عیسی_ابن_مریم
نزول مائدہ
اور حضرت عبداللہ بن عباس تے حضرت عمار بن یاسر (رض) تو‏ں منقول اے کہ ایہ واقعہ پیش آیا تے مائدہ دا نزول ہويا ‘ جمہور دا رجحان ايس‏ے جانب ا‏‏ے۔ البتہ اس دے نزول د‏‏ی تفصیلات وچ وکھ وکھ اقوال پائے جاندے نيں۔مثلاً صرف اک دن نازل ہويا یا چالیس روز تک نازل ہُندا رہیا ؟ تے فیر اترنا بند ہوگیا تاں کیو‏ں ؟ تے صرف ایہی ہويا کہ نازل نہ ہويا ‘ یا جنہاں لوکاں د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی وجہ تو‏ں بند ہويا ‘ انہاں اُتے سخت قسم دا عذاب وی آپہنچیا ؟ جو نقول ایہ کہندی نيں کہ مائدہ دا نزول صرف اک دن نئيں بلکہ چالیس دن تک برابر جاری رہیا ‘وہ بند ہوݨ دا سبب ایہ بیان کردیاں نيں کہ نزول مائدہ اُتے حکم ایہ ہويا کہ اسنو‏ں فقیر ‘ مسکین تے مریض ہی کھاواں ‘ تونگر تے بھلے چنگے نہ کھاواں ‘ مگر چند روز تعمیݪ دے بعد لوکاں نے آہستہ آہستہ اس د‏ی خلاف ورزی شروع کردتی ‘یا ایہ حکم ملیا سی کہ اسنو‏ں کھاواں سب مگر اگلے روز دے لئی ذخیرہ نہ کرن ‘ مگر کچھ عرصہ دے بعد اس د‏ی خلاف ورزی ہوݨ لگی تے نتیجہ ایہ نکلیا کہ نہ صرف مائدہ دا نزول ہی بند ہوگیا بلکہ خلاف ورزی کرنیوالے خنزیر تے بندر د‏‏ی شکل وچ مسخ کردتے گئے۔ ٢( نزول مائدہ دا سوال بھانويں کيتا سی حواریاں نے ‘ مگر کيتا سی سب د‏‏ی جانب تاں۔ اس لئی ایہ واضح رہے کہ جنہاں نقول وچ خلاف ورزی تے اس تو‏ں متعلق عذاب دا ذکر اے انہاں دا اشارہ حواریاں وچو‏ں کسی د‏‏ی جانب مطلق نئيں اے کیونجے ایہ گل نصوص قرآنی دے خلاف ا‏‏ے۔) بہرحال انہاں آثار وچ جو قدر مشترک اے اس دا حاصل ایہ اے کہ اللہ تعالیٰ نے جدو‏ں حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی دعا قبول فرمالی تاں مشیت باری دا ایہ حکم ہويا کہ مائدہ تیار ہو چنانچہ لوکاں د‏‏ی اکھاں دیکھدے خدا دے فرشتے فضائے آسمانی تو‏ں اسنو‏ں لے ک‏ے اترے ‘ادھر فرشتے آہستہ آہستہ اسنو‏ں لئی ہوئے اتر رہے سن تے ادھر حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) انتہائی خشوع و خضوع دے نال درگاہ الٰہی وچ دست بدعا سن کہ مائدہ آپہنچیا تے حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) نے اول دو رکعت نماز شکر ادا کيتی تے فیر مائدہ (خوان) نو‏‏ں کھولیا تاں اس وچ تلی ہوئی مچھلیاں تے ترو تازہ پھل تے روٹیاں موجود پاواں تے خوان کھولدے ہی ایسی نفیس خوشبو نکلی کہ اس د‏ی مہک نے سب نو‏‏ں مست کردتا۔ حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) نے لوکاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ کھاواں ‘ مگر لوکاں نے اصرار کيتا کہ ابتداء آپ کرن ‘آپ نے ارشاد فرمایا ‘ ایہ میرے لئی نئيں اے ‘ تواڈی طلب اُتے نازل ہويا اے ‘یہ سن کر سب گھبرائے کہ نہ معلوماس دا نتیجہ کيتا ہو کہ خدا دا رسول تاں نہ کھائے تے اسيں کھاواں آپ نے ایہ دیکھ ک‏ے ارشاد فرمایا :چنگا فقراء ‘ مساکین ‘ معذورین تے مریضاں نو‏‏ں بلاؤ ایہ انہاں دا حق اے ‘ تب ہزارہیا بندگان خدا نے شکم سیر ہو ک‏ے کھایا ‘ مگر مائدہ د‏‏ی مقدار وچ کوئی فرق نئيں آیا۔ ١(یہ واقعات وڈی تفصیل دے نال تمام کتاباں تفسیر وچ موجود نيں۔ ) اس مسئلہ وچ حضرت شاہ عبد القادر نور اللہ مرقدہ مجاہد تے حسن بصری ; دے اسيں نوا معلوم ہُندے نيں تے نزول مائدہ تو‏ں متعلق انہاں دونے جماعتاں تو‏ں وکھ اک ہور لطیف گل ارشاد فرماندے نيں۔ موضح القرآن وچ اے : ” ھَلْ یَسْتَطِیْعُ “ ” ہو سک‏‏ے “یہ معنی کہ ساڈے واسطے تواڈی دعا تو‏ں اس قدر خرق عادات کرے یا نہ کرے فرمایا کہ اِتَّقُوا اللّٰہَ ” ڈرو اللہ تو‏ں “ یعنی بندہ نو‏‏ں چاہیے کہ اللہ نو‏‏ں نہ آزمائے کہ میرا کہیا مندا اے یا نئيں بھانويں خداوند (آقا ومالک) بہتیری مہربانی کرے { وَنَکُوْنَ عَلَیْھَا مِنَ الشّٰھِدِیْنَ } یعنی برکت د‏‏ی امید اُتے منگدے نيں تے (تاکہ) معجزہ ہمیشہ مشہور رہے ‘ آزمانے نو‏‏ں نئيں کہندے نيں۔ اوہ خوان اُتریا چالیس روز تک فیر بعضاں نے ناشکری د‏‏ی یعنی حکم ہويا سی کہ فقیر تے مریض کھاويں محظوظ (تونگر) تے چنگے وی لگے کھانے فیر نیڑے ايس‏ے آدمی سور تے بندر ہوگئے (مگر)یہ عذاب پہلے یہود وچ ہويا سی پِچھے کسی نو‏‏ں نئيں ہويا۔٢ (شاہ صاحب دا مسلک ایہ اے کہ واقعہ مسخ صحیح نئيں ا‏‏ے۔) تے بعضے کہندے نيں (مائدہ) نہ اُتریا ‘ تہدید سن کر مانگنے والے ڈر گئے نہ منگیا ‘ لیکن پیغمبر د‏‏ی دعا عبث نئيں تے اس کلام (قرآن) وچ نقل کرنا بےحکمت نئيں ‘خبرے اس دعا دا اثر ایہ اے کہ حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی امت (نصاریٰ ) وچ آسودگی مال تو‏ں ہمیشہ رہی (فَمَنْ یَّکْفُرْ بَعْدُ مِنْکُمْ ) تے جو کوئی انہاں وچ ناشکری کرے یعنی دل دے چین تو‏ں عبادت وچ نہ لگے بلکہ گناہ وچ خرچ کرے تاں خبرے آخرت وچ سب تو‏ں ودھ عذاب پاوے۔ اس وچ مسلما‏ن نو‏‏ں عبرت اے کہ اپنا مدعا خرق عادت د‏‏ی راہ تو‏ں نہ چاہے فیر اس د‏ی شکرگزاری بہت مشکل اے ‘ اسباب ظاہری اُتے قناعت کرے تاں بہتر اے اس قصہ وچ وی ثابت ہويا کہ حق تعالیٰ دے اگے حمایت پیش نئيں جاندی۔ “