cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ضلع مدیات
ضلع مدیات ترکی دے صوبہ ماردن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع نوسیبن
ضلع نوسیبن ترکی دے صوبہ ماردن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 680 گ ب
چک 680 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
چک 681 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع عمرلی
ضلع عمرلی ترکی دے صوبہ ماردن دا اک ضلع اے۔
چک 681 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ضلع عمرلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کوکوی چکور
کوکوی چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے ایشیاء دا واسی اے۔
ضلع ساوور
ضلع ساوور ترکی دے صوبہ ماردن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ ماردن دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
افشاں
معروف لوک گائیکہ افشاں 1966ء وچ قصور وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہناں بچپن توں ای گاؤن دا ریاض شروع کر دتا، ایس پاروں اوہ بہتی تعلیم نہ حاصل کر سکیاں۔ اوہ اٹھ ورھیاں دیاں سن، جدوں اوہناں گانا شروع کیتا۔ گائیکی اوہناں دا خاندانی پیشہ اے۔ افشاں دے والد سردار محمد نے اوہناں دے گان دے شوق نوں اگانہہ ودھایا۔ قصور وچ بسنت دا دیہاڑ دھوم دھام نال منایا جاندا سی۔ پورا میلہ لگدا سی۔ افشاں ایس موقعے تے گا رہیاں سن کہ ریلوے دے اک گارڈ عالمگیر نے اوہناں نوں گاؤندیاں سنیا تے متاثر ہویا۔ اودوں افشاں ہوراں دی عمر دس ورھیاں دی سی۔ عالمگیر نے اوہناں دا ناں پچھیا تے اوہ آکھن لگی، ’لاڈو‘۔ عالمگیر فنکاراں دا قدردان سی۔ اوہدی رہائش بوہڑ والا چوک، ریلوے سٹیشن، لاہور دے لاگے سی۔ اوہناں اوس سمے دی لاڈو تے اج دی افشاں نوں اپنے گھر دا پتہ دتا تے آکھیا، کسے دن اپنے پیو نال لاہور آ کے مینوں ملیں۔ عالمگیر نے اپنے گھر اک کمرہ مخصوص کیتا سی جتھے گائیک آ کے بہندے تے عالمگیر اوہناں دی سیوا کردا۔ ایہناں فنکاراں وچ پرویز مہدی، غلام علی، اسد امانت علی تے دوجے شامل سن۔
ایہہ گانا ملکہ ترنم نور جہاں گا چُکیاں سن۔ افشاں نے ملکہ ترنّم دے گائے ہوئے اک دو پنجابی گیت وی گائے۔ افشاں دا آکھنا اے کہ میرے گانے سُن کے عالمگیر مینوں ریڈیو سٹیشن لے گیا تے اوتھے میوزک دے پروڈیوسر محمد اعظم خان نال میری ملاقات کرائی۔ پروڈیوسر تصدق صاحب وی موجود سن۔ اوہناں میرا آڈیشن لیا تے پاس کر دتا۔
پروڈیوسر اعظم خان نے ناں پچھیا تے اوہناں آکھیا، لاڈو۔ اوہ کہن لگے، لاڈو تہانوں پیار نال گھر والے آکھدے ہون گے۔ اپنا اصل ناں دسو، ریڈیو تے لاڈو نہیں چلنا۔ اوہناں آکھیا کہ تسیں میرا کوئی وی ناں رکھ دیو، میں اوہی اپنا لواں گی۔ ’’افشاں‘‘ ناں محمد اعظم خان ہوراں رکھیا تے ایس ناں نال ای اوہ معروف ہوئی۔
افشاں نے طفیل ہوشیار پوری دا لکھیا ایہہ گانا گایا جیہڑا بہت مشہور ہویا: ؂تیرے نال چناں اسیں پیار پا کے بھُل گئے
گلیاں دے ککھاں وانگوں گلیاں وچ رُل گئے
افشاں ہوراں نوں 40 ورھے گاؤندیاں ہو گئے نیں۔ ہن تک اوہ ہزاراں گانے تے گیت گا چکیاں نیں۔ اج کل افشاں زیادہ تر صوفیاں تے بزرگانِ دین دیاں درگاہواں تے گاؤندیاں نیں۔ اوہدی وجہ اوہناں ایہہ دسی کہ غلام عباس راہی نال اوہناں دوجا ویاہ کر لیا، اوہ اوہناں نوں شامِ قلندر وچ لے گئے۔ اوتھے اوہناں دھمالاں تے قصیدے یاد کرائے۔ افشاں دے شوہر عباس راہی ٹیون خود بناندے نیں۔ ایس پاروں افشاں دا رجحان عارفانہ کلام ول ہو گیا تے اوہناں تقریباً ہر مزار تے عرس دے موقعیاں تے گایا۔ افشاں دی پہلی شادی مقبول بٹ نال ہوئی سی۔ اولاد پہلے شوہر وچوں ای اے۔
افشاں دا گایا ایہہ گانا بڑا مشہور ہویا: ؂ زندگی تماشا بنی، دنیا دا ہاسا بنی
افشاں نے احمد راہی دے لکھے کئی گیت گائے جیہڑے ہِٹ ہوئے۔ جیویں: رُکھ ڈولدے تے اکھ نہیں لگدی
نِمّی نِمّی وا وگدی
ساہنوں ٹھگ گئی یاد اک ٹھگ دی
افشاں نے دنیا دے کئی مُلکاں دا دورہ کیتا تے اپنے فن دا مظاہرہ کیتا۔ اوہ بعض اجیہے مُلکاں وچ وی گئیاں جیہناں وچ فنکار گھٹ جاندے نیں جیویں جاپان، افریقہ تے نیروبی وغیرہ۔
ہن تاں اردو گاؤن والے وی زیادہ تر پنجابی گیت ای گاندے نیں تے ایہو ہِٹ ہوندے نیں۔ اوہناں دا آکھنا اے کہ لندن، کینیڈا وچ زیادہ سِکھ رہندے نیں ایس لئی اوہ پنجابی گیتاں نوں پسند کردے نیں۔ افشاں نے موسیقار وجاہت علی، اے حمید، ماسٹر عبد اللہ، بخشی وزیر تے وزیر افضل نال بہتا کم کیتا۔ اوہ سب توں زیادہ متاثر میڈم نور جہاں توں نیں۔ اُنج وی میڈم نور جہاں نال افشاں دی دوروں رشتے داری وی اے تے دوویں اِکّو شہر (قصور) دیاں نیں۔ عذرا جہاں نال وی اوہ اپنی رشتے داری دسدیاں نیں۔
شہباز قلندرؒ دے مزار تے اوہ ہر سال جاندیاں نیں۔ افشاں نے دسیا کہ میری اولاد وچوں کسے نوں گاؤن دا شوق نہیں، سارے بے سُرے ای نیں۔ سحر، ثوبیہ جہاں تے عطیہ جہاں نوں اوہ اپنا شاگرد آکھدیاں نیں۔ افشاں دی بھارت وچ وی اک شاگرد اے جس دا ناں روبی اے۔ روبی نوں افشاں دا ہر گانا یاد اے۔ افشاں نوں نیروبی ملک پسند آیا، اوہدے وسنیک سُر تے شعر نوں سمجھدے تے داد دیندے نیں۔ افشاں نے پرویز مہدی، غلام علی تے آصف جاوید نال دو گانے وی گائے۔ مرد گلوکاراں وچوں اوہ مہدی حسن دیاں بڑی مداح نیں۔
افشاں 1972ء وچ قصور توں مستقل لاہور آ گئیاں۔ اودوں اوہناں دی عمر 12 سال سی۔ افشاں دا آکھنا اے کہ غرور، تکبر میرے وچ اُکّا نہیں۔ میں اپنا بِیتا ویلا نہیں بھُلی۔ کار ہون دے باوجود میں ویگن، بس تے چنگ چی رکشے وچ سفر کر لینی آں۔ قریب دیاں دکاناں تے مارکیٹ توں پیدل جا کے سودا لے آنی آں، کوئی نخرہ نہیں۔ افشاں دی رہائش ہما بلاک علامہ اقبال ٹاؤن وچ اے۔ ویگن یاں چنگ چی رکشے وچ سفر کردیاں کئی لوک افشاں نوں پچھان لیندے تے پچھدے نیں۔ افشاں آکھدی اے کہ ’’میں اپنی اوقات نہیں بھُلی۔ بادشاہی صرف اللہ دی اے۔ میں تاں فقیر آں۔‘‘
افشاں نے دسیا کہ حضرت علی کرم اللہ وجہہ دا فرمان اے، ’’جدوں اللہ کسے نوں عاجز کردا اے تے اوس کولوں عجز کھو لیندا اے‘‘۔ ایس لئی میں دعا کرنی آں کہ میتھوں میرا عجز نہ چھِن جائے۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
چک 682 گ ب
چک 682 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
سرحد
سرحد (border) نوں عام طور تے جغرافیائی حدود دے طور تے بیان کیتا جاندا اے، جو یا تاں سمندراں تے خطیاں ورگی خصوصیات دے ذریعے یا سیاسی اداریاں جِداں حکومتاں، خودمختار ریاستاں، وفاق دے صوبیاں تے دیگر ذیلی قومی اداریاں دے ذریعے عائد لاگو ہُندیاں نیں۔ سیاسی سرحداں جنگ، نوآبادیات یا اوہناں علاقیاں وچ قائم سیاسی اداریاں دے درمیان باہمی معاہدیاں دے ذریعے قائم کیتیاں جا سکدیاں نیں۔
ماضی وچ سرحد کِسے حکومت یا ریاست دا مکمل طور اُتے طے شدہ خط نئيں سی بلکہ ایہ اک غیر جانبدار خطا ہويا کردا سی جیہنو‏ں گشتی جگہ کہیا جاندا سی۔ گشتی جگہ اُتے دو مُتصل مُلکاں دے فوجی گشت کردے سن۔ گشتی جگہ دا تصوّر ہُݨ اک مکمل طور اُتے طے شدہ تے نشان زدہ سرحد وچ تبدیل ہوچکيا ا‏‏ے۔
ہوائی اڈّیاں تے بندرگاہاں نو‏‏ں وی سرحد تصوّر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بوہت‏ے ملکاں وچ اک مروّجہ نظام دے تحت سرحد اُتے لوکاں، جانوراں تے دوسریاں چیزاں د‏‏ی آمد و رفت نو‏‏ں قابو وچ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ بین الاقوامی قانون دے مطابق ہر ملک نو‏‏ں اپݨے طور تے سرحدی شرائط نافذ کرن دا حق حاصل ا‏‏ے۔ کِسے وی ملک دی سرحد نو‏‏ں پار کرن لئی اُس ملک دی سرحدی شرائط پوریاں کرنیاں ہُندیاں نيں۔ جے کوئی شخص ایہ شرائط پورے نئيں کردا اوہنوں سرحد پار کرن د‏‏ی اِجازت نئيں دتی جاندی۔
پاسپورٹ تے ویزا (visa) وی کئی ملکاں دی سرحدات نو‏‏ں پار کرن لئی ضروری دستاویزات نيں۔ جے کوئی شخص کِسے غیر ملک دی سرحدات دے اندر رِہ کے قیام یا کم کرنا چاؤہندا اے تاں اوہدے لئی اوہنوں خصوصی ہجرتی دستاویزات (immigration documents) یا اجازت نامے (permit) د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔
اجناس (goods) نو‏‏ں سرحد دے آرپار لے جاݨ اُتے محصول (tax) دیݨا پیندا ا‏‏ے۔ اجناس یا دوسریاں چیزاں تے انسان تے جانور وغیرا دے سرحد دے آرپار خفیا طور تے لے جاݨ نو‏‏ں سمگلنگ کہیا جاندا اے جو غیر قانونی ا‏‏ے۔
مورتاں
گٹھ:سرحد گٹھ:سرحداں گٹھ:خطے گٹھ:جغرافیا
والس فارڈ محمد
والس فارڈ محمد نیشن آف اسلام دے بانی سن ۔ غیر واضح پس منظر تے متعدد عرفی ناواں دے نال اوہ 1930ء وچ ڈیٹرائٹ آئے تے شہر د‏‏ی سیاہ فام آبادی وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ شروع کيتی۔ 1934ء وچ اوہ لاپتا ہوئے گئےاور الایجا محمد نیشن آف اسلام دے اگلے رہنما بنے۔
حوالے
گٹھ:1870ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:کیلیفورنیا دے مذہبی رہنما گٹھ:مشی گن دے مذہبی رہنما گٹھ:مشی گن وچ لاپتہ افراد دے کیس گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں دے بانی گٹھ:نیشن آف اسلام دے مذہبی رہنما گٹھ:نامعلوم جائے وفات گٹھ:مدعیان مہدی
انیتا لیرچے
انیتا لیرچے (انگریزی: Anita Lerche) ڈنمارک دی اک گائیکہ-گیت کارا، سنگیتکار اتے فنکارہ اے۔ اوہ ہن تکّ 16 بولیاں وچّ گیت گا چکی اے اتے لہندے تو آ کے پنجابی وچّ ایلبم جاری کرن والی پہلی غیر ایشیائی شخصیت اے۔ اسدی پہلی پنجابی ایلبم، ہیر فرام ڈنمارک، نومبر 2006 وچ رلیز ہوئی۔
پہلاں اسنے ڈنمارک ریڈیو تے گایا۔ اسنے لندن دی ماؤنٹویو اکیڈمی آف تھئیٹر آرٹس توں سنگیت دی سکھیا حاصل کیتی۔ 2001 وچ اسنے اپنی ڈگری پوری کیتی اتے 2005 وچ اپنی پہلی ایلبم، آئی لوَ اے پیانو، جاری کیتی۔
مڈھلا جیون
لیرچے دا جم 21 دسمبر 1973 نوں ڈنمارک دے شہر کوپن ہیگن دے اک چھوٹے حصے گلیسٹرپ وچّ ہویا۔ اسنے اپنے پیؤ، جو گٹار وجایا کردے سن، توں متاثر ہو کے ستّ سال دی عمر وچ گاؤنا شروع کر دتا سی۔ تیراں سال دی عمر وچ اوہ ریڈیو ڈنمارک تے گاؤن لئی بچیاں دے اک اوپیرا وچ شامل ہوئی اتے دو سال بعد اسنے لہندی کلاسیکل سنگیت سکھنا شروع کر دتا۔
کیریئر
2005 وچ لیرچے نے اپنی پہلی ایلبم، آئی لوَ اے پیانو، جاری کیتی جس وچ تھئیٹر اوپیرا وچوں اسدے کجھ پسندیدہ گیت شامل سن۔
پنجابی سنگیت ولّ اسدا جھکاء ادوں ہویا جدوں اوہ 2005 وچّ ہماچل پردیش دے کلو اتے منالی وکھے گھمن آئی سی۔ اسنوں اک پنجابی ایلبم جاری کرن دی پیش کش کیتی گئی۔ نومبر 2006 وچ اسنے اپنی پہلی پنجابی ایلبم ہیر فرام ڈنمارک جاری کیتی۔
2007 اتے 2011 دے کرکٹ ورلڈ کپ دوران اسنے بھارتی کرکٹ ٹیم لئی ہندی گیت وی تیار کیتے۔
ہن تکّ لیرچے ڈینش، پنجابی، انگریزی، اطالوی، ہندی، جرمن، فرانسیسی، چینی، افریکی اتے امریکی سمتے تقریباً سولاں بولیاں وچّ گیت گا چکی ہے اتے ڈنمارک، پاکستان، بھارت، چین، ناروے، اٹلی، جرمنی، سپین، فنلینڈ، انگلینڈ، آسٹریا اتے اسٹونیا وغیرہ دیساں وچّ اپنی پیشکاری کر چکی ہے۔
انعام اتے سنمان
2007 وچ پنجابی ٹی.وی. چینل ایم ایچ ون ولوں اسدی ایلبم ہیر فرام ڈنمارک لئی پنجابی میوزک اوارڈ دتا گیا۔ پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ ولوں وی اسدے پنجابی بولی پرتی اگھے یوگدان لئی اسدا سنمان کیتا گیا۔
رامنومی موقعے گائے ہندی بھجناں لئی اک ہندو سوسائٹی ولوں اسنوں ماتا سیتا اوارڈ ملیا۔
باہرلے جوڑ
٭انیتا لیرچے دی اپنی ویبسائیٹ
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:گلوکارہ گٹھ:فنکارہ
ضلع یشلی
ضلع یشلی ترکی دے صوبہ ماردن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع اکدینز
ضلع اکدینز ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
امن ہئیر
امن ہیئر دے نام نال جانیا جاندا امندیپ سنگھ ہیئر برطانیہ دا اک پنجابی بھنگڑا گائیک اتے گیت کار اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
دیال سنگھ
دیال سنگھ دا تعلق مشہور مجیٹھیا ٹبر نال سی ، جہڑا سکھ سلطنت وچ اک منیا پرمنیا ٹبر سی ۔پہلی اینگلو سکھ جنگ چ سکھ فوج دا سپہ سالار رنجودھ سنگھ مجیٹھیا سی ،رنجودھ سنگھ شیر گل جٹ خاندان دا چشم وچراغ سی ۔ لیفٹینٹ جنرل سر ہنری سمتھ نے اپنی ہڈورتی دے صفحہ 186-187 تے ویروے نال رنجودھ سنگھ مجیٹھیا بارے درج کیتا اے۔ لکھیا اے:
رنجودھ سنگھ مجیٹھیا تے اجیت سنگھ لاڑوہ نے پھلور توں ستلج پار کیتا۔ پنجابی فوج دے 8000 سپاہیاں دی کمان کردے ہوئے اوہناں نے اکو اِی ہلے وچ فتح گڑھ، دھرم کوٹ تے بدووال چھُڈوائے تے لُدھیانے دے باہر ڈیرے لا لئے۔ سر پیری سمتھ نوں لدھیانے مدد لئی گھلیا گیا تاں رنجودھ سنگھ نے بدووال دے نیڑے اک انچوک حملے وچ انگریز لشکر دے پچھوں دھاڑا بول کے سامان رسد اپنے قبضے ہیٹھ کرلیا۔ سر پیری سمتھ نے رنجودھ سنگھ دی جنگی نیتی نوں بھرویں سلاہنا پیش کردیاں ہوئیاں لکھیا کہ " ایہہ اک شاندار سائنسی جنگی حکمت عملی سی"۔ اپنی ہڈورتی وچ اوہ بیان کردا ہے کہ جیکر رنجودھ سنگھ اپنے فرانسیسی اُستاداں دے سِکھلائے ہوئے جنگی طریقیاں دے مطابق اپنی مُڈھلی کامیابی دے بھار تے گجھے حملے جاری رکھدا تاں اوہ لدھیانے دے آلے دوالے موجود پوری دی پوری فوج نوں تباہ کرسکدا سی۔
ایہہ 21 جنوری 1846 ء انگریز پنجاب جنگ تھاں بدووال دی واپری اے۔
جم پل
مجیٹھیا ٹبر دے اک سردار لہنا سنگھ مجیٹھیا ہوراں دے گھر 1849ء نوں کاشی (بنارس) وچ سردار دیال سنگھ مجیٹھیا جمے۔ 1832ء وچ سردار لہنا سنگھ امرتسر دے گورنر مقرر ہوئے تے اپنے کارنامیاں پاروں مہاراجہ رنجیت سنگھ دے دربار توں حسن الدولہ کا خطاب ملیا۔ درباری سازشاں دی ولیہٹ وچ آکے لہنا سنگھ بنارس نوں کوچ کرگئے تے 1854ء وچ اوہ چلانا کر گئے۔ پیو دی مرگ سمیں چھے ورہے دے دیال سنگھ جیہڑے اپنی ماں پیو دی اکلی اولاد سن، اپنے پنڈ مجیٹھیا آگئے جتھے اوہناں دے پیو دی لہور دربار توں ملن والی چوکھی جائیداد سی۔ ایہہ جائیداد پہلاں سردار تاج سنگھ دی نگرانی ہیٹھ دِتی گئی تے 1870 ء وچ دِیال سنگھ دے ناویں لگی۔ اپنے پیو دی وصیت مطابق دیال سنگھ، مشن چرچ سکول امرتسر وچ داخل ہوئے۔ بھگوان کور اوہناں دی دھرم پتنی بنی پر اولاد توں محروم رہے۔
اچیری تعلیم
دِلی اُجڑن مگروں لہوراِی شمالی ہندوستان دی تہذیبی اتے رہتلی زندگی دا گڑھ سی۔ سکول دی تعلیم مگروں دیال سنگھ لاہور آگئے تے چھیتی اِی ایتھوں دی تہذیبی سرگرمیاں تے رہتلی دھارے وچ رلتی ہوگئے۔ 1876ء وچ اوہ اُچیری تعلیم واسطے برطانیہ چلے گئے۔ دو سال مگروں واپسی تے ایمپرس روڈ تے وَس گئے تے راجہ رام موہن رائے دی برہمو سماج لہر دا انگ بن گئے۔ لہو دی سماجی تے تعلیمی زندگی وچ اوہنیں دِنیں جیہناں شخصیتاں دا ناں سی اوہناں وچ سر پراتل چندر چیٹرجی، چندر ناتھ بوس (رجسٹرار پنجاب یونیورسٹی)، نوین چند رائے ( پنجاب برہمو سماج دے موڈھی) تے کلکتہ یونیورسٹی توں ایم اے دی ڈِگری حاصل کرن والے پہلے پنجابی رائے بہادر مول راج سن۔ ایہہ سبھ دیال سنگھ دے نیڑلے سنگی تے اوہناں دی محفلاں دے ساتھی سن۔ لہور دی زرخیز زمین توں دیال سنگھ دی ادبی تے علمی صلاحیتاں اُبھر کے ساہمنے آئیاں۔ اوہناں نے نہ صرف شعر آکھے سگوں فلسفے تے کئی مضمون وی لکھے۔ راجہ رام موہن دی لکھتاں دا اُلتھا وی اوہناں دا اک کارنامہ اے۔
پنجاب یونیورسٹی دا قیام
اوہناں نوں پک سی کہ ہُن ہندوستان تے خاص کرکے پنجاب دا بھلک جنگ لڑائی وچ نہیں سگوں پرامن سیاست وچ ہے جیہدا مُڈھ اُچیری، جدید تعلیم تے روشن خیالی ہووے گی۔ برطانیہ توں پرتن تے دیال سنگھ دی ملاقات اک مہان بنگالی سیاسی، سماجی آگو تے انڈین ایسوسی ایشن دے موڈھی بانی سر سریندر ناتھ بینر جی نال ہوئی۔ 8 جون 1877ء نوں جدوں بینر جی امرتسر وچ ایسوسی ایشن دی میٹنگ کرن آئے تاں دیال سنگھ، جو اوس میٹنگ دے پروہناچارسن اوہناں نا دوستی ہور ڈونگھی ہوئی گئی۔ مگروں دیال سنگھ لہور وچ ایسوسی ایشن دی شاخ دے صدر بنے تے اوہناں دی مالی مدد حاصل رہی۔ سردار دیال سنگھ لہندے دی تعلیم تے آزادی صحافت دے بڑے مداح سن۔ 2 فروری 1881 ء وچ اوہناں نے لہور توں ہفتہ وار ٹریبون جاری کیتا جو 1896ء وچ ہفتے وچ تِن وار تے 1906ء وچ روزنامہ بن گیا۔ دیال سنگھ پنجابی نوجواناں دی ایس لہر دے لیڈر سن جیہنے پنجاب یونیورسٹی دے بنن واسطے کم کیتا۔ اوڑک اوہ ایہہ جنگ 1882ء وچ جِتے جد کلکتہ مدراس تے بمبئی طرحاں پنجاب یونیورسٹی دا قیام عمل وچ آیا۔
وپار
سردار دیال سنگھ اک کامیاب وپاری سن تے اوہناں نے جائیداد تے نگینیاں دے کاروبار وچ چوکھا ناواں کھٹیا۔ اپنی جائیداد دا بوہتا وڈا حصہ اوہناں نے فلاحی تے تعلیمی کماں تے لایا۔ اوہ اک اجیہے زرخیز ذہن دے مالک سن جیہڑا ہر ویلے نویں وِچاراں نوں سرجدا سی۔ اپنی ایس شاندار جوگتا تے سوجھوانی سوچ پاروں اوہ اوہناں طاقتاں دی نشاندہی کرسکے جیہناں اگے چل کے اک لہر دا روپ وَٹا لیا سی۔ 1895 ء وچ دیال سنگھ نے انگریزی زبان وچ نیشنلزم دے موضوع تے اک کتابچہ لکھیا۔ جیس وچ اوہناں نے قوم پرستی نوں ہندوستان دے پچھوکڑ وچ بحث ہیٹھاں لیاندا۔ ایہہ کتابچہ کانگریسی ممبراں وچ ونڈیا گیا تے بوہت سلاہیا گیا۔
سیاسی خیالات
سردار صاحب دے سیاسی خیالات تے نظریات نوں بیان کرنا چوکھا اوکھا ہے کیونجے اوہ اک منے پرمنے معنیاں وچ سیاستدان نہیں سن۔ اوہناں نوں سیاسی نظریئے یاں نعرے نال مخصوص نہیں کیتا جاسکدا۔ اوہناں دے جیون دی وڈی دلچسپی اصلاح تے روشن خیالی سی۔ اوہ سیاست نوں ایہدے مگروں ویکھدے سن۔ یعنی دیال سنگھ روش خیال اصولاں دے ہیٹھ بھلیائی دے پروگراماں نوں اُگھڑواں تے سیاست نوں ایس دے ہیٹھ رکھن دے قائل سن۔ اپنے اخبار راہیں اوہناں نے ناانصافی خلاف مسلسل جدوجیہد کیتی۔ لہور دے رہن والے عام طور تے لہور دے ایس مہان سپتر بارے اک کالج(دیال سنگھ کالج) ، اک لائبریری تے لہور دی اہم سڑک تے واقع اک عمارت توں کجھ ودھ نہیں جاندے۔
دیال سنگھ کالج
اوہناں دا بنایا ہویا دیال سنگھ کالج ویلا لنگھن مگروں تباہی دا شکار رہیا تے چراں توں اوہ تعلیم توں ودھ اپنے پڑھنہاراں نوں غنڈہ گردی تے غیرقانونی کماں پاروں پچھانیا جاندا ہے۔ دیال سنگھ لائبریری دی بھیڑی حالت وچ کجھ بہتری آئی اے تے دیال سنگھ مینشن جیہڑا دیال سنگھ ٹرسٹ دی ملکیت ہے مسلسل مقدمہ بازی دا شکار ہے۔ ایس ٹرسٹ دی جائیداد تے قابض فائدے مانن والیاں وچ لہور دی سیاسی، سماجی اشرافیہ دے اُگھے خاندان رلتی نیں جیہناں نے ایہنوں وراثتی قبضے دی شکل دے دِتی ہے۔ تھوڑے کُو رُپئے ماہانہ کرائے تے حاصل کیتی گئی جائیداد نوں لکھاں کروڑاں دے مُل منتقل کرن وچ محکمہ متروکہ اوقاف املاک ایہناں دی بانہہ ہے۔ ایہہ نام نہاد کرایہ داری نظام وکھو وکھ حکومتاں واسطے سیاسی رشوت دا سوکھا پربندھ اے۔ لہور توں اڈ دِلی تے کرنال وچ وی اوہناں نے کالج تے لائبریریاں بنوائیاں ۔
9 دسمبر 1898ء نوں لہور دا ایہہ مہان سپُتر چلانا کر گیا۔
ہور دیکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:جٹ
چٹے گلیوالا چکور
چٹے گلیوالا چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقا دا واسی اے۔
دکن سلطنتاں
دکن سلطنتاں ، دکھنی تے گھبلے ہندستان چ پنج مسلم سلطنتاں : بیجاپور ، گولکنڈہ ، احمد نگر ، بیدار تے بیرار سن ۔ دکن سلطنتاں دریائے کرشنا تے سلسلہ کوہ ویندھیا دے وچکار سطح مرتفع دکن چ واقع سن ۔ ایہہ سلطنتاں بہمنی سلطنت دے ٹٹن دے بعد آزاد ریاستاں بنئیاں سن ۔ 1490ء احمد نگر نے اپنی آزادی دا اعلان کیتا تے اسدے بعد ایسے سال بیجاپور تے بیرار نے وی آزادی دا اعلان کر دتا ۔ گولکنڈہ 1518ء چ تے بیدار 1528ء چ آزاد ریاستاں بنئیاں ۔ 1510ء چ بیجا پور نے گوا شہر تے اک پرتگیزی حملے پسپا کر دتا پر ایسے سال چ گوا نوں پرتگیزیاں اگے ہار گئے ۔
اگرچہ ایہہ اک دوجے دیاں حریف سن پر وجے نگر سلطنت دے خلاف 1565ء چ جنگ چ اتحادی بن گئیاں تے تالیکوٹ دی لڑائی چ وجے نگر سلطنت نوں مستقل طور تے کمزور کر دتا ۔ 1574ء چ ، بیدار چ اک بغاوت دے بعد ، احمد نگر نے بیدار تے حملہ کر دتا تے اسنوں فتح کر لئیا ۔ 1619ء چ بیدار بیجاپور دے قبضے چ چلی گئی ۔ ایہہ سلطنتاں بعد چ مغلیہ سلطنت نے فتح کر کے اپنی سلطنت چ شامل کر لئیاں ۔ احمد نگر 1616ء توں 1636ء دے وچکا ر تے گولکنڈہ تے بیجاپور مغل بادشاہ اورنگزیب نے 7-1686ء چ فتح کیتاں ۔
بیجا پور سلطنت
بیبا پور سلطنت تے عادل شاہی ٹبر دی حکومت 1490ء توں 1686ء تک رہی ۔ عادل شاہی اصل چ بہمنی سلطنت دے صوبائی حکمران سن پر بہمنی ریاست دے ٹٹن مگروں 1518ء چ اسماعیل عادل شاہ نے اک آزاد سلطنت قائم کیتی جہڑی دکن دیاں پنج سلطنتاں چوں اک سی ۔
گولکنڈہ سلطنت
دکھنی ہندستان چ قطب شاہی ٹبر گولکنڈہ سلطنت دا حکمران ٹبر سی ۔ ایہہ شیعہ مسلمان سن تے ترکمانستان آرمینیا علاقے دے ترکمان قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔
اس ٹبر دے بانی سلطان قلی قطب الملک نے 16ویں صدی عیسوی دے شروع چ اپنے کجھ رشتے داراں تے دوستاں نال دلی ہجرت کیتی ۔ بعد چ ایہہ دکن چ ہجرت کر گئیا تے بہمنی سلطان محمد شاہ دی ملازمت اختیار کر لئی ۔
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:ہندستان گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:بھارت دی تریخ
عوامی نیشنل پارٹی
گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی پارٹیاں
چک 683 گ ب
چک 683 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
امر نوری
امر نوری اک اُگھی پنجابی گائیکہ اتے اداکارہ اے۔ ایہناں نے لمبا سماں اُگھے گائیک دیدار سندھو نال دوگانے گائے اتے پھر گائیکی دے نال-نال پنجابی فلماں وچّ اداکاری وی شروع کیتی اتے پٹھورتی گائیکہ وی ہن۔ گائیک سردول سکندر اسدا گھروالا اے۔
ضلع مزیتلی
ضلع مزیتلی ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
سراج الدولہ
مرزا محمد سراج الدولہ المعروف نواب سراج الدولہ (1733ء تا 2 جولائ‏ی 1757ء) بنگال، بہار تے اڑیسہ دے آخری صحیح المعنی آزاد حکمران سن ۔ 1757ء وچ انہاں د‏‏ی شکست تو‏ں بنگال وچ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دے اقتدار دا سورج طلوع ہويا۔
مرزا محمد سراج الدولہ المعروف نواب سراج الدولہ [1733ء تا 2 جولائی 1757ء] بنگال بہار تے اڑیسہ دے آخری صحیح معنیاں چ آزاد حکمران سن ۔ 1757ء چ اوہناں دی شکست نال بنگال ایسٹ انڈیا کمپنی دے زیر اقتدار آگئیا ۔
جیون
نواب سراج الدولہ دے والد زین الدین بہار دے حکمران سن تے والدہ امینہ بیگم بنگال دے نواب علی وردی خان دے سب توں نکی دھی سی ۔ چونکہ نواب علی وردی خان دا کوئی پتر نئیں سی اس لئی شروع توں ای ایہہ خیال کیتا جاندا سی کہ مرشد آباد یعنی بنگال دے تخت داوارث وی نواب سراج الدین ای ہوءے گا ۔ اینہاں دی پروش نواب علی وردی خان دے محلات چ ہوئی سی تے اوہناں نے شروع جوانی چ ای جنگاں چ نواب علی وردی خان دے نال شرکت کیتی ،مثل دے طور تے 1746ء چ مہاراشٹر دے مرہٹیاں دے خلاف جنگ چ حصہ ۔ 1756ء چ علی وردی نے سرکاری طور تے سراج الدولہ نوں ا پنا جانشین مقرر کردتا ۔ نواب سراج الدولہ اک مذہبی آدمی سی تے علی وردی خان دی طرح اسدا تعلق وی شیعہ مسلک نال سی ۔ نواب سراج الدولہ دے والد زین الدین بہار دے حکمران سن، جدو‏ں کہ والدہ امینہ بیگم بنگال دے نواب علی وردی خان د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی سن۔ چونکہ نواب علی وردی خان د‏‏ی کوئی نرینہ اولاد نئيں سی اس لئی شروع ہی تو‏ں خیال کیتا جاندا سی کہ مرشد آباد یعنی بنگال دے تخت دے وارث وی نواب سراج الدولہ ہی ہون گے۔ انہاں د‏‏ی پرورش نواب علی وردی خان دے محلات وچ ہوئی تے انہاں نے اوائلِ جوانی تو‏ں ہی جنگاں وچ نواب علی وردی خان دے ہمراہ شرکت کيتی مثلاً 1746ء وچ مہاراشٹر وچ ہندؤاں نو‏‏ں شکستِ فاش دی۔ 1752ء وچ نواب علی وردی خان نے سرکاری طور اُتے سراج الدولہ نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کر دتا۔ نواب اک مذہبی آدمی سی تے علی وردی خان د‏‏ی طرح اس دا تعلق شیعہ مسلک تو‏ں سی ۔
حکمرانی
نواب د‏‏ی شکست وچ فرقہ واریت د‏‏ی لعنت دا وی حصہ سی ۔ جس وقت سراج الدولہ ہندوستان د‏‏ی آزادی دا دفاع ک‏ر رہ‏ے سن اس وقت دہلی وچ بیٹھے بااثر سنی عالم دین شاہ ولی اللہ محدث دہلوی افغاناں نو‏‏ں دہلی پرتن دے لئی بلا چکے سن ۔ احمد شاہ ابدالی نے دہلی وچ اِنّی پرت مار مچائی کہ مغل سلطنت انگریزاں دے خلاف کچھ نہ کر سک‏‏ی۔ شاہ ولی اللہ محدث دہلوی نے اس دوران انگریزاں دے خلاف تے شیعہ نواب دے حق وچ جہاد دا اک وی فتوی نہ دتا۔
امام بارگاہ د‏‏ی تعمیر
thumb|ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی امام بارگاہ، "نظامت امام باڑہ"، د‏‏ی تعمیر نواب سراج الدولہ نے کروائی سی- نواب سراج الدولہ اک مذہبی شیعہ سن تے انہاں نے اپنے دار الحکومت مرشد آباد وچ ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی امام بارگاہ "نظامت امام باڑہ" تعمیر کرائی جو ہن وی سیاحاں تے زائرین د‏‏ی توجہ دا مرکز اے ۔ نواب سراج الدولہ نے محرم دے پہلے عشرے وچ اپنی فوج وچ عزاداری وی قائم کيتی سی۔ اس دوران بنگال وچ شیعہ اسلام متعارف ہويا تے عزاداری دا آغاز ہويا جو حالے تک جاری ا‏‏ے۔ اس امام بارگاہ دے اندر نواب شہید نے اک مسجد وی تعمیر کرائی جس د‏‏ی بنیاداں وچ مدینہ تو‏ں منگوائی گئی مٹی پائی گئی۔ ایہ مسجد اج وی اپنی اصلی حالت وچ موجود اے تے "مدینہ مسجد" کہلاندی ا‏‏ے۔
جنگ پلاسی
اس جنگ کيت‏ی تفصیل دے لئی دیکھو جنگ پلاسی
نواب د‏‏ی شہادت
نواب جنگ وچ شکست دے بعد مرشد آباد تے بعد وچ پٹنہ چلے گئے انہاں نے اپنی بیوی لطف النساء بیگم تے بیٹی دے ہمراہ بھیس بدل ک‏ے اک خانقاہ میر بعنہ شاہ وچ روپوش سن جتھ‏ے میر جعفر دے سپاہیاں نے انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ میر جعفر دے بیٹے میرمیران دے حکم اُتے محمد علی بیگ نے نواب نو‏‏ں نماز فجر دے بعد شہید کر دتا۔بعض روایات وچ نواب نو‏‏ں نماز تے سجدہ د‏‏ی حالت وچ سرقلم کرکے سزائے موت دتی گئی۔ نواب دا مزار مرشد آباد دے اک باغ “خوش باغ“ وچ واقع اے اگرچہ ایہ مزار د‏‏ی عمارت سادہ اے مگر عوام دے آداب کامرکزہے ۔اس طرح اک مسلما‏ن نے مسلما‏ن دے نال غداری تے قتل کرکے غیر مسلماں یعنی انگریزاں د‏‏ی حکومت دے قیام وچ مدد کيت‏ی۔
نمک حرام ڈیوڑھی
thumb|میر جعفر دا گھر، جس نو‏‏ں نمک حرام ڈیوڑھی دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا اے - جس مقام اُتے نواب سراج الدولہ نو‏‏ں شہید کیاگیا ایہ میر جعفر د‏‏ی رہائش گاہ سی جسنو‏ں بعد وچ عوام نے نمک حرام ڈیوڑھی دا ناں دتا۔ غداراں نے نواب د‏‏ی میت نو‏‏ں ہاتھی اُتے رکھ کر مرشدآباد د‏‏ی گلیاں وچ گھمایا تاکہ عوام نو‏‏ں یقین ہو جائے کہ نواب قتل ہوچکاہے تے نواں نواب میر جعفر تخت نشین ہوئے گا۔
جنگ دے بعد
انگریزاں نے نواب دا خزانہ پرت لیا۔ انگریزاں نے مال تقسیم کیتا۔ صرف کلائیو دے ہتھ 53 لکھ تو‏ں زیادہ رقم ہتھ آئی۔ جواہرات دا تاں کوئی حساب نہ سی ۔ میر جعفر نو‏‏ں اک کٹھ پتلی حکمران دے طور اُتے رکھیا گیا مگر عملاً انگریزاں د‏‏ی حکمرانی سی۔ تریخ نے خود نو‏‏ں دہرایا تے ویہويں صدی وچ اسکندر مرزا پاکستان دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں امریکیو‏ں دے مفادات د‏‏ی ترجمانی کردا رہیا۔ انگریزاں نے ایداں حالات پیدا کیتے جس تو‏ں میر جعفر نو‏‏ں بے دست و پا کر دتا تے بعد وچ میر قاسم نو‏‏ں حکمران بنا دتا گیا جس دے وی انگریزاں تو‏ں اختلافات ہو گئے۔ چنانچہ انہاں دے درمیان جنگ دے بعد پورے بنگال اُتے انگریز قابض ہو گئے تے ایہ سلسلہ پورے ہندوستان اُتے غاصبانہ قبضہ د‏‏ی صورت وچ نکلیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:رپھڑی صفے گٹھ:بادشاہ گٹھ:برصغیر گٹھ:بنگال گٹھ:1733 دے جم گٹھ:1757 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارواں صدی دے حکمران گٹھ:اٹھارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:بنگال دے نواب گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں
ضلع مزیتلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جان لاک
جان لاک (1632 - 1704) اک انگریز فلسفی تے حکیم سی۔ جان لاک نوں لبرلزم دی سوچ دا موڈی منیا جاندا اے۔
جان لاک دے پیو دا ناں وی جان لاک سی اوہ اک پینڈو وکیل سی۔ لاک 29 اگست 1632 نوں رنگٹن، سمرسٹ انگلینڈ چ جمیا۔ مڈلی پڑھائی لندن چ کرن مگروں کرائسٹ چرچ کالج، آکسفورڈ چ داخلہ لیا۔ ایتھے اونوں رینے ڈیکارٹ پسند آیا۔ 1658 چ اونے ایم اے کیتا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلاسفی
گوام
گوام امریکی سیاسی پبندھ تھلے بحرالکاہل وچ اک جزیرہ اے۔ ایہ ماریانہ جزیریاں وچوں اک اے۔ 541.3 مربع کلومیٹر تے ایہ پھیلیا اے تے 159,358 ایدھی لوک گنتی اے۔
شلیگل چکور
شلیگل چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
اسفندیار ولی خان
اسفندیار ولی خان عوامی نیشنل پارٹی دے سردار نیں۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
سرسائی
سرسائی زمین نوں ناپن دا اک دیسی ناپ اے۔ اک مربع کرم یا 30.25 مربع فٹ اک سرسائی دے برابر ہوندا اے۔ اک مرلہ زمین چ نو سرسائیاں ہوندیاں نیں تے اک کرم 66 انچ لمبا ہوندا اے۔
سرخ پوپی
سرخ پوپی تیز سرخ رنگ دا پھل اے۔ جیڑا درمیان توں کالا ہوندا اے۔ بسنت وچ کھلدا اے۔
ضلع توروسلار
ضلع توروسلار ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سرمی
سرمئی سانولے رنگ دی اک ونڈ اے۔
سنٹرل کراکرم نیشنل پارک
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان دے پارک
ضلع ینیشہر، میرسن
ضلع ینیشہر ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ میرسن دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جمعیت علمائے اسلام
جمعیت علمائے اسلام پاکستان دی اک سیاسی تے مزہبی پارٹی اے۔
ہور ویکھو
تحریک لبیک پاکستان
اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی
thumb|کھبے| [[الکتاب المختصر فی حساب الجبر والمقابلۃ دا اک صفحہ الخوارزمی]]
اسلامی عہد زريں بالخصوص نويں تے دسويں صدی وچ علم ریاضی د‏‏ی بنیاد یونانی ریاضی (اقلیدس، ارشمیدس تے اپولنیس) تے ہندوستانی ریاضی (آریہ بھٹ تے برہمگپت) اُتے استوار کيتی گئی سی۔ اس دور وچ علم ریاضی نويں موضوعات تو‏ں روشناس ہويا مثلاً کسر دا مقام تاکہ اعداد نو‏‏ں کسور وچ ظاہر کيتا جا سک‏‏ے۔ ہور پہلی مرتبہ الجبرا دا باضابطہ مطالعہ کيتا گیا (اس ضمن وچ الخوارزمی د‏‏ی الکتاب المختصر فی حساب الجبر والمقابلۃ خاصی اہمیت د‏‏ی حامل اے )، اس علاوہ علم ہندسہ تے مثلثیات نو‏‏ں وی خوب ترویج دتی گئی۔
بعد وچ دسويں تو‏ں بارہويں صدی دے دوران وچ علمِ ریاضی عالم اسلام تو‏ں یورپ منتقل ہويا تے یورپی محققاں نے عہد اسلامی د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی مدد تو‏ں اس علم نو‏‏ں فروغ دینے وچ اپنی کوششاں صرف کاں۔ اسلام د‏‏ی سائنسی تریخ دے مشہور مؤرخ ڈاکٹر سیلی رجپ دے مطابق دسیاں ہزار عرب مخطوطات دا جو ریاضی تے فلسفہ تو‏ں متعلق سن، حالے تک مطالعہ نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں علوم وچ ساڈا انحصار تھوڑے جہے عالماں تے مخطوطات تک محدود ا‏‏ے۔
چک 684 گ ب
چک 684 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی
الجبرا
لفظ الجبرا بذات خود عربی تو‏ں ماخوذ اے اس دے لفظی معنی تکمیل یا "ٹوٹے ہوئے حصےآں دا اتحاد مکرر" اے، ایہ علم اسلامی عہدِ زريں دے دوران وچ فروغ پزیر ہويا۔ الخوارزمی جو بیت الحکمت بغداد دا محقق سی اسنو‏ں یونانی ریاضی دان دیوفانت دے نال الجبرا دا باپ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کتاب الکتاب المختصر فی حساب الجبر والمقابلۃ وچ الخوارزمی نے سب تو‏ں پہلے، مثبت جذر، سادہ تے دو درجی کثیر رقمی مساوات دے حل پیش کیتے۔ اس نے تخفیف دا طریقہ کار متعارف کرایا تے دیوفانت دے برعکس، مساوات دے نال عام مسائل دے حل فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
چک 684 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی
الجبرا
الخورازمی دا الجبرا لفاظانہ سی، مطلب اس نے مساوات نو‏‏ں مکمل جملےآں وچ لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ یونانی ریاضی دان دیوفانت دے الجبرے اُتے کیتے گئے کم دے برعکس سی۔ جس نے اپنے الجبرے وچ مختصر جملےآں تے کم علامات دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ علامتی الجبرا، جس وچ صرف علامتاں دا استعمال کيتا جاندا اے ایہ چیز ابن البناء تے ابو الحسن ابن علی القلاصدی دے کم وچ دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔
چک 684 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی
ترجمے تے حواشی
مسلماناں نے قدیم یونانی تے ہندی کتاباں دے ترجمے کیتے تے انہاں اُتے حواشی لکھے تے انہاں د‏‏ی شرحاں کیتیاں۔
اقلیدس دے تراجم
اقلیدس د‏‏ی ہندسی تالیف مبادیات دا عربی وچ ترجمہ ہويا۔ اس کتاب دا دوسرا ناں الأصول تے کتاب الأرکان وی اے ابن خلدون دے بیان دے مطابق مسائل د‏‏ی شرح تے بسط دے لحاظ تو‏ں ایہ کتاب طلبہ دے لئی نہایت موزاں تے مناسب سی۔ مختلف ترجموں‏ دے لحاظ تو‏ں اس دے مختلف نسخے رائج نيں۔ منصور دے زمانے وچ ہونے والا ترجمہ دست برد زمانے تو‏ں نہ بچ سکا۔ تریخ وی اس بارے وچ خاموش ا‏‏ے۔ اس دے بعد ترجمے ہوئے۔ انہاں د‏‏ی سلاست تے روانی نے پہلے ترجموں‏ نو‏‏ں مٹا ڈالیا۔ ہارون الرشید دے دور (170ھ۔ 193ھ) وچ حجاج بن مطر نے یحییٰ بن خالد برمکی دے ایما اُتے مبادیات دا دوسرا ترجمہ کيتا تے مامون دے عہد (198ھ تاج 218ھ) وچ تیسری بار ترجمہ ايس‏ے نے کيتا۔ ابن ندیم لکھدا ا‏‏ے۔
اقلیدس دا چوتھا ترجمہ اسحاق بن حنین (م 298ھ) نے کيتا۔ تے مشہور مترجم ثابت بن قرہ نے اصلاح کيتی۔ ابن ندیم نے اللسٹ وچ اسحاق بن حنین دے ترجمے اُتے ثابت بن قرہ د‏‏ی اصلاح دا ذِکر کيتا اے لیکن مستقل ترجمہ دا تذکرہ نئيں ا‏‏ے۔ اُتے القفطی دے بیان تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ثابت نے ترجمہ وی کيتا سی۔ غرض کہ پنجواں ترجمہ ثابت بن قرہ نے کيتا۔ ابن خلدون وی اس دا ذکر کردا ا‏‏ے۔
فارسی تراجم
ستويں صدی ہجری وچ علامہ قطب الدین شیرازی (م 710ھ) نے مبادیات نو‏‏ں فارسی وچ منتقل کيتا۔ دوسرا ترجمہ خیر اللہ انجینیئر ہندی دا اے جو انہاں نے 1144ھ وچ تقریر التحریر دے ناں تو‏ں کيتا۔
خیر اللہ انجینئر محمد شاہ اول (م 1748 / 1160ھ) دے زمانے وچ معروف ہندوستانی ریاضی دان تے منجم سی۔ راجہ دھیراج جے سنگھ والی جے پور نے رصد گاہ د‏‏ی تعمیر دے لئی خیر اللہ ہی نو‏‏ں چُنا سی۔ موصوف نے تقریر التحریر دے علاوہ 1161ھ وچ ايس‏ے موضوع اُتے تقریب التحریر قلمبند کيتی۔
اقلیدس دے حواشی تے شرحاں
سب تو‏ں پہلے فلسفی الکندی نے اس د‏ی اصلاح رسالہ فی إصلاحح کتاباں اقلیدس تے رسالة في إصلاح المقالة الرابعة عشر والخامسة عشرین کتاب اقلیدس دے ناں دو کتاباں لکھياں۔ کندی دے بعد ثابت بن قرہ نے کتاب فی اشکال اقلیدس لکھی۔
چوتھ‏ی صدی ہجری وچ ابن الہیثم نے مبادیات نو‏‏ں خوبی تو‏ں ترتیب دتا۔ ابن الہیثم 354ھ (965ء) وچ بصرہ وچ پیدا ہويا سی۔ بعد وچ مصر وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھے 430ھ (1039ء) وچ انتقال کيتا۔ اس عظیم مفکر تے امام بصریات تو‏ں کم تے بیش دو سو کتاباں منسوب نيں۔ جنہاں وچو‏ں اکثر تے بیشتر سائنسی تے ریاضیا‏تی موضوعات اُتے نيں۔ اک اہ‏م تالیف رسالةخواص المثلث في جهت العمود اے جو مشرق تے مغرب تو‏ں خراج تحسین کرچک‏ی ا‏‏ے۔
ابو الوفا البوزجانی نے اقلیدس د‏‏ی مبادیات د‏‏ی شرح دا آغاز کيتا سی لیکن ابن ندیم د‏‏ی تصریح دے مطابق اس کم نو‏‏ں عملی جامہ پہنا سکا۔ کشف الظنون دے مؤلف حاجی خلیفہ چلپی نے لکھیا اے کہ ابو الوفا نے تیرہ مقالےآں وچ اک کتاب لکھی سی۔ ايس‏ے طرح اس دے شاگرد نے استاد دے لیکچراں تو‏ں اک کتاب مرتب کيتی اُتے ایہ دونے کتاباں ناپید نيں۔ ابو الوفا البوزجانی 940ء وچ پیدا ہويا تے 387ھ (998ء) وچ بغداد وچ فوت ہويا۔
بو علی سینا نے مبادیات دا اختصار کيتا تے شفا دا اک حصہ اس دے لئی مختص کيتا ايس‏ے طرح ابن الصلت نے کتاب الاقتصار وچ اس دا ملخص کيتا ا‏‏ے۔ ابن صلت (1112ء) وچ تونس وچ فوت ہويا۔
مندرجہ بالا اختصار تے تشریحات محقق نصیر الدین طوسی (م 672ھ) د‏‏ی مرتب کردہ تحریرِ اقلیدس دے سامنے ہیچ نيں۔ محقق طوسی 597ھ (1235ء) نو‏‏ں طوس وچ پیدا ہويا۔ بغداد وچ 672ھ نو‏‏ں فوت ہويا۔ محقق طوسی بیک وقت ریاضی دان، طبیب تے فلسفی سی۔ اس نے 77 کتاباں تالیف کيتياں جو صدیاں گزرنے دے باوجود اک دنیا نو‏‏ں ورطۂ حیرت وچ ڈالے ہوئے نيں۔
محقق طوسی نے ستويں صدی ہجری دے وسط وچ حجاج بن یوسف تے ثابت بن قرہ دے ترجموں‏ تو‏ں مبادیات دا اوہ ایڈیشن مرتب کيتا جو اج مدارسِ عربیہ وچ شامل نصاب ا‏‏ے۔ مقدمہ وچ رقمطراز اے
جدو‏ں ميں المحبطی (فلکیات د‏‏ی کتاب) دے ترجمہ تو‏ں فارغ ہويا تاں ميں نے مناسب سمجھیا کہ اقلیدس د‏‏ی مبادیات نو‏‏ں مرتب کراں ۔۔۔۔ تے اس وچ ضروری اضافے کراں ۔۔۔۔ حجاج تے ثابت دے نسخےآں وچ جو اصل ترجمہ اے اسنو‏ں بعد دے اضافاں تو‏ں ممتاز کراں۔
مندری گچی چکور
مندری گچی چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
خالصتان
thumb|300x300px|خالصتان دا جھنڈا خالصتان ہندستان دی ریاست پنجاب دے علیحدگی پسند سکھاں دے مجوزہ دیس دا ناں اے ۔ ہندستان وچ خالصتان دی علیحدگی دی تحریک 1980ء دی دہائی وچ عروج تے سی ۔ جرنیل سنگھ بھنڈراں والا خالصتان تحریک دا اک مہاݨ آگو سی ۔ امریکہ ، برطانیہ تے کینیڈا وچ رہݨ آلے سکھ خالصتان تحریک دی حمایت کردے نیں ۔
ماؤنٹ سینٹ ایلائس
ماؤنٹ سینٹ ایلائس ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ گٹھ:کینیڈا-ریاستہائے متحدہ سرحد گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:آتش فشاں
ضلع انامور
ضلع انامور ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ڈبروگڑھ یونیورسٹی
ڈبروگڑھ یونیورسٹی (انگریزی: Dibrugarh University) بھارت دے آسام راج وچ اک یونیورسٹی اے۔ اس دی قیام 1965 وچ آسام صوبائی اسمبلی ولوں لاگوُ کیتے گئے ڈبروگڑ یونیورسٹی ایکٹ، 1965, دیاں دھاراواں تحت کیتی گئی سی۔ ایہہ اک ادھیاپن اتے شراکت دار یونیورسٹی اے۔
جگہ اتے کیمپس
ڈبروگڑ یونیورسٹی کیمپس راجبھیٹا وکھے واقع اے، ڈبروگڑ ٹاؤن توں 5 کلومیٹر (27 ° 29 'اتری وتھکار اتے 94 ° 55' پوربی لمبائی) اتے 500 ایکڑ دے کھیتر وچ پھیلیا ہویا اے۔ این۔ایچ۔ 37 مکھ کیمپس نوں دوجے توں وکھ کردا اے، بعد وچ مکھ طور تے استاد اتے اہلکار دی رہائش شامل کردا اے۔
ڈبروگڑ ضلع اپنے وڈا کھنج سروتاں (تیل، قدرتی گیس اتے کولا سمیت)، بنسپتی اتے جانداراں اتے چاہ دیاں قسماں لئی بہت مشہور اے۔ اپنیاں وکھریاں بولیاں، ریتی رواجاں، رواجاں اتے سبھیاچار نال بھنّ بھنّ گوت اس کھیتر نوں انسانی سائنس اتے سماجیات، کلا اتے سبھیاچار دے طالب علماں لئی پرکشش بناؤندے ہن۔
مانتا
ایہہ قومی ملانکن اتے مانتا کونسل ولوں پروانت اے، 2017 وچ اک 'اے' گریڈ دے نال۔ ایہہ مانتا درجہ پنج سالاں دی معیاد لئی یوگ اے۔
مارچ 2017}} ڈبروگڑ یونیورسٹی ایسوسی ایشن آف انڈین یونیورسٹیز (اے۔آئی۔یو۔) اتے کامنویلتھ یونیورسٹیز دی ایسوسی ایشن (اے۔سی۔یو۔) دا میمبر اے۔
کمپیوٹر سٹڈیز لئی مرکز
سینٹر فار کمپیوٹر سٹڈیز (سی۔سی۔ایسّ۔) دی شروعات 1976 وچ قائم اک کمپیوٹر سینٹر وچ ہوئی، جس نے "کمپیوٹر پروگرامنگ اُتے چھ مہینیاں دا سرٹیفکیٹ کورس سکھایا۔ 2004 وچ اس نوں کمپیوٹر مطالعہ مرکز لئی اپگریڈ کیتا گیا اتے “پوسٹ-گریجوئیٹ ڈپلوما ان کمپیوٹر ایپلیکیشن (پی۔جی۔ڈی۔سی۔اے۔)” شروع کیتا گیا۔ بیسیئے جولائی 2004 وچ پیش کیتا گیا سی اتے ایم۔سی۔اے۔ اتے بی۔ایس۔سی۔ آئی ٹی جنوری اتے جولائی 2007 وچ۔ سینٹر دیاں تن کمپیوٹر پریوگشالاواں دے نال نال اپنی لائبریری اے۔
ڈبروگڑ یونیورسٹی انسٹیچیوٹ آف انجینیئرنگ اتے ٹیکنولوجی
ڈبروگڑ یونیورسٹی انسٹیچیوٹ آف انجینیئرنگ اتے ٹیکنولوجی (ڈی۔یو۔آئی۔ای۔ٹی۔) دی قیام 2009 وچ اک سنویدھانک ادارہ اتے اک اٹٹ انگ وجوں کیتی گئی سی۔ ادارہ دی قیام آل انڈیا کونسل فار ٹیکنیکل ایجوکیشن (اے۔آئی۔سی۔ٹی۔ای۔)، نویں دلی توں منظوری اتے آسام راج سرکار توں لوڑیندی آگیا نال کیتی گئی سی۔
انسٹیچیوٹ دا پہلا سیشن اگست 2009 وچ شروع ہویا سی، جس وچ بی۔ٹیک ڈگری دے ہر اک انشاشن وچ 60 دی گنجائش دی گنجائش سی:
پربندھن مطالعہ لئی مرکز
سینٹر فار مینیجمینٹ سٹڈیز (سیئیمئیسڈییو) اک پربندھن سکول اے جو ڈبروگڑ یونیورسٹی دا حصہ اے۔
جوریڈکل سٹڈیز لئی مرکز
نیانئک مطالعہ لئی مرکز ڈبروگڑ یونیورسٹی دا اک مرکز اے جو انڈرگریجئیٹ اتے پوسٹ گریجوئیٹ قانونی سکھیا حاصل کردا اے۔ مرکز دی قیام سال 2006 وچ کیتی گئی سی۔ مرکز بیلّ بی (ایچ) اتے ایلّ۔ ایم (سنویدھانک لاء، کارپوریٹ لاء اتے کرمینل لاء گروپ) کورس چلاؤندا اے۔
باہری لنک
گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
افریقی چکور
افریقی چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے ایشیاء دا واسی اے۔
چک 685 گ ب
چک 685 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
اسمانی کھڑی لیک
اسمانی کھڑی لیک اسمان تے کسے اچیچی تھاں نوں دسن لئی دو پاسیاں وچ اک نوں کیا جاندا اے۔ ایہ زمین تے کسے تھاں لبن لئی ورتی جان والی کھڑی لیک وانگوں اے۔
مطلع مستقیم یا مطلع استوائی علامت (α)، اک زاویائی فاصلہ اے جو خط استوا سماوی دے نال نقطہ اعتدال ربیعی تو‏ں مشرقی جانب ماپا جاندا ا‏‏ے۔ مطلع مستقیم تے میݪ (فلکیات)، استوائی متناسق نظام وچ کرہ سماوی اُتے کسی نقطہ یا جرم سماوی دا مقام یا محل وقوع دا تعین کردا ا‏‏ے۔
وضاحت
سماوی مطلع مستقیم زمین دے جغرافیائی طول بلد دے مترادف اے، دونے خط استوا دے ابتدائی سمت، مبدا (نقطہ صفر) تو‏ں ماپے جاندے نيں۔ مطلع مستقیم، نقطہ اعتدال ربیعی (جسنو‏ں نقطہ اول حمل وی کہیا جاندا اے ) تو‏ں ناپیا جاندا اے، ایہ اوہ نقطہ اے جتھے دائرۃ البروج خط استوا سماوی نو‏‏ں قطع کردا اے دوسرے لفظاں وچ ایہ اوہ مقام یا نقطہ اے جتھے سورج اعتدال ربیعی دے دوران جنوب تو‏ں شمال د‏‏ی طرف جاندے ہوئے خط استوا سماوی نو‏‏ں قطع کردا ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ ایہ نقطہ مجمع النجوم حوت (مجمع النجوم) وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زاویہ دے کسی وی اکائی تو‏ں ناپیا جا سکدا اے لیکن عام طور اُتے اسنو‏ں گھنٹہ (h)، دقیقہ (وقت) (m) تے ثانیہ (s) وچ ناپیا جاندا اے جس وچ اک چکر 24 گھنٹےآں دا ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:فلکیات گٹھ:کروی فلکیات گٹھ:استوائی متناسق نظام گٹھ:زاویہ گٹھ:سماوی متناسق نظام گٹھ:علم نجوم دے تکنیکی عوامل گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ینگلک شناواترا
یینگلک شناواتارا (Thai: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ، rtgs[//en.wikipedia.org/wiki/Royal_Thai_General_System_of_Transcription] : &nbsp؛یینگلاک چیناوٹ،اچرت&nbsp؛<span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" contenteditable="false">[j�ŋ.l�k tɕʰīn.n�.w�t] ؛ جنم 21 جون1967)، گھر دا نام پو (Thai: ปู ، اچرت <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)" contenteditable="false">[pūː] )، تھائیلینڈ وچّ وپار اتے راجنیتِ نال سنبندھ رکھدی ہے اتے تھائیلینڈ دی پیو تھائیلینڈ پارٹی دی میمبر ہے۔ 28ویں تھائیلینڈ دی پردھانمنتری بنن دا مان اسنوں 2011 دیاں مکھ چوناں وچّ حاصل ہویا. پچھلے 60 سالاں وچّ یینگلک تھائیلینڈ دی پہلی سبھ توں چھوٹی عمر دی عورت پردھانمنتری بنی. راجننیتک شکتی دی درورتوں کرن کر کے سنویدھانک عدالت نے اس نوں 7 مئی 2014 نوں اس آہدے توں ہٹا دتا۔.
اس دا جنم چیانگ مائی صوبہ وچّ ہاکا چائنج بنس دے اک آمیر پریوار وچّ ہویا۔ یینگلک شناواتارا نے لوک پربندھ دی پڑائی دی بیچولر ڈگری چیانگ مائی یونورسٹیں اتے ماسٹر ڈگری کینٹکی سٹیٹ یونورسٹیں توں پراپت کیتی۔ اس توں بعد اوہ اپنے بھرا تھکسین شناواتارا دی مدد نال وپار دے کھیتر وچّ پربندھک بن گئی، اس توں بعد اوہ ایس سی سمپتی دی اساری اتے دیکھریکھ کرن لئی پردھان چنی گئی اتے اس دے نال نال ادھنک سوچنا کھیتر وچّ نردیشک دا آہدا سمبھالیا.
مئی 2011 دیا چوناں وچّ پیو تھائیلینڈ پارٹی نے تھکشین تھوڑے جہے فرق نال ہرا کے یینگلک شناواتارا نوں پردھانمنتری چنیاں۔ اس دی مہم دا مکھ وشا غریبی دا خاتمہ کرنا، سموہک کر نوں گھٹّ کرنا اتے چوناں وچّ بہت وڈے فرق نال جت حاصل کرنا۔
2013 وچّ یینگلک دے خلاف سموہک ورودھ شروع ہو گیا۔9 دسمبر 2013 نوں یینگلک  دے کہن تے سنسد نوں ورکھاشت کر دتا گیا پر یینگلک  نگران پردھانمنتری وجوں اپنیاں سیواواں دندی رہی۔ 07 مئی 2014 نوں راجننیتک شکتی دی درورتوں کرن دے دوش ہیٹھ سنویدھانک عدالت نے آہدے توں ہٹا دتا۔ یینگلک نوں سابقہ منتریاں دے نال کجھ سمے لئی حراست وچّ رکھیا گیا۔
سروآتی زندگی اتے وپارک دور
left|thumb|267x267px|Yingluck Shinawatra at US Embassy، Bangkokیو س دے دوت گھر وچّ یینگلک شناواتارا، جولائی 2011 یینگلک شناواتارا لوئیٹ اتے یند دے نو بچیاں وچوں سبھ توں چھوٹی سی۔ اس دا پتا چیانگ مائی دی سنسد دا میمبر سی۔ اوہ دادی دے ساہی پروارک پچھوکڑ کر کے چیانگ دے سابقہ بردشاہ نال سنبندھ رکھدی سی۔،پرنسس چنتھپ چیانگ مائی (گریٹ-گریٹ گرینڈڈاٹر آف راجا مملنگکا، چیانگ مائی)۔ یینگلک شناواتارا چیانگ مائی وچّ وڈی ہوئی اتے ریجینا دے کوئیلی کالج وچّ لڑکیاں دے غیرسرکاری گرلس شکول وچّ داخلہ لیا۔ جتھے اسنے اپنی سروآتی پڑائی پوری کیتی۔ سیکونڈری درجے لئی اسنے یپرج کالج وچّ داخلہ لیا. 1988 وچّ راجنیتک شاشتر اتے لوک پربندھ وشے وچّ بیچولر ڈگری اسنے چیانگ مائی یونورسٹی توں حاصل کیتی  اتے 1991 وچّ لوک پربند (اس دی مکھ وشا مینیجمینٹ انپھورمیشن سسٹمس) دے وشے وچّ ماسٹر ڈگری اسنے  کینٹکی سٹیٹ یونورسٹی توں حاصل کیتی.
چون نتیجے اتے سرکار دا ستا وچّ آؤنا
ایکزٹ پولّ دے 500 وچوں 310 سیٹاں دا آنمان دس رہے سن پر پارٹی نے پیو پارٹی نے 154 سیٹاں ملیا، کل 75٪ ووٹاں پایا گئیاں جی وچوں 47٪ ووٹ پیو دے حق وچّ پئی۔ تھائیلینڈ دے اتہاس وچّ ایہہ دوجی وار سی جدوں کسے پارٹی نے انی وڈی جت حاصل کر کے سرکار بنائی ہووے۔
سنجکت راشٹر دے سکتر-جرنل بان کی-مون نے پارٹی دا نگھا سواگت کیتا اتے کیہا کے تھائیلینڈ دے لوکاں دے سنکلپ دا سنمان کرنا چاہیدا ہے۔ " انگ سان سو کیی نے یینگلک شناواتارا نوں جت لئی مبارکواد دتی اتے اسنے کیہا کی امید کردے ہاں کے میامار اتے تھائیلینڈ وچّ چنگے سنبندھ بننگے.
تھائیلینڈ دی پردھان منتری، 2011–2014
left|thumb|250x250px|18 Nov 2011 نوں ASEAN سمت دوران نسا دعا، بالی، انڈونیسیاں وچّ یینگلک شناواتارا یو ایس دے راشٹرپتی باراک اباما نوں  ملدی ہوئی right|thumb|250x250px| جنوری 2012 وشو آرتھک وشے تے چل رہی سبھا وچّ یینگلک
منتری منڈل دی ادلا بدلی
thumb|یینگلک [[میونکھ|مونیچ وچّ باوریان دے آرتھک وشے دے منتری مارٹن ذیل نال]]
حوالے
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں
خنجراب نیشنل پارک
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان دے پارک
لالپرا چکور
لالپرا چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
دہستان ناهوک
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان چ اے ۔
سرھوں
سرھوں جاں سرؤں سرھوں دے ٹبر دے اک بوٹے دا ناں اے ۔ ایہدے پھل نِکے تے پیلے رنگ دے ہُندے نیں ۔ سرھوں چارے پٹھے لئی وی اگائی جاندی اے ۔ ایہدیاں پتیاں تے گندلاں توں ساگ پکایا جاندا اے ۔ سرھوں دے بیاں توں تیل کڈھیا جاندا اے جیہڑا پکاوݨ، جسم تے لاوݨ تے مشیناں وچ ورتیا جاندا اے ۔
ایہنوں اکتوبر دے مہینے وچ بیجیا جاندا اے ۔ فروری دے مہینے وچ سرھوں دے بوٹیاں وچ پُھلاں دا اُگݨا بسنت بہار دی نشانی اے ۔ ہر پاسے پیلا تے ہرا رنگ دکھائی دیندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سروں دا ٹبر گٹھ:سرؤں دا ٹبر
ساراواک بادشاہت
سلطنت ساراواک ، سر جیمز بروک نے 1842ء چ سلطنت برونائی دے جزیرہ بورینو دے کجھ علاقے آزاد کروا کے قائم کیتی ۔ 1888ء چ جیمز بروک دے جانشین چارلس انتھونی بروک نے ریاست نوں برطانیہ دے تحفظ چ دے دتا جہڑا کہ 1946ء تک جاری رہئیا ،جدوں تیجے راجے چارلس وینیر بروک نے برطانوی تحفظ توں علیحدگی اختیار کر لئی ۔ 1963ء توں ساراواک ملائشیا دی اک ریاست اے ۔
تریخ
ساراواک سلطنت برونائی دا حصہ سی ۔ پانگیران اندیرا ماہکوتا دے عہد چ ساراواک انتشار دا شکار سی ۔ برونائی دے سلطان عمر علی سیف الدین II (دور حکومت:1827ء توں 1852ء) نے 1839ء چ پانگیران مودا ہاشم نوں حکم دتا کہ اوہ ایتھے امن قائم کردے ۔ ایس ویلے جیمز بروک ایتھے آئیا ۔ پانگیران مودا ہاشم نے ابتداء چ اس نوں مدد لئی آکھئیا پر اسنے انکار کر دتا ۔ 1841ء چ جیمز بروک فیر ساراواک آئیا اسنے پانگیران مودا ہاشم دی مدد کرن تے آمادگی ظاہر کیتی ۔ اسنے اک معاہدے کیتا جس راہیں ساراواک تے سینیان دا انتظام جیمز بروک دے حوالے کردتا گئیا ۔ پانگیران مودا ہاشم نے اسنوں گورنر دا عہدہ دتا ۔ ایداں ایہہ ساراواک دا راجہ بن گئیا تے ، ساراواک چ چٹا راجہ ٹبر دی حکومت دی بنیاد رکھی ۔ بعد چ برونائی دے سلطان نال اک معاہدے دے زریعے جیمز بروک نے اپنا انتظام ودھائیا تے سلطان کولوں کافی وڈا علاقہ لے کے ساراواک دا پہلا چٹا راجہ بن گئیا ۔ ویلے دے نال نال ساراواک دا رقبہ بوہت تیزی نال ودھئیا ، کیونجے ہور علاقے برونائی توں لیز تے لئے گئے یاں کھو لئے گئے ۔
حوالے
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:ملائیشیا گٹھ:ملائشیائی بادشاہتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:مشرق بعید
کلاشا
کلاشا اتلے پاکستان دی اک بولی اے۔ ایہ بولی پاکستان دی خوبصورت وادی کیلاش ، بریر ، رومبور تے بمبوریت وچ بولی جاندی اے ۔ کھوار اکیڈمی دے صدر نشین رحمت عزیز چترالی دی حالیہ تحقیق دے مطابق پوری دنیا وچ کلاشا بولن والیاں تعداد چار توں چھے ہزار تک اے-
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
چک 686 گ ب
چک 686 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع ائیدنجک
ضلع ائیدنجک ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
فنش چکور
فنش چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
ضلع بوزیازی
ضلع بوزیازی ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ضلع چاملیایلا
ضلع چاملیایلا ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
شیلے چکور
شیلے چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
چک 687 گ ب
چک 687 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
روسی مشرق بعید
thumb|بعید مشرقی وفاقی ضلع
روسی مشرق بعید (Russian Far East) (روسی: Дальний Восток России) مشرق بعید دا روسی حصہ اے یعنی، مشرقی سائبیریا وچ جھیل بائکال تے بحر الکاہل دے درمیان روس دا انتہائی مشرقی حصہ ا‏‏ے۔ بعید مشرقی وفاقی ضلع جو اس حصے دا احاطہ کردا اے سائبیریائی وفاقی ضلع دے نال سرحد رکھدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:روسی مشرق بعید گٹھ:جغرافیہ روسی مشرق بعید گٹھ:شمال مشرقی ایشیا گٹھ:روس دے خطے گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:شمالی ایشیا
سرپسکا
بوسنیا تے ہرزیگووینا دو حصیاں تے مشتمل اے اک حصے دا ناں وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا اے تے دوجے دا ناں سرپسکا اے ۔ وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا چ مسلماناں دی اکثریت اے تے سرپسکا چ مسلماناں دے علاوہ سرب وی رہندے نیں تے سرپسکا دا ناں اینہاں سرباں دی وجہ توں ای سرپسکا اے ۔
گٹھ:یورپ
سرھوں دا ٹبر
دکھالا
ایس ٹبر دیاں ونڈاں اک یا دو سال دیاں ہوندیاں نیں۔ ایہدے وچ نِکے ناپ دیاں بوٹیاں چوکھیاں نیں۔ کچھ ای جھاڑی بݨدیاں نیں۔ پتے اگڑ پچھڑ ہوندے نیں تے پھل وچ 4 پھل پتیاں ہوندیاں نیں۔
ورتݨ
ایس ٹبر دیاں کئی ونڈاں صدیاں توں کھاݨ پیݨ دے کم آوندیاں نیں۔ گوبھی، بروکلی، گونگلو، مولی، سرھوں دا ساگ ایس ٹبر دیاں عام کھادیاں جاݨ والیاں سبزیاں نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پھلوالے بوٹے گٹھ:سبزیاں گٹھ:سروں دا ٹبر گٹھ:سرؤں دا ٹبر
نکولو مکیاولی
نکولو مکیاولی (1469 - 1527) اٹلی دا اک لکھاری تے سیاسی فلسفی سی۔
رالف والڈو ایمرسن
رالف والڈو ایمرسن (1803 - 1882) اک امریکی شاعر تے لکھاری سی۔
گٹھ:امریکی لکھاری
نتھانیل ہاتھورن
نتھانیل ہاتھورن (1804 - 1864) اک امریکی لکھاری سی۔
نتھینیئیل ہتھارن (انگریزی: Nathaniel Hawthorne, 4 جولائی 1904 - 19 مئی 1964) اک امریکی ناول کار اتے نکی کہانی لکھاری سی۔
جیون
ہتھارن دا جنم سیلم، میساچوسٹس، (امریکہ) وچّ امریکی ستنترتا والے دن چار جولائی 1804 نوں ہویا۔ چار سال دی عمر وچّ ہی اس دے ہم نام پیؤ دی موت ہو گئی سی۔ اس دے پیؤ سمندری کیپٹن سی سورینام، ڈچ گیانا وچّ اوہناں دی موت ہوئی سی۔ بیوہ ماں نے اس دا پالن پوسنا کیتا۔ اس دی ماں، بھیناں اتے اسنوں اس دے ماما روبرٹ میننگ نے کجھ سماں سمبھالیا۔ مامے کول سیواگو لیک تے اس دے شروعاتی دن آزاد پرندے دی طرحاں گزرے۔ پر جلدی ہی اسنوں پڑھن دا چسکا پے گیا۔ اسنے 18ویں صدی دے لکھاری ہینری فیلڈنگ، ٹوبیاس سمولیٹ اتے ہوراس والپول دے نال - نال   ولئم گولڈون، سر والٹر سکاٹ نوں وی گمبھیرتا نال پڑھیا۔
حوالے
گٹھ:امریکی لکھاری
سپیکٹرم
thumb|400px|روشنی دی طیف وچ شامل رنگاں طیف (spectrum / جمع: اطیاف) مختلف رنگین دھاریاں دا اک سلسلہ جو کسی منشور تو‏ں سفید روشنی گزرنے تو‏ں پیدا ہوئے۔
سلیس الفاظ وچ ، روشنی دا ترکیبی اطوالِ امواج (component wavelengths) وچ تقسیم۔اس طیف وچ مختلف رنگ اپنے اپنے wavelengths کےمطابق سجی ہُندی اے ۔طیف دی دو قسماں ہُندی نيں خالص طیف تے نا خالص طیف۔ خالص طیف وچ ساتاں رنگ صاف صاف دکھادی دیندا اے لیکن نا خالص طیف مے سبھی رنگاں اک دوسرے تو‏ں ملے ہوئے رہندے نيں تے صاف نئيں دکھادی دیندے نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:بصریات گٹھ:طبیعیاتی تصورات گٹھ:فزکس
ضلع اردیملی
ضلع اردیملی ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
مورلینڈ چکور
مورلینڈ چکور مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے ایشیاء دا واسی اے۔
امر سنگھ شونقی
امر سنگھ شونقی (15 اگست 1916–14 اگست 1981) پنجاب دے اک اُگھے ڈھاڈی گائیک سن  جو اپنے گائے ہیر اتے مرزا صاحباں دے قصےآں کرکے جانے جاندے ہن۔ لوک وہیراں گھتّ کے اوہناں نوں سنن آؤندے سن۔
ایہناں دے تقریباً 138 ریکارڈ جاری ہوئے جنھاں وچوں زیادہ تر اُگھی سنگیت کمپنی ایچ ایم وی نے ریکارڈ کیتے۔
ایہناں دی ڈھڈّ چنڈی گڑھ وکھے ستھتّ پنجاب کلا بھون دی سنگیت شالا وچّ آدر وجوں رکھی گئی ہے جتھے ہور وی مشہور گائیکاں دے ساز اتے ہور ہستیاں دیاں تصویراں رکھیاں گئیاں ہن۔
زندگی
شونقی دا جم 15 اگست 1916 نوں برطانوی پنجاب دے پنڈ بھجلاں (ہن ضلع ہشیارپور) وچ، بطور امر سنگھ، اک سکھ کسان پروار وچّ پیؤ مولا سنگھ دے گھر ہویا۔ ایہہ کدے سکول نہیں گئے پر ہوراں پڑھے-لکھے لوکاں توں پنجابی لکھنی اتے پڑھنی سکھ لئی۔
اوہناں دا ویاہ پریتم کور نال ہویا اتے اوہناں دے گھر تنّ پتراں، سوراج سنگھ، جسپال سنگھ اتے پرگٹ سنگھ، نے جنم لیا۔
ایہناں دا پروار اج-کلّ ہشیارپور ضلعے دے پنڈ بھجلاں وکھے رہِ رہا ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
ضلع گلنار
ضلع گلنار ترکی دے صوبہ میرسن دا اک ضلع اے۔