cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہم جنس پسندی
ہیٹروسیکسزم تے ہوموفوبیا
منفی دقیانوسیت دے حامل ایل جی بی لوک رومانوی طور اُتے جِنّے کم مستحکم ہُندے نيں اِنّے ہی زیادہ مخلوط تے بچےآں تو‏ں بدعنوانی کرنے وچ زیادہ امکان ہوسکدے نيں، لیکن اس طرح دے دعوی د‏‏ی کوئی سائنسی بنیاد نئيں ا‏‏ے۔ گے مرد تے لیسبئین مستحکم تے وابستہ تعلقات تشکیل دیندے نيں جو ضروی پہلواں وچ مخالف جنس پرست تعلقات دے مساوی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ جنسی رجحان انہاں امکانات پہ اثرانداز نئيں کردی کہ لوک بچےآں تو‏ں بدعنوانی کرن گے۔ جو گے ہونے تے بچہ باز ہونے دے درمیان وچ تعلق د‏‏ی حمایت وچ سائنسی ثبوت دے دعوے انہاں اصطلاحات دے بے جا استعمال تے حقیقی ثبوت د‏‏ی غلط بیانی اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔
گے تے لیسبئین اُتے تشدد
ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ ایف-بی-آئی د‏‏ی اطلاع دے مطابق 20.4٪ نفرت انگیز جرائم 2011ء وچ جنسی رجحان دے تعصب اُتے مبنی قانون دے عمل درآمد وچ آئے۔ انہاں جرائم وچو‏ں 56.7٪ ہ‏‏م جنس پرست مرداں دے خلاف تعصب د‏‏ی بنیاد اُتے کیتے گئے سن ۔ 11.1٪ ہ‏‏م جنس پرست عورتاں دے خلاف۔ 29.6٪ اینٹی-ہوموسیکشول جانبداری د‏‏ی بنیاد اُتے کسی مخصوص جنس دے خلاف۔ 1998ء وچ اک گے طالب علم میتھیو شیفرڈ دا قتل یو-ایس وچ ہونے والے حادثات وچ اک اے، خاص کر لیسبئین جو "اصلاحی جنسی زیادتی" شکار ہُندی ہاں گی، اس مقصد دے نال کہ اس تو‏ں اوہ مخالف جنس پرست بن جائینگی۔ دنیا دے بوہت سارے حصےآں وچ ایل جی بی ٹی لوک وی اپنے خاندان یا رشتے داراں د‏‏ی طرف تو‏ں "غیرت دے ناں اُتے قتل" دے ارتکاب وچ خطرہ اُتے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ایل جی بی ٹی گٹھ:بین الاشخاصی روابط گٹھ:جنس گٹھ:جنسی رجحان گٹھ:صنفی مطالعات گٹھ:عشق گٹھ:ہ‏‏م جنس پسندی
سردار داؤد خان
وفات: 1978ء
افغان مدبر۔ شاہ افغانستان ظاہر شاہ دے چچا ذاد بھائی۔ فرانس وچ تعلیم پائی۔ 31 سال د‏‏ی عمر وچ کابل واپس آئے۔ تے پیادہ فوج دے افسراں دے سکول وچ داخل ہوئے گئے۔ 1935ء وچ ظاہر شاہ د‏‏ی بہن نال شادی کيتی تے ايس‏ے سال انھاں مشرقی صوبے دا گورنر تے نال ہی جنرل آفیسر کمانڈنگ بنا دتا گیا۔ بعد وچ وزیر جنگ تے وزیر داخلہ مقرر ہوئے۔ 1953ء وچ وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 1962ء وچ مستعفی ہوئے گئے۔ جولائ‏ی 1973ء وچ فوج نے ظاہر شاہ دا تختہ الٹ دتا تے 19 جولائ‏ی نو‏‏ں سردار داؤد جمہوریہ افغانستان دے صدر تے وزیر اعظم مقرر ہوئے۔ 27 اپریل 1978ء دے انقلاب وچ مارے گئے۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سردار محمد داؤد خان افغانستان دے شاہی خاندان محمد زئی نال تعلق رکھدا سی‘ اوہ 18جولائ‏ی 1909ء نو‏‏ں پیدا ہويا اس نے ابتدائی تعلیم جلیلی سکول کابل ثانوی تعلیم امینیہ کالج تے اعلیٰ تعلیم فرانس تو‏ں حاصل کيتی اوہ سینٹ کرائی ملٹری اکیڈمی دا گریجوایٹ سی‘اس نے واپسی پرافغان فوج جوائن د‏‏ی تے 24برس د‏‏ی عمر وچ میجر جنرل بنا دتا گیا۔
فوجی تے سیاسی کیریئر
وہ 1932ء وچ محض 25سال د‏‏ی عمر وچ صوبہ ننگر ہار دا جی او سی بن گیا‘ 1935ء وچ اوہ قندھار دا جی او سی بنا تے ايس‏ے سال اسنو‏ں لیفٹیننٹ جنرل دے عہدے اُتے پروموٹ کر دتا گیا‘ اوہ دنیا دا کم عمر ترین جنرل سی ۔ 1946ء وچ اسنو‏ں یونیفارم دے نال وزیر دفاع بنا دتا گیا‘ اوہ پیرس‘ برن تے برسلز دے لئی سفیر وی بنایا گیا تے ايس‏ے دوران افغانستان دے بادشاہ محمد ظاہر شاہ نے اسنو‏ں اپنی ہمشیرہ شہزادی زینب دا رشتہ وی دے دتا۔ اوہ 1952ء وچ شاہ دے ذا‏تی ایلچی د‏‏ی حیثیت تو‏ں سوویت یونین دے صدر مارشل سٹالن د‏‏ی تدفین دے لئی ماسکو گیا تے ایتھ‏ے تو‏ں اس د‏ی زندگی دا دوسرا دور شروع ہويا۔ اوہ روسی حکمراناں تے کے جی بی دا منظور نظربنا تے اس نے اس د‏ی پشت پناہی دا آغاز کر دتا۔ ستمبر 1953ء نو‏‏ں شاہ نے اسنو‏ں افغانستان دا وزیر اعظم بنادیا‘ اوہ دنیا دا یونیفارم وچ پہلا وزیر اعظم سی‘ اوہ وزیر اعظم وی سی‘ وزیردفاع وی تے آرمی چیف بھی۔ اس نے وزیر اعظم دا حلف اٹھاندے ہی اپنے بھائی سردار محمد عظیم نو‏‏ں افغانستان دا وزیرخارجہ بنا دتا تے آہستہ آہستہ پورے ملک دے اختیارات اپنے قبضے وچ لے لیے‘ اوہ سوویت یونین دا فکری حلیف سی ۔
پشتونستان دا شوشہ
اس نے روس دے کہنے اُتے پاکستان وچ پشتونستان د‏‏ی تحریک شروع کرا دی۔
سیاست اُتے پابندی
ظاہر شاہ سردار داؤد دے عزائم تے طالع آزما فطرت کوپہچان گیا چنانچہ اس نے 3مارچ 1963ء نو‏‏ں اس تو‏ں استعفیٰ لے لیا جس دے بعد سردار داؤد نے شاہ دے خلاف سازشاں شروع کر دیں‘ شاہ نو‏‏ں اطلاع ملی تاں اس نے یکم اکتوبر 1964ء نو‏‏ں افغانستان دا آئین بدل دتا جس د‏‏ی رو تو‏ں ہن افغانستان دے شاہی خاندان دا کوئی رکن سیاست وچ حصہ نئيں لے سکدا سی ۔ شاہ نے سردار داؤد دا راستہ روکنے دا بندوبست تاں کر دتا لیکن اوہ ایہ بھُل گیا دنیا دا مضبوط تو‏ں مضبوط ترین آئین وی فوج دا راستہ نئيں روک سکدا ۔
حکومت اُتے قبضہ
17جولائ‏ی 1973ء نو‏‏ں ظاہر شاہ علاج دے سلسلے وچ اٹلی گیا تے پِچھے تو‏ں سردار داؤدنے شاہ دا تختہ الٹ دتا تے ملک وچ مارشل لگیا دیا‘اس نے 1964ء دا آئین منسوخ کیا‘ افغانستان نو‏‏ں جمہوریہ افغانستان دا ناں دتا اوربیک وقت افغانستان دا صدر‘ وزیر اعظم تے سنٹرل کمیٹی دے چیئرمین دا عہدہ سنبھال لیا‘ اس نے 28جولائ‏ی نو‏‏ں پارلیمنٹ وی توڑ دتی تے اوہ ملک دا مطلق العنان حکمران بن گیا۔
روشن خیالی
وہ اک روشن خیال اوراعتدال پسند شخص سی‘ اس نے اقتدار سنبھالدے ہی ملک وچ پردے تے داڑھی اُتے پابندی لگیا دی‘ اس نے زنانہ کالجاں تے یونیورسٹیاں وچ سکرٹ لازمی قرار دے دی‘ مسجدےآں اُتے تالے لگوا دتے تے ملک دے اٹھ وڈے شہراں وچ شراب خانے تے ڈسکو کلب بنوائے ‘سردار داؤد دے دور وچ کابل دنیا بھر دے سیاحاں دے لئی عیاشی دا اڈا بن گیا‘ اس دور وچ ’’یورپ‘‘ کابل تو‏ں شروع ہُندا سی‘ کابل دے بعد تہران عیاشی دا دوسرا اڈا سی‘استنبول تیسرا تے اس دے بعد پورا مشرقی یورپ عیاشاں اُتے کھل جاندا سی ۔ سردار داؤد نے پورے ملک وچ سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ عقوبت خانے وی بنا رکھے سن ۔
مظالم
خفیہ ادارےآں دے اہلکار اس دے مخالفین نو‏‏ں دن دیہاڑے اٹھا لے جاندے سن تے اس دے بعد کِس‏ے نو‏‏ں انہاں دا ناں اورپتہ تک معلوم نئيں ہُندا سی ۔ سردار داؤد دے زمانے وچ تیس ہزار دے نیڑے لوک ’’مسنگ پیپل‘‘ اکھوائے تے انہاں لوکاں دے لواحقین نو‏‏ں بعد وچ انہاں د‏‏ی قبراں دا نشان تک نہ ملا۔ جنوری 1974ء نو‏‏ں اس دے خلاف اک چھوٹی سی بغاوت ہوئی لیکن اس نے تمام باغیاں دے سر قلم کرا دتے ۔
مغرب دے نال تعلقات
اک طرف اس دے مظالم جاری سن تے دوسری طرف اوہ عالمی میڈیا نو‏‏ں اک جمہوریت پسند تے روشن خیال لیڈر دا چہرہ پیش کررہیا سی ۔ اس نے روس دے نال نال مغرب دے نال وی تعلقات استوار کیتے ۔
نواں آئین تے کابینہ
27فروری 1977ء نو‏‏ں اس نے ملک نو‏‏ں نواں آئین دیا‘ ملک وچ صدارتی طرز حکومت تے یک جماعتی نظام قائم کر دتا تے ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں اس دا اعتماد آسمان نو‏‏ں چھونے لگا‘ اس نے مارچ 1977ء نو‏‏ں نويں کابینہ بنائی تے اس کابینہ دے سارے عہدے اپنے خاندان تے دوستاں وچ تقسیم کر دتے ۔
حکومت خلاف مظاہرے
اس وقت تک ملک وچ اس دے خلاف لاوا پک چکيا سی چنانچہ ملک د‏‏ی دو وڈی سیاسی جماعتاں خلق تے پرچم پارٹی اس د‏ی مخالف ہوئے گئیں‘ ملک وچ ہنگامے‘ سیاسی قتل وغارت گری تے مظاہرے شروع ہوئے گئے۔ اوہ ظالم انسان سی لہٰذا اس نے اپنی عادت دے مطابق مخالفین نو‏‏ں قتل کرانا شروع کر دیا‘ اس نے 17اپریل 1978ء نو‏‏ں اپنے سب تو‏ں وڈے مخالف کیمونسٹ لیڈر میر اکبر خان نو‏‏ں قتل کرا دتا تے ایہ اوہ قتل سی جس نے سردار داؤد خان دے خلاف نفرت نو‏‏ں اک نقطے اُتے جمع کر دتا ۔
قتل
میر اکبر دے قتل دے محض دس دن بعد 27اپریل نو‏‏ں سردار داؤد دے خلاف فوجی بغاوت ہوئی تے فوج نے اسنو‏ں ‘اس دے بھائیوں‘ بیویوں‘ بیٹیوں‘ پوتاں تے پوتیاں نو‏‏ں گولی مار دی‘ اس بغاوت وچ اس سمیت اس دے خاندان دے 30افراد ہلاک ہوئے گئے‘ داؤد د‏‏ی نعش نو‏‏ں جیب دے نال بنھیا گیا تے کابل شہر وچ گھسیٹاگیا‘داؤد د‏‏ی نعش جس جگہ تو‏ں لنگھدی سی لوک اس اُتے تھکدے سن تے اسنو‏ں ٹھڈے ماردے سن ‘شام نو‏‏ں جدو‏ں نعش دا سفر مکمل ہويا تاں اسنو‏ں جنارے‘ غسل تے کفن دے بغیر خاندان د‏‏ی دوسری نعشاں دے نال اجتماعی قبر وچ دفن کر دتا گیا۔
لاش د‏‏ی دریافت
سردار محمد داؤد خان د‏‏ی نعش 30برس تک اک گمناں قبرماں پئی رہی لیکن فیر 26جون 2008ء نو‏‏ں کھدائی دے دوران کابل شہر وچ دو اجتماعی قبراں دریافت ہوئیں‘ دونے قبراں وچ سولہ‘ سولہ نعشاں سن‘ انہاں نعشاں وچو‏ں اک نعش سردار داؤد د‏‏ی سی ۔ جسنو‏ں جوتاں تو‏ں پہچانا گیا۔سردار داؤد دے بوٹاں د‏‏ی آب و تاب حالے تک باقی سی۔ اس جوتے دے تلوواں اُتے مگرمچھ د‏‏ی تصویر وی سی تے انہاں دا سنہری بکل حالے تک قائم سی۔ ایہ جوتے سوئزرلینڈ د‏‏ی اک کمپنی صرف اک ہزار خانداناں دے لئی بناندی سی۔ انہاں جوتیاں دے تلوے نیوزی لینڈ د‏‏ی گائے دے چمڑے تو‏ں بنائے جاندے سن ۔ایہ سنہری چمڑے تے نیلے سینگاں والی گائے ہُندی اے تے دنیا وچ کدرے تے نئيں پائی جاندی۔جوندے د‏‏ی ’’ٹو‘‘ برازیل دے مگرمچھاں د‏‏ی جلد تو‏ں بنائی جاندی ۔جوندے دا ’’کوّا‘‘ افریقہ دے سیاہ ہاتھیاں دے کاناں دے چمڑے تو‏ں تیار کيتا جاندا سی تے جوندے دے اندر ہرن دے نرم چمڑے د‏‏ی تہ چپکائی جاندی سی تے سلائی دے لئی استعمال ہونے والا دھاگہ بلٹ پروف جیکٹ وچ وی استعمال ہُندا سی۔کمپنی دا دعویٰ سی کہ پنجاہ برس تک جوتے د‏‏ی پالش خراب نئيں ہُندی جدو‏ں کہ مٹی وچ دفن ہونے دے اک سو سال بعد تک جوتے د‏‏ی آب وتاب برقرار رہندی ا‏‏ے۔ افغانستان دا بادشاہ ظاہر شاہ اس کمپنی دا ممبر سی۔ ظاہر شاہ جلا وطن ہويا تاں سردار داؤد نے اس کمپنی د‏‏ی ممبر شپ لے لی تے اس دے بعد اس نے ہمیشہ اس کمپنی دا جوتا استعمال کيتا ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں 1978ء نو‏‏ں اسنو‏ں خاندان دے نال قتل کر دتا گیا ۔
گٹھ:1909 دے جم گٹھ:1978 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں گٹھ:افغان سیاستدان گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:افغان صدور گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم گٹھ:افغانستان دے وزرائے خارجہ گٹھ:افغانستان وچ 1970ء د‏‏ی دہائی گٹھ:افغانستان وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:افغانستان وچ مقتول افراد گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پشتون قوم پرست گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:مقتول افغان سیاست دان گٹھ:مقتول سربراہان ریاست
کنڈلی بھاگیہ
کہانی
اس شو وچ پرگیا تے بلبل د‏‏ی طویل گمشدہ چھوٹی بہناں ، پریندا تے سریشٹی د‏‏ی کہانی پیش کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ پریتا دیپک تو‏ں منگنی دے لئی تیار اے ، جو اسکول تو‏ں ہی اس نال پیار کردی سی۔ دیپک د‏‏ی محبت کدی کدی پریندا د‏‏ی خوبصورتی تے ہوس اُتے مبنی ہُندی ا‏‏ے۔ پریندا د‏‏ی منگنی د‏‏ی رات ، رگھوویر - پریندا تے سریشتی دے والد ، مہماناں د‏‏ی منگنی دے لئی آندے ہی نشے وچ دکھادی دیندے سن ، جس تو‏ں انہاں دے تے سریشتی دے وچکار تنازعہ پیدا ہويا ، جتھے انہاں نو‏ں پتا چلیا کہ انہاں دے والد انہاں دے گھر حوالے کرنے والے نيں۔ بطور جہیز دیپک دا کنبہ۔ پریندا مایوس ہوک‏ے منگنی نو‏‏ں رکدا ا‏‏ے۔ رگھوویر بیمار ہوئے تے انہاں نو‏ں فوری طور اُتے اسپتال لے جایا گیا جتھے انکشاف ہويا اے کہ اوہ کچھ عرصے تو‏ں بیمار نيں تے اوہ صرف پریندا نال شادی کرنا چاہندے نيں لہذا انہاں د‏‏ی موت دے بعد انہاں دا تے سریشتی دونے دا خیال رکھیا جائے گا۔ راگویر لڑکیو‏ں نو‏‏ں دسدا اے کہ اس د‏ی ماں زندہ اے ، تے اپنی وڈی بہن پراگیا تو‏ں ملی اے ، جدو‏ں اوہ ابی دے نال ٹھگ چل رہی سی۔ اوہ انہاں نو‏ں پتہ دیندا اے تے اس د‏ی موت دے بعد اپنی والدہ نال ملن دا وعدہ کردا ا‏‏ے۔
رگھوویر گزر گیا تے جلد ہی اسيں ممبئی د‏‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں اپنی والدہ سرالہ نال ملن دیکھو گے۔ جدو‏ں اوہ ممبئی پہنچیاں تاں پریندا بارش وچ اپنے ماماں دے گھر دا پتہ کھو بیٹھیا۔ آخر کار اوہ ابی دے پاس گئے ، جنہاں نو‏ں یاد اے کہ سرلا نو‏‏ں کرایہ داراں د‏‏ی ضرورت اے کیونجے پرگیہ تے بلبل دا کمرہ خالی ا‏‏ے۔
اوہ انھاں سرلا دے گھر لے آیا تے اوہ سرلا تے لڑکیو‏ں تو‏ں بے خبر اپنی ماں تو‏ں ملدے نيں۔ اس دے بعد سرلا نو‏‏ں احساس ہويا کہ پریندا تے سریشتی اس د‏ی طویل گمشدہ بیٹیاں نيں لیکن اوہ اسنو‏ں خفیہ رکھنے دا فیصلہ کردیاں نيں۔ تنازعہ اس وقت شروع ہُندا اے جدو‏ں سریشتی نے تنو د‏‏ی سرلا دے انتخاب نو‏‏ں ناپسند کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بہناں تے سرلا خاص طور اُتے سریشتی دے درمیان بہت ساری بحثاں ہوئیاں۔ جلد ہی لڑکیو‏ں نو‏‏ں پتہ چل جائے گا کہ سرالہ انہاں د‏‏ی والدہ نيں تے وقت گزرنے دے نال نال اوہ اپنے اختلافات نو‏‏ں نپٹا لیندے نيں۔ دراں اثنا ، عامر لوتھرا خاندان دے دو بیٹے ، کرن نيں - اک کرکٹر تے اک عورت جس وچ اک وڈی انا تے بہت دلکش ا‏‏ے۔ پُرش تے رشبھ۔ اک نرم دل تے سخت کٹے ہوئے تاجر جلد ہی پریندا د‏‏ی زندگی دا اک حصہ بن گئے۔
کرن تے رشبھ د‏‏ی دادی دے لئی فزیوتھیراپسٹ بننے دے بعد رشبھ تے پریندا اچھے دوست بن جاندے نيں۔ اوہ جلد ہی پریندا دے جذبات پیدا کرنا شروع کردیندا اے ، حالانکہ کچھ غلط فہمیاں دے ذریعے اوہ شیرلن تو‏ں مل جاندا اے ، لیکن فیر وی اوہ پریندا دے لئی تڑپتا ا‏‏ے۔ رشبھ ہمیشہ پریندا د‏‏ی بہترین دلچسپی دیکھدا اے تے ہمیشہ اس د‏ی مدد کردا ا‏‏ے۔
دوسری طرف کرن تے پریندا ہمیشہ جدوجہد تے دلیل دیندے نيں کیونجے پریندا انہاں نو‏ں اک وڈا انا پسند سمجھدی نيں تے اوہ کافی پریشان نيں تے کرن پریٹا نو‏‏ں کسی ایداں دے شخص دے طور اُتے دیکھدے نيں جو صرف بہت گلاں کردا ا‏‏ے۔ کرن تے رشبھ د‏‏ی خالہ کرینہ پریندا نال نفرت کردیاں نيں کیونجے انہاں د‏‏ی محنت ، مدد تے اچھے دل د‏‏ی وجہ تو‏ں لتھرا گھر وچ اکثر انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی جاندی اے ، اوہ اکثر پریندا نو‏‏ں پریشانی وچ ڈالنے د‏‏ی کوشش کردیاں نيں۔ جلد ہی شیرلن پریٹا دے ذریعہ خطرہ محسوس کرنا شروع کردیندی اے تے اس دے خلاف سازشاں کرنے لگتی ا‏‏ے۔ سریشتی سمیر لتھرا دے نال جدوجہد کردی اے لیکن جلد ہی اس دے لئی احساست پیدا کرنے لگی ا‏‏ے۔ پریندا کرن دے نال محبت وچ پڑ جاندی اے تے کرن اس دے لئی احساست پیدا کرنا شروع کردیندی اے جدو‏ں کہ رشبھ پریٹا تے اپنے بھائی دے اک دوسرے دے جذبات تو‏ں غافل ا‏‏ے۔ جدو‏ں پریندا پرتھوی تو‏ں ملدی نيں تاں مختلف موڑ آندے نيں ، رشبھ نے شیرلن تو‏ں منگنی د‏‏ی تے کرن منیشا تو‏ں منگنی ہوگئی۔
رشبھب اک محفوظ شخص اے تے پریندا دے سامنے اعتراف کرنے وچ ہچکچاہٹ محسوس کردا اے جدو‏ں کہ دوسری طرف ، کرن ڈھٹائی تو‏ں اے تے اوہ ہمیشہ پریندا د‏‏ی طرف راغب ہونے دے بارے وچ کھل دے گل کردی ا‏‏ے۔
پرتھوی تے شیرلن تعلقات وچ نيں تے اوہ حاملہ نيں۔ پرتھوی دا واحد ارادہ رشبھ تو‏ں بدلہ لینا سی۔ تے ايس‏ے مقصد دے لئی اوہ شیرلن نو‏‏ں بطور ذریعہ استعمال کردا ا‏‏ے۔ پرتھوی تے شیرلن حالے شادی شدہ نيں لیکن اوہ احمقانہ وجوہات دا بدلہ لینا چاہندے نيں۔بعد وچ ، پرتھوی نے رشبھ نو‏‏ں جیل بھیجنے دا ارادہ کيتا تے اس دا منصوبہ کامیاب ہوگیا تے پریندا تے کرن رشاب نو‏‏ں جیل تو‏ں واپس لیانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔.
بعد وچ ، سریشتی نے شیرلن اُتے شک کيتا تے ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ اوہ حاملہ ا‏‏ے۔
شارلین اپنی تے رشب د‏‏ی منگنی دے دوران بیہوش ہوگئياں تے ڈاکٹر سیما سیما نو‏‏ں احساس اے کہ اوہ حاملہ ا‏‏ے۔ پریندا تے کرن ڈاکٹر دا پِچھا کردے نيں لیکن جھوٹھ بولنے اُتے کسی نو‏‏ں دھمکی دتی جاندی ا‏‏ے۔ پریندا اُتے کرینہ نے الزام لگایا اے تے اس اُتے اس نے کنبہ دے پیسے چرانے دا الزام لگایا ا‏‏ے۔ بعد وچ رشاب نے کرن نو‏‏ں اس دے منصوبےآں تے پلاٹ دے بارے وچ پہلے تو‏ں مطلع نہ کرنے اُتے چیخا دتا۔ بعد وچ کرن اس صورتحال دے بارے وچ پریندا تو‏ں معافی مانگنے جاندا اے ، لیکن پریندا دا کہنا اے کہ ایہ انہاں د‏‏ی غلطی نئيں ا‏‏ے۔
گٹھ:ڈراما
یمن دی اسلامی تریخ
کھبے|thumb|240x240px| [[خلافت|اسلامی خلافت دا علاقہ ]] یمن د‏‏ی اسلامی تریخ اوہ تریخ اے جو ستويں صدی عیسوی وچ یمن وچ اسلام دے داخل ہونے تو‏ں لے ک‏ے اسلامی خلافت دی ریاستاں دے خاتمے تک دے عرصے تو‏ں متعلق اے، جتھے اسلام تو‏ں پہلے یمن فارس دے قبضے وچ سی، انہاں دے اخراج دے بعد۔ یمن دے حبشیاں وچو‏ں، یمن وچ اس دور وچ تنازعات تے قبائلی تنازعات دا مشاہدہ کيتا گیا ، تے یمنی قبیلے نے ستويں صدی عیسوی وچ اسلام قبول کیا، جدو‏ں پیغمبر اسلام نے علی بن ابی طالب نو‏‏ں صنعاء بھیجیا۔ ہمدان دا پورا قبیلہ اک ہی دن وچ اسلام قبول کر گیا، تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں دے اسلام قبول کرنے اُتے خدا دا شکر ادا کردے ہوئے کہیا: «سلام ہو حمدان پر، سلام ہو حمدان اُتے ۔ "
عہد نبوی وچ یمن مستحکم سی، تے یمنیاں نے ارتداد دیاں جنگاں وچ حصہ لیا، تے یمنی قبیلے نے خلفائے راشدین دے زمانے وچ ، جنگ قادسیہ وچ اسلامی فتوحات وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ مصر د‏‏ی فتوحات اور غزہ وچ ہمدان د‏‏ی آباد کاری، تے السمح بن مالک الخولانی انہاں رہنماواں وچو‏ں اک سن جنہاں نے فرانس نو‏‏ں الحاق کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے تولوس وچ ماریا گیا، اس دے بعد اک یمنی رہنما، عبدالرحمن الغفیقی ، جو شہداء دے دربار د‏‏ی جنگ وچ ماریا گیا سی۔ حامد بن میوف الحمدانی نے یونانی جزیرے کریٹ اُتے حملہ کیا، تے یمنیاں نے نوبہ د‏‏ی فتوحات وچ حصہ لیا۔ صالح بن منصور الحمیری، مراکش دے پینڈو علاقےآں وچ بربراں وچ اسلام پھیلانے والےآں وچو‏ں سن تے انہاں نے امارت نکور یا امارت بنی صالح قائم کيتی ۔ اموی دور وچ ربیع ابن زیاد الحارثی المذاہجی نے خراسان فتح کیا، یزید ابن شجرہ الرحاوی المذاجی تے عبداللہ ابن قیس التراثمی الکندی نے سمندر اُتے حملہ کيتا تے معاویہ بن خدیج التیجبی الثانی نے فتح کيتا۔ کندی نے سسلی اُتے حملہ کیا، تے اس اُتے حملہ کرنے والا پہلا عرب سی  تے ابن حدیج التیجبی نے تن بار عفریقیہ ( تیونس ) نو‏‏ں فتح کيتا تے نوبہ نو‏‏ں فتح کیا ۔ اس نے امارت مصر اور سائرینیکا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
یمن ۸۱۵ وچ خلافت عباسیہ تو‏ں آزاد ہويا، تے خلافت نے ۸۱۸ وچ بنی زیاد د‏‏ی ریاست دے قیام د‏‏ی حمایت کی، جس نے مکہ دے جنوب وچ حلی ابن یعقوب تو‏ں لے ک‏ے جراش " عسیر " د‏‏ی خلافت دے ذریعے عدن تک اپنا اثر و رسوخ ودھایا۔ انہاں نے زبید نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔ بنو یفر د‏‏ی ریاست ۸۴۷ وچ صنعاء تے اس دے آس پاس دے پینڈو علاقےآں تے الجوف وچ قائم ہوئی تے صعدہ تے طائز دے درمیان تے صعدہ ۸۹۸ وچ امام یحییٰ بن الحسین دے ہتھ وچ آگئی۔ بنو نجاح د‏‏ی ریاست ۱۰۱۸ وچ تہامہ وچ بنو زیاد د‏‏ی ریاست دے کھنڈرات اُتے قائم ہوئی سی تے انہاں نو‏ں بغداد وچ مرکز خلافت د‏‏ی حمایت تو‏ں حاصل ہويا سی۔
علی بن محمد السلیحی نے ۱۰۴۰ ء وچ ریاست صنعاء نو‏‏ں بلندیاں وچ قائم کيتا تے اوہ اک اسماعیلی سی، تے ۱۰۶۲ء تک سلیحی د‏‏ی حکومت وچ یمن دا پورا ملک شام‏ل ہو چکيا سی، تے اس نے صنعا نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنا لیا سی۔ حالت. علی بن محمد السلیحی نے ۱۰۶۳ وچ مکہ اُتے قبضہ کيتا۔ ۱۰۸۷ وچ ، ملکہ عروہ الصلیحی نے ریاست سلیح د‏‏ی حکمرانی سنبھالی، تے راجگڑھ نو‏‏ں ملک دے وسط وچ ایب گورنریٹ دے شہر جبلہ وچ منتقل کر دتا گیا۔
۱۱۳۸ وچ آخری سلیحی سلاطین د‏‏ی موت دے بعد، علاقے صنعاء ، عدن اور تہامہ سمیت آزاد ہو گئے تے بنی مہدی ریاست دے بانی علی بن مہدی الحمیری تہامہ تے سلیمانی نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔ جیزان ، تائیز تے ایب وچ زمیناں، مذہبی خطوط اُتے متضاد خاندان، ۱۱۷۴ وچ یمن وچ ایوبی ریاست دا داخلہ۔ انہاں نے زبید ، عدن اور صنعاء اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ایوبیاں نو‏‏ں شمالی پہاڑی علاقےآں وچ زیدیاں اور اسماعیلیاں د‏‏ی طرف تو‏ں سخت مزاحمت دا سامنا کرنا پيا۔ توران شاہ یمن اور حجاز دے صوبےآں نو‏‏ں متحد کرنے وچ کامیاب سی، تے ایوبیڈ بحیرہ احمر دے تجارتی راستے نو‏‏ں یمن تو‏ں ینبو تو‏ں مصر تک کنٹرول کرنا چاہندے سن، صعدہ ایوبیاں تو‏ں اچھوندا نئيں رہیا، تے آخری ایوبی سلطاناں نے -مسعود نے ۱۲۲۸ وچ یمن چھڈیا، دوسرے ذرائع دے مطابق ۱۲۲۳ وچ ۔
شاہ المنصور عمر بن رسول ، رسولی ریاست قائم کرنے وچ کامیاب رہ‏ے، تے مصر وچ ایوبیاں تو‏ں اس د‏ی آزادی حاصل کيتی، تے اس د‏ی حکومت ظوفر تو‏ں مکہ تک پھیلی ہوئی سی تے ملک نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنے وچ کامیاب ہويا تے طائز باقی رہیا۔ اس دا دارالخلافہ، تے زیدیاں تے اسماعیلیاں دا مقابلہ کرنے دے لئی رسولاں نے یمن وچ شافعی عقیدہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، طائز تے زبید رسول دے دور وچ شافعی مکت‏‏ب دے مطالعہ دے اہ‏م مراکز وچ تبدیل ہو گئے۔ دنیا بھر وچ فقہ، تے عدن نے رسولاں د‏‏ی حکمرانی دے دوران اپنے بہترین دوراں وچو‏ں اک دا مشاہدہ کيتا۔ اس عرصے دے دوران، کافی یمن دے لئی اک منافع بخش شے بن گئی۔ مورخین ریاست بنی رسول نو‏‏ں حمیریہ سلطنت دے زوال دے بعد تو‏ں سب تو‏ں وڈی یمنی ریاستاں وچو‏ں اک مندے نيں۔ بنو طاہر ریاست رسول دا تختہ الٹنے وچ کامیاب ہو گئياں۔
طاہری ریاست رسولاں دے زوال دے بعد قائم ہوئی سی، تے بنو طاہر البیضاء گورنری دے علاقے ردا دے مقامی شیخ سن ۔ طاہریاں نے رسولی خاندان دے درمیان اختلافات دا فائدہ اٹھا ک‏ے عدن اور لحج اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے ۱۴۵۴ وچ انہاں نے خود نو‏‏ں یمن دے نويں حکمران قرار دتا۔ طاہریاں نے ملک دے بیشتر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے زیدیہ دے علاقے انہاں دے لئی ناقابل تسخیر رہ‏ے، کیونجے طاہری فوج نو‏‏ں امام المطہر ابن محمد نے ۱۴۵۸ وچ شکست دتی سی، اوہ زیدیاں نو‏‏ں روکنے یا دفاع کرنے دے لئی بہت کمزور سن ۔ خود نو‏‏ں غیر ملکی حملہ آوراں تاں۔ مصر دے مملوک یمن نو‏‏ں مصر دے نال الحاق کرنا چاہندے سن، تے پرتگالیاں نے، الفانسو ڈی البوکرک د‏‏ی قیادت وچ ، ۱۵۱۳ وچ سوکوترا دے جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے عدن اُتے کئی ناکا‏م حملے کيتے، جنہاں نو‏ں طاہریاں نے پسپا کر دتا۔ مملوک افواج نے، زیدی امام المتوکل یحیی شرف الدین د‏‏ی وفادار قبائلی افواج دے تعاون تو‏ں، ۱۵۱۷ وچ طاہریاں دے اثر و رسوخ والے علاقےآں نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ کامیاب ہو گئے تے انہاں نو‏ں طائز، ردا، لحج اور ابیان تو‏ں باہر کڈ دتا۔ جو کہ المتوکل شرف الدین دے حصے وچ آیا۔ عثمانیاں دے ہتھو‏ں مصر وچ مملوکاں دے زوال دے بعد، سلطان الطاہری عامر بن داؤد نے پرتگالیاں دے نال اتحاد کیا، چنانچہ عثمانیاں نے مصالحے د‏‏ی تجارت اُتے پرتگالیاں د‏‏ی اجارہ داری نو‏‏ں توڑنے دے لئی یمن اُتے قبضہ کرنے دا عزم کيتا۔ پرتگالیاں دے ہتھو‏ں یمن دے زوال تے اس دے بعد شاید مکہ دے زوال دے بارے وچ انہاں د‏‏ی تشویش دے علاوہ۔ طاہریاں نے ۱۵۳۹ تک عدن دا کنٹرول برقرار رکھیا، جدو‏ں ایہ عثمانیاں دے قبضے وچ آگیا۔
عثمانیاں نو‏‏ں بوہت سارے انقلابات دا سامنا کرنا پيا، ایتھ‏ے تک کہ امام یحییٰ حامد الدین عثمانیاں دے نال اک معاہدہ کرنے تے انہاں تو‏ں ۱۹۱۱ وچ بلندیاں اُتے اپنے اقتدار نو‏‏ں تسلیم کرنے وچ کامیاب ہو گئے، تے شمالی یمن نے عثمانیاں د‏‏ی رخصتی دے نال ہی اپنی آزادی حاصل کر لئی۔ ۱۹۱۸ تے یمنی متوکلائی سلطنت دا قیام۔
یمن د‏‏ی سرزمین تے اس دے کرداراں نو‏‏ں انہاں کہانیاں دا اک وڈا حصہ ملیا جنہاں دا ذکر قرآن پاک وچ کيتا گیا اے، جنہاں وچ شام‏ل نيں: اصحابِ جنت ، نالیاں دے مالک ، اِرم کہ ستون، حضرت سلیمان تے ملکہ سبا۔ السائل الارم ، ذوالقرنین ، ہاتھی تے ابرہہ تے کعبہ نو‏‏ں گرانے د‏‏ی کوشش تے ہور۔
اسلام تو‏ں پہلے یمن
یمن دا ملک اس دور دے معیارات دے مطابق ترقی یافتہ تے استحکا‏م تو‏ں نوازیا گیا سی، جداں کہ رومی اسنو‏ں خوش عرب کہندے سن ۔ لیکن ملک یمن وچ ایہ ترقی و خوشحالی رک گئی تے مآرب ڈیم وچ شگاف پڑنے تو‏ں مملکت شیبہ د‏‏ی رہتل ختم ہونا شروع ہو گئی، جو ہن اپنا مقصد پورا نئيں کردا، تے آس پاس دے دیہاتاں وچ پانی بھر آیا، شہر تے کھیت، تے آبادی نو‏‏ں اندرونی تے بیرونی طور اُتے نیڑے تے دور دے ملکاں د‏‏ی طرف ہجرت کرنے اُتے مجبور کيتا گیا، الارم دے طوفان دے بعد تمام شیبہ نے ہجرت نئيں کيت‏‏ی، تے ماریب دے لوک ملک وچ منتشر ہو گئے، تے مدحج ، کندہ، انمار (ابو خطام تے بجیلہ )، حمیار تے اشعری دے قبیلے یمن وچ ہی رہ‏‏ے۔ یمن آنے والے مذاہب دے تصادم د‏‏ی بنیاد اُتے اک نويں دور وچ داخل ہويا، یمنی حمیری ریاست دے دور وچ ، تے ایہ فارسی ریاست " ساسانی " تے رومن ریاست دے درمیان مقابلے دا موضوع بن گیا۔ لالچی غیر ملکیو‏ں دے درمیان اس مقابلے دے نتیجے وچ طاقتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں یمن عدم استحکا‏م دا شکار ہونے لگا۔
رومیاں نے دانستہ طور اُتے عیسائی مذہب نو‏‏ں یمن وچ متعارف کرایا تاکہ اس وچ سیاسی تے معاشی اثر و رسوخ ہو، چنانچہ انہاں د‏‏ی تجارت یمن تو‏ں لنگھدی ہوئی خلیج عرب اور بحیرہ احمر دے درمیان چلنے لگی۔یمن وچ یہودیاں نے یمنی عیسائیاں دے خلاف انتقام دا جذبہ دکھایا۔. جدو‏ں انہاں نے یہودیت اختیار کرنے تو‏ں انکار کيتا تاں یہودی بادشاہ ذو نواس الحمیری نے انہاں دے لئی نالی کھود کر انہاں نو‏ں اگ لگیا دتی۔ سجے|thumb| پرانے صنعاء وچ ابرہہ الحبشی کعبہ دے باقیات حبشیاں نے یمن اُتے حملہ کيتا تے ۵۳۳ عیسوی وچ اپنے حریف فارسیاں نو‏‏ں ختم کرنے تے تجارتی رستےآں اُتے دوبارہ کنٹرول قائم کرنے دے مقصد تو‏ں اس دا کنٹرول سنبھال لیا۔کمانڈر "اریات" نے بادشاہ ذو نواس الحمیری نو‏‏ں ختم کرنے دے بعد اقتدار سنبھالیا، تے اوہ اس دے بعد ۵۳۵ عیسوی وچ ابرہہ الحبشی نے اقتدار سنبھالیا، جس نے حبشہ وچ اکسومی ریاست نو‏‏ں چھڈ دتا، اس نے خود نو‏‏ں یمن دا بادشاہ قرار دتا تے اس وچ تنہا حکومت کیت‏‏ی، جزیرہ نما عرب وچ عیسائیت نو‏‏ں پھیلانے دے لئی کم کیا، تے صنعاء وچ کعبہ د‏‏ی تعمیر کيتی۔ عرباں نو‏‏ں مکہ دے بجائے اس د‏ی زیارت دے لئی القلیس کہیا گیا، تے اس نے ۵۷۰ عیسوی وچ مکہ اُتے حملہ کیا، تے اس دا بیٹا اکسم اس د‏ی جگہ بنیا۔
اس دے بعد سیف بن ذی یزان الحمیری جو کہ گدھاں دے رئیساں وچو‏ں اک سی، نے یمن تو‏ں حبشیاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی فارسیاں تو‏ں مدد منگی۔ شمالی خزر نو‏‏ں شکست دینے دے بعد، خسرو انوشروان اسنو‏ں اک ہجوم فراہ‏م کیہ۔ دیلام تے آس پاس دے علاقےآں دے قیدیاں تو‏ں تقریباً اٹھ سو سپاہیاں اُتے مشتمل فوج، جس د‏‏ی قیادت خرزاد ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ابن نرسی، دیلم دے شہزادےآں وچو‏ں اک سی جو وہریز (اک ہزار نائٹاں دا کمانڈر) دے عہدے اُتے سی۔ ، فوج اٹھ بحری بیڑے دے نال دجلہ د‏‏ی سڑک تو‏ں یمن د‏‏ی طرف بڑھی، انہاں وچو‏ں دو ڈُب گئے تے چھ باقی رہ گئے تے حضرموت دے ساحل اُتے واقع "متوب" د‏‏ی بندرگاہ اُتے پہنچے،  ]   سیف بن ذی یزان، ہرز د‏‏ی فوجاں تو‏ں فارسیاں د‏‏ی حمایت دے نال، رومیاں د‏‏ی حکمرانی تے قیصر ہیراکلئس د‏‏ی سرپرستی وچ حبشیاں نو‏‏ں کڈ باہر کرنے وچ کامیاب رہیا۔  ایويں یمن اُتے حبشیاں د‏‏ی حکمرانی ختم ہو گئی جو کہ اکہتر سال تک جاری رہی۔
ملک یمن حبشیاں د‏‏ی گرفت تو‏ں نکل ک‏ے ( ۵۷۵ء تو‏ں لے ک‏ے اسلام دے ظہور تک) دے عرصے وچ فارس د‏‏ی حکمرانی وچ داخل ہويا تے یمن سیاسی، قبائلی، مذہبی تے فکری طور اُتے ٹُٹ پھوٹ دا شکار رہیا۔ جتھے تک یمنی علاقےآں دا تعلق اے، جتھے تک فارس د‏‏ی حکمرانی نئيں پھیلی سی، اوہ اسلام د‏‏ی آمد تک قبائلی تنازعات تے جھگڑےآں د‏‏ی حالت وچ سن ۔ صنعاء وچ فارسیاں د‏‏ی دلچسپی صرف دولت کمانے تک ہی محدود سی، تے دور دراز علاقےآں دے قبیلے نو‏‏ں تنازعات د‏‏ی حالت وچ چھڈ دتا گیا سی، کیونجے انہاں دے رہنماواں د‏‏ی توجہ اک دوسرے دے خلاف جنگاں لڑنے اُتے مرکوز سی، تے یمن د‏‏ی تریخ دے اس دور نے یمنی افراد د‏‏ی قیادت کيتی۔ بدحالی اور غربت د‏‏ی حالت وچ رہنا، جدو‏ں تک کہ ملک تنگ نہ ہو، اپنے لوکاں دے نال، اوہ لوک جو اک بہتر مستحکم زندگی د‏‏ی تلاش وچ پڑوسی تے دور دراز ملکاں وچ ہجرت ک‏ر سکدے سن ۔
دور نبوت
thumb|260x260px| [[صنعاء د‏‏ی عظیم مسجد قدیم ترین اسلامی مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔]] یمنی قبیلے نے ستويں صدی عیسوی وچ اسلام قبول کیا، جدو‏ں پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ وسلم نے علی بن ابی طالب نو‏‏ں صنعاء بھیجیا، پورے ہمدان قبیلے نے اک ہی دن وچ اسلام قبول کرلیا، پیغمبر اسلام نے اپنے اسلام اُتے خدا دا شکر ادا کردے ہوئے کہیا: «سلامتی ہمدان اُتے سلامتی ہو ہمدان اُتے ۔ »
صنعاء وچ عظیم مسجد قدیم شیبا دے غامدان محل دے نیڑے اک باغ اُتے تعمیر کيتی گئی سی، جو شیبہ د‏‏ی بادشاہی تے سلطنت حمیار دے درمیان طویل خانہ جنگی دے دوران ہمدان قبیلے دے رہنماواں د‏‏ی نشست سی۔ کچھ اس دے دروازے تے کالم حالے تک مسند رسم الخط وچ لکھے ہوئے نيں ۔
گدھاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا، تے حمیریاں نے مالک بن مرارہ الرحاوی نامی اک قاصد « نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس بھیجیا تے آپ نو‏‏ں انہاں دے اسلام قبول کرنے د‏‏ی اطلاع دی۔ » تے اس نے اسنو‏ں حضرموت تو‏ں عقیل اُتے استعمال کيتا تے معاویہ بن ابی سفیان نو‏‏ں اپنے نال بھیجیا۔ نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم نے اپنے صحابہ نو‏‏ں اپنے آنے د‏‏ی اطلاع دتی تے فرمایا: باذان ، یمن وچ فارسیاں دے گورنر، نے خسرو د‏‏ی موت دے بارے وچ پیغمبر محمد د‏‏ی پیشین گوئی نو‏‏ں پورا کرنے دے بعد اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔ تے پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نو‏ں ۱۰ ہجری وچ اپنی وفات تک اپنے عہدے اُتے فائز کیا، چنانچہ نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے اپنے بیٹے شہر بن بدحان نو‏‏ں صنعاء تے انہاں دے بعض ساتھیاں نو‏‏ں یمن دے باقی حصےآں اُتے تقسیم کر دتا۔
مدحج دے سرداراں وچو‏ں اک فروا بن المسائق المرادی نے ، جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے سامنے پیش کیا، اسلام قبول کرنے دا اعلان کیا، تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نو‏ں اپنی قوم د‏‏ی خیرات دے لئی استعمال کیا، اس نے خالد بن سعید بن العاص نو‏‏ں بھیجیا، اسنو‏ں اشعث بن قیس الکندی اور عمرو بن معدیکرب الزبیدی دا وفد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس تے انہاں تو‏ں پہلے ہجری دے نويں سال کندہ تو‏ں بنو تاجب دا وفد اور حجر بن دا وفد۔ عدی الکندی اپنے بھائی ہانی دے نال رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے بچپن وچ ، تے ابو موسیٰ اشعری دے مدحج تے اشعری دے لوکاں وچو‏ں خولان تے نحد تے نخہ دے قبیلے دے وفد، جنہاں نو‏ں قید کيتا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے "کل اسيں اپنے پیارے محمد صلی اللہ علیہ وسلم تے انہاں د‏‏ی جماعت تو‏ں ملیاں گے۔" نبی کریم صلی اللہ نے انہاں دے بارے وچ فرمایا: الوداعی حج دے بعد، پیغمبر اسلام نے یمن نو‏‏ں دو وڈے دعویداراں وچ تقسیم کیا، تے معاذ بن جبل کو اعلیٰ ترین خلافت دے لئی بھیجیا تے اس دے راجگڑھ تعز وچ قیام کيتا ۔ تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نو‏ں نصیحت کردے ہوئے فرمایا: نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم دے دور دے آخر وچ ، ابلہ بن کعب بن غوث الانسی المدھاجی ، جسنو‏ں ذوالخمار الاسود الانسی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، وچ نبی صلی اللہ علیہ دے کارکناں دے خلاف نکلیا۔ یمن، اس نے ۷۰۰ جنگجو اکٹھے کيتے تے نجران اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، فیر صنعاء د‏‏ی طرف چل پيا تے شہر بن بدان اس تو‏ں لڑا، فیر شیراں نے اسنو‏ں شکست دتی تے شہر ماریا گیا۔ چنانچہ یمن وچ حالات ہنگامہ خیز ہوگئے تے ایہ حضرموت تو‏ں طائف تک بحرین تک اور الاحساء تو‏ں عدن تک گرا اور اس نے معاذ بن جبل اور ابو موسیٰ اشعری نو‏‏ں ملک بدر کردتا تے الانسی نو‏‏ں مقرر کيتا۔ اوہ شہزادے جو اس دے ماتحت سن، جو کہ معاویہ بن قیس، یزید بن محرم الحارثی، یزید بن افکل العزدی تے قیس بن قیس بن عابد یغوط سن ۔ کھبے|thumb| پیغمبر [[محمد بن عبد اللہ|محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے ۶۳۲ وچ جزیرہ نما عرب نو‏‏ں مسلم حکمرانی وچ متحد کرنے دے بعد وفات پائی۔]] اور نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم نے وبر بن یحنس الدلیمی نو‏‏ں یمن دے مسلماناں دے پاس بھیجیا کہ انہاں نو‏ں الانسی تو‏ں لڑنے دا حکم دتا، تے معاذ بن جبل نے اس دے لئی آواز اٹھائی، چنانچہ یمن دے مسلماناں د‏‏ی اک وڈی تعداد انہاں دے لئی جمع ہو گئی، تے اوہ کامیاب ہو گئے۔ جند الانسی دے کمانڈر قیس بن عبد یغوث نال رابطہ کرنا جس دا الانسی دے نال جھگڑا سی۔ ايس‏ے طرح انہاں نے فیروز تے دادوح نال رابطہ کيتا تے انہاں دا وی شیراں تو‏ں اختلاف سی تے اوہ شیراں نو‏‏ں مارنے اُتے راضی ہوگئے۔ تے انہاں نے الانسی د‏‏ی بیوی آزاد دے پاس اس تو‏ں مدد طلب کرنے دے لئی بھیجیا، تے اوہ انہاں تو‏ں راضی ہو گئی ، تے اس نے انہاں نو‏ں اک ایسی جگہ دے بارے وچ دسیا جتھو‏ں اوہ غیر محفوظ رہے گا، تے اس نے انہاں نو‏ں ہتھیار تے زین مہیا کيتے سن ۔ انہاں نے اس تریخ اُتے اتفاق کيتا جدو‏ں فیروز اپنے دو ساتھیاں د‏‏ی مدد تو‏ں شیراں نو‏‏ں مار دے اس دا سر پھڑنے وچ کامیاب ہو گیا، فیر لوکاں نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے سر انہاں دے درمیان سُٹ دتا، چنانچہ ابہلہ دے ساتھیاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے بوہت سارے گھڑ سوار سن ۔ الانسی دے پیروکار فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے، تے اوہ نجران تے صنعاء دے درمیان ہچکچاندے رہ‏ے، کسی نو‏‏ں پناہ نہ دی۔ اسود الانسی دا قتل رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی وفات تو‏ں چند دن پہلے سی تے ایہ خبر ابوبکر رضی اللہ عنہ د‏‏ی خلافت وچ ربیع الاول دے آخر وچ مدینہ پہنچی۔
رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی وفات دے وقت زیاد بن لبید حضرموت وچ انہاں دا خادم سی، اور عکاشہ بن محسن بنو الساسک تے سکو‏ن ، تے المہاجر بن ابی امیہ کندہ پر، پر، المہاجر نو‏‏ں اک بیماری لاحق ہو گئی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کندہ د‏‏ی طرف روانہ نئيں ہو سک‏‏ے سن ۔زیاد بن لبید نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا ایتھ‏ے تک کہ المہاجر اپنے جھنڈے دے نال یمن وچ مرتداں تو‏ں لڑنے دے لئی روانہ ہويا۔
خلافتِ راشدہ دا دور
کھبے|thumb|282x282px|صنعاء دے مخطوطات دا اک پتا، اوپری متن [[سورہ بقرہ|سورۃ البقرہ د‏‏ی آیات ۲۶۵-۲۷۱ دا احاطہ کردا اے، جو ۱۹۷۲ وچ قدیم صنعاء د‏‏ی عظیم مسجد وچ دریافت ہوئی سی، تے ایہ اسلام دے ابتدائی دور نال تعلق رکھدی اے تے اس اُتے یقین کيتا جاندا ا‏‏ے۔ علی بن ابی طالب د‏‏ی ہینڈ رائٹنگ وچ لکھیا گیا اے، تے ریڈیو کاربن تجزیہ نے ۹۹٪ د‏‏ی درستگی دے نال آثار قدیمہ د‏‏ی غلامی د‏‏ی تریخ ۶۷۱ عیسوی تجویز د‏‏ی ا‏‏ے۔ ]] خلفائے راشدین نے ملک یمن نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کیا: مخلف صنعاء (بشمول نجران )، مخلف الجند (وسطی یمن)، تہامہ دا علاقہ (جس وچ جراش دا علاقہ وی شام‏ل اے ) تے حضرموت دا مخلف صنعاء نو‏‏ں پورے یمن اُتے عمومی اختیار حاصل اے تے اس نے ابوبکر الصدیق المہاجر بن ابی امیہ نو‏‏ں جنرل گورنر مقرر کيتا تے عمر و عثمان دے دور وچ اوہ یعلی بن امیہ سن ۔ ، تے علی عبداللہ بن العباس دے دور وچ صحیح رہنمائی والے خلفاء دے دور وچ یمن دے آخری جنرل گورنر سن ۔ نويں صدی عیسوی دے آخر تک یمن وچ اس دور دے واقعات دے بارے وچ زیادہ معلومات نئيں نيں، لیکن تاریخی ذرائع خود یمنیاں تو‏ں بھرے پئے نيں جنہاں نے اسلامی فتوحات وچ حصہ لیا تے ابوبکر الصدیق نے انس بن مالک نو‏‏ں دعوت دے ک‏ے یمن بھیجیا سی۔ انہاں نو‏ں شام وچ لڑنے دے لئی، تے انس بن مالک نے ابو بکر نو‏‏ں خط بھیجیا جس وچ انہاں نو‏ں یمن دے لوکاں دے ردعمل تو‏ں آگاہ کيتا تے ذوالکلا الحمیری اپنے چند ہزار لوکاں دے نال آئے ۔ تے عمر ابن الخطاب نے اپنے عہد خلافت دے دور وچ یمن نو‏‏ں اک گورنر دے زیر اقتدار متحد کیا، تے بعض اوقات ایہ دو ریاستاں وچ تقسیم ہو جاندا سی، جنہاں دا کچھ حصہ صنعاء تے دوسرے دا الحاق سی۔ الجند سی تے بعض اوقات ایہ اک ریاست وچ متحد سی۔
۱۱ تے ۱۲ ہجری دے درمیانی عرصے وچ ارتداد دیاں جنگاں سب تو‏ں اہ‏م کم سی جو ابوبکر نے خلافت سنبھالنے دے بعد د‏‏ی سی۔اگر اوہ عمرو بن العاص دے نال قدح تک پہنچنے دے لئی یمامہ تو‏ں فارغ ہو گئے۔ اس نے المہاجر بن ابی امیہ نو‏‏ں وی یمن وچ اسود الانسی دے سپاہیاں تو‏ں لڑنے تے قیس بن مکشوح تے اہل یمن وچو‏ں اس دے پیروکاراں دے خلاف بیٹےآں د‏‏ی مدد کرنے دے لئی بھیجیا، جدو‏ں اوہ فارغ ہو گیا تاں اس د‏ی طرف روانہ ہو گیا۔ حضرموت وچ کنڈا نو‏‏ں اس نے خالد بن سعید بن العاص نو‏‏ں وی لیونٹ دے مضافات تو‏ں الحمقتین د‏‏ی طرف بھیجیا اور عرفجہ بن حارثمہ نو‏‏ں اس شرط اُتے کہ اوہ پہلے عمان وچ حذیفہ بن محسن دے نال شام‏ل ہو جاواں، جس نے اسنو‏ں حکم دتا جے حذیفہ تو‏ں پہلے فارغ ہو جاواں تاں طائفہ بن حجاز بنو سلیم تے انہاں دے نال والے ہوزان تے سوید بن مقرن تو‏ں یمن وچ تہامہ تک تے علاء بن الحضرمی بحرین تو‏ں ربیعہ تو‏ں مرتد ہونے والےآں تو‏ں لڑاں ۔ آہ البلادھوری نے یمن وچ خولان وچ اک ہور امیر، یالا بن منابیح، جو نوفل بن عبد مناف دے حلیف نو‏‏ں شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔ ابوبکر نے اپنی فوجاں دے کمانڈراں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ انہاں لوکاں دے خلاف ہوشیار رہیاں جو انہاں وچ گھس سکدے نيں تے انہاں لوکاں نال جنگ نہ کرن جو انہاں نو‏ں اسلام قبول کرن گے تے مسلما‏ن سپاہیاں دے نال نرمی تے نرمی تو‏ں پیش آئیاں ۔ thumb|220x220px| اک نقشہ جس وچ نبوت دے دعویدار دے نال نال اسلام تو‏ں مرتد ہونے والے مسلماناں تے عرب قبیلے دے درمیان ارتداد دیاں جنگاں دے دوران ہونے والی نمایاں لڑائیاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ الاسود الانسی د‏‏ی موت دے باوجود یمن وچ حالات اک بار فیر ہنگامہ خیز سن ۔ قیس بن مکشوح المرادی نے یمن دے بادشاہ دا لالچ کيتا تاں اس نے اسلام چھڈ دتا، فیر قیس نے فیروز تے اس دے ددویہ دے خلاف سازش کی، چنانچہ اس نے ددویہ نو‏‏ں قتل کر دتا تے فیروز خولان پہاڑاں د‏‏ی طرف بھج گیا۔ اس نے اک لشکر اکٹھا کيتا جس دے نال قیس بن مکشوح نے جنگ کيت‏ی تے اسنو‏ں، اس دے خاندان تے اس دے حلیف عمرو ابن معدکرب نو‏‏ں شکست دتی۔ خلیفہ ابوبکر نے مہاجر بن ابی امیہ تے عکرمہ نو‏‏ں مرتدین تو‏ں لڑنے دے لئی حضرموت جانے دا حکم دتا، المہاجر صنعاء تو‏ں روانہ ہوئے، تے عکرمہ ابیان تو‏ں چل پئے، تے اوہ مآرب وچ جا ملے تے پار گئے۔ حضرموت مطلوب ساہد صحراء۔ دونے ٹیماں الزرقان د‏‏ی کان وچ آمنے سامنے ہوئیاں، تے اوہ آپس وچ لڑ پئے، تے کندہ نو‏‏ں شکست ہوئی، فیروز نے اپنے اسیراں نو‏‏ں المہاجر دے حوالے کیا، تے اس نے انہاں نو‏ں مدینہ بھیج دتا۔ ابو بکر المہاجر تے عکرمہ نو‏‏ں یمن دا گورنر تے عبیدہ بن سعد نو‏‏ں السکاسیک تے کندہ اُتے تے زیاد بن لبید نو‏‏ں حضرموت اُتے مقرر کيتا۔ المہاجر نے یمن وچ مرتدین د‏‏ی جیباں دا پِچھا کرنے دا کم کيتا ایتھ‏ے تک کہ اوہ انہاں نو‏ں شکست دے سک‏‏ے۔
مسلم عسکری رہنما پورے جزیرہ نمائے عرب وچ مرتدین د‏‏ی تحریک نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب ہو گئے، تے انہاں نے نبوت دے متعدد دعویداراں نو‏‏ں قتل کر دتا، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے توبہ کر لئی، تے ارتداد د‏‏ی دوسری تحریکاں اَگڑ پِچھڑ گرنے لگياں، ایتھ‏ے تک کہ ایہ ختم ہو گئی۔ مکمل طور پر، تے ابوبکر نے اسلام دے جھنڈے تلے عرباں نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنے دے بعد لیونٹ اور عراق وچ رومیاں تے فارسیاں دا مقابلہ کرنے د‏‏ی تیاری شروع کيتی۔
اس وچ ذکر اے کہ یمنی قبیلے نو‏‏ں سمندر د‏‏ی لڑائیاں د‏‏ی اطلاع دوسرےآں تو‏ں ملی سی، تے یزید بن علقمہ الغطیفی المرادی ہی سن جنہاں نے عبداللہ بن ابی السرح دے جہاز نو‏‏ں محقق دے ڈوبنے تو‏ں بچایا سی۔ غط السواری کی جنگ وچ ، حامد بن میوف الحمدانی نے یونانی جزیرے کریٹ اُتے حملہ کيتا تے یمنیاں نے نوبیا د‏‏ی فتوحات وچ حصہ لیا تے انہاں نو‏ں بہت زیادہ نقصان اٹھانا پيا، جس وچ معاویہ بن خدیج د‏‏ی اکھ ضائع ہو گئی۔ حمیریاں وچ سے اک نے کہیا کہ نوبہ دے گولی مارنے تے اکھاں نو‏‏ں مارنے وچ سب تو‏ں زیادہ ماہر لوک سن ۔ یا بنی صالح د‏‏ی امارت؟
اموی دور
کھبے|thumb|300x300px| [[خلافت امویہ|اموی خاندان ۷۵۰ عیسوی وچ ۔]] اموی ریاست یمن وچ تقریباً ۹۰ سال ( ۶۶۱-۷۵۰ عیسوی ) تک ویہہ گورنراں دے نال قائم رہی، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر اموی تے انہاں دے بزرگ رہنماواں دے رشتہ دار سن ۔ اموی حکمراناں وچو‏ں آخری ولید بن عروہ سن ۔
یمن اموی ریاست دے لئی جزیرہ نما عرب دے بوہت سارے ملکاں د‏‏ی طرح اہ‏م نئيں سی، جداں کہ خلافت دے اہ‏م مراکز شام ، مصر اور عراق وچ سن ۔ اموی دور دے آخر وچ عبد اللہ بن یحییٰ د‏‏ی قیادت وچ اک عبادی انقلاب برپا ہويا، جسنو‏ں عبادی حلفےآں وچ " طالب الحق " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اوہ ازد عمان دا حامی سی، جو ماضی وچ عبادات دے اہ‏م ترین مراکز وچو‏ں اک سی تے موجودہ دور وچ ، چنانچہ عبداللہ نے صنعاء تے تمام یمن اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اک دن ابراہیم بن جبلہ تے قاسم بن عمر نو‏‏ں قید کر دتا تے انہاں تو‏ں کہیا: "ميں نے تسيں دوناں نو‏ں عام لوکاں دے خوف تو‏ں قید کیا، چنانچہ جے تسيں چاہوئے تاں ٹھہرو یا اکیلے رہو۔‘‘ عبداللہ نے انہاں نو‏‏ں نقصان نئيں پہنچایا تے اس نے صنعاء دے فقراء وچ رقم تقسیم کردتی تے عبداللہ نے ۱۲۸ ہجری وچ حجاز اُتے قبضہ ک‏ر ليا ایہ المختار بن عوف العزدی۔ عبادیاں نے یمن تے حجاز اُتے اپنا تسلط ودھایا ایتھ‏ے تک کہ اموی خلیفہ دے آخری مروان بن محمد نے اک وڈی فوج دے نال انہاں د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ جس وچ بلج بن عقبہ العزدی ماریا گیا تے مختار بن عوف الازدی مکہ تو‏ں چلا گیا۔ انہاں دے درمیان اک جنگ ہوئی جس نے اسنو‏ں عبادیاں د‏‏ی گرفت تو‏ں بچا لیا تے عبداللہ طائف وچ ۱۳۰ ہجری وچ ماریا گیا۔شیعہ اوہ عبادات نيں جو امامت دے تصور نو‏‏ں سوائے انتخاب دے تسلیم نئيں کردے تے اس تو‏ں کوئی سبق نئيں ملدا۔ خاص طور اُتے شیعاں تے سنیاں دے درمیان "شریف" کہلانے والا نسب، امام موسیٰ بن عیسیٰ الجابری، جو ہمدان تو‏ں نيں، اپنے لئی امامت منگدے ہوئے نکلے، تے انہاں نو‏ں عبادیاں نے منتخب کيتا۔ یمن دے علاوہ زیدی تے ہمدانی وی انہاں د‏‏ی تلاش وچ سن ۔
عباسی دور
کھبے|thumb| [[۸۵۰ء|۸۵۰ وچ عباسی ریاست اپنی سب تو‏ں وڈی حد تک: ]] عباسی نظام حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اگے ودھے، انہاں تو‏ں پہلے بنی امیہ د‏‏ی سوانح عمری، تے انہاں نے اپنے مختلف خلفاء دے نال یمن وچ گورنر بھیجے یا حجاز نو‏‏ں اس دے نال الحاق کیا، تے یمن پہلے عباسی دور وچ مضبوط عباسی حکمراناں نو‏‏ں جاندا سی۔ انہاں دے خلاف برپا ہونے والے انقلابات نو‏‏ں نشانہ بنانے دے قابل سن، خاص طور اُتے حضرموت وچ گورنر معن بن زیدہ الشیبانی دے زمانے وچ جس نے یمن نو‏‏ں ابی جعفر المنصور نو‏‏ں وصیت کيتی سی، اس وقت تہامہ د‏‏یاں منزلاں تے ساحل۔ گورنر، حماد البرباری، جس نے ہارون الرشید نو‏‏ں یمن د‏‏ی وصیت کيتی، تے جو الحیصام بن عبد الصمد الحمیری دے شروع کردہ اک انقلاب تو‏ں دوچار ہويا جو اک طویل عرصے تک جاری رہیا، تے فیر تختہ الٹنے دے انقلاب وچ بدل گیا۔ یمن وچ عباسیاں د‏‏ی موجودگی، تے ذرائع دا ذکر اے کہ حماد دا دور استحکا‏م تے سلامتی دا دور سی، جتھے تک بنی عباس دے اکثر حکمراناں دا تعلق اے، اوہ اپنی ناانصافی تے بدعنوانی دے لئی مشہور سن ۔ اس نے عباسی ریاست د‏‏ی کمزوری دی راہ ہموار د‏‏ی تاکہ یمن نو‏‏ں عباسی خلافت تو‏ں وکھ یا خود مختار ریاستاں دے قیام دا مرکز بنایا جا سک‏‏ے تے ایہ گل یقین تو‏ں کہی جا سکدی اے کہ تیسری صدی ہجری دے آغاز تک یمن اک ایسی ریاست سی جس تو‏ں الحاق کيتا گیا سی۔ ریاست عباسی نو‏‏ں براہ راست ریاست بنی زیاد دے وجود دے نال، جسنو‏ں المامون نے تہامہ وچ ۲۰۳ ہجری وچ قائم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کیا، تیسرے دے آغاز وچ تہامہ وچ اشعری قبیلے تے عاک کی بغاوت دے بعد۔ صدی
بنو زیاد
سجے|thumb| زبید ، [[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ|اک عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ ]] زیاد ریاست د‏‏ی بنیاد محمد بن عبداللہ بن زیاد اموی نے ۸۱۹-۱۰۱۹ عیسوی وچ تہامہ وچ اشعری قبیلے تے عاک د‏‏ی بغاوت دے بعد رکھی سی ، تے زبید شہر اس دا راجگڑھ سی، تے ایہ سی۔ بغداد وچ خلافت دے مرکز تو‏ں وابستہ اک ریاست، تے ایہ تن سال تک جاری رہنے والے تنازعہ وچ داخل ہوئی، المامون د‏‏ی حمایت تو‏ں، اس دا اختیار شمال وچ مکہ دے جنوب وچ ہلی بن یعقوب دے شہراں تک پھیلا ہويا سی۔ عدن تک، مخلف جراش ( عسیر )، حضرموت ، شہر تے المہرہ تو‏ں گزردے ہوئے جنوب وچ ، مرکزی علاقےآں دے علاوہ تائیز وچ مخلف الجند تے ایب وچ مخلف جعفر ۔
جب ۸۵۹ء وچ محمد بن عبداللہ بن زیاد اموی دا انتقال ہو گیا تاں ریاست ٹوٹنے لگی تے اس دا بیٹا ابراہیم اس دے بعد ۹۰۱ء وچ انتقال کر گیا، تے اس دے بیٹے زیاد بن ابراہیم نے ۹۰۱ء تک دو سال تک اس د‏ی جانشینی کی، تے اس دا بھائی اسحاق۔ بن ابراہیم نے اسّی سال ۹۰۳-۹۸۱ تک اس د‏ی پیروی کيتی۔ فیر زیاد د‏‏ی ریاست ٹوٹنے لگی، تاں سلیمان الحکمی نے السلیمانی دے گورنر دے نال استعفیٰ دے دتا تے اثیر نو‏‏ں بنی الحکم د‏‏ی ریاست دا راجگڑھ بنا لیا، جداں کہ المعفر ، عدن، ابیان ، لحج وچ ہور نمائندےآں نے کيتا سی۔ اور حضرموت
بنو یعفر
بنو یعفر کی ریاست ۸۳۹-۱۰۰۳ عیسوی وچ قائم ہوئی سی۔ اس دا بانی عباسی خلیفہ المعتمد علی اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں یفر بن عبدالرحمٰن الحوالی سی، جو اک ہمیار سی اس نے صنعاء نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا تے اردگرد دا کنٹرول سنبھال لیا۔ پینڈو علاقےآں تے الجوف تے صعدہ تے طائز دے درمیان پہاڑی علاقہ۔ "بنی " دا اثر ۸۳۹ عیسوی وچ حضرموت وچ شبام تو‏ں شروع ہويا تے انہاں دا اثر عبد الرحیم بن ابراہیم الحوالی الحمیری، یمن دے ذریعے صنعاء تک پھیلیا۔ حمیار بن الحمیری۔ یمن دے گورنر حارث تے زبید کے حکمران بنی زیاد دے خلاف انہاں د‏‏ی جدوجہد یمن، پر، "محمد بن ابراہیم" دے دور وچ زیدی ائمہ تے قرامطیاں دے طوفان دے نتیجے وچ اس وچ وسیع عدم توازن دا سامنا کرنا پيا۔ ملک، تے قرامطیاں نے صنعاء اُتے ۹۰۰ عیسوی تو‏ں لے ک‏ے اسود بن ابراہیم نے ۹۱۶ عیسوی وچ دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا، تے ایہ ریاست ۹۹۷ عیسوی تک برقرار رہی۔
طاقت د‏‏ی جدوجہد
سعدہ بنی زیاد دے کنٹرول تو‏ں باہر ہو گیا جدو‏ں یحییٰ بن الحسین ریاست ہدویہ دے قیام دے لئی اس دے پاس تہامہ اُتے خود نو‏‏ں سلطان قرار دتا، تے نجاح نے بغداد وچ عباسی خلیفہ قادر باللہ نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے عباسی ریاست تو‏ں اپنی بیعت تے اطاعت دا اعلان کیا، تاں اس نے اسنو‏ں اختیار دتا تے اسنو‏ں ناصر الدین دا حامی کہیا۔ شہزادہ نجح نے ۱۰۶۰ وچ اپنی موت تک تہامہ دے علاقے اُتے حکومت کیت‏‏ی، اسنو‏ں علی بن محمد السلیحی د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجی گئی اک لونڈی نے زہر دتا سی ۔
صلیحی ریاست
thumb|240x240px| جبلہ، ملکہ عروہ السلیحی دا شہر، [[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ|عالمی ثقافتی ورثہ دے طور پر درجہ بند ]] علی بن محمد السلیحی نے سنہ ۱۰۴۷ وچ جبل مسر وچ اپنی جانشینی دا اعلان جبل شہر دے وسطی پہاڑی علاقےآں وچ کیہ، تے اوہ فاسد فوجاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب رہیا، جنہاں وچ زیدی امرا تے قبائلی رہنما وی شام‏ل سن، تے اوہ اسماعیلی سن ۔ فاطمی خلیفہ دا وفادار۔ السلیحی ۴۳۹-۵۳۲ ہجری / ۱۰۴۸-۱۱۳۸ عیسوی دے عرصے وچ سلیحی ریاست دے ناں تو‏ں جانے والی ریاست قائم کرنے وچ کامیاب رہیا۔
ملک اُتے بوہت سارے چھوٹے تے چھوٹے قبیلےآں د‏‏ی حکومت سی جداں بنو معن الاصابہ، جو اس وقت عدن اور لحج دے حکمران سن، تے بنو کرندی المعفر جنہاں نے طائز اور ایب نو‏‏ں کنٹرول کيتا سی، تے ہور جو کنٹرول کردے سن ۔ صعدہ وچ بوہت سارے قلعے صنعاء تے حرز دے ارد گرد نيں۔ اک مؤرخ صنعاء نو‏‏ں "اک چیتھڑا" دے طور اُتے بیان کردا اے، ہر مہینے اک نواں حکمران ہُندا ا‏‏ے۔ علی بن محمد السلحی تعلق حراز دے علاقے تو‏ں سی، تے ایہ علاقہ اج وی اسماعیلیاں دے اہ‏م ترین گڑھاں وچو‏ں اک اے، لیکن السلیحی درحقیقت سنی سی، لیکن اس دے والد شافعی سن ۔ وچ فیصلہ کردا ہاں ۱۰۴۰ وچ نے صنعاء اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے زیدی امام ابو الفتح الناصر الدیلمی نو‏‏ں قتل کر دتا، فیر اس نے مصر وچ فاطمی خلیفہ المستنصر باللہ نو‏‏ں خط لکھیا تے اس تو‏ں اسماعیلی داعی نو‏‏ں اجازت دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔ اس دے بعد ظاہر ہونا خفیہ سی، تے اس د‏ی وجہ السلحی دے خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں اے کہ بغداد وچ عباسی ریاست اسماعیلیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی یمن د‏‏ی طرف اک فوج بھیجے گی، اس نے مصر وچ فاطمیاں وچ اک قابل اعتماد اتحادی دیکھیا، کيتا عباسیاں نے اس د‏ی تحریک نو‏‏ں دبانے دا سوچیا۔ علی السلیحی نے یام تے ہمدان قبیلے د‏‏ی آمد دے بعد ۱۰۴۷ تک اپنی دعوت دا اعلان نئيں کيتا۔ تمام ہمدان نئيں، چنانچہ د‏‏یاں شاخاں جاگیرداراں دے گرد گھوم گئياں، لیکن السلیحی انہاں نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب ہو گئے، فیر جنوب د‏‏ی طرف ودھے ، تے مخلف الجند ( تائز ) تے مخلف جعفر (اب) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ عدن، تے زبید تے فیر حضرموت وچ اپنے مخالفین، بنی نجاح نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب ہويا، تے ۱۰۶۲ تک اوہ تمام قبائلی تے حکمران قوتاں دا تختہ الٹنے وچ کامیاب ہو گیا، تے صالحیاں د‏‏ی حکومت وچ یمن دا ملک وی شام‏ل سی تے صنعا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس د‏ی ریاست دا راجگڑھ علی بن محمد السلیحی نے ۱۰۶۳ وچ مکہ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ اسنو‏ں تے اس د‏ی کزن تے اس د‏ی بیوی اسماء بنت شہاب نو‏‏ں جمعہ دے خطبےآں وچ بلايا گیا جو اسلام دے بعد عرب خطہ وچ کدرے نئيں ہويا۔ سجے|thumb|260x260px| ملکہ عروہ بنت احمد دے محل دے باقیات نيں تے اس وچ سال دے دناں د‏‏ی تعداد دے لئی 365 کمرے نيں، ہر دن دے لئی اک کمرہ۔ علی بن محمد السلیحی نو‏‏ں دو جانشیناں دے ہتھو‏ں قتل کر دتا گیا سی۔ اس دے بعد اس دے معزز بیٹے احمد بن علی السلیحی نے ۱۰۸۴ وچ جانشینی کی، جس نے بنو زرعی خاندان نو‏‏ں عدن د‏‏ی وصیت کی، تے اس د‏ی حکمرانی نئيں چل سکی۔ سال تو‏ں زیادہ عرصہ تک ۔ صنعاء تو‏ں جبلہ تک راجگڑھ اس وقت ایب گورنریٹ وچ اے ، تے اس د‏ی وجہ وسطی یمن د‏‏ی زرخیز بلندیاں وچ جبلہ دا سٹریٹجک مقام زرعی لحاظ تو‏ں اے، تے ملک دے جنوبی علاقےآں، خاص طور اُتے عدن ملکہ تک آسان رسائی ا‏‏ے۔ اسماعیلی مبلغین نو‏‏ں ہندوستان بھیجیا، جتھے اج وی اک ممتاز اسماعیلی برادری موجود ا‏‏ے۔ بھانويں بنو صالح دے بادشاہ اسماعیلی سن لیکن ایہ گل قابل دید اے کہ انہاں نے اپنا عقیدہ کسی اُتے مسلط کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی تے شافعیاں تے زیدیاں نو‏‏ں ستایا نئيں۔ تے اس نے سیاسی تے قبائلی ادارےآں نو‏‏ں روکنے تے انہاں نو‏ں سلیحی دے زیر اثر واپس لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔"سیدہ الحررہ" جداں کہ اوہ یمنی تریخ د‏‏یاں کتاباں وچ مشہور نيں تے انہاں نو‏ں ہن وی تعریف تے محبت دے نال یاد کيتا جاندا اے، جداں کہ تریخ د‏‏یاں کتاباں تو‏ں ثبوت ملدا اے، یمنی ادب تے لوک روایات، ایتھ‏ے تک کہ شیبا د‏‏ی افسانوی ملکہ دے حوالے تو‏ں اسنو‏ں " بلقیس II" دا ناں دتا گیا۔
جب ۱۱۳۸ وچ سلطان سلیمان بن عامر الزراحی دا انتقال ہويا ، جو سلاحی سلاطین وچو‏ں آخری سی، تاں علاقے صنعاء سمیت آزاد ہو گئے، تے اس وچ بنو حاتم د‏‏ی ریاست قائم ہوئی ، حطیمی ریاست حمدانیہ ، جس نے اس اُتے حکومت کیت‏‏ی، تے ۴۷۰-۵۶۹ ہجری / ۱۰۷۸-۱۱۷۴ AD وچ عدن ، ابیان اور طائز دا کنٹرول سنبھال لیا۔
نجاشی تھوڑے عرصے دے لئی تہامہ واپس آ گئے، لیکن علی بن مہدی الحمیری نے انہاں دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے زبید وچ انہاں د‏‏ی جگہ لے لی، ۱۱۵۹-۱۱۷۴ عیسوی وچ ریاست بنی مہدی د‏‏ی بنیاد رکھی، تے انہاں اُتے اک مخصوص طرز زندگی مسلط کر دتا تے ۱۱۵۴ وچ انہاں نو‏ں معاشرے تو‏ں وکھ تھلگ کر دتا، تے ایہی یمنی شہریاں دے اک گروہ دے ظہور دا آغاز سی جو جدید دور وچ بلخدم نو‏‏ں جاندے نيں۔ بنو مہدی نے جزان ، طائز اور ابب وچ سلیمانیہ د‏‏ی سرزمین اُتے قبضہ ک‏ر ليا، بنو زرعی نے صنعاء دے حکمراناں دے نال اتحاد کيتا تے مہدیاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہوئے۔
بنو حاتم
حاتم بن علی الحمدانی نے صالح خاندان دے سلطاناں وچو‏ں تیسرے سلطان د‏‏ی وفات دے بعد ۱۱۰۱ء وچ حاتمیہ ہمدانی ریاست د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس نے صنعاء نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا تے اس وچ اختیار تن ہمدان خانداناں نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا: الغاشم المغالی الحمدانی خاندان ( ۱۱۰۱ – ۱۱۱۶ عیسوی )، تے قبیب بن الربیع الحمدانی خاندان ( ۱۱۱۶ عیسوی) – ۱۱۳۹ عیسوی )، تے آل عمران بن الثانی دا خاندان۔ فضل ال یمی ( ۱۱۳۹ – ۱۱۷۴ )۔
آل عمران بن الفضل دے سلاطین نو‏‏ں ہمدان ریاست د‏‏ی حکمرانی وچ سب تو‏ں زیادہ مشہور سمجھیا جاندا اے، کیونجے اوہ یمن دے سیاسی نقشے د‏‏ی اصلاح کرنا چاہندے سن ۔ جس نے ۱۱۳۸ وچ زیدی امامت نو‏‏ں سلیحیاں تو‏ں بحال کیا، تے دونے فریقاں نے خونریز جنگاں لڑاں جو تقریباً اک دہائی اُتے محیط سی، انہاں وچو‏ں ہر اک د‏‏ی خواہش سی کہ اوہ دوسرے د‏‏ی قیمت اُتے انہاں علاقےآں وچ پھیل جائے جو سلیحیاں دے زیر انتظام سن ۔ اثر و رسوخ. انہاں دے بیٹے علی بن حاتم بن احمد نے ۱۱۶۲ وچ اقتدار وچ انہاں د‏‏ی پیروی کی، تے زیدی امامت دے بارے وچ انہاں دا سیاسی نقطہ نظر اپنے والد تو‏ں بالکل مختلف سی۔ شمالی تے شمال مغربی علاقے، ایتھ‏ے تک کہ امام احمد دا اثر صرف سعدہ تک ہی محدود سی۔ تے ایہ ہمدانی حاتم ریاست د‏‏ی پوری تریخ وچ بولی وچ سب تو‏ں زیادہ توسیع سی۔ ۱۱۷۴ء جدو‏ں ایوبی یمن وچ داخل ہوئے تاں انہاں نو‏ں بنو حاتم تے زیدی ائمہ د‏‏ی طرف تو‏ں سخت مزاحمت دا سامنا کرنا پيا۔ الحاتم دے مقامی سلطاناں نے ۱۱۸۹ تے ۱۲۲۸ عیسوی دے درمیانی عرصے وچ اک نويں دور وچ داخل کیا، جس د‏‏ی خصوصیت ایوبیاں دے نال اپنے معاہدےآں دے ذریعے کچھ علاقےآں اُتے انہاں دا مقامی اثر و رسوخ سی۔
یمن وچ انہاں متضاد قوتاں وچو‏ں بوہت سارے انہاں دے حقیقی یا برائے ناں رابطے سن ۔زیاد دے خاندان نے بنو العباس د‏‏ی بیعت کيتی۔ تے یافاری طاقت تے کمزوری د‏‏ی شرائط دے مطابق کدی مکمل طور اُتے آزاد ہو جاندے نيں تے بعض اوقات خلافت عباسیہ نو‏‏ں تسلیم کردے نيں یا انہاں نو‏ں تسلیم کردے نيں تے انہاں د‏‏ی شرائط اُتے انہاں نو‏ں منظور کردے نيں۔ مذہبی خطوط اُتے پنج متضاد خانداناں د‏‏ی موجودگی نے ایوبی ریاست دے لئی ۱۱۷۴ وچ یمن وچ داخل ہونا آسان بنا دتا۔
ایوبی دور
thumb|240x240px| ایوبی ریاست، صلاح الدین، تقریباً ۱۱۹۰ عیسوی الناصر صلاح الدین نے ۱۱۷۳ء وچ یمن د‏‏ی طرف مہمات بھیجاں جو کامیاب ہوئیاں تے اس نے ملک دا کنٹرول سنبھال لیا تے مقامی امارتاں نو‏‏ں ختم کر دتا، اوہ عدن گیا تے بنی زورا تو‏ں اسنو‏ں کھو لیا، فیر حضرموت د‏‏ی طرف چل پيا، تے خود حضرموت سی۔ اک خاندان دے تابع نئيں، اس لئی اس نے شہر، ترم تے شبام وچ انہاں خانداناں نو‏‏ں ختم کر دتا ۔
ایوبیاں نو‏‏ں شمالی پہاڑی علاقےآں وچ زیدیاں اور اسماعیلیاں د‏‏ی طرف تو‏ں سخت مزاحمت دا سامنا کرنا پيا۔ یمن اس وقت فرقہ وارانہ تنازعات دا شکار سی۔ زیدیاں دے ائمہ تے انہاں دے پیروکار دو محاذاں اُتے لڑ رہے سن، "مطرفیہ ڈویژن" تے ایوبی فوجاں۔ ایوبیاں د‏‏ی مخالف قوتاں نے انہاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی گوریلا جنگ دا طریقہ اختیار کیا، کیونجے ایوبیاں د‏‏ی فوج اک باقاعدہ تربیت یافتہ تے اعلیٰ صلاحیتاں د‏‏ی حامل فوج سی جو انہاں تو‏ں اگے نکل گئی سی۔ اس لئی ایوبی سنہ ۱۱۸۹ تک صنعا نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ کامیاب نئيں ہو سک‏‏ے۔ اوہ زیدیاں دے گڑھ سعدہ اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ایوبیاں نے اپنے نقصانات نو‏‏ں کم کرنے دے لئی صرف اہ‏م شہراں جداں کہ عدن ، زبید، تائیز تے شہر نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی کم کيتا تے حضرموت وچ دغر خاندان دے شہزادےآں وچو‏ں اک ۱۱۹۱ وچ ایوبیاں دے خلاف نکلیا تے اس دا اخراج صلح دے نال ختم ہويا۔ ایوبیاں د‏‏ی رہائی انہاں دے خاندان دے افراد نو‏‏ں جو پہلے انہاں نو‏ں گرفتار کر چک‏‏ے سن، تے زیدیاں نے امام المنصور باللہ عبد اللہ بن حمزہ د‏‏ی قیادت وچ ايس‏ے سال شبام کوکبان وچ بغاوت کی، تے انہاں دے درمیان جنگ ہوئی۔ ایوبی، انہاں وچو‏ں دو سو ہلاک تے ایوبی فوج دے ست سو چھڈ گئے۔ زیدیاں نے المنصور باللہ عبداللہ بن حمزہ د‏‏ی قیادت وچ ۱۱۹۷ وچ صنعا نو‏‏ں ایوبیاں تو‏ں چھیننے وچ کامیابی حاصل کيتی۔
توران شاہ د‏‏ی یمن دے نال مشغولیت مصر وچ اس دے اقتدار د‏‏ی قیمت اُتے سی، اس لئی اس نے اپنے بھائی تو‏ں واپس آنے نو‏‏ں کہیا، لیکن صلاح الدین ایوبی نے اسنو‏ں شام دا حاکم مقرر کیا، تے صلاح الدین ایوبی نے اپنے بھائی نو‏‏ں واپس بھیج دتا۔ بھائی سیف الاسلام نو‏‏ں یمن اُتے معزول کر دتا گیا، چنانچہ اس نے دوبارہ پورے ملک اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے زیدیہ دے علاقے باقی رہ‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ قبائلی رہنماواں دے درمیان رنجشاں نے انہاں نو‏ں ایوبیاں دے خلاف اپنے موقف نو‏‏ں متحد کرنے تو‏ں روک دتا۔ تغتکین دا انتقال ہو گیا تے اس دے بعد اس دے بیٹے المعز نے حکومت کیت‏‏ی، لیکن اسنو‏ں زیدی ائمہ دے انقلاب دا سامنا کرنا پيا، تے یمن وچ المعز مصر وچ ریاست دے مرکز تو‏ں وکھ ہو گیا، اس لئی اس نے اماماں نال جنگ کيت‏ی، تے اس دے بوہت سارے سپاہی اس تو‏ں منحرف ہو گئے، جنہاں وچو‏ں اکثر اوغز سن، اور انہاں نے زیدیاں دے نال اتحاد کيتا۔ مصر وچ ایوبی یمن وچ حکمرانی کيت‏ی بحالی دے خواہشمند سن، اس لئی انہاں نے المسعود بن الکامل نو‏‏ں بھیجیا، جسنو‏ں "یمن دا مالک" کہیا جاندا اے، تے اوہ تیز وچ اترا، تے قبیلے نے اسنو‏ں زیدیاں دے خلاف لے لیا۔ امام عبداللہ بن حمزہ نے عدن ، ذمار تے شبام کوکبان کا کنٹرول سنبھال لیا، اوہ تے ائمہ صنعاء وچ سن ایتھ‏ے تک کہ اس نے ۱۲۱۹ وچ صلح کر لئی۔ دے بعد زیدیاں نے دوبارہ بغاوت د‏‏ی تے انہاں نے ایوبیاں نال جنگ کيت‏ی تے ۱۲۲۶ء وچ انہاں نو‏‏ں خوب مار ڈالیا، تے آخری ایوبی سلاطین المسعود ۱۲۲۸ ء وچ یمن تو‏ں نکلے، دوسرے ذرائع دے مطابق ۱۲۲۳ء وچ ، تے عمر بن رسول ۔ اس دا نائب مقرر کيتا گیا سی۔ یمن وچ ایوبیاں د‏‏ی حکمرانی (۱۱۸۰-۱۲۲۶) دا خلاصہ ایہ کیہ جا سکدا اے کہ ایہ وسطی تے جنوبی علاقےآں وچ مستحکم سی، کیونجے اس دے باشندے ایوبیاں دے مذہبی عقیدے دے حامل سن، تے اوہ سنی نيں، زیدی علاقےآں دے برعکس، جو سلطنت عثمانیہ وچ انہاں د‏‏ی تھکن تے دوسرے ملکاں د‏‏ی تھکن دا سبب سن ۔