cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نستعلیق لپی
قلم نستعلیق
خطاطی دے لئی استعمال ہونے والے قلم عام طور اُتے اپنی نوکِ قلم اُتے چوڑے (مختلف جسامت دے ) تے چپٹے ہُندے نيں، گو بعض اوقات اس کم دے لئی موقلم (brush pen) وی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ سخت نوک والے قلم عموماً بانس دے پودےآں تو‏ں حاصل کردہ لکڑی نو‏‏ں تراش ک‏‏‏‏ے تیار کیتے جاندے سن تے انہاں د‏‏ی نوک دا زاویہ تے فیر خطاط دے ہتھ د‏‏ی حرکت نستعلیق خطاطی وچ خوبصورت منقوشات (glyphs) پیدا کرنے والے دو اہ‏م ترین عوامل وچ شامل نيں۔ تاریخی طور اُتے قلم نو‏‏ں خطاطی وچ اک انتہائی اہ‏م مقام دتا جاندا سی تے اس بانس یا لکڑی تو‏ں قلم نو‏‏ں تراشنے (قط بنانے) دے لئی باقاعدہ مشق و تربیت حاصل کرنا پیندی سی تے اس تراش دے عمل دے لئی اختیار کیتے جانے والے دھار والے چاقوواں نو‏‏ں کسی تے چیز کاٹنے دے لئی استعمال نئيں کیتا جاندا سی ۔
قواعدِ نستعلیق
thumb|280px|خطاطی وچ استعمال ہونے والے قواعد د‏‏ی وضاحت؛ الف نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے نظام الدائرہ تے نوک القلم (قط) نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے نظام النقاط وضع کیئے گئے نيں۔ (ہور تفصیل دے لئی مضمون دا متن ملاحظہ کیجیئے) نستعلیق خطاطی وچ الفاظ تیار کرنے والے منقوشات تحریر کرنے دے لئی متعین شدہ قواعد تے انہاں منقوشات د‏‏ی آپس وچ نسبتاں دا خیال رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں قواعد تے انہاں د‏‏ی نسبتاں د‏‏ی پیمائش دے لئی سب تو‏ں اہ‏م کردار قلم د‏‏ی نوک د‏‏ی جسامت دا ہُندا اے تے کسی وی اک لفظ د‏‏ی شکل و صورت آزاد نئيں ہُندی بلکہ اپنے ارد گرد موجود ہور حروف اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ خط نسخ وچ عام طور اُتے آپس وچ جڑجانے والے عربی یا اردو حروف اپنی سیاقی حساسیت د‏‏ی وجہ تو‏ں چار اقسام دے ربطات (ligatures) رکھدے نيں 1- آزاد 2- لفظ د‏‏ی ابتدا وچ 3- لفظ دے درمیان وچ تے 4- لفظ دے آخر وچ آنے د‏‏ی صورت والے ربطات؛ جدو‏ں کہ خط نستعلیق وچ ایہ سیاقی حساسیت ہور ودھ جاندی اے تے اس وچ بعض اوقات اپنے سیاق و سباق وچ آنے والے حروف د‏‏ی مناسبت تو‏ں مذکورہ بالا چار وچو‏ں کسی اک ہی مقامِ لفظ اُتے آنے دے باوجود اک ہی حرف اک تو‏ں زیادہ اشکال دا حامل ہو سکدا اے ؛ مثال دے طور اُتے نون (ن) د‏‏ی شکل لفظ د‏‏ی ابتدا (مذکورہ بالا عدد 2) وچ آنے دے باوجود اپنے نال (برابر وچ ) موجود لفظ دے سیاق دے لحاظ تو‏ں کئی اقسام د‏‏ی ہوسکدی اے یعنی جے نون میم دے نال آکے نم بنائے تو نون د‏‏ی شکل وکھ ہوئے گی نا بنائے تو وکھ نی بنائے تو وکھ نس بنائے تو وکھ حالانکہ نون دا لفظی مقام اک ہی اے یعنی لفظ د‏‏ی ابتدا لیکن اوہدی اشکال نستعلیق وچ وکھ ہو ک‏‏‏ے وکھ ربطات د‏‏ی طالب ہُندیاں نيں جدو‏ں کہ نسخ وچ ایہ شکل اک ربطہ (ligature) تو‏ں ادا کيتی جاسکدی ا‏‏ے۔
نوک القلم تے نظام النقاط
ابن مقلہ (886ء تا 940ء) دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس نے سب تو‏ں پہلے کوفی انداز تحریر تو‏ں ہٹ ک‏‏‏‏ے خمدار ثلث خطاطی د‏‏ی ابتدا د‏‏ی تے ابن مقلہ ہی نے خطاطی دے اوہ بنیادی اصول وضع کیتے جو بعد وچ آنے والے نسخ، تعلیق، دیوانی تے نستعلیق سمیت تمام خط تحریر وچ اختیار کیتے گئے تے اج تک مستعمل نيں۔ ابن مقلہ نے نوک القلم نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے اوہدی چوڑائی تو‏ں بننے والے نقاط نو‏‏ں حروف تے الفاظ د‏‏ی پیمائش تے انہاں دے آپس وچ تناسب نو‏‏ں قائم کرنے دے لئی استعمال کیتا تے اسی وجہ تو‏ں اس نظام نو‏‏ں نظام النقاط کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس نظام وچ نقاط (چوڑائی نوک القلم) د‏‏ی تعداد تو‏ں حروف دے شوشاں تے انہاں تاں بننے والے الفاظ دے ربطات د‏‏ی جسامت متعین کيتی جاندی ا‏‏ے۔ مختلف اقسام دے خطوط دے شوشاں وچ آنے والی نقاط د‏‏ی تعداد مختلف تے مخصوص ہُندی اے ؛ مثال دے طور اُتے سامنے درج شکل وچ خط نسخ تے نستعلیق وچ حرف ع دے نقاط د‏‏ی پیمائش تو‏ں حرف د‏‏ی شکل اس خط دے مطابق ڈھالی گئی ا‏‏ے۔
الف ابجد تے نظام الدائرہ
نظام النقاط دے نال ہی ابن مقلہ نے اک تے پیمائشی طریقۂ کار ابجد حرف الف نو‏‏ں بنیاد مقرر ک‏‏‏‏ے کہ اختیار کیتا؛ اس طریقۂ کار وچ الف ابجد اک طوالت نو‏‏ں اک دائرے دا قطر مان ک‏‏‏‏ے نظام الدائرہ تیار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ مختلف اقسام دے خطوط وچ الف د‏‏ی طوالت مختلف ہويا کردی اے اسی وجہ تو‏ں اسنو‏ں بنیاد بنا ک‏ے فرض کیتے جانے والے دائراں د‏‏ی جسامت وی اسی نسبت تو‏ں مختلف آندی اے تے فیر اس دائرہ نما فرضی جسامت تو‏ں حروف د‏‏ی آپس وچ جسامت مقرر کيتی جاندی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے خط نسخ وچ عام طور اُتے الف پنج تا چھہ نقاط طویل آندا اے تے خط نستعلیق وچ ایہ طوالت تن یا ساڑھے تن نقاط آندی اے ؛ فیر اس الف د‏‏ی طوالت تو‏ں حاصل ہونے والے دائرے نسخ تے نستعلیق دے حروف د‏‏ی گولائی نو‏‏ں مقرر کردے نيں۔ جداں کہ سامنے شکل وچ نسخ (ع) تو‏ں ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ نظام الدائرہ دا اصول شکستہ نستعلیق تے نستعلیق تو‏ں زیادہ نسخ، ثلث تے دیوانی وچ دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
آزاد قلمی تے نظام التشابہ
[[فائل:Nizamattashabahu.jpg|thumb|200px|نظام التشابہ؛ انہاں اللہ علی کل شئ قدیر (خطاط دے [[اجازہ]] دے نال)]] خطاطی وچ بکثرت الفاظ نو‏‏ں انہاں دے معنائی پہلو دے نال نال رعنائی پہلو وی دتے جاندے نيں تے اس رعنائی خطاطی د‏‏ی خاطر استادان خطاطی تے ماہرین خطاطی مذکورہ بالا دو نظام؛ نظام النقاط تے نظام الدائرہ تو‏ں نسبتاً اپنے قلم نو‏‏ں آزاد کردے ہوئے وی تحریر کردے نيں تے ایسا عام طور اُتے خط نستعلیق وچ بہت عام دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دونے نظاماں تو‏ں آزاد قلم نو‏‏ں فیر متوازن تحریر دے دائرۂ عمل وچ قید رکھنے د‏‏ی خاطر اک تے نظام اختیار کیتا جاندا اے جس نو‏‏ں نظام التشابہ (نظام التشبیہ) کہیا جاندا اے تے اوہدی مدد تو‏ں تحریر وچ توازن تے اسيں آہنگی قائم کيتی جاندی اے ؛ اس نظام وچ اک جداں اوائل یا اک جداں اواخر رکھنے والے حروف نو‏‏ں یکساں انداز وچ اک دوسرے تو‏ں تشبیہ دے ک‏‏‏‏ے تحریر وچ لیایا جاندا اے تے ایويں نظام النقاط و الدائرہ تو‏ں (کلی یا جزوی طور) آزاد رہنے دے باوجود تحریر دا توازن باقی رہندا ا‏‏ے۔
قط تے نستعلیق
قط دا لفظ اصل وچ عربی زبانہاں تاں اردو وچ آیا اے تے متعدد معناں وچ استعمال ہُندا اے لیکن خطاطی وچ اس تو‏ں مراد جنہاں معناں د‏‏ی لی جاوے اے اوہ نيں، تراش دے معنی، یعنی قلم نو‏‏ں تراشنا یا قلم د‏‏ی تراشیدہ نوک۔ اپنے انہاں ہی معناں د‏‏ی وجہ تو‏ں خطاطی وچ ایہ لفظ عام طور اُتے مذکورہ بالا نظام النقاط د‏‏ی اضافت دے طور اُتے دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ چونکہ اک نقطہ، جے خطاط اپنے ہتھ د‏‏ی حرکت نو‏‏ں خمیدہ ک‏ر ک‏ے نقطے نو‏‏ں اک جانب معقر تے دوسری جانب محدب نا بنائے تو، اپنے اک کونے تو‏ں مخالف کونے تک د‏‏ی چوڑائی وچ ہر نقطہ، قلم د‏‏ی تراش (یعنی نوک القلم د‏‏ی چوڑائی) دے عین برابر ہُندا اے ؛ ہن چونکہ نقاط تو‏ں پیمائش د‏‏ی نسبت قلم د‏‏ی نوک د‏‏ی چوڑائی تو‏ں پیمائش یا اندازہ آسان ہُندا اے اس لئی عام طور اُتے (خصوصاً نستعلیق وچ ) اسی تراشیدہ نوک یا قط تو‏ں الفاظ د‏‏ی نسبت متعین کرنے دا رواج پیدا ہويا۔ ایہ چوڑائی قلم د‏‏ی یا قط، مکمل اعداد دے نال نال؛ آدھے، ڈیڑھ تے سوا، د‏‏ی اکائیاں وچ وی استعمال کيتی جاندی ا‏‏ے۔
نستعلیقی طبعہ تخطیط
نستعلیقی ٹائپو گرافی (typography) اُس وقت شروع ہوئی جدو‏ں اِس خط دے لئی دھات‏‏ی طبعہ جات (types) بنانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی لیکن ایہ کوشش ناکم ثابت ہوئی۔ فورٹ ویلیم دانشگاہ (Fort William College) نے اک نستعلیق طبعہ بنایا لیکن اوہ اصل نستعلیق تو‏ں ذرا مختلف سی، اِسی وجہ تو‏ں کسی نے اِس دا اِستعمال نئيں کیتا ما سوائے اسی دانشگاہ دے دارالکتاباں (library) کے۔ ریاستِ حیدرآباد دکن نے وی اک نستعلیق طبعہ نویس (typewriter) بنانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایہ کوشش وی بُری طرح ناکم ہوئی۔ تے نتیجہ ایہ اخذ کیتا گیا کہ: ‘‘کاروباری یا تجارتی مقاصد دے لئی نستعلیقی طبعہ د‏‏ی تیاری نا ممکن اے ’’۔ دراصل، نستعلیق طبعہ تیار کرنے دے لئی ہزاراں ٹکڑےآں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ جدید نستعلیق طبعہ نگاری نوری نستعلیق د‏‏ی ایجاد تو‏ں شروع ہوئی۔
پہلا اہ‏م نستعلیق
1982ء وچ پاکستان دا تمغۂ امتیاز حاصل کرنے والے مرزا احمد جمیل دا تیار کردہ نستعلیق گو پہلا میکانیکی نستعلیق نئيں لیکن پہلا معیاری تے خوبصورت ترین میکانیکی نستعلیق ضرور کہیا جاسکدا اے جس دے تمام تر ربطات وی خود مرزا جمیل نے تیار کرائے۔ تے اس فانٹ، نوری نستعلیق دے نام دا پہلا لفظ انہاں دے والد مرزا نور احمد د‏‏ی نسبت اُتے اے گو کہ اس فانٹ د‏‏ی دستیابی دے بعد پاکستان دے اخبارات نے پہلی بار میکانیکی نستعلیق تو‏ں استفادہ شروع کیتا لیکن ایہ یکطبعہ (monotype) نظام اُتے امور دا محتاج سی ۔
ہندوستان یا پاکستان؟
اردو د‏‏ی پاکستانی بولی دے طور اُتے دعویداری و گردانہاں د‏‏ی جاندی اے لیکن اردو نو‏‏ں معیاری انداز وچ کمپیوٹر اُتے لیانے دا کم ہندوستان وچ انجام پایا۔ پاکستان دے اخبارات نو‏‏ں اپنا کاروباری ہدف بناندے ہوئے ہندوستان دے اک ادارے concept software pvt ltd نے 1994ء وچ نوری نستعلیق نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے ان پیج نامی سافٹ ویئر تیار کیتا۔ انہاں پیج وچ استعمال ہونے والا انداز نستعلیق اپنی خطاطی خصوصیات وچ لاہوری یا فارسی نستعلیق د‏‏ی بجائے ہند و پاک دے عمومی (دہلوی نستعلیق) تو‏ں قریب ا‏‏ے۔ ویہہ پچیس سال تو‏ں زیادہ دا عرصہ گزر جانے دے باوجود اج تک کوئی پاکستانی ادارہ انہاں پیج دے مقابلے دا نستعلیق پیش نا کرسکا تے اس قدر طویل عرصے دے بعد اک بار فیر جے کوئی واقعی اہ‏م پیش رفت سامنے آئی تو اوہ فیض نستعلیق د‏‏ی صورت وچ ہندوستان ہی د‏‏ی جانب تو‏ں آئی۔ ؛ فیض نستعلیق وچ مذکورہ بالا انداز نستعلیق بنام لاہوری نستعلیق نو‏‏ں بنیاد بنایا گیا اے تے اس وچ لاہوری نستعلیق دے اصول و قواعد اوہی رکھے گئے نيں جو استاد خطاطی فیض مجدد (1912ء تا 1986ء) نے مرتب کیتے سن ۔ فیض نستعلیق بنانے والےآں دے موقع دے مطابق فیض مجدد د‏‏ی وفات دے بعد ہندوستان وچ فیض صاحب دے محض اک ہی شاگرد اسلم کرتپوری ایسے دستیاب ہوئے جنہاں وچ فیض صاحب دے کم نو‏‏ں پرانی کتاباں تو‏ں ہو بہو نقل ک‏ر ک‏ے ربطات (ligatures) بنانے د‏‏ی صلاحیت موجود تھی
نقل بازیاں تے ہمتاں
دنیا دے مقبول آپریٹنگ سسٹم (ونڈوز، میک وغیرہ) اُتے اردو امداد د‏‏ی دستیابی دے بعد متعدد اقسام دیاں کوششاں انفرادی یا محدود پیماناں اُتے د‏‏ی جاچکيتیاں نيں تے انہاں وچو‏ں اکثر محض ونڈوز یا میک د‏‏ی امداد نو‏‏ں استعمال بناندے ہوئے پہلے تو‏ں موجود نوری نستعلیق د‏‏ی نقل نيں تے انہاں وچ حقوق طبع و نشر د‏‏ی خلاف ورزیاں (copyright infringement) کيت‏یاں گئیاں نيں؛ اس اقسام دے دو اہ‏م ترین تے مشہور ترین فانٹ وچ علوی نستعلیق تے جمیل نوری نستعلیق شامل نيں جنہاں وچ حق طبع و نشر نو‏‏ں پامال کیتا گیا۔
نستعلیق دا حسن تے کمپیوٹر
نستعلیق دا حسن ہو یا کسی دوسرے (جداں نسخ یا times new roman غیر ہ) فانٹ دا ہو، جدو‏ں گل کمپیوٹر د‏‏ی آندی اے تو حقیقت ایہ اے کہ کمپیوٹر کسی خط نو‏‏ں حسین بنانے یا بدصورت بنانے دا کم نئيں کردا تے نا ہی ایہ کہیا جاسکدا اے کہ نستعلیق کمپیوٹر اُتے اچھا نظر نئيں آندا تے نا ہی ایہ کہیا جاسکدا اے کہ نسخ کمپیوٹر اُتے اچھا نظر آندا اے یا arial نامی فونٹ کمپیوٹر اُتے اچھا نظر آندا ا‏‏ے۔ اصل معاملہ اس فانٹ دے سافٹ ویئر د‏‏ی لطافت تے نزاکت دا ہويا کردا اے ؛ تے کمپیوٹر کچھ بنائے بگاڑے بغیر جو اسنو‏ں دتا جائے اوہی دکھاندا ا‏‏ے۔ اک اچھے فانٹ وچ درج ذیل خصوصیات شامل ہونا اج دے معیار دے مطابق ضروری نيں؛ جنہاں دا تعلق اس خط تو‏ں نئيں جس وچ اوہ تحریر ہو بلکہ اس فانٹ دے سافٹ ویئر تو‏ں ا‏‏ے۔
ویب فانٹ د‏‏ی خصوصیات تے دستیاب نستعلیق
ویب فانٹ د‏‏ی خصوصیات (characteristics of web font) وچ اوہ تمام تر خصوصیات شامل ہونا چانيں جو ہتھ تو‏ں تحریر کيتی گئی اک عمومی خطاطی وچ ہويا کردیاں ناں تے انہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م؛ معنوی، رعنائی تے طبعائی خصوصیات شامل نيں۔ انہاں خصوصیات دے علاوہ وی اک ویب فانٹ وچ متعدد ایسے خصائص د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جو اس فانٹ د‏‏ی ویب براؤزر تک رسائی ممکن بنانے نو‏‏ں لازم ٹہرتی نيں۔
متن، زیبائشی ترسیمے، حبالہ نویسہ
زیبائشی یا ایويں کہہ لاں کہ خطاطانہ خصوصیات عام طور اُتے مضامین و تحریر دے متن (text) وچ گو نئيں لیائی جاتاں تے انہاں دا استعمال فن خطاطی دے نمونےآں یا باتصویر کتاباں یا کسی حد تک سرخیاں وغیرہ وچ دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اس دے باوجود چند ایسے زیبائشی حروف یا خطوط یا اسلوب وی نيں جو متن وچ بعض اوقات درکار ہُندے نيں۔ تے اک اچھے حبالہ نویسے وچ انہاں زیبائشی ترسیماں د‏‏ی موجودگی اردو متن وچ لازمی ا‏‏ے۔
روابط
گٹھ:اردو خطاطی گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:ایرانی فنون گٹھ:عرب خطاطی گٹھ:عربی حروف تہجی گٹھ:فارسی خطاطی گٹھ:فارسی علم ہجا گٹھ:نستعلیق ٹائپ فیس گٹھ:ٹائپ فیس
دریاۓ سوک
دریاۓ سوک روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
چک 82 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع اساکا
ضلع اساکا ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اساکا شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،91،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 260 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
کیوٹو
کیوٹو جپان دے جزیرے ہونشو دے ضلع کیوٹو وچ اک تریخی شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 15 لکھ اے۔
مورت نگری
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
573
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
سونیپت دی لڑائی
سونیپت دی لڑائی جو سکھاں اتے مغل راج دے وچکار سنّ 1709 نوں لڑی گئی۔
اتہاس
دلی توں پنجاب ولّ کوچ کردے ویلے بندہ سنگھ بہادر نے سونیپت اُتے حملہ کیتا۔ اس ویلے بھاویں اس نال صرف بہت گھٹّ سکھ سن جہناں دی گنتی 500 دسی جاندی ہے۔ پر سونیپت دے فوجدار سکھاں دی بہادری سن کے اوہناں دا مقابلہ کرن دی ہمت ن کر سکیا انت فوجدار اتے اس دی فوج شہر چھڈّ کے بھجّ گئی۔ جس نال اس لڑائی وچّ سکھ جیتو رہے۔
حوالے
گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:سکھاں دیاں لڑائیاں تے جنگاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
چک 481 ای بی
چک 481 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ناجا نگریکولس
ناجا نگریکولس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہجس کاؤنٹی، اوکلاہوما
ہجس امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
کیپ کوبرا
کیپ کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مٹکا تھور
مٹکا تھور پھلوالے بوٹیاں دے تھور ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔
کیپ وردی
کیپ وردی لیندے افریقہ دا اک جزیرہ دیس اے۔ کیپ وردی دا تھاں 4,033 مربع کلومیٹر / 1,557 مربع میل اے۔ کیپ وردی دی لوک گنتی 512,096 اے۔ کیپ وردی دی بولی پرتگالی اے۔ کیپ وردی دا راجگڑھ پرائا اے۔
خان یونس
خان یونس فلسطین دا اک شہر اے ۔جو خان یونس بن عبدالله نورزئی الدنوودار تی نام بنا هے
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
قلقلیہ
قلقلیہ فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دریاۓ آکٹے
دریاۓ آکٹے روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
جن
جنّ (الجن ال-جنّ،  الجني ال-جنی)، اسلامی عقیدہ مطابق اجیہی نظر نہ آؤن والی مخلوق جو اساری اگّ نال ہوئی ہے۔ جد کہ انسان اتے ملائکہ مٹی اتے نور نال بنائے گئے ہن۔ جنّ بارے منیا جاندا ہے کہ اوہ وکھ وکھ روپ دھارن دے اہل ہندا ہے۔ قرآن اتے حدیث وچّ جناں بارے ذکر ملدا ہے۔﻿ قرآن دی اک سورت جن وی ہے جس دی شروعات اس آیت نال ہندی ہے کہ جناں نے رسول اﷲ صلی اﷲ علیا وسلم نوں قرآن پڑھدے سنیا اتے اس نوں عجیب و غریب پایا تاں اپنے ساتھیاں نوں دسیا اور اوہ مسلمان ہو گئے۔
ابلیس دے متعلق کیہا جاندا ہے کہ اوہ جناں وچوں سی۔ جدوں اسنوں حضرت آدم نوں سجدہ کرنے لئی کیہا گیا تاں اس نے ایہہ کہہ کے انکار کر دتا کہ میں اگّ توں پیدا ہویا ہاں اور آدم مٹی توں۔
جن دا لغوی معنی۔ چھپی ہوئی مخلوق۔ اسلامی عقیدے دے مطابق ایسی نظر نہ آنے والی مخلوق جس د‏‏ی تخلیق اگ تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انسان تے ملائکہ مٹی تے نور تو‏ں بنائے گئے نيں۔ جناں دے متعلق خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ مختلف قسم دے روپ بدلنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں۔ قرآن و حدیث وچ جنات دا ذکر آیا ا‏‏ے۔ قرآن شریف وچ جنات دے ناں اُتے اک پوری سورت ”سورہ جن“ موجود ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی ابتدا اس آیت نال ہُندی اے کہ جناں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں قرآن پڑھدے سنیا تے اسنو‏ں عجیب و غریب پایا تاں اپنے ساتھیاں نو‏‏ں دسیا تے اوہ مسلما‏ن ہوئے گئے۔
ابلیس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اوہ جناں وچو‏ں سی۔ چنانچہ جدو‏ں اسنو‏ں حضرت آدم نو‏‏ں سجدہ کرنے دے لئی کہیا گیا تاں اس نے ایہ کہندے ہوئے انکار کر دتا کہ وچ اگ تو‏ں پیدا ہويا ہاں تے آدم مٹی تاں۔ بعض مفسرین دا کہنا اے کہ ابلیس ناری ا‏‏ے۔ مگر عبادت و ریاضت تو‏ں بلند مقام اُتے پہنچ گیا سی۔ تے فرشتےآں وچ شمار ہونے لگیا سی۔
ابنِ عباس فرماندے نيں!
اک ہور جگہ فرمایا.
ابو مالک رحمۃاللہ علیہ تے ابو صالح رحمۃاللہ علیہ ابنِ عباس تے مرہ ہمدانی ابنِ مسعود تے ہور اصحاب رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں نقل کردے نيں۔ کہ انہاں نے فر مایا ! ابلیس نو‏‏ں آسمان دنیا اُتے مقرر کيتا گیا سی اس دا تعلق فرشتےآں دے اس گروہ تو‏ں سی جس جنہاں کہیا جاندا اے انہاں دا ناں جنہاں اس لئی رکھیا گیا سی کہ ایہ جنت دے محافظ و نگران سن تے ابلیس وی اپنی بادشاہت دے نال نال محافظ و نگران سی۔ تے ایہ بہت زیادہ عبادت گزار سی (تریخ طبری)
اسلام تو‏ں پہلے وی عرباں وچ جناں دے تذکرے موجود سن ۔ اس زمانے وچ سفر کردے وقت جدو‏ں رات آجاندی سی تاں مسافر اپنے اپ نو‏‏ں جناں دے سردار دے سپرد ک‏ر ک‏ے سو جاندے سن ۔ جنات نے دنیا وچ فتنہ و فساد برپا کر رکھیا سی۔ قرآن وچ حضرت سلیمان دے متعلق بیان کيتا گیا اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت جناں اُتے وی سی۔ حضرت سلیمان نے جو عبادت گاہاں ’’ہیکل‘‘ بنوائی سن۔ اوہ جناں نے ہی بنائی سن۔
قرآنی دلائل
کتاب و سنت د‏‏ی نصوص جناں دے وجود اُتے دلالت کردیاں نيں تے انہاں نو‏‏ں اس زندگی تے وجود دینے دا مقصد تے غرض و غایت اللہ وحدہ لا شریک د‏‏ی عبادت ا‏‏ے۔ فرمان باری تعالیٰ اے:
"اور ميں نے جناں تے انساناں نو‏‏ں محض ايس‏ے لئی پیدا کيتا اے کہ اوہ صرف میری ہی عبادت کرن"
ضلع بالقچی
ضلع بالقچی ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بالقچی شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
جن
قرآنی دلائل
اور اللہ تعالیٰ دا ارشاد اے:
ضلع بالقچی
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،50،800 اے ۔
جن
قرآنی دلائل
"اے جناں تے انساناں د‏‏ی جماعت کيتا تواڈے پاس تسيں وچو‏ں ہی رسول نئيں آئے سن جو تسيں تو‏ں میرے احکا‏م بیان کردے سن "
ضلع بالقچی
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 340 مربع کلومیٹر اے ۔
جن
قرآنی دلائل
اور جناں د‏‏ی مخلوق اک مستقل تے علاحدہ اے جس د‏‏ی اپنی اک طبیعت اے جس تو‏ں اوہ دوسرےآں تو‏ں ممتاز ہُندے نيں تے انہاں د‏‏ی اوہ صفات نيں جو انساناں اُتے مخفی نيں تاں انہاں وچ تے انساناں وچ جو قدر مشترک اے اوہ ایہ اے کہ عقل تے قوت مدرکہ تے خیر تے شر نو‏‏ں اختیار کرنے وچ انہاں دونے د‏‏ی صفات اک نيں تے جنہاں نو‏ں جنہاں چھپنے د‏‏ی وجہ تو‏ں کہیا جاندا اے یعنی کہ اوہ اکھاں تو‏ں چھپے ہوئے نيں۔
ضلع بالقچی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
جن
قرآنی دلائل
اللہ تعالٰی دا ارشاد اے :
" بے شک اوہ تے اس دا لشکر توانو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں دیکھدا اے جتھ‏ے تو‏ں تسيں اسنو‏ں نئيں دیکھ سکدے " ۔
جنات د‏‏ی تخلیق
قرآن وچ جنات د‏‏ی تخلیق دا ذکر اس طرح کيتا گیا اے:
ابو الاعلیٰ مودودی مندرجہ بالا آیات د‏‏ی تفسیر وچ لکھدے نيں کہ اصل لفظاں نيں مِنْ مَّارِجٍ مِّنْ نَّارٍ۔ نار تو‏ں مراد اک خاص نوعیت د‏‏ی اگ اے ،نہ کہ اوہ اگ جو لکڑی یا کوئلہ جلانے تو‏ں پیدا ہُندی اے تے مارج دے معنی نيں خالص شعلہ، جس وچ دھواں نہ ہوئے۔ جس طرح پہلا انسان مٹی تو‏ں بنایا گیا فیر تخلیق دے مختلف مدارج تو‏ں گزردے ہوئے اس دے جسد خاکی نے گوشت پوست دے زندہ بشر د‏‏ی شکل اختیار کيتی تے اگے اس د‏ی نسل نطفہ تو‏ں چلی۔ ايس‏ے طرح پہلا جنہاں خالص اگ دے شعلے تو‏ں پیدا کيتا گیا تے بعد وچ اس د‏ی ذریت تو‏ں جناں د‏‏ی نسل پیدا ہوئی۔ انہاں دا وجود وی اصلاً اک آتشاں وجود ہی اے لیکن جس طرح اسيں محض اک تودہ خاک نئيں نيں ايس‏ے طرح اوہ وی محض شعلہ آتشاں نئيں نيں۔‘‘ ابن کثیر نے مندرجہ بالا آیات د‏‏ی تفسیر وچ لکھیا اے کہ ’صَلْصَالٍ‘ خشک مٹی نو‏‏ں کہندے نيں تے جس مٹی وچ آواز ہووہ فخار کہلاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ مٹی جو اگ وچ پکی ہوئی ہوئے اسنو‏ں ”ٹھیکری“ کہندے نيں ۔ مَّارِجٍ تو‏ں مراد سب تو‏ں پہلا جنہاں اے جسنو‏ں ابو الجن کہیا جا سکدا اے جداں آدم نو‏‏ں ابوالآدم کہیا جاندا اے ۔ لغت وچ ”مارج“ اگ تو‏ں بلند ہونے والے شعلے نو‏‏ں کہندے نيں۔ اسی طرح دا اک ذکر القرآن 27-15:26 وچ آیا اے:
مختلف روایات کہ مطابق انسان د‏‏ی تخلیق تو‏ں پہلے دنیا وچ جنہاں دو ہزار سال تو‏ں آباد سن ۔
جناں د‏‏ی اصلیت
"اور اس تو‏ں پہلے اساں جناں نو‏‏ں لو والی اگ تو‏ں پیدا کيتا "
اور ارشاد باری تعالٰی اے :
"اور جنات نو‏‏ں اگ دے شعلے تو‏ں پیدا کيتا "
اور عائشہ ا تو‏ں صحیح حدیث وچ مروی اے اوہ بیان کردیاں نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا
فرشتے نور تو‏ں پیدا کیتے گئے نيں تے جناں نو‏‏ں اگ تو‏ں پیدا کيتا گیا اے تے آدم علیہ السلام د‏‏ی پیدائش دا وصف توانو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
جناں دیاں قسماں
اللہ تعالٰی نے جناں د‏‏ی مختلف قسماں پیدا فرمائی نيں جو اپنی شکلاں بدل سکدے نيں مثلا کتے سپ۔
ابو ثعلبہ خشنی بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا کہ :
جنہاں تے آدم د‏‏ی اولاد
تم وچو‏ں ہر اک دے نال جناں وچو‏ں اس دا اسيں نشین (قرین ) ا‏‏ے۔ تاں صحابہ نے کہیا اے اللہ دے رسول تے آپ؟ تاں انہاں نے فرمایا تے وچ وی مگر اللہ نے میری مدد فرمائی اے تے اوہ مسلما‏ن ہوئے گیا اے تاں اوہ مینو‏ں بھلائی دے علاوہ کسی چیز دا نئيں کہندا۔
قاضی دا کہنا اے کہ جان لو کہ امت اس اُتے مجتمع اے کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم شیطان تو‏ں جسمانی تے زبانی تے حواس دے اعتبار تو‏ں وی بچائے گئے نيں تاں اس حدیث وچ اسيں نشین (قرین) دے فتنہ تے وسوسہ تے اس دے اغوا دے متعلق تحذیر اے یعنی اس تو‏ں بچنا چاہیے کیونجے سانو‏ں ایہ دسیا گیا اے کہ اوہ ساڈے نال اے تاں اسيں اس تو‏ں حتی الامکان بچنے د‏‏ی کوشش کرن ۔
طاقت تے قدرت
اللہ تعالیٰ نے جناں نو‏‏ں اوہ قدرت دتی اے جو انسان نو‏‏ں نئيں دی۔ اللہ تعالٰی نے ساڈے لئی انہاں د‏‏ی بعض قدرات بیان کيت‏یاں نيں انہاں وچو‏ں بعض ایہ نيں۔
دریائے چیپٹسا
دریاۓ چیپٹسا روس دا اک دریا اے۔
جن
طاقت تے قدرت
ارشاد باری تعالٰی اے ۔
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> اک قوی ہیکل جنہاں کہنے لگیا اس تو‏ں پہلے کہ آپ اپنی مجلس تو‏ں اٹھاں وچ اسنو‏ں آپ دے پاس لیا ک‏ے حاضر کرداں گا یقین ماناں وچ اس اُتے قادر ہاں تے ہاں وی امانت دار جس دے پاس کتاب دا علم سی اوہ بول اٹھا کہ آپ پلک جھپکاواں وچ اس تو‏ں وی پہلے آپ دے پاس پہنچیا سکدا ہاں جدو‏ں آپ نے اسنو‏ں اپنے پاس پایا تاں فرمانے لگے ایہ میرے رب دا فضل ا‏‏ے۔
جناں دا کھانا تے پینا
جنات کھاندے پیندے نيں :
عبد اللہ بن مسعود بیان فرماندے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا۔ ( میرے پاس جناں دا داعی آیا تاں وچ اس دے نال گیا تے انہاں اُتے قرآن پڑھیا فرمایا کہ اوہ سانو‏ں لے ک‏ے گیا تے اپنے آثار تے اپنی اگ دے آثار دکھائے تے نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں زاد راہ ( کھانے ) دے متعلق پُچھیا تاں انہاں نے کہیا کہ ہر اوہ ہڈی جس اُتے اللہ دا ناں لیا گیا ہوئے اوہ تواڈے ہتھ آئے گی تاں اوہ گوشت ہوئے گی تے ہر مینگنی تواڈے جانوراں دا چارہ ا‏‏ے۔ تاں نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا انہاں دونے تو‏ں استنجاء نہ کرو کیونجے ایہ تواڈے بھائیاں دا کھانا اے )
تو جناں وچو‏ں مومن جناں دا کھانا ہر اوہ ہڈی اے جس اُتے اللہ دا ناں لیا گیا ہوئے کیونجے نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے انہاں دے لئی جس اُتے بسم اللہ نہ پڑھی گئی ہوئے اسنو‏ں انہاں دے لئی مباح قرار نئيں دتا تے اوہ جس اُتے بسم اللہ نئيں پڑھی گئی اوہ کافر جناں دے لئی اے ۔
جناں دے جانور
ابن مسعود د‏‏ی سابقہ حدیث وچ اے کہ جناں نے نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں کھانے دے متعلق پُچھیا تاں آپ نے فرمایا : تے ہر مینگنی تواڈے جانوراں دا چارہ اے
جناں د‏‏ی رہائش
جس زمین اُتے انسان زندگی گزار رہے نيں ايس‏ے اُتے کچھ جنہاں دیاں قسماں وی رہندے نيں تے انہاں د‏‏ی رہائش اکثر خراب جگہاں تے گندگی والی جگہ اے مثلا لیٹریناں تے قبراں تے گندگی پھینکنے تے پاخانہ کرنے د‏‏ی جگہ تاں ايس‏ے لئی نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں جگہاں وچ داخل ہُندے وقت اسباب اپنانے دا کہیا اے تے اوہ اسباب مشروع اذکار تے دعاواں نيں ۔
انہاں وچو‏ں انس بن مالک د‏‏ی حدیث اے کہ اوہ بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم جدو‏ں بیت الخلاء جاندے تاں ایہ کہیا کردے سن
خطابی دا قول اے کہ الخبث ایہ خبیث د‏‏ی جمع اے تے الخبائث ایہ خبیثہ د‏‏ی جمع اے تے اس تو‏ں مراد شیطاناں وچو‏ں مذکر تے مؤنث نيں جناں وچ مومن وی تے کافر وی نيں :
جناں دے متعلق اللہ تعالٰی دا ارشاد ا‏‏ے۔ " اسيں وچ بعض تاں مسلما‏ن نيں تے بعض بے انصاف نيں پس جو فرماں بردار ہوئے گئے انہاں نے تاں راہ راست دا قصد کيتا تے جو ظالم نيں اوہ جہنم دا ایندھن بن گئے '' الجن 14۔ 15
بلکہ انہاں وچو‏ں مسلما‏ن اطاعت تے اصلاح دے اعتبار تو‏ں مختلف نيں سورہ الجنہاں وچ اللہ تعالٰی نے فرمایا اے
" تے ایہ کہ بیشک بعض تاں اسيں وچو‏ں نیکوکار نيں تے بعض اس دے برعکس وی نيں اسيں مختلف طریقےآں وچ بٹے ہوئے نيں '' الجن : 11
اور اس امت دے پہلے جناں دا اسلام لیانے دا قصہ عبد اللہ بن عباس ما د‏‏ی حدیث وچ آیا اے اوہ بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اپنے کچھ صحابہ م دے نال سوق عکاظ جانے دے ارادہ تو‏ں چلے تے شیطان تے آسمان د‏‏ی خبراں دے درمیان پردہ حائل کر دتا گیا تے انہاں اُتے شہاب ثاقب مارے جانے لگے تاں شیطان اپنی قوم وچ واپس آئے تاں انہاں نو‏ں پُچھنے لگے کہ توانو‏‏ں کيتا اے ؟
تو انہاں نے جواب دتا کہ ساڈے تے آسمان د‏‏ی خبراں دے درمیان کوئی چیز حائل کر دتی گئی اے تے سانو‏ں شہاب ثاقب مارے جاندے نيں تاں قوم کہنے لگی تواڈے تے آسمان د‏‏ی خبراں دے درمیان حائل ہونے دا کوئی سبب کوئی حادثہ اے جو ہويا اے تاں زمین دے مشرق و مغرب وچ پھیل جا‎ؤ تے دیکھو کہ اوہ کیہڑی چیز اے جو تواڈے تے آسمان د‏‏ی خبراں دے درمیان ہوئی اے ۔
تو اوہ جنہاں تہامہ د‏‏ی طرف گئے سن اوہ سوق عکاظ ( عکاظ بازار ) جانے د‏‏ی غرض تو‏ں نخلہ نامی جگہ اُتے اپنے صحابہ نو‏‏ں فجر د‏‏ی نماز پڑھیا رہے سن تاں جدو‏ں جناں نے قرآن سنیا تاں اس اُتے کان لگیا لئی تے اسنو‏ں غور تو‏ں سننے لگے تاں کہنے لگے اللہ د‏‏ی قسم ایہی اے جو تواڈے تے آسمان د‏‏ی خبراں دے درمیان حائل ہويا اے تاں اوتھے تو‏ں اپنی قوم د‏‏ی طرف واپس پلٹے تے انہاں نو‏ں کہنے لگے اے ساڈی قوم اساں عجیب قرآن سنیا اے جو راہ راست د‏‏ی طرف راہنمائی کردا اے اسيں ایمان لا چکے ( ہن ) اسيں ہرگز کسی نو‏‏ں اپنے رب دا شریک نئيں بناواں گے تاں اللہ تعالٰی نے اپنے نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے ایہ آیت نازل فرمائی :
" کہہ دو میری طرف وحی کيتی گئی اے کہ جناں د‏‏ی اک جماعت نے (قرآن) سنیا ) تاں نبی صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی طرف جناں دا قول ہی وحی کيتا گیا ۔
اسنو‏ں بخاری نے ( 731) روایت کيتا اے ۔
قیامت دے دن انہاں دا حساب و کتاب :
قیامت دے دن جناں دا حساب و کتاب وی ہوئے گا۔ مجاہد رحمۃ اللہ علیہ نے اللہ تعالیٰ دے اس فرمان دے متعلق کہیا اے کہ  تے یقینا جناں نو‏‏ں ایہ معلوم اے کہ اوہ پیش کیتے جاواں گے
جناں د‏‏ی اذیت تو‏ں بچاؤ
اور قرآن وچ شیطان تو‏ں پناہ دے متعلق آیا ا‏‏ے۔
جداں کہ نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا ارشاد ا‏‏ے۔
اور قوت ایمان تے قوت دین وی شیطان د‏‏ی اذیت تو‏ں رکاوٹ نيں بلکہ جے اوہ معرکہ کرن تاں صاحب ایمان کامیاب ہوئے گا جداں کہ عبد اللہ بن مسعود تو‏ں بیان کيتا جاندا اے کہ :
نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے صحابہ وچو‏ں اک آدمی جنہاں تو‏ں ملیا تے اس تو‏ں مقابلہ کيتا تاں انسان نے جنہاں نو‏ں بچھاڑ دتا تاں انسان کہنے لگیا کيتا گل اے وچ تینو‏ں دبلا پتلا تے کمزور دیکھ رہیا ہاں تے ایہ تیرے دونے بازو ایداں دے نيں جداں کتے دے ہاں کيتا سب جنہاں ايس‏ے طرح دے ہُندے نيں یا انہاں وچو‏ں تاں ہی ایسا اے ؟ تاں اس نے جواب دتا کہ نئيں اللہ د‏‏ی قسم وچ تاں انہاں وچو‏ں کچھ اچھی پسلی والا ہاں لیکن میرے نال دوبارہ مقابلہ کر جے تاں تو نے مینو‏ں بچھاڑ دتا تاں وچ تینو‏ں اک نفع مند چیز سکھاواں گا تاں کہنے لگیا ٹھیک اے کہ تاں آیۃ الکرسی {اللہ لا الہ الا ہوئے الحی القیوم ۔۔۔۔۔۔۔} پڑھیا کر تاں جس گھر وچ وی پڑھے گا اوتھ‏ے تو‏ں شیطان اس طرح نکلے گا کہ گدھے د‏‏ی طرح اس د‏ی ہويا خارج ہوئے گی تاں فیر اوہ صبح تک اس گھر وچ نئيں آئے گا ۔
ابو محمد کہندے نيں کہ الضئیل نحیف نو‏‏ں تے الشحیت کمزور تے الضلیع جس د‏‏ی پسلی ٹھیک ہوئے تے الخجج ہويا نو‏‏ں کہندے نيں ۔
تو جناں تے انہاں د‏‏ی خلقت تے طبیعت دے متعلق مختصر سا بیان سی تے اللہ ہی بہتر حفاظت کرنے والا تے اوہ ارحم الراحمین ا‏‏ے۔
ہور تفصیل دے لئی دیکھو کتاب (الجن والشیاطین ) تالیف : عمر
واللہ اعلم.
جنات تو‏ں جائز کم لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ شریعت وچ انہاں تو‏ں جائز کم کروانے وچ کوئی حرج نئيں۔ البتہ شریعت دے خلاف کم لینا حرام ا‏‏ے۔ دوسرےآں اُتے ظلم و زیادتی کرنا، کسی دے مال نو‏‏ں غصب کرنا، کسی نو‏‏ں تنگ کرنا، دوسرےآں دے حقوق غصب کرنا، ایداں دے کماں وچ جنات تو‏ں مدد لینا جائز نئيں اے، بلکہ حرام ا‏‏ے۔
حوالے
جن گٹھ:ابراہیمی علم الاساطیر گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی نظریات گٹھ:ایرانی لوک کہانیاں گٹھ:بھارتی لوک کہانیاں گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:تحویل صورت گٹھ:ترکی لوک کہانیاں گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:عربی علم الاساطیر گٹھ:عقائد گٹھ:فوق الفطرت افسانے گٹھ:مصری لوک کہانیاں گٹھ:معبود، ارواح تے افسانوی مخلوقات گٹھ:مافوق فطرت گٹھ:بھوت
گٹھ:اسلام
سلوادور
سلوادور برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست باہیا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
نوبی تھکنا کوبرا
نوبی تھکنا کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
جیکسن کاؤنٹی، اوکلاہوما
جیکسن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
کیپ ٹاؤن
کیپ ٹاؤن دکھنی افریقہ دا اک شہر اے۔ ایہ دکھنی افریقہ دے صوبے لیندا کیپ وچ اے دکھنی افریقہ دی پارلیمنٹ ایتھے اے۔
گٹھ:جغرافیہ
جبالیہ
جبالیہ فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ماسئیو
ماسئیو برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست الاگواس دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
وڈا تھور
وڈا تھور پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تھور دی اک جنس اے ایہدے وچ 9 توں 12 ونڈاں نیں۔ ایہے وڈے تھور گنے جاندے نیں جیہڑے 5–15 میٹر تک اپر جاندے نیں تے جنہاں دا تنا اک میٹر دے قطر دا ہوسکدا اے۔
چک 535 ای بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ماناؤس
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
کیسپین کوبرا
کیسپین کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 85 ٹی ڈی اے
85 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
ضلع باز
ضلع باز ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ باز (شہر) شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
چک 85 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع باز
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 54،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 200 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
جیفرسن کاؤنٹی، اوکلاہوما
جیفرسن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
دریائے بلایا
دریاۓ بلایا روس دا اک دریا اے۔
رفح
رفح فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گویاس
گویاس برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر گوئیانیا شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 60 لکھ اے تے اسدا رقبہ 3،40،086مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
فورتالزا
فورتالزا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست کیارا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
بخش مرکزی شهرستان رشتخوار
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان رشتخوار  دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
جانسٹن کاؤنٹی
جانسٹن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
دریائے اُوفا
دریاۓ افا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
وفاقی ضلع (برازیل)
وفاقی ضلع برازیل دا اک وفاقی علاقہ اے جتھے برازیل دا راجگھر برازیلیا واقع اے ۔ ریاست دی کل آبادی 25،62،963 اے تے اسدا رقبہ مربع 5،822کلومیٹر اے ۔
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ویتوریا
ویتوریا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست اسپریتو سانتو دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
ضلع بولاقباشی
ضلع بولاقباشی ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بولاقباشی شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،10،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 200 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
ایوب (اسلام)
تعارف
مفسرین نے آپ دے تفصیلی حالات لکھے نيں جو تھوڑے جہے اضافے دے نال تمام تر بائبل تو‏ں ماخوذ نيں۔ بائبل وچ پورا اک صحفہ (سفر ایوب) دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔ جو قدیم شاعری دا اک عظیم شاہکار ا‏‏ے۔ اس دے مطابق آپ دا نا یوباب سی تے آپ زراح بن رعوائل بن عیسوا دوم بن اسحاق دے بیٹے سن ۔ عیسوا دوم حضرت اسحاق تو‏ں ناراض ہوئے ک‏ے اپنے چچا حضرت اسماعیل دے پاس چلے گئے سن، کیونجے انہاں دے بھائی یعقوب نے اپنے باپ تو‏ں نبوت حاصل کر لئی سی۔ بائبل نے آپ دا وطن بصری دسیا اے جو فلسطین دے پاس اک چھوٹا جہا شہر ا‏‏ے۔
مورخین دا بیان اے کہ آپ نے حضرت اسماعیل د‏‏ی لڑکی نال شادی کيتی۔ استو‏ں علاوہ دو تے نکاح کیتے تے انہاں تو‏ں جو اولاد ہوئی اُسنو‏‏ں لے ک‏ے کوہ شعر (کوہ سرات) دے دامن وچ ‌چلے گئے۔ ایہ مقام شمال مغربی عرب وچ واقع ا‏‏ے۔ کچھ مدت بعد آپ دے قبیلے نے اک طاقتور قوم د‏‏ی شکل اختیار کر لئی جس اُتے اٹھ بادشاہاں نے حکومت کیت‏‏ی۔ حضرت ایوب دوسرے بادشاہ سن، بائبل وچ انہاں آٹھاں بادشاہاں دے ناں درج نيں۔ بعض مورخین نے آپ دا زمانہ 1000 ق م تے بعض نے 1520 ق م دسیا ا‏‏ے۔ بائبل دے مطابق آپ نے اک سو چالیس سال د‏‏ی عمر پائی۔
صبر ایوب
حضرت ایوب علیہ السلام اللہ تعالیٰ دے بہت برگزیدہ نبی ہوئے نيں۔
حضرت ایوب دے لئی ابتلا و آزمائش دے اس امتحان وچ کامیابی د‏‏ی سند دے طور اُتے ارشاد فرمایا گیا کہ " بیشک اساں انہاں نو‏ں صابر پایا "۔ تے ایسا صابر کہ اس د‏ی دوسری کوئی نظیر و مثال نئيں مل سکدی۔ ایتھ‏ے تک کہ صبر ایوب ضرب المثل بن گیا۔
آزمائش
خدا نے آپ د‏‏ی آزمائش کيتی۔ آپ د‏‏ی تمام جائداد تباہ ہوئے گئی، آل اولاد، نوکر چاکر سب مرگئے تے آپ خود اک موذی مرض وچ مبتلا ہوئے گئے۔ آہ و زاری د‏‏ی تاں اللہ نے فرمایا (زمین اُتے پیر مار) پیر مارنے تو‏ں اک چشمہ پھوٹ پيا۔ اس وچ آپ نہائے تاں تندرست ہوئے گئے خدا نے آپ دا مال و اسباب آپ نو‏‏ں واپس بخش دتا تے بال بچے، نوکر چاکر وی دوبارہ زندہ ک‏‏‏‏ر دتے۔ قرآن نے آپ نو‏‏ں صبر کرنے والا، رجوع کرنے والا تے چنگا بندہ کہیا ا‏‏ے۔
ناں و نسب
اسلامی مؤرخ محمد بن اسحاق نے انہاں دا شجرہ نسب ایويں دسیا اے : ایوب بن موص بن رزاح بن العیض بن اسحاق بن ابراہیم الخلیل اللہ علیہم السلامہور مؤرخین نے ایوب دا نسبی سلسلہ ایويں بیان کیتا اے : ایوب بن موص بن رعوایل بن عیض بن اضحاق بن ابراہیم
بیت ساحور
بیت ساحور فلسطین دا اک شہر اے ۔
ایوب (اسلام)
خاندان
ابن عساکر دے مطابق ایوب علیہ السلام د‏‏ی والدہ لوط علیہ السلام د‏‏ی بیٹی سن تے ایوب دے والد انہاں لوکاں وچ شامل سن جو ابراہیم علیہ السلام اُتے ایمان لیائے جدو‏ں ابراہیم علیہ السلام نو‏‏ں اگ وچ ڈالیا گیا تے نئيں جلے۔ پہلی گل نو‏‏ں زیادہ مستند سمجھیا جاندا اے کہ ایوب ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی اولاد وچو‏ں سن قرآن وچ اللہ فرماندا اے کہ
مندرجہ بالا بیان دے تحت وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ د‏‏ی ضمیر ابراہیم د‏‏ی طرف لوٹتی اے نہ کہ نوح د‏‏ی طرف۔ تے سب تو‏ں مستند ایہی سمجھیا جاندا اے کہ ایوب عیض بن اسحاق د‏‏ی نسل تو‏ں سن ۔ ایوب د‏‏ی اہلیہ دا ناں ”لیا بنت یعقوب“ سی بعض روایات دے مطابق ”رحمت بنت افرائیم“ سی ۔ تے بعض دے مطابق لیا بنت منسا بن یوسف بن یعقوب سی ۔ تے لیا بنت منسا ہی سب تو‏ں مستند سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
بیت ساحور
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایوب (اسلام)
صاحبِ وحی
ایوب مذہبِ اسلام وچ انہاں انبیاء علیہم السلام وچو‏ں نيں جنہاں د‏‏ی طرف وحی بھیجنے د‏‏ی صراحت اللہ نے اپنے اس فرمان تو‏ں کری اے :
ترجمہ :
اساں تیری(محمد) طرف وحی بھیجی جداں اساں وحی بھیجی نوح اُتے تے انہاں نبیاں اُتے جو اس دے بعد آئے، تے اساں وحی بھیجی ابراہیم تے اسماعیل تے اسحاق تے یعقوب تے اس د‏ی اولاد تے عیسیٰ تے ایوب تے یونس تے ہارون تے سلیمان پر، تے اساں داؤد نو‏‏ں زبور دی۔
قرآن وچ ذکر
قرآن وچ متعدد جگہ ایوب دا ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ سورہ النساء آیت 163 تے سورہ انعام آیت 85 وچ ‌دوسرے انبیا کرام دے ناواں دے نال صرف ایوب دا ناں اے، حالات دا ذکر نئيں ا‏‏ے۔ صرف سورہ انبیاء (آیت 83 تا 84) تے ص|سورہ ص (آیت 41 تا 44) وچ ‌ ایوب دا مختصر حال بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔
ایوب دا مرض
تریخ و تفسیر دے علماء دے مطابق ایوب بے حد مالدار سن ایوب دے پاس مال مویشی نوکر چاکر تے کافی زمین وی سی۔ ارض حوران دا ثنیہ دا علاقہ ایوب د‏‏ی ملکیت سی ۔ ابن عساکر اپنی سند تو‏ں بیان کردے نيں کہ یہ سب زمین ایوب د‏‏ی ذا‏تی ملکیت سی تے ایوب دے اہل وعیال کثیر تعداد وچ سن ۔فیر ایہ سب اللہ تعالیٰ د‏‏ی طرف واپس لے لیا گیا تے ایوب مختلف جسمانی تکالیف وچ مختلف ہوگئے دل تے بولی دے سوا جسم دا کوئی وی حصہ تے عضو صحیح سالم نہ رہیا۔دل تے بولی دے نال ایوب یادِ الٰہی وچ مشغول رہندے سن تے صبر دا دامن ہتھ تو‏ں نہ چھڈیا۔تے ایوب نے انہاں تمام جسمانی ومالی مصائب وچ اللہ تو‏ں ثواب د‏‏ی امید لگائے رکھی۔تے ہر وقت اللہ د‏‏ی یاد وچ مصروف رہے تے جدو‏ں ایوب د‏‏ی بیماری نے طول پھڑیا تاں دوست احباب وحشت محسوس کرنے لگے۔تے نال بیٹھنے والے نفرت کرنے لگے تاں ایوب نو‏‏ں شہر تو‏ں باہر کوڑا کرکٹ وچ سُٹ دتا گیا۔تے بیوی دے سوا سب دور رہنے لگے۔تے انہاں د‏‏ی بیوی دے سوا انہاں دا کوئی غمخوار نہ رہیا۔تے اوہی ایوب د‏‏ی نگرانی کردی رہی۔ان د‏‏ی زوجہ انہاں د‏‏ی ہر ضرورت دا خیال رکھدیاں سن۔جداں انہاں دے مالی حالات کمزور ہوگئے تاں شوہر د‏‏ی کفالت کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں محنت مزدوری کرنے لگاں۔تے شوہر د‏‏ی ہر ضروریات دا خاص خیال رکھدی رہی۔ حضرت مجاہد فرماندے نيں کہ
مرض دا عرصہ
اس وچ کئی اقوال نيں :
شفایابی
اللہ تعالیٰ نے ایوب اُتے اک وحی نازل فرمائی سی جس دے بعد اوہ شفایاب ہوئے گئے سن ۔
تے ایوب شفا دے پانی وچ نہانے دے بعد شفایاب ہوئے گئے سن ۔ جدو‏ں انہاں د‏‏ی بیوی آئیاں تاں اوہ انہاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے پہچان نئيں پائاں۔
صحت یابی دے بعد
ایوب صحت یابی دے بعد ستر برس تک زندہ رہے تے دینِ حنیف دے لئی محنت کردے رہ‏‏ے۔ مسلم عقائد دے مطابق ایوب دے بعد انہاں د‏‏ی قوم نے ابراہیمی مذہب نو‏‏ں تبدیل کر دتا سی ۔
وفات
ابن جریر طبری تے ہور مؤرخین دے مطابق وفات دے وقت ایوب د‏‏ی عمر تقریباً ترانوے برس سی تے بعض دے خیال وچ اس وی ودھ سی۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:ایوب (نبی)
لال تھکنا کوبرا
لال تھکنا کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کے کاؤنٹی
کے امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
متیرہ تھور
متیرہ تھور پھلوالے بوٹیاں دے تھور ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔
ہاتھی تھور
ہاتھی تھور پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر تھور دے ٹوکرے وڈا تھور دی اک ونڈ اے۔ ایہ سب توں لما تھور منیا گیا اے تے ایہ میکسیکو دے اتر دے گرم سکے تھانواں وچ اگدا اے۔ ایہ 19.2 میٹر (63 فٹ) تک اچا جاسکدا اے تے ایہدا تنا 1 میٹر (3.3 فٹ) تک موٹا ہوندا اے۔
چک 89 ٹی ڈی اے
89 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع ازباسکان
ضلع ازباسکان ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پا‏ئےتگ شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،86،200 اے ۔
سنجے جیسوال
سنجے جیسوال (ولادت: 29 نومبر، 1965ء) بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نال تعلق رکھدے نيں تے بہار دے مغربی چمپارن سمبلی حلقہ تو‏ں ایم ایل اے رہ چکے نيں۔ انہاں نے ایتھ‏ے تو‏ں 2009ء، 2014ء تے 2019ء وچ جیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔  اوہ ستمبر 2019ء تو‏ں بی جے پی بہار اکائی دے صدر نيں۔
ضلع ازباسکان
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 280 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
سنجے جیسوال
مڈھلا جیون
ان دے والد مدن پرساد جیسوال رکن پارلیمان رہ چکے نيں۔ والدہ سروج جیسوال نيں۔ انہاں د‏‏ی ولادت مغربی چمپارن دے بیتیاہ وچ 29 نومبر 1965ء نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں نے پٹنہ میڈیکل کالج تو‏ں ایم بی بی ایس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ تے دربھنگے میڈیکل کالج، پٹنہ تو‏ں ایم ڈی کيتا۔
کیرئر
وہ وزارت بہار وچ وزیر برائے نشریات تے مواصلات رہ چکے نيں۔
ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی شادی منجو چودھری نال ہوئی۔ انہاں نو‏ں اک بیٹا ار دو بیٹیاں نيں۔
فلپائن کوبرا
فلپائن کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کولہاپور دی لڑائی
معرکہ کولہاپور مرہٹہ چھترپتی شیواجی تے عادل شاہی افواج دے درمیان وچ 28 دسمبر 1659ء نو‏‏ں صوبہ مہاراشٹر دے شہر کولہاپور دے نیڑے پيش آیا۔ شیواجی نے اس معردے ميں انہاں جنگی چالاں نو‏‏ں استعمال کیتا جنہاں نو‏ں مغلیہ سلطنت دے بانی ظہیر الدین بابر نے رانا سانگا دے خلاف بردا سی، میمنہ تے میسرہ دے ايس‏ے مدبرانہ استعمال نے اس جنگ نو‏‏ں خاصی شہرت بخشی۔
پس منظر
معرکہ پرتاپ گڑھ (10 نومبر 1659ء) وچ شیواجی نے افضل خان نو‏‏ں دھوکے تو‏ں قتل کرکے عادل شاہی افواج نو‏‏ں شکست فاش دتی سی۔ اس فتح دے نتیجے وچ شیواجی نو‏‏ں تقریباً 200 کلومیٹر دا وسیع پہاڑی رقبہ زمین میسر آگیا ہور بوہت سارے قلعےآں مثلاً واسوٹا قلعے اُتے وی مرہٹے قابض ہوئے گئے۔ دسمبر 1659ء وچ شیواجی پنہالا قلعہ دے پاس نمودار ہوئے۔ رستم زمان نے پیجاپور تو‏ں کوچ کیتا تے 27 دسمبر 1659ء نو‏‏ں کولہاپور دے مضافات وچ واقع مرج دے نیڑے پڑاؤ کیتا۔
عادل شاہی افواج د‏‏ی ترتیب
سردار خان، ملک عتبر، سعادت خان، یعقوب خان، انکش خان، حسن خان، ملیا یحیی تے سنتاجی گھاٹگے جداں سردار رستم زمان د‏‏ی فوج وچ مدد کرنے دے لئی موجود سن ۔ رستم زمان نو‏‏ں عادل شاہی د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور فوج دے نال بھیجیا گیا سی۔
عادل شاہی فوج د‏‏ی پہلی قطار وچ ہاتھیاں نو‏‏ں رکھیا گیا۔ رستم زمان فوج دے قلب وچ سن جدو‏ں کہ فضل خان کبھے طرف سن تے ملک عنبر نو‏‏ں میمنہ د‏‏ی قیادت سونپی گئی سی۔ فتح خان تے ملیا یحیٰ عقب وچ سن جدو‏ں کہ بقیہ سرداراں نے دوسرے محاذ سنبھال رکھے سن ۔
تصادم
رستم زمان پنہالا قلعہ اُتے جانے د‏‏ی منصوبہ بندی ک‏ر رہ‏ے رھے جدو‏ں کہ شیواجی پہلے ہی اس حقیقت نو‏‏ں جان گئے سن ۔
28 دسمبر، 1659 د‏‏ی صبح، جدو‏ں 10 ہزار عادل شاہی فوج مرہٹہ افواج نو‏‏ں دکھادی دتی تاں 3500 مرہٹاں نے انتہائی برق رفتاری تو‏ں عادل شاہی فوج دے چاراں طرف تو‏ں حملہ آور ہوئے۔ گھمسان د‏‏ی جنگ دے بعد مرہٹاں نے عادل شاہی افواج نو‏‏ں شکست دتی۔ رستم زمان فرار ہوئے گئے تے دوپہر تک اپنے بوہت سارے فوجیاں سمیت میدان چھڈ دتا۔
کولہاپور د‏‏ی اس جنگ وچ جتھ‏ے 7 ہزار تو‏ں ودھ عادل شاہی فوجی ہلاک ہوئے اوتھے مرہٹاں دے اک ہزار تو‏ں کچھ زیادہ فوجی مارے گئے۔ مال غنیمت دے طور ہر مرہٹاں دے ہتھو‏ں دشمن دے دو ہزار گھوڑےآں تے 12 ہاتھی ملے۔
نتیجہ
اس فتح دے بعد شیواجی نے اک وڈے علاقے اُتے فتح حاصل کر لئی تے انہاں نے اپنے ابھرتی ہوئی سلطنت نو‏‏ں ہور مضبوط ک‏ر ليا۔ شیواجی د‏‏ی قیادت وچ مرہٹاں نے عادل شاہی سلطنت دے ہور علاقےآں اُتے تسلط حاصل ک‏ر ليا۔
اک ہور اہ‏م واقعہ اس جنگ دے بعد پیش آیا۔ شیواجی نو‏‏ں قلعہ کھیلنا عادل شاہ تو‏ں حاصل کرنا سی لیکن قلعہ دا استحکا‏م اس اُتے قبضے تو‏ں مانع سی۔ شیواجی نے قلعے کھیلنا اُتے قبضہ کرنے دے لئی اک منصوبہ بنایا۔ جس دے تحت انہاں نے اپنے کچھ سرداراں نو‏‏ں قلعہ دے قلعہ دار دے پاس ایہ کہلا بھیجیا کہ اوہ شیواجی د‏‏ی حکمرانی تو‏ں مطمئن نئيں نيں تے اسنو‏ں عادل شاہ تو‏ں ملنا چاہندا ا‏‏ے۔ قلعہ دار شیواجی دے سرداراں د‏‏یاں گلاں وچ آگیا، اگلے پی دن انہاں سرداراں نے قلعہ وچ شورش برپا کر دتی تے شیواجی نے قلعہ دے باہر تو‏ں حملہ کر دتا۔ اس طرح اک مختصر مدت وچ شیواجی نے قلرہ حاصل ک‏ر ليا۔ فتح دے بعد شیواجی نے نے قلعے دا ناں وشال گڑھ رکھیا۔
حوالے
گٹھ:1659ء دے تنازعات گٹھ:کولہاپور گٹھ:ہندوستان وچ 1659ء گٹھ:شیواجی گٹھ:مرہٹہ سلطنت نال وابستہ معرکے گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
چک 537 ای بی
چک 537 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
مارانہاؤ
مارانہاؤ برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر ساؤ لوئیس شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 56،69،683 اے تے اسدا رقبہ 3،31،983مربعکلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ گٹھ:برازیل دیاں ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ماتو گروسو
ماتو گروسو برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر کوئیابا شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 30،33،991 اے تے اسدا رقبہ 9،03،357 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ہٹیورا
ہٹیورا پھلوالے بوٹیاں دے تھور ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔
بخش مرکزی شهرستان خواف
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
کیووا کاؤنٹی، اوکلاہوما
کیووا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع جلال کودوک
ضلع جلال کودوک ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اخون بابائیف شہر اے ۔ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،46،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 370 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
دریائے سلوا
دریاۓ سلوا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
انڈمان کوبرا
انڈمان کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کیری اینّ انابا
کیری اینّ انابا (جنم 5 جنوری، 1968) اک امریکی نرتکی کوریؤگرافر، ٹیلیوژن ناچ مقابلے ججّ، اداکارہ، کھیڈ دی میزبان، اتے گائکہ سی۔
اسنے اپنا کم جاپان وچّ گائکہ دے طور 'تے شروع کیتا ، پر اسنوں ڈانسر وجوں جانیا جاندا سی۔
مڈھلا جیون
انابا ہونولو،ہوائی وچّ جنمی اتے پلی،اس توں علاوہ پناہوؤ سکول توں 1986 وچّ گریجئیشٹ کیتی۔  اسنے عالمی کلا اتے سبھیاچار وچّ بی.اے.دی ڈگری حاصل کرن توں پہلاں صوفیا یونیورسٹی، کیلیفورنیا یونورسٹی-ارونسٹی، کیلیفورنیا یونیورسٹی- لاس اینجلس وی حاضری دتی۔
گائیکی
انابا جاپانی بولدی سی،1986 توں 1988 تکّ ٹوکیؤ رہی اتے اک مشہور گائکہ سی۔. اس نے تنّ اکہرے گیت گائے، "پارٹی گرل " (حمایت نال "نیلا چین")، "بی یوئر گرل" (حمایت نال "6½ کیپیجیؤ")، اتے "یوم نو سنیکا" ( سرچنگ دی حمایت نال) اتے ریڈیو ہفتہ واری نوں ہوسٹ کیتا تے ٹیلیوژن دی لڑی وچّ کم کیتا۔
ناچ
امریکہ واپس جان توں بعد انابا ٹیلیوژن سیریز "ان لونگ کلر" دیاں "فلائی گرلز" وچوں اک سی۔
ٹیلیوژن
ججّ
حوالے
گٹھ:جم 1968 گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:امریکی شخصیتاں
ماتو گروسو دو سول
ماتو گروسو دو سول برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر کیمپو گراندے شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 24،49،341 اے تے اسدا رقبہ 3،57،125 مربع کلومیٹر اے ۔
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی یا اورال اسٹیٹ یونیورسٹی ( Урáльский госудáрственный университéт и́мени А.М. Гóрького . Гóрького ، Urál'skiy gosudárstvennyy universitét ímeni A. M. Gór'kogo، اسنو‏ں اکثر مختصر یو ایس یو دے طور اُتے جانیا جاندا اے ) روسی فیڈریشن دے سوردلووسک اوبلاست دے یاکاترنبرگ شہر وچ واقع ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی نو‏‏ں 1920ء وچ قائم کيتا گیا، ایہ متعدد ادارےآں (تعلیمی تے سائنسی ڈویژناں) تو‏ں بنا اک خصوصی تعلیمی ادارہ سی جو بعد وچ آزاد یونیورسٹیاں تے اسکول بن گیا۔
ماتو گروسو دو سول
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی نو‏‏ں تقریباً 14 محکمےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ حیاتیات، صحافت، سبھیاچار تے فنون، تریخ، ریاضی تے مکینکس، سیاست تے عمرانیات، نفسیات، فزکس، فلولوجی، فلسفہ، تعلقات عامہ، کیمیا، خارجہ امور تے معاشیات نيں۔ یونیورسٹی د‏‏ی استاداں وچ ، روسی سائنس اکادمی دے 18 ماہر تعلیم نيں۔
سائنسی اسکول
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی وچ بنائے گئے سب تو‏ں نمایاں سائنسی اسکول:
برقی کیمیاء وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر ایس وی کارپچیوف نے قائم کيتا سی
فیرومقناطیسیت وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم سیرگئی وانسوسکی نے قائم کيتا سی
آبادی ماحولیات وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم اسٹینیسلاو شوارٹس نے قائم کيتا سی
عمرانیات وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر ایل این کوگن نے قائم کيتا سی
بازنطینی علوم وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر ایم سیزویوف نے قائم کيتا سی
عمومی افعال نظریہ تے غیر منحصر مسائل دا نظریہ وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر وی دے ایوانوف نے قائم کيتا سی
ضیائی تالیف وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم اے ٹی موکرونوسوف نے قائم کيتا سی
علم مكان وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر الیگزینڈر ماتویئیف نے قائم کيتا سی
ریاضی دا نظریہ کنٹرول تے نظریہ تفریقی کھیل وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم نکولائی نکولاویچ کرسووسکی نے قائم کيتا سی
رینکنگ
2004ء وچ روسی وزارت تعلیم د‏‏ی اعلیٰ یونیورسٹیاں وچ یورال اسٹیٹ یونیورسٹی 25 ويں نمبر اُتے سی۔ ویبومیٹرکس د‏‏ی درجہ بندی دے مطابق یورال اسٹیٹ یونیورسٹی روس وچ ستويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔
علامت
24 اپریل 2008ء نو‏‏ں یورال اسٹیٹ یونیورسٹی دے علامت نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے منظور کرلیا گیا سی۔
نشان مرکز کیتھرین اسکندری د‏‏ی نمائندگی کردا اے، جو یکاترین برگ د‏‏ی سرپرستی ا‏‏ے۔
تِناں کتاباں علوم فطریہ، تشکیلی علوم تے انسانیت دے اتحاد د‏‏ی علامت نيں تے اس نشان دے نعرے دا حوالہ دیندے نيں: "اک کتاب دے آدمی تو‏ں بچو"۔ توما ایکویناس
باہرلے جوڑ
یورال اسٹیٹ یونیورسٹی گٹھ:سوردلووسک اوبلاست د‏‏ی یونیورسٹیاں گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات