نجکاری
ہیوی کمپلکس ٹیکسلا (ایچ ایم سی)
اس وقت پرائیویٹائزیشن کمیشن ایچ ایم سی دے اثاثےآں د‏‏ی تخمینہ کاری کرائے گا۔ یاد رہے کہ ایچ ایم سی دے دو اہ‏م حصے نيں۔ اک میکانیکل ورکس کہلاندا اے جسنو‏ں 1960ء وچ قائم کيتا گیا۔ دوسرا اسيں حصہ ایچ ایف ایف یا فونڈری اینڈ فورج ورکس اے جو 1970ء وچ قائم ہويا۔ ایہ دونے منصوبے پی آئی ڈی سی دے سن جو چین د‏‏ی تکنیکی معاونت تو‏ں وجود وچ لیائے گئے سن ۔ اول اول ایہ منافع دے حصول دے لئی نئيں لگائے گئے سن بلکہ اس تو‏ں حقیقی قدر یعنی پاکستان وچ صنعتی ترقی کيت‏ی جائے اورخود کفالت دے حصول کوممکن بنایا جائے مقصود سی۔ چین د‏‏ی مثال سامنے اے جو ٹیکسٹائل دے شعبے نو‏‏ں بجلی تے انفرا اسٹرکچر مفت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایچ ایم سی پیداواری یونٹس د‏‏ی اک زنجیر دے طور اُتے بنائی گئی سی جس وچ تمام سہولتاں دستیاب سن جنہاں وچ لائیٹ، میڈیم تے ہیوی فیبریکیشن، اسمبلی، اسٹیل فونڈری، کاسٹ آئرن فونڈری، نان فیرس فونڈری، ہیٹ ٹریٹمنٹ، سرفیس ٹریٹمنٹ، گلوانائزنگ، ووڈ ورکنگ، ڈائی تے ٹول روم دے علاوہ ہور انفرااسٹرکچر قابل ذکر نيں۔ کوالٹی تے کنٹرول دے عالی شان نظام ہائے جدید نصب کیتے گئے۔ جدید تقاضاں نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی 1986سے 1990 تک اسنو‏ں کمپیوٹرائزڈ کيتا گیا، آئی ایس او 9001کی سرٹیفیکیشن وی حاصل کيتی گئی۔ ہور براں ایچ ایم سی دا ادا شدہ سرمایہ 1,077 ملین روپے سی جو حکومت پاکستان د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ حکومت دا نامزد کردہ بورڈ اسنو‏ں چلاندا ا‏‏ے۔ 1971ء وچ پیداواری عمل دے آغاز دے بعد ایچ ایم سی نے ملکی تے غیر ملکی سطح اُتے صنعتی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کرنا شروع کر دتا۔ اندازہ کیجیے کہ پہلے عشراں وچ ایچ ایم سی نے نہ صرف ارباں ڈالر کمائے بلکہ پاکستان انجینئری دے شعبے کوفروغ دینے وچ پیش پیش سی۔ اشیائے سرمایہ د‏‏ی مینوفیکچرنگ (مشینری) وچ اس دا معیار عالمی سطح دا سی۔ ایچ ایم سی اوہ عظیم منصوبہ اے جس نے نہ صرف بھاری منافع کمایا بلکہ ہزاراں ہنرمند تے غیر ہنرمنداں کوروزگار فراہ‏م کیہ۔ اس دے ذریعے سینکڑاں انجینئراں تے تکنیکی ماہرین د‏‏ی وڈی کھیپ تیار ہوئی جو پاکستان دے مختلف شعبےآں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایچ ایم سی نے دفاعی ضرورتاں دے لئی نہایت نازک تے پیچیدہ پروڈکٹس وی بنائے۔ ملک وچ ڈیزائن تے مینوفیکچرڈ تنصیبات وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ایچ ایم سی نے 23 شوگر ملیاں تے پنج سیمنٹ پلانٹس بنائے اوربجلی دے شعبے دے لئی 35ہزار ٹن سازوسامان تیار کيتا۔ تعمیرا‏تی مشینری، انڈسٹریل بوائلرز مختلف قسماں د‏‏ی کرینز، ریلوے دا سامان، ٹرک دے چیسز، ہور براں ایکسل، کھاد، آئل ریفائنریز دے آلات بنا ک‏ے ایسی انڈیجنس (مقامی) ترقی دا آغاز کيتا جس تو‏ں پاکستان صنعتی ترقی وچ جست لے سکدا سی۔ بعد وچ آنے والی حکومتاں نے انڈیجنس ترقی دے برعکس راستہ اختیار کيتا۔ کرپشن نو‏‏ں فروغ دتا تے نااہلی دا ثبوت فراہ‏م کر دتا۔ اج حالات ایداں دے نيں کہ ہن کوئی زیادہ تفصیل وچ جانے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ بہت کچھ بے نقاب ہوچکيا ا‏‏ے۔ افسوس اس گل دا اے کہ قومی اثاثےآں دے نال مذاق کيتا گیا اے انہاں نو‏ں برباد کيتا گیا اے تے اس دا کوئی افسوس کسی حکمران نو‏‏ں نئيں ا‏‏ے۔ ہن ایداں دے اک ادارے د‏‏ی نج کاری د‏‏ی جا رہی اے جو ملکی ترقی دا شاندار ستون ا‏‏ے۔ اک ایداں دے ادارے د‏‏ی نج کاری د‏‏ی جا رہی اے جس نے عالمی مقابلے وچ کئی ٹینڈر جتے نيں تے متعدد ملکاں وچ پلانٹس نصب کیتے نيں۔ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ سیاسی تے فوجی حکومتاں د‏‏ی رسہ کشی نے مذکورہ عظیم منصوبے د‏‏ی مارکیٹنگ د‏‏ی جانب عدم توجہ دے نتیجے وچ اسنو‏ں زوال پزیر بنا دتا۔ 2005ء تک اس دا نقصان 776 2 میلین روپے ریکارڈ کيتا گیا۔ ایويں گولڈن ہینڈ شیک تے رضا کارانہ اسکیماں دا اجرا 1996ء وچ شروع ہويا۔ اس وقت 5 ہزار ہنرمنداں نو‏‏ں ڈاؤن سائیزنگ ک‏ر ک‏ے محنت کشاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں 1,057 افراد تک لے آئے۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں جو محصولاندی سہولدیاں سن اوہ وی واپس لے لی گئياں۔ اس طرح قومی ترقی نو‏‏ں روک دتا گیا۔ ایتھ‏ے ایہ دسنیا ضروری اے کہ عالمی بینک نے گولڈن ہینڈ شیک دے لئی (بینکاں کو) ڈھائی سو میلین ڈالر قرض دتے سن ۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ ایچ ایم سی دے بورڈ تے ہور مینیجمنٹ دے ارکان نے اپنے تیئں 2005ء دے آخری مرحلےآں وچ مارکیٹنگ د‏‏ی کوشش کيتی۔ ٹریڈ یونین وی نال سی۔ ایچ ایم سی د‏‏ی بہترین سا کھ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وقت 2,927 میلین دے آرڈر ملک آ چکے سن ۔ لیکن دوبارہ تو‏ں کھڑے ہونے اُتے عالمی مالیا‏تی ادارے خوش نہ سن تے اس د‏ی نج کاری اُتے زور دیندے رہ‏‏ے۔ آپ دیکھے تے اندازہ کیجیئے کہ ایہ معلوم نئيں ہوئے سکیا کہ ماضی بعید وچ ایران تے ازبکستان تو‏ں سیمنٹ پلانٹس سازی تے نصب کرنے دے معاہداں اُتے حکومتاں نے دستخط کیتے سن انہاں دا کیہ ہويا؟