cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطنت عثمانیہ
ینی چری
سلطنت د‏‏ی طاقت دا دار و مدار اس دے فوجی نظام اُتے سی۔ عثمانیاں دے دوسرے سلطان اورخان اول دے دور وچ پہلی بار فوج نو‏‏ں منظم شکل دتی گئی جو ینی چری کہلائی۔ ینی چری مستقل پیدل فوج سی جس د‏‏ی حیرت انگیز شجاعت، نظم و ضبط تے وفاداری نے تن صدیاں تک یورپی قوتاں اُتے اپنی دھاک بٹھائے رکھی تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ابتدائی تمام فتوحات بلاشبہ ايس‏ے دے زور بازو دا نتیجہ سن۔ thumb|ینی چری دا اک سپاہی، معروف مصور جینٹائل بیلنی د‏‏ی نظر وچ thumb|سلطنت عثمانیہ دا گھڑ سوار دستہ "سپاہی" ینی چری دے تن مختلف دستے سن جنہاں وچ یایا، سکبان تے آغا بولک لری شامل سن ۔ ینی چری دا سب تو‏ں وڈا عہدیدار ینی چری آغاسی کہلاندا۔ اک عہدہ ینی چری آفندی سی ہُندا سی جو دراصل کاتب سی تے تنخواہ دینا اس دے ذمہ سی۔ زمانۂ امن وچ دیوان دے اجلاس وچ پہرہ دینا، اگ بجھانے، اعلیٰ عہدیداراں د‏‏ی حفاظت، امن و امان قائم کرنے وچ مدد و ہور ذمہ داریاں ینی چری دے سپرد ہودیاں سن۔ ینی چری دے لئی اپنے افسراں د‏‏ی اطاعت پہلی شرط تے اتحاد و مساوات، ظاہری نمود و نمائش تو‏ں پرہیز تے دین داری وی ضروری سن۔ جنگ دے دوران ینی چری قلب وچ سلطان دے گرد ہُندے۔ ابتدا وچ صرف نو مسلم مسیحی ہی اس وچ بھرتی کیتے جاندے بعد وچ مسلما‏ن وی بھرتی کیتے جانے لگے۔ جب تک سلاطین مضبوط سن ینی چری قابو وچ رہے لیکن عنان حکومت کمزور ہتھو‏ں وچ آندے ہی ینی چری سرکش ہوئے گئے تے بدعنوانی حد تو‏ں زیادہ ودھ گئی تے ایہ فوج سلطنت دے لئی مستقل خطرہ بن گئی تے 1826ء وچ محمود ثانی نے بالآخر اسنو‏ں ختم کر ڈالیا۔ ینی چری دے خاتمے نو‏‏ں واقعۂ خیریہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مہتران
عثمانی آرمی دا بینڈ جو فوجی مہمات دے دوران وچ دھناں بجا ک‏ے جواناں وچ جوش و جذبہ پیدا کردا۔ مہتران عام طور اُتے ینی چری دا حصہ ہُندے۔
امیر البحر
thumb|[[خیر الدین بارباروسا]] عثمانی امیر البحر کپتان پاشا (یا قپودان پاشا) کہلاندا سی۔ سلطنت دے معروف امیر البحراں وچ خیر الدین باربروسا، پیری رئیس، حسن پاشا، پیالے پاشا، طرغت پاشا تے سیدی علی عثمانی تریخ دے نال یورپ د‏‏ی بحری تریخ وچ وی ہمیشہ یاد رکھے جاواں گے۔ بحری فتوحات دے علاوہ انہاں دے علمی کارنامے وی نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ عثمانی ترکاں د‏‏ی بحری طاقت وچ اضافے دے نال نال امیر البحر د‏‏ی اہمیت وی دو چند ہوئے گئی تے باربروسا دے زمانے وچ کپتان پاشا دیوان دا باقاعدہ رکن بن گیا۔ عہدے دے اعتبار تو‏ں اوہ امیر العساک‏ر ک‏ے مساوی تے شیخ الاسلام دے ماتحت سمجھیا جاندا سی۔
عثمانی فضائیہ
thumb|200x200px|ترک ہويا باز 1912ء دے اوائل وچ عثمانیہ فضائیہ د‏‏ی بنیاد جون 1909ء وچ رکھی گئی اس طرح ایہ دنیا د‏‏ی قدیم ترین جنگی ہويا بازی دے ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا قیام اس وقت عمل وچ آیا جدو‏ں سلطنت عثمانیہ نے اپنے دو ترک ہويا بازاں نو‏‏ں پیرس وچ منعقدہ بین الاقوامی ہويا بازی کانفرنس شرکت دے لئی بھیجیا۔ فضائی جنگ کيت‏ی ودھدی ہوئی اہمیت دے پیش نظر عثمانی حکومت نے اپنے عسکری ہويا بازی دے منصوبے نو‏‏ں منظم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس مقصد دے لئی 1910ء دے آخر وچ متعدد افسران نو‏‏ں تربیت دے لئی یورپ بھیجیا گیا جنہاں نے اوتھ‏ے جنگی ہويا بازی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔ رہائش د‏‏ی ناقص سہولیات دے باعث تعلیم دا ایہ منصوبہ ختم ہوئے گیا تے زیر تربیت اہلکار 1911ء دے اوائل وچ ترکی واپس آ گئے۔ فضائیہ دے قیام دے لئی حکومت‏ی رہنمائی دے خاتمے دے باوجود اس وقت دے عثمانی وزیر دفاع محمد شوکت پاشا نے عسکری فضائی منصوبے دے خیال نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دیاں کوششاں جاری رکھن تے دو افسران نو‏‏ں فرانس تربیت دے لئی بھیجیا۔ انہاں ہويا بازاں د‏‏ی تربیت فروری 1921ء وچ مکمل ہوئی تے ايس‏ے سال ہور ترک افسران نو‏‏ں فرانس بھیجیا گیا۔ سلطنت عثمانیہ نے 3 جولائ‏ی 1912ء نو‏‏ں استنبول وچ فضائی اکادمی دے قیام دے ذریعے اپنے ہويا بازاں تے طیارےآں د‏‏ی تیاری تے اپنے افسران د‏‏ی تربیت دا آغاز کيتا۔ ترک ہويا بازاں د‏‏ی نا تجربہ کاری دے باعث بلقان جنگاں دے پہلے مرحلے (1912ء) وچ متعدد جہازاں دا نقصان اٹھانا پيا اُتے دوسرے مرحلے (1913ء) وچ انہاں نو‏ں کئی کامیابیاں ملیاں۔ بلقان جنگاں دے خاتمے دے بعد فضائیہ نو‏‏ں جدید خطوط اُتے استوار کرنے دے عمل دا آغاز کيتا گیا تے نويں طیارے خریدے گئے۔ جون 1914ء وچ استنبول وچ ہی نويں عسکری اکادمی "بحری ہويا بازی اکادمی" دا قیام عمل وچ آیا۔ لیکن پہلی جنگ عظیم دے آغاز دے نال ہی ایہ عمل رک گیا البتہ 1915ء وچ چند جرمن افسران سلطنت وچ آئے تے چند ترک افسران تربیت دے لئی جرمنی گئے سن ۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران وچ عثمانی فضائیہ کئی محاذاں اُتے لڑی جنہاں وچ مغرب وچ گلیسیا، مشرق وچ قفقاز تے جنوب وچ یمن دے علاقے تک شامل سن ۔ عثمانی فضائیہ نو‏‏ں از سر نو منظم کرنے دیاں کوششاں جاری سن کہ 1918ء وچ پہلی جنگ عظیم دے خاتمے تے استنبول اُتے اتحادیاں دے قبضے دے نال ہی انہاں دا خاتمہ ہوئے گیا۔
شیخ الاسلام
قسطنطنیہ دے مفتی دا درجہ تمام قاضیاں تو‏ں ودھ ک‏ے سی تے اسنو‏ں مفتی اعظم کہیا جاندا سی۔ محمد فاتح نے اسنو‏ں شیخ الاسلام دا لقب وی عطا کيتا۔ تمام قوانین دا تعلق شیخ الاسلام تو‏ں سی تے اس د‏ی حیثیت عباسی دور دے قاضی القضاۃ د‏‏ی سی سی۔ اس دا فیصلہ حتمی ہُندا سی۔ شیخ الاسلام دا عہدہ وزارت عظمٰی دے بعد سب تو‏ں وڈا سی۔ شیخ الاسلام دا تقرر عام طور اُتے تمام عمر دے لئی ہُندا سی۔ صوبائی افسران صدر اعظم تے صدر اعظم سلطان دے سامنے جوابدہ سی لیکن شیخ الاسلام صرف خدا نو‏‏ں جوابدہ سی تے اوہ ہر کم شریعت دے مطابق کردا سی۔ شیخ الاسلام دے اختیارات انتہائی وسیع سن تے اس دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ سلطان د‏‏ی معزولی دے متعلق اس دا فتویٰ بہت ضروری سی تے اس دے بغیر سلطان د‏‏ی معزولی ممکن نہ سی۔ سلطان د‏‏ی نماز جنازہ وی اوہی پڑھاندا سی۔ دور انحطاط وچ اس منصب وچ وی کئی خامیاں پیدا ہوئے گئی سن۔ عثمانیاں دے پورے دور وچ 131 شیوخ الاسلام ہوئے۔ 19 نے استعفٰی دتا تے تن نو‏‏ں پھانسی دتی گئی۔ اکثریت ترکی النسل سی۔ 1442ء وچ اس منصب کيتی ابتداء ہوئی تے مراد دوم دے عہد دے حضرت ملا شمس الدین فناریپہلے شیخ الاسلام سن ۔ آخری شیخ الاسلام مدنی محمد نوری آفندی سن جنہاں نے سلطنت دے خاتمے اُتے 1922ء وچ استعفٰی دے دتا۔ اس طرح ایہ عہدہ 498 سال برقرار رہیا۔
قاضی
thumb|241x241px|اک مقدمہ، 1877ء تمام قاضی شہر دے منصف ہويا سن تے انہاں دا حلقۂ اختیار نیڑےی علاقےآں اُتے وی سی۔ قاضیاں دا حلقۂ اختیار ادارۂ حکومت تو‏ں زیادہ وسیع سی۔ مثلاً کریمیا تے شمالی افریقہ د‏‏یاں ریاستاں اگرچہ انتظامی حیثیت تو‏ں مرکزی حکومت دے تابع نہ سن بلکہ وابستہ حکومدیاں سن لیکن ایہ وی عثمانی نظام عدالت دے ماتحت سن۔ محمد فاتح نے قانون نامہ وچ محکمہ قضا نو‏‏ں اک ستون قرار دتا سی تے مملکت دے قوانین د‏‏ی بنیاد شریعت اسلامیہ اُتے رکھی سی۔
عثمانی فن تعمیر
thumb|240x240px|سلیمیہ مسجد، معمار سنان پاشا دا تیار کردہ عظیم شاہکار سلطنت عثمانیہ دا ابتدائی فن تعمیر سلجوقی طرز تعمیر تو‏ں متاثر سی لیکن قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد ایہ رومی طرز تعمیر دے زیر اثر آ گیا لیکن بعد وچ اس وچ ہور بہتری لیائی گئی تے بالآخر جدید عثمانی طرز تعمیر دنیا بھر وچ معروف ہويا۔ عثمانی سلاطین نے فن تعمیر اُتے خاص توجہ دتی۔ ینی شہر، بروصہ، ادرنہ تے قسطنطنیہ وچ مسیتاں، مدارس تے محلات د‏‏ی تعمیر تے فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطنت بھر وچ عثمانی تعمیرات اس عظیم سلطنت د‏‏ی شوکت و عظمت د‏‏ی آئینہ دار نيں تے اج وی اس شاندار ماضی د‏‏ی یادگار دے طور اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ چودہويں صدی د‏‏ی عثمانی دور د‏‏ی مسیتاں وچ سلجوقی طرز ہر جگہ نمایاں اے جس د‏‏ی اہ‏م ترین مثالاں بروصہ د‏‏ی شاندار مسیتاں نيں جنہاں وچ بایزید جامع تے اولو جامع نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ پندرہويں صدی وچ استنبول د‏‏ی مسیتاں وچ بروصہ د‏‏ی طرز د‏‏ی تقلید کيتی گئی لیکن وڈی مسیتاں وچ ایاصوفیہ جامع دے طرز تعمیر د‏‏ی تقلید کيتی گئی جو بازنطینی گرجا سی جسنو‏ں فتح قسطنطنیہ دے بعد مسجد وچ تبدیل کر دتا گیا سی۔ ترک معماراں نے جدید عثمانی طرز تعمیر د‏‏ی کئی شاندار تے بلند عمارتاں بناواں جنہاں وچ فاتح جامع، سلیمیہ جامع، سلیمانیہ جامع تے اورتاکوئے جامع نمایاں ني‏‏‏‏ں۔ عثمانی طرز تعمیر انہاں عمارتاں دے ذریعے اج وی اپنی پوری آب و تاب دے نال موجود اے حتٰی کہ دنیا بھر وچ جتھ‏ے وی ترک تارکین وطن نے مسیتاں تعمیر کيتیاں اوہ ايس‏ے طرز تعمیر دا شاہکار ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد وچ واقع فیصل مسجد دے مینار وی ترک طرز تعمیر دے حامل ني‏‏‏‏ں۔ thumb|250x250px|دولما باغچہ محل، استنبول عثمانی طرز تعمیر دا تذکرہ سنان پاشا دے بغیر ادھورا اے جس نے اپنے طرز تے ہنر تو‏ں اس عہد دے طرز تعمیر نو‏‏ں چار چاند لگیا دیے۔ سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی تعمیرات وچ سنانی طرز ہر جگہ نمایاں اے تے اج وی شاندار شکل وچ موجود ا‏‏ے۔ شہزادہ مسجد تے سلیمیہ مسجد اس عظیم معمار دے فن پارے ني‏‏‏‏ں۔ سنان نے قسطنطنیہ، ادرنہ تے ہور شہراں وچ کئی عظیم مسیتاں تعمیر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ عثمانیاں دے تیار کردہ توپ قاپی تے دولما باغچہ محلات اپنے وقت دے تعمیرات دے عظیم ترین شاہکار سن جنہاں وچ اول الذکر عثمانی تے ثانی الذکر یورپی طرز تعمیر دے زیر اثر ا‏‏ے۔
عثمانی ترک بولی
عثمانی ترک بولی مملکت د‏‏ی اہ‏م ترین بولی سی جو عربی تے فارسی دے زیر اثر سی۔ عثمانیاں دے عدالدی و دفتری معاملات وچ ایہی بولی استعمال کیت‏‏ی جاندی سی۔ لیکن اک وسیع سلطنت دے باعث اس وچ وکھ وکھ سینواں اُتے مختلف زباناں بولی جادیاں سن تے آخری ایام وچ فرانسیسی تے انگریزی وی غیر مسلماں دے اعلیٰ طبقے وچ وڈے پیمانے اُتے بولی جاندیاں۔ ایہ وی کہیا جا سکدا اے کہ فارسی ادبی تے عربی مذہبی بولی دے طور اُتے استعمال کیت‏‏ی جاندی سی۔
مذہب
عثمانی سلطنت دا سرکاری مذہب اسلام سی لیکن غیر مسلماں خصوصاً اہل کتاب (مسیحیاں تے یہودیاں) تو‏ں انہاں دا اعلیٰ رویہ مسلماناں د‏‏ی وسیع القلبی دا منہ بولدا ثبوت ا‏‏ے۔ محمد فاتح نے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد مقامی مسیحیاں نو‏‏ں شہر وچ رہنے د‏‏ی اجازت دتی تے انہاں دے چند گرجاں نو‏‏ں وی بحال رکھیا۔ 1492ء وچ سقوط غرناطہ دے بعد اسپین تو‏ں کڈے گئے مسلماناں نو‏‏ں بخیریت مسلم سرزمین اُتے پہنچانے د‏‏ی جو عظیم مہم چلا‏ئی گئی اس وچ کئی یہودیاں نو‏‏ں وی مسیحیاں دے مظالم تو‏ں بچا کر ترک سرزمین اُتے لیایا گیا تے انہاں نو‏ں سلطنت عثمانیہ وچ آزادی دے نال رہنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ اسلامی شریعت مملکت دا بنیادی قانون سی تے اس دا ماخذ قرآن و حدیث سن تے انہاں دونے تو‏ں رہنمائی نہ ملنے د‏‏ی صورت اجماع یا قیاس تو‏ں کم لیا جاندا۔
علم و ادب
سلاطین عثمانیہ علم و ادب تو‏ں گہرا لگاؤ رکھدے سن علماء و فضلاء د‏‏ی بے حد تعظیم و تکریم کيتی جاندی تے انہاں دے لئی باعزت روزگار فراہ‏م کیہ جاندا سی۔ محمد اول دے دور وچ علم و ادب د‏‏ی بھرپور سرپرستی کيتی گئی بلکہ ایہ کہنا بے جا نہ ہوئے گا کہ دراصل انہاں دے دور وچ سلطنت وچ ادب خصوصاً شاعری نو‏‏ں ترویج دتی گئی۔ سلطان محمد فاتح ترکی بولی دے اک صاحب دیوان شاعر سن ۔ مطالعہ دا بے حد شوق رکھدے سن تے انہاں نے اپنے دور حکومت وچ ہور علوم و فنون د‏‏ی ترویج دا کم وی کيتا۔ بایزید نو‏‏ں تصوف، مذہب تے شاعری تو‏ں دلچسپی سن جدو‏ں کہ سلیم اول نو‏‏ں تریخ و فارسی شاعری دے علاوہ مطالعے دا وی شوق سی۔ فارسی بولی وچ سلیم اول د‏‏ی کچھ نظماں وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ مراد ثانی تصوف د‏‏ی اک کتاب دے باعث شہرت رکھدے سن ۔ عثمانی حکمراناں وچ 21 دے بیاض ملدے ني‏‏‏‏ں۔ دراصل عثمانی ادب تے فارسی ادب اک دوسرے تو‏ں مماثلت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ سلطنت عثمانیہ وچ تعلیم دے دو دور نمایاں نظر آندے نيں: محمد فاتح دے دور وچ تعلیم دے سلسلے دا باقاعدہ آغاز ہويا، اوہ خود وی علماء دا وڈا قدر دان سی۔ محمد دے جانشیناں نے تعلیم نو‏‏ں خوب پھیلایا تے ہر سلطان اک مسجد ضرور تعمیر کردا جس دے نال مدرسہ قائم کرنا وی لازمی سی۔ ایويں مسجدےآں دے نال نال مدارس د‏‏ی تعداد وی ودھدتی گئی۔ مصطفٰی ثالث دے عہد وچ صرف قسطنطنیہ وچ تقریباً تن سو مدارس سن ۔ دور تنظيمات وچ یونیورسٹی عثمانیہ دا قیام عمل وچ آیا۔ تعلیم د‏‏ی ترقی دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ 1892ء وچ ہر صرف قسطنطنیہ وچ ہر قسم دے مدارس د‏‏ی تعداد 500 سی جنہاں وچ 13 وڈے کالج سن ۔
سلطنتِ عثمانیہ (1299–1923) دا عروج و زوال
ابتدائیہ سلطنت عثمانیہ جسنو‏ں ترک سلطنتِ اعلیہ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے دراصل اک اسلامی نظامِ سلطنت سی جو یکم نومبر 1299 تو‏ں 24 جولائ‏ی 1923 تک جاری رہی۔ اس دے زوال نے اک سیکیولر ریاست (جمہوریہ ترکی) نو‏‏ں جنم دتا جس دا باضابطہ طور اُتے 29 اکتوبر 1923 نو‏‏ں اعلان کيتا گیا۔ 16 ويں تے 17 ويں صدی دے دوران اپنے عروج دے زمانے وچ سلطنت عثمانیہ دا رقبہ تن براعظماں تک پھیل چکيا سی۔ مغربی ایشیاء ، مشرقی تے جنوب مشرقی یورپ ، قفقاز تے شمالی افریقہ سلطنت عثمانیہ دے زیر اقتدار سن ۔ سلطنت عثمانیہ وچ 29 صوبے تے متعدد وفادار ریاستاں شامل سن جنہاں وچو‏ں کچھ بعد وچ سلطنت دا حصہ بن گئياں۔
تشکیل
سلطنتِ عثمانیہ د‏‏ی تشکیل دا آغاز وسطی ایشیا (اناطولیہ) وچ کائی قبیلے دے سردار ارطغل غازی تے عثمانی غازی دے آنے دے بعد ہويا۔ انہاں نے روم وچ سلجوق سلطنت نو‏‏ں بچانے دے لئی سلجوقی سلطان غياث الدين كيخسرو بن كيقباد د‏‏ی منگولاں دے خلاف مدد کيت‏ی۔ سلجوقی سلطان نے انہاں دتی بہادری تے مدد دے صلے وچ انہاں نو‏ں اسکیشہر تو‏ں سکریا تک د‏‏ی زمین بطور تحفہ دیدی تے کائی قبیلے دے لوک ایتھ‏ے پُرسکو‏ن زندگی گزارنے لگے۔ ایہی اوہ سرزمین سی جو بعد وچ اک سلطنت بن دے ابھری جس دا راجگڑھ برصہ بنیا۔ اس سلطنت د‏‏ی بنیاد ارطغل دے بیٹے عثمان غازی نے رکھی سی تے ايس‏ے لئے اس دا ناں سلطنتِ عثمانیہ پڑگیا۔
سلطنت دا عروج
سلطنتِ عثمانیہ دے قیام دے بعد اس دے سلطاناس دتی توسیع دے لئی جدوجہد کردے رہ‏‏ے۔ عثمان غازی دے دور حکومت وچ سلطنتِ عثمانیہ دا رقبہ 16،000 مربع کلومیٹر تک ودھ گیا سی۔ بعد وچ اس دے جانشین سلطان اورہان غازی نے اپنی سلطنت نو‏‏ں ہور توسیع کيتا۔ اس نے سلجوق سلطنتِ روم اُتے قبضہ کرلیا تے ایہ سلطنت عثمانیہ وچ شامل ہوگئی۔ اس نے ترنات بندرگاہ اُتے واقع قلعہ “گیلپولی” فتح کيتا جس وچ جِناقلہ ، ابسالہ تے روڈوستو دے قلعے آباد سن ۔ سلطان اورہان دا سب تو‏ں اہ‏م کم مستقل اسلامی فوج د‏‏ی تشکیل سی کیونجے اس فعل تو‏ں پہلے جنگ دے وقت لوک اپنی مرضی تو‏ں جمع ہُندے سن ۔
اس نويں فوج دا ناں “جنیسری” رکھیا گیا سی جس دا مطلب اے اک نويں بٹالین۔ اس فوج نو‏‏ں پہلی منظم فوج دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اورہان دے دور دے اختتام اُتے سلطنت عثمانیہ دا رقبہ 95،000 مربع کلومیٹر تک ودھ گیا سی۔ اورہان غازی دے بعد اس دا جانشین سلطان مراد اول تخت نشین ہويا تے بلقان (یوروپ) اُتے یلغار شروع کردتی۔ سن 1389 ء وچ سلطان مراد اول نے “کوسوو” د‏‏ی پہلی جنگ وچ شمالی سربیا ، بوسنیا تے بلغاریہ سمیت بلقان دے عیسائیاں د‏‏ی باہمی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ تے جدو‏ں سلطان مراد اول نو‏‏ں شہید کيتا گیا تاں سلطنت عثمانیہ دا رقبہ 500،000 مربع کیلومیٹر سی۔ اس دا مطلب اے کہ اس نے سلطنت عثمانیہ دے رقبے وچ 5 گنیاوادھا کيتا۔ اسنو‏ں “خود مختار” (ہداونڈیگار) دا خطاب ملا۔ سلطان مراد اول دے بعد سلطان بایزید اول نے تخت سنبھالیا۔
بایزید اول دے دور وچ یورپ دے صرف اوہی شہر عثمانیاں دے قبضے تو‏ں محفوظ رہے جنہاں دے حفاظتی اقدامات بہترین تے فصیلاں مضبوط سن جنہاں وچ قسطنطنیہ تے ایتھنز شامل نيں۔ بایزید اول نے یورپ تے اناطولیہ دے جنگی میداناں وچ اس قدر پُھرتی دکھائی کہ انکو یلدرم(آسمانی بجلی) دا خطاب ملا۔
سلطان بایزید اول نے نیکپولیس د‏‏ی جنگ وچ صلیبیاں، عیسائی تے یورپی اتحادیاں نو‏‏ں شکست دتی۔ اس اتحاد وچ جرمنی، فرانس، انگلینڈ، اسکاٹ لینڈ، سوئٹزرلینڈ تے جنوبی علاقے وی شامل سن ۔ سلطنت عثمانیہ دے خلاف ایہ چودہويں صدی دا سب تو‏ں وڈا اتحاد سی۔ اس اتحاد وچ بارہ لکھ جنگجو شامل سن جنہاں نو‏ں بایزید نے شکست تو‏ں دوچار کيتا۔ اس دے بعد سلطان بایزید مشرق وسطی دے جنگجو حکمران تیمور دا مقابلہ کرنے دے لئی اپنے لشکر نو‏‏ں لے ک‏ے 1402 عیسوی وچ انقرہ پہنچیا۔
20 جولائ‏ی 1402 ء نو‏‏ں تیمور نے انقرہ د‏‏ی لڑائی وچ عثمانی فوج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سلطان بایزید اول نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ سلطان بایزید انقرہ د‏‏ی جنگ وچ شکست تو‏ں بہت دلبرداشتہ سی تے 1403 عیسوی وچ صرف اک سال بعد قید دے دوران اس د‏ی موت ہوگئی۔ انقرہ جنگ تو‏ں پہلے 1401 عیسوی وچ سلطنت دا رقبہ 942،000 مربع کلومیٹر تک پہنچ چکيا سی جس وچ یوروپ (بلقان) دے 442،000 مربع کلومیٹر تے اناطولیہ دے 500،000 مربع کلومیٹر شامل نيں۔
1403 عیسوی وچ سلطان بایزید اول د‏‏ی موت دے بعد سلطنت عثمانیہ خانہ جنگی دا شکار ہوگئی۔ امیر تیمور نے بایزید دے بیٹے شہزادہ محمد اول دا بطور سلطان اعلان کردتا جو کہ آمسّیا ریاست دا حکمران سی۔ اس نے تخت نو‏‏ں اس قدر دانشمندی تو‏ں سنبھالیا کہ اسنو‏ں “موسیس ثانی” دا خطاب دتا گیا یعنی دوبارہ تعمیر کرنے والا۔ سلطان محمد اول دے بعد اس دا بیٹا مراد دوم سلطان بنیا۔ اس نے 1444 عیسوی وچ وارنا د‏‏ی لڑائی وچ پوپ، کارڈینل جولین، جان ہنیاڈی، تے ولڈیسلا دے زیر اقتدار عیسائی تے ہنگری دے باہمی اتحاد نو‏‏ں شکست دتی۔
فیر اس نے اپنے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سلطان محمد دوم نو‏‏ں تخت سونپیا تے خود صوفیانہ زندگی اختیار کرلئی- لیکن سلطان محمد دوم حالے چھوٹا سی لہٰذا وزراء د‏‏ی درخواست تے سلطنت دے بگڑدے ہوئے حالات نے مراد دوم نو‏‏ں دوبارہ تخت سنبھالنے اُتے مجبور کریا جس دے بعد اوہ اپنے آخری وقت تک سلطان رہیا۔
اس دے بعد سلطان محمد دوم دوبارہ سلطان بنا تے حضورِ اکرم صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی پیشنگوئی پوری کرنے دے لئی نکل پيا۔ سلطان محمد دوم نے حکمرانی ملنے دے بعد ہی قسطنطنیہ اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری شروع کردتی۔ اس تو‏ں پہلے سلطان بایزید اول (یلدرم) تے اس دے بعد سلطان مراد دوم نے وی اس شہر دا محاصرہ کيتا لیکن اوہ اس شہر نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب نئيں ہوئے۔ 29 مئی 1453 عیسوی نو‏‏ں سلطان محمد دوم نے صرف 21 سال د‏‏ی عمر وچ اس شہر نو‏‏ں فتح کيتا۔ سلطان محمد دوم نو‏‏ں “فاتح” تے “قیصر روم” دا خطاب ملا۔
سلطنت د‏‏ی توسیع
محمد فاتح دے بعد اس دے جانشین سلطان بایزید دوم سلطنت عثمانیہ وچ ہور علاقے نو‏‏ں شامل کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ سلطان سلیم اول دے دور وچ 556،700 مربع کیلومیٹر تک پہنچ گیا جنہاں نے جنگ چالدران وچ صفوید د‏‏ی سلطنت (سلطنت فارس) دے شاہ اسماعیل نو‏‏ں شکست دتی۔ اس ڈرامائی توسیع دے بعد سلطنت عثمانیہ تے پرتگالی سلطنت دے وچکار دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی طاقت بننے دے لئی اک مقابلہ شروع ہويا۔ دسويں عثمانی سلطان دے دور وچ سلطنت دا رقبہ تن برِاعظماں تک پھیل کيتا تے ایہ کارنامہ عثمانیاں دے عظیم سلطان، سلطان سلیمان خان (1520–1566) قانونی محترم نے سرانجام دتا۔ انہاں نے تخت سنبھالتےہنگری دے شاہ فرڈینینڈ نو‏‏ں شکست دتی۔ چارلس پنجم تے فرڈینیند اول تو‏ں معاہدہ کيتا جس دے مطابق ہنگری تے روڈوس عثمانیاں نو‏‏ں زیرِ اقتدار آگئے تے فرڈینینڈ سالانہ تِیہہ ہزار سک‏‏ے دینے اُتے راضی ہوگیا۔
1534 عیسوی وچ سلطان سلیمان اول تے انہاں دتی فوج نے ایران (فارس) د‏‏ی طرف شروع کيتا جتھے انہاں نے بغیر کسی مزاحمت دے تبریز دا اقتدار اپنے قبضے وچ لیا۔ اس دے بعد ایران دے دو وڈے صوبے مسال تے بغداد جدوجہد دے بغیر سلطنت عثمانیہ وچ شامل ہوگئے۔ 1548 عیسوی تو‏ں لے ک‏ے 1554 عیسوی تک سلطان سلیمان نے آرمینیا تے میسوپوٹیمیا سمیت ایران اُتے کئی بار حملہ کيتے۔ اس دے علاوہ سلطان سلیمان دے مضبوط لشکر د‏‏ی وجہ تو‏ں عدن وی فتح ہويا۔ بحری طاقت دے حوالے تو‏ں ایشیاء تے یورپ د‏‏ی کوئی سلطنت عثمانی سلطنت دا مقابلہ کرنے دے قابل نئيں سی۔
اگلی صدی وچ عثمانی سلطان سلطنت دے رقبے وچ ہور وادھا کردے رہ‏‏ے۔ لیکن ہن عثمانی سلطنت دا اک نواں مدمقابل سی جس دا ناں Iberian Empire سی کیونجے اوہ عیسائی صلیبیاں دے پیشوا سن بلکل اُسی طرح جس طرح عثمانی سلطان مسلماناں دے خلیفہ سن ۔ آئبیرین سلطنت دے جاسوس مسلماناں نو‏‏ں عیسائی بنانے دے لئی افریقی ، ہندوستان تے لاطینی امریکا تک پہنچنے تے مشرق بعید دے مسلماناں اُتے حملہ کرنے دے لئی اسنو‏ں اک اڈے دے طور اُتے استعمال کيتا آئبیرین بحیرہ روم تے بحر ہند وچ سرگرم عمل ہوگئ۔
سلطنت عثمانیہ نے جنوبی ایشیاء وچ سلطنت اچیہ د‏‏ی مدد دے لئی لشکر بھیجیا لیکن آخر وچ آئبیرین سلطنت تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار اک سمجھوتہ ہويا کیونجے دونے ٹیکنالوجی، فوج تے آبادی دے حوالے تو‏ں اک ہی مقام اُتے سن ۔ سلطان محمد چہارم (انیہويں سلطان) دے دور وچ سلطنت عثمانیہ دا رقبہ اپنی انتہا و عروج اُتے پہنچ چکيا سی جو کہ 5،200،000 مربع کلومیٹر سی۔
سلطنت دا زوال تے اختتام
(1839–1876) دے دوران تنظيماتی دور وچ حکومت‏ی آئینی اصلاحات دے باعث جتھے بینکاری نظام تے فوجی نظام وچ تبدیلی آئی اوتھے مذہبی قانون د‏‏ی جگہ سیکولر قانون نے لے لی تے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں جرائم د‏‏ی لسٹ تو‏ں کڈ دتا گیا۔ ہور ایہ کہ عیسائی جاسوس سلطنت عثمانیہ دے تمام محکمےآں وچ جگہ بنا‏تے چلے گئے۔ عثمانی سلطنت دا زوال تے انہاں دتی سب تو‏ں وڈی شکست 20 واں صدی وچ دوسرے آئینی عہد دے آغاز دے نال ہوی۔ نوجوان ترکاں د‏‏ی طرف تو‏ں اک نواں انقلاب برپا ہويا۔ انہاں نے 1876 دے پرانے عثمانی آئین وچ اصلاح د‏‏ی تے عثمانی پارلیمنٹ دے تحت متعدد جماعتاں اُتے مشتمل انتخابی نظام د‏‏ی شروعات کیتی۔ سبھی محکمےآں نو‏‏ں آزادی دتی گئی کہ اوہ غیرملکیو‏ں دے خلاف اپنا اقتدار مضبوط بنانے دے لئی اصلاحات کرن۔
نوجوان ترک انقلاب دے اراکین نے اپنی اپنی جماعتاں قائم کيت‏یاں۔ دوسری طرف سلطنت عثمانیہ نے اپنے افریقی علاقےآں تے ڈوڈیکانیاں نو‏‏ں اٹلی-ترک جنگ (1911) وچ ہار دتا تے بالکان جنگ (1912–1913) وچ یورپی علاقے وی سلطنتِ عثمانیہ دے ہتھ تو‏ں نکل گئے۔ اس دے علاوہ ہور علاقےآں جداں عرب ، شام تے یونان تو‏ں بغاوتاں ہونے لگياں تے سب دولتِ عثمانیہ تو‏ں وکھ اپنی علیحیدہ ریاستاں قائم کرنے لگے۔
فیر آخر کار لندن د‏‏ی کانفرنس وچ سلطان عبدالحمید دوم تو‏ں اپنا عہدہ تے منصب برقرار رکھنے دے لئی کہیا گیا لیکن قسطنطنیہ تے ازمیر نو‏‏ں اک نويں ترک قومی تحریک دے قیام وچ شامل کردتا گیا جس نے مصطفیٰ کمال (اتاترک) د‏‏ی کمان وچ ترک جنگ آزادی (1919–1923) جِت لیا سی۔ یکم نومبر 1922 نو‏‏ں اس سلطنت دا خاتمہ کردتا گیا۔ سلطنت عثمانیہ دے آخری سلطان جنہاں دا ناں محمد ششم سی 17 نومبر 1922 نو‏‏ں ملک بدر کردیے گئے تے 3 مارچ 1924 نو‏‏ں خلافت دا خاتمہ ہوگیا۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:1299ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1923ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات گٹھ:1923ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:ایشیا وچ 1299ء دیاں تاسیساں گٹھ:پہلی جنگ عظیم گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:مسلم شاہی سلسلے گٹھ:مشرق وسطی گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:ہوائی سانچے گٹھ:بلقان دے سابقہ ملک گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک گٹھ:سمندر پار سلطنتاں گٹھ:1923ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:1922ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
میہر سنگھ علیپور
بابا میہر سنگھ علیپور بھارت دی آزادی تحریک دا اک انگولیا آزادی کارکن اے جسنے غدر لہر، ببر اکالی لہر، ہندستان چھڈو تحریک وچّ اہم حصہ پایا تے ساری عمر آزادی لئی جدوجہد کیتی۔
مڈھلا جیون تے آزادی تحریک
بابا میہر سنگھ علیپور دا جم 1885 وچّ پنڈ علیپور نیڑے ہریکے ضلع امرتسر(ہن ترنتارن) وچّ پیؤ گلاب سنگھ، ماں چند کور دے گھر ہویا۔ 13 اپریل 1919 نوں جلیانوالہ باغ وچّ وساکھی دی تقریب دی تیاری ہتّ بابا جی 8 دن پہلاں ہی رسداں گڑ، چھولے لے کے پہنچ گے۔ اس دن دی گولیباری وچّ بابا جی وی شامل سن جنہاں نے باقیاں دی طرحاں کھوہ وچّ چھال مار دتی جس کارن بری طرحاں زخمی ہو گے۔ اہناں نے کافی سماں غدر لہر دے کارکن دے طور تے کم کیتا۔ 1920 وچّ ببر اکالی لہر وچّ شامل ہو گے۔ 1924 وچّ بھائی پھیرو سنگھ مورچے وچّ گرفتاری دتی تے ملتان ضلعے وچّ 2 سال 6 مہینے دی قید کٹی۔ 1942 وچّ مہاتما گاندھی دی بھارت چھڈو تحریک وچّ ودھ-چڑھ کے حصہ لیا۔
بھارت دے آزاد ہون توں بعد پنجاب دے او ویلے مکھ منتری پرتاپ سنگھ کیروں نے بابا جی نوں نشان پتر تے بھارت چھڈو تحریک لہر دا کارڈ دتا۔ استوں بعد وزیراعظم اندرا گاندھی نے بابا جی نوں تانمر پتر نال نوازیا گیا۔ 3 جولائی 1974 نوں چلانا کر گے۔ ہر سال 20 ہاڑ نوں ہناں دے پنڈ علیپور وکھے اہناں دی سمادھ تے اہناں دی برسی منای جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
ساؤلنگ
ساؤلنگ دکھنی جرمنی وچ باویریا دے صوبے اندر الپس دے پعاڑی سلسلے دا 2047 میٹر اچا پعاڑ اے۔
قلعہ الامان
'''قلعہ تھنالامان سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
چک 469 ج ب
چک 469 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
کیشوٹ (ناول)
کیشوٹ (، ) سلمان رشدی دا اک 2019 دا ناول اے۔ ایہہ اسدا چودواں ناول اے، جس نوں جوناتھن کیپ ولوں 29 اگست 2019 نوں یونائٹیڈ کنگڈم وچ اتے پینگئن بکس انڈیا ولوں بھارت وچ شائع کیتا گیا اے۔ ایہہ رینڈم ہاؤس ولوں 3 ستمبر 2019 نوں امریکہ وچ شائع کیتا گیا سی۔ مگئیل ڈی سروینٹیس دے کلاسک ناول ڈون کیہوتے توں راغب، کیشوٹ اک اجیہا میٹا فکشن اے جو اک پریشان بھارتی امریکی آدمی دی کہانی سناؤندا اے جو اک مشہور ٹیلیوژن میزبان دا پچھا کرن لئی امریکہ بھر وچ سفر کردا اے، جس نال اسنوں جنونّ دی حد تک محبت ہو گئی اے۔
ناول نوں مطابق تجزیہ ملی اتے اس نوں 2019 بکر انعام لئی شارٹلسٹ کیتا جا چکا اے۔
پلاٹ
مکھ پاتر، سیم ڈوچینپ، اک بھارتی مول دا لکھاری اے جو امریکہ وچ رہندا اے اتے کئی ناکام جاسوسی ناولاں دا لکھاری اے۔ اپنیاں پہلیاں والیاں نالوں اک اکا وکھری کتاب لکھن دی امید کردیاں، اوہ اسمٰعیل سمائیل نام دا اک پاتر سرجدا اے۔ سمائیل، جو بامبے وچ پیدا ہویا سی، اک سفر تے رہن والا پھارمیسٹیکل سیلزمین اے جسنوں بڈھاپے وچ دورہ پے گیا اے۔ اس نوں رئیلٹی ٹیلیوژن ویکھن دا جنونّ ہو جاندا اے اتے بالیوڈّ دی سابقہ سٹار، سلما آر نال محبت ہو جاندی اے، جو ہن نیویارک سٹی وچ دن دے ٹاک شو دی میزبانی کردی اے۔ اس نال کدے ملاقات نہ ہون دے باو جود، اوہ اس نوں "کیشوٹ" قلمی نام ہیٹھ پریم پتر بھیجن لگ پیندا اے۔ اوہ اپنے خیالی بیٹے سنچو دے نال شیورلیٹ کروز چلاؤندے ہوئے، پورے امریکہ وچ اسدی بھال شروع کر دندا اے۔ جویں جویں کہانی اگے ودھدی اے، پاترکیشوٹ اتے لکھاری ڈوچینپ اک دوجے وچ پلچ جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:انگریزی ناول
تھائی لینڈ دا قومی ترانہ
تھائی لینڈ دا دیسی گؤن 10 دسمبر 1939 نو منظور کر لیا گیا.میلوڈی جرمن موسیقار دی طرفوں تیار کیتی گئی ہی پھرا چَینڈِیُورِیَینگ (پیٹر فِیاٹ) تے الفاظ لُوانگ سَرَنُپراپھَن دی طرفوں نیں. پھلینگ چَیٹ, لفظی مطلب "دیسی گؤن" دے نیں , دیسی گؤن دے لئی ایک عام لفظ ہے. پھلینگ چیٹ تھائی, تھائی لینڈ دا دیسی گؤن، وِی اس مخصوص گیت دا حوالہ دیندے ہوئے استعمال کیتا جاندا ہے. 1932 تو پہلے، سیزوئِن پھرا برمِی (رائل گؤن) سیام دے دیسی گؤن دے طور اُتے استعمال کیتا جاندا ہی.
دھاریانوالا مکڑی شکاری
دھاریانوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
حکیم شیر محمد ناصر
حکیم شیر محمد ناصر 26 دسمبر 1908 نوں اندرون لوہاری دروازہ لہور حکیم اللہ دین لہوری دے کعر جمے۔ اوناں دے پیو حکیم سن۔ ایہ وی جکمت کردے سن۔ تن ویاہ کیتے۔ 4 جنوری 1972 نوں رستم پارک نواں کوٹ لہور چ دبیا گیا۔
کتاباں
لہور دی سیر اوناں دی مشہور نظم اے۔
دهستان فاریاب
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
مین بکر انعام
مین بکر انعام اک ساہتی انعام اے جو ہر سال کامنویلتھ دیساں، آئرلینڈ جاں زمبابوے دے لکھاریاں نوں انگریزی بولی وچ لکھے سبھ توں ودھیا ناول لئی دتا جاندا اے۔ مین بکر انعام دے جیتو لئی عامَ طور تے قومانتری مشہوری اتے سفلتا یقینی بن جاندی اے؛ اس لئی، اس انعام دی کتاباں دے وپار لئی بہت اہمیت اے۔ اس دی شروعات توں، صرف کامنویلتھ دیساں، آئرلینڈ اتے دکھنی افریقی (اتے بعد وچ زمبابوے) دے شہری انعام حاصل کرن دے حقدار سن؛ پر 2014 وچ اسدی پاترتا نوں کسے وی انگریزی-بولی دے ناول لئی کھولھ دتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:ساہتی انعام گٹھ:مین بکر انعام
قلعہ منشنسٹائن
قلعہ منشنسٹائن سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
وائٹہیڈ مکڑی شکاری
وائٹہیڈ مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
دوناؤئواروس
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
دوناؤئواورس ھنگری دی فیئیر کاؤنٹی دا اک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
فالکنشٹائن
فالکنشٹائن جرمن صوبے باویریا چ اک قلعہ اے جینون باویریا دے بادشاہ نے 1270 تے 1280 دے وشکار بنوایا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:لڈوگ II
گردوارہ دیوان خانہ
گردوارہ دیوان خانہ لاہور شہر دی چونا منڈی وچ واقع اے، جو موجودہ ویلے پاکستان وچ اے۔ ایہہ گرو رام داس دا جم تھاں اے۔
گرو رام داس دے پُوروَج لاہور دے نواسی سن۔ اس دے احاطے دے اندر دیوان خانح گرو ارجن دیو وی سی۔ گرو رام داس جی دے وڈے وڈیرے لاہور دے سن۔ جدوں گورو رام داس جی امرتسر جا کے وسّ گئے تاں باقی پروار لاہور وچّ ہی رہندا سی۔ جدوں گرو رام داس  دے بھائی سہاری مل نے اپنے بیٹے دا ویاہ کیتا تاں گرو رام داس جی خود تاں نہ جا سکے۔ اوہناں نے بیٹے ارجن دیو جی نوں بھیج دتا اتے کیہا کہ جدوں تکّ اسیں بلاوہ نہ بھیجیئے واپس نہیں آؤنا۔ اس لئی گرو ارجن دیو لاہور وچّ اس دیوان خانے وچّ رہن لگّ پئے۔ کافی عرصے تکّ بلاوہ نہ آیا۔
بازیگر
‏بازیگر اک پاکستانی پنجابی فلم اے۔
‏گٹھ:پاکستانی فلماں
ضیاء الحق قاسمی
ضیاء الحق قاسمی پنجابی دے اک مخولیہ شاعر نیں۔
معمر رانا
معمر رانا اک پاکستانی‎ ‎فلم تے ٹیلی ویژن اداکار نيں۔ اوہناں نے 1996 وچ فلم اداکاری شروع کیتی۔
خاندانی پچھوکڑ
‏اوہ کرکٹ خاندان نال تعلق رکھدے نيں: اس دے پتا شفقت رانا نے پاکستان لئی کچھ ٹیسٹ میچ کھیلے نيں تے دو وار قومی چون کار وجوں سیوا نبھائی اے، اس دے چاچا عظمت رانا اک مشہور ایمپائر سن، اوہناں دے دو پتراں منصور تے مقصود دے کچھ ون ڈے میچ کھیلے سن، جدکہ اک ہور چاچا سلطان رانا کرکٹ دے منتظم بنڻ توں پہلاں، فرسٹ کلاس میچ کھیلدے سن۔
مُعمّر رانا مشہور پاکستانی اداکار تے ڈائریکٹر نيں۔ اوہناں نے کئی پاکستانی فلماں وچّ کم کیتا اے تے فلماں توں علاوہ سوپ اوپیرا وچّ وی کم کیتا اے۔ اوہناں دیاں سبھ توں مشہور فلماں وچّ کڑیوں کو ڈالے دانا، دیوانے تیرے پیار کے، فائر، جھمر، کوئی تجھ سا کہاں تے چنا سچی مچی شامل نيں۔
اوہ بھارت وی گئے تے دو بالی وڈّ فلماں دوبارا (2004) تے ایک سیکنڈ جو زندگی بدل دے وچّ نظر آئے، پر اوہناں دا بھارتی کریئر کامیاب نہیں ہویا۔
اہم فلماں
‏* مراثن ‏* چوڑیاں ‏* آزادی
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں
خالد حسینی
خالد حسینی اک افغانی جمیا امریکی ناول لکھاری تے ڈاکٹر اے۔ اوہدے مشہور ناولاں وچ "دی کائیٹ رنر (2003)" شامل اے، جیدے تے بعد چ 2007 چ فلم وی بنی۔
خالد دے پیؤ اک سیاستدان سن اتے جدوں ایہہ 11 سال دی عمر وچّ اسدا پروار فرانس چلا گیا۔ چار سال بعد اوہناں نے امریکہ وچّ یتیم خانہ کھولن لئی اپیل کیتی اتے اوہ اتھے دے ہی شہری بن گئے۔ خالد دوبارہ کدی افغانستان نہیں گیا جدوں اوہ 38 سال دی عمر وچّ افغانستان گیا تاں اسنوں آپنے دیس وچّ اپنا آپ اک مسافر وانگو جاپیا۔
مڈھلا جیون
خالد حسینی دا جنم 4 مارچ، 1965 وچّ کابل، افغانستان وچّ ہویا جو پنج بچیاں وچّ سب توں وڈا سی । اسدے ماں پیؤ ہرات توں سن, اسدا پیؤ، ناصر، ادار وچاراں والا مسلم سی جو کابل دے اک نیتیوان وجوں کم کردا سی اتے اسدی ماں کڑیاں دے اچّ سکول وچّ فارسی   دی استانی سی۔ حسینی سنمان دے طور تے اپنے مڈھلے جیون بارے دسدا ہے۔ اسنے اپنے بچپن دے اٹھ سال وزیر محمد اکبر خان دے درمیانے طبقے دے علاقے وچّ بتیت کیتے۔
1970 وچّ اسدا پروار ایران دا وسنیک بن گیا جتھے اسدے پیؤ تہران وچّ 'افغانستان دے سفارت خانے' لئی کم کردے سن۔ 1973 وچّ حسینی دا پروار واپس کابل لوٹ گیا اتے اس سال دے جولائی وچّ خالد دے چھوٹے بھرا دا جنم ہویا۔ 1976 وچّ، جدوں ایہہ 11 سال دا سی، اسدے پیؤ اک سرکھات کم لئی پیرس، فرانس، گئے اتے اتھے اپنے سارے پروار نوں وی لئی گئے۔
کیریئر
1984 وچّ حسینی نے سان ہوزے، کیلیفورنیا دے انڈیپینڈینس ہائی سکول  توں گریجئیشن کیتی اتے پھر سینٹا کلارا یونیورسٹی وچّ داخلہ لیا جتھے اسنے 1988 وچّ  جیو وگیان  دی ڈگری حاصل کیتی۔ کجھ سال بعد 1993 وچّ، ایہہ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، سان ڈیاگو وچّ داخل ہوئے جتھے اسنے ڈاکٹر آف میڈیسن دی ڈگری حاصل کیتی۔ دس سال تکّ  اوشدھی  دا کم کرن مگروں اسنے اپنا پہلا ناول، دی کائیٹ رنر، لکھیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:افعان شخصیتاں گٹھ:امریکی ناول کار گٹھ:انگریزی ناول کار
دهستان جفین جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
چک 477 ج ب
چک 477 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
وسٹیریا
وسٹیریا پھلوالے بوٹیاں دے ٹبر پھلیاں دا اک ٹوکرہ اے ایہدے وچ 10 بوٹے نیں۔ ایہدا ناں پنسلوینیا یونیورسٹی دے کیسپر وسٹر دے ناں تے وسٹیریا رکھیا گیا جیہنے بوٹیاں تے جوکھا کم کیتا سی۔
قلعہ سینٹ آربوگاسٹ
قلعہ سینٹ آربوگاسٹ سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
تاشقند ٹاور
اس ٹتے وچ اک مشاہدہ ڈیک اے جس دا زمین دے اُتے۔ ایہ قازقستان دے ایکی باستوز وچ واقع ایکبیستوز GRES-2 پتے اسٹیشن دے بعد وسطی ایشیا دا دوسرا بلند ترین ڈھانچہ اے ۔ اس دا تعلق ورلڈ فیڈریشن آف گریٹ ٹاورز تو‏ں وی اے ۔
استعمال
ٹتے دے بنیادی مقاصد ریڈیو تے ٹی وی سے ٹرانسمیشن ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اشارہ صوبہ تاشقند تے قازقستان دے کچھ جنوبی علاقےآں دے دور دراز تھ‏‏اںو‏اں تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ ٹتے نو‏‏ں سرکاری محکمےآں تے تنظیماں دے وچکار مواصلات دے لئی وی استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ٹتے اک پیچیدہ ہائیڈرو میٹرولوجی اسٹیشن دا وی کم کردا ا‏‏ے۔
ایکوشے پدک
یوم آزادی ایوارڈ
پڈک ( একুশে পদক ؛ lit: "ٹوئنٹی فرسٹ ایوارڈ") بنگلہ دیش دا دوسرا سب تو‏ں وڈا سویلین ایوارڈ اے ، جو 1952 وچ بنگالی بولی د‏‏ی تحریک دے شہدا د‏‏ی یاد وچ متعارف کيتا گیا۔ ایہ ایوارڈ سبھیاچار ، تعلیم ، تے معاشیات سمیت متعدد شعبےآں وچ کارکردگی نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی دتا جاندا ا‏‏ے۔ وزارت ثقافتی امور اس ایوارڈ دا انتظام کردے نيں۔
ترکستان سائبیریا ریلوے
thumb| قازقستان دے جنوبی میدان وچ ترکستان – سائبیریا ریلوے۔ ترکستان – سائبیرین ریلوے (عام طور اُتے ترکی – Түрксіб ، تٷركسٸب ، pronounced ؛ Турксиб ) اک براڈ گیج ریلوے جو وسطی ایشیا نو‏‏ں سائبیریا دے نال جوڑدی ا‏‏ے۔ اس دا آغاز ازبکستان وچ تاشقند دے شمال وچ آریس تو‏ں ہُندا اے ، جتھ‏ے ایہ ٹرانس ارال ریلوے تو‏ں شاخ ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ شمکینٹ ، تراز ، بشکیک (اک توسیع دے نال) قزاخستان دے سابق راجگڑھ  الماتی دے نیڑے تو‏ں شمال مشرق د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے روسی سرحد عبور کرنے تو‏ں پہلے شمال د‏‏ی طرف سمی دی طرف مڑ جاندا ا‏‏ے۔ ایہ نووسیبیرسک اُتے ختم ہونے تو‏ں پہلے برنول تو‏ں ہُندا اے ، جتھ‏ے ایہ ٹرانس سائبیرین ریلوے دے مغربی سائبیرین حصے تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ 1926 تو‏ں 1931 دے درمیان زیادہ تر تعمیرا‏تی کم شروع کیتے گئے سن ۔
تعمیرا‏تی تریخ
سائبیریا تے دے درمیان اک ریلوے دے خیال رشین ترکستان ابتدائی 1886 دے طور اُتے دے طور اُتے نشر کيت‏‏ا گیا سی، لیکن اس دے اس د‏ی طرف تو‏ں supplanted گیا سی اک زیادہ قابل عمل لکیر تاشقند تے درمیان اورنبرگ دے وچ اورال دے. 15 اکتوبر 1896 نو‏‏ں ورنی شہر ڈوما نے ترکستان - سائبیریا ریلوے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی فزیبلٹی د‏‏ی جانچ کرنے دے لئی اک کمیشن تشکیل دتا۔ توقع د‏‏ی جارہی اے کہ اس لائن تو‏ں روئی ترکستان تو‏ں سائبیریا تے روس تو‏ں وادی فرغانہ تک سستی سائبیرین اناج د‏‏ی سہولت ہوئے گی۔ اک مشرقی شاخ چینی سرحد اُتے روس د‏‏ی فوجی تے معاشی موجودگی نو‏‏ں ودھیا دے گی۔
1906 وچ روسی شاہی حکومت نے برنول تے آریاں دے وچکار پہلے حصے د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ روسی انجینئراں د‏‏ی اک ٹیم نے میداناں تے نیم صحرا والے علاقےآں دا اک تفصیلی سروے کيت‏‏ا جس دے بارے وچ توقع د‏‏ی جارہی اے کہ ایہ ریلوے عبور کريں گا۔ 21 اکتوبر 1915 نو‏‏ں شمالی حصے جو نووسبیرسک تے سیمیپالاٹنسک نو‏‏ں الٹائی ریلوے دے طور اُتے جوڑدا ا‏‏ے۔ لاپتہ ایریس- بشکیک – توکموک سیکشن، سرکاری طور اُتے جانیا جاندا سیمیپلاتنسک ریلوے، اک فرانسیسی مالی روسی منظم نجی ریلوے کنسورشیم د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کيت‏‏ا جا کرنے دے لئی چھڈ دتا گیا تھا. پہلی جنگ عظیم نے اس منصوبے نو‏‏ں ختم کر دتا۔
بالشویک انقلاب دے بعد تعمیرا‏تی کم اک دہائی تے لئی معطل سی ایمی لمبی سیمپالاٹینسکی ایاگز لائن ، جسنو‏ں ایڈمرل کولچک دے اقدام اُتے وائٹ روسیاں نے 1918–19 وچ تعمیر کيت‏‏ا سی ، کِس‏ے واضح وجہ دے بغیر اسنو‏ں مسمار دے دتا گیا سی۔ باقی  ریلوے دا پہلا پنج سالہ منصوبے دے اک حصے دے طور اُتے ریلوے دا 1928 تے 1932 دے درمیان تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔
10 مئی 1929 نو‏‏ں سیمیپالاٹنسک تے آیگوز دے وچکار باقاعدہ مسافر خدمات دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ 21 اپریل 1930 نو‏‏ں ترکی د‏‏ی تکمیل ہوئی۔ تاشقند تو‏ں سیمیپلاتنسک (14-1441 (rus)) جانے والے راستے دا اگے چلنے والے انجناں دا بعد وچ الما عطا وچ اک یادگار دا حصہ بن گیا۔
وکٹر الیگزینڈرویش ٹورین نے ریلوے د‏‏ی عمارت اُتے 1929 وچ سوویت دستاویزی فلم د‏‏ی ہدایت کاری کيت‏ی سی جس دا ناں وی ترکسیب تھا ۔
رابطہ
سال بعد Turksib مکمل کيت‏‏ا گیا، اس وچ شمولیت اختیار کيتی گئی سی شو قازقستان دے مرکزی شمال جنوب لائن، کم کردا اے جس د‏‏ی طرف کاراگنڈا ، نور سلطان تے پیٹروپاؤلوسک اہ‏م وچو‏ں اک پر، Transsib رستےآں.
1990 وچ ، اکماگے اسٹیشن ، جو المما عطا تے سیمیپلاتنسک دے درمیان تقریبا mid وسط دے درمیان سی ، اک اہ‏م جنکشن بن گیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں لائنز وچ منسلک، مشرق چلانے Dostyk نال چین د‏‏ی Lanxin ریلوے لائن (جانب ارمدی ، لانزہو تے مرکز چین)؛ تے مغرب وچ ، بلقاش تے کاراگندا۔
حوالے
گٹھ:1931ء وچ بننے والی ریلوے لائناں گٹھ:ازبکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:روس وچ ریلوے لائناں گٹھ:سوویت اتحاد وچ ریل آوا جائی گٹھ:قازقستان وچ ریلوے لائناں گٹھ:کرغیزستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ قازق بولی دا متن شامل اے گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ازبکستان
قلعہ ڈارڈاگنی
قلعہ ڈارڈاگنی سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
عالیہ امیرعلی
عالیہ امیرعلی (پیدائش: 5 نومبر ١984ء) اک استاد اورکھبے بازو د‏‏ی سیاسی کارکن نيں۔ اوہ قائد اعظم یونیورسٹی اسلام آباد دے شعبہ جینڈر سٹدیز وچ لیکچرر نيں۔ انھاں نے 2016ء تو‏ں 2019ء تک عوامی ورکرز پارٹی پنجاب د‏‏ی ڈپٹی جنرل سیکرٹری د‏‏ی خدمات سرانجام دتیاں۔ لندن اسکول آف اکنامکس دے جینڈر سٹڈیز شعبہ تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم حاصل کر رہیاں نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
عالیہ امیرعلی، مشہور پاکستانی طبعیت دان پرویز ہودبھائی د‏‏ی بیٹی تے مشہور پاکستانی نژاد فلسفی اقبال احمد د‏‏ی بھانجی نيں۔ عالیہ امیرعلی اسلام آباد وچ پیدا ہوئیاں تے ابتدائی تعلیم خلدونیہ ہائی سکول، اسلام آباد تو‏ں حاصل کيتی۔ بیچلر د‏‏ی تعلیم 2006ء وچ ہیمپشائر کالج، امریکا تو‏ں حاصل کيتی۔ ایم فل د‏‏ی تعلیم اینتھروپالوجی وچ 2010ء وچ قائد اعظم یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔ 2019ء تو‏ں اوہ لندن سکول آف اکنامکس تے پویلیٹیکل سائنس تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم حاصل کر رہیاں نيں۔
سیاسی سفر دا آغاز
عالیہ امیرعلی اوائل عمری تو‏ں ہی سیاسی جلسے جلوساں وچ شرکت کردی رہیاں نيں۔ اک انٹرویو دے مطابق، پہلی مرتبہ انھاں نے 2001ء تو‏ں خانہ جنگی دے خلاف کوششاں وچ حصہ لینا شورع کيتا سی جدو‏ں امریکا نے افغانستان پہ حملہ کيتا سی۔ 2002ء تو‏ں 2006ء دے درمیان اوہ تعلیم دے لئی ملک تو‏ں باہر چلی گئياں۔ انہاں د‏‏ی واپسی اس دور وچ ہوئی جدو‏ں اوکاڑہ دے مزارعین د‏‏ی مزاحمتی تحریک اپنے عروج پہ سی۔ تبھی تو‏ں اوہ مختلف تحریکاں جداں کہ کچی آبادی اتحاد تحریک دا حصہ رہیاں نيں جس دا مقصد کچی آبادیاں د‏‏ی غیر قانونی جبری بے دخلیاں نو‏‏ں روکنا سی۔
خواتین د‏‏ی سیاسی آرگنائزر
عالیہ امیرعلی نے خواتین، طلبہ، کسان تے کچی آبادی د‏‏ی مکیناں دے نال مل ک‏ے کم کيتا تو‏ں کہ انہاں نو‏‏ں اپنے حقوق دے لئی آواز اٹھانے دے لئی منظم کر سکن۔ انھاں نے خواتین دے سیات وچ شمولیت لینے اُتے خاصی تگ تے دو د‏‏ی ا‏‏ے۔
وومین ڈیموکریٹک فرنٹ
عالیہ امیرعلی انہاں لوکاں وچو‏ں نيں جنھاں نے وومین ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا مقصد پدرشاہی د‏‏ی ناانصافیاں تو‏ں عورت نو‏‏ں نجات دلیانا تے اسنو‏ں اپنی آواز اٹھانا سکھانا ا‏‏ے۔
طلبہ حقوق
عالیہ امیرعلی نے اک لمبی مدت دے بعد طلبہ دے شعور نو‏‏ں بیدار کيتا۔ 2008ء تو‏ں 2012ء تک اوہ نیشنل سٹوڈنٹس فیڈریشن پنجاب د‏‏ی جنرل سیکریٹری رہیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی اشتراکیت پسند گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سیاست دان بلحاظ سیاسی جماعت گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی مارکسٹس
چواش کیپ دی لڑائی
سیاق و سباق
کوچم خان نے خانان سائبیریا دا اقتدار سمبھالدے ای روسی سلطنت دے نیڑلے علاقے پرم تے حملے شروع کر دتے ۔ تاجر ستروگانوو جس نے کوہ یورال دے ذخائر لبھے سن ، نے کاسکاں کول درخواست کیتی اوہ سائبیریائی تاتاریاں نوں اسدا جواب دین ۔ کاسکاں نے 540 سپاہیاں دا اک دستہ جہڑا ہتھاراں تے گولہ بارود نال لیس سی ، تیار کیتا ۔ اینہاں نال بعد چ 300 جرمن تے لتھوانی قیدی وی زار روس نے بھیج دتے ۔
قاشلق قلعہ بندی
قاشلق دی جنگ توں پہلے قلعہ بندی اینی چنگی نئیں سی محاصرے نوں دیکھدے ہوئے تاتاراں نے دریائے ارتش دے کنارے لڑائی لڑن دا فیصلہ کیتا تے اس علاقے چ جنگلات توں لک کے حملے کرن دی وی آسانی وی سی ۔ اگرچہ تاتاریاں دیاں توپاں میدان جنگ چ لائیاں گئیاں پر جنگ دے دوران اینہاں نے کوئی وی گولہ نئیں داغیا ۔
لڑائی
کاسک دریا دے کنارے پہنچ گئے تے سائبیریائی تاتاریاں تے بندوقاں نال فائر کرن لگے تے تاتاری اسدا جواب تیر برسا دے دین لگے ۔  روسی فائراں نال جنگل چ چھپے تاتاریاں دا بوہتا جانی نقصان نئیں ہوئیا ۔
سائبیریائی تاتاراں نے مامیتقل دی قیادت چ کاسک مہم تے جوابی حملہ کیتا ۔ کاسکاں نے مربع شکل چ خود نوں ترتیب دتا تے بندوقچی مرکز توں فائر کردے سن ۔ خنتی تے مانسی قبائلی جہڑے سائبیریا دی فوج دا اک حصہ سن ، زیادہ تر شکاری سن ، جنہاں نے کدے وی کسے جنگ چ جس چ مخالف فوجی بندوقاں نال لیس ہون ، حصہ نئیں لئیا سی ۔ اس لئی جنگ چ خانان سائبیریا دی شکست ہوئی ۔
اس شکست دی اک وڈی وجہ تاتاری فوج دا جدید اسلحہ نال لیس نال ہونا تے تربیت دی کمی سی ، جدوں کہ مخالف فوجاں تربیت یافتہ تے جدید ہتھیاراں نال لیس سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دیاں جنگاں
گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں
شیر بنگال نیشنل کرکٹ سٹیڈیم
شیر بنگل قومی کرکٹ سٹیڈیم (SBNCS; শের-ই-বাংলা জাতীয় ক্রিকেট স্টেডিয়াম), جسنوں کہ میرپور سٹیڈیم وی کیہا جاندا ہے، ایہہ اک کرکٹ سٹیڈیم ہے جو کہ بنگلہ دیش دی راجدھانی ڈھاکا وچّ ہے۔ ایہہ سٹیڈیم میرپور ماڈل تھانا توں 10 کو کلومیٹر دور ہے۔ اس سٹیڈیم وچّ لگبھگ 25,000 لوک بیٹھ کے میچ ویکھ سکدے ہن اتے اس سٹیڈیم دا نام اے.کے. فصل الحق دے نام تے رکھیا گیا ہے جسنوں شیر بنگل (بنگال دا چیتا) کیہا جاندا سی۔ اصل وچّ اس میدان نوں فٹ بال لئی 1980 وچّ بنایا گیا سی اتے 1987 ایشیائی کلبّ چیمپیئن شپ دورن اتھے کجھ میچ ہوئے سن۔ پھر اس توں بعد 2004 وچّ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے اس سٹیڈیم نوں اپنی نگرانی ہیٹھ لے لیا۔ اس طرحاں ایہہ سٹیڈیم بنگلہ دیش دی قومی کرکٹ ٹیم اتے وومن قومی کرکٹ ٹیم دا میدان بن گیا۔ اس میدان دا کھیڈن یوگ بھومی دا آکار 186 میٹر X 136 میٹر ہے۔
پھر اس میدان دے دوبارہ قایم ہون توں بعد اتھے پہلا میچ دسمبر 2006 وچّ کھیڈیا گیا اتے اس توں بعد 2011 کرکٹ ورلڈ کپ، 2012 ایشیا کپ اتے 2014 ایشیا کپ دوران لگاتار اس سٹیڈیم وچّ ہور وی کئی میچ ہوئے۔ اس توں علاوہ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے وی کئی مقابلے اتھے کھیڈے گئے۔ 2014 کرکٹ ورلڈ کپ ٹونٹی20 اتے 2014 آئی سی سی وومن ورلڈ کپ ٹونٹی20 دا فائینل (انتم) مقابلہ وی اس سٹیڈیم وچّ کھیڈیا گیا۔ اس سٹیڈیم وچّ پہلی وار انٹرنیشنل کرکٹ دا ٹونٹی20 مقابلہ بنگلہ دیش اتے ویسٹ انڈیز وچکار کھیڈیا گیا سی۔ 30 اپریل 2015 تکّ اس سٹیڈیم وچّ 19 انٹرنیشنل ٹونٹی ٹونٹی مقابلے کھیڈے جا چکے ہن۔
پورباچل، ڈھاکا وچّ 75,000 لوکاں دے بیٹھن لئی پربندھ کرن توں بعد اس نوں فٹ بال سٹیڈیم وچّ تبدیل کر دتا جاویگا۔
سہولتاں
اس سٹیڈیم نوں پہلاں فٹ بال لئی تیار کیتا گیا سی اتے پھر اسنوں کرکٹ میدان وجوں تبدیل کر دتا گیا سی۔ سو سٹیڈیم وچّ کافی تبدیلی لیاندی گئی سی۔ سٹیڈیم وچّ فلڈّ-لائٹاں دا پربندھ کیتا گیا ہے اتے ہن اس سٹیڈیم وچّ دن اتے رات دے میچ وی کھیڈے جاندے ہن۔
پہلا ٹیسٹ، او.ڈی.آئی. اتے ٹونٹی20 میچ
اس میدان وچّ پہلا ٹیسٹ میچ 25 مئی 2007 نوں بھارتی کرکٹ ٹیم اتے بنگلہ دیش کرکٹ ٹیم وچالے کھیڈیا گیا سی۔
پہلا ون ڈے کرکٹ میچ 18 دسمبر 2005 نوں سکاٹلینڈ اتے بنگلہ دیش وچالے کھیڈیا گیا سی۔
11 اکتوبر 2011 نوں اس سٹیڈیم وچّ پہلا ٹونٹی ٹونٹی میچ بنگلہ دیش اتے ویسٹ انڈیز وچالے کھیڈیا گیا سی۔
انکڑے
1 نومبر 2016 تکّ اس سٹیڈیم وچّ ہیٹھ لکھے وجوں میچ کھیڈے گئے ہن
باہرلے جوڑ
گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ سٹیڈیم گٹھ:کرکٹ سٹیڈیم گٹھ:بنگلہ دیش
محلہ سیٹھیاں
محلہ سیٹھیاں پشاور شہر وچ اک پرانا تھاں اے۔ ایہ 19ویں صدی وج بنے گھراں دا اک محلہ اے حیہنوں اک سیٹھی کاروباری ٹبر نے بنایا سی۔ پہلا گھر 1882 وچ احمد گل نے بنایا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پشاور
گھونگٹ (1996 فلم)
گھونگٹ اک پاکستانی اردو فلم اے۔ فلم دے ہدایتکار سید نور تے پروڈیوسر شہزاد رفیق سن۔
پیج (پہلوان)
Saraya-Jade Bevis (جم 17 اگست 1992) اک انگریزی پیشہ ور پہلوان اتے اداکارہ اے جسنے ہن ڈبلیوڈبلیوئی نالرنگ نامپیزتحت کم کرن لئی دستخط کیتے ہن۔ اوہ دو-وار دواس چیمپین بنی اے اتے ڈبلیوڈبلیوئی دی ترقی شاخاں NXT وچ ادگھاٹنی NXT خواتین چیمپین سی، اس نے اکو ویلے دوناں چیمپینشپاں حاصل کیتیاں سی۔  ڈبلیوڈبلیوئی وچ چیمپیئن شپ جتن والی اوہ 20 ویں صدی دے 90 ویاں دے وچ پیدا ہوئی پہلی پہلوان اے۔
2005 وچ، 13 سال دی عمر وچ، بیوس نے کشتی دی ورلڈ ایسوسی ایشن وچ اسنے رنگ نام برٹانی نائیٹ دے تحت اپنے کیریئر دی شروعات کیتی، جو اسدے پروار ولوں چلایا گیا اک کشتی دی ترقی دی ادارہ اے۔ اسنے یورپ وچ آزاد سرکٹ وچ کئی چیمپینشپاں حاصل کیتیاں۔  2011 وچ، اس نے ڈبلیوڈبلیوئی ای دے نال اقرارنامے اُتے ہستاکھر کیتے اتے اسدی ترقی نظام دے اندر کشتی شروع کیتی، اتے انت اپریل 2014 وچ ڈبلیو ڈبلیو ای دے مکھ روسٹر تے جان وچ کامیاب ہوئی ۔ مکھ روسٹر اُتے اپنے پہلے میچ' چ اوہ دواس چیمپیئن شپ جت گئی، جو ٹائیٹل دے اتہاس وچ سبھ توں چھوٹی 21 سال دی عمر وچ جیتو بنی۔
گھونگٹ (1996 فلم)
‏گٹھ:پاکستانی فلماں ‏گٹھ:اردو فلماں
پیج (پہلوان)
شروع دا جیون
بیوس دا جم اتے پالن پوسن نوروک، نورپھوک وچ ہویا۔ اوہ پیشہ ور پہلواناں پیٹرک بیویس اتے جولیا ہمر-بیویس دی دھی اے۔ اس دی ماں نے اک وار انجانے ہی ادوں کشتی لڑ لئی سی جدوں بیویس اسدے پیٹ وچ سی اتے اوہ ستّ مہینے دی حاملہ سی۔  اک بچی دے روپ وچ، بیویس کشتی توں ڈر گئی سی کیونکہ اس دے پروار نوں بڑیاں سٹاں لگیاں سی اتے اس دے ماپیاں نے اک نرباہ لئی ہور لوکاں نال لڑائی کیتی سی۔ اوہ اک زوآلوجسٹ وی بننا چاہندی سی۔ 13 سال دی عمر تے، اسنے ادھکارک طور تے اک پہلوان دے روپ وچ اپنا کیریئر شروع کیتا۔   15 سال دی عمر وچ بیویس نے اپنے ممی-ڈیڈی دے بار تے باؤنسر اتے بارٹینڈر دے طور تے کم کیتا سی جدوں اوہ کتے لامبھے گئے ہوئے سن۔  اسنے نوروچ وچ ہیوٹ سکول وچ داخلہ لیا اتے 2008 وچ گریجوئیشن کیتی۔
نجی زندگی
بیویس اک پیشہ ور کشتی پروار دا حصہ اے۔ اس دے ماں-پیؤ، جولیا ہیمر-بیویس اتے اان بیویس، اتے اس دے وڈے بھرا، رائے بیوس اتے زک فریری، پروفیشنل پہلوان ہن۔  اسداپروار نوروک وچ ورلڈ ایسوسی ایشن آف ریسلنگ (ڈبلیوئیڈبلیو) دا سنچالک اے۔ اسدی ماں بیلیٹرکس فیمیل واریئرس دی مالک اے اتے اس دا چلاون کردی اے۔ ایہہ وی نوروک وچ مشتمل اک خواتین کشتی پروموشن ادارہ اے۔ کجھ ویلے لئی، ڈبلیوڈبلیوئی ہال آف فیمر جیک "دِ سنیک" روبرٹس پروار نال رہندا رہا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1992 گٹھ:زندہ لوک
بیرتھ فیسٹیول تھیٹر
بیرتھ فیسٹیول تھیٹر جرمنی دے شہر بیرتھ وچ اک تھیٹر اے۔ ایہ تھیٹر جرمن موسیقار رجرڈ ویگنر دے اوپیرا کرن ل‏ئی اودے ہتھوں تے اودی صلاع نال بنیا سی۔ ویگنر کول کئی سوچاں سن جے کیویں اکاوپیرا چلنا چائیدا اے۔ اودی سوچ وچ اوس ویلے جرمنی وچ کوئی وی اوپیرا تھیٹر اینے جوگا نئیں سی جتھے اوہدے اوپیرا کیتے جاسکن۔
باویریا دا بادشاہ لڈوگ II ویگنر دی موسیقی نوں چاندا سی تے اوہنے ویگنر دیاں سوچاں تے چلن والے اک اوپیرا تھیٹر بنان لئی پیسے دتے تے اینج ایہ اوپیرا بیرتھ وچ لڈوگ II دیاں پیسیاں تے شوق تے ویگنر دی صلاع تے بنیا۔ 22 مئی 1872 نوں ویگنر دی سالگرہ دے دن ایس کم دی نیو رکھی گئی تے چار وریاں مگروں ایہ تیار ہوگیا۔ ایدے وچ 1925 بندے بیٹھ سکدے نیں۔ ایس تھیٹر دی خاص گل ایدے وچ ارکیسٹرا دی لکی ہوئی تھاں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڈوگ II گٹھ:جرمنی
Festspillene i Bayreuth
2015 ساہت اکادمی انعام
ساہت اکادمی نے 2015 ورھے دے ساہت اکادمی انعاماں دا اعلان کیتا۔ ایہہ انعام 24 بولیاں وچ دتے جاندے ہن۔ موقعے اپر 23 انعاماں دا اعلان کیتا گیا جدکہ بنگلا بولی دا انعام نہیں ایلانیا گیا۔ پنجابی بولی وچ ایہہ اعزاز ڈاکٹر۔ جسوندر سنگھ نوں اسدے ناول مات لوک لئی دتا گیا۔ اس وار دے انعاماں دے اعلان اس کرکے وی چرچت سن کیونکہ دیش وچ ودھ رہی اسہنشیلتا کرکے 39 جیتو پہلاں ہی اپنے انعام موڑ چکے سن۔
حوالے
گٹھ:ساہتی انعام
نیش شہر
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ نیش شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع نیشاوا دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
قلعہ میگنہارن
قلعہ میگنہارن سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
کیرا نایٹلی
کیرا نایٹلی اک انگریز اداکارہ اے۔ ایہدی مشہور فلماں چ "اینا کارینینا"، "پرائڈ تے پریجیڈس" شامل نیں۔
اناؤ
اناؤ ترکمانستان دا اک شہر تے اسدے صوبہ اخال دا راجگڑھ اے ۔ایہ شہر دیس دے راجگڑھ اشک آباد 8 کلومیٹر دکھن چڑھدے چ وس رہیا اے ۔اس تھاں توں انسانی وسوں دے 4 ہزار ق م دے نشان لبھے نیں ، جنہاں چ بوہت سوہنے رنگلے بھانڈے نیں ۔ شہر دا ناں اناؤ فارسی دے لفظ آب نو (مطلب نواں پانی) دی بگڑی شکل اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
نظامی گنجوی یادگار تاشقند
یادگار نظامی گنجوی ، جو قرون وسطی دے فارسی شاعر سن ، ازبکستان دے راجگڑھ تاشقند وچ ، تاشقند د‏‏ی ریاست پیڈگجک یونیورسٹی دے نیڑے اک چوک وچ ، بابر دے ناں تو‏ں منسوب اک پارک دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ الہام جباروف اس یادگار دا مجسمہ ساز ا‏‏ے۔
تریخ
یہ یادگار 23 مارچ 2004 نو‏‏ں نصب کيتی گئی سی۔ یادگار د‏‏ی افتتاحی تقریب وچ آذربائیجان دے صدر الہام علیئیف تے ازبکستان دے صدر اسلام کریموف نے حصہ لیا۔
یادگار د‏‏ی تفصیل
اس یادگار وچ نظامی گنجوی د‏‏ی گرینائٹ دا جھونکا شامل اے جس وچ مشرقی لباس وچ شاعر دے سر اُتے پگڑی بنھ کر اپنے کبھے ہتھ وچ اک کتاب تھامے نيں تے سجے ہتھ اپنے سینے اُتے رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس شاعر دا ناں ، اس د‏ی پیدائش تے وفات د‏‏ی تاریخاں ازبک تے آزربائیجانی زباناں وچ پیڈسٹل اُتے لکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ازبکستان د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:2004ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:تاشقندگٹھ:ازبکستان
قلعہ آئبرگ
قلعہ آئبرگ سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
عام آدمی پارٹی
عام آدمی پارٹی بھارت دی اک سیاسی پارٹی اے۔ ایہدا مڈھ اروند کجریوال نے 26 نومبر 2012 نوں رکھیا۔ 2013 وچ دہلی اسمبلی لئی ہوݨ والے انتخابات وچ ایہ پارٹی 70 وچوں 28 سیٹاں لے کے دوجی وڈی پارٹی بݨی۔ 28 دسمبر 2013 نوں اپݨی حکومت بݨائی۔ تے اروند کجریوال وزیر اعلا بݨے۔ 2022 وچ عام آدمی پارٹی نے پنجاب، بھارت وچ کلین سویپ کرکے پہلی واری حکومت قائِم کیتی۔
گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں
چک 477 ج ب کشمیر کالونی
چک 477 ج ب کشمیر کالونی    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
برطانوی راج (پاک و ہند)
انونڈئیا ہندستان یاں اکھنڈ ہندستان ، اک سرکاری ورتوں دی اصطلاح سی جہڑی دکھنی ایشیا چ برطانوی راج تھلے ہندستان لئی ورتی جاندی سی ۔ انونڈے ہندستان دے علاقےآں چ اج آزاد دیس پاکستان ، بھارت تے بنگلہ دیش قائم نیں ۔ برطانوی راج چ ہندستان دیاں بوہت ساریاں دیسی ریاستاں تے برما وی سن ۔
ہور ویکھو
گٹھ:ایشیا گٹھ:ہندستان گٹھ:برصغیر
قلعہ وسکانٹیو
قلعہ وسکانٹیو سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
ریچل وایز
ریچل وایز اک انگریز اداکارہ اے۔ ایہدی مشہور فلماں چ "ایگورا (2009)" شامل نیں، جیدے چ ایہنے "ہائیپیشیا" دا کردار کیتا اے۔
نیو کیلیڈونیا
نیو کیلیڈونیا ماٹھے وڈے سمندر دا اک جزیرہ دیس اے۔ ایہ فرانس دا اک انگ اے۔ ایہ آسٹریلیا دے چڑدے ول اے تے ایس توں 1210 کلومیٹر(750 میل) دور اے۔ نیو کیلیڈونیا دی تھاں 	18,575 مربع کلومیٹر اے۔ ایس دی لوک گنتی 2014 وچ 268,767 اے۔ نیو کیلیڈونیا دا راجگڑھ نومیا اے۔
تریخ
نیو کیلیڈونیا نوں یورپ توں سب توں پہلانا ویکھن آلا جیمز کک سی۔ جیمز کک نیں ایس نوں سب توں پہلاں 4 سپتمبر 1774 نوں ویکھیا
عبداللہ یزدانی
عبداللہ یزدانی پنجابی دے شاعر نیں۔ 10 ستمبر 1926 نوں ڈیرہ اسماعیل خان چ مولوی غلام محمد دے کعر جمے۔ 1950 تون شااعری دا مد رکھیا۔ شاعری دی کتاب دا ناں اسماناں توں لتھے پھل اے۔۔