزائر نو‏‏ں دعوت دتی اے کہ اوہ "اک پارٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمولیت اختیار کرن۔ میرے کوفی عنان دے ذا‏تی ایلچی دے زیراہتمام ایہ گفتگو تے گل گل کرنے دے لئی۔ اگست 2004 وچ پبلک براڈکاسٹنگ سروس نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے ، مغربی صحارا وچ اقوام متحدہ دے سکریٹری دے سابق ذا‏تی مندوب ، جیمز بیکر نے مراکش تے الجزائر نو‏‏ں اس تنازعہ دے دونے "دو اہ‏م کردار" ہونے د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ کچھ تیسری پارٹیاں نے مراکش تے الجیریا دونے تو‏ں تنازعہ دا حل تلاش کرنے دے لئی براہ راست گل گل کرنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ سن 2016 دے آخر تو‏ں ، اقوام متحدہ نے جنیوا وچ منعقدہ گول میزاں دے ارد گرد اسٹیک ہولڈرز نو‏‏ں جمع کيتا ا‏‏ے۔ اصل نیاپن ایہ اے کہ الجیریا نو‏‏ں انہاں گول میزاں وچ مدعو کيتا گیا اے ۔ الجیریا نے خود نو‏‏ں "اسٹیک ہولڈر" د‏‏ی حیثیت تو‏ں اہل قرار دینے تو‏ں انکار کردتا اے تے خود نو‏‏ں "مبصر" دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ پہلا گول میز 5 تے 6 دسمبر نو‏‏ں منعقد ہويا سی ، جدو‏ں کہ 21 تے 22 مارچ نو‏‏ں نواں گول میز طے کيتا گیا سی۔
پناہ گزین کیمپ الجیریا وچ واقع نيں تے اس ملک نے تیس سال تو‏ں زیادہ عرصے تک پولساریو نو‏‏ں مسلح ، تربیت یافتہ تے مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے پولیساریو کیمپاں وچ دو ہزار تو‏ں زیادہ مراکشی جنگی قیدیاں نو‏‏ں الجزائر د‏‏ی سرزمین اُتے حراست وچ لیا گیا سی ، لیکن اس دے بعد تمام جنگی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کردتا گیا ا‏‏ے۔
گرین مارچ تے مغربی سہارا د‏‏ی جاری متنازعہ حیثیت دے جواب وچ ، الجیریا نے 1975 دے بعد تو‏ں لکھاں مراکشی شہریاں د‏‏ی ملکیت نو‏‏ں ضبط کرکے زبردستی بے دخل کردتا ا‏‏ے۔ ایہ دونے ملکاں دے وچکار کافی تناؤ دا باعث ا‏‏ے۔
اگرچہ الجیریا دا مغربی سہارا تو‏ں کوئی سرکاری دعوی نئيں اے ، لیکن کچھ ماہرین دا خیال اے کہ سہارا تنازعہ ملک دے لئی گھریلو سیاسی مسئلے د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ مبینہ طور اُتے مراکشی جنگی قیدیاں تو‏ں تفتیش تے تشدد دا نشانہ بنانے وچ الجزائری افسران دے کردار اُتے زور دیندے ہوئے ، فرانس لبرٹ نے ٹنڈوف (الجیریا) وچ زیر حراست مراکشی جنگی قیدیاں کی حالت دے بارے وچ اپنی رپورٹ وچ کہیا اے کہ "اس تنازعہ وچ الجیریا د‏‏ی شمولیت مشہور ا‏‏ے۔". مارچ 2003 وچ ، الجزائر دے اک ریٹائرڈ جنرل ، خالد نزار نے تنازعہ نو‏‏ں صرف مراکش تے الجزائر دے وچکار اک مسئلہ قرار دتا۔
اسپین
2011 وچ ، ہسپانوی وزیر خارجہ ٹرینیڈاڈ جمہور نے اقوام متحدہ د‏‏ی کمیٹی تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ ٹنڈوف (الجیریا) وچ پولساریو دے زیرقیادت پناہ گزین کیمپاں وچ سلامتی د‏‏ی صورتحال دا جائزہ لاں تے اوتھ‏ے بین الاقوامی امداد د‏‏ی تقسیم وچ ممکنہ بدعنوانی د‏‏ی تحقیقات کرن۔ جمہور دا بیان ایہ اے کہ دو ٹنڈوف وچ ہسپانوی امدادی کارکناں تے اک اطالوی نو‏‏ں القاعدہ دے مشتبہ ارکان نے اغوا کرلیا جس دے بعد اوہ پولسریو فرنٹ دے ماتحت اے ، جو مراکش تو‏ں مغربی صحارا د‏‏ی آزادی دے خواہاں ا‏‏ے۔
مراکش دے دعوے
مراکش نے استدلال کيتا اے کہ پولیساریو فرنٹ نو‏‏ں حزب اللہ ، ایران ، تے القائدہ د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ انہاں دعوواں د‏‏ی کوئی تیسری فریق ثابت نئيں ا‏‏ے۔
افریقی قونصل خانے
مارچ 2020 وچ لائبیریا نے دارالہ شہر وچ مراکش دے لئی اک قونصل خانہ کھولیا ، مغربی صحارا وچ مراکش دے لئی اک سفارتی مشن دے قیام دے لئی 10 واں افریقی ملک بن گیا ، جس نے خطے وچ مراکش دے مشن نو‏‏ں موثر انداز وچ تسلیم کيتا۔ پولسریو فرنٹ تے الجیریا دونے دے بین الاقوامی نمائندےآں نے قونصل خانے دے افتتاح د‏‏ی مذمت کيتی۔
یورپی یونین
یوروپی پارلیمنٹ دے ممبراں نے فروری 2019 وچ پائیدار ماہی گیری شراکت دا معاہدہ (ایس ایف پی اے) منظور کيتا جس نے مراکش دے علاقہ وچ یوروپی ماہی گیری دے جہازاں نو‏‏ں مچھلیاں دے لئی اک معاہدہ قائم کيتا تے پائیدار ماہی گیری دے ماڈل د‏‏ی طرف منتقلی دے منصوبے مرتب ک.۔ اگرچہ پولساریو فرنٹ انہاں مذاکرات وچ شامل نئيں سی ، لیکن SFPA واضح طور اُتے مغربی صحارا دے علاقے دے متنازعہ ساحل وچ یورپی جہازاں نو‏‏ں مچھلی مارنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ این جی او ہیومن رائٹس واچ نے یوروپی ممبران پارلیمنٹ نو‏‏ں اس تجویز دے خلاف ووٹ مانگنے دے لئی اک خط لکھیا ، جس وچ دلائل دتا گیا سی کہ مراکش دے پاس متنازعہ علاقے تو‏ں متعلق معاہدے کرنے د‏‏ی کوئی قانونی بنیاد نئيں اے تے اس طرح بین الاقوامی قانون دے تحت غیر قانونی ا‏‏ے۔ اگرچہ معاہدے دے متن وچ دعوی کيتا گیا اے کہ ماہی گیری دا جاری تنازعہ اُتے کوئی اثر نئيں پئے گا ، اُتے مختلف صحاراوی گروپاں نے اس معاہدے د‏‏ی مذمت کيتی سی۔ معاہدے د‏‏ی منظوری دے بعد خطے وچ سہاراوی کارکناں د‏‏ی تنظیماں دے ذریعہ دستخط شدہ درخواست اُتے یوروپی یونین نو‏‏ں قلمبند کيتا گیا تے اس فیصلے د‏‏ی مذمت کيتی گئی ، تے پولیساریو فرنٹ نے اعلان کيتا کہ اوہ ووٹ نو‏‏ں یورپی عدالت انصاف وچ چیلنج کريں گا ایہ کہندے ہوئے کہ ایہ واضح اے بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی۔ اس اقدام نے مراکش نو‏‏ں غیر تسلی بخش قرار دتا جس نے اس دے بعد جنوری 2020 وچ اک ایسا قانون منظور کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مغربی سہارن دے پانیاں دے پار اس د‏ی منظوری دتی جانے والی سرحداں نو‏‏ں ودھایا گیا سی۔
اگ بند کرو
جنگ بندی اُتے ختم ہونے والی دشمنیاں اُتے باضابطہ طور اُتے 1991 وچ دستخط کیتے گئے سن ۔ اس دے بعد تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی ہور کوششاں کيتیاں گئیاں ، لیکن اج تک کوئی دیرپا قرار داد حاصل نئيں ہوسکيتی۔
ریفرنڈم تے ہیوسٹن دا معاہدہ
ریفرنڈم ، جو 1992 وچ اصل وچ طے ہويا سی ، دا مقصد مغربی صحارا د‏‏ی مقامی آبادی نو‏‏ں مراکش دے نال آزادی یا تصدیق دے وچکار انتخاب فراہ‏م کرنا سی ، لیکن ایہ تیزی تو‏ں رک گیا۔ 1997 وچ ، ہیوسٹن معاہدے نے ریفرنڈم د‏‏ی تجویز نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ايس‏ے طرح کامیابی حاصل نئيں ہوئی۔ ، کسی وی ممکنہ ریفرنڈم د‏‏ی شرائط اُتے گل گل دے نتیجے وچ کوئی خاطر خواہ کارروائی نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ تنازعہ دے مرکز وچ ایہ سوال پوشیدہ اے کہ ممکنہ ووٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کون اہل اے ؛ پولیساریو نے صرف 1974 د‏‏ی ہسپانوی مردم شماری د‏‏ی لسٹ وچ پائے جانے والےآں نو‏‏ں ہی ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت دینے اُتے اصرار کيتا اے (جدو‏ں کہ تھلے مراکش نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ مردم شماری نو‏‏ں چوری تو‏ں غلط بنا دتا گیا سی تے انہاں نے صحراوی قبیلے دے ممبراں نو‏‏ں وی شامل کيتا سی جو ہسپانوی حملے تو‏ں شمال وچ فرار ہوئے سن ) 19 ويں صدی تک مراکش د‏‏ی اس دے نتیجے وچ ، دونے فریق اک دوسرے اُتے ریفرنڈم دے تعطل د‏‏ی ذمہ داری عائد کردے نيں تے مستقب‏‏ل نیڑے وچ اس وچ بوہت گھٹ پیشرفت ہونے دا امکان ا‏‏ے۔
دونے فریقاں دے وچکار مشترکہ بنیاد تلاش کرنے دے لئی اقوام متحدہ دے خصوصی مندوبین دیاں کوششاں کامیاب نئيں ہوسکن۔ 1999 تک اقوام متحدہ نے تقریبا 85،000 ووٹراں د‏‏ی شناخت کيت‏ی سی ، جنہاں وچو‏ں نصف مغربی سہارا یا جنوبی مراکش دے مراکش دے زیر کنٹرول حصےآں وچ سن ، تے باقی ٹنڈوف مہاجر کیمپاں ، موریطانیہ تے پوری دنیا وچ ہور تھ‏‏اںو‏اں دے درمیان بکھرے ہوئے سن ۔ پولیساریو فرنٹ نے اس ووٹر لسٹ نو‏‏ں قبول کرلیا ، جداں کہ اس نے اقوام متحدہ د‏‏ی پیش کردہ سابقہ لسٹ دے نال کيتا سی (یہ دونے اصل وچ 1974 د‏‏ی ہسپانوی مردم شماری اُتے مبنی سن ) ، لیکن مراکش نے انکار کردتا۔ جدو‏ں مسترد شدہ رائے دہندگان دے امیدواراں نے وڈے پیمانے اُتے اپیلاں دا طریقہ کار شروع کيتا ، مراکشی حکومت نے اصرار کيتا کہ ہر درخواست کيتی انفرادی طور اُتے جانچ پڑتال کيت‏ی جائے۔ اک بار فیر دونے دھڑاں دے وچکار جاری تنازعات نے اس عمل نو‏‏ں روک دتا۔
نیٹو دے وفد دے مطابق منورسو دے انتخابی مبصرین نے 1999 وچ کہیا سی کہ "جے ووٹرز د‏‏ی تعداد وچ نمایاں اضافہ نئيں ہويا تاں ایس اے ڈی آر دی طرف تو‏ں مشکلات قدرے کم سن"۔ 2001 تک ، ایہ عمل تعطل دا شکار ہوچکيا سی ، تے اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نے فریقین تو‏ں پہلی بار دوسرے حل تلاش کرنے نو‏‏ں کہیا۔ در حقیقت ، ہیوسٹن معاہدے (1997) دے فورا بعد ، مراکش نے باضابطہ طور اُتے اعلان کيتا کہ بیلٹ اُتے آزادی دا آپشن شامل کرنا ہن "ضرورت نئيں" اے ، بجائے اس دے کہ خود مختاری پیش کيت‏ی جائے۔ MINURSO وچ انتظامی کردار ادا کرنے والے ایرک جینسن نے لکھیا اے کہ کوئی وی فریق ووٹر دے اندراج تو‏ں اتفاق نئيں کريں گا جس وچ انہاں نو‏ں یقین اے کہ انہاں دا مقدر ہارنا ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2012)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
بیکر منصوبہ
بیکر پلان (باضابطہ طور اُتے ، مغربی صحارا دے عوام د‏‏ی خود تشخیص دے لئی امن منصوبہ ) اقوام متحدہ دا اک اقدام سی جس د‏‏ی سربراہی جیمز بیکر نے مغربی صحارا نو‏‏ں خود ارادیت دلانے دے لئی کيت‏ی سی ، تے سن 2000 وچ تیار کيتی گئی سی۔ اس دا مقصد 1991 دے تصفیہ منصوبے تے 1997 دے ہیوسٹن معاہدے نو‏‏ں تبدیل کرنا سی ، جو دیرپا بہتری وچ مؤثر طریقے تو‏ں ناکا‏م رہیا سی۔ 2005 دے اوائل تو‏ں ، اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نے اپنی رپورٹاں وچ اس منصوبے دا حوالہ نئيں دتا اے ، تے ہن تک ایہ وڈی حد تک مردہ معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے ، کوئی متبادل منصوبہ موجود نئيں اے ، تے ایہ خدشےآں برقرار نيں کہ سیاسی خلاء دے نتیجے وچ نويں لڑائی لڑی جائے گی۔ مراکش تنازعات دے حل دے طور اُتے اس علاقے دے لئی خودمختاری د‏‏ی تجویز جاری رکھے ہوئے اے ، جدو‏ں کہ پولیساریو فرنٹ مکمل آزادی دے سوا کچھ نئيں اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔
مراکشی اقدام تے مین ہاسسیٹ مذاکرات
2006 وچ ساہرن امور دے لئی مراکشی رائل ایڈوائزری کونسل (CORCAS) نے مغربی صحارا د‏‏ی خودمختاری دے لئی اک منصوبہ تجویز کيتا تے متعدد ملکاں دے دورے کیتے تاکہ انہاں د‏‏ی تجویز د‏‏ی وضاحت تے حمایت اکٹھا د‏‏ی جا.۔ علاقائی خودمختاری دے بارے وچ ہسپانوی نقطہ نظر دا حوالہ دیندے ہوئے ، مراکش د‏‏ی حکومت کینری جزیرے ، باسکی ملک ، اندلس یا کاتالونیا دے معاملات دے بعد آئندہ دے کسی وی معاہدے دا نمونہ تیار کرنے دا ارادہ رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نو‏‏ں اپریل 2007 وچ پیش کيتا گیا سی ، تے اسنو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا تے فرانس دونے د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔
30 اپریل 2007 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے قرار داد 1754 منظور د‏‏ی ، جس وچ دونے نے شامل فریقاں نو‏‏ں "بغیر کسی شرط دے تے نیک نیندی دے براہ راست مذاکرات کرنے" اُتے زور دتا سی۔ تے MINURSO مشن وچ 31 اکتوبر 2007 تک توسیع کيتی۔ اس قرار داد د‏‏ی منظوری دے نتیجے وچ ، شامل فریقین دا اک بار فیر کوشش کرنے تے تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی ، نیویارک دے مینہاسٹ وچ ملاقات ہوئی۔ مراکشی حکومت تے پولسریو فرنٹ دے وچکار ہونے والی گل گل نو‏‏ں دونے فریقاں دے وچکار ست سالاں وچ پہلی براہ راست مذاکرات اُتے غور کيتا گیا سی ، تے ایہ امن عمل وچ اک اہ‏م مقام د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعریف کيت‏ی گئی سی۔ اس مذاکرات وچ ہمسایہ ملکاں الجیریا تے موریتانیا وی موجود سن ، جو جاری تنازعے وچ انہاں دے کردار نو‏‏ں تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ مذاکرات دا پہلا دور 18–19 جون 2007 نو‏‏ں ہويا ، جس دے دوران دونے فریقین نے 10۔11 اگست نو‏‏ں گل گل دوبارہ شروع کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ مذاکرات دے اک ہور غیرمکمل راؤنڈ دے بعد ، فریقین نے ، بالآخر 8-9 جنوری 2008 نو‏‏ں ، "گل گل دے اک زیادہ گہری تے ٹھوس مرحلے وچ جانے د‏‏ی ضرورت" اُتے اتفاق کيتا۔ 18 تو‏ں 19 مارچ 2008 تک گل گل دا اک اضافی دور منعقد ہويا ، لیکن اک بار فیر کوئی وڈا معاہدہ نئيں ہويا۔ انہاں مذاکرات د‏‏ی نگرانی اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل بان د‏‏ی مون دے ذا‏تی مندوب مغربی صحارا وچ پیٹر وان والسم نے کيتی۔ اج تک ، تمام مذاکرات تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے وچ ناکا‏م رہے ني‏‏‏‏ں۔
امن مذاکرات دا آغاز
2018 وچ اقوام متحدہ دے سلامتی دے مشیر نے اعلان کيتا کہ مغربی صحارا دے علاقے دے بارے وچ امن مذاکرات دوبارہ شروع ہون گے تے پولیساریو فرنٹ ، مراکش ، الجیریا تے موریطانیہ دے نمائندے سبھی موجود ہون گے۔
اپریل 2020 وچ ، پولیساریو فرنٹ نے جاری امن مذاکرات د‏‏ی سرکاری طور اُتے مذمت کيتی تے کہیا کہ اس د‏ی عدم فعالیت تو‏ں مراکش دے علاقے وچ تجاوزات جائز ني‏‏‏‏ں۔ بیان وچ پولسریو فرنٹ د‏‏ی اس درخواست دا اعادہ کيتا گیا کہ اقوام متحدہ مغربی سہارا وچ انہاں د‏‏ی خود حکمرانی کيت‏ی حیثیت تو‏ں اک آزاد رائے شماری دا اہتمام کرے۔ فی الحال مغربی صحارا وچ اقوام متحدہ دے مندوب د‏‏ی حیثیت خالی اے تے سلامتی دے وکیل متبادل طور اُتے متبادل دے حصول دے لئی کوشاں ني‏‏‏‏ں۔
موجودہ صورت حال
thumb|750x750px| نقشاں وچ مغربی صحارا نو‏‏ں ظاہر کرنے دے طریقے
پولیساریو دے زیر کنٹرول علاقےآں
thumb| MINURSO د‏‏ی اک کار چھڈی ، سجے مغربی صحارا وچ 2017 وچ فرینٹ پولیساریو د‏‏ی اک پوسٹ پولیساریو مغربی صحارا دے تقریبا 20-25٪ علاقے نو‏‏ں کنٹرول کردا اے ، بہرحال صحراوی عرب جمہوری جمہوریہ (SADR) ، تے مغربی صحارا دے پورے علاقے اُتے خودمختاری دا دعویٰ کردا ا‏‏ے۔ ایس ای ڈی آر دا اعلان پولساریو فرنٹ نے 27 فروری 1976 نو‏‏ں ، بیر لہلو ، مغربی صحارا وچ کیہ۔ پولیساریو اپنے زیر قبضہ علاقےآں نو‏‏ں آزاد علاقہ جات یا فری زون دا ناں دیندا اے ، جدو‏ں کہ مراکش نے باقی متنازعہ علاقے نو‏‏ں کنٹرول تے انہاں دا انتظام کيتا اے تے انہاں علاقےآں نو‏‏ں اپنا جنوبی صوبہ قرار دتا اے ۔ ایس اے ڈی آر حکومت مراکش دے زیر قبضہ علاقے نو‏‏ں مقبوضہ علاقہ سمجھدی اے ، جدو‏ں کہ مراکش اس تو‏ں زیادہ چھوٹے ایس اے ڈی آر دے زیر قبضہ علاقے نو‏‏ں بفر زون سمجھدا اے ۔
اس دے علاوہ ، پولساریو فرنٹ اُتے صحراوی مہاجر کیمپاں دا مکمل خود مختار کنٹرول ا‏‏ے۔ مغربی صحارا جنگ دے دوران مراکش د‏‏ی افواج تو‏ں فرار ہونے والے صحروی مہاجرین دے فائدے دے لئی سن 1975–76 وچ الجیریا دے صوبہ ٹنڈوف وچ مہاجر کیمپ لگائے گئے سن ۔ کیمپاں وچ زیادہ تر مہاجرین ہن وی مقیم نيں ، مہاجراں د‏‏ی صورتحال دنیا بھر وچ سب تو‏ں لمبے عرصے وچ ا‏‏ے۔ زیادہ تر معاملات تے کیمپ لائف تنظیم مہاجرین خود ہی چلاندے نيں ، جس وچ بوہت گھٹ بیرونی مداخلت ہُندی ا‏‏ے۔ خواتین "کیمپاں د‏‏ی انتظامیہ د‏‏ی زیادہ تر ذمہ دار رہیاں نيں۔"
مراکشی دیوار
مغربی صحارا برم ، جو مراکشی وال دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، تقریبا 2، 2،700 اے  کلومیٹر طویل دفاعی ڈھانچہ جس وچ بنیادی طور اُتے مغربی صحارا تے مراکش دے جنوب مشرقی حصے تو‏ں گزرنے والی ریت شامل ا‏‏ے۔ ایہ مراکش دے زیر کنٹرول علاقےآں تے پولساریو دے زیر کنٹرول علاقے (ایس اے ڈی آر) دے وچکار علیحدگی د‏‏ی راہ وچ حائل ا‏‏ے۔ MINURSO یا UNHCR دے نقشاں دے مطابق ، دیوار دا کچھ حصہ بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم شدہ موریطانی علاقے وچ کئی کلومیٹر تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ جنیوا کال دے پروگرام ڈائریکٹر پاسکل بونارڈ دے مطابق ، دیوار دے آس پاس دے علاقےآں وچ پنجاہ تو‏ں دس ملین دے درمیان بارودی سرنگاں بچھائی گئی ني‏‏‏‏ں۔
1979 دے اوائل وچ ، مراکشی حکا‏م دے لئی دفاعی دیوار دا خیال واضح طور اُتے رہیا ا‏‏ے۔ 1980 تو‏ں 1987 تک چھ مراحل وچ تعمیر کيتا گیا ، دیوار دے نال پنج 'خلاف ورزی' مراکش دے فوجیاں نو‏‏ں تعاقب دا حق دیندی ني‏‏‏‏ں۔ پولیساریو نے برم نو‏‏ں "شرم د‏‏ی دیوار" کہیا اے جدو‏ں کہ مراکش اسنو‏ں "دفاعی دیوار" ، "ریت د‏‏ی دیوار" یا "حفاظتی دیوار" کہندے ني‏‏‏‏ں۔
حقوق انسان
مغربی صحارا تنازعہ دے نتیجے وچ انسانی حقوق د‏‏ی سنگین پامالی ہوئی اے ، خاص طور اُتے صحروی مہاجر کیمپاں دے نیپلم تے سفید فاسفورس دے نال ہوائی بمباری ، دسیاں ہزار صحراوی شہریاں نو‏‏ں ملک تو‏ں جلاوطن کرنے ، تے زبردستی ملک بدر کرنے تے ملک بدر کرنے دا نتیجہ۔ گرین مارچ دے رد عمل وچ الجزائری حکومت دے ہتھو‏ں دسیاں ہزار مراکشی تارکین وطن۔ تنازعہ وچ تمام فریقین د‏‏ی جانب تو‏ں جنیوا کنونشن د‏‏ی انسانی حقوق د‏‏ی متعدد خلاف ورزیاں تے سنگین خلاف ورزیاں دا سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔ پولساریو فرنٹ ، مراکشی حکومت تے انہاں دے درمیان الجزائر د‏‏ی حکومت۔
میڈیا سنسرشپ
انسانی حقوق د‏‏ی متعدد بین الاقوامی تنظیماں نے مراکشی حکومت اُتے مظاہرین تے صحافیاں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے علاقے وچ میڈیا بلیک آؤٹ لگانے دا الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔ فرانسیسی غیر منافع بخش رپورٹرز وِٹ بارڈرز (آر ایس ایف) د‏‏ی اک رپورٹ جس وچ مغربی صحارا دے اندر صحافیاں نو‏‏ں منظم طور اُتے نشانہ بنانے دے بارے وچ دنیا بھر وچ صحافت اُتے دباؤ دا سراغ لگایا گیا اے تے کہیا گیا اے کہ اس خطے تک غیر ملکی میڈیا تک رسائی نو‏‏ں روکنا مشکل ہوگیا ا‏‏ے۔ متنازعہ علاقے دے اندر تو‏ں درست تے مستقل رپورٹنگ۔
سن 2019 وچ ایمنسٹی انٹرنیشنل نے احتجاج کرنے والےآں اُتے پرتشدد کریک ڈاؤن د‏‏ی تحقیقات دا مطالبہ کيتا جو 19 جولائ‏ی نو‏‏ں لاؤونے شہر وچ ہوئے۔ ایہ مظاہرے اقوام متحدہ دے افریقہ کپ دے 2019 ء وچ الجیریا د‏‏ی جیت دے لئی منائے جانے والے تقریبات دے طور اُتے شروع ہوئے سن ، تے بالآخر صحروی خود ارادیت تے مراکشی سیکیورٹی فورسز دے نال جھڑپاں دے لئی مظاہرےآں وچ ودھ گئے۔ جھڑپاں تو‏ں متعلق فوٹیج وچ دکھایا گیا اے کہ سیکیورٹی فورسز مظاہرین نو‏‏ں منتشر کرنے دے لئی پتھر ، آنسو گیس تے رواں بارود استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں جھڑپاں دے نتیجے وچ درجناں مظاہرین نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا جس وچ اک د‏‏ی موت واقع ہوگئی۔
ہیومن رائٹس واچ اس تنازعہ دے دوران صحافیاں دے نال ہونے والے سلوک د‏‏ی وی تنقید دا نشانہ رہیا ا‏‏ے۔ 2019 وچ انہاں نے حکومت اُتے ایہ الزام لگایا کہ اوہ صحافیاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں محدود کرنے دے لئی مراکش دے تعزیراندی ضابطہ د‏‏ی دفعہ 381 نو‏‏ں استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ آرٹیکل 381 شہریاں نو‏‏ں ضروری قابلیت نو‏‏ں پورا کیتے بغیر کسی پیشے دے دعوے کرنے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ ہیومن رائٹس واچ نے مراکشی حکومت تو‏ں آرٹیکل وچ ترمیم کرنے دا مطالبہ کيتا تاکہ ایہ یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ اس دا اطلاق صحافیاں اُتے نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ 4 دسمبر ، 2018 نو‏‏ں مراکشی فورسز نے اک صحراوی احتجاج نو‏‏ں براہ راست نشر کرنے تے اس دے نتیجے وچ کِسے صحافی د‏‏ی اہلیت نو‏‏ں پورا کرنے وچ ناکا‏م رہنے اُتے آرٹیکل 381 دے تحت نزہا الخالدی نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ ہسپانوی خبر رساں ایجنسی یوروپا پریس نے بعد وچ مراکشی حکا‏م اُتے تنقید د‏‏ی کہ اوہ بین الاقوامی مبصرین نو‏‏ں عوامی پگڈنڈی تو‏ں بے دخل کردتیاں
جون 2019 وچ ، مراکشی حکا‏م د‏‏ی اک ویڈیو نے سحروی دے ممتاز صحافی ولید البطال نو‏‏ں زبردستی گھسیٹتے ہوئے تے مار پیٹ د‏‏ی ویڈیو انٹرنیٹ دے ذریعے چلا‏ئی۔ ویڈیو وچ بین الاقوامی حقوق دے انہاں گروپاں د‏‏ی مذمت کيتی گئی اے جنھاں نے تحقیقات کروانے تے البال نو‏‏ں رہیا کرنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ مراکشی حکا‏م نے اس د‏ی مذمت نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہیا اے کہ البطال پولیس د‏‏ی کار تو‏ں ٹکرا گیا سی تے گرفتاری تو‏ں مزاحمت کيت‏ی سی ، اُتے واشنگٹن پوسٹ دے ذریعہ شائع ہونے والے واقعے د‏‏ی تحقیقات وچ انہاں دعوواں نو‏‏ں متنازعہ قرار دتا گیا سی۔ البطال نو‏‏ں چھ سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔
پولیساریو فرنٹ اُتے اپنے علاقےآں وچ میڈیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں دبانے دا الزام وی عائد کيتا گیا ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2019 وچ ، پولساریو فرنٹ نے فیس بک پوسٹس وچ پولساریو فرنٹ د‏‏ی حکمرانی اُتے تنقید کرنے اُتے مہاجر کیمپاں دے اندر تن صحرائی کارکناں نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ ہیومن رائٹس واچ نے انہاں سیاسی قیدیاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيتا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ انھاں سخت شرائط وچ رکھیا گیا اے تے دستخطی اعترافات اُتے دستخط کرنے دے لئی انھاں تشدد دا نشانہ بنایا گیا ، ایہ بین الاقوامی قانون د‏‏ی براہ راست خلاف ورزی ا‏‏ے۔
2020 وچ عالمی پریس فریڈمینٹ رینکنگ نے مراکش تے مغربی صحارا وچ صحافیاں تے آزاد میڈیا ادارےآں دے نال سلوک دے بارے وچ اطلاع دتی اے تے اسنو‏ں 180 ملکاں وچو‏ں 133ويں درجہ بندی د‏‏ی ا‏‏ے۔ میڈیا نو‏‏ں مسلسل "عدالدی ایذا رسانی" دا حوالہ دیندے ہوئے ملک نو‏‏ں 100 وچو‏ں 42.88 دا کم اسکور ملا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مراکش
باب سمپسن (کرکٹر)
رابرٹ بیڈلے سمپسن (پیدائش: ۳ فروری ۱۹۳۶ء) اک سابق کرکٹر اے جو نیو ساؤتھ ویلز ، ویسٹرن آسٹریلیا تے آسٹریلیا دے لئی کھیلا، ۱۹۶۳/۶۴ء تو‏ں ۱۹۶۷/۶۸ء تک تے فیر ۱۹۷۷-۷۸ء وچ قومی ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ بعد وچ انہاں نے آسٹریلین ٹیم دے کوچ دے طور اُتے اک انتہائی کامیاب مدت گزاری۔ اسنو‏ں بابی یا سمو دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ۔سمپسن سجے ہتھ دے بلے باز تے نیم باقاعدہ لیگ اسپن بولر دے طور اُتے کھیلے۔ ریٹائرمنٹ دے دس سال بعد، اوہ ورلڈ سیریز کرکٹ دے دور وچ آسٹریلیا د‏‏ی کپتانی دے لئی ۴۱ سال د‏‏ی عمر وچ اسپاٹ لائٹ وچ واپس آئے۔۱۹۸۶ء وچ انہاں نو‏ں آسٹریلوی ٹیم دا کوچ مقرر کيتا گیا، جو جولائ‏ی ۱۹۹۶ء وچ جیوف مارش دے تبدیل ہوݨ تک اوہ اس عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ سمپسن د‏‏ی سرپرستی وچ ، ٹیم اک جدوجہد کرنے والی ٹیم تو‏ں، ٹیسٹ سیریز دے پے در پے ہار کر، عالمی کرکٹ د‏‏ی سب تو‏ں مضبوط ٹیم بن گئی۔ بطور کوچ اپنے وقت وچ ٹیم د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابیاں ۱۹۸۷ء دا ورلڈ کپ جیتنا، ۱۹۸۹ء وچ انگلینڈ وچ ایشیز دوبارہ حاصل کرنا، تے ۱۹۹۵ء وچ پہلے تو‏ں غالب ویسٹ انڈیز نو‏‏ں انہاں دے ہوم گراؤنڈز اُتے شکست دینا سی۔ انہاں نے انگلینڈ وچ لیسٹر شائر تے لنکاشائر دے نال کاؤنٹی کرکٹ د‏‏ی کوچنگ وی کيتی۔