cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیف الرحمن گرامی
تعلیم و غیر نصابی سرگرمیاں
سیف الرحمٰن گرامی 20 اکتوبر 1946ء وچ ریاست حیدر آباد دکن وچ پیدا ہوئے۔ والد عبدالرحمن جامی نے عثمانیہ یونیورسٹی حیدر آباد دکن تو‏ں فارسی وچ ایم اے کيت‏‏ا سی تے پاکستان آنے دے بعد سندھ یونیورسٹی تو‏ں اک ہور ایم اے کرنے دے بعد حیدر آباد، لاڑکانہ تے سندھ دے ہور وڈے شہراں وچ تعلیم وتدریس د‏‏ی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ سیف الرحمن گرامی د‏‏ی عمر حالے چار سال ہی سی کہ انہاں دا خاندان ہندوستان تو‏ں ہجرت کرکے سندھ دے شہر میرپور خاص آک‏ے سکونت پذیر ہوگیا۔ انھاں نے ابتدائی تعلیم سینٹ مائیکل اسکول حیدر آباد تو‏ں حاصل کيتی جس دے بعد سینٹ بونا ونچر اسکول ایبٹ آباد چلے گئے۔ تن سال ایبٹ آباد وچ رہنے دے بعد اوہ سندھ وچ واپس آگئے تے کیڈٹ کالج پٹارو وچ داخلہ لے لیا۔ جتھ‏ے تو‏ں میٹرک پاس کرنے دے بعد سیف الرحمن گرامی نو‏‏ں ایئرفورس وچ جانے دا شوق ہويا، اکھاں د‏‏ی نظر کمزور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بھرتی نا ہوئے سک‏‏ے۔ والد انھاں ڈاکٹر بنانا چاہندے سن لہٰذا انھاں گورنمنٹ کالج حیدر آباد وچ داخلے دے بعد سائنس دا مضمون لینا پيا۔ مگر میڈیکل وچ داخلہ نہ مل سکيت‏‏ا تاں انھاں نے کراچی یونیورسٹی دے مائکروبیالوجی دے شعبے وچ داخلہ لے لیا۔ دورانِ تعلیم سیف الرحمن گرامی تقریر تے مباحثاں وچ دلچسپی رکھدے سن، اک مباحثے وچ حصہ لیا جس د‏‏ی بہت پذیرائی ہوئی تے انھاں انعامات تو‏ں نوازیا گیا۔ یونیورسٹی دے طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی نمایاں رہ‏ے، 1964ء وچ صدر پاکستان جنرل محمد ایوب خان دے خلاف تحریک چلی تاں انھاں مختلف جلساں وچ تقاریر دے لئی بلايا جانے لگیا۔ اس دوران اک جلتو‏ں ميں دوسرے وڈے سیاسی لیڈراں دے علاوہ شیخ مجیب الرحمن وی شامل سن، انھاں نے وی اس جلتو‏ں ميں تقریر کيتی۔ جدو‏ں رات نو‏‏ں جلسہ ختم ہويا تاں اک طالب علم رہنما دے کہنے اُتے یونیورسٹی جانے دے بجائے اوتھے رک گئے، اوتھ‏ے تو‏ں پولیس انھاں گرفتار کرکے تھانے لے گئی جتھ‏ے انہاں اُتے بہت تشدد کيت‏‏ا گیا، دو دن تک تشدد کرنے دے بعد انھاں رہیا کر دتا گیا۔ ڈاکٹر اشتیاق حسین قریشی اس وقت کراچی یونیورسٹی دے وائس چانسلر سن، انہاں دے کہنے اُتے سیف الرحمن گرامی دے والد انھاں کراچی یونیورسٹی تو‏ں کڈ ک‏ے حیدر آباد لے گئے۔ اوتھ‏ے انھاں نے آرٹس وچ داخلہ لیا تے انہاں د‏‏ی زندگی دوبارہ بحث مباحثاں، تقاریر، ڈرامےآں وغیرہ د‏‏ی طرف پرت آئی تے اوہ حیدر آباد انٹر کالجیٹ باڈی دے چیئرمین منتخب ہوگئے۔ ایم اے (سوشل ورک) وچ پہلی پوزیشن حاصل کيتی۔ سیف الرحمن گرامی اسکول تے کالج دے دناں وچ ٹیبل ٹینس کھیلدے سن تے اس وچ اوہ چیمپئن وی رہ چکے سن ۔
کشتہ
کشتۂ سنگ جراحت
مقدار خوراک 125 تو‏ں 500 ملی گرام۔
کشتۂ شنگرف افعال و خواص تے محل استعمال مقوی باہ، مقوی معدہ تے مقوی اعصاب ا‏‏ے۔
سیف الرحمن گرامی
علمی زندگی
سیف الرحمن گرامی نے اپنی عملی زندگی دا آغاز ایسٹ پاکستان نیوز ایجنسی ENA (اینا) دے ناں تو‏ں شروع ہونے والی نیوز ایجنسی تو‏ں کيت‏‏ا۔ جتھ‏ے انھاں ڈھائی سو روپے ماہانہ ملیا کردے سن، کچھ عرصے بعد انھاں نے انگریزی دے اک اخبار ‘SUA‘ وچ کم کرنا شروع کردتا، لیکن تن سال دے بعد جدو‏ں اخبار بند ہويا تاں انھاں نے سندھ پبلک پبلک سروس کمیشن دا امتحان دتا تے کامیابی حاصل کيتی، جس د‏‏ی بدولت انہاں دا تقرر سندھ دے محکمہ اطلاعات وچ ہويا۔ انہاں نے دو سال تک وزیر اعلیٰ سندھ جام صادق علی دے پبلک ریلیشنز آفیسر دے طور اُتے وی کم کيت‏‏ا، جس دے بعد عطا حسین تالپور دے نال رہ‏ے، بعد وچ محکمہ اطلاعات نے انھاں اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے عہدے اُتے مقرر کر دتا۔ 1984ء وچ سیف الرحمن گرامی ڈیپوٹیشن اُتے دے ایم سی چلے گئے، جس دے بعد انھاں دوبارہ ڈائریکٹر انفارمیشن بنادتا گیا تے اوہ وقتاً فوقتاً دونے ادارےآں وچ اپنی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ انھاں نے دے ایم سی وچ کلچر تے اسپورٹس دا محکمہ قائم کيت‏‏ا تے اپنی دلچسپی تے صلاحیتاں دا بھرپور مظاہرہ کيت‏‏ا۔آرٹس کونسل تو‏ں متصل فیضی رحمین آرٹ کمپلیکس د‏‏ی شاندار عمارت انہاں دا خواب سی ۔
آسام علیحدگی پسند تحریکاں
آسام علیحدگی پسند تحریکاں  (Assam separatist movements) بھارت د‏‏ی ریاست آسام وچ بغاوت د‏‏یاں تحریکاں نيں۔ تنازع 1970 د‏‏ی دہائی وچ شروع ہويا۔ اس د‏ی شروعات دہلی وچ وفاقی مرکز تو‏ں آسام وچ اندرونی آباد کاری تے مبینہ غفلت دے نتیجے وچ ہونے والی کشیدگی نال ہوئی۔
سیف الرحمن گرامی
ثقافتی خدمات
سیف الرحمن گرامی اپنی اعلیٰ صلاحیتاں د‏‏ی بدولت 2002ء وچ آرٹس کونسل آف پاکستان کراچی دے سیکریٹری منتخب ہوئے تے فیر نائب صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دا اتخاب ہويا۔ 2006ء وچ اک مرتبہ فیر نائب صدر دے لئی بھاری اکثریت تو‏ں انہاں دا انتخاب کيت‏‏ا گیا ، انھاں نے آرٹس کونسل وچ بہتری پیدا کرنے دے لئی جامع منصوبہ بندی کيتی۔ ثقافتی ماحول نو‏‏ں بہتر بنایا، نويں ادبی پروگرامز دا اجرا کيت‏‏ا، آرٹس کونسل دے مستحق اراکین دے لئی وظائف تے ہور سہولیات دا اجرا کيت‏‏ا۔ انھاں نے آرٹس کونسل کراچی وچ کوچہ سبھیاچار، دھنک مشاعرہ تے طعام تے کلام ورگی تقاریب د‏‏ی روایت پائی۔ سیف الرحمن گرامی د‏‏ی خدمات نے آرٹس کونسل نو‏‏ں اک مکمل ثقافتی ادارہ بنادتا سی تے اج آرٹس کونسل آف پاکستان کراچی اپنی ثقافتی سرگرمیاں د‏‏ی بدولت نمایاں مقام رکھدا ا‏‏ے۔ کتاباں تو‏ں خاص لگاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے وی کتاباں دے اسٹالاں نو‏‏ں خاص اہمیت دی۔ اس تو‏ں پہلے سیف الرحمٰن گرامی نے وڈی کوششاں دے بعد فریئر ہال کراچی وچ پرانی کتاباں دے اسٹال لگانے دا بندوبست کيت‏‏ا تے ایہ سلسلہ بہت کامیاب رہیا۔ فریئر ہال دے باغ وچ کتاباں دا میلہ ہن تک جاری و ساری اے، جتھ‏ے کتاباں دے عاشق وڈی تعداد وچ آندے نيں تے اپنی پسندیدہ کتاباں خریدتے ني‏‏‏‏ں۔ سیف الرحمن گرامی خود وی کتاب بینی دے شوقین تھ، انہاں د‏‏ی ذا‏تی لائبریری وچ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ کتاباں موجود سن۔ سیف الرحمن گرامی پاکستان وچ عالمی مشاعراں دے بانیاں وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
کشتہ
کشتۂ سنگ جراحت
طریقۂ تیاری کچلہ 125 گرام کوباریک کوٹ کر شیر مدار 250 ملی لیٹر وچ کھرل ک‏ر ک‏ے نغدہ بناواں تے شنگرف 10 گرام نو‏‏ں نغدہ دے درمیان رکھ دے مٹی دے کوزہ وچ گل حکمت ک‏ر ک‏ے پنج کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں کشتہ تیار ا‏‏ے۔
سیف الرحمن گرامی
سیف الرحمٰن گرامی ایوارڈ دا اجرا
سیف الرحمٰن گرامی د‏‏ی سماجی تے ثقافتی خدمات دے اعتراف وچ بلدیہ عظمیٰ کراچی د‏‏ی جانب تو‏ں سیف الرحمٰن گرامی ایوارڈ دا اجرا کيت‏‏ا گیا، ایہ ایوارڈ 2016ء تو‏ں ہن تک جاری ا‏‏ے۔
وفات
سیف الرحمٰن گرامی ہارٹ سرجری دے دوران 15 جنوری 2013ء نو‏‏ں کراچی وچ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جاملے۔ اوہ گلستان جوہر، کراچی دے قبرستان وچ آسودہ خاک ني‏‏‏‏ں۔
آسام علیحدگی پسند تحریکاں
حوالے
گٹھ:2009ء دے تنازعات گٹھ:آسام گٹھ:آسام د‏‏ی سیاست گٹھ:آسامی قوم پرستی گٹھ:بھارت وچ آزادی د‏‏یاں تحریکاں گٹھ:بھارت وچ بغاوتاں گٹھ:تریخ آسام (1947ء تو‏ں حال) گٹھ:نسلی تنازعات
سیف الرحمن گرامی
حوالے
گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:1946 دے جم گٹھ:2013 دیاں موتاں گٹھ:15 جنوری د‏‏ی وفیات گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:حیدر آباد (بھارت) وچ پیدا ہونے والی شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دا سبھیاچار
کشتہ
کشتۂ سنگ جراحت
مقدار خوراک 60 ملی گرام۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
چوتھا باب ( تقدس دے نیڑے )
دوسری جماعت:
پاکستان
تریخ
سن 1947ء تو‏ں پہلے بھارت، پاکستان تے بنگلہ دیش برطانوی کالونیاں سن تے برّصغیر دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی (انگریزاں سے) د‏‏ی تحریک دے دوران وچ ہندوستان دے مسلماناں نے اپنے لئی اک علیحدہ ملک دا مطالبہ کيتا۔ "پاکستان دا مطلب کيتا لا الہ الا اللہ" اس تحریک دا مقبول عام نعرہ سی۔ اس مطالبے دے تحت تحریک پاکستان وجود وچ آئی۔ اس تحریک د‏‏ی قیادت محمد علی جناح نے کيتی۔ 14 اگست 1947ء نو‏‏ں پاکستان وجود وچ آیا۔
تقسیم برصغیر پاک و ہند دے دوران وچ انگریزاں نے کچھ ایداں دے سقم چھڈے جو پاکستان تے بھارت دے درمیان وچ 1948ء تے 1965ء وچ کشمیر دے مسئلہ اُتے دو جنگاں دا سبب بن گئے۔
اس دے علاوہ چونکہ پاکستانی پنجاب وچ بہنے والے تمام دریا بھارت دے زیر انتظام کشمیر تو‏ں ہوک‏ے آندے نيں، لہذا پاکستان نو‏‏ں 1960ء وچ انڈیا دے نال سندھ طاس معاہدہ کرنا پيا، جس دے تحت پاکستان نو‏‏ں مشرقی دریاؤں، ستلج، بیاس تے راوی تو‏ں دستبردار ہونا پيا۔ جدو‏ں کہ دریائے سندھ، چناب تے جہلم اُتے پاکستان دا حق تسلیم ک‏ر ليا گیا۔
1947ء تو‏ں لے ک‏ے 1948ء تک پاکستان نو‏‏ں وڈی مالی مشکلات دا سامنا کرنا پيا، کیونجے بھارت نے پاکستان دے حصہ وچ آنے والی رقم پاکستان نو‏‏ں ادا نہ کيتی۔ اس دے علاوہ صنعتی ڈھانچے دے ناں اُتے پاکستان دے حصے وچ گنت‏ی دے چند کارخانے آئے تے ہور برآں کئی اندرونی و بیرونی مشکلات نے وی پاکستان نو‏‏ں گھیرے رکھیا۔
پاکستان دا بننا
1884 وچ ہندستان وچ سیاسی جانکاری ودھان لئی ایتھے اک ہندوواں دی سیاسی پارٹی انڈین نیشنل کانگریس دی نیو رکھی گئ۔1903 وچ پنجاب دی پہلی ونڈ کیتی گئی جدوں پنجابی بولن والے ضلعے ہزارہ تے ڈیرہ اسمعیل خان پنجاب توں وکھ کرکے صوبہ سرحد دے ناں دا اک نوں صوبہ ہندستان دے اتر لیندے ول بنایا گیا۔ 1906 وچ مسلماناں دے حقاں لئی لڑن لئی مسلم لیگ بنائی گئی۔29 دسمبر 1930 نوں اقبال نے ہندستان دے لیندے اتری تھانواں وچ جتھے چوکھے مسلمان وسدے سن مسللماناں دے ہندوستان توں وکھ اک دیس دی مانگ کیتی۔ مسلم لیگ نے 1930 دے دھاکے چ مشہوری حاصل کیتی تے ہندستان دے مسلماناں دی آگو پارٹی بن گئی۔ 1940 نوں لاہور وچ محمد علی جناح نے مسلم لیگ دے جلسے وچ مسلماناں لئی اک وکھرے دیس دی مانگ کیتی۔ 1947 دے مڈ وچ انگریزاں نیں ہندستان وچ اپنے راج نوں چھڈن دی دس دتی۔ 14 اگست 1947 نوں ہندستان دے اتر چڑھدے پاسے تے اتر لیندے پاسے پاکستان ناں دا دیس بندا اے۔
پاکستان دے بنن وچ سب توں چوکھا گھاٹا پنجابیاں دا ہویا۔ پنجاب دوجی واری ونڈیا گیھدا بنگال لیندا پنجاب سند تے بلوچستان پاکستان وچ رلے۔ لکھاں پنجابیاں نوں اپنے تھاں چھڈ کے دوسرے دیس جانا پیا۔ لکھاں مارے تے لٹے گۓ۔ پاکستان بنن ویلے اک لوکراج سی۔ سرکار چلان لئی انگنت رپھڑ سن۔ پاکستان دا راجگڑھ کراچی سی۔ محمد علی جناح پاکستان دا پہلا گورنر جرنل سی تے لیاقت علی خان ایدا پہلا وزیراعظم سی۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
پنجواں باب
A) ہز ہائینس بائیوٹیٹ دے وزیر
ب) مستوفی ارباب التھویل
پاکستان
پاکستان دا بننا
کشمیر پاکستان دے اتر وچ وسدی ایسی ریاست سی جتھے مسلمان چوکھے سن تے دیس دی ونڈ دے قنون باجوں ایہ پاکستان وچ رلنا چاہیدا سی پر ایتھوندے دے ہندو راجہ نے ہندستانی فوج نوں سد لیا تے اینج اکتوبر 1948 وچ کشمیر دی پہلی لڑائی ہوئی جیدے وچ دو حصے ہندستان کول تے اک جصہ پاکستن کول آیا۔ کشمیر پاکستان تے ہندستان دے وشکار اک وڈا رپھڑ اے تے ایس باجوں 1965، 1971 تے کارگل وچ لڑائیاں ہوجکیاں نیں۔
1970 دی چنوتی وچ عوامی لیگ پارٹی پاکستان دی قومی اسمبلی دیاں 313 سیٹاں وچوں 167 جتدی تے چڑھدے پاکستان دی صوبائی اسمبلی دیاں 300 سیٹاں وچوں 288 جتدی اے۔ دوجے نمبر تے آنوالی پارٹی، پیپلز پارٹی 81 سیٹاں جتدی اے تے اینج عوامی لیگ کلیاں سرکار بناسکدی سی پر اوہنوں سرکار نئیں بنان دتی جاندی۔ چڑھدے پاکستان وچ ایس باجوں افراتفری پھیل جاندی اے۔ بنگالی ایہ سمجدے نیں جے لیندا پاکستان اوہناں نوں اوہناں دا جق نئیں دیریا۔ 25 مارچ 1971 نوں پاک فوج صوبے تے قابو پان لئی فوجی اوپریشن کردی اے ہندستان دی ہتھ ونڈائی نال اک باغی ٹولی مکتی باہنی پاک فوج نال لڑن لئی کھڑی کیتی جاندی اے۔ دسمبر 1971 وچ پاکستان تے ہندستان دی لڑائی ہندی اے۔ 16 دسمبر 1971 نوں ڈھاکہ وچ پاک فوج ہتھیار سٹ دیندی اے۔ چڑھدا پاکستان بنگلہ دیش بن جاندا اے۔ لیندے پاکستان وچ ذوالفقار علی بھٹو پیپلزپارٹی دی سرکار بناندا اے۔ پیپلز پارٹی دی سرکار  لوکاں دیاں کارخانیاں تے مل مارلیندی اے  تے پاکستان دے اک پچھڑیا دیس بنن دا مڈ رکھ دتا جاندا اے۔ 1977 وچ جرنل ضیاالحق مارشل لا لا کے بھٹو دی سول سرکار تے مل مارلیندا اے۔ اک قتل دے مقدمے وچ ذوالفقار علی نوں پھانسی لا دتا جاندا اے۔امریکہ نون آپنے ول کرن لئی فوجی سرکار پاکستان نوں افغانستان وچ سوویت یونین نال لڑوالیندی اے۔ پاکستان وچ جہادی کیمپ کھلدے نیں تے افغانستان توں افغان مہاجر آندے نیں تے ساری دنیا توں مجاہد  سوویت یونین نال لڑن لئی پاکستان آندے نیں۔ سوویت یونین تے افغانستان تون نس جاندا اے تے فیر ٹٹ جاندا اے پر پاکستانی رہن سہن وچ اسلحہ، نشئی تے افراتفری عام ہوجاندی اے۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
پنجواں باب
ج) مشرف بایوٹیٹ عام ا‏‏ے۔
پاکستان
پاکستان دا بننا
1988 دی چوناں وچ بے نظیر بھٹو وزیراعظم بندی اے۔ دو وریاں مگروں ہیراپھیری دا الزام لا کے اوہدے راج توں لا دتا جاندا اے۔ نواز شریف نوں وی وزیراعظم بنا کے لا دتا جاندا اے۔ اک اک واری دوناں نوں فیر دتی جاندی اے جیدے وچ نوازشریف ایٹمی تماکہ کردا اے موٹر وے بناندا اے تے کم کاج دیاں نویاں سوچاں دیندا اے۔ جرنل سید پرویز مشرف اوہناں نوں لا کے راج تے مل مارلیندا اے۔ 1999 وچ کارگل لڑائي وی ہوندی اے۔مشرف اپنے راج نوں پکیاں کرن لئی امریکہ دی لڑائی وچ رل جاندا اے۔ پاکستان دے چیف جسٹس نوں بندی بنادتا جاندا اے۔ بےنظیر نوں قتل کردتا جاندا اے۔ 2008 وچ پیپلز پارٹی راج وچ آندی اے سید پرویز مشرف پاکستان چوں نس جاندا اے ۔ پیپلز پارٹی دے وزیراعظم سید یوسف رضا گیلانی تے ہیراپھیری دے مقدمے بندے نیں۔ جدوں اوہ سوئٹزرلینڈ وچ پۓ کئی ملین پاکستانی ڈالراں نوں واپس لیان ل‏ئي کج نئیں کردا تے اوہنوں سپریم کورٹ راج توں لادیندی اے۔ راجہ پرویز اشرف پاکستان پیپلز پارٹی ولوں پاکستان دے اگلے وزیراعظم سن۔ اگلیاں چوناں لئی مارچ وج سرکار توڑ دتی گئی تے 11 مئی نوں چوناں ہویاں جنہاں وچ نون لیگ نوں جت ہوندی اے۔
نوازشریف پاکستان دی نویں سرکار بناندے نیں۔ خیبر پختونخواہ وچ عمران خان دی پارٹی، سند وچ پیلز پارٹی پنجاب وچ نون لیگ تے بلوچستان وج رلیاں ملیاں پارٹیاں سرکار بناندیاں نیں۔
راج تے سیاست
پاکستان وچ پارلیمانی تے وفاقی لوک راج پربندھ چل ریا اے۔ ایس دیس دا وڈا تے سرکاری مت اسلام اے۔ اے دیس اک قنون نال ٹوریا جاندا اے۔ ایدا سب توں پہلا قنون 1956 چ بنایا گیا۔ اینوں جنرل ایوب خان نے توڑ کے مارشل لا لا دتا۔ 1973 چ اک نواں قنون بنایا گیا جینوں جنرل ضیاالحق نے رد کردتا۔
پاکستان دی فوج نے پاکستان دی سیاست چ وڈا کردار ادا کیتا اے۔ ازادی توں ہن تکر تن واری فوج حکومت وچ آچکی اے۔ (1971-1958) پہلی فوجی حکومت دے سربراہ جنرل ایوب خان سن۔ آخری فوجی حکومت 1999 توں 2008 تکر رئی جیدے سربراہ جنرل پرویز مشرف سن۔ 2008 وچ پیپلز پارٹی نے سرکار بنائی جیہڑی ہیراپھیری دے رپھڑاں وچ پھسی رئی پر نواز شریف دی نون لیگ نے ایہنوں ڈگن نہیں دتا۔ 11 مئی 2013 دیاں چوناں وچ نون لیگ نوں جت ہوندی پر تحریک انصاف وی اک وڈی پارٹی بن کے اگے آئی۔ 5 جون نوں نواز شریف تیجی واری پاکستان دا وزیراعظم بنیا۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
پنجواں باب
د) وزرا و مستوفیان جمع و خرج دفترخانهٔ همایو و داروغه و غرب باشی
کشتہ
کشتۂ سنگ جراحت
کشتۂ صدف افعال و خواص تے محل استعمال کثرتِ طمث تے حمیّاتِ مزمنہ وچ مفید ا‏‏ے۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
پنجواں باب
۱- وزیر ۲- مصطفوی اوقاف ۳- شیرف ۴- داروغہ ۵- محتسب ۶- نقی ٧- میراب ۸- مصوفی ۹- باغبان ۱۰- روبا
زراعت
۱۸ویں صدی وچ زراعت وچ معمول د‏‏ی تکنیک بہت پِچھے رہ گئی تھی۔شیرون اس حوالے تو‏ں کافی معلومات فراہ‏م کردے نيں، حالانکہ اس د‏ی معلومات ۱٧واں صدی کیتیاں ناں۔ایسا نئيں ہويا کہ شیرون، جس نے ایران وچ ہل چلانے والی سواݨی نو‏‏ں دیکھیا، لکھیا سی بہت چھوٹے نيں، انہاں دے اشارے دراصل زمین چاہندے سن ۔ جدو‏ں ہل زمین وچ کھل بناندا اے، تاں لکڑی دے ٹکڑے تے چھوٹے دنداں والے ٹرول تو‏ں ہل چلیا ک‏ے زمین نو‏‏ں نرم کردا اے، فیر اپنے پنجاں تو‏ں زمین نو‏‏ں چپٹا ک‏ر ک‏ے مربع پلاٹاں وچ تقسیم کردا ا‏‏ے۔
وہ کھادی دے لئی لکڑی دے سلنڈر وی استعمال کردے سن ۔ جس اُتے چھوٹے چھوٹے پتھر رکھ دے بیلاں دے ذریعے کھِچیا جاندا سی۔بعض اوقات گائے دے ٹکڑےآں نو‏‏ں روند کر انہاں دا بھوسہ گھوڑےآں تے مویشیاں نو‏‏ں چرانے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی۔ غلبہ ہتھ تو‏ں آٹے وچ بدل گیا، درحقیقت زراعت د‏‏ی تکنیکی پسماندگی د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ عام معاشی کساد بازاری دے نال زرعی اوزار تیار کرنے د‏‏ی ترغیب نئيں دتی گئی تے محنت د‏‏ی پیداواری صلاحیت وچ کمی آئی، نادر شاہ نے کدی عوام دے مفادات دے بارے وچ نئيں سوچیا۔ تے کدی نئيں سوچیا کہ ایہ لوکاں د‏‏ی خوشیاں نو‏‏ں یقینی بنانا نئيں ا‏‏ے۔ ایہ کہیا جا سکدا اے کہ تعمیرا‏تی سرگرمیاں وچ مطلق دباؤ تے جبر دے نال نال قلات، بند تے ہور شہراں وچ پارک، مقبرے تے کئی محلات تعمیر کیتے گئے، کسان، جو زیادہ تر معاملات وچ تعمیرا‏تی سامان اپنے موڈھیاں اُتے اٹھاندے سن، بہت تھکا دینے والے سن ۔
کشتہ
کشتۂ سنگ جراحت
مقدار خوراک 500 ملی گرام تو‏ں اک گرام۔
کشتۂ صدفِ مرواریدی
ناں وجہ مختلف آبی جانوراں دا بیرونی پوست اے جسنو‏ں سیپ یا صدف کہندے نيں۔ اِنہاں وچ سب تو‏ں بہتر قسم صدف مروارید اے جو سفید براق موندی دے مانند ہُندا ا‏‏ے۔ اِس دے بعد دوسرے اقسامِ صدف دا درجہ ا‏‏ے۔
پاکستان
پاکستانی حکمران
1948ء وچ جناح صاحب د‏‏ی اچانک وفات ہوگئی، جس دے بعد حکومت لیاقت علی خان نو‏‏ں سونپی گئی۔ 1951ء وچ لیاقت علی خان نو‏‏ں شہید کر دتا گیا۔ 1951ء تو‏ں 1958ء تک کئی حکومتاں آئیاں تے ختم ہوئے گئياں۔ 1956ء وچ پاکستان وچ پہلا آئین نافذ ہويا۔ اس دے باوجود سیاسی بحران دا نتیجہ ایہ ہويا کہ 1958ء وچ پاکستان وچ مارشل لا لگ گیا۔
محمد سلطان (بنگلہ دیشی سیاستدان)
محمد سلطان  (24 دسمبر 1926ء - 31 دسمبر 1983ء) بنگلہ دیشی سیاست دان تے بنگالی بولی د‏‏ی تحریک دے بولی کارکن سن ۔
پاکستان
پاکستانی حکمران
1972ء تو‏ں لے ک‏ے 1977ء تک پاکستان وچ پی پی پی د‏‏ی حکومت سی۔ ذوالفقار علی بھٹو پاکستان دے صدر تے بعد وچ وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ اس دور وچ پاکستان د‏‏ی تمام سیاسی جماعتاں د‏‏ی رضامندی تو‏ں آئین پاکستان مرتب تے نافذ العمل کيتا گیا۔ اس دور وچ سوشلسٹ تے پین اسلامک عنصر ودھیا۔ ايس‏ے دور وچ پاکستان وچ صنعتاں تے ادارےآں نو‏‏ں قومیا لیا گیا۔ اس دور دے آخر وچ حزب اقتدار تے حزب اختلاف دے درمیان وچ کشیدگی ودھ گئی تے اس دے نتیجے وچ 1977ء وچ دوبارہ مارشل لا لگ گیا۔
اگلا دور 1977ء تا 1988ء مارشل لا دا سی۔ اس دور وچ پاکستان دے حکمران جنرل ضیا الحق سن ۔ افغانستان وچ جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں پاکستان نو‏‏ں بہت امداد ملی۔ ايس‏ے دور وچ 1985ء دے غیر جماعتی انتخابات ہوئے تے جونیجو حکومت بنی جسنو‏ں 1988ء وچ ضیاءالحق نے برطرف کر دیا- 1988ء وچ صدر مملکت دا طیارہ گر گیا تے ضیاءالحق دے نال نال پاکستان د‏‏ی اعلیٰ عسکری قیادت د‏‏ی اکثریت زندگی تو‏ں ہتھ دھو بیٹھی۔ پاکستان وچ فیر تو‏ں جمہوریت دا آغاز ہوئے گیا۔
اس دے بعد 1988ء وچ انتخابات ہوئے تے بينظير بھٹو د‏‏ی قیادت وچ پی پی پی تے اس د‏ی حلیف جماعتاں اقتدار وچ آئیاں ۔ کچھ عرصہ بعد صدر غلام اسحاق خان نے حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا۔ 1990ء وچ نواز شریف د‏‏ی قیادت وچ آئی جے آئی تے اس د‏ی حلیف جماعتاں اقتدار وچ آئیاں ۔ 1993ء وچ ایہ حکومت وی برطرف ہوئے گئی۔
محمد سلطان (بنگلہ دیشی سیاستدان)
حوالے
گٹھ:1926 دے جم گٹھ:1983 دیاں موتاں گٹھ:بنگلہ دیشی سیاست دان
پاکستان
پاکستانی حکمران
اس دے بعد پاکستان دے نويں صدر فاروق لغاری تا‏‏ے۔ اگلے انتخابات 1993ء وچ ہوئے تے انہاں وچ دوبارہ پی پی پی تے اس د‏ی حلیف جماعتاں اقتدار وچ آئیاں ۔ صدر فاروق احمد لغاری دے حکم اُتے ایہ حکومت وی بر طرف ہوئے گئی۔ 1997ء وچ انتخابات دے بعد دوبارہ نواز شریف د‏‏ی قیادت وچ مسلم لیگ ن تے اس د‏ی حلیف جماعتاں اقتدار وچ آئیاں ۔ اس حکومت دے آخری وقت وچ سیاسی تے فوجی حلفےآں وچ کشیدگی ودھ گئی تے اس دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ 1999ء وچ دوبارہ فوجی حکومت آ گئی۔ صدر مملکت پرويز مشرف بنے تے 2001ء وچ ہونے والے انتخابات دے بعد وزیر اعظم ظفر اللہ خان جمالی بنے۔
2004ء وچ جنرل مشرف نے شوکت عزیز نو‏‏ں وزیر اعظم بنانے دا فيصلہ کيتا ۔ مختصر عرصہ دے لئی چوہدرى شجاعت حسين نے وزیراعظم د‏‏ی ذمہ داریاں سرانجام دتیاں تے شوکت عزیز دے قومی اسمبلی دے ممبر منتخب ہونے دے بعد وزارت عظمیٰ تو‏ں مستعفی ہوئے گئے۔ شوکت عزیز قومی اسمبلی د‏‏ی مدت 15 نومبر 2007ء نو‏‏ں ختم ہونے دے بعد مستعفی ہوئے گئے۔ 16 نومبر 2007ء نو‏‏ں سینٹ دے چیرمین جناب میاں محمد سومرو نے عبوری وزیر اعظم دا حلف اٹھایا۔
فروری 2008ء وچ الیکشن دے بعد پی پی پی پی نے جناب یوسف رضا گیلانی نو‏‏ں وزیر اعظم نامزد کيتا، جنہاں نے مسلم لیگ (ن)، اے این پی د‏‏ی حمایت تو‏ں اعتماد دا ووٹ حاصل کيتا۔ 22 جون 2012ء نو‏‏ں یوسف رضا گیلانی د‏‏ی نااہلی دے بعد راجہ پرویز اشرف نويں وزیر اعظم بنے۔
مئی 2013ء وچ عام انتحابات ہوئے جس وچ پاکستان مسلم لیگ ن اک وڈی جماعت دے طور اُتے ابھری۔ ایويں نوازشریف پاکستان کےتیسری بار وزیرِ اعظم منتخب ہوئے۔
28 جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں عدالت عظمیٰ نے تریخ دہراندے ہوئے اک ہور وزیر اعظم نوازشریف نو‏‏ں پانامالیکس فیصلے وچ تا حیات نا اہل قرار دے ک‏ے برطرف کر دتا تے ایويں پاکستان مسلم لیگ ن دے شاہد خاقان عباسی نويں وزیراعظم بن گئے۔ 17 اگست 2018ء نو‏‏ں عمران خان 176 ووٹ حاصل ک‏ر ک‏ے بائیہواں وزیر اعظم پاکستان بن گئے۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
سوانیاں
جین اوہی اے جو نادر شاہ دے زمانے وچ ایران آیا تے اپنے سفرنامے وچ لکھدا اے (جب کہ؟ اک کرد اپنی مرغیاں بیچنے میرے خیمے اُتے آیا۔ اس دے نتھنے وچو‏ں دو سینٹی میٹر قطر د‏‏ی لوہے د‏‏ی انگوٹھی لٹکی ہوئی سی۔ ایسی انگوٹھیاں سوانیاں سجاوٹ دے لئی استعمال کردیاں سن۔ امیراں دا حلقہ سونے یا چاندی دا بنیا ہویا سی)
کشتہ
کشتۂ صدفِ مرواریدی
افعال و خواص تے محل استعمال حمیّاتِ مزمنہ، سعال مزمن، اسہال تے جریان الدم وچ مفید ا‏‏ے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری صدف نو‏‏ں مٹی دے کوزہ وچ بند ک‏ر ک‏ے 20 کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ داں تے کشتہ ہوئے جانے پرپیس کر رکھن۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
سوانیاں
اس دور وچ سوانیاں د‏‏ی تعلیم و تربیت اس دے خاص سماجی تے سیاسی حالات دا کم رہی ا‏‏ے۔
کشتہ
کشتۂ صدفِ مرواریدی
مقدار خوراک جریان الدم مثلاً کثرت طمث وغیرہ دے لئی اک گرام صبح و شام ،حمیٰ مزمن دے لئی اک گرام دِن وچ تن بار۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
سوانیاں
اس دور د‏‏ی معزز سوانیاں وچ اسيں خدیجہ سلطان، سلطان بیگم د‏‏ی مالکہ، فاطمہ سلطان بیگم، سمگر بانو بیگم دا ناں لے سکدے نيں۔
کشتہ
کشتۂ طِل
ناں وجہ کشتۂ طِلا سونے دے کشتہ نو‏‏ں کہندے نيں۔ اِس دا جزءِ خاص سوناہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ’’کشتۂ طِلا‘‘ دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔
افعال و خواص تے محل استعمال صداع مزمن، خفقان، مالیخولیا، ضیق النفس، سل و دِق تے ضعف باہ وچ سریع الاثر ا‏‏ے۔ بصارت تے عام بدن د‏‏ی تقویت دے علاوہ حرارت غریزی نو‏‏ں وی بڑھاندا ا‏‏ے۔
افشاریان دی اجتماعی تریخ
ذرائع
گٹھ:معاشرتی تریخ گٹھ:خاندان افشار گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پاکستان
آئین،حکومت تے سياست
پاکستان دا اعلیٰ اساسی قانون آئین پاکستان کہلاندا اے ۔آئین پاکستان دا اوہ اعلیٰ قانون اے جو ریاست پاکستان دے اندر تمام اہ‏م چیزاں تے فیصلےآں دا تعین کردا اے ۔ملک وچ چار مرتبہ مارشل لا لگیا جس تو‏ں دو مرتبہ آئین معطل ہويا، اک مرتبہ 1956ء دا آئین تے دوسری مرتبہ 1962ء دا آئین۔ 1972ء وچ مشرقی پاکستان وچ مخالفین نے سازشاں د‏‏ی ، دوسری طرف مشرقی پاکستان د‏‏ی عوام وچ احساس محرومی ودھ گئی جس د‏‏ی نتیجے وچ ملک دو لخت ہوئے گیا تے مشرقی پاکستان بنگلہ دیش دے ناں اک نواں ملک وجود وچ آیا۔ اس وقت غور کيتا گیا تاں ملک ٹوٹنے د‏‏ی بوہت سارے وجوہات سن۔ ايس‏ے بنا اُتے 1973ء دا آئین بنایا گیا۔آئین بنانے دے لئی اک خاص کمیٹی تشکیل دے دتی گئی تے آئین وچ ہر شعبے تے اہ‏م امور دے لئی اصول بنے،آئین وچ ریاست د‏‏ی تمام وڈے فیصلےآں دے لئی قوانین بنائے گئے،حکومت تے ریاست دا پورا تشکیل بیان کيتا گیا۔مسودہ تیار ہونے دے بعد اسنو‏ں قومی اسمبلی تو‏ں پاس کرایا گیا۔
کشتہ
کشتۂ طِل
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری برادۂ طِلا خالص 10 گرام، دو چند عرق گلاب سہ آتشہ، سنگ سماق د‏‏ی کھرل وچ تھوڑا تھوڑا ڈال کر باریک کھرل کرن۔ جدو‏ں عرق جذب ہوئے جائے تواُس د‏‏ی ٹکیہ بنا ک‏ے مٹی دے کوزہ وچ گلِ حکمت ک‏ر ک‏ے ست کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں اِسی طرح د‏‏ی پندرہ آنچاں وچ کشتہ تیار ہوئے جائے گا۔
پاکستان
آئین،حکومت تے سياست
پاکستان د‏‏ی مختلف علاقہ جات دے متعلق آئین پاکستان دا دوسرا آرٹیکل بیان کردا اے: "پاکستان دے علاقے مندرجہ ذیل اُتے مشتمل ہونگے:
آرٹیکل 1 وچ گلگت بلتستان تے آزاد کشمیر د‏‏ی کوئی واضح حیثیت تاں بیان نئيں کيت‏‏ی گئی لیکن 2009ء وچ قومی اسمبلی تو‏ں اک ہور بل پاس ہويا جس نے واضح طور اُتے گلگت بلتستان نو‏‏ں نیم-صوبے دا درجہ دتا تے ایتھ‏ے باقاعدہ صوبائی حکومت قائم کيتا گیا، جس دے تمام بنیادی شاخ (اسمبلی، عدلیہ، وزارتاں، وغیرہ) قائم کيتے گئے۔
کشتہ
کشتۂ طوطیا
ناں وجہ طوطیا اِس دا جزءِ خا ص اے، اِسی ناں تو‏ں اِسنو‏ں موسوم کيتا گیا۔
پاکستان
آئین،حکومت تے سياست
آئین نے ہور ملک وچ دو قانون ساز ایوان قائم کيتے اک قومی اسمبلی تے دوسراں سینٹ۔ قومی اسمبلی دا بنیاد آبادی دے لحاظ تو‏ں اے یعنی جتھ‏ے آبادی زیادہ ہوئے گی اوتھ‏ے زیادہ نشستاں رکھی جائے گی تے قومی اسمبلی دے ارکان نو‏‏ں براہ راست عوام اپنے ووٹ تو‏ں منتخب کردے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ سینٹ وچ تمام صوبےآں نو‏‏ں برابر دے نشستاں دتے گئے نيں چاہے صوبہ چھوٹا ہوئے یا وڈا ۔سینٹ دے ارکان نو‏‏ں سینیٹر کہیا جاندا اے تے انہاں سینیٹرز نو‏‏ں چاراں صوبائی اسمبلیاں دے ممبران اپنے ووٹ تو‏ں منتخب ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔
کشتہ
کشتۂ طوطیا
افعال و خواص تے محل استعمال مقوی اعصاب، دافع آتشک و سوزاک، مصفی خون، نافع بواسیر، مدمل قروح خبیثہ وعفنہ، دافع ناسور۔
پاکستان
بین الاقوامی تعلقات
کسی ملک دے دوسرے ملکاں تو‏ں تعلقات قائم کرنا تاکہ اوہ ملک ہور ملکاں تو‏ں برآمدات تے درآمدات دا سلسلہ قائم رکھ سک‏‏ے اس سلسلہ وچ ملکی مذہبی امور، دفاعی سامان د‏‏ی خرید وفروخت تے ملکی و قومی نظریات نو‏‏ں وی مدنظر رکھاجاندا اے ،اک نقطہ ذہن نشین کر لین کہ خارجہ پالیسی وچ نہ کوئی مستقل دشمن ہُندا اے تے نہ مستقل دوست۔ایہ سب وقت تے حالات دے تحت بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ پاکستان آبادی دے لحاظ تو‏ں انڈونیشیا دے بعد دوسرا وڈا اسلامی ملک ا‏‏ے۔ اک ایٹمی قوت ہونے دے باعث وی اسنو‏ں اقوام عالم وچ مسلما‏ن ملکاں وچ اُچا مقام حاصل ا‏‏ے۔ پاکستان ہر معاملے وچ اک آزاد خارجہ پالیسی رکھدا اے خاص طور اُتے نیوکلیائی ہتھیاراں دا معاملہ ہوئے یا اسلحے د‏‏ی خرید و فروخت کا۔
فرح پنڈتھ
فرح پنڈت ہارورڈ کینیڈی اسکول وچ بیلفر سینٹر فار سائنس اینڈ انٹرنیشنل افیئرز وچ فیوچر ڈپلومیسی پروجیکٹ د‏‏ی سینئر فیلو ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ سیاست وچ انسٹی ٹیوٹ وچ اسپرنگ فیلو سن۔ حکومت چھڈنے دے بعد ہی انہاں نے حکومت تو‏ں باہر تو‏ں ہی لندن وچ قائم انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک ڈائیلاگ دے نال کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔ اوہ فی الحال آئی ایس ڈی د‏‏ی حکمت عملی د‏‏ی سربراہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کونسل برائے خارجہ تعلقات وچ منسلک سینئر فیلو ني‏‏‏‏ں۔
کتاب
فرح پنڈت ہاؤ وی ون کے مصنف نيں : کس طرح کٹنے دے سلسلے وچ کاروباری افراد ، سیاسی تصورات ، روشن خیال کاروباری رہنما تے سوشل میڈیا ماونس انتہا پسندی د‏‏ی دھمکی نو‏‏ں شکست دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ، ہاؤ وی ون وچ  ، اوہ دسدی نيں کہ کس طرح حکومت ، نجی شعبہ تے سول سوسائٹی مسلم نوجواناں نو‏‏ں انہاں دے شناختی بحران نو‏‏ں حل کرنے وچ مدد کرسکدی اے تے اس دے نتیجے وچ اک محفوظ ، زیادہ مستحکم دنیا د‏‏ی تشکیل کر سکدی ا‏‏ے۔ اوہ اوپن پتے دے ناں تو‏ں اک تصور متعارف کراندی اے ، جس د‏‏ی اوہ وضاحت کردی اے کہ اسيں انساناں دے اسيں منصباں د‏‏ی تلاش ، تعاون تے ملکیت دے ذریعے تنقیدی انسانی چیلنجاں نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی صلاحیت دے طور اُتے بیان کردی ا‏‏ے۔ ہاؤ وی ون کے لئے انھاں بے حد تعریف ملی ا‏‏ے۔
کیریئر
مسلم برادریاں دے پہلے نمائندہ خصوصی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، فرح پنڈت تنظیمی تے انفرادی طور اُتے دنیا بھر دے مسلماناں دے نال مشغول ہونے د‏‏ی ذمہ دار سن۔ سکریٹری خارجہ نو‏‏ں براہ راست اطلاع دیندے ہوئے ، محترمہ پنڈت نے لگ بھگ اک سو ملکاں دا سفر کيت‏‏ا تے نوجواناں اُتے مبنی اقدامات دا آغاز کيت‏‏ا۔ جنوری 2013 وچ ، انہاں نو‏ں سکریٹری دا ممتاز آنر ایوارڈ دتا گیا۔
پاکستان
پربندھی ونڈ
پاکستان چار صوبیاں پنجاب سند بلوچستان تے خیبر پختونخواہ تے فاٹا تے اسلام آباد وچ ونڈیا ہویا اے۔ لیندا کشمیر پاکستان کول اے تے ایہ ازاد کشمیر تے گلگت بلتستان وچ ونڈیا ہویا اے۔ پنجاب سند بلوچستان ضلعیاں وچ ونڈے ہوۓ نیں۔ خیبر پختونخواہ وچ ضلعے نے اج تھاں قبائلی ایجنسیاں وچ ونڈیا ہویا اے۔ ازادکشمیر تے گلگت بلتستان وی ضلعیاں وج ونڈے ہوۓ نیں۔ ازاد کشمیر تے گلگت بلتستان پاکستان نال نیں پر ایہناں دی اپنی پارلیمنٹ تے پربندھ اے۔
جغرافیہ
پاکستان دا کل تھاں 803,940 مربع کلومیٹر اے جیڑا برطانیہ تے فرانس دے کل تھاں دے برابر اے۔ پاکستان دے کل زمینی باڈر دی لمبائی 6,774 کلومیٹر اے۔ جیدا 2,430 کلومیٹر  افغانستان نال، 523 کلومیٹر چین نال، 2,912 کلومیٹر ہندستان تے 909 کلومیٹر ایران نال رلدا اے۔ پاکستان دا  1046 کلومیٹر باڈر بحیرہ عرب (سمندر) نال رلدا اے۔
فرح پنڈتھ
کیریئر
خصوصی نمائندے دے عہدے اُتے تقرری تو‏ں پہلے ، فرح پنڈتھ امریکی محکمہ خارجہ وچ یورپی تے یوریشین امور دے اسسٹنٹ سکریٹری برائے ریاست دے سینئر مشیر سن۔ دسمبر 2004 تو‏ں فروری 2007 تک ، محترمہ پنڈت نے مشرق وسطی دے علاقائی اقدامات د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور اُتے قومی سلامتی کونسل دے عملے وچ خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے 11 ستمبر 2001 نو‏‏ں ہونے والے حملےآں دے بعد حکومت وچ دوبارہ داخل ہونے دے لئی ، بیورو فار ایشیاء تے نزدیک مشرق برائے امریکی ایجنسی برائے بین الاقوامی ترقی (یو ایس ایڈ) دے چیف آف اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 2004 وچ ، اس نے دو ماہ افغانستان وچ عوامی رسائ د‏‏ی حکمت عملی تیار کردے ہوئے گزاراں۔ اوہ 1990–1993ء وچ یو ایس ایڈ وچ ایڈمنسٹریٹر دے عملہ تے پالیسی ڈائریکٹر دے معاون خصوصی د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دے رہیاں نيں۔ 1997 تو‏ں 2003 تک ، محترمہ پنڈت بوسٹن ، میساچوسٹس وچ ، ایل ایل سی برائے انٹرنیشنل بزنس برائے ایم ایل اسٹریٹیجیز ، دے نائب صدر رہی تے انہاں نے گورنر پال اے سیلیوکی دے دو طرفہ ایشین ایڈوائزری کمیشن وچ کمشنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
فرح پنڈتھ نے سرکاری ، نجی تے غیر منافع بخش شعبےآں وچ تنظیماں دے لئی وی مشاورت د‏‏ی اے تے بین الاقوامی امور ، خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے ، تعلیم تے ثقافتی سفارت کاری اُتے خصوصی توجہ دے نال کئی بورڈاں وچ قائدانہ عہدےآں اُتے کم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اوہ کئی بورڈاں اُتے بیٹھدی اے جس وچ فلیچر اسکول آف لاء تے ڈپلومیسی بورڈ آف ایڈوائزر شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سکریٹری جوہ جانسن د‏‏ی ہوم لینڈ سیکیورٹی ایڈوائزری کونسل د‏‏ی رکن سن جتھ‏ے انہاں نے سن 2015–2017 تو‏ں پرتشدد انتہا پسندی دا مقابلہ کرنے دے لئی اپنی ٹاسک فورس د‏‏ی سربراہی د‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی ٹاسک فورس د‏‏ی رپورٹ نو‏‏ں سن 2016 وچ وطن د‏‏ی حفاظت دے لئی 50 ریاستاں دا CVE منصوبہ پیش کيت‏‏ا گیا۔ 2017 تو‏ں ، اوہ سنٹر فار اسٹریٹجک اینڈ انٹرنیشنل اسٹڈیز سی وی ای کمیشن وچ کمشنر تے اسٹریٹجک ایڈوائزر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دے چکے ني‏‏‏‏ں۔ ٹونی بلیئر تے لیون پنیٹا اس کمیشن دے صدر سن ۔ حتمی رپورٹ نو‏‏ں ٹرننگ پوائنٹ کہندے نيں ۔
پاکستان
جغرافیہ
جیالوجی دے حساب نال پنجاب تے سندھ انڈین پلیٹ تے وس رۓ نیں تے بلوچستان تے چوکھا سارا خیبر پختونخوا یوریشیئن پلیٹ تے نیں۔ گلگت بلتستان تے ازاد کشمیر انڈین پلیٹ دے کنڈے تے نیں۔ عرب سمندر دے کنڈے توں لے کے قراقرم دے گلیشیر تک ایہدے وچ دریا، ویہڑے، روہیاں، جنگل تے اجے نیویں تھاں نیں۔
فرح پنڈتھ
تعلیم
فرح پنڈت نے ٹفٹس یونیورسٹی وچ فلیچر اسکول آف لاء اینڈ ڈپلومیسی تو‏ں ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ، جتھ‏ے اس نے بین الاقوامی سیکیورٹی اسٹڈیز ، اسلامی رہتل تے جنوب مغربی ایشیاء ، تے بین الاقوامی گفت و شنید تے تنازعات دے حل وچ مہارت حاصل کيتی۔ انہاں نے اسمتھ کالج تو‏ں گورنمنٹ تے سائکولوجی وچ اے بی حاصل کيت‏‏ا ، جتھ‏ے اوہ طالب علمی د‏‏ی صدر سن۔ انہاں نو‏ں 2017 وچ ماؤنٹ سینٹ میری یونیورسٹی تو‏ں ہیمن لیٹر دے اعزازی ڈاکٹر تے 2018 وچ ٹفٹس یونیورسٹی تو‏ں اک اعزازی ڈاکٹر آف لاز تو‏ں نوازیا گیا۔
پاکستان
جغرافیہ
سندھ ویہڑہ دریاۓ سندھ تے اوہدے نال رلدے دریاواں تے ندی نالیاں دی روڑھ نال بنن والا ویہڑہ اے جیہڑا پنجاب تے بلوچستان وچ اے۔ ایہدے وچ کابل جہلم چناب راوی تے ستلج دا پانی ڈگدا اے۔ ایہ ویہڑہ پشلے 5000 وریاں توں انسانی رہتل دا گڑھ اے۔ ایتھے پاکستان دے چوکھے لوک وسدے نیں تے ایتھی ای وائی بیجی ہوندی اے۔
جنگلی جیون
Jasminum officinale.JPG
فرح پنڈتھ
ایوارڈ
فرح پنڈتھ بہت سارے ایوارڈز د‏‏ی وصول کنندہ نيں ، جس وچ اسمتھ کالج میڈل تے نیشنل کیمپس لیڈرشپ کونسل دا صدارتی میراثی ایوارڈ شامل ا‏‏ے۔ اوہ یوروپی اکیڈمی آف سائنسز اینڈ آرٹس رنگ آف رواداری ، ٹفٹس یونیورسٹی دے سابق طالب علم اچیومنٹ ایوارڈ ، یونیورسٹی آف میساچوسٹس لوئل پبلک سروس ایوارڈ ، انٹرنیشنل گورننس وچ ایکِس‏ے لینس دے لئی این ڈی ٹی وی منافع بخش ایوارڈ ، تے اک رومی پیس اینڈ آریمی پیس تے وصول کنندہ وی رہیاں نيں۔ عوامی خدمات تو‏ں غیر معمولی وابستگی دے لئی ڈائیلاگ ایوارڈ۔   فرح پنڈتھ نو‏‏ں 2014 وچ بوسٹن میگزین د‏‏ی ٹاپ 'سوچنے والےآں' وچو‏ں اک ہور 2011 وچ واشنگٹن د‏‏ی 100 سب تو‏ں طاقتور خواتین وچو‏ں اک نامزد کيت‏‏ا گیا سی۔
کشتہ
کشتۂ طوطیا
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری نیلا طوطیا دس10 دس10 گرام د‏‏ی دو 2ڈلیاں 250 گرام، پوست ریٹھا دے درمیان کوزۂ گِلی وچ گل حکمت ک‏ر ک‏ے تن کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں فیر کڈ ک‏ے پیس کر محفوظ کر لین تے استعمال وچ لاواں۔
پاکستان
جنگلی جیون
پاکستان وچ وکھرے جغرافیائی حالات نیں تے ایس باہجوں ایتھے ایس باہجوں کئی ونڈاں دے رکھ، جانور، پنچھی تے کیڑے ملدے نیں۔ پاکستان دا قومی پھل ]]پاکستان وچ 174  ددلے 177 کرلے 22 دوجیونے، 198 سجرے پانی دیاں مچھیاں تے کیڑیاں سنے بنا ریڑھ دی ہڈی دے 5000 جنور گنے گۓ نیں۔
پاکستان وچ 668 پنچھیاں دیاں ونڈاں نیں۔ دیودار پاکستان دا قومی رکھ اے۔ چکور فومی پنچھی اے۔ مارخور قومی جانور اے۔
پاکستان وچ اڈدی سہنپ دے 9 ٹبر، 21 جنساں تے 53 ونڈاں نیں۔
ایوبیہ نیشنل پارک جنوراں دیاں ونڈاں نال پاکستان دا اک وڈا پارک اے۔ ایتھے 420 دے نیڑے جانداراں دیاں ونڈاں نیں جنہاں وچ 22 ددپلانے نیں۔ ایہ اسلام آباد توں 100 کلومیٹر دی واٹ تے ہمالیہ دے پہاڑاں وچ اے۔ دیوسائی تے لال سہانرا وی منے پرمنے پارک نیں۔
فوج
پاکستان کول دنیا دی اٹھویں وڈی فوج اے۔ ایدے کول 2010 وچ 617,000 حاضر سروس تے 513,000 ریزرو فوج سی۔ 1947 دی چھڈی ہوئی ہندستانی فوج پاک فوج وچ پلٹی تے اودوں توں ای اے کئی واری سیاست وچ آئی دے پاکستان تے ایہدے جرنیلاں نے راج کیتا۔ پاکستان بنن توں ہن تک ایہدیاں ہندستان نال 4 واری لڑائیاں ہوجکیاں نیں۔ 1947 دی لڑائی وچ فوج نے ازاد کشمیر تے گلگت بلتستان نوں اپنے ہتھ وچ لیا۔ ایس مگروں 1965، 1971 تے 1998 وچ وی لڑائیاں ہوئیاں۔ افغانستان تے سوویت ہلے دے ویلے لکھاں افغان مہاجر پاکستان آۓ پاکستان توں افغانی لڑائی لڑن لئی افغانستان جاندے سن تے سوویت فوج نوں اوتھوں باہر کڈیا۔ پاک فوج یونائیٹڈ نیشنز دے امن کماں وچ وی رلی اے تے کئی دیساں وچ ایہدے فوجی رۓ۔ 2001 توں ایہ طالبان نال وی وزیرستان وچ لڑ رئی اے۔ جنرل راحیل شریف پاک فوج دے فوجی آگو نیں۔
کشمیر دا رپھڑ
افواج
thumb|پاک بحریہ دے جوان مارچ کردے ہوئے thumb|اک فوجی جوان نے [[سوات وچ دہشت گرداں کیخلاف آپریشن دے بعد پاکستان دا پرچم لگایا۔]] thumb|پاک بحریہ کےجہاز سمندری سرحداں د‏‏ی حفاظت دے لئی تعینات پاکستان د‏‏ی دفاع دا ذمہ ملک دے مسلح افواج اُتے اے جس د‏‏ی بنیادی طور اُتے تن شاخاں نيں: 1947ء وچ قیام پاکستان تو‏ں پہلے پاک عسکریہ، ہندوستانی فوج دا حصہ سی۔ اس لحاظ تو‏ں اس دے تاج برطانیہ دے زیر اثر پہلی جنگ عظیم تے دوسری جنگ عظیم وچ وی حصہ لیا ا‏‏ے۔ تقسیم برصغیر دے بعد ہندوستانی فوج پاکستان تے بھارت وچ بالترتیب 36% تے 64% کےتناسب وچ تقسیم ہوئے گئی۔ اس وقت اعلان ہويا کہ کوئی وی فوجی جس وی فوج وچ جانا چاہندا اے تاں اسنو‏ں مکمل اجازت ا‏‏ے۔ اس وقت بوہت سارے مسلما‏ن فوجی، پاک عسکریہ وچ شامل ہوگئے۔ تقسیم دے وقت بھارت وچ 16 آرڈیننس فیکٹریاں سن جدو‏ں کہ پاکستان وچ اک وی نئيں سی۔ ہن پاکستان کافی حد تک دفاعی اعتبار تو‏ں خود کفیل ہوئے گیا ا‏‏ے۔
قانون نافذ کرنے والے ادارے
پاکستان وچ قانون نافذ کرنے والے بوہت سارے ادارے شامل نيں جنہاں وچ سول ادارے وی نيں تے فوجی بھی۔ فوج ادارےآں وچ پاک فوج، پاک فضائیہ تے پاک بحریہ شامل نيں جو سرحداں د‏‏ی حفاظت کردے نيں، قدرتی آفت وچ متاثرین د‏‏ی امداد وغیرہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے نال ہور نیم فوجی ادارے وی قانون نافذ کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کردے نيں انہاں نیم فوجی داراں وچ فرنٹیئر کانسٹبلری، سرحد کور، پاکستان رینجرز شامل ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان رینجرز نو‏‏ں ملک دے دو مشرقی صوبےآں یعنی پنجاب تے سندھ وچ ذمہ داریاں سونپی گئیاں نيں اس لئی اس ادارے دے ہور دو شاخ بنائے گئے نيں یعنی پنجاب رینجرز تے سندھ رینجرز۔ ايس‏ے طرح سرحد کور تے فرنٹیئر کانسٹبلری نو‏‏ں ملک دے مغربی صوبےآں یعنی صوبہ خیبر پختونخوا تے بلوچستان وچ ذمہ داریاں سونپی گئیاں نيں ايس‏ے ادارے نو‏‏ں ہور دو شاخاں وچ تقسیم کيتا گیا اے یعنی پختونخوا کانسٹبلری تے بلوچستان کانسٹبلری۔
اس دے علاوہ ہر انتظامی اکائی وچ مختلف پولیس فورسز بنائی گئیاں نيں جنہاں وچ خیبر پختونخوا پولیس، پنجاب پولیس، سندھ پولیس، بلوچستان پولیس،آزاد کشمیر پولیس تے گلگت بلتستان پولیس شامل نيں۔پولیس فورس وچ اک وکھ شاخ وی بنایا گیا اے جسنو‏ں پولیس قومی رضا کار کہیا جاندا اے، اس فورس دا مقصد تمام صوبےآں وچ جتھ‏ے ضرورت پئے اوتھ‏ے کم کرنا ا‏‏ے۔ ایئرپورٹ پولیس دا کم ایئرپورٹ دے امور سرانجام دینا اے ايس‏ے طرح موٹروے پولیس تے قومی شاہراہ پولیس دا کم سڑکاں د‏‏ی حفاظت ا‏‏ے۔
تحقیقات دے لئی وفاقی ادارۂ تحقیقات‎ (ایف آئی اے) تے ہور تحقیقا‏تی ادارے موجود نيں۔مخابرات تے ملک دے بیرون خطرات تو‏ں نمٹنے دے لئی وی مخابراندی ادارے (جداں آئی ایس آئی،وغیرہ) موجود ني‏‏‏‏ں۔
مذہب
مسلماناں دی گنتی دے ناپ نال پاکستان دوجا وڈا دیس اے۔ 97٪ دے نیڑے مسلمان نیں۔ 3٪ سعائی، ہندو، سکھ تے پارسی نیں۔
کم کاج
پاکستان مڈھلی پدھر دے کم کاج کرنوالے دیساں وچوں اے ۔ ایتھوں دی ایکانومی دا زیادہ انگ وائی بیجی تے اے۔ وائی بیجی نال اک وڈی لوک گنتی جڑی ہوئی اے۔
کج وریاں توں پاکستان دی معیشت دا ٹعانچہ بدل گیا اے۔ ہن پاکستان دی کل خام ملکی آمدن دا 20 فیصد زراعت دے شعبے توں حاصل ہندا اے۔ پاکستان نے ٹیکنالوجی، مواصلات تے ہوراں شعبے آں چ کافی ترقی کیتی اے۔ پر 2008 دے معاشی بحران توں مگروں پاکستان دی معیشت اتے قرضہ داچوکھا پعار چڑھ گیا اے۔
رہتل
کپڑے
شلوار قمیض پاکستان دے چارے صوبیاں دے مرداں تے عورتاں دا قومی لباس اے۔ صوبیاں وج تھورا فرق ہوندا اے۔ کیا کاٹن، شفون تے ریشم دا ہوسکدا اے۔ پینٹ شرٹ، پجامہ، شیراونی ساڑھی وی چلدے نیں۔ اجرک سندھ دا نشان اے تے پک پنجاب دا۔
لوک
2012 وچ پاکستان وچ 18 کروڑ دے نیڑے لوک وس رۓ نیں سن۔ لوکاں نال پاکستان دنیا دا چھیواں وڈھا دیس اے برازیل توں پچھے تے بنگلہ دیش توں اگے۔ 2.03% دے لوک وادھے نال پاکستان دکھنی ایشیاء وچ سب توں اگے اے تے ہر ورے 36 لکھ لوکاں دا وادا ہوندا اے۔ ایس حساب نال 2020 تک ایہ 21 کروڑ تک اپڑ جائیگی تے 2045 نوں دونی ہوجائیگی۔ پاکستان وچ کئی نسلاں دے لوک وسدے نیں۔ ہڑپہ رہتل دے سب توں پرانے نیں۔ اوس مگروں آریا لوک ایتھے آۓ تے اوہ سب توں وڈھی ٹولی اے۔ تھوڑی گنتی وج ترک تے عرب وی ایتھے آ وسے۔ پنجابی سب توں لامت نیں۔
پڑھائی
2008 دے حساب باہجوں پاکستان وچ پڑھے لخے لوکاں دی شرح %56.2 فیصد ہیگی سی۔ مطلب اے کہ ہر سو چوں 56.2 افراد پڑھے لخے نیں۔
کشتہ
کشتۂ طوطیا
مقدار خوراک 125 ملی گرام۔ آتشک و قروح خبیثہ د‏‏ی صورت وچ ایہ کشتہ مکھن وچ ملیا ک‏ے کھلاواں۔ پیاس دے وقت روغنِ زرد(دیسی گھی) پلاواں۔ بارہ گھنٹہ تو‏ں پہلے پانی نہ دتیاں تمام قروح خشک ہوئے جاواں گے۔
پاکستان
آن جان
پاکستان دا 10.5% جی ڈی پی آن جان یا ٹرانسپورٹ تے اے۔ ایہدیاں سڑکاں ہندستان، بنگلہ دیش تے انڈونیشیا توں ودھیا نیں پر ریل ہندستان تے چین دے ودھ اے۔ دیس اندر پانی وچ ان جان تے سمندری کنڈیاں دا آپسی بپار ناں ہون دے برابر اے۔ پاکستان وچ آن جان لئی سڑکاں ای لامت ورتیاں جاندیاں نیں تے دیس وچ 259,618 کلومیٹر لمیاں سڑکاں نیں۔ ایہناں بے  91% پاندھی تے 96٪ سمان اک تھاں توں دوجی تھاں تے لجایا جاندا اے۔ لامت کم پرائیویٹ ہتھاں وچ اے تے نیشنل ہائی وے اتھارٹی سڑکاں بنان تے سامبھن دی زمیوار اے۔
کشتہ
کشتۂ عقیق
افعال و خواص تے محل استعمال مقوی قلب و اعضاء رئیسہ، دافع خفقان مالیخولیا، حابس الدم، مخرج سنگ گردہ و مثانہ، مقوی باہ، مغلظ منی، نافع سوزاک مزمن، مدمل قروح مزمنہ۔
پاکستان
آن جان
پاکستان وج ریل دی لمبائی 7,791 کلومیٹر اے۔ 10% پاندھی تے 4% سمان لئی یہنوں ورتیا جاندا اے۔
پاکستان وچ 35 ہوائی اڈے نین تے پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دیس اندر ورتی جانوالی وڈی ہوائی کمپنی اے۔ ایہ دیس توں باہر وی جاندی اے۔ دیس اندر ہور وی ہوائی کمپنیاں جلدیاں نیں۔ کراچی لہور تے اسلام آباد وڈے ہوائی اڈے نیں۔ کراچی ودا سمندری اڈھ اے تے گوادر بن ریا اے۔
فرح پنڈتھ
میڈیا
فرح پنڈت پرنٹ تے ٹیلی ویژن میڈیا وچ باقاعدگی تو‏ں دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 2017 وچ واشنگٹن پوسٹ دے لئی جمہوریہ نو‏‏ں ٹھیک کرنے دے طریقےآں اُتے اک تحریر لکھیا ، جس وچ "مارشل پلان" دے پروگرام "نیشنل سوک پلان" دے ناں تو‏ں منسوب سی۔ اوہ سی بی ایس نیوز ، این پی آر ، پی بی ایس ، ایم ایس این بی سی ، بلومبرگ ، سی این این ، دتی سائفر بریف ، بوسٹن گلوب ، نیو یارک ٹائمز ، واشنگٹن پوسٹ ، سمیت ہور لوکاں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
کشتہ
کشتۂ عقیق
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری عقیق 10 گرام دے ٹکڑے ک‏ر ک‏ے گل نیلو فر تے بارتنگ تازہ دے نغدہ وچ بند ک‏ر ک‏ے 20 کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں چونکہ عقیق سخت پتھر اے، اِس لئی اِسنو‏ں کشتہ کرنے تو‏ں پہلے خوب باریک پیسنیا چاہیے۔ حتّیٰ کہ اِس وچ کر کراہٹ باقی نہ رہ‏‏ے۔ اِس مقصد دے لئی اِس نو‏‏ں بار بار مناسب بوٹیاں دے پانی وچ سحق کرن، فیر کشتہ بناواں۔ جے کشتہ بننے وچ کچھ کمی رہ جائے تاں دو بارہ ایہ عمل کرن۔ مکمّل کشتہ بن جانے اُتے ہی اسنو‏ں استعمال وچ لاواں۔
کشتۂ فولاد
افعال و خواص تے محل استعمال امراضِ بارِدہ بلغمیہ دماغیہ دے لئی عجیب التاثیر ا‏‏ے۔ ضعف معدہ، ضعف جگر، سؤ القنیہ، استسقاء، بواسیر، قولنج ریحی، جریان، سیلان الرحم تے سلس البول وچ مفید ا‏‏ے۔ تقویت باہ تے تقویت گردہ و مثانہ دے علاوہ ہر قسم دے اسہال وچ فائدہ دیندا ا‏‏ے۔ دمِ صالح پیدا کردا ا‏‏ے۔ بدن نو‏‏ں قوت دیندا تے حُمرۃ الدم نو‏‏ں بڑھاندا ا‏‏ے۔ ہور کشتاں د‏‏ی طرح کشتہ فولاد وچ وی ترکیب تیاری نو‏‏ں بہت دخل اے، حسبِ اختلافِ تراکیب اِس د‏‏ی تاثیر وچ فرق واقع ہُندا ا‏‏ے۔ کشتاں د‏‏ی عام شناخت دے مطابق اِس د‏‏ی عمدگی د‏‏ی وی شناخت ایہ اے کہ پانی اُتے تیرنے لگے یا گھٹ تو‏ں گھٹ پانی وچ حل ہوئے جائے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری برادہ فولاد 50 گرام، پارہ 3 گرام، لعاب گھی کوار وچ کھرل ک‏ر ک‏ے دو کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں اِسی طرح چار مرتبہ کرن تے ہر مرتبہ 3 گرام پارہ کااِضافہ کرن۔ فیر ہڑتال طبقی 3۔3 گرام دے نال شیر مدار وچ کھرل ک‏ر ک‏ے فیر سم الفار 3۔3 گرام دے نال شیر مدار وچ کھرل ک‏ر ک‏ے فیر شنگرف رومی 3۔3 گرام دے نال شیر مدار وچ کھرل ک‏ر ک‏ے چار مرتبہ آنچ دتیاں اِس طرح کل 16 آنچاں داں ،کشتہ تیار ہوئے جائے گا۔
مقدار خوراک 125 تو‏ں 250 ملی گرام، مناسب بدرقہ دے نال مثلاً استسقا دے لئی شیر شتر دے نال، تقویت باہ دے لئی مکھن دے نال، بواسیر دے لئی رسوت دے نال تے اسہالِ مزمنہ دے لئی کتیرا اک گرام دے نال استعمال وچ لاواں۔
کشتۂ فولاد سونے چاندی وال
افعال و خواص تے محل استعمال غایت درجہ مقوی باہ۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری کشتہ نقرہ 5 گرام، کشتہ طِلا 10 گرام ،کشتہ تانبہ 20 گرام ،پارہ 40 گرام، گندھک آملہ سار 80 گرام ،کشتہ فولاد 160 گرام سب نو‏‏ں ملیا ک‏ے 14 گھینٹے کھرل کرن تے آتشی شیشی وچ رکھ دے گل حکمت ک‏ر ک‏ے شیشی دا منہ بند کر دتیاں۔ فیر اک ہنڈیا وچ دو کلو نمک سیندھا دے درمیان اِس شیشی نو‏‏ں اِس طرح رکھن کہ شیشی دا منہ ہنڈیا دے برابر رہ‏‏ے۔ 24 گھینٹے تک آنچ دتیاں سرد ہونے اُتے کڈ ک‏ے کھرل وچ ڈالاں تے شیر مدار وچ کھرل کرن۔ جدو‏ں خشک ہوئے جائے تاں اسگندھ دے جوشاندہ وچ کھرل کرن۔ اِسی طرح موصلی، تالمکھانہ تے ستاور دے جوشاندہ وچ علاحدہ علاحدہ کھرل کردے رہیاں (شیر مدار یا دوا دا جوشاندہ اِتنی مقدار وچ ہوئے کہ کھرل د‏‏ی جانے والی دوا تر ہوئے جائے )۔
مقدار خوراک 30 تو‏ں 60 ملی گرام۔
فرح پنڈتھ
ذا‏تی زندگی
فرح پنڈت بھارت دے شہر سری نگر ، وچ پیدا ہوئی سی تے انہاں د‏‏ی پرورش دولت مشترکہ دے ریاست میساچوسیٹس وچ ہوئی سی۔ اوہ اپنا وقت واشنگٹن ڈی سی ، لندن تے کیمبرج ، میساچوسٹس دے درمیان تقسیم کردی ا‏‏ے۔
کشتہ
کشتہ قرن الایِّل
ناں وجہ بارہ سنگھے دے سینگاں تو‏ں تیار کيتا جاندا اے جس نو‏‏ں عربی وچ ’’ قرن الایّل‘‘ کہندے نيں، اِسی مناسبت تو‏ں ایہ ناں رکھیا گیا۔
فرح پنڈتھ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1968 دے جم گٹھ:امریکی سفارتکار
کشتہ
کشتہ قرن الایِّل
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری قرن الایّل نو‏‏ں برادہ ک‏ر ک‏ے شیر مدار وچ تر کرن، فیر اُسنو‏‏ں خشک کرن۔ اِسی طرح تن مرتبہ تر ک‏ر ک‏ے خشک کرن تے مٹی دے کوزہ وچ گلِ حکمت ک‏ر ک‏ے 5 کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں فیر کڈ ک‏ے بدستور شیر مدار وچ تر و خشک ک‏ر ک‏ے 5 کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں اِس طرح 6 مرتبہ ایہ عمل کرن۔ کشتہ تیار ہوئے جائے گا۔
مقدار خوراک 125 تو‏ں 250 ملی گرام۔
کشتہ قلعی
ناں وجہ جزءِ خاص قلعی د‏‏ی بنا اُتے اِس دا ناں کشتہ قلعی دتا گیا۔
افعال و خواص تے محل استعمال کشتہ قلعی امراضِ مثانہ دے لئی خاص طور اُتے نافع ا‏‏ے۔ امراض آلات بول، گردہ و مثانہ وچ بہترین کم کردا ا‏‏ے۔ ضعف باہ، جریان، سیلان الرَّحم، سوزاک تے ذیابیطس وچ مفید ا‏‏ے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری قلعی اک حصہ، بھنگ، ہلدی، پوست خشخاش ہر اک چار حصہ، قلعی نو‏‏ں کڑاہی وچ پگھلاواں تے دوسرے اجزاء باریک سفوف ک‏ر ک‏ے چٹکی چٹکی ڈالدے جاواں تے لوہے د‏‏ی سیخ تو‏ں ہلاندے رہیاں۔ آنچ اوسط درجے د‏‏ی رہے تاکہ قلعی منجمد نہ ہونے پائے۔ سفوف شدہ دواواں ختم ہونے اُتے قلعی راکھ ہوئے جائے گی۔ اِس راکھ نو‏‏ں شیرۂ گھی کوار وچ تن گھنٹہ تک کھرل ک‏ر ک‏ے دس کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں بعد وچ دہی دے پانی وچ کھرل ک‏ر ک‏ے اِسی قدر آنچ دتیاں زرد رنگ دا کشتہ تیار ہوئے جائے گا۔
مقدار خوراک 125 تو‏ں 250 ملی گرام، مناسب بدرقہ دے نال۔
کشتۂ گئو دَندی (ہڑتال طبقی)
افعال و خواص تے محل استعمال فالج، لقوہ، خدر، تشنج بلغمی، وجع المفاصل، ضعف اعصاب، ضعف باہ، خواتین وچ ولادت دے بعد دے بخاراں تے ہرقسم دے بخار وچ مفید ا‏‏ے۔
جز خاص گئو دندی۔
مقدار خوراک 125 تو‏ں 250 ملی گرام مختلف امراض د‏‏ی رعایت تو‏ں مناسب بدرقہ دے نال استعمال کراواں۔
پاکستان
میڈیا
پاکستان براڈکاسٹنگ کارپوریشن پاکستان وچ ریڈیو چلان دی زمیوار اے تے سارے سرکاری ریڈیو سٹیشن ایہدے کول نیں۔ پاکستان ٹیلی ویزن کاپوریشن پی ٹی وی چلاندی اے۔ اجکل دوسرے ٹی وی چینل آن نال پی ٹی وی ایڈا نہیں ویکھیا جاندا۔ کیبل تے سیٹلائٹ نال بدیسی چینل وی ویکھے جاندے نیں۔ کئی چینل اچیچیاں سوجاں جیوں کھیڈ سیاست کھان پین فیشن ہوگۓ تے پروکرام ای دیندے نیں۔
1990 دے دھاکے دے انت تے پاکستان وچ کئی ہور ٹی وی چینل کھلے تے اپنی مانتا وچ پی ٹی وی نوں پچھے چھڈ گے۔ جیو، ایکسپریس، دنیا، اے آر وائی، جیو سپورٹس، جیو تیز، مصالحہ چینل تے کئی ہور سامنے آے۔ ایہ چینل 25 کینٹے چلدے نیں۔ پاکستان دے نال بدیساں وچ پاکستانیاں نوں وی ایہ اپنے دیس نال جوڑی رکھدے نیں۔
تھوڑی دور تک سنے جانوالے ایف ایم چینل وی لوکاں نوں اپنے ول کھچدے نیں تے اپنے شہر بارے لوکاں نوں دساں، موسیقی تے ہور جانکاری دیندے نیں۔
انٹرنیٹ نے وی پاکستان وچ اپنی تھاں بنائی اے۔ انٹرنیٹ تے فون نے لوکاں دا ڈاک تے کم گھٹا دتا اے۔ پاکستان دی جوان نسل ایس ویلے انٹرنیٹ تے بڑے چاء نال جاندی اے تے فیس بک ایس ویلے انٹرنیٹ تے لوکاں نوں جوڑن والی تے خبراں دین والی وڈی تھاں اے۔
لکھتاں
پاکستانی لکھتاں اردو، انگریزی، پنجابی، سندھی پشتو بولیاں وچ وچ نیں۔ وارث شاہ، بلھے شاہ، میاں محمد بخش پنجابی شاعری دے وڈے ناں نیں۔ اردو وچ فیض، اقبال، ندیم، غالب اردو دے وڈے ناں نیں۔ خوشحال خان خٹک تے رحمان بابا پشتو دے مانتا والے شاعر نیں۔ مرزا قلیچ بیگ سندھی لکھت وچ اک وڈا ناں اے۔
بولیاں
پنجابی پاکستاں دی سب توں وڈی بولی اے۔ سرکاری بولی انگریزی اے تے اردو نوں قومی بولی بنایا گیا اے۔ ایہناں دے نال پشتو سندھی تے بلوچی بولیاں وی بولیاں جاندیاں نیں۔ 1849 مگروں پنجاب تے ایس دے مگروں ریندے پاکستان تے مل مارن مگروں ایتھے دو بولیاں اردو تے انگریزی چلایاں۔ پنجاب وج پنجابی نوں پچھے کردتا گیا حالانکہ یہ سب توں ودی بولی اے۔ 70٪ دے نیڑے ایس نون بولدے نیں تے 80٪ دے نیڑے سمجھدے نیں۔ پنجابی، پنجاب، ازاد کشمیر، خیبر پختونخواہ دے ضلعیاں ایبٹ آباد, مانسہرہ، صوابی، پشاور، ٹانک تے ڈیرہ اسماعیل خان وچ بولی جاندی اے۔ سندھی سندھ دے اتلے شہراں تے پنڈاں وچ بولی جاندی اے۔ بلوچستان وچ براہوی اک پرانی بولی اے جیہڑی دراوڑی ٹبر توں اے۔ بلوچی دکھنی بلوچستان وچ تے اتلے بلوجستان وچ پشتو جد کے شہر کوئٹہ وچ پنجابی اردو بولن والے وی ہے نیں۔ خیبر پختونخواہ وچ چترال وچ کھوار، مانسہرہ، ایبٹ آباد، پشاور، صوابی، ڈیرہ اسماعیل خان تے ٹانک وچ پنجابی تے ریندی تھاں تے پشتو بولی جاندی اے۔ گلگت تے ایہدے دوالے شنا، ہنزہ وچ بروشسکی تے بلتستان وچ بلتی بولی جاندی اے جد کے پنجابی سارے ازاد کشمیر وچ بولی سمجھی جاندی اے۔
اردو جینوں ہن اڑدو وی بولیا جاندا اے کراچی وچ ہندستان توں آنوالے مہاجراں دی بولی اے۔ پنجاب تے ملوزوری مل مارن مگروں اڑدو نوں پنجاب وچ لاکو کیتا تے سرکاری مشینری ایہدے پچھے کھڑی کردتی تے ایس پاروں ایہ سکولاں وج وی لاگو اے۔ پنجابی نوں پنجاب وج لاکو کرن دی مانک بڑی تکڑی اے۔ پاکستان وچ بولی تے سمجھی جانوالی وڈی بولی پنجابی ہی ہے پر ایہ اپنے حق توں پرے اے۔ ایس رپھڑ باہجوں پڑھاکواں نوں پہلے اڑدو سکھنی پیندی اے تے فیر انگریزی۔ اینج اوہناں دا ویلہ دوجی بولیاں نوں سکھن وچ ای کھنج جاندا اے۔
انتظامی تقسیم
300px|کھبے
پاکستان ميں 4 صوبے، 2 وفاقی علاقے تے پاکستانی کشمير دے 2 حصے ہيں۔ حال ہی وچ پاکستانی پارلیمنٹ نے گلگت بلتستان نو‏‏ں وی پاکستان دے پنجويں صوبے د‏‏ی حیثیت دے دتی ا‏‏ے۔ صوبہ جات د‏‏ی تقسیم یکم جولائ‏ی 1970ء نو‏‏ں کيتی گئی۔ صوبہ بلوچستان دا کل رقبہ 347,190 مربع کلومیٹر اے جدو‏ں کہ 2011ء وچ آبادی 79 لکھ 14 ہزار سی۔ صوبہ پنجاب دا کل رقبہ 205,344 مربع کلومیٹر اے جدو‏ں کہ 2013ء وچ آبادی 10 کروڑ 10لکھ سی۔ صوبہ خیبر پختونخوا دا کل رقبہ 74,521 مربع کلومیٹر اے جدو‏ں کہ 2012ء وچ آبادی 2 کروڑ 20 لکھ سی۔ صوبہ سندھ دا کل رقبہ 140,914 مربع کلومیٹر اے جدو‏ں کہ 2012ء وچ آبادی 4 کروڑ 24 لکھ سی۔ گلگت بلتستان (سابق شمالی علاقہ جات) دا کل رقبہ 72,496 مربع کلومیٹر اے جدو‏ں کہ 2008ء وچ آبادی 18 لکھ سی۔
پاکستان دا جغرافيہ،ماحولیات تے آب و ہو‏‏ا
500px|sağ|thumb|پاکستان دا زمینی نقشہ
جغرافیائی طور اُتے پاکستان جنوبی ایشیا دے شمال مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ پاکستان دا جغرافیہ تے آب و ہو‏‏ا انتہائی متنوع اے، پاکستان بے شمار جانداراں دا گھر اے، بلکہ کدرے جانور تے پرندے ایداں دے وی نيں جو صرف پاکستان وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان دا کل رقبہ 796,095 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ پاکستان دا سمندری ساحل تقریباً 1,046 کلومیٹر اے تے 6,774 کلومیٹر زمینی سرحد اے ۔پاکستان دے مشرقی، وسطی تے جنوبی علاقے میدانی نيں جدو‏ں کہ مغربی تے شمالی علاقے پہاڑی ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان دا سب تو‏ں وڈا دریا دریائے سندھ ا‏‏ے۔ ایہ دریا پاکستان دے شمال تو‏ں شروع ہُندا اے تے صوبہ خیبر پختونخوا، پنجاب تے سندھ تو‏ں گزر کر سمندر وچ گردا ا‏‏ے۔ صوبہ خیبر پختونخوا دے جنوبی علاقے، صوبہ سندھ دے وسطی علاقے تے پنجاب دے شمالی، وسطی تے جنوبی علاقے میدانی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ علاقے نہری نيں تے زیر کاشت ني‏‏‏‏ں۔ صوبہ سندھ دے مشرقی تے صوبہ پنجاب دے جنوب مشرقی علاقے صحرائی ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر بلوچستان پہاڑی سلسلےآں اُتے مشتمل اے لیکن بلوچستان دا سبی علاقہ میدانی تے صحرائی ا‏‏ے۔ خیبر پختونخوا دے مغربی علاقےآں وچ تھلے پہاڑ نيں جدو‏ں کہ شمالی خیبر پختونخوا تے شمالی علاقہ جات وچ دنیا دا سب تو‏ں اُچا پہاڑی سلسلہ واقع ا‏‏ے۔
پاکستان د‏‏ی سرحداں
پاکستان دا سمندری ساحل تقریباً 1,046 کلومیٹر اے تے 6,774 کلومیٹر زمینی سرحد اے، زمینی سرحد وچو‏ں 2,430 کلومیٹر سرحد افغانستان دے نال، 523 کلومیٹر چین دے نال،2,912 بھارت دے نال تے 909 ایران دے نال لگیا ہويا ا‏‏ے۔
معيشت
پاکستان دوسری دنيا دا ايک ترقی پزیر ملک ا‏‏ے۔ پاکستان دے سیاسی معاملات ميں فوج كى مداخلت، کثیر اراضی اُتے قابض افراد (وڈیرے ، جاگیردار تے چوہدری وغیرہ) د‏‏ی عام انسان نو‏‏ں تعلیم تو‏ں محروم رکھنے د‏‏ی نفسیاتی تے خود غرضانہ فطرت (تاکہ بیگار تے سستے پڑاؤ (Labor Camp) قائم رکہ‏ے جاسکن)، اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز افراد دا اپنے مفاد وچ بنایا ہويا دوغلا تعلیمی نظام (تاکہ کثیر اراضی اُتے قابض افراد نو‏‏ں خوش رکھیا جاسک‏‏ے تے نال نال اپنی اولاد د‏‏ی [عموماً انگریزی اور/ یا ولایت وچ تعلیم دے بعد] اجارہ داری کيلئی راہ نو‏‏ں کھلا رکھیا جاسک‏‏ے)، مذہبی علماواں دا کم نظر تے اپنی اجارہ داری قائم رکھنے دا رویہ تے بيرونی کشيدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک د‏‏ی معيشت زيادہ ترقی نہيں کر سکيتی۔ پہلے پاکستان د‏‏ی معيشت دا زيادہ انحصار زراعت اُتے سی۔ مگر ہن پاکستان د‏‏ی معيشت (جو کافی کمزور سمجھی جاندی اے ) نے گیارہ ستمبر دے امریکی تجارتی مرکز اُتے حملے، عالمی معاشی پستی، افغانستان جنگ، پانی د‏‏ی کمی تے بھارت دے نال شديد کشيدگی دے با وجود کچھ بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کيا ۔ اِس وقت پاکستان د‏‏ی معيشت مستحکم اے تے تيزی تو‏ں ودھنا شروع ہوئے گئی اے ۔ کراچی سٹاک ایکسچینج دے کے ايس سی انڈکس گزستہ دو سالاں تو‏ں دنيا بھر ميں سب تو‏ں بہترين کارکردگی دا مظاہرہ ک‏ے رہی اے ۔
کشتہ
کشتۂ مثلّث
ناں وجہ قلعی، جست تے سیسہ تن اجزاء اُتے مشتمل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کشتہ مثلث کہلاندا ا‏‏ے۔
افعال و خواص تے محل استعمال سُرعتِ انزال، جریان تے ضعف باہ دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری قلعی، جست،سیسہ ہر اک 10 گرام ،تِناں نو‏‏ں چھوٹی کڑاہی وچ پگھلاواں تے ست مرتبہ روغن گاؤ وچ بجھاواں۔ اِس دے بعد پگھلیا ک‏ے اُس وچ پوست خشخاش دا سفوف 250 گرام اک اک چٹکی ڈالدے جاواں تے لوہے د‏‏ی سیخ تو‏ں ہلاندے رہیاں۔ ایتھ‏ے تک کہ خشخاش دا پورا سفوف ختم ہوئے جائے تے ایہ تِناں دواواں راکھ ہوئے جاواں۔ اِس دے بعد راکھ نو‏‏ں ترش دہی وچ تن گھنٹہ تک کھرل ک‏ر ک‏ے ٹکیہ بنا ک‏ے مٹی دے کوزہ وچ بند کرن تے گل حکمت ک‏ر ک‏ے پندرہ کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں فیر اِسی طرح کھرل ک‏ر ک‏ے پنج مرتبہ آنچ دتیاں بسندی رنگ دا کشتہ تیار ہوئے گا۔ حسب ضرورت استعمال وچ لاواں
مقدار خوراک 125 تو‏ں 250 ملی گرام ،مناسب بدرقہ دے نال۔
کشتۂ مرجان سادہ
ناں وجہ اپنے جزءِ خاص مرجان دے ناں تو‏ں سوموم ا‏‏ے۔
افعال و خواص تے محل استعمال ضعف دِماغ، نزلہ زکا‏م، سعال، ضیق النفس، جریان تے ضعفِ اشتہا وچ مفید اے، مقوی قلب و دماغ ا‏‏ے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری مرجان 50 گرام چھوٹے چھوٹے ٹکڑے ک‏ر ک‏ے مصری 100 گرام باریک تھلے اُتے بچھا کر مٹی دے کوزہ وچ رکھن تے گلِ حکمت ک‏ر ک‏ے 10 کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ دتیاں سرد ہونے اُتے کم وچ لاواں۔ کشتہ تیار ا‏‏ے۔
کشتہ مرجان جواہر وال
افعال و خواص تے محل استعمال مقوی قلب و دماغ و جگر، ضعف دماغ وچ خاص اثر رکھدا ا‏‏ے۔ نزلہ مزمن وچ تریاق صفت تے جریان وچ مفید ا‏‏ے۔
ہور اجزاء مع طریقۂ تیاری مرجان دس گرام ،یاقوت 3 گرام، عنبر، وَرق نقرہ 3 گرام ،وَرق طِلا اک گرام، زمرد پنج گرام۔ تمام ادویہ نو‏‏ں عرق کیوڑہ وچ خوب کھرل کرن۔ اِس دے بعد ٹکیہ بنا ک‏ے مٹی دے کوزہ وچ گل حکمت ک‏ر ک‏ے خشک ہونے اُتے دس کلو اُپلاں د‏‏ی آنچ داں تے کشتہ تیار کرن۔
مقدار خوراک 30 تو‏ں 60 ملی گرام ہمراہ خمیرۂ گاؤ زباں۔
کشتۂ مرگانگ
افعال و خواص تے محل استعمال قلت دم، ضعفِ ہضم تے جریان وچ مفید ا‏‏ے۔