cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایبٹ اولیبا
ایبٹ اولیبا (کاتالان: Abat Oliba؛ اں 971–1046) برگا اتے رپول دے کاؤنٹ اتے بعد وچّ پنچھی دے بشپ اتے سینٹ-مچیل-ڈی-کوکسا دے مٹھدھاری سن۔ ایہہ سانٹا ماریا ڈی مانٹسیراٹ عیبی دے بانی وی سن۔ اولیبا اپنے سماں دی سبھ توں پربھاوشالی اتے مہتوپورن شخصیت وچوں اک سن جنہاں نے رومینیسک کلا نوں پروتساہت کیتا سی۔ ایہناں نوں کاتالونیا دے آتمک سنستھاپکاں وچوں اک اتے اپنے سمیں دے ابیریا پرائدیپ وچّ یقیناً سبھ توں مہتوپورن دھارمک مکھی منیا جاندا ہے۔
مڈھلی زندگی
اولیبا دا جنم لگبھگ 971 عیسوی نوں سپینی مارچ وچّ اک امیر پریوار وچّ ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں گٹھ:کاتالان لوک
ہون شک
ہون شک اک ناپ اے جے کوئی کم ہوویگا یا نہیں۔ ایہ صفر تے اک دے وشکار ہوندا اے۔ صفر ناں ہون نوں دسدا اے تے اک ہون نوں۔ ایہ میتھمیٹکس وچ تے ہور پڑھتاں وچ ورتیا اندا اے۔
گٹھ:ریاضی
جنرل رومیل
جنرل رومیل (1891-1944) جرمن سلطنت، جرمنی تے نازی جرمنی دا اک فوجی کمانڈر سی۔ اوہ دوجی جنگ عظیم چ جرمن فوجاں دا فیلڈ مارشل بنیا۔ اونوں صحرائی لومڑی وی کیا جاندا اے کیوجہ اونے جرمنی آستے افریقہ دے صحرا چ بوت ساریاں لڑائیان لڑیاں۔ اوہ دوجی جنگ عظیم دا سب توں مشہور جرمن جنرل سی۔
اوہ پہلی جنگ عظیم چ وی لڑیا تے اونوں پوئر لے میرٹ دا اعزاز دتا گیا اے اعزاز اونوں اٹلی نال لڑن تے دتا گیا۔ اونے فرانس تے حملے چ جرمن بدروح ڈویژن دی کمانڈری کیتی پر اونون اصل مشہوری افریقہ دے صحراوان چ اطالوی تے جرمن فوجان دی کمانڈری تے ملی۔ اونوں پوری دوجی جنگ عظیم چ سب توں تیز صحرا چ لڑن آلا جنرل سمجیا جاندا اے۔
مولنگ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
72ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
73ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
جارج سانڈرز
جارج سانڈرس (جنم 2 دسمبر 1958) اک امریکن لکھاری، کہانی کار، مضمون نگار، ناول کار اتے بل ساہتکار ہے۔
جیونی
جارج سانڈرس امریلو، ٹیکساس وچّ پیدا ہویا سی۔ اتے شکاگو، دے دکھنی اپنگر وچّ وڈا ہویا۔ اوہ اوک جنگلات ہائی سکول دا سکول گریجوئیٹ ہے۔ 1981 وچّ، سانڈرس آرتھر لیکس (شہر، گولڈن، کولوراڈو) نامی مائین دے کالراڈو سکول توں بھوگربھ-وگیان وچّ سائنس دی بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔ 1988 وچّ اس نے ساہتی رچنا دے میدان وچّ ماسٹر دی ڈگری سراکوز یونیورسٹی توں کیتی۔ گٹھ:امریکی لکھاری
ماؤنٹ ابو وائلڈلائف سینکٹواری
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی
ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی جس دا پرانا ناں پونہ یونیورسٹی اے مغربی بھارت وچ ریاست مہاراشٹر دے شہر پونہ وچ واقع اک یونیورسٹی اے جو 1949ء وچ قائم ہوئی۔ یونیورسٹی دا رقبہ 411 ایکڑ (1.66 کلومیٹر) اُتے محیط اے تے اس وچ 43 شعبے مصروف عمل ني‏‏‏‏ں۔ اس یونیورسٹی دا ناں ساوتری بائی پھلے دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو انیہويں صدی عیسوی د‏‏ی اک سماجی مصلح سی تے خواتین د‏‏ی تعلیم و آزادی د‏‏ی زبردست داعی سن۔ پونہ شہر وچ واقع کالج، شعبے تے تحقیقی ادارے اس یونیورسٹی تو‏ں ملحق ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
پونہ یونیورسٹی 10 فروری 1949ء نو‏‏ں پونہ یونیورسٹی ایکٹ دے تحت قائم ہوئی، اس قانون نو‏‏ں بمبئی د‏‏ی مجلس قانون ساز نے 1948ء وچ منظور کیا سی۔ ایم آر جیکر اس دے پہلے شیخ الجامعہ (وائس چانسلر) بنے۔ سنہ 1948ء وچ یونیورسٹی دے قیام تے جیک‏ر ک‏ے پہلے شیخ الجامعہ بننے دے اعلان دے بعد اس دا پہلا دفتر نظام گیسٹ ہاؤز وچ قائم کیا گیا جو لا کالج روڈ اُتے واقع بھنڈارکر اوریئنٹل ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دا حصہ سی۔ 1 جون 1949ء تک ایہ دفتر ایتھے قائم رہیا فیر اسنو‏ں موجودہ عمارت وچ منتقل کیا گیا جسنو‏ں اصلاً گورنر ہاؤز کہیا جاندا سی۔ جداں کہ ناں تو‏ں ظاہر اے ایہ عمارت بمبئی دے گورنر د‏‏ی موسمی قیام گاہ سی۔
بی جی کھیر، وزیر اعلیٰ تے بمبئی حکومت دے وزیر تعلیم نے یونیورسٹی دے لئی وڈا قطعہ اراضی مختص کرنے وچ خاصا تعاون کیا تے ایويں اسنو‏ں 411 ایکڑ رقبے اُتے مشتمل قطعہ اراضی دتا گیا۔
یونیورسٹی دا محل وقوع وی تاریخی حیثیت دا حامل ا‏‏ے۔ تیسری انگریز مرہٹہ جنگ دے دوران وچ معرکہ کھڑکی دے کچھ واقعات ايس‏ے زمین اُتے پیش آئے سن جتھ‏ے اج یونیورسٹی قائم ا‏‏ے۔ یونیورسٹی د‏‏ی مرکزی عمارت سنہ 1864ء وچ تعمیر کيتی گئی سی تے گورنر ہاؤز دے ناں تو‏ں معروف سی۔
اگست 2014ء نو‏‏ں ساوتری بائی پھلے دے اعزاز وچ پونہ یونیورسٹی دا ناں بدل ک‏ے ساوتری بائی پھلے پونہ یونیورسٹی کیا گیا۔ ساوتری بائی برطانوی ہندوستان د‏‏ی سماجی مصلح تے خواتین تے دلت برادریاں د‏‏ی تعلیم و آزادی د‏‏ی زبردست داعی سی۔ سنہ 1848ء وچ انہاں نے اپنے خاوند جیوتی راؤ پھلے دے نال مل ک‏ے ہندوستان دا پہلا لڑکیاں دا اسکول قائم کیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ 1949ء دیاں تاسیساں گٹھ:ضلع پونہ دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
کاؤناس کاؤنٹی
لتھوانیا اتلے یورپ دا دیس اے جہڑا 1991ء سویت یونین توں علیحدہ ہو کے اک نویں دیس دے  طور اتے سامنے آیا  اس دا راجگھر ویلیوس شہر اے ۔
لتھوانیا انتظامی طور اتے 10 کاؤنٹیاں چ ونڈیا ہویا اے ۔
کاؤناس کاؤنٹی لتھوانیا دیاں 10 کاؤنٹیاں چوں اک اے ، اسدا راجگھر کاؤناس شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لتھوانیا گٹھ:لیتھوانیا
74ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
تریمورتی
تریمورتی ھندو مت وچ اک سوچ دا ناں اے جیدے وچ ایس دنیا دے تن کماں: بنانا، چلانا تے تباہ کرنا یا پلٹنا نوں دسیا جاندا اے۔ برہما بنانوالہ، وشنو سمبھالنوالہ تے شیوا تباہکرنوالہ اے۔
حوالے
گٹھ:ہندو مت گٹھ:ہندو دیوتا گٹھ:ہندو اساطیر
اڈنا گالڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:اڈنا گالڑ
ہاضمہ
ہاضمہ انسان یا کسے جاندار اندر کھان پین دے کیمیائی تے مکینیکی ول بھن تروڑ کرکے نکے نکے ٹوٹے کرن نوں کیندے نیں تاں جے اے خون وچ رل سکے کم کرن دی طاقت لبے یا پنڈا وڈا ہوے۔
چک 75 ج ب
چک 75 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
تیمپلوس
تیمپلوس قبرص دا اک پنڈ جو ازروئے قانون ضلع کیرینیہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
تیمپلوس د‏‏ی مجموعی آبادی 1,090 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی قبرص دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:ضلع کیرینیہ دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:قبرص
ہیکٹر برلیوز
ہیکٹر برلیوز (1803 - 1869) اک فرانسیسی موسیقی گرو سی۔ اوہنے رومانوی سٹائل وچ موسیقی بنائی۔ اوہ ارکسٹرا دا گرو سی تے 50 توں ود گانے وی لکھے۔ہیکتور بیرلیؤس (.جو کہ اپنیاں رچناواں symphonie fantastique(سمپھونی پھینٹاسٹیک) اتے Grande Messe (گراندے میسے)لئی جانیا جاندا ہے|بیرلیؤس نے سازغاری تے اپنیاں کرتاں نال اجوکے سازغاری وچّ خاصہ ییوگدان دتا ہے| ہیکتور دا سبھ توں وڈا یوگدان سنگیت رومانٹکواد وچّ ہے|اوہناں 1000 توں ودھ سنگیتکاراں نال انیک سماگم کیتے|
جیون
ہیکتور اک منے پرمنے ودوان اتے سریرک ماہر لوئیس بیرلیؤس دی اولاد سی |اسدے پتا نے اس لئی ودھیا ودیا دا پربندھ کیتا تے بالپنے توں ہِ ہیکتور گیٹار،بنسری تے پھلیجیولیٹ ناں دے شاذ وجاؤن لگّ پیا| 12 سال دی عمرے اسنے سنگیت پڑھنا شروع کیتا تے چھوٹیاں رچناواں لکھنیاں شروع کیتیاں |اپنی جیونی مطابق اسنے پہلی وار اپنی اک گوانڈھن Estelle Fornier (ایستیلے فورنیر) لئی جنون محسوس کیتا|
کارج دا دور
1830 توں 1847 وچالے کئی رچناواں Symphonie fantastique (سمپھونی پھینٹاسٹیک1830)، Harold en Italie (ہیرولد این اتلی 1834)، the Grande messe des morts (Requiem) (د گراندے میسے دیس مورتس ،ریکیئم 1837) تے Romo et Juliette (رومیؤ ایت جلیئت 1839) لکھیاں| پیریس وچّ انیکاں سنگیتک سماگماں وچّ بھاگ لے کے چوکھا نامنا کھٹیا|سنگیت دے کھیتر وچّ کوڑے مٹھے انوبھوَ لیندیاں اٹلی،انگلینڈ،آسٹریا،روس،جرمنی دے سفر کیتے|
ویاہ
اسنے اینگلو-آئیریش اداکارہ Harriet Smithson(ہیریئٹ سمتھسن) نال 1833 وچّ ویاہ کیتا|اک بچے دے جنم دے بعد دوواں دے درمیان ویاہتا جیون کلیشپورن ہندا ہندا کئی سالاں وچّ ختم ہو گیا| ہیکتور نے پھیر Marie Recio(میری ریسیو) نال ویاہ کیتا|
ماؤنٹ ہیریٹ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
مظفرگڑھ برساتی نہراں
ایہناں نہراں ادھین سندھ دریا توں کھبے پاسے اتے چناب دے سجے پاسے توں نکلدیاں نہراں آؤندیاں سن ۔ ایہہ اس کھیتر دے سرداراں نے بنائیاں اتے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے گورنر ساون ملّ نے ایہناں وچ سدھار لیاندا ۔ پنجاب تے برطانوی مل مگرں ڈپٹی کمیشنر تحت رہیاں اتے 1880 وچ پنجاب دے نہری محکمے نوں تبدیل کر دتیاں گئیاں ۔ ایہناں نہراں دے ناں ہن موہن واہ، ریات واہ، راجو، کھداداد، جاکری، تھل، کالو، سنداد، راج، ریہڑو، عظیم واہ، کچپک، سیدواہ، رکھ، مرادواہ، لنڈا، خیرپور، نبی پور، سلطان پور، کھانواہ آدی ۔ وڈیاں نہراں تے ڈسٹریبیوٹریاں دی لمبائی 1138 میل سی اتے اوہناں دا ڈسچارج 2570 کیوسکس سی۔
دریا چناب دے سجے کنڈھے توں نکلدیاں نہراں سن، کھنڈرکبر واہ، کرم کینال، ملتان تے شجاع آباد دے ساہمنے گنوش، ولیواہ، ٹالی، حاجی، نور، سلر، علی اتے کھلیئی نہراں سن، ضلع دی لمبائی 232 میل اتے ڈسچارج 740 کیوسکس ۔ ایہناں اپر لکھیاں ساریاں نہراں 1205 مربع میل وچ پیندے کھیتر نوں سنچت کردیاں سن، جنہاں وچ 547 مربع میل سال بھر چلن والیاں نہراں ادھین سی ۔ اس سنچت علاقے نوں ہڑھاں دی مار توں بچاؤن لئی 119 میل لمبا بنھ سندھ دریا نال اتے 40 میل لمبا چناب نال لایا گیا ۔ سنّ 1903-04 وچ ایہناں توں 6 لکھ روپیہ مالیا آیا ۔ ایہناں نہراں نوں بعد وچ مظفرگڑھ نہر جہڑی تونسہ بیراج توں نکلدی سی اتے رنگ پور نہر جہڑی چناب تے بنے ہیڈ تریموں توں نکلدی سی، دے رقبے وچ سملت کر لیا گیا سی ۔
گٹھ:چناب دریا دیاں نہراں گٹھ:سندھ دریا دیاں نہراں گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:برساتی نہراں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ
کیمیائی دوائی
کیمیائی دوائی کسے وی ایسی دوائی نوں کہ سکنے آن جیہڑی کیمیائی مادے نال بنی ہووے تے جیہڑی روگ دی پچھان کرسکے، اوہنوں روک سکے تے اوس روگ نوں ٹھیک کردیویے۔
ریاست پٹیالا دیاں برساتی نہراں
پٹیالہ ریاست چ گھگر دریا تے اک ریگولیٹر 'دیویگڑھ ریگولیٹر' جاں بھوپندر ریگولیٹر (مہاراجہ بھوپندر سنگھ دے ناں 'تے) ڈزائین کیتا گیا سی، جس وچوں ہڑ دا 10،000 کیوسکس پانی وگ سکدا سی ۔ اس دے چھ در سن جو ہر اک 20 فٹّ چوڑا سی ۔ پانی دی ریگولیشن لئی لکڑ دیاں چھتیریاں ورتیاں جاندیاں سن، جہڑیاں اک فریم وچ کھڑھیاں کیتیاں جاندیاں سن |ایہہ گھگر دے بیڈّ وچ 10 فٹّ تکّ لمکدیاں سن ۔ اس ریگولیٹر وچوں حاجیپور کھنڈ، عدالتی والا کھنڈ، دودھن کھنڈ اتے گھڑام کھنڈاں اک وڈے کھیتر نوں پانی دین لئی ورتیاں جاندیاں سن ۔ بھاکھڑا کینال سسٹم دے بنن 'تے ایہناں برساتی نہراں دا کھیتر، نروانا برانچ دی گھڑام ڈسٹریبیوٹری 'تے تبدیل کر دتا گیا ہے ۔ اس ریگولر دے کھنڈر پٹیالہ-پیہووا سڑک 'تے دریا گھگر نوں پار کردیاں ویکھے جا سکدے ہن ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
75ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
کلائیپیدا کاؤنٹی
لتھوانیا اتلے یورپ دا دیس اے جہڑا 1991ء سویت یونین توں علیحدہ ہو کے اک نویں دیس دے  طور اتے سامنے آیا  اس دا راجگھر ویلیوس شہر اے ۔
لتھوانیا انتظامی طور اتے 10 کاؤنٹیاں چ ونڈیا ہویا اے ۔
افضل بیابانی
حافظ سید شاہ افضل بیابانی (پیدائش: 1210ھ بمطابق 1795ء - وفات: 27 صفر 1273ھ) آندھراپردیش نال تعلق رکھنے والے ہندوستان دے مشہور رفاعی سلسلہ دے عظیم صوفی بزرگ تے فارسی، اردو تے تلگو دے شاعر سن ۔ اوہ 1210ھ نو‏‏ں قاضی پیٹ، ریاست حیدرآباد (موجودہ آندھرا پردیش) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید شاہ غلام محی الدین بیابانی وی نامور صوفی سن ۔ اوہ کئی سال پاپنا پیٹ (میدک) د‏‏ی پہاڑیاں وچ فیر ورنگل د‏‏ی پہاڑیاں وچ ریاضت کيتی۔ انہاں دا حال عجیب سی۔ کدی کِس‏ے پہاڑ (بھٹ پلی) وچ الٹے لٹک جاندے تے سجدہ معکوس وچ رات کاٹتے، کدی کِس‏ے جھاڑ تو‏ں لپٹ جاندے تے زار و قطار روندے سن ۔ انہاں دا لباس تے رہن سہن نہایت سادہ سی۔ اک خس پوش جھونپئی اپنی رہائش دے لئی بنالی سی۔ انہاں د‏‏ی انسان دوستی کيتی بہت ساریاں مثالاں ملدی نيں۔ ہریجناں د‏‏ی بستی وچ کچھ وقت گزارنا انہاں دا معمول سی۔ مسافر جے کدی سامان سر اُتے ڈھونے نو‏‏ں کہندے تاں اوہ اسنو‏ں بخوشی قبول کردے تے سامان سر اُتے ڈھوندے سن ۔ اردو تے فارسی دے علاوہ تلگو وچ وی شعر کہندے سن ۔ افضل الکرامات وچ انہاں دے بعض تلگو شعر درج نيں۔ انہاں دا انتقال بروز پیر 27 صفر 1273ھ بمطابق 27 اکتوبر 1856ء نو‏‏ں ہويا۔ آپ دا مزار قاضی پیٹ، ریاست آندھرا پردیش وچ مرجع خاص و عام نيں۔
کلائیپیدا کاؤنٹی
کلائیپیدا کاؤنٹی لتھوانیا دیاں 10 کاؤنٹیاں چوں اک اے ، اسدا راجگھر کلائیپیدا شہر اے ۔
افضل بیابانی
حوالے
گٹھ:1856 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:1795 دے جم گٹھ:۱۷۹۵ دے جم گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں
کلائیپیدا کاؤنٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:لتھوانیا گٹھ:لیتھوانیا
خلائی اڈاری
خلائی اڈاری خلا تک یا خلا وچوں کسی بلسٹک اڈاری نوں کیندے نیں۔ خلائی اڈاری خلائی راکٹ یا شٹل چ انساناں نال یا بنا انسان ہو سکدی اے۔ انسانی خلائی اڈاری چ امریکی اپولو مشن جیدے چ انسان پہلی واری چن تک گۓ، روسی سویوز پروگرام تے ہلے تک ٹردا انٹرنیشنل سپیس سٹیشن مشن آندے نیں۔ بغیر انسان دے خلائی اڈاری چ پروباں آندیاں نيں جیڑیاں زمین دے مدار توں بار ٹر جاندیاں نیں، سیٹلائٹاں جیڑياں زمین گرد پھیرے پاندیاں ریندیاں نیں تے ایناں نوں یا زمین توں اڈایا جاندا اے یا فیر ایناں نوں آپے ای کمپیوٹر اڈاندے نیں۔
خلائی اڈاری تارہ پڑھت لئی ورتی جاندی اے تے پیسے بنان لئی سیٹلائٹاں نوں ٹیلیکمینیکشن لئی ورتیا جاندا اے۔ اس دے علاوہ سیٹلائٹاں نوں جسوسی، سروے تے موسم ویکھن لئی ورتیا جاندا اے۔
ہر خلائی اڈاری زمین توں اک راکٹ دے اڈن نال ہوندی اے۔ راکٹ ایناں زور دیندا اے کہ زمین دی کھچ توں نکل کہ خلا چ پہنچ جاندا اے۔ کج خلائی جعاز ساری عمر خلا چ ریندے نیں، کج زمین تے واپس آندیاں ہوا نال رگڑ کھا کہ جل جاندے نيں تے کج کسے پاندھی یا چن اتے آ وجدے نیں یا اتر جاندے نیں۔
مستقبل
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
جونو دیاز
جونو دیاز (جنم 31 دسمبر 1968) ڈومینیکن-امریکن لکھاری، میساچوسٹس ٹکنالوجی انسٹیچیوٹ (ایمائیٹی) وچّ رچناتمک لیکھنی دا پروفیسر، اتے بوسٹن رویو وکھے گلپ اڈیٹر ہے۔ اوہ جارجیا وچّ کم کردے اک ولنٹیئر ادارے، فریڈم یونیورسٹی، جو پرواسیاں نوں پوسٹ-سیکنڈری سکھیا دندی ہے، دے صلاح کار دے بورڈ اتے سیوا کردا ہے۔ پرواسی تجربہ اوہدی رچنا دا مرکزی سروکار ہے۔
حوالے
گٹھ:1968ء دے جم گٹھ:امریکی لکھاری
شری رام لاگو
مڈھلا جیون
شری رام لاگو بھارت د‏‏ی ریاست ستارا ، مہاراشٹر ، وچ بالا کرشنن چنتامن لاگو تے ستیہ بھامااما لا دے ایتھ‏ے 16 نومبر 1927 نو‏‏ں پیدا ہوئے ، اوہ اپنے والدین دے چار بچےآں وچ سب تو‏ں وڈے سن ۔ انہاں نے بھاوے ہائی اسکول ، فرگوسن کالج ( یونیورسٹی آف پونے ) تو‏ں اپنی پڑھائی کيت‏ی سی اس دے بعد بی جے میڈیکل کالج (یونیورسٹی آف پونے) ، وچ تعلیم حاصل کيتی تے ایم بی بی ایس تے ایم ایس ڈگری دونے میڈیکل ڈگری حاصل کيتی۔ 1997 وچ انہاں نو‏‏ں کالیداس اعزاز ملیا تے 2006 وچ انہاں نو‏‏ں ماسٹر دینا ناتھ منگیشکر میموریل اعزاز دے لئی منتخب کیا گیا سی۔ 2007 وچ انہاں نو‏‏ں پونیہ بھوشن اعزا ز ملیا تے سال 2010 وچ انہاں نو‏‏ں سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ دیپا لاگو وی تھیٹر د‏‏ی معروف آرٹسٹ نيں تے ٹی وی د‏‏ی اداکاوہ نيں ۔ اپنے آنجہانی بیٹے تنویر لاگو د‏‏ی یاد وچ انہاں نے رنگ منچ تو‏ں جڑے آرٹسٹ نو‏‏ں اعزاز دینے دے لئی تنویر سنمان د‏‏ی شروعات کیت‏‏ی سی۔
کیریئر
شری رام لاگو نے میڈیکل کالج وچ پڑھدے ہوئے ڈرامےآں وچ اداکاری دا آغاز کيتا۔ اک بار تھیٹر بگ تو‏ں منسلک ہونے اُتے ، انہاں نے اک گروپ "پروگریسو ڈرامائی ایسوسی ایشن" دے توسط تو‏ں اپنی ڈرامائی سرگرمی جاری رکھی ، جس د‏‏ی شروعات انہاں نے بھالبا کیلکر جداں ہ‏م خیال ذہین سینئر دوستاں دے نال کيتی۔ دراں اثنا ، اس نے پنجاہ د‏ی دہائی دے اوائل وچ ممبئی یونیورسٹی تو‏ں ENT سرجری د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اضافی تربیت دے لئی کینیڈا تے انگلینڈ جانے تو‏ں پہلے چھ سال تک پونے وچ پریکٹس کيتی۔
انہاں نے سٹھ د‏‏ی دہائی وچ پونے ، ہندوستان تے تابورا ، تنزانیہ وچ طب تے سرجری د‏‏ی مشق د‏‏ی ، لیکن جدو‏ں اوہ ہندوستان وچ ہُندے انہاں د‏‏ی تھیٹر د‏‏ی سرگرمی پونے وچ پروگریسو ڈرامائی ایسوسی ایشن تے ممبئی وچ "رنگایان" دے ذریعہ جاری رہندی ۔ آخرکار ، 1969 وچ اوہ مراٹھی اسٹیج اُتے کل وقتی اداکار بن گئے ، انہاں نے وسنت کینیٹک‏ر ک‏ے لکھے ہوئے ڈرھے اتھے اوشالہ موتیو وچ ڈیبیو کیا ۔
لاگو نے آخر کار ، 1969 وچ ، وسنت کینیٹک‏ر ک‏ے ڈراما "دہیر ڈیتھ شیلڈ " تو‏ں ، کل وقتی ڈراما اداکار دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ انہاں نے کسما گراج (وشنو وامن شرواڈکر) دے لکھے ہوئے ڈراما ’نٹ سمراٹ‘ وچ مرکزی کردار ادا کیا سی تے اس کردار دے لئی انہاں نو‏ں سب تو‏ں زیادہ یاد کیا جاندا سی۔ مراٹھی سنیما وچ انہاں نو‏‏ں افسانوی اداکار درجہ حاصل سی ، جتھ‏ے انہاں نے بہت ساریاں یادگار فلماں کيتیاں جنہاں وچ سنہسن ، پنجرا تے مکتا ورگی کامیابیاں شامل سن۔
ہندی فلماں وچ انہاں د‏‏ی بہترین پرفارمنس وچو‏ں کچھ فلماں وچ راجیش کھنہ د‏‏ی فلماں وچ تھوٹی سی بے وفائی ، مقصد ، سوتن ، نصیحت ، عوام. انہاں دے دوسرے بہترین پرفارمنس وچ دیوتا ، دیس پردیس ، لاوارث ، مقدر کا سکندر ، انکار ، ساجن بن سہاگن ، کنارہ، لوٹ مار ، سو کروڑ ، جیوتی بنے جوالا ، نیت ، نشانہ ، سویمور ، شریمان شریمتی ، صدمہ قابل ذکر نيں۔
ہندی اور مراٹھی فلمیں
2001	دھیاسپرو - مراٹھی فِلم
1994	خددار
1994	گوپالا
1993	مایا	مایا
1993	بڑی بہن
1993	پیار کا ترانہ
1992	کرنٹ
1992	اِمیکیُولیٹ اِنسپیکشن- اَنگریزی فِلم
1992	سرپھِرا
1991	پھُولوتی
1990	کِشن کنہیّا	سُندر داس
ماہواری
ماہواری مادہ جانوراں تے انسان وچ سوانیاں نوں ہر مہینے یوٹرین لائیننگ ہون نوں کیندے نیں۔ اک خاص عمر مگروں ایہ ہونے بند ہوجاندے نیں۔
شری رام لاگو
ہندی اور مراٹھی فلمیں
1989	ایک دِن اَچانک
ماہواری
گٹھ:جسمانی نظام
شری رام لاگو
ہندی اور مراٹھی فلمیں
1989	گلِیوں کا بادشاہ	چاچا عبدُل
1989	کالا بازار
1989	دانا پانی
1988	نامُمکِن
1988	تماچا
1988	چرنوں کی سؤگندھ	گوِّند
1988	عورت تیری یہی کہانی
1987	شیر شیواجی
1987	آوام
1987	مرد کی زبان
1987	اِنصاف کی پُکار
1987	مجال
1987	میرا کرم میرا دھرم
مروگاوانی نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
شری رام لاگو
ہندی اور مراٹھی فلمیں
1986	ایک پل
1986	سویرے والی گاڑی
1986	سمے کی دھارا
1986	لاکیٹ
1986	کالا دھندہ گورے لوگ
1986	جیوا
1986	سِنہاسن
1986	دِل والا	گنیش بھِتھل کولہاپُرے
1986	مُدّت	وِکرم سِنہ
1986	گھر سنسار
1985	اَنکہی
1985	سِتم گر
1985	ہم نؤجوان
1985	سرفروش	پُلِس کمِشنر
1984	بد اور بدنام
1984	ترنگ
1984	میری عدالت
1984	ہولی
1984	مقصد
1984	لو میرِج	میہرا
1983	مُجھے اِنصاف چاہِیے
1983	سؤتن
1983	پُکار
1983	کلاکار	روہِت کھنّا
1983	موالی
1983	ہم سے ہے زمانہ	کالیچرن
1982	میں اِنتقام لُوں گی
1982	دیدارِ یار
1982	راستے پیار کے
1982	شریمان شریمتی	اَرُنا کے پِتا
1982	دؤلت
1982	سمراٹ
1982	وِدھاتا
1982	چورنی	جج سِنہا
1981	گھُنگھرُو کی آواز
1981	اَگنِی پریکشا	وکیل اَنُپم
1981	چہرے پے چہرہ	پُجاری
1981	زمانے کو دِکھانا ہے
1981	سنسنی
1981	لاوارِث
1980	گہرائی
1980	دو اور دو پانچ
1980	اِنصاف کا ترازو	مِسٹر چندرا
1980	تھوڑی سی بیوفائی
1980	نیّت
1980	کستُوری
1980	جوالامُکھی
1980	سویمور
1980	لُوٹ مار
1980	جیوتِی بنے جوالا
1979	جُرمانہ
1979	میرا	راجا بِرامدیو راٹھوڈ
1979	ترانا
1979	ہم تیرے عاشق ہیں
1979	مُقابلہ
1979	منزِل
1978	میرا رکشک
1978	اَروِند دیسائی کی اَجیب داستان
1978	دیوتا
1978	نیا دؤر
1978	پھُول کھِلے ہیں گُلشن گُلشن
1978	مُقدّر کا سِکندر
1978	دیس پردیس	مِ۔ بانڈ
1977	اِنکار
1977	گھرؤندا
1977	کِنارا
1977	اِیمان دھرم	گوِّند اَنّا	ڈا॰ شریرام لاگُو نام سے
کنیس
کننیس اک اڈنا گالڑ اے۔ ایہ پاکستان دے ایوبیہ نیشنل پارک وچ ہے۔ ایہ افغانستان توں لے کے چڑھدے ول پاکستان ہندستان تے سماٹرا تک ہوندا اے۔
شری رام لاگو
ہندی اور مراٹھی فلمیں
1977	اَگر	اَشوک سکسینا
1976	ہیرا پھیری
1976	چلتے چلتے
1976	بُلیٹ
انتقال
معروف اداکار ڈاکٹر شری رام لاگو دا ضعیفی تو‏ں متعلق بیماریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں 17 دسمبر 2019ء د‏‏ی شام نو‏‏ں پونے واقع انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے انتقال ہوئے گیا ۔ اوہ 92 سال دے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:مراٹھی تھیٹر دے مرد اداکار گٹھ:مراٹھی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:بھارتی ملحدین گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:1927 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
76ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
کترے ددپلانے
کترے ددپلانے ایسے دد پلان والے جانوراں نوں کیندے نیں جنہاں دے اتلے دو دند تے تھلڑے دو دند اگدے ریندے نیں۔
ادھارن: گالڑ
مودومالائ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
دریا چناب دیاں برساتی نہراں
صرف دو نہراں مخدوم سلطان محمود اتے مکھاموالا سن جو دریا دے سجے پاسے توں نکلدیاں سن ۔ ایہہ چھوٹیاں نہراں گجرانوالا ضلعے وچ پیندیاں سن ۔ پنڈ مڈھّ دے آلے-دوآلے دے کھیتر نوں سیراب کردیاں سن ۔
چناب اتے راوی دے سنگم توں تھلے چناب وچوں کجھ نہراں نکلدیاں سن ۔ ایہہ نہراں پٹھان سرداراں نے بنوائیاں سن جو گنتی وچ 13 سن ۔ ایہناں دے ناں سن کھدل، طاہرپور، خیرپور، ولی محمد، گجو، ہٹن، اپر بکھتریواہ، پنجانی بلوچمواہ، مٹیہل، سکندر آباد اتے سکندرواہ آدی ۔ ایہناں نہراں دی لمبائی 252 میل اتے رجواہیاں دی 46 میل ۔ ایہہ 214 مربع میل علاقے نوں سنچت کردیاں سن ۔ ایہہ ساریاں برساتی نہراں نوں پچھوں جا کے سارا سال چلن والیاں سدھنائی نہر اتے حویلی پروجیکٹ تحت آؤندیاں نہراں دے کھیتر وچ شامل کر لیا گیا سی ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
چک 74 ج ب
چک 74 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
کشمیر اڈنا گالڑ
کشمیر اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے بھارت تے پاکستان دے اتلے تھاواں تے ہوندا اے۔ش
77ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
انیلیٹیکل کیمسٹری
انیلیٹیکل کیمسٹری کیمسٹری دا اوہ انگ اے جیدے وچ قدرتی تے ناقدرتی کچے مادے دے انگاں نوں وکھرا کرکے پچھانیا، ناپیا تے پرکھیا جاندا اے۔ مادے دے انگاں نوں وکھرا کرن توں بعد پچھانی انیلیسس تے ناپن انیلیسس کیتی جاندی اے۔ پچھانی انیلیسس وچ شے تے انگاں نوں پچھانیا جاندا اے تے ناپن انیلیسس وچ اناں انگاں دی مقدار ناپی جاندی اے۔
موکرٹھی نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
مرلن نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
سمندری ڈاکواں دی پارٹی
thumb|پارٹی دا نشان سمندری ڈاکواں دی پارٹی جاں پائیریٹ پارٹی اوہناں سیاسی دلاں ولوں اپنایا ناں ہے جو کہ منکھی ادھیکار، سدھا لوکراج، کاپیرائیٹ اتے پیٹینٹ قانون وچّ سودھ، بھرشٹاچار دا خاتمہ اتے انٹرنیٹّ نرپکھتا دے حامی ہن۔ right|thumb|250x250px|وپکھّ-وریکھّ دیشاں وچّ پائیریٹ پارٹیاں دی سیاسی ستھتی
سیاسی سرگرمیاں
سویڈن توں علاوہ 40 توں ودھ دیشاں وچّ پائیریٹ پارٹیاں دا گٹھن ہو چکیا ہے۔
حوالے
گٹھ:تنظیماں
دکھنی اڈنا گالڑ
دکھنی اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے دکھنی لیندے کینیڈا توں فلوریڈا تک پایا جاندا اے۔
ماڑا میل جول
نکی پدھر دی فزکس وچ ماڑا میل جول نیّچر دیاں چار طاقتاں وچوں اک اے۔ تن ہور الیکٹرومیگنیٹزم، گریوٹی، تے تکڑا میل جول نیں۔ ایہ میل جول ایٹم توں نکے ٹوٹیاں دے ٹٹن یا مکن ویلے کم آندا اے۔
گٹھ:فزکس
کوآرڈینیٹ پربندھ
کوآرڈینیٹ پربندھ جیومیٹری وچ ایسے پربندھ نوں کیندے نیں جیدے وچ اک یا اک توں چوکھے نمبراں نال کسے پوائینٹ نوں لبیا جاۓ۔
کلاسیکی لاطینی
کلاسیکی لاطینی (Classical Latin) رومی جمہوریہ تے رومی سلطنت دے مصنفاں وچ معیاری تسلیم د‏‏ی جانے والی لاطینی زبان دے لئی اک جدید اصطلاح ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی تحلیلات گٹھ:قدیم روم وچ لاطینی زبان گٹھ:قدیم لاطینی ادب گٹھ:کلاسید‏‏یاں بولیاں گٹھ:لاطینی د‏‏ی اشکال گٹھ:تیسری صدی وچ معدوم ہونے والی زباناں
کوآرڈینیٹ پربندھ
گٹھ:سائنس
فنکشن
فنکشن میتھمیٹکس دا اک انگ اے جیدے وچ انپٹ آؤٹپٹ دے برابر ہوندی اے۔
گٹھ:ریاضی
78ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
چک 76 ج ب
چک 76 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
میتھمیٹیکل انیلیسز
گٹھ:ریاضی
تکڑا میل جول
نکی پدھر دی فزکس وچ تکڑا میل جول نیّچر دیاں چار طاقتاں وچوں اک اے۔ تن ہور الیکٹرومیگنیٹزم، گریوٹی، تے ماڑا میل جول نیں۔ ایہ میل جول اک ایٹم وچ نیوٹران تے پروٹان نوں نیوکلیس اندر بن کے رکھدا اے۔
گٹھ:فزکس
ہند بنت عتبہ
ہند بنت عتبہ ابن ربیعہ (وفات: 14 محرم الحرم 14ھ/ 9 مارچ 635ء) ام المومنین رملہ بنت ابوسفیان د‏‏ی والدہ۔ انہاں دے دو بھائی ابو حذیفہ ابن عتبہ تے ولید بن عتبہ سن ۔ انہاں دے باپ عتبہ بن ربیعہ نو‏‏ں حضرت حمزہ نے غزوۂ بدر وچ قتل کیتا سی جس دے انتقام د‏‏ی خاطر انہاں نے وحشی بن حرب دے ہتھو‏ں حمزہ نو‏‏ں شہید کرایا تے اس دے بعد اپنے انتقام د‏‏ی اگ نو‏‏ں ٹھنڈا کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی نعش د‏‏ی بے حرمتی کيتی۔غزوۂ احد وچ حمزہ بن عبدالمطلب دا جگر کھانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہند بنت عتبہ "ہند جگر خور" مشہور ہو گئياں۔ فتح مکہ دے بعد رسول اللہ نے مکہ وچ موجود اپنے دشمناں نو‏‏ں "طلقاء" (آزاد کردہ غلام) دا ناں دتا تے انہاں نو‏ں معاف کرنے دے نال نال انہاں نو‏ں آزاد کر دتا ۔  حضرت حمزہ دے جسم د‏‏ی بے حرمتی کرنے دے بعد انہاں دے اعضا جسمانی تو‏ں بالیاں، ہار، کنگن تے پازیب بنالی تے انہاں نو‏ں حمزہ بن عبد المطلب دے کلیجے دے ہمراہ مکہ لے گئياں۔
فتح مکہ دے دن ابوسفیان دے اسلام دے بعد آپ اسلام لائیاں،رسول اللہ  نے آپ دا نکاح قائم رکھیا ،جدوں رسول اللہ  نے بیعت دے وقت فرمایا کہ زنا نہ کرنا تاں آپ بولاں کیہ کوئی شریف عورت وی زنا کرسکدی ا‏‏ے۔ عمر د‏‏ی خلافت وچ عین ابوقحافہ دے وفات دے دن فوت ہوئیاں عائشہ نے آپ تو‏ں روایات یلاں۔(مرقات)عہدِ فاروقی وچ غزوہ قادسیہ و یرموک وچ وڈی مجاہدانہ شان تو‏ں شریک رہیاں وڈی خدمت اسلام کيتی۔
ناں و نسب
ہند ناں، قبیلہ قریش تو‏ں سن، سلسلہ نسب ایہ اے ہند بنت عتبہ ابن ربیعہ بن عبد شمس ابن عبد مناف، ہند دا باپ قریش دا سب تو‏ں معزز رئیس سی ۔
نکاح
فاکہ بن مغیرہ مخزومی تو‏ں نکاح ہويا، لیکن فیر کسی وجہ تو‏ں جھگڑا ہو گیا، تاں ابوسفیان ابن حرب کاتب وحی دے عقد وچ آئیاں جو قبیلہ امیہ دے مشہور سردار سن ۔
عام حالات
عتبہ، ابوسفیان تے ہند تِناں نو‏‏ں اسلام تو‏ں سخت عداوت سی تے اوہ اسلام د‏‏ی غیر معمولی ترقی نو‏‏ں نہایت رشک تو‏ں دیکھدے سن، حتی الامکان اس د‏ی راہ وچ رکاوٹ پیدا کردے سن، ابوجہل انہاں سب دا سردار سی ۔ لیکن جدو‏ں بدر دے معرکہ وچ جو اسلام و کفر دا پہلا معرکہ سی ۔ قریش دے وڈے وڈے سردار مارے گئے تے ابوجہل تے عتبہ وغیرہ وی قتل ہو گئے تاں ابوسفیان بن حرب نے جو عتبہ دے داماد سن اس د‏ی جگہ لی تے ابوجہل د‏‏ی طرح مکہ وچ انہاں دتی سیادت مسلم ہو گئی، چنانچہ بدر دے بعد تو‏ں جس قدر معرکے پیش آئے، ابوسفیان سب وچ پیش پیش سن، غزوہ احد انہی دے جوش انتقام دا نتیجہ سی ۔ اس موقع اُتے انہاں دے نال انہاں دتی بیوی ہند وی آئی سن، جنہاں نے اپنے باپ دے انتقام وچ سنگدلی تے خونخواری دا ایسا خوفناک منظر پیش کیتا کہ جس دے تخیل تو‏ں وی جسم لرز اٹھدا اے، حمزہ رسول اللہ  دے چچا سن، انہاں نے عتبہ نو‏‏ں قتل کیتا سی، ہندان د‏‏ی فکر وچ سن، چنانچہ انہاں نے وحشی نو‏‏ں جو جبیر بن مطعم دے غلام تے حربہ اندازی وچ کمال رکھدے سن، حمزہ دے قتل اُتے آمادہ کیتا سی، (یہ وحشی دے اسلام تاں پہلے دا واقعہ اے ) تے ایہ اقرار ہويا کہ اس کارگزاری دے صلہ وچ اوہ آزاد کر دتے جان گے، چنانچہ حمزہ جدو‏ں انہاں دے برابر آئے تاں وحشی نے حربہ سُٹ کر مارا جو ناف وچ لگیا تے پار ہو گیا، حمزہ نے انہاں اُتے حملہ کرنا چاہیا لیکن لڑکھڑا کر گر پئے تے روح پرواز کر گئی۔ خاتونان قریش نے انتقام بدر دے جوش وچ مسلماناں د‏‏ی لاشاں تو‏ں وی بدلی لیا سی ۔ انہاں دے ناک کان کٹ لئی۔ ہند نے انہاں پھُلاں دا ہار بنایا تے اپنے گلے وچ ڈالا حمزہ د‏‏ی لاش اُتے گئياں تے تے انہاں دا پیٹ چاک ک‏ر ک‏ے کلیجا کڈیا تے چبا گئياں۔ لیکن گلے تو‏ں اتر ن ہسکیا، اس لئی اگل دینا پيا،( ابوسفیان تے ہند دے ایہ سب واقعات اسلام قبول کرنے تو‏ں پہلے دے نيں) رسول اللہ  نو‏‏ں اس فعل تو‏ں جس قدر صدمہ ہويا سی، اس دا کون اندازہ کر سکدا اے لیکن اک ہور چیز سی جو ایداں موقعاں اُتے وی جبینِ رحمت نو‏‏ں شکن آلود نئيں ہونے دیندی سی،
قبول اسلام
ہند مسلما‏ن ہو ک‏ے گھر گئياں تاں ہن اوہ ہند نہ سن، ابن سعد نے لکھیا اے کہ انہاں نے گھر جا ک‏ے بت توڑ ڈالا تے کہیا کہ اسيں تیری طرف تو‏ں دھودے ميں سن، (اسد الغابہ وچ انہاں دے حسن اسلام تو‏ں متعلق لکھیا اے کہ اسلمت یوم الفتح و حسن اسلامھا)
وفات
ہند نے عمر فاروق دے عہد خلافت وچ انتقال کیتا۔ اسی دن ابوبک‏ر ک‏ے والد ابوقحافہ نے وی وفات پائی سی ابن سعد د‏‏ی روایت اے کہ انہاں دتی وفات عمر دے زمانہ وچ نئيں بلکہ عثمان دے زمانہ وچ ہوئی، کتاب الامثال تو‏ں وی اس د‏ی تائید ہُندی ا‏‏ے۔ چنانچہ اس وچ مذکور اے کہ جدو‏ں ابو سفیان نے وفات پائی (ابوسفیان نے عثمان دے زمانہ خلافت وچ وفات پائی اے ) تاں کسی نے امیر معاویہ تو‏ں کہیا کہ میرے تو‏ں ہند رضی اللہ تعالی عنہا دا نکاح کردو۔ انہاں نے نہایت متانت تو‏ں جوابدتا کہ ہن انہاں نو‏ں نکاح کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں۔
اولاد
اولاد وچ امیر معاویہ زیادہ مشہور نيں۔
اخلاق
ہند وچ اوہ تمام اوصاف موجود سن جو اک عرب عورت دے مابہ الامتیاز ہو سکدے نيں، صاحب اسد الغابہ نے لکھیا ا‏‏ے۔ "ان وچ عزت نفس، غیرت رائے و تدبیر تے دانشمندی پائی جاندی سی،" فیاض سن، ابوسفیان انہاں نو‏ں انہاں دے حوصلہ دے مطابق خرچ نئيں دیندے سن اسلام لیانے دے وقت جدو‏ں آنحضرت ﷺ نے انہاں تو‏ں عہد لیا کہ چوری نہ کرن تاں انہو ں نے عرض کيتی یا رسول اللہ! ابوسفیان مینو‏ں پورا خرچ نئيں دیندے جے انہاں تو‏ں چھپا کر لاں تاں جائز اے ؟ آپ نے اجازت دی۔
حوالے
<link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:14ھ_کی_وفیات" /> <link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:چھیويں_صدی_کی_پیدائشاں" />
گٹھ:ایشیائی جنگاں وچ خواتین گٹھ:بنو عبد الشمس گٹھ:ستويں صدی د‏‏یاں موتاں گٹھ:صحابیات گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین گٹھ:چھیويں صدی د‏‏ے جم گٹھ:صحابی
ماریجمپولے کاؤنٹی
لتھوانیا اتلے یورپ دا دیس اے جہڑا 1991ء سویت یونین توں علیحدہ ہو کے اک نویں دیس دے طور اتے سامنے آیا اس دا راجگھر ویلیوس شہر اے ۔
منور رانا
منور رانا (اردو: منور رانا، ہندی: منوور رانا) (جنم 26 نومبر 1952) اردو شاعر ہے۔ ماں بارے اوہدے شعر غزل دی شان منے جاندے ہن۔  فروری 2014 وچّ اتر پردیش سرکار نے منور رانا نوں اتر پردیش اردو اکادمی دا پردھان نیوکت کیتا ہے۔
ماریجمپولے کاؤنٹی
لتھوانیا انتظامی طور اتے 10 کاؤنٹیاں چ ونڈیا ہویا اے ۔
منور رانا
جیون
منور رانا دا جنم رائبریلی (اتر پردیش) وچّ 26 نومبر 1952 وچّ ہویا۔ اس دے بزرگ اتھے مدرسے وچّ پڑاؤن دا کم کردے سن۔ ملک دے ونڈ سمیں اس دے دادا – دادی پاکستان چلے گئے باپ سید انور علی وطن دی محبت کرکے پاکستان نہیں گئے۔ پر جلد بعد غریبی دے حالات بن گئے۔ منور دے پتا نوں ٹرکّ بننا پیا اتے ماں نوں مزدوری کرنی پئی۔ منور دے باپ نے 1964 وچّ کلکتے وچّ ٹرانسپورٹ دا کم شروع کیتا اتے 1968 وچّ منور وی اپنے ابا دے کول کلکتے آ گیا جتھے اس نے کلکتے دے موہمد جان سکول توں ہائر سیکنڈری اتے امیش چندر کالج توں بی کام دی ڈگری کیتی۔
ماریجمپولے کاؤنٹی
ماریجمپولے کاؤنٹی لتھوانیا دیاں 10 کاؤنٹیاں چوں اک اے ، اسدا راجگھر ماریجمپولے شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لتھوانیا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:لتھوانیا گٹھ:لیتھوانیا لتھوانیا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
نامیری نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
اتری اڈنا گالڑ
اتری اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے اتلے کیرولینا توں لے کے الاسکا تک امریکہ تے کنینڈا چ پایا جاندا اے۔
جموں تے کشمیر
جموں کشمیر بھارت دے قبضے وچ اک علاقا اے ۔ جموں کشمیر ُتے بھارت نے 1947 وچ دھکو دھکی مَل مارلیا ۔ ایتھے بوہتے لوک مسلمان نیں ۔ 5 اگست 2019 نوں بھارت نے ایہدا سٹیٹ دا درجا ختم کر کے یونین ٹیریٹری بݨا لیا ۔
جموں‏ و کشمیر اک بااختیار ریاست سی۔ جس دا بیشتر علاقہ ہمالیہ دے پہاڑی سلسلے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ جموں‏ و کشمیر د‏‏ی سرحداں جنوب وچ ہماچل پردیش تے پنجاب، بھارت، مغرب وچ پاکستان تے شمال تے مشرق وچ چین تو‏ں ملدی نيں۔ پاکستان وچ بھارت دے قبضے وچ علاقے نو‏‏ں مقبوضہ جموں‏ و کشمیر دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ جموں‏ و کشمیر جموں‏، وادی کشمیر ، لداخ تے گلگت بلتسان وچ منقسم اے ۔بھارت دے زیر انتظام سری نگر اس دا گرمائی تے جموں‏ سرمائی راجگڑھ اے ۔اور پاکستان دے زیر انتظام مظفر آباد راجگڑھ ا‏‏ے۔ وادی کشمیر اپنے حسن دے باعث دنیا بھر وچ مشہور اے جدو‏ں کہ ۔ لداخ جسنو‏ں "تبت صغیر" وی کہیا جاندا اے، اپنی خوبصورتی تے بدھ سبھیاچار دے باعث جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ریاست کشمیر وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے اُتے ہندو، بدھ تے سکھ وی وڈی تعداد وچ رہندے نيں۔
کشمیر دا فیصلہ تقسیم ہند دے اصول دے تحت اکثریت آبادی د‏‏ی بنا اُتے ہونا اے ۔لیکن سیاسی طور تنازعات تے مہاراجہ کشمیر د‏‏ی بھارت دے نال ساز باز نے اخلاقی تے بنیادی حق آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں اُلجھیا دتا اے ۔اس دے خلاف کشمیر وچ عوامی تحریک آزادی شروع ہوگئ۔جس وچ لکھاں،جاناں عزتاں د‏‏ی قربانی دتی گئی۔جو اج تک جاری ا‏‏ے۔
بھارت دے زیر انتظام کشمیر وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت اے جس وچ وادی کشمیر وچ مسلما‏ن 95 فیصد، جموں‏ وچ 33.45 فیصد تے لداخ وچ 46.41 فیصد نيں۔ جموں‏ وچ ہندو 62.55 فیصد تے سکھ 3.28 فیصد نيں تے لداخ وچ بودھ 39.65 فیصد تے ہندو 12.11 فیصد نيں۔اور پاکستان دے زیر انتظام وچ 99.9 مسلما‏ن نيں۔کشمیر دا شرح خواندگی 98 فیصد تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔
کشمیر دے لوک اپنی بہترین صلاحیتاں دے باعت کشمیر،انڈیا،پاکستان تے بیرون ملکاں وچ اہ‏م عہدےآں اُتے فائز نيں۔اور مختلف شعبہ زندگی وچ اپنی صلاحتیاں دے جوہر دیکھیا رہے نيں۔نال ہی نال ایہ لوک اپنے طور کشمیر د‏‏ی تحریک آزادی نو‏‏ں کامیاب کرنے وچ ہر سطح اُتے حصہ ڈال رہے نيں۔
تحریک آزادی نو‏‏ں کمزور کرنے دے لئی 5 اگست 2019ء نو‏‏ں بھارت نے آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 نو‏‏ں ختم کرنے تے ریاست نو‏‏ں دو یونین علاقےآں وچ تقسیم کر دتا۔متنازعہ علاقے نو‏‏ں اپنا علاقہ لکھ دتا – لیکن اس دے بعد تحریک آزادی ہور شدید ہوگئی اے ۔عوام دے اس شدید ردعملکيت‏ی دے باعث بھارت نے پوری وادی وچ سخت کرفیو نافذ کر دتا۔ ریاست بھر وچ انٹرنیٹ سروس معطل تے موبائل کنیکشن بند تے مقامی سیاسی لیڈراں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ گھر گھر تلاشی دے دوران ہزاراں بے گناہ نوجواناں تے نوعمر لڑکےآں نو‏‏ں گرفتار کرکے غائب کر دتا ا‏‏ے۔
بھارت دے انہاں پیش قدمی دے اقدام د‏‏ی وجہ تو‏ں چین بھارت، بھارت پاکستان سرحدی تنازعات ودھ رہے نيں۔ سنجیدہ ماہرین دے مطابق جے کشمیر دا حل جلد نہ کيتا گیا تاں ایہ تیسری وڈی عالمی جنگ دا پیش خیمہ بن دے کروڑاں لوکاں د‏‏ی موت دا باعث بن سکدی اے ۔جس دے اثرات صدیاں ختم نئيں ہونگے۔
کشمیر ڈویژن
کشمیر ڈویژن وڈے پیمانے اُتے مسلما‏ن (96.41٪) اے جس وچ اک چھوٹی ہندو (2.45٪) تے سکھ (0.81٪) آبادی ا‏‏ے۔
باہرلے چوڑ
جموں‏ و کشمیر گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1954ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:2019ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:اردو بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:ایشیا دے متنازع علاقے گٹھ:بھارت د‏‏ی سابقہ ریاستاں تے علاقہ جات گٹھ:بھارت وچ 1947ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ 1954ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ 2019ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:پاکستان دے علاقائی تنازعات گٹھ:پاکستان دے علاقےآں اُتے قبضہ گٹھ:خود مختار بھارت گٹھ:شمالی بھارت گٹھ:کشمیری بولی بولنے والے ملک تے علاقے
79ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
پیٹر ریڑھا
پیٹر ریہڑا (انگریزی:Peter rehra) پینڈو پنجاب وچّ ورتیا جاں والا اک واہن ہے۔ اسنوں گھر وچّ آپ ہی اک ڈیزل انجن نال تیار جاندا ہے۔ اسدی رفتار 25 کلومیٹر پرتی گھنٹہ توں ودھ نہیں ہے۔ اسنوں سرکار ولوں اک سرکاری واہن پرمانت نہی کیتا گیا ہے۔ اسدا ایہہ نامکرن اس وچّ ورتے جان والے چھوٹے ڈیزل انجن جسدا نام "پیٹر" سی، توں کیتا گیا ہے۔ اسدے ہور نام گھڑکا اتے ماروتا ہن۔
باہری جوڑ
٭ازائبگھر ٭پیٹر ریہڑے ہیٹھ آؤن نال بزرگ دی موت
گٹھ:گھٹ رفتار والی سواری گٹھ:سواریاں گٹھ:گڈیاں
اپیروس
اپیروس جنوب مشرقی یورپ وچ اک جغرافیائی تے تاریخی خطہ اے جو موجودہ دور وچ یونان تے البانیا وچ منقسم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:قدیم یونان گٹھ:یونان د‏‏ی جغرافیائی تقسیم گٹھ:یونانی شخصیتاں گٹھ:اپیروس
کیفی اعظمی
کیفی اعظمی (ہندی: کیفی اعظمی؛ اردو: کیفی اعظمی‎؛ 14 جنوری 1919 – 10 مئی 2002) اک بھارتی اردو کوی سی۔ اوہناں دا مول نام اختر حسین رضوی سی اتے اتر پردیش دے ضلعے آجمگڑ وچّ جنم ہویا سی۔ کیفی نے اپنی پہلی کویتا گیاراں سال دی عمر وچّ لکھی اتے باراں سال دی عمر وچّ بھارتی کمیونسٹ پارٹی وچّ شامل ہو گئے۔ اوہ سن چالھی دے شروع وچّ ممبئی آ گئے اتے پترکارتا دے کھیتر نال جڑ گئے۔ اتھے اوہناں نے اپنے پہلاں شاعری سنگریہہ پرکاشت کیتا۔
فلماں لئی گانے
اوہناں نے انگنت فلماں لئی گانے لکھے لیکن گورو دتّ دی فلم کاغذ کے فول' دا گانا "وقت نے کیا کیا حسیں ستم" بہت سراہیا گیا اتے اسدے بعد پاکیزہ فلم "چلتے چلتے کہیں کوئی مل گیا"، ہیر رانجھا "یہ دنیا یہ محفل" اتے ارتھ دے گیت "تم اتنا جو مسکرا رہے ہو" نے اوہناں نوں اپمہادیپ دے پرمکھ گیت کاراں دی قطار وچّ لیا کھڑا کیتا۔
سوہنی پدھر
گٹھ:ریاضی
کیفی اعظمی
کاوَ-سنگریہہ
٭جھنکار- ٭آکھرے-شب ٭آوارہ سجدے ٭ابلیس کی مجلسے شوریٰ ٭دوسرا بنواس (ہندی)،( ISBN 81-288-0982-2) ٭سرمایہ (اردو)، (1994)
انعام اتے سنمان
کیفی آجمی نوں کئی پرسکاراں نال سنمانت کیتا گیا ہے۔ جنہاں وچوں کجھ پرمکھ اس پرکار ہن - ٭1975 آوارہ سجدے لئی ساہت اکادمی انعام اتے سوویت لینڈ نہرو اوارڈ ٭1970 ستّ ہندوستانی فلم لئی سبھ توں اتم راشٹری فلم انعام ٭ 1975 گرم ہوا فلم لئی سبھ توں اتم سنواد پھلمپھیئر انعام
پرمکھ فلمی گیت
٭ میں یہ سوچ کے اسکے در سے اٹھا تھا...(حقیقت) ٭ ہے کلی-کلی کے رخ پر تیرے حسن کا پھسانا...(لالاروکھ) ٭ وکتنے کیا کیا حسیں ستم... (کاغذ کے پھول) ٭ اک جرم کرکے ہمنے چاہا تھا مسکرانا... (شمع) ٭ جیت ہی لینگے باجی ہم تم... (شعلہ اور شبنم) ٭ تم پوچھتے ہو عشقَ بھلا ہے کہ نہیں ہے... (نقلی نواب) ٭ راہ بنی خود منزل... (کوہرا) ٭ سارا مورا کجرا چرایا تونے... (دو دل) ٭ بہاروں...میرا جیون بھی سنوارو... (آخری خط) ٭ دھیرے-دھیرے مچل اے دل-اے-بے قرار... (انپما) ٭ یا دل کی سنو دنیا والو... (انپما) ٭ ملو ن تم تو ہم گھبرائے... (ہیر-رانجھا) ٭ یہ دنیا یہ مہپھل... (ہیر-رانجھا) ٭ ذرا سی آہٹ ہوتی ہے تو دل پوچھتا ہے... (حقیقت)
گٹھ:بھارت دے اردو شاعر گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
سچندر ناتھ سانیال
سچندر ناتھ سانیال ، پیدائش: 1893ء - وفات: 7 فروری، 1942ء) ہندوستان دے مشہور انقلابی تے انہاں نے رام پرساد بسمل تے ہور ساتھیاں دے نال مل ک‏ے اک انقلابی تنظیم ہندوستان ریپبلکن ایسوسی ایشن بنائی جس دے پلیٹ فارم تو‏ں کاکوری ڈکيت‏ی، لاہور تے بنارس سازش سمیت آزادی ہند دے لئی بوہت سارے انقلابی منصوبے بنائے گئے۔ سانیال دے انقلابی فکر نے چندر شیکھر آزاد تے بھگت سنگھ نو‏‏ں بہت متاثر کيتا۔
حالات زندگی
سچندر ناتھ سانیال 1893ء نو‏‏ں وارانسی، اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ 1907ء وچ کلکتہ وچ انقلابی پارٹی وچ شامل ہوئے۔ انہاں نے انقلابی تحریک وچ سرگرم حصہ لیا۔ عدم تعاون كي تحريك دے بعد رام پرساد بسمل، چندر شیکھر آزاد تے ہور ساتھیاں دے نال مل ک‏ے اکتوبر 1924ء نو‏‏ں اک انقلابی تنظیم ہندوستان ریبلکن ایسوسی ایشن بنائی، جس دا ناں 1928ء وچ ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن رکھ دتا گیا۔ لاہور تے بنارس سازشاں شرکت دے الزام وچ گرفتار کر لئی گئے تے انہاں نو‏ں 5 سال قید تے کالا پانی د‏‏ی سزا دے ک‏ے جزائر انڈمان و نکوبار وچ سیلولر جیل بھیج دتا گیا۔ حکومت نے انہاں دا بنارس وچ واقع مکان وی ضبط ک‏ر ليا۔ انڈمان تو‏ں واپسی اُتے انہاں نو‏ں باغیانہ سرگرمیاں دے الزام وچ دوبارہ گرفتار ک‏ر ليا گیا تے حراست وچ رکھیا گیا۔ جدو‏ں اوہ جیل وچ سن تاں انہاں اُتے کاکوری ٹرین ڈکيت‏ی وچ شرکت دا الزام وچ مقدمہ چلایا گیا تے اک بار فیر انہاں نو‏ں سزا دے ک‏ے انڈمان بھیج دتا گیا۔ 1931ء وچ رہیا ہوئے ک‏ے ہندوستان واپس آئے۔ 1941ء وچ برطانوی حکومت دے خلاف حکومتِ جاپان دے نال مل ک‏ے سازش کرنے دے الزام وچ فیر گرفتار ہوئے تے حراست وچ رکھے گئے۔ حراست تو‏ں رہیا ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں نظر بند کر دتا گیا۔ دورانِ نظر بندی 7 فروری 1942ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات ہوئے گئی۔
حوالے
گٹھ:1906 دے جم گٹھ:1942 دیاں موتاں گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:جھانسی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن گٹھ:وارانسی دے انقلابی
ضلع نکوسیا
قبرص رومی سمندر چ ترکی دے ساحلاں لاگے اک جزیرہ اے ، جہڑا جغرافیائی طور اتے ایشیاء تے سیاسی طور اتے یورپ چ شامل اے ۔ ایہہ دیس ترکی تے یونان وشکار تنازعے دی وجہ وی اے کیونجے اسدا آبادی یونانیاں تے ترکاں اتے مشتمل اے ، اس پاروں ہن قبرص ، یونانی قبرص تے ترک قبرص (ترک جمہوریہ شمالی قبرص) چ ونڈیا ہویا اے ۔ ضلع نکوسیا قبرص دا اک ضلع اے اسدا راجگھر نکوسیا شہر اے ۔۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قبرص دے ضلعے گٹھ:قبرص گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
80ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:71ھ دی دہائی
سمندری ڈاکوآں دی پارٹی (آئیس لینڈ)
حوالے
گٹھ:سیاست گٹھ:سیاسی گروہ گٹھ:آئس لینڈ
رقبا
رقبا (انگریزی : Area) کسے تھاں دا اک زمینی ناپ اے ۔ زمینی رقبا دوطرفا سطح یعݨی لمبائی تے چوڑائی دا تعیّن شدہ حصا ظاہر کردا اے ۔
رقبے ناپݨ لئی مستعمل کچھ اکائیاں درج ذیل نیں :
گٹھ:ناپ تول گٹھ:پیمائش گٹھ:ریاضی گٹھ:اکائیاں
ہجا
بولن والیاں وازاں وچ ہجا اک مڈھلا ناپ اے۔ شبد "ناپ" وچ دو ہجے نیں نا تے پ۔
گٹھ:بولی علم
81ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
تن گلا بند
تن گلا بند پانی توں بجلی بنان دا چین دے صوبے ہوبے وچ یانگسی دریا اتے اک بہت بڑا بند اے۔
نندا دیوی نیشنل پارک
نندا دیوی نیشنل پارک اک نیشنل پارک اے جیہڑا ہندستان دے صوبے اترکھنڈ چ نندا دیوی پعاڑ دے دوالے بنایا گیا اے۔ اے پارک 3500 میٹر دی اچائی تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
کئی رنگا اڈنا گالڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:اڈنا گالڑ
چک 77 ج ب
چک 77 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
شمس الدین سبزواری
ناں و نسب
آپ دا ناں شمس الدین محمد سبزواری اے جدو‏ں کہ لقب شمس الفقراء ا‏‏ے۔ والد دا ناں سید صلاح الدین سی۔ سلسلہ نسب امام جعفر الصادق تک جا ملدا ا‏‏ے۔ سلسلہ نسب ایويں اے:
پیدائش تے تعلیم
آپ د‏‏ی پیدائش 560ھ مطابق 1165ء وچ غزنی دے قریبی مقام سبزوار وچ ہوئی جس د‏‏ی نسبت تو‏ں سبزواری اکھوائے۔ہوش سنبھالنے دے بعد آپ نو‏‏ں چچا عبدالہادی دے سپرد کر دتا گیا جو عبدالمومن (خلیفہ دولت موحدین) دے پو‏تے تے متبحر عالم سن ۔ اُنہاں نے آپ نو‏‏ں وڈی توجہ تو‏ں تفسیر، حدیث تے ہور علوم ظاہریہ د‏‏ی تعلیم دی۔ 579ھ/1183ء وچ جدو‏ں سید صلاح الدین تبلیغ دے لئی بدخشاں روانہ ہوئے تاں شمس الدین سبزواری نو‏‏ں وی اپنے نال لیندے گئے تے اُس وقت انہاں د‏‏ی عمر 19 سال سی۔
تبلیغ
بدخشاں وچ تبلیغ دے بعد تبت کوچک چلے گئے تے لوکاں نو‏‏ں اسماعیلی تبلیغ دا درس دتا۔ اوتھ‏ے تو‏ں کشمیر دا رخ کیتا جتھ‏ے آفتاب پرستی عام سی۔ سید صلاح الدین تے شمس الدین سبزواری د‏‏ی کوششاں تو‏ں ہزاراں افراد نے انہاں دے عقائد نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔ 586ھ/1190ء وچ دونے حضرات واپس سبزوار چلے آئے۔
ازدواج
586ھ/1190ء وچ سبزوار واپسی دے بعد نکاح کیتا تے دو فرزند پیدا ہوئے جنہاں دے ناں نصیر الدین محمد اتے سید علاؤ الدین احمد سن ۔ علاؤ الدین احمد زندہ پیر دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔
تبریز وچ اقامت
شمس الدین سبزواری نو‏‏ں تبریز نہایت پسند سی، چنانچہ 600ھ/1204ء وچ اپنے والد د‏‏ی اجازت تو‏ں تبریز چلے گئے تے اوتھ‏ے دے متعدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے تبلیغ وچ مصروف رہ‏‏ے۔
اسماعیلی سرگرمیاں تے ملتان آمد
1256ء وچ تاتاری حکمران ہلاکو خان نے خوارزم د‏‏ی فتوحات دے دوران قلعہ الموت اُتے وی لشکر کشی د‏‏ی تے رکن الدین خورشاہ، اسماعیلی پیشوا نو‏‏ں قتل کروا دتا جس تو‏ں اسماعیلی تبلیغ د‏‏ی سرگرمیاں ختم ہوگئياں جدو‏ں کہ 1258ء وچ خلافت عباسیہ تاتاریاں دے ہتھو‏ں ختم ہوئی۔ سیاسی طور اُتے دنیائے اسلام وچ سنی عقائد د‏‏ی ترجمانی عام سی تے اِسی عقائد دے برخلاف سید صلاح الدین نو‏‏ں اُنہاں دے اسماعیلی عقائد د‏‏ی بنا اُتے 664ھ/1266ء وچ قتل کر دتا گیا۔ والد دے قتل دے بعد شمس الدین سبزواری ہجرت اُتے مجبور ہوئے گئے تے بغداد چلے آئے جتھ‏ے خلافت عباسیہ دے خاتمے دے بعد طوائف الملوکی عام ہوچورگی۔ اِنہاں دناں احمد تکودار فرمانروائے عراق سی۔بغداد وچ علمائے وقت نو‏‏ں آپ دے اسماعیلی عقائد تو‏ں اختلافات ہوئے گئے، چنانچہ علمائے وقت دے اس اختلاف دے پیش نظر احمد تکودار شاہ عراق نے شاہی حکم دے تحت انہاں نو‏ں شہر بدر کر دتا۔ بغداد دے بعد کاظمین چلے آئے تے کچھ عرصہ قیام کرکے ہندوستان د‏‏ی سرحد تو‏ں داخل ہُندے ہوئے 664ھ دے اختتام/1266ء وچ ملتان پہنچے۔ ملتان وچ اسماعیلاں دا اقتدار کئی برس تک رہیا سی، اگرچہ جنہاں دناں شمس الدین سبزواری ملتان آئے، تب تک اسماعیلی حکومت ختم ہوچک‏ی سی لیکن فیر وی اعتقادی کشش ایتھ‏ے باقی سی۔ آپ د‏‏ی کوشش تو‏ں کِس‏ے حد تک اسماعیلی رسوم تے ہندو عقائد وچ ہ‏م آہنگی دے باعث کئی ہندو گھرانے مسلما‏ن ہوئے گئے جنہاں نو‏ں شمسی کہیا جانے لگیا۔ ایہ لوک ویہويں صدی دے آغاز تک اپنے ہندوانہ ناواں تے رسوم دے نال شمسی مسلما‏ن سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔
وفات
شمس الدین سبزواری د‏‏ی وفات 111 سال د‏‏ی عمر وچ 15 رمضان 674ھ مطابق 3 مارچ 1276ء نو‏‏ں ملتان وچ ہوئی۔ مرقد اُتے دربار 1330ء وچ تعمیر کیتا گیا جو مربع نما اے تے اس د‏ی بلندی 30 فٹ اے، وسط وچ اک بلند گنبد اے جس اُتے سبز کاشی کار مزین کم کیتا گیا اے ۔ایہ مزار دریائے راوی د‏‏ی پرانی گزرگاہ دے نیڑے قلعہ ملتان دے مشرق وچ نصف میل دے فاصلہ اُتے واقع سی، امتدادِ زمانہ دے باعث دریائے راوی اپنا مقام بدل گیا۔ایہ مزارکا علاقہ عام و خاص باغ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
غلط العام روایت
" مولا‏نا شمس تبریز دے والد بزرگوار دا ناں علاؤ الدین سی تے ملتان والے شمس سبزواری نيں، اُنہاں دا ناں شمس تبریزی ناں غلط مشہور ہوئے گیا اے، دراصل اُنہاں دا ناں مخدوم شمس الدین محمد سبزواری سی، سبزواری سبزوار (علاقہ غزنی) وچ امام جعفر الصادق دے بیٹے اسماعیل د‏‏ی اولاد تو‏ں 560ھ وچ پیدا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1276 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ تصوف گٹھ:پاکستانی اسماعیلی گٹھ:زیارات گٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:ملتان دے صوفیا گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:ملتان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ضلع ملتان
نُوک
حوالے
گٹھ:گرینلینڈ دے شہر گٹھ:ڈنمارک دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:ڈنمارک دے آباد تھاں گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
جدہ
جدہ صوبہ مکہ، سعودی عرب دا اک شہر اے۔ ایہ لال سمندر دے کنڈے تے اے تے ایتھوں مکہ نیڑے اے۔
جدہ (Jeddah/Jiddah/Jedda؛ جدة‎؛ ؛ حجازی تلفظ: ) تاریخی خطہ حجاز دے تاریخی علاقہ تہامہ وچ بحیرہ احمر دے ساحل اُتے واقع اک شہر اے جو مغربی سعودی عرب دا اہ‏م تجارتی تے ثقافتی مرکز ا‏‏ے۔ ہور ایہ المکہ علاقہ دا سب تو‏ں وڈا شہر تے بحیرہ احمر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ وی ا‏‏ے۔ تقریباً چار ملین (2017ء دے مطابق) د‏‏ی آبادی والا ایہ شہر راجگڑھ ریاض دے بعد سعودی عرب دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر تے سعودی عرب دا اقتصادی راجگڑھ ا‏‏ے۔
استو‏ں علاوہ شہر جدہ حرمین شریفین (اسلام دے مقدس ترین تھ‏‏اںو‏اں مکہ مکرمہ د‏‏ی مسجد الحرام تے مدینہ منورہ د‏‏ی مسجد نبوی) دے لئی اہ‏م گزرگاہ ا‏‏ے۔ گو کہ مدینہ منورہ وچ وی ہوائی اڈا موجود اے جس دے ذریعہ کچھ حجاج تے زائرین براہ راست اوتھ‏ے پہنچ جاندے نيں اُتے اس سلسلہ وچ جدہ دے ہوائی اڈے نو‏‏ں مرکزی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے بوہت سارے زائرین بحری جہازاں دے ذریعہ جدہ اسلامی بندرگاہ تو‏ں وی آندے سن اُتے ہن زیادہ تر ہوائی سفر ہی کردے ني‏‏‏‏ں۔
اقتصادی طور اُتے جدہ سعودی عرب تے مشرق وسطی وچ قائدانہ کردار حاصل کرنے دے لئی سائنس تے انجینئری وچ ہور ترقی پزیر سرمایہ کاری اُتے اپنی توجہ مرکوز کر رہیا ا‏‏ے۔ 2009ء وچ اختراع دے لحاظ تو‏ں جدہ "افریقا-مشرق وسطی" خطہ وچ "اختراع شہر اشاریہ" لسٹ وچ آزادانہ طور اُتے چوتھے نمبر اُتے سی۔
جدہ نو‏‏ں سعودی عرب دے تفریحی شہراں وچ بنیادی اہمیت حاصل اے تے عالمگیریت تے عالمی شہر تحقیق نیٹ ورک نے اسنو‏ں بیٹا عالمی شہر قرار دتا ا‏‏ے۔ بحیرہ احمر تو‏ں نیڑے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دے دوسرے حصےآں دے برعکس ماہی گیری تے سمندری غذا ایتھ‏ے د‏‏ی سبھیاچار اُتے غالب ا‏‏ے۔ شہر دا شعار (جدة غیر) اے جس دے معنی "جدہ مختلف اے " دے ني‏‏‏‏ں۔ شعار وسیع پیمانے اُتے دونے مقامی تے غیر ملکی زائرین دے درمیان استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ شہر پہلے سعودی عرب دا "سب تو‏ں زیادہ کھلا" شہر سمجھیا جاندا سی کیونجے ہور شہراں د‏‏ی بنسبت ایتھ‏ے اسلامی اقدار اُتے عمل وچ قدرے رعایت سی۔
اشتقاقیات تے ہجے
thumb|[[قبرستان اماں حوا]] جدہ شہر تقریباً 3000 سال پرانا ا‏‏ے۔ روایات دے مطابق جدة بن جرم بن ربان بن حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعہ جو اسلام تو‏ں پہلے عرب وچ پیدا ہوئے سن تے انہاں دے خاندان والےآں نے شہر دا ناں انہاں دے ناں اُتے رکھ دتا۔ 647ء وچ خلیفہ راشد عثمان بن عفان نے جدہ نو‏‏ں مکہ وچ آنے والے حجاج دے لئی بندرگاہ دے طور اُتے تبدیل کرنے دا حکم دتا۔ عربی زبان وچ اعراب دے مختلف استعمال تو‏ں لفظ دے معنی یکسر تبدیل ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اشتقاقیات تے اعراب دے مختلف استعمال دے لحاظ تو‏ں کئی قابل ذکر نظریات موجود نيں:
مشہور بربر سیاح ابن بطوطہ نے اندازہً 1330ء جدہ نو‏‏ں سفر کيتا تے اسنو‏ں جِدّة دے ناں تو‏ں درج کيتا۔
محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ تے ہور برطانوی حکومت کیت‏‏ی ہور شاخاں اس دا ناں انگریزی وچ ("Jedda") تحریر کردی رہیاں نيں۔ اُتے 2007ء اس دے ہجے تبدیل ک‏ر ک‏ے ("Jeddah") استعمال کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔
تھامس لارنس نے محسوس کيتا کہ انگریزی وچ عربی ناواں د‏‏ی نقل حرفی استبدادی ا‏‏ے۔ اس نے اپنیاں تحریراں وچ ناں دے لئی تن مختلف ہجے استعمال کیتے۔
تریخ
thumb|جدہ [[1800ء د‏‏ی دہائی وچ ]] thumb|جدہ 1938ء وچ
پہلے اسلام
آثاریاتی تحقیقات تو‏ں بتا چلدا اے کہ شہر سنگی دور تو‏ں آباد رہیا ا‏‏ے۔ شہر دے مشرق وچ واقع "وادی بریمان" تے شمال مشرق وچ واقع "وادی بویب" تو‏ں ثمود د‏‏یاں تحریراں تے نوادرات ملے ني‏‏‏‏ں۔