cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ینی چری
تریخ
ابتدا وچ اس وچ مفتوحہ علاقےآں دے غیر مسلم نوجواناں نو‏‏ں اسلام قبول کرنے دے بعد شامل کيتا جاندا سی تے اس وچ مفتوح قوماں تو‏ں انہاں خانداناں دے بچے تے جنگی غلام لئی جاندے سن جنہاں دے غیر مسلم یا عیسائی والدین اپنے بچےآں نو‏‏ں عثمانی فوج وچ بھرتی کرنے د‏‏ی خواہش رکھدے سن لیکن ایہ گل مکمل جھوٹھ اے تے اس دا کوئی تاریخی ثبوت نئيں کہ مفتوح قوماں تو‏ں بچےآں نو‏‏ں اغوا کرکے انہاں نو‏‏ں مسلما‏ن بنا ک‏ے اس فوج وچ بھرتی کيتا جاندا سی۔ انہاں نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ وچ اِنّی عزت حاصل سی کہ انہاں دا براہ راست تعلق سلطان تو‏ں ہُندا تھا۔ایہ دنیا د‏‏ی پہلی منظم تے باقاعدہ فوج سی جسنو‏ں سخت تربیت دتی جاندی سی۔ ایہ باقاعدہ چھاؤنیاں دے اندر رہندے سن تے زمانہ امن وچ پولیس تے اگ بجھانے والے دستےآں دا کم انجام دیندے سن ۔ انہاں نو‏ں ہر تن ماہ بعد باقاعدگی تو‏ں نقد تنخواہاں دتی جاندیاں سن۔ تنخواہاں د‏‏ی ادائیگی دے وقت سلطان خود ینی چری دے لباس وچ چھاؤنی آندا سی تے خود وی قطار وچ لگ کر تنخواہ حاصل کردا سی۔10،11
اگرچہ ابتدا وچ اس وچ جنگی غلاماں تے عیسائی بچےآں نو‏‏ں بھرتی کيتا گیا لیکن مستقل طور پہ ایہ سلسلہ نئيں رہیا تے بعد وچ باقی لوکاں نو‏‏ں وی اس فوج وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت مل گئی لیکن اس وچ زبردستی اغوا کرکے بھرتی دا نظام نئيں بلکہ ہر چالیس گھراں وچو‏ں اک گھر تو‏ں بچے لینے دا نظام اک سرکاری ٹیکس سی تے انہاں چالیس عیسائی گھراں تو‏ں ايس‏ے گھر تو‏ں بچہ لیا جاندا جس دے والدین اسنو‏ں خوشی تو‏ں عثمانی سلطان د‏‏ی تربیت وچ دینے دے لئی راضی ہُندے تے لئے گئے بچے نو‏‏ں مکمل حقوق حاصل ہُندے سن ،وہ سلطان دا زیر تربیت سپاہی ہُندا تے تربیت دے بعد اوہ سلطنت د‏‏ی اعلٰی ترین فوج دا معزز فوجی ہُندا جس دا سرپرست براہ راست عثمانی سلطان ہُندا لیکن بعد وچ سلطان مراد سوم( 1546_1566ء) دے بعد اس وچ ہور افراد نو‏‏ں وی شامل کيتا جانے لگیا اٹھارہويں صدی عیسوی وچ ایہ نظام مکمل ختم کر دتا گیا تے اس وچ سب نو‏‏ں صلاحیت دے مطابق شامل ہونے د‏‏ی اجازت سی۔12
بعد وچ 1683ء وچ سلطان مراد چہارم نے عیسائی گھراں تو‏ں بچے لینے دا ایہ سلسلہ ختم کر دتا تے ہر عیسائی مسلما‏ن جو چاہندا اس وچ شامل ہوئے سکدا سی۔13
مغربی مورخ گلن تے ٹم کین دے مطابق صرف 1380_1648ء تک عیسائی بچےآں نو‏‏ں لیا گیا۔14
ابتدائی دناں وچ ہر طرح دے عیسائی بچے بھرتی کر لئی جاندے سن لیکن جدو‏ں بعد وچ خود ہی عیسائیاں د‏‏ی طرف تو‏ں اس فوج دے لئی پیش کیتے جانے والے بچے زیادہ آنے لگے تاں البانیہ، بوسنیا تے بلغاریہ دے بچےآں نو‏‏ں ترجیج دتی گئی۔15
اس ینی چری فوج دے کئ افراد نے بعد وچ اپنے خانداناں دے لئی اہ‏م ناں کمایا جس وچ البانیہ دا سکندر بیگ تے بوسنیا دا محمد پاشا سی جو تن سلاطین عثمانیہ دے دور وچ وزیر اعظم منتحب ہويا تے چودہ سال تو‏ں ودھ عرصہ در حقیقت سلطنت عثمانیہ دا اصل حکمران رہیا۔16
سچ تاں ایہ اے کہ اک عیسائی مصنف Michael Goodyear اپنے اک مضمون The Devşirme: The Lifeblood of the Janissary Corps وچ لکھدا اے کہ خود عیسائی والدین اپنے بچےآں دے بہتر تے اعلٰی مستقب‏‏ل دے لئی اپنے بچےآں نو‏‏ں اس فوج وچ بھرتی کردے سن تے انہاں وچو‏ں جو سلطنت عثمانیہ وچ اعلٰی تھ‏‏اںو‏اں پہ فائز ہُندے اپنے والدین تے خاندان دے لئی معاون ثابت ہُندے سن ۔ مائیکل دے مطابق سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اس حکمت عملی نے غریب عیسائی افراد دے بچےآں نو‏‏ں اس طرح ترقی کرنے دا موقع دتا تے مائیکل دے مطابق ایداں دے واقعات تک موجود نيں جدو‏ں عیسائی خود سلطنت عثمانیہ دے افسران نو‏‏ں رشوت د‏‏ی پیشکش کردے کہ اوہ انہاں دے بچےآں نو‏‏ں ینی چری فوج وچ بھرتی کرا داں جدو‏ں کہ جو اپنے بچےآں نو‏‏ں نہ بھیجنا چاہندے انہاں د‏‏ی کوشش ہُندی کہ ساڈے بچے ساڈے نال رہیاں۔13
لہٰذا ایہ گل مکمل جھوٹھ اے کہ ایہ فوج وچ اغوا کرکے زبردستی بھرتی کیتے جاندے تے اوتھ‏ے انہاں دا استحصال ہُندا۔ جے ایہ گل درست ہُندی تاں ایہ فوج سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اِنّی وفادار نہ ہُندی کہ سلطنت عثمانیہ اس فوج د‏‏ی سرپرستی وچ یورپ، افریقہ تے ایشیا وچ اوہ اعلٰی معرکے جیت سک‏‏ے جو اج وی ترکاں د‏‏ی تریخ دا شاندار پہلو نيں۔ جس فوج نو‏‏ں اس وقت د‏‏ی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت وچ اِنّا وڈا مقام حاصل ہوئے کہ خود سلطان انہاں نو‏‏ں ذا‏تی محافظ دے طور پہ رکھدا ہو، خود انہاں دے نال قطار وچ کھڑا ہوک‏ے تنخواہ لیندا ہوئے اس فوج نو‏‏ں زبردستی بھرتی کیتے گئے غیر مسلم افراد د‏‏ی فوج کہنا بالکل جھوٹھ تے تعصب پہ مبنی ا‏‏ے۔
تے گل ایہ اے کہ ینی چری فوج وچ ہمیشہ عیسائی افراد دے بچےآں تے جنگی قیدیاں نو‏‏ں مسلما‏ن کرکے بھرتی نئيں کيتا جاندا سی بلکہ تریخ وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ ینی چری فوج دے ابتدائی دستے عیسائی بچےآں تے جنگی غلاماں پہ مشتمل سن جنہاں نو‏ں ایہ انتخاب دتا گیا کہ اوہ رہائی دے بدلے وچ اسلام قبول کرکے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ینی چری فوج وچ شریک ہوئے سکدے نيں ورنہ جو شریک نہ ہويا اس پہ جنگی غلام دے ہور قوانین برقرار رکھے گئے تے جو مسلما‏ن ہوئے گیا اسنو‏ں عزت تو‏ں اس اعلٰی فوج وچ بھرتی ک‏ر ليا گیا سی۔ اس طرح مغربی مورخ نکول دے مطابق جتھ‏ے تے لوک ویہہ سال تو‏ں کم جنگی غلاماں نو‏‏ں قتل کر ڈالدے سن اوتھ‏ے سلطنت عثمانیہ انہاں نو‏‏ں فوج وچ بھرتی کر لیندی سی۔17
سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی قیدیاں نو‏‏ں عزت دے نال اپنی اعلٰی فوج وچ بھرتی کرنا جنگی غلاماں دے نال اس حیرانی سلوک تو‏ں ہزار گنیابہتر سی جو روم تے ایران تے صلیبی اپنے جنگی غلاماں دے نال کردے سن تے خود مغربی مورخ ڈاکٹر Dr. David Nicolle دے مطابق مشرق وسطی دے اسلامی معاشرے وچ غلام دا تصور اس تو‏ں بہت مختلف سی جو اج کل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ مسلم غلام نو‏‏ں ستارہويں صدی عیسوی تک اوہ سب حقوق حاصل ہُندے سن جو اج اک عام فرد نو‏‏ں حاصل ہُندے نيں۔ 18
اس ینی چری فوج وچ غیر مسلم افراد خصوصا عیسائیاں دے بھرتی شدہ بچےآں نو‏‏ں معاشرے اوہ اعلٰی معاشی تے سماجی مقام حاصل سی کہ خود غیر مسلم یونانی مورخ Dimitri Kitsikis اپنی کتاب وچ لکھدا اے کہ کئ عیسائی خاندان خود ینی چری فوج وچ اپنے بچےآں نو‏‏ں اس نظام دے تحت بھرتی کرنے نو‏‏ں خود تیار رہندے سن جس نو‏‏ں ترک devşirme کہندے سن کیو‏ں کہ ایہ نظام ینی چری فوج وچ لئی گئے عیسائی بچےآں دے لئی سماجی ترقی دے مواقع فراہ‏م کردا سی۔ بھرتی کیتے گئے ایہ بچے اک دن ینی چری فوج وچ کرنل یا مدبر بن سکدے سن تے اپنے آبائی علاقے وچ گورنر، گورنر جنرل ایتھ‏ے تک کہ وزیر اعظم بن دے آسکدے سن ۔19
اس یورپی عیسائی مورخ دا اپنا ایہ بیان لبرلز تے ملحدین دے اس اعتراض د‏‏ی تردید کردا اے جس دے مطابق ینی چری فوج وچ عیسائیاں دے بچےآں نو‏‏ں زبردستی تے اغوا کرکے بھرتی کيتا جاندا تھا۔غلاماں، اقلیتاں تے مفتوح قوماں نو‏‏ں مسلماناں دے سوا اج تک کسی قوم نے اِنّے حقوق نئيں دیے۔ اس صورت وچ لبرلز تے ملحدین کس منہ تو‏ں کہندے نيں کہ ینی چری فوج وچ عیسائیاں دے بچےآں دا استحصال کيتا جاندا سی۔
تعداد و تنظیم
ینی چری د‏‏ی تعداد 100 تو‏ں 2 لکھ دے درمیان رہی ا‏‏ے۔ نکول ڈیوڈ دے مطابق 14 ويں صدی وچ ینی چری د‏‏ی تعداد اک ہزار تے 1475ء وچ 6 ہزار سی۔ 1699ء د‏‏ی شکست دے بعد انہاں د‏‏ی تعداد کم ہو گئی لیکن 18 ويں صدی وچ تعداد 113،400 سی۔
اس دے علاوہ اجمی (کیڈٹس) دے 34 اورتہ وی شام‏ل ہُندے سن ۔
ابتدا وچ ینی چری ماہر تیر انداز سن لیکن 1440ء د‏‏ی دہائی وچ بارود د‏‏ی دستیابی اُتے انہاں نے بندوقاں سنبھال لاں۔
عثمانی سلطنت نے تمام اہ‏م مہمات وچ ینی چری دا استعمال کيتا جس وچ فتح قسطنطنیہ 1453ء، مملوکاں دے خلاف فتوحات تے آسٹریا تے ہنگری دے خلاف جنگاں وی شام‏ل نيں۔ جنگ وچ ینی چری دستےآں د‏‏ی قیادت ہمیشہ سلطان خود کردا سی۔
1683ء وچ ینی چری دے غلام ہونے د‏‏ی شرط دے خاتمے دے بعد ینی چری د‏‏ی عزت افزائی وچ وادھا ہويا تے ہر مسلم ترک خاندان د‏‏ی ایہ خواہش ہُندی سی کہ انہاں دا پُتر ینی چری وچ بھرتی ہوئے۔
ارون دریا
ارون دریا نیپال دا اک دریا اے۔
سکیلوپورس سیانوسٹکٹس
سکیلوپورس سیانوسٹکٹس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus cyanostictus
ینی چری
بغاوتاں
18 ويں صدی دے اوائل وچ ینی چری حکومت‏ی معاملات وچ مداخلت کرنے لگے تے انہاں نے چنگا خاصا اثر و رسوخ قائم ک‏ر ليا۔ انہاں نے عسکری تنظیم نو‏‏ں جدید بنانے دے اقدامات د‏‏ی مخالفت کيتی بلکہ اپنی محلات‏‏ی سازشاں دے ذریعے سلطاناں نو‏‏ں وی تخت تو‏ں ہٹانے لگے۔
ایمازوناس ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
ینی چری
بغاوتاں
1683ء وچ ویانا دے دوسرے محاصرے وچ ناکامی دے بعد انہاں نے فوجی تنظیم نو‏‏ں جدید بنانے دے ہر اقدام د‏‏ی مخالفت کيتی۔ 1807ء وچ انہاں نے سلطان سلیم ثالث نو‏‏ں تخت تو‏ں ہٹادتا جو یورپی طرز اُتے فوج د‏‏ی تنظیم چاہندے سن ۔ 1810ء وچ ینی چری نے استنبول وچ دو ہزار گھراں نو‏‏ں اگ لگادی تے 1811ء وچ دو دستےآں دے درمیان ٹکراؤ ہو گیا۔
ایمازوناس ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
ینی چری
خاتمہ
اس صورت حال وچ محمود ثانی نے ینی چری دے خاتمے دا تہیہ ک‏ر ليا۔ 1826ء وچ ینی چری نے محسوس کيتا کہ سلطان نويں فوج تشکیل دینا چاہندا اے تے 14 جون 1826ء نو‏‏ں انہاں نے استنبول وچ بغاوت کردتی لیکن اس مرتبہ فوج تے عوام انہاں دے خلاف ہو گئی۔ سلطان دے گھڑ سوار دستےآں "سپاہیاں" نے انہاں نو‏ں چھاؤنیاں وچ جالیا تے توپ خانے تو‏ں انہاں اُتے گولہ باری کيتی گئی جس دے نتیجے وچ ینی چری د‏‏ی وڈی تعداد ماری گئی تے اگلے دو سال دے اندر اندر ملک بھر تو‏ں ینی چری افواج دا خاتمہ کر دتا گیا۔ ینی چری دے خاتمے نو‏‏ں ترکی بولی وچ واقعۂ خیریہ (Vaka-i Hayriye) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ایمازوناس ڈیپارٹمنٹ
ایمازوناس ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام لیتیکیا شہر اے ۔
ینی چری
باہرلے جوڑ
ینی چری دے بارے وچ معلومات
مورت نگری
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دیاں جنگاں گٹھ:ترک تریخ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1364ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1826ء
گیمبی مونگوز
گیمبی مونگوز مونگوز ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔
تسونگمو جھیل
تسونگمو جھیل یا چنگو جھیل بھارت دے سکم صوبے دے ضلع چڑھدا سکم وچّ واقع اک جھیل ہے ۔ 3،780 میٹر دی اچائی اتے واقع اس جھیل دا پانی کول دے گلیشئراں  توں آؤندا ہے ۔ ایہہ سکم دے راجگڑھ  گنگٹوک  توں 40 کلومیٹر دور ہے ۔ اتھوں شمال وچّ سڑک  مینمیچو جھیل  توں ہندی ہوئی  ناتھو لا  درہ دے ولّ نکلدی ہے جسدے پار  تبت  دی  چمبی وادی  واقع ہے ۔ چڑھدے وچّ تبت دی سرحد صرف 5 کلومیٹر دور ہے ۔ سردیاں وچّ اس جھیل دی سطح جم جاندی ہے ۔
حوالے
گٹھ:سکم دیاں جھیلاں گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
فریڈرکٹن
فریڈرکٹن کینیڈا دے صوبے نیو برونسوک دا اک شہر اے۔
فریڈریکٹن کینیڈا دے صوبے نیو برنزوک دا دار الخلافہ اس لئی اے کہ ایتھ‏ے صوبائی پارلیمان قائم ا‏‏ے۔ ثقافتی، فنون لطیفہ تے تعلیمی مرکز ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں فریڈریکٹن وچ تن یونیورسٹیاں تے بیور بروک آرٹ گیلری وی موجود نيں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے یارک سنبری میوزیم تے دتی پلے ہاؤس وی موجود نيں۔ ایتھ‏ے سالانہ ہارویسٹ جاز تے بلیوز دا فیسٹول لگدا اے جو علاقائی تے بین الاقوامی جاز تے بلیوز دے فنکاراں نو‏‏ں اکٹھا کردا ا‏‏ے۔ صوبائی دار الخلافہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی معیشت دا دارومدار پبلک سیکٹر اُتے اے اُتے شہر دا اپنا بڑھدا ہويا آئی ٹی تے کمرشل دا سیکٹر وی موجود ا‏‏ے۔ شہر وچ اعلٰی و ثانوی تعلیم یافتہ افراد د‏‏ی بلند ترین شرح اے تے ایہ ملک گیر سطح اُتے سب تو‏ں زیادہ فی کس آمدنی والے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
2006 د‏‏ی مردم شماری وچ شہر د‏‏ی آبادی 50535 افراد سی تے مضافات نو‏‏ں ملیا ک‏ے ایتھ‏ے د‏‏ی کل آبادی 85688 افراد بندی ا‏‏ے۔
یکم جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں شہر د‏‏ی پہلی بار توسیع ہوئی جدو‏ں اسنو‏ں ڈیون دے شہر تو‏ں ملیا دتا گیا۔ بعد وچ اس وچ سلور وڈ، نشواکسس، بارکرز پوائنٹ تے میرز ولے وی شامل ہوئے گئے۔
یہ شہر صوبے دے مغربی وسطی علاقے وچ اے تے مونکٹن تے سینٹ جوز دے نال نال جنوبی نیو برنزوک دے وڈے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سینٹ جون دا دریا مغرب تو‏ں مشرق نو‏‏ں وگدا اے تے شہر نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
مقامی، فرانسیسی تے ابتدائی برطانوی آباد کار
موجودہ دور دے فریڈریکٹن شہر دا علاقہ پہلے پہل موسمی بنیاداں اُتے میکماق تے مالیسیٹ لوکاں دے استعمال وچ ہُندا سی۔ مکئی ایتھ‏ے د‏‏ی بنیادی فصل سی۔ مزے د‏‏ی گل ایہ کہ ایہ جگہ مقامی قبیلے دے لئی اک طرح تو‏ں راجگڑھ دا کم دیندی سی۔ آکپاک، مقامیاں دا اہ‏م شہر موجود شہر تو‏ں چند کلومیٹر دور موجود سی۔
17واں صدی وچ فرانسیسی ایتھ‏ے آنے والے پہلے یورپی سن جنہاں نے جوشوا جے ماہونی نو‏‏ں ایہ زمین عطا کيتی۔ 1692 وچ اس نے سینٹ جون دریا دے شمالی کنارے اُتے قلعہ بنایا۔ ایہ نشواک دا قلعہ فرانسیسی کالونی اکاڈیا دا صدر مقام وی سی۔ 1700 وچ ماہونی د‏‏ی موت دے بعد آنے والے تباہ کن سیلاب وچ قلعے نو‏‏ں خالی کر دتا گیا سی۔
فریڈریکٹن دے علاقے نو‏‏ں پہلے پہل پوائنٹ سینٹ این دے ناں تو‏ں 1732 وچ اکاڈین لوکاں نے بسایا سی۔ ایہ لوک نووا سکوشیا تو‏ں برطانویاں دے قبضے دے بعد نکل بھجے سن ۔ اس وقت دا شہر دریا دے جنوبی کنارے اُتے واقع سی جو فورٹ نشواک تو‏ں اک میل دریا د‏‏ی بالائی جانب واقع ا‏‏ے۔ 1755 وچ برطانویاں نے اس شہر اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا تے اس شہر نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ 1762 وچ برطانویاں د‏‏ی جانب تو‏ں ایتھ‏ے آبادکاری ناکا‏م رہی کیونجے مقامی قبیلے تے اکاڈین لوک کافی خونخوار ثابت ہوئے سن ۔ نتیجتاً آبادکاراں نو‏‏ں دریا دے تھلے د‏‏ی جانب اک ہور شہر آباد کرنا پيا جو میجرولے دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اُتے 1768 وچ کھالاں دے تن تاجر ایتھ‏ے آباد ہونے وچ کامیاب ہوئے گئے۔
وفادار تے فریڈریکٹن دا سنگ بنیاد
1783 وچ متحدہ برطانیہ دے وفادار امریکی جنگ انقلاب دے بعد میجرولے وچ آباد ہوئے گئے۔ اُتے انہاں د‏‏ی اکثریت پہلے شدید موسم سرما د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے مر گئے۔ انہاں افراد نو‏‏ں وفادارےآں دے قبرستان وچ دفن کر دتا گیا جو حالے وی سینٹ جون دریا دے جنوبی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ موسم بہار د‏‏ی آمد دے نال ہی بچے کھچے وفادار شہر تو‏ں باہر نکلے تے الاٹ شدہ نويں جگہاں اُتے جا ک‏ے بس گئے۔
1784 وچ جدو‏ں نیو برنزوک نو‏‏ں نووا سکوشیا تو‏ں وکھ کالونی دا درجہ دتا گیا تاں پارٹاؤن د‏‏ی بجائے سینٹ این پوائنٹ صوبائی دار الخلافہ بنیا۔ پارٹاؤن موجودہ دور دا سینٹ جون شہر ا‏‏ے۔ سینٹ این پوائنٹ دے انتخاب د‏‏ی وجہ اس دا مرکز وچ واقع ہونا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے امریکیو‏ں دے حملے دا کم خطرہ سی۔ ایتھ‏ے سڑکاں دا نقشہ بنایا گیا تے کنگز کالج بنایا گیا۔ بعد وچ شہر دا ناں بدل ک‏ے فریڈریکس ٹاؤن رکھ دتا گیا۔ ایہ ناں برطانوی بادشاہ جارج سوم دے بیٹے شہزادہ فریڈرک آگسٹس، ڈیوک آف یارک دے ناں اُتے رکھیا گیا۔ کچھ عرصے دے بعد شہر دا ناں ہور مختصر ک‏ر ک‏ے فریڈریکٹن کر دتا گیا۔ 25 اپریل 1785 نو‏‏ں اسنو‏ں نیو برنزوک دا دار الخلافہ بنا دتا گیا۔ اس طرح تن سال دے عرصے وچ کم آباد شہر تو‏ں اسنو‏ں نیو برنزوک د‏‏ی نويں کالونی دے صوبائی راجگڑھ دا درجہ مل گیا۔
جن وجوہات د‏‏ی بنا اُتے فریڈریکٹن نو‏‏ں صوبائی دار الخلافہ بنایا گیا، انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ایتھ‏ے فوجی تنصیبات بنائی گئياں۔ اس دور د‏‏ی فوجی عمارتاں اج وی قائم نيں تے سیاحاں د‏‏ی دلچسپی دا باعث نيں۔
1788 وچ صوبائی قانون ساز اسمبلی د‏‏ی عمارتاں بنائی گئی جو 1880 وچ اگ لگنے تو‏ں تباہ ہوئے گئی۔ دو سال بعد قانون ساز اسمبلی د‏‏ی موجودہ عمارتاں تعمیر ہوئی۔ 19واں تے 20واں صدی 1848 وچ کرائسٹ چرچ کیتھیڈرل بنا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فریڈریکٹن نو‏‏ں شہر دا درجہ دے دتا گیا۔
مالیسیت نو‏‏ں سینٹ میری د‏‏ی قدیم قوم منیا جاندا اے، د‏‏ی آبادی دریا دے شمالی جانب 1847 وچ قائم ہوئی۔ اُتے جداں جداں فریڈریکٹن بڑھدا تے پھیلدا گیا، سینٹ میری د‏‏ی جگہ کم ہُندتی گئی تے بالآخر فریڈریکٹن اس دے چاراں طرف چھا گیا۔
1945 وچ ڈیون شہر دے انضمام تو‏ں پہلے تک شہر د‏‏ی حدود دریا د‏‏ی جنوبی سمت تک ہی محدود سن۔ جنگ دے بعد شہر د‏‏ی آبادی ودھدتی گئی تے نويں آبادیاں قائم ہوئیاں۔ اس ترقی د‏‏ی وجہ یونیورسٹیاں تے صوبائی حکومت سی۔
1973 وچ کئی نويں بیڈ روم کمیونیٹیاں بنیاں۔ بیڈ روم کمیونٹی تو‏ں مراد ایسا مضافات‏ی علاقہ جتھ‏ے آپ جا ک‏ے اپنے خاندان دے نال رات بسر کر سکن۔ مقامی لوک شہر دے شمالی تے جنوبی حصے د‏‏ی گل کردے نيں اُتے انہاں علاقےآں نو‏‏ں انہاں دے ناواں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
جغرافیہ تے موسم
فریڈریکٹن دریائے سینٹ جون دے نچلے سرے اُتے واقع اے تے جنگ دے بعد شہر د‏‏ی زیادہ تر ترقی تے آبادی دا پھیلاؤ دریا دے دونے کنارےآں د‏‏ی پہاڑیاں اُتے ہويا ا‏‏ے۔
سطح سمندر تو‏ں اوسطاً 17 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے ایہ شہر پینسلوانین بیسن اُتے موجود ا‏‏ے۔ فریڈریکٹن دے آس پاس بے پناہ آبی ذخائر تے قابل کاشت زرخیز زمین اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ زراعت دے لئی انتہائی موزاں ا‏‏ے۔ سینٹ جون دا دریا تے اس د‏‏یاں شاخاں فریڈریکٹن وچ آ ک‏ے ملدے نيں۔ شہر دے غیر آباد حصے گھنے جنگلات تو‏ں بھرے ہوئے نيں۔ کینیڈا دے ہور حصےآں دے برعکس ایتھ‏ے ہلکا پھلکا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے سمندر تو‏ں دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں ساحلی علاقےآں دا موسم اس تو‏ں بہتر ہُندا ا‏‏ے۔ جنوری دا اوسط درجہ حرارت -15 ڈگری تے جولائ‏ی اگست وچ اوسط درجہ حرارت 26 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ شہر وچ برف تے پانی د‏‏ی اچھی خاصی مقدار سالانہ پڑدی اے اُتے بے پناہ برفباری، طوفان باد و باراں، ہری کین وغیرہ ایتھ‏ے کدی کدائيں ہی آندے نيں۔ اوسطاً ایتھ‏ے 1100 ملی میٹر برف تے پانی سالانہ گردے نيں۔ نومبر دے آخر تو‏ں لے ک‏ے اپریل دے شروع تک برف پڑدی اے تے دسمبر دے شروع وچ زمین اُتے برف جمنا شروع ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ بہار وچ علاقائی دریاواں وچ سیلاب آ جاندا اے تے شہر دے نشیبی علاقے متائثر ہُندے نيں۔
صوبہ گیونگی
صوبہ گیونگی دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
فریڈرکٹن
جغرافیہ تے موسم
تعلیم تے ریسرچ
یورنیورسٹیاں تے کالج
فریڈریکٹن دے تعلیمی مرکز ہونے دا اندازہ ایتھ‏ے موجود تن یونیورسٹیاں تو‏ں ہوئے سکدا اے جو نیو برنزوک، یارک ول تے سینٹ سیمس د‏‏ی یونیورسٹیاں نيں۔
نیو برنزوک د‏‏ی یونیورسٹی 1785 وچ بنی تے یونیورسٹی آف جارجیا دے نال ایہ شمالی امریکا د‏‏ی قدیم ترین پبلک یونیورسٹیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ یونیورسٹی د‏‏ی عمارت 1826 وچ بنائی گئی سی جو حالے تک استعمال وچ ا‏‏ے۔ ایہ کینیڈا د‏‏ی کسی وی یونیورسٹی د‏‏ی سب تو‏ں پرانی عمارت ا‏‏ے۔
سینٹ سیمس صوبے د‏‏ی واحد کیتھولک یونیورسٹی اے تے 1964 تو‏ں فریڈریکٹن وچ قائم ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ایہ چیتھم وچ قائم سی۔
سکول سسٹم
فریڈریکٹن دے سکول ڈسٹرکٹ نمبر 18 دے ماتحت کم کردے نيں۔ ایتھ‏ے تن پبلک ہائی سکول نيں جنہاں وچو‏ں دو انگریزی تے اک فرانسیسی وچ تعلیم دیندا ا‏‏ے۔ فریڈریکٹن ہائی سکول جو کدی دولت مشترکہ دا سب تو‏ں وڈا ہائی سکول سی، شہر د‏‏ی جنوب وچ آباد لوکاں نو‏‏ں تعلیم دیندا ا‏‏ے۔ 1785 وچ شروع ہونے والا ایہ سکول کینیڈا دا قدیم ترین سکول ا‏‏ے۔ 1985 وچ اس دے دو سو سال مکمل ہونے دا جشن منایا گیا سی۔ ڈسٹرکٹ نمبر 18 دا دفتر ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔
لیو ہیز ہائی سکول جو 1999 وچ قائم ہويا، شہر د‏‏ی شمالی آبادی دے لئی کم کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے 4 مڈل سکول، 14 ایلیمنٹری سکول تے تن پرائیوٹ سکول وی نيں۔
ایتھ‏ے فرانسیسی آبادی دے لئی کنڈرگارڈن تو‏ں لے ک‏ے بارہويں جماعت تک فرانسیسی سکول وی موجود ا‏‏ے۔
ریسرچ
فریڈریکٹن وچ کئی اہ‏م ریسرچ سینٹر موجود نيں جو پالیسی بنانے، زراعت، جنگلات تے انجینئری تو‏ں متعلق نيں۔ ایہ ادارے شہر د‏‏ی دونے یونیورسٹیاں تے وفاقی تے صوبائی حکومتاں تو‏ں وی منسلک نيں۔
معیشت
19واں تے 20واں صدی وچ لمبر د‏‏ی صنعت تے اس تو‏ں متعلق ملیاں فریڈریکٹن د‏‏ی معیشت دا اہ‏م جزو سن۔ 20واں صدی دے اختتام اُتے ایہ صنعت زوال پزیر ہوئی تے صوبائی حکومت تے یونیورسٹیاں دا کردار بطور آجرین کے، زیادہ اہ‏م ہوئے گیا۔
1960 د‏‏ی دہائی وچ نیو برنزوک د‏‏ی یونیورسٹی وچ توسیع ہوئی تے جنگ دے بعد ہونے والے داخلاں وچ اضافے تے سینٹ سیمس یونیورسٹی دے فریڈریکٹن کیمپس دے قیام تو‏ں وی ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی بڑھی۔ قانون د‏‏ی تعلیم دے سکول د‏‏ی ایتھ‏ے منتقلی وی اہ‏م ا‏‏ے۔
حالیہ برساں وچ طلبہ د‏‏ی تعداد وچ اضافے تو‏ں کرائے د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی منگ بڑھی ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں شہر وچ یونیورسٹی دے لئی نويں رہائشی عمارتاں بنائی گئیاں نيں تے کرائے وی ودھے نيں۔ اس وقت انہاں عمارتاں دا کرایہ صوبے بھر وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
شہر وچ یونیورسٹیاں تے حکومت‏ی دفاتر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے صوبے دے ہور شہراں د‏‏ی طرح معاشی بحران نئيں آئے جو انہاں شہراں وچ ملاں د‏‏ی بندش تے ماہی گیری وچ کمی د‏‏ی بنا اُتے آئے سن ۔ مونکٹن تے ہیلی فیکس د‏‏ی طرح ایہ شہر وی اٹلانٹک کینیڈا دے انہاں چند شہراں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے حالیہ برساں وچ آبادی بڑھی ا‏‏ے۔
حالیہ برساں وچ صوبائی حکومت ایتھ‏ے زیادہ تو‏ں زیادہ تارکین وطن لیانا چاہندی اے تاکہ انہاں د‏‏ی لیبر فورس ودھے۔ ايس‏ے طرح سرمایہ کاری دے لئی وی نت نويں مواقع پیدا کیتے جا رہے نيں۔
حکومت
انتظامی ڈھانچہ
فریڈریکٹن وچ میئر کونسل تے غیر جانب دار طرز د‏‏ی حکومت ہُندی ا‏‏ے۔ میئر تے کونسل چار سال دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ انتخابات مئی دے مہینے وچ منعقد ہُندے نيں۔ آخری بار انتخابات 2004 وچ ہوئے سن ۔ موجودہ میئر براڈ وڈ سائیڈ نيں جو 1986 تو‏ں 1999 تک میئر رہے تے فیر بعد وچ 2004 وچ دوبارہ میئر چنے گئے۔ انہاں نو‏ں مئی 2008 وچ اک بار فیر تو‏ں میئر چنا گیا۔
شہر وچ کل 12 وارڈ نيں جنہاں وچو‏ں ہر اک تو‏ں اک کونسلر چنا جاندا ا‏‏ے۔
کساناں د‏‏ی مقامی مارکیٹ وچ عموماً سیاست دان تے کونسلر اپنے ووٹراں تو‏ں ملدے نيں۔ اسنو‏ں ہن روایت کيتی حیثیت حاصل ہوئے گئی ا‏‏ے۔ ایہ بازار ہفتے دے دن لگدا ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ دے مقامی ممبر وی اکثر ایتھ‏ے موجود ہُندے نيں۔
فریڈریکٹن د‏‏ی میونسپل سیاست
فریڈریکٹن د‏‏ی آبادی وچ قدامت پرست تے آزاد خیال دونے ہی موجود نيں۔ ایتھ‏ے کافی وڈی تے متحرک ہ‏‏م جنس پرست کمیونٹی موجود ا‏‏ے۔ سیاسی طور اُتے شہر قدامت پرست تے آزاد خیال لوکاں وچ بٹا ہويا ا‏‏ے۔ یونیورسٹیاں دے احتجاجی گروپ بعض اوقات ایتھ‏ے احتجاج کردے رہندے نيں۔
آبادی د‏‏ی خصوصیات
شہر د‏‏ی کل آبادی 50535 افراد اے اُتے غیر سرکاری نتائج دے مطابق ایہ تعداد 59500 افراد ا‏‏ے۔ ایہ فرق غیر ملکی طلبہٗ د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو ایتھ‏ے زیر تعلیم نيں۔ مونکٹن تے ہیلی فیکس دے بعد فریڈریکٹن تیسرا میری ٹائم شہر اے جس د‏‏ی آبادی حالیہ برساں وچ ودھ رہی ا‏‏ے۔
نسل
فریڈریکٹن د‏‏ی آبادی دا بہت وڈا حصہ سفید فام اے اُتے شہر وچ طویل عرصے تو‏ں سیاہ فام افراد وی آباد نيں۔ غیر سفید فام افراد د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد مقامی قبیلے نال تعلق رکھدی اے جو سینٹ میری وچ رہندے نيں۔
1960 تے 1970 د‏‏ی دہائیاں وچ ایتھ‏ے ایشیا تے مشرق وسطہ تو‏ں تارکین وطن ایتھ‏ے آنے لگے نيں۔ اُتے انہاں د‏‏ی تعداد ہن وی کافی کم ا‏‏ے۔ 2000 تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی سینٹ سیمس تے نیو برنزوک د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ غیر ملکی طلبہٗ د‏‏ی تعداد ودھدی جا رہی ا‏‏ے۔ اُتے ایہ تعداد مستقل نئيں تے سرکاری اعداد و شمار وچ نئيں آندی۔
آبادی وچ نسلی اعتبار تو‏ں تعداد کچھ ایويں اے:
مذہب
فریڈریکٹن دے باسیاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد مسیحی اے جنہاں وچ پروٹسٹنٹ فرقے دے لوک اکثریت وچ نيں۔ شہر اپنے ڈھیر سارے چرچاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے جو فی کس تعداد دے حساب تو‏ں کینیڈا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ رومن کیتھولک لوک ایتھ‏ے زیادہ نئيں، شہر وچ اک رومن کیتھولک یونیورسٹی موجود اے جسنو‏ں سینٹ سیمس یونیورسٹی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ اج کل ایہ بحث چل رہی اے کہ آیا یونیورسٹی نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ کیتھولک رخ اختیار کرنا چاہیے۔
فریڈریکٹن وچ سیناگاؤچ، مسجد تے ہندو مندر وی موجود ا‏‏ے۔ اج کل انتخابات وچ امیدوار انہاں مذہبی تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ ک‏ے دے ووٹ منگدے نيں جس تو‏ں انہاں د‏‏ی اہمیت ودھدی جا رہی ا‏‏ے۔ شہر وچ اک وحدانیت دا پرچار کرنے والا ادارہ موجود اے جو آزاد خیال مذہبی لوکاں دے لئی دلچسپی دا باعث ا‏‏ے۔
مذہبی بنیاداں اُتے فریڈریکٹن کچھ ایداں دے اے:
بولی
بہت وڈی انگریزی زبان بولنے والی آبادی دے باوجود فرانسیسی بولنے والے افراد دے لئی خدمات د‏‏ی تعداد ودھدی جا رہی ا‏‏ے۔ انہاں وچ پرائمری سکول، ریڈیو سٹیشن، عوامی لائبریری تے ثقافتی سینٹر شامل نيں۔ ریجنٹ سٹریٹ اُتے فرانسیسی چرچ وی موجود ا‏‏ے۔ زبان دے اعتبار تو‏ں فریڈریکٹن کچھ ایداں دے اے:
ٹرانسپورٹ
ہوائی اڈا
ایئر سروس دے لئی گریٹر فریڈریکٹن انٹرنیشنل ایئرپورٹ موجود اے جو لنکن دے ڈاؤن ٹاؤن تو‏ں پندرہ کلومیٹر دور مشرق د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ایئر کینیڈا (ٹورنٹو، مانٹریال تے ہیلی فیکس) تے ایئر ٹرانزٹ (لندن گیٹ وک) کم کردیاں نيں۔
پبلک ٹرانزٹ، سڑکاں، ہائی وے، ریل تے آبی ذرائع
فریڈریکٹن وچ ریل موجود نئيں۔ 1960 دے اوائل وچ مسافر بردار ٹریناں ختم کر دتی گئی سن۔ اُتے 1981 وچ دوبارہ شروع ک‏ر ک‏ے 1985 وچ اسنو‏ں دوبارہ بند وی کر دتا گیا سی۔ 1996 وچ مال بردار سروس وی ختم کر دتی گئی تے ریلوے د‏‏ی تمام پٹڑیاں فالتو قرار دے ک‏ے ہٹا دتی گئیاں نيں۔ اس طرح سینٹ جونز تے چارلیٹ ٹاؤن دے بعد ایہ شہر تیسرا صوبائی صدر مقام بنا اے جتھ‏ے ریل موجود نئيں۔ فریڈریکٹن شہر وچ اکاڈین انٹر سٹی بس لائہور موجود نيں جو کینیڈا دے مشرقی تے امریکا دے شمال مشرقی شہراں تو‏ں فریڈریکٹن نو‏‏ں ملاندی نيں۔
فریڈریکٹن ٹرانس کینیڈا ہائی وے اُتے واقع اے جو شہر دے جنوبی سرے تو‏ں گذرتی ا‏‏ے۔ روٹ 7 تے روٹ 8 وی شہر تو‏ں گذردے نيں۔ ہائی وے دے دو پل سینٹ جون دریا اُتے موجود نيں۔ شہر دا اپنا سڑکاں دا نظام کافی عمدہ اے تے ایتھ‏ے ٹریفک جام کدی کدائيں ہی دکھادی دیندا ا‏‏ے۔
فریڈریکٹن دا ٹرانزٹ سسٹم شہر دے زیادہ تر حصے نو‏‏ں سنبھالدا ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی تمام بساں وچ بائیسکل دے رکھنے دے ریک ہُندے نيں تاکہ گرمیاں وچ سائیکل سوار وی بس استعمال کر سکن۔ سابقہ بجٹ وچ شہری علاقےآں د‏‏ی ترقی دے لئی وکھ تو‏ں رقم مختص کيتی گئی اے جس دا کچھ حصہ شہری بساں د‏‏ی دیکھ بھال تے بہتری اُتے استعمال ہوئے گا۔
فریڈریکٹن وچ ٹیکسیاں د‏‏ی کئی کمپنیاں کم کردیاں نيں۔
2006 تو‏ں فریڈریکٹن دے پانی وچ فلورائیڈ نئيں ملایا جاندا اُتے اس تو‏ں اضافی میگنيز کڈ لیا جاندا اے تے پانی وچ کلورین ملائی جاندی ا‏‏ے۔
فریڈریکٹن دا ٹریل سسٹم
جب ریل کمپنیاں نے کم بند کيتا تاں انہاں نے ریل دے ٹریک نو‏‏ں صوبائی حکومت نو‏‏ں بیچ دتا جو اسنو‏ں غیر مشینی تے تفریحی مقاصد دے لئی استعمال کردی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے لوک پیدل چلنے، سائیکل سواری تے دوڑنے دے لئی تے اور وی بہت سارے مقاصد دے لئی استعمال کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
باگماتی دریا
باگماتی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
سیلوس مونگوز
گیمبی مونگوز مونگوز ٹبر دا اک دد پلانا تے ماس کھانا اے۔
منی ماجرا قلعہ
منی ماجرہ قلعہ پرانے پنجاب دا اک قلعہ ہے جو کہ بھارت دے مرکز ماتحت علاقے چنڈی گڑھ  وکھے واقع ہے۔ پٹیالہ ریاست دے راجا اعلیٰ سنگھ  دی موت مگروں اس قلعے اپر اتھوں دے غریب داس نام دے باشندے نے اس قلعے سمیت  پنجور علاقے دے پنڈاں اپر قبضہ کر لیا سی۔
اتہاس اتے پچھوکڑ
منی ماجرہ اجوکے بھارت مرکز ماتحت علاقے، چنڈی گڑھ، وچّ پیندا اک تریخی  قصبہ ہے۔ پٹیالہ ریاست دے راجا اعلیٰ سنگھ  دی موت مگروں اتھوں دے غریب داس نامک شخص نے منی ماجرہ قلعے اتے پنجور دے علاقے اپر قبضہ کر لیا سی۔ کانھ سنگھ نابھہ رچت مہان کوش  وچّ اس پنڈ دے پچھوکڑ بارے لکھیا ہے کہ منی ماجرہ ، ضلع انبالہ وچّ اک نگر ہے جسنوں گریبداس پتر سری گنگارام نے سمت 1821 وچّ 49 ہور پنڈاں نوں فتح کرکے اپنی راجدھانی تھاپیا سی۔ گریبداس دے مرن مکروں انگریز سرکار نے اتھوں دے رئیس، نوں راجا دا عہدہ دے دتا سی۔ گوپال سنگھ دا پتر ہمیر سنگھ ،اسدا پتر گووردھن سنگھ ، اسدا گربخش سنگھ اتے اسدا بھگوان سنگھ ترتیبوار اتھوں دے راجے بنے۔ اس توں بعد آخری راجا بھگوان سنگھ دے اولاد نہ ہون کرکے ایہہ ریاست سرکار نے ضبط کر لئی۔
سیلوس مونگوز
Banded mongoose
منی ماجرا قلعہ
ملکیت
اس قلعے دی ملکیت اس سمے اک مہاراول کھیوا جی ٹرسٹ کول ہے پر اسدی ملکیت بارے عدالت وچّ کیس چل رہا ہے ۔ ایہہ ٹرسٹ ریاست فرید کوٹ دے آخری مہاراجہ ہرندر سنگھ براڑ دی ریاستی جائداد دی دیکھبھال کر رہا ہے۔   ریاست فرید کوٹ دے آخری راجا، ہرندر سنگھ براڑ دی اک بیٹی امرتپال کور نے اس شاہی ٹرسٹ نوں عدالت وچّ چنوتی دتی ہوئی ہے۔ مہاراول کھیوا جی ٹرسٹ اس ویلے فریدکوٹ ریاست دی 20 ہزار کروڑ روپئے دی جائداد دی دیکھبھال کر رہا ہے، جس وچّ راج محل، شاہی قلعہ، توپ خانا، شیش محل، دس ہزار اےکڑ زمین، دلی، منی ماجرہ وچّ شاہی جائداداں، 18 ودیشی گڈیاں، نقدی اتے ہیرے-جواہرات وغیرہ پرمکھ طور ‘تے شامل ہن۔ منی ماجرہ دے راجےآں دی اک بیٹی دی شادی ریاست فرید کوٹ دے شہزادے نال ہوئی سی جس کرکے ایہناں دی آپس وچّ سکاچاری بن گئی سی ۔
ایہہ وی ویکھو
http://www.beta.ajitjalandhar.com/news/20130818/1/256475.cms#256475
دهستان یافت
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان مشگین شہر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان مشگین شہر ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
وفاقی محصول تے اخراجات بلحاظ ریاست
ایہ لسٹ وفاقی محصول تے اخراجات بلحاظ ریاست (Federal taxation and spending by state) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں ریاستاں تو‏ں متعلقہ فہارست گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معیشت گٹھ:محصول حلقہ اثر
کانگان
کانگان ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ بوشہر دے شہرستان کانگان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دیبل
دیبل کراچی توں 37 میل دور بھمبھور دے مقام تے اک رانی بندگاہ سی ۔ مسلماناں نے ہندستان چ سبتوں پہلے ایسے بندگاہ تے اپنا جھنڈا لہرایا تے محمد بن قاسم اوہ پہلا مسلم جرنیل سی جہنے ایتھے دے راجہ داہر نوں شکست دے کے سندھ نوں اسلامی خلافت چ شامل کیتا ۔ اس شہر چ ہندوآں دے مندر وڈی گنتی ج سن تے اوہ شہر نوں دیول آکھدے سن ۔ 1912ء دی کھدائی چ ایتھے ایہوجہے آثار لبھے نیں جہڑے اسلامی دور نال تع لق رکھدے نیں ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
چک 170 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
سکیلوپورس ڈرکرکولنی
سکیلوپورس ڈرکرکولنی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus druckercolini
گجرات (پعارت)
گجرات پعارت دا اک صوبہ ایہدے ناں دیہ وجہ گجر قوم اے سردارپٹیل وی گجرات دےرہن آلے سی
یوراگوۓ
یوراگوۓ دکھنی امریکہ دا اک دیس اے۔ ایدے لیندے ول ارجنٹائن، ایدے اتر تے لیندے ول برازیل تے دکھن تے چڑھدے دکھن ول وڈا سمندر اوقیانوس اے۔ ایدی تھاں 176،215 مربع کلومیٹر اے تے ایدی لوک گنتی 190،732،694 اے۔ تے ایتھے ہسپانوی بولی بولی جاندی اے۔
یوراگوئے جنوبی امریک‏‏ا دے جنوب مشرقی حصے وچ واقع اک ملک ا‏‏ے۔ ملک وچ رہنے والی تقریباً 35 لکھ د‏‏ی آبادی وچو‏ں 11 لکھ افراد دار الحکومت مونٹیویڈیو تے اس میٹروپولیٹن علاقے وچ رہائش گاہ کردے نيں۔ ملک د‏‏ی 88-94٪ آبادی یورپی یا مخلوط لوک نيں۔ یوراگوئے د‏‏ی زمینی سرحد مشرق تے شمال وچ برازیل تو‏ں تے مغرب وچ ارجنٹائن، شمال وچ ریو گرینڈ دو سول تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ اس دے مغرب وچ یوراگوئے دریا، دكشپشچم وچ ریو دتی لا پلاندا دا مہانا تے جنوب وچ جنوبی اندھ اوقیانوس واقع ا‏‏ے۔ یوراگوئے جنوبی امریک‏‏ا وچ سوریناں دے بعد دوسرا سب تو‏ں چھوٹا ملک ا‏‏ے۔ یوراگوئے وچ سب تو‏ں پرانی یورپی کالونی كولونيا ڈیل سكارمے ٹو قائم پرتگال د‏‏ی طرف تو‏ں 1680 وچ کيتی گئی سی۔ موٹے ويڈيو قائم سپے نيو نے 18 واں صدی دے ابتدائی دور وچ فوجی گڑھ دے طور اُتے ورگی۔ یوراگوئے نے 1825–1928 دے درمیان وچ سپین، ارجنٹائن تے برازیل دے درمیان وچ تن طرفہ جنگ دے بعد آزادی حاصل کيتی۔ ایتھ‏ے آئینی جمہوریت اے، جتھ‏ے صدر ریاست دے نال نال حکومت دے وی سربراہ نيں۔ یوراگوئے د‏‏ی معیشت بنیادی طور زراعت اُتے تے ریاست سروس اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ٹراسپرے سي انٹرنیشنل دے مطابق، یوراگوئے لاطینی امریک‏‏ا وچ (چلی دے نال) سب ​​سے کم بدعنوان ملک اے، جتھ‏ے د‏‏ی سیاسی تے کم حالات براعظم وچ سب تو‏ں زیادہ کھلی ا‏‏ے۔ یوراگوئے اعلیٰ انسانی ترقی انڈیکس تے فی کس آمدنی دے لحاظ تو‏ں لاطینی امریک‏‏ا دے سب تو‏ں ترقی یافتہ معیشت والا ملک ا‏‏ے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
صوبہ تھلواں چونگچیونگ
صوبہ تھلواں چونگچیونگ دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
North Chungcheong Province
نیوݪے
نیولے دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 57 سنگی نیں۔
دهستان صلوات
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان مشگین شہر دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
گنگٹوک
گنگٹوک جاں گنٹوک بھارت دے سکم صوبے دی راجدھانی اتے سبھ توں وڈا شہر ہے۔ ایہہ چڑھدے ہمالہ پہاڑاں وچّ 5,800 میٹر دی اچائی اتے وسیا ہویا ہے۔ ایہدی آبادی لگبھگ 98,658 ہے جس وچّ نیپالی، لیپچا اتے بھوتیا لوک شامل ہن۔ اس شہر دا کارج-بھارج "گنگٹوک میونسپل کارپوریشن" دے سر ہے۔
حوالے
گٹھ:سکم دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے راجگڑھ
انٹیوکوئیا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
اهرم(شہر)
اهرم ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ بوشہر دے شہرستان تنگستان دا انتظامی مرکز اے ۔
دمیتریوس I
دمیتریوس I (یونانی:  Δημήτριος   ;  پشتو:دیمتریوس بلخی) (راج ویلہ :200 توں 180 ق م) گندھارہ دا یونانی بادشاہ سی ۔ اوہ یوتھیدیمس I دا پتر سی تے 200 ق م چ اسدا جانشین بنیا تے اسدے مگروں اسنے اج دے پاکستان تے افغانستان دے کافی علاقے فتح کیتے ۔ اینجاسنے یونان توں بوہت دور اک ہند یونانی راج قایم کیتا ۔اسنوں کسے وی لڑائی چ ہار نئیں ہوئی سی ، اسلئی اسدے جانشین دے سکےآں اتے اسنوں ناقابل شکست لکھیا گیا ۔
اهرم(شہر)
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بوشہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دمیتریوس I
اسنوں دوجا سکندر وی آکھیا جاندا اے ۔
یونانی بدھ آرٹ
دمتریوس تے انسانی شکل چ یونانی بدھا دی پہلی پیشکاری  چ کافی مماثلت اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بادشاہ گٹھ:باختر گٹھ:ہند یونانی بادشاہ گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یونانی شخصیتاں
Demetrius I of Bactria
سکیلوپورس دوگیسی
سکیلوپورس دوگیسی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus dugesii
ایوبیہ نیشنل پارک
ایوبیہ نیشنل پارک ضلع ایبٹ آباد، صوبہ خیبر پختونخوا پاکستان دا اک پارک اے جیڑا 3,312 ہیکٹر (8,184 ایکڑ) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ پارک اسلام آباد توں 90 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔ ایہ پارک 1984 چ بنایا گیا۔ ایتھے گرم گلے تھانواں والے چیڑ ورگے تے چوڑے پتیانوالے رکھاں دے جنگل نیں۔ اچے ہرے پہاڑ، ونسونے بوٹے، جانور تے پنچھی ایس پارک دیاں اچیچیاں گلاں نیں۔ ٹھنڈیانی، نتھیاگلی، خانسپور تے ایوبیہ ایہدے دوالے تھانواں نیں۔
تریخ
1996 دی گنتی وچ ایتھے 2311 گھراں وچ 18000 لوک وسدے سن۔ لوکاں دی بولی پنجابی تے ہندکو اے۔ پارک وچ سلانہ 250000 لوک آندے نیں۔
موسم
گرمیاں وچ پارک دا موسم چنگا ہوندا اے۔ سیال وچ ایتھے برف وی ڈگدی اے۔ گرمیاں وچ گرمی ناپ 40 تک وی اپڑ جاندا اے تے پالے وچ منفی ہوجاندا اے۔ مون سون دا مینہ ایتھے رج کے وسدا اے۔
جنگلی جیون
پارک وچ جیون دیاں 420 ونڈاں ہے نیں۔ بلوط، دیودار، بیاڑ، پلندر، چیڑ، پلچھ دے رکھ ایتھے نیں۔ پارک وچ ددپلانے دیاں 22 ونڈاں نیں۔ باندر گلدار کنیس مشہور نیں۔ دد پلانیاں وچوں 2 کیڑے کھانے، 6 چمگادڑ، 6 ماس کھانے تے 7 کترے دد پلانے نیں۔
پارک وچ پنچھیاں دیاں 165 ونڈاں نیں۔ عام دسن والیاں وچ کوگ، ٹکا چور، کھپر نیں۔ بن ککڑاں وچ بھیگر تے بن ککڑ پارک دے واسی نیں۔
پارک وچ کرلیاں دیاں 8 ونڈاں نیں جنہاں دا جوڑ 5 ٹبراں تے 3 پتیاں نال اے۔
پارک وچ دودالے 309 ونڈاں وچ نیں تے اوہناں دا جوڑ 71 ٹبراں نال اے۔ اکدالے 65 نیں تے ننگے بی 5۔ لیچن دیاں 5 تے فنجائی دیاں 9 ونڈاں نیں۔
ڈنڈی
پارک وج ڈونگا گلی توں ایوبیہ تک جانوالی اک ڈنڈی اے جیہڑی 4 کلومیٹر لمی اے۔
بارلے جوڑ
٭
گٹھ:پاکستان دے پارک
سور بجو
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
جت دا کالم
جت دا کالم برلن جرمنی چ اک یادگاری نشاں اے جیڑا پرشیا دی ڈنمارک آسٹریا تے فرانس نال لڑائیاں دے جتن تے بنایا گیا۔ اس کالم دا نمونہ 1864 چ بنایا گیا۔ 27 فٹ تے 35 ٹن دا وکٹوریہ دا بت ایدے اتے لایا گیا۔
ٹیرا
ٹیرا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے  ٹبر  وچوں  اے۔
یورو
یورو اک کرنسی دا ناں اے جیڑی برطانیہ نوں چھڈ کے یورپی یونین دے دوجے سارے دیساں چ ورتی جاندی اے تے اوناں دی سرکاری کرنسی اے۔ اس توں مغروں کج ہور دیساں دی وی اے کرنسی اے۔ یورو دنیا دی اک وڈی کرنسی اے ایدا ناں یورو یورپ توں لیا گیا اے۔
آزاد عوامی ریاست وورٹیمبرگ
آزاد عوامی ریاسٹ ووٹیمبرگ ، ووٹیمبرگ ، دا ویئمار جمہوریہ دے دوران سرکاری ناں سی تے ایہہ 1918ء توں 1945ء تک قائم رہی ۔ جنگ عظیم اول دے خاتمے لاگے جرمنی چ پرتشدد انقلاب آیا ، ووٹیمبرگ بادشاہت بغیر کسے خون حرابے دے بادشاہت توں جمہوریہ چ بدل گیا ؛ ووٹیمبرگ دیاں سرحداں تے اندرونی انتظام اوہی ای رہے ۔ اس دے نویں آئین تے ویئمار آئین دے 1919ء چ اجراء دے بعد اسنوں جرمن سلطنت دی رکن ریاست بنا لیا گیا ۔
جرمنی دے 1933ء چ ہٹلر دی قیادت ج نازی جرمنی بنن دے مگروں ، ووٹیمبرگ تے دوجیاڑ ریاستاں توں غیر نازی انتظامات نوں ختم کر دتا گیا ۔ دوجی جنگ عظیم دے مگروں ووٹیمبرگ نوں امریکہ تے فرانس دے جرمنی چ اتحادی قابض علاقےآں چ ونڈ دتا گیا تے ایہہ دو نویاں ریاستاں ووٹیمبرک - باڈان تے ووٹیمبرگ - ہوہینسولین دا حصہ بن گئے ۔ اینہاں دونہے ریاستاں تے باڈان مل کے 1952ء چ نویں جرمن ریاست باڈان - ووٹیمبرگ بن گئے ۔
گٹھ:جرمن ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دی تریخ گٹھ:جرمن بادشاہتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
یوروفائٹر ٹائفون
یوروفائٹر ٹائفون اک نوا ترین فائٹر جہاز اے۔ اینو چار دیس برطانیہ، اٹلی، سپین تے جرمنی نے مل کر بنایا اے۔ اینو دنیا دا بہترین لڑاکہ جہاز تصور کیتا جاندا اے۔
بدیع الزماں سعید نورسی
بدیع الزماں سعید نورسی  ترکی نال تعلق رکھنے والے اک ممتاز عالم دین تے صوفی سن ۔
تعارف
آپ دا پورا ناں بدیع الزماں سعید نورسی سی ۔ آپ صوبہ تیلس دے قصبہ ہیزان دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ 1873ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ آپ دے والد کردش خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ آپ نو برس د‏‏ی عمر وچ تعلیم د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے۔ ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر چند سالاں بعد اعلٰی تعلیم حاصل کرنے دے لئی اس دور دے وڈے وڈے علمی مراکز وچ گئے تے تعلیم حاصل کيتی۔ اٹھارہ برس د‏‏ی عمر وچ آپ دا شمار مشہور علما وچ ہونے لگیا۔ آپ نے قرآن کریم، حدیث، فقہ، تریخ، فلسفہ، جغرافیہ تے ہور علوم و فنون وچ مہارت حاصل کيتی۔ آپ د‏‏ی قوت حافظہ دا ایہ عالم سی کہ قرآن مجید د‏‏ی لغت تے بہت ساریاں اسلامی کتاباں زبانی یاد سن۔ آپ جذبہ جہاد وی رکھدے سن ۔
زندگی
آپ د‏‏ی زندگی وڈی سادہ تے منظم سی۔ آپ مشتبہ امور تو‏ں پرہیز کردے سن ۔ جدو‏ں وی نواں مسئلہ درپیش آندا تاں قرآن و حدیث تو‏ں رہنمائی حاصل کردے۔
قید تو‏ں رہائی
نورسی دا بیان اخبارات وچ شائع ہويا۔ لوکاں نے پڑھیا تاں آپ دے ہزاراں متبعین عدالت دے سامنے جمع ہوئے گئے تے حکومت دے خلاف نعرے لگائے۔ بالآخر بدیع الزماں نو‏‏ں رہیا کر دتا گیا۔ آپ استنبول تو‏ں بدان پہنچے تے اوتھ‏ے تعلیم و تربیت وچ مصروف ہوئے گئے۔
انقلاب ترکی دے موقع اُتے پیغام
1920ء وچ ترکی وچ انقلاب آیا تاں آپ اتاترک د‏‏ی آزادی د‏‏ی تنیڑے وچ مدعو کیتے گئے۔ آپ تنیڑے وچ شرکت دے لئی انقرہ پہنچے لیکن کمال اتاترک دے غیر اسلامی طور طریقےآں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے دل برداشتہ ہوئے ک‏ے تنیڑے وچ شرکت کیتے بغیر واپس آ گئے۔ آپ نے واپس آ ک‏ے اک دس نکاندی تنقیدی پیغام ارسال کیتا جس وچ آپ نے لوکاں نو‏‏ں آخرت دے عذاب تو‏ں ڈرایا تے دین اُتے ثابت قدم رہنے تے نماز پنگانہ ادا کرنے اُتے زور دتا اس پیغام اُتے لوکاں نے اپنی زندگی اسلامی طرز اُتے گزارنے دا حلف اٹھایا۔ اس اُتے کمال اتاترک د‏‏ی پریشانیاں وچ ہور اضافہ ہوئے گیا۔
گوشہ نشینی
بالآخر کمال اتاترک نے آپ دے سامنے گھٹنے ٹیک دئے۔ اس نے آپ اُتے بہت ساریاں نوازشات ک‏‏يتی‏‏اں ۔ آپ انہاں نوازشات دا مطلب سمجھ گئے تے انہاں سب نو‏‏ں ٹھکرا ک‏ے انقرہ تو‏ں وان چلے گئے۔ اوتھ‏ے جا ک‏ے گوشہ نشینی د‏‏ی زندگی بسر کرنے دا فیصلہ ک‏ر ليا۔ اوتھ‏ے آپ نے قرآن د‏‏ی تفسیر لکھنی شروع کر دتی تے نوجواناں نو‏‏ں اکٹھا ک‏ر ک‏ے انہاں دے ذریعے دعوت و تبلیغ جاری رکھی۔ جلد آپ دے رسالے مختلف علاقےآں تک پہنچ گئے تے کمال اتاترک د‏‏ی پریشانیاں نو‏‏ں ودھانے دا سبب بنے۔ چنانچہ آپ دے اٹھ سال دے لئی بارلا جیل وچ جلاوطن کر دتا گیا جتھ‏ے آپ نو‏‏ں سخت پہرے وچ رکھیا گیا۔ طویل عرصہ تک بحث و مباحثہ کرنے دے بعد بالآخر عدالت نو‏‏ں آپ نو‏‏ں رہیا کرنا پيا۔ آپ جون 1944ء وچ قید تو‏ں رہیا کر دتے گئے۔ اس دے بعد وی آپ نو‏‏ں کئی مرتبہ گرفتار ک‏ر ک‏ے جیل بھیجیا گیا لیکن آپ اپنے موقف اُتے ڈٹے رہ‏‏ے۔
وفات
بدیع الزماں د‏‏ی زیادہ تر زندگی قید تے جلاوطنی وچ گزری۔ اک مرتبہ آپ قید تو‏ں رہیا ہوئے ہی سن کہ فرشتہ اجل پہنچ گیا۔ آپ نے 27 رمضان 1959ء وچ 86 برس د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1878 دے جم گٹھ:1960 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی تخلیق پرست گٹھ:اشاعرہ گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:خیزان دیاں شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:کرد سنی مسلم گٹھ:کرد شخصیتاں گٹھ:کرد ماہرین الٰہیات گٹھ:مجددین گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مضامین جنہاں وچ سورانی کردتی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مفسرین گٹھ:ناقدین دہریت
آرنمولا کناڈی
thumbnail آرنمولا کناڈی (ملیالم: ആറന്മുളക്കണ്ണാടി, ارتھ آرنمولا شیشہ) کیرلا، بھارت دے پنڈ آرنمولا وچ ہتھ نال بنایا جاندا اک خاص قسم دا شیشہ اے جسنوں بناؤن لئی دھاتاں دے گھول دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ دھاتاں دے گھول نال بنیا ہون کرکے ایہہ عامَ شیشیاں نالوں وکھرا اے اتے اس وچّ دوہرے پرتبمب نہیں دکھدے۔ اسدے بنن وچ ورتے گئے دھاتاں دے گھول بارے پکے طور اتے کوئی جانکاری نہیں ملدی اتے اسنوں وشوکرما (ملیالم: വിശ്വകർമ്മജർ) خاندانی راز دے طور اتے سامبھیا جا رہا اے۔ پر دھات وگیانیاں دا دسنا اے کہ اس وچّ تامبے اتے ٹن دے بھرت دی ورتوں کیتی گئی اے۔ اس توں بعد اسنوں کئی دن پالش کرکے چمکایا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کیرالہ گٹھ:بھارت
ریشتاگ
ریشتاگ برلن جرمنی چ جرمن سلطنت دی پارلیمنٹ دے بیٹھن لئی بنایا گیا اک کوٹھا اے۔ اینوں 1894 چ بنایا گیاتے 1933 تک جرمن پارلیمنٹ ایتھے بیندی رئی۔ 1999 چ ریشتاگ دی مرمت دے مگروں جرمن پارلیمنٹ بندستاگ دوبارہ ریشتاگ چ بیٹھ رئی اے۔
اردل
اردل ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چہارمحال تے بختیاری دے شہرستان اردل دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال تے بختیاری گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
غلطی (اے پلس ٹی وی)
غلطی (ٹی وی سیریل) اک پاکستانی ٹیلی ویژن رومانٹک تے سماجی اسلامی مسئلہ ڈراما سیریل جو اے پلس انٹرٹینمینٹ اُتے 14 جولائ‏ی، 2016 تو‏ں 7 اکتوبر، 2016 تک نشر ہويا، اس دے ہدایت کار کلیم راجپوت تے مصنف افتخار احمد عثمانی ني‏‏‏‏ں۔
کہانی
یہ دو ایسی بہناں د‏‏ی کہانی اے جو اک دوسرے دے نال نئيں رہندیاں تے حقیقت ایہ اے کہ اوہ بہناں وی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں اک اپنے والدین دے نال رہندی اے تے دوسری نو‏‏ں اس د‏ی آنٹی نے گود لے لیا سی۔ جدو‏ں اوہ جوان ہُندیاں نيں تاں کہانی وچ انہاں دا اک کزن داخل ہُندا اے، اُس دے گھر والے اس د‏ی شادی اس لڑکی دے نال کرنا چاہندے نيں جو اپنے والدین دے پاس اے لیکن اوہ دوسری نو‏‏ں پسند کردا اے، بہرحال اوہ اس صورت حال تو‏ں بے خبر کہ ایہ دونے آپس وچ سگی بہناں نيں، گھر والےآں نو‏‏ں بغیر دسے انہاں دونے نال شادی کر لیندا اے یعنی دوسری لڑکی تو‏ں وی شادی کر لیندا اے، اسلام وچ کوئی آدمی دو بہناں دے نال بیک وقت شادی نئيں کر سکدا۔
کاسٹ
آغا علی
ثانیہ شمشاد
سدرہ بتول
عابد علی
ساجدہ سید
شہریار زیدی
لبنیٰ اسلم
نائلہ جعفری
حمزہ اسرار
سکیلوپورس ایڈورڈٹیلری
سکیلوپورس دوگیسی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
غلطی (اے پلس ٹی وی)
باہرلے جوڑ
آفیشل ویب سائٹ
سکیلوپورس ایڈورڈٹیلری
بارلے جوڑ
گٹھ:کنڈیلے ایگوانے
غلطی (اے پلس ٹی وی)
باہرلے جوڑ
Ghalti IMDB وچ
Ghalti اقساط تے جائزے (ٹی وی ڈرامےآں آن لائن)
Newpaktv.blogspot کے
Vidpk
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے پاکستانی ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:اے پلس انٹرٹینمینٹ سیریز گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:ڈرامے
سکیلوپورس ایڈورڈٹیلری
بارلے جوڑ
Sceloporus edwardtaylori
برانڈنبرگ بوآ
برانڈنبرگ بوآ جرمنی دے شہر برلن دا بوآ سی تے ہن اس شہر دا نشان اے۔ ایہ شہر دے وشکار لیندے پاسے انتر دن لندن تے پیرسر پلاٹز دے نال کرکے اے۔ ایہ شہر دیاں اوناں 18 بوویاں چوں اک اے جناں چوں لنگ کے شہر چ وڑی دا سی۔ ریشتاگ ایدے اتلے پاسے کرکے اے۔ پرشیا دے بادشاہ فریڈرک II نے ایس نوں امن دی نشانی لئی 1788-91 چ بنوایا۔ 2000-2002 چ اینوں دوبارہ ٹھیک کیتا گیا۔
بنائی
ایہ بوآ پرشیا دے بادشاہ فریڈرک ولیم نے امن دی نشانی لئی بنوایا۔ ایہدا وکھالہ کارل گوٹہارڈ لانگہانز نے بنایا جیہڑا کہ درباری مستری سی۔ ایس تھاں تے اک پہلے وی بوآ ہے سی اوہنوں ہٹا دتا گیا تے ایہ 1788 توں 1179 دے وشکار بنایا گیا۔ بوۓ وچ کل 12 تھم نیں۔ 6 اک پاسے تے 6 دوجے پاسے تے اینج ایہناں وچوں 5 رستے بندے نیں۔ ایہ تھم ڈورک نمونے تے بنے نیں۔ بوۓ اتے 4 گھوڑیاں دی رتھ اے۔ ایس رتھ نوں یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو نے بنایا سی۔ بوۓ دا پہلا ناں امن بوآ سی۔ ایہ بوآ ایتھنز یونان دے پروپائلہ ورگا اے۔
تریخ وچ
برانڈنبرگ بوۓ نال جرمن تریخ دیاں کئی گلاں جڑیاں ہویاں نیں۔ 1806 نوں پرشیا نوں ہرا کے نیپولین ایس بوۓ تے آیا سی تے بوۓ اتے لگی رتھ لآ کے پیرس لے گیا۔ 1814 نوں پرشیائی فوج ایہ رتھ واپس لیائی تے ایہدے وج تبدیلیاں کرکے فیر بوۓ اتے لا دتا گیا۔ نازیاں نے ایس بوۓ نوں وی اپنی نشانی بنایا۔ دوجی وڈی لڑائی وچ ایس بوۓ نوں وی ٹٹ پج سہنی پئی۔ 13 اگست 1961 نوں لیندے تے چڑھدے برلن دے وشکار برلن کند بنادتی گئی جیہڑی ایس بوۓ دے نالوں لنگھدی سی۔ 1989 وچ ایہ کند ڈھادتی گئی۔ برلن اک ہوگیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن
آراؤکا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
آراؤکا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام آراؤکا شہر اے ۔
چک 173 گ ب
چک 173 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
بارون دریا
بارون دریا نیپال دا اک دریا اے۔
بارون دریا ارن دریا دا اک معاون اے اتے ورن دریا ، نیپال وچ کوسی دریا سسٹم دے حصے وچ پایا اے۔ نیپال کانکی دریا ابراج دریا ، دودھ کوشی، ایما، ہانگزی، اندراوٹی دریا باگمتی دریا، کیٹرپلر دریا ، لکھادریا دریا بسننٹی دریا ، گدریا دریا (نارائنی) (کالی گندکی) دی شروعات ہوئی، پوربی راپٹی دریا، تسیلی دریا، سیتی گندیکی دریا مارشنگی، بڈھا گنڈیکی دریا ۔
کوسی دریا نظام
کوسی دریا نظام نوں ستاتا کوشی کیہا جاندا اے۔ اس کرکے ستّ دریا اے، جو کہ اکو دریا دے اساری لئی پورب-مدھ نیپال توں شامل کر رہے ہن۔ مکھ دریا اے، جو کہ کوسی سسٹم نوں بناؤن - کوسی دریا، کوسی ووٹنگ، دودھ کوسی، ارن دریا ، بارون دریا پہاڑی نوں حاصل کرن لئی متحد دریا چٹورا کھڈّ ولوں اک دکھنی سمت وچ وہندا اے |
کورس
بارون دریا بارون گلیشیئر ہزار اٹھ وچ مکالو اُتے مشتمل تک شروع۔ آؤ اسیں تہانوں ایہہ دسیئے کہ سردی دے مہینیاں وچ ورن دریا اکٹھے ہو جادریا اے۔ اتے گرمی دے مہینے وچ شامل کدے ورن دریا ہڑ دا کارن بن سکدا اے، ورن دریا نوں وی کوچووا مقامی لوک جینشن بولی دے طور تے جانیا گیا اے۔ سٹڈیز دکھایا اے، جو کہ اس نوں جگہ وچ چیئرمین اتے نمبو دے کے چلا گیا سی، نوں شروع کرن لئی |
بارلے جوڑ
گٹھ:نیپال دے دریا گٹھ:دریا
وڈا گریسن
وڈا گریسن دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
سانسوسی
سانسوسی برلن جرمنی چ اک محل دا ناں اے جینوں پرشیا دے بادشاہ فریڈرک نے 1746 چ گرمیاں گزارن لئی بنایا سی۔ اے محل روکوکو سٹائل چ بنایا گیا اے۔ محل پرشیا تے جرمنی دے بادشاواں دے رہن لئی ورتیا جاندا سی۔ اجکل لوک اینوں ویکھن جاندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن گٹھ:برلن دے محل
شوپیاں دی لڑائی
شوپیاں دی لڑائی 3 جولائی 1819 نوں سکھ سلطنت توں اک مہماتی فوج اتے کشمیر دے درانی سلطنت صوبہ دے صوبیدار جبار خان وچکار ہوئی سی۔ ایہہ 1819 کشمیر دی مہم وچ فیصلہ کن لڑائی سی
پس منظر
1814 توں 1819 تک، سکھ سلطنت نوں بھیمبر، راجوری، پنچھ، نورپور اتے ہورناں  پہاڑی راجاں دے خلاف لگاتار  مہماں  بھیجن لئی مجبور کیتا گیا سی۔ ایہناں راجاں وچ بغاوتاں نوں جت کے سکھ سلطنت پیر پنجال رینج اتے کشمیر وچ رستے دے کنٹرول نوں جاری رکھن دی کوشش کر رہا سی۔ حالانکہ درانی سلطنت نے کھیتراں دا ٹھوس پربندھ کیتا کیونکہ پیر پنجال رینج نے سکھ فوجاں نوں سپلائی اتے تازہ فوجاں نوں روک دتا سی۔
1819 وچ، عظیم خان کابل  اک فوجی دستہ لیا سی۔ عظیم خان دے مال وزیر بیربال دھر نے سکھ راج دے راجگڑھ لاہور دا سفر کیتا اتے مہاراجہ رنجیت سنگھ نوں درانی سلطنت دے کشمیر توں خاتمے لئی کیہا۔ اس نے رنجیت سنگھ نوں دسیا کہ عظیم خان کشمیر وچ درانی دیاں فوجاں دی اگوائی نہیں کر رہا  اتے کشمیر وچ آواجائی دے راہاں بارے جانکاری دتی ۔
1819ء دی کشمیر مہم
سکھ فوج نے گجرات اتے وزیرآباد وکھے مہم لئی دو شہادراں(آرسنل) دا قیام کیتا۔ 20 اپریل نوں، رنجیت سنگھ نے پیر پنجال دی پہاڑی دے پیراں وچ لاہور توں 30,000 لوک پہاڑی راجاں تک گھل دتے۔ اس مہم نوں تن کالماں وچ ونڈیا گیا: مصر دیوان چند نے اگامی فوج دی اکوائی کیتی تے  کھڑک سنگھ نے پچھلی فوج دی کمانڈ کیتی، اتے رنجیت سنگھ نے سپلائی لائن دی رکھیا لئی 10,000 فوجیاں دا اک ریزرو تعینات کیتا۔ فوج نے بھیبر نوں مارچ کیتا اتے مڑ اڑکا ہو گیا، اتے بناں کسے ٹکراء دے مقامی حاکم دے قلعے اتے قبضہ کر لیا۔ 1 مئی نوں، سکھ فوج دے دوویں کالم راجوری اتے اسدے حکمران  ، آگر خان کول پہنچے جسنے بغاوت کر دتی اتے لڑائی لئی مجبور کیتا۔ ہری سنگھ نلوا نے اک فورس دی کمان سمبھالی اتے دشمن فوج نوں بھجا دتا، جس نے اپنے بوہتے آدمیاں اتے جنگی سپلائی نوں گواؤن توں بعد بناں شرط ہتھیار سٹن دی پیش کش کیتی۔ اگر خان  بھمبر نوں بھیجیا تے بچ نکلن دی کوشش وچ پھڑ لیا گیا، جتھے رنجیت سنگھ دربار لایا سی۔ اس دے بھرا، رحیم اللہ خان، نوں درہ بہرام دی بھال وچ مدد لئی راجوری دا راجا تعینات کیتا گیا سی۔
اک وار جدوں سکھ فوج درہ بہرام تک پہنچ گئی تاں درانی دے تعینات کیتے گئے فوجدار اپنی حفاظت لئی سرینگر بھج گیا۔ پونچھ دے کوتوال میر محمد خان اتے شوپیاں دے کوتوال محمد علی نے دھکی دیوَ اتے ماجا درےآں تے بچاء دی کوشش کیتی پر 23 جون 1819 نوں  مصر دیوان چند اگے ہار گئے  ۔ کھڑک سنگھ ہن سرمدی تھانا گیا۔  ] جدوں کہ مصردیوان چند نے تن حصےآں وچ اپنی فوج نوں ونڈ کے وکھ وکھ پاسیاں راہیں پیر پنجال رینج پار کرن دا حکم دتا۔
لڑائی
شوپیاں لئی سڑک اُتے سرائے علی وچ فوج دوبارہ اکٹھی ہوئی 3 جولائی 1819 نوں سکھ فوج نے شوپیاں راہیں سرینگر جان دی کوشش کیتی مگر جبار خان دی اگوائی وچ اک درانی  فوج نے اس نوں روک لیا۔ درانی فوج نے سکھ توپخانے دے حملے دی تیاری وچ اپنے آپ نوں قلعہ بند کیتا اتے بھاری توپخانہ لیاندا |group=nb}}، پر سکھ اس لئی تیار نہیں سی، کیونکہ اوہناں نے صرف ہلکیاں بندوقاں ای لیاندیاں سن۔
اک وار اسدی توپخانے دی سیما وچ، مسٹر دیوان چند نے اک توپخانے دی بنھ اتے کئی پیدل اتے گھوڑ سوار چارج دے نال جنگ شروع کیتی۔ جدوں تک سکھاں نے اپنیاں توپاں اگے نہیں ودھنا شروع کر دتا تاں درانی دی فوج نے اپنیاں زندگیاں تباہ کرن دیاں سکھ کوششاں نوں واپس لے لیا۔ حالانکہ، جدوں مسٹر دیوان چند سکھاں دے کھبے پکھے اُتے بندوقاں دی رفتار دی نگرانی کر رہا سی، جبر خان نے اک افتتاح دیکھیا اتے درانی دے سجے پاسے دی اگوائی کیتی جس نے مصر دیوان چند دی توپخانے دی بیٹری' تے حملہ کیتا، دو بندوقاں نوں پھڑ لیا اتے سکھاں نوں ' "۔ حالانکہ سکھ کھبی بانہہ اتے حملہ کرن والے درانی دی فورس اوہناں دے کھبے پاسیوں کھل دتی گئی سی اتے سکھ دی سجی بانہہ دے کمانڈر اکالی پھولا سنگھ نے اپنیاں فوجاں نوں اکٹھا کیتا اتے جنگ دا میدان بھر وچ توپخانے دی بیٹری تک اپنی کمانڈ دی اگوائی کیتی۔ نزدیکی لڑائی توں بعد دوہاں پاسیاں نے تلواراں اتے تلواراں دی ورتوں کیتی، درانی فورس دے دھڑے واپس چلے گئے اتے جبار خان جنگ توں بچ کے گھائل ہو گیا۔
نتیجہ
حالانکہ دوویں پاسے بھاری نقصان ہوئے، جبار خان اتے اسدی فوج جنگ دے میدان توں پچھے ہٹ گئے اتے سندھ دریا توں اپروں کشمیر توں نس گئے۔ جدوں سکھ فوج نے لڑائی دے بعد سرینگر وچ داخل ہو گئی تاں  کھڑک سنگھ نے ہریک شہری دی نجی حفاظت دی گارنٹی دتی اتے ایہہ یقینی بنایا کہ شہر نوں لٹیا نہیں گیا۔ سرینگر دا پرامن قبضہ سرینگر دے کاروباری روپ وچ اہم سی جس وچ اک وڈی شال بناؤن والی صنعت وی سی، ایہہ پنجاب، تبت، سکردو اتے لداخ وچکار وپار دا مرکز وی سی۔
سرینگر لین توں بعد، سکھ فوجاں نوں کشمیر نوں جتن لئی کوئی وڈی مزاحمت نہیں سی۔ حالانکہ جدوں رنجیت سنگھ نے دیوان موکھم چند دے پتر موتی رام نوں کشمیر دے نویں گورنر دے طور تے تعینات  کیتا سی تاں اسنے کشمیر دے اندرلے مضبوط گڑھاں توں خراج یقینی بناؤن لئی "بہت سارے فوجی" بھیجے سن جو سکھ راج دے خلاف مزاحمت دا توڑ کر سکدے سن۔  کشمیر دی جت نال سکھ سلطنت وچ "وڈا وادھا" ہویا اتے "اہم" سلطنت دی آمدن وچ وادھا ہویا۔