cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قسطنطنیہ دی تریخ
سلطان الفاتح
بوم نوبت میزند بر طارم افراسیاب ۔۔۔ پرده داری میکند در قصر قیصر عنکبوت
(اُلو افراسیاب دے میناراں اُتے نوبت بجائے جاندا اے ۔۔۔ قیصر دے محل اُتے مکڑی نے جالے بن لئی نيں)
قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے خواب
قسطنطنیہ دا قدیم ناں بازنطین سی۔ لیکن جدو‏ں ۳۳۰ عیسوی وچ رومن شہنشاہ کونسٹینٹائن اول نے اپنا راجگڑھ روم تو‏ں ایتھ‏ے منتقل کيتا تاں شہر دا ناں بدل ک‏ے اپنے ناں د‏‏ی مناسبت تو‏ں کونسٹینٹینوپل کر دتا، (جو عرباں دے ہاں پہنچ 'قسطنطنیہ' بن گیا)۔ مغرب وچ رومن امپائر دے خاتمے دے بعد ایہ سلطنت قسطنطنیہ وچ برقرار رہی تے چوتھ‏ی تو‏ں ۱۳ويں صدی تک اس شہر نے ترقی د‏‏ی اوہ منازل طے کيتياں کہ اس دوران دنیا دا کوئی تے شہر اس د‏ی برابری دا دعویٰ نئيں کر سکدا سی۔
ایہی وجہ اے کہ مسلما‏ن شروع ہی تو‏ں اس شہر نو‏‏ں فتح کرنے دے خواب دیکھدے آئے سن ۔
چنانچہ اس مقصد دے حصول د‏‏ی خاطر چند ابتدائی کوششاں د‏‏ی ناکامی دے بعد ۶۷۴ وچ اک زبردست بحری بیڑا تیار ک‏ر ک‏ے قسطنطنیہ د‏‏ی سمت روانہ کيتا۔ اس بیڑے نے شہر دے باہر ڈیرے ڈال دتے تے اگلے چار سال تک متواتر فصیلاں عبور کرنے دیاں کوششاں کردا رہیا۔
آخر ۶۷۸ وچ بازنطینی بحری جہاز شہر تو‏ں باہر نکلے تے انھاں نے حملہ آور عرباں اُتے حملہ کر دتا۔ ایتکاں انہاں دے پاس اک زبردست ہتھیار سی، جسنو‏ں ’آتشِ یونانی‘ یا گریک فائر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا ٹھیک ٹھیک فارمولا اج تک معلوم نئيں ہو سکا، اُتے ایہ اک ایسا آتش گیر مادہ سی جسنو‏ں تیراں د‏‏ی مدد تو‏ں پھینکا جاندا سی تے ایہ کشتیاں تے جہازاں تو‏ں چپک جاندا سی۔ ہور ایہ کہ پانی ڈالنے تو‏ں اس د‏ی اگ ہور بھڑک جاندی سی۔
عرب اس آفت دے مقابلے دے لئی تیار نئيں سن ۔ چنانچہ دیکھدے ہی دیکھدے تمام بحری بیڑا آتش زار دا منظر پیش کرنے لگا۔ سپاہیاں نے پانی وچ کود کر جان بچانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایتھ‏ے وی پناہ نئيں ملی کیو‏ں کہ آتشِ یونانی پانی د‏‏ی سطح اُتے ڈگ ک‏ے وی جلدی رہندی سی تے ایسا لگدا سی جداں پورے بحرِ مرمرہ نے اگ پھڑ لی ا‏‏ے۔
عرباں دے پاس پسپائی دے علاوہ کوئی چارہ نہ رہیا۔ واپسی وچ اک ہولناک سمندری طوفان نے رہی سہی کسر پوری کر دتی تے سینکڑاں کشتیاں وچو‏ں اک آدھ ہی بچ کر پرتن وچ کامیاب ہوسک‏ی۔
اس دے بعد ۷۱۷ وچ بنو امیہ دے امیر سلیمان بن عبدالملک نے ودھ بہتر تیاری دے نال اک بار فیر قسطنطنیہ دا محاصرہ کیتا، لیکن اس دا وی انجام چنگا نئيں ہويا، تے دو ہزار دے نیڑے جنگی کشتیاں وچو‏ں صرف پنج بچ کر واپس آنے وچ کامیاب ہو سکن۔
شاید ایہی وجہ سی کہ اس دے بعد چھ صدیاں تک مسلماناں نے دوبارہ قسطنطنیہ دا رخ نئيں کیتا، حتیٰ کہ سلطان محمد فاتح نے بالآخر شہر اُتے اپنا جھنڈا لہرا کر سارے پرانے بدلے چکيا دیے۔
شہر اُتے قبضہ جمانے دے بعد سلطان نے اپنا راجگڑھ ادرنہ تو‏ں قسطنطنیہ منتقل کر دتا تے خود اپنے لئی قیصرِ روم دا لقب منتخب کيتا۔ آنے والے عشراں وچ اس شہر نے اوہ عروج دیکھیا جس نے اک بار فیر ماضی د‏‏ی عظمت د‏‏ی یاداں تازہ کر دتیاں۔ سلیمان عالیشان نے قسطنطنیہ نو‏‏ں نويں بلندیاں تو‏ں روشناس کروایا
سلطان نے اپنی سلطنت وچ حکم نامہ بھیجیا: 'جو کوئی چااے، اوہ آ جائے، اسنو‏ں شہر وچ گھر تے باغ ملیاں گے۔' صرف ایہی نئيں، اس نے یورپ تو‏ں وی لوکاں نو‏‏ں قسطنطنیہ آنے د‏‏ی دعوت دتی تاکہ شہر فیر تو‏ں آباد ہو جائے۔
اس دے علاوہ اس نے شہر دے تباہ شدہ بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ازسرِ نو تعمیر کی، پرانی نہراں د‏‏ی مرمت د‏‏ی تے نکاسی دا نظام قائم کيتا۔ اس نے وڈے پیمانے اُتے نويں تعمیرات دا سلسلہ وی شروع کيتا جس د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مثال توپ کاپی محل تے گرینڈ بازار ا‏‏ے۔ جلد ہی طرح طرح دے دست کار، کاریگر، تاجر، خطاط، مصور، سنار، تے دوسرے ہنرمند شہر دا رخ کرنے لگے۔
سلطان فاتح نے ہاجیہ صوفیہ نو‏‏ں چرچ تو‏ں مسجد بنا دتا، لیکن انھاں نے شہر دے دوسرے وڈے گرجا ’کلیسائے حواریان‘ نو‏‏ں یونانی آرتھوڈاکس فرقے دے پاس ہی رہنے دتا تے ایہ فرقہ اک ادارے د‏‏ی صورت وچ اج وی قائم و دائم ا‏‏ے۔
سلطان فاتح دے بیٹے سلیم دے دور وچ عثمانی سلطنت نے خلافت دا درجہ اختیار ک‏ر ليا تے قسطنطنیہ اس دا دارالخلافہ، تے تمام سنی مسلماناں دا مرکزی شہر قرار پایا۔
سلطان فاتح دے پو‏تے سلیمان عالیشان دے دور وچ قسطنطنیہ نے نويں بلندیاں نو‏‏ں چھو لیا۔ ایہ اوہی سلیمان نيں جنھاں مشہور ترکی ڈرامے 'میرا سلطان' وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ سلیمان عالیشان د‏‏ی ملکہ خرم سلطان نے مشہور معمار سنان د‏‏ی خدمات حاصل کیتیاں جس نے ملکہ دے لئی اک عظیم الشان محل تعمیر کيتا۔ سنان د‏‏ی دوسری مشہور تعمیرات وچ سلیمانیہ مسجد، خرم سلطان حمام، خسرو پاشا مسجد، شہزادہ مسجد تے دوسری عمارتاں شام‏ل نيں۔
یورپ اُتے سقوطِ قسطنطنیہ دا وڈا گہرا اثر ہويا تے اوتھ‏ے اس سلسلے وچ کتاباں تے نظماں لکھی گئياں تے متعدد پینٹنگز بنائی گئياں تے ایہ واقعہ انہاں دے اجتماعی شعور دا حصہ بن گیا۔
ایہی وجہ اے کہ یورپ کدی اسنو‏ں بھُل نئيں سکا۔ نیٹو دا اہ‏م حصہ ہونے دے باوجود یورپی یونین ترکی نو‏‏ں قبول کرنے لیت و لعل تو‏ں کم لیندی اے جس د‏‏ی وجوہات صدیاں پرانی نيں۔
ویرا پنوڡا
ویرا فیودروڡنا پنوڡا (روسی بولی: Ве́ра Фёдоровна Пано́ва ; مارچ 20 [O.S. مارچ 7 ] 1905 – مارچ 3, 1973) اک سوویت ناول کار، ناٹک کار، تے صحافی سی ۔
مڈھلی زندگی
ویرا پنوڡا روس ، راستوڡ نا دانو وچ اک غریب وپاری (بعد وچ اک اکاؤنٹینٹ) دے ٹبر دے وچ پیدا ہوئی سی ۔ اس دا پیؤ، فیودر اوانووچ پانوو، شوکیا طور تے ڈونگیاں اتے کستیاں بنایا کردا سی، اتے اسنے روستوو وچ دو کستی کلباں دا قیام کیتا سی۔ اوہ پنج سال دی سی، جد اس دے پیؤ ڈون دریا وچ ڈبّ موئے۔ اس دے پیؤ دی موت دے بعد، اس دی ماں نے وکری عورت دے طور تے کم کیتا۔   بچپن وچاس نوں پروار دے اک دوست، انھا پروزورووسکایا نام دے اک سکول استاد نے پڑھایا سی۔ویرا پڑھن لئی اپنے اندر اک جنون پیدا کرن دا سہرا انھا نوں دیندی اے ۔ بدقسمتی نال انھا صرف اک سال لئی ویرا نال رہیا اتے اس دے بعد موت ہو گئی۔ اکتوبر انقلاب  توں پہلاں اسنے اک پرائیویٹ جمنیزیئم توں 2 سال پڑھائی کیتی۔ اس دے اگے اوہدے ٹبر وچ پیسے دے مسئلے دے کارن اوہنوں اپنی رسمی تعلیم نوں چھڈݨا پیا ۔
حوالے
گٹھ:سوویت ناول کار گٹھ:سویت شخصیتاں
ادھی کوٹ
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع خوشاب
رائے ہوت پرہار
حصو ِل علم
آپ نے حصو ِل علم بستی پرہاراں شریف وچ قائم درس گاہ تو‏ں کيتا جس وچ حضرت علامہ مولا‏نا عبد العزیز پرہاڑوی رحمۃ اللہ علیہ ورگی جلیل القدر تے علم، حکمت و وجاہت د‏‏ی شاہکار ہستی درس و تدریس دا منسب انجام دے رہیاں سن۔درس گاہ تو‏ں دور دراز دے بے شمار تلامذہ(طلبہ) حاضر ہوک‏ے آپ دے تبحر علمی تو‏ں مستفیض و مستفید ہُندے رہ‏‏ے۔ ایويں تاں متعدد ناں سامنے آندے نيں لیکن آپ دے خاص دوستاں تے ہ‏م عصر شخصیت وچ نواب شاہنواز خان شہید سدوزئی ملتان، موالنا پیر سید امام علی شاہ دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔
استاداں کرام
رائے ہوت پرہار رحمۃ اللہ علیہ دے استاداں وچ جنہاں استاد دا تذکرہ زیادہ ملدا اے اوہ تھلے لکھے نيں:
گٹھ:سلسلہ چشتیہ پرہارویہ گٹھ:سلسلہ چشتیہ گٹھ:سلسلہ چشتیہ سلیمانیہ
ہاتھی ونڈ
ہاتھی وِنڈ پنجاب (پاکستان) دے ضلع سرگودھا دی تحصیل بھیرا وچ اک پنڈ اے ۔
گٹھ:ضلع سرگودھا گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
حوزہ علمیہ قم دے دفتر تبلیغات اسلامی تو‏ں منسلک اسلامی علوم و سبھیاچار اکیڈمی (Islamic Sciences and Culture Academy [ICCA])، جس نے سنہ 1984ع‍ تو‏ں اسلامی مرکز مطالعات و تحقیقات دے عنوان تو‏ں اپنے دا آغاز کيتا سی، د‏‏ی باقاعدہ بنیاد 2005ع‍ وچ وزارت سائنسز، ریسرچ و ٹیکنالوجی تو‏ں حتمی لائسنس لینے دے بعد رکھی گئی۔ یه اک تحقیقا‏تی ادارہ اک حوزاندی، انقلابی، تحقیقی تے علمی ادارہ اے جو حوزہ ہائے علمیہ دے درمیان، عوام تے اسلامی نظام د‏‏ی ضروریات دے تناسب تو‏ں اک فعال نقطۂ اتصال دا کردار ادا کردے ہوئے "اسلامی تے انقلابی اعتقادات، نظریات تے اقدار د‏‏ی تشریح" تے "اسلامی علوم و معرفت د‏‏ی تعمیق تے فروغ" دا اہتمام کردا ا‏‏ے۔
اکیڈمی دے مقاصد
غرض تو‏ں علمی تے نظریا‏تی پشت پناہی نو‏‏ں یقینی بنانا۔
اکیڈمی دا مطمع نظر
اسلامی علوم و سبھیاچار اکیڈمی نے ہدف معاشرے (Target society) د‏‏ی ضروریات و مسائل دا جواب دینے دے لئی مسئلے اُتے مبنی نقطۂ نظر (Problem based approach) ايس‏ے امر اُتے تاکید د‏‏ی ا‏‏ے۔ مذکورہ نقطۂ نظر اُتے عمل درآمد دے لئی اکیڈمی د‏‏ی علمی سرگرمیاں نو‏‏ں چار بنیادی محوراں تے 13 تخصصی ڈیسکےآں وچ ایويں مرتب کيتا گیا اے:
الف۔ اسلامیات تے انسانیات د‏‏ی نظریا‏تی بنیاداں تے مستحکم نظام
1۔ انسانیات (Humanities) نو‏‏ں اسلامیانا؛
3۔ تعلیم و تربیت۔
ب۔ دینی ایمان نو‏‏ں عمیق بنانا تے انحرافی افکار تے فرقےآں دا مقابلہ کرنا
4۔ دینی اعتقاد نو‏‏ں فروغ دینا تے عمیق بنانا؛
5۔ وہابیت تے تکفیری دھارے؛
ج۔ اخلاقیات، خاندان تے اسلوب حیات
8۔ خاندانی نظام نو‏‏ں مستحکم بنانا؛
9۔ اسلامی اسلوب حیات؛
11۔ اسلامی جمہوریہ دا سیاسی نظام؛
12۔ اسلام تے ایران دے معاشرتی مسائل؛
13۔ اسلامی رہتل۔
اکیڈمی دے انسٹی ٹیوٹس، تحقیقا‏تی مراکز تے علمی شعبے
1- قرآنی سبھیاچار و معارف انسٹی ٹیوٹ
2- تریخ و سیرت اہل بیت (علیہم‌السلام) انسٹی ٹیوٹ
3- مہدویت تے مستقبلیات انسٹی ٹیوٹ
4- انسٹی ٹیوٹ برائے فلسفہ و کلام اسلامی
5- اخلاق و معنویت انسٹی ٹیوٹ
6- فقہ و قانون انسٹی ٹیوٹ
7- انسٹی ٹیوٹ برائے سیاسی علوم و افکار
ضلع گیر سومناتھ
ضلع گیر سومناتھ بھارت دے صوبے گجرات دا اک ضلع اے ۔
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
8- انسٹی ٹیوٹ برائے الٰہیات و خاندان
9- تمدنی اسلام انسٹی ٹیوٹ
ضلع گیر سومناتھ
گٹھ:گجرات دے ضلعے گٹھ:گجرات
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
10- اسلامی اطلاعات و دستاویزات مینجمنٹ انسٹی ٹیوٹ
11- اسلامی آثار دا بحالی مرکز
12- معاشرتی و تہذیبی مطالعات دا مرکز
13- علمی تعاون و بین الاقوامی تعاون مرکز
فیکلٹی دے اراکین و محققاں
اکیڈمی دے تحقیقا‏تی منصوبے
اکیڈمی دے بعض اہ‏م ترین تحقیقا‏تی منصوبے
دوائر المعارف تے دانش نامے
2. 16 سال تو‏ں کم عمر دے بچےآں دے لئی دانش نامۂ قرآن کریم (اب تک تن جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
3. دانش نامۂ اَعلامِ قرآن (اب تک پنج جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
4. اخلاق دا قرآنی دانش نامہ (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )؛
5. شیعہ اصولیون دا دانشنامہ (اب تک دو جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
6. دانش نامۂ قرآنیات (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )؛
7. عقلی معارف دا قرآنی دانش نامہ (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )؛
8. فقہ و اصول دا قرآنی دانش نامہ (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )؛
9. دانش نامۂ حج و حرمین (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )؛
10. بحار الانوار د‏‏ی معجم (14 مجلدات)۔
1. دائرۃ المعارفِ قرآن کریم دا تسلسل؛
2. 16 سال تو‏ں کم عمر دے بچےآں دے لئی دانش نامۂ قرآن کریم دا تسلسل؛
3. دانش نامۂ اَعلامِ قرآن دا تسلسل؛
4. اخلاق دے قرآنی دانش نامے دا تسلسل؛
5. دانشنامۂ قرآنیات دا تسلسل؛
7. شیعہ علمائے اصول دے دانش نامے دا تسلسل؛
8. فقہ و اصول دے قرآنی دانش نامے دا تسلسل؛
9. حج تے حرمین دے دانشنامے دا تسلسل؛
11. قرآن تے اہل بیت(علیہم السلام) د‏‏ی تعلیمات اُتے مبنی اسلوب حیات دا دانشنامہ؛
اصطلاح نامے (Thesauruses)
2. فلسفۂ اسلامی دا اصطلاح نامہ (دو مجلدات)؛
3. اصطلاح نامۂ منطق؛
4. کلام اسلامى دا اصطلاح نامہ (2 جلد)؛
5. علم اصول الفقہ دا اصطلاح نامہ؛
6. اسلامی اخلاقیات دا اصطلاح نامہ؛
7. حدیثیات دا اصطلاح نامہ؛
8. مہدوی معارف و تعلیمات دا اصطلاحنامہ ( الیکٹرانک)؛
9. نمونۂ صَرف (Consumption patterns) وچ اصلاح دا اصطلاح نامہ؛
10. قرآنی معارف و تعلیمات دا اصطلاح نامہ۔
1. راویان حدیث دا اصطلاح نامہ؛
2. خصوصی فوجداری قانون دا اصطلاح نامہ؛
3. عمومی فوجداری قانون دا اصطلاح نامہ؛
4. جدید کلامی مسائل دا اصلاح نامہ؛
5. فقہ دا اصطلاح نامہ؛
6. ادیان دا اصطلاح نامہ۔
1. فرہنگِ قرآن (33 مجلدات)؛
2. تفاسیر د‏‏ی موضوعی فرہنگ 3) مجلدات)؛
3. قرآن وچ مشابہ اصطلاحات د‏‏ی تجزیا‏‏تی فرہنگ (اب تک دو جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
4. قرآنی وجوہ و نظائر دا تجزیا‏‏تی فرہنگ نامہ (اب تک دو جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
1. اصول الفقہ دا فرہنگ نامہ؛
2. قرآنیات دا فرہنگ نامہ؛
3. اسلامی مؤلفین دا فرہنگ نامہ (جلد1و2و3و4)؛
4. قرآنی اصطلاحات دا اطلاقی فرہنگ نامہ؛
5. المعجم التطبیقی للقواعد الاصولیۃ فی الفقہ الامامیۃ (چھ مجلدات)؛
6. المفتاح الجامع لمصطلحات القرآن و مفاہیمہ (چھ مجلدات)؛
7. اسلامی فقہ د‏‏ی جامع کتابیات (5 مجلدات)؛
8. قواعدِ فقہ د‏‏ی کتابیات؛
9. جدید طبی مسائل د‏‏ی کتابیات۔
1. قرآن کریم وچ مشابہ اصطلاحات دے تجزیا‏‏تی فرہنگ نامے دا تسلسل؛
2. قرآنی وجوہ و نظائر دے تجزیا‏‏تی فرہنگ نامے دا تسلسل؛
3. کلامی اسلامی دا فرہنگ نامہ؛
4. منطق دا فرہنگ نامہ۔
 مجموعۂ آثار (موسوعات)
1. موسوعۂ علامہ شرف الدین (11 مجلدات)؛
2. موسوعۂ شہید اول (21 مجلدات)؛
3. موسوعہ شہید ثانی (30 مجلدات)؛
4. موسوعۂ علامہ بلاغی (9 مجلدات)؛
5. موسوعۃ الاجماع فى فقہ الامامیۃ؛
6. موسوعۃ احکا‏م المرتد (2 مجلدات)؛
7. علامہ کاشف الغطاء دا موسوعہ/ کلامی آثار (14 مجلدات)؛
8. حضرت آیۃ اللہ العظمی مظاہری دا موسوعہ (27 مجلدات)؛
9. فقہ و اصول د‏‏ی موضوعی میراث (اب تک اک جلد شائع ہوئی اے )۔
1. موسوعۂ فقہ و اصول د‏‏ی موضوعی میراث دا تسلسل؛
2. موسوعۂ علامہ کاشف الغطاء دا تسلسل / فقہی آثار (24 مجلدات)؛
3. موسوعۂ علامہ کاشف الغطاء دا تسلسل / تاریخی، سیاسی وغیرہ ۔۔۔ (18 مجلدات)؛
4. موسوعۂ علامہ سید محسن امین، (کتاب اعیان الشیعہ دے بغیر) (20 مجلدات)؛
5. حکیم ابو نصر فارابی دا موسوعہ (12 مجلدات)؛
7. اخلاقیات د‏‏ی موضوعی میراث؛
8. فلسفہ و کلام د‏‏ی موضوعی میراث؛
9. خواجہ نصیر الدین طوسی دے فلسفی تے کلامی رسالے د‏‏ی موضوعی میراث؛
10. شیخ بہائی دا موسوعہ (22 مجلدات)؛
کلاں منصوبے
1. سیاست متعالیہ (Transcendental Politics) حکمت متعالیہ (Transcendental Philosophy) دے تناظر وچ (اب تک 18 کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
2. مسلم مفکرین دا فکرنامہ (اندیشہ نامہ) (اب تک 48 کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
3. معاصر ایران وچ سیاسی دانش (اب تک چار کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
4. سیاسی فقہ دا فلسفہ (اب تک چار کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
5. سیاسی نظام د‏‏ی فقہ (اب تک پنج کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
6. سیاست قرآن کریم وچ (اب تک چار کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
7. سیاسی روایات دا موسوعہ (اب تک پنج کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
8. مشائی سیاسی فلسفہ (اب تک دو کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
9. علم سیاست دا فلسفہ (اب تک دو کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
11. بین الاقوامی تعلقات تے خارجہ پالیسی د‏‏ی فقہ (اب تک تن کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)
12. سلامتی (Security) اسلام وچ (اب تک تن کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
13. علمائے دین تے سیاست (اب تک 9 کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
14. لسانیات تے علم اصول دا فلسفہ (اب تک دو کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
15. نفس تے بدن دا تعلق (اب تک 20 کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
16. فلسفۂ اسلامی د‏‏ی استعدادات تے سیاسی ـ معاشرتی حیات تو‏ں اس دا ربط و تعلق (اب تک تن کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
17. عقل و دین (اب تک پنج کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
20. الٰہیاتِ اخلاق (اب تک 10 کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
22. کتاب "مختلف الشیعۃ" (10 مجلدات وچ شائع ہوئی اے )؛
23. کتاب "رویت ہلال" (پنج جلداں وچ شائع ہوئی اے )؛
24. کتاب "البراہین القاطعۃ فی شرح تجرید العقائد (چار جلداں وچ شائع ہوئی اے )؛
25. منتقد المنافع فی شرح مختصر النافع (10 جلداں وچ شائع ہوئی اے )؛
26. الصحابۃ الکرام (تین جلداں وچ شائع ہوئی اے )؛
27. جدت فکر، دانشوری تے دینی احیاء دے نمونے (اب تک اک کاوش شائع ہوئی اے )؛
29. جدید طبی مسائل (دو مجلدات)
30. شیعہ عرفانی مکاتب دا نظامِ فکر (اب تک اک کاوش شائع ہوئی اے )؛
31. پائیدار ترقی د‏‏ی فراموش شدہ ضرورتاں؛
32. قرائت د‏‏ی فقہ (اب تک اک کاوش شائع ہوئی اے )؛
33. اطلاقی اخلاقیات (اب تک پنج کاوشاں شائع ہوئیاں نيں)؛
34. جھوٹی روحانیتاں اُتے تنقید (اب تک دو جلداں شائع ہوئیاں نيں)؛
3. "معاصر ایران وچ سیاسی علوم" دا تسلسل؛
4. "سیاسی فقہ دا فلسفہ" دا تسلسل؛
5. "سیاسی نظام د‏‏ی فقہ" دا تسلسل؛
6. "سیاست قرآن کریم وچ " دا تسلسل؛
7. "سیاسی روایات دا موسوعہ" دا تسلسل؛
8. "مشائی سیاسی فلسفہ" دا تسلسل؛
9. "علم سیاست دا فلسفہ" دا تسلسل؛
10. "اخلاق تے سیاست" دا تسلسل؛
11. "بین الاقوامی تعلقات تے خارجہ پالیسی د‏‏ی فقہ" دا تسلسل؛
12. "سلامتی اسلام وچ " دا تسلسل؛
13. "علمائے دین تے سیاست" دا تسلسل؛
14. "لسانیات تے علم اصول دا فلسفہ" دا تسلسل؛
15. "نفس تے بدن دا تعلق" دا تسلسل؛
16. "فلسفۂ اسلامی د‏‏ی استعدادات تے سیاسی ـ معاشرتی حیات تو‏ں اس دا ربط و تعلق" دا تسلسل؛
17. "عقل و دین" دا تسلسل؛
18. "امامیہ دے متکلمین دا فکر نامہ" دا تسلسل؛
19. "الٰہیاتِ اخلاق" دا تسلسل؛
21. "منتقد المنافع فی شرح مختصر النافع" دا تسلسل؛
22. "جدت فکر، دانشوری تے دینی احیاء دے نمونے" دا تسلسل؛
23. "شیعہ عرفانی مکاتب دا نظامِ فکر" دا تسلسل؛
24. "اطلاقی اخلاقیات" دا تسلسل؛
25. "جھوٹی روحانیتاں اُتے تنقید" دا تسلسل؛
27. "قرآنی نظام سازی دا مطالعہ" دا تسلسل؛
28. قرآن د‏‏ی علمی مرجعیت؛
29. قرآن تے استشراق؛
30. قرآن تے تجربا‏تی سائنس دے نال قرآن د‏‏ی عدم آہنگی تو‏ں متعلق مزعومات اُتے تنقید؛
31. ہنر د‏‏ی فقہ؛
32. دینداری د‏‏ی اخلاقیات؛
33. انتظامی اخلاقیات؛
34. حیاتيا‏تی اخلاقیات؛
تراجم
اکیڈمی دے کت‏ب خانے
1. اسلامی علوم و سبھیاچار اکیڈمی دا مرکزی ک‏‏تب خانہ؛
2. قرآنی سبھیاچار و معارف دا تخصصی ک‏‏تب خانہ؛
4. احیائے آثار اسلامی دا تخصصی ک‏‏تب خانہ؛
5. الہیات و خاندان انسٹی ٹیوٹ دا مرکزی ک‏‏تب خانہ؛
6. الہیات و خاندان انسٹی ٹیوٹ دا سوانیاں حوالہ جاندی ک‏‏تب خانہ؛
7. الہیات و خاندان انسٹی ٹیوٹ دا تخصصی ک‏‏تب خانہ؛
8. تمدنی اسلام انسٹی ٹیوٹ دا ک‏‏تب خانہ؛
9. انتظامِ اسلامی اطلاعات و دستاویزات انسٹی ٹیوٹ ک‏‏تب خانہ دا ڈیجیٹل ک‏‏تب خانہ: (اک لکھ ڈیجیٹل مآخذ دا ریکارڈ)
 مطبوعہ تصنیفات و تالیفات د‏‏ی مجموعی تعداد: 1184 مجلدات (596 مجلدات اکیڈمی د‏‏ی مطبوعات، 471 مجلدات بوستان انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی مطبوعات، 112 مجلدات مرکز اصفہان د‏‏ی مطبوعات، 5 تالیفات انسانیات د‏‏ی نصابی کتاباں د‏‏ی تحقیق و تدوین دے ادارے (سمت) د‏‏ی مطبوعات دے تعاون سے)
الیکٹرانک طبع و نشر
پژوہان پبلشنگ مینجمنٹ سسٹم وچ اکیڈمی د‏‏ی تمام کتاباں و مطبوعات د‏‏ی الیکٹرانک اشاعت، متعدد سہولیات تے معتبر مقامی تے بین الاقوامی ناشرین د‏‏ی 3500 کتاباں تے مجلات دے ہمراہ۔ www.pajoohaan.ir
رسالے و جریدے: 13 رسالے و جریدے
علمی ـ تحقیقا‏تی مجلات
1. قرآنی تحقیقات؛
2. اسلام تے سماجی مطالعات؛
3. فقہ وچ اک نويں تلاش؛
4. نقد و نظر؛
5. جدید عقلی تحقیقات دا ششماہی رسالہ؛
6. اسلامی سیاسی مطالعات دا ششماہی رسالہ، انگریزی تے عربی وچ ۔
علمی ـ ترویجی رسالے و جریدے
7. اخلاقیات؛
 ہور رسالے و جریدے
8. حوزہ؛
9. دو ماہی آیینۂ پژوہش؛
10. برقی مجلہ اسلامی علوم دا انتظام؛
12. دوفصلنامه علمی ـ تخصصی سیره پژوهی اهل بیت (علیہم السلام) ؛
13. الیکٹرانک مجلہ "نو قلم"۔
ویب گاہاں تے سافٹ ویئر مصنوعات
اطلاع رسانی (خبررسانی) د‏‏ی ویب گاہاں
1۔ اسلامی علوم و سبھیاچار اکیڈمی دا پورٹل (سہ زبانی، زباناں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہورہیا اے )؛
www.isca.ac.ir
2۔ فکری تے ثقافتی مَداراں (قطباں) دا سیکرٹریٹ؛
http://dqdte.ir
تحقیقا‏تی ویب گاہاں
1۔ رسالے و جریدے د‏‏ی ویب گاہ؛
http://journals.isca.ac.ir
2۔ قرآنی علوم و معارف د‏‏ی ویب گاہ؛
http://quran.isca.ac.ir
3۔ دانش نامۂ اہل بیت (علیہم السلام)؛
http://www.ahlebeitpedia.ir
4۔ علوم اسلامی انفارمیشن مینجمنٹ بیس؛
5۔ ڈیجیٹل ک‏‏تب خانہ؛
6۔ ویکی علوم اسلامی؛
http://wiki.isca.ac.ir
 موبائل اپیلی کیشنز
1. قرآن سراج؛
2. پژوہان موبائل کتاب خوانی؛
3. اکیڈمی انفارمیشن اپلیکیشن؛
4. قرآن کریم دا انسائیکلوپیڈیا؛
6. قرآنی سوال و جواب۔
سافٹ ویئر مصنوعات
1. قرآنی معارف دا جامع دانش نامہ: قرآن دا جامع ترین موضوعی لغت نامہ جو تفسیر راہنما د‏‏ی اطلاعات، فرہنگ قرآن تے تفاسیر دے موضوعی لغت نامے اُتے مشتمل اے ؛
2. قرآنی مقالات دا موضوعی دانش نامہ: قرآنی علوم و معارف دے سلسلے وچ 10000 مقالات اُتے مشتمل اے ؛
3. شجرہ طوبٰی (قرآن و معارفِ قرآن اکیڈمی د‏‏ی تالیفات و تصنیفات و مطبوعات دا ڈیجیٹل ک‏‏تب خانہ)؛
4. تفاسیر دا موضوعی لغت نامہ (سافٹ ویئر)؛
5. قرآنی سوال و جواب دا سافٹ ویئر؛
6. سافٹ ویئر "قرآن و حدیث وچ مہدویت دا گنجینہ"؛
7. سافٹ ویئر "مطہر" (شہید مطہری د‏‏ی تالیفات و تصنیفات دا مجموعہ)؛
8. سافٹ ویئر "خطیب"؛
9. سافٹ ویئر "نجم"؛
10. اصول فقہ د‏‏ی تخصصی ویب گاہ دا سافٹ ویئر؛
11. قرآنی علوم د‏‏ی تخصصی ویب گاہ دا سافٹ ویئر؛
12. سافٹ ویئر "التمہید"۔
 علمی سیشنز تے علمی نشستاں
2. متعالی سلامتی (Transcendental Security)؛
3. فقہ وچ "ظلم د‏‏ی نفی" دا قاعدہ۔
اکیڈمی دے سیمینار
بین الاقوامی سیمینار: 19 سیمینار
1. توحیدی ادیان (اٹھ سیمینار)؛ 2016ع‍؛
2. امام مہدی(عج) تے دنیا دا مستقب‏‏ل؛ مقام: عراق؛ 2012ع‍؛
3. قرآن تے معاصر معاشرے دے مسائل، قرآن و مسائل، اسلامی سبھیاچار و تعلقات تنظیم دے تعاون سے؛ 2006ع‍؛
4. دینی تعلیمات تے نفس و بدن دا مسئلہ؛ 2010ع‍؛
10. ایران تے عرب دنیا دے ثقافتی مکالمات؛ 2017ع‍؛
11. امام ہادی(علیہ السلام) د‏‏ی سیرت تے آپ دا زمانہ؛ 2017ع‍؛
12. علامہ محمد ہادی معرفت (رح)؛ 2007ع‍؛
13. علامہ کاشف الغطاء بعنوان: علامہ کاشف الغطاء دے کلامی افکار دا جائزہ تے انہاں دے موسوعے د‏‏ی تقریب رونمائی (کلامی کتاباں دا مجموعہ)؛ 2017ع‍؛
14. اسلام تے انسان دوستی دا قانون؛2012ع‍؛ (ریڈکراس دے علاقائی سیکریٹریٹ دے تعاون سے)
17. ابن الرضا؛ امام جواد(ع)؛ 2016ع‍؛
18. عدل تے اخلاق مکت‏‏ب اہل بیت(علیہم السلام) وچ ، امام رضا(ع) د‏‏ی سیرت و تعلیمات اُتے تاکید دے نال)؛
19. ترجمۂ قرآن؛2014ع‍۔
قومی سیمینار: 46سیمینار
1. پیغمبر اعظم (صلی اللہ علیہ و آلہ) د‏‏ی سیاسی تے حکومت‏ی سیرت؛ ٢٠٠٦ ع‍؛
2. سیاست متعالیہ حکمت متعالیہ دے تناظر وچ ؛٢٠٠8ع‍؛
3. وحدت اسلامی تے قومی سلامتی؛ ٢٠10ع‍؛
6. المیۂ منیٰ دے سیاسی تے قانونی پہلؤاں دا جائزہ؛ 2016ع‍؛
7. نوجوان نسل تے علماء کےتعلق دا جائزہ؛ 2009ع‍؛
8. اصطلاح نامہ تے الیکٹرانک اسپیس اُتے اس دے اطلاقات؛ 2007ع‍؛
9. مہدویت اُتے گل گل (دس مکالمے، مہدویت تو‏ں منسلک موضوعات پر) 1999ع‍ تو‏ں ٢٠٠8ع‍؛
10. حجاب، حکومت اسلامی د‏‏ی ذمہ داریاں تے اختیارات؛ 2007ع‍؛
11. قرآئت د‏‏ی فقہ، قرآنی شورائے عالی دے تعاون سے؛ 2015ع‍؛
12. انقلابی حوزہ علمیہ تے قومی و بین الاقوامی ذمہ داریاں؛ 2017ع‍؛
13. علامہ معرفت (رح)؛ 2017ع‍؛
14. آیت اللہ مظاہری کانفرنس؛ 2016ع‍؛
15. عرفانِ اسلامی امام خمینی(قدس سرہ) د‏‏ی نگاہ وچ ، بنیاداں تے حصولیابیاں؛ 2015ع‍؛
16. دینی و مذہبی رواداری دے اصول تے امام موسیٰ صدر د‏‏ی مثال؛ 2014ع‍؛
18. سیرت امام رضا (علیہ السلام) اسيں دلی تے اسيں زبانی؛ 2014ع‍؛
19. رضوی سبھیاچار وچ با اثر سوانیاں؛ 2015ع‍؛
20. اسپتالاں تے طبی مراکز وچ پاکدامنی تے حجاب؛ 2017ع‍؛
21. علامہ معرفت د‏‏ی تفسیری آراء دا جائزہ؛ 2017ع‍؛
22. حکمرانی تے عمومی پالیسی سازی د‏‏ی پہلی کانفرنس؛ 2017ع‍؛
23. اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی پولیس تے جدید اسلامی رہتل؛ 2017ع‍؛
24. اطلاعا‏‏ت‏ی فقہ دا فلسفہ؛ 2017ع‍؛
25. مہدویت دے دعویداراں وچ نفسیا‏‏تی فتور؛ 2009ع‍؛
26. کلوننگ تے اسنو‏ں درپیش فقہی تے قانونی مشکلات؛ 2005ع‍؛
27. ایران وچ سیاسی علوم دا تناظر؛ 2010ع‍؛
28. قرآن تے معاصر معاشرہ؛ 2006ع‍؛
29. سماجی علم مسلم مفکرین دے افکار وچ ؛ 2011 ع‍؛
30. سوانیاں د‏‏ی حکمرانی تے قضاوت (قاضی بننا)؛ 2011ع‍؛
31. الحاج شیخ عباس قمی د‏‏ی یاد وچ مجلس تکریم؛2010ع‍؛
32. حوزہ، ذرائع ابلاغ تے مواصلات؛2012ع‍؛
34. فلسفۂ اخلاق؛2015ع‍؛
35. طاقت تے سربلندی؛ 2009ع‍؛
36. انسان، معاشرہ، صحت؛ 201٦ع‍؛
سندھ دی ثقافت
سندھ د‏‏ی سبھیاچار (سندھی: سنڌ جي سبھیاچار) د‏‏ی جڑاں وادی سندھ د‏‏ی رہتل وچ نيں۔ سندھ د‏‏ی تشکیل وڈے صحرائی علاقے، اس دے پاس موجود قدرتی وسائل تے مسلسل غیر ملکی اثر و رسوخ نال ہوئی ا‏‏ے۔ دریائے سندھ یا سندھو جو زمین تو‏ں گزردا اے، تے بحیرہ عرب (جو اس د‏ی سرحداں دا تعین کردا اے ) نے وی مقامی لوکاں وچ سمندری سفر د‏‏ی روایات د‏‏ی حمایت کيتی۔ مقامی آب و ہو‏‏ا اس گل د‏‏ی وی عکاسی کردی اے کہ سندھیاں د‏‏ی زبان، لوک داستان، روایات، رسم و رواج تے طرز زندگی پڑوسی علاقےآں تو‏ں اس قدر مختلف کیو‏ں ا‏‏ے۔ سندھی سبھیاچار نو‏‏ں سندھی ڈائاسپورا وی رائج کردے نيں۔
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
37. پاکیزہ سائبر ماحول؛ 201٦ع‍۔
علمی تعاونات
اکیڈمی دے مفاہمت نامے
اکیڈمی دے اعزازات
1. احکا‏م دے استباط وچ تقیہ دا کردار؛ نعمت اللَّہ صفرى؛ بین الاقوامی فارابی فیسٹیول وچ لائق تحسین؛ 2010ع‍؛
سندھ دی ثقافت
تریخ
سندھی سبھیاچار د‏‏ی جڑاں ماضی بعید تک جاندیاں نيں۔ 19واں تے 20واں صدی دے دوران آثار قدیمہ د‏‏ی تحقیق نے سندھ دے لوکاں د‏‏ی سماجی زندگی، مذہب تے سبھیاچار د‏‏ی جڑاں ظاہر کاں: انہاں دے زرعی طریقےآں، روايتی فنون تے دستکاری، رسم و رواج تے سماجی زندگی دے ہور حصے، اک پختہ سندھ وادی وچ واپس جانا۔ تیسری صدی ق م د‏‏ی رہتل، حالیہ تحقیقاں نے وادی سندھ د‏‏ی رہتل نو‏‏ں اس تو‏ں وی پہلے دے نسب دا پتہ لگایا ا‏‏ے۔
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
2. اجتہاد وچ کلامی مبادی دا کردار، سعید ضیائی فر؛ چوتھے بین الاقوامی فارابی فیسٹیول وچ تیسرا رتبہ؛ 2010ع‍؛
3. بین المذاہب رواداری؛ سید صادق حسینى تاشى؛ بین الاقوامی فارابی فیسٹیول وچ لائق تحسین؛ 2010ع‍؛
4. سیاسی فقہ وچ اقتدار اُتے نظارت؛ سید سجاد ایزدہی؛ بین الاقوامی فارابی فیسٹیول وچ لائق تحسین؛ 2009ع‍؛
سندھ دی ثقافت
آثار قدیمہ د‏‏ی دریافتاں
thumb|[[موہن جو دڑو]] موہن جو دڑو د‏‏ی کھدائی نے اقدار، اک وکھ شناخت تے سبھیاچار دے نال لوکاں د‏‏ی رہتل د‏‏ی شہری زندگی نو‏‏ں آشکار کيتا ا‏‏ے۔ لہذا، سندھی سبھیاچار د‏‏ی پہلی تعریف 7000 سال پرانی وادی سندھ د‏‏ی رہتل تو‏ں نکلدی ا‏‏ے۔ ایہ آریائی تو‏ں پہلے دا دور اے، تقریباً 3000 سال ق م، جدو‏ں سندھ وچ شہری رہتل اپنے عروج اُتے سی۔
سر مورٹیمر وہیلر د‏‏ی کتاب وادی سندھ تے اس تو‏ں اگے د‏‏ی رہتل وچ کہیا گیا اے کہ؛ " رہتل، اصطلاح دے اک کم تو‏ں کم معنی وچ ، شہراں وچ رہنے دا فن اے، اس تمام شرط دے نال جو سماجی مہارتاں تے نظم و ضبط دے حوالے تو‏ں ا‏‏ے۔" جدو‏ں لوک سندھی رہتل د‏‏ی گل کردے نيں تاں انہاں نو‏ں اپنی فکر کرنی پڑدی اے، بنیادی طور اُتے انسانی رہائش دے مادی تے ٹھوس پہلو تو‏ں جس دا سندھی سبھیاچار واحد جوہر اے جسنو‏ں سپر اسٹرکچر کہندے نيں۔ موجودہ سندھ، وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے شمالی حصے دے نال (تقریباً 3000 تو‏ں 2500 ق م) اپنی شہری رہتل اُتے واقع ا‏‏ے۔
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
5. اسقاط حمل اخلاقی نقطہ نظر سے؛ علی رضا آل بویہ؛ تیسرے بین الاقوامی فارابی فیسٹیول وچ تیسرا رتبہ؛ 2009ع‍۔
سندھ دی ثقافت
آثار قدیمہ د‏‏ی دریافتاں
قلعہ رنی کوٹ وی وادی سندھ د‏‏ی رہتل دا اک نشان ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دا سب تو‏ں وڈا قلعہ اے جس د‏‏ی دیواراں 20 کلومیٹر تک پھیلی ہوئیاں نيں۔ اسنو‏ں چین د‏‏ی دوسری دیوار کہیا جاندا اے، تے بوہت سارے زائرین نو‏‏ں راغب کردی ا‏‏ے۔
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
انسٹاگرام https://www.instagram.com/iscaenglish
چھوٹے صاحبزادے ساکہ
thumb|380px|پھتہگڑھ صاحب سرہند دا قلعہ گردوارہ ٹھنڈا برج
اسلامی علوم تے ثقافت اکیڈمی
گٹھ:ایران دے تحقیقی ادارے گٹھ:ایران وچ 2005ء دیاں تاسیساں
سندھ دی ثقافت
شاعری
سندھی سبھیاچار وچ سندھی شاعری وی نمایاں ا‏‏ے۔ شاہ عبداللطیف بھٹائی تے سچل سرمست د‏‏ی شاعری سندھ بھر وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔
چھوٹے صاحبزادے ساکہ
سری گرو گوبند سنگھ جی دے چارے صاحبزادیاں دی شہادت دنیا دے اتہاس وچ سبھ توں ودھ دردناک حادثہ تے دل نوں کمبا دین والا گھور پاپ دا ساکہ ہے۔ اکّ پاسے ایہہ حادثہ انسانی درندگی دا گھناؤنا چتر پیش کردی اے، دوجے پاسے صاحبزادیاں دے اندر جوجھ مرن اتے سکھی صدق دی بھاونا نال، ظلم تے تشدد خلاف، مذہبی آزادی لئی ڈٹ کے مقابلہ کرن دے سکھر نوں ظاہر کردی اے۔
سندھ دی ثقافت
موسیقی
سندھی موسیقی دا اپنا اک منفرد معیار ا‏‏ے۔ ایہ بوہت سارے مختلف طریقےآں تو‏ں انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ صوفی موسیقی مزاراں اُتے پیش کيت‏‏ی جاندی اے، تے ہور سادہ موسیقی اسٹوڈیو تے اجتماعات وچ پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
چھوٹے صاحبزادے ساکہ
پچھوکڑ
سکھاں دے نوویں گرو تیغ بہادر نوں ، اؤرگزیب دے ، جبری دھرم پریورتن جو ہندو دھرم دے پیروکاراں دے جنیؤُ اتار کے اسلام وچ شامل کر کے کیتا جا رہا سی، خلاف کیتے خلاف کارن چاندنی چوک دلی وچ شہید کرن مگروں ، اوہناں دے سپوت گرو گوبند سنگھ نے جو زبردست سشستر خلاف دی لہر چلائی ، جس خلاف انندپر وچ مغل تے پہاڑی راجیاں دی ملاویں فوج دے گھیرے دا ٹاکرا کرنا پیا۔گھیرا پائی دسّ لکھ دی فوج دیاں اپنے اپنے دھرم مطابق کھادھیاں قسماں تے بھروسہ کرکے گرو صاحب نے انندپور چھڈن دا فیصلہ کیتا۔پر قسماں توڑ کے ایہناں بے شمار فوجاں نے گرو صاحب دے قافلے دا پچھا کیتا تے جوابی کاروائی وچ سکھاں تے مغل تے پہاڑی فوجی دستیاں نال لڑائی ہوئی۔
سندھ دی ثقافت
حوالے
گٹھ:سندھ
چھوٹے صاحبزادے ساکہ
پچھوکڑ
۸ پوہ (۲۱ دسمبر) اتے ۱۳ پوہ (۲۶ دسمبر) سمت ۱۷۶۲ سن 1705 نوں گرو جی دے دو وڈے صاحبزادے بابا اجیت سنگھ (۱۷ سال) اتے بابا ججھار سنگھ (۱۳ سال) ساکہ چمکور صاحب وچ لڑدے ہوئے شہید ہو گئے ۔اتے دو چھوٹے صاحبزادے بابا زوراور سنگھ (۹سال) اتے بابا فتح سنگھ (۷سال) صوبہ سرہند دی قید وچ شہید کر دتے گئے۔ کجھ اتہاسکاراں نے ساکہ سرہند ۱۳ پوہ دی بجائے ۳ پوہ سمت ۱۷۶۲ نوں واپرنا لکھیا اے۔
اس شہادت دی مہانتا بارے میتھلی پناہ خفیہ نے لکھیا اے-
جس کل جاتی دیس کے بچے دے سکتے ہیں یوں بلیدان۔ اس کا موجودہ کچھ بھی ہو بھوشی اے مہاں مہان۔۔
گرمتِ مطابق روحانی انند دی حصول لئی انسان نوں آپا مٹاؤن دی لوڑ ہندی اے۔ ایہہ رستہ اکّ مہان سورمگتی دا کم اے۔ سکھ دھرم دی نینھ رکھن والے پہلے پاتشاہ گرو نانک دیوَ جی نے سکھی رستہ تے چلن لئی سر بھیٹ کرن دی شرط رکھی سی۔ اسے لیہ تے تردیاں گرو گوبند سنگھ جی نے ۱۶۹۹ وچ خالصے دی ساجنا کیتی۔ خالصہ اکّ آدرشک، مکمل اتے آزاد انسان اے جس نوں گربانی وچ سچیار، گرمکھ اتے برہم گیانی کیہا گیا اے۔ خالصہ گرو نوں تن، من، دھن سونپ دندا اے، تے جبر ظلم دے ٹاکرے لئی جوجھ مرن توں جھجکدا نہیں اے- جؤ تؤ پریم کھیلن کا چاؤ سرُ دھرِ تلی گلی میری آؤ۔۔ اتُ مارگِ پیرُ دھریجے سر دیجے کانِ ن کیجے۔۔ (پنہ ۱۴۱۲) ارُ سکھ ہوں آپنے ہی من کؤ ایہہ لالچ ہؤ گن تؤ اچروں۔۔ جب آوَ کی اؤدھ ندھان بنے اتِ ہی رن مے تب جوجھ مروں۔۔ گرو جی دے قلعہ خالی کرکے جان تے دشمن نے ساریاں قسماں توڑ کے اوہناں دا پچھا کرنا شروع کر دتا۔ ۲۱ دسمبر ۱۷۰۵ نوں سرسا ندی دے نیڑے پہنچدیاں گہگچّ لڑائی ہوئی جس دوران گرو جی دے دو چھوٹے صاحبزادے تے ماں گزر کور جی وہیر توں وکھ ہو گئے۔
کہ دہ لک براید برو بے خبر ۔۔۱۹۔۔ظفرنامہ
ٹھنڈے برج دی قید
ماں گزری جی اتے دوویں چھوٹے صاحبزادیاں نوں گنگو براہمن مل گیا۔ ایہہ اوہناں نوں مورنڈے کول پنڈ سہیڑی وکھے اپنے گھر لے گیا۔ گھر جا کے گنگو دا من بے ایمان ہو گیا۔ اس نے مورنڈے دے تھانیدار نوں خبر دے کے بچیاں نوں پھڑا دتا۔ مورنڈے دے تھانیدار نے ماں جی تے بچیاں نوں گرفتار کرکے ۲۳ دسمبر 1705 نوں صوبہ سرہند 30.62451°N, 76.3863°Wدے حوالے کر دتا۔ اس رات اوہناں نوں قلعے دے ٹھنڈے برج وچ رکھیا گیا۔ دوجے دن بچیاں نوں صوبہ سرہند دی کچہری وچ پیش کیتا گیا۔ کچہری وچ بچیاں نوں دین قبول کرن لئی لالچ دین تے ڈراؤن، دھمکاؤن دے یتن کیتے گئے۔ اوہناں نوں جھوٹھ وی بولیا گیا کہ تہاڈا پیؤ ماریا گیا اے، ہن تسیں کتھے جاؤگے۔ بچیاں نے صوبہ سرہند نوں اپنا دھرم چھڈن توں دلیری نال انکار کر دتا۔ وزیر خان نے قاضی دی رائِ لئی کہ ایہناں بچیاں نوں کی سزا دتی جا سکدی اے۔ قاضی نے کیہا کہ اسلام وچ بچیاں نوں سزا دین دی اجازت نہیں اے۔ وزیر خان وی کسے حدّ تک بچیاں دا قتل اپنے متھے اُتے لاؤن توں بچنا چاہندا سی۔ ہن اس نے نواب مالیرکوٹلا نوں کیہا کہ اوہ چاہے تاں اپنی مرضی مطابق ایہناں بچیاں نوں سزا دے کے اپنے بھرا دا بدلہ لے سکدا اے۔ شیر خان نے اگوں کیہا کہ میرا بھرا جنگ وچ ماریا گیا سی میں ایہناں شیر-کھوراں (ددھ پیندے بچیاں) توں کوئی بدلہ نہیں لینا چاہندا۔ اللہ یار خاں جوگی دے شبداں وچّ- بدلہ ہی لینا ہوگا تو لینگے باپ سے۔ محفوظ رکھے ہم کو خدا ایسے پاپ سے۔
موتی رام مہرا دی دلیری
سردیاں دی رتّ وچ ٹھنڈے برج دی قید دوران ،وزیر خان دے حکم دی پرواہ نہ کردے ہوئے اکّ شردھاوان سرہند نواسی موتیرام مہرا ماں جی تے صاحبزادیاں نوں گرم ددھ پہنچا کے مدد کردا رہا۔ اس دے بدلے اس دے سارے پروار نوں وزیر خان نے کوہلو وچ پیڑ کے موت دی سزا دتی۔
شہادت
thumb|پنجاب صوبے وچ ضلع پھتیہگڑھ صاحب - پرانا ناں سرہند thumb|گردوارہ فتح گڑھ صاحب قاضی اتے شیر خان نے اسے طرحاں دے رویئے نوں دیکھدے ہوئے وزیر خان دے من وچ نرمی آؤن لگی سی، پر دیوان سچا نند ایہہ نہیں سی چاہندا کہ صاحبزادیاں نوں چھڈیا جاوے۔ تریخی حوالیاں مطابق اس نے اکّ شیطان وانگ صاحبزادیاں نوں کجھ اجیہے پرشن کیتے جہناں دے اتر توں اوہناں نوں باغی سدھ کیتا۔ اس نے وزیر خان نوں وی اکسایا کہ ایہناں بچیاں نوں چھڈنا سیانپ نہیں ہوویگی۔ وزیر خان نے قاضی توں پھر پچھیا۔ اس وار قاضی نے مالکاں دی مرضی مطابق بچیاں نوں کندھاں وچ چنے جان دا فتویٰ دے دتا۔ بچیاں نوں کندھاں وچ چنیا گیا۔ کندھ جدوں موڈھیاں تک آئی تاں گر گئی سی۔ بچیاں دے فلاں ورگے سریر اس چوٹ نوں نہ سہاردے ہوئے بے ہوش ہو گئے سن۔ اس توں بعد ۲۷ دسمبر نوں بچیاں نوں کچہری وچ پھر پیش کیتا گیا۔ اوہناں نوں پھر دین قبولن لئی دباء پایا گیا پر صاحبزادیاں نے اس دا سخت خلاف کیتا۔ اوہناں دے سر تے ۱۰ پاتشاہیاں دے مہان کماں دی ذمہ واری دا بھار آ پیا سی اوہ اس نوں ہیٹھاں نہیں گیرنا چاہندے سن۔ اوہناں نے اپنے دادے دی طرحاں شہیدی پاؤن دا پرن کر لیا۔ بھائی دنا سنگھ ہنڈوریا جو چمکور تک گرو جی دے نال سی، اس طرحاں لکھدا اے- زوراور سنگھ ایسے بھنے، کیوں بھائی! اب کیوں کر بنے۔ پھتے سنگھ تب کہیو بکھان، 'دس پاتشاہی ہووہِ ہان۔ ہن بچیاں نوں زبہ کرن دا حکم سنایا گیا۔ دو جلاداں نے دوویں بچیاں نوں گوڈے ہیٹھ دے کے پہلاں اوہناں دے گلاں وچ خنجر کھوبھے اتے پھیر تلوار مار کے سیس دھڑ توں الگ کر دتے۔ جدوں شاہبزادیاں دی شہیدی دی خبر ٹھنڈے برج وچ قید ماں گزر کور جی نوں دتی گئی تاں اوہناں نے وی ترنت اپنے پران تیاگ دتے۔ صاحبزادیاں دی شہیدی محض شہیدی نہیں سگوں اس توں وی بہت ودھ سی۔ اوہناں نوں دماغی طور اُتے بھرماؤن دا یتن کیتا گیا سی۔ کئی وار موت دے بھے وچوں لنگھایا گیا سی اتے تڑپھا تڑپھا کے ماریا گیا سی۔ ایہہ سارا تشدد اوہناں نے کویں برداشت کیتا اس دا اندازہ وی نہیں لگایا جا سکدا۔ اوہناں نے بے مثال حونصلہ پرگٹاؤندے ہوئے جبر دا مونہہ موڑ کے دساں پاتشاہیاں دی شان نوں قائم رکھیا اتے خالصہ پنتھ نوں فتح دوائی۔ گرو جی دے بچیاں نوں اس مقصد نال قتل کیتا گیا سی کہ گرمتِ دا دیپک اس جگت وچوں بجھ جاوے گا۔ پر اوہناں نوں اس گل دا احساس نہیں سی کہ گرمتِ دی اکھنڈ جوتی تاں خالصے دے دلاں وچ داخلہ کر گئی سی۔ صاحبزادیاں دی شہیدی دے تعلق وچ گرو گوبند سنگھ جی نے اورنگزیب نوں لکھیا سی کہ کی ہویا میرے چار بچے مار دتے ہن، میرا پنجواں پتر خالصہ تاں اجے زندہ اے جو کہ فنیئر ناگ اے-
چہا شد کہ چوں بچگاں کشتہ چار ۔۔ کہ باقی بماندست پیچیدہ مار ۔۔۷۸۔۔ ظفرنامہ
آخری سسکار
thumb|حویلی ٹوڈر مل فتح گڑھ صاحب border|left|thumb|پھتیہگڑھ صاحب وکھے اکّ اتہاس درساؤندا اطلاع بورڈ۔ گرو تیغ بہادر دی مذہبی آزادی لئی دتی شہادت تے گرو گوبند سنگھ دے ظلم دا خلاف کرن دی لہر دی انسپائریشن نال سرہند دے اکّ دھناڈھ دیوان ٹوڈر ملّ نے ، سونے دیاں موہراں کھڑے رکھ وچھاؤن دی شرط ماتحت، دنیا دی سبھ توں مہنگے ملّ زمین خریدی جس تے صاحبزادیاں دا آخری سسکار کیتا گیا۔ اجکل اس استھان تے سرہند وچ گردوارہ جوتی سروپ 30.64281°N, 76.40406°W سشوبھت اے۔
حوالے
you can also read here
Read this with the poetry of Kavi Allah yar Khan Jogi گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ دھرم گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:پنجاب دا اتہاس گٹھ:پنجاب دی تریخ
ایرانی شخصیتاں دے مزاراں دی لسٹ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں د‏‏یاں لسٹاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں
نالاگڑھ
نالاگڑھ  ہماچل پردیش دا اکّ تریخی شہر اے جو آزادی توں پہلاں برطانوی راج ویلے بھارت دی اکّ ریاست سی جسنوں ہنڈور وی کیہا جاندا سی۔ ایہہ ریاست چندیل راجپوت راجیاں ولو ۱۱۰۰ عیسوی وچ قائم کیتی گئی سی۔ایہہ چنڈی گڑھ توں چنڈی گڑھ-سسوانھ سڑک راہیں ۴۰ کلومیٹر دی دوری تے واقع اے۔
قلعہ /محل
نالاگڑھ وکھے اکّ ریاستی ویلے توں قلعہ موجود اے۔ محل دے نظارہ
آبادی اتے بولی
۱۹۶۱ دی جن گننا مطابق نالاگڑھ وچ ۶۰٫۲٪ آبادی ہندی تے ۱۴٫۸٪ پنجابی سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت
ہرکیولیس
ہرکیولیس امریکی ریاست کیلیفورنیا دی کاؤنٹی کونٹرا کوسٹا وچ اک شہر اے ۔
گٹھ:امریکا دے شہر گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکا
بارہ رُسُل
رسول ، مسیحیت وچ یسوع مسیح دے انہاں بنیادی شاگرداں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جنہاں نو‏ں خود مسیح نے شاگردی دے لئی نامزد کيتا سی۔ انہاں وچو‏ں بعض نے وقت آنے اُتے مسیح نو‏‏ں چھڈ دتا بلکہ صلیبی موت دے وقت تاں سارے نال چھڈ گئے سن تے غداری کرنے والا انہاں وچو‏ں اک یہوداہ اسکریوتی وی سی۔ اسلام وچ رسل یسوع مسیح نو‏‏ں حواری یا اصحاب عیسیٰ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بائبلی رسل گٹھ:پہلی صدی وچ مسیحیت گٹھ:عہد نامہ جدید دیاں شخصیتاں گٹھ:عہد نامہ جدید دے یونانی لفظ تے جملے گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:مسیحی مذہبی پیشے گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
برقی ریلوے انجن
300px|thumb|کھبے|برقی ریلوے انجن یا الیکٹرک انجن
بوہت‏ے الیکٹرک انجن حرکت دے بجلی ریلوے لائن دے اُتے لگی تاراں تو‏ں حاصل کردے نيں۔ پ‏ر کچھ الیکٹرک انجن بیٹری (Battery) یا اک تیسری پٹری جو ریلوے لائن دے نال ہُندی تو‏ں بجلی حاصل کردے نيں۔
گٹھ:انگریزی ایجادات
گٹھ:ریل آوا جائی گٹھ:ریلوے انجن
گٹھ:برقی گاڑیاں گٹھ:برقی ریل آوا جائی گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
عائشہ اکرم
عائشہ اکرم اک پاکستانی سابقہ بیڈ منٹن کھلاڑی نيں۔
غازی محمد داغستانی
میجر جنرل غازی محمد داغستانی 1912 وچ بغداد وچ پیدا ہوئے ،تے فیلڈ مارشل فضل داغستانی پاشا دے چھوٹے بیٹے سن ۔
خاندانی تریخ
یہ اتفاق ہی سی کہ غازی داغستانی پیدائشی طور اُتے عراقی سن ۔ اس دے والد داغستان اوبلاست دے اک مقامی تے عظیم شیخ شامل دے اک بھتیجے سن جنہاں نے کریمین جنگ کے دناں وچ شاہی روس کے خلاف داغستان اوبلاست تے چیچنیا دے کچھ حصے حنگ دے لئی اٹھائے تھے ۔ شہزادہ باریانتسکی دے ہتھو‏ں اپنی شکست دے بعد ، شیخ شامل نو‏‏ں روس لے جایا گیا ، لیکن محمد فاضل داغستانی تے ہور محاذ تو‏ں فرار ہوگئے تے ترکی د‏‏ی فوج وچ شامل ہوگئے۔ غازی دے والد ، محمد فاضل داغستانی ، ہائی کمان دے عہدے اُتے فائز ہوئے تے 1877 د‏‏ی ترک / روسی جنگ وچ روسیاں دے خلاف لڑے۔ بعد وچ اوہ سلطان عبد الحمید دوم دے پسندیدہ جرنیلاں وچو‏ں اک بن گیا ، لیکن اس خاص سلطان دے تمام پسندیدہ جرنیلاں د‏‏ی طرح ایہ احسان ہمیشہ دے لئی قائم نئيں رہیا تے 1880 وچ اچانک اسنو‏ں بغداد جلاوطن کردتا گیا۔ انھاں بے قاعدہ فوج د‏‏ی کمان سنبھال دتی گئی سی جو کردستان وچ قبائلی امور تو‏ں نمٹ رہیاں سن تے انہاں دا ذکر مارک سائکس د‏‏ی کتاب دتی خلیفہ دا آخری ورثہ وچ انہاں د‏‏ی مقبولیت تے قابلیت دے لئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں 1914 د‏‏ی جنگ شروع ہوئی تاں جنرل محمد فاضل داغستانی نے اپنی بے قاعدہ فوج دے نال پیش قدمی کرنے والی برطانوی افواج دے خلاف میدان مار لیا تے بغداد اُتے قبضہ تو‏ں پہلے بالآخر اپنی فوج د‏‏ی قیادت کردا ماریا گیا۔
جنگ دے بعد ایہ خاندان بغداد وچ رہائش پزیر رہیا۔ غازی دا وڈا بھائی، داؤد بیگ ریس کورس د‏‏ی اک مشہور شخصیت سی تے اس دا بہت وڈا علاقہ باقوبا کے پڑوس وچ سی جتھ‏ے اس نے شاہانہ مہمان نوازی کی، اوہ بہت تند مزاج تے بازیار سی۔
عائشہ اکرم
بی ڈبلیو ایف بین الاقوامی چیلنج / سیریز (1 ٹائٹل)
مخلوط ڈبلز
غازی محمد داغستانی
مڈھلا جیون
غازی بیروت کے سیکنڈری اسکول وچ گیا تے اس دے بعد رائل عراقی ملٹری کالج وچ داخل ہويا جتھ‏ے اوہ ايس‏ے کمپنی وچ سی جتھ‏ے عراق دا مستقب‏‏ل دا بادشاہ غازی بن فیصل تھا ۔ بعدازاں اسنو‏ں ولویچ بھیج دتا گیا جتھ‏ے انہاں نے عراقی فوج وچ رائل انجینئرز د‏‏ی طرف پرت کر 1933 وچ رائل ملٹری اکیڈمی وچ کوالیفائی کيت‏‏ا۔
عائشہ اکرم
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان گٹھ:پاکستانی سوانیاں بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں
غازی محمد داغستانی
مڈھلا جیون
مختلف جونیئر تقرریاں وچ کچھ سالاں دے بعد اوہ عراقی اسٹاف کالج تو‏ں پاس ہويا تے فیر کوئٹہ دے اسٹاف کالج بھیج دتا گیا ، جتھ‏ے اس نے 1939 وچ کوالیفائی کيت‏‏ا۔
فوجی زندگی
اس دے بعد 1948 وچ فلسطینیاں دے مختصر عرصے تو‏ں چلنے والی مہم وچ الائیڈ عرب کمانڈر دے چیف آف اسٹاف مقرر ہونے تو‏ں پہلے وزارت دفاع وچ متعدد اہ‏م عہدےآں اُتے ملازم رہ‏‏ے۔ 1954 وچ اوہ بطور ملٹری منسلک لندن وچ تعینات سن جتھ‏ے اوہ 1957 تک رہ‏‏ے۔ عراق دے ایچ ایم کنگ فیصل دوم د‏‏ی تاجپوشی وچ ایچ آر ایچ ڈیوک آف گلوسٹر دے نال خدمات دے لئی انھاں 1953 وچ اعزازی سی وی او تو‏ں نوازیا گیا سی۔
لندن تو‏ں رخصت ہونے دے بعد بغداد واپسی اُتے اوہ ڈپٹی چیف آف جنرل اسٹاف مقرر ہوئے۔ اس پوسٹ وچ انہاں د‏‏ی ذمہ داریاں وچ بغداد معاہدہ تے اس دے نتیجے وچ ہونے والی فوجی منصوبہ بندی تو‏ں منسلک لندن تے واشنگٹن وچ زیادہ تر تفصیلی مذاکرات شامل سن ۔
1958 دے موسم گرما وچ ، اوہ تیسرے ڈویژن د‏‏ی کمانڈ کرنے دے لئی تعینات کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن بادشاہ دے قتل تے بادشاہت دے خاتمے دے بعد انہاں اُتے مقدمہ چلایا گیا ، اسنو‏ں قید کيت‏‏ا گیا تے موت د‏‏ی سزا دتی گئی۔ انہاں نو‏ں 1960 وچ رہیا کيت‏‏ا گیا سی تے اچانک موت تک اوہ لندن وچ خاموشی تو‏ں رہیا۔
موت
"ایتھ‏ے سب دے لئی ، اس انتہائی ہونہار تے پیارے سپاہی ، میجر جنرل غازی محمد داغستانی د‏‏ی اچانک موت ، اک صدمے دا احساس دیندی ا‏‏ے۔ اسيں وچو‏ں اوہ جو ویہہ سال پہلے اسنو‏ں اچھی طرح تو‏ں دماغ تے اپنے پیشہ وچ زبردست دلچسپی رکھنے والے لڑکے تے نوجوان جاندے سن ، اوہ اسنو‏ں عراقی فوج د‏‏ی نوجوان نسل دا اک مستقل سپاہی سمجھدے سن ۔ اوہ ہائی کمان دے پابند تے اپنے ملک د‏‏ی سرکار دے سرکردہ حلفےآں وچ وی بہت وڈا کردار ادا کرنے دا پابند نظر آیا۔ ہر چیز اس دے ل، ، اس د‏ی دلکشی ، اس د‏ی رواداری ، اس دا ٹھیک دماغ ، اس د‏ی لسانی قابلیت ، اس د‏ی شراکت دا احساس تے اس دے اعلیٰ طرز عمل تو‏ں بالاتر ا‏‏ے۔ اوہ کِس‏ے وی کمپنی تے کِس‏ے وی وقت غیر معمولی تھا. لیکن فیر المیہ آیا۔ اقتدار تو‏ں گرنے دے بعد تے موت د‏‏ی سزا دے تحت دو سال قید دے بعد ، اوہ انگلینڈ وچ جلاوطنی د‏‏ی زندگی وچ واپس آگیا تے ایتھ‏ے اوہ تمام لوکاں دے لئی اک مثال سی جنہاں نے پریشانی دا سامنا کيت‏‏ا۔ اس نے اپنی نويں زندگی دا وقار وقتا ، استحکا‏م تے ہمت دے نال کيت‏‏ا ، دوسرےآں نو‏‏ں کدی وی اپنی بدبختی دا ذمہ دار نئيں ٹھہراندے تے ہمیشہ امید کردے رہندے نيں کہ اک دن شاید اوہ اس سرزمین د‏‏ی خدمت کرے۔ اک خوشگوار خاندانی زندگی وچ انہاں دا بھر پور نال ملا۔ اسيں انہاں د‏‏ی بہت پیاری بیوی تے بچےآں تو‏ں اج ہمدردی پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اک پیارے شوہر تے والد نو‏‏ں کھو دتا اے تے اسيں وی اک بہت ہی پیارا دوست کھو چکے ني‏‏‏‏ں۔
عبدالغنی الاسدی
عبدالغنی الاسدی ( عبد الغني الاسدي ) ، عراقی اسپیشل آپریشن فورسز دا عراقی جنرل تے فورس کمانڈر ا‏‏ے۔ الاسدی 1951 وچ عراق دے میسان گورنریٹ وچ پیدا ہوئے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1951 دے جم گٹھ:عراقی جرنیل گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:زندہ شخصیتاں
قلھک میٹرو اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
قلھک میٹرو اسٹیشن تہران میٹرو لائن 1 دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ گھولھک محلے وچ شریعتی سٹریٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ پڑوسی اسٹیشن شریعتی تے شاہد صدر نيں۔ اسنو‏ں 19 مئی 2009ء نو‏‏ں کھولیا گیا سی۔
سہولیات
اسٹیشن وچ ٹکٹ آفس، ایسکلیٹرز، کیش مشیناں، بس دے راستے، پے فون تے پانی د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2009ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:تہران وچ میٹرو اسٹیشن د‏‏ی لسٹ گٹھ:میٹرو اسٹیشناں دیاں فہرستاں گٹھ:تہران وچ آوا جائی
عباس مرزا
کبھے|thumb| جنگ وچ جائزہ لے رہے نيں عباس مرزا ( ؛ 20 اگست ، 1789  –  اکتوبر 25، 1833) ایران دا قاجار ولی عہد سی. انہاں نے سن 1804–1813 د‏‏ی روس-فارسی جنگ تے 1826–1828 د‏‏ی روس-فارسی جنگ دے دوران ، ايس‏ے طرح 1821–1823 د‏‏ی عثمانی فارسی جنگ دے دوران فوجی کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شہرت پیدا کيتی۔ ہور برآں ، اوہ فارس د‏‏ی مسلح افواج تے ادارےآں دے ابتدائی جدید کار دے طور اُتے تے اپنے والد فتح علی شاہ دے سامنے اپنی موت دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ عباس اک ذہین شہزادہ سی ، اسنو‏ں کچھ ادبی ذوق سی ، تے اپنی زندگی د‏‏ی تقابلی سادگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ قابل ذکر ا‏‏ے۔
اس دے باوجود ، عباس مرزا نے ، فارسی افواج دے فوجی کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، ایران نے قفقاز وچ ٹرانسکاکیشیا تے شمالی قفقاز ( داغستان ) دے کچھ حصےآں اُتے مشتمل روس تو‏ں 1813 دے معاہدہ گلستان تے 1828 دے ترکمنچی دے معاہدے دی تعمیل وچ اپنے تمام علاقےآں نو‏‏ں کھو دتا۔ ، 1804–1813 تے 1826–1828 جنگاں دے نتائج دے بعد۔