cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندوستانی قوم پرستی
تاریخی تحقیق
غیر ملکی اسکالرز د‏‏ی دریافتاں نے ہندوستانیاں دے قومی جذبات نو‏‏ں وی تقویت ملی۔ غیر ملکی اسکالرز جداں سر ولیم جونز ، میکس مولر ، [جیکوبی کول بروک ، اے وی کیتھ ، بونفر وغیرہ) نے ہندوستان د‏‏ی سنسکرت بولی وچ لکھی گئی تاریخی نصوص دا مطالعہ کيت‏‏ا تے انہاں دا انگریزی بولی وچ ترجمہ کيت‏‏ا۔ انگریزاں دے ذریعہ سنسکرت ادبکی حوصلہ افزائی دے نال سنسکرت بولی نو‏‏ں زندہ کيت‏‏ا گیا۔ اس دے علاوہ ، مغربی اسکالراں نے ہندوستانی متون دا ترجمہ کرنے دے بعد اس طرف اشارہ کيت‏‏ا کہ ایہ نصوص عالمی رہتل دے انمول فنڈز ني‏‏‏‏ں۔ مغربی اسکالراں نے قدیم ہندوستانی نمونے دریافت کرنے دے بعد اس رائے دا اظہار کيت‏‏ا اے کہ ہندوستان د‏‏ی رہتل تے سبھیاچار دنیا د‏‏ی قدیم تے اعلیٰ سبھیاچار ا‏‏ے۔ اس تو‏ں دنیا وچ قدیم ہندوستانی فخر آیا۔ جدو‏ں ہندوستانیاں نو‏‏ں پتہ چلا کہ مغرب دے اسکالرز نے ہندوستانی سبھیاچار نو‏‏ں برتر قرار دیندے نيں تاں خودغیبی دے جذبات بے لوث ہونے دے بجائے انہاں دے ذہناں وچ پیدا ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ تے انہاں نے اس د‏ی برتری قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ راجہ رام موہن رائے ، سوامی دیانند سرسوت‏ی تے سوامی ویویکانند نے وی ہندوستانیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی عظمت تو‏ں آگاہ کيت‏‏ا۔[1]
ان تحقیقاں نے ہندوستانیاں دے ذہناں وچ اک نواں علم تے جوش پیدا کيت‏‏ا۔ اس نے اس دے ذہن وچ اک سوال پیدا کردتا کہ فیر اسيں کیو‏ں محکوم نيں؟ ڈاکٹر آر سی مجومدار دے بیان دے مطابق ، "یہ دریافت ہندوستانیاں دے ذہناں وچ شعور پیدا کرنے وچ ناکا‏م نئيں ہوسکدی اے ، جس دے نتیجے وچ انہاں دے دل قوم پرستی تے حب الوطنی تو‏ں بھر گئے سن ۔" مسٹر دے ایم پانیکار لکھدے نيں کہ انہاں تاریخی تحقیق نے ہندوستانیاں وچ اعتماد پیدا کيت‏‏ا تے انہاں نو‏ں اپنی رہتل تے سبھیاچار اُتے فخر کرنے د‏‏ی تعلیم دی۔ انہاں دریافتاں تو‏ں ، ہندوستانی اپنے مستقب‏‏ل دے بارے وچ پرامید ہوگئے۔
مغربی تعلیم دا اثر
مغربی تعلیم نے ہندوستانی قومی دھارے وچ قابل تحسین شراکت کيتی۔ لارڈ میکالے دے مشورے اُتے 1825 ء وچ ہندوستان وچ انگریزی زباناسنو‏ں فکسڈ اس دا بنیادی مقصد ہندوستان دے قومی شعور نو‏‏ں جڑ تو‏ں ختم کرنا سی۔ رجنی پام دت نے بجا طور اُتے لکھیا اے ، "ہندوستان وچ برطانوی حکمرانی دے ذریعہ مغربی تعلیم نو‏‏ں متعارف کروانے دا مقصد ہندوستانی رہتل تے سبھیاچار دا مکمل طور اُتے خاتمہ کرنا سی تے اک ایسا طبقہ تشکیل دینا سی جو خون تے رنگ تو‏ں ہندوستانی اے ، لیکن دلچسپی سوچاں تے دانائی تو‏ں انگریزی بن جاندی ا‏‏ے۔ " اس مقصد وچ ، انگریزاں نو‏‏ں وی کافی حد تک کامیابی ملی ، کیونجے تعلیم یافتہ ہندوستانی لوک اپنی سبھیاچار نو‏‏ں بھُل گئے تے مغربی سبھیاچار د‏‏ی تعریف کرنا شروع کردتی۔ لیکن مغربی تعلیم نے اس نقصان تو‏ں زیادہ ہندوستان نو‏‏ں فائدہ پہنچیا۔ اس تو‏ں ہندوستان وچ قومی شعور بیدار ہويا ، لہذا مغربی تعلیم ہندوستان دے لئی اعزاز بخش ثابت ہوئی۔
انگریزی بولی دے علم د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستانی اسکالرز نے مغربی ملکاں دے ادب دا مطالعہ کيت‏‏ا۔ جدو‏ں اسنو‏ں ملٹن ، برک ، ہربرٹ اسپینسر ، جان اسٹیورڈ مل جداں مفکرین د‏‏ی تخلیق دا علم ہويا تاں فیر اس وچ آزادی دا احساس جاگ اٹھا۔ اے آر ہندوستانیاں اُتے مغربی تعلیم دے اثرات نو‏‏ں بیان کردے ہوئے۔ دیسائ لکھدے نيں کہ "تعلیم یافتہ ہندوستانی امریکا ، اٹلی تے آئرلینڈ د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے بارے وچ پڑھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے مصنفاں د‏‏یاں تحریراں اُتے عمل کيت‏‏ا جنہاں نے انفرادی تے قومی آزادی دے اصولاں نو‏‏ں پروپیگنڈا کيت‏‏ا۔ ایہ تعلیم یافتہ ہندوستانی ہندوستان د‏‏ی قومی تحریک دا حصہ سن ۔" سیاسی تے دانشور قائد۔ " اس سلسلے وچ یاد رکھنے دے قابل اے کہ راجہ رام موہن رائے ، دادا بھائی نورجیجی ، فیروز شاہ مہت‏ا ،گوپال کرشنا گوکھلے ، امیش چندر بنرجی وغیرہ جداں رہنما انگریزی تعلیم د‏‏ی پیداوا‏‏ر ني‏‏‏‏ں۔ انگریزی تعلیم د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستانی رہنماواں دا رویہ فروغ پایا۔ بوہت سارے ہندوستانی اعلیٰ تعلیم دے حصول دے لئی انگلینڈ گئے سن تے اوتھ‏ے دے آزادانہ ماحول تو‏ں بہت متاثر ہوئے سن ۔ ہندوستان آنے دے بعد ، انہاں نے قومی تحریک د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی کیونجے اوہ اپنے ملک وچ یوروپی ملکاں د‏‏ی طرح آزادی چاہندے سن ۔ مسٹر گرمکھ نہالسننگھ لکھدے نيں کہ "انگلینڈ وچ رہ ک‏ے ، انہاں نے آزاد سیاسی ادارےآں دے کم دا خاص علم حاصل کيت‏‏ا ، آزادی تے آزادی د‏‏ی قدر نو‏‏ں سمجھیا ، تے اس وچ غلامی د‏‏ی ذہنیت نو‏‏ں جنم دتا۔"
انگریزی بولی دے تعارف تو‏ں پہلے ہندوستان دے مختلف صوبےآں وچ مختلف زباناں بولی جادیاں سن۔ تاں اوہ اک دوسرے دے خیالات نو‏‏ں نئيں سمجھ سک‏‏ے۔ پورے ہندوستان دے لئی رابطے د‏‏ی بولی د‏‏ی ضرورت سی ، جسنو‏ں انگریزی بولی نے انگریزی بولی نو‏‏ں نافذ کرکے مکمل کيت‏‏ا سی۔ ہن مختلف صوبےآں دے رہائشیاں نے آپس وچ نظریات دا تبادلہ کرنا شروع کيت‏‏ا تے اس تو‏ں انہاں نو‏ں قوم دے لئی مل ک‏ے کم کرنے د‏‏ی تحریک ملی۔ اس دے نتیجے وچ قومی تحریک نو‏‏ں تقویت ملی۔ سر ہنری کاٹن دے مطابق ، "انگریزی میڈیم تے مغربی رہتل دے ذریعہ تعلیم ، ہندوستانی لوکاں د‏‏ی مختلف حالتاں دے باوجود ، اتحاد دے دھاگے وچ جکڑی ہوئی ا‏‏ے۔ کوئی دوسرا عنصر جس نے اتحاد پیدا کیہ اوہ ممکن نئيں سی ، کیو‏ں کہ لہجے دا وہم اک رکاوٹ سی۔ مسٹر دے ایم پانیکار لکھدے نيں ، "تعلیم دے پورے نظام تے میڈیم تعلیم نے ہندوستانیاں دے مزاج اُتے ایسا اثر ڈالیا کہ انہاں دے خیالات ، جذبات تے احساست دا مرکب ہونا مشکل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، ہندوستانی قومیت دا جذبہ دن بدن مضبوط ہُندا گیا۔ "
خلاصہ ایہ اے کہ مغربی تعلیم ہندوستان دے لئی اعزاز بخش ثابت ہوئی۔ ڈاکٹر زکریا نے بجا طور اُتے لکھیا اے ، "انگریزاں نے 125 تو‏ں زیادہ سال پہلے ہندوستان وچ تعلیم دا آغاز کيت‏‏ا سی ، تے انہاں نے ہندوستان وچ کوئی کم نئيں کيت‏‏ا ا‏‏ے۔" تاں ایہ اکثر کہیا جاندا اے کہ ہندوستانی قومیت دا جذبہ مغربی تعلیم د‏‏ی پرورش نوزائیدہ سی۔
ہندوستانی اخبارات تے ادب
بنکیم چندرا چٹرجی نے ’ وندے ماترم‘ دا منتر دتا ۔
منرو نے لکھیا اے ، اک آزاد پریس تے غیر ملکی حکمرانی اک دوسرے دے خلاف نيں تے ایہ دونے اک نال نئيں چل سکدے۔ ہندوستانی اخباراں وچ وی ایہی سچ ا‏‏ے۔ قومی ادب د‏‏ی ترقی و ترقی وچ ہندوستانی ادب تے اخبارات وی اہ‏م کردار ادا کردے سن ۔ انہاں دے ذریعہ قوم پرست عناصر نو‏‏ں مضبوط حوصلہ افزائی تے حوصلہ ملیا رہیا۔ انہاں دناں ہندوستان وچ مختلف زباناں وچ اخبارات شائع ہُندے سن ، جنہاں وچ سیاسی حقوق دا مطالبہ کيت‏‏ا جاندا سی۔ اس دے علاوہ برطانوی حکومت کیت‏‏ی جابرانہ پالیسی اُتے وی کڑی تنقید کيتی گئی۔ اس زمانے وچ مشہور اخبارات وچ شامل د‏‏ی شمود کامودی ، بمبئی سماچار (1882) ، بنگڈوت (1831) ، گستاگفتر (1851) ، امرت بازار بازار (1868) ، ٹریبیون (1877) ،انڈین آئینہ ، ہندو ، پیٹریاٹ ، بنگلور ، سوم پرکاش ، کامریڈ ، نیو انڈین کیسری ، آریا درشن تے باندھوا دے ناں خاص طور اُتے قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ فلپس دے مطابق ، 1871 وچ ، مادری بولی ، بمبئی پریذیڈنسی تے شمالی ہندوستان وچ 62 اخبارات سن تے بالترتیب بنگال تے جنوبی ہندوستان وچ 28 تے 20 اخبارات سن ، جنہاں دا باقاعدہ قارئین اک لکھ سی۔1877 تک ، ملک وچ شائع ہونے والے اخبارات د‏‏ی تعداد 644 ہوگئی ، زیادہ تر مادری زباناں وچ ۔ انہاں اخبارات وچ برطانوی حکومت کیت‏‏ی غیر منصفانہ پالیسی اُتے کڑی تنقید کيتی گئی ، تاکہ عام لوکاں وچ برطانوی حکمرانی دے خلاف نفرت تے ناپسندیدگی دا احساس پیدا ہوئے۔ اس تو‏ں قومی تحریک نو‏‏ں فروغ ملا۔ انہاں خطوط دے بڑھدے ہوئے اثر و رسوخ نو‏‏ں روکنے دے لئی ، برطانوی حکومت نے 1878 وچ ' ورناکولر پریس ایکٹ' منظور کيت‏‏ا ، جس دے ذریعہ ہندوستانی اخبارات نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا گیا۔ اس فعل نے قومی تحریک د‏‏ی لہر نو‏‏ں وی تیز کردتا۔
ہندوستان دا معاشی استحصال
مسٹر گیریٹ دے مطابق ، "قومیت وچ تعلیم یافتہ طبقے نال پیار ہمیشہ کسی نہ کسی حد تک مذہبی تے معاشی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے رہیا ا‏‏ے۔" ہندوستانی قومیت دا ایہ سچ ا‏‏ے۔ معاشی استحصال د‏‏ی برطانوی حکومت کیت‏‏ی پالیسی نے ہندوستانی صنعتاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے تباہ کردتا سی۔ ایتھ‏ے تجارت اُتے انگریز دا مکمل اختیار سی۔ باہر جانے والے ہندوستانی سامان اُتے بہت زیادہ ٹیکس لگایا گیا سی تے برطانوی حکومت نے ہندوستان آنے والے سامان د‏‏ی درآمد اُتے بہت زیادہ رعایت دتی سی۔ اس دے علاوہ انگریز ہندوستان تو‏ں خام مال لیندے سن ، مشیناں دے ذریعہ تیار کردہ سامان انگلینڈ تو‏ں ہندوستان گھلدے سن ، جو چھوٹے تے کاٹیج صنعت دے کاروبار دے تیار کردہ سامان تو‏ں کدرے زیادہ سستا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، ہندوستانی مارکیٹاں یورپی سامان تو‏ں بھر گئياں تے کاٹیج انڈسٹری دے کاروبار دے خاتمے د‏‏ی وجہ تو‏ں لکھاں افراد بے روزگار ہوگئے۔ ہندوستان د‏‏ی دولت بیرون ملک جارہی سی ، لہذا بھارت دن بدن غریب تر ہُندا گیا۔ لہذا ، 1880 وچ ، سر ولیم ڈیگوی نے لکھیا کہ برطانوی ہندوستان وچ تقریبا ten دس کروڑ انسان نيں ، جنہاں نو‏ں کسی وقت کھانا نئيں ملدا اے ، اس انحطاط د‏‏ی دوسری مثال اس تو‏ں زیادہ خوشحال ملک وچ کدرے تے نئيں دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہندوستانیاں د‏‏ی معاشی حالت دے بارے وچ ، ڈیوک آف اگالی ، جو 1875.76 وچ ہندوستان دے سکریٹری سن ، نے لکھیا ، "ہندوستانی عوام د‏‏ی غربت تے انہاں دا معیار زندگی تیزی تو‏ں کم ہورہیا ا‏‏ے۔ مغربی دنیا وچ اس د‏ی مثال کدرے نئيں ملدی۔ " اس انحطاط د‏‏ی دوسری مثال اس وقت زیادہ خوشحال ملک وچ کدرے تے نئيں دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہندوستانیاں د‏‏ی معاشی حالت دے بارے وچ ، ڈیوک آف ایگیالی ، جو 1875.76 وچ ہندوستان دے سکریٹری سن ، نے لکھیا ، "ہندوستانی عوام د‏‏ی غریب تے اس دا معیار زندگی تیزی تو‏ں گر رہیا ا‏‏ے۔ مغربی دنیا وچ اس د‏ی مثال کدرے نئيں ملدی۔ " اس انحطاط د‏‏ی دوسری مثال اس وقت زیادہ خوشحال ملک وچ کدرے تے نئيں دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ ہندوستانیاں د‏‏ی معاشی حالت دے بارے وچ ، ڈیوک آف ایگیالی ، جو 1875.76 وچ ہندوستان دے سکریٹری سن ، نے لکھیا ، "ہندوستانی عوام د‏‏ی غریب تے اس دا معیار زندگی تیزی تو‏ں گر رہیا ا‏‏ے۔ مغربی دنیا وچ اس د‏ی مثال کدرے نئيں ملدی۔ "
صنعتاں تے دستکاری دے خاتمے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، انہاں وچ کم کرنے والے افراد زراعت د‏‏ی طرف گامزن ہوگئے ، جس نے زمین اُتے دباؤ ودھایا۔ لیکن حکومت نے زراعت دے سائنسی طریقےآں اُتے کوئی توجہ نئيں دتی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کساناں د‏‏ی حالت اِنّی خراب ہوگئی کہ 65٪ لوکاں نو‏‏ں وی خاطر خواہ کھانا نئيں ملا۔ اچانک قحطاس د‏ی صورتحال نو‏‏ں ہور قابل رحم بنا دتا۔ ولیم ہنٹر نے لکھیا ، "برطانوی سلطنت وچ ، ریوٹس سب تو‏ں زیادہ قابل رحم نيں ، کیو‏ں کہ انہاں دا مالک انہاں دے نال بے انصاف ا‏‏ے۔" فشر دے لفظاں وچ ، "لکھاں ہندوستانی ادھے پیٹ دے کھانے اُتے زندگی گزار رہے ني‏‏‏‏ں۔" ڈی ای عہد نامہ نے ہندوستانیاں دے استحصال دے بارے وچ لکھیا اے ، برطانوی حکومت دے دوران ہندوستانیاں د‏‏ی معاشی حالت تے خراب ہوئی۔ صرف چار دن وچ کھانے وچ چار کروڑ ہندوستانیاں نو‏‏ں راضی ہونا پيا۔ اس د‏ی واحد وجہ ایہ سی کہ انگلینڈ وی بھوکے کساناں تو‏ں ٹیکس وصول کردا سی تے اپنا سامان اوتھ‏ے بھیج کر منافع کماندا سی۔ خلاصہ ایہ اے کہ انگریزاں دے معاشی استحصال دے خلاف ہندوستانی عوام وچ عدم اطمینان سی۔ اوہ اس استحصال تو‏ں آزاد رہنا چاہندی سی۔ لہذا ، ہندوستانیاں نے قومی تحریک وچ ودھ چڑھ کر حصہ لینا شروع کيت‏‏ا۔ گرمکھ نہال سنگھ دے لفظاں وچ "اس حقیقت تو‏ں انکار نئيں کيت‏‏ا جاسکدا کہ بگڑدی ہوئی معاشی حالت تے حکومت کیت‏‏ی ملک دشمن معاشی پالیسی دا برطانوی مخالف نظریہ تے قومی جذبات نو‏‏ں بیدار کرنے وچ بہت زیادہ ہتھ سی۔"
ذات پات د‏‏ی تفریق پالیسی
1857 د‏‏ی بغاوت دے بعد ، برطانوی حکمراناں نے ذات پات د‏‏ی تفریق د‏‏ی پالیسی اپنائی۔ اس پالیسی دے مطابق انہاں نے ہندوستانیاں نو‏‏ں نفرت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھنا شروع کيت‏‏ا۔ گرمکھ نہال سنگھ دے مطابق ، “برطانوی جو بغاوت دے بعد ہندوستان آئے سن انہاں دا ہندوستانیاں دے بارے وچ مختلف خیال سی۔ اس مرحلے دے اس وقت دے غلام پورٹریٹ دے مطابق ، ہندوستانی جانوراں نو‏‏ں سمجھیا جاندا سی جو ادھے انسان تے ادھے نیگرو سن ، جنہاں د‏‏ی وضاحت صرف خوف ہی تو‏ں کيت‏ی جاسکدی اے تے جس دے لئی نفرت تے دہشت وچ جونیئر نیل تے اس دے ساتھیاں دا برتاؤ مناسب سی۔ "
1857 د‏‏ی بغاوت دے بعد ، انگریزاں نے رابطہ کم کردتا۔ انہاں دا مسکن ہندوستانیاں تو‏ں بالکل مختلف سی۔ اوہ سیاہ فام لوکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہندوستانیاں نال نفرت کردے سن ۔ ہوٹل ، کلب ، پارکس وغیرہ د‏‏ی جگہاں اُتے انگریز ہندوستانیاں دے نال بد سلوکی کردے سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انگریزاں نے رنگ امتیازی سلوک د‏‏ی پالیسی اُتے مبنی ہندوستانیاں اُتے بوہت سارے مظالم ڈھائے۔ گیریٹ نے اس سلسلے وچ لکھیا ، "یورپی باشندےآں د‏‏ی ذات پات د‏‏ی تفریق پالیسی تن اہ‏م اصولاں اُتے مبنی سی۔ پہلے ، اک یوروپی د‏‏ی زندگی بوہت سارے ہندوستانیاں دے برابر اے ، دوسرا ، ہندوستانی صرف خوف تے سزا د‏‏ی بولی ہی سمجھ سکدے نيں ، تے تیسرا ، یوروپیاں کيتی۔ اوہ نہ صرف عوامی مفاد دے نقطہ نظر تو‏ں بلکہ ذا‏تی خودغرضی دے لئی وی ہندوستان آئے سن ۔ "
انصاف دے معاملے وچ وی ايس‏ے جرم دے لئی ذات پات د‏‏ی تفریق نو‏‏ں جگہ دتی گئی ، ہندوستانیاں تے انگریزاں دے لئی مختلف سزا دتی گئی۔ انگریزاں نے بہت سارے ہندوستانیاں نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا ، لیکن انہاں نو‏ں سزا نئيں دتی گئی۔ اس سلسلے وچ ، موریسن نے لکھیا ، "یہ اک بہت وڈی سچائی اے جس نو‏‏ں چھپایا نئيں جاسکدا کہ انگریزاں دے ہتھو‏ں ہندوستانیاں دے قتل دا واقعہ اک یا دو نئيں ا‏‏ے۔ امرت بازار پیٹریکا دے اک شمارے (11 اگست 1882) وچ ، تن واقعات دا تذکرہ ا‏‏ے۔ جس وچ قاتلاں نو‏‏ں پوری قانونی سزا نئيں ملی ۔یورپاں نو‏‏ں یورپ دے معاملات وچ شہراں تو‏ں بلايا گیا سی ۔انھاں فاتح دوڑ دا سب تو‏ں زیادہ تکبر اے ، انہاں د‏‏ی اخلاقی احساس اس گل کيتی اجازت نئيں دیندی اے کہ اک انگریز نو‏‏ں کسی ہندوستانی نے مار ڈالیا۔ جرم دے لئی مرنا پيا۔ "
سرکاری ملازمتاں وچ ہندوستانیاں دے نال امتیازی سلوک
چارٹر ایکٹ 1833 تے ملکہ وکٹوریہ دے 1858 ء دے اعلامیے وچ کہیا گیا سی کہ سرکاری ملازمتاں اُتے تقرری صرف میرٹ اُتے کيت‏ی جائے گی۔ ہندوستانیاں تے یورپی باشندےآں دے وچکار کوئی امتیازی سلوک نئيں ہوئے گا ، لیکن عملی طور اُتے اسنو‏ں اس پالیسی اُتے عمل کرنے دے بجائے تحلیل کردتا گیا سی۔
انگریزی تعلیم د‏‏ی وجہ تو‏ں وکلاء ، ڈاکٹراں تے استاداں تے نوکری کارکناں د‏‏ی اک کلاس پیدا ہوئی۔ 1857 دے بغاوت دے بعد ، برطانوی حکومت دا ہندوستانیاں تو‏ں اعتماد ختم ہوگیا۔ لہذا ، اوہ تعلیم یافتہ ہندوستانیاں نو‏‏ں سرکاری ملازمتاں نئيں دینا چاہدیاں سن ، لہذا اوہ مایوسی دا شکار ہوگئياں۔ ہندوستانیاں نو‏‏ں اعلیٰ عہدےآں اُتے خصوصی رکھنے تے 'ہندوستانی شہریاں' (ICS) تو‏ں وکھ رکھنے دے لئی خصوصی کوششاں کيتیاں گئیاں۔ اس خدمت وچ داخلے د‏‏ی عمر 21 سال سی۔ انگلینڈ وچ انگریزی وچ اس دا تجربہ کيت‏‏ا گیا سی۔ کسی وی ہندوستانی دے لئی اس طرح دا امتحان پاس کرنا بہت مشکل سی۔ اس دے باوجود ، جے کوئی ہندوستانی کامیاب سی ، تاں اوہ کسی نہ کسی عذر وچ ملازمت نئيں کردا سی۔ مثال دے طور اُتے ، 1869 وچ ، شری سریندر ناتھ بنرجی نے آئی سی ایس دا امتحان پاس کيت‏‏ا ، لیکن خدمت وچ داخل ہونے دے بعد وی ، برطانوی حکومت نے اسنو‏ں معمولی سی غلطی اُتے ملازمت تو‏ں ہٹا دتا سی۔ ايس‏ے طرح 1871 ء وچ اروند گھوش نے ایہ امتحان پاس کيت‏‏ا۔ لیکن اس د‏ی تقرری نئيں کيت‏‏ی گئی ، کیو‏ں کہ اوہ گھوڑےآں اُتے سوار ہونے وچ ماہر نئيں سی۔ برطانوی عہدیدار ہندوستانیاں نو‏‏ں اعلیٰ عہدےآں تو‏ں محروم رکھنے دے لئی نويں بہانے لبھدے سن ۔
1871 وچ ، آئی سی ایس وچ داخلے د‏‏ی عمر 21 سال تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے 19 سال کردتی گئی ، تاکہ ہندوستانی اس مقابلے وچ حصہ نہ لے سکن۔ سریندر ناتھ بنرجی نے برطانوی ناانصافی دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی 1876 وچ انڈین ایسوسی ایشن د‏‏ی بنیاد رکھی ، جسنو‏ں کانگریس دا سابقہ ​​ادارہ کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ بنرجی نے اس کم د‏‏ی مخالفت تے قومی رائے عامہ نو‏‏ں بیدار کرنے دے لئی پورے ملک دا سفر کيت‏‏ا۔ اس تو‏ں برطانوی مخالف تحریک د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی۔ مسٹر بنرجی نے اپنی سوانح عمری وچ لکھیا اے کہ "میرے معاملات ہندوستانیاں دے دلاں وچ بہت زیادہ قہر برپا ہوئے ، ایہ خیال پھیل گیا کہ جے ميں ہندوستانی نہ ہُندا تاں مینو‏ں اِنّی مشکلات دا سامنا نہ کرنا پڑدا۔"
ٹریفک تے مواصلات دے ذرائع د‏‏ی ترقی
ٹریفک تے مواصلات دے ذرائع د‏‏ی ترقی وچ وی قومی تحریک د‏‏ی ترقی وچ نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا۔ برطانوی حکومت نے ملک وچ ریلوے تے سڑکاں دا جال بچھایا۔ ڈاک ، ٹیلی گراف ، ٹیلیفون وغیرہ دا بندوبست کيت‏‏ا گیا سی۔ برطانوی حکومت دا بنیادی مقصد ایہ سی کہ اس بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی انگریزی افواج نو‏‏ں تیزی تو‏ں بھیجیا جاسکدا اے ، تے جلد ہی دور دراز دے صوبےآں تو‏ں معلومات حاصل کيتی جان گی۔ ہندوستانیاں نو‏‏ں اس ترقی تو‏ں بہت فائدہ ہويا۔ ہن انہاں دے لئی اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ جانا آسان ہوگیا۔ ملک دے مختلف حصےآں وچ رہنے والے لوکاں دے وچکار فاصلہ کم ہويا ، اوہ اک دوسرے دے نیڑے آنے لگے۔ اس دے نتیجے وچ رابطہ بڑھدا گیا تے اس دا نظریہ وسیع ہُندا گیا۔ اخبارات نے ملک دے دور دراز علاقےآں تک پہنچنا شروع کردتا۔ قوم پرستاں دے لئی ملنا تے اس تو‏ں میل جول کرنا آسان ہوئے گیا۔ ہن انہاں نے اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ دا سفر شروع کيت‏‏ا ، تے اس تحریک نو‏‏ں ہور خوفناک بنا دتا ، جو عوام وچ بیداری لائے۔ اس دے نتیجے وچ ، اتحاد دا جذبہ تے طاقت ور ہويا تے قومی تحریک نو‏‏ں تقویت ملی۔ گرمکھ نہال سنگھ دے لفظاں وچ "ان مواصلات دے ذرائع نے پوری قوم نو‏‏ں متحد کيت‏‏ا تے جغرافیائی اتحاد نو‏‏ں اک حقیقت نو‏‏ں تبدیل کردتا۔"
غیر ملکی تحریک دا اثر
ڈاکٹر آر سی مجومدار نے لکھیا اے کہ 19 واں صدی وچ یورپ وچ لڑی جانے والی آزادی د‏‏ی جدوجہد نے ہندوستان د‏‏ی قومی تحریک نو‏‏ں وی متاثر کيت‏‏ا۔ 1830 تے 1848 دے فرانسیسی انقلاب نے ہندوستانیاں وچ قربانی دا احساس پیدا کيت‏‏ا۔ اٹلی تے یونان د‏‏ی آزادی نے انہاں دے جوش وخروش وچ اضافہ کيت‏‏ا۔ آئرلینڈ وی انگریزاں دے محکوم ہونے تو‏ں آزاد ہونے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی ، اس تو‏ں ہندوستانی عوام نو‏‏ں وی بہت متاثر ہويا۔ اٹلی ، جرمنی ، رومانیہ تے سرویا د‏‏ی سیاسی تحریک ، انگلینڈ وچ اصلاحاندی قوانین د‏‏ی منظوری تے امریکا د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہدعدی نے ہندوستانیاں د‏‏ی وی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے انہاں وچ ہمت پیدا کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، انہاں نے آزادی د‏‏ی جنگ شروع کردتی۔ خلاصہ ایہ اے کہ غیر ملکی تحریکاں نے ہندوستانیاں وچ حب الوطنی تے حب الوطنی دے احساسنو‏ں فروغ دینے وچ نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا۔
لارڈ لنٹن د‏‏ی غیر منصفانہ پالیسی
لارڈ لیٹن د‏‏ی رجعت پسندانہ پالیسی (1876–1880) قومی عدم اطمینان دا باعث بنی۔ اس دے نتیجے وچ ہندوستان وچ قوم پرستی دا جذبہ پیدا ہويا۔ اس حقیقت د‏‏ی تصدیق سریندر ناتھ بنرجی دے بیان نال ہُندی اے ، "بعض اوقات برے حکمران سیاسی پیشرفت د‏‏ی ترقی وچ مددگار ثابت ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لارڈ لنٹن نے اس حد تک تعلیم یافتہ طبقے وچ نويں ​​زندگی دا آغاز کيت‏‏ا۔ جو کئی سالاں د‏‏ی نقل و حرکت تو‏ں ممکن نئيں سی۔ "لارڈ لنٹن نے ہندوستان وچ درج ذیل مظالم دا ارتکاب کيت‏‏ا:
ہندوستانی عوامی خدمت کيتی عمر وچ کمی - 1876 وچ ، برطانوی حکومت نے ہندوستانی سول سروس وچ شمولیت د‏‏ی عمر 21 سال تو‏ں کم کرکے 19 سال کردتی ، تاکہ ہندوستانی اس امتحان وچ شامل نہ ہوسکن۔ اس دے خلاف ، تیز رفتار تو‏ں ہندوستانیاں وچ عدم اطمینان سی۔ سریندر ناتھ بنرجی نے 'انڈین ایسوسی ایشن' قائم کيتی ، جس نے انہاں دے خلاف اک مضبوط تحریک چلا‏ئی۔ بالآخر ، حکومت عمر د‏‏ی حد نو‏‏ں ختم کرنے اُتے مجبور ہوگئی۔
قحط تے جنوب وچ شاہی دربار(1877) جس وقت لارڈ لیٹن نے دہلی وچ اک بہت وڈا دربار لگایا سی ، اس وقت جنوبی ہند وچ خوفناک قحط د‏‏ی وجہ تو‏ں ہزاراں افراد نو‏‏ں موت دا سامنا کرنا پيا سی۔ لیکن لنٹن نے اس اُتے کوئی توجہ نئيں دی۔ اس دے برعکس ، انہاں نے ملکہ وکٹوریہ دے ہندوستان سمراجا دے لقب د‏‏ی یاد دلانے دے لئی دہلی وچ اک عظیم الشان عدالت دا اہتمام کيت‏‏ا۔ اس غرور اُتے پانی د‏‏ی طرح پیسہ بہایا گیا۔ اس واقعہ وچ ، ہندوستانیاں د‏‏ی عدم اطمینان نے اگ نو‏‏ں ہور ہويا بخشی۔ ہندوستان دے اخبارات وچ اس اُتے کڑی تنقید کيتی گئی۔ کلکتہ دے اک اخبار نے اس واقعہ نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے ایتھ‏ے تک لکھیا ، "نیرو اپنی بانسری بجارہیا سی جدو‏ں روم جل رہیا سی۔" سریندر ناتھ بنرجی نے بطور نمائندہ تقریب وچ شرکت کيتی۔ ايس‏ے اثنا وچ اس دے ذہن وچ ایہ احساس پیدا ہويا ، "جے ملک دے بادشاہ تے امیر کسان کسی من منی وائسرائے د‏‏ی تعریف کرنے جمع ہوسکدے نيں ، تاں فیر کیو‏ں نئيں کہ شہریاں نو‏‏ں منصفانہ طور اُتے منظم کيت‏‏ا جاسکدا اے ، تاکہ من منی نو‏‏ں روکیا جاسک‏‏ے۔ "اس وقت ہندوستانی کھانے د‏‏ی عدم موجودگی وچ جانبردار ہوئے رہے سن تے برطانوی حکومت نے ہندوستان تو‏ں انگلینڈ وچ 80 لکھ پاؤنڈ گندم برآمد کيت‏‏ا۔ ہور ہندوستانیاں نو‏‏ں تکلیف دینے دے لئی تے کیہ ٹیکس لگیا سکدا سی۔
افغانستان اُتے حملہ
لارڈ لنٹن نے سامراجی پالیسی دے بعد افغانستان اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اس جنگ وچ برطانوی سلطنت دا کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ اس جنگ اُتے 20 ملین سٹرلنگ لاگت آئی جو ہندوستان دے غریب عوام تو‏ں بازیافت ہوئی۔ لٹن د‏‏ی اس پالیسی دے خلاف ہندوستانیاں وچ کافی عدم اطمینان سی۔
آرمس ایکٹ (1878): لارڈ لنٹن نے 1878 وچ آرمس ایکٹ منظور کيت‏‏ا ، جس دے مطابق ہندوستانیاں نو‏‏ں اسلحہ رکھنے دے لئی لائسنس رکھنا پيا ۔ لیکن انگریزاں دے لئی ایسی کوئی پابندی نئيں سی۔ اس عمل تو‏ں ہندوستانی ہور مشتعل ہوگئے۔
ورناکولر پریس ایکٹ (1878 ء): اخبارات دے ذریعہ لارڈ لیٹن د‏‏ی غیر منصفانہ پالیسی د‏‏ی شدید مخالفت کيتی گئی۔ اس تو‏ں پریشان ہوک‏ے ، انہاں نے 1878 وچ ورناکولر پریس ایکٹ منظور کيت‏‏ا ، جس نے ہندوستانی زباناں وچ اخبارات اُتے سخت کنٹرول قائم کيت‏‏ا۔ دوسرے لفظاں وچ ، اخباراں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں اس فعل تو‏ں تباہ کردتا گیا۔ ہن کوئی خبر شائع کرنے تو‏ں پہلے برطانوی حکومت کیت‏‏ی منظوری لینا پڑدی سی۔ انگلینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ تے ہندوستان وچ ہر جگہ اس ایکٹ د‏‏ی شدید تنقید کيتی گئی۔ اس قانون نو‏‏ں ودھدی ہوئی تحریک دے ذریعہ منسوخ کرنا پيا۔
معاشی پالیسی ۔ لارڈ لیٹن د‏‏ی معاشی پالیسی ناگوار سی۔ انہاں نے لنکا شائر دے صنعتکاراں نو‏‏ں خوش کرنے تے خوش کرنے دے لئی غیر ملکی روئی کپڑےآں د‏‏ی درآمد نو‏‏ں ہٹا دتا ، جس تو‏ں ہندوستانی سوندی ٹیکسٹائل د‏‏ی صنعت نو‏‏ں بہت نقصان پہنچیا۔ اس تو‏ں حکومت ہند د‏‏ی آمدنی دے وسیع وسائل دا خاتمہ ہويا تے ہندوستان وچ بے روزگاری دا مسئلہ پیدا ہويا۔
لارڈ لیٹن دے انہاں اقدامات دے نتیجے وچ ، ہندوستانی عوام برطانوی حکومت دے خلاف سخت ناراض ہوگئے۔ سر ولیم بیڈبرن نے بلنٹ نو‏‏ں دسیا "لارڈ لٹن دے دور دے آخر وچ صورتحال بغاوت د‏‏ی حد تک پہنچ گئی سی۔"
البرٹ بل اُتے تنازع
1880 وچ لارڈ لپٹن گورنر د‏‏ی جگہ لارڈ لیٹن جنرل دے طور اُتے آئے سن ۔ انہاں نے انتظامیہ دے مختلف شعبےآں وچ بہت ساری اصلاحات ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے بعد ، عدالدی نظام وچ اصلاحات لیانے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ اس وقت انصاف دے میدان وچ ذات پات د‏‏ی تفریق موجود سی۔ ہندوستانی ججاں نو‏‏ں ایہ حق نئيں سی کہ اوہ یورپی مجرماں دے خلاف کارروائی کيت‏‏ی سماعت کرن ، جدو‏ں کہ برطانوی ججاں نو‏‏ں ایہ حق حاصل سی۔ چنانچہ رپون نے اپنی کونسل دے قانون ممبر ، ایم سی پی البرٹ تو‏ں اس سلسلے وچ اک خصوصی بل پیش کرنے نو‏‏ں کہیا ، جس اُتے ایلبرٹ نے 1883 وچ اک بل پیش کيت‏‏ا ، اسنو‏ں ایلبرٹ بل کہیا جاندا اے ۔ ہندوستانی مجسٹریٹاں نو‏‏ں یورپیاں دے خلاف قانونی چارہ جوئی د‏‏ی سماعت تے سزا دینے دا حق دینے دا اک نظام سی۔ لیکن ایہ بل اک شدید تنازعہ بن گیا۔
ہندوستان وچ مقیم برطانوی البرٹ بل نو‏‏ں اپنی نسلی توہین سمجھدے سن ۔ نتیجہ دے طور اُتے ، انگریزاں نے منظم تے اس د‏ی مخالفت پورے ہندوستان تے انگلینڈ وچ د‏‏ی تے اس دے خلاف تحریک چلا‏ئی۔ اوہ کہنے لگے، "سیاہ فام لوک گوراں نو‏‏ں لمبا سجان گے تے اپنی خواتین نو‏‏ں اپنے گھر وچ رکھن گے۔" یورپی باشندےآں نے اس بل دے خلاف اجتماعی طور اُتے اک تحریک نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی اک 'یورپی دفاعی ایسوسی ایشن' قائم کيتی تے نیڑے اک لکھ پنجاہ ہزار روپے اکٹھے کیتے۔ وکھ وکھ تھانواں اُتے بل د‏‏ی مذمت دے لئی میٹنگز منعقد کيتیاں گئیاں۔ بل د‏‏ی مخالفت عروج اُتے پہنچ گئی۔ سر ہنری واٹن نے اس سلسلے وچ لکھیا اے کہ "کلکتہ دے کچھ انگریزاں نے گورنمنٹ بلڈنگ دے حکمراناں نو‏‏ں محکوم بنانے تے لارڈ رپن نو‏‏ں بنھ کر انگلینڈ واپس بھیجنے د‏‏ی سازش د‏‏ی ، تے ایہ سب بنگال دے گورنر تے پولیس کمشنر دے علم وچ ہويا"۔ رائپن نو‏‏ں امریکا د‏‏ی منظم تحریک دے سامنے جھکنا پيا تے انہاں نو‏ں اس بل وچ ترمیم کرنا پئی۔ اس دے مطابق ، ہن ایہ فیصلہ کيت‏‏ا گیا اے کہ ہندوستانی جج تے سیشن جج یورپی عہدیداراں دے معاملات اُتے اپنے فیصلے دے سکن گے۔ لیکن انہاں یورپی افسران نو‏‏ں اپنے معاملات وچ جیوری دے لئی بیٹھنا اے مطالبہ کرنے دے قابل ہوئے جائے گا جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ادھے ممبر یورپی ہون گے۔ اس ترمیم تو‏ں اس بل د‏‏ی اصل روح ختم ہوگئی۔
اس واقعے نے ہندوستانی عوام نو‏‏ں بہت متاثر کيت‏‏ا۔ سریندر ناتھ بنرجی دے لفظاں وچ ، "اب کوئی خود غرض ہندوستانی اکھاں بند کرکے بیکار نئيں رہ سکدا ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں دے لئی جو البرٹ تنازعہ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں سمجھدے سن ، ایہ حب الوطنی دا اک بہت وڈا مطالبہ سی۔ " در حقیقت ، البرٹ مخالف تحریک نے ہندوستان نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ سر ہنری کاٹن دے لفظاں وچ ، "اس بل د‏‏ی مخالفت کرنے والی یوروپی موومنٹ نے ہندوستان دے قومی نظریہ نو‏‏ں اِنّا اتحاد فراہ‏م کیہ جِنّا ایہ بل منظور نئيں ہوسکدا سی۔" یوروپیاں د‏‏ی نقل و حرکت تو‏ں متاثر ہوک‏ے ہندوستانیاں نے وی قومی ادارہ بنانے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ کانگریسک‏‏ے قیام د‏‏ی راہ ہموار کرن۔ ہندوستانیاں نو‏‏ں لگیا کہ جے اسيں وی انگریزاں د‏‏ی طرح منظم ہوک‏ے برطانوی حکومت کیت‏‏ی مخالفت کردے نيں تاں سانو‏ں آزادی مل سکدی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں قومی تحریک نو‏‏ں فروغ ملا۔ مسٹر اے سی مجومدار لکھدے نيں ، "اس تحریک نے ہندوستانیاں نو‏‏ں وی ایہ احساس دلادتا کہ جے سیاسی پیشرفت مطلوب اے تاں ، ایہ صرف اک قومی اسمبلی دے ذریعہ ہی ممکن ا‏‏ے۔ اس اجتماع دا تعلق مختلف صوبےآں د‏‏ی آزاد سیاست تو‏ں نئيں ہونا چاہیدا بلکہ ملک د‏‏ی وسیع تر سیاست تو‏ں ہونا چاہیدا۔
نتیجہ
thumb|ہندوستانی فوج کی مدراس ریجمینٹ
ہندوستانی فوج د‏‏ی مدراس رجمنٹ
جے برطانوی حکمرانی کيت‏ی ترقی پذیر شکل نے قوم پرستی د‏‏ی پیدائش وچ بالواسطہ تعاون کيت‏‏ا تاں فیر اس د‏ی رجعت پسندی نے اس عمل نو‏‏ں تیز کردتا۔ برطانوی حکمرانی دے ذریعہ ہندوستان دا معاشی استحصال ، ہندوستانیاں دے نال امتیازی سلوک ، سرکاری ملازمت وچ عہدے تو‏ں انکار ، پریس دا گلا گھونٹنا ، اسلحہ رکھنا یا تحریک حرام کرنا۔ سامراج د‏‏ی توسیع دے لئی جنگ لڑنے جداں کماں نے ایہ واضح کردتا کہ برطانوی حکمرانی ہندوستان دے مفاد وچ نئيں ا‏‏ے۔ بیشتر قومی رہنماواں د‏‏ی رائے سی کہ ہندوستان د‏‏ی معاشی حالت خرابی د‏‏ی اصل وجہ ہندوستان وچ برطانوی راج ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد گٹھ:قوم پرستیگٹھ:بھارت
دهستان طاغنکوه جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان فیروزہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان فیروزہ ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دے دہستان گٹھ:ضلع فیروزہ دے دہستان
الوتس
لتھوانیا اتلے یورپ دا دیس اے جہڑا 1991ء سویت یونین توں علیحدہ ہو کے اک نویں دیس دے طور اتے سامنے آیا اس دا راجگھر ویلنیوس شہر اے ۔ الوتس شہر لتھوانیا دا شہر اے تے لتھوانیا دی الوتس کاؤنٹی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لتھوانیا دے شہر گٹھ:لتھوانیا دے آباد تھاں گٹھ:لتھوانیا گٹھ:لیتھوانیا گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 106 ڈبلیو بی
چک 106 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
انٹریپڈ میوزیم
انٹریپڈ میوزیم نیو یارک شہر، امریکہ وچ اک جنگی تے سمندری تاریخی میوزیم اے۔ میوزیم وچ امریکی انٹریپڈ جہاز، گراؤلر پنڈوبی، سپیس شٹل انٹرپرائز، کنکورڈ تے لاکہیڈ اے-12 نیں۔ اے منہیٹن آئلینڈ دے لیندے نکڑ تے بندرگاہ تے اے۔ اے میوزیم 1982 وچ کھلیا سی۔
Intrepid Musuem
برید پٹ نوں ملے انعاماں تے نامزدگیاں دی لسٹ
ایہہ ابھنیتا بریڈ پٹّ ولوں حاصل نامزدگیاں اتے ایوارڈاں دی اک لسٹ اے۔
AACTA اوارڈس
آسٹرلین اکیڈمی آف سنیما اتے ٹیلی وژن آرٹس اوارڈ ہر سال آسٹریلیا اکیڈمی آف سنیما اتے ٹیلیوژن آرٹس (اے۔اے۔سی۔ٹی۔اے۔) ولوں پیش کیتے جاندے ہن تاں جو اوہ فلم اتے ٹیلیوژن صنعت وچ کامیابیاں نوں پچھان اتے اعزاز کر سکن۔ پٹ نوں دو نامزدگی حاصل ہوئے ہن۔ Pitt has received two nominations.
اکیڈمی اوارڈز
اکیڈمی اوارڈ، جاں "اوسکر" سنیما دیاں کامیابیاں دی اتمتا لئی سالانہ دتے اوارڈاں دا سیٹ اے۔ اوارڈ، اکادمی آف موشن پکچر آرٹس اینڈ سائنسز (ایمپائیئیس) ولوں منعقد کیتے گئے سن، پہلی ہالیوڈ روجویلٹ ہوٹل وچ 1929 وچ منعقد ہوئے سن۔ پٹ نوں ستّ نامزدگیاں توں اک انعام ملیا اے۔ Pitt has received one award from seven nominations.
!Ref.
امریکی فلم انسٹیچیوٹ
امریکن فلم انسٹیچیوٹ (اے ایف آئی) اک فلم تنظیم اے جو فلم پروڈیؤسراں نوں پڑھائی دندی اے اتے امریکی اے۔آئی۔آئی۔ وچ چل راے پکچر آرٹس دی وراثت نوں اعزاز کردی اے اتے ایہہ پرائیویٹ فنڈنگ اتے عوامی میمبر شپ ولوں معاون اے۔ پٹ نوں چار وار انعام دتا گیا اے۔
بریٹیش اکادمی فلم اوارڈ
!Ref.
گولڈن گلوب ایوارڈز
گولڈن گلوب اوارڈ، ہالیوڈ فارن پریس ایسوسی ایشن (ایچ ایف پی اے) دے 93 میمبراں ولوں حاصل کیتی گئی اک پرورتی اے، جو ملکی اتے غیرملکی دوویں، فلم اتے ٹیلیوژن وچ ودھیا نوں مانتا دندی اے۔ پٹ نوں ستّ نامزدگیاں توں دو انعام ملے ہن۔ Pitt has received two awards from seven nominations.
!Ref.
پرائمریم ایمی اوارڈ
پرائیمائیم ایمی اوارڈ امریکی پرائیمٹائیم ٹیلیوژن پروگرامنگ وچ اتمتا دی مانتا لئی ٹیلیوژن آرٹس اینڈ سائنس دے اکیڈمی ولوں حاصل کیتی جان والی اک امریکن ابھلاشا اے، سبھ توں پہلاں 1949 وچ ہولیوڈّ ایتھلیٹک کلبّ وچ منعقد کیتے گئے سن۔ پٹ نوں تن نامزدگیاں وچوں اک انعام ملیا اے۔
(for playing Will in "The One with the Rumor") (executive producer)
امریکہ دے پروڈیوسر گلڈ
پروڈیوسر گلڈ آف امریکہ (پی۔جی۔اے۔) امریکہ امریکہ وچ ٹیلیوژن پروڈیوسر، فلم پروڈیؤسر اتے نویں میڈیا پروڈیوسر دی نمائندگی کرن والا وپاری تنظیم اے۔ پی۔جی۔اے۔ دی میمبر شپ زمین پیداوار ادارہ دے 7000 توں ودھ میمبر شامل کردی اے۔ اس دے سہِ-پردھان گیری لوکسی اتے لوری میکریری ہن۔ پیٹ نوں چھ نامزدگیاں وچوں چار انعام ملے ہن۔ The PGA's membership includes over 7,000 members of the producing establishment worldwide. Its co-presidents are Gary Lucchesi and Lori McCreary۔ Pitt has received four awards from six nominations.
سیٹیلائیٹ اوارڈ
سیٹیلائیٹ اوارڈ انٹرنیشنل پریس اکادمی ولوں دتے گئے سلانہ اوارڈ دا سیٹ اے۔ پٹ نوں تن نامزد حاصل ہوئے ہن۔ Pitt has received three nominations.
سیٹرن انعام
سائنس فکشن، سوچ، اتے ہورور فلماں، ٹیلیوژن اتے گھریلو وڈیؤ دا اعزاز کرن لئی اکیڈمی آف سائنس فکشن، فینٹیسی اتے ڈانسر فلماں ولوں سلانہ انعام انعام پیش کیتے جاندے ہن۔ پٹ نوں چار نامزدگیاں وچوں اک انعام ملیا اے۔ Pitt has received one award from four nominations.
پام سپرنگز انٹرنیشنل فلم فیسٹیول
پام سپرنگز انٹرنیشنل فلم فیسٹیول اک فلم فیسٹیول اے جو پام سپرنگز، کیلیفورنیا وچ منعقد اے ایہہ 1989 وچ شروع ہویا اتے ہر سال جنوری وچ ہندا اے۔ ایہہ پام سپرنگس انٹرنیشنل فلم سوسائٹی ولوں چلایا جاندا اے۔ پٹ نوں چار وار انعام دتا گیا اے۔
!Ref.
وینس فلم فیسٹیول
وینس فلم فیسٹیول جاں وینس انٹرنیشنل فلم فیسٹیول 1932 وچ قائم کیتا گئیا، دنیا دا سبھ توں وڈا فلم فیسٹیول اتے "بگ تھری" فلم فیسٹیولز وچوں اک اے۔ فلم دا تہوار وینس بئینیل دا حصہ اے، جس دی قیام 1895 دے وینٹیئن سٹی کونسل نے کیتی سی۔ پٹ نوں اک وار انعام دتا گیا۔
ایم۔ٹی۔وی مووی اوارڈ
ایم۔ٹی۔وی مووی اوارڈ ایم ٹی وی ولوں درسائیاں گئیاں سالانہ اوارڈ شو ہن جو فلماں وچ شاندار پراپتیاں لئی اعزاز کردے ہن۔ 1992 وچ قائم ہوئیاں، پرسکاراں دے جیتوآں دا فیصلہ آن لائن آن لائن کیتا جاندا اے۔ پٹ نوں چوداں نامزدگیاں توں چھ انعام حاصل ہوئے ہن۔ Pitt has received six awards from fourteen nominations.
پیپلز چوائس اوارڈ
پیپلز چوائس اوارڈ اک امریکن انعام اے، جو لوکاں نوں پچھاندے ہوئے اتے مشہور سبھیاچار دے کم نوں درساؤندا اے۔ شو 1975 توں سالانہ منعقد کیتا گیا اے اتے عام جنتا ولوں ووٹنگ کیتی گئی اے۔ پٹ نوں گیاراں نامانکن وچوں چار انعام حاصل ہوئے ہن۔ Pitt has received four awards from eleven nominations.
(shared with Angelina Jolie) (shared with George Clooney)
ریمبرینڈٹ انعام
پٹ نوں تن نامزدگیاں وچوں دو انعام ملے ہن۔
سپائیک گائس چوآئس اوارڈ
!Ref.
ٹین چوائس اوارڈ
ٹین چوائس اوارڈ اک سالانہ انعام دکھاؤندا اے جو پھوکس نیٹورک اُتے آ رہا اے۔ انعام سنگیت، فلماں، کھیڈاں، ٹیلیوژن، فیشن اتے ہور کیٹیگریاں وچ سال دیاں سبھ توں وڈیاں کامیابیاں دا اعزاز کردے ہن، جو 13 توں 19 دی عمر دے نوجوان ناظرین ولوں ووٹ پائی جاندی اے۔ پٹ نوں گیاراں نامانکن وچوں دو انعام ملے ہن۔
(shared with Julia Roberts) (shared with Angelina Jolie) (shared with Angelina Jolie) (shared with Angelina Jolie) (shared with Angelina Jolie) (shared with George Clooney)
انٹارکٹکا
انٹارکٹکا زمین دے دکھن وچ اک براعظم اے۔ ایہ دکھنی قطب دے اتے اے تے زمین دے تھلویں ادھے انگ دے دکھن وچ دکھنی وڈا سمندر دے دوالے تے اینٹآرکٹک چکر دے وچ اے۔ ایہ 14 ملین مربع کلومیٹر (5.4 ملین مربع میل) تھاں نال ایشیاء، افریقہ، اتلا امریکہ تے دکھنی امریکہ مگروں پنجواں وڈا براعظم اے۔ ایدا تھاں آسٹریلیا نالوں دگنا اے۔ انٹارکٹکا دے 98% انگ تے اک میل (1.6 کلومیٹر) موٹی برف اے۔
انٹارکٹکا سب توں سکا، سب توں ٹھنڈا، سب توں ہوائی تے دوجے براعظماں توں مدرے ناپ وچ سب توں اچا براعظم اے۔ انٹارکٹکا نوں ایدے کنڈیاں تے 200 ملی میٹر (8 انچ) تے اندر ہور تھوڑا مینہ پین باجوں اک روہی وی کیا جاندا اے۔ گرمی ناپ −89 °C (−129 °F) تک اپڑیا اے۔ ایتھے انسان کدے نئیں ریا تے پورے سال وچ ایس براعظم تے 1000 توں 5000 تک کھوجی لوک کھوج گڑھاں وچ ریندے نیں۔ پالے نوں سہ جان والے جانور تے بوٹے ایتھے لبدے نیں تے الجی، پینگوئن، فنگس تے بیکٹیریا ایناں وچ نیں۔
ناں
انٹارکٹکا، براعظم لئی، پہلی واری سکاٹ نقشے بنان والے جان جارج بارتھولومیو نے 1890 دے دھاکے وچ ورتیا۔ ایہ اک یونانی شبد اے جیدا مطلب اے 'اتر توں الٹ'۔
تریخ
بطلیموس نے پہلی صدی وچ اتلے براعظماں نوں برابر کرن لئی اک تھلویں دکھنی براعظم دی سوچ دتی۔ 17ویں صدی وچ جدوں آسٹریلیا تے دکھنی امریکہ لبے گے تے فیر وی ایس براعظم دی سوج رئی تے کھوجی ایہنوں لبدے رۓ۔ فیبین گوٹلیب فان بیلنگہاؤزن تے میخائل لازاریف نے 1820 وچ اک روسی کھوجی سفر وچ ایہنوں لبیا۔ رولڈ امنڈسن تے اوہدے 4 سنگی 14 دسمبر 1911 نوں دکھنی قطب تے اپڑن والی پہلی پارٹی سی۔
جغرافیہ
انٹارکٹکا دکھنی قطب دے دوالے جیدے دوالے دکھنی وڈا سمندر اے، زمین دے دکھن ول اک براعظم اے۔ ایہ وی کیا جاسکدا اے جے دکھی وڈا سمندر ہند، دکھنی وڈا سمندر اوقیانوس تے دکھنی بحرالکاہل ایدے دوالے نیں۔ ایہ 14,000,000 مربع کلومیٹر (5,400,000 مربع میل) تے پھیلیا اے تے 5واں وڈا براعظم اے۔ ایدا سمندری کنڈا 17,968 کلومیٹر (11,165 میل) لماں اے۔
براعظم نوں اک پربت دھارے توں اسانی نال دو انگاں چڑھدا انٹارکٹکا تے لیندا انٹارکٹکا وچ ونڈیا جاسکدا اے۔ ویڈل سمندر دا لیندا انگ تے راس سمندر دا چڑھدا انگ لیندا انٹارکٹکا اکھواندا اے تے ریندا، چڑھدا انٹارکٹکا اکھواندا اے۔ 98٪ انٹارکٹکا اتے اک میل موٹی برف چڑھی ہوئی اے۔ ایتھے دنیا دی 90٪ برف اے تے اینج ایتھے دنیا دا 70٪ سجرا پانی کٹھا ہویا اے۔ ایہ برف اگر پکھلے تے سمندری پدھر 200 میٹر اچی ہوجاوے۔
انٹارکٹکا دے جزیرے: انٹارکٹکا دے اگپہاڑ: انٹارکٹکا تے چار اگپہاڑ نیں جیہڑے چل رۓ نیں۔ ٹلہ میلبورن، ٹلہ برلن، ٹلہ کاؤفمان تے ٹلہ ہیمپٹن ایتھوں دے اگپہاڑ نیں۔ انٹارکٹکا دے لاگے دیاں جزیریاں تے وی اگپہاڑ نیں۔ روس جزیرہ تے ٹلہ اربس 1000 تک اگ کڈ چکیا اے۔ اینج ای ہور جزیریاں تے وی کئی اگپہاڑ چلدے ویکھے گۓ نیں۔
انٹارکٹکا دے سمندر: انٹارکٹکا دے لاگے کئی سمندر نیں۔ اوہناں دی لسٹ تھلے اے: انٹارکٹکا تے کلیم: 7 ازاد دیساں نے انٹارکٹکا دے بر اعظم دیاں 8 تھانواں تے اپنے کلیم کیتے ہوۓ نیں۔ ایہ دیس اپنیاں کلیم کیتیاں تھانواں تے سائینسی کم کردے نیں۔ ایہ دیس ایہ نیں: ارجنٹائن، آسٹریلیا، برطانیہ، نیوزی لینڈ، چلی، امریکہ تے فرانس۔
جیالوجی
17 کروڑ ورے پہلاں انٹارکٹکا وڈے براعظم گونڈوانہ دا اک انگ سی۔ ویلے نال ایہ اوس توں وکھرا ہویا تے 3 کروڑ 50 لکھ ورے پہلاں اوس توں ٹٹدا ہویا ہن والی تھاں تے اپڑیا۔
کیمبرین ویلے (54 توں 48 کروڑ ورے پہلے ) وچ لیندا انٹارکٹکا اتلے زمینی ادھ وچ سی تے چڑھدا انٹارکٹکا ایکویٹر تے سی۔ ایسے ویلے وچ ریتلا پتھر، لائم پتھر تے پرتاں وڈے ناپ وچ ایس تے کٹھیاں ہویاں۔ ڈیونین ویلے وچ ( 41.6 کروڑ توں 35.9 کروڑ ورے پہلے) گونڈوانہ تھلویں زمینی انگ وچ سی تے موسم ٹھنڈا سی۔ ڈیونین ویلے دے انت تے 36 ورے پہلے گونڈوانہ دکھنی قطب تے سی۔ پرمین ویلے (39.9 کروڑ توں 25.1 کروڑ ورے پہلے ) وچ ایتھے چھمباں وچ فرن ورگے بوٹے لگے جیہڑے ویلے نال ٹرانسانٹارکٹک پہاڑاں وچ کولے وچ پلٹ گۓ۔ پرمین ویلے دے انت تے گرمی ہون نال گونڈوانہ تے سکا تے گرم محول سی۔
وشکارلہ ویلے (25 کروڑ توں 6.5 کروڑ ورے پہلے تک) وچ میمل ورگے ریپٹائل انٹارکٹکا تے عام سن۔ جوراسک ویلے وچ ای انٹارکٹک جزیریورگا تے لاگے دے جزیرے اپر آۓ۔ گنگکو رکھ تے سائیکاڈ بوٹے لیندے انٹارکٹکا وچ چوکھے سن۔ کریٹیشیس ویلے وچ کھنگرے دے رکھ چھاۓ رۓ۔ اودوں انٹارکٹکا دے دوالے دے سمندراں وچ اموناٹس عام سن تے ڈائینوسار دیاں تن ونڈاں دے نشان ہجے تک انٹارکٹکا توں لبے نیں۔ ایسے ویلے وچ ای گونڈوانہ دے ٹٹن دا مڈھ بجیا۔
1986 وچ اوہائیو سٹیٹ یونیورسٹی دے کھوجی پیٹر ویب تے اوہدے سنگیاں نے 30 لکھ ورے پرانے دکھنی قطب توں 640 کلومیٹر پرے اک جنگل دے نشان لبے۔
کولہ, لوآ, تیل تے گیس انٹارکٹکا تے ہے نیں پر ایہناں نوں 2048 تک کڈن تے روک لگی ہو‏ی اے۔
محول انٹارکٹکا سب توں ٹھنڈا براعظم اے۔ ایتھے 21 جولائی 1983 نوں دنیا سب توں تھوڑا گرمی ناپ انٹارکٹکا وچ روسی واسٹک سٹیشن تے −89.2 °C ناپیا گیا۔ انٹارکٹکا اک جمیا براعظم اے جتھے بہت تھوڑا مینہ پیندا اے۔ اپنے اچے ہون باجوں چڑھدا انٹارکٹکا لیندے انٹارکٹکا نالوں زیادہ ٹھنڈا اے۔ سمندری کنڈیاں تے برف وی ڈگدی اے تے 48 کینٹیاں وچ 48 انچ تک ناپی گئی سی۔ انٹارکٹکا تے 24 کینٹے گرمیاں وچ تپ پین تے چوکھی سورجی تابکاری ہوندے اگر اینوں ایکویٹر نال ویکھیا جاۓ۔ ایہ ارکٹک نالوں چوکھا ٹھنڈا اے تے انساناں نوں ایتھوں دے لمے دن تے راتاں نویکلیاں لگدیاں نیں۔
لوک
انٹارکٹکا تے کوئی پکے وسنیک نئیں۔ کج کھوج گڑھاں تے کھوجی کوج لئی اندے نین تے اوہوی 1000 توں 5000 تک ای ہوندے نیں۔ 2004 وچ روسی آرتھوڈوکس ولوں اک ٹرنٹی گرجا ایتھے بنایا گیا۔ ایمیلیو پالما اک ارجنٹائنی پہلا انسان سی جیہڑا انٹارکٹکا تے جمیا۔ اوہ 7 جنوری 1978 نوں ایسپارینزا بیس تے جمیا۔ ایس مگروں ہور وی کئی جواک ایتھے جمے تے اوہناں لئی سکول وی بنے۔
سیاست
انٹارکٹکا تے کوئی سرکار نئیں۔ کج دیساں دے ایس تے کلیم نیں پر ایہناں نوں ساری دنیا نے نئیں منیا۔ ایس دی زمین توں کوئی شے نئیں کڈی جاسکدی۔ ایتھے کوئ اسلحہ نئیں ورتیا جاسکدا تے ایہ لڑائی توں پاک اے۔
کھوج
ہر ورے چار ہزار توں ود سینسدان، کھوجی تے پھرن ٹرن والے دنیا دی ایس نویکلی تھاں نوں کھوجن تے ویکھن اندے نیں۔ گرمیاں وچ ایہ گنتی 4 ہزار توں وڈ ہوندی اے تے پالے وچ اک ہزار تے اپڑدی اے۔ ایتھے ای کھوجیاں نے اوزون دی پرت دے ٹٹن بارے کھوجیا تے دنیا نوں دسیا۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:انٹارکٹکا گٹھ:براعظم
پاپارازی
شبد پاپارازی دا مُڈھ
اک فلم (La Dolce Vita) چ اداکار والٹر سنٹیسو نے پاپارازو نامی نیوز فوٹوگرافر دا کردار نبھایا سی۔ پاپارازو نامی ایس نیوز فوٹوگرافر دے ناں تے پاپارازی دی اصطلاح بݨی اے۔
پاپارازیاں دے ہتھکنڈے
پاپارازی تصویراں کِھچݨ تے فلمبندی کرن واسطے مشہور اداکاراں، کھلاڑیاں، سیاستداناں وغیرہ تے ہور دوجےآں لوکاں دی جسوسی کر دے نیں تے اوہناں دی تاک چ رہندے نیں۔ موقع مِلدے ای گھات لا کے اپݨا کم کر لیندے نیں۔ پاپارازیاں کولوں ایہ لوک اکھ بچا کے نِکلݨ دی کوشش کر دے نیں تاکہ ایہناں دا شکار ہوݨ توں بچیا جاسکے۔
گٹھ:مورتاں گٹھ:صحافت گٹھ:صحافی
ٹفلوپس انا
ٹفلوپس انا اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
زپو
زپو اک بار بار ورتیا جان آلا لوۓ دا بنیا ہویا لائٹر اے۔ اے لائٹر زپو کمپنی بریڈفورڈ، پنسلوانیا، امریکہ وچ بناندی اے۔ اے لائٹر 1932 وچ بنانا ٹوریا گیا تے اس توں بعد ڈیزائن دے وچ بوتی تبدیلی بغیر اج تک بناۓ جاندے نیں۔
چٹانی پاندھی
چٹانی پاندھی ایسے پاندھی نوں کیندے نیں جیڑا سلیکیٹ وٹیاں یا دعات دا بنیا ہوۓ۔ سورجی پربندھ چ سورج دے نیڑے آلے 4 پاندھی چٹانی پاندھی نیں: عطارد، وینس، زمین تے مریخ نیں۔ چٹانی پاندھی باقی جن پاندھیاں توں اس گل چ وکھرے ہوندے نيں کہ ایناں دی کھل ٹھوس ہوندی اے تے گیس جن ہائیڈروجن، ہیلیم تے پانی دے بنے ہوندے نيں۔ سارے چٹانی پاندھی تقریبا اکو بنتر دے ہوندے نیں: مڈ چ اک دعاتی کور جیڑی تقریبا ساری لوۓ دی ہوندی اے جس دے گرد سلیکیٹ دی مینٹل ہوندی اے۔ زمین دا چن وی ایسی طرح دا ہوندا اے مگر ایدی لوۓ دی کور نکی اے۔ مشتری دی چن آئیو تے یوروپا دی بنتر وی ایسے طرح دی اے۔ چٹانی پاندھیاں دی کھل اتے دراڑاں، پعاڑ، کھڈے، آتش فشاں تے اور بنتر ہوندی اے۔ ایہ پاندھی دے ٹیکٹانک کماں تے پانی دی وجہ نال ہوندے نیں۔ چٹانی پاندھیاں دی ہوا دیاں دو ونڈاں ہوندیاں نیں، جیناں چوں دوجی ونڈ آتش فشاں تے کومیٹ وجن نال بنندی اے۔
دیر آلی پعاری بمباری
دیر آلی پعاری بمباری سورجی پربندھ دے اندرلے 4 پاندھی: عطارد، وینس، زمین تے مریخ اتے کوئی 3۔8 توں 4۔1 ارب وریاں پہلاں تارے ورگیاں دی بمباری نوں کیندے نیں۔ ایہ بمباری اس ویلے ہوئی جدوں اے پاندھی بلکل نوے نوے بنے سن تے ہلے تک اپنا پورا وزن بنا رۓ سن۔ دیر آلی پعاری بمباری دا ثبوت ناسا دی اپولو مشن آلی خلابازاں نے چن دے وٹیاں دی مورت چ لبیا۔ جدوں اوناں وٹیاں نوں ویکھیا گیا تے پتہ چلیا کہ چن دے اتے بوت سارے کھڈے اکو ویلے دے گرد ای بنے سن۔
دی آلی پعاری بمباری دی ٹھیک وجہ گروواں نوں نئیں پتہ مگر خیال کیتا جاندا اے کہ جدوں سورجی پربندھ چ گیس جن بنے سن، اوناں نیں اپنی کچھ نال تارے ورگیاں نوں اندر دے سورجی پربندھ دے پاندھیاں ال سٹ دتا۔ مگر کئی گرو اس خیال دے خلاف وی گل کردے نیں۔ انسانی خلائی مشن ای اس گل دا ٹھوس ثبوت لب سکدے نیں۔
تاریخ ولادت محمد بن عبد اللہ
پیغمبر محمد د‏‏ی ولادت دا سال، مہینہ، تریخ تے دن ہور قدیم شخصیتاں د‏‏ی طرح بعض پہلوآں تو‏ں اختلافی رہے نيں۔ کیو‏ں کہ قدیم دور وچ ایداں دے ذرائع دستیاب نئيں سن، نہ ہی سرکاری سطح اُتے ایداں دے اعداد تے شمار جمع کرنے دا کوئی طریقہ کار سی۔ پیغمبر محمد د‏‏ی ولادت جزیرہ نما عرب دے شہر مکہ وچ ہوئی، جتھے اس وقت قبائلی نظام رائج سی، اوہ لوک لکھنے نو‏‏ں برا خیال کردے تے مضبوط حافظے نو‏‏ں ترجیح دیندے، البتہ نسب نو‏‏ں یاد کرنا تے اہمیت دینا انہاں دا خاصہ سی۔ پیغمبر محمد د‏‏ی ولادت دا سال عام طور اُتے عام الفیل مہینہ ربیع الاول دن پیر (یا جمعہ دا دن بمطابق اہل تشیع) جدو‏ں کہ تریخ وچ 9 یا 12 (یا 17 اہل تشیع دے نزدیک) نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ عیسوی حساب تو‏ں قاضی محمد سلیمان منصور پوری د‏‏ی تحقیق دے مطابق 22 اپریل 571ء جدو‏ں کہ ڈاکٹر محمد حمید اللہ دے مطابق 20 اپریل 571ء ا‏‏ے۔ عام طور اُتے دنیا بھر وچ مسلما‏ن 12 ربیع الاول ہی نو‏‏ں یوم ولادت قرار دیندے تے محافل، جلوس تے ہور تقریبات دا انعقاد کردے نيں۔ کئی ملکاں وچ اس دن سرکاری چھیويں ہُندی ا‏‏ے۔
سنہ ولادت
آپ د‏‏ی ولادت دا سال عام الفیل نو‏‏ں قرار دتا جاندا اے، جس دا ماخذ حدیث وی اے، ترمذی شریف د‏‏ی حدیث اے جس دے روای قیس بن مخزومہ نيں: اوہ کہندے نيں کہ: میری تے رسول اللہ د‏‏ی ولادت عام الفیل وچ ہوئی۔ اسيں دونے اسيں عمر نيں۔ ايس‏ے طرح اک دوسری روایت وچ محمد صلی اللہ علیہ تے آلہ تے سلم نے خود بیان کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی ولادت عام الفیل وچ ہوئی۔ ابن کثیر، محمد مصطفٰی مراغی، عبد الماجد دریابادی، مفتی محمد شفیع عثمانی، عبداللہ یوسف علی تے پیر کرم علی شاہ وغیرہ مفسرین نے سورت فیل د‏‏ی تفسیر وچ سال ولادت عام الفیل دا ہی ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ابن اسحاق، ابن ہشام، جلال الدین سیوطی، ابن جوزی، احمد بن حجر، عنایت احمد کاکوروی، عنہاج الدین عثمان، ابن قیم، شبلی نعمانی، قاضی محمد سلیمان منصور پوری جداں مورخین، محدثین تے سیرت نگاراں نے سال ولادت عام الفیل نو‏‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔
ابراہیم بن منذر نے لکھیا اے کہ اس گل وچ کِسے نو‏‏ں شک تے شبہ نئيں، نبی صل للہ علیہ والہ وسلم د‏‏ی ولادت عام الفیل وچ ہوئی۔
یوم ولادت
اس گل اُتے تمام محدثین، مورخین، قدیم تے جدید سیرت نگار متفق نيں کہ پیغمبر محمد د‏‏ی ولادت پیر (دوشنبہ) دے دن ہوئی۔ تے اس دا ذکر صحیح احادیث وچ وی ملدا ا‏‏ے۔ صحیح مسلم وچ اے کہ
مسند احمد بن حنبل وچ عبد اللہ بن عباس تو‏ں روایت اے کہ، ابن کثیر دا کہنا اے کہ: اس امر وچ ذرا اختلاف نئيں اے کہ پیغمبر اسلام پیر دے دن پیدا ہوئے۔ عبدالرحمن جوزی لکھدے نيں:
چمپا
چمپا  کنیر ٹبر دی اک پھلوالی چاڑی اے۔ ایہدا اصل دیس میکسیکو وشکارلا امریکہ کولمبیا تے وینزویلا نین پر ہن ایہ ٹراپیکی دیساں دیاں پھلواریاں وچ عام اگاۓ جاندے نیں۔ ایھدا رکھ 7–8 میٹر (20–25 فٹ) اچائی تے گھیر وچ جاندے اے جیدے تے چٹے پیلے یا گلابی رنگاں دے خشبو والے پھل لکدے نیں۔
تاریخ ولادت محمد بن عبد اللہ
فقہ حنفیہ
رسول اکرم د‏‏ی ولادت باسعادت 12 ربیع الاول شریف نو‏‏ں ہوئی۔ امام ابوبکر بن ابی شیبہ روایت کردے نيں کہ عن عقان عن سعید بن مینار عن جابر تے ابن عباس انھما قال ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم عام الفیل یوم الاثنین الثانی عشر من شہر ربیع الاول ترجمہ : اس روایت کيتی سند وی صحیح اے تاں ثابت ہويا کہ جلیل القدر دو صحابہ کرام تو‏ں باسند صحیح ایہ ثابت اے کہ حضور اقدس د‏‏ی ولادت باسعادت بارہ ربیع الاول نو‏‏ں ہوئی۔ وھذا ھو المشہور عند الجمھور۔ جمہور علما دے نزدیک ایہی مشہور ا‏‏ے۔ عن سعید بن جبیر عن ابن عباس ولد انبی صلی اللہ علیہ وسلم عام الفیل لا ثندی عشرۃ لیلۃ مضت من ربیع الاوّل
اولنگیٹو
اولنگیٹو اک میمل اے جیڑا دکھنی امریکہ دے دیس ایکواڈور تے کولمبیا دے لیندے پاسے دی پعاڑی جنگلاں وچ وسدا اے۔ ایدا اوسط وزن 900 گرام ہوندا اے۔ اولنگیٹو پھل کھاندا اے مگرے اے پھلاں دا رس تے کیڑے مکوڑے وی کھا لیندا اے۔ اولنگیٹو کلے رین آلا جانور اے جیڑا راتی زیادہ پھردا ٹردا تے کھاندا اے تے اے دوجے جانوراں توں وی کافی ہد تک دور ای ریندا اے۔ اے عام طور تے اینڈیس دے پعاڑاں وچ 1500 میٹر توں 2750 میٹر تک پایا جاندا اے۔
تاریخ ولادت محمد بن عبد اللہ
فقہ حنفیہ
امام ابن جریر طبری دا قول : امام ابن جریر طبری لکھدے نيں کہ : ولد رسول اللہ صلی اللہ تعالیٰ علیہ تے آلہ وسلم یوم الاثنین عام الفیل لا ثندی عشرۃ لیلۃ مضت من شہر ربیع الاوّل۔
ابن اسحاق تے امام ابن ہشام امام ابن ہشام نے محمد بن اسحاق دا قول نقل فرمایا کہ ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم یوم الاثنین لا ثندی عشرۃ لیلۃ خلت من شہر ربیع الاوّل عام الفیل محدث ابن جوزی علیہ الرحمۃ لکھدے نيں کہ قال ابن اسحاق ولد رسول اللہ صلی اللہ تعالیٰ علیہ وسلم یوم الاثنین عام الفیل لاثندی عشرۃ لیلۃ مضت من شہر ربیع الاوّل امام ابن اسحاق دا ایہ قول انہاں کتاباں وچ وی موجود اے امام ابن جوزی نے اپنی ہور کتاباں وچ وی سرکار اقدس د‏‏ی جم تریخ بارہ ربیع الاوّل نو‏‏ں قرار دتا اے  علامہ ابن خِلدون لکھدے نيں کہ ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم عام الفیل لاثندی عشرۃ لیلۃ خلت من ربیع الاوّل ۔ امام ابو الفتح محمد بن محمد بن عبد اللہ بن محمد بن یحییٰ بن سید الناس الشافعی الاندلسی لکھدے نيں کہ
ساڈے سردار تے ساڈے نبی حضرت محمد رسول اللہ د‏‏ی ولادت باسعادت پیر دے دن بارہ ربیع الاوّل شریف نو‏‏ں عام الفیل وچ ہوئی امام ابن حجر مکی علیہ الرحمۃ لکھدے نيں کہ وکان مولدہ لیلۃ الاثنین لاثندی عشرۃ لیلۃ خلت من شہر ربیع الاوّل اور آپ د‏‏ی ولادت باسعادت پیر د‏‏ی رات بارہ ربیع الاوّل نو‏‏ں ہوئی امام حاکم دے مطابق: عن محمد بن اسحاق ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم لاثندی عشرۃ لیلۃ مضت من شہر ربیع الاوّل
امام علی بن برہان الدین حلبی علیہ الرحمۃ لکھدے نيں عن سعید بن المسیب ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم عندالبھار ای وسطہ تے کان ذلک لمض اثنی عشرۃ لیلۃ مضت من شہر ربیع الاوّل جلیل القدرمحدث امام بیہقی لکھدے نيں کہ ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم یوم الاثنین عام الفیل لاثندی عشرۃ لیلۃ مضت من شہر ربیع الاوّل جلیل القدر محدث امام ابن حبان لکھدے نيں کہ '''قال ابو حاتم ولد النبی صلی اللہ علیہ وسلم عام الفیل یوم الاثنین لاثندی عشرۃ مضت من شہر ربیع الاوّل''' محدث جلیل امام سخاوی علیہ الرحمۃ لکھدے نيں کہ (ولد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم) فی یوم الاثنین عند فجرہ لاثندی عشرۃ لیلۃ مضت ربیع الاوّل عام الفیل امام ابوالحسن علی بن محمد ماوردی لکھدے نيں کہ لانہ ولد بعد خمسین یومامن الفیل تے بعد موت ابیہ فی یوم الاثنین الثانی عشرمن شہر ربیع الاوّل معروف سیرت نگار ملامعین واعظ کاشفی لکھدے نيں
عبدالرحمٰن جامی لکھدے نيں کہ: محدث جلیل سید جمال حسینیؒ رقمطراز نيں کہامام ابو معشر نجیع ذہبی لکھدے نيں کہو قال ابو معشر نجیع ولد لاثندی عشرۃ لیلۃ خلت من ربیع الاوّل محدث جلیل ملیا علی قاری لکھدے نيں کہو المشہور انہ ولد فی یوم الاثنین ثانی عشر ربیع الاوّلشارح بخاری امام قسطلانی لکھدے نيں کہ:-و المشہور انہ دلد یوم الاثنین ثانی عشر شہر ربیع الاوّلامام زرقانی لکھدے نيں کہ:-و قال ابن کثیر وھو المشہور عند الجمھورو بالغ ابن جوزی تے ابن الجزار نقلا فیہ الاجماع وھو الذی علہہ العملعلامہ حسین بن محمد دیاربکری لکھدے نيں کہوالمشہور انہ ولد فی ثانی عشر ربیع الاوّل وھو قول ابن اسحاق شیخ عبد الحق محدث دہلوی لکھدے نيں کہ و قیل لاثندی عشرۃ تے ھو االمشہور۔علامہ یوسف بن اسمعٰیل بنھانی لکھدے نيں کہ فی یوم الاثنین ثانی عشرمن شہر ربیع الاوّل
فقہ جعفریہ
سرورِ کونین د‏‏ی ولادت باسعادت 17 ربیع الاول جمعہ نو‏‏ں ہوئی۔
حوالے
گٹھ:محمد بن عبد اللہ
چک 128 ڈبلیو بی
چک 128 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
پرنس جارج
پرنس جارج کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
Prince George, British Columbia
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
صوبا گبھلا کالیمانتان
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
پرنس روپرٹ
پرنس روپرٹ کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
Prince Rupert, British Columbia
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
مڈٹاؤن مینہیٹن
مڈٹاؤن مینہیٹن نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن دا اک پاسا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو یارک شہر
ٹفلوپس اریناریس
ٹفلوپس اریناریس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کاؤناس
لتھوانیا اتلے یورپ دا دیس اے جہڑا 1991ء سویت یونین توں علیحدہ ہو کے اک نویں دیس دے  طور اتے سامنے آیا  اس دا راجگھر ویلنیوس شہر اے ۔ کاؤناس شہر لتھوانیا دا شہر اے تے لتھوانیا دی کاؤناس کاؤنٹی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لتھوانیا دے شہر گٹھ:لتھوانیا دے آباد تھاں گٹھ:لتھوانیا گٹھ:لیتھوانیا گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گرینوچ ویلج
گرینوچ ویلج نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن دا اک انگ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو یارک شہر
مہر علی نقاش
مہر علی د‏‏ی مرکزی صلاحیت پورٹریٹ بیٹھنے والے د‏‏ی عظمت تے طاقت نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی صلاحیت سی تے ايس‏ے طرح اوہ شاہ دا پسندیدہ پینٹر بن گیا۔ مہر علی نے فتح علی شاہ د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ دس فل سائز د‏‏ی آئل پینٹنگز تیار کيتیاں ، انہاں وچو‏ں اک ابتدائی شاید 1800 وچ سندھ دے امیراں دے لئی بطور تحفہ بھیجی گئی سی۔ شاہ دا اک ہور پورٹریٹ ، نپولین نو‏‏ں بھیجیا گیا سی۔ مہر علی دا بہترین پورٹریٹ اک 1813–4 دا کم اے ، جسنو‏ں کچھ لوک بطور بہترین فارسی آئل پینٹنگ وجود وچ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ شاہ د‏‏ی اک لمبائی د‏‏ی تصویر دکھادی گئی اے جس وچ سونے دے بروکیڈ دا لباس تے اک شاہی تاج پہنا ہويا اے ، جس وچ اک زیور نمایاں سی۔