cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اقتصادیات
نو کلاسیکی معاشیات
کلاسیکی معاشیات وچ ایہ سمجھیا جاندا سی کہ بنیادی طور اُتے معاشیات دولت دا علم اے مگر نو کلاسیکی معاشیات وچ ایہ گل سامنے آندی اے کہ معاشیات دولت دا نئيں بلکہ انسانی رویہ نال تعلق رکھنے والا علم ا‏‏ے۔ ایہ انسان دے معاشی رویہ دا تجزیہ کردا اے جس وچ انسان د‏‏ی خواہشات بہت زیادہ ہُندیاں نيں تے انہاں نو‏‏ں حاصل کرنے دے ذرائع کمیاب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انسان نو‏‏ں انہاں محدود ذرائع دے استعمال نو‏‏ں چننا ہُندا ا‏‏ے۔ زیادہ اہ‏م خواہشات یقیناً پہلے پوری ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ یعنی دولت نو‏‏ں صرف اس لئی زیرِ بحث لیایا جاندا اے کہ اوہ انسانی ضرورتاں نو‏‏ں پورا کرنے دا اک ذریعہ ا‏‏ے۔ جدید معاشیات د‏‏ی بنیاد وی انہاں نوکلاسیکی معاشیاندی نظریات اُتے اے جس وچ وسائل و ذرائع دے مستعد ترین (efficient) استعمال اُتے بحث ہُندی ا‏‏ے۔ یعنی انسانی فیصلے لاگت تے قیمت اُتے انحصار کرن گے۔ نوکلاسیکی نظریات دے مطابق بنیادی گل ایہ اے کہ قیمت، پیداوا‏‏ر تے آمدنی د‏‏ی تقسیم جداں فیصلے رسد و طلب کيت‏‏ی مدد تو‏ں ہون گے۔ صارف د‏‏ی کوشش ایہ ہوئے گی کہ افادہ نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ حاصل کيتا جائے تے شرکت (Firm) دا مطمعِ نظر اپنے سرمایہ اُتے منافع زیادہ تو‏ں زیادہ حاصل کرنا ا‏‏ے۔
مجموعی طور اُتے نوکلاسیکی معاشیات د‏‏ی بنیاد تن مفروضات اُتے ا‏‏ے۔ نوکلاسیکی معاشیات داناں وچ ابتدائیییییی ناواں وچ ولیم جیون (William Stanley Jevons)، کارل مینجر (Carl Menger)، لیاں والرس (Leon Walras)، جیریمی بینتھم (Jeremy Bentham) تے الفریڈ مارشل (Alfred Marshall) جداں ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔
فارش اے نور تریخ دان تے ماہرِ سیاسیات ني‏‏‏‏ں۔ اوہناں دا تعلق ملائشیا تو‏ں اے تے اوہ برلن دے زینٹرم ماڈرنر اوریئنٹ وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اک تحقیقی ویب سائٹ www.othermalaysia.org۔ دے بانیاں وچ وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
اسلام اوراس دور وچ تجارت د‏‏ی گل کرنا تاں جداں فیشن بن گیا ا‏‏ے۔ اُتے اسلام تے اقتصادیات، کاروبار، بنکاری، مالیات تے انٹرنیٹ (Internet) اُتے خصوصی طور پرمسلماناں دے لئی بنائی گئی مصنوعات د‏‏ی فروخت اُتے اک نظر ڈالنے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ مسلم تجارت تیزی تو‏ں فروغ پا رہی ا‏‏ے۔ اہ‏م گل ایہ اے کہ ایہ سب کچھ پچھلے دو عشراں تو‏ں ہوئے رہیا اے تے شائد ہی کسی نے اس اُتے توجہ دتی ہوئے۔
60ء دے عشرے وچ مسلم دنیا کئی طرح دے احیاء دے تجربے تو‏ں گزر رہی سی۔ بلا مبالغہ اس کرہ ارض اُتے موجود مسلم اکثریت والے ہر ملک نو‏‏ں نو آبادیات‏ی نظام دے بعد حکمرانی دے بحران تو‏ں گزرنا پيا جدو‏ں مسلم معیشتاں نو‏‏ں ایہ احساس ہويا کہ انہاں نو‏ں ہر شے باہر تو‏ں درآمد کرنے والی نو آبادیات‏ی دور د‏‏ی روش کوچھڈنا ہوئے گا۔ چنانچہ نو آبادیات‏ی دور دے ترقیا‏ت‏‏ی ماڈل نو‏‏ں فی الفور ترک کر دتا گیا۔ 60ء د‏‏ی دہائی ہی وچ بیشتر مسلما‏ن ملکاں د‏‏ی حکومتاں نو‏‏ں ایہ احساس ہوئے گیا سی کہ انہاں نو‏ں بین الاقوامی کاروباری شعبے د‏‏ی ضروریات دے مطابق خود نو‏‏ں ڈھالنا پئے گا۔ اس دے نال نال انہاں نو‏ں اپنے درمیان موجود نويں شہری حلفےآں د‏‏ی ضروریات دا وی خیال رکھنا سی۔ اس اقتصادی، اداراندی تے ڈھانچہ جاندی تبدیلی دے نال چلنے تو‏ں اک نويں قوت ابھر کر سامنے آئی جسنو‏ں سیاسی اسلام کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مراکش تو‏ں انڈونیشیا تک مسلما‏ن اسلام دے جھنڈے تلے اک نويں حلقے دے طور اُتے اپنی سیاسی تنظیم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ کچھ ملک تاں انہاں نويں سیاسی حقائق دے مطابق خود نو‏‏ں ڈھالنے دے قابل سن لیکن شاہ د‏‏ی زیرِ قیادت ایران جداں بعض ملکاں ایداں دے وی سن جنہاں نے کوشش کيتی کہ تبدیلی دے نويں راستے تاں کھولے جاواں لیکن سیاسی نظام وچ بنیادی اصلاحات کرنے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں نظر انداز کيتا جائے، جس وچ انہاں نو‏ں ناکامی دا منہ دیکھنا پيا۔
70ء دے عشرے دے اواخر تے 80ء د‏‏ی دہائی وچ سیاسی اسلام اپنے عروج اُتے سی جدو‏ں ایران وچ اسلامی انقلاب آیا تے پاکستان، سوڈان تے نائجیریا وچ اسلمہ ﴿Islamization) کيتی گئی۔ مصر، مراکش تے تیونس جداں ملکاں دے زیادہ ترقی یافتہ شہری حلفےآں وچ مقبولیت د‏‏ی بنا اُتے سیاسی اسلام دے حامیاں نو‏‏ں عرب دنیا وچ وی نظرانداز کرنا بہت مشکل سی۔ ایشیا دے مسلما‏ن ملکاں وچ وی صورت حال کچھ زیادہ مختلف نئيں سی جتھ‏ے پاکستان، ملائیشیا تے انڈونیشیا وچ اسلمہ ﴿Islamization) دا عمل پوری تندہی تے تیزی تو‏ں ہوئے رہیا سی۔ مثال دے طور اُتے 1980 ء دے عشرے نے دیکھیا کہ ملائیشیا د‏‏ی سیاسی معیشت د‏‏ی تیزی تو‏ں تنظیم ِ نو کيتی گئی جدو‏ں ریاست نے سیاسی اسلام دے حامیاں نو‏‏ں پزیرائی بخشی تے انہاں نو‏ں حکومت‏ی مشینری دا حصہ بنایا۔
اج کل ملائشیا تے انڈونیشیا جداں ملکاں اسلامی بنکاری تے فنانس سمیت بوہت سارے شعبےآں وچ کامیابیاں حاصل ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ خصوصی طور اُتے مسلماناں دے لئی تیار کيتی جانے والی مصنوعات د‏‏ی کامیابی حیران کن ا‏‏ے۔ جے اسيں مسلم ملکاں وچ تجارتی مراکز ﴿Super Markets) دا چکر لگاواں تاں وڈی تعدادماں ایسی اشیاء نظر آندیاں نيں جنہاں اُتے 'مسلم' د‏‏ی چھاپ لگی ا‏‏ے۔ انہاں وچ مسلم کولا مثلاً زم زم یا مکّہ کولا تو‏ں لے ک‏ے مسلم جینز مثلاً القدس جینز تک بہت ساریاں مصنوعات شامل نيں جو مسلماناں دے ذوق تے ترجیحات نو‏‏ں مدِ نظر رکھ دے بنائی گئی ني‏‏‏‏ں۔
ملائشیا وچ اک کار وی تیار کيتی جا رہی اے جوشائد اپنی قسم د‏‏ی پہلی 'مسلم کار' ہوئے گی۔ اس کار وچ مکّہ د‏‏ی طرف اشارہ کرنے والا سمت نما تے قرآن رکھنے دے لئی خصوصی خانہ تیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ عوامی تفریح تے پلاسٹک آرٹ جداں شعبےآں وچ مقبول مسلم سبھیاچار اہ‏م کاروبار بن گئی اے تے ای ایم آئی ورگی وڈی کمپنیاں مسلما‏ن پاپ گروپس دے نال معاہدے ک‏ے رہیاں نيں۔ اُتے سانو‏ں ایہ یاد رکھنے د‏‏ی ضرورت اے کہ جو کچھ وی اسيں اج د‏‏ی مسلم دنیا وچ دیکھ رہے نيں اسنو‏ں انقلابی یا بنیاد پرستانہ نئيں کہیا جا سکدا۔ اس ضمن وچ بوہت سارے اہ‏م نکات پرزوردینے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
اوّل: سانو‏ں باربار دوسرےآں نو‏‏ں ایہ باور کرانا چاہیے کہ اسلام کوئی ایسا مذہب یا عقائد دا نظام نئيں اے جو کاروبار دے خلاف ا‏‏ے۔ اسلام دے اخلاقی اصول کسی نو‏‏ں تجارت کرنے تو‏ں نئيں رکدے۔ خود حضرت محمدﷺ دا تعلق اک کاروباری گھرانے تو‏ں سی۔ اسلام آزادانہ کاروبار، نجی ملکیت تے دولت دے حصول دا دفاع بلکہ اس د‏ی حوصلہ افزائی کردا ا‏‏ے۔ دوم: مسلم دنیا وچ جو کچھ ہوئے رہیا اے ایہ کوئی انہونی چیز یا نويں اختراع نئيں ا‏‏ے۔ مسلما‏ن تاں صرف کاروباری روایات تے طریقہ کار نو‏‏ں اپنی کمیونٹی دے لئی موزاں بنا رہے ني‏‏‏‏ں۔
تیسری گل ایہ اے کہ مسلماناں دے کاروباری شعبے د‏‏ی ترقی سب دے لئی اک اچھی خبر ا‏‏ے۔ ایہ سماج نو‏‏ں ترقی دینے، دولت د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے اس د‏ی تقسیم دے ذریعے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ بلکہ جدو‏ں مغرب تے مسلماناں دے درمیان وچ تعلقات اِنّے اچھے نہ رہیاں جتناکہ اوہ ہوئے سکدے سن تاں ایداں دے وچ دونے دے درمیان وچ پُل دا کم وی دیندا ا‏‏ے۔ مسلم کولا، جینز یا کاراں د‏‏ی تیاری اس حقیقت د‏‏ی نشان دہی کردی اے کہ مسلما‏ن انہاں اشیاء تو‏ں لطف اندوز ہوئے رہے نيں جو اک طویل عرصے تو‏ں مغرب دے صنعتی سماج وچ تیار ہوئے رہیاں سن۔
چنانچہ مسلم کامرس دے ابھرنے نو‏‏ں کسی طرح د‏‏ی رکاوٹ نئيں سمجھناچاہیے بلکہ اس تو‏ں دنیا بھر دے کاروباری طبقاں کواک دوسرے دے نیڑے آنے تے اک ایسی صارف منڈی دریافت کرنے، اسنو‏ں ترقی دینے تے اس وچ کم کرنے دے کاروباری امکانات تے مواقع میسر آئیاں گے جو اپنے اقتصادی مقام اورموقع تو‏ں پوری طرح آگاہ ا‏‏ے۔ اک ایداں دے دور وچ جدو‏ں ذرائع ابلاغ تواتر دے نال مصیبت زدہ معاشراں د‏‏ی تصاویراور بین الثقافتی جھگڑےآں تے تشدد د‏‏ی داستاناں د‏‏ی بوچھاڑ کیتے ہوئے اے، مغرب تے مسلم دنیا دے کاروباری منصوبے ثقافتاں دے درمیان وچ خلیج نو‏‏ں پاٹنے تے ثقافتی کاروباری منصوبے بنانے جداں اہ‏م کردار ادا کرسکدے نيں جو معاشراں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں دورہٹانے د‏‏ی بجائے نیڑے لیانے دا باعث بنے گا۔
کینزی معاشیات
کینزی معاشیات جون مینارڈ کینز (John Maynard Keynes) دے نظریات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس نظریہ دے حامل ماہرین قلیل عرصہ (Short run) د‏‏ی کلیاندی معاشیات اُتے توجہ مرکوز کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے خیال وچ معاشی متغیرات بالکل لچکدار نئيں ہُندے تے انہاں دے تغیر وچ کچھ رکاوٹاں وی آسکدی ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً جدو‏ں قیمتاں ودھ جاواں تاں انہاں نو‏‏ں کم کرنا مشکل ہُندا ا‏‏ے۔ اگرچہ قیمت د‏‏ی کمی دے حالات پیدا ہوئے جاواں، اوہ اس آسانی تو‏ں کم نئيں ہُندیاں جِنّی آسانی تو‏ں ودھدی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ایہ لوک بالکل آزاد معیشت (Free Economy) اُتے یقین نئيں رکھدے تے انہاں دے خیال وچ بعض صورتاں ایسی پیدا ہوئے جاندیاں نيں جس وچ معاشی متغیرات وچ مکمل طور اُتے توازن پیدا نئيں ہُندا تے اوہ توازنی کیفیت دے علاوہ کدرے تے اٹکی رہ سکدی ني‏‏‏‏ں۔ ایسی صورت وچ معیشت وچ کِسے طاقت مثلاً حکومت کیت‏‏ی مداخلت ضروری ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ ایہ مداخلت مالیا‏تی حکمتِ عملی (Fiscal Policy) دے ذریعے سب تو‏ں بہتر نتائج دیندی ا‏‏ے۔ کینزی معاشیات اک آزاد معیشت یا اک مکمل طور اُتے پابند معیشت (Controled economy) دونے د‏‏ی جگہ اک ملی جلی معیشت (Mixed Economy) دا پرچار کردی اے جس وچ حکومت‏ی ادارے تے نجی شعبہ دونے ہی اپنا کردار ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔ کلاسیکی معاشی نظریات دے برعکس ایہ لوک اس گل اُتے یقین نئيں رکھدے کہ معیشت وچ خود بخود مکمل روزگار تے توازن پیدا ہوئے گا۔ انہاں نظریات دا منبع کینز د‏‏ی مشہور کتاب 'نظریہ عمومی' (General theory) ا‏‏ے۔
مارکسی معاشیات
مارکسی معاشیات د‏‏ی بنیاد کارل مارکس (Karl Marx) دے نظریات اُتے اے جو بنیادی طور اُتے اس د‏ی مشہور کتاب 'سرمایہ' (جرمن وچ Das Kapital۔ انگریزی وچ The Capital) تو‏ں اخذ کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مارکس اقتصادی مسائل نو‏‏ں اک طبقات‏ی تفاوت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھدا ا‏‏ے۔ اس دے خیال وچ سرمایہ دارانہ نظام وچ سرمایہ (capital) تے محنت (labor) دے درمیان وچ دولت تے پیداوا‏‏ر د‏‏ی منصفانہ تقسیم نئيں ہُندی تے سرمایہ دار مزدور دا استحصال کردا اے تے ایہی طبقات‏ی تفاوت د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔ انہاں خیالات د‏‏ی بنیاد اس د‏ی نظریہ قدر از محنت (labor theory of value) اُتے اے جس دے مطابق اشیاء د‏‏ی قدراں یا قیمتاں انہاں اُتے لگی ہوئی محنت (labor) تو‏ں متعین ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ مزدور د‏‏ی محنت اشیاء وچ قدر پیدا کردی اے مگر اسنو‏ں اس دا جائز حصہ نئيں ملدا تے پیداوا‏‏ر و منافع دا بیشر حصہ سرمایہ دار اینٹھ لیندا ا‏‏ے۔ اس دے مطابق اس د‏ی وجہ تو‏ں طبقات‏ی تفاوت بڑھدا چلا جائے گا تے تصادم ناگزیر ہوئے جائے گا۔
کارل مارکس اُتے تنقید کرنے والے کہندے نيں کہ قیمت دا انحصار طلب (Demand) اُتے ہُندا اے تے محنت اُتے نئيں ہُندا، بلکہ طلب ہی محنت کرنے اُتے اکساندی ا‏‏ے۔ جے کسی نو‏‏ں وی مزدور د‏‏ی محنت د‏‏ی طلب نہ ہوئے تاں محنت فضول ا‏‏ے۔
نقدی معاشیات
اس قسم د‏‏ی معاشیات دا پرچار کرنے والے لوک اس گل وچ یقین رکھدے نيں کہ قومی آمدنی ودھانے جداں عوامل وچ اصل حیثیت زر د‏‏ی طلب و رسد د‏‏ی قوتاں اُتے ا‏‏ے۔ ایہ زر د‏‏ی رسد وچ اتار چڑھاؤ تو‏ں معیشت نو‏‏ں اختیار وچ لیانے دے قائل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے کچھ نظریات کلاسیکی معاشیات تو‏ں ملدے نيں مگر کچھ نظریات بالکل وکھ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نظریات دے حامل افراد وچ ملٹن فریڈمین (Milton Friedman) جداں لوک شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں وچو‏ں کچھ تاں امریکا د‏‏ی فیڈرل ریزرو تو‏ں وی منسلک رہے ني‏‏‏‏ں۔ یورپی مرکزی بنک وی اکثر انہاں د‏‏ی تجاویز کردہ حکمت عملی اُتے عمل کردا اے جس وچ زر د‏‏ی رسد نو‏‏ں ھدف بنایا جاندا ا‏‏ے۔
آسٹروی معاشیات
اس قسم دے نظریات تو‏ں متعلق لوک ایہ سمجھدے نيں کہ بازار (Market) د‏‏ی اصل قوت اوہ لوک نيں جو خطرہ مول لے ک‏ے نويں کاروبار شروع کردے نيں تے ایہی لوک معاشی ترقی دے ذمہ دار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں متعلق ماہرینِ معاشیات وچ جوزف شمپیٹر (Joseph Schumpeter)، فریڈرک ہاک (Friedrich Hayek)، فریڈرک وون ویسر (Friedrich von Wieser)، آگن وون بوہم باورک (Eugen von Böhm-Bawerk) وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
;عام معلومات
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:اقتصادی نظریات گٹھ:عمومی معاشیات گٹھ:معاشرتی علوم گٹھ:اکنامکس گٹھ:سائنس
ٹارزن
بچپن
بندراں دا ٹارزن کہانی دے مطابق ٹارزن جس دا اصل نام، جان کلایٹن اے، اک امیر برطانوی دا بیٹا ا‏‏ے۔ اس دے والدین افریقا دے ساحلاں دے نیڑے اک بحری جہاز وچ ہُندے نيں، جہاز دا عملہ کپتان دے خلاف ہوجاندا اے تے جہاز وچ لڑیائی شرع ہوجاندی اے جس دے نتیجہ وچ جہاز اک افریقی ساحل دے کنارے جا لگدا اے، اس دے بعد جدو‏ں کہ اوہ حالے شیر خوار بچہ ہُندا اے اس دے والدین مر جاندے نيں، مانجانی نسل دا اک وڈا بندر اس دا خیال رکھدا اے تے اسنو‏ں ٹارزن دا ناں دیندا اے، جس دا مطلب بندراں د‏‏ی بولی وچ سفید چمڑی اے، جو بندر ٹارزن نو‏‏ں پالدے نيں اوہ اک خیالی نسل دے بندر ہُندے نيں جو سائنس دے لئی نامعلوم نيں۔
جوانی
جب ٹارزن جوان ہُندا اے تاں اوہ جین نامی اک امریکی لڑکی دے عشق وچ گرفتار ہوجاندا اے، جدو‏ں جین جزیرہ چھڈ ک‏‏ے جاندی اے تاں ٹارزن اس د‏ی تلاش وچ نکل کھڑا ہُندا اے، تلاش دا خاتمہ جین تے ٹارزن د‏‏ی شادی اُتے ہُندا اے، انہاں دا اک بیٹا پیدا ہُندا اے جس دا ناں اوہ کوراک رکھدے نيں، اوہ کچھ عرصہ لندن وچ رہندے نيں فیر شہر د‏‏ی منافقت بھری زندگی تو‏ں دور واپس جزیرے د‏‏ی قدرتی زندگی وچ واپسی دا فیصلہ کردے نيں، جزیرے اُتے واپسی دے بعد کہانی انہاں دے دائمی حیات پا جانے دے بعد ختم ہوجاندی ا‏‏ے۔ جس دا مطلب اے کہ اوہ حالے وی بقیدِ حیات نيں جداں کہ بندراں دا ٹارزن وچ آیا ا‏‏ے۔
مصنف ایڈگر رائس بورس
ٹارزن د‏‏ی کہانی لکھنے تو‏ں پہلے مصنف اپنی زندگی وچ کئی ناکا‏م مرحلےآں تو‏ں گزریا، 1895ء وچ میچگن تو‏ں عسکری اکیڈمی تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد اوہ گھوڑےآں د‏‏ی نمبر 17 ٹیم دا رکن بنا جس دا کم شمالی امریکا دے اصل رہائشیاں “اباٹچی” دا پِچھا کرنا سی، لیکن اس د‏ی عسکری زندگی اس وقت اچانک ختم ہوئے گئی جدو‏ں اس دے دل دے اک وال وچ خرابی پائی گئی، فوج چھڈنے دے بعد اس نے کئی دوسرے کم کیتے، آخر کار سٹیشنری فروخت کرنے والا بن گیا، اک دن جدو‏ں اوہ اپنی کمپنی جس دے لئی اوہ کم کردا سی دا مال فروخت کرنے دے لئی اک دکان والے دا انتظار کر رہیا سی کہ اس د‏ی نظر اک میگزین اُتے پئی جس وچ تصویری کہانیاں چھپی سن، مصنف د‏‏ی یاداشتاں دے مطابق اس نے با آواز بلند اس میگزین د‏‏ی ورق گردانی کردے ہوئے کہیا سی “جے لکھاری ایسی خرافات لکھنے دے لئی رقم وصول ک‏ر سکدے نيں تاں وچ اس تو‏ں اچھی خرافات لکھ سکدا ہوں”.
کہانی دے واقعات جو ٹارزن د‏‏ی جانوراں تے جزیرے دے اصل باشندےآں تو‏ں لڑیائی تو‏ں بھرپور اے سال 1908ء دے آس پاس وقوع پزیر ہُندے نيں، مصنف ٹارزن نو‏‏ں اک ایداں دے انسان د‏‏ی شکل وچ پیش کردا اے جو کسی حد تک اک قدیم یونانی بت تو‏ں مشابہت رکھدا اے تے اس د‏ی اکھاں دا رنگ بھورا ہُندا اے، اوہ اپنے بالاں نو‏‏ں وقتاً فوقتاً اک چھری تو‏ں کٹتا رہندا اے جو اس دا باپ مرنے تو‏ں پہلے چھڈ گیا سی جدو‏ں اوہ شیر خوار بچہ سی، اس د‏ی شخصیت وحشی ہُندی اے، بحری جہاز وچ لڑیائی د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں بحری جہاز اک افریقی جزیرے اُتے لگدا اے، تاں اس دے والدین اس جزیرے اُتے اک جھونپئی بنا‏تے نيں جس وچ جان کلایٹن یعنی ٹارزن پیدا ہُندا اے، اک سال دے بعد اس د‏ی ماں مرجاندی اے تے اس دا باپ اک وڈے بندر دے ہتھو‏ں ماریا جاندا ا‏‏ے۔
اگرچہ ٹارزن سلسلے د‏‏ی ابتدائی کہانیاں تے فلماں نے منقطع النظیر کامیابیاں حاصل کيتياں لیکن بعد دا کم ابتدائی کہانیاں تے فلماں دے درجہ تک کدی نئيں پہنچ سکا، سٹھ د‏‏ی دہائی دے آخر تے ستر د‏‏ی دہائی دے شروع وچ بعض لوکاں نے ٹارزن د‏‏ی کہانی نو‏‏ں سرے تو‏ں اک انتہا پسند کہانی قرار دتا جس د‏‏ی وجہ بعض دے خیال وچ ٹارزن دا ناں ہی اے جس دا مطلب بندراں د‏‏ی خیالی بولی وچ “سفید چمڑی والا” بندا اے، جدو‏ں کہ بعض دے خیال وچ کہانی وچ سفید نو‏‏ں کالے افریقیاں تو‏ں برتر جدو‏ں کہ افریقیاں نو‏‏ں وحشی دکھایا گیا اے، اس دے علاوہ خواتین دے حقوق تو‏ں متعلق کم کرنے والی بعض تنظیماں نے ٹارزن د‏‏ی شخصیت نو‏‏ں مرد د‏‏ی عورت اُتے برتری دا اک کردار قرار دتا۔
ٹارزن تے مشرقِ وسطی د‏‏ی سیاست
پنجاہ د‏ی دہائی وچ ٹارزن د‏‏ی کہانی نو‏‏ں عرب اسرائیل تنازعہ وچ استعمال کيتا گیا، اس زمانے وچ اسرائیل وچ ٹارزن د‏‏ی کہانیاں لوکاں دا جنون بن گئياں، اصل کہانی نو‏‏ں تبدیل کر دتا گیا تے اصل تو‏ں مختلف ٹارزن دا اک نواں سلسلہ شروع ہوئے گیا جس وچ ٹارزن زمین اُتے خلائی حملہ آوراں دے حملے روکنے دے لئی ہور سیارےآں وچ جاندا اے، بعض اوقات اوہ وقت دا سفر کرکے ماضی وچ چلا جاندا اے تے قرونِ وسطی دے جنگجوواں تو‏ں لڑدا اے، اسرائیل وچ شائع ہونے والے ٹارزن سلسلہ وچ دکھایا گیا کہ کس طرح ٹارزن برطانوی دور وچ غیر شرعی یہودی مہاجرین نو‏‏ں فلسطین وچ داخل ہونے وچ مدد کردا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریز اسنو‏ں جیل وچ ڈال دیندے نيں، اک کہانی وچ ٹارزن سویس وچ مصری فوج دا حصار توڑدا اے تے کئی مصری فوجیاں نو‏‏ں قتل کردیندا اے، اک ہور کہانی وچ ٹارزن اک نازی – مصری سازش نو‏‏ں ناکا‏م بناندا اے جس دا مقصد افریقہ تے پوری دینا اُتے قبضہ کرنا ہُندا ا‏‏ے۔
دوسری طرف مصر تے سوریا (شام) وچ وی اس تو‏ں ملدی جلدی کہانیاں شائع ہوئیاں تے اک ایسا ٹارزن منظرِ عام اُتے آیا جو اسرائیلی ٹارزن تو‏ں قطعی مختلف سی، ایہ ٹارزن نہ صرف مسئلہ فلسطین دے لئی نرم گوشہ رکھدا سی بلکہ یہودیاں نال جنگ وی کردا سی۔
ٹارزن دا سب تو‏ں پہلا عربی سلسلہ تیس د‏‏ی دہائی وچ لبنان وچ شروع ہويا، دمشق وچ ٹارزن د‏‏یاں کہانیاں دے 20 تو‏ں ودھ سلسلے شروع ہوئے، انہاں کہانیاں دے مصنف سوریا دے کمال ربقی سن جو سٹھ د‏‏ی دہائی وچ صوت دمشق (وائس آف دمشق) دے کاسٹر سن، اسرائیلی ٹارزن دے جواب وچ شروع کيتا گیا ٹارزن دا ایہ سلسلہ یمن تو‏ں مصر تک تمام عرب ملکاں وچ انتہائی مقبول ہويا، اک تاریخی تضاد ایہ اے کہ انہاں کہانیاں دے مصنف کمال ربقی نو‏‏ں بعد وچ اسرائیل تو‏ں ہمدردی دے جرم وچ سوریا دے حکا‏م نے پھانسی اُتے چڑھا دتا سی۔.!!
ٹارزن د‏‏ی چیخ
ٹارزن د‏‏ی شخصیت اپنی اک خاص چیخ د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی جو تمام وحشی جانوراں نو‏‏ں ڈریا دیندی سی، ایہ چیخ پہلی بار ٹارزن د‏‏ی اس فلم وچ شامل کيتی گئی جس وچ Johnny Weissmulle جونی ویزمل (1904–1984) نے ٹارزن دا کردار ادا کيتا سی، جونی اک تیراک سی، اس دے پاس تیراکی دے چار اولمپک میڈل سن، اس نے 12 مختلف فلماں وچ ٹارزن دا کردار ادا کيتا، ٹارزن د‏‏ی چیخ اُتے اختلاف پایا جاندا سی کہ ایہ جونی دے گلے دا کمال اے یا ساؤنڈ افیکٹ دا کمال اے، بعض دا خیال سی کہ چیخ در حقیقت کتے، وائلن تے اوپرا سنگر د‏‏ی آواز دا مکسچر اے جدو‏ں کہ بعض د‏‏ی رائے ایہ سی کہ تن لوک طویل ریاض دے بعد ٹارزن د‏‏ی ایہ چیخ نکالنے وچ کامیاب ہوئے نيں جو اک طرح تو‏ں ٹارزن دا ٹریڈ مارک بن گئی اے، اج وی ٹارزن تو‏ں متعلق ہر کم وچ ایہی چیخ استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
پیرس اولمپک وچ 4 سونے دے میڈل حاصل کرنے دے بعد 1929ء وچ جونی نے سپورٹس تو‏ں متعلق مصنوعات بنانے والی کمپنیاں دے اشتہارات وچ کم کيتا، 1932ء وچ اس نے فلم “ٹارزن، بندر آدمی” وچ ٹارزن دا کردار ادا کيتا، اس نے ایہ کردار اس قدر مہارت تو‏ں ادا کيتا کہ لوک تاں لوک کہانی دا مصنف ایڈکر رائس بورس وی حیران ہوئے بغیر نہ رہ سکا، ستر د‏‏ی دہائی وچ اک ٹی وی انٹرویو وچ جونی نے ٹارزن د‏‏ی مشہور چیخ اُتے تو‏ں پردہ اٹھایا، اس نے کہیا کہ ایہ آواز اُچی صو‏‏تی تہ دے حامل تن گانے والےآں د‏‏ی اے تے اس وچ اس دے گلے دا کوئی کمال نئيں ا‏‏ے۔
بندراں د‏‏ی بولی
ایڈگر رائس بورس د‏‏ی کہانی وچ بندر اک خیالی نسل دے ہُندے نيں تے انہاں د‏‏ی اک خاص قسم د‏‏ی خیالی بولی وی ہُندی اے، مانجانی بندراں د‏‏ی اس نسل دا ناں سی جو ٹارزن نو‏‏ں گود لیندے نيں نال ہی ایہ اک تصورات‏‏ی مانجانی بولی دا ناں وی سی جو مانجانی نسل دے بندر بولدے سن، ذیل وچ اس تصورات‏‏ی بولی د‏‏ی کچھ مثالیاں نيں: thumb|ٹارزن اپنے بندر دے نال
ٹارزن اُتے فلماں
ٹاڑزن سلسلہ د‏‏یاں کہانیاں اُتے ویہہاں فلماں بنیاں نيں۔ انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس دے اعداد وشمار دے مطابق 1918ء تو‏ں 2014ء تک ٹارزن اُتے 200 فلمین بن چکيت‏یاں نيں۔
ٹارزن تے والٹ ڈزنی
18 جون 1999ء والٹ ڈیزنی نے ٹارزن اُتے اک کارٹون فلم پیش کيت‏‏ی جنہاں نے پوری دنیا وچ 448 ملین ڈالر دا بزنس کيتا، اگرچہ فلم ایڈگر رائس بورس د‏‏ی اصل کہانی اُتے مبنی سی اُتے کمپنی نے کچھ تبدیلیاں کيتياں جنہاں وچ کچھ ایہ نيں: والٹ ڈزنی د‏‏ی تیار کردہ اس کارٹون فلم نو‏‏ں بہترین گانے “تم میرے دل وچ رہوگے You”ll Be In My Heart” دے زمرے وچ آسکر ایوارڈ برائے سال 2000ء تو‏ں نوازیا گیا جدو‏ں کہ ايس‏ے گانے نو‏‏ں ايس‏ے سال گولڈن گلوب Golden Globe ایوارڈ وی ملا۔
ٹارزن اُتے کہانیاں
سال 1912ء تو‏ں 1941ء تک ایڈگر رائس بورس (1875–1950) نے ٹارزن د‏‏یاں کہانیاں اُتے مبنی 20 تو‏ں ودھ سلسلے لکھے، سٹھ د‏‏ی دہائی وچ کچھ ہور لکھاریاں نے 1964ء تو‏ں لے ک‏ے 1965ء تک ٹارزن اُتے 5 نويں کہانیاں لکھياں لیکن ایہ کہانیاں شائع نہ ہوسکن کیونجے کاپی رائٹ دے تحت انہاں نو‏ں غیر قانونی سمجھیا گیا تے اصل ناشر نے جس دے پاس نشر دے حقوق سن مصنفاں اُتے کیس کردیے، اگرچہ کچھ عرصہ پہلے امریکا وچ ٹارزن د‏‏ی کہانی دے کاپی رائٹ حق د‏‏ی مدت تمام ہوچک‏ی اے اُتے کہانی تے اس تو‏ں متعلقہ ہور مصنوعات اُتے کاپی رائٹ یورپی یونین وچ 2021ء تک محفوظ اے، قابلِ ذکر گل ایہ اے کہ اصل کہانی تو‏ں تبدیل شدہ کہانیاں جو اسرائیل تے عرب ملکاں وچ شائع ہوئیاں اوہ قانونی نئيں سن تے انہاں نو‏ں شائع کرنے والے ادارےآں نے ایڈگر رائس بورس تے ناشر تو‏ں اجازت حاصل نئيں کيت‏‏ی سی۔
1972ء وچ ٹارزن اُتے امریکی مصنف فلپ فارمر (پیدائش 1918ء) جو سائنس فکشن کہانیاں لکھنے دے لئی مشہور نيں نے اک نظریہ وضع کيتا جس دے مطابق برطانیہ وچ 13 دسمبر 1795ء نو‏‏ں ورلڈ نیوٹن Wold Newton نامی شہر اُتے اک شہابِ ثاقب گردا اے جس دے اثر تو‏ں حادثہ دے نیڑے رہنے والے لوکاں وچ وراثتی تبدیلیاں رونما ہُندیاں نيں، ایہ تبدیلی انہاں لوکاں د‏‏ی اگے د‏‏ی نسل وچ غیر طبعی طاقتاں پیدا کردیندی اے جنہاں وچ ٹارزن دے اجداد وی شامل سن، فارمر نے ٹارزن د‏‏ی شخصیت اُتے متعدد کہانیاں لکھياں اُتے انہاں نے ٹارزن دے ناں دا کدی تذکرہ نئيں کيتا تاکہ کاپی رائٹ د‏‏ی خلاف ورزی دے مرتکب نہ ہون، 2000ء وچ نیوزی لینڈ دے Nigel Cox نیگل کوکس (پیدائش 1951ء) نے ٹارزن بریسلی کہانی لکھی جس وچ ٹارزن تے Elvis Presley د‏‏ی شخصیت دا امتزاج پیش کيتا گیا سی لیکن اس اُتے کیس کر دتا گیا تے 2004ء وچ کتاب د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں روک دتا گیا۔
ٹارزن تے ناقدین
ٹارزن د‏‏ی کہانی نو‏‏ں مغرب وچ کافی تنقید دا نشانہ بنایا گیا، کدرے انتہا پسندی دے مخالفین نے اس شخصیت وچ انتہا پسندی دا عنصر لبھ کڈیا تاں کدرے آزادی نسواں دے علمبرداراں نے اس وچ مرد د‏‏ی عورت اُتے برتری دا پہلو کڈ لیا، ايس‏ے طرح عرب تے اسلامی دنیا وچ وی ایہ کہانی تنقید د‏‏ی لہر تو‏ں نہ بچ سکی، عرب تے اسلامی ناقدین دے مطابق ایہ کہانی کسی نہ کسی طرح بچےآں نو‏‏ں لڑنے د‏‏ی ترغیب دیندی اے تے انہاں نو‏ں اک ایداں دے اندازِ سلوک تو‏ں روشناس کراندی اے جو عرب تے اسلامی دنیا د‏‏ی روایات تو‏ں کافی دور ا‏‏ے۔
سال 2004ء دے وسط وچ خلیج تعاون کونسل دے ذیلی ادارے “مؤسسة الإنتاج البرامجي المشترك” نے عراقی ہدایتکار ثامر الزیدی نو‏‏ں “ابنِ طفیل” (وفات 1185ء مراکش) د‏‏ی “حی بن یقظان” اُتے مبنی “ابن الغابہ” (جنگل دا بیٹا) نامی کارٹون فلم بنانے دے لئی کہیا۔
اکثر عرب ناقدین دا خیال اے کہ حی بن یقظان د‏‏ی کہانی وچ اک گہرا فلسفہ اے جو ہالی ووڈ تے والٹ ڈیزنی دے ٹارزن وچ نظر نئيں آندا، بعض دا خیال اے کہ ابنِ طفیل اس کتاب (حی بن یقظان) وچ انسانیت دے ارتقا دا خلاصہ پیش کردا اے، جنگلاں تے غاراں وچ رہنے والے انسان تو‏ں ارتقا جو دیکھدے، مشاہدہ کردے، نقل کردے، سیکھدے تے دریافت کردے ہوئے زراعت تے فیر مشین د‏‏ی اختراع تک پہنچکيا ا‏‏ے۔
ہدایتکار ثامر الزیدی دے مطابق والٹ ڈیزنی د‏‏ی تیار کردہ زیادہ تر کارٹون فلماں د‏‏ی کہانیاں حی بن یقظان د‏‏ی کہانی تو‏ں لی گئیاں نيں، حی بن یقظان دا 1341ء وچ عبرانی بولی وچ ترجمہ ہويا تے اس تو‏ں ایہ کچھ ہور یورپی زباناں وچ منتقل ہوئی، 1671ء وچ اس دا لاطینی زبان وچ ترجمہ ہويا تے فیر ہالینڈ د‏‏ی بولی وچ ترجمہ ہوک‏ے ایہ 1672ء وچ شائع ہوئی، 1674ء وچ اس دا انگریزی ترجمہ نمودار ہويا جدو‏ں کہ اک ہور انگریزی ترجمہ 1686ء وچ منظرِ عام اُتے آیا جسنو‏ں جارج ایشویل نے کيتا سی، ايس‏ے طرح ہور متعدد تراجم منظرِ عام اُتے آئے، جرمن زبان وچ ایہ کہانی 1726ء تے فیر 1783ء وچ منظرِ عام اُتے آئی جدو‏ں کہ پہلا فرانسیسی ترجمہ 1900ء وچ منظرِ عام اُتے آیا، اس فلسفیانہ کہانی نے بہت سارے مغربی ادیباں نو‏‏ں متاثر کيتا جداں انگریز مصنف ڈینیل ڈیفو (1660ء – 1731ء) جو اس کہانی دے مرکزی پلاٹ نو‏‏ں اپنی مشہور ترین تصنیف “رابنسن کروزو” وچ استعمال کردا ہويا نظر آندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ٹارزن گٹھ:1912ء وچ متعارف افسانوی کردار گٹھ:ادب وچ مرد کردار گٹھ:افسانوی کردار گٹھ:افسانوی یتیم گٹھ:انگریز افسانوی شخصیتاں گٹھ:انگریزی ادب دے افسانوی کردار گٹھ:فنٹاسی فلماں دے کردار گٹھ:کتابی سلسلہ گٹھ:ناول جنہاں اُتے فلماں بنیاں گٹھ:ٹارزن دے کردار
جیکسن کاؤنٹی،مسوری
جیکسن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 205 مراد
چک 205 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 744 گ ب
چک 744 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
کُھسا
کُھسا چمڑے ناݪ بݨی اک خاص قِسم دی جُتی اے۔ کُھسا پنجاب وچ بݨایا جاندا اے۔ کُھسے نوں منے پرمنے ماہر موچی بݨاؤندے نیں۔ کھسے دا اُتلا پاسا چمڑے یا کپڑے دا ہُندا اے جیہدے اُتے کڑھائی کیتی گئی ہُندی تے اُتے پتݪ دے کل کوکیاں، کوڑیاں، شیشے، موتیاں تے پھمناں ناݪ سجاوٹ کیتی گئی ہُندی اے۔ تلا کاٹن دے تعھاگے ناݪ اتلے انگ جڑیا ہُندا اے۔
پراݨے ویلیاں وچ امیر لوک ایہدے اُتے سونے چاندی دیاں تاراں ناݪ کڈھائی کراؤندے سن۔
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پہناوا گٹھ:چیزاں گٹھ:مصنوعات
جیسپر کاؤنٹی،مسوری
جیسپر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
ہالہ
ہالہ ضلع مٹیاری سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
گلوسسٹر
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ابھشیک بچن
ابھشیک بچن (5 فروری 1976) اک بھارتی اداکار ہن۔ اوہ بھارتی اداکار امیتابھ بچن اتے جیا بچن دے بیٹے ہن۔ اوہناں دی بیوی سابzہ مس ورلڈ (Miss World) اتے ادکارا ایشوریا رائے بچن اے۔
بچن نے اپنے اداکاری کریئر دی شروعات جے پی دتا (J. P. Dutta) دی فلم رفیوجی ( Refugee, 2000) تو کیتی۔ اسدے بعد اوہناں دے حصے وچّ صرف اوہ فلماں آئیاں جو باکس آفس اتے نہیں چلیاں۔ اسدے بعد 2004 وچّ انھاننے ہٹ اتے اک چنگی فلماں دھم اتے یوا وچّ اداکاری کیتی۔ اترورتی وچّ اوہناں دے نمائش دی کافی شاباشی ہوئی جسدے لئی اوہناں نوں کئی انعام ملے، جس وچّ سبتوں ودھیا معاون ایکٹر لئی اوہناں دا پہلا فلم فیئر انعام شامل اے۔ ایہہ انعام اوہناں نے دو سال لگاتار جتیا۔ اودوں توں ، بچن دیاں فلماں مالی طور اتے کامیاب اتے ویکھن والےآں دی کسوٹی اتے ٹھیک رہیاں اے جنھے انھاننوں اس صنعت دا پرمکھ ایکٹر بنا دتا اے۔
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
جیفرسن کاؤنٹی،مسوری
جیفرسن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
ریاست خاران
ریاست خارانبرطانوی ہند (بعد چ پاکستان) چ اک نوابی ریاست (دیسی ریاست) سی۔ ایہ ریاست اج دے صوبہ بلوچستان چ سی ۔
ہور ویکھو
٭ پاکستان دیاں نوابی ریاستاں
گٹھ:ہندستان دیاں نوابی ریاستاں گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:بلوچستان گٹھ:پاکستان دی سابقہ انتظامی ونڈ گٹھ:بلوچستان دی تریخ
جانسن کاؤنٹی،مسوری
جانسن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
چک 748 گ ب
چک 748 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
ہیریفورڈ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
نوکس کاؤنٹی،مسوری
نوکس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 203 مراد
چک 203 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
لیکلیڈ کاؤنٹی،مسوری
لیکلیڈ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
لنکاسٹر
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ہری ونش رائے بچن
ہی رونش رائے شریواستو  عرف بچن (ہندی: हरिवंश राय बच्चन) (27 نومبر 1907–18 جنوری 2003) ہندی بولی دے اک شاعر اتے لکھاری سن۔ اوہ 20ویں صدی دے شروع دور دی ہندی ساہت دے چھایاوادی تحریک دے پرمکھ شاعراں وچّ وچوں اک ہن شریواستو کائستھ پروار وچّ، پرتاپگڑھ ضلعے دے بابوپٹی (رانیگنج) وکھے جنمے، بچن ہندی شاعر سمیلناں دا وڈا شاعر سی۔ اوہناں دی سبھ توں مشہور رچنا مدھوشالا (मधुशाला) اے۔ اوہ بھارتی فلم صنعت دے مشہور ایکٹر امیتابھ بچن دے پیؤ سن۔
مس ورلڈ
مس ورلڈ جگ وچ سہنپ دی اک بازی اے جیدے وج دنیا دیاں سوہنیاں سوانیاں جصہ لیندیاں نیں تے سب توں سوہنی منی جان والی سوانی نوں مس ورلڈ آکھیا جاندا اے۔ ایہ بازی ہر ورے برطانیہ دے شہر لندن وج لگدی اے تے 1951 توں ہورئی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مس ورلڈ
لاہوری
ہور پڑھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
مکتی باہنی
اک چھاپہ مار تنظیم جس نے پاکستان دے مشرقی بازو نوں  کٹ کے بنگلہ دیش بنانے وچ اہم ترین کردار ادا کیتا۔ اسے بھارت دی آشیر باد حاصل سی۔ اس نے اپنے ہم وطناں تے بہاریاں دے قتل عام وچ اگے ودھ کے حصہ لیا تے دہشت گردی تے وحشتناکی دی تریخ رقم کیتی۔ اس وچ ابتدا وچ نہ صرف بنگالی شامل سن بلکہ بھارتی افواج دے لوگ وی سن جنہاں نے اسنوں گوریلا جنگ دی ٹریننگ کیتی۔
تشکیل
اس گوریلا تنطیم دی تشکیل بھارتی فوج دے سابق میجر جنرل اوبین نے 1969ء وچ ملٹری اکیڈمی ڈیرہ دون وچ کیتی سی۔
کمان
پاک فوج دے سابق کرنل عثمانی اس دے سر براہ سن جو بنگلہ دیش دے قیام دے بعد اوتھے دی مسلح افواج دے پہلے کمانڈر انچیف مقرر ہوئے۔
تنقید
گٹھ:1971 دیاں تاسیساں گٹھ:بنگلہ دیش دی تریخ گٹھ:پاک بھارت جنگ 1971 گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:دہشت گرد تنطیماں گٹھ:آزادی دیاں قومی تحریکاں
کرایون شِنچین
کرایون شِنچین اک جاپان دا کارٹون مانگا کردار اے۔ ایہ کارٹون سیریز اک پنج سالہ نٹ کھٹ لڑکے شینچین دی زندگی تے اس دی معصومانہ شوخیاں اُتے مبنی اے۔ کارٹون وچ شینچین دے باپ دا ناں ہیری اے۔ اس دی ماں دا ناں مِیتسی اے۔ اس دی اک چھوٹی بہن اے جس دا ناں ہیماواری اے۔ اس دے اسکولی دوست مساؤ، کزاما، بوگچین، نینی، آئیچین، وغیرہ نیں  ۔ اس دی دو ٹیچرز نیں  : یوشیناکا تے ماتسوزاکا نیں  ۔ اس دے کتے دا ناں شیرو اے۔
خوارزمی بولی
خوارزمی اک لپت ہو چکی چڑھدی ایرانی بولی اے۔
حوالے
گٹھ:بولیاں
لافاییٹ کاؤنٹی،مسوری
لافاییٹ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
سن اتیرو ٹوموناگا
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
لورپول
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
Liverpool
کائانے الڈورینو
کائانے الڈورینو اک جبرالٹری تے 2009 وچ مس ورلڈ بنی۔
کرسٹیانو رونالڈو
کرسٹیانو رونالڈو (Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro)اک پرتگالی فوٹبالر اے جو ہسپانوی کلب ریال میدرد دے لئے اسٹرائیکر دے طور تے کھیلدا اے- پرتگالی قومی ٹیم دا کپتان نیں-
رونالڈو مانچسٹر یونائیٹڈ سے ریال میدرد وچ جانے پر تریخ دا سب توں زیادہ مہنگا فوٹبالر بن گیا سی-
2012 چ، ڈیاگو میراڈونا نے کہا سی کہ رونالڈو "سیارے تے وڈیا کھلاڑی اے۔"
مڈھلا جیون
رونالڈو سینٹو اینٹونیو وچ پیدا ہوا- اس دا دوجا ناں "رونالڈو" امریکی صدر رونالڈ ریگن دے نام توں اے جو اسدے پیو دا من پسند اداکار سی-
اسدا اک بڑا پائی ہیوگو، اور دو بڑی بہناں ایلما ہور لیلییانا سن-
پیشہ ورانہ جیون
ابتدا اٹھ سال دی عمر چ رونالڈو نے انڈورینہا ٹیم وچ شمولیت اختیار کتی- 1995 چ رونالڈو نے مقامی کلب ناسیونال دے نال معاہدہ کتا ہور اک ٹائٹل جیتنے دے بعد اس نے سپورٹنگ کلب پرتگال چ شمولیت اختیار کر لتی-
سپورٹنگ کلب پرتگال
کرسٹیانو رونالڈو او واحد کھلاڑی اے جس نے سپورٹنگ کلب پرتگال دی تحت 16، تحت 17 اور تحت 18 دی ٹیمواں دا حصہ رہا-
مانچسٹر یونائیٹڈ
2003–2006
2006–2009
2006–2007 سیزن رونالڈو دے لئے بوہت وڈیا ثابت ہوا جس چ اس نے پہلی بار 20 گول رکاوٹ نو توڑا-
8 جنوری 2009 نو رونالڈو نے اک کار حادثے چ بال بال بچ گیا جس چ اس دی فیراری 599 جی ٹی بی مکمل تباہ ہو گئی سی-
ریال میدرد
2009–2010
26 جون 2009ء نو ریال میدرد اس بات دی تصدیق کتی اے کہ رونالڈو 1 جولائی 2009 ریال میدرد کلب چ شامل ہو جائے گا-
رونالڈو نو 6 جولائی نو اک ریال میدرد دے کھلاڑی دے طور تے دنیا دے میڈیا دے سامنے پیش کتا گیا جتاے اسے 9 نمبر جرسی دتتی گئی-
2010–2011
2010 دے موسم گرما دے دوران راؤل دے جانے تے بعد رونالڈو نو ریال میدرد نے 7 نمبر جرسی دی جو اسدا پسندیدہ نمبراہے-
2011–2012
27 اگست، 2011 کو اس نے 2011-12 لالیگا سیزن دی ابتدا ریال زرگوزا دے خلاف اک ہیٹ ٹرک سے کتی-
پیشہ ورانہ جیون دے اعداد و شمار
کلب
13 مئی 2012 کے اعداد و شمار
بین الاقوامی
12 جون 2012 کے اعداد و شمار
حوالے
گٹھ:پرتگیزی فٹ بالر گٹھ:کھلاڑی گٹھ:1985ء دی پیدائشیں گٹھ:بقید حیات شخصیتاں گٹھ:لا لیگا فٹ بالر گٹھ:پرتگیزی بین الاقوامی فٹ بالر
نانی (فٹبالر)
لئیس کارلوس آلمیڈا د کنہا، کام (جم 17 نومبر 1986)، عامَ طور تے نانی جاں نینی (پرتگالی اچارن: نانی) جاں لئیس نانی، اک پرتگال دا پیشہ ور فٹ بال کھڈاری اے جو اطالوی کلبّ لازیو لئی اک ونگر دے طور تے کھیڈدا اے، سپینی کلبّ ولینسیا توں قرضے تے۔ اوہ قومانتری فٹ بال وچ پرتگال دی نمائندگی کردا اے اتے سینئر قومی ٹیم لئی 100 وار کھیڈے ہن۔ حالانکہ مکھ طور تے سجیپکھی، اس دا کئی وار موقعیاں اُتے کھبا ونگ' تے ورتیا گیا اے۔
نانی دا جم پرتگال دے اماڈورا وچ ہویا سی اتے کیپ ورڈیئن مول دے سن۔ اسنے اپنے فٹ بال دے کیریئر نوں مقامی مقامی میسما دی کھیڈن لئی شروع کیتا۔ نوں سال دی عمر وچ، اسنے سپورٹنگ سی پی اتے ایس۔ل۔ بینپھسی نوں کجھ دناں لئی سپوٹنگ دی یوا ٹیم وچ شامل ہون دے بعد اوہ پری-سیزن سکھلائی دی پیش کش کردے سن۔
نانی نے 2005 وچ کلبّ دے نال اپنے پیشہ ور شروعات کیتی اتے اوہناں دے دوجے سیزن وچ ٹاکا ڈی پورتگال نوں اپنے نال جتیا۔ ننی نوں مئی 2007 لئی ایسجیپیئیپھ ینگ پلیئر آف دم دِ نام دتا گیا سی اتے سپورٹنگ دے نال اوہناں دے مظاہرہ نوں جولائی 2007 وچ € 25 ملیان دی فیس دے لئی انگلش کلبّ مینچیسٹر یونائیٹڈ وچ اک پگ نال ہرایا۔
نانی نے مینچیسٹر یونائیٹڈ وکھے اپنی مقابلے دی شروعات اُتے کمیونٹی شیلڈ جتیا اتے کلبّ وچ اپنی شروعات دی سیزن دوران پریمیئر لیگ اتے چیمپیئنز لیگ سمیت بہت سارے ٹراپھیاں شامل کیتیاں۔ اسنے اپنے آپ نوں یونائیٹڈ وچ پہلی وکلپ ونگر دے طور تے قائم کیتا اتے تن ہور پریمیئر لیگ خطاب جتے، فٹ بال لیگ کپ، اک فیفا کلبّ ورلڈ کپ اتے تن کمیونٹی شیلڈ خطاب جتے۔ انفرادی طور اُتے، نانی نوں پروفیشنل پھٹبالرز ایسوسی ایشن (پی۔ایپھّ۔اے۔) پریمیئر لیگ ٹیم دا اک سال وچ شامل کیتا گیا سی اتے سال 2011 وچ اوہ پی ایف اے ینگ پلیئر آف دِ ایئر لئی نامزد سن۔ ٹاکا دے پورتگال، جولائی 2015 وچ اس نوں فنرباہ ولوں 4.25 ملیان لئی دستخط کیتے گئے سن اتے اک سال بعد اس نے ولینسیا لئی دستخط کیتے سن۔
نانی اک پرتگال دا قومانتری پلیئر وی اے سینئر پدھر اُتے کھیڈن توں پہلاں، اوہ انڈر 21 دے پدھر' تے کھیڈیا۔ اسنے ستمبر 2006 وچ ڈنمارک دے خلاف اک دوستانہ میچ وچ اپنا سینئر قومانتری کرکٹ کیتا اتے کوپن ہیگن وچ 4-2 دی ہار دے دوران اپنا پہلا قومانتری گول کیتا۔ اس نے چار یورپیئن چیمپیئن شپ سمیت چار ملکاں اُتے اپنے دیش دی نمائندگی کیتی اے: اسنے 2008, 2012 اتے 2016 یورپیئن چیمپیئن شپ' چ حصہ لیا، یورو 2012 دے سیمیفائنل وچ پہنچ کے اتے یورو 2016 جتن' چ؛ اسنے پورتگال دے 2014 دے فیفا عالمی کپ دے نال وی حصہ لیا۔ اپنی شروعات توں لے کے اس نے 100 توں ودھ مظاہرہ کیتے ہن اتے پورتگال دی قومی ٹیم لئی 24 گول کیتے ہن۔
شروعاتی جیون
نانی دا جم 17 نومبر 1986 نوں پرتگال دے لزبن دے ایماڈورا ضلعے وچ ہویا سی اتے کیپ ورڈیئن مول دے اے۔ اس دے ماں-پیؤ ولوں چھڈیا جان توں بعد اس دی ماسی انٹوراا نے ایماڈورا وچ سانٹا فلومینا دی جائداد اُتے اٹھا دتا سی۔ 5 سال دی عمر وچ، اوہناں دے پیؤ کیپ ورڈے وچ چھٹی لئی روانہ ہو گئے، پر اوہ کدے واپس نہیں گئے، اتے جدوں اوہ 12 سالاں دا سی تاں اس دی ماں نے نیدرلینڈز وچ نویں زندگی شروع کرن لئی پورتگال چھڈّ دتا۔ اس دے ماں توں   نوں بھرا ہن، جنہاں وچوں اوہ سبھ توں چھوٹے ہن اتے پنج اپنے پیؤ توں ہن۔   نانی دی اک  وڈی بھین دی اپما وی اے۔
شروعاتی سال
نانی نوں مینچیسٹر یونائیٹڈ نوں 25.5 ملیان ڈالر وچ ویچیا گیا سی، جس وچوں پنج فیصد ریئل میسما نوں دتے گئے سن، اوہناں دا پہلا پیشہ ور کلبّ۔ اس نے 6 جون 2007 نوں اپنی ڈاکٹری پاس کیتی اتے اک مہینہ بعد وچ اک سال بعد پنج سال دا اقرارنامہ کیتا، جس وچ اوہ پورتگال دی ساتھن کرسٹیانو رونالڈو نال جڑ گیا، جس نال اوہ اپنے مینچیسٹر یئر دے کیریئر دی شروعات ویلے کلبّ وچ رہِ رہا سی۔ [[تصویر:Gilberto_Silva_Nani.jpg|left|thumb|گلبرٹو سلوا نال نانی
]] نینیا نے شینزن دے خلاف اک پری-سیزن وچ دوستانہ میچ وچ اپنی پہلی پاری وچ 6-0 دی جت وچ تیجے ستھان اُتے سکور کیتا۔ اس نے گجگنو پھاساسٹکل دے خلاف اگلے میچ وچ 3-0 دی جت نال پینلٹی کھیتر دے کھبے پاسے دے سجے پاسیوں چپّ دے نال گول کیتے۔ 5 اگست 2007 نوں، ننی نے ینائیٹیڈ لئی اپنی کونٹیسٹنٹ شروعات کیتی، چیلسیا دے خلاف کمیونٹی شیلڈ وچ اک بدل وجوں آؤن دے۔ عامَ ویلے دوران 1-1 نال ڈراء مگروں اس نے پینلٹی کارن 3-0 نال جت درج کرکے اک ٹراپھی نال اپنا پہلا میچ کھیڈیا۔ ایہہ تن دناں بعد کلبّ لئی نانی دا تیجا ٹیچا سی، جدوں اس نے 3-0 سیزن توں پہلاں گنٹرورن دے خلاف اک گول کیتا۔ [[تصویر:Man_Utd_V_Arsenal.jpg|thumb|نانی 2008 وچ ینائیٹیڈ لئی کھیڈ رہا
2014 فیفا عالمی کپ
نینی نے پورتگال لئی 2014 عالمی کپ دے پہلے میچ وچ جرمنی خلاف کھیڈنا شروع کیتا۔ میچ توں بعد، اس نے کیہا کہ ہار دے باو جود ٹیم کنی چنگی طرحاں کھیڈی اتے کویں "ریفری نے ساڈے نال بھیدبھاو کیتا اے، پر ایہہ عامَ اے، وڈے ٹیماں خلاف پورتگال کدے وی مدد نہیں لیندا" ٹیم دے دوجے میچ وچ، نینی نے پورتگال لئی 2-2 نال ڈراء دے پہلے گول کرکے امریکہ نوں پچھاڑیا۔
کھیڈن دا سٹائل
مینچیسٹر یونائیٹڈ وچ اپنے کریئر دے شروعاتی پڑااں وچ، نانی دی قابلیت اتے کھیڈن دی سٹائل نے اکثر کلبّ اتے قومانتری ٹیم ساتھی کرسٹیانو رونالڈو نال تلنا کیتی، حالانکہ نانی دی سٹائل رونالڈو دی ترقی توں پہلاں اک سینٹرل رنپالیسی نالوں زیادہ ترقی یافتہ ہوئی اے۔
دوہاں پاسیا اُتے کھیڈن دے اہل ہون تے، نانی سجے پاسیوں ودھیرے آرامدائک اے، جتھے اوہ مکمل علاقیاں وچ جگہ بناؤن اتے ٹیممین لئی پاردرشتا حاصل کرن لئی ڈرببلنگ دے ہنر اتے گمراہکن دے نال اپنی رفتار دی ورتوں کرن لئی جانیا جاندا اے۔ حالانکہ کسے وی ونگ توں دوری توں ٹیچا حاصل کرن دے قابل ہون دے قابل ہون دے باو جود، نانی گھٹ ٹیچے حاصل کردا اے پر اس دے ہم وطن رونالڈو توں ودھ مدد دے کافی زیادہ انوپات پیدا کردا اے۔ اپنے طاقتور حملہ آور صلاحیت دے کارن اوہ کھبے-پکھیاں، دوجے سٹرائیکر، جاں مکھ سٹرائیکر دے طور تے ودھیرے مرکزی حالت وچ الٹ ونجر وی شامل ہن، جویں کہ اوہ پورتگال لئی اکثر کھیڈے ہن۔
حوالے
گٹھ:جم 1986 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پرتگال
جولین شونگر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پرانی آذری بولی
پرانی آذری بولی لہندیاں ایرانی بولیاں دے خاندان توں اک زبان اے جو ترکی زبان دے پھیلاؤ توں پہلے آذربایجان علاقے (آتورپاتکان) وچ بولی جاندی سی تے ہن اس دا علاقہ  محدود اے. بوہتے ایران‌شناس علماء،  قدیم آذری زبان دیاں تریخی جڑاں قدیم مادی بولی دی بچی ہوئی شکل دسدے نیں ۔مسلم تریخ دان اسنوں پارسی (ایرانی) پہلوی تے آذری کہندے نیں ۔
گٹھ:بولیاںگٹھ:ایرانی بولیاں
چک 752 گ ب
چک 752 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
ٹینا بارا
ٹینا بارا  (جنم Kleinmachnow 18 مارچ 1962) اک جرمن فوٹوگرافرہے۔  جسنے اپنا کیریئر جرمن جمہوری لوکراج وچّ شروع کیتا۔
لارینس کاؤنٹی،مسوری
لارینس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
ٹینا بارا
جیون
1980 وچّ، اوہ برلن واپس چلی گئی اتے 1980 توں 1986 تکّ برلن دی ہمبولٹ یونیورسٹی (Humboldt University of Berlin)  وچّ پڑھائی کیتی، جتھے اسنے تریخ اتے کلا دا اتہاس دا مطالعہ کیتا۔ اک سٹوڈنٹ ہون دے ناطے، اوہ سیاسی مخالف دھر گروپ دے رابطے وچّ رہی، جس وچّFrauen für den Frieden (امن لئی عورت) وی شامل سی۔  (جرمن جمہوری لوکراج 300,000 توں وی ودھ سوویت فوج وار دی میزبانی کردے سن۔. )  1986 وچ اوہایسٹ جرمن لیگ دے چتر کلاکار  وچّ اک ٹیکنولوجی فوٹوگرافر دے طور تے ہوئی.
حوالے
گٹھ:جنم 1962 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ماریا جولیا منٹلا
ماریا جولیا منٹلا پیرو دی سوانی اے تے 2004 وچ مس ورلڈ بنی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مس ورلڈ
ریاست مکران
ریاست مکرانبرطانوی ہند (بعد چ پاکستان) چ اک نوابی ریاست (دیسی ریاست) سی۔ ایہ ریاست اج دے صوبہ بلوچستان چ سی ۔
ہور ویکھو
٭ پاکستان دیاں نوابی ریاستاں
گٹھ:ہندستان دیاں نوابی ریاستاں گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:بلوچستان گٹھ:پاکستان دی سابقہ انتظامی ونڈ گٹھ:بلوچستان دی تریخ
ریاست لسبیلا
ریاست لسبیلا برطانوی ہند تے اوہدے توں بعد پاکستان وچ اک دیسی ریاست سی جیہڑی عملن 1955 تک موجود رہی ۔ ایس ریاست دا رقبا 18،254 مربع کلومیٹر (7،048 مربع میل) اے ۔ لمے پاسے عرب سمندر تے اک کُھلا سمندری کنڈھا اے ۔ ریاست لسبیلا اُبھے تے لہندے پاسےوں ریاست قلات تے ریاست مکران نال لگدی سی ۔ چڑھدے پاسےوں صوبا سندھ تے لموچی چڑھدے پاسے کراچی سی ۔ ریاست لسبیلا دا مُڈھ 1742 وچ علی خان (پہلے) نے رکھی سی ۔ علی خان جام جاموٹ جٹ سی ۔ اوہناں دی اولاد نے ریاست لسبیلا اُتے 1955 تک حکومت کیتی جدوں ایہ ریاست صوبا لہندے پاکستان دا حصہ بݨ گئی ۔ تے انتظامی طور تے قلات ڈویژن نال شامل کر دتا ۔ 1962 وچ ریاست لسبیلا دا علاقہ قلات ڈویژن توں الگ ہوگیا تے کراچی-بیلا ڈویژن وچ شامل ہو گیا ۔ جد 1970 وچ صوبائی نظام نوں بدلیا گیا تے سابق ریاست لسبیلا نوں ملو ملی نویں بݨائے گئے صوبے بلوچستان وچ رلا دتا گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دیاں دیسی ریاستاں گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:برطانوی ہند گٹھ:دیسی ریاستاں گٹھ:لسبیلا
ناروچ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 202 مراد
چک 202 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
مدھوشالا
مدھوشالا (ہندی: मधुशाला) ہندی دے مشہور شاعر اتے لکھاری ہری ونش رائے بچن (1907–2003) دا لاثانی شعری مجموعہ اے۔ اس وچّ اک سو پینتی رباعیاں شامل ہن۔ مدھوشالا ویہویں صدی دے ہندی ساہت دی بوہت زیادہ اہم رچنا اے، جس وچّ تصوف دے فلسفہ ہندے ہن اتے اج وی اپنی مثالی اہمیت لئی مشہور اے۔1935 وچّ جدوں پہلی ایہہ کتاب چھپی تاں راتو-رات ہری ونش رائے بچن مشہور ہو گئے سن۔ شاعر سمیلناں وچّ مدھوشالا دیاں رباعیاں دے پاٹھ نال تاں ہریونش رائے بچن نوں بے مثال ہنگارا ملدا۔ مدھوشالا خوب وکی۔ ہر سال اس دے دو-تنّ اڈیشن چھپدے گئے۔اس دی ہر رباعی مدھوشالا شبد نال ختم ہندی اے۔ ہرونش رائے بچن نے مدھو، مدرا، ہالہ (شراب)، ساقی، پیالہ، مدھوشالا اتے مدرالا دے سہارے جیون دیاں جٹلتاواں دے تجزیہ دی کوشش کیتی اے۔ مدھوشالا جدوں پہلی بار شائع ہوئی تاں شراب دی تعریف لئی کئی لوکاں نے اوہناں دی تنقید کیتی۔ بچن دی آپ بیتی دے مطابق، مہاتما گاندھی نے مدھوشالا دا پاٹھ سنکے کیہا کہ مدھوشالا دی تنقید ٹھیک نہیں اے۔ مدھوشالا عمر خیامدیاں رباعیاں توں متاثر اے جس دیاں رباعیاں نوں ہریونش رائے بچن پہلاں ہی ہندی وچّ ترجمہ کر چکے سن۔
حوالے
گٹھ:ہندی شاعر گٹھ:ہندی ساہتگٹھ:کتاباں
جرنیل سنگھ (چترکار)
جرنیل سنگھ بھارتی پنجاب دا اک چترکار اے۔ اوہ چنڈی گڑھ دا باشندا سی پر ہن کینیڈا چلا گیا اے۔ اتھے پنجابیاں نے اس دی چترکلا دی سوہنی قدر پائی اے۔ اس دے پیؤ س۔ کرپال سنگھ آرٹسٹ ایپک آرٹسٹ سی پر اوہ 'سٹل لائیف' دا۔ جرنیل سنگھ نے چترکلا بارے کسے سکول توں رسمی سکھلائی نہیں لئی سگوں اپنے پیؤ نال کم کردیاں ایہہ سبھ سکھیا اے۔ اس نے سکھ اتہاس دے نال-نال پنجابی سبھیاچار اتے نیچر درشاولی نوں اپنی کلا دا موضوع بنایا۔
جیون
جرنیل سنگ چترکار دا جم زیرا، ضلع فیروزپور، پنجاب وچ 12 جون 1956 ننو کرپال سنگھ دے گھر ہوئیا۔ اس نے پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ توں جسٹری اتے اکنامکس دے موضوع وچ بی اے کیتی۔ سن 2000 وچ اوہ اپنے پروار اتے بچیاں نال کینیڈا آ گیا۔ اتھے آ کے اس نے بہت شو کیتے اتے انعام جتے۔
مصوری
سن 1975 توں اوہ پنجاب کلا اکیڈمی ولوں منعقد کیتیاں جاندیاں سلانہ نمائشاں چ حصہ لین لگا۔ سن 1979 اتے 1980 چ اس نے پنجاب للت اکیڈمی دے انعام جتے۔ کلا نقاد ایسّ ایسّ بھٹی مطابق جرنیل سنگ دی مصوری ننو مکھ طور اُتے تن تھیماں چ  ونڈیا جا سکدا اے: اتہاسک مصوری، پنجاب دی زندگی بارے مصوری اتے پورٹیٹ۔
کینیڈا وچ آ کے جرنیل سنگ نے اپنا مصوری دا کم جاری رکھیا۔ کینیڈا آ کے کئی پروجیکٹ اتے شو کیتے ہن۔ تھے اس دے کم دی کافی تعریف ہوئی اے۔ اداہرن لئی اس ولوں بنائے پورٹریٹ "دِ پیٹریارچ" ننو کینیڈیئن انسٹیچؤٹ آف پورٹریٹ آرٹسٹس ولوں منعقد کیتے اک کمپیٹیشن وچ ڈینیئل پی ازرڈ دا میڈل حاصل ہویا۔ پچھے ججے اس دا بنایا ڈزان پبلک بینر لئی چنا گیا۔ ایہ بینر سری دے 10 سال مناؤن لئی سی۔
کتاباں
مصوری توں بناں اوہ ک لکھاری وی اے۔ س دی پہلی کتاب "پنجابی چترکار" اے۔ اس وچ اس نے پنجاب دے چترکاراں بارے لکھیا اے۔ سن 2014 وچ کاماگاٹامارو دے دکھانت بارے اس دی (اجمیر روڈے نال سانجھی) اک کتاب، "اے جرنی ود دی اینڈلیسّ آئی: سٹوریز آف کاماگاٹامارو نسیڈینٹ" چھپی اے اس کتاب وچ کاماگاٹامارو دی کہانی ننو تصویراں اتے شبداں نال پیش کیتا گا اے۔
ایہ پچھلے کئی سالاں توں پنجابی لکھاری منچ نال جڑیا ہویا اے اتے کئی واری اس دے کوآرڈینیٹر دی ذمہ واری وی نبھا چکا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے چترکار گٹھ:چترکار گٹھ:مصور گٹھ:پینٹر گٹھ:بھارت دے چترکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
انتقبر
انتقبر  انکرہ ترکی وچ مصطفا کمال اتاترک دی قبر اے۔ مصطفا کمال اتاترک ترکی دا اک فوجی آگو، ترکی بچانوالا تے ترکی دا پہلا صدر سی۔ ایس مقبرے دا ڈیزائن امین اونات تے احمد اورخان اردا نے بنایا۔ 1953 وچ ایدا بنان دا کم مکیا۔ 110 نومبر 2007 نوں 546,620 لوک نے ایس تھاں تے آۓ۔
انتقبر («میموریل ٹومب») ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے رہنما تے جمہوریہ ترکی دے بانی تے پہلے صدر مصطفیٰ کمال اتاترک دا مقبرہ اے ۔ ایہ انقرہ وچ واقع اے تے اسنو‏ں ماہر تعمیرات پروفیسر ایمن اونات تے اسسٹنٹ پروفیسر احمد اورہان اردا نے ڈیزائن کيتا سی، جنہاں د‏‏ی تجویز نے اتاترک د‏‏ی یادگار دے لئی 1941 وچ ترک حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں منعقدہ مقابلے وچ متعدد ملکاں تو‏ں 48 ہور اندراجات نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔
یہ جگہ ترکی دے دوسرے صدر عصمت انونو د‏‏ی آخری آرام گاہ وی اے ، جنہاں نو‏ں 1973 وچ وفات دے بعد اوتھ‏ے سپرد خاک کيتا گیا سی۔
مقبرہ نو‏‏ں 1966–1987 تے 1997–2009 دے دوران مختلف ترک بینک نوٹاں اُتے دکھایا گیا سی [2] تے ترکی وچ سول انجینئرنگ دے پنجاہ کارنامےآں د‏‏ی لسٹ وچ ترکی دے چیمبر آف سول انجینئرز د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا گیا سی ، جو کہ پہلے 50 وچ قابل ذکر انجینئرنگ منصوبےآں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ چیمبر دے سال. The mausoleum was depicted in the following Turkish banknotes: Central Bank of the Republic of Turkey. Banknote Museum. – Links retrieved on 20 April 2009.
تعمیر
انتقبر دے لئی منتخب کردہ جگہ Rasattepe ( Observation Hill ) دے ناں تو‏ں مشہور سی، جو کہ انتقبر دے لئی تعمیرا‏تی مقابلے دے وقت، انقرہ دا اک مرکزی مقام سی تے اسنو‏ں شہر دے تمام حصےآں تو‏ں دیکھیا جا سکدا سی۔ آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائیاں تو‏ں فریجین رہتل نال تعلق رکھنے والے نمونے دریافت ہوئے، جنہاں نو‏ں احتیاط تو‏ں کھدائی کرکے انقرہ وچ وی اناطولیائی تہذیباں دے عجائب گھر وچ نمائش دے لئی رکھیا گیا سی۔
تعمیر دا پہلا مرحلہ، جس وچ تیاری د‏‏ی کھدائی تے لائنز روڈ د‏‏ی برقرار رکھنے والی دیوار د‏‏ی تعمیر شام‏ل اے، 9 اکتوبر 1944 نو‏‏ں شروع ہوئی تے 1945 وچ مکمل ہوئی۔ رسمی گراؤنڈ، 29 ستمبر 1945 نو‏‏ں شروع ہويا، تے 8 اگست 1950 نو‏‏ں مکمل ہويا۔ اس مرحلے پر، مزار د‏‏ی چنائی تے کنکریٹ دے ڈھانچے د‏‏ی بنیاداں تو‏ں متعلق مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں، کچھ ترمیم کرنا پئی۔ 1947 دے آخر وچ ، مزار د‏‏ی فاؤنڈیشن د‏‏ی کھدائی تے موصلیت دا کم مکمل ہو گیا تے نويں 11 میٹر دے لئی سٹیل د‏‏ی کمک۔ (36.1 فٹ) اُچی کنکریٹ فاؤنڈیشن، جو زمین د‏‏ی کسی وی قسم د‏‏ی تصفیہ دے خلاف مزاحمت کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی اے، تکمیل دے نیڑے پہنچ چک‏ی سی۔ داخلی ٹاورز، روڈ نیٹ ورک دے بیشتر حصے، باغات د‏‏ی تنصیبات،
تعمیر دا تیسرا مرحلہ مزار د‏‏ی طرف جانے والی سڑکاں د‏‏ی تعمیر، دتی لائنز روڈ، تے رسمی میدان سی۔ مقبرے د‏‏ی اوپری سطح دا پتھر دا فرش، عظیم الشان سیڑھیاں، عظیم الشان قبر دے پتھر د‏‏ی جگہ، تے بجلی، پلمبنگ تے حرارتی نظام د‏‏ی تنصیب۔
تعمیر دا چوتھا تے آخری مرحلہ ہال آف آنر دا فرش بچھانیا، سائڈ لائننگز دے تھلے والٹس، تے ہال آف آنر دے پریمیٹر پتھر دے پروفائلز تے کنارے د‏‏ی سجاوٹ سی، جو 1 ستمبر 1953 نو‏‏ں مکمل ہوئی۔
منصوبےآں اُتے
انتقبر پراجیکٹ وچ اصل وچ مقبرے دے اُتے اک موج دار چھت سی جس نو‏‏ں فریم دے کالماں دے ذریعے اٹھایا گیا سی۔ 4 دسمبر 1951 نو‏‏ں حکومت نے معماراں تو‏ں ہال آف آنر د‏‏ی 28 میٹر (92 فٹ) اُچی چھت نو‏‏ں کم کرکے تعمیرا‏تی وقت نو‏‏ں کم کرنے دے امکان دے بارے وچ پُچھیا۔ اس موضوع دا مطالعہ کرنے دے بعد، معماراں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ چھت نو‏‏ں پتھر دے والٹ دے بجائے مضبوط کنکریٹ دے سلیب تو‏ں ڈھانپنا ممکن ا‏‏ے۔ اس تبدیلی نے چھت دا وزن کم کيتا تے بعض تعمیرا‏تی خطرات نو‏‏ں وی ختم کردتا۔ [4]
سطحی ریلیف تے پتھر
تمام پتھر تے سنگ مرمر ترکی دے مختلف حصےآں تو‏ں لیائے گئے سن ۔ آسانی تو‏ں پروسیس شدہ غیر محفوظ ٹراورٹائن نو‏‏ں کنکریٹ د‏‏ی سطحاں د‏‏ی بیرونی کلیڈنگ اُتے استعمال کيتا جاندا اے تے ہال آف آنر د‏‏ی اندرونی سطحاں دے لئی ماربل دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
رچرڈ فائنمین
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
انتقبر
سطحی ریلیف تے پتھر
مجسمہ سازی دے گروہون، شیراں دے اعداد و شمار تے مقبرے دے کالماں دے لئی استعمال ہونے والا سفید ٹراورٹائن قیصری تو‏ں لیایا گیا سی تے ٹاورز دے اندر استعمال ہونے والا ٹراورٹائن پولاتلی تے مالکی تو‏ں لیایا گیا سی ۔ ٹاورز د‏‏ی رسمی زمین تے فرش نو‏‏ں ہموار کرنے دے لئی استعمال ہونے والا سرخ تے سیاہ ٹراورٹائن قیصری تو‏ں آیا سی۔ Çankırı تو‏ں لیایا گیا پیلا ٹراورٹائن وکٹری ریلیف، ہال آف آنر د‏‏ی بیرونی دیواراں تے رسمی گراؤنڈ دے پریمیٹر کالماں د‏‏ی تعمیر دے لئی استعمال ہُندا سی۔ ہال آف آنر دے فرش اُتے استعمال ہونے والا سرخ، سیاہ تے کریم رنگ دا سنگ مرمر ہاتائے ، اڈانا تے چاناکلے تو‏ں لیایا گیا سی ، تے اندرونی دیواراں دے لئی، شیر د‏‏ی طرز دا ماربلBilecik تو‏ں Afyon تے سبز سنگ مرمر استعمال کيتا گیا تھا. sarcophagus، 40 ٹن وزنی اک سنگی قبر دا پتھر، Adana تو‏ں لیایا گیا سی تے sarcophagus دے اطراف نو‏‏ں ڈھانپنے والا سفید سنگ مرمر وی Afyon تو‏ں سی۔
لے آؤٹ
انتقبر دے چار اہ‏م حصے نيں: روڈ آف لائنز، سیریمونیئل پلازہ، ہال آف آنر (اتاترک دے مقبرے دا مقام) تے یادگار دے چاراں طرف پیس پارک۔
شیراں د‏‏ی سڑک
یادگار تک پہنچنے دا راستہ اک 262 میٹر (860 فٹ) لمبا پیدل چلنے والا راستہ اے جس دے دونے طرف شیراں دے بارہ جوڑے اس انداز وچ کھدی ہوئیاں نيں جداں ہیٹی دے آثار قدیمہ دے آثار۔ شیر 24 اوغز ترک قبیلے د‏‏ی نمائندگی کردے نيں تے انہاں نو‏ں بیک وقت طاقت تے امن دونے د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی بیٹھے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ پنج سینٹی میٹر دا فاصلہ روڈ آف لائنز اُتے ہموار پتھراں نو‏‏ں وکھ کردا اے تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے کہ زائرین اپنا وقت نکالاں تے اتاترک دے مقبرے د‏‏ی طرف جاندے ہوئے احترام دے نال برتاؤ دا مشاہدہ کرن۔ رسمی پلازہ سیریمونیل پلازہ لائنز روڈ دے آخر وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ 129 میٹر (423 فٹ) لمبا تے 84 میٹر (276 فٹ) چوڑا اے تے اسنو‏ں 15,000 لوکاں دے بیٹھنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔ فرش نو‏‏ں 373 قالین تے کلیم (ترک قالین) دے نمونےآں تو‏ں سجایا گیا اے، تے مختلف رنگاں وچ ٹراورٹائن تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
ہال آف آنر
ہال آف آنر اناتکبیر د‏‏ی مشہور علامت تے اتاترک دے مقبرے دا مقام ا‏‏ے۔ ساخت 41.65 میٹر × 57.35 میٹر (137 فٹ × 188 ft) منصوبہ بندی وچ اے تے 17 m (56 ft) د‏‏ی اونچائی تک ودھدی اے، کالم خود 14.4 میٹر (47 ft) د‏‏ی پیمائش کردے نيں۔
اتاترک دا مقبرہ ہال آف آنر دے گراؤنڈ فلور وچ علامتی 40 ٹن دے سرکوفگس دے بالکل تھلے واقع اے، تے اتاترک د‏‏ی لاش نو‏‏ں اس دے تھلے تہہ خانے د‏‏ی سطح اُتے اک خصوصی قبر دے کمرے وچ دفن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کمرے وچ سلجوک تے عثمانی تعمیرا‏تی انداز وچ اک آکٹونل پلان اے، تے اس د‏ی اہرام د‏‏ی چھت سونے دے موزیک تو‏ں جڑی ہوئی ا‏‏ے۔