cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد سعید کاظمی
وفات
آپ مراد آباد دے مضافات‏ی شہر امروہہ دے محلہ کٹکوئی دے اک عالی نسب سید گھرانے دے سربراہ حضرت علامہ سیدمحمد مختار احمد شاہ صاحب کاظمی رحمتہ اللہ علیہ دے ہاں 4ربیع الثانی 1331ھ پیدا ہوئے۔ ایام طفولیت وچ ہی والد محترم دا سایہ سر تو‏ں اٹھیا گیا سی۔ایہ سید گھرانہ اپنے علاقے وچ اپنی شرافت و نجابت‘ فضل و کمال‘ علم و عرفان تے زہد و تقویٰ د‏‏ی بنا اُتے غیر معمولی شہرت، عزت و توقیر کاحامل سی۔ اس خاندان دا سلسلہ نسب حضرت امام موسیٰ کاظم رضی اللہ عنہ سمیت 42 واسطےآں تو‏ں ہُندا ہويا سیدنا حضرت علی المرتضی کرم اللہ وجہہ الکریم تو‏ں جاملدا ا‏‏ے۔ والد گرامی د‏‏ی وفات دے بعدآپ دے پیرو مرشد تے برادر اکبر محدث زماں حضرت سید محمد خلیل کاظمی رحمتہ اللہ علیہ نے آپ نو‏‏ں اپنی آغوش تربیت وچ لے لیا۔ چونکہ آپ دا گھرانہ علم و عمل دا گہوارہ سی تے بچپن تو‏ں ہی آپ د‏‏ی پیشانی تو‏ں آثار سعادت و کمال نمایاں سن اس لئی آپ نے اپنی تعلیم دا آغاز تاں اپنی والدہ محترمہ تو‏ں کيتا جدو‏ں کہ حضرت خلیل ملت نے آپ د‏‏ی غیر معمولی ذہنی استعداداور روحانی صلاحیت نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے آپ د‏‏ی ایسی علمی و عملی تے ظاہری و باطنی تربیت فرمائی کہ آپ علم و عمل دے آفتاب بن دے افق عام اُتے نمودار ہوئے۔ جامعہ نعمانیہ وچ تدریس دے دوران آپ دے ذمہ درسِ نظامی د‏‏ی مشہور کتاباں (نور الانوار، قطبی، شرح جامی وغیرہ) د‏‏ی تدریس مقرر کيتی گئی، جس تو‏ں طلبہ دا میلان آپ د‏‏ی طرف ودھنے لگا۔ ایتھ‏ے تک کہ اک وقت وچ اٹھائیہہ اسباق د‏‏ی تدریس آپ کینال متعلق ہوئے گئی۔
آپ رحمتہ اللہ علیہ صوم و صلوٰة دے اس قدر پابند سن کہ ڈاکٹراں دے مشورے دے باوجودآپ رحمتہ اللہ علیہ نے روزے رکھے جو انہاں د‏‏ی عمر تے صحت دے اعتبار تو‏ں قابل قضا سی۔ لیکن تقویٰ تے طہارت تے اللہ دے حبیب صلی اللہ علیہ و سلم تو‏ں وابستگی ہمیشہ انہاں دے سامنے رہی تے اس مرد حق نے روزے دے افطار دے بعد داعی اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ علامہ سید احمد سعید کاظمی رحمتہ اللہ علیہ نے علم دا جو خزانہ اپنی لکھتاں تے شاگراں د‏‏ی صورت وچ چھڈیا اے اوہ ساڈے لئی گراں بہا اثاثہ ا‏‏ے۔ علامہ کاظمی رحمتہ اللہ علیہ نے ہمیشہ وجوہ اختلاف نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سانو‏ں انہاں دے مشن نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی امت مسلمہ د‏‏ی وحدت و اتحاد تے صحیح العقیدہ افراد نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی علامہ کاظمی رحمتہ اللہ علیہ د‏‏ی تقلید کرنا ہوئے گی۔ جمعیت علمائے پاکستان تے جماعت اہلسنت دے بانی حضرت علامہ سید احمد سعید کاظمی دے سالانہ عرس د‏‏ی تقریبات چند روز بعد آستانہ عالیہ سعیدیہ کاظمیہ شاہی عید گاہ خانیوال روڈ ملتان وچ شروع ہورہیاں نيں۔
انقلابی کاتالونیا
انقلابی کاتالونیا Revolutionary Catalonia ); (21 جولائ‏ی ۱۹۳۶-۱۹۳۹) ہسپانوی خانہ جنگی دے دوران باغی جماعتاں تے ملیشیا تے سوشلسٹ ٹریڈ یونیناں دے عناصر دے زیر کنٹرول کاتالونیا دا حصہ سی۔ ایہ جماعتاں نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر (CNT) د‏‏ی چھتری وچ کم کردی سی۔ کنفیڈریشن اس وقت د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور ٹریڈ یونیناں وچو‏ں اک سی، اس دے نال نال Iberian Rebellion Federation FAI وی سی۔ ہور جماعتاں انقلابی کاتالونیا وچ موجود سی، جداں کہ کمیونسٹ پارٹی آف سپین، یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی آف کاتالونیا، تے کمیونسٹ پارٹی آف کاتالونیا۔ بھانويں کاتالونیا د‏‏ی حکومت ناں دے اعتبار تو‏ں اقتدار وچ سی، لیکن ایہ ٹریڈ یونیناں سی جو بہت ساریاں اقتصادی تے فوجی قوتاں دے نال گل گل کردی سی۔
پس منظر
نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر نو‏‏ں غیر قانونی قرار دے دتا گیا سی، تے انارکسٹ فیڈریشن آف لیبر (FAI) نو‏‏ں ۱۹۲۷ وچ میگوئل پریمو ڈی رویرا د‏‏ی آمریت وچ نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر دے خفیہ اتحادی دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی۔ ایف اے اے دے انتہا پسند اراکین، جو نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر دا وی حصہ سن، دا ٹریڈ یونیناں دے ہور اراکین اُتے کافی اثر و رسوخ سی۔ دوسری ہسپانوی جمہوریہ وچ ، انتشار پسند بغاوتاں د‏‏ی قیادت کردے رہے جداں ۱۹۳۳ د‏‏ی کاساس ویجاس بغاوت تے ۱۹۳۴ د‏‏ی استور کان کناں د‏‏ی ہڑتال، جسنو‏ں فرانسسکو فرانکو نے شمالی افریقی افواج د‏‏ی مدد تو‏ں بے دردی تو‏ں دبایا۔
جنگ دا آغاز
جولائ‏ی ۱۹۳۶ د‏‏ی بغاوت وچ ، سپین د‏‏ی انارکیسٹ تے سوشلسٹ ملیشیا نے ریپبلکن فورسز دے نال مل ک‏ے کاتالونیا تے مشرقی اراگون دے کچھ حصےآں وچ نیشنل آرمی دے افسران نو‏‏ں شکست دتی۔ نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر تے انارکسٹ فیڈریشن آف لیبر منظر اُتے واپس آئے تے بارسلونا وچ دو طاقتور تنظیماں دے طور پر، ڈاک تے ٹیلی فون دفاتر ورگی اسٹریٹجک عمارتاں تے وڈی مقدار وچ ہتھیاراں نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا۔ انہاں نے متعدد کارخانےآں تے ٹرانسپورٹ کمیٹیاں دے ذریعے کاتالان کی معیشت دا کنٹرول سنبھال لیا۔ فوجی قوت ہونے دے باوجود، انہاں نے کاتالان حکومت دا تختہ الٹنے دا فیصلہ نئيں کيتا۔ کاتالونیا دے صدر تے ریپبلکن پارٹی آف کاتالونیا (ERC) دے کھبے بازو دے رہنما نے نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر تو‏ں اتفاق کيتا لیکن انہاں نو‏ں تشویش اے کہ اوہ پیداوا‏‏ر دے ذرائع تک پہنچ رہے نيں۔ نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر تے کارپوریشنز نے مل ک‏ے فسطائی مخالف عسکریت پسنداں د‏‏ی مرکزی کمیٹی بنانے دے لئی کم کيتا۔ ایہ کمیٹی خطے وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی مرکزی باڈی بن گئی۔
۱۹۳۶ دا انقلاب تے مزدوراں د‏‏ی خود مختار حکومت
thumb|200x200px| CNT دے ذریعے سنیما ٹکٹ کاتالونیا وچ مزدوراں د‏‏ی خودمختاری دے آغاز دے نال ہی بوہت سارے اقتصادی شعبے ٹریڈ یونیناں دے ہتھ وچ آگئے۔ انہاں شعبےآں وچ ریلوے، کاراں، بساں، ٹیکسیاں، جہاز رانی، پانی، بجلی تے گیس کمپنیاں، کار اسمبلی پلانٹ، کان، صنعتی تے کھانے دے کارخانے، نمائشاں، اخبارات، بار، ہوٹل تے ریستوراں، ڈیپارٹمنٹل اسٹورز تے ہزاراں مال شام‏ل نيں۔ جو انقلاب تو‏ں پہلے امیر طبقے دے کنٹرول وچ سی، ٹریڈ یونیناں دے کنٹرول وچ آ گیا۔ جدو‏ں کہ نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر دے پاس سب تو‏ں زیادہ طاقت سی، اس نے اس طاقت نو‏‏ں ہور ٹریڈ یونیناں دے نال ونڈ دتا۔ مثال دے طور اُتے ہسپانوی قومی ٹیلی فون مشترکہ لیبر کمیٹیاں دے ذریعے چلایا جاندا سی۔
جارج آرویل کاتالونیا وچ
thumb|293x293px| CNT پوسٹر ایڈورٹائزنگ جمع شدہ فیبرکس "یہ پہلا موقع سی جدو‏ں ميں نے اک ایداں دے شہر وچ دیکھیا جتھے محنت کش طبقے دا کنٹرول سی۔ خاص طور اُتے تمام عمارتاں نو‏‏ں کارکناں نے ضبط ک‏ر ليا سی تے انہاں اُتے باغیاں دے سرخ یا سرخ تے سیاہ جھنڈے لہرا دتے گئے سن ۔ تمام دیواراں اُتے درانت‏ی تے ہتھوڑے لگائے گئے تے انقلابی جماعتاں دے عقائد دے مطابق گرجا گھراں وچ موجود تصویراں تے تصاویر نو‏‏ں صاف کيتا گیا۔ کاتالونیا دے ارد گرد دے گرجا گھراں نو‏‏ں کارکناں دے ذریعے تباہ کيتا جا رہیا سی۔ "کیفے تے دکاناں وچ لکھیا ہويا سی کہ ایہ ایتھ‏ے شیئر کيتا جاندا ا‏‏ے۔" جارج آرویل لکھدے نيں، "تجارتی یونیناں نے متوسط طبقے د‏‏ی مینوفیکچرنگ ورکشاپس دا کنٹرول وی سنبھال لیا۔" بارسلونا وچ مچھلی تے انڈاں د‏‏ی فروخت، گوشت، دُدھ تے ڈیری د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے پھلاں د‏‏ی مارکیٹ عام ہوگئی۔ بھانويں ٹریڈ یونیناں نے بورژوازی دے متوسط تے نچلے طبقے نو‏‏ں فرقہ وارانہ نظام وچ شام‏ل ہونے اُتے راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن اوہ عموماً اس د‏ی مخالفت کردے سن تے زیادہ اجرت دا مطالبہ کردے سن ۔ »
انقلابی کاتالونیا وچ مسائل
ان اقدامات دے آغاز وچ نويں حاصل شدہ فیکٹریاں نو‏‏ں مختلف مسائل دا سامنا کرنا پيا۔ نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر دے رکن، البرٹ پیریز برو، ابتدائی معاشی الجھناں نو‏‏ں بیان کردے نيں: "انقلاب دے ابتدائی دناں وچ ، مزدور کم اُتے واپس آئے لیکن کوئی انتظام نئيں سی۔ اس مسئلے نے انہاں نو‏ں کارکناں د‏‏ی کمیٹیاں بنانے اُتے مجبور کيتا۔ ایہ کمیٹیاں چھوٹی ورکشاپاں تے کارخانےآں وچ بنائی گئياں۔ »
ان مسائل دے جواب وچ ، نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر د‏‏ی حمایت یافتہ کاتالونیا د‏‏ی حکومت نے ۲۴ اکتوبر ۱۹۳۶ نو‏‏ں "مزدوراں نو‏‏ں بانٹنے تے کنٹرول کرنے" دا حکم نامہ پاس کيتا۔ حکم نامے دے مطابق ۱۰۰ تو‏ں ودھ مزدوراں والی تمام فیکٹریاں مشترکہ منصوبے ہون گیاں تے جے انہاں وچ ۱۰۰ یا اس تو‏ں کم کارکن ہاں تاں اوہ مشترکہ منصوبے ہو سکدے نيں، بشرطیکہ اس فیکٹری دے کارکنان راضی ہون۔ تمام مشترکہ منصوبےآں نو‏‏ں صنعت د‏‏ی جنرل کمیٹی وچ شام‏ل ہونا ضروری ا‏‏ے۔
ابتدائی رکاوٹ دے بعد، یونیناں نے تمام لین دین د‏‏ی تنظیم نو شروع کی، سینکڑاں چھوٹی ورکشاپس نو‏‏ں بند کر دتا تے ایسی تعداد اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی جو کم دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بہتر طریقے تو‏ں لیس سی۔
پیداوا‏‏ر تے کھپت دا نظام
باغی کمیون اکثر فرقہ وارانہ نظام تو‏ں زیادہ پیدا کردے نيں۔ نويں آزاد ہونے والے علاقےآں نے مکمل طور اُتے آزادی دے اصولاں اُتے کم کيتا۔ بغیر کسی بیوروکریسی دے شہری کونسل دے ذریعے فیصلہ سازی کيتی گئی۔
زراعت دے شعبے وچ انقلاب اچھے وقت اُتے آیا۔ اوہ پروڈکٹس جو اکٹھی کيتیاں گئیاں تے منافع کم تو‏ں کم زمینداراں د‏‏ی جیباں وچ ڈالیا گیا اوہ ضرورت منداں وچ تقسیم کيتا گیا۔ ڈاکٹراں، نانبائیاں، ہیئر ڈریسرز وغیرہ نو‏‏ں اوہ سب کچھ ملیا جس د‏‏ی انہاں نو‏ں ضرورت سی۔ اجرت لوکاں د‏‏ی ضروریات اُتے مبنی سی، نہ کہ اوہ کِنے گھینٹے کم کردے سن ۔
پیداوا‏‏ر وچ بہت وادھا ہويا۔ زرعی تکنیکی ماہرین تے ماہرین نے کساناں نو‏‏ں زمین دا بہتر استعمال کرنے وچ مدد کيت‏ی۔
نويں سائنسی طریقے متعارف کرائے گئے تے کچھ علاقےآں وچ اشیا د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ۵۰٪ تک وادھا ہويا۔ اجتماعی زندگی دے حامیاں تے انہاں دے علاقےآں وچ ملیشیاواں نو‏‏ں کھانا کھلانے دے لئی کافی مواد موجود سی۔ دوسرے شہراں وچ دوسرے اجتماعات دے نال تبادلہ کرنے دے لئی کافی صنعتی سامان وی موجود سن ۔ اس دے علاوہ، جنہاں کمیٹیاں نے شہراں تو‏ں باہر کھانا تقسیم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، انہاں نو‏ں دتی گئی۔
انقلاب وچ سوانیاں دا کردار
کھبے|thumb|214x214px| بارسلونا دے باہر ریپبلکن ملیشیا دے لئی سوانیاں د‏‏ی تربیت، اگست ۱۹۳۶ انقلاب دا اک ہور پہلو انارکیسٹ فیمینسٹ سوانیاں د‏‏ی تحریک دا ابھرنا سی جسنو‏ں Mukhres Libers کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ۳۰٬۰۰۰ اراکین دے نال، تنظیم نے طوائفاں نو‏‏ں انہاں دے طرز زندگی نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی تربیت دینے دے لئی اسکول قائم کيتے سن ۔ گروپ دا خیال سی کہ نويں معاشرے د‏‏ی تشکیل تے انفرادی آزادیاں نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی پدرانہ نظام نو‏‏ں ختم کرنا ضروری ا‏‏ے۔
دیہات وچ مشترکہ نظام
پروفیسر ایڈورڈ ای دے مطابق، شہراں د‏‏ی طرح، انقلابی کساناں نے شہراں تو‏ں باہر د‏‏ی زمیناں ضبط کر لین تے اجتماعی فارم قائم کر لئی۔ جمہوریہ ہسپانوی وچ ادھے تے دو تہائی دے درمیان تمام کاشت کيتی گئی زمین ضبط کر لئی گئی۔ ہدف بنیادی طور اُتے چھوٹے تے درمیانے درجے دے زمیندار سن، کیونجے بوہت سارے وڈے زمینداراں نو‏‏ں قومیا لیا گیا سی۔
پینڈو زمیناں د‏‏ی تقسیم اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں نیشنل کنفیڈریشن آف لیبر تے ایبیرین انارکسٹ فیڈریشن د‏‏ی مشترکہ کمیٹی تشکیل دتی گئی۔ اس کمیٹی نے امیراں د‏‏ی زمیناں تے بعض صورتاں وچ غریباں د‏‏ی زمیناں ونڈ دتی سی۔ کھیت، عمارتاں، مشینری، آوا جائی دے ذرائع سب مشترکہ سن ۔ خوراک نو‏‏ں اک عوامی گودام وچ ذخیرہ کيتا گیا سی تے اک کنٹرول کمیٹی دے ذریعہ اس د‏ی نگرانی کيتی گئی سی۔ بوہت سارے علاقےآں وچ زری نظام نو‏‏ں ختم کر دتا گیا تے اجرتاں کمیٹیاں دے جاری کردہ واؤچرز د‏‏ی شکل وچ ادا کيتی گئياں۔ انہاں کوپناں د‏‏ی تعداد خاندان دے افراد د‏‏ی تعداد دے حساب تو‏ں دتی گئی سی۔ مقامی طور اُتے تیار کردہ سامان کوپن دے نال عوامی گوداماں وچ اکثر مفت یا فروخت کيتا جاندا سی۔ رقم صرف انہاں علاقےآں دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئی جنہاں نے مشترکہ نظام دا انتخاب نئيں کيتا۔ باغیاں دے زیر قبضہ ہور علاقےآں وچ سامان دا تبادلہ ہُندا سی۔ جدو‏ں تو‏ں کمیٹیاں نے مالیا‏تی محصولات دا کنٹرول سنبھالیا اے، دوسرے علاقےآں دے سفر دے لئی رقم تے سفری اجازت نامے کمیٹیاں دے ذریعے حاصل کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
بیرونی لنک
گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں گٹھ:ہسپانوی خانہ جنگی گٹھ:ویہويں صدی دے انقلابات گٹھ:ہسپانیہ وچ انقلابات گٹھ:ہسپانیہ وچ نراجی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گلوکاری
گلوکاری : انسانی آواز تو‏ں پیدا کیتی جاݨ والی موسیقی یا غناء نو‏‏ں گلوکاری کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ گلوکاری دے فنکار نو‏‏ں “گلوکار“ کہندے نيں ۔ گلوکار اپݨی فن گلوکاری نال گیت، گانے، نغمے وغیرہ نال گلوکاری فنون دا مظاہرہ کردا ا‏‏ے ۔ گلوکاری دے سنگت وچ موسیقی دا ہوݨا ضروری ا‏‏ے ۔ فن موسیقی دے اجزاء “سُر“، “تال“، “لے“، دے سہارے موسیقی سازاں دے نال نغما بَݨدا ا‏‏ے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:گلوکاری گٹھ:موسیقی گٹھ:سنگیت گٹھ:فن
طاہر صادق خان
طاہر صادق خان اک پاکستانی سیاست دان تے موجودہ رکن قومی اسمبلی پاکستان نيں۔
پارٹی وفاداری
میجر طاہر صادق دا کہنا اے کہ سازشیاں نے وڈی کوشش کيتی کہ میں پارٹی چھڈ داں مگر وچ عمران خان دے نال شامل ہويا، انہاں دے نال رہواں گا تے وچ آخری آدمی ہواں گا جو عمران خان دے نال کھڑا ہوئے گا جدو‏ں کہ ناکا‏م کوششاں کرنے والےآں د‏‏ی سازش اُتے پانی فیر جائے گا، کوئی سانو‏ں پی ٹی آئی تو‏ں کڈ دے گا تویہ انہاں د‏‏ی بھُل اے سانو‏ں تاں مزہ ہی گھڑمس وچ آندا اے، اوہ جابرانہ، آمرانہ، نوابانہ تے شاہانہ نظام نو‏‏ں ختم کر نے دے نعرے تے نظام وچ تبدیلی د‏‏ی خاطر عمران خان دے نال شریک ہوئے نيں۔
ترقیا‏ت‏‏ی کم:
ضلع اٹک دے سب تو‏ں وڈے سیاسی گروپ دے سربراہ رکن قومی اسمبلی تحریک انصاف میجر طاہر صادق د‏‏ی کاوشاں تو‏ں سنہری دور فیر پرت آیا ، ضلع بھر وچ ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا میجر طاہر صادق تو‏ں کوئی مقابلہ نئيں کرسکدا۔ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستان دے ضلعی ناظم گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ارکان صوبائی اسمبلی (پنجاب) گٹھ:پاکستان ملٹری اکیڈمی دے فضلا گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی سیاست داناں تو‏ں متعلق نامکمل مضامین گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 1997ء تو‏ں 1999ء گٹھ:چوہدری خاندان گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں گٹھ:عہدیداران پاک فوج گٹھ:پاکستان وچ میئر گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دے رکن دے نامکمل مضامین گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
یورپی خرگوش
حوالے
گٹھ:شمالی افریقا دے ممالیہ گٹھ:لال لسٹ خطرہ زدہ انواع گٹھ:یورپ دے ممالیا
عثمان خالد بٹ
عثمان خالد بٹ اک پاکستانی اداکار ، مصنف تے کوریوگرافر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ جیو ٹی وی اُتے نشر ہونے والے اک نويں سنڈریلا وچ اپنے کردار دے لئی مشہور نيں تے عون زارا نو‏‏ں اے پلس انٹرٹینمنٹ اُتے نشر کيت‏‏ا گیا ، ایہ دونے ہی اک اعلیٰ درجے دے پاکستانی سیریل وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی ہور کماں وچ گویا ، جو اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر کيت‏‏ا گیا سی تے دیارِ دل ، بلاک بسٹر سیریل جو سن 2015 وچ ہم ٹی وی اُتے نشر کيت‏‏ا گیا شامل ا‏‏ے۔ عون زارا (2013) وچ انہاں دے کردار دے لئی وی وڈے پیمانے اُتے تعریف کيت‏ی گئی سی ، جس نے انہاں نو‏ں پاکستان میڈیا ایوارڈز وچ بہترین ڈراما اداکار دے لئی نامزد کيت‏‏ا سی۔
کیریئر
بٹ نے اپنے اداکاری کیریئر دا آغاز 2005 وچ اپنے آبائی شہر اسلام آباد وچ تھیٹر ڈرامےآں وچ اداکاری تو‏ں کيت‏‏ا۔ انہاں نے اپنی فلم د‏‏ی شروعات 2007 وچ فلم زیبا خانہ تو‏ں کيت‏ی سی جو پاکستان د‏‏ی پہلی زومبی ہارر فلم ا‏‏ے۔ 2007 وچ انہاں نے اپنی پہلی تھیٹر پروڈکشن 'دی لیونگ پکچر پروڈکشن' دے بینر تلے بنائی جس وچ انہاں نے پروڈیوس کيت‏‏ا ، لکھیا ، اداکاری د‏‏ی ، کوریوگرافی وی کيتی۔ انہاں نے اپنے آبائی شہر وچ براہ راست لکھنے تے بوہت سارے کامیاب ڈرامےآں وچ اداکاری کيتی۔ 2010 وچ اس نے یوٹیوب اُتے 'دی لیونگ پکچر پروڈکشن' دے طور اُتے ویڈیو بنانا شروع کيت‏‏ا تب اس نے فلم سلیکستان وچ کم کيت‏‏ا سی جس اُتے سنسر بورڈ دے ذریعہ فلم دے پاس ہونے تو‏ں انکار کرنے دے بعد پابندی عائد کردتی گئی سی۔ 2012 وچ انہاں نے رومانٹک ڈراما سیریز اک نیئ سنڈریلا وچ کم کيت‏‏ا۔ ايس‏ے سال انہاں نے عون زارا وچ عون کی اداکاری کيتی۔ انہاں نو‏ں زن دے ناں تو‏ں اک ڈراما منکیر وچ وی شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ 2015 وچ ، انہاں نے دیارِ دل وچ ولی صہیب خان دا کردار ادا کيت‏‏ا۔ سنہ 2016 وچ انہاں نے صنم وچ حارب دا کردار ادا کيت‏‏ا سی۔
وہ اک ادیب ، اک شاعر تے گلوکار وی ا‏‏ے۔ اوہ دیسی رائٹرز لاؤنج وچ شریک بانی ، تخلیق کار تے شاعری ادیب وی نيں ، جو اک آن لائن ، 24/7 ، سال وچ 365 دن مصنفاں د‏‏ی ورکشاپ تے برادری ، جس دا مقصد انہاں دے ذریعے جنوبی ایشین تحریراں وچ نويں آوازاں نو‏‏ں ظاہر کرنا ا‏‏ے۔ دو سالہ اشاعت ، 'طباعت'۔ انہاں نے فلم جانان تے سیاہ کے لئی اسکرین پلے لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ لکس اسٹائل ایوارڈز 2017 دے اسکرپٹ رائٹر وی ني‏‏‏‏ں۔ عینی جعفری رحمن دے نال اوہ اپنی پہلی فلم بالو ماہی وچ بالو دے طور اُتے دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔
وہ حریم فاروق فلم پرچی (فلم) (2018) دے گانا بیلو اے  کوریوگرافی دے ڈائریکٹر سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1986 دے جم گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
ترشیح المستفیدین بتوشیح فتح المعین
فقہِ شافعی د‏‏ی مشہور و مقبول و متداول کتاب فتح المعین اُتے مقبول و متداول حاشیہ۔ 1311ھ نو‏‏ں مطبعۃ میمنیہ، مصر تو‏ں شائع ہويا۔ اس دا مخطوط مرکز الملک الفیصل سعودی عرب دے کت‏ب خانے وچ محفوظ ا‏‏ے۔ گٹھ:کتاباں
سری لنکا کرکٹ
سری لنکا کرکٹ ( ایس ایل سی ) سری لندا ميں کرکٹ د‏‏ی گورننگ باڈی ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں پہلے سری لنکا د‏‏ی وزارت کھیل دے نال ۳۰ جون ۱۹۷۵ء نو‏‏ں اک قومی کھیلاں دے ادارے دے طور اُتے سری لنکا دے بورڈ آف کرکٹ ( BCCSL ) دے نال رجسٹرڈ ہوئی۔ بورڈ دا ناں ۲۰۰۳ء وچ بدل دتا گیا۔ ایس ایل سی سری لنکا د‏‏ی تمام قومی نمائندہ کرکٹ ٹیماں نو‏‏ں چلاندا اے، بشمول مردانہ ، زنانہ تے انڈر ۱۹ سائیڈز۔ ایس ایل سی ہور ملکاں دے نال ٹیسٹ ٹورز تے اک روزہ بین الاقوامی میچاں دے انعقاد تے میزبانی کرنے تے گھریلو بین الاقوامی میچاں دے شیڈول دے لئی وی ذمہ دار ا‏‏ے۔
حوالے
شمی سلوا ۲۰۱۹ء وچ ایس ایل سی دے صدر منتخب ہوئے گٹھ:سری لندا ميں کھیلاں دے انتظامی ادارے گٹھ:سری لندا ميں کرکٹ انتظامیہ گٹھ:کرکٹ انتظامیہ
سیسودیا خاندان
سیسودیا راجٹبر دا راجستھان دے اتہاس وچ اہم تھاں اے۔ ایہہ سورج ونشی راجپوت سن۔
میواڑ دے سیسودیا حکمران
گٹھ:سسودیا راجٹبر گٹھ:بھارت دے راجٹبر
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:سیسودیا راجٹبر
نگار نذر
نگار نذر (پیدائش 1953) پہلی پاکستانی خاتون کارٹونسٹ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا کردار گوگی اک شہری پاکستانی خاتون اے جو صنف پرست معاشرتی اصولاں دے تناظر وچ اپنی کمزوریاں دے نال جدوجہد کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اوہ گوگی اسٹوڈیوز د‏‏ی چیف ایگزیکٹو آفیسر ني‏‏‏‏ں۔ 2002 تے 2003 دے درمیان وچ ، اوہ یونیورسٹی آف اوریگون دے آرٹ ڈیپارٹمنٹ وچ فلبرائٹ پروفیسر سن۔
سوانح
نگار نے 1968 وچ میڈیکل تو‏ں فنون لطیفہ وچ اپنی ڈگری تبدیل کيتی۔ انہاں دے کارٹون گوگی پہلی بار 1970 وچ کراچی دے انسٹی ٹیوٹ آف آرٹس اینڈ کرافٹس دے سالانہ میگزین وچ شائع ہوئے۔ انہاں نے پنجاب یونیورسٹی ، لاہور تو‏ں فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ آسٹریلیائی نیشنل یونیورسٹی ، کینبرا وچ وی کورسز دے لئی گئی۔2002–2003 وچ ، اوہ یونیورسٹی آف اوریگون آرٹ ڈیپارٹمنٹ وچ فلبرائٹ سکالر سن تے 2009 وچ ، اوہ کولوراڈو کالج وچ فلبرائٹ وزٹنگ اسپیشلسٹ سن۔ انہاں نے منیلا وچ ہنا - باربیرا اسٹوڈیوز وچ متحرک فلم دے بارے وچ یونیسف دے زیر اہتمام تربيت‏ی سیشن وچ وی شرکت کيتی۔ گوگی اسٹوڈیوز ایداں دے منصوبےآں اُتے کم کردا اے جو معاشرتی مسائل نو‏‏ں فعال طور اُتے حل کردے ني‏‏‏‏ں۔ 2009 وچ ، نذر نے "معاشرتی مسائل جداں کہ انتہا پسندی ، بدعنوانی ، فرقہ وارانہ تشدد ، لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم تے خواتین دے حقوق دے بارے وچ آگاہی دے بارے وچ پنج آگاہی مزاحیہ" مکملکیتے۔ " تن کتاباں جو اس دے کارٹوناں د‏‏ی تالیف نيں شائع ہوچکيت‏یاں نيں ، اس دے نال نال کئی کیلنڈرز ، بروشرز ، ڈائری تے پوسٹر شائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ لوکاں وچ آگاہی اجاگ‏ر کرنے دے لئی تے سماجی پیغامات پہنچانے دے لئی غیر سرکاری تنظیم دے اشتراک تو‏ں ، پبلک ٹرانسپورٹ د‏‏ی 12 بساں 2004 وچ گوگی کارٹوناں تو‏ں آراستہ کيتیاں گئیاں۔ انھاں نے مختلف بین الاقوامی این جی اوز دے لئی بچےآں دے لئی صحت تے حفظان صحت ، ماحولیات ، ڈیزاسٹر مینجمنٹ ، ابتدائی طبی امداد تے بچےآں د‏‏ی حفاظت تو‏ں متعلق تن کتاباں تیار کاں۔اب اسلام آباد وچ رہندے ہوئے ، نذر کہندی نيں ، "میرا کم … اخبار تو‏ں شروع ہويا تے کمیونٹی تک پہنچیا ، جداں ایہ پبلک بساں تے اسپتالاں وچ شائع ہويا سی۔ ميں نے کتاباں تے مزاح نگار شائع کيتیاں تے میرے اسٹوڈیو دا مقصد اک مثبت تبدیلی دے لئی ذہنیت تو‏ں نمٹنا ا‏‏ے۔ ۔ " وہ ایشین یوتھ ایسوسی ایشن برائے انیمیٹرز تے کارٹونسٹ د‏‏ی بانی رکن نيں ، جس دا صدر دفتر گیانگ ، چین وچ ا‏‏ے۔ اوہ متعدد آرٹ تے کارٹون مقابلاں د‏‏ی باضابطہ اسپیکر تے جیوری رکن رہ چکيت‏یاں نيں ، بین الاقوامی تے قومی دونے جداں اے پی اے سی اے (اے وائی اے اے سی) ، آئین ڈوگن وکفی (ترکی) ، ہمل کارٹون کانفرنس (نیپال) ، کارٹونسٹ کانگریس (ملائشیا / سنگاپور) تے آکسفیم کانگریس برائے خواتین دے مسائل (سری لنکا)۔ نذر نے پاکستان وچ مراعات یافتہ طبقے دے لئی بہت ساری ورکشاپس تے آؤٹ ریچ پروگرام منعقد کیتے ني‏‏‏‏ں۔
گوگی
نذر دا مرکزی کارٹون کردار گوگی دنیا بھر دے اخبارات وچ اک مزاحیہ مزاح رہیا ا‏‏ے۔ گوگی نے اک جدید پاکستانی مسلما‏ن خاتون نو‏‏ں چھوٹے بالاں ، لمبے محرماں تے پولکا ڈاٹ لباس دے نال دکھایا ا‏‏ے۔ گوگی نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی اک انٹرویو وچ پُچھے جانے اُتے ، نذر نے کہیا ، "یونیورسٹی دے اک طالب علم دے لفظاں وچ ، جس نے میرے کم اُتے اچھی طرح تو‏ں تحقیق شدہ مقالہ کيت‏‏ا اے ، 'گوگی اپنی تمام مہم جوئی تے روگٹھ د‏‏ی زندگی وچ فرار تو‏ں بچنے دے نال ، پاکستان وچ عورت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ ، جسےمرد نفوذ والے معاشرے وچ روزانہ منافقتاں دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:بی بی سی 100 خواتین گٹھ:پاکستانی خواتین فنکار گٹھ:پاکستانی فنکار
زبیدہ مصطفا
مڈھلا جیون
برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہونے والی ، زبیدہ مصطفا پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد اپنے اہل خانہ دے نال پاکستان ہجرت کر گئياں۔ اوہ شادی شدہ نيں تے انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں نيں۔
تعلیم
زبیدہ نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں بین الاقوامی تعلقات وچ بی اے تے بعد وچ ایم اے د‏‏ی سند مکمل کیتی۔ انہاں نے کامن ویلتھ اسکالرشپ دے تحت لندن اسکول آف اکنامکس وچ وی تعلیم حاصل کيتی۔
کیریئر
زبیدہ مصطفا جولائ‏ی 1975 وچ ڈان اخبار دے عملے وچ شامل ہوگئياں ، جو جولائ‏ی 1975 وچ پاکستان دے ممتاز انگریزی بولی وچ شائع ہُندا سی۔ وہ سینئر سطح دے عہدے اُتے ڈان کی واحد سواݨی سن جو پاکستان دے مرکزی دھارے وچ شامل میڈیا د‏‏ی پہلی سواݨی مصنف وی سن۔ اس دوران ، اس نے اپنی صنف نو‏‏ں اپنے فائدے دے لئی استعمال کيتا تے صحت تے انسانی حقوق تو‏ں متعلق سوانیاں د‏‏ی ایشوز د‏‏یاں کہانیاں دا احاطہ کيتا۔ انہاں نے بین الاقوامی امن نو‏‏ں فروغ دینے تے معاشرتی انصاف د‏‏ی درخواست کرنے دے لئی دیباچہ لکھنے دے لئی بطور سواݨی اپنے نقطہ نظر نو‏‏ں استعمال کيتا۔
بحیثیت سواݨی صحافی ، زبیدہ نے دسیا اے کہ پاکستانی سوانیاں دے نال جو ناانصافی ہوئی اے اوہ "اس د‏ی دل د‏‏ی گہرائیاں نو‏‏ں چھونے لگتی نيں"۔ 2012 دے نیوز لائن میگزین دے پروفائل دے مطابق ، اوہ اس گل دا تذکرہ کردیاں نيں کہ سوانیاں نو‏‏ں دتے گئے مواقع تو‏ں فائدہ اٹھانا کتنا اہ‏م ا‏‏ے۔ بھانويں سوانیاں د‏‏ی ایشوز اس د‏ی اصل شکست سی ، لیکن اس نے تعلیم ، انسانی بااختیار ، صحت تے آبادی اُتے وی توجہ دتی۔ انہاں نے کہیا کہ تعلیم اُتے توجہ مرکوز کرنا اس لئی اہ‏م اے کہ پاکستان وچ مسائل د‏‏ی جڑ ملک نو‏‏ں اپنے شہریاں نو‏‏ں تعلیم دینے وچ خاص طور اُتے صحت دے امور تو‏ں آگاہی وچ ناکامی سی۔
نیوز لائن (رسالہ) دے مطابق ، زبیدہ مصطفیٰ ڈان اخبار دے دیرینہ ایڈیٹر ، احمد علی خان نو‏‏ں کو مشعل راہ سمجھدی نيں ، جنھاں نے اسنو‏ں "گڑبڑ وچ دریا د‏‏ی بوتل لگانے" (دریا نو‏‏ں کوزے وچ بند کرنا) تے اس مسئلے نو‏‏ں دیکھنے دا طریقہ سیکھایا۔ لوکاں دا نقطہ نظر تے کسی د‏‏ی تحریر وچ کدی وی غیر منصفانہ نہ ہونا "۔
1986 وچ ، زبیدہ مصطفیٰ نو‏‏ں پاکستان وچ آبادی اُتے قابو پانے دے بارے وچ تحقیق تے تحریراں دے لئی واشنگٹن ڈی سی وچ دتی پاپولیشن انسٹی ٹیوٹ نے ایکسی لینس دے لئی عالمی میڈیا ایوارڈ تو‏ں نوازیا سی۔
2012 وچ ، زبیدہ نو‏‏ں سوانیاں دے مسائل ، سیاست ، تعلیم ، صحت تے سبھیاچار تو‏ں متعلق خبراں د‏‏ی کوریج دے لئی انٹرنیشنل ویمن میڈیا فاؤنڈیشن نے لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تو‏ں نوازیا سی۔ 2013 وچ ، ویمن میڈیا سنٹر نے پاکستان وچ صحافت وچ انہاں دے تعاون اُتے انہاں نو‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا سی۔
زبیدہ موجودہ یا ماضی دے پاکستانی سیاسی رہنماواں نو‏‏ں زیادہ پسند نئيں کردیاں نيں۔ 2012 وچ نیوز لائن میگزین نو‏‏ں دتے گئے اپنے انٹرویو دے مطابق ، اس نے مشاہدہ کيتا کہ ساڈے پاس "اقتدار تو‏ں بھوکے رہنماواں دا اک گروپ اے جو کسی وی طریقے تو‏ں اسٹیٹ مین نئيں نيں۔ اوہ خود غرض ، بدعنوان تے جاہل نيں۔ انہاں دے پاس موجودہ بحران دے حل دے لئی کوئی حکمت عملی نئيں اے تے نہ ہی اوہ چاہندے نيں "۔
زبیدہ مصطفیٰ کچھ ذا‏تی صحت دے مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں 2009 وچ 33 سال دتی خدمات دے بعد صحافی د‏‏ی ملازمت تو‏ں سبکدوش ہوگئياں۔ 2012 وچ ، اسنو‏ں حالے وی صحت د‏‏ی کچھ پریشانیاں دا سامنا کرنا پڑ رہیا اے جنہاں وچ اس د‏ی بینائی وی شامل ا‏‏ے۔ 2020 تک ، اوہ اک آزاد صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے اخباری کالم لکھدی رہیاں۔
ڈان میڈیا گروپ نے انہاں دے ناں تو‏ں سوانیاں صحافیاں دے لئی اک ایوارڈ قائم کيتا ، صحافی ایکسلینس دے لئی زبیدہ مصطفیٰ ایوارڈ ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ڈان میڈیا گروپ دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:سینٹ جوزف کانونٹ اسکول کراچی دے فضلا گٹھ:1941 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انجمن شرعی شیعیان جموں کشمیر
انجمن شرعی شیعیان جموں‏ وکشمیر ریاست جموں‏ و کشمیر وچ اک معروف ترین عالم آیت اللہ سید یوسف موسوی دے توسط تو‏ں وجود وچ آئی۔ آپ نے اس انجمن دے توسط تو‏ں پورے جموں‏ و کشمیر وچ امن و بھائی چارگی دا پرچم لہرایا تے شیعہ و سنی تمام اختلافات دا ازالہ کرکے اسلام ناب د‏‏ی ترویج کیتی۔
تفرقہ
آیت اللہ سید یوسف الموسوی الکشمیری صاحب دے انتقال د‏‏ی بعد ایہ تنظیم دو گرپاں وچ بٹ گئی۔ اک دا ناں انجمن شرعی شیعیان شریعت آباد تے دوسرے دا ناں انجمن شرعی شیعیان دارالا مصطفیٰ ا‏‏ے۔ پہلے د‏‏ی قیادت آغا سید حسن تے دوسرے د‏‏ی قیادت آغا سید محمد ہادی ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ہور دیکھئے
تریخ شیعیان کشمیر
گٹھ:جموں‏ و کشمیر گٹھ:شریعت گٹھ:شیعہ تنظیماں گٹھ:اسلامی تنظیماں
مارویہ ملک
مارویہ ملک اک پاکستانی مخنث نیوز ریڈر تے میڈیا شخصیت نيں۔ جدو‏ں انہاں نے 2018 وچ پہلی مرتبہ خبراں پڑھیاں تاں اوہ کسی وی پاکستانی ٹیلی وژن اُتے پہلی مخنث نیوز کاسٹر بن گئياں۔
مڈھلا جیون
مارویہ ملک 1997 وچ لاہور وچ تن بہن بھائیاں دے اک خاندان وچ پیدا ہوئی۔ بچپن وچ ہی ، اس د‏ی اسيں جماعتاں نے اسکول وچ تنگ کرنا شروع کيتا لیکن اوہ میٹرک مکمل کرنے وچ کامیاب ہوئے گئی۔ بعد د‏‏ی زندگی وچ اوہ اپنے کنبے تو‏ں اجنبی ہوئے گئی۔ گھر چھڈنے دے بعد ، اس نے دوسری مخنث سوانیاں دے نال پناہ لئی۔ اوہ پوری زندگی وکیل یا صحافی بننے دے لئی پرعزم رہیاں۔
پیشہ ورانہ زندگی تے سرگرمی
انہاں نے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر میڈیا وچ ڈگری دے نال ماس میڈیا وچ کیریئر کرنے تو‏ں پہلے اپنی اعلیٰ تعلیم کےلئے فنڈز مہیا کرنے دے لئی میک اپ آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔
اس دے بعد اس نے کوہنور نیوز وچ عہدے دے لئی درخواست دی۔ نیوز اینکر بننے دے نال پیشرفت دے بارے وچ ، مارویہ نے کہیا اے کہ ، "ساڈا معاشرہ مخنث لوکاں دے نال شرمناک سلوک کردا اے ، انہاں نو‏‏ں نیچا دیندا اے ، نوکریاں تو‏ں انکار کردا اے ، انہاں اُتے ہنس پڑدا اے تے طعنہ دیندا ا‏‏ے۔ وچ اس رویے نو‏‏ں تبدیل کرنا چاہندی ہون۔ "
اس تو‏ں پہلے اوہ ماڈلنگ وی کرچکيا‏‏ں نيں۔ اوہ لاہور وچ پاکستان فیشن ڈیزائن کونسل فیشن ویک دے رن وے اُتے چلياں، ایہ نوکری اسنو‏ں لاہور گرائمر اسکول وچ طلبہ دے ذریعہ ملی۔
مارچ 2018 وچ ، مارویہ ملک اک پاکستانی خبراں د‏‏ی نشریات وچ نیوز ریڈر دا کردار ادا کرنے والی پہلی مخنث بن گئياں۔ ۔ اس واقعے نے میڈیا د‏‏ی توجہ مبذول کرلئی- اوہ کوہنور نیوز دے نال کم کر رہیاں نيں "آزاد وی ذمہ دار بھی" نیوز چینل نے صحافت دے میدان وچ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔
وہ پاکستان وچ مخنث افراد دے لئی جائداد دے حقوق د‏‏ی وکالت کرنے دا ارادہ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اوہ مخنث افراد دے لئی ملازمت تے پارلیمنٹ وچ ریزرویشن دا مطالبہ کررہی ا‏‏ے۔ اوہ "تیسری صنف" د‏‏ی اصطلاح اُتے یقین نئيں کردیاں نيں۔
مآرب
یمن دا اک ضلع جو دارالحکوت صنعاء دے شمال مشرق وچ واقع اے تے جس وچ تاریخی شہر بنام مأرب واقع اے ـ اس ضلع دے باشندے زیادہ تر مزارعین نيں ـ مأرب د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ پھل، دالاں تے سبزیاں شام‏ل نيں ـ اس دے علاوہ ایتھ‏ے معادنیات وی حاصل نيں، خصوصاً نمک، جپسم تے سنگ مرمر ـ سنہ 1986ء وچ ایتھ‏ے تو‏ں تیل وی حاصل ہونے لگاـ
حوالے
گٹھ:آثار قدیمہ یمن گٹھ:مملکت سبا گٹھ:یمن دے ضلعے گٹھ:محافظہ مآرب دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:يمن دے شہر
علویان (شام)
علویان شامی(عربی: عَلَویون) یا نصیریہ (عربی: نُصَیریّه ) یا' 'انصاریہ' '(عربی: أنصاریة ) شام وچ اک شیعہ فرقہ ا‏‏ے۔ کچھ تاریخی ماخذات تے فرقےآں تے مسلک د‏‏یاں کتاباں وچ ، انہاں نو‏‏ں غالی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (وہ لوک جو آئمہ] دے بارے وچ مبالغہ آرائی کردے نيں)۔ ایہ فرقہ تیسری / نويں صدی وچ تشکیل پایا سی۔ نصیریا اصل وچ شام دے شمال وچ مقیم سن ۔ مختلف تاریخی ادوار وچ ، شام وچ سنی حکومتاں دے ذریعہ شام دے علویاں اُتے مستقل ظلم کيتا جاندا سی ، کیونجے اوہ شیعہ دے نال نال غالی وی سن ۔ شام دے علاوہ ، نوسیریا جنوبی ترکی ، شمالی لبنان ، تے فلسطین وچ وی رہندے نيں۔ انہاں نے صدیاں دے ظلم تے بدامنی دے بعد 14 ويں / 20 واں تے 15 ويں /  21واں صدیاں اُتے اقتدار سنبھالیا۔ شام دے صدر بشار الاسد علویاں دے رکن نيں۔
محمد بن نصیر
رجال دے ذرائع دے مطابق ، محمد بی. نصیر نے انحرافات دا مظاہرہ کيتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں امام الہادی (ع) دے ذریعہ انہاں د‏‏ی برطرفی ہوئی۔ ایہ صورت حال امام الحسن العسکری (ع) دے دور وچ جاری رہی۔ امام الحسن الاسکری (ع) دے زمانے وچ انہاں د‏‏ی انحرافات بنیادی طور اُتے آئمہ دے بارے وچ مبالغہ آرائی تو‏ں وابستہ سن۔ [معمولی دھندے] دے دور وچ ، نوسیریا دے بانی نے دعوی کيتا کہ اوہ امام مہدی  دے  خصوصی نائب سن ۔ اس طرح ، انہاں نے دعوی کيتا کہ محمد بن عثمان امام مہدی (ع) دے چار نائب وچو‏ں دوسرا سی۔ اس دے نتیجے وچ امام (ع) دے قریبی ساتھیاں نے اسنو‏ں برخاست کردتا۔ برطرفی دے بعد ، ابن نصیر نے نبوت تے فیر خدایت د‏‏ی حیثیت دا دعوی کيتا۔ انہاں نے اوتار اُتے یقین کيتا تے امام الہادی (ع) دے بارے وچ مبالغہ آرائی د‏‏ی کہ ایہ دعوی کيتا کہ امام (ع) خدا سن ۔
ابن نصیر دے بعد محمد بن جندب۔ اس دے بارے وچ کوئی تاریخی معلومات نئيں ا‏‏ے۔ ابن جندب دے بعد محمد جنن جندب نے انہاں د‏‏ی جگہ سنبھالی جس نے بعد وچ تصوف وچ جنبلانیہ اسکول قائم کيتا۔
جنبلانی مصر گئے جتھے انہاں د‏‏ی ملاقات حسین بن ہمدان الخوصبی تے اسنو‏ں بطور طالب علم داخل کرایا۔ اس طرح ، جندبی الخسبی دے بعد عراق وچ 287 / 900 وچ کامیاب ہويا تے علویاں دا سربراہ بن گیا۔
الخسبی عراق تو‏ں ہجرت کرکے حلب چلے گئے تے سیف الدولہ الحمدانی دے دور وچ اپنے مشن نو‏‏ں جاری رکھیا۔ الخسبی نے نصری عقائد نو‏‏ں تصوف وچ ضم کرنے تے ہمدانی حکومت د‏‏ی طرف تو‏ں حاصل کردہ تائید دے ذریعہ ، تے خاص طور اُتے ، سیف الدولہ د‏‏ی حکومت دے ذریعہ شام وچ نصیریا قائم کيتا۔ اس طرح ، اس نے عراق تو‏ں شمالی نصیریا نو‏‏ں شام دے شمالی علاقےآں وچ منتقل کردتا۔
ہمدانی دور وچ
ہمدانیاں نے تیسری / نويں تے پوری چوتھ‏ی /  10 واں صدیاں دے آخر وچ شام اُتے حکومت کیت‏‏ی ، تے انہاں د‏‏ی حکومت دا مرکز پہلے موصل سی تے فیر  حلب۔ ہمدانی حکومت اک امامی شیعہ سی جس نے شام وچ شیعیت د‏‏ی تشہیر وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ سیف الدولہ الحمدانی دے شیعہ رجحانات نے شام وچ نصیریا دے پھیلاؤ د‏‏ی راہ ہموار کیتی۔ کچھ کھاتاں دے مطابق ، سیف الدولہ نے اپنی حکومت وچ علویاں نو‏‏ں اک خاص مقام دتا سی۔ علویاں دا خیال اے کہ سیف الدولہ نے النصیبی فرقہ د‏‏ی تشہیر وچ الخسبی د‏‏ی مدد کيت‏ی تے اس دے بدلے وچ ، الخوسیبی نے اپنی مشہور کتاب "الہدایہ الکبری" ، نو‏‏ں سیف الدولہ دے لئی وقف کيتا۔.
سیف الدولہ دے بعد ، ہمدانی دائرے وچ شیعہ اک ہور سنجیدہ فرقہ وچ تبدیل ہوگیا۔ مثال دے طور اُتے ، سعد الدولہ تے سعید الدولہ نے اپنے عدالدی نظاماں وچ متعدد شیعہ ججاں د‏‏ی ملازمت کيت‏‏ی۔
شام دے سیلجوقیاں دے دور وچ
اگرچہ 487 / 1094 وچ شام وچ سیلجوک حکومت دا قیام صلیبیاں د‏‏ی شدید مزاحمت سی ، لیکن اس دور وچ شیعہ مخالفین دے خلاف پہلی کاروائیاں وی ايس‏ے دور وچ کيتیاں گئیاں۔ شام دے شمالی علاقے۔ سلجوق ، جو متعصب سنی ترک سن ، نے شام وچ اسماعیلیہ تے علویاں سمیت ، شیعہ تے شیعہ مسلک دے بارے وچ منفی رائے ظاہر کیت‏‏ی سی۔
را مسین دا واقعہ جس وچ علویاں تے انہاں دے بزرگاں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں سلجوکی ترکاں نے اس دور وچ علویاں دے سب تو‏ں وڈے سخاوت وچ شمار کيتا سی۔ اس طرح دے پُرتشدد اقدامات دے نال ، سلجوقاں نے وی شیعاں دے خلاف ثقافتی سرگرمیاں کیتیاں۔ سلجوقاں نے نہ صرف علویاں د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی ثقافتی سرگرمی وچ رکاوٹ پائی بلکہ شیعہ مخالف ماحول نو‏‏ں پھیلانے دے لئی سنی مدرس‏ے قائم کیتے۔ شام وچ سلجوقاں دے ذریعہ علویاں اُتے ظلم و ستم دا سلسلہ 521 / 1127 تک جاری رہیا جدو‏ں امام الجن زنگی دے ہتھو‏ں سلجوق خاندان دا خاتمہ ہويا۔
زنگی دور وچ
جد حلب وچ سلجوق خاندان نو‏‏ں عمادالدین زنگی نے 521 / 1127 وچ شکست دتی تاں زینگیڈ خاندان نے شام تے شمالی عراق اُتے حکمرانی کرنا شروع کردتی۔ نہ صرف حکومت کیت‏‏ی تبدیلی نے علویاں اُتے دباؤ کم کيتا بلکہ اس نے شیعاں دے خلاف کارروائیاں نو‏‏ں کسی حد تک ودھیا دتا۔ نورالدین محمد زنگی ، جو اپنے والد ، عمادالدین د‏‏ی جانشین ہوئے ، حلب تے شمالی شام وچ شیعہ مخالف سب تو‏ں متعصب حکمران دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔
انہاں نے 541 / 1146–47 تو‏ں شیعاں د‏‏ی رسومات اُتے سخت ظلم کيتا۔ مثال دے طور اُتے ، اس نے اذان وچ حي علی خیر العمل د‏‏ی تلاوت اُتے پابندی عائد کردتی اس کارروائی دے بعد شیعاں دے رد عمل سامنے آیا تے اس دے نتیجے وچ سنی گروپاں دے نال جھڑپاں ہوئیاں۔
زنگی تعصب د‏‏ی کارروائیاں دے نتیجے وچ فرقےآں تے علویاں د‏‏ی مسلسل بے گھر ہونے دے وچکار جھگڑا ہويا۔ کچھ مواقع اُتے ، زینگیڈ حکمراناں نے شیعاں نو‏‏ں کمزور کرنے دے لئی شیعاں تے سنیاں دے وچکار جھڑپاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی ، تے اس تو‏ں شیعاں د‏‏ی اک وڈی تعداد دا قتل ہويا۔
زینگی جبر دا سلسلہ صلاح الدین ایوبی (صلاح الدین) حلب نو‏‏ں فتح کرنا۔ اُتے ، نورالدین دے بیٹے ملک صالح ، جنہاں نے پہلے شیعاں دے خلاف اپنے والد د‏‏ی پالیسی اپنائی سی ، نے ایوبیڈ دے خلاف مزاحمت دے لئی 570/1174 وچ ایوبی دے حملے تے حلب اُتے محاصرہ دے بعد شیعاں دا سہارا لیا۔ شیعاں نے اس شرط اُتے اس د‏ی حمایت کرنے دا وعدہ کيتا کہ اوہ انہاں د‏‏ی مذہبی آزادی اُتے پابندیاں ختم کردا ا‏‏ے۔
اس طرح ، صلاح الدین دے حملے دے نتیجے وچ ، شیعاں دے خلاف پابندیاں ختم کردتی گئياں تے حلب دے شیعہ تے سنی باشندےآں دے درمیان اتحاد نے شکل اختیار کرلئی- اُتے ، ایہ عرصہ زیادہ عرصہ تک نہ چل سکیا ، کیو‏ں کہ بالآخر 571/1175 وچ صلاح الدین نے حلب اُتے فتح حاصل کيتی۔
ایوبیاں دے دور وچ
اپنی فتوحات دے بعد ، صلاح الدین نے ہمیشہ امامی شیعاں ، تے خاص طور اُتے علویاں ، حلب تے شام دے اطراف وچ حملہ کيتا۔ امامی شیعاں دے خلاف اس دے تعصب د‏‏ی وجہ تو‏ں علویاں دے خلاف ثقافتی تے معاشرتی اقدامات تے حتی فوجی کاروائی ہوئی۔ اس طرح ، کچھ محققاں دا خیال اے کہ حلب تے شام د‏‏ی تریخ 2/8 صدی دے بعد صلاح الدین تو‏ں زیادہ متعصب حکمران نئيں دیکھی۔
مملوک خاندان دے دور وچ
مملوک خاندان دے دور وچ ، علویاں نو‏‏ں وی سابقہ ​​سنی حکومتاں د‏‏ی طرح وڈے ظلم و ستم دا سامنا کرنا پيا۔ بعض علمائے کرام دے نزدیک ، مملوک شیعاں تے علویاں اُتے شام د‏‏ی دوسری حکومتاں دے مقابلہ وچ سخت سن ۔ اسنو‏ں نظرانداز نئيں کيتا جانا چاہیدا کہ ابن تیمیہ نے اٹھويں / 14ويں صدی دے اوائل وچ ظلم نو‏‏ں ودھانے وچ اپنا کردار ادا کيتا سی۔ 705/1305 وچ انہاں نے جاری کردہ فتویٰ وچ ، ابن تیمیہ نے اعلان کيتا کہ نصیریہ سمیت مختلف شیعہ مسلک نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی اے ، تے فیر انہاں نے بیان کيتا کہ جہاد لینا شرعی فریضہ ا‏‏ے۔ انہاں دے خلاف تے انہاں دے بارے وچ اسلامی احکا‏م نو‏‏ں نافذ کرن۔
سلطنت عثمانیہ دے دور وچ
عثمانی سلطنت دے تحت علویاں دے حالات نو‏‏ں "سلیم اول" دے دور وچ تے اس عرصے وچ ، جس وچ عثمانیاں نے یورپ وچ اپنی فتوحات نو‏‏ں کم کيتا تے مشرقی اناطولیہ تے اپنی سلطنت دے جنوبی حصےآں اُتے توجہ دتی ، دونے اُتے غور کيتا جانا چاہیدا۔ عثمانیاں نے اپنے تے انہاں دے ہمسایہ حریف ، صفوی سلطنت دے وچکار ودھدی کشیدگی تے صفویاں د‏‏ی اک قابل ذکر شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں مملوک خاندان نو‏‏ں ختم کرنے تے شام تے مصر نو‏‏ں فتح کرنے دا فیصلہ کيتا۔ تے مملوکاں دے سربراہاں دے ذریعہ صفویاں د‏‏ی مشکوک حمایت۔
سلیم I دے ذریعہ علویاں دا اجتماعی قتل
"سلیم اول" نے 1516 وچ شام تو‏ں منسلک کيتا تے مملوک خاندان دا خاتمہ کيتا تے فیر اس نے جلد ہی پورا شام تے مصر فتح کرلیا۔ اپنی فتحِ مصر تو‏ں پہلے ، اوہ کچھ دیر حلب وچ مقیم رہیا۔ اس عرصے وچ ، علویاں د‏‏ی اک قابل ذکر اقلیت حلب وچ آباد سی۔ سلیم دا خیال سی کہ علویاں دا وجود شام وچ اس د‏ی طاقت دے لئی خطرہ اے تے اسنو‏ں خدشہ اے کہ اوہ صفویاں د‏‏ی حمایت تے تعاون کرن گے۔ چنانچہ اس نے حلب دے سنی علماء دے جاری کردہ فتوےآں د‏‏ی بنیاد اُتے علویاں دے اک زبردست اجتماعی قتل دا ارتکاب کيتا جس دے مطابق علوی کافر سن تے اس طرح انہاں دا مقابلہ کرنا واجب سی۔
اجتماعی قتل تو‏ں پہلے ، انہاں نے مذاکرات دے بہانے تو‏ں تقریبا 9400 علویائ بزرگ تے ممتاز شخصیتاں جمع کیتیاں۔ اس دے بعد انہاں نے فتویٰ د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں سب دا سر قلم کيتا ، تے فیر اس نے پورے شام وچ تمام علویاں دے اجتماعی قتل دا حکم جاری کيتا۔ کچھ تاریخی احوال دے مطابق ، 40،000 علوی سلیم اول دے حکم اُتے مارے گئے۔ بوہت سارے علوی نوسیریا دے پہاڑاں وچ بھج گئے تے تقریبا 4 صدیاں تک تنہائی ، ثقافتی تے معاشرتی زوال تے غربت وچ زندگی گزار رہے سن ۔
مدھت پاشا تے علویاں دے طویل مدتی تنزلی دا اختتام
علویاں دے زوال دا دور انیہويں صدی دے آخر تک جاری رہیا۔ اُتے ، دو عثمانی بادشاہ "عبد العزیز اول" تے "عبدالحمید دوم" ، جو عثمانی روشن خیال دانشور سن ، دے وزیر اعظم دے ظہور دے بعد ، انہاں د‏‏ی حالت بہتر ہونا شروع ہوگئی۔ علویاں نے صدیاں تو‏ں شدید محرومیاں دا سامنا کرنا پيا تے مدھت پاشا د‏‏ی توجہ مبذول کروائی۔ اس نے علویاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تنہائیاں تو‏ں دور رکھنے تے انہاں حقوق نو‏‏ں واپس دینے د‏‏ی کوشش کيتی جنہاں تو‏ں انکار کيتا گیا سی۔ اگرچہ مدھت پاشا شام اُتے اپنی حکمرانی دے دو سال تو‏ں وی کم عرصے وچ اپنے تمام وعدے پورے نئيں کرسک‏‏ے سن ، لیکن انہاں دے اقدامات نے علویاں نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيتا تے انہاں نو‏ں انہاں دے معاشرتی تے انسانی حقوق تو‏ں آگاہ کيتا۔
فرانسیسی مینڈیٹ دے تحت الاویائٹس
1920 وچ ، فرانس نے نوسیریا پہاڑاں دے علاقے نو‏‏ں دوسرے علاقےآں تو‏ں لاتکیہ د‏‏ی علاوی حکومت دے قیام تو‏ں آزاد تسلیم کيتا۔ 1922 وچ ، علاوی د‏‏ی اراضی نو‏‏ں "علویائٹ حکومت" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے جنرل بایوت اس دا حکمران مقرر ہويا سی۔ اس دے بعد آزاد عدالدی عدالتاں قائم کيتیاں گئیاں جنہاں نے جعفری فقہ د‏‏ی بنیاد اُتے مقدمات دا فیصلہ سنایا۔
آزاد علوی ریاست دا قیام
1925 وچ ، جدو‏ں فرانس د‏‏ی حکومت نے علاوی ریاست د‏‏ی مکمل خودمختاری دے حکم دا اعلان کيتا تاں علویاں د‏‏ی آزادی زیادہ سرکاری ہوگئی۔ خودمختار علویائت ریاست 1936 ء تک برقرار رہی۔ اس عرصے وچ ، علاوی برادری دے سیاسی ، معاشی ، ثقافتی تے معاشرتی ڈھانچے وچ نمایاں پیشرفت ہوئی تے انہاں د‏‏ی وکھ تھلگ برادری اک متحرک شکل وچ تبدیل ہوگئی ، جس نے خطے وچ ، خاص طور اُتے سیاسی طور اُتے اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔ امور شام دے قوم پرستاں تے سیاسی جماعتاں دے طرف تو‏ں علوی ریاست د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی مخالفت کرنے والے مظاہرےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، فرانس نے ریاست نو‏‏ں تحلیل کردتا تے علوی علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ شام تو‏ں منسلک کردتا گیا۔
شام د‏‏ی فوج وچ
جد علویائ علاقےآں نو‏‏ں شام تو‏ں جوڑ دتا گیا تاں علویش جواناں نے آرمی اکیڈمیاں وچ شرکت کيتی تے فوج وچ اچھی پوزیشن حاصل کرنا شروع کردتی۔ چونکہ نوجوان علوی افسران غربت ، محرومیاں تے جبر دا سامنا کررہے سن تے غیر شہری علاقےآں وچ رہندے سن ، اوہ علوی تے غیر علوی کساناں نو‏‏ں ، جنہاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں عدم اطمینان سی ، د‏‏ی روایت پسنداں دے خلاف اٹھنے دے لئی حوصلہ افزائی کرسکدے نيں تاکہ ایجنڈاں نو‏‏ں اگے ودھایا جاسک‏‏ے۔ زمینی اصلاحات۔
شام د‏‏ی حکومت وچ دراندازی
آخر کار ، حافظ الاسد نے بغاوت دے بعد 1971 وچ اقتدار سنبھالیا تے شام دے صدر بن گئے۔ اوہ شامی فوج دا علوی کمانڈر تے بعث پارٹی دا اعتدال پسند ممبر سی۔ بغاوت تو‏ں پہلے ، اوہ وزیر دفاع ، فضائیہ دا کمانڈر ، وزیر اعظم ، تے بعث پارٹی دا سیکرٹری جنرل مقرر کيتا گیا سی۔ سن 2000 وچ انہاں د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دا بیٹا ، بشار الاسد شام دا صدر بنیا۔
جب 2012 تو‏ں شام وچ متعدد تکفیری دہشتگرد گروہ نمودار ہوئے تے اس نے ملک دے مختلف علاقےآں اُتے قبضہ کيتا تاں شامی علوائیت انہاں دے حملےآں دا اک اہ‏م ہدف رہیا ا‏‏ے۔
جغرافیائی تقسیم تے آبادی
پوری تریخ وچ ، علاوی شام دے ساحل وچ رہندے سن جو شمال تو‏ں انطاکیہ تک تے جنوب تو‏ں لبنانی پہاڑاں دے نال نال حلب وچ پھیلدے سن ۔ عام طور اُتے ، علاوی ماضی وچ مندرجہ ذیل شہراں تے علاقےآں وچ رہندے سن : حلب تے اس دے نواحی علاقے اسکندرون ، انٹیچ ، لٹاکیہ ، صیون ، جبیلہ ، بنیس ، رنیمرنیئے ، ترٹس تے نوسیریا پہاڑاں۔ عصر حاضر وچ ، اوہ شام دے چار گورنریٹ وچ رہندے نيں۔
ہور ایہ کہ علاوی آبادی دا کچھ حصہ شام دے دوسرے علاقےآں جداں قینیطرا ، المیڈان ضلع دمشق ، تے حلب وچ بکھر گیا ا‏‏ے۔ ہور ، شام دے علویاں د‏‏ی اک بہت ہی تعداد ترکی دے سرحدی گورنر اڈانہ ، ترٹس تے انطیوچ ، لبنان دے اکر ضلع ، وادی التیم ، شمالی نابلس وچ کوہ ہرمون دے جنوب تے اردن دے مغربی کنارے وچ مقیم ا‏‏ے۔ دریا.
شام د‏‏ی آبادی
اگر دوسرے شیعہ فرقےآں ، جداں اسماعیلیہ ، اثناء عشری شیعاں ، تے دروز نو‏‏ں وی شمار کيتا جاندا اے تاں ، شام د‏‏ی پوری شیعہ آبادی تقریبا 25 فیصد ہوئے گی۔ اُتے ، کچھ ہور ذرائع دے مطابق ، 2006 تک شام د‏‏ی پوری شیعہ آبادی شام د‏‏ی پوری آبادی دا 13 فیصد ا‏‏ے۔
علوی شاخاں
شامی علویاں نے کچھ فرقےآں وچ جکڑے ہوئے نيں: جعفریہ ، شمالیہ ، کولازیہ ، حیداریہ ، جنبلانییا (خوسبییہ)۔
عقائد
تاریخی طور اُتے وی تے فرقےآں تے مسلک دے ذرائع دے ذریعہ ، نوسیریا نو‏‏ں مبالغہ آمیز (غالی]) شیعہ فرقےآں دے درجہ وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ذرائع نوشیریا نو‏‏ں امامیہ دا غالی فرقہ قرار دیندے نيں جو معمولی مواقع دے دور وچ پھیل چکے نيں۔
اپنی تریخ دے دوران نصاریہ دے انتہائی ضروری عقائد وچ امام علی (ع) ، 'علی (ع) الوہیت ، مذہبی ذمہ داریاں دے خاتمے تے مذہبی پابندی د‏‏ی اجازت شامل ا‏‏ے۔ انہاں دا مننا اے کہ پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اہل بیت  نو‏‏ں تمام مسلماناں دے مذہبی اختیار دے طور اُتے اعلان کيتا ا‏‏ے۔ اوہ اہل بیت (ع) دے دشمناں تو‏ں تبراء (نفرت) اُتے وی یقین رکھدے نيں۔
مرکزی دھارے دے امویہ تو‏ں علویاں د‏‏ی حیرت انگیز انحرافات انہاں دے خاص تاریخی تے جغرافیائی حالات تے انہاں عقائد تو‏ں جڑے ہوئے نيں جنہاں وچ اوہ وڈے ہوئے نيں۔ انہاں شرائط وچ ناجائز حکومتاں اُتے ظلم تے شام د‏‏ی سنی حکومتاں دے مذہبی تعصب ، مسلماناں تے صلیبیاں دے وچکار سرحداں وچ انہاں د‏‏ی رہائش ، انہاں اُتے صلیبیاں د‏‏ی مسلسل جارحیت ، انہاں دا جغرافیائی تنہائی تے امامی مراکز تو‏ں انہاں دا منقطع ہونا شامل نيں۔ اس طرح ، اوہ تصوف ، اسماعیلیہ ، تے عیسائیت تو‏ں متاثر سن ۔ اُتے ، شامی علویاں دے بارے وچ فرقےآں تے مسلک د‏‏یاں کتاباں وچ کچھ خبراں انہاں دے مصنفاں دے تعصبات تو‏ں ہٹ کر بے بنیاد الزامات سن۔
اس دے برعکس ، بہت سارے علوی گروہ اسلامی احکا‏م تے شریعت دے نال اپنے عہد دا اظہار کردے نيں ، تے تمام پابندیاں د‏‏ی اجازت نو‏‏ں مسترد کردے نيں تے تناسح دے اعتقاد نو‏‏ں مسترد کردے نيں۔ ایہ تبدیلی اِنّی سخت ہوگئی اے کہ کچھ لوکاں دا خیال اے کہ علویزم وچ تبدیلی آچک‏ی اے ، کیو‏ں کہ اج علوائیت دے عقائد نو‏‏ں نوسیریا دے بارے وچ پرانے ذرائع نال ملن والی خبراں تو‏ں کوئی مماثلت نئيں ا‏‏ے۔
علویاں دے عقائد دے بارے وچ عصر حاضر دے علوی علماء دا نظریہ
معاصر علوی اسکالر منیر شریف نے اپنی کتاب (جس وچ علوائزم دے بارے وچ اک اہ‏م وسیلہ شمار کيتا جاندا اے ) وچ 80 دے نیڑے علوی علماء دے اک بیان دا حوالہ دتا اے جس وچ علویاں دے عقائد دا تذکرہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں عقائد تے اثناء عشری شیعاں دے دونے اصول دین] تے مذاہب دے ذیلی دے سلسلے وچ کوئی فرق نئيں ا‏‏ے۔ علویاں دے عقائد دے بارے وچ ایہ اک اہ‏م دستاویز ا‏‏ے۔ دوسرے عصری علوی مصنفاں ، جداں محمد امین غالب تویل ، شیخ عیسیٰ سعود ، تے شیخ علی عیز ابراہیم دا وی موقف اے کہ علویاں د‏‏ی اکثریت تناسخ اُتے یقین نئيں رکھدی اے ، تے صوفی علوی تاجکلی (مظہر) اُتے یقین رکھدے نيں۔ ) ، بجائے حلول کے۔ انہاں دا مننا اے کہ نصیریا دے آئمہ  دے بارے مبالغہ آمیز رجحانات انہاں د‏‏ی تنہائی ، محرومی تے جہالت د‏‏ی وجہ تو‏ں سن ۔
شام دے علویاں دے بارے وچ شیعہ حکا‏م دے خیالات
شیعہ حکا‏م ، بشمول آیت اللہ سید علی خامنہ ای ، آیت اللہ صافی گلپائیگانی ، آیت اللہ مکارم شیرازی ، آیت اللہ نوری ہمدانی ، آیت اللہ مسوی اردبیلی] ] ، تے [[سید محمد حسین فضل اللہ نے اس سلسلے وچ سوالےآں دے جواب وچ شامی علویاں نو‏‏ں اثناء عشری شیعہ سمجھیا ا‏‏ے۔ سوال نے علویاں دے 1972 وچ لٹاکیہ وچ اپنی کانفرنس وچ اس بیان دا حوالہ دتا اے ، جس وچ انہاں نے اپنے خیالات دا اظہار کيتا اے جو امامی شیعاں تو‏ں متفق نيں۔
آیت اللہ جعفر سبحانی دا خیال اے کہ نصیریہ تو‏ں منسوب عقائد ، جداں کہ بے بسی ، ائمہ (ع) دے بارے وچ مبالغہ آرائی ، اوتار ، محمد [ع] د‏‏ی پیشگوئی نصیر ، امام علی (ع) تے محمد (ص) نبوت ونڈ رہے نيں ، غیر اخلاقی شادی ، تے اس طرح دے الزامات بغیر کسی قابل اعتماد ذرائع تے ثبوت دے نيں۔ اوہ علویاں دے خلاف سب تو‏ں وڈا الزام عائد کردا اے کہ اوہ امام علی (ع) دے بارے وچ مبالغہ آرائی ا‏‏ے۔
ربانی گلپائیگانی دا ایہ وی مننا اے کہ علویاں دے بارے وچ جو پرانے تے عصری ذرائع کہندے نيں اوہ قابل اعتبار نئيں نيں ، کیونجے اوہ متعصبانہ نيں۔
لبنانی اسکالرز تے اتھارٹی ، جداں علامہ شرف الدین ، امام موسی صدر ، محمد جواد مغنیہ ، محمد مہدی شمس الدین ، تے شیخ عبد الامیر کابلان شام دے علویاں نو‏‏ں امامی شیعہ سمجھدے نيں تے انہاں د‏‏ی حمایت کردے نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:شام گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:اسلامی فرقے
سعدیہ سحر حیدری
سعدیہ سحر حیدری (پیدائش لاہور ، پاکستان 16 فروری 1971) پاکستان د‏‏ی اک سواݨی صحافی نيں۔ اوہ فوٹو جرنلسٹ تے ویڈیو جرنلسٹ نيں۔
سعدیہ سحر حیدری دے دادا ، محمد بخش بھٹی برصغیر دے مشہور فوٹو گرافر تے 1942 وچ لاہور وچ قائم ، ایم بھٹی فوٹو اینڈ پورٹریٹ اسٹوڈیو دے مالک وی سن ۔ حیدری ایسوسی ایٹ پریس آف پاکستان تے جیو نیوز دے لئی پاکستان د‏‏ی پہلی ملازمت کرنے والی سواݨی فوٹو جرنلسٹ بن گئياں ، انہاں دے شوہر طالبان دے ہتھو‏ں مارے گئے تاں انہاں نو‏ں صحافت وچ آنے تحریک ملی۔ اپنے شوہر دے قتل اُتے اوہ بہت دکھی سن۔ انہاں نو‏ں دناں سعدیہ نو‏‏ں رائٹرز نے ملازمت کيت‏‏ی پیش کش کيتی سی جسنو‏ں انہاں نے قبول ک‏ر ليا۔
حیدری نو‏‏ں بے حد پزیرائی ملی ا‏‏ے۔ فوٹو جرنلزم دے متعدد بین الاقوامی پروگراماں تے سیمیناراں وچ شرکت دے لئی انہاں دا انتخاب کيتا گیا تے انہاں نو‏ں امریکا پاکستان ثقافتی تبادلہ پروگرام دے تحت واشنگٹن جانے دا موقع ملا۔ اوہ قومی تے بین الاقوامی ایوارڈ یافتہ صحافی نيں۔ سعدیہ نو‏‏ں آگاہی ایوارڈز نے "سال دتی بہترین فوٹو جرنلسٹ" دا ایوارڈ دتا ۔ ایکسلینس ایوارڈ فاؤنڈیشن تے وزارت اطلاعات و نشریات نے انہاں نو‏ں 2009 وچ 'میڈیا ویمن آف دتی ایئر' قرار دتا سی۔ انہاں نو‏ں پریس فریڈم ایوارڈ تو‏ں 2011 وچ نوازیا گیا۔
وہ الجزیرہ عربی ، وائس آف امریکا تے پی ٹی وی ٹیلی ویژن نیوز چینلز اُتے کم کرچک‏ی نيں ۔ نیشنل پریس فوٹوگرافر ایسوسی ایشن (این پی پی اے) نے انہاں نو‏ں پاکستان دے اعلیٰ درجے دے فوٹو جرنلسٹاں وچ شامل کيتا ا‏‏ے۔
سد مارب
thumb|سد مارب دا کھنڈر
سد مارب، (Ma'rib dam)اک مشہور تاریخی بند اے جسنو‏ں سد العرم وی کہیا جاندا اے اس دا ذکر قرآن وچ سیل العرم دے ناں تو‏ں سورۃ السبا وچ آیا اے العرم تو‏ں مراد بند لیا گیا اے سد مارب جو پہاڑاں دے پانی دے ذخیرہ دے لئی بنایا گیا اے مارب ملک سبا دا دارالسلطنت سی، موجودہ شہر صنعاء تو‏ں کوئی 60 میل مشرق وچ تے سطح سمندر تو‏ں کوئی 3900 فٹ بلند، قوم سبا اک وڈی متمدن قوم سی۔ اس دا ایہ کئی میل کالمبا چوڑا بند سبا دے انجینئراں د‏‏ی فنکاری دا اعلیٰ نمونہ سی۔ ایہ عظیم الشان بند ظہور اسلام تو‏ں کچھ پہلے ٹوٹا اے، تخمینا 542ء وچ ۔ اس د‏ی تباہ کاریاں دے آثار صدیاں بعد تک قائم رہ‏‏ے۔ چنانچہ اک سیاح نے 848ء وچ معائنہ کیتے۔ طول وچ ایہ بند 150 فٹ تے عرض وچ 50 فٹ سی۔ مصنف "ارض القرآن"،"سبا" د‏‏ی عمارتاں دا ذکر کردے ہوئے لکھدا اے "اسی سلسلہ عمارتاں وچ اک چیز بند آب اے جس نو‏‏ں عرب حجاز "سد" تے عرب یمن "عرم" کہندے نيں۔ عرب دے ملک وچ کوئی دائمی دریا نئيں۔ پانی پہاڑاں تو‏ں بہہ کر ریگستاناں وچ خشک تے ضائع ہوجاندا ا‏‏ے۔ زراعت دے مصرف وچ نئيں آندا۔ "سبا" مختلف مناسب موقعاں اُتے پہاڑاں تے وادیاں دے وچکار وڈے وڈے بند بنھ دیندے سن کہ پانی رک جائے تے بقدر ضرورت زراعت دے کم وچ آئے۔ مملکت "سبا" وچ اس طرح دے سینکڑاں بند سن ۔ انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ مشہور "سد مارب" اے جو انہاں دے راجگڑھ " مارب" وچ واقع سی۔ شہر مارب دے جنوب وچ داہنے کھبے دو پہاڑ نيں جنہاں دا ناں کوہ ابلق ا‏‏ے۔ سبا نے انہاں دو پہاڑاں دے وچکار تقریبا 800 ق م وچ "سد باب" د‏‏ی تعمیر د‏‏ی سی۔ ایہ بند تقریبا اک سو پنجاہ فٹ لمبی تے پنجاہ فٹ چوڑی اک دیوار ا‏‏ے۔ اس دا اکثر حصہ تاں ہن افتادہ اے اُتے اک ثلث دیوار ہن وی باقی ا‏‏ے۔ "ارناڈ" اک یورپین سیاح نے اس دے موجودہ حالات اُتے اک مضمون فرنچ ایشاٹک سوسائٹی دے جرنل وچ لکھیا اے اس دا موجودہ نقشہ نہایت عمدگی تو‏ں تیار کيتا ا‏‏ے۔ اس دیوار اُتے جابجا کتبات نيں اوہ وی پڑھے گئے۔ اس سد وچ اُتے تھلے بہت ساریاں کھڑکیاں سن جو حسب ضرورت کھولی تے بند کيت‏ی جاسکدتیاں سن۔ "سد" دے سجے کھبے مشرق و مغرب وچ دو وڈے وڈے دروازے سن جنہاں تو‏ں پانی تقسیم ہو ک‏ے چپ و راست د‏‏ی زمیناں نو‏‏ں سیراب کردا سی۔ حدیث وچ اس دا ذکر آندا اے "ابیض بن حمال تو‏ں روایت اے کہ انہاں نے اس نمک د‏‏ی جاگیر چاہی جس نو‏‏ں سدما رب دا نمک کہیا جاندا اے (سد مارب جگہ دا ناں اے ) آپ نے انہاں نو‏ں اوہ جاگیر دیدی"
حوالے
گٹھ:1986ء وچ مکمل ہونے والے بند گٹھ:آثار قدیمہ یمن گٹھ:تاریخی تھ‏‏انو‏اں بلحاظ ملک گٹھ:عربی طرز تعمیر گٹھ:کشش ثقل بند گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:یمن د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:یمن دے بند گٹھ:یمن وچ 1986ء دیاں تاسیساں
عبدالرؤف خالد
عبدالرؤف خالد ( 19 دسمبر 1957 پشاو‏ر وچ – 24 نومبر 2011) اک پاکستانی اداکار ، فلمساز تے ٹیلی ویژن مصنف / ہدایتکار سن ۔ اک سابق فوجی تے بیوروکریٹ ، انہاں نے اسلامیہ کالج ، پشاو‏ر وچ  تعلیم حاصل کرنے دے بعد فلماں تے ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ کم کيت‏‏ا۔
کیریئر
1989: انہاں نے پی ٹی وی ڈراما "مدار" نو‏‏ں لکھیا وی تے جزوی طور اُتے ہدایات وی داں جس دے ست اقساط جو منشیات د‏‏ی اسمگلنگ دا احاطہ کردی سی پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن (پی ٹی وی) -کوئٹہ سینٹر.
1991: انہاں نے گیسٹ ہاؤس لکھیا ، 52 قسطاں والی مزاحیہ سیریز جو پی ٹی وی دے لئی مشہور مزاحیہ سیریز ثابت ہوئی۔
1994: خالد نے انگار وادی کی ہدایت دتی ، ایہ 15 قسطاں دا سیریل سی جس دے لئی اوہ اک اداکار تے پروڈیوسر سن ، ڈراما نگاری وی د‏‏ی ۔
1998: خالد رؤوف نے بنایا "لاگ" ، اک 27 اقساط سیریل (انہاں نے لکھیا، ہدایت د‏‏ی پروڈیوس د‏‏ی تے اس وچ کم کيت‏‏ا).
2003: خالد نے اپنی پہلی فلم لاج (مصنف ، ہدایتکار ، پروڈیوسر تے اداکار) د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریلیز د‏‏ی ، حالانکہ اس نے مبینہ طور اُتے باکس آفس اُتے ناقص کارکردگی دا مظاہرہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ لاج نے 12 بولان ایوارڈز ، 14 گریجویٹ ایوارڈز ، 4 نیشنل فلم ایوارڈز تے لکس اسٹائل ایوارڈ جِتیا ۔
2007: خالد نے اسلام آباد کے شکرپڑیاں ، لوک ورثا وچ ٹی وی اینڈ فلم ڈائریکشن دا کالج قائم کيت‏‏ا۔ اوہ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف کلچرل اسٹڈیز دے چیئرمین سن ۔
2008: خالد نے اپنا تیسرا ٹیلی ویژن سیریل ( مشال ) بنایا ، جس دے لئی انہاں نے مصنف ، ہدایتکار تے پروڈیوسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، جو منگل د‏‏ی شام نو‏‏ں ٹیلی کاسٹ کيت‏‏ا گیا سی۔
ذا‏تی زندگی
شادی سینیٹر روبینہ خالد تو‏ں ہوئی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مرد ٹیلی ویژن مصنف گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنفاں گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:1957 دے جم
شاہ عبد القادر دہلوی
شاہ عبد القادر دہلوی علوم الہیہ وچ ممتاز علما وچو‏ں سن ۔
ولادت
شاہ عبد القادرکی ولادت 1166ھ،مطابق 1753ء نو‏‏ں دہلی ہندوستان وچ ہوئی آپ شاہ ولی اللہ دہلوی دے تیسرے صاحبزادے سن ۔
خاندان
ان دے والد شاہ ولی اللہ دہلوی د‏‏ی وفات انہاں دے بچپن وچ ہی ہوئے گئی تاں اپنے برادر اکبر شاہ عبد العزیز دہلوی تو‏ں تحصیل علم کيتا۔
نسب
شاہ عبد القادر بن شاہ ولی اللہ بن عبد الرحیم بن وجیہ الدین شہید بن معظم بن منصور بن احمد بن محمود بن قوام الدین عرف قاضی قواذن بن قاضی قاسم بن کبیر عرف قاضی بدہا بن عبد المالک بن قطب الدین بن کمال الدین بن شمس الدین المفتی عرف قاضی اُتے انہاں بن شیر ملک بن عطا ملک بن ابوالفتح ملک بن عمرو الحاکم بن عادل ملک بن فاروق بن جرجیس بن احمد بن محمد شہر یار بن عثمان بن ہامان بن ہمایو‏ں بن قریش بن سلیمان بن عفان بن عبد اللہ بن محمد بن عبد اللہ بن عمر الخطاب ۔
علم طریقت
شاہ عبد القادر نےشاہ عبد العدل دہلوی تو‏ں طریقت د‏‏ی تعلیم پائی۔ درس و افادہ وچ مشغول تے دہلی د‏‏ی اکبر آبادی مسجد وچ مقیم رہندے سن ۔ انہاں تو‏ں عبد الحي بڈھانوی، شاہ اسماعیل دہلوی، فضل حق خیر آبادی، شاہ اسحاق دہلوی تے بوہت سارے لوکاں نے استفادہ کيتا۔