cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد افضل خان
صوبۂ بلخ دا اختیار
تُرکِستان وچ افغان سرکار کمزور ہُندی دکھادی دے رہی سی تے 1849ء وچ ایتھ‏ے دوست محمد خان دے صاحبزاداں دا آپسی اختلاف اِس د‏‏ی وجہ بنی۔ دوست محمد نے اپنے لئی غلام حیدر نو‏‏ں بطور حقیقی وارث نامزد کیتا تے ایويں صوبۂ بلخ اِنہاں دے ناں کر رکھیا سی۔ 1851ء وچ کابُل بُلائے جانے پر، غلام حیدر نے اپنے سوتیلے بھائی افضل خان دے ناں اِس صوبے د‏‏ی سربراہی سونپ دی۔ افضل خان 1852ء وچ صوبۂ بلخ دے گورنر تاں منتخب ہوئے گئے لیکن غلام حیدر نے اِس صوبے دے اک ضلع تاشقورغان دا اختیار اپنے پاس ہی رکھیا۔ خود غلام حیدر کابُل تو‏ں تاشقورغان د‏‏ی سربراہی تاں کر نئيں سکدے سن اس لئی اُنہاں نے اپنے سگے بھائی، محمد شریف، نو‏‏ں اِس اُتے سربراہی کرنے دا کہیا۔ اِس گل نو‏‏ں لے ک‏ے افضل خان نے خوب ناراضی دا اظہار کیتا۔
سوتیلے بھائیاں تو‏ں اختلاف
صوبے دا اختیار ملدے نال ہی، افضل خان ہر ایسا منصوبہ بنانے لگے جس تو‏ں کسی طرح محمد شریف نو‏‏ں تاشقورغان د‏‏ی کُرسی تو‏ں برطرف کرن۔ آپ دے تعلقات اپنے اِس سوتیلے بھائی تو‏ں نسبتاً اچھے سن لیکن آپ تاشقورغان دے اُس اک علاقے اُتے براجمان ہونے دے لئی اکثر اِنہاں نو‏‏ں نیچا دکھانے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ اکثر و بیشتر آپ محمد شریف تو‏ں متعلق نازیبا شکایات کابُل بھجوایا کردے سن ۔ 1854ء تے فیر 1855ء وچ ، آپ نے کابُل اک پیغام بھجوایا جس وچ آپ نے کھل دے محمد شریف د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی تے کہیا کہ اپنے اس سوتیلے بھائی د‏‏ی وجہ تو‏ں 1852ء تو‏ں ہی آپ د‏‏ی بلخ وچ سربراہی زوال پزیر رہی سی۔
غلام حیدر نے آپ اُتے نظر رکھنے دے لئی اک جاسوس بھیجیا جس نے خبر دتی کہ آپ 1854ء تو‏ں ہی محمد شریف نو‏‏ں زبردستی کُرسی تو‏ں برطرف کرنے دے منصوبے بنا رہے سن ۔ اِس خبری نے ایہ وی اطلاع دتی کہ آپ اپنے بقیہ سوتیلے بھائیاں، آقچہ وچ والی محمد تے نملک وچ محمد زمان، تو‏ں ڈردے نہ سن ۔
کابل وچ مزاکرات
بہرحال، جون 1855ء وچ آپ خود کابُل تشریف لے گئے تے ترکستان د‏‏ی کل سرزمین د‏‏ی گورنرشپ منگ پائی۔ 28 جون نو‏‏ں امیرِ وقت دے لئی آپ صوبے تو‏ں لئی گئے محصول د‏‏ی مد وچ 60,000 روپیے لائے۔ 10 جولائ‏ی نو‏‏ں امیر نے آپ نو‏‏ں کل ترکستان اُتے اقتدار سمبھالنے دا وعدہ دتا۔ آپ دے ماتحت 30,000 افراد د‏‏ی اک فوج سی جس د‏‏ی سربراہی آپ نے جنرل شیر محمد دے سپرد کيتی۔ اسلام قبول کرنے تو‏ں پہلے شیر محمد دا ناں کیمپبل سی تے ایہ اک اسکاچستانی سپاہی سی جسنو‏ں قندہار وچ گرفتار کیتا گیا سی۔ آپ دے صاحبزادے، عبدالرحمن خان، صرف 13 برس دے سن جدو‏ں آپ نے اِنئيں ضلع تاشقورغان دا نائب گورنر بنا دتا۔ جنرل شیر محمد د‏‏ی موت دے بعد آپ نے اپنے بیٹے نو‏‏ں اپنی فوج دا سربراہ وی بنا دتا۔
حوالے
گٹھ:1811 دے جم گٹھ:1867 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:امیران افغانستان
ٹروبریانڈ جزیرے
ٹروبریانڈ جزیرے پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
سونیا دبیر
سونیا دبیر (جنم 17 جولائی 1980) اک بھارتی زنانی کرکٹ کھڈاری ہے۔ اسنے بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم لئی دو ون ڈے اتے اک ٹونٹی20 کرکٹ میچ کھیڈیا ہے۔ گھریلو کرکٹ لیگ وچّ اوہ مہانراشٹر دی کرکٹ ٹیم ولوں کھیڈدی ہے۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورت کرکٹ کھڈاری گٹھ:جم 1980 گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
اٹاوا
اٹاوا ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بٹلر کاؤنٹی، اوہائیو
بٹلر امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
کویت
اک عرب ملک ا‏‏ے۔ راجگڑھ کویت شہر ا‏‏ے۔
ناں
کویت عربی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے پانی نال قلعہ۔
کیہ تسيں نے عالمی جغرافیہ اُتے کدی نظر کيتا اے ؟ برّ اعظم ایشیا دے جنوب مغرب د‏‏ی جانب خلیج عرب وچ 17,820 مربع کلومیٹر رقبہ اُتے پھیلا ہويا اک ننھاسا آزاد عرب ملک آپ نو‏‏ں نظر آئے گا۔ اس دے شمال وچ عراق دے حدود ملدے نيں تاں جنوب سعودی عرب تو‏ں ملیا ہويا اے تے اس دے شمال مغرب وچ خلیج فارس دے سواحل نيں ۔’کویت ‘ اس جزیرة نما ملک دا تاریخی ناں ا‏‏ے۔ جو عربی لفظ’ کوت‘ تو‏ں آیاا‏‏ے۔ اور’ کوت‘ عربی زبان وچ اس عمارت نو‏‏ں کہندے نيں جتھ‏ے اسلحہ جمع کيتا جاندا اے ۔’کوت‘ اس قلعہ نو‏‏ں وی کہندے نيں جو پانی دے کنارے تعمیر پاندا اے ۔
جدید ’کویت ‘ د‏‏ی تریخ ستارہويں صدی دے اواخر تے اٹھارہويں صدی دے آغاز تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ بنو خالد دا قبیلہ سرزمین نجد نال تعلق رکھتاسی۔ انہاں نے اس شہر د‏‏ی داغ بیل پائی اورشہر دے اطراف قلعہ د‏‏ی تعمیر کروائی۔ قلعہ د‏‏ی دیواراں پہلی بار 1760ءماں پایہ ¿ تکمیل نو‏‏ں پہنچاں۔ آل صباح دا تعلق ايس‏ے قبیلے تو‏ں سی۔ نجد تو‏ں نکل ک‏ے اس خاندان نے ایتھ‏ے اُتے سکونت اختیار کيتی۔ اس عہد وچ ایہ شہر پھولا پھلا تے دنیا والےآں د‏‏ی توجہ دا مرکز بن گیا۔ آل صباح دے خاندان نے اس د‏ی تعمیر و ترقی وچ وڈی قربانیاں دتیاں سن۔ لوکاں نے انہاں د‏‏ی کاوشاں نو‏‏ں خراج تحسین پیش کردے ہوئے 1752ءماں صباح بن جابر رضى الله عنه دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کيتی تے انہاں نو‏‏ں اپنا حاکم تسلیم کيتا ۔
اک تجارتی شہر اُتے ہر کسی د‏‏ی نظر ہُندی ا‏‏ے۔ قدیم زمانے ہی تو‏ں کویت اک اہ‏م تجارتی مرکز منیا جاندا سی تے اس د‏ی بندرگاہاں بین الاقوامی تجارت تے لین دین دے سلسلے وچ اہ‏م رول ادا کردیاں سن۔ اس لئی اس اُتے دشمناں دے حملے دا اندیشہ ہمیشہ رہیا ا‏‏ے۔ جدید کویت د‏‏ی تعمیر دے بعد اس اُتے ترک عثمانیاں د‏‏ی نظر سی۔ انیہويں صدی وچ عثمانیاں نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 23 جنوری 1899 وچ شیخ مبارک نے برطانیہ دے نال اک معاہدہ کيتا، جس دا مقصد عثمانیاں دے چنگل تو‏ں کویت نو‏‏ں کڈنا سی۔ اس معاہدہ د‏‏ی وجہ تو‏ں برطانیہ،کویت دے خارجی پالیسی اُتے مکمل طور اُتے حاوی ہوئے گیا۔ اس دے بعد 1913 وچ اینگلو عثمان سمجھوت‏ے اُتے دستخط دے بعد حکومتِ برطانیہ تے عثمانی حکومت نے امیرِ کویت ’شیخ مبارک الصباح‘ کوخود مختار کویت سٹی دے حکمراں دے طور اُتے نامزد کيتا۔ مگر پہلی جنگ عظیم دے شروع ہونے دے فورا ًبعد اس معاہدہ نو‏‏ں توڑدے ہوئے برطانیہ نے اعلان کيتا کہ’کویت‘ سلطنت برطانیہ دے ماتحت اک آزاد بادشاہی نظام والا ملک اے “۔
’شیخ مبارک الصباح‘کے دور وچ کویت وچ تعلیمی بیداری پیدا ہوئی۔ 1911 ء وچ ’مدرسہ مبارکیہ ‘ دے ناں تو‏ں کویت دا سب تو‏ں پہلا تعلیمی ادارہ قائم کيتا گیا سی۔ ایہ نسبت شیخ مبارک ہی د‏‏ی طرف سی۔ انئيں کيت‏‏ی ایماءپر1914 ءمیں’مستشفیٰ امریکی‘ دے ناں تو‏ں ’کویت سٹی‘ وچ اک ہسپتال د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ ایہ کویت د‏‏ی پہلی عمارت سی جس وچ سمینٹ تے لوہے دا استعمال ہويا ۔1915 ءماں جدو‏ں شیخ مبارک رحلت فرماگئے تاں انہاں دے وڈے بیٹے شیخ ’جابر المبارک الصباح‘ انہاں دے جانشین بن گئے۔ انہاں د‏‏ی مدّت حکومت صرف دو سال سی۔ انہاں دے بعد انہاں دے برادر شیخ ’سالم المبارک الصباح ‘ نے تاج و تخت سنبھالیا۔ کویت د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں وڈا معرکہ’معرکة الجھرائ‘ انہاں نو‏ں دے زمانے وچ پیش آیا۔ نجدی حکومت دے نال حدود دا مسئلہ اس دا اہ‏م سبب سی ۔
1921 ءماں شیخ احمد جابر الصباح حکومت کیت‏‏ی کرسی اُتے براجمان ہوئے۔ آپ وڈے دلیر، حاضر دماغ تے دور اندیش لیڈر سن ۔ مشکل گھڑیاں وچ وڈی آسانی تو‏ں اپنی قوم نو‏‏ں بچ نکلنے دا راستہ دکھا دینا انہاں د‏‏ی خا صیت سی۔1937 ءکوشیخ احمد جابر الصباح دے عہد ہی وچ کویت وچ پہلی بار ’پٹرول ‘ دریافت ہويا اور30 /جون1946ء کوپہلی بار زیرِ زمین تو‏ں ’پٹرول ‘ برآمد کيتا گیا۔ 1948 ءکوشیخ احمد جابر الصباح ہی دے دورِ حکومت وچ ’احمدی‘ شہر د‏‏ی بنیاد پائی گئی جو انہاں نو‏ں دے ناں د‏‏ی طرف نسبت رکھدا اے ۔1950 ءماں شیخ احمد جابر الصباح وفات پاگئے تے عبد اللہ السالم الصباح کویت دے امیر قرار دتے گئے۔ ایہ اوہ پہلے امیر سن جنہاں نے کویت وچ سیاسی زندگی نو‏‏ں نظم تو‏ں جوڑا تے ایتھ‏ے اُتے سیاست نو‏‏ں اک نواں رُخ دتا۔ انہاں نے اس دے لئی اک دستور وی وضع کيتاجس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں ’ابو الدستور ‘ دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے عہد وچ وسیع پیمانے اُتے تعمیرا‏تی کم دا آغاز ہويا جس د‏‏ی بنا اُتے قلعہ د‏‏ی دیواراں منہدم کیتے جانے دا فیصلہ کيتا گیا تے 1957 ءکوقلعہ دے پنج مرکزی دروازےآں نو‏‏ں باقی رکھدے ہوئے ساری دیواراں گرادتیاں گئیاں ۔
مذہب
کویت وچ مسلماناں دی لوک گنتی سارے مذہباں توں زیادہ اے۔
صبحِ آزادی
شیخ احمد جابر الصباح دے بعد شیخ عبد اللہ السالم الصباح کویت دے امیر بن گئے۔ ایہ کویت دے گیارہويں امیر سن ۔ انئيں کيت‏‏ی کاوشاں تے کوششاں تو‏ں کویت نے آزادی دا پرچم لہرایا۔ کسی وی ملک د‏‏ی آزادی دا مطلب ایہ ہُندا اے کہ اوہ اپنے داخلی تے خارجی امور نو‏‏ں نمٹانے وچ خود کفیل رہے تے انہاں وچ کِسے غیر د‏‏ی دخل اندازی نہ ہوئے۔ ايس‏ے نو‏‏ں پیش نظر رکھدے ہوئے امیر موصوف نے 1959 ءماں ملک دے داخلی امور تے معاملات تو‏ں غلامی د‏‏ی پرچھائی نو‏‏ں ختم کرنے دے سلسلے وچ بوہت سارے اہ‏م فیصلے صادر فرمائے۔ ایہ آزادی د‏‏ی جانب بڑھدا ہويا پہلا قدم سی۔ ايس‏ے سال دسمبر وچ ملک دے عدالدی نظام نو‏‏ں مضبوط و مستحکم کرنے دے سلسلے وچ وی اک مکتوب فرمان جاری کيتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اہلِ کویت اندرونِ ملک حالات تو‏ں نمٹنے تے درپیش مسائل کوخو د حل کرنے دے قابل بن گئے۔ اس وقت تک کویت دا عدالدی نظام وی دستِ غیر وچ سی۔ شیخ عبد اللہ السالم الصباح حکومت برطانیہ اُتے دباؤ بنا‏تے رہے کہ اوہ /23 جنوری 1899 ءکے معاہدہ نو‏‏ں معطل کر دے۔ انہاں د‏‏ی ایہ کوشش رنگ لیائی تے برطانیہ اس معاہدہ نو‏‏ں معطل کرنے اُتے مجبور ہوئے گیا۔ آخر کار /19 جون 1961 ءکو”کویت+ برطانیہ” معاہدہ منسوخ کر دتا گیا تے کویت وچ آزادی د‏‏ی صبح نمودار ہوئی۔ حصولِ آزادی دے بعد 11نومبر 1962 ءماں وضع شدہ نويں دستور دا اجراءہويا۔ شیخ عبد اللہ السالم الصباح نو‏‏ں آزاد کویت دے پہلے امیر ہونے دا شرف وی حاصل اے ۔1965 ءماں شیخ انتقال فرما گئے۔ تے شیخ صباح السالم الصباح نے انہاں د‏‏ی جگہ لی۔
یوم ِ آزادی
1961 ءکی آزادی د‏‏ی یاد وچ ہر سال 25 فروری نو‏‏ں کویت اپنا یوم آزادی مناندا ا‏‏ے۔ جشنِ آزادی پورے جوش و خروش تو‏ں منایاجاندا ا‏‏ے۔ تے پورے کویت وچ ہر سو اس د‏ی جھلک دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ اس سال یعنی 2011 ءکو ایہ اپنی آزادی د‏‏ی پچاسواں سال گرہ (Golden Jubilee) منا رہیا اے ۔ لبریشن ڈے : 2 / اگست 1990 ءکو اس وقت دے عراقی صدر صدام حسین دے حکم تو‏ں عراقی فوج نے کویت اُتے حملہ کر دتا۔ پورے دو دناں د‏‏ی فوجی کارروائی دے بعد 4 / اگست 1990 ءکو عراقی فوج کویت پرمکمل طور اُتے قابض ہوئے گئی۔ ظلم وزیادتی تے جبر و تشددکا ایہ دور پورے ست مہینےآں تک کویت تے اہل کویت پرچھایا رہیا۔ بالآخر 26 / فروری 1991 ءماں کویت دستِ ظالم تو‏ں آزاد ہوئے گیا۔ ايس‏ے د‏‏ی یاد وچ ہر سال 25 / فروری ’الیوم الوطنی‘ ( National Day)کے دوسرے روز26 / فروری نو‏‏ں یوم التحریر (Liberation Day) منایا جاندا اے ۔
عنایت اللہ خان
عنایت اللہ خان 14 جنوری 1929ء تو‏ں 17 جنوری 1929ء تک شاہ افغانستان سی۔ اوہ امارت افغانستان دے امیر حبیب اللہ خان دا بیٹا سی۔ اس دا مختصر دور حکومت اس د‏ی تخت تو‏ں دستبرداری اُتے منتج ہويا۔
کویت
جغرافیائی حالت
کویت دا شمار دنیا دے نہایت چھوٹے ملکاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ خلیج عرب دے جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی سطحِ زمین مغرب تو‏ں مشرق د‏‏ی جانب ڈھلوان وچ ا‏‏ے۔ تے مغرب د‏‏ی جانب زمین د‏‏ی اونچائی سطح سمندر تو‏ں 300 میٹر تو‏ں زیادہ نئيں ا‏‏ے۔ کویت دے وڈے حصے نو‏‏ں ریتیلی صحرائے عرب نے گھیر رکھیا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سطح زمین نرم تے ریتلی ا‏‏ے۔ جگہ جگہ کم اونچائی والے ریت دے ٹیلے وی نظر آندے نيں۔ اس جزیرة نما ملک دے آس پاس تقریبا نو جزیرے پائے جاندے نيں۔ جنہاں دے ناں اس طرح نيں : جزیرہ بوبیان ( ایہ کویت دا سب تو‏ں وڈا تے خلیج عرب دا دوسرا وڈا جزیرہ اے )، جزیرہ فیلکا ( ایہ کویت دا واحدجزیرہ اے جسنو‏ں بسایا گیا اے )، جزیرہ وربہ، جزیرہ کبر، جزیرہ عوھہ، جزیرہ ام المرادم، جزیرہ مسکان، جزیرہ قاروہ، جزیرہ ام النمل۔
عنایت اللہ خان
باہرلے جوڑ
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1929ء وچ افغانستان گٹھ:1946 دیاں موتاں گٹھ:بارکزئی خاندان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:شاہان افغانستان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کویت
طرزِ حکومت
کویت وچ حکومت کیت‏‏ی نوعیت آئینی شہنشاہیت د‏‏ی ا‏‏ے۔ 1962 ءکے آئین دے مطابق کویت وچ موروثی حکومت ہوئے گی،جو شیخ مبارک السالم الصباح د‏‏ی نسل وچ وراثتًا چلے گی۔ اس آئین د‏‏ی رو تو‏ں شیخ د‏‏ی ذریت دا اک فرد امیر ہوئے گا اورحکومت‏ی معاملات وچ انہاں دا تعاون ولیعہد کريں گا۔ جس نو‏‏ں خود امیر نامزد کرن گے تے کویت پارلمنٹ ”مجلس الامّة“ دے ارکان کثرتِ آراءسے اس کاانتخاب کرن گے۔ جے کثرتِ آراءاس دے لئی موافقت نہ کرے تاں امیر ،شیخ مبارک د‏‏ی نسل وچو‏ں تن افراد دا ناں پیش کرن گے تے ”مجلس الامة “ نو‏‏ں انہاں وچو‏ں کسی اک نو‏‏ں ولیعہد چن لینا ہوئے گا ۔ امیر کویت وچ ’امیر ‘ریاست دے سربراہ ہُندے نيں۔ 1962 ءکے آئین د‏‏ی رو تو‏ں ’ امیر ‘ کویت دا سپریم اتھارٹی نيں۔ امورِ اقتدار وچ وزیر اعظم انہاں دا تعاون کردے نيں۔ وزیر اعظم دا تقرر تے انہاں د‏‏ی برطرفی کاحق رکھنے دے نال پارلیمان د‏‏ی تنسیخ تے آئین دے بعض حصےآں وچ ترمیم کرنے یا انہاں نو‏ں معطّل کرنے دا وی انہاں نو‏ں پورا حق حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ 26 / جنوری 2006 ءسے عزت مآب شیخ صباح الاحمد الجابر الصباح (تریخ پیدائش :17 جنوری 1929 ء) کویت دے امیر نيں۔ ایہ آزاد کویت دے پندرہويں امی رہیاں۔ تے شیخ نواف الاحمد الجابر الصباح ولی عہد نيں ۔
وزیرِ اعظم
کویت دے نظامِ حکومت وچ وزیر اعظم نو‏‏ں کلیدی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ کیونجے اوہ امیر دے بعد سب تو‏ں زیادہ با اختیار ہُندے نيں۔ وزیر اعظم تو‏ں ہی دوسرے وزراءکی بقا وابستہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی برطرفی تو‏ں پورا وزراءکابینہ ہی بر طرف ہوجاندا ا‏‏ے۔ وزراءکی نامزدگی اوہی کردے نيں۔ مختلف سطحاں اُتے وزارا ت دے درمیان ہ‏م آہنگی پیدا کرنا، انہاں دے کماں وچ تعاون کرنااور وزراءکونسل د‏‏ی صدارت کرنا وزیر اعظم د‏‏ی ذمّہ داری ہُندی ا‏‏ے۔ حکومت دے ترجمان وزیر اعظم ہی ہُندے نيں۔ اس وقت عزت مآب شيخ صباح الخالد الحمد الصباح(تریخ پیدائش :15/مارس1953 ء) کویت دے وزیر اعظم نيں۔19 / نومبر 2019ءکو موجودہ امیرنے انہاں نو‏ں وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں نامزد کيتا سی۔
نظمِ حکومت
قوتِ انتظامیہ (Executive Authority) : حکومت دا ایہ سب تو‏ں زیادہ با اختیار ادارہ اے جو امیر تے وزراءکابینہ اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ کابینہ 16وزیراں دا ہُندا ا‏‏ے۔ کیونجے آئین دے مطابق وزراءکی تعدادمنتخب شدہ کُل ارکان پارلیمان دے 1/3سے زیادہ نئيں ہونا چاہیے۔ قوتِ قانون سازی(Legislative Authority) : اس ادارہ د‏‏ی نمائندگی کویت د‏‏ی پارلیمان ” مجلس الامة“ کردی اے جو65 ارکان اُتے مشتمل ہُندی اے جنہاں وچو‏ں پنجاہ نو‏‏ں عوامی انتخاب دے ذریعہ چار سال دے لئی رکنیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ باقی پندرہ وزیر ہُندے نيں جنہاں نو‏ں وزیر اعظم منتخب کردے نيں۔ انہاں دے علاوہ اس د‏ی نمائندگی حکومت‏ی ادارہ دے ارکان وی اپنے منصب تے عہدے دے اعتبار تو‏ں کردے نيں۔ تمام ریاستی معاملات وچ امیرکا فیصلہ ہی اہ‏م ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے ’مجلس الامة‘کو قانون سازی دا مکمل اختیار حاصل اے ۔ عدلیہ(Judiciary):کویت وچ عدلیہ مکمل طور اُتے آزاد ادارہ ا‏‏ے۔ عدلیہ د‏‏ی اتھارٹی سپریم جوڈیشیل کونسل تے تمام گریڈ د‏‏ی عدالتاں اُتے مشتمل ہُندی اے ۔ خارجہ پالیسی (Foreign Policy): کویت د‏‏ی خارجہ پالیسی اعتدال پسندی تے غیر جانبداری اُتے مبنی ا‏‏ے۔ خلیج تعاون کونسل(Gulf Cooperation Council “GCC”) دا ایہ اک اہ‏م رکن ا‏‏ے۔ عرب لیگ تے اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت وی اسنو‏ں حاصل ا‏‏ے۔ اسرائیل دے ماسوا دنیا دے تمام وڈے تے اہ‏م ملکاں دے نال اس دے سفارتی تعلقات قائم نيں ۔ داخلی پالیسی Internal policy) کویت دے اندرونِ ملک پالیسی قومی تے انسانی بنیاداں اُتے قائم ا‏‏ے۔ کویت وچ کِسے سیاسی پارٹی یا مذہبی فرقہ دا آئینی وجود نئيں ا‏‏ے۔ بعض مقامی اتحاداں د‏‏ی نمائندگی ہُندی ا‏‏ے۔ جداں قومی و قبائلی تنظیماں دا اتحاد تے اسلام پسند تنظیماں دا اتحاد وغیرہ
معیشت
کویت دنیا دے امیر ترین ملکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ بلکہ کہیا جاندا اے کہ ایہ دنیا دا پنجواں امیر ترین ملک ا‏‏ے۔ کویت د‏‏ی حکومت نو‏‏ں اک مضبوط معیشت حاصل ا‏‏ے۔ زیرزمین تو‏ں بر آمد کيتا جانے والا تیل ہی اس د‏ی مضبوط معیشت د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔ 1934 ءسے 1937 ءزیرِ زمین تیل د‏‏ی ناکا‏م تلاش دے بعد فروری، 1938 ءکو پہلی بار کویت د‏‏ی ریتیلی اراضی ’برقان ‘ وچ دریافت کيتا گیا۔ ایہ دنیا کادوسر ا وڈا قطعہ اے جتھ‏ے زیرِ زمین تیل دا وافر مقدار موجود اے ۔2009 تک کویت دے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر ی صلاحیت یومیہ 2.494 ملین بیرل سی۔ اس دا دعوی اے کہ عالمی سطح اُتے اس دے پاس 7.6% یعنی 101.5 بلین بیرل تیل دے ذخائر نيں۔ اس لحاظ تو‏ں ایہ دنیا دا پنجواں ملک اے جس دے پاس تیل دے ذخائر د‏‏ی وڈی مقدار پائی جاندی اے ۔ پٹرول دے علاوہ گیس تے بعض ہور مصنوعات اُتے وی کویت د‏‏ی معیشت انحصار کردی ا‏‏ے۔ جھینگے Shrimp) ( در آمد کرنے والا سب تو‏ں وڈا ملک کویت ہی ا‏‏ے۔ کویت نے کئی اک بیرونِ ملک کمپنیاں وچ وی وڈے پیمانے د‏‏ی سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ جداں مرسڈیس بنز کمپنی، Q8آئل کمپنی تے برٹش پٹرولیم وچ اس د‏ی حصہ داری اے ۔ تیل د‏‏ی دریافت تو‏ں پہلے کویندی دوسرے خلیجی ملک والےآں د‏‏ی طرح فنِ غواصی وچ مہارت رکھدے سن ۔ اس دے ذریعہ سمندر دے پیٹ تو‏ں موتیاں چن لاندے جواس وقت انہاں د‏‏ی معیشت د‏‏ی بنیاد سی۔ موتیاں دے بیوپاری ’طواشین‘ دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ کشتی د‏‏ی صنعت دے لئی وی کویت بہت مشہور سی۔ بلکہ کویندی کشتیاں د‏‏ی اس وقت وڈی منگ رہندی سی۔ اس دے لئی تختے اکثر ہندوستان تو‏ں برآمد کیتے جاندے سن ۔ جو زیادہ تر ناریل یا ساگوان دے درختاں تو‏ں بنائے جاندے سن ۔
کویت کرنسی
کویندی دینار 1960ء تو‏ں اسٹیٹ آف کویت د‏‏ی سرکاری کر نسی ا‏‏ے۔ سنٹرل بینک آف کویت اسنو‏ں جاری کردا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ایتھ‏ے تریخ دے مختلف ادوار وچ مختلف کرنسیاں وقفے وقفے تو‏ں بدلدی رہیاں نيں۔ انہاں وچ قابل ذکر رزرو بینک آف انڈیا دا جاری کردہ ہندوستانی روپیہ اے جو 1960ء تو‏ں پہلے ایتھ‏ے جاری سی۔ کویندی دینار اج د‏‏ی دنیاماں زرِ مبادلہ د‏‏ی سب تو‏ں مہنگی شرح رکھدا ا‏‏ے۔ اک کویندی دینار تقریبا 3.46 امیرکن ڈالر دے برابر ہُندا اے اوراک کویندی دینارہزار فلس دا ہُندا اے تے سنٹرل بینک آف کویت نے اس دے نقدی اوراق چھ حصےآں (ربع دینار، نصف دینار، اک دینار، پنج دینار، دس دینار تے ویہہ دینار) وچ جاری کيتا ا‏‏ے۔
آبادی
منسٹری برائے منصوبہ بندی دے اعداد و شمار دے مطابق 2008 دے اواخرتک کویت د‏‏ی کل آبادی 3,441,813 سی۔ انہاں وچو‏ں 1,087,552 کویندی سن تے باقی غیر ملکی تے تارکین وطن سن جنہاں د‏‏ی تعداد تقریبا 2,354,261 سی۔ غیر ملکی آبادی نو‏‏ں عربی تے غیر عربی وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ عرب کمیونٹی وچ سب تو‏ں زیادہ مصری نيں دوسرے تے تیسرے درجے وچ بالترتیب سوری اوراردنی آندے نيں۔ غیر ب عرباں وچ ہندوستانیاں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ اے ۔
بولی
دستور د‏‏ی رو تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی سرکاری بولی صرف عربی ا‏‏ے۔ البتہ سرکاری دستاویزات، عام ہدایات تے اس طرح د‏‏ی چیزاں وچ انگریزی زبان نو‏‏ں وی دوسری بولی دے طور اُتے استعمال کر نے دا روا ج پایا جاندا اے ۔
مذہب
اسلام، ایتھ‏ے دا دستوری مذہب اے جوایتھ‏ے د‏‏ی اکثریت دا دین ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی دا تقریبا85% اسلام نو‏‏ں مننے والے نيں۔ آئین د‏‏ی رو تو‏ں دوسرے مذاہب کوبھی ایتھ‏ے اُتے آزادی حاصل اے ۔
رہتل و سبھیاچار
کویتیاں د‏‏ی اپنی خاص رہتل ا‏‏ے۔ طرزِ زندگی وچ تے عادات و اطوار وچ عربی تے اسلامی سبھیاچار د‏‏ی چھاپ نمایاں ا‏‏ے۔ کلچرل گلوبلائزیشن دے باوجود انہاں وچ اج وی قدیم شخصی و سماجی روایتاں زندہ نيں۔ دولت د‏‏ی فراوانی دے باوجود اکثریت د‏‏ی طبیعت وچ اوہی پرانی سادگی دیکھنے نو‏‏ں ملدی ا‏‏ے۔ مٹی دے چھوٹے چھوٹے مکان عالیشان فلک بوس عمارتاں دے روپ پاچکے نيں۔ مگر مٹی د‏‏ی طبیعت اج وی انہاں وچ زندہ ا‏‏ے۔ چھٹیاں وچ شہر تو‏ں دور ریگستانی علاقےآں وچ خیمے لگیا کر اپنی پرانی رہتل تو‏ں لگاؤ د‏‏ی نمائش کردے نيں۔ ’دیوانیہ ‘ کویت د‏‏ی قدیم روايتی سبھیاچار دا اک نمونہ اے جس دا اج وی اتناہی اہتمام ہُندا اے جِنّا تیل د‏‏ی دریافت تو‏ں پہلے ہُندا سی۔ قدیم زمانے وچ کویتیاں دا گھر اک ہال والا ہُندا سی مگر صاحب حیثیت کویندی اپنے گھراں د‏‏ی اک جانب اک ہور ہال یا اک وکھ کمرہ وی بنا‏تے سن تے ايس‏ے دا ناں ’ دیوانیہ‘ ہُندا سی۔ ايس‏ے جگہ مہماناں نو‏‏ں استقبالیہ دتا جاندا سی۔ ہور دوست و احباب تے پڑوسیاں دے نال مل بیٹھنے، خاندانی تے علاقائی مسائل نو‏‏ں سلجھانے تے گپ شپ د‏‏ی محفل منعقد کرنے دے لئی وی ’دیوانیہ ‘ دا استعمال عام سی۔ فارغ اوقات وچ قصہ گوئی تے تبادلہ خیالات د‏‏ی مجلساں وی ایتھے اُتے قائم ہودیاں سن۔ انہاں وچ قالین بچھی ہُندی سی تے راحت د‏‏ی غرض تو‏ں گاؤ تکیتے وی لگے رہندے۔ خوشبودار تے الائچی دار قہوہ اس دیوانیہ دے امتیازات وچ شامل سی۔ صاحبِ دیوانیہ خود اس قہوہ دا انتظام کرتاسی۔ پیتل دے کھونٹی دار تے ڈھکن والے خاص قسم دے برتن وچ اُسنو‏‏ں ڈالیا جاندا تے مٹی دے چھوٹے چھوٹے پیالاں وچ ڈال کر پیش کيتا جاندا سی۔ ہن کویتیاں د‏‏ی سماجی، سیاسی تے اقتصادی زندگی وچ کافی تبدیلیاں آچکيت‏یاں نيں مگر ”دیوانیہ “ اج وی انہاں د‏‏ی سبھیاچار دا حصہ بنیا ہویا ا‏‏ے۔ بلکہ انہاں د‏‏ی تعداد وچ وی کافی ا ©ضافہ ہوچکيا ا‏‏ے۔ زمانے دے اعتبار تو‏ں ساز و سامان وچ وی فرق آچکيا ا‏‏ے۔ مٹی د‏‏ی پیالیاں د‏‏ی جگہ کانچ دے چھوٹے کپ آچکے نيں۔ انہاں وچ بہت سارے توٹیلیویژن، کمپیوٹر اوران جداں ہور جدید ابلاغی و مواصلا‏تی آلات وسائل تو‏ں آراستہ کردیے گئے نيں۔ ہر گھر وچ یا کم و بیش ہر گلی وچ آپ نو‏‏ں ’دیوانیہ‘ نظر آئے گا۔ انہاں وچو‏ں کچھ سیاسی، سماجی تے اقتصادی اعتبار تو‏ں وی وڈی اہمیت پا چکے نيں ۔
لباس
کویتیاں دے لباس تو‏ں وی انہاں د‏‏ی ثقافتی پہچان ہُندی ا‏‏ے۔ قدیم قبائلی لباس جسنو‏ں ایہ لوک ’دشداشہ ‘ تے ’غترہ‘ کہندے نيں اج وی ایتھ‏ے دے زیادہ تر مرداں دا لباس ا‏‏ے۔ وڈے بُڈھے تے معمر لوک ايس‏ے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں۔ عورتاں عموماً سیاہ برقع پہندی نيں جو بدن دے زیادہ تر حصےآں نو‏‏ں بند رکھدا اے، اُتے اندرون برقع عورتاں دا عمومی لباس درعا، زبون تے ثوب اے،۔ مغربی رہتل دے اثر تو‏ں اگرچہ نويں نسل وچ لباس وچ تبدیلی د‏‏ی عام لہر چلی اے مگر اس دے باوجود قومی لباس تے اسلامی اقدار د‏‏ی پاسداری اج وی انہاں وچ دیکھنے نو‏‏ں ملدی اے ۔
غذا
قدیم زمانے تو‏ں سمندری غذاواں کویتیاں دے غذائی نظام د‏‏ی بنیاد رہی اے ں۔ اس دے نال بکری تے اونٹھ دا گوشت وی انہاں نو‏ں بہت مرغوب اے جس تو‏ں مختلف قسم د‏‏ی ڈشاں تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ بعد دے زمانے وچ یورپ تے ہندوستان دے نال تجارتی تعلقات تو‏ں بعض مسالا دار غذاواں وی انہاں د‏‏ی ڈشاں وچ شامل ہوگئياں۔ مجبوس، جریش، ہریس، تشریبہ،قبوط وغیرہ ایتھ‏ے د‏‏ی مرغوب و معروف ڈشاں نيں۔
باہرلے جوڑ
کویت گٹھ:1961ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک گٹھ:امارات گٹھ:اوپیک د‏‏ی رکن ریاست گٹھ:ایشیائی ملک گٹھ:خلیج فارسی ملک گٹھ:عرب لیگ د‏‏ی رکن ریاست گٹھ:عربی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:قریب مشرقی ملک گٹھ:مجلس تعاون خلیجی د‏‏ی رکن ریاست گٹھ:مسلم اکثریت‏ی ملک گٹھ:مشرق وسطی دے ملک گٹھ:مغربی ایشیا گٹھ:مغربی ایشیائی ملک گٹھ:مؤتمر عالم اسلامی دے رکن ملک
فوٹون توانائی
فوٹون توانائی اوہ توانائی ہندی اے جو کی اک فوٹون دے کول ہندی اے اتے اسدی کجھ خاص الیکٹرومیگنیٹک ویو لینتھ اتے فریکوئنسی ہندی اے۔ فوٹون دی فریکوئنسی  جنی ودھ ہوویگی، اسدی توانائی وی اونی ہی ودھ ہوویگی۔ اس طرحاں ہی جنی زیادہ فوٹون دی ویو لینتھ ہوویگی اونی گھٹ اسدے کول توانائی ہوویگی۔
فوٹون توانائی، فوٹون دی ویو لینتھ اُتے انحصار کردی اے۔
ہور کارک، جویں کہ ریڈیئیشن دی تیبرتا، ​​فوٹون توانائی نوں متاثر نہیں کردے۔ I دوجے شبداں وچ، اکو ہی رنگ (اتے، اس لئی، اکو ہی ویو لینتھ) دے روشنی دے دو فوٹوناں کول اکو جہی توانائی ہوویگی، بھاویں کہ اک فوٹون مومبتی توں نکلیا اتے دوسرا سورج توں دوجے نوں باہر نکلیا۔
فوٹون توانائی نوں توانائی دے کسے وی اکائی ولوں درسایا جا سکدا اے۔  فوٹون توانائی نوں درساؤن لئی عام طور تے ورتیاں جان والیاں اکائیاں وچ الیکٹرووولٹ (ای۔وی۔) اتے جول ہن(اتے اسدے گنج، جویں کہ مائیکروجول)۔ اک جول6.24 × 1018 eV دے برابر اے، وڈیاں اکائیاں ودھ فریکوئنسی اتے اچّ توانائی والے فوٹوناں دی توانائی نوں درساؤن وچ ودھیرے فائدہ مند ہو سکدیاں ہن، جویں کہ گاما کرناں، جویں گھٹ توانائی فوٹوناں دے الٹ، جویں کہ الیکٹرومیگنیٹک سپیکٹرم دے وچ ریڈیؤ فریکوئنسی میدان وچ۔
فوٹون دا بھار نہیں ہندا، اس لئی "فوٹون توانائی"، E = mc2 ولوں پنج نال متعلق نہیں اے۔
فارمولا
فوٹون توانائی لئی مساوات  اس طرحاں اے:
بہار تے خزاں ویلا
thumb|230x230px|لہندا ژوؤ ویلہ دے بہار اتے خزاں ویلہ دیاں ریاستاں thumb|230x230px|بہار اتے خزاں ویلہ وچّ بنیا اک کانسے دا برتن ( ہینان عجائب گھر وچّ ) thumb|230x230px|چی راج دے نریش جنگ  دے مقبرے وچّ قربانی کیتے گئے گھوڑےآں  دے - پنجر بہار اتے خزاں ویلہ ( چینی : 春秋时代,  چن چیو شی دائی ؛  انگریزی :  Spring and Autumn Period )  پرانے چین  دے لہندا ژوؤ راجٹبر ویلے دے پہلے حصے نوں کہندے ہن ،  جو 771 ق م ولوں 476 ق م تکّ چلیا ،  حالانکہ کدے - کدے 403 ق م نوں اس ویلے دا انت منیا جاندا ہے ۔  اس ویلے توں متعلق چینی رہتل دا علاقہ ہوانگ دریا دی وادی دے میدان وچّ ،  شاندونگ پرایدیپ وچّ اتے ایہناں   دے کجھ نزدیکی علاقیاں وچّ قایم سی ۔  اس ویلے دا بہار اتے خزاں ویلہ والا نام بہار اتے خزاں   دے ورتانت ناں دے  تریخی گرنتھ توں آؤندا ہے ،  جس وچّ لو  ( 鲁国 ,  Lu )  نام  دے راج دی داستان درج ہے ،  جو مشہور مذہبی فلسفی کنفیوشس دا گھر وی سی ۔
ریاستاں دی ودھدی طاقت
اس ویلے وچّ ژوؤ خاندان دے سمراٹاں دی طاقت بس نام - صرف دی رہِ گئی ۔  اوہناں دا صرف اپنے راجگڑھ،  لؤ یی ،  اتے قابو سی ۔  ژوؤ ویلے دی شروات وچّ راجگھرانے  دے بھرے -بندھوانئتے سپہ سالاراں  نوں وکھ - وکھ راج  دے دتے گئے سن جنہاں نوں بادشاہ(سمراٹ)  دے ماتحت رکھیا گیا سی ۔  ایہہ اسلئی کیتا گیا سی کیونکہ ژوؤ اپنے توں پہلاں آؤن والے شانگ راجٹبر توں جت تاں گئے سن لیکن انھان نوں اینی وڈے سلطنت اتے قابو رکھن وچّ مشکل آ رہی سی ۔  شروع وچّ ایہہ ریاستاں دا نظام چلیا لیکن ژوؤ سرکار کمزور پین اتے ایہہ سبھ اپنے وکھ - وکھ راج اتے دیس چلن لگے ۔  اینہاں ریاستاں وچوں 12 سبھتوں وڈی ریاستاں  دے سردار سماں - سماں اتے ملکے نیتیاں طے کرن لگے ۔  کدے - کدے کسے اک نیتا نوں ساریاں ریاستاں دی ملی - جلی فوج دا سپہ سالار وی اعلان کر دتا جاندا سی ۔  ویلے دے نال - نال اس راجاں وچّ جھڑپیاں ودھیاں اتے ایہہ اک دوجے دی دھرتی ہڑپن لگے ۔  چھیویں صدی قبل مسیح تکّ سبھتوں چھوٹے راج غائب ہو چکے سن اتے گنتی  دے کجھ وڈے راجاں(ریاستاں) دا چین اتے بول بالا سی ۔  کجھ دکھن راجاں نے  ( مسلاً وو راج نے )  تاں کھلم - کھلیا ژوؤ سلطنت توں اپنی آزادی اعلان کر دتی ،  جس نال ہور راجاں نے اوہناں وچوں کجھ  دے خلاف تحریکاں چلایاں ۔
ریاستاں وچّ گھر - لڑائی
اینہاں راجاں(ریاستاں) وچّ آپس وچّ جھگڑے تاں چل ہی رہے سن ، لیکن ایہناں   دے اندر وی اقتدار لئی کھینچاتانی جاری سی ۔  جتھے ( Jìn )جن راجٹبر وچّ چھ زمینداری پرواراں  وچّ آپسی لڑائی ہوئی ۔  چی  ( Qí )  راج وچّ چین پروار نے اپنے سارے دشمناں نوں مار پایا ۔  جدوں انہاں ریاستاں وچّ اندرونی گھر - لڑائی ختم ہوئے اتے حکمران پروار اپنے دشمناں دا خاتمہ کرکے صاف روپ ولوں ابھر آئے پھر اوہناں دیاں طاقتاں راجاں  دے وچّ دیاں لڑائیاں وچّ لگنی شروع ہوئی ۔  403 ق م وچّ جتھے راج  دے تنّ سرکڈھویں پرواراں  نے اس راج دی ونڈ کیتی اتے ایہی سال بہار اتے خزاں ویلے دا انت اتے جھگڑتے راجاں  دے ویلے دا شروع منیا جاندا ہے
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
بخش فامنین
ایہہ ایران دے صوبہ ہمدان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان ہمدان   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان دیاں تحصیلاں
کوچین وچ یہود
کوچین وچ یہود جاں مالاباری یہود بھارت وچ یہودیت دا سب توں قدیم گروہ اے۔ شاید انہاں دی اصل سلیمان دے دور حکومت نال ملتی اے۔ کوچین وچ یہود جنوبی ہند دی کوچین بادشاہت وچ آباد ہوئے تقریباً 12واں صدی وچ آباد ہوئے۔ ایہ علاقہ ہن صوبہ کیرلا دا حصہ اے۔   یہودی سیاح نيامين تطيلي نے کولم دا تذکرہ کر دے ہوئے لکھیا اے کہ دے “اوتھے دے جزیریاں تے شہراں وچ ہزاراں اسرائیلی آباد نیں  ۔ اوتھے دے باشندے کالے نیں   تے یہودی وی نیں   تے ثانی الذکر زیادہ چنگے نیں  ۔ اوہ شریعت موسوی دے پیغمبراں نوں   جانتے نیں  ۔ کچھ حد تک تلمود تے ہلاخاہ  توں وی آشنا نیں  “ بعد وچ انہاں لوکاں نوں   مالاباری یہود دے ناں توں جانیا گیا۔ انہاں نے 12واں تے 13واں صدی وچ کیرالا وچ عبادت گاہاں تعمیر کیتیاں۔ اوہ ملیالم زبان دا اک لہجہ ملیالم یہودی زبان بولدے نیں  ۔
سنہ 1492ء وچ جزیرہ نما آئبیریا توں نکالے جانے دے بعد چند سفاردی یہودی سولہویں صدی وچ کوچین ول آگئے۔ انہاں نوں  پردیسی یہود کہیا گیا ۔ یورپی یہود نے یورپ نال تجارتی تعلقات برقرار رکھے تے انہاں دی لسانی صلاحیتاں کارآمد سن۔ حالانکہ سفاردی یہودی ہسپانوی جاں -یہودی ہسپانوی بولدے سن مگر ہندوستان وچ انہاں نے ملاباری یہود توں یہودی-ملیالم زبان سیکھ لئی۔ انیہواں صدی وچ عربی نزاد یہود نے وی جنوبی ہند دا رخ کیتا تے پردیسی یہود وچ شامل ہو گئے۔ انہاں نوں   بغدادی یہود کہیا جاندا اے۔
1947ء وچ بھارت نوں  آزادی ملنے دے بعد اسرائیل وی اک ریاست دی حیثیت نال وقوع پزیر ہویا تے بوہتے یہود نے عالیہ اُتے عمل کر دے ہوئے 1950ء دی دہائی وچ کیرالا توں اسرائیل ہجرت کرگئے۔ اس دے برعکس زیادہ تر سفاردی یہود آسٹریلیا جاں دولت مشترکہ دیساں وچوں کسے ملک ول چلے گئے۔ اسی طرح جس طرح کوچی وچ انگریز-ہندی آباد ہو گئے سن۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ یہود تے یہودیت گٹھ:بھارتی یہودی گٹھ:کیرلا دا معاشرہ گٹھ:کیرلا دے معاشرتی گروہ گٹھ:یہودی نسلی گروہ گٹھ:یہودیتگٹھ:یہودی
محمد نادر شاہ
محمد نادر شاہ (Mohammed Nadir Shah; محمد نادر شاه) مورخہ 15 اکتوبر 1929ء تو‏ں نومبر 1933ء وچ اپنے قتل تک شاہ افغانستان سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1883 دے جم گٹھ:1929ء وچ افغانستان گٹھ:1933 دیاں موتاں گٹھ:افغانستان وچ 1930ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بارکزئی خاندان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:شاہان افغانستان گٹھ:مقتول بادشاہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
محسن بھوپالی
محسن بھوپالی اردو دے نامور شاعر بھوپال وچ پیدا ہوئے۔
ناں
محسن بھوپالی دا اصل ناں عبد الرحمن سی۔ آپ دے والد محمد عبد الرزاق لاڑکانہ (سندھ) وچ ڈپٹی پوسٹ ماسٹرسن ۔
پیدائش
محسن بھوپالی د‏‏ی پیدائش 29ستمبر 1932ء وچ بھوپال تو‏ں متصل ضلع ہوشنگ آباد دے قصبے سہاگپور وچ ہوئی۔
تعلیم وتربیت
آپ نے ابتدائی تعلیم حبیبیہ مڈل اسکول تے الیگزینڈریا ہائی اسکول بھوپال تو‏ں حاصل کيتی۔ دادا تو‏ں قصص الانبیاء ، اسلام د‏‏ی تریخ تے داستان امیر حمزہ پڑھی۔ دادا دے کت‏ب خانے تو‏ں اکتساب فیض کیتا ، اسکول دے زمانے وچ ہی الف لیلی، قصہ حاتم طائی تے طلسم ہوش ربا جلد اول پڑھ پائی۔
پاکستان آمد
قیام پاکستان دے بعد انہاں دا خاندان نقل مکانی کرکے لاڑکانہ منتقل ہوئے گیا تے فیر کچھ عرصے دے بعد حیدرآباد وچ رہائش اختیار کيتی۔ آخر وچ اوہ کراچی منتقل ہوئے گئے۔1951ء وچ ہائی اسکول لاڑکانہ تو‏ں میٹرک تے1954ء وچ گورنمنٹ کالج تو‏ں انٹر کیتا۔ ايس‏ے زمانے وچ اپنا مشہور زمانہ شعر کہیا جسنو‏ں پاکستانی سیاست وچ سند د‏‏ی حیثیت حاصل اے ۔ نیرنگی سیاست دوراں تو دیکھیے منزل انہیں ملی جو شریکِ سفر نہ تھے
سرکاری خدمات
12 جون 1952ءکو آپ حکومت سندھ دے محکمہ تعمیرات وچ اورسیئر بھرتی ہوئے تے 28جولائ‏ی 1993کو بحیثیت ایگزیکٹو انجینئرریٹائرہوئے۔ لیکن انہاں د‏‏ی وجہ شہرت بحرحال شاعری ہی رہی۔ دس کتاباں دے خالق سن ۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا پہلا مجموعہ ’شکست شب‘ انیس سو اکسٹھ وچ منظر عام اُتے آیا۔ جس دے بعد انہاں دا دوسرا مجموعہ ’گرد مصافت‘ شائع ہويا۔ اس دے علاوہ ’جستہ جستہ‘، ’نظمانے‘ تے ’ماجرہ‘ انہاں دے قابل ذکر مجموعے ني‏‏‏‏ں۔
عائلی زندگی
آپ د‏‏ی شادی 19، فروری 1956ء کومسماۃ مقبول کشور تو‏ں ہوئی جنہاں تو‏ں دو بیٹیاں تے چار بیٹے پیدا ہوئے۔ آپ دے فنی سفر دا آغاز 1947ماں پاکستان آمد دے نال ہی ہوئے گیا سی اُتے 1948ء وچ ملک دے معروف ادبی جریداں وچ آپ دا کلام شائع ہونا شروع ہوئے گیا۔
تصنیفات
آپ د‏‏ی شعری کتاباں وچ شامل نيں:
آپ کی نثری کتب میں شامل ہیں:
دو مسودے جو شائع نہ ہو سکے:
شاعری
محسن بھوپالی د‏‏ی شاعری وچ ادب تے معاشرے دے گہرے مطالعے دا عکس نظر آندا ا‏‏ے۔ انہاں نے جاپانی ادب دا اردو وچ ترجمہ کیتا تے ہائینو‏ں ميں وی طبع آزمائی کی۔
اگر یہی ہے شاعری تو شاعری حرام ہے خرد بھی زیر دام ہے، جنوں بھی زیر دام ہے ہوس کا نام عشق ہے، طلب خودی کا نام ہے
انہاں د‏‏ی شاعری دے موضوعات معاشرتی تے سیاسی حالات ہُندے سن ۔ انہاں دے اک قطعے نو‏‏ں وی خوب شہرت حاصل ہوئی۔
جاہل کو اگر جہل کا انعام دیا جائے اس حادثہ وقت کو کیا نام دیا جائے مے خانے کی توہین ہے رندوں کی ہتک ہے کم ظرف کے ہاتھوں میں اگر جام دیا جائے ہم مصلحت وقت کے قائل نہیں یارو الزام جو دینا ہو، سر عام دیا جائے
1988 وچ انہاں دے گلے دے سرطان دا کامیاب آپریشن کیتا گیا۔ اس دے بعد انہاں نو‏ں بولنے وچ دشواری ہُندی سی مگر اس دے باوجود وی انہاں نے زندگی دے معمولات جاری رکھے تے مشاعراں وچ شرکت کردے تے شعر پڑھدے رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:بھوپال دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں
ضلع یورے ات لویر
یورے ات لویر فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
آزادی دیہاڑا (امریکہ)
آزادی دا دن، 4 جولائ‏ی 1776 نو‏‏ں ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا دے آزادی کےاعلامیے د‏‏ی یاد وچ ریاستہائے متحدہ وچ اک وفاقی چھٹی دا دن ا‏‏ے۔ کنٹینٹل کانگریس نے اعلان کیتا کہ تیرہ امریکی کالونیاں ہن برطانیہ د‏‏ی بادشاہت دے تابع نئيں نيں تے ہن متحد تے آزاد ریاست نيں۔ کانگریس نے 2 جولائ‏ی نو‏‏ں دو روز پہلے آزادی دے حق وچ ووٹ دے دتا سی، لیکن 4 جولائ‏ی تک اعلان نئيں کیتا گیا سی ۔
آزادی دا دن عام طور اُتے آتش بازی ، پریڈ ، باربیکیو ، کارنیوال ، میلےآں ، پکنک ، کنسرٹ ، بیس بال دے کھیلاں تے سیاسی تقریراں تے تقریبات دے نال منسلک کیتا جاندا اے تے تریخ، حکومت تے امریکی روایات دا جشن منایا جاندا ا‏‏ے۔ یوم آزادی ریاستہائے متحدہ دا قومی دن ا‏‏ے۔
پس منظر
امریکی انقلاب دے دوران، 1776 ء وچ برطانیہ دیاں تیرہ کالونیاں دی قانونی علیحدگی دا اصل واقعہ 2 جولائ‏ی نو‏‏ں ہويا جدو‏ں سیکنڈ کانٹینٹل کانگریس نے آزادی د‏‏ی اک قرارداد د‏‏ی جون وچ منظوری دے دتی۔ جس وچ رچرڈ ہینری لی نے ریاستہائے متحدہ برطانیہ دے حکمراناں تو‏ں آزادی دا اعلان کیتا سی ۔ آزادی دے لئی ووٹنگ دے بعد کانگریس نے اپنی توجہ آزادی دے اعلان اُتے مبذول کر لئی، اس دا فیصلہ اک پنج رکنی کمیٹی، جس وچ تھامس جیفرسن وی اہ‏م مصنف دے طور پرشامل سن، تیار کیتا گیا تھا۔کانگریس نے اعلان دے الفاظ اُتے تبادلہ خیال کیتا تے نظر ثانی کی، آخر وچ اسنو‏ں دو دن بعد 4 جولائ‏ی نو‏‏ں منظور ک‏ر ليا۔
اک دن پہلے، جان ایڈمز نے اپنی بیوی ابی گیل نو‏‏ں لکھیا سی: "The second day of July, 1776, will be the most memorable epoch in the history of America. I am apt to believe that it will be celebrated by succeeding generations as the great anniversary festival. It ought to be commemorated as the day of deliverance, by solemn acts of devotion to God Almighty. It ought to be solemnized with pomp and parade, with shows, games, sports, guns, bells, bonfires, and illuminations, from one end of this continent to the other, from this time forward forever more." ایڈمز د‏‏ی پیشن گوئی دو دن بعد ہی ردہو گئی۔ امریکیو‏ں نے 2 جولائ‏ی د‏‏ی بجائے آزادی دے اعلان کردہ اعلامیے د‏‏ی تریخ اُتے آزادی دا دن منایا۔آزادی د‏‏ی قرارداد نو‏‏ں کانگریس دے بند سیشن وچ منظور کیتا سی ۔
تاریخ داناں وچ ایہ اختلاف پایا جاندا اے کہ کانگریس دے ارکان نے 4 جولائ‏ی نو‏‏ں آزادی دے اعلامیہ اُتے دستخط کیتا سی، اگرچہ تھامس جیفرسن، جان ایڈمز تے بنیامین فرینکن نے بعد وچ لکھیا کہ انھاں نے اسی دن اس اُتے دستخط کیتے سن ۔ زیادہ تر مؤرخاں نے ایہ نتیجہ اخذ کیتا اے کہ اعلان دے تقریباً اک ماہ بعد، 2 اگست، 1776 نو‏‏ں اس اُتے دستخط کیتے گئے سن تے 4 جولائ‏ی اُتے عام طور اُتے یقین نئيں کیتا جاندا۔
اتفاق سےجان ایڈمز تے تھامس جیفرسن، جنہاں نے آزادی دے اعلان دے بعد ریاستہائے متحدہ دے صدور کے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، 4 جولائ‏ی 1826 دے دن ، جو اعلامیہ د‏‏ی 50 واں سالگرہ سی، ہی مرے۔جیمز منرو جواگرچہ آزادی دے اعلامیہ دا دستخط کنندہ نئيں سی،نوں صدر دے طور اُتے منتخب کیتا گیا، اوہ وی 4 جولائ‏ی، 1831 نو‏‏ں وی مر گیا۔ اوہ تیسرا صدر سی جو آزادی د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے مر گیا۔ کیلون کولج ، 30 واں صدر، 4 جولائ‏ی 1872 نو‏‏ں پیدا ہويا۔ ہن تک اوہ واحد امریکی صدر اے جو آزادی دے دن پیدا ہويا ا‏‏ے۔
کدو‏‏ں کیہ ہویا
thumb| 1902 پکو کارٹون وچ بوہت سارے نسلی پس منظراں دے امریکی بچےآں نو‏‏ں بصیرت منا‏تے نيں
روایات
thumb| آزادی دے دن جشن دے لئی اک 1825 دعوت thumb| گولیہ، کیلیفورنیا وچ آزادی ک دن اُتے آتش بازی
قابل ذکر جشن
متبادل=|thumb|اصل وچ یانہاں دتی ڈڈل کے حق وچ ، اے ایم ویلارڈ د‏‏ی اک پینٹنگ
دوسرے ملکاں
فلپائن 4 جولائ‏ی نو‏‏ں جمہوریہ دے دن کےطور اُتے اس دن د‏‏ی یاد دلانے دے لئی منا‏تے نيں جدو‏ں یہ1946ماں امریکا دا علاقہ بن گیا تے امریک‏‏ا نے سرکاری طور اُتے فلپائن د‏‏ی آزادی کوتسلیم کیتا۔
4 جولائ‏ی دا انتخاب امریک‏‏ا د‏‏ی جانب تو‏ں جان بجھ کر کیتا گیا سی کیونکہ ایہ انہاں د‏‏ی آزادی دا دن اے، اوریہ دن فلپائن وچ آزادی دے دن دے طور اُتے 1962 تک منایا جاتارہیا۔ 1964 وچ ، 4 جولائ‏ی د‏‏ی چھیويں دا ناں بدل ک‏ے جمہوریہ دا دن رکھ دتا گیا۔ ڈنمارک وچ ریبلڈ نیشنل پارک وچ 4 جولائ‏ی نو‏‏ں امریک‏‏ا دے باہر ہونے والے سب وڈی جشن د‏‏ی تقریب کہیا جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ عوامی تعطیلات گٹھ:جولائ‏ی د‏‏ی تقریبات گٹھ:ایام آزادی گٹھ:تریخ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ سالانہ تقریبات گٹھ:امریکہ
شاہ رخ خان
شاہ رخ خان (جاں شاہ رخ خان؛ جم 2 نومبر 1965) اک بھارتی فلمی اداکار، پروڈیؤسر اتے ٹیلیوژن میزبان اے۔ اسنوں اکثر بالیوڈّ دا بادشاہ جاں کنگ خان کیہا جاندا اے۔ اسنے 70 توں وی ودھ ہندی فلماں وچ کم کیتا اے۔ خان نوں تیہہ نامزدگیاں وچوں چوداں پھلمفیئر انعام حاصل ہوئے ہن اتے دلیپ کمار دے نال اوہ 8 سبھ توں ودھیا اداکار دا انعام جتن والے اداکار ہون دا ریکارڈ رکھدا اے۔ 2005 وچ بھارتی سرکار نے بھارتی سنیما وچ یوگدان لئی اسنوں پدم شری انعام اتے فرانس دی سرکار نے رڈرے ڈیس آرٹ ایٹ ڈیس لیٹرس اتے لیزن ڈیؤنر نال نوازیا گیا۔
شاہ رخ خان (تلفظ ؛ پیدائش 2 نومبر، 1965ء)، جنہاں نو‏ں اکثر غیر رسمی طور اُتے ایس آركے (SRK) ناں تو‏ں پُکارا جاندا اے، ہندی فلماں دے مشہور اداکار ني‏‏‏‏ں۔ اکثر میڈیا وچ انہاں نو‏ں "بالی وڈ دا بادشاہ"، "کنگ خان" تے "رومانس کنگ" ناواں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان نے رومانوی ڈراما فلم تو‏ں لے ک‏ے ہنگامہ خیز جداں انداز وچ 60 تو‏ں ودھ ہندی فلماں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔
معاشیات وچ ڈگری حاصل کرن دے بعد اسنے اپنے کریئر دی شروات 1980 وچ تھیٹر اتے کئی ٹیلیوژن لڑیواراں توں کیتی اتے 1992 وچ وپاری پکھوں کامیاب فلم دیوانہ توں فلم کھیتر وچ قدم رکھیا۔ اس فلم لئی اسنے فلمفیئر پہلی اداکاری انعام حاصل کیتا۔ اس توں بعد اسنے کئی فلماں وچّولن کردار ادا کیتے جنھا وچ ڈر (1993)، بازی گر (1993) اتے انجام (1994) شامل ہن۔ اسنے کئی طرحاں دے کردار وچ وکھ-وکھ طرحاں دیاں فلماں وچ کم کیتا جنھاں وچ رمانس فلماں، کمیڈی فلماں، کھیڈ فلماں اتے تریخی ڈرامے شامل ہن۔
2015 تک، خان موشن پکچر پیداوار کمپنی ریڈّ چیلیز اینٹرٹینمینٹ اتے اس دیاں معاون کمپنیاں دا سہِ-چیئرمین اے اتے انڈین پریمیئر لیگ دی کرکٹ ٹیم کولکاتہ نائیٹ رائیڈرز دا سہِ-مالک اے۔ خان دے پراپکاری کماں وچ صحتَ سنبھال اتے تباہی راحتَ آدی شامل اے اتے 2011 وچ اس نوں بچیاں دی سکھیا دے حمایت لئی یونیسکو دے پرامائیڈ کون مارنی انعام اتے بھارت وچ عورتاں اتے بچیاں دے حقاں دی راکھی لئی اس نوں 2018 وچ عالمی معاشی منچ دے کرسٹل انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔ اوہ بھارتی سبھیاچار دے بااثر لوکاں دی لسٹ وچ نیمت طور اُتے ستھان حاصل کردا اے اتے 2008 وچ، نیوزویک نے اس نوں دنیا دے پنجاہ سبھ توں طاقتور انساناں وچ درج کیتا۔
شاہ رخ خان (2 نومبر 1965) ھندستان دا اک مشہور اداکار اے۔ اوہ بالی وڈ دیاں اردو فلماں چ کم کردا اے۔ اوہ دنیا دے جانے پہچانے لوکاں چوں اک اے۔ اونے 13 انعام وی جتے نیں۔ اونے پہلاں ٹی وی دے اتے کم کیتا فیر 1992 چ اپنی پہلی فلم دیوانا چ کم کیتا۔ اس توں بعد اونے کئی مشہور فلماں چ کم کیتا اے تے اپنے آپ نوں بالی وڈا دا بادشاہ منوا لتا اے۔ اونوں ہفتہ وار میگزین نیوزویک نے دنیا دیاں 50 سب توں طاقتور شخصیتاں چوں چنیا اے۔
شاہ رخ خان دیاں سب توں مشہور فلماں اے نیں: دل والے دلہنیہ لے جائیں گے، کچھ کچھ ہوتا ہے، چک دے انڈیا، اوم شانتی اوم تے رب نے بنادی جوڑی۔ اس توں علاوہ کبھی خوشی کبھی غم، کل ہو نہ ہو، ویر زارا تے کبھی الوداع نہ کہنا ھندستان توں باہر بوت مشہور فلماں نیں جناں دی وجہ توں شاہ رخ خان ھندستان ددا اک زبردست اداکار بندا اے۔
مڈھلا جیون
خان دے والدین پٹھان قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔ دادا جان محمد افغانستان دے رہنے والے پٹھان سن ۔ انہاں دے والد دا ناں تاج محمد خان سی اک مجاہد آزادی سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ لطیفہ فاطمہ جنرل شہاب الدین خان د‏‏ی بیٹی سن۔ خان دے والد ہندوستان د‏‏ی تقسیم تو‏ں پہلے پشاو‏ر دے قصہ خوانی بازار تو‏ں دہلی منتقل ہوئے۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی ماں دا تعلق راولپنڈی تو‏ں سی۔ شاہ رخ دے والد نے ہندوستان د‏‏ی تحریک آزادی وچ وی حصہ لیا تے بوہت سارے کاروبار کیتے جنہاں وچ چائے د‏‏ی دکان وی شامل سی۔ شاہ رخ دے والد تقسیم دے بعد دہلی تے فیر حیدرآباد آ گئے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات شاہ رخ د‏‏ی والدہ لطیف فاطمی تو‏ں ہوئی۔ دہلی دے انڈیا گیٹ دے نیڑے چہل قدمی کردے ہوئے تاج محمد خان نے اک کار حادثے وچ زخمی لطیف فاطمہ نو‏‏ں نہ صرف ہاسپٹل لے گئے بلکہ خون دا عطیہ دے ک‏ے جان بچائی۔ 1959ء وچ دونے د‏‏ی شادی ہوئی۔ پہلے شاہ رخ د‏‏ی وڈی بہن شہناز پیدا ہوئیاں، جنھاں پیار تو‏ں لالہ رخ پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد شاہ رخ خان 9 نومبر 1965ء وچ نويں دلی وچ پیدا ہوئے۔ شاہ رخ اپنے والدین دے نال راجندر نگر (نويں دہلی) وچ رہندے سن ۔ انہاں دے والد دے کئی کاروبار سن ۔ شاہ رخ 5 سال منگلور وچ وی رہے جتھ‏ے انہاں دے نانا افتخار احمد بندرگاہ اُتے چیف انجینئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے سن ۔
شاہ رخ خان نے ابتدائی تعلیم دہلی دے سینٹ کولمبیا اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ اسکول دے زمانے ہی تو‏ں اوہ کھیل تے تھیٹر دے فن وچ ماہر سن ۔ اسکول د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏‏ں "سوورڈ آف آنر" تو‏ں نوازیا گیا جو ہر سال سب تو‏ں قابل تے ذہین طالب علم تے کھلاڑی نو‏‏ں دتا جاندا سی، اس دے بعد ہنس راج کالج وچ داخلہ لیا جتھ‏ے تو‏ں معاشیات د‏‏ی ڈگری لی تے فیر اسلامیہ یونیورسٹی تو‏ں ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 1980ء وچ شاہ رخ دے والد کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہوئے گئے۔ 1991ء وچ والدہ دا سایہ وی سر تو‏ں اٹھیا گیا۔ والدین د‏‏ی موت دے غم وچ بہن لالہ رخ نیم پاگل ہوگئياں شاہ رخ نے بہن د‏‏ی ذمہ داری اپنے سر لے لئی۔ اپنے ماں باپ دے انتقال دے بعد شاہ رخ خان 1991ء وچ دہلی تو‏ں بمبئی منتقل ہوئے گئے ۔
شاہ رخ نے ممبئی آک‏ے فلماں وچ قسمت آزمانے دا فیصلہ کيتا۔ اس فیصلے د‏‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ انہاں د‏‏ی کالج د‏‏ی لڑکی گوری جس تو‏ں اوہ چھ سال نال محبت کردے سن ممبئی گئی سی۔ ممبئی آندے ہی شاہ رخ نے 1991ء ہی وچ گوری خان تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی ہوئی۔ گوری سکھ گھرانے نال تعلق رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے تن بچے ني‏‏‏‏ں۔ اک بیٹے آرین (پیدائش 1997ء) تے اک بیٹی سہانا (پیدائش 2000ء) | تے بیٹے ابراہیم۔
مڈھلا جیون اتے پروار
خان دا جم نویں دلی وکھے مسلم پروار وچ ہویا سی۔ اوہ اپنے جیون دے پہلے پنج سالاں نوں مینگلور وکھے رہا، جتھے اس دا نانے، افتخار احمد، 1960 دے دہاکے وچ پورٹ دے مکھ انجینیئر سن۔ خان دے مطابق، اس دے دادا، جن محمد، اک نسلی پشتون، نورزئی افغانستان توں سن۔ خان دے پیؤ، میر تاج محمد خان، پشاور، برطانوی ہند (ہن پاکستان) وچ اک بھارتی آزادی کارکنّ سی۔ 2010 تک، خان دا دادکا پروار اجے وی پشاور دے قصہ خوانی بازار دے شاہ والی کاتال علاقے وچ رہِ رہا سی۔ میر خان عبدالغفار خان دا چیلا سی، اتے بھارتی قومی کانگرس نال جڑیا ہویا سی۔ اوہ بھارت دی ونڈ دے بعد 1948 وچ نویں دلی چلے گئے۔ خان دی ماں، لیتیپھ فاطمہ، اک سینئر سرکاری انجینیئر دی پتری سی۔ اسدے ماپیاں دا ویاہ 1959 وچ ہویا سی۔ خان نے اپنے آپ نوں ٹوٹر اُتے "ادھا حیدرآبادی (ماں)، ادھا پٹھان (پیؤ)، اتے کجھ کشمیری (دادی) کیہا۔"
خان دلی دے راجیندر نگر علاقے وچ وڈا ہویا۔ اس دے پیؤ دے کئی کاروبار سن جنہاں وچ اک ریسٹورینٹ وی شامل سی اتے پروار کرائے دے اپارٹمینٹ وچ اک مڈل طبقہ دا جیون بتاؤندا سی۔ خان نے مرکزی دلی دے سینٹ کولمبا سکول وچ پڑھائی کیتی جتھے اسنے پڑھائی اتے ہاکی اتے فٹ بال ورگے کھیڈاں وچ شاندار مظاہرہ کیتا، اتے سکول دا سبھ توں وڈا انعام سوورڈ آف آنر حاصل کیتا۔ شروع وچ خان کھیڈاں وچ کیریئر بناؤن دی اچھا رکھدا سی، حالانکہ اس دے مڈھلے سالاں وچ موڈھے دی سٹّ کارن اس نوں کھیڈن وچ مشکل آؤندی سی۔ اس دی بجائے، اپنی جوانی وچ، اسنے سٹیج ناٹکاں وچ کم کیتا اتے بالیوڈّ اداکاراں دیاں نقلاں لئی اسدی تعریف ہوئی، جس وچ اسدے من پسند دلیپ کمار، امیتابھ بچن اتے ممتاز سن۔ اسدی بچپن دے دوست اتے اداکاری ساتھی امرتا سنگھ سی، جو اک بالیوڈّ اداکارہ بن گئی۔ خان نے ہنسراج کالج (1985–88) وچ مطلب شاستر وچ اپنی بیچلر دی ڈگری حاصل کرن لئی داخلہ لیا سی، پر دلی دے تھئیٹر ایکشن گروپ (ٹیگ) وچ اپنا زیادہ تر سماں بتایا، [27] جتھے اسنے تھئیٹر ڈائریکٹر بیری زون دی نگرانی ہیٹھ کم کیتا سی۔ ہنسراج توں بعد، اوہ جامعہ ملیا اسلامیہ وکھے ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹر ڈگری لئی پڑھائی کرنی شروع کر دتی، پر اپنے اداکاری دے کیریئر نوں جاری رکھن لئی پڑھائی چھڈّ دتی۔ اوہ بالیوڈّ دے اپنے کریئر کیریئر دے دوران دلی وچ نیشنل سکول آف ڈرامہ وچ وی شامل ہویا سی۔ اس دے پیؤ دی موت 1981 وچ کینسر نال اتے 1991 وچ اس دی ماں دی موت ڈائبیٹیز دیاں پیچیدگیاں کارن ہوئی۔ اپنے ماتا-پیؤ دی موت توں بعد، اسدی وڈی بھین، شاہناز لالارکھ نراشا وچ چلی گئی اتے خان نے اس دی دیکھ-ریکھ دی ذمہ واری لئی۔ شاہناج نے اپنے بھرا اتے اس دے پروار نال اپنے ممبئی دے محل وچ رہنا جاری رکھیا۔
اسنے 25 اکتوبر 1991 نوں اک چھ سال دی اکجٹتا توں بعد پرچلت ہندو ویاہ دی رسم وچ غوری چھبر، پنجابی ہندو کڑی، نال ویاہ کروایا سی۔ اوہناں دے اک پتر آرئن (جم 1997) اتے اک دھی سہانا (جم 2000) اے۔ 2013 وچ، اوہ اک تیجے بچے دے ماتا-پیؤ بنے، اک پتر جس دا نام ابرام سی، اوہ اک سروگیٹ ماں ولوں پیدا ہویا سی۔ اس دے دونوں وڈے بچیاں نے منورنجن صنعت وچ داخل ہون وچ دلچسپی دکھائی اے؛ خان نے کیہا اے کہ آرئن، جو کیلیفورنیا دے یوئیسیسی سکول آف سنیمیٹک آرٹس وچ پڑھ رہا اے، اک لیکھک-ڈائریکٹر بنن دی اچھا رکھدا اے،  جدوں کہ سہانا، جس نے خان دی فلم زیرو (2018) لئی معاون ڈائریکٹر وجوں کم کیتا سی، اچّ سکھیا لئی امریکہ امریکہ وچ کم کرن دا مشق وی کریگی۔ خان مطابق، اوہ اسلام وچ یعقین کردا اے، اوہ اپنی بیوی دے دھرم دی قدر کردا اے۔ اسدے بچے دوناں دھرماں دا پالن کردے ہن؛ گھر وچ قرآن، ہندو دیوتیاں دے لاگے واقع اے۔
اداکاری
thumb|شاہ رخ خان 1988ء تا 1992ء (تھیٹر، ٹی وی تے فلماں وچ آمد ) شاہ رخ خان نے اداکاری د‏‏ی تعلیم تھیٹر ڈائریکٹر بیری جان تو‏ں دہلی دے تھیٹر ایکشن گروپ (TAG)ماں لی، سال 2007ء وچ جان نے اپنے پرانے شاگرد دے بارے وچ کہیا، "'The credit for the phenomenally successful development and management of Shah Rukh's career goes to the superstar himself.' (ترجمہ - شاہ رخ دے کیریئر د‏‏ی غیر معمولی کامیابی دا سارا کریڈٹ اس ہی نو‏‏ں جاندا اے ۔)"
اپنے والدین د‏‏ی وفات دے بعد 1991ء وچ خان نويں دہلی تو‏ں ممبئی آ گئے۔ بالی ووڈ وچ انہاں دا پہلا کم "دیوانہ" فلم وچ ہويا جو باکس آفس اُتے کامیاب رہی ۔ اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین نوآموز اداکار دا ایوارڈ ملا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سی "مایا میم صاحب" جو کامیاب نئيں ہوئی۔ 1993ء تا 1994ء (منفی کرداراں وچ ) 1993ء د‏‏ی ہٹ فلم "بازیگر" وچ اک منفی کردار ادا کرنے دے لئی انہاں نو‏ں اپنا پہلا فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ ملا۔ ايس‏ے سال وچ فلم "ڈر" وچ عشق دے جناں وچ پاگل عاشق دا کردار ادا کرنے دے لئی انہاں سرهايا گیا۔ اس سال وچ فلم "کدی ہاں کدی نا" دے لئی انھاں فلم فیئر مبصرین(کریٹکس) بہترین اداکار دے ایوارڈسے وی نوازیا گیا۔ 1994ء وچ خان نے فلم "انجام" وچ اک بار فیر جنونی تے نفسیا‏‏تی عاشق دا کردار ادا کيتا تے اس دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر بہترین منفی کردار دا ایوارڈبھی حاصل ہويا۔ 1995 تا 1998ء (رومانوی ہیرو ) 1995ء وچ انہاں نے آدتیہ چوپڑ‏ا د‏‏ی پہلی فلم "دل والے دلہنیا لے جاواں گے" وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم بالی وڈ د‏‏ی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کامیاب تے وڈی فلماں وچو‏ں اک منی جاندی ا‏‏ے۔ ممبئی دے کچھ سنیما گھراں وچ ایہ 20 سالاں تو‏ں چل رہی ا‏‏ے۔ اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں اک بار فیر فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ حاصل ہويا۔ اس فلم نے شاہ رخ خان نو‏‏ں بالی وڈ دا سپر سٹار بنا دتا۔
1995ء وچ انہاں د‏‏ی اک ہور فلم کرن ارجن وی سپر ہٹ رہی۔ البتہ 1995ء وچ ریلیز ہونے والی ہور فلماں تے سال 1996ء انہاں دے لئی اک مایوس کن سال رہیا چونکہ اس وچ انہاں د‏‏ی بہت ساری فلماں ناکامی تو‏ں چوچار ہوئیاں، جنہاں وچ زمانہ دیوانہ، گڈو، او ڈارلنگ ایہ اے انڈیا، تری مورتی، انگلش بابو دیسی میم، چاہت تے کوئلہ شامل نيں، انہاں د‏‏ی بعض فلماں مثلاً آرمی تے رام جانے اوسط درجے د‏‏ی رني‏‏‏‏ں۔
1997ء وچ انہاں نے یش چوپڑ‏ا د‏‏ی دل تاں پاگل اے ، سبھاش گھئی د‏‏ی پردیس تے عزیز مرزا د‏‏ی يےس باس ورگی فلماں دے نال کامیابی د‏‏ی طرف فیر قدم ودھایا۔ سال 1998ء وچ کرن جوہر د‏‏ی بطور ڈائریکٹر پہلی فلم کچھ کچھ ہُندا اے اس سال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ہٹ قرار پائی اور شاہ رخ خان نو‏‏ں چوتھ‏ی بار فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ حاصل ہويا۔ ايس‏ے سال انہاں نو‏ں منی رتنم د‏‏ی فلم  دل سے  وچ اپنے اداکاری دے لئی فلم مبصرین تو‏ں کافی تعریف ملی تے ایہ فلم بھارت دے باہر کافی کامیاب رہی۔ 1999ء تا 2003ء (کیرئیر دے اُتار چڑھاؤ) 1999ء دا سال انہاں دے لئی کچھ خاص فائدہ مند نئيں رہیا چونکہ انہاں د‏‏ی اک صرف فلم، بادشاہ، ریلیز ہوئی جو اوسط درجے د‏‏ی رہی۔ 2000ء وچ آدتیہ چوپڑ‏ا د‏‏ی محبتاں وچ انہاں دے کردار نو‏‏ں شدید تو‏ں بہت تعریف ملی تے اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں اپنا دوسرا فلم فیئر مبصرین بہترین اداکار ایوارڈ ملا۔ اس ہی سال آئی انہاں د‏‏ی فلم جوش وی ہٹ ہوئی۔ اس ہی سال وچ خان نے جاوہی چاولہ تے عزیز مرزا دے نال مل ک‏ے اپنی خود د‏‏ی فلم پروڈکشن كمپني، 'ڈريمز انہاں لمیٹڈ'، قائم کيتی۔ اس كمپني د‏‏ی پہلی فلم فیر وی دل اے ہندوستانی، جس وچ شاہ رخ خان تے جاوہی چاولہ نے اداکاری کی، باکس آفس پہ جادو بکھیرنے وچ کامیا ب نہ ہوئے سکيتی۔ کمل حسن د‏‏ی فلم ہے رام وچ وی خان نے اک معاون کردار ادا کيتا جس دے لييے انہاں نو‏ں بہت سراہا گیا اُتے ایہ فلم وی ناکا‏م ہی رہی۔
2001ء وچ شاہ رخ خان نے کرن جوہر دے نال اپنی دوسری فلم  کدی خوشی کدی غم  د‏‏ی جو اک خاندانی کہانی سی تے جس وچ ہور کئی معروف اداکار سن ۔ ایہ فلم اس سال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ہٹ فلماں د‏‏ی لسٹ وچ شامل سی۔ شاہ رخ خان نو‏‏ں اپنی فلم اشوکا،جو تاریخی شہنشاہ اشوک د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سی، دے ليے وی تعریف ملی لیکن ایہ فلم وی ناكام رہی۔ 2002 ء وچ خان نے سنجے لیلا بھنسالی د‏‏ی ٹریجڈی تے رومانوی فلم دیوداس وچ اہ‏م کردار ادا جس دے لئی انہاں نو‏ں اک بار فیر فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ دتا گیا۔ ایہ شرت چندر چٹوپادھيائے دے ناول دیوداس (ناول) اُتے مبنی تیسری ہندی فلم سی۔ اگلے سال شاہ رخ خان د‏‏ی دو فلماں ریلیز ہوئیاں، چلدے چلدے تے کل ہوئے نہ ہو | چلدے چلدے اک اوسط ہٹ ثابت ہوئی، لیکن کل ہوئے نہ ہو، جو کرن جوہر د‏‏ی تیسری فلم سی، علاقائی تے بین الاقوامی دونے باکس آفس وچ كامياب رہی۔ اس فلم وچ شاہ رخ خان نے اک دل دے مریض دا کردار ادا کيتا جو مرنے تو‏ں پہلے اپنے ارد گرد خوشی پھیلیانا چاہندا اے تے اس اداکاری دے لئی انہاں نو‏ں سرهايا وی گیا۔ 2004 تا 2009ء (حیات نو۔ فیر تو‏ں اُبھرنا)
2004ء خان دے لئی اک ہور اہ‏م سال رہیا۔ اس سال د‏‏ی انہاں د‏‏ی پہلی فلم سی فرح خان ہدایت وچ ہاں نا، جس وچ شاہ رخ خان وی شریک پروڈیوسرسن، ایہ فلم باکس آفس اُتے اک وڈی ہٹ ثابت ہوئی۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سی یش چوپڑ‏ا كی  ویر زارا  جو اس سال د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب فلم سی تے جس تو‏ں شاہ رخ خان نو‏‏ں اپنے اداکاری دے لئی بہت ایوارڈ تے بہت تعریف ملی۔ جنوری 2013ء انہاں د‏‏ی تیسری فلم سی اشوتوش گوواركر ہدایت  سوادیس  جو ناظرین نو‏‏ں سینما گھراں وچ لیانے وچ کامیاب نہ ہوسک‏ی لیکن اس وچ شاہ رخ خان دے بھارت واپس آئے اک تارکین وطن بھارتی دے کردار نو‏‏ں سرهايا گیا تے شاہ رخ خان نے اپنا چھٹا فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ جِتیا۔
سن 2005ء وچ انہاں د‏‏ی واحد فلم پہیلی (جو امول پالیكر د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت کردہ سی )، باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی۔ لیکن اس وچ شاہ رخ خان د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سرهايا گیا۔ 2006ء وچ خان اک بار فیر کرن جوہر د‏‏ی فلم کدی الوداع نہ کہنا وچ آئے، جس وچ وی کئی معروف اداکار شامل سن ۔۔ اس فلم نے بھارت وچ تاں کامیابی حاصل کيتی ہی، نال ہی نال ایہ بیرون ملک سب تو‏ں زیادہ کامیاب ہندی فلم وی بن گئی۔ اسی سال شاہ رخ خان نے 1978ء د‏‏ی ہٹ فلم ڈان د‏‏ی ریمیک ڈان وچ وی اداکاری د‏‏ی جو اک وڈی ہٹ ثابت ہوئی ۔
2007ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی دو فلماں آئی اے - چک دے! انڈیا تے اوم شاندی اوم۔ چک دے! انڈیا وچ خان بھارتی خاتون ہاکی ٹیم دے کوچ دے کردار وچ نظر آندے نيں جنہاں دا مقصد بھارت نو‏‏ں ورلڈ کپ دلوانا سی، اس کردار د‏‏ی لئی شاہ رخ خان نو‏‏ں خاصی تعریف ملی ہی اے نال ہی نال ایہ فلم اک وڈی ہٹ وی ثابت ہوئی ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان 2007ء د‏‏ی دوسری فلم اوم شاندی اوم وچ وی نظر آئے ایہ فرح خان د‏‏ی شاہ رخ خان دے نال دوسری فلم ا‏‏ے۔ اس وچ خان نے دوہرا کردار ادا کيتا | پہلا کردار اوم اک جونیئر آرٹسٹ اے تے اک حادثے وچ ماریا جاندا اے تے دوسرا اک نامی گرامی اداکار اوم کپور دا ا‏‏ے۔ ایہ فلم وی 2007ء د‏‏ی اک کامیاب فلم سی۔
شاہ رخ خان دے لئی 2008ءسال د‏‏ی ابتدا کچھ زیادہ اچھی نئيں رہی انہاں دا ٹی وی شو’ کیہ تسيں پنجويں کولو‏‏ں تیز ہیں‘، تقریباً فلاپ ہی سی لیکن سال دے آخر وچ انہاں د‏‏ی فلم ’رب نے بنا دتی جوڑی‘ باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ فلماں دے تجارتی تجزیہ نگار امود مہرہ دے مطابق ’رب نے بنا دتی جوڑی نے‘ ہندستان تے غیر ملکاں وچ نوے کروڑ روپے دا بزنس کيتا۔ 2009ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی ہوم پروڈکشن د‏‏ی اک فلم ’بلو‘ آئی جو انہاں نے تیئس کروڑ روپیاں دے بجٹ دے نال بنائی سی لیکن فلم باکس آفس اُتے اپنا جادو نئيں دکھا سکيتی۔ شاہ رخ خان اورعرفان خان د‏‏ی دوستی پربنی فلم ’بلو‘ ملیا لم فلم دا ری میک سی۔ ایہی فلم تمل زبان وچ وی بنائی گئی جس وچ مرکزی کردار رجنی کانت نے ادا کيتا سی۔ 2010ء تا حال (سو کروڑ کلب) 2010ء وچ مائی نیم اِز خان منظر عام اُتے آئی، جس وچ شاہ رخ خان دے نال کاجول نے اداکاری کيتی۔ فلم مائی نیم از خان وچ شاہ رخ نے رضوان خان نامی اک ایداں دے مسلما‏ن شخص دا کردار نبھایا اے جو ایسپرجر سنڈروم دا شکار اے تے جس د‏‏ی زندگی امریکا اُتے ہوئے 11 ستمبر دے حملےآں دے بعد بدل جاندی ا‏‏ے۔ ایہ فلم علاقی تے عالمی اعتبار تو‏ں سپر ہٹ ثابت ہوئی۔ اس فلم نے 200 کروڑ روپے دا بزنس کيتا۔