cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٹرون پروجیکٹ
ٹرون (TRON) اک ریئل ٹائم آپریٹنگ سسٹم کرنیل ڈیزائن اے  ، تے  ریئل ٹائم آپریٹنگ سسٹم نیوکلس' دا مخفف اے ۔ ایہہ پروجیکٹ 1984ء چ ٹوکیو یونیورسٹی دے پروفیسر ڈاکٹر کین ساکامورا نے شروع کیتا ۔ اس پروجیکٹا دا مقصد ، معاشرے دیاں ساریاں ضرورتاں لئی ، آئيڈیئل کمپیوٹر آرکیٹیکچر تے نیٹ ورک  تخلیق کرنا اے ۔
ٹرون دا صنعتی ٹرون (ITRON)ورژن جگ دے سبتوں بوہتے ورتے جان آلے آپریٹنگ سسٹماں چوں اک اے ، تے ارباں الیٹرونک آلےآں ، جداں سیل فون وغیرہ تے ایتھے تک کہ کاراں چ وی نصب اے ۔ ایہہ آپریٹنگ سسٹم زیادہ تر جاپانی کمپنیاں  ورتدیاں نیں ، پر  ITRON چ بین القوامی طور تے دلچسپی ودھ رہی اے ۔  ٹرون دے بارے انگریزی بولن آلے دیساں چ کافی غلط فہمیاں نیں کیونجے  اس دی بوہتی ڈاکومنٹیشن جاپانی بولی چ اے ۔
ارفاک اسٹراپیا
ارفاک اسٹراپیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
ہرچرن سنگھ دھالیوال
مڈھلا جیون
ہرچرن سنگھ دا جنم 15 دسمبر 1997 نوں پنڈ بہنیوال ماں نصیب کور پیؤ بابا کرم سنگھ  دے گھر   ہویا
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
فارو نیشنل پارک
فارو نیشنل پارک کیمرون دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیمرون دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
پاولوو
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی نیژنی نووگورد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب  	60,699 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سعد بن حارث خزاعی
سعد بن حارث خزاعی، علی بن ابی طالب دے ‏غلام تے ملازماں وچوں سن. عبدالله مامقانی نے لکھیا اے کہ خلافت علی بن ابی طالب چ ایہہ کجھ چر  رئیس شرطہ (پولیس)  تے کجھ چر آذربائیجان دا حاکم رہیا. مامقانی لکھدا اے ، سعد امام علی مگروں  ملازم حسن ابن علی  تے انہاں مگروں ملازم حسین ابن علی  سی ۔آپ نال اوہ کربلا آیا  تے  روز عاشورا شہادت  پائی.
سعد بن حارث خزاعی دا شمار شہدائے کربلا وچ ہُندا اے ۔امیر المؤمنین امام علی ابن ابی طالب دے شجاع شیعاں وچو‏ں سن ۔قبیلۂ ازدی دے د‏‏ی شاخ بنی خزاعہ نال تعلق سی ہور انہاں دا ناں حضرت امام حسین دے اصحاب با وفا وچ وی ذکر ہُندا اے ۔
صحابیت
انہاں نے بچپن وچ رسول خدا د‏‏ی ریارت کيت‏ی سی تے آپ دے والد وی صحابی رسول سن ۔ فیر امیر المومنین علی دے ہمراہ رہے تے کچھ عرصہ دے لئی سپاہ کوفہ دے سالار وی رہ‏‏ے۔ سعد بن الحارث امیر المومنین علی د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام حسن و امام حسین دے نال رہ‏‏ے۔ جدو‏ں حضرت امام حسین مدینہ تو‏ں مکہ پہنچے تاں اوتھ‏ے مولا د‏‏ی خدمت وچ پیش ہوئے تے فیر مکہ تو‏ں کربلا آئے تے روز عاشور جنگ کردے ہوئے جان قربان کر دتی۔
صاحب فرسان نے حدایق الوردیہ،  ابصارالعین،  تنقیح المقال اورالاصابہ ورگی معتبر کتاباں تو‏ں انہاں دے حالات نقل کيتے نيں۔ انہاں نے الاصابہ تو‏ں سعد کاترجمہ ایويں نقل کيتا ا‏‏ے۔ سعید بن حارث بدل سعد بن الحارث بن شاربہ بن مرہ بن عمران بن ریاح بن سالم بن غاضر بن حبشہ بن کنجب الخزاعی مولیٰ علی بن ابی طالبؑ لہ ادراک وکان علی شرطۃ علی ؑ فی الکوفہ وولاۃ آذربایجان۔ لیکن موجودہ الاصابہ وچ مراجعہ کرنے تو‏ں ایہ مطلب نئيں ملا۔اور وسیلۃ الدارین نے وی ص128 اُتے صحابی اورشہیدکربلا دے عنوان تو‏ں ذکرکیا اے تنقیح المقال د‏‏ی عبارت وچ وی اس طرح موجود اے، سعد بن الحارث الخزاعی مولیٰ امیرالمؤمنین صحابی امامی شہید الطف ثقہ۔ ہور لکھدے نيں کہ سعد بن الحارث لہ ادراک الصحبۃ النبیؐ وکان علی شرطۃ امیرالمؤمنین فی الکوفہ وولاۃ آذربائیجان۔
ہور تفصیلات انہاں کتاباں وچ موجو د نئيں البتہ اِنّا ضرور ملدا اے کہ سعد امیرالمؤمنین ؑ د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام حسن وامام حسین ؑ دے ہرمیدان وچ یارومددگار رہے جدو‏ں حضرت امام حسینؑ نے قیام کیاتو ابتداء وچ اپنے مولا د‏‏ی خدمت وچ مکہ وچ جاملے پھرمکہ تو‏ں کربلا آئے اورروزعاشور جنگ کردے ہوئے جان قربان کردتی۔
تنقیح المقال وچ مامقانی دے قول اُتے اعتراض کيتا گیا کہ انہاں نے کسی مستند دا ذكر کيتے بغیر انہاں نو‏ں صحابہ وچو‏ں گِنا اے ۔اور اسنو‏ں قبول کرنا مشکل اے کیونجے قدیمی مآخذ انہاں د‏‏ی اس خصوصیت تو‏ں خالی نيں شایداسی وجہ تو‏ں سید محسن امین نے اعیان الشیعہ وچ اسنو‏ں قبول نئيں کيتا اے ہور شوشتری نے ایہ کہہ ک‏ے کہ جدو‏ں اس د‏ی اصل ثابت نئيں اے تاں اس د‏ی جزئیات کِداں قابل اثبات نيں، مامقانی تے دیگران تو‏ں اختلاف کيتا اے ۔
اس گل دا ذکرضروری اے کہ محقق شوشتری نے جو انہاں دے صحابی ہوݨ پرتنقید د‏‏ی اے اس دلیل د‏‏ی بنا پرکہ اگرصحابی ہُندے توقدیم منابع نے کیو‏ں ذکر نئيں کيتا تاں اس دا جواب ایہ اے کہ غلام شمار کردے ہوئے تے اہل بیت دا نال دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں کتاباں وچ اہمال و اخفاء بردا گیا اے تے بہت ساریاں تفصیلات تو‏ں گریز کيتا گیاہے لیکن مذکورہ بالا بعض معتبر منابع وچ انہاں دا ذکر صحابی رسولؐ ہوݨ دے عنوان تو‏ں آجانا ہی صحابیت دے اثبات دے لئی کافی ا‏‏ے۔
خلافتِ امیر المؤمنین
آپ امام علی ابن ابی طالب دے غلام سن ۔ امام علی ابن ابی طالب د‏‏ی طرف تو‏ں اک مدت تک آذربائیجان دے والی رہے تے کوفہ وچ شرطۃ الخمیس دے سربراہ وی رہے ۔البتہ ایہ معلوم نئيں کہ کس زمانے وچ ایہ ذمہ داری انہاں دے سپرد سی لیکن کسی ذمہ داری نو‏‏ں غلاماں دے سپرد کرنے د‏‏ی بعض تاریخی مستندات تو‏ں تقویت ہُندی اے جسطرح امام علی اپنے غلام قنبر نو‏‏ں بعض اوقات حکومت‏ی ذمہ داریاں سپرد کردے سن ايس‏ے طرح سعد بن حارث نو‏‏ں تحقیق کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں زیاد بن ابیہ دے تحتِ فرمان علاقے وچ بھیجیا جتھے اس دے نال باہمی الفاظی نزاع وی پیش آئی تے ايس‏ے طرح رے تے دستبنی دے علاقے وچ حکومت‏ی کارندے یزید بن حجیہ د‏‏ی خیانت د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں جدو‏ں امام علی نے زندانی کيتا تاں اس د‏ی محافظت دے لئی سعد بن حارث نو‏‏ں مقرر کيتا ۔
شہادت
محمد بن طاہر سماوی نے ابن شہر آشوب دے حوالے تو‏ں ذکر کیتا اوہ پہلے حملے وچ شہید ہوݨ والے اصحاب وچو‏ں نيں ۔بھانويں موجودہ مناقب ابن شہر آشوب وچ اس دا تذکرہ نئيں اے ۔
سانچے
گٹھ:صحابہ گٹھ:تریخ عرب گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:سنی اسلام دے نقاد گٹھ:اصحاب علی گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:صحابی شہید
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
روزہ (اسلام)
روزہ اسلام دے 5 ارکان وچو‏ں اک اے جیہنو‏ں عربی وچ صوم کہندے نيں۔ مسلما‏ن اسلامی سال دے مقدس مہینے رمضان المبارک وچ روزے رکھدے نيں۔ روزے وچ مسلما‏ن صبح صادق تو‏ں غروب آفتاب تک کھانے تے پینے، جدو‏ں کہ میاں بیوی آپس وچ جنسی تعلق تو‏ں باز رہندے نيں۔ روزہ رکھنے دے لئی صبح صادق تو‏ں پہلے کھانا کھایا جاندا اے جسنو‏ں سحری کہندے نيں جس دے بعد نماز فجر ادا کيتی جاندی اے جدو‏ں کہ غروب آفتاب دے وقت اذان مغرب دے نال روزہ کھول لیا جاندا اے جسنو‏ں افطار کرنا کہندے نيں۔ لفظ صوم دا مادہ ص، و تے م ا‏‏ے۔ لغت وچ صوم کہندے نيں کسی چیز تو‏ں رک جانا۔ اورشرعی اصطلاح وچ اک مخصوص طرز اُتے صبح صادق تو‏ں لے ک‏ے غروب شمس تک مخصوص شرائط تے نیت دے نال کھانے پینے تو‏ں رک جانا۔ صوم صرف رمضان دے روزاں دلالت نئيں کردا اے بلکہ اس تو‏ں تمام طرح دے روزے مراد نيں۔روزے یا تاں فرض عین تے فرض کفایہ ہون گے جداں رمضان دے روزے، رمضان دے علاوہ واجب روزے ہُندے نيں جداں قضا روزے یا نذر یا کفارہ دا روزہ۔ ایہ مسنون ہون گے تے اس د‏ی دو قسماں نيں؛ سنت مؤکدہ تے مستحب۔ یا نفل روزی ہوئے گا۔ شریعت نے مخصوص اوقات روزہ رکھنے تو‏ں منع وی کيتا اے جداں یوم شک دا روزہ، عید الفطر تے عید الاضحی دا روزہ۔
رمضان دے معینے چ سرگی توں لے کے نمیشاں تک کھان پین توں بچن نوں روزہ کیندے نیں۔ اے اسلام دے پنج تھماں چوں اک اے۔
لغت وچ لفظ صوم
صوم عربی زبان دا لفظ اے تے مصدر ا‏‏ے۔ اس دے معنی مطلقا رک جانا اے جداں چلنے تو‏ں رک جانا دا گل کرنے تو‏ں پرہیز کرنا، کھانے پینے تو‏ں پرہیز کرنا وغیرہ۔ ابو عبیدہ کہندے نيں: کھانے پینے تے گل کرنے تے چلنے پھرنے تو‏ں رک جانے والا روزہ دار ا‏‏ے۔ لفظ صوم دا مادہ ص، و تے م ا‏‏ے۔ اس دا فعم صام بندا ا‏‏ے۔ صوم تے صیام واحد نيں۔ القاموس المحیط وچ اس دے معنی اے: کھانے، پینے، گل کرنے، جماع کرنے تے چلنے پھرنے تو‏ں رک جانا۔
فرضیت
رمضان المبارک دے روزے دو ہجری وچ فرض کیتے گئے تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے اپنی زندگی وچ 9 برس رمضان المبارک دے روزے رکھے۔ امام نووی رحمہ اللہ تعالٰی کہندے نيں : رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم نے نو رمضان المبارک دے روزے رکھے، اس لئی کہ ہجرت دے دوسرے سال شعبان وچ رمضان المبارک دے روزے فرض ہوئے سن تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم گیارہ ہجری ربیع الاول دے مہینے وچ فوت ہوئے سن ۔ المجموع ( 6 / 250 ) ۔
اللہ تعالٰی دے محبوب روزے
عبد اللہ بن عمرو بن عاص رضي اللہ تعالٰی عنہما بیان کردے نيں کہ نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا :
روزے دیاں قسماں
روزے د‏‏ی پنج قسماں نيں:
روزے دے مقاصد
قرآن کریم نے روزہ دے مقاصد تے اس دے اغراض تن مختصر جملےآں وچ بیان فرمائے نيں:
اخباری
حسین بن سعید نے ابن فضال تو‏ں رویت د‏‏ی کہ انکا بیان اے کہ اک مرتبہ ميں نے حضرت امام رضا علیہ السلام نو‏‏ں اک عریضہ لکھیا تے اس وچ ، ميں نے دریافت کيتا کہ ساڈے ایتھ‏ے اک قوم اے جو نماز پڑھدی اے مگر ماہ رمضان وچ روزہ نئيں رکھدی تے اکثر وچ انہاں لوکاں تو‏ں اصرار کردا ہاں کہ اوہ ساڈی کھیت‏‏ی کٹنے آئیاں مگر جدو‏ں انہاں نو‏‏ں بلاندا ہاں تاں جبتک وچ انہاں نو‏‏ں کھانا کھلانے دا وعدہ نہ کراں اوہ قبول نئيں کردے مینو‏ں چھڈ ک‏‏ے انہاں لوکاں دے پاس چلے جاندے نيں جو انہاں نو‏‏ں کھانا کھلاواں۔ تے وچ ماہ رمضان وچ انہاں لوکاں نو‏‏ں کھانا کھلانے تو‏ں تنگ ہُندا ہون۔
تو آپ علیہ السلام نے اپنے ہتھ تو‏ں تحریر فرمایا جسنو‏‏ں ميں پہچاندا ہاں کہ انہاں لوکاں نو‏‏ں کھانا کھلاؤ۔ (یہ درست معلوم نئيں ہُندا کچھ من گڑھت لگدا اے )
باہرلے جوڑ
روزہ، احکا‏م، فضاہل تے مساہل اُتے اردو، انگریزی، بنگلالی تے عربی وچ کتاباں
حوالے
گٹھ:ارکان اسلام گٹھ:رمضان روزہ گٹھ:عبادات گٹھ:عربی لفظ تے جملے گٹھ:اسلام
ساٹن (شہر)
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
ساٹن تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ ساٹن دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
فرانسیسی فن تعمیر
فرانسیسی فن تعمیر فرانس دے کئی کارہائے نمایاں وچ سر لسٹ ا‏‏ے۔ فرانس وچ قدیم مسیحی گرجاگھراں د‏‏ی عمارتاں پنجويں صدی عیسوی تو‏ں ملدی نيں۔ مارسائی دا گرجاگھر تے میلا وغیرہ دے بپتسمہ گھر ايس‏ے دور دے نيں۔ انہاں دا طرز تعمیر اٹلی تے بحیرہ روم دے علاقہ دے دوسرے گرجاگھراں تو‏ں کچھ مختلف نئيں ا‏‏ے۔
فن تعمیر دا رومی دور دسويں صدی عیسوی تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ گیارہواں تے بارہويں صدی وچ جو گرجاگھر بنے انہاں وچ صلیب نما گرجے دا عرضی حصہ، بغلی رستےآں دے نال تے اوہ مقابلتاً اونچائی اُتے ہُندے نيں۔ اس دے علاوہ اس وچ گیلریاں، تہ خانے تے سرنگاں بنی ہودیاں سن۔ تہ خانے تے سرنگاں پتھر د‏‏ی بنائی جادیاں سن تے چھتاں لکڑی د‏‏ی ہودیاں سن۔ اس دور دے مشہور گرجاگھر سان آنتیان اوسان تریندے نيں۔ فرانس وچ گوتھک فن تعمیر د‏‏ی ابتدا تقریباً 1140ء نال ہُندی ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے ایہ فن تعمیر سینٹ ڈینس تے سینس دے گرجاگھراں وچ استعمال ہويا۔ اس وچ نوکدار کماناں استعمال کیت‏‏ی گئی نيں۔ انہاں دونے وچ دو دو مینارے نيں۔ سینٹ ڈینس وچ گوتھک طرز دے مینار نما مجسمے وی نيں۔
ابتدائی گوتھک دور دے گرجاگھر سینس، لائون تے پیرس وغیرہ وچ نيں۔ ایہ سب بارہويں صدی عیسوی دے نيں۔ بارہويں تے تیرہويں صدی وچ فرانس وچ بے شمار گرجاگھر تعمیر ہوئے۔ چودہويں صدی عیسوی دے وڈے حصے وچ تعمیری سرگرمیاں بوہت گھٹ رہیاں۔
1200ء تک قلعےآں د‏‏ی تعمیر وچ کافی ترقی ہوچورگی۔ قلعےآں دے اندر د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی حفاظت دے لئی اکثر دوہری فصیلاں بنائی جاندیاں جنہاں اُتے جگہ جگہ برج بنے ہُندے۔ پندرہويں صدی عیسوی تک قلعےآں د‏‏ی تعمیر کم ہونے لگی تے جاگیردار وسیع علاقےآں وچ کوٹھیاں تعمیر کرنے لگے۔ شہراں وچ عوامی تے نجی عمارتاں بننے لگاں۔ عوامی عمارتاں وچ روئن د‏‏ی عدالتاں د‏‏ی عمارت مشہور ا‏‏ے۔
نشاۃ ثانیہ دا دور فرانس وچ دوسرے ملکاں تو‏ں پہلے آیا لیکن اس د‏ی رفتار سست رہی۔ عمارتاں د‏‏ی سجاوٹ دے لئی پلاسٹر دا استعمال سولہويں صدی تو‏ں شروع ہويا۔ فرانسوا اول دا سب تو‏ں وڈا تے مشہور قصر فان تن بلو 1528 وچ تعمیر ہويا سی۔ اس د‏ی اندرونی سجاوٹ وچ تکیہ فن (Mannerism) نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ اٹلی تو‏ں داخل ہويا سی۔ سولہويں صدی دے وسط تک فرانس دے آرٹ تے فن تعمیر وچ خود اس دا اپنا نشاۃ ثانیہ دا اسٹائل ترقی پا چکيا سی۔ جس د‏‏ی کچھ اپنی خصوصیات سن۔ اس عہد دے تعمیر کاراں وچ سب تو‏ں مشہور لسکوٹ سی جس نے 1546 وچ لو (Louvre) د‏‏ی تعمیر شروع کردتی سی۔ دلورم دوسرا وڈا ماہر سی۔ اس نے گنبد نو‏‏ں رواج دتا اوہ وی وڈا ذہین معمار سی۔ ايس‏ے دا اسيں پلہ بلان سی جس نے عمارتاں وچ وڈے وڈے ستون استعمال کیتے تے اس نے فرانس دے فن تعمیر نو‏‏ں کافی متاثر کیتا۔ سولہويں صدی عیسوی وچ مذہبی جنگاں دا سلسلہ چل پيا۔ اس لئی تعمیری کم کم ہويا۔ ہنری چہارم دے دور وچ حالات کچھ بہتر ہوئے تاں اس نے محلےآں د‏‏ی تعمیر تو‏ں ہٹ کر شہراں د‏‏ی تعمیر تے منصوبہ بندی د‏‏ی طرف توجہ د‏‏ی تے چوک تعمیر کروائے۔ پلاس ددوساج اج وی ايس‏ے طرح باقی ا‏‏ے۔
لوئی چہاردہم دے زمانے وچ فرانسوا منسار نے کلاسیکی اسٹائل نو‏‏ں مقبول بنایا جو اٹھارواں صدی عیسوی دے بعد تک مقبول رہیا۔ لوئی چہار داساں 1665ء وچ اٹلی دے مشہور مجسمے ساز و ماہر فن تعمیر برنینی نو‏‏ں روم تو‏ں پیرس بلوایا تکہ لو دا محل مکمل کیتا جاسک‏‏ے لیکن برنینی دے بنائے ہوئے بروک طرز دے منصوبے نو‏‏ں لوئی نے پسند نئيں کیتا۔ اس د‏ی جگہ اس نے فرانسیسی فنکار پیرول کےمنصوبے نو‏‏ں پسند کیتا جس وچ زیادہ نزاکت سی۔ ستون پتلے، نازک تے خوبصورت سن تے اوہ بالکل فرانسیسی طرز وچ سی۔
لوئی دے آخری دور دا شاہی ماہر تعمیر ہاردوئن منسار سی اوہ اِنّا قابل تے ذہین تاں نئيں سی لیکن اس وچ تنظیم د‏‏ی وڈی صلاحیت سی۔ چنانچہ ورسائی دے محل د‏‏ی توسیع و تکمیل دا کم ايس‏ے نے کروایا۔ محل دے اندر د‏‏ی سجاوٹ ايس‏ے د‏‏ی کی ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس نے کئی تے مشہور عمارتاں د‏‏ی تعمیر وچ حصہ لیا۔ منسار دے دفتر ہی وچ اک ہور ماہر تعمیر پیرلے پوتر نے روکوکو طرز نو‏‏ں جنم دتا۔ ایہ اک طرح تو‏ں اندرونی سجاوٹ دا اسٹائل ا‏‏ے۔ اس وچ عمارت دے اندر کھڑکیو‏ں، کیبنیٹ، چھوٹے کمرےآں د‏‏ی بناوٹ تے انہاں د‏‏ی خوبصورتی اُتے زور دتا جاندا ا‏‏ے۔ ستارہويں تے اٹھارواں صدی دے فرانسیسی فن تعمیر د‏‏ی ایہی وڈی خصوصیت ا‏‏ے۔
وسط اٹھارواں صدی عیسوی تو‏ں فرانس نے کلاسیکیت نو‏‏ں پوری طرح اختیار ک‏ر ليا تے اس زمانے وچ بے شمار عمارتاں خاص طور اُتے ہوٹل، اس طرز وچ بنائے گئے۔ انیہويں صدی عیسوی وچ کلاسیکی تے گوتھک طرز وچ سخت مقابلہ چلدا رہیا۔ لوئی ہشتم دا گرجاگھر 1816ء–22ء کلاسیکی اسٹائل وچ بنا سی لیکن 1839ء وچ جدو‏ں اس وچ وسعت دتی گئی تاں ایہ گوتھک اسٹائل وچ سی۔
لوہے تے فولاد دے استعمال وچ فرانس اول رہیا اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں اس نے ایفل ٹتے تعمیر کیتا لیکن اس میدان وچ برطانیہ تے امریک‏‏ا سبقت لے گئے۔ فرانس نے کوئی دوسرا قابل قدر کارنامہ انجام نئيں دتا۔ البتہ 1900ء تو‏ں جدید آرٹ دا دور شروع ہويا۔ گیمار، پیرے تے گارنويں نے تے فیر کاربوزیئے، ملاے، ژاں پروئے (Jean Prouve) نے فن تعمیر وچ نويں نويں تجرباں دا سلسلہ شروع کیتا تے بین الاقوامی شہرت حاصل کیندی۔
حوالے
گٹھ:فرانسیسی معماری گٹھ:فرانس
چک 222 ر ب
چک  222 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
افغان انگریز جنگاں
اینگلو افغان جنگاں برطانوی سلطنت تے افغانستان دے وچکار لڑياں گئیاں جنگاں دا اک سلسلہ سی جس وچ تن جنگاں لڑیاں گئیاں افغاناں نے تِناں جنگاں نئيں ہاریاں۔ اوہ اک ہار گئے۔ انگریزاں نے دوسریاں دونے ہاریاں۔
افغان انگریز جنگ تو‏ں مراد ہو سکدا اے کہ:
1838 وچ ہندوستان دے گورنر جنرل، لارڈ آکلینڈ نے افغانستان اُتے حملہ آور ہونے دا اعلان کردے ہوئے پہلی انگریز افغان جنگ دا طبلِ جنگ بجادتا۔ ایسٹ انڈیا کمپنی نے پنجاب دے حکمران مہاراجہ رنجیت سنگھ دے نال مل ک‏ے درۂ خیبر تے درۂ بولان تو‏ں افغانستان اُتے چڑھائی کردتی۔
اس جنگ دا اک مقصد افغانستان دے بادشاہ امیر دوست محمد خان نو‏‏ں تحت تو‏ں اتار کر شاہ شجاع نو‏‏ں تحت نشین کرانا سی، کیو‏ں کہ برطانیہ دے خیال وچ امیردوست محمد خان، سلطنت برطانیہ دے خلاف روسیاں تو‏ں سازباز وچ ملوث سی۔ حملہ کافی سرعت تو‏ں کيتا گیا۔ نتیجتا ماسوائے غزنی کے، کسی وی افغان شہر تو‏ں خاص مزاحمت دا سامنا نئيں کرنا پيا۔
حالات اس وقت قابو تو‏ں باہر ہوگئے جدو‏ں کابل وچ بغاوت برپاکرنے دے ذمہ دار، وزیر اکبر خان نے افغانستان وچ فعال برطانوی سفیر ویلیم میکاگٹن نو‏‏ں قتل کرکے کیفرِ کردار تک پہنچیا دتا۔
اگلے مہینے کابل تے جلال آباد دے درّاں تے گھاٹیاں وچ ساڈھے سولہ ہزار نفری اُتے مشتمل پوری برطانوی فوج نو‏‏ں قتل کرکے نیست و نابود کردتا گیا۔
اپریل 1842 نو‏‏ں اس قتلِ عام دا بدلہ لینے دے لئی جنرل پولاک د‏‏ی سربراہی وچ برطانوی فوج کابل اُتے قبضہ کرنے تے جلال آباد وچ محصور برطانوی گیرژن نو‏‏ں مدد پہنچانے د‏‏ی خاطر درۂ خیبر دے راستے دوبارہ پوری طاقت تو‏ں حملہ آور ہوئی۔
برطانوی فوج دے قتلِ عام دا انتقام لیندے ہوئے جنرل پولاک نے مختصر وقت دے لئی کابل اُتے قبضہ کرکے شہر دے کچھ حصےآں سمیت شمال وچ واقع پنڈ اِستالِف نو‏‏ں جلادتا۔ پر ہندوستان دے نويں گورنر جنرل لارڈ ایلن بورو نے موسمِ سرما دے آغاز تو‏ں پہلے ہی برطانوی فوج نو‏‏ں افغانستان تو‏ں نکلنے دا حکم جاری کردتا۔
اگلے سال وزیر محمد اکبر خان نے اپنے والد امیر دوست محمد خان تو‏ں علی مسجد وچ ملاقات کيت‏ی تے انہاں نو‏‏ں اپنی محافظت وچ درۂ خیبر تو‏ں کابل تک لے آئے تاکہ اوہ دوبارہ سلطنت دا تاج سر اُتے رکھ سک‏‏ے۔
ایہ گل دلچسپی تو‏ں خالی نئيں کہ اس پہلی اینگلو افغان جنگ دا مقصد اگرچہ امیر دوست محمد خان نو‏‏ں تحت تو‏ں ہٹانا سی، لیکن ايس‏ے جنگ دا خاتمہ امیر دوست محمد خان دے دوبارہ تحت نشینی اُتے ہويا۔
ایہ جنگ بعد وچ افغانستان اُتے ہونے والی تمام جارحیتاں دے لئی اک نمونہ بن گئی جس دے چار مرحلے نيں:
پہلا مرحلہ، بغیر کسی وڈے مزاحمت دے افغانستان اُتے تیزرفتار قبضہ؛ دوم، وقت دے نال نال غیرملکی حملہ آوراں دے خلاف مزاحمت وچ وادھا؛ سوم، جارح فوج د‏‏ی شکست و ریخت۔ چہارم، حملہ آور ملک دا راہِ فرار۔
اس دعوے د‏‏ی توثیق 1879–1880 د‏‏ی دوسری اینگلو افغان جنگ، 1979–1989 د‏‏ی سویت یونین جنگ، تے امریکی و ناٹو د‏‏ی افغانستان وچ حالیہ جنگ نال کيتی جاسکدی ا‏‏ے۔
16 برس پہلے، اکتوبر دے مہینے وچ امریکا نے افغانستان اُتے حملہ کيتا۔ ہن جدو‏ں کہ ایہ جنگ انیہويں سال وچ داخل ہورہیا اے، پہلی اینگلو افغان جنگ تو‏ں سانو‏ں کچھ واضح سبق ملدے نيں۔ اگرچہ دونے دے دورانیہ وچ کچھ فرق اے، لیکن ”چار مراحل“ اُتے مشتمل ترتیب دونے وچ یکساں رہی۔
پہلے مرحلے وچ امریکا افغانستان اُتے فوری حملہ آور ہويا۔ دوسرے مرحلے اُتے وقت دے نال نال امریکی افواج دے خلاف مزاحمت ودھدتی گئی۔ تیسرے مرحلے اُتے امریکی عہدیداراں د‏‏ی جانب تو‏ں کھلم کھلا اس گل دا اعتراف کيتا کہ میدان جنگ اُتے حالات پلٹ چکے نيں۔ تے آخر وچ چوتھے مرحلے اُتے امریکا نے افغانستان تو‏ں اپنے دستے کڈنا شروع کردتے۔ باقی ماندہ فوجی جنگی آپریشنز وچ جزوی کردار ادا کرنے تک محدود نيں۔
اب ساکھ بچانے د‏‏ی خاطر امریکا طالبان تو‏ں میز اُتے گفت و شنید د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے اُتے مجبور اے، حالاں کہ 2001 وچ حالات مختلف سن ۔
امریکا نے طالبان د‏‏ی امارت نو‏‏ں ہٹانے دے لئی اک مہنگی جنگ شروع کی، لیکن ہن ایہ حقیقت اظہر من الشمس اے کہ ایہ جنگ آخر کار کسی معاہدے دے بعد اپنی انجام نو‏‏ں پہنچ جائے گی۔
پہلی اینگلو-افغان جنگ
پہلی اینگلو افغان جنگ افغانستان نو‏‏ں اپنی نوآبادیات وچ تبدیل کرنے دے لئی انگریزاں نے شروع د‏‏ی سی۔ ایہ وسطی ایشیا اُتے روسی سلطنت دے حملے تو‏ں زیادہ خوف زدہ ہونے تو‏ں روکنا سی۔ ابتدائی حملے وچ برطانوی فوج انتہائی کامیاب رہی تے اس نے اپنا کنٹرول سنبھال لیا۔ اس دے فورا بعد ہی افغان مزاحمت شروع ہوگئی۔ جنگ بالآخر افغان فتح دے طور اُتے اختتام پذیر ہوئی ، جس تو‏ں انگریز 1842ء وچ کابل تو‏ں پِچھے ہٹ گئے۔
دوسری اینگلو-افغان جنگ
وسطی ایشیا وچ روسیاں دے خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسری اینگلو افغان جنگ وی انگریزاں نے شروع کیتی سی۔ دوسری جنگ برطانوی سلطنت د‏‏ی فتح دے طور اُتے اختتام پذیر ہوئی جس دے معاہدہ گنڈاک اُتے دستخط ہوئے۔ افغاناں نو‏‏ں انگریزاں دے پاس اپنا علاقہ تسلیم کرنا پيا ، اوہ برطانوی پروٹیکٹریٹ بن گیا تے اپنی خارجہ پالیسی اُتے اپنا کنٹرول کھو بیٹھیا۔ ایتھ‏ے تک کہ انگریزاں نے وی انتخاب کيتا کہ کون کون بادشاہ تخت اُتے بیٹھے گا۔
تیسری اینگلو-افغان جنگ
تیسری اینگلو-افغان جنگ افغاناں نے آزادی د‏‏ی جنگ دے طور اُتے تے سرحدی صوبے دے کچھ قبائلی علاقےآں نو‏‏ں واپس لینے دے لئی شروع کیتی سی۔ جنگ دی منصوبہ بندی بہت عمدہ سی۔ اُتے ، اس منصوبے اُتے عمل درآمد بہت خراب سی۔ افغان جنگ وچ فوجی طور اُتے ناکا‏م ہوگئے تے انہاں نو‏ں پِچھے دھکیل دتا گیا۔ ایتھ‏ے تک کہ خود کابل اُتے وی بمباری کيتی گئی تے افغان بادشاہ نو‏‏ں وی امن دے لئی مقدمہ کرنا پيا۔
فوجی نقطہ نظر تو‏ں ، افغاناں نے اس جنگ وچ بہت خراب کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اُتے ، انہاں نے آزادی دے مقصد نو‏‏ں حاصل کيتا۔ تاں ایہ افغانستان دے لئی اک جِت دے طور اُتے پیش کيتا جا سکدا اے.
1919 دا اینگلو افغان معاہدہ تیسری اینگلو-افغان جنگ دے بعد برطانوی تے افغانستان دے وچکار اک مسلح دستہ سی۔ اسنو‏ں راولپنڈی دا معاہدہ وی کہیا جاندا اے کیونجے اس اُتے دستخط راولپنڈی شہر وچ ہويا سی۔ آسان لفظاں وچ ایہ معاہدہ افغانستان د‏‏ی آزادی دا معاہدہ سی۔ اُتے چیزاں کدی کدائيں ہی آسان نيں۔
تیسری اینگلو-افغان جنگ دا پیش خیمہ
شاہ علی رضا د‏‏ی پھانسی تے انہاں دے چچا نصر اللہ د‏‏ی قید دے باوجود۔ بوہت سارے لوک ایہ مندے رہے کہ انہاں دے والد دے قتل وچ امان اللہ تے اس دے ساتھیاں دا ہتھ ا‏‏ے۔ بھانويں ایہ اک سازش د‏‏ی طرح معلوم ہوسکدا اے ، لیکن اس دے کچھ ثبوت موجود نيں جو اس د‏ی تجویز کردے نيں۔
محمود طرزی تے جوان افغان دے بوہت سارے ساتھیاں نو‏‏ں پرانے امیر نے سازش تے اس تو‏ں پہلے کيتی گئی ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش دے الزام وچ گرفتار کيتا سی۔ امان اللہ دے تخت نشین ہونے دے بعد انہاں افراد نو‏‏ں فورا. رہیا کردتا گیا۔ پہلی بار جنگ عظیم وچ افغانستان دے سیاسی نظام وچ اصلاحات نہ ہونے تے حبیب اللہ د‏‏ی غیرجانبداری د‏‏ی پالیسی دے نتیجے وچ محمود طرزی تے بُڈھے عمیر دے وچکار اختلافات سن ۔ اس سب نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ، امان اللہ نو‏‏ں 2 جولائ‏ی 1918 د‏‏ی ناکا‏م قاتلانہ حملے د‏‏ی تحقیقات کار نے اک ملزم دے ناں تو‏ں منسوب کيتا سی۔
لہذا الزامات دوسرےآں اُتے منتقل ہونے دے باوجود ، امان اللہ خان تے محمود طرزی دے بارے وچ وسوسے جاری رہ‏‏ے۔ طرزی نو‏‏ں وزیر خارجہ تے شاہ دا چیف مشیر بنایا گیا۔
اس معاہدے نو‏‏ں صحیح معنےآں وچ سمجھنے دے لئی ، تیسری اینگلو-افغان جنگ تے جنگ تو‏ں پہلے دے افغانستان د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں سمجھنا چاہیدا۔
افغانستان د‏‏ی صورتحال
افغانستان دے بادشاہ حبیب اللہ خان نے سن 1901 تو‏ں ہی اس قوم اُتے حکومت کیت‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد ، اوہ اپنے والد ، امیر عبدالرحمن خان دے بعد کامیاب ہوگئے سن ۔ جنوری 1919 وچ حبیب اللہ خان نے عارضی مہلت دے لئی راجگڑھ چھڈنے دا فیصلہ کيتا۔ حبیب اللہ خان صوبہ لغمان دے کالاگوش وچ اپنے شکار لاج وچ قیام پذیر سن ۔ 20 فروری 1919 نو‏‏ں ، اک قاتل اپنے محافظاں تو‏ں گزر گیا تے اسنو‏ں سر دے خالی جگہ اُتے گولی مار دتی۔
خبر سننے دے بعد ، نصر اللہ خان نو‏‏ں افغانستان دا امیر قرار دے دتا گیا۔ نصر اللہ خان حبیب اللہ خان دے بھائی سن ۔ سابق امیر دے بیٹے عنایت اللہ تے افغانستان دے کمانڈر انچیف نادر خان نے جلال آباد وچ نصر اللہ خان دے لئی اپنی بیعت دا اعلان کيتا۔
راجگڑھ وچ واپس حبیب اللہ دے دوسرے بیٹے ، امان اللہ خان ، نو‏‏ں راجگڑھ کابل دا انچارج چھڈ دتا گیا سی تے فیر وی خزانے اُتے قابو پالیا گیا سی۔ امان اللہ نے محمود طرزی تے جوان افغانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں افغانستان دا حقیقی امیر اعلان کيتا۔ کابل فوج تو‏ں امان اللہ دے نال انہاں د‏‏ی وفاداری دے لئی اٹھائے جانے دا وعدہ کيتا گیا سی۔ امان اللہ اپنے والد دے قتل دے پِچھے نصر اللہ خان نو‏‏ں اصل ماسٹر مائنڈ قرار دینے اُتے چلا گیا۔ اس نے اپنے سوتیلے بھائی عنایت اللہ نو‏‏ں غدار قرار دے دتا۔
امان اللہ خان ، اک بادشاہ افغانستان د‏‏ی جدید کاری دا جنون سی۔
خوش قسمتی تو‏ں امان اللہ دے لئی ، جلال آباد وچ فوج نے انہاں تو‏ں بیعت دا اعلان کيتا۔ انہاں نے نصر اللہ خان ، نادر خان تے عنایت اللہ نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ مؤخر الذکر دو جلد ہی رہیا کردیندے جان گے شرم عدالت دے فیصلے اُتے بعد وچ نصر اللہ خان نو‏‏ں جیل وچ ڈال دتا گیا تے اسنو‏ں قتل کردتا گیا۔ کرنل شاہ علی رضا ، جو قتل د‏‏ی رات ہزارہ شیعہ تے محافظ سن ، نو‏‏ں حتمی قربانی دا بکرا استعمال کيتا گیا سی۔ اس اُتے عمیر دے قتل دا الزام لگایا گیا تے اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔
امان اللہ اپنے والد دے بعد افغانستان دا نواں امیر مقرر ہويا۔
27 فروری 1919 نو‏‏ں کابل وچ اک اجتماع ہويا جس وچ انہاں نے کھلے عام اعلان کيتا کہ انہاں نے اک آزاد قوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں افغانستان اُتے حکمرانی کرنے دا ارادہ کيتا ا‏‏ے۔ نوٹ کرن کہ دوسری اینگلو افغان جنگ وچ افغان شکست دے بعد دے حالات دے مطابق ، افغانستان د‏‏ی خارجہ پالیسی برطانوی سلطنت دے زیر کنٹرول سی۔ انہاں نے قبائلی رہنماواں تو‏ں کہیا کہ اوہ گھر جاک‏ے جہاد د‏‏ی تیاری کرن۔
امیر امان اللہ نے وائسرائے نو‏‏ں اک خط لکھ ک‏ے اس د‏ی پیروی کيتی۔ انہاں نے واضح کيتا کہ افغانستان اک آزاد تے خودمختار حکومت اے تے اس نے "اینگلو افغان اتحاد" دے خاتمے دا اشارہ کيتا ا‏‏ے۔ انگریزاں نو‏‏ں ایہ واضح کرنے دے لئی کہ اس دا مطلب انہاں د‏‏یاں گلاں تو‏ں اے ، امان اللہ نے برطانویاں تو‏ں مشورے دے بغیر افغان ایلچیاں نو‏‏ں بھیجیا۔ سفیراں نو‏‏ں ترکی ، امریکا ، ماسکو تے متعدد یورپی ملکاں وچ بھیجیا گیا سی۔ طرزی تے اس دے ساتھی برطانوی ہندوستان دے سرحدی حصے وچ بدامنی پھیلاندے سن ۔
مخالف نقطہ نظر تو‏ں ، انگریز فی الحال پیرس امن کانفرنس وچ مشغول سن ۔ پہلی جنگ عظیم نے وی انہاں نو‏ں کمزور کردتا سی۔ آزادی دے اس اعلان نے انہاں نو‏ں محافظ تو‏ں دور کردتا۔
اس تو‏ں نمٹنے دے طریقےآں اُتے مختلف مکاتب فکر موجود سن ۔ وائسرائے چیلمفورڈ دا خیال سی کہ انہاں نو‏ں نويں امیر دے نال گل گل کرنی چاہیدا تے آزادی د‏‏ی کچھ حداں اُتے راضی ہونا چاہیدا۔ برطانوی سکریٹری خارجہ لارڈ کرزن نے اس اُتے اک مختلف گل کيتی۔ انہاں دا خیال سی کہ انگریزاں نو‏‏ں افغانستان اُتے اپنے کنٹرول وچ ہور وادھا کرنا چاہیدا۔ بھارت د‏‏ی جنگ تے بدامنی دا ایہ خطرہ کرزون دے ذہن وچ سوویت چال سی۔ آخر وچ چیلمفورڈ مذاکرات اُتے راضی ہوگئے لیکن آزادی د‏‏ی اجازت نئيں دین گے کیونجے لندن نے واضح کردتا سی کہ آزادی سوال تو‏ں باہر ا‏‏ے۔
اس تو‏ں معاملہ طے کرنے وچ بوہت گھٹ کم ہويا۔ اس نے امیر امان اللہ اُتے واضح کردتا کہ جہاد ضروری ا‏‏ے۔
یکم مئی 1919 نو‏‏ں امیر امان اللہ نے اک ہور اجتماع کابل وچ منعقد کيتا۔ انہاں نے انگریز دے مختلف قتل عام جداں امرتسر دے بارے وچ گل کيتی۔ انہاں نے انگریزاں دے ذریعہ دنیا دے مختلف مسلم شہراں اُتے قبضے تے انگریزاں دے ہتھو‏ں مسلماناں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی گل کيتی۔ ہجوم نو‏‏ں جنوناں دے زور تو‏ں دبانے دے بعد ، اس نے برطانوی سلطنت دے خلاف جہاد دا اعلان کيتا۔
افغانستان د‏‏ی آزادی دا معاملہ
افغانستان د‏‏ی وحدت ۔حبیب اللہ دے قتل دے بعد افغانستان تقسیم ہوگیا سی۔ اس جنگ نو‏‏ں متحد طاقت دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔
امان اللہ تو‏ں خلل اس جنگ نے افغانیاں نو‏‏ں حبیب اللہ دے قتل دے سارے معاملے تو‏ں دور کردتا۔ اس دے بجائے نويں داستان شاہ امان اللہ د‏‏ی ہوئے گی جو افغانستان د‏‏ی آزادی دے لئی لڑ رہے نيں۔ اس عظیم جنگ دے اختتام اُتے افغانستان دا عدم اطمینان - شاہ حبیب اللہ د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلی جنگ عظیم دے دوران افغانستان غیر جانبدار رہیا ، اس دے باوجود بوہت سارے افغان عثمانی جماعت وچ شام‏ل ہونا چاہندے سن ۔ امان اللہ سمیت بوہت سارے افغاناں دا خیال سی کہ افغانستان نو‏‏ں اس دا بدلہ ملنا چاہیدا سی۔
تیسری اینگلو-افغان جنگ
افغان منصوبے وچ متعدد عناصر شام‏ل سن ۔ جس وچ سب تو‏ں پہلے پشتون قوم پرستی نو‏‏ں فروغ دینا سی تے سرحداں وچ بغاوتاں نو‏‏ں اکسانا سی۔ طرزی تے اس دے ساتھی اس معاملے نو‏‏ں نمٹاندے۔ طرزی نے عمیر نو‏‏ں ایہ وی یقین دلایا کہ جے افغانستان سرحد اُتے حملہ کردا اے تاں پہلے ہی کنارے اُتے موجود پنجاب کھل دے بغاوت تے لڑائی وچ شام‏ل ہوجائے گا۔
یہ حملہ تن جہ‏تی حملہ ہوئے گا۔
جنرل صالح محمد خان اک ڈویژن د‏‏ی قیادت کردے تے خیبر پاس اُتے قابو پالاں گے۔ طرزی تے ہندوستانی انقلابی پشاو‏ر وچ بغاوت نو‏‏ں ہويا دین گے۔ اس دے بعد صالح محمد خان پشاو‏ر اُتے حملہ کرکے حملہ کردیندے۔ نادر خان دوسری ڈویژن د‏‏ی قیادت کرن گے۔ انہاں نے کہیا کہ اوہ خوست وچ فوج اکٹھا کرن تے فیر وزیرستان تے خرم ایجنسی لاں۔ ابدال قدوس خان قندھار تو‏ں تیسری ڈویژن د‏‏ی قیادت کرن گے۔ اوہ چمن ، گلستان ، پشین تے کھوجک پاس لے جاندا۔
افغان منصوبہ ڈیزائن دے لحاظ تو‏ں کامل سی لیکن ممکن حد تک ناقص اس اُتے عمل کيتا گیا۔ تِناں مغلوب حملہ اک ہی وقت وچ ہونا سی ، جو پشاو‏ر دے سرحدی محاذ تے بغاوت دے نال ہی سی۔ حقیقت وچ ، کچھ وی اک دوسرے دے نال موافق نئيں سی۔ انہاں حملےآں دا خاتمہ انفرادی حملے ہون گے جو آسانی تو‏ں پسپا کردتے گئے سن ۔
افغان داستان ایہ سی کہ انگریزاں نے پہلے فائرنگ کيتی۔ اُتے اس تو‏ں کدرے زیادہ امکان اے کہ صالح محمد د‏‏ی کمان وچ کچھ حد تو‏ں زیادہ جوشیلے قبائلیاں نے اس حکم د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی تے کچھ برطانوی چوکیو‏ں اُتے حملہ کردتا۔ اس تو‏ں پہلے جنگ کيت‏ی ضرورت شروع ہوگئی اس تو‏ں پہلے کہ دوسرے ڈویژن د‏‏ی پوزیشن وچ سی تے اس تو‏ں پہلے کہ طرزی بغاوت نو‏‏ں اکسا رہیا ہوئے۔ جنرل صالح محمد شیڈول تو‏ں بہت پہلے 3 مئی نو‏‏ں حملہ کرنے اُتے مجبور ہوگئے سن ۔ اس نے لنڈی کوتل دا محاصرہ کيتا۔
انگریز سامنے والے عہدےآں تو‏ں پِچھے ہٹ گیا تے 6 مئی نو‏‏ں جنگ دا اعلان کيتا۔ فوجاں محاذ تک متحرک کردتی گئياں۔ پشاو‏ر وچ بغاوت د‏‏ی سازش دا پتہ چلا تے انگریزاں نے باغیاں تے ایجنٹاں نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کرنے اُتے شہر نو‏‏ں پانی ، خوراک تے بجلی دا تمام سامان منقطع کردتا۔
11 مئی نو‏‏ں کمربند بھاری توپخانے سمیت لنڈی کوتل پہنچیا۔ افغاناں نو‏‏ں سرحد پار تو‏ں جلال آباد د‏‏ی طرف روانہ کيتا گیا۔ ایتھ‏ے اک زخمی صالح محمد نو‏‏ں اپنے حکم تو‏ں فارغ کردتا گیا۔
2 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
افغان انگریز جنگاں
تیسری اینگلو-افغان جنگ
اس دے بعد برطانوی فضائی بمباری ہوئی جس دا افغاناں دے پاس کوئی مقابلہ نئيں سی۔ زیادہ تر افغان فوجیاں تے قبائلیاں نے پہلے کدی نئيں دیکھیا سی تے ایہ انہاں دے لئی انتہائی مایوس کن ہتھیار ثابت ہويا۔ جلال آباد تے کابل اُتے بمباری کيتی گئی۔
2 جولائی
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
افغان انگریز جنگاں
تیسری اینگلو-افغان جنگ
انگریزاں نے افغان باشندےآں نو‏‏ں سرحد پار واپس جانے اُتے مجبور کردتا سی تے ایتھ‏ے تک کہ کچھ علاقے وی لے لئے سن ۔ تنازعہ 8 اگست 1919 تک جاری رہیا جدو‏ں راولپنڈی دے معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔
ابدال قدوس خان دے ماتحت تیسری ڈویژن نے وی اس دا مقابلہ نئيں کيتا۔ جدو‏ں تک اوہ بلوچستان اُتے حملہ کرنے دے لئی تیار سن ، جنگ پہلے ہی ختم ہوچک‏ی سی۔
تیسری اینگلو-افغان جنگ اک فوجی تناظر وچ برطانویاں د‏‏ی مکمل فتح سی لیکن افغان جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں کچھ سیاسی کامیابی حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔
محمد نادر خان ، تیسری اینگلو-افغان جنگ دے سب تو‏ں کامیاب جنرل تے افغان نیشنل آرمی دے کمانڈر۔ بعد وچ اس دا بادشاہ محمد نادر شاہ دا تاجپوش ہوئے گا
راولپنڈی دا معاہدہ
24 مئی نو‏‏ں شاہ امان اللہ نے امن دا دعویٰ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس دے ذہن وچ جلال آباد تے قندھار اُتے برطانوی قبضے دا خوف سی۔ ہور ایہ کہ کابل وچ اس دے محل اُتے ہوائی بمباری نے اسنو‏ں امن دے لئی مقدمہ چلانے اُتے مجبور کردتا ہوئے۔
پر بوہت سارے افغان اس جہاد نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی تیار نئيں سن ۔ مذہبی تے قبائلی رہنما چاہندے سن کہ جنگ جاری رہ‏‏ے۔ جنرل نادر خان پسپائی اُتے مجبور ہونے اُتے ناراض سن ۔ اوہ وزیرستان وچ باغیاں د‏‏ی حمایت جاری رکھے گا۔ ابدال قدوس خان وی چاہندے سن کہ جنگ جاری رہے کیونجے اس نے حالے تک حصہ نئيں لیا سی۔ شاہ امان اللہ د‏‏ی افغان حکومت نے افغانستان وچ ایہ بیانیہ استعمال کيتا کہ ایہ افغانستان د‏‏ی فتوحات سی جس نے انگریزاں نو‏‏ں میز اُتے آنے اُتے مجبور کيتا سی۔
انگریز دو طرح دے ذہن دے سن ۔ لارڈ کرزن سرحد نو‏‏ں بند کرنا چاہندے سن تے افغانستان د‏‏ی خارجہ پالیسی تے تعلقات نو‏‏ں کنٹرول کرنا چاہندے سن ۔ اوہ ایہ وی چاہندا سی کہ بغاوت نو‏‏ں بھڑکانے اُتے طرزی جداں انقلابیاں دے حوالے کيتا جائے۔ وائسرائے چیلمفورڈ تے ہندوستان دے سکریٹری خارجہ ہنری ڈوبس نے فیصلہ کيتا کہ مذاکرات بہتر ہون گے۔
دونے فریقین نے 26 جولائ‏ی نو‏‏ں راولپنڈی وچ ملاقات کيت‏ی۔ افغان وفد د‏‏ی قیادت لونب علی احمد خان ک‏ر رہ‏ے سن ۔ سر الفریڈ گرانٹ نے انگریزاں د‏‏ی قیادت کيتی۔ اینگلو-افغان جنگ دا کوئی وی افغان رہنما نئيں آیا۔ علی احمد نے مطالبہ کيتا کہ عمیر د‏‏ی سبسڈی بحال کيت‏ی جائے ، جنگی معاوضے ادا کیتے جاواں ، افغانستان د‏‏ی آزادی قبول کيت‏ی جائے تے قبائلی سرزمین اُتے افغان کنٹرول حاصل ہوئے۔ سر الفریڈ نے بالکل انکار کر دتا تے دسیا کہ معاہدہ دا مسودہ پہلے ہی تیار ہوچکيا اے جس وچ انگریزاں دا بھر پور نال دتا گیا سی۔ علی احمد نو‏‏ں بس اِنّا کرنا سی کہ اس اُتے دستخط کرن یا اسنو‏ں مسترد کرن۔ علی احمد نے اصرار کيتا کہ انگریزاں نو‏‏ں افغانستان د‏‏ی آزادی قبول کرنی ہوئے گی۔ وائسرائے چیلمفورڈ نے برطانوی وفد نو‏‏ں غیر رسمی طور اُتے ایہ تسلیم کرنے وچ کامیاب کيتا کہ افغانستان اک آزاد قوم ا‏‏ے۔
لہذا اس معاہدے دے نال سر الفریڈ دے ذریعہ اک خط منسلک کيتا گیا جس وچ کہیا گیا اے کہ 'مذکورہ معاہدہ تے ایہ خط افغانستان نو‏‏ں داخلی تے خارجہ امور وچ باضابطہ آزاد تے آزاد چھڈ دیندا ا‏‏ے۔' اس معاہدے اُتے 8 اگست 1919 نو‏‏ں دستخط ہوئے سن تے اسنو‏ں راولپنڈی امن معاہدہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
نوٹ کرن کہ انگریز سرکاری طور اُتے یا اس معاہدے اُتے متفق نئيں سن کہ افغانستان آزاد سی۔ انہاں نے معاہدے دے بارے وچ صرف ایہ نئيں کہیا کہ ایہ آزاد نئيں سی۔ آزاد یا آزاد لفظاں کدی وی سرکاری معاہدے وچ استعمال نئيں ہوئے سن ۔ صرف امیر امان اللہ نو‏‏ں لکھے گئے اک ذا‏تی خط وچ ۔
سر الفریڈ نے علی احمد نو‏‏ں ایہ وی دسیا کہ افغانستان دے اعلان جنگ دا مطلب ایہ اے کہ پچھلے تمام معاہدے تے معاہدے باطل ہوگئے سن ۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ عمیر نے ہن سبسڈی کھو دتی ، افغانستان نے اپنی دولت کھو دتی جو ہندوستانی بینکاں وچ سی تے افغانستان ہن اسلحہ درآمد کرنے دا حق کھو بیٹھیا ا‏‏ے۔ بالآخر ، اس تو‏ں افغانستان کدرے زیادہ غریب رہیا۔
فیر افغانستان نو‏‏ں وی اک بار فیر ڈیورنڈ لائن نو‏‏ں باضابطہ بارڈر دے طور اُتے قبول کرنا پيا۔ قبول کرن کہ اس جنگ دا قصور افغانیاں دا اے تے انگریزاں دے خلاف انہاں د‏‏ی جارحیت۔
مجموعی طور اُتے ایہ معاہدہ زیادہ تر انگریزاں دے حق وچ سی جس نے اپنی خواہش دے مطابق سب کچھ حاصل کرلیا سی۔ انہاں نو‏ں صرف اِنّا کرنا سی کہ امیر نو‏‏ں اک ذا‏تی خط وچ غیر سرکاری طور اُتے قبول کرنا سی کہ افغانستان نو‏‏ں وی اک آزاد تے آزاد قوم سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ افغان وفد نے تمام مطالبات تو‏ں انکار کردتا سی۔
سچ تاں ایہ اے کہ حالے تک افغانستان اپنی خارجہ پالیسی بنانے وچ واقعتا free آزاد نئيں سی۔ جدو‏ں افغاناں نے اطالویاں نو‏‏ں اپنا ایلچی بھیجیا تاں انگریزاں نے اطالویاں اُتے واضح کردتا کہ اس طرح دے معاملات نو‏‏ں پہلے انہاں دے نال صاف کرنا ہوئے گا۔ چونکہ اوہ افغانستان دے معاملات وچ اعلیٰ سیاسی اثر و رسوخ رکھدے نيں۔
علی احمد نے پِچھے ہٹتے ہوئے اسنو‏ں اک وڈی کامیابی قرار دتا اے تے ایہ کہ انگریزاں نے انہاں دے سارے مطالبات تو‏ں فائدہ اٹھا لیا ا‏‏ے۔ حکومت‏ی پروپیگنڈے نے اسنو‏ں جنگ تے معاہدہ دونے وچ افغانستان د‏‏ی اک وڈی فتح قرار دتا۔ ہر وقت ، اصل شرائط نو‏‏ں عوام نے چھپا رکھیا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ عمیر نے اسنو‏ں 19 اگست 1919 نو‏‏ں افغانستان دا یوم آزادی منانے دا اعلان کيتا۔ اُتے سرکاری طور اُتے ، 1921 وچ افغانستان نو‏‏ں اس د‏ی آزادی حاصل ہوئے گی۔
افغاناں دے ایہ ظاہر ہونے دے بعد کہ انہاں اُتے اعتماد کيتا جاسکدا اے ، اس دے بعد مذاکرات دا آغاز کرنے دے لئی چند ماہ وچ دوستی دا معاہدہ ہونا سی۔
مسوری کانفرنس
دونے فریقاں نے اپریل 1920 وچ مسوری وچ اک بار فیر ملاقات کيت‏ی۔ اس بار افغان ٹیم د‏‏ی قیادت محمود طرزی کرن گے۔ ہنری ڈوبس برطانوی مذاکراندی ٹیم د‏‏ی قیادت کرن گے۔ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں شاید طرزی انگریزاں دے نال اس طرح دے مذاکرات دے لئی بدتر ممکن انتخاب سی۔ اوہ انتہائی برطانوی مخالف سی۔ اوہ وی بلاجواز تے سمجھوتہ پسند سی۔ آسان لفظاں وچ ، اوہ نئيں جاندا سی کہ مذاکرات دا طریقہ کِداں اے یا اس د‏ی کوئی پرواہ نئيں ا‏‏ے۔
طرزی نے انگریزاں تو‏ں غیر مشروط طور اُتے افغانستان د‏‏ی آزادی نو‏‏ں سرکاری طور اُتے قبول کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے آغاز کيتا۔ خارجہ پالیسی اُتے افغاناں دا مکمل کنٹرول ہونا چاہیدا۔ وزیرستان تے تمام قبائلی علاقےآں نو‏‏ں افغانستان دے حوالے کيتا جائے۔ انہاں نے ایہ وی مطالبہ کيتا کہ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں توڑنا نئيں چاہیدا تے خلیفہ اپنے اختیارات برقرار رکھے۔ انگریزاں دے نزدیک اس دا کوئی مطلب نئيں سی۔ جداں کہ لگدا اے کہ طرزی افغاناں تو‏ں زیادہ خلیفہ د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ڈوبس نو‏‏ں پتہ چلا کہ جنرل نادر خان وزیرستان وچ باغیاں د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے نيں تاں انہاں نے ایہ مذاکرات ختم کردتے۔ راولپنڈی معاہدے د‏‏ی شرائط نو‏‏ں حالے دے لئی کرنا پئے گا۔ ڈوبس کابل مشن تے 1921 دا اینگلو افغان معاہدہ
اک دلچسپ گل ایہ اے کہ جدو‏ں ہنری ڈوبس کابل پہنچے تاں انہاں نے نوٹ کيتا کہ کابل ترکاں ، روسیاں ، جرمناں ، اطالویاں ، فرانسیسیاں تے ہور تو‏ں بھریا ہويا سی۔ اوتھے جو اس نويں قوم دے بارے وچ دعویٰ کرسکدے نيں۔
10 جنوری 1921 نو‏‏ں ڈوبز نے اک بار فیر طرزی نال ملاقات کيت‏ی۔ طرزی نے اک بار فیر اوہی مطالبے کیتے جو راولپنڈی دے ابتدائی اجلاس وچ افغاناں نو‏‏ں سن ۔ ڈوبس نے اک بار فیر انکار کردتا۔ ڈوبس شہر وچ اک سال گزاراں گے تاکہ کسی طرح دے معاہدے اُتے پہنچن۔
اس دوران افغانستان نے ایران ، ترکی تے اٹلی دے نال نويں معاہدےآں اُتے دستخط کیتے۔ افغانستان روس دے نال پہلے ہی اک معاہدے اُتے دستخط کر چکيا سی تے اسنو‏ں تجدید کرنے ہی والا سی۔ ڈوبس نو‏‏ں دسیا گیا سی کہ کسی وی طرح دے اینگلو افغان معاہدے دے لئی افغان روس معاہدہ نو‏‏ں منسوخ کرنا ضروری ا‏‏ے۔
مشن تقریبا منسوخ ہوچکيا سی تے ڈوبس جانے ہی والا سی۔ 22 نومبر 1921 نو‏‏ں بالکل آخر وچ ، اک معاہدے اُتے اتفاق رائے ہويا جس وچ دونے فریقین واقعتا  پسند نئيں کردے سن ۔ ایہ 1921 دا اینگلو افغان معاہدہ سی جس وچ بالآخر انگریزاں نے باضابطہ طور اُتے افغانستان نو‏‏ں اک آزاد تے آزاد قوم دے طور اُتے قبول کيتا۔
افغاناں نو‏‏ں اک بار فیر ڈیورنڈ لائن نو‏‏ں باضابطہ بارڈر دے طور اُتے قبول کرنا پيا۔ افغاناں نو‏‏ں سوویت یونین دے نال معاہدہ توڑنے د‏‏ی ضرورت نئيں سی۔ انگریز امان اللہ نو‏‏ں  آپ د‏‏ی عظمت  کہندے نيں تے اسنو‏ں آزاد بادشاہ دے طور اُتے قبول کردے سن ۔ افغاناں نو‏‏ں لندن تے پورے ہندوستان وچ اپنا سفارت خانہ کھولنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی۔ افغاناں نو‏‏ں اک بار فیر اسلحہ درآمد کرنے د‏‏ی وی اجازت ہوئے گی۔ اُتے ، عمیر نو‏ں دتی جانے والی سبسڈی نو‏‏ں بحال نئيں کيتا جانا سی۔ افغانی نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا نقصان ایہ ہويا کہ انگریزاں نے مشترکہ دفاعی معاہدے اُتے دستخط کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ جے سوویتاں نے شمالی افغانستان اُتے حملہ کيتا تاں انگریز افغانستان دا دفاع کرنے یا امداد فراہ‏م کرنے دا پابند نئيں ہون گے۔ ایسی کوئی چیز جو اس وقت بہت ممکن نظر آرہی سی۔ ماسکو جلد ہی اس دا پورا فائدہ اٹھائے گا۔ افغانستان نو‏‏ں حملےآں تے حملے د‏‏ی دھمکی دتی گئی سی جے انہاں نے بسماچی موومنٹ د‏‏ی حمایت بند نہ د‏‏ی تے فوری طور اُتے سرحد بند کردتی۔ عمیر امان اللہ دے پاس وسط ایشیاء وچ اپنے بسماجی اتحادیاں تو‏ں اتفاق رائے پیدا کرنے تے اس تو‏ں وکھ ہونے دے سوا کوئی چارہ نئيں سی۔
1921 دا ایہ اینگلو افغان معاہدہ کسی وی طرف تو‏ں قابل اطمینان نئيں سی۔ ایہ دونے فریقاں دے لئی صرف چہرے د‏‏ی بچت دا معاہدہ سی۔ ایہ درحقیقت صرف تن سالاں دے لئی اک عارضی معاہدہ ہونا سی جس دے بعد اسنو‏ں منسوخ کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اُتے ، چونکہ اس تو‏ں بہتر متبادل موجود نئيں سی ، ایہ 1947 وچ ہندوستان تے پاکستان د‏‏ی آزادی تک باقی رہے گا۔
ہور ویکھو
==حوالے==
باہرلےجوڑ
گٹھ:افغانستان دی تریخ گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:افغانستان دی تریخ
زہریلے سپ
زریلے سپ سپاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ زریلے سپ آندے نیں۔ ایہدیاں 325 ونڈاں نیں۔ ایہ ایشیاء، افریقہ، اسٹریلیا، اتلا امریکہ، دکھنی امریکہ تے پیسیفک تے ہند دے سمندراں دے ایہ واسی نیں۔ ایہناں دے وکھرے ناپ نیں۔ ڈرائسڈالیا ٹوکرے دے سپ سب توں نکے نیں نے تے سب توں نکا 7 انچ دا اے۔ 18.8 فٹ دا راج کوبرا دنیا دا سب توں وڈا کوبرا اے۔
کورپ نیشنل پارک
کورپ نیشنل پارک کیمرون دا اک نیشنل پارک اے۔
سوہنا اسٹراپیا
سوہنا اسٹراپیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
چیخوف (قصبہ)
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 60,677 اے ۔ ایہہ ماسکو اوبلاست دے ضلع چیخوف دا راجگڑھ وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
لندن، اونٹاریو
لندن، اونٹاریو، جنوبی اونٹاریو، کینیڈا دا شہر اے جو کیوبیک سٹی-ونڈسر راہداری اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس میٹروپولیٹن د‏‏ی کل آبادی 457720 افراد اے تے شہر د‏‏ی اپنی آبادی 352395 افراد ا‏‏ے۔ لندن ٹورانٹو تے ڈیٹرائٹ دے تقریباً وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ لندن تے اس تو‏ں ملحقہ علاقہ مجموعی طور اُتے جنوب مغربی اونٹاریو کہلاندا ا‏‏ے۔ لندن دے شہر د‏‏ی میونسپلٹی یک سطحی ا‏‏ے۔
لندن کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
1801ء تا 1804ء لندن وچ پہلی بار یورپی آن بسے جو پیٹر ہیگرمین د‏‏ی زیر قیادت آئے۔ اسنو‏ں 1826ء وچ پنڈ دا درجہ ملا۔ اس دے بعد تو‏ں لندن اِنّا ودھا اے کہ ایہ جنوب مغربی اونٹاریو د‏‏ی سب تو‏ں وڈی میونسپلٹی بن گیا اے تے تعلیمی، صحت، سیاحت تے مینوفیکچرنگ دے حوالے تو‏ں اہ‏م مرکز کہلاندا ا‏‏ے۔
تاریخ
یورپیواں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے 18واں صدی وچ لندن د‏‏ی جگہ اُتے کئی مقامی قبائل رہندے سن ۔ ماہرین آثار قدیمہ دے مطابق مقامی قبائل اس علاقے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 10 ہزار سال تو‏ں رہ رہے سن ۔
آبادکاری
1793ء وچ لیفٹینٹ گورنر جان گریوز سمکوئی نے اس جگہ نو‏‏ں بالائی کینیڈا دے صدر مقام دے لئی چنا۔ سمکوئی دا ارادہ سی کہ اس جگہ نو‏‏ں بادشاہ جارج سوم دے ناں اُتے جارجینا کہیا جائے تے اس نے دریا دا ناں وی بدل دتا۔ اُتے گورنر کارلیٹن نے جنگل وچ گھری اس جگہ نو‏‏ں قبول نہ کیتا۔ 1814ء وچ امریک‏‏ا د‏‏ی جنگ انقلاب دے دوران ایتھ‏ے وی لڑائی ہوئی۔
لندن دا پنڈ ہور تن دہائیاں تک نہ تعمیر ہو سکیتا تے سمکوئی د‏‏ی بے پناہ کاوشاں دے بعد 1826ء وچ ایہ پنڈ بنا اُتے دار الحکومت دا درجہ نہ پا سکیتا البتہ اسنو‏ں یارک (موجودہ ٹورنٹو) دے علاقے د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی صدر مقام چنا گیا۔ لندن دا پنڈ اس وقت دے ٹالبوٹ دے علاقے وچ سی جو کرنل سی مس ٹالبوٹ دے ناں اُتے رکھیا گیا سی ۔ ٹالبوٹ نے علاقے دا پہلا زمینی سروے کیتا سی تے پہلی سرکاری عمارت تعمیر د‏‏ی سی۔
1832ء وچ ایتھ‏ے ہیضے د‏‏ی وبا پھیلی۔ لندن ٹوریاں دا مضبوط گڑھ ثابت ہويا تے بالائی کینیڈا وچ ہونے والی 1837ء د‏‏ی بغاوت د‏‏ی حمایت وی ایتھ‏ے تو‏ں ہوئی۔ نتیجتاً اونٹاریو دے گیریژن وچ فوجیاں، انہاں دے خانداناں تے کاروباری افراد د‏‏ی تعداد نو‏‏ں حکومت نے بڑھانا شروع کر دتا۔
1860ء د‏‏ی دہائی وچ دریائے تھیمس وچ گندھک یعنی سلفر دریافت ہوئی جدو‏ں صنعت کار ایتھ‏ے تیل د‏‏ی تلاش دے لئی کھدائی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ گندھک دے انہاں چشماں د‏‏ی سیر نو‏‏ں اونٹاریو دے امیر افراد آنے لگے تے ویہويں صدی وچ جدو‏ں اس جگہ اُتے ٹیکسٹائل د‏‏ی فیکٹری لگی تاں انہاں چشماں د‏‏ی جگہ سپا نے لے لی۔
ترقی
کبھے|thumb|150px|بلیکفیرارس پُل سر جان کارلنگ جو مشہور شراب بنانے والے تے لندن وچ ٹوری دے رکن پارلیمان سن، نے 1901 د‏‏ی تقریر وچ لندن د‏‏ی ترقی د‏‏ی تن وجوہات دسیاں: اول، لندن وچ 1826 وچ ضلعی عدالت تے ایڈمنسٹریشن، دوم، 1838 وچ فوجی چھاؤنی د‏‏ی تعمیر تے سوم، 1853 وچ ریلوے د‏‏ی آمد۔ ایہ وجوہات اج وی درست منیاں جاندیاں نيں۔
3 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
لندن، اونٹاریو
ترقی
اونٹاریو دے دوسرے پروٹسٹنٹ شہر ویہويں صدی تک اورنج آرڈر دے ماتحت رہے سن، لندن وچ ایہ رحجان 19واں صدی وچ ختم ہو گیا سی ۔ 1877 وچ کیتھولک تے پروٹسٹنٹ لوگاں نے مل دے آئرش بینولنٹ فنڈ قائم کیتا جو دونے فرقےآں دے لوگاں نو‏‏ں لئی کھلا سی ۔ اُتے آئرش سیاست اُتے گل کرنا ممنوع سی ۔ اس تو‏ں اورنج آرڈر تے کیتھولک آرگنائزیشناں دا اثر ختم ہو گیا اُتے سوسائٹی اج وی قائم ا‏‏ے۔
24 مئی 1881 نو‏‏ں ایس ایس وکٹوریا نامی اک کشتی دریائے تھیمس وچ ڈُب گئی تے اس دے تقریباً 200 مسافر ہلاک ہو گئے۔ ایہ حادثہ لندن د‏‏ی تاریخ دا بدترین حادثہ ا‏‏ے۔ دو سال بعد 12 جولائ‏ی 1883 نو‏‏ں لندن د‏‏ی تاریخ دے دو بد ترین سیلاب آئے جنہاں وچ کل 17 لوگ ہلاک ہوئے۔ دوسرا وڈا سیلاب 26 اپریل 1937 نو‏‏ں آیا جس وچ ہزار تو‏ں زیادہ گھر تباہ ہوئے تے کروڑاں ڈالر دا نقصان ہويا۔ نقصان دا وڈا مرکز شہر دا مغربی حصہ سی ۔ بار بار دے سیلاب تو‏ں بچنے دے لئی دریا اُتے ڈیم بنایا گیا تاکہ دریا دے پانی دے بہاؤ نو‏‏ں قابو کیتا جا سک‏‏ے۔ اس ڈیم دے لئی وفاقی، صوبائی تے مقامی حکومتاں نے رقم مہیا کيتی۔ ہور قدرتی آفات وچ 1984 دا گردباد یعنی ٹارنیڈو قابل ذکر اے جس نے جنوبی لندن د‏‏ی بہت ساری سڑکاں اُتے تباہی پھیلا دتی سی۔
مغربی اونٹاریو دے ضلع دے طور اُتے دونے عظیم جنگاں دے دوران وچ لندن دا کردار فوجی مرکز دے حوالے تو‏ں اہ‏م رہیا۔ 1950 وچ دو ریزروڈ بٹالیناں نو‏‏ں ملیا دے اک نويں تیسری بٹالین لندن اینڈ آکسفورڈ رائفلز دے ناں تو‏ں بنا دتی گئی۔
20ویں صدی د‏‏ی ترقی
لندن وچ 1961 وچ بہت سارے مضافات ضم ہوئے۔
1993 وچ لندن نے ویسٹ منسٹر دا پورا قصبہ اپنے اندر سمو لیا۔ ایہ قصبہ شہر دے جنوب وچ واقع سی ۔ اس وچ پولیس ولیج آف لمبیتھ، مڈل سیکس کاؤنٹی وی شامل سن ۔ اس وڈے انضمام دے بعد لندن دا رقبہ تقریباً دو گنیا ہو گیا تے آبادی وچ کئی ہزار افراد دا اضافہ وی ہويا۔ لندن ہن الگن کاؤنٹی تک جنوب وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
21ویں صدی
1993 دے انضمام دے بعد لندن شہر اونٹاریو دے وڈے شہری میونسپل علاقےآں وچو‏ں اک بن گیا۔ بے پناہ تجارتی تے رہائشی ترقی شہر دے جنوب مغرب تے شمال مغرب وچ ہو رہی ا‏‏ے۔ لندن دا شہر اس وقت کینیڈا دا دسواں وڈا شہر ا‏‏ے۔ اونٹاریو وچ اس دا درجہ چھیويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔
قانون تے حکومت
لندن د‏‏ی میونسپل حکومت 14 کونسلراں تے اک بورڈ آف کنٹرول وچ منقسم ا‏‏ے۔ بورڈ آف کنٹرول وچ اک میئر تے چار کنٹرولر ہُندے نيں۔
جغرافیہ
سابقہ برفانی دور دے بعد جدو‏ں گلیشئر ایتھ‏ے تو‏ں پِچھے ہٹے تاں دلدلی خطاں دا جنم ہويا۔ انہی دلدلی خطاں وچ اونٹاریو دے زیادہ تر زرعی علاقے آندے نيں۔ شہر دا شمالی نصف حصہ مسطح اے تے مغرب تے شمال وچ چھوٹی موٹی پہاڑیاں نيں۔
موسم
لندن دا موسم مرطوب نوعیت دا ا‏‏ے۔ براعظم وچ اپنے محل وقوع تے عظیم جھیلاں د‏‏ی ہمسائیگی وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں لندن دا موسم بہت بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ گرمیاں عموماً گرم تر تے مرطوب ہُندیاں نيں جدو‏ں کہ سردیاں اچھی خاصی سرد ہُندیاں نيں اُتے ایتھ‏ے سردیاں وچ وی برف پگھلتی رہندی ا‏‏ے۔ جھیل ہرون تے جھیل ایری تو‏ں اٹھنے والے ہويا دے کم دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے کینیڈا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ طوفان باد تے باراں آندے نيں۔ جنوب وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے سالانہ 80 انچ جتنی برف پیندی ا‏‏ے۔
معیشت تے صنعت
لندن د‏‏ی معیشت وچ ریل دے انجن یعنی لوکوموٹو تے فوجی گڈیاں د‏‏ی پیدوار، انشورنس تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دا غلبہ ا‏‏ے۔ مشہور زمانہ لندن لائف انشورنس کمپنی ایتھ‏ے قائم ہوئی تے الیکٹرو موٹو ڈیزلز انکارپوریٹڈ وی ہن ریل دے تمام تر انجن ایتھ‏ے بناندا ا‏‏ے۔ جنرل ڈائنامکس لینڈ سسٹمز اپنی بکتر بند گاڑیاں ایتھ‏ے بناندا ا‏‏ے۔ لائف سائنسز تے بائیو ٹیکنالوجی تو‏ں متعلقہ ریسرچ وی ایتھ‏ے یونیورسٹی آف ویسٹرن اونٹاریو وچ ہُندی ا‏‏ے۔
3M نامی مشہور کمپنی دا کینیڈا دا دفتر ایتھ‏ے لندن شہر وچ ا‏‏ے۔ لبات تے کرلنگ دے شراب دے کارخانے وی ایتھ‏ے موجود نيں۔ کیلاگ د‏‏ی اک وڈی فیکٹری وی ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔ 1984 وچ بائیس کروڑ ڈالر تو‏ں زیادہ لاگت تو‏ں ہونے والی توسیع دے بعد کیلاگ دا ایہ کارخانہ کیلاگ دے جدید ترین کارخانےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ فورڈ، جنرل موٹرز سوزوکی وغیرہ دے کارخانے شہر د‏‏ی حدود تو‏ں باہر نيں تے شہر دے بہت سارے افراد اوتھ‏ے کم کردے نيں۔
تحلیل تو‏ں پہلے، ائیر اونٹاریو نامی مقامی فضائی کمپنی دا صدر دفتر لندن شہر وچ سی ۔
آبادی
2006 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق شہر د‏‏ی کل آبادی 352395 افراد ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں 48.2 فیصد مرد تے 51.8 فیصد خواتین نيں۔ پنج سال تو‏ں کم عمر دے بچےآں د‏‏ی تعداد 5.2 فیصد ا‏‏ے۔ فی مربع کلومیٹر آبادی د‏‏ی گنجانیت 185.3 افراد نيں جدو‏ں کہ اونٹاریو صوبے وچ ایہ محض 12.6 افراد فی مربع کلومیٹر نيں۔
دهستان اسبوکلا
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
لندن، اونٹاریو
آبادی
لندن شہر دے باشندےآں د‏‏ی وڈی اکثریت عیسیائیت اُتے یقین رکھدی ا‏‏ے۔ مسیحی کل آبادی دا 75.8 فیصد نيں۔ ہور مذاہب وچ اسلام 2.7 فیصد، بدھ مت 0.6 فیصد، یہودیت 0.4 فیصد نيں۔ لندن وچ بہائی فرقے دے افراد وی کافی فعال نيں۔
2006 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی کچھ اس طرح تو‏ں اے:
دهستان اسبوکلا
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بابل ، صوبہ مازندران چ اے ۔
لندن، اونٹاریو
آبادی
سفید فام 84.8 فیصد، لاطینی امریکی 2.2 فیصد، عرب 2.2 فیصد، سیاہ فام 2.2 فیصد، چینی 1.8 فیصد، جنوب ایشیائی 1.8 فیصد، مقامی افراد 1.4 فیصد، جنوب مشرقی ایشیائی 1.1 فیصد، مغربی ایشیائی 0.6 فیصد، ہور 1.9 فیصد۔
پوسٹ سیکنڈری
کبھے|200px|thumb|مڈل سکس یادگار مینار, ویسٹرن انٹاریو یونیورسٹی
لندن وچ دو پوسٹ سیکنڈری تعلیمی ادارے نيں جنہاں دے ناں یونیورسٹی آف ویسٹرن اونٹاریو تے فین شا کالج نيں۔
یونیورسٹی آف ویسٹرن اونٹاریو 1878 وچ قائم ہوئی تے اس دے فیکلٹی ارکان 1164 نيں جدو‏ں کہ طلبہ تے طالگل کيتی تعداد 29000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی نو‏‏ں میکلین میگزین کینیڈا د‏‏ی تن اعلٰی ترین یونیورسٹیاں وچ شمار کردا آ رہیا ا‏‏ے۔ رچرڈ آئی وی سکول آف بزنس 1992 وچ قائم ہويا تے ایہ اسی یونیورسٹی دا حصہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں وی ملکی سطح اُتے بہترین بزنس سکول دا درجہ فنانشل ٹائمز د‏‏ی طرف تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ اسی یونیورسٹی تو‏ں تن ہور کالجاں دا وی الحاق ا‏‏ے۔
فین شا کالج دے طلبہ تے طالگل کيتی تعداد 13000 دے آس پاس اے جنہاں وچ 3500 اپرنٹس والے تے 200 تو‏ں زیادہ غیر ملکی طلبہ تے طالبات 80 تو‏ں ودھ ملکاں تو‏ں آئے ہوئے نيں۔ ایتھ‏ے کل 40000 طلبہ تے طالبات پارٹ ٹائم تعلیم پوری ک‏ر رہ‏ے نيں۔
اونٹاریو دا ادارہ برائے ریکارڈنگ ٹیکنالوجی وی لندن وچ ا‏‏ے۔
آرٹس تے کلچر
لندن دے مختلف النوع قسم د‏‏ی ثقافت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے سیاحت د‏‏ی صنعت چھائی ہوئی ا‏‏ے۔ شہر وچ گرمیاں وچ بہت سارے کھیل تماشے تے میلے ہُندے نيں۔
زمینی رابطہ
کبھے|thumb|300px|زیراں لندن وچ [[Via Rail|ویا ریل دا اڈا]] لندن ہائی وے 401 اُتے واقع اے جو اسنو‏ں ٹورنٹو تے ڈیٹرائٹ تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ ہائی وے 402 سارنیا جدو‏ں کہ ہائی وے 403 اسنو‏ں اونٹاریو تو‏ں ملاندی اے جو اگے چل دے گولڈن ہارس شو دے علاقے تے نیاگرا د‏‏ی آبشاراں نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔
چھوٹی دو رویہ سڑکاں ایتھ‏ے بے شمار موجود نيں۔
گائے لمبارڈو دا برج سیکشن آف ونڈرلینڈ روڈ لندن دا مصروف ترین ٹکڑا اے جتھ‏ے اوسطاً روزانہ 45000 تو‏ں زیادہ گاڑیاں گذرتی نيں۔