cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 74 ر ب
چک 74 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
پیلی اکھوالا کبوتر
پیلی اکھوالا کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
عبد المجید اول
عبد المجید اول (ترکی زبان: Abdü’l-Mecīd-i evvel) (پیدائش: 23 اپریل 1823ء – انتقال: 25 جون 1861ء) سلطنت عثمانیہ دے 31 واں سلطان سن جنہاں نے 2 جولائ‏ی 1839ء نو‏‏ں اپنے والد محمود ثانی د‏‏ی جگہ تخت سلطانی سنبھالیا۔ انہاں دا دور حکمرانی قوم پرستاں د‏‏ی تحریکاں دے آغاز دا زمانہ سی۔ سلطان نے "عثمانیت" دے فروغ دے ذریعے قوم پرستی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی حالانکہ انہاں نے نويں قوانین تے اصلاحات دے ذریعے غیر مسلم تے غیر ترک اقوام نو‏‏ں عثمانی معاشرے وچ ضم کرنے د‏‏ی بھرپور سعی کيتی۔ انہاں نے مغربی یورپ د‏‏ی اہ‏م سیاسی قوتاں برطانیہ تے فرانس دے نال قریبی تعلقات استوار کیتے تے انہاں اتحادیاں دے ذریعے روس دے خلاف جنگ کریمیا لڑی۔ 30 مارچ 1856ء نو‏‏ں معاہدۂ پیرس دے ذریعے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں یورپی اقوام دا باقاعدہ حصہ قرار دتا گیا۔ عبد المجید د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی تنظیمات دا اعلان تے نفاذ سی جس دا آغاز انہاں دے والد محمود ثانی نے کیا سی۔ اس طرح 1839ء تو‏ں ترکی وچ جدیدیت دا آغاز ہوئے گیا۔
تعلیم و تربیت
عبد المجید نے یورپی طرز اُتے تعلیم حاصل کيتی تے اوہ فرانسیسی زبان اُتے مکمل عبور رکھدے سن تے ادب تے کلاسیکی موسیقی وچ وی انہاں نو‏ں رغبت سی۔ اوہ اپنے والد محمود ثانی د‏‏ی طرح اصلاحات نو‏‏ں پسند کردے سن تے اس حوالے تو‏ں خوش قسمت سن کہ انہاں نو‏ں مصطفیٰ رشید پاشا، محمد امین علی پاشا تے فواد پاشا جداں ترقی پسند وزیر ملے۔ اپنے پورے دور حکومت وچ اوہ اصلاحات مخالف قدامت پسنداں دے خلاف جدوجہد کردے رہ‏‏ے۔ عبد المجید پہلے عثمانی سلطان سن جو مخصوص دناں وچ ، خصوصاً جمعہ کو، ذا‏تی دلچسپی لے ک‏ے براہ راست عوامی شکایات سندے سن ۔ انہاں نے تنظیمات دے نفاذ دے بعد عوام اُتے پڑنے والے اثرات دا جائزہ لینے دے لئی سلطنت بھر دا دورہ وی کیا تے اس سلسلے وچ 1844ء وچ ازمیت، مدانیہ، بروصہ، گیلی پولی، چناق قلعہ، لیمنوس، لیسبوس تے ساکز دے دورے کیتے۔ انہاں نے 1846ء وچ بلقان دے صوبےآں دا وی دورہ کيتا۔
اس امر وچ کوئی شبہ نئيں کہ انہاں دے دور وچ سلطنت عثمانیہ جدیدیت د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہوئی تے سلطنت وچ امن قائم ہويا لیکن اس جدیدیت د‏‏ی سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں بہت مہنگی قیمت چکانی پئی۔ تریخ وچ پہلی بار جنگ کریمیا دے دوران سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں اگست 1854ء وچ غیر ملکی قرضہ لینا پيا۔ اس دے بعد 1855ء، 1858ء تے 1860ء وچ وی سلطنت نے قرضے لئی تے ایويں معاشی طور اُتے قرضےآں وچ جکڑدتی گئی۔ دوسری جانب شاہ دے اخراجات وچ وی بے پناہ اضافہ ہويا جس دا اندازہ استنبول وچ دولمہ باغچہ ورگا عظیم الشان محل د‏‏ی تعمیر تو‏ں وی ہُندا اے جس اُتے 35 ٹن سونے د‏‏ی لاگت آئی۔
وفات
عبد المجید 39 سال د‏‏ی عمر وچ 25 جون 1861ء نو‏‏ں تپ دق دے باعث انتقال کر گئے۔ انہاں د‏‏ی جگہ عبد العزیز اول تخت سلطانی اُتے بیٹھے۔ انہاں نے سوگواران وچ متعدد بیٹے چھڈے جنہاں وچو‏ں مراد پنجم، عبد الحمید ثانی، محمد پنجم تے محمد ششم نے بعد وچ سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں امور سلطنت سنبھالے۔
حوالے
گٹھ:1823 دے جم گٹھ:1861 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:ترکی وچ وبائی مرض اموات گٹھ:خلافت عثمانیہ گٹھ:سلاطین عثمانیہ گٹھ:عثمانیہ خاندان
ہندوستان ٹائیمز
ہندوستان ٹائیمز (انگریزی: Hindustan Times (HT)) بھارت دا اک روزانہ انگریزی اخبار ہے۔ پڑھن والےآں دی گنتی مطابق ایہہ بھارت دے وڈے اخباراں وچوں ہے۔ د ٹائیمز آف انڈیا توں بعد اسدا دوجا نمبر ہے۔
ایہہ 1924 وچ ماسٹر سندر سنگھ لائلپوری ولوں قایم کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار
علی بن محمد سمری
علی بن محمد سَمُرِیّ (متوفی 329 ھ) غیبت صغری دے زمانے وچ امام زمانہ (عج) دے چوتھے تے آخری نائب خاص نيں جو حسین بن روح نوبختی دے بعد تن سال دے لئی عہدہ نیابت اُتے فائز رہ‏‏ے۔ امام حسن عسکری علیہ السلام دے نال انہاں دے مکاتبات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ آنجناب (ع) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ انہاں دی مدت نیابت باقی نائبین خاص دی نسبت مختصر رہی اے لیکن تاریخی منابع وچ اوہدی کوئی خاص علت وی ذکر نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ دسیا جاندا اے کہ حکومت وقت دی جانب تو‏ں شدید دباؤ تے اس دور دے سیاسی و سماجی حالات دی وجہ علی بن محمد سمری دی نیابت دے دوران انہاں دی سیاسی و سماجی سرگرمیاں وچ وی دوسرےآں دی نسبت واضح کمی آگئی سی۔ امام زمانہ (ع) دی طرف تو‏ں آپ دے نام صادر ہونے والی توقیع جس وچ امام (ع) نے آپ دی موت تے نیابت خاصہ دی مدت دے اختتام دی خبر دتی سی جو انہاں دی زندگی وچ واقع ہونے والے اہ‏م واقعات وچو‏ں نيں۔ انہاں دی وفات تو‏ں امام زمانہ (ع) دے نال براہ راست رابطہ منقطع ہويا ایويں غیبت کبری دا دور شروع ہو گیا۔
سوانح عمری
علی بن محمد سمری دی تاریخ ولادت کسی منابع وچ ذکر نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دی کنیت ابوالحسن تے انہاں دا لقب سَمَری، سَیمُری، سَیمَری و یا صیمَری بتا یا جاندا اے لیکن اوہ سَمَری دے نام تو‏ں مشہور سن ۔ سَمَّر یا سُمَّر یا صیمر بصرہ دے کسی پنڈ دا نام اے جتھ‏ے انہاں دے اقارب زندگی بسر کردے سن ۔
خاندان
یعقوبی دے مطابق انہاں دے خاندان دے بہت سارے اکابرین بصرہ وچ وسیع املاک و جائداد دے مالک سن جنھاں نے انہاں املاک دی نصف آمدنی گیارہواں امام(ع) دے لئی وقف دی سی۔ امام(ع) ہر سال مذکورہ آمدنی وصول کردے تے انہاں دے نال خط کتابت کردے سن ۔
علی بن محمد سمری دے بعض ہور اقارب وچو‏ں علی بن محمد بن زیاد نيں جو امام حسن عسکری(ع) دے وکلا وچو‏ں سن جنہاں نے امام زمانہ (عج) دی امامت دے اثگل کيتی غرض تو‏ں الاوصیاء دے عنوان تو‏ں اک کتاب لکھی ا‏‏ے۔
امام حسن عسکری(ع) دے نال قریبی تعلقات
شیخ طوسی نے انہاں نو‏ں علی بن محمد صیمری دے عنوان تو‏ں امام حسن عسکری دے اصحاب دے زمرے وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے حضرت امام حسن عسکری(ع) دے نال مکاتبات وی نقل ہوئے نيں۔ اس حوالے تو‏ں اوہ خود کہندے نيں: امام حسن عسکری (ع) نے مینو‏ں لکھیا کہ "تمنيں گمراہ کرنے والا اک فتنہ پیش آنے والا ا‏‏ے۔ پس اس تو‏ں ہوشیار رہو تے اس تو‏ں پرہیز کرو" اس دے تن دن بعد بنی ہاشم دے لئی اک ناگوار حادثہ پیش آیا جس دی وجہ تو‏ں بنی ہاشم دے لئی بہت ساری دشواریاں پیش آئیاں ۔ اس وقت ميں نے امام نو‏‏ں اک خط لکھیا تے سوال کیتا کہ آیا اوہ فتنہ جس دے بارے وچ آپ نے پیشن گوئی دی سی ایہی اے ؟ آپ(ع) نے فرمایا نئيں اوہ اس دے علاوہ اے لہذا اپنی حفاظت کراں۔ اس دے کچھ دن بعد عباسی خلیفہ معتز بالله دے قتل دا واقعہ پیش آیا۔
وفات
شیخ طوسی دی مطابق علی بن محمد سمری نے سنہ 329 ہجری وچ وفات پائی تے انہاں دا جنازہ بغداد وچ نہر ابو عتاب دے نزدیک خیابان خَلَنْجی وچ دفن کیتا گیا۔ انہاں دی قبر کلینی دے مقبرہ دے قریب واقع ا‏‏ے۔ صاحب اعیان الشیعہ نے انہاں دی وفات دی تاریخ نو‏‏ں 15 شعبان قرار دتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ شیخ صدوق تے طبرسی نے سنہ 328 ھ انہاں دی تاریخ وفات قرار دی ا‏‏ے۔
امام زمانہ (ع) دی نیابت
منقولہ روایات دے مطابق حسین بن روح نوبختی نے ابو الحسن علی بن محمد سمری نو‏‏ں اپنے جانشین تے امام زمانہ دے چوتھے نائب دے طور اُتے مقرر کرنے دی وصیت کيتی جسنو‏ں تمام شیعیان اہل بیت تے مکتب ولایت و امامت دے تمام پیروکاراں نے بغیر کسی اختلاف دے تسلیم ک‏‏يتی‏‏اں ۔ حسین بن روح نے اس کم نو‏‏ں امام زمانہ (عج) دے صریح حکم دے مطابق انجام دتا سی ۔ اس حوالے تو‏ں کوئی متعین حدیث نقل نئيں ہوئی جس وچ امام زمانہ(عج) نے حسین بن روح نوبختی نو‏‏ں ایسا کوئی حکم دتا ہوئے۔ لیکن احادیث وچ بطور عموم بیان ہويا اے جس نائب دی وفات دا وقت آن پہنچے اوہ امام(عج) دے حکم اُتے اپنا جانشین متعین کردا اے تے اس تعین و تقرر وچ اوہدی ذا‏تی رائے دا عمل دخل نئيں ہُندا۔
احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی اپنی کتاب الاحتجاج علی اہل اللجاج وچ لکھدے نيں: انہاں نُواب وچو‏ں کوئی وی اس اعلیٰ منصب اُتے فائز نئيں ہويا مگر ایہ کہ پہلے صاحب الامر دی طرف تو‏ں انہاں دی تقرری دا حکم جاری فرماندے سن تے [آپ(عج) ہی دے حکم اُتے] سابقہ نائب اگلے نائب دی جانشینی دا اعلان کردے سن ۔
نیابت دا دور
امام زمانہ دے پچھلے تن نائباں دے نال علی بن محمد سمری دا کیتا تعاون رہیا اس حوالے تو‏ں کوئی خاص معلومات دستیاب نئيں حتی انہاں دی اپنی نیابت دے دوران وی انہاں دی کسی خاص سرگرمیاں دے بارے وچ کوئی تفصیلات موجود نئيں نيں۔ لیکن کہیا جاندا اے کہ شیعاں دے نزدیک انہاں دی عظمت و جلالت تے انہاں اُتے اِنّا ہی بھروسا سی جتنا انہاں تو‏ں پہلے والے نائبین اُتے سی تے پہلے والے نائبین دی طرح تمام شیعاں انہاں نو‏‏ں وی تسلیم کردے سن ۔ شیخ صدوق دی روایت دے مطابق بغداد سمیت دوسرے بلاد اسلامی وچ موجود تمام وکلا انہاں نو‏ں امام زمانہ دا نائب برحق سمجھدے سن تے وجوہات شرعی انہاں دے حوالے کردے سن ۔
علی بن محمد سمری دی نیابت دا عرصہ ظلم و ستم تے خونریزی دا دور سی اسی وجہ تو‏ں پہلے والے نائبین دی نسبت انہاں دی سرگرمیاں مخفی طور اُتے حکومت وقت دے کے کارنداں دے نظراں تو‏ں دور انجام پاندی سی۔ بعض محققین دے مطابق علی بن محمد سمری دی نیابت دے عرصے دا مختصر ہونے تے غیبت صغری تے نیابت خاصہ دے دور دے ختم ہونے دی اصلی علت وی عباسی خلفاء دی جانب تو‏ں حد تو‏ں زیادہ دباؤ تے سختی بتائی جاندی ا‏‏ے۔
سمری دے نام امام زمانہ دی توقیع
علی بن محمد سمری دی وفات تو‏ں چھ دن پہلے امام زمانہ (ع) دی طرف تو‏ں انہاں دے نام اک توقیع صادر ہوئی۔ امام (ع) نے اس توقیع وچ سمری دی وفات تے غیبت کبری دے آغاز دی خبر دیندے ہوئے انہاں نو‏‏ں اپنے کماں نو‏‏ں سمیٹنے تے کسی تے نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر نہ کرنے دا حکم دتا۔ مقررہ تاریخ نو‏‏ں علی بن محمد سمری دے وکلا انہاں دے پاس جمع ہو گئے او انہاں تو‏ں پُچھیا کہ تواڈا جانشین کون ہوئے گا؟ سمری نے جواب دتا: "امر خدا دے ہتھ وچ اے تے خدا خود اوہدی حفاظت کرے گا"۔ ایہ اوہ آخری جملہ سی جو سمری دی وفات تو‏ں پہلے انہاں دے منہ تو‏ں نکلیا۔ سمری دی وفات دے بعد امام زمانہ (ع) دا انہاں دے نائبین خاص دے نال براہ راست رابطہ منقطع ہو گیا۔
کرامات
احادیث دی کتاباں وچ علی بن محمد سمری دے حوالے تو‏ں مختلف کرامات نقل ہوئیاں نيں جو حقیقت وچ شیعاں دی شکوک و شبہات دے ازالے دے لئی سن۔ شہر مقدس قم تو‏ں آئے ہوئے وفد نو‏‏ں ابن بابویہ (شیخ صدوق دے والد محترم) دی وفات دی خبر دینا انہی کرامات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ صالح بن شعیب طالقانی، احمد بن ابراہیم مخلد تو‏ں نقل کردے نيں کہ وچ بغداد وچ علما و مشایخ دے پاس پہنچیا جتھ‏ے اُتے علی بن محمد سمری وی حاضر سن ۔ انہاں نے گل دا آغاز کردے ہوئے کہیا: خدا علی بن بابویہ قمی (شیخ صدوق دے والد) اُتے اپنی رحمتاں نازل فرمائے۔ اس مجلس وچ موجود مشایخ نے اس تاریخ نو‏‏ں نوٹ کیتا بعد وچ پتہ چلا کہ علی بن بابویہ اسی تاریخ نو‏‏ں وفات پا گئے سن ۔
مآخذ
گٹھ:اصحاب امام عسکری گٹھ:اصحاب امام مہدی گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:نواب اربعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
پالو پنٹو کاؤنٹی
پالو پنٹو امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
تلعہ
تلعہ پنجاب وچ دریا پار کرنے آلا اک ذریعا اے۔ اے سکھے کا دا اک گھٹا ہوندا اے جیدے تھلے لکڑ دیاں پھٹیاں وی کدے کدے لا دیندے نیں۔ اے پانی اتے تیردا ریندا اے تے اینوں پھڑ کے یا اس دے اتے بے کہ دریا پار کیتا جاندا اے۔
معاہدہ کوتاہیہ
معاہدا کوتاہیہ ، سلطنت عثمانیہ تے مصر چ آل محمد علی دے بانی محمد علی پاشا دے وچکار طے پانے آلا اک معاہدہ ،جہڑا برطانیہ تے فرانس دی کوششاں نال 1833ء چ کوتاہیہ دے مقام تے طے پائیا ۔ اس معاہدے دی رو نال مصر تے کریٹ دے علاوہ بیت المقدس ، طرابلس ، حلب ، دمشق تے اطنہ دی حکومتاں محمد علی نوں دے دتیاں گئیاں ۔ ایہہ سارے علاقے سلطان سلمیم I دے ویلے چ عثمانی سلطت چ شامل ہوئے سن ۔
معاہدہ
اس صورتحال چ عثمانی سلطان نے برطانیہ دی مدد منگی پر اسنے انکار کر دتا ۔ روسی سلطنت جہڑی پہلے ای اس موقعے دےانتظار چ سی اسنے مدد دی پیشکش کر دتی ، کیونجے قسنطنیہ تے مل مارن دے پرانے خاب نوں پورا کرن لئی ]]قسطنطنیہ]] دا آل محمد علی دی بجائے ال عثمان ورگے کمزور ٹبر دے ہتھ ج ہونا ضروری سی ۔ دوجی وجہ ایہ سی کہ روس تے سلطنت عثمانیہ وچکار طے ہون الے معاہدےآں نال روس نوں ملن آلے فیدے وی حظرے چ پئے گئے سن ۔ شورع چ تے سلطان نے روسی پیشکش قبول نا کیتی پر بعد چ مجبورا اس نوں قبول کر لیا ۔ جدوں روسی بحری بیڑہ تے فوج قسطنطنیہ پہنچے تے برطانیہ تے فرانس نون وی تشویش لگ گئی ۔ اس لئی اینہاں نے محمود II تے محمدعلی پاشا تے صلح لئی دباء پایا ۔ برطانیہ تے فرانس دیاں کوششاں نال 1833ء چ سلطان تے محمد علی دے وچکار کوتاہیہ دے مقام تے اک معاہدہ ہویا جس دی رو نال مصر تے کریٹ دے علاوہ بیت المقدس ، طرابلس ، حلب ، دمشق ، تے اطنہ دیاں حکومتاں آل محمد علی نں دے دتیاں گیاں ۔ سلطان محمود دوم نوں روسی فوجاں قسطنطنیہ توں ہٹان لئی روس نال وی معاہدہ کرنا پیا ، لہذا 1833ء چ ای سلطنت عثمانیہ تے روسی سلطنت دے وشکار معاہدہ خنکار اسکلیسی طے پایا جس دے مطابق روس نوں درہ دانیال تے باسفورس توں لنگھن دی مخصوص رعایت ہوئے گی تے درہ دانیال نوں دوجے دیساں دے بحری جعزاں لئی بند کر دتا گیا ۔
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے معاہدے گٹھ:ترک تریخ گٹھ:افریقہ گٹھ:معاہدے گٹھ:امن معاہدے گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:مصر گٹھ:مصر دے معاہدے گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1833ء
ضلع شیزوکا
شیزوکا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
الم گرجا
الم گرجا جرمنی دے شہر الم چ اک گرجا اے۔ ایدا مینار دنیا چ سارے گرجیاں دے میناراں نالوں اچا اے۔ ایدی اچائی 530 فٹ اے۔
چرنوگورسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی خاکاسیا دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 72,117 اے ۔
صومالی کبوتر
صومالی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
چرنوگورسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ورسائی دا معاہدہ
' ورسائی دی ٹریٹی جاں معاہدہ''' اک امن دا عہد جرمنی تے اتحادیاں دے وشکار جیہڑا 28 جون 1919 نوں پیرس دے نیڑے ورسائی ج کیتا گیا۔
ورسائے دا معاہدہ(فرانسیسی: Traité de Versailles) پہلی عالمی لڑائی توں بعد ہوئے امن معاہدےآں وچوں اک معاہدہ سی۔ اس معاہدہ اتے 28 جون 1919 نوں دستخط کیتے گئے، آرکڈیوک فرانز فرڈینینڈ دی موت توں پورے 5 سال بعد۔ اس معاہدہ نے نال الائیڈ طاقتاں اتے جرمنی دے وچکار چل رہی جنگ ختم ہوئی۔ باقی سینٹرل طاقتاں نال وکھرے معاہدےآں دے نال سمجھوتہ کیتا گیا۔
اس معاہدہ دے مطابق جرمنی نوں پہلی عالمی لڑائی وچ ہوئے نقصان لئی جرمنی اتے سینٹرل طاقتاں دا قصوروار ہونا مننا پیا۔ ایہہ گل اس معاہدہ دے 231ویں آرٹیکل وچ لکھی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:پہلی وڈی لڑائی گٹھ:دنیا دے معاہدے
11 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
11 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 131واں (لیپ سال وچّ 132واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 234 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
ضلع ٹوچیگی
ٹوچیگی جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
تلوار
تلوور لوہے دی اک لمبی تے تیز دہار اے جینوں کٹن، وڈن لئی ورتیا جاندا اے تے ایہنوں لڑائی وچ ویریاں نال لڑن لئی ورتیا جاندا اے۔ کانسی ویلہ وچ 1600 م پ دے دوالے ایہدے سب توں پرانے نشان ملے نیں۔ ایہ خنجر دی پلٹی ہوئی تے لمی مورت اے۔ اینوں صدیاں توں انسان ورتدا آریا اے۔ ایہ آدر دا نشان رئی اے۔ اج کل پستول نے ایدی جگہ لے لئی اے۔
گٹھ:ہتھیار گٹھ:روایتی ہتھیار
12 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
دهستان قرق
ایہ ایران دے صوبہ گلستان دے ضلعے شہرستان گرگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرگان ، صوبہ گلستان چ اے ۔
ماؤنٹ کینیا نیشنل پارک
ماؤنٹ کینیا نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
افریقی کبوتر
افریقی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
چک 76 ر ب
چک 76 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
ضلع ٹوکوشیما
ٹوکوشیما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
نیروبی نیشنل پارک
نیروبی نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
13 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
میخائیلووسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ستاوروپول کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	71,018 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
یاسمین راشد
ڈاکٹر یاسمین راشد پاکستان تحریک انصاف نال تعلق رکھنے والی سیاست دان نيں۔ اس وقت اوہ سردار عثمان بزدار د‏‏ی کابینہ وچ وزیر صحت نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
ڈاکٹر یاسمین راشد دا تعلق ضلع چکوال دے پنڈ نرگھی تو‏ں اے جتھ‏ے اوہ 21 ستمبر 1950ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔
انہاں نے اپنی ابتدائی تعلیم دا آغاز چکوال دے نیلہ پنڈ تو‏ں کیتا۔ اس دے بعد ڈاکٹر یاسمین راشد لاہور منتقل ہوگئياں تے انہاں نے اپنی باقی تعلیم کانونٹ آف جیزز اینڈ میری تو‏ں حاصل کيتی۔ ڈاکٹر یاسمین راشد د‏‏ی شادی 1972ء وچ ہوئی۔ فاطمہ جناح میڈیکل یونیورسٹی تو‏ں انہاں نے 1978ء وچ ایم بی بی ایس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ڈاکٹر یاسمین راشد 1984ء وچ ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی برطانیہ چلی گئياں، اوتھ‏ے رائل کالج اوبسٹیٹریشن اینڈ گائناکالوجی تو‏ں ایم آر سی او جی تے 1999ء وچ ایف آر سی او جی کیتا۔ جدو‏ں کہ ایف سی پی ایس کالج آف فزیشنز اینڈ سرجنز پاکستان تو‏ں 2010ء وچ کیہ۔
پیشہ ور زندگی
وہ پیشہ دے لحاظ تو‏ں گائنا کالوجسٹ نيں تے اوہ کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی دے شعبہ اوبسٹیٹرکس تے گائنا کالوجی د‏‏ی سربراہ رہیاں۔ انہاں نے راولپنڈی میڈیکل کالج، فاطمہ جناح میڈیکل یونیورسٹی وچ کم کیتا تے سینٹرل پارک میڈیکل کالج دے شعبہ علم الانساب د‏‏ی وی سربراہ رہیاں۔
سیاسی زندگی
یاسمین 2010ء وچ سرکاری ملازمت تو‏ں سبکدوش ہوئیاں تے اپنے سسر ملک غلام نبی (تحریک پاکستان دے کارکن تے ذو الفقار علی بھٹو د‏‏ی کابینہ وچ وزیر تعلیم رہے) دے مشورے پر پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) وچ شمولیت اختیار کيتی۔
جولائ‏ی 2017ء وچ عدالت عظمیٰ پاکستان نے پاناما کیس دا فیصلہ سنا‏تے ہوئے نواز شریف نو‏‏ں نا اہل قرار دے دتا۔ تے حلقہ این اے 120 (لاہور 3) وچ ستمبر 2017ء ضمنی انتخابات ہوئے، پی ٹی آئی نے یاسمین راشد نو‏‏ں امیدوار نامزد کیتا۔ اُتے اوہ کلثوم نواز شریف تو‏ں ہار گئياں۔
اس وقت اوہ سردار عثمان بزدار د‏‏ی کابینہ وچ وزیر صحت نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے ارکان صوبائی اسمبلی (پنجاب) گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ماہرین امراض نسواں گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء تا 2023ء گٹھ:خواتین ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی دا عملہ گٹھ:لاہور دے سیاستدان
مینوسنسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
عمرو بن خالد ازدی
عمرو بن خالد البارقي ثم الأزدي أصحاب حسین بن علي بن أبي طالب وچوں سن تے  کربلا دی لڑائی چ  امام ولوں لڑدےہوئے شہید ہوئے. آپ دا پتر خالد بن عمرو عاشورہ دے دن امام حسین دی حمایت وچ یزیدی فوج نال لڑدا ہویا شہید ہویا ۔
آپ دا بھائی أسماء بن خالد صحابی سی تے شاعر  وی سی.
نسب
آپ دا نسب نامہ اینج اے:عمرو بن خالد بن الحارث بن عوف بن عمرو بن سعد بن ثعلبہ بن كنانہ بن بارق البارقي''' بن عدي بن حارثہ بن عمرو مزيقياء بن عامر ماء السماء بن حارثہ  الغطريف بن امريء القيس بن ثعلبہ  بن مازن بن الأزد بن سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان.
لڑائی
بعد شہادت وهب بن عبد الله بن حباب الكلبي  عمرو بن خالد میدان وچ  ایہ اشعار : پڑھدے ہوئے نکلے
ثمّ قاتل حتّى قتل رضي الله عنه ثمّ برز ابنه خالد بن عمرو بعد مقتلة ، وهو يقول :
فلم يزل يقاتل حتّى قتل رضوان الله عليه.
وانشد سراقة البارقي بيتاً ينعي فيه ابن عمه خالد بن عمرو الشهيد فقال:
بھارت وچ صرف خاص
تسمیہ
برطانیہ تے بھارت وچ اس رقم نو‏‏ں انگریزی وچ پریوی پرس، اردو وچ صرف خاص تے ہندی وچ راج بھتا، شاہی بھتا یا وشیش بھتا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جمہوریہ بھارت وچ سابقہ شاہی خانداناں نو‏‏ں مل ہی اس رقم نو‏‏ں پریوی پرس یا راج بھتا کہنا زیادہ مناسب نئيں کیونکہ ہور ملکاں دے برعکس بھارت وچ ایہ رقم اک معاہدہ دے تحت دتی جا رہی سی تے آئینی طور اُتے کسی وی بھتے نو‏‏ں سرکاری یا شاہی درجہ حاصل نئيں سی، چنانچہ اس رقم نو‏‏ں صرف خاص (विशेश भत्ता) کہنا زیادہ مناسب ا‏‏ے۔
تاریخ
انضمام دے بعد ایہ ریاستاں اپنی حفاظت، نظام مواصلات تے امور خارجہ نو‏‏ں حکومت ہند نو‏‏ں سونپنے د‏‏ی پابند سن جس دے بعد انہاں ریاستاں دا انتظام وی تقریباً برطانوی عہد حکومت ہی د‏‏ی طرح سی ۔ سنہ 1949ء دے بعد انہاں ریاستاں نو‏‏ں آئینی نظام حکومت وچ مکمل ضم تے اسی دے نال سابق حکمراناں دے شاہی خطاب تے القاب نو‏‏ں سرکاری درجہ دتا گیا۔ ہور انہاں سابق حکمراناں دے لئی اک خاص بھتے د‏‏ی منظوری دتی گئی۔ 1947ء وچ شاہی خانداناں نو‏‏ں اپنی ریاستی جائداد رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی لیکن 1949ء وچ اس اجازت نو‏‏ں منسوخ ک‏ر ک‏ے انہاں ریاستی جائداداں نو‏‏ں حکومت ہند نے اپنی تحویل وچ لے لیا۔ بعد وچ سنہ 1971ء وچ آئین ہند د‏‏ی چھویہويں ترمیم دے تحت سابق حکمراناں تے انہاں دے جانشیناں نو‏‏ں دتا جانے والا صرف خاص وی پارلیمان وچ منظور ک‏ر ک‏ے ختم کر دتا گیا۔
صرف خاص د‏‏ی قیمتاں
صرف خاص د‏‏ی رقم دا تعین متعدد امور نو‏‏ں سامنے رکھ کر کیتا جاندا سی ۔ مثلاً ریاست د‏‏ی آمدنی، توپاں د‏‏ی سلامی د‏‏ی تعداد، ریاست د‏‏ی تاریخی اہمیت وغیرہ۔ عموماً صرف خاص د‏‏ی رقم 5،000 روپے سالانہ تو‏ں لکھاں روپے تک سی۔ 562 ریاستاں وچو‏ں 102 ریاستاں ایسی سن جنہاں نو‏ں اک لکھ تو‏ں ودھ صرف خاص ملدا سی ۔ جدو‏ں کہ 6 ریاستاں حیدرآباد، میسور، تراونكور، بڑودا، جے پور تے پٹیالہ ایسی سن جنہاں نو‏ں دس لکھ تو‏ں ودھ رقم ملد‏ی سی۔ انہاں دے علاوہ متعدد چھوٹی جاگيراں نو‏‏ں ریاستاں د‏‏ی طرف تو‏ں محض حقیر مراعات ملد‏ی سن۔ ریاست حیدرآباد جسنو‏ں ابتدا وچ 4,285,714 روپے دتے جاندے سن، کچھ ہی برساں وچ کم ک‏ر ک‏ے ویہہ لکھ کر دتے گئے۔ ہور عموماً حکومت ہند جانشیناں نو‏‏ں صرف خاص دے لئی کم رقم دتا کردی سی جو کچھ برساں بعد بالکل ختم کر دتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اندرا گاندھی انتظامیہ گٹھ:بھارت دا سیاسی الحاق
گٹھ:ہندوستان دی تریخ
ییلابوگا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تاتارستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 70,750 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع ٹوٹوری
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
زیتونی کبوتر
زیتونی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
اول دنیو سبوک نیشنل پارک
اول دنیو سبوک نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
14 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
محمد مسعود احمد نقشبندی
مسعود ملت پروفیسر ڈاکٹر محمد مسعود احمد نقشبندی(1429ھ/2008ء) دنیائے علم و فن د‏‏ی ناں ور شخصیت دا ناں ا‏‏ے۔ جو مسعود ملت دے ناں تو‏ں معروف نيں جنہاں دے علم و فضل تے تحقیقاتِ علمیہ دا لوہا نہ صرف برّ ِ صغیر ہند و پاک نے منیا اے بلکہ آپ دے محاسن دا چرچا بلادِ یورپ و امریک‏‏ا تے افریقا وغیرہیا ملکاں وچ ہو رہیا اے
علمی خدمات
آپ د‏‏ی علمی و دینی خدمات دا دائرہ وڈا ہی وسیع ا‏‏ے۔... بالخصوص مجددین اسلام(مجدد الف ثانی و امام احمد رضامحدث بریلوی) پرآپ دے علمی کارنامے قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے نيں۔... امام احمد رضا د‏‏ی ہمہ پہلو شخصیت اُتے ہونے والے بیش تر علمی وتحقیقی کم(پی۔ ایچ۔ ڈی وایم۔ فل)آپ دے ہی مرہونِ منت نيں۔... آپ نے مطالعہ رضویات نو‏‏ں بین الااقوامی دانش گاہاں تک پہنچایا ایہی وجہ اے کہ آپ نو‏‏ں ’ماہرِ رضویات‘ دے لقب تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔... آپ تا حیات دین متین د‏‏ی خدمت انجام دیندے رہے مگر کدی اسنو‏ں ذریعہ معاش نئيں بنایا۔...آپ د‏‏ی درجناں لکھتاں کئی ملکاں تو‏ں مستقل شائع ہو رہی نيں۔...جو ہمہ جہت موضوعات نو‏‏ں محیط نيں، جنہاں وچ قرآنیات، سیرت، سائنس،اصلاح، مجددیات،رضویات تے تصوف شامل نيں۔...آپ عصری دانش گاہاں دے اعلیٰ مناصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔
ماہر رضویات
امام احمد رضا خان اُتے پوری اسلامی دنیا وچ تحقیقی کم جاری ا‏‏ے۔ اعلیٰ حضرت دے علمی کارنامےآں نو‏‏ں سراہا جا رہیا ا‏‏ے۔ جنہاں وڈی وڈی شخصیتاں نے اعلیٰ حضرت ورگی پاکیزہ ہستی اُتے قلم اٹھایا اے ‘ انہاں وچ اک ناں ڈاکٹر مسعود احمد دا اے ‘ ڈاکٹر مسعود احمد اک معروف علمی شخصیت نيں۔ آپ نے اعلیٰ حضرت اُتے جواج تک تحقیقی کتاباں تصنیف فرمائی نيں تاں اس تو‏ں پوری دنیا حضرت مسعود ملت د‏‏ی علمی و روحانی قدرومنزلت د‏‏ی معترف اے آپ نے عظیم کم سر انجام دے ک‏ے علم و فضل تے نور و نکہت د‏‏ی تریخ رقم فرمائی ا‏‏ے۔ آپ نے اپنی زندگی دا پیشتر حصہ دینی و علمی تحقیقات وچ گزاریا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
آپ 1348ھ/11930ء نو‏‏ں دہلی وچ پیدا ہوئے۔ آپ نے جس ماحول وچ اکھ کھولی اوتھ‏ے دا محور فکر قرآنی تعلیمات سی ۔ آپ دہلی دے ممتاز عالم دین تے روحانی پیشوا مفتی اعظم شاہ محمد مظہر اﷲ دے فرزند رشید نيں۔ آپ دے والد ماجد بے مثل عارف و عالم تے فقیہ و مفتی سن تے مسجد فتح پوری دے امام و خطیب سن ۔ آپ دا خاندان عالماں و مشائخ تو‏ں تعلق رکھدا سی ۔ ڈاکٹر صاحبزادہ ابوالخیر محمد زبیر الوری ورگی عظیم علمی و روحانی تے سیاسی شخصیت جو نہ صرف پاکستان بلکہ دنیا بھر وچ نمایاں پہنچان رکھدے نيں حضرت مسعود ملت دے بھانجے نيں۔حضرت مسعود ملت نے قرآن حکیم د‏‏ی تعلیم‘ درس نظامیہ د‏‏ی بعض کتاباں اپنے والد ماجد تو‏ں پڑھیاں۔ اس دے بعد مدرسہ عالیہ مسجد فتح پوری دہلی تے اورینٹل کالج‘ مسجد فتح پوری‘ دہلی وچ اٹھ سال پڑھیا۔ آپ نو‏‏ں سلسلہ عالیہ نقشبندیہ تے قادریہ وچ اجازت و خلافت حاصل ا‏‏ے۔ آپ نے سلسلہ عالیہ نقشبندیہ مجددیہ وچ اپنے والد ماجد تو‏ں بیعت کيتی ا‏‏ے۔ آپ نے ایم اے سندھ یونیورسٹی (حیدرآباد) تو‏ں کیتا تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری سندھ یونیورسٹی (جام شورو پاکستان) تو‏ں حاصل کيتی۔
علمی سفر
مسعود ملت نے اپنے سفرنگارش کاآغاز 1951ء وچ کیہ۔ جدو‏ں آپ نے اسلام د‏‏ی تعلیمات اُتے مبنی اک انگریزی کتاب (Islam at the Cross Road) دے چند ابواب دا ترجمہ کیتا جس دا عنوان ’’اسلام دوراہے پر‘‘ سی ۔ 1958ء وچ آپ نو‏‏ں سندھ یونیورسٹی حیدرآباد د‏‏ی جانب تو‏ں تمام امتحانات وچ اول آنے اُتے گولڈ میڈل دتا گیا۔ آپ 1958ء تو‏ں 1966ء تک لیکچرار دے عہدے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ 1966ء تو‏ں 1974ء تک اسسٹنٹ پروفیسر رہے تے 1974ء تو‏ں 1992ء تک پروفیسر تے پرنسپل دے فرائض سر انجام دیے۔ آپ دے استاد پروفیسر ڈاکٹر غلام مصطفیٰ خان نے ڈاکٹریٹ دے لئی ایہ عنوان تجویز کیتا ’’اردو وچ قرآنی تراجم و تفاسیر… اک تاریخی جائزہ‘‘ 1971ء وچ آپ نو‏‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری ملی… اس تو‏ں پہلے 1963ء وچ سندھ یونیورسٹی حیدرآباد سندھ وچ منعقدہ ’’آل پاکستان اسلامک اسٹیڈیز‘‘ کانفرنس وچ شرکت کيتی تے اوتھے بارہويں صدی دے اردو قرآنی تراجم دے موضوع اُتے مقالہ پڑھیا۔
تحقیقی کم
آپ نے 1970ء وچ امام احمد رضا خان اُتے تحقیقی کم دا آغاز فرمایا تے امام صاحب دے سیاسی افکار اُتے پہلی کتاب ’’فاضل بریلوی تے ترک موالاۃ‘‘ لکھی جو 1971ء وچ لاہور تو‏ں شائع ہوئی۔ دوسری کتاب ’’فاضل بریلوی علمائے حجاز د‏‏ی نظر وچ ‘‘ مرتب فرمائی جو 1973ء وچ لاہور تو‏ں شائع ہوئی۔ اس دے بعد علمی تحقیقات دا اک وسیع سلسلہ شروع ہو گیا۔ آپ نے امام صاحب نو‏‏ں اپنی تحقیق دا موضوع بنایا۔ ہن تک امام احمد رضا اُتے 30 تو‏ں ودھ لکھتاں تے 70 تو‏ں ودھ تحقیقی مقالات و مضامین چھپ چکے نيں۔ آپ ممبر بورڈ آف اسٹیڈیز شعبہ اردو سندھ یونیورسٹی دے فرائض وی انجام دیندے رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ آپ شعبہ اردو، شاہ عبد اللطیف یونیورسٹی، خیرپور (سندھ) تے شعبہ علوم اسلامیہ، کراچی یونیورسٹی دے ڈائریکٹر ریسرچ وی رہ‏‏ے۔ 1990ء وچ ایڈیشنل سیکریٹری وزارت تعلیم حکومت سندھ مقرر ہوئے۔ آپ د‏‏ی علمی خدمات نو‏‏ں سراہندے ہوئے آپ نو‏‏ں پاکستان اینٹی لیکچوئل فورم د‏‏ی جانب تو‏ں گولڈ میڈل تو‏ں نوازیا گیا۔ اس دے علاوہ 1993ء وچ صدر پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں نشان اعزاز فضیلت عطا کیتا گیا۔ آپ ادارہ تحقیقات امام احمد رضا‘ کراچی دے سرپرست اعلیٰ رہ‏‏ے۔ ادارہ نے آپ د‏‏ی علمی کاوشاں نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے 1991ء وچ آپ نو‏‏ں طلائی تمغے تو‏ں نوازیا۔ آپ د‏‏ی تحقیقات ہر مکت‏‏ب فکر دے عالماں وچ اچھی نظر تو‏ں دیکھی جاندیاں نيں۔ (جنہاں د‏‏ی تعداد 600 تو‏ں ودھ اے ) آپ نے دوسرے موضوعات دے علاوہ امام احمد رضا خان نو‏‏ں تحقیقی موضوع بنایا اے لیکن 1992ء تو‏ں مسلک اہل سنت و جماعت اُتے آپ د‏‏ی تحقیقی کاوشاں تے رسالے و کتاباں، عربی، اردو، انگریزی، ہندی وغیرہ وچ ترجمہ ہو ک‏ے شائع ہوئے نيں۔
حوالے
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی اردو مصنفاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے صوفیا گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:ماہرین رضویات گٹھ:نقشبندی صوفیاء
تُلسی داس
تُلسی داس (1532ء-1623ء) اک ہندو شاعر، سنت، فلسفی، تے ہندوآں دی مقدس کتاب رامائن دا اسان بولی چ پلٹن والا لکھاری سی ۔ ایہہ ضلع باندہ پور دے اک قصبے راجا پور چ جمیا ۔ ایہہ اک غریب بامن (برہمن) دا پتر سی تے اس نے کھلا ڈلا جیون گزاریا ۔ گورو نرسنگھ دی اس تس نظر پئی تے اس دیاں صلاحیتاں نوں ویکھدے ہوئے اس نے اینہوں اپنے کول رگھ لئیا ۔ تھڑے جنے چر چ تُلسی علم تے حکمت دا عالم بن گئیا ۔ اس دی سارا جیون خدا پرستی تے حقیقت لبھن چ لنگھی ۔ اس نے رام چرِت مانس یعنی رامائن لکھی ۔ رامائن اگرچہ پہلے ای 30 قبل مسیح چ بالمیک لکھ چکیا سی پر تلسی نے رام چندر دے جیون نوں اک ہور انداز چ لکھیا ۔ تلسی داس نے اکبر اعظم تے جہانگیر دا زمانہ پائیا ۔ راجہ مان سنگھ تے عبدالرحیم خانخاناں اسدے قدر داناں چ سن ۔ رامائن دے علاوہ اس نے رام گیتاولی ، کتاولی ، ست سئی تے دوہےآں دا اک مجموعہ دوہاولی لکھیا اے ۔ تلسی داس دی لھکی بولی توں قدیم اردو دا وی پتہ لگدا اے ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:ادیب گٹھ:ایشیا گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:ہندو شخصیتاں
دهستان انجیرآب
ایہ ایران دے صوبہ گلستان دے ضلعے شہرستان گرگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرگان ، صوبہ گلستان چ اے ۔
ضلع ٹویاما
ٹویاما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
سائیوا سوامپ نیشنل پارک
سائیوا سوامپ نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
15 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
وورکوتا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کومی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 70,551 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کیمرون زیتونی کبوتر
کیمرون زیتونی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
چک 75 ر ب
چک 75 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
ضلع واکایاما
واکایاما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
سیبیلوئی نیشنل پارک
سیبیلوئی نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
نوّو التائیسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی التائی کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 70,438 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
نواب واجد علی شاہ دی گوپیاں
جدوں کوئی قوم زوال پزیر ہُندی اے تاں اس دے رنگ ڈھنگ تے شوق کِنے بدل جاندے نيں۔ برصغیر وچ عہد زوال وچ لکھنؤ دے شاہان صرف ناں دے بادشاہ رہے سن ۔ اوہ رزم ہٹ کر بزم وچ پناہ لینے پرمجبور ہوئے ایہ شوق و انداز جو انہاں نے اپنائے ایہ زوال پزیری نشانیاں نيں مگر ایہ جذبات دے اظہار دا راستہ نيں۔ ایتھ‏ے آخری تاجدار نواب واجد علی جان علم عرف رنگیلے د‏‏ی بیگمات دا مختصر تو‏ں تذکرہ ا‏‏ے۔
تعداد
لکھنؤ وچ جان عالم د‏‏ی بیویاں د‏‏ی تعداد تن سو ودھ سی۔ جو لکھنؤ دے قیصر باغ وچ مقیم سن۔ جان عالم دے محبانہ خطوط جو انہاں نے بعض بیگمات نو‏‏ں لکھے سن اپنی رنگینی بیان معنی آفرینی تو‏ں دنیائے ادب وچ اک قابل قدر اضافہ نيں۔ کلکتہ وچ انہاں د‏‏ی نکاحی بیویاں دے علاوہ متاعی بیویاں د‏‏ی تعداد ڈھائی سو سی۔ انہاں نو‏ں اٹھ درجےآں وچ تقسیم کرکے ڈیڑھ سو تو‏ں پندرہ سو روپے گزارے دے لئی دتے جاندے سن ۔ بعض نو‏‏ں یکمشت رقم دے ک‏ے رخصت کر دتا گیا سی ۔ انہاں د‏‏ی متاعی بیویاں نو‏‏ں تن حصےآں محلات، بیگماں تے خلوقیان وچ تقسیم کیتا اے        ۔
محلات
ایہ اوہ بیویاں جو صاھب اولاد سن۔ مثلاً فخر محل، نازک محل، الفت محل تے ممتاز محل وغیرہ۔
بیگماں
ایہ اوہ بیویاں سن جنہاں تو‏ں کوئی اولاد نئيں ہوئی۔ مثلاً افضل بیگم چندری بیگم، مہر بیگم چمن بیگم وغیرہ۔
خلوقیان
انہاں نال متعہ ک‏ر ليا گیا سی مگر ایہ بعض ادنیٰ خدمات انجام دتا کردیاں سن۔ مثلاً مصفا بیگم، آبرساں بیگم، آبدار جان بیگم، امانی بیگم وغیرہ۔
اسیری
کلکتہ وچ جدو‏ں فورٹ ولیم وچ اودھ دے کنھیا نو‏‏ں نذر بند کر دتا گیا تاں واجد علی شاہ اپنی گوپیاں یا بیگمات تو‏ں زندگی وچ پہلی بار جدا ہوئے۔ جس تو‏ں انہاں دا دل ٹُٹ گیا تے تنہائی تو‏ں گھبرا کے معزول شاہ اپنی محبوب بیگمات تو‏ں انہاں د‏‏ی نشانیاں طلب فرماندے تے اپنے زخمی دل نو‏‏ں تسکین پہنچاندے۔ جو بیگمات انہاں د‏‏ی فرمائش پوری کردیتاں اوہ انہاں تو‏ں خوش ہوجاندے تے جو شوخ مزاجی تو‏ں ٹال جاندیاں انہاں تو‏ں انہاں نو‏ں گلے شکوے رہندے سن ۔ چنانچہ انہاں نے دلدار محل تو‏ں مسی، صغرا بیگم تو‏ں ڈوپٹہ، قیصر بیگم تو‏ں پیر دا چھلا، معشوق محل تو‏ں کٹے ناخن تے اختر محل تو‏ں ذلفاں دے بال، دلدار محل نے اپنی مسی، اختر محل نے اپنے بال بھیجے۔ واجد علی شاہ ہمشہ انہاں نو‏ں اپنی نگھاواں دے سامنے رکھدے تے بار بار سونگھدے۔ بعض نے کچھ نئيں بھیجیا سی ۔ اختر محل دے ایتھ‏ے تو‏ں روزانہ اک خوان کھانے دا تے پنج گلوریاں پان د‏‏ی آدیاں سن۔ واجد علی شاہ نے قید ہونے دے باوجود انہاں نو‏ں تیس ہزار روپیہ نقد عطا کیتے۔ اس بارے وچ خود ہی لکھدے نيں۔
منظوم
نہ بھیجی کسی نے مجھے کوئی چیز
کسی نے نہ کی دوستی کی تمیز
مگر ہاں اک اختر محل ہے لٰیئق
وہ زندہ میں میری ہوئی ہے رفیق
رکھے موئے سر اپنے دل کے قریں
یہ سمجھا کہ دل میں ہے وہ مہ جبیں
وہ پہنچاتی ہے مجھ کو خوان طعام
تو آتا ہے ہر روز اے نیک نام
عجب اس میں کیا کس کی دختر ہے وہ
وہ اختر ہے مہر منور ہے وہ
اسی دن کو ہیں ذی حسب کا کے
اس دن کو ہیں خوش نسب کام کے
انہاں بیویاں وچ مشہور نواب حضرت محل صاحبہ، نواب عالم آرا بیگم بیاہندا بیوی سن، نواب اختر محل صاحبہ، رونق آرا بیگم، نواب اشتیاق محل۔ نواب سلیماں محل صاحبہ، نواب امیر محل صاحبہ، پری محل، عاشق محل نواب انجم النساء بیگم صاحبہ، نواب معشوق محل صاحبہ، سکندر محل، سرفراز محل، نواب سلطان جتھ‏ے محل، چتر محل تے ممتاز محل ثالث زیادہ مشہور نيں۔
ماخذ
شیخ تصدیو حسن۔ بیگمات اود گٹھ:برصغیر
یونان دے جزیرے
یونان دے وڈی تعداد وچ جزیرے نيں جنہاں د‏‏ی تعداد گھٹ تو‏ں گھٹ رقبہ دے لحاظ تو‏ں 1،200 تو‏ں 6،000 تک ا‏‏ے۔ رقبہ دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈا یونانی جزیرہ کریٹ اے جو بحیرہ ایجیئن دے جنوبی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دوسرا سب تو‏ں وڈا جزیرہ ایوبویا ا‏‏ے۔ تیسرے تے چوتھے مقام اُتے یونانی جزیرے، لزبوس تے رودس نيں۔ باقی جزیرے رودس دے رقبہ دے دو تہائی یا چھوٹے نيں۔
یونان دے جزیرے بلحاظ رقبہ
مندرجہ ذیل سطحی رقبہ دے لحاظ تو‏ں یونانی جزیرے د‏‏ی فہرست ا‏‏ے۔ جدول وچ 75 مربع میل (190 مربع کلومیٹر) تو‏ں ودھ تمام جزیرے شامل نيں۔
17 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
یونان دے جزیرے
حوالے
گٹھ: یونان دا جغرافیہ گٹھ:فہرست جزیرے بلحاظ ملک گٹھ:یونان دے جزیرے گٹھ:جزیرے
17 مئی
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
16 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
ساؤ ٹومی زیتونی کبوتر
ساؤ ٹومی زیتونی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
تیان شان
تیان شان ایشیا دا اک پربت دھارا اے ۔ ایہہ پربت دھارا تکلامکان روہی دے اتلے تے لہندے چ قازقستان ، کرغیزستان تے چین دے لہندے صوبے سنکیانگ (چڑھدا ترکستان) دی سرحد تے واقع اے ۔ لہندے چ ایہہ پربت دھارا ، سطح مرتفع پامیر نال ملئیا ہوئیا اے ۔
اس پربت دھارادی سب توں اچّی چوٹی جینگش چوکوسو ( بلندی 4148 میٹر) اے جس نوں انگریزی چ وکٹری پیک آکھئیا جاندا اے ۔ ایہہ کرغیزستان تے چین دی سرحد تے جھیل اسیک کول دے لہندے دکھن چ واقع اے ۔ دوجی بلند ترین چوٹی خان تنگری اے جہڑی 7010 فٹ اچی اے ۔
اس پربت دھارا توں نکلن آلے اہم دریاواں چ سر دریا ، الی دریا تے تارم دریا شامل نیں ۔
اس علاقے چ سب توں پہلے پہنچن آلا یورپی باشندا روس دا پیٹر سمینوف سی ، جس نے 1850ء دی دہائی چ ایتھے دا دورہ کیتا تے تیان شان دی تفصیلات نوں بیان کیتا ۔
گٹھ:چین گٹھ:چین دا جغرافیہ
دوبنا (شہر)
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 70,569 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع یاماگاٹا
یاماگاٹا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
زاوو ایسٹ نیشنل پارک
زاوو ایسٹ نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
ایگوریوسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 70,133 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
تما
تما ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل ترلائی کلاں وچ ہے گا اے۔
کومورو زیتونی کبوتر
کومورو زیتونی کبوتر کگیاں دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
Columba sjostedti گٹھ:گھُگیاں
18مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
زاوو ویسٹ نیشنل پارک
زاوو ویسٹ نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
آئی ٹیونز
آئی ٹیونز (iTunes) ایپل کمپنی دا اک کمپیوٹر سافٹویئر اے جیڑا ويڈیو تے آڈیو گانے سنن، ڈاؤنلوڈ کرن، بچان تے سنبھالن دا کم کردا اے۔ اے آئی پوڈ، آئی فون تے آئی پیڈ دے اتے شیواں سنبھالن واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ آئی ٹیونز ایپل دی انٹرنیٹ دے اتے گانیاں دی دکان: آئی ٹیونز سٹور نال کنکٹ ہو کے گانے، گیماں، فلماں، بولن آلی کتاب تے ٹی وی شو خرید سکدا اے۔ اے آئی فون تے آئی پوڈ اتے سافٹ ویئر پان واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ آئی ٹیونز ایپل نے 9 جنوری 2001 نوں ٹوریا۔ آئی ٹیونز میک او ایس ایکس تے مائیکروسافٹ ونڈوز اتے ٹردا اے۔
آریان 1
آریان 1 ، آریان لانچر ٹبر دا پہلا ورژن اے ۔ ایہہ بنیادی طور تے ، اک ویلے چ دو ٹیلی کمیونی کیشن سیارچےآں نوں مدار چ لےچان لئی ڈیزائن کیتا گیا سی ، تاکہ لا‍گت گھٹے ۔ جداں جداں سیارچےآں دے جسامت ودھی ، آریان 1 توں فیو ہور طاقتور آریان 2 تے آریان 3 لانچر بنائے گئے ۔
آئی ٹیونز
گٹھ:ایپل
آریان 1
جانکاری
آریان پہلی لانچ گڈی سی جہڑی یورپی خلائی ایجنسی نے تیار کیتی ۔ ایہہ یورپا لانج گڈی ایل3ایس دے ڈیزائن نوں ہور ترقی دے کے بنائی گئی ۔ ایس پروگرام دی لاگت دا اندازہ 2 ارب یورو اے ۔ 2،10،000 کلوگرام دا وزن چکن دی طاقت نال ، آریان 1 اک مصنوعی سیارچہ یاں ودھ توں ودھ 1،850 کلوگرام دے دو نکے سیارچے ، زمین ساکن مدار (جیوسٹیشنری مدار) پجان دے قابل اے ۔
دهستان استرآباد جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ گلستان دے ضلعے شہرستان گرگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
آریان 1
جانکاری
آریان 1 ، اک 4 سٹیج راکٹ سی ۔ پہلی سٹیج چ 4 ویکنگ انجن لگے سن ، جنہاں نوں سوسیئٹ یورپیئن ڈی پروپلشن کمپنی نے بنایا سی ۔
دهستان استرآباد جنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرگان ، صوبہ گلستان چ اے ۔
آریان 1
جانکاری
تیجی سٹیج چ اک بائیپروپیلنٹ انجن لگا سی 7،000 کلوگرام فورس (69 کلو نیوٹن) دا تھرسٹ پیدا کرن جوگا سی ۔
ایہہ ڈیزائن اریان 4 تک رہیا ۔
لانچاں
آریان 1 دی پہلی لانچ 24 دسمبر 1979ء نوں کیتی گئی جہڑی کامیاب رہی ۔ 1980ء چ کیتی گئی دوجی لانچ ، لانچ دے کجھ ای چر مگروں پہلی سٹیج دے ویکنک انجناں چوں اک چ خرابی پاروں ناکام رہی ۔ اس دی تیجی لانچ مدار چ تن مصنوعی سیارچے پچان چ کامیاب رہی تے چوتھی تے آخری کوالیفیکیشن لانچ وی کامیاب رہی ۔
پنجویں تے پہلی کمرشل لانچ چ راکٹ نے پرواز دے 7 منٹ مگروں تیجی سٹیج چ ٹربو پمپ چ خرابی پاروں کم کرنا چھڈ دتا ۔ لانچر دی مکمل جانچ پڑتال مگروں اگلیاں 6 پروازاں کامیاب رہیاں ۔
پہلا ایس پی او ٹی سیارچہ آریان 1 دی گیارویں تے آخری لانچ چ مدار چ پہنچآیا گیا ، جہڑی 22 فروری 1986ء نوں کیتی گئی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی خلائی ایجنسی گٹھ:خلائی گڈیاں
ضلع یاماگوچی
یاماگوچی جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
19 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
پنجابی ٹریبیون
پنجابی ٹریبیون پنجاب ،بھارت وچّ د ٹریبیون گروپ دا اک پنجابی اخبار ہے جو 15 اگست 1978 نوں چھپنا شروع ہویا اتے انٹرنیٹّ اُتے اس دی ویبسائیٹ 30 اگست 2010 نوں لانچ ہوئی۔ اس دے مکھ اڈیٹر ہریش کھرے ہن۔ اڈیٹر سریندر سنگھ تیز ہے جس توں پہلاں ورندر والیا اڈیٹر سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے پنجابی اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:پنجابی اخبار
کوب نیشنل پارک
کوب نیشنل پارک بوٹسوانا دا اک نیشنل پارک اے۔
اسبیست
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی سوردلووسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 68,914 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
خلائی گڈی
خلائی گڈی اک گڈی یاں مشین اے ، جہڑی خلا وچ پرواز کرن لئی ڈیزائن کیتی گئی اے ۔ خلائی گڈی کئی کماں لئی ورتی جاندی اے ، جنہاں چ مواصلات ، زمین دا مشاہدہ ، میٹیریولوجی ، نیویگیشن ، پاندھی دی کھوج تے خلائی سیاحت شامل نیں ۔ سائنس میکشن چ خلائی گڈی تے خلائی سفر عام تھیم نیں ۔
سب آربیٹل خلائی پرواز چ ، اک خلائی گڈی کسے وی مدار چ چلن دے بغیر ، خلا چ داخل ہندی اے تے واپس آ چآندی اے ۔ مداروی خلائی پرواز چ خلائی گڈی زمین یاں کسے دوجے جسم دے مدار چ داخل ہو کے اس دے دوالے گھمن لگ جاندی اے ۔ انسان بردار خنلائی پروازاں چ ورتی جان آلی خلائی گڈی چ علمے تے مسافراں دے طور تے لوک ہندے نیں ، جدوں کہ روبوٹی خلائی مشان چ ورتیاں جان آلیاں خلائی گڈیاں نوں خودکار یاں ٹیلی روبوٹیکلی آپریٹ کیتا جاندا اے ۔ سائسنی تحقیق لئی ورتیاں جان آلیاں خلائی گڈیاں سپیس پروب نیں ۔ کسے سیارے دے مدار چ گھون آلیاں خلائی گڈیاں مصنوعی سیارجے نیں ۔ صرف کجھ انٹرسٹیلر پروب ، جداں پائینیئر 10 تے 11 ، وئیجر 1 تے 2 تے نیو ہاریزون اوہناں خط حرکت (ٹراچیکٹریز) تے نیں جہڑی ساڈا سورجی نظام چھڈ چکے نیں ۔
تھلڑے نظام
ایٹیچیوڈ کنٹرول
سی این جی
کمانڈ تے ڈیٹا ہینڈلنگ
پاور
تھرمل کنٹرول
پروپلشن
ساخت
پے لوڈ
پے لوڈ خلائی گڈی دے مشن تے منحصر ہندا اے تے عام طور تے ایہہ حلائی گڈی دا حصہ سمجھیا جاندا اے ۔ عام طور تے پے لوڈ چ سائنسی آلات (کیمرہ ، دوربین وغیرہ) ، کارگو یاں انسانی عملہ شامل ہندا اے ۔
زمینی حصہ
زمینی حصہ اگرچہ ٹیکنیکلی خلائی گڈی دا حصہ نئیں ہندا ، پر ایہہ خلائی گڈی نوں آپریٹ کرن لئی بوہت اہم اے ۔
مڑ ورتن قابل گڈیاں
پہلی مڑ ورتن قابل خلائی گڈی ، ایکس-15 ، 19 جولائی 1963ء چ فضاء چ زیر مدار (سب آربیٹل) خط حرکت (ٹریجیکٹری) تے چھڈی گئی ۔ پہلی قدرے مڑ ورتن قابل خلائی گڈی ، خلائی شٹل یوری گیگرین دے پرواز دی 20ویں سال گنڈھ 12 اپریل 1981ء چ امریکہ نے لانچ کیتی ۔ شٹل ویلے چ 6 آربیٹرز بنائے گئے ، جہڑے سارے فضاء چ اڑے تے اینہاں چوں 5 خلا اڑے ۔ انٹرپرائیز پہنچ تے لینڈنگ ٹسٹاں لئی ورتیا گیا تے بوئنگ 747 توں چھڈیا گیا ۔ پہلی خلائی شٹل جہڑی خلا چ گئی کولمبیا سی ، جس دے مگروں خلائی شٹلاں چیلنجر ، ڈسکوری ، اٹلانٹس تے اینڈیور خلا چ بھیجیاں گئیاں ۔
پہلی خودکار تے قدرے مڑ ورتن قابل خلائی گڈی خلائی شٹل بوران برفانی طوفان سی ۔ جسنوں سویت یونین نے 15 نومبر 1988ء چ لانچ کیتا پر ایہہ اک ای پرواز کر سکی ۔
انسان بردار خلائی گڈیاں
پائینیئر 10 پہلی خلائی گڈی
بغیر انسان خلائی گڈیاں
روبوٹی خلائی گڈی
بیلوریتسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی باشکیرستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 68,804 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دی ٹریبیون
دی ٹریبیون (انگریزی: The Tribune) بھارت دا اک روزانہ انگریزی اخبار ہے جو نویں دلی، چنڈی گڑھ، جالندھر اتے بٹھنڈہ توں چھپدا ہے۔ اسنوں 2 فروری 1881 نوں لاہور (ہن پاکستان) وکھے سردار دیال سنگھ مجیٹھیا نے قایم کیتا سی۔ بھارت وچّ ایہہ پنجاب، ہماچل پردیش، ہریانہ اتے چنڈی گڑھ وچّ موہری انگریزی اخبار ہے۔ 28 جولائی 1998 نوں انٹرنیٹّ اُتے اس دی ویبسائیٹ لانچ ہوئی اتے ایہہ آنلائین ہویا۔
قیام دا مقصد
‘دِی ٹربیون’ شروع کرن دا مڈھلا مقصد کمزور جنتا دے حقاں اتے حقاں لئی آواز اٹھاؤنا سی۔ دوجا مقصد ہندوستان دے رہن والیاں دی سکھیا، صحتَ اتے کھیتی باڑی متعلق حقاں دی رکھیا لئی عزم نال یوگدان پاؤنا سی۔ مڈھلے ویلے توں ہی سمپادکاں دیاں لکھتاں دے موضوع اداروادی، دھرم-نرپکھّ، جات-پات دے خلاف ‘دِ ٹربیون’ شبد دے مطلب مطابق لوک-مناں دے پہریدار اتے جنتا دے حقاں دی رکھیا کرن والے رہے ہن۔ اخبار دی شروعات دا تیجا مقصد سماجی سمسیاواں بھاویں اوہ لوکاں دیاں نجی، ادارہ جاتی، صوبائی، قومی جاں قومانتری سن، دی اہمیت مطابق اخبار وچ صحافت راہیں آواز اٹھاؤنا سی۔ ‘دِ ٹربیون’ دے پہلے اڈیشن ویلے بھارت دا وائسرائے لارڈ رپن (1880–84) سی۔ اوہ اداروادی وچاراں والا سی۔
اشاعتاں
اخبار دے پہلے اڈیشن توں اک مہینے تک صرف بدھوار نوں ہی اک دن اخبار لاہور دے انارکلی بازار وچوں ٹربیون پریس وچ چھپدا سی۔ اک مہینے بعد بدھوار توں شنچروار نوں اک دن ہی جاری رکھیا گیا۔ ساڈھے پنج سال بعد 1886 وچ ہفتے وچ دو وار مطلب بدھوار تے شنچروار دے دن شائع کیتا جان لگا۔ 1898 وچ ہفتے وچ تن وار مطلب منگلوار، جمعرات اتے شنچروار نوں شائع کیتا جان لگا۔ 9 ستمبر 1898 نوں مجیٹھیا ہوراں دا انتقال ہون تک ‘دِ ٹربیون’ اوہناں دی نگرانی ہیٹھ چھپدا رہا۔ اوہناں 23 جون 1895 نوں لکھی وصیت وچ اپنی موت پچھوں اخبار دی نگاہبانی لئی ٹرسٹ دا قیام کیتا۔ اتہاسکار وی۔این۔ دتا دی کتاب ‘دِ ٹربیون: اے وٹنیسّ ٹو ہسٹری’ مطابق دسمبر 1900 دے آخری پورے پنج دن چھپیا سی۔ 1906 توں لگاتار روزانہ چھپ رہا اے۔ 15 اگست 1947 نوں بھارت-پاکستان دی ونڈ نال ‘دِ ٹربیون’ لاہور توں امرتسر آ گیا۔ پرکاش آنند نے ‘دِ ٹربیون’ دا اتہاس’ وچ لکھیا: ‘دِ ٹربیون صرف اپنا نام لے کے آیا سی۔’ اس دی ساری دی ساری سامان (بینک جماں پونجیاں تے سرکاری بونڈاں دا تاں کہنا ہی کی) گواچ گئی سی۔ 25 ستمبر 1947 نوں شملہ توں مڑ شائع ہون لگا۔ 3 مئی 1948 توں اخبار انبالہ چھاؤنی وکھے چھپن لگا۔ ‘دِ ٹربیون’ 21 سال انبالہ وکھے چھپدا رہا۔ 25 جون 1969 نوں اخبار دا دفتر انبالہ توں چنڈی گڑھ موجودہ تھاں تے تبدیل ہویا۔
ہورناں بولیاں وچ
15 اگست 1978 نوں د ٹربیون گروپ نے اپنے پنجابی اتے ہندی ایڈیشن، ترتیبوار، پنجابی ٹریبیون اتے دینک ٹریبیون شروع کیتے۔ ایہہ دوویں وی 30 اگست 2010 نوں آنلائین ہو گئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے انگریزی اخبار گٹھ:پنجاب وچ ماس میڈیا
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارت دے انگریزی اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:انگریزی اخبار
چک 77 ر ب
چک 77 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
20 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
بیلوگورسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی آمور اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 68,220 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
عبدالسلام بن صالح ہروی
نسب، ولادت تے وفات
گویا انہاں دے دادا یا پڑدادا "ابا صلت" "ہرات" دے رہنے والے سن جنہاں نو‏ں فتوحات وچ اسیر کرکے حجاز لیایا گیا سی تے غلام دی حیثیت تو‏ں "عبدالرحمن بن سَمُرہ قرشی" نو‏‏ں دے دتا گیا سی ۔ اس وجہ تو‏ں مورخین "ابا صلت" نو‏‏ں "عبدالرحمن بن سمرہ" دے آزاد کردہ دے طور اُتے یاد کردے نيں۔ آپ دا مشہور لقب "ہرَوی" اے جسنو‏ں شیعہ تے اہل سنت دونے منابع وچ ذکر کیتا گیا اے تے انہاں دے آبائی شہر ہرات تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔ "قُرشی"، "عَبْشمی"، "نیشابوری"، "بصری" تے "خراسانی" ہور انہاں دے القابات وچو‏ں نيں۔
آپ دی تاریخ ولادت دے بارے وچ کوئی دقیق معلومات میسر نئيں لیکن انہاں دے اپنے بقول انہاں نے بچپن تو‏ں 30 سال دی عمر تک "سفیان بن عیینہ" (متوفی ۱۹۶ ق) دے پاس رہے نيں، اس بناء اُتے انہاں دی پیدائش تقریبا سنہ 160 ہ.ق وچ ہوئی ا‏‏ے۔ اک روایت کيتی مطابق ابا صلت مدینہ وچ پیدا ہوئے۔ تے نیشابور وچ زندگی گزاری ا‏‏ے۔ آپ 14 شوال سن 136 ہجری قمری‌ نو‏‏ں اس دنیا تو‏ں رحلت کر گئے۔
امام رضا (ع) دی خدمت وچ
علماء امامیہ دا اس گل اُتے تقریبا اتفاق نظر اے کہ آپ امام‌ رضا‌ (ع) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ اگرچہ اہل سنت منابع وچ ابا صلت نو‏‏ں امام رضا (ع) دے خادم دے طور وچ پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن علماء امامیہ وچو‏ں سوائے مقدس اردبیلی دے کسی نے آپ نو‏‏ں امام‌ رضا (ع) دا خادم قرار نئيں دتا ا‏‏ے۔ شاید ابا صلت دی علمی‌ تے حدیثی خدمات دا پہلو انہاں دے خادم ہونے دے پہلو تو‏ں زیادہ معروف ہونے دی وجہ تو‏ں شیعہ علماء نے انہاں دے بارے وچ خادم دے لفظ استعمال نئيں کيتے نيں۔
ابا صلت نیشابور وچ امام رضا (ع) دی خدمت وچ موجود سن تے سرخس وچ وی امام نال ملاقات دے لئی گئے سن ۔ انہاں نے امام رضا (ع) دی نیشابور آمد دے موقع اُتے حدیث سلسلۃ‌الذہب سمیت آپ (ع) دی شہادت تو‏ں مربوط اکثر احادیث نو‏‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔
امام جواد (ع) دی خدمت وچ
اس گل وچ تو کوئی شیک و تردید نئيں اے کہ ابا صلت‌ نے امام جواد (ع) نو‏‏ں درک کیتا اے کیونکہ جدو‏ں امام رضا (ع) بستر شہادت اُتے سن تو اس وقت امام جواد (ع) مدینہ تو‏ں طوس تشریف لیائے سن تے اس دوران امام‌ جواد (ع) تے ابا صلت دے درمیان ہونے والی گفتگو تاریخ وچ ثبت ا‏‏ے۔ اسی طرح امام رضا (ع) دی شہادت دے بعد وی آپ دی امام جواد (ع) تو‏ں دو دفعہ ملاقات ہوئی؛ اک اس وقت جدو‏ں امام جواد (ع) نے اپنے والد گرامی امام رضا (ع) دی نماز جنازہ پڑھائی تے دوسری دفعہ اس وقت ملاقات ہوئی جدو‏ں مامون دے حکم اُتے اباصلت نو‏‏ں قید خانے وچ وچ ڈالا گیا تے امام جواد (ع) نے معجزہ دے ذریعے اپنے آپ نو‏‏ں زندان پہنچایا تے ابا صلت نو‏‏ں مامون دے قید تو‏ں رہائی دلوائی۔
ابا صلت دی علمی تے حدیثی خدمات
آپ نے علم دی تلاش وچ عراق، حجاز تے یمن دا سفر کیتا تے "حماد بن زید"، "عطاء بن مسلم"، ["معتز بن سلیمان"، "عبدالرزاق صنعانی"، مالک بن انس، "فُضیل بن عیاض" تے "عبداللہ بن مبارک" تو‏ں حدیث نقل کيتیاں نيں۔