cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یونان دی تریخ
فارس نال لڑائی
ایشیاۓ کوچک اتے کجھ جزیرےآں دے نگر لیڈیا دے بادشاہ کرسس دے اثر وچّ آ گئے سن ۔ اوہ ]]یونانی رہتل دا پالن والا اتے اک ساؤُ حاکم سی ۔ اسنے نگرواسیاں دی معاشی اتے انٹیکجوئل ترقی وچّ حصہ پایا ۔ 546 [[ق م وچّ فارس دے اوس ویلے دے شہنشاہ سائرس اعظم  نے کرسس دی حکمرانی ماتحت  سارے یونانی نگر کھوہ لئے ۔ 512 ق م وچّ اسدا وارث دارا اول ( Darius ) ایشیائے کوچک دے ہور نگراں نوں جتدا ہویا ]]یونان[[ دے نزدیک تکّ چڑھ آیا ۔ لیکن ایرٹریا اتے ایٹکا ( وڈی بھین ) نوں جتن دے بعد‌ ایتھینس دی فوج ولوں مراتھن دے لڑائی وچّ ہار ہوئی ۔
ایتھینی راج
اس ویلے تکّ ایتھینز نگر یونانی رہتل دا مرکز بنّ چکیا سی ۔ آیونی یونانیاں نے سپارٹا دے ادھیکار ولوں آزاد ہوکے ایتھینز دی اگوائی قبول کیتی ۔ 461 ق م وچّ پیرکلیج نے گنراج نوں بڑاوا دتا ۔ پر ایہہ گنراج وی مول یونانی جنتا لئی سیمت سی ۔ باقی لوک داساں دی کوٹِ وچّ رکھے جاندے سن ۔ پیرکلیج دے نیترتودور وچّ ایتھینس دی راجنتیک اتے معاشی حالت سدرڑ ہو گئی ۔
پیلوپونیشیائی لڑائی
سپارٹا اتے ایتھینز دے وچاراں وچّ بہت بھید سی ۔ ایتھینس مولت : وپاری شکتیسنچئے دی پرورتیوالا اپنویشوادی سامراجوادی راج سی اتے سپارٹا گریس دے سارے نگرراجوں دا سیاسی اگوائی چاہندا سی ۔ پھلت : اگوائی لئی ایہناں دوناں اتے ایہناں توں متعلق نگرراجوں وچّ لڑائی چھڑ گیا ۔ لڑائی 10 سال ولوں وی زیادہ سماں تکّ چلیا ۔ دوناں ولّ پیسہ انسان دی بے حدّ نقصان ہوئی ۔ 421 ق م وچّ کجھ دور لئی شانتیسندھِ ہوئی ، پر تنّ سال بعد دوناں پکھاں وچّ پنّ : لڑائی ہویا ۔ اس وار ایتھینس دی بھیانک ہار ہوئی ، اتھے تکّ کہ اسدا وجود وی مہتوہین ہو گیا ۔ کورنتھ اتے تھیبیج جویں نگرراج سپارٹا ولوں مل گئے ۔ کجھ سماں بعد سپارٹا دی پالیسی ولوں گھبرایا ہویا ہوکے کورنتھ ، تھیبیج ، اتے ارگسِ نے ایتھینس ولوں ملکے سپارٹا دے خلاف صلاح کیتی ۔ پر سپارٹا دے فارس ولوں صلاح کرن دے فلسروپ ایتھینس دی صلاح بھنگ ہو گئی اتے ایشیا مائنر دے گریک نگر فارس دے ادھیکار وچّ چلے گئے ۔ 371 ق م وچّ سپارٹا نے تھیبیج دے خلاف لڑائی چھیڑیا ، پر اس وچّ سپارٹا دی ہار ہوئی ، اتے اسدی اگوائی گریک اتہاس ولوں مٹ گیا ۔ ہن تھیبیج دی طاقت ودھن لگی سی ۔ اسنے وی ہور نگراں دے پرتی کٹھور پالیسی ولوں کم لیا ۔ اس وار سپارٹا اتے ایتھینس دے وچّ صلاح ہوئی ۔ 362 ق م دے بعد تھیبیج دا اہمیت ختم جیہا ہو گیا ۔
یونان دی سنسکرتی
لڑائی اتے اشانتِ دے ماحول وچّ وی 5ویں صدی ق م وچّ ایتھینز دے اگوائی وچّ گریس وچّ کلا اتے ساہت دی تعریف یوگ انتی ہوئی ۔ پاتھیننان ، پرولیا اتے ہیپھسٹس دے مندر وغیرہ بختاور واستکلا دے اتم نمونے اسی یگ وچّ پیش ہوئے ۔ ( دے ۔ للت کلا ، یونانی واستکلا ) پھدئس ، مرن ، اتے پالیکٹسِ وغیرہ مشہور واستکلاکار سن ۔ چکتساجگت‌ وچّ ہپاکرٹس دے انویشنوں نے کئی چکتساشاستریاں دا مارگفلسفہ کرایا ۔ ہریکلٹس ، ایمپڈاکلیج اتے ڈماکرٹس ( دموکرتس ) وغیرہ دارشنکوں نے تتوسوچ وچار وچّ اہم یوگ دتا ۔ صدی دے انت وچّ دنیا دے مہان‌ دارشنک سقراط دا جم ہویا ۔ انقلاب وادی وچاراں دے کارن ایتھینسوالوں نے انھاننوں 399 ق م وچّ زہر دے دتے ( دے ۔ سقراط ) । ; ہروڈوٹس نوں اتہاس دا پیؤ کیہا جاندا اے ۔ تھیوسیدائدیج دوجا مہان‌ اتیہاسکار سی ، اسنے پیلوپونیشئن لڑائی دا پھیلیا خبراں پرمانک روپ ولوں لکھیا ۔ ایکلج ، سوپھوکلیج ، یوریپدیج اتے ارستاپھینیج دے دُ : کھانت اتے سکھانت ڈرامہ اس ویلے لکھے گئے ( دے ۔ گریک بولی اتے ساہت ) । ; پنڈار اتے بکائلدیج نے راشٹرنائکوں دی پرشستی وچّ کاوئگرنتھ لکھے ۔ اس یگ وچّ ایتھینس نِ : شکّ گریس وچّ کلا اتے ساہت دا نیتا سی ۔
داسپرتھا
پراچین گریس دے اتہاس وچّ ، مکھت : ایتھینس دے اتہاس وچّ داسپرتھا الیکھنیی اے ۔ اس سندربھ وچّ پرجاتنتری پدھتی اتے دوجی شاسنپدھتییوں وچّ خاص بھید نہیں سی ۔ حال سیاسی اصول وچّ محنت دے اہمیت نوں مکھ تھاں حاصل ہن ۔ پراچین سدھانتوں وچّ محنت سیاسی ادھیکاراں دی ااہلیت دا پرچایک سی ۔ کرچھ دور تکّ تاں ہستکلاودوں دی وی داساں دی کوٹِ وچّ رکھیا گیا سی ۔ پھر وی انراجوں دی آشا ایتھینس وچّ داساں دی حالت چنگی سی ۔ ایتھینس وچّ ایہناں دے پرتی کجھ نیاں وی سی ( دے ۔ داس اتے داسپرتھا سی )
مکدونیا دا عروج
اس ویلے شمالی یونان وچّ مکدونیا نام دا اک طاقتور راج ابھر رہا سی ۔ 359 ق م وچّ فلپ اتھے دا سمراٹ ہویا ( فلپ دوسرا ) । ۔ہور گریکی نگرراجاں ولوں مکدونیا جیتو ہویا ۔ کورنتھ اتے تھیبیز فوجی اڈے بنّ گئے ۔ فلپ دے قتل دے بعد اسدا پتّ سکندر اعظم مکدونیا دا سمراٹ ہویا ۔
سکندر اتے یونانی ریاستاں دا اتحاد( 338 – 145 ق م )
سکندر نے سارے بکھرے ہوئے یونان نوں اپنے جھنڈے دے ہیٹھاں اکٹھے کر لیا ۔ ایہہ ہور راجاں نوں جتدا ہویا پنجاب ( بھارت ) آکے پرط گیا ۔ 323 ق م وچّ بابل وچّ اسی موت ہوئی ۔ اوہ ساری دنیا وچّ اک راج اتے اک رہتل دیکھن دا خواہش مند سی ۔ اتے سکندر دی موت اتے اسدا پھیلیا سامراج چھنّ بھنّ ہو گیا ۔ سنگھرشو دی لمی شررکھنلا وچّ تنّ طاقت شالی ہیلینی راج - اینٹوگونس‌ دے اگوائی وچّ مکدونیا ، سیلیوکدوں دے اگوائی وچّ ایشیا مائنر اتے سیریا اتے تولمیاں دے اگوائی وچّ مصر انت ہوئے ۔ ق م دوجی صدی عیسیٰ پوروَ وچّ ایپسر دے سمراٹ پائسر نے رومناں دے خلاف اٹلی اتے حملہ کیتا ۔ مکدونیا دے سمراٹ پھلپ نے اس لڑائی وچّ ہستککھیپ کیتا سی ۔ اس گھٹنا نوں پہلاں مکدونیائی لڑائی کیہا جاندا اے ۔ دوسرا مکدونیائی لڑائی ( 201 – 197 ق م ) وچّ پھلپ دی ہار ہوئی ۔ گریس دے ہور راج رومناں نے پھلپ دے ادھیکار ولوں آزاد کروا دتے ۔ ق م 192 ولوں 189 تکّ حالت بدل گئی ۔ اتالیاں اتے رومناں دے وچّ لڑائی وچّ پھلپ نے رومناں دا نال دتا ۔ پر پرستھتیاں اس پرکار پیدا ہندی گئیاں کہ مکدونیاں نے دو لڑائی اتے لڑے ۔ ق م 146 وچّ ایہہ روم ولوں وی ہار ہویا ۔ روم ولوں سارے گریس نوں کیندرت کر مکدونیا وچّ حاکم تعینات کیتا ۔
رومی ویلہ ( 146 ق م )
رومی سلطنت نے یونان اتے مقدونیہاتے قابو دے نال سکندر ولوں جتے چڑھدے علاقےآں اتے وی قبضہ جما لیا ۔ ایتھینز وچّ کلا اتے سنسکرتی دی انتی رومناں دے دور وچّ جویں دی تویں رہی ۔ جستینئن نے ایتھینس دے بودھک اننئن وچّ ہستککھیپ کر سکندریا نوں دارشنکشکشاواندا مرکز بنایا ۔ استوں روم نے وی گریس کلا اتے سنسکرتی ولوں بہت کجھ لیا ۔ کستنتنیا راجدھانی بنی ۔ تھڈوسئس دی موت دے بعد‌ پورا سامراج دو بھجیا وچّ بنٹا ۔ پچھم والا گریس دے پتن ( 176 ) دے بعد‌ پورواردھ حصہ بیجنٹائن سامراج دے نام ولوں مشہور ہویا ۔ پر جدوں مسلماناں نے کستنتنیا اتے ادھیکار کیتا تاں ایہہ راج وی ختم ہو گیا ۔
بازنطینی سلطنت
ایہہ راج نوکرشاہی ولوں شروع ہویا ۔ اس سامراج دا پورا اتہاس ، اپنی رکھیا لئی بالکن ، دکھن اٹلی اتے ایشیا مائنر ولوں ہوئے یدھاں دا اتہاس اے ۔ وجیگوتھک ، گوتھک ( دے ۔ گوتھ ) اتے بلگورئن ذاتیاں دے وی حملہ ہوئے ۔ سمراٹ جستینئن نے اس امتحان نوں پنّ : حاصل کرن دا جتن کیتا ۔ اگے چلکے مذہبی متبھیداں دے کارن سنّ‌ 800 وچّ ، جدوں کہ چارلمین روم دا سمراٹ ہویا ، کستنتنیا اتے روم وکھ وکھ ہو گئے ( دے ۔ روم دا اتہاس ) । ۔نویاں صدی دے انت وچّ سمراٹ نکیپھورس پھترقی دوسرا اتے زون جمسیس نے راج نوں کسے پرکار بچاؤن دی کوشش کیتی ( دے ۔ بیجنٹائن سامراج ) । ۔اسدے بعد سیلجک ترکاں دے آکرمناں نے راج نوں ادھکتا شکتیہین بنا دتا ۔ 13ویں صدی ولوں لے کے 15ویں صدیدے شروع تکّ اس سامراج وچّ وڈی اتھلّ پتھل ہوئی ۔ انت وچّ عثمانی ترکاں نے 1453 وچّ قسطنطنیہ اتے قبضہ کر لیا ۔ شنے : شنے : مکمل گریس اتے اوہناں دا قبضہ ہو گیا ۔
جدید یونان
فرانس دی انقلاب اتے ترک حکمرانی دے کرمک پتن وغیرہ دیاں گھٹناواں ولوں اتے ہور دیساں وچّ بسے گریکی لوکاں دی بختاوری ولوں گریس دے نیتاواں وچّ ترکاں ولوں اپنے دیس نوں آزاد کراؤن دی اچھا اٹھی ۔ روس ، بریٹین اتے فرانس دے مُتحرک کرن اتے اتھے دی جنتا نے ترکاں دے خلاف سنّ‌ 1821 ولوں 1829 تکّ سنگھرش کر گریس نوں اک آزاد راشٹر بنا لیا ۔ بواریا دا راج کمار آتھو سنّ‌ 1832 وچّ اوٹاں پہلاں دے نام ولوں سمراٹ بنایا گیا ۔ دو سال بعد‌ ایتھینس نگر دیس دا راجگڑھ بنا ۔ سمراٹ اوٹاں دی انسان گت نیتیاں ولوں گھبرایا ہویا ہوکے اتھے دی جنتا نے سنّ‌ 1843 وچّ اسدے خلاف تحریک کرکے پارلیمانی پرمپرا قایم کیتی ۔ 20 مارچ ، 1844 نوں جنتنتروادی گریس دا پہلا سنویدھان بنا ۔ اسوچّ سمراٹ پد دی پورا انت نہیں سی ۔ ڈینمارک دا راج کمار ولئم جارج 1863 وچّ اوٹاں دا وارث ہویا ۔ دوجی وار دے بنے سنویدھان وچّ ساری سیاسی طاقت سمراٹ دے ہتھ ولوں نکلکے انسان پرتیندھآں دے ہتھ وچّ کیندرت ہو گئی ۔ 1869 وچّ بریٹیش سرکار نے آیونی ٹاپوآں نوں وی گریس راج وچّ مان مان ۔ 1897 وچّ گریس ، کریٹ اتے آدھپتء جمان دے لوبھ وچّ ٹرکی ولوں ہار ہویا ۔ کجھ وڈی شکتیاں دے ہستککھیپ ولوں کریٹ نجی حکمرانی دی اکائی بنا اتے ٹرکی دا آدھپتء ختم ہو گیا ۔ کجھ فوجی ادھیکاریاں دے گریس دی سامراجوردھِ دی پالیسی دے خلاف بغاوت نوں اوس ویلے دے وزیراعظم ایلوتھیرتھس بینیجیلاس نے کشلتا ولوں دبیا دتا ۔
پہلی جنگ عظیم وچّ گریس تٹستھ رہا ۔ سمراٹ الیکجنڈر دی موت ( 1920 ) دے بعد پارلیمانی نرواچن وچّ بینیجیلاس دل دی ہار ہوئی ۔ 1922 وچّ سمراٹ کانسٹینٹن نے ایشیا مائنر دے الپ سنکھئک گریک نگراں نوں آزاد کراؤن لئی ٹرکی دے خلاف لڑائی کیتا ، پر ہار ہویا ۔ بعد وچّ آپس وچّ نگراں دی ادلیا بدلی ہو گئی ۔ بینیجیلاس دل دے تحریک نے 1924 ولوں 1935 تکّ گنراج قایم رکھیا پر 1935 وچّ پنّ : راجشاہی دی فتح ہوئی ۔ 1936 وچّ جنتانترک پدھتی دا سمولوچھیدن ہویا اتے واکسواتنترئے ، جنسبھاوانئتے سیاسی سنگٹھناں اتے روک لگا دتی ۔
دوسرا وشویودھّ دے ویلے اتھے وی قومی سماج وادی جرمنی دی طرحاں مطلق العنانیت سی ۔ دوناں وشویودھوں دے وچّ گریس بالکن راشٹروں وچّ سہیوگ لئی سرگرم سی ۔ 1930 وچّ پہلا بالکن سمیلن ایتھینس وچّ ہویا ۔ 1940 وچّ اٹلی نوں یدھسمبندھی سہولت نہیں حاصل کرن اتے اٹلی نے گریس اتے حملہ کر دتا ۔ ارمبھ دا اسپھلتاواں دے بعد گریس نے اٹالئن سیناواں نوں البانیا وچّ کھدیڑ دتا اتے لگبھگّ 20 ، 000 فوجی بندی بنا لئی ۔ گریٹ بریٹین نے اسنوں البانیا چھڈکے ہٹّ جان لئی بادھی کیتا ۔ جرمنی نے بریٹین اتے گریس دا تعلقات ویکھکے گریس نوں روند پایا اتے دو ہفتے وچّ کریٹ اتے وی جرمنی دا جھنڈا پھہراؤ گیا ۔
اس ویلے گریس وچّ صنعتی ترقی کجھ انشاں وچّ ہوئی ، پر سیاسی اتے سماجی حالت نراشاپورن رہی ۔ ستمبر ، 1947 ولوں نومبر ، 1949 تکّ دس سرکاراں بدلیاں ۔ پیپاگس دے اگوائی وچّ ریلی دل دے بہومت وچّ آؤن اتے کجھ انسان ادھیکاراں وچّ وادھا ہوئی اتے راجپالیسی وچّ ستھرتا آئی ۔ ستعینات راج امریکہ دی مدد وچّ نیونتا کیتی گئی ۔ پھر وی دیس دی چنگی ہوئی ۔ روسی گٹ ولوں نکلن دے بعد یوگوسلاویا ولوں اسدے تعلقات چنگے ہوئے ۔ 1952 وچّ ٹرکی دے نال گریس ناٹو ( نمطلب ایٹلانٹک ٹریٹی آرگینائجیشن ) دا میمبر ہویا ۔ فروری ، 1953 وچّ یوگوسلاویا ٹرکی اتے گریس وچّ آپس دا سہیوگ اتے سرکھیا دی صلاح ہوئی ۔ 1952 وچّ گریس اتے بلگیریا دے وچّ سیماوواد ہویا ، پر گریس نے اپنی آنترک راجپالیسی وچّ سامواد نوں کدے پنپن نہیں دتا ۔ 1954 وچّ ایتھینس اتے سائپرس وچّ بریٹیش ہستککھیپ دے خلاف بغاوت بھڑکیا ۔ انت وچّ ، بریٹیش ہستککھیپ دا معاملہ ستعینات راشٹرسنگھ وچّ وچار ماتحت پیش کیتا گیا ۔ 1959 وچّ لندن - جیورکھ سمجھوتے دے مطابق سائپرس سمسیا دے پرستاو ولوں ترکی اتے گریس دے سبندھاں وچّ ستھرتا آئی ۔ نومبر ، 1962 وچّ گریس یوروپیئے سملت بازار وچّ شامل ہویا ۔
ایہ وی ویکھو
گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یونان دی تریخ
مرسڈ
مرسڈ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
ہارولڈ پنٹر
شوفن اک انگریزی ادب گرو تے 2005 وچ ادب دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 95 پندراں ایل
چک 95 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
پیپرس
thumb|دائاں|220px||پپائرس کاغذ اُتے لکھیا تیسری صدی قبل مسیح دا اک سرکاری خط پپائرس (Papyrus)، اسنو‏ں قرطاس مصری وی کہندے نيں۔ قدیم تہذیباں وچ استعمال ہونے والا موٹا کاغذ۔ Papyri اوہدی جمع اے۔ موٹے کاغذ دے ایسے بوہت سارے تو‏ں ٹکڑاں نو‏‏ں جوڑ کر اک رول دی شکل وچ لپیٹا جاندا سی، جسنو‏ں طومار کہندے نيں۔ ایہ کتاب دی قدیم ترین شکل اے۔ مصر وچ دریائے نیل دے کنارے نرسل دی طرح دے پودے تو‏ں بنایا جانے والا "کاغذ" اے۔ کیونکہ کہ ایہ نیل دے کنارے اگنے والے پودے تو‏ں بنایا جاندا سی اس لئی ایہ گل یقین تو‏ں کہی جا سکدی اے کہ مصری ہی اسنو‏ں دریافت کرنے تے اس تو‏ں کاغذ بنانے والے پہلے لوگ نيں۔ اسی لئی اسنو‏ں قرطاس مصری وی کہیا جاندا اے۔
پپائرس تو‏ں کاغذ بنانے دا طریقہ
نرسل جداں انہاں پودےآں دے تنے کاٹ کر مستطیل پٹیاں بنا لی جاندی سن پھر انہاں نو‏‏ں اک قطار وچ رکھ کر انہاں اُتے اک تے قطار رکھی جاندی سی۔ پھر انہاں نو‏ں لیس دار آمیزہ تو‏ں جوڑ کر کوٹا جاندا سی کوٹنے تو‏ں انہاں دی سطح برابر ہو جاندی پھر انہاں تیار شدہ ٹکڑاں نو‏‏ں جوڑ کر اک وڈا ٹکڑا تیار کر لیا جاندا تے اس اُتے اک آمیزہ پھیر کر اوہدی سطح نو‏‏ں چکنا بنا لیا جاندا سی
لکھنے دا طریقہ
thumb|220px|Papyrus (P. BM EA 10591 recto column IX, beginning of lines 13-17)
گٹھ:پیپرس گٹھ:پیپرسیات گٹھ:مخطوطات بلحاظ قسم گٹھ:مصری ایجادات گٹھ:ڈیلٹا نیل گٹھ:مصر
الم جھیل
الم  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چودھری نند لال
چودھری نند لال پنجاب، بھارت توں اک سیاستدان سی جہنا نے بلاچور اسمبلی حلقہ تو 06 واری شرومنی اکالی دل دی ٹکٹ توں چون لڑی سی جو اوہ لگاتار 04 وار چون جتے سن۔
حلقہ
چودھری نند لال بلاچور اسمبلی حلقہ توں 1997 توں اکالی ممبر اے۔ اوہ لگاتار چار وار پنجاب صوبائی اسمبلی ممبر چنیا گیا اے۔
جیون
چودھری نند لال دا جم تحصیل بلاچور وچ پیندے پنڈ کریمپور وکھے گجر برادری دے چودھری لکشمن داس دے گھر ہویا۔ چودھری نند لال نے مڈلی سکھیا توں بعد اگے پڑھائی حاصل نہیں کیتی سی۔ چودھری نند لال نے کافی سماں دانہ منڈیاں وچ کم کیتا سی۔ چودھری نند لال کافی ویلے توں گلے وچ کینسر دی بیماری توں پیڑت سن جو 14 اپریل 2019 نوں اوہناں دی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:سیاستدان گٹھ:پنجابی لوک
شہرستان چالوس
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان چالوس ایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز چالوس شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
فشل جھیل
فشل جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
محمد عباس شوشتری
تاج العلما علامہ مفتی سید محمد عباس موسوی لکهنوی (پیدائش: 15 مئی 1809ء— وفات: 28 مارچ 1889ء) برصغیر دے اک عظیم شیعہ مجتہد تے متکلم سن ـ شہر لکھنؤ دے رہنے والے سن ـ
نسب
آپ دا سلسلہ نسب سید نعمۃ اللہ جزیرےی تک اس طرح اے : محمد عباس ابن علي ابن جعفر ابن ابوطالب ابن نور الدين ابن نعمۃ الله جزیرےي ـ
آپ دے دادا جعفر شوشتر تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ہندوستان آئے سن تے لکھنؤ وچ سکونت پزیر ہوئے گئے سن ،ـ ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ شوشتری اکھوائے ـ
علامہ سید محسن امین عاملی نے اپنی مشہور زمانہ کتاب اعیان الشیعہ وچ مفصل طور اُتے آپ دا تذکرہ کیتا اے ـ
آقا بزرگ تہرانی د‏‏ی نگاہ وچ
علامہ شیخ آقا بزرگ تہرانی آپ د‏‏ی جلالت علمی دا اعلان انہاں لفظاں وچ کردے نيں :
تالیفات
1: من وسلوی : 14/ سال د‏‏ی عمر وچ ایہ مثنوی آپ نے فارسی بولی وچ لکھی ـ
2: رطب العرب : عربی اشعار دا دیوان اے ـ
3: معراج المؤمنين
4: بنا الإسلام
5: الشريعۃ الغراء : (شیعہ فقہ دا اک مکمل استدلالی دورہ اے )
6: رياض الإنشاء
7: الظل الممدود : عربی انشاء اُتے مشتمل اے ـ
8: ظل ممدود : فارسی انشاء اُتے مشتمل اے ـ
9: آتش پارہ : علامہ سید حامد حسین موسوی د‏‏ی عربی کتاب الشعلۃ الجوالۃ دا فارسی ترجمہ اے ـ.
10:تفسیر روائح القرآن '''12:ریاحین الانشاء فارسی انشاپردازی وچ اے '''13: مثنوی جناس الاجناس '''14: جواهر عبقریه
شاعری
مفتیؒ صاحب نو‏‏ں ادبیات تے شاعری تو‏ں فطری لگاو تھا۔ایہ اصلی مناسبت ہی سی کہ آپ نے شاعری دے مشکل ترین تھ‏‏اںو‏اں وچ کامیابی تو‏ں قدم رکھیا۔آپ نثر و نظم دونے پہ کما حقہ قدرت رکھدے سن ۔ نمونے دے طور اُتے اک غزل حاضر خدمت اے جو مشہور ہندوستانی فارسی شاعر مرزا قتیل د‏‏ی زمین وچ اے ۔آپؒ "سید" تخلص فرما تے سن
بی پرده شد به عمد و خطا را بهانه ساخت_
افکند خود نقاب و صبا را بهانه ساخت
دردا ز شوخ چشمئ قاتل که خون ما_
پامال کرد و رنگ حنا را بهانه ساخت
آمد شبی و دور ز بیمار غم نشست_
آهسته خواست مرگ و دعا را بهانه ساخت
برخاست با رقیب که تیمار من کند_
خون دلم چشید و دوا را بهانه ساخت
سید به دل نداشت شکایت ز جور تو_
فارسی نثری نمونہ
عربی، فارسی تے اردو شاعری دے نال، آپ نثر نگاری وچ وی دخیل سن ۔صنعت غیر منقوطہ د‏‏ی اک نثر ملاحظہ فرمائاں۔ جس تو‏ں مفتی صاحب د‏‏ی علمی نبوغت و مہارت دا اندازہ ہُندا اے
عالم مراسم عدل و داد، سالک مسالک صلاح و داد، مالک ملکاں ولا و وداد، محرم اسرار کردگار، مرهم دل سوگوار، سردار اهل کرم، سرکرده اولوالهمم، ملیا محمد اسلم سلّمه الله الاکرم، اهمّ مرام و ادل کلام حصول مهام امور
تفسیر روائح القرآن
شیخ آقا بزرگ تہرانی نے اس کتاب دا تذکرہ اپنی مشہور کتاب الذريعۃ إلی تصانيف الشيعۃ وچ کیہ اے ـ
اس تفسیر دا پورا ناں روائح القرآن فی فضائل امناء الرحمن اے ـ ایہ تفسیر عربی بولی وچ اے ـ
اس تفسیر وچ پیغمبر اسلام دے اہل بیت د‏‏ی عظمت و فضیلت وچ قرآن مجید د‏‏ی 131 آیات اُتے اہل سنت تے شیعاں د‏‏ی معتبر کتاباں دے سہارے تو‏ں استدلالی بحث کيتی گئی اے ـ
اس کتاب د‏‏ی تالیف دا کم سنہ 1271ھ وچ مکمل ہويا ـ
آپ نے اس کتاب نو‏‏ں بطور ہدیہ اس وقت دے عظیم شیعہ مجتہد شیخ مرتضی انصاری (صاحب کتاب رسالے و مکاسب) دے پاس نجف بھیجیا تاں انھاں نے اس کتاب نو‏‏ں بطور تعظیم اپنے سر اُتے رکھیا تے اس کتاب د‏‏ی بے حد تعریف کيت‏ی ـ
اس کتاب د‏‏ی مدح وچ عربی دا ایہ شعر مشہور اے :
ھذی صحيفۃ محض الدين و العمل
خطت بحب أمير المؤمنين علی
نور لكل زكی منصف فطن
نار لكل غوی ناصب جدلي
وفات تے مدفن
آپ د‏‏ی وفات 26 رجب 1306ھ نو‏‏ں لکھنؤ وچ واقع ہوئی تے حسینیہ آیت اللہ غفرانمآب وچ آپ نو‏‏ں دفن کیتا گیا ـ
اولاد
آقا بزرگ تہرانی نے آپ دے دو بیٹےآں دا تذکرہ کیتا اے : مفتی سید محمد علی شوشتری تے مفتی سید احمد علی شوشتری ـ
حوالے
گٹھ:آیت اللہ گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:شیعہ علما گٹھ:عربی شاعر گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:فارسی مصنفاں گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:مجتہدین گٹھ:مذہبی مصنفاں گٹھ:مراجع تقلید گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مفسرین گٹھ:مفسرین بلحاظ ملک گٹھ:ہندوستانی عربی شاعر
شہرستان بہشہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان بہشہر ایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز بہشہر شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
شہرستان نوشہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نوشہر ایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نوشہر شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
بنات لوط
لوط علیہ السلام د‏‏ی دونے صاحبزادیاں دے ناں ریثاء تے زعوراء سن ۔ انہاں دا اشارتاً ذکر اس آیت وچ آیا ا‏‏ے۔ اور انہاں د‏‏ی قوم دے لوک انہاں دے پاس دوڑدے ہوئے آئے تے اوہ پہلے ہی برے کم کردے سن لوط نے کہیا اے میری قوم! ایہ میری (قوم کی) بیٹیاں نيں، ایہ تواڈے لئی بہت پاکیزہ نيں، اللہ تو‏ں ڈرو تے میرے مہماناں دے بارے وچ مینو‏ں شرمندہ نہ کرو، کیہ تسيں وچ کوئی نیک شخص نئيں اے ؟
ان ناواں وچ بہت اختلاف اے
ہیمٹ
ہیمٹ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
اوکاڑا یونیورسٹی
اوکاڑا یونیورسٹی پنجاب دے ضلع اوکاڑا وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔
یونیورسٹی آف اوکاڑا، یو او  اک سرکاری یونیورسٹی ا‏‏ے۔ جیہدا مین کیمپس رینالا بائی پاس تے اوکاڑا بائی پاس دے درمیان جی ٹی روڈ دے شمال وچ ۱۰۴ ایکڑ اراضی اُتے محیط اے جو کہ لوئر باری دواب تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ یونیورسٹی پاکستانی ہائر ایجوکیشن کمیشن تو‏ں منظور شدہ ا‏‏ے۔
تریخ
2005 وچ ، یونیورسٹی آف ایجوکیشن ، لہور (یو ای) دے اوکاڑا کیمپس دا افتتاح اس وقت دے وزیر دفاع راؤ سکندر اقبال نے کيتا سی ۔ 23 فروری ، 2016 نو‏‏ں ، پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی نے "یونیورسٹی آف اوکاڑہ بل 2016" یعنی ایکٹ (Act XIII of 2016) پاس کيتا۔ جس دے روشنی وچ حکومت پنجاب نے (یو ای) دے اوکاڑہ کیمپس نو‏‏ں "یونیورسٹی آف اوکاڑا" نامی مکمل خود مختار سرکاری جامعہ دا درجہ دینے دے لئی اک نوٹیفکیشن جاری کیا.
حوالے
گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان وچ 2005ء دیاں تاسیساں گٹھ:2005ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع اوکاڑا
محمد البارا
محمد البارا اک امن گرو تے 2005 وچ امن دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں
ٹراۓ، نیویارک
ٹراۓ امریکہ دے صوبے نیویارک دا اک شہر اے تے رنسیلائر کاؤنٹی دا راجگڑھ اے۔ ایہ شہر رنسیلائر کاؤنٹی دے لیندے پاسے تے ہڈسن دریا دے چڑھدے کنڈے تے اے۔ ٹراۓ دے نیڑے البنی تے سکینکٹڈی شہر نیں تے ایہ تینوں شہر رل کے کیپیٹل ڈسٹرکٹ بناندے نیں۔
محمد قلی موسوی (کنتوری)
علامہ سید محمد قلی موسوی ، بر صغیر دے اک نامور شیعہ متکلم تے عالم سن ـ ہندوستان دے شہر لکھنؤ دے رہنے والے سن ـ
والد دا ناں محمد حسین سی جو اللہ کرم دے لقب تو‏ں مشہور سن تے خود وی وقت دے مشہور علما وچ شمار ہُندے سن ـ
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 5 ذوالقعدہ سنہ 1188ھ نو‏‏ں لکھنؤ دے مضافات وچ کنتور نامی اک قصبہ وچ ہوئی ـ یہ قصبہ بارہ بنکی ضلع نال تعلق رکھدا اے ـ
کنتور وچ ولادت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی آپ کنتوری مشہور ہوئے گئے ـ
تعلیم
آپ د‏‏ی تعلیم دے بارے وچ اہل سنت دے مشہور عالم ابو الحسنات لکھنوی لکھدے نيں :
”قرأ العلم علی أساتذۃ لكھنؤ ثم لازم السيد دلدار علی بن محمد معين النقوی النصيرآبادی المجتھد، وأخذ عنہ الفقہ والأصول والحديث، ثم ولی الإفتاء ببلدۃ ميرتھـ فاستقل بہ مدۃ من الزمان“.
آپ نے لکھنؤ دے نامور استاداں تو‏ں علم حاصل کیتا فیر مستقل طور اُتے آیت اللہ سید دلدار علی غفرانمآب تو‏ں وابستہ ہوئے گئے تے فقہ و اصول فقہ ہور حدیث دا علم آپ نے انہاں تو‏ں حاصل کیتا ـ
علامہ سید محسن امین عاملی د‏‏ی نگاہ وچ
علامہ سید محسن امین عاملی آپ د‏‏ی علمی شخصیت دے بارے وچ انہاں لفظاں وچ رطب اللسان نيں :
”كان متكلماً بارعاً في علم المعقول، حسن المناظرۃ، جيد التحرير، واسع التتبع، تلمَّذ علی السيد دلدار علی، واشتغل في الرد علی المخالفين فقام بہ أحسن قيام“.
تالیفات
1: الأجناد الإثنا عشريۃ المحمديۃ : ایہ مجموعہ اے انہاں کتاباں دا جو آپ نے علامہ عبد العزیز محدث دہلوی د‏‏ی کتاب تحفۂ اثنا عشریہ دے جواب وچ لکھی سن ـ
2: السيف الناصری : تحفۂ اثنا عشریہ دے پہلے باب دا جواب ـ
3: تقليب المكائد: تحفۂ اثنا عشریہ دے دوسرے باب دا جواب ـ
4: برھان السعادۃ : تحفۂ اثنا عشریہ دے ستويں باب (امامت) دا جواب ـ
5: تشييد المطاعن و كشف الضغائن : تحفۂ اثنا عشریہ دے دسويں باب دا جواب ـ
6: مصارع الأفھام لقطع الأوھام : تحفۂ اثنا عشریہ دے گیارہواں باب دا جواب ـ
7: الفتوحات الحيدريۃ : عبد الحی برہانوی نے اک کتاب صراط مستقیم لکھی جس وچ انھاں نے عزاداری امام حسین نو‏‏ں بدعت قرار دتا ،ـ اس دے جواب وچ آپ نے ایہ کتاب لکھی جس وچ آپ نے خود اہل سنت د‏‏ی معتبر کتاباں تو‏ں عزاداری امام حسین دا سنت ہونا ثابت کیتا ـ
8: تكملۃ الميزان لتعليم الصبيان : علم صرف د‏‏ی کتاب میزان د‏‏ی شرح ـ
10: تطھير المؤمنين عن نجاسۃ المشركين
11: أحكام العدالۃ العلويۃ (فارسی)
12: تقريب الأفھام فی تفسير آيات الأحكام (فارسی)
13: التقيۃ : فارسی بولی وچ تقیہ دے موضوع اُتے لکھی تے اردو وچ وی اس کتاب دا ترجمہ ہويا ـ
14: الكبائر : فارسی بولی وچ گناہان کبیرہ دے بارے وچ لکھی ـ
اولاد
آپ د‏‏ی اولاد وچ تن بیٹے سن :
1 : سید سراج حسین موسوی
2 : سید اعجاز حسین موسوی
3 : سید حامد حسین موسوی : جنہاں نے علامہ عبد العزیز محدث دہلوی د‏‏ی کتاب تحفۂ اثنا عشریہ دے باب امامت (باب ہفتم) دے جواب وچ کتاب عبقات الانوارفی امامۃ الائمۃ الاطہار لکھی ـ
وفات تے مدفن
4 یا 9 محرم سنہ 1260ھ نو‏‏ں لکھنؤ وچ آپ دا انتقال ہويا تے آپ نو‏‏ں حسینیه غفرانمآب وچ دفن کیتا گیا ـ
حوالے
گٹھ:1775 دے جم گٹھ:1844 دیاں موتاں گٹھ:بارہ بنکی، اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی آیت اللہ گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:شیعہ علما گٹھ:عربی بولی دے مترجمین گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فارسی مصنفاں گٹھ:لکھنوی شخصیتاں
گٹھ:مذہبی مصنفاں گٹھ:مسلم الٰہیات دان
رابرٹ آئیومان
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
جولیا گرانٹ
جولیا گرانٹ (26 جنوری 1826 – 14 دسمبر 1902) امریکہ دے صدر اولیسس ایس گرانٹ دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
سنت فتح سنگھ
سنت فتح سنگھ(27 اکتوبر 1911 تو 30 اکتوبر 1972)سکھ قوم دےمذہبی تے سیاسی آگوُ سی۔ پنجابی صوبہ مورچے وچّ اس دا اہم حصہ سی۔
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی شخصیتاں
تھامس شیلنگ
تھامس شیلنگ اک معاشیات گرو تے 2005 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لوسی ہیز
لوسی ہیز (28 اگست 1831 – 25 جون 1889) امریکہ دے صدر ردرفورڈ بی ہیز دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
عطر جھیل
عطر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ڈاکٹر. گنڈا سنگھ
'''ڈاکٹر. گنڈا سنگھ''' دا جنم (15 نومبر، 1900-27 دسمبر، 1987)  ضلع ہشیارپور دے قصبے ہریانہ وچّ پیؤ جوالا سنگھ تے   ماں حکم دیئی دے گھر ہویا۔ اوہ پنجاب سرکار دے محکمہ مال وچّ نوکری کردا سی۔
پڑھائی اتے نوکری
ایہناں اپنی مڈھلی سکھیا اس قصبے دی مسیت اتے پرائمری سکول توں حاصل کیتی۔ مڈل  ڈی. اے. وی. سکول ہشیارپور توں پاس کیتی۔ اتے نے میٹرک تک دی سکھیا سرکاری سکول ہشیارپور توں ہی حاصل کیتی تے اس مگروں ایہہ برطانوی ہندفوج وچّ بھرتی ہو گئا۔ سنّ 1921 وچّ اوہناں فوج دی نوکری چھڈّ دتی اتے ایران وچّ اینگلو-پرشیئن آئل کمپنی چ اکاؤنٹس افسر دا عہدہ سمبھالیا۔ اس نے 9 سال اس کمپنی دی سیوا کیتی تے بس مگروں پنجاب یونیورسٹی ، لاہور توں بی.اے. اتے 1944 وچّ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں ایمّ.اے. کرن توں بعد 1954 وچّ احمد شاہ درانی موضوع اتے پنجاب یونیورسٹی توں پی.ایچڈی. دی ڈگری حاصل کیتی۔ سنّ 1964 وچّ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی نے اوہناں نوں ڈی.لٹّ دی آنریری ڈگری نال نوازیا۔ اوہناں نوں انگریزی، پنجابی، فارسی اتے اردو بولیاں دا بھرپور گیان(علم) حاصل سی۔
تریخ چ دلچسپی
بچپن وچّ اپنے دادی توں سنیاں کہانیاں اتے ماسٹر بھگوان داس دی اگوائی صدقہ آپ وچّ اتہاس چ دلچسپی پیدا ہو گئی سی۔ آبادان وچّ اوہ سر آرنولڈ اتے ٹی نوں ملے اتے اوہناں دی پریرنا(راغب کرن) صدقہ پنجاب دی ببلیؤگرافی اتے کم کیتا۔ اوہناں دی کئی سالاں دی سخت محنت صدقہ ایہہ کتاب شائع ہوئی۔ اکتوبر، 1931 وچّ ڈاکٹر. گنڈا سنگھ خالصہ کالج،امرتسر وچّ سکھ ہسٹری ریسرچ ڈیپارٹمنٹ دے انچارج بنے اتے سکھ اتہاس نال سبندھت(تعلق رکھن آلا) سورس میٹیریئل اکتر(اک تھاں اکٹھا) کرن دا کم شروع کیتا۔ سنّ 1949 وچّ اوہ پٹیالہ آ گئے اتے پیپسو آرکائیوز دے ڈائریکٹر بنے۔ 1956 وچّ پیپسو آرکائیوز دی سیوا توں رٹائر ہون اتے آپ 1963 تک خالصہ کالج،پٹیالہ دے آنریری فاؤنڈر پرنسپل رہے۔
کھوجی اتہاسکار
16 ستمبر، 1963 نوں آپ نے پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ وچّ پنجاب اتہاس ڈیپارٹمنٹ دی ستھاپنا(قایم) کیتی اتے 1966 تک اس دے ڈائریکٹر رہے۔ اوہناں دی یوگ اگوائی وچّ ایہہ ڈیپارٹمنٹ پنجاب اتہاس دے کھوجیاں لئیاہم مرکز بن گیا۔ ڈیپارٹمنٹ وچّ کھوج کرن لئی اک لائبریری وی ستھاپت(قایم) کیتی گئی۔ اوہناں ڈیپارٹمنٹ لئی بہت سارے پراجیکٹ الیکے تے سنّ 1965 وچّ پنجاب ہسٹری کانفرنس شروع کیتی جہڑی اج تک ہر ورھے کامیابی تے شان نال چل رہی اے۔ سنّ 1967 وچّ آپ نے ‘دِ پنجاب پاسٹ اینڈ پریجینٹ- اے بائی-اینوئل جرنل’ شروع کیتا جو اج وی دیس دے پرمکھ اتہاسک جرنلاں وچوں اک اے۔ پنجابی یونیورسٹی نے اوہناں دی یاد نوں سدیوی بناؤن لئی گنڈا سنگھ ریفرینس لائبریری وی قایم کیتی۔
پنجاب دا اتہاسکار
اس مہان شخصیت ولوں پنجاب دے اتہاس دی اتہاسکاری لئی کیتے یتناں صدقہ اج پنجابی یونیورسٹی ، پٹیالہ دا پنجاب اتہاس ڈیپارٹمنٹ بھارت دیاں یونیورسٹیاں وچّ ولکھن تھاں رکھدا اے۔ اوہناں دی دوراندیشی، اتہاسک سروتاں دے اکتریکرن اتے پنجاب دے اتہاس نوں پرمان روپ وچّ پیش کرن کرکے پنجاب دے اتہاس تے اتہاسکاری دا ولکھن تھاں سمچی بھارتی اتہاسکاری دے منظر وچّ پوری طرحاں قایم  ہو چکا اے۔ پنجاب دے اتہاس اتے اتہاسکاری نوں بلندیاں اتے پہنچاؤن وچّ ایہناں دا حصہ(یوگدان) اک شخص(ویکتی) دا یوگدان نہ ہو کے، اک پوری تنظیم دا یوگدان اے۔ اٹھارویں صدی دے سکھ اتہاس اتے اتہاسکاری نوں بھارتی اتہاسکاری دے مرکز(کیندر) وچّ لیاؤن تے قایم(ستھاپت) کرن دا سہرا اس مہان اتہاسکار دے سر بجھدا اے۔ اوہناں پنجاب دے اتہاس اتے اتہاسکاری نوں اک نویں سمت(دشا) دتی۔ اوہناں دے اس یتن صدقہ نہ صرف پنجاب سگوں بھارتی اتہاسکاری دے میدان وچّ علاقائی اتہاسکاری دی اک نویں روایت قایم ہوئی۔
زل جھیل
زل آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 96 پندراں ایل
چک 96 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
شہرستان نور
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نورایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نور شہر اے۔
چک 96 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ورتھ جھیل
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
جان ماتھر
جان ماتھر اک فزکس گرو تے 2006 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ماسٹر تارا سنگھ
ماسٹر تارا سنگھ (24 جون، 1885-22 نومبر، 1967) دا جم پنڈ ہریال ضلع راولپنڈی (پاکستان) وچّ گوپی چند دے گھر ہویا۔ اوہناں دا بچپن دا ناں نانک چند سی۔
مڈھلی تعلیم
اوہناں نے مڈھلی تعلیم پنڈ دے سکول توں حاصل کیتی۔ اوہناں نے 1902 عیسوی وچّ سنت عطر سنگھ جی توں امرت پان کیتا اتے سنگھ سج گئے تے آپ دا ناں نانک چند توں بدل کے تارہ سنگھ رکھ دتا گیا۔ 1903 عیسوی وچّ اوہناں نے مشن سکول راولپنڈی توں میٹرک دا امتحان پاس کیتا۔ اوہناں نے 1907 عیسوی وچّ خالصہ کالج امرتسر توں بی.اے. دا امتحان پاس کیتا اتے بعد وچّ ٹریننگ کالج توں بی.ٹی. پاس کیتی۔
نوکری
15 مئی، 1908 نوں اوہ خالصہ ہائی سکول لائلپور دے ہیڈماسٹر نامزد ہوئے۔ اوہناں سکول دی عمارت بناؤن اتے پڑھائی دا پربندھ چلاؤن وچّ چوکھا حصہ پایا۔ اوہ چکّ 41 اتے خالصہ ہائی سکول کلر ضلع راولپنڈی وچّ کجھ ویلے ہیڈماسٹر وی رہے۔
گرودوارہ سدھار لہر
1920 عیسوی وچّ گرودوارہ سدھار لہر دی شروعات اتے 1921 وچّ سری ننکانہ صاحب دا ساکہ واپرن اپرنت سکول توں چھٹی لے کے شرومنی کمیٹی دے سکتر نامزد ہوئے۔
چابیاں دا مورچہ
اوہ پہلی وار 1921 وچّ چابیاں دے مورچے وچّ گرفتار ہوئے۔ اوہناں دی دوجی گرفتاری اگست 1922 وچّ گورو کے باغ دے مورچے وچّ ہوئی۔ جولائی 1923 وچّ مہاراجہ رپدمن سنگھ نابھہ نوں انگریز سرکار ولوں گدیؤں لاہن خلاف شرومنی کمیٹی اتے اکالی دل نے تحریک شروع کر دتی۔ سرکار نے شرومنی کمیٹی اتے اکالی دل نوں خلاف قانون قرار دے کے سارے لیڈر گرفتار کر لئے جنہاں ’چ ماسٹر تارہ سنگھ وی سن۔ اوہناں ’تے لاہور سینٹرل جیل اتے لاہور قلعے وچّ کیس چلایا گیا۔ 1925 وچّ گرودوارہ ایکٹ پاس ہویا۔ سر میلکم ہیلی گورنر پنجاب نے گرفتار لیڈراں دی رہائی لئی شرطاں رکھ دتیاں۔ گورنر فٹّ پاؤن وچّ کامیاب رہا۔ اس سمیں لاہور قلعے وچّ 40 لیڈر سن۔ اوہناں ’چوں 23 لیڈر 25 جنوری، 1926 نوں شرطاں پروان کرکے رہاء ہو گئے۔ جنہاں نے گورنر دیاں شرطاں پروان نہیں کیتیاں سن، اوہناں وچّ تیجا سنگھ سمندری، ماسٹر تارا سنگھ، سیوا سنگھ ٹھیکریوالا اتے جتھیدار تیجا سنگھ اکرپوری پرمکھ سن۔ 17 جولائی، 1926 نوں تیجا سنگھ سمندری دی جیل وچّ ہی موت ہو گئی۔ اس توں بعد باقی دے آگوآں نے ماسٹر جی نوں اپنا آگوُ منّ لیا۔ 1926 وچّ گرودوارہ ایکٹ مطابق چون ہوئی۔ بابا کھڑک سنگھ شرومنی کمیٹی دے پردھان اتے ماسٹر جی دا اکالیاں وچّ پربھاو ودھن لگّ پیا۔ 1928 وچّ سائیمن کمیشن بھارت آیا۔ 1929 وچّ نہرو رپورٹ پیش کیتی گئی۔ ماسٹر جی رپورٹ دی مخالفت کرن والیاں وچوں سن۔
سول-نافرمانی لہر
1930 وچّ مہاتما گاندھی ولوں سول-نافرمانی لہر چلائی گئی۔ اس سمیں ماسٹر جی 100 سنگھاں دا جتھا لے کے پشاور گئے اتے جتھے سمیت گرفتار ہوئے۔ گاندھی ارونی پیکٹ ہون ’تے 1931 وچّ اوہناں نوں رہاء کیتا گیا۔ 9 اپریل، 1931 نوں ماسٹر جی نے سینٹرل سکھ لیگ دے نوویں اجلاس دی پردھانگی کیتی۔ اس وچّ مہاتما گاندھی جی وی شامل ہوئے۔ 1935 وچّ مسلماناں نے جدوں شہید گنج ایجیٹیشن کیتی تاں ماسٹر جی نے اس دی ڈٹ کے مخالفت کیتی۔ 1945 دی ویول کانفرنس وچّ ماسٹر جی نے اہم رول ادا کیتا۔ 17 مئی، 1946 نوں کرپس مشن نے سکھاں مخالف فیصلہ دتا اتے 3 جون، 1946 نوں ماؤنٹبیٹن دے فیصلے مطابق ہند-پاک ونڈ ہوئی۔ ماسٹر جی نے ہندو-سکھاں نوں بچاؤن لئی انتھکّ جتن کیتے۔ 15 اگست، 1947 نوں دیش آزاد ہویا پر اوہناں دا سنگھرش ختم نہ ہویا۔
پنجابی صوبے دی منگ
ماسٹر جی نے 28 مئی، 1948 نوں پنجابی صوبے دی منگ کیتی۔ اوہناں دوجی وار 29 مئی، 1960 نوں پنجابی صوبے لئی پھر مورچہ لایا۔ 1960 دے مورچے دی چڑھت دیکھ کے سرکار نے اکالی دل وچّ فٹّ پا کے سکھ لہر نوں کھیروں-کھیروں کر دتا۔ ماسٹر جی نے 15 اگست، 1961 نوں پنجابی صوبے لئی مرن ورت رکھیا جو اوہناں 48 دناں بعد چھڈّ دتا۔ اس توں بعد ماسٹر جی دا سکھاں وچّ پربھاو گھٹن لگا۔
موت
1965 دیاں شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی دیاں ہوئیاں چوناں وچّ سنت فتح سنگھ دے دھڑے والے اکالی دل نوں 100 سیٹاں ملیاں اتے ماسٹر جی دے اکالی دل نوں صرف 40 سیٹاں ملیاں۔ ماسٹر جی نے اعلان کر دتا کہ قوم نے سنت فتح سنگھ نوں اپنا آگوُ پروان کر لیا ہے اتے اوہ سیاست توں لامبھے ہو گئے۔ نومبر 1966 وچّ سرکار ولوں لنگڑا پنجابی صوبہ بنایا گیا۔ ماسٹر تارہ سنگھ 22 نومبر، 1967 نوں اپنی جیون یاترا ختم  کرکے اکال پرکھ دے چرناں وچّ جا براجے۔
20ویں صدی دے مہان سکھ آگوُ ماسٹر تارہ سنگھ دا جم لہندے پنجاب (پاکستان) دے ضلع راولپنڈی دے ہریال ناں دے پنڈ وچ ماں مولاں دیوی دی ککھّ توں پیؤ بخشی گوپی چند ملہوترا (جو کتے وجوں پٹواری سن) دے گھر 24 جون، 1885 ء نوں ہویا۔ ماسٹر جی دا پہلاں ناں نانک چند سی، پر سنگھ سبھا لہر اتے سنت بابا عطر سنگھ مستوآنا دے اثر وچ 1902 ء وچ اوہ امرت چھک کے سنگھ سج گئے اتے نانک چند توں تارہ سنگھ بن گئے۔ مڈھلی سکھیا اوہناں پنڈ دے مدرسے توں حاصل کیتی۔ ماسٹر جی نے اچّ سکھیا خالصہ کالج امرتسر توں حاصل کیتی۔ اتھوں گریجوئیشن کرن توں پچھوں اوہناں لاہور توں بی۔ ٹی۔ پاس کیتی۔ ٹیچر ٹریننگ لئی بیچلر دی ڈگری توں پچھوں ماسٹر تارہ سنگھ خالصہ ہائی سکول دے ہیڈماسٹر وجوں تعینات ہوئے۔
گرودوارہ سدھار لہر لئی چلی جدوجہد وچ انگریز سرکار نے باقی اکالی لیڈراں سمیت ماسٹر جی نوں وی گرفتار کر لیا۔ جدوں رہائی ہوئی، اس ویلے انگریز سرکار ولوں گرودوارہ ایکٹ-1925 سکھاں دے گرودوارہ صاحبان دا پربندھاں لئی لاگوُ کیتا۔ اکالی دل نوں اسے ایکٹ نے دو دھڑیاں وچ ونڈ دتا۔ ماسٹر جی دوجے دھڑے نال جڑ گئے۔ جدوں 1926 وچ جیلھوں باہر آئے تاں آپ نوں شرومنی کمیٹی دے میت پردھان بنایا گیا۔ اس توں پچھوں سمیں-ویلے ماسٹر جی شرومنی اکالی دل اتے شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی دے پردھان وجوں اپنے فرض نبھاؤندے رہے۔
دیس دی ونڈ توں بعد فروری، 1949 ء وچ جدوں دلی وچ ہو رہی اکالی کانفرنس وچ آپ حصہ لین جا رہے سن تاں آزاد دیس وچ دلی وچ داخلے توں پہلاں نریلا سٹیشن اُتے اوہناں نوں گرفتار کر لیا گیا۔ رہائی توں پچھوں آپ نے بولی اُتے مشتمل پنجابی صوبے لئی جدوجہد دا اعلان کر دتا۔ 1960 ء وچ ہوئیاں شرومنی کمیٹی دیاں چوناں وچ ماسٹر جی نے 140 سیٹاں وچوں 136 سیٹاں اکالی دل لئی جتیاں۔ شرومنی کمیٹی دے پردھان بنے۔ چھیتی ہی پردھانگی چھڈّ کے پنجابی صوبے دے تحریک وچ کدّ پئے۔
امرتسر وچ 'پنجابی صوبہ کنوینشن' وچ 'پنجابی صوبہ' بناؤن لئی متا پاس کروایا۔ دلی وچ بااثر جلوس کڈھن دا اعلان کیتا گیا۔ جلوس توں پہلاں اوہناں نوں گرفتار کر لیا گیا، پر سکھاں ولوں پنجابی صوبے دی منگ لئی شاندار جلوس کڈھیا گیا۔ 4 جولائی، 1961 نوں رہاء ہو کے سنت فتح سنگھ ولوں شروع کیتا مرن ورت کھلھوایا۔ آپ جی ولوں 'سچا ڈھنڈورا' اتے 'پردیسی خالصہ' ہفتہ وار میگزین وی شروع کیتے جو پچھوں 'اکالی' اخبار دے روپ وچ بدل گئے۔ 1961 ء وچ 'جتھیدار' اخبار چھاپنا شروع کیتا۔ اردو وچ پنتھک ہتاں لئی 'پربھات' اخبار وی کڈھیا۔ 1946 ء وچ آپ جی ولوں شروع کیتا 'سنت سپاہی' ماسک پتر ہن تکّ چھپ رہا اے۔ ماسٹر تارہ سنگھ اجیہی شخصیت سن، جنہاں دا پورا جیون سکھ ہتاں لئی سنگھرش کردیاں بیتیا۔ ایہہ مہان شخصیت 22 نومبر، 1967 ء نوں ہمیشہ لئی ساڈے پاسوں وداع ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی شخصیتاں
جارج سموٹ
جارج سموٹ اک فزکس گرو تے 2006 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ولفگانگ جھیل
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
لمک بن متوشلخ
لامخ شیث د‏‏ی نسل وچو‏ں اٹھويں اولاد اے جو متوشلح دے بیٹے تے نوح نبی دا باپ ا‏‏ے۔ باب پیدائش د‏‏ی آیت 12 تا 25 دے مطالعے تو‏ں معلوم ہوتاہے کہ لامخ بیٹا سی متوشلح دا تے متوشلح پوتاتھا یارد کا، جدو‏ں کہ یارد پوتاتھا قینان (کنعان) دا تے ایہ سب اولاد آدم وچو‏ں سن ۔
جدو‏ں کہ باب 4 د‏‏ی آیت 17 تا16 وچ ایويں کہاگیااے:
آیت 18:
درج بالا دونے آیات لامخ دے اجداد دے بارے وچ نيں مگر دونے وچ اجداد دے بارے وچ مداخلت پائی جاندی ا‏‏ے۔
کتاب پیدائش دے باب 5 د‏‏ی آیات 28 تا 31 آگاہ کردیاں نيں کہ جدو‏ں نوح پیدا ہوئے اس وقت لامخ د‏‏ی عمر اک صد بیاسی برس سی۔ اوہ ہور 595 برس جیا تے بوقت وفات اس د‏ی عمر 777برس سی۔ اورجے ترتیب ماسورۃ استعمال کيت‏ی جائے تاں اسيں کہہ سکدے نيں کہ لامخ دا انتقال سیلاب عظیم تو‏ں چند سال پہلے ہی ہويا۔ جے ايس‏ے ماسورۃ ترتیب نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے ہور دیکھاجائے تاں ثابت ہوتاہے کہ لامخ د‏‏ی عمر دے پچاسواں یا چھپن واں سال تک آدم عہ وی حیات سن ۔ تے جے انطاکیہ دے رہنے والے لوقیانوس د‏‏ی ترجمہ/مرتب شدہ سبعین وچ کتاب پیدائش دے باب 5 د‏‏ی آیات 28 تا 31 کامطالعہ کیتاجائے تاں اسيں جان سکدے نيں کہ لامخ د‏‏ی عمر 188 برس سی جدو‏ں اس دا بیٹا نوح پیداہوااور ہور 565سال حیات رہنے دے بعد 753 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہويا۔
تورات د‏‏ی کتاب پیدائش باب پنج آیات 3 نا 29 وچ حضرت نوح (علیہ السلام) دے احوال درج نيں، اس وچ آپ دا ایہ نسب نامہ درج اے : نوح بن لمک بن متوسلح بن حنوک بن یارد بن محلل ایل بن قینان بن انوس بن سیت بن آدم۔ نوح بن لمک بن متوشلخ بن اخنوخ نو‏‏ں مبعوث فرمایا امام ابوالقاسم علی بن الحسن ابن العساکر متوفی ٥٧١ ھ حضرت ابراہیم (علیہ السلام) دا نسب اس طرح لکھیا اے : ابراہیم بن آزر تے اوہ تارخ نيں بن ناحور بن شاروغ بن ارغوبن فالع بن عابرشالخ بن ارفخشذبن سام بن نوبن لمک بن متوشلح بن خنوخ تے اوہ ادریس ہیں‘ بن یاردبن مھلائیل بن قینان بن انوش بن شیث بن آدم۔ حضرت نوح ( علیہ السلام) دا نسب نامہ حسب ذیل اے (نوح بن لامک یا لمک بن متشونح یا متوشخ بن خنوخ یا اخنوخ)۔ ماں دا ناں عوفہ یافینوس بنت برالیک بن قتشونح سی۔ اخنوخ دا اسلامی ناں ہی حضرت ادریس سی آپ ہی سب تو‏ں پہلے نبی نيں جنہاں نے قلم تو‏ں لکھنے د‏‏ی ایجاد کيتی۔ اخنوخ بن مہلیل یا مہلائیل سن مہلیل دا باپ قینن یا قینان یا قانن‘ قانن دا باپ (نوش یا مانیش سی تے مانیش دے باپ حضرت شیث ( علیہ السلام) بن حضرت آدم (علیہ السلام) سن ۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں گٹھ:نوح
عہد نامہ جدید
عہد نامہ جدید یا نواں عہد نامہ یا New Testament
270px|thumb|متی تے لوقا دی انجیل دے اک بنیادی ماخذ دا مفروضہ، جس دے مطابق انہاں دا اک ماخذ مرقس اے تے اک دوسرا ماخذ وی اے ، جس دا اک وڈا حصہ دونے اناجیل وچ ملدا اے۔ جس نو‏‏ں اس تصویر دی مدد تو‏ں واضح کیتا گيا اے۔ 1۔ متی دی انجیل
2۔ مرقس دی انجیل
3۔ لوقا دی انجیل
4۔ یوحنا دی انجیل
6۔ رومیاں دے نام خط
7۔ کرنتھیاں دے نام پہلا خط
8۔ کرنتھیاں دے نام دوسرا خط
9۔ گلتیاں دے نام خط
10۔ افسیاں دے نام خط
11۔ فلپیاں دے نام خط
12۔ کلسیاں دے نام خط
14۔ تھسلنیکیا‏ں دے نام دوسرا خط
16۔ تیمتھیس دے نام دوسرا خط
17۔ ططس دے نام خط
18۔ فلیمون دے نام خط
19۔ عبرانیاں دے نام خط
20۔ یعقوب دا خط
22۔ پطرس دا دوسرا خط
23۔ یوحنا دا پہلا خط
24۔ یوحنا دا دوسرا خط
25۔ یوحنا دا تیسرا خط
26۔ یہوداہ دا خط
حوالے
گٹھ:عہد نامہ جدید گٹھ:تفسیر بائبل گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:بائبل
چک 97 پندراں ایل
چک 97 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:15ایل نہر دے پنڈ
چینو
چینو امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
شہرستان نکا
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نکاایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نکا شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
سُوشیلا کرکیٹا
سُشیلا کرکیٹا (27 اپریل 1939 – 19 اکتوبر 200 9) 1985 توں 2000 تک بہار صوبائی اسمبلی دی میمبر رہی اتے کھنٹی توں لوک سبھا وچ وی رہی سی۔
اس نے بہار سرکار دے کئی اہم پورٹفولیؤ رکھے۔ اوہ 1985 توں لے کے 1988 تک آبپاشی لئی صوبائی وزیر (آزاد چارج) سی۔ اس نے 1989 وچ کیبنٹ رینک وچ ترقی کیتی سی اتے کھاناں تے جغرافیہ سائنس اتے خوراک تے سول سپلائی ڈیپارٹمنٹاں دی اگوائی کیتی سی۔
اس نے جھارکھنڈ دے کھنٹی دے حلقے دی نمائندگی کیتی اتے انڈین نیشنل کاگرس دی سدس سی۔ اوہ برسا کالج، کھنٹی وچ اک لکچرار وی سی اتے بعد وچ اس دی پرنسپل بن گئی سی۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
سُوشیلا کرکیٹا دا جم 27 اپریل 1939 نوں رانچی، بہار توں پربھودیال مارکی اتے مینی مارکی وچ ہویا سی۔ اس نے سینٹ ایگزوائرا کالج، رانچی توں فلسفے وچ ماسٹرز اتے ایڈوکیشن وچ بیچولر کیتی۔
بعد وچ اس دا 28 دسمبر، 1970 وچ شری نوتروٹ کرکیٹا نال ویاہ ہویا اتے اوہناں دے تن پتر اتے دو بیٹیاں ہن جنہاں دا ناں روشن، پروین، نوین، سندھیا اتے۔آشا ہن۔
نجی جیون
دل دے دورے پچھوں 19 دسمبر 2009 نوں کرکیٹا دی رانچی وچ موت ہو گئی سی۔ اوہ 70 سال دی سی جس ویلے اس دی موت ہوئی۔
حوالے
گٹھ:موت 2009 گٹھ:جم 1939 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
مالوکو جزیرے
ملوکو جزیرے انڈونیشیا دے جزیریاں دا اکٹھ اے۔ ایہ 74,505 مربع کلومیٹر تے پھیلے ہوۓ نیں۔ ایہناں تے 1,895,000 لوک وسدے نیں۔ thumb|جزائر ملوک دا نقشہ
جزائر ملوک، جنہاں نو‏ں جزائر مالوکو وی کہیا جاندا اے، انڈونیشیا دا اک مجموعہ الجزائر اے جو جزیرہ سلاویسی دے مشرق، نیو گنی دے مغرب تے تیمور دے شمال تے مشرق وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ انہاں جزیرے نو‏‏ں چین تے یورپ وچ تاریخی طور اُتے "مصالحہ جزیرے" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے لیکن ایہی اصطلاح انڈونیشیا تو‏ں باہر دنیا دے ہور علاقےآں دے لئی وی استعمال کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔
ان جزیرے دا ناں عربی لفظ جزیرۃ الملوک تو‏ں نکلیا اے جو عربی تاجراں نے اس علاقے دے جزیرے دے لئی استعمال کيت‏‏ا جو بعد وچ تبدیل ہوئے ک‏ے ملوکو بن گیا۔ انڈونیشیا د‏‏ی آزادی تو‏ں لے ک‏ے 1999ء تک جزیرے ملوکو واحد صوبہ سن، جس دے بعد انہاں نو‏ں شمالی ملوکو تے ملوکو ناں دے دو صوبےآں وچ تقسیم کر دتا گیا۔
شمالی ملوکو د‏‏ی بیشترآبادی مسلما‏ن اے تے اس دا راجگڑھ تارنیت اے جدو‏ں کہ ملوکو صوبے وچ مسیحی آبادی وی کافی ا‏‏ے۔ 1999ء تو‏ں 2002ء دے دوران مسلم مسیحی فسادات وچ ہزاراں افراد قتل تے تقریباً 5 لکھ افراد بے گھر ہوئے۔
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا دے جزیرے گٹھ:انڈونیشیا دے مجمع الجزائر گٹھ:بحیرہ ملوک گٹھ:جنوب مشرقی ایشیاء دے مجموعہ الجزائر گٹھ:سابقہ پرتگیزی مستعمرات گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات گٹھ:ولندیزی ایسٹ انڈیا کمپنی گٹھ:ہسپانوی شرق الہند گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مینیفی
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
محسن زیدی
محسن زیدی (1935ء – 2003ء) اک اردو شاعرتھے جو قلمی ناں 'محسن' لکھیا کردے سن ۔ سید محسن رضا زیدی 10 جولائ‏ی 1935 شہر بہرائچ وچ پیدا ہوئے۔ والدین دا ناں علی الترتیب سید علی رضا زیدی تے صغری بیگم سی ۔ انہاں دا 3 ستمبر 2003ء نو‏‏ں لکھنؤ وچ انتقال ہويا ۔
تعلیم
محسن زیدی نے پرتاپ گڑھ، اتر پردیش وچ ابتدائی تعلیم حاصل کيتی سی - اسلامیہ اسکول (1940ء – 1942ء)؛ دے .پی۔ ہندو ہائی اسکول (1943ء – 1948ء)؛ گورنمنٹ ہائی اسکول (1949–1950). انہاں نے کہیا کہ مہاراج سنگھ انٹر کالج، بہرائچ، اترپردیش (- 1952 1951) تو‏ں انہاں د‏‏ی ایران اسکول نے کیتا۔ انہاں نے انگریزی ادب، تریخ تے معاشیات (- 1954 1953) وچ لکھنؤ یونیورسٹی تو‏ں آرٹس بیچلر موصول ہوئی۔ انہاں نے الہ آباد یونیورسٹی (1955–1956) تو‏ں معاشیات وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
محسن زیدی نے کہیا کہ 1956 ء وچ بھارتی اقتصادی سروس وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1993 ء وچ انہاں د‏‏ی ریٹائرمنٹ تک بھارت د‏‏ی حکومت دے نال کم کیتا۔ کیمیکل تے ارورک، لیبر، زراعت د‏‏ی وزارتاں وچ مرکزی حکومت دے نال بوہت سارے عہدےآں اُتے تعینات رہ‏‏ے۔ تے منصوبہ بندی کمیشن وچ ۔ انہاں نے کہیا کہ جوائنٹ سکریٹری دے سینئر انتظامی جماعت وچ اک 'سینئر اکانومسٹ' دے طور اُتے ریٹائر۔ حکومت اسائنمنٹس دے تحت اوہ جاپان، سنگاپور، ہانگ کانگ، تائیوان، انڈونیشیا، ملائیشیا، تھائی لینڈ تے الجیریا جداں ملکاں دا دورہ کیتا۔
شاعرانہ زندگی
محسن زیدی نے پرتاپگڑھ وچ ہائی اسکول وچ 15 سال د‏‏ی عمر وچ 1950 وچ اردو شاعری لکھنا شروع کیتا۔ ابتدائی طور اُتے اوہ نازش پرتاپ گڑھی اک نوجوان پروگریسو رائٹر مقامی ادبی منظر نامے اُتے اک ممتاز شاعر دے طور اُتے ابھر رہیا سی د‏‏ی طرف تو‏ں متاثر کیتا گیا سی ۔ اُتے انہاں دے اہ‏م پریردا میر تقی میر، مومن خان مومن، مرزا غالب، حیدر علی آتش کی، میر انیس،داغ دہلوی کیتا ور میر درد ورگی کلاسیکی شاعراں د‏‏ی تخلیقات د‏‏ی طرف تو‏ں آیا۔ نو کلاسیکی تے جدید شاعراں دے درمیان انہاں د‏‏ی پسندیدہ علامہ 'اقبال'، تو‏ں فراق گورکھپوری، فیض احمد فیض تے جگر مرادآبادی سن ۔
شاعرانہ طرز
محسن زیدی غزل دے شاعر سن ۔ بعض ناقدین محسن زیدی نو‏‏ں اردو شاعری د‏‏ی کلاسیکی روایت دے نیڑے سمجھدے نيں، کچھ اس نے ترقی پسند تحریک دے لکھنے والےآں د‏‏ی طرف تو‏ں متاثر کیتا گیا سی محسوس کردے نيں؛ دوسرےآں نو‏‏ں اک جدید اردو شاعر دے طور اُتے اسنو‏ں دیکھنے کردے ہوئے۔ انہاں دے انداز روايتی اردو شاعری اُتے التزام اگرچہ، اپنے شاعرانہ خیالات، جدید تے ترقی پسند سن ۔ انہاں نے کہیا کہ سادہ لفظاں وچ اپنے خیالات نو‏‏ں ڈال دین گے تے انہاں د‏‏ی سادہ شاعرانہ سٹائل قارئین دے دلاں نو‏‏ں چھو لیا۔ ا ردو دے معروف ترقی پسند شاعر، کمار پاشی محسن زیدی بولنے دا ڑھنگ تے نويں خیالات دا اظہار کرنے د‏‏ی روايتی غزل د‏‏ی روایت دے خوشگوار دے کمال سن جو چند شاعراں دے درمیان سی۔ مخمور سعیدتی، محسن زیدی تے خود اک شاعر تے اردو نقاد دا اک معاصر کہ "محسن زیدی د‏‏ی بولی آرائشی لیکن آسان نئيں اے تے اس د‏ی سادگی دے ذریعے ایہ تاثر پیدا کرنے دے لئی اپنے خصوصی مہارت اے لکھیا۔ ایہ مہارت آسان نئيں اے لیکن محسن زیدی اک اے اس اُتے "مہارت۔ اک ہور گل قابل ذکر اردو نقاد ڈاکٹر شارب رودلوی لکھدے اے کہ "... محسن د‏‏ی غزلاں فکر د‏‏ی تازگی، شدید جذبات تے دے اظہار انہاں د‏‏ی شاعری دا اک پہلو اے سواباکدا مہارت سی تے اوہ اک پیش اے کہ خیالات دے بہاؤ نو‏‏ں مل گئی اے تصویر انہاں اشعار د‏‏ی شکل وچ اک دے بعد … "محسن زیدی د‏‏ی شاعری بہت ادبی اتار چڑھاو دے انہاں اوقات وچو‏ں تے بوہت سارے تحریکاں دے عروج و زوال دا مشاہدہ کیتا۔ لیکن ہر دور وچ انہاں نے اپنی منفرد سٹائل شاعرانہ سالم۔ تے ایہ اس د‏ی سب تو‏ں وڈا معیار ا‏‏ے۔ محسن زیدی د‏‏ی "شاعرانہ کردار انہاں عناصر اُتے دُدھ چھڑایا گیا سی - تمام ظالم قوتاں دے کردار د‏‏ی سالمیت، حزب اختلاف، اک دے اعمال دے لئی عذاب اُتے ایمان، انسانی فطرت، سچ د‏‏ی فتح وچ یقین وچ فضائل لئی تلاش۔ انہاں عناصر نے اپنے شاعرانہ کم دے لئی "پس منظر د‏‏ی تشکیل معاشیات دے مطالعہ اقتصادی تفاوت طرح خاص طور اُتے مسائل، انہاں د‏‏ی شاعری اُتے اپنا اثر و رسوخ سی ۔ دولت د‏‏ی ناہموار تقسیم؛ تے ترقی یافتہ ملکاں د‏‏ی اقتصادی غلبے۔ محسن زیدی نہ صرف اک شاعر بلکہ اک سماجی مبصر سی ۔ اک طرف زندگی دے تلخ حقائق دے نال انہاں د‏‏ی شاعری دے سودے، دوسرے اُتے شاعری غزل تے اردو ادب وچ ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جس کيتی جاندی اے جس دے پرفتن تے دل نو‏‏ں چھونا فارم د‏‏ی نمائندگی کردے نيں کہ زندگی دے انہاں خوبصورت تے لذت لمحات نيں جدو‏ں کہ روایت رہی اے غزل دے .اردو شاعری دے مشہور شاعر فراق گورکھپوری، الہ آباد یونیورسٹی وچ دے اک استاد سن نے محسن زیدی د‏‏ی نظماں د‏‏ی پہلی کتاب شیر 1961 دل د‏‏ی طرف تو‏ں محسن زیدی د‏‏ی غزلاں اُتے اپنے تحریری تبصرے وچ کہیا اے کہ "... .ان دے اشعار ا سٹائل، مدھر لفظاں دے مردتا تے داستان دا بہاؤ اے کتاباں شیر دل 1961 رشتہ ءکلام1978 متاع آخر شب1990 باب سکو‏ن 2000 جنبس نو ک قلم 2005 یوارڈ انہاں نے غزلاں دے آخری تالیف دے لئی انہاں دے کماں دے لئی اردو اکیڈمیز تو‏ں ایوارڈز حاصل کيتی، اترپردیش اردو اکیڈمی تو‏ں گزشتہ جا رہیا اے - جس وفات دے بعد شائع کیتا گیا سی جنبس نو ک قلم
پیر نصیر الدین نصیر
پیر نصیر الدین نصیر چشتی اک شاعر ،ادیب ،محقق ،خطیب ،عالم تے صوفی باصفا و پیر سلسلہ چشتيہ سن ۔ آپ اردو، فارسی تے پنجابی بولی دے شاعر سن ۔ اس دے علاوه عربی، ہندی، پوربی تے سرائیکی زباناں وچ وی شعر کہ‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہین "شاعر ہفت زبان" دے لقب تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
آپ پیر غلام معین الدین (المعروف وڈے لالہ جی) دے فرزند ارجمند تے پير مہر علی شاہ دے پڑپو‏تے سن ۔ آپ د‏‏ی ولادت 14 نومبر 1949ء وچ گولڑه شریف وچ ہوئی۔ آپ گولڑہ شریف د‏‏ی درگاہ دے سجادہ نشین سن ۔ پیر صاحب دا انتقال 13 فروری 2009ء نو‏‏ں ہويا آپ دا مزار گولڑه شریف وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔
نمونہ اشعار فارسی
اے صاحبِ اسمِ پاک!مَن یـَنصُرُنِی دل ریشم و سینہ چاک،مَن یـَنصُرُنِی دستم اگر از فضل نہ گیری ربی مَن یـَنصُرُنِی سَوَاک!مَن یـَنصُرُنِی
نمونہ اشعار اردو
دین سے دور، نہ مذہب سے الگ بیٹھا ہوں تیری دہلیز پہ ہوں، سب سے الگ بیٹھا ہوں
ڈھنگ کی بات کہے کوئی، تو بولوں میں بھی مطلبی ہوں، کسی مطلب سے الگ بیٹھا ہوں
بزمِ احباب میں حاصل نہ ہوا چین مجھے مطمئن دل ہے بہت، جب سے الگ بیٹھا ہوں
پنجابی دیاں پڑبولیاں
ماجھی
ماجھا:(پاکستانی پنجاب)