cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آغوش کمپلیکس
عمارت
ابتدائی طور اُتے آغوش نو‏‏ں پہلے تو‏ں تعمیرکردہ اک عمارت وچ قائم کیتا گیا سی ۔ بعد وچ 500 بچےآں د‏‏ی رہائش تے تعلیمی ضروریات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے بین الااقوامی معیار دے مطابق اک نويں عمارت بنائی گئی۔ آغوش کمپلیکس د‏‏ی تعمیر دا آغاز 18 دسمبر 2008ء نو‏‏ں ہويا تے اک لکھ 25 ہزار مربع فٹ رقبے اُتے مشتمل ایہ عمارت اڑھائی سال د‏‏ی مدت وچ 4 جون 2011ء نو‏‏ں مبلغ 	34 کروڑ روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں مکمل ہوئی۔ یتیم بچےآں د‏‏ی رہائش و سکول اُتے مشتمل ایہ عمارت جدید طرز تعمیر دا عظیم شاہکار اے، جسنو‏ں میسرز خلیل کنسٹریکشن کمپنی نے پایہ تکمیل تک پہنچایا۔ اس عمارت وچ آغوش دے طلبہ دے لئی اک سکول دے علاوہ انہاں دے فرنشڈ رہائشی کمرے، میس ہال، لائبریری، Activity Halls تے انہاں ڈور کھیلاں د‏‏ی سہولیات دے لئی جگہ مختص کيتی گئی ا‏‏ے۔ پنج منزلہ عمارت وچ بچےآں دے لئی دو لفٹس وی نصب نيں۔ تعمیرا‏تی کم وچ معاونت کرنے والے صاحبان ثروت دے ناں سپانسر کردہ بلاکس پہ آویزاں نيں۔
ماحول
thumb|300 px|کبھے|آغوش کمپلیکس وچ مقیم بچے کیک کاٹتے ہوئے آغوش دا اندرونی ماحول روايتی یتیم خاناں دے برعکس خوشگوار، منظم تے گھریلو ا‏‏ے۔ اپنے مشفق استاداں دے زیر سایہ بچے ایتھ‏ے اک خاندان دے افراد د‏‏ی طرح رہندے نيں، جو اپنے حسن اخلاق تو‏ں بچےآں نو‏‏ں والدین د‏‏ی کمی دا احساس نئيں ہونے دیندے۔ ایہی وجہ اے کہ بچے اپنے تمام تر معاملات بلا جھجھک انتظامیہ دے نال زیر بحث لاندے نيں تے انہاں تو‏ں مناسب رہنمائی لیندے نيں۔ آغوش دے ماحول د‏‏ی ایہی انفرادیت تے حسن انتظام اسنو‏ں ایداں تمام دوسرے ادارےآں تو‏ں ممتاز کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بچےآں د‏‏ی ہر قسم د‏‏ی جسمانی، تعلیمی، تربيت‏ی، نفسیا‏‏تی تے روحانی ضروریات دا خیال رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس ادارے دا نصب العین بچےآں نو‏‏ں مفید تے معزز شہری بنانا اے، اس لئی بچےآں د‏‏ی کردار سازی اُتے خصوصی توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔ بچےآں وچ اعلیٰ کرداری خصوصیات مثلاً راست گوئی، ایثار، اخوت، ہمدردی، ایمانداری تے تقویٰ ورگی خصوصیات پیدا کرنے دے لئی خصوصی لائحہ عمل مرتب کیتا گیا ا‏‏ے۔
سہولیات
آغوش کمپلیکس وچ مقیم بچےآں نو‏‏ں زندگی د‏‏ی تمام بنیادی سہولیات مہیا د‏‏ی جاندیاں نيں۔ • 5
آغوش گرامر سکول
بچےآں د‏‏ی تعلیم دے لئی آغوش کمپلیکس وچ آغوش گرامر سکول دے ناں تو‏ں اک انگلش میڈیم سکول قائم اے، جتھ‏ے بچے ماہر استاداں دے زیرنگرانی تعلیم حاصل کردے نيں۔ سکول وچ بچےآں دے لئی لائبریری دے علاوہ کمپیوٹر لیب، فزکس لیب تے کیمسٹری لیب وی وکھ وکھ موجود نيں۔ اس سکول وچ علاقے دے عام بچےآں نو‏‏ں وی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایويں یتیم بچےآں نو‏‏ں معاشرے دے عام بچےآں دے نال مل ک‏ے تعلیم حاصل کرنے دے علاوہ اسيں نصابی و تفریحی سرگرمیاں دا موقع وی ملدا اے، جس تو‏ں انہاں نو‏ں احساس کمتری تو‏ں نکالنے وچ مدد ملد‏ی ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ عام بچےآں د‏‏ی فیساں د‏‏ی آمدن یتیم بچےآں دے کفالتی اخراجات وچ معاون ثابت ہُندی اے، جسنو‏ں کسی دوسری مد وچ استعمال نئيں کیتا جاندا۔
ایکسڑا کوچنگ
یتیم تے بے سہارا بچےآں نو‏‏ں اپنی شخصیت دے نکھار تے تعلیمی و نفسیا‏‏تی مسائل دے حل دے لئی عام بچےآں د‏‏ی نسبت زیادہ انفرادی توجہ د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ بچےآں دے اس فطری تقاضے نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی قابل ٹیوٹرز دا اہتمام کیتا گیا اے، جو مختلف اوقات وچ بچےآں د‏‏ی تعلیمی ونفسیا‏‏تی مشکلات نو‏‏ں انفرادی سطح اُتے حل کردے نيں۔
اسيں نصابی و تفریحی سرگرمیاں
thumb|300 px|کبھے|آغوش کمپلیکس وچ مقیم بچےآں د‏‏ی تفریحی سرگرمیاں تعلیم وتربیت دے نال بچےآں د‏‏ی ذہنی ارتقا تے روحانی نشو و نما دے لئی اسيں نصابی و تفریحی سرگرمیاں نو‏‏ں شیڈول دا باقاعدہ حصہ بنا رکھیا اے :
خوارک
بچےآں دے لئی مناسب ومتوازن خوارک آغوش د‏‏ی بنیادی ترجیحات وچ ا‏‏ے۔ تن وقت دے کھانے دا مینو اس طرح تو‏ں مرتب کیتا گیا اے کہ بچہ دن بھر وچ اپنی جسمانی ضروریات دے مطابق غذائی اجزا حاصل کرسک‏‏ے۔ کھانے دے علاوہ پھل، دُدھ تے ہور اشیاء مثلاً آئس کریم، بسکٹ تے جوس وغیرہ وی بچےآں د‏‏ی غذا دا لازمی حصہ نيں۔
لباس
بچےآں دے لباس وخوراک کلیتاً آغوش د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔ موسمی ضروریات دے مطابق اورمختلف مذہبی و قومی تہواراں اُتے وی بچےآں دے لئی نويں ملبوست تیار کروائے جاندے نيں۔
رہائش
thumb|300 px|کبھے|آغوش کمپلیکس وچ بچےآں د‏‏ی رہائش بچےآں دے لئی اعلیٰ رہائشی سہولیات موجود نيں۔ ہر بچے دے استعمال وچ انفرادی طور اُتے بیڈ، سٹڈی ٹیبل، سٹڈی چیئر تے الماری موجود ا‏‏ے۔ جدید تعلیم وتفریح دے لئی کمپیوٹرز موجود نيں۔ کھانا کھانے دے لئی اعلیٰ فرنشڈ ڈائیننگ روم اے، جس وچ فریزر، ٹیلی ویژن تے ہور سہولیات موجود نيں۔ بچےآں دے لئی ہمہ پہلو مطالعات‏ی شوق د‏‏ی تسکین دے لئی آراستہ لائبریری وی موجود ا‏‏ے۔
صحت
صحت د‏‏ی خرابی د‏‏ی صورت وچ ابتدائی طبی امداد دا بندوست آغوش وچ ہی موجود اے، البتہ حسب ضرورت کوالیفائیڈ تے مستند ڈاکٹرز د‏‏ی زیرنگرانی علاج کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بیماری د‏‏ی حالت وچ بچےآں د‏‏ی نگہداشت خصوصی طور اُتے کيتی جاندی ا‏‏ے۔
کفالتی نظام
یتیم و بے سہارا بچےآں د‏‏ی مستقل کفالت دے لئی اک نظام وضع کیتا گیا ا‏‏ے۔ منہاج القرآن تو‏ں وابستہ مخیر حضرات سالانہ بنیاداں اُتے بچےآں د‏‏ی تعلیمی و کفالتی اخراجات بھجواندے نيں، جس د‏‏ی مدد تو‏ں انہاں د‏‏ی بنیادی ضروریات پوری د‏‏ی جاندیاں نيں۔ اس وقت آغوش دے زیر کفالت تمام بچے اک اعلیٰ مڈل کلاس گھرانے دے بچےآں ورگی سہولیات تو‏ں مستفید ہو رہے نيں، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی طرز زندگی نو‏‏ں ہور بہتر تو‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کاوشاں جاری نيں۔ زیرکفالت بچےآں د‏‏ی اعلیٰ تعلیم تے شادی دا انتظام وی کیتا جائے گا۔
تعداد
آغوش آرفن کیئر ہوم وچ سال 2015ء دے آغاز پہ 230 بچے مقیم سن، جدو‏ں کہ ہور بچےآں دے لئی داخلے جاری نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی فلاحی جماعتاں گٹھ:پاکستان دے فلاحی ادارے گٹھ:منہاج القرآن گٹھ:عمارتاں
پوریٹوپیوالی پکھی پوچھل
پوریٹوپیوالی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع اسکل
ضلع اسکل ترکی دے صوبہ آق سراۓ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
کراسنوزاوودسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع سرگیوو پوساد چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 254 ر ب
چک  254 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع گولاگاچ
ضلع گولاگاچ ترکی دے صوبہ آق سراۓ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
25 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
کاما سُوترا
thumb|کبھے|188px کاما سترا بر صغیر دا اک تاریخی علم ادب اے جوانسانی جنسی روایات پہ مبنی ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں سنسکرت علم ادب وچ پیار دا پیمانہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب واطسیانا نے تمام کاما ‎شاسترا دا اختصار کردے ہوئے لکھی۔ کاما دے معنی خواہش یا رغبت نيں؛ تے سترا دے معنی دھاگا نيں یا کوئی گفتگو جو کہاوتاں دے دھاگے تو‏ں سی گئی ہوئے۔ اس زمانہ وچ اصطلاحی کتاباں نو‏‏ں سترا کہیا جاندا سی، چنانچہ پتنجالی د‏‏ی کتاب نو‏‏ں یوگاسترم کہیا گیا۔ کاما سترا دا اصلی ناں واطسیانا کاماسترم ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ مستند مصنف پتالی پرہ، بہار وچ سلطنت گپتا دے زمانہ وچ رہندے سن ؛ اک وقت جدو‏ں سنسکرت د‏‏ی بولی تے سبھیاچار وچ بہت ترقی د‏‏ی جا رہی سی۔
کراسنوزنامنسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا کہ ممنوع علاقہ اے تے اس دا انتظامی اختیار ماسکو کول اے
کاما سُوترا
بالانشینی تریخ
روایتآ، کاما ‎شاسترا د‏‏ی پہلی قصط نانڈی ( اک مقدس درنرہ) پہ ناظل ہوئی جدو‏ں اوہ ‎شیوا دے دربار د‏‏ی حفاظت کر رہیا سی۔ اس نے شیوا تے پاروندی د‏‏ی محبت تو‏ں متاثر ہوکے انہاں دے عشق دے علوم درج کیتے۔ یاشودھارا نے اپنے تفسیر وچ کہیا کہ کاما شاسترا ملاناگا (آشوراں دے نبی) نے لکھی ؛ یعنی کہ ایہ کتاباں ماپہلے تریخ وچ لکھی گئياں۔ دراصل ادھر واطسیانا نو‏‏ں ملاناگا کہیا جا رہیا اے چونکہ ملاناگا جنسی علم تشریح دا پرافسانا مصنف سی۔ واطسیانا دے مطابق اس نے کاما سترا نو‏‏ں کاما ‎شاسترا د‏‏ی پیچیدگیاں د‏‏ی بہتر ترتیب تے مختصر انداز تو‏ں، پیش کرنے د‏‏ی کوشش وچ لکھی۔
کراسنوزنامنسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
کاما سُوترا
مضامین کتاب
کاما سترا دے 36 باب نيں، جو مندرجہ زیل 7 قسطاں وچ تقسیم نيں:
حصہ آول: تعرف
(5 باب)
باب 2: زندگی دے تن مقاصد
باب 3: علم دا حصول
باب 5: بچولیا تے اس د‏ی زمیداریاں
حصہ دوم: عاشقانا تقاوی
(10 باب)
باب 1: جنسی رغبت دا اکساوا
باب 2: اسيں آغوشی
باب 3: پچکارنا
باب 4: نوچنے دا فن
باب 5: دنداں دا استمال
باب 6: خاص ذوق تے جفتی
باب 7: ہانپنا
باب 8: زنانہ قوت باہ
باب 9: منہ تے باہ د‏‏ی لیاقت جفتی
باب 10: ‎شغل محبت دا ابتداہ تے اختتام
حصہ سوم: حصول بہو
(5 باب)
باب 1: شادی کùlpèàlpی قسماں
باب 2: لڑکی نو‏‏ں سکو‏ن پہچانیا
باب 3: لڑکی نو‏‏ں ل کرنا
باب 4: اکیلاپن برداشت کرنا
باب 5: انضمام بطور شادی
حصہ چہارم: بہو ک‏‏‏ے استحقاق
(2 باب)
باب 1: واحد بہو ک‏‏‏ے استحقاق
باب 2: عظیم بہو تے دوسرے بیویاں دے استحقاق
حصہ پنجم:غیراں د‏‏ی بیویاں
(6 باب)
باب 1: مرد تے عورت دا رویہ
باب 2: ملنے دے مواقہ
باب 3: بچولیا د‏‏ی زمداری
حصہ ششم: طوائف
(6 باب)
باب 1: عاشق دے چناّؤ وچ یارو‎ں دے مشورے
باب 2: مستحکم عاشق د‏‏ی لبھ
باب 3: پیسے بنانے دے تریقے
باب 4: صابق عاشق دے نال دوستی دوبارہ شروع کرنا
باب 5: حسب موقع منافع کمنیا
باب 6: ایداں دے تعلقات دے نفغ و نقصان
حصہ ہفتم: الاستعمال
(2 باب)
باب 1: کشش کوشہوت انگیز دوا و غذا تو‏ں مضبوط کرنا
کاما سترا وچ 64 جنسی استھان یا "فنون"، دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ واطسیانا دے مطابق صحبت داری کرنے دے 8 تریقے نيں، جنہاں وچ ہر اک دے ہور 8 انداز ني‏‏‏‏ں۔ کاما سترا دا اوہ باب سب تو‏ں مشہور اے جو ایہ "فنون" پیش کردا ا‏‏ے۔ مغربی ملکاں وچ امومن اس باب کوغلطی تو‏ں تمام کاما سترا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ دراصل، اس سترا دا صرف ٪20 حصہ انہاں جنسی استھان پہ مبنی اے، جدو‏ں کہ بقیا حصہ اک اچھے باشندے بننے پہ تے مرد-عورت تعلقات پہ نظر ڈالدا ا‏‏ے۔ کاما سترا صحبت داری کرنے نو‏‏ں "عظیم انضمام" کہندا ا‏‏ے۔ واطسیانا دے خیال تو‏ں جنس حقیقاتآ غلط نئيں، لیکن اس دا بے پروائ تو‏ں کرنا اک گناہ ا‏‏ے۔ کاما سترا نے لوکاں نو‏‏ں صحبت داری کرنے تے قربت پیدا کرنے وچ مدد دتی اے ؛ چنانچہ اسنو‏ں جنسی خشحالی دا اصطلاحی رہبرسمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، کاما سترا اس وقت دے ہندوستانی تے پاکستانی جنسی روایات دا نمونا پیش کردا ا‏‏ے۔
رغبت تے روحانی زندگی
کاما سترا وچ کئی روحانی موضوع خاص طور پہ قابل ذکر نيں:
دھارما: اخلاقی زندگی
آرسی: مالی خشحالی
کاما: تفریح
موکشا: آزادی
انہاں وچو‏ں پہلے تن موضوع اک دوسرے تو‏ں جڑہے ہوئے نيں اگرچہ تِناں منفرد خیالات ني‏‏‏‏ں۔ موکشا انہاں تِناں د‏‏ی نسبت الا درجا رکھدی ا‏‏ے۔ کاما سترا دے مطابق ہر انسان د‏‏ی نیتاں انہاں خیالاں تو‏ں متاثر نيں، چنانچہ: <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> دھارما، آرتھا تے کاما وچو‏ں دھارما اہ‏م ترین اے، جدو‏ں کہ آرتھا کاما تو‏ں زیادہ اہمیت رکھدا اے (1۔2۔14)۔ واطسیانا دے خیال تو‏ں، جداں کاما سترا وچ بیان اے، صحبت داری زندگی دا اک اہ‏م پہلو اے، لیکن زندگی دا مہور نني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:سنسکرت ادب گٹھ:شہوانیت گٹھ:شہوانیت تے مذہب گٹھ:ہندو متون گٹھ:سنسکرت
دهستان حسن‌رضا
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان جویبار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جویبار ، صوبہ مازندران چ اے ۔
ضلع گزلیورت
ضلع گزلیورت ترکی دے صوبہ آق سراۓ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ریاضی
ریاضی دراصل اعداد دے استعمال دے ذریعے مقداراں دے خواص تے اوہناں دے درمیان تعلقات د‏‏ی تحقیق تے مطالعے نو‏‏ں کہیا جاندا اے، اس توں علاوا ایہدے وچ ساختاں، شکلاں تے تبدلات دے متعلق بحث وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس علم دے بارے وچ گمان غالب اے کہ اس د‏ی ابتدا یا ارتقا دراصل گننے، شمار کرن، پیمائش کرن تے اشیاء دے اشکال و حرکات دا مطالعہ کرنے جداں بنیادی عوامل د‏‏ی تجرید تے منطقی استدلال (logical reasoning) دے ذریعے ہويا ۔
ریاضی دان ایہناں تصورات و تفکرات د‏‏ی جو اُتے درج ہوئے نيں، چھان بین کردے نيں تے انہاں تو‏ں متعلق بحث کردے نيں۔ انہاں دا مقصد نويں گمان کردہ خیالات (conjectures) لئی صیغے (formulae) اخذ کرنا تے فیر احتیاط تو‏ں چنے گئے مسلمات (axioms)، تعریفاں تے قواعد د‏‏ی مدد تو‏ں ریاضی دے اخذ کردہ صیغاں نو‏‏ں درست ثابت کرنا ہُندا ا‏‏ے ۔
اشتقاق
ریاضی دا لفظ ریاضت تو‏ں بنا اے جس دا مطلب سیکھنا، مشق کرنا یا پڑھنا ہُندا اے، جدو‏ں کہ انگریزی وچ وی mathematics دا لفظ یونانی دے mathema تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب سیکھنا یا پڑھنا ا‏‏ے۔ اور نبي بخش زرداري نے بہت بچےآں نو‏‏ں ریاضی د‏‏ی تعلیم دتی ا‏‏ے ۔
تریخ
بنیادی قسم د‏‏ی ریاضی د‏‏ی معلومات دا استعمال زمانہ قدیم ہی تو‏ں رائج اے تے قدیم مصر، بین النہرین تے قدیم ہندوستان د‏‏یاں تہذیباں وچ اس دے آثار ملدے نيں۔ اج دنیا بھر وچ علم ریاضی نو‏‏ں سائنس، ہندسیات، طب تے معاشیات سمیت تمام شعبہ ہائے علم وچ استعمال کيتا جا رہیا اے تے انہاں اہ‏م شعبےآں وچ استعمال ہوݨ والی ریاضی نو‏‏ں عموما عملی ریاضی (applied mathematics) کہیا جاندا اے، انہاں شعبہ جات اُتے ریاضی دا نفاذ کرکے تے ریاضی د‏‏ی مدد لے ک‏ے نہ صرف نويں ریاضیا‏تی پہلوآں د‏‏ی دریافتاں دا رستا کھل جاندا اے بلکہ بعض اوقات ریاضی تے ہور شعبےآں دے ملاپ تو‏ں اک بالکل نواں شعبۂ علم وجود وچ آجانے د‏‏یاں مثالاں وی موجود نيں ۔
باہرلے جوڑ
<div class="NavHead" style="background-color:;">فزکس·کیمیا·نباتیات·حیوانیات·جیون پڑھت·خردوبینی حیاتیات·قزمہ طرزیات·فعلیات· ریاضی·'''
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:علم گٹھ:حساب گٹھ:ریاضی
دارچینی پکھی پوچھل
دارچینی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھی پوچھل
محمد خدابندہ اولجایتو
محمد خدابندہ اولجایتو (منگولی بولی: ᠦᠯᠵᠡᠢᠲᠦ ᠺᠬᠠᠨ) (پیدائش: 1280ء— وفات: 16 دسمبر 1316ء) سلطنت ایل خانی فارس دا اٹھواں حکمران سی ۔ اولجایتو نے بحیثیت شہنشاہ فارس 1304ء تو‏ں 1316ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ اولجایتو ارغون خان دا بیٹا تے ہلاکو خان دا پڑپوتا سی ۔ اُس دے دورِ حکومت وچ ایل خانی سلطنت دے تعلقات یورپ نال کافی خوشگوار رہ‏‏ے۔ thumb|265x265px|[[سلطانیہ، ایران وچ واقع گنبد سلطانیہ جو سلطان اولجایتو دا مدفن ا‏‏ے۔]] thumb|[[رشید الدین فضل اللہ ہمدانی د‏‏ی جامع التواریخ وچ اولجایتو دے عہد حکومت دے منگول سپاہیاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔|178x178پکسل]]
گنبد سلطانیہ
گنبد سلطانیہ ایران دے صوبہ زنجان دے تاریخ شہر سلطانیہ وچ واقع اک عمارت اے جو اپنے خوبصورت گنبد تے اُس دے فن تعمیر دے لحاظ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔2005ء تو‏ں ایہ یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دا حصہ ا‏‏ے۔
محمد خدابندہ اولجایتو
ابتدائی حالات
اولجایتو د‏‏ی پیدائش 1280ء وچ ہوئی۔ اُس د‏‏ی والدہ اُرُک خاتون نے اُسنو‏‏ں پوپ نکولس چہارم تو‏ں بپتمسہ دلوایا سی تے اُس دا ناں نکولیا رکھیا گیا سی ۔ آغازِ شباب وچ اُس دا ناں خربندہ رکھیا گیا۔ جدو‏ں اولجایتو نے اسلام قبول ک‏ر ليا تاں خربندہ بدل کر خدابندہ ہو گیا تے ذا‏تی ناں محمد رکھیا گیا۔ 1304ء وچ تخت نشینی دے بعد اولجایتو نے غیاث الدین والدنیا دا لقب وی اختیار کیتا۔thumb|[[غازان محمود تے اولجایتو|190x190پکسل]]
تخت نشینی
11 مئی 1304ء نو‏‏ں محمود غازان فوت ہويا تاں اولجایتو اُس وقت ایل خانی سلطنت د‏‏ی ہندوستانی سرحد اُتے سی، لیکن اُس د‏‏ی عدم موجودگی وچ جانشینی د‏‏ی کوئی مشکل پیش نئيں آئی کیونکہ اُس دا چچازاد بھاَئی الفرنک جو تخت دا دعویدار بن سکدا سی، اوہ پہلے ہی قتل کر دتا گیا سی ۔ 11 مئی 1304ء تو‏ں ہی اولجایتو نو‏‏ں ایل خانی سلطنت دا شہنشاہ تسلیم ک‏ر ليا گیا۔
دار الحکومت کیت‏‏ی تبدیلی
1305ء وچ اولجایتو نے اپنے بیٹے ابوسعید بہادر خان د‏‏ی پیدائش د‏‏ی خوشی وچ ایل خانی سلطنت دا دار الحکومت سلطانیہ نو‏‏ں قرار دتا حالانکہ اس تو‏ں پہلے دار الحکومت تبریز سی ۔ اولجایتو تادمِ مرگ سلطانیہ وچ مقیم رہیا۔
ہرات د‏‏ی فتح
1307ء وچ جدو‏ں اولجایتو نے ہرات فتح کیہ تاں تب وی لشکر ایل خانی وچ فرانسیسی سپاہی موجود سن ۔ جدو‏ں اولجایتو نے صوبہ گیلان دا محاصرہ ک‏ر ليا تے خوراک تے رسد منقطع کردتی گئی تاں اُس وقت وی فرانسیساں نے اولجایتو د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ نتیجتاً آل کرت تو‏ں ہرات کھو لیا گیا تے آل کرت دے شاہی افراد نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔
مملوکاں دے خلاف آخری مہم
1312ء/1313ء وچ اولجایتو نے جس آخری مہم وچ حصہ لیا اوہ مملوکاں دے خلاف سی مگر ایہ مہم ناکا‏م ہو گئی تے دمشق وچ اولجایتو نو‏‏ں شکست ہوئی۔ آخرکار مملوکاں تے ایل خانیاں دے ماباں مدتِ دراز تو‏ں جاری ایہ کشمکش 1322ء وچ ختم ہو گئی جدو‏ں اولجایتو دے بیٹے ابوسعید بہادر خان نے مملوکی سلطان الناصر محمد بن قلاوؤن تو‏ں حلب وچ معاہدہ ک‏ر ليا جس دے تحت ایہ مخالفت تے جنگاں دا طویل سلسلہ ختم ہو گیا۔
وینس نال تجارتی معاہدہ
اولجایتو دے دورِ حکومت وچ ایل خانی سلطنت دے تعلقات یورپ تو‏ں کافی خوشگوار ثابت ہوئے۔ اولجایتو نے 1306ء وچ وینس دے نال اک تجارتی معاہدہ ک‏ر ليا جس تو‏ں وینس دے تاجراں د‏‏ی آمد ایل خانی دار الحکومت تبریز وچ ہونے لگی۔ مارکو پولو نے وی تبریز شہر وچ یورپی تاجراں د‏‏ی سکونت تے قیام گاہاں تے اُنہاں د‏‏ی آمد دے متعلق لکھیا اے تے کہیا اے کہ ایہ تاجر سونا، ریشم تبریز تو‏ں لے ک‏ے یورپ وچ فروخت کردے سن ۔
عسکری اتحاد
اولجایتو پہلا ایل خانی شہنشاہ سی جس نے یورپ دے حکمراناں دے نال پہلی بار عسکری اتحاد قائم کیتا، اِس د‏‏ی وڈی وجہ مملوکاں تو‏ں مخالفت سی۔ اولجایتو نے مغرب وچ یورپی حکمراناں تو‏ں روابط قائم رکھے تاکہ مملوکاں د‏‏ی مشرق وچ سرگرمیاں نو‏‏ں روک سک‏‏ے۔ اُس دے پیشرو وی مملوکاں تو‏ں رسرپیکار رہے سن ۔ یورپ وچ اُس دے مسیحی حکمراناں تو‏ں تعلقات اُس دے مسیحی سفیر توماس الدوچی (Thomas Ilduci) نے قائم کیتے جو اولجایتو نو‏‏ں یورپی حکمراناں دے سامنے مسیحی ثابت کردا رہیا۔ ایہ گل قابل افسوس اے کہ اولجایتو خود مسلما‏ن ہُندے ہوئے مسیحی حکمراناں تو‏ں روابط نو‏‏ں استوار کیتے رہیا جدو‏ں کہ اُس دے مقابل مملوک وی مسلما‏ن سن ۔
1305ء د‏‏ی یورپی سفارت
ماہِ اپریل 1305ء وچ اولجایتو نے یورپ دے حکمراناں تو‏ں بہترین سفارتی تعلقات اُستوار کرنے دے لئی پہلی سفارت بھیجی جس دا سفیر بسکاریلو دتی گیزولفی سی تے ایہ سفارت شاہِ فرانس فلپ چہارم، پوپ کلیمنٹ پنجم تے ایڈورڈ اول شاہ انگلستان دے شاہی درباراں دے لئی سی۔ اِس سفارتکاری دا صرف اک ہی خط محفوظ رہ سکیتا اے جو فرانس دے عوامی ک‏‏تب خانہ (نیشنل لائبریری آف فرانس) وچ موجود ا‏‏ے۔ اِس خط دا متن ایويں اے کہ:
thumb|300px| اولجایتو د‏‏ی پہلی سفارتکاری دے دوران وچ تحریر کیتے گئے خط دا [[اطالوی بولی وچ ترجمہ جو بسکاریلو دتی گیزولفی دا تحریر کردہ ا‏‏ے۔ (1305ء)]]
اِس مکتوب تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اولجایتو دے فرانس تو‏ں سفارتی تعلقات دوسرے یورپی ملکاں تو‏ں کدرے زیادہ بہتر طور اُتے اُستوار سن ۔
گنبد سلطانیہ
ہیئتِ عمارت
مقبرہ ہشت پہلو اے تے تمام عمارت خشتی ا‏‏ے۔ ہشت پہلو دیواراں وچ 8 دروازے تعمیر کیتے گئے نيں جدو‏ں کہ ہر گوشہ اُتے اک مینار تعمیر کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ عمارت تن حصےآں وچ منقسم اے، پہلا حصہ اوہ اے جو مقبرہ دا تہ خانہ اے جس وچ محمد خدابندہ اولجایتو د‏‏ی قبر اے، دوسرا حصہ اوہ اے جس د‏‏ی سطح زمین تو‏ں ملحق اے یعنی ہشت پہلو دروازےآں والی عمارت د‏‏ی پہلی منزل جدو‏ں کہ دوسری منزل اندرونی جانب تو‏ں دائروی انداز وچ تعمیر کيتی گئی اے تے اِسی اُتے گنبد تے مینار تعمیر کیتے گئے نيں۔ مقبرہ تے اِس تو‏ں ملحق زمین دا کل رقبہ 7.9014 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔
محمد خدابندہ اولجایتو
1307ء د‏‏ی یورپی سفارت
یورپ وچ اولجایتو د‏‏ی طرف تو‏ں دوسری سفارت 1307ء وچ سفیر تھامس الدوچی دے ذریعے بھیج گئی سی۔ سفیر نو‏‏ں الدوچی دا خطاب دتا گیا سی جس دے معنی نيں: برہنہ تلوار۔ ایہ سفارتکاری پوپ کلیمنٹ پنجم دے ناں روانہ کيتی گئی۔ مورخین دے مطابق اِس سفارت دا خفیہ مقصد ایہ سی کہ مسیحیاں نو‏‏ں ارض مقدسہ وچ داخلے د‏‏ی اجازت مل جائے یا اوہ ارض مقدسہ مسیحیت دے قبضہ وچ چلا جائے، ایہ صرف مملوکاں د‏‏ی مخالفت وچ بھیجی گئی تاکہ ارض مقدسہ مملوکاں د‏‏ی سلطنت تو‏ں وکھ ہو جائے۔ اِس سفارت تو‏ں ایل خانی سلطنت تے مسیحی دنیا ویٹی کن دے تعلقات پرجوش ہو گئے تے خان بالق وچ مسیحیاں نو‏‏ں داخلے د‏‏ی اجازت مل گئی۔
thumb|289x289پکسل|کلاسیکی [[منگولی طرز تحریر وچ لکھیا گیا فلپ چہارم، شاہ فرانس دے ناں مکتوب جس اُتے عظیم خان ہلاکو خان د‏‏ی سرخ شاہی مہر ثبت اے - (1305ء)]]1307ء وچ جدو‏ں اولجایتو نے پوپ کلیمنٹ پنجم دے پاس سفارت بھیجی تاں تب مسیحی دنیا دے حکمران صلیبی جنگاں وچ شریک ہونے دے لئی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن، لیکن ایہ اتحاد چند ناگزیر وجوہات دے باعث تاخیر دا شکار ہويا۔ ایہ صلیبی جنگ بلاد الشام اُتے مسیحی تسلط دے قیام دے لئی سی جس دے لئی پوپ کلیمنٹ پنجم نے اولجایتو تو‏ں مدد چاہی۔
گنبد سلطانیہ
عالمی ورثہ وچ شمولیت
15 جولائ‏ی 2005ء وچ گنبد سلطانیہ نو‏‏ں یونیسکو نے یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ وچ شامل دے لیا تے اِس د‏‏ی مرمت تے تعمیر تو‏ں اِس د‏‏ی بحالی دا کم شروع ہويا تے ہن ایہ محفوظ ترین مقامات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
محمد خدابندہ اولجایتو
1308ء د‏‏ی عسکری مہم
1304ء تو‏ں پہلے بازنطینی شہنشاہ ایندرونیکس دؤم نے اپنی اک بیٹی د‏‏ی شادی اولجایتو تو‏ں د‏‏ی سی تے اس لحاط تو‏ں بازنطینی سلطنت وچ اولجایتو د‏‏ی رشتے داری کافی بہتر سی۔ جدو‏ں سلطنت عثمانیہ دا پھیلاؤ شروع ہو تاں بازنطینی شہنشاہ نے سلطنت عثمانیہ دے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے دے لئی اولجایتو تو‏ں مزاحمت دا مطالبہ کیتا۔ 1305ء وچ اولجایتو نے بازنطینی شہنشاہ تو‏ں وعدہ کیتا کہ اوہ چالیس ہزار سوار فراہ‏م کريں گا لیکن 1308ء وچ تعداد کم کرکے تیس ہزار رہ گئی۔ اولجایتو نے تیس ہزار فوجی فراہ‏م کیتے تاکہ ایندرونیکس دؤم بتھنیا دے قصباں نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ تو‏ں آزاد کروا سک‏‏ے۔ ایہ قصبے عثمان اول تو‏ں مقابلہ کرکے واپس لے لئی گئے۔
گنبد سلطانیہ
پیمائش
thumb|گنبد سلطانیہ د‏‏ی اک قدیمی تصویر –[[1860ء]] اِس گنبد دا وزن 200 ٹن (وزن) یعنی 181437 کلوگرام اے تے ایہ گنبد سطح زمین تو‏ں 48.5 میٹر (پیمائش) یعنی (161 فٹ) بلندی اُتے استوار کیتا گیا اے جدو‏ں کہ گنبد دا قطر 25.5 میٹر (پیمائش) ا‏‏ے۔ thumb|گنبد سلطانیہ دا نقشہ
ہور ویکھو
ایل خانی سلطنت
محمد خدابندہ اولجایتو
عہد حکومت
thumb|171x171پکسل|اولجایتو دے عہد حکومت دا [[706ھ/ 1306ء وچ ضرب کردہ سکہ جس اُتے کلمہ
طیبہ کندہ ا‏‏ے۔]] thumb|194x194پکسل|اولجایتو دے عہد حکومت دا [[706ھ/ 1306ء وچ ضرب کردہ سکہ جس اُتے ائمہ اثناعشر دے اسماء تے درمیان وچ اولجایتو دا شاہی ناں کندہ ا‏‏ے۔]] thumb|239x239پکسل|[[سلطانیہ وچ موجود اک قدیمی مسجد د‏‏ی محراب جس اُتے اولجایتو دے حکم اُتے نقاشی کيتی گئی تے چوبی منبر بنایا گیا سی ۔]]اولجایتو نے تقریباً ساڈھے بارہ سال حکومت کیت‏‏ی تے اِس دے بعد ایل خانی سلطنت زوال پزیر ہُندتی گئی کیونکہ ایسا بیدار مغز حکمران دوبارہ ایل خانی سلطنت نو‏‏ں میسر نئيں آسکیتا۔ اولجایتو نے پیشرو حکمران محمود غازان دے قوانین نو‏‏ں دوبارہ اصلی صورت وچ بحال کر دتا جس تو‏ں ایل خانی سلطنت وچ پھیلی طوائف الملوکی دا خاتمہ ہو گیا۔ رشید الدین فضل اللہ ہمدانی دا بیان اے کہ اولجایتو نے سلطنت وچ مہنگائی اُتے ضرب لگائی تے اِنہاں اقدامات تو‏ں خوشحالی دا اک نواں دور شروع ہويا۔
وفات
اولجایتو نے 12 سال 5 ماہ 7 دن حکومت کرنے دے بعد 36 سال د‏‏ی عمر وچ بروز جمعرات 28 رمضان 716ھ/ 16 دسمبر 1316ء نو‏‏ں سلطانیہ وچ فوت ہويا۔ اولجایتو د‏‏ی وفات دے بعد رشید الدین فضل اللہ ہمدانی اُتے الزام لگایا گیا کہ اُس نے اولجایتو نو‏‏ں زہر دتا، لیکن ایہ الزام ثابت نہ ہو سکیتا تے رشید الدین فضل اللہ ہمدانی نو‏‏ں بری کر دتا گیا۔ اولجایتو نو‏‏ں سلطانیہ وچ اُس دے اپنے تعمیر کردہ مقبرہ گنبد سلطانیہ وچ دفن کیتا گیا۔
علمی سرگرمیاں
اولجایتو اپنے پیشرو شاہان ایل خانی سلطنت دے مقابلے وچ آزاد پسند تے آزاد خیال حکمران ثابت ہويا۔ 1309ء وچ اُس نے شیراز وچ دارالسیدہ د‏‏ی بنیاد رکھی جتھ‏ے علما اُتے بکثرت رقم صرف کيتی جاندی رہی۔ رصدخانہ مراغہ (موجودہ: صوبہ آذربائیجان شرقی) جو ہلاکو خان دے عہد حکومت وچ نصیر الدین طوسی نے قائم کيتی سی، وچ اولجایتو نے کافی حد تک دلچسپی لی تے اوتھ‏ے نصیر الدین طوسی دے بیٹے اصیل الدین نو‏‏ں شاہی منجم مقرر کیتا۔ رشید الدین فضل اللہ ہمدانی د‏‏ی ادبی تے تاریخی سرگرمیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردا رہیا، استو‏ں علاوہ مؤرخ مذکور د‏‏ی تاریخ گوئی تو‏ں بہت متاثر سی ۔
حوالے
گٹھ:1280 دے جم گٹھ:1316ء د‏‏ی اموات گٹھ:ایشیا وچ چودہويں صدی دے حکمران گٹھ:بدھ مت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:بورجگین گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:سلاطین ایل خانی گٹھ:منگول سلطنت دے مسلم
سلواکیا دی انتظامی ونڈ
سلواکیا گھبلے یورپ دا دیس اے اسدا راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 کرائیاں چ ونڈیا ہویا اے :
گنبد سلطانیہ
ہور ویکھو
گٹھ:1302ء گٹھ:1312ء گٹھ:1312ء وچ مکمل ہونے والی عمارات تے ساخات گٹھ:ایران وچ قبرستان گٹھ:ایران وچ مقامات عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:ایرانی معماری گٹھ:ایل خانی سلطنت گٹھ:صوبہ زنجان وچ پرکشش سیاحتی مقامات گٹھ:صوبہ زنجان وچ عمارات تے ساخات گٹھ:گنبد گٹھ:ایران دی تریخ
26 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
کوبینکا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع اودنستوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
روشن پرنس
روشن پرنس دا جنم 12 ستمبر 1981 وچّ ہویا جو اک پنجابی گائک، پروڈیوسر، سنگیتکار اتے گیت کار ہے۔ اس دا جنم براہمن پروار وچّ لکھنؤ وچّ ہویا۔ اسنے اپنی گریجئیشن اے ایسّ ایسّ ایمّ  کالج مکندپور توں کیتی۔ ایہہ پنجابی دے ریالٹی شو آواز پنجاب دی دے پہلے سیزن وچّ وجیتا رہا۔ اسنے پنجابی فلماں وچّ وی کم کیتا۔ اس دی پہلی فلم لگدا عشق ہو گیا آئی۔ اس توں بعد اسنے سر پھرے وچّ کم کیتا۔ اس توں بعد اس دیاں فلماں پھیر معاملہ گڑبڑ گڑبڑ اتے نوٹی جٹس نے بہت مشہوری حاصل کیتی۔
فلم انعام
پی ٹی سی فلم انعام
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی سنگیت
میلان
میلان (Milan), لومبارد: ; Milano ) جسنو‏ں اطالوی زبان وچ میلانو کہیا جاندا اے شمالی اطالیہ دا اک شہر تے لومباردیہ دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ایہ اطالیہ دا روم دے بعد دوسرا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا شہر ا‏‏ے۔ اصل شہر دے لحاظ تو‏ں ایہ اطالوی پہلی معیشت اے تے اس د‏ی آبادی تقریباً ۱٫۴ ملین اے، جدو‏ں کہ اس دے میٹروپولیٹن شہر وچ ۳٫۲۶ ملین باشندے نيں۔ اس دا مسلسل تعمیر شدہ شہری علاقہ جس دے بیرونی مضافات انتظامی میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی حدود تو‏ں باہر نيں تے ایتھ‏ے تک کہ سوئٹزرلینڈ دے قریبی ملک تک پھیلے ہوئے نيں ۵٫۲۷ آبادی دے نال دے نال یورپی یونین وچ چوتھا وڈا ا‏‏ے۔
میلان ،اطالوی چ میلانو ، اٹلی دا دوجا وڈا شہر تے اتلے اٹلی دے علاقے لومباردیا دا صدرمقام اے ۔ شہر دی آبادی 13 لکھ تے پورے صوبہ میلان دی آبادی 38 لکھ اے ۔
میلان اٹلی تے یورپ دا فیشن دا اک وڈا مرکز اے ۔ میلان یورپ دے مشہور تے تریخی شہراں چوں اک اے ۔
میلان نو‏‏ں اک سرکردہ الفا عالمی شہر سمجھیا جاندا اے، جس د‏‏ی وجہ فن، تجارت، ڈیزائن، تعلیم، تفریح، فیشن، فنانس، صحت د‏‏ی دیکھ بھال، میڈیا، خدمات، تحقیق تے سیاحت دے شعبےآں وچ اعلیٰ کارکردگی ا‏‏ے۔ اس دا کاروباری ضلع اطالیہ دے اسٹاک ایکسچینج د‏‏ی میزبانی کردا اے (اطالوی زبان: بورسا اطالیانہ)، تے قومی تے بین الاقوامی بینکاں تے کمپنیاں دا صدر دفتر ا‏‏ے۔ خام ملکی پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں میلان اطالیہ دا سب تو‏ں امیر شہر اے، پیرس تے میدرد دے بعد یورپی یونین دے شہراں وچ تیسری سب تو‏ں وڈی معیشت اے، تے یورپی یونین دے غیر راجگڑھ والے شہراں وچ سب تو‏ں امیر ا‏‏ے۔ میلان نو‏‏ں تورینو دے نال نیلے کیلے د‏‏ی شہری ترقی د‏‏ی راہداری (جسنو‏ں "یورپی میگالوپولیس" وی کہیا جاندا اے ) دے جنوبی حصے دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے، تے یورپ دے لئی چار موٹرز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
اک وڈے سیاسی مرکز دے طور اُتے شہر دا کردار قدیم زمانے دا اے، جدو‏ں اس نے مغربی رومی سلطنت دے راجگڑھ دے طور اُتے کم کیتا، جدو‏ں کہ بارہويں صدی تو‏ں سولہويں صدی تک میلان یورپ دے وڈے شہراں وچو‏ں اک سی۔ شہر اک وڈا تجارتی مرکز تے نتیجتاً ڈچی آف میلان دا راجگڑھ بن گیا۔ ابتدائی جدید دور وچ اپنی سیاسی تے ثقافتی اہمیت نو‏‏ں کھو دینے دے باوجود، شہر نے اک وڈے اقتصادی تے سیاسی مرکز دے طور اُتے اپنی حیثیت دوبارہ حاصل کر لئی، جسنو‏ں اج اطالیہ دا صنعتی تے مالیا‏تی راجگڑھ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
کئی بین الاقوامی تقریبات تے میلےآں د‏‏ی بدولت اس شہر نو‏‏ں دنیا دے چار فیشن دے دار الحکومتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے پہچانا گیا اے (باقی لندن، نیو یارک، تے پیرس نيں ۔ بین الاقوامی تقریبات وچ میلان فیشن ویک تے میلان فرنیچر میلہ شام‏ل نيں، جو آمدنی، زائرین تے نمو دے لحاظ تو‏ں دنیا دے سب تو‏ں وڈے نيں۔  اس نے ۱۹۰۶ء تے ۲۰۱۵ء وچ یونیورسل ایکسپوزیشن د‏‏ی میزبانی کيتی۔ ایہ شہر متعدد ثقافتی ادارےآں، اکیڈمیاں تے یونیورسٹیاں د‏‏ی میزبانی کردا اے، جس وچ اندراج شدہ قومی کل طلبا دا ۱۱٪ ا‏‏ے۔ میلان وچ ۲۰۱۸ء وچ ۱۰ ملین سیاح آئے، جنہاں وچ غیر ملکی سیاحاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد چین، ریاست ہائے متحدہ، فرانس تے جرمنی تو‏ں آئے۔  سیاح میلان دے عجائب گھراں تے آرٹ گیلریاں د‏‏ی طرف متوجہ ہُندے نيں جنہاں وچ دنیا دے چند اہ‏م ترین مجموعے شام‏ل نيں، جنہاں وچ لیونارڈو ڈا ونچی دے وڈے کم وی شام‏ل نيں۔ ایہ شہر بوہت سارے لگژری ہوٹلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پہچانا جاندا اے تے ایہ دنیا دا میکلین گائیڈ د‏‏ی لسٹ دا پنجواں سب تو‏ں زیادہ ستارےآں والا شہر ا‏‏ے۔ میلان وچ یورپ د‏‏ی دو سب تو‏ں کامیاب فٹ بال ٹیماں، اے سی میلان تے انٹر میلان، تے یورپ د‏‏ی باسکٹ بال ٹیماں وچو‏ں اک اولمپیا میلانو دا گھر وی ا‏‏ے۔ میلان ۲۰۲۶ء وچ پہلی بار کورتینا دامپتزو دے نال سرمائی اولمپک تے پیرا اولمپک گیمز د‏‏ی میزبانی کرے گا۔
جڑواں شہر
جداں کہ شہر د‏‏ی ویب سائٹ اُتے دسیا گیا اے کہ میلان دے پندرہ سرکاری جڑواں شہر نيں۔ تریخ دا کالم اس سال د‏‏ی نشاندہی کردا اے جس وچ رشتہ قائم ہويا سی۔ ساواں پاؤلو میلان دا پہلا جڑواں شہر سی۔
روس دے شہر سینٹ پیٹرز برگ دے نال شراکت داری، جو ۱۹۶۷ء وچ شروع ہوئی سی، ۲۰۱۲ء وچ معطل کر دتی گئی سی (اک فیصلہ جو میلان شہر نے لیا سی)، کیونجے روسی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں "ہ‏‏م جنس پسندی" پروپیگنڈا اُتے پابندی سی۔
دوسرے تعلقات
میلان د‏‏ی تھلے لکھے خصوصی تعاون نيں۔
اعزازی شہری
تھلے لکھے میلان د‏‏ی اعزازی شہریت تو‏ں نوازے جانے والے افراد نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:میلان
گٹھ:لومباردیہ دے شہر تے قصبے گٹھ:میلان میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی بلدیات گٹھ:اطالیہ وچ پہلے ہزارے ق م دیاں تاسیساں گٹھ:اطالیہ دے سابقہ راجگڑھ گٹھ:چھیويں صدی ق م وچ آباد ہونے والے تھ‏‏انو‏اں
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:اٹلی
پہلی جنگ عظيم دے دوران کرد بغاوتاں
پہلی جنگ عظیم دے دوران ، عثمانی سلطنت دے اندر متعدد کرد بغاوتاں ہوئیاں۔ مغربی حلیفاں خاص طور اُتے برطانیہ نے انہاں بغاوتاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيت‏ی سی ، جنھاں نے کرداں تو‏ں اک آزاد ریاست دا وعدہ کيتا سی۔ بہر حال ، اتحادیاں نے صرف محدود فوجی مدد فراہ‏م کيتی۔ 1920 دے معاہدے سیوریے وچ برطانیہ دے آزاد کردستان دے وعدےآں نو‏‏ں شامل کيتا گیا سی ، جس نے اک منصوبہ بند کرد ریاست دے لئی اک چھوٹی سی رقم مختص کيت‏ی سی ، لیکن ایہ منصوبے ترک جنگ آزادی وچ ترکی د‏‏ی فتح تے اس دے نتیجے وچ ہونے والے لوزان معاہدے دے بعد 1923 وچ ترک کردتے گئے سن ۔
ابتدائی بغاوت (1914)
پہلی جنگ عظیم دے دوران کرداں د‏‏ی پہلی بغاوت عثمانیاں د‏‏ی پہلی جنگ عظیم وچ داخلے تو‏ں پہلے ہوئی سی۔ اگست 1914 وچ ، دیرسیم دے میئر دے بھتیجے نو‏‏ں فرحتوشاغی قبیلے دے اک ممبر نے مار ڈالیا ، تے عثمانی جواب دے نتیجے وچ فرحتشاغی قبیلے نے بغاوت کردتی۔ فرحتوشاغی قبیلے دے نال کارابالی ، لوئر عباس ، عباسوشاغی تے کوشچوشاغی قبیلے شامل ہوگغے سن ۔ فرحتوشاغی قبیلے دے سردار دے قتل نے بغاوت دا خاتمہ کيتا۔
بوتان وچ بغاوت (1915–1916)
موسم بہار 1915 وچ ، بوتان وچ کرد بغاوت شروع ہوئی۔ اس بغاوت نے عثمانی فوج نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کر دتا تے اس دے نتیجے وچ ، مقامی لوک اک سال تک اس خطے اُتے حکومت کردے رہ‏‏ے۔
دیرسیم وچ بغاوت، عثمانی جلاوطنی (1916)
سن 1916 د‏‏ی دیرسیم بغاوت علوی کرد بغاوت سی جس د‏‏ی سربراہی علی آغا نے دیرسیم دے علاقے وچ د‏‏ی سی۔ کرداں وچ اس د‏ی وجوہات دا خدشہ اے کہ اوہ آرمینیاں دی طرح ہی دا انجام پاواں گے تے نال ہی ڈیرسم وچ ریاستی کنٹرول نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی خواہش بھی۔ ایہ مارچ 1916 وچ پیش آئی ، جدو‏ں کرد باغیاں نے ناظمیہ ، مزگت ، پرتک ، تے چارسندجک شہراں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تباہ کردتا ، تے فیر صوبہ دے گورنر (والی) ، مامورت العزیز (جدید دور دے الازیغ) د‏‏ی رہائش گاہ د‏‏ی طرف مارچ کيتا۔ میزیر تے ہارپٹ وچ ترک عہدے داراں نے کرد بغاوت تو‏ں انتہائی خطرہ محسوس کيتا ، کیو‏ں کہ اس وقت روسیاں نے ایرزورم تے ایرزنکن دے وچکار اس علاقے اُتے قبضہ کيتا سی جو دارسیم تو‏ں متصل سی۔ عثمانی فوج ہارپٹ اُتے کرد روس د‏‏ی مربوط پیشرفت دے خلاف مزاحمت کرنے دے قابل نئيں ہوئے گی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس بستی د‏‏ی مسلما‏ن آبادی فرار ہونے د‏‏ی تیاریاں وچ کامیاب ہوگئی۔ فرار ہونے دے اس طرح دے منصوبے غیر ضروری ثابت ہوئے ، کیو‏ں کہ سلطنت عثمانیہ نے حسن خیری بے، دے تحت فوج دا اک دستہ بھیجیا ، جس وچ شافعی کرد وی شامل تھے ، تے اس بغاوت نو‏‏ں کچل دتا۔ بغاوت د‏‏ی شکست دے بعد ، ذمہ دار قبیلے د‏‏ی پوری آبادی نو‏‏ں دیرسم تو‏ں جلاوطن کردتا گیا۔
بوتان ، دارسیم ، تے خارپت وچ بغاوت (سمر 1917)
موسم گرما 1917 وچ ، بوتان ، دارسیم تے خارپت وچ کرد بغاوتاں ہوئیاں۔
آخری سرکشی (اگست 1917)
اگست 1917 دے اوائل وچ ، کرد بغاوتاں مردین تے دیار باقر وچ ہوئیاں ، جس دے بعد بتلس سی۔ اگرچہ جنگ عظیم اول دے اتحادیاں نے کرداں د‏‏ی ہور بغاوتاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نظرانداز کيتا ، اگست 1917 د‏‏ی بغاوتاں نو‏‏ں محدود روسی حمایت حاصل ہوئی۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مخالف بغاوتاں
27 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
رہیپیڈورا تھرینوتھوریکس
رہیپیڈورا تھرینوتھوریکس اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع اورتاکوۓ
ضلع اورتاکوۓ ترکی دے صوبہ آق سراۓ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
آسام یونیورسٹی
آسام یونیورسٹی    کّ کیندری یونیورسٹی ہے جو کہ بھارت دے آسام راج وچّ واقع ہے۔ س یونیورسٹی ہیٹھ 16 سکول آؤندے ہن جنھا وچّ 35 وکھ-وکھ ڈیپارٹمنٹ ہن۔ ہ یونیورسٹی 600 acre وچّ پھیلی ہوی ہے اتے ہ سلکر نیڑے ہے۔
باہرلے جوڑ
٭ گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
جبوتی (شہر)
جبوتی شہر جبوتی دا سب توں وڈا شہر تے راجگھر اے ، جہڑا خلیج عدن تے خلیج تاجورا دے درمیانی جزیرہ نما تے واقع اے ۔ تے جبوتی دے 6 انتظامی علاقےآں چوں اک اے ۔ شہر دا ابادی 4 لکھ لوکاں تے مشتمل اے ۔ شہر نوں ریل دے راہیں ادیس ابابا ، اتھوپیا نال ملائیا گئیا اے ، جہڑی ادیس ابابا توں ہندی ہوئی زمباوبے دے راجگھر ہرارے جاندی اے ۔ جدوں کہ ہوائی رابطے لئی جبوتی انبولی انٹرنیشنل ایئر پورٹ بنائیا گئیا اے ۔ شہر دے اتلے لہندے چ بندرگاہ اے جسدے راہیں بین الاقوامی ترسیل ، ماہی گیری تے دوجے شہراں جداں اوبوک تے تاجورا لئی کشتی رانی کیتی جاندی اے ۔
فرانس دے مل ہیٹھ 1888ء چ جبوتی شہر دی بندرگاہ تعمیر کیتی گئی تے 1891ء چ اسنوں تاجورا دی تھاں راجگھر دا درجہ دے دتا گئیا ۔ اس دے مگروں جدوں تک جبوتی فرانس دے مل ہیٹھ رہئیا جبوتی شہر ای اسدا صدرمقام رہئیا تے آذاری دے مگروں توں ہن تک وی جبوتی شہر ای راجگھر اے ۔ جبوتی افریقہ چ یورپی کالونی دی طرز تے تعمیر کیتا گئیا شہر اے جسدے اتلے ساحلاں تے تفریحی ساحل (بیچ) بنائے گئے نیں ، تے مرکز چ اک وڈی مرکزی منڈی ، ستادے دور ویلے (کھیڈاں دا سٹیڈیم ) ، شاہی محل تے ہامولی مسجد واقع نیں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 255 ر ب
چک  255 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
28 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
کمپلیکس پلین
گنت وچّ، کمپلیکس پلین جاں z-پلین حقیقی ایکسس (دھرے) راہیں قائم کمپلیکس نمبراں دی اک جیؤمیٹریکل حالت اے۔ اسنوں اک ستکنیک ہوئی کارٹیزیئن پلین دے طور تے سوچیا جا سکدا اے، جس وچّ کمپلیکس نمبر دا حقیقی حصہ x-دھرے دے نال نال اک ڈسپلیسمینٹ راہیں اظہار کیتا ہندا اے، اتے خیالی حصہ y-دھرے دی سمت وچّ اک ڈسپلیسمینٹ راہیں ظاہر کیتا ہندا اے۔
کمپلیکس نمبر پلین نوں کدے کدے آرگینڈ پلین وی کیہا جاندا اے کیونکہ ایہہ آرگینڈ ڈائگراماں وچّ ورتی جاندی اے۔ اس دا نام جین روبرٹ آرگینڈ (1768–1822) توں بعد رکھیا گیا سی۔، بے شکّ ایہہ سبھ توں پہلاں ڈینش لینڈ سرویئر اتے ریاضیدان کاسپر ویسیل (1745–1818) ولوں درسائے گئے ہن ۔ ارگینڈ مورتاں دی ورتوں کمپلیکس پلین وچّ کسے فنکشن دے دھرواں اتے زیروآں دیاں پزیشناں دکھان لئی اکثر ورتے جاندے ہن ۔
گٹھ:ریاضی گٹھ:فزکس
دهستان چپکرود
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان جویبار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جویبار ، صوبہ مازندران چ اے ۔
چک 256 ر ب
چک  256 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع سارییاہسی
ضلع سارییاہسی ترکی دے صوبہ آق سراۓ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کورووسکوئے
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع اوریخوو زوئیوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے شہر تے قصبے
لیکینو دولیوفو
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع اوریخوو زوئیوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
الہٰ آباد یونیورسٹی
الہٰ آباد یونیورسٹی الٰہ آباد بھارت د‏‏ی اک عوامی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس دا آغاز اترپردیش بھارت وچ 23 ستمبر 1887ء وچ ہويا۔ ایہ بھارت د‏‏ی چوتھ‏ی قدیمترین یونیورسٹیا‏‏ے۔
الہٰ آباد یونیورسٹی بھارت دی اک پرمکھ مرکزی یونیورسٹی اے۔ ایہہ اج دے  بھارت دیاں سبھ توں پہلیاں یونیورسٹیاں وچوں اک ہے۔ اسنوں مشرق دی آکسفورڈ نام نال جانیا جاندا ہے۔ اس دا قیام 1887 ای نوں الفریڈ  لائر دی کوششاں  نال ہوئی سی۔ اس یونیورسٹی دا نقشہ پرسدھ انگریز آرکیٹیکٹ ایمرسن نے بنایا سی۔
سیاست دان
مو‏تی لال نہرو; گووند ولبھ پنت; شنکر دیال شرما، سابقہ صدر بھارت; سابقہ بھارت نائب صدر; گلزاری لال نندا، سابقہ وزیراعظم بھارت; وی پی سنگھ، دسويں وزیراعظم بھارت; چندر شیکھر، سابقہ وزیراعظم بھارت; مادن موہن مالاویا;
مصنف
شاعر تے مصنف; فراق گورکھپوری، اردو تے انگریزی مصنف; ہری ونش بچن، مصنف; کملیشور
ہور
فلم ہدایت کار; مہا رشی مہیش یوگی، پہلے از تقسیم رائل انڈیا نوی وچ معلم; محمد ہدایت اللہ
باہرلے جوڑ
٭ الہٰ آباد یونیورسٹی دفتری ویبسایٹ گٹھ:1887ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی یونیورسٹیاں گٹھ:الہٰ آباد وچ یونیورسٹیاں و کالج گٹھ:بھارت وچ مرکزی یونیورسٹیاں جامعہ الہٰ آباد گٹھ:ہندوستان وچ 1887ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:برطانوی ہند وچ 1870ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
چتکارا یونیورسٹی
چتکارا یونیورسٹی بھارت دی کّ پرایویٹ یونیورسٹی ہے۔ اس دے کیمپس پنجاب تے ہماچل پردیش وچّ ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:پنجاب، بھارت وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
لوخوویتسی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے تے ماسکو اوبلاست دے ضلع لوخوویتسی دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
لوسینو پترووسکی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
مالک مالا
مالک مالا ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
رہیپیڈورا لیوکوتھوریکس
رہیپیڈورا لیوکوتھوریکس اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھی پوچھل
ضلع ارداخان
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Ardahan
تہافت الفلاسفہ
تہافت الفلاسفہ ( عربی زبان: تهافت الفلاسفة) گیاروہویں صدی عیسوی دے فارسی ماہر الہٰیات امام غزالی دی وجہ شہرت اے تے اسلامی الہٰیات دے اشعری مکتب دا ابتدائی اسلامی فلسفہ دے ابن سینائی مکتاباں اُتے تنقید اے۔ مسلم فلسفیاں جداں کہ ابن سینا تے فارابی دی اس کتاب وچ مذمت کیتی گئی اے۔ متن ڈرامائی طور اُتے کامیاب رہیا تے اشعری مکتب دے رجحان دا نمائندہ اسلامی فلسفہ تے کلامی گفتگو دا سنگ میل ثابت ہویا۔
مسائل
امام غزالی نے فلسفے دے بیس مسئلے منتخب کر کے انہاں اُتے ناقدانہ نظر ڈالی۔ اوہ بیس مسئلے مندرجہ ذیل نیں:
حوالے
گٹھ:ابن سینا گٹھ:ادبیات منطق گٹھ:اسلامی فلسفیانہ متون گٹھ:امام غزالی گٹھ:قرون وسطی دا فلسفیانہ ادب گٹھ:کتاباں اہل سنت گٹھ:گیارہویں صدی دیاں عربی کتاباں گٹھ:غزالی دیاں تصنیفاں گٹھ:کتاباں
29 ستمبر
تے ستمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 9واں مہینا  اے جہڑا اگست دے مگروں تے اکتوبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ستمبر گٹھ:سال دے دن
ملہو
ملہو ضلع اٹک دا اک نگر اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
ماسکووسکی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع لیننسکی چ واقع سی پر ہن 2012ء توں ایہہ ماسکو شہر دا حصہ اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے شہر تے قصبے
منسر
منسر ضلع اٹک دا اک نگر اے۔ اے چھچھ دے لیندے پاسے دا آخری پنڈ اے۔
گٹھ:ضلع اٹک
مینے
{| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" مینے  امریکہ دا اک صوبے اے۔
ناں
مینے دا ںاں فرانس دے اک پرانے صوبے دے ناں توں لیا اے۔
دهستان لاریم
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان جویبار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان جویبار ، صوبہ مازندران چ اے ۔
شہاب الدین مرعشی نجفی
سید شہاب الدین مرعشی نجفی، آیت اللہ بروجردی دے بعد شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں نيں۔ اوہ 27 سال دی عمر وچ درجۂ اجتہاد اُتے فائز ہوئے۔ مرعشی شیخ عبد الکریم حائری تے آقا ضیاء الدین عراقی دے شاگرداں وچو‏ں سن تے سیدعلی قاضی، سید احمد کربلیائی تے میرزا جواد ملکی تبریزی تو‏ں فیض حاصل کیتا۔ سیاسی ف کرکے لحاظ تو‏ں امام خمینی دے حامی سن تے ایہی فکر انہاں دے نمایاں ترین شاگرداں وچ دکھادی دیندی ا‏‏ے۔
مرعشی نجفی نے اک کتب خانے دی بنیاد رکھی جو اج کتب دی تعداد تے قدیم اسلامی کتب دے قلمی نسخیاں دے لحاظ تو‏ں، ایران دا پہلا وڈا تے دنیائے اسلام دی تیسری وڈی لائبریری سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ اوہ کدی وی سفر حج دے لئے مستطیع نئيں ہوئے۔ انھاں نے مرعشیہ، شہابیہ، مہدیہ تے مؤمنیہ نامی مدارس دی بنیاد رکھی۔
رہیپیڈورا میکولیپیکٹس
رہیپیڈورا میکولیپیکٹس اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
شہاب الدین مرعشی نجفی
خاندان
آیت اللہ مرعشی دا نسب 33 واسطےآں تو‏ں امام زین العابدین علیہ السلام تک جا پہنچدا ا‏‏ے۔ مرعشی سادات حسینی نيں تے انہاں دے جد اعلیٰ دا نام سید علی مرعشی اے جو شام تے ترکی دی سرحداں دے قریب واقع شہر مرعش وچ رہندے سن ؛ ایہ شہر ترکی وچ واقع ہويا ا‏‏ے۔ انھاں نے تیسری صدی ہجری وچ ایران دی طرف ہجرت دی تے بظاہر مازندران وچ شادی کيتی۔ ایران دے مرعشیاں دا مرکز طبرستان سی تے شمالی خطے دے عوام دا تشیع دی طرف رجحان اس خاندان دی زحمتاں دے مرہاں منت ا‏‏ے۔
آیت اللہ مرعشی دے پندرہويں جد امجد، سید قوام الدین المعروف بہ میر بزرگ اک حکیم (فلسفی) تے فرمانروا سن جو ستويں صدی ہجری وچ شہر آمل وچ حکومت کردے سن تے اس وقت انہاں دا مزار تے صحن و سرا آمل دے سبزہ میدان وچ واقع ا‏‏ے۔ صفویہ دے دور دے بعد تو‏ں مرعشیاں نو‏‏ں اک بار پھر فعال ہوئے تے اس خاندان دے حکم دے نال رشتے کيتے۔ شاہ عباس اول دی والدہ اسی خاندان دی اک خاتون سن۔
رہیپیڈورا میکولیپیکٹس
گٹھ:پکھی پوچھل
شہاب الدین مرعشی نجفی
خاندان
سید الحکما شرف الدین مرعشی ( متوفی سنہ 1316ہجری قمری ) آیت اللہ مرعشی دے دادا نيں۔ انہاں دی عمر 114 برس سی تے 80 سال تک طبابت کيتی۔ کیمیاوی اصولاں تو‏ں مصنوعی دانت تے شہد دی مکھی دی ساخت دے بارے وچ انہاں نو‏‏ں عجیب تخلیقی افکار و اقدامات دی نسبت دتی گئی ا‏‏ے۔
انہاں دی دادی المعروف بہ شمس الشرف خانم تبریز دے طباطبائی سادات تے اپنے زمانے دی باکمال خواتین وچ شمار ہُندی سن۔ امیر عبدالغفار طباطبائی، انہاں دے فرزند آق قویونلو سلسلۂ حکومت دے قاضی القضات عبدالوہاب تے صفوی دور دی نمایاں شخصیتاں تے ہور مشہور افراد دا تعلق اسی خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔
ضلع شلدیر
ضلع شلدیر ترکی دے صوبہ ارداخان دا اک ضلع اے۔
شہاب الدین مرعشی نجفی
خاندان
آپ دے والد سید محمود مرعشی ( ولادت 1270 ہجری قمری )، نے اک بار سنہ 1311 ہجری قمری یے دوران تہران وچ علویہ فاطمہ سبزواری بنت سید حسین حسینی دے نال رشتۂ ازدواج وچ منسلک ہوئے جنہاں تو‏ں اوہ "علی" نامی فرزند دے باپ بنے لیکن ایہ رشتہ جاری نہ رہ سکا تے دوسری مرتبہ سنہ 1314 ہجری قمری وچ آیت اللہ سید مہدی حسینی دی پوندی علویہ صاحبہ خانم دے نال شادی کيتی۔ اس پیوند دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں خداوند متعال نے چار فرزند عطا کيتے: شہاب الدین، ضیاء الدین، فاطمہ تے مرضیہ۔
ضلع شلدیر
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
شہاب الدین مرعشی نجفی
پیدائش
سید شہاب الدین، پنج شنبہ 20 صفر سنہ 1315ہجری قمری سید شهاب الدین، در بین الطلوعین پنج شنبه 20 صفر 1315 ہجری قمری ( بمطابق سنہ 1276ہجری شمسی ) نو‏‏ں نجف وچ پیدا ہوئے۔ تمام علماء نے انہاں دے کاناں وچ اذان و اقامت پڑھدے وقت انہاں دے لئے اک نام منتخب کیتا سی ؛ محدث نوری نے محمد حسین، میرزا حسین بن میرزا خلیل نے لقب "آقا نجفی" سید مرتضی کشمیری نے کنیت "ابوالمعالی" تے سید اسمعیل صدر نے لقب "شہاب الدین" نو‏‏ں انہاں دے لئے پسند کیتا سی ۔
تعلیم و تربیت
thumbnail| آیت اللہ مرعشی دی نوجوانی سید شہاب الدین شیرخوار سن تو انہاں دی والدہ ماہواری عادت دے وقت انہاں نو‏ں دودھ دینے تو‏ں اجتناب کردی سن تے انہاں ایام دے لئے انھاں نے اک علویہ نو‏‏ں اجرت اُتے رکھیا سی ۔ سب تو‏ں پہلا جملہ جو انھاں نے سیکھا اوہ هو الفتاح العلیم سی جو انہاں نو‏ں شیخ علی رُفَیش نجفی نے سکھایا۔ انھاں اپنے والد نے حرم امیرالمؤمنین وچ اہل علم دا لباس پہنایا تے اپنی دادی "شمس اشرف بیگم" تو‏ں قرآن مجید، مغنی اللبیب تک عربی ادب سیکھا۔
ضلع شلدیر
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
شہاب الدین مرعشی نجفی
سفر تے مناظرے
اوہ سنہ 1326 ہجری قمری وچ 21 سال دی عمر وچ سامرا گئے تے تقریبا تن سال تک اوتھے مقیم رہے تے اوتھ‏ے شیخ عبد السلام کردستانی تے شیخ نور الدین شافعی ملاقات تے بحث کيتی۔ سنہ 1340 ہجری قمری وچ کاظمین تے بغداد دے سفر اُتے گئے تے سید ابراہیم رفاعی بغدادی تو‏ں ملاقات دی ہور کربلا گئے تے شیخ عبد الہادی مازندرانی تو‏ں بالمشافہ [اجتہاد و نقل حدیث کی] اجازت حاصل کيتی تے حاج میرزا موسی اسکوئی تبریزی، میرزا محمد ثقۃ الاسلام تبریزی تے اس دے بھائی تو‏ں ـ جو شیخیہ دے سربراہان سن ـ ملے تے مناظرے کيتے۔
اقلیدسی سپیس
جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) وچّ، اقلیدسی سپیس دو-ڈمینشنل  اقلیدسی  سطح ، تنّ-ڈمینشنل  اقلیدسی  جیؤمیٹری دی سپیس، اتے کجھ ہور سپیساں رکھدی اے۔ اس دا نام پرانے یونان  دے ریاضی دان اقلیدس توں بعد رکھیا گیا اے۔ شبد “اقلیدسی” ایہناں سپیساں نوں ماڈرن جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) وچّ وچاریاں جان والیاں ہور سپیساں توں الگّ کردا اے۔ اقلیدسی  سپیساں دا اچّ-ڈمینشلاں تکّ اعلیٰ سدھارن کرن وی ہندا اے۔
شہاب الدین مرعشی نجفی
سفر تے مناظرے
انھاں نے عراق دے مختلف شہراں منجملہ حلہ، موصل، العمارہ، کوت، بصرہ، کوفہ، مسیب، دجیل، زبیر وغیرہ دے دورے کيتے۔ شہاب الدین دے سفر اُتے گئے تو بمبئی وچ بدھ مت دے مشاہیر تو‏ں ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
اقلیدسی سپیس
کلاسیکل یونانی جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) کجھ سدھ نشان ورت کے اقلیدسی سپیس اتے اقلیدسی  تنّ-ڈمینشنل  سپیس متاثر کردی سی۔، جدوں کہ ایہناں سپیساں دیاں ہور خاصیتاں دا تھیورماں دے طور تے پتہ کیتا جاندا سی۔ جیؤمیٹریکل بنتراں ریشنل نمبراں نوں متاثر کرن لئی وی ورتیاں جاندیاں ہن۔ جدوں الجبرا اتے ریاضیاتی تجزیہ کافی ترقی یافتہ ہو گئے، ایہہ تعلق الٹے ہو گئے اتے ہن کارٹیزیئن نردیشانکاں اتے تچزیاتی جیؤمیٹری (جیؤمیٹری) دے وچار ورت کے اقلیدسی  سپیس نوں متاثر کرنا عامَ گلّ ہو گئی اے۔ اس دا مطلب اے کہ سپیس دے نقطے حقیقی نمبراں دے گروہاں نال درسائے جاندے ہن، اتے جیؤمیٹریکل سائزاں نوں سمیکرناں اتے غیر یکسانیت دے روپ وچّ متاثر کیتا جان لگا اے۔ اس پہنچ نے الجبرے اتے کیلکلس دے اؤزاراں نوں جیؤمیٹری دے سوالاں نوں سہن لئی لیاندا اے اتے اس دا ایہہ فائدہ اے کہ ایہہ تنّ ڈمینشلاں توں زیادہ والیاں اقلیدسی  سپیساں تکّ اسانی نال جنرلائیز ہو جاندے ہن۔
شہاب الدین مرعشی نجفی
سفر تے مناظرے
انھاں نے مصر دی جمعیت اخوت اسلامی دے سربراہ علامہ شیخ طنطاوی جوہری مصری دے نال متعدد بار مکاتبہ کیتا تے اپنی صحیفہ سجادیہ اُتے اپنی شرح ریاض السالکین بطور ہدیہ انہاں نو‏‏ں بھجوادت‏ی۔
اقلیدسی سپیس
باہری لنک
گٹھ:فزکس گٹھ:ریاضی
شہاب الدین مرعشی نجفی
ایران دا سفر
آیت اللہ مرعشی 21 محرم سنہ 1342 ہجری قمری نو‏‏ں نجف تو‏ں ایران دی طرف ہجرت دی تے اسی سال 6 صفر نو‏‏ں کرمانشاہ پہنچے تے اوتھ‏ے تو‏ں ہمدان، زنجان تے تبریز گئے تے اپنے اعزاء و اقارب تو‏ں ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انھاں نے کرمانشاہ وچ شیخ عبدالکریم کرمانشاہی دے فرزند شیخ ہادی کرمانشاہی تو‏ں روایت دا اجازہ وصول کیتا۔ ہمدان وچ سید فاضل لاری دے فرزند سید عبدالحسین لاری تو‏ں ملاقات دی تے انہاں تو‏ں روایت دا اجازہ حاصل کیتا تے اک نایاب قلمی نسخہ انہاں تو‏ں خرید لیا تے بعدازاں امام رضا علیہ السلام دی زیارت دی غرض تو‏ں مشہد مقدس روانہ ہوئے۔ اوہ 21 جمادی الثانی سنہ 1343 ہجری قمری نو‏‏ں تہران گئے تے کئی مہینےآں تک ری دے بزرگ اساتذہ تو‏ں استفادہ کیتا۔ اوہ ست شعبان المعظم سنہ 1343 وچ قم آئے تے شیخ عبدالکریم حائری دی درخواست اُتے اسی شہر وچ سکونت پذیر ہوکر تدریس وچ مصروف ہوئے۔ اوہ سنہ 1345 ہجری قمری وچ آیت اللہ حائری دی ہدایت اُتے ہندوستانی شاعر رابندر ناتھ ٹیگور دے استقبال نو‏‏ں گئے تے انہاں تو‏ں بحث و مباحثہ کیتا۔ آیت اللہ مرعشی تن مراجع تقلید سید صدر الدین صدر، سید محمد حجت کوہ کمرہ ای تے سید محمد تقی خوانساری دی وفات دے بعد مراجع تقلید وچ شمار ہونے لگے، انہاں دے ابتدائی رسالہ ہائے عملیہ سنہ 1366 تا 1373 ہجری قمری تک شائع ہوئے۔ تے آیت اللہ بروجردی دی وفات دے بعد آیت اللہ سید شہاب الدین مرعشی نجفی درجہ اول دے مراجع تقلید دے زمرے وچ قرار پائے۔