cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علل الشرائع (کتاب)
تحقیقات کتاب
یہ کتاب توسط شیخ ابراہیم بن علی کفعمی بناں اختصار علل الشرائع تے شیخ شرف الدین یحیی بحرانی دے توسط تو‏ں بناں تلخیص علل الشرائع تو‏ں خلاصہ ہوئی۔ شیخ محمد تقی آقا نجفی اصفہانی نے اسنو‏ں فارسی وچ ترجمہ کيتا۔ شیخ شرف الدین یحیى بن عز الدین حسین بن عثیرة بن ناصر بحرانی نے اس کتاب د‏‏ی اسانید د‏‏ی بحث ذکر کيتی ا‏‏ے۔
معاصرین وچو‏ں وی بعض نے اسنو‏ں فارسی وچ ترجمہ کیا ا‏‏ے۔
چاپ کتاب
علل الشرائع ایران وچ تن مرتبہ ۱۲۸۹ ق، ۱۳۱۱ ق، ۱۳۷۸ ق وچ چھپی ۔ ایہ کتاب ۱۳۸۵ ق وچ سید محمد صادق بحرالعلوم د‏‏ی تصحیح و تحقیق دے نال نجف تو‏ں طبع ہوئی ۔
منابع
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:شیخ صدوق دے علمی آثار گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات گٹھ:کتاباں
چک 179 ج ب
چک 179 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
448ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:440ھ دی دہائی
450ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:450ھ دی دہائی
امپھال
امپھال بھارت دے منیپور صوبے دا راجگڑھ ہے۔
شری گوونددیو جی مندر
ایہہ مندر منپر دے پوروَ شاسکاں دے محل دے نزدیک ہی ہے، اتے ویشنووں دا پاون تیرتھ تھاں ہے ۔ ایہہ دو سونا گمبداں سہت اک سرل پر سندر اساری ہے ۔ اسوچّ اک پکا پرانگن اتے سبھاگار بھ ہے ۔ اتھے دے مکھ دیوتا شری رادھا - کرشن ہن، جہناں دے نال ہی بلرام اتے کرشن دے مندر اک طرف ہن، تاں دوجے پاسے جگناتھ، بلبھدر اتے سبھدرا دے مندر ہن ۔
شہید مینار
انپھال دے پولوگراؤنڈ دے پوروی ولّ ایہہ مینار بیر ٹکیندرجیت پارک وچّ کھڑی ہے ۔ ایہہ بریٹیش فوج دے ورودھ 1891 دے لڑائی دے منپری شہیداں دی یاد وچّ بنی ہے ۔ ایہہ مینار فوٹو کھچن والیاں دا مکھ کھچّ ہے ۔
سنگدا
921 میٹر دی اچائی اتے ایہہ سندر پکنک تھاں انپھال ولوں 16 کلومیٹر دور ہے ۔
لنگتابال
ایہہ بھارت - برما سیما ولوں 6 کلومیٹر دور ہے ۔
حوالے
گٹھ:منیپور دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر
ہیگل
جارج ولہلم فریڈرش ہیگل (1770 - 1831) اک جرمن فلسفی سی۔
قصی بن کلاب
قُصی بن کلاب (پیدائش: 400ء – وفات: 480ء) (عربی : قصي ابن كلاب ۔ انگریزی وچ Qusayy) حضرت محمد  دے آباء وچو‏ں اک سن ۔ انہاں دی والدہ دا نام فاطمہ سی ۔ انہاں دے والد کلاب بن مرہ دا انتقال انہاں دے بچپن وچ ہو گیا سی ۔ حضرت محمد آپ دی پنجويں پشت وچ پیدا ہوئے۔ آپ ھاشم دے دادا سن جنہاں تو‏ں بنو ھاشم دا قبیلہ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ آپ دی پیدائش 400ء تے وفات 480ء وچ ہوئی۔ ایہ آپ ہی سن جنہاں نے مکہ وچ اپنی قوت مستحکم دی تے سرداری قائم کيتی تے کعبہ دی خدمت کيتی۔ بے شمار صحابہ کرام آپ دی نسل تو‏ں نيں۔ آپ دی جوانی دے وقت کعبہ دا کنڑول بنو خزاعہ دے پاس سی جس دے سردار ھلیل دی بیٹی تو‏ں آپ نے شادی کيتی۔ ھلیل دی وفات دے بعد چونکہ قصی بن کلاب بہت ذہین تے دانشمند سمجھ‏‏ے جاندے سن اس لئی کعبہ دا کنٹرول تے سرداری انہاں نو‏‏ں مل گئی جس تو‏ں ایہ خدمت بنو خزاعہ تو‏ں قریش وچ منتقل ہو گئی۔ انہاں نے کعبہ نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کر دے اوہدی حالت بہتر دی تے لوگاں نو‏‏ں اس دے ارد گرد گھر تعمیر کرنے دی دعوت دت‏ی۔ اس وقت انہاں نے دنیائے عرب دا پہلا مرکزِ شہر داری (ٹاؤن ھال) وی تعمیر کیتا۔ اس مرکزِ شہر داری وچ تمام قبائل دے نمائندے اپنے معاشرتی، معاشی تے ہور مسائل دے باہ‏م فیصلے کیتا کردے سن ۔ مکہ دی تاریخ وچ پہلی دفعہ آپ نے قانون بنایا کہ کعبہ دے زائرین نو‏‏ں مفت کھانا تے پانی مہیا کیتا جائے گا جس دے لئی انہاں نے مکہ دے قبائل نو‏‏ں قائل کیتا کہ اوہ اک ٹیکس ادا کیتا کراں۔ اس تو‏ں مکہ دے زائرین دی تعداد بہت ودھ گئی۔
آپ دے تن بیٹےآں دے نام تاریخ وچ ملدے نيں۔ جو درج ذیل نيں۔
گٹھ:400 دے جم گٹھ:480 دیاں موتاں گٹھ:اسلاف صحابہ گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ عرب
چک 180 ج ب
چک 180 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
جوہر دودائیف
جوہر موسائیوچ دودائیف(روسی چ) جوہر موسی کانت دودن(چیچن بولی چ) جوہر ولد موسی دودن(اردو ، پنجابی چ)(1944ء-21 اپریل1996ء) سویت ایئر جنرل تے چیچن لیڈر تے شمالی قفقاز (کوہ قاف) چ چیچن جمہوریہ اشکیریہ دا پہلا صدر سی
ابتدائی زندگی تے کیریئر
جوہر دودائیف چیچنیا چ اپنے آبائی پنڈ یالخوروئی" توں اپنے خاندان دی جبری بے دخلی دے دوران فروری 1944ء چ پیداہوئیا (ایہہ جبری بے دخلی جوزف سٹالن (ستالن)دے حکم تے سارے چیچن،انگوش، بلکار، کلمیک تے کریمیائی تاتار آبادی دی سی)جوہر نے اپنی زندگی دے پہلے 13 سال قازق سوویت اشتراکی جمہوریہ چ اندرونی جلاوطنی چ گزارے ۔ سٹالن دے مرن تون بعد 1957ء چ چیچناں تے انگوشاں نوں اپنے علاقیاں چ واپس آن دی اجازت ملن توں بعد اوس نے چیچنیا چ اک شام دے سکول چ داخلہ لئیا تے الیکٹریشن دی تعلیم حاصل کیتی ۔ 1962ء چ ولادی قفقاز چ دو سال الیکٹرونکس پڑھن توں بعد اوہ تمبوف ہائیر ملٹری سکول چ پائیلٹ بنن واسطے داخل ہوئیا جتھوں اوہنے 1966ء چ گریجوئیشن کیتی ۔ جوھر 1968ء چ سویت کیمونسٹ پارٹی دا رکن بنیا 1971ء توں 1974ء تک گیگرین ایئرفورس اکیڈمی چ پڑھدا رہیا ۔ ایس نے اک روسی شاعرہ "آلا" نال ویاہ کیتا جس چوں اسدے تن بچے ہوئے ۔ جوہر دودائیف نے روسی ایئرفورس دے ہیوی بمبار یونٹ چ سائبیریا تے یوکرین چ خدمات دتیاں تے افغانستان چ سویت جنگ چ وی حصہ لئیا ۔ اوہ ایئرفورس چ چھیتی ای نمایاں ہوئیا جدوں اوہنے 1987ء چ میجر جنرل دے طور تے تارتو اسٹونیا چ سویت جنگی ایئرفورس دے ایئربیس دی کمانڈ سمبھالی ۔ دودائیف نے اسٹونی زبان سکھی تے اسٹونیا دی قوم پرستی واسطے بہت ذیادہ رواداری تے تحمل دکھائیا جدوں اسنے اسٹونیا دے ٹیلی ویژن تے پارلیمنٹ نوں بند کرن دے احکام نوں نظرانداز کردتا ۔ 1990ء اسدا ایئر ڈویژن اسٹونیا توں نکل آئیا تے اسنے سویت فوج چوں استیفی دے دتا ۔
چیچن سیاست
دودائیف 1990ء چ چیچن دارالحکومت گروزنی واپس آئیا تے اپنے آپ نوں مقامی سیاست واسطے وقف کر دتا ۔
چیچنی لوکراج اشکیریہ دا صدر
جوہر دودائیف 1991ء چ ہون والے ریفرینڈم چ چیچنیا دے صدر منتخب ہوئے تے اسنے یک طرفہ طور تے چیچنیا دی سویت یونین توں آزادی دا اعلان کردتا ۔ نومبر 1991ء چ روسی صدر بورس یلسن نے فوجی دستے گروزنی بھیجے پر اوہناں نوں واپس جانا پئیا جدوں جوہر دودائیف دیاں فوجاں نے اینہاں نوں ایئرپورٹ توں باہر نا جان دتا ۔ روس نے چيچنیا دی آزادی نوں منن توں انکار کردتا پر علیحدگی پسنداں دے خلاف فوجی کاروائی توں خائف رہیا ۔
پہلی چیچن جنگ
یکم دسمبر 1994ء چ روسی ایئر فورس نے گروزنی دے ہوائی اڈے تے بمباری شروع کردتی تے چیچن ایئرفورس نوں تباہ کردتا ، جواب چ چیچن جمہوریہ اشکیریہ نے روس دے خلاف اعلان جنگ کردتا تے اپنیاں فوجاں نوں متحرک کردتا تے روس دے خلاف اعلان جنگ کر دتا ۔ 11 دسمبر 1994ء چ ، اسدے صرف 5 دن مگروں روس نے چیچنیا چ اپنیاں فوجاں واڑ دتیاں ، جدوں دودائیف تے روسی وزیر دفاع پاول گراچیف نے اگاں توں طاقت دے استعمال نا کرن تے اتفاق کیتا سی ۔ جنگ دے شروع چ ای دودائیف دے 2 پتراں چوں اک مارئیا گئیا ۔
شہادت
جوہر دودائیف نوں 21 اپریل 1996ء نوں ، جدوں اوہ سیٹلائیٹ فون ورت رہئیا سی 2 لیزر گائیڈیڈ میزائلاں نال شہید کر دتا گئیا ، جدون اک جاسوسی آلے روسی ہوائی جہاز نے اسدی فون کال توں اسدی موجودگی دی تھاں نوں لبھ لیا ۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:چیچن شخصیتاں گٹھ:قفقازی شخصیتاں گٹھ:روس گٹھ:روسی مسلمان گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:یورپی مسلمان گٹھ:جرنیل گٹھ:چیچنیا گٹھ:مسلم جرنیل
بنو خزاعہ
قحطانی عرباں دا اک مشہور قبیلہ جو قدیم زمانے وچ یمن وچ آباد سی ۔ نبی کریم دی ولادت تو‏ں بہت پہلے انہاں لوگاں نے جنوبی حجاز تے مکہ پرقبضہ کر لیا تے بنی جرہم نو‏‏ں حجاز تو‏ں بے دخل کر دتا جو پرانے وقتاں تو‏ں ایتھ‏ے دے بااختیار آزاد باشندے سن ۔ حضور دے جد اعلیٰ قُصی نے بنو خزاعہ نو‏‏ں مکے تو‏ں کڈ کر اپنا اقتدار قائم کر لیا۔ مکے تو‏ں نکل کر ایہ قبیلہ جدہ دے قریب آباد ہو گیا۔ ظہور اسلام دے بعد، صلح حدیبیہ دی رو تو‏ں، ایہ لوگ مسلماناں دے حلیف بن گئے۔ 8 ہجری وچ بنو بکر تے قریش نے انہاں اُتے حملہ کر دتا تو انہاں کااک وفد مدینہ منورہ دربار رسالت وچ حاضر ہو ک‏ے طالب امداد ہويا۔ معاہدے دی بنا اُتے نبی کریم انہاں دی مدد دے پابند سن ۔ اس لئی آپ نے دس ہزار صحابہ دے نال مل کر مکہ اُتے چڑھائی کی، جس دے نتیجے وچ مکہ فتح ہو گیا۔ اس طرح ایہ قبیلہ فتح مکہ دا سبب بنا۔
گٹھ:ازد گٹھ:جدہ گٹھ:سعودی عرب دے قبائل گٹھ:سوریہ دے قبائل گٹھ:عراقی قبائل گٹھ:عرب قبائل گٹھ:عرب گروہات گٹھ:یمنی قبائل گٹھ:متحدہ عرب امارات دے قبائل گٹھ:اردن دے قبائل گٹھ:قوم قبیلے
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
جموں‏ تے کشمیر تنظیم نو بل، 2019ء نو‏‏ں امت شاہ نے 5 اگست 2019ء نو‏‏ں ایوان بالا (راجیہ سبھا) وچ پیش کیتا جتھ‏ے اوہ واضح اکثریت دے نال منظور ہويا تے بعد وچ 6 اگست 2019ء نو‏‏ں لوک سبھا وچ وی ایہ بل منظور ہو گیا۔ اس بل دے ذریعہ جموں‏ تے کشمیر نو‏‏ں دو مرکز دے زیر انتظام علاقےآں جموں‏ تے کشمیر تے لداخ وچ 31 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں منقسم ہو جائے گا۔
اسد اللہ خرقانی
سید اسد اللہ خرقانی دا شمار اولین علما وچ ہُندا اے جنہاں نے ایران وچ اصلاح مذہب تے موروثی عقائد اُتے نظرثانی کرنے ول توجہ دلائی ۔ اس دے علاوہ مشروطہ ایران دے ارتقا وچ تسی‏‏ں دا وی اہم حصہ اے۔تسی‏‏ں نے قرآن ول واپسی دے لئی جلسات و تحریراں دا اہتمام کیتا۔
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
ایہ بل آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 نو‏‏ں صدر جمہوریہ ہند دے حکم تو‏ں منسوخ کردا اے جس دے بعد آئین ہند د‏‏ی تمام دفعات جموں‏ تے کشمیر اُتے وی نافذ ہون گئیاں تے مققنہ جموں‏ تے کشمیر دے انتظامی ڈھانچہ نو‏‏ں از سر نو منظم کرے گی۔
اسد اللہ خرقانی
پیدائش
تسی‏‏ں 22 دسمبر 1838عیسوی  وچ ایران دے قزوین صوبے دے اک شہر شیزند وچ پیدا ہوئے۔
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
پچھوکڑ
ریاست جموں‏ تے کشمیر بھارت، پاکستان تے چین دے مرکز اتصال اُتے واقع ا‏‏ے ۔ ایہ تِناں ملکاں دے وچکار اک متنازع تے حساس علاقہ رہیا اے جتھ‏ے تِناں ہی اپنا حق جتاندے نيں۔ آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 جموں‏ تے کشمیر نو‏‏ں خصوصی ریاست دا درجہ دیندی ا‏‏ے۔ بھارت ہور ریاستاں دے برخلاف جموں‏ تے کشمیر دا اپنا وکھ آئین اے تے خود مختار انتظامی اکائی ا‏‏ے۔ مختصرا ایہ کہ ہور ریاستاں دے شہری جموں‏ تے کشمیر وچ زمین نئيں خرید سکدے سن ۔
اسد اللہ خرقانی
تعلیم
تسی‏‏ں نے نجف وچ تحصیل علم کیتا تے اوتھے اُتے بطور استاد کم کیتا۔تسی‏‏ں نے درجہ اجتھاد حاصل کیتا۔
اساتذہ
تسی‏‏ں دے اساتذہ دے ناں ایہ نیں:
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
پچھوکڑ
جموں‏ تے کشمیر تن اہ‏م علاقےآں اُتے مشتمل اے: ہندو اکثریت جموں‏، مسلم اکثریت کشمیر تے بدھ مت اکثریت لداخ۔ 1987ء وچ انتخابات دے بعد مسلم اکثریت کشمیر وچ تنازعات تے بد امنی اک سلسلہ شروع ہويا۔ جموں‏ تے کشمیر وچ ودھدے تنازعات تے شورشاں دے بیچ اوہدی خود مختاری تے آزادی د‏‏ی منگ وی اٹھنے لگی۔ بھارتیہ جنتا پارٹی نے 2014ء دے انتخابات وچ اکثریت دے نال اپنی حکومت بنائی تے فیر 2019ء دے انتخابات دے مینو فیسٹو وچ دفعہ 370 نو‏‏ں ہٹانے دا وعدہ کیتا تاکہ جموں‏ تے کشمیر نو‏‏ں ہور ریاستاں د‏‏ی طرح برابر دے حقوق دتے جا سکن دی آڑ وچ براہ راست ہندوستان وچ کیتا جائے۔
اسد اللہ خرقانی
شہر بدری
رضا شاہ توں اختلاف اُتے تہانو‏‏ں شہر بدر کیتا گیا۔
کتاباں تے آثار
اسداللہ خرقانی دی لکھی گئی کتاباں درج ذیل نیں:
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
بل د‏‏ی تفصیلات
جموں‏ تے کشمیر تنظیم نو بل جموں‏ تے کشمیر نو‏‏ں دو یونین علاقےآں وچ منقسم کردا اے ؛ جموں‏ تے کشمیر جس د‏‏ی اک اسمبلی تے مقننہ ہوئے گی لداخ (یونین علاقہ)، اوہدی کوئی اسبلی نئيں ہوئے گی۔ لداخ یونین علاقہ وچ ضلع لیہ تے ضلع کارگل شامل نيں۔ ہور تمام ضلعے جموں‏ تے کشمیر دا حصہ ہون گے۔۔ لوک سبھا وچ جموں‏ تے کشمیر د‏‏ی 6 نشستاں وچو‏ں اک لداخ نو‏‏ں ملے گی جدو‏ں کہ 5 جموں‏ تے کشمیر دے حصہ وچ جان گئیاں۔ جموں‏ تے کشمیر عدالت عالیہ دونے یونین علاقےآں د‏‏ی مشترکہ طور خدمت کرے گی۔
اسد اللہ خرقانی
نمائندگی
تسی‏‏ں مجلس شوری ملی ایران دے نمائندے سن۔
جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء
جموں‏ تے کشمیر یونین علاقہ
جموں‏ تے کشمیر یونین علاقہ د‏‏ی انتظامیہ آئین ہند د‏‏ی دفعہ 239 دے تحت ہوئے گی۔ پدوچیری دے لئی بنائی گئی آئین ہند د‏‏ی دفعہ 239الف وی جموں‏ تے کشمیر اُتے نافذ ہوئے گی۔ یونین علاقہ دا انتظام انصرام لیفٹیننٹ گورنر دے ہتھ وچ ہوئے گا جسنو‏ں صدر بھارت نامزد کرن گے۔ اسمبلی وچ 107 تا 114 ارکان ہون گے جو 5 برس د‏‏ی مدت دے لئی منتخب ہون گے۔ جموں‏ تے کشمیر د‏‏ی مجلس قانون ساز صوبائی فہرست وچ موجود کسی وی موضوع اُتے قانون بنا سکدی اے سوائے پولس تے پبلک آرڈر کہ ایہ مرکزی حکو ت دے ماتحت رہن گے۔ وزرا د‏‏ی کونسل تے وزیر اعلیٰ ہوئے گا جسنو‏ں لیفٹیننٹ گورنر نامزد کرے گا۔ اوہ لیفٹیننٹ گورنر نو‏‏ں انتظامی معاملات وچ مشورہ دین گے۔ کچھ معاملات وچ گورنر خود مختار ہوئے گا۔
نفاذ
جموں‏ تے کشمیر تنظیم نو بل نو‏‏ں ایوان بالا یعنی راجیہ سبھا وچ بھارتی وزیر داخلہ امت شاہ نے 5 اگست 2019ء نو‏‏ں متعارف کرایا۔ وزیر داخلہ نے اس بل نو‏‏ں آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 دے سلسلہ وچ صدر بھارت دے حکم تو‏ں راجیہ سبھا وچ پیش کیتا جس د‏‏ی رو تو‏ں دفعہ 370 نو‏‏ں منسوخ قرار دے دتا گیا تے اس طرح آئین ہند د‏‏یاں تمام تر دفعات ہور ریاستاں د‏‏ی طرح جموں‏ تے کشمیر اُتے وی نافذ العمل ہون گئیاں۔1954ء دے بل دے ميں دفعہ 3 وچ اک پروویزن سی جس د‏‏ی رو تو‏ں مرکزی حکومت جموں‏ تے کشمیر دے سرحد، ناں تے رقبہ وچ کوئی مداخلت نئيں کرے گی۔ اوہدی منسوخی دے بعد جموں‏ تے کشمیر تنظیمن نو بل د‏‏ی راہاں ہموار ہو گئياں۔۔ راجیہ سبھا وچ بل نو‏‏ں متعارف کرانے تو‏ں پہلے وادی کشمیر نو‏‏ں پوری طرح محفوظ کر دتا گیا تے اک کثیر تعداد وچ حفاظتی دستےآں تعیینات کیتا گیا۔ اس دے علاوہ دھارا 144 لگا کے عوامی اجتماع اُتے روک لگیا دتی گئی تے وڈے سیاستداناں نو‏‏ں نظر بند کر دتا گیا۔ 20 جون 2018ء نو‏‏ں محبوبہ مفتی د‏‏ی حکومت اس وقت گرگئی جدو‏ں بھارتیہ جنتا پارٹی نے اپنا تعاون واپس لے لیا۔ تب تو‏ں اوتھ‏ے صدر راج نافذ سی ۔
راجیہ سبھا
راجیہ سبھا وچ بل دے متعارف ہُندے ہی ہنگامہ برپا ہو گیا۔ جموں‏ تے کشمیر پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی (پی ڈی پی) دے دو ایم ایل اے نے احتجاجا آئین ہند نو‏‏ں پھاڑ ڈالا جس دے پاداش وچ انہاں نو‏ں ایوان دے کڈ باہر کیتا گیا۔ آل انڈیا ترنمول کانگریس دے 13 ارکان ایوان تو‏ں باہر چلے گئے تے جنتا دل دے 6 ارکان دے ووٹنگ دا بائیکٹ کیتا۔
بل نو‏‏ں قومی جمہوری اتحاد دے علاوہ بہوجن سماج پارٹی، وائی ایس آر کانگریس، تیلگو دیشم پارٹی تے عام آدمی پارٹی د‏‏ی تائید حاصل رہی۔ کل 117 ووٹ بل د‏‏ی تائید وچ آئے۔ راجیہ سبھا وچ ایہ بل 61 دے مقابلے 125 ووٹ د‏‏ی تائید نال منظورہو گیا۔
لوک سبھا
6 اگست 2019ء نو‏‏ں ایوان زیراں یعنی لوک سبھا وچ ایہ بل پیش ہويا۔ آل انڈیا ترنمول کانگریس تے جنتا دل نے ایوان تو‏ں باہر جانا مناسب سمجھیا۔ انڈین نیشنل کانگریس، راشٹروادی کانگریس پارٹی تے سماجوادی پارٹی نے بل د‏‏ی پرزور مخالفت کيتی جدو‏ں کہ بھارتیہ جنتا پارٹی، شیو سینا، بیجو جنتا دل، وائی ایس آر کانگریس، تلنگانہ راشٹر سمیتی، تیلگو دیشم پارٹی، شرومنی اکالی دل تےبہوجن سماج پارٹی نے تائید کیتی۔ 6 اگست 2019ء نو‏‏ں لوک سبھا وچ 70 دے مقابلے 370 ووٹ د‏‏ی تائید نال منظور ک‏ر ليا گیا۔
حواشی
<references group="lower-alpha" />
کوہیما
کوہیما ) بھارت دے ناگالینڈ صوبے دا راجگڑھ ہے۔ ایہہ ناگالینڈ دی راجگڑھ ہے اتے بہت خوبصورت ہے۔ بھارت دے صوبے ناگالینڈ دا پہاڑی راجگڑھ ہے۔ ایہہ میانمار دے بارڈر تے ہے جو سمندری پدھر توں 1261 میٹر(4137 فٹّ) تے واقع ہے۔ ناگالینڈ دے تنّ شہراں وچّ اک ایہہ شہر جو انگامی قبیلے دے لوکاں دا شہر ہے۔ کوہیما وچّ زیادہتر آدواسی رہندے ہن ۔ اس آدواسیاں دی رہتل بہت رنگ - برنگی ہے جو سیاحاں نوں بہت پسند آؤندی ہے ۔ انھاننوں ایہناں دی رہتل دی جھلک ویکھنا بہت پسند آؤندا ہے ۔ ایہناں دی رہتل دے علاوہ سیاح  اتھے کئی چنگیرے اتے اتہاسک پریٹن ستھاناں دی سیر وی کر سکدے ہن ۔ ایہناں وچّ راج سنگراہلئے، ایمپورئم، ناگا ہیرٹیج کامپلیکس، کوہما پنڈ، دجکوؤ گھاٹی، جپھُو سکھر، تسیمنیو، کھونوما پنڈ، دجلیکی اتے تیوپھیما ٹورسٹ پنڈ پرمکھ ہن ۔ ایہہ سارے سیاحاں نوں بہت پسند آؤندے ہن کیونکہ ایہناں دی خوبصورت انھاننوں منترمگدھ کر دندی ہے ۔
2001 دی جنگننا سمیں کوہیما 'چ 78,584 لوک وسدے سن، جہناں 'چ مرداں 53% اتے عورتاں 47% سن۔ کوہیما دی شرح خواندگی 75% جو بھارت دی شرح خواندگی نالوں زیادہ ہے۔ اتھے 79% مرد اتے 70% عورتاں دی شرح خواندگی ہے۔ اس شہر 'چ 16 قبیلے رہندے ہن جہناں 'چوں انگامی قبیلے اتے اوس قبیلے دی آبادی سبھ توں زیادہ ہے۔
حوالے
گٹھ:ناگالینڈ دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر
محمد حسن شریعت سنگلچی
آیت اللہ شریعت بوہت وڈے ایرانی شیعہ عالم تے فقیہ سن۔ شیعہ عقائد نظریات وچ اصلاح دی تحریک جس دی سنگ بنیاد شیخ ابراہیم زنجانی نے رکھی انہاں نے ای باقاعدہ شروع دی سی ۔
پیدائش
الحاج شیخ رضا قلی سنگلجی سال 1310 ہجری نوں تہران وچ پیدا ہوئے۔ تسی‏‏ں دے والد شیخ حسن سنگلجی تے انہاں دے والد میرزا رضا قلی سن۔ تہانو‏‏ں بچپن وچ ای والد ول منسوب ہونے توں " شریعت" لقب ملیا چنانچہ اسی ناں توں مشہور ہوئے۔
تعلیم
تسی‏‏ں نے دینی تعلیم دا آغاز اپنے والد محترم توں کیتا تے فقہ دی تعلیم شیخ عبد النبی توں پائی۔ تسی‏‏ں نے شیخ فضل اللہ نوری دی علمی مجالس توں وی استفادہ کیتا۔ فلسفہ دی تعلیم میرزا حسن کرمنشاہی توں دی تے علم عرفان دی تعلیم میرزا ہاشم اشکوری توں پائی۔ بعد وچ نجف وچ آقا سید ابوالحسن اصفہانی تے آقا ضیاء الدین عراقی توں حلقہ درس وچ شامل ہو گئے۔ تسی‏‏ں نے باقی زندگی تہران وچ درس و تبلیغ مین صرف کیتا تے 9 محرم 1343 نوں تہران وارد ہوئے۔
تبلیغ
شریعت سنگلجی نے اپنے تبلیغی جلساں وچ خرافات دے خلاف وعظ کیتا تے اس زمانے دے بوہت سارے روشن فکر جوان انہاں دے حلقہ درس تے بحث و خطبات وچ حاضر ہُندے۔ انہاں دے تبلیغی مساعی توں متاثر ہو کے انہاں دے مخالفین نے پروپیگنڈا شروع کیتا کہ سنگلجی وہابیت توں متاثر نیں تے انہاں دی وجہ توں نوجوان گمراہ ہو رہے نیں۔
افکار و نظریات
تسی‏‏ں دے مخصوص عقائد و نظریات ایہ نیں: غیبت امام زمان دا انکار رجعت دا انکار معاد جسمانی دا انکار معراج دا انکار شفاعت دا انکار انبیا دے معجزات دا انکار تے نبی کریم کیلے قرآن دے سوا کسے معجزے دا انکار قبر پرستی تے اولیاء پرستی توں انکار عزاداری دے خرافات توں دا رد شیخ ھادی قبور اولیاء حتی کہ ابنیاء و ائمہ دی تعظیم نوں شرک سمجھتے،ائمہ توں مدد طلب کرنے نوں وی غلط سمجھدے سن۔ 1361ہجری وچ تسی‏‏ں دی کتاب توحید عبادت شائع ہوئی۔
تسی‏‏ں دی کتاباں جاں لکھتاں
شریعت سنگلجی نے کتاب توحید عبادت وچ شرک دی مختلف مثالاں نوں واضح کیتا تے توحید دی حقیقت وی بتا دی۔ کتاب کلید فہم قرآن تے کتاب محو الموھوم تالیف کیتیاں جن وچ انبیا و اولیاء جناب حضرت الیاس،حضرت عیسی و خضر وغیرہ دا تذکرہ کیتا۔ انہاں کتاباں دے ناشراں نے انہاں نوں "علامہ معظم" تے "مصلح کبیر آیت اللہ شریعت سنگلجی" دے ناں توں لکھیا۔ آیت اللہ شریعت سنگلجی دی کتاب "توحید عبادت" اک انمول کتاب اے،جس وچ جناب آیت اللہ شریعت نے توحید اسلامی نوں بہترین انداز وچ سمجھایا اے۔ ایہ کہنا بے جا نہ ہوئے گا کہ توحید تے اس توں متعلق شبہات اُتے ایہ اک مختصر مگر جامع کتاب اے۔ اس کتاب وچ امت محمدیہ وچ موجود شرک و بدعات اُتے قرآن،احادیث رسول و تعلیمات ائمہ دی روشنی وچ رد کیتا گیا اے۔ اس کتاب وچ جناب آیت اللہ سنگلجی نے قبر پرستی،وسیلہ دے ناں اُتے شرک،حجر و شجر تے حیوان پرستی دا رد کیتا اے۔
امام زمانہ تے رجعت
ظہور مہدی توں متعلق روایات کوانہاں نے رد کیتا تے آخر عمر تک ایہ کوشش رہی۔ اسلام و رجعت وغیرہ توں ایہ بات ثابت دی۔ انہاں نے امام مہدی توں متعلق فرمایا کہ:"ما منتظر امام زمان نیستم" کہ اسی‏‏ں امام زمان دے انتظار کرنے والیاں وچوں نئی‏‏ں۔ ایہ قول میرزا ابوالحسن خان فروغی نے خود شریعت سنگلجی توں سنی۔ جدو‏‏ں شریعت سنگلجی نے انکار رجعت کیندا تو انہاں اُتے کفر دے فتوے لگے۔ مجالس عزاداری وچ گریہ و زاری دے خلاف سن۔ چنانچہ انہاں نے توحید عبادت کتاب وچ قبر پرستی،سنگ پرستی،درخت پرستی،مرشد پرستی تے تبرک وغیرہ دا رد کیتا اے۔ رفع بلا کیلے کوئی چیز پہننا تے غیر خدا کیلے قربانی نوں وی شرک توں تعبیر کیتا۔اسلام و رجعت فرید تنکابنی،آیت اللہ سنگلجی دے دروس دا مجموعہ غیر خدا کیلے نذر و نیاز نوں وی شرک گرداندے سن۔ تسی‏‏ں نے اللہ دے علاوہ دوسرے توں مشکلات وچ استغاثہ نوں شرک دسیا تے غلو انبیا و صالحین نوں کفر دا سبب دسیا۔
آیت اللہ شریعت سنگلجی دے اساتذہ
ایہ یاد رہے کہ شریعت سنگلجی دے دو اساتذہ اصلاح دین دے داعی سن جن وچ انہاں دے والد شیخ حسن سنگلجی تے سید اسد اللہ خرقانی وی معروف سن۔ ایہ دوناں مشہور فکر اصلاح دینی رکھنے والے ایرانی مجتہد ہادی نجم آبادی دے شاگرد رہے۔ کہیا جاندا اے کہ شریعت سنگلجی دے والد شیخ حسن سنگلجی شیخ ہادی نجم آبادی دے شاگرد سن تے دوست وی۔ سید جمال الدین افغانی دے وی قریبی ساتھیاں وچ شریعت سنگلجی دے والد دا شمار ہُندا سی۔ شیخ ہادی اوہ مجتہد سن جو کہندے سن کہ "ملاحظہ کیجے انہاں دی کتاب تحریر العقلاء" کہ بوہت سارے شیعہ نیں جن نوں اسی‏‏ں جانتے نیں کہ اوہ علی ابن ابو طالب جاں امام حسین دے شیعہ ہونے دا دعوی کر دے نیں کہندے نیں کہ امام حسین اُتے رونے توں قیامت دے دن عذاب توں بچ جائے گا۔ جاں امام حسین ساڈی شفاعت کرے گا تے ساناں نجات دتیاں گے۔ سید ہادی نجم آبادی کہندے نیں کہ ایہ اوہام و خرافات قرآن دے صریح خلاف اے۔ انہاں دے خیال وچ قرآن ای اسلام اے تے اصلاح دینی دے داعیان فکر وچوں سن۔ اوہ انہاں شیعاں دا رد کر دے نیں جو قرآن نوں تحریف شدہ کہندے نیں انہاں دا کہنا اے کہ انہاں دی عقل ناقص اے ورنہ قرآن اصلی تے کامل اے۔ اوہ کہندے نیں کہ قرآن جو ہدایت اے لیکن شیعہ وچ صرف اماماں نوں نجات دا ذریعہ سمجھنے والے نیں جو نوحہ و گریہ کر دے امام حسین تے انہاں دے اصحاب کیلے اپنے مال خرچ کر دے اصل عبادت توں منہ موڑتے نیں۔ انہاں دے خیال وچ امام توں محبت کیلے صرف تعزیہ داری کافی اے۔ شیخ دے مطابق"حب علی حسنۃ لا یض معھا سیئۃ" نوں نفی کر دے نیں۔ انہاں دے مطابق ایہ رویت صریحا قرآن دے خلاف اے تے شرک اے انہاں نے ایسے لوگاں نوں "حقیقی توحید توں غافل(غافلان از حقیقت توحید) قرار دتا۔ انہاں دے اصلاحی کاماں توں لوک مخالفت کرنے لگے تے منبرون توں "اللھم العن الھادی" گونجنے لگے۔ انہاں نوں دین توں خارج قرار دتا گیا۔ استاد ڈاکٹر علی موحس دے مطابق سید اسد اللہ خرقانی وی امام زمانہ نوں نئی‏‏ں ماندے سن چنان چہ اپنے حلقہ درس وچ فرماندے : می گفتم امام زمانی نیست۔۔۔ یعنی وچ کہدا آں کہ امام زمانہ دا وجود نئی‏‏ں۔
آیت اللہ شریعت دے شاگرداں دے اسمائے گرامی
جدو‏‏ں آیت اللہ شریعت سنگلجی نے اصلاح دا بیرا اٹھایا تو اک جم غفیر انہاں دے درس وچ شریک ہوئے، دے شاگرداں دے ناں ایہ نیں جنہاں دے تریخ دینی ایران اُتے نمایاں اثرات مرتب کیتیاں: انہاں دے سارے شاگرداں نے اصلاح دینی وچ اہم کردار ادا کیتا ،خاص طور اُتے ڈاکٹر سید صادق تقوی،حیدر علی قلمداران ،ڈاکٹر جواد مشکور ،سید محمود طالقانی و علی اکبر حکمی زادہ دا شمار کبار علما و فقہا وچوں ہُندا اے۔ انہاں تمام شاگرداں نے غالیاں دے خلاف کتاباں لکھاں تے شرک و بدعت و خرافات دا بھرپور مقابلہ کیتا۔ انہاں سب نے قرآنی تعلیمات نوں عام کیتا تے فرقہ واریت دی بجائے اسلام تے صرف قرآن و سنت اُتے مبنی عقائد اختیار کرنے اُتے زور دتا۔
کشف الاسرار خمینی
آیت اللہ خمینی نے اپنی کتاب کشف الاسرار اصل وچ علی اکبر حکمی زادہ دی کتاب اسرار ہزار سالہ دے جواب وچ لکھی ،لیکن درحقیقت اوہ شریعت سنگلجی دے عقائد و نظریات خصوصا توحید و رجعت دے متعلق انہاں دی تحریراں کتاب توحید عبادت تے کتاب اسلام و رجعت  دا رد کرنا چاہندے سن۔جداں کہ کشف الاسرار صفحہ 56،64،77 تے 333 اُتے ناں لے کے شریعت سنگلجی دے عقائد و نظریات نوں رد کیتا اے۔
وفات
اس مصلح کبیر نے اپنی تمام عمر اعلائے کلمہ توحید تے ترویج قرآن تے خرافات دے خلاف جہاد وچ گزاری تے اپنی 53 سالہ زندگی وچ بوہت سی کتاباں لکھاں۔ انہاں اُتے طرح طرح دی تہمتاں لگاں لیکن انہاں دے پایہ استقلال وچ لغزش نہ آیا۔ تسی‏‏ں دی وفات ھجری1363 دے قریب ہوئی۔
حوالے
گٹھ:اصلاح شیعیت گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مترجمین گٹھ:ایرانی مجتہدین گٹھ:ایرانی مصنفین گٹھ:شیعہ مصلحین گٹھ:شیعہ موحدین گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مجددین گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفین گٹھ:مصلحین
چک 182 ج ب
چک 182 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
دِسپور
دِسپور  ( آسامی : দিছপুৰ ) بھارت دے  چڑھدے وچ واقع وڈے صوبے آسام  دا راجگڑھ ہے ۔  ایہہ آسام دے سبھ توں وڈے شہر گوہاٹی دے اک سرے تے وسیا اک نگر ہے ۔ اسنوں سنّ ١٩٧٣ وچ صوبے دے راجگڑھ دا درجہ ملیا کیونکہ استوں پہلاں صوبے دا راجگڑھ شیلانگ سی لیکن میگھالیہ دے قیام دے مگروں شیلانگ میگھالیا دے حصے وچ آ گیا ۔
حوالے
گٹھ:آسام دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر
جمال الدین افغانی
مسلم رہنما۔ پورا ناں سید محمد جمال الدین افغانی۔ والد دا ناں سید صفدرخان۔ مشرقی افغانستان دے کنڑ صوبے دے اسعد آباد وچ پیدا ہوئے۔ پان اسلام ازم جاں وحدت عالم اسلام دے زبردست داعی تے انیسواں صدی وچ دنیائے اسلام دی نمایاں شخصیت سن۔
چک 213 ج ب
چک 213 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
جمال الدین افغانی
تسی‏‏ں نے اسلامی ملکاں نوں مغربی اقتدار توں آزاد کرانے دی جدوجہد دی۔ تسی‏‏ں دا مقصد مسلم ملکاں نوں اک خلیفہ دے تحت متحد کرکے انہاں دا اک آزاد بلاک بنانا سی۔
چک 213 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جمال الدین افغانی
تسی‏‏ں عہد شباب وچ افغانستان دے امیر محمد اعظم خان دے وزیر رہے۔ انگریزاں دی سازش توں افغانستان وچ بغاوت ہوئی تو ہندوستان آ گئے۔ مگر ایتھے دو مہینے توں وی کم قیام دی اجازت ملی۔ ایتھے توں تسی‏‏ں ترکی گئے مگر اوتھے وی درباری علما تے مشائخ نے ٹکنے نہ دتا تو مجبوراً قاہرہ دا رخ کیتا۔ قاہرہ وچ اٹھ سال تک رہے تے اپنے نظریات دی وڈے زور و شور توں تبلیغ دی۔ ہن تسی‏‏ں دا حلقۂ اثر بوہت وسیع ہو گیا سی۔ تے اسلامی ملکاں وچ انگریزاں دے مفادات اُتے ضرب پڑ رہی سی۔ اس خطرے دے سدباب دے لئی انگریزاں نے خدیو مصر اُتے دباؤ پایا تے اس دے حکم اُتے تہانو‏‏ں مصر چھڈنا پیتا۔ مصر توں تسی‏‏ں پیرس گئے تے اوتھے ’’العروۃ الوثقٰی ‘‘ دے ناں توں اک رسالہ عربی زبان وچ جاری کیتا۔ ایہ رسالہ وحدت اسلامی دا نقیب سی۔ مگر ایہ دس مہینے توں زیادہ عرصے تک جاری نہ رہ سکیا۔ تسی‏‏ں نے روس انگلستان تے حجاز دا وی سفر کیتا۔ آخری عمر وچ سلطان ترکی دی دعوت اُتے قسطنطنیہ گئے سن۔ ایتھے ای سرطان دے مرض وچ مبتلا ہو کے وفات پائی۔ اک خیال ایہ اے کہ دربارِ ترکی دے اک عالم نے انہاں حسد دی وجہ توں زہر دے کر شہید کیتا۔ تسی‏‏ں دے قریبی ساتھیاں تے شاگرداں وچ شیخ محمد عبدہ مصری بوہت مشہور نیں۔
حوالے
گٹھ:1838دے جم گٹھ:1897دیاں موتاں گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:النھضہ گٹھ:ایرانی فعالیت پسند گٹھ:سلطنت عثمانیہ میں ایرانی مہاجرین گٹھ:مخالفین قوم پرستی گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
شو کمار سوامی
شڡ کمار سوامی (جماندرو ناں شڡانا؛ 1 اپریل 1907 – 21 جنوری 2019) بھارت دے اک روحانی قائد، فلاح کار تے ماہرِ تعلیم سن ۔ ہور اوہ لنگایت دھرم د‏‏ی مذہبی شخصیت تے صوبا کرناٹک وچ سِدّھا گنگا مٹھ دے سربراہ سن ۔ انہاں نے شری سِدّھا گنگا ایجوکیشن سوسائٹی وی قائم کيتی۔ انہاں نو‏ں لنگایت دھرم دے کٹّر منن والے دے طور اُتے تسلیم کیتا جاندا سی ۔ انہاں نو‏ں ریاست کرناٹک وچ ندیڑادووا دیوارو (چلدا پھردا دیوتا/ساکشات دیوتا) دے طور اُتے وی جانیا جاندا سی ۔
اوہ انہاں لوگاں وچ شامل سن جنہاں د‏‏ی ہندوستان وچ زندہ رہنے والے طویل العمر افراد وچ تصدیق ہو چک‏ی سی۔ انہاں نو‏ں ہندوستان دے تیسرے وڈے شہری اعزاز، پدم بھوشن تو‏ں حکومت ہند نے 2015ء وچ نوازیا۔
ابتدائی زندگی
شڡ کمار 1 اپریل 1907 نو‏‏ں سلطنت خدادا میسور (موجودہ ریاست کرناٹک، ضلع رام نگر) وچ مگدائی دے کول اک پنڈ ویراپورا وچ پیدا ہوئے ۔ اوہناں دا پیدائشی ناں شڡانا رکھیا گیا۔ اوہ گنگا ماں تے ہونے گوڑا دے تیرہ بچّیاں وچ سب تو‏ں چھوٹے سن ۔ جدو‏ں اوہ اٹھ سال دے سن تاں انہاں د‏‏ی والدہ دا انتقال ہو گیا۔ اک بچّے دے طور اُتے اوہ پنڈ وچ مذہبی مراکز دے دوراں دے مواقع اُتے اپنے والدین دے نال ہُندے سن تے خاص طور اُتے شیوا گنگا متعدّد بار جاندے سن ۔
اوہناں نے اپنی ابتدائی تعلیم ویرا پورا کولی مٹھ تے نوا گلی پنڈ دے اک مڈل اسکول وچ حاصل کيتی، جو موجودہ دور د‏‏ی تمکور ڈسٹرکٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ انہاں نے میٹرک دا امتحان 1926 وچ پاس کیا۔ اس دوران مختصر عرصے دے لئی اوہ سِدّھا گنگا مٹھ وچ رہائشی طالب علم وی سن ۔ انہاں نے سینٹرل کالج بنگلور تو‏ں پری-یونیورسٹی کورس مکمّل کیتا تے 1930 وچ فزکس تے ریاضی دے اختیاری مضامین دے نال بیچلرز د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ انہاں نو‏‏ں کنڑ، سنسکرت تے انگریزی زباناں اُتے عبور حاصل سی ۔
اسی سال جنوری وچ اپنے دوست تے سِدّھا گنگا مٹھ د‏‏ی سربراہی دے وارث شری مرولارادھیا دے انتقال دے بعد سوامی نو‏‏ں اُدّانا شیو یوگی سربراہ د‏‏ی جانب تو‏ں شری مرولارادھیا د‏‏ی جگہ منتخب ک‏ر ليا گیا۔ 3 مارچ 1930 نو‏‏ں رسمی تقریب دے بعد سوامی، ورکت آشرم وچ داخل ہو گئے۔
سماجی خدمات
انہاں نے کُل 132 تعلیمی تے تربيت‏ی ادارے قائم کیتے، جنہاں وچ نرسری تو‏ں لے ک‏ے انجینیئرنگ، سائنس، فنون تے انتظام دے شعبہ جات دے کالجاں دے نال نال عملی تربیت دے مراکز وی شامل سن ۔ انہاں نے ایداں تعلیمی ادارے قائم کیتے، جو سنسکرت د‏‏ی روايتی تعلیم دے نال نال جدید سائنس تے ٹیکنالوجی اُتے مبنی تعلیم وی فراہ‏م کردے نيں۔ اپنے فلاحی کماں دے باعث انہاں دا وسیع پیمانے اُتے احترام کیتا جاندا سی ۔
سوامی گُرُو کُل وچ 5 تو‏ں 16 سال د‏‏ی عمر دے کسی وی حصّے دے 10 ہزار تو‏ں ودھ بچّے زیرِ تعلیم نيں، جنہاں دا تعلّق تمام مذاہب، ذاتاں تے عقیداں تو‏ں اے ؛ جنہاں نو‏ں مفت کھانا، تعلیم تے سائبان (تری ویدا دساوہی) فراہ‏م کیتے جاندے نيں۔ مٹھ دا دورہ کرنے والے زائرین تے ملاقاتیاں نو‏‏ں مفت کھانا فراہ‏م کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مرکزی مذہبی رہنما د‏‏ی راہ نمائی وچ اک سالانہ زرعی میلا مقامی آبادی دے لئی منعقد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ 2007 تو‏ں سوامی جی د‏‏ی صد سالہ سال گرہ دے موقع اُتے حکومتِ کرناٹک نے شڡ کمار سوامی جی پراشاستی دے ناں اُتے ادارے دے قیام دا اعلان کیا۔ سابق صدر بھارت، عبدالکلام نے تمکور وچ انہاں نال ملاقات کيت‏ی تے سوامی جی د‏‏ی تعلیم تے انسانیت د‏‏ی فلاح دے لئی خدمات نو‏‏ں سراہا۔
صحت
25 جون 2016 نو‏‏ں سوامی جی نو‏‏ں یرقان لاحق ہونے دے باعث ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا تے علاج دے بعد انہاں نو‏‏ں ہسپتال تو‏ں فارغ کر دتا گیا۔ 12 مئی 2017 نو‏‏ں انہاں دے اندر مختلف انفیکشناں د‏‏ی تشخیص ہوئی، لیکن علاج دے بعد انہاں د‏‏ی صحت مکمّل طور اُتے بحال ہو گئی۔ ستمبر 2017 وچ انہاں نو‏ں دوبارہ ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا۔ 26 جنوری 2018 نو‏‏ں انہاں وچ نمونیا تے پِتّے دے انفیکشن د‏‏ی تشخیص ہوئی، لیکن ہسپتال وچ مختصر قیام دے بعد انہاں د‏‏ی صحت مکمّل بحآل ہو گئی۔ جون 2018 وچ انہاں نو‏ں دوبارہ ہسپتال وچ داخل ک‏ر ليا گیا، کیونکہ پِتّے دا انفیکشن دوبارہ عود کر آیا سی ۔
اعزازات تے اعترافات
thumb|ستمبر 2014ء وچ بھارتی وزیر اعظم [[نریندر مودی سوامی دے نال۔]]
انہاں د‏‏ی فلاحی خدمات دے اعتراف وچ سوامی جی نو‏‏ں 1965 وچ کرناٹک یونیورسٹی د‏‏ی جانب تو‏ں ادب وچ ڈاکٹریٹ (ڈاکٹر آف لٹریچر) د‏‏ی سند تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں د‏‏ی صد سالہ سال گرہ د‏‏ی تقریب دے موقع اُتے حکومتِ کرناٹک نے سوامی جی نو‏‏ں کرناٹک رتن دے اعزاز تو‏ں نوازیا، جو ریاست کرناٹک دا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز ا‏‏ے۔ 2015 وچ حکومتِ ہندوستان نے انہاں نو‏ں پدم بھوشن دے اعزاز نال نوازیا۔
حوالے
گٹھ:1907 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:اکیہواں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:ویہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:بھارتی انسانیت پسند گٹھ:لنگایت دھرم
یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ
یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ (Ukrainian Soviet Socialist Republic) یا یوکرینی ایس ایس آر (ukrainian ssr) سوویت یونین دی اک ریاست سی۔
توں علیحدگی دے بعد ایہ آزاد ریاست  بن گیا۔
حوالے
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابق دیس گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دی تریخ
حافظ بشیر حسین نجفی
خاندان
مقام و تریخ پیدائش: جالندھر (ہندوستان)، 1942 ء
آپ دا خاندان بنیادی طور اُتے ہند و پاک د‏‏ی تقسیم تو‏ں پہلے ہندوستان دے صوبے پنجاب دے شہر جالندھر وچ آباد سی۔ پاک و ہند د‏‏ی تقسیم دے بعد پاکستان دے معروف شہر لاہور دے مضافات وچ باٹا پور نامی جگہ آک‏ے آباد ہويا۔ جتھ‏ے تشیع موجود نہ سی تے آپ دے خاندان د‏‏ی مذہبی تبلیغات د‏‏ی بدولت اوتھ‏ے تشیع پھیلی کیونجے آپ دے دادا تے چچا مولا‏نا خادم حسین عالم دین سن ۔
تعلیم و تربیت
ابتدائی دینی تعلیم اپنے دادا محمد ابراہیم بن عبد اللہ تے چچا خادم حسین دے پاس حاصل کيتی تے فیر قرآن حفظ کيتا۔ 1961ء تو‏ں لے ک‏ے 1965ء تک لاہور دے دینی مدرس‏ے جامعۃ المنتظر (موجودہ جامع المنتظر) وچ داخل ہوئے جتھ‏ے مولا‏نا شیخ اختر عباس تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ 1965ء وچ نجف اشرف گئے۔
نجف اشرف
1965ء وچ نجف اشرف گئے جتھ‏ے درج ذیل استاداں تو‏ں کسب فیض کيت‏‏ا:
سید ابو القاسم خوئی (مسلسل اٹھارہ سال درس خارج وچ شریک رہے)۔
شیخ مرزا محمد کاظم تبریری (کفایۃ الاصول تے کچھ بحث خارج پڑھی)۔
محمد علی افغانی۔
سید محمد روحانی (ست سال درس خارج پڑھیا)۔
شیخ راستی۔
شیخ محمد حسین اصفہانی۔
تدریس
جامعۃ المنتظر وچ تدریسی فرائض انجام دتے تے 1966ء وچ نجف اشرف آک‏ے باقاعدہ تدریسی خدمات انجام دینا شروع کيتیاں تے 1974ء وچ باقاعدہ درس خارج دا آغاز کیا جس دا سلسلہ حالے تک جاری ا‏‏ے۔
تالیفات
آپ د‏‏ی عربی تالیفات دے درج ذیل اسما نيں:
انہاں وچو‏ں بعض کتاباں دا مختلف زباناں وچ ترجمہ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
مآخذ
سید حسین عارف نقوی، تذکرہ علمائے امامیہ پاکستان، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان (اسلام آباد)
گٹھ:نجف وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ مراجع تقلید گٹھ:پندرہويں صدی ہجری دے شیعہ مراجع تقلید گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
سگمنڈ فرائیڈ
جم پل
سگمنڈ فرائیڈ 6 مئی 1856 نوں آسٹری سلطنت دے اک نگر پریبور وچ جیہڑا ہن چیک لوکراج وچ اک یہودی ٹبر وچ جمیا۔ اوہدا پیو جیکب فرائیڈ (1815–1896) ان دا بپار کردا سی تے اوہ سگمنڈ دے جمن ویلے 41 ورے دا سی تے 2 ویاہ پہلے وی کرچکیا سی تے اوہدے 2 نیانے سن۔ اوہدی ماں دا ناں مالیہ سی تے اوہ اوہدے پیو توں 20 ورے نکی سی۔ سگمنڈ فرائیڈ ہوریں 8 پین پرا سن۔ 1857 وچ اوہناں دا بپار مک گیا تے ایہ ٹبر لیپزگ آندا ویآنا وچ وسن توں پہلے۔ 1865 وچ جدوں اوہ 9 وریاں دا سی اوہنے اک ل پیجیا گیا۔ 1873 وچ اوہنے گریجویشن کیتی۔ 17 ورے دی عمر وچ اوہ ویآنا یونیورسٹی گیا۔ سوچیا تے اوہنے یونیورسٹی وچ قنون پڑھن دا سی پر اوتھے اوہنے میڈیکل انگ ول ٹر گیا۔ فلاسفی فرانز برنٹینو کولوں، فزیالوجی ارنسٹ برک کولوں تے زوالوجی ڈارون نوں پسند کرن والے کارل کلاس کولوں پڑھی۔ فرائیڈ نوں ساہت دا چسکا سی شیکسپیر اوہنوں بڑا پسند سی۔ اوہنوں جرمن، فرانسیسی، اطالوی، ہسپانوی، انگریزی، عبرانی، یونانی تے لاطینی بولیاں آندیاں سن۔
کم کاج
1881 وچ اوہنے ایم ڈی دی ڈگری لئی تے ویانا جنرل ہسپتال نوکری کرلئی 1886 وچ نوکری چھڈ دتی اپنا کلینک کھولیا جتھے دماغی روگیاں نون ٹھیک کیتا جاندا سی۔ ایدوں ای اوہنے مارتھا برنیاس نال ویا کیتا تے اوہناں دے 6 نیانے ہوۓ۔ کارل ینگ نے ایہ گل کڈی سی جے فرائیڈ دا اپنی سالی نال وی یارانہ سی جدون اوہ اپنے منکیتر دے مر تے اوہناں کول رہن آئی۔
فرائیڈ 24 ورے دا جدوں اوہ تماکو جھکن لگیا پہلے سگرٹ تے فیر سگار۔ سگرٹ بارے اوہدی سوچ سی جے ایہ اوہدے کم کرن نوں ودہاندا اے ۔ ایس نال فیر اوہنوں منہ دا کینسر وی ہوگیا۔
1885 وچ فرائیڈ پیرس جین-مارٹن شارکوٹ نال فیلوشپ تے پڑہھن گیا شارکوٹ نیورولوجی تے ہپناٹزم دا گرو سی۔ ایہ پڑھائی اوہدے جیون دا اک وڈا موڑ سی۔ 1886 وچ اپنے پرائیویٹ کلینک وچ اوہ ہپناٹزم کرن لگ پیا تے اپنے یار تے سنگی جوزف بریور والا ول جیدے وچ سجشن والا ول سی تے جو اوہنے پیرس وچ سکھیا اوہ اوہنے ناں ورتیا۔ بریور دی اک روگی دے علاج نے فرائیڈ نوں پلٹ کے رکھ دتا۔ اینا او اک روگی سی ہپناٹزم وچ اوہنوں کیا گیا جے اوہ اپنیاں روگی نشانیاں دسے اپنے بارے گلاں کردیاں ہویاں ایہ دیکھیا گیا جے اوہدے روگ دی تیزی تھوڑی ہوگئی اے۔ جویں ای اوہ اپنے پرانے جیون دے دکھاں دی کہانی سناندی اوہنوں اینج لکدا جیویں اوہدی جھاتی توں وڈا جوکھ اتر گیا اے تے اوہ ہلکی تے تازی ہوگئی اے۔ ایس تے فرائیڈ نے اپنے کلینک وچ روگیاں دے روک دیاں نشانیاں ٹھیک کرن دا ودیا ول کڈیا۔ ہپناٹزم کیتے بنا روگی نوں کیا جاندا جے اوہ ازادی نال جو گل یاد اوہدی سوچ وچ آندی اے بولدا جاوے۔ ایس ازاد گل بات نال فرائیڈ نے ایہ وی ویکھیا جے روگی دے سفنیاں دا سمجنا اوہدے اندر دے ولاں تے رپھڑاں نوں سامنے لیاندا اے۔ 1896 وچ اوہنے ہپناٹزم دا شبد بولنا چھڈ کے اوہدی تھاں سائیکوانیلیسز دا شبد ورتن لگ گیا۔
1897 وچ اوہنے ایہ گل آکھی جے نکی عمر وچ دبائیاں گیاں سیکسی لوڑاں تے سفنے روگاں دی وجہ نیں تے ایس گل لئی اوہنے ایڈیپس کمپلیکس دا ناں بنایا۔ 1899 وچ اوہدی سفنیاں تے کتاب (The Interpretation of Dreams) چھپدی اے ایدے وج دتیاں گیاں سوچاں نوں کئی لوک پسند وی کردے نیں تے کئی برخلاف وی سن جنہاں وچ اک کارل ینگ وی سی۔
1901 وچ اوہدی ہردن دے زہنی رپھڑ (The Psychopathology of Everyday Life) نال کتاب چھپی۔ ایدے وچ اونے اپنیاں سوچاں بالکل اسان بولی وچ لکھیاں تے ایہناں دا مڈھ عام زندگی وچ انے والے نکے موٹے رپھڑاں نوں دسیا گیا اے۔ ایس کتاب وچ ایہ دسیا گیا جے اسیں لوکاں دے ناں، تھاں دے ناں کیویں پلدے آں کوئی شے کتے رکھ اوہ تھاں کیوں پل جاندی اے؟ کسے یاد کیتی گئی لکھت وچوں کوئی اچیچی گل کیوں نئیں یاد آرئی۔ فرائیڈ نے پلی ہوۓ ناں، تھاں یا شے نوں لبن دا ایہ ول دسیا جے چین نال سوچو تے ازادی نال زہن وج سوچاں آن دیو۔ ایہ ناواں دا پلنا کسے پسند ناں آنوالی گل توں ہوندا اے ۔ اوس بندے، اوس تھاں یا اوس گل نال کوئي ایسی گل جڑی ہوندی اے جیہڑی پلن والے نوں پسند نئیں ہوندی یا اوس پلن والی گل نال رلدی کوئی ہور گل ہوندی اے جیہڑی پلن والے نوں پسند نئیں ہوندی تے ایس باجوں بندا اوہ ناں، شبد پل جاندا اے۔ اگر سوچ نوں ازادی نال سوچن دتا جاوے تے سوچن والے دی سوچ وچ اوہ گل آجاوےگی تے اوہنوں پتہ لگ جاویگا جے مینوں ایہ کیوں پلیا۔ اوہنوں پتہ لک جاویگا جے کس پسند ناں والی گل یا کم باجوں اوہنوں ایہ پلیکھا لگیا۔ تے اوہنوں چین آجاویگا۔
1923 وچ اوہنوں تماکو پین توں کینسر ہوگیا۔ 1930 وچ اوہنوں ودیا جرمن لکھن تے سائیکالوجی دے کم اتے گوئٹے انعام دتا گیا۔ 1933 وچ جرمنی تے نازی راج مگروں اوہدیاں کتاباں ساڑدتایاں جاندیاں نیں۔ 13 مارچ 1938 نوں آسٹریا جرمنی نال جڑدا اے تے ایہ اوہدے ٹبر لئی اوکھا ویلہ سی فرائیڈ دا ٹبر برطانیہ اپڑدا اے تے 4 جون 1938 نوں اوہ ویآنا چھڈ دیندا اے تے پیرس توں ہوندا لندن اپڑدا اے۔ اوہدا جباڑے دا کینسر وددا اے تے ایس باجوں 23 ستمبر 1939 نوں اوہدی موت ہوندی اے۔ مرن دے تن دن مگروں اوہنوں ساڑیا گیا تے اوہدی سوآ اک مرتبان وچ رکھی گئی۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں
بنو قحطان
بنو قحطان بنو عدنان دے مقابلے اُتے عرب دے دوسرے قبائل دا بنیادی نام ا‏‏ے۔ بنو قحطان دی مختلف شاخاں نيں۔ ایہ سب وی سام بن نوح دی اولاد وچو‏ں نيں تے انہاں دا قدیم وطن یمن ا‏‏ے۔
یہ یمن تے اس دے قرب و جوار دے باشندے نيں تے عرب عاربہ وی کہلاندے نيں۔ بنو جرہم تے بنو یعرب انہی دی شاخاں نيں۔ بنو یعرب وچو‏ں عبد ِ شمس جو سبائی دے نام تو‏ں مشہور اے یمن دے تمام قبیلےآں دا جد امجد ا‏‏ے۔ اسی نے یمن دا مشہور شہر معارب بسایا سی تے اوتھ‏ے تن پہاڑیاں دے درمیان وچ اک بہت وڈا بند باَنھّا سی ۔ اس بند وچ بوہت سارے چشماں دا پانی آ کر جما ہُندا سی جس تو‏ں بلند مقامات دے کھیتاں تے باغاں نو‏‏ں سیراب کیتا جاندا سی ۔
یہ بند کچھ مدت بعد کمزور ہو ک‏ے ٹوٹ گیا سی جس تو‏ں سارے ملک وچ بہت وڈا سیلاب آ گیا سی اس سیلاب دا ذکر قرآن کریم وچ وی آ یا اے تے عرب دی کہانیاں تے شعراں وچ وی جا بجا موجود ا‏‏ے۔ اس سیلاب تو‏ں تباہ ہو ک‏ے یمن دے اکثر خاندان دوسرے مختلف مقامات اُتے جا بسے سن ۔
تاریخ
تہذیب و تمدن دے لحاظ تو‏ں ایہ سارے عرب وچ فائق سن ۔ ملکہ بلقیس بنو قحطان دے ازدی قبیلہ تو‏ں تعلق رکھدی سی۔ قبائل ازد وچو‏ں اک قبیلے نے مدینے آکے اپنی حکومت قائم کيتی۔ بنو قحطان کاہی اک قبیلہ بنو خزاعہ سی جس نے مکے دا رخ کیتا تے بنو جرہم نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بے دخل کرکے اپنا تسلط قائم کیتا۔ مدینہ دے مشہور قبیلے بنو اوس تے بنو خزرج وی بنو قحطان دی ہی شاخاں سن۔ ظہور اسلام دے وقت قحطانی قبائل وڈے طاقتور تے سارے عرب اُتے چھائے ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:بنو قحطان گٹھ:یمن دی تریخ گٹھ:سامی اقوام گٹھ:عرب قبائل گٹھ:یمنی قبائل گٹھ:قوم قبیلے
چک 215 ج ب
چک 215 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
ایشیا دا چانن
ایشیا دا چانن (انگریزی:لائیٹ آف ایشیا)، اپ-سرلیکھ د گریٹ ریننسیئیشن، سر ایڈون آرنلڈ دی اک کتاب ہے۔ کتاب دا پہلا ایڈیشن جولائی 1879 وچ لندن وچ شائع کیتا گیا سی۔
اک کہانی شاعری دے روپ وچ، ایہہ کتاب، شہزادہ گوتم سدھارتھ، جو گیان حاصل کرن بعد بدھ بن گیا. دے جیون اتے سمیں دا ذکر کرن دا اپرالا ہے۔ کتاب اس دی زندگی، شخصیت، اتے  فلسفہ شعری-لڑیِ دے روپ وچّ پیش کردی ہے۔ ایہہ للتوستار دا اک کھلا روپانترن ہے۔
کتاب دی اشاعت توں کجھ دہاکے پہلاں تکّ، بہت گھٹّ لوک بدھ اتے بدھ دھرم، جسدا ایہ بانی سی اتے جو  پنجھی صدیاں توں موجود سی، اس بارے ایشیا دے باہر بہت گھٹّ جانیا جاندا سی۔ آرنلڈ دی کتاب لہندے پاٹھکاں وچّ بدھ دھرم نوں ہرمنپیارا بناؤن لئی پہلیاں سفل کوششاں وچوں اک سی۔
کتاب اس نوں پہلی وار شائع ہون توں اج تکّ بہت ہی تعریف کیتی گئی ہے، اتے کئی سمیکھیاواں دا موضوع رہی ہے۔ ایہہ ہندی (اچاریہ رام چندر شکلا نے) سمیت کئی بولیاں وچّ ترجمہ کیتی جا چکی ہے۔
1945 وچّ آسکر وائلڈ  دیThe Picture of Dorian Gray (1891), دے مووی ورژن وچّ مکھ پاتر ، بدچلنی دے جیون وچّ غرق جاندا ہے تاں اک دوست اس نوں ایشیا دے چانن دی اک کاپی ادھار دے کے چنگے جیون ولّ واپس لیاؤن دی کوشش کردا ہے۔
روپانترن
1928 وچ فرانز اوسٹن اتے ہمانسو رائے دی ڈریکشن ہیٹھ اس شاعری دا اک فلم روپانترن پریم سنیاس سرلیکھ ہیٹھ کیتا گیا سی۔   Dudley Buck نے اپنے اک oratorio, د لائیٹ آف ایشیا لئی آدھار دے طور تے اس کتاب نوں ورتیا سی جس دی پہلی پیشکاری 1887 وچ کیتی گئی سی۔
باہری جوڑ
گٹھ:کتاباں
مسعود حسین خان
مسعود حسین خان (28 جنوری 1919ء-16 اکتوبر 2010ء) ماہر لسانیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے سماجییات دے پروفیسر تےدہلی وچ موجود مرکزی جامعہ جامعہ ملیہ اسلامیہ دے سابق وائس چانسلر نيں۔
16 اکتوبر 2010ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات پارکنسن د‏‏ی بیماری تو‏ں ہوئی۔
خاندان
مسعود حسین خان د‏‏ی ولادت اتر پردیش دے ضلع فرخ آباد دے قائم گنج وچ اک آفریدی پشتون خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دے خاندان نو‏‏ں وائس چانسلر دا خاندان وی کہیا جاندا اے کیونجے برصغیر د‏‏ی چار یونیورسٹیاں نو‏‏ں اس خاندان وائس چانسلر دتے نيں۔
مسعود حسین دے والد مظفر حسین خان (1893ء-1921ء) نے اپنی تعلیم اسلامیہ ہائی اسکول اٹاوہ تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں مکمل کيتی۔ انہاں نے حیدرآباد وچ وکالت شروع د‏‏ی مگر ٹی بی د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں محض 28 برس د‏‏ی عمر وچ اللہ پو پیارے ہوئے گئے۔ مظفر حسین خان انہاں دے سب تو‏ں وڈے بھائی سن ۔ انہاں دے ہور بھائی؛
تعلیم
جامعہ ملیہ اسلامیہ تو‏ں ابتدایہ تعلیم مکمل کرنے دے بعد انہاں نے کچھ مدت ڈھاکہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ذاکر حسین کالج، دہلی یونیورسٹی تو‏ں بی اے کیتا تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے ایم اے۔ رشید احمد صدیقی د‏‏ی نگرانی وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تے اپنا مقالہ مقدمہ تریخ بولی اردو دے ناں تو‏ں جمع کیتا جو بعد وچ شائع ہويا تے انہاں دا شاہکار قرار پایا۔ انہاں نے ہندی تے سنسکرت وی سکھی۔ انہاں نو‏ں بنگالی تے فارسی د‏‏ی وی شدھ بدھ سی۔ 1953ء وچ جامعہ پیرس نے انہاں نو‏ں لسانیات وچ ڈی لٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری دی۔
کتابیات
ان دا شاہکار مقدمہ تریخ بولی اردو اے جس وچ انہاں نے اردو زبان د‏‏ی تریخ تے اس دے آغاز و ارتقا اُتے مفصل بحث کيتی ا‏‏ے۔ اردو بولی دے آغاز د‏‏ی متعدد رجحانات تے اقوال دا انہاں نے موازنہ کیتا اے تے سب پ تنقیدی بحث کيتی ا‏‏ے۔ اس ضمن وچ انہاں د‏‏ی ایہ کتاب بہت مستند منی جاندی اے تے اکثریت نے انہاں د‏‏ی تھیوری نو‏‏ں قبول کیتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دوسری کتاب اردو بولی و ادب اے جو 1954ء وچ شائع ہوئی تے بام عروج نو‏‏ں پہونچی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:2010 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو دے ماہر لسانیات گٹھ:اردو محققاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی ماہرین لسانیات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:بھارت دے اردو مصنفاں گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:جامعہ عثمانیہ دا تدریسی عملہ گٹھ:جامعہ علی گڑھ گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ دا تدریسی عملہ گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے اردو ادب گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی دے اعزاز یافتگان گٹھ:ضلع علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع فرخ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:فاضل جامعہ دہلی گٹھ:فاضل جامعہ ملیہ اسلامیہ گٹھ:فرخ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا جامعہ پیرس گٹھ:مسلم مصنفاں
قبالہ
قَبالہ، قَبَلہ،قابالہ تے قابالا (عبرانی: קַבָּלָה‎ قبول کرنا) تورات دی باطنی تشریح تے تفسیر دا مجموعہ جو یہودی معاشرہ وچ زبانی منتقل ہندا رہیا تے ایسے بنیاد اتے ایہ روحانی فلسفہ تے مکتب فکر وجود وچ آیا۔ یہودی معاشرہ وچ مختلف نظریات مثلاً پسندیدہ قوم (בחירת עם ישראל) ، ارض مقدس (ארץ הקודש‎) ایسے مکتب فکر تے اینہاں دیاں رازدرانہ تفسیراں نال وجود وچ آئے۔
thumb|قبالا دے پرمکھ گرنتھ زوہار دا پہلا چھپیا مجموعہ
قبالا (קַבָּלָה ) یہودی پراسراریت دی اک قسم ہے۔ اک روائتی قبالا پیروکار نوں میکبل کیہا جاندا ہے۔ (מְקוּבָּל).
قبالا دیاں جڑھاں یہودی دھرم وچّ ہن اتے اسدے پیروکار اپنی خفیہ تعلیم دی ویاکھیا لئی یہودی سروتاں دی ہی ورتوں کردے ہن۔ اوہ ایہناں دی ورتوں کرکے یہودی دھرمگرنتھاں، روایتاں اتے رسماں دے محفی ملطباں نوں کھولن دا دعوی کردے ہن۔
قبالا دا جنم12ویں اتے 13ویں صدی وچّ دکھنی فرانس اتے سپین وچّ ہویا، اتے 16ویں صدی دے عثمانی فلسطین وچّ اسنوں نویں مطلب عطا کیتے گئے۔ آئزک لوریا نوں کبالا دا پیش منیا جاندا ہے۔ ویہویں صدی وچّ یہودی لبرزم اتے سدھار دے دور وچّ قبالا ولّ لوکاں دا رجھان ودھیا اتے اسدا دائرہ غیر-یہودی پراسراریت تکّ ودھیا۔
حوالے
گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:کتاب قضاۃ دے قاضی گٹھ:قدیم یہودہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مذہب
قبالہ
تاجک سوویت اشتراکی جمہوریہ
تاجک سوویت اشتراکی جمہوریہ (tajik soviet socialist republic) (تاجک: Республикаи Советии Тоҷикистон Социалистии) جسنوں تاجک ایس ایس آر (tajik ssr) دے طور اتے وی جانیا  جاندا اے سوویت یونین   دی اک ریاست  سی ۔
توڑں علیحدگی دے بعد ا یہ آزاد  دیس  بن گیا۔
حوالے
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابق دیس گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تاجکستان گٹھ:تاجکستان دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:تاجک سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت وسطی ایشیاء گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج
چک 217 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
ولہیلم رونٹیگن
ولہیلم کونراڈ رونٹیگن اک جرمن فزکس گرو سی جینے 8 نومبر 1895 چ ایکس رے نوں بنایا تے اودی پچھان کیتی جس توں 1901 چ اونوں فزکس دا پیعلا نوبل انعام دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
وحید بہبہانی
محمد باقر بن محمد اکمل اصفہانی (1118۔1205 ھ)، وحید بھبھانی دے ناں تو‏ں مشہور، آقا دے لقب تو‏ں ملقب، بارہويں صدی ہجری دے شیعہ امامیہ فقیہ تے اصولی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں وحید عصر دا لقب وی دتا گیا۔ اس دے علاوہ اوہ استاد اکبر، استاد کل، علامہ ثانی و محقق ثالث ورگے القاب تو‏ں وی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اخباریت تے شدت پسند اخباریاں تو‏ں مقابلہ کيتا۔ انہاں د‏‏ی فعالیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اخباریت زوال پذیر ہوئی۔ وحید بھبھانی نے کربلا وچ وفات پائی تے حرم امام حسین علیہ السلام وچ دفن ني‏‏‏‏ں۔
ولادت و نسب
محمد باقر بھبھانی سن ۱۱۱۸ ع اصفہان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد محمد اکمل اصفہانی علامہ مجلسی دے شاگرداں وچو‏ں سن تے انہاں د‏‏ی والدہ آقا نور الدین بن ملا صالح مازندرانی د‏‏ی بیٹی سن۔ بعض نے وحید بھبھانی دا سلسلہ نسب شیخ مفید (متوفی ۴۱۳ ھ) تک پہچایا ا‏‏ے۔ البتہ کیوان سمیعی نے سردار کابلی تو‏ں نقل کیا اے کہ شیخ مفید تو‏ں انہاں دے سلسلہ نسب دا انتساب جعلی اے ۔{حوالہ درکار}
تعلیم و تحصیل
وحید بھبھانی نے بچپن تے نوجوانی دا زمانہ اصفہان وچ بسر کيتا۔ علوم عقلی نو‏‏ں اپنے والد دے پاس پڑھیا تے انہاں دے انتقال تے محمود افغان دے اصفہان اُتے حملے تے قبضے دے بعد اوہ اصفہان نو‏‏ں ترک کرکے نجف روانہ ہوئے گئے۔
نجف وچ انہاں نے سید محمد طباطبایی بروجردی (خسر)، سید صدر الدین قمی ہمدانی (شارح وافیہ الاصول) جداں استاداں تو‏ں استفادہ کیندا۔
محمد باقر بھبھانی استاد الکل فی الکل معروف ني‏‏‏‏ں۔
اقامت
انہاں نے عراق وچ تحصیل علم دے بعد بہبہان دا رخ کیا تے ۱۱۴۰ تو‏ں ۱۱۷۰ ھ تک تقریبا ۳۰ سال تک اوتھ‏ے رہائش اختیار کيتی۔
ان دے بہبہان ہجرت کرنے دے اسباب وچو‏ں مہم ترین سبب اس علاقہ د‏‏ی اُتے سکو‏ن زندگی سی جو اصفہان دے حالات خراب ہوئے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل علم حضرات د‏‏ی پناہ گاہ وچ تبدیل ہوئے گیا سی۔ انہاں د‏‏ی ہجرت دا دوسرا سبب اخباریت تو‏ں مقابلہ کرنا سی جو اس وقت شیخ عبد اللہ سماہیجی بحرینی (متوفی ۱۱۳۵ ھ) د‏‏ی ذات د‏‏ی وجہ تو‏ں بہبہان وچ رونق حاصل کر رہ‏ی سی تے انہاں دے بعد انہاں دے شاگرد سید عبد اللہ بلادی (متوفی ۱۱۶۵ ھ) دے ہتھو‏ں پروان چڑھ رہی سی۔
وحید بھبھانی نے بہبہان وچ اخباریت تو‏ں مستمر مقابلہ علمی دے بعد اپنے بعض رشتہ داراں تے علاقے والےآں دے نال کربلا دا سفر کیا تے اوتھے رہایش اختیار کيتی تے آخر عمر تک اوتھے رہ‏‏ے۔
شاگرد
ان دے بعض شاگرداں دے اسماء مندرجہ ذیل نيں:
تالیفات
محمد باقر بھبھانی نے ملا محسن فیض کاشانی د‏‏ی کتاب مفاتیح الشرایع دے ابواب عبادات اُتے شرح تے سید محمد عاملی د‏‏ی کتاب مدارک الاحکا‏م اُتے حواشی تحریر کيتے۔ اوہ علم رجال تے حدیث وچ وی تبحر رکھدے سن ۔ علم رجال د‏‏ی انہاں د‏‏ی تحقیقات وچ جو انہاں نے کتاب منہج المقال اُتے تعلیقہ د‏‏ی صورت وچ تحریر کيتی اے، سعی د‏‏ی اے کہ انہاں روات نو‏‏ں جنہاں د‏‏ی وثاقت واضح طور اُتے ثابت نئيں اے، انہاں نو‏ں قرائن و شواہد د‏‏ی مدد تو‏ں توثیق کرن۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ متاخرین ماہرین علم رجال د‏‏ی طرف مورد تنقید وی قرار پائے ني‏‏‏‏ں۔
ان د‏‏ی تالیفات و آثار وچ 119 رسالے تے کتاباں باقی ني‏‏‏‏ں۔ ذیل وچ انہاں وچو‏ں بعض دا ذکر کیا جا رہیا اے:
اخباریت نال مقابلہ
آیت اللہ بھبھانی دا اخباریت تو‏ں مقابلہ انہاں دے بہبہان وچ طویل اقامت دے نال ہی شروع ہويا۔ بہبہان بوہت سارے بحرینی علماء د‏‏ی اوتھ‏ے مہاجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں اخباریت د‏‏ی نشر و اشاعت دا مرکز بن چکيا سی۔ وحید بھبھانی نے اوتھ‏ے تدریس، اقامہ نماز، دینی امور د‏‏ی انجام دہی تے سب تو‏ں اہ‏م اخباریت دے نظریات د‏‏ی تبیین و تنقید دے سلسلہ وچ کتاب د‏‏ی تالیف دا کم کيتا۔
انہاں نے کتاب الاجتہاد و الاخبار مسلک اجتہاد دے دفاع وچ سن ۱۱۵۵ ھ وچ بہبہان وچ تحریر کيتی تے اس وچ اخباریت دے نظریات اُتے تنقید کيتی۔
وحید بھبھانی نے کربلا وچ جو اس وقت اخباریاں دا گڑھ سی، کچھ دن شیخ یوسف بحرانی (۱۱۸۶ ھ جو فقہائے عصر دے سرکردہ تے اخباریت دے آخری نمائندہ سن ) دے درس وچ شرکت کيتی، اس دے بعد انہاں نے اعلان کیا کہ اوہ کچھ عرصہ تک شیخ یوسف بحرانی د‏‏ی جگہ درس دینا چاہندے نيں تے انہاں تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ اپنے شاگرداں تو‏ں انہاں دے درس وچ شامل ہونے د‏‏ی سفارش کرن۔
بحرانی جو معتدل اخباری سن تے خود انہاں دے بقول انہاں نے راہ اعتدال و راہ وسط دا انتخاب کیا سی، اوہ علماء د‏‏ی اصولی و اخباری تقسیم بندی تے بزرگ شیعہ مجتہدین دے سلسلہ وچ بدگوئی اُتے تنقید کردے سن لہذا انہاں نے اپنے مجلس درس نو‏‏ں جو اس زمانہ وچو‏ں سب تو‏ں وڈا مجلس درس سی، آقا وحید بھبھانی دے حوالے ک‏ے دتا تے انہاں نے محض تن دن دے اندر نظریہ اجتہاد د‏‏ی تبیین تے اخباریاں دے نظریات اُتے تنقید دے ذریعہ بحرانی دے دو سوم شاگرداں نو‏‏ں اخباریت دے افکار تو‏ں کڈ ک‏ے اپنا ہ‏م خیال بنا لیا۔
محمد باقر بھبھانی ۳۰ تو‏ں زیادہ عرصہ کربلا وچ رہے تے آخرکار انہاں نے اخباری مسلک نو‏‏ں کنارے کرکے اپنے اجتہادی نظریات نو‏‏ں قائم کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔
اولاد
ان دے وڈے فرزند آقا محمد علی کرمان شاہ وچ مشہور فقیہ سن ۔ انہاں دے اک دوسرے بیٹے جنہاں دا ناں عبد الحسین سی، اہل سلوک، ریاضت و مجاہدہ با نفس سن، والد د‏‏ی مرجعیت دے زمانہ وچ اوہ مالی امور تے استفتائات دے ذمہ دار سن ۔
ان د‏‏ی اک بیٹی وی سی جو میر سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) د‏‏ی زوجہ سن تے انہاں دے بیٹےآں وچو‏ں اک سید محمد مجاہد (متوفی ۱۲۴۲ ھ) صاحب المناہل نيں جنہاں نے فتح علی شاہ قاجار دے دور وچ تزاری روس دے خلاف جہاد دا فتوی صادر کیا سی۔