cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آسام ریشم
اتہاس
کوٹلی دا معاشیات، تیجی صدی ق م دا اکّ سیاسی ساہت، آسام دے اچّ پدھری ریشمی کپڑیاں دا حوالہ دندا اے۔ کوٹلی نے سورناکڈیک (کامروپ توں) دے نال وانگکا (وانگا/دکھنی بنگال توں)، مگدھکا (مگدھ توں) اتے پونڈرکا (پنڈرا/اتری بنگال توں) دے پیداوار دا ذکر کیتا اے، جیہناں وچوں سورناکڈیک، مگدھکا اتے پونڈریکا کپڑے کوسسری (کوسسری) دیاں قسماں سن۔ /موگا) اتے سینہ-پتہ (ملبیری ریشم)۔
اس حقیقت دی تائید کہ کامروپ نے سورنکڈیک دی اساری کیتا سی، 8ویں صدی دے لکھاری کماریلا بھاٹا ولوں تائید کیتی گئی اے، جس نے ارتھشاتر دی اپنی ٹپنی وچ کیہا اے کہ کامروپ سورناکڈیا (کامروپیشچیو سورنا کڈیا) سی۔
معاشیات دے مطابق، سورناکڈیک دے ریشے 'مکھن دے رنگ'، 'سورج وانگ لال' اتے اتم گن دے سن۔ رنگ دے اس ذکر دے کارن، ریشم دی قسم نوں آسانی نال مگا وجوں پچھانیا جا سکدا اے۔ پاٹھ وچ چار رکھاں (وکلا، لکچا، واٹا اتے ناغہ-ورکسا) دا وی حوالہ دتا گیا اے جیہناں نوں ریشم دے کیڑے کھاندے ہن۔ ایہناں وچوں وکلا اتے ناغہ-ورکسا، ایریکیلس اتے میگنولیا جینس نال متعلق ہن، جس نوں مگا ریشم کیڑے اینتھریا اسمینسس کھان لئی جانیا جاندا اے؛ جدوں کہ لکچا (آرٹوکارپس لکچا) اتے واٹا موریسی (ملبیری) جینس نال متعلق ہن جس نوں پیٹ سلکورم کھواؤندا اے۔ 9ویں صدی دے تھیسورس امرا-کموضوع توں اس دی ہور تائید ہندی اے جس وچ ذکر کیتا گیا اے کہ فائبر پیٹرونا (چٹے ریشم دا اکّ روپ) دے کیڑے، واٹا، لکچا آدی دے پتیاں اُتے کھوآئی جاندے ہن۔ 9ویں صدی دے تھیسورس امرا-کموضوع توں اس دی ہور تائید ہندی اے جس وچ ذکر کیتا گیا اے کہ فائبر پیٹرونا (چٹے ریشم دا اکّ روپ) دے کیڑے، واٹا، لکچا آدی دے پتیاں اُتے کھوآئی جاندے ہن۔
پرانے پاٹھ کالکا پران (10ویں-11ویں صدی دے وچکار) پرانے کامروپ وچ دیوی-دیوتیاں دی پوجا وچ ریشم دی ورتوں نوں چنگی طرحاں درج کردا اے۔ پاٹھ دے مطابق، دکرواسنی پیٹھ (جس نوں سعدیہ دی تامریشوری وی کیہا جاندا اے) وکھے دیوتیاں دی پوجا کردے ویلے، لال، پیلا اتے چٹا کوسیا (مطلب جنگلی ریشم، شاید مگا) مندر دے پردھان دیوتیاں دیاں مورتیاں نوں کھچن لئی ورتیا جاندا سی۔  ایہہ جانیا جاندا اے کہ مگا، پرانے سمیاں وچ، پیلے (قدرتی)، چٹے (میجنکاری مگا) وچ مہیا سی اتے اکثر لال رنگ وچ رنگیا جاندا سی۔
سیریکلچر دا علم ممکن طور اُتے 3000-2000 ق م دے ویلے دے آسپاس چین توں آئے تبتی-برمنتی گروہاں کول پہنچیا سی۔ اس توں علاوہ، دکھن-مغربی سلک روڈ راہیں ریشم دا اکّ ہور وپار سی جو چین توں شروع ہو کے برما اتے آسام وچوں لنگھدا سی، انت وچ ترکمینستان وچ مکھ ریشم رستہ نال جڑیا ہویا سی۔ ایہہ درساؤن لئی کئی ہور ریکارڈ ہن کہ ریشم آسام راہیں بھارت آیا سی۔ سنسکرت پاٹھ ہرشچرت (اتری بھارتی حکمران ہرشوردھن دی جیونی جو کہ درباری شاعر بنبھٹّ ولوں 7ویں صدی وچ لکھیاں گئیاں سی) دے مطابق، راجا ہرشوردھن دے تاجپوشی تقریب دوران، کامروپ دے راجا بھاسکرورمن نے اتری بھارتی راجے نوں بہت ساریاں قیمتی وستواں بھینٹ کیتیاں سن۔ اس وچوں سبھ توں اہم قیمتی کپڑے اتے گہنے شامل ہن۔ ایہناں وچ اکّ ڈکولا کپڑے نال لپیٹی اکّ چھتری، پتہ-سوتر دے کپڑے دے نال-نال کسوما کپڑے شامل سن جو پتجھڑ دے چندرما دی روشنی (شاردا چندرما شوچا کسمنی) وانگ خالص سن۔ ایہہ کپڑے ریشم جاں لنن دے ہو سکدے ہن۔ پاٹھ وچ ایہہ وی ذکر کیتا گیا اے کہ کمر دے ریشے انے برابر اتے پالش کیتے گئے سن کہ ایہہ بھوج-پتر ورگا سی، جو ریشم نوں وی درسا سکدا اے۔
ہیون سانگ ولوں لکھے رکارڈاں وچ آسام دے ریشم دے حوالے وی ملدے ہن جتھے اسنے راجا بھاسکر ورمن دے راج دوران کامروپ وچ ریشم دی ورتوں اتے وپار نوں لکھیا اے۔ رام موہن ناتھ نے اپنی کتاب د بیکگراؤنڈ آف آسامی کلچر وچ لکھیا اے کہ ایہہ "واضع اے کہ پرانے دور وچ تبت، مدھ ایشیا اتے چین دے وکھ-وکھ حصیاں توں وپاری وکھ-وکھ رستیاں راہیں آسام وچ آؤندے سن، اتے جویں کہ اوہ زیادہ تر ریشم دا وپار کردے سن، اوہ سن۔ عام طور اُتے سیریس - سرہادوئی - سریٹیز - سراٹا - کراٹا کیہا جاندا اے۔ اس لئی کراٹا شبد منگولوئڈ مول دے لوکاں دا حوالہ دین والا اکّ عام شبد اے اتے ایہہ خاص طور اُتے بوڈوز نوں درساؤندا اے۔" ناتھ ولوں درسائے گئے ایہہ بوڈو اج کچاریاں وجوں جانے جاندے ہن جس وچ بورو، دماسا، چوتیا، ربھاس، سونووال، گارو اتے کوچ ورگے گروہ شامل ہن۔ جے۔ جیؤگیگن نے اپنی کتاب سلک ان انڈیا وچ کیہا اے کہ: "کیڑے دی شروعات دی متی جو وی ہو سکدی اے، موجودہ ویلے وچ اسدی جغرافیائی ونڈ، اتے حقیقت پرجاتیاں پہلی وار اکّ ملٹیوولٹائین سن، مینوں سٹے اُتے لے جان لئی جاپدیاں ہن۔ کہ کیڑے نوں سبھ توں پہلاں اتر-مشرق توں بھارت وچ پیش کیتا گیا سی۔"
ریشم دے کیڑیاں اُتے جینیٹک کھوج درساؤندی اے کہ آسام ریشم آسام دے دو خاص کھیتراں وچ اتپن ہویا اے۔ اکّ پرانے کامروپ راج وچ گارو پہاڑیاں اتے دوسرا پرانے چٹیا راج وچ دھاکوکھانا سی۔
مگا ریشم
thumb|سوم دے درخت اُتے موگا ریشم دے کیڑے مگا ریشم آسام وچلے ریشم دے کیڑے اینتھیریا اسمینسس دا اتپاد اے۔ ایہناں پتنگیاں دے لاروے سوم (میچلس بمبیفوج) اتے سوالو (لٹسیا پولیئینتھا) دے پتیاں نوں کھاندے ہن۔ تیار ریشم اسدی چمک دار؉ ، ودھیا بنتر اتے ٹکاؤتا لئی جانیا جاندا اے۔ پہلاں ایہہ رپورٹ کیتی گئی سی کہ "گھٹ پوروسٹی" کارن موگا ریشم نوں رنگیا جاں بلیچ نہیں کیتا جا سکدا، پر ایہہ غلط اے؛ موگا کسے ہور ریشم وانگ رنگ لیندا اے۔ اس ریشم نوں ہر وار دھون توں بعد اسدی چمک ودھن دے نال ہتھ نال دھوتا جا سکدا اے۔ بہت اکثر ریشم اپنے مالک توں باہر رہندا اے۔ thumb|آسام دے موگا ریشم نال بنے میکھیلا چادراں دا اکّ سیٹ اکّ جاپی دے دوآلے ووواقع کیتا گیا اتے ایری ریشم نال بنی اکّ شال اتے سیٹ کیتا گیا۔
2015 وچ، سینٹر فار ڈیئینئے پھنگرپرنٹنگ اینڈ ڈائگنوسٹکس، حیدرآباد، بھارت وچ ناگاراجو دی کھوج ٹیم دے آنظارہ گپتا کے نے موگا ریشم پھائیبروئن دے مکمل کرم اتے پروٹین ڈھانچے دی کھوج کیتی اتے اسنوں قدرت سائنسی رپورٹاں وچ شائع کیتا۔
مگا ریشم نوں 2007 توں جغرافیائی اشارہ (جیائی) درجہ دتا گیا اے اتے پرمانک پیداوار لئی لوگو آسام سائنس تکنالوجی اتے ماحول کونسل نال رجسٹر کیتا گیا اے۔ سینٹرل سلک بورڈ آف انڈیا کول مگا ریشم پیداواراں دی جانچ کرن، اوہناں دی پرمانکتا نوں مصدقہ کرن اتے وپاریاں نوں جیائی لوگو دی ورتوں کرن دی اجازت دین دا حق اے۔
چٹا پیٹ ریشم
thumb|پیٹ ریشم نال بنیا میکھیلا-چادر دا سیٹ۔ پیٹ ریشم بومبیکس ٹیکسٹٹر ریشم دے کیڑیاں ولوں پیدا کیتا جاندا اے جو کہ ملبیری (مورس ایسپیپی) دے پتیاں اُتے غذا کردے ہن۔ ایہہ عام طور اُتے چمک دار؉ چٹا جاں چٹا رنگ دا ہندا اے۔ اس دا کپڑا پرچھاویں وچ سکّ سکدا اے۔
ایری ریشم
ایری سلک سامیا سنتھیا رسینی ولوں بنایا گیا اے جو کہ کیسٹر آئل پلانٹ (رکنس کمیونس) دے پتیاں اُتے کھاندا اے۔ اس نوں اینڈی جاں ارینڈی سلک وی کیہا جاندا اے۔ کیونکہ ایری دی اساری عمل pupae نوں بالغ وچ ترقی یافتہ کرن دی اجازت دیندی اے اتے ریشم وچ بدلن لئی صرف کھلھے کوکون دی ورتوں کیتی جاندی اے، اس نوں اہنسک ریشم وجوں وی جانیا جاندا اے۔ ایہہ ریشم نرم اتے نگھا ہندا اے اتے شالاں اتے رجائی وجوں مشہور اے۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت
مریم اسلمزیان
مریئم ارشاکی اسلمازیاں (20 اکتوبر، 1907 – 16 جولائی، 2006 نوں، ماسکو) نوں اکّ سوویت چترکار دے طور اُتے مانتا حاصل اے، اوہارمینیائی ایسئیسار (1965) اتے سوویت یونین (1990) دی اکّ لوک کلاکار سی۔
الیگزینڈروپول (اج گیومری) دے نیڑے پیدا ہوئی، اسلامزان نوں "آرمینیائی فریدہ کاہلو" دے روپ وچ جانیا جاندا اے کیونکہ اس دے روائتی آرمینیائی سبھیاچار دے چترن، اس دی چمک دار؉ ، آدھونکتاوادی پیلیٹ، اداروادی نجی سٹائل، اتے اپنے-آپ نوں روایتی روپ وچ درساؤندیاں سوے-چتراں کارن۔ اس نے ویہویں صدی دے ادھ وچ اکّ پرش-پردھان پیشے وچ کم کرن والی اکّ آزاد عورت کلاکار دے روپ وچ اکّ کامیاب کریئر دا آنند مانیا۔
اسلاماجزان سٹیپن اگاجانیئن اتے پیٹروو-ووڈکن دی طالب علم سی اتے آرمینیائی سکول آف ڈیکوریٹو-پلینریٹو ​​سٹل لائیف پینٹنگاں اتے پورٹریٹس دا نمائندہ اے، نال ہی اکّ نپن وسراوک سائنسدان اے۔ اسلامزان دیاں پینٹنگاں دے سنترپت رنگ، سمتل تھاں، اتے سجاوٹی نمونے کئی طرحاں دے اثرات نوں درساؤندے ہن، جس وچ مغربی آدھونکتاوادی ہینری میٹس اتے پال سیزان اتے پہلاں دے ارمینیائی اوانٹ-گارڈٹ شامل سن، جس وچ مارٹیروس سریان ورگے پرمکھ چترکار شامل سن۔ اس نے سماج وادی حقیقت پسند کم نوں وی واضع روپ وچ پینٹ کیتا، جو کہ اس ویلے دے سرکاری کلاکاراں لئی لوڑیندا سی، خاص طور اُتے د رٹرن آف د ہیرو (1943) جس لئی اس نوں "کاکیسس دی رکھیا لئی" میڈل نال اعزازی کیتا گیا سی۔
اسلامزان نے سوویت نظام وچ اکّ کامیاب کیریئر دا آنند مانیا، سرکاری چینلاں ولوں مانتا حاصل کیتی۔ اسنے الجیریا، ارجنٹینا، بیلجیئم، چین، جرمن لوکتنتری لوکراج (اج جرمنی)، فرانس، بھارت، اٹلی، جاپان، میڈاگاسکر، سپین، سویڈن، نیدرلینڈس سمیت دنیا بھر دے کئی دیساں دی سفر کرن لئی کلاکاراں دی یونین ولوں فنڈ حاصل کیتے۔ ، سنیکت عرب لوکراج (اج مصر اتے شام)، اتے یوگوسلاویا۔ 1957 وچ، سوویت سرکار نے دوواں دیساں درمیان دوستانہ کوٹنیتک تعلق قائم کرن وچ مدد کرن لئی اسنوں سرکاری طور اُتے منزورشدا سفر اُتے بھارت بھیجیا۔ اس دی سفر دے انت وچ اکّ نمائش لگائی گئی سی تاں جو اسنے دیس وچ اپنے ویلے دوران بنائیاں پینٹنگاں نوں نمائش کیتا جا سکے جس وچ اندرا گاندھی نے شرکت کیتی، جو کہ کجھ پینٹنگاں وچ وی دکھائی دتی۔ 1970, 1973 اتے 1975 وچ اس توں بعد دیاں تن یاتراواں نے مثبت بھارت-سوویت کوٹنیتک تعلقاں نوں قائم کرن وچ اہم کردار نبھائی۔
اسلامازیان دی موت ماسکو وچ ہوئی اتے اسنوں ییریون دے کومیٹاس پینتھیؤن وچ دفنایا گیا۔ حال ہی دے سالاں وچ، اسلامزیان دے کم وچ دلچسپی دا مڑ ابھار ہویا اے اتے اسدیاں پینٹنگاں نوں ہم عصر نمائشاں وچ نمائش کیتا گیا اے۔
مریئم اتے ارنوہی اسلامزان دی اہمیت نہ صرف اوہناں دی کلا وچ اے، سگوں اوہناں دی اپنے دیس متعلق عقیدت وچ وی اے۔ اپنے پورے کیریئر دوران، بھیناں نے دنیا بھر دے کئی شہراں وچ ارمینیائی سبھیاچار دی نمائندگی کیتی اتے کلا وچ اپنی پہلی اتے پرمکھ انسپائریشن وجوں ارمینیا دی تعریف کرنی کدے نہیں چھڈی۔
مریئم اتے ارنوہی دوویں کئی موقعیاں اُتے بھارت آئے سن۔ گاندھی دی ارمینیا دی سفر توں پہلاں، مریئم نے بھارت نوں وقف پینٹنگاں دی لڑی لئی بھارت سرکار توں جواہر لال نہرو انعام حاصل کیتا سی اتے گاندھی نال ملاقات کیتی سی۔ ایہہ اس ملاقات دوران سی جدوں گاندھی نے ارمینیا دا وی دورہ کرن دا فیصلہ کیتا سی۔ نہرو انعام جیتوآں لئی منعقد اکّ رسیپشن توں بعد، گاندھی مریئم کول پہنچے اتے اتسکتا نال اسدی روائتی ارمینیائی سلور بیلٹ دی جانچ کرنی شروع کر دتی۔
جیون
اوہ چترکار ییرانوہی اسلمازیاں دی بھین سی۔ اوہناں دے کم دا وڈا سنکلن اوہناں دے نواس تھاں گومریوچّاسلمازیاں سسٹر میوزیئم وچ پیا اے۔
اسلمازیاں سٹیفن اگجانیاں  اتے پیٹروو ووڈکن دی طالب علم سی۔ اس دی مصوری اس دے جیون دے رنگاں دے سار اتے ناٹکی روپ نوں ظاہر کردے سی۔ جدکہ نقاد اس دی مصوری دی رشتے دار طاقت اُتے بحث کردے سن۔ اس وسراوک پلیٹ دا ماسٹرپیس وجوں مکمل پرچار کیتا گیا۔۔ مریئم اسلمازیاں دی موت ماسکو وچ ہوئیں اتے اسنوں ییروان دے کومیتس پینتھنوچ دفنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:جم 1907 گٹھ:موت 2006 گٹھ:چترکار
سجن (اخبار)
روزنامہ سجن پنجابی زبان دا لاہور پاکستان تو‏ں 3 فروری، 1989ء وچ شائع ہونے والا اخبار سی۔ چار صفحات اُتے مشتمل ایہ اخبار پنجابی پروموشن پریس دے اہتمام وچ شائع ہونا شروع ہويا سی۔ اس دے منیجنگ ایڈیٹر حسین نقی تے ایڈیٹر ظفریاب احمد سن ۔تقریباً ویہہ ماہ بعد 30 ستمبر 1990ء نو‏‏ں ایہ اخبار بند ہوئے گیا۔30 سال بعد سجن اخباردوبارہ انٹرنیٹ اُتے سجن لاہورڈاٹ کم Sajjan Lahore.com دے ناں تو‏ں شروع کيت‏‏ا گیا۔ اس د‏ی سرپرستی اک بارپھرسنیئرصحافی حسین نقی ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
اوہناں دے نال سجن وچ
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان دے اخبارات گٹھ:پاکستان وچ 1989ء دیاں تاسیساں گٹھ:پنجابی اخبار گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے گٹھ:اخبار
پنجاب (اخبار)
پنجاب برطانوی راج وچ پنجاب تو‏ں جاری ہونے والا پہلا روزنامہ اخبار سی۔ اردو بولی وچ شائع ہُندا سی۔ ایہ اخبار یکم جنوری 1874ء نو‏‏ں نثار علی د‏‏ی ادارت وچ لاہور تو‏ں جاری ہويا۔ اس دے مالکان دے ناں غلام علی تے نثار علی سن ۔ ایہ چار صفحاں اُتے مشتمل اخبار سی، اس وچ عام نوعیت د‏‏ی سیاسی و ہور خبراں شائع ہوندیاں سن۔ زیادہ تر خبراں دوسرے اخباراں تو‏ں لی جادیاں سن۔ 1889ء وچ ایہ اخبار ہمیشہ دے لئی بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1874ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:اخبار
تختی سٹیڈیم (تہران)
تختی سٹیڈیم تہران اک کثیر مقصدی اسٹیڈیم اے ، جو ایران دے مشرقی تہران وچ واقع ہے ۔ ایہ زیادہ تر فٹ بال میچاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اسٹیڈیم 30،122 افراد دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے تے 1973 وچ کھولیا گیا سی۔ حال ہی وچ ، تختی اسٹیڈیم نو‏‏ں دوبارہ قابل استعمال کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نواں گھاہ دا میدان تے سیٹاں لگائی گئی ني‏‏‏‏ں۔ تختی اسٹیڈیم سیپا ایف سی دا ہوم پنڈال ا‏‏ے۔ تختی اسٹیڈیم ایران دا پہلا کورڈ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔ اس دا ناں غلام رضا تختی رکھیا گیا ا‏‏ے۔
تریخ
تختی اسٹیڈیم پنجواں وڈا اسٹیڈیم اے جو مشرقی تہران وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ اسٹیڈیم 1974 ایشین گیمز دے استعمال دے لئی بنایا گیا سی تے ایہ تختی اسپورٹ کمپلیکس دا حصہ ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم د‏‏ی تعمیر دا کم جون 1968 وچ شروع کيت‏‏ا گیا سی تے ایرانی اطالوی معمار ، جہانگیر درویش اس منصوبے دے ذمہ دار سن ۔ اس دا افتتاح 3 جون 1973 نو‏‏ں کيت‏‏ا گیا سی تے اسنو‏ں ایران د‏‏ی سابق سلطنت فرح پہلوی دے اعزاز وچ فرح اسٹیڈیم دا ناں دتا گیا سی۔ میونخ اولمپک اسٹیڈیم دے 1972 دے سمر اولمپکس دی میزبانی دے لئی 1968 وچ کھلنے دے تقریبا دو سال بعد ، ککڈ دے بین الاقوامی جریدے باکن انہاں ووہن کاغذ ریپنگ نے تختی اسٹیڈیم دے بارے وچ اک مضمون شائع کيت‏‏ا تے اس اسٹیڈیم دا ناں دنیا دے جدید ترین اسٹیڈیم وچو‏ں اک قرار دتا۔ تادی اسپورٹ کمپلیکس فی الحال آزادی اسپورٹ کمپلیکس دے بعد تہران وچ سہولیات وچ دوسرا بہترین مقام ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ فٹ بال تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایشیائی کھیلاں دے میدان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:ایران
سونالی بیندرے
نجی جیون اتے سکھیا
سونالی دا جم ممبئی وچ اک مراٹھی پروار وچ ہویا سی۔ اسنے ممبئی دے ہولی کروس کونوینٹ ہائی سکول اتے پھر بنگلور وچ مرکزی یونیورسٹی توں سکھیا حاصل کیتی۔ استوں بعد اوہ دیہرادون چلی گئی۔ 2002 وچ اسدا فلم ڈریکٹر گولڈی بہل نال ویاہ ہو گیا۔ 11 اگست 2005 نوں اسنے اک پتر رنویر نوں جم دتا۔ اس نے تامل مراٹھی کنڑ فلماں وچ وی اداکاری کیتی اس دیاں اک دو فلماں فلاپ ہون دے باو جود وی اس نے اگے ایکٹنگ دا کم جاری رکھیا۔
12 نومبر 2002 نوں سونالی بیندرے دا ویاہ فلم ڈائریکٹر گولڈی بہل نال ہویا۔اس دی پہلی فلم آگ انی سو چرنوے(1994) وچ آئی۔جس وچ اس نے گوویندا دے اوپوزٹ رول کیتا۔اس نے اپنے پتر دے جم توں بعد اداکاری اک دم بند کر دتی سی۔فلمی دنیا وچ سونالی نے بہت جدوجہد کیتا۔سونالی نے سیف علی خان شاہ رخ خان عامر خان نال وی اداکاری کیتی۔اکتوبر دو ہزار چوداں(2014) وچ چینل لائیف اوکے تے شروع ہویا سیریل عجیب داستاں اے یہ وچ لیڈ رول وجوں اداکاری کیتی۔ جون دو ہزار باراں(2012) وچ سونالی بیندرے نے انڈیا گاٹ ٹیلینٹ وچ ججّ دی کردار نبھایا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
احمد شمشیرگل
احمد شمشیرگل (پیدائش 25 مئی 1959 ، سینوپ ) اک ترک ماہر تعلیم ا‏‏ے۔ اوہ فتح استنبول سے لے ک‏ے پھیلے ہوئے تاریخی عہد دے بارے وچ مرمرہ یونیورسٹی وچ سائنس تے ادب د‏‏ی فیکلٹی وچ عثمانی تریخ دے پروفیسر نيں ۔
اس نے استنبول وچ مقیم ترکی دے اک پبلشنگ ہاؤس باب عالی کلچر یائینجلیگی دے لئی "Kaptan Paşa'nın Seyir Defteri " ( کیپٹن پاشا د‏‏ی لاگ بک ) دے طور اُتے باربروسا خیرالدین پاشا دی یاداں نو‏‏ں تیار تے شائع کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود تریخ پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ترک مورخین گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1959 دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شاہ حبشہ ( سوانح حیات)
شاہ حبشہ حضرت اصحمہ النجاشی، سرکار مدینہ صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم اُتے ایمان لیانے والے پہلے بادشاہ دے نادر سوانح حیات، بابرکت تذکرہ تے رنگین تصاویر اُتے مشتمل اردو کتاب ا‏‏ے۔
سرزمین حبشہ
سرزمین حبشہ جسنو‏ں اج ایتھوپیا دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا اے یونانی بولی دے لفظ تو‏ں نکلیا اے جس دا مطلب اے " جلے ھوئے (سیاہ) چہریاں د‏‏ی سرزمین۔ طلوع اسلام تو‏ں پہلے حبشہ انہاں ملکاں وچو‏ں اک سی جو بلاد عرب دے نیڑے واقع سن ۔ شاہان حبشہ نے قریش مکہ نو‏‏ں تجارت دے لئی خصوصی مراعات دے رکھی سن جنہاں وچ سرکارِ دوعالم صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم دے جد امجد تے انہاں دے والد حضرت ھاشم دے ناں وی شامل نيں۔(1)
شاہ حبشہ حضرت اصحمہ النجاشی
نجاشی شاہ حبشہ دا لقب جس دے معنی بادشاہ ، شہزادہ دے نيں۔ اصحمہ بن ابجر شہنشاہ حبشہ تے دنیا انہاں نو‏‏ں نجاشی دے لقب تو‏ں جانت‏ی ا‏‏ے۔ آپ اسلام د‏‏ی تریخ وچ اک ممتاز حیثیت د‏‏ی حامل شخصیت نيں۔ آپ دا شمار صحابہ کرام د‏‏ی صف وچ ہُندا اے ۔اصحمہ اک نیک سیرت، خوش اخلاق تے خدا ترس شخصیت سن۔ اوہ اک ایداں دے انصاف پسند حکمران سن جنہاں دے عدل و انصاف د‏‏ی خود رسول اللہ صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم نے گواہی دتی۔
حبشہ د‏‏ی طرف ھجرت اولی
ابن سعد تے ابن ھشام دونے مورخ اس گل اُتے متفق نيں کہ حبشہ د‏‏ی طرف ھجرت اولی وچ 11 مرد تے 4 سوانیاں شامل سن تے انہاں وچ سب تو‏ں پہلے روانہ ھونے والے حضرت عثمانِ غنی تے انہاں د‏‏ی شریکِ حیات سرکار دوعالم صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی صاحبزادی حضرت سیدہ رقیہ سن۔
حبشہ د‏‏ی طرف ھجرت ثانیہ
دوسری ھجرت حبشہ دے لئی جدو‏ں مشاورت ھوئی تاں حضرت عثمانِ غنی دا وی دوسری بار ھجرت دے لئی جانا طے ھوا۔ پہلی ھجرت دے قائد و امام تاں حضرت عثمانِ غنی سن اُتے دوسری ھجرت حبشہ د‏‏ی قیادت خطیب بنی ھاشم حضرت سیدنا جعفر بن ابی طالب نو‏‏ں سونپی گی تے اوہ حبشہ تو‏ں آخری مہاجر د‏‏ی واپسی تک حبشہ وچ ہی رکے رھے۔
وصال شاہ حبشہ
ابن حجر العسقلانی دے قول دے مطابق انہاں نو‏ں شہید کيتا گیا کیونجے مسلما‏ن مہاجرین د‏‏ی مدینہ منورہ روانگی دے بعد شاہ حبشہ تنہا رہ گے سن شاید حبشہ دے سنگدل تے تنگ نظر لوک انہاں دے وجود نو‏‏ں برداشت نہ کر سک‏‏ے ہون۔
سرکار مدینہ صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں اپنے اس عاشق صادق د‏‏ی جدو‏ں خبر وفات بذریعہ وحی معلوم ھوئی تاں آپ نے مدینہ منورہ وچ اعلان کروا دتا کہ اج تواڈا اک بھائی مرد صالح شاہ حبشہ فوت ہو گیا اے سب عید گاہ چلو کہ اس مرد صالح ومرد حق د‏‏ی غائبانہ نماز جنازہ پڑھی جائے۔ اس اعلان اُتے تمام مدینہ امڈ آیا تے رسول اللہ صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم نے اپنے جانثار، سچے عاشق د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی۔(2)
مزار مبارک حضرت نجاشی
شاہ حبشہ دا مزار ایتھوپیا دے شمالی قصبے " نجاش" وچ واقع ا‏‏ے۔ شاہ نجاشی دے مزار مبارک دے نیڑے اک وسیع وعریض قبرستان اے جس وچ 1400 دے نیڑے ائمہ، مشائخ، حفاظ تے صوفیاءکرام د‏‏ی قبور مبارکہ نيں۔(3)
باہرلے جوڑ
شاہ حبشہ ( سوانح حیات) آرکائیو پر
شاہ حبشہ ( سوانح حیات) اسکربڈ پر
شاہ حبشہ ( سوانح حیات) گیوٹن برگ پر
حوالے
1- شاہ حبشہ ( سوانح حیات) ، افتخار احمد حافظ قادری، ص 15
2- شاہ حبشہ ( سوانح حیات) ، افتخار احمد حافظ قادری، ص 75
کوشیا (ریشم)
کوشیا (کوسیا، کیاؤ—شے—یہ، کوشکا ) بھارت توں پرانے ریشم دی اکّ جنگلی قسم سی۔ گھریلو اتے غیر-گھریلو ریشم (جنگلی ریشم وجوں وی جانیا جاندا اے) بھارت اتے چین دوواں وچ پیدا کیتا گیا سی۔ تیسری صدی عیسیٰ مشرق توں بھارتی لکھتاں وچ ریشم دی بنائی دا ذکر کیتا گیا اے۔  چوتھی صدی عیسیٰ مشرق وچ، اکّ پرانے ویاکرنکار، کاتیان نے کوشیو نوں خاص طور اُتے وکار، کوس (وکارا کوشدوم) دے اتپاد وجوں متاثر کیتا - دوجے شبداں وچ، ریشم دا کپڑا۔  شتپتھ براہمن کسا نوں درساؤندا اے، ریشم دی اکّ قسم جس نوں کسواری جاں کسوارا کیہا جاندا اے۔ ایہہ ریشم دے کیڑے ججوب دے درکھتاں اُتے پالے جاندے ہن۔
ذکر
کوشیا دا ذکر کئی ساہتی رچناواں وچ کیتا گیا اے، جس وچ بھارتی سنسکرت مہانکاوِ رامائن، مہابھارت، اتے منسمرتی شامل ہن۔ ہندو دیوی سیتا نوں "کوشیا واسنی" کیہا جاندا اے، جسدا ترجمہ "اکّ جو ریشمی کپڑے پہندا اے" وجوں کیتا جاندا اے۔ سبھا پرو (۵۱٫۲۶) مہامبھارت وچ کوشیا دا حوالہ دندا اے، لڑائیشٹھر نال اکّ حادثہ نال متعلق۔ بودھی اودان کہانیاں دا سنسکرت مجموعہ، دویوادن (بودھی کہانیاں دا چوتھی صدی دا مجموعہ)، وی کوشیا دی ہوند نوں ثابت کردا اے؛ اس وچ کوشیا، دھوتپٹا، کشیکانشکا، کاشی، پتنشکا اتے چینشکا ورگے شبد شامل ہن۔
کوش اتے کوشیو دا ذکر کئی سنسکرت گرنتھاں وچ کیتا گیا اے، جس وچ شتپتھ براہمن، ششرت سنہتا، کوٹلیا دا ارتھش، وششٹ دھرمسوتر (۱۱٬۶۶)، وشنوں دھرمسوتر (۴۴٬۲۶)، پاننی دا سوترپت اتے گنپت، ویکھانسوتر (۲۴٬۳۳) شامل ہن۔ پرور کھنڈ)۔
امرکوش کئی طرحاں دیاں کوشیاں بارے وی دسدا اے جو کہ پاترنا سی۔ اسنوں "بلیچڈ جاں سفید کوشیا" وجوں متاثر کیتا گیا اے۔
زوانزانگ، جس نوں ۷ویں صدی دے اکّ چینی یاتری، ہیوئین-سانگن وجوں وی جانیا جاندا سی، نے بھارتی ریشم نوں "جنگلی ریشم" کیہا، جسدا مطلب اے کہ ایہہ چینی ریشم نالوں گھٹیا سی۔ اسنے ہم عصر لوکاں دے کپڑیاں دیاں سٹائلاں اتے سمگریاں اُتے چرچہ کردے ہوئے کوشیا دا ذکر کیتا۔ ہیوئین-سانگن نے مرداں اتے عورتاں دوواں لئی اکّ غیر-سلائی والے کپڑے دی وضاحت کیتی۔
اہمیت اتے ورتوں
کشوما اتے کوشیا نوں ہندو دھرم وچ خالص منیا جاندا سی اتے بودھی کپڑیاں دی وی آگیا سی۔ دوائی اتے سرجری بارے اکّ پرانے سنسکرت پاٹھ، سشرت سنہتا، کوشیا نوں "پٹی بند کرن دے لیکھ" دے ماتحت شرینیبدھّ کردی اے۔
حوالے
گٹھ:ریشم گٹھ:بھارت وچ ریشم
مہادیئی جنگلی حیات پناہ گاہ
مہادیئی جنگلی جیو استھان دکھنی بھارت دے مغربی گھاٹاں وچ بھارتی راج گوآ وچ اکّ 208.5-km 2 (80.5-mi 2 ) سرکھیت کھیتر اے۔ ایہہ اتری گوآ ضلعے وچ، ولپوئی شہر دے نیڑے ستری تالکا وچ واقع اے۔ سینکچوری اچّ جیو وتغیر والا کھیتر اے، اتے بنگال ٹائیگراں دی موجودگی دے کارن اس نوں پروجیکٹ ٹائیگر ٹائیگر ریزرو منیا جا رہا اے۔
بنیادی ڈھانچہ
اس استھان دا پربندھ گوآ راج جنگلات ڈیپارٹمنٹ ولوں کیتا جاندا اے۔ مہادیئی جنگلی جیو استھان دے رینج پھاریسٹ افسر یعقین چوڈنکر ہن۔ آرئیپھؤ دفتر ولپوئی وچ جنگلات ڈیپارٹمنٹ دے دفتر دے نیڑے اے۔ تن گول پھوریسٹراں دی نگرانی ہیٹھ 11 ون گارڈاں ولوں اس استھان دی سرکھیا کیتی جاندی اے۔ سینکچوری نوں 16 بیٹاں وچ ونڈیا گیا اے، جس وچ ستری تالکا وچ کوڈل، چراونے اتے کیرانزول وچ تن گول جنگلات ہن۔ سینکچوری دفتر کول گشت لئی چار پہیہ واہن اتے موٹرسائیکل اے۔
سینکچوری وچ کوئی عوامی سیلانی سہولتاں نہیں ہن، پر ولپوئی اتے کیری وکھے جنگلات ڈیپارٹمنٹ دے آرام گھر ہن۔ انجنیم ڈیم دے اپر سنچائی ڈیپارٹمنٹ دا آرام گھر اے۔ انجنیم ڈیم سنکیلم - بے لغام ہائیویء SH-31 اُتے چورلا گھاٹ اُتے لگبھگ 10 km سنکیلم شہر توں واقع اے۔
چورلا گھاٹ وچ تن نجی ایکوریسورٹ، جنگلی قدرت سنبھال سہولت، ایکو ایڈوینچر رزورٹ، اتے سوپناگندھا رجورٹ ہن۔
جغرافیہ
گوآ بھارت دا اکلوتا راج اے جس نے کسے راج دے اندر پورے مغربی گھاٹ دے حصے نوں سرکھیت کیتا اے۔ گوآ دے چار جنگلی جیو استھان مغربی گھاٹ وچ راج دے پوربی پاسے واقع ہن، لگبھگ 750 km2 دے کھیتر نوں کور کردے ہن۔ مہدیئی جنگلی جیو استھان اتے بھگوان مہاویر سینکچوری اتے مولیم نیشنل پارک سارے مہندی ندی بیسن دے اندر آؤندے ہن۔ مہادیئی وائیلڈلائیف سینچوری 15° 48" 33' توں 14° 53" 54' اتر اتے 74° 20" 13' توں 73° 40" 33' ای دے وچکار واقع اے۔
جیو
ایہہ کھیتر مغربی گھاٹ دے لینڈسکیپ دا حصہ اے، اتے اسنوں اکّ گلوبل جیو وتغیر ہوٹسپوٹ منیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت
ماسانوبو فوکوکا
ماسانوبو پھکوؤکا(福岡 正信، 2 فروری 1913 – 16 اگست 2008) اکّ جاپانی کسان اتے فلسفی سی۔ اوہ قدرتی کھیتی دی اکّ نویں ودھی دی چرچہ کارن جگّ مشہور ہویا۔ اوہ بناں وہائی، بناں دوائی قدرتی کھیتی دے کئی سبھیاچاراں وچ پرچلت دیسی کھیتی ڈھنگاں دا پرچارک سی۔ ایہناں روائتی ودھیاں توں اسنے قدرتی کھیتی جاں 'کجھ نہ کرو' نام دا اپنا خاص طریقہ تیار کر لیا سی۔
پھکوؤکا کئی جاپانی کتاباں، سائنسی پرچیاں اتے ہور پرکاشناواں دا کرتا اے، اتے دستاویزی ٹیلی فلماں اتے انٹرویواں وچ 1970ویاں توں لیکے عام آؤندا رہا اے۔ اوہدا اثر کھیتی توں پار خوراک اتے جیون جاچ لئی لہراں نال جڑے لوکاں نوں انسپائریشن دین تک پھیل گیا سی۔ اوہ قدرت دے اصولاں نوں ڈونگھا گھوکھن دی اہمیت توں بھلیبھانت جانوُ سی۔
حوالے
گٹھ:جاپانی فلسفی
دیس لسٹ بلحاظ اخراج کاربن ڈائی آکسائیڈ فی کس
thumb|اخراج کاربن دو اکسید فی کس ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ اخراج کاربن دو اکسید فی کس 2008 تو‏ں 1990 تک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس اقدار گٹھ:متعلقہ موسمی تبدیلی فہارست گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:صفحات مع گراف
بندے ماترم (اخبار)
یہ بندے ماترم پریس وچ چھپدا سی۔ اخبار دا صفحہ تن کالماں اُتے مشتمل ہُندا سی۔ صفحہ اول اُتے خبراں دتی جاندیاں سن۔ بعض اوقات اک ہی خبر پورے صفحے اُتے محیط ہُندی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 1920ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:اخبار
میکھیلا چادر
thumb|374x374px| اکّ آسامی کڑی میکھیلا سڈور پہراوا پہندی اے اتے اس دے متھے دے مرکز وچ فٹ (بندی) thumb|250x250px| ڈسپلے اُتے، [[کازیرنگا قومی پارک|کازیرنگا وچ جنگلی جیون دے اکّ شاندار نمونے نوں درساؤندا پیٹ سلک وچ اکّ ہتھ نال بنیا میکھیلا چادر]] میکھیلا سدور اکّ روایتی آسامی سارنگ اے جو روائتی طور اُتے آسامی عورتاں ولوں پہنیا جاندا اے۔
کپڑے دے دو مکھ ٹکڑے ہندے ہن جو سریر دے دوآلے لپیٹے جاندے ہن۔
کمر توں ہیٹھاں ول کھچے ہوئے ہیٹھلے حصے نوں میکھیلا کیہا جاندا اے۔ ایہہ اکّ چوڑا سلنڈر والا ٹکڑا کپڑا ہندا اے جس نوں کمر دے دوآلے فٹ کرن لئی اکّ جاں دو پلیٹاں وچ جوڑیا جاندا اے اتے اندر ٹکرایا جاندا اے۔ پلیٹاں نوں سجے پاسے پھولڈ کیتا جاندا اے اتے عام طور اُتے ساڑھی دیاں پلیٹاں دے الٹ گنتی وچ گھٹ ہندے ہن، جو کھبے پاسے پھولڈ ہندے ہن اتے کئی پلیٹ ہندے ہن۔ میکھلے نوں کمر دے دوآلے بنھن لئی کدے وی تاراں دی ورتوں نہیں کیتی جاندی، حالانکہ اکّ سطر دے نال اکّ انڈرسکرٹ اکثر ورتیا جاندا اے۔
دو ٹکڑے والے پہراوے دا اپرلا حصہ، جس نوں چاڈور (اچاریا جاندا اے: سڈور) کیہا جاندا اے، کپڑے دا اکّ لما ٹکڑا ہندا اے جسدا اکّ سرا میکھیلا دے اپرلے حصے وچ ڈھڈّ دے بٹن دے اپر ہندا اے اتے باقی چھاتی دے دوآلے لپیٹیا ہندا اے اتے واپس۔ چادر دا دوسرا سرا کجھ پلیٹس بناؤن توں بعد ڈھڈّ وچ ٹکرایا جاندا اے۔ اکّ فٹ بلاؤز اکثر میکھیلا چادر نال پہنیا جاندا اے۔ روائتی طور اُتے، ماضی وچ، <b id="mwJg">ریہا</b> نامک اکّ ہور کپڑے نوں چادر دے روپ وچ جاں چادر دے ہیٹھاں اکّ اندرونی ٹکڑے وجوں پہنیا جاندا سی۔ ریہا نوں اجے وی آسامی ویاہتا ٹراؤسو دے حصے وجوں پہنیا جاندا اے اتے کئی وار لوک سغیرملکی روایتی سماگماں جویں کہ بیہو اتے ہور آسامی تیوہاراں وچ پہنے ہوئے دیکھے جاندے ہن۔ میکھیلا-چادراں اُتے سجاوٹی ڈزائین روائتی طور اُتے بنے جاندے ہن، کدے چھاپے نہیں جاندے۔ کئی وار اکّ بنے ہوئے پیٹرن نوں پاری کیہا جاندا اے، اکّ چادر دے پاسیاں دے نال، جاں میکھیلے دے ہیٹھاں سلائی جاندی اے۔ پیٹرناں وچ جانوراں، پنچھیاں، انسانی روپاں، پھلاں، ہیرے اتے آکاشی ورتارے دے نمونے شامل ہن۔ ایہہ دیسی نمونے قبائلی اتے غیر قبائلی جلاہے ولوں بنے جاندے ہن۔ نمونے پھلّ وجوں جانے جاندے ہن۔ ودھیا کاریگری نوں درساؤن والے چمک دار؉ رنگ دے ہیرے دے نمونے آسام دے ٹیکسٹائیل دی اکّ خاص اتے روائتی خاصیت اے۔ پیٹ اتے مگا ریشم وچ، پھلاں دے نازک ڈزائین اتے اوہ اسنوں کویں بناؤندے ہن
بونڈڈ پیراللز
بونڈڈ پیریلیلس ( Խճճված զուգահեռներ ) اک 2009 دی فلم اے جو آرمینیائی فلم پروڈیؤسر ہوونیس گیلسٹیان ولوں لکھی اتے ڈاریکٹ کیتی گئی اے۔ ایہہ فلم دو کہانیاں نال تعلقات رکھدی اے جو وکھو وکھرے ویلے واپردی اے اتے اس نال ہیروئن، دھی اتے دوجے مکھ پاتر ماں دی موت نال جڑدی اے۔ ایہناں دوواں ہیروئناں دی قسمت ناروے وچ دوسرے عالمی لڑائی دوران اک ارمینیائی سپاہی دی سچی کہانی اتے ڈریکٹر دے نجی اتہاس ولوں متاثر ہوئی اے۔
پلاٹ
ناروے، عالمی لڑائی II । ہینا، جسدا پتی ہینریک ٹاکرے دی لہر وچ حصہ لیندا اے، لڑائی دے قیدی اریکل نوں اتری ناروے وچ اس دے گھر وچ لکا کے امستقل پناہ دندا اے۔ اس اجنبی دی موجودگی ہنا دی زندگی نوں بدل دندی اے، اتے اوہ اپنی ڈائری وچ اپنیاں مشرت بھاوناواں بارے لکھنا شروع کردا اے۔
میکھیلا چادر
کجھ جدید گھٹّ-بجٹ والے سیٹ وی کپاہ اتے موگا جاں پیٹ سلک دے وکھو-وکھرے مرکباں نال سنتھیٹک سامان نال بنائے جاندے ہن۔
بونڈڈ پیراللز
پلاٹ
سوویت یونین، ارمینیا، 1988. لورا، 42, اکو اتے بہت آزاد گنت-استاد اے، ییریون وچ اک شانت اتے اکلیاں زندگی جیؤندی اے۔ اجیہا لگدا اے کہ کجھ وی اس دے سخت نیمت روگٹھ نوں بدل نہیں سکدا جدوں تک اسنوں اسدی ماں دی ڈائری نہیں مل جاندی، جہڑی اس نوں جم دندے ویلے مر گئی سی۔ جدوں لورا پہلی وار اپنے ماپیاں دی کہانی بارے جاندی اے - نراشا، گھاٹے اتے مُ ۔لے جنونّ دی اک پریم کہانی - اوہ اپنی زندگی وچ ورجت پیار دی اک سامان کہانی دا تجربہ کرنا شروع کردی اے۔
میکھیلا چادر
اپلبدھتا
میکھیلا چادر گوہاٹی اتے آسام دے ہور شہراں وچ بہت سارے سٹوراں وچ مہیا اے۔ ایہہ وکھ-وکھ ویبسائیٹاں راہیں وی مہیا ہن۔   گاہکاں وچ خالص پیٹ دی منگ بہت زیادہ اے۔ پیٹ اتے پولیسٹر دا میکھیلا چاڈور بازار اُتے حاوی اے۔ پر مگا دی منگ، 'آسام دا سنہری سلک' اسدی اچّ قیمت اتے تسر ورگے بدلاں دی اپلبدھتا کارن گھٹ اے، جو کہ اصل مگا ریشم نال ملدی جلدی اے۔
بونڈڈ پیراللز
پیداوار
2003–2004 - ایوینٹی ولوں ترقی یافتہ پراجیکٹ: دکھنی کاکیسس فلم نرماتاواں لئی سکھلائی پروگرام پھوکل ولوں لاگوُ کیتا گیا اتے ایسڈیسی-سوسسی ترقی ایجنسی ولوں فنڈ کیتا گیا۔ 2004 - ہیئفلم (ارمینیائی سٹیٹ سٹوڈیؤ) دے نال سہِ-پیداوار سمجھوتہ 2005: جولائی - اکتوبر - بونڈیڈ سماناں دے ارمینیائی حصے دی شوٹنگ ۔2006 - ناروے وچ شوٹنگ شروع کرن لئی نارویئی فلم فنڈ دا یوگدان۔ 2006: جولائی - مول پھل دے نال سہِ-پیداوار سمجھوتہ (سہِ-پروڈیؤسر، ناروے) 2006: جولائی - بانڈڈ سماناں دے نارویئی حصے دی شوٹنگ ۔ 2006: اکتوبر - پوسٹ-پروڈکشن لئی ہبرٹ بالس فنڈ دا یوگدان۔ 2006: نومبر۔ - کواسر پکچرز نال میمو ڈیل (سہِ-پروڈیؤسر، فرانس) 2008: مئی- ایسڈیسی-سوسسی ترقی ایجنسی دا وادھو یوگدان۔ 2009: مارچ - ارمینیائی سبھیاچار دے وزارت دا یوگدان 2009: مئی - ناروے دے ودیش وزارت دا یوگدان 2009: مئی - ڈسٹریبِ companyشن کمپنی "پیراڈائیز" دا یوگدان 2009: جون - روسی ڈسٹریبِ Companyشن کمپنی "پیراڈائیج" نال ونڈ سمجھوتہ۔ 2009: جون - پیداوار پورا ہویا۔
میکھیلا چادر
حوالے
گٹھ:بھارتی پہناوا
بونڈڈ پیراللز
تیوہاراں دی حصہ داری
2009, جون، 23 عالمی پدھری 31 ویں ماسکو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول دے سرکاری پروگرام وچ۔ نظریہ مقابلہ، جولائی، گولڈن اپرکوٹ آئی۔ایپھّ۔ایپھّ۔، ییریون، ارمینیا، قومانتری مقابلہ २००،, ستمبر نور (انار) قومانتری فلم پھیسٹیول، ٹورانٹو، کینیڈا، گالا فلم اتے قومانتری پرتیاہلیت، نومبر، نومبر نوں مُتحرک کرن والیاں پھیسٹیول فلماں سیائیئیس دیساں: سیائیئیس: اوپن بارڈرس، رشیئن فیڈریشن، یوکرین، ارمینیا، قزاقستان 2009, 2 نومبر قومانتری فلم پھیسٹیول "ایسٹ اینڈ ویسٹ، کلاسکس ایوینٹ-گارڈے"، اورینبرگ، روس، قومانتری مقابلہ 2009, دسمبر قومانتری فلم پھیسٹیول "وولوکلامسکی ربیج" (وولوکولمسک دی سیما) )، وولوکلامسک، روس، قومانتری مقابلہ 2010, فروری 4–6 39 ویں قومانتری فلم پھیسٹیول راٹرڈیم، برائیٹ پھِutureچر پروگرام 2010, یورپیئن پریمیئر، 43 ویں سلانہ وشو-ہاؤسٹن قومانتری فلم اتے ویڈیو پھیسٹیول دے ریمی ایوارڈز مقابلے وچ نورتھ امیرکن پریمیئر۔ 2010, یورپ وچ جیائیئیس دیساں دیاں سبتوں ودھیا فلماں دا اپریل اتسوَ۔ پراگ، چیکّ گنراج 2010, مئی قان فلم پھیسٹیول، مارکیٹ سکریننگ۔ 2010, یورپ دے جیائیئیس دیساں دیاں سبتوں ودھیا فلماں دا جون پھیسٹیول۔ وییننا، آسٹریا۔ 2010, 13 ستمبر قومانتری فلم پھیسٹیول ایارپیئے، لاس اینجلس، کیلیفورنیا یوئیسئے، قومانتری مقابلہ 2010, اکتوبر 34 ساؤ پولو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول۔ انتر قومی نظریہ۔
انعام
2009, ستمبر سبتوں ودھیا خاصیت فلم دا دوجا انعام۔ نور (انار) انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول، ٹورانٹو، کینیڈا۔ 2009, نومبر سبتوں ودھیا اداکارہ دا انعام۔ اورینبرگ، روس دے دوسرے قومانتری فلم پھیسٹیول "ایسٹ اینڈ ویسٹ، کلاسکس ایوینٹ-گارڈے" وکھے لورا دے کردار لئی لورینس رٹر نوں نوازیا گیا گیا۔ 2009, دسمبر، روس دے رکھیا وزارت دا فلم ڈریکٹر ہوونیس گیلسٹیان نوں فلم "بانڈڈ سمانتاواں" "وولوکولمسک ربیج" (وولوکولمسک دی حد)، وولوکولمسک، روس 2010, اپریل بیسٹ ڈرامیٹک فلم - 43 ویں وشو-ہوسٹن دا خاص انعام جِ Jری قومانتری فلم اتے ویڈیو پھیسٹیول۔ 2010, ستمبر دا سبھ توں ودھیا سکرپٹ ایوارڈ۔ 13 قومانتری فلم پھیسٹیول ایارپیئے، ایلئے، کیلیفورنیا یوئیسئے۔
باہری
گٹھ:2009 دیاں فلماں گٹھ:فلماں
سلیمان پہاڑی دھارا
سلیمان پہاڑی سِلسلا پاکستان وچ اک پربت دھارا اے جیہڑا لہندے پنجاب ، صوبا بلوچستان تے صوبہ سرحد دے درمیان واقع آ ۔
جغرافیا
سلسلہ کوہ سلیمان توں وگݨ آلے دریاواں وچ دریائے ڈوری تے دریائے گومل شامل نیں ۔ تخت سلیمان 3483 m، کوہ تکاتو 3472 m، کیسائی گھر 3444 m تے گیانداری کوہ سلیمان دے مشہور پہاڑ نیں ۔
گٹھ:پاکستان دے پہاڑ گٹھ:پنجاب دے پہاڑ گٹھ:پاکستان دا جغرافیا گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:پربت دھارے گٹھ:پہاڑی سلسلے
دریائے نور (اخبار)
دریائے نور برطانوی راج وچ اردو بولی دا اخبار سی۔ ایہ اخبار کوہ نور دے چند ماہ بعد 1850ء نو‏‏ں ایہ اخبار تو‏ں جاری ہويا۔ اس اخبار دا دفتر وی ايس‏ے عمارت وچ واقع سی جتھ‏ے کوہ نور دا دفتر موجود سی۔ فقیر سراج الدین اس دے سرپرست ا ور شہسوار الدین مدیر سن ۔ اس اخبار دے اک مدیر منشی مہدی حسین خاں سن جو اختلاف رائے د‏‏ی بنا اُتے مستعفی ہوئے گئے سن تے بعد وچ جنہاں نے ملتان تو‏ں ریاض نور جاری کيت‏‏ا۔ اس اخبار نو‏‏ں سرکاری سرپرستی حاصل نئيں ہوئی، جس د‏‏ی وجہ غالباً ایہ سی کہ ایہ پولیس دے حکا‏م د‏‏ی بدعنوانیاں نو‏‏ں بے نقاب کيت‏‏ا کردا سی تے نظم و نسق اُتے وی نکتہ چینی کردا سی۔ اس د‏ی اشاعت اک سو تو‏ں زیادہ سی تے ایہ اشاعت اک ایداں دے اخبار دے لئی تسلی بخش سمجھی جاندی سی جسنو‏ں حکومت کیت‏‏ی سرپرستی حاصل نہ ہوئے۔ ایہ اخبار ہر اتوار نو‏‏ں نکلیا کردا سی تے اس دا سائز کوہ نور تو‏ں وڈا تھا۔چاں کہ ایہ اخبار کوہ نور دا اولین حریف سی اس لئی انہاں دونے دے درمیان خوب چپقلش رہی ۔ دریائے نور زیادہ عرصہ زندہ نہ رہ سکيت‏‏ا تے بالآخر 1854ء وچ ہمیشہ دے لئی بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1850ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:اخبار
فرانس وچ عصمت دری
فرانس وچ عصمت دری غیر قانونی اے (تے ازدواجی عصمت دری وی غیر قانونی اے )۔ فرانس وچ حالیہ برساں وچ عصمت دری دے واقعات وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ عصمت دری اک سنگین سماجی مسئلہ بن چکيا ا‏‏ے۔
مطالعہ
فرانسیسی تریخ وچ عصمت دری نو‏‏ں دستاویزی شکل دتی گئی ا‏‏ے۔ جارجز ویگاریلو اپنی 2001ء د‏‏ی کتاب جس وچ 16 ويں تو‏ں 20 ویں صدی دے واقعات اُتے روشنی پائی گئی اے وچ فرانس وچ عصمت دری د‏‏ی تریخ دے بارے وچ لکھدے نيں، اوہ دسدے نيں کہ عصمت دری نو‏‏ں تاریخی طور اُتے تشدد د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے دیکھیا جاندا رہیا اے، لیکن اس د‏ی سزا بطور جرم نئيں ملدی سی۔
شماریات
کھبے|thumb|340x340پک| ہر 100,000 افراد اُتے سالانہ عصمت دری تے [[جنسی حملہ|جنسی حملےآں د‏‏ی تمام قسماں۔]] 1971ء وچ عصمت دری د‏‏ی شرح 2.0 فی 100,000 افراد اُتے سی۔ 1995ء وچ ایہ 12.5 سی۔ 2009ء وچ ، ایہ 16.2 اُتے پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔
2012ء د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ہر سال تقریباً 75,000 عصمت دری دے واقعات ہُندے نيں۔ 2012ء وچ 66 ملین د‏‏ی آبادی وچ 1,293 ، صمت دری دے واقعات درج ہوئے، تے 2013ء وچ 66 ملین د‏‏ی آبادی وچ 1,188 عصمت دری دے واقعات ہوئے۔
اجتماعی عصمت دری
2014ء د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق تقریباً 5,000 تو‏ں 7,000 عصمت دری دے واقعات گیناجتماعی ہُندے نيں۔ اجتماعی عصمت دری نو‏‏ں ٹورنینٹس یا "پاس اراؤنڈ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اجتماعی عصمت دری دے کلچر د‏‏ی طرف عوام د‏‏ی توجہ دلانے والے پہلے لوکاں وچو‏ں اک سمیرا بیلل سن، جنہاں نے Dans l'enfer des tournantes ("ان گینگ ریپ ہیل") دے ناں تو‏ں اک کتاب شائع کيتی۔
قابل ذکر مجرم
گیلس دی ریس (1404ء–1440ء) - عصمت دری، قتل تے تشدد دے مرتکب ہوئے، اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔
پیری چانال (1946ء–2003ء) - فرانسیسی فوجی، عصمت دری تے اغوا دا مجرم قرار پایا، اسنو‏ں دس سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. (ستمبر 2015)">ناقابل اعتماد ذریعہ؟
ایمیل لوئس (1934ء–2013ء – 2004ء وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔
مشیل فورنیریٹ (1942ء–) 1987ء وچ عصمت دری، تے نابالغاں اُتے حملہ کرنے دے الزام وچ سزا یافتہ۔
جوزف ویچر (1869ء–1898ء) قتل، عصمت دری دا مجرم۔ دسمبر 1898ء وچ پھانسی دتی گئی۔
گائے جارجس (1962ء–) - تقریباً ست سوانیاں د‏‏ی عصمت دری تے قتل۔ 2001 ء وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی
ہور ویکھو
عمومی:
حوالے
گٹھ:سوانیاں دے خلاف جرائم گٹھ:عصمت دری بلحاظ ملک گٹھ:فرانس وچ عصمت دری
صوبہ اڑیسہ
صوبہ اڑیسہ (Orissa Province) برطانوی راج دا اک صوبہ سی، جسنو‏ں 1 اپریل 1936ء نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ نو‏‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے بنایا گیا۔
تریخ
1803ء نو‏‏ں اڑیسہ اُتے برطانوی راج دا مکمل قبضہ ہو گیا سی۔ اس وقت اڑیسہ برطانوی راج دے بنگال پریزیڈنسی وچ آگیا۔ فیر 1 اگست 1912 نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ دوناں نو‏ں بہار تے صوبہ اڑیسہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنگال تو‏ں وکھ کر دتا گیا۔ 1 اپریل 1936ء نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ تقسیم ہوک‏ے دو صوبے صوبہ بہار تے صوبہ اڑیسہ وجود وچ آئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:برطانوی ہند دے صوبے گٹھ:بنگال پریذیڈنسی گٹھ:تریخ اوڈیشہ گٹھ:1936ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
نار سنگھ سندھو
1776ء وچ ہیرا سنگھ سندھو دے قتل دے بعد اُس دا بھتیجا نار سنگھ سندھو (جس دا باپ نتھا سنگھ سندھو سی) اِس مثل دا سردار مقرر ہويا کیونجے ہیرا سنگھ سندھو دا بیٹا اُس د‏‏ی وفات دے وقت نو عمر سی۔ 1768ء وچ کھرل قوم دے نال اک لڑائی وچ نار سنگھ سندھو کوٹ کمالیہ وچ قتل ہو گیا تاں اُس دا بھائی رن سنگھ سندھو اِس مثل دا سردار بنیا۔ رن سنگھ سندھو د‏‏ی سربراہی وچ اِس مثل دا دائرہ اقتدار کوٹ کمالیہ، شرقپور تے قصور وچ انتہا نو‏‏ں پہنچ گیا تے اُس نے کوٹ کمالیہ دا قلعہ کھرل قبیلے تو‏ں کھو کے مثل وچ شامل ک‏ر لیا۔1781ء وچ اُس نے سیدوالہ دے حاکم کمار سنگھ تو‏ں سیدوالہ کھو کر اُسنو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بے دخل کر دتا تے سیدوالہ نکئی مثل دا حصہ بن گیا۔1781ء وچ ہی اوہ کھرل قبیلے نال جنگ دے دوران زنبورق دے حملے تو‏ں قتل ہويا۔ گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:پنجابی شخصیتاں
مسلم آؤٹ لک (اخبار)
دی مسلم آؤٹ لک 1922ء وچ لاہور تو‏ں جاری ہونے والا بر صغیر پاک و ہند دا پہلا انگریزی روزنامہ اخبار سی جو مسلماناں دے اہتمام تو‏ں جاری ہويا۔ اس دا اجرا رفاہِ عام پریس دے مالک عبد الحق نے کيت‏‏ا۔ اسنو‏ں پنجاب آبزرور د‏‏ی بندش دے باعث جاری کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ اخبار مسلماناں دا ترجمان تے اسلامی اتحاد دا داعی سی۔ ایہ اخبار 1932ء وچ بند ہوئے گیا۔ اس وقت اس د‏ی اشاعت 2,200 سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 1922ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:پاکستانی انگریزی اخبارات گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:اخبار
داج قلموس
ACORUS CALAMUS
ایہ اک نیم آبی پودا اے جو بنیادی طور تے امریکا تے یورپ وچ ہُندا سی پر ہُݨ جنوبی ایشیا وچ وی دریاواں ، ندی نالےآں تے ایہجے آبی ذخیرےآں دے کنڈھےآں اُتے اُگدے نیں جِتھے مینھ بوہتا پیندا اے ۔ پاکستان وچ کاغان تے ہنزا دے علاقےآں وچ ملدا اے ۔ ترکی وچ ایہ اِنا زیادہ ہُندا اے کہ ایہنوں طب یونانی وچ وج ترکی دا نام دِتا جاندا اے ۔ ایہدے تُرکی نام دا بگاڑ ای لاطینی وچ اکورس بݨ گیا ۔ ایہ اک خوشبودار پودا اے جیہدیاں جڑاں زیادہ خوشبودار ہُندیاں نیں ۔ ایہدا قَد اک فُٹ توں گَھٹ ہُندا اے ۔ فارسی وچ ایہنوں "اگر ترکی" ، عربی وچ "زریرہ" ، سنسکرت وچ "اگراگرنتهی" تے انگریزی وچ "سویٹ فلیگ" کہیا جاندا اے ۔
گٹھ:پودے گٹھ:نباتات گٹھ:نباتیات
وکرماشیلا
وکرم شیلا بھارت دی اک یونیورسٹی، مہاوہار تے آثاریاتی مقام جو انتیچک وچ واقع ا‏‏ے۔
کھبے|thumb|350x350px| وکرمشیلہ یونیورسٹی کھبے|thumb|300x300px| آتیش دیپانکر وکرماشیلا ہندوستان دا اک مشہور تعلیمی مرکز (یونیورسٹی) سی۔ نالندہ یونیورسٹی تے وکرماشیلا دونے پال خاندان دے دور وچ تعلیم دے لئی مشہور سن ۔ اس وقت بہار دے ضلع بھاگل پور دا پنڈ اے جتھے وکرمشیلہ سی۔ اس د‏ی بنیاد اٹھويں صدی وچ پالیا کنگ دھرم پال نے رکھی سی۔ مشہور پنڈت اتیش دیپانکر ایتھ‏ے پڑھاندے سن ۔
یہ خیال کيتا جاندا اے کہ بختیار خلجی نامی اک مسلما‏ن حملہ آور نے اسنو‏ں 1193 ء دے آس پاس تباہ کردتا۔
اس یونیورسٹی نے اپنے قیام دے فورا بعد ہی بین الاقوامی اہمیت حاصل کرلئی- وکرمشیلہ یونیورسٹی وچ نامور اسکالرز د‏‏ی اک لمبی لسٹ ا‏‏ے۔ اس تعلیمی مرکز دا ابتدا ہی تو‏ں تبت تو‏ں خصوصی تعلق ا‏‏ے۔ تعلیم حاصل کرنے دے لئی آنے والے تبتی علما دے لئی وکرماشیلا یونیورسٹی وچ اک وکھ مہمان سی۔ وکرماشیلا دے بوہت سارے اسکالر تبت گئے سن تے اوتھ‏ے انہاں نے متعدد نصوص نو‏‏ں تبتی بولی وچ ترجمہ کيتا سی۔ انہاں اسکالرز وچ سب تو‏ں مشہور دیپانکر شری گیان سن ، جو اپادھایا اتیش دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ وکرماشیلا وچ ک‏‏تب خانہ بہت امیر سی۔ وکرماشیلا یونیورسٹی وچ بارہويں صدی وچ تعلیم حاصل کرنے والے طلبا د‏‏ی تعداد 3000 سی۔ یونیورسٹی دے چانسلر نے 4 راہباں دے دائرے د‏‏ی مدد تو‏ں انتظام کيتا تے انتظام کيتا۔ وائس چانسلر دے تحت ، 4 علمی دروازے دے پنڈتاں د‏‏ی اک کونسل داخلے دے لئی آنے والے طلباء د‏‏ی جانچ پڑتال کردی سی۔
اس یونیورسٹی وچ گرائمر ، انصاف ، فلسفہ تے نظام دے مطالعے دے خصوصی انتظامات سن ۔ اس یونیورسٹی دا نظام انتہائی منظم سی۔ بنگال دے حکمران طلباء نو‏‏ں تعلیم دے آخر وچ ڈگریاں دیندے سن ۔ 1203 ء وچ ، بختیار خلجی نے وکرمشیلہ یونیورسٹی نو‏‏ں تباہ کردتا۔
ایتھ‏ے بدھ مت تے فلسفہ دے علاوہ عدل ، فلسفہ ، گرائمر وغیرہ وی پڑھائے جاندے سن ۔ طلباء د‏‏ی سہولت دے لئی کتاباں مہیا کيتیاں گئیاں تے انہاں د‏‏ی انکوائری نو‏‏ں علمائے ماسٹراں نے حل کيتا۔ طلباء نہ صرف ملک تو‏ں بلکہ بیرون ملک تو‏ں وی تعلیم حاصل کرنے آئے سن ۔ تعلیم مکمل ہونے دے بعد ، طالب علم نے اک ڈگری حاصل کيتی ، جو اسنو‏ں اپنے مضمون د‏‏ی کارکردگی دا ثبوت سمجھیا جاندا سی۔ قرون وسطی تو‏ں پہلے دے دور وچ وکرمشیلہ یونیورسٹی دے علاوہ ، کوئی وی تعلیمی مراکز اِنّا اہ‏م نئيں سی کہ دور دراز دے طالب علم تعلیم حاصل کرنے جاندے نيں۔ ایہی وجہ اے کہ ایتھ‏ے طلبہ د‏‏ی تعداد بہت زیادہ سی۔ ایتھ‏ے استاداں د‏‏ی تعداد 3000 دے لگ بھگ سی ، لہذا طلبا دے لئی انہاں دا تن گنیاہونا بالکل فطری سی۔ اس یونیورسٹی دے بہت سارے اسکالرز نے مختلف نصوص تیار کیتے ، جنہاں دا ناں بدھ ادب تے تریخ وچ ا‏‏ے۔ انہاں اسکالرز وچو‏ں کچھ مشہور ناں رکشیت ، ویروچن ، گیانا پڈا ، بدھ ، جیٹاری رتناکر شانت‏ی ، ڈناناشری مشرا ، رتنجاجرا تے ابیانکر نيں۔ دیپانکر نامی اک عالم نے تقریبا 200 تحریراں لکھياں۔ اوہ اس تعلیمی مرکز دے عظیم ہنر مند اسکالرز وچو‏ں اک سی۔ ہن صرف اس یونیورسٹی دے کھنڈرات باقی نيں۔
تقریب
کچھ علمائے کرام د‏‏ی رائے اے کہ اس یونیورسٹی د‏‏ی پوزیشن اوتھے سی جتھے موجودہ کولپنڈ ریلوے اسٹیشن (بھاگل پور شہر تو‏ں 19 میل دور) واقع ا‏‏ے۔ کولپنڈ تو‏ں تن میل مشرق وچ ، دریائے گنگا دے کنارے اک مقام اے جس دا ناں 'بتیشور ناتھ دا ٹیلا' اے ، جتھے بوہت سارے قدیم کھنڈرات پئے نيں۔ انہاں تو‏ں بہت سارے بتاں نو‏‏ں وی حاصل کيتا گیا اے ، جو اس مقام د‏‏ی نوادرات نو‏‏ں ثابت کردے نيں۔ دوسرے علمائے کرام د‏‏ی نظر وچ ، وکرماشیلا ضلع بھاگل پور وچ پتھر گھاٹ نامی اک جگہ دے نیڑے واقع سی۔
مسلم حملہ
وکرماشیلا یونیورسٹی بدھ مت د‏‏ی وجرایانہ شاخ دا مرکزی مرکز سی۔ ایتھ‏ے انصاف ، فلسفہ تے گرائمر پڑھایا جاندا سی۔ 12 ويں صدی وچ ، ایہ یونیورسٹی اک عظیم تعلیمی ادارے دے طور اُتے مشہور سی۔ اس وقت تن ہزار طلباء د‏‏ی تعلیم دے لئی اک مناسب نظام موجود سی۔ ادارے دا اک سربراہ تے چھ اسکالرز د‏‏ی اک کمیٹی مل ک‏ے اسکول دے امتحانات ، تعلیم ، نظم و ضبط وغیرہ دا انتظام کردی سی۔ جدو‏ں 1203 ء وچ مسلماناں نے نالندہ د‏‏ی طرح بہار اُتے حملہ کيتا ، وکرمشیلہ وی مکمل طور اُتے تباہ تے خراب ہوگیا سی۔ بختیار خلجی نے 1202–1203 ء وچ وکرمشیلہ مہاویہار نو‏‏ں تباہ کردتا۔ ایتھ‏ے د‏‏ی اک بہت وڈی لائبریری نو‏‏ں نذر آتش کيتا گیا سی ، اس وقت 160 وہاڑ سن جتھے طلبا زیر تعلیم سن ۔ اس طرح ایہ عظیم یونیورسٹی ، جو اس وقت پورے ایشیاء وچ مشہور سی ، کھنڈرات وچ تبدیل ہوگئی۔
کھودنے دا کم
وکرماشیلا دے بارے وچ ، راہول سانکرتیان نے پہلے سلطان گنج د‏‏ی قربت د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی سی۔ اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ سی کہ برطانوی دور وچ سلطان گنج دے نیڑے اک پنڈ وچ بدھ دا مجسمہ ملیا سی۔ اس دے باوجود ، انہاں دے انگریز نے وکرماشیلا دے بارے وچ جاننے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی۔ اس دے نتیجے وچ 1986 دے آس پاس محکمہ آثار قدیمہ نے وکرماشیلا د‏‏ی کھدائی کیتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قدیم ہندوستان
گٹھ:بدھ مت د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:بھاگلپور گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھاگلپور ضلع
مجلس احرار
مجلسِ احرار (مجلسِ احرار اسلام) بھارت د‏‏ی اک سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد سن 1930ء وچ پائی گئی۔ 29 دسمبر 1929ء نو‏‏ں دریائے راوی لاہور دے کنارے کانگریس دے اجلاس دے اختتام اُتے نہرو رپورٹ دریا وچ بہا دتی گئی، کامل آزادی دا ریزولیوشن پاس ہويا۔ علی برادران د‏‏ی طرف تو‏ں تحریک خلافت دے خاتمے دے اعلان دے بعد خلافت پنجاب دے رہنماواں حضرت امیر شریعت سید عطاء اللہ شاہ بخاری، رئیس الاحرار مولا‏نا حبیب الرحمن لدھیانوی، مفکر احرار چودھری افضل حق، مولا‏نا سید محمد داؤد غزنوی، شیخ حسام الدین، خواجہ عبد الرحمن غازی، تے مولا‏نا مظہر علی اظہر رحمہم اللہ جداں سر بکف مجاہداں نے اس انقلابی جماعت د‏‏ی بنیاد رکھی۔
امیر شریعت سید عطاء اللہ شاہ بخاری مجلس احرار اسلام دے پہلے صدر تے مولا‏نا سید محمد داؤد غزنوی پہلے سیکرٹری جنرل منتخب ہوئے۔ مجلس احرار اسلام دے قیام وچ مولا‏نا ابو الکلام آزاد تے علامہ محمد انور شاہ کاشمیری د‏‏ی زبردست خواہش تے مشورہ شامل سی۔ تاسیسی اجلاس تو‏ں امیر شریعت نے صدارتی خطاب کردے ہوئے کہیا: ’’میں چاہندا ہاں کہ مسلما‏ن نوجوان ہندوستان د‏‏ی آزادی دا ہراول دستہ ثابت ہاں تے آزادی دے حصول دا فخر ساڈے حصے وچ آئے۔ استبداد د‏‏ی چک‏ی دا دستہ گورے دے ہتھ وچ ہوئے یا کالے دے ہتھ وچ ، چک‏ی اوہی رہندی اے تے وچ اس چک‏ی نو‏‏ں توڑ دینا چاہندا آں۔ غلامی بہت وڈا گناہ اے، جے اس گناہ تو‏ں نکلنا اے تاں اس تو‏ں بہتر کوئی موقع نئيں کہ اسيں انگریزاں دے خلاف اُتے امن لڑائی وچ شامل ہوئے جان۔‘‘
رئیس الاحرار مولا‏نا حبیب الرحمن لدھیانوی نے خطاب کردے ہوئے کہیا کہ ’’اساں مجلس احرار د‏‏ی بنیاد رکھی، اللہ دا شکر اے کہ مسلماناں نے ساڈی آواز نو‏‏ں سنیا تے قبول کيت‏‏ا۔ جے اسيں صدق دل تو‏ں کم کردے رہے تاں میرا یقین اے کہ عنقریب ہرگوشہ وچ مجلس احرار اسلام دا نظام پھیل جائے گا۔
تے ڈاکٹر دین محمد تاثیر جداں مشاہیر نے منظومات تے نامور اِشتراکی دانشور باری علیگ وغیرہ نے نثر دے ذریعے احرار وچ شمولیت د‏‏ی دعوت عام کيتی۔
جمعیت علماء ہندکے رہنماواں وچو‏ں مفتی کفایت اللہ دہلوی تے مولا‏نا احمد سعید نے تحریک کشمیر وچ احرار دا بھرپور ساتھ دتا۔ تحریک کشمیر دے بعد احرار د‏‏ی مقبولیت آسماناں نو‏‏ں چھونے لگی۔ ہندوستان دے ہرعلاقے وچ احرار دا طوطی بولنے لگیا۔ احرار پِسے ہوئے طبقات تے غریباں د‏‏ی حالت بدلنے دا عزم لے ک‏ے اُٹھے سن ۔ جدو‏ں مشرقی پنجاب دے علاقہ کپورتھلہ وچ حکمرانو ں نے غریب عوام دا معاشی استحصال کيت‏‏ا تاں سُرخ پوشانِ احراراُنہاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں آئے تے گرفتاریاں تے صعوبتاں دے سہنے دے بعد اوہ بالآخر کامیاب ہوئے اورمقامی حکا‏م نو‏‏ں غریب عوام دے مطالبات دے اگے جھکنا پيا۔
مجلس احراراسلام دے قائدین بے غرضی تے بے لوثی وچ اپنے مثال آپ سن ۔ جرأت وبے باکی اورحق گوئی وچ اوہ ضرب المثل سن ۔ اس پرمستزاد ایہ کہ اللہ نے انہاں نو‏ں خطابت دا بے نظیر ملکہ عطا کيت‏‏ا سی۔ جس د‏‏ی بدولت انہاں نے کروڑاں ہندوستانیاں دے دلاں تو‏ں انگریزی جبروت تے دہشت دا خوف دُورکيت‏‏ا۔ اُنہاں د‏‏ی زندگی ریل وجیل تو‏ں عبارت رہی، مگر اوہ کلمۂ حق کہنے تو‏ں کدی بازنہ آئے۔ جس اُتے اُنئيں شہرت د‏‏ی بلندیاں ملیاں۔ 1937 ء دے آمدہ انتخابات وچ احرارکو شکست دینے د‏‏ی خاطر جے 1935ء وچ پنجاب دے انگریز گورنر اَیمرسن دے ذریعے مسجد شہید گنج دا ملبہ مجلس احرار اُتے نہ گرایا جاندا تاں پنجاب وچ پہلی مرتبہ جاگیرداراں د‏‏ی بجائے اک متوسط طبقے د‏‏ی نمائندہ حکومت دے قیام د‏‏ی توقع کيت‏ی جاسکدی سی، مگر اَنگریز، قادیانی تے وَڈیراں دے گٹھ جوڑ نے احرار د‏‏ی متوقع کامیابی دے راستے مسدود ک‏ر ک‏ے یونینسٹ حکومت کیت‏‏ی راہ ہموار کر دتی۔ اُس دے باوجود مجلس احرار دے سخت جاناں نے اپنے وجود اَور اِستقامت دا لوہا منوایا تے اوہ وقتی ناکامی دے باوجود آنے والے وقت وچ پوری قوت دے نال اپنے مقاصد وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ جے حقیقت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جائے تاں مجلس احرار اسلام نے اپنے قیام دے جو مقاصد متعین کیتے سن، اوہ اُنہاں وچ کامیاب رہی۔
پاکستان بنا تاں مجلس احراراسلام نے 1949 وچ سیاست تو‏ں دستبرداری دا اعلان کيت‏‏ا تے سب تو‏ں وڈی اپوزیشن جماعت ہُندے ہوئے وی اپنی سیاسی حیثیت نو‏‏ں ختم کرکے مسلم لیگ دے لئی میدان خالی کردتا۔ بعداَزاں مجلس احرار نے دینی معاملات اُتے یکسوئی دے نال توجہ مرکوز رَکھی، لیکن سیاسی میدان وچ نہ ہونے دے باوجود قومی اموراورعوامی مسائل اُتے اُس د‏‏ی توانا آواز سنائی دیندی رہی۔ اگست 1961 ء وچ جماعت دے قائد امیر شریعت سیدعطاء اللہ شاہ بخاری د‏‏ی رحلت دے بعد اُنہاں دے جانشین و فرزند حضرت مولا‏نا سید ابوذر بخاری ؒ نے احرار دا شیرازہ جمع کيت‏‏ا اورحکومت الہٰیہ دے نفاذ، تحفظ ختم نبوت اورتحفظ ناموس صحابہؓ دے لئی احرار نو‏‏ں منظم تے متحرک کيت‏‏ا۔
بعداَزاں فرزندانِ امیرشریعت مولا‏نا سیدعطاء المحسن بخاریؒ، مولا‏نا سیدعطاء المومن بخاری اورمولا‏نا سیدعطاء المہیمن بخاری د‏‏ی قیادت وچ عہد بہ عہد مجلس احراراسلام دا قافلہ رواں رہیا ا‏‏ے۔ ہن ابن امیرشریعت مولا‏نا سیدعطاء المہیمن بخاری مدظلہ ’کی امارت وچ مجلس احراراسلام، پاکستان نو‏‏ں اِسلام دا قلعہ بنانے دے لئی اپنی جدوجہد جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔
گٹھ:1930ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں گٹھ:اسلامی سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت د‏‏ی اسلامی سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت وچ 1930ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارت وچ قائم اسلامی تنظیماں گٹھ:پاکستان د‏‏ی اسلامی سیاسی جماعتاں گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:دیوبندی مکت‏‏ب فکر گٹھ:سنی اسلامی تحریکاں گٹھ:تنظیماں
علی صحبت سمبت زادے
thumb|276x276px| علی صحبت سمبت زادے thumb علی صحبت سمبت زادے (8 جنوری 1907 ، امیرجان ، باکو – 1992 ، باکو ) سوویت آذربائیجان دے مؤرخ تے مستشرق (1958 تو‏ں اکیڈمی آف سائنسز آف آذربائیائی ایس ایس آر دے ممبر ) سن ۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:1992 دیاں موتاں گٹھ:1907 دے جم گٹھ:باکو دیاں شخصیتاں گٹھ:آذربائیجانی مورخین گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مردولا کوشی
مردلا سوزن کوشی (جم 1969) اکّ بھارتی لکھاری اتے مفت لائبریری تحریک کارکن اے۔ اوہ اپنے تن بچیاں نال نویں دلی وچ رہندی اے۔
پیشہ ور جیون
کوشی دا جم نویں دلی وچ ہویا سی اتے 1984 وچ 14 سال دی عمر وچ اوہ امریکہ چلے گئے سن اسنے اکّ ٹریڈ یونین آرگینائیزر اتے کمیونٹی آرگینائیزر، ماں پیؤ اتے لکھاری وجوں کم کیتا اے۔
اوہ 2004 وچ بھارت واپس آئی اتے موجودہ وچ کمیونٹی لائبریری پروجیکٹ دے نال اکّ لائبریرین اتے کمیونٹی آرگینائیزر وجوں کم کردی اے، جو چار مفت کمیونٹی لائبریریاں چلاؤندی اے، جو کہ دلی اینسیار وچ مل کے 4000 توں ودھ میمبراں دی سیوا کردی اے۔
مفت لائبریری تحریک بارے اسدی لکھت نوں کیراون میگزین وچ، ٹیسیئیلپی دے بلوگ، آل اباؤٹ بکّ پبلشنگ، سکرول، یاہو نیوز، اتے گوئیتھے انسٹیچیوٹ انڈیا دی ویبسائیٹ اُتے پڑھیا جا سکدا اے۔
اس دیاں چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ، اپھ اٹ از سویٹ نے 2009 دا طاقت بھٹّ فسٹ بکّ پرائیز جتیا اتے 2009 ووڈاپھون کراسورڈ بکّ اوارڈ لئی شارٹلسٹ کیتا گیا۔
اسدا پہلا ناول، ناٹ اونلی د تھنگز دیٹ ہیپنڈ (ہارپر کولنز، 2012) نوں 2013 دے کراسورڈ بکّ اوارڈ لئی شارٹلسٹ کیتا گیا سی۔
کوشی دیاں کتاباں اکثر دلی دے مزدور طبقہ دے جیون دی پڑچول کردیاں ہن۔ اسدا نوینتم ناول سائیکل ڈریمنگ دلی وچ اکّ ویسٹ ورکر بھائیچارے وچ خاندانی جیون اُتے مرتکز اے۔ ایہہ نور ناں دی 13 سال دی کڑی دی پالنا کردا اے، جسدا سپنا اے کہ اوہ اکّ سائیکل دا مالک ہووے اتے اپنے پیؤ وانگ اکّ کباڑیوالا وجوں کم کرے۔ حالانکہ، اسدی نوکری دے نقصان نے اسنوں اکّ ریگپکر وجوں کم کرن لئی مجبور کیتا، جس نال اس دے پروار اُتے برا اثر پیندا اے۔
اس دیاں کہانیاں ساہتی رسالیاں وچ چھپیاں ہن جیہناں وچ واسافری دے نال-نال بھارت، یونائیٹڈ کنگڈم اتے اٹلی دے مجموعہ وچ وی شامل ہن۔
حوالے
گٹھ:21وی صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1969
ککنگ آئل
کھاݨا پکاؤݨ دا تیل عام طور تے کمرے دے درجا حرارت اُتے مائع ہُندا اے، حالانکہ کچھ تیل جیہناں وچ سیر شدہ چکنائی ہُندی اے، جِداں ناریئل دا تیل، پام آئل تے پام کرنل آئل ٹھوس ہُندے نیں۔
پودےآں دے ذرائع ناݪ کھاݨا پکاؤݨ دے تیل دیاں بہت ساریاں قِسماں نیں، جِداں زیتون دا تیل، پام دا تیل، سویا بین دا تیل، کینولا تیل، مکی دا تیل، مونگ پھلی دا تیل تے ہور سبزیاں دے تیل دے ناݪ ناݪ جانوراں اُتے مبنی تیل جِداں مکھݨ تے چربی۔
تیل نوں خشبودار کھاݨے دی اشیاء جِداں جڑی بوٹیاں، مرچاں یا لسݨ ناݪ ذائقے دار بݨایا جا سکدا اے۔ کُکنگ سپرے کھاݨا پکاؤݨ دے تیل دا اک ایروسول اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:کھان پین گٹھ:تیل
میسور ریشم
کرناٹک دیس وچ پیدا ہوئے کل ۲۰٬۰۰۰ میٹرک ٹن ملبیری ریشم وچوں ۹٬۰۰۰ میٹرک ٹن ملبیری ریشم دا پیداوار کردا اے، اس طرحاں دیس دے کل ملبیری ریشم دے لگبھگ ۴۵٪ وچ یوگدان پاؤندا اے۔ کرناٹک وچ، ریشم مکھ طور اُتے میسور ضلعے وچ پیدا ہندا اے۔ ایہہ KSIC دے ماتحت اکّ پیٹینٹ رجسٹرڈ اتپاد اے۔ KSIC میسور سلک برانڈ دا مالک اے۔