cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لسٹ صوبہ چہارمحال تے بختیاری دے شہر، قصبات تے دیہات
O
Omidabad
P
Pacheh Gav | Pagach | Pahna | Pardanjan | Parvaz | Pataveh | Pir Ali | Pir Balut | Piran | Pol Barez | Pol Borideh | Puraz
R
Rahimabad | Rahimabad | Raki | Ram Run | Rastab | Razgeh | Refen | Rigak | Robat Kuh | Robatak | Rostam Beyg | Rostamabad | Rupineh | Rusta
S
Sadeqabad | صفی آباد | Safiabad | Safidar | Sahlabad | Sakht-e Sardasht | Sakiabad | Salah Chin | Salehabad-e Zari | Salehat | Salm | Salmanak-e Olya | Salmanak-e Sofla | Saman | Samsami | Sandejan-e Olya | Sandejan-e Sofla | Sangchin | Sang-e Bil | Sar Aqa Seyyed | Sar Bisheh | Sar Boneh | Sar Chah | Sar Kamar | Sar Khun | Sar Mazeh | Sar Mur | Sar Pir | Sar Pir | Sar Qaleh | Sar Qaleh | Sar Qaleh | Sar Saleh Kutah | Sar Tang | Sar Tang-e Gahrab | Sar Tang-e Mahmud | Sar Tang-e Mesen | Sardar | Sardarabad | Sarput | Sarrak | Sarreh Zard | Sartang-e Badam Shirin | Sartang-e Dinar Ali | Sarteshniz | Sarveh-ye Pain | Sarz-e Gah | Savad Jan | سفیددشت | Seh Juy | Sena Jan | Sepid Daneh | Sevah | Seyfabad | Seyfabad | Seyfabad-e Allah Yar | Seyl Gah | Seyyed Mohammad | Seyyed Morad | Shah Abd ol Azim | Shah Hoseyni | Shah Najaf | Shah Qaryeh | Shahrak-e 12 Emam | Shahrak-e Baraftab-e Shirani | Shahrak-e Barreh Mordeh | Shahrak-e Chebd | Shahrak-e Chelow | Shahrak-e Durak | Shahrak-e Emam Hoseyn | Shahrak-e Emam Khomeyni | Shahrak-e Galu Gerd | Shahrak-e Gel Sefid | Shahrak-e Gholamabad | Shahrak-e Kazamiyeh | Shahrak-e Kuranabad | Shahrak-e Kushka | Shahrak-e Mamasani | Shahrak-e Mamur | Shahrak-e Mashk Duzan | Shahrak-e Mazeh Sukhteh | Shahrak-e Miheh | Shahrak-e Mohammadi | Shahrak-e Nur | Shahrak-e Qarab | Shahrak-e Rahberi | Shahrak-e Shahid Emami | Shahrak-e Shiasi | Shahrak-e Sunk | Shahrak-e Zeverdegan | شہر کرد | Shahriar | Shahriari | Shahsavar | Shakarteh | شلمزار | Shalil-e Olya | Shalil-e Sofla | Shamlek | Shamsabad | Sharifabad | Sharmak | Shekarabad | Shesh Bahreh-ye Mianeh | Shesh Bahreh-ye Olya | Shesh Bahreh-ye Sofla | Sheydan | Sheykh Ali Khan | Sheykh Ali | Sheykh Mahmud | Sheykh Shaban | Shir Mard | Shokrabad | Shovar | Shuleh | Shur Ab | Shurab-e Kabir | Shurab-e Saghir | Shuran | Shush | Sibak | Sileh | Sini | Sirak | Siyavashabad-e Chendar | Siyavashabad-e Gerdu | Soltanabad | Soltani | سودجان | Sugar Factory | Suhran | Sulgan | Sur Mandeh | سورشجان | Surk
T
Tabarak-e Olya | Tabarak-e Sofla | Tagarg Ab | Talaf Gir | Talayeh | Talineh-ye Dudera | Talkhehdan | Tall Eshgafti | Tall Maran | Tall Tak | Talu | Tang Gahrab | Tang Kolureh | Tangarak | Tang-e Huni | طاقانک | Taram | Tavalledan | Tavalledan-e Avazi | Telurd | Tepa-ye Olya | Tepa-ye Sofla | Tereki | Teshnavi | Teshniz | Teyak | Tir Saman | Tirak-e Ahmadabad | Tiriz | Tumanak
U
اوچ بغاز
V
Vanan | Vaqfi | Var Abdollah | Vardanjan | Var-e Zard | Varkab | Varkohleh | Vastegan | Vaz-e Gagangarestan | Veysabad
Y
ین چشمہ | یصح چہ | یور آباد | یوناکی | یرد سوختہ | Yusefabad
Z
Zamanabad | Zarak | Zardlimeh | Zarmitan | Zarrin Derakht | Zeyti-ye Do | Zeyti-ye Seh | Zeyti-ye Yek | Zeytun
گٹھ:ایران جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:صوبہ چہارمحال و بختیاری دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
الین اولنگو
الین اولنگو نکے رچھ دے ٹبر دا اک میمل اے۔
چک 180 نو ایل
چک 180 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 179 نو ایل
چک 179 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 96-6آر
چک 96-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 181 نو ایل
چک 181 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ولیمزبرگ کاؤنٹی
ولیمزبرگ امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
نیو میکسیکو سٹیٹ کیپیٹل
'"نیو میکسیکو سٹیٹ کیپیٹول"' امریکہ دی ریاست نیو میکسیکو دا سٹیٹ کیپیٹول اے ۔ ایہ عمارت سانسا فے شہر چ واقع اے ۔ ایہ امریکی ریاست نیو میکسیکو دا حکومتی گھر اے ۔
چک 182 نو ایل
چک 182 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 35 فتح
چک 35 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
پوژاگا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
پوژاگا شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زلاتیبور ج واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ذوالنون مصری
ذوالنون مصری: صوفی بزرگ، اولیا وچ اہم مقام اُتے فائز سن
ناں
ثوبان بن ابراہیم ناں۔ کچھ نے الفیض بن ابراہیم وی لکھیا اے۔ ابو الفیض کنیت۔ تساں  دے والد نوبہ دے رہنے والے سن
پیدائش
ذوالنون مصری دی والادت 796ء وچ ہوئی
وفات
تساں  859ء:245ھ وچ قاہرہ دے قریب خبیرہ دے مقام اُتے انتقال کیتا تے اوتھے ای مدفون ہوئے۔
علم و زہد
طبقہ صوفیہ وچ اعلی مقام رکھدے سن، علم و تقویٰ تے حال و ادب وچ نمایاں مقام اُتے فائز سن۔ تفصیلی حالات معلوم نئیں۔ صرف اتنا معلوم اے کہ تساں  نے علم دی جستجو وچ دوردراز دے سفر کیتے۔ آخر قاہرہ وچ قیام کیتا جتھے معتزلی عقیدے دی مخالفت وچ گرفتار  کرکے بغداد بھیج دتے گئے اوتھے کچھ عرصہ قید رہے مگر بعد وچ رہیا کر دتے گئے۔ صوفیا دے نزدیک انہاں دا مرتبہ بوہت بلند اے۔ معرفت دے متعلق انہاں نے ای مختلف مدارج مقرر کیتے۔ جنہاں نوں   مقامات کہتے نیں  ۔ چند کتاباں وی تصنیف کیتیاں جو ہن نایاب نیں  ۔
کسے نے خلیفہ وقت متوکل دے کول تساں  دی شکایت کیتی تے اس نے تہانوں   مصر بلوا بھیجیا۔ تساں   نے آندے ای اسنوں وعظ و تذکیر شروع کر دتی اوہ رو پیا تے باعزت طور اُتے تہانوں   مصر روانہ کر دتا۔ خلیفہ متوکل دے کول جدوں وی متقی لوکاں دا ذکر ہُندا تو اوہ رونے لگدے سن تے کہندے سن کہ جدوں وی پرہیزگار لوکاں دا ذکر کرو تے ذوالنون دا ذکر ضرور کیتا کرو۔
یوسف بن حسین فرماندے نیں کہ وچ اک دن ذوالنون مصری دی مجلس وچ حاضر ہویا اتنے وچ تساں  دے ہاں سالم مغربی آپہنچے تے ذوالنون توں پچھیا کہ تساں   نے کس بنا اُتے توبہ کیتی سی؟ انہاں نے کہیا ایہ اک عجیب کہانی تو منے گا نئیں! سالم نے کہیا: تہانوں  اپنے معبود دی قسم ضرور دسو۔ ذوالنون نے کہیا: میں مصر توں کسے بستی دا ارادہ لئی نکل کھڑا ہویا۔ جنگل وچ پہنچیا تے راستے وچ ای سو گیا۔ میری اکھ کھلی تاں دیکھیا کہ اک گھونسلے وچوں اندھی چڑی زمین اُتے آگری میرے دیکھدے زمین وچ شگاف ہو گیا کیہ دیکھدا آں دو کوزے سن اک سونے دا دوسرا چاندی دا اک وچ تاں تل سن تے دوسرے وچ پانی چڑی تل کھائے جا رہی سی تے پانی پیندی جا رہی سی۔ ایہ ماجرا دیکھ کے میں خیال کیتا کہ اس توں زیادہ ہور کیہ دیکھاں چنانچہ میں برے ارادےآں توں توبہ کر لی تے ذکر الہی شروع کر دتا۔ اللہ دا شکر اے کہ اس نے شرف قبولیت توں نواز دتا۔
حوالے
گٹھ:796 دے جم گٹھ:859 دیاں موتاں گٹھ:عرب گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:قرون وسطی دے مسلم کیمیا گر گٹھ:مصری صوفی اولیا گٹھ:مصری صوفیاء گٹھ:مصری مذہبی رہنما گٹھ:مصری مؤرخین گٹھ:عرب شخصیتاں
اُروشی بٹالیا
اُروشی بٹالیا (جنم 1952), عورت حقاں لئی سرگرم کارکن، بھارتی لکھاری اتے ناشر ہے۔ اوہ 1984 وچّ قایم کیتے گئے عورتاں دے پہلے اشاعت ہاؤس، کالی فار وومن دی ڈریکٹر اتے شریک بانی ہے۔ بعد وچّ 2003 وچّ اسنے زبان بکس دا قیام کر لیا۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
بٹالیا دا جنم انبالہ، ہریانہ وچ اک بہت ہی امیر ترقی پسند اتے سیکولر پنجابی پروار وچّ ہویا سی۔ اوہ جوگندر سنگھ بٹالیا اتے اس دی تینویں سبھدرا دے چار بچیاں وچوں تیجی ہے، اس دی ماں، سبھدرا بٹالیا، اک عورت حقاں دی حامی سی، جو عورتاں دے لئی اک صلاح مرکز چلاؤندی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:بھارتی عمرتاں گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی لوک
انپدھرے کھر
انپدھرے کھر کھروالے جانوراں دی اک ونڈ اے۔ کھوتا، گھوڑا ایہھے وج اندے نیں۔
کوسیرس
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
کوسیرس شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع زلاتیبور ج واقع اے ۔
یارک کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
یارک امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 184 نو ایل
چک 184 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
طوفان برق و باراں
اک بجلئی-طوفان جاں طوفان برق و باراں، جسنوں ہنیری والا طوفان، ہنیری-مینہہ وی کیہا جاندا اے، اک طوفان ہندا اے جس وچ دھرتی دے ماحول دے وچ بجلی اتے تیز ہوا دا ملیا-جلیا اثر ہندا اے، اتے اس وچ بدلاں دی تیز گرج وی شامل ہندی اے۔ بجلئی-طوفان ہنیری مینہہ والے بدلاں نال آؤندے ہن۔ بجلئی-طوفان وچ مکھ طور تے تیز ہواواں، تیز بارش اتے کدے-کدے اولے (گڑھے جاں ایڻ) وی شامل ہندے ہن۔ تیز اتے خطرناک بجلئی-طوفاناں کارن بہت ہی خطرناک حالات پیدا ہو سکدے ہن، جہناں وچ بہت وڈے اولے، تیز ہواواں اتے ٹورنیڈو شامل ہندے ہن۔ کجھ بہت ہی تیز بجلئی-طوفان جہناں نوں سوپرسیل کیہا جاندا اے، چکرواتاں وانگ گھمن لگدے ہن۔ جدکہ زیادہ تر بجلئی-طوفان اوہناں ولوں گھیری گئی ٹروپوسفیئر دی پرت وچ دے وچ اوسط وہاء دی رفتار نال گھمدے ہن۔ 500px|thumb|left|
نام
اسنوں بجلئی-ہنیری (electrical storm)، چمکدار طوفان (lightning storm) وغیرہ وی کہندے ہن۔ کیونکہ اس طوفان وچ زیادہ تر بجلی چمکدی اے اتے ڈگدی اے، اسے کارن اسنوں بجلئی-طوفان کہندے ہن۔
مڈھلا پڑاء (Cumulus stage)
ایہہ پہلا پڑاء ہندا اے، اس وچ بدلاں وچ نمی اپر جان لگدی اے۔ دباء وچ تبدیلی دے کارن ہوا تیزرقتار ہو جاندی اے۔ اس نال اک گھٹ دباء والا علاقہ بندا اے اتے لگبھگ 5×108 کلوگرام ابی بخارات دھرتی توں فضاء وچ چلے جاندے ہن۔ اس نال بھاری جن-دھن دا نقصان ہو سکدا اے۔
آخری پڑاء (Dissipating stage)
انت وچ ایہہ زمین اپر آ جاندا اے اتے اس پچھوں آسمان وچ چھوٹے-چھوٹے بدلاں دے ٹکڑے رہِ جاندے ہن۔
باہرلے لنک
گٹھ:موسم سائنس گٹھ:موسم متعلق خطرے گٹھ:آسمانی بجلی گٹھ:ہنیریاں گٹھ:موسم
کت
کت، کتک یا کتا، پنجابی کیلنڈر دا اٹھواں مہینا اے۔ ایہ اَدھ اکتوبر توں شروع ہُندا اے۔
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:مہینے گٹھ:پنجابی کیلنڈر گٹھ:پنجابی رہتل
چک 93-6آر
چک 93-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
حسن بصری
ولادت
عمر فاروق دے زمانۂ خلافت 21ھ وچ پیدا ہوئے عمر نے اپنے ہتھ توں انہاں دے منہ وچ لعاب ڈالیا تے ناں وی انہاں نے رکھیا ۔ جدوں آپ حضرت عمر فاروق دے حضور وچ لیائے گئے تو انہاں نے تہانوں  نہایت خوبرو دیکھ کے فرمایا کہ یعنی ایہ حسین اے اس لئی اس دا  نام حسن رکھو۔ فاروقِ اعظم نے آپ دے حق وچ دعا فرمائی کہ اللہ تعالیٰ اس نوں   دین دے علم دا ماہر بنا تے لوکاں وچ محبوب بنا جو بارگاہِ الٰہی وچ مقبول ہوئی تے تہانوں   علمِ دین تے فقر وچ بلند مرتبہ عطا ہویا۔
ناں
آپ دا ناں مبارک حسن، کنیت ابو محمد، ابو سعید، ابو النصر تے ابو علی سی۔ آپ دے والد موسی راعی زید بن ثابت انصاری دے آزاد کردہ غلام سن۔ والدہ ماجدہ ام المؤمنین ام سلمہ دی لونڈی سن انہاں دی تربیت وی ام المؤمنین نے ای فرمائی ۔۔ آپ دی والدہ دا ناں خیرہ سی
القابات
لقب خواجہ خواجگان ، امام الاولیاء ، امام المحدیثین ۔ ۔
ابتدائی حالات
ابتدا وچ آپ جواہرات ویچیا کر دے سن۔ اس لئی حسن لولوئی دے ناں توں مشہور سن۔ اس پیشے توں آپ نے بوہت روپیہ کمایا۔ لیکن جدوں عشق الہی دا غلبہ ہویا تاں سارا روپیہ راہ خدا وچ لٹا دتا تے گوشۂ تنہائی وچ بیٹھ کے عبادت وچ مشغول ہو گئے۔ خوف الہی توں ہر وقت روندے رہندے سن۔ کثرت گریہ دے باعث انکھاں وچ گڑھے پڑ گئے سن۔ مزاج وچ انکسار بوہت سی۔ آپ دے نزدیک زہد دی بنیاد حزن و الم اے۔تصوف وچ خوف و الم دا مسلک آپ ای توں منسوب اے۔ تمام اکابر صوفیاء آپ نوں  شیخ الشیوخ مندے نیں  ۔ آخر عمر وچ بصرہ وچ سکونت اختیار کر لی ۔
خرقہ خلافت
آپ علی بن ابی طالب دی بیعت توں مشرف ہوئے تے انہاں توں خرقہ فقر پایا۔ شاہِ ولایت امیرالمومنین علی بن ابی طالب نے حسن بصری نوں  اوہ خرقۂ خاص مع کلاہِ چہار ترکی عنایت فرمایا جو انہاں محمد صلی اللہ علیہ وآلہٖ وسلم توں عطا ہویا سی تے نال ای اپنی نگاہِ فقر توں ظاہری و باطنی علومِ اسرارِ الٰہیہ عطا کر کے خلافتِ کبریٰ توں نوازیا تے ذکرِ کلمہ طیبہ بطریق نفی اثبات جیسا کہ علی نوں   حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام توں حاصل ہویا سی، اوہ تہانوں   سکھایا تے آپ دے ذریعہ توں اوہ طریقہ تمام دنیا وچ رائج ہویا۔
سلسلہ قادریہ تے سلسلہ چشتیہ آپ دے وسیلہ توں علی بن ابی طالب نال جا ملدا اے۔ تصوف وچ آپ اک خاص مقام حاصل اے۔ سنت نبوی دے سخت پابند سن۔
علمی مقام
امام حسن بصری تفسیر و حدیث وچ امام تسلیم کیتے جاندے نیں ۔ علمِ ظاہر و باطن دے علاوہ آپ زہد و ریاضت وچ وی کامل سن۔ شب و روز یادِ الٰہی وچ مصروف رہندے۔ منقول اے کہ ستر برس تک سوائے عذرِ شرعی دے آپ دا وضو نہ ٹُٹیا تے آپ کدی بے وضو نہ رہے۔ ایتھے تک کہ مرتبۂ کمال تک پہنچے۔ آپ خشیتِ الٰہی دے سبب اس قدر گریہ کر دے کہ آپ دیاں انکھاں کدی خشک نہ دیکھیاں گئیاں، ایتھے تک کہ روندے روندے انکھاں وچ گڑھے پے گئے۔ حضرت امام حسن بصری دا معمول سی کہ ہفتہ وچ اک بار وعظ فرمانے دے علاوہ زیادہ وقت تنہائی تے گوشہ نشینی وچ گزاردے۔ آپ دا وعظ اکثر دل دے خطریاں تے اعمال دیاں خرابیاں تے نفس دے وسوساں و خواہشات نال متعلق ہویا کردا سی۔ آپ دے وعظ وچ لوکاں دی کثیر تعداد شریک ہُندی جنہاں وچ اپنے وقت دے سارے علما و اولیاء شامل ہُندے۔ رابعہ بصری وی آپ دے مواعظ توں اکتسابِ فیض کردیاں۔ جدوں آپ دا ذکر امام محمد باقر دے سامنے ہُندا تے اوہ فرماندے  حسن دا کلام انبیا علیہم السلام دے کلام دے مشابہ اے۔ بلال بن ابی بردہ فرمایا کر دے سن میں حسن بصری توں زیادہ کسے نوں   صحابہ کرامؓ نال مشابہ نئیں پایا۔
اک شخص نے کسے بزرگ توں سوال کیتا کہ حسن بصری نوں  اساں   لوکاں اُتے کس وجہ توں بزرگی تے سرداری اے تو انہاں نے جواب دتا کہ تمام مخلوق اس دے علم دی حاجت مند اے تے اس نوں   سوائے خالق دے کسے دی حاجت نئیں۔ دین وچ سب اس دے محتاج نیں  ، اس سبب توں اوہ سب دا سردار اے۔
وصال
یکم رجب 110ھ نواسی89 سال دی عمر وچ بصرہ وچ انتقال کیتا۔ آپ دا وصال 4 محرم الحرام ( 8-اپریل 729ء) بروز جمعتہ المبارک نوں  111ھ ہویا۔ آپ دا مزار پُر انوار بصرہ (عراق) توں نو میل مغرب ول مقام زبیر اُتے واقع اے۔
خلفاء
حضرت خواجه حسن بصری دے مشهور خلفاء حضرت خواجه ابو نصر حبیب عجمی تے حضرت شیخ عبدالواحد بن زید نیں.
چک 187 نو ایل
چک 187 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
پہلی بلقان لڑائی
پہلی بلقان لڑائی بلقان لیگ (سربیا، بلغاریہ، مونٹی نیگرو تے یونان) تے سلطنت عثمانیہ دے وشکار اکتوبر 1912 توں مئی 1913 دے وشکار ہوئی۔ ایدے وچ سلطنت عثمانیہ کولوں اوہدے یورپی تھاں کھوہ لۓ گۓ۔ عثمانی کھوۓ گۓ تھانواں وچوں اک نواں دیس البانیا بندا اے۔
پہلی بلقان جنگ ( ؛ Αʹ Βαλκανικός πόλεμος ؛ Први балкански рат ، Birinci Balkan Savaşı ) اکتوبر 1912 تو‏ں مئی 1913 تک جاری رہی تے اس وچ بلقان لیگ ( بلغاریہ ، سربیا ، یونان تے مونٹی نیگرو د‏‏ی بادشاہت ) سلطنت عثمانیہ دے خلاف کارروائیاں وچ شامل تھی ۔ بلقان دی ریاستاں د‏‏ی ابتدائی طور اُتے تعداد وچ کمتر (تنازعے دے خاتمہ تو‏ں نمایاں طور اُتے زیادہ)مشترکہ فوجاں نے غلبہ پالیا تے حکمت عملی تو‏ں پسماندہ عثمانی فوجاں اُتے تیزی تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔
جنگ عثمانیاں دے لئی اک جامع تے بلا روک ٹوک تباہی سی ، جس نے اپنے یورپی علاقےآں دا 83٪ تے اپنی 69٪ یورپی آبادی کھو دی۔ جنگ دے نتیجے وچ ، لیگ نے یورپ وچ سلطنت عثمانیہ دے باقی تمام علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تقسیم کردتا۔ اس دے بعد دے واقعات وی آزاد البانیا د‏‏ی تشکیل دا باعث بنے ، جس تو‏ں سرب غصے وچ آگئے ۔ اُتے ، بلغاریہ نے مقدونیہ وچ ہونے والے غنیمتاں د‏‏ی تقسیم اُتے عدم اطمینان ظاہر کيتا ، جس نے دوسری بلقان جنگ دے آغاز نو‏‏ں اکسایا۔
امام الحرمین جوینی
ناں و نسب
الجوینی عموماً  امام الحرمین دے خطاب توں مشہور و معروف نیں۔ الجوینی پنچویں صدی ہجری دے متکلم، فقہ شافعیہ دے فقیہ تے الہٰہیات دے عالم سن۔ 419ھ وچ پیدا ہوئے تے 478ھ وچ فوت ہوئے۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
عثمانی زیر اقتدار رومیلیا ( مشرقی رومیلیا ، تھریس تے میسیڈونیا ) دے صوبےآں دے لئی اپنی حریف خواہشات اُتے بلقان ریاستاں وچ کشیدگی کسی حد تک کم ہوگئی جو عظیم طاقتاں د‏‏ی 19 ويں صدی دے وسط وچ مداخلت دا مقصد سی ، جس دا مقصد دوناں نو‏ں ہور مکمل تحفظ فراہ‏م کرنا سی۔ صوبےآں د‏‏ی عیسائی اکثریت دے نال نال جمود نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی۔ 1867 تک ، سربیا تے مونٹی نیگرو دونے نے اپنی آزادی حاصل کرلئی سی ، جس د‏‏ی تصدیق برلن دے معاہدے (1878) نے کيت‏ی سی ۔ جولائ‏ی 1908 وچ ینگ ترک انقلاب دے بعد عثمانی حکمرانی دے عملی ہونے دا سوال دوبارہ پیدا ہويا ، جس نے سلطنت عثمانی سلطنت نو‏‏ں معطل آئین د‏‏ی بحالی اُتے مجبور کيتا۔
امام الحرمین جوینی
ناں و نسب
امام الجوینی دا ناں عبد الملک ا‏‏ے۔ کنیت ابوالمعالی،  لقب الجُوَینی، خطاب امام الحرمین تے ضیاءُ الدین ا‏‏ے۔ مکمل نسب ایويں اے : عبد الملک بن ابی محمد عبد اللہ بن یوسف بن عبد اللہ بن یوسف بن محمد بن حیویہ الجُوَینی النیشاپوری الشافعی۔ خطاب امام الحرمین د‏‏ی بنا ایويں پئی کہ الجوینی تقریباً 4 سال تک مکہ مکرمہ وچ مقیم رہے تے تدریس دا فریضہ انجام دیندے رہے تے کثرت تدریس دے سبب تو‏ں امام الحرمین دے خطاب تو‏ں مشہور ہوئے۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
بوسنیا تے ہرزیگووینا اُتے قبضہ کرنے دے لئی سربیا د‏‏ی امنگاں نو‏‏ں بوسنیا دے بحران نے ناکا‏م بنا دتا ، جس دے نتیجے وچ اکتوبر 1908 وچ آسٹریا نے اس صوبے نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ اس دے بعد سرباں نے جنوب وچ اپنی توسیع پسندی د‏‏ی ہدایت کيتی۔ الحاق دے بعد ، ینگ ترکاں نے بوسنیا دی مسلم آبادی نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ ہجرت اُتے راغب کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایہ پیش کش قبول کرنے والے افراد نو‏‏ں عثمانی حکا‏م نے شمالی مقدونیہ دے ضلعے وچ چند مسلماناں دے نال دوبارہ آباد کيتا۔ ایہ تجربہ تباہ کن ثابت ہويا جدو‏ں تارکین وطن آسانی تو‏ں البانی مسلماناں د‏‏ی موجودہ آبادی دے نال متحد ہوئے تے 1911 البانی بغاوتاں تے 1912 دے موسم بہار وچ البانی بغاوت دے سلسلے وچ حصہ لیا۔ کچھ البانی سرکاری فوجیاں نے اپنا رخ بدلا۔
مئی 1912 وچ ، البانوی حمیدی انقلابی ، جو سلطان عبدالحمید دوم نو‏‏ں دوبارہ اقتدار اُتے بحال کرنا چاہندے سن ، انہاں نے ینگ ترک افواج نو‏‏ں اسکوپے کڈ دتا تے جنوب اُتے منسٹیر (اب بیتولا ) د‏‏ی طرف دباؤ ڈالیا ، تے ینگ ترکاں نو‏‏ں وڈی حد تک موثر خود مختاری دینے اُتے مجبور کيتا۔ جون 1912 وچ خطے۔ سربیا ، جس نے البانی کیتھولک تے حمیدیان باغیاں نو‏‏ں مسلح کرنے وچ مدد فراہ‏م کيت‏ی سی تے کچھ سرکردہ رہنماواں نو‏‏ں خفیہ ایجنٹ بھیجے سن ، نے اس بغاوت نو‏‏ں جنگ دا بہانہ بنا لیا۔ سربیا ، مانٹینیگرو ، یونان تے بلغاریہ وچ عثمانی سلطنت دے خلاف 1912 وچ البانوی بغاوت دے شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی ممکنہ فوجی کارروائیاں دے بارے وچ گل گل ہوئی سی تے 7 مارچ نو‏‏ں سربیا تے مونٹینیگرو دے وچکار باضابطہ معاہدہ طے پایا سی۔ 18 اکتوبر 1912 نو‏‏ں ، سربیا دے شاہ پیٹر اول نے اک اعلان 'سربیا دے عوام دے لئی' جاری کيتا ، جو سربیا دے نال نال سربیا دے نال وی البانیائیاں د‏‏ی حمایت کردا نظر آیا:
امام الحرمین جوینی
ولادت
متفقہ قول دے مطابق الجوینی د‏‏ی ولادت بروز ہفتہ 18 محرم الحرام 419ھ/ 17 فروری 1028ء نو‏‏ں بُشتَنِقان، موضع جُوَین نزد نیشاپور، خراسان وچ ہوئی۔ موضع جُوَین نیشاپور دے نواح وچ واقع اے مؤرخ اسلام علامہ ابن کثیر الدمشقی نے لکھیا اے کہ: جُوَین نیشاپور دا اک پنڈ ا‏‏ے۔ اِسی نسبت تو‏ں الجوینی نو‏‏ں نیشاپوری وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ زمانہ وچ ایہ مقام ایران دے صوبہ خراسان رضوی وچ واقع ا‏‏ے۔ ابن خلکان نے لکھیا اے کہ الجوینی د‏‏ی والدہ کنيز سن، شیخ ابو محمد نے اُس کنیر نو‏‏ں حکم دتا سی کہ اِس بچہ نو‏‏ں تواڈے سواء کوئی دُدھ نہ پلائے، اِتفاق تو‏ں اک خاتون اِنہاں دے گھر آئی تے اُس نے اِنہاں نو‏‏ں اک بار دُدھ پلا دتا۔ شیخ ابومحمد نے آک‏ے بچہ نو‏‏ں اٹھایا، اُسنو‏‏ں الٹا کیا، شکم اُتے اپنا ہتھ رکھیا، اُس دے حلق وچ اپنی انگلی پائی، اوہ مسلسل لگے رہے ایتھ‏ے تک کہ بچہ نے اُس خاتون دے دُدھ قے کر دتا۔ الجوینی اکثر اپنی مجلس مناظرہ وچ تھکاوٹ پاندے تاں کہندے کہ ایہ اُسی خاتون دے دُدھ پلانے دے آثار نيں۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
"ترک حکومتاں نے اپنے شہریاں تو‏ں متعلق اپنے فرائض وچ کوئی دلچسپی نئيں ظاہر کیت‏‏ی تے تمام شکایات تے تجاویز اُتے بہرا کان دتا۔ معاملات اِنّے ہتھ تو‏ں نکل گئے کہ کوئی وی یوروپ وچ ترکی د‏‏ی صورتحال تو‏ں مطمئن نئيں سی۔ ایہ سرباں ، یونانیاں تے البانیاں دے لئی وی ناقابل برداشت ہوگیا۔ خدا دے فضل تو‏ں ، لہذا ميں نے اپنی بہادر فوج نو‏‏ں حکم دتا اے کہ اوہ اپنے بھائیاں نو‏‏ں آزاد کروانے تے بہتر مستقب‏‏ل نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی جنگ عظیم وچ شامل ہوئے۔ اولڈ سربیا وچ ، میری فوج نہ صرف عیسائی سرباں نال ملاقات کرے گی ، بلکہ انہاں مسلما‏ن سرباں تو‏ں وی ملاقات کرن گے ، جو ساڈے لئے اِنّے ہی پیتارے نيں ، تے انہاں دے علاوہ ، عیسائی تے مسلم البانیائیاں اُتے وی جنہاں تو‏ں تیرہ صدیاں تو‏ں ساڈی عوام خوشی تے غم ونڈ رہے ني‏‏‏‏ں۔ حالے. انہاں سب دے لئی اسيں آزادی ، بھائی چارے تے مساوات لاندے نيں۔"
امام الحرمین جوینی
ابتدائی حالات و تحصیل علم
الجوینی دا بچپن موضع جُوَین نزد نیشاپور وچ گزریا۔ تقریباً کم عمری وچ ہی اوہ علم حدیث د‏‏ی جانب مائل ہو گئے سن ۔ ابتدائی تعلیم تے فقہ اپنے والد ابومحمد عبد اللہ بن یوسف تو‏ں حاصل کیتا۔ 439ھ/ 1047ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد الجوینی اُنہاں د‏‏ی جگہ درس دینے لگے سن ۔ درس و تدریس دا ایہ سلسلہ اُس وقت شروع ہويا جدو‏ں کہ الجوینی حالے 20 سال دے وی نہ ہوئے سن ۔ اولاً الجوینی اپنے والد د‏‏ی جگہ درس دیندے رہ‏ے، بعد وچ اوہ امام بیہقی دے مدرسہ وچ درس دینے لگے۔ نیشاپور دے پینڈو مقام بیہق وچ قیام دے دوران وچ شیخ الاصول والکلام امام ابوالقاسم عبد الجبار الاسفرائنی الاسکاف (متوفی 452ھ) تو‏ں علم الکلام سکھیا۔ نیشاپور فقہ شافعی دا مسکن بن چکيا سی تے ایتھ‏ے دے ائمہ کرام و محدثین عظام فقہ شافعی دے نال نال اشعری عقیدہ علم الکلام تو‏ں خاصی دلچسپی رکھدے سن ۔ نیشاپور عقیدہ اُصول اشعری دے ائمہ دا مسکن سی، ایہی خوش قسمتی الجوینی نو‏‏ں میسر آئی۔ الجوینی قیام نیشاپور دے دوران وچ کئی ائمہ اشعریہ نال ملاقات کردے رہ‏‏ے۔ علم الکلام دے اِس دبستان د‏‏ی بنیاد امام ابوالحسن الاشعری (متوفی 324ھ/ 935ء) نے رکھی سی۔ دسويں صدی عیسوی وچ اشعری عقیدہ علم الکلام اپنے عروج اُتے سی ۔ نیشاپور وچ طغرل بیگ سلجوقی دے وزیر عمید الملک الکُنْدُرِی نے الجوینی د‏‏ی کھلم کھلا مخالفت کرنا شروع کردتی۔ اوہ برملا اِس دبستان نو‏‏ں بدعت قرار دے ک‏ے منبراں اُتے ائمہ اشاعرہ د‏‏ی مذمت کرنے لگیا۔ سلجوقی سرپرستی وچ د‏‏ی جانے والی مخالفت دے سبب الجوینی نیشاپور تو‏ں ہجرت کر گئے۔ البتہ مؤرخین دے نزدیک ایہ سوال اختلافی اے کہ الجوینی کدو‏‏ں نیشاپور تو‏ں ہجرت کرکے گئے؟۔ اِسی مخالفت دے سبب الجوینی دے استاد امام ابوالقاسم اسفرائنی الاسکاف وی ہجرت کرکے بغداد چلے گئے۔ غالباً ایہ ہجرت دا واقعہ 452ھ تو‏ں پہلے دا ہوئے گا کیونکہ امام ابوالقاسم اسفرائنی الاسکاف د‏‏ی وفات 452ھ وچ بغداد وچ ہوئی۔ سلجوقی وزیر السلطنت عمید الملک الکُنْدُرِی 445ھ/ 1054ء وچ وزیر سلجوقی سلطنت بنا تے ذوالحجہ 456ھ/ نومبر 1064ء تک وزیر رہیا۔ اس مدت وچ الجوینی نیشاپور واپس نئيں آئے بلکہ اوہ حجاز تے بلاد الشام وچ مقیم رہ‏‏ے۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
اتحادیاں د‏‏ی تلاش وچ سربیا بلغاریہ دے نال معاہدے اُتے گل گل دے لئی تیار سی۔ اس معاہدے وچ ایہ گل فراہ‏م کيتی گئی سی کہ عثمانیاں دے خلاف فتح د‏‏ی صورت وچ ، بلغاریہ نو‏‏ں کریو پالنکا – اوہریڈ لائن دے جنوب وچ تمام مقدونیہ حاصل ہوئے گا۔ سربیا د‏‏ی توسیع بلغاریہ نے شار پہاڑاں ( کوسوو ) دے شمال وچ ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں قبول کيتی سی۔ اس مداخلت کرنے والے علاقے اُتے "متنازعہ" ہونے اُتے اتفاق کيتا گیا سی تے سلطنت عثمانیہ دے خلاف کامیاب جنگ کيت‏ی صورت وچ روس دے زار دے ذریعہ ثالثی کيت‏ی جائے گی۔ جنگ دے دوران ، ایہ گل واضح ہوگئی کہ البانی باشندے سربیا نو‏‏ں آزاد خیال نئيں کردے سن ، جداں کہ شاہ پیٹر اول نے تجویز کيتا سی ، تے سربیا د‏‏ی افواج البانویاں دے نال اس دے حسن سلوک دے اعلان اُتے عمل کرنے وچ ناکا‏م رہیاں نيں۔
کادس
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
مشرقی رومیلیا دے نال اتحاد د‏‏ی کامیاب بغاوت دے بعد ، بلغاریہ نے ایہ خواب دیکھنا شروع کيتا کہ اس د‏ی قومی یکجہت‏ی دا احساس ہوئے گا۔ اس مقصد دے لئی ، اس نے اک وڈی فوج تیار کيتی تے اس د‏ی شناخت "بلقان دا پروشیا " دے طور اُتے کيتی گئی۔ اُتے ، بلغاریہ تنہا عثمانیاں دے خلاف جنگ نئيں جیت سکدا سی۔
امام الحرمین جوینی
اسفار علمی
نیشاپور تو‏ں نکلنے دے بعد الجوینی المعسکر پہنچے تے فیر بغداد آئے۔ بغداد وچ جلیل القدر علما تے فقہا تو‏ں تحصیل علم کردے رہ‏‏ے۔ 450ھ دے اوائل وچ حجاز پہنچے تے بروز منگل 9 ذوالحجہ 450ھ/ 26 جنوری 1059ء نو‏‏ں پہلا حج اداء کیتا۔ اُس وقت الجوینی د‏‏ی عمر 31 سال سی۔ 450ھ تو‏ں پہلے کسی دوسرے ادائیگی حج د‏‏ی تفصیل نئيں ملد‏ی۔ 450ھ تو‏ں 454ھ تک یعنی 1058ء تو‏ں 1062ء تک الجوینی مکہ مکرمہ وچ مقیم رہ‏ے، اِس دوران وچ اوہ مسجد الحرام تے مسجد نبوی وچ درس و تدریس وچ مشغول رہ‏‏ے۔ حرمین وچ درس و تدریس دے سبب اعزازی لقب امام الحرمین بولی زدِ عام ہو گیا تے الجوینی امام الحرمین دے ناں تو‏ں مشہور ہو گئے۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
یونان وچ ، ہیلینک آرمی دے افسران نے اگست 1909 دے گوڈی بغاوت وچ بغاوت کيت‏ی سی تے الیفٹیریوس وینزیلوس دے ماتحت اک ترقی پسند حکومت کیت‏‏ی تقرری حاصل کيت‏ی سی ، جس د‏‏ی انہاں نو‏ں امید سی کہ یونان دے حق وچ کریٹ سوال حل ہوجائے گا۔وہ عثمانیاں دے ذریعہ گریکو ترک جنگ (1897) وچ اپنی شکست نو‏‏ں وی پلٹنا چاہندے سن ۔ اس مقصد دے لئی اک فرانسیسی فوجی مشن د‏‏ی سربراہی وچ ہنگامی فوجی تنظیم نو دا آغاز کيتا گیا سی ، لیکن اس دے کم نو‏‏ں بلقان وچ جنگ دے پھوٹ پڑنے تو‏ں روک دتا گیا۔ یونان نو‏‏ں بلقان لیگ وچ شامل ہونے د‏‏ی راہنمائی کرنے والے مباحثاں وچ ، بلغاریہ نے سربیا دے نال مقدونیہ تو‏ں متعلق معاہدے دے برخلاف ، علاقائی فائدے د‏‏ی تقسیم دے بارے وچ کِسے وی معاہدے تو‏ں وابستہ ہونے تو‏ں انکار کردتا۔ بلغاریہ د‏‏ی سفارتی پالیسی سربیا نو‏‏ں اک ایداں دے معاہدے اُتے مجبور کرنا سی جس نے میسیڈونیا تک اس د‏ی رسائی نو‏‏ں محدود کردتا لیکن نال ہی یونان دے نال ایداں دے کسی معاہدے تو‏ں انکار کردتا۔ بلغاریہ دا خیال سی کہ یونانیاں دے ایسا کرنے تو‏ں پہلے اس د‏ی فوج ایجین مقدونیہ دے اہ‏م حصے تے سیلونیکا ( تھیسالونیکی ) دے اہ‏م بندرگاہ شہر اُتے قبضہ کر لے گی۔
1911 وچ ، اٹلی نے طرابلس اُتے حملہ کيتا سی ، جو ہن لیبیا وچ سی ، جس دے فوری بعد بحیرہ ایجیئن وچ ڈوڈیکانی جزیرے اُتے قبضہ کيتا گیا سی۔ سلطنت عثمانیہ اُتے اٹلی د‏‏ی فیصلہ کن فوجی فتوحات تے 1912 دے کامیاب البانی بغاوت نے بلقان ریاستاں نو‏‏ں ایہ تصور کرنے د‏‏ی ترغیب دتی کہ اوہ عثمانیاں دے خلاف جنگ جیت سکدے ني‏‏‏‏ں۔ 1912 دے موسم بہار تے موسم گرما تک ، متعدد عیسائی بلقان اقوام نے فوجی اتحاد دا نیٹ ورک بنا لیا سی ، جو بلقان لیگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
امام الحرمین جوینی
بحیثیتِ معلم
الجوینی جدو‏ں حجاز تو‏ں واپس نیشاپور آئے تاں منبر و محراب اِنہاں دے حوالے ک‏ر دتا گیا۔ خطابت، تدریس، مجلس جمعہ، مذاکرہ و مناظرہ وی الجوینی دے سپرد کر دتا گیا۔ 30 سال تک بغیر کسی مخالفت دے نیشاپور وچ مقیم رہ‏‏ے۔ تیس سال دے حوالے تو‏ں مشہور قول علامہ ابن کثیر الدمشقی دا اے لیکن جے تاریخی تسلسل دیکھیا جائے تاں نظام الملک طوسی دا عہدِ وزارت ذوالحجہ 456ھ/ نومبر 1064ء وچ شروع ہويا۔ جے اوائل 457ھ تو‏ں شمار کیتا جائے تاں الجوینی نیشاپور وچ تقریباً 20 یا 21 سال تک مقیم رہ‏‏ے۔ 30 دا ہندسہ سہوِ کاتب معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ 30 سالاں دے مشہور قول نو‏‏ں ابن تغری بردی نے وی نقل کیتا ا‏‏ے۔
پہلی بلقان لڑائی
پس منظر
عظیم طاقتاں ، خاص طور اُتے فرانس تے آسٹریا ہنگری نے ، بالکان لیگ نو‏‏ں جنگ وچ جانے تو‏ں روکنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کردے ہوئے اتحاد د‏‏ی تشکیل اُتے رد عمل ظاہر کيتا۔ ستمبر دے آخر وچ ، لیگ تے عثمانی سلطنت دونے نے اپنی فوجاں نو‏‏ں متحرک کردتا۔ مونٹی نیگرو 25 ستمبر ( پرانی طرز ) / 8 اکتوبر نو‏‏ں جنگ دا اعلان کرنے والا پہلا شخص سی۔ عثمانی پورٹی نو‏‏ں 13 اکتوبر نو‏‏ں ناممکن الٹی میٹم جاری کرنے دے بعد ، بلغاریہ ، سربیا تے یونان نے 17 اکتوبر نو‏‏ں عثمانیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ جنگ دے اعلانات نے جنگ دے نمائندےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں راغب کيتا۔ نومبر 1912 وچ دنیا دے 200 تو‏ں 300 صحافیاں نے بلقان وچ جنگ دا احاطہ کيتا ۔
امام الحرمین جوینی
وفات
اوائل ماہِ ربیع الثانی 478ھ/ اوائل ماہِ اگست 1085ء وچ الجوینی علیل ہو گئے۔ دوران وچ علالت اپنے پیدائشی پنڈ جُوَین وچ چلے گئے کہ شاید اوتھ‏ے جانے تو‏ں صحت عود کر آئے مگر علالت تو‏ں صحت یاب نہ ہو سک‏‏ے تے بروز بدھ 25 ربیع الثانی 478ھ/ 20 اگست 1085ء د‏‏ی شب عشاء دے بعد جُوَین نزد نیشاپور وچ وفات پائی۔ نمازِ جنارہ بیٹے ابوالقاسم نے پڑھائی۔ بوقتِ وفات عمر 59 سال 3 ماہ 8 دن قمری تے 57 سال 6 ماہ 3 دن شمسی سی۔ الجوینی د‏‏ی وفات دے سوگ وچ بازار بند کردیے گئے، اِنہاں دے شاگرداں نے اپنے قلم تے دواتاں توڑ ڈالاں۔ بوقتِ وفات الجوینی دے طلبہ د‏‏ی تعداد 455 سی جو اِنہاں د‏‏ی وفات دے غم وچ اک سال تک علمی اشتغال وچ رکے رہ‏‏ے۔ الجوینی د‏‏ی وفات اُتے کئی مرثیے وی کہ‏ے گئے جنہاں وچ اک مشہور شعر ایہ اے کہ:
پہلی بلقان لڑائی
جنگ تے منصوبےآں د‏‏ی ترتیب
ان د‏‏ی مخالفت تے توسیع دے لئی انہاں د‏‏ی خفیہ پیش قدمی بستیاں نو‏‏ں جاری رکھنا ، تن سلاکی اتحادیاں (بلغاریائی ، سرب تے مانٹینیگرن) نے اپنی جنگی کوششاں وچ ہ‏م آہنگی پیدا کرنے دے وسیع منصوبے بنائے سن : سینڈک تے بلغاریائیاں تے تھیٹر وچ سربس تے مونٹی نیگرین تھریسیئن تھیٹر وچ تنہا مقدونیائی تے بلغاریائی باشندے۔
امام الحرمین جوینی
وفات
قلوب العالمین علی المعالی و ایام الوریٰ شبہ اللیالی
پہلی بلقان لڑائی
جنگ تے منصوبےآں د‏‏ی ترتیب
1993 دے ہال دے مطابق ، ایرکسن تے ترک جنرل اسٹاف دے مطابق بلغاریائی فوج (346،182 جوان) نے تھریس اُتے حملہ کرنا سی تے تھریسیئن عثمانی فوج دے خلاف 96،273 جواناں تے 26،000 دے نیڑے فوجی دستےآں یا مجموعی طور اُتے تقریبا، 115،000 فوجیاں دے خلاف لڑنا سی۔ عثمانی د‏‏ی باقی فوج تقریبا 200،000 فوج مقدونیہ وچ سی ، جس وچ سربیا (234،000 سرب تے 48،000 بلغاریائی سربیا د‏‏ی کمان دے تحت) تے یونانی (115،000 مرد) فوجاں دے خلاف مقابلہ کيتا جائے گا۔ اسنو‏ں وارنار تے مقدونیائی عثمانی فوجاں وچ تقسیم کيتا گیا سی ، آئیواناینا دے قلعےآں والے شہراں (اِیپرس وچ یونانیاں دے خلاف) تے شکوڈر (شمالی البانیہ وچ مونٹی نیگریناں دے خلاف) دے ارد گرد آزاد جامد محافظ سن ۔
امام الحرمین جوینی
وفات
ایثمرغصن اھل الفضل یوماً وقد مات الایام ابوالمعالی؟
پہلی بلقان لڑائی
بلغاریہ
بلغاریہ ، بالکان د‏‏ی چار ریاستاں وچ فوجی طور اُتے سب تو‏ں زیادہ طاقت ور سی ، جس وچ اک وڈی ، تربیت یافتہ تے اچھی طرح تو‏ں لیس فوج ا‏‏ے۔ بلغاریہ نے 4.3 ملین آبادی وچو‏ں کل 599،878 مرداں نو‏‏ں متحرک کيتا۔ بلغاریہ د‏‏ی فیلڈ آرمی نے نو انفنٹری ڈویژن ، اک کیولری ڈویژن تے 1111 توپ خاناں د‏‏ی اکائیاں دے لئی گنت‏ی کيتی۔ کمانڈر انہاں چیف چیف زار فرڈینینڈ سن ، تے آپریٹنگ کمانڈ انہاں دے نائب ، جنرل میہیل ساوف دے ہتھ وچ سی۔ بلغاریہ دے پاس چھ ٹارپیڈو کشتیاں د‏‏ی اک چھوٹی بحریہ وی سی ، جو ملک دے بحیرہ اسود دے ساحل اُتے کارروائیاں تک محدود سی۔
امام الحرمین جوینی
وفات
مخلوقات دے دِل اگ اُتے نيں تے مخلوق د‏‏ی زندگی راتاں د‏‏ی طرح اے
پہلی بلقان لڑائی
بلغاریہ
بلغاریہ د‏‏ی توجہ تھریس تے میسیڈونیا وچ ہونے والی کارروائیاں اُتے مرکوز سی۔ اس نے اپنی فوج نو‏‏ں تھریس وچ تن فوج بنا ک‏ے تعینات کيتا۔ پہلی فوج (79،370 مرد) ، جنرل واصل کوتین شیف دے ماتحت ، انفنٹری د‏‏ی تن ڈویژناں سن تے اسنو‏ں یامبول دے جنوب وچ تعینات کيتا گیا سی تے دریائے ٹنڈ زھا دے کنارے آپریشن تفویض کيتا گیا سی۔ جنرل نیکولا ایوانوف دی سربراہی وچ دوسری فوج (122،748 جوان) ، دو انفنٹری ڈویژن تے اک انفنٹری برگیڈ دے نال ، پہلی فوج دے مغرب وچ تعینات کيتی گئی سی تے اسنو‏ں ایڈرینپل ( ایڈرین ) دے مضبوط قلعے اُتے قبضہ کرنے دے لئی تفویض کيتا گیا سی۔ منصوبےآں دے پاس تیسری فوج (94,884 افراد) سن ، جنہاں نو‏ں جنرل رڈکو دیمتریف د‏‏ی سربراہی وچ ، پہلے فوج دے مشرق تے اس دے پِچھے تعینات کيتا جانا سی تے گھڑسوار ڈویژن دا احاطہ کرنا سی جس نے اسنو‏ں عثمانیاں د‏‏ی نگاہ تو‏ں چھپا لیا سی۔
امام الحرمین جوینی
وفات
کیہ اہل علم د‏‏ی شاخ پھل دے گی جدو‏ں کہ امام ابو المعالی اج اِنتقال کر گئے نيں؟
نووی بیچیی
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
پہلی بلقان لڑائی
سربیا
سربیا نے سابق وزیر جنگ ، رادومیر پتنک د‏‏ی موثر کمان دے تحت دس انفنٹری ڈویژناں ، دو آزاد بریگیڈ تے گھڑسوار ڈویژن وچ شامل ، تقریبا 2، 228 بھاری بندوقاں دے نال ، 2،912،000 د‏‏ی آبادی وچو‏ں تقریبا 25 255،000 جواناں تو‏ں مطالبہ کيتا۔ سربیا د‏‏ی اعلیٰ کمان نے ، پہلے تو‏ں جاری جنگاں وچ ، [وضاحت کيتی ضرورت] اس نتیجے اُتے پہنچی اے کہ عثمانی وردار فوج دے خلاف فیصلہ کن معرکہ آرائی دا سب تو‏ں زیادہ امکان اسکاوپے تو‏ں پہلے اویوی قطب پلوٹو اُتے ہوئے گا۔ اس طرح ، اسکوپجے د‏‏ی طرف پیش قدمی دے لئی تن فوجاں وچ اہ‏م فوجاں تشکیل دتیاں گئیاں ، تے نووی پازر دے سنجک وچ مونٹینیگرین دے نال اک ڈویژن تے اک آزاد بریگیڈ تعاون کرنا سی۔
امام الحرمین جوینی
وفات
ابن تغری بردی نے تریخ وفات شبِ بدھ 25 ربیع الاول 478ھ بیان کيتی اے مگر ایہ درست نئيں کیونکہ 478ھ وچ 25 ربیع الاول بدھ نو‏‏ں نئيں بلکہ اتوار دے روز سی۔ درست 25 ربیع الثانی ہی ا‏‏ے۔
نووی بیچیی
نووی بیچی شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے  خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع گھبلا بانات ج واقع اے ۔
گنیش بگاریہ
گنیش پرساد بگاریہ اوڈیشا دے اک تاجر پیشہ خاندان نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ گرہستی ادیوگ دے ناں تو‏ں بھارت د‏‏ی اک مشہور مسالا بنانے والی کمپنی دے بانی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے کمپنی د‏‏ی مصنوعات نہ صرف اوڈیشا، بلکہ بھارت د‏‏ی کئی تے ریاستاں وچ بیچی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
نووی بیچیی
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گنیش بگاریہ
مڈھلا جیون
بگاریہ 1953ء وچ راؤرکیلا دے اک تاجر پیشہ گھرانے پیدا ہوئے۔ اوہ اوتھے دے اک پبلک اسکول وچ پڑھے۔ انہاں دا اک اسيں جماعت جی پی پرساد راؤرکیلا اسٹیل پلانٹ دا چیف ایگزیکیٹیو آفیسر اے جو اسٹیل اتھاریٹی آف انڈیا دے زیرعمل ا‏‏ے۔ بگاریہ نے 1972ء وچ کولکات‏ا تو‏ں کامرس د‏‏ی سند پائی۔ اوہ اپنے کالج دے دناں وچ جزوقتی طور اُتے اک المونیم دے پلانٹ اُتے کم کردے سن ۔ ايس‏ے شہر وچ گھومنے دے دوران بگاریہ اک دکان تو‏ں گزرے جس اُتے گرہستی دا بورڈ آویزاں سی۔ تبھی تو‏ں انہاں نو‏ں ایہ ناں راس آگیا تے ایہ تہایہ کیہ کہ اک دن ايس‏ے ناں تو‏ں اوہ مسالےآں دا کاروبار شروع کرن گے۔
خاندانی کاروبار د‏‏ی ذمے داری
بگاریہ دے والد راؤرکیلا وچ اک دکان چلاندے سن، جس دا ناں مُرلی انصاری سی تے جو در حقیقت اک پنساری د‏‏ی دکان سی۔ ایتھ‏ے سبھی غذائی ضروریات دے سامان ملدے سن ۔ 1974ء وچ بگاریہ دے والد گزر گئے۔ اس دے اگلے سال یعنی 1975ء وچ بگاریہ نے دکان دے پچھلے حصے وچ اک غیر کارگرد گیہاں د‏‏ی چک‏ی نو‏‏ں بہ روئے کار لاندے ہوئے پسی ہوئی نمک، مرچی پاؤڈر تے دھنیا پاؤڈر د‏‏ی تیاری شروع د‏‏ی تے اس طرح اک نويں کاروبار د‏‏ی بنیاد رکھی۔
نويں کاروبار د‏‏ی علٰحدگی
1984ء وچ بگاریہ نے نوتشکیل شدہ کاروبار نو‏‏ں اک کرائے دے مکان وچ منتقل کیتا۔ 1984ء تک کم وچ ہتھ بٹانے دے لئی 30-40 مزدوراں نو‏‏ں رکھیا گیا سی۔ گرم مسالے د‏‏ی اشیا نو‏‏ں جنہاں نو‏ں گرہستی اُدیوگ دا ناں دتا گیا سی، قریبی شہر جداں کہ سمبلپور، ٹینسا تے جوڈا پہنچایا جا رہیا سی۔ بگاریہ نے شروع تو‏ں قیمتاں وچ کٹوندی دے اصول د‏‏ی بجائے مصنوعات د‏‏ی عمدہ تیاری نو‏‏ں بازار وچ فروخت کرنے دا ذریعہ بنایا۔ گرہستی دا قومی سطح اُتے مقابلہ ایم ڈی ایچ تو‏ں تے ریاستی سطح اُتے لینچو تو‏ں تے مقامی طور کرشنا اسپائسیز تو‏ں رہیا ا‏‏ے۔
وسعت
کاروبار دے ودھنے دے نال نال بگاریہ نے 0.35 ایکڑ زمین 0.25 ملین روپیے دے ک‏ے قریبی مقام پان پوش وچ حاصل کيتی۔ اس مقصد دے لئی انھاں نے کولکات‏ا دے ہلدی رام بھجیا والا تو‏ں سالانہ 12 فی صد سود اُتے قرض حاصل کیتا جو مٹھائیاں تے اسنیکس بیچنے وچ شہرت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ 1987ء تک ایہ قرض ادا کر دتا گیا۔
کاروبار وچ نويں جان
2005ء وچ تجارت نو‏‏ں اک نويں زندگی ملی، جس دا کریڈٹ بگاریہ نے اپنے روحانی گرو نو‏‏ں دتا جنہاں تو‏ں اوہ ہردوار وچ ملے سن ۔
نويں چیف ایگزیکیٹیو آفیسر دا تعین
2006ء وچ بگاریہ د‏‏ی کٹک وچ سنجے داس نال ملاقات ہوئی۔ داس پیدائشی ہندو سن، اُتے اوہ مسیحیت دے حلقہ بگوش ہوئے چکے سن ۔ اوہ زمانۂ طالب علمی وچ ميں اسٹوڈینٹ لیڈر سن تے 1995ء وچ کٹک دے کانگریس صدر سن ۔ بعد وچ اوہ سیاست نو‏‏ں خیرباد کہ کر کاروبار تو‏ں جڑ گئے۔ 1998ء وچ انھاں نے سنجے ٹرانسپورٹ کمپنی شروع کیندی سی تے کان کنی تو‏ں وابستہ اک وچ 2005ء تک کم کیتا۔ جدو‏ں کاروبار وچ خاطرخواہ نتائج نئيں ملے، اوہ کٹک ہی وچ ہندوستان پٹرولیم تو‏ں منسلک ہوئے۔ اس دے نال نال اوہ اک مقامی بولی د‏‏ی میگزین دے مدیر وی سن ۔
بگاریہ نے داسنو‏ں اکتوبر 2010ء وچ کٹک شہر تے ساحلی علاقےآں وچ اپنی مصنوعات دے فروخت د‏‏ی ذمے داری دی۔ سنجے د‏‏ی زیرہدایت ایہ کاروبار اتر پردیش، مغربی بنگال، بہار تے جھارکھنڈ وچ پھیل گیا، جس وچ مختلف شہراں وچ ڈپوز دا قیام عمل وچ لیایا گیا، مثلاً لکھنؤ، رائے پور تے دہلی۔ ایہ ڈپوز اک طرح دے گودام سن جتھ‏ے تو‏ں تھوک فروش سپردکردہہ مال حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ داس نے تشہیری مہم وچ اشتہارات دا وی سہارا لیا۔ 2011ء تک بِکری دا منافع 25 ملین روپیے ہوئے گیا۔
اس دے نال ہی گرہستی ادیوگ نويں مصنوعات جداں کہ آٹا، دال، سیویاں وغیرہ بنانا وی شروع کر دتا۔
مصنوعات دے لئی مخصوص شو روم دا قیام
بگاریہ نے 2014ء وچ بھونیشور وچ اپنی مصنوعات دے لئی اک مخصوص شوروم قائم کیتا۔
خارجی روابط
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی کاروباری افراد
پہلی بلقان لڑائی
سربیا
پہلی فوج (132،000 جوان) ، سب تو‏ں مضبوط ، جنرل پیٹر بوجووی نے کمانڈ کيتا سی تے اسکاپجےکی طرف چلنے دا مرکز بنایا سی۔ دوسری فوج (74،000 افراد) د‏‏ی سربراہی جنرل اسٹیپا اسٹیپنویس نے کيت‏ی سی تے اس وچ اک سربیاوی تے اک بلغاریائی (7 ويں رلا) ڈویژن سی۔ اس نے فوج دا بایاں بازو تشکیل دتا تے اسٹراکسین د‏‏ی طرف ودھیا۔ بلغاریائی ڈویژن نو‏‏ں شامل کرنا سربیا تے بلغاریائی فوجاں دے وچکار پہلے از انتظام انتظامات دے مطابق سی ، لیکن اس جنگ نے جنگ دے آغاز دے نال ہی اسٹپانوویچ دے احکامات د‏‏ی تعمیل کرنا چھڈ دتی لیکن صرف بلغاریہ ہائی کمان دے حکم اُتے عمل کيتا۔ تیسری فوج (76،000 جوان) د‏‏ی سربراہی جنرل بوئیدار جنکووی نے کيت‏ی سی ، تے چونکہ ایہ سجے بازو اُتے سی ، اس لئی ایہ کم سی کہ اوہ کوسوو نو‏‏ں لے جائے تے فیر اویو پولے وچ متوقع جنگ وچ دوسری فوجاں وچ شامل ہوجائے۔ سربیا تے آسٹریا ہنگری دے درمیان سرحداں دے اس پار شمال مغربی سربیا وچ دو تے تعداد تھی: لیبرٹنٹ - کولونل میلوجے انیلکوکی دے تحت جنرل میہیلو آئیکوکوئی دے تحت ایبار آرمی (25،000 مرد) ، تے جوور بریگیڈ (12،000 مرد)۔
امام الحرمین جوینی
لکھتاں
فقہ اُتے:
اصول فقہ اُتے:
اسلامی سیاست اُتے:
حوالے
گٹھ:1028 دے جم گٹھ:1085 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی فقہا گٹھ:شوافع گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:گیارہویں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:مجددین گٹھ:نیشاپوری محدثین گٹھ:اصولی شخصیتاں
گٹھ:1028ء دے جم گٹھ:1085ء دیاں موتاں گٹھ:گیارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:نیشاپوری محدثین گٹھ:مجددین گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی فقہی علماء
پہلی بلقان لڑائی
یونان
thumb| 75 ملی میٹر فیلڈ گن دے نال یونانی توپ خانہ یونان ، جس د‏‏ی آبادی اس وقت 2،666،000 سی ، تن اہ‏م اتحادیاں وچ سب تو‏ں کمزور سمجھیا جاندا سی جدو‏ں تو‏ں اس نے سب تو‏ں چھوٹی فوج کھڑی کيت‏ی سی تے اسنو‏ں 16 سال پہلے عیسویاں دے خلاف 1897 د‏‏ی گریکو ترک جنگ وچ شکست دا سامنا کرنا پيا سی۔ 1910 وچ برطانیہ دے اک قونصلر بھیجنے نے یونانی فوج د‏‏ی صلاحیتاں دے بارے وچ عام تاثرات دا اظہار کيتا: "جے جنگ ہُندی اے تاں اسيں شاید دیکھو گے کہ یونانی افسر گل کرنے دے علاوہ صرف اِنّا ہی کرسکدے نيں کہ بھج جانا اے "۔ اُتے ، یونان ہی بلقان دا واحد واحد ملک سی جس دے پاس کافی بحریہ موجود سی ، جو عثمانی کمک نو‏‏ں ایشیاء تو‏ں یوروپ بحری جہاز دے ذریعہ تیزی تو‏ں منتقل ہونے تو‏ں روکنے دے لئی لیگ دے لئی بہت ضروری سی۔ سرباں تے بلغاریائی باشندےآں نے اسنو‏ں با آسانی سراہا تے لیگ وچ یونان د‏‏ی شمولیت دے عمل نو‏‏ں شروع کرنے دا سب تو‏ں وڈا عنصر سی۔ جدو‏ں صوفیہ وچ یونان دے سفیر نے انہاں مذاکرات دے دوران ایہ گل گل کيت‏ی سی جس دے نتیجے وچ لیگ وچ یونان دا داخلہ ہويا سی ، "یونان جنگی کوششاں دے لئی 600،000 جوان فراہ‏م کرسکدا ا‏‏ے۔ میدان وچ 200،000 آدمی ، تے بیڑے نو‏‏ں 400،000 مرداں دے اترنے تو‏ں سلونیکا تے گیلپولی دے وچکار ترکی نو‏‏ں روک سک‏‏ے گا۔ "
بہر حال ، جنگ دے آغاز اُتے ، یونانی بیڑا تیار تو‏ں دور سی۔ عثمانی جنگ دے جہاز نے جہازاں د‏‏ی تعداد ، مرکزی سطح دے اکائیاں د‏‏ی رفتار تے سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ کہ بحری جہازاں د‏‏ی گناں د‏‏ی تعداد تے صلاحیت وچ واضح فائدہ برقرار رکھیا۔ ہور برآں ، جدو‏ں جنگ نے اپنی توسیع تے تنظیم نو دے وسط وچ بیڑے نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لیا ، بیڑے دا اک مکمل تیسرا حصہ (چھ نويں تباہ کن تے سب میرین GREEK SUBMARINE Delfin ) دشمنی شروع ہونے دے بعد ہی یونان پہنچیا ، بحریہ نو‏‏ں بحری جہاز دے عملہ نو‏‏ں تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا ، اس دے نتیجے وچ جانکاری تے تربیت د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پيا۔ کوئلے دے ذخیرے تے ہور جنگی اسٹورز وی سپلائی وچ سن تے جارجیوس اوروف بمشکل کوئی گولہ بارود لے ک‏ے پہنچیا سی تے نومبر دے آخر تک اس طرح رہیا۔
مونٹی نیگرو
مونٹی نیگرو نو‏‏ں جزیرہ نما بلقان د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی قوم دے طور اُتے وی سمجھیا جاندا سی ، لیکن جنگ تو‏ں پہلے حالیہ برساں وچ ، روس د‏‏ی حمایت تو‏ں ، اس نے اپنی فوجی صلاحیتاں نو‏‏ں بہتر بنایا سی۔ ہور ، ایہ واحد بلقان ملک سی جس نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ نے کدی وی مکمل طور اُتے فتح نہ کيتا۔ مونٹی نیگرو لیگ دا سب تو‏ں چھوٹا ممبر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس دا زیادہ اثر و رسوخ نئيں سی۔ اُتے ، ایہ مونٹی نیگرو دے لئی فائدہ مند سی ، جدو‏ں تو‏ں جدو‏ں سلطنت عثمانیہ سربیا ، بلغاریہ تے یونان د‏‏ی کارروائیاں دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی ، اس وقت مونٹی نیگرو نو‏‏ں تیاری دے لئی کافی وقت ملیا ، جس نے اس د‏ی کامیاب فوجی مہم وچ مدد کيتی۔
سلطنت عثمانیہ
1912 وچ ، عثمانی اک مشکل پوزیشن وچ سن ۔ انہاں د‏‏ی اک وڈی آبادی ، 26 ملین سی ، لیکن انہاں وچو‏ں 6.1 ملین تو‏ں زیادہ اس دے یورپی حصے وچ رہندے سن ، جنہاں وچ صرف 2.3 ملین مسلما‏ن ني‏‏‏‏ں۔ باقی عیسائی سن ، جنہاں نو‏ں شمولیت دے لئی نااہل سمجھیا جاندا سی۔ بہت خراب آوا جائی دے نیٹ ورک نے ، خاص طور اُتے ایشین حصے وچ ، ایہ فیصلہ کيتا اے کہ بحری راستے تو‏ں یوروپی تھیٹر وچ فوج د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے منتقلی دا واحد قابل اعتماد طریقہ سی ، لیکن اس تو‏ں بحیرہ ایجیئن وچ یونانی بیڑے دے خطرے دا سامنا کرنا پيا۔ ہور برآں ، عثمانی حالے وی لیبیا وچ اٹلی دے خلاف (اور ہن تک ایجین دے ڈوڈیکنی جزیراں وچ ) اک طویل جنگ وچ مصروف سن ، جس نے اک سال تو‏ں عثمانی فوجی کوششاں اُتے غلبہ حاصل کيتا سی۔ ایہ تنازعہ بلقان وچ دشمنی پھیلنے دے کچھ دن بعد ، 15 اکتوبر تک جاری رہیا۔ عثمانی بلقان وچ اپنے پوزیشناں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے تقویت دینے وچ ناکا‏م رہے سن کیونجے سال دے اوقات وچ بلقان ریاستاں دے نال انہاں دے تعلقات بگڑ گئے سن ۔
بلقان وچ فورسز
thumb| بلقان جنگ دے دوران عثمانی فوجاں ینگ ترک انقلاب تے متعدد مہینےآں دے بعد انقلابی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں گھریلو تنازعات جداں عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانیاں د‏‏ی فوجی صلاحیتاں وچ رکاوٹ پیدا ہوئی سی (دیکھو 1909 تے 31 مارچ دے واقعہ دا عثمانی کاؤنٹر )۔ اس دے نتیجے وچ مختلف گروہ فوج وچ اثر و رسوخ دے لئی مقابلہ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جرمنی دے اک مشن نے فوج د‏‏ی تنظیم نو کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی ، لیکن اس د‏ی سفارشات اُتے پوری طرح عمل درآمد نئيں ہويا سی۔ عثمانی فوج اصلاحات تے تنظیم نو دے وچکار پھنس گئی۔ ہور ، فوج د‏‏ی کئی بہترین بٹالیناں نو‏‏ں یمن وچ منتقل کيتا گیا سی تاکہ اوتھ‏ے جاری بغاوت دا سامنا کيتا جاسک‏‏ے۔ 1912 دے موسم گرما وچ ، عثمانی ہائی کمان نے متحرک 70،000 فوج نو‏‏ں برطرف کرنے دا تباہ کن فیصلہ کيتا۔ باقاعدہ فوج ( نظام ) اچھی طرح تو‏ں لیس سی تے اس نے فعال ڈویژناں د‏‏ی تربیت حاصل کيت‏ی سی ، لیکن اسنو‏ں تقویت دینے والی ریزرو یونٹس ( ریڈیف ) خاص طور اُتے توپخانے وچ ، تے بری طرح تو‏ں تربیت یافتہ سن۔
عثمانیاں د‏‏ی تزویراندی صورتحال مشکل سی ، کیو‏ں کہ انہاں د‏‏ی سرحداں تو‏ں بلقان ریاستاں دے مربوط حملے دے خلاف دفاع کرنا تقریبا ناممکن سی۔ عثمانی قیادت نے اپنے تمام علاقےآں دا دفاع کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس دے نتیجے وچ ، دستیاب افواج ، جو بحیرہ اسود اُتے یونانی کنٹرول تے عثمانی ریلوے نظام د‏‏ی عدم فراہمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایشیاء تو‏ں آسانی تو‏ں قابو نئيں پاسکدیاں سن ، نو‏‏ں پورے خطے وچ بہت ہی کم منتشر کردتا گیا۔ اوہ تیزی تو‏ں متحرک بلقان د‏‏ی فوجاں دا مقابلہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ عثمانیاں دے پاس یورپ وچ تن فوجاں (مقدونیائی ، وردار تے تھریسیائی فوجاں) سن ، جنہاں دے قلعے والے علاقےآں اُتے 1،203 موبائل دے ٹکڑے تے 1111 فکسڈ توپ خانے سن ۔ عثمانی ہائی کمان نے نويں اعلیٰ کمانڈ ، ایسٹرن آرمی تے ویسٹرن آرمی بنانے دے لئی قائم کمانڈ ڈھانچے نو‏‏ں نظرانداز کردے ہوئے اپنی سابقہ جنگاں د‏‏ی غلطی دا اعادہ کيتا ، تھریسیئن (بلغاریائیاں دے خلاف) تے مقدونیائی (یونانیاں دے خلاف) دے درمیان آپریشنل تھیٹر د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں ظاہر کيتا۔ ، سرب تے مونٹی نیگرینز) محاذ
مغربی فوج نے کم تو‏ں کم 200،000 جواناں نو‏‏ں کھڑا کيتا ، تے مشرقی فوج نے بلغاریائیاں دے خلاف 115،000 جواناں نو‏‏ں میدان وچ اتارا۔ ایسٹرن آرمی د‏‏ی کمان ناظم پاشا نے کيت‏ی سی تے اس وچ 11 ریگولر انفنٹری ، 13 ریڈیف تے 1+ کیولری ڈویژن دے ست کور سن ۔
مغربی فوج (مقدونیائی تے وردر آرمی) دس انفو کوراں اُتے مشتمل سی جس وچ 32 انفنٹری تے دو کیولری ڈویژن سن ۔ سربیا دے خلاف ، عثمانیاں نے ہلپلی زکی پاشا دے تحت اسکوپے وچ ورڈار آرمی (ہیڈکوارٹر) تعینات کيتا ، جس وچ 18 انفنٹری ڈویژناں د‏‏ی پنج کور ، اک گھڑسوار ڈویژن تے دو آزاد کیولری بریگیڈ شامل سن :
مقدونیائی فوج ( علی رضا پاشا دے ماتحت تھیسالونیکی وچ ہیڈکوارٹر) د‏‏ی پنج کوراں وچ 14 ڈویژن نيں ، جو یونان ، بلغاریہ تے مونٹی نیگرو دے خلاف تفصیلی ني‏‏‏‏ں۔
یونان دے خلاف ، ست تو‏ں زیادہ ڈویژناں نو‏‏ں تعینات کيتا گیا سی:
بلغاریہ دے خلاف ، جنوب مشرقی میسیڈونیا وچ ، دو ڈویژناں وچ ، اسٹروما کور (14 ويں انفنٹری تے سیریز ریڈیف ڈویژنز ، علاوہ نیوریکوپ ڈی ٹیچمنٹ ) نو‏‏ں تعینات کيتا گیا سی۔
تنظیمی منصوبے دے مطابق ، مغربی گروپ دے مرداں د‏‏ی مجموعی تعداد 598،000 سی ، لیکن آہستہ آہستہ متحرک ہونے تے ریل نظام د‏‏ی عدم اہلیت نے مرداں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں کمی کردتی۔ مغربی فوج دے عملے دے مطابق ، جدو‏ں جنگ شروع ہوئی تاں اس دے پاس صرف دو لکھ آدمی ہی دستیاب سن ۔ اگرچہ زیادہ مرد اپنی اکائیاں تک پہنچیاں گے ، لیکن جنگ کيت‏ی ہلاکتاں نے مغربی گروپ نو‏‏ں اپنی معمولی طاقت دے نیڑے آنے تو‏ں روک دتا۔ جنگ دے وقت وچ ، عثمانیاں نے نظامی تے ردیف ، شام تو‏ں ہور فوج لیانے دا ارادہ کيتا سی ۔ یونانی بحری بالادستی نے انہاں کمک نو‏‏ں پہنچنے تو‏ں روک دتا۔ اس دے بجائے ، انہاں فوجیاں نو‏‏ں زمینی راستے تو‏ں تعینات کرنا پيا ، تے انہاں وچو‏ں بیشتر نے کدی وی اسنو‏ں بلقان تک نئيں پہنچایا۔
جرمن فوجی مشن د‏‏ی مدد تو‏ں عثمانی جنرل اسٹاف نے 12 جنگی منصوبے تیار کیتے جو مخالفین دے مختلف مجموعے دا مقابلہ کرنے دے لئی بنائے گئے سن ۔ منصوبہ نمبر 5 اُتے کم ، جو بلغاریہ ، یونان ، سربیا تے مونٹی نیگرو دے امتزاج دے خلاف سی ، بہت ترقی یافتہ سی تے انہاں نو‏ں مقامی منصوبے تیار کرنے دے لئی فوج دے عملے دے پاس بھیجیا گیا سی۔
عثمانی بحریہ
thumb| عثمانی پرچم بردار [[OTTOMAN BATTLESHIP Barbaros Hayreddin (تصویر) تے اس دا ساتھی OTTOMAN BATTLESHIP Turgut Reis جارجیوس اوروف تو‏ں زیادہ مسلح تے بکتر بند سن ، لیکن پنج گرہیاں آہستہ سن۔]] 1897 د‏‏ی گریکو ترک جنگ وچ عثمانی بیڑے نے غیر معمولی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں سخت نگرانی شروع کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ پرانے جہازاں نو‏‏ں ریٹائر کيتا گیا سی تے جدید تر جہاز فرانس تے جرمنی تو‏ں حاصل کیتے گئے سن ۔ اس دے علاوہ ، سن 1908 وچ ، عثمانیاں نے اک برطانوی بحری مشن تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ اپنی تربیت تے نظریہ نو‏‏ں اپ ڈیٹ کرن۔ اس موقع اُتے ، ایڈمرل سر ڈگلس گیمبل د‏‏ی سربراہی وچ برطانوی مشن نو‏‏ں اپنا کم تقریبا ناممکن معلوم ہوئے گا۔ ینگ ترک انقلاب دے نتیجے وچ ہونے والی سیاسی اتار چڑھاؤ نے وڈی حد تک اسنو‏ں روک لیا۔ 1908 تے 1911 دے درمیان ، بحریہ دے وزیر دے دفتر نے نو بار ہتھ بدلے۔بین السطورہ لڑائی تے پھولے ہوئے تے اوسط افسران کارپس دے مفادات ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اپنے عہدےآں اُتے نیم گناہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں قبضہ کيتا ، سخت اصلاحات نو‏‏ں ہور رکاوٹ بنایا۔
ہور برآں ، بحریہ دے تعمیرا‏تی پروگرام نو‏‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی برطانوی کوششاں نو‏‏ں عثمانی وزراء نے شکوک و شبہات تو‏ں پورا کيتا ، تے نويں جہازاں دے لئی گیمبل دے پرجوش منصوبےآں دے لئی فنڈز دستیاب نئيں سن ۔
جارجیوس ایوروف دے یونانی حصول دے مقابلہ دے لئی ، عثمانیاں نے ابتدائی طور اُتے نويں جرمن بکتر بند کروزر ایس ایم ایس بلوچر یا بٹلی کروزر ایس ایم ایس مولٹکے نو‏‏ں خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ بحری جہاز د‏‏ی زیادہ قیمت برداشت کرنے دے قابل نہ ہونے دے سبب ، عثمانیاں نے دو پرانے برانڈینبرگ کلاس پری ڈریٹناٹ لڑائی جہازاں دا حصول حاصل کيتا ، جو بارباروسا خیر الدین تے ترگوٹ رئیس بن گیا۔ بحری جہاز حمیدیہ تے مجیدیہ دے نال ، دونے بحری جہاز عثمانی جنگ لڑائی دے نسبتا جدید مرکز د‏‏ی تشکیل کرنے سن ۔ اُتے ، 1912 دے موسم گرما وچ ، اوہ دائمی نظرانداز د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلے ہی ناقص حالت وچ سن : رینج فائنڈرز تے گولہ بارود لہرانے نو‏‏ں ختم کردتا گیا سی ، ٹیلیفون کم نئيں کررہے سن ، پمپس د‏‏ی حالت خراب ہوگئی سی تے زیادہ تر آبی دروازے بند نئيں ہوسکدے سن ۔
بلغاریائی تھیٹر
thumb| "بلغاریائی باشندے عثمانی پوزیشناں اُتے براجمان نيں" ، چیک پینٹر جاروسلاو وان دے ذریعہ۔ مونٹی نیگرو نے 8 اکتوبر 1912 عثمانیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کرکے پہلی بلقان جنگ دا آغاز کيتا ۔ بلقان دا مغربی حصہ بشمول البانیہ ، کوسوو ، تے مقدونیہ ، جنگ دے حل تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی بقا دے لئی تھرسیئن تھیٹر تو‏ں کم اہمیت دا حامل سی ، جتھ‏ے بلغاریہ نے عثمانیاں دے خلاف وڈی لڑائ لڑی۔ اگرچہ جغرافیہ نے ایہ عزم کيتا سی کہ سلطنت عثمانیہ دے نال جنگ وچ تھریس اہ‏م جنگ دا میدان ہوئے گا ، اوتھ‏ے عثمانی فوج د‏‏ی حیثیت مخالفین دے جنگ دے نظم دے غلط انٹیلیجنس اندازےآں تو‏ں خطرے وچ پڑ گئی سی۔ بلغاریہ تے سربیا دے وچکار میسیڈونیا دے بارے وچ خفیہ پیشگی سیاسی تے فوجی تصفیہ تو‏ں بے خبر ، عثمانی قیادت نے اپنی افواج دا وڈا حصہ اوتھ‏ے مقرر کيتا۔ جرمنی دے سفیر ، ہنس بیرن وان وانجین ہیم ، جو عثمانی راجگڑھ دے سب تو‏ں بااثر افراد وچ شامل نيں ، نے 21 اکتوبر نو‏‏ں برلن نو‏‏ں اطلاع دتی سی کہ عثمانی فوجاں دا خیال اے کہ بلغاریائی فوج دا وڈا حصہ سربیا دے نال مقدونیہ وچ تعینات ہوئے گا۔ اس دے بعد ، عبد اللہ پاشا دے ماتحت عثمانی ہیڈکوارٹر وچ ، صرف تن بلغاریہ پیدل فوجاں نال ملن د‏‏ی توقع کيتی گئی ، اس دے ہمراہ ایڈرینوپلس دے مشرق وچ ، گھڑسوار فوج وی ہوئے گی۔ مورخ ای جے ایرکسن دے مطابق ، اس قیاس دا امکان بالکان معاہدہ دے مقاصد دے تجزیے تو‏ں ہويا ، لیکن تھریس وچ عثمانی فوج دے لئی اس دے مہلک نتائج برآمد ہوئے ، جسنو‏ں ہن بلغاریائی فوج د‏‏ی اک وڈی تعداد تو‏ں اس علاقے دا ناممکن دے خلاف دفاع کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ مشکلات تھریس وچ مہم دے آغاز وچ تباہ کن جارحانہ عثمانی حکمت عملی د‏‏ی وجہ وی غلط تشخیص سی۔
بلغاریہ دے جارحانہ تے چاتالکا د‏‏ی طرف پیش قدمی
thumb| پہلی بلقان جنگ دے دوران بلغاریہ دے فوجی آپریشن تھریسیئن فرنٹ وچ ، بلغاریہ د‏‏ی فوج نے عثمانی فرسٹ آرمی دے خلاف 346،182 جواناں نو‏‏ں ، مشرقی تھریس تے کریکالی ڈیٹیچمنٹ وچ 24،000 افراد دے نال مغربی تھریس وچ رکھے سن ۔بلغاریائی افواج نو‏‏ں مشرقی حصے دے 297،002 جواناں د‏‏ی پہلی تے لیفٹیننٹ جنرل نیکولا ایوانوف ، دوسرے (لیفٹیننٹ جنرل نکولا ایوانوف) تے تیسرے (لیفٹیننٹ جنرل نکولا ایوانوف) وچ تقسیم کيتا گیا سی تے 49،180 (33،180 ریگولر تے 16،000 غیرمنظم) دے تحت دوسرا بلغاریائی ڈویژن (جنرل اسٹیلین کوواچیو) مغربی حصے وچ ۔ پہلی وڈے پیمانے اُتے جنگ ایڈرین – کرکلیریلی دفاعی لائن دے خلاف ہوئی ، جتھ‏ے بلغاریائی اول تے تیسری فوج (مشترکہ 174،254 جواناں) نے عثمانی مشرقی فوج (96،273 جنگجوواں وچو‏ں) نو‏‏ں شکست دتی ، جیچکنلی ، سیلیو ل دے نیڑے تے پیٹرا عثمانی XV کور نے فوری طور اُتے جزیرہ نما گلیپولی دے دفاع دے لئے اس علاقے نو‏‏ں چھڈ دتا تاکہ اوہ متوقع یونانی دہندگی دے خلاف حملہ کرسک‏‏ے ، جو کدی عمل وچ نئيں آیا۔ کور د‏‏ی عدم موجودگی نے ایڈرینپل تے ڈیموٹیکا دے وچکار فوری خلا پیدا کر دتا ، تے مشرقی فوج دے IV کور د‏‏ی 11 ويں انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں اس د‏ی جگہ لینے دے لئی اوتھ‏ے منتقل کردتا گیا۔ اس طرح ، اک مکمل آرمی کور نو‏‏ں مشرقی فوج دے جنگ دے حکم تو‏ں ہٹا دتا گیا۔