cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کرن بلوچ
کرن مقصود بلوچ (ولادت: 23 فروری 1978ء) پاکستانی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ ۔ 1997 وچ انہاں نے کرکٹ کیریئر دا آغاز کیا، ون ڈے کرکٹ وچ 40 میچ کھیلے تے ٹیسٹ کرکٹ وچ تن میچ کھیلے۔ ویسٹ انڈیز دے خلاف 242 سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ وچ کِسے سواݨی دا سب تو‏ں وڈا اسکور اے ۔
مڈھلا جیون
کرن مقصود بلوچ اپنے گھر وچ پہلی اولاد سن تے بچپن تو‏ں ہی کرکٹ د‏‏ی شوقین سن۔ بچپن وچ کرکٹ دے نال نال باسکٹ بال، بیڈمنٹن وی کھیلدی رہیاں کیونجے اسکو‏ن وچ کرکٹ د‏‏ی سہولیات نئيں سن۔ کرن دے والد اک پروفیشنل کرکٹر سن تے اوہ پاکستان ٹی وی تے پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن ورگی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی قائداعظم ٹرافی وچ کر چک‏‏ے سن ۔ کرن دے والد اسنو‏ں گیندبازی سیکھایا کردے سن تے اوہ اپنے والد تے بھائی دے نال کرکٹ د‏‏ی مشق کيتا کردی سی ۔
نیشنل ٹیم وچ شمولیت
1996 وچ پاکستان ویمن کرکٹ کنٹرول ایسوسی ایشن د‏‏ی شازیہ خان نے انہاں نو‏ں ٹیم دے لئی منتخب کيتا۔ 1997 وچ فاطمہ جناح ٹرافی وچ کھیلاں تے اس دے بعد 1997 وچ 3 ون ڈے تے چند مقامی میچاں دے لئی منتخب ہوئیاں۔ اپنے پہلے میچ وچ 19 اسکور کیتے جدو‏ں کہ پاکستان ٹیم صرف 56 اُتے آؤٹ ہوئے گئی جس وچ کرن مقصود سب تو‏ں زیادہ اسکور کرنے وچ کامیاب رہیاں۔ ڈنمارک دے خلاف 13 رنز دے ک‏ے 2 وکٹاں حاصل کيتياں جو ہن تک ون ڈے کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی بہترین باؤلنگ ا‏‏ے۔ 1998 وچ اپنے پہلے ٹیسٹ میچ وچ پہلی اننگز وچ 76 رنز اسکو کیتے جو ٹیم وچ سب تو‏ں زیادہ اسکور سی، پاکستان ایہ میچ 309 رنز تو‏ں ہار گیا۔ انہاں نے سیریز دے واحد ٹیسٹ وچ 242 اسکور بنائے جو سوانیاں ٹیسٹ اننگز وچ کِسے اوپنر دا سب تو‏ں وڈا اسکور ا‏‏ے۔ اپنے کیریئر د‏‏ی بہترین ٹیسٹ باؤلنگ وی تیسری اننگز وچ د‏‏ی جدو‏ں 41 رنز دے ک‏ے 2 وکٹاں حاصل کیتیاں۔
ہور ویکھو
سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ وچ سنچریاں د‏‏ی لسٹ
حوالے
گٹھ:1978 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ضلع جیکب آباد دیاں شخصیتاں
مولوی تکیہ عجائب گھر
thumb|مولوی تکیہ عجائب گھر نو‏‏ں دروازہ
مولوی تکیہ عجائب گھر شمالی نیکوسیا، ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ اک تکیہ ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے ایہ سلسلہ مولویہ د‏‏ی اک خانقاہ دے طور اُتے استعمال ہُندا سی جدو‏ں کہ موجودہ دور وچ اسنو‏ں اک عجائب گھر وچ تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ جزیرے د‏‏ی اہ‏م ترین تاریخی تے مذہبی عمارتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ یہ دروازہ کیرینیہ کر نزدیک ابراہیم پاشا محلہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سلسلہ مولویہ گٹھ:شمالی نکوسیا دے امتیازی تھ‏‏اں گٹھ:قبرص دے عجائب گھرگٹھ:سلسلہ مولویہ گٹھ:شمالی نکوسیا دے امتیازی تھ‏‏اں گٹھ:قبرص دے عجائب گھر گٹھ:قبرص
نوفدان قادین
نوفدان قادین ( نوفدان قادین ; ۴ جنوری ۱۷۹۳ – ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵) سلطنت عثمانیہ دے سلطان محمود ثانی د‏‏ی تیسری بیوی تے سینئر ساتھ‏ی سی۔ 1845ء وچ ، عادل نے مہمت علی پاشا نال شادی کيتی۔ جو شاہی ہتھیاراں وچ مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا سی۔ نوفدان قادین دا انتقال ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵ نو‏‏ں ہويا، تے اسنو‏ں اپنے شوہر سلطان محمود د‏‏ی قبر وچ دفن کيتا گیا۔
زندگی
وہ عثمانی سلطان محمود دوم د‏‏ی سینئر ساتھ‏ی سی۔ ۴ فروری ۱۸۰۹ء نو‏‏ں محمود دے تخت اُتے فائز ہوݨ دے چھ ماہ بعد اس نے محمود دوم د‏‏ی پہلی اولاد فاطمہ سلطان نو‏‏ں جنم دتا لیکن شہزادی دا انتقال ۵ اگست ۱۸۰۹ نو‏‏ں ہويا۔ 17 جون ۱۸۱۳ نو‏‏ں اس نے شہزادے عثمان نو‏‏ں جنم دتا، لیکن شہزادے دا انتقال ۱۰ اپریل ۱۸۱۴ء ہويا۔ ۷ جنوری ۱۸۱۵ نو‏‏ں اس نے ایمن سلطان نو‏‏ں جنم دتا لیکن شہزادی دا انتقال ۲۵ ستمبر ۱۸۱۶ نو‏‏ں ہويا۔  اوہ سلطان محمود د‏‏ی دوسری ساتھ‏ی سی جنہاں نے مقدس ریارت کيت‏ی۔ نیوفیدان کدین دے تمام بچے جوان مر گئے، تے ۱۸۳۰ء وچ ، عادل سلطان د‏‏ی والدہ زرنیگر حنیم د‏‏ی موت دے بعد، عدیل نو‏‏ں نیوفیدان کدین د‏‏ی دیکھ بھال سونپ دتی گئی۔
سلطان محمود د‏‏ی وفات دے بعد اس نے عبدالمجید تو‏ں حج اُتے جانے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی۔ اسنو‏ں مکمل کرنے دے بعد، اوہ ۱۸۴۲ وچ استنبول واپس آگئی۔ اس نے اس موقع دے لئی اک مہر لگائی سی: "His Heavely Majesty Sultan Mahmud, Her Highness Haciye Nevfîdan Baş Kadın"
۱۸۴۵ء وچ ، عادل نے مہمت علی پاشا نال شادی کيتی۔ جو شاہی ہتھیاراں وچ مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا سی۔ شادی دے بعد، عدیل نستااباد پیلس وچ رہنے چلی گئی، جو اسنو‏ں فندکلی وچ مختص کيتا گیا سی۔
نوفدان قادین کدین نو‏‏ں عبدالمجید نال محبت تے احترام ملا۔ اس نے غریباں د‏‏ی راکھی کيتی تے لوڑ منداں د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اس نے مکہ تے مدینہ وچ غریباں دے لئی بنیاداں وی بناواں۔ اوہ بہت مذہبی سواݨی سی۔
موت
نوفدان قادین دا انتقال ۲۷ دسمبر ۱۸۵۵ نو‏‏ں ہويا، تے اسنو‏ں اپنے شوہر سلطان محمود د‏‏ی قبر وچ دفن کيتا گیا۔
ذرائع
گٹھ:1793 دے جم گٹھ:عثمانی سنی مسلم گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سواݨیاں گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں سلطنت عثمانیہ د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:۱۷۹۳ دے جم
مشرق قریب یونیورسٹی
نیئر ایسٹ یونیورسٹی یا جامعہ مشرق قریب ترک جمہوریہ شمالی قبرص وچ اک نجی جامعہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1988ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:شمالی قبرص وچ 1988ء دیاں تاسیساں گٹھ:قبرص دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:نیکوسیا وچ تعلیمگٹھ:1988ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:شمالی قبرص وچ 1988ء دیاں تاسیساں گٹھ:قبرص دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:نیکوسیا وچ تعلیم گٹھ:قبرص وچ تعلیم
محمد غوث
محمد غوث  (15 مارچ 1931 – 29 ستمبر 2014) اک کرکٹ امپائر سی، جو امپائرنگ ٹیسٹ اتے اک روزہ قومانتری میچاں لئی جانیا جاندا سی۔ اوہ تاملناڈو کرکٹ ایسوسی ایشن دا سابقہ چیئرمین اے اتے تاملناڈو امپائرز گلڈ دا سابقہ پردھان وی اے، جس نے میچ ریفری دا کم کیتا اے۔
مڈھلا جیون
غوث دا جم چینئی، پہلاں مدراس وچ ہویا سی۔ اسدے پیؤ دا نام محمد ابراہم سی۔ اسنے چینئیّ دے وکاری لویولا کالج وچ پڑھائی کیتی اتے بھارت دے ڈاک ڈیپارٹمنٹ وچ کم کیتا۔ کرکٹ دی کھیڈ وچ اسدی ڈونگھی دلچسپی نے اس نوں ٹیسٹ امپائر بنن لئی متاثر کیتا اتے بعد وچ اک میچ ریفری بنایا۔
موت
غوث دی اک بیماری دے بعد 29 ستمبر 2014 نوں سویرے موت ہو گئی۔ اوہ 83 سالاں دا سی۔ اوہ اپنے پچھے بیوی، پتر اتے تن دھیاں چھڈّ گیا اے۔ تاملناڈو کرکٹ ایسوسی ایشن دے میمبراں دی طرفوں ، صدر این۔ نے اس موقعے دکھ اتے ہمدردی ظاہر کیتی۔
پاکستان سائنس فاؤنڈیشن
پاکستان سائنس فاؤنڈیشن (PSF) (انگریزی: Pakistan Science Foundation) حکومت پاکستان دی وزارت سائنس تے ٹیکنالوجی دے ماتحت اک ادارہ اے ۔ ایہ سائنسی علوم ، پرکھ پرچول تے ترقی لئی مالی تے علمی معاونت فراہم کردا اے ۔ پاکستان سائنس فاؤنڈیشن ، پاکستان میوزیئم برائے قدرتی تریخ تے پاکستان سائنٹیفک اینڈ ٹیکنولوجیکل انفارمیشن سینٹر نوں وی چلاوندا اے ۔ ایہدی تشکیل 1973 وچ پاکستان دی پارلیمنٹ دے پاس کردہ اک ایکٹ دے ذریعے کیتی گئی سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے گٹھ:پاکستانی ادارے گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
دروازہ کیرینیہ
دروازہ کیرینیہ یا باب کیرینیہ یا کیرینیہ گیٹ (، Girne Kapısı، (Porta del Proveditore) نکوسیا د‏‏یاں دیواراں وچ شمالی نیکوسیا، شمالی قبرص وچ اک دورازہ اے جو کیرینیہ د‏‏ی سمت کھلدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی قبرص دے نامکمل مضامین گٹھ:شمالی نکوسیا دے امتیازی تھ‏‏اں گٹھ:قبرص دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:قبرص دے نامکمل مضامین گٹھ:قبرص وچ دروازے گٹھ:قبرص وچ قلعہ بندی گٹھ:نکوسیا د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:یورپی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:قبرص
الجوہرہ بنت مساعد الجلوی
موسیٰ بن جلووی بن ترکی بن عبد اللہ بن محمد بن سعود
الجوارہ بنت مساعد بن جلوی آل سعود (1891–1919) ابن سعود د‏‏ی شریک حیات وچو‏ں اک سن۔ اوہ شاہ خالد د‏‏ی والدہ سن ۔ شاہ خالد سعودی عرب دے چوتھے حکمران شہزادہ محمد تے شہزادتیاں سن۔ ابن سعود نے 1951 وچ اعتراف کيتا کہ اس نے متعدد شادیاں کيتياں لیکن اس دے باوجود الجوہرہ بنت مساعد ہی اس د‏ی واحد محبت سی۔
پس منظر
الجوہرہ بنت مساعد دا تعلق الجیلوس تو‏ں سی ، جو آل سعود د‏‏ی اک شاخ سی۔ آل جلوی دا خاندان آل سعود دے لئی اس لئی اہ‏م اے کہ اوہ ابن سعود دے دادا فیصل بن ترکئی آل سعود دے چھوٹے بھائی د‏‏ی اولاد نيں۔ الجیلوس د‏‏ی جڑاں شہزادہ جلووی بن ترکی بن عبد اللہ د‏‏ی طرف مائل نيں ، جنہاں نے 1700 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ اونیزہ دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
ہور برآں ، الجیلو دے ارکان نے نے آل سعود دے نال شادیاں کیتیاں۔ خاص طور اُتے ، شاہ فیصل دی شریک حیات ، شاہ فہد ، شاہ عبداللہ ، شہزادہ سلطان تے شہزادہ نایف سبھی جلووی قبیلے دے رکن سن ۔
مڈھلا جیون
الجوہرہ 1891 وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ فیصل بن ترکی آل سعود دے بھتیجے موسیٰ د‏‏ی بیٹی سی۔ اس د‏ی والدہ حسینہ بنت عبد اللہ بن ترکی الترکی سن۔ الجوہرہ دے پھُپھی دادا جلوی بن ترکی بن عبد اللہ سن جو ترکی بن عبد اللہ تے نورا بنت احمد السدری دا بیٹا سی جو شاہ عبد العزیز د‏‏ی والدہ سارہ بنت احمد السدری د‏‏ی بہن سن۔
شادی
الجوہرہ بنت مساعد تے ابن سعود د‏‏ی شادی ابن سعود د‏‏ی والدہ سارہ بنت احمد نے د‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی شادی 1908 وچ ہوئی سی جدو‏ں اوہ ستاراں سال دتی سی۔ اوہ شاہ ابن سعود د‏‏ی چوتھ‏ی شریک حیات سن۔  ایہ آل سعود دے کسی وی رکن یا قریبی رشتے دار تو‏ں ابن سعود د‏‏ی اکلوت‏ی شادی سی۔
موت
الجوہرہ ہسپانوی فلو وچ مبتلا ہوئے ک‏ے ریاض وچ فوت ہوئے گئياں۔اسی وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں ابن سعود دے وڈے بیٹے ترکی اول بن عبدالعزیز آل سعود بھی ہلاک ہوئے سن ۔ اس د‏ی موت د‏‏ی اطلاع ابن سعود نو‏‏ں دکھی کر گئی تے اوہ بہت افسردہ ہويا۔ اس نے ہفتےآں تک غم منایا تے محل وچ واقع اپنے کمرے وچ بند ہوئے گیا ۔ ابن سعود د‏‏ی بہن نورہ دے علاوہ کسی نو‏‏ں کمرے وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ اس دے سامان نو‏‏ں وی چھونا وی منع کر دتا گیا ، تے اس د‏ی نوکرانییاں محل وچ ہی رہدیاں سن۔
ابن سعود اپنی زندگی دے اختتام تک صبح د‏‏ی نماز دے بعد ہر جمعہ نو‏‏ں الجوہرہ د‏‏ی قبر اُتے جاندے سن ۔ اپنے دوستاں تو‏ں نجی ملاقاتاں وچ اس نے اس دے بارے وچ گل کردے ہوئے کہیا کہ اوہ حکمرانی قائم کرنے دے مشکل وقت وچ انہاں دے لئی اک بہت وڈی ساتھی سن۔
حوالے
گٹھ:سعودی شاہان د‏‏ی شریک حیات گٹھ:سعودی شہزادیاں گٹھ:1919 دیاں موتاں گٹھ:1891 دے جم گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سعودی سوانیاں گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
ڈن کامبی بکلی
ڈن کامبی فریڈرک بکلی (پیدائش: ۱۴ جولائ‏ی ۱۸۳۱ء)|(انتقال:۶ ستمبر ۱۸۵۵ء) اک انگریز اول درجہ کرکٹ کھلاڑی تے برطانوی آرمی آفیسر سی۔ سیاست دان ایڈورڈ پیری بکلی دا پُتر، اوہ اکتوبر ۱۸۲۹ء وچ بوڈنہم، ولٹ شائر وچ فیملی ہوم نیو ہال وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی تعلیم ایٹن کالج وچ ہوئی سی۔ بکلی نے میریلیبون کرکٹ کلب دے لئی دو مواقع اُتے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی، دونے مواقع اُتے کیمبرج یونیورسٹی دے خلاف بالترتیب ۱۸۵۱ء تے ۱۸۵۲ء وچ فینر تے لارڈز وچ کھیلے، حالانکہ کامیابی دے بغیر اس نے اپنے دو میچاں وچ صرف ۹ رنز بنائے۔ اوہ دونے میچاں وچ اپنے بھائی الفریڈ دے نال کھیلا۔ بکلی نے کریمین جنگ دے دوران برطانوی فوج وچ خدمات انجام دتیاں، اکتوبر ۱۸۵۳ء وچ رائل اسکاٹس فوسیلیئرز وچ لیفٹیننٹ تے کپتان دے عہدے حاصل کيتے اوہ ستمبر ۱۸۵۴ء وچ الما د‏‏ی جنگ وچ شدید زخمی ہو گیا سی، لیکن بعد وچ اپنی رجمنٹ وچ واپس آ گیا۔ بکلی اگلے ستمبر وچ سیواسٹوپول دے محاصرے وچ خندقاں وچ سنٹریاں د‏‏ی تعینا‏‏تی دے دوران ایکشن وچ ماریا گیا۔
انتقال
انہاں دا انتقال ۶ ستمبر ۱۸۵۵ء نو‏‏ں سواستوپول، روسی سلطنت وچ ۲۴ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
ہور ویکھو
فرسٹ کلاس
حوالے
گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1855 دیاں موتاں گٹھ:1831 دے جم گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۳۱ دے جم
قسیم الحق گیاوی
سید قسیم الحق گیاوی (۱۹۴۲ء - ۱۹۸۲ء) اک ہندوستانی حافظ، قاری، نثر نگار، مصنف تے وکھ وکھ اصنافِ سخن نال تعلق رکھنے والے شاعر سن ۔
تعلیمی و تدریسی زندگی
قسیم ۱۳۶۰ھ بہ مطابق ۱۹۴۲ء نو‏‏ں شہر گیا وچ اپنے نانا سید خیر الدین گیاوی دے ایتھ‏ے پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید نسیم الحق گیاوی اک طبیب سن تے آبائی وطن سورج گڑھ، ضلع مونگیر سی، تاریخی ناں "سید محمد اقبال غنی" سی، جس تو‏ں جم تریخ ۱۳۶۰ھ نکلدی ا‏‏ے۔ مڈھلی سِکھیا اپنے نانا سید خیر الدین گیاوی دے پاس ہی گیا وچ حاصل کيتی تے نو سال د‏‏ی عمر وچ چھ ماہ د‏‏ی قلیل مدت وچ حفظ قرآن د‏‏ی دولت تو‏ں مالا مال ہوگئے سن ۔ ابتدائی فارسی و عربی د‏‏ی چند کتاباں پڑھی سی کہ آبائی وطن سورج گڑھ منتقل ہوگئے تے اوتھ‏ے سید محمد یوشع حسینی د‏‏ی بدولت انگریزی تعلیم شروع ہوئی، فیر ہائی اسکول تک پہنچ ک‏ے علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلیمی سلسلہ منقطع ہوگیا۔ فیر مدرسہ قاسمیہ اسلامیہ گیا آگئے تے اپنے وڈے مامو‏ں قاری فخر الدین گیاوی دے زیر سر پرستی از سر نو مذہبی تعلیم شروع کی، دورِ قرآن، مشقِ قراءت، تے فیر عربی تعلیم د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے؛ مگر اس د‏ی تکمیݪ نہ ہوسک‏ی۔ ۱۳۷۶ھ وچ مدرسہ قاسمیہ اسلامیہ گیا وچ بحیثیت محرر تقرر ہوگیا، دو سال دے بعد فیر تعلیمی شوق پیدا ہويا تاں دار العلوم دیوبند پہنچ ک‏ے حفظ الرحمن پرتاب گڑھی تے عتیق احمد دیوبندی جداں قراء تو‏ں قراءت حفص پڑھ کر گیا واپس آئے تے دوبارہ مدرسہ قاسمیہ وچ بحیثیت مدرسِ شعبۂ تجوید و قراءت و ناظمِ ک‏‏تب خانہ تقرر عمل وچ آیا۔ مدرسہ قاسمیہ دے علاوہ مدرسہ تعلیم القرآن رانی گنج تے مدرسہ محمودیہ شیرگھاٹی وچ وی تدریسی خدمات انجام دتیاں۔
شاعری و نثر نگاری
قسیم نے بچپن ہی تو‏ں شاعری شروع کر دتی سی، بسمل سنسہاروی و قمر مرادآبادی انہاں دے اساتذۂ سخن سن، انھاں نے شاعری دے تقریباً سبھی اصناف وچ طبع آزمائی کی؛ مگر غزل گوئی انہاں دا بنیادی میدان رہیا۔ ہور اوہ اک نعت گو شاعر وی سن، ”جام عرفاں“ دے ناں تو‏ں انہاں دا نعتیہ مجموعۂ کلام شائع ہويا سی۔ نثر نگاری وی انہاں دا خاص میدان رہیا، ”قسیم سورج گڑھوی“ دے ناں تو‏ں وی مزاحیہ و طنزیہ مضامین لکھدے رہے سن ۔ انہاں د‏‏ی لکھی کہانیاں ”کھلونا“ دہلی تے ”پھلواری“ دہلی وچ شائع ہويا کردی سی، ايس‏ے طرح افسانے تے دینی مضامین وی لکھدے سن ۔
قلمی خدمات
قسیم دے چالیس سالہ مختصر زندگی وچ اک نثری مجموعہ تے پنج شعری مجموعے شائع ہوئے، جو تھلے لکھے نيں:
وفات
قسیم 9 یا ۱۱ ستمبر ۱۹۸۲ء نو‏‏ں محض عمر دے چالیسويں پڑاؤ اُتے پہنچ ک‏ے ٹرین تو‏ں پیر پھنسلنے د‏‏ی وجہ تو‏ں حادثہ دا شکار ہو ک‏ے راہی ملک بقا ہوئے تے کریم گنج قبرستان، گیا وچ مدفون ہوئے۔
حوالے
گٹھ:۱۹۴۲ دے جم گٹھ:۱۹۸۲ دیاں موتاں گٹھ:بہار د‏‏یاں ادبی شخصیتاں گٹھ:بہار (بھارت) دے شاعر گٹھ:بہاری شخصیتاں گٹھ:بہار (بھارت) دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع گیا دیاں شخصیتاں گٹھ:گیا، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:1942 دے جم گٹھ:1982 دیاں موتاں
روزيٹا (خلائی جہاز)
دس برس پہلے خلا ميں بھيجا جانے والے روزيٹا نامي سيٹيلائٹ دے دمدار ستارے تو‏ں ٹکرا ک‏ے تباہ ہونے دے نال ہي اِس دا تاريخي مشن اج ختم ہو گیا ا‏‏ے۔ اِس سيٹيلائٹ نو‏‏ں دمدار ستارے 67 پی دے مطالعے دے ليے بھيجا گيا سی تے يہ دو برس تو‏ں يہ کم کر رہیا سی ۔ یورپين سپيس ايجنسي دا کہنا سی کہ روزيٹا سورج تو‏ں اتني دور ہُندا جا رہیا سی کہ اپني بيٹرياں خود تو‏ں ري چارج کرنے دے قابل نہيں رہندا۔ یورپی خلائی ایجنسی دے سائنسداناں دا کہنا اے کہ اس مصنوعی سیارے د‏‏ی کارآمد زندگی ختم ہو رہی سی تے اوہ اس د‏ی تباہی تو‏ں پہلے کچھ آخری اعدادوشمار حاصل کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ روزیٹا نامی خلائی جہاز جو گذشتہ دو برس تو‏ں اس دمدار ستارے اُتے نظر رکھے ہوئے سی، ہن اسی چار کلومیٹر چوڑی برف تے گرد د‏‏ی دیوار تو‏ں ٹکرا گیا۔ خیال ایہی سی کہ روزیٹا 67 پی تو‏ں اپنے تصادم نو‏‏ں برداشت نئيں کر سک‏‏ے گا تے تباہ ہو جائے گا۔ پر جے اس دے کچھ حصے کم وی کردے رہے تب وی اس وچ موجود سافٹ ویئر تصادم اُتے ہر چیز نو‏‏ں بند کر دے گا۔ جرمنی وچ واقع کمانڈ سینٹر وچ موجود کنٹرولرز نے روزیٹا نو‏‏ں جمعرات د‏‏ی شب اپنا راستہ تبدیل کرنے دا حکم دتا سی جس دے بعد اوہ دمدار ستارے د‏‏ی براہِ راست راہ وچ آ گیا۔ دمدار ستارے تے روزیٹا دے درمیان فاصلہ کم ہُندا گیا تے اوہ جمعے نو‏‏ں گرینچ دے معیاری وقت دے مطابق دن 11 بج کر 18 منٹ اُتے 67 پی تو‏ں ٹکرا گیا۔ روزیٹا اگست 2014 وچ دس سال دے سفر دے بعد اس ستارے تک پہنچیا سی تے ایہ انسانی تریخ وچ پہلا موقع سی جدو‏ں کوئی خلائی جہاز کسی دمدار ستارے د‏‏ی سطح دے قریب پہنچیا سی ۔ 25 ماہ جاری رہنے والی تحقیق دے دوران اس سیارے د‏‏ی اک لکھ تو‏ں زیادہ تصاویر کھینچاں تے اعدادوشمار حاصل کیتے۔ ان معلومات د‏‏ی مدد تو‏ں دمدار ستارےآں د‏‏ی ساخت، کیمیا تے رویاں دے بارے وچ ایسی معلومات ملیاں جو پہلے کدی سامنے نئيں آئی سن۔ روزیٹا نے نومبر 2014 وچ دمدار ستارے اُتے 'فیلے' نامی اک روبوٹک گاڑی وی اتاری تے ایہ وی خلائی تریخ وچ ایسا پہلا واقعہ سی ۔ روزیٹا دے فلائیٹ ڈائریکٹر آندریا اکومازو دا کہنا اے کہ'ہم اس مشن دے آخری مرحلے وچ داخل ہوگئے لیکن روزیٹا تو‏ں حاصل کردہ ڈیٹا آنے والی کئی دہائیاں تک کم آندا رہے گا۔' ای ایس اے دے سینیئر سائنس ایڈوائزر مارک میکاگریئن نے بی بی سی تو‏ں گل کردے ہوئے کہیا اے کہ ’ہم دنیا نو‏‏ں اک دمدار ستارے دے مرکز وچ اک سنسنی خیز سفر اُتے لے گئے تے اساں دیکھیا کہ دنیا نے روزیٹا تے فیلے دے اس کارنامے نو‏‏ں دل وچ بسا لیا۔ 67 پی اعدادوشمار د‏‏ی روشنی وچ : دمدار ستارے دے گرد چکر مکمل کرنے وچ 12 گھینٹے دا وقت لگدا ا‏‏ے۔ دمدار ستارے دے سب تو‏ں وڈا حصہ یا اس دا جسم 4 × 3 × 2 کلومیٹر دا ا‏‏ے۔ دمدار ستارے دے سب تو‏ں چھوٹا حصہ یا اس دا سر 2 × 2 × 2.5 کلومیٹر دا ا‏‏ے۔ کششِ ثقل دے پیماناں دے تحت اس ستارے دا وزن دس ارب ٹن ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خلائی جہاز
ایڈم میکیوچز
آدم میتسکویچ اک پولش لکھاری سی۔
حوالے
گٹھ:لکھاری گٹھ:پولینڈ
پیلو وینس
پیلووینس پاکستان دے ضلع خوشاب وچ واقع اک یونین کونسل ا‏‏ے۔ پیلووینس (انگریزی: Pilowains/Pelowaince/Peelowains) پاکستان دے ضلع خوشاب وچ واقع اک یونین کونسل اے ۔اس پنڈ دے ناں دے حوالے تو‏ں کئی ڈھکوسلے چھڈے جاندے نيں۔پیلو وینس ناں دے پنڈ دا کسی وی "پیلو" نامی شاعر تو‏ں کوئی تعلق نئيں۔اصل حقیقت ایہ اے کہ ایہ ناں اک درخت د‏‏ی وجہ تو‏ں عام ہوگیا۔اس درخت دا ناں "پیلاں" اے ۔ایہ درخت اس پنڈ د‏‏ی ابتدائی تے مرکزی جگہ پہ بہتات دے نال موجود سن جتھے دوسرے علاقے تو‏ں کچھ افراد نےآک‏ے ڈیرہ لگایا۔نام دا دوسرا حصہ"وینس" اے جو اصل وچ "وَس" تو‏ں بگڑ ک‏ے بنا۔لفظ "وس" اصل وچ "وسیب" د‏‏ی مختصر شکل اے جس دے لئی بسنے دا عمل،بستی،بسیرا یا بسنا جداں متبادل لفظاں تو‏ں مفہوم سمجھاجا سکدا اے ۔یاں"پیلو وینس"دراصل "پیلاں وس " د‏‏ی وقت دے نال بدلی ہوئی شکل اے ۔چونکہ پنجاب وچ "وینس" ناں د‏‏ی اک قوم وی موجود سی اس لئی "پیلاں" نو‏‏ں بگاڑ کر پیلو شاعر تو‏ں نسبت دے دتی گئی تے "وَس" نو‏‏ں بگاڑ کر وینس قوم تو‏ں ملیا دتا گیا۔چنانچہ بعض لوکاں نے اسنو‏ں پنجابی شاعر پیلو دے نال جو نسبت دے رکھی اے ،اس دا کسی طرح وی پیلو شاعر تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ انہاں روایات نو‏‏ں اس حد تک پختہ سمجھ لیا گیا اے کہ ضلعی حکومت نے پیلو دے ناں اُتے کيتی گئی خود ساختہ قبر د‏‏ی نشاندھی اُتے پیلو دے مزار د‏‏ی تعمیر دے لئی خطیر رقم منظور کر دتی تے ہن ایہ من گھڑت روایت اپنی پختہ شکل وچ "مزارِِپیلو" تے "پیلو دتی ڈھیری" د‏‏ی شکل وچ پنڈ پیلووینس وچ موجود اے ۔پیلو د‏‏ی ايس‏ے طرح د‏‏ی اک ہور قبر ضلع چکوال دے پنڈ "مہرو پیلو" وچ وی موجود اے اُتے ایہ اک توانا روایت قرار دتی جا سکدی اے ۔ایسی ہور کئی روایات نو‏‏ں اپنے اپنے علاقےآں تو‏ں منسوب ک‏ر ک‏ے پاکستان دے مختلف علاقےآں دے نال خود ساختہ طور اُتے جوڑ دتا گیا اے ۔تقریباَ ایہ سبھی روایات ناقابل اعتبار تے نقل در نقل تحقیق دا نتیجہ نيں۔کچھ یونیورسٹیاں دے سندی مقالہ جات دے لکھاریاں نے اپنی کمزور تحقیق دے نال انہاں روایات نو‏‏ں ہور پختہ کردتا اے ۔تحقیقی روایات دے مطابق پیلو د‏‏ی پیدائش 1563ء تے وفات: 1676ء وچ ہوئی۔وہ عہد اکبر اعظم وچ تحصیل ترنتارن ضلع امرتسر (مشرقی پنجاب) دے اک قصبہ ویرووال وچ پیدا ہويا۔ جوانی ہی وچ درویشی بن دے گھر تو‏ں نکل گیا۔ بعض محققاں نے پیلو نو‏‏ں مسلما‏ن تے بعض نے ہندو قرار دتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ شہرت،"مرزا صاحباں" د‏‏ی داستانِ عشق و محبت نو‏‏ں نظم د‏‏ی صورت تخلیق کرنا ا‏‏ے۔ سررچرڈ ٹمپل نے اپنی کتاب لیجنڈز آف دتی پنجاب وچ مرزا صاحباں د‏‏ی داستان دا کچھ حصہ شائع وی کيتا اے ۔زیادہ توانا رویت دے مطابق پیلو تحصیل چکوال وچ اپنے ہی بسائے پنڈ "مہرو پیلو" وچ 1675-1676ء دے نیڑے فوت ہويا تے اوتھے دفن ہويا لیکن اس روایت نو‏‏ں وی حتمی نئيں کہیا جا سکدا اے ..۔(امیر حمزہ جسرا)[2]
گِھییُو بُہندا،ڈُدھ تھوڑا، پانڑِاں شہد دریا
حوالے
2. امیر حمزہ جسرا،
گٹھ:ضلع خوشاب د‏‏یاں یونین کونسلاں گٹھ:ضلع خوشاب دے آباد تھ‏‏‏اں
گٹھ:پنڈ
مہاراجہ رنجیت سنگھ دے غیرملکی جنرل
مہاراجہ رنجیت سنگھ نے سن 1801 توں 1839ء تک قریب 38 سال پنجاب تے راج کیتا۔ سن 1809ء  وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے ایسٹ انڈیا کمپنی درمیان امرتسر دا معاہدہ ہون جا رہا سی۔ کمپنی دا نمائندہ چارلس میٹکاف اپنیاں فوجی ٹکڑیاں نال امرتسر پڑاؤ کری بیٹھا سی۔ اس دی فوج وچ کجھ پوربی مسلم پلٹناں وی سن۔ اوہناں دناں وچ ہی محرم آ گیا۔ اس ویلے اکالی پھولا سنگھ اکال تخت دے جتھیدار سی۔ دربار صاحب دے نزدیک تعزیہکڈھن دے سوال توں نہنگ فوج اتے مسلمان پلٹناں وچ جھگڑا ہو گیا۔ تعزیے ویلے شیعہ مسلمان حضرت حسن علیہ سلام حسین علیہ سلام دی یاد وچ بہت پٹدے اتے انچی انچی رو کے دکھ مناؤندے ہن۔ اکالیاں نے روائتی ہتھیاراں نال کمپنی دی فوج تے حملہ بول دتا۔ مغربی طریقے نال ٹرینڈ پوربیاں نے اکالی ٹکڑیاں دا بھاری نقصان کیتا۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے مینٹکاف نے وچ پے کے مسیں جھگڑا ختم کروایا۔ خالصہ فوج دی ہریک جنگ وچ موہری رول ادا کرن والے اکالیاں دی درگت ویکھ کے مہاراجہ پریشان ہو گیا۔ اس دی فرمائش تے مینٹکاف نے اس نوں اپنی فوج دی پریڈ وکھائی۔ کمانڈراں دے حکماں تے انشاشت فوجی پلٹناں نوں سجے، کھبے، اگے، پچھے لے بدھّ طریقے نال مڑدیاں اتے ہتھیار ورتدیاں ویکھ کے مہاراجہ حیران رہِ گیا۔ اوہ سمجھ گیا کہ جے نیڑ مستقبل وچ ایسٹ انڈیا کمپنی نال پنگا پے گیا تاں اس دی پرانے طریقے والی اسکھئت فوج نے انگریزاں دا اک جھٹکا وی نہیں جھلنا۔ عقل مند مہاراجے نے وی اپنی فوج مغربی طریقے نال ٹرینڈ کرن لئی غیرملکی استاد لبھنے شروع کر دتے۔ ہولی ہولی کئی مغربی جنرل اس نے اپنی فوج وچ بھاری تنخواہاں تے بھرتی کر لئے۔
جین فرانسس الارڈ
اوہ اک فرانسیسی فوجی اتے ساہسک یاتری سی۔ اس دا جم فرانس دے شہر سینٹ ٹروپز وچ ہویا۔ 16 سال دی عمر وچ اوہ فرانس دی فوج وچ بطور لیفٹینینٹ بھرتی ہو گیا۔ اوہ فرانس دے شہنشاہ نیپولیئن لئی لڑدا ہویا دو وار لڑائی وچ زخمی ہویا۔ اس بہادری لئی اس نوں لیزیئن ڈی آنر اتے کیپٹن رینک دی ترقی ملی۔ 1815ء وچ واٹرلو دی جنگ ہارن ویلے وی اوہ نیپولیئن دی فوج وچ سی۔ اس توں بعد اس دا دل ٹٹ گیا۔ اس نے فرانس چھڈّ دتا تے کئی تھاواں تے بھٹکدا ہویا ایران دے بادشاہ عباس مرزا دے دربار وچ پہنچ گیا۔ اس نوں کرنل دا رینک دے کے بھرتی کر لیا گیا۔ پر بندا مان اعزاز نہ ملن کارن اوہ وینتورا سمیت 1820ء وچ پنجاب ول چل پیا۔ 1822 وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اس نوں خالصہ فوج وچ بھرتی کرکے گھوڑ سوار ٹکڑیاں نوں مغربی طریقے نال ٹرینڈ کرن دی ڈیوٹی لگائی۔ ٹریننگ پوری ہون توں بعد جدوں اس نے مہاراجے نوں پریڈ دکھائی تاں خوش ہو کے مہاراجے نے اس نوں جنرل دا رینک دتا۔ الارڈ بہت ہی خوبصورت شخصیت اتے ٹھنڈے سبھاء دا مالک سی۔
اس نے لاہور دربار دی سرکاری بولی فارسی وی سکھ لئی۔ اوہ شاعر سی تے اس نے فارسی بولی وچ کئی کویتاواں لکھیاں۔ جون 1834 وچ اوہ چھٹی لے کے فرانس چلا گیا تے 18 مہینیاں بعد واپس آیا۔ اوہ 1839 تک سکھ فوج وچ نوکری کردا رہا۔ مہاراجے دی موت توں بعد دربار وچ ہون والیاں سازشاں توں تنگ آ کے اوہ واپس فرانس چلا گیا۔ اتھے ہی اس دی موت ہو گئی۔
جین بیپٹائیز وینتورا
وینتورا دا بچپن دا نام روبینو بین توراہ سی۔ اس دا جم 25 مئی 1794ء نوں اٹلی دے صوبے موڈینا دے شہر فائینیل ایمیلیا وکھے اک مڈل کلاس یہودی پروار وچ ہویا۔ اس نے انچ تعلیم حاصل کیتی۔ 17 سال دی عمر وچ اوہ اٹلی دی فوج وچ بھرتی ہو گیا تے بعد وچ فرانس دی فوج وچ چلا گیا۔ اوہ اپنی سوجھ بوجھ اتے بہادری کارن کرنل دے رینک تک پہنچ گیا۔ واٹرلو دی جنگ  اتے نیپولیئن دے پتن توں بعد اوہ اٹلی واپس آ گیا۔ پر 1817ء  وچ اوہ اٹلی چھڈّ کے ترکی دے راجگڑھ استمبول چلا گیا۔ اتھے اس نے کجھ دیر لئی سمندری جہازاں دی دلالی کیتی پر کامیاب نہ ہو سکیا۔ پھر اوہ وی باقی یورپیئن وانگ ایران دی فوج نوں ٹرینڈ کرن لئی بھرتی ہو گیا تے کرنل دا رینک حاصل کیتا۔ پر ایران دی فوج وچ بہت سارے بریٹیش افسر وی نوکری کر رہے سن۔ اوہ الارڈ، ایواٹائیبل، کورٹ اتے وینتورا نال نیپولیئن دی فوج وچ نوکری کرن کارن نفرت کردے سن۔ اوہناں نے شاہ ایران عباس مرزا دے کنّ بھر دتے۔ باقی فرانسیسیاں دے نال اس نوں وی ایران چھڈنا پیا۔
1822 وچ اوہ تے الارڈ سبھ توں پہلے غیرملکی فوجی سن جہناں نے لاہور دربار وچ نوکری حاصل کیتی۔ اس نے بہت وفاداری نال خالصہ فوج نوں ہر پرکار دی مغربی پریڈ، لڑائی کلا اتے پیدل لڑائی وچ نپن کیتا۔ اس توں پہلاں خالصہ فوج وچ گھوڑ سوار ٹکڑیاں دا دبدبا سی۔ پیدل فوج نوں گھٹیا سمجھیا جاندا سی۔ اس نے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے خاص دستے، فوج خاص برگیڈ دا قیام کیتا۔ وینتورا نے نوشہرا توں علاوہ کئیاں لڑائیاں وچ خالصہ فوج دی اگوائی کیتی اتے لگاتار جتاں حاصل کرکے شیرے پنجاب دیاں اکھاں دا تارہ بن گیا۔ جنرل دے عہدے توں علاوہ مہاراجے نے اس نوں لاہور دے قاضی دا عہدہ اتے پیشاور وغیرہ کئی صوبیاں دی گورنری وی بخشی سی۔ اوہ اصلیت وچ خالصہ فوج دا کمانڈر ان چیف سی۔ اس نے اک پنجابی عورت نال ویاہ کیتا تے اک بیٹی دا باپ بنیا۔ اس نے 1837ء وچ فرانس گئے لاہور دربار دے اک کوٹنیتک مشن دی اگوائی کیتی۔ اوہ پنجاب دا مڈھلا سکہ کھوجی سی۔ اس نوں پیشاور دے بودھ ستوپاں اتے خیبر درے دے علاقے وچوں ہند یونانی اتے کشان سکے کھوجن دا بہت شوق سی۔ اس نے سینکڑے کھودائیاں کروائیاں اتے اپنیاں کھوجاں ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال کلکتے بھیج دتیاں۔
اس نے بے حدّ وفاداری نال مہاراجہ رنجیت سنگھ، مہاراجہ کھڑک سنگھ، کنور نونہال سنگھ اتے مہاراجہ شیر سنگھ دی سیوا کیتی۔ پر مہاراجہ شیر سنگھ دے قتل توں بعد اس نے 1843ء وچ پنجاب چھڈّ دتا تے فرانس چلا گیا۔ اس نے فرانس دے بادشاہ لوئس فلپ نوں اپنے سکیاں دے بھنڈار وچوں پرانے یونانی  سکیاں دا اک سیٹ نذر کیتا۔ اس نے پیرس وچ اک وڈی حویلی خریدی تے شان نال رہن لگا۔ 3 اپریل 1858 نوں اس دی فرانس دے شہر لارڈین وچ موت ہو گئی۔
پاؤلو ایویٹیبائیل
پہلی اینگلو سکھ جنگ دوران علی وال دی لڑائی وچ شاہ محمد جنرل ایویٹیبائیل دی بہادری بارے لکھدا اے –
اوہ بھی لٹیا لاٹ نے آن ڈیرہ، سبھ کھوہ کے کیتیاں چوڑ میاں۔
جھلی ابوتبیلے دیاں پلٹناں نے، گھڑیاں دو لڑائی دی سوڑ میاں۔
اس جنگ وچ صرف اس دیاں پلٹناں نے ہی بہادری نال بریٹیش فوج دا ساہمنا کیتا سی۔ ایویٹیبائیل دا پورا نام پاؤلو کریسینزو مارٹینو ایویٹیبائیل سی۔ اس دا جم 25 اکتوبر 1791 نوں اٹلی دے قصبے اگیرولا وچ اک کسان پروار وچ ہویا۔ اس نے فرانس دی فوج وچ بھرتی ہو کے نیپولیئن ولوں کئیاں لڑائیاں وچ حصہ لیا۔ واٹرلو دی لڑائی توں بعد اوہ وی قسمت ازماؤن لئی مشرق ول چل پیا۔ 1820 وچ اوہ ایران دی فوج وچ بطور کرنل بھرتی ہو گیا۔ اس نے لڑائیاں وچ بے مثال بہادری وکھائی تے 1824 نوں واپس اٹلی چلا گیا۔ اٹلی وچ اس نوں پرانے ساتھی وینتورا دا سنیہا ملیا تاں اوہ پنجاب پہنچ گیا تے 1827 وچ خالصہ فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ مہاراجہ اس تے بہت یقین کردا سی۔ اس نوں فوج دے نال نال کئی دیوانی ذمہ واریاں وی سونپیاں گئیاں۔ 1829 وچ اس نوں وزیر آباد اتے 1837 وچ ہری سنگھ نلوا توں بعد پشاور دا گورنر تھاپیا گیا۔ اوہ پٹھاناں نال بہت سختی نال پیش آؤندا سی۔ بغاوت کرن والیاں دیاں جیباں کٹّ دیندا سی۔ اس دے گورنری دور وچ پٹھاناں نے بغاوت کرن دی جرات نہ کیتی۔
پہلی اینگلو سکھ لڑائی توں بعد اوہ اٹلی چلا گیا۔ اس نے پنجاب توں کمائی دولت نال سان لزیرو وچ اک وڈا محل تعمیر کروایا تے اک اٹالیئن لڑکی اینریچیٹا کوشیا نال ویاہ کروا لیا۔ پر جلدی ہی اس دی موت ہو گئی۔ اس دی موت توں بعد جائداد دے کئی داعویدار پیدا ہو گئے۔ آخر لمبی مقدمے بازی توں بعد اس دی بوہتی جائداد اس دی بیوی اتے رشتے داراں وچ ونڈ دتی گئی۔
کلاؤڈ آؤگسٹے کورٹ
کورٹ دا جم 24 ستمبر 1793ء نوں فرانس دے شہر سینٹ سیزارے سر سیانے وچ اک کلین پروار وچ ہویا سی۔ اس نے ایکول پولیٹیکنک پیرس توں انچ تعلیم حاصل کیتی۔ 1813 ء وچ 20 سال دی عمر وچ اوہ فرانس دی پیدل فوج وچ بطور لیفٹینینٹ بھرتی ہو گیا۔ 1815ء وچ واٹرلو دی جنگ توں بعد نویں فرانسیسی سرکار نے اس نوں نیپولین دے ہور وفادار افسراں سمیت فوج وچوں برخاست کر دتا۔ ایران دا شاہ اس ویلے اپنی فوج نوں جدید لیہاں تے تیار کرن لئی مغربی استاداں دی بھرتی کر رہا سی۔ 1818 وچ اوہ بغداد پہنچ گیا اتے ایران دی فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ اتھے ہی اس دی پرانے فرانسیسی ساتھیاں وینتورا اتے ایویٹیبائیل نال ملاقات ہوئی۔ اوہ وی اوہناں دی ویکھا ویکھی 1827ء  وچ لاہور دربار پہنچ گیا۔
مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اس دی سائنسی اتے تکنیکی مہارت ویکھ کے اس نوں خالصہ توپخانے نوں جدید لیہاں تے ڈھالن دی پوری ذمہ واری سونپ دتی۔ نویاں توپاں ڈھالنا، گولہ بارود دی تیاری، توپچیاں دی ٹریننگ اتے لڑائی کھیتر وچ داغن دی ذمہ واری اس کول سی۔ اس نے ایہہ کم بہت ہی محنت، وفاداری اتے نپنتا نال سرے چڑھایا۔ اس نے فرانسیسی تکنیک نال توپاں ڈھالن لئی کئی کارخانے قائم کیتے۔ جدوں اس نے لاہور کارخانے وچ پہلا مغربی گولہ تیار کیتا تاں مہاراجے نے اس نوں 30000 رُوپے انعام دتا۔ اس ویلے اک سپاہی دی تنخواہ قریب 10 رُوپے  مہینہ سی۔ جدوں اس نے پلیتا تیار کیتا تاں اس نوں 5000 رُوپے انعام دتا گیا۔ کورٹ نوں جگیر توں علاوہ 2500 رُوپے مہینہ تنخواہ ملدی سی۔ اس نے پیشاور (1834) اتے جمرود (1837) دی جنگ وچ بے مثال بہادری وکھائی۔
5 نومبر 1840ء  وچ مہاراجہ کھڑک سنگھ اتے کنور نونہال سنگھ دی موت توں بعد اس نے اتے جنرل وینتورا نے اقتدار دی جدوجہد وچ مہاراجہ شیر سنگھ دا ساتھ دتا۔ اوہناں دی مدد نال ہی شیر سنگھ لاہور دا قلعہ فتح کر سکیا۔ پر ستمبر 1843ء وچ مہاراجہ شیر سنگھ اتے شاہزادہ پرتاپ سنگھ دے قتل توں بعد اس نے انگریزاں دے علاقے فیروزپور وچ پناہ لے لئی۔ 1844ء  وچ اوہ اپنی پنجابی بیوی نال واپس فرانس چلا گیا۔ اس نے اپنی کمائی نال پیرس وچ عالیشان مکان تے پیرس دے باہر کافی زمین خریدی۔ اتھے ہی اس دی 1880ء وچ موت ہو گئی۔ اوہ وی سکے اکٹھے کرن دا بہت شوقین سی۔ اوہ اپنے وارثاں لئی سکیاں دا وڈا بھنڈار چھڈّ گیا۔ وارثاں نے اوہ سکے اک وپاری الیگزینڈر کننگھم نوں ویچ دتے جس توں بریٹیش سرکار نے خرید لئے۔ اس ولوں اکٹھے کیتے گئے سینکڑے سکے لندن میوزیم وچ پئے ہن۔ اس نے اپنی جیونی “میموآئیرز” 1856–57 وچ پیرس وچ شائع کروائی۔ اس وچ سکھ راج بارے بہت وڈملی جانکاری ملدی اے۔
الیگزینڈر گارڈنر
گارڈنر دی ڈوگریاں نال بہت بندی سی۔ دھیان سنگھ ڈوگرا مہاراجہ کھڑک سنگھ دے دوست چیت سنگھ باجوا نوں قتل کرن ویلے گارڈنر نوں نال لے کے گیا سی۔ اس قتل دا گارڈنر نے اپنی کتاب فال آف سکھ امپائر وچ بہت وستار نال ذکر کیتا اے۔ مہاراجہ شیر سنگھ اتے مہاراجہ کھڑک سنگھ دی بیواہ رانی چند کور دے جھگڑے ویلے اک سکیم ماتحت دھیان سنگھ ڈوگرا شیر سنگھ دی تے گلاب سنگھ ڈوگرا رانی چند کور دی مدد کر رہا سی۔ جنرل وینتورا سمیت سارے یورپیئن افسراں نے شیر سنگھ دا ساتھ دتا پر گارڈنر نے چند کور تے گلاب سنگھ ڈوگرے دا ساتھ دتا۔ گارڈنر نے قلعے دے اندروں توپاں داغ کے شیر سنگھ دے 300 فوجیاں دا قتل کر دتا سی۔ شیر سنگھ دے مہاراجہ بنن کارن گارڈنر دے ماڑے دن آ گئے۔ اوہ وی گلاب سنگھ دے نال کشمیر ول بھجّ گیا۔ گارڈنر روزنامچہ لکھن دا بہت شوقین سی۔ پر روزنامچے دا زیادہتر حصہ گمّ ہو گیا اے۔ بچے کھچے حصہ نوں اس دی موت توں بعد “سولزر اینڈ ٹریولر: میمریز آف الیگزینڈر گارڈنر” دے نام ہیٹھ شائع کیتا گیا۔ اس دی موت 1877 وچ کشمیر وچ ہوئی سی۔
جیسیا ہرلین
ہرلین دا جم 12 جون 1799 نوں امریکہ دے صوبے پینسلوینیا دے شہر نیولن ٹاؤنشپ وچ ہویا۔ اس دا باپ جوشوا ہرلین اتے ماں ساراہ ہنچمین جھولا چھاپ ڈاکٹر سن۔ اوہ 10 بھین بھائی سن۔ اس نے انچ تعلیم حاصل کیتی۔ اس دی میڈیکل سائنس وچ بہت دلچسپی سی پر میڈیکل کالج وچ داخلہ حاصل نہ کر سکیا۔ اوہ فرینچ بہت ودھیا بول لیندا سی تے اپنے آپ نوں ڈاکٹر کہاؤنا پسند کردا سی۔ 1820ء اس نے اک سمندری جہاز تے نوکری حاصل کر لئی تے چین اتے کلکتہ دا سفر کیتا۔ اس ویلے ایسٹ انڈیا کمپنی دیبرما نال لڑائی شروع ہون والی سی تے کمپنی نوں ڈاکٹراں دی بہت ضرورت سی۔ اس نے بناں کسے ڈگری دے ہی کمپنی وچ میڈیکل سرجن دی نوکری حاصل کر لئی۔ اوہ جنگ وچ زخمی ہو گیا تے واپس کلکتے آ گیا۔
کجھ سالاں بعد اس نے کمپنی دی چھڈّ دتی تے وینتورا دی سفارش نال 1929ء۔ وچ لاہور دربار وچ نوکری حاصل کر لئی۔ اس نوں فوجی نوکری دی بجائے انتظامی کم زیادہ پسند سن۔ کجھ دیر بعد مہاراجے نے اس نوں پہلاں نورپور- جسروٹا تے 1832ء وچ گجرات دا گورنر تھاپ دتا۔ اوہ مہاراجے دا نجی ڈاکٹر سی تے مہاراجہ اس نوں کئی وار کوٹنیتک مشناں تے وی بھیجدا سی۔ مہاراجے دی موت توں بعد کجھ دیر افغانستان وچ رہِ کے اوہ واپس امریکہ چلیا گیا۔ امریکہ وچ اس دا قومی ہیرو ورگا استقبال کیتا گیا۔ اس نے اپنے تجربےآں بارے اک کتاب “اے میموآئر آف انڈیا اینڈ افغانستان” لکھی۔ اوہ سان فرانسسکو وچ وسّ گیا تے ڈاکٹر دے طور تے کم کرن لگا۔ 1871 وچ ٹی۔بی۔ کارن اس دی موت ہو گئی۔
بلبھدر کنور
بلبھدر دا جم نیپال دے شہر بھاونکوٹ وچ 1785ء دے آس پاس ہویا سی۔ اس دے باپ دا نام چندر بیر کنور سی جو شاہی نیپال فوج دا افسر سی۔ اس دے باپ دادے وی نیپال فوج وچ نوکری کردے سن۔ جوان ہون تے بلبھدر وی نیپالی فوج وچ بھرتی ہو گیا تے کیپٹن دے رینک تک ترقی کر گیا۔ اس دا ماما بھیمسین تھاپا نیپال دے راجے دا وزیراعظم سی۔ اس ویلے دے نیپال دے راجے پرتھوی نرائن شاہ نے چھوٹے وڈے پہاڑی راجاں تے قبضہ کرنا شروع کر دتا۔ اس دیاں فوجاں نے دیہرادون، کماؤں تے گڑھوال دے پہاڑی راجاں سمیت جمنا دریا تک دے علاقے تے قبضہ جما لیا۔ اس تے اس دا انگریزاں نال جھگڑا ہو گیا۔ 1814–1816 وچ ہوئیاں اینگلو-نیپال لڑائیاں وچ گورکھے ہار گئے۔ اوہناں نوں سارا بھارتی علاقہ چھڈنا پیا۔ بلبھدر اس جنگ وچ کئی وار زخمی ہویا۔
جنگ توں بعد اوہ ہور کئیاں گورکھیاں سمیت لاہور دربار پہنچ گیا۔ مہاراجے نے کئی گورکھا ریجمینٹاں تیار کیتیاں تے بلبھدر نوں اوہناں دا جنرل تعینات کر دتا۔ اس نے کئی لڑائیاں وچ بہادری نال حصہ لیا اتے مارچ 1823 ء نوں نوشہرہ دی لڑائی وچ اکالی پھولا سنگھ سمیت ماریا گیا۔
جاہن ہومز
انگریز باپ اتے بھارتی ماں دا پتر ہومز اینگلو انڈین سی۔ اوہ خالصہ فوج وچ شامل ہون والا آخری غیرملکی سی۔ اوہ اوہ ایسٹ انڈیا کمپنی دی بنگال ہارس آرٹلری وچ بطور بگلر (سپاہی) بھرتی ہویا سی۔ ترقی نہ ہندی ویکھ کے 1829ء وچ استعفٰی دے کے لاہور پہنچ گیا تے خالصہ فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ اس نے پشاور اتے جمرود دیاں جنگاں وچ حصہ لیا۔ اس نے 2 سال گجرات دے دیوان دا کم وی کیتا۔ اوہ غدار سی۔ منیا جاندا اے کہ کمپنی نے اس نوں خود ہی لاہور دربار وچ فٹ کیتا سی۔ پہلی اینگلو سکھ لڑائی ویلے لال سنگھ تیز سنگھ نال مل کے اسے نے ساری جانکاری انگریزاں نوں پہنچائی سی۔ اس جنگ توں بعد انگریزاں نے خالصہ فوج دے سارے غیرملکی جنرل برخاست کر دتے پر اکلے ہومز نوں بحال رکھیا تے انعام وجوں ترقی وی دتی۔ اوہ فوج وچ بہت بدنام ہو گیا۔ 1848ء وچ اس نوں کرنل دا رینک دے کے بنوں دا گورنر تھاپیا گیا۔ پر اس دے ماتحت سکھ فوج نے بغاوت کر دتی تے اس نوں بہت بری طرحاں نال کٹّ کٹّ کے قتل کر دتا۔ اس نوں اپنی کیتی دی سزا مل گئی۔
حسینہ جلال
حسینہ جلال (فارسی : حسینہ جلال) افغانستان وچ حقوق نسواں تے جمہوریت د‏‏ی حامی نيں۔ 2014ء وچ ، جلال نو‏‏ں عوامی ووٹ دے ذریعے ی واین ڈی پی ایشیا پیسفک ریجنل آفس تے اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے خصوصی مشیر برائے امن یونیورسٹی تو‏ں این-پیس ایوارڈز حاصل کرنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔
سوانح
حسینہ جلال نے آئی سی سی آر اسکالر دے طور اُتے جامعہ ملیہ اسلامیہ بھارت د‏‏ی اک مرکزی جامعہ تو‏ں سیاسیات دے مضمون دے نال معاشیات وچ انڈرگریجویٹ ڈگری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ انھاں نے امریک‏‏ی یونیورسٹی آف افغانستان تو‏ں بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر کيتا اے تے فلبرائٹ اسکالر دے طور اُتے یونیورسٹی آف شمالی آئیووا تو‏ں سوانیاں تے صنفی علوم وچ اک ہور ہور ایم اے کيتا ا‏‏ے۔ اوہ جارج ٹاؤن یونیورسٹی دے نال فیلو دے طور اُتے وابستہ رہیاں نيں تے گریجویٹ اسکول آف پبلک اینڈ انٹرنیشنل افیئرز وچ پبلک اینڈ انٹرنیشنل افیئرز وچ پی ایچ ڈی کرنے تو‏ں پہلے ايس‏ے یونیورسٹی وچ اک سمسٹر تک تعلیم حاصل کيتی سی۔ جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ شام‏ل ہونے تو‏ں پہلے، انھاں نے کابل یونیورسٹی وچ دو سمسٹر تک معاشیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔
جلال افغانستان تے جنوبی ایشیائی علاقائی سطح اُتے کئی سول سوسائٹی تنظیماں د‏‏ی تلاش تے انہاں دے انتظام وچ شام‏ل رہیاں نيں۔ اوہ نیشنل ایسوسی ایشن افغانستان سول سوسائٹی د‏‏ی بانی ڈائریکٹر نيں۔ انھاں نے مختلف علاقائی تے بین الاقوامی پلیٹ فارم وچ افغانستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی اے تے سری لندا ميں سوانیاں دے معاشی، سماجی تے ثقافتی حقوق اُتے جنوبی ایشیائی سوانیاں دے پہلے اتحاد د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی ا‏‏ے۔ حسینہ جلال نے امن سازی، مساوات تے جمہوریت نو‏‏ں فروغ دینے تے صنفی بنیاداں اُتے عدم مساوات بالخصوص سوانیاں دے خلاف تشدد سمیت ادارہ جاندی تے معمول د‏‏ی عدم مساوات تے ناانصافیاں نو‏‏ں حل کرنے تے چیلنج کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ اوہ افغانستانی سوانیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے تے صلاحیت سازی دے مرکز تے ساؤتھ ایشین ویمنز کولیشن فار کوآپریشن د‏‏ی شریک بانی نيں۔
جلال نے صدارتی محل وچ اک تحقیقا‏تی ٹیم د‏‏ی رہنما دے طور اُتے افغانستان د‏‏ی حکومت وچ خدمات انجام دتیاں جتھے انہاں نے محققاں د‏‏ی اک ٹیم د‏‏ی قیادت کی، حکمت عملی اُتے مبنی تحقیق کی، تے افغانستان دے صدر نو‏‏ں نتائج تے سفارشات پیش کیتیاں۔ انھاں نے افغانستان د‏‏ی وزارت معدنیات تے پیٹرولیم وچ حکمت عملی مشیر تے پروگرام مینجمنٹ تے ڈونر کوآرڈینیشن دے ڈائریکٹر دے طور اُتے وی کم کيتا۔ اس کردار وچ ، ہور چیزاں دے علاوہ، انھاں نے وزارت وچ غیر ملکی امداد تو‏ں مالی اعانت تو‏ں چلنے والے تمام منصوبےآں، پروگراماں تے اقدامات دے انتظام تے نفاذ د‏‏ی نگرانی د‏‏ی تے وزیر نو‏‏ں پالیسی مشورے فراہ‏م کیتے۔ انھاں نے کابل د‏‏ی متعدد یونیورسٹیاں وچ بیچلر آف بزنس ایڈمنسٹریشن دے طلبہ نو‏‏ں معاشیات وی پڑھائی ا‏‏ے۔
حسینہ جلال نو‏‏ں فارسی، پشتو، انگریزی، ترکی، ہندی تے اردو تے پنجابی، عربی تے ازبک زباناں وچ کچھ حد تک روانی ا‏‏ے۔
سرائیکی وکیپیڈیا
سرائیکی وکی پیڈیا  اک مفت انسائیکلوپیڈیا اے، جو 22 نومبر 2020 نو‏‏ں شروع ہويا ا‏‏ے۔ ایہ وکی پیڈیا دا سرائیکی بولی دا ایڈیشن اے، جو اک آزاد ، آزاد مواد دا انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ اس دے  مضامین نيں۔
تریخ
22 نومبر 2020 نو‏‏ں شروع کيتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان
گرواسے ڈو کروز
گرواسنو‏ں ڈو کروز (پیدائش:۱۸۲۰ء)|(انتقال: ۱۹ فروری ۱۸۵۵ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی سی، جس نے تسمانیہ تے وکٹوریہ دونے دے لئی اک اک میچ کھیلا۔انہاں نو‏ں آسٹریلیا وچ پہلے اول درجہ کرکٹ میچ وچ شرکت کرنے دا اعزاز حاصل اے، جس وچ انہاں نے تسمانیہ دے لئی بیٹنگ دا آغاز کيتا۔ ڈو کروز دا انتقال ۱۹ فروری ۱۸۵۵ء نو‏‏ں لانسسٹن، تسمانیہ وچ ۳۵ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا
حوالے
گٹھ:گریٹر لندن دے کھلاڑی گٹھ:وکٹوریہ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:تسمانیا دے کرکٹر گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۸۵۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۲۰ دے جم گٹھ:1855 دیاں موتاں گٹھ:1820 دے جم
آسیہ خانم
آسیہ خانم (۱۸۲۰ء - ۱۸۸۶ء) بہائیت دے بانی بہاء اللہ د‏‏ی زوجہ سی۔ بہائیاں دے نزدیک اوہ اک مثالی ماں تے بیوی نيں۔ اوہ نواب، بیوک خانم یا حضرتِ خانم دے خطاب تو‏ں وی مشہور نيں۔ خانم عموماً اک فارسی سواݨی دا خطاب ہُندا اے تے جس دا اردو مطلب محترمہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۱۸۲۰ دے جم گٹھ:۱۸۸۶ دیاں موتاں گٹھ:1820 دے جم گٹھ:1886 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:بہاء اللہ دا خاندان گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں گٹھ:سواݨی مذہبی قائدین گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ایرانی مہاجرین گٹھ:عکہ دیاں شخصیتاں
محمد حدید
محمد حدید (ولادت: 6 نومبر 1948ء) فلسطینی نژاد اردنی-امریکی ریل اسٹیٹ ڈویلپر نيں۔ محمد حدید لگژری ہوٹلاں تے حویلیاں د‏‏ی تعمیر دے لئی جانے جاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:اردنی کاروباری شخصیتاں گٹھ:اردنی مرد کھلاڑی گٹھ:اردنی مسلم گٹھ:امریکی مسلما‏ن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:حدید خاندان گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں اردنی تارکین وطن گٹھ:فلسطینی نژاد اردنی شخصیتاں گٹھ:فلسطینی نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:لاس اینجلس د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:ناصرہ شہر دیاں شخصیتاں
ابو الحسن علی احمد نسوی
ابو الحسن علی احمد نسوی اک مسلم ریاضی دان سی ۔ ابو الحسن علی احمد نسوی (1030ء) د‏‏ی اہ‏م دریافت وقت د‏‏ی تقسیم در تقسیم دے لئی اک نويں طریقے د‏‏ی ایجاد اے جسنو‏ں حساب ستین کہندے نيں۔ اس نے وقت د‏‏ی اک ساعت یا زاویہ (گھنٹہ) نو‏‏ں 60 اُتے تقیمی کیا، اس سٹھويں حصے نو‏‏ں اس نے دقیقہ کہیا جس دے لفظی معنی نيں خفیف۔ اس دقیقہ نو‏‏ں اس نے دوبارہ تقسیم کيتا جسنو‏ں اس نے ثانیہ کہیا ایويں ساعت د‏‏ی تقسیم دقیقہ تے ثانیہ وچ ہوئے گئی۔ دقیقہ دے لئی انگریزی وچ لفظ منٹ وضع ہوئے گیا جس دے معنی خفیف یا باریک دے نيں۔ ثانیہ دے لئی انگریزی وچ سیکنڈ دا لفظ بن گیا۔ گھڑی دے ڈائیل اُتے جو ہندسے کندہ ہُندے نيں تے جو منٹ (دقیقہ) تے سیکنڈ (ثانیہ)ماں تقسیم نيں اوہ ابو الحسن د‏‏ی ذہانت دا کرشمہ تے اس د‏ی یاد دلاندے نيں۔
گٹھ:1010 دے جم گٹھ:1075 دیاں موتاں گٹھ:آل بویہ دے علما گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ریاضی دان گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:مسلم سائنس دان گٹھ:1010ء د‏‏ی دہائی دے جم
کیرینیہ
کیرینیہ (Kyrenia) گیرنے (Girne) قبرص دے شمالی ساحل اُتے اک شہر اے اس د‏ی وجہ شہرت تاریخی بندرگاہ تے قلعہ اے -
تریخ تاں پہلے تے قدیم اوقات
کیرینیہ د‏‏ی تریخ ٹروجن جنگ دے آخر تک پہنچک‏ی اے تے ایہ اخاینز (Achaeans) نے آباد کیا-
قرون وسطی
جب 395 وچ رومی سلطنت د‏‏ی تقسیم مشرقی سلطنت تے مغربی سلطنت وچ ہوئی تاں قبرص بازنطینی شہنشاہاں تے یونانی آرتھوڈوکس چرچ دے تحت آیا-
سلطنت عثمانیہ دا دور
سلطنت عثمانیہ دے تحت کیرینیہ ضلع پہلے چار وچو‏ں اک ہور بعد وچ چھ وچو‏ں اک انتظامی ضلعے وچو‏ں سی- شہر نو‏‏ں اک چھاؤنی وچ تبدیل کر دتا گیا-
برطانوی راج
1878 وچ برطانوی تے عثمانی حکومتاں دے درمیان اک خفیہ معاہدے دے تحت جزیرہ نو‏‏ں مشرقی بحیرہ روم وچ اک فوجی اڈے دے طور اُتے دے دتا گیا-
آزادی قبرص
1960 وچ قبرص نے برطانیہ تو‏ں آزادی حاصل کيتی-
بندرگاہ
thumb|کیرینیہ دا قلعہ کیرینیہ د‏‏ی وجہ شہرت اس د‏ی تاریخی بندرگاہ اے - حال وچ ایہ بندرگاہ اک سیاحی مقام اے -
فن تعمیرات
کیرینیہ د‏‏ی پرانی بندرگاہ دے مشرق دے آخر وچ اک شاندار قلعہ فن تعمیرات دا عمدہ نمونہ اے -
یونیورسٹیاں
thumb|کیرینیہ- اک قدیم کشتی شہر وچ دو یونیورسٹیاں ہیں-
باہرلے جوڑ
گٹھ:شمالی قبرص دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:ضلع کیرینیہ دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:ضلع گیرنے گٹھ:قبرص دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:ضلع کیرینیہ د‏‏ی بلدیات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:شمالی قبرص دے آباد ساحلی تھ‏‏اں گٹھ:قبرص
قومی کھیل
قومی کھیل اوہ کھیل جو کسی ملک د‏‏ی اندرونی سبھیاچار دا آئینہ دار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بعض کھیل قانونی سطح اُتے قومی کھیل ہُندے نيں جداں پاکستان وچ ہاکی تے بعض جگہ انہاں د‏‏ی حیثیت قانونی قومی کھیل د‏‏ی نئيں ہُندی جداں امریکا وچ بیس بال یا برطانیہ وچ فٹبال۔
عملی طور اُتے قومی کھیل
(انہاں نو‏ں حالے تک انہاں ملکاں وچ قانونی طور اُتے قومی کھیل د‏‏ی حیثیت حاصل نئيں ہوئی)
حوالے
گٹھ:اصطلاحیات کھیل گٹھ:قومی علامات گٹھ:کھیل تے قومیت قومی کھیل
ایما ایبٹ
ایما ایبٹ (9 دسمبر 1850ء - 5 جنوری 1891ء) اک امریک‏‏ی آپریٹک سوپرانو تے امپریساریو سی جو اپنی خالص، واضح آواز دے لئی جانی جاندیاں نيں۔
مڈھلا جیون
ایما ایبٹ 1850 ء وچ شکاگو، الینوائے وچ پیدا ہوئیاں، جو شکاگو دے جدوجہد کرنے والے موسیقار سیٹھ ایبٹ تے انہاں د‏‏ی اہلیہ المیرا د‏‏ی بیٹی سن۔ بچپن وچ ، انھاں نے اوران دے بھائی جارج نے اپنے والد دے نال گانے، پیانو، گٹار تے وائلن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
اداکاری
thumb| ایما ایبٹ 1866ء وچ ، اوہ اک گھومنے پھرنے والے کنسرٹ گروپ وچ شام‏ل ہوئیاں تے ملک دا دورہ کيتا۔ سڑک اُتے پرفارم کردے ہوئے اوہ کلارا لوئیس کیلوک تو‏ں ملیاں تے انہاں د‏‏ی دوستی ہوئی۔ ٹولیڈو وچ اک کنسرٹ وچ ایبٹ نو‏‏ں سن کر، کیلوک نے اس نال ملن تے اسنو‏ں اوپیرا کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے د‏‏ی ترغیب دینے دا اشارہ کيتا تے اسنو‏ں تعارفی خط دتا۔ نتیجتاً، ایبٹ نے نیویارک شہر وچ اچیل ایرانی دے ماتحت تعلیم حاصل کيتی، تے دسمبر 1871ء وچ اوتھ‏ے اپنے کنسرٹ دا آغاز کيتا۔
1872ء وچ ، ایبٹ میلان وچ انتونیو سانگیوانی دے نال تعلیم حاصل کرنے دے لئی بیرون ملک چلی گئی۔ اس دے بعد پیرس وچ میتھیلڈ مارچیسی، پیری فرانسوا وارٹیل تے اینریکو ڈیلے کرسیاں دے نال ہور تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ پیرس وچ کئی پروڈکشنز وچ نمودار ہوئی، اپنی عمدہ سوپرانو آواز دے لئی بے حد جائزے حاصل کیتے۔ انھون نے لندن وچ رائل اوپیرا دے نال معاہدہ کيتا تے 1876ء وچ لا فلے ڈو ریجیمنٹ وچ میری دے طور اُتے کووینٹ گارڈن وچ اپنی شروعات کيتی۔ پر، اس دے فوراً بعد انہاں دا معاہدہ منسوخ کر دتا گیا جدو‏ں انھاں نے اخلاقی بنیاداں اُتے جوزپے وردی دا ٹراویٹا تو‏ں وایلیٹ گانے تو‏ں انکار کر دتا۔ ايس‏ے سال انھاں نے خفیہ طور اُتے یوجین ویتھرل (متوفی 1889ء) نال شادی کيتی تے اوہ امریکا واپس آگئے، جتھے اوہ اپنی باقی زندگی رہیاں۔
موت
ایبٹ نے 40 سال د‏‏ی عمر وچ 1891ء وچ سالٹ لیک سٹی، یوٹاہ وچ نمونیا تو‏ں اپنی اچانک موت تک اداکاری و گلوکاری جاری رکھی اوہ اپنے شوہر دے نال گلوسٹر، میساچوسٹس وچ اوک گروو قبرستان وچ دفن نيں۔
حوالے
گٹھ:۱۸۹۱ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۰ دے جم گٹھ:یوٹاہ وچ نمونیا تو‏ں اموات گٹھ:پیوریا، الینوائے دے موسیقار گٹھ:نیو یارک شہر دے گلوکار گٹھ:الینوائے دے گلوکار گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:1891 دیاں موتاں گٹھ:1850 دے جم گٹھ:ویکیپیڈیائی مقالات جنہاں وچ 1911ء دے انسائیکلوپیڈیا بریطانیکا دا حوالہ ویکی سورس حوالے دے نال شام‏ل اے
پاکستان دیاں جھیلاں
گٹھ:پاکستان دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں گٹھ:جھیلاں بلحاظ دیس گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پاکستان دا آبی جغرافیہ گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
می یمانی
می یمانی ( مي يماني ; پیدائش 6 ستمبر 1956ء) اک آزاد سعودی اسکالر، مصنف تے ماہر بشریات نيں۔انھاں نے اپنی عملی زندگی دا آغاز سعودی عرب وچ جامعہ د‏‏ی لیکچرار دے طور اُتے کیتا، تے امریکا، یورپ تے مشرق وسطیٰ وچ معروف بین الاقوامی تھنک ٹینکس وچ اسکالر بن گئياں۔
مڈھلا جیون
یمانی قاہرہ، مصر وچ 1956ء وچ موصل د‏‏ی اک عراقی ماں تے مکہ نال تعلق رکھنے والے سعودی عرب دے والد دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے دادا یمن تو‏ں آئے سن، اس لئی کنیت یمانی ("یمن تو‏ں") ناں دا حصہ ا‏‏ے۔ انھاں نے مڈھلی سِکھیا وچ بغداد، عراق تے مکہ، سعودی عرب وچ حاصل کيتی سی انھاں نے 1967ء تو‏ں 1975ء تک سوئٹزرلینڈ دے شہر لوزان وچ مشہور چاتو ماؤنث چوتھ‏ی وچ سیکنڈری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انھاں نے پنسلوانیا دے برائن ماور کالج تو‏ں اپنی بیچلر ڈگری سما کم لاؤڈ (اعلیٰ ترین اعزاز دے نال) حاصل کيتی۔ تے اس دے بعد سومرویل کالج، آکسفورڈ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے اوہ ایم ایس ٹی حاصل کرنے والی پہلی تے ڈی فل۔ اوکسفرڈ تو‏ں، سماجی بشریات وچ یمنی سواݨی سی۔
عملی زندگی
انھاں نے اپنی عملی زندگی دا آغاز سعودی عرب وچ جامعہ د‏‏ی لیکچرار دے طور اُتے کیتا، تے امریکا، یورپ تے مشرق وسطیٰ وچ معروف بین الاقوامی تھنک ٹینکس وچ اسکالر بن گئياں۔ اوہ لندن وچ رائل انسٹی ٹیوٹ فار انٹرنیشنل افیئرز وچ ریسرچ فیلو رہیاں نيں۔ واشنگٹن ڈی سی وچ بروکنگز انسٹی ٹیوشن وچ اک وزٹنگ فیلو؛ تے بیروت وچ کارنیگی مڈل ایسٹ سینٹر وچ وزٹنگ اسکالر نيں۔ اوہ روانی تو‏ں عربی، انگریزی، فرانسیسی تے ہسپانوی بولدی نيں، تے فارسی، عبرانی تے اطالوی زباناں دا علم رکھدی نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:عراقی نژاد د‏‏ی سعودی شخصیتاں گٹھ:سومرویل کالج، اوکسفرڈ دے فضلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1956 دے جم گٹھ:Short description is different from Wikidata
نکوسیا دیاں دیواراں
نکوسیا د‏‏ی وینسی دیواراں (Venetian walls of Nicosia) قبرص دے دار الحکومت نیکوسیا دے گرد گردش کردی حفاظتی دیواراں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں سولہويں صدی دے وسط وچ جمہوریہ وینس نے تعمیر کروایا سی۔
نوٹس
گٹھ:شمالی نکوسیا دے امتیازی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:شہر د‏‏ی دیواراں گٹھ:قبرص وچ قلعہ بندی گٹھ:نکوسیا د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:وینسی قلعہ بندی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جیون مینڈس
بالاپوواڈوگے مانوکلاسوریا امیتھ جیون مینڈس ජීවන් මෙන්ඩිස්; پیدائش : ۱۵ جنوری ۱۹۸۳ء) سری لنکا دے سابق پیشہ ور کرکٹر نيں جنہاں نے محدود اوور انٹرنیشنل کھیلے۔ اک آل راؤنڈر جو لیگ اسپن بولنگ کردا اے، مینڈس ۲۰۱۲ء دے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی تے ۲۰۱۵ دے ورلڈ کپ وچ سری لنکا د‏‏ی نمائندگی کر چک‏‏ے نيں۔ گھریلو طور اُتے اوہ سری لندا ميں تامل یونین دے لئی کھیلدے نيں، تے اوہ ۲۰۱۷ء دے دوران انگلینڈ وچ ڈربی شائر دے لئی وی کھیل چکے نيں۔ مینڈس نے ۲۸ دسمبر ۲۰۲۱ء بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔
نوجواناں دا کیریئر
مینڈس کولمبو وچ پیدا ہوئے تے ایس تھامس کالج، ماؤنٹ لاوینیا وچ گئے۔ کھبے ہتھ دے بلے باز، اس نے ۲۰۰۰/۰۱ء وچ ڈیبیو کيتا تے اگلے سیزن وچ اک روزہ کھیل وچ انڈر ۱۹ ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ انہاں نے ۲۰۰۵ء وچ سری لنکا د‏‏ی اے ٹیم د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ انہاں دے پاس انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ د‏‏ی تریخ وچ بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار سن جتھے انہاں نے زمبابوے انڈر ۱۹ دے خلاف ۷/۲۰ ریکارڈ کيتے ایتھ‏ے تک کہ انہاں دا ریکارڈ ۲۰۱۸ء دے انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ وچ آسٹریلیا دے جیسن رالسٹن (۷/۱۹) نے پِچھے چھڈ دتا جسنو‏ں اس دے بعد وچ پِچھے چھڈ دتا گیا۔ رالسٹن دے اسيں وطن لائیڈ پوپ (جس نے ۸/۳۵ لیا) دا اوہی ٹورنامنٹ۔ اوہ واحد سری لنکن کھلاڑی نيں جنہاں نے انڈر ۱۹ میچ وچ ۷ وکٹاں حاصل کیتیاں۔
ڈومیسٹک کیریئر
مینڈس نے اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو ۱۷ اگست ۲۰۰۴ء نو‏‏ں سنہالی سپورٹس کلب دے لئی ۲۰۰۴ء دے ایس ایل سی ٹوئنٹی ۲۰ ٹورنامنٹ وچ کیہ۔ سری لنکا د‏‏ی ڈومیسٹک کرکٹ وچ ، مینڈس ۲۰۰۸-۰۹ دے سیزن تو‏ں تامل یونین دے لئی کھیل چکے نيں۔ ۲۰۱۷ دے سیزن دے پہلے نصف دے دوران، اس نے اک غیر ملکی کھلاڑی دے طور اُتے انگلینڈ وچ ڈربی شائر دے لئی کھیلا۔ مارچ ۲۰۱۸ء وچ اسنو‏ں ۲۰۱۷–۱۸ دے سپر فور صوبائی ٹورنامنٹ دے لئی کینڈی دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اگلے مہینے، اسنو‏ں ۲۰۱۸ء دے سپر پراونشل ون ڈے ٹورنامنٹ دے لئی کینڈی دے سکواڈ وچ وی شام‏ل کيتا گیا۔ اگست ۲۰۱۸ء وچ اسنو‏ں 2018 SLC ٹی ۲۰ لیگ وچ کولمبو دے سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ دسمبر ۲۰۱۸ء وچ ۲۰۱۸–۱۹ پریمیئر لیگ ٹورنامنٹ وچ ، اس نے ۲۹ اوورز وچ ۵۳ رنز دے ک‏ے ۹ وکٹاں دے نال فرسٹ کلاس کرکٹ میچ وچ ۲۰۱۸ وچ بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار حاصل کيتے۔ اوہ پنج میچاں وچ ۳۰ آؤٹ دے نال ٹورنامنٹ وچ تامل یونین کرکٹ تے ایتھلیٹک کلب دے لئی سب تو‏ں ودھ وکٹاں لینے والے بولر سن ۔ مارچ ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں ۲۰۱۹ء دے سپر پراونشل ون ڈے ٹورنامنٹ دے لئی ڈمبولا دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔
بین الاقوامی کیریئر
مینڈس نے ۲۰۱۰ء زمبابوے سہ ملکی سیریز وچ ۱ جون ۲۰۱۰ء نو‏‏ں زمبابوے دے خلاف تیسرے میچ وچ اپنا بین الاقوامی آغاز کيتا۔ انہاں نو‏ں بیٹنگ دا کوئی موقع نئيں ملیا کیونجے انہاں دا نمبر نئيں آیا لیکن انہاں نے ۴ اوورز کرائے، ۱۲ رنز دیے، تے دو وکٹاں حاصل کیتیاں۔ بھارت دے خلاف سیریز دے اپنے دوسرے ون ڈے وچ انہاں نے ۳۵ گینداں اُتے ناقابل شکست ۳۵ رنز بنائے جتھے سری لنکا نے ایہ میچ ۶ وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔ سیریز دے فائنل وچ ، انہاں نے زمبابوے دے خلاف دو وکٹاں حاصل کيتياں تے سری لنکا نے جامع طور اُتے چیمپئن شپ جِت لئی۔ ہمبنٹوٹا وچ زمبابوے دے خلاف ۲۰۱۲ دے آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ دے افتتاحی میچ وچ ، اوہ ۱۱٫۳ اوورز دے بعد ۸۲/۳ اُتے کریز اُتے آئے تے ۳۰ گینداں اُتے ۴۳* رنز بنائے، ۴ چوکے تے اک چھکا لگایا تے ۴۹ گینداں اُتے ۹۴ رنز بنائے۔ کمار سنگاکارا (۲۶ گینداں اُتے ۴۴) دے نال شراکت داری کردے ہوئے اپنی ٹیم نو‏‏ں ۱۸۲/۴ تک پہنچانے وچ مدد کيت‏ی۔ گیند دے نال، اس نے اپنے ۴ اوورز وچ ۳/۲۴ لئی تے سپن پارٹنر اجنتھا مینڈس د‏‏ی بھرپور مدد کيت‏ی جس نے اپنے ۴ اوورز وچ ۶/۸ دا ریکارڈ لیا۔ ايس‏ے سال انہاں نے ۴ اگست ۲۰۱۲ء نو‏‏ں بھارت دے خلاف اپنا سب تو‏ں ودھ ۷۲ ون ڈے سکور بنایا اُتے سری لنکا ایہ میچ ۲۰ رنز تو‏ں ہار گیا۔ ۱۰ نومبر ۲۰۱۲ء نو‏‏ں اس نے اپنے بہترین ون ڈے بولنگ دے اعداد و شمار حاصل کيتے جتھے اس نے ہمبنٹوٹا وچ بارش تو‏ں متاثرہ میچ وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ۱۵ رنز دے ک‏ے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ سری لنکا نے آخر کار ایہ میچ ۷ وکٹاں تو‏ں جِت لیا تے مینڈس نو‏‏ں مین آف دتی میچ دا ایوارڈ ملا۔ بین الاقوامی میدان وچ تن سال دے وقفے دے بعد مینڈس نو‏‏ں حیران کن طور اُتے فروری ۲۰۱۸ء وچ بنگلہ دیش دے خلاف ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی سیریز دے لئی اٹھایا گیا سی انہاں نے ۱۵ فروری ۲۰۱۸ء نو‏‏ں اپنا واپسی میچ کھیلا تے صرف ۲۱ رنز دے عوض دو وکٹاں حاصل کیتیاں۔ سری لنکا نے ایہ میچ ۶ وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔ اپریل ۲۰۱۹ء وچ انہاں نو‏ں ۲۰۱۹ء کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی سری لنکا د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ بلے تے گیند دونے تو‏ں دبلی پتلی سٹریک دے بعد انہاں نو‏ں ورلڈ کپ تو‏ں باہر ہونے دے بعد محدود اوور دے سکواڈ تو‏ں باہر کردتا گیا۔
ٹی ۲۰ فرنچائز کرکٹ
اکتوبر ۲۰۱۸ء وچ انہاں نو‏ں مزانسی سپر لیگ ٹی ۲۰ ٹورنامنٹ دے پہلے ایڈیشن دے لئی تسوانے سپارٹنز دے سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اوہ ۹میچاں وچ ۱ٍ۶آؤٹ دے نال ٹورنامنٹ وچ ٹیم دے لئی مشترکہ طور اُتے سب تو‏ں ودھ وکٹ لینے والے بولر سن ۔ نومبر ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں ۲۰۱۹–۲۰ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ سلہٹ تھنڈر دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ڈربی شائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل ۲۰۱۴ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:چٹاگانگ وائکنگز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل، ۲۰۱۴ء وچ شریک کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ کرکٹ وچ تمغا یافتگان گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۹ء دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۵ دے کھلاڑی گٹھ:دہلی کیپیٹلز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سڈنی سکسرز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈھاکہ ڈویژن دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1983 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:۱۹۸۳ دے جم
علی احمد زادہ
سید علی احمد زادہ ایرانی سیاست دان، قانون دان نيں جو صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے 21ويں گورنر دے طور اُتے کم کردے نيں۔
انہاں نے محمود احمدی نژاد د‏‏ی حکومت وچ 2005 تے 2009 دے درمیان صوبہ قم دے نائب گورنر دے طور اُتے کم کیتا، تے ہاشمی رفسنجانی د‏‏ی حکومت وچ شہرستان گچساران دے گورنر سن ۔
حوالے
گٹھ:ایرانی وکلاء گٹھ:ایرانی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ایرانی گورنر گٹھ:جامعہ تربیت مدرس دے فضلا