ہندستان_دی_ونڈ_تے_انگریز
پاڑو تے راج کرو پالیسی
کیہ انگریزاں اُتے پاڑو اتے راج کرو دی پالیسی دا الزام صحیح اے؟ : انگریزاں اُتے پاڑو اتے راج کرو دی پالیسی دا الزام اکثر لایا جاندا اے۔ اک کہانی ایہہ وی مشہور اے کہ یونیورسٹی دے اک پیپر وچ اک سوال آیا کہ انگریزاں دی راج کرن دی پالیسی کی اے؟ تاں 'مشہور دیش بھگت' لالا ہردیال نے صرف اسدا اتر دو شبداں وچ اؤں دتا 'ڈوائڈ اینڈ رول' (پاڑو اتے راج کرو)۔ حالانکہ ایہہ کہانی ول کدے کوئی ریفرینس نہیں دتا جاندا کہ ایہہ گل کدوں اتے کتھے ہوئی جاں ایہہ باقائدہ کہڑی کتاب وچ لکھی لبھدی اے۔ بس گپوڑ سنکھ وانگوں انگریزاں دی نندیا کرن خاطر سارے جنے ہی سنائی جاندے ہن۔ پاڑو راج کرو والی پالیسی دے حق وچ اج تک صرف دو دلیلاں ساہمنے آؤندیاں ہن۔ پہلی ایہہ انگریزاں دے راج وچ ریلوے سٹیشناں اُتے پین والے پانی دے ہندواں اتے مسلماناں دے اڈو اڈّ گھڑے رکھے ہندے سن، ایہدی آڑ وچ ایہہ الزام لایا جاندا اے کہ ایہہ ہندوستانیاں نوں پاڑن والی گل سی۔ پر اصلیت ایہہ اے کہ ہندو، مسلماناں نال کھان-پین ویلے بھانڈے سانجھے نہیں کرنا چاہندے سن۔ ہندواں دی منگ سی کہ انہاں دے گھڑے وکھرے رکھے جان۔ جے سرکار نے ہندواں دے عقیدے دا دھیان رکھدیاں گھڑے وکھرے رکھ دتے تاں ایہدے وچ بھلا انگریزاں دا کی الزام؟ ایہہ وی گل کتے ساہمنے نہیں آئی کہ ہندواں نے کیہا ہووے کہ اسیں تاں اکو گھڑے وچ پانی پینا چاہندے ہاں تے سرکار سانوں روکدی اے۔ اتھوں تک کہ ادوں کانگرس پارٹی دے سارے ظلہا پدھری دفتراں تک وی ہندواں تے مسلماناں لئی وکھو-وکھرے گھڑے رکھے ہندے سن۔ پاڑو راج کرو والی پالیسی دے حق وچ دوجا الزام ایہہ لایا جاندا اے کہ انگریز مسلماناں نوں ہندواں نال وکھرے ہون لئی اکساؤندے ہن۔ چوناں وچ مسلماناں نوں وکھری نمائندگی دین لئی انگریزاں اُتے ایہہ الزام مڑِہآ جاندا اے کہ اس نال مسلماناں نال وکھرے ہون دا اتشاہ ملیا۔ حالانکہ مسلماناں ولوں ایہہ منگ بڑی چر توں کیتی جا رہی سی کہ سانجھے چون کھیتراں وچ مسلمان اپنیاں ووٹاں دے لحاظ نال سیٹاں نہیں جت سکدے۔ ایہہ منگ 1928 وچ منی گئی۔ جس وچ ووٹاں دے لحاظ نال مسلمان سیٹاں دی گنتی مقرر کر دتی گئی۔ مسلمان چون کھیتر وچ صرف مسلمان ہی چون لڑ سکدا سی تے مسلمان ہی ووٹ پا سکدا سی۔ اس ترہاں دا حق نالوں نال سکھاں اتے دلتاں نوں وی ملیا۔ اس نال ایہہ ممکن وی نہیں سی کہ مسلماناں دی کوئی نمائندہ پارٹی مسلمان ووٹاں دی انوپات نالوں ودھ سیٹاں جت سکدی۔ اس دا سدھا مطلب ایہہ ہویا کہ گل ایہہ نہیں سی کہ اس نال مسلماناں وچ وکھریویں دی سپرٹ پیدا ہندی اے بلکہ تکلیف ایہہ سی کہ اک تاں مسلمان اپنی ووٹاں دے انوپات نالوں گھٹ سیٹاں نہیں سن لجا سکدے تے دوجا صرف مسلماناں دیاں ووٹاں نال جتے بندے نے مسلماناں دی سوچ دی نمائندگی کرنی سی۔ جس کرکے کانگرس نے اس وچ کجھ وی غلط نہیں جاپدا کیونکہ آزاد بھارت وچ وی دلتاں اتے قبیلیاں نوں اسے حساب نال ریزرویشن دتی ہوئی اے۔ کیونکہ اس ویلے سکھاں دی نمائندہ جماعت اکالی دل، کانگرس نال مل کے چلدی سی، اس لئی سکھاں لئی سیٹاں رزرو کرن دے الزام نوں پاڑو راج کرو والی دلیل دے حق وچ نہیں بھگتایا تے نہ ہی دلتاں والی رزرویشن نوں۔ انگریزاں نے ملک واسیاں دیاں بھاوناواں دی قدر کردے ہوئے ووٹاں راہیں خود سرکاراں چنن والے قانون بنائے۔ جنہاں راہیں ہندوستانی ایم۔ایل۔اے۔ منتری، مکھ منتری، ایم۔پی۔ اتے مرکزی وزیر بنے۔ آئی۔اے۔ایس۔ اتے ہائیکورٹاں دے ججّ وی بنے۔ جے انگریزاں نے اک اجیہا قانون بنا دتا جس نال مسلماناں نوں صوبائی اسمبلی وچ صحیح نمائندگی ملدی ہووے تاں ایہہ پاڑو اتے راج کرو والی پالیسی دے حق وچ کوئی ٹھوس دلیل نہیں منی جا سکدی۔ اسے ترہاں وکھرے گھڑیاں والی گل دی وضاحت اصلیت توں اکا ہی کوری اے۔ انہاں دو دلیلاں توں علاوہ ہور کوئی دلیل پاڑو اتے راج کرو والی پالیسی دے حق وچ نہیں لبھدی۔ سو ایہہ کہنا کہ ملک دی ونڈ دے بیج انگریزاں نے بیجے بہت غلط اے۔ نالے تسیں اج وی ویکھ لؤ کہ کسے دھرم دی کسے فرقے دی جاں کسے خطے دی کسے منگ خاطر کوئی کوئی تحریک کنا وی جائز کیوں نہ ہووے تاں منگ دا خلاف کرن والے ہمیشہ ایہی کہنگے کہ ایہہ تحریک فلانے دی شہِ اُتے ہو رہا اے۔ اگے جا کے تسیں دیکھوگے کہ مسلم لیگ نے شریام انگریزاں اُتے الزام لائے کہ “انہاں نے مسلماں نوں دباؤن خاطر کانگرس نال گٹھجوڑ کر لیا اے۔