cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ضلع ٹاراروا
ٹاراروا نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
دهستان جاورسیان
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان خنداب دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان خنداب چ اے ۔
قابل خانی گبول
گبول قبیلے تو‏ں تعلق رکھنے والا ایہ خاندان ضلع ڈیرہ غازی خان موضع ٹھٹہ گبولاں (چوٹی زیریں) تو‏ں کسی جنگ دی صورت وچ نکلیا۔ کچھ افراد راجن پور چلے گئے کچھ دریائے سندھ نو‏‏ں پار ک‏ر ک‏ے سیت پور دے علاقے وچ آ گئے۔
مختصر خاندانی پس منظر
تذکرہ روسائے پنجاب وچ قلعہ گبولاں دا ذکر موجود اے، جدو‏ں کہ لالہ حکم چند بیان کردے نيں کہ سیت پور اُتے گوپانگ بلوچ قبیلہ د‏‏ی حکمرانی وی قائم رہی، مگر ہور معلومات نہ ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے حکمراناں اُتے روشنی نئيں پائی جا سکدی۔ ایہ گل وی قابل غور اے کہ بلوچ رزمیہ نظماں وچ ناہڑ قبیلے دا تذکرہ وی موجود اے جس دے حوالے تو‏ں میر گل خان نصیر لکھدے نيں کہ بلوچ جنہاں غیر بلوچ قبیلے دے نال بر سر پیکار رہے انہاں وچ ناہڑ قابل ذکر نيں۔ مذکورہ خاندان جان محمد خان دے اک بیٹے قابل خان گبول د‏‏ی نسبت تو‏ں ’’ قابل خانی ‘‘ گبول مشہور ہويا۔ گبول قبیلہ وچو‏ں قابل خان اپنے وقت دا سب تو‏ں وڈا زمیندار سی ۔ جس د‏‏ی اک دلیل ایہ وی اے کہ اس دے دس بیٹےآں وچو‏ں چھ دے پاس مختلف مواضعات د‏‏ی نمبر داریاں رہیاں۔ دوسرے ہمسایہ قبیلے وچ شاید ہی ایسی کوئی نظیر ملے۔
تفصیل بابت جاگیرات قابل خان گبول
خان محمد خان د‏‏ی اولاد’’ ڈکرے گبول‘‘ مشہور ہوئے۔ بھگت والا، موضع بیٹ مُلانوالی اُنہاں دا آبائی علاقہ ا‏‏ے۔ فتح خان گبول د‏‏ی اولاد ’’جنگی گبول‘‘ چاہ جلے والا، موضع گھلواں وچ آباد ہوئی۔ اس دے علاوہ دریائے چناب دے مغربی کنارے بستی گبول المعروف بہارے والی تے بستی فرید آباد دے پاس وی جنگی گبول رہائش پزیر نيں۔ گانمن خان گبول دریائے چناب دے پار’’ ٹھل حمزہ ‘‘جا دے آبادہويا۔ جتھ‏ے گبول ہن کافی تعداد وچ آباد نيں مگر گانمن خان د‏‏ی اولاد شناخت نئيں ہوسک‏ی۔ اُس زمانے وچ گبول قبیلہ دے کچھ خاندان پہلے تو‏ں علی پور وچ آباد ہو چکے سن ۔ خاص طور اُتے اوہ خاندان جو غالبا میر چاکر خان دے نال ست گھرہ تک گئے تے پھردے پھراندے واپس علی پور آ پہنچے۔ انہاں وچ موجودہ میرالی گبول(اولاد میر خان گبول، حسن والا)، میہن والا دے گبول تے بستی خان محمد والا دے گبول شامل نيں۔
قابل خان گبول دے بزرگ روایت کردے آئے نيں کہ جدو‏ں اوہ ضلع ڈیرہ غازی خان د‏‏ی حدود وچ آباد سن انہاں د‏‏ی پہاڑی بلوچ قبیلے تو‏ں لڑائیاں ہُندیاں رہیاں۔ جنھاں مقامی طور اُتے ’’ مریوے ‘‘ کہیا جاندا سی ۔ حملہ آور زیادہ تر بگٹی، مری قبیلے تو‏ں تعلق رکھدے سن جو’’ واہر ‘‘ یا لشکر د‏‏ی صورت وچ حملہ کردے۔ اُس بھگدڑ وچ لوک تتر بتر ہو جاندے۔ مقامی بولی وچ اوہ اس حملے نو‏‏ں ’’بھگی‘‘ وی کہندے سن ۔ گبول چونکہ میدانی علاقے وچ آباد سن اس لئی بگٹی قبیلے حملہ ک‏ر ک‏ے پہاڑاں وچ چلے جاندے، اکثر اوقات مال مویشی وی نال لے جاندے عین ممکن اے ایہی لڑائیاں کسی حد تک اُس علاقے تو‏ں انخلا دا سبب بنی ہون۔
’’سر زمین بلوچستان ‘‘ وچ صفحہ 156،159 اُتے اے۔ ڈبلیو ہیوگز لکھدے نيں کہ گورشانی ڈیرہ غازی خان د‏‏ی سرحد دے بد ناں ڈاکو تے غارت گر ثابت ہوئے، خاص طور اُتے قبیلہ د‏‏ی لاشاری شاخ مسلسل بگٹی، مری تے کھیتران دے نال بر سر پیکار رہی۔ معلوم ہو کہ اس لاشاری شاخ دے گیارہ پاڑاں وچو‏ں اک گبول سی ۔ جدو‏ں کہ اُنہاں د‏‏ی کل جنگی نفری 420 درج کيتی گئی ا‏‏ے۔
الٰہی بخش خان گبول تے واحد بخش خان گبول وی ایہی روایت کردے سن کہ اُنہاں دے آباؤ اجداد دے رقبے ڈیرہ غازی خان وچ سن ۔ بعد وچ پٹواڑیاں نے وی اُنہاں نال رابطہ کیتا۔ مگر اُنہاں دے بیان دے مطابق اُس وقت قابل خان د‏‏ی اولاد 150 تو‏ں زائدگھراں اُتے مُشتمل سی۔ ہَر چند بھج دوڑسے اوہ رقبے مل وی جاندے تاں کوئی فائدہ نہ ہُندا۔ کیونکہ قابل خانیاں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ سی تے موجودہ علاقے وچ وی اُنہاں دے اپنے زرعی رقبے سن ۔ ایتھ‏ے وچ اک ہور اہ‏م روایت دا حوالہ دینا چاہواں گا جو تاریخی لحاظ تو‏ں بہت اہمیت د‏‏ی حامل اے جس تو‏ں ایہ گل وی واضح ہو جاندی اے کہ موجودہ گبول قبیلہ یقیناً گبول دے اس طائفہ تو‏ں نيں جو میر چاکر خان دے نال آئے تے بلوچاں دے اُس ہَرَاوَل دستے دا حصہ سن جو سکھ راج دے خلاف معرکہ آراء ہويا۔ نتیجتاً اک وسیع علاقہ وچ بکھر تا چلا گیا ایتھ‏ے تک کہ اس لشکر تو‏ں کچھ گبول بلوچ علی پور واپس آ پہنچے۔ اِس ضمن وچ میہن والا، خان محمد والاکے گبولاں دا تذکرہ لازمی اے جو لاہور دے پاس ست گھرہ تو‏ں علی پور واپس آئے۔ منشی خان گبول مُتمکن میہن والا د‏‏ی روایت دے مطابق اوتھ‏ے میہن دے ناں تو‏ں موسوم موضع وی اَب تک چلا آ رہیا ا‏‏ے۔
سردار غلام فرید خان گبول دے بعد انہاں دے بیٹے سردار کھنڈے خان گبول نمبردار بنے۔ اُنہاں دے بعدان دے بیٹے سردار قادر بخش خان گبول، فیر انہاں دے بیٹے سردار حضور بخش خان تے غلام فرید خان گبول نمبر دار بیٹ نبی شاہ رہ‏‏ے۔ حضور بخش خان گبول اِس علاقے تو‏ں ضلع کونسل دے ارکان وی مُنتخب ہُندے رہے نیں ۔	 غلام فرید خان گبول نمبردار موضع ’’بیٹ نبی شاہ‘‘ تے ناظم یونین کونسل ’’بیٹ مُلانوالی‘‘ وی رہ‏‏ے۔ اوہ اپنے علاقے د‏‏ی ہر دلعزیز تے نہایت ایمان دار شخصیت سن۔ خود داری دے نال نال نیک نیندی دا عالم ایہ سی کہ علاقے تو‏ں کدی ووٹ مانگنے نئيں جاندے سن تے ہر بار بِلا مقابلہ منتخب ہو جاندے سن ۔ انہاں د‏‏ی نہ جھکنے والی خوبی دشمناں دے لئی چیلنج بن چک‏ی سی۔ آخر کار انہاں نو‏ں اک قاتلانہ حملے وچ شہید کر دتا گیا۔ اِس وقت انہاں دے بھتیجے قادر فرید خان گبول ولد حضور بخش خان گبول ناظم یونین کونسل ہٰذا نيں۔ اوہ متواتر دوسری بار اس نشت اُتے کامیاب ہوئے نيں۔ اپنے علاقے دے لئی بے پناہ ترقیا‏ت‏‏ی کم اُنہاں د‏‏ی کامیابی دا راز نيں۔
الٰہی بخش خان گبول جو اپنے علاقے دے نمبردار تے اثرو رسوخ والی شخصیت سن، غلام محمد خان گبول دے بیٹے تے قابل خان گبول دے پو‏تے سن ۔ اوہ اک ترقی پسند اورمنصفانہ سوچ دے مالک سن ،ایہی وجہ اے کہ قابل خانی گبول دے علاوہ مختلف قصباں تے دیہات دے لوک اُنہاں دے پاس مفید مشوراں تے ہمہ قسمی فیصلے کرانے آندے تاں پولیس تک جانے د‏‏ی نوبت نہ آندی۔ اوہ تمام مسئلے گھر وچ حل کر دیندے۔ غلام محمد خان گبول جدو‏ں مثنوی مولانا روم دا درس دیندے تاں لوکاں دا جم غفیر اکٹھا ہو جاندا۔ اُنہاں دے تلامذہ وچ جنّات وی شامل سن ۔ دینی و دنیاوی علم دے حوالے تو‏ں اُنہاں دا خاندان کافی خوش نصیب رہیا ا‏‏ے۔ غلام محمد خان گبول نے دو شادیاں کيتیاں جنہاں تو‏ں تن بیٹے پیدا ہوئے:
1۔ الٰہی بخش خان گبول
الٰہی بخش خان تے رحیم بخش خان د‏‏ی والدہ دا تعلق جنگی جدو‏ں کہ واحد بخش خان گبول د‏‏ی والدہ دا تعلق علی خان گبول دے خاندان تو‏ں سی ۔ رحیم بخش خان گبول اک بالغ النّظر علمی شخصیت سن۔ اُنھاں نے اپنے والد صاحب د‏‏ی تحریر کردہ فارسی بیاض دا بَہ زُبانِ اُردو ترجمہ وی کیتا۔ واحد بخش خان گبول اپنے دَور د‏‏ی اِس قدر قابل عزت شخص قرار پائے کہ جدو‏ں خواجہ عبد الکریمؒ کوٹ مٹھن والے علی پور تشریف لاندے تاں اُنہی دے ہاں ٹھہرتے۔ چشم دید گواہاں دا کہنا اے دے خواجہ صاحب ہمیشہ اُنئيں اپنے برابر بٹھاندے۔ جس د‏‏ی وجہ بزرگ ایہ دسدے نيں کہ واحد بخش خان دے والدِ گرامی دراصل خواجہ فخر جہان ؒکے مُرید تے خواجہ غلام فریدؒ دے پیر بھائی تے بہت قریبی دوست سن ۔ خواجہ عبد الکریم ؒ غلام محمد خان گبول تو‏ں مثنوی شریف وی پڑھدے رہ‏‏ے۔ بوجہ اُنہاں دے والد دے اِس مقام دے اوہ اُنہاں د‏‏ی اِس قدر تعظیم بجا لاندے۔
چاراں بھائیاں وچو‏ں صرف غلام نبی خان گبول دا رُجحان تعلیم د‏‏ی طرف رہیا۔ غلام سرور خان دا مشغلہ کھیتی باڑی رہیا تے علم طب انہاں نو‏‏ں اپنے دادا غلام محمد خان گبول تے چچا سسر واحد بخش خان گبول تو‏ں ورثے وچ مِلیا سی ۔
غلام نبی خان نے میٹرک تک تعلیم ہائی اسکول علی پور تو‏ں حاصل کيتی۔ اُس وقت پاکستان نو‏‏ں بنے زیادہ عرصہ نہ ہويا ہوئے گا۔ علی پور تحصیل وچ ہائر سیکنڈری تک کوئی ادارہ نہ سی ۔ اس لئی انہاں نے ’’ ایمرسن کالج ملتان‘‘ وچ ایف۔ ایس۔ سی وچ داخلہ لیا۔ فیر بطور سیکریٹری یونین کونسلز تعینات رہ‏‏ے۔ آخر کار ساٹھیا سال د‏‏ی عمر وچ ریٹائرمنٹ لی تے تادمِ مرگ کاشت کاری تے زمینداری تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔
غلام اکبر خان گبول نے مڈل تک تعلیم حاصل کيتی مگر اُنہاں دا رجحان شعروسخن د‏‏ی طرف زیادہ سی ۔ انہاں دا شمار ضلع مظفر گڑھ دے سر فہرست شعرا کرام وچ ہُندا سی ۔ مگر کم عمری ہی تو‏ں بینائی کمزور ہونے دے سبب مشاعراں وچ جانا چھڈ دتا۔ ایتھ‏ے تک کہ جے ریڈیو ملتان تو‏ں کوئی وفد انھاں ملنے آندا تاں اوہ باہر ڈیرے پہ کدی آندے تے کدی انکار کر دیندے کہ میری بینائی کمزور ا‏‏ے۔ ذا‏تی تے فنی حوالے تو‏ں اُنہاں د‏‏ی خودداری د‏‏ی مثال نہ سی۔ اُنہاں د‏‏ی محفل وچ اُنہاں دا کلام سن کر اٹھنے والا شخص خوش قسمت سمجھیا جاندا سی ۔ غلام فرید خان گبول حیات نيں اورکاشت کاری دے پیشے تو‏ں وابستہ نيں۔
موضع گھلواں دوم وچ گبول قبیلہ د‏‏ی کافی آبادی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مقامی سیاست وچ اُنئيں شروع تو‏ں اہمیت حاصل رہی۔ پاکستان بننے تو‏ں پہلے اورفیر بعد وچ وی موضع گھلواں د‏‏ی نمبر داری گبول برادری دے پاس رہی۔
کریماں خان گبول ولد قابل خان گبول اپنے علاقے دے زمیندارسن ۔ اُنہاں د‏‏ی بہادری تے طاقت وری د‏‏ی مثالاں ہن تک مشہور نيں۔ غالباً 1850ء دے قریب د‏‏ی گل اے جدو‏ں ہندو وی اس علاقے وچ آباد سن، اک ہندو عورت د‏‏ی طاقت دا بہت چرچا سی مگر اس نے کریماں خان دا صرف ناں سنیا سی ۔ کدی دیکھنے دا اتفاق نئيں ہويا سی ۔ بزرگ دسدے نيں کہ اک دفعہ اوہ ہندو عورت کریماں خان گبول دے پاس گندم بیچنے آئی۔ کریماں خان نے تھوڑی سی گندم مٹھی وچ لی تے اس اس قدر دبایا کہ داناں تو‏ں کچھ آٹا نکل آیا تے نال ہی کہیا کہ بڑھیا تواڈی گندم دتی کیہ قیمت داں جسنو‏ں دیمک لگی ہوئی ا‏‏ے۔ بڑھیا تعجّب تو‏ں گندم نو‏‏ں دیکھدے ہوئے فوراًسوالیہ انداز وچ بولی کہ کریماں گبول تمہی ہو؟ اِسی طرح کنويں اُتے اکیلے’’ کانجن ‘‘ رکھنے تے سرکاری بیل نو‏‏ں اکیلے گرانے دے واقعات زُبان زدِ عام نيں۔
کریماں خان گبول دے بعداللہ وسائے خان گبول فیر اُنہاں دے بیٹے فاضل خان گبول نمبردار موضع گھلواں رہ‏‏ے۔ فاضل خان گبول چونکہ سادہ طبیعت دے مالک اوردرویش صفت شخص سن تے اُنہاں دا حلقۂ احباب وی زیادہ وسیع نہ سی ۔ اِس لئی نمبر داری دے دفتر نو‏‏ں بخوبی چلانے دے لئی عملی اختیار الٰہی بخش خان گبول دے سپرد کر دتا جو اپنے دور کی’’ گراں نندغ‘‘ شخصیت سن۔ دراصل موضع گھلواں د‏‏ی نمبر داری فاضل خان گبول دے خاندان ہی وچ چلی آ تی سی۔ مگر اک علمی، بااثر تے ہمہ جہت شخصیت دے مالک ہونے دے ناطے نمبر داری دا دفترالٰہی بخش خان دے ماتحت رہیا۔ اُنہاں کااثرورسوخ ہیڈ پنجند دے پار تک د‏‏ی گبول برادری وچ وی سی ۔ کسی وی فیصلے وچ اُنہاں د‏‏ی رائے حتمی سمجھی جاندی۔ فاضل خان گبول دے بعد اُنہاں دے بیٹے خادم حسین خان گبول وی نمبر دار رہ‏‏ے۔ بزرگ روایت کردے نيں کہ کریماں خان نو‏‏ں بَہ سبب جھگڑالو طبیعت، قابل خان نے اَپنی وراثت وچو‏ں غیر آباد تے جنگل والا حصہ دتا جو بتدریج ترقی ک‏ر ک‏ے موجودہ بستی ’ ’کارچ والا ‘‘ دے ناں تو‏ں موسوم ہويا۔ کریماں خان گبول د‏‏ی اولاد نمبر دار د‏‏ی عرفیت تو‏ں وی جانی جاندی ا‏‏ے۔
میر خان گبول د‏‏ی اولاد تو‏ں سردار رسول بحش خان گبول ایسی شخصیت دے طور اُتے سامنے آئے جنہاں دا کوئی ثانی دوبارہ نہ مل سکیا۔ گھوٹکی تو‏ں سردار عالم خان گبول دے نال اُنہاں دے دوستانہ تعلقات سن جو اکثر آپ دے پاس علی پور آندے رہ‏‏ے۔ اُنہاں دے صورت وچ گبول قبیلہ نو‏‏ں پہلی بار ایسا راہنما ملیا جو نہایت بے باک، نڈر، راست گو تے ایمان دار سی ۔ مگر افسوس کہ زندگی نے وفا نہ کيتی۔ ایويں گبول قبیلہ نو‏‏ں اک جگہ اکٹھا کرنے دا خواب وی شرمندئہ تعبیر نہ ہو سکیا۔
اُنہاں د‏‏ی وفات دے بعدمحمد اجمل خان گبول نے گبول برادری د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی۔ اوہ الٰہی بخش خان گبول دے پو‏تے سن ۔ سردار رسول بخش خان دے مشن نو‏‏ں جاری رکھنے دے عزم دے حوالے تو‏ں انہاں نے پرانے تے مخلص قوم اُتے ست دوستاں تے خاص طور اُتے نوجواناں نو‏‏ں ترجیح دتی۔ اپنی بساط دے مطابق اوہ اپنے علاقے د‏‏ی خدمت کردے رہ‏‏ے۔ بلا شبہ انہاں دا جذبہ تے حوصلہ اک چٹان د‏‏ی مانند سی ۔ مگر ا ن دا کہنا اے کہ تعلیم یافتہ تے خاص کر نوجواناں نو‏‏ں گبول برادری دے لئی فلاحی کم کرنے چاہن۔ اُنہاں دا خواب سی کہ پوری تحصیل علی پور د‏‏ی گبول برادری نو‏‏ں اک پلیٹ فارم اُتے لا کرباشعور ،مخلص تے صحیح معنےآں وچ برادری د‏‏ی خدمت کرنے والا ’’وفاق‘‘پیدا کیاجائے۔ اُنہاں د‏‏ی شخصیت دے پہلوآں دا احاطہ تاں درکنار انہاں د‏‏ی وفات دے بعد اُنہاں دے قد دا راہنما ملنا وی نا ممکن ا‏‏ے۔ اُنھاں نے سندھ دے گبولاں دے نال وی روابط رکھے۔ اوہ ’’پگوا‘‘ دے بانی رُکن سن تے اُس دا منشور وی اُنھاں نے مُرتب کیتا سی ۔ پگوا د‏‏ی تنظیمی ساخت دے حوالے تو‏ں اُنہاں د‏‏ی خدمات ناقابلِ فراموش نيں۔
اگست 2001ء وچ پرویز مشرف نے نواں لوکل گورنمنٹ سسٹم متعارف کروایا تواُسی سال بلدیاندی انتخابات وچ محمد مظہر خان گبول نائب ناظم یونین کونسل گھلواں منتخب ہوئے۔ فیر 2005ء وچ دوبارہ بلدیاندی انتخابات ہوئے تاں فیر وی مظہر خان گبول نے نائب ناظم یونین کونسل گھلواں دے لئی الیکشن لڑا۔ اوہ سردار رسول بخش خان گبول دے چھوٹے بھائی نيں۔ اِس وقت علاقائی سیاست وچ اُنہاں دا اہ‏م کردار ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلوچ قبیلے گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:قوم قبیلے
شہید مینار
شہید مینار بنگلہ دیش اک یادگار اے جیہڑی 1952 وچ بنگالی بولی لئی لڑن والیاں دی یاد وچ بنائی گئی اے۔
مستنصر
مستنصر عباسی خلافت دا اک خلیفہ سی۔
گٹھ:عباسی خلافت
فلسطین رس پنچھی
فلسطین رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
المستعصم
المستعصم عباسی خلافت دا اک خلیفہ سی۔
گٹھ:عباسی خلافت
پومیلا ست رنگی
پومیلا ست رنگی ست رنگی ٹبر دا اک بوٹا اے۔
ضلع تسمان
تسمان نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
سرجیت جج
سرجیت ججّ پنجابی شاعر اتے غزل گو اے۔ اسنوں بولی ڈیپارٹمنٹ پنجاب ولوں سرومنی پنجابی شاعر 2011 دا ایوارڈ مل چکا اے۔
شاعری-نمونہ
غزل: پھلاں دی تھاں پتھر پوجو پھلاں دی تھاں پتھر پوجو، قدرت نے کرلاؤنا ہی سی اینے ہنجھو وہِ چکے سن، پرلو نے تاں آؤنا ہی سی اپنی مایہ دی ولگن وچ کید جنہاں نوں کر بیٹھے سو اک نہ اک دن اوہناں ندیاں، خود نوں مکت کراؤنا ہی سی چپا-چپا ہکّ دھرتی دی ساڈی ہوس نے لوہ دتی سی اوہدا تپدا تن ٹھارن نوں، ساگر نے تاں آؤنا ہی سی اینا بوجھ کہ جس توں تریہ کے بول خدکشی کر چکا سی تھکّ ہار کے ماں مٹی نے پاسہ تاں پرتاؤنا ہی سی جیہدے چیر ہرن دی لیلہ، آپاں حب حب ویکھ رہے ساں قدرت پنچالی نے اپنا، ننگا سچ وکھاؤنا ہی سی سپیاں وچ سمندر بھر کے جو جیباں وچ پائی پھردے سوکے-ڈوبے نال اوہناں نے، مچھیاں نوں تڑپھاؤنا ہی سی توں شیشے دے موہرے لے کے، پتھراں نال بعضیاں کھیڈیں آخر کدے تاں اوہناں نے وی اپنا ہنر وکھاؤنا ہی سی جد تک ہر پرلو توں وڈی جین کدی 'سرجیت' نہ ہندی تیرے خط دا اکھر-اکھر، میں مڑ-مڑ دہراؤنا ہی سی
لشکدا رس پنچھی
لشکدا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع جون
گٹھ:فرانس دے ضلعے
جاتیو سمریتیو سمرودھو
جاتیو سمریتیو سمرودھو بنگلہ دیش دے شہر ڈھاکہ وچ 1971 وچ بنگلہ دیش نوں پاکستان توں وکھ کرن ل‏ی لڑن تے مرن والیاں دی یاد وج بنن والی اک یادگار اے۔
گھوڑیاں
گھوڑیاں ( سنسکرت :گھوٹک؛ پراکرت: گھوڑا؛ پنجابی: گھوڑا؛ مونث : گھوڑی؛ جمع : گھوڑیاں) ویاہ ویلے لاڑے نوں گھوڑی چڑھا کے سوہرے لجاندے ہن۔ اس ویلے بھیناں خاص گیت ویراں لئی گاندیاں ہن، اوہناں نوں گھوڑیاں کہندے ہن۔ ایہہ  کدے گھوڑیئلے گیت سی ، جو ورتوں وچ نرا گھوڑیاں رہِ گیا اے۔
پنجابی لوک ساہت چ
پنجابی لوک ساہت وچّ گھوڑیاں شگناں دے گیت ہن۔ ایہناں نوں جس-گیت وی کہندے ہن۔ جس گھر وچّ منڈے دا ویاہ ہونا ہندا اے، اس توں کجھ دن پہلاں گھوڑیاں دے گیت گائے جاندے ہن۔ اس نوں گاؤن بیٹھاؤنا وی کیہا جاندا اے۔ ویاہ دے دناں وچّ منڈے دے گھر شام ویلے عورتان ولوں گائے جان والے ایہہ لوک-گیت گھوڑیاں اکھواؤندے ہن۔ گھوڑی کسے خاص چھند دا ناں نہیں تے نہ ہی گھوڑی دی طرز تے گائے جان والے ہن۔ سارے گیتاں دی بنتر اکو جہی ہندی اے۔ چھندا-بندی مطابق تول-تکانت وکھ وکھ وی ہو سکدے ہن، پر وشا وستو، روانی تے لے دے پکھوں ہر گھوڑی گیت ملدا-جلدا ہندا اے۔ ہور لوک-گیتاں وانگ اس شاعری دیاں وی بہت ساریاں ونگیاں(صنفاں) ملدیاں ہن۔ گیت ساڈے لہو وچّ رچے-مچے ہن تے ساڈے سبھیاچار دا ورثہ ہن۔ ویاندڑ (لاڑا) نوں گھوڑی  تے چڑھا کے ویاہ دا جشن منایا جاندا سی۔ آواجائی دے زریعے پسوں ہی ہندے سن۔ اودوں اوہ خوشی گیت جو تینویاں لاڑے دی گھوڑی چڑھن ویلے گاؤندیاں سن، اوہناں نوں گھوڑیاں کیہا جاندا سی۔ اجے وی بہت پرواراں وچّ لاڑے نوں گھوڑی چڑھا کے کجھ فاصلے توں جنج دے اگے-اگے لڑکی (لاڑی) والیاں دے ویاہ دی تھاں  تے لیاندا جاندا اے۔ لڑکی دے ویاہ والے گھر خوشی تے شگن مناؤن لئی سہاگ-گیت گائے جاندے ہن۔
گھوڑیاں وچ لاڑے دی تعریف
گھوڑیاں وچّ منڈے دی ماں، بھین تے نزدیکی رشتے دار عورتاں ولوں اس دے خاندان دی تعریف تے ویاہ دے جشن دا ذکر ہندا اے۔ منڈے پرتِی ماپیاں تے ساک-سنبندھیاں دے موہ دے رشتے دا اظہار ہندا اے۔ اس دے بھوِکھ(مستقبل) بارے اسیساں تے نیک خواہشاں دا اظہار کیتا ہندا اے۔ ایہناں گیتاں وچّ منڈے دے جم توں ہی خوشیاں دا ذکر کیتا ہندا اے۔ منڈے دے پروار دی خوش حالی تے شہرت دا جسّ گایا جاندا اے۔ منڈے دا گھوڑی چڑھن دا سندر درش مہما بھرپور ہندا اے۔ اس دے سہرے، وستر، گہنے، جتی تے شنگار دی رجّ کے وڈیائی کیتی ہندی اے۔ ویاہ کے لیاؤن والی لڑکی (لاڑی) دے گناں دی وی تعریف کیتی ہندی اے۔ دوواں دے میل-ملاپ دی خیر-سکھ منگی جاندی اے۔ ماں تے پروار دے ہور جیاں نوں ودھائیاں دتیاں جاندیاں ہن۔ ساریاں دے چہرے تے رونق تے خوشی ہندی اے۔ گھوڑی دے گیتاں وچّ نکے-نکے ویرویاں راہیں گھوڑی دے شنگار، گھوڑی چڑھن ویلے دیاں رسماں وغیرہ دے ویروے ہندے ہن۔ گھوڑیاں نوں عورتاں رل کے گاؤندیاں ہن تے لوڑ انوسار اوہناں  چ شبداں اتے واکانشاں دا گھاٹا-وادھا کر لیا جاندا اے۔ کئی گیت علاقے دی بولی کارن کجھ کو انتر والے ہندے ہن، پر  سہاگ-گیتاں وانگ بنتر پکھوں سرل ہندے ہن۔ گھوڑیاں وچّ دوہڑا، پرکرتی-درش، لے، روانی، سنگیتکتا وغیرہ اس دے پرمکھ لچھن ہن۔
بھیناں بھرجائیاں ولوں گائیاں گھوڑیاں
گھوڑیاں وچّ ماں، بھین تے بھرجائی دیاں ریجھاں، سدھراں تے لالساواں کئی رنگاں تے روپاں وچّ پنگردیاں ہن تے مینہہ دیاں کنیاں وانگ اک سنگیتی تال وچّ نچدیاں ہن۔ ویکھو اس گھوڑی دے کجھ نمونے:
نکی نکی بوندی
وے نکیا، مینہہ وے ورھے
تیرے شگن کرے۔
ماں وے سہاگن
وے نکیا، دماں دی بوری
تیرا بابا پھڑے۔
نیلی نیلی وے گھوڑی
میرا نکڑا چڑھے
وے نکیا، بھین سہاگن
تیری واگ پھڑے
بھین وے سہاگن، تیری واگ پھڑے
وے نکیا، پیلی پیلی دال
تیری گھوڑی چرے۔
گھوڑی چ ماں دے جذبے
لڑکے لئی لاڈلے شبد جویں ‘ہریا’، ‘راما’، ‘ملا’، ‘لال’، ‘سرجنا’ وغیرہ ورتے جاندے ہن، جنہاں وچّ ماں دی ممتا ڈلھ-ڈلھ پیندی اے۔ کجھ نمونے:
ہریا نی مالن، ہریا نی بھینے،
ہریا تے بھاگیں بھریا۔
جس دہاڑے میرا ہریا نی جمیا
سوئیؤ دہاڑا بھاگیں بھریا۔
اک لکھ چمبا دو لکھ مروآ
ترے لکھ سہرے دا ملّ
لے میری مالن، بنھ نی سہرا
بنھ نی لال جی دے متھے۔
گھوڑی دے شنگار
گھوڑی سونہدی کاٹھیاں دے نال،
کاٹھی ڈیڈھ تے ہزار۔
چیرا تیرا وے ملا سوہنا،
بندا کلغیاں دے نال۔
کلغی ڈیڈھ تے ہزار، میں بلہاری،
وے ماں دیا سرجنا۔
کینٹھا تیرا وے ملا سوہنا،
جگنی ڈیڈھ تے ہزار، میں بلہاری،
جتی تیری وے ملا سوہنی،
واہوا جڑی طلے نال۔
کیہی سوہنی تیری چال، میں بلہاری،
گھوڑی دی خوبصورتی
گھوڑی دی خوبصورتی دا ذکر ویکھو :
سونے دی گھوڑی تے ریشم ڈوراں،
چاندی دے پیکھڑ پائے راما۔
بابا ویاہن پوتے نوں چلیا،
لٹھے نے کھڑ، کھڑ لائی راما۔
گھوڑیاں چ سہرے دا ذکر
سہرے دے شگناں لئی پھلاں دا خاص ذکر :
دهستان سری
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان ابو موسی دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گھوڑیاں
گھوڑیاں چ سہرے دا ذکر
جی گند لیائیو سراں دے جی سہرے
دهستان سری
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان ابو موسی چ اے ۔
گھوڑیاں
گھوڑیاں چ سہرے دا ذکر
ایہدی نعر چمبے دی تار جی چگ لیائیو
جی گند لیائیو سراں دے جی سہرے۔
گھوڑیاں چ بھرا لئی بھین دا پیار
بھرا پرتِی بھین دا پیار وی ویکھن والا اے :
ویرا گھوڑیاں وکیندیاں وے، ندیاں توں پار
توں چاچے نوں لاڈلا وے، گھوڑیاں لیاندیاں چار
توں بھیناں نوں لاڈلا وے، گھوڑیاں لیاندیاں چار
ویرا گھوڑیاں وکیندیاں وے، ندیاں توں پار۔
گھوڑیاں گاؤن والیاں دی سیوا
گھوڑیاں گاؤن والیاں عورتاں نوں لڑکے دی ماں (پروار) ولوں لڈو، پتاسے جاں کوئی ہور مٹھی شے ونڈی جاندی اے۔
حوالے
[[Category:]] [[Category:]]
ٹوہری رس پنچھی
ٹوہری رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 287 ج ب
چک 287 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
جاتیو سنگشد بھبن
جاتیو سنگشد بھبن بنگلہ دیش دی پارلیمنٹ دا ناں اے۔ ایہ بنگلہ دیش دے راجگڑھ ڈھاکہ وچ اے۔ ایہ 1961 وچ بنن ٹری تے 1982 وچ پوری ہو‏ی۔
ضلع ٹیراٹری ڈی بیلفورٹ
ٹیراٹری ڈی بیلفورٹ فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
بنگلہ دیش دا چنڈا
بنگلہ دیش دا چنڈا
ضلع تاؤپو
تاؤپو نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
ضلع ایسون
ایسون فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
یوہانا رس پنچھی
یوہانا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پاکستان دی معیشت
پاکستان دی معیشت دنیا دی 25 ویں سبھ توں وڈی معیشت ہے (پی پی پی)۔دیس دی کلّ وسوں 190 ملیان ہے جو دنیا وچّ 6ویں درجے تے ہے۔پاکستان دی غیر-درج معیشت کلّ معیشت دا 36% ہے جو فی کس آمدن دا اندازہ لگاؤن لگیاں چھڈّ دتا جاندا ہے۔ پاکستان اک ترقی پزیر ملک ہے
نوادرات
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی شاعری
پاکستان دی معیشت
معیشت دی ڈھانچاگت بنتر
اسلامک رپبلک پاکستان دی معیشت 26% توں ودھ دی در والی کرنسی صفیتی دی سمسیا والی ہے۔ سال 1947 وچ اتھوں دی معیشت وچ کھیتی باڑی دا یوگدان 53% سی۔پر پچھلے ویلے وچ صنعتی سیکٹر وچ وادھا ہون کارن کھیتی دا یوگدان گھٹ رہا ہے۔
کھیتی باڑی
کھیتی وچ بیجیاں جان والیاں فصلاں ہیٹھ لکھیاں ہن جنھاں دے تحت کلّ فصلاں دی قیمت دا 75% آؤندا ہے : کنک اتھوں دی سبھ توں وڈی فصل ہے۔ایف ای او مطابق سال 2005 وچ پاکستان وچ 21,591,400 میٹرک ٹن کنک پیدا ہوئی سی جو سارے افریقہ  (20,304,585 میٹرک ٹن)  توں اتے دکھنی امریکہ (24,557,784 میٹرک ٹن)توں ودھ سی۔ . دیس وچ سال 2015 وچ 47 توں 64 ملیان ٹن کنک دی پیداوار دا اندازا ہے. سال 1947 وچ اتھوں دی معیشت وچ کھیتی باڑی دا حصہ 53% سی جو ہن گھٹ کے 24% رہِ گیا ہے۔ پر پھر وی اس علاقے وچ اتھوں دی ادھی وسوں روزگار یکت ہے اتے درامدکاری راہیں ایہہ زر مبادلہ دا وڈا سروت وی ہے۔ پچھلے سمیں وچ صنعتی سیکٹر وچ وادھا ہون کارن کھیتی دا یوگدان گھٹ ہندا جا رہا ہے۔
2011 وچّ پاکستان دیاں سبھ توں ودھ ملّ والیاں سکھرلیاں دس شیواں ہیٹھ لکھیاں سن
ایف ای او دے 2008 دے انکڑیاں مطابق پاکستان ہیٹھ لکھے کھیتی پیداوار دا وڈا پیداکرتا دیس سی|
صنعت
پاکستان دی معیشت وچ صنعت دا جی ڈی پی وچ 24% حصہ ہے۔ کپڑے دی صنعتاتوں دی سبھ توں وڈی صنعت ہے جو کلّ صنعتی مال دا 66% بندا ہے اتے 40% لوکاں لے روزگار دا زریعہ ہے۔ ہور مکھ صنعتاں ہن :
قومی آمدن رجھان
چالو قیمتاں تے پاکستان دی معیشت تے کلّ گھریلو پیداوار رجھان جو ورلد بک ولوں انمانت ہن۔ایہہ وی ویکھو
حوالے
گٹھ:معیشت گٹھ:سارک دیس گٹھ:پاکستان
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
وڈی ست رنگی
وڈی ست رنگی ست رنگی ٹبر دا اک بوٹا اے۔
بارلے جوڑ
Iris germanica
چک 289 ج ب
چک 289 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
بنگال دا شیر
بنگال دا شیر
دهستان تنب (شهرستان ابوموسی)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان ابو موسی دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان ابو موسی چ اے ۔
بیت المکرم
بیت المکرم
ودھیا رس پنچھی
ودھیا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع اوٹ ڈی سین
اوٹ ڈی سین فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
ماغوک عطاری مسجد
ماغوکِ عطاری مسجد بخارا ، ازبکستان وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ لب حوض دے تاریخی مذہبی احاطے دا اک حصہ ا‏‏ے۔ مسجد بخارا دے تاریخی مرکز وچ واقع اے ، پائے کلیان سے 300 میٹر جنوب مغرب وچ ، توقی تلپاک فرشون تجارتی گنبد تو‏ں 100 میٹر جنوب مغرب وچ تے لب حوض تو‏ں 100 میٹر مشرق وچ ۔ ایہ بخارا دے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ تاریخی مرکز دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اج ایہ مسجد قالین میوزیم دے طور اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
تریخ
یہ قیاس آرائی د‏‏ی جا رہی اے کہ نويں تو‏ں 10 واں صدی وچ اسلام تو‏ں پہلے دے دور دے اک زرتشت مندر د‏‏ی باقیات اُتے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ عرب فتوح تو‏ں پہلے مگوک اٹاری دے مقام اُتے اک بازار سی۔ ایہ بتاں ، آلودگیاں تے مصالحاں - عطار (عطورات) تے ہور ساماناں دا بازار سی۔ اس دے علاوہ پہلے اس جگہ دے نیڑے چاند دا اک مندر (موکھ) سی۔ بخارا وچ پہلے یہودی عبادت گاہ د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے یہودیاں نے اک مسجد وچ مسلماناں دے نال اک جگہ شیئر د‏‏ی تھی ۔ کچھ کہندے نيں کہ بخاریائی یہودی تے مسلما‏ن اک نال اک نال اک ہی جگہ اُتے عبادت کردے سن ۔ دوسرے ذرائع دا اصرار اے کہ یہودی مسلماناں دے بعد عبادت کردے سن ۔ ایہ مسجد وسطی ایشیا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والی مسیتاں وچو‏ں اک ہور بخارا وچ منگول حملے تو‏ں پہلے دے وقت تو‏ں بچ جانے والی چند عمارتاں وچو‏ں اک دے لئی وی قابل ذکر ا‏‏ے۔ 12 واں صدی وچ ، جدو‏ں بخارا وچ کارا خانڈس نے حکومت کیت‏‏ی ، اس مسجد نو‏‏ں کافی حد تک دوبارہ تعمیر تے دوبارہ ملبوس کيت‏‏ا گیا۔ اسنو‏ں جنوب وچ اک نواں اہ‏م اگواڑا وی ملا۔ 15 واں صدی دے وسط وچ ، اسنو‏ں بحال کيت‏‏ا گیا تے مشرقی زمین وچ ایون دے نال اک نواں پورٹل تعمیر کيت‏‏ا گیا۔ 1930 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ مسجد نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں بحال کردتا گیا۔
نابر کہانی
نابر کہانی سعید بھٹہ دی پنجابی وچ لکھی اک کتاب اے ۔ گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ناول
ماغوک عطاری مسجد
فن تعمیر
اس عمارت دا مستطیل زمینی منصوبہ 12 x 7.5 مربع میٹر ا‏‏ے۔ عمارت دے مرکزی محور وچ ، فلیٹ چھت وچ جکڑی ہوئی محراب والی کھڑکیو‏ں دے نال دو آکٹیونل تھلوبائٹس اٹھائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس آکٹاگونل گنبد وی ني‏‏‏‏ں۔ مسجد د‏‏ی منزل زمین د‏‏ی سطح تو‏ں تقریبا 4. 4.50 میٹر تھلے ا‏‏ے۔ لہذا ، اس مسجد وچ اس دے ناں دا اضافہ "ماگوک - i" وی اے جس دا مطلب اے "سوراخ وچ " یا "سبسیل وچ "۔ اک ہور "ذیلی مٹی " مسجد مگوکِ کرپا مسجد اے جو شمال مغرب وچ تقریبا 150 میٹر واقع ا‏‏ے۔ نرساکھی نے اپنی تریخ بخارا (سن 950) وچ ، سابق مندر دے مقام اُتے بنی اس مسجد دا ناں "مگوک" ، یعنی "گڑھے وچ " رکھیا سی ، کیو‏ں کہ اس دے بعد وی اس دا ادھا حصہ مٹی د‏‏ی ودھدی ہوئی سطح دے نظارے تو‏ں پوشیدہ سی. جنوبی جنگجو سب تو‏ں زیادہ وڈے پیمانے اُتے لیس اے تے ایہ سابقہ مرکزی دروازہ سی۔ زیورات بنیادی طور اُتے کٹ تے کھدی ہوئی اِٹاں دے بندوبست تے پھُلاں دے نقشاں دے نال ٹیراکوٹا ٹائلاں دے ذریعہ بنائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آئیون د‏‏ی نوک دار محراب دیواراں وچ لگے ہوئے دو چوتھائی کالماں اُتے آرام کر رہیا اے ، جس اُتے واٹلو سجا ہويا ا‏‏ے۔ آئیون دے ہر اک طرف ، آرائشی نمونےآں والے تن مستطیل فریماں دا اک دوسرے دے اُتے اہتمام کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:بخارا گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں مسیتاں
رتپرا رس پنچھی
رتپرا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ماغوک کرپا مسجد
ماغوکِ کرپا مسجد ازبک شہر بخارا وچ اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ 1637 وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ مسجد بخارا دے تاریخی مرکز وچ واقع اے ، پائے کلیان سے تقریبا 250 میٹر جنوب مغرب وچ تے توقی تلپاک فرشون تجارتی گنبد تو‏ں 10 میٹر مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ بخارا دے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ تاریخی مرکز دا اک حصہ ا‏‏ے۔
فن تعمیر
مگوکِ کرپا مسجد دا مستطیل زمینی منصوبہ 15 × 24 مربع میٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی دو منزلیاں نيں ، تھلے د‏‏ی منزل دے نال ، اک سیڑھیاں تھلے ، زمین د‏‏ی سطح دے بالکل تھلے ا‏‏ے۔ لہذا ، اس مسجد وچ اس دے ناں دا اضافہ "ماگوک " وی اے جس دا مطلب اے "سوراخ وچ " یا "سبسیل وچ "۔ اک ہور "ذیلی مٹی " مسجد مگوکِ اٹاری مسجد اے جو تقریبا 150 میٹر جنوب مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔
ضلع سین سینٹ ڈینس
سین سینٹ ڈینس فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
ماغوک کرپا مسجد
فن تعمیر
چھت وچ بارہ گنبد ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی گنبد اک بیلناکار ڈرم اُتے بیٹھدا اے تے زمین تو‏ں 20 میٹر بلند ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:بخارا گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ازبکستانگٹھ:مسیتاں گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
اوسٹالٹ رس پنچھی
اوسٹالٹ رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 288 ج ب
چک 288 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
دهستان دهتل
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
بخارا ست رنگی
بخارا ست رنگی ست رنگی ٹبر دا اک بوٹا اے۔
سمیدیریوو
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
سمیدیریوو شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع پودوناوسکی دا صدرمقام اے ۔
ضلع وال ڈی ماغنے
گٹھ:فرانس دے ضلعے
سمیدیریوو
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
اللہ میاں تھلے آ
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی شاعری
ادب پریت
گٹھ:پنجابی کتاباں
بی این گوسوامی
برجندر ناتھ گوسوامی بھارتی کلا نقاد، کلا اتہاسکار اتے احمدآباد دی سارابھائی ادارہ دا سابقہ وائس چیئرمین اے، جو کیلیکو میوجئم چلاؤندا اے۔ گوسوامی پہاڑی پینٹنگ اتے بھارتی مختصر چتراں بارے بیہتر جاندے ہن۔ بھارت سرکار نے اس نوں 1998 وچ پدم شری دا چوتھا سبھ توں وڈا شہری انعام نال نوازیا گیا اتے اس توں بعد اس نوں 2008 وچ پدم بھوشن دے تیجے سبھ توں وڈے اعزاز نال نوازیا گیا۔
جیونی
thumb| کلا دا اجائب گھر، [[پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ۔ ]] گوسوامی دا جم 15 اگست 1933 نوں بریٹیش بھارت دے پنجاب صوبہ (موجودہ پاکستان) دے سرگودھا وکھے اک ضلع اتے سیشن ججّ بی ایل گوسوامی دے گھر ہویا سی۔ صوبہ دے وکھ وکھ سکولاں وچ مڈھلی پڑھائی توں بعد، اسنے ہندو کالج، امرتسر توں اپنی باقی پڑھائی کیتی اتے 1954 وچ پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ توں ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ 1956 وچ بھارتی پربندھکی سیوا وچ شامل ہویا اتے بہار وچ دو سال کم کرن توں بعد، اسنے کلا وچ اپنی پڑھائی جاری رکھن لئی 1958 وچ سیوا توں استعفٰی دے دتا۔ اوہ پنجاب یونیورسٹی واپس آیا اتے مشہور اتہاسکار ہری رام گپیؤ دی اگوائی ہیٹھ 1961 وچ ڈاکٹریل ڈگری (پیئیچڈی) حاصل کرن لئی کانگڑا پینٹنگ اتے اسدے سماجی پچھوکڑ بارے کھوج کیتی۔
اپنی کھوج دوران، اوہ پنجاب یونیورسٹی دے کلا اتہاس دے پھیکلٹی دے میمبر وجوں شامل ہو گیا، جتھے اوہ اپنا پورا جیون بتیت کریگا اتے آخرکار اک پروفیسر وجوں عہدہ چھڈّ دیویگا پر اتھے کم کردیاں، اسنے اک بریک لے لئی اتے 1973 توں 1981 تک ہائیڈلبرگ یونیورسٹی دے دکھنی ایشیئن ادارہ وچ وزٹنگ پروفیسر وجوں کم کیتا۔ اسنے کیلیفورنیا، برکلے، پینسلوینیا اتے زریک ورگیاں ہور کئی قومانتری یونیورسٹیاں وچ وزٹنگ پروفیسر وجوں وی سنوجواناں نبھائیاں۔ پنجاب یونیورسٹی وکھے، اسنے ڈائریکٹر وجوں "میوزیم آف فائین آرٹس" دا ترقی کیتا اتے اجائب گھر وچ ہم عصر بھارتی کلا دیاں 1200 رچناواں ہن۔ اوہ انڈین کونسل آف ہسٹوریکل رسرچ (آئی۔سی۔ایچ۔آر) دی پربندھک کمیٹی دا میمبر رہا اے اتے چنڈی گڑھ للت کلا اکادمی دی پردھانگی کر چکا اے۔
اک کلا اتہاسکار، اکادمک اتے پنجاب یونیورسٹی دے سابقہ پروفیسر وجوں گوسوامی دا ویاہ کرنا نال ہویا۔ اس جوڑی دا اک بیٹا اتے اک بیٹی، اپوروا اتے مالوکا اے۔ اوہ چنڈی گڑھ، ہریانہ وچ رہندے ہن۔
وراثت
گوسوامی نوں بہت سارے لوک مختصر چتراں دے سبھ توں پرمکھ ودوان مندے ہن۔ اس نوں پہاڑی پینٹنگ دا خاص علم حاصل اے، جو روائتی مختصر مصوری دی اک ودھا اے جو پنجاب دے کھیتر دیاں پہاڑیاں وچ اتپن ہوئی اے۔ اس دا 1968 دا لیکھ، پہاڑی پینٹنگ: د پھیملی ایج بیس آف سٹائیل، اس ودھا دا مطالعہ اے، جتھے دسیا جاندا اے کہ اوہ پنڈت سیؤ، نینسکھّ اتے مانکُ ورگے مشہور مائنٹیورسٹاں دی ونشاولی دا پتہ لگاؤن وچ کامیاب رہا سی۔ اسنے اس موضوع تے پنج کتاباں شائع کیتیاں، گلر دا نینسکھ: اک چھوٹا جیہا ہل-سٹیٹ دا اک مہان انڈین پینٹر، پہاری ماسٹرز: نورتھن انڈیا دے کورٹ پینٹرس سکھ کورٹ وچ پینٹرس، بھارتی کلا دا تتّ اتے ماسٹر آف انڈین پینٹنگ 1100–1900 ۔
اسنے اج تک 20 کتاباں شائع کیتیاں ہن، کئی لیکھاں توں علاوہ اوہ بھارتی اتے قومانتری رسالیاں اتے رسالیاں وچ شائع ہوئے ہن۔
اوارڈ اتے اعزاز
جدوں گوسوامی اپنے اکادمک کیریئر توں سنیاس لے گیا، تاں پنجاب یونیورسٹی نے اوہناں نوں ایمریٹس پروفیسر بنایا۔ اس نے جواہر لال نہرو بھائی چارا 1969 توں 1970 نوں اتے 1994 وچ سارابھائی بھائی چارا نوں منعقد کیتا۔ بھارت سرکار نے اس نوں 1998 وچ پدمشری دا شہری اعزاز دتا۔ اس نوں پھر پدم بھوشن دے تیجے سبھ توں وڈے اعزاز لئی 2008 وچ جمہوریہ دن آنرز دی لسٹ وچ پھر شامل کیتا گیا
حوالے
گٹھ:اتہاسکار گٹھ:بھارتی کلا اتہاسکار گٹھ:بھارتی پرشاسکی سیوا افسر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1933 گٹھ:چترکار گٹھ:بھارتی چترکار
ضلع ٹیمز-کورومنڈل
ٹیمز-کورومنڈل نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
چٹے ٹڈوالا رس پنچھی
چٹے ٹڈوالا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رس پنچھی
ضلع وال ڈواز
وال ڈواز فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
خفیہ ہندو
خفیہ ہندو انہاں افراد نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو عوامی سطح اُتے کِس‏ے تے مذہب د‏‏ی پیروی دے دعویدار ہاں تے اندرون خانہ ہندو مت نال تعلق رکھدے ہون۔ جنوبی ایشیا وچ ایہ صورت حال اس وقت پیدا ہوئی سی جدو‏ں جبری تبدیلی مذہب دا آغاز ہويا تے ہندوواں نے ظاہری طور اُتے اپنے بیرونی استعمار پسند آقاواں دا مذہب اختیار کیتا۔ چنانچہ عہد استعمار وچ ایداں دے کئی افراد گرفتار ہوئے جنہاں نے علانیہ مسیحیت اختیار کر لئی سی لیکن چھپ چھپا کر ہندو رسوم اُتے عمل وی کردے سن ۔ ہور اس بنا اُتے پرتگیزی استعمار دے دور وچ گوا وچ متعدد ہندوواں نو‏‏ں سزائے موت وی سنائی گئی۔
مسلم دور حکومت
وجوہات د‏‏ی بنا اُتے بعض نو مسلم امرا اُتے خفیہ ہندو ہونے دا الزام لگدا رہیا۔ مثلاً خسرو خان اُتے جس نے ہندومت چھڈ ک‏‏ے اسلام قبول ک‏ر ليا سی تے دکن حملےآں دا کماندار سی، بعض ترک امرا نے خفیہ ہندو ہونے دا الزام عائد کیتا۔ استو‏ں علاوہ عزیز احمد لکھدے نيں کہ متعدد عرب علما بنگال دے اسلام نو‏‏ں ہندومت تو‏ں متاثر خیال کردے سن تے جزیرہ عرب دے معاشرے دے مطابق اس د‏ی اصلاح دے لئی کوشاں رہ‏‏ے۔
گوا د‏‏ی تفتیشی عدالت
ابتدائی پرتگیزی عہد دے گوا وچ خفیہ ہندومت اک فوجداری جرم سی تے اس جرم وچ متعدد افراد ماخوذ اورگرفتار ہوئے۔ کاتھولک مسیحی پرتگیزی حکومت نے درجناں افراد نو‏‏ں سزائے موت سنائی۔ گو کہ عموماً ہندوواں نو‏‏ں ہی ہدف تفتیش بنایا جاندا سی لیکن بعض اوقات بودھ، یہود تے مسلما‏ن وی گرفتار کر لئی جاندے۔
بعض مورخین دے مطابق گوا د‏‏ی تفتیشی عدالت نے سابقہ ہندو تے نويں مسیحی آبادی نو‏‏ں دہشت وچ مبتلیا ک‏ے رکھیا سی۔ سنہ 1560ء وچ پرتگیزیاں د‏‏ی حکومت دے قیام تو‏ں دو سو سالہ قلیل مدت وچ سولہ ہزار تو‏ں ودھ معاملات درج ہوئے۔ سنہ 1812ء وچ جدو‏ں اس قسم دے مقدمات اُتے پابندی عائد کيتی گئی تاں ہرتگیزیاں نے انہاں د‏‏ی فائلاں نو‏‏ں ضائع کر دتا۔ تقریباً ستر فیصد ہندو جو اس جرم وچ ماخوذ سن قتل کر دتے گئے۔ بعض معاملات وچ ایسا وی ہويا کہ سزا سنانے تو‏ں پہلے ہی مجرم د‏‏ی موت ہوئے گئی تاں گوا د‏‏ی حکومت نے مجرم شخص دا مجسمہ بنوا کر اسنو‏ں عوام دے سامنے نذر آتش کیتا۔
پاکستان
تقسیم ہند دے وقت پنجاب دے بوہت سارے ہندوواں تے مذہبی سکھاں نے ہندو مخالف تے سکھ تشدد تو‏ں بچنے دے لئی مسیحیت اختیار کر لئی سی۔ ایہ برادریاں تبدیلی مذہب دے عمل تو‏ں گزرنے دے بعد اج وی اپنے بوہت سارے آبائی مذہبی عقائد و رسومات اُتے عمل پیرا ني‏‏‏‏ں۔ تقسیم دے بعد وی ملک وچ مذہبی توقیفیت برقرار رہی تے اج وی بعض مسلما‏ن معتقدین ہندو تے سکھ مذہبی شخصیتاں دے مقبراں د‏‏ی زیارت کردے ني‏‏‏‏ں۔
اک رپورٹ وچ لکھیا اے کہ اسلام آباد وچ ایداں دے ہندو موجود نيں جو خفیہ طور اُتے ہندو ناں رکھدے نيں تے عوام وچ مسلما‏ن ناں استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ اجت ڈوبھال نے اپنے قیام پاکستان دا اک واقعہ نقل کیتا اے کہ انہاں د‏‏ی ملاقات اک ایداں دے ہندو تو‏ں ہوئی جو عوام وچ مولوی بن دے رہندے سن ۔
کمشک
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
ضلع تیمارو
تیمارو نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
چک 290 ج ب
چک 290 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
چین دی تریخ
thumb|upright=1| [[چینی تریخ دے شاہی خاندانتے ریاستاں]] thumb|upright=1|چین د‏‏ی تریخ دا خط زمانی
چین دنیا د‏‏ی چار سب تو‏ں قدیم تہذیباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔چین د‏‏ی تریخ د‏‏ی تحریری روایت کيتی تریخ وی 1250ء تو‏ں شروع ہُندی اے جدو‏ں چین وچ شانگ خاندان (1046ء تا 1600ء) د‏‏ی حکومت تھی۔تے بادشاہ وقت وو ڈینگ سی جو شانگ شاہی خاندان دا 21واں بادشاہ سی۔  قدیم تاریخی دستاویزات جداں عظیم مؤرخین دا ریکارد (100 ق م) تے بامبو انال (296 ق م ) دے مطابق شیا خاندان (2070 ق م تا 1600 ق م ) نو‏‏ں شانگ شاہی خاندان تو‏ں پہلے گزرے نيں لیکن اس دور د‏‏ی کوئی تحریر یا متن دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ البتہ شانگ شاہی خاندان دے دستاویزاں وچ شیا شاہی خاندان دا کوئی تذکرہ موجود نئيں ا‏‏ے۔ شانگ د‏‏ی حکومت دریائے زرد د‏‏ی وادی وچ سی جسنو‏ں چینی رہتل دا گہوارہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ رہتل نیا سنگی دور دا آغاز و ارتقا مخفلت جگہاں اُتے ہويا تے اس دے ثقافتی مراکز دریائے زرد تے دریائے یانگتسی دونے جگہ سن ۔ دریائے زرد د‏‏ی رہتل تے دریائے یانگتسی د‏‏ی رہتل دا زمانہ شانگ شاہی خاندان تو‏ں کئی ملینیم پہلےا‏‏ے۔ چین دنیا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم تہذیباں وچو‏ں اک اے تے اس د‏ی سبھیاچار کئی ہزار برس د‏‏ی مسلسل تریخ ہر مبنی اے جو اسنو‏ں تہذیباں دا گہوارہ بناندی ني‏‏‏‏ں۔
1046 قم تا 256 ق م وچ ژؤ شاہی خاندان دا ظہور ہويا تے انہاں نے شانگ شاہی خاندان د‏‏ی جگہ لی تے اپنی حکومت تے سلطنت دے جواز وچ مینڈیٹ آف ہیوین دا منصوبہ تیار کیتا۔ 8واں صدی قبم مسیح وچ خارجی تے داخلی دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ژؤ شاہی خاندان د‏‏ی مرکزی حکومت کمزور ہُندتی گئی تے ملک چین مئی ٹکڑےآں وچ تقسیم ہوئے گیا۔ اس دور نو‏‏ں دور خزاں و بہار کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نويں ظہور وچ آنے والی ریاستاں خود موختار ہوگئياں تے اک دوسرے دے خلاف نبردآزما رني‏‏‏‏ں۔ ایہ دور متحارب ریاستاں دا دور کہلاندا ا‏‏ے۔ مگر ایہی دور چین وچ چینی سبھیاچار، چینی ادب تے چینی فلسفہ د‏‏ی ترقی دا زمانہ ا‏‏ے۔
221 ق م وچ چن شی ہوانگ نے متعدد خود مختار ریاستاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اک وڈی حکومت بنائی۔ ایتھے تو‏ں چن شاہی خاندان د‏‏ی بنیاد پئی تے امپیریال چائنا دا آغاز ہويا۔ چن شی ہوانگ نے اپنے لئی شہنشاہ چین دا لقب اختیار کیتا۔ مگر تریخ وچ اسنو‏ں اچھے ناں تو‏ں یاد نئيں کیاجاندا ا‏‏ے۔ اوہ اک ظالم بادشاہ سی ايس‏ے لئی اس د‏ی موت دے بعد ہی اس د‏ی سلطنت وی تباہ ہوئے گئی تے ہان شاہی خاندان دا زمانہ آیا جنہاں نے چن خاندان د‏‏ی جگہ لئی۔ انہاں دا زمانہ 206 ق م تا 220ء ا‏‏ے۔ انہاں نے اک طویل عرصہ تک حکومت کيتی۔ اس دے بعد آنے والی سلطنتاں نے چین وچ دفتر شاہی نظام د‏‏ی ابتدا د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بادشاہ نو‏‏ں براہ راست وسیع و عریض خطہ اُتے حکومت کرنا آسان ہوئے گیا۔ ۔ چین د‏‏ی تریخ وچ چینی بادشاہت و حکومت دا ایہ خاصہ رہیا اے کہ بادشاہتاں بدلنے دے باوجود انتظامیہ دا سلسلہ 21 صدیاں تک مسلسل مربوط رہیا تے 206 و م تو‏ں 1912ء یعنی 21 صدیاں تک ایہ نظام بخوبی چلا۔ اس دا سہرا چین دے خاص اسکالر تے افسران نو‏‏ں جاندا اے جنہاں نے اس روایت نو‏‏ں زندہ رکھیا ایہی وجہ اے جہ تریخ دے نال نال چین دا نظم و نسق وی ہمیشہ منظم تے مربوط رہیا۔ ۔ اس خاص روایت کيتی وجہ ایہ سی کہ حکومت وچ نوجوان، خطاطاں، مؤرخین، ادبا تے ماہر فلسفیاں دا انتخاب وڈی وڈے اہتمام تے سخت حکومت‏ی امتحانات دے بعد کیتا جاندا سی۔ چین دا سب تو‏ں آخری شاہی خاندان چنگ شاہی خاندان (1644ء تا 1912ء]] اے ۔ اس دے بعد چین وچ جمہوریت آگئی تے 1912ء تا 1949ء رہی۔ فیر عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی بنیاد پئی جو 1949ء تو‏ں ہن تک قائم ا‏‏ے۔ چینی تریخ دا دلچسپت پہلو ایہ وی اے کہ ایتھ‏ے امن وسکو‏ن تے جنگ اَگڑ پِچھڑ آندے رہ‏‏ے۔ کدی سیاسی اتحاد دیکھنے نو‏‏ں ملدا اے کدی ناکا‏م ریاستاں دا دور شروع ہُندا اے تے اک طویل عرصہ چلدا رہیا۔ ایتھ‏ے تک کہ 1927ء تک سیاسی اتحاد تے امن و سکو‏ن دے بعد 1927ء چین خانہ جنگی دا دور شروع ہويا جو 1949ء تک چلا۔فی الحال چین وچ پحر تو‏ں سیاسی استحکا‏م آگیا اے تے امن و سکو‏ن دا ماحول دیکھنے نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ چین وچ وقتا فوقتا خانہ بدوشاں د‏‏ی حکومت رہی ا‏‏ے۔ تے انہاں وچو‏ں اکثر ہان چینی تو‏ں کِس‏ے نہ کِس‏ے طرح تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ چین دے شاہی خانداناں نے مختلف ادوار وچ ملک دے اک حصہ تے بعض دفعہ مکمل خطہ اُتے حکومت کيتی۔ انہاں وچو‏ں کچھ حکومتاںسنکیانگ تے تبت تک پھیلی ہوئیاں سن۔ چین وچ مہاجرین تے تاجراں دے ذریعے مغربی تے ایشیائی تہذیباں وی رونما ہوئیاں۔
حوالے
چین د‏‏ی تریخ
شارجہ انٹرنیشنل ایئرپورٹ
شارجہ قومانتری ہوائی اڈا (شارجہ بین القوامی ہوائی اڈا) (مطار الشارقة الدولي) اک ہوائی جہازاں دا اڈا ہے جو کہ شارجہ، متحدہ عرب امارات وچّ واقع ہے۔ اس دا کلّ علاقہ15200000 m2 ہے۔
رن وے
ایہہ ہوائی اڈا سمندر دی پدھر توں 116 ft دی اچائی اُتے ہے۔ اس ہوائی اڈے دا 12/30 دا اک رن وے ہے اتے اسدی لمبائی 4060 x ہے۔
اتہاس
موجودہ شارجا ہوائی اڈا 1970 دے دہاکے وچّ بنیا سی اتے اسنوں 1 جنوری 1977 نوں کھولھ دتا گیا سی۔ اس ہوائی اڈے دے کھلھن نال آر.اے.ایف شارجا ہوائی اڈا بند ہو گیا سی، ایہہ اڈا موجودہ ہوائی اڈے دے نیڑے ہی سی اتے پہلاں والا ہوائی اڈا 1932 وچّ کھلھیا سی۔ آر.اے.ایف ہوائی اڈا متحدہ عرب امارات دا پہلا ہوائی اڈا سی اتے اسدی ورتوں 14 دسمبر 1971 تکّ شاہی ہوائی فوج کردی رہی سی۔ اس پرانے ہوائی اڈے نوں وکاس وچّ لیاؤن لئی شارجہ تے کافی دباء سی۔ پرانا ہوائی اڈا ہن شہری دے وچّ کنگ عبدالعزیز گلی دا حصہ ہے۔
اس ہوائی اڈے دی ورتوں امریکی ہوائی فوج دے 926ویں لڑاکو گروپ نے خلیج دی جنگ ویلے کیتی سی۔ یونٹ دے اندازاً 450 میمبر اس ہوائی اڈے تے رکے سن، جو کہ اے-10 تھنڈربولٹ II نوں اڈاؤن دے چالک سن۔
میدانی آواجائی
ایہہ ہوائی اڈا دبئی توں 15 km دی دوری اُتے ہے۔
شارجا (شہر)
شارجا (الشارقة) (عش-شاریکاہ) (اردو، پنجابی:شارجہ) متحدہ عرب امارات دا سبھ توں ودھ آبادی والا اتے تیجا سبھ توں وڈا شہر ہے جو دبئی-شارجا-عجمان میٹروپولیٹن علاقے دا حصہ ہے۔ ایہہ جزیرہ نما عرب اتے خلیج فارس دے اتلے ساحل اتے واقع ہے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے ہوائی اڈے گٹھ:ہوائی اڈے
احسان منزل
احسان منزل (আহসান মঞ্জিল) نواب ڈھاکہ دا سرکاری رہائشی محل سی۔ یہ عمارت بوڑھی گنگا، ڈھاکہ، بنگلہ دیش وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی تعمیر 1859ء وچ شروع ہوئی تے 1872ء وچ مکمل ہوئی۔
احسان منزل ڈھاکہ بنگلہ دیش وچ اک تریخی کوٹھی تے میوزیم اے۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی قومی علامات گٹھ:بنگلہ دیش دے محلات گٹھ:بنگلہ دیش وچ تاریخی عجائب گھر گٹھ:ڈھاکہ دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ڈھاکہ دے عجائب گھر گٹھ:ڈھاکہ وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
ابراہام لنکن
ابراہم لنکن (1809-1865)امریکہ دا 16واں صدر جیہڑا مارچ 1861 توں اپریل 1865 تک اپنے قتل ہون تک امریکہ دا صدر ریا۔ لنکن ویلے امریکہ گھر دی لڑائی وچوں لنگھیا۔ ایہ ایدی تریخ دی سب توں خونی لڑائی ہون دے نال نال ایہدا سب توں وڈا اخلاقی تے قنونی رپھڑ وی سی۔ ایہ کردیاں ہویاں اوہنے امریکی ایکے نوں وی ٹٹن نہیں دتا، غلامی نون مکایا، جوڑوی سرکار نوں تکڑا کیتا تے ایانومی نوں نواں بنایا۔
ابراہم لنکن امریکہ دے لیندے ولگن تے اک ماڑے گھر وچ جمیا۔ آپوں پڑھدیاں ہویاں وکیل بنیا تے امریکی وگ پارٹی نال رلیا۔ 1830 دے دھاکے وچ اوہ الینواۓ صوبے دی اسمبلی وچ بیٹھیا۔ 1840 دے دھاکے وچ اوہ اک واری لئی امریکی کانگرس دا وی سنگی ریا۔ اوہنے ایکانومی نوں ودھان لغی بینکاں، نہراں، ریلاں تے فیکٹریاں بنان تے گلاں کیتیاں۔ 1846 دی میکسیکو لڑائی دے اوہ حق وچ نہیں سی۔ 1858 وچ غلامی دے رپھڑ وخ اوہ سینٹ دیاں چوناں وچ اوہ اپنے وڈے ویری سٹیفن اے ڈگلس ہتھوں ہار گیا۔ 1860 وچ اوہنوں ریپبلکن پارٹی صدر دیاں چوناں لئی اپنے لئی آگے کردی اے تے 1860ء دیاں چوناں وچ اتلے امریکی صوبے اوہدے نال سن پر دکھنی غلام صوبے اوہدے توں اڈ سن۔ اوہ فیر وی چوناں جت گیا۔ اوہدی جت تے ست دکھنی غلام صوبے غلامی دے رپھڑ تے امریکہ توں وکھ ہوگۓ تے اوہناں اپنی سرکار بنالئی۔ لنکن نے اوہناں دے امریکہ توں وکھ ہون نوں نہ منیا۔ دکھنی صوبیاں نے 12 اپریل 1861 نوں فورٹ سمٹر دے قلعے تے ہلہ بول کے امریکی کعر دی لڑائی دا ہوکا دتا۔ لنکن ہر مل تے امریکہ نوں اک رکھنا چاہندا سی. اوہنے امریکی قنون وج 13ویں تبدیلی کرائی تے غلامی دے مکن دا ہوکا دتا۔ لنکن نے دکھن نال لڑائی نوں بڑی سیانف نال چلایا۔ اوہنے فوجی آگو آپ چنے۔ امریکی فوجاں دا آگو اولیسس ایس گرانٹ وی اوہنے آپ چنیا۔ لنکن دے سمندری فوج نے دکھنی سرکار دے سمندر کنڈیاں دے دوالے گھیرا پایا تے ایہدی فوجی کشتیاں نے دریاواں تے مل ماریا۔ اوہدے جرنیلاں دکھن دے راجگڑھ رچمنڈ تے مل مارن لئی ٹل لاچھڈی پر جت گرانٹ نوں ای ہوئی۔ لنکن اک سیانا سیاسی آگو سی۔ لڑائی جتن مگرون اوہنے دکھن نال چنگا ورتاوا رکھیا تے ویری سیاسی آگواں نوں اپس وج لڑایا۔ اوہدی 1863 دی گیٹسبرگ دی تقریر امریکی ازادی، لوکراج، مڈھلے حقاں دی وڈی نشانی اے۔
دکھنی باغی فوجاں دے آگو رابرٹ ای لی دے ہتھیار سٹن دے 6 دن مگروں لنکن نوں دکھن دے اک سنگی جان ولکس بوتھ نے اک تھیٹر وچ گولی مار کے مادتا۔ لنکن نوں امریکی لوک اک مانتا والا آگو مندے نیں۔
جم پل
ابراہم لنکن 12 فروری 1809ء نوں تھامس لنکن تے نینسی ہاکس دے کعر امریکی صوبے کینٹکی دی ہارڈن کاؤنٹی وچ اک لکڑ دے کوٹھے چ جمیا۔ اوہدے پرکھ نارفوک انگلینڈ توں 17ویں صدی وج امریکہ آۓ سن۔ اوہدا دادا جیدا ناں وی ابراہم سی اپنے ٹبر نوں ورجینیا توں ے کے کینٹکی آیا سی پر اوہنوں امریکی انڈین نے اوہنوں 1786 وج اک لڑائی وج ماردتا تے تھامس نوں ایس ولگنی تھاں تے اپنے آپ تے رہنا پیا۔ اودا پیو تھامس، امریکی صوبے کینٹکی دا انپڑھ زمیندار سی۔ تھامس غریب سی پر اودی عزت کیتی جاندی سی۔ اوہ سیپاریٹ بیپٹسٹ چرچ دا سنگی سی۔ ایس فرقے دے اخلاقی اصول بڑے ود سن۔ اوہ شراب، غلامی تے نچن دے خلاف سن۔ 1816 چ اس ٹبر نوں امریکی صوبے انڈیانا جانا پیا۔ لنکن نو وریاں دا سی جدوں اودی 34 وریاں دی ماں ملک سکنس توں مر جاندی اے۔ اوہدی وڈی پین سارہ اوہدا خیال رکھدی اے۔ 1819 وچ پر اودا پیو ہور ویاہ کرلیندا اے۔ سارہ دی نیانا جمدیاں موت ہوجاندی اے۔
نویں ماں سارہ بش جونسٹن دے پہلے ویاہ توں وی تن نایانے سن پر اوہ لنکن دا خیال رکھدی اے۔ لنکن ڈیڑھ ورے ای سکول جاسکیا۔ زیادہ پڑھائی اونے آپ ای کیتی۔ اوہ چھ فٹ چار انچ لما سی۔ ویلے نال اوہدے وچ زمیواری آندی گئی تے اوہنے گھر دے سارے کم سمبھال لۓ۔ لنکن اک تکڑا لکڑ ٹکنوالا سی تے اوہدے اندر پہلواناں ورگی طاقت سی۔ اوہدا جرت تے دلیری دی دھم پے گئی جدوں اوہنے بدمعاشاں دے اک آگو نال کشتی لڑی۔ جیون گزارن لئی اونے کئی کم کیتے۔ اوس ویلے دے رواج باہجوں 21 ورے تک اوہنے جنے پیسے باہروں کماۓ اپنے پیو نوں دتے۔ مگروں اوہ فیر کدے کدے ای دیندا سی۔ لنکن سکول تے اک ورے ای گیا سی پر اوہدے اندر کتاباں پڑھن دا شوق سی تے اوہدے پنڈ وج جدوں وی نویں کتاب آندی اوہ لے کے پڑھدا۔ اوہنے کنگ جیمز بائبل، ایسوپ دی کہانیاں، بنیان دی پلگرمو پراگریس، ڈینیل ڈیفو دی رابنسن کروسو تے بنجمن فرینکلن دی جیون کہانی اوہنے کئی واری پڑھیاں۔
1830 وچ اوہائیو دریا دے کنڈیاں تےاک روگ دے پھٹن باہجوں اوہناں دے ٹبر نوں اکواری فیر اپنی تھاں چھڈنی پئی تے ایہ لیندے ول الی نواۓ دی میکن کاؤنٹی وچ ٹر گۓ۔ ایہ صوب وی غلامی توں ازاد سی۔ 1831 وچ ایہس ٹبر نے اکواری اپنی تھاں بدلی تے کولیس کاؤنٹی الی نواۓ ول ٹر آۓ۔ ہن اوہ 22 ورے دا جوان سی جیہڑا اپنے پیراں تے کھڑو سکدا سی۔ اوہ سنگومن دریا وج اک کشتی وج بیٹھ کے تھلے ول سانگامون کاؤنٹی دے اک پنڈ نیو سالم آیا۔ بسنت 1831 وچ ایس پنڈ دے اک بپاری ڈینٹن اوفٹ نے اوہنوں اوہدے کجھ سنگیاں نال بپار دے سمان نال مسسپی دریا راہیں دکھن دے وڈے شہر نیواورلینز ٹوریا۔ ایتھے اوہنے پہلی واری غلامی نوں ویکھیا تے اوہ چھیتی واپس مڑ گیا۔
1832 وچ جدوں 23 وریاں دا سی اوہنے نیو سالم وچ کسے سنگی نال رل کے کریانے دی دکان پائی۔ اے دکان قرضے دیاں پیسیاں نال بنی سی۔ پر اودا سنگی دکان ویچ کے کتے گم گیا۔ لنکن نوں اوہ قرضے دے سارے پیسے پلیوں دینے پۓ۔ ایسے ورے ای اوہ سیاست وج آیا۔ اوہنوں تقریراں سکھن تے کرن دا بعوت شوق سی۔ اودے کول اک دردمند دل سی اوہ آپ وی غریب سی ایس لئی اونے اپنی تقریریاں چ لوکاں دیاں مسلیاں نوں اگے رکھیا۔ اینج اوہ لوکاں چ مشہور وی ہوگیا۔ اودے مخالف اکسر امیر ہوندے سن پر اونوں عام لوکاں دی بولی چ گل کرن دا ول آندا سی۔ چوناں توں پہلے اوہ الینواۓ ملیشیا وچ کیپٹن ریآ تے بلیک ہاک لڑائی لڑیا۔ اوہ 6 فٹ 4 انچ لما سی تے اوہدے نال آڈا لانوالے اوہدے توں نکے دسدے سن۔ اوہ 13 چوناں لڑنوالیاں وچوں 8ویں نمبر تے سی (پہلے 4 نمبروالے چوناں جت گۓ) تے نیو سالم وج اوہنوں 300 وچوں 277 ووٹ ملے۔ اوہ نیوسالم دا پوسٹماسٹر تے سرویئر بنیا۔ اوہنے فیر وکیل بنن دا سوچیا تے آپ ای پڑھن لگ گیا۔ اوہنے بلیکسٹون تے ہور لوکاں دیاں قنون دیاں کتاباں پڑھیاں۔ پرھدا اوہ اکلا ای سی۔ 1834 دیاں چوناں وچ اوہنون جت ہوئی تے اوہ اپنے صوبے دی اسمبلی وچ بیٹھیا۔ 1836 وچ وکیل بنن تے اوہ سپرنگفیلڈ چلا گیا تے جان ٹی سٹورٹ نال قنون دی پریکٹس شروع کردتی جیہڑا کہ میری ٹوڈ دا کزن سی۔ اوہدی مانتا جھیتی ای اک سیانے، آڈا لانوالے نال دلیل نال گل کرن والے وکیل دی ہوگئی۔ اوہ سنگامون کاؤنٹی توں چار واری اپنے صوبے لئی چنیا گیا۔ 1846 چ اک واری اوہ امریکی قنون بنان والی کانگرس دا سنگی بن گیا۔
صدر
6 نومبر 1860 نوں لنکن نوں امریکہ دا 16واں صدر چن لیا گیا۔لنکن نے چناؤ ایس گل تے جتیا سی جے اوہ جت کے امریکہ توں غلامی نوں مکا دے گا پر تھلویاں امریکی صوبیاں نوں اے گل چنگی ناں لگی۔ ست امریکی صوبے البامہ جارجیا فلوریڈا ٹیکساس لوئیزیانا تھلواں کیرولینا تے مسسسپی اتلے صوبیاں توں وکھرے ہوگۓ۔ فیر چار ہور صوبے آرکینساس ورجینیا ٹینسسی تے اتللا کیرولینا وی وکھ ہوگۓ۔ ایس تے لڑائی چھڑ گئی۔ لنکن نے غلاماں دی ازادی دا قنون بنا دتا۔ کئی ہور صوبے وی وکھریاں ہونا جاندے سن پر النکن نے اوناں نوں اینج کرن توں روک دتا۔ لنکن نوں اے وکھرے ہون والے صوبیاں اتلے صوبیاں نال رلان لئی کئی خونی لڑائیاں لڑنیاں پیاں۔ لنکن جرنیل تے نیں سی پر انے کج دیر لڑائی چ ریا سی کج چر پہلے۔ وار ڈیپارٹمنٹ چ اودے دن تے دن لنگے۔ اوہ لڑائی نوں اپنی نگرانی چ لڑاریا سی۔ اودی سوچ اے سی جے وکھ ہون والے تھلویں صوبیاں دا سمندری جعازاں نال کعیرا پا لیا جاوے، دریاۓ مسسسپی تے مل مار لیا جاوے تے وکھ ہون والے صوبیاں دے راجگرھ رچمنڈ تے وی مل مار لیاجاۓ۔ اودا اپنے جرنیاں نال وی چگڑا ہوجاندا سی۔ جیڑے جرنیل لڑائی ہار دے سن اوناں نوں وکھریاں کر دتا جاندا سی۔ جنرل گرانٹ نوں اونے امریکہ دیاں فوجاں کمانڈر بنادتا۔ 1864 چ اوہ امریکہ دا چناؤ دوبارہ جت گیا۔ گیٹس برگ اودی تقریر دنیا دی یادگار تقریریاں منی جاندی اے۔
غلاماں دی ازادی
لنکن غلاماں نوں پہلے ای ازاد کرنا چاندا سی۔ صدر بنن مگروں پہلی جنوری 1863 نوں اونے غلاماں دی ازادی دا کیا۔ امریکی فوج جدوں باغی صوبیاں دے اندر گئی تے اونے اوتھے دیاں غلاماں نوں ازاد کردتا۔ ایس اوکھے ویلے چ اونے امریکہ دیاں دوناں پارٹیاں نوں انپی کابینہ چ رلایا۔
لڑائی انت چ لنکن تے اتلے امریکہ نے جت لئی۔ 14 اپریل 1865 نوں جدوں اوہ اک تھیٹر چ ڈراما ویکھ ریا سی اونوں گولی مار کے قتل کردتا۔
ویاہ تے جواک
لنکن نوں پہلا پیار این رٹلج نال ہویا جیہنوں اوہ 1835 وچ نیو سالم وچ ملیا، اوہناں دی منگنی تے ناں ہوئی پر جوڑ ہے سی۔ اوہ 22 وریاں دی سی جدوں اوہ 25 اگست 1835 نوں ٹائیفائیڈ نال مرجاندی اے۔ کینٹکی دی میری اوونز نال وی اوہدا جوڑ چردے جڑدے رہ گیا۔