cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خپلو محل
2005 توں 2011 تک اس محل دی بجالی دا کم آغا خان تریخی شہر پروگرام ہیٹھ آغاخان ٹرسٹ فار کلچر نے کیتا ۔اس ویلے اس محل چ اک ہوٹل ،جسنوں سرینا ہوٹل آلے چلاندے نیں تے بلتستان دی تریخ تے رہتل دا اک عجائب گھر اے.
تھاں ٹکانہ
خپلو دا قصبہ بلتستان چڑھدے حصے چ, سمندر پدھر توں 2600 mاچائی اتے واقع اے تے ضلع گھانچے دا راجگڑھ اے ۔ سندھ دریا دا اک معاون شیوک دریا لداخ نوں جاندے اک پرانے تجارتی رستے دے نال نال قراقرم دے اچے پہاڑاں دے ساہمنےاوں خپلو توں لنگھدا اے. خپلو محل خپلو شہر دے اتلے پاسے شیوک دریا دے دکھن چ واقع اے river محل دے پچھوں گھاٹی تھائیں اک ٹریک ضلع سکردو دے پنڈ پاری تک جاندا اے  ۔
تریخ
خپلو محل نوں 1840 چ یابگو راجہ دولت علی خان نے اسروایا اس محل دی اساری دی تھاں اک نیڑلی پہاڑی توں اک وڈا پتھر سٹ کے لبھی گئی ،ایہ دوقسائی پنڈ چ رکیا تے ایتھے محل دی اساری کیتی گئی ۔ پرانا قلعہ اج دے محل دے لاگے واقع سی ۔ اپنی اساری مگروں خپلو محل نے پرانے قلعے دی تھاں شاہی رہائش دی تھاں لے لئی جین ڈنکن مطابق, خپلو دے لوک قلعے اندر رہدے سن تےاوہناں نوں قلعے دے باہر اپنے گھر بنان دی اجازت نئیں سی۔ ایہ رواج کشمیر دےراجہ دے علاقے اتے مل مگروں مک گیا 1590ء دے دہاکے چ بلتستان دے راجے مراد خان نے پہلے قلعے اتے پانی تے رسد دی سپلائی کٹ کے مل مار لیا مراد خان دیاں فوجاں نے تن مہینے ملعے دا محاصرہ کیتی رکھیا جسدے نتیجے چ خپلو دے یابگو شاہی ٹبر دے 62ویں راجہ رحیم خان نے ہار من لئی. 1660ء دے دہاکے تے 1674 چ وی قلعہ حملہ آوراں دے مل ہیٹھ آیا. یابگو ٹبر دے لوک 1972 چ اپنی ریاست مکن دے مگروں وی اس محل چ وسدے رہے. خپلو دا آخری راجہ جہڑا اس محل چ رہیا اوہ راجہ فتح علی خان سی ، جہڑا 1983ء چ مریا.
آرکیٹیکچر
ایہ محل کشمیری تے بلتی دستکاراں دی مدد نال اساریا گیا. وکھ وکھ علاقےآں دی سرحد اتے ہون پاروں اے محل ساخت چ تبتی ، کشمیری ،لداخی ،وسطی ایشیائی جھلک اے.
محل چار منزلاں اتے مشتمل اے جہڑیاں لکڑی ،مٹی دیاں اٹاں تے کلے بنائیاں گئیاں نیں. محل دے داخلے چ اک وڈا لکڑ دا بوہا لگیا ہویا اے ، جہڑا یابگو راجہ حاتم خان نے بلتستان دے وڈے حصے اتے مل مارن مگروں سکردو دے اک قلعے توں لیاندا سی مین گیٹ توں اگانہہ رستہ ساہمنلے لان تک جاندا اے ،یابگو راجےآں دے دور چ اسنوں تہواراں دوران گان بجان لئی ورتیا جاندا سی ۔ محل دی لکڑ دی چھت اتے پینٹ نال ڈیڑائن بنائے گئے نیں. سبتوں اتلی منزل دے ہال نوں نگرانی کمرے طور ورتیا جاندا سی ، جتھوں قراقرم پہاڑاں تے محل دے ویہڑےآں اتے نظر وکھی جاندی سی ۔ محل دے دوجےاہم کمرےآں چ شاہی ملاقاتی کمرہ (چوگورفتال) ،شاہی بالکونی(چوگوجاروکھ) ،شہزادی ڈریسنگ روم تے ملکہ دا کمرہ ، سن ۔
محل دے نویں سرےاوں بحالی مگروں ، رہائشی علاقے دا اک حصہ ہوٹل طور ورتیا جاندا اے ، جسنوں سرینا ہوٹلز آپریٹ کردا اے تے ایتھے 35 مقامی ٹبراں دے لوک کم کردے نیں ۔ہوٹل چ 35 کمرے نیں ، جناں چوں 6 محل دی عمارت دے اندر نیں تے اپنی آمدنی دا 70٪ خپلو علاقے دی ترقی لئی ورتدے نیں ۔ جدوں کہ دوجا حصہ عجائب گھر دے طور ورتیا جاندا اے.
بحالی
خپلو محل بلتستان دا دوجا قلعہ اے جسنوں آغا خان ٹرسٹ فار کلچر نے مڑبحال کیتا اے. بحالی دا ایہ کم 2005 چ شروع ہویا تے 2011 چ مکمل ہویا. اس پراجیکٹ نوں فنڈ ناروے دی وزارت خارجہ نے اسلام آباد چ اپنے سفارت خانے راہیں دتے. امریکہ دی قومانتری ترقی دی ایجنسی(USAID) نے قلعےاندر بلتی کلچر دے نمائشی مرکز دی اساری چ مدد کیتی ، اس سنٹر نے اس تھاں دا دو تہائی تھاں گھیریا ہویا اے. بحالی دا کم 400 مقامی ٹبراں دے لوکاں دی مدد نال کیتا گیا. 2005 چ شروع ہون آلا سروے دا کم اس تھاں ٹوپوگرافیکل فیچراں دا سی, جس چ ایکٹرونک فاصلہ ناپ Electronic Distance) Measurement (EDM) آلے ورتے گئے. اس سروے نے محل دے کئی حصےآں دی اصل حالت لبھن چ مدد کیتی. اس بحالی پراجیکٹ نوں وینس چارٹر دے بحالی میعاراں مطابق چلایا گیا. اس بحالی دے کم چ مہیا کیتے گئے مٹیریل دی لاگت 3 کروڑ جدوں کہ کم کرن آلےآں دیاں تنخواہاں 2.5 کروڑ روپئیے توں ودھ بنیاں سن.
شوٹگاں
2014 چ ہم ٹی وی دی سنیئر پروڈیوسر مومنہ درید تے ٹی وی ڈریکٹر حسیب حسن نے اپنی ٹی وی سیریل دیار دل دی شوٹنگ لئی خپلو محل چنیا ۔ایہ سکردو چ شوٹ کیتا جان آلا پہلا ڈرامہ سی
ایوارڈ
محل دی بحالی دے کم نوں ورجن ہالیدیز ولوں سلاہیا گیا ، جس چ علاقے دی مقامی آبادی دے سماجی تے معاشی حالت چ فرق پیا ۔ 2012 چ خپلومحل نے غربت گھٹاؤ کیٹیگری چ بہترین پراجیکٹ دے طوراتے ورجن ہالیڈیز دا ذمہ دار سیاحتی ایوارڈ جتیا. 2013 چ یونیسکو ایشیا پیسیفک ایوارڈز نے خپلو محل نوں ،بھارت چ لال چمنی کمپاؤنڈ تے افغانستان چ د گریٹ سرائے دے نال Award for Distinction نال اعزازیا ۔
مشہور ڈرامہ دیار دل وی خپلو محل چ شوٹ کیتا گیا ۔
باہرلے جوڑ
]
بخش زرآباد
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان کنارک دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
الحصن
الحصن اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
صوبہ سیرت
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ سیرتترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز سیرت شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
زفر
زفر ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ تاشقند دے ضلع بیک آباد دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ تاشقند دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
سمیر گڑھ
سمیر گڑھ پشاور دا قلعہ اے ۔ ایہنوں قلعہ بالا حصار وی کہندے نیں ۔ ایہ قلعہ جرنیل ہری سنگھ نلوا نے 1834 وچ بنوایا ۔
1823 وچ نوشہرہ دی لڑائی وچ سکھاں نے ہری سنگھ نلوا دی سرداری وچ افغانیاں نوں ہرایا تے پشاور نوں ازاد کرون مگروں جمرود تک افغان فوج دا پچھا کیتا ۔ پشاور دے قلعے نوں تباہ کردتا گیا سی ۔ 1834 چ سکھ جرنیل ہری سنگھ نلوا نے قلعے نوں دوبارہ بنوایا تے ایدا ناں سمیر گڑھ رکھیا ۔ سمیر کیلاش نوں کہیا جاندا اے جِتھے گرو نانک گئے سی ۔ 16 مئی 1835 نوں مہاراجا رنجیت سنگھ نے ایہ قلعہ دیکھیا ۔ 1849 وچ ایس قلعے اُتے انگریزاں نے مَل مار لیا ۔ ہُݨ ایہ قلعہ فرنٹیئر کور دے کول اے ۔
گٹھ:پاکستان دے قلعے گٹھ:پشاور
بلینڑنگ کھچوپڑا
بلینڑنگ کھچوپڑا اک ایشیائی کھچوپڑا اے۔
سید خراسانی
سید خراسانی اوہ شخص اے کہ جس دا ذکر امام مہدی(عج) دے ظہور د‏‏یاں نشانیاں تو‏ں متعلق روایات وچ ہويا اے تے آپ(عج) دے چاہنے والےآں تو‏ں اے. بعض روایات وچ کہیا گیا اے کہ اس دے سجے ہتھ اُتے علامت اے تے اپنے لشک‏ر کدے ہمراہ شعیب بن صالح د‏‏ی سپاہ سالاری وچ ، سفیانی دے ہمزمان کوفہ د‏‏ی طرف حرکت کرے گا، تے سفیانی دے لشکر نو‏‏ں شکست دے گا.
خراسانی د‏‏ی شخصیت
سید خراسانی دا نسب، تے دوسری خصوصیات تے اس دے قیام دا وقت تے جگہ معلوم نئيں اے، نہ روایات وچ اس بارے وچ کوئی صحیح خبر ملد‏ی اے تے نہ ہی اہل تحقیق اتفاق نظر رکھدے نيں.
سید خراسانی دا قیام امام مہدی(عج) د‏‏ی نشانیاں تو‏ں اک نشانی اے تے روایات وچ ایويں ذکر ہويا اے کہ اس دے قیام دا آغاز مشرق د‏‏ی سرزمین تو‏ں ہوئے گا تے عراق د‏‏ی طرف جاری رہے گا. اس لشکر دا سپاہ سالار شعیب بن صالح ہوئے گا، سفیانی تے سید خراسانی دے لشک‏ر ک‏ے درمیان بہت سخت مقابلہ ہوئے گا تے خراسانی نو‏‏ں میدان وچ فتح ملے گی تے آخر وچ امام مہدی(عج) تو‏ں بیعت کريں گا.
سیاہ پرچماں د‏‏ی حرکت
خراسان د‏‏ی طرف تو‏ں سیاہ پرچماں د‏‏ی حرکت، ظہور د‏‏ی علامتاں وچو‏ں اے. روایات وچ آیا اے: تن چیزاں تو‏ں ظہور دا انتظار کرو: "اہل شام دے درمیان اختلاف ایجاد ہونا، خراسان د‏‏ی سمت تو‏ں کالے پرچم د‏‏ی حرکت تے ماہ رمضان وچ ڈر". جنہاں دے ہتھو‏ں وچ ایہ کالے پرچم ہون گے، اوہ خراسان تو‏ں حرکت کرنے دے بعد کوفہ پہنچیاں گے تے جدو‏ں امام مہدی(عج) دا ظہور ہو جائے گا، تاں انہاں وچو‏ں کچھ افراد نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بیعت دے لئی بھیجیا جائے گا. ایہ قافلہ، خراسان تو‏ں کوفہ تک دا راستہ کچھ تھوڑی مدت وچ طے کرن گے.
تے اس بارے وچ کہ ایہ کالے پرچم خراسانی تو‏ں متعلق نيں یا کسے ہور نال، بعض روایات وچ ایويں بیان ہويا اے کہ ایہ کالے پرچم خراسان دے بنی ہاشم جوان دے متعلق نيں، لیکن بعض دوسری روایات وچ ، اس شخص دا ناں "حسنی" دسیا گیا اے. روایت دے ذیل وچ آیا اے کہ "شعیب بن صالح" اس دے ہمراہ اے تے بعض معتقد نيں کہ ایہ بنی ہاشم جوان (سید خراسانی)اوہی سید حسنی اے.
قیام دا زمان و مکان
روایات دے مطابق، "خراسانی"، "سفیانی"، تے "یمانی" تِناں اک ہی سال، اک ہی ماہ تے اک ہی دن (ہمزمان)، قیام کرن گے.
بعض روایات وچ ، "حسنی" دے قیام د‏‏ی ابتداء "سر زمین دیلم" دسی گئی اے جو سمر قند د‏‏ی طرف تو‏ں حرکت کردے ہوئے شعیب بن صالح دے پاس پہنچے گا اس دے بعد اوہ دونے کوفہ د‏‏ی طرف حرکت کرن گے، لیکن خراسانی دے قیام د‏‏ی ابتداء کرنے والے مکان د‏‏ی طرف اشارہ نئيں ہويا تے مجمل طور اُتے کہیا گیا اے کہ اوہ مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں قیام کريں گا.
بعض معتقد نيں کہ "مشرق" دے لفظ تو‏ں مراد مشرق د‏‏ی اسلامی سرزمین اے تے خراسانی دا محل خروج، اسلامی ملک دے علاوہ کچھ تے نئيں ہو سکدا.
نوٹ
ِ#. اس روایت کيتی مانند کہ امام باقر(ع) تو‏ں نقل ہويا اے " بنی ہاشم دا اک جوان کہ جس دے سجے ہتھ (البتہ بعض جگہ اُتے بائیاں ہتھ (فِی کَتِفِهِ الْیسْرَی)کہیا گیا اے . رجوع کرن: خزاعی مروزی (متوفی:۲۲۸ق)، أبو عبد الله نعیم بن حماد، کتاب الفتن، ج۱، ص۳۱۴، قاہره، مکتبۃ التوحید، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.) اک تل اے، تے خراسان تو‏ں کالا پرچم لے ک‏ے نکلے گا جدو‏ں کہ شعیب بن صالح اس دے نال ہوئے گا". کتاب الفتن، ج۱، ص۳۱۲؛ ابن طاووس، علی بن موسی، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، ص۱۲۰
کتابیات
علی کورانی، عصر ظہور، سازمان تبلیغات چاپ دوم، ۱۳۷۹. ترجمہ عباس جلالی
شیخ طوسی، محمد بن حسن، الغیبہ، محقق، تہرانی عباد الله، ناصح، علی احمد، قم، دارالمعارف الاسلامیہ، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
أبو عبد الله نعیم بن حماد، کتاب الفتن، قاہره، مکتبۃ التوحید، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
سعید بن ہبۃ الله، قطب الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، قم، مؤسسۃ الامام المہدی(عج)، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفۃ حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
ابن ابی زینب نعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبۃ، محقق، غفاری، علی اکبر، تہران، نشر صدوق، چاپ اول، ۱۳۹۷ق.
مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت،‌دار إحیاء التراث العربی‌، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
باہرلے جوڑ
اسلام کوئست
fa:سید خراسانی الخراساني گٹھ:اصحاب امام مہدی گٹھ:ظہور د‏‏ی نشانیاں گٹھ:امام مہدی گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
فیروز پور
فیروز پور پنجاب دا اک شہر تے ضلع فیروزپور دا راجگڑھ اے ۔ فیروز پور ستلج دریا دے کنارے تے آباد شہر اے ۔ ایہ تغلق خاندان دے مشہور سلطان فروز شاہ تغلق (1351–88) ولوں قائم کیتا گیا سی، جیہنے دلی سلطنت تے 1351 توں 1388 تک راج کیتا۔ فیروزپور نوں 'شہیداں دی دھرتی' کیہا جاندا اے۔ بھارت دی ونڈ دے بعد ایہہ بھارت-پاک سرحد تے  اک سرحدی شہر بن گیا۔ اتھے بھارت دے آزادی کارکنان دیاں یادگاراں ہن۔
فیروزپور دی چار دیواری وچ کئی گیٹ نیں جیہناںدی تعداد 10 اے ۔ ہر گیٹ دا اپنا وکھرا ناں اے ۔ ایہناں گیٹاں دے نام :
ہن صرف بغدادی گیٹ، زیرا گیٹ تے ملتانی گیٹ ا صحیح سلامت نیں ۔ ایہناں وچوں وی بغدادی گیٹ تے زیرا گیٹ چنگی حالت وچ نیں پر ملتانی گیٹ دی حالت بہت خستا اے ۔ باقی گیٹ ملیامیٹ ہو چکے نیں ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
رنا دجانی
رنا دجانی اردن دی اک سالماتی حیاتیات دان تے جامعہ ہاشمیہ وچ شریک پروفیسر اے۔ اس نے آئیووا یونیورسٹی توں 2005ء وچ سالماتی حیاتیات وچ پی ایچ ڈی دی سند حاصل کیتی۔ اس دے کول ہارورڈ یونیورسٹی دے ادارے ریڈکلف انسٹی ٹیوٹ فار ایڈوانسڈ سٹڈی دی فیلوشپ تے آئزن ہاور فیلوشپ اے۔ ڈاکٹر دجانی اک فل برائیٹ سکالر فاضلہ اے تے دو فل برائیٹ ایوارڈاں حاصل کر چکی اے۔ اوہ ییل سٹیم سیل سینٹر دی سابقہ وزٹنگ پروفیسر تے کیمبرج یونیورسٹی تے سٹیم سیل تھراپی سینٹر، اردن  دی وزٹنگ پروفیسر اے۔
مملکت متحدہ دے "مسلم سائنس میگزین" نے اس نوں عالم اسلام دی سب توں وڈی اثر والی سائنس دان عورتاں وچوں اک قرار دیا؛ اور "سی ای او میڈل ایسٹ میگزین" نے ”100 بااثر ترین عرب عورتاں“ دی فہرست وچ اس نوں تیرہواں درجہ دتا اے۔
سيف الدين اينال
الملک الاشرف سيف الدين ابو النصر اينال الاعلیٰ الزھری عن ناصری الجرود (جنہاں نو‏ں سیف الدین اينال کہیا جاندا اے ) (ولادت:1381ء - وفات:26 فروری 1461ء) مصر دے 13 واں برجی مملوک سلطان سن، جنہاں نے 1453ء–1461ء دے درمیان حکمرانی کيت‏ی۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
سيف الدين اينال 1381ء وچ قاہرہ وچ چیرکاسیا تاجر دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نو‏‏ں اصل وچ اک تاجر علاءالدین نے خریدتا سی، جس نے انہاں نو‏‏ں "الاعلیٰ " نسبت عطا کيتا سی۔ اس دے بعد 1397ء وچ علاءالدین نے سيف الدين اينال نو‏‏ں برجی مملوک دے بانی سیف الدین برقوق دے ہتھو‏ں بیچ دتا، اس وجہ تو‏ں سيف الدين اينال د‏‏ی دوسری نسبت الزھری ملی۔ سيف الدين اينال نے سیف الدین برقوق دے نال اپنی خدمات دے دوران فوجی تربیت حاصل کيتی۔
سیف الدین برقوق د‏‏ی موت دے بعد، سلطان ناصر فراج نے سيف الدين اينال کو آزاد کروایا تے اسنو‏ں اپنی ذا‏تی مصاحبوںماں شامل کيتا۔ سيف الدين اينال کو اس طرح اضافی نسبت "الناصری" حاصل کيتا۔ اسيف الدين اينال کو داڑھی کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں "الجرود" نسبت حاصل کيتا۔ 1421ء وچ الفراج نے سيف الدين اينال کو جمدار دا درجہ دتا۔ 1421ء وچ سلطان احمد بن شیخ کے تحت انھاں دس مملوک دا امیر بنا دتا گیا۔ بعد وچ ، 1422ء وچ ، سيف الدين اينال نو‏‏ں سلطان بارسبے دے ذریعہ ڈرم دے امیر دے عہدے اُتے ترقی دے دتی گئی۔
جانشینی تے موت
1460ء وچ قاہرہ وچ اک طاعون پھیل گیا، جس دے نتیجے وچ اس طاعون د‏‏ی وجہ تو‏ں مصر دے ہزاراں باشندے ہلاک ہوگئے، جنہاں وچ تقریباً 1،400 شاہی مملوک دے خاندان دے لوک شامل سن ۔ سيف الدين اينال تے انہاں د‏‏ی کونسل نے وڈی تعداد وچ چوراں نو‏‏ں اکٹھا کيتا ، تے سن 1461ء دے وسط وچ سلطان سيف الدين خوشخدم دے عروج تک وڈی حد تک انہاں اُتے قید رہیا۔
سيف الدين اينال 3 فروری 1461ء نو‏‏ں بیمار گیا۔ اس دے بعد ، سيف الدين اينال نے اپنے خلیفہ المستجید تے قانونی علماء نو‏‏ں طلب کيتا تے انہاں تو‏ں اپنی وصیت کيتی کہ المويد شہاب الدين احمد، اس دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے امیر الحجاج ("مکہ مکرمہ زیارت دے کمانڈر") اس د‏ی جانشینی کرے۔ اس دے نتیجے وچ ، سيف الدين اينال نے سلطانی نو‏‏ں ترک کردتا تے 25 فروری نو‏‏ں احمد نو‏‏ں سلطان قرار دتا گیا۔ 26 فروری نو‏‏ں سيف الدين اينال ست سال گیارہ ماہ د‏‏ی حکمرانی دے بعد 80 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
کتابیات
گٹھ:پندرہويں صدی دے مملوک سلاطین گٹھ:قاہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی وچ فلسطین گٹھ:پورپی اشرافیہ گٹھ:ادیگی قوم گٹھ:برجی سلطان گٹھ:1461 دیاں موتاں گٹھ:1381 دے جم
مُزتاغ آتا
thumb|230px| [[شاہراہ قراقرم توں مُزتاغ آتا دا نظارہ]] thumb|230px|اس نقشے وچّ مُزتاغ آتا سنکیانگ 43 ہے ( کھبے پاسے ، اتے دی طرف​ ) مُزتاغ آتا ( ایغور بولی:, انگریزی: Muztagh Ata ) تبتی اچی تھاں(سطح مرتفع تبت) دی شمالی نوک دیاں پہاڑیاں دا دوجا سبھتوں اچا پہاڑ ہے ۔ اسدی اچائی 7،546 میٹر ہے اتے ایغور بولی وچّ اسدے نام مُز ( برف ) , تاغ ( پہاڑ ) اتے آتا ( باپ) جوڑ کے بنا ہے ، یعنی اسدا پورا مطلبّ باپ برف - پہاڑ ہے ۔ مُزتاغ آتا نوں کدے - کدے کونلون شان  پہاڑ - سلسلے دا حصہ منیا جاندا ہے حالانکہ جغرافیائی نظر توں ایہہ  پامیر پربتاں  دے زیادہ نیڑے ہے ۔ اپنی لہندے پاسے دی  آسان ڈھلان اتے  شنجیانگ  دے خشک ماحول دی وجہ نال ایہہ دنیا دے 7،000 میٹر توں اچے پہاڑاں وچّ چڑھنے وچّ سبھتوں آسان والےآں وچوں اک منیا جاندا ہے ۔ ایہہ  کونگور تاغ توں ذرا دکھن وچّ ہے ، جو کونلون شان دا سبھتوں اچا پہاڑ ہے ۔  کیونکہ کدے - کدے ایہہ بحث دا موضوع بندا  ہے کہ کونگور تاغ اتے مُزتاغ آتا کونلون سلسلے وچّ گنے جانے چاہیدے ہے کہ نہیں اسلئی اکثر 7،167 میٹر اچا  کونلون دیوی  پہاڑ نوں ہی کونلون شان دا سبھتوں اچا پہاڑ کیہا جاندا ہے ۔
حوالے
گٹھ: وچکار ایشیا دے پہاڑ گٹھ: پہاڑ گٹھ: کونلون پہاڑ گٹھ: سنکیانگ گٹھ: ست ہزاری گٹھ:چین دے پہاڑ
السلط
السلط اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
لیندا اتلا کھچوپڑا
ایشیتر کھچوپڑا اک ایشیائی کھچوپڑا اے۔
ایم اے
master of arts / MA master of science / MS or M.S
master of science / MSc or M.Sc master of science / MSci or M.Sci master of science / ScM or Sc.M master of science / SciM or Sci.M
گٹھ:اسناد تعلیم گٹھ:تعلیم
بخش بزمان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
محسن فانی کشمیری
محسن فانی کشمیری حضرت میاں میر، ملا شاہ بدخشی تے شاہ محب اللہ الہ آبادی دے عقیدت مند سن۔
کروٹالس پولیسٹیکٹس
کروٹالس پولیسٹیکٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
محسن فانی کشمیری
آزاد مشرب صوفیاء وچ انہاں دا بلند مقام اے۔ اوہ ایسے افکار دا پرچار کرنے وچ مصروف سن کہ علما نو‏ں انہاں دے خلاف آواز بلند کرنا پئی۔ انہاں دے اپنے اس شعر تو‏ں معلوم ہوندا اے کہ انہاں دے خلاف فتوی صادر کیتا گیا سی
قاضی از دیباچہ ای بر نسخہ فانی نوشت ۔۔۔۔ فتوی خونین رقم زد زہر را در شیر کرد
محسن فانی کشمیری دارا شکوہ دی سرکار نال متوسل سن۔ محسن فانی کشمیری تے دارا شکوہ دے درمیان خط کتابت وی سی۔
حوالے
گٹھ:آزاد مشرب صوفیا گٹھ:ایرانی مورخین گٹھ:ستارہویں صدی دے مؤرخین گٹھ:فارسی شعرا گٹھ:مذہبی مؤرخین گٹھ:کشمیری لوک گٹھ:ایرانی شخصیتاں
غزال کنت
غزال کنت ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ تاشقند دے ضلع بوستانلک دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ تاشقند دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
گندمی
گندمی پیلے رنگ دی اک ونڈ اے۔
ابو ایوب انصاری
ابو ایوب انصاری انصار دے سرکردہ صحابی رسول تے میزبان رسول کہلاندے نيں۔
نام ونسب
خَالِد بن زيد نام ،ابوایوب کنیت، مدینہ منورہ دے قبیلۂ خزرج دے خاندان نجار تو‏ں سن، سلسلۂ نسب ایہ اے،خالد بن زید بن کلیب بن ثعلبہ بن عبد عوف خزرجی،خاندان نجار نو‏ں قبائل مدینہ وچ خود وی ممتاز سن، اُتے رسول اللہ ﷺ دی اوتھ‏ے نانہالی قرابت سی اس نو‏ں مدینہ دے ہور قبائل تو‏ں ممتاز ک‏ے دتا تھا،ابوایوب اس خاندان دے رئیس سن۔
اسلام
ابوایوب انصاری انہاں منتخب بزرگان مدینہ وچ نيں، جنہاں نے عقبہ دی گھاٹی وچ جاکے آنحضرتﷺ دے دست مبارک اُتے اسلام دی بیعت کیتی سی۔ جدو‏‏ں مکہ تو‏ں دولت ایمان لیکے پلٹے تو انہاں دی فیاض طبعی نے گوارا نہ کیتا کہ اس نعمت نو‏ں صرف اپنی ذات تک محدود رکھن ؛چنانچہ اپنے اہل و عیال ،اعزہ واقربا اوردوست واحباب نو‏ں ایمان دی تلقین دی اوراپنی بیوی نو‏ں حلقہ اسلام وچ داخل کیتا۔
میزبان رسول
آنحضرت مدینہ منورہ وچ داخل ہوئے تو ہر شخص میزبانی دا شرف حاصل کرنے دا خواہش مند سی۔ لیکن حضور  نے فرمایا جس جگہ اونٹھنی بیٹھے گی۔ اوتھے آپ مقیم ہون گے۔ اونٹھنی ابو ایوب انصاری دے دروازے اُتے بیٹھی۔ انہاں دا مکان دو منزلہ سی۔  نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے تھلے قیام فرمایا تے ست ماہ تک ایتھ‏ے رہ‏ے۔
آنحضرتﷺ جدو‏‏ں تک انہاں دے مکان وچ تشریف فرما رہ‏ے،عموما ًانصار یا خود ابو ایوب آنحضرتﷺ دی خدمت وچ روزانہ کھانا بھیجیا کردے سن،کھانے تو‏ں جو کچھ بچ جاندا آپﷺ ابوایوب دے پاس بھیج دیندے سن، ابو ایوب آنحضرتﷺ دی انگلیاں دے نشان دیکھدے تے جس طرف تو‏ں آنحضرتﷺ نے نوش فرمایا ہوندا اوتھے انگلی رکھدے تے کھاندے ،اک دفعہ کھانا واپس آیا تو معلوم ہويا کہ حضورﷺ نے تناول نئيں فرمایا،مضطربانہ خدمت اقدس وچ پہنچے تے نہ کھانے دا سبب دریافت کیتا،ارشاد ہويا کھانے وچ لہسن سی تے میں لہسن پسند نئيں کردا،ابوایوب نے کہیا"فَإِنِّي أَكْرَهُ مَا تَكْرَه"جو آپ نو‏ں ناپسند ہو یا رسول اللہ ﷺ  میں وی اس نو‏ں ناپسند کراں گا۔
مواخات
ہجرت دے بعد آنحضرتﷺنے مہاجرین وانصار نو‏ں باہ‏م بھائی بھائی بنادتا،ابو ایوب انصاری نو‏ں جس مہاجر دا بھائی قرار دتا اوہ یثرب دے اولین داعی اسلام مصعب بن عمیر قریشی سن۔
غزوات
ابوایوب انصاری دا شمار اسلام دے جانباز مجاہدین وچ ہوندا اے۔ آپ تمام غزوات وچ شریک ہوئے۔ کسی اک غزوہ دے شرف شرکت تو‏ں وی محروم نئيں رہ‏ے،  معاویہ دے زمانے وچ قسطنطنیہ دی مہم پیش آئی تو اس وچ نمایاں حصہ لیا تے اوتھے وفات پائی۔ مرتے وقت وصیت فرمائی کہ شہر پناہ دے متصل دفن کیتا جائے۔ آپ نو‏ں اوتھے دفن کیتا گیا۔ آپ دی قبر دے پاس بطور یادگار اک مسجد تعمیر کیتی گئی جو ترکی دی قدیم ترین مساجد وچو‏ں اے۔
وفات
آپ دی وفات 42ھ 662ء وچ ہوئی سفر جہاد وچ عام وبا پھیلی تے مجاہدین دی وڈی تعداد اس دے نذر ہو گئی، ابوایوب وی اس وبا وچ بیمار ہوئے، تے وفات پائی
ابوایوب دا مزار دیوار قسطنطنیہ دے قریب اے تے ہن تک زیارت گاہ خلائق اے،رومی قحط دے زمانہ وچ مزار اقدس اُتے جمع ہوندے سن،اس دے وسیلہ تو‏ں بارانِ رحمت منگدے سن تے خدا دے لطف وکرم دا تماشا دیکھدے سن۔
حوالے
گٹھ:576 دے جم گٹھ:674 دیاں موتاں گٹھ:اصحاب احد گٹھ:اصحاب بدر گٹھ:اصحاب بیعت عقبہ گٹھ:اصحاب خندق گٹھ:اصحاب علی گٹھ:صحابہ گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عرب دے یہودی قبائل دے یہود گٹھ:میدان جنگ وچ فوت ہونے والے عسکری کارکنان گٹھ:یہودیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والیاں شخصیتاں
جالسکو چکڑ کھچوپڑا
جالسکو چکڑ کھچوپڑا اک ایشیائی کھچوپڑا اے۔
چک 305 ای بی
چک 305 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
مکتسر
مکتسر پنجاب دا اک شہر اے ۔ ایہ ضلع مکتسر دا راجگڑھ وی اے ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
485
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
آدی گرنتھ
آدی گرنتھ، سکھ دھرم دا مقدس مذہبی گرنتھ اے۔ اس گرنتھ وچ 13ویں صدی دے بابا فرید اتے جےَ دیوَ دی کجھ رچناواں توں لے کے 17ویں صدی دے گرو تیغ بہادر تک دیاں رچناواں دی ونگی موجود اے۔ اس پرکار ایہہ گرنتھ اس دیش دیاں پنج صدیاں دی چنتندھارا دی ترجمانی کردا اے ۔
سکھاں دے دسویں گرو، گرو گوبند سنگھ (1666–1708) نے 1704 توں 1706 دوران ہور پوتر بانی اس وچ شامل کر لئی اتے جوتی-جوتِ سماؤن توں پہلاں گریائی اس آدی گرنتھ نوں دے دتی اتے اس کر کے نام گرو گنتھ صاحب ہو گیا۔ ایہہ سکھاں دا سبھ توں مقدس گرنتھ اتے اکو-اک سدیوی شبد-روپی گرو اے جو کہ سکھ گروآں اتے ہور سنتاں-بھگتاں دی سکھیاواں دا انبار اے۔ ارداس دے سروت  وجوں آدی گرنتھ سکھ مت وچ بندھنا اتے بھگتی دا مرکزی دھرا اے۔
ویلے دے سماج دا بمب
آدی گرنتھ وچ اوس ویلے دے سماج اتے رہتل دا بہت مکمل چتر حاصل ہندا اے۔ اس وچ 500 سال دے دور کھنڈ دوران اس دیش دے سماجی، مذہبی، سیاسی، معاشی اتے تہذیبی مورت وچ جاری تبدیلی ہندی رہی۔ بدل راے جیون-ملاں، وشواساں اتے آستھاواں دا آدی گرنتھ وچ تھاں تھاں چترن ہویا اے۔
حوالے
گٹھ:گرمتی شاعری گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
صوبہ سینوپ
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ سینوپترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز سینوپ شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
جرش
جرش اردن دا اک شہر اے۔
کروٹالس پرائسی
کروٹالس پرائسی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ترن تارن
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
الكرامہ
الكرامہ اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
بخش ایرندگان
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان خاش دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
گمی شارک
گمی شارک اک شارک اے ۔
چیناز
چیناز ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ تاشقند دے ضلع چیناز دا راجگڑھ اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
جینگش چاقوسو
thumb|230px|جینگش چاقوسو جینگِش چاقوسو ( Jengish Chokusu; کرغیز بولی: Жеңиш чокусу, جینگِش چاقوسو; روسی بولی: Пик победы, پیک پوبیدی; ایغور بولی: تومور ) تیان شان پہاڑ سلسلے دا سبھتوں اچا پہاڑ ہے ۔ ایہہ  وچکار ایشیا  وچّ  کرغیزستان  اتے  چین  دی سرحد اتے   اسیک کول جھیل  توں دکھن وچّ واقع ہے ۔ اسدے سکھر دی اچائی 7،439 میٹر ( 24،406 فٹّ ) ہے ۔ ہر بولی وچّ اسدے نام دا مطلبّ فتح سکھر ہے اتے اسلئی اسنوں کدے - کدے  انگریزی  وچّ وی وکٹری پیک ( Victory Peak ) کہیا جاندا اے ۔।
حوالے
گٹھ:تیان شان گٹھ: وچکار ایشیا دے پہاڑ گٹھ: پہاڑ گٹھ: چین دے پہاڑ گٹھ: سنکیانگ گٹھ: ست ہزاری گٹھ:کرغیزستان دے پہاڑ
گنجا عقاب
گنجا عقاب اتری امریکہ چ ملنوالا اک شکاری پنچھی اے۔ ایہ امریکہ دا قومی پنچھی تے نشان اے۔ ایہ الاسکا توں میکسیکو تک ملدا اے۔
وکھالہ
اک جوان گنجے عقاب دے پر کالے پؤرے ہوندے نیں تے سر تے پوچھل جٹی ہوندی اے۔ پر رنگ وچ نر مادھ اکو جۓ دسدے نیں پر مادھ نر نالوں 25% وڈی ہوندی اے۔ چنج وڈی تے اگیوں تھلے مڑی ہوندی اے۔ چنج، پیر تے اکھاں دے دوالے پیلے ہوندے نیں۔ پیراں تے کھمب نہیں ہوندے تے ایہ جھوٹے تے تکڑے ہوندے نے تے نوں وڈے ہوندے نیں۔
اک عام گنجا عقاب 70–102 سینٹی میٹر (28–40 انچ) لما ہوندا اے جیہدا پر پسار 1.8 توں 2.3 میٹر (5.9 توں7.5 فٹ) ہوندا اے۔ ایہدی پوچھل 23–37 سینٹی میٹر (9.1–14.6 انچ) ہوندی اے۔ ایہدا جوکھ  3 توں6.3 کلو دے وشکار ہوندا اے۔ پنچھی دا ناپ وکھریاں تھانواں تے وکھرا ہوسکدا اے۔
پسار
گنجا عقاب اتلے امریکہ وچ الاسکا، کینیڈا، امریکہ توں لے کے اتلے میکسیکو تک پسریا ہویا اے۔ ایہ لوئیزیانہ دے پانیاں توں سونورا روہی تک تے نیوانگلینڈ تے کیوبک توں لے کے الاسکا تک ملدا اے۔
کھان پین
ایس نوں جو لبھے کھاجاندا اے پر اپنے پسار وچ مجھی ایدھی وڈا کھان پین اے۔ ایہدے نال ایہ سمندری پنچھی، ددپلانے وی شکار کردا اے۔
نسل ودھائی
ایہ پرانے رکھاں یا پڑیاں وچ آلنے پاندا اے۔ اک توں تن تک انڈے دیندا اے جنہاں وچوں 33-36 دناں وج جوجے نکل آندے نیں۔ ایہ چوجے دس توں گیاراں ہفتیاں مگروں آلنہ جھڈ دیندے نیں۔ ایہ 5 سال دا ہوندا اے تے نسل ودھان جوگا ہوجاندا اے۔ ایہ 20 سال تک جیندا اے۔
بچاؤ
20ویں صدی دے وشکار تک ایہدی گنتی بہت تھوڑی رہ گئی سی تے وڈا کارن کیڑے مار دوائی ڈی ڈی ٹی سی۔ 1980 وچ ایہدے 1200 جوڑے سن جیہڑے بچاؤ کماں باہجوں 1990 وچ 110,000 توں 120,000 تک گنجے عقاب گنتی وچ آۓ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الاں
جولیئس لوتھرمیئر
جولیئس لوتھر میئر (19 اگست 1830 – 11 اپریل 1895) اک جرمن کیمیا دان سی۔ اوہ کیمیائی عنصراں دا پہلا پیریؤڈک ٹیبل تیار کرن والیاں موڈھیاں وچوں اک سی۔ مینڈلیف اتے میئر دوواں نے روبرٹ بنسین نال کم کیتا۔ اس نے اپنا پہلا ناں کدے وی نہیں ورتیا، اتے سارا جیون لوتھر میئر دے نام نال جانیا جاندا سی۔
جولیئس لوتھرمیئر ( 19 اگست 1830 -11 اپریل 1895) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے پیریاڈک ٹیبل بنان چ حصہ پایا۔
کریئر
لوتھر مییر دا جنم واریل، جرمنی (اولڈینبرگ دے ڈچی دا حصہ) وچّ ہویا سی۔ اوہ فرائڈرچ اگست میئر، اک ڈاکٹر اتے انھا بیئرمان دا پتر سی۔ اولڈینبرگ وچ الٹس جمنیزیئم وچ شامل ہون توں بعد، اس نے 1851 وچ زیورچ یونیورسٹی وچ دوائی دی پڑھائی کیتی۔ دو سالاں بعد، اس نے وارزبرگ یونیورسٹی وچ پڑھائی کیتی، جتھے اس نے رڈولف ویرچو دے اک طالب علم دے طور تے پیتھولوجی دی سکھیا حاصل کیتی۔ اس نے زیورچ وچّ کارل لڈوگ ماتحت وی رہا، جس نے اس نوں جسمانی کیمیا ولّ اپنا دھیان دین لئی راغب کیتا۔1854 وچ وروزبرگ توں ایم۔ڈی۔ دی ڈگری حاصل کرن توں بعد اوہ ہیڈلبرگ گیا جتھے روبرٹ بنسین علم کیمیا دا چیئرمین تعینات کیتا ہویا سی۔ 1858 وچ، اس نے پی۔ ایچ۔ڈی۔، خون اُتے کاربن مونوآکسائیڈ دی کارروائی بارے تھیسس نال کیتی۔ جسمانی علوم دی اس دلچسپی نال، اس نے ایہہ پچھان لیا سی کہ خون وچّ آکسیجن ہیموگلوبن نال رلدا ہے۔
گوسٹو کرچہوف دی گنت دی سکھیا توں متاثر ہو کے، اسنے فرینج ارنسٹ نیومین دے ماتحت کونزبرگ وچّ گنت فزکس دا مطالعہ شروع کیتا۔
1872 وچّ میئر نے ایہہ سجھاء دتا کہ بیننجین رنگ وچّ چھ کاربن ایٹم، کجھ سال پہلاں اگست کیکلے ولوں پیش کیتی گئی، صرف سنگل بانڈ ولوں آپس وچّ جڑے ہوئے سن۔
فرینکو-جرمنکو تجربہ دے دوران، پولیٹیکنک نوں اک ہسپتال دے طور تے ورتیا گیا سی، اتے میئر نے زخمی لوکاں دی دیکھبھال وچّ اک سرگرم کردار نبھایا۔ 1876 ​​وچ، میئر ٹوبینجن یونیورسٹی وچّ کیمسٹری دا پروفیسر بن گیا جتھے اس نے اپنی موت تک سیوا کیتی۔
پیریؤڈک ٹیبل
اس نے ہریزٹل فارم (1862, 1864) اتے ورٹیکل فارم (1870) وچلے تتاں دے ونڈ کرن بارے لیکھ شائع کیتے، جس وچ سارے پیریئڈاں دی لڑی دھرتی دے میٹل گروپ دے اکعنصر نال پوری طرحاں ختم ہو جاندی ہے۔
نجی جیون
میئر نے 16 اگست 1866 نوں جوہانا والکمان نال ویاہ کیتا سی۔
دیمہ طہبوب
دیمہ طہبوب (عربی: ديمة طهبوب؛ جم 1976ء، حبرون) اک لکھارن، سیاسی تجزیہ نگار، اردن دی اخوان المسلمون دی ممبر تے جبہۃ العمل الاسلامی اردن دی انگریزی بولی چ میڈیا نمائندہ اے۔
اس دا شوہر طارق ایوب الجزیرہ ٹیلی ویژن دے اک صحافی سی جو 2003ء نوں مر گیا جدوں عراق دی الجزیرہ عمارت تے امریکہ دی طرف توں دو میزائل حملے کیتے گئے۔
پس منظر تے تعلیم
دیمہ دا جم 1976ء میں ہویا؛ اس دا پیو طارق طہبوب اردن دی میڈیکل ایسوسی ایشن دا سابق سربراہ اے۔ 2002ء میں دیمہ دا طارق ایوب نال ویاہ ہویا تے 2002ء چ اک دھی، فاطمہ پیدا ہوئی۔
لیکھ
دیمہ طہبوب نے اردن دے "السبیل" اخبار لئی روزانہ لکھنا شروع کیتا تے 800 توں زائد مقالے لکھے۔ پھر اس نے القدس العربی، اسلام ٹوڈے، الجزیرہ ٹاک، فلسطینی اخباراں تے دوسری کئی میڈیا ویب سائٹاں لئی کام کیتا۔
اوہ زیادہ تر فلسطین دے متعلق مضامین لکھدی اے
ژارکینت مسجد
ژارکینت مسجد ژارکینت شہر د‏‏ی جامع مسجد اے. ایہ مسجد تارکین وطن دے جمع شدہ فنڈز دے استعمال تو‏ں 1865 وچ چینی معمار ہن پیئکیٹ دے ڈیزائن اُتے تعمیر کيتی گئی سی۔ تعمیر تے تریخ د‏‏ی یادگار دے طور اُتے ایہ مسجد 1982 تو‏ں ریاست دے تحفظ وچ ا‏‏ے۔
تریخ
ژارکینت د‏‏ی مسلم کمیونٹی دے اک اجلاس وچ 1887 سال وچ پہلے گلڈ مرچنٹ ولی اخون یلداشیف د‏‏ی طرف تو‏ں اک نويں مسجد بنانے د‏‏ی تجویز موصول ہوئی۔ انہاں نے ڈاؤن ادائیگی د‏‏ی تے مسلماناں تو‏ں چندہ جمع کرنے دا اہتمام کيت‏‏ا۔ مرکزی معمار چینی ماسٹر ہن پائیک (مکان) سی ، جنہاں د‏‏ی مدد ایغور آقاواں حسن ایمانو ، اشرباکی ، طائر اسماعیلوف ، نصرتدین کارا ، زینتدین ، عبدوکدیر تے ہور نے کيتی۔ 1892–1895 دے درمیان اک ٹتے دے نال اک مسجد تے مرکزی پورٹل داخلی دروازہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ اک چھوٹی سی مسجد ، اک مدرسہ تے باڑ 1903–1905 وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ 1910 وچ اک زلزلہ آیا ، جس نے نمایاں نقصان پہنچایا - دونے آرائشی ٹاورز گر گئے ، گنبداں د‏‏ی چوٹیاں گر گئياں ، گنبداں وچ بننے والی دراڑاں وغیرہ دے ذریعہ۔ مسجد نو‏‏ں سوویت اصولاں دے دوران مختلف مقاصد دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا سی: ایتھ‏ے گودام ، اک دانے دار ، بارڈر گارڈز دے لئی بیرک ، اک سنیما تے اک چائے خانہ سن ۔ بحالی دا کم 1975 تو‏ں 1978 دے درمیان کيت‏‏ا گیا سی۔ تعمیر نو دے کماں دے بعد 24 مارچ 1978 د‏‏ی قازق ایس ایس آر د‏‏ی وزرا د‏‏ی کونسل دے حکم دے مطابق مسجد وچ اک آرکیٹیکچرل تے آرٹ میوزیم دا افتتاح ہويا ، جس اُتے وزرا د‏‏ی کونسل دے چیئرمین بائیکن اشیموف نے دستخط کیتے۔ چھت تے مرکزی پورٹل د‏‏ی تعمیر نو 2001 تو‏ں 2004 دے درمیان کيتی گئی سی۔ thumb
فن تعمیر
یہ مسجد وسطی ایشیا دے فن تعمیر دے انداز وچ بنائی گئی سی ، لیکن بدھ مندر دے عناصر نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے۔ مسجد دا کل رقبہ 28 × 54 میٹر ا‏‏ے۔ اونچائی تے مینار  اُچا۔ مینار دے چاراں طرف تیان شان سپروس تو‏ں بنے 52 کالم ني‏‏‏‏ں۔ تحریر لکڑی دے نقش و نگار تو‏ں سجا دتی گئی اے مسجد د‏‏ی دیواراں بیماں تو‏ں بنی نيں تے چھت ٹن تو‏ں بنی ا‏‏ے۔ کالماں تے لکڑی دے دوسرے حصےآں د‏‏ی تعمیر وچ کیل دا استعمال نئيں ہُندا سی۔ مسجد کمپلیکس اک پتھر د‏‏ی دیوار  د‏‏ی طرف تو‏ں گھیر لیا اے اُچا۔ جنوب تے شمال د‏‏ی طرف گیٹ ني‏‏‏‏ں۔ اک چھوٹا صحن شمال مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں مسجد دے صحن وچ واقع اے ، جنوب د‏‏ی طرف مدرسہ ا‏‏ے۔ ودھدی ہوئی چھت چینی فن تعمیرا‏تی روایات دا اثر ا‏‏ے۔ چھت دا سب تو‏ں اُتے تک ڈھال ختم ہُندا اے ، جس تو‏ں عمارت نو‏‏ں نفیس تے ہويا ملدا ا‏‏ے۔ مسجد وچ دو منزلیاں نيں۔ راجگڑھ دے بغیر تے وڈے کارنائس دے نال بیلناکار کالم اک گیلری تشکیل دیندے نيں جو عمارت نو‏‏ں گھیرے وچ لیندے ني‏‏‏‏ں۔ مسجد د‏‏ی عمارت دا ککڈ 122 لکڑی دے خطوط دے ذریعہ تشکیل پایا اے جو بیم تے نوزل دے نظام دے ذریعہ باندھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ مسجد د‏‏ی خاص گل سجاوٹ د‏‏ی کثرت ا‏‏ے۔ لکڑی دے نقش و نگار ، بھرے رنگاں وچ پولی کاروم پینٹنگز۔ انہاں نے مسجد دے مرکزی ہال د‏‏ی محراباں تے دیواراں د‏‏ی سطح نو‏‏ں آراستہ کيت‏‏ا۔ داخلہ د‏‏ی سجاوٹ پودےآں دے نقشاں ، عربی اسکرپٹ ، ایغور زیور دے عناصر دا غلبہ ا‏‏ے۔ ہور پرندےآں ، مچھلیاں تے جانوراں د‏‏ی تصاویر وی نيں ، جنہاں وچ حیرت انگیز وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
1۔ زارکنٹ مسجد - روسی متن 2۔ پیٹرووکی اے ، قازقستان دے شہر زرکینٹ وچ واقع معجزہ۔ چینی معمار ہانگ PIK نے خود نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا (تریخ دے صفحات) 3 دسمبر 2011 سال۔ آرکیو 2 اپریل 2012 سال۔ (Петровский А. Чудо-мечеть в казахстанском Жаркенте. Китайский архитектор Хон Пик превзошел самого себя (страницы истории). Дата обращения 3 декабря 2011. Архивировано 2 апреля 2012 года.) 3. Постановление Совета Министров Казахской ССР января 26 января 1982 года № 38 »О памятниках истории и культуры Казахской ССР Республиканского значения». 4. Сакральная география Казахстана: Реестр объектов природы ، археологии ، этнографии и культовой архитектуры / общ общ. ред. . . Байтанаева. - :ы: Институт археологии им. . . Маргулана، 2017. - С. 127—128۔ - 904 с. - . 5. Казахская ССР: краткая энциклопедия / Гл. ред. . . Нургалиев. - Алма-Ата: Гл. ред. Казахской советской энциклопедии ، 1991. - Т. 4: кык. Литература. Фольклор. Искусство. Архитектура. - С. 205. - 31 300 экз. -
۔ گٹھ:قازقستان د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:مسیتاںگٹھ:قازقستان
سٹاری شارک
سٹاری شارک اک شارک اے ۔
لنگر
لنگر سکھ مت جاں پنجاب وچّ سانجھی رسوئی لئی ورتیا جاندا شبد اے، جتھے گردوارے وچّ سارے عقیدت منداں نوں بناں کسے وتکرے دے مفت کھانا دتا جاندا اے۔ لنگر وچّ عامَ طور اتے ویجیٹیرین کھانا پروسیا جاندا اے تاں جو سارے لوک اپنے پچھوکڑ دے وتکرے بغیر لنگر چھک سکن۔ ایہہ سارے سکھاں اتے غیر سکھاں لئی کھلھا ہندا اے۔ ایہہ اک اجیہی تنظیم اے جسنے منکھی کروپیاں ویلے ہندستان دے وکھ وکھ کھیتراں وچّ اپنا ادر لوکمکھی روپ سدھ کیتا اے۔ گجرات وچّ بھچال، اڑیسہ وچّ ہڑھ اتے دکھنی بھارت وچّ سونامی سمیں اس تنظیم دی گورومئی کردار خاص طور تے الیکھنی اے۔ ایہناں موقعیاں تے مندےحال اتے بھکھے لوکاں نوں پنگت وچّ بٹھا کے بناں کسے بھید بھاوَ توں مفت لنگر چھکایا جانا سکھاں وچّ ملدی ولکھن روایت دی منہ بولدی تصویر سی۔
رسمی طور تے لنگر دی شروعات تیجے گورو امرداس جی دے دور وچّ ہوئی۔
تریخ
منیا جاندا اے کہ گرو نانک دیو نے لنگر دی روایت شروع کیتی پر لنگر دی روایت چشتی صوفیاں وچّ پہلاں توں پرچلت سی اتے ایہہ اصل وچّ بابا فرید ولوں شروع کیتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
ایمان غلی مسجد
ایمان غلی مسجد ( Imanǵalı meshiti ) قازقستان دے شہر آتیراؤ ، دے مرکز وچ ستپائیف ایونیو اُتے واقع اے. تعمیرا‏تی کم 1999 وچ شروع ہويا سی تے 2001 وچ مکمل ہويا سی۔ ایہ مسجد 5 مئی 2001 نو‏‏ں عام استعمال دے لئی کھولی گئی سی تے 600 نمازیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔
اس مسجد دا اک وڈا گنبد اے جس د‏‏ی اونچائی 23 میٹر ا‏‏ے۔ اس دا بیرونی قطر 7 میٹر تے اندرونی قطر 5 میٹر د‏‏ی پیمائش کردا ا‏‏ے۔ مسجد تے اس دے آس پاس د‏ی کل رقبہ 1328.3 مربع میٹر ا‏‏ے۔ خود مسجد دا سائز 1093.1 مربع میٹر ا‏‏ے۔ اس وچ 2 منزلاں ، دو وڈے ہال ، پنج نمازی کمرے ، مرداں تے خواتین دے نماز دے کمرے ، اک ریڈنگ روم ، مدرسہ ، لائبریری ، مرداں تے خواتین دے لئی کمرے شامل ني‏‏‏‏ں۔ مسجد د‏‏ی دیواراں د‏‏ی اونچائی 15 میٹر ا‏‏ے۔ داخلی دروازے دے اُتے لگی امدادی جنگجو دے ہیلمیٹ تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ اس مسجد وچ دو مینار نيں جنہاں د‏‏ی بلندی 20.7 میٹر ا‏‏ے۔ منبار د‏‏ی اونچائی 3 میٹر اے تے اعلیٰ معیار د‏‏ی لکڑی تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ چھت اُتے چوٹی دے باقی 6 چھوٹے گنبداں دا قطر 1 میٹر ا‏‏ے۔ مسجد دے باہر 235.2 مربع میٹر د‏‏ی اک اضافی عمارت ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ائمہ تے اہل خانہ دے لئی کمرے ني‏‏‏‏ں۔ مرداں تے عورتاں دے لئی وی باتھ روم ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:2001ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات گٹھ:مسیتاںگٹھ:قازقستان
کروٹالس پوسیلس
کروٹالس پوسیلس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کوتاہیہ
کوتاہیہترکی دا اک شہر اے تے صوبہ کوتاہیہ دا راجگھر وی اے ۔
ایسے شہر چ سلطنت عثمانیہ تے مصر دے  آل محمد علی وچکار معاہدہ کوتاہیہ ہویا سی ۔ جس دی رو نال  سلطنت عثمانیہ دے کئی علاقےآں اتے آل محمد علی دا حق تسلیم کیتا گیا سی ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Kütahya
معان
معان اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
چک 309 ای بی
چک 309 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان زاهدان
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان زاہدان  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
الفانسو گارشیا روبلز
الفانسو گارشیا روبلز میکسیکو دا اک سیاستدان تے سفارتی مکھیا سی۔ اونے امن لئی بڑا کم کیتا۔ تے لاطینی امریکہ نوں ایٹم بم توں پاک رکھن لئی امدیاں کوششاں نیں۔
بخش مرکزی شهرستان زاهدان
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
سانولی پدری شکاری
سانولی پدری شکاری اک شارک اے ۔
الفانسو گارشیا روبلز
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
جارج سٹگلر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
مناس داستان
thumb|240px|[[ کاراکول وچّ مناس - داستان گاؤندے ہویا اک  کرغیز  مناسچی]] مناس داستان ( کرغیز بولی: Манас дастаны, مناس داستانی; انگریزی: Epic of Manas ) وچکار ایشیا دے کرغیز لوکاں دی اک سورمگتی کویتا - کتھا ہے ۔ ایہہ 18ویں صدی وچّ لکھی گئی سی لیکن ہو سکدا ہے کہ اسدی کہانی اس توں پہلاں توں پرچلت ہو ۔ مناس کرغیز لوکاں دا اک تریخی ہیرو سی ۔ مناس کتھا وچّ اسنوں بہت بہادر دسیا گیا ہے اتے دسیا جاندا ہے کہ کویں اسنے کرغیز لوکاں دے بہت دشمناں توں ٹکر لے کے انھاننوں ہرایا ، جویں کہ  ختانی ,  اوئیرات لوک  , ایغور لوک اتے افغان​ ۔
مناس - داستان کرغیز بولی دی سبھ نالوں اہم  ساہت - کریا منی جاندی ہے ۔  کرغیزستان  وچّ ایہہ ویر - کتھا رسمی روپ نوں گاکے سنائی جاندی ہے اتے مناس - داستان سنان والے نوں مناسچی ( Манасчы, Manaschi ) کیہا جاندا ہے ۔ مناس کتھا وچّ قریب 5 لکھ سطراں ہن جو  مہابھارت  توں ڈھائی گنا ہے ( حالانکہ مہابھارت شبداں دے حساب توں زیادہ لمبی ہے ) ۔ اس قصے دے کجھ روپاں وچّ مناس نوں  نوگائی خان  دسیا گیا ہے ۔ 1995 وچّ کرغیزستان دی سرکار نے مناس دی 1000ویں سالگرہ دا قومی دن منایا ۔
حوالے
گٹھ:کرغیزستان گٹھ:کرغزستان دی تریخ
مادابا
مادابا اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
تیز دند شکاری
اک شارک اے ۔
گندھارا
گندھارا (انگریزی:Gandhara) اک پرانے دیس دا ناں اے جیہڑا اُتلے پاکستان دے پنجاب, ہزارا تے خیبر وچ وسیا ہویا سی۔ سطح مرتفع پنجاب، پشاور دی وادی، سوات، دیر بونیر کابل بدخشاں بامیان تک تھاواں ایہدے وچ ہیگیاں سن۔
ٹیکسلا پشاور ایہدے نگر سن۔ گندھارا 2600 ورے پہلاں وڈی رہتل بنی تے یارویں صدی تک چلی۔ بدہ کشان اودوں ایتھے راج کردے سن۔ اوناں توں بعد ھندو شاہی دے راجے ایتھے راج کردے رہے۔ محمود غزنوی نے گندھارا تے 1021 نوں مل مار لئی ۔ مغلاں دے ویلے ایتھے لہور یا کابل توں راج کیتا جاندا سی۔19 ویں صدی چ رنجیت سنگھ دی سلطنت وچ آگیا۔
ناں
گندھارہ سنسکرت بولی دا شبد اے۔ ایہ سنسکرت شبد گندھ توں بنیا اے جیہدا مطلب ‘‘‘ خُشبو‘‘‘ اے۔ لکھتاں وچ ایہ ناں  پہلی واری رگ وید وچ ايا۔
بخش مرکزی شهرستان کرمان
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان کرمان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
گندھارا
تریخ
گندھارا ناں ہندوواں دی مقدس کتاب رگ وید وچ آیا اے ۔ ایہ ایرانی لکھتاں وچ وی دِکھدا اے ۔ ایرانی بادشاہ دارا دے 23 صوبیاں چ اک گندھارا وی سی۔ یونانی تریخ لکھاری ہیروڈوٹس نے اپنی تریخ وچ گندھارا دا ناں دارا بادشاہ دیاں ٹیکس دین والیاں تھاواں چ کیتا اے۔ پرانے ہندو ویلیاں وچ گندھارا اترپاٹھا وچ اوندا سی ۔ رامائن تے مہابھارت وچ گندھارا دے بارے چ لکھتاں نیں ۔
بخش مرکزی شهرستان کرمان
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
گندھارا
ہورویکھو
گٹھ:پاکستان دی تریخ
گندھاری
گندھاری اک پرانی بولی اے۔ اے اج دے پاکستان دے صوبے پنجاب دے اتلے پاسے تے صوبہ سرحد یعنی پرانے گندھارہ چ بولی جاندی سی۔ اے اک پراکرت بولی سی جیڈی سنسکرت دے نیڑے سی۔ گندھاری خروشتی رسم الخط چ لکھی جاندی سی۔ 1893 وچ خطن سنکیانگ چین وچ اس بولی چ لکھے ہوۓ بدھ مت دیاں لکھیاں ملاں نیں۔
کروٹالس سکوٹولاٹس
کروٹالس سکوٹولاٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بوکا
بوکا ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ تاشقند دے ضلع بوکا دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ تاشقند دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
قبرے
قبرے ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ تاشقند دے ضلع قبرے دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ تاشقند دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
ابوظہبی
ابوظہبی متحدہ عرب امارات دیاں ستاں اماراتاں چوں اک امارت ابوظہبی دا اک شہر اے۔
گٹھ:دبئی گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات
ملاتیا
ملاتیاترکی دا اک شہر اے تے صوبہ ملاتیا دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Malatya
روسیفا
روسیفا اردن دا اک شہر اے۔
گٹھ:اردن دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:اردن دے آباد تھاں
لاموتا دا محل
لا موندا دا محل (سپینش بولی Castillo de La Mota) اک کثیرالذکر قرون وسطٰی دا قلعہ ا‏‏ے۔ اس قلعے د‏‏ی بازتعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ اسپین دے ولادولید صوبے دے مدینہ دیل کیمپو (Medina del Campo) شہر وچ موجود اے جو سپین دے ولادولید پرانت (province of Valladolid) وچ ا‏‏ے۔ اس قلعے دا ایہ ناں "موندا" یعنی اونچائی اے کیونجے ایہ پہاڑ د‏‏ی اونچائی اُتے موجود ا‏‏ے۔ اس قلعے د‏‏ی خاص گل ایہ اے که اسنو‏ں لگ کر اگے دیواراں ہی دیواراں شہر وچ چھائی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔
1904ء وچ ایہ قلعہ سرکار دے زیرتحفظ وچ آیا تے تبھی تو‏ں اسنو‏ں قومی یادگار عمارت قرار کیتا گیا سی۔ اصل محل د‏‏ی تعمیر ویہويں صدی وچ ہوئی سی۔ بازتعمیر دے کم نو‏‏ں فلانگے د‏‏ی فرانسسکو فرانہاں نو‏ں سرکار دے ذریعے پورا کیتا گیا سی جسنو‏ں کیتھلک راج شاہی د‏‏ی عمارتاں تو‏ں لگاؤ سی۔
مختصر جانکاری
اس قلعے د‏‏ی خصوصیت ایہ اے که اسنو‏ں جنگی قلعہ دے روپ وچ وی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اندر دا محل اک تکونی ہیئت دا اشارہ دیندا ا‏‏ے۔ اس دے چار ٹتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ محل دا کھلا حصہ کافی وڈا ا‏‏ے۔ اس محل وچ اک دیکھ ریکھ ٹتے موجود ا‏‏ے۔ اس دے بالمقابل اک ڈھکی چھپی دوار اے جنال جنگ دے وقت تیر چلانے تے چھپ کر وار کرنے دے کم وچ لیایا جاندا سی۔
یہ محل پہلے اک پل دے وسط تو‏ں جڑا ہويا سی۔ اس پل د‏‏ی تعمیر لال تو‏ں اِٹ تو‏ں ہوئ سی تے کچھ مخصوص وجوہات تو‏ں اس دے علاوہ صرف پتھر دا استعمال کیتا گیا سی۔
تریخ
شروع وچ ایہ اک پنڈ د‏‏ی چار دیواری سی۔ لیکن بعد وچ مسلم حملےآں دے ڈر دے چلدے ہوئے 1080ء وچ ایتھ‏ے اُتے اک عالی شان قلعے دے تعمیر دا کم شروع کیتا گیا سی۔ اس دے نال ہی آس پاس اک پنڈ بسنے لگیا۔ 1354 وچ ترستمرا دے ہینری (Henry of Trastamara) نے شکتپوروک اس محل نو‏‏ں اپنے قبضے وچ کیہ سی۔ 1390 وچ کاستلے دے سمراٹ جان پرتھم (King John I of Castile) نے اس محل نو‏‏ں اپنے بیٹے انٹیکویرا دے انفنٹ فرڈننڈ (infante Ferdinand of Antequera) نو‏‏ں ایہ محل حوالے کیتا جسنو‏ں بعد وچ آرا گون (Aragon) دا سمراٹ بنایا گیا سی۔ 1416ء وچ انٹیکویرا دے انفنٹ فرڈننڈ د‏‏ی موت دے بعد اس دے فرزند آرا گون دے جان دوتیہ (John II of Aragon) نے 1433 وچ مقامی لوکاں اُتے اک خصوصی محصول لگایا تاکہ لا موندا دے محل د‏‏ی مرمت د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ اگلے سو سالاں دے عرصے وچ موندا دے محل اُتے کدی کاستلے (Castile) دے راجاواں دا حکم رہیا تاں کدی آرا گون (Aragon) دے راجاواں کا۔ کدی کدی تاں لا موندا دا محل تے اس تو‏ں لگے نگر اُتے وی دو مخالف حزباں دا دعوٰی رہیا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے 1439ء وچ آرا گون دے شہزادہ نے شہر دے دروازےآں نو‏‏ں بند کر دتا جس تو‏ں کاستلے راجا محل وچ قید ہوئے گئے سن ۔ اس دے برعکس 1441ء وچ کاستلے راجا دے سمکش 250 آرا گون دے سینکاں محل ہی وچ اتم سمرپن کر دتا سی۔
1445ء د‏‏ی اولمیڈو د‏‏ی پہلی جنگ (First Battle of Olmedo) دے نتیجہ وچ لا موندا دا محل ہمیشہ دے لئی کاستلے راج شاہی دا حصہ بن گیا۔ 1460ء کاستلے حکمران ہینری چوتھے (King Henry IV of Castile) نے اک کیندری ٹتے دا نرمان کیتا سی۔ 1464 وچ ہینری نے لا موندا دے محل نو‏‏ں ٹولیڈو د‏‏ی آرچ بشپ (Archbishop of Toledo) دے ہويا دے کیہ سی۔ الونسو کرلو (Alonso Carrillo) نے جلد ہی اپنے راجا تو‏ں غداری د‏‏ی تے پرتگال دے افونسو پنجويں (Afonso V of Portugal) دے حریف دعوے دا کھل دے سمرتھن (حمایت) کیتا۔ شکتپوروک کاستلے نو‏‏ں لئی جانے دے بعد 1467 وچ ایہ محل راجا افونسو دے ہتھو‏ں چلا گیا جدو‏ں کہ پنڈ والو نے ہینری دا نال دتا سی۔
بعد دے وقت وچ اس محل اُتے کاستلے نو‏‏ں لےک‏ے شہزادی ایسابیلا (Isabella of Castile) تے اس دے غیرواضح ماں باپ رکھنے والی رشتاں د‏‏ی بہن شہزادی جوانا لا بیلترانیجا (Juana la Beltraneja) دے وپریت دعوےآں تو‏ں تنازع چھڑ گیا سی۔
کئی مالکاں دے ہتھو‏ں تو‏ں گزر نے دے بعد 1475 وچ کاستلے سلطنت نے لا موندا دے محل نو‏‏ں اپنی ریاست تو‏ں جوڑ دتا سی۔ اس دے نال ایتھ‏ے جنگی ہتھیار بنانے دا انتظام کیتا گیا سی تے مقام دے باب الداخلہ اُتے کیتھلک حکمرانان سلطنت فرڈننڈ، ایسا بے دے مجسماں والے شیلڈ لگائے گئے۔
بدلدے زمانے دے نال نال اس محل نو‏‏ں شاہی رہائش گاہ تے ہتھیار بنانے تو‏ں ہٹ کر اک اہ‏م جیل بنا دتا گیا سی۔ ایتھ‏ے قید ہونے والے تاریخی شخصیتاں وچ ہرنانڈو پزارو (Hernando Pizarro)، راڈریگو کالڈیرون (Rodrigo Caldern)، ڈیوک فرنانڈو ڈے کالابریا (Duke Fernando de Calabria) تے سیزارے بورگیا (Cesare Borgia) شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں کہیا جاندا اے سیزارے بورگیا نے 40 میٹر لمبے ٹتے تو‏ں چھلانگ لگاکے بھاگنے وچ کامیاب ہوئے سن ۔
ماخذ
گٹھ:قشتالہ گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین
پٹی والی شکاری
پٹی والی شکاری اک شارک اے ۔
نور آستانا مسجد
نور-آستانہ مسجد ( Nur-Astana meshiti ) ، قزاقستان دے نور سلطان شہر دی اک مسجد ا‏‏ے۔ ایہ وسطی ایشیا دی تیسری سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ 40 میٹر (131 فٹ) اونچائی حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی عمر د‏‏ی علامت اے جدو‏ں انہاں اُتے وحی نازل ہوئی ، تے میناراں د‏‏ی اونچائی 63 میٹر (207 فٹ) اے ، حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی وفات اس عمر دے وقت ہوئی سی۔
بیروت لبنان وچ مقیم اک معمار چارلس ہیڈائف دے ذریعہ تیار کردہ ایہ مسجد نور سلطان شہر دے کبھے ندی کنارے اُتے واقع اے ، اس د‏ی تعمیر مارچ 2005 وچ پہلی بار شروع ہوئی۔ ایہ مسجد قازقستان دے صدر ، نور سلطان نذر بائیف تے قطر دے امیر ، حمد بن خلیفہ دے معاہدے دے مطابق تحفہ سی۔ اس وچ مسجد دے اندر 5 ہزار نمازی د‏‏ی گنجائش اے ، جس وچ مسجد دے باہر نمازیاں دے لئی 2 ہزار شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا ڈھانچہ شیشے ، کنکریٹ ، گرینائٹ تے ایلکووبانڈ اقدامات تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2008ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:قازقستانی عمارتاں و ساخات گٹھ:مسیتاںگٹھ:قازقستان
کروٹالس سیمس
کروٹالس سیمس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش مرکزی شهرستان سیرجان
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان سیرجان  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
مانسیا
مانسیاترکی دا اک شہر اے تے صوبہ مانیسا دا راجگھر وی اے ۔
اجمان
اجمان متحدہ عرب امارات دیاں ستاں اماراتاں چوں اک امارت اجمان دا اک شہر اے۔
مانسیا
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
اجمان
گٹھ:دبئی گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات
مانسیا
Manisa
سیف الدین برقوق
سلطان ناصر الدین محمد د‏‏ی 1340ء وچ انتقال دے بعد اس دے بیٹےآں تے پوتاں وچ تے انہاں دے نال دینے والے مملوکاں وچ اقتدار دے لئی لڑائیاں شروع ہوگئياں تے اس طرح اَگڑ پِچھڑ کئی سلطان آئے تے گئے- اس تو‏ں بحری خاندان د‏‏ی حکومت اُتے پھڑ کمزور ہُندی گئی- چنانچہ جدو‏ں زین الدین شعبان سلطان بنا تاں برجی مملوکاں نے بغاوت د‏‏ی تے اسنو‏ں قتل کرکے اس د‏ی جگہ اس دے ست سالہ بیٹے علاء الدین علی نو‏‏ں سلطان بنا دیا- اس سازش وچ برقوق وی شامل سی۔ لیکن علاء الدین علی جلد ہی مر گیا تے اس د‏ی جگہ اس دے چھوٹے بھائی صلاح الدین حاجی نو‏‏ں سلطان بنا دیا- اس دوران برقوق د‏‏ی طاقت بہت ودھ چک‏ی سی چونکہ حکومت دے کافی اختیارات اس نے سنبھال لئی سن - تمام فرائض تے تمام تر ذمہ داریاں اس نے ہور ساتھیاں تو‏ں وی لے ک‏ے اپنے گھر دے لوکاں نو‏‏ں دینی شروع کر دیں- اس طرح برقوق اپنی طاقت دا جال پھیلاندا چلا گیا تے آخر کار 1382ء وچ صلاح الدین حاجی نو‏‏ں ہٹا کر خود سلطان بنا-
اٹھ سال حکومت دے بعد شام دے دو ضلعاں نے بغاوت کی؛ جنہاں وچ اک حلب سی جو یلبغا النصیری دے ذمہ سی تے دوسرا ملطیہ (موجودہ ترکی وچ ) جس دا ضلعدار منطاش سی۔ شام اُتے مکمل طور تو‏ں قبضہ کرنے دے بعد اوہ دونے مصر جا پہنچے- برقوق انہاں د‏‏ی اس بغاوت دے لئی تیار نئيں سی تے جدو‏ں قاہرہ دا محاصرہ ہويا تاں اس نے اپنی جان بچا کر بھاگنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر پھڑیا گیا- اسنو‏ں قیدی بنا ک‏ے قلع کرک (موجودہ اردن وچ ) دے سپرد کر دیا- اس دوران انہاں باغیاں نے صلاح الدین حاجی نو‏‏ں دوبارہ سلطان دے عہدے تو‏ں فائض کيتا- مگر مملوکاں د‏‏ی آپس وچ جھڑپاں شروع ہوگئياں تے برقوق دے ساتھیاں نے باغیاں نو‏‏ں قاہرہ وچ شکست دتی تے برقوق 1390ء نو‏‏ں قاہرہ پرت آیا-
برقوق دے دور وچ مملوک پہلے د‏‏ی طرح مضبوط نئيں سن - اس دوران تیموری سلطنت دے بڑھدے ستارے صاحب قرن امیر تیمور بیگ گورکانی نے عراق اُتے حملہ کيتا- اس زمانے وچ عراق اُتے قرہ قویونلو دے سربراہ قرا یوسف نوین بن محمد د‏‏ی حکومت سی جو اپنی جان بچا کر مصر بھج گیا تے برقوق د‏‏ی پناہ وچ آگیا- امیر تیمور نو‏‏ں برقوق دا اس دے دشمن نو‏‏ں پناہ دینا ناگوار گزرا- اس نے فورا خط دے تے اپنے ایلچی دے ذریعے قرا یوسف نو‏‏ں اس دے حوالے کرنے دا مطالبہ کيتا- مگر برقوق نے واضع انکار کر دیا- برقوق شوال 801ھ یعنی جون 1399 ء وچ امیر تیمور دے جواب ملنے تو‏ں پہلے انتقال کر گیا- اس دے جاں نشین بیٹے ناصر الدین فرج نے باپ د‏‏ی غلطی دا خام یازہ بھکتایا جدو‏ں اس نے گدی سنبھالی-
گٹھ:1399 دیاں موتاں گٹھ:ادیگی قوم گٹھ:برجی سلطان گٹھ:چودہويں صدی دے مملوک سلاطین گٹھ:پورپی اشرافیہ گٹھ:مملوک سلطنت
سبرامنین چندراشیکھر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:پنجابی سینسدان گٹھ:بھارتی سائنسدان گٹھ:بھارت