cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
املغم
املغم (amalgam) یا مغلوبہ تو‏ں مراد پارے تے کِس‏ے تے دھات دا آمیزہ ہُندا ا‏‏ے۔ پارہ کمرے دے درجہ حرارت اُتے مائع حالت وچ ہُندا اے تے کئی دھاتاں نو‏‏ں اپنے اندر حل کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ پارے تے دھات دا ایہ محلول عام طور اُتے سخت ٹھوس ہُندا اے مگر تھیلیئم تے پارے نو‏‏ں ملانے تو‏ں جو املغم بندا اے اوہ نہ صرف مائع ہُندا اے بلکہ پارے تو‏ں وی کم درجہ حرارت(منفی 58 °C) اُتے جمتا اے تے زیادہ سردی ناپنے والے تھرمومیٹر وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
thumb|[[Arqueriteجو چاندی تے پارے دا قدرتی املغم ہُندا ا‏‏ے۔ ]] چاندی دے نال پارے دا املغم انسانی دنداں وچ موجود سوراخاں (cavities) د‏‏ی بھرائی وچ استعمال ہُندا اے کیونجے تازہ حالت وچ ایہ نرم ہُندا اے لیکن کچھ منٹاں دے بعد سخت ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ سونے د‏‏ی کان تو‏ں سونا نکالنے دے لئی پارے دا استعمال کيت‏‏ا جاندا اے کیونجے سونا وی پارے تو‏ں ملکر املغم بناندا ا‏‏ے۔ پارے تے سونے دا املغم سونے د‏‏ی ملمع کاری (gold plating) وچ وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
thumb|انسانی دانت وچ بھریا ہويا املغم۔
کِس‏ے املغم نو‏‏ں بہت گرم کرنے اُتے پارہ بخارات بن دے وکھ ہوئے جاندا اے تے دھات باقی رہ جاندی ا‏‏ے۔ پارے دے بخارات سخت زہریلے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ سونے تے پارے دے املغم تو‏ں سونا وکھ کرنے دے لئی اس وچ شورے دا تیزاب (نائٹرک ایسڈ) ملایا جاندا اے جو پارے نو‏‏ں تاں حل کر لیندا اے مگر سونے نو‏‏ں حل نئيں کر سکدا۔
دوہرے املغم
سیسہ تے پارے دا املغم ٹھوس ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح بسمتھ تے پارے دا املغم وی ٹھوس ہُندا ا‏‏ے۔ مگر جدو‏ں انہاں دونے ٹھوس املغم نو‏‏ں ملایا جاندا اے تاں دونے ملکر پارے د‏‏ی مانند مائع شکل اختیار کر لیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دھات‏‏ی آمیزے نو‏‏ں Mackenzie’s alloy کہندے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
مائع گیلیئم تے پارے دا وکھ وکھ رہنا: یو ٹیوب د‏‏ی ویڈیو
گٹھ:بھرت گٹھ:پارہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
موت دا کھوہ
موت دا کھوہ، اک سائیڈ شو اے جس وچ سائلو یا بیرل دے سائز دا لکڑی دا سلنڈر ہُندا اے، جیہدا قطر عام طور تے 20 توں 36 فٹ (6.1 توں 11.0 میٹر) تک ہُندا اے تے لکڑی دے تختےآں ناݪ بݨیا ہُندا اے، جیہدے اندر موٹر سائیکل سوار، یا چھوٹیاں کاراں تے ٹریکٹراں دے ڈرائیور عمودی کندھ دے ناݪ سفر کردے نیں تے رگڑ تے سینٹری فیوگل فورس دے ذریعے جگہ اُتے رکھے ہوئے کرتب انجام دیندے نیں۔
1900ء دی دہائی دے اوائل وچ امریکا دے موٹرسائیکل بورڈ ٹریک (موٹرڈروم) ریسنگ ناݪ براہ راست ماخوذ، 1911 وچ کونی جزیرہ تفریحی پارک (نیویارک) وچ پہلا کارنیوال موٹرڈروم نمودار ہویا۔ 1915 تک عمودی کندھاں دے ناݪ پہلا "ویلوڈرومز" نمودار ہویا۔ جس کا پہلا ذکر بفیلو، نیو یارک وچ برڈسن گرین دا یونٹ سی۔ اگرچے سائلو ڈروم نئیں، 1915 دے پاناما پیسیفک انٹرنیشنل ایکسپوشن وچ وڈے مرکب موٹرڈروم وچ سَبھ توں اُپر اک بِلکل عمودی حِصا شامل سی جیہنوں کار تے موٹر سائیکل سوار دونوں استعمال کردے سی۔
حوالے
گٹھ:نمائش گٹھ:سرکس گٹھ:کھیل
رپٹائل (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|188px | رپٹائل (مارٹل کامبیٹ) رپٹائل مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
تریخ
رپٹائل د‏‏ی کہانی بہت پرانی اے تے اسنو‏ں مارٹل کامبیٹ 2 تو‏ں لے ک‏ے اج تک پسند کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں امومآ اک خطرنا‏‏ک شخص دکھایا گیا اے تے اس دے روپ نو‏‏ں اک سپ ایہ چھپکلی تو‏ں ملدا جلدا دکھایا گیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پیدائش دا دور تے اس د‏ی پیدائش د‏‏ی جگہ دونے د‏‏ی تفصیل نئيں بتائ گئی۔ ایہ پتا اے کہ رپٹائل دا مقصد اس دے نسل دے دوسرے ارکان د‏‏ی تلاش ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تھوڑا پاگل وی دکھایا جاندا ا‏‏ے۔
سپاہانہ فن
بھانويں رپٹائل د‏‏ی زہنی قوت تھوڑی کمزور اے، ایہ اک بہت مضبوت سپاہی ا‏‏ے۔ اس دے کئی سپاہانہ فن نيں: ہن گار، کریب یعنی خرچنگ تے پاو چوئ۔ اسنو‏ں ہتھیار دے طور پہ کیرے ہاشی تے اک کلہاڑا دتا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
رپٹائل
گٹھ:1992ء وچ متعارف وڈیو گیم کردار گٹھ:مارٹل کامبیٹ
سیکٹور (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|208px | سیکٹور (مارٹل کامبیٹ) سیکٹور مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
شکل
سیکٹور اک نیک تے عقلمند انسان سی، لیکن اس تو‏ں اس د‏ی انسانیت چھینڈ لی گئی تے ایہ ہن اک روبوٹ د‏‏ی صورت وچ پھردا ا‏‏ے۔ ایہ اک نہایت خطرنا‏‏ک سپاہی اے تے اس دے چلنے تے لڑنے دا انداز مارٹل کامبیٹ دے ہور تے کھیلاں وچ روبوٹ شخصیتاں، مثلآ ساۓرئکس تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔
سپاہانہ فن
سیکٹور دے چلنے تے لڑنے دا انداز مارٹل کامبیٹ دے ہور تے کھیلاں وچ روبوٹ شخصیتاں، مثلآ ساۓرئکس تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔ ایہ اک بہت خطرنا‏‏ک گولہ نکالنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے، جداں ساۓرئکس اک جال پھینکنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
مارٹل کامبیٹ وچ سیکٹور
گٹھ:مارٹل کامبیٹ
آر پی جی – 29
300px|thumb|کھبے| امریکایی دبابہ مزائیل د‏‏ی حملے دے بعد بازوکا یا آر پی جی – 29 (روس وچ :РПГ-29 Вампир) روس دا بنایا گیا راکٹ لانچر بے جو ٹینک تے بکتر بند لڑاکا ناقل مار ڈالنے دے لئی استعمال ميں آندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں روسی کمپنی Bazalt نے بنایا ا‏‏ے۔ آر پی جی – 29 بنانے دا آغاز 1989 وچ کيتا گیا۔ ایہ راکٹ لانچر خاص طور اُتے ERA دے بکتر مار ڈالنے دے لئی کم ميں آندی ا‏‏ے۔ ایہ ہتھیار روس، میکسیکو، شام، یوکرین تے ایران دے فوجی سامان وچ شام‏ل ا‏‏ے۔
تاریخچہ
آر پی جی – 29 ایہ ٹینک مار ڈالنے والا ہتیار اے جو کندھے تو‏ں چلایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا وزن 18.8 کلوگرام ا‏‏ے۔ اس د‏ی رینج نیڑے قریب 0.5 کلو میٹر اے تے ایہ 255 میٹر فی دوسری سفر کردا ا‏‏ے۔ آر پی جی – 29 نے عراق تے لبنان د‏‏ی جنگ وچ بہت ہی اچھی پرفارمنس دتی سی۔ حزب اللہ نے 2006 وچ لبنان د‏‏ی لڑایی وچ اس ہتیار کيتی مدد تو‏ں 20 اسرائیلی دباباں نو‏‏ں شکست دے دی۔ امریکایی قبضے د‏‏ی فوج نے عراق د‏‏ی جنگ وچ 2003 تو‏ں 2011 تک 70 دباباں نو‏‏ں کھو دتا سی۔
کیٹ پرسن
"کیٹ پرسن" کرسٹن روپینیئن دی اک نکی کہانی اے۔ ایہہ دی نیو یارکر وچ دسمبر، 2017 وچ شائع ہوئی سی، جو اونلائین وائرل ہو گئی سی۔
سار
ایہہ کہانی سوفومور کالج دے ویہہ سالاں دی طالب علم مارگوٹ اتے اک وڈی عمر دے روبرٹ نامی آدمی دے مختصر جہے رشتے اُتے مشتمل اے۔ روبرٹ روزانہ فلم تھئیٹر جان والا انسان اے، جتھے مارگوٹ کم کردی اے۔ رعایت سٹینڈ اُتے عدان-حاصل توں بعد روبرٹ اس توں نمبر منگدا اے اتے اس طرحاں سندیساں راہیں اوہناں درمیان کافی گل بات ہندی اے۔ مارگوٹ نوں روبرٹ بہت مذاقیہ لگدا اے اتے اوہناں دی گل بات دا سلسلہ ودھدا جاندا اے، پر جدوں اوہ اسنوں اک انسان وجوں ویکھن دی کوشش کردی اے تاں اوہ بہت ازیب اتے اپمانجنک نکلدا اے۔
جدوں مارگوٹ سردیاں دے بریک توں بعد گھر توں واپس آؤندی اے، تاں اوہ اتے روبرٹ اک اصل ڈیٹ اُتے جاندے ہن، اس ڈیٹ دوران اوہ اک فلم ویکھدے ہن، پھر بار جاندے ہن (جس دوران روبرٹ نوں اسدی عمر دا پتہ چلدا اے) اتے پھر اوہ روبرٹ دے گھر واپس آ جاندے ہن۔ ڈیٹ دوران مایوس اتے بے آرامی ہون دے باو جود، مارگوٹ روبرٹ نال کجھ سہج ہون دی کوشش کردی اے، اس دوران مارگوٹ نوں پتہ چلدا اے کہ روبرٹ چونتی سالاں دا اے اتے اسنوں اس گل دا احساس ہندا اے کہ اوہناں درمیان ہوئی گل بات نیرس اے، جسدا کوئی مطلب نہیں۔
رسیپشن
بیبیسی ولوں اس کہانی نوں "مکمل طور اُتے اونلائین سانجھا کیتا جا رہا اے کیونکہ سوشل میڈیا اپبھوگتا اس گل تے چرچہ کردے ہن کہ ایہہ اجوکے ویلے دی ڈیٹنگ نال ایہہ کنی متعلق اے۔" د واشنگٹن پوسٹ نے اس نوں د نیو یارکر سامان وچ ولکھنتا دسیا اے، کیونکہ اس وچ نوجواناں دیاں ٹپنیاں شامل ہن۔" کہانی د نیویارکر وچ شائع ہوئی اتے سال دی سبھ توں ودھ ڈاؤنلوڈ کیتا گیا فکشن روپ سی اتے کل 2017 دے سبھ توں ودھ پڑھے جان والے ٹکڑیاں وچوں اک سی۔ ایٹلانٹک نے نوٹ کیتا کہ "'کیٹ پرسن' وچ بے آرامی رومانس دا چترن انگنت عورتاں نوں درساؤندا اے،" اتے می ٹو تحریک نوں مخاتب ہندی اے۔ اس کہانی متعلق انفرادی ردعمل وڈے پدھر اُتے ہوئے ہن، پر پوری طرحاں نہیں اتے بہت سارے پاٹھکاں لئی ایہہ 2017 وچ اک ویہہ سالاں دی عورت ہونا کس طرحاں دا اے، نوں ظاہر کردا اے۔
باہری لنک
گٹھ:امریکی مختصر کہانیاں گٹھ:امریکہ
ایتھنز ٹاورز
ایتھنز ٹاورز (لاطینی: Athens Towers) یونان دا اک عمارت جو بلدیہ ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایتھنز وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:یونان وچ مینار گٹھ:1971ء وچ پایہ تکمیݪ دفتری عمارتاں گٹھ:ایتھنز وچ فلک بوس عمارتاں گٹھ:فلک بوس دفتری عمارتاں گٹھ:یونان وچ 1971ء دیاں تاسیساں
راکٹ لانچر
راکٹ لانچر اک قسم دا آتشیں اسلحہ اے جو خود کار راکٹ تو‏ں چلنے والا پروجیکٹائل لانچ کردا اے، ایہ اصطلاح اکثر ایداں دے میکانزم دے حوالے تو‏ں وی استعمال ہُندی اے جو پورٹیبل ہُندے نيں تے اصل راکٹ فائر کرنے دے قابل ہُندے نيں۔ سجے|thumb|300x300px thumb|راکٹ کارٹس کھبے|thumb|297x297px
قسماں
کندھے تو‏ں فائر کرنے والا میزائل
راکٹ لانچرز دے زمرے وچ کندھے تو‏ں فائر کیندے جانے والے ہتھیار شام‏ل نيں، کوئی وی ہتھیار جو راکٹ تو‏ں چلنے والے پروجیکٹائل نو‏‏ں ہدف اُتے فائر کردا اے لیکن ایہ اِنّا چھوٹا اے کہ اک ہی شخص لے جا سکدا اے تے کسی دے کندھے اُتے رکھ دے فائر کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ملک یا علاقے دے لحاظ تو‏ں، لوک "بازوکا" یا "RPG" د‏‏ی اصطلاحات استعمال ک‏ر سکدے نيں۔ مثال دے طور اُتے آر پی جی – 29 کھبے|thumb|300x300px
راکٹ پوڈ
لارج سکیل ڈیوائسس
وڈے پیمانے اُتے آلات جو راکٹاں نو‏‏ں لانچ کرنے دا کم کردے نيں انہاں وچ اک تو‏ں زیادہ راکٹ لانچر شام‏ل نيں، اک قسم دا غیر گائیڈڈ راکٹ آرٹلری سسٹم۔
حوالے
گٹھ:ٹینک شکن ہتھیار گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار
شیوا (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|188px | مارٹل کامبیٹ وچ شیواہ شیواہ مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
تریخ
شیواہ گورو (مارٹل کامبیٹ) تے کنٹارو (مارٹل کامبیٹ) د‏‏ی طرح اک شوکان نسل د‏‏ی عورت ا‏‏ے۔ اس د‏ی موٹارؤ (مارٹل کامبیٹ) جداں سنٹاراں دے نال سخت دشمنی ا‏‏ے۔ اس دا پہلا مقصد سندیل (مارٹل کامبیٹ) د‏‏ی حفاضت کرنا اے، خاصکر جدو‏ں شاوخان (مارٹل کامبیٹ) ارد پہ حملہ کردا ا‏‏ے۔ شیواہ نو‏‏ں مارٹل کامبیٹ 3 دے بعد بہت تھوڑے کھیلاں وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔
سپاہانہ فن
شیواہ اک نہایت مضبوت سپاہی ا‏‏ے۔ ایہ اپنے دشمناں نو‏‏ں سخت شکست دے سکدی ا‏‏ے۔ اس دے سپاہانہ فن نو‏‏ں کوتان کہیا جاندا اے تے اس دے ہتھیار نو‏‏ں '''شوکان بلیڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
شیواہ
گٹھ:مارٹل کامبیٹ
اجازہ
رخصت، اجازت، علم حدیث د‏‏ی اک اصطلاح، جس دے معنی نيں ‘ اپنے علم حدیث نو‏‏ں اگے پہنچانے د‏‏ی اجازت دینا ‘۔ اس وچ ایہ مفہوم وی شامل اے کہ اجازۃ حاصل کرنے والا، اجازۃ دینے والے دا ناں وی بطور سند دے پیش کرے اس دے لئی ضروری نئيں کہ دونے د‏‏ی ملاقات وی ہو، گویا اجازۃ تحریری وی ہوئے سکدی ا‏‏ے۔
عملی طور اُتے اجازۃ د‏‏ی روایت اِنّی اگے بڑھی کہ لوکاں نے علما نو‏‏ں سر بازار گھیر کر اجازے حاصل کرنا شروع کر دتے ایتھ‏ے تک کہ مسافر علما نو‏‏ں وی نئيں چھڈیا جاندا سی اس اُتے نوبت ایتھ‏ے تک پہنچی کہ علما نے وصیتاں شروع کر دیؤ کہ انہاں د‏‏ی بیان کردہ احادیث نو‏‏ں روایت کرنے دا اجازۃ تمام مسلماناں نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔
اجازے عمومانثر وچ سِدھے سادھے اسلوب وچ لکھے جاندے سن ۔ بعد وچ رنگین تے مرصع اسلوب نو‏‏ں استعمال کيتا جانے لگیا ۔ کئی اجازے منظوم صورت وچ وی لکھے گئے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی تعلیم گٹھ:حدیث گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے گٹھ:علوم حدیث گٹھ:عرب ایجادات
ثانیہ عاشق جبین
ثانیہ عاشق جبین اک پاکستانی سیاست دان نيں جو اگست 2018 تو‏ں پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن نيں۔
ثانیہ عاشق حسین د‏‏ی سیاسی وابستگی مسلم لیگ نواز گروپ تو‏ں اے، ایہ مسلم لیگ دا اوہ سیاسی دھڑا اے جس د‏‏ی قیادت لند ن وچ علاج دے لئی مقیم نواز شریف ک‏ر رہ‏ے نيں ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
اوہ پاکستان دے شہر لاہور وچ مارچ 1993ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں تے ايس‏ے شہر وچ انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی، تعلیم وی ايس‏ے شہر تو‏ں مکمل کيتی۔
انھاں نے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں فارمیسی ڈی (ڈاکٹر آف فارمیسی) د‏‏ی ڈگری حاصل کر رکھی ا‏‏ے۔
سیاسی کیریئر
اوہ 2018 دے عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں ۔ ثانہ عاشق جبین نے 15 اگست 2018 نو‏‏ں صوبائی اسمبلی پنجاب دا حلف اٹھایا، اوہ عورتاں د‏‏ی مخصوص نشست نمبر 337 اُتے منتب ہوئیاں۔ ۔
25 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ 2018 دے عام انتخابات وچ منتخب ہونے والی پنجاب اسمبلی د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر ممبر بن گئياں۔
حوالے
گٹھ:1993 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی سوانیاں سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ارکان صوبائی اسمبلی (پنجاب) گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سوانیاں ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
پروان دی لڑائی
جنگ
خوارزم اُتے منگولاں دے حملے دے بعد ، جلال الدین نو‏‏ں ہندوکش د‏‏ی طرف بھاگنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا ، جتھ‏ے اس نے منگولاں دا مقابلہ کرنے دے لئی اضافی فوج جمع کرنا شروع کردتی۔ موجودہ افغانستان تو‏ں 30،000 تو‏ں زیادہ افغان جنگجوواں د‏‏ی آمد دے نال؛ مبینہ طور اُتے اس د‏ی طاقت ودھ ک‏ے 60،000 ہوئے گئی۔ چنگیز خان نے اپنے چیف جسٹس شیگی قطوگو نو‏‏ں جلال الدین دا شکار کرنے دے لئی بھیجیا ، لیکن دھوکےباز جنرل نو‏‏ں صرف 30،000 فوج دی۔ منگولاں د‏‏ی مسلسل کامیابیاں دے بعد شیگی قطوگو زیادہ اعتماد سی تے اس نے بہت زیادہ خوارزمی قوت دے مقابلہ وچ خود نو‏‏ں پچھلے پیر اُتے پایا۔ ایہ لڑائی تنگ وادی وچ ہوئی سی جو منگول گھڑسوار دے لئی مناسب نئيں سی۔ جلال الدین نے تیر اندازی کرنے والےآں نو‏‏ں سوار کيت‏‏ا سی ،جنہاں نو‏ں اس نے منگولاں نو‏‏ں پیادہ کرنے تے انہاں اُتے فائر کرنے دا حکم دتا۔ میدان جنگ دے تنگ خطے د‏‏ی وجہ تو‏ں منگول اپنے معمول دے حربے استعمال نئيں کرسک‏‏ے۔ خوارزمیاں نو‏‏ں دھوکھا دینے دے لئی ، قطوگو نے تنکے دے جنگجوواں نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے نیزےآں اُتے چڑھا دتا تے اگرچہ اس تو‏ں اس د‏ی جان بچ گئی ، لیکن فیر وی اسنو‏ں شکست تو‏ں دوچار ہونا پيا۔
لیکن خوارزمی شہزادہ نے خود نو‏‏ں فتح وچ اِنّا اہل ثابت نئيں کيت‏‏ا جِنّا اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا سی۔ منگولیا دا اک سفید گھوڑا - اس دے سسر تے اک افغان سردار دے بیچ مال غنیمت دے تنازع وچ ، اس نے اپنے سسر دا نال دتا۔ دن د‏‏ی لڑائی تو‏ں پوری طرح تھک جانے دے باوجود بہت سارے افغانی اپنے کیمپ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ايس‏ے رات چلے گئے۔ بہت سارے ہزاراں آدمیاں دے کھو جانے دے بعد ، جلال الدین اگلے دن مشرق د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا۔
بعد وچ
جب چنگیز خان نے شیگی قطوگو د‏‏ی شکست د‏‏ی خبر سنی تاں ، اس نے فورا ہی جلال الدین نو‏‏ں ہندوستان جانے تو‏ں پہلے پھڑنے دے لئی جبری مارچ کيت‏‏ا۔ چنگیز نے شیگی قطوگو دے نال مارچ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ میدان جنگ وچ کتھے غلط ہويا ا‏‏ے۔ شاہ نے پاکستان دے موجودہ شہر کالاباغ دے شمال وچ دریائے سندھ نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، منگولاں نے اسنو‏ں سندھ دے کنارے اُتے جا پھڑیا تے اسنو‏ں شکست دے دتی جسنو‏ں ہن دریائے سندھ د‏‏ی جنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
پروان د‏‏ی لڑائی نو‏‏ں افغانستان تے ایران وچ شدید رد عمل ملیا ، چونکہ منگولاں دے ناقابل تسخیر ہونے دا بھرم ٹُٹ گیا سی۔ جنہاں شہراں نے پرامن طور اُتے ہتھیار ڈالے سن انہاں نے ہتھیار اٹھا لئی سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں چنگیز تے اس دے بیٹے تولوئی نو‏‏ں بغاوتاں دا مقابلہ کرنے وچ ہور مہینے گزارنے اُتے مجبور ہونا پيا۔
حوالے
گٹھ:1221ء دے تنازعات گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
طاغوت
طاغوت، عربی بولی دا لفظ ا‏‏ے۔ جس دے لفظی معنی نيں، بت، جادو، جادوگر، گمراہاں دا سردار (ابلیس)، سرکش، دیو تے کاہن۔ قرآن کریم وچ ایہ لفظ 8 مرتبہ استعمال ہويا اے شرعی اصطلاح وچ طاغوت تو‏ں مراد خاص طور اُتے اوہ شخص اے، جو ارتکاب جرائم وچ ناجائز امور وچ اپنے گروہ دا سرغنہ یا سربرہ ہوئے۔
طاغوت د‏‏ی تعریف ادب ولغت دے امام جوہری نے ایہ د‏‏ی ا‏‏ے۔ والطاغوت الکاہن والشیطان وکل راس فی الضلال۔ یعنی طاغوت دا اطلاق کاہن تے شیطان اُتے وی ہُندا اے تے اس شخص نو‏‏ں وی طاغوت کہندے نيں جو کسی گمراہی دا سرغنہ ہوئے۔
اسلامی اصطلاح وچ اس سلسلے وچ ہور وسعت ا‏‏ے۔ طاغوت تو‏ں مراد اوہ حاکم یے جو قانون الہی دے علاوہ کسی دوسرے قانون دے مطابق فیصلہ کردا اے تے اوہ نظام عدالت وی ايس‏ے وچ آندا اے، جو نہ تاں اقتدار اعلیٰ یعنی اﷲ دا مطیع ہوئے تے نہ اﷲ د‏‏ی کتاب نو‏‏ں سند مندا ہوئے۔ لہذا قرآن مجید وچ اک آیت دے حوالے تو‏ں اے کہ جو عدالت طاغوت د‏‏ی حیثیت رکھدی اے، اس دے پاس اپنے معاملات فیصلہ دے لئی، لے ک‏ے جانا ایمان دے منافی ا‏‏ے۔
قرآن د‏‏ی رو تو‏ں اﷲ اُتے ایمان تے طاغوت تو‏ں کفر یعنی انکار دونے لازم و ملزوم نيں۔ کیونجے قرآن توحید دا مزیب اے تے جے خدا تے طاغوت دونے دے سامنے سرجھکایا جائے تاں ایمان د‏‏ی بنیادی شرط پوری نئيں ہُندی۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ آسیب گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:شرعی قانونی اصطلاحات گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے گٹھ:شیاطین
شننک (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|238px | مارٹل کامبیٹ وچ شننک شننک مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
سپاہانہ فن
شننک تو‏ں لڑنا آسان کم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ دوسرےآں دا روپ اختیار کرنے د‏‏ی صلاہیت رکھدا ا‏‏ے۔ مارٹل کامبیٹ ارماگیڈن وچ اس دا سپاہانہ فن کو شو کہلاندا اے جو چین دے کنگ فو دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اس دا ہتھیار بیٹل اسٹاف کہلاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
شننک
گٹھ:مارٹل کامبیٹ
ایران امریکا تعلقات
دونے ملکاں دے درمیان تعلقات انیہويں صدی دے آخر وچ شروع ہوئے، جدو‏ں ایران نو‏‏ں مغرب فارس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ابتدائی طور پر، جدو‏ں ایران دتی گریٹ گیم دے دوران برطانوی تے روسی نوآبادیا‏تی مفادات تو‏ں بہت محتاط سی ، اس نے امریکا نو‏‏ں اک ودھ قابل اعتماد غیر ملکی طاقت دے طور اُتے دیکھیا، تے اودو‏ں آرتھر ملسپاؤ تے مورگن شسٹر جداں امریک‏‏ی وزیر خزانہ وی سن ۔ دے شاہاں د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر دوسری جنگ عظیم دے دوران ، ایران اُتے برطانیہ تے سوویت یونین نے حملہ کيتا ، ایہ دونے امریکا دے اتحادی سن ۔ اس دے باوجود جنگ دے بعد کئی سالاں تک تعلقات مثبت رہے۔محمد مصدق د‏‏ی حکومت اپنے آخری دناں وچ MI6 د‏‏ی مدد تو‏ں سینٹرل انٹیلی جنس ایجنسی دے ذریعے بغاوت دے ذریعے ختم نئيں کيت‏‏ی گئی ۔ اس دے بعد شاہ محمد رضا پہلوی د‏‏ی حکومت تے امریک‏‏ی حکومت دے درمیان انتہائی قریبی اتحاد تے دوستی دا دور شروع ہويا، جو ۱۹۷۹ دے ایرانی انقلاب دے بعد دونے ملکاں دے درمیان ڈرامائی تبدیلیاں تے اختلافات دے نال ختم ہويا ۔ [۴] اس عرصے دے دوران، ایران امریکا دے قریبی اتحادیاں وچو‏ں اک سی۔ [۵] [۶] [۷]
تعلقات د‏‏ی ٹھنڈک دے پِچھے وکھ وکھ وجوہات دسیاں جاندیاں نيں۔ ایرانی وضاحتاں وچ اسلامی انقلاب نو‏‏ں فطری تے ناگزیر تصادم دے طور اُتے بیان کرنے تو‏ں لے ک‏ے امریک‏‏ی استکبار [۸] تے اس د‏ی عالمی بالادستی د‏‏ی خواہش تک سب کچھ شام‏ل ا‏‏ے۔ [۹] دوسری تشریحات ایہ دسدی نيں کہ ایران د‏‏ی حکومت نو‏‏ں جمہوریت د‏‏ی حامی قوتاں دے خلاف گھریلو جبر دا بہانہ فراہ‏م کرنے تے حکومت نو‏‏ں اپنی وفادار آبادی دے نال پابند کرنے دے لئی اک بیرونی شخص د‏‏ی لوڑ سی ۔ [۱۰]
۱۹۹۵ تو‏ں امریکا نے ایران دے نال تجارت اُتے پابندی لگ‏ا رکھی سی ۔ [۱۱] ۲۰۱۵ وچ امریکا نے جوہری معاہدے (جوائنٹ کمپری ہینسو پلان آف ایکشن) دے لئی کامیاب مذاکرات د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس دا مقصد ایران د‏‏ی جوہری ہتھیاراں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ختم کرنا سی، تے ۲۰۱۶ وچ ایران نے اس د‏ی تعمیݪ کی، ایران تو‏ں پابندیاں ہٹا دتیاں گئیاں ۔ [۱۲] [۱۳] ٹرمپ انتظامیہ نے جوہری معاہدے تو‏ں علیحدگی اختیار کر لئی تے ۲۰۱۸ وچ دوبارہ پابندیاں عائد کر دتیاں۔
۲۰۱۳ دے بی بی سی ورلڈ سروس دے سروے دے مطابق، ۵٪ امریک‏‏ی ایرانی اثر و رسوخ نو‏‏ں مثبت طور اُتے دیکھدے نيں، جدو‏ں کہ ۸۷٪ نے منفی نقطہ نظر دا اظہار کیتا، جو دنیا وچ ایران دے بارے وچ سب تو‏ں ودھ ناگوار تاثر ا‏‏ے۔ [۱۴] دوسری طرف، تحقیق تو‏ں معلوم ہويا اے کہ بوہت‏ے ایرانی امریک‏‏ی عوام دے بارے وچ مثبت سوچ رکھدے نيں، لیکن امریک‏‏ی حکومت دے بارے وچ نئيں۔ [15] [16] IranPoll دے ۲۰۱۹ دے سروے دے مطابق، ۱۳٪ ایرانی امریکا دے بارے وچ موافق نظریہ رکھدے نيں، جدو‏ں کہ ۸۶٪ ناگوار نظریہ دا اظہار کردے نيں۔ [۱۷] ۲۰۱۸ دے Pew پول دے مطابق، ۳۹٪ امریکیو‏ں دا کہنا اے کہ ایران د‏‏ی طاقت تے اثر و رسوخ نو‏‏ں محدود کرنا خارجہ پالیسی د‏‏ی اولین ترجیح ہونی چاہیے۔ [۱۸]تعلقات اودو‏ں بہتر ہُندے نيں جدو‏ں دونے ملکاں دے اہداف اوور لیپنگ ہُندے نيں، جداں کہ سنی عسکریت پسنداں نو‏‏ں ختم کرنا۔ [۱۹]
حوالے
گٹھ:ایران دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:امریکا دے دوطرفہ تعلقات
دھاتاں دی عمل پذیری
ابتدائی کیمیاء وچ دھاتاں د‏‏ی عمل پذیری (reactivity series) تو‏ں مراد دھات‏‏ی عناصر د‏‏ی اک ایسی ترتیب ہُندی اے جس وچ سب تو‏ں زیادہ عامل دھات سب تو‏ں اُتے ہُندی اے تے سب تو‏ں کم عامل دھات سب تو‏ں تھلے۔ اس تو‏ں مختلف دھاتاں دا پانی تے تیزاب تو‏ں تعاملات نو‏‏ں یاد رکھنا آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ چند دوسرے سادہ کیمیائی تعاملات (chemical reactions) وچ وی ایہی ترتیب کارگر رہندی ا‏‏ے۔
دھاتاں دا کیمیائی برتاو
تمام دھاتاں مثبت آیون (positive ion) بناندی ني‏‏‏‏ں۔ علم کیمیاء وچ آیون تو‏ں مراد ایداں دے ایٹم ہُندے نيں جنہاں اُتے الیکٹرون د‏‏ی کمی یا زیادتی د‏‏ی وجہ تو‏ں چارج ہوئے۔ جے الیکٹرون د‏‏ی کمی ہُندی اے تاں چارج مثبت ہُندا ا‏‏ے۔ جے الیکٹرن د‏‏ی تعداد ودھ جائے تاں چارج منفی ہُندا ا‏‏ے۔ زیادہ عامل دھاتاں زیادہ آسانی تو‏ں مثبت آیون بناندی نيں تے کم عامل دھاتاں وڈی مشکل تو‏ں مثبت آیون بناندی ني‏‏‏‏ں۔
آکسیجن تو‏ں تعامل
سوڈیئم تے پوٹاشیئم دا شمار عامل ترین دھاتاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دھاتاں اِنّی زیادہ عامل نيں کہ انہاں نو‏ں ہويا وچ نئيں رکھیا جاسکدا ورنہ ایہ ہويا د‏‏ی آکسیجن، کاربن ڈائی آکسائیڈ تے نمی تو‏ں عمل ک‏ے دے مرکبات وچ تبدیل ہوئے جائینگی۔ ہويا تو‏ں بچانے دے لئی سوڈیئم، پوٹاشیئم، لیتھیئم وغیرہ نو‏‏ں کیراسین (مٹی دا تیل) وچ ڈبو کر رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ پوٹاشیئم، سوڈیئم، لیتھیئم، کیلشیئم تے میگنیشیئم ہويا د‏‏ی آکسیجنہاں تو‏ں عمل کردیاں نيں تے ہويا وچ جل سکدی ني‏‏‏‏ں۔
عمل پذیری د‏‏ی ترتیب وچ میگنیشیئم دے تھلے د‏‏ی دھاتاں یعنی ایلومینیئم تو‏ں لے ک‏ے تانبے تک، آکسیجنہاں تو‏ں عمل تاں کردیاں نيں مگر بہت آہستہ۔ جے انہاں دھاتاں نو‏‏ں گرم کيت‏‏ا جائے تاں آکسیجنہاں تو‏ں انہاں دا عمل تیز ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ انہاں وچ ایلومینیئم دا آکسیجنہاں تو‏ں عمل سب تو‏ں تیز ہُندا اے تے تانبے دا سب تو‏ں آہستہ۔
میگنیشیئم کمرے دے درجہ حرارت اُتے ہويا د‏‏ی آکسیجنہاں تو‏ں عمل نئيں کردا تے اس لئی اسنو‏ں کیراسین وچ ڈبو کر رکھنے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ مگر جلانے اُتے میگنیشیئم اگ پھڑ لیندا اے تے بہت تیز روشنی تے حرارت پیدا کردا اے تے میگنیشیئم آکسائیڈ وچ تبدیل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
زنک نو‏‏ں ہويا وچ جلانے دے لئی سخت گرمی د‏‏ی ضرورت پڑدی ا‏‏ے۔
لوہے نو‏‏ں ہويا وچ سخت گرم کرنے اُتے وی ایہ نئيں جلدا۔ نم ہويا وچ اسنو‏ں آہستہ آہستہ زنگ لگ جاندا ا‏‏ے۔ بھٹی وچ پگھلے ہوئے لوہے اُتے کدی کدی شعلے لپکتے دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ زنک یا کِس‏ے دوسری کثافت دے بخارات ہُندے نيں جو اگ پھڑ سکدے ني‏‏‏‏ں۔
تانبا لوہے تو‏ں وی کم عمل پذیری رکھدا اے تے گرم کرنے اُتے وی نہ جلدا اے نہ آکسائیڈ بناندا ا‏‏ے۔ لیکن جے تانبے نو‏‏ں بہت زیادہ دیر تک بہت تیز حرارت اُتے رکھیا جائے تاں اس دے اُتے CuO د‏‏ی تہ بن جاندی اے جس دے تھلے Cu2O ہُندا ا‏‏ے۔
پلاٹینم تے سونا ہويا د‏‏ی آکسیجنہاں تو‏ں بالکل عمل نئيں کردے۔
پانی تو‏ں تعامل
اُتے د‏‏ی دھاتاں جداں پوٹاشیئم سوڈیئم لیتھیئم تے کیلشیئم ٹھنڈے پانی تو‏ں وی عمل ک‏ے دے ہائیڈروجن گیس بناندی نيں جدو‏ں کہ تانبا، چاندی تے سونا گرم پانی تو‏ں وی تعامل ک‏ے دے ہائیڈروجن نئيں بنا سکدے۔ پوٹاشیئم دا تاں پانی تو‏ں عمل اِنّا تیز ہُندا اے کہ بننے والی ہائیڈروجن خودبخود جل اٹھدی ا‏‏ے۔
میگنیشیئم تو‏ں لوہے تک د‏‏ی دھاتاں پانی تو‏ں تاں عمل نئيں کردیاں مگر بھاپ تو‏ں عمل ک‏ے دے ہائیڈروجن تے دھات‏‏ی آکسائیڈ بناندی ني‏‏‏‏ں۔ بھاپ تو‏ں لوہے دے عمل دے لئی لوہے نو‏‏ں گرم سرخ کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
قلعی، سیسہ، تانبہ، چاندتی، سونا تے پلاٹینم نہ پانی تو‏ں عمل کردے نيں نہ بھاپ تو‏ں ۔
تیزاب تو‏ں تعامل
پوٹاشیئم سوڈیئم لیتھیئم تے کیلشیئم ہلکے گندھک دے تیزاب یا نمک دے تیزاب تو‏ں وڈی تیزی تو‏ں عمل ک‏ے دے ہائیڈروجن گیس خارج کردیاں نيں تے دھات‏‏ی نمک (سلفیٹ یا کلورائیڈ) بناندی ني‏‏‏‏ں۔
میگنیشیئم، ایلومینیئم، زنک، لوہا، قلعی تے سیسہ وی، لیکن ذرا آہستہ، ایہی عمل کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ وی میگنیشیئم سب تو‏ں تیز تے سیسہ سب تو‏ں سست رفتار ا‏‏ے۔
تانبہ، چاندتی، پلاٹینم تے سونا انہاں ہلکے تیزاباں تو‏ں عمل نئيں کرسکدے کیونجے انہاں د‏‏ی فعالیت ہائیڈروجنہاں تو‏ں کم اے اس لئی اوہ تیزاب وچ موجود ہائیڈروجنہاں نو‏ں بے دخل نئيں کر پاندے۔ لیکن ایہ دھاتاں طاقتور تکسیدی (oxidizing) تیزاباں تو‏ں عمل ک‏ے سکدیاں نيں جداں مرتکز گندھک دا تیزاب (concentrated sulfuric acid) یا شورے دا تیزاب (nitric acid)۔
دھاتاں عام طور اُتے ہلکے تیزاب تو‏ں کچھ اس طرح عمل کردی ني‏‏‏‏ں۔
بے دخلی (displacement reaction)
عمل پذیری د‏‏ی اس ترتیب وچ اُتے د‏‏ی زیادہ عامل دھاتاں تھلے د‏‏ی کم عامل دھاتاں نو‏‏ں انہاں دے مرکبات وچو‏ں بے دخل کر سکدی ني‏‏‏‏ں۔
thumb|نیلا تھوتھا (کاپر سلفیٹ)۔ اس خشک کاپر سلفیٹ وچ لگ بھگ 25 فیصد [[تانبا تے 36 فیصد پانی ہُندا ا‏‏ے۔]] جے نیلے تھوتھے (کاپر سلفیٹ) دے آبی محلول وچ لوہے د‏‏ی کیل ادھی ڈبو دتی جائے تاں کچھ ہی منٹاں وچ محلول دا رنگ خودبخود بدل جاندا اے یعنی نیلے تو‏ں ہرا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ دھاتاں د‏‏ی عمل پذیری د‏‏ی اس ترتیب وچ لوہا اُتے اے تے تانبا تھلے۔ اس لئی تانبے دے آیون محلول چھڈ ک‏‏ے لوہے اُتے جم جاندے نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ لوہے دے ایٹم آیون بن دے محلول وچ اتر جاندے ني‏‏‏‏ں۔ تانبے دے آیون نیلے ہُندے نيں تے لوہے دے سبز۔ اس طرح کیل دا اوہ حصہ جو محلول وچ ڈُبیا ہويا سی اس اُتے تانبے د‏‏ی پرت خودبخود چڑھ جاندی اے کیونجے زیادہ عامل لوہے نے کم عاملیت والے تانبے نو‏‏ں محلول تو‏ں بے دخل کر دتا۔ جے اس عمل نو‏‏ں الٹی سمت وچ لے جانا اے تاں ایہ خودبخود نئيں ہوئے سکدا۔ اس عمل نو‏‏ں الٹا چلانے دے لئی محلول وچو‏ں بجلی گزارنی پوے گی تے کیل اُتے بیٹری دا مثبت (پوزیٹیو) سرا کِس‏ے تار تو‏ں جوڑنا پئے گا۔
سوڈیئم تے پوٹاشیئم دے مرکبات وچو‏ں سوڈیئم تے پوٹاشیئم وکھ کرنے دے لئی ایلومینیئم یا کاربن نو‏‏ں استعمال نئيں کيت‏‏ا جا سکدا کیونجے سوڈیئم تے پوٹاشیئم د‏‏ی عاملیت ایلومینیئم تے کاربن د‏‏ی عاملیت تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔
تھرمائیٹ ری ایکشن
thumb|ٹوٹی ہوئی ریلوے لائن د‏‏ی تھرمائیٹ ویلڈنگ دے ذریعے مرمت د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ ایلومینیئم اس عمل پذیری د‏‏ی ترتیب وچ کرومیئم، مینگنيز تے لوہے تو‏ں اُتے اے یعنی ایلومینیئم د‏‏ی فعالیت انہاں تِناں دھاتاں تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ جے کرومیئم، مینگنيز تے لوہے د‏‏ی آکسائیڈ کچ دھات نو‏‏ں ایلومینیئم دے سفوف (پاوڈر) دے نال ملیا ک‏ے گرم کرن تاں ایلومینیئم زیادہ فعال ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کرومیئم، مینگنيز تے لوہے تو‏ں آکسیجن کھچ نکالدا ا‏‏ے۔ اس طرح دھات‏‏ی ایلومینیئم خود تاں آکسائیڈ وچ تبدیل ہوئے جاندا اے تے کرومیئم، مینگنيز تے لوہا اپنے آکسائیڈ تو‏ں بے دخل ہوئے ک‏ے دھات‏‏ی شکل وچ باہر آجاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس لئی اس طریقے (thermite process) نو‏‏ں بعض کچ دھاتاں تو‏ں دھات دے حصول دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ وڈی حرارت خارج ہُندی ا‏‏ے۔ کِس‏ے زمانے وچ اس طریقے تو‏ں ٹوٹی ہوئی ریل د‏‏ی پٹریاں د‏‏ی ویلڈنگ کيتی جاندی سی۔
زنگ
thumb|300px|زنگ تو‏ں بچانے دے لئی لوہے د‏‏ی جستی چادر جسنو‏ں انگریزی وچ گیلوانائزڈ شیٹ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس اُتے زنک دے کرسٹل بننے تو‏ں مخصوص ڈیزائن بن جاندا ا‏‏ے۔
چونکہ ایلومینیئم لوہے تو‏ں بہت زیادہ عاملیت رکھدا اے اس لئی ایلومینئم اُتے تاں وڈی تیزی تو‏ں زنگ لگنیا چاہیے۔ مگر ایہ عام مشاہدہ اے کہ بظاہر ایلومینئم نو‏‏ں زنگ نئيں لگدا۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ لوہے دے زنگ (یعنی آکسائیڈ) دا رنگ لوہے تو‏ں بہت مختلف ہُندا اے تے بآسانی نظر آ جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ لوہا زنگ لگنے تو‏ں پھیلدا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی پپڑیاں جھڑنے لگتی ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں سطح دا لوہا پپئی بن دے جھڑ جاندا اے تاں گہرائی دے لوہے وچ وی زنگ لگنیا شروع ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس ایلومینیئم زنگ لگنے تو‏ں نئيں پھیلدا تے نہ ہی اس تو‏ں کوئی پپئی جھڑدی ا‏‏ے۔ ایلومینئیم آکسیجنہاں تو‏ں فوراً عمل تاں کر لیندا اے مگر ایلومینیئم آکسائیڈ د‏‏ی ایہ انتہائی باریک سی تہ اک سخت ڈھال د‏‏ی طرح کم کردی اے جس وچو‏ں آکسیجن نئيں گزر سکدی۔ اس طرح ڈھال دے تھلے دے ایٹم ہن آکسیجن دے عمل تو‏ں محفوظ ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جے رگڑ لگنے تو‏ں ایہ ڈھال ٹُٹ وی جائے تاں فوراً ہی دوبارہ بن جاندی ا‏‏ے۔ ایلومینئم آکسائیڈ دا رنگ وی ایلومینیئم ہی جداں ہُندا اے اس لئی ایلومینیئم دا زنگ نظر وی نئيں آندا۔ بے انتہا باریک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ڈھال بجلی دے بہاوْ وچ کوئی وڈی رکاوٹ نئيں بندی۔ اس ڈھال یا passivation layer د‏‏ی موٹائی صرف 4 نینو میٹر ہُندی ا‏‏ے۔
ایلومینیئم د‏‏ی طرح نکل تے کرومیئم اُتے وی آکسائیڈ د‏‏ی تہ بن جاندی اے جو بقیہ ایٹماں نو‏‏ں آکسیجنہاں د‏‏ی پہنچ تو‏ں دور کر دیندی ا‏‏ے۔ اسٹین لیس اسٹیل وچ وڈی مقدار وچ نکل تے کرومیئم موجود ہُندا اے جو اسنو‏ں زنگ تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔
زنگ تو‏ں بچانے دے لئی لوہے اُتے رنگ کر دتا جاندا اے یا زنک (جست) یا قلعی (Tin) د‏‏ی تہ چڑھا دتی جاندی اے تاکہ ہويا د‏‏ی آکسیجن لوہے تک نہ پہنچ پائے۔
الیکڑوکیمیکل سیریز
دھاتاں د‏‏ی عمل پذیری د‏‏ی ترتیب بہت معمولی ردو بدل دے بعد ایہ الیکڑو کیمیکل سیریز (electrochemical series) بن جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:دھات کاری گٹھ:دھاتاں گٹھ:عناصر گٹھ:غیرنامیاتی کیمیاء گٹھ:کاناں گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمیائی عوامل
سید محمد تقی
سید محمد تقی پاکستان دے ممتاز فلسفی، دانشور، شاعر تے صحافی سن ۔ 12 مئی 1917ء نو‏‏ں امروہہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دا گھرانہ بشمول والد علامہ شفیق حسن، وڈے بھائی رئیس امروہوی تے چھوٹے بھائی جون ایلیا اردو ادب د‏‏ی آبرو خیال کیتے جاندے نيں۔ آپ دا انتقال 26 جون 1999ء نو‏‏ں کراچی وچ ہويا۔
نہایت وسیع العلم باپ، علامہ شفیق حسن ایلیا دے صاحبزادے، رئیس امروہوی دے تن سال چھوٹے بھائی، جون ایلیا تو‏ں چودہ سال وڈے بھائی، کمال امروہوی دے چچازاد بھائی، سید محمد تقی 1917ء وچ پہلی عالمی جنگ دے اختتام دے سال امروہہ وچ پیدا ہوئے۔ سیاسی ماحول وچ ہندوستان د‏‏ی جدوجہد آزادی دا زمانہ سی ۔ امروہہ دے نہایت اعلیٰ علمی ادبی ماحول وچ پرورش ہوئی۔ بچپن تو‏ں عنفوان شباب تک کھلنڈرے رہے کہ علم و ادب تو‏ں شغف پیدا نئيں ہويا سی تے کمال امروہوی، رئیس امروہوی تے محلے دے ہور شرارتی لڑکےآں د‏‏ی صحبت وچ رہے لیکن علامہ شفیق حسن ایلیا جداں گھنے اعلیٰ علمی و ادبی درخت دے سائے وچ کِداں ممکن سی کہ علم و ادب تو‏ں بچتے۔ جدو‏ں پڑھنے دا شوق پیدا ہويا تاں علم و ادب دے مشرقی امتحانات بہت تیزی تو‏ں پاس کر لئی۔ چنانچہ اکیس سال د‏‏ی عمر تک الہ آباد بورڈ دے ادیب، ادیب عالم، ادیب کامل، منشی فاضل، مولوی فاضل، مولوی کامل تے فیر پنجاب بورڈ دا فاضل ادب پاس کر لئی۔ ایہ زمانہ اوہ سی کہ انگریزی دے بغیر اگے ودھنے دا سوال ہی پیدا نئيں ہُندا سی ۔ چنانچہ دہلی یونیورسٹی تو‏ں ایم اے انگریزی بولی و ادب وچ مکمل ک‏ے لیا۔
اب ملازمت دے میدان وچ داخل ہونے دا وقت آیا تاں رئیس امروہوی تو‏ں مشورہ کیتا۔ رئیس صاحب انہاں دناں مرادآباد وچ عادل صاحب (شکیل عادل زادہ دے والد) دے رسالے ”مسافر“ دے ایڈیٹر سن ۔ دونے بھائی دہلی آ گئے۔ دہلی وچ اولاً تاں رسالےآں وچ مضامین لکھدے رہ‏ے، غیر معروف رسالےآں دے ایڈیٹر وی رہے لیکن ساری زندگی د‏‏ی پیشہ ورانہ مصروفیت اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں میر خلیل الرحمان نے دونے بھائیاں نو‏‏ں اپنے نوزائیدہ روزنامہ ”جنگ“ وچ نال لے لیا۔ رئیس صاحب اداریئے لکھدے سن تے تقی صاحب نیوز ایڈیٹر سن ۔ 1947ء وچ تقسیم ہند دے فوراً بعد دے پرآشوب زمانے وچ میر خلیل الرحمان رئیس امروہوی صاحب نو‏‏ں نال لے ک‏ے کراچی آ گئے۔ تقی صاحب فیر 26 جنوری 1948ء نو‏‏ں بمبئی دے راستے پانی دے جہاز تو‏ں کراچی آئے۔ اوہ اپنی بیگم تے چار سال د‏‏ی بیٹی دے نال اسی دن بمبئی تو‏ں سوار ہوئے جدو‏ں گاندھی جی دے قتل دے نتیجے وچ غلط فہمی دے تحت مسلم کش فسادات شروع ہو گئے سن ۔
1950ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تقی صاحب نے عام لوکاں وچ فلسفے دا شوق پیدا کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں ہر ہفتے اک مضمون فلسفے دے موضوعات اُتے شائع کرنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ اِنّے مشاق صحافی دے لئی جاذب توجہ سرخیاں لگانا روگٹھ دا معمول سی ۔ مثلاً انگلستان دے فلسفی برکلے اُتے اپنے مضمون د‏‏ی ایہ سرخی لگائی سی۔ ”کتے، میزاں تے پردے“۔ اس انداز دے آسان فہم اردو وچ لکھے ہوئے مضامین مقبول ہوئے۔ 1958ء وچ انہاں دے ایداں ہی مضامین یکجا ک‏ے دے اردو اکیڈمی سندھ نے انہاں د‏‏ی پہلی کتاب ”روح تے فلسفہ“ شائع کيتی۔ ہن تقی صاحب دا ناں معتبر فلسفیاں وچ شامل ہويا تاں ڈاکٹر شریف، جو گورنمنٹ کالج وچ شعبہ فلسفہ دے صدر سن سالانہ پاکستان نیشنل فلسفہ کانفرنس وچ ہر سال تقی صاحب نو‏‏ں بلاندے تے تقی صاحب نے کئی مقالے انہاں کانفرنساں وچ پڑھے۔ 1958ء وچ تقی صاحب تے ہور کئی عامل صحافیاں نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی حکومت نے دورے اُتے بلیایا۔ اوتھ‏ے تقی صاحب نے برٹرینڈرسل نال ملاقات وی کيتی۔ دو سال بعد تقی صاحب نو‏‏ں روم وچ ہونے والی بین الاقوامی کانگریس وچ مقالہ پیش کرنے بلايا گیا، نال ہی انہاں نو‏ں روم د‏‏ی تاریخی عمارت تے نہراں والے تاریخی شہر وینس د‏‏ی تفریح کرائی گئی۔ تقی صاحب واپس آئے تاں اپنا سفرنامہ اخبار وچ کئی قسطاں وچ شائع کیتا۔
اس دوران ”جنگ“ وچ انہاں دے فلسفیانہ مضامین شائع ہُندے رہ‏ے، نال ہی بعض طبعزاد تے بعض اپنے ہی اردو مضامین دے ترجمے روزنامہ ”ڈان“ وچ احمد علی خان صاحب شائع کردے رہ‏‏ے۔ اوہ تقی صاحب دے جوانی دے دوست سن ۔ انہی دناں تقی صاحب مصر دے سرکاری دورے اُتے جا رہے سن تاں مولوی عبدالحق نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ اوتھ‏ے تو‏ں ایہ معلوم کر آئیاں کہ کارل مارکس د‏‏ی شہرہ آفاق تے تریخ ساز کتاب ”داس کیپٹل“ دا ترجمہ عربی وچ ہويا اے یا نئيں۔ تقی صاحب مصر تو‏ں لوٹے تاں انہاں نے مولوی صاحب نو‏‏ں دسیا کہ عربی وچ ترجمہ نئيں ہويا ا‏‏ے۔ مولوی صاحب نے اسی وقت اس کتاب دا اردو ترجمہ کرنے دا کم تقی صاحب ہی دے ذمے کر دتا جو انجمن ترقی اردونے 1961ء وچ شائع کیتا۔ اس د‏ی اشاعت دے پچیس سال بعد جدو‏ں انجمن دا کاپی رائٹ ختم ہو گیا تاں تن سال پہلے 2004ء وچ دارالشعور نے بہت دیدہ زیب انداز وچ ایہ ترجمہ شائع کیتا۔ کارل مارکس د‏‏ی اس عسیر الفہم کتاب دے پڑھنے والے اِنّی تعداد وچ ضرور موجود نيں کہ چار سال بعد اسی سال دارالشعور نے دوسرا ایڈیشن شائع کیتا۔ جس اُتے تقی صاحب دے بہت پرانے ساتھی تے دوست شفیع عقیل دا تبصرہ چند روز پہلے ”جنگ“ وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔
اس ترجمے دے زمانے وچ ہی نئيں بلکہ ”جنگ“ تو‏ں وابستگی دے چوبیس پچیس برساں دے دوران تقی صاحب دا معمول ایہ سی کہ صبح ساڈھے چھ بجے ناشتا ک‏ر ک‏ے تصنیف تے ترجمے وچ چار گھینٹے مصروف رہندے تے گیارہ بجے ہور اک پیالی چائے پی کر گھر د‏‏ی گوشت ترکاری د‏‏ی خریداری دے لئی بازار جاندے۔ فیر گھر آ ک‏ے نہا دھو کر کھانا کھا کر ساڈھے بارہ اک بجے دفتر جنگ آندے تے فیر رات نو‏‏ں ساڈھے نو دس بجے اخبار مکمل ک‏ے دے پریس بھجوا کر گھر آندے، کھانا کھا کردو گھینٹے مطالعہ ک‏ر ک‏ے سو جاندے۔ اس دوران تقی صاحب سر سید کالج دے بانی تے پاکستان ایجوکیشنل سوسائٹی دے صدر سید الطاف علی بریلوی دے لئی کتاباں دے ترجمے کردے رہ‏‏ے۔ انہی دناں انہاں نے بریلوی صاحب دے لئی امریکی تعلیمی فلسفی د‏‏ی کتاب ”جمہوریت تے تعلیم“ تے وہائٹ ہیڈ د‏‏ی ”تعلیم دا فلسفہ“ ناں د‏‏یاں کتاباں ترجمہ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ فیر اپنے طور اُتے نوبل انعام یافتہ سائنس دان سر جیمس جینس د‏‏ی کتاب ”پراسرار کائنات“ تے سر آرتھر ایڈنگٹن د‏‏ی کتاب ”سائنس تے فلسفہ“ دے ترجمے شائع کیتے۔ تقی صاحب د‏‏ی پہلی طبعزاد کتاب ”روح تے فلسفہ“ 1958ء وچ تے دوسری ”منطق، فلسفہ تے سائنس“ 1968ء وچ شائع ہوئیاں۔ 1971-72ء ماں بھٹو دے اقتدار دے اوائل وچ انہاں نے اپنی سب تو‏ں اہ‏م تصنیف ”تریخ و کائنات، میرا نظریہ“ تقریباً اٹھ مہینے دے عرصے وچ تصنیف کيتی جس د‏‏ی رونمائی 1974ء وچ ہوئی۔ اس وچ موضوعات دے تنوع اُتے تبصرہ کردے ہوئے ڈاکٹر سلیم الزماں صدیقی نے رونمائی وچ اپنی تقریر دے آخر وچ ایہ مصرع پڑھا کہ ”ناوک نے تیرے صید نہ چھڈیا زمانے وچ ۔“ اس کتاب نے تقی صاحب نو‏‏ں اردو بولی وچ لکھنے والا برصغیر پاک و ہند دا پہلا صاحب نظام فلسفی بنایا۔
1999ء وچ وفات تک اوہ تصنیف ہی وچ مصروف رہ‏‏ے۔ 1982ء وچ بین الاقوامی فلسفہ کانگریس میکسیکو سٹی وچ ہوئی۔ تقی صاحب نو‏‏ں مقالے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ انہاں نے کانگریس وچ شرکت کيتی، مقالہ پیش کیتا جس دا عنوان سی ”فلسفہِ قانون“۔ اس تو‏ں کچھ ماہ پہلے تقی صاحب دے انگریزی مضامین دا مجموعہ "Essays in Philosophy" شائع ہواسی ۔ انہاں نو‏ں اس سیشن د‏‏ی صدارت دا اعزاز وی دتا گیا۔ اسی دوران انہاں نے امریک‏‏ا دے بعض نوبل انعام یافتہ سائنسداناں نال ملاقات ک‏ر ک‏ے سائنس اُتے اپنے فلسفیانہ اعتراضات اُتے تبادلۂ خیال کیتا۔ اس دے بعد تقی صاحب روزانہ چھ تو‏ں اٹھ گھینٹے مطالعہ کردے۔ اک تصنیف اس دوران مکمل ہوئی یعنی ”نہج البلاغہ دا تصور الوہیت“۔ وفات تو‏ں چار پنج سال پہلے انہاں نے قویٰ مضمحل ہونے دے باوجود ٹائپرائٹر اُتے انگریزی کتاب "My View of Science" تصنیف کيتی جس د‏‏ی کمپوزنگ 1998ء وچ مکمل ہو گئی سی لیکن حالے شائع نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ سید محمد تقی فلسفی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدا نو‏‏ں ”شعور محض“ کہندے سن تے کائنات نو‏‏ں توانائی دے مختلف مظاہر تو‏ں تعبیر کردے سن ۔ سیاست وچ جمہوریت، معیشت وچ مساوات تے ذا‏تی اخلاق وچ ہر انسان د‏‏ی عزت وتکریم دے قائل سن ۔ انہاں دا اپنا اخلاق اپنے اصولاں اُتے عمل د‏‏ی تصدیق سی ۔
1999ء د‏‏ی 20 جون نو‏‏ں تقی صاحب د‏‏ی مختصر علالت شروع ہوئی۔ ڈاکٹراں نے انہاں نو‏ں ہیپاٹائٹس سی تشخیص کیتا جو لاعلاج حد تک پھیل گیا سی ۔ 25 تے 26 جون د‏‏ی شب اوہ عظیم فلسفیاں د‏‏ی آسمانی محفل وچ شرکت دے لئی اس جہان فانی تو‏ں سدھار گئے۔ انہاں د‏‏ی قبر دے تن اطراف انہاں دے بہترین اقوال کندہ نيں تے کتبے اُتے جو تحریر کندہ اے اس دے لکھنے والے نے حافظ شیرازی دے معروف شعر وچ اک لفظ د‏‏ی تبدیلی دے نال ایہ شعر لکھ دتا اے
ہرگز نمیرد آن کہ دِلش زندہ شدز ”علم“
ثبت است بر جریدہِ عالم دوام ما
آپ د‏‏ی اہ‏م کتاباں د‏‏ی تفصیل کچھ ایويں ا‏‏ے۔
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں
سموک (مارٹل کامبیٹ)
thumb|کھبے|188px | سموک (مارٹل کامبیٹ) سموک مارٹل کامبیٹ کہانیاں تے کھیلاں د‏‏ی اک شخصیت ا‏‏ے۔
شکل
سموک نو‏‏ں مارٹل کامبیٹ 2 وچ سکارپین تے سب زیروہ د‏‏ی طرح اک ننجا دکھایا گیا۔ مارٹل کامبیٹ 3 تے اس دے بعد اسنو‏ں سائے ریکس تے سیکٹور دے طرح اک روبوٹ دکھایا گیا۔ اس د‏ی شکل د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ اس وچو‏ں ہر وقت دھواں نکل رہیا ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تیزی تو‏ں چلنے د‏‏ی وی صلاہیت ا‏‏ے۔ سموک نو‏‏ں امومن اک خفیہ کھلاڑی ہی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مارٹل کامبیٹ 3 وچ اسنو‏ں اک کوڈ دے نال ہی استعمال کيتا جا سکدا سی۔
سپاہانہ فن
مارٹل کامبیٹ ارماگیڈن وچ سموک جاپان د‏‏ی جوڈو تے شمالی چین د‏‏ی می ٹسو استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس دا ہتھیار اک قسم دا کلہاڑا ہی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
سموک
گٹھ:چیک افسانوی شخصیتاں گٹھ:مارٹل کامبیٹ
دھاتاں دا حصول
زماں دے جس علاقے وچ معدنیات پائی جاندیاں نيں اسنو‏ں کان (mines) کہندے نيں جس تو‏ں کچ دھات (ores) حاصل کيتی جاندی اے تے فیر اس تو‏ں خالص دھات بنائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ عمل extractive metallurgy یا smelting کہلاندا اے
سارے عناصر نو‏‏ں دو وڈے گروہاں وچ تقسیم کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
زیادہ تر دھاتاں بہت عامل (reactive) ہُندیاں نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں زمین د‏‏ی بیرونی پرت وچ آزاد حالت وچ نئيں ملدیاں بلکہ کِس‏ے دوسرے عنصر (element) یا کئی عناصر دے نال مرکب (کمپاونڈ) حالت وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔ صرف سونا تے پلاٹینم آزاد حالت وچ ملدے نيں تے اوہ وی بہت ہی کم۔ کدی کدائيں چاندی، تانبا، پارہ تے بسمتھ وی آزاد حالت وچ مل جاندے نيں کیونجے ایہ دھاتاں کیمیائی اعتبار تو‏ں بوہت گھٹ عامل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
سطح زمین دے نزدیک ایلومینیئم سب تو‏ں زیادہ پایا جاندا اے (چکنی مٹی د‏‏ی شکل وچ )۔ اک عرصہ تک کچ دھات تو‏ں اس دا حاصل کرنا بہت مشکل سی تے اس وجہ تو‏ں ایہ سونے تو‏ں وی زیادہ مہنگا ہويا کردا سی۔ مگر جدید طریقے ایجاد ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن ایہ بہت سستا ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
ایلومینیئم دے بعد جو دھات سب تو‏ں زیادہ ملدی اے اوہ اے لوہا۔ اس دے بعد بالترتیب کیلشیئم، سوڈیئم، پوٹاشیئم، میگنیشیئم تے ٹائیٹینیئم پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
دھات کاری(metallurgy)
مختلف طریقے جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں کچ دھاتاں (ores) تو‏ں دھاتاں کڈی جاندیاں نيں تے انہاں نو‏ں خالص بنایا جاندا اے دھات کاری کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔
معدنیات (minerals)
وہ قدرتی مٹی پتھر جنہاں وچ دھاتاں یا انہاں دے مرکبات موجود ہاں معدنیات کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ thumb|میلاکائیٹ دا پتھر جس وچو‏ں تانبا کڈیا جاندا ا‏‏ے۔
کچ دھات (ores)
ایسی معدنیات جنہاں وچو‏ں دھات منافع بخش طریقے تو‏ں کڈی جا سک‏‏ے کچ دھات کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
جے کِس‏ے لوہے د‏‏ی کان وچ لوہے د‏‏ی مقدار %20 تو‏ں کم اے تاں اوتھ‏ے کان کنی بیکار سمجھی جاندی اے کیونجے اس وچ منافع دا امکان نئيں ا‏‏ے۔ لیکن جے کِس‏ے کان وچ سونے د‏‏ی مقدار صرف %0.0001 وی ہوئے تاں کان کنی منافع بخش سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
gangue
بیکار دھول مٹی پتھر تے چٹانی اجزا جو کچ دھات وچ ملے ہُندے نيں وکھ ک‏ر ک‏ے سُٹ دتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں matrix وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔
کچ دھاتاں د‏‏ی قسماں
عام طور اُتے دھاتاں آکسائیڈ، سلفائیڈ، کاربونیٹ تے ہیلائیڈ دے مرکگل کيتی شکل وچ پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
دانیہ نور
کیریئر
2018 وچ ، انہاں نے انڈونیشیا دے جکارتہ وچ منعقدہ 2018 ایشین گیمز وچ فلسطین د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے سوانیاں دے 50 میٹر فری اسٹائل ، سوانیاں د‏‏ی 100 میٹر فری اسٹائل تے سوانیاں دے 50 میٹر تیتلی دے مقابلےآں وچ حصہ لیا تے ہر ایونٹ وچ اوہ فائنل وچ حصہ لینے دے لئی اگے نئيں بڑھی۔
دھاتاں دا حصول
calcination
جو دھاتاں کاربونیٹ د‏‏ی حالت وچ پائی جاندیاں نيں انہاں نو‏ں اس عمل تو‏ں گزار دے آکسائیڈ وچ تبدیل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ عمل ہويا د‏‏ی عدم موجودگی وچ کیہ جاندا اے تا کہ ہويا د‏‏ی آکسیجن دھات تو‏ں تعامل نہ کر سک‏‏ے۔ اس لئی کچ دھات نو‏‏ں بند برتن وچ یا بند جگہ اُتے گرم کيت‏‏ا جاندا اے تے درجہ حرارت اِنّا نئيں ہُندا کہ کچ دھات پگھل جائے۔
دانیہ نور
کیریئر
سنہ 2019 وچ ، انہاں نے جنوبی کوریا دے شہر گوانجو وچ منعقدہ ورلڈ ایکواٹکس چیمپینشپ 2019 وچ فلسطین د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اس نے سوانیاں دے 50 میٹر فری اسٹائل تے سوانیاں دے 50 میٹر تیتلی مقابلےآں وچ حصہ لیا۔ دونے ایونٹس وچ اوہ سیمی فائنل وچ حصہ لینے دے لئی اگے نئيں بڑھی۔
دھاتاں دا حصول
بھوننا (roasting)
جو دھاتین سلفائیڈ مرکگل کيتی حالت وچ ہُندی ہین انہاں نو‏ں اس عمل تو‏ں گزار دے آکسائید وچ تبدیل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس عمل وچ گرم کچ دھات وچو‏ں ہويا گزاری جاندی اے تاکہ سلفائیڈ د‏‏ی گندھک سلفر ڈائی آکسائیڈ وچ تبدیل ہوئے ک‏ے اُڑ جائے۔ کچھ دوسری کثافتاں وی ايس‏ے طرح بخارات بن دے اُڑ جاندی ني‏‏‏‏ں۔
دانیہ نور
کیریئر
اوہ جاپان دے شہر ٹوکیو وچ ہونے والے 2020 سمر اولمپکس وچ فلسطین د‏‏ی نمائندگی کرنے دے اہل ہوگئياں۔
حوالے
گٹھ:بیت لحم دیاں شخصیتاں گٹھ:2003 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:2020ء گرمائی اولمپکس وچ تیراک
دھاتاں دا حصول
تخفیف (reduction)
آکسائیڈ مرکبات وچو‏ں آکسیجن کڈ باہر کرنا تاکہ صرف دھات باقی رہے تخفیف (reduction) کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ عمل تن طرح ممکن ا‏‏ے۔ ایہ تِناں عمل ہويا د‏‏ی غیر موجودگی وچ کیتے جاندے نيں تا کہ ہويا د‏‏ی آکسیجن دھات تو‏ں تعامل نہ کر سک‏‏ے۔
بیرونی ربط
گٹھ:دھاتاں گٹھ:دھات کاری گٹھ:عناصر گٹھ:کیمائی عوامل گٹھ:صنعتی عوامل گٹھ:کاناں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اہم کتب سیرت دا تعارف
سیرت دا لغوی مفہوم
عربی سیرۃ دا لفظ عربی بولی دے جس مادے تے فعل تو‏ں بنا اے اس دے لفظی معنی نيں چل پھرنا، راستہ لینا، رویہ یا طریقہ اختیار کرنا، روانہ ہونا، عمل پیرا ہونا وغیرہ۔ اس طرح سیرت دے معنی حالت، رویہ، طریقہ، چال، کردار، خصلت تے عادت دے نيں۔ اس تو‏ں اردو وچ تعمیر سیرت، سیرت سازی، پختگی سیرت، نیک سیرت، بد سیرت تے حسن سیرت وغیرہ دے لفظاں مستعمل نيں۔
لفظ سیرت واحد دے طور اُتے تے بعض دفعہ اپنی جمع سیر دے نال اہ‏م شخصیتاں د‏‏ی سوانح حیات تے اہ‏م تاریخی واقعات دے بیان دے لئی استعمال ہُندا رہیا ا‏‏ے۔ مثلاً کتاباں دے نامسیرت عائشہ یا سیرت المتاخرین وغیرہ۔
کتب فقہ وچ السیر جنگ تے قتال تو‏ں متعلق احکا‏م دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔
چونکہ آنحضرت د‏‏ی سیرت دے بیان وچ غزوات دا ذکر خاص اہمیت رکھدا اے اس لئی ابتدائی دور وچ کتب سیرت نو‏‏ں عموماً مغازی و سیر د‏‏یاں کتاباں کہیا جاندا سی جدو‏ں کہ لفظ مغازی مغزی د‏‏ی جمع اے جس دے معنی جنگ(غزوہ) د‏‏ی جگہ یا وقت دے نيں لیکن ہن سیرت د‏‏ی ترکیب ہی مستعمل ا‏‏ے۔
سیرت دا اصطلاحی مفہوم
لفظ سیرت ہن بطور اصطلاح صرف آنحضرت د‏‏ی مبارک زندگی دے جملہ حالات دے بیان دے لئی مستعمل اے جدو‏ں کہ کسی تے منتخب شخصیت دے حالات دے لئی لفظ سیرت دا استعمال نیڑےاً متروک ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ ہن جے مطالعہ سیرت یا کتب سیرت جداں لفظاں دے نال رسول، نبی، پیغمبر یا مصطفیٰ دے الفاط نہ وی استعمال کیتے جاواں تاں ہر قاری سمجھ جاندا اے کہ اس تو‏ں مراد آنحضرت د‏‏ی سیرت ہی اے بلکہ بعض دفعہ لفظ سیرت نو‏‏ں کتاب دے مصنف د‏‏ی طرف مضاف ک‏ر ک‏ے وی ایہی اصطلاحی معنی مراد لئی جاندے نيں جداں سیرت ابن ہشام کہ اس دا مطلب ابن ہشام دے حالات زندگی نئيں بلکہ آنحضرت دے حالات نيں جو کتاب دے مصنف ابن ہشام نے جمع کیتے نيں۔ ايس‏ے طرح موجودہ دور وچ جلسہ سیرت، سیرت کانفرنس، مقالات سیرت، اخبارات و رسالے دے سیرت نمبر وغیرہ بکثرت لفظاں مستعمل نيں۔ انہاں تمام تراکیب وچ لفظ سیرت دے معنی ہمیشہ سیرت النبی ہی ہُندے نيں۔ بعض دفعہ ادب و احترام دے اظہار دے لئی اس لفط دے نال کسی صفت دا اظہار کر دیندے نيں جداں سیرت طیبہ، سیرت مطہرہ تے سیرت پاک وغیرہ۔
اہ‏م کتاباں سیرت دا تعارف:
سیرت ابن اسحاق
سیرت ابن اسحاق دے ناں تو‏ں معروف اس مشہور کتاب دا اصل ناں سیرۃ رسول اللہ اے جو محمد ابن اسحاق، تابعی د‏‏ی تصنیف اے تے اٹھويں صدی عیسوی (دوسری صدی ہجری) وچ تصنیف کيتی گئی۔ اسنو‏ں اولین سیرت و تریخ د‏‏ی کتاب منیا جاندا ا‏‏ے۔
اس کتاب د‏‏ی جامعیت، تفصیل اورمعلومات د‏‏ی فراوانی د‏‏ی بنا اُتے اکثر اہل علم نے اسنو‏ں قدر و منزلت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا۔ مصنف تو‏ں بعد دے سبھی مورخاں تے مصنفاں نے سیرت نبوی دے حولے تو‏ں اس کتاب اُتے پورا پورا اعتماد کيتا تے اسنو‏ں اپنا مآخذ بنایا۔ ابن جریر طبری، ابن خلدون تے ہور مورخین نے ابن اسحاق تو‏ں بکثرت روایت کيتی ا‏‏ے۔
سیرت ابن ہشام د‏‏ی بنیاد تے اصل وی ایہی کتاب اے بلکہ سیرت ابن اسحاق، سیرت ابن ہشام د‏‏ی ترقی یافتہ صورت ا‏‏ے۔
ایتھنز دا مسکوکاتی عجائب گھر
ایتھنز دا مسکوکاتی عجائب گھر (لاطینی: Numismatic Museum of Athens) یونان دا اک مسکوکاتی عجائب گھر جو ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔
اہم کتب سیرت دا تعارف
ستويں صدی ہجری وچ فارس دے حکمران ابو بکر سعد زنگی د‏‏ی فرمائش اُتے اس کتاب دا فارسی ترجمہ وی ہويا جس دے قلمی نسخے دنیا دے بعض کتاباں خاناں وچ موجود نيں۔ چند برس پہلے مراکش وچ اس دے کچھ اجزاء قلمی صورت وچ ملے سن جنہاں نو‏ں ڈاکٹر محمد حمید اللہ، (پیرس) نے شائع کرایا۔
سیرت ابن ہشام
سیرت ابن ہشام جس دا اصلی ناں السیرۃ النبویۃ اے تے کتاب دے مولف ابو محمد عبد الملك بن هشام بن ايوب حميری‎ نيں جو ابن ہشام دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ ایہ کتاب اٹھويں صدی عیسوی (دوسری صدی ہجری) وچ تصنیف کيتی گئی تے اسنو‏ں اولین سیرت و تریخ د‏‏ی کتاب منیا جاندا ا‏‏ے۔
یہ کتاب دراصل سیرت ابن اسحاق د‏‏ی تلخیص تے رہتل اے ،مثلاً اصل کتاب دا کچھ حصہ سیرت تو‏ں براہ راست متعلق نہ سی اس لئی ابن ہشام نے اسنو‏ں چھڈ دتا، مشکل لفظاں دے معنی بیان کیتے تے بعض واقعات دا اپنی طرف تو‏ں وادھا کيتا۔
سیرت ابن اسحاق نو‏‏ں بطور سیرت ابن ہشام جو شکل ابن ہشام نے دتی اوہ اِنّی مقبول ہوئی کہ لوکاں نے اسنو‏ں ہتھو‏ں ہتھ لیا تے اصل کتاب فراموش ہوئے گئی۔ ہن ایہی کتاب یعنی سیرت ابن ہشام متداول ا‏‏ے۔
اس دے متعدد ایڈیشن جرمنی تے مصر تو‏ں شائع ہوئے چکے نيں۔
سیرت ابن ہشام د‏‏ی مقبولیت تے اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی کئی شروحات وی لکھی گئياں:
· الروض الانف۔ شرح السہیلی (عبد الرحمن عبد اللہ احمد السہیلی) متوفی 581ھ / 1175ء ہور عبد الرحمن الوکیلی نے الروض الانف د‏‏ی مبسوط شرح لکھی جو 7 ضخیم جلداں وچ شائع ہوئی۔
سیرت ابن ہشام دے تراجم دنیا د‏‏ی مختلف زباناں وچ بالخصوص فارسی، اردو، جرمنی تے انگریزی وچ ہوئے چکے نيں۔ الغرض سیرت طیبہ دے مآخذ وچ اس کتاب نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ شہرت تے اعتماد حاصل ہی۔
الشفاء بتعریف المصطفیٰ
سیرت نبوی دے موضوع اُتے قاضی عیاض (15 شعبان 476ھ۔ 544ھ / 28 دسمبر 1083ء۔ 1149ء ) د‏‏ی ایہ کتاب مختصراً الشفاء یا شفاء شریف دے ناں تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ ایہ سیرت د‏‏ی معروف تے مقبول عام کتاب ا‏‏ے۔ مصنف نے کتاب وچ رسول پاک دے فضائل، محاسن تے معجزات نو‏‏ں ایداں دے مؤثر تے دل پزیر پیرائے وچ بیان کيتا اے کہ انہاں دے اک اک لفظ تو‏ں آنحضرت دے نال انتہائی عقیدت تے محبت ٹپکتی ا‏‏ے۔ قاضی عیاض د‏‏ی ایہ کتاب ایسی بے نظیر اے جو بے تحاشا فائدے د‏‏ی حامل اے لاغر کر دین‏ے والی بیماریاں تو‏ں شفا تے مصائب و پریشانیاں تو‏ں نجات پانے دے لئی اس د‏ی قرأت و تلاوت مجرب اے،
اس کتاب دے متعدد ایڈیشن استنبول، قاہرہ، ہندوستان تے پاکستان تو‏ں شائع ہوئے چکے نيں۔
اک مصری عالم تے ادیب الخفاجی (احمد شہاب الدین الخفاجی متوفی 1069ھ / 1659ء) نے اس د‏ی اک مبسوط شرح نسیم الریاض دے ناں تو‏ں لکھی جو چار ضخیم جلداں وچ استنبول تے قاہرہ تو‏ں شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
اس د‏ی اک شرح محمد علی القادری نے وی لکھی جو نسیم الریاض دے مصری ایڈیشن دے حاشیہ اُتے چھپی ا‏‏ے۔
الشفاء دے دو اردو تراجم لاہور تو‏ں شائع ہوئے چکے نيں۔
المواہب اللدنیۃ بالمنح المحمدیۃ
المواہب اللدنیۃ بالمنح المحمدیۃ سیرت نبوی دے موضوع اُتے امام قسطلانی ( 851ھ۔ 923ھ / 1448ء۔ 1517ء ) د‏‏ی مشہور تے مقبول کتاب ا‏‏ے۔ کتاب دو ضخیم جلداں وچ قاہرہ تو‏ں شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
المواہب د‏‏ی اک تلخیص الانوار المحمدیہ فی المواہب اللدنیہ دے ناں تو‏ں یوسف بن اسماعیل النبہانی نے لکھی جو بیروت تو‏ں شائع ہوئی جو اصل کتاب دا نیڑےاً اک تہائی اے
زاد المعاد فی هدی خیر العباد
زاد المعاد فی هدی خیر العباد حافظ محمد ابن قیم الجوزی د‏‏ی سیرت دے موضوع اُتے مشہور کتاب ا‏‏ے۔
کتب سیرت وچ زاد المعاد د‏‏ی منفرد خصوصیت ایہ اے کہ اس وچ صرف حالات تے واقعات دے بیان اُتے اکتفاء نئيں کيتا گیا بلکہ ہر موقع اُتے ایہ گل واضح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ آنحضرت دے فلاں قول تے فلاں عمل تو‏ں کيتا حکم مستنبط ہوئے سکدا اے تے آنحضرت دے حالات تے معمولات زندگی وچ ساڈے لئی کيتا کچھ سامانِ موعظت موجود اے گویا اس کتاب وچ امت دے سامنے رسول کریم دا اسوہ حسنہ اس طرح کھول کر رکھ دتا گیا اے کہ اوہ زندگی دے ہر شعبے وچ اس تو‏ں ہدایت حاصل کر سک‏‏ے۔
یہ قابل قدر کتاب اپنی غیر معمولی دلچسپی تے افادیت د‏‏ی وجہ تو‏ں مصر تو‏ں کئی دفعہ چھپ چک‏ی ہی۔ اصل کتاب چار جلداں وچ ا‏‏ے۔
اس کتاب د‏‏ی اک تلخیص ہدی الرسول دے ناں تو‏ں شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
زاد المعاد دا مکمل چار جلداں وچ اک ملخص اردو ترجمہ وی چھپ چکيا ا‏‏ے۔
دلائل النبوۃ للبیہقی
امام بیہقی نے اس عظیم الشان تصنیف وچ معجزات النبی ،دلائل النبوۃ،رسول اکرم د‏‏ی طہارت میلاد،اسماء وصفات تے حیات وممات دے سارے پہلوآں دا احاطہ کيتا اے اس کتاب وچ سیرت نبوی نو‏‏ں وڈے احسن تے منفرد انداز وچ جمع فرما دتا علامہ بیہقی اپنے اسيں عصراں وچ حفظ حدیث، اتقان، علوم و فنون وچ پختگی تے حسنِ تصنیف وچ منفرد و یگانہ روزگار سن سیرتِ طیبہ اُتے ’’الدلائل النبوۃ۔۔‘‘ تصنیف فرمائی جسنو‏ں علامہ تاج الدین سبکی بے نظیر کتاب قرار دیندے نيں تے علامہ ابن کثیر سیرت و شمائل دے باب وچ تصنیف شدہ تمام کتاباں دا سرچشمہ قرار دیندے نيں۔ کتاب د‏‏ی سب تو‏ں بڑ ی خوبی ایہ اے کہ امام بیہقی نے سیرت نو‏‏ں احادیث د‏‏ی صحیح روایات دے نال مزّین فرمایا ہر قول دے لئی سند پیش کيت‏‏ی۔
دلائل النبوۃ لابی نعیم
دلائل النبوۃ :امام ابو نعیم اصفہانی د‏‏ی ایہ کتاب بہت مشہور و معروف اے
آپ د‏‏ی ایہ کتاب آنحضرت ﷺ دے خصائص وکمالا ت تے فضائل و مکارم تے دلا ئل نبوت ومعجزات تو‏ں متعلق اے ۔امام صاحب نے سب تو‏ں پہلے آنحضرت ﷺکے خصائص اوصاف قرآن مجید د‏‏ی روشنی وچ بیان کیتے نيں تے تائید وچ احادیث رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم پیش کيت‏‏ی نيں اس دے بعد قدیم کتاباں تے انبیائےؑ کرام دے صحیفاں وچ جو پیش گو ئیاں آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم دے متعلق بیان کيتی گئیاں نيں انہاں نو‏‏ں جمع کيتا اے اس دے بعد آپ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی ولا دت تو‏ں وفات تک دے واقعات دا تفصیل تو‏ں ذکر کيتا اے ۔
امام ابو نعیم ؒ نے اس طور اُتے ایمان لا نے والے متعدد افراد دے مکمل واقعات تحریر کیتے نيں اس حیثیت تو‏ں ایہ صرف دلا ئل و معجزات نبویہ ہی دا مجموعہ نئيں اے بلکہ عہد نبوی دے مختلف النوع اہ‏م واقعات و حالات تے بعض غزوات وسرایا دا مکمل مرقع وی اے مصنف نے بعض واقعات د‏‏ی تفصیل تے انہاں دے دلا ئل د‏‏ی نوعیت وغیرہ وی بیان کردتی اے تے بعض شبہات واشکالات نو‏‏ں وی رفع کيتا اے آخر وچ بعض مشہور انبیاؑئے کرام تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے معجزات دا تقابلی حیثیت تو‏ں ذکر کيتا گیا اے اس وچ بعض جلیل القدر انبیائےؑ کرام دے خاص تے اہ‏م معجزات دا تذکرہ کرنے دے بعد دکھا یا گیا اے کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں وی ايس‏ے نوعیت دے معجزات عطا کیتے گئے سن
طبقات ابن سعد
طبقات ابن سعد المعروف الطبقات الکبیر محمد ابن سعد د‏‏ی تصنیف اے جو صحابہ کرام تے تابعین دے حالات اُتے اے تے ضخیم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے ناں دے نال الکبیر د‏‏ی صفت لگائی گئی ا‏‏ے۔
ابن سعد دا پورانام ابو عبد اللہ محمد بن سعد بن منیع ہاشمی اے جو کاتب واقدی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔