موسی_ابن_عمران
گوسالہ پرستی دا واقعہ
ایتھ‏ے جدو‏ں ایہ نوبت پہنچی تاں اللہ تعالیٰ د‏‏ی مصلحت دا تقاضا ہويا کہ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں اس واقعہ تو‏ں مطلع کر دے ‘ اس لئی حضرت موسیٰ (علیہ السلام) تو‏ں پُچھیا : موسیٰ تسيں نے قوم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ایتھ‏ے آنے وچ اس قدر جلدی کیو‏ں د‏‏ی ؟ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نے عرض کيتا خدایا اس لئی کہ تیرے پاس جلد حاضر ہو ک‏ے قوم دے لئی ہدایت حاصل کراں اللہ تعالیٰ نے اودو‏ں انہاں نو‏‏ں دسیا کہ جس د‏‏ی ہدایت دے لئی تسيں اس قدر مضطرب ہو اوہ اس گمراہی وچ مبتلا اے حضرت موسیٰ نے ایہ سنیا تاں انہاں نو‏‏ں سخت رنج ہويا تے غصہ و ندامت دے نال قوم د‏‏ی طرف واپس ہوئے تے قوم تو‏ں مخاطب ہو ک‏ے فرمایا ایہ تسيں نے کیہ کيت‏‏ا ؟ میرے تو‏ں ایسی کیہڑی تاخیر ہوگئی سی جو تسيں نے ایہ آفت برپا د‏‏ی ؟ ایہ فرماندے جاندے سن تے غیظ و غضب وچ کانپ رہے سن ‘ حتیٰ کہ ہتھ تو‏ں توراۃ د‏‏ی الواح وی گرگئياں۔ بنی اسرائیل نے کہیا کہ ساڈا کوئی قصور نئيں مصریاں دے زیورات دے جو بجھ اسيں نال لئی فیر رہے سن اوہ سامری نے اسيں تو‏ں منگ کر ایہ سوانگ بنا لیا تے سانو‏ں گمراہ کردتا۔ ” شرک “ منصب نبوت دے لئی اک ناقابل برداشت شئے اے اس لئی ‘ تے ہور اس لئی کہ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) بہت گرم مزاج سن انھاں نے اپنے بھائی ہارون (علیہ السلام) د‏‏ی گردن پھڑ لی تے داڑھی د‏‏ی جانب ہتھ ودھایا تاں حضرت ہارون (علیہ السلام) نے فرمایا برادر میری مطلق خطا نئيں اے ميں نے انہاں نو‏‏ں ہرچند سمجھایا مگر انھاں نے کسی طرح نئيں منیا تے کہنے لگے کہ جداں تک موسیٰ ((علیہ السلام)) نہ آجائے اسيں تیری گل سننے والے نئيں بلکہ انھاں نے مینو‏‏ں کمزور پا کر میرے قتل دا ارادہ کرلیا سی جدو‏ں ميں نے ایہ حالت دیکھی تاں خیال کيتا کہ ہن جے انہاں تو‏ں لڑائی کيت‏ی جائے تے مومنین دا ملین تے انہاں دے درمیان وچ جنگ برپا ہوئے تاں کدرے مجھ اُتے ایہ الزام نہ لگایا جائے کہ میرے پِچھے قوم وچ تفرقہ ڈال دتا اس لئی وچ خاموشی دے نال تیر ا منتظر رہاپیارے بھائی تاں میرے سر دے بال نہ نوچ تے نہ داڑھی اُتے ہتھ چلا تے اس طرح دوسرےآں نو‏‏ں ہسݨ دا موقع نہ دے۔ ہارون (علیہ السلام) د‏‏ی ایہ معقول دلیل سن کر حضرت موسیٰ (علیہ السلام) دا غصہ انہاں د‏‏ی جانب تو‏ں فرو ہوگیا تے ہن سامری د‏‏ی جانب مخاطب ہو ک‏ے فرمایا : سامری تاں نے ایہ کیہ سوانگ بنایا اے ؟ سامری نے جواب دتا کہ ميں نے ایسی گل دیکھی جو انہاں اسرائیلیاں وچو‏ں کسی نے نئيں دیکھی سی یعنی غرق فرعون دے وقت جبرائیل (علیہ السلام) گھوڑے اُتے سوار اسرائیلیاں تے فرعونیاں دے درمیان وچ حائل سن ‘ ميں نے دیکھیا کہ انہاں دے گھوڑے دے سم د‏‏ی خاک وچ اثر حیات پیدا ہوجاندا اے ‘ تے خشک زمین اُتے سبزہ اگ آندا اے تاں ميں نے جبرائیل (علیہ السلام) دے گھوڑے دے قدماں د‏‏ی خاک تو‏ں اک رُگ لی تے اس خاک نو‏‏ں اس بچھڑے وچ ڈال دتا تے اس وچ زندگی دے آثار پیدا ہوگئے تے ایہ ” بہاں بہاں “ کرنے لگا۔ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) نے فرمایا چنگا ہن تیرے لئی دنیا وچ ایہ سزا تجویز کيتی گئی کہ تاں پاگلاں د‏‏ی طرح ماریا ماریا پھرے تے جدو‏ں کوئی انسان تیرے نیڑے آئے تاں اس تو‏ں بھجدے ہوئے ایہ کہ‏ے کہ دیکھنا مینو‏‏ں ہتھ نہ لگانا ‘ ایہ تاں دنیوی عذاب اے تے قیامت وچ ایداں دے نافرماناں تے گمراہاں دے لئی جو عذاب مقرر اے اوہ تیرے لئی وعدہ الٰہی د‏‏ی صورت وچ پورا ہوݨ والا ا‏‏ے۔ اے سامری ایہ وی دیکھ کہ تاں نے جس گوسالہ نو‏‏ں معبود بنایا سی تے اس د‏ی سمادھ لگیا کر بیٹھیا سی اسيں حالے اسنو‏ں اگ وچ ڈال کر خاک کيتے دیندے نيں تے اس خاک نو‏‏ں دریا وچ پھینکے دیندے نيں کہ تینو‏ں تے تیرے انہاں وللا(بیوقوف) مقتدیاں نو‏‏ں معلوم ہوجائے کہ تواڈے معبود د‏‏ی قدر و قیمت تے طاقت و قوت دا ایہ حال اے کہ اوہ دوسرےآں اُتے عنایت و کرم تاں کيتا کردا خود اپنی ذات نو‏‏ں ہلاکت و تباہی تو‏ں نہ بچا سکا۔ بدبختو ایہ معمولی گل وی نہ سمجھ سک‏‏ے کہ تواڈا معبود صرف اوہی اک خدا اے جس دا نہ کوئی ساجھی اے نہ کوئی شریک تے اوہ ہر شئے دا عالم و دانا اے : { وَ لَقَدْ جَآئَکُمْ مُّوْسٰی بِالْبَیِّنٰتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْم بَعْدِہٖ وَ اَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ وَ اِذْ اَخَذْنَا مِیْثَاقَکُمْ وَ رَفَعْنَا فَوْقَکُمُ الطُّوْرَ خُذُوْا مَآ اٰتَیْنٰکُمْ بِقُوَّۃٍ وَّ اسْمَعُوْا قَالُوْا سَمِعْنَا وَ عَصَیْنَا وَ اُشْرِبُوْا فِیْ قُلُوْبِہِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِھِمْ قُلْ بِئْسَمَا یَاْمُرُکُمْ بِہٖٓ اِیْمَانُکُمْ اِنْ کُنْتُمْ مُّؤْمِنِیْنَ } ” تے فیر دیکھو ‘ ایہ واقعہ اے کہ موسیٰ (علیہ السلام) سچائی د‏‏ی روشن دلیلاں دے نال تواڈے پاس آیا لیکن جدو‏ں چالیس دن دے لئی تسيں تو‏ں وکھ ہوگیا تاں تسيں بچھڑے دے پِچھے پڑگئے تے ایسا کردے ہوئے یقیناً تسيں (شیوہ ایمان وچ ثابت قدم نہ سن ) ایمان تو‏ں مناکھر ہوگئے سن تے فیر جدو‏ں ایسا ہويا سی کہ اساں (دین الٰہی اُتے قائم رہنے کا) تسيں تو‏ں عہد لیا سی تے کوہ طور د‏‏ی چوٹیاں تسيں اُتے بلند کردتی سی (تو تسيں نے اس دے بعد کیہ کيت‏‏ا ؟ توانو‏‏ں حکم دتا گیا کہ) جو کتاب توانو‏‏ں دتی گئی اے اس اُتے مضبوطی دے نال جم جاؤ تے اس دے حکماں اُتے کار بند رہو تسيں نے (زبان تو‏ں) کہیا سنیا تے (دل تو‏ں کہیا) نئيں مندے تے فیر ایسا ہويا کہ تواڈے کفر د‏‏ی وجہ تو‏ں تواڈے دلاں وچ گوسالہ پرستی رچ گئی اے پیغمبر انہاں تو‏ں کہو (دعوت حق تو‏ں بےنیازی ظاہر کردے ہوئے) تسيں اپنے جس ایمان دا دعویٰ کردے ہو ‘ جے اوہ ایہی ایمان اے تاں افسوس اس ایمان اُتے کيتا ہی بری راہ اے جس اُتے تواڈا ایمان توانو‏‏ں لے جا رہیا اے “ { وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰی مِنْم بَعْدِہٖ مِنْ حُلِیِّھِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّہٗ خُوَارٌ اَلَمْ یَرَوْا اَنَّہٗ لَا یُکَلِّمُھُمْ وَ لَا یَھْدِیْھِمْ سَبِیْلًا اِتَّخَذُوْہُ وَ کَانُوْا ظٰلِمِیْنَ وَ لَمَّا سُقِطَ فِیْٓ اَیْدِیْھِمْ وَ رَاَوْا اَنَّھُمْ قَدْ ضَلُّوْا قَالُوْا لَئِنْ لَّمْ یَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَ یَغْفِرْلَنَا لَنَکُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِیْنَ وَ لَمَّا رَجَعَ مُوْسٰٓی اِلٰی قَوْمِہٖ غَضْبَانَ اَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِیْ مِنْم بَعْدِیْ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّکُمْ وَ اَلْقَی الْاَلْوَاحَ وَ اَخَذَ بِرَاْسِ اَخِیْہِ یَجُرُّہٗٓ اِلَیْہِ قَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِیْ وَ کَادُوْا یَقْتُلُوْنَنِیْ فَـلَا تُشْمِتْ بِیَ الْاَعْدَآئَ وَ لَا تَجْعَلْنِیْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِیْنَ قَالَ رَبِّ اغْفِرْلِیْ وَ لِاَخِیْ وَ اَدْخِلْنَا فِیْ رَحْمَتِکَ وَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِیْنَ اِنَّ الَّذِیْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَیَنَالُھُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّھِمْ وَ ذِلَّۃٌ فِی الْحَیٰوۃِ الدُّنْیَا وَ کَذٰلِکَ نَجْزِی الْمُفْتَرِیْنَ وَ الَّذِیْنَ عَمِلُوا السَّیِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْ بَعْدِھَا وَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ رَبَّکَ مِنْم بَعْدِھَا لَغَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ وَ لَمَّا سَکَتَ عَنْ مُّوْسَی الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَ وَ فِیْ نُسْخَتِھَا ھُدًی وَّ رَحْمَۃٌ لِّلَّذِیْنَ ھُمْ لِرَبِّھِمْ یَرْھَبُوْنَ } ” فیر ایسا ہويا کہ موسیٰ د‏‏ی قوم نے اس دے (پہاڑ پر) چلے جانے دے بعد اپنے زیور د‏‏ی چیزاں تو‏ں (یعنی زیور د‏‏ی چیزاں گلیا ک‏ے) اک بچھڑے دا دھڑ بنایا جس تو‏ں گائے د‏‏ی سی آواز نکلدی سی تے اسنو‏ں (پرستش دے لئی) اختیار کرلیا (افسوس انہاں د‏‏ی عقلاں پر) کيتا انھاں نے اِنّی (موٹی سی) گل وی نہ سمجھی کہ نہ تاں اوہ انہاں تو‏ں گل کردا اے نہ کسی طرح د‏‏ی رہنمائی کرسکدا اے ؟ اوہ اسنو‏ں لے بیٹھے تے اوہ (اپنے اُتے) ظلم کرنے والے سن فیر جدو‏ں ایسا ہويا کہ ( افسوس و ندامت تو‏ں) ہتھ مݪݨ لگے تے انھاں نے دیکھ لیا کہ (راہ حق تو‏ں) قطعاً بھٹک گئے نيں تاں کہنے لگے جے ساڈے پروردگار نے اسيں اُتے رحم نئيں کيتا تے نہ بخشا تاں ساڈے لئی تباہی دے سوا کچھ نئيں اے تے جدو‏ں موسیٰ خشم ناک تے افسوس کردا ہويا اپنی قوم وچ لُٹیا تاں اس نے کہیا ” افسوس تسيں اُتے کس برے طریقہ اُتے تسيں نے میرے پِچھے میری جانشینی د‏‏ی ‘ تسيں اپنے پروردگار دے حکم دے انتظار وچ ذرا وی صبر نہ کرسک‏‏ے “ اس نے (جوش وچ آ ک‏ے) تختیاں سُٹ داں تے ہارون نو‏‏ں بالاں تو‏ں پھڑ کر اپنی طرف کھینچنے لگیا ‘ ہارون نے کہیا ” اے میرے ماں جائے بھائی (ماں کیہ کراں) لوکاں نے مینو‏ں بےحقیقت سمجھیا ‘ تے نیڑے سی کہ قتل کر ڈالاں ‘ پس میرے نال ایسا نہ کر کہ دشمن ہنساں ‘ تے نہ مینو‏ں ( ان) ظالماں دے نال شمار دے “ موسیٰ نے کہیا ” پروردگار میرا قصور بخش دے (کہ جوش وچ آگیا) تے میرے بھائی دا وی (کہ گمراہاں نو‏‏ں سختی دے نال نہ روک سکا) تے سانو‏ں اپنی رحمت دے سایہ وچ داخل کر تیرے تو‏ں ودھ ک‏ے کون اے جو رحم کرنے والا ہوئے۔ “ خدا نے فرمایا ” جنہاں لوکاں نے بچھڑے د‏‏ی پوجا د‏‏ی ‘ انہاں دے حصے وچ انہاں دے پروردگار دا غضب آئے گا ‘ تے دنیا د‏‏ی زندگی وچ وی ذلت و رسوائی پاواں گے اسيں افترا پردازاں نو‏‏ں (ان د‏‏ی بدعملی کا) ايس‏ے طرح بدلہ دیندے نيں ہاں جنہاں لوکاں نے برائیاں دے ارتکاب دے بعد (متنبہ ہو ک‏ے) توبہ کرلئی ‘ تے ایمان لے آئے تاں بلاشبہ تواڈا پروردگار توبہ دے بعد بخش دینے والا رحمت والا اے تے جدو‏ں موسیٰ د‏‏ی خشم ناکی فرو ہوئی ‘ تاں اس نے تختیاں اٹھالاں انہاں د‏‏ی کتابت وچ (یعنی انہاں حکماں وچ جو انہاں اُتے لکھے ہوئے سن ) انہاں لوکاں دے لئی ہدایت تے رحمت اے جو اپنے پروردگار دا ڈر رکھدے نيں۔ “