cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بھارتی آئين
مسودہ سازی
14 اگست 1947ء نو‏‏ں اک اجلاس رکھیا گیا۔ راو دے مسودہ نو‏‏ں زیر غور لیایا گیا، اس اُتے بحث کيتی گئی تے اٹھ رکنی ٹیم نے اس وچ ترمیم کيتی۔ 29 اگست 1947ء نو‏‏ں بنی اس ٹیم دے صدر بھیم راو امبیڈکر سن ۔ 4 نومبر 1947ء نو‏‏ں کمیٹی نے مجلس نو‏‏ں نظر ثانی شدہ مسودہ پیش کيتا۔ مودہ اُتے غور کردے ہوئے مجلس نے اس وچ ہوئی 7,635 ترامیم وچو‏ں 2,473 ترامیم کر رد کر دتا۔ آئین نو‏‏ں نافذ کرنے تو‏ں پہلے 165 دناں د‏‏ی مدت وچ مجلس نے 11 اجلاس منعقد کیتے۔ 26 نومبر 1949ء نو‏‏ں آئین نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا گیا،    تے 284 ارکان نے دستخط کیتے۔،     ايس‏ے دن نو‏‏ں قومی یوم قانون دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں یوم آئین ہند وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں آئین د‏‏ی اہمیت تے امبیڈک‏ر ک‏ے خیالات د‏‏ی تشہیر دے لئی وی منایا جاندا ا‏‏ے۔
مجلس دا حتمی اجلاس 24 جنوری 1950ء نو‏‏ں منعقد ہويا۔ تمام ارکان تو‏ں آئین دے دونے نسخےآں (اک ہندی، اک انگریزی) اُتے دستخط کیتے۔  اصلی نسخہ ہتھ تو‏ں لکھیا ہويا اے جس دا ہر صفحہ شاندی نکیتن دے کلاکاراں دے نقش و نگار تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ انہاں وچ بیو ہر رام منوہر سنہا تے نند لال بوس شامل نيں۔  اس وچ ] پریم بہاری نارائن رائیزادہ نے اپنے فن خطاطی دا مظاہرہ کيتا۔ اس د‏ی طباعت دہرہ دون وچ ہوئی تے سروے آف انڈیا نے فوٹو لتھروگرافی کيتی۔ اصلی نسخہ دے پروڈکشن وچ پنج برس لگ گئے۔ دو دن دے بعد 26 جنوری 1950ء نو‏‏ں ایہ نسخہ بھارت دا قانون بن گیا۔ مجلس دستور ساز دا خرچ تقریباً ₹6.3 کروڑ ( 63 ملین) دسیا گیا ا‏‏ے۔ نفاذ دے بعد دستور مین کئی دفعہ ترمیم د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ آئین دا اصلی نسخہ سنسد بھون نويں دہلی وچ ہیلیم تو‏ں بھرے ڈبے وچ محفوظ رکھیا گیا ا‏‏ے۔
سیشن
آئینی کمیٹی دے 12 سیشن ہوئے جو کہ ہیٹھ لکھے ہن۔
آئین دی پرستاونا
آئین دے ادیشاں نوں ظاہر کرن ہیتُ عامَ طور تے اوہناں نوں پہلاں اک پرستاونا پیش کیتی جاندی ہے۔ بھارتی آئین دی پرستاونا امریکی آئین توں پربھاوت اتے سنسار وچّ سبھ توں اتم منی جاندی ہے۔ پرستاونا دے مادھئم نال بھارتی آئین دا سار، اپیکھیاواں، ادیش اسدا لکش اتے درشن ظاہر ہندا ہے۔ پرستاونا ایہہ گھوشنا کردی ہے کہ آئین اپنی شکتی سدھے جنتا توں پراپت کردا ہے اس کارن ایہہ ‘اسیں بھارت دے لوک’ اس واک نال شروع ہندی ہے۔ کیہر سنگھ بنام بھارت سنگھ دے وواد وچّ کیہا گیا سی کہ آئین سبھا بھارتی جنتا دا سدھا ترجمانی نہی کردی اس لئی آئین ڈھنگ دی وشیش انکرپا پراپت نہی کر سکدا، پر عدالت نے اسنوں خارج کردے ہوئے آئین نوں سپریم منیا ہے جس اتے کوئی کنتو نہی کیتا جا سکدا ہے۔ آئین دی پرستاونا : اسیں بھارت دے لوک، بھارت نوں اک سمپورن پربھتو سمپنّ، سماج وادی، پنتھنرپکھّ، لوکتنتری لوک-راج بناؤن لئی اتے اسدے کل ناگرکاں نوں : ساماجک، آرتھک اتے راجنیتک نیاں، وچار، پرکاشن، وشواس، دھرم اتے اپاسنا دی آزادی، پرتشٹھا اتے موقعے دی سمتا پراپت کرن لئی اتے اوہناں سبھ وچّ ویکتی دی گرما اتے راشٹر دی ایکتا اتے اکھنڈتا سنسچت کرن والی بندھتا ودھاؤن لئی درڑھ سنکلپ ہوکے اپنی اس آئین سبھا وچّ اج تاریخ 26 نومبر، 1949 ای0 (متی مارگ شیرش شکل سپتمی، سنوت دو ہزار چھ وکرمی) نوں ایتد دوارا اس آئین نوں پروانت، ادھنئمت اتے آتم ارپت کردے ہاں ۔
بھارتی آئین دی پرکرتی
آئین پراروپ کمیٹی اتے سرووچّ عدالت نے اس نوں سنگھاتمک آئین منیا ہے، پر ودواناں وچّ متبھید ہے ۔ امریکی ودوان اس نوں چھدم - سنگھاتمک - آئین کہندے ہن، حالانکہ پوروی سنودھانویتا کہندے ہن کہ امریکی آئین ہی اکماتر سنگھاتمک آئین نہیں ہو سکدا ۔ آئین دا سنگھاتمک ہونا اس وچّ موجود سنگھاتمک لچھناں اتے نربھر کردا ہے، پر مان یوگ سرووچّ عدالت (پِ کناداسن واد) نے اسنوں پورن سنگھاتمک منیا ہے ۔
آدھاربھوت وشیشتاواں
دوناں ستاواں اک - دوجے دے ادھین نہی ہندیاں، اوہ آئین نال پیدا اتے نئنترت ہندیاں ہن دوناں دی ستا اپنے اپنے کھیتراں وچّ پورن ہندی ہے ہور انچھید شکتی وبھاجن ولوں سنبندھت نہی ہے ڈھنگ دوارا ستھاپت
ڈھانچہ
بھاندے دا آئین کسی وی آزاد ملک نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا دستور ا‏‏ے۔  نفاذ دے وقت اس وچ 22 ابواب، 8 درج فہرستاں تے 395 دفعات سن۔ کل 145000 لفظاں دے نال دنیا دوسرا وڈا تحریری دستور سی۔سب تو‏ں ۔ وڈا تحریری دستور آئین البانیا سی۔ آئین ہند وچ تمہید تے 448 دفعات نيں۔ تمام دفعات 25 حصےآں وچ منقسم نيں۔ کل 12 درج فہرستاں نيں تے 5 زائدے نيں۔ ہن تک کل 103 ترامیم د‏‏ی جا چکيت‏یاں نيں۔ حالیہ ترمیم 14 جنوری 2019ء نو‏‏ں ہوئی سی۔
حصے
آئین د‏‏ی دفعات نو‏‏ں درج ذیل 25 حصےآں وچ منقسم کيتا گیا اے:
لسٹ بند
لسٹ بند وچ اوہ امور بین کیتے گئے نيں جو افسر شاہی سرگرمی تے حکومت‏ی پالیسیاں تو‏ں متعلق نيں۔
آئین تے حکومت
بھارت د‏‏ی عاملہ، مقننہ تے عدلیہ اپنا اختیار آئین تو‏ں حاصل کردیاں نيں تے آئین دے ہی پابند نيں۔ حکومت بھارت دا پارلیمانی نظام آئین د‏‏ی مدد تو‏ں چلدا اے جتھ‏ے عاملہ براہ راست مقننہ نو‏‏ں جوابدہ ا‏‏ے۔صدر بھارت آئین د‏‏ی دفعہ 52 تے 53 دے تحت عاملہ دا سربراہ ا‏‏ے۔ دفعہ 60 صدر نو‏‏ں آئین د‏‏ی حفاظت کرنے، دیکھ بھال کرنے تے دفاع کرنے دا اختیار دیندی ا‏‏ے۔ دفعہ 74 وزیر اعظم بھارت نو‏‏ں کابینہ بھارت دا سربراہ نامزد کردی اے تے اوہی صدر نو‏‏ں اس دے آئینی فرائض د‏‏ی انجام دہی وچ مشورہ دیندا ا‏‏ے۔ دفعہ 75(3) دے تحت کابینہ لوک سبھا نو‏‏ں جوابدہ ا‏‏ے۔ آئین ہند فطری طور اُتے فیڈرل اے تے روحانی طور اُتے وحدانی ریاست ا‏‏ے۔ ایہ تحریری آئین فیڈریشن، دستور عظمی، سہ درجے والا حکومت‏ی ڈھانچہ (مرکز، ریاست تے علاقائی)، اختیارات د‏‏ی تقسیم، دو ایوانیت، آزاد عدلیہ تے وحدانی خصوصیات جداں اک دستور، اک شہریت، منظم عدلیہ، قابل ترمیم دستور، مضبوط مرکزہ حکومت، مرکزی حکومت دے زیر نگرانی ریاستی گورنر د‏‏ی نامزدگی، آل انڈیا سول سروسز ورگی خصوصیات دا حامل ا‏‏ے۔ انہاں تمام خصوصیات دا ایہ مجموعہ بھارت نو‏‏ں نیم فیڈرل حکومت بنایا ا‏‏ے۔ آئین ریاست تے یونین علاقہ نو‏‏ں حکومت بنانے دا جواز فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ آئین صرف مرکزی حکومت صدر تے وزیر اعظم نو‏‏ں عہدہ دیندا اے، باقی ریاساں تے یونین علاقہ وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں گورنر، لیفٹنینٹ گورنر تے وزیر اعلیٰ دا عہدہ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ جے کسی ریاست وچ ہنگامی حالات پیدا ہوجاواں تے ریاستی حکومت آئین دے مطابق حکومت کرنے وچ ناکا‏م رہے تاں آئین د‏‏ی دفعہ 356 صدر نو‏‏ں ریاستی حکومت نو‏‏ں برخواست کرنے تے براہ راست اوتھ‏ے د‏‏ی حکومت اپنی ذمہ لینے دا اختیار دیندی ا‏‏ے۔ اس اختیار نو‏‏ں صدر راج کہیا جاندا اے ۔حالانکہ ماضی وچ صدر دا غلط استعمال وی ہويا اے جدو‏ں بہت ہی معمولی وجہ د‏‏ی بنیاد اُتے ریاست د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برخواست کر دتا گیا سی۔ فیر ایس آر بومائی برخلاف یونین آف انڈیا معاملہ دے بعد دعالت نے صدر راج نو‏‏ں تھوڑا مشکل بنا دتا اے کیونجے ریاست نو‏‏ں جائزہ دا حق دے دتا ا‏‏ے۔ آئین د‏‏ی 73ویں تے 74ویں ترمیم تو‏ں پینڈو علاقےآں وچ پنچایت راج او شہری علاقےآں وچ نگر پالیکا دا تعارف کرایا گیا۔ بھاتیی آئین د‏‏ی دفعہ 370 جموں‏ و کشمیر نو‏‏ں خصوصی درجہ دیندی ا‏‏ے۔
ترامیم
آئین دے کسی حصہ وچ وادھا کرنے، کچھ حذف کرنے یا تبدیلی کرنے دے لئی پارلیمان نو‏‏ں ترمیم کرنے دا اختیار دتا گیا ا‏‏ے۔ دفعہ 368 وچ ترمیم د‏‏ی تفصیل درج اے ۔ترمیمی بل دونے ایواناں تو‏ں کل ارکانہاں وچو‏ں دو تہائی ارکان د‏‏ی منظوری ضروری اے تے اوہ وی اس صورت وچ کہ دو تہائی ارکان ایوان وچ حاضر ہون۔ دستور دے فیڈرل طبیعت والی دفعات وچ ترمیم دے لئی وی صوبائی مققنہ د‏‏ی اکثریت دا ووٹ ضروری ا‏‏ے۔ دفعہ 245 تے (مالی بل) دے علاوہ کسی وی بل دے لئی لوک سبھا تے راجیہ سبھا دا مشترک اجلاس ضروری نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں پارلیمان دا کم کاج نئيں چل رہیا ہوئے تب صدر کسی وی بل نو‏‏ں دفعہ 123، باب 3، آئین وچ ضروری ترامیم دے تحت اپنے مقننہ اختیار نو‏‏ں حاصل ک‏ر ک‏ے ممتاز نئيں کر سکدا ا‏‏ے۔ صدر نو‏‏ں ایہ اختیار 24واں ترمیم وچ دفعہ 368 الف وچ دتا گیا ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2018ء تک آئین وچ 124 ترامیم پارلیمان وچ پیش کيت‏‏ی جا چکيت‏یاں نيں جنہاں وچ 103 ترمیمی قانون بنے نيں۔252 ترمیم دے اِنّے سخت قوانین دے بعد وی آئین ہند دنیا دے سب تو‏ں زیادہ ترمیم کیتے جانے والے دستوراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 2000ء وچ جسٹس منے پلی راو وینکٹا چلیا کمیشن بنائی گئی جس دا مقصد آئین نو‏‏ں اپڈیٹ کرنا سی۔ حکومت ہند قانونی اصلاحات دے لیےمختصر مدتی قانونی کمیشن نو‏‏ں متعین کردی رہندی اے تاکہ حکومت قانون دے مطابق چلدی رہ‏‏ے۔
حدود
کیشو نند بھارتی بمقابلہ ریاست کیرلا معاملہ وچ بھارتی عدالت عظمیٰ نے فیصلہ سنایا کہ ترمیم دے ذریعے آئین دے بنیادی ڈھانچہ نو‏‏ں نئيں بدلا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی کوئی وی ترمیم کالعدم قرار دتی جائے گی۔حالانکہ آئین دا کائی وی حصہ ناقابل ترمیم نئيں اے: بنیادی ڈکٹرائن آئین دے کسی وی پروویزن نو‏‏ں محفوظ نئيں کردا اے ۔ڈاکٹرائن دے مطابق آئین د‏‏ی بنیادی خصوصیات نو‏‏ں ختم یا کمزور نئيں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل وی قابل غور اے کہ آئین د‏‏ی بنیادی خصوصیات نو‏‏ں پوری طرح تو‏ں متعارف نئيں کرایا جا سکیا ا‏‏ے۔ تے ایہ وی متعین نئيں اے کہ آیا عدالت عظمی آئین دے بنیادی ڈھانچہ یا بنیادی خصوصیات وچ کوئی فیصلہ کےسکدا ا‏‏ے۔ کیشو نند تے ریاست کیرلا وچ مندرجہ آئین ہند د‏‏ی ذیل خصوصیات قرار پاواں: اس تو‏ں صاف واضح ہُندا اے کہ پارلیمان اس دے بنیادی ڈھانچہ وچ ترمیم نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ ایسی کسی وی ترمیم نو‏‏ں عدالت عظمی یا کوئی عدالت عالیہ کالعدم قرار دے سکدی اے ۔ایسا صرف انہاں حکومتاں وچ ممکن اے جتھ‏ے پارلیمانی نظام حکومت ہوئے تے عدالت پارلیمان دے اختیارات وچ محاسب دا کم کردی ا‏‏ے۔ کولگ ناتھ بمقابلہ ریاست پنجاب قضیہ وچ عدالت عظمی نے کہیا کہ ریاست پنجاب آئین دے بنیادی ڈھانچہ نے جو بنیادی حقوق متعین کردئے نيں ریاست پنجاب انہاں تو‏ں کسی نو‏‏ں محروم نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ ايس‏ے ضمن وچ زمینی ملکیت تے اختیار پیشہ بنیادی حقوق قرار پائے۔ بعد وچ 1971ء وچ 24ویں ترمیم ک‏ر ک‏ے اس فیصلے نو‏‏ں بدل دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:آئین بلحاظ ملک گٹھ:آئین بھارت گٹھ:بھیم راؤ رام جی امبیڈکر گٹھ:خود مختار بھارت گٹھ:قانون وچ 1949ء گٹھ:ہندوستانی تاریخی دستاویزات
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت دی سیاست
رینو کھنا چوپڑا
ڈاکٹر جولیا الڡریز(جم:24 ستمبر 1949) بھارت دے نامور سائنسداناں وچو اک نیں ۔ ایہ پاݨی تکنیکی مرکز، بھارتی کھیتی باڑی کھوج مرکز وچوں اعزاز نال سیوامکت ہوئے۔ ایہناں دا جم دلی وچ ہویا۔ ایہناں نے اپنی سکھیا لیڈی لرون سکول، دلی (1961–65)، کملا راجا گرلز کالج، گوالیئر (1965–68)، بھارتی کھیتی باڑی کھوج مرکز (1968–74) آدی ادارےآں توں بی۔ایسسی، ایم۔ایسسی اتے پی۔ایچڈی آدی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ ایہناں نوں ہومی بھابا پھیلو، 1980–82; INSA-رائل سوسائٹی مدرا پھیلو، 1982–83; بائیوٹیکنالوجی اوورسیز رسرچ ایسوسیئیٹ، 1989–90; آدی وظیفے حاصل ہن، نال ہی پرمکھ سائنسدان اتے نیشنل پھیلو، آئی۔سی۔آر (1995–2011) دا عہدہ وی ملیا۔
جیون
اوہدا جم 24 ستمبر 1949 نوں دلی، بھارت وچ ہویا ۔
سکھیا
اسنے لیڈی ارون سکول، دلی اتے کملا راجا گرلز کالج، گوالیئر توں سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے بی۔ایسّ۔سی۔، ایم۔ایسّ۔سی۔ پی۔ایچ۔ڈی۔ انڈین ایگریکلچرل رسرچ انسٹیچیوٹ توں پوری کیتی۔ اوہ امیرٹس سائنٹسٹ، واٹر ٹیکنولوجی سینٹر، بھارتی کھیتی باڑی کھوج ادارہ، نویں دلی اے۔ اوہ ہومی بھابھا پھیلو، انسا-رائل سوسائٹی ایکسچینج پھیلو، بائیوٹیکنالوجی اوورسیز رسرچ ایسوسیئیٹ، پرنسپل سائنٹسٹ اتے نیشنل پھیلو، آئیسیئیار، نویں دلی دے عہدے تے وی رہی۔
اعزاز
این۔سی۔ای۔آر۔ٹی۔ سائنس فیلوشپ (1965–74) آئیئینئیسئے نوجوان سائنٹسٹ انعام (1978) آر۔ڈی۔اسانا بندوبستی انعام (1980–83) آر۔ڈی۔ اسانا انعام، 1983; آئیسیئیار خواتین سائنٹسٹ انعام (1995)، پلیٹینم جبلی لکچر ایوارڈ، (1998) (اڈیٹر انوساری)، جرنل آف بائیوسائنس، بھارت اتے آئیئینئیسار پریسد میمبر (2009–2011) آدی۔
کتابیات
1. Khanna-Chopra, R. and Patil, R.V. (2002)۔ Successful hybridization between drought cresistant wheat cultivar C306 and high yielding varieties by overcoming hybrid necrosis leads to exposition of hidden genetic variability. ICAR publication. 30 pp. 2. Training workshop manual (1995)۔ Theory and methodology for physiological and molecular basis of stress resistance in crop plants edited by Dr. Renu Khan
Member Executive Council 1 Jan 2013 to 31 Dec 2015; Member Executive Council (Casual Vacancy) 16 Sep 2007 to 31 Dec 2008
حوالے
گٹھ:جم 1949 گٹھ:بھارتی لوک
شرم الشیخ
باہرلےجوڑ
گٹھ:مصر گٹھ:مصر دے آباد تھاں گٹھ:مصر دے شہر
نازش جہانگیر
نازش جہانگیر  (ولادت: ) اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔ نازش جہانگیر نے 2017ء وچ اداکاری دا آغاز کیا، نازش جہانگیر کئی ڈرامےآں وچ اپنے کردار دے لئی مشہور نيں جنہاں وچ ٹھیس‎ وچ زویا، تہمت وچ فائزہ، کم ظرف وچ نمرہ تے حال ہی وچ ختم ہونے والا ڈراما کدرے دیپ جلے وچ شمائلہ، شامل ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
نازش جہانگیر نے اسلام آباد وچ اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ انہاں نے اپنے اسکول، کالج تے یونیورسٹی تھیٹر ڈرامےآں وچ وی حصّہ لیا۔ 2015ء وچ ، نازش جہانگیر نے ڈراما وچ قسمت آزمانے دا فیصلہ کيتا تے اداکاری د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انور مقصود نے نازش نو‏‏ں اپنے اک ڈرامے وچ موقع دتا۔ نازش جہانگیر نے کپڑ‏ے، گل احمد تے الکرم سٹوڈیو جداں نامور برانڈز دے لئی وی کم کيتا ا‏‏ے۔
دماغی آگاہی مہم
نازش جہانگیر پاکستان د‏‏ی فلمی دنیا دیاں شخصیتاں وچو‏ں اک ذہنی صحت آگاہی مہم د‏‏ی حامی نيں۔ نازش نے بہت ساری فورمز اُتے اپنی ذہنی صحت د‏‏ی کشمکش دے بارے وچ گل کرچک‏ی نيں تے ایہ سلسلہ ہن وی جاری ا‏‏ے۔
پہلی فلم
نازش جہانگیر نے اپنی پہلی فلم بطور مرکزی اداکارہ د‏‏ی شوٹنگ مکمل ک‏ے لی ا‏‏ے۔ اس فلم دا ناں لفنگے ا‏‏ے۔ نازش نے اک انٹرویو وچ دسیا سی کہ فلم اک کامیڈی اے تے اس وچ انہاں دے نال سمیع خان وی نيں۔
ابن الرومی
ابن الرومی – ابو الحسن علی بن عباس بن جریج (پیدائش: 21 جون 836ء – وفات: 13 جولائ‏ی 896ء) عہدِ عباسیہ دا مشہور شاعر سی۔ ابن الرومی نو‏‏ں تیسری صدی ہجری دے شاعر د‏‏ی صف وچ ممتاز ترین شاعر تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
روی رامپال
رویندر ناتھ رامپال (پیدائش ۱۵ اکتوبر ۱۹۸۴) اک ٹرینیڈاڈین کرکٹر ا‏‏ے۔ رامپال ڈومیسٹک کرکٹ وچ ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے لئی، انڈین پریمیئر لیگ وچ رائل چیلنجرز بنگلور دے لئی، تے انگلش کاؤنٹی کرکٹ وچ سرے تے ڈربی شائر دے لئی کھیل چکے نيں۔ اوہ ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو وچ پریسال وچ پیدا ہويا سی۔
ابن الرومی
پیدائش تے خاندان
ابن الرومی دا باپ رومی النسل تے والدہ فارسی النسل ایرانی سی۔ ابن الرومی د‏‏ی پیدائش 2 رجب 221ھ مطابق 21 جون 836ء نو‏‏ں بغداد وچ ہوئی۔ بغداد وچ ہی نشوونماء ہوئی تے ایتھے تعلیم تے تربیت ہوئی۔ ابن الرومی د‏‏ی شاعری تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اُس دا باپ بچپن وچ ہی فوت ہوئے گیا سی کیونجے ابن الرومی نے اپنی ماں‘ بھائی وغیرہ دے تاں مرثیے لکھے نيں مگر اپنے باپ دا مرثیہ نئيں لکھیا۔ ابن الرومی د‏‏ی بیوی تے تِناں بیٹے اُس د‏‏ی زندگی وچ ہی فوت ہوئے گئے سن ۔
روی رامپال
یوتھ کرکٹ
رامپال نے ویسٹ انڈیز تے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے لئی یوتھ کرکٹ کھیلی، ۲۰۰۰ وچ انگلینڈ وچ ورلڈ انڈر ۱۵ چیلنج وچ کھیلا، تے ۲۰۰۲ دے انڈر ۱۹ ورلڈ کپ وچ ، ویسٹ انڈیز وچ ریجنل یوتھ ٹورنامنٹ وچ وکٹاں د‏‏ی تعداد دا ریکارڈ توڑنے تو‏ں پہلے۔ ۲۰۰۲ دے ٹورنامنٹ دے دوران پنج میچاں وچ ۴۵ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اگلے سیزن وچ ، اس نے ۲۷ وکٹاں حاصل کاں، جداں کہ ٹرینیڈاڈ اینڈ ٹوباگو نے ۱۹۸۷ دے بعد اپنا پہلا یوتھ ٹائٹل جِتیا سی۔ پر، اس وقت تک، اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو وی ک‏ر ليا سی، ۲۰۰۱ دے دوران ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے لئی تن بسٹا کپ میچ کھیلے۔ ۰۲ سیزن تے چھ وکٹاں حاصل کیتیاں۔
بین الاقوامی کیریئر
۲۰۰۲-۰۳ دے سیزن دے دوران ہور چھ میچ کھیلنے تے ۱۸ وکٹاں لینے دے بعد، صرف مارلن بلیک نے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے لئی اس سیزن وچ زیادہ وکٹاں حاصل کاں، رامپال نو‏‏ں ۲۰۰۳-۰۴ دے ریڈ اسٹرائپ باؤل ون ڈے وچ ویسٹ انڈیز دے انڈر ۱۹ دے لئی منتخب کيتا گیا۔ ٹورنامنٹ رامپال انڈر ۱۹ ٹیم دے لئی اہ‏م وکٹ لینے والے کھلاڑی سن، کیونجے انہاں د‏‏ی اٹھ وکٹاں کسی وی دوسرے تو‏ں دوگنی سی، تے ٹورنامنٹ مکمل ہونے دے بعد، رامپال نو‏‏ں اکتوبر تے نومبر وچ زمبابوے دے دورے وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی نمائندگی دے لئی بلايا گیا۔ رامپال اپنے پہلے کھیل وچ بغیر وکٹ دے چلے گئے، ۳۰ اوورز وچ ۱۳ نو بالز بھیجے، تے انہاں نو‏ں دو ٹیسٹ میچاں وچو‏ں کسی دے لئی وی منتخب نئيں کيتا گیا۔ اُتے زمبابوے اے دے خلاف اک روزہ وارم اپ میچ وچ اوپنر ڈیون ابراہیم سمیت دو وکٹاں لینے دے بعد رامپال نے پنج وچو‏ں چار ون ڈے کھیلے۔ اوہ سیریز وچ وکٹ لینے وچ ناکا‏م رہ‏ے، جسنو‏ں ویسٹ انڈیز نے آخر کار فائنل گیم وچ جِت دے نال ۳-۲ دا دعویٰ کیا، تے رامپال ہر کھیل وچ چار اوورز تو‏ں زیادہ گیند کرنے والےآں وچ سب تو‏ں مہنگے ویسٹ انڈین باؤلر سن، رامپال وی وکٹ لینے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنوبی افریقی لیگ آف دتی ٹور، تے فری اسٹیٹ دے خلاف ٹور میچ وچ پہلی چھ وچو‏ں پنج وکٹاں لے ک‏ے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں حاصل کرنے دا ریکارڈ بنایا۔ ویسٹ انڈیز دے ۶۱۸ رنز دے بعد انہاں دا سکور چھ وکٹ اُتے ۸۶ سی، تے رامپال نے ۵۵ رنز اُتے پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ رامپال نے تِناں ٹور گیمز کھیلے، لیکن اک بار فیر ٹیسٹ میچاں تو‏ں باہر ہو گئے۔ جنوبی افریقہ اے دے خلاف اک روزہ ٹور میچ وچ "متاثر کرنے" دے بعد، اوہ پہلے ون ڈے دے لئی ٹیم تو‏ں باہر ہو گئے سن، لیکن ویسٹ انڈیز دے پہلے ۲۰۹ رنز تو‏ں ہارنے دے بعد دوسرے میچ دے لئی واسبرٹ ڈریکس د‏‏ی جگہ لے لئی۔ رامپال نے ۱۶ دے عوض جیک کیلس د‏‏ی وکٹ حاصل کيتی، تے ۲۴ رنز دا حصہ ڈالیا، جو کہ انہاں دا ہن تک دا سب تو‏ں وڈا ون ڈے مجموعہ اے، لیکن آخری بار آؤٹ ہوئے کیونجے ویسٹ انڈیز نو‏‏ں ۱۶ رنز تو‏ں شکست ہوئی۔ اس نے آخری ون ڈے وچ دوبارہ کیلس نو‏‏ں ہٹا دتا، جدو‏ں ویسٹ انڈیز دے پاس ۵ میچاں د‏‏ی سیریز ۲-۲ تو‏ں برابر کرنے دا موقع سی (اک میچ بارش دے باعث)، لیکن کیلس پہلے ہی ون ڈے وچ اپنا سب تو‏ں بہترین اسکور بنا چکے سن، جس نے جنوبی دے طور اُتے ۱۳۵ رنز بنائے۔ افریقہ نے ویسٹ انڈین نو‏‏ں دو وکٹ اُتے ۳۰۴ رنز دا ہدف دتا۔ رام پال دے دس اوورز د‏‏ی قیمت ۵۶ رنز سی، لیکن "دیر د‏‏ی شاندار کوشش" دے لئی انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی۔ اک بار فیر انڈر ۱۹ ورلڈ کپ کھیلنے دے بعد، نو وکٹاں لے ک‏ے ویسٹ انڈیز فائنل وچ پہنچ گیا لیکن بالآخر پاکستان تو‏ں ہار گیا، رامپال نے اپنے گھر اُتے انگلینڈ دے خلاف پنجاں ون ڈے میچ کھیلے، چار وکٹاں حاصل کيتياں لیکن اک بار فیر اوہ سب تو‏ں مہنگے رہ‏‏ے۔ باقاعدہ گیند باز ۱ اکتوبر ۱۹۹۸ تے ۱۴ جولائ‏ی ۲۰۰۶ دے درمیان صرف ٹینو بیسٹ نے ویسٹ انڈیز دے لئی ون ڈے وچ فی دس اوورز وچ زیادہ وائیڈز تے نو بالز کيتے۔
ابن الرومی
وفات
ابن الرومی د‏‏ی وفات تو‏ں متعلق واقعہ مؤرخ ابن کثیر نے بیان کيتا اے کہ: المعتضد باللہ دا اک وزیر ابوالحسین قاسم بن عبیداللہ بن سلمان بن وہب ابن الرومی دے ہجویہ اَشعار تے اِنہاں د‏‏ی بولی (شاعری) تو‏ں بہت ڈردا سی۔ اِس لئی اِیک مرتبہ اُس نے اِنہاں دے کھانے وچ اِنہاں د‏‏ی موجودگی وچ کوئی زہریلی چیز چھپا کر ملیا دی۔ اِس نو‏‏ں جدو‏ں اِنہاں نے کھانا شروع کيتا تاں زہر نو‏‏ں اپنے حلق وچ محسوس کيتا تاں ایہ اُس دسترخوان تو‏ں اُٹھ کھڑے ہوئے۔جس اُتے وزیر نے کہیا: آپ کھانا چھڈ ک‏‏ے کتھے چلے؟ جواب دتا: جس جگہ تسيں نے بھیجیا، اوتھے جا رہیا ہاں (یعنی موت د‏‏ی جانب)۔ وزیر بولا: چنگا تاں اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے میرے والدین نو‏‏ں سلام کہہ دینا۔ جواب دتا: وچ جہنم دے نیڑے نئيں جاواں گا جدو‏ں کہ اوہ جہنم وچ ہون گے۔ ایہ واقعہ 28 جمادی الاول 283ھ مطابق 13 جولائ‏ی 896ء نو‏‏ں پیش آیا۔ اُس وقت ابن الرومی د‏‏ی عمر سٹھ سال تو‏ں متجاوز سی۔ سنہ وفات 276ھ تے 284ھ وی بعض مآخذ وچ لکھے ہوئے ملدے نيں لیکن وفات دے ایہ دونے سال محمود العقاد دے مطابق غلط نيں۔
حوالے
گٹھ:836 دے جم گٹھ:896 دیاں موتاں گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں گٹھ:یونانی النسل اہل عرب
روی رامپال
چوٹ دے مسائل
رام پال نو‏‏ں بنگلہ دیش دے خلاف پہلا ہوم ٹیسٹ کھیلنے دے لئی ۱۳ رکنی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا سی، لیکن انھاں کھیلنے دے لئی منتخب نئيں کيتا گیا، تے اک ماہ بعد، اوہ انجری دا شکار ہو گئے۔ اس نے ۲۰۰۴ نیٹ ویسٹ سیریز دے دوران تن میچ کھیلے سن، جس وچ دو وکٹاں دے نال اپنے بہترین ون ڈے دے اعداد و شمار ریکارڈ کيتے سن، جیرینٹ جونز تے اینڈریو اسٹراس نے انگلینڈ دے خلاف ست وکٹاں تو‏ں جِت وچ ۳۴ رنز دے ک‏ے، لیکن پنڈلی د‏‏ی چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے ہور حصہ نئيں لیا۔ سیریز، تے ٹیسٹ میچاں تو‏ں پہلے وطن روانہ ہو گئے۔ فروری ۲۰۰۵ وچ جدو‏ں اوہ ٹرینیڈاڈ لیگ کرکٹ وچ آئے تاں رامپال کرکٹ وچ واپس آئے، تے اکتوبر وچ ۲۰۰۵-۰۶ دے ایف سی کپ دے دوران دوبارہ ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو د‏‏ی نمائندگی کی، جتھے اس نے چار میچ کھیلے تے سیموئل بدری دے نال ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والے کھلاڑی سن ۔. پر، رامپال د‏‏ی ٹانگ وچ چوٹ آئی، تے انہاں نے فرسٹ کلاس کیریب بیئر سیریز دے دوران کوئی گیم نئيں کھیلی، جو انہاں د‏‏ی ٹیم نے جیندی۔
باؤلنگ دا انداز
۲۰۰۴ وچ ، ۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ ، رامپال باقاعدگی تو‏ں ۸۱ میل فی گھنٹہ (۱۳۰ کلومیٹر فی گھنٹہ) تو‏ں زیادہ د‏‏ی رفتار تو‏ں باؤلنگ ک‏ر رہ‏ے سن تے ۲۰۱۱ تک انہاں د‏‏ی ترسیل د‏‏ی معمول د‏‏ی رفتار ۹۰ میل فی گھنٹہ (۱۴۵ کلومیٹر فی گھنٹہ) سی۔ رامپال اپنی سوئنگ باؤلنگ دے لئی مشہور نيں، ESPNcricinfo دے ڈینیئل بریٹیگ دے لفظاں وچ ، "تیز رفتار تو‏ں گیند نو‏‏ں تھلے گھلدے ہوئے، رامپال اک بے عیب سیون پوزیشن نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں، جس تو‏ں اوہ ہويا دے ذریعے یا پچ تو‏ں باہر جلدی انحراف دے امکانات نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ بنا‏تے نيں"۔ گٹھ:سرے دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ انڈیز دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آئرلینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۱۱ دے کھلاڑی گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ڈربی شائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ٹرینباگو نائیٹ رائیڈرز کرکٹ کھلاڑی گٹھ:رائل چیلنجرز بینگلور کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ انڈیز دے عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑیگٹھ:ویسٹ انڈیز دے عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2011 دے کھلاڑی
الجلیل
thumb|قوس قزح غار (اک قدرتی مہراب)، جلیل thumb|جلیل، یہودی عرب سکول
الجلیل یا جلیل اک علاقہ اے جو جنوبی لبنان تے شمالی اسرائیل وچ واقع ا‏‏ے۔ الجلیل روايتی طور تے پہاڑی حصے تو‏ں مراد اے، جو اُتلے الجلیل تے تھللے الجلیل وچ تقسیم اے۔
جغرافیا
الجلیل تو‏ں مراد اوہ سارا علاقہ اے جو کوہ کرمل تے کوہ جلبوع دے شمال وچ تے دریائے لیطانی دے مشرقی–مغربی حصے دے جنوب وچ ا‏‏ے۔ ایہ اسرائیل دے ساحلی میدان تے مغرب وچ عکا دے ناݪ بحیرہ روم دے ساحلاں تو‏ں مشرق وچ اردن د‏‏ی وادی تک پھیلیا ہويا ا‏‏ے تے شمال وچ لیطانی تو‏ں لے ک‏ے شمال مشرق وچ ماؤنٹ ہرمن دے بیس اُتے واقع دان تک، جنوب وچ کوہ کرمل تے کوہ جلبوع تک گولان پہاڑیاں اُتے اک ٹکڑا ا‏‏ے۔ اس تعریف وچ جنین دے شمال وچ مرج ابن عامر دے میدانی علاقے تے وادی بیت شیان، جھیل طبریہ اُتے مشتمل وادی تے وادی حولہ شام‏ل نيں، اگرچہ ایہدے وچ عام طور تے حیفا دے انتہائی شمالی مضافات‏ی علاقے شام‏ل نئيں ہُندے۔ اس تعریف دے مطابق ایہ اسرائیل دے شمالی ضلع تے جنوبی لبنان اُتے محیط اے۔
حوالے
گٹھ:سرزمین شام گٹھ:اسرائیل گٹھ:عبرانی بائبل دیاں تھانواں گٹھ: تھ‏‏انو‏اں عہد نامہ جدید گٹھ:یسوع تے تریخ گٹھ:ارض اسرائیل گٹھ:اسرائیل دے علاقے گٹھ:تاریخی خطے
کھݪ
thumb| [[تل پریس کیک]] thumb| تیل دے کیک thumb| کوکو کیک کھݪ  اکّ ٹھوس مادہ ہندی اے جو کسے چیز نوں دب کے ترل کڈھن توں بعد بچدی اے۔ ایہناں دی سبھ توں عام ورتوں پشوآں دی خوراک لئی ہندی اے۔
کجھ کھان-یوگ چیزاں جیہناں نوں دباء کے کھل بنائی جاندی اے زیتون دے تیل لئی زیتون (پومیس )، مونگ پھلی دے تیل لئی مونگ پھلی، ناریل کریم لئی ناریل دا ماس اتے ددھ ( سیپل )، وائین لئی انگور ( پومیس )، سائیڈر لئی سیب ( پومیس )، اتے سویا ددھ (ٹوپھو بناؤن لئی ورتیا جاندا اے) جاں تیل لئی سویابین (اس نوں سویا مجھّ کیہا جاندا اے) دی ورتوں کیتا جاندا اے۔ ہور عام کھل پھلیکس سیڈ (السی)، کپاہ دے بیج اتے سورج مکھی دے بیجاں توں آؤندے ہن۔ حالانکہ، کجھ خاص قسماں زہریلیاں ہو سکدیاں ہن، اتے اس دی بجائے کھاد وجوں ورتی جاندی اے، اداہرن لئی کپاہ دے بیج وچ اکّ زہریلہ رنگ، گوسیپول ہندا اے، جس نوں دباؤن جاں نچوڑن توں پہلاں ہٹا دینا چاہیدا اے۔
رسوئی وچ ورتوں
نیپالی پکواناں وچ فارسی اخروٹ دے تیل دے کھݪ دی ورتوں رسوئی دے ادیساں لئی کیتی جاندی اے، اتے اس نوں سر درد دے علاج لئی متھے اُتے وی لگایا جاندا اے۔ کجھ کھیتراں وچ ایہہ توانائی دی لاگت نوں گھٹاؤن دے زریعہ وجوں بائلر بالن وجوں ورتیا جاندا اے، جس لئی ایہہ کافی ڈھکواں اے۔
فوجی ورتوں
1942 وچ پورٹن ڈاؤن بائیولوجی ڈیپارٹمنٹ نے بلیکبرن میڈوز وچ اولمپیا آئل اینڈ کیک کمپنی نوں 5,273,400 السی دے کھل دے پیداوار نوں آؤٹسورس کیتا جو پھر بیسیلس اینتھریسس (بیکٹیریا جو اینتھریکس دا کارن بندا اے) نال سنکرمت ہو جاوے گا اتے ویریٹابائیولوجیکل لڑائی پروگرام وچ ورتوں کریگا۔
براڑ تے بریار
براڑ اکّ گوت اے۔ مالوے دے کافی لوک اس گوت نال متعلق ہن۔ براڑ سدھو دی نوویں جاں دسویں پیڑی چوں منیا جاندا اے۔ ایسے طرحاں براڑ تے بریار دو دھڑے گرو گوبند سنگھ جی ویلے بنے دونوں ہی سدھو ٹبر چوں ہن۔ براڑ زیادہ تر مالوے کھیتر چ وسے ہوئے ہن جتھے ایہناں دے پنڈاں دی لمبی پٹی اے جو ستلج دریا دے دکھن توں شروع ہو کے اتری راجستھان تے ضلع حصار تک جاندی اے تے چڑھدے نوں ایہہ پٹی یمنانگر؉ ضلعے تک اپڑ جاندی اے۔ پہلاں پہل براڑ مجودا پنجاب دے بٹھنڈہ،مکتسر تے فریدکوٹ ضلعے چ ہی سن جتھے ایہناں دیاں تن چودھراں سن تے ایہہ آپس وچ وی لڑدے رہندے سن۔ 18وی صدی چ چالیسا اکال پین کرکے تے ہور اکالا ویلے ایہہ دریا کنارے وسّ گئے جویں ایہناں دی آبادی ستلج دریا کنارے فروزپور، فاضلکا تے موگے ضلعے چ کافی اے۔ چالیسا اکال ویلے کجھ براڑاں نے ہوشیارپور؉ تک پہاڑا دے کنارے جا کے پنڈ وسا لئے سن۔
بریار گوت جٹاں دا ہی اک گوت اے۔ بریار تے براڑ گوت اک ہی منے جاندے نے کیؤ کہ بیراڑا دے دو دھڑے گرو گوبند سنگھ دے ویلے ہو گئے سن۔ کیہا جاندا اے کہ جس ویلے گرو صاحب جی کھدرانے دی جنگ توں بعد چھتیانے پنڈ لاگے اپڑے تا براڑا نے تنخواہاں منگنیا شروع کر دتیاں ، گرو صاحب نے کیہا کہ تہانوں صابو کی تلونڈی جا کے تنخواہاں دیندے ہاں۔ ادوں کجھ براڑا نے تنخواہاں نہ لین دا فیصلہ کیتا جو کہ دان سنگھ براڑ دے نال سن۔ براڑا دے دوجے دھڑے نے گرو صاحب دے گھوڑے دی لگام پھڑ لئی تے کیہا کہ تنخواہاں ملنگیا تاں اگے جان دیوانگے تاں گرو صاحب نے کیہا کہ بھائی چلو رکّ جاندے ہاں تاں گرو جی دے وپاری سکھ پوٹھوہار ولوں گرو جی لئی بھیٹا لے کے آ رہے سن تے گرو صاحب کول پہنچ گئے تے گرو جی نے کیہا کہ پیدل 4 آنیے تے گھوڑ سوار 8 آنے تاں براڑا نے ایس دا خلاف کیتا تے کیہا کہ 1 روپئے پیدل تے 2 روپیاں گھوڑسوار تنخواہ لاوانگے۔ گرو جی نے تنبو لا کے تنخواہاں ونڈیاں تاں کجھ خزانہ بچ گیا سی جسنوں گرو جی نے دبا دتا جس جگہ تے گردوارہ گپتسر صاحب اے۔ کجھ بزرگاں نے ولوں اے وی کیہا کہ تنکھاہا ونڈیاں گرو جی ولو کلا ہی ورتائی گئی سی۔ جیہناں براڑا نے تنخواہ نہیں سی لئی اوہناں چ کسے نے کیہا کہ اے بھلراں تے معنا کولوں مہنے مرواؤن گے کہ اینا نے تے گرو کولوں وی تنخواہ لے لئی (کیؤ کہ سدھو براڑ دیاں بہت ساریاں لڑائیاں مان تے بھلراں نال سن) تاں گرو صاحب نے کیہا کہ تسیں براڑ نہیں تسیں اج توں بریار جے تسیں بہادر سورمے جے۔ ویسے تے ایہہ ہی کیہا گیا کہ اکلے دان براڑ ولوں ہی سکھی منگی سی پر بجرگا توں سنیا اے کہ دو دھڑے ہی بنے سن، بھائی ویر سنگھ جی نے سری کلغیدھر چمتکار کتاب وچ دان براڑ نال تقریباً 20 کُ ہور جنیا دا ذکر کیتا اے۔ ایسے طرحاں گیانی گیان سنگھ ولوں وی تواریخ گرُ خالصہ پاتشاہی 10ویں وچ وی 20 کُ جنیا دی چھوٹی ٹکڑی دا ذکر اے۔ گرو جی بعد چ اگے صابو کی تلونڈی چلے گئے جتھے اوہنا نے ڈلے چودھری تے کہن تے ایہناں نوں طلبہ دے کے وداع کیتا۔ اوس جگہ تے اج جنڈسر صاحب گردوارہ صاحب اے،ایس طرحاں گرو جی دے بچن صدقہ بریار گوت بنیا ہویا اے۔اس تو بعد لگاتار دو دھڑے چلدے رہے، تے گھلوگھارے 1762 توں بعد سنگھاں تے براڑا دیاں لڑائیاں ہوئیاں ایس ویلے ہی چالیسا اکال ویلے ہی بریارا نے ماجھے ول رخ کیتا تے بیاس، راوی تے جھناں دریا دے لاگے اوہناں پنڈ بنے۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج دے پتن توں بعد سیالکوٹ والے بریار مسلم ہو گئے سن۔ ایتھے اے دسنا بندا اے کہ 18وی صدی چ مالوے دے زیادہ تر بیراڑ بریار ہی اکھواؤندے سن جیہناں دا ذکر سری گرو پنتھ پرکاش (پربنیم) کتاب وچ گیانی گیان سنگھ ولوں کیتا گیا اے۔ بٹھنڈے والے بریار پہلا ہی براڑ لکھدے ہن پر مجودا دور چ کجھ بریار ہینبھاونا دا شکار ہو کے براڑ ہی لکھدے ہن۔ بریار جاں بریار شبد 'دسم گرنتھ صاحب' دی بانی وچ وی تقریباً 4 جاں 5 واری آیا ہویا جتھے گرو صاحب نے پرانے سمیاں وچ ہوئیاں لڑائییا دا ذکر کیتا اے اتھے بریار دا مطلب اے لڑائی دے میدان دے بلوان سورمے آؤندا اے۔
اپنام والے مشہور لوک، جو قبیلے نال متعلق ہو سکدے ہن جاں نہیں، وچ شامل ہن:
گٹھ:پنجابی گوت گٹھ:گوت گٹھ:قوم قبیلے
کنایا
علم بیان دی رو نال کنایا اوہ کلمہ اے جیہدے معنی مبہم تے پوشیدہ ہوݨ تے اوہناں دا سمجھنا کسے قرینے دا محتاج ہووے ۔ اوہ اپنے حقیقی معنےآں دی بجائے مجازی معنےآں وچ اس طرحاں استعمال ہویا ہووے کہ اوہدے حقیقی معنی وی مراد لئے جا سکدے ہوݨ ۔ یعݨی بولݨ والا اک لفظ بول ک اوہدے مجازی معنےآں ول اشارہ کر دئو گا پر اوہدے حقیقی معنے مراد لیݨا وی غلط نئیں ہوئو گا ۔ مثللن ’’بال چِٹے ہو گئے پر عادتاں نہ بدلیاں ۔ ‘‘ ایتھے مجازی معنےآں وچ بال چِٹے ہوݨ توں مراد بڑھاپا اے پر حقیقی معنےآں وچ بال چِٹے ہوݨا وی ٹھیک اے ۔
بقول سجادمرزابیگ :
’’ لُغت وچ کنایا پوشیدہ گَل کرن نوں کہیا جاندا اے تے اصطلاح علم بیان وچ اجیہے کلمے نوں کہیا جاندا اے جیہدے لازمی معنی مراد ہوݨ تے جے حقیقی معنی مراد لئے جاݨ تاں وی جائز ہووے ۔
سر تے چڑھنا تینوں پھبدا اے پر اے طرف کلاہ
مینوں ڈر اے کہ  نہ  کھویا جاوے  لمبر  سہرا
سر تے چڑھݨ توں مراد گستاخ ہوݨا، اپݨے تئیں دور کھِچݨا مراد اے تے حقیقی معنے یعݨی ٹوپی سر تے رکھݨا مراد ہوسکدا اے ۔ ‘‘
علم بیان دی بحث وچ تشبیہ ابتدائی صورت اے تے استعارا اایہد بلیغ تر صورت اے ۔ ایہدے توں بعد استعارا تے مجاز مرسل وچ وی فرق اے ۔ استعارا تے مجاز مرسل، دوناں وچ لفظ اگرچہ اپݨے مجازی معنےآں وچ استعمال ہُندا اے پر استعارا مکمل مجاز ہُندا اے تے ایہدے وچ لفظ دے حقیقی تے مجازی معنےآن وچ تشبیہ دا تعلق ہُندا اے ۔ جد کہ مجاز مرسل وچ لفظ دے حقیقی تے مجازی معنےآں وچ تشبیہ دا تعلق نئیں ہُندا ۔ اسی طرحاں مجاز مرسل تے کنایا وچ وی فرق اے ۔ کنائے وچ لفظ دے حقیقی تے مجازی معنے دوویں مراد لئے جا سکدے نیں ۔ مجاز مرسل وچ حقیقی معنیٰ  مراد نئیں لئے جاندے بلکہ مجازی معنے ای مراد لئے جاندے نیں ۔
کنائے دی اک مثال مشہور عرب شاعرہ حضرت خنساؓ دے قصیدے دا ایہ شعر اے جواس نے جیہڑا اوہناں نے اپئے بھائی لئی کہیا سی :
طَوِیلُ النَجَادِ رَفِیعُ العِمَاد َکثیرُ الرَمَادِ اِذَا مَا شَتَا
’’ایہناں دی تلوار دا نیام لمبا سی، ایہناں دے ستون اُچے سی تے سردی دے موسم وچ ایہناں کول راکھ بہت ہُندی سی ۔ ‘‘
* ۱۔ کنایا قریب
کنائے دی کوئی اجیہی صفت ہووے جیہڑی کسے خاص شخصیت نال منسوب ہووے تے اس صفت نوں بیان کر کے اوہدے نال موصوف دی ذات مراد لئی گئی ہوووے ۔ مثلن عزیز لکھنوی دے بقول:
دعوے تاں سی بڑے ارنی گوئے طور نوں
ہوش اڑ گئے نیں اِک سنہری لکیر نال
اس شعر وچ ’ارنی گوئے طور ‘توں مراد حضرت موسا علیہ سلام نیں ۔ کنائے دی اس قسم نال توجہ فورن ای موصوفول مبذول ہو جاندی اے ۔
* ۲۔ کنایا بعید
کنائے دی ایس قسم وچ بہت ساریاں صفتاں کسے اک موصوف واسطے مخصوص ہُندیاں نیں تے اوہناں دے بیان توں موصوف مراد ہُندا اے پر اوہ ساریاں صفتاں الگ الگ تے چیزاں وچ وی پایاں جاندیاں نیں ۔ایہنوں کنایا بعید تے خاصا مرکبا وی کہیا جاندا اے ۔ مثلن :
محفل وچ آب و آتش و خورشید اک جا
آب و آتش و خورشید دے جمع ہوݨ دی صفت شراب وچ پائی جاندی اے تے ایہ صِفتاں الگ الگ وی موجود ہوسکدیاں نیں ۔
* ۳۔ کنائے توں صِرف صفت مطلوب ہووے
زندگی دی کی  رہی  باقی  امید
ہو گئے موئے سیاہ موئے سفید
اس شعر وچ موئے سیاہ توں جوانی مراد لئی گئی اے تے موئے سفید بڑھاپے ول اشارہ کر رہے نیں ۔
* ۴۔ کنائے توں کسے امر دا اثبات یا نفی مراد ہووے
مثلن ایہ جُملا : زید تے عمر دوویں اِکو سانچے وچ ٹعھلے ہوئے نیں ۔ یعݨی دوویں اپݨی شکل و صورت یا عادات و خصائل وچ اکو جیہے نیں ۔
* ۵۔ تعریض
لغت وچ تعریض دا معنا ’چوڑا کرنا، وسیع کرنا، بڑا کرنا، مخالفت کرنا، مزاحمت کرنا، کنائے نال گَل کہنا، اشارے نال کوئی گل جتوݨا ، کسی معاملے کو مشکل بنا دینا ‘وغیرہ ہیں۔ اصطلاح میں تعریض کنائے کی اس قسم کو کہتے ہیں جس میں موصوف کا ذکر نہیں کیا جاتا۔ مثللن جے کوئی بادشاہ رعایا پر ظلم کر رہیا ہووے  تے ایہ کہیا جاوے کہ بادشاہی اوہنوں زیبا اے جیہڑا رعایا نوں آرام نال رکھ ۔ یعݨی اوہ بادشاہی دے لائق نئیں ۔ تعریض نں بلعموم کسے تے تنقید کرن لئی ورتیا جاندا اے ۔ یعݨی کوئی شخص کسے تے تنقید کرنا چاوہندا اے تے واضح طور تے اوہدا نام وی نئیں لیݨا چاوہندا ۔ ایہدے وچ کِسے حد تک طنز دا مفہوم وی پیدا ہو جاندا اے ۔ مثلن داغ دہلوی دا شعر اے :
اسیں ای بدنام آں چعھوٹھے وی اسیں ای آں بے شک
اسیں ستم کر دے آں تے تُسیں کرم کر دے آں
اس شعر وچ داغ نے طنز دی صورت وچ اس حقیقت نوں بیان کیتا اے کہ تُسیں ای دراصل چعھوٹھے آں تے ساڈے تے ظلم کر دے آں ۔
کنائے دی اس قسم دی مثال قرآن مجید دی اس آیت وچ وی موجود اے ۔ ارشاد :
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ۔ (آل عمران۲۱:۳)
’’ جیہڑے لوک اللہ دے احکام و ہدایات نوں منݨ توں انکار کر دے نیں تے اوہدے پیغمبراں نوں نا حق قتل کر دے نیں تے اجیہے لوکاں دی جاں دے دوالے ہو جاندے نیں جیہڑے خلق خدا وچ انصاف تے سچائی دا حکم دیݨ لئی اٹھݨ ، اوہناں نوں دردناک  سݨا دو ۔ ‘‘
ایتھے لفظ فَبَشِّرْهُمْ وچ تعریض اے ۔ ایہدا معنا’’  خو ش خبری سنا دو‘‘ اے ۔ جدکہ جہنم دا عذاب درحقیقت خو ش خبری نئیں، بلکہ بری خبر اے پر ایہنوں بطور تعریض خوش خبری کہیا گیا اے ۔
* ۶۔ تلویح
لغت وچ تلویح دے معنے’ زرد بݨوݨا، گرم کرنا، کپڑےآں نوں چمکدار بݨوݨا، تلوار نوں صیقل کرنا، اشارہ یا کنایا کرنا نیں ۔ اصطلاح وچ کنائے دی ایسی قسم ، جیہدے وچ لازم توں ملزوم تک بہت سارے واسطے ہوݨ ، تلویح کہلاوندی اے ۔ ایہدی مثال سودا دا ایہ شعر اے :
ایتھے مطبخ دا رشک آبدار خانہ ہوݨا کنایا اے نہایت بخل نال ۔ کیونکہ آبدار خانہ ہوݨ نوں اَگ دا نہ جلݨا لازم اے تے اگ دے نہ جلݨ توں لازم اے کھاݨے دا نہ پکݨا تے کھاݨا نہ پکݨ نوں ایہ گَل لازم اے کہ صاحب مطبخ نہ خود کچھ کھاندا اے تے نہ دوسرےآں نوں کچھ کھلوندا اے تے ایہدے نال کنجوس ثابت ہُندا اے ۔
* ۷۔ رمز
رمز دے معنے ’اکھاں تے پعھروٹےآں وغیرہ دا اشارہ، ذو معنی گَل ۔ پہلو دار گَل ، مخفی گَل ، طعنا دیݨا، اشارہ اک ، مونھ ، ابرو وغیرہ نال نوک چعھونک ، مخفی یا پوشیدہ گَل‘ وغیرہ نیں ۔ ادبی اصطلاح وچ رمز کنائے دی اوہ قسم اے جیہدے وچ زیادہ واسطے نہ ہوݨ پر تھوڑی بہت پوشیدگی موجود ہووے ۔  مثلن ایہ شعر رمز دی اک عمدہ مثال اے :
ساڈے جاما کہنہ توں مئے دی بو نہ گئی
* ۸۔ ایما تے اشارہ
شرکت شیخ و برہمن نال میر
اپݨا کعبہ جدا بݨوݨا ، سبھ توں علیحدہ رہݨ ول اشارہ اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان
ماریو روسی
ماریو روسی ، اک اطالوی معمار، روم وچ ۱۸۹٧ وچ پیدا ہوئے، روم دے سکول آف فائن آرٹس تو‏ں گریجویشن کيتا۔
مصر وچ آمد
بیس د‏‏ی دہائی دے آخر وچ اک روسی مصر آیا تے اوہ یورپی انجینئراں دے اس گروپ وچ شام‏ل سی جنہاں نو‏ں شاہ فواد نے اطالوی ماہر تعمیرات ارنسٹ فیروگی بے دے ذریعہ شاہی محلات د‏‏ی نگرانی دے لئی وزارت کم وچ کم کرنے دے لئی لیایا سی، جو اس دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ شاہ فواد اول شاہی محلات بالخصوص عبدین محل د‏‏ی نگرانی ک‏ر رہ‏ے سن ۔
مصر وچ ، اک روسی مصری زندگی دے کردار تو‏ں گھل مل گیا، تے ایتھ‏ے تک کہ اپنے آپ نو‏‏ں اس نال محبت دے مقام تو‏ں جوڑ لیا، تے اک روسی مصر وچ اسلامی فن تعمیر د‏‏ی طرف راغب ہويا تے اسنو‏ں اسلامی فن تعمیر دے فنون تے سجاوٹ وچ دلچسپی سی، اس لئی اس نے مطالعہ شروع کيتا۔ ایہ فن تے مسیتاں بنانا سیکھاں۔عثمانی ترک فن تعمیر دے عناصر ادھار لئی۔
ماریو روسی نے ابتدائی طور اُتے سجاوٹ دے کماں وچ کم کیا، جس وچ نمایاں فنکارانہ مہارت تے ہنر دکھایا گیا، تے جلد ہی اوہ مصری وزارت برائے ورکس تے فیر مصری اوقاف تو‏ں ۱۹۳۰ء تو‏ں ۱۹۵۰ء تک دے عرصے وچ اپنے کم وچ خود مختار ہو گئے۔
روسی نے الریفائی مسجد د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تکمیل وچ حصہ لیا، جو کہ محمد علی دے خاندان دے لئی اک تدفین تے اک ہی وقت وچ اک مسجد ا‏‏ے۔
المرسی ابی العباس مسجد
روسی نے ۱۹۳۳ عیسوی وچ مرسی ابی العباس مسجد د‏‏ی تعمیر شروع کی، جو اک قدیم مسجد تے مقبرہ د‏‏ی جگہ اُتے تعمیر کيتی گئی سی جس وچ عرب اندلس دے صوفی ابو العباس المرسی د‏‏ی باقیات رکھی گئی سن، جو مرسیہ دے قصبے وچ پیدا ہوئے سن ۔ اندلس دے مشرق وچ اٹھ اطراف، جو واضح طور اُتے یروشلم وچ چٹان دے گنبد دے ڈیزائن تو‏ں ملدے جلدے نيں
ابو العباس مسجد نو‏‏ں قائم کرکے، ماریو روسی نے مصر وچ جدید اسلامی فن تعمیر دے لئی پہلی عمارت د‏‏ی بنیاد رکھی، جتھے صحن یا درمیانی صحن خالی جگہاں د‏‏ی تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں خالی کر دتا گیا سی جو وڈے پیمانے اُتے مسیتاں د‏‏ی تعمیر دے لئی مختص کیتے جا سکدے سن ۔ گنجان آباد شہر۔ وڈی نچلی تے اوپری محراب والی کھڑکیاں، ہور گنبد د‏‏ی کھڑکیاں مسجد د‏‏ی چھت د‏‏ی سطح تو‏ں اُتے اٹھی ہوئیاں نيں۔ اج وی معمار ابو العباس مسجد د‏‏ی روایات نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کردے رہندے نيں کیونجے اوہ وڈی جدید مسیتاں د‏‏ی تعمیر کردے نيں۔ تے اس وچ پہلی نماز ۱۹۴۵ء وچ ادا کيتی گئی۔
القائدابراہیم مسجد
روسی د‏‏ی جانب تو‏ں ابی العباس مسجد د‏‏ی تعمیر مکمل ہونے دے بعد، اسکندریہ وچ اک ہور مسجد د‏‏ی تعمیر شروع ہوئی، رامل سٹیشن مسجد، جسنو‏ں امام ابراہیم د‏‏ی مسجد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مملوک فن تعمیر تے اندلس دے فن تعمیر دے کچھ مشہور عناصر۔ محراب دے اوپری حصے وچ روايتی مملوک انداز وچ مینار تے بالکونیاں۔
الأرابيسك
قاہرہ وچ ، ماریو روسی نے اپنے ڈیزائن د‏‏ی دو مسیتاں چھڈی نيں، جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور تحریر اسکوائر وچ عمر مکرم مسجد ا‏‏ے۔ اسنو‏ں قدرتی روشنی دا عنصر فراہ‏م کرنے دے لئی اس د‏ی کچھ دیواراں وچ عرب نقشیاں دے نال سٹوکو دے پردےآں دے استعمال تو‏ں پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ عرب سیکیورٹائزیشن ڈیکوریشن اُتے غور کردے ہوئے جسنو‏ں اوہ اپنی تمام عمارتاں وچ استعمال کرنے دے خواہشمند سن ۔دوسری مسجد "نیل دے ساحل اُتے واقع زمالک مسجد " اے جس نے اسنو‏ں معلق مسیتاں وچو‏ں اک بنا دتا اے جس اُتے اسنو‏ں سیڑھیاں چڑھائی جاندیاں نيں۔ محراباں تے کالماں دے نال اک کشادہ اگواڑا اے، تے اندر تو‏ں اسنو‏ں قاہرہ دا سب تو‏ں خوبصورت عبادت گاہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اپنے تعمیرا‏تی کماں دے علاوہ، روسی نے سانو‏ں علی خیرات جداں ذہین طلباء دے اک گروپ دے نال چھڈ دتا، جس نے منیال دے پڑوس وچ صلاح الدین مسجد دا ڈیزائن بنایا، جس دا ڈیزائن مرسی ابو العباسی مسجد نال ملدا جلدا ا‏‏ے۔ انہاں دے طالب علماں وچو‏ں دوسرے انجینئراں دے علاوہ، انہاں نے انتہائی خوبصورتی تے شاندار ڈیزائن دیاں مسیتاں تعمیر کاں، جداں کہ پورٹ سعید وچ  عبدالرحمن لطفی مسجد ، منیا وچ  الفولی مسجد ، تے کینا وچ عبدالرحیم القنائی مسجد ۔.
موت
روسی نے ۱۹۴۶ عیسوی وچ اسلام قبول کیا، تے اوہ ابو العباس المرسی مسجد وچ مشہور ہويا، جسنو‏ں اس نے بنایا سی۔ ماریو روسی دا انتقال ۱۹۶۱ وچ حجاز وچ ہويا، تے اس د‏ی اولاد ہن وی مصر وچ رہندی ا‏‏ے۔ پر، مصر نے اسنو‏ں تے اس د‏ی اولاد نو‏‏ں مصری شہریت نئيں دی، حالانکہ اوہ مصر وچ نسل در نسل، تقریباً اک سو سال تو‏ں مقیم نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:1961 دیاں موتاں گٹھ:1897 دے جم
گٹھ:اطالوی ماہرین تعمیرات گٹھ:اطالوی مسلم گٹھ:نو مسلمین گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت گٹھ:قاہرہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آبنائے تیران
thumb|آبنائے تیران
آبنائے تیران (Straits of Tiran; مضيق تيران) مصر دے جزیرہ نما سینا تے سعودی عرب دے جزیرا نما عرب دے درمیان تَنگ سمندری لانگھا اے جیہڑا خلیج عقبا نوں لال سمندر توں وکھرا کردا اے ۔ دوناں جزیرا نماواں دا درمیانی فاصلا تقریبن 13 کلومیٹر (7 سمندری میل) اے ۔ ایہدا نام جزیرا تیران دے نام اُتے آ جیہڑا ایہدے داخلی رستے اُتے سینا توں 5 یا 6 کلومیٹر (3 یا 4 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے ۔ آبنائے تیران دا جزیرا صنافیر ، جزیرا تیران دے چڑھدے پاسے واقع آ ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:مصر گٹھ:مصر دا جغرافیا گٹھ:سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب دا جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:سمندر گٹھ:ایشیا دا جغرافیا گٹھ:مغربی ایشیا
4 جمادی الاول
اسلامی کیلینڈر دے پنجویں مہینے جمادی الاول  دی چوتھی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
5 جمادی الاول
اسلامی کیلینڈر دے پنجویں مہینے جمادی الاول  دی 5ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
پنجاب کالونی
پنجاب کالونی (انگریزی: Punjab Colony) پاکستان وچ کراچی دے کلفٹن کینٹ وچ خیابان رومی تے خلیق الزماں روڈ اُتے واقع اک محلہ اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کراچی گٹھ:کراچی دے نواحی علاقے
6 جمادی الاول
اسلامی کیلینڈر دے پنجویں مہینے جمادی الاول  دی 6ویں تریخ یا دن
دھولی گنگا ندی
دھولی گنگا ندی بھارت د‏‏ی ریاست اتراکھنڈ دے ہمالیہ وچ واقع، دریائے گنگا دے کھبے الیکنندہ ندی د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اتراکھنڈ دے دریا گٹھ:بھارت دے دریا
7 جمادی الاول
اسلامی کیلینڈر دے پنجویں مہینے جمادی الاول  دی 7 ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
8 جمادی الاول
اسلامی کیلینڈر دے پنجویں مہینے جمادی الاول  دی 8ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الثانی
جٹ کہاوتاں تے محاورے
جٹّ، پٹّ (وٹّ) تے پھٹّ بدھے ہی قابو (راس) آؤندے نیں : کھیت دی وٹّ نہ بنھیئے تاں پانی باہر وگ جاندا اے۔ پھٹّ تے پٹی نہ بنھیئے تاں خراب ہو جاندا اے، ریشم نوں وی بنھ کے نہ رکھیا جائے تاں الجھ جاندا اے تے جٹّ وی (کہندے نے) بدھا ہی ٹھیک رہندا اے۔
جٹّ سونے دا، تھلا پتل دا : جدوں کسے وچ سو گن ہندیا نال اک اوگن وی ہووے ادوں کہندے ہن۔
جٹّ ہیٹھ پیا وی مارے تے اتے پیا وی : جدوں کوئی لسا جاں ڈاڈھا ہو کے کسے نوں ہر حالت وچ نقصان پچائے ادوں کہندے ہن۔
جٹّ ہویا کملا خدا نوں لے گئے چور : جدوں کوئی بندہ جان بجھّ کے بھولا جاں یملا بن جائے ادوں کہندے ہن۔
جٹّ کی جانے لونگاں دا بھاء : اس آکھان وچ جٹّ دا بھولاپن درسایا گیا اے۔ جٹّ دا روز دا واہ کنک نال اے، لوگاں بارے اوہ کی جانے؟
جٹّ گنا پٹݨ نئیں دیندا، گڑ دی بوری دے دیندا اے : اس کہاوت وچ جٹّ دے البیلے سبھاء ول اشارہ اے۔ جیہڑا بندہ منگݨ تے تھوڑی جنی چیز وی نہ دیوے تے جے چنگے سبھاء وچ آیا اس توں کئی گُݨا دیے دیندا اے، اس متعلق کہندے نیں۔
جٹّ جٹاں دے، (بھولا) نرین دا : جد کوئی بندہ وچھڑ کے وی آپنیا وچ ہی آ ملے، ادوں کہندے نیں۔
جٹّ تے سور برابر جٹّ تولا بھارا، سور کھٹے مرلا جٹّ وگھا سارا : اس آکھان وچ جٹّ نوں سور نالوں وی ودھیرا اکھڑ دسیا گیا اے کیونکہ جٹّ آئی تے آیا ہویا برا ہندا اے۔
جٹاں توں راج نہیں، موٹھوں کاج نہیں : جدوں کسے معمولی جہے آدمی پاسوں وڈی ساری مدد دی آس پوری نہ ہووے ادوں کہندے ہن۔
جٹّ دا ہاسا بھنّ، گوائے پاسا : ہاسا ٹھٹھا کردیاں جے کسے دی حرکت نال کسے نوں سٹّ فٹ لگ جائے ادوں کہندے ہن۔
جٹّ دیاں سو ماواں ہندیاں ہن : مطلب ایہہ اے کہ جٹّ دور دراڈے جا کے وی اتھوں دے جٹاں نال کوئی نہ کوئی رشتہ کڈھ لیندا اے تے سبھ دا رشتے دار بن جاندا اے۔
جٹّ دے جوں پکے، سکی ماں نوں مارے دھکے : مطلب ایہہ کہ جدوں فصل پکّ کے تیار ہو جائے ادوں نشے وچ آیا ہویا جٹّ ٹنڈے لاٹ دی وی پرواہ نہیں کردا تے خوشی وچ پھلیا ماں دا وی نرادر کرنوں نہیں ٹلدا۔
جٹّ نہ جانے گن کرا، چنا نہ جانے واہ : اس آکھان وچ جٹّ تے چھولیاں دے لچھن دسے گئے ہن۔ جٹّ کیتی نوں نہیں جاندا تے چھولیاں واسطے بہتی واہی کرن دی لوڑ نہیں ہندی۔
جٹّ پنج نہیں سہندا، پنجاہ سہہ لیندا اے : اس اکھان وچ جٹّ دے البیلے سبھاء دا ذکر اے۔ جھلّ جائے تاں سو گلاں جھلّ جائے تے اڑ جاوے تاں اک وی نہیں جھلدا۔
جٹّ فقیر گل گنڈھیاں دی مالا : اس اکھان وچ جٹّ دی سادگی وئکت کیتی گئی اے۔ جدوں اس دا دل سادھ بنن تے آ گیا، گھروں گنڈھے (پیاز) لے کے مالا بنا لئی، کون مالا لین جائے۔
جٹّ مہیاں سنسار قبیلہ گالدا، ککڑ، کاں، کراڑ قبیلہ پالدا: جدوں کوئی بندہ اپنے ہی خاندان یا ذات نوں نقصان پہنچاؤن والیاں حرکتاں کرے، ادوں کہندے نیں۔
جٹّ مویا جاݨیئے جد تیرھواں ہووے : مطلب ایہہ اے کہ جٹّ اتنا سخت-جان ہندا اے کہ چھیتی چھیتی مر کے وی قابو نہیں آؤندا۔
جٹّ یار نہیں تے کنگ ہتھیار نہیں: کہندے نے جٹّ کسے ویلے وی بناں کارن وگڑ سکدا اے، اس دی یاری تے کوئی اعتبار نہیں۔
جٹّ وگاڑے مرشد نال، جاں بولے تاں کڈھے گال : اس اکھان وچ جٹّ دے کسوتا ہون ول اشارہ اے۔ جدوں جٹّ پٹھا ہو جائے تاں کسے پیر مرشد دی وی پرواہ نہیں کردا تے گالھ توں بناں کسے نال بولدا نہیں۔
جٹّ تیرے نال بری ہوئی، باہر تاں تیرے چھولے بھج گئے، گھر آئیوں تاں کڑی ہوئی: جٹّ دے گھر پتر جمن دی بڑی خوشی ہندی اے کیوں جو پتر بانہہ بن کے بھار ونڈاؤندے ہن۔ جدوں باہر تاں اس دے چھولے بھجّ جان نال نقصان ہو جائے تے گھر آؤن تے کڑی جمن دی خبر ملے تاں جٹّ نال آپ بری ہونی ہوئی۔
جٹی چارے تھوک سواردی، اکو ویلے انّ تمبدی، بال کھڈاؤندی، چڑیاں موڑدی تے لیلے چاردی: اس اکھان وچ جٹی دے سچجے تے کامے سبھاء دی تعریف کیتی گئی اے۔ مطلب ڈریکٹ ہن۔
جٹی پا مہیڑو (کھٹی لسی سمیت گھیو) آؤندا ٹھاکر چاڑھی وٹی (نقلی تول) جٹی جاتا ٹھاکر مٹھا ٹھاکر جاتا جٹی، نہ مٹھا ٹھاکر نہ مٹھی جٹی، سودا وٹو وٹی: جدوں ٹاکرے تے دوویں دھراں اک توں اک ودھ چلاک تے ہشیار ہون ادوں کہندے ہن۔
جاں جٹّ دی پکی بیائی ، کسے نوں پھپھی کسے نوں تائی، جاں جٹّ دے ڈڈے پکے، سکی ماں نوں مارے دھکے : جٹّ دے جیون دا پکھ اس اکھان وچ درسایا گیا اے۔ مطلب اے اپنے مطلب لئی ہر کوئی مٹھا بن جاندا اے۔
جٹ رجے ہوݨ تے کُٹدے نیں، بُھکھے ہوݨ تے لُٹدے نیں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی ادب
جولیا الڡریز
جولیا الڡریز (جم: 27 مارچ، 1950) اک ڈومنک امریکی شاعر، ناول کار تے لکھاری اے۔ اسنے ناول ، ہاؤ گارسیا گرلز لاسٹ دیئر ایکسینٹس (1991)، دِ ٹائم ان دِ بٹرپھلائیز (1994) اتے یو (1997)دے ناوکاں نال پرمکھتا حاصل کیتی۔ اک شاعر وجوں اسدے پرکاشناں وچ ہومکمنگ (1984) اتے د وومین آئی کیپٹ ٹو مائیسیلپھ (2004) اتے اک لکھاری وجوں سوے-جیونیکل مجموعہ سمتھنگ ٹو ڈکلیئر (1998) شامل ہن۔ بہت سارے ساہتی نقاد اسنوں لیٹنا دے سبھ توں اہم لکھاریاں وچوں اک مندے ہن اتے اسنے قومانتری پدھر تے تنقیدی اتے وپاری سفلتا حاصل کیتی اے۔
خولیا الوریز نے چھوٹے پاٹھکاں لئی وی کئی کتاباں وی لکھیاں ہن۔ بچیاں لئی اس دی پہلی تصویر کتاب "دِ سیکریٹ فٹ پرنٹس" 2002 وچ شائع ہوئی سی۔ الوریز نے نوجوان پاٹھکاں لئی کئی ہور کتاباں لکھن دی کوشش کیتی، جس وچ "تانا لولا" کتاب دی لڑی وی شامل اے۔
اسدا جم نیو یارک وچ ہویا، اسنے اپنے بچپن دے پہلے دس سال ادوں تک ڈومنکن ریپبلک وچ بتائے، جد تک اسدے پیؤ دے سیاسی بغاوت وچ شامل ہون کارن اسدے پروار نوں دیس چھڈن لئی مجبور نہیں کیتا گیا۔ الوریز دیاں بہت ساریاں رچناواں متحدہ راج وچ ڈومینیکن وجوں اس دے تزربیاں توں متاثر ہوئیاں ہن، اتے ایکیکرن اتے پچھان دے مدعیاں اُتے بہت دھیان مرتکز کردیاں ہن۔ ڈومنکن اتے اک امریکی دوواں وجوں اسدا تہذیبی پالن پوشن اسدی لیکھنی وچ نجی اتے سیاسی سر دے سمیل توں واضع اے۔ اوہ اوہناں کماں لئی مشہور اے جو ڈومینیکن ریپبلک اتے متحدہ راج امریکہ وچ عورتاں دیاں تہذیبی امیداں دی جانچ کردے ہن۔ تہذیبی رخ دی سخت جانچ لئیہال ہی دے سالاں وچ، الوریز نے اپنے موضوع دا وستار ' انّ نیم آف سیلومی (2000)' ورگیاں رچناواں نال کیتا اے، ڈومنکن پاتراں اتے تریخی ہستیاں دے خیالی روپاں دی بجائے، جو کہ کباںدے نال اک ناول سی۔
اپنے کامیاب لکھائی کیریئر توں علاوہ جولیا الڡریز دا مڈلبری کالج وچ موجودہ لیکھک-نواس اے۔
مڈھلی زندگی تے سکھیا
خولیا الوریز دا جم 1950 وچ نیو یارک سٹی وچ ہویا سی۔ جدوں اوہ تن مہینیاں دی سی، تاں اس دا پروار ڈومنکن ریپبلک واپس چلا گیا، جتھے اوہ اگلے دس سال رہے۔ اوہ نوکرانیاں دیاں سیواواں دا آنند لیندی ہوئی اپنے وڈے پروار نال بہت ہی ایشو آرام نال وڈی ہوئی۔ نقاد سلویؤ سریئس دا مننا اے کہ ڈومنکس کہانی-کتھانی کرن دی صلاحیت دی قدر کردے ہن؛ الوریز نے اس صلاحیت نوں "اکثر مہماناں دا منورنجن کرن لئی جلدی ترقی یافتہ کیتا" کیہا جاندا اے۔ 1960 وچ، اس دے پیؤ نوں جزیرہ دے فوجی تاناشاہ، راپھیل ٹروجیلو نوں ہن دی اک ناکام سازش وچ حصہ لین توں بعد پروار نوں متحدہ راج چھڈن لئی مجبور ہونا پیا، حالتاں توں بعد وچ اس دی لکھت وچ دوبارہ وچاریاں جانگیاں: اس دا ناول کویں گارسیا کڑیاں اوہناں دے لحظے گوائے، مثال وجوں، اجیہے پروار دی تصویر پیش کیتی گئی جس نوں اسے حالاتاں وچ ڈومینیکن جمہوریہ چھڈن لئی مجبور کیتا گیا سی۔ اس دی شاعری، "جلاوطن" وچ، اوہ "جس رات اسیں دیس بھجّ گئی" دا ذکر کردی اے اتے تجربہ نوں " نقصان میری سمجھ توں کتے وڈا " پیش کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:امریکی عورت شاعر گٹھ:امریکی عورت ناول کار گٹھ:20ویں صدی دے امریکی ناول کار گٹھ:جم 1950 گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
دلی لہور بس
دلی – لاہور بسّ، جسنوں سرکاری طور تے سدا-اے-سرحد دے نام نال جانیا جاندا اے( ، ترجمہ : پھرنٹیئر، دے دور  )، اک یاتری بسّ سیوا اے جو بھارت دے راجگڑھ دلی نوں وایا واہگا باڈر پاکستان دے شہر لاہور نال جوڑدی اے۔ روٹماسٹر بسّ دا نمبر 10 دوہاں دیساں دیاں سرکاراں دے شانتمئی اتے دوستانہ تعلقاں نوں مُتحرک کردے یتناں لئی پرتیکاتمک اہمیت رکھدا سی۔ 19 فروری 1999 وچ بسّ دے ادگھاٹنی سفر وچ بھارت دے اس ویلے دے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی شامل سن، جو لاہور وچ اک سکھر کانفرنس وچ شامل ہون جا راے سن اتے اوہناں دے استقبال وجوں اوہناں دے پاکستانی ہمرتبا نواز شریف نے واہگا وکھے پہنچے۔
16 مارچ توں ادھکارت طور تے سنوجواناں نوں شروع کردی اس بسّ نوں کارگل لڑائی دے شروع ہون توں بعد وی بسّ سیوا نوں روکیا نہیں گیا سی ۔ مگر 2001 دی بھارتی پارلیمنٹ دے حملے توں بعد بسّ سیوا روک دتی گئی، جس کارن دوواں گوانڈھی ملخاں وچالے گمبھیر ٹکر ہو گئی۔
بسّ سیوا دی شروعات
1947 دی بھارت ونڈ توں بعد، دوواں دیساں وچ سفر پابندیاں لگائیاں گئیاں سن اتے زیادہ تر سڑکاں اتے ریلوے لائیناں بند کر دتیاں گئیاں سن۔ پر 1976 وچ شروع کیتی گئی سمجھوتہ ایکسپریس دی اداہرن دے بعد، ایہہ بسّ سیوا ونڈ توں متاثر پریواراں نوں اپنے رشتے داراں نوں ملن اتے وپار اتے سیر-سپاٹہ ودھاؤن دی آگیا دین لئی شروع کیتی گئی سی۔ بسّ سیوا دی شروعات بھارت اتے پاک سرکاراں دے دوہاں دیساں وچلے تنائپورن سمضموناں وچ سدھار لیاؤن دے یتناں وچ اک مکھتتّ سی، خاصکر 1998 دے پوکھرن ایٹمی پریکھن اتے ترنت بعد پاکستانی دی چاگئی پہاڑیاں دے ٹیسٹاں دی پرتیکریا وچ۔ بسّ نے 8 اتے 14 جنوری نوں دوواں سرکاراں دے اہلکاراں نوں نال لے کے اپنی سفر شروع کیتی سی۔ واجپائی دی بسّ سفر اتے پاکستان پہنچن دی خبر نے سرحد دے دوہاں پاسیاں اتے دنیا بھر دے میڈیا کوریج وچ بھاری اتشاہ پیدا کتا۔ ادگھاٹنی سفر دوران بسّ وچ دیوَ آنند، ستیش گجرال، جاوید اختر، کلدیپ نائر، کپل دیوَ، شتروگھن سنہا اتے ملکا سارابھائی ورگے کئیاں مشہور انسان اتے بھارتی ہستیاں شامل سن۔ دوواں سرکاراں نے جلدی ہی 1999 دے لاہور ایلاننامے نوں جاری کر دتا، جس وچ دوواں دیساں وچلے وواداں خاصکر کشمیر جدوجہد اتے ایٹمی ہتھیاراں دے پھیلاء دے شانتمئی حل اتے دوستانہ وپاری اتے تہذیبی سمضموناں نوں مُتحرک کرن دا وعدہ کیتا گوا سی۔
معطل
حالانکہ بسّ سیوا 1999 دے کارگل لڑائی دوران وی چلدی رہی سی، پر اس نوں 13 دسمبر 2001 نوں ہوئے پارلیمنٹ دے حملے توں بعد معطل کر دتا گیا سی، جس اُتے بھارت سرکار نے پاکستان نوں بھڑکاؤن دا دوشی ٹھہرایا سی۔ بسّ سیوا مڑ 16 جولائی 2003 نوں دوبارہ شروع کیتی گئی سی جدوں دوہاں دیساں دے تعلقات وچ سدھار ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت پاک تعلقات گٹھ:بھارت پاکستان سرحدی لانگھے گٹھ:پاکستان
رابعہ نورین
رابعہ نورین (ولادت: 2 دسمبر 1965ء) اک پاکستانی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ انہاں نو‏‏ں تلافی‎، میرا خدا جانے، زینت، بابر تے کدی سوچیا نہ سی جداں ڈرامےآں وچ انہاں دے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
حالات زندگی تے کیریئر
رابعہ نورین 2 دسمبر 1965ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ رابعہ نورین نے اپنی تعلیم کراچی یونیورسٹی تو‏ں مکمل کی، جتھو‏ں انہونے نے بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے اپنی پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز پی ٹی وی چینل تو‏ں کيتا۔ رابعہ نورین نے ماڈلنگ تے اشتہارات وچ وی کم کيتا۔ اوہ ڈراما زینت وچ اپنے کردار دے لئی مشہور سن۔ رابعہ نورین نو‏‏ں 1990ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ لوک اچھی طرح تو‏ں جاندے سن تے انہاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اداکاری د‏‏ی مہارت دے لئی پہچانا جاندا سی۔ رابعہ نورین ڈراما بابر وچ وی اپنے کم دے لئی بہت مشہور سی، انہاں نے اس ڈرامے وچ دوسری بیوی دا کردار ادا کيتا جو اک کامیاب ڈراما سی۔ رابعہ نورین نے عابد علی دے نال کئی ڈرامےآں وچ وی کم کيتا۔
ذا‏تی زندگی
رابعہ نورین نے عابد علی نال شادی کيتی سی، جنہاں دا جولائ‏ی 2020 وچ انتقال ہو گیا۔
عطاء اللہ حنیف بھوجیانی
مولا‏نا محمد عطاء اللہ حنیف بھوجیانی یا عطاء اللہ حنیف بھوجیانی یا مولا‏نا عطاء اللہ حنیف محدث بھوجیانی یا محمد عطاء اللہ حنیف بھوجیانی (ولادت:1910ء – وفات: 3 اکتوبر 1987ء) ممتاز علمائے اہل حدیث سن ۔ مولا‏نا عطاء اللہ اک عالم دین، محدث، محقق، ادیب، مورخ، مدرس تے منصف سن ۔
مولا‏نا عطاء اللہ حنیف شیخ الاسلام ابن تیمیہ، حافظ ابن قیم، حافظ ابن حجر تے شاہ والی اللہ دہلوی دیاں لکھتاں دے شیدئی تے دلدادہ سن تے ایمہ کرام دیاں لکھتاں دا مطالعہ کيتا کردے سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مولا‏نا عطاء اللہ 1910ء ضلع امرتسر د‏‏ی تحصیل ترنتارن دے قصبے بھوجیان وچ پیدا ہوئے۔ تعلیم دا آغاز قرآن مجید تو‏ں ہويا جو آپ نے مولوی عبد الکریم بھوجیانی تو‏ں پڑھیا۔ تکمیل تعلیم دے بعد آپ گوجرانوالہ چلے گئے تے اوتھ‏ے اُتے آپ نے درس تے تدریس دا سلسلہ شروع کيتا۔ کچھ وقت بعد آپ گوجرانوالہ تو‏ں ریاست فریدکوٹ دے قصبے کپورتھلہ گئے تے اوتھ‏ے اُتے آپ نے تن سال تک تدریسی خدمات انجام دتا۔
لکھتاں
مولا‏نا عطاء اللہ حنیف نے درس دے نال نال تصنیف تے تالیف دا سلسلہ وی جاری رکھیا۔ آپ دیاں لکھتاں عربی تے اردو وچ نيں۔
التعلیقات السلفیہ
یہ کتاب صحاح ستہ دے رکن امام ابو عبد الرحمان احمد بن شعيب النسائی د‏‏ی سنن نسائی د‏‏ی شرح بزبان عربی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب پہلی مرتبہ 1956ء وچ شائع ہوئی۔
رہنماے حجاج
اس کتاب وچ حج دے تمام مسائل تے اس دیاں قسماں، مناسک حج تے دوران حج پڑھی جانے والی دعاواں تے حرمین شریفین دے تاریخی تھ‏‏اںو‏اں اُتے مختصر روشنی پائی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب پہلی مرتبہ 1955ء وچ شائع ہوئی۔
پیارے رسول د‏‏ی پیاری دعاواں
یہ کتاب دعائے ماثوره د‏‏ی مجموعہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس د‏ی مقبولیت دا اندازہ اس تو‏ں ہوئے سکدا اے کہ 2000ء تک تقریباً 1.5 لکھ تعداد شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔