cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسم
اسم دیاں مثالاں
دُنیا ، پاکستان ، کراچی ، لہور ، امریکا ، سرگودھا ، سمندر ، دریا ، مسیت وغیرہ ۔
انساناں دے اسم
انور، امجد، اختر ، رضوان ، عمران ، سیما ، عابدہ ، شاہدہ ، حنا ، انیلا وغیرہ ۔
شےواں یا چیزاں دے اسم
کرسی ، میز ، قلم ، دوات ، پینسل ، ربڑ ، کݨک ، کمپیوٹر ، ہاکی، پنکھا وغیرہ ۔
= اسم دیاں قِسماں =
اسم جامد
اسم جامد اوہ اسم اے جیہڑا نہ تاں آپ کسے اسم توں بݨیا ہووے تے نہ کوئی اسم اوہدے توں بݨ سکے ۔ یعݨی ساریاں بے جان چیزاں
یا
جامد دے معنی ٹھوس یا جما ہویا دے ہُندے نیں ۔ جامد اُس اسم نوں کہیا جاندا اے جیہڑا نہ تاں آپ کسے اسم توں بݨیا ہووے تے نہ ای اوہدے توں کوئی اسم بݨ سکے ۔
اوہ اسم اے جیہڑا نہ تاں آپ کسے کلمے توں بݨیا ہووے تے نہ ای کوئی ہور کلمہ اوہدے توں بݨ سکے ۔
اسم مشتق
مشتق دے معنی نکلیا ہویا دے ہُندے نیں ۔ اسم مشتق اُس اسم نوں کہیا جاندا اے جیہڑا کسے مصدر توں نکلیا ہووے ۔
یا
اسم مشتق اوہ اسم ہُندا اے جیہڑا کسے مصدر توں بݨیا ہووے ۔
ایہجا اسم جیہڑا کسے قاعدے دے مطابق مصدر توں بݨایا جاوے اوہنوں اسم مشتق کہیا جاندا اے ۔
اسم مشتق دیاں مثالاں
پڑھݨا توں پڑھائی ، پڑھوُ گا ، پڑھدا اے ۔ لکھݨا توں لکھائی ، لکھوُ گا ، لکھدا اے ۔ کھیلݨا توں کھیل ، کھیلوُ گا ، کھیلدا اے ۔ دوڑݨا توں دوڑݨ والا ، دوڑوُ گا ، دوڑدا اے ۔ وغیرہ۔
شعری مثالاں
مراداں غریباں دیاں بھر لیوݨ والا
اوہ اپݨے پرائے دا غم کھاݨ والا
اُپر دتے گئے شعراں وچ پوݨ والا، لیوݨ والا، کھاݨ والا، اوݨ والا ، اسم مشتق نیں ۔
اسم مصدر
اسم مصدر اوہ اسم ہُندا ے جیہڑا آپ تاں کسے اسم توں نہ بݨیا ہووے پر اوہدے توں مقررہ قاعدےآں دے مطابق بہت سارے الفاظ بݨائے جا سکݨ ۔ (مصدر دے معنی نیں، نکلݨ دی جگہ)
یا
اسم مصدر اوہ اسم اے جیہڑا آپ تاں کسے اسم توں نہ بݨیا ہووے پر اوہدے توں مقررہ قاعدےآں دے مطابق کئی الفاظ بݨائے جا سکݨ ۔
اوہ اسم جیہڑا آپ تاں کسے کلمے توں نہ بݨیا ہووے پر اوہدے توں بہت سارے الفاظ بݨائے جا سکݨ ۔
اسم مصدر دیاں مثالاں
پڑھݨا توں پڑھو، دیکھݨا توں دیکھو ، بڑھوݨا توں بڑھاو، بݨوݨا توں بݨاوٹ ، سُنگھݨا توں سُنگھو وغیرہ ۔
ایہناں وچ پڑھݨا ، دیکھݨا ، بڑھوݨا ، بݨوݨا ، سُنگھݨا اسم مصدر نیں ۔
توں ہوراں ونگوں تعھوکھا نہ کھاویں
کسے نوں خدا دا بیٹا نہ بݨاویں
قدر گوا دیندا اے روز دا اوݨا جاݨا
ایہناں وچ کھاݨا ، بݨوݨا ، اوݨا ، جاݨا مصدر نیں ۔
مصدر دی پچھاݨ
مصدر اوہ اسم ہُندا اے جیہڑا کم دے معنے دیندا اے پر اوہدے وچ کوئی زمانہ نہیں پایا جاندا ، اوہدے توں مقررہ قاعدےآں دے مطابق کئی اسم تے فعل بݨ سکدے نیں ۔ مصدر دی علامت ایہ اے کہ ایہدے آخر وچ ݨا اوندا اے ۔ جِداں پڑھݨا ، لِکھݨا ، سُݨݨا ، دیکھݨا ، روݨا ، گوݨا وغیرہ ۔
مصدر دیاں قِسماں بلحاظ بݨاوٹ
مصدر دی بلحاط بݨاوٹ دو قِسماں نیں ۔
مصدر اصلی یا مصدر وضعی
جیہڑا مصدر خاص مصدری معنےآں لئی وضع کیتے جاندے نیں ۔ ایہناں نوں مصدر اصلی یا مصدر وضعی کہیا جاندا اے ۔
مصدر جعلی یا مصدر مرکب
ایہجے سارے مصدراں نوں جیہڑے دوجیاں زباناں دے لفظاں دے آخر وچ مصدر دی علامت ”نا“ زیادہ کر کے یا دوسریاں زباناں دے لفظاں توں بعد پنجابی  مصدر لا کے بِنالئے جاندے نیں اوہناں نوں مصدر جعلی یا مصدر مرکب کہیا جاندا اے ۔
مثالاں
تشریف لیوݨا ، فلموݨا ، سیر کرنا ، گرموݨا، کفنوݨا وغیرہ
مصدر دیاں قِسماں بلحاظ معنی
مصدر دیاں بلحاط معنی دو قِسماں نیں ۔
مصدر لازم
جد کسے مصدر توں بݨݨ آلا فعل اپݨی تکمیل لئی صرف فاعل نوں چاہوے تاں ایہجے مصدر نوں مصدر لازم کہیا جاندا اے ۔
مثالاں
جِداں اوݨا ، جاݨا ، سوݨا ، دوڑݨا وغیرہ ۔ ایناں مصدراں نال ایہ جُملے بݨݨ گے ۔ اسلم آیا، رضوان گیا، عرفان سُتا، مُنڈا دوڑیا وغیرہ ۔
مصدر متعدی
جد کسے مصدر نال بݨݨ آلا فعل ، فاعل توں علاوہ مفعول نوں وی چاہوے تاں ایہجے مصدر نوں مصدر متعدی کہیا جاندا اے ۔
مثالاں
جِداں کھاݨا ، لِکھݨا ، پڑھݨا ، خریدݨا وغیرہ ۔ ایہناں مصدراں نال ایہ جُملے بݨݨ گے ۔
اختر نے سیب کھادا ۔
بشرا نے خط لکھیا۔
ثاقب نے کتاب پڑھی ۔
متعدی بلواسطہ
ایہجے مصدر جیہڑے لازم توں متعدی بݨا لئے جاندے نیں ۔ ایہناں نوں متعدی بلواسطہ کہیا جاندا اے ۔
مثالاں
گرنا توں گروݨا ، جلݨا توں جلوݨا ، لِکھݨا توں لکھوݨا، پڑھݨا توں پڑھوݨا ، کھاݨا ت کھلوݨا ، دیکھݨا توں دکھوݨا ، سُݨݨا توں سݨوݨا وغیرہ
متعدی المتعدی
بعض مصدر ایہجے ہُندے نیں جیہناں نوں متعدی توں دوبارہ متعدی بݨا لیا جاندا اے ۔ ایہجے مصدراں نوں متعدی المتعدی کہیا جاندا اے ۔
اسم معرفہ (خاص)
اسم معرفہ نوں اسم خاص وی کہیا جاندا اے ۔ ایہجا اسم جیہڑا کسے مخصوص شخص ، جگہ یا چیز دا نام ہووے ، اوہنوں اسم معرفہ کہیا جاندا اے ۔
یا
اسم معرفہ دیاں مثالاں
وارث شاہ ، شیش محل ، بادشاہی مسجد ،ابن مریم ، غار حرا ، کراچی، لہور وغیرہ ۔
شعر دی مثال
اِک ولولا تازہ دتا میں دِلاں نوں
لہور توں تا خاکِ بخارا و سمرقند
اس شعر وچ لہور ، بخارا تے سمرقند اسم معرفہ نیں ۔
اسم نکرہ (عام)
ماخذ
عربی زبان دا لفظ اِس + مے + نَکِرَہ۔ اسم عام۔
تعریف
اوہ اسم جیہڑا غیر معین شخص یا شے (اشخاص یا اشیا) دے معنے دوے ، اسم نکرہ کہلوندا اے ۔
اوہ اسم جیہڑا کسے عام جگہ، شخص یا کسے چیز لئی بولیا جاوے ، اسم نکرہ کہلوندا اے ، اس اسم نوں اسم عام وی کہیا جاندا ے ۔
اسم نکرہ دیاں مثالاں
شخص یا انسان خاص: مُنڈا ، کُڑی ، گلوکار ، مالی ،اسلم ، انور وغیرہ ۔
چیز یا شے : کتاب ، کرسی ، میز ، پنکھا ، گھڑی ، ٹیلی فون وغیرہ ۔
جگہ: پہاڑ، دریا ، شہر ، قصبا ، پنڈ وغیرہ ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
ضلع ماجین
گٹھ:فرانس دے ضلعے
آستھا گِل
آستھا گلّ اک بھارتی گائکہ اے۔ اوہ دلی دی رہن والی اے۔ اوہ ہندی فلمی گیت گاؤن لئی جانی جاندی اے۔اس دے بالیوڈّ پلیبیک گائکہ کیریئر نے 2014 وچّ فلم پھگلی توں گانے دھوپ چک نال شروعات کیتی۔
اسنے اس توں بعد 'خوبصورت' فلم دے 'ابھی توہ پارٹی' شروع ہوئی ہے ورگے ہٹ گانے وی گائے۔ بادشاہ دے نال گایا گانا ڈیجے ولیئے بابو انٹرنیٹّ اُتے وائرل ہویا اتے یوٹیوب' تے اسدے رلیز ہون دے مہینے دے اندر 7 ملیان توں ودھ ویکھن والے سن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی گائیک گٹھ:گلوکارہ
تصیل گچک
گٹھ:بلوچستان
6ھ
موت
ام رومان، ابوبکر صدیق دی بیوی۔
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
ضلع اسیپیام
ضلع اسیپیام ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ دنیزلی دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی
تصیل بارشور
گٹھ:بلوچستان
بنگائی کاں
بنگائی کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
7ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
ضلع اکوۓ
ضلع اکوۓ ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع مورتھے موزل
مورتھے موزل فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
ضلع منٹگمری
ضلع منٹگمری ضلع ساہیوال دا ۱۹۶۶ء توں پہلاں دا ناں اے ۔ ساہیوال دا پرانا ناں منٹگمری سی جیہڑا برطانوی پنجاب دے لیفٹینینٹ گورنر سر رابرٹ منٹگمری دے ناں اتے سی ۔ جیہنے ۱۸۶۱ء چ لہور ملتان ریلوے بچھاوندے ویلے ایتھے واقع ساہیوال ناں دے پنڈ کول اس شہر دی نیہہ رکھی سی ۔
ضلع مونٹگومری (Montgomery District) برطانوی ہند دے سابقہ صوبہ پنجاب دا اک ضلع سی، جو ہن پاکستان وچ ا‏‏ے۔
ضلع مونٹگومری دا ناں سر رابرٹ مونٹگومری دے ناں تو‏ں منسوب اے ایہ باری دوآب وچ واقع ا‏‏ے۔ ۱۹۷۸ وچ ضلع مونٹگومری دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے ضلع ساہیوال رکھ دتا گیا۔
منٹگمری ضلع برطانوی ہند دے سابقہ پنجاب صوبے دا اکّ پر انتظامی ضلع سی، جس وچ ہن پاکستان اے । سر روبرٹ مونٹگومری دے نام اُتے، ایہہ باری دوآب، جاں ستلج اتے راوی دریاواں دے وچکارلے ٹریکٹ وچ پیا اے، راوی دے پار ریچنا دوآب تک وی پھیلیا ہویا اے، جو راوی اتے چناب دے وچکار واقع اے۔ پربندھکی ہیڈکوارٹر منٹگمری، اجوکے ساہیوال دا شہر سی۔ ۱۹۷۸ وچ منٹگمری ضلعے دا ناں بدل کے ساہیوال ضلع کر دتا گیا۔
اتہاس
بھارت دی ۱۹۰۱ دی مردمشماری دے مطابق آبادی ۴۶۳٬۵۸۶ سی، دہاکے وچ چناب کلونی وچ پرواس کارن ۰٫۴٪ دی کمی۔ ۲۰ویں صدی دی شروعات وچ مکھ فصلاں کنک، دالاں، کپاہ اتے چارہ سن؛ اوٹھ نریات لئی پیدا کیتے گئے سن۔ پرمکھ صنعت کپاہ، ریشم اتے لکھی لکڑ دے کم سن، اتے کپاہ نوں گننگ اتے دباؤن لئی فیکٹریاں سن۔ ایہہ ضلع لاہور توں ملتان تک شمال مغربی ریلوے دی مکھ لائن ولوں لنگھدا سی؛ اس دی سنچائی اپر ستلج انڈیشن کینال سسٹم اتے راوی توں وی ہندی اے۔
ریچنا دوآب لمبے ویلے توں پشو پالک جٹاں دا گھر سی، جیہناں نے شمالی بھارت دے لگاتار حکمراناں دے خلاف لگاتار اکّ مضبوط آزادی بنائی رکھی سی۔ کمالیہ اتے ہڑپا دے تھاںاں وچ پرانے اٹاں دے وڈے ٹلے اتے ہور کھنڈر ہن جو سندھو گھاٹی رہتل ولوں چھڈے گئے ہن، جدوں کہ پرانے شہراں جاں پنڈاں دے ہور بہت سارے اخاص دریا دے کنڈھے دے نال کھنڈے ہوئے ہن، جاں اس ویلے دے بنجر کھیتراں وچ بندیاں ہن۔ مرکزی کوڑا۔ ۹۹۷ عیسوی وچ، سلطان محمود غزنوی، نے اپنے پتا، سلطان سیبوکتیگن ولوں قائم کیتے غزنوی راجٹبر سامراج اتے قبضہ کر لیا، ۱۰۰۵ وچ اسنے قابل وچ شاہیاں نوں جت لیا، اتے اس توں بعد اتری پنجاب کھیتر دیاں جتاں حاصل کیتیاں۔ دلی سلطنت اتے بعد وچ مغل سامراج نے اس کھیتر اتے راج کیتا۔ مشنری صوفی سنتاں دے کارن پنجاب کھیتر مکھ طور اُتے مسلمان بن گیا، جیہناں دیاں درگاہاں پنجاب کھیتر دے لینڈسکیپ نوں بندیاں کردیاں ہن۔ مغل سامراج دے پتن توں بعد، سکھ سامراج نے ساہیوال اُتے حملہ کیتا اتے قبضہ کر لیا۔ اس بنجر پسارے دے پیسٹورل قبیلیاں نے مسلم حکمراناں متعلق معمولی وفاداری توں ودھ دا بھگتان نہیں کیتا، اتے اتھوں تک کہ ۱۹ویں صدی وچ جدوں رنجیت سنگھ نے سکھ سرداری نوں ملتان تک ودھا دتا، تاں بہتے حصے وچ آبادی ہی رہی۔ بغاوت دی اکّ پرانی حالت۔ ۱۸۴۷ وچ بریٹیش اثر پہلی وار ضلعے وچ ورتیا گیا سی جدوں اکّ اہلکار نوں زمینی مالیئے دے مختصر بندوبست لئی نامزد کیتا گیا سی۔ ۱۸۴۹ وچ پنجاب دے قبضے اُتے سدھا بریٹیش راج شروع ہو گیا سی۔
۱۸۵۷ دی ہندستانی بغاوت دے دوران، جاٹ قبیلیاں دا اکّ عام ابھار ہویا سی، ضلع ستلج دے اتر وچ واپرن والے اکو اکّ ابھار دا نظارہ سی۔ مئی دے انت توں پہلاں، دلی توں آئے سفیر سرسا اتے ہسار توں دریا پار کر گئے، جتھے پہلاں ہی کھل عام بغاوت پھیلی ہوئی سی، اتے کھرلاں اتے ہور کٹڑ جاٹ قبیلیاں ولوں تیار استقبال کیتا گیا۔ حالانکہ ضلع اہلکاراں نے ۲۶ اگست تک ودھ رہی دھمکی نوں ٹال دتا، جدوں جیل وچ بند قیدیاں نے ڈھلی-مٹھلی کرن دی کوشش کیتی۔ اسے ویلے، احمد خان، اکّ مشہور کھرل لیڈر، جسنوں گوگیرا وکھے نظربند کیتا گیا سی، نے اپنی گرفتاری توڑ دتی، اتے، بھاویں پھڑیا گیا سی، کئی ہور شکی سرداراں دے نال، سرکھیا اُتے رہاء کر دتا گیا سی۔ ۱۶ ستمبر نوں اوہ اپنے گھراں نوں بھجّ گئے، اتے سارا دیس کھل عام بغاوت وچ اٹھیا۔ کمالیہ نوں برخاست کیتا گیا؛ اتے میجر چیمبرلین، ملتان توں تھوڑی جہی فوج نال اگے ودھدا ہویا، راوی دے کنڈھے چیچاوطنی وکھے کجھ دناں لئی گھیرا پا لیا گیا۔ سول سٹیشن دی حالت ادوں تک نازک بنی رہی جدوں تک کرنل پیٹن لاہور توں کافی طاقت نال نہیں پہنچیا۔ اکّ حملہ جو اوہناں دے آؤن توں ترنت بعد ہویا سی، نوں واپس لیا گیا سی۔ کھلے میدان وچ کئی چھوٹیاں کاروائیاں کیتیاں گئیاں، جدوں تک انت وچ باغی، میدان توں اندرونی دے جنگلی جنگلاں وچ چلے گئے، پوری طرحاں ہار گئے اتے کھنڈ گئے۔ بریٹیش فوجاں نے پھر ودروہی قبیلیاں نوں سخت سزاواں دتیاں، اوہناں دے پنڈاں نوں تباہ کر دتا اتے وڈی گنتی وچ پشوآں نوں ویچن لئی ضبط کیتا۔
ایہہ ضلع پنجاب صوبے دے لاہور ڈویزن دا حصہ سی۔ مکھ طور اُتے مسلم آبادی نے مسلم لیگ اتے پاکستان تحریک دی حمایت کیتا۔ ۱۹۴۷ وچ پاکستان دی آزادی توں بعد، گھٹ گنتی ہندو اتے سکھ بھارت چلے گئے جدوں کہ بھارت توں مسلم پناہ گیر منٹگمری ضلعے وچ وس گئے۔
۱۹۷۸ وچ منٹگمری ضلعے دا ناں بدل کے ساہیوال ضلع کر دتا گیا۔
سیماواں
ضلعے دا کھیترپھل 4771 sqmi سی اتے موجودہ ویلے دے ساہیوال، پاکپٹن، اوکاڑا، اتے شیخوپورا، فیصلہ آباد، ٹوبا ٹیک سنگھ، اتے ویہڑی دے حصے شامل ہن۔
ایہہ اتر-مشرق ول لاہور دے ضلعیاں، اتر-پچھم ول جھنگ اتے دکھن-پچھم ول ملتان نال گھریا ہویا سی، جدوں کہ دکھن-مشرق ول ایہہ مول راج بہاول پور اتے فروزپور دے بریٹیش ضلعے نال لگدی سی۔
پرانے ٹریکٹ وچ کاشت کیتی نیویں زمین دا اکّ کنارہ کسے وی ندی دے کنارے نوں گھیردا سی، پر پورے اندرونی اپرلے حصے وچ اکّ ماروتھل پٹھار شامل سی جو انشک طور اُتے برشوڈّ اتے موٹے گھاہ نال اگیا ہویا سی، اتے تھاںاں وچ ابھید جنگل سی۔ راوی دے پرلے پاسے، مڑ، دیس نے اسے ویلے اوہی ماروتھل پہلو منّ لیا۔
حوالے
گٹھ:ساہیوال ضلع
گٹھ:برطانوی ہند دے ضلعے گٹھ:ضلع ساہیوال
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:ساہیوال گٹھ:ضلع ساہیوال
لانگ سون
لانگ سون شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے لانگ سون دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
نطشے
فریڈرک نطشے (1844-1900) 19ویں صدی دا اک جرمن فلسفی سی ۔ نطشے دی اے سوچ سے جس انسانی کماں چ طاقت ای وڈی چیز اے ۔ اسنے فوق البشر (سپر مین) دے تصور نوں اگے ودھائیا ۔
پجھلی کعانی
نطشے 15 اکتوبر 1844 پرشیا چ جمیا ۔ پرشیا فوجی تے سیاسی لحاظ نال اک تکڑے دیس دا روپ دھار رہیا سی ، آسٹریا نوں پروشیا جرمن معاملات توں وکھ کر چکیا سی ۔ 1871ء چ پرشیا نے نیپولین دی فتوحات دے نشے چ چور فرانس نون بدترین شکست دتی تے وارسائی پیرس دے مقام تے ساریاں چھوٹیاں چھوٹیاں جرمن ریاستاں نوں متحد کرکے جرمن سلطنت دی بنیاد رکھی ۔ نطشے اس ابھر دی ہوئی طاقتور جرمن سلطنت دی واز بن گئیا ۔
دلچسپ گلاں
بقول امریکی فلسفی ول ڈیورنٹ نطشے چارلس ڈارون دا پتر تے بسمارک دا بھائی سی ۔
اقبال تعلیم لئی جرمنی جاندا اے تے نطشے توں متاثر ہوکے واپس آندا اے ، ایہہ گل جرمنی جان توں پہلاں تے بعد والی اقبال دی شاعری چ محسوس کیتی جا سکدی اے ۔ اقبال دا مرد مومن دا تصور وی نطشے دے فوق البشر دے بہت قریب اے ۔
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:فلاسفی گٹھ:جرمنی گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
چک 38 ج ب
چک 38 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
تصیل کاریکٹ
گٹھ:بلوچستان
8ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
تصیل پشین
گٹھ:بلوچستان
تبت پٹھار
چڑھدے ایشیا دی اک وڈی پٹھار اے ۔ ایہ تبت تے چین دے صوبا شنگھائی تے لداخ تک پھیلی ہوئی اے ۔ ایہنوں دنیا دی چھت وی آکھیا جاندا اے ۔ کیونکہ ایس پٹھار دی اوسط اُچای 4500 میٹر اے ۔ ایہ جگ دی سبھ توں وڈی تے اُچی پٹھار اے جیہدا رقبا 25 لکھ مربع کلومیٹر اے یعݨی امریکا دی ریاست ٹیکساس یا فرانس توں 4 گنا ودھ ۔
تریخ
ایہ پٹھار ساڈھے 5 کروڑ سال پہلاں ہند آسٹریلوی پرت تے یوریشین پرت دے آپس وچ ٹکرواݨ نال وجود وچ آئی سی تے ایہہ عمل حلے وی جاری اے ۔
جغرافیا تے موسم
پٹھار دے اُبھے تے اُبھے لہندے علاقے بوہتے ٹھنڈے تے خشک نیں تے انتہائی اُبھا لہندا علاقا سمندر دی پدھر توں 5 ہزار میٹر اچا اے ۔ جتھے فضا وچ سمندری سطح دے مقابلے وچ صرف 60 فیصد آکسیجن ہُندی اے تے سال دا اوسط درجا حرارت 4 ڈگری سینٹی گریڈ اے ۔ سردیاں وچ درجا حرارت منفی 40 ڈگری سینٹی گریڈ تک ڈگھ جاندا اے ۔ ایس قدر سخت موسم پاروں ایس پٹھار دا انتہائی اُبھا لہندا علاقا براعظم ایشیا دا سبھ توں گھٹ آباد تے انٹارکٹکا تے اُبھے گرین لینڈ مگروں دنیا دا تیجا سبھ توں گھٹ آباد علاقا اے ۔
تبت پٹھار توں نکلݨ آلے دریا
تبت پٹھار جگ دے کئی وڈے دریاواں دا منبع اے ۔
نوٹ
1۔ اٹلس آف ورلڈ ہسٹری (1998ء) ہرپر گولنز ، صفحا 39 ۔
2۔ نیچرل ورلڈ:صحرا نیشنل جیوگرافک ۔
3۔ ڈیوڈ ملر۔ تبت تے بھوٹان دے خانہ بدوش
باہرلے جوڑ
گٹھ:چین گٹھ:چین دا جغرافیہ
گٹھ:ایشیا دا جغرافیا گٹھ:پٹھار
ضلع بابادگ
ضلع بابادگ ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع موز
موز فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
صوبہ کوآنگ ننہ
صوبہ کوآنگ ننہ ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ ہا لونگ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا
9ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
انٹیلیجنس بیورو
انٹیلجنس بیورو پاکستان دے تن خفیہ ادارےآں وچوں اک اے
معاہدہ بخارسٹ (1918)
معاہدہ بخارسٹ (1918) اک طرف رومانیہ تے دوسری طرف وسطی طاقتاں دے وچکار امن معاہدہ سی ، اس تعطل دے بعد 1917 د‏‏ی رومانیہ نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم تو‏ں روس دے یکطرفہ طور اُتے علیحدگی دے بعد وکھ تھلگ چھڈ دتا گیا سی (دیکھو آرمسٹیس) فوسٹانی تے معاہدہ بریسٹ لیتھوسک )۔
انٹیلیجنس بیورو
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1947 دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی محکمات استخبارات گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:پاک فوج
معاہدہ بخارسٹ (1918)
27 فروری [او ایس. 14 فروری] 1918 نو‏‏ں [رومانیا] دے فرڈینینڈ اول تے آسٹریا ہنگری دے وزیر خارجہ ، اوٹوکر زارلن دے وچکار اجلاس دے دوران جاری کردہ مرکزی طاقتاں دے الٹی میٹم د‏‏ی پیروی کردے ہوئے ریکچیونی ریلوے اسٹیشن اُتے ، شاہ فرڈینینڈ نے 2 مارچ [O.S. 17 فروری] رومانیہ دے جلاوطن راجگڑھ یاشی شہر وچ ۔ طویل تے مشکل بحث و مباحثے دے بعد ، جو 3 دن تک جاری رہیا ، تے ملکہ میری تے جنرل کانسٹیٹن پریزن د‏‏ی شدید مخالفت دے باوجود ، ولی عہد کونسل نے الٹی میٹم نو‏‏ں قبول کرنے تے ابتدائی امن معاہدے اُتے گل گل دے لئی بفٹیہ دے مندوب بھیجنے دا فیصلہ کیتا۔ ابتدائی امن معاہدہ 5 مارچ [O.S. 20 فروری] 1918 ، جس دے ذریعہ رومانیہ نے آسٹریا - ہنگری دے حق وچ سرحدی اصلاحات قبول کيتیاں ، پوری ڈوبروجا نو‏‏ں روکنے دے لئی ، گھٹ تو‏ں گھٹ 8 ڈویژناں نو‏‏ں منقطع کرنے دے لئی ، آسٹریا ہنگری دے علاقے نو‏‏ں حالے وی اپنے زیر قبضہ رکھنے تے وسطی آوا جائی د‏‏ی اجازت دینے دے لئی مغربی مالڈویہ تے بیسارابیہ تو‏ں ہوک‏ے طاقتاں دیاں فوجاں اوڈیشہ د‏‏ی طرف گامزن ني‏‏‏‏ں۔
رومانیہ دے اس وقت دے وزیر اعظم ، اسکندرو مارگیلومن نے 7 مئی 1918 ، کوکروسینی محل ، بخارسٹ وچ آخری معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ تے اس د‏ی چیمبر آف ڈپوٹیز نے 28 جون نو‏‏ں تے سینیٹ نے 4 جولائ‏ی 1918 نو‏‏ں توثیق کيتی۔ اُتے ، بادشاہ فرڈینینڈ نے اس اُتے دستخط کرنے یا جاری کرنے تو‏ں انکار کردتا۔
بعد وچ
اس معاہدے نے رومانیا نو‏‏ں دوسرے جرمن مقبوضہ ملکاں دے مقابلے وچ اک انوکھی صورتحال وچ ڈال دتا۔ اس نے رومانیہ د‏‏ی ڈی جور آزادی دا مکمل طور اُتے احترام کیتا ، تے رومانیہ وچ بیسارابیہ دے نال اتحاد دے بعد ہور خطے دے نال اختتام پزیر ہويا ، اس ضرورت دے ذریعے کہ ویٹو پاور دے حامل جرمن سرکاری ملازمین نو‏‏ں جرمن قبضے دے نال مل ک‏ے بخارسٹ وچ تعینات کیتا جائے تاکہ بعد وچ اس د‏ی تریخ جاری رہ‏‏ے۔ پرعزم ہوئے "، مؤثر طریقے تو‏ں رومانیہ نو‏‏ں ڈی فیکٹو جرمن پروٹیکٹوٹریٹ وچ تبدیل کردتا۔
جرمنی پلائوٹی دے آس پاس آئل فیلڈز د‏‏ی مرمت کرسکدا سی تے جنگ دے اختتام تک اک ملین ٹن تیل کڈ چکيا سی۔ انہاں نے رومانیہ دے کساناں تو‏ں ویہہ لکھ ٹن اناج وی منگوا لیا۔ ایہ مواد 1918 دے آخر تک جرمنی نو‏‏ں جنگ وچ رکھنے دے لئی اہ‏م سن ۔
اس معاہدے د‏‏ی مذمت اکتوبر 1918 وچ مارگیلومن حکومت نے د‏‏ی سی۔ رومانیہ نے مغربی یورپ وچ ختم ہونے تو‏ں اک دن پہلے 10 نومبر 1918 نو‏‏ں دوبارہ جنگ وچ داخل ہويا ، تے بخارسٹ دا 1918 دا معاہدہ 11 نومبر 1918 نو‏‏ں آرمسٹیس دے ذریعہ منسوخ کردتا گیا سی۔ 1919 وچ ، جرمنی نو‏‏ں معاہدہ برائے ورسائیلس اُتے مجبور کیتا گیا کہ اوہ 1918 دے بخارسٹ دے معاہدے دے ذریعہ فراہ‏م کردہ تمام فائدے تو‏ں دستبردار ہوجائے۔ آسٹریا - ہنگری تے بلغاریہ د‏‏ی علاقائی منتقلی نو‏‏ں بالترتیب سینٹ جرمین این لی (1919) دے معاہدے ، تے نیوئلی سر سین (1919) دے معاہدے نے منسوخ کردتا سی۔ تے ٹریانون دے معاہدے (1920) نے ہنگری دے نال رومانیہ د‏‏ی سرحد آباد کردتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مئی 1918ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:جرمنی رومانیہ تعلقات گٹھ:بلغاریہ دے امن معاہدے گٹھ:رومانیہ دے امن معاہدے گٹھ:جرمنی دے امن معاہدے گٹھ:آسٹریا دے امن معاہدے گٹھ:بخارسٹ وچ ویہويں صدی گٹھ:ضد ابہام صفحات گٹھ:بلغاریہ دی تریخ
پاکستانی ملٹری انٹیلیجنس
ڈائرکٹوریٹ فور ملٹری انٹلیجنس یا ملٹری انٹیجلنس یا MI دا قیام 1947 وچ پاکستان دے وجود دے بعد عمل وچ لایا گیا۔ اس دا ہیڈ کوارٹر راولپنڈی، اسلام آباد وچ واقع اے۔ اس وقت پاکستان دی دو انٹیجلنس ایجنساں وچوں اک سی تے پاکستان دیاں تن انٹیجلنس ایجنساں وچوں اک اے۔ آئی ایس آئی دے برعکس MI دے جوان با وردی ہُندے نیں جو ریاست دے خلاف ہونے والی کسے وی قسم دی کارروائی دے لئی بہت منظم طور اُتے کام کردے نیں۔
تریخی پسِ منظر
MI ناں اس وقت دے آسٹریلوی نژاد برطانوی شہری رابرٹ کاتھوم جو اس وقت پاکستان آرمی دے سربراہ وی سن نے قائم کیتی۔ ایوب خان دے مارشل لا دے بعد MI نے ہی مشرقی تے مغربی پاکستان وچ مارشل لا دے پاکستان وچ لگنے دی رپورٹ دتی سی۔
1980 دی دہائی وچ MI نے پاکستان دے صوبہ سندھ وچ پاکستان کمیونسٹ پارٹی دے خلاف تے پاکستان وچ بھارتی انٹلیجنس ایجنسیاں دے اپریشن دے خلاف وی کام کرچکی اے۔ اس دے علاوہ کارگل جنگ وچ وی مدد دے چکی اے۔
تنظیم
MI اس وقت پاکستان دی تناں مسلح فوجاں پاک فضائیہ، پاک آرمی، پاک نیوی دے لئی کام کردی اے۔ اس دا سربراہ ڈائرکٹر جنرل کہلاندا اے۔ جو افواج وچ لیفٹنٹ جنرل ہُندا اے۔
گٹھ:1948 وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلاں گٹھ:پاک فوج گٹھ:پاکستان وچ 1948 دی تاسیساں گٹھ:پاکستانی محکمات استخبارات گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
گرسیوک سنگھ پریت
گرسیوک سنگھ پریت پنجابی دا کہانی کار ہے۔ اس دا جنم 13 مارچ 1966 سری مکتسر صاحب وکھے ہویا ۔اوہ پیشے توں پترکار (پنجابی ٹربیون) ہے اتے وثیقہ نویس وجوں سوے کتہ کر رہا ہے۔ مول روپ وچّ اوہ پنجابی دا کہانی کار ہے۔ اس دے نال ہی اوہ اخباراں لئی لیکھ رچنا وی کردا ہن۔
جیون
گرسیوک سنگھ پریت اس دا جنم 13 مارچ 1966 شری مکتسر صاحب وکھے ہویا ۔ سرکاری کالج شری مکتسر صاحب وچوں بی.اے.، کرن اپرنت اوہ وثیقہ نویس وجوں سوے کتہ کرن لگے اتے نال ہی اوہناں نوں پنجابی ٹربیون ولوں شری مکتسر صاحب دا نجی پترکار نیوکت کیتا گیا ۔اس کتے دے نال نال اوہ بڑی شدت نال کہانی رچنا کر رہا ہے۔ اس دے بچپن دا اس دی شخصیت تے ڈونگھا پربھاو ہے۔ اوہناں دیاں کہانیاں دا مکھ وشا سماجی جیون وچّ الجھے منکھ دیاں دماغی الجھناں ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:1966ء دے جم گٹھ:پنجابی لکھاری
تصیل چمن
گٹھ:ضلع قلعہ عبداللہ گٹھ:بلوچستان
کاروس کارنکس
کاروس کارنکس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع موربیہان
موربیہان فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
10ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
ضلع موربیہان
گٹھ:فرانس دے ضلعے
تصیل دوبانی
گٹھ:بلوچستان
ہا لونگ
ہا لونگ شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے کوآنگ ننہ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مومل رانو
مومل رانو جاں ممل رانو سندھی لوکدھارا اتے راجستھانی لوکدھارا وچوں مومل اتے رانو دی اکّ رومانٹک کہانی اے۔ ایہہ اکّ بہپکھی کہانی اے جس وچ ساہس، جادو، سکیماں، خوبصورتی، پیار، وچھوڑے دیاں ازمائشاں اتے سبھ توں ودھ رومانٹک دکھانت شامل ہن۔
کہانی دی مشہوری گنج جاں شاہ جو رسالو نوں دتی گئی اے؛ شعری کتاب شاہ عبدل لطیف بھٹائی نے لکھی، جس وچ عمر ماروئی، سوہنی میہر، سسوئی پنہون، نوری جام تماچی، سورٹھ رائے دیاچ اتے لیلان چنیسر ورگیاں ہور کہانیاں وی شامل ہن۔ ایہناں ستّ کہانیاں دیاں مکھ پاتر عورتاں ہن؛ اس لئی، مومل سمیت، سارے سندھی ساہت وچ تہذیبی پرتیک بنے ہوئے ہن اتے ستّ ہیروئناں ( ست سورميون وجوں جانے جاندے ہن۔ ) شاہ عبدل لطیف بھٹائی دا۔ اس توں پہلاں، شاہ عبدل لطیف بھٹائی توں علاوہ، شاہ انات رضوی ورگے کئی ہور شاعراں نے اس کہانی اتے کویتاواں لکھیاں اتے لطیف دے انتقال توں بعد کئی ہور شاعراں، جویں کہ تاپانی بیواس اتے شیخ عیاض (کجھ حوالہ دین لئی) نے وی اسے کہانی دی کوشش کیتی۔ ; اس لئی ساریاں نے کہانی دے نظریہ نوں وکھ-وکھ کوناں توں وڈا کیتا۔ پھر وی، مومل-رانو نوں سندھی اتے راجستھانی ساہت وچ سبھ توں مشہور لوک-کہانیاں وچوں اکّ منیا جاندا اے۔
ایہہ کہانی شاہ جو رسالو وچ وی دکھائی دیندی اے اتے سندھ، پاکستان دے ستّ مشہور دکھدائی رومانس دا حصہ بندی اے۔ ہور چھ کہانیاں ہن عمر ماروی، سسوئی پنہن، سوہنی میہر، لیلن چنیسر، نوری جم تماچی اتے سورٹھ رائے دیاچ جیہناں نوں عام طور اُتے سندھ دیاں ستّ رانیاں وجوں جانیا جاندا اے، جاں شاہ عبدل لطیف بھٹائی دیاں ستّ ہیروئناں ہن۔
تریخی حوالہ
ایہہ کہانی راجستھان، بھارت دے نال-نال سندھ، پاکستان دیاں جغرافیائی پٹیاں وچ واپری منی جاندی اے۔ کہانی دے تعلق وچ راجستھان دے جغرافیہ نوں کور کرن والی پٹی جیسلمیر ضلعے وچ لودروا جاں لودھروا اے؛ جدوں کہ سندھ دا کھیتر مومل جی ماری (مومل دی محل) اتے صوبے دے گھوٹکی ضلعے وچ اس دے پیؤ دا گھر اے۔ ایہہ کہانی امرکوٹ جاں امرکوٹ (ہن پاکستان وچ سندھ صوبہ دے دکھن-مشرق وچ اکّ ضلع) دے راجا ہمیر سومرو دے ویلے وچ، ممکن طور اُتے 14ویں صدی دے مدھ وچ واپری سی۔
کہانی
امرکوٹ دا راجا، ہمیر سومورو، اپنے منتریاں، رانو مہندرا، سینہارو دھماچنی اتے دونرو بھٹیانی سمیت، امرکوٹ دے دور-دراڈے دے علاقیاں وچ شکار کرن لئی جاندا سی اتے کئی وار ساہس لئی اپنے چھوٹے جہے دیس دیاں حداں نوں وی پار کر لیندا سی۔ اکّ وار اکّ شکار دے دوران، ایہناں چار آدمیاں دا ساہمنا اکّ انسان نال ہو گیا جو اچانک اوہناں دے ساہمنے آ گیا۔
اوہناں نے ساتھی نوں ایہہ نہیں دسیا کہ اوہ کون سن اتے اوہناں نے کی کیتا۔ پر ساتھی نے اوہناں نوں پچھلے دناں وچ اس نال واپری کہانی دی کہانی وچ شامل کر لیا۔ اوہ کشمیر دے نیڑے دے کھیتر دا اکّ شہزادہ سی، جسنے مومل دی خوبصورتی اتے سہج دی کہانی سنی سی اتے اس لئی متاثر ہویا کہ اسنے ساہس دا پچھا کیتا، پر جدوں اوہ اس کھیتر وچ پہنچیا جتھے مومل رہندا سی، تاں اوہ نہ صرف اسدی منموہک خوبصورتی ولوں حاوی ہو گیا، بلکہ اس دیاں نوکراں/بھیناں ولوں چلا ئے گئے چالاں اتے چالاں، جیہناں نے نہ صرف اس شہزادہ دی دولت اتے سامان نوں لٹیا، بلکہ اسنوں کئی بجھارتاں وچ وی الجھا دتا کہ اوہ اپنی جان بچاؤن اتے بھجن توں علاوہ ہور کجھ نہیں کر سکدا سی۔
اس شہزادہ ولوں دسی گئی کہانی اوہناں چار دوستاں نوں دلچسپ بناؤن لئی کافی سی۔ اوہناں نے شہزادہ توں مومل دے ٹکانے بارے جانکاری حاصل کیتی اتے اسے ساہس نوں اگے ودھاؤن دا فیصلہ کیتا۔
اوہ تھاں جتھے مومل رہندا سی، امیرکوٹ دے اتر-مشرق وچ لودھروا دے نیڑے سی۔ اوہ اپنیاں ستّ (کجھ اتہاسکار نوں) بھیناں دے نال رہندی سی، جیہناں وچوں سبھ توں مشہور سومل اتے ناٹیر سن، (کجھ اسنوں بھین دی بجائے مومل دی نوکر مندے ہن) کاک محل (کاک دا محل) نامک محل وچ رہندی سی۔ ایہہ اکّ جادوئی محل سی جس وچ بھلیکھے، بجھارتاں، نقلی تالاب، بھرم اتے ہور بہت کجھ سی۔ ایہہ اکّ دنتکہانی سی کہ جو کوئی وی مومل دا سوائٹر بننا چاہندا سی، اسنوں کئی رکاوٹاں وچوں گزرنا پیندا سی، اتے جو کوئی وی بناں کسے نقصان دے محل تک پہنچن وچ کامیاب ہندا سی، اسنوں اسدی بیوی وجوں قبول کیتا جاندا سی۔ جویں کہ اتہاس نے سجھاء دتا اے، لگبھگ ہر کوئی جو مومل اتے اس دیاں بھیناں / نوکراں تک پہنچیا سی، اوہناں دیاں زندگیاں سمیت سبھ کجھ لٹیا گیا سی، کشمیر دے شہزادےآں نوں چھڈّ کے، جس نے اپنی تباہی دیاں کہانیاں سنائیاں سن۔
مومل نے مہان خوبصورتی دا آنند مانیا۔ سومل عقل لئی مشہور سی؛ جدوں کہ ناٹر نوں اکّ سکیمر وجوں جانیا جاندا سی۔ اوہناں نے مقدمے نوں لبھاؤن اتے اوہناں نوں حاوی کرن لئی اجتمائی طور اُتے کم کیتا۔ اوہ سوٹ کرن والیاں نوں اوہناں لئی تیار کیتیاں پہیلیاں دے آسان کم دا تجربہ نہیں کرن دے سکدے سن۔ جویں کہ قسمت ایہہ سی، رانو میندھرو، جو کہ مشہور بدھی مان اتے بہادر سی، اکلوتا انسان سی جو سپھلتاپوروک محل تک پہنچیا، بالکل نقصان نہیں ہویا۔ مومل کافی متاثر ہوئی اتے اس کارن اس نوں اپنی بیوی وجوں قبول کیتا گیا۔ راجا ہمیر ہور دو منتریاں سمیت رانو میندھرو نوں کاک وکھے چھڈّ کے امرکوٹ لئی روانہ ہو گیا۔
رانو اتے مومل لمبے ویلے تک اکّ دوجے نوں ملدے رہے اتے اوہناں دی پریم کہانی نے دوواں پاسیاں دیاں بھاوناواں نوں ڈونگھا کیتا۔ حالانکہ، راجا ہمیر نوں رانو بارے حسد محسوس ہوئی کہ اوہ دنیا دی سبھ توں خوبصورت عورت نوں قابو کرن وچ کامیاب ہو گئی جسنوں اوہ نجی طور اُتے جاندا سی۔ اس لئی اسنے رانو اُتے نظر رکھی اتے اسنوں مومل نوں نہ ملن لئی کیہا۔ رانو نوں اپنا وزیر ہون کرکے اپنے راجے متر دے حکماں دی پالنا کرنی پئی۔ پر مومل بارے اس دے جنونّ نے اسنوں امن نال اس توں دور نہیں رہن دتا۔ اس لئی اوہ عام طور اُتے کم توں بعد شام نوں اپنے اوٹھ اُتے لدھڑوا لئی روانہ ہو جاندا سی اتے اگلی سویر تک امیرکوٹ واپس آ جاندا سی۔ جدوں وی اسنے اجیہا کیتا، جو اوہ اکثر کردا سی، اسنے چوری-چھپے جا کے مومل نوں ملن دی کوشش کیتی، حالانکہ ایہہ کافی دور سی۔ کسے طرحاں اوہ اکّ دن پھڑیا گیا اتے راجے نے اسنوں قید کر لیا۔ پر بادشاہ نے پرانی دوستی دی خاطر مومل نوں دوبارہ نہ ملن دیاں شرطاں نال رہا کر دتا۔ پر اجیہا نہیں ہونا سی۔ اسنے اوہی پچھا جاری رکھیا۔
اکّ وار رانو کاک تک پہنچن وچ ااہل سی، اسلئی مومل، جوش اتے اپنے پیارے دی بہت زیادہ اڈیک وچ، اپنی بھین سومل نوں اوہ کپڑے پہنن لئی کیہا جو رانو پہندی سی اتے اس دے کول سوندی سی۔ جس پل رانو پہنچی، اسنے سومل نوں مومل دا پریمی سمجھ لیا اتے، پوری طرحاں ناراضگی وچ، اپنی گنے نوں پچھے چھڈّ کے محل نوں چھڈّ دتا۔ جویں ہی مومل جاگ پئی، اسنے اپنی ڈنڈی دیکھی اتے محسوس کیتا کہ رانو اس دے کمرے وچ گئی سی اتے اسنے اسنوں سومل نال دیکھیا سی، نہ کہ سومل نوں کوئی آدمی سمجھ کے، اتے شاید چنگے لئی چلی گئی سی۔ ایہہ اس لئی بہت زیادہ سی۔ مومل نے اسدی واپسی دی اڈیک کیتی پر کوئی فائدہ نہیں ہویا۔ آخرکار، جدوں دھکا مکی کرن لئی آیا، اسنے امرکوٹ وچ رانو لئی باہر جان دا سہارا لیا۔ اکّ آدمی دے روپ وچ، اسنے انت وچ اسدی کھوج کیتی اتے کجھ ویلے لئی امرکوٹ وچ رہی۔ تھوڑھے ویلے وچ، رانو نوں پتہ لگا کہ ایہہ مومل سی، جس نے اپنا بھیس بنا لیا سی۔ اس لئی اس نے اس توں دور جان دی کوشش کیتی۔ پھر اسنے اسنوں اسدی غلطی لئی اسنوں معاف کرن لئی بینتی کیتی، جو کہ اصل وچ اکّ جانبجھّ کے چال نہیں سی، بلکہ رانو بارے بھاوک بھاوناواں دا وسپھوٹ سی، اتے ہور کجھ نہیں سی۔ رانو وی اس نوں معاف کرن لئی ضدّ کر رہی سی۔ نراشا دے کارن، اسنے بھیانک اگّ وچ چھال مار دتی۔ جدوں رانو نوں ایہہ پتہ لگا تاں اوہ اسے اگّ وچ اس دا پچھا کیتا اتے اسے طرحاں بھسم ہو گیا۔
اتہاسکتا
مومل-رانو دی کہانی حقیقت اتے فکشن دوہاں دا سمیل اے۔ کہانی نال متعلق تھاںاں دے نام اصلی ہن، دوویں سندھ اتے راجستھان صوبہ دیاں سیماواں دے اندر۔ حالانکہ، جادو دے وچار، کاک، چنتاواں کہ کویں رانو امرکوٹ توں لودھروا تک لگبھگ ہر روز اینی تیزی نال سفر کرن دے یوگ سی، آدی اس نوں اکّ دنتکہانی بناؤندے ہن۔ مومل رانو دی کہانی دی تلنا اؤرپھئس دی کہانی نال وی کیتی گئی اے۔ یونانی اساطیر وچ، سائرن، سندر پر خطرناک پرانیاں نے، اپنی منموہک آوازاں/سنگیت نال نیڑلے ملاحاں نوں لبھایا اتے اپنے جہازاں نوں اوہناں دے جزیرہ، اینتھیموئیسا دے پتھریلے ساحل اُتے تباہ کرن لئی اگوائی کیتی، سمندری جہازاں نوں لٹیا اتے تباہ کر دتا۔ کاک محل وکھے مومل اتے اس دے نوکراں/بھیناں نے وی اجیہا ہی کیتا۔ اورپھئس اوہ سی جس نے اپنے گیت نال اوہناں دے سنگیت نوں حاوی کیتا اتے اپنے جہاز نوں بچایا۔ رانو نے مومل اتے اس دی کمپنی دی جادوئی دنیا نوں حاوی کر لیا۔
النکارک اہمیت
مومل اتے رانو دا پیار روح اتے برہم دے پیار دا روپک روپک اے۔ دو پریمیاں وچکار وچھوڑا اتے لالسا برہم اتے انسانی روح دے وچھوڑے دے سمان اے اتے برہم اتے انسانی روح دوواں دی اکّ دوجے وچ ابھید ہون اتے گھلن دی تانگھ جویں مومل اتے رانو بلدی اگّ وچ اکجٹّ ہو گئے سن۔ انسانی روح، روح، اﷲ لئی ترسدی اے اتے پورن طور اُتے آتم-نیاس کرن والی عقیدت دنیا جاں سماج دی پرواہ نہیں کردی اے اتے صوفیاں ولوں تجربہ کیتے گئے پاگل پیار وچ برہمتا نال ملاپ دی منگ کردی اے۔
مشہور سبھیاچار
مومل رانو دی پریم کہانی کوک سٹوڈیؤ پاکستان (سیزن 11) ایپیسوڈ 5 دے سکیچ ولوں داستان-اے-مملان سمیت بہت سارے جدید گیتاں نوں متاثر کردی رہندی اے
مختصر ویروا
کہندے نيں بہت پہلے راجستھان جیسل میر وچ مومل راٹھور ناں د‏‏ی شہزادی رہندی سی اس نے اک طلسمی محل بنایا سی جس دا ناں کاک محل سی تے اس دے نال اس د‏ی ست خوبصورت بہناں وی رہدیاں سن مومل اپنی خوبصورتی خوش لباسی تے اپنے طلسمی کاک محل د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی ارد گرد دے راجا شہزادے تے امیر کبیر لوک کاک محل د‏‏ی اس افسرا نو‏‏ں مطیع کرنا چاہندے سن مومل د‏‏ی شرط سی کہ جو کاک محل دے طلسمات نو‏‏ں توڑ کر مجھ تک پہنچے گا وچ اس د‏ی ہوئے جاؤنگی.
کاک محل وچ جس نے قدم رکھیا اوہ اس د‏ی طلسماندی بھُل بھلیاں وچ ایداں دے کھو جاندا کہ فیر کدی واپس نئيں لوٹتا تے ایداں دے کدرے لوک اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے، فیر اک دن رانو مندرہ سوڈا جو عمر کوٹ دا خوبصورت بہادر نوجوان شہزادہ ہُندا اے جیسل میر دوستاں دے نال شکار کھیلنے پہنچکيا اے اوتھ‏ے رانو کاک محل دے بارے وچ سندا اے تے کاک محل نو‏‏ں سر کرنے دا ارادہ کر لیندا اے اس دے دوست کاک محل دے جان لیوا طلسمات د‏‏ی طرف دھیان لے جاندے نيں مگر اوہ اک نئيں سندا تے نکل پڑھدا اے کاک محل د‏‏ی طرف، رانا انتہائی زہین تے بہادر ہُندا اے اوہ کاک محل دے سارے طلسمات تھوڑ کر مومل تک پہنچ جاندا اے، مومل رانا د‏‏ی اس ذہانت و بہادری تو‏ں بیحد متاثر ہُندی اے تے رانا د‏‏ی بیوی بننا قبول کر لیندی ا‏‏ے۔
رانا اک رات کاک محل وچ گزردا اے فیر صبح عمر کوٹ واپس آنے دے وعدے دے چلا جاندا اے ایتھ‏ے تو‏ں انتظار دا اک درد ناک سفر شروع ہُندا اے یقین کیجئے ایہ لکھدے ہوئے میرے رونگٹے کھڑے ہوئے گئے حلق سوکھنے لگ گیا، لاچاری د‏‏ی اس کیفیت نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی مختلف بولی دے مختلف لفظ نيں سارے لفظ جو کِس‏ے دے انتظار دے لئی بولے جاندے نيں بہت ہولناک ہُندے نيں انتظار، اڈیک، سک، wait، رہچار الغرض ہر بولی ایہ لفظ تے کیواں دا ہی لہجہ کیو‏ں نہ ہوئے ہولناک اے ،مینو‏ں نئيں پتا حالت نزاع کیتا اے مگر انتظار تو‏ں ضرور متشابہ ہوئے گی.
" میں بیٹھی ہاں رانا تواڈی رہ دیکھ رہی ہاں،کاش میرے جانے والے د‏‏ی انہاں پکڈنڈیاں وچ فیر تو‏ں گزر ہوئے اے جانے والے وچ مجبور ہاں کہ میری سانساں وی تسيں تو‏ں نيں ورنہ تواڈے جداں رانا تاں بہت نيں"
مومل فراق د‏‏ی کیفیت وچ کاک محل پھردی رہندی سی راتاں نو‏‏ں آہ و فغاں کردی کہندی رہندی " رات آئی تے چلی وی گئی مگر تسيں نئيں آئے، شبنم وچ ساری رات کاک وی روندی رہی " رانا دے فراق وچ مومل نو‏‏ں نہ کھانے دا کوئی ہوش رہندا سی نہ پہننے دا تے نا ہی مومل نو‏‏ں نیند آندی سی تے کاک محل وی ویران ہُندا جا رہیا سی مومل بس رانا رانا کردی رہندی، مومل د‏‏ی بہناں مومل د‏‏ی ایہ حالت دیکھ ک‏ے پریشان سن تے انہاں نے مومل دا دل بہلانے دے لئی اک ترکیب سوچی مومل د‏‏ی اک بہن نے مردانہ لباس پہنا تے خود نو‏‏ں رانا بنا دتا تے مومل دے سامنے آگئی مومل اپنی بہن نو‏‏ں اس حلئی وچ دیکھ ک‏ے ہنسنے لگی تے اپنے بہن تو‏ں محو گفتگو ہوئے گئی تے یونہی دونے بہن اک ہی بستر اُتے سو گئے، اِنّے وچ ايس‏ے رات رانا وی آجاندا اے رانا اندھیرے وچ دیکھدا اے کہ مومل دے نال کوئی تے مرد اے جدو‏ں کہ اوہ مومل د‏‏ی بہن ہُندی اے جو مردانہ حلیہ سی، رانا اس غلط فہمی وچ کہ مومل نے مینو‏ں دھوکھا دتا اپنی کوہانی چھڑی مومل دے کمرے دے باہر رکھ دے چلا جاندا اے، صبح جدو‏ں مومل رانا د‏‏ی چھڑی نو‏‏ں دیکھدی اے تاں سمجھ جاندی اے کہ رات نو‏‏ں رانا آیا سی تے اس نے میری بہن نو‏‏ں غیر مرد سمجھیا تے چلا گیا، وچ اس پل دا تصوّر کردا ہاں تاں میری روح تڑپ جاندی اے مومل دا انتظار ایداں دے ختم ہوئے گا پہلے انتظار دا اضطراب ہن بلا صفائی سنے یک طرفہ فیصلے دا عذاب، مومل اس لمحے جداں مر جاندی اے تے ہُندا وی ایداں دے ہی، مومل کھانا پینا چھڈ دیندی اے تے کچھ دناں وچ رانا رانا کردی مر جاندی ا‏‏ے۔
بھٹائی سائاں مومل د‏‏ی اس کیفیت نو‏‏ں ایويں بیان فرماندے نيں :
رانا تواڈے راج وچ مینو‏ں چودہ چاند نظر آئے، اک نوالہ وی پیٹ وچ نئيں تے نہ اکھاں نے کھانا دیکھیا، کوئی جا ک‏ے رانا تو‏ں کہہ دو، مومل اج رات مر گی.
حوالے
گٹھ:سندھی لوک گٹھ:پاکستانی ساہت گٹھ:لوک داستان گٹھ:رہتل
کلنک (ناول)
کلنک (انگریزی: The Scarlet Letter) اک امریکی ناول کار اتے نکی کہانی لکھاری نتھینیئیل ہاتھارن دا لکھیا اک انگریزی ناول ہے۔ ایہہ اس دا شاہکار کیہا جاندا ہے۔ کلنک اس انگریزی ناول دا پنجابی ترجمہ ہے۔
کتھا سار
بہت نقاد اس ناول وچّ بائبل، پلگرمز پروگریس، پری کتھا ویکھدے ہن۔ اس کراداں دے نام وڈی سمجھداری نال رکھے گئے ہن۔ نائکہ دا نام پرن دی، سن (پاپ) نال آواز ملدی ہے۔ جون 1642 وچّ، بوسٹن دے پریتان شہر وچّ، اک بھیڑ جڑی ہے۔ اک جوان کڑی ہیسٹر پرن نوں، وبھچار (ویاہ-باہری تعلقات توں ماں بنن) دا دوشی پایا گیا ہے اتے شرم دی نشانی دے طور تے اسنوں اپنے پہراوے تے اک لال اکھر، "A" ("A" وبھچار (adultery) اتے افیئر دا پرتیک ہے) لا کے رکھنا پینا ہے۔ اس دے پاپ لئی سماج ولوں اسنوں ایہی سزا دتی گئی ہے۔ اس دے علاوہ، اس نے عوامی بے عزتی دا ساہمنا کرن لئی تنّ گھنٹے، دھڑے تے کھڑے رہنا ہے۔ جدوں اوہ دھڑے تے چڑھدی ہے، بھیڑ وچّ بہت ساریاں عورتاں اس دی سندرتا اتے شانت گورو تے ایرکھا کر رہیاں ہن۔ اس توں بچی پرل دے پیؤ دا نام دسن دی منگ کیتی جاندی ہے پر اوہ انکار کر دندی ہے۔
حوالے
گٹھ:19ویں صدی دے امریکی ناول گٹھ:امریکی ناول گٹھ:امریکی ساہت گٹھ:انگریزی ناول
عراقی کاں
عراقی کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل گلستان
گٹھ:بلوچستان
ارنسٹ بیکر
گٹھ:امریکی لکھاری
رومی فن تعمیر
رومی فن تعمیر یونانی فن تو‏ں بنیادی طور اُتے مختلف ا‏‏ے۔ یونانی فن تعمیر وچ عام طور اُتے صرف افقی عمودی ڈھانچے اُتے عمارت کھڑی کيتی جاندی سی جس د‏‏ی مثال ڈورین (Doric) معبد نيں۔ اس دے مقابلہ وچ رومی فن تعمیر وچ پیکر سازی نو‏‏ں کافی جگہ دتی گئی اے، گولائی لئی ہوئی شکلاں استعمال کیت‏‏ی گئی نيں۔ مثلاْ کماناں، محراباں، قبے وغیرہ۔ یونانی فن تعمیر دے برعکس رومی فن وچ ستوناں نو‏‏ں بالکل ثانوی حیثیت دتی گئی ا‏‏ے۔ دیوار نو‏‏ں مرکزی اہمیت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ چونے تے اِٹاں دا ستعمال شروع ہونے دے بعد ہی رومی دور دے عظیم گنبد تے محراب بننے ممکن ہوئے سک‏‏ے۔
رومی فن تعمیر وچ گچ یا کانکریٹ دے بنے ہوئے گنبد دوسری ق م دے ملدے نيں تے سب تو‏ں پہلے کانکریٹ دے محراب 78 ق م دے کانکریٹ دے سب تو‏ں پہلے استوانہ (بیرل) نما محراب نیرو دے سنہرے محل وچ ملدے نيں۔ جو پہلی صدی عیسوی دے وسط وچ تعمیر کیتا گیا سی۔ اس دے بعد کئی جگہ حمام وچ وی ایہ استعمال ہوئے نيں۔ پر رومی فن تعمیری اپنے عروج اُتے اس وقت پہنچیا جدو‏ں روم دا معبد پنتھیون، 100ء تے 125ء دے درمیان وچ تعمیر ہويا۔ اس دے گنبد دا قطر 141 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ نہ صرف انجینئری دا اک کمال اے بلکہ سادگی تے تناسب وچ وی جواب نئيں رکھدا۔ ایہ گول اے تے اس د‏ی دیواراں د‏‏ی اونچائی گنبد دے قطر دے مساوی ا‏‏ے۔ رومی دور د‏‏ی دوسری اہ‏م عمارتاں تھرمے نيں جس د‏‏ی سجاوٹ اعلیٰ پایہ د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایمفی تھیٹر جنہاں مں روم دا کلوسیم 69 تا 79 سب تو‏ں وڈا ا‏‏ے۔ فتح د‏‏ی کماناں، جنہاں اُتے وڈے پیمانے اُتے نقش ونگار کیتے جاندے سن تے شہر پناہاں دے پھاٹک۔
نجی مکم تن طرح دے ہُندے سن : شہراں دے مکانات (domes)، کئی منزلہ مکانات دے بلاک (انسولا) تے ولا (villa) جو شہر دے باہر بنائے جاندے سن ۔
ڈومس یا شہراں دے مکانات یونانی مکاناں د‏‏ی طرح ہُندے سن ۔ عام طور اُتے اک منزلہ تے انہاں د‏‏ی اندرونی سجاوٹ اُتے زیادہ دھیان دتا جاندا سی۔ اک صحن ہُندا سی تے اس د‏ی اطراف وچ کمرے ہُندے۔ سڑک د‏‏ی جانب دا رخ سادہ ہُندا، کھڑکیاں نئيں ہودیاں سن۔ ایہ مکانات پومپئی وچ ايس‏ے طرح محفوظ نيں۔ انسولا کئی منزلہ عمارتاں ہودیاں سن لیکن آگستس دے زمانے وچ انہاں د‏‏ی حد مقرر کر دتی گئی سی۔ نیرو دے زمانے وچ جدو‏ں 64ء وچ روم وچ زبردست اگ لگی تاں منصوبہ بندی دے نال ایہ بلاک دوبارہ بنائے گئے سن ۔
رومی سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں آخری تے عظیم عمارت ڈیولیکیشن محل اے جو 300ء وچ اسپلٹ (یوگوسلاویہ) دے مقام اُتے بنایا گیا سی ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں رومی سلطنت دا زوال شروع ہوئے چکيا سی لیکن فیر وی اس وچ رومی ذہانت تے جدت پسندی جھلکدی ا‏‏ے۔ عمارت د‏‏ی سجاوٹ دے جو طریقے اختیار کیتے گئے نيں اوہ اگے چل ک‏ے بازنطینی فن تعمیر د‏‏ی بنیاد بنے۔
حوالے
گٹھ:انداز معماری گٹھ:تریخ معماری گٹھ:قدیم رومی سبھیاچار گٹھ:رہتل
ضلع بکلان
ضلع بکلان ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع موزل
موزل فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
ضلع بیکلی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
صوبہ باک زیانگ
صوبہ باک زیانگ ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ باک زیانگ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا
تصیل قلعہ عبداللہ
گٹھ:بلوچستان
ٹوائیلائیٹ (ناول لڑی)
ٹوائیلائیٹ امریکن ناول کار سٹیفنی میئر دے چار ناولاں دی اک لڑی ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| اس لڑی اپر پنج فلماں دی اک لڑی وی بنی ہے جو کہ دا ٹوائیلائیٹ ساگا ہے|
ٹوائیلائیٹ
ٹوائیلائیٹ (Twilight) سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا پہلا ناول ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ٹوائیلائیٹ نوں شروع وچ 14 پرکاشناں دوارا ردّ کر دتا گیا سی پر جد اسنوں 2005 وچ ہارڈبیک روپ وچ چھاپیا گیا تاں نیویورک ٹائیمس دی بیسٹسیلر سوچی وچ اسنے پنجویں ستھان نال شروات کیتی اتے چھیتی ہی ایہہ پہلے نمبر تے وی آ گیا| اسے سال اسنوں سرووتم بال پستک سنمان وی ملیا| ایہہ ناول 2008 دی سبھ توں ودھ بکن والی پستک وی سی| اتے 2009 دی دوجی سبھ توں ودھ بکن والی پستک سی| پہلے نمبر اپر اس پستک دا اگلا بھاگ نیو مون چل رہا سی| ایہہ ہن تکّ 37 بھاشاواں وچ انوواد ہو چکی ہے|
نیو مون
نیو مون سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا دوجا ناول ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ناول پہلے بھاگ دی مکی گھٹنا توں مڑ شروع ہندا ہے جد ایڈورڈ استوں دور چلا جاندا ہے| سٹیپھنی میئر دے انوسار ایہہ ناول اک گواچے پیار دی کہانی ہے| سرلیکھ 'نیو مون' بیلا دی زندگی وچ اس نویں پکھ دا پرتیک ہے جو کہ مسیا پکھ دے ہنیرے وانگ ہنیر بھریا ہے| ناول ستمبر 6, 2006 نوں پہلی وار رلیز ہویا تے پہلی وار اسدیاں 100,000 کاپیاں چھپوائیاں گئیاں| رلیز ہندے سار ہی ایہہ ناول چرچہ دا وشا بن گیا اتے نیویورک ٹائیمس اتے یوئیسٹوڈے دی بیسٹسیلر سوچی وچ پہلے نمبر توں شروات کیتی ' اتے 2008 وچ 5.3 ملیان کاپیاں بکن کارن ایہہ سرووتم بال پستک وی بنی| ایہہ 2009 دی بیسٹ سیلر پستک سی| ایہہ 38 بھاشاواں وچ انوواد ہو چکی ہے| اس ناول نوں آلوچکاں ولوں وی سراہیا گیا تے اسنوں آدھونک پریت قصیاں وچوں اک اہم کہانی ایلانیا| اس ناول اپر  2009 وچ اک فلم وی بنائی گئی جو کہ اسے ناں تے  سی|
ایکلپس
اکلپس سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا تیجا ناول ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| 2010 وچ اس ناول دا فلم روپانترن وی کیتا گیا جو کہ دا ٹوائیلائیٹ ساگا: اکلپس سی| اس فلم نوں وی بہت پسند کیتا گیا تے کمائی پکھوں وی ایہہ سفل رہی|
بریکنگ ڈان
بریکنگ ڈان سٹیفنی میئر دا لکھیا امریکی ناول ہے| ایہہ ٹوائیلائیٹ لڑی دا چوتھا اتے آخری ناول ہے جو اک پشاچ دی اک انسان کڑی نال محبت دی کہانی ہے| ناول 2 اگست 2008 نوں 4,000 کتاب-گھرامب وچ اکو سمیں رلیز کیتا گیا| چھپدے سار ہی اسدیاں 3.7 ملیان کاپیاں اکو دن وچ وک گئیاں جو کہ اک عالمی ریکارڈ وی ہے| اس ناول دو حصیاں وچ ونڈ اس اپر دو فلماں وی بنیاں جو کہ دا ٹوائیلائیٹ ساگا: بریکنگ ڈائن 1 اتے دا ٹوائیلائیٹ ساگا: بریکنگ ڈان 2 سن|
ٹوائیلائیٹ
بیلا اپنے پتا چارلی نال پھونکس دے گرم علاقے نوں چھڈّ واشنگٹن آ جاندی ہے| اک بے حد شرمیلی کڑی ہون کارن اوہ اس گلّ توں پریشان ہو جاندی ہے کہ نویں کالج وچ بہت سارے منڈے اسدا دھیان کھچن لئی سارا دن پٹھیاں-سدھیانں حرکتاں کردے رہندے ہن| اوہ ایڈورڈ دے نال بیٹھ جاندی ہے جو اسنوں لگدا ہے کہ اس اسنوں بالکل نہیں پسند کردا پر بیلا نوں اس نال پیار ہو جاندا ہے| ایڈورڈ دکھن وچ بہت عجیب ہے تے بیلا دے من وچ اس بارے جانن لئی اتسکتا پیدا ہو جاندی ہے| اوہ ہور وی حیران ہو جاندی ہے جد اک ایکسیڈینٹ دوران ایڈورڈ بیلا نوں بچاؤن لئی اک ہتھ نال کر روک دندا ہے| اوہ ایڈورڈ توں وار وار کئی سوال کردی ہے پر ایڈورڈ اسنوں نوں استوں دور رہن دی صلاحَ دندا ہے| اک پروارک متر جیکوب توں اوہ جان لیندی ہے کہ ایڈورڈ اک پشاچ ہے اتے پشاچ اوہ مرت-منکھ ہندے ہن جو جیوندے منکھاں دا خون پی کی زندہ رہندے ہن| بیلا اسدی ایہہ سچائی پتہ لگن توں بعد وی اسدے نال رہنا چاہندی ہے تے استوں بعد اگلیاں مصیبتاں اس ناول دا آکرشن ہن|
نیو مون
ناول اسابیل سوان اتے ایڈورڈ کلن دی پریم-کہانی توں مڑ شروع ہندا ہے| بیلا دے جنم دن اپر ایڈورڈ اتے اسدے پریوار والے بیلا لئی اک پارٹی رکھدے ہن| جنم دن دا اک تحفہ کھولدیاں بیلا دے ہتھ اپر اک کٹّ لگّ جادا ہے تے خون وگن لگّ پیندا ہے| پشاچ کیونکِ خون دے سہارے ہی جیوندے ہندے ہن، اسلئی اوہ خون ولّ تیزی نال آکرشت ہندے ہن| خون دی گندھ نال ایڈورڈ دا گود لیا بھرا جیسپر تیزی نال بیلا ولّ ودھدا ہے پر ایڈورڈ اسنوں روک لیندا ہے| ایہہ گلّ سپشٹ ہو جاندی ہے کہ اک انسان دے اپنے آلے دوآلے ہندے ہوئے پشاچ اسنوں اپنا شکار بنن توں نہیں روک سکدے پر بیلا ایڈورڈ دی پریمکا ہون کارن اوہ اس نال اجیہا نہیں کرنا چاہندے سن| سو، کلین پریوار شہر چھڈّ دندا ہے اتے بیلا دی ایڈورڈ توں جدائی ہی اسدی نویں زندگی دی شروات ہے| ایہناں اوکھے پلاں وچ اوہ زندگی نوں مڑ جیون دی کوشش کردی ہے| اوہ بائک چلاؤن سکھدی ہے اتے اپنے پرانے دوست جیکوب نال نیڑتا ودھاؤندی ہے| اوہ جنا ایڈورڈ نوں بھلاؤن دی کوشش کردی ہے، اوہ اونا یاد آؤندا ہے| جیکوب نال رہکے اوہ ہولی ہولی ایڈورڈ نوں لگبھگ بھلّ چکی ہندی ہے پر اتیت مڑ اسدا دروازہ کھڑکا دندا ہے| ایڈورڈ نوں اک رات سپنا آؤندا ہے کہ بیلا نے آتم-ہتیا کر لئی ہے| اوہ اسے نوں سچ منّ پشاچاں دے مکھی ولتری کول آؤندا ہے تے اسنوں سبھ کجھ دسّ دندا ہے تے موت منگدا ہے کیونکِ بیلا توں بنا اوہ ہن نہیں جیونا چاہندا| ولتری ایڈورڈ نوں دسدا ہے کہ بیلا ناں دی اک منکھی شے حالے وی ہے جسنوں پشاچاں دے راز پتہ ہن| اجیہی شے اوہناں دی ہوند لئی خطرناک سی| سو، ولتری ایڈورڈ ساہمنے دو وکلپ رکھدا ہے کہ جاں تے اوہ بیلا نوں مار دوے جاں پھر اسنوں وی پشاچ بنا دوے| انت وچ کلین پریوار بیلا نوں اپنے وچ ملاؤن لئی سہمت ہو جاندا ہے|
اکلپس
اکلپس شروع ہندا ہے امریکہ دے واشنگٹن شہر وچ اچانک ودھ رہے کجھ عجیب حملیاں نال| ایہہ حملے نہ تاں پشاچاں دوارا ہو رہے ہن اتے نہ ہی نر-بھیڑیاں دوارا| ایڈورڈ نوں احساس ہندا ہے کہ شہر کسے اجیہی تیجی خطرناک شے دی گرفت وچ ہے جو منکھی خون دی بری طرحاں پیاسی ہے تے ہن اسنوں پراپت کرن لئی کسے وی حد تکّ جا سکدی ہے| اس واری صدیاں دے دشمن منے جاندے پشاچ اتے نر-بھیڑیئے ملکے اس مصیبت دا ساہمنا کردے ہن| پتہ لگدا ہے کہ ایہناں حملیاں دی ذمہ وار وکٹوریا ہے جو اپنے مرحوم ساتھی جیمس دا بدلہ لے رہی ہے|ایڈورڈ اسنوں اتے اسدے ساتھیاں نوں ختم کر دندا ہے| اسے دوران جیکوب بیلا ساہمنے ویاہ دا پرستاو رکھدا ہے پر بیلا اسنوں انکار کر دندی ہے| جیکوب نوں بعد وچ ایہہ وی پتہ لگّ جاندا ہے کہ بیلا تے ایڈورڈ اک دوجے نوں پیار کردے ہن تے اوہ جلد ہی ویاہ کراؤن والے ہن| جیکوب انت وچ کدھرے گم نام تھاں تے چلا جاندا ہے|
بریکنگ ڈان
ناول پچھلے ناول ایکلپس توں اگے شروع ہندا ہے| بیلا اتے ایڈورڈ نے ویاہ کرا لیا ہے| بیلا نے اپنی منکھی زندگی نوں قربان کر اک پشاچ دی روح نوں سویکار کر لیندی ہے تانکِ اوہ اوہ اوہناں سبھ دی جان بچا سکے جو اس دے پیارے ہن| اس ناول دے تنّ حصے ہن| پہلا اتے تیجا حصہ بیلا دے نظرئیے توں لکھے گئے ہن اتے دوجا حصہ جیکوب دے نظرئیے توں| ناول دے پہلے حصے وچ بیلا اتے ایڈورڈ دے ویاہتا جیون دا ورنن ہے جو اوہ برازیل دے اک ٹاپو اپر گزاردے ہن| ویاہ دے کجھ سمیں بعد اسنوں محسوس ہندا ہے کہ اس دے گربھ وچ اجیہا بچہ ہے جو ادھا منکھ اتے ادھا پشاچ ہے| جد ایہہ گلّ ثابت ہو جاندی ہے تاں ایڈورڈ اتے بیلا اس مصیبت توں بچن لئی واشنگٹن مڑ آؤندے ہن| ناول دے دوجے حصے وچ پیار وچ ہاریا جیکوب دا ورنن ہے| جد بیلا دے گربھ دی خبر اس تکّ پہنچدی ہے تاں اوہ ہور پریشان ہو جاندا ہے| ناول وچ سارے بیلا دے گربھ نوں ختم کرن دی کوشش کردے ہن تانکِ اسنوں اک خطرناک ستھتی توں بچایا جا سکے پر گربھ بہت تیزی نال وکاس کر جاندا ہے| اک بچی رینسمی نوں جنم دین مگروں اسدی حالت ہور خراب ہو جاندی ہے| اسدا خون اینا زیادہ وگ جاندا ہے کہ اوہ مرن کنڈے پہنچ جاندی ہے تے پھر ایڈورڈ اسنوں دل دے کول کٹّ لیندا ہے جس نال اک پشاچ دے خون دے میل نال اوہ دوبارہ جیوت ہو اٹھدی ہے پر ہن اوہ وی پشاچ بن چکی ہندی ہے| ناول دے تیجے حصے وچ بیلا دے پشاچ ہو جان کارن اسدے شریر وچ عجیب بدلاو آؤن لگدے ہن| اوہ سبھ کجھ محسوس کرن لگدی ہے جو پشاچ کردے ہن| انت وچ اوہ ایڈورڈ  نوں اسدا دماغ پڑ کے سناؤندی ہے جو اسدے پشاچ دے روپ وچ پورنتا ڈھل جان دی پشٹی کر دندا ہے|
حوالے
گٹھ:انگریزی ناول
11ھ
11ھ حضرت محمد  دی مکہ توں مدینہ ہجرت دا 11واں سال اس  سال چ پیغمبر اسلام حضرت ﷴﷺ تے اینہاں دی پیاری  بیٹی حضرت فاطمہ زھرا نے اس دنیاتوں ظاہری پردہ کیتا ۔
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:1ھ دی دہائی
ضلع نیور
نیور فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
پینٹاگون
واشنگٹن چ امریکہ دے شعبہ دفاع دا صدر دفتر ۔ اس پنج گوشہ عمارت دی اساری دا تصور اک امریکی جنرل بریہن سمرویل نے پیش کیتا سی ۔ اس دی زیر ہداہت اس دی تعمیر شروع ہوئی ۔ ایہہ عمارت 34 ایکڑ تے محیط اے ۔ اسدیاں 55 منزلاں نیں تے درمیان چ 15 ایکڑ دا باغیچہ اے ۔ اس دے نال جہڑے باغ تے صحن نیں اینہاں دا رقبہ 200 ایکڑ توں ودھ اے ۔ اس دے مختلف حصیاں نوں ملان لئی سڑکاں دا جہڑا جال بچھائیا گئیا اے ، اسدی مجموعی لمبائی 31 میل اے ۔ اس عمارت چ ہزاراں لوک کم کردے نیں ۔ اس چ اٹھ ہوٹل تے اک ہسپتال اے ۔ 11 ستمبر دے حملےآں چ اک جہاز اس عمارت تے وی ڈیگئیا سی جس نال عمارت دا کجھ حصا متاثر ہوئیا ۔
تصیل قلعہ سیف اللہ
گٹھ:بلوچستان
تاؤ مت
ایہہ چین دا اک پرانا تے مکمل طور تے اک چینی مذہب اے ۔ اس دا بانی چڑھدے ہان عہد چ صوبہ چیانگسو دا اک باشندہ چانگ تائولنگ سی ۔ اس مذہب دے پیروکار لاوزی (604 ق م) نوں اپنا دیوتا تے اسدی کتاب تائوتہہ چنگ (تاؤمت دیاں بنیاداں) نوں اپنا عقیدہ قرار دیندے نیں ۔
12ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:10ھ دی دہائی
13ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:10ھ دی دہائی
تصیل مسلم باغ
گٹھ:بلوچستان
ضلع بیاگاچ
ضلع بیاگاچ ترکی دے صوبہ دنیزلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 39 ج ب
چک 39 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
ارنب گوسوامی
ارنب (ارݨَوْ) گوسوامی اک بھارتی صحافی نيں جو ٹائمز ناؤ نامی نیوز چینل دے میزبان تے مدیر اعلیٰ رہ چکے نيں۔ ٹائمز ناؤ اُتے اوہ دی نیوز آور نامی مباحثہ د‏‏ی میزبانی کردے رہے نيں جو اتوار تے ہفتہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ہر روز رات 9 بجے نشر ہُندا ا‏‏ے۔   ہور انہاں نے خصوصی ٹی وی پروگرام "فرینکلی اسپیکنگ ود ارنب" د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی اے جس وچ نامور لوک شامل ہُندے نيں۔  ارنب گوسوامی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی صحافتی خدمات اُتے بوہت سارے اعزاز ملے نيں۔ تے اپنی صحافتی صلاحیتاں نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے انہاں نے بہت ساریاں کتاباں وی لکھایاں نيں، مثلاً کمپیٹیبل ٹیررزم، دتی لیگل چیلنج وغیرہ۔ 1 نومبر 2016ء نو‏‏ں ارنب نے ٹائمز ناؤ د‏‏ی ادارت تو‏ں استعفا دے دتا۔
چک 39 ج ب
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ارنب گوسوامی
پیدائش تے خاندان
ارنب گوسوامی د‏‏ی پیدائش آسام دے راجگڑھگوہاٹی وچ 9 اکتوبر سنہ 1973ء وچ ہوئی۔ ارنب دا تعلق آسام دے اک نامور برہمن تے قانون دان خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے دادا رجنی کانت گوسوامی وکیل، کانگریسی رہنما تے مجاہد آزادی سن، انہاں دے نانا گوری شنكر بھٹاچاریا اک کالم نگار تے آسام وچ عرصے تک حزب مخالف دے رہنما رہ‏‏ے۔ اوہ اک مجاہد آزادی تے مفکر سن، انہاں نو‏ں آسام ساہتیہ سبھا اعزاز وی دتا گیا سی ۔
چک 39 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ارنب گوسوامی
تعلیم تے ازدواجی زندگی
ارنب اک فوجی افسر دے بیٹے نيں اس لئی انہاں د‏‏ی تعلیم وکھ وکھ تھانواں اُتے ہوئی۔ انہاں نے دسويں جماعت دے بورڈ دا امتحان ماؤنٹ سینٹ میری اسکول تو‏ں دتا جو دہلی چھاؤنی وچ واقع اے تے بارہويں جماعت دا امتحان کیندریہ اسکول تو‏ں دتا جو جبل پور چھاؤنی وچ واقع ا‏‏ے۔ ارنب نے معاشریات دے موضوع اُتے اپنی گریجویشن د‏‏ی تکمیل دہلی ہندو کالج تو‏ں کيتی۔ جدو‏ں کہ سماجی بشریات دے موضوع اُتے اپنی ماسٹرز ڈگری اوکسفرڈ یونیورسٹی دے سینٹ انتونی کالج (1994ء) تو‏ں کيتی۔ اوہ 2000ء وچ کیمبرج یونیورسٹی دے سڈنی سسیکس کالج دے انٹرنیشنل اسٹڈیز ڈپارٹمنٹ وچ رفیق د‏‏ی حیثیت تو‏ں سن جتھ‏ے اوہ ڈی سی پیوٹ رفیق رہ چکے نيں۔
ارنب گوسوامی د‏‏ی بیوی دا ناں پی پی گوسوامی ا‏‏ے۔ انہاں دا اک بیٹا وی ا‏‏ے۔ انہاں دا دہلی تے ممبئی دونے جگہ آنا جانا لگیا رہندا ا‏‏ے۔ انہاں دے والدین اپنے آبائی وطن گوہاٹی وچ مقیم نيں۔