cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علی بن مدینی
لکھتاں
وہ انہاں ائمہ تبع تابعین وچ نيں، جنہاں نے اپنی تحریری یادگاراں وی چھڈی نيں۔ یحییٰ بن شرف نووی نے لکھیا اے کہ حدیث وچ دو سو ایسی تصنیفاں چھڈی نيں، جس د‏‏ی مثال انہاں تو‏ں پہلے نئيں ملدی۔ مگر انہاں وچ بیشتر ضائع ہوئے گئياں۔ ابن حجر عسقلانی نے صرف اِنّا لکھیا کہ اوہ صاحب لکھتاں نيں۔ ابن ندیم نے انہاں د‏‏ی چند لکھتاں دے ناں گنائے نيں: کتاب المسند بعللہ، کتاب المدلسلین، کتاب الضعفاء، کتاب العلل، کتاب الاسماء و الکنی، کتاب الاشربہ، کتاب النزیل۔
وفات
ابن المدینی سنہ وفات تے مقام تے وفات دونے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ سنہ وفات کِس‏ے نے 232ھ لکھیا، کِس‏ے نے 235ھ تے کِس‏ے نے 238ھ لکھیا ا‏‏ے۔ مگر خطیب بغدادی نے 234ھ نو‏‏ں صحیح قرار دتا ا‏‏ے۔ بعض اہل تذکرہ نے لکھیا اے کہ انہاں دا انتقال بصرہ ہی وچ ہويا مگر خطیب بغدادی تے ابن ندیم دے بیان تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا انتقال سامراء وچ ہويا تے ایہی صحیح معلوم ہُندا ا‏‏ے۔
ماخذ
گٹھ:849 دیاں موتاں گٹھ:عراقی مصنفاں گٹھ:محدثین گٹھ:مدونین حدیث گٹھ:نويں صدی دے عرب مصنفاں
قل شریف مسیت
قل شریف مسیت روس دی ریاست تاتارستان دے راجگھر قازان چ واقع مسیت اے جہڑی روس دی سب توں وڈی مسیت اے ۔ اس دے بارے چ ایہہ وی آکھئیا جاندا اے کہ ایہہ یورپ دی سب توں وڈی مسیت اے ۔
ایہہ مسیت 16ویں صدی چ قازان چ تعمیر کیتی گئی ۔ دسئیا جاندا اے کہ اس مسیت دے مینار وی سن ۔ اس نوں روایتی وولگا بلغاریہ انداز چ تعمیر کیتا گئیا سی تے یورپی نشاہ ثانیہ دے اولین دور تے عثمانی انداز وی ورتئیا گئیا سی 1552ء چ خانان قازان( خانیٹ آف کازان) تے روسی زار ایوان گروزنی ( ایوان خوفناک) دی فتح تے سقوط قازان دے بعد روسیاں نے اس مجسد نوں شہید کر دتا تے اس دی تھاں اک گرجا بنائیا ۔ ایہہ مسجد قازان دی کریملن دے اندر واقع سی ۔ ماسکو دی کریملن وانگوں قازان دی کریملن وی ریاست خانان قازان دے حکمراناں دا دربار تے رہائش دا قلعہ بند محل سی ۔
تاتاری دانشوراں دا کہنا اے کہ قل شریف مسجد دیان چند جھلکیاں ماسکو چ قائم مشہور سینٹ باسل گرجے چ ویکھئیاں جا سکدیاں نیں ، جنہاں چ 8 مینار تے اک مرکزی گنبد شامل نیں جہڑے روایتی روسی طرز تعمیر نال تعلق نئیں رکھدے ۔
1996ء چ اس مسیت دی دوبارہ تعمیر دا آغاز ہوئیا جہڑی جدید طرز تعمیر دی حامل اے ۔ نویں مسجد دا افتتاح 24 جولائی 2005ء چ ہوئیا ۔
گٹھ:روس گٹھ:روس دیاں مسجداں گٹھ:معماری گٹھ:عبادت گاہاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:مسیتاں گٹھ:یورپ
واشنگٹن کاؤنٹی، کینٹکی
واشنگٹن امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 1 نو آر
چک 1 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
کیروو اوبلاست
باہرلے جوڑ
Kirov Oblast
ضلع بوندی
ضلع بنڈی پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
وین کاؤنٹی، کینٹکی
وین امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
گوانگزو ویسٹ ٹاور
گوانگزو ویسٹ ٹاور چین دے شھر شینیانگ وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 438.6 میٹر (1,439 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 103 منزلاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں
لسٹ آزاد یورپی ملک بلحاظ خام ملکی پیداوار (مساوی قوت خرید)
ایہ لسٹ آزاد یورپی ملک بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (مساوی قوت خرید) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:یورپ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں گٹھ:یورپ متعلقہ فہرستاں گٹھ:یورپی اتحاد د‏‏ی معیشت گٹھ:یورپی اتحاد متعلقہ فہرستاں گٹھ:یورپی ملکاں د‏‏ی فہارست
التتمش
اوہ اک مئی 1236 نوں مریا۔
پچھوکڑ
التتمش (1210–1236 عیسوی۔) اک الباری ترک سی ۔ کھوکھراں دے خلاف التتمش دی کم کشلتا توں متاثر ہوکے مہمند غوری نے اوہنوں ” امیر ال عمرہ ” نامک اہم پد دتا سی ۔ بے وقتی موت دے کارن کتبدین ایبک اپنے کسے جانشین دی چون نہیں سی کر سکیا ۔ انت لاہور دے ترک اہلکاراں نے قطب الدین ایبک دے ووادت پتر آرامشاہ ( جس نوں اتہاسکار نہیں مندے ) نوں لاہور دی گدی تے بٹھایا پر دلی دے ترک سرداراں تے ناگرکاں دے خلاف دے پھلسوروپ قطب الدین ایبک دے جوائی التتمش ، جو اس ویلے بداؤں دا صوبیدار سی ، نوں دلی بلا کے راج سنگھاسن تے بٹھایا ۔ آرامشاہ تے التتمش دے وچ دلی دے نیڑے جڑ نامک ستھان تے لڑائی ہویا جس وچ آرامشاہ نوں بندی بناکے بعد وچ اسدی قتل کر دتی گئی تے اس طرحاں ایبک ٹبر دے بعد الباری ٹبر دا دور شروع ہویا ۔
سلطان دا عہدہ حاصل کارن توں بعد التتمش نوں کجھ مشکلاں دا ساہمنا کرنا پیا ۔ اسدے دوران التتمش نے سروپرتھم ‘کلبی’ مطلب قطب الدین ایبک دے ویلے سردار تے مئزی مطلب محمد غوری دے ویلے دے سرداراں دی بغاوت نوں ٹھلّ پائی ۔ التتمش نے ایہناں باغی سرداراں تے یعقین نہ کردے ہوئے اپنے 40 غلام سرداراں دا اک گٹّ جاں تنظیم بنایا جس نوں ” ترکن اے چہالگانی ” دا نام دتا گیا ۔ اس تنظیم نوں چرگان وی کیہا جاندا اے ۔ التتمش دے ویلے ہی اودھ وچ پرتھو بغاوت ہوئی ۔
1215 توں 1217 عیسوی دے وچ التتمش نوں اپنے دو طاقتور باغیاں ” ایلدوج ” تے نصیرالدین قباچہ نال جدوجہد دا ساہمنا کرنا پیا ۔ 1215 عیسوی وچ التتمش نے ایلدوج نوں ترائن دے میدان وچ ہرایا ۔ 1217 عیسوی وچ التتمش نے قباچہ توں لاہور کھوہ لیا تے 1228 عیسوی وچ اچھّ تے اختیار کرکے قباچہ نوں بنا کسے شرط توں خودسپردگی کرن دے لئی کیہا ۔ انت وچ قباچہ نے سندھ دریا وچ کدّ کے خودکشی کر لئی ۔ اس طرحاں اناں دوناں طاقتور باغیاں دا انت ہویا ۔
منگولاں توں بچاء
منگول حملہ آور چنگیز خان دے ڈار توں بھیبھیت ہوکے خوارزم شاہ دا پتر جلال الدین مگبانی اوتھوں بھجّ کے پنجاب ول آ گیا ۔ چنگیز خان اوہدا پچھا کردا ہویا لگبھگ 1220–1221 عیسوی وچ سندھ تک آ گیا ۔ اسنے التتمش نوں سندیش بھیجیا کہ اوہ منگبنی دی مدد نہ کرے ۔ اوہ سندیش لیکے چنگیز خان دا سفیر التتمش دے دربار وچ آیا ۔ التتمش نے منگول ورگے طاقتور ہملاکار توں بچن دے لئی منگبنی دی کوئی مدد نہیں کیتی ۔ منگول حملے دا ڈر 1228 عیسوی وچ منگبنی دے بھارت توں واپس جان تے ٹل گیا ۔ قطب الدین ایبک دی موت توں بعد علی مردن نے بنگال وچ اپنے آپ نوں آزاد اعلان کر لیا تے علاؤالدین دا لقب اپنایا۔ دو سال بعد اوہدی موت ہو گئی ۔ اسدے بعد اسدا پتر حسام الدین آواز جانشین بنیا ۔ اوہنے غیاث الدین اعظم دا خطاب اپنایا تے اپنے نام دے سکے چلا ئے ۔ تے خطبہ   پڑوایا ۔
وجی مہم
1225 عیسوی وچ التتمش نے بنگال وچ آزاد حکمران حسام الدین آواز دے خلاف مہم چھیڑی ۔ آواز نے بنا لڑائی کیتے ہی اسدی ماتحتی وچ حکومت کرنا قبول کر لیا ، پر التتمش دے مڑ دلی مڑدے ہی اوہنے پھر توں بغاوت کر دتی ۔ اس وار التتمش دے پتر نصیر الدین محمود دی موت توں بعد مالک اختیار الدین بلکا خلجی نے بنگال دی گدی تے اختیار کر لیا ۔ 1230 عیسوی وچ التتمش نے اس بغاوت نوں دبایا ۔ جدوجہد وچ بلکا خلجی ماریا گیا ۔ تے اس وار اک وار پھر بنگال دلی سلطنت دے ماتحت ہو گیا ۔ 1226 عیسوی وچ التتمش نے رنتھمبھور تے اتے 1227 عیسوی وچ پرمراں دے راجگڑھ مندور تے قبضہ کر لیا ۔ 1231 عیسوی وچ التتمش نے گوالیار دے قلعے وچ گھیرا پاکے اتھوں دے حاکم منگلدیو نوں ہرایا ۔ 1233ء وچ چندیلی دے خلاف تے 1234–1235 عیسوی وچ اجین تے بھلسا دے خلاف اوہدی مہم کامیاب رہی ۔
سلطان دا لقب
التتمش دے ناگدا دے گہلوتاں تے گزرال چالوکیاں تے کیتے گئے حملے نکارہ ہوگئے ۔ التتمش دی آخری مہم بامیان دے خلاف ہوئی ۔ فروری 1229 عیسوی وچ بغداد دے خلیفہ توں التتمش نوں اعزاز وچ خلعت تے نشان پتر حاصل ہویا ۔ خلیفہ نے التتمش دی تائید اوہناں کھیتراں وچ کر دتی جو اوہنے جتے سن ۔ نال ہی خلیفہ نے اوہنوں سلطان اعظم  دا لقب وی حاصل کیتا ۔ نشان پتر حاصل ہون توں بعد التتمش سلطان تے دلی سلطنت اک آزاد راج بن گئی ۔ اس سویکارتا توں التتمش نوں سلطان دے پد نوں ونشنماں بناؤن تے دلی سلطنت دے سنگھاسن تے اپنیاں سنتاناں دے اختیار نوں سرکھات کرن وچ مدد ملی ۔ خلعت ملن توں بعد التتمش نے ناصر امیر المومنین دا لقب حاصل کیتا ۔
سکیاں دا استعمال
التتمش پہلا ترک سلطان سی ، جسنے خالص عربی وچ سکے چلا ئے ۔ اسنے سلطنت قالین دو اہم سکے ” چاندی دا ٹکا ” ( لگبھگ 175 گرین ) تے ” تامبے دا جیتل چلایا ۔ التتمش نے سکیاں تے ٹکسال دا نام انکت کرن دی پرمپرا دا شروع کروایا ۔ سکیاں تے التتمش نے اپنا الیکھ خلیفہ دے پرتیندھ دے روپ وچ کیتا اے ۔ گوالیئر وجی توں بعد التتمش نے اپنے سکیاں تے کجھ اہم شبداں نوں وی انکت کروایا ، جویں “طاقتور سلطان ” ، ” سامراج تے دھرم دا سورج ” آدی ۔ التتمش نے ” اکتا انتظام دا پرچلن کیتا تے راجگڑھ نوں لاہور توں دلی وچ تبدیل کر دتا ۔
موت
بیاناں تے حملہ کرن دے لئی جاندے ویلے راستے وچ التتمش بیمار ہو گیا ۔ انت وچ اپریل 1236 عیسوی وچ اسدی موت ہو گئی ۔ التتمش پہلا سلطان سی جس نے دواب دے معاشی اہمیت نوں سمجھیا سی تے اس وچ سدھار کیتا سی ۔
ضلع چتوڑگڑھ
ضلع چتوڑ گڑھ بھارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے ۔
التتمش
رضیہ نوں جانشین نامزد کرنا
رضیہ سلطان التتمش دی پتری تے بھارت دی پہلی مسلم شاشکا سی ۔ اپنے آخری دناں وچ التتمش اپنے اترادھکار دے سوال نوں لیکے چنعنصر سی ۔ التتمش دے سبھتوں وڈے پتر ناصر الدین محمود دی ، جو اپنے پیؤ دے نمائندہ دے روپ وچ بنگال وچ حکومت کر رہا سی ، 1229 عیسوی نوں اپریل وچ موت ہو گئی سی ۔ سلطان دے باقی جیوتّ پتر حکمرانی کم وچ کسے وی پرکار وچ یوگ نہیں سن ، اس لئی التتمش نے اپنے موت توں پہلاں اپنی پتری رضیہ نوں اپنا جانشین تعینات کر دتا ۔
ضلع چتوڑگڑھ
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
التتمش
یاتری تذکرہ تے مہمان نواز
التتمش دی نیاں پریتا دا ذکر کردے ہوئے ابنبتوتا لکھدا اے کہ سلطان نے اپنے محل دے ساہمنے سنگمرمر دیا دو شیراں دیاں مورتیاں قائم کروایاں ہویاں سن ، جنا دے گل وچ دو گھنٹیاں لگیانسن ، جس نوں کوئی وی انسان وجاکے نیاں دی منگ کر سکدا سی ۔ مہمند جنیدی تے پھکھرول اسامی دی مدد نال التتمش دے دربار وچ منہاز ال سرج ، ملک تاجدین نوں سرکھیا ملی سی ۔ منہاز ال سرج نے التتمش دے مہان دیالُ ، سہانبھوتی رکھن والا ، ودواناں متعلق عقیدت رکھن والا سلطان دسیا اے ۔
ڈاکٹر آر پی ترپاٹھی دے مطابق بھارت وچ مسلمان سمپردا دا اتہاس التتمش توں شروع ہندا اے ۔ اوفی نے التتمش دے ہی شاشن دور وچ جوامی ال حکایت دی رچنا کیتی ۔ نزامملک مہمند جنیدی ، ملک قطب الدین حسن غوری تے فخر الملک اسامی ورگے یوگ بندےآں نوں اسدی میہربانی حاصل ہوئی سی ۔ اوہ شیخ قطب الدین تبریزی ، شیخ بہاء الدین ذکریا ، شیخ نجیب الدین نخشبی وغیرہ صوفی سنتاں دا اوہ بہت زیادہ اعزاز کردا سی ۔ ڈاکٹر ایسور پرساد دے مطابق التتمش نرسندیہ غلام ونش دا اصلی بانی سی ۔
ٹرمپ انٹرنیشنل ہوٹل اینڈ ٹاور
ٹرمپ انٹرنیشنل ہوٹل اینڈ ٹاور امریکہ دے شھر شکاگو وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 423.4 میٹر (1,389 فٹ) اے۔ اے 2009 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 98 منزلاں نیں۔
التتمش
اساری کم
اساری کلا دے دوران التتمش نے قطب الدین ایبک دے اساری کم نوں پورا کروایا ۔ بھارت وچ پہلا مقبرہ بناؤن دا سیہرا وی التتمش نوں ہی جاندا اے ۔ التتمش نے بداؤں دی جامع مسجد تے نگور وچ اتارکن دا دروازہ بنوایا ۔ اجمیر دی مسجد دی اساری التتمش نے ہی کروائی سی ۔ اسنے دلی وچ اک یونیورسٹی دا قیام وی کیتا ۔ التتمش دا مقبرہ دلی وچ واقع اے ۔ گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:بادشاہ
ٹرمپ انٹرنیشنل ہوٹل اینڈ ٹاور
بارلے جوڑ
گٹھ:ہوٹل
چک 2 نو آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ویبسٹر کاؤنٹی، کینٹکی
ویبسٹر امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
کیتھرین اسکندری
کیتھرین اسکندری (Ϯⲁⲅⲓⲁ Ⲕⲁⲧⲧⲣⲓⲛ، ἡ Ἁγία Αἰκατερίνα ἡ Μεγαλομάρτυς – ترجمہ: سیدہ کیتھرین شہید پاک) اک مقدسہ تے کنواری سی۔ اسنو‏ں اک پاگان شہنشاہ ماکسنتیس دے ہتھو‏ں چوتھ‏ی صدی عیسوی وچ شہید کر دتا گیا سی۔ اوہ اک شہزادی تے وڈی عالم وی سی۔ اوہ 14 برس د‏‏ی عمر وچ مسیحی بن گئی تے کئی افراد نو‏‏ں دین مسیحیت وچ داخل کيت‏‏ا تے 18 برس د‏‏ی عمر وچ قتل کردتی گئی۔ اس د‏ی شہادت دے 1،100 تو‏ں ودھ سالاں بعد جون آف آرک آئی تے اس نے نشان دہی د‏‏ی کہ کیتھرین مقدست وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:282 دے جم گٹھ:305 دیاں موتاں گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:جون آف آرک گٹھ:چوتھ‏ی صدی د‏‏ی رومی خواتین گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے مقدسین گٹھ:چودہ پاک دستگیر گٹھ:خانقاہ مقدسہ کیتھرین گٹھ:شخصیتاں جنہاں دا وجود مشکوک اے گٹھ:قبطی گٹھ:قبطی راسخ الاعتقاد مقدسین گٹھ:قبطی مسیحی شخصیتاں گٹھ:قدیم اہل اسکندریہ گٹھ:قدیم رومی خواتین گٹھ:مصری بزرگان گٹھ:مصری مقدسین گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:چوتھ‏ی صدی د‏‏ی مصری خواتین
راج گدھ
راج گدھ الاں دے ٹبر دا اک شکاری پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء دا واسی اے تے کجھ دکھنی چڑھدے ایشیاء وچ وی وسدے نیں۔ ایس گدھ نوں پنجابی وچ گرج وی کیندے نیں۔
وکھالہ
ایہ مدرے ناپ دا کدھ اے جیہڑا 76 توں 86 سینٹی میٹر(30 توں 34 انچ) لماں تے 3.5–6.3 کلوگرام دا ہوندا اے ایدا پر پسار 1.99–2.6 میٹر (6.5–8.5 فٹ) تک ہوندا اے۔ ایس گدھ دا سر ننگا ہوندا اے: گوڑا لال تے کھٹا وڈے گدھاں وچ تے نکیاں وچ ہلکا لال۔
اتہ پتہ
گٹھ:الاں گٹھ:گدھ گٹھ:پنجاب دے پنچھی
ملا احمد جیون
شیخ احمد بن ابو سعید بن عبد اللہ بن عبد الرزاق بن خاصہ خدا عرف ”ملّا احمد جیون“ جنہاں د‏‏ی پیدائش 1047ھ وچ ہوئی۔
ناں و نسب تے خاندان
آپ دا ناں احمد عرف ملیا جیون تے نسب نامہ ایہ ا‏‏ے۔ شیخ احمد بن ابی سعید بن عبد اللہ بن عبد الرزاق بن خاصہ الصدیق صالحی نسب نامہ خلیفہ اول صدیق اکبر تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ والد بزرگوار دا ناں نامی ابو سعید ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی والدہ شاہ عالمگیر دے داروغہ مطبخ میر آتش عبد اللہ عرف نواب عزت خاں امیٹھوی د‏‏ی ہمشیرہ محترمہ سن۔ آپ دا خاندان علم و تقوی دے لحاظ تو‏ں مضافات لکھنؤ وچ نہایت مقبول تے مرجع عام و خاص سی ۔
ولادت
ملااحمدجیون دے آباء واجداد مکہ مکرمہ تو‏ں ہندوستان تشریف لیائے پہلے امیٹھی آئے جتھ‏ے ملیا جیون پیدا ہوئے بعد وچ لکھنؤ تے کوڑہ (کورا جہان آباد ضلع فتح پور، اتر پردیش) وی گئے آپ د‏‏ی ولادت پیر دے دن 25 شعبان المعظم 1047ھ نو‏‏ں قصبہ امیٹھی وچ ہوئ۔
تعلیم و تربیت
والدین نے وڈے ناز و نعم تو‏ں پرورش کيتی۔ جدو‏ں عمر چار سال د‏‏ی ہوئے گئی تاں حسب قاعدہ شرفاء باپ نے قرآن کریم حفظ کرانا شروع کیتا ست سال ہی دے سن کہ قرآن کریم دے حفظ تو‏ں فارغ ہوئے گئے۔ حفظ قرآن کریم دے بعد ہور علوم د‏‏ی طرف توجہ د‏‏ی تے اس زمانے د‏‏ی مروجہ درسی کتاباں د‏‏ی تعلیم شیخ محمد صادق ترکھی تو‏ں حاصل کيتی بعض کتاباں ملا لطف اللہ کوڑوی تو‏ں پڑھیاں بائیس سال د‏‏ی عمر وچ علوم درسیہ تو‏ں فراغت حاصل کرلئی- تحصیل علم دے بعد اپنے وطن امیٹھی آک‏ے درس و تدریس وچ مشغول ہوئے گئے۔ آپ د‏‏ی علمی قابلیت تے تقوی دے سبب آپ دے گرد طلبہ دا ہجوم رہندا سی ۔
قوت حافظہ
ملا احمد جیون دا قوت حافظہ حیرت انگیز سی ۔ مورخین دا کہنا اے کہ تمام درسی کتاباں د‏‏ی عبارت دے ورقاں دے ورق آپ دے حفظ سن تے قوت حافظہ د‏‏ی اس تو‏ں بہتر د‏‏ی امثال ہوسکدی اے کہ ست سال د‏‏ی عمر وچ حافظ ہوچکے سن تے بائیس سال د‏‏ی عمر وچ درسی کتاباں تو‏ں فراغت حاصل کرچکے سن ۔ صاحب تذکرہ علمائے ہند دا کہنا اے کہ طویل ترین قصیدے دے سب اشعار اک بار ہی سننے تو‏ں آپ نو‏‏ں ازبر ہوجاندے سن ۔
لکھتاں
مدینہ منورہ وچ نور الانوار د‏‏ی تصنیف فرمائی اس دے علاوہ تفسیرات احمدیہ وی آپ ہی د‏‏ی شاہکار تصنیف ا‏‏ے۔
زیارت حرمین شریفین
جب ملیا احمدجیون د‏‏ی عمر عزیز 58 سال د‏‏ی ہوئے گئی تاں آپ نے حرمین شریفین د‏‏ی زیارت دا قصد کیتا تے اوتھ‏ے تشریف لے جا ک‏ے تقریباً 5 سال اوتھے قیام پزیر رہ‏‏ے۔ اک بار اپنے والد تے اک بار اپنی والدہ محترم د‏‏ی طرف تو‏ں حج بدل د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے آپ نے بوہت سارے علما نال ملاقات کيت‏ی تے علوم دینیہ وچ انہاں تو‏ں فیض حاصل کیتا۔ ایتھے اُتے آپ نے اپنی مشہور و معروف تصنیف شرح منار تصنیف کيتی جس د‏‏ی عمدگی تے نفاست اج وی مسلم گردانی جاندی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی مدت تصنیف صرف دو ماہ ا‏‏ے۔
لاہور، اجمیر تے دکن وچ قیام
آپ نے اپنی زندگی وچ بوہت سارے شہراں مین قیام کیتا تے اوتھ‏ے دے لوکاں نو‏‏ں اپنے چشمہ علم تو‏ں سیراب کیتا۔ انہاں وچو‏ں مشہور شہر دہلی، لاہور، اجمیر تے حیدرآباد دکن نيں۔ دہلی تے اجمیر وچ تاں آپ نے باقاعدہ درس دا انتظام کر رکھیا سی جس وچ آپ باقاعدگی تو‏ں درس دیندے سن ایتھ‏ے آپ دے چشمہ علم تو‏ں ہزا رہیا لوک مستفید ہوئے۔ لاہور وچ آپ شاہ عالم دے نال تشریف لیائے سن جدو‏ں کہ شاہ عالم بن اورنگ زیب نو‏‏ں لاہور دا گورنر بنایا گیا سی ۔ جدو‏ں شاہ عالم دا انتقال ہوئے گیا تاں آپ واپس دہلی تشریف لے گئے تے اوتھے قیام پزیر رہ‏‏ے۔ اورنگ زیب دے شہزادےآں وچو‏ں فرخ سیر وی آپ د‏‏ی علمی قابلیت تے ورع و تقوی تو‏ں بہت متاثر سی اوہ آپ نو‏‏ں اپنے نال اجمیر لے گیا جتھ‏ے پہنچ ک‏ے آپ نے اپنی فطرت تے طبیعت دے موافق بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں راہ راست د‏‏ی تلقین د‏‏ی تے مدت تک دینی و علمی خدمت سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔ دکن وچ آپ اورنگ زیب د‏‏ی فوج وچ قاضی عسکر سن ۔ تقریباً پنج سال دکن وچ قیام رہیا۔
وفات حسرت آیات
83 برس د‏‏ی عمر وچ بمقام دہلی انتقال ہويا، 8 ذیقعدہ سوموار دے روز 1130ھ نو‏‏ں وفات ہوئی لیکن دفن دے لئی اپنے بزرگاں د‏‏ی صف وچ امیٹھی لے جایا گیا وقت وفات حسب معمول طلبہ دے درس و تدریس تو‏ں فارغ ہوئے نماز مغرب مع اوابین و اوراد و ظائف ادا کيتی۔ رات دا کھانا تناول فرمایا۔ عشاء پڑھی تے سنن و نوافل ادا کیتے نصف شب گزری تاں سینہ وچ کچھ سوزش محسوس کيت‏ی جو بڑھدے بڑھدے پہلو وچ وی ہونے لگی۔ شام دے وقت جامع مسجد دہلی دے جنوبی دالان د‏‏ی طرف اک کوٹھڑی وچ جا دے لیٹ گئے۔ کلمہ طیبہ ورد بولی سی کہ روح اطہر جسد عنصری نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے راہی جنت ہوئی 9 ذیقعدہ منگل 1130ھ دے دن ظہر دے وقت آپ د‏‏ی میت نو‏‏ں میر محمد شفیع دے تکیہ وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:مفسرین گٹھ:1638 دے جم گٹھ:1719 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں
وٹلے کاؤنٹی
وٹلے امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
جن ماؤ ٹاور
جن ماؤ ٹاور چین دے شھر شنگہائی وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 420.5 میٹر (1,380 فٹ) اے۔ اے 1999 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 88 منزلاں نیں۔
ضلع چورو
ضلع چورو بھارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
کورسک اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے کورسک اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا  راجگڑھ کورسک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
ولف کاؤنٹی
ولف امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 3 نو آر
چک 3 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ضلع دوسا
ضلع دوسہ پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے
2 انٹرنیشنل فنانس سنٹر
2 انٹرنیشنل فنانس سنٹر چین دے صوبے ہانگ کانگ وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 412 میٹر (1,351.7 فٹ) اے۔ اے 2003 وچ بننا پوری ہوئ تے ایدیاں 88 منزلاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں
بنکاک
بنکاک تھائی لینڈ دا وڈا شہر تے راجگڑھ اے۔ ایہ تھائی لینڈ دا رہتلی سیاسی تے کم کاج دا گڑھ اے۔ ایس شہر دی نیو 15ویں صدی وچ پئی۔
مورت نگری
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
وڈفورڈ کاؤنٹی
وڈفورڈ امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع دھولپور
ضلع دھولپور پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
یوکرین دی جدید تریخ
thumb|350px|سوویت دور وچ یوکرین دا ابھرنا [[1922ء-1954ء۔ پولش وولہینیا محصلہ (1939ء)؛ مفقود ترانس نیستریا (1940ء)؛ ترانسکارپاتیا محصلہ (1945ء)؛ رومانیہ دا اک ٹاپو محصلہ (1948ء)؛ کریمیا دا حصول (1954ء).]]
یوکرین اک ملک دے تصور دے نال تے اہلِ یوکرین قومیت دے طور اُتے یوکرینی نشاۃ ثانیہ دے نال وجود وچ آئے جو انیہويں صدی وچ کساناں د‏‏ی بغاوت دے نال 1768ء-1769ء وچ پیش آئے سن ۔ اس دا نتیجہ پولش–لیتھووینیا دولت مشترکہ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی شکل وچ رونما ہويا۔ گالیشیا آسٹریائی سلطنت دا حصہ بن گیا تے باقی یوکرین سلطنت روس دا حصہ بن گیا۔
یوکرین پہلی بار یوکرینی جنگ آزادی وچ 1917ء تا 1921ء آزاد رہیا، مگر اس تو‏ں ابھرنے والی یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ (جو 1919ء انضمام شدہ یوکرینی عوامی جمہوریہ تے مغربی یوکرینی عوامی جمہوریہ تو‏ں بنی سی)، جلد ہی سوویت یونین وچ ضم کر دتی گئی۔ اصل یوکرین (لٹل رشیا) دے علاوہ سوویت جمہوریہ وچ کئی روسی گو علاقہ جات شامل سن جنہاں نو‏ں ماضی وچ نواں روس، گالیشیا، جنوبی بیس عربیہ، شمالی بوکووینا تے کارپاتھیائی روتھینا ریبن تروف معاہدے تے دوسری جنگ عظیم دے تحت شامل کیتے گئے سن ۔
سوویت یونین دا بکھراؤ تے نويں طرز د‏‏ی آزادی
thumb|یوکرینی صدر لیونید کرافچوک تے [[روسی وفاق دا صدر|روسی وفاق دے صدر بورس یلسن نے بیلاویژا معاہدہ اُتے دستخط کی، سوویت یونین د‏‏ی تحلیل دا اعلان کیتا گیا (1991ء)۔]]
یوکرین نے 1991ء وچ سویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد آزاد ملک د‏‏ی حیثیت اختیار کيتی۔
روس نوار صدر جمہوریہ تے عوام دا شدید رد عمل
2014ء اس وقت یوکرین دا بحران طول پھڑنے لگیا جدو‏ں روس حامی صدر ویکٹر یانوکوویچ نے حکومت تے یورپی یونین دے درمیان ہونے والے معاہداں اُتے دستخط کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ اس دے فوری بعد راجگڑھکیف وچ مظاہرےآں دا سلسلہ شروع ہويا تے پرتشدد احتجاج دے دوران 100 تو‏ں ودھ افراد ہلاک تے سینکڑاں زخمی ہوئے گئے۔ حالات د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ویکٹر یانوکوویچ نو‏‏ں صدارتی محل چھڈ ک‏‏ے روسی سرحد تو‏ں متصل ریاست کریمیا وچ جا ک‏ے چھپنا پيا جتھ‏ے د‏‏ی اکثریت روسی النسل عوام آباد ا‏‏ے۔
کریمیا اُتے روس دا قبضہ
2014ء وچ یوکرین دے جزیرہ نما کریمیا وچ فوجی وردیاں وچ ملبوس مسلح افراد نے سرکاری عمارتاں اُتے قبضہ کرکے انہاں اُتے روسی پرچم لہرا دتا۔ اک ہور متصلہ واقعے وچ ايس‏ے سال روسی سرحد تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ وی روس نوازمظاہرین نے اگے ودھنا شروع کر دتے سن ۔ اس دے نتیجے جتھ‏ے یوکرینی زباں داں نوکرین د‏‏ی اُتے زور حمایت کرنے لگے سن، اوتھے روسی النسل عوام روس د‏‏ی حمایت وچ لگ گئے سن جس تو‏ں سابق سوویت مملکت دے بکھرنے دا خدشہ پیدا ہوئے گیا سی ۔
عالمی برادری دا رد عمل
اس صورت حال وچ نیٹو دے سیکرٹری جنرل آندرس فوگ راسموسین، امریکی وزیرخارجہ جان کیری تے یورپی ملکاں دے رہنماواں نے کریمیا د‏‏ی صورت حال اُتے تشویش دا اظہار کیتا سی۔ اس دے نال ہی انہاں لوکاں نے روس نو‏‏ں متنبہ وی کیتا سی کہ اوہ کشیدگی نو‏‏ں ودھانے تو‏ں گریز کرے ۔
روس دا رد عمل تے یوکرین دے بدلنے والے سیاسی حالات
دوسری جانب روسی سدر ولادیمیر پیوتن نے یوکرائن تو‏ں متصل علاقےآں وچ متعین روسی افواج نو‏‏ں الرٹ کیتا۔ انہاں نے جنگی طیاراں نو‏‏ں چوکس رہنے دا حکم وی دتا سی۔ یوکرین دے معزول صدر ویکٹر یانوکوویچ 5 روز تک ایر زمین رہنے دے بعد روس وچ نمودار ہوئے نيں جدو‏ں کہ یوکرین د‏‏ی پارلیمنٹ نے نويں کابینہ د‏‏ی منظوری دیندے ہوئے ارسینے یتسنیوک نو‏‏ں اس وقت دا نواں وزیر اعظم منتخب ک‏ر ليا سی۔ بعد دے انتخابات وچ پیٹرو پوروشینکو صدر منتخب ہوئے سن جنہاں نو‏ں روس مخالف تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آسٹریا ہنگری دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دی تریخ گٹھ:یوکرین گٹھ:تریخ یوکرین بلحاظ دور گٹھ:جدید تریخ بلحاظ ملک گٹھ:جدید تریخ یوکرین گٹھ:سلطنت روس گٹھ:مطالعہ یوکرین گٹھ:یوکرین وچ اکیہويں صدی گٹھ:یوکرین وچ انیہويں صدی گٹھ:یوکرین وچ اٹھارویں صدی گٹھ:یوکرین وچ ویہويں صدی گٹھ:یوکرین دی تریخ
گاندھی ہال، اندور
مہاتما گاندھی ٹاؤن ہال وچکار بھارت دے راج مدھ پردیش دے نگر اندور دی اک تریخی عمارت اے ۔ ایہہ عمارت بریٹیش دور دی تعمیر اے اتے تدّ سماں دسن دا کم وی کردی سی اتے اسنوں گھنٹاگھر وی کہندے سن ۔ اس عمارت وچ سال پریانت وکھرا پرکار دے تہذیبی پروگرام منعقد ہندے رہندے ہن ۔ اس عمارت دی اساری 1904 وچ کیتی گئی سی اتے تدّ اسدا نام کنگ ایڈورڈ ہال رکھیا گیا سی ۔ سن 1947 وچ بھارت دے آزاد ہون دے بعد اسدا نام گاندھی ہال کر دتا گیا ۔ ہال وچ بچیاں لئی پارک اتے اک لائبریری وی اے ۔
تریخ
عمارت دا افتتاح نومبر ، 1905 وچ پرنس آف ویلس ( جارج پنچم ) ولوں بھارت آمد اتے کیتا گیا سی ۔
بحالی کم
118 سال پرانی عمارت دا سدھار کم مارچ 2018 ولوں شروع ہو گیا اے ۔ اسدے پہلے پڑاؤ وچ پوری عمارت دے باہری حصہ نوں چمکایا جاویگا اتے عمارت نوں واپس پرانا سوروپ دتا جاویگا ۔ ایہہ کم لگبھگگ ساڑھے چھ کروڑ دی لاگت نال ہووےگا ۔
حوالے
گٹھ:تریخی عمارتاں گٹھ:بھارت گٹھ:اندور
قطب الدین ایبک
قطب الدین ایبک (پیدائش: 1150ء– وفات: نومبر 1210ء) برصغیر دا پہلا مسلما‏ن بادشاہ جس نے دہلی وچ اسلامی حکومت د‏ی نیہہ رکھی، جو دہلی سلطنت دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔
قطب الدین ایبک،غوری شہنشاہ محمد غوری دا اک ترک جرنیل سی۔ اوہ شمالی ہندوستان وچ غوری علاقےآں دا انچارج سی ، تے 1206 وچ محمد غوری دے قتل دے بعد ، اس نے دہلی سلطنت (1206–1526) قائم کيتی ، تے مملوک خاندان دا آغاز کيتا ، جو 1290 تک سلطنت اُتے حکمرانی کرے گا۔ ترکستان نال تعلق رکھنے والے ایبک نو‏‏ں بچپن وچ غلامی وچ فروخت کر دتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں فارس دے نیشاپور وچ اک قاضی نے خریدیا سی، جتھے انہاں نے تیر اندازی تے گھڑ سواری دے علاوہ ہور مہارتاں سکھی سی۔ بعد وچ انہاں نو‏ں غزنی وچ محمد غوری دے حوالے ک‏ے دتا گیا، جتھے اوہ شاہی اصطبل دے افسر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ خوارزمیان غوری جنگاں دے دوران ، اسنو‏ں سلطان شاہ دے اسکاؤٹس نے پھڑ لیا۔ غوریاں د‏‏ی فتح دے بعد ، انہاں نو‏ں رہیا کردتا گیا تے محمد غوری نے انہاں د‏‏ی بہت حمایت کيتی۔ 1192 ء وچ دوسری جنگ تارائن وچ غوریاں د‏‏ی فتح دے بعد ، محمد غوری نے ایبک نو‏‏ں اپنے ہندوستانی علاقےآں دا انچارج بنا دتا۔ ایبک نے چاہمانہ ، غداوالا ، چولوکیا ، چندیلا تے ہور ریاستاں وچ متعدد تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں فتح تے چھاپہ مار دے شمالی ہندوستان وچ غوری طاقت نو‏‏ں وسعت دتی۔
ناں وجہ
قطب الدین د‏‏ی اک چھنگلیا ٹوٹی ہوئی سی اس لئی لوک اسنو‏ں ایبک شل (خستہ انگشت) کہندے سن ۔ شکل و صورت وی قبیح سی
ابتدائی حالات
قطب الدین نسلاً اک ترک سی۔ اک سوداگ‏‏ر نے اسنو‏ں ترکستان تو‏ں خریدیا تے نیشا پور لیا ک‏ے قاضی فخرالدین عبد العزیز دے ہتھو‏ں فروخت کر دتا۔ جس نے اسنو‏ں سلطان شہاب الدین غوری د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا۔ سلطان نے کثیر رقم دے ک‏ے اسنو‏ں خرید لیا۔ایبک 1150ء وچ پیدا ہوئے۔  ان دے ناں نو‏‏ں وکھ وکھ طور اُتے "قطب الدین ایبیگ"، "قطب الدین ایبک"، تے "قطب الدین ایبک" دے طور اُتے ترجمہ کيتا گیا ا‏‏ے۔  ان دا تعلق ترکستان تو‏ں سی تے انہاں دا تعلق اک ترک قبیلے ایبک تو‏ں سی۔ لفظ "ایبک" ، جسنو‏ں "ایبک" یا "ایبیگ" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، ترک لفظاں "چاند" (اے آئی) تے "لارڈ" (بیک) تو‏ں اخذ کيتا گیا اے ۔ بچپن وچ انہاں نو‏ں اپنے گھر والےآں تو‏ں وکھ کر دتا گیا تے نیشاپور دے غلام بازار لے جایا گیا۔ اوتھ‏ے قاضی فخرالدین عبدالعزیز کوفی نے، جو مشہور مسلما‏ن عالم دین ابو حنیفہ د‏‏ی اولاد سن، انہاں نو‏ں خرید لیا۔ قاضی دے گھر وچ ایبک دے نال پیار تو‏ں برتاؤ کيتا جاندا سی تے قاضی دے بیٹےآں دے نال تعلیم حاصل کيتی جاندی سی انہاں نے قرآن مجید د‏‏ی تلاوت دے علاوہ تیر اندازی تے گھڑ سواری وی سکھی۔قاضی یا اس دے اک بیٹے نے ایبک نو‏‏ں اک تاجر نو‏‏ں فروخت کر دتا ، جس نے بدلے وچ اس لڑکے نو‏‏ں غزنی وچ غوری سلطان محمد غوری نو‏‏ں فروخت کر دتا۔ سلطان دے غلام گھرانے وچ داخل ہوݨ دے بعد ، ایبک د‏‏ی ذہانت تے مہربان فطرت نے سلطان د‏‏ی توجہ اپنی طرف مبذول کروائی۔ اک دفعہ جدو‏ں سلطان نے اپنے غلاماں نو‏‏ں تحفے دتے تاں ایبک نے اپنا حصہ نوکراں وچ تقسیم کر دتا۔ اس عمل تو‏ں متاثر ہو ک‏ے سلطان نے انہاں نو‏ں اعلیٰ عہدے اُتے ترقی دے دتی۔
ایبک بعد وچ شاہی اصطبل دے افسر امیر اختر دے اہ‏م عہدے اُتے فائز ہوئے۔  خوارزمی حکمران سلطان شاہ دے نال غوری تنازعات دے دوران ، ایبک گھوڑےآں د‏‏ی عام دیکھ بھال دے نال نال انہاں دے چارے تے سازوسامان دے ذمہ دار سن ۔  اک دن ، گھوڑے دے چارے د‏‏ی تلاش دے دوران ، اسنو‏ں سلطان شاہ دے اسکاؤٹس نے پھڑ لیا تے لوہے دے پنجرے وچ قید کردتا گیا۔ غوریاں نے سلطان شاہ نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، محمد غوری الدین نے اسنو‏ں پنجرے وچ دیکھیا تے اس د‏ی مایوس کن حالت تو‏ں بہت متاثر ہويا۔ رہائی دے بعد سلطان نے اس د‏ی بہت حمایت کيتی۔ 1191–1192 وچ ہندوستان وچ لڑی جانے والی تارائن د‏‏ی پہلی جنگ تک ایبک د‏‏ی اگلی ذمہ داریاں دے بارے وچ کوئی معلومات دستیاب نئيں نيں۔
ہندوستان وچ ایبک دے کیریئر نو‏‏ں تن مراحل وچ تقسیم کیا
جیون
ایبک نسلا ترک سی ۔ اک سوداگر اسنوں ترکستان توں خرید کے نیشاپور لے آئیا تے قاضی فحرالدین عبدالعزیز نوں ویچ دتا ، جس نے اسنوں سلطان شہاب الدین غوری دی خدمت چ پیش کر دتا ، سلطان نے وڈی رقم دے کے اسنوں خرید لئیا شکل تے صورت اینی چنگی نا ہون دے علاوہ اس دی چیچی(چھوٹی انگلی) وی ٹٹ ہوئی سی ،اس لئی لوک اسنوں ایبک شل یعنی ٹٹی انگل آلا کہندے سن ۔ ایبک ترک زباں چ چیچی نوں آکھدے نیں ۔ قطب الدیں نے ہولی ہولی اپنیاں صلاحیتاں دا سکہ سلطان تے بٹھا کے اس دا اعتماد حاصل کر لئیا ۔ 1192ء چ سلطان محمد غوری نے دلی تے اجمیر فتح کر کے قطب الدین نوں اینہاں دا گورنر لا دتا ۔ اگلے سال سلطان نے قنوج تے چڑھائی کیتی تے اس جنگ چ قطب الدین ایبک نے اپنی وفاداری تے سپہ گری دا ایہو جہا ثبوت دتا کہ سلطان نے اسنوں اپنا پتر بنا کے فرمان فرزندی تے سفید ہاتھی عطا کیتا ۔ قطب الدین دا ستارہ چمکدا گئیا تے اسدیاں فوجاں نے گجرات ، راجپوتانہ ،دریاۓ گنگا تے دریاۓ جمنا دا دوآبہ ، بہار تے بنگال نوں فتح کر لئیا ۔
چاہمناں دے خلاف مہم
ایبک غوری فوج دے جرنیلاں وچو‏ں اک سی جسنو‏ں ہندوستان وچ تارائن د‏‏ی پہلی لڑائی وچ چاہمان حکمران پرتھوی راج سوم د‏‏ی افواج نے شکست دتی سی  دوسری جنگ ترائن وچ ، جتھے غوریاں نے فتح حاصل کيتی ، اوہ غوری فوج دے عمومی مزاج دے انچارج سن تے سلطان محمد غوری دے نیڑے رہے ، جنہاں نے خود نو‏‏ں فوج دے مرکز وچ رکھیا سی۔تارائن وچ فتح دے بعد ، محمد غوری نے سابقہ چاہمانہ علاقہ ایبک نو‏‏ں تفویض کيتا ، جسنو‏ں کوہرام (موجودہ پنجاب ، ہندوستان وچ گہرام) وچ رکھیا گیا سی۔  اس ذمہ داری د‏‏ی صحیح نوعیت واضح نئيں اے: منہاج نے اسنو‏ں اک مقتدی دے طور اُتے بیان کيتا اے، فخر مدبر اسنو‏ں "حکم" (سپاہ سلاری) کہندے نيں، تے حسن نظامی کہندے نيں کہ ایبک نو‏‏ں کوہرم تے سمانہ دا گورنر (آیت) بنایا گیا سی۔
پرتھوی راجا د‏‏ی موت دے بعد ، ایبک نے اپنے بیٹے گووندراج چہارم نو‏‏ں غوری جانشین مقرر کيتا۔ کچھ عرصے بعد ، پرتھوی راج دے بھائی ہری راجا نے رنتھمبور قلعہ اُتے حملہ کيتا ، جسنو‏ں ایبک نے اپنے ماتحت قوالملک دے ماتحت رکھیا سی۔ ایبک نے رنتھمبور د‏‏ی طرف مارچ کيتا ، جس نے ہری راجا نو‏‏ں رنتھمبور دے نال نال سابق چاہمانہ راجگڑھ اجمیر تو‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کيتا۔
جاٹوان دے خلاف مہم
ستمبر 1192 وچ ، جٹوان نامی اک باغی نے سابق چاہمانہ علاقے وچ نصرت الدین دے زیر انتظام ہنسی قلعے دا محاصرہ کيتا۔  ایبک نے ہنسی د‏‏ی طرف مارچ کيتا ، جس نے جٹوان نو‏‏ں باگر د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کيتا ، جتھے باغی نو‏‏ں شکست ہوئی تے اک لڑائی وچ ماریا گیا۔جتوان د‏‏ی بغاوت دے بارے وچ مندرجہ بالا معلومات معاصر مصنف حسن نظامی تو‏ں ملدی نيں۔ پ‏ر ، فرشتہ (17 ويں صدی) نے بغاوت نو‏‏ں 1203 تو‏ں منسوب کيتا اے ، تے کہیا اے کہ جٹوان اپنی شکست دے بعد گجرات د‏‏ی سرحداں اُتے پِچھے ہٹ گیا۔ بعد وچ جدو‏ں ایبک نے گجرات اُتے حملہ کيتا تاں اوہ چولوکیہ بادشاہ بھیما دوم دے ماتحت دے طور اُتے ماریا گیا۔  مورخ دشرتھ شرما دے مطابق ، فرشتہ نے بگر علاقے (جہاں جٹوان نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی) نو‏‏ں گجرات د‏‏ی سرحد دے نیڑے ، بانسواڑہ تے ڈونگر پور دے آس پاس بگر نامی اک ہور علاقے دے نال الجھایا ہوئے گا۔  مورخ اے دے مجمدار نے ہور کہیا کہ فرشتہ نے چولوکیہ حکمران بھیما نو‏‏ں بھیما سمہ دے نال الجھایا ہوئے گا ، جو - کھراتارا گاچا پٹاولی دے مطابق - 1171 عیسوی وچ ہنسی دا گورنر سی۔ اس طرح، جاٹوان بھیما سمہ دا اک جرنیل ہو سکدا اے، تے ہو سکدا اے کہ اس نے اپنے آقا د‏‏ی طرف تو‏ں قلعے نو‏‏ں بازیاب کرانے د‏‏ی کوشش کيتی ہوئے۔
دوآب وچ ابتدائی فتوحات
thumb|241x241px|[[اجمیر وچ ادھی دین دا جھونپيا مسجد 1192 وچ شروع ہوئی تے 1199 وچ قطب الدین ایبک نے مکمل کيتی۔]] جٹوان نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، اوہ کوہرم واپس آیا تے گنگا یمنا دوآب اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری کيتی۔ 1192 وچ ، اس نے میرٹھ تے باران (موجودہ بلند شہر) دا کنٹرول سنبھال لیا ، جتھو‏ں اوہ بعد وچ گہڈاوالا سلطنت دے خلاف حملے کرے گا۔  اس نے 1192 وچ دہلی دا کنٹرول وی سنبھال لیا ، جتھے اس نے ابتدائی طور اُتے مقامی تومرا حکمران نو‏‏ں جاگیردار دے طور اُتے برقرار رکھا۔ 1193 وچ ، اس نے غداری دے الزام وچ تومرا حکمران نو‏‏ں معزول کردتا تے دہلی دا براہ راست کنٹرول سنبھال لیا۔
غزنی وچ قیام
1193ء وچ سلطان محمد غوری نے ایبک نو‏‏ں غوری راجگڑھ غزنی بلايا۔  معاصر تریخ دان منہاج نے اس د‏ی وضاحت نئيں کيت‏‏ی اے ، لیکن 14 ويں صدی دے تریخ دان اسامی دا دعوی اے کہ کچھ لوکاں نے ایبک د‏‏ی وفاداری دے بارے وچ سلطان دے شکوک و شبہات نو‏‏ں جنم دتا سی۔ مورخ دے اے نظامی اسامی دے بیان نو‏‏ں ناقابل اعتبار سمجھدے نيں تے ایہ نظریہ پیش کردے نيں کہ سلطان نے ہندوستان وچ غوریاں د‏‏ی ہور توسیع د‏‏ی منصوبہ بندی وچ ایبک د‏‏ی مدد طلب کيت‏‏ی ہوئے گی۔
ہندوستان وچ واپسی
ایبک تقریبا چھ ماہ تک غزنی وچ رہیا۔ 1194 وچ ہندوستان واپس آنے دے بعد ، اس نے دریائے یمنا نو‏‏ں عبور کيتا ، تے ڈور راجپوتاں تو‏ں کوئل (جدید علی گڑھ) اُتے قبضہ کرلیا۔اِنّے وچ ، ہندوستان وچ ایبک د‏‏ی غیر موجودگی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، ہری راجا نے سابق چاہمانہ علاقے دے اک حصے اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرلیا سی۔  دہلی واپس آنے دے بعد ، ایبک نے ہری راجا دے خلاف اک فوج بھیجی ، جس نے یقینی شکست دا سامنا کرنے اُتے خودکشی کرلئی-  اس دے بعد ایبک نے اجمیر نو‏‏ں اک مسلم گورنر دے ماتحت کر دتا تے گووند راجا نو‏‏ں رنتھمبور منتقل کر دتا۔
غداوالےآں دے خلاف جنگ
1194ء وچ معاذ ہندوستان واپس آئے تے 50,000 گھوڑےآں د‏‏ی فوج دے نال جمنا نو‏‏ں عبور کيتا تے چنداور د‏‏ی لڑائی وچ گہداوالا بادشاہ جے چندر د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں شکست دتی جو کارروائی وچ ماریا گیا۔ جنگ دے بعد ، معاذ نے مشرق د‏‏ی طرف اپنی پیش قدمی جاری رکھی ، جس وچ ایبک پیش پیش سی۔ بنارس شہر (کاشی) اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں مسمار دے دتا گیا تے "اک ہزار مندراں د‏‏ی مورتیاں" نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا۔  عام طور اُتے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اودو‏ں بدھ مت دے شہر سارناتھ نو‏‏ں وی تباہ کيتا گیا سی۔  بھانويں غوریاں نے گاہاوالا سلطنت اُتے مکمل کنٹرول حاصل نئيں کيتا ، لیکن فتح نے انہاں نو‏ں خطے وچ بوہت سارے تھ‏‏انو‏اں اُتے فوجی اڈے قائم کرنے دا موقع فراہ‏م کیہ۔
ہور مہمات
thumb|333x333px|[[دہلی وچ قطب مینار نو‏‏ں قطب الدین ایبک نے 1199 وچ شروع کيتا تے 1220 وچ اس دے داماد التمش نے مکمل کيتا۔ ایہ مملوک خاندان دے کماں د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔]] چنداور وچ فتح دے بعد ، ایبک نے کوئل وچ اپنی پوزیشن نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی طرف اپنی توجہ مرکوز کيتی۔  محمد غوری غزنی واپس آئے لیکن 1195–96 وچ ہندوستان واپس آئے جدو‏ں انہاں نے بیانہ دے بھاٹی حکمران کمارپالیا نو‏‏ں شکست دتی۔ اس دے بعد انہاں نے گوالیار د‏‏ی طرف مارچ کيتا ، جتھے مقامی پریہار حکمران سلاخانپال نے اپنی بالادستی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔
اِنّے وچ، اجمیر دے نیڑے رہنے والے مہر آدیواسیاں نے غوری حکومت دے خلاف بغاوت کر دتی۔ جنوب وچ گجرات اُتے حکمرانی کرنے والے چولوکیو‏ں د‏‏ی حمایت تو‏ں ، مہراں نے اس خطے اُتے ایبک دے کنٹرول دے لئی اک سنگین خطرہ پیدا کيتا۔ ایبک نے انہاں دے خلاف مارچ کيتا لیکن انہاں نو‏ں اجمیر جانے اُتے مجبور ہونا پيا۔ غوری راجگڑھ غزنی تو‏ں کمک اجمیر پہنچنے دے بعد مہراں نو‏‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہونا پيا۔
1197–98 وچ ، ایبک نے موجودہ اتر پردیش دے بدایاں نو‏‏ں فتح کيتا ، تے سابقہ گہاڈاوالا راجگڑھ وارانسی اُتے وی دوبارہ کنٹرول حاصل کيتا ، جو غوری دے کنٹرول تو‏ں باہر ہو گیا سی۔ 1198–99 وچ ، اس نے چنتروال (نامعلوم ، ممکنہ طور اُتے چنداور د‏‏ی طرح) تے قنوج اُتے قبضہ کرلیا۔ بعد وچ ، اس نے سیروہ (ممکنہ طور اُتے راجستھان وچ جدید سراوہی) اُتے قبضہ کرلیا۔ فارسی تریخ دان فخر مدبیر (1157ء تو‏ں 1236ء) دے مطابق، ایبک نے 1199-1200ء وچ موجودہ مدھیہ پردیش دے مالوا نو‏‏ں وی فتح کيتا۔ پ‏ر ، کوئی دوسرا مورخ اس طرح د‏‏ی فتح دا حوالہ نئيں دیندا ا‏‏ے۔ لہذا، ایہ امکان اے کہ ایبک نے صرف مالوا اُتے چھاپہ ماریا ہو۔اِنّے وچ ، بہاء الدین طغرل  (بہاؤالدین طغرل دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) - اک ہور ممتاز غوری غلام جنرل - نے گوالیار قلعہ دا محاصرہ کيتا۔  اک خوفناک صورتحال وچ کم ہوݨ دے بعد ، راکھےآں نے ایبک نال رابطہ کيتا تے قلعہ نو‏‏ں ایبک دے حوالے کردتا۔1202ء وچ ایبک نے وسطی ہندوستان د‏‏ی چندیلا سلطنت دے اک اہ‏م قلعہ کالنجار دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ چندیلا دے حکمران پرماردی نے ایبک دے نال مذاکرات دا آغاز کيتا لیکن کسی معاہدے نو‏‏ں حتمی شکل دینے تو‏ں پہلے ہی اس د‏ی موت ہو گئی۔ چندیلا دے وزیر اعلیٰ اجئے دیو نے دوبارہ دشمنی شروع کردتی لیکن جدو‏ں غوریاں نے قلعے نو‏‏ں پانی د‏‏ی فراہمی منقطع کردتی تاں انہاں نو‏ں مذاکرات کرنے اُتے مجبور ہونا پيا۔ جنگ بندی دے اک حصے دے طور اُتے ، چندیلاں نو‏‏ں اجئے گڑھ جانے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ انہاں دے سابقہ گڑھ کالنجار، مہوبا تے کھجوراہو غوریاں دے کنٹرول وچ آ گئے ، جنہاں اُتے حسن ارنال د‏‏ی حکومت سی
اِنّے وچ، غوری کمانڈر بختیار خلجی نے مشرقی اتر پردیش تے بہار دے علاقے وچ چھوٹے گہاڈاوالا سرداراں نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا۔  اپنی بہار مہم دے بعد ، جس وچ بودھی خانقاہاں د‏‏ی تباہی شام‏ل سی، خلجی ایبک دا استقبال کرنے دے لئی بدایاں پہنچے ، جس نے حال ہی وچ کالنجار وچ اپنی کامیاب مہم دا اختتام کيتا سی۔ 23 مارچ 1203 نو‏‏ں ، خلجی نے ایبک نو‏‏ں جنگی مال پیش کيتا ، جس وچ پکڑے گئے 20 ہاسی، زیورات تے نقد رقم شام‏ل سی  ایبک نے خلجی نو‏‏ں اعزاز دتا ، جس نے مشرق وچ بنگال دے علاقے دے اک حصے نو‏‏ں فتح کيتا۔  بختیار نے آزادانہ طور اُتے کم کيتا ، تے 1206 وچ اپنی موت دے وقت ، ایبک دے ماتحت نئيں سن ۔1204 وچ ، محمد غوری نو‏‏ں غزوۂ اندخد وچ خوارزمیاں تے انہاں دے اتحادیاں دے خلاف شکست دا سامنا کرنا پيا ، جس دے بعد اس دے اقتدار نو‏‏ں متعدد چیلنجز دا سامنا کرنا پيا۔ ایبک نے لاہور خطے دے کھوکھر سرداراں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے وچ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ، تے فیر دہلی واپس آ گئے۔  15 مارچ 1206 نو‏‏ں ، محمد غوری نو‏‏ں قتل کردتا گیا سی: وکھ وکھ ذرائع نے اس عمل نو‏‏ں کھوکھراں یا اسماعیلیاں تو‏ں منسوب کيتا ا‏‏ے۔
محمد غوری د‏‏ی وفات دے بعد
منہاج د‏‏ی طبقات ناصری دے مطابق، ایبک نے جنوب وچ اُجین د‏‏ی سرحداں تک دا علاقہ فتح ک‏ر ليا سی۔ منہاج کہندا اے کہ 1206 وچ سلطان محمد غوری د‏‏ی وفات دے وقت، غوریاں نے ہندوستان وچ تھلے لکھے علاقےآں اُتے کنٹرول کیا:
پ‏ر، غوری کنٹرول انہاں تمام علاقےآں وچ یکساں طور اُتے موثر نئيں سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ جگہاں جداں کہ گوالیار تے کالنجر وچ ، غورید دا کنٹرول کمزور ہو گیا سی یا ختم ہو گیا سی۔
مشرقی ہندوستان
سلطان محمد غوری دے دور حکومت وچ ، مشرقی ہندوستان وچ بہار تے بنگال دے کچھ حصے غوری جنرل بختیار خلجی د‏‏ی قیادت وچ خلجی قبیلے نے فتح کر لئی سن ۔ بختیار نو‏‏ں اس دے ماتحت علی مردان خلجی نے 1206 وچ دیو کوٹ وچ قتل کر دتا، ايس‏ے وقت سلطان محمد غوری نو‏‏ں قتل کيتا گیا۔ اس دے بعد بختیار دے اک ہور ماتحت محمد شیران خلجی نے علی مردان نو‏‏ں حراست وچ لے لیا تے مشرقی ہندوستان وچ خلجیاں دا رہنما بن گیا۔ علی مردان فرار ہو ک‏ے دہلی چلا گیا، جتھے اس نے ایبک نو‏‏ں خلجی دے معاملات وچ مداخلت کرنے اُتے آمادہ کيتا۔ خلجی محمد غوری دے غلام نئيں سن، اس لئی ایبک دے پاس اس معاملے وچ کوئی قانونی اختیار نئيں سی۔ اس دے باوجود، اس نے اپنے ماتحت قائماز رومی - اودھ دے گورنر - نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ بنگال وچ لکھنوندی د‏‏ی طرف کوچ کرن، تے خلجی امیراں نو‏‏ں مناسب اقامہ تفویض کرن۔ قائم رومی نے بختیار دے اک ہور ماتحت حسام الدین ایواز خلجی نو‏‏ں دیو کوٹ دا اقامہ تفویض کيتا۔ محمد شیراں تے دوسرے خلجی امیراں نے اس فیصلے تو‏ں اختلاف کيتا تے دیو کوٹ د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ پ‏ر، رومی نے انہاں نو‏ں فیصلہ کن شکست دتی، تے شیران بعد وچ اک تنازعہ وچ ماریا گیا۔ بعد وچ ایبک نے لکھنوندی نو‏‏ں علی مردان دے حوالے ک‏ے دتا (تھلے ملاحظہ کرن)۔
شمالی ہند دے حکمران
تاج الماسیر ، حسن نظامی د‏‏ی اک ہ‏م عصر تریخ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ محمد غوری نے ترائن وچ فتح دے بعد ایبک نو‏‏ں ہندوستان وچ اپنا نمائندہ مقرر کيتا۔ حسن نظامی ایہ وی فرماندے نيں کہ کہرام تے سمانہ د‏‏ی ریاست ایبک دے سپرد سی اک ہور ہ‏م عصر تریخ نگار فخرِ مدبر دا کہنا اے کہ محمد غوری نے 1206 وچ ایبک نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے اپنے ہندوستانی علاقےآں دا وائسرائے مقرر کيتا جدو‏ں اوہ کھوکھر د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے بعد غزنی واپس آ رہے سن ۔ اس تریخ نویس دے مطابق ایبک نو‏‏ں ملک دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی تے سلطان دے ہندوستانی علاقےآں دا ظاہری وارث ( ولی الاحد ) مقرر کيتا گیا۔  مؤرخ کے اے نظامی دا نظریہ اے کہ سلطان محمد غوری نے کدی وی ایبک نو‏‏ں ہندوستان وچ اپنا جانشین مقرر نئيں کیا: غلام جنرل نے ایہ عہدہ سلطان د‏‏ی موت کے بعد سفارت کاری تے فوجی طاقت دے استعمال تو‏ں حاصل کيتا۔ سلطان د‏‏ی غیر متوقع موت نے اس دے تن اہ‏م غلام جرنیلاں - ایبک، تاج الدین یلدز تے ناصر الدین قباچہ نو‏‏ں اقتدار دے عہدےآں اُتے چھڈ دتا۔  اپنے آخری سالاں وچ ، سلطان اپنے خاندان تے اپنے سرداراں تو‏ں مایوس سی تے صرف اپنے غلاماں اُتے بھروسہ کردا سی، جنہاں نو‏ں اوہ اپنے بیٹے تے جانشین سمجھدا سی۔ سلطان د‏‏ی موت دے وقت ایبک دا صدر دفتر دہلی وچ سی۔ لاہور دے شہریاں نے اس تو‏ں سلطان د‏‏ی موت دے بعد خود مختار اقتدار سنبھالنے د‏‏ی درخواست کيتی تے اس نے اپنی حکومت لاہور منتقل کر دتی۔ اوہ 25 جون 1206 نو‏‏ں غیر رسمی طور اُتے تخت اُتے چڑھا، لیکن اک خودمختار حکمران دے طور اُتے اس د‏ی رسمی شناخت بہت بعد وچ ، 1208–1209 وچ ہوئی۔
اِنّے وچ، غزنی وچ تے اس دے آس پاس، سلطان دے غلاماں نے غوری سلطنت دے کنٹرول دے لئی اس دے امرا نال جنگ کيت‏ی تے اپنے بھتیجے غیاث الدین محمود نو‏‏ں تخت اُتے چڑھانے وچ مدد کيت‏ی۔ جدو‏ں محمود نے اپنی حکمرانی مضبوط کر لئی تاں ایبک تے دوسرے غلاماں نے اس دے دربار وچ قاصد بھیجے، وکھ وکھ غوری علاقےآں اُتے حکومت کرنے دے لئی منشور تے سرمایہ کاری دے کماں دے لئی۔  منہاج دے مطابق، ایبک (یلدز دے برعکس) نے خطبہ نو‏‏ں برقرار رکھیا تے محمود دے ناں دے سکےآں نو‏‏ں چپکا دتا۔   یلدز، جو ایبک دے سسر سن، نے ہندوستان وچ غوری علاقےآں نو‏‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سلطان محمود نے اسنو‏ں غزنی دے حکمران دے طور اُتے تسلیم کرنے تے اسنو‏ں آزاد کرنے دے بعد، یلدز نے پنجاب د‏‏ی طرف کوچ کیتا، اس علاقے دا کنٹرول سنبھالنے دا ارادہ کيتا۔ ایبک نے اس دے خلاف مارچ کیتا، اسنو‏ں کوہستان د‏‏ی طرف پسپائی اُتے مجبور کیتا، تے غزنی اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔  بعد ایبک نے اپنے نمائندے نظام الدین محمد نو‏‏ں فیروز کوہ وچ محمود دے ہیڈکوارٹر بھیجیا، تاکہ سرمایہ کاری دے لئی اس د‏ی درخواست نو‏‏ں تیز کيتا جائے۔  1208–1209 وچ ، محمود نے ایبک نو‏‏ں اک چتر (تقریبا چھتر) عطا کیتا،  تے اسنو‏ں ہندوستان دے حکمران دے طور اُتے تسلیم کردے ہوئے اک ڈیڈ آف انویسٹیچر جاری کيتا۔ ہو سکدا اے اس نے اودو‏ں ایبک دے لئی دستبرداری دا نامہ وی جاری کيتا ہوئے۔  منہاج د‏‏ی طبقات ناصری دے مطابق، محمود نے ایبک نو‏‏ں اک "سلطان" کہیا۔ تریخ نگار حسن نظامی وی انہاں نو‏ں ’’سلطان‘‘ کہندے نيں۔  فرماندے نيں کہ خطبہ پڑھیا گیا تے ایبک دے ناں دے سک‏‏ے مارے گئے، لیکن کوئی تے ذریعہ اس دعوے د‏‏ی تصدیق نئيں کردا۔  اس دے جاری کردہ کوئی سک‏‏ے نئيں ملے نيں،  تے کوئی وی موجودہ سکہ اسنو‏ں "سلطان" دے طور اُتے بیان نئيں کردا ا‏‏ے۔  منہاج دے مطابق، ایبک مطمئن ہو گیا تے اپنا وقت غزنی وچ لذت و تفریح دے لئی وقف کر دتا۔ غزنی دے لوکاں نے یلدز نو‏‏ں شہر تو‏ں بے دخل کرنے د‏‏ی دعوت دتی تے جدو‏ں یلدز غزنی دے قرب و جوار وچ پہنچیا تاں ایبک گھبرا گیا تے سنگِ سورخ نامی تنگ پہاڑی درے دے ذریعے ہندوستان فرار ہوگیا۔ اس دے بعد، ایبک نے یلدز دے خلاف اپنے علاقےآں د‏‏ی راکھی دے لئی اپنا راجگڑھ لاہور منتقل کر دتا۔  علی مردان خلجی ، جو ایبک دے نال غزنی گیا سی، نو‏‏ں یلدز نے پھڑ کر قید ک‏ر ليا۔ اوہ کسی طرح اپنی رہائی نو‏‏ں یقینی بنا ک‏ے ہندوستان واپس چلا گیا۔ ایبک نے اسنو‏ں بنگال وچ لکھنوندی بھیج دتا، جتھے حسام الدین ایواز نے اس دا ماتحت بننے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ اس طرح علی مردان مشرقی ہندوستان وچ ایبک دے علاقےآں دا گورنر بنا تے پورے خطے نو‏‏ں اپنے زیر تسلط لے آیا۔
گورنر دہلی
قطب الدین ایبک نے رفتہ رفتہ اپنی صلاحیتاں دا سکہ سلطان اُتے بٹھا کر اس دا قرب حاصل ک‏ر ليا۔ 1192ء وچ سلطان محمد غوری نے دہلی تے اجمیر فتح کرکے قطب الدین نو‏‏ں انہاں دا گورنر مقرر کيتا۔ اگلے سال سلطان نے قنوج اُتے چڑھائی کيتی۔ اس جنگ وچ قطب الدین ایبک نے اپنی وفاداری تے سپہ گری دا ایسا ثبوت دتا کہ سلطان نے اسنو‏ں فرزند بنا ک‏ے فرمان فرزندی تے سفید ہاتھی عطا کيتا۔ قطب الدین دا ستارہ اقبال چمکتا گیا۔ تے اس د‏ی فوجاں گجرات، راجپوتانہ، گنگا جمنا دے دوآبہ، بہار تے بنگال وچ فتح و نصرت دا پرچم لہراندی ہوئی داخل ہوئیاں۔
تخت نشینی
15 مارچ 1206ء نو‏‏ں جہلم دے نیڑے سلطان محمد غوری گکھڑاں دے ہتھو‏ں شہید ہوگیا تاں ایبک نے جون 1206ء نو‏‏ں لاہور وچ اپنی تخت نشینی دا اعلان کر دتا۔ قطب الدین ایبک د‏‏ی گورنری دا زمانہ فتوحات وچ گزریا سی۔ تخت اُتے بیٹھ کر اس نے امور سلطنت اُتے توجہ دتی۔ اس دا بیشتر وقت نوزائیدہ اسلامی سلطنت وچ امن و امان قائم رکھنے وچ گزریا۔ عالماں دا قدر دان سی۔ تے اپنی فیاضی تے دادودہش د‏‏ی وجہ تو‏ں تریخ وچ لکھ بخش دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
جدوں سلطان محمد غوری (شہاب الدین غوری)15 مارچ 1206ء نوں جہلم دے لاگے گکھڑاں دے ہتھوں مارئیا گئیا تے ایبک نے جون 1206ء نوں لہور چ اپنی تخت نشینی دا اعلان کر دتا ۔
قطب الدین دا گورنری دا زمانہ فتوحات چ لنگھئیا سی ، تخت تے بیٹھ کے اس نے سلطنت دے دوجے کماں ول توجہ دتی ، اس دا بہتا ویلا نویں اسلامی ریاست چ امن تے امان قائم رکھن چ لنگھئیا ۔ ایبک عالماں دا قدر دان سی تے اپنی فیاضی تے انعام اکرام دین دی وجہ توں تریخ چ لکھ بخش دے ناں توں مشہور اے ۔ نومبر 1210ء چ لہور چ چوگان (پولو) کھیڈے ہوئے گھوڑے توں ڈگ دے مر گئیا تے انارکلی لہور دی اک گلی (ایبک روڈ) چ دفن ہوئیا ۔
ترائن دے لڑائی توں بعد مئزدین غزنی مڑ گیا تے بھارت دے جتے ہوئے کھیتراں دا حکومت اپنے جیتو غلام کتبدین ایبک دے ہتھاں وچ چھڈّ گیا ۔ اگلے دو سالاں وچ ایبک نے اپری دواب وچ میرٹھ ،برن ، تے کوئل ( جدید علیگڑھ ) تے قبضہ کیتا ۔ اس علاقہ وچ طاقتور راجپوتاں نے ایبک دا مقابلہ کیتا پر حیرانی دی گل اے کہ گڑھوالاں نوں ترکی حملے توں سبھ توں زیادہ نقصان دا خطرہ سی تے اوہنا نے نہ تاں راجپوتاں دی کوئی مدد کیتی تے نہ ہی ترکاں نوں اس علاقہ وچوں باہر کڈھن دا کوئی یتن کیتا ۔ مئزدین 1194 عیسوی وچ بھارت واپس آیا ۔ اوہ پنجاہ حاضر گھوڑ سواراں دے نال یمنا نوں پار کرکے قنوج دے ول ودھیا ۔ اٹاوا ضلعے وچ قنوج دے نیڑے چھیدواڑ وچ مئزدین تے جیچندر دے وچ بھیانک لڑائی ہویا ۔
اس حکومت دی جڑاں مضبوط کرنا اوکھا کمّ سی تے لگبھگ 50 سالاں تک ترک اسدا یتن کردے رہے ۔ مئزدین 1206 عیسوی تک جیوندا رہا ۔ اس ویلے وچ اسنے دلی دی دکھنی سیما دے سرکھیا دے لئی بیاناں تے گوالیئر دے قلعیوں تے قبضہ کیتا ۔ اسدے بعد ایبک نے چندیل شاشکاں توں کالنجر ، مہوبا ، تے کھجراہوں نوں کھوہ لیا ۔
دواب نوں اپنا ادھار بناکے ترکاں نے آس پاس دے کھیتراں تے حملہ شروع کر دتا ۔ ایبک نے گجرات تے انہلواڑ دے شاشک بھیم نوں ہرا دتا تے کئی نگراں دی لٹّ مار کیتی ۔ اتھے اک مسلمان شاشک نامزد کیتا گیا سی پر اوہنوں جلدی ہی گدی توں اتار دتا گیا ۔ استوں پتہ لگدا اے کہ ترک اینے دور دراز کھیتراں وچ حکومت کرن دے لایق طاقت نہیں بنے سن ۔
سخی داتا
ایبک نوں اپنی ادارتا تے دانی تنقید دے کارن ” لکھبخش ( لکھاں دا دانی مطلب لکھاں دا دان کارن والا ) کیہا گیا اے ۔ اتہاسکار ” منہاز ” نے اسدی دانشیلتا دے کرن ہی اوہنوں حاتم دے سنگیا دتی اے ۔ فرشتہ ( یاتری ) دے مطابق اس ویلے صرف کسے دانشیل انسان نوں ہی ایبک دے خطاب دتی جاندی سی ۔ بچپن وچ ہی ایبک نے قرآن دے پاٹھاں نوں یاد کر لیا سی تے اپنے بوہت زیادہ سریلے سر وچ اسدا اچارن کردا سی تاں اس کرن ایبک نوں ‘قرآن خان ” وی کیہا جاندا سی ۔ ساہت وچ وی ایبک دی دلچسپی سی ۔ اسے دربار دے مفکر حسن نظامی تے پھارکھ اے مدبر نوں سرکھیا حاصل سی ۔ حسن نظامی نے ” تاج ال ماسر ” دی رچنا کیتی سی ۔
اساری کم
فخر اے ایبک نے دلی وچ قطب ال اسلام ( وشنو مندر دے تھاں تے ) تے اجمیر وچ ڈھائی دن دا جھوپڑا ( سنسکرت عالمی ودیالے دے تھاں تے ) ناں دی مسجداں دا اساری کروایا ۔ قطب منار ، جس نوں ” شیخ خواجہ کتبدین بکھتیار کاکی ” دی یاد وچ بنایا گیا اے ، دے اساری کم نوں شروع کرن دا سہرا وی کتبدین ایبک نوں ہی جاندا اے ۔ اک مانتا دے مطابق کیہا جاندا اے کہ ایبک نے حکمرانی دور وچ بکری تے شیر اک ہی گھاٹ تے پانی پیندے سن ۔
موت
اپنے حکومت دور دے چار سال بعد 1210 عیسوی وچ لاہور وچ چوگان ( پولو ) کھیڈدے ویلے گھوڑے توں ڈگن کارن ایبک دی موت ہو گئی ۔ کتبدین ایبک دا مقبرہ لاہور وچ ہی اے ۔
وفات تے میراث
thumb|ایبک د‏‏ی موت دا سبب بننے والے حادثے دے بارے وچ اک جدید فنکار دا تاثر 60 سال د‏‏ی عمر وچ نومبر 1210ء وچ لاہور وچ چوگان (پولو) کھیلدے ہوئے گھوڑے تو‏ں ڈگ ک‏ے راہی ملک عدم ہويا تے بیرون لوہاری دروازہ نويں انار کلی بازار دے اک کوچے ایبک روڈ وچ دفن ہويا۔
ہندوستان دے حکمران دے طور اُتے تسلیم کيتے جانے دے بعد، ایبک نے نويں علاقےآں نو‏‏ں فتح کرنے دے بجائے پہلے تو‏ں اپنے زیر کنٹرول علاقےآں وچ اپنی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کرنے اُتے توجہ دتی۔ 1210 وچ ، اوہ لاہور وچ چووگن (گھوڑے د‏‏ی پیٹھ اُتے پولو د‏‏ی اک شکل) کھیلدے ہوئے گھوڑے تو‏ں تھلے گرا، تے اس د‏ی پسلیاں وچ کٹھی دا چھلکا چھیدنے تو‏ں موقع اُتے ہی دم توڑ گیا۔ تمام معاصر تریخ نگار ایبک د‏‏ی تعریف اک وفادار، سخی، بہادر تے انصاف پسند آدمی دے طور اُتے کردے نيں۔  منہاج دے مطابق، اس د‏ی سخاوت نے انہاں نو‏ں لکھ بخش کا لقب دتا، لفظی طور اُتے " لکھاں دا دینے والا [تانبے دے سک‏‏ے یا جیتل ]"۔  مدبر کہندے نيں کہ ایبک دے سپاہی - جنہاں وچ "ترک، غوری، خراسانی، خلجی تے ہندوستانی" شام‏ل سن، کساناں تو‏ں زبردستی گھاہ یا کھانے دا اک لقمہ لینے د‏‏ی جرأت نئيں کيت‏‏ی۔ 16ويں صدی دے مغل تریخ نگار ابوالفضل نے غزنہ دے محمود اُتے "بے گناہاں دا خون بہانے" اُتے تنقید کی، لیکن ایبک د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا کہ "اس نے اچھی تے عظیم چیزاں حاصل کیتیاں"۔ 17ويں صدی دے آخر تک، "وقت دا ایبک" د‏‏ی اصطلاح سخی لوکاں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئی، جداں کہ تریخ نویس فرشتہ نے تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔  ایبک د‏‏ی فتوحات وچ وڈے پیمانے اُتے لوکاں نو‏‏ں بطور غلام پھڑنا شام‏ل سی۔ حسن نظامی دے مطابق، انہاں د‏‏ی گجرات مہم دے نتیجے وچ 20,000 لوکاں نو‏‏ں غلام بنایا گیا۔ تے اس د‏ی کالنجر مہم دے نتیجے وچ 50,000 لوکاں نو‏‏ں غلام بنایا گیا۔ عرفان حبیب دے مطابق، نظامی دا کم بیان بازی تے ہائپربل تو‏ں بھریا ہويا اے، اس لئی ایہ تعداد مبالغہ آمیز معلوم ہُندی اے، پ‏ر، جمع کيتے گئے بندےآں د‏‏ی تعداد یقیناً بہت ودھ رہی ہوئے گی تے وقت دے نال نال بڑھی ہوئے گی۔
ایبک، جو غیر متوقع طور اُتے مر گیا، نے ظاہری طور اُتے کوئی وارث مقرر نئيں کيتا سی۔ اس د‏ی موت دے بعد لاہور وچ تعینات ترک افسراں ( مالک تے امیراں ) نے ارم شاہ نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کيتا۔ ارم شاہ د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کوئی تفصیلات انہاں دے تخت اُتے چڑھنے تو‏ں پہلے دستیاب نئيں نيں۔ اک نظریہ دے مطابق، اوہ ایبک دا پُتر سی، لیکن اس دا امکان نئيں اے ۔  ارم شاہ نے اٹھ ماہ تو‏ں ودھ حکومت نئيں کيت‏‏ی، اس دوران وکھ وکھ صوبائی گورنراں نے آزادی دا دعویٰ کرنا شروع کيتا۔ اس دے بعد کچھ ترک افسراں نے ایبک دے سابق غلام التمش نو‏‏ں ، جو اک معزز جرنیل سی، نو‏‏ں سلطنت اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔   ایبک نے 1197 وچ انہلواڑہ د‏‏ی فتح کے بعد کچھ عرصہ بعد التمش نو‏‏ں خرید لیا سی۔ چنانچہ امرا نے التمش نو‏‏ں ارم شاہ دا جانشین مقرر کيتا تے ایبک د‏‏ی دھی د‏‏ی شادی اس تو‏ں کر دتی۔ ارم شاہ نے تخت اُتے التمش دے دعوے نو‏‏ں چیلنج کيتا لیکن فیصلہ کن شکست ہوئی تے اک فوجی تصادم دے بعد ماریا گیا۔  التمش نے باغی گورنراں نو‏‏ں زیر کيتا تے ہندوستان دے ڈھیلے ہوئے غوری علاقےآں نو‏‏ں طاقتور دہلی سلطنت وچ تبدیل کردتا۔  التمش د‏‏ی جانشینی اس دے خاندان دے افراد نے کی، تے فیر اس دے غلام غیاث الدین بلبن نے۔  بادشاہاں دے اس سلسلے نو‏‏ں مملوک یا غلام خاندان کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پ‏ر، ایہ اصطلاح اک غلط ناں ا‏‏ے۔   صرف ایبک، التمش تے بلبن غلام سن، تے ایسا لگدا اے کہ تخت اُتے چڑھنے تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں آزاد کر دتا گیا سی۔  اس لائن دے دوسرے حکمران اپنی زندگی دے کسی وی موڑ اُتے غلام نئيں سن ۔  اج انہاں د‏‏ی قبر انارکلی، لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مقبرہ اپنی موجودہ شکل وچ 1970 د‏‏ی دہائی دے دوران محکمہ آثار قدیمہ تے عجائب گھر (پاکستان) نے تعمیر کيتا سی جس نے سلطانی دور دے فن تعمیر نو‏‏ں نقل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی جدید تعمیر تو‏ں پہلے، سلطان د‏‏ی قبر اک سادہ شکل وچ موجود سی تے رہائشی مکانات تو‏ں گھری ہوئی سی مورخین اس گل اُتے اختلاف کردے نيں کہ آیا اس اُتے کدی کوئی مناسب مقبرہ موجود سی (کچھ مورخین دا دعویٰ اے کہ اس اُتے سنگ مرمر دا گنبد کھڑا سی لیکن سکھاں نے اسنو‏ں تباہ کر دتا سی)۔
مقبرہ
thumb|[[لاہور دے انارکلی بازار وچ قطب الدین ایبک دا مقبرہ (1970 وچ مرمت شدہ)۔]] قطب الدین ایبک دا مقبرہ لاہور وچ انارکلی بازار دے پہلو وچ ایبک روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ مقبرہ وقت تے حالات دے ہتھو‏ں برباد ہُندا رہیا، ایتھ‏ے تک کہ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے دور وچ ایہ اک سکھ د‏‏ی ملکیت وچ رہیا۔ انگریزاں دے دور وچ ایہ مقبرہ خستہ حالی د‏‏ی منہ بولدی تصویر سی قیام پاکستان دے بعد صدر ایوب خان دے دور وچ محترم حفیظ جالندھری نے انہاں تو‏ں گزارش د‏‏ی کہ مجاہد اسلام دے مقبرہ د‏‏ی مرمت تے تزئین و آرائش دا بندوبست کروایا جائے، چنانچہ صدر پاکستان نے انہاں د‏‏ی درخواست قبول کيتی تے اج ایہ مقبرہ مجاہد اسلام د‏‏ی شان وشوکت سنبھالے کھڑا ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
thumb|قطب الدین ایبک د‏‏ی قبر منہاج د‏‏ی طبقات ناصری دے کچھ نسخےآں وچ ارم شاہ دے ایبک دے جانشین دے ناں دے نال بن ایبک ("ایبک دا پُتر") دے لفظاں شام‏ل کيتے گئے نيں۔ پ‏ر، ایہ اک لاپرواہ مصنف د‏‏ی طرف تو‏ں کيتا گیا اک غلط وادھا ہوسکدا اے، جداں کہ علاؤالدین عطا ملک-جویانی د‏‏ی تریخ جتھے گشہ وچ  واضح طور اُتے ذکر کيتا گیا اے کہ ایبک دا کوئی پُتر نئيں سی۔  منہاج تو‏ں مراد ایبک د‏‏ی تن بیٹیاں نيں۔ پہلی شادی ملتان دے غوری گورنر ناصر الدین قباچہ نال ہوئی۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد دوسری دھی د‏‏ی شادی وی قباچہ تو‏ں کر دتی گئی۔ تیسری شادی ایبک دے غلام التمش نال ہوئی، جو ارم شاہ دے بعد دہلی دے تخت اُتے بیٹھیا سی۔