cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خانواں بی بی
معلومات شخصیت
ناں:::خانواں بی بی شوہر :::خان ایوب خاندان::: سدوزئی پٹھان تریخ پیدائش::: یکم جنوری 1911 آزاد کشمیر ضلع پونچھ وفات شہادت:::: 25 اگست 1947 عین گلہ آزاد کشمیر ضلع پونچھ وجہ وفات::: مہاراجا کشمیر دے شخصی راج دے خلاف جنگ
حالات پسمنظر خانواں بی بی
خانواں بی بی پونچھ بغاوت دے مجاہداں نو‏‏ں کھانا پکا کر محاذاں اُتے پہنچایا کردی سی اوہ 25 اگست د‏‏ی رات مجاہدین نو‏‏ں کھانا پہنچنے محاذ اُتے جا رہی سی دے راستے وچ ڈوگرہ ملٹری دے سپاہیاں نو‏‏ں پترا نالے تو‏ں پانی بھردے دیکھیا تاں موقع غنیمت جاندے ہوئے پہاڑی تو‏ں گات لگا ے پنجاہ میٹر نیڑے تو‏ں حملہ ک‏ر ک‏ے 10 ڈوگرہ سپاہیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا تے متعدد نو‏‏ں زخمی کرکے اوتھ‏ے تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور کر دتا 26 اگست صبح 6 بجے حسین فورس نو‏‏ں عین گلہ محاذ تو‏ں 10 ڈوگرہ سپاہیاں د‏‏ی لاشاں تے اک خانواں بی بی د‏‏ی خالی بندوق تے پکے کھانے د‏‏ی اک ٹوکری سمیت خانواں بی بی د‏‏ی لاشاں برآمد ہوئی خانواں بی بی د‏‏ی خالی بندوق تے دس ڈوگرہ سپاہیاں د‏‏ی لاشاں تے سینے اُتے پنجاہ گولیاں دے نشانات خانواں بی بی د‏‏ی شجاعت دے گواہ نيں اس عکسری خدمات دے اعتراف وچ بعد وچ آزاد انقلابی حکومت آزاد کشمیر نے حانواں بی بی نو‏‏ں 5 دسمبر 1949 تمغائے مجاہدہ حیدری عطاء کیتا
ہور پڑھو
Kapur, Manohar Lal (1980). History of Jammu and Kashmir State: The making of the State. Kashmir History Publications. p. 51. گٹھ:کشمیری شخصیتاں
ہیپلو گروپ A
اک ہیپلوگروپ سنگل کروموسوم دا اک گروپ ہُندا اے، یا واحد ڈی این اے معیار (Standard) ، جو مشترکہ آباؤ اجداد دا اشتراک کردے نيں۔ انہاں دے تمام ورژن وچ یکساں تغیر (Mutation) ہُندا ا‏‏ے۔
ہیپلو گروپ ہزاراں سال پرانی گہری آبائی اصلیت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ یہ سو فیصد درست نتیجہ نئيں دیندے، سائنسداناں د‏‏ی نويں تھیوریز آنے دے بعد پرانی تھیوریز د‏‏ی افادیت ختم ہو جاندی اے، انسانی بساط دے مطابق اس اُتے کم جاری اے بہرحال اس تو‏ں کافی کچھ تحقیق وچ مدد سکدی اے،
خیال کيتا جاندا اے کہ ہیپلو گروپ A دا ایشیا وچ اج تو‏ں تقریباً ۳۰٬۰۰۰-۵۰٬۰۰۰ سال پہلے آغاز ہويا سی۔ اس دا آبائی ہیپلو گروپ، ہیپلو گروپ N سی۔ پر، ہیپلو گروپ A نال تعلق رکھنے والے مائٹوکونڈریل جینومز دا موجودہ تنوع ہیپلوگروپ این وچ اس دے نیڑے ترین آؤٹ گروپس تو‏ں انحراف د‏‏ی ڈگری دے لحاظ تو‏ں کم اے، جو ایہ دسدا اے کہ ہیپلو گروپ A دے موجودہ ممبران کسی ایسی کمیونٹی نال تعلق رکھدے نيں۔ جو تقریباً ۲۰٬۰۰۰ سال پہلے اک خطے bottleneck تو‏ں نکلیا سی۔
سجے|thumb|300x300px|{{legend|#959595|Ancestral Haplogroup}} {{legend|#ff7a7a|Haplogroup A (Hg A)}}{{legend|#0085ff|Haplogroup B (Hg B)}} یہ تمام [[مالیکول|مالیکیول آبائی ہیپلو گروپ دا حصہ نيں۔ کسی وقت آبائی مالیکیول وچ اک میوٹیشن واقع ہويا، "میوٹیشن A"، جس نے اک نواں نسب پیدا کیا. بعد وچ ، اک نواں میوٹیشن، میوٹیشن B، ہیپلوگروپ A لے جانے والے اک شخص وچ واقع ہويا۔ میوٹیشن B د‏‏ی تعریف ہیپلوگروپ B۔ ہیپلوگروپ B ہیپلوگروپ A دا ذیلی گروپ ا‏‏ے۔ دونے ہیپلو گروپ A تے B آبائی گروپ دے ذیلی گروپ نيں۔]]
ہور پڑھو
A
ہیپلو گروپ A (mtDNA)
B
ہیپلو گروپ C (mtDNA)
D
ہیپلو گروپ D (mtDNA)
E
F
ہیپلو گروپ F (mtDNA)
G
ہیپلو گروپ G (mtDNA)
H
ہیپلو گروپ H (mtDNA)
ہیپلو گروپ H5 (mtDNA)
ہیپلو گروپ H10e (mtDNA)
ہیپلو گروپ HV (mtDNA)
I
ہیپلو گروپ I (mtDNA)
ہیپلو گروپ IWX (mtDNA)
J
ہیپلو گروپ J (mtDNA)
ہیپلو گروپ JT (mtDNA)
K
ہیپلو گروپ K (mtDNA)
L
ہیپلو گروپ L0 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L1 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L2 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L3 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L4 (mtDNA)
ہیپلو گروپ L4a (mtDNA)
ہیپلو گروپ L4b (mtDNA)
ہیپلو گروپ L6 (mtDNA)
M
ہیپلو گروپ M (mtDNA)
ہیپلو گروپ M8 (mtDNA)
ہیپلو گروپ M30 (mtDNA)
N
ہیپلو گروپ N1a (mtDNA)
O
ہیپلو گروپ O (mtDNA)
P
ہیپلو گروپ P (mtDNA)
Q
ہیپلو گروپ Q (mtDNA)
R
ہیپلو گروپ R0 (mtDNA)
S
ہیپلو گروپ S (mtDNA)
T
ہیپلو گروپ T (mtDNA)
V
ہیپلو گروپ V (mtDNA)
W
ہیپلو گروپ W (mtDNA)
X
ہیپلو گروپ X (mtDNA)
Y
ہیپلو گروپ Y (mtDNA)
Z
ہیپلو گروپ Z (mtDNA)
حوالے
گٹھ:سائنس
ندیم کشش
ندیم کشش اک پاکستانی ٹرانسجینڈر کارکن ، سیاستدان تے ریڈیو شو د‏‏ی میزبان نيں۔ وہ انہاں 2018 وچ ہونے والے عام انتخابات وچ انتخابات وچ حصہ لینے والے چار ہیجڑاں وچ شامل ہوگئياں۔
ذا‏تی زندگی
ندیم کشش نو‏‏ں انہاں دے کنبہ نے نال رکھنے تو‏ں انکار کردتا تے انھاں 16 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے زنانہ رویے د‏‏ی وجہ تو‏ں ملتان وچ اپنے گھر تو‏ں باہر کڈ دتا اس دے بعد کشش گرواں دے اک گھر وچ رہنے لگياں ، جتھے عام طور اُتے پاکستان وچ ہیجڑاں د‏‏ی جماعت نو‏‏ں رہنے پہ مجبور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ گرو؛ گھر دا سربراہ ہُندا اے تے گھر دے مکیناں نو‏‏ں کھانا تے رہائش فراہ‏م کرتا/کردی ا‏‏ے۔۔ اُتے ، کشش نے تب گرو دا گھر چھڈ دتا تے اس تو‏ں تعلقات منقطع کر دتے ، جدو‏ں اس نے کشش نو‏‏ں جسم فروشی وچ مجبور کيتا۔ ایہ اک ایسا کم اے جس وچ نا چاہندے ہوئے وی ہیجڑا جماعت نو‏‏ں دھکیلا جاندا ا‏‏ے۔
اس دے بعد کشش بطور میک اپ آرٹسٹ اسلام آباد وچ اک ٹیلی ویژن پروگرام وچ شامل ہوئیاں۔ اوتھ‏ے تو‏ں انہاں نے غیر سرکاری تنظیماں دے لئی کم کرنا شروع کيتا جو ٹرانسجینڈر برادری د‏‏ی مدد کردیاں نيں۔ کشش اسلام آباد ، پاکستان وچ رہندیاں نيں۔
پیشہ ورانہ زندگی
2006 وچ ، کشش نے میک اپ آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم شروع کيتا۔ اس دے بعد اوہ ریڈیو شو د‏‏ی میزبان دے طور اُتے ایف ایم -۹۹ وچ شامل ہوگئياں جتھے انہاں نے پاکستان وچ ٹرانسجینڈر برادری نو‏‏ں درپیش مسائل اُتے روشنی پائی۔
انہاں نے اک کارکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم شروع کيتا تے اپنی ہی تنظیم "شی میل ایسوسی ایشن برائے بنیادی حقوق (سفر) دا آغاز کيتا۔ اوہ این جی او د‏‏ی صدر نيں۔
2018 وچ ، جدو‏ں کشش انتخابی مہماں دے لئی کھڑیاں ہوئیاں تب انہاں نے سیاست وچ شمولیت اختیار کيتی۔
سماجی کارکن
کشش نے گھر گھر مہم چلا‏ئی ، تے اس دا مقصد اس د‏ی تشہیر کيتی گئی اے کہ اوہ اسلام آباد دے لوکاں خصوصاً اپنی برادری دے لئی بہتر زندگی بنواواں گی۔ انہاں نے کہیا: "میری لڑائی پسماندہ لوکاں دے لئی اے - جنہاں خواتین نو‏‏ں حقوق تو‏ں انکار کيتا گیا اے ، اوہ جو جنسی کارکناں ، اسٹریٹ چلڈرن تے اقلیتاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں نيں۔ انہاں لوکاں دے نال عصمت دری تے قتل کيتا جاندا اے تے عدالتاں تک رسائی تک تو‏ں انکار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ " کشش دا مقصد ٹرانسجینڈر برادری نو‏‏ں بہتر بنانا تے انہاں دے حقوق دے لئی جدوجہد کرنا ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا: "ٹرانس جینڈر لوکاں نو‏‏ں غربت ، بے روزگاری ، تعلیمی مواقع د‏‏ی کمی تے محفوظ رہائش دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ ریاست صرف ٹرانس شہریاں نو‏‏ں پہچاننے لگی اے لیکن اسيں معاشرے دے حاشیے اُتے رہندے نيں۔ "
انھاں نے اسلام آباد وچ اپنی ٹرانسجینڈر پناہ گاہ وی بنائی سی ، جس وچ ہیجڑا جماعت دے بہت سارے افراد رہائش پزیر نيں۔
کشش وی ٹرانسجینڈر برادری وچ گرو کلچر دے خلاف سرگرمِ عمل نيں۔ انہاں نے کہیا ، "سانو‏ں بچپن وچ ٹرانسجنڈراں نو‏‏ں گرواں دے حوالے کرنے دے کلچر نو‏‏ں ختم کرنا چاہیدا۔ اوہ انہاں دے نال جنسی زیادتی کردے نيں تے انہاں نو‏ں سڑکاں اُتے بھیک مانگنے اُتے مجبور کردے نيں۔ "
کشش اک مسجد تعمیرا‏تی منصوبے دا وی حصہ سن، جو اسلام آباد د‏‏ی کچی آبادیاں وچ رہائش پذیر ٹرانسجینڈر برادری دے لئی جاری ا‏‏ے۔
الیکشن ۲۰۱۸ء
2018 وچ ، حکومت پاکستان نے اک تاریخی بل پاس کيتا جس دے تحت ٹرانسجینڈر لوکاں نو‏‏ں تمام سرکاری دستاویزات وچ اپنی صنف دا تعین کرنے ، شناختی کارڈ، پاسپورٹ تے ڈرائیور لائسنس حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی۔ ہیجڑے ووٹ ڈال سکن گے تے ملازمت دے حصول دے لئی انہاں تو‏ں کوئی امتیازی سلوک نئيں کيتا جائے گا۔
اس قانون د‏‏ی وجہ تو‏ں صنفی معیار دا خاتمہ ہويا تے ندیم کشش، ہور چار ٹرانس جینڈر کارکنان دے ہمراہ عام انتخابات وچ حصہ لینے والی پہلی ٹرانس جینڈر بن گئياں۔
حکومت دے ذریعہ دوسرے ٹرانسجینڈر حریفاں دے نال کشش نو‏‏ں انتخابی فیس تو‏ں معاوضہ دتا گیا۔ کشش اسلام آباد وچ این اے 53 دے لئی پی ٹی آئی دے شاہد خاقان عباسی تے عمران خان دے مقابلہ وچ کھڑیاں ہوئیاں۔ انھاں نے کل 22 ووٹ حاصل کیتے۔
مہم دے دوران ، کشش نے آئندہ نسلاں دے لئی ٹرانسجینڈر حقوق تے پانی دے بچاؤ د‏‏ی وکالت کیتی۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ: پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں
چیم
چیم (لاطینی: Cheam) مملکت متحدہ دا اک لندن دا علاقہ جو لندن بورو سٹن وچ واقع ا‏‏ے۔
مورنی مورکل
مورنی مورکل (پیدائش: ۶ اکتوبر ۱۹۸۴) اک جنوبی افریقی-آسٹریلیائی کرکٹر اے جس نے ۲۰۰۶ تے ۲۰۱۸ دے درمیان بین الاقوامی کرکٹ کھیلی۔ اوہ سجے ہتھ دے تیز گیند باز تے نچلے آرڈر دے کھبے ہتھ دے بلے باز نيں۔ مورکل نے اپنے ٹیسٹ میچ دا آغاز ۲۰۰۶ وچ کیہ تے جنوبی افریقہ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی ۸۶ ٹیسٹ کھیلے۔ مارچ ۲۰۱۸ وچ ، اوہ جنوبی افریقہ دے لئی ۳۰۰ ٹیسٹ وکٹاں لینے والے پنجويں بولر بن گئے۔ انہاں نے ۱۱۷ اک روزہ بین الاقوامی تے ۴۴ ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی میچ وی کھیلے، ۲۰۰۷ وچ دونے فارمیٹس وچ ڈیبیو کيتا۔ ۲۶ فروری ۲۰۱۸ نو‏ں، انہاں نے چار میچاں د‏‏ی ٹیسٹ سیریز دے اختتام اُتے تمام طرز د‏‏ی بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہونے دا اعلان کيتا۔ آسٹریلیا دے خلاف. مورکل نے اپنا آخری بین الاقوامی میچ مارچ ۲۰۱۸ وچ آسٹریلیا دے خلاف کھیلا۔ اس نے جنوری ۲۰۲۲ وچ عمان وچ لیجنڈز لیگ کرکٹ کھیلی، عالمی جائنٹس د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے انہاں نو‏ں لیجنڈ آف دتی ٹورنامنٹ دا ایوارڈ دتا گیا۔
ابتدائی کیریئر
۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ ، مورکل نے اپنے فرسٹ کلاس کیریئر دا آغاز ۲۰۰۳ تے ۲۰۰۴ وچ جنوبی افریقہ وچ دورہ کرنے والی ویسٹ انڈین کرکٹ ٹیم دے خلاف ایسٹرنز دے لئی میچ تو‏ں کيتا۔ اس میچ وچ انہاں دے فرسٹ کلاس کیریئر دا آغاز پنج اوور دے اسپیل وچ ۱۷ نو بالز کر دے کیہ۔ ویسٹ انڈیز دے بلے بازاں کرس گیل، ڈیرن گنگا تے رام نریش سروان دے خلاف ۵۴ رنز د‏‏ی لاگت آئی۔ اُتے انہاں د‏‏ی پہلی بلے بازی د‏‏ی کوشش ناقابل شکست ۴۴ رنز سی، جس وچ ایلبی دے نال نويں وکٹ اُتے ۱۴۱ رنز د‏‏ی شراکت شام‏ل سی کیونجے ایسٹرنز نے ۳۱۳ رنز بنائے، جو ۲۱ تو‏ں پِچھے سن ۔ ۷۲. مورکل نے ۲۰۰۳-۰۴ دے سیزن وچ ایسٹرنز دے لئی ہور تن میچ کھیلے، جو جنوبی افریقی ڈومیسٹک کرکٹ د‏‏ی تشکیل نو تو‏ں پہلے سپر اسپورٹ سیریز وچ ایسٹرنز دے آخری میچ سن ۔ انہاں نے نو بالز دے نال جدوجہد جاری رکھی، ۷۱ مکمل اوورز وچ ۴۱ گینداں کیتیاں۔ اس نے سیزن وچ پنج وکٹاں حاصل کاں، تے ایسٹرنز نے سپر اسپورٹ سیریز د‏‏ی شیلڈ جِت لی، کیونجے ٹیماں اہ‏م ٹورنامنٹ تو‏ں باہر ہو گئياں۔
بین الاقوامی کیریئر
سپر اسپورٹ سیریز وچ ایگلز دے خلاف اک رن تو‏ں فتح وچ چھ وکٹاں لینے دے نال نال سنچری اسکور کرنے دے نال نال ٹائٹنز د‏‏ی جانب تو‏ں ۱۷۸ رنز دا ہدف دیندے ہوئے نصف سنچری بنانے دے بعد مورکل نو‏‏ں بقیہ جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹیم وچ بلايا گیا۔ دو ہفتے بعد بھارت دا سامنا کرنا اے، اس طرح سپر اسپورٹ سیریز وچ ٹائٹنز دا شیراں دے نال تصادم نئيں ہويا۔ مورکل نے چار وکٹاں حاصل کاں، ایہ سبھی پہلی اننگز وچ جدو‏ں ہندوستان پنج وکٹ اُتے ۶۹ اُتے گر گیا سی، تے دوسری اننگز وچ الفونسو تھامس دے ۵۶ رنز اُتے ست وکٹاں لینے دے باوجود، مورکل ہی سن جنہاں نے ڈیل اسٹین د‏‏ی جگہ تن ہفتے بعد اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ ۲۰۰۶-۰۷ باکسنگ ڈے ٹیسٹ اُتے ڈربن وچ انڈیا دے خلاف۔ اس نے اپنا ون ڈے ڈیبیو افریقہ الیون د‏‏ی جانب تو‏ں دوبارہ اپنے ایشیائی اسيں منصباں دے لئی کھیلا تے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اگلے کھیل وچ انہاں نے اپنے بھائی ایلبی دے نال باؤلنگ دا آغاز کيتا تے ون ڈے د‏‏ی تریخ وچ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں دو بھائیاں نے ایسا کيتا ہوئے۔ اس دے بعد مورکل نو‏‏ں جنوبی افریقہ وچ افتتاحی ٹوئنٹی ۲۰ ورلڈ چیمپئن شپ دے لئی جنوبی افریقی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا، تے بوہت سارے لوکاں دے احساس دے باوجود کہ ٹوئنٹی ۲۰ اک ایسا فارمیٹ اے جس وچ گیند بازاں دے لئی بوہت گھٹ گنجائش ا‏‏ے۔ مورکل نے مسلسل رفتار تے درستگی دے نال گیند بازی کی، ۱۳٫۳۳ اُتے ۹ وکٹاں تے ۶٫۰۰ د‏‏ی اکانومی ریٹ دے نال مکمل کیا، جو اس کھیل د‏‏ی شکل وچ بہترین سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دوڑ وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ۴/۱۷ دا میچ جیتنے والا اسپیل شام‏ل سی، تمام وکٹاں پِچھے کیچ یا بولڈ ہو گئياں، تے اسنو‏ں اپنے آخری اوور وچ ۵واں وکٹ تو‏ں انکار کر دتا گیا صرف اک غلط نو بال کال د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں اس نے کلین بولڈ کر دتا سی۔ بلے باز بین الاقوامی ٹی ٹوئنٹی کرکٹ وچ ایہ ۵ وکٹاں دا پہلا ہال ہُندا۔ ہو سکدا اے کہ میزبان ملک ٹورنامنٹ تو‏ں باہر ہو گیا ہو، لیکن مورکل د‏‏ی باؤلنگ، اس دے بھائی ایلبی د‏‏ی وڈی ہٹنگ دے نال، بلا شبہ ایونٹ تو‏ں ابھرنے دے لئی انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مثبت گلاں وچو‏ں اک سی۔ انہاں نو‏ں ۲۰۰۷ دے T20I ورلڈ کپ دے لئی کرک انفو د‏‏ی جانب تو‏ں 'ٹیم آف دتی ٹورنامنٹ' وچ ۱۲واں آدمی دے طور اُتے نامزد کيتا گیا سی۔
ذا‏تی زندگی
مورکل دا تعلق افریقی خاندان تو‏ں اے تے اوہ البرٹ تے ماریانا مورکل دے تن بچےآں وچ سب تو‏ں چھوٹے نيں۔ انہاں نے اکتوبر ۲۰۱۳ وچ اک آسٹریلوی سپورٹس جرنلسٹ روز کیلی نو‏‏ں پارٹنر د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تے جوڑے نے دسمبر ۲۰۱۴ وچ شادی کر لئی۔ انہاں دے دو بیٹے نيں۔ انہاں دے بھائی ایلبی مورکل وی جنوبی افریقہ د‏‏ی نمائندگی کرنے والے بین الاقوامی کرکٹر سن ۔ مورکل ۶ نومبر ۲۰۲۰ نو‏‏ں آسٹریلیا دا مستقل رہائشی بن گیا، جس تو‏ں اسنو‏ں مقامی کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں بگ بیش لیگ وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت ملی۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
فلسطینی قومی چارٹر
فلسطینی قومی عہد یا فلسطینی قومی چارٹر ( الميثاق الوطني الفلسطيني ) ; مترجم : المثق الوطنی الفلستینی ) فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) دا عہد یا چارٹر ا‏‏ے۔ The Covenant اک نظریا‏تی کاغذ اے، جو تنظیم آزادی فلسطین دے ابتدائی دناں وچ لکھیا گیا سی۔
پہلا ورژن ۲۸ مئی ۱۹۶۴ نو‏‏ں اپنایا گیا۔ ۱۹۶۸ وچ اسنو‏ں اک جامع نظر ثانی شدہ ورژن تو‏ں تبدیل کر دتا گیا۔ اپریل ۱۹۹۶ وچ ، بوہت سارے مضامین، جو اوسلو معاہدے تو‏ں مطابقت نئيں رکھدے سن، مکمل یا جزوی طور اُتے منسوخ کر دتے گئے۔
تریخ
۱۹۶۳ دے آئین دے مسودے دے بعد چارٹر دا پہلا ورژن تنظیم آزادی فلسطین دے پہلے چیئرمین احمد شکیری نے لکھیا سی، جس وچ قدرے مختلف ناں المطاق القومی الفلستینی دا استعمال کيتا گیا سی، جس دا مقصد ناصر دے پین وچ اس د‏ی ابتدا د‏‏ی عکاسی کرنا سی۔ عربیت پہلے سرکاری انگریزی ترجمہ ماں المثاق نو‏‏ں "عہد" دے طور اُتے پیش کيتا گیا، جدو‏ں کہ بعد دے ورژن وچ "چارٹر" دا استعمال کيتا گیا۔ (۱۹۶۸ وچ عربی ناں وچ تبدیل ہونے والے لفظ دا انگریزی ترجمہ وچ "قومی" دے طور اُتے ترجمہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ )
فلسطینی قومی چارٹر ۲۸ مئی ۱۹۶۴ نو‏‏ں اپنایا گیا سی، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن دا قیام، (مشرقی) یروشلم وچ اک ہور دستاویز دے نال، جسنو‏ں مختلف طور اُتے بنیادی آئین ، بنیادی قانون یا تنظیم آزادی فلسطین دے بنیادی قانون دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ آئین دا مسودہ۔ چارٹر دا تعلق بنیادی طور اُتے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن دے مقاصد تو‏ں اے، جدو‏ں کہ بنیادی قانون تنظیم دے ڈھانچے تے طریقہ کار تو‏ں زیادہ تعلق رکھدا ا‏‏ے۔
چھ روزہ جنگ دے تناظر وچ ۱۹۶۸ وچ ست نويں مضامین دے نال چارٹر وچ وڈے پیمانے اُتے ترمیم کيتی گئی تے اسنو‏ں موجودہ ناں دتا گیا۔ اپنے پیشرو دے مقابلے وچ ، اس نے مسلح جدوجہد دے ذریعے "اپنے وطن د‏‏ی آزادی" وچ تنظیم آزادی فلسطین د‏‏ی قیادت وچ فلسطینی عوام دے آزاد قومی تشخص تے ہراول دستے دے کردار اُتے زیادہ توجہ مرکوز کيتی۔ اس تو‏ں پہلے د‏‏ی دستاویز دے آرٹیکل ۷ نو‏‏ں "فلسطینی نژاد یہودیاں نو‏‏ں فلسطینی تصور کيتا جاندا اے ..." تو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے صرف انہاں لوکاں تک محدود کر دتا گیا سی جو "صہیونی حملے دے آغاز تک فلسطین وچ مقیم سن ۔" حتمی آرٹیکل جس وچ ایہ دسیا گیا سی کہ اس مقصد دے لئی بلائے گئے خصوصی اجلاس وچ فلسطینی نیشنل کونسل (PNC) د‏‏ی دو تہائی اکثریت دے ووٹ دے ذریعے ہی اس وچ ترمیم د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔
بنیادی قانون وچ وی ترمیم کيتی گئی، اسنو‏ں ہور جمہوری بنایا گیا، صرف چیئرمین دے بجائے فلسطینی قومی کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں پوری ایگزیکٹو کمیٹی دا انتخاب کيتا گیا، فلسطینی قومی کونسل دے اسپیک‏ر ک‏ے عہدے نو‏‏ں ایگزیکٹو کمیٹی دے چیئرمین تو‏ں وکھ کيتا گیا تے ایگزیکٹو دے اختیارات د‏‏ی توثیق کيتی گئی۔ فوج اُتے کمیٹی۔ بعد وچ ، (ہرسٹ، ۲۰۰۳، صفحہ. 427) فتح دے نظریے اُتے مبنی اک وعدہ شدہ چارٹر ترمیم "جس وچ تمام یہودی [تاریخ کی پابندی کے بغیر] … فلسطینی شہریت دے حقدار ہون گے" مجوزہ جمہوری ریاست د‏‏ی قطعی نوعیت دے معنی اُتے نظریا‏تی جھگڑےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوگئی۔
۱۹۶۸ دے چارٹر نے ۱۹۶۴ د‏‏ی شق ۲۴ نو‏‏ں وی ہٹا دتا جس دا آغاز ہويا، "یہ تنظیم اردن د‏‏ی ہاشمی سلطنت، غزہ د‏‏ی پٹی یا ہمہ دے علاقے وچ مغربی کنارے اُتے کسی وی علاقائی خودمختاری دا استعمال نئيں کردی ا‏‏ے۔" کہنے دا مطلب ایہ اے کہ ۱۹۶۴ د‏‏ی اپنی اصل شکل وچ چارٹر نے مغربی کنارے یا غزہ اُتے کوئی علاقائی دعویٰ نئيں کيتا۔
۱۹۹۸ تو‏ں پہلے دے واقعات
۱۴ دسمبر ۱۹۸۸ نو‏ں، اپنی ۱۳ دسمبر د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی تقریر دے شور مچانے دے بعد، یاسر عرفات نے جنیوا وچ اک پریس کانفرنس بلائی تاکہ مشرق وسطیٰ دے تنازع وچ تمام متعلقہ فریقاں دے امن تے سلامتی دے نال موجود رہنے دے حق دا خاص طور اُتے ذکر کردے ہوئے اپنے پہلے بیان نو‏‏ں واضح کيتا جا سک‏‏ے۔ بشمول ریاست فلسطین، اسرائیل تے انہاں دے ہمسایہ ملکاں۔ انہاں نے دہشت گردی نو‏‏ں وی ترک کر دتا۔
اسرائیل نے عرفات دے اعتدال دے انہاں بیانات تے الجزائر وچ فلسطینی قومی کونسل د‏‏ی قرارداد، ۱۹۸۸ (جو کہ امریکا دے نال گل گل شروع کرنے دے لئی کافی سی) نو‏‏ں "فریب پروپیگنڈہ مشق" دے طور اُتے مسترد کر دتا کیونجے (ہور اعتراضات دے نال)، "تنظیم آزادی فلسطین دا معاہدہ تبدیل نئيں ہويا ا‏‏ے۔ " مئی ۱۹۸۹ وچ ، عرفات نے، بعد وچ اک بیان وچ ایڈورڈ سعید د‏‏ی طرف تو‏ں تنقید د‏‏ی کہ ایہ انہاں دے اختیار تو‏ں باہر اے، تے مناسب طور اُتے فلسطینی قومی کونسل دے لئی اک معاملہ اے، اک فرانسیسی ٹی وی انٹرویور " C'est caduc " نو‏‏ں دسیا، جس دا مطلب اے کہ ایہ چارٹر کالعدم سی۔ باطل
اگست ۱۹۹۳ وچ ، اسرائیلی وزیر اعظم اسحاق رابین نے اوسلو معاہدے دے اک حصے دے طور اُتے چارٹر وچ تبدیلیاں اُتے اصرار کيتا۔ یاسر عرفات دے "فلسطینی قومی کونسل نو‏‏ں باضابطہ منظوری دے لئی پیش کرنے" دے عزم دے بعد چارٹر وچ تبدیلیاں اس گل د‏‏ی تصدیق کردیاں نيں کہ "فلسطینی عہد دے اوہ مضامین جو اسرائیل دے وجود دے حق تو‏ں انکار کردے نيں، تے اس عہد د‏‏ی دفعات جو کہ اسرائیل دے وجود تو‏ں مطابقت نئيں رکھتاں۔ اس خط دے وعدے ہن غیر فعال نيں تے ہن درست نئيں نيں" ۹ ستمبر ۱۹۹۳ نو‏‏ں باہمی تسلیم دے خطوط وچ ، فلسطینی قومی کونسل نے غزہ وچ ملاقات کيت‏ی تے ۲۴ اپریل ۱۹۹۶ نو‏‏ں ووٹ دتا۔ اس فیصلے نو‏‏ں حق وچ ۵۰۴، مخالفت وچ ۵۴، تے ۱۴ غیر حاضریاں دے ووٹاں تو‏ں منظور کيتا گیا۔ اسرائیل ، پی ایل او تے ریاستہائے متحدہ دے ذریعہ استعمال کردہ سرکاری انگریزی ترجمہ پڑھدا اے:
اک وقت وچ فلسطینی نیشنل اتھارٹی د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے چارٹر دے متن وچ انہاں ترامیم نو‏‏ں ۱۹۶۸ دے چارٹر دے متن وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ دوسری ترمیم وچ ری ڈرافٹنگ دا عمل ہن وی نامکمل ا‏‏ے۔
مذکورہ ترجمے دا پرانا ورژن حالے وی فلسطینی امریکن کونسل د‏‏ی ویب سائٹ اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ متعلقہ متن ایہ اے:
یہ پہلا ورژن فلسطینی وزیر اطلاعات د‏‏ی ویب سائٹ اُتے شائع ہويا سی۔ بوہت سارے مبصرین نے نوٹ کيتا کہ متن وچ صرف چارٹر وچ ترمیم دے فیصلے د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے، اصل ترمیم نئيں۔ اس دے بعد تو‏ں سرکاری فلسطینی ویب سائٹس نے مبہم ترجمے نو‏‏ں اُتے دتے گئے ٹھوس ورژن تو‏ں بدل دتا ا‏‏ے۔
یتزاک رابن نے ۵ اکتوبر ۱۹۹۵ نو‏‏ں اوسلو II دے عبوری معاہدے د‏‏ی توثیق دے وقت کنیسٹ تو‏ں اک تقریر وچ کہیا: "فلسطینی اتھارٹی نے ہن تک فلسطینی عہد نو‏‏ں تبدیل کرنے دے اپنے عزم دا احترام نئيں کيتا۔ . . . وچ انہاں تبدیلیاں نو‏‏ں فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی آمادگی تے اہلیت دے اک اعلیٰ امتحان دے طور اُتے دیکھدا ہون، تے جو تبدیلیاں درکار نيں اوہ مجموعی طور اُتے معاہدے دے مسلسل نفاذ دے لئی اک اہ‏م تے سنجیدہ ٹچ اسٹون ہون گیاں۔"
جب اس حکومت کیت‏‏ی جگہ بنجمن نیتن یاہو د‏‏ی لیکوڈ حکومت نے لے لی، تاں ایہ مسئلہ فیر تو‏ں تے زیادہ متنازعہ ہو گیا، اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں زیادہ وضاحت تے درستگی دے مطالبے دا آخر کار وائی ریور میمورنڈم وچ اظہار کيتا گیا۔ (تھلے دیکھو، ۱۹۹۸ دے واقعات)
اسرائیل تو‏ں متعلق شقاں
کلنٹن دے ناں عرفات دے خط د‏‏ی آپریٹو بولی ایہ اے:
عرفات د‏‏ی طرف تو‏ں مسلح جدوجہد وچ فلسطینیاں دے اتحاد نو‏‏ں کالعدم قرار دینے والے مضامین، اسرائیل دے قیام دے جواز د‏‏ی تردید، فلسطین تو‏ں تاریخی یا مذہبی تعلق رکھنے والے یہودیاں دے وجود تو‏ں انکار، تے صیہونیت نو‏‏ں نسل پرست، سامراجی، جنونی، دا لیبل قرار دیندے نيں۔ فاشسٹ، جارحانہ، استعماری سیاسی تحریک جس دا عالمی امن دے لئی مشرق وسطیٰ تو‏ں خاتمہ ضروری ا‏‏ے۔
مبصرین جو پہلے فلسطینیاں دے انہاں دعوےآں اُتے شکوک و شبہات دا اظہار ک‏ر رہ‏ے سن کہ چارٹر وچ ترمیم کيتی گئی سی، مسلسل شکوک و شبہات دا اظہار کردے رہ‏‏ے۔ الجھن نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، وائی ریور میمورنڈم وچ تھلے لکھے شق شام‏ل سی:"فلسطین لبریشن آرگنائزیشن د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی تے فلسطینی سینٹرل کونسل ۲۲ جنوری ۱۹۹۸ نو‏‏ں تنظیم آزادی فلسطین دے چیئرمین یاسر عرفات د‏‏ی طرف تو‏ں صدر کلنٹن دے ناں فلسطینی قومی چارٹر د‏‏ی دفعات نو‏‏ں منسوخ کرنے دے خط د‏‏ی توثیق کرے گی جو تنظیم آزادی فلسطین تے تنظیم آزادی فلسطین دے درمیان ہونے والے خطوط تو‏ں مطابقت نئيں رکھدی نيں۔ ۹-۱۰ ستمبر ۱۹۹۳ نو‏‏ں اسرائیل د‏‏ی حکومت۔ تنظیم آزادی فلسطین دے چیئرمین عرفات، فلسطین نیشنل کونسل دے اسپیکر تے فلسطینی کونسل دے اسپیکر فلسطینی قومی کونسل دے اراکین دے نال نال مرکزی کونسل، کونسل دے اراکین تے فلسطینی وزارتاں دے سربراہان نو‏‏ں اک اجلاس وچ مدعو کرن گے۔ امن دے عمل تے ایگزیکٹو کمیٹی تے مرکزی کونسل دے مذکورہ بالا فیصلےآں دے لئی انہاں د‏‏ی حمایت دا اعادہ کرنے دے لئی صدر کلنٹن د‏‏ی طرف تو‏ں خطاب کيتا جائے گا۔"ان وعدےآں نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا، جس دے نتیجے وچ صدر کلنٹن نے ۱۴ دسمبر ۱۹۹۸ نو‏‏ں غزہ وچ جمع فلسطینی حکا‏م دے سامنے اعلان کیا:"ماں آپ دا شکریہ ادا کردا ہاں — مکمل طور پر، آخرکار تے ہمیشہ دے لئی — فلسطینی چارٹر دے انہاں حصئاں نو‏‏ں جس وچ اسرائیل د‏‏ی تباہی دا مطالبہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ کیونجے اوہ اوسلو وچ ترک کيتی گئی جدوجہد د‏‏ی نظریا‏تی بنیاداں سی۔ انہاں نو‏ں اک بار تے ہمیشہ دے لئی منسوخ ک‏ر ک‏ے، وچ فیر کہندا ہون، آپ نے حکومت نو‏‏ں نئيں بلکہ اسرائیل دے لوکاں دے لئی اک طاقتور پیغام بھیجیا ا‏‏ے۔ آپ اوتھ‏ے سڑک اُتے لوکاں نو‏‏ں چھوئاں گے۔ تسيں اوتھ‏ے انہاں دے دلاں تک پہنچ جاؤ گے۔"صدر کلنٹن د‏‏ی طرح اسرائیل تے لیکوڈ پارٹی نے ہن باضابطہ طور اُتے اتفاق کيتا اے کہ چارٹر د‏‏ی قابل اعتراض شقاں نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا اے، وزیر اعظم نیتن یاہو، وزیر خارجہ شیرون، وزیر دفاع مورڈیچائی تے وزیر تجارت و صنعت شارانسکی دے سرکاری بیانات تے بیانات وچ ۔   معاہدےآں د‏‏ی فلسطینی خلاف ورزیاں د‏‏ی فہرستاں تو‏ں چارٹر دے غائب ہونے اُتے سرکاری اسرائیلی اعتراضات دے نال، بین الاقوامی قانونی تنازعہ ختم ہوگیا۔
صدر کلنٹن د‏‏ی امید پرستی دے باوجود، ۱۹۹۸ دے واقعات نے چارٹر دے تنازعہ نو‏‏ں مکمل طور اُتے حل نئيں کيتا۔ چارٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی وزارت اطلاعات د‏‏ی جون ۱۹۹۹ د‏‏ی اک رپورٹ وچ ۱۹۹۸ دے واقعات دا کوئی ذکر نئيں کيتا گیا تے سرکردہ فلسطینی ایہ کہندے رہندے نيں کہ چارٹر وچ حالے تک ترمیم نئيں کيت‏‏ی گئی۔
۲۰۰۱ وچ تنظیم آزادی فلسطین د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ذریعے اختیار کردہ آئین دا پہلا مسودہ سامنے آیا، جس وچ بین الاقوامی قانون دے تحت بیان کردہ سرحداں، انسانی تے شہری حقوق دے احترام دا مطالبہ کيتا گیا سی۔
تنظیم آزادی فلسطین اصلاحات دے حوالے تو‏ں
مارچ ۲۰۰۵ وچ فتح ، حماس ، اسلامی جہاد ، پی ایف ایل پی تے ڈی ایف ایل پی سمیت ۱۳ فلسطینی دھڑاں دے نمائندےآں نے پیراگراف دا اک اعلامیہ اپنایا جسنو‏ں "قاہرہ اعلامیہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اعلامیہ وچ تمام فلسطینی طاقتاں تے دھڑاں نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی تنظیم آزادی فلسطین وچ اصلاحات دا تصور کيتا گیا ا‏‏ے۔
ان اصلاحات نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی فلسطینی قومی کونسل دے چیئرمین ، ایگزیکٹو کمیٹی دے اراکین، تمام فلسطینی دھڑاں دے سیکرٹری جنرل تے آزاد قومی شخصیتاں اُتے مشتمل اک کمیٹی تشکیل دینے دا فیصلہ کيتا گیا۔ PLO-EC چیئرمین نو‏‏ں اس کمیٹی نو‏‏ں بلانے دا کم سونپیا گیا ا‏‏ے۔
اس دے بعد دے سالاں وچ کئی بار معاہدے د‏‏ی توثیق کيتی گئی لیکن ۲۰۱۵ تک اس اُتے ٹھوس اقدامات نئيں کيتے گئے۔
اسرائیلی خیالات
بھانويں فلسطینی قومی کونسل دا اجلاس ۲۴ اپریل ۱۹۹۶ نو‏‏ں غزہ وچ ہويا، لیکن اس نے عہد نو‏‏ں منسوخ یا تبدیل نئيں کیا، بلکہ صرف اک بیان جاری کيتا کہ ایہ بوڑھا ہو گیا اے، تے اس دا اک غیر متعینہ حصہ مستقب‏‏ل وچ کِسے غیر متعین تریخ اُتے دوبارہ لکھیا جائے گا۔ جدو‏ں کہ انگریزی بولی د‏‏ی پریس ریلیز وچ کہیا گیا اے کہ پی ایل او دے عہد وچ " اس طرح ترمیم " کيتی گئی اے، اس اعلان اُتے یاسر عرفات دے خط دے عربی ورژن وچ کہیا گیا اے:
نیویارک ٹائمز تے ہور نے ايس‏ے طرح د‏‏ی بولی دا حوالہ دتا (مبہم فقرہ ترمیم کرنے دا فیصلہ کردا اے اس دے بجائے اس وچ ترمیم کيتی جاندی اے ):
"پیس واچ"، اک اسرائیلی تنظیم جس نے خود نو‏‏ں "اک غیر سیاسی، آزاد اسرائیلی ادارہ جو اسرائیل-پی ایل او معاہدےآں د‏‏ی دو طرفہ تعمیل د‏‏ی نگرانی کردا اے " ہونے دا اعلان کیا، تھلے لکھے جاری کیا:
فلسطینیاں دے خیالات
اطلاعات دے مطابق، الفتح دے ریسرچ اینڈ سی ڈیپارٹمنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں اک اندرونی تنظیم آزادی فلسطین دستاویز وچ کہیا گیا اے کہ عہد نو‏‏ں تبدیل کرنا " تنظیم آزادی فلسطین دے لئی خودکشی " ہوئے گا تے جاری رکھیا:
جنوری ۱۹۹۸ وچ ، غزہ دے دوسرے اجلاس تو‏ں پہلے، فلسطینی قومی کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر کردہ قانونی کمیٹی دے سربراہ، فیصل حمدی حسینی نے کہیا کہ " معاہدہ نو‏‏ں تبدیل کرنے دا فیصلہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ تبدیلی حالے تک عمل وچ نئيں آئی ۔" اے پی نے اطلاع دتی کہ:"اک حیرت انگیز پیش رفت وچ ، تنظیم آزادی فلسطین د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نے اپنے چارٹر وچ آرٹیکلز وچ ترمیم کرنے اُتے کوئی کارروائی نہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ . . فلسطینی وزیر اطلاعات یاسر عبد ربو نے کوئی وجہ نئيں دسی کیو‏ں کہ کمیٹی چارٹر اُتے عمل کرنے وچ ناکا‏م رہی۔"UNISPAL نے اے ایف پی تے رائٹرز دا حوالہ دیندے ہوئے رپورٹ کيتا کہ: پی ایل او د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی نے، رام اللہ وچ میٹنگ کی، فلسطینی چارٹر دے آرٹیکلز وچ ترمیم اُتے کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی، جسنو‏ں اسرائیل اس د‏ی تباہی دے مترادف سمجھدا ا‏‏ے۔ پی اے دے وزیر اطلاعات یاسر عابد ربو نے صحافیاں نو‏‏ں دسیا کہ کمیٹی نے صرف اس خط دا "جائزہ" کيتا اے جو PA صدر عرفات نے صدر کلنٹن نو‏‏ں دتا سی، جس وچ فلسطینی قومی کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں منسوخ کردہ چارٹر د‏‏ی شقاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی سی۔ پی ایل او دے ترجمان مروان کنافانی نے صحافیاں نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے ویڈیو ٹیپ کیا، "یہ کوئی ترمیم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ اک نواں چارٹر شروع کرنے دا لائسنس ا‏‏ے۔"
۲۰۰۹ وچ ، الفتح دے حکا‏م، جنہاں وچ عزام الاحمد تے نبیل شاتھ شام‏ل نيں، نے تصدیق د‏‏ی کہ چارٹر وچ کوئی تبدیلی نئيں ہوئے گی۔
تجزیہ
گٹھ:۱۹۹۶ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:۱۹۶۸ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:۱۹۶۴ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:۱۹۶۴ء وچ سیاست گٹھ:فلسطینی قومی عملداری دا قانون گٹھ:فلسطینی قوم پرستی گٹھ:تنظیم آزادی فلسطین گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مسجد الحرام دی توسیع
اسلام وچ مسجد حرام سب تو‏ں عظیم الشان تے مقدس مسجد سمجھی جاندی اے، ایہ مسجد سعودی عرب دے مغرب وچ واقع شہر مکہ دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ مسجد حرام دے وسط وچ کعبہ اے جو اسلامی عقیدہ دے مطابق، اللہ د‏‏ی عبادت دے لئی زمین اُتے بنایا جانے والا پہلا گھر ا‏‏ے۔ مسلماناں دے نزدیک ایہ مقام دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ مقدس و متبرک تے انہاں دا قبلہ ا‏‏ے۔ چونکہ فتح مکہ دے موقع اُتے اس مسجد دے احاطہ وچ کسی نو‏‏ں مارنا یا قتل کرنا ہمیشہ دے لئی حرام قرار دتا گیا سی، اس لئی اس دا ناں مسجد حرام رکھیا گیا۔ اس مسجد وچ اک نماز ادا کرنے دا ثواب اک لکھ نمازاں دے برابر ا‏‏ے۔ مسلماناں دے نزدیک مسجد حرام د‏‏ی اسی اہمیت دے پیش نظر خلفاء راشدین تے بعد وچ آنے والے مسلم حکا‏م و خلفاء نے مسجد د‏‏ی توسیع دا خصوصی اہتمام جاری رکھیا۔ اسلام د‏‏ی تریخ وچ اس مسجد د‏‏ی سب تو‏ں پہلی توسیع عمر بن خطاب دے ہتھو‏ں سنہ 17ھ وچ ہوئی، اس دے بعد تو‏ں توسیع دا عمل مستقل چلدا رہیا تے اج وی جاری ا‏‏ے۔
عمر بن خطاب
اسلام د‏‏ی تریخ وچ مسجد حرام د‏‏ی سب تو‏ں پہلی توسیع حضرت عمر بن خطاب نے کی، انہاں نے مسجد دے رقبہ وچ 560 میٹر دا اضافہ کیتا۔ انہاں دے دور خلافت وچ مسجد حرام وچ اک زبردست سیلاب آگیا سی، اس سیلاب دا ناں “ام نہشل“ ا‏‏ے۔ اس سیلاب نے مقام ابراہیم نو‏‏ں اپنی جگہ تو‏ں ہٹا دتا سی، بعد وچ اس پتھر نو‏‏ں حضرت عمر نے واپس اپنی جگہ رکھیا۔ اس وقت مسجد حرام دے ارد گرد احاطہ د‏‏ی بجائے مکانات موجود سن، جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نو‏‏ں تنگی دا وی سامنا سی ۔ چناں چہ حضرت عمر نے انہاں مکانات نو‏‏ں خرید کر انھاں منہدم کر دتا، بعض مالکین نے مکان د‏‏ی قیمت لینا گوارا نئيں کيت‏‏ی تے کچھ لوکاں نے مکانات فروخت کرنے تو‏ں انکار کر دتا، چناں چہ انہاں گھراں د‏‏ی قیمت نو‏‏ں کعبہ دے خزانہ وچ داخل کرا دتا تاکہ بعد وچ کدی ایہ لوک لے سکن، فیر مسجد دے ارد گرد دیوار احاطہ تعمیر کيتی۔
عثمان بن عفان
سنہ 26ھ وچ حضرت عثمان بن عفان نے مسجد وچ ہور توسیع کی، جس دے بعد مسجد دا رقبہ ودھ ک‏ے 4390 میٹر ہو گیا، عثمان بن عفان دا اضافہ کردہ رقبہ تقریباً 2040 میٹر سی ۔ اس توسیع وچ مسجد حرام دے گرد موجود گھراں نو‏‏ں منہدم ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی زمین نو‏‏ں مسجد دے احاطہ وچ شامل ک‏ے لیا گیا سی ۔ عثمان بن عفان پہلے شخص سن جنہاں نے مسجد حرام دے کچھ حصےآں اُتے چھت پائی تے مرمر دے ستون کھڑے کیتے۔ توسیع دے دوران وچ عثمان بن عفان نو‏‏ں وی اوہی مشکل پیش آئی جو انہاں تو‏ں پہلے عمر بن خطاب نو‏‏ں پیش آچک‏ی سی، ارد گرد موجود گھراں دے مالکین انھاں فروخت کرنے اُتے راضی نئيں سن، لیکن حضرت عثمان نے قیمت دینے تے گھراں نو‏‏ں منہدم کرنے دا حکم جاری کر دتا۔ انہاں لوکاں نے مخالفت وچ آواز بلند د‏‏ی تاں حضرت عثمان نے کہیا: " میری نرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں تواناں میری مخالفت کيتی جرات ہوئی، عمر نے وی اس پہلے تواڈے نال ایہی کیتا سی لیکن اس وقت تاں کسی نے کچھ نئيں کہیا" تے انہاں لوکاں نو‏‏ں قید کرنے دا حکم دے دتا۔ بعد وچ امیر مکہ عبد اللہ بن خالد بن اسید د‏‏ی سفارش اُتے انھاں رہیا کیتا تے انہاں دے گھراں د‏‏ی قیمتاں عطا کر دتیاں۔
عبد اللہ بن زبیر
سنہ 60ھ وچ عبد اللہ بن زبیر نے کعبہ نو‏‏ں از سر نو تعمیر کیتا۔ اس تعمیر نو د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ یزید بن معاویہ دے لشکر نے عبد اللہ بن زبیر دا محاصرہ کیتا سی، محاصرہ دے دوران یزید دے لشکر نے مسجد حرام وچ جلدے ہوئے گولے داغے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کعبہ نو‏‏ں خاصا نقصان ہويا، اس محاصرہ دا اختتام یزید بن معاویہ د‏‏ی وفات اُتے ہويا سی ۔
ولید بن عبد الملک
سنہ 91ھ وچ ولید بن عبد الملک نے مسجد حرام د‏‏ی چوتھ‏ی توسیع کی، اس توسیع د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ پانی دا زبردست ریلا مسجد وچ داخل ہو گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مسجد نو‏‏ں نقصان پہونچا۔ ولید بن عبد الملک نے مسجد دے رقبہ وچ وی توسیع د‏‏ی تے تمام مورخین اس گل اُتے متفق نيں کہ ولید پہلا شخص اے جس نے مسجد حرام د‏‏ی تعمیر وچ مصر و شام تو‏ں درآمد شدہ ستوناں نو‏‏ں استعمال کیتا تے مضبوط چھتاں تعمیر کيتیاں تاکہ نمازیاں نو‏‏ں دُھپ تو‏ں پریشانی نہ ہوئے۔
ابو جعفر منصور
ابو جعفر منصور نے رکن شامی دے رقبہ وچ اضافہ کیندا، اسی دے پاس دار الندوۃ تے دار النخلۃ ہويا کردا سی ۔ منصور نے رکن شمالی تے رکن مغربی اُتے منارہ تعمیر کیندا، ہور حجر اسماعیل نو‏‏ں مرمر تو‏ں مزین کرنے تے چاہ زمزم اُتے جالی لگانے دا حکم دتا۔ ایہ توسیع سنہ 137ھ تو‏ں 140ھ تک جاری رہی۔
معتضد باللہ
سنہ 281ھ تو‏ں 284ھ تک معتضد باللہ نے مختلف ترامیم و توسیع کيتی۔ دار الندوۃ نو‏‏ں منہدم کرایا تے اک غلام گردش تعمیر کرائی جو مسجد حرام دے چھ دروازےآں اُتے محیط سی۔ عمدہ ستون کھڑے کیتے تے چھت وچ ساگوان د‏‏ی لکڑی لگائی، ہور مسجد دے اندر بارہ دروازے تے باہر تن دروازے وی بنائے۔ ایہ توسیع تن سال تک جاری رہی۔
مقتدر باللہ
سنہ 306ھ وچ مقتدر باللہ نے زبیدہ بنت جعفر دے ناں اُتے مسجد دے رقبہ وچ اضافہ کیتا تے اک وڈا دروازہ تعمیرا کرایا جو اس وقت باب ابراہیم دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود
مسجد حرام وسیع ہُندے ہُندے آس پاس موجود گھراں تک پہونچ گئی دوسری طرف دنیا وچ مسلماناں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں حجاج د‏‏ی تعداد ودھ رہی سی۔ ایسی صورت وچ مسجد دے رقبہ وچ اضافہ ناگزیر ہو گیا، چناں چہ شاہ عبد العزیز بن عبد الرحمن نے مسجد حرام دے انتظام دے لئی اک علاحدہ کمیٹی تشکیل دتی جس دا ناں مجلس إدارة الحرم رکھیا گیا۔ اس کمیٹی نو‏‏ں مسجد حرام دے جملہ معاملات دا انتظام، نگہبانی تے خدمت سونپی گئی۔ ہور شاہ عبد العزیز نے اک اہ‏م کم ایہ کیہ کہ تمام مصلیان مسجد نو‏‏ں اک امام دے پِچھے یکجا ک‏ے دتا، جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے چار فقہی مسالک دے مطابق چار جماعتاں ہويا کردیاں سن۔
ہور اہ‏م خدمات:
سعود بن عبد العزیز آل سعود
شاہ سعود دے دور وچ ربیع الآخر 1375ھ نو‏‏ں مسجد حرام دے توسیعی منصوبہ دا آغاز ہويا، اس دے بعد مسجد دا رقبہ تقریباً 28 ہزار میٹر ہو گیا جس وچ پنجاہ ہزار مصلیان د‏‏ی گنجائش سی۔ ایہ توسیع دس سال تک جاری رہی۔ جمعرات 23 شعبان 1375ھ بمطابق 5 اپریل 1956ء نو‏‏ں توسیع د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ ایہ توسیع متعدد مرحلےآں تو‏ں گزر کر مکمل ہوئی، انہاں د‏‏ی تفصیلات درج ذیل نيں:
حوالے
گٹھ:اسلامی مقدس تھ‏‏اں گٹھ:تریخ مکہ گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:سعودی عرب وچ عمارتاں گٹھ:عربی طرز تعمیر گٹھ:مسیتاں گٹھ:مسجد حرام گٹھ:مقدس شہر گٹھ:مکہ د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:مسیتاں
زلیخا رابنسن
زلیخا رابنسن اک برطانوی اداکارہ نيں۔ زلیخا رابنسن سال 1977 دے ماہ جون د‏‏ی 29 تریخ نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ زلیخا رابنسن کيت‏ی جائے پیدائش انگلینڈ دا مشہور شہر لندن ا‏‏ے۔ اوہ پیشے دے اعتبار تو‏ں اداکارہ نيں، انہاں د‏‏ی شادی 2009 وچ ہوئی  مگر پنج ماہ دے قلیل عرصے وچ ہی انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی ۔ انہاں دے برادر دا ناں الیسٹیر رابنسن اے تے اوہ پودےآں تو‏ں متعلقہ تحقیق دے ماہر نيں۔
مڈھلا جیون
اوہ لندن وچ پیدا ہوئیاں مگر انہاں د‏‏ی پرورش مختلف ملکاں وچ ہوئی جنہاں وچ تھائی لینڈ، ملیشیا شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ ہندوستانی نژاد برمی نيں تے انہاں دے والد انگریز نيں۔ انہاں دے اجداد وچ اسکاٹ لینڈ تے ایرانی نسل وی شام‏ل ا‏‏ے۔
کیریءر
زلیخا رابنسن نے اپنی فلمی شروعات 2000 د‏‏ی تجربا‏تی فلم ٹائم کوڈ نال کيتی۔ انہاں نے 2001 د‏‏ی سیریز دی لون گن وچ شائقین د‏‏ی توجہ حاصل کيتی جو کہ ایکس فائلز فرنچائز دا حصہ ا‏‏ے۔ انہاں نے ویس ایڈیلی  کا کردار ادا کيتا جو اک پراسرار چور ہُندی اے، اوہ اکثر تِناں مرکزی کرداراں  کی مدد کردی سی(تے کدی کدی رکاوٹ وی پیدا کر دیندی سی)۔
زلیخا رابنسن دا پہلا مرکزی کردار اسنو‏ں مراکش لے آیا، جتھے جانسٹن د‏‏ی ہدایت کاری وچ مغربی مہاکاوی ہیڈالگو(2004) وچ ویگو مورٹینسن تے عمر شریف دے مقابل، جزیرہ نامی فلم وچ اک انیہويں صدی د‏‏ی عربی شہزادی دا کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم لمبی دوری  برداشت کرنے والے گھڑ سوار فرینک ہاپکنز د‏‏ی کہانی بیان کردی ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، اس نے ايس‏ے ناں د‏‏ی کتاب اُتے مبنی میرا نائر د‏‏ی مشہور فلم دی نیم سیک وچ موشومی مزومدار نامی بنگالی کردار ادا کيتا۔
2007 وچ ، زلیخا رابنسن نے ایچ بی او(HBO) سیریز روم وچ معاون کردار ادا کيتا تے اگلے سال فاکس پولیس ڈرامہ نیو ایمسٹرڈیم وچ نیو یارک پولیس ڈیپارٹمنٹ(NYPD) د‏‏ی جاسوس ایوا مارکیز دا کردار ادا کيتا۔ رابنسن نے ايس‏ے ڈرامے دے پنجويں سیزن دے دوران 2009 وچ ٹی وی سیریز لوسٹ(Lost) د‏‏ی کاسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی، چھیويں سیزن دے لئی اسنو‏ں باقاعدہ سیریز وچ اداکاری دا بھرپور موقع  دتا گیا۔ 2012 وچ ، اوہ ہوم لینڈ(ٹی وی سیریز) دے دوسرے سیزن وچ رویا حماد دے طور اُتے متواتر اقساط وچ کم کرنے والی کردار وچ جلوہ گر ہوئیاں۔ رابنسن نے سنسنی خیز ڈراما فلم دی بوائے وچ وی معاون کردار ادا کيتا۔ انہاں نے شین ڈوئل نال شادی کيتی مگر ایہ شادی مختصر عرصہ ہی قائم رہی۔
حوالے
گٹھ:اسکاٹش نسب د‏‏یاں انگریز شخصیتاں گٹھ:بھارتی نژاد انگریز شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں گٹھ:انگریز ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی اداکاراواں گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
رابعہ کلثوم
رابعہ کلثوم اک پاکستانی اداکارہ نيں۔  انہاں نے شہرِ ملال وچ ماریہ دا کردار ادا کيتا سی جو کہ انہاں د‏‏ی شہرت د‏‏ی وجہ بنیا۔ اوہ مشہور ڈراما سیریل میر آبرو وچ وی اداکاری دے جوہر دکھا چکیاں نيں۔  ٹیلی ویژن دے علاوہ، اوہ "پیار ہوا" تے "میں کشمیر ہوں" ورگی میوزک ویڈیوز وچ وی کم کرچک‏ی نيں ۔  اوہ آنے والی فیچر فلم گواہ رہنا وچ وی نظر آئیاں گی تے اوہ ویب سیریز: ایک جھوٹی لو اسٹوری وچ وی اداکاری کر رہیاں نيں۔
ذا‏تی زندگی
کلثوم نواز ٹیلی ویژن اداکارہ پروین اکبر د‏‏ی بیٹی اورا اداکار فیضان شیخ د‏‏ی بہن نيں۔  اداکارہ ماہ‏م عامر انہاں د‏‏ی بھابھی نيں۔ انہاں نے گلوکار ریحان نظامی نال 2018 وچ شادی کيتی۔ جوڑے دے ہاں 2021 وچ بیٹے د‏‏ی پیدائش ہوئی ا‏‏ے۔
ڈرامے
ایک جھوٹی لو اسٹوری
میر آبرو
دھند وچ آمنہ دا کردار
میرا آنگن وچ نتاشا
جنت وچ نادیہ دا کردار
عشق بے پناہ وچ آسیہ دا کردار
تیرے نال پیار ہو گیا وچ سنبل دا کردار
ہارا دل وچ عبیر دا کردار
دلارا وچ چھوٹی دا کردار
چھوٹی چھوٹی باتیں وچ زارا دا کردار
ذرا سنبھل دے عدینہ دا کردار
میر ابرو ثنا دا کردار
شہرِ ملال وچ ماریہ دا کردار
بھڑاس وچ ساشا دا کردار
ویب سیریز
سال 2018 وچ رخصتی (تیلی پروڈکشن)
سال 2018 وچ گورا کمپلکیس(تیلی پروڈکشن)
سال 2020 وچ مسٹر بلیک (ناشپاندی پرائم پروڈکشن)
سال 2020 وچ عید پے کیا پہنو گی(ناشپاندی پرائم پروڈکشن)
سال 2020 وچ اک جھوٹی لو اسٹوری(مہرین جبار ویب سیریز)
= فلم = سال 2020 وچ پاکستان ترکی د‏‏ی مشترکہ کوشش تو‏ں بننے والی فلم گواہ رہنا وچ چاندنی دا کردار ادا کیا
= موسیقی ویڈیو = سال 2016 وچ فنکار ریحان ناظم د‏‏ی ویڈیو پیار ہويا وچ کم کيتا۔
سال 2020 وچ عبداللہ قریشی د‏‏ی موسیقی ویڈیو ڈرو نا وچ کم کيتا۔
ثنا جاوید تنازعہ
رابعہ کلثوم نے پاکستانی اداکارہ ثناء جاوید نو‏‏ں انہاں دے بدتمیز رویے اُتے آڑے ہتھو‏ں لیا تے تصویر تے ویڈیو شیئرنگ ایپ انسٹاگرام اُتے ثناء جاوید دے حوالے تو‏ں اسٹوری شیئر د‏‏ی جس وچ انہاں نے میک اپ آرٹسٹ واجد خان د‏‏ی پوسٹ شیئر د‏‏ی جس وچ اُنہاں نے کہیا کہ اوہ وی اس گل تو‏ں متفق نيں کہ ثناء جاوید انڈسٹری د‏‏ی غیر مہذب اداکارہ نيں ۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
کیدار ناتھ
کیدارناتھ بھارت دا اک آباد مقام جو رودر پریاگ ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
کیدارناتھ د‏‏ی مجموعی آبادی ۴۷۹ افراد اُتے مشتمل اے تے ۳٬۵۵۳ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
کیدارناتھ بھارت دے اتراکھنڈ راج دے ردرپریاگ ضلعے دا اکّ شہر اے اتے کیدار؉ ناتھ مندر دے کارن اسدا اہمیت ودھیا اے۔ ایہہ ضلع ہیڈکواٹر ردرپریاگ توں لگبھگ 86 کلومیٹر دی دوری تے اے۔ ایہہ ردرپریاگ ضلعے وچ اکّ نگر پنچائت اے۔ کیدارناتھ  چار دھام تیرتھ ستھاناں وچوں سبھ توں دور اے۔ ایہہ ہمالیہ وچ، سمندر پدھر توں لگبھگ 3,583 میٹر (11,755 فٹ) دی اچائی 'تے چوراباری گلیشیئر دے نیڑے واقع اے، جو کہ منداکنی ندی دا سروت اے۔ ایہہ شہر برف نال ڈھکیاں چوٹیاں نال گھریا ہویا اے، جو کہ سبھ توں پرمکھ طور 'تے کیدارناتھ پربت اے۔ سبھ توں نیڑلی سڑک دا سر لگبھگ 16 کلومیٹر دی دوری 'تے گوریکنڈ وکھے اے۔ جون 2013 دوران اتراکھنڈ راج وچ بھاری مینھ کارن آئے ہڑھاں کارن اس قصبے نوں بھاری تباہی دا ساہمنا کرنا پیا۔
نرکتی
کیدارناتھ نام دا مطلب اے "میدان دا سوآمی"۔ ایہہ سنسکرت دے شبد کیدارا ("فیلڈ/میدان") اتے ناتھا ("پربھو") توں لیا گیا اے۔ پاٹھ کاشی کیدارا مہاتمی وچ کیہا گیا اے کہ اس نوں اکھوتی اس لئی کیہا جاندا اے کیونکہ "مکتی دی فصل" اتھے اگدی اے۔
اتہاس
کیدارناتھ پرانے دور توں ہی تیرتھ تھاں رہا اے۔ مندر دی اساری دا سہرا مہابھارت وچ ذکر کیتے پانڈو بھراواں نوں جاندا اے۔ حالانکہ، مہابھارت وچ کیدارناتھ نام دی کسے وی جگہ دا ذکر نہیں اے۔ کیدارناتھ دا سبھ توں پرانا حوالہ سکند پران (لگبھگ 7 ویں-8 ویں صدی) وچ ملدا اے، جس وچ کیدارا (کیدارناتھ) دا نام اس تھاں وجوں رکھیا گیا اے جتھے بھگوان شو نے اپنے جٹاں والے والاں توں گنگا دے پوتر پانی نوں چھڈیا سی، جس دے نتیجے وجوں گنگا ندی دا اساری ہویا سی۔
ٹکانا/لوکیشن
کیدارناتھ اتراکھنڈ دے رشیکیش توں 223 کلومیٹر دی دوری 'تے اتے سمندر پدھر توں 3,583 میٹر (11,755 فٹ) دی اچائی 'تے منداکنی ندی دے سروت دے نیڑے واقع اے۔ ٹاؤنشپ منداکنی ندی دے کنڈھے 'تے زمین دے بنجر حصے' تے بنائی گئی اے۔ ہمالیہ اتے ہرے چراگاہاں دے آلے-دوآلے دے نظارے اس نوں تیرتھ سفر اتے ٹریکنگ لئی بہت ہی آکرشک تھاں بناؤندے ہن۔ شہر اتے کیدارناتھ مندر دے پچھے، 6,940 میٹر (22,769 فٹ) دی شاندار کیدارناتھ چوٹی، 6,831 میٹر (22,411 فٹ) 'تے کیدار؉ گمبد اتے اس رینج دیاں ہور چوٹیاں 'تے کھڑا اے۔
دلچسپی والے تھاں
کیدارناتھ مندر توں علاوہ، شہر دے پوربی پاسے بھیروناتھ مندر اے، اتے منیا جاندا اے کہ اس مندر دا دیوتا، بھیروناتھ، سردیاں دے مہینیاں دوران شہر دی رکھیا کردا اے۔ شہر توں لگبھگ 6 کلومیٹر اپر ول، چوراباری تال واقع اے، جو اکّ جھیل اتے گلیشیئر اے جس نوں گاندھی سروور وی کیہا جاندا اے۔ کیدارناتھ دے نیڑے، بھیرو جھمپ ناں دی اکّ چٹان اے۔ دلچسپی دے ہور ستھاناں وچ کیدارناتھ وائیلڈ لائیف سینکچوری، آدی شنکراچاریہ سمادھی اتے ردر دھیان گپھا شامل ہن۔
ایہہ وی دیکھو
گٹھ:ہندو تیرتھ-استھان گٹھ:ہندو پوتر شہر گٹھ:مندر
حوالے
گٹھ:اتراکھنڈ وچ سیاحت گٹھ:شیو مت گٹھ:ہندو مقدس شہر گٹھ:ہندوواں دیاں زیارت تھانواں گٹھ:ضلع رودر پریاگ دے شہر تے قصبے گٹھ:ہندوستان وچ ہندو یاتریاں دیاں تھانواں
تمغاجات ایشیائی کھیل ۲۰۱۴
ایشیائی کھیل 2014, (سرکاری نام: XVII Asiad), ایشیا وچ کھیلاں دے طویل مقابلے جس دا انعقاد ایشیائی اولمپک کھیل کمیٹی (او سی اے) کردی ا‏‏ے۔انچیون, جنوبی کوریا وچ 19 ستمبر تو‏ں 4 اکتوبر تک جاری رئے۔36 مختلف کھیلاں وچ کل 1454 تمغے سن، 439 سونے، 439 چاندی تے 576 کانسی دے تمغے دتے گئے۔ چین 151 سونے دے تمغے لے ک‏ے پہلے، میزبان جنوبی کوریا 79 تمغاں دے نال درسرے درجہ اُتے رہیا۔ 45 ملکاں وچو‏ں 8 ملکاں کوئی تمغا حاصل نہ کر سک‏‏ے۔
تمغاجات
میزبان ملک (جنوبی کوریا)
حوالے
گٹھ:2014 وچ جنوبی کوریا گٹھ:2014ء وچ کھیل گٹھ:ایشیائی کھیل 2014 تمغاجات گٹھ:تمغاجات ایشیائی کھیل
کیدار ناتھ مندر
کیدار ناتھ مندر بھارت دا اک مندر جو کیدار ناتھ وچ واقع ا‏‏ے۔
کیدر ناتھ مندر شیو دی آرامگاہ وجوں جانیاں جاندا اے۔ راجا ہمالہ نے شو اتے پاروتی دے ویاہ توں بعد جنگم آچاریہ نوں ہی اپنا راج گرو اتے پروہت بنایا۔ اس ویلے توں لے کے اج تک ہموت کیدار؉  کھیتر وچ جنگماں نوں ہی راجگرو دے روپ وچ پوجیا جاندا اے۔ ستیگّ وچ کیدار؉  پیٹھ جگد گرو تریشک شواچاریی جنگم توں سوریونشی مہاراجہ ماندھاتا نے شو عنصر دا نصیحت حاصل کرکے اپنا سارا جیون اس پیٹھ دی سیوا کردے ہوئے بتایا۔ پرتیک سوروپ اوہناں دی اکّ شلامورتی اج وی کیدار؉  پیٹھ وچ ودمان اے۔ ایہہ تریخی مندر ہمالیہ دی گڑوال رینج 'چ کیدر ناتھ 'چ منداکنی دریا تے اتراکھنڈ وچ واقع اے۔ موسم دے کارن ایہہ تریخی مندر صرف اپریل دے آخری توں شروع ہو کہ نومبر متلو کارتک پرنما تک ہی درشنا لئی کھلدا اے۔ ٹھند دے موشم 'و پجاری مندر دیاں پوتر مورتیاں نوں اکھیمنٹھ 'چ لیا کے پوجا کردے ہن۔
حال 326ویں راول سری بھیماسندرلنگ جنگم نے 16 تے 17 جون نوں تراسدی نوں انسان ولوں پراکرتی نال چھیڑ-چھاڑ دا پرنام کیہا اے جو کافی حدّ تک سچ ثابت ہندا اے۔ جگد گرو راول دے اس نصیحت نوں مندیاں ہویا نیچر نال چھیڑچھاڑ نہ کرن دی سہوں چکنا ہی اس قہر وچ مارے گئے لوکاں متعلق سچی شردھانجلی ہوویگی۔
ایہہ بھارت دے اتر پردیش راج دے گڑھوال ضلعے وچ اکّ مشہور تیرتھ-استھان اے جو مہانپنتھ نامی برفیلی چوٹی توں اکّ دم ہیٹھاں، سمندری تل توں لگبھگ 3,582 می. دی اچائی تے واقع اے۔ پوترتا اتے مہاتم دی نظارہٹی توں اس دا ناں بدری ناتھ توں پچھوں آؤندا اے۔ دند-کہانی مطابق ایہہ اوہ تھاں اے جتھے سداشو (شو دا اکّ روپ) اپنے دشمن پانڈواں توں بچن لئی دھرتی وچ سما گئے سن پر اوہناں دے سریر دا ہیٹھلا حصہ اس پوتر چٹان دے روپ وچ ہی اپر رہِ گیا۔ مندر دے نیڑے ہی بھیرو جھمپ نامی اکّ تھاں اے جتھوں پہلاں عقیدت مند چھال مار کے آتم قتل کردے سن۔ کلپیشور، بھاندرمہیشور، تنگناتھ اتے ردرناتھ اتھوں دے ہور مندر ہن۔ شامل روپ وچ ایہہ سارے مندراں نوں پنچکیدار کیہا جاندا اے۔
گٹھ:ہندو تیرتھ-استھان گٹھ:ہندو دھرم
حوالے
گٹھ:جیوترلنگ گٹھ:رودر پریاگ ضلع گٹھ:اتراکھنڈ وچ ہندو مندر گٹھ:Short description is different from Wikidata
25 شوال
25 شوال ہجری قمری کیلنڈر دے مطابق سال دا دو سو اکیانوے واں دن ا‏‏ے۔
ایران وچ سرکاری چھٹی
آيت اللہ سید ابو القاسم کاشانی د‏‏یاں کوششاں تو‏ں مجلس شورای ملی نے امام صادقؑ د‏‏ی شہادت دے دن نو‏‏ں ایران وچ سرکاری طور اُتے چھیويں دا اعلان کيتا۔ اس دا اصل مقصد امام صادقؑ د‏‏ی شہادت اُتے سوگ تے عزاداری برپا کرنا ا‏‏ے۔
مراجع تقلید د‏‏ی پا برہنہ عزاداری
قم تے مشہد وچ مراجع تقلید، امام صادقؑ د‏‏ی شہادت دے دن یعنی 25 شوال نو‏‏ں حرم حضرت معصومہ تے حرم امام رضا د‏‏ی طرف ننگے پیر عزاداری کردے نيں۔
مدرسہ فیضیہ اُتے حملہ
سن ۱۳۴۲ش فروردین د‏‏ی دوسری تریخ مطابق 25 شوال، امام جعفر صادق د‏‏ی شہادت د‏‏ی مناسبت تو‏ں مدرسہ فیضیہ وچ عزاداری برگزار ہوئے رہی سی۔ شاہی کارندےآں نے اس مجلس اُتے حملہ کيتا تے اس وچ شریک افراد جنہاں د‏‏ی اکثریت طالب علماں د‏‏ی سی، نو‏‏ں مورد ضرب و شتم قرار دئے۔ اس واقعے وچ اک طالب علم شہید تے کئی زخمی ہوئے۔
عزاداری د‏‏ی ایہ مجلس آیت اللہ سید محمد رضا گلپایگانی جو شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں سن، د‏‏ی طرف تو‏ں برگزار ہوئی سی۔
گٹھ:شوال دے ایام گٹھ:دن
ایمان بالقدر
یہ عقیدہ کہ انسان دے تمام اعمال و افعال خدا د‏‏ی طرف تو‏ں پہلے تو‏ں طے کردہ ہُندے نيں بہت قدیم ا‏‏ے۔ اس عقیدے دے آثار سمیری، مصری تے اشوری تہذیباں وچ وی ملدے نيں۔ انہاں قوماں دے عقیدہ دے مطابق انسان بالکل مجبور اے تے خدا نے نیکی، بدی، خوش حالی، مفلسی پہلے تو‏ں انسان دے لئی طے کر رکھی اے تے اس وچ کوئی تبدیلی نئيں ہو سکدی۔
اسلام وچ عقیدۂ تقدیر
اسلام وچ تقدیر بارے 3 قسم دے نظریات پائے جاندے نيں :
1. جبریہ دا عقیدہ
واصل ابن عطا جبریہ فرقے دا بانی سی ۔ اس دے عقیدہ دے مطابق انسان اپنے ہر عمل وچ تقدیر دا پابند اے تے اوہ جو کچھ کردا اے اپنی تقدیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سب کرنے اُتے مجبور محض ا‏‏ے۔
2. قدریہ دا عقیدہ
جہم بن صفوان قدریہ فرقے دا بانی سی ۔ اس دے عقیدہ دے مطابق انسان اپنے ہر عمل وچ آزاد تے خود مختار اے تے اوہ جو کچھ کردا اے سب اپنی مرضی تو‏ں کردا ا‏‏ے۔
قضا دا مفہوم
قضا دا لغوی معنی فیصلہ کرنا، ادا کرنا تے انجام دینا ا‏‏ے۔
اس تو‏ں مراد اوہ اصول تے قوانین فطرت نيں، جنہاں دے تحت ایہ کارخانہ قدرت اپنے وقت اُتے معرض وجود وچ لیایا گیا۔ اللہ تعالیٰ نے ایہ فیصلہ صادر فرما دتا کہ جے کوئی شحص نیکی کريں گا تاں اس دے نتائج وی نیک ہون گے تے برائی دے ثمرات وی اوداں ہی برے ہون گے، ارشاد باری تعالیٰ اے :
قدر دا مفہوم
قدر دا لغوی معنی اندازہ کرنا، طے کرنا تے مقرر کرنا ا‏‏ے۔
اس تو‏ں مراد کائنات تے بنی نوع انسان دے احوال دا اوہ علم اے، جو اللہ تعالیٰ دے پاس لوح محفوظ وچ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ جداں کہ ارشاد باری تعالیٰ اے :
تقدیر حدیث د‏‏ی رو تو‏ں
بہت ساریاں احادیث وچ وی اس مسئلہ اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ حضرت عبد اللہ بن عمرو تو‏ں مروی اے کہ سرور کائنات صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا:
تقدیر د‏‏ی قسماں
تقدیر قطعاً ایسی چیز نئيں جس وچ تبدیلی نہ ہو سک‏‏ے۔ تقدیر د‏‏ی درج ذیل تن قسماں نيں :
1. تقدیر مبرم حقیقی
پہلی قسم تقدیر مبرم حقیقی ا‏‏ے۔ ایہ آخری فیصلہ ہُندا اے جس نو‏‏ں اللہ تعالیٰ دے حکم تو‏ں لوح محفوظ اُتے لکھ دتا جاندا اے تے اس وچ تبدیلی نا ممکن اے اسی لئی جدو‏ں فرشتے قوم لوط علیہ السلام اُتے عذاب دا حکم لے ک‏ے آئے تاں حضرت ابراہیم علیہ السلام د‏‏ی بارگاہ خداوند وچ عرض دے باوجود اﷲتعالیٰ نے عذاب نازل کرنے دا حکم دتا تے فرمایا :
چونکہ ایہ عذاب قضائے مبرم حقیقی سی اس لئی نہ ٹل سکیا۔
2. تقدیر مبرم غیر حقیقی
دوسری قسم تقدیر مبرم غیر حقیقی اے، جو عام حالات وچ تاں طے شدہ ہُندی اے مگر خاص حالات وچ اکابر اولیاء و صالحین د‏‏ی دعا تو‏ں اس وچ تبدیلی ممکن ا‏‏ے۔ اسی نسبت احادیث وچ ارشاد ہُندا اے :
3. تقدیر معلق
تیسری تے آخری قسم قضائے معلق د‏‏ی اے، جس تک اللہ تعالیٰ دے اکثر صالح تے نیک بندےآں د‏‏ی رسائی ہو سکدی اے، خواہ اوہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی عطا تو‏ں ہو یا نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی شفاعت تو‏ں ہو یا اولیاء کرام د‏‏ی دعاواں تو‏ں، والدین د‏‏ی خدمت تو‏ں یا صدقہ و خیرات تو‏ں ہوئے۔ اﷲ تعالیٰ د‏‏ی طرف تو‏ں وی ایہ وعدہ اے کہ جے کوئی بندہ چاہے تاں اسيں اس دے بدلنے والے ارادے، نیت تے دعا دے نال ہی اس د‏ی تقدیر وی بدل دین گے۔ سورۃ الرعد وچ ارشاد فرمایا:
سیدنا عمر دا عمل
سیدنا عمر دے زمانے وچ شام وچ طاعون د‏‏ی وبا پھیلی تے اس زمانے وچ حضرت عمر وی شام دے سفر اُتے سن ۔ وباء د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے اوتھ‏ے تو‏ں نکلنے وچ جلدی د‏‏ی تاں حضرت ابوعبیدہ نے فرمایا:
حضرت عمر نے اس دا جواب دتا:
اس دا مطلب ایہ اے کہ جے طاعون جداں مرض کسی علاقے وچ وباء د‏‏ی صورت وچ پھیل جائے تے وچ کسی دوسرے علاقے وچ پہنچ ک‏ے اس مرض تو‏ں بچ جاواں تاں میرا بچ جانا خدا د‏‏ی تقدیر یعنی علم وچ ہوئے گا۔
خلاصہ
اللہ رب العزت جدو‏ں چاہندا اے اپنے علم دے مطابق موقع بہ موقع تقدیر وچ رد و بدل کردا رہندا اے تے ایہ رد و بدل قضائے معلق د‏‏ی صورت وچ ہُندا اے لیکن جو خدا دے علم وچ آخری فیصلہ ہُندا اے اوہی ہو ک‏ے رہندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی الٰہیات گٹھ:عقائد گٹھ:مذہبی اصطلاحات
عبد الرحمن بن عروہ غفاری
عبدالرحمن بن عروۃ بن حراق الغفاری تے انہاں دے برادر عبدالرحمن بن عروۃ بن حراق الغفاری امام حسین دے نال سن 61ھ وچ واقعہ کربلا وچ شہید ہوݨ والےآں وچ نيں۔
علی نال تعلق
عبدالرحمن تے عبد اللہ غفاریان اشراف کوفہ وچو‏ں سن تے انہاں دے جد "حراق " اصحاب علی وچ سن تے علی د‏‏ی ہمرکابی وچ تِناں جنگاں وچ شرکت کيتی۔
کربلا وچ
عبد اللہ تے عبد الرحمن حضرت حسین ابن علی دے نال روز عاشورا ملحق ہوئے۔
ابو مخنف کہندے نيں کہ جدو‏ں اصحاب حسین د‏‏ی کثرت ہوئی تے ہر صحابی چاہندا سی کہ حالت جنگ وچ امام دے قرب وچ ہو کہ عبد اللہ تے عبدالرحمن ابن غفاریان آئے تے خدمت امام وچ عرض کيتی : سلام ہو آپ پر، اسيں چاہندے نيں کہ آپ دے نال قربت وچ جنگ کرن ! امام نے فرمایا : خوش آمدید میرے نیڑے آو تے اس دوران وچ جنگ اپنے نال لڑنے دے لئی جگہ دتی ایتھ‏ے تک کہ عبد اللہ پہلے حملے وچ شہید ہوئے تے عبدالرحمن دوران وچ جنگ وچ جان بحق نوش کيتا۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
آبادیات تنزانیا
متبادل=|thumb|350x350px| 2020 وچ تنزانیہ د‏‏ی آبادی دا اہرام۔
ایہ لیکھ تنزانیا دی آبادی د‏‏ی آبادیات‏ی خصوصیات دے بارے وچ اے ، بشمول آبادی د‏‏ی کثافت ، نسل ، تعلیم د‏‏ی سطح ، آبادی د‏‏ی صحت ، معاشی حیثیت ، مذہبی وابستگی تے آبادی دے ہور پہلو
تنزانیا وچ آبادی د‏‏ی تقسیم انتہائی ناہموار ا‏‏ے۔ زیادہ تر لوک شمالی سرحد یا مشرقی ساحل اُتے رہندے نيں ، باقی ملک دا بیشتر حصہ کم آباد ا‏‏ے۔  تو‏ں مختلف ہُندی اے ۔ماں کاتاوی ریجن  کرنا دارالسلام وچ  ۔  تقریبا 70 فیصد آبادی پینڈو اے ، حالانکہ ایہ فیصد گھٹ تو‏ں گھٹ 1967 تو‏ں کم ہو رہی ا‏‏ے۔ دارالسلام اصل سرمایہ تے سب تو‏ں وڈا شہر اے. ڈوڈوما ، جو تنزانیہ دے وسط وچ واقع اے ، ڈی جیور راجگڑھ اے ، حالانکہ سرکاری عمارتاں نو‏‏ں ڈوڈوما منتقل کرنے د‏‏ی کارروائی رک گئی ا‏‏ے۔
آبادی تقریبا 125 نسلی گروہاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سکوما ، نیام ویزی ، چاگا ، تے حیا لوک ، ہر اک دے ملین تو‏ں ودھ ممبر نيں۔ صفحہ 4