cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبد اللہ بن مسکان
مقام حدیثی و آثار
محدث قمی بن مسکان دے بارے وچ تحریر کردے نيں: انہاں دا شمار امام صادق ؑ دے جلیل القدر اصحاب وچ ہُندا سی۔ انہاں دا شمار انہاں افراد وچ ہُندا سی جس دے بارے وچ شیعہ گروہ دا اجماع و اتفاق اے کہ جو کچھ انہاں تو‏ں نقل ہويا اے اوہ صحیح ا‏‏ے۔
آثار
نجاشی نے کتاب فی الامامۃ و کتاب فی الحلال و الحرام نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تالیفات وچ شمار کيت‏‏ا اے تے تصریح د‏‏ی اے کہ کتاب فی الحلال و الحرام دے زیادہ تر مطالب انہاں دے استاد محمد بن علی حلبی د‏‏ی روایات تو‏ں اخذ کيتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
انہاں دے مشایخ
ابن مسکان دا ناں 1252 احادیث د‏‏ی سند وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ انہاں نے بوہت سارے محدثین تو‏ں روایات نقل کيت‏یاں ناں انہاں وچ بعض درج ذیل نيں:
انہاں تو‏ں روایت نقل کرنے والے
ان تو‏ں روایات نقل کرنے والےآں وچ درج ذیل افراد د‏‏ی طرف اشارہ کيت‏‏ا جا سکدا اے:
مآخذ
fa:عبدالله ابن مسکان عبد الله بن مسكان گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم گٹھ:اصحاب اجماع گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
لاوا (شہر)
لاوا پنجاب، پاکستان دے ضلع تلا گنگ دی تحصیل لاوا وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل لاوا دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع تلا گنگ گٹھ:پنجاب
میونسپل کونسل
میونسپل کونسل (Municipal council) میونسپلٹی یا مقامی حکومت دے علاقے دا قانون ساز، میونسپل ادارہ اے۔ میونسپلٹی دے مقام تے درجا بندی دے لحاظ ناݪ ایہنوں سِٹی کونسل، ٹاؤن کونسل، دیہی کونسل یا کمیونٹی کونسل کہیا جا سکدا اے۔ ایہ ادارہ عمومن چھوٹے تے درمیانے درجے دے شہراں واسطے قائم کیتا جاندا اے۔
میئر تے کونسلرز
میونسپل کونسل دا اک مُنتخب میئر یا چیئرمین ہُندا اے تے ناݪ ڈپٹی میئر یا وائس چیئرمین ہُندا اے تے کونسلرز ہُندے نیں۔
افسران تے ملازمین
میونسپل کونسل واسطے چیف آفیسر تعینات کیتا جاندا اے تے اوہدی معاونت واسطے اوہدے ماتحت کئی افسران تے ملازمین ہُندے نیں۔
حوالے
گٹھ:ادارے گٹھ:بلدیات گٹھ:مقامی حکومت
پھُلدار بوٹا
پھلدار پودے  (اینجیؤسپرم)، اینجیؤسپرمی وی کہندے ہن، Lindl. جاں مگنولیؤفائٹا، تھلی پودیاں دا سبھ توں وڈا گروپ ہن۔
حوالے
گٹھ:بوٹے
جھوٹا نبی
جھوٹھا نبی مذہبیات وچ اس شخص نو‏ں منیا جاندا اے جو نبوت دا جھوٹا دعوی کرے۔ عام طور اُتے ایسا شخص جو کسی اک مذہب دا سچا پیغمبر منیا جاندا اے اوہ نال ساتھ دوسرے مذہب وچ جھوٹا نبی تصور کيتا جاندا یے۔ جدو‏ں کہ بسا اوقات اک ہی مذہب وچ نبوت اُتے اختلاف ہو جاندا ا‏ے۔
اسلام
قران وچ محمد بن عبد اللہ نو‏ں خاتم النبیین کہیا گیا اے یعنی پیغمبر اسلام اُتے ختم نبوت دی مہر لگیا دتی گئی اے تے ایہی موقف اہل سنت تے اہل تشیع دا اے کہ ہن نبوت دا کوئی وی دعوی جھوٹا منیا جائے گا۔ تے نبوت دا دعوی کرنے والا شخص جھوٹا نبی شمار ہوئے گا۔ اہل سنت تے شیعہ دے تمام علما اس گل اُتے متفق نيں کہ مسیحا، (اسلام وچ عیسی ابن مریم) دی آمد اک نويں نبی دے طور اُتے نئيں ہوئے گی بلکہ اوہ پہلے زمانے وچ بحیثیت نبی ظاہر ہوچکے نيں تے مستقب‌ل وچ انہاں دا آنا دراصل دوسری آمد ہوئے گی۔ تے اوہ قرآن تے محمد بن عبد اللہ دی سنت دے احکام نو‏ں نافذ کرن گے۔
مسیحیت
عہد نامہ جدید وچ جھوٹھے نبی تے جھوٹھے مسیحاؤں دے بارے وچ تنبیہ کيتی گئی ا‏ے۔ مندرجہ تھلے پہاڑی وعظ تو‏ں آیات (متی 7: 15-23) نقل نيں:
یہودیت
یہودیت وچ عیسی ابن مریم/یسوع مسیح نو‏ں اک جھوٹا نبی تصور کيتا جاندا اے تے انہاں دی نبوت دا سرے تو‏ں انکار کيتا جاندا ا‏ے۔
ٹِبا سلطان پور
ٹِبا سلطان پور پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل میلسی وچ اک قصبا اے ۔
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع وہاڑی
لُڈن
لُڈن پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل وہاڑی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع وہاڑی
جان جیکب
برگیڈیئر جنرل جان جیکب (11 جنوری 1812 - 6 دسمبر 1858) برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی دا اک افسر سی جیہنے اپݨے کیریئر دا بڑا حصا نوآبادیاتی ہندوستان وچ خدمات انجام دے کے گزاریا ۔ اوہ پاکستان وچ 36 ویں جیکب ہارس کیولری رجمنٹ لئی جاݨیا جاندا اے ۔ جان جیکب پاکستان دے شہر جیکب آباد دا بانی اے جِتھے اوہنے 20 ورھےآں دے دوران ہزاراں ایکڑ صحرا نوں قابل کاشت زمین وچ تبدیل کرن دا منصوبا بݨایا تے اوہدی نگرانی یتی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی شخصیتاں
جگ پڑھت دیہاڑ
جگ پڑھت دیہاڑ ہر سال 8 ستمبر نوں جگ پدھر تے منایا جاندا اے ۔ یونیسکو نے پڑھن لکھن دی اہمیت نوں اجاگر کرن لئی 26 اکتوبر 1966 نوں یونیسکو دی جنرل کانفرنس دے 14ویں اجلاس وچ 8 ستمبر دے دن نوں سال وار جگ پڑھت دیہاڑ قرار دین دا اعلان کیتا ۔
گٹھ:علم گٹھ:یونیسکو گٹھ:اقوام متحدہ گٹھ:دن
سپوٹیسی
سپوٹیسی، ایریکیلز آرڈر نال متعلق پھلدار پودیاں دا اکّ پروار اے۔ اس پروار دے آلے دوآلے دے ۶۵ کیٹیگریاں (۳۵-۷۵, عام تشریح اتے انحصار کردا اے) دیاں ۸۰۰ انواع دے سدابہار رکھ اتے بوٹے شامل ہن۔ ونڈ پکھوں اس پروار دا علاقہ سرب-تپتکھنڈی اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بوٹے
عایده الکاشف
عایده الکاشف (ولادت: 1988ء) اک نسائیت پسند مصری فلم ساز، اداکارہ تے ہدایت کارہ نيں۔ انہاں نے شپ آف تھیسس (Ship of Theseus) تے والاد ڈبلو بینٹ (Walad w Bent) وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ عایده مختصر فلم اے ٹن ٹیل اینڈ رہاپسوڈی انہاں اوٹاومن ( Tin Tale and Rhapsody in Autumn) د‏‏ی ہدایتکاری وی کرچکيا‏‏ں نيں۔ 2014ء وچ ، عایده الکاشف نو‏‏ں انہاں دے کردار دے لئی بھارت دا قومی فلم اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ دتا گیا۔
حالات زندگی
عایده الکاشف تحریر چوک اُتے ہونے والے مظاہرےآں وچ شامل سی، جتھے اُتے انہاں نے عرب بہار دے واقعات نو‏‏ں فلمایا سی۔ اوہ تحریر اُتے قبضہ کرنے والی پہلی مظاہرین وچ شامل سن تے اوتھ‏ے اُتے انہاں نے خیمہ لگایا سی۔ الکاشف نے اپنی ذا‏تی حفاظت نو‏‏ں خطرے وچ ڈال کر "سوانیاں دے خلاف جارحانہ حملےآں" دے بارے وچ وی دستاویزات پیش کرچک‏ی نيں۔ الکاشف د‏‏ی 'مرداں دا سوانیاں اُتے جنسی زیادتی کرنے والی فلماں' نو‏‏ں دنیا بھر وچ دکھایا گیا۔
عایده نے نومبر 2015ء وچ ، اپنی پہلی دستاویزی فلم نو‏‏ں تیار کرنے دے کچھ پیسے جمع کرنا شروع کیا، جو مصر وچ گھریلو زیادتی دے موضوع تو‏ں نمٹنے والی اک فلم سی۔ دستاویزی فلم دی ڈے آئی ایٹ فش (The Day I Ate The Fish) وچ ، عایده نے کئی شادیاں د‏‏ی معلومات جمع د‏‏ی جتھے اک سواݨی نے اپنے شریک حیات دا قتل کيتا دیندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:مصری سوانیاں فلم ہدایت کار گٹھ:مصری فلم ہدایت کار گٹھ:مصری فلمی اداکاراواں گٹھ:نسائیت پسند مصری
سجاول
سجاول پاکستان دا اک شہر اے ۔
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر
خاندان ونڈسر
خاندان ونڈسر (House of Windsor) مملکت متحدہ تے ہور دولت مشترکہ ملکاں دا شاہی خاندان ا‏‏ے۔ اس دا قیام جارج پنجم دے 17 جولائ‏ی، 1917ء نو‏‏ں شاہی اعلان دے نال عمل وچ آیا۔
ملاحظات
گٹھ:خاندان ونڈسر گٹھ:یورپی شاہی خاندان
سالانہ پودا
thumb|320x320px|مٹر سالانہ پودا اے اک سالانہ پودا (انگ: Annual Plant) اکّ اجیہا پودا ہندا اے جو اکّ سال دے اندر آودے جیون چکر نوں مکمل کر دندا اے۔ بیج دی پیداوار توں، بیج پیدا کرن تک رہندا اے اتے پھر مر جاندا اے۔ ایہہ پودے گرمیاں دیاں سالانہ بسنتاں جاں گرمی دی رتّ دے دوران اگدے ہن اتے اسے سال دی پتجھڑ ولوں پکدے ہن جاں سردی سالانہ پتجھڑ دوران اگدے ہن اتے اگلے کیلنڈر ورھے دے بسنت جاں گرمی دے دوران پکدے ہن۔
سلانہ لئی اکّ بیج-ٹو-بیج جیون چکر کجھ انواع وچ اکّ مہینے دے برابر گھٹ ہو سکدا اے، حالانکہ پچھلے کئی مہینیاں وچ۔ تیلبیز رپا فلورنس لیمپاں دے اکّ بینک دے تحت لگبھگ پنج ہفتیاں وچ بیج پنگرن توں بیج پیدا کرن تک جا سکدا اے. سکھیا دے لئی کلاسروم وچ ایہہ اکثر ورتی جا رہی رہی اے۔ کئی ماروتھل سلانہ کل ملا کے تھروپائیٹٹس ہن، کیونکہ اوہناں دا بیج-ٹو-بیج جیون دا چکر صرف ہفتے ہی ہندا اے اتے اوہ سال دے بہتے سال خشک پرستھتیاں توں بچن لئی بیج بیجدے ہن۔
کاشت
سلانہ کھیتی وچ بہت سارے کھانے دے پودے اگدے ہن، سالانہ، جویں سارے پالتو اناج۔ کجھ پیڑھیاں اتے دو سالاں پودے بغیچیاں وچ سہولت لئی سالانہ وجوں اگائے جاندے ہن، خاص کرکے جے اوہناں نوں مقامی آب و ہوا لئی ٹھنڈے سمجھیا نہیں جاندا۔ گاجر، سیلری اتے پارسلے اصل چ دو سالاں ہن جو ترتیب وار کرم وار اپنی کھان دیاں جڑھاں، پٹی اتے پتے لئی سالانہ فصل وجوں اگائے جاندے ہن۔ ٹماٹر، مٹھے آلو اتے گھنٹی مرچ عام طور تے سالانہ دے روپ وچ اگّ جاندے ہن۔ اصل سالانہ پودیاں دیاں اداہرناں وچ مکی، کنک، چاول، لیٹس، مٹر، تربوز، بینز، زنیا اتے میریگولڈ ہندے ہن۔
گرمی
سال دے نگھے مہینیاں دوران گرمی دے سلانہ پودے، پھلّ، بیج پیدا کردے اتے مر جاندے ہن۔
بغیچے دا کریبگھاہ اکّ گرمیاں دا سالانہ گھاہ ہندا اے۔
سردی
سردیاں دیاں سالانہ پتجھڑ جاں سردیاں وچ اگدے ہن، سردی دے ذریعے رہندے ہن، پھر سردیاں وچ بسنت رتّ وچ کھڑدے ہن۔
ٹھنڈے موسم دوران پودے وڈے ہندے ہن اتے کھڑ جاندے ہن جدوں زیادہ تر دوجے پودے ڈارمینٹ ہندے ہن جاں دوجے سالانہ بیج بیج دے روپ وچ ہندے ہن جو گرم موسم نوں اگ سکدے ہن۔ سردی سالانہ پھلاں اتے بیجاں نوں لگاؤن توں بعد مر جاندے ہن۔ مٹی دا تاپمان ٹھنڈھا ہون تے بیج پتجھڑ جاں سردیاں وچ اگدے ہن۔
ونٹر سالانہ پودے عام طور تے ہیٹھلی زمین تے اگدے ہن، جتھے اوہ عام طور 'تے برف دی ڈھکے ولوں ٹھنڈے رات توں آشرت ہندے ہن، اتے برف پگھلن دے دوران ترقی لئی سردیاں وچ نگھے ویلے دی ورتوں کردے ہن۔ کجھ عام سردیاں دے سالانہ سالانہ جوڑ وچ ہینبیٹ، ڈینیٹٹل، چلویڈ اتے سردی کینس. ڈینڈیلیئن شامل ہن۔
حالانکہ اوہ سدھے طور تے کاشت کیتے پودے دے نال مقابلہ نہیں کردے ہن، کئی وار سردی سالانہ نوں وپاری کھیتی وچ اکّ کیڑے نوں سدا دین والا پودا وی منیا جاندا اے، کیونکہ اوہ کیڑے کیڑیاں جاں پھنگل روگاں (انڈاشی سموٹ - مائیکروبوٹریم سپا) لئی ہوسٹ ہو سکدے ہن جو کہ کاشت کیتے جان والے فصلاں تے حملہ کردے ہن۔ طنزیہ طور 'تے، اوہ سمپتی جس نوں اوہ مٹی نوں سکاؤن توں روکدے ہن، وپاری کھیتی لئی وی سمسیاواں پیدا کر سکدی اے۔
انو جینیٹکس
2008 وچ، ایہہ کھوجیا گیا سی کہ سالانہ پودیاں دی اکّ پرجاتی وچ صرف دو زیناں دی نہ-سرگرمتا چکر کٹن والی پودے وچ بدل جاندی اے۔ کھوجکرتاواں نے اربیاپسس تھالیانا وچ SOC1 اتے FUL جین نوں ناکام کر دتا، جو پھلاں دے ویلے نوں ریگولیٹ کردے ہن. ایہہ سوچّ براڈکاسٹ دماغی پودیاں، جویں کہ لکڑ دا تشکیل، وچ عام طور تے قائم کیتا گیا اے.۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی
مرزا ابو بخت
شہزادہ مرزا ابو بخت (1835ء – 1857ء) اک مغل شہزادے سن ۔ ابو بخت مرزا فتح الملک بہادر دے صاحبزادے سن جو مغل سلطنت دے آخری ولی عہد شہزادے سن تے آخری مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے وڈے صاحبزادے سن ۔
حوالے
گٹھ:1835 دے جم گٹھ:1857 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۷ دیاں موتاں گٹھ:مغل شہزادے
ایئر کنڈیشننگ
ایئر کنڈیشننگ اے سی (Air conditioning) کسے بند جگہ وچ بادگردانی، رطوبت، حرارت تے ہوائی صورت حال نوں حسب ضرورت رکھݨ دا عمل اے ۔ ایئر کنڈیشنگ گھریلو تے تجارتی دوناں مقاصد لئی استعمال کیتا جا سکدا اے ۔ ایہ عمل زیادہ تر اندرونی ماحول نوں زیادہ آرام دہ تے پرسکون بݨوݨ لئی استعمال کیتا جاندا اے، جو عام طور تے انساناں یا جانوراں لئی ہُندا اے ۔ایئر کنڈیشنر کمرےآں وچ برقی آلات ، جِداں کمپیوٹر سرورز، پاور ایمپلیفائرز توں پیدا ہوݨ والی حرارت نوں ٹھنڈا کرن یا بعض اوقات نمی دی مقدار نوں کَعھٹ کرن لئی وی استعمال ہُندا اے ۔
ایئر کنڈیشنر اکثر کسے پنکھے دے استعمال نال کسے مقام ، جِداں گھر یا کار وغیرا دی ہوا دی صورت حال وچ مناسب یا مطلوب تبدیلی کر کے اندرونی حصے نوں آرام دہ بݨوندا اے ۔
گنجائش
اے سی دی گنجائش یا صلاحیت نوں ٹن نال ناپیا جاندا اے ۔ ایہدا اے سی دے وزن نال کوئی تعلق نئیں ۔ ماہرین دے مطابق قدیم دور وچ جد ائیر کنڈیشنر ورگی ٹیکنالوجی دا کوئی تصور نئیں سی تے گھراں نوں ٹھنڈا کرن لئی برف دا استعمال کیتا جاندا سی ۔ دور دراز پہاڑاں توں لیائی جاݨ آلی اس برف نوں گھراں نوں ٹھنڈا کرن لئی استعمال کیتا جاندا سی کیونکہ ایہ برف ٹناں دے حساب نال لیائی جاندی سی ، لہاذا ٹھنڈک دی پیمائش وی ٹناں وچ کیتی جاݨ لَگ گئی ۔ ائیرکنڈیشننگ دے ماہر ایلی سن ڈیلز دے بقول اک ٹن دے ائیرکنڈیشنر توں مراد اک ایہجا ائیر کنڈیشنر اے جیہڑا فی گھینٹھا 12000 برٹش تھرمل یونٹ (BTU) حرارت کمرے چوں کَڈھ سکدا اے ۔ اک بی ٹی یو توں مراد اِنی حرارت اے جیہڑی ماچس دی اک تیلی نوں مکمل طور تے جلائے جاݨ نال حاصل ہو سکدی اے ۔ جے اک ٹن برف ہووے تاں ایہنوں مکمل طور تے پگھلݨ لئی 288،000 بی ٹی یو حرارت دی ضرورت ؤ گی ۔ جے اک ٹن برف نوں 24 گھینٹھے وچ مکمل طور تے پگھلوݨا ہووے تاں ایہنوں 288،000 بی ٹی یو حرارت 24 گھینٹھے دے درمیان فراہم کرنی پیݨی اے ، جیہڑی فی گھینٹھا تقریبن 12 ہزار بی ٹی یو بَݨدی اے ۔ اس حساب نال کہیا جاسکدا اے کہ اک ٹن دا اے سی اک گھینٹھے وچ تقریبن 12 ہزار بی ٹی یو حرارت نوں کمرے چوں کَڈھ سکدا اے یعڻی اِنی حرارت اے جیہڑی 24 گھینٹھے وچ اک ٹن برف نوں پگھلوݨ لئی کافی ہوؤ گی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:الیکٹرونکس گٹھ:ایجادات
مرزا جواں بخت (جم 1841ء)
مرزا جواں بخت  (1841ء - 18 ستمبر 1884ء) شہنشاہ بہادر شاہ ظفر دے صاحبزادے سن ۔
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:مغل شہزادے
جواں بخت
جواں بخت تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:
گٹھ:انسانی ناواں والے ضد ابہام صفحات
مرزا جواں بخت (جم 1749ء)
شہزادہ مرزا جواں بخت بہادر  (فارسی ، اردو: شہزادہ مرزا جوان بخت بہادر) جسنو‏ں مرزا جتھے دار شاہ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (1849ء - 31 مئی 1788ء، 25 شعبان 1202 ہجری)، دہلی دے لال قلعہ وچ پیدا ہوے-
حوالے
گٹھ:1749 دے جم گٹھ:1788 دیاں موتاں گٹھ:مغل شہزادے
ترکاں دی روحانی وابستگی
گٹھ:ترک
بہاولپور ڈویژن
بہاولپور ڈویژن (انگریزی: Bahawalpur Division)، پنجاب، پاکستان وچ اک انتظامی ڈویژن اے۔ 2000ء وچ مقامی حکومتی اصلاحات دے تحت اس انتظامی اکائی نو‏‏ں مُلک بھر وچ ختم کر دتا گیا سی۔ 2008ء وچ نویں آؤݨ آݪی پنجاب حکومت نے پنجاب وچ ڈویژناں بحال کر دِتیاں، جیہدے نتیجے وچ بہاولپور ڈویژن وی بحال ہوگئی۔
ضلعے
بہاولپور ڈویژن وچ 3 ضلعے نیں :
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں ڈویژناں
اجیت راہی
اجیت راہی ( 2 اپریل 1938 – 30 اپریل 2021) اک پنجابی لکھاری سی۔
جیون
اجیت راہی دا جم 2 اپریل 1938 نوں برطانوی پنجاب دے پنڈ سونا برنالہ (ہن ضلع نواں شہر) وچ ہویا۔ اجیت نے مڈھلی سکولی تعلیم پنڈ دے سکول وچوں لئی اتے بنگا کالج وچ داخل ہو گیا۔ پر کالج وچ طالب علم آگوُ وجوں ابھرن کرکے کالج وچوں کڈھ دتا گیا۔ پھر اس نے پھلواڑی گیانی اکیڈمی جالندھر وچ رہِ کے گیانی کیتی۔ تے ایس ڈی ہائی سکول کپورتھلہ وچ گیانی ٹیچر وجوں ٹیچنگ دا کم کیتا۔ اسے ویلے دران اس دی نرویر کور نال شادی ہوئی۔ اس دی اک لڑکی تے دو لڑکے پیدا ہن جو اج کل آسٹریلیا وچ ہی رہندا سی۔
کہانی مجموعہ
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی ناول کار
انانیا کھرے
انانیا کھرے (ولادت: 1968ء) اک ہندوستانی ٹیلی ویژن تے فلمی اداکارہ نيں جو دیوداس تے چاندنی بار ورگی بالی وڈ فلماں وچ اپنی اداکاری دے لئی مشہور نيں۔ انانیا نو‏‏ں فلم چاندنی بار وچ اداکاری دے لئی قومی فلم اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ ملا۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
انانیا نے اپنی فلمی زندگی دا آغاز 1987ء وچ ڈراما نرملا تو‏ں کيتا۔ اس دے تقریباً دو دہائیاں بعد وڈے پردے اُتے اپنی پہچان بنائی۔ انانیا کھرے نو‏‏ں فلم چاندنی بار وچ انہاں دے کردار دے لئی قومی فلم اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ تو‏ں نوازیا گیا تے فلم دیوداس وچ انہاں دے کردار دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
ذا‏تی زندگی
2005ء وچ انانیا امریکا منتقل ہوئے گئياں۔ انانیا تے انہاں دے شوہر نے 10 سال بعد ممبئی واپس آنے دا فیصلہ کيتا اس تو‏ں پہلے انانیا نے امریکا دے اک اسکول وچ انگریزی ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:1968 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی اداکاراں دے نامکمل مضامین گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:رتلام دیاں شخصیتاں گٹھ:مدھیہ پردیش دیاں اداکاراواں
شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا
thumb|شمالی ٹرمینل thumb|شمالی ٹرمینل
شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا (King Abdulaziz International Airport – KAIA) (مطار الملك عبدالعزيز الدولي) جدہ دے شمال وچ 19 کلومیٹر دے فاصلے اُتے اک بین الاقوامی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ اس دا ناں شاہ عبد العزیز آل سعود دے ناں تو‏ں منسوب اے جس دا افتتاح 1981ء وچ ہويا۔ ایہ سعودی عرب دا مصروف ترین ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ موجودہ ہوائی اڈے دے تن ٹرمینل نيں: اصل وچ ایہ ٹرمینل صرف سعودی عربین ایئر لائنز دے لئی مختص سی اُتے 2007ء وچ شمالی ٹرمینل اُتے زیادہ بجھ د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ تے ایئرلائنز وی ایتھ‏ے منتقل کر دتی گئياں جنہاں وچ فلائی ناس، کینیا ائیرویز، گارودا انڈونیشیا تے کوریا ایئر شامل نيں۔
ماسوائے اوہ ایئرلائنز جنہاں دا ذکر جنوبی ٹرمینل وچ کیہ گیا اے باقی تمام بین الاقومی پروازاں شمالی ٹرمینل اُتے آندیاں نيں۔
یہ ٹرمینل حجاج تے عمرہ زائرین دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔ حج دے دناں وچ کئی خصوصی پروازاں چلا‏ئی جاندیاں نيں جنہاں دے مسافر ایتھ‏ے اتردے نيں۔ ہور بین الاقوامی پروازاں اُتے تو‏ں حجاج تے عمرہ زائرین نو‏‏ں ایتھ‏ے اتار لیا جاندا اے جدو‏ں کہ باقی مسافراں نو‏‏ں جنوبی یا شمالی ٹرمینل دے جایا جاندا ا‏‏ے۔
توسیعی منصوبہ
نیا شاہ عبد العزیز بین الاقوامی ہوائی اڈا تن مراحل وچ ستمبر 2006ء وچ شروع ہويا، تے اس د‏ی مجوزہ تکمیل 2018ء وچ قرار دتی گئی ا‏‏ے۔ 2018ء وچ ایتھ‏ے تو‏ں کچھ اندون ملک پروازاں چلا‏ئی جا رہیاں نيں جدو‏ں کہ ہور پروازاں دے لئی 2019ء د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی ا‏‏ے۔ یہ منصوبہ ہوائی اڈے د‏‏ی سالانہ صلاحیت نو‏‏ں 13 ملین تو‏ں ودھیا 80 ملین مسافراں دے لئی تیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ حرمین تیز رفتار ریل منصوبہ نو‏‏ں وی اس تو‏ں منسلک کيتا گیا اے جس تو‏ں حجاج تے زائرین نو‏‏ں ریل دے ذریعے مکہ تے مدینہ منورہ منتقل کيتا جائے گا۔ موجودہ دور وچ اس دے لئی بساں استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
مسافر
نوٹس
These flights may include a stop between Jeddah and the listed destination. However, the airlines do not have rights to transport passengers solely between Jeddah and the intermediate stop.
Citilink's charter flights to سوکارنو-ہاندا بین الاقوامی ہوائی اڈا are served via Medan and چھترپتی شیواجی مہاراج بین الاقوامی ہوائی اڈا.
باہرلے جوڑ
گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:جدہ گٹھ:سعودی عرب دے ہوائی اڈے گٹھ:سعودی عرب وچ 1981ء دیاں تاسیساں گٹھ:امریکی ایجادات گٹھ:بنگلہ دیشی ایجادات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:جدہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
صفوان بن یحیی
صفوان بن یحیی بجلی كوفی  (متوفا ۲۱۰ق) امام موسی کاظم دے اصحاب، امام علی رضا تے امام جواد(ع) دے وکلا وچو‏ں تے اصحاب اجماع وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ بہت زیادہ روایات د‏‏ی اسناد وچ انہاں دا ناں آیا ا‏‏ے۔ تن آئمہ تو‏ں کِس‏ے واسطے دے بغیر تے امام جعفر صادق ؑ تو‏ں واسطے دا نال روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ بہت ساریاں روایات ائمہ وچ انہاں دتی ستائش بیان ہوئی ا‏‏ے۔
مقام و منزلت
صفوان د‏‏ی بہت زیادہ روایات وچ ساتئش بیان ہوئی اے ۔وہ امام رضا تے امام جواد (ع)کے نزدیک مخصوص منزلت رکھدے سن ۔ امام جواد نے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے لئی کفن تے حنوط بھجوایا تے امام نے اسماعیل بن امام کاظم نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ انہاں د‏‏ی نماز میت پڑھائاں۔ اک روایت وچ امام نے انہاں د‏‏ی نسبت اپنی خوشنودی دا اظہار فرمایا اے ۔ امام جواد تو‏ں اک روایت وچ انہاں د‏‏ی مذمت بیان ہوئی اے لیکن شیعہ علم رجال دے ماہرین نے اس روایت نو‏‏ں تقیہ اُتے حمل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
پیمان با دوستان
صفوان تجارت وچ عبدالله بن جندب تے علی بن نعمان دے شریک سن ۔ اک روز مسجد الحرام وچ تِناں نے عہد کيت‏‏ا : جو وی جلدی فوت ہوئے گیا تاں باقی رہنے والا اس فوت شدہ د‏‏ی طرف تو‏ں نماز و روزہ د‏‏ی قضا انجام دے گا۔ اوہ دو اس دنیا تو‏ں جلد چلے گئے لہذا صفوان اک دن وچ 150 رکعت نماز پڑھدے تے سال وچ تن مہینے روزہ رکھدے ہور ہر سال تن بار زکات ادا کردے۔ جو کوئی وی مستحب کم انجام دیندے اسنو‏ں اپنے انہاں دو دوستاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی انجام دیندے ۔
وثاقت و روایات
صفوان اصحاب اجماع وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ نجاشی نے انہاں نو‏ں ثقہ کوفی، ثقہ و عین دے لفظاں تو‏ں یاد کيت‏‏ا اے ۔ ، شیخ طوسی صفوان نو‏‏ں اہل حدیث دے نزدیک اپنے زمانے دے موثق‌ ترین تے عابد ترین ہور زہاد وچو‏ں سمجھدے نيں ۔
صفوان نے ۳۰ كتاباں تالیف کيتیاں ۔ انہاں نے چالیس افراد تو‏ں امام صادق د‏‏ی روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ ۱۱۰۰ احادیث د‏‏ی اسناد وچ انہاں دا ناں آیا ا‏‏ے۔ امام کاظم، امام رضا تے امام جواد تو‏ں کِس‏ے واسطے دے بغیر روایات نقل کردے نيں ۔ ہور درج ذیل افراد تو‏ں وی روایت نقل کيتی اے:
احمد بن محمد بن ابی‌ نصر بزنطی، محمد بن خالد برقی، فضل بن شاذان نیشابوری و... نے تے ہور بوہت سارے افراد نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام رضا دے وکلا گٹھ:امام محمد تقی دے وکلا گٹھ:اصحاب اجماع گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
سلیمان بن بلال
ناں ونسب
سلیمان ناں تے ابو محمد اورابوایوب کنیت تے والد دا ناں بلال سی،حضرت ابوبکر صدیق ؓ دے پو‏تے قاسم بن محمد دے غلام سن جو نسبا تیم قریش نال تعلق رکھدے سن ،اس طرف منسوب ہوک‏ے سلیمان وی تیمی اورقریشی مشہور ہوئے ۔
وطن
مدینہ طیبہ دے رہنے والے سن، پوری زندگی ايس‏ے د‏‏ی جاروب کشی وچ گذاری۔
شیوخ واستاداں
انہاں نو‏ں جنہاں علماء کبار تو‏ں روایت حدیث د‏‏ی سعادت نصیب ہوئی، انہاں وچ عبداللہ بن دینار،زید بن اسلم،خثیم بن عراک،ابوحازم الاعرج ربیعۃ الرائے،اسماعیل بن ابی صالح،ابن عجلان،موسیٰ بن انس ،موسیٰ بن عقبہ،ہشام بن عروہ ،یحییٰ بن سعید،یزید بن خصیفہ ،ثور بن زید الدیلی،جعفر الصادق،سہیل بن ابی صالح ،عتبہ بن مسلم اوریونس بن یزید لائق ذکر نيں۔ خود انہاں دے فضل وکمال تو‏ں مستفید ہونے والےآں وچ مشاہیر فن علماء دے ناں شام‏ل نيں،چند ایہ نيں:عبداللہ بن مبارک،خالد بن مخلد،یحییٰ بن یحییٰ النیساپوری،محمد بن سلیمان لوین،سعید بن ابی مریم، عبدالعزیز بن ابی اویس ،سعید بن عفیر، عبداللہ بن وہب ،ابو سلمۃ الخزاعی،بشر بن عمرالزہرانی،قعنبی،سب تو‏ں آخری راوی لوین نيں۔
فقہ وافتاء
کمال تفقہ دے باعث مدینہ منورہ وچ انہاں د‏‏ی ذات افتاء دا مرکز ومرجع بن گئی سی، ایتھ‏ے تک کہ "مفتی مدینہ" انہاں دا لقب ہی پے گیا سی۔
وصولی خراج د‏‏ی افسری
ان د‏‏ی دیانت وتقویٰ عوام وخواص وچ اس درجہ مسلم تھاکہ اپنے شہر مدینہ دے تمام خراج دے ذمہ دار تے افسر وی مقرر کیتے گئے۔
عبرانی ویکیپیڈیا
عبرانی ویکیپیڈیا آزاد دائرۃ المعارف ویکیپیڈیا دا عبرانی نسخہ ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی شروعات 11 مئی 2001ء نو‏‏ں ہوئی۔ اجولائ‏ی 2018 تک عبرانی ویکیپیڈیا وچ 227,000 تو‏ں وی ودھ مضامین موجود نيں۔
خصوصیات
عبرانی ویکیپیڈیا نے متعدد موضوعات اُتے مضمن نگاری پراجیکٹ دا انعقاد کیتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ مندرجہ ذیل پروجیکٹ شامل نيں؛
ہور معلومات
برساں د‏‏ی محنت دے بعد عبرانی ویکیپیڈیا اسرائیلیاں دے لئی معلومات دا اک اہ‏م تے سب تو‏ں مشہور ماخذ بن گیا۔ سنہ 2012 دے قابلیندی تحقیق دے تحت مختلف درجےآں دے 51 اسرائیلی استاداں تو‏ں انہاں دے ویکیپیڈیا دے استعمال دے بارے وچ پُچھیا گیا۔ انہاں وچو‏ں بیشتر نے جواب دتا کہ اوہ تعلیم تے تعلم دے لئی ویکیپیڈیا کواساسی ماخذ دے طور اُتے استعمال نئيں کردے نيں بلکہ اوہ گوگل اُتے کسی اچھی ویبسائٹ نو‏‏ں تلاشتے نيں۔ عبرانی ویکیپیڈیا د‏‏ی ویکیپیڈیا:معروفیت د‏‏ی شرائط تے معیار نسبتا بہت سخت نيں۔
عبرانی ویکیپیڈیا سالانہ مسابقاں دا وی انعقاد کردی اے تے بعض دفعہ ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن وی اس وچ تعاون کردی ا‏‏ے۔
عبرانی ویکیپیڈیا دے صارفین نے ویبسائٹ نو‏‏ں سماجی تعلقات دا ذریعہ وی بنا دتا ا‏‏ے۔ صارفین اک نال پکنک اُتے جاندے نيں۔ بسا اوقات کسی خاندانی دے فرد اک نال بیٹھ کر ترامیم کردے نيں۔ فی الحال 76 فیصد صارفین مرد نيں تے 23 فیصد خواتین۔
دوسری زباناں دے ویکیپیڈیا تو‏ں موازنہ
جولائ‏ی 2006 وچ عبرانی ویکیپیڈیا فی مضمون سب تو‏ں زیادہ بائٹ دا حامل سی ۔ نال ہی 20،000 مضامین دے نال تمام ویکیپیڈیاواں دے مقابلے وچ ب تو‏ں زیادہ مضامین سن ۔ جتھ‏ے انگریزی ویکیپیڈیا وچ کسی وی صفحہ نو‏‏ں حذف کرنے کےلیےعمومی اتفاق رائے ہی کافی اے (کیونکہ کسی وی مضمون نو‏‏ں حذف کرنے دے لئی ووٹنگ نئيں ہُندی اے ) اوتھے عبرانی ویکیپیڈیا نے 55 فیصد اکثریت د‏‏ی پالیسی اپنائی ا‏‏ے۔ کم تو‏ں کم ووٹ د‏‏ی کوئی حد نئيں ا‏‏ے۔ انہاں ووٹنگ وچ صرف اوہ مسجل صارفین حصہ لے سکدے نيں جو جو گھٹ تو‏ں گھٹ اک ماہ سینئر ہاں تے گزشہ 90 دناں وچ مضمون، تصویر، سانچہ یا ناں ٹیمپلیٹ وچ 100 ترامیم مکمل د‏‏ی ہون۔
بھوپال گیس سانحا
بھوپال گیس سانحا 2 تے 3 دسمبر 1984 دی رات نوں واپریا ۔ بھوپال دی یونیئن کاربائیڈ کمپنی چوں مہلک میتھائل آئیسوسائنیٹ گیس رِسن نال 15 ہزار لوک مارے گئے تے ہزاراں روگی ہو گئے سی ۔ ایہ بھیانک ادیوگک سانحا مدھیا پردیش دے شہر بھوپال وچ واپریا تے ویاپک تباہی مچی ۔ اس سانحے وچ بہت سارے لوک مارے گئے ۔ یونیئن کاربائیڈ فیکٹری وچوں اک زہریلی گیس میتھائل آئیسوسائنیٹ دی ورتوں کیڑے مار دوائیاں وچ کیتی جاندی سی ۔ ادھیکاری طور تے موت دی گݨتی 2,259 سی ۔ صوبائی سرکار نے 3787 مرن والیاں دی پشٹی کیتی، ہور اندازے 8,000 لوک اگلے دو ہفتے دے اندر مر گئے تے بہت سارے جسمانی طور تے اپاہچ ہو گئے ۔
عبرانی ویکیپیڈیا
سخت معیار شمولیت
انگریزی ویکیپیڈیا دے مقابلے وچ عبرانی ویکیپیڈیا متون دے شمولیت دے سلسلے وچ زیادہ تنگ نظر اے ۔ اک چنگا ویکیپیڈیا بنانے دے لئی تمام تر بنیادی ہدایات د‏‏ی مکمل تعمیل کيتی جاندی ا‏‏ے۔
بھوپال گیس سانحا
حوالے
گٹھ:حادثات گٹھ:آفتاں گٹھ:حادثات
عبرانی ویکیپیڈیا
سخت معیار شمولیت
اصولاں تے ہدایات دے صفحہ تو‏ں کچھ مثالاں درج ذیل نيں:
فہرست والے مضامین عبرانی ویکیپیڈیا اُتے قابل قبول نئيں نيں۔ خاص طوو اُتے ٹی وی سلسلہ دے ایپیسوڈ د‏‏ی فہرست مقبول نئيں اے، ایتھ‏ے تک کہ اسی مضمون دے حصہ نو‏‏ں طور اُتے وی نئيں۔
دوسرے مخلف فیہ مضامین وچ چھوٹے اسکولاں تے ہور چھوٹے تعلیمی ادارےآں پرلکھے ہوئے مضامین نيں۔
حوالے
گٹھ:2001ء انٹرنیٹ دیاں تاسیساں گٹھ:عبرانی بولی د‏‏ی ویب سائٹس گٹھ:ویکیپیڈیا بلحاظ زبان
ستنامی پنتھ
ہریانہ دے ستنامیاں دی ویر گاتھا
قرون وسطی بھارت وچ جتھے ورن-آشرم اتے جاتیواد خلاف ودروہ ہو رہا سی، اتھے بادشاہی اتے جگیرداری نظام خلاف وی وڈے گھول ہوئے۔ ایہناں ورودھاں دا خاصہ دھارمک-روحانی ہون دے نال-نال اک ہور خاصیت اوہناں لوکاں دی شمولیت سی جنہاں نوں منونوادی سوچ/اصول مطابق ہیٹھلیاں جاں نیویاں جاتاں دے لوک کیہا جاندا سی۔ ناتھ-جوگی اتے سدھ بہت دیر توں پروہتوادی دھرم خلاف آواز اٹھا رہے سن۔ ایہناں ہی سمیاں وچ مہاراشٹر وچ نامدیو، تکارام، گیانیشور اتے ہور سنتاں، بنگال وچ چیتنی اتے چنڈیداس، آسام وچ شنکردیو، اتری بھارت وچ کبیر، رویداس، گرو نانک دیوَ، دادو اتے ہور کئی رہبراں، سادھوآں اتے سنتاں نے سماجی برابری اتے سانجھیوالتا دا سندیش دتا۔ سکھ گروآں، بھگتی لہر دے سنتاں، ناتھ-جوگیاں اتے صوفیاں دی وانی پنڈ-پنڈ وچ گونجی۔ ستنامی سروتاں مطابق ستنامی پنتھ دا جم 1658 وچ نارنول دے علاقے وچ ہویا۔ اس پنتھ دے بانی گرو ادوداس بیجاسر پنڈ دے رہن والے سن۔ اس پنتھ دے جم ہون دے حالات بارے ویروے بہت گھٹ ملدے ہن۔ ملدے ویرویاں، روایت اتے اتھوں دے پنڈاں توں اکٹھی کیتی مقامی جانکاری مطابق گرو ادوداس بادشاہ شاہ جہان دے وڈے پتر دارا شکوہ جاں اس دے کسے سردار دی فوج وچ سن۔
ا ک دند-کہانی مطابق نارنول دے حاکم طاہر بیگ نے اک ستنامی کڑی نوں ادھال لیا سی اتے لڑائی اتھوں شروع ہوئی۔ اس کہانی مطابق ستنامیاں نے طاہر بیگ نوں مار دتا۔ اس علاقے وچ ایہہ بول پرچلت ہن :
کتاب ‘دِی رلیجس لائیف آف انڈیا’، جس دے اڈیٹنگ دا کم جے۔اینّ۔ پھارکوہار (J.N. Farquhar) نے آرنبھیا سی تے جس نوں نکول میکنیکول (Nicol Macnicol)، کے۔کے۔ کوروولا (K.K. Kuruvilla) اتے ای۔سی۔ ڈیوک (E.C. Dewick) نے اڈیٹیڈ کیتا، دے ماتحت 1935 وچ شائع کیتی ڈبلیو ایلّ ایلیسن دی کتاب ‘دِ سادھز (The Sadhs)’ وچ سادھ روایت دی تھاہ پاؤن دی کوشش کیتی گئی اے۔
باراں حکم
ایچّ۔ایسّ۔ ولسن اپنی کتاب ‘دِ رلیجس سیکٹس آف دی ہندوز’ وچ ستنامیاں اتے اوہناں دے گرنتھ ‘آدی اپدیش’ اتے اس وچلے 12 حکماں (جاں حکم نامیاں، جنہاں مطابق زندگی جیونی چاہیدی اے) دا ذکر کردا اے۔ عرفان حبیب مطابق ستنامی بیراگیاں دا ہی اک پنتھ سن۔ عرفان حبیب نے اک ہور گرنتھ ‘ستنام سہائ’ (پوتھی علم بانی سادھ ستنامی) دا وی ذکر کیتا جہڑا رائل ایشیئیٹک سوسائٹی لنڈن وچ مہیا اے۔ دابستان-اے-مزہبتان مطابق بیراگیاں نوں منڈیئے وی کیہا جاندا سی۔ ماموری ستنامیاں دا دوسرا ناں منڈیئے دسدا اے۔ ستنامی پنتھ دی اک دند-کہانی مطابق گرو ادوداس نے قاضی القضاۃ عبد الوہاب نال ملاقات کرکے سوال کیتا کہ جے کوئی شخص لوکاں تے ظلم کرے، اﷲ دے حکم نوں نہ منے تاں اس نال کی سلوک کرنا چاہیدا اے۔ قاضی عبدل وہاب نے کیہا کہ اجیہے شخص دا سر دھڑ توں الگ کر دینا چاہیدا اے۔ گرو ادوداس نے قاضی نوں ایہہ لخت وچ دین نوں کیہا۔ پنتھ امرتوانی دے کانڈ برہم پرکاش مطابق :
جب ستگور قاضی کے آیا۔۔ کرا کوپ اور وعدہ سنایا۔۔ (269) اﷲ سے برا کہے جو کوئی۔۔ اس کی سجا کیا ہوئی۔۔ (270) ستگور قاضی سے کہے ترنت کتاب نکال۔۔ اﷲ سے دوجی کرے، تا کو کون وچار (271) … … … کھولھ کتاب کو کرا وچارا۔۔ اس کافر کو ڈارومارا۔۔ (273) … … … ستگور حکم دیا فرمائی۔۔ اس کو سنمکھ مارو جائی۔۔ (282)
ستنامی سروت اتے وجیپھول سادھ ستنامی اس روایت دا ذکر وی کردے ہن جس مطابق جد ستنامی دیال داس دا سر کٹیا گیا تاں اوہ سر دھرتی تے ڈگّ کے پھر تن پوڑیاں چڑھیا اتے گرو ادوداس دے چرناں وچ تھر ہو گیا۔ امرتوانی (کانڈ برہم پرکاش) مطابق : سیس کٹا دھڑ سے گرا، پرا جو دھرتی آئی۔۔ تین سیڑی اوپر چڑا، چرنو لاگا دھایی۔۔ ایسا اچرج ہوا ن کوئی۔۔ دھن دھن کہےَ سبھ کوئی۔۔ (360) ستنامیاں دا ذکر ولیئم ٹرانٹ (1827) دی کتاب ‘دِی سادھ’ وچ ملدا اے۔ ڈبلیو ایچّ ایلیسن ستنامی پنتھ دیاں پھاروکھاباد (اتر پردیش) اتے دلی شاکھاواں دا ذکر کردا اے۔ پرنگل کینیڈی (Pringle Kennedy) وی ستنامیاں دا ذکر کردا اے۔ راجستھان وچ اک ہور گدی کرولی ضلعے دے سادھپرا پنڈ وچ دسی جاندی اے جتھے دیہدھاری گرو دی روایت اے۔ اج ستنامی چھوٹی-چھوٹی گنتی وچ دیس دے وکھ-وکھ شہراں اتے پنڈاں وچ رہندے ہن۔ کئی لوک چھتیسگڑھ وچ ترقی یافتہ ہوئی ستنامی روایت نوں وی نارنول دی روایت نال جوڑدے ہن بھاویں اوہ مکھ روپ وچ آزاد روایت لگدی اے جس دے گرو گھاسیداس اتے گرو بالک داس ہوئے۔ اوہناں دی روایت دے کافی تریخی اتے اساطیری ویروے ملدے ہن۔ ایہہ وی مانتا اے اتے ممکن وی اے کہ 1672 وچ ستنامی بغاوت نوں بے رحمی نال دبائے جان بعد جنگلاں وچ جا چھپے اتے بعد وچ وکھ-وکھ تھاواں تے وکھ-وکھ پرمپراواں چلیاں۔ اتر پردیش دی اک وکھری روایت (گرو دا ناں باربنکی دے جگجیون رام) اے۔ (اینسائیکلوپیڈیا برٹینیکا)۔ اوہ صوفی یاری شاہ دے مرید دسے جاندے ہن۔ ایچّ۔ایسّ۔ ولسن نے وی ایہناں دا ذکر کیتا اے۔ ایہہ ویروے انے الجھے ہوئے ہن کہ جدید اتہاسکار (اداہرن دے طور تے سوربھ دوبے (Sarubh Dube)، جس نے چھتیسگڑھ دے ستنامیاں بارے کھوج کرکے کتاب ‘Untouchable Past’ لکھی اے) وی اس وچ ڈونگھا نہیں اتر سکے اتے فارسی اتے بستیوادی سروتاں تک محدود ہن۔ سوربھ دوبے مطابق چھتیسگڑھ دے ستنامی نارنول دے ستنامیاں نالوں وکھرے سن اتے آزاد طور تے ترقی یافتہ ہوئے بھاویں اوہناں وچکار کئی سانجھاں ہن۔ اوہ اجیہے پنتھاں نوں کبیر پنتھ دے اثر ہیٹھ ترقی یافتہ ہوئے مندا اے۔ پرشورم چتردیوی (کتاب ‘‘اتری بھارت دی سنت-پرمپرا’’ وچ) نے ستنامیاں دی نارنول شاخاں کوٹوا (باربنکی شاخاں) اتے چھتیسگڑھی شاخاں دا ذکر کیتا اے۔
تن اقرار
تن اقراراں بعد ستنامی دھرم سیارہ کرن والا کہندا اے، ‘‘اداداس/ادوداس بابا میرے
گٹھ:پنجاب دی تریخ
شمع سکندر
شمع سکندر گیساوت۴ اگست ۱۹۸۱ نو‏‏ں راجستھان دے شہر مکرانہ وچ پیدا ہوئیاں۔ شما اک بھارتی اداکارہ تے فلم پروڈیوسر نيں۔ شمع نے انگریزی ، ہندی زباناں دے نال شمالی ہندوستان تے جنوبی ہندوستان د‏‏ی زباناں وچ کئی فلماں، میوزک ویڈیوز تے ٹیلی ویژن پروگراماں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اداکاری دے علاوہ سکندر چاکلیٹ باکس فلمز انڈیا پرائیویٹ (لمیٹڈ ممبئی انڈیا وچ قائم فلم پروڈکشن کمپنی دے مینیجنگ ڈائریکٹر دے طور اُتے کم کردے نيں۔
کیریئر
شمع سکندرنے انشو: دتی ڈیڈلی پارٹ (۲۰۰۲ ہندی) وچ معاون کردار ادا کرنے تو‏ں پہلے اپنے کیریئر دا آغاز پریم اگگن (۱۹۹۸ ہندی) تے مان (۱۹۹۹ ہندی) وچ چھوٹے حصےآں دے نال کيتا۔ اس نے پہلی بار ٹی وی اُتے مشہور سونی ٹی وی ڈرامہ ایہ میری زندگی اے (۲۰۰۳–۲۰۰۵) وچ ٹائٹل کردار 'پوجا مہت‏ا' دے طور اُتے نمایاں پہچان حاصل کيتی۔ اس پرفارمنس نے کئی نامزدگیاں تے ایوارڈز حاصل کيتے، جنہاں وچ ۱۲واں سالانہ لائینز گولڈ ایوارڈز دے ناقدین دا انتخاب "بہترین اداکارہ" (۲۰۰۵)، سونی ٹی وی دا "بہترین چہرہ" (۲۰۰۵)، انڈین ٹیلی ویژن اکیڈمی ایوارڈز Gr8! سال دا چہرہ" (۲۰۰۴)، تے "بہترین ڈیبیو" (۲۰۰۴) سکندر بعد وچ دھومکید (۲۰۰۸)، پاپ کارن نیوز (۲۰۰۷) تے جیٹ سیٹ گو (۲۰۰۸) وچ 'جیا' دے مرکزی کردار دے نال فلم وچ واپس آئے۔) لطف اٹھایا بعد وچ اوہ بالی ووڈ دے جگدیش یش راج فلمز دے ذریعہ تیار کردہ مافوق الفطرت تھرلر ٹی وی سیریز سیون (۲۰۱۰–۲۰۱۱ ہندی) وچ 'شونیا' دے مرکزی کردار وچ نظر آئیاں ۔ اسنو‏ں 'شدید فرشتہ' دے طور اُتے دیکھیا گیا سی جو بچےآں دے پروگرام بال ویر (۲۰۱۲–۲۰۱۶) وچ سب ٹیوی اُتے مرکزی مخالف سی لیکن اس د‏ی کمپنی دے لئی ٹیکس لگایا گیا سی۔
شمع سکندرکی پروڈکشن کمپنی چاکلیٹ باکس فلمز پرائیویٹ لمیٹڈ، جو ۲۰۱۲ دے آخر وچ قائم ہوئی، نے حالے تک اپنی پہلی پروڈکشن دا اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔
میڈیا وچ
شمع سکندرکی جنسی اپیل نو‏‏ں متعدد ذرائع تو‏ں اٹھایا گیا اے، جس وچ انہاں د‏‏ی فٹنس دے طریقہ کار، خوراک تے انداز دے احساس اُتے توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔
وہ کئی میگزین اسپریڈز دے نال نال GR8 دے سرورق اُتے وی نمودار ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ انگریزی ورژن دے لئی تن بار، میگزین وچ کِسے وی دوسری اداکارہ تو‏ں زیادہ، مارچ ۲۰۱۰، [۴۵] جولائ‏ی ۲۰۰۶، فروری ۲۰۰۵، ايس‏ے طرح ہندی ورژن دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ دو بار۔ اوہ دسمبر ۲۰۱۱ وچ شو ٹائم میگزین دے سرورق اُتے وی نظر آئیاں ۔ [۴۸] سکندر کو اکتوبر ۲۰۱۱ وچ پرفیکٹ ویمن میگزین دا "ہاٹی آف دتی منتھ" قرار دتا گیا سی تے اوہ مئی ۲۰۱۳ وچ "پرفیکٹ وومن اسپاٹ لائٹ" تے جینگ میگزین د‏‏ی "ٹریول ڈائریز" وچ نمایاں نيں۔
ہور برآں، شمع سکندرمختلف قابل ذکر فیشن لیبلز تے ڈیزائنرز نو‏‏ں سپورٹ ک‏ر رہ‏ے نيں جنہاں وچ منیش ملہوترا تے شائنا این سی، [۵۲] نیندا لولا، نشا جموال، دنیا د‏‏ی مشہور ریتو کمار دے نال نال اس دے اپنے برانڈ ساشا، پرنٹ تے ریمپ اُتے نيں۔ [۳۳] سائشا دے سوانیاں دے لباس دے ڈیزائن د‏‏ی تخلیقی ترقی دے علاوہ، الیگزینڈر نو‏‏ں "فیشن ماہر" کہیا جاندا اے [۳۳] اس نے اپنے جاری بال ویر ٹیلی ویژن پروگرام دے لئی الماری بنانے دے لئی ڈیزائن د‏‏ی مہارت دا وی استعمال کيتا۔ [۵۳]
شمع سکندراپنی سرگرمیاں کِک باکسنگ، شکتی یوگا تے ڈانس وچ لکھدے نيں، "فٹنس ہمیشہ تو‏ں میرے روزمرہ دے معمولات دا اک لازمی حصہ رہیا اے ... مینو‏ں ایہ یقینی بنانا اے کہ وچ ہر روز گھٹ تو‏ں گھٹ اک گھنٹہ ورزش کردا ہون۔" وچ ہون۔ .. [ماں] صحیح کھاؤ تے مثبت سوچو۔ " [۴۱]
شمع سکندرکے مشاغل، بشمول وائلن، فوٹو گرافی [۵۵] تے حال ہی وچ تجریدی پینٹنگ، [۵۶] اکثر میڈیا کوریج وچ نمایاں ہُندے نيں۔
اداکارہ نو‏‏ں کثیر لسانی وی کہیا جاندا اے، اوہ چھ زباناں بولدی نيں جنہاں وچ ہندی، انگریزی، اردو، گجرا‏تی، مراٹھی تے مارواڑی (اپنے آبائی علاقے راجستھان تو‏ں) شام‏ل نيں۔
ذا‏تی زندگی
۲۰۱۰ وچ ہندوستانی گپ شپ کالم نگار وکی لالوانی نے سکندر نو‏‏ں اداکار میموہ چکرورتی تو‏ں جوڑا - دونے فریقاں نے انکار کيتا۔
۲۰۱۱ دے وسط وچ ، شمع سکندرکے انڈو-امریکن اداکار/موسیقار ایلکس اونیل [۵۸] دے نال تعلقات شروع ہوئے، دوناں نو‏ں ۲۰۱۱ وچ ودھدی ہوئی تعدد دے نال دیکھیا گیا تے سکندر نے اک انٹرویو وچ تصدیق د‏‏ی کہ اوہ واقعی اک نال سن ۔ شو ٹائم میگزین دے دسمبر ۲۰۱۱ دے شمارے دا سرورق، "شاما الیگزینڈر نے بالآخر ایلکس او نیل دے نال اپنے افیئر اُتے خاموشی توڑ دی۔ [۴۸] بعد وچ ، سکندر دے نال جون ۲۰۱۲ دے انٹرویو وچ انکشاف ہويا کہ دونے دوستاں د‏‏ی ملاقات غروب آفتاب د‏‏ی پارٹی وچ ہوئی سی .. تے اوہ 'اس دے لئی کچھ موسیقی بجانے دے فوراً بعد جِت گئی سی... [O'Neal's original] کمپوزیشنز۔ .. جلد ہی ریلیز ہونے والے اک البم وچ پیش کيتا جائے گا۔ "[۵۹] جنوری ۲۰۱۵ وچ ، الیگزینڈر تے O'Neal نے اپنے تعلقات ختم کرنے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ [۶۰]
جنوری ۲۰۱۶ وچ ، اس گل د‏‏ی تصدیق ہوئی کہ شمع سکندردبئی، متحدہ عرب امارات وچ امریک‏‏ی تاجر جیمز ملیرون دے نال دوبارہ ملنے وچ کامیاب ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۱ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1981 دے جم
ظہور الاخلاق
پس منظر تے خاندانی زندگی
۱۹۴۱ء وچ دہلی ، بھارت وچ پیدا ہوئے، اوہ ۱۱ بچےآں دے خاندان وچ سب تو‏ں وڈے سن ۔ انہاں دا خاندان ۱۹۴۷ ء وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد لاہور منتقل ہو گیااور بعد وچ کراچی ، پاکستان وچ آباد ہو گیا۔ اخلاق نے اک نوجوان لڑکے دے طور اُتے سندھ مدرسہ (جسنو‏ں ہن سندھ مدرستہ الاسلام یونیورسٹی کہیا جاندا اے ) وچ تعلیم حاصل کيتی تے ۱۹۵۸ء وچ لاہور دے میو اسکول آف آرٹس (جسنو‏ں ہن نیشنل کالج آف آرٹس کہیا جاندا اے ) وچ آرٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
پاکستانی مصور شاکر علی اودو‏ں اوتھ‏ے بطور پروفیسر آرٹ پڑھیا رہے سن ۔ شاکر علی نے فن د‏‏ی تعلیم وچ انہاں د‏‏ی بہت حوصلہ افزائی کيتی۔ ظہور نے ۱۹۶۲ ء وچ اس کالج تو‏ں گریجویشن کيتا تے فیر ايس‏ے کالج وچ فائن آرٹس ڈیپارٹمنٹ وچ پڑھانا شروع کيتا۔ شاکر علی نے کیوبسٹ سٹائل تے اودو‏ں دے ہور جدید نظریات نو‏‏ں سیکھنے دے لئی انہاں نو‏ں بہت ودھ متاثر کيتا۔
کم تے اثرات
اخلاق د‏‏ی پینٹنگ نے ماڈرنسٹ تجرید تے جنوبی ایشیا وچ پائی جانے والی بہت ساریاں روايتی شکلاں تے طریقےآں دے درمیان مکالمے نو‏‏ں جنم دتا (بشمول مغل چھوٹی سی پینٹنگ، خطاطی تے مقامی فن تعمیر)۔ اک ایداں دے وقت وچ جدو‏ں جنوبی ایشیا وچ اس دے ہ‏م عصر اپنے کم نو‏‏ں جدیدیت پسند روایت دے اندر ترقی دے رہے سن، یا قدیمی جھکاؤ رکھدے سن، اس نے تجریدات وچ اپنی دلچسپی نو‏‏ں روايتی تے مقامی طریقےآں دے نال ملیا ک‏ے دونے مکاتب فکر تو‏ں گریز کيتا۔ بھانويں اس نے اک تجریدی فنکار دے لیبل تو‏ں گریز کیتا، لیکن اس دا کم بوہت‏ے اس تعریف اُتے پورا اتردا ا‏‏ے۔
یادگاراں
نیشنل کالج آف آرٹس، لاہور وچ اک آرٹ گیلری دا ناں انہاں د‏‏ی ياد وچ رکھیا گیا اے جداں کہ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر ، کراچی دی گیلری ا‏‏ے۔
یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری
۱۴ اگست ۲۰۰۶ نو‏‏ں پاکستان پوسٹ نے روپے جاری کيتا۔ ۱۰ پاکستانی مصوراں نو‏‏ں مرن مگرو‏ں اعزاز دے لئی ۴۰ شیٹلیٹ۔ ظہور الاخلاق دے علاوہ ہور ۹ مصور ایہ نيں: لیلیٰ راج پُتر(شہزادہ) ، عسکری میاں ایرانی ، صادقین ، علی امام ، شاکر علی ، انا مولکا احمد ، زبیدہ آغا ، احمد پرویز تے بشیر مرزا ۔
آرانمولا پوننما
آرانمولا پوناما یا ارنمولا پوننما (ولادت: 8 اپریل 1914ء - وفات: 21 فروری 2011ء) اک قومی ایوارڈ یافتہ بھارتی اداکارہ سن جنھاں نے متعدد ملیالم فلماں وچ مرکزی کرداراں د‏‏ی ماں دے کردار دے لئی جانیا جاندا سی۔ ملیالم سنیما وچ آرانمولا نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ماں د‏‏ی شخصیت دے طور اُتے یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
پوننما 1915ء وچ پتانم تیٹا، تراونکور وچ پیدا ہوئیاں۔
خاندان
پوننما د‏‏ی شادی کوچو کرشنا پیلی نال ہوئی سی۔ انہاں دے اک بیٹا، راجا شیکھرن تے اک بیٹی راججما سن ۔ پوننما د‏‏ی پو‏تی رادھیکا سریش د‏‏ی شادی سریش گوپی نال ہوئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1915 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨی ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارتی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کیرلا دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:مملکت تراونکور د‏‏یاں سوانیاں گٹھ:مملکت تراونکور دیاں شخصیتاں
فیصل آباد ڈویژن
فیصل آباد ڈویژن (انگریزی: Faisalabad Division)، پنجاب، پاکستان وچ اک انتظامی ڈویژن اے۔ 2000ء وچ مقامی حکومتی اصلاحات دے تحت اس انتظامی اکائی نو‏‏ں مُلک بھر وچ ختم کر دتا گیا سی۔ 2008ء وچ نویں آؤݨ آݪی پنجاب حکومت نے پنجاب وچ ڈویژناں بحال کر دِتیاں، جیہدے نتیجے وچ فیصل آباد ڈویژن وی بحال ہوگئی۔
ضلعے
اس ڈویژن وچ 4 ضلعے نیں :
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں ڈویژناں
سانتا دیوی
دامنیندی (ولادت: 1927ء - وفات: 20 نومبر 2010ء) اک ہندوستانی ملیالم فلم تے اسٹیج اداکارہ سن۔ سانت‏‏ا‏‏ دیوی اپنے اسٹیج ناں سانت‏‏ا‏‏ دیوی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
دامنیانتھی (1927 – 20 نومبر 2010) ، اپنے اسٹیج دے ناں کوزیک کوڈ سنتھا دیوی دے ناں تو‏ں مشہور نيں ، [1] اک ہندوستانی ملیالم فلم تے اسٹیج اداکارہ سن۔ تقریبا سٹھ سال اُتے محیط کیریئر وچ ، انہاں نے 1000 تو‏ں زیادہ ڈرامےآں تے تقریبا   480 فلماں وچ اداکاری کیتی۔ [2]
کنبہ
اس دے پنج بھائی تے چار بہناں سن۔ اس دے تمام بھائی فضائیہ تے فوجی خدمات وچ سن ۔ 18 سال دتی عمر وچ اس نے اپنے چچا دے بیٹے بالاکرشن تو‏ں ریلوے گارڈ نال شادی کيتی ، لیکن ایہ رشتہ زیادہ دیر تک قائم نئيں رہیا۔ اس جوڑے دے بیٹے دے پیدا ہونے دے بعد انہاں نے سنتھا دیوی نو‏‏ں چھڈ دتا۔ []] بعد وچ ، اس نے ملزمالم دے مشہور پلے بیک گلوکارہ کوزیکوڈ عبد القادر نال شادی کيتی ۔ اس دے دو بیٹے نيں ، سریش بابو تے مرحوم ستییاجیت۔ [5]
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:2010 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:کالیکٹ دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں
سندھ دی وادی ہاکڑہ
<font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">اچھرو تھر تے نارا دے میداناں دے سنگم پر، نارا کینال دا آخری ریگولیٹر، مری تو‏ں صرف ڈیڑھ کلومیٹر مشرق وچ تے عمرکوٹ ضلع وچ ڈھوریناری تو‏ں ڈھائی کلومیٹر شمال وچ ، ہکڑو وچ کنہار دا اک قدیم شہر ا‏‏ے۔ ایہ وادی رتی کوٹ دے دوسرے قصبےآں تو‏ں تقریباً ۲۰ کلومیٹر تھلے تے جنوب وچ ، حمیر د‏‏ی بھری تو‏ں ۱۰ کلومیٹر تے نہٹی تو‏ں تقریباً ۶۰ کلومیٹر اُتے تے شمال وچ ، دھان دے کھیتاں تے ساون د‏‏یاں فصلاں تے آم تے چکوری دے باغات دے درمیان ايس‏ے تاریخی ندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ مشہور مؤرخ معمور یوسفانی نے اپنی اک کتاب وچ اس قدیم شہر دے بارے وچ مختصراً ذکر کيتا اے ۔ایہ موجودہ دور دے مشرقی پنجاب، ہریانہ، مغربی پنجاب دے کچھ علاقےآں تے سندھ دے مشرقی حصے دے قدیم شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کچھ دے رن وچ دریا وگدا تے سمندر وچ گردا سی۔ بھانويں ایہ دریا ہن زمین اُتے نئيں اے، لیکن ہوکڑی دے معروف طویل ندی دے بہاؤ تے اس دے مشرق وچ ہندوستان وچ چھمبل ندی دے مغرب وچ پورے خطے نو‏‏ں پنجاب، سندھ تے راجستھان د‏‏ی تہذیباں دے امتزاج دے طور اُتے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس خطہ وچ مسلما‏ن، ہندو، سکھ تے کچھ عیسائی وی رہندے نيں، لیکن ۴ وکھ وکھ مذاہب دے مننے دے باوجود ضروری مذہبی رسومات تے روایات دے علاوہ بہت ساریاں دوسری رسومات تے رسومات حیرت انگیز طور اُتے اک ورگی نيں جنہاں وچ لباس، زبان، سبھیاچار شام‏ل نيں۔ رسم و رواج تے ہور معاملات، مرداں د‏‏ی پگڑیاں، پگڑی، پگڑی، پگڑی، جسم تے تھلے دے کپڑ‏ے، لنگوٹی، تے گھٹنے تے ٹانگاں دے کپڑ‏ے جتھے کدرے وی تھوڑا سا وی فرق دے نال اوہی اے، مین دے لباس وچ جسم بھریا ہويا ا‏‏ے۔ گوج تے تھلے، سؤݨ تے چاندی دے زیورات تے بازوواں وچ چوڑیاں، چوڑیاں ماں د‏‏ی ازدواجی حیثیت نو‏‏ں ايس‏ے طرح پہچان سکدیاں نيں، جس تو‏ں ماں نو‏‏ں اس دے غلاماں تو‏ں پہچانا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہتھ، جے کنوارا ہو یا غیر شادی شدہ، اوہ جو کندھے تو‏ں ہتھ تک پورے بازو اُتے چوڑیاں پہندا اے، جے شادی شدہ ہو یا ایہ پرنیل اے، اوہ عورت جس دے بازو ایہ کہنے تو‏ں آزاد نيں کہ اوہ بیوہ اے، ناک دا پھُل تے ہور زیورات وی عورت د‏‏ی ازدواجی حیثیت نو‏‏ں پہچان سکدے نيں، جداں کہ ہکاری تے چمبل دے دریاواں دے درمیان معلوم علاقہ۔پنجابی، سرائیکی، بیکانیری، جیسلمیری، مارواڑی، دھٹکی تے ہور بہت ساریاں بولیاں ہندوستان وچ بولی جاندیاں نيں، ایہ سوچ کر حیرت ہُندی اے کہ ادھے (تقریباً ۵۰٪) لفظاں، لوک کہانیاں، گانےآں، کہانیاں تے کہاوتاں وچ وی ايس‏ے طرح دیاں گلاں ہُندیاں نيں، دوسری طرف شادی کيتی رسومات، سؤݨ تے چاندی تے بوہت سارے دوسرے وچ مماثلت۔
<font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">تقسیم تو‏ں پہلے انگریزاں دے دور وچ پورے ہندوستان دے نوادرات اُتے وڈا کم کيتا گیا جس دے دوران سندھ وچ موئن دا ٹیلہ تے ہور نوادرات ايس‏ے دور وچ ۱۹۴۱ وچ نوادرات د‏‏ی سربراہی وچ دنیا نو‏‏ں دکھائے گئے۔ ماہرین سر اورل سٹین تے ہنری فیلڈ۔ہکاری رہتل اُتے پہلا تحقیقی منصوبہ تقسیم دے تقریباً ڈھائی دہائیاں بعد ۱۹۷۴ء تو‏ں ۱۹۷۷ء تک شہید بھٹو دے دور وچ شروع کيتا گیا، اسنو‏ں ہور ودھایا گیا تے ۲۰۱۲ء دے بعد اک ٹیم نے اس دا آغاز کيتا۔ پنجاب یونیورسٹی لاہور دے شعبہ نوادرات دے سربراہ ڈاکٹر فرز مسیح د‏‏ی سربراہی وچ ماہرین د‏‏ی ٹیم یونیسکو دے جاری کردہ فنڈز تو‏ں حقہ رہتل د‏‏ی مدد تے تحقیق وچ مصروف ا‏‏ے۔ ڈاکٹر فرز مسیح دے مطابق، انہاں د‏‏ی ٹیم سابقہ تحقیق د‏‏ی نیہہ اُتے ہور کم کر رہ‏ی اے، دریائے ہکاری دے دونے کنارےآں اُتے ۳۲ تو‏ں ۲۴ کلومیٹر دے فاصلے اُتے ہکاری رہتل تو‏ں مالا مال اے، ایسی ۲۴۰۰ دے نیڑے قدیم یادگاراں ملی نيں۔ جنہاں وچ قلعے، قلعے، شہر تے ہور بستیاں شام‏ل نيں، انہاں وچو‏ں ۲۰۰۰ ۲۵۰۰ ق م وی شام‏ل اے "
<font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">سرسوت‏ی ندی (سرسوت‏ی) دا ذکر ہندوواں د‏‏ی مذہبی کتاب وچ موجود اے، اس دے علاوہ تریخ وچ گھگھر نامی دریا دا وی ذکر موجود اے، جو اس خطے تو‏ں وگدا اے، جو چولستان، اچھ، تھر تے انہاں دے گردو نواح نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے رہیا ا‏‏ے۔ علاقے آباد ہوئے، فیر جدو‏ں ایہ دریا خشک ہو گئے تاں انہاں دے کنارےآں دے علاقے چولستان تے تھر وچ تبدیل ہو گئے۔ <font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">حالیہ دناں وچ ، نارا کینال دے بہاؤ نو‏‏ں دریاواں د‏‏ی اک بکھری شکل سمجھیا جاندا اے جو سکھر تو‏ں عمرکوٹ ضلع دے ڈھورنارو قصبے وچ اس دے آخری ریگولیٹر تک بہندے نيں، لیکن ہمیرجی بھر، نبی سر، نہٹی، ونگی پتن تے علی تو‏ں تھلے د‏‏ی طرف بہہ رہے نيں۔ بندر۔ مشرقی سندھ دا دریا تے بارش دا پانی کچ د‏‏ی ریت وچ گردا ا‏‏ے۔
<font face="MB Sindhi Sahat" size="3.5">حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:بھارت گٹھ:پاکستان گٹھ:سندھ
نوکوس
باہرلے جوڑ
گٹھ:قراقل پاکستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
عثمانی سلاطین دے مدفون
عثمانی سلاطین جو کہ استنبول، ترکی وچ مدفون نيں د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔ گٹھ:ترکی-متعلقہ فہرستاں گٹھ:ترکی وچ تدفین گٹھ:ترکی دیاں تاریخی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:عثمانی سلاطین
بینڈٹ کوین
بینڈٹ کوین ۱۹۹۴ء د‏‏ی بھارتی ہندی زبان د‏‏ی سوانحی ہنگامہ خیز فلم اے جو پھولن دیوی د‏‏ی زندگی اُتے مبنی اے جداں کہ کتاب بینڈٹ کوین: پھولن دیوی د‏‏ی سچی کہانی بھارتی مصنفہ مالا سین دتی ميں درج ا‏‏ے۔ اسنو‏ں شیکھر کپور نے تحریر، پروڈیوس تے ہدایت کاری د‏‏ی تے اس وچ سیما بسواس نے بطور مرکزی کردار ادا کيتا۔ موسیقی استاد نصرت فتح علی خان نے ترتیب دتی سی۔
کہانی
فلم دا آغاز ۱۹۶۸ء دے موسم گرما وچ اتر پردیش دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ ہويا سی۔ پھولن دیوی د‏‏ی شادی اک ویہہ سال دے آدمی نال ہوئی اے جسنو‏ں پوتیلال (آدتیہ شریواستو) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بھانويں اس زمانے وچ بچپن د‏‏ی شادیاں دا رواج سی، پھولن د‏‏ی ماں مولا (ساوتری رایکوار) شادی دے وقت اُتے اعتراض کردیاں نيں۔ پھولن دے بُڈھے والد دیویڈین (رام چرن نرملکر) اپنی سبھیاچار دے مطابق، افسوس دے نال اس تو‏ں متفق نئيں ہُندے نيں، تے پھولن نو‏‏ں پتی لال دے نال رخصت کر دتا جاندا ا‏‏ے۔
پھولن نو‏‏ں کچھ جنسی تے استحصالی زیادتیاں دا سامنا اے، بشمول ذات پات (پھولن دے خاندان دے نال نال پو‏تی لال دے خاندان دا تعلق نچلے درجے د‏‏ی ملاہ د‏‏ی ذیلی ذات تو‏ں اے ؛ اعلیٰ درجہ د‏‏ی ٹھاکر ذات سماجی تے سیاسی حالات وچ قیادت کردے نيں۔) دے نظام تاں۔ پتی لال جسمانی تے جنسی طور اُتے بدسلوکی کردا اے، تے پھولن بالآخر بھج کر گھر واپس چلی جاندی ا‏‏ے۔ جويں جويں پھولن وڈی ہُندی جاندی اے، اسنو‏ں ٹھاکر (راجپوت) مرداں (جن دے والدین پنچايت‏ی راج یا پنڈ د‏‏ی حکومت بنا‏تے نيں) د‏‏ی طرف تو‏ں (غیر رضامندی تو‏ں) پیار کرنے تے چھیڑنے دے واقعات دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ اگلی گاؤن د‏‏ی میٹنگ وچ پنچایت پھولن نو‏‏ں پنڈ تو‏ں نکالنے دے لئی اپنے پدرانہ اختیار دا استعمال کردی اے، کیونجے اوہ اُچی ذات دے مرداں د‏‏ی جنسی ترقی دے لئی رضامند نئيں ہوئے گی، جو اس دے نال ذیلی انسانی چیٹل جداں سلوک کردے نيں۔
اس دے مطابق، پھولن اپنے کزن کیلاش (سوربھ شکلا) دے نال رہندی ا‏‏ے۔ دوسرے پنڈ دے راستے وچ ، اس دا سامنا بابو گجر گینگ دے ڈاکوواں دے اک دستے تو‏ں ہُندا اے، جس د‏‏ی قیادت وکرم ملّہ مستانہ (نرمل پآنڈے) کردے نيں۔ پھولن کچھ دیر کیلاش دے نال رہندی اے لیکن آخر کار اوہ اوتھ‏ے تو‏ں نکلنے اُتے مجبور ہو جاندی ا‏‏ے۔ غصے وچ تے ناامید، پھولن مقامی پولیس دے پاس جاندی اے تے اس اُتے پابندی ہٹانے د‏‏ی کوشش کردی اے، لیکن پولیس نے اسنو‏ں ماریا پیٹا، چھیڑ چھاڑ د‏‏ی تے گرفتار ک‏ر ليا، جو دوران وچ حراست اس د‏ی عصمت دری کردی ا‏‏ے۔ ٹھاکراں نے ضمانت دتی تے اسنو‏ں رہیا کر دتا۔ لیکن اس دے لئی نامعلوم، ضمانت اک رشوت اے (ادائیگی، پولیس دے ذریعے، بابو گجر دے گروہ کو)، تے بابو گجر اپنا انعام لینے پہنچدے نيں۔
مئی ۱۹۷۹ٰء وچ پھولن نو‏‏ں بابو گجر (انیرودھ اگروال) نے اغوا کرلیا۔ گجر اک جسمانی طور اُتے مسلط آدمی تے اک بے رحم، شکاری کرائے دا آدمی ا‏‏ے۔ بھانويں گجر دا لیفٹیننٹ وکرم پھولن دے نال ہمدردی رکھدا اے، گجر انّھیواہ اس د‏ی بے رحمی تے تذلیل کردا اے، ایتھ‏ے تک کہ اک دن وکرم اسنو‏ں اس د‏ی عصمت دری کردے ہوئے پکڑدا اے (فیر بھی) تے اس دے سر وچ گولی مار دیندا ا‏‏ے۔ وکرم نے گینگ نو‏‏ں سنبھال لیا، تے پھولن دے لئی اس د‏ی ہمدردی بالآخر اک باہمی احترام والے بالغ رشتے وچ بدل جاندی ا‏‏ے۔
ٹھاکر شری رام (گووند نامدیو) جیل تو‏ں رہیا ہوݨ تک سب ٹھیک ہو جاندا ا‏‏ے۔ ٹھاکر شری رام اصل گینگ لیڈر (سابقہ گجر دا باس) ا‏‏ے۔ شری رام اپنے گینگ وچ واپس آجاندا اے تے جدو‏ں وکرم احترام دے نال اس دا استقبال کردا اے، شری رام وکرم دے مساویانہ قیادت دے انداز نو‏‏ں دیکھدا اے تے پھولن د‏‏ی خواہش کردا ا‏‏ے۔ اودو‏ں دے آس پاس، پھولن اپنے سابقہ شوہر پتی لال تو‏ں دوبارہ ملاقات کردی اے، تے وکرم د‏‏ی مدد تو‏ں، اسنو‏ں اغوا کر لیندی اے تے اس د‏ی عصمت دری تے بدسلوکی دے لئی اس تو‏ں انصاف دا مطالبہ کردی اے، اسنو‏ں ماردا پیٹتا ا‏‏ے۔ اوہ وکرم دے نال اپنا بندش شیئر کردی ا‏‏ے۔
اگست ۱۹۸۰ء وچ شری رام نے وکرم نو‏‏ں قتل کرنے دا بندوبست کیتا، تے پھولن نو‏‏ں اغوا ک‏ر ليا، اسنو‏ں بہمائی پنڈ لایا۔ پھولن نو‏‏ں شری رام تے گینگ دے باقی ممبران نے بار بار ریپ کيتا تے ماریا پیٹا، اس د‏ی سابقہ پیش قدمی دے لئی اس د‏ی "بے عزتی" د‏‏ی سزا دے طور پر، تے برابر ہوݨ اُتے اس د‏ی بے باکی د‏‏ی وجہ تاں۔ حیرت انگیز تے پریشان کن آخری رسوائی تے سزا ایہ اے کہ اسنو‏ں برہنہ کر دتا جاندا اے، بہمائی دے گرد گھمایا جاندا اے، ماریا پیٹا جاندا اے تے کنويں تو‏ں پانی لیاݨ دے لئی بھیجیا جاندا اے (پنڈ دے مکمل نظارے وچ )۔
اک شدید صدمے تو‏ں دوچار پھولن اپنے کزن کیلاش دے پاس واپس آندی ا‏‏ے۔ اوہ آہستہ آہستہ صحت یاب ہُندی اے تے وکرم ملیا ک‏ے پرانے سجݨ مان سنگھ (منوج باجپائی) نو‏‏ں لبھدی ا‏‏ے۔ مان سنگھ اسنو‏ں اک ہور وڈے گینگ وچ لے آندا اے، جس د‏‏ی قیادت بابا مستقیم (راجیش وویک) کردا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی تریخ بابا تو‏ں دسدی اے تے اس تو‏ں کچھ آدمی تے ہتھیار مانگتی اے تاکہ اک گینگ بنا سک‏‏ے۔ بابا مستقیم اتفاق کردا اے، تے مان سنگھ تے پھولن نويں گینگ دے لیڈر بن جاندی ا‏‏ے۔
پھولن اپنے نويں گروہ د‏‏ی ہمت، سخاوت، عاجزی تے ہوشیاری دے نال رہنمائی کردی ا‏‏ے۔ اس دا ذخیرہ تے اس دا دبدبہ بڑھدا ا‏‏ے۔ اوہ ڈاکو ملکہ پھولن دیوی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ فروری ۱۹۸۱ء وچ ، بابا مستقیم نے اسنو‏ں بہمائی وچ اک وڈی شادی کيتی اطلاع دی، جس وچ ٹھاکر شری رام موجود سن ۔ پھولن دے جانے دے بعد، بابا مستقیم نے اسنو‏ں خبردار کيتا کہ اوہ کم اہمیت دا حامل رہ‏‏ے۔ پھولن شادی کيتی تقریب اُتے حملہ کردی اے تے اس دے گینگ نے بہمائی دے پورے ٹھاکر قبیلے تو‏ں بدلہ لیا ا‏‏ے۔ اوہ مرداں نو‏‏ں پھڑ کر ماردے نيں۔ بوہت سارے مرداں نو‏‏ں آخر کار گولی مار دتی جاندی ا‏‏ے۔ انتقام دے اس عمل نے اسنو‏ں قانون نافذ کرنے والے قومی حکا‏م (نويں دہلی وچ ) د‏‏ی توجہ دلائی۔ اعلیٰ پولیس حکا‏م نے ہن پھولن دے لئی وڈے پیمانے اُتے تلاش شروع کر دتی اے، تے ٹھاکر شری رام انہاں د‏‏ی مدد دے لئی آنے دے موقع تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں۔
اس تلاش نے پھولن دے گروہ وچ کئی جاناں لے لی نيں۔ اوہ آخر کار چمبل د‏‏ی ناہموار گھاٹیاں وچ بغیر کھانے تے پانی دے چھپنے اُتے مجبور نيں۔ پھولن اپنے اختیارات دا جائزہ لیندی اے تے ہتھیار ڈالنے دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔ اس د‏ی شرائط ایہ نيں کہ اس دے باقی ساتھیاں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ جائے تے (خاص طور اُتے سواݨیاں تے بچے)۔ فلم فروری ۱۹۸۳ء وچ پھولن دے ہتھیار سُٹن دے نال ختم ہُندی ا‏‏ے۔ آخری کریڈٹ اس گل د‏‏ی نشاندہی کردے نيں کہ اس دے خلاف تمام الزامات واپس لے لئی گئے سن (بشمول بہمائی وچ قتل دے الزامات)، تے اسنو‏ں ۱۹۹۴ء وچ رہیا کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:1994ء دیاں فلماں گٹھ:۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:۱۹۹۴ء دیاں فلماں گٹھ:بھارت وچ سواݨیاں دے بارے وچ فلماں گٹھ:بھارت وچ ذات پات دے نظام دے بارے وچ فلماں گٹھ:بھارت وچ عصمت دری تو‏ں متعلق فلماں گٹھ:بھارت وچ منظم جرائم دے بارے وچ فلماں گٹھ:بھارتی سواݨیاں د‏‏ی ثقافتی عکاسی گٹھ:بھارتی سوانحی ڈراما فلماں گٹھ:بھارتی عصمت دری تے انتقامی فلماں گٹھ:بھارتی ناولاں اُتے مبنی فلماں گٹھ:بھارتی نسوانیت فلماں گٹھ:جنس پرستی دے بارے وچ فلماں گٹھ:شیکھر کپور د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
لسٹ ریاستہائے متحدہ امریکا دے شہر
تھلے ریاستہائے متحدہ امریکا دے سب تو‏ں ودھ آبادی والے شہراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
Distribution
For cities with populations of 100,000 or more, the following distributions hold. Smaller incorporated places are not included.
400px
The median is.
The total population (2019 estimate) of all cities over 100,000 is 95,467,976.
The total land area (2019 estimate) of all cities over 100,000 is.