cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوگاروگا چھمبر
گٹھ:چھمبر گٹھ:جپان دیاں چھمبراں
سنیماسپس افریقانا
سنیماسپس افریقانا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
ترک ہجرت
ترکاں دی ہجرت جاں ترک مائیگریشن ترک قبیلےآں اتے ترک بولیاں دے  مرکزی ایشیا، مشرقی یورپ اتے  مشرق وسطی وچ وستار جاں پھیلار نوں اشارہ کردی اے، جہڑا مکھ طور تے 6 ویں اتے 11 ویں صدی وچکار ہویا ۔ ترک لوکاں دا اصل علاقہ منگولیا، دکھنی سائیبیریا، سنکیانگ اتے مشرقی وچکار ایشیا اے۔
یعقینی طور توں پچھانے گئے ترک قبیلیاں نوں 6 ویں صدی وچ جانیا گیا سی اتے 10 ویں صدی وچ زیادہتر وسطی ایشیا وچ ترک قبیلے آباد ہوگئے سن۔ ترک سلجوقی سلطنت نے اناتولیا وچ 11 ویں صدی وچ پیر جمانا شروع کر دتے ، جس دا سٹہ آخرکار  ایتھے مستقل  ترک آبادکاری تے ترکاں دی موجودگی  نکلیا۔ اس دوران، ہور ترک قبیلیاں نے جاں  آزاد دیس بنا لئے، جویں کرغیزستان، ترکمینستان، ازبیکستان آذربائیجان اتے قازقستان جاں فیر ہور دیساں وچ اپنے علاقے قایم کر لئے جویں کہ چواشیا ۔ ترک لوک اپنے اصل آبائی علاقے وچ وی وسدے نیں، جویں کہ چین وچ ایغور اتے سائیبیریا دا یاکوتیا (ساخا لوکراج) ، اتے نال ہی ترک دور مشرق اتے وچکار ایشیا دے ہور کھنڈے ہوئے تھاوان وچ وی وسدے نیں ۔
شروعاتی آبادیاں
سبھ توں پہلاں دستاویزی ریکارڈاں وچ ترک لوک    دور مشرق وچ  دیوار چین،(جو کہ چین دے ہان شاہی خاندان (206 ق م - 22ء)  (حالانکہ پہلاں شروع ہوئی سی) شیونگنو لوکاں وچکار اک قلعہ بند سرحد طور اساری گئی سی ) ، دے شمال دے میدانی علاقیاں وچ وکھ وکھ خانہ بدوش قبیلےآں دے طور اُتے دکھائی دیندے نیں ۔
مہان اتہاسکار دے دستاویز
ترکاں دے آباؤ اجداد منگولیا دے شیونگنو لوکاں دے نال نال سائیبیریا وچ دریاۓ ینیسے (موجودہ تووا بولی دے علاقے) منیا جاندا اے  ، جو تریخی سروتاں توں جانے جاندے ہن۔
شیونگنو لوکاں متعلق ہان دستاویز ، جس وچ دوجی صدی ق م دے مہان اتہاسکار دے رکارڈاں (دستاویزاں) وی شامل اے ، وچ انہاں دی افسانوی تریخ ہان سلطنت توں  ہزاراں سال پہلاں اک مہان افسانوی جد ، چنویئی نال جوڑدا اے ، جو کہ چینی شیا راجٹبر (2070 ق م - 1600 ق م) حکمراناں دی نسل وچوں سی ۔
۶ويں تے ۱۱ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا تو‏ں مشرق وسطیٰ تے یورپ د‏‏ی طرف ترکاں کی ہجرت ۔ ایہ توسیع ہن قبیلے نے ترک شناخت دے نال شروع د‏‏ی سی۔ پروٹو -ترک قبیلے د‏‏ی تاریخی جڑاں وسطی ایشیا دے مشرقی حصے، چین دے سنکیانگ علاقے، سائبیریا تے اندرونی منگولیا وچ نيں۔ قبیلے، جو یقینی طور اُتے ترکاں دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن، 6ويں تے 10ويں صدی عیسوی دے درمیان وسطی ایشیا وچ رہندے سن ۔ اوغوز ترکاں دے اک قبیلے سلجوق ترکاں نے 11ويں صدی اک سلطنت قائم کيتی جو آمو دریا تو‏ں خلیج فارس تے ہندوستان تو‏ں بحیرہ روم تک پھیلی ہوئی سی ۔ اس سلطنت وچ ایران، میسوپوٹیمیا، شام تے فلسطین دا بیشتر حصہ شام‏ل سی۔ انہاں د‏‏ی پیش قدمی نے مشرق وسطیٰ وچ ترکی د‏‏ی طاقت دا آغاز کيتا تے آخر کار انہاں دے تصفیے دا باعث بنیا۔ الپ ارسلان تے ملک شاہ دے دور حکومت وچ ، سلجوق سلطنت نے توسیع کردے ہوئے تمام ایران تے بحیرہ روم تے شام نو‏‏ں شام‏ل کیتا، بشمول فلسطین۔ 1071 وچ ، الپ ارسلان نے ملازگرڈ د‏‏ی جنگ وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی طاقتور فوج نو‏‏ں شکست دتی تے رومنس چہارم (بازنطینی شہنشاہ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس فتح نے اناطولیہ وچ ترکمان قبیلے دے آباد ہونے د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی تے بعد وچ اناطولیہ دے ترک قبیلے نے سلطنت عثمانیہ قائم د‏‏ی جو کہ پندرہويں تے سولہويں صدی وچ دنیا دے طاقتور ترین ملکاں وچو‏ں اک سی۔ سلطنتِ عثمانیہ چھ سو سال تو‏ں زیادہ قائم رہی۔ اپنے عروج پر، سلطنت نے جنوب مشرقی یورپ دے بیشتر حصےآں اُتے ویانا دے دروازےآں تک حکومت کیت‏‏ی، بشمول ہنگری ، بلقان ، یونان، یوکرین ، تے مشرق وسطیٰ دے کچھ حصے بشمول عراق، شام، اسرائیل تے مصر، شمالی افریقہ تو‏ں الجزائر ، تے جزیرہ نما عرب دے وڈے حصے جو بالآخر جمہوریہ ترکی دے قیام دا باعث بنے ۔ دوسرے وسطی ایشیائی ترک قبیلے نے بالآخر قازقستان ، ازبکستان ، کرغزستان تے ترکمانستان ورگی آزاد ریاستاں تشکیل دتیاں ہور ترک قبیلے، اویغور ، ہن چین دا حصہ نيں، تے یاقوت روسی جمہوریہ یاکوتیا وچ رہندے نيں۔
ایغور
بعد والے ترک لوکاں وج قارلوق  (مکھ طور اُتے 8 ویں صدی)، ایغور ، کرغیز ، اوغوز (ج غز، از، گز، وغیرہ ) ترک ، اتے ترکمان]] شامل ہن۔ کیونکہ اینہاں لوکاں نے منگولیا اتے ماوراء النہر دے وچکار دے علاقےآں وچ اپنیاں ریاستاں قایم کیتیاں  سن، اس لئی اوہ مسلماناں دے رابطہ وچ آئے، اتے زیادہ تر نے ہولی ہولی اسلام نوں اپنایا۔ حالانکہ، ترک لوکاں دے کجھ ہور گروہ وی سن جہڑے ہور دھرماں دے سن، جنہاں وچ عیسائی، یہودی (ویکھو خزار  )، بدھ مت اتے زرتشتی شامل ہن۔
ترکمان
جویں کہ کاراخانی خانیت  اس علاقے وچ قایم رہی جدوں تک کہ چنگیز خان نے اس نوں فتح نہیں کیتا، مغربی اوغوز دے مکھ حصیاں دے آلے دوآلے ترکمان قبیلے دا گروہ   قیام ہویا۔ کاراخانی اتے سامانی ریاستاں درمیان رہندے وکھ-وکھ ترک قبیلے دی بولی وچ "ترکمان" ناں دا مول روپ وچ "میں ترک آں"   مطلب اے۔ اس طرحاں، کجھ لوکاں وچ نسلی فخر، پر سارے ترکی قبیلیاں نوں اسلامی یگ وچ "ترکمان" نہیں کیہا جاندا سگوں غیر-مسلم گوکترک (اتے مشرقی اتے مغربی) خاقانیت دے پتن توں بعد بہت سماں آیا سی۔ اسلامی یگ وچ نام "ترک" اک پچھان بن گیا اے جس وچ غیر مسلم ترکاں نوں  ، جویں کہ نسطوری نائیمان (جو کہ اک مسلم قازق قوم دے قیام دا اک پرمکھ حصہ بنے ) اتے بدھی تووان لوکاں  نوں زیادہتر "تاتار" دے روپ وچ جانیا جاندا اے۔
کھبے|thumb|300x300px| [[سلجوقی سلطنت|سلجوق سلطنت دا علاقہ اپنی طاقت د‏‏ی بلندی اُتے کوہ ہندوکش تو‏ں بحیرہ روم تک ]] کھبے|thumb| 11ويں صدی عیسوی وچ کاشغری دے دربار وچ ترک قبیلے د‏‏ی تقسیم دا نقشہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترک گٹھ:ترک تریخ گٹھ:ترک قبیلے گٹھ:ترک لوک گٹھ:دور ہجرت گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ وسطی ایشیا گٹھ:ترک اقوام
مزار قائد
thumb|مزار قائد دا اک قدیم تصویر 250px|thumb|left|مزار قائد، کراچی مزار قائد کراچی پاکستان وچ پاکستان دے موڈی محمد علی جناح دی قبر تھاں اے۔ ایتھے ای اوہدی بہن فاطمہ جناح تے پاکستان دا پہلا وزیراعظم لیاقت علی خان وی دبیا ہویا اے۔ ایہدا ڈیزائن یحیا مرچنٹ نے بنایا سی۔
مزار قائد تو‏ں مراد بانی پاکستان قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی آخری آرام گاہ اے، جو پاکستان دے تجارتی دار الخلافہ کراچی دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ مزار پوری دنیا وچ کراچی د‏‏ی پہچان اے، جس د‏‏ی تعمیر 1960ء دے عشرے وچ مکمل ہوئی۔ مزار 54 مربع میٹر احاطہ اُتے مؤرش طرز د‏‏ی سفید سنگ مرمری کماناں تے تانبا د‏‏ی باڑاں تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ گنبد دا اندرونی حصہ چین د‏‏ی عوام دے تحفہ دے گئے فانوس د‏‏ی وجہ تو‏ں حصہ سبز جھلک دیندا ا‏‏ے۔ مزار دے گرد اک پارک بنایا گیا اے، جس وچ نصب طاقتور ارتکازی روشنیاں رات دے وقت مزار دے سفید سنگ مرمر اُتے روشنی ڈالدی نيں۔ جگہ پرسکو‏ن اے تے دنیا دے عظیم شہراں وچو‏ں اک دے مرکز د‏‏ی عکاس ا‏‏ے۔ مزار دا گنبد کئی میل دور تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مزار وچ پاکستان دے پہلے وزیر اعظم محترم لیاقت علی خان تے جناح د‏‏ی بہن محترمہ فاطمہ جناح وی قائد دے نال دفن نيں۔ خاص مواقع خصوصاً 23 مارچ، 14 اگست، 11 ستمبر، 25 دسمبر، 8 جولائ‏ی تے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں مزار اُتے خصوصی تقاریب دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ غیر ملکی معززین تے اعلیٰ عہدہ دار وی مزار دا دورہ کردے نيں۔ مزار قائد نو‏‏ں ہن ملک دے قومی مزار دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔
طرز تعمیر
مزار قائد دے عمارت نو‏‏ں معروف معمار یحیی مرچنٹ نے ڈیزائن کيتا سی۔ جنہاں دا تعلق ترکی تو‏ں سی،
تعمیرا‏تی مراحل
سید ہاشم رضا نے محترمہ فاطمہ جناح دے مشورہ تو‏ں موجودہ جگہ دا انتخاب کيتا ۔ ایہ جگہ اس لحاظ تو‏ں منفرد سی کہ شہر دے عین وسط وچ اک بلند مقام اُتے واقع سی تے شہر د‏‏ی مرکزی شاہراہ دے کنارے تھی
اب ایتھ‏ے چھ وڈی سڑکاں آک‏ے ملدی نيں۔موجودہ مقام اُتے تدفین دے بعد اس گل اُتے خصوصی توجہ دتی گئی کہ بانیء پاکستان د‏‏ی قبر اُتے جو وی مزار بنایا جائے اوہ نہ صرف قائداعظم دے شایان شان ہوئے بلکہ انہاں دے عظیم تخیلات تے تصورات د‏‏ی جیندی جاگتی تصویر ہو۔قائداعظم نو‏‏ں کراچی وچ پرانی نمائش اُتے جس جگہ سپرد خاک کيتا گیا اوہ جگہ 144 ایکڑ رقبہ دا اک ہموار قطعہ اراضی اے اس رقبے اُتے اک اندازے دے مطابق دو لکھ مہاجرین نے جھونپڑیاں ڈال رکھی سن۔ قائداعظم دے انتقال دے وقت کراچی انتظامیہ دے سربراہ جناب ہاشم رضاصاحب سن ۔لیاقت علی خان صاحب نے ہاشم رضا صاحب تو‏ں کہیا کہ اوہ شہر وچ ایسی جگہ دا انتخاب کرن، جتھے قائد اعظم نو‏‏ں سپردخاک کيتا جاسک‏‏ے فیر کچھ روز بعد قائد دے مزار دے لئی جگہ تلاش کرلئی گئی سب تو‏ں وڈا مسئلہ ایہ سی کہ ایتھ‏ے قائد اعظم د‏‏ی میت کیو‏ں کر لیائی جائے، کیونجے ایتھ‏ے چاراں طرف دو لکھ جھونپڑیاں سن ، فیر ہاشم رضا صاحب نے لوکاں تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ ایہ جگہ قائد اعظم د‏‏ی ابدی جگہ دے لئی منتخب د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے دے عوام نے بہت جلد اپنے قائد دے لئی جگہ خالی کردتی تے فیر قائد اعظم نو‏‏ں موجودہ جگہ اُتے سپرد خاک کيتا گیا۔ ستمبر 1948ء تو‏ں فروری 1960ء تک بابائے قوم دا مزار شامیانے تلے رہیا۔مزار دے لئی کل چار نقشے تیار کیتے گئے سن ۔اک نقشہ ترک آرکیٹیکٹ اے واصفی ایگلی، دوسرا آرکیٹیکٹ نواب زین یار جنگ تے تیسرا برطانوی آرکیٹیکٹ راگلن اسکوائر نے تیار کيتا سی۔ ایہ تِناں نقشے رد کر دئیے گئے ۔بالآخر دسمبر 1959ماں مادر ملت محترمہ فاطمہ جناح د‏‏ی خواہش اُتے نقشے د‏‏ی تیاری دا کم اک آرکیٹیکٹ یحیےٰ مرچنٹ نو‏‏ں دتا گیا۔مزار دے ڈیزائن دا بنیادی کم 28 جنوری1960کو مکمل ہوگیا سی۔ تعمیرا‏تی کم دا باقاعدہ آغاز 8فروری 1960کو ہويا 31جولائ‏ی 1960کو اس وقت دے صدر فیلڈ مارشل جنرل محمد ایوب خان نے مزار دا سنگ بنیاد رکھیا 31مئی 1966کو مزار دا بنیادی ڈھانچہ مکمل ہوکے12جون 1970کو عمارت نو‏‏ں سنگ مرمر تو‏ں آراستہ کرنے دا کم پائےتکمیل تک پہنچیا۔23دسمبر1970کو چین دے مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں بطور تحفہ بھیجیا گیا 81فٹ لمبا فانوس گنبد وچ نصب کر دیاگیا۔ مزار د‏‏ی تعمیر اُتے اک کروڑ 48لکھ روپے د‏‏ی لاگت آئی جو اس زمانے وچ اک خطیر رقم سی۔ مزار دا کل رقبہ 116ایکڑ مرکزی رقبہ 61ایکڑ اطراف دے 55ایکڑ اُتے مشتمل اے ۔مزار کے5دروازے نيں ایم اے جناح روڈ اُتے واقع دروازے دا ناں باب جناح، شاہراہ قائدین اُتے واقع گیٹ دا ناں باب قائدین ،مشرقی جانب واقع دروازے نو‏‏ں باب تنظیم تے شمالی جانب واقع گیٹ نو‏‏ں باب امام ، پرانی نمائش اُتے واقع گیٹ نو‏‏ں باب اتحاد دا ناں دیاگیا ا‏‏ے۔ مزار دے مشرقی حصے وچ اک کمرے دے اندر پنج قبراں نيں۔ایہ قبراں معمولی افراد د‏‏ی نئيں نيں بلکہ انہاں دے سیاسی سفر وچ شریک رفقائے کار کیتیاں ناں۔ انہاں وچ سب تو‏ں پرانی قبر لیاقت علی خان د‏‏ی اے ،دوسری قبر سردار عبدالرب نشتر د‏‏ی اے ،تیسری قبر محترمہ فاطمہ جناح د‏‏ی اے، چوتھ‏ی قبر محمد نورالامین د‏‏ی اے تے پنجويں قبر بیگم رعنا لیاقت علی خان د‏‏ی ا‏‏ے۔
مزار دے مرکزی ہال وچ گنبد دے بیچ اک انتہائی خوبصورت فانوس لگایا گیا اے ایہ فانوس پاکستان دے عظیم دوست ملک چین دے سابق وزیر اعظم جناب چو این لیائی نے اپنے عوام د‏‏ی طرف تو‏ں خاص طور اُتے مزار قائد دے لئی بطور تحفہ حکومت پاکستان نو‏‏ں 20 جنوری 1971ء نو‏‏ں پیش کيتا۔ فانوس د‏‏ی لمبائی تقریباً پندرہ فٹ اے تے اس دا وزن تن ٹن اے فانوس دے نچلے حصے وچ لگے ہوئے ستارےآں د‏‏ی تعداد ستاراں اے
ہور ویکھو
لسٹ مزارات تے مقبرے، پاکستان
باہرلے جوڑ
گٹھ:1970ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:تاریخی عمارتاں گٹھ:سندھ د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کراچی گٹھ:کراچی دے تفریحی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کراچی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:محمد علی جناح د‏‏ی یادگاراں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کانومی چھمبر
کانومی چھمبر ضلع کوماموٹو جپان وچ اک 36 میٹر اچی چھمبر اے۔
کیرم فورٹ لومڑ
کیرم فورٹ لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 500 گ ب
چک 500 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 18 ڈی بی
چک 18 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
جمی ویلز
جیمی ویلز (Jimmy Wales) اک امریکی انٹرنیٹ سرمایہ دار اے جو غیر منافع بخش انسائیکلوپیڈیا ویکیپیڈیا دا شریک بانی ترقی دہندہ ا‏‏ے۔ ویلز ہنٹسوئل، ایلاباما وچ پیدا ہوئے جتھے انہاں نے رینڈولف اسکول وچ بنیادی تعلیم حاصل کيتی ۔ فیر انہاں نے آوربرن یونیورسٹی تو‏ں مالیات وچ بیچلرز و ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ جب اوہ ماسٹرز د‏‏ی تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن تب اوہ دو ئونیورسٹی وچ تدریس دے کم وی انجام دیندے سن مگر پی۔ ایچ۔ ڈی د‏‏ی ڈگری مکمل کرنے تو‏ں پہلے ہی انہاں نے کسی کمپنی دے شعبہِ مالیات وچ ملازمت کر لئی۔ اُس دے بعد انہاں نے شکاگو د‏‏ی اک کمپنی وچ بطورِ ریسرچ ڈائریکٹر کم کيتا۔ 1996 وچ انہاں نے دو تے لوک دے نال مل ک‏ے بومِس د‏‏ی سنگ بنیاد رکھی جو اک مرداں تو‏ں متعلق ویب پورٹل سی۔ ايس‏ے کمپنی د‏‏ی آمدنی تو‏ں شروعا‏تی دور وچ نوپیڈیا (2000–2003) د‏‏ی مالی اخراجات پورے کیتے جاندے سن جو بعد وچ ویکیپیڈیا د‏‏ی شکل وچ منظرِعام اُتے آیا۔ 15 جنوری 2001 نو‏‏ں لیری سینگر تے ہور لوکاں دے نال مل ک‏ے ویلز نے ویکیپیڈیا -مفت آزاد دائرۃالمعارف شروع کيتا جو بہت ہی جلد مقبول ہوئے گیا۔ جداں جداں ویکیپیڈیا مشہور ہُندا کيتا ویلز اِس دے پروموٹر تے ترجمان دے فرائض انجام دینے لگے۔ اوہ ویکیپیڈیا دے ”شریک بانی“ د‏‏ی طرح جانے جاندے نيں جدو‏ں کہ اوہ خود نو‏‏ں ویکیپیڈیا دا واحدبانی بتلاندے نيں۔ ویلز ویکیمیڈیا فاونڈیشن د‏‏ی بورڈ آف ٹرسٹیز وچ کمیونٹی فاونڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل نيں۔ ویکیمیڈیا فاونڈیشن اوہ ادارہ اے جو ویکیپیڈیا اُتے نگرانی رکھدی ا‏‏ے۔ 2004 وچ انہاں نے ویکیا د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ویکیپیڈیا دے تخلیق وچ اُنہاں دے کردار دے مدِنظر ٹائمز میگزین نے انہاں نو‏ں 2006 دے “دنیا دے 100 سب تو‏ں زیادہ متاثرکرنے والے افراد“کے لسٹ وچ شامل کيتا۔ ۔
ہور ویکھو
سو گارڈنر
گٹھ:وکیپیڈیا
سون لی
سون لی (چینی: 孙俪) (انگریزی: Sun Li) (جنم ۲۶ ستمبر ۱۹۸۲) ایک چینی اداکارا اتی گایکا ہای.
مہاسکا کاؤنٹی
مہاسکا امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
سنیماسپس الانٹیکا
سنیماسپس الانٹیکا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
وائیٹ ہال
وائیٹ ہال ویسٹ منسٹر لندن برطانیہ ج اک سڑک دا ناں اے۔ ویسٹ منسٹر پیلس تے ٹریفلگر سکوائر ایدے نال جڑدے نیں۔ برطانیہ دے سرکار دے دفتر ایدے تے ہون توں اینوں برطانیہ دی سرکار دک گڑھ سمجیا جاندا اے۔ ایدا اے ناں ایتھے اک وائٹ ہال دے نان توں بنے اک محل تون اے جیڑا اک اگ چ تباہ ہوگیا سی۔
ہگاشیشییا چھمبر
ہگاشیشییا چھمبر ضلع اویٹا جپان وچ اک 85 میٹر اچی چھمبر اے۔
ارو اڈنا لومڑ
ارو اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ایندروسکوگن کاؤنٹی
ایندروسکوگن امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مینے دیاں کاؤنٹیاں
سنیماسپس الویسی
سنیماسپس الویسی گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
ترکی دی کریمیا دی فتح
کریمیا دی ترک فتح – 1475 وچ سلطنت عثمانیہ دی کریمیا وچ کلونیاں تے ریاست دی فوجی جت۔ دکھنی ساحلی کریمیا، اتے نال ہی سیاسی طور تے اہم کرچ - قدرتی علاقہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ بن گئے۔ سٹیپ اتے پہاڑی حصے قریم یورتی (کریمیا خانیت) دا مول بن گئے، جنہاں دا انحصار سمندری بندگاہ تےسی۔ 1779 دے کوچک کناری امن معاہدہ نال سلطنت عثمانیہ دا جزیرہ نما کریمیا وج راج دا انت ہو گیا۔
پس منظر
thumb|250px|کریمیا XVII صدی 1441 وچ طلائی اردو سلطنت دے ڈھیہہ جان توں بعد، کریمیا وچ وسے تاتار منگولاں دا ترکی کرن ہویا۔ اس ویلے، کریمیا گیاہستانی گریمیا خانیت، تھیؤڈورو دی پہاڑی ریاست اتے دکھنی ساحل تے جینوآئی کلونیاں وچکار ونڈیا ہویا سی۔ تھیؤڈورو دی ریاست دا راجگڑھ منگوپ سی، جو قرون وسطی دے کریمیا   دے سبھ توں وڈے قلعےآں(90 ہیکٹیئر) وچوں اک سی ، جو ضرورت ویلے وڈی آبادی دی حفاظت لئی کافی سی۔
ترک فتح
1475 دی گرمیاں وچ، عثمانی ترکاں جنہاں نے سابقہ بازنطینی سلطنتدے علاقیاں تے قبضہ کر لیا سی، نے کریمیا اتے پریزووے وچ گدک احمد پاشا دی اگوائی وچ اک وڈی فوج نوں اتار دتا، جس وچ سارے جینوآئی قلعے (ڈین تے تنو سمیت) اتے یونانی شہراں دا محاصرہ کر لیا اوہناں نوں سلطنت عثمانیہ وچ شامل کر لیا ۔ thumb|200px|Государства и колонии в [[Крыму XV века]] جولائی وچ ترکاں نے منگوپ شہر نوں گھیر لیا ، شہر تے قبضے نال، ترکاں نے لگبھگ سارے واسیاں نوں تباہ کر دتا، اوہناں نے لٹّ لیا اتے عمارتاں نوں ساڑ دتا۔ منگوپ دی پوری آبادی - 15 ہزار لوکاں - جاں تاں قتل کر دتے  جاں قسطنطنیہنوں لجا کے اتے غلامی وچ ویچ دتے گئے ۔ گدک احمد پاشا دی اگوائی وچ عثمانی فوجاں نے  تھیوڈور ریاست نوں فتح کیتا، اسے ویلے، منگوپ دی گھیرابندی دوران، تھیؤڈورائی، جنہاں وچ تن سو فوجیاں دی اک فوجی ٹکڑی شامل سی، جسنوں مالدووا دے حکمران سٹیفن III   ولوں بھیجیا سی، اس نے ساری ینی چری کور نوں مار دتا سی ۔
1475 وچ، ترکی نے قریم یورتی دے خان مینگلی گرای نال اک لڑائی لڑی اتے اسنوں عثمانی سلطان تے انحصار کردے ہوئے اپنی پچھان کرن لئی مجبور کیتا۔ 1478 وچ، کریمیا خانیت سلطنت عثمانیہ دا زیر تحفظ علاقہ بن گیا ۔ اسے ویلے،  دکھن ساحلی کریمیا، اتے نال ہی سٹریٹیجکلی طور تے اہم کرچ یینکلسکائے علاقے، سلطنت عثمانیہ دے ڈھکویں حصے   بن گئے ۔
نتیجے
تھیؤڈورو دی ریاست اتے جینوآئی کلونیاں گوتھیا دے جتے علاقےآں اتے، سلطنت عثمانیہ نے کیفے سنجاک (1475–1588) کیفے / کیفے (فیؤدوسیا) وچ مرکز دے نال بنایا۔ کیفف سنجاک نوں منگوپ، سدک اتے کیفے کادالک وچ ونڈیا گیا سی .۔ 1588–1775 وچ اس دا ناں کیفے ایلات وی سی۔ سلطنت عثمانیہ نے اتھے فوجی گریزن، نوکرشاہی اتے   ٹیکس کلکٹر اہلکار تعینات کیتے ۔
سلطان دے علاقے دی زمین، جس اتے مسیحی آبادی رہِ رہی سی، کریمیا دے خان دے دائرہ کار توں باہر سی۔ایتھوں تک کہ اوہناں اُتے تاتاریاں دی آبادکاری وی ممنوع سی۔جزیرہ نما کریمیا دی سلطنت عثمانیہ اتے خودمحتار کریمیائی  حصیاں وچ  لمبی انتظامی ونڈ نے کریمیائی  ترکاں دے شمالی اتے دکھنی گروہاں دیاں الگ الگ نسلاں اتے وکھو وکھرے   بولی  فرق نوں جم دتا۔ کریمیا دے دکھنی ساحل دی آبادی وچ مکھ طور تے نویں آئے مسلم ترکاں دے نال نال اطالوی، ارمینی اتے یونانی شامل سن، جو ویلے دے نال ترک بنن لئی تیار سن۔ لسانی ترکیکرن دے باو جود، ایہناں لوکاں دے اک حصے نے مسیحی یعقین برقرار رکھیا۔ منگول-تاتاریاں دے بچے ہوئے حصے نے کریمیا دے پہاڑی تے سٹیپ علاقے اتے  (کریمیا خانیت) وچ اپنی نیم خودمختاری  برقرار رکھی، مگر اوہناں تے غالب ترکاں نے  (پیرکوپ)، ارابت، اینی فلعہ، گزلیے دے قلعے بنائے، جنہاں وچ مستقل گیریزن سن۔.
کریمیا دیاں جتاں ترکاں لئی بہت فوجی اعزاز تے اہمیت دیاں سن، کیونکہ کریمیائی تاتاراں توں معاون فوج حاصل ہوئی جو اک ویلے 100 ہزار لوکاں تک پہنچی ، مگر بعد ترکی  روس اتے پولینڈ  نال  کھیندا رہیا۔ 1779 دے کوچک کناری امن معاہدہ نے سلطنت عثمانیہ دا کریمیا توں راج ختم کر دتا: اس مطابق، کرچ جزیرہ نما روسی سلطنت دا حصہ بن گیا سی اتے باقی دے علاقے وچ آزاد کریمیا خانیت شامل سی، جس  تے بعد وچ 1783 وچ روسی سلطنت نے قبضہ کر لیا تے اپنے نال ملا لیا ۔
ویسٹ منسٹر پیلس
ویسٹ منسٹر پیلس برطانیہ دی پارلیمنٹ دے دو انگاں ہاؤس آف کامنز تے ہاؤس آف لارڈز دی لندن چ ملنے دی تھاں اے۔ اے ٹیمز دریا دے اتلے کنڈے تے لندن دے اک پاسے ویسٹ منسٹر چ ویسٹ منسٹر ایبی دے گرجے کول تے سرکاری دفتراں ڈاؤننگ سٹریٹ تے وائیٹ ہال نال کر کے اے۔ ایدا ناں تے الے دوالے دے تھاں دا ناں ویسٹ منسٹر ایتھے اک گرجے ویسٹ مغسٹر ایبی دے ناں توں اے۔ یارویں صدی توں ایتھے اک شاہی ٹبر لئی اک محل سی جینوں 1512 دی اک اگ نے تباہ کردتا۔ فیر اے برطانیہ دی پارلیمنٹ دے بیٹھن دی تھان سی۔ 1834 اک ہور اگ نے اینوں فیر تباہ کردتا۔ اینوں نویں سرے توں گوتھک سٹائل چ مستری چارلس بیری نے بنایا۔
کی اڈنا لومڑ
کی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
مرین کاؤنٹی
مرین امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
ہاراجیری چھمبر
ہاراجیری چھمبر ضلع اویٹا جپان وچ اک 20 میٹر اچی چھمبر اے۔
جہرم
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان جہرم دا انتظامی مرکز اے ۔
ڈاؤننگ سٹریٹ
ڈاؤننگ سٹریٹ لندن برطانیہ چ اک گلی دا ناں اے ایس گلی ج دس نمبر گھر برطانوی وزیراعظم دا سرکاری گھر اے۔ ڈاؤننگ سٹریٹ لندن چ وائیٹ ہال دی سڑک اتے، برطانیہ دی پارلیمنٹ ویسٹ منسٹر پیلس توں کج منٹاں دے پینڈے تے تے بکنگھم محل توں تھوڑا اگے کرکے اے۔
سنیماسپس امتھ
سنیماسپس امتھ گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
چک 501 گ ب
چک 501 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
اروسٹاک کاؤنٹی
اروسٹاک امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مینے دیاں کاؤنٹیاں
مارشل کاؤنٹی، آئیووا
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
چک 17 ڈی بی
چک 17 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
سنیماسپس انیکاٹنسس
سنیماسپس انیکاٹنسس گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
لونگسٹون فروٹ چمگادڑ
لونگسٹون فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
شہرستان رستم
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان رستم ایران دے صوبہ فارس دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز رستم شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس
رنجیت سنگھ مگروں سکھ راج
مہاراجا رنجیت سنگھ نے 15 ہاڑھ سمت 1856 (بکرمی تقویم) نوں لہور اتے قبضہ کرکے خالصہ راج دی نیہہ رکھی اتے اس توں ٹھیک 40 ورھے بعد 15 ہاڑھ سمت 1896 (بکرمی) مطابق 27 جون 1839 نوں مہاراجا نے 59 ورھاں دی عمر بھوگ کے لہور وچ ہی دیہہ تیاگ دتی ۔ مہاراجا دے اکھاں میٹدے ہی خالصہ راج دا سورج ڈھلنا شروع ہو گیا تے راج دے مضبوط قلعے دیاں بنیاداں وچ تریڑاں پے گئیاں۔ دیکھدے ای دیکھدے سارا پنجاب قتل وغارت دا اکھاڑا بن گیا تے صرف پنج ورھیاں دے اندر ہی شیر پنجاب دا ٹبر اوہناں دے بھائیاں تے وفاداراں نے بے رحمی نال ختم کر دتا۔
مہاراجا رنجیت سنگھ دے ٹبر دا جس طرحاں نال وحشیانہ ڈھنگ نال خاتمہ کیتا گیا، پڑھن اتے سنن والیاں دی روح تک کمب جاندی اے ۔ مہاراجہ دے مرن دے پنج سال دے اندر ہی اوہناں دے پتراں مہاراجہ کھڑک سنگھ، مہاراجہ شیر سنگھ، کنور تارہ سنگھ، کنور پشورا سنگھ، کنور کشمیرا سنگھ، کنور ملتانا سنگھ اتے کنور دلیپ سنگھ وچوں صرف دلیپ سنگھ ہی بچیا رہِ گیا، جو کہ اس ویلے نابالغ سی ۔
کھڑک سنگھ
مہاراجا دی موت ہندیاں ہی راج مخالف سازشاں دا دور شروع ہو گیا ۔ سازشاں رچن وچ ماہر جموال خاندان دے راجا دھیان سنگھ ڈوگرا نے اپنے بھائیاں نال مل کے مہاراجا کھڑک سنگھ تے اوہناں دے اکلوتے شہزادے کنور نونہال سنگھ دے درمیان نفرت دی اجیہی کندھ کھڑی کر دتی کہ کھڑک سنگھ نے راج پربندھاں توں منہ موڑ کے لہوری دروازے اندرلی اپنی پرانی حویلی (بعد وچ اس حویلی نوں زمین دوز کرکے مندر لالا نہال چند دے نال لگدے مندر دے باغیچے دا حصہ بنا دتا گیا) وچ رہنا شروع کر دتا ۔ بھائی کانھ سنگھ نابھا 'مہان کوش' دے صفحا 721 اُتے لکھدے نیں کہ کنور صاحب دی چترائی اتے راجپالیسی نوں وچار کے راجا دھیان سنگھ ڈوگرے نے ایرکھا دی اگّ وچ سڑ کے تے سو مطلب نال انھا ہو کے پیؤ پتر وچ پھٹّ پاؤن وچ وڈی کامیابی حاصل کیتی اتے کنور نوں ایہہ سمجھا کے کہ اس دا پیؤ لہور دا راج انگریزاں دے حوالے کرنا چاؤہندا اے ، کنور نوں پیؤ دا جانی دشمن بنا دتا ۔ کنور نونہال سنگھ نے اپنے پیؤ نوں نظربند رکھ کے راج-کاج اپنے ہتھ وچ لے لیا تے راج دا کل مختار اتے وزیراعظم دھیان سنگھ ڈوگرے نوں نامزد کر دتا۔ کنور نے دھیان سنگھ نوں ایہہ ذمہ واری سواپ تاں دتی پر راج نال متعلق(متعلق) بہتے معاملیاں وچ اوہ دھیان سنگھ دے فیصلیاں دے الٹ اپنی رائے دندا رہا ۔ دھیان سنگھ اس نوں لے کے کنور توں ناراض تے غصے وچ رہن لگیا ۔
مہاراجا کھڑک سنگھ دے ساڈھو چیت سنگھ باجوا (اس نال کھڑک سنگھ دی رانی ایشر کور دی سکی بھتیجی ویاہی ہوئی سی) دی کھڑک سنگھ دیاں اکھاں سامݨے ڈوگریاں ولوں بے رحمی نال قتل کیتی گئی ۔ اس دے بعد صدمے وچ جان اُتے بیماری دی حالت وچ اس نوں دھیان سنگھ دے کہن اُتے سفیدا، کاشہاری اتے رسکپر وغیرہ زہریلے مواد دوائی دے بہانے کھوائے گئے، جس نال 5 نومبر 1840 نوں مہاراجہ کھڑک سنگھ دی موت ہو گی ۔ اس توں بعد ڈوگریاں ولوں ایہہ مشہور کر دتا گیا کہ کنور نے اپنے پیؤ نوں کوئی زہریلی چیز کھوا کے اسدی قتل کیتی اے ۔ موت والے دن ہی دوپہر نوں کھڑک سنگھ دا مہاراجہ رنجیت سنگھ دی سمادھ دے پاس سسکار کیتا گیا ۔ اس دے نال ہی اس دیاں دو رانیاں؛ رانی ایشر کور پتری سردار لال سنگھ 'سرانوالی' اتے اک ہور رانی (قریب سارے ہی لکھاریاں تے ودواناں نے اس دوسری رانی دا ناں کھیم کور لکھیا اے، جدوں کہ رانی کھیم کور پتری سردار جودھ سنگھ 'کلاس باجوا' دی موت سن 1886 وچ ہویا اتے اوہ مرن تک سرکاری پینشن حاصل(حاصل) کردی رہی) سمیت نوا داسیاں وی ستی ہوئیاں ۔
نونہال سنگھ
کنور نونہال سنگھ پیؤ دی دیہہ نوں لامبو لاؤندیاں ہی اپنے متر راجا اودھم سنگھ (دھیان سنگھ ڈوگرے دا بھتیجا اتے راجا گلاب سنگھ ڈوگرے دا وڈا پتر) نال شاہی قلعے ول نوں نکل پیا ۔ اصل وچ اسے دن شام نوں رسمی طور اُتے کنور نونہال سنگھ دی شاہی قلعے دے تخت گاہ دیوان عام وچ تاجپوشی کیتی جانی سی ۔ اودھم سنگھ اتے کنور نونہال سنگھ دوویں جیوں ہی حضوری باغ ول مڑن لئی روشنائی دروازے (پرانا ناں اکبری دروازہ) 'چوں نکلے تاں دروازے دی محراب (ڈاٹ) دے اپر بنی دیوار ایہناں اُتے ڈگ گئی، جس نال کنور نوں بھاویں بہتی سٹّ نہ لگی، پر اودھم سنگھ دی موقعے اُتے موت ہو گئی ۔ اس موقعے دا چشمدید گواہ کرنل الیگزینڈر گاڈنر لکھدا اے، 'میں کھڑک سنگھ دے سسکار ویلے موقعے اُتے موجود ساں ۔ جدوں کنور سسکار والے ستھان توں نکلیا تاں راجا دھیان سنگھ ڈوگرا وی وڈیاں-وڈیاں لانگھاں پٹدا ہویا اس دے پچھے-پچھے چل پیا اتے اس نے میرے توپخانے دے سپاہیاں نوں ونگار کے اپنے نال چلن لئی کیہا ۔ اس وقت اودھم سنگھ وی کنور دے نال ہی سی، جس نوں کنور نے اتھوں نکلن لگیاں اچانک اپنے نال لے لیا سی ۔
مینوں اس وقت تک کوئی جانکاری نہیں سی کہ دھیان سنگھ کی کرن جا رہا اے، پر میں جویں ہی موقعے اُتے پہنچیا تد تک ایہہ گھٹنا واپر چکی سی ۔ میرے توپخانے دے اوہ سپاہی جنہاں دھیان سنگھ ڈوگرے دے حکم اُتے اتھے پہلاں توں رکھی گئی پالکی وچ لٹا کے کنور نونہال سنگھ نوں قلعے دے اندر پہنچایا سی، وچوں دو نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا، دو نوں ہندستان توں باہر کر دتا گیا، جدوں کہ پنجواں کتھے گیا، اس بارے مینوں کوئی جانکاری حاصل نہیں ہو سکی ۔ اپروکت سپاہیاں وچوں اک نے دسیا سی کہ دیوار ڈگن توں بعد دھیان سنگھ نے اپنے بھتیجے راجا اودھم سنگھ نوں اتھے ہی رہن دتا جدوں کہ سپاہیاں نوں حکم دے کے کنور نوں اتھے پہلاں توں رکھوائی پالکی وچ لٹا کے قلعے دے اندر پہنچاؤن لئی کیہا ۔ جدوں اوہ کنور نوں قلعے دی اک کوٹھڑی وچ لے کے گئے تاں اتھے صرف ڈوگرا سردار دے پہاڑی سپاہی ہی کھڑے سن ۔ پہاڑی سپاہیاں توں علاوہ باقی سبھ نوں قلعے دے باہر بھیج کے دروازے بند کر دتے گئے ۔ سپاہی نے باہر آ کے دسیا کہ کنور دے سر جاں کسے وی انگ اُتے کوئی وڈا زخم نہیں سی، بس اس دے سرہانے اُتے خون دا چھوٹا جیہا نانک شاہی روپئے دے سائز دا خون دا دھبہ لگا سی ۔
کنور نوں شاہی قلعے وچ لجاݨ توں بعد دھیان سنگھ ڈوگرے نے قلعے دے دروازے بند کروا دتے تے سختی نال حکم جاری کیتا کہ کسے نوں وی قلعے دے اندر نہ آؤن دتا جاوے۔ کنور نونہال سنگھ دی بیوی نانکی (سپتری سردار شام سنگھ اٹاری)، اس دی ماں چند کور، سندھاوالیا سردار اتے ہور اہلکار بتھیرے قلعے دے دروازے بھندے راے اتے ترلے منتاں کردے راے پر کسے لئی وی دروازے نہیں کھولھے گئے ۔ دھیان سنگھ نے تیجے دن زبردستی سندھاوالیا سرداراں ولوں قلعے دے دروازے کھلھواؤن اتے دھیان سنگھ ولوں سنیہا بھیج کے بلائے گئے شاہزادہ شیر سنگھ دے بٹالے توں لہور پہنچن اُتے ایہہ بھید ظاہر کیتا کہ کنور نونہال سنگھ دی حادثے والے دن ہی موت ہو گئی سی ۔ جدوں کنور دی دیہہ سسکار لئی لجائی گئی تاں اس دی دیہہ خون نال لت پت سی تے سر بری طرحاں چتھیا ہویا سی، جس نوں ویکھ کے صاف ہو گیا کہ قلعے دے اندر لجان توں بعد کنور دا بہت ماڑا حشر کیتا گیا سی ۔ پیؤ پتر دی اکو دن ہوئی موت دے کارن ایہہ سمسیا کھڑی ہو گئی کہ خالصہ راج دی اگوائی کون کریگا؟ کنور شیر سنگھ نوں تخت اپر بٹھاؤن دی گل چلی تاں گلاب سنگھ ڈوگرا نے چال چل کے رانی چند کور (چند کور دا جم سن 1804 وچ جیمل سنگھ کنھئیا دے گھر فتح گڑھ چوڑیاں وچ ہویا اتے سن 1812 وچ شاہزادہ کھڑک سنگھ نال ویاہ ہون توں بعد سن 1821 وچ اس نے کنور نونہال سنگھ نوں جم دتا) نوں تخت اتے بٹھا دتا ۔ ڈوگریاں دی سکھاوٹ وچ آ کے چند کور نے وی ایہہ بہانہ بنا دتا کہ کنور نونہال سنگھ دی رانی صاحب کور گلوالن حاملہ اے ۔ جیکر اس دے گھر لڑکا پیدا ہویا تاں اوہ مہاراجہ بنیگا اتے اگر لڑکی ہوئی تاں شاہزادہ شیر سنگھ مہاراجہ بنیگا ۔
شیر سنگھ
اس اُتے شیر سنگھ بٹالا واپس آ گیا ۔ کجھ ویلے بعد اس گل دا پردافاش ہو گیا کہ کنور نونہال سنگھ دی کوئی وی رانی حاملہ نہیں سی ۔ ڈوگرا سرداراں نے دو حاملہ پہاڑی عورتاں نوں دھن دا لالچ دے کے ایہہ کہہ رکھیا سی کہ جیہدے مُنڈا پیدا ہووے گا، اوہ اوہنوں رانی صاحب کور دی جھولی وچ پا دیوے، مگر دوویں پہاڑناں دے گھر کُڑیاں ہی پیدا ہوئیاں۔ سچ سامݨے آؤن اُتے شیر سنگھ نے لاہور اتے دھاوا بول دتا ۔ ادھر ڈوگرا سرداراں نے خود ہی مہارانی ولوں شہر وچ ایہہ اعلان کروا دتا کہ خالصہ راج دے کجھ دشمن شیر سنگھ نوں بٹالا توں لاور اُتے چڑھائی کرن لئی لے کے آئے ہن اتے شیر سنگھ لہور اُتے قبضہ کرکے رانی نوں باہر کڈھ دیویگا ۔ اس لئی سبھ ڈٹّ کے شیر سنگھ دا مقابلہ کرکے اس نوں روکو۔ اس سبھ دے باو جود شیر سنگھ نے قلعہ لہور اُتے قبضہ کر لیا۔ گلاب سنگھ ڈوگرا شیر سنگھ دے ڈر کارن اس دے آؤن توں پہلاں ہی لٹ-کھسٹّ کرکے فرار ہو گیا ۔ پر کسے طرحاں پنڈت مصر بیلی رام نے اس دی لٹّ وچوں کوہ نور ہیرا بچا کے شیر سنگھ دے حوالے کر دتا ۔
مہاراجہ شیر سنگھ لہور اُتے قابض ہون توں بعد رانی چند کور بھاٹی دروازے (لہور) اندر موجود کنور نونہال سنگھ دی سنی پئی حویلی وچ آ گئی ۔ ادھر شیر سنگھ شکار اتے علاقے دی دیکھ-بھال لئی لاہور توں باہر چلا گیا ۔ گلاب سنگھ اتے دھیان سنگھ نے اک سازش تحت 11 جون 1842 نوں رانی دے سر وچ درد ہون اُتے اس دیاں پہاڑن داسیاں ہیرو، آسو، وسو، بھری، موعدہ، ہسو وغیرہ نے اس نوں دوائی وچ زہر ملا کے دے دتا ۔ اس دے باو جود جد رات نوں اس نوں ہوش آ گئی تاں سزا دے ڈر توں اک پہاڑن لونڈی نے مسالہ کٹن والی سلھ اس دے سر وچ مار کے اس دا قتل کر دتا اتے نال ہی داسیاں نے اس کم دے پورے پیسے نہ ملن کرکے رانی چند کور دے قتل دا وی پرداپھاش کر دتا ۔ اس اُتے دھیان سنگھ نے اک ہور چال چلی اتے داسیاں دی دسی سچائی نوں اک منگھڑت کہانی دسّ کے اوہناں نوں راوی دریا پار لجا کے قتل کر دتا ۔ اس دے بعد اس نے اک انگریز خبر نویس توں ایہہ خبر جاری کروا دتی کہ مہارانی دا قتل شیر سنگھ نے کیتا اے ۔ اس توں پہلاں وی ڈوگریاں نے اک ایسی ہی چال 9 اکتوبر 1839 نوں چیت سنگھ باجوا دا قتل کرن توں بعد چلی سی ۔ ڈوگریاں نے اس وقت وی ایہہ افواہ پھیلاء دتی سی کہ راجا چیت سنگھ باجوا خالصہ راج انگریزاں نوں سواپنا چاہندا سی، اس لئی کنور نونہال سنگھ نے اس دا قتل کر دتا ۔ انجھ تاں سندھاوالیا سردار مہاراجہ رنجیت سنگھ دے سکے رشتے داراں وچوں سن اتے ہر لڑائی وچ اوہناں مہاراجے دا ساتھ دتا سی پر کنور نونہال سنگھ دے قتل مگروں سندھاوالیا سرداراں نے شیر سنگھ دا ساتھ نہ دے کے مہارانی چند کور دی مدد کیتی، جس کر کے جدوں شاہزادہ شیر سنگھ مہاراجہ بنیاں تاں اس نے سندھاوالیا دیاں جگیراں ضبط کر لئیاں ۔ لہنا سنگھ سندھاوالیا تے کہر سنگھ سندھاوالیا نوں قید کر لیا، جس توں گھبرا کے عطر سنگھ سندھاوالیا تے اجیت سنگھ سندھاوالیا اتھوں فرار ہو گئے ۔ بعد وچ گیانی گرمکھ سنگھ دے کہن اُتے مہاراجہ شیر سنگھ نے لہنا سنگھ تے کہر سنگھ نوں رہاء کر دتا اتے اجیت سنگھ سندھاوالیا نوں وی واپس بلا لیا تے نال ہی چھ لکھ دی جاگیر دے کے پرانے عہدیاں اُتے بحال کر دتا ۔
سکھ راج دا خاتمہ
جواہر سنگھ دی موت توں بعد راج دی ساری طاقت مصر لال سنگھ تے تیز سنگھ ہتھ آ گئی ۔ اوہناں خالصہ فوجاں نوں بھڑکا کے انگریزاں نال لڑائی چھیڑ لئی ۔ سکھ راج دیاں فوجاں پوری بہادری نال لڑائی کرن دے باو جود اپنے جرنیلاں، راج دے وزیراعظم راجا لال سنگھ، کمانڈر-ان-چیف تیز سنگھ اتے گلاب سنگھ ڈوگرا وغیرہ دی غداری صدقہ ایہہ لڑائی ہار گئیاں اتے 29 مارچ 1849 نوں برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی نے سکھ راج دا انت کرکے پنجاب نوں انگریزی راج وچ ملا لیا ۔ حالانکہ قومی شاعر شاہ محمد نے اپنی شاعری 'جنگ نامہ' دے 44-47 بیت وچ سکھ فوج نوں بھڑکا کے ایہہ لڑائی شروع کرواؤن اتے اس دی ہار دا کارن پوری طرحاں نال رانی جند کور نوں ٹھہرایا اے ۔
سکھ راج دے خاتمے مگروں
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت
کمبرلینڈ کاؤنٹی، مینے
کمبرلینڈ امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
کالی داڑھیوالا اڈنا لومڑ
کالی داڑھیوالا اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سنیماسپس انڈرسنی
سنیماسپس انڈرسنی گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
ملز کاؤنٹی، آئیووا
ملز امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
چک 502 گ ب
چک 502 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
جافا دی لڑائی (1917)
جافا دی لڑائی دکھنی فلسطین دفاع دوران پہلی عالمی لڑائی وچ اک فوجی مہم سی ، جو برطانوی سلطنت دی مصری ایکسپیڈیشنری فورس اتے  سلطنت عثمانیہ دا یلدرم آرمی گروپ اتے جرمن سلطنت دے وچالے لڑی گئی سی۔
دو دن پہلاں ایونکارا وکھے برگیڈ اتے پہلی لائیٹ ہارس برگیڈ ولوں حاصل کیتی گئی جت دے نتیجے وجوں یافا دی بندرگاہ نیوزی لینڈ ماؤنٹڈ رائیفلز برگیڈ ولوں 16 نومبر نوں کیتی گئی سی، لیکن عثمانی فوج صرف 3 (4.8 کلومیٹر) دور آجُو ندی (یارکون دریا) توں پار، جسنوں نہر العوجا دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ عثمانی فوج دے نیڑتا نے پورٹ اتے قصبے نوں سمندری جہاز نوں ویچن لئی اہل بنا دتا، جو اجے وی عثمانی توپخانے دی حد دے اندر اے۔
20-21 دسمبر 1917 دی رات نوں، 52 ویں (نیلن) ڈویزن نے اک حملے نال ندی نوں پار کرنا سی۔ ندی دے دور پاسے دے نال، XXI کور دے ہور ڈویژناں نے اپنے محافظی توپخانے دے نال پاس کیتا اتے عثمانی رینڈرز نوں 5 میل (8.0 کلومیٹر) واپس لین لئی مجبور کیتا۔ عثمانی فوج واپس پرتن دے نال، یافا اتے اسدے وچکار اتے یروشلم دے وچکار کمیونیکیشن نوں محفوظ بنایا گیا سی۔ ندی دا رات نوں پار کرنا فلسطین مہم دے سبھ توں اہم قبضےآں وچوں اک منیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
آپریشن پولو
آپریشن پولو، جو اک “کوڈ“ نام دتا گیا سی حیدرآباد ریاست اُتے "پولس ایکشن" کا۔ ستمبر 1948 وچ بھارتی افواج دا اک ملیٹری ایکشن سی جس دا مقصد آصف جاہی سلطنت نو‏‏ں ختم کرکے حیدرآباد اسٹیٹ نو‏‏ں “انڈین یونین “ وچ شامل کیتا جائے۔
تاریخ
ریاستِ حیدرآباد دکن جس دا جغرافیائی نقشہ ہر دور وچ بدلدا رہیا 17ستمبر 1948 تک جدو‏ں ہندوستانی فوجاں نے نظام د‏‏ی حکومت دا خاتمہ کیتا اس وقت تک وی اک عظیم رقبہ اُتے پھیلا ہويا 86ہزار مربع میل اُتے پھیلا ہويا انگلستان تے اسکٹ لینڈ دے مجموعی رقبے تو‏ں وی زیادہ سی ۔ 1923 وچ خلافتِ عثمانیہ دے خاتمہ دے بعد اگرچہ اسلامی مملکتاں جو باقی سن سعودی عرب' افغانستان و ایران وغیرہ اُتے مشتمل سن لیکن خوشحالی و شان و شوکت دے لحاظ تو‏ں ریاستِ حیدرآباد نو‏‏ں جو بین الاقامی مقام سی اس دا ذکر اج وی انگریز مصنفین دیاں لکھتاں وچ موجود ا‏‏ے۔۔ لارڈ ماؤنٹ بیٹن نے اپنی سوانح حیات وچ تذکرہ کیتا اے کہ دوسری جنگِ عظیم دے بعد جدو‏ں انگلستان معاشی طور اُتے دیوالیہ ہو چکيا سی ایسے وقت وچ نواب میر عثمان علی خان دے گراں قدر عطیات نے وڈی حد تک سہارا دتا۔ مکہ معظمہ تے مدینہ منورہ دے پانی تے بجلی دے خرچ وی ریاستِ حیدرآباد نے اپنے ذمے لے رکھے سن تے اس عظیم مقصد دے لئی " مدینہ بلڈنگ " دے نام تو‏ں شان دار عمارتاں جو اج وی باقی نيں مکہ تے مدینہ دے لئی وقف سن جنہاں دے کرایے مکہ تے مدینہ نو‏‏ں بھیجے جاندے سن اس دے علاوہ حاجیاں نو‏‏ں رہنے دے لئی رباط دے نام تو‏ں نظام نے مکہ تے مدینہ وچ حرمین تو‏ں قریب عمارتاں بنوا دتیاں سن۔
ریاستِ حیدرآباد جس د‏‏ی تاریخ 13ویں صدی دے آخر وچ علأ الدین خلجی د‏‏ی آمد تو‏ں شروع ہو ک‏‏‏ے بہمنی شاہی تے آصفجاہی دور تک ویہويں صدی دے نصف تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ موجودہ حیدرآباد تقریباً دو ہزار مربع میل اُتے مشتمل اک شہر اے جس دے باقی حصے ریاستِ آندھرا پردیش' کرناٹک تے مہاراشٹرا وچ تقسیم ہو چکے نيں۔
ریاست حیدرآباد د‏‏ی خصوصیت سی کہ ایہ ہمیشہ امن و آشتی دا علمبردار ' ہندو مسلم یکجہت‏ی د‏‏ی مثال تے علم و ادب نوازی د‏‏ی اک ایسی مثال سی جس نو‏‏ں دنیا تمام دے علمأ و دانشور مفکرین و مورخین نے آکے اپنی خدمات تو‏ں ہور چار چاند لگائے۔
ریاستِ حیدرآباد دا قیام
جس وقت نادر شاہ د‏‏یاں فوجاں نے دہلی وچ آخری مرد نو‏‏ں تک ختم ک‏‏‏‏ر دین‏ے دا تہیہ ک‏ر ليا سی اک سفید ریش بزرگ فخر الدین خان نظام الملک جنہاں دے دادا خواجہ عابد نے اورنگ زیب تو‏ں اپنی شجاعت دے انعام وچ خلیج خان دا خطاب حاصل کیتا سی نادر شاہ دے قدماں وچ اپنی پگڑی رکھ ک‏‏‏‏ے انسانیت اُتے رحم د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ نادر شاہ نے اس بزرگ دا احترام کردے ہوئے اپنی فوجاں نو‏‏ں واپسی دا حکم دتا تے قمر الدین علی خان دکن دے صوبہ دار د‏‏ی حیثیت نال دکن وچ آصفجاہی خاندانِ نظام د‏‏ی بنیاد رکھی جس وقت 1748ء وچ انہاں دا انتقال ہويا اس وقت ریاستِ حیدرآباد نربدا تو‏ں ترچنا پلی تک تے کوکن تو‏ں مدراس تک پھیلی ہوئی سی۔
اس دے بعد انگریز تے فرانسیسی حکومتاں نے اپنے داخلے دیاں کوششاں شروع ک‏‏‏‏ر دتیاں تے انہاں ہی د‏‏یاں ریشہ دوانیاں دے نتیجے وچ بعد دے جانشیناں وچ قتل و بغاوت دے ذریعۂ تخت دے لئی رسہ کشی جاری رہی انگریز نو‏‏ں کامیابی حاصل ہوئی تے اوہدی سازشاں نے 1948ء تک وی خاتمہ ریاست تک اس دا پچھا نہ چھڈیا تے ریاستِ حیدرآباد د‏‏ی سرحد وچ ہر دور وچ سکڑدیاں رہیاں۔
انجام
ریاست حیدرآباد دا بالاخر ہندوستان وچ شامل ہونا اک منطقی تے فطری امر سی جس دے اسباب کئی سن ۔ مثلاً ایہ کہ ہندوستان دے نقشے اُتے حیدرآباد د‏‏ی ریاست ایسے مقام اُتے سی جس دے چاراں طرف جمہوری آزاد ہندوستان د‏‏ی سرحداں سن۔ دوسرے ایہ کہ انقلاباتِ زمانہ نے عوام دے ذہناں وچ ساری دنیا وچ ہی اک جمہوری شعور بیدار کر دتا سی جس دے نتیجے وچ عوام د‏‏ی اِنّی وڈی تعداد دا چاہے اوہ مسلما‏ن ہون کہ ہندو اک بادشاہ دے ساری عمر زیرِ حکومت رہنا ممکن نئيں سی ۔ تیسرے ایہ کہ کسی اسٹیٹ د‏‏ی بقا دے لئی اس دے بین لاقوامی رابطے صرف بندر گاہاں یا ایر پورٹس اُتے منحصر ہُندے نيں جو موجود نئيں سن نہ دفاعی ساز و سامان سن نہ فوج تے چوتھے ایہ کہ انگریز تو‏ں آزادی حاصل کرنے دے لئی ہندوستانی عوام نے لکھاں د‏‏ی تعداد وچ اپنی جان و مال د‏‏ی قربانیاں دتی سن جنگِ آزادی دے طویل مرحلے وچ مبتلأ ہوئے بغیر انگریز تو‏ں آزادی حاصل ک‏‏‏‏ر لینا تے قربانیاں دینے والے ہندوستان دے مساوی ملک دا درجہ حاصل ک‏‏‏‏ر لینا نہ تو اصولی طور اُتے ممکن سی تے نہ عملی طور پر۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بنأ حیدرآباد دا ہندوستان وچ شامل ہو جانا یا شامل ک‏ر ليا جانا اک لازمی امر سی جو بالاخر ہونا سی لیکن اگریہ کم عوامی شعور نو‏‏ں بیدار ک‏ر ک‏ے پُر امن طور اُتے سامنے آندا تو شائد تاریخ دا شاندار کارنامہ ہُندا لیکن بد قسمتی تو‏ں جنہاں حالات وچ سقوطِ حیدرآباد ہويا اوہ نہ صرف مسلماناں د‏‏ی بد نصیبی د‏‏ی تاریخ دا اک المیہ اے بلکہ خود ہندوستان د‏‏ی تاریخ دا اک بدنما داغ اے جس د‏‏ی ذمہ دار اک طرف اوہ ہندوستانی لیڈرشپ سی جو تعصب تے نفرت دے ذریعۂ حیدرآباد نو‏‏ں بحیثیت اک مسلم اسٹیٹ دے ختم کرنے دے در پئے سی تو دوسری طرف اوہ مسلما‏ن قیادت سی جو تعصب دا جواب تعصب تے نفرت دا جواب تو‏ں دینے دے جذبات‏ی رویہ ٔ اُتے کھڑی سی تیسری طرف سخی و عوام پرور نظام سن جنہاں د‏‏ی سیاست نا عاقبت اندیشی تے خام خیالی اُتے مبنی سی۔ بقول ابوالاعلیٰ مودودی دے جنہاں نے سقوطِ حیدرآباد تو‏ں 9ماہ قبل قاسم رضوی نو‏‏ں اک خط وچ واضح طور اُتے لکھیا سی کہ " نظام د‏‏ی حکومت ریت د‏‏ی اک دیوار اے جس دا ڈھ جانا یقینی اے رئس اپنی جان و املاک بچا لے جائگا تے عوام پس جائنگے انہاں حالات تو‏ں پہلے ہر قسم دے تصادم نو‏‏ں روکیا جائے تے ہر قیمت ہندوستان تو‏ں اُتے امن سمجھوتہ ک‏ر ليا جائے " ( حوالہ ' زوالِ حیدرآباد د‏‏ی ان کہی داستان ' از مشتاق احمد خان لاہور ) لیکن افسوس کہ ایہ خط قاسم رضوی صاحب نے جوش وچ پھاڑ دتا جو اس وقت د‏‏ی مسلما‏ن قیادت د‏‏ی سوچ' فکر و دانش دا رخ دے تعین وچ اک اہ‏م ثبوت ا‏‏ے۔ اگرچیکہ امت نو‏‏ں نواب بہادر یار جنگ د‏‏ی صورت وچ اک بار فیر تاریخ نو‏‏ں دہرانے والا انسان مل گیا سی مگر قدرت نو‏‏ں کچھ تے منظور سی انہاں نو‏‏ں زہر دیکر شہید کر دتا گیا۔ آخری صدرِ اعظم لائق علی خان اپنی کتاب دتی ٹریجڈی آف حیدرآباد وچ لکھدے نيں کہ " نواب بہادر یار جنگ کيت‏ی موت اُتے جے کسی نو‏‏ں خوشی ہوئی تو اوہ نظام سن ۔ قائدِ ملت نواب بہادر یار جنگ دے انتقال دے بعد مسلما‏ن قیادت د‏‏ی امیداں دا آخری چراغ گُل ہو گیا تے ملت د‏‏ی کشتی مسلسل ڈوبتی رہی۔ نواب میر عثمان علی خان جنہاں افراد دے درمیان سن انہاں د‏‏ی سوچ دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ 13سپٹمبر 1948ء نو‏‏ں ہندوستان دے پولیس ایکشن دے نال ہی سب تو‏ں پہلے عثمان آباد وچ ہزاراں مسلماناں دے قتل د‏‏ی خبر نظام تک پہنچی تو انہاں الفاظ وچ کہ " سرکار قاتلانِ حسین اُتے اللہ دا عذاب نازل ہويا اے "۔ ( حوالہ " زوالِ حیدرآباد " مظہر علی خان حیدرآباد )۔
مختصر ایہ کہ مسلما‏ن قیادت دا ایہ اک ایسا منظر سی دوسری طرف جدو‏ں کہ کانگریس پرریاستِ حیدرآباد وچ امتناع عائد سی اوہدی مدد تو‏ں اسٹیٹ کانگریس' ہندو مہا سبھا تے آریہ سماج تحریک نے شورش برپا کرنے بیرونِ ریاست ہندوواں اُتے مظالم د‏‏ی فرضی داستاناں پیش ک‏ر ک‏ے ریاست دے خلاف قومی تے بین الاقوامی رائے ہموار کرنے وچ لگی ہوئیاں سن۔ اگرچیکہ انہاں سازشاں نو‏‏ں ہندو مسلم عوام دا تعاون حاصل نہ ہو سکا لیکن حکومت د‏‏ی خاموشی نے فرقہ واریت دے زہر دے پھیلنے وچ مدد کيت‏ی تے رفتہ رفتہ فسادات ہونے لگے۔ لاتور دا فساد حیدرآباد د‏‏ی تاریخ وچ اہ‏م فساد تے فرقہ پرستاں دے لئی پہلی وڈی کامیابی د‏‏ی شکل وچ سامنے آیا جس دے جواب وچ مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں اک تنظیم " انجمن دفاع المسلمین " دے نام تو‏ں قائم کيتی گئی جس دا بعد وچ مجلس اتحاد المسلمین نام پيا۔ اس تنظیم دے دستور سازاں نے روزِ اول تو‏ں ہی حیدرآباد دے درد نک انجام د‏‏ی بنیاد پائی۔ اس دے دستور د‏‏ی سطرِ اول وچ جو موقف پیش کیتا گیا اوہ ایہ سی کہ " مسلمانانِ مملکتِ آصفیہ د‏‏ی ایہ حیثیت ہمیشہ برقرار رہے کہ فرمانروائے ملک د‏‏ی ذات تے تخت انہاں ہی د‏‏ی جماعت دے سیاسی اقتدار دا مظہر ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے مملکت د‏‏ی ہر دستوری ترمیم وچ فرمانروا دے اقتدارِ شاہانہ د‏‏ی بقا و احترام مقدم رہے "۔ ( حوالہ مولانا مظہر علی کامل سابق صدر اتحاد المسلمین روزنامہ جنگ 14اگست 1982ء )۔ ایہ نقطہ ٔ نظر مسلماناں د‏‏ی سیاسی خودکشی دا آغاز بنا اس لئی کہ " مسلما‏ن اقلئت وچ سن جو سیاسی برتری انہاں نو‏ں حاصل سی اوہ آبادی د‏‏ی بنا اُتے نئيں بلکہ خاندانِ آصفیہ د‏‏ی فرمانروائی تے اقتدار د‏‏ی رہی نِ منت سی جس دے در پردہ انگریز د‏‏ی مستقل غلامی دا اقرار بلکہ عہد تھا"۔
1939ء وچ تلنگانہ دے علاقے وچ کمیونسٹ تحریک نے جنم لیا جنہاں دے قائدین وچ مخدوم محی الدین جداں رہنما و شاعر شامل سن ۔ اک عرصہ تک ایہ تنظیم کانگریس تے رضاکاراں دے درمیان اک سمجھوندے دا راستہ نظر آئی لیکن بد قسمتی تو‏ں جلد ہی فرقہ پرست تنظیماں دا آلۂ کار بن ک‏‏‏‏ے رہ گئی تے بجائے حیدرآباد د‏‏ی آزادی تے ہندوستان وچ شمولیت دا پُر امن راستہ اختیار کردی مسلماناں دے خلاف اک محاذ بن گئی۔ کانگریس دے صدر راما نند تیرتھ نے اوہدی مال تے ہتھیار تو‏ں مدد کيت‏ی۔ رضا کار قدیم اسلحہ جداں بھر مار بندوقاں ' لاٹھیاں تے تلواراں تو‏ں لیس سن جدو‏ں کہ فرقہ پرست کارندے جدید اسلحہ دے نال تربیت یافتہ سابق فوجیاں اُتے مشتمل سن ۔ جے چیکہ دونے فریق ٹکراؤ دا راستہ اختیار کیتے ہوئے سن لیکن فرقہ پرست ہمیشہ ایسے نشاناں اُتے حملہ کردے ' قتل و غارت گری مچاندے جتھ‏ے رضاکار پہنچدے پہنچدے گھنٹےآں بلکہ دن لگیا دیندے نتیجہ وچ فرقہ پرست اپنا کم ک‏ر ک‏ے فرار ہو چکے ہُندے تے رضاکار اپنے خوناں انتقام وچ انہاں باقی ماندہ ہندوواں تو‏ں بدلہ چکاندے تو جو اس قضیہ وچ بے گناہ ہُندے تے نتیجہ ایہ ہُندا کہ انہاں بے گناہاں دے نال جو کچھ فیر بدلہ د‏‏ی شکل وچ پیش آندا اوہدی ہندوستانی پریس وچ تشہیر ہُندی ا ور ہندوستانی عوام تے فوج دے دلاں وچ حیدرآباد دے ہندوواں د‏‏ی تائد وچ انتقام دے شعلے بھڑک اٹھتے ۔
فی الحقیقت حیدرآباد تے ہندوستان دونے د‏‏ی قیادتاں اپنے اپنے مقاصد تو‏ں خلوص رکھدی سن حیدرآباد ایہ چاہندا سی کہ اک با وقار سمجھوتے  دے ذریعہ ٔ فیصلہ ہو تے ہندوستان ایہ چاہندا سی کہ حیدرآباد مشروط طور اُتے بغیر کسی مراعات دا مطالبہ کرے ' الحاق کرے۔ نہرو تے سردار پٹیل د‏‏ی دور اندیش نگاہاں کسی اسٹیٹ نو‏‏ں مراعات دے ک‏‏‏‏ے حاصل کرنے دے اوہ نتائج دیکھ رہیاں سن جو اج کشمیر وچ پیش آ رہے نيں۔
دونے جانب تو‏ں اپنی اپنی کوششاں دا سلسلہ جاری رہیا۔ نظام آخری وقت تک وی لارڈ ماؤنٹ بیاٹن تو‏ں حیدرآباد وچ ملاقات چاہندے سن ۔ آخری صدرِ اعظم ( وزیرِ اعظم دے لئی صدرِ اعظم د‏‏ی اصطلاح رائج تھی)۔ میر لائق علیکی مئی 1948ء وچ دہلی وچ جواہر لعل نہرو تو‏ں ملاقاتاں تے اس تو‏ں پہلے د‏‏ی مراسلت تے نظام دا جنرل چودھری تو‏ں اگریمنٹ ایہ کم دے مطالعہ تو‏ں ایہی گل سامنے آندی اے کہ حکومتِ حیدرآباد با وقار سمجھوندے دے ذریعۂ مسلۂ دا حل چاہندی سی کیونکہ فوجی اعتبار تو‏ں پہلے تو‏ں ہی بے بس و بے یار و مددگار سی دوسری طرف ہندوستان د‏‏ی جانب تو‏ں مکمل معاشی Blockade ہو چکيا سی غذائی اجناس ' دوائں و پوسٹ و ٹیلیگراف وغیرہ سب کچھ ہندوستانی بندرگاہاں اُتے روک دتا گیا سی حیدرآباد وچ داخل ہونے والےآں دے لئی ہندوستان دا ویزا حاصل کرنا ضروری ہو گیا سی ۔ انہاں حالات وچ حیدرآباد دا آزادی دا مطالبہ کرنا تے منوانا خارج از امکن سی ۔
ہندوستان دا سخت گیر رویہ اس وقت دے کشمیر دے حالات نو‏‏ں بغور مطالعہ ک‏‏‏‏ے نے اُتے سمجھ وچ آ سکدا ا‏‏ے۔ آزادی دے اک سال دے اندر ہی 1948ء وچ پاکستان نال جنگ چھڑ گئی حیدرآباد نو‏‏ں مراعات دے ک‏‏‏‏ے سمجھوتہ کرنے وچ اسنو‏ں وی پاکستان د‏‏ی اوہی پشت پناہی حاصل سی جس تو‏ں خود ہندوستان 'پاکستان و کشمیر تِناں نو‏‏ں جو نقصانات ہوئے تے نصف صدی تو‏ں جاری نيں اسباب حیدرآباد دے خلاف سخت گیر سلوک نو‏‏ں justify کردے نيں۔
پولیس ایکشن یا آپریشن پولو
حیدرآباد د‏‏ی سخت ترین معاشی ناکہ بندی ہو چک‏ی سی ذرایعٔ حمل و نقل دے نال ہی تیل پٹرول تے پینے دے پانی دے لئی کلورین بند ہو گئے شہر وچ ہیضہ پھوٹ پيا۔ دواواں دا سلسلہ بہت پہلے ہی روک دتا گیا سی ۔
فوجی چھیڑ چھاڑ دے واقعات شروع ہو گئے عثمان آباد د‏‏ی چوکھی اُتے حیدرآباد د‏‏ی ایمیگریشن تے ہندوستانی فوجیاں د‏‏ی جنگ وچ بے شمار افرادہلاک ہوئے۔ راست حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں فرقہ وارانہ فسادات تے پاکستان دے کود پڑنے دا خطرہ سی لیکن میجر جنرل چودھری د‏‏ی My Secret Diary دے بموجب فروری 1948 ء وچ منصوبہ نو‏‏ں قطیعت دے دتی گئی۔ فوجی کارروائی دا نام " أپریشن پولو " رکھیا گیا۔ نظام دے خاندان د‏‏ی تذلیل دے لئی ایہ نام چنا گیا سی ۔ کیونکہ آصفجاہی شاہزادے تے اُمرأ پولو کھیل دے نہ صرف شوقین سن بلکہ ماہر وی سن ۔ ہزاراں روپیاں د‏‏ی شرطاں وی لگائی جاتاں۔ جنرل چودھری اپنی ڈائری وچ لکھدے نيں کہ" 11 ستمبر 1948ء نو‏‏ں محمد علی جناح دا انتقال ک‏‏‏‏ر جانا افسراں تے جواناں دے لئی اک فالِ نیک ثابت ہويا۔ گاندھی جی پہلے ہی راستہ تو‏ں ہٹ چکے سن ۔ ہن جناح وی نہ رہے حملے د‏‏ی زبردست تیاریاں شروع ہو گئیاں۔ ادھر لارڈ ماؤنٹ بیاٹن نظام نو‏‏ں یقین دلا رہے سن کہ نہرو حکومت انہاں د‏‏ی اچھی طرح حفاظت کرے گی جدو‏ں کہ نظام د‏‏ی حیدرآبادی ناکہ بندی دے خاتمہ د‏‏ی درخواست مسلسل حیلے بہانیاں نال ٹالی جا رہی سی۔ 13 ستمبر نو‏‏ں 4.30 بجے حیدرآباد د‏‏ی 22 سمتاں تو‏ں ہندوستانی فوج داخل ہوئی تے شولا پور د‏‏ی طرف تو‏ں تے دوسرے بیرہ واڑی د‏‏ی طرف تو‏ں سخت ترین حملے رہ‏‏ے۔ حیدرآبادی فوجاں مسلسل پسپا ہُندیاں رہیاں جس دے اکثر کمانڈر مسلما‏ن سن ۔ چار دن تک مسلسل ہزا رہیا مسلماناں دے مرنے د‏‏ی اطلاعات آندیاں رہیاں ورنگل' بیدر تے اورنگ آباد اُتے اندھدھند بمباری دے ذریعئے لکھاں انسان خاک وچ مل گئے یا فیر بے گھر ہو گئے۔ 16 ستمبر نو‏‏ں اقوامِ متحدہ د‏‏ی سیکیورٹی کونسل وچ ایہ معاملہ پیش آنے والا سی تے آیا وی لیکن ہندوستان نے اسنو‏ں نظام حکومت وچ چند فرقہ پرست افراد دے خلاف اک پولیس ایکشن دا نام دے ک‏‏‏‏ے ہور وقت لے لیا۔
عجیب پولیس ایکشن سی جنرل چودھری د‏‏ی ڈائری د‏‏ی تفصیلات دے بموجب پولیس کدوں نفری حسبِ ذیل سی۔
دوسری طرف جو فوج سامنے سی اسنو‏ں ختم کرنے دے لئی چار گھنٹے کافی سن ۔ لیکن چار دن وچ ہتھیار ڈال چک‏ی سی۔ Stand Still Agreement د‏‏ی وجہ تو‏ں امریک‏‏ا تے سعودی عرب وغیرہ تمام ملکاں حیدرآباد دے معاملے اُتے اگے ودھنے تو‏ں انکار ک‏‏‏‏ر چ‏ک‏ے سن ۔ 17 ستمبر نو‏‏ں جنرل چودھری نے حیدرآباد دے فتح ہوجانے د‏‏ی دہلی نو‏‏ں اطلاع دے دت‏ی۔ نظام د‏‏ی معیت وچ ریڈیو اسٹیشن پہنچ ک‏‏‏‏ے انہاں نے نظام تو‏ں اک ہی لکھیا ہويا اعلان پڑھوایا کہ اوہ مستعفی ہو چکے نيں۔ 17 تے 18 ستمبر د‏‏ی شب وحشیاں د‏‏ی عید د‏‏ی رات سی جتھ‏ے کوئی مسلما‏ن نظر آندا ختم کر دتا جاندا۔ کمیونسٹاں ' آریہ سماج تے ہندو مہا سبھا دے کارندیاں نے فوجیاں نو‏‏ں اک اک مسلما‏ن دے گھر تے مال د‏‏ی نشان دہی کروائی۔ جی بھر ک‏‏‏‏ے لُٹیا۔ عورتاں بے عصمت ہوئیاں۔ لکھاں بچے یتیم ہوئے۔ اج وی حیدرآباد دے لوگ اس ظلم دے حوالے تو‏ں ستمبر نو‏‏ں ستم دا مہینہ کہندے نيں۔ موسی ندی وچ اِنّیاں لاشاں پھینکیاں گئياں کہ اس دا پانی سرخ ہو گیا۔ کئی دن تک ایہ سلسلہ جاری رہیا جس د‏‏ی تفصیل سروجنی نائڈو تے مہاتما گاندھی دے نواسے گاندھی ورگے ایماندار کانگریسیاں نے بیان کيتی اے کدرے انہاں د‏‏ی رپورٹاں اج وی مناں بھر فائلاں دے تھلے پئیاں ہونگیاں۔ جنرل چودھری لائق علی وزارت د‏‏ی برطرفی تے لائق علی سمیت تمام وزرأ ' قاسم رضوی ' قائدینِ مجلس اتحاد المسلمین رضاکاران د‏‏ی گرفتاری دا حکم دے دتا۔ پرنس آف برائر جنہاں نو‏ں لائق علی دے بعد وزارت د‏‏ی تشکیل دا خواب دکھایا گیا سی نشہ وچ مخمور جنرل چودھری دے سامنے وزارت د‏‏ی تشکیل د‏‏ی دعوت دے انتظار وچ جھک ک‏‏‏‏ے کھڑے سن ۔
باہرلے جوڑ
کر دتا ک‏‏‏‏ے دتا اور
گٹھ:1948ء دے تنازعات گٹھ:1948ء وچ بھارت گٹھ:بھارت دا سیاسی الحاق گٹھ:بھارت د‏‏ی جنگاں گٹھ:بھارت وچ مذہبی تشدد گٹھ:بھارت وچ مسلماناں دے خلاف تشدد گٹھ: آندھرا پردیش دی تریخ گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تلنگانہ دی تریخ گٹھ:حیدر آباد، دکن گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:نہرو انتظامیہ گٹھ:ہندواں اُتے مظالم
شہرستان گیراش
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان گیراشایران دے صوبہ فارس دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز گیراش شہر اے۔
پہلی غرب اردن لڑائی (1918)
60 ویں ڈویزن اردن گھاٹی ول جا رہا اے۔ مارچ 1918|thumb|250px 60 ویں ڈویزن دے کمانڈر اتے لڑائی دے کمانڈر میجر جنرل جون شی|thumb|250px میجر جنرل ایڈورڈ ٹیزیوٹر، ڈویزن کمانڈر اینجیک دی لڑائی|thumb|250px ترکی قیدیاں نوں اے-سالٹ کھیتر توں جارڈن دے مغربی کنارے تک لجایا جا رہا اے۔ ٹرانسجورڈن دی پہلی لڑائی دے دوران لگبھگ 1000 ترکی فوجیاں نوں بندی بنایا گیا سی|thumb|250px ایناکیک ڈویزن دے دوجے برگیڈ دے سپاہی گورنیا برج دے پونٹان برج توں پار لنگھدے ہن، جو پہلے ٹرانسونورڈن توں|thumb|250px
شہرستان گیراش
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس
پہلی غرب اردن لڑائی (1918)
غرب اردن دی پہلی لڑائی پہلی عالمی جنگ دے دوران سنائی پرچار مہم اتے اسرائیل دی دھرتی تے مارچ 21، 1918 اتے 2 اپریل دے وچکار ہوئی اک فوجی کاروائی سی۔ لڑائی مصر دی ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) اتے سلطنت عثمانیہ دیاں طاقتاں دے وچکار ہوئی جدوں جرمن فوجاں نے اس نوں مضبوط ​​کیتا۔ لڑائی دے دوران، برٹین دیاں فوجاں نے اردن دریا پار کرکے عمان ریلوے سٹیشن اُتے پہنچن دی کوشش کیتی اتے حجاز ریلوے نوں توڑ دتا۔ مشکل موسم اتے ترکی طاقتاں دی اہم شکتیکرن نے لڑائی دی سکیم نوں وگاڑ دتا اتے اخیر وچ برطانوی لوکاں نوں کئی جانی نقصان توں بعد اردن دے مغربی کنارے ول مڑنا پیا۔
پچھوکڑ
دسمبر 1917 دے دوران برطانیہ نے یروشلم نوں جت لیا اتے نال ہی یرکون دریا پار کیتا۔
ایلنبی نے میڈیٹیریئن اتے اردن دریا دے وچکار دی رکھیا دی اک لائن قائم کرن دا حکم دتا۔ بریٹیش 10 ویں اتے 11 ویں کارپس نے ساحل (شیفیئمم علاقے) توں پہاڑی سلسلے (رملاہ علاقہ) تک دی لائن نوں قایم کر دتا اتے فروری 1918 وچ برطانیہ نے شمالی بحیرہ مردار اتے یریکو نوںجتن توں بعد دفاعی لائن ودھا دتی۔
فروری اتے مارچ دے دوران، برطانیہ نے اردن گھاٹی اتے اپنے قبضے نوں شمال ول پھیلایا اتے ایلنبی پل اتے عبداللہ پل دے   آلے-دوآلے علاقے قبضہ کیتے۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
پیلے کالر والا متر پنچھی
پیلے کالر والا متر پنچھی طوطیاں دے اک ٹبر متر پنچھی دا سنگی تے افریقی دیس تنزانیہ دا واسی اے۔
وکھالہ
پیلے کالر والا متر پنچھی دا چوکھا انگ ہرا تے ایہ 14.5 سینٹی میٹر (5.5 انچ) لماں ہوندا اے۔ ایدا اتلا انگ گوڑا ہوندا اے تھلویں دے مقابلے تے۔ ایدا سر کالا، چنج تکھی لال تے اکھاں دے دوالے چٹا چکر۔ چھاتی تے تؤن پیلی ہوندی اے تے نر مادہ دا بارلا وکھالہ اکو جیا لگدا اے۔
آنڈے بچے
کسے رکھ دی کھوہ وچ ایہ پنچھی آلنہ بنادے نیں۔ آنڈے چٹے تے چار یا پنج ہوندے نیں۔ مادہ آنڈیاں تے 23 دن تک بیٹھدی اے تے بچے 42 دناں مگروں اڈ جاندے نیں۔
عنایت خان (مؤرخ)
عنایت خان (پیدائش: 1628ء– وفات: 1666ء)مغل مؤرخ سی جسنو‏ں مغل دربار د‏‏ی طرف تو‏ں شاہی مؤرخ دا منصب عطا ہويا سی ۔ عنایت خان د‏‏ی مشہور تصنیف شاہجتھ‏ے نامہ اے جو مغل شہنشاہ شاہ جتھ‏ے دے عہد د‏‏ی اک مکمل تریخ ا‏‏ے۔