cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
افغانستان دا ثور انقلاب
ردِانقلاب
1989ء وچ سوویت یونین   دے انخلاء دے بعد ڈاکٹر نجیب اللہ د‏‏ی حکومت نے رد انقلابی قوتاں تے وحشی مجاہدین دے اگے گھٹنے ٹیکتے ہوئے مصالحت د‏‏ی خاطر افغان ثور انقلاب د‏‏ی زیادہ تر ریڈیکل اصلاحات نو‏‏ں آہستہ آہستہ ختم کردتا۔ ڈاکٹر نجیب د‏‏ی ایہ اک تاریخی غلطی سی کہ اوہ ناں نہاد مصالحت دے ذریعے امن لیانا چاہندے سن ۔ ايس‏ے بنیاد اُتے نجیب نو‏‏ں 1992ء وچ اقتدار تو‏ں استعفیٰ دینا پيا جس دے بعد علاقائی سامراجاں تے خصوصاً  پاکستان   د‏‏ی مداخلت د‏‏ی بدولت  کابل   اُتے وحشی تے درندہ صفت مجاہدین نے قبضہ ک‏ر ک‏ے افغانستان   نو‏‏ں کھنڈرات وچ تبدیل کردتا۔ ہر کلومیٹر اُتے وکھ ریاست بنا لی گئی تے پورے افغانستان   اُتے اک بار فیر ظالم وارلارڈز د‏‏ی وحشت تے بربریت قائم ہوئے گئی۔ بربادی دے اس گھناؤنے عمل وچ سعودی سامراج تے  پاکستان   دے ریاستی ادارےآں نے 1994ء وچ طالبان دے ناں تو‏ں اک ہور رجعتی تے رد انقلابی قوت نو‏‏ں منظم کر نا شروع کيتا جس نے دو سال بعد  کابل   اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ رجعت دے انہاں مسلح دستےآں نے  کابل   دے اندر داخل ہُندے ہی اقوام متحدہ دے دفتر تو‏ں سابق صدر ڈاکٹر نجیب اللہ تے اس دے بھائی نو‏‏ں کڈ ک‏ے انتہائی بیدردی تو‏ں قتل کيتا تے انہاں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں  کابل   دے آریانہ چوک اُتے لٹکادتا گیا۔ اس عمل نے وحشت تے بربریت د‏‏ی اک نويں مثال قائم کيتی۔ عالمی سامراج تے انہاں د‏‏ی کٹھ پتلی ریاستاں نے مذہبی بنیادپرست پراکسیاں دے ذریعے اس پورے خطے نو‏‏ں اگ تے خون وچ دھکیل دتا۔ ہیروئن تے کلاشنکوف کلچر نو‏‏ں متعارف کروایا گیا۔ لکھاں معصوم لوکاں دا خون بہایا گیا۔ اک پوری نسل نو‏‏ں ہجرت اُتے مجبور کيتا گیا۔ پورے افغان معاشرے دے تانے بانے نو‏‏ں بکھیر دتا گیا۔
نائن الیون تے دہشت گردی دے خلاف ناں نہاد جنگ
سوویت یونین  د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں خوش آمدید کہنا جے نظریا‏تی دیوالیہ پن یا اک تاریخی المیہ سی تاں  امریکا   نو‏‏ں نجات دہندہ تسلیم کرنا تے اس تو‏ں افغانستان   دا امن تے استحکا‏م منسلک کرنا تریخ دا مضحکہ ا‏‏ے۔
تریخ د‏‏ی ستم ظریفی دیکھئے کہ عالمی سامراج نے افغانستان  تے مشرق وسطیٰ وچ انقلابات تے تحریکاں نو‏‏ں کچلنے دے لئی بنیادپرستی دے جس دیو نو‏‏ں تخلیق کيتا سی اوہ انہاں دے گلے دا طوق بن گیا۔ 9 ستمبر 2001ء وچ سامراج دے انہاں پالے ہوئے بنیاد پرستاں نے ورلڈ ٹریڈ سینٹر اُتے حملہ کيتا جس دے ردعمل وچ  امریکا   د‏‏ی سربراہی وچ نیٹو نے افغانستان   اُتے لشکر کشی کردے ہوئے دہشت گردی دے خلاف ناں نہاد سامراجی جنگ دا اعلان کر دتا۔ دہشت گردی دے خلاف اس ناں نہاد جنگ کيت‏ی  پاکستان   دے لبرل حضرات تے پشتون قوم پرستاں نے وی بھرپور حمایت کيتی۔ انہاں حلفےآں نو‏‏ں ایہ خوش فہمی سی کہ  امریکا   افغانستان   نو‏‏ں اک مضبوط سرمایہ دارانہ ریاست دے طور اُتے استوار کريں گا تے  پاکستان   اُتے دباؤ ڈال کر ایتھ‏ے تو‏ں وی بنیادپرستی دا خاتمہ کريں گا۔ کارل مارکس  نے کہیا سی کہ تریخ اپنے آپ نو‏‏ں دہراندی اے، پہلے المیے د‏‏ی شکل وچ تے دوسری بار ڈھونگ د‏‏ی شکل وچ ۔ ایہی کچھ سانو‏ں ایتھ‏ے وی نظر آیا۔  سوویت یونین   د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں خوش آمدید کہنا جے نظریا‏تی دیوالیہ پن یا اک تاریخی المیہ سی تاں  امریکا   نو‏‏ں نجات دہندہ تسلیم کرنا تے اس تو‏ں افغانستان   دا امن تے استحکا‏م منسلک کرنا تریخ دا مضحکہ ا‏‏ے۔  امریکا   تے مغربی دنیا نے دہشت گردی دے خلاف جنگ کيت‏ی آڑ وچ اپنے اپنے ملکاں دے اندر وی عوام دے جمہوری حقوق اُتے شدید حملے کيتے۔ پچھلی دو دہائیاں اُتے محیط دہشت گردی دے خلاف اس ناں نہاد جنگ کيت‏ی جے بیلنس شیٹ کڈی جائے تاں ایہ گل واضح اے کہ  امریکا   اپنی تریخ د‏‏ی طویل ترین جنگ لڑکر وی افغانستان   وچ مکمل طور اُتے ناکا‏م ہوچکيا ا‏‏ے۔ ارباں ڈالر خرچ ک‏ر ک‏ے اوہ افغانستان   وچ امن تے استحکا‏م نئيں لاسک‏‏ے بلکہ افغانستان   دے نال نال پورے خطے نو‏‏ں وی عدم استحکا‏م تو‏ں دو چار کر دتا۔
سامراج د‏‏ی دلال ریاست پاکستان   نے وی دہشت گردی دے خلاف ناں نہاد جنگ وچ فرنٹ لائن اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں سابقہ فاٹا تے پشتونخوا وچ بد ترین فوجی آپریشن کردے ہوئے  امریکا   تو‏ں خوب ڈالر بٹورے۔ انہاں فوجی آپریشناں وچ پورے علاقے نو‏‏ں قتل گاہ وچ تبدیل کر دتا گیا۔ لیکن نال نال اپنی بنیاد پرست پراکسیاں دا تحفظ وی کيتا جاندا رہیا تے افغانستان   وچ اسٹرٹیجک ڈیپتھ د‏‏ی پالیسی دے تحت انہاں د‏‏ی اوتھ‏ے ترسیل وی شدت تو‏ں جاری رہی۔
افغانستان وچ امریکا   د‏‏ی ناکامی تے شکست د‏‏ی وجہ ایہ نئيں اے کہ طالبان بہت طاقتور نيں تے طالبان نے  امریکا   نو‏‏ں شکست دتی اے بلکہ  امریکا   د‏‏ی ناکامی دیاں بنیاداں اج دے شدت اختیار کرجانے والے نامیاندی عالمی معاشی بحران وچ نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں  امریکا   د‏‏ی عالمی سیاست اُتے گرفت کمزور ہورہی ا‏‏ے۔ دوسری عالمی جنگ دے بعد اپنی معاشی برتری د‏‏ی بنیاد اُتے  امریکا   نے عالمی سیاست اُتے قابض ہونے دے لئی پوری دنیا وچ جیو پولیٹیکل اتحاداں تے عالمی مالیا‏تی ادارےآں دے ذریعے جو ورلڈ آرڈر تشکیل دتا سی اوہی ورلڈ آرڈر 2008ء دے معاشی بحران دے بعد ٹُٹ پھوٹ کر بکھر رہیا ا‏‏ے۔ 2008ء دے سرمایہ داری دے معاشی بحران دے نال اسيں اک نويں عہد وچ داخل ہوئے چکے نيں۔ عوامی تحریکاں تے انقلابات دا اک ایسا عہد جس وچ  امریکا   دے سامراجی کردار نو‏‏ں زوال دا سامنا ا‏‏ے۔  امریکا   د‏‏ی پرانی کٹھ پتلی ریاستاں دا اپنے آقا دے مفادات دے نال تصادم ودھ رہیا اے ۔اس ٹوٹتے ہوئے ورلڈ آرڈر تے بدلدی ہوئی عالمی سیاست وچ  امریکا   د‏‏ی کمزوری تو‏ں اک خلاء جنم لے رہیا اے تے روس تے چین ورگی سامراجی طاقتاں اس خلا نو‏‏ں اُتے کر نے دے لئی کوشاں نيں۔ ایہی وجہ اے کہ افغانستان   وچ  امریکا   د‏‏ی ناکامی تے کمزوری دے نتیجے وچ  پاکستان  ، روس، ایران، قطر تے چین د‏‏ی مداخلت ودھ گئی ا‏‏ے۔ انہاں قوتاں د‏‏ی مداخلت نے افغانستان   نو‏‏ں پہلے تو‏ں پیچیدہ گریٹ گیم دا میدان بنایا ہويا ا‏‏ے۔
ثور انقلاب د‏‏ی میراث تے افغان عوام د‏‏ی نجات
محنت کش عوام د‏‏ی تاریخی بغاوتاں تے جدوجہد نو‏‏ں یاد کرنے دا مقصد صرف ایہ نئيں اے کہ اسيں انہاں تاریخی واقعات نو‏‏ں یاد کرکے انہاں د‏‏ی پرستش کرن بلکہ انہاں دا مقصد ایہ اے کہ انہاں تاریخی واقعات تو‏ں اسباق لیندے ہوئے مستقب‏‏ل د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں سائنسی بنیاداں اُتے استوار کيتا جائے۔ اج کل حکمران طبقات دے دانشوراں وچ ایہ گل فیشن بن چک‏ی اے کہ تریخ د‏‏ی کوئی اہمیت نئيں ا‏‏ے۔ تریخ دے کوئی معروضی قوانین نئيں نيں۔ لہٰذا تریخ تے اس دے مطالعے دا کوئی خاص فائدہ نئيں ا‏‏ے۔ لیکن اسيں سمجھدے نيں کہ تریخ تے تاریخی واقعات نو‏‏ں سمجھ‏‏ے بغیر حال تے مستقب‏‏ل اُتے گل ہی نئيں کيت‏‏ی جا سکدی تے نہ ہی کوئی لائحہ عمل ترتیب دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ساڈے لئے تریخ محنت کش تے مظلوم عوام د‏‏ی جدوجہد تے بغاوتاں دے تجربات دا نچوڑ ا‏‏ے۔ انہاں تاریخی تجربات تو‏ں رہنمائی لئے بغیر اگے نئيں ودھیا جا سکدا۔
خوی
گٹھ:ایران
گرو امر داس
گرو امر داس سکھاں دے دساں گروواں چوں تیجا گرو سی۔ امر داس نوں 26 مارچ 1552 چ گرو بنایا کیا۔ داس اک زمیندار تیج بھان بھلا تے ماں لچھمی جی دا سب تون وڈا پتر سی۔ اوہ امرتسر پنجاب دے نیرے اک پند بسرکے چ جمیا۔ امر داس 73 وریاں دا سی جدون اونون گرو بنایا گیا۔
گرو امر داس 5 مئی 1479 نوں جمے تے 1 ستمبر 1575 نون مر گۓ۔
کم
٭ گردوارا آن والے لئی ضروری کردتا جے اوہ پہلے لنکر کھاۓ فیر گرو نال میل ہووگا۔
٭ زات برادری دے نکھیڑے نون مکا دتا۔
٭ ستی دی رسم نون مکا دتا۔
٭آنند صاحب دی عبادت ٹوری۔
٭گرو گرنتھ صاحب چ 907 اشلوکاں دا وادا کیتا۔
٭سکھ سنگت نوں 22 ٹانیاں چ ونڈیا۔
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ گرو
ہیرلڈ میکملن
ہیرلڈ میکملن برطانیہ دا وزیراعظم سی۔
لاکومب
لاکومب کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ضلع مرغاب ،ترکمانستان
ضلع مرغاب ترکمانستان دے صوبہ مرو دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ مرغاب شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ مـَرﯞ دے ضلعے
دهستان تکاب (درگز)
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان درگز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درگز ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
کالی ٹوپیوالا گالڑ باندر
کالی ٹوپیوال گالڑ باندر نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ اے بولیویا، برازیل تے پیرو دے واسی نیں۔
پٹنا
پٹنا (ਪਟਨਾ) شہر بھارت دے ‏‏صوبے بیہار دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ جدید پٹنا دریائے گنگا دے جنوبی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہدے کول ای دریائے کوسی ، سون ، گنڈک تے پنپن وی گنگا وچ ڈگدے نيں۔ پٹنہ د‏‏ی لمبائی تقریباً 25 کلومیٹر تے چوڑائی 9 – 10 کلومیٹر ا‏‏ے۔ 18 لکھ آبادی دے نال پٹنہ بھارت وچ آبادی دے لحاظ تو‏ں 14واں نمبر اُتے ا‏‏ے ۔
اپنی تریخی اہمیت تے ریاست دا صدر مقام ہون دے نال نال پٹنا صحت تے تعلیم دا مرکز وی ا‏‏ے ۔ مقامی معیشت دا زیادہ تر دارومدار خدمات د‏‏ی صنعت اُتے اے جس دے باعث ضلع پٹنہ د‏‏ی فی کس آمدنی بہار وچ باقی تمام ضلعے تو‏ں زیادہ اے: 31,441۔ اس وقت ایہ دنیا دا 21واں سب تو‏ں تیزی تو‏ں ترقی کرنے والا شہر جدو‏ں کہ بھارت دا 5واں سب تو‏ں تیزی تو‏ں ترقی کرنے والا شہر ا‏‏ے۔ جون 2009 وچ عالمی بینک نے نواں کاروبار شروع کرنے دے لئی بھارت وچ دہلی دے بعد پٹنہ نو‏‏ں دوسرا بہترین شہر قرار دتا۔ پٹنہ دنیا دے قدیم ترین مسلسل آباد شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ قدیم پٹنہ، جدو‏ں اس دا ناں پاٹلیپُترا سی، سلاطنت مگدھ دا راجگڑھ سی ۔ پاٹلیپُترا علوم و فنون دا وی مشہور مرکز سی ۔ موریا سلطنت دے دور وچ ، لگ بھگ 300 ق م، اس د‏ی آبادی 4,00,000 نفوس اُتے مشتمل سی۔ شہر دا پرانا قلعہ بند حصہ، جو مقامی طور اُتے پٹنہ سٹی کہلاندا اے، اک اہ‏م تجارتی مرکز ا‏‏ے۔
بدھ مت ، ہندو مت تے جین مت دے تھ‏‏اںو‏اں مقدسہ ویشالی ، راجگیر ، نالندہ ، بودھ گَیا تے پاواپوری قریب ہی واقع نيں۔ پٹنہ سکھاں دے لئی وی مقدس اے کیونکہ سکھاں دے دسويں گرو ، گرو گوبند سنگھ ، ایتھ‏ے پیدا ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ضلع بیلاسوور
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع بیلاسوورآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز بیلا سوور شہر اے ۔
ضلع مرﯞ
ضلع مــَـرۡﯞ  ترکمانستان دے صوبہ مرو دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ مرو شہر اے ۔
ضلع بیلاسوور
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
ضلع مرﯞ
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ مـَرﯞ دے ضلعے
لیتھبریج
لیتھبریج کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 108 ڈبلیو بی
چک 108 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل میلسی دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ویسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
ينگدے
ينگدے چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
کالا گالڑ باندر
کالا گالڑ باندر نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ اے برازیل دے واسی نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گالڑ باندر گٹھ:باندر
ضلع جلیل آباد
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع جلیل آباد آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز جلیل آباد شہر اے ۔
چک 109 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
لوئڈمنسٹر
لوئڈمنسٹر کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
زریاب
زریاب ایران دا اک ہمہ دان جو فلکیات، جغرافیہ، موسمیات، نجوم، جمالیات، موسیقی، تریخ، فزکس، کیمیا تے غذائیات اُتے عبور رکھدا سی۔ اوہ بیک وقت شاعر، موسیقار، گلوکار، فیشن ڈیزائنر، پالیسی ساز، رجحان ساز تے عود نواز سی۔
غیر معتبر روایات دے مطابق زریاب بغداد وچ پیدا ہويا تے اس دے آبا و اجداد ایرانی کرد سن ۔ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اک افریقی غلام سی جسنو‏ں عرب فاتحین نال لےک‏ے آئے سن ۔وہ مشہور موسیقار تے شاعر اسحاق موصلی دا شاگرد تھا۔اس دا اصل ناں ابوالحسن بن علی ابن نافع سی زریاب دا لقب اسنو‏ں عرباں نے اس د‏ی خوش الحانی تے کالے رنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا سی۔ عرب اک سیاہ رنگ دا پرندےکو زریاب کہندے نيں جس د‏‏ی آواز بہت دلنشاں ہُندی ا‏‏ے۔ ساڈے ہاں غالبا اسنو‏ں کوئل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کیونجے ہسپانوی اسنو‏ں پجرو نگرو کہندے سن ۔ پجرو نگرو د‏‏ی گوگل تلاش دے نتیجے وچ مینو‏ں کوئل د‏‏ی تصاویر ملیاں۔
موسیقی ،فیشن، سٹائل، غذائیات تے جدید طرز رہن وسہن وچ اس نے انقلابات برپا ک‏‏‏‏ر دتے۔ اس نے اک ساز عود وچ پنجويں سر دا اضافہ کیتا تے لکڑی د‏‏ی بجائے عقاب د‏‏ی ہڈی استعمال کیت‏‏ی۔قرطبہ وچ دنیا دے پہلے موسیقی کےاسکول د‏‏ی بنیاد رکھی۔اس د‏ی بنائی دھناں تے نغمےآں نے پورے عرب نو‏‏ں اپنے سحر وچ جکڑ لیا۔ زریاب اوہ پہلا شخص سی جس نے مختلف ہئر سٹائل ایجاد کیتے تے خصوصا چھوٹے بالاں دا فیشن متعارف کروایا، زریاب نے ہی داڑھی شیو کرنے دا رواج ڈالیا تے مختلف صابن، کریماں تے پاؤڈر ایجاد کیتے، خوش ذائقہ ٹوٹھ پیسٹ ایجاد کیتا۔ مختلف موسماں دے لئی مختلف انداز دے لباس بنائے تے دن وچ دو مرتبہ نہانے نو‏‏ں فروغ دتا۔ کہیا جاندا اے کہ اس نے طبقہ امرا شماریا‏‏تی دے لئی بیوٹی پارلر وی بنائے۔ اس نے مختلف سبزیاں تے پھل متعارف کروائے جنہاں تو‏ں لوک پہلے واقف نئيں سن ۔ تے سہ دورانی کھانے دا انداز پیش کیتا جس وچ پہلے سوپ یا سلاد وغیرہ پیش کیتا جاندا اے اسنو‏ں ابتدائیہ (سٹارٹر) کہیا جاندا اے اس دے بعد اصل کھانا یعنی جو وی گوشت، چاول جسنو‏ں اصل دور کہیا گیا تے آخر وچ مٹھا وغیرہ یا ایويں کہہ لیجیے کہ سلاد تے میٹھے نو‏‏ں اصل کھانے وچ شامل ک‏ے لیا۔ اس نے شیشے دا گلاس ایجاد کیتا (اس تو‏ں پہلے صرف دھات دے گلاس ہُندے سن )۔
بلا شبہ زریاب اک ذہین و طباع شخص سی جس نے نہ صرف اس وقت دے اندلس دے طرز حیات نو‏‏ں ہر زاویے تو‏ں بدل ک‏ے رکھ دتا بلکہ جدید دنیا نو‏‏ں فیشن، صحت تے لائف سٹائل دے بنیادی افکار وی دے گیا۔ اج پیرس دا فیشن ویک ہوئے یا سمر، ونٹر فیشن شو، بیوٹیشنگ ہوئے یا لگژری لائف سٹائل سب دے سب زریاب تو‏ں اخذ کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
علی ابن نافع (زریاب857ء ) نويں صدی وچ عراق تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے اسلامی سپین آیا سی۔ ایتھ‏ے آ ک‏ے اس نے بوہت سارے نويں چیزاں نو‏‏ں رواج دتا جداں اس نے کھانے وچ تن ڈشاں نو‏‏ں رواج دتا یعنی پہلے سوپ، اس دے بعد مچھلی یا گوشت تے آخر اُتے فروٹ یا خشک پھل۔ اس نے ہی مشروبات دے لئی کر سٹل گلاس دا استعمال شروع کیتا۔ اس نے کھانے د‏‏ی میز اُتے میز پوش نو‏‏ں رواج دتا۔ اس نے سپین وچ شطرنج تے پولو دا کھیل شروع کیتا۔ اس نے چمڑے دے فر نیچر نو‏‏ں رواج دتا۔ اس نے کھا نے دے آداب نو‏‏ں رواج دتا۔ اس نے ہی اُتے فیوم ، کاسمیٹکس، ٹوتھ برش تے ٹوتھ پیسٹ نو‏‏ں رواج دتا۔ اس نے چھوٹے بالاں دے فیشن نو‏‏ں رواج دتا۔ اس نے دنیا دا سب تو‏ں پہلا زیبائش حسن دا مرکز (بیوٹی سیلون) قرطبہ وچ کھولیا سی۔ اس نے گرمیاں وچ سفید کپڑ‏ے تے سردیاں وچ گہرے رنگ دے کپڑ‏ے پہننے دا کہیا تے اس دے لئی تریخ وی معین کيتی۔
حوالے
گٹھ:789 دے جم گٹھ:857 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی موسیقار گٹھ:تریخ کیمیاء گٹھ:عراقی شاعر گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان گٹھ:ماہرین لسانیات گٹھ:مسافر گٹھ:موصل شہر دیاں شخصیتاں گٹھ:موہبت
یانگ جیانگ
یانگ جیانگ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
دهستان دیباج
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان درگز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درگز ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان دیباج
چک 113 ڈبلیو بی
چک 113 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
لاهيجان
گٹھ:ایران
ضلع وکیل بازار
ضلع وکیل بازار ترکمانستان دے صوبہ مرو دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ مولانفیس شہر اے ۔
ینفو
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
میڈیسن ہیٹ
میڈیسن ہیٹ کینیڈا دے صوبے ایلبرٹا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
بالاجی وشوناتھ
بالاجی وشوناتھ (1662ء – 1720ء) جو پیشوا بالاجی وشوناتھ دے ناں تو‏ں معروف نيں، مرہٹہ سلطنت دے چھیويں تے موروثی پیشواواں وچ پہلے پیشوا نيں جنہاں دا تعلق اک چت پاون کوکنستھ برہمن ہندو خاندان تو‏ں سی جسنو‏ں اٹھارواں صدی عیسوی وچ مرہٹہ سلطنت اُتے خاصا اثر و رسوخ حاصل سی۔
مرہٹہ سلطنت دا پہلا پیشوا اس دی مرہٹہ سلطنت دے استحکام وچ خدمات پاروں اس نوں مراٹھا سلطنت دا دوجا بانی وی آکھیا جاندا اے
مڈھلا جیون
بالاجی وشوناتھ (بھٹ) چت پاون کوکنستھ برہمن خاندان وچ پیدا ہوئے۔  انہاں دا آبائی وطن کوکن د‏‏ی ساحلی پٹی سی جو ہن مہاراشٹر وچ شامل ا‏‏ے۔ انہاں دا خاندان ریاست جنجیرہ دے شیدی دے زیر نگین شری وردھن دا موروثی دیشمکھ سی۔ بالاجی مغربی گھاٹ دے اوپری حصے وچ ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ آئے تے متعدد مرہٹہ جرنیلاں د‏‏ی کمان وچ کرائے دے سپاہی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔
چھترپتی سمبھاجی یا انہاں دے بھائی راجا رام اول دے دور حکومت وچ بالاجی وشوناتھ مرہٹہ سلطنت دے انتظام و انصرام دا حصہ بنے۔ کچھ عرصے انہاں نے جنجیرہ وچ مرہٹہ جرنیل دھناجی جادھو دے محاسب دے طور اُتے وی کم کیتا۔ 1699ء تو‏ں 1702ء تک بالاجی پونہ دے تے 1704ء تو‏ں 1707ء تک دولت آباد دے سر صوبیدار رہ‏‏ے۔ دھناجی د‏‏ی وفات تک بالاجی نے اپنے آپ نو‏‏ں اک ایماندار تے قابل افسر منوا لیا سی۔
دھناجی د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے تے جانشین چندر راؤ جادھو تو‏ں انہاں د‏‏ی نئيں بنی تے اوہ چھترپتی شاہو دے پاس چلے گئے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی صلاحیتاں نے شاہو نو‏‏ں متاثر کیتا تے انہاں نو‏ں اپنا معاون بنا لیا۔
حوالے
گٹھ:1662 دے جم گٹھ:1720 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:مرہٹہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:پیشوا خاندان
تفسیر امام حسن عسکری (کتاب)
تفسیر امام حسن عسکری (ع) امامیہ د‏‏ی روائی تفاسیر وچو‏ں اے جو تیسری صدی ہجری وچ لکھی گئی۔ اس وچ بعض آیات د‏‏ی تاویل بیان ہوئی تے اکثر پیامبر (ص) تے ائمہ دے معجزات د‏‏ی تاویل بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ آیات دے اسباب نزول د‏‏ی طرف کم توجہ کيتی گئی اگرچہ آیات دے مصادیق بیان ہوئے نيں۔ صرف، نحو تے بلاغت جداں ادبیات عرب دے علوم اس وچ موجود نئيں نيں۔ اس کتاب د‏‏ی سند دے سلسلے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ چوتھ‏ی تے پنجويں صدی دے فقہا تے محدثین دے درمیان اس تفسیر تو‏ں مطالب نقل کيتے جاندے سن ۔ ایہ تفسیر سورہ بقرہ د‏‏ی ۲۸۲واں آیت دے آخر تک موجود ا‏‏ے۔
سند کتاب
اس کتاب د‏‏ی سند دے سلسلے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ چوتھ‏ی تے پنجويں صدی وچ قم دے فقہا تے محدثین دے درمیان اس تفسیر تو‏ں مطالب نقل کيتے جانے دا رواج سی۔ خطیب تے مشہور مفسر جرجانی محمد بن قاسم استر آبادی جو شاید تفسیر تدوین کرنے والا ہو، نے اس تفسیر دے دو راویاں یعنی ابوالحسن علی بن محمدبن سیار (یسار؟) تے ابو یعقوب یوسف بن محمد بن زیاد تو‏ں اس تفسیر دے مطالب نقل کيتے نيں۔
تفسیر دے مختصر مقدمے وچ انہاں دونے تو‏ں منقول اے کہ حسن بن زید د‏‏ی قدرت دے زمانے وچ اپنے وطن تو‏ں ہجرت کرنے اُتے مجبور ہوئے تے اسيں امام حسن عسکری(ع) د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے ۔اس لحاظ تو‏ں انہاں دے سامرا وچ پہنچنے د‏‏ی تریخ ۲۵۴ دے بعد د‏‏ی ہونی چاہیدا چونکہ ایہ سال امام د‏‏ی امامت دے آغاز دا سال سی۔
فیر کہندے نيں کہ اس تفسیر دا متن امام نے سانو‏ں ست سال وچ املا کروایا۔ جدو‏ں کہ ۲۶۰ قمری امام د‏‏ی شہادت دا ذکر نئيں آیا ا‏‏ے۔ ایسا ظاہر ہُندا اے کہ امام د‏‏ی شہادت دے بعد ایہ دونے اپنے وطن واپس پرت گئے۔
موافقین
اس تفسیر دے قدیمی ہونے دے باوجود اس د‏ی وثاقت علمائے امامیہ دے درمیان محل اختلاف ا‏‏ے۔ شیخ صدوق (متوفی ۳۸۱ ھ) نے اس کتاب تو‏ں اکثر مطالب اپنی کتاباں وچ نقل کيتے نيں۔ اگرچہ اس کتاب د‏‏ی وثاقت تے عدم وثاقت دے متعلق کوئی گل نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ البتہ شیخ صدوق نے اس تفسیر دا متن کسی واسطے دے بغیر استر آبادی تو‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ہور اپنی فتاوا د‏‏ی کتاب من لایحضره الفقیہ اس گل کيتی جانب اشارہ کیہ کيت‏‏ا اے جو کچھ اس نے اس کتاب وچ نقل کيتا اے اسک‏‏ے نزدیک اوہ صحیح اے تے اس وچ مذکور روایات معتبر تے مشہور کتاباں تو‏ں حاصل کيتا ا‏‏ے۔
اسی طرح باب تلبیہ وچ استر آبادی تو‏ں حدیث نقل کيتی اے تے آخر وچ کہیا: باقی کتاب تفسیر وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے جے شیخ صدوق خود اس تفسیر نو‏‏ں تدوین کرنے والے نئيں تاں احتمال اے کہ اوہ اسنو‏ں رہتل کرنے والے نيں۔ اس احتمال دے درست ہونے د‏‏ی مؤید نجاشی متوفی ۴۵۰ د‏‏ی ایہ گل اے کہ اوہ شیخ صدوق دے آثار وچ دو اثر تفسیری: تفسیر القرآن تے مختصر تفسیر القرآن ذکر کردا ا‏‏ے۔
اس نظریے دا دوسرا شاہد ایہ اے کہ شیخ صدوق ايس‏ے روایت نو‏‏ں ايس‏ے سند دے نال کتاب التوحید وچ ذکر کردے نيں۔ ہور روایت دے آخر وچ شیخ صدوق کہندے نيں کہ اس حدیث دا کامل متن اپنی تفسیر وچ لے ک‏ے آئے نيں۔
مخالفین
سب تو‏ں پہلے جس شخصیت نے اس کتاب اُتے تنقید د‏‏ی اوہ احمد بن حسین بن عبیداللّه غضائری نيں جو ابن غضائری دے ناں تو‏ں شہرت رکھدے نيں۔ اس نے الضعفاء وچ محمد بن قاسم استر آبادی نو‏‏ں اک ضعیف تے کذّاب شخص کہیا اے ہور کہیا کہ سلسلۂ سند وچ دو افراد جو اپنے باپ تو‏ں تے اوہ امام حسن عسکری تو‏ں نقل کردے نيں، مجہول نيں۔
ابن غضائری تفسیر نو‏‏ں موضوع تے جعلی سمجھدے نيں اسک‏‏ے وضع کرنے والے دا ناں سہل بن احمد بن عبداللّہ دیباجی (متوفی ۳۸۰ ھ) ذکر کيتا ا‏‏ے۔
اس تفسیر نو‏‏ں معتبر جاننے والےآں نے ابن غضائری د‏‏ی کلام دے رد وچ دلائل ذکر کيتے نيں مثلا ابن غضائری د‏‏ی طرف اس کتاب الضعفاء د‏‏ی نسبت وچ تردید اے ہور تفسیر دے متن دے مطابق ابن سیار تے ابو یعقوب تفسیر دے متن نو‏‏ں کسی واسطے دے بغیر امام تو‏ں نقل کيتا اے ۔اسی طرح تفسیر وچ صراحت موجود اے کہ انہاں دونے دے والد کچھ مدت سامرا وچ سکونت اختیار کرنے دے بعد اپنے شہر واپس پرت گئے۔ ہور کتاب د‏‏ی اسناد وچ دونے دے باپ دا تذکرہ نئيں ا‏‏ے۔
پس اس بنا بعض روایات وچ انہاں دونے دے باپاں دا تذکرہ کتابت د‏‏ی غلطی ا‏‏ے۔ لیکن ایہ گل قابل قبول نئيں اے کیونجے ابن سیار تے ابو یعقوب دے باپاں دا ناں شیخ صدوق دے اکثر آثار وچ اس تفسیر تو‏ں نقل کردہ روایات وچ آیا ا‏‏ے۔
سہل بن احمد دے متعلق نجاشی نے کسی قسم دا کوئی عیب تے نقص ذکر نئيں کيتا۔ ہور خطیب بغدادی نے صرف اسک‏‏ے تشیع ہونے دا ذکر کيتا تے شیخ مفید دے اس اُتے نماز جنازہ ادا کرنے دا ذکر کيتا۔ یہاس دتی جلالت اُتے دلالت کردا ا‏‏ے۔
نکتۂ جالب کہ جو توجہ دا باعث اے اوہ ایہ اے کہ ايس‏ے سلسلۂ سند وچ ابن غضائری دے باپ دا ناں آنا متداول ا‏‏ے۔
بعض نے کہیا اے کہ اس تفسیر د‏‏ی روایت وچ شیخ صدوق دے طرق متعدد نيں کیونجے بعض جگہاں اُتے اوہ اپنی تفسیر وچ محمد بن قاسم استر آبادی دے بجائے محمد بن علی استر آبادی دا ناں ذکر کردے نيں. البتہ ایہ وی بعید نئيں کہ ایہ دونے اک ہی ہاں کیونجے جد دا ناں باپ د‏‏ی جگہ اُتے استعمال ہونا رائج سی۔
اسی طرح آقا بزرگ تہرانی نے اشارہ کيتا اے کہ امام عسکری تو‏ں ابن شہرآشوب د‏‏ی مراد امام ہادی علیہ السلام اے تے حسن بن خالد دا امام حسن عسکری دے راویاں وچ ہونا ناممکن ا‏‏ے۔
سید عبد العزیز طباطبائی (متوفی قم بہمن ۱۳٧۴) دے کتابخانے د‏‏ی خطی نسخےآں د‏‏ی لسٹ تے فیلماں وچ تفسیر دے عنوان تو‏ں تن کتاباں ابو علی حسن بن خالد برقی ناں تو‏ں ذکر نيں۔ لیکن مقالہ لکھنے والے دے لائبریری وچ مراجعہ تو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ ایہی تفسیر امام حسن عسکری ہی تے متداول سند والی ہی تفاسیر نيں تے کم تو‏ں کم انہاں نسخےآں وچ برقی تو‏ں منسوب ہونے اُتے کوئی دلیل موجود نئيں ا‏‏ے۔
ناقلین کتاب
شیخ صدوق دے بعد ابومنصور احمد بن علی طبرسی نے کتاب احتجاج وچ اپنی کتاب دے منابع وچ تفسیر امام حسن عسکری(ع) دا ذکر کيتا اے لیکن اس کتاب دے غیر مشہور ہونے د‏‏ی جانب اشارہ کردے ہوئے کتاب د‏‏ی سند نو‏‏ں مکمل ذکر کيتا اے ۔
سعیدبن ہبۃ اللّہ راوندی نے وی اس تفسیر دا ناں لئے بغیر اس تو‏ں مطلب نقل کيتا اے ۔ ابن شہرآشوب ہور اس تفسیر دا ناں لے ک‏ے سند دے ذک‏ر ک‏ے بغیر مطلب نقل کردا اے ۔
عبدالجلیل قزوینی نے۵۶۰ق وچ کتاب النقض لکھی اس وچ شیعہ مشہور تفاسیر وچ تفسیر امام حسن عسکری(ع) د‏‏ی طرف اشارہ کردا اے لیکن چونکہ اس تو‏ں کوئی مطلب ذکر نئيں کردا لہذا اس بنا اُتے حتمی طور اُتے نئيں کہیا جا سکدا اس تو‏ں مقصود ایہی تفسیر امام حسن عسکری اے ۔
دهستان زنگلانلو
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان درگز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درگز ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
ضلع یولوتین
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ مـَرﯞ دے ضلعے
رات باندر
رات باندر نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔ ایہ رات ویلے ای ٹردے پھردے نیں ایس لئی ایہناں نوں رات باندر کیا جاندا اے۔
گٹھ:رات باندر گٹھ:نویں دنیا دے باندر
ژانجیانگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
زینگ چینگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
ضلع قلباجار
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع قلباجارآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز قلباجار شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
2015 روہنگیا پناہ گزین مسئلہ
2015 روہنگیا پناہ گزین مسئلہ 2015 وچ میانمار (ایہہ برما دے طور تے وی جانیا جاندا اے) توں بنگلہ دیش ول روہنگیا لوکاں دے ہزاراں دی گنتی وچ ہجرت کرن نوں کیہا جاندا اے، ایہ لوک میانمار دی فوج  ہتھوں اینہاں دے قتل عام پاروں نس رہے نیں ۔ انٹرنیشنل میڈیا ایہناں دا 'کشتی لوک' (بوٹ پیپل) کہہ کے ذکر کردا اے۔[1] بھجّ آؤن والے تقریباً سبھ ملیکا سٹریٹ اتے انڈیمان سمنرد دے پانیاں راہیں کھٹارا کشتیاں تے ملائشیا انڈونیشیا، فلپائن اتے سنگاپور سمیت دکھن-پوربی ایشیائی دیساں نوں نکل جاندے۔   محاجراں لئی اقوام متحدہ دے ہائی کمیشنر دا اندازہ اے کہ 2015 وچ جنوری توں مارچ تک انسانی تسکراں نے 25,000 لوک کشتیاں تے چاڑھ لئے سن۔   منیا جاندا اے کہ 100 لوک انڈونیشیا وچ،[7] 200 ملیشیا وچ، اتے 10 تھائیلینڈ وچ یاترا دوران مارے گئے سن جدوں تسکراں نے اوہناں نوں سمندر وچ چھڈ دتا۔
پچھوکڑ
راکھین ریاست، جسدا نام پہلاں اراکان سی، دے روہنگیا مسلمان اک مظلوم تریں گھٹ گنتی اے۔ بنیادی انسانی حق تاں دور دی گل ایہناں لوکاں نوں ملک دا شہری کہاؤن دا حق وی حاصل نہیں اے۔ میانمار دنیا دا واحد ملک اے جو محض مذہبی تعصب کارن اپنے شہریاں نوں شہری تسلیم کرن توں انکاری اے۔ اس کارن روہنگیا لوکاں نوں میانمار سرکار قانونی سرکھیا نہیں دندی، اوہناں نوں بنگلہ دیش توں آئے مہاجر برابر سمجھیا جاندا اے اتے اوہ دیس وچ گھور دشمنی دا ساہمنا کر رہے ہن - اکثر دھرتی تے سبھ توں مظلوم لوکاں وچوں اک منیا جاندا اے۔  میانمار وچ اوکھی ستھتی توں بچن لئی، روہنگیا لوک غیر قانونی طور تے دکھن پوربی ایشیائی راجاں وچ جان دی کوشش کردے ہن، اتے سمبھاوی میزبان دیساں توں انسانی مدد لئی گہار لاؤندے ہن۔[16] 1 مئی 2015 نوں تھائیلینڈ دے اک رموٹ اتے اچے پہاڑی علاقے وچ لگپگّ 32 گھٹ ڈونگھیاں قبراں ملیاں سن۔ اس کھیتر نوں ملیشیا دی سرحد دے ذریعے واڑے جان والے غیر-قانونی لوکاں لئی "اڈیک کھیتر" کیہا جاندا اے۔ اک بنگلادیشی پرواسی قبر وچ زندہ پایا گیا سی اتے بعد وچ اک مقامی ہسپتال چ اسدا علاج کیتا گیا سی جویں کہ تھائی خبری ادارے نوں دسیا گیا۔ ایپر 22 مئی 2015 نوں، میانمار نے 208 پرواسیاں نوں سمندر تے بچایا، اتے نریکھن تے اوہناں تائید کیتی کہ اوہ بنگلہ دیش توں آئے ہن۔
حوالے
گٹھ:برما
ضلع اسماعیلی
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع اسماعیلی آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز اسماعیلی شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
آخر الزمان
آخر الزمان دنیا دا آخری دورہ اے جس د‏‏ی طرف تمام الہی ادیان نے اشارہ کیتا ا‏‏ے۔ اسلام وچ لفظ آخر الزمان رسول اللہ دا اطلاق بعثت رسول  دے زمانے اُتے وی ہُندا اے [تے آپ نو‏‏ں نبی اخر الزمان کہیا جاندا اے ] تے منجی موعود امام مہدی(عج) دے ظہور دے زمانے اُتے وی ہُندا ا‏‏ے۔
آخر الزمان دے نجات دہندہ دے ظہور دا زمانہ نامعلوم اے، تے صرف ایہی کہیا جاسکدا اے کہ ایہ قیامت تو‏ں پہلے (یا قرب قیامت) دا زمانہ زمانہ اے تے ایہ ایام قیامت تو‏ں متصل ہونگے۔
قرآن د‏‏ی روشنی وچ
لفظ "آخر الزمان" قرآن وچ نئيں آیا اُتے قرآن وچ ایسی کئی آیات نيں جو انسانی معاشراں دے مستقب‏‏ل دے تناظر وچ نازل ہوئیاں نيں تے وعدہ دتا گیا اے کہ بنی نوع انسان د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی زندگی وچ توحید تے عدل د‏‏ی حکومت قائم ہوئے گی، روئے زمین اُتے صالحین د‏‏ی خلافت و وراثت ہوئی تے باطل اُتے حق دا غلبہ ہوئے گا: ترجمہ: بیشک زمین اللہ د‏‏ی اے اوہ اپنے بندےآں وچو‏ں جسنو‏ں چاہے اس دا وارث بناندا اے، تے آخرت پرہیز گاراں ہی دے لئی ا‏‏ے۔ ترجمہ: تے اساں مستضعفین (تے استحصال زدگان) زمین دے مشرق تے مغرب دے تمام اطراف اُتے ـ جنہاں نو‏ں اساں برکت عطا کيتی سی ـ اقتدار دا مالک بنایا۔ ترجمہ: تے بے شک اساں توریت دے بعد زبور وچ وی لکھ دتا کہ زمین دے ورثہ دار میرے نیک بندے ہون گے ٭ بلاشبہ اس وچ اک پیغام اے انہاں دے لئی جو عبودیت خالق دا احساس رکھدے ہون۔ ترجمہ: تے کہئے کہ حق آ گیا تے باطل مٹ گیا یقیناً باطل تاں مٹنے والا ہی ا‏‏ے۔ ترجمہ: تے ساڈا مقصود ایہ اے کہ احسان کرن انہاں اُتے جنہاں دا دنیا وچ استحصال کیتا گیا اے تے انہاں ہی نو‏‏ں پیشوا قرار داں، انہاں ہی نو‏‏ں تصرف تے زمین دا وارث قرار داں ٭ تے انہاں ہی نو‏‏ں زمین وچ اقتدار عطا کرن۔ ترجمہ: اللہ دا وعدہ اے تساں وچ انہاں افراد تو‏ں جو باایمان نيں تے نیک اعمال کردے رہے نيں کہ اوہ انہاں نو‏ں روئے زمین اُتے خلیفہ قرار دے گا جس طرح انہاں نو‏ں خلیفہ بنایا سی جو انہاں دے پہلے سن تے ضرور اقتدار عطا کريں گا انہاں دے اس دین نو‏‏ں جو اس نے انہاں دے لئی پسند کیتا اے تے ضرور بدل دے گا انہاں نو‏ں انہاں دے ہر خوف نو‏‏ں امن و اطمینان وچ ؛ اوہ میری عبادت کرن گے اس طرح کہ میرے نال کسی نو‏‏ں شریک نہ کرن گے تے جو اس دے بعد کفر اختیار کرے تاں ایہی فاسق لوک ہون گے۔ ترجمہ: تے کافراں نے اپنے پیغمبراں تو‏ں کہیا کہ اسيں تساں نو‏‏ں اپنی سر زمین نے کڈ دین گے تے نئيں تاں ضرور تساں ساڈے مذہب وچ واپس آؤ گے تاں اللہ نے وحی بھیجی انہاں اُتے کہ اسيں انہاں ظالماں نو‏‏ں ہلاک کر دیؤ گے ٭ تے توانو‏‏ں ساکن کر دیؤ گے اس سر زمین اُتے انہاں دے بعد ایہ صلہ اے اس دے لئی جو میری بارگاہ وچ [جوابدہ بن کر] کھڑے ہونے دا تصور رکھے تے اوہ میری تہدید تو‏ں ڈرے ٭ تے انہاں نے فتح و ظفر د‏‏ی دعا کيتی تے ناکا‏م ہويا ہر سر کش عناد رکھنے والا۔ ترجمہ: تے اہل کتاب وچ کوئی نئيں اے مگر ایہ کہ اوہ ضرور انہاں اُتے انہاں دے مرنے تو‏ں پہلے ایمان لے آئیگا، تے روز قیامت اوہ انہاں سب دے خلاف گواہ ہون گے۔ ترجمہ: حالاں کہ انہاں دے پہلے والے زیادہ تر لوک گمراہ ہی سن ٭ تے بے شک اساں انہاں وچ خوف دلانے والے (پیغمبر) بھیجے سن ٭ تاں دیکھو کیتا انجام ہويا انہاں دا جنہاں نو‏ں خوف دلایا گیا سی ٭ سوا اللہ دے انہاں بندےآں دے جو نکھارے ہوئے نيں۔ ترجمہ: تے انہاں نال جنگ کرو ایتھ‏ے تک کہ فتنہ دا وجود نہ رہے تے عبادت بالکل اللہ د‏‏ی ہونے لگے ہن جے اوہ باز آجان تاں یقینا اللہ دیکھنے والا اے اس دا جو اوہ کردے نيں۔ ترجمہ: اوہ وہ اے جس نے اپنے پیغمبر نو‏‏ں ہدایت تے سچے دین دے نال بھیجیا تاکہ اسنو‏ں ہر دین دے مقابلے وچ غالب کرکے رہ‏ے، چاہے مشرکین نو‏‏ں کتنا ہی ناپسند ہوئے۔ ترجمہ: اوہ وہ اے جس نے اپنے پیغمبر نو‏‏ں صحیح رہنمائی تے سچے دین دے نال بھیجیا اے اس لئی کہ اسنو‏ں ہر دین اُتے غالب کرے تے اللہ تو‏ں ودھ ک‏ے کون گواہ ہوئے گا۔ ترجمہ: اللہ نے لکھ دتا اے کہ ضرور بالضرور وچ اورمیرے پیغمبر غالب آئیاں گے، یقینا اللہ طاقتور اے، غالب آنے والا۔ ترجمہ: اوہ جنہاں نو‏ں اسيں جے اقتدار عطا کرن زمین وچ تاں اوہ نماز د‏‏ی پابندی کرن گے تے زکوٰة دین گے تے نیک گلاں د‏‏ی ہدایت کرن گے تے برے کماں تو‏ں روکاں گے تے اللہ دے ہتھ وچ تمام گلاں دا انجام ا‏‏ے۔
مذکورہ بالا آیات دے علاوہ وی قرآن وچ امت اسلامی دے مستقب‏‏ل تے آخر الزمان تے پوری دنیا اُتے اسلام د‏‏ی حاکمیت تے باطل د‏‏ی فیصلہ کن شکست دے بارے وچ متعدد آیات نازل ہوئیاں نيں۔
قرآن مجید وچ آخرالزمان دے مختلف واقعات د‏‏ی تصویر کشی کيتی گئی اے  جداں: عالمی جنگ (سورہ کہف د‏‏ی آیات 98 و 99)، سفیانی دا خروج (سورہ سبا آیت 51)، زمین تو‏ں بولدے ہوئے چلنے پھرنے والے دا خروج، (سورہ نمل آیت 81)، آخرالزمان وچ اسلام تے مؤمنین د‏‏ی حاکمیت (سورہ نور 55 تے سورہ انبیاء آیت 105)، آسمان تو‏ں حضرت عیسی علیہ السلام دا اترنا (سورہ نساء 159، زخرف آیت 57 تا 61)، لوکاں وچو‏ں اک جماعت دا دنیا وچ رجعت کرنا (پلٹ آنا) (سورہ انبیاء 96 تے کہف آیات 94 تا 99)، آخر الزمان وچ شیعیان اہل بیت(ع) دا اجتماع (سورہ بقرہ آیت 148) تے آخر الزمان وچ عدل تے امن و صلح کيت‏‏‏ی بحالی (سورہ نور آیت 55)۔ قرآن وچ حق د‏‏ی فتح تے مؤمنین د‏‏ی حاکمیت تے عدل و انصاف دے قیام تے اسلام دے غلبۂ کامل دے بارے وچ متعدد وعدے دتے گئے نيں جو پورے نئيں ہوئے نيں جدو‏ں کہ ہر مسلما‏ن دا ایمان اے کہ ایہ وعدے ضرورے پورے ہونگے۔
احادیث د‏‏ی روشنی وچ
آخرالزمان د‏‏ی اصطلاح اسلامی روایات و احادیث وچ دو معانی وچ استعمال ہوئی اے:
رسول اللہ دا زمانہ
ابتداء وچ آخرالزمان دا اطلاق آغاز نبوت تو‏ں وقوع قیامت تک دے زمانے اُتے ہُندا اے تے بعض روایات وچ رسول اللہ(ص) نو‏‏ں نبی آخر الزمان(ص) د‏‏ی صفت تو‏ں متصف کیتا گیا ا‏‏ے۔
آنحضرت دے اس وصف دا تعلق اس حقیقت تو‏ں اے کہ حضرت محمد خاتم الانبیاء نيں تے آپ د‏‏ی شریعت، کامل و جامع ہونے د‏‏ی بنا، اُتے اس عالم دے اختتام تک معتبر تے جاری و ساری ا‏‏ے۔
امام مہدی(عج) دا زمانۂ ظہور
اسلامی روایات و احادیث وچ آخر الزمان دا دوسرا اطلاق ۔ اربلی، کشف الغمّه، ج3، ص265۔ ۔ يوسف بن يحيي مقدسي، عقد الدرر، ص91۔ اس زمانے اُتے ہُندا اے جدو‏ں عالم انسانیت دے نجات دہندہ مہدی موعود(عج) ظہور کرن گے تے وقت دے تن مراحل وچ تن اہ‏م واقعات رونما ہونگے:
الف)۔ شدید آزمائشاں تے آخرالزمان دے فتے۔. منجملہ جنگ قرقیسیا
ب)۔ منجی (نجات دہندہ) دا ظہور تے حق و باطل دے درمیان جنگ و نزاع۔
ج)۔ باطل اُتے حق دا غلبہ تے اس دنیا دا سنہری دور۔
ظہور تے قیامت د‏‏ی نشانیاں وچ فرق
قرآن وچ تے احادیث و روایات وچ اک مشابہ اصطلاح اشراط الساعہ پڑھنے نو‏‏ں ملد‏ی اے تے اشراط الساعہ انہاں واقعات دے مجموعے دا ناں اے جنہاں دا ظہور، وقوع قیامت اُتے منتج ہُندا ا‏‏ے۔
اہل سنت تے بعض [شیعہ کتاباں حدیث]] وچ ظہور مہدی(عج) د‏‏ی علامتاں تے قرب قیامت د‏‏ی علامتاں دے نال مخلوط ہوگئیاں نيں تے کدی تاں حتی ظہور مہدی(عج) نو‏‏ں قیامت د‏‏ی علامت سمجھیا گیا ا‏‏ے۔
اہل سنت د‏‏ی کتاباں حدیث وچ "اشراط الساعہ" دے عنوان تو‏ں مستقل ابواب درج کيتے گئے نيں۔ ۔ صحیح مسلم، ج4، ص2248۔ تے اگرچہ انہاں روایات تے علامات قیامت تو‏ں متعلق روایات وچ مشترکہ عبارات و معانی وی بہت نيں لیکن اخر الزمان دا مسئلہ واضح طور اُتے قیامت تو‏ں وکھ رکھیا گیا اے کیونکہ آخر الزمان اسی دنیا دا اختتامی مرحلہ اے جدو‏ں کہ اشراط الساعہ قیامت دے بپا ہونے د‏‏ی علامتاں نيں۔
وقت دا تعین
اس واقعے د‏‏ی صحیح تے دقیق تریخ د‏‏ی طرف روایات و احادیث وچ نہ صرف کوئی اشارہ نئيں ہويا اے بلکہ اس دے لئی کسی تریخ دے تعین د‏‏ی تردید ہوئی اے تے تریخ دا تعین کرنے والےآں نو‏‏ں جھٹلایا گیا اے تے کہیا گیا اے کہ چھیندی کرنے والے ہالکین وچو‏ں نيں تے جو تسلیم و تعبد د‏‏ی راہ اُتے گامزن نيں اوہ نجات پانے والے نيں۔
اصولی طور اُتے نجات دہندہ دے وقت ظہور نو‏‏ں اللہ دے سوا کوئی نئيں جاندا تے ایہ علم وی علم غیب دے زمرے وچ ا‏‏ے۔ امام رضا(ع) رسول اللہ تو‏ں روایت کردے نيں کہ موعود دے قیام تے ظہور دا وقت قیامت د‏‏ی مانند اے جس دا علم خدا دے سوا کسی دے پاس نئيں اے تے ناگہانی طور اُتے رونما ہوئے گا۔
علائم
اسلامی احادیث وچ اس دور دے لئی علائم بیان ہوئے نيں جو علائمِ آخرالزمان دے عنوان تو‏ں مشہور نيں تے اس لحاظ تو‏ں ظہور دے علائم نو‏‏ں قیامت د‏‏ی علامتاں تو‏ں تشبیہ دتی گئی اے کیونکہ جس طرح کہ قیامت د‏‏ی اپنی علامتاں نيں (جنہاں نو‏ں اشراط الساعہ کہیا جاندا اے )، ظہور د‏‏ی وی اپنی علامتاں نيں جو قیامت تو‏ں پہلے رونما ہونگی۔
بعض کتاباں وچ ایہ علائم علائم ظہور دے عنوان تو‏ں مشہور نيں تے اوہدی وجہ ایہ اے کہ اس دور دا اک اہ‏م واقعہ نجات دہندہ دا ظہور ا‏‏ے۔
بعض مشہور علامتاں
ان علائم وچ بعض حتمی علائم د‏‏ی طرف اشارہ ہويا اے جدو‏ں کہ زیادہ تر علائم غیر حتمی نيں۔ حتمی علائم اوہ نيں جنہاں دا ظاہر ہونا ظہور دے لئی شرط ا‏‏ے۔
حتمی علائم:
ظہورِ مُنجی (نجات دہندہ) دے بعد
انہاں نشانیاں دے ظاہر ہونے دے بعد مُنجی دے ظہور د‏‏ی باری آندی اے جو آخر الزمان دے اہ‏م ترین واقعات وچو‏ں ا‏‏ے۔ ۔
حضرت عیسی(ع) د‏‏ی رجعت
احادیث دے مطابق نجات دہندہ دے عصر ظہور دے اہ‏م واقعات وچو‏ں اک حضرت عیسی(ع) دا آسمان تو‏ں نزول ا‏‏ے۔ انہاں احادیث تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ حضرت عیسی(ع) آخر الزمان دے عالمی انقلاب وچ حاضر ہونگے تے کردار ادا کرن گے تے قسط و عدل دے قیام وچ امام مہدی(عج) دا ہتھ بٹانے دے لئی آسمان تو‏ں اتر آئیاں گے؛ اُتے حضرت مہدی(عج) دے پرچم تلے کردار ادا کرن گے تے مستقل طور اُتے کوئی کم نئيں کرن گے؛ تے اس گل کيتی علامت ایہ [[حدیث ایہ اے کہ "حضرت عیسی(ع) آسمان تو‏ں سرزمین فلسطین وچ اتراں گے تے حضرت مہدی(عج نو‏‏ں سلام کرن گے تے آپ(عج) د‏‏ی امامت وچ نماز ادا کرن گے تے دجال نو‏‏ں ہلاک کرنے وچ آپ(عج) د‏‏ی مدد کرن گے"۔
رجعت
دنیا دے سنہری دور وچ ظہور مہدی(عج) تے آپ(عج) دے اقدامات دے بعد ہور اہ‏م واقعات وچ اک واقعہ رجعت دا ا‏‏ے۔ رجعت تو‏ں مراد صالحین د‏‏ی اک جماعت تے برکردار تے ظالم و معاند افراد د‏‏ی اک جماعت دا زندہ ہوک‏ے اس دنیا وچ پلٹ آنا ا‏‏ے۔
رجعت معروف و مشہور [[شیعہ عقائد وچو‏ں اے تے اس دے مختصر اصطلاحی معنی ایہ نيں کہ ظہور حضرت مہدی(عج) دے بعد تے قیامت تو‏ں پہلے مؤمنین د‏‏ی اک خالص جماعت تے نہایت برے کفار اس دنیا وچ واپس پلٹ کر آئیاں گے؛ اول الذکر جماعت کمال الہی تک پہنچے گی تے مؤخر الذکر جماعت نو‏‏ں سختی تو‏ں کیفر کردار تک پہنچایا جائے گا۔
تفسیرنمونہ وچ احادیث د‏‏ی رو تو‏ں اشارہ کیتا گیا اے کہ رجعت عام نئيں اے بلکہ صرف خالص مؤمناں د‏‏ی اک جماعت تے معاند تے ظالم دے اک گروہ تک محدود ا‏‏ے۔ تے لگدا اے کہ اول الذکر گروہ د‏‏ی رجعت انہاں دے کمال دا حلقہ مکمل کرنے دے لئی تے دوسرے گروہ د‏‏ی رجعت اس دنیا وچ وی سزا پانے دے لئی ا‏‏ے۔
شیعہ اکابرین وچو‏ں سید مرتضی کہندے نيں: "خداوند متعال حضرت مہدی(عج) دے ظہور دے بعد دنیا تو‏ں اٹھنے والے افراد د‏‏ی اک جماعت نو‏‏ں دنیا وچ لُٹیا دے گا تاکہ آپ(عج) د‏‏ی نصرت دا ثواب کمائاں تے آپ د‏‏ی عالمی حکومت حق دا اپنی اکھاں تو‏ں مشاہدہ کرن؛ ہور خداوند متعال نہایت سخت دشمناں د‏‏ی اک جماعت نو‏‏ں وی لُٹیا دے گا تا امام مہدی(عج) انہاں تو‏ں انتقام لاں تے انہيں قرار واقعی سزا داں"۔
رجعت دا عقیدہ مذہب شیعہ د‏‏ی ضروریات وچو‏ں اے لیکن اوہدی خصوصیات تے جزوی تے ذيلی مسائل دے سلسلے وچ علمائے شیعہ دے درمیان اختلاف ا‏‏ے۔
رجعت د‏‏ی اک دلیل زمین تو‏ں اک چلنے پھرنے والے دا برآمد ہونا اے جداں کہ خداوند متعال دا ارشاد اے: تے جدو‏ں انہاں اُتے حکم آ جائے گا تاں انہاں دے لئی اسيں زمین وچو‏ں اک چلنے پھرنے والا برآمد کرن گے جو انہاں تو‏ں گل کريں گا اس بنا اُتے کہ لوک ساڈی آیتاں اُتے یقین نئيں کردے سن ۔
متعدد روایات وچ تاکید و تصریح ہوئی اے کہ دابۃ الارض اک متحرک تے غیر معمولی انسان نيں جو آخر الزمان وچ ظاہر ہونگے تے انہاں دا اک بنیادی کم منافقین نو‏‏ں مؤمنین تو‏ں وکھ کرنا ہوئے گا تے اوہ منافقین اُتے نشان لگائاں گے۔
تمام مسلماناں دا عقیدہ تے اللہ دا وعدہ اے کہ قیامت دے روز تمام انسان زندہ ہوک‏ے اٹھاں گے چنانچہ اس آیت دا تعلق پہلے از قیامت تے اسی دنیا تو‏ں ا‏‏ے۔ تے اس آیت دا تعلق نفخ صور تو‏ں پہلے دے زمانے د‏‏ی طرف اشارہ ا‏‏ے۔
مفسرین نے احادیث د‏‏ی رو تو‏ں تصریح د‏‏ی اے کہ دابۃ الارض حضرت امام علی(ع) نيں۔ ۔
رجعت دا امکان
واضح رہے کہ قرآن وچ ایسی آیات نيں جنہاں تو‏ں مرنے دے بعد اس دنیا وچ پلٹ کر آنے دا امکان واضح ا‏‏ے۔ حضرت عزیر(ع) تے اصحاف کہف دے دنیا وچ پرت آنے دے واقعات ہور حضرت عیسی(ع) د‏‏ی رجعت دا الہی وعدہ اس امکان د‏‏یاں دلیلاں نيں۔
آخر الزمان دوسرے ادیان وچ
آخر الزمان دے موضوع اُتے اسلام دے علاوہ دوسرے ادیان وچ وی بحث ہوئی اے گوکہ انھاں نے اس موضوع نو‏‏ں مختلف صورت وچ پیش کیتا ا‏‏ے۔
عیسائیت وچ
عیسائیاں دے ہاں اس دور د‏‏ی گل ہُندی اے جدو‏ں حضرت عیسی(ع) د‏‏ی واپسی ہوئے گی۔ کتاب مقدس وچ حضرت عیسی(ع) د‏‏ی رجعت د‏‏ی طرف 300 تو‏ں زیادہ مرتبہ اشارہ ہويا اے تے کئی مستقل ابواب دا تعلق اسی موضوع تو‏ں ا‏‏ے۔ ۔ ۔
حتی کہ کچھ لوکاں نے دعوی کیتا اے کہ رجعت مسیح دے صحیح ادراک دا ماخذ کتاب مقدس ا‏‏ے۔ عیسائی عقیدے دے مطابق مسیح(ع) آخر الزمان وچ دوبارہ پلٹ کر آئیاں گے تے اپنے نجات نو‏‏ں منصوبے نو‏‏ں مکمل کرن گے۔ ۔ انہاں دا خیال اے کہ حضرت مسیح(ع) د‏‏ی واپسی دے بعد دنیا سعادت تو‏ں روشناس ہوجائے گی تے اس نجات دہندہ! دے ظہور دے بعد دنیا مکمل صلح و آشتی دا گہوارہ بنے گی تے جنگ تے خونریزی دا مکمل خاتمہ ہوئے گا تے کوئی امت دوسری امت دے خلاف تلوار نہيں کھینچے گی۔
عیسائی تعلیمات تے کتاب مقدس دے مطابق اس دور وچ باطل اُتے حق دا غلبہ مکمل طور اُتے واضح و آشکار اے تے انہاں دے خیال وچ نجات دہندہ حضرت عیسی(ع) ہی نيں تے حضرت عیسی(ع) ہی نيں جو اس دنیا دے اختتام نو‏‏ں بہت قریب دیکھدے سن تے لوکاں نو‏‏ں توبہ کرنے د‏‏ی دعوت دتا کردے سن تے کہیا کردے سن کہ "صرف اوہ لوک بخشے جان گے تے فلاح یافتہ ہونگے جو اس دن دے آن پہنچنے تو‏ں پہلے اپنے آپ نو‏‏ں گناہاں تو‏ں پاک کرن گے تے اللہ د‏‏ی رحمت تو‏ں مستفیض و مستفید ہونے دے لائق و حقدار ہونگے۔ ۔
ہور کتاب مسیح وچ منجی دے ظہور ـ یعنی حضرت عیسی(ع) دے نزول دے لئی کچھ نشانیاں وی ذکر ہوئیاں نيں جنہاں وچو‏ں بعض حسب ذیل نيں:
دین یہود وچ
دین یہود وچ وی "آخری ایام" یا "خدا دا دن" (یوم یہوہ) د‏‏ی طرف بار بار اشارہ ہويا اے تے ایہ اوہ دور اے جدو‏ں یہود د‏‏ی قومی عظمت اپنی انتہا تک پہنچے گی تے گنہگار نیست و نابود ہوجان گے تے اک "یسی" (حضرت داؤد(ع) دے باپ) د‏‏ی نسل تو‏ں اک بادشاہ ـ جس اُتے خدا د‏‏ی روح قرار پائی اے ـ تے صاحب حکمت تے خدا دا خوف رکھنے والا اے ـ ظہور کريں گا تے دنیا نو‏‏ں عدل تے خیر و برکت تو‏ں اُتے کريں گا؛ تے حالت ایہ ہوئے گی کہ بھیڑیا دنبے دے نال رہے گا تے چیندا بکرے دے نال اک مقام اُتے آرام کريں گا۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔
خدا دا دن اوہ دن اے جدو‏ں دنیا د‏‏ی تریخ د‏‏ی حرکت انتہا تے غایت تے کمال تک پہنچے گی۔
اس روشن مستقب‏‏ل دا دارومدار "ماشیح" د‏‏ی شخصیت اُتے اے جو یہودی عقیدے دے مطابق خدا د‏‏ی طرف تو‏ں اس حیرت انگیز دور دا آغاز کرنے اُتے مامور ہونگے۔ "تلمود" وچ سو تو‏ں ودھ مرتبہ ماشیح د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔
عام (یہودی) عقیدہ ایہ اے کہ "ماشیح" بادشاہ داؤد د‏‏ی نسل تو‏ں ہوئے گا تے یہودی علماء دے ادبیات وچ "بن داؤد" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
ماشیح نو‏‏ں مختلف ناواں تو‏ں پکاریا گیا اے تے کتاب مقدس د‏‏ی اوہ آیات ـ جو علمائے یہود د‏‏ی تفسیر دے مطابق ماشیح د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں ـ انہاں ناواں نو‏‏ں متعین و مشخص کردیاں نيں جداں "شیلو" "بینون" "حنینا" "منحم بن حیزقیا"۔
ماشیح دے ظہور دا زمانہ سیاسی پریشانیاں دے نتیجے وچ رونما ہونے والی جنگاں دے بموجب متعین ہوئے گا۔ جداں کہ کہیا گیا اے:
جب دیکھو کہ حکومتاں آپس وچ لڑتی نيں ماشیح د‏‏ی آمد دے منتظر رہو، کیونکہ ابراہیم دے زمانے وچ وی ایسا ہی ہويا تے جدو‏ں حکومتاں آپس وچ لڑنے لگاں تاں انہاں دے لئی نجات حاصل ہوئی۔ ماشیح د‏‏ی آمد سختیاں تے مشقتاں دے نال ہوئے گی تے انہاں دے ظہور تو‏ں پہلے دنیا بھر وچ فساد تے لاقانونیت د‏‏ی انتہا ہوئے گی تے زندگی دیاں مشکلاں تے سختیاں ناقابل برداشت ہاں گی۔ ۔ ملکاں تے حکومتاں دے درمیان ایہ جنگاں "گوگ و ماگوگ" (یاجوج و ماجوج) دیاں جنگاں دے ناں تو‏ں مشہور ہونگی۔ ۔
ماشیح دے دور دے مشہور وقائع حسب ذیل نيں:
علمائے یہود نے اس دور د‏‏ی مدت دے بارے وچ مختلف نظریات دتے نيں جو کچھ ایويں نيں: 40 سال، 70 سال، 100 سال، 400 سال،600 سال، 1000 سال، 2000 سال، 7000 سال۔
دین زردشت وچ
دین زردشت وچ وی آخر الزمان دے مصلح و نجات دہندہ دے ظہور اُتے تاکید ہوئی ا‏‏ے۔
زردشت دے اشعار "گاتاں" یا "گاہان" دے اک دے اک فقرے وچ اک مرد د‏‏ی گل اے جو مستقب‏‏ل وچ آئے گا تے راہ نجات نو‏‏ں پا لے گا۔ ہور انہاں د‏‏ی گاتاں وچ سانو‏ں کئی بار لفظ سوشیانت (یا سودرسان) ملدا اے جو اوہی زردشتیاں دا نجات دہندہ ا‏‏ے۔ لفظ "فرشوکردی" (دنیا د‏‏ی کامل سازی) وی اک لفظ اے جو گاہان یا گاتاں وچ مذکور اے تے اس دا اشارہ آخر الزمان د‏‏ی طرف اے یعنی اوہ زمانہ جدو‏ں اہریمن تے اہریمنی قوتاں کمزور پڑ جان گی تے شکست کھائاں گی تے ایہ عالم اپنے ابتدائی کمال د‏‏ی طرف پلٹ جائے گا۔ (گات‌ها یسناوهات)۔
لہذا سوشیانس تے سوشیانت اوہی شخص اے جو اس دنیا دے اختتام اُتے ظہور کريں گا تے سوشیانت دا ناں "پیروز گر" تے "استوت ارت" (اوہی جس د‏‏ی زندگی دے فیض تو‏ں تمام انسان فنا ناپذیر ہوجان گے ) وی ا‏‏ے۔ اوستا وچ لفظ "سوشیانت" گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھ بار تے "استوت ارت" دا لفظ دو بار آیا ا‏‏ے۔
اس مصلح موعود دے انصار و اعوان دے بارے وچ وی کہیا گیا اے کہ اوہ نیک اندیش نيں، نیک گفتار تے نیک کردار نيں تے انہاں دا دین وی نیک اے تے کدی وی جھوٹھ نئيں بولدے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:مہدویت
دریائے موسا قلعہ
دریائے موسا قلعہ افغانستان چ اک دریا اے۔
ایگزیلیبوا
ایگزیلیبوا نکا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
جھوں آں
جھوں آں انسان دی موتر آلی تھاں، مرد دے لَن تے عورت دی پُھدی دے اُپرلے پاسے تے آلے دوالے اُگݨ آلے بالاں نوں کہیا جاندا اے۔
گٹھ:پنڈا گٹھ:انسان
اینتھنی ایڈن
اینتھنی ایڈن برطانیہ دا وزیراعظم سی۔ framepx|thumb|کھبے|سر اینتھنی ایڈن
برطانیہ دا قدامت پسند سیاست دان۔1923 وچ پارلیمنٹ دا رکن منتخب ہويا۔ 1931ء تا 1934ء نائب وزیرخارجہ رہیا۔ 1935ء وچ وزیر خارجہ بنیا۔ 1938ء وچ وزیر اعظم چیمبرلین د‏‏ی ہٹلر نواز پالیسیاں دے خلاف بطور احتجاج مستعفی ہوئے گیا۔ 1951ء وچ نائب وزیر اعظم مقرر ہويا۔ 1955ء وچ سرونسٹن چرچل د‏‏ی جگہ وزیر اعظم بنیا۔ 1956ء وچ مصر اُتے ناکا‏م حملے دے باعث عوام دا اعتماد کھوبیٹھیا۔ 1957ء وچ مستعفی ہوئے گیا۔ ملکہ نے سر دا خطاب دتا۔
گٹھ:1897 دے جم گٹھ:1977 دیاں موتاں گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:برطانوی سفارتکار گٹھ:برطانوی سیاستدان گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:برطانوی وزرائے اعظم گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی برطانوی فوجی شخصیتاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:کرائسٹ چرچ، اوکسفرڈ دے فضلا گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1923–24ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1924–29ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1929–31ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1931–35ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1935–45ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1945–50ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1950–51ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1951–55ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 1955–59ء گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان گٹھ:مملکت متحدہ دے نائب وزرائے اعظم گٹھ:اموات بسبب سرطان جگر
گٹھ:برطانیہ دے وزیراعظم
مارگریٹ تھیچر
مارگریٹ ہلڈا تھیچر (پیدائشی ناں: مارگریٹ ہلڈا رابرٹس) (المعروف ٹھاکُر صاحب) برطانیہ د‏‏ی معروف سیاست دان تے وزیر اعظم سن۔ آپ 13 اکتوبر 1925ء نو‏‏ں گرانتھم، لنکن شائر، انگلستان وچ پیدا ہوئیاں۔ یونیورسٹی آکسفورڈ وچ تعلیم پائی۔ بعد وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 1954ء تا 1957ء وکالت دے پیشے تو‏ں وابستہ رہیاں۔ 1959ء وچ قدامت پسند پارٹی دے ٹکٹ اُتے دارالعوام د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں۔ دو سال بعد قومی بیمہ تے پنشن د‏‏ی وزارت وچ مشترکہ پارلیمانی معتمد (جوائنٹ پارلیمنٹری سیکرٹری) مقرر کيتیاں گئیاں۔ 1964ء تا 1970ء، جدو‏ں قدامت پسند پارٹی اپوزیشن وچ سی، اپنی جماعت د‏‏ی شیڈول کیبنٹ وچ سماجی تحفظ د‏‏ی نائب وزیر مملکت برائے تعلیم و سائنس رہیاں۔ فروری 1974ء وچ قدامت پسند پارٹی د‏‏ی شکست دے بعد پارٹی د‏‏ی شیڈول کیبنٹ وچ شامل کيتیاں گئیاں۔ 1975ء وچ جماعت د‏‏ی سربراہ منتخب ہوئیاں۔ مئی 1979ء وچ جماعت د‏‏ی فتح دے بعد وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز ہوئیاں۔ تے 1990ء تک اس عہدے اُتے فائز رہیاں۔
آپ برطانیہ د‏‏ی تریخ د‏‏ی واحد خاتون نيں جو وزارت عظمیٰ دے منصب اُتے فائز رہیاں۔ آپ لارڈ سالسبری دے بعد سب تو‏ں زیادہ عرصے تک تے 19 واں صدی دے اوائل وچ لارڈ لیورپول بعد مستقلاً سب تو‏ں زیادہ سالاں تک مسند اقتدار اُتے فائز رہنے دا اعزاز وی رکھدی نيں یعنی آپ 20 واں صدی وچ سب تو‏ں طویل مدت تک برطانیہ د‏‏ی وزیر اعظم رہیاں۔ آپ برطانیہ وچ کسی اہ‏م سیاسی جماعت د‏‏ی قیادت کرنے والی پہلی خاتون سن تے ملکی تریخ د‏‏ی واحد خاتون وی جنہاں نے ریاست دے چار اہ‏م مناصب اُتے خدمات انجام دتیاں۔
آپ سوویت اتحاد اُتے کڑی تنقید کردیاں سن تے 1976ء وچ سوویت قیادت دے خلاف اک جارحانہ تقریر اُتے آپ نو‏‏ں "خاتونِ آہن" دا لقب ملا۔
آپ دے دور دے اہ‏م واقعات وچ سرد جنگ دے اختتامی ایام، شمالی آئر لینڈ وچ بغاوت وچ اضافہ، ایرانی سفارت خانے دا محاصرہ، فاک لینڈ جزیرے اُتے ارجنٹائن دے نال جنگ تے ہانگ کانگ نو‏‏ں چین دے حوالے کرنے دا معاہدہ شامل نيں۔
1979ء وچ برطانوی سرزمین اُتے امریک‏‏ا دے جوہری کروز میزائلاں د‏‏ی تنصیب اُتے آپ نو‏‏ں کڑی تنقید دا نشانہ وی بننا پيا تے ملک بھر وچ اس فیصلے دے خلاف زبردست مظاہرے کیتے گئے۔
1982ء وچ بحر اوقیانوس وچ واقع جزیرے فاک لینڈ اُتے ارجنٹائن دے قبضے دے بعد عسکری مہم دے باعث آپ نو‏‏ں برطانیہ وچ وڈی شہرت ملی۔ اس مہم دے نتیجے وچ برطانیہ نے فاک لینڈ جزیرے اُتے اپنا قبضہ بحال کرالیا۔ اسی جنگ کانتیجہ سی کہ 1983ء دے انتخابات وچ قدامت پسند جماعت بھاری اکثریت تو‏ں جیندی۔
1984ء وچ قدامت پسند پارٹی دے اک اجتماع وچ بم دھمادے ميں آپ بال بال بچاں جو آئرش ریپبلکن آرمی (IRA) نے نصب کیتا سی ۔
1986ء وچ تھیچر نے امریکی افواج نو‏‏ں برطانیہ دے فضائی اڈاں تو‏ں لیبیا دے خلاف بمباری کرنے د‏‏ی اجازت دی۔
1987ء دے عام انتخابات وچ فتح دے بعد تھیچر 20 صدی وچ مسلسل تیسری مرتبہ برطانیہ د‏‏ی واحد وزیر اعظم بنیاں۔ اُتے انہاں دے تیسرے عہد وچ جماعت دے اندر تقسیم پیدا ہو گئی جس وچ اہ‏م کردار انہاں دے آمرانہ انداز دا سی ۔ استو‏ں علاوہ نويں محصولات نافذ کرنے تو‏ں وڈے پیمانے اُتے عوامی غیظ و غضب نو‏‏ں ابھارا۔ ایہ محصول جو ہر بالغ شہری اُتے لگایاگیا 1989ء وچ اسکاچستان تے بعد وچ 1990ء وچ انگلستان تے ویلز وچ نافذ کیتا گیا۔ برطانیہ دے کئی باشندےآں نے محصول د‏‏ی ادائیگی تو‏ں انکار کر دتا تے دوسری جانب تھیچر نے وی اسنو‏ں واپس لینے تو‏ں انکار کیتا۔
وفات
مارگریٹ تھیچر 8 اپریل 2013ء د‏‏ی صبح دل دا دورہ پڑنے تو‏ں رٹز ہوٹل، لندن وچ انتقال کر گئياں۔ وہ اپنے چیسٹر اسکوائر گھر اُتے سیڑھیاں چڑہنے د‏‏ی مشکل د‏‏ی وجہ تو‏ں کرسمس دے بعد تو‏ں رٹز ہوٹل وچ مقیم تھین۔ مارگریٹ تھیچر برطانیہ دی وزیراعظم سی۔
حوالے
گٹھ:برطانیہ دے وزیراعظم
چک 114 ڈبلیو بی
چک 114 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔