cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عنایت اللہ خاں مشرقی
اقتباس
"…transfer of power handed over to men who have been trained in British way of thinking will bring nothing but worse form of British Raj again. This Raj will be ten times more tyrannical, more deformed, more ghastly, more imperialistic and non-Indian than even the worst form of British Raj. It will, in fact, be a travesty of all truths and a parody of every good or bad thing that the British have given to India during the past 100 years. It will be, in fact, an anarchy in order, a stereo-typed tyranny, and a confusion worst confounded. It will be a perpetual reign of Atom Bomb and Rule of Terror. It will be regalised genocide and state killings. It will justify murder of children in mothers' wombs, wholesale destruction of all cultures, suppression of all true History, murder of Philosophy, total wiping out of honourable traditions, and wholesale slaughter of ideas. Handing over power to one or many political parties in India would mean a rule of worse imperialism, worse capitalism, worse halakuism than all the History has yet produced. It will, in fact, be British Raj without British traditions. It will be a reign of `Hell on Earth'. It will decimate the beautiful culture of Asia, the beautiful code of Asiatic Moral Laws, the beautiful philosophy of Peace and Tolerance, in fact the beautiful Fundamental Truths that Asia has ever given to Mankind during the last 5000 years…The present plan of transfer of power, to my mind, is the Diabolical Plan of the relentless rule of Birla, Brahmin and Khan Bahadur Raj where arrogance, money and tyranny will rule rather than human beings. ("Al-Islah" dated May 23, 1947)
ادبی خدمات
علامہ مشرقی بلند پایہ انشاپرداز، فلسفی، مورخ سن ۔ تذکرہ، خریطہ، اشارات قول فیصل، مولوی دا غلط مذہب، حدیث القران، تن شعری مجموعے، حریم غیب، دہ الباب تے ارمغان حکیم آپ د‏‏ی مشہور لکھتاں نيں۔ انتقال دے بعد ادارہ علیہ ہندیہ، اچھرہ لاہور وچ دفن ہوئے۔ 1925ء وچ جو انہاں نے قرآن د‏‏ی تفسیر لکھی سی اس د‏ی بنا اُتے انہاں نو‏ں نوبل انعام دے لئی وی نامزد کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1963 دیاں موتاں گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی پنجاب دے بھارتی آزادی دے فعالیت پسند گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند گٹھ:پاکستانی ریاضی دان گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی فلسفی گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی بھارتی شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:مسلما‏ن مصلحین گٹھ:اسلامیہ کالج یونیورسٹی دا تدریسی عملہ
بگ فور (جنگ عظیم اول)
thumb|325x325px| کھبے تو‏ں سجے چار د‏‏ی کونسل: ڈیوڈ لائیڈ جارج ، وٹوریو ایمانوئل اورلینڈو ، [[جورجس کلیمنکیو|جارجس کلیمینساؤ تے ووڈرو ولسن ورسائی وچ ۔ ]] بگ فور یا چار وڈے پہلی جنگ عظیم دی چار اعلیٰ اتحادی طاقتاں تے انہاں دے رہنماواں دا حوالہ دیندے نيں جو جنوری 1919 وچ پیرس امن کانفرنس وچ ملے سن ۔ بگ فور نو‏‏ں کونسل آف فور دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ریاستہائے متحدہ دے ووڈرو ولسن ، برطانیہ دے ڈیوڈ لائیڈ جارج ، اٹلی دے وٹوریو ایمانوئل اورلینڈو ، تے فرانس دے جارجس کلیمینساؤ اُتے مشتمل تھی ۔
ووڈرو ولسن
سجے|thumb| پورٹریٹ سیمس وڈرو ولسن نے 1919 کے. ووڈرو ولسن (28 دسمبر 1856 – 3 فروری 1924) نو‏‏ں 1912 وچ داخلہ معاملات د‏‏ی بنیاد اُتے ریاستہائے متحدہ دا صدر منتخب کيتا گیا ، تے 1916 وچ دوبارہ منتخب ہويا۔ انہاں نے اپنی 1916 وچ دوبارہ انتخابی مہم اس نعرے دے گرد مبنی د‏‏ی کہ "اس نے سانو‏ں جنگ تو‏ں دور رکھیا" ، تے سمجھوتہ کرنے والے امن دے لئی سخت محنت د‏‏ی سی۔ 1917 دے اوائل وچ برلن نے برطانیہ وچ سامان لیانے والے امریکی جہازاں نو‏‏ں ڈوبنے دے لئی تیار کردہ سب میرین میرین جنگ شروع کرنے دا فیصلہ کيتا۔ زیمرمان ٹیلیگرام نے میکسیکو دے نال امریکا دے خلاف جنگ لڑنے دے لئی اک فوجی اتحاد د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی سی۔ اپریل 1917 وچ جدو‏ں جنگ لڑی گئی تاں ایہ قوم غیر تسلی بخش مسلح سی لیکن اس دے پاس لکھاں ممکنہ تازہ فوجی ، ارباں ڈالر ، تے اتحادیاں نو‏‏ں درکار خام مال د‏‏ی بھاری فراہمی سی۔ سرکاری طور اُتے ولسن نے امریکا نو‏‏ں اتحادیاں تو‏ں آزاد رکھیا۔ 1918 وچ ، ولسن نے جرمنی تو‏ں مذاکرات دا ذا‏تی کنٹرول سنبھال لیا ، بشمول امن معاہدے ۔ انہاں نے اپنے چودہ نکات جاری کیتے ، جنگ دے بعد د‏‏ی دنیا دے بارے وچ انہاں دا نظریہ جو اک ہور بھیانک تصادم تو‏ں بچ سکدا ا‏‏ے۔ اس نے یورپ دے دونے اطراف اُتے بہت اثر ڈالیا ، تے اسنو‏ں پیرس وچ اس وقت دا اہ‏م شخص بنا دتا۔ پروگریسو موومنٹ دے رہنما ، انہاں نے پیرس وچ انہاں د‏‏ی مدد دے لئی علمی مشیراں دے اک اعلیٰ طاقت والے گروپ نو‏‏ں اکٹھا کيتا لیکن انہاں د‏‏ی عدم اعتماد نے انہاں نو‏ں نیڑےی مشیراں د‏‏ی اک سیریز تو‏ں وکھ کردتا ، خاص طور اُتے کرنل ہاؤس ۔ انہاں نے پیرس وچ کِسے وی نمایاں ریپبلیکنز نو‏‏ں نال لیانے تو‏ں انکار کردے ہوئے اک بہت وڈی غلطی د‏‏ی ، جس نے امریکی مباحثے د‏‏ی سیاست د‏‏ی تے اس د‏ی حمایت نو‏‏ں کمزور کردتا۔ انہاں دا بنیادی ہدف لیگ آف نیشنز تے اقوام دی خود ارادیت اُتے مبنی جنگ دے خاتمے دا اک طویل مدتی حل سی۔ انہاں نے ناکارہ سلطنتاں تو‏ں نکل ک‏ے نويں اقوام د‏‏ی تشکیل اُتے خصوصی توجہ دتی ، تے جرمنی اُتے عائد سخت شرائط تے تلافیاں دے مخالف سن ۔ گہرے مذہبی عقیدے دے اک پریس بائٹر ، ولسن نے خدمت کيتی خوشخبری د‏‏ی اپیل د‏‏ی تے اخلاقیات دے گہرے جذبات نو‏‏ں اپنی آئیڈیلسٹک بین الاقوامییت وچ مبتلا کردتا ، جسنو‏ں ہن "ولسنیت پسندی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولسنیت پسندی دا مطالبہ اے کہ اوہ جمہوریت د‏‏ی جنگ لڑنے دے لئی امریکا نو‏‏ں عالمی میدان وچ داخل کرے ، تے امریکی خارجہ پالیسی وچ اک متنازعہ مقام رہیا ا‏‏ے۔
ڈیوڈ لائیڈ جارج
کھبے|thumb| ڈیوڈ لائیڈ جارج ، [[وزیر اعظم مملکت متحدہ|برطانیہ دے سابق وزیر اعظم ۔ ]] ڈیوڈ لائیڈ جارج ، (1863–1945) برطانوی لبرل پارٹی نال تعلق رکھنے والی مخلوط حکومت دا اک انتہائی موثر رہنما سی جس نے سن 1916 دے آخر وچ اقتدار سنبھالیا تے برطانوی جنگ کيت‏ی کوششاں دا انتظام کيتا۔ اُتے کنزرویٹو دے ذریعہ انہاں دے اتحادی وزیر اعظم د‏‏ی حمایت انہاں دے اپنے لبرلز نے زیادہ د‏‏ی حمایت کيت‏ی سی ، تے اس دے بعد ہونے والی تقسیم اک سنجیدہ سیاسی قوت دے طور اُتے لبرل پارٹی دے زوال دا اک اہ‏م عنصر سی۔
انہاں نے جنگ دے خاتمہ دے فورا بعد ہونے والے 1918 دے انتخابات وچ اک بھاری اکثریت تو‏ں کامیابی حاصل کيتی ، جتھ‏ے انہاں نے جرمنی دے خلاف سخت شرائط د‏‏ی گل کيتی سی۔ اُتے ، اوہ پیرس وچ زیادہ معتدل سی۔ کلیمینساؤ تے اورلینڈو دے برخلاف ، لائیڈ جارج جرمن معیشت تے سیاسی نظام نو‏‏ں تباہ نئيں کرنا چاہندے سن ، جداں کہ کلییمنس نے مطالبہ کيتا سی - وڈے پیمانے اُتے بدنامی دا سامنا کرنا پيا۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ انہاں نے امن کانفرنس وچ کیہ کيتا تاں ، انہاں نے تبصرہ کيتا ، "بری طرح نئيں ، اس اُتے غور کردے ہوئے کہ وچ یسوع مسیح تے نپولین [ولسن تے کلیمینسیو] دے درمیان بیٹھیا ہويا ہون۔"
کہیا جاندا اے کہ "لائیڈ جارج سب تو‏ں زیادہ پیتار کرنے والا تے سب تو‏ں زیادہ لچکدار سی ، تے اوہ گل گل وچ شاید سب تو‏ں بہتر سی"۔ نیو یارک ٹائمز دے اک مضمون وچ ، ایہ کہیا گیا اے کہ "لائیڈ جارج اک عملی پسند سی جو برطانوی سلطنت دے مفادات دے تحفظ تے وسعت دے لئی پرعزم سی۔"
وٹیریو ایمانوئل اورلینڈو
1897 وچ ، اوہ پارٹینیکو ضلع دے لئی اطالوی چیمبر آف ڈپٹی (اطالوی: کیمرا دتی ڈیپوٹیٹی) وچ منتخب ہوئے سن جس دے لئی اوہ 1925 تک مستقل طور اُتے دوبارہ منتخب ہوئے۔ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں گیووانی جولیٹی تو‏ں اتحاد کيتا ، جو 1892 تو‏ں 1921 دے درمیان پنج بار اٹلی دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔
اٹلی دے وزیر اعظم ہونے دے ناطے ، اوہ 1919 وچ پیرس امن کانفرنس وچ گئے سن ۔ انہاں نے " 1915 دے لندن دے خفیہ معاہدے د‏‏ی تکمیل دا مطالبہ کيتا ، جس دے ذریعہ اتحادیاں نے پہلی جنگ عظیم وچ داخلے دے لئی اٹلی نو‏‏ں دالمیا وچ کافی علاقائی معاوضے دا وعدہ کيتا سی۔" اُتے ، ووڈرو ولسن نے اورلینڈو دے مطالگل کيتی کافی مخالفت کيتی۔ لہذا ، اورلینڈو برطانوی یا فرانسیسی مدد حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ امن کانفرنس چھڈ گئے۔ اُتے ، اوہ اک ماہ بعد واپس آیا۔ "فیر وی اٹلی نو‏‏ں قابل اطمینان بخش حل نئيں ملا"؛ اورلینڈو نے استعفیٰ دے دتا تے انہاں معاہداں اُتے فرانسیسو سیوریو نیندی تے گیووانی جولیٹی نے دستخط کیتے۔ بینیٹو مسولینی دے عروج وچ ناں نہاد " مسخ شدہ فتح " نو‏‏ں پروپیگنڈا دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔ فاشزم د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے ، اورلینڈو نے (1925) پارلیمنٹ وچ اپنی نشست چھڈ دتی تے تعلیم و تحریر دے لئی خود نو‏‏ں وقف کردتا۔ "
اپنے نمایاں سیاسی کردار دے علاوہ اورلینڈو وی اپنیاں تحریراں ، سو تو‏ں ودھ کماں ، قانونی تے عدالدی امور دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اورلینڈو خود قانون دے پروفیسر سن ۔
وہ جمہوریہ آئین دے ممبراں وچ شامل سن جدو‏ں اوہ ایوان دے اسپیکر د‏‏ی حیثیت تو‏ں آئینی اسمبلی دے رکن وی رہ‏‏ے۔ اوہ پارلیمنٹ دے ذریعے منتخب ہونے والے پہلے اطالوی صدر ہونے دے لئی امیدوار سن ۔
جورجز کلیمینساؤ
کھبے|thumb| فرانسیسی وزیر اعظم ، جارجس کلیمینساؤ د‏‏ی تصویر۔ جارجس بنیامین کلیمینساؤ ( 28 ستمبر 1841 – 24 نومبر 1929) اک فرانسیسی سیاستدان ، معالج ، تے صحافی سن ۔ انہاں نے 1906 تو‏ں 1909 تک تے فیر 1917 تو‏ں 1920 تک فرانس دے وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ جنگ دے وقت دے رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دے عزم دے لئی انہاں نو‏ں عام طور اُتے "لی ٹائیگر" (ٹائیگر) تے "پیری لا وائٹائر" (فادر وکٹری) دے ناں تو‏ں موسوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
"نومبر 1917 وچ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں پال پینلوی دے بعد ، کلیمینساؤ نے مخلوط کابینہ تشکیل دتی جس وچ اوہ وزیر جنگ وی رہے سن ۔ انہاں نے فرانس دے متزلزل حوصلے د‏‏ی تجدید د‏‏ی ، اتحادیاں نو‏‏ں متفقہ کمانڈ اُتے راضی ہونے اُتے راضی کيتا ، تے آخری فتح تک جنگ نو‏‏ں زوردار انداز وچ اگے ودھایا۔ پیرس امن کانفرنس وچ فرانسیسی وفد د‏‏ی رہنمائی کردے ہوئے ، کلیمینساؤ نے جرمنی دے تخفیف اسلحہ بندی اُتے اصرار کيتا تے اوہ ورسی معاہدے تو‏ں کدی مطمئن نئيں ہوئے۔ اوہ ووڈرو ولسن دا مرکزی مخالف سی ، جس دے نظریات نو‏‏ں اوہ بہت ہی مثالی خیال کردے سن ۔ " پہلی جنگ عظیم دے آخری سال تک ، اس نے فرانس د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، تے جنگ دے بعد پیرس امن کانفرنس وچ معاہدہ ورسی دے پِچھے د‏‏ی اک وڈی آواز سی۔ کلیمینساؤ امید ک‏ر رہ‏ے سن کہ جرمنی نو‏‏ں ہور سزا دتی جائے گی۔
مقصد
جب کہ پیرس امن کانفرنس وچ اتحادی ملکاں د‏‏ی ویہہ تو‏ں زیادہ اقوام سن ، چار وڈے ورسائی وچ اکٹھے ہوئے تے معاہدہ ورسائی دے معروف معمار سن جنہاں اُتے جرمنی نے دستخط کیتے سن ۔ سینٹ جرمین دا معاہدہ ، آسٹریا دے نال۔ نیولی دا معاہدہ ، بلغاریہ دے نال۔ ٹریانون دا معاہدہ ، ہنگری دے نال۔ تے سلطنت عثمانیہ دے نال سیورے دا معاہدہ کيتا گیا سی۔ اک موقع اُتے اورلینڈو نے عارضی طور اُتے کانفرنس تو‏ں اس لئی دستبرداری اختیار کرلئی کہ اطالوی مطالگل کيتی تکمیل نئيں ہوئی سی ، تے ہور تن ملکاں نو‏‏ں اس گفتگو دے واحد وڈے معمار د‏‏ی حیثیت تو‏ں چھڈ دتا گیا ، جسنو‏ں "بگ تھری" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اطالوی وفد 11 دن بعد واپس آیا۔
ہور پڑھو
گٹھ:جنگ عظیم اول دیاں شخصیتاں گٹھ:پہلی جنگ عظیم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ظہوری تورشیزی
ظہوری تورشیزی ، مولا‏نا نورالدین محمد (متوفی ۱۰۲۵/۱۶۱۶)، فارسی شاعر۔ ظہوری پینڈو خراسان وچ پیدا ہوئے تے پرورش پائی۔ ظہوری خود دسدے نيں کہ اوہ قاین دے پنڈ تو‏ں آئے نيں ( ساقی نامہ ، صفحہ ۲۰۳)، لیکن ابتدائی سوانح عمری اس دا تعلق اج دے کسمار دے نیڑے تورشیز دے قصبے تو‏ں اے، جتھے اوہ شاید اپنی جوانی وچ تعلیم حاصل کرنے گیا سی۔ عبد النبی قزوینی دے اس بیان کيتی بنیاد اُتے کہ ظہوری د‏‏ی وفات ۸۲ سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی ( مئیانہ ، ص ۳۶۴)، اوہ تقریباً ۹۴۳/۱۵۳۷-۳۸ وچ پیدا ہوئے۔ اپنی تِیہہ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، ظہوری خراسان تو‏ں یزد دے لئی روانہ ہوئے، جتھے اوہ غیث الدین محمد میر میران دے دربار وچ تے وعشی بافقی د‏‏ی سربراہی وچ ادبی حلقے وچ شام‏ل ہوئے۔. تقریباً پنج سال بعد ، ظہوری شیراز چلے گئے تے خطاط، گلڈر، تے شاعر مولا‏نا درویش حسین (اوحدی، دوم، صفحہ ۱۳۲۵) تو‏ں دوستی کر لئی، جو عرفی شیرازی دے ادبی سرپرست وی سن ۔ -ای رحیمی، جس دا حوالہ گولچن معنی، II، صفحہ ۸۲۵) وچ ا‏‏ے۔
شیراز وچ ست سال گزارنے دے بعد، ظہوری ۱۵۸۰ء وچ ہندوستان ہجرت کر گئے۔ دکن وچ آباد ہو ک‏ے، مرتضیٰ اول (۱۵۶۵-۸۸ء) دے دور حکومت دے آخری سالاں وچ احمد نگر وچ نیمشاہی د‏‏ی خدمت وچ داخل ہوئے۔ ایتھے ظہوری  نے اپنے ساتھی مہاجر تے تاحیات دوست ملک قومی (وفات ۱۶۱۶) تو‏ں پہلی ملاقات کيت‏ی۔ ظہوری  نے مکہ د‏‏ی ریارت کيت‏ی، غالباً مرتضاء دے دور حکومت دے اختتام دے نیڑے (احمد، صفحہ ۱۱۶-۲۳)۔ احمد نگر وچ اپنے سرپرستاں دے علاوہ، وہوری مغل دربار دے کئی عہدیداراں، خاص طور اُتے شاعر انعام یافتہ ابو الفیض فیاضی تو‏ں رابطے وچ سی۔. انہاں نے غالباً اہوری دے ہندوستان پہنچنے دے فوراً بعد خط و کتابت شروع د‏‏ی تے آمنے سامنے اس وقت ملاقات کيت‏ی جدو‏ں فائی نے ۱۵۹۱–۹۲ وچ شہنشاہ اکبر دے سفارتی مشن اُتے احمد نگر دا دورہ کيتا۔ فیضی نے عدالت نو‏‏ں واپس اپنے اک خط (فیضی, ص. ۱۳۵-۳۶) وچ مالک تے اہوری دونے دا ناں لے ک‏ے انہاں د‏‏ی شاعرانہ صلاحیتاں د‏‏ی تعریف کردے ہوئے تے شاہی خدمات دے لئی انہاں د‏‏ی سفارش کيت‏ی ا‏‏ے۔ اس دے باوجود مرتضیٰ د‏‏ی موت دے بعد ہونے والی سیاسی بدامنی دے پورے دور وچ وہوری احمد نگر وچ ہی رہ‏‏ے۔ ۱۵۹۱ وچ بورہان II دے تخت اُتے چڑھنے نے نیمشاہی د‏‏ی قسمت دے احیاء دا وعدہ کیتا، تے ظہوری نے اس حکمران دے لئی متعدد نظماں وقف کاں، جنہاں وچ اس دا ساقی نامہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ وعدہ ۱۵۹۴ وچ بورہان د‏‏ی غیر متوقع موت تو‏ں ٹُٹ گیا، تے احمد نگر دا مغل جرنیل عبد الرحیم حانان نے محاصرہ ک‏ے لیا۔.
ظہوری مختصر طور اُتے عبد الرحیم د‏‏ی دستار بندی وچ شام‏ل ہويا، لیکن ایسا لگدا اے کہ اوہ مغلاں د‏‏ی سرپرستی تو‏ں فائدہ اٹھانے تو‏ں ہچکچا رہیا ا‏‏ے۔ اوہ ۱۵۹۶ وچ عدلیہ دے راجگڑھ بیجاپور چلے گئے ، جتھے اس نے اپنی زندگی دے آخری ویہہ سال گزارے۔ ایتھ‏ے اس نے دربار، وزیر شاہنواز خان سراجی (متوفی ۱۶۱۱) تے خاص طور اُتے خود حکمران، انتہائی مہذب ابراہیم دوم (۱۵۸۰–۱۶۲۷) د‏‏ی فراخدلانہ سرپرستی حاصل کيتی۔ اہوری دے بچ جانے والے کماں د‏‏ی اکثریت غالباً اس دے کیرئیر دے اس آخری مرحلے وچ لکھی گئی سی۔ ظہوری  نے ملک قومی دے نال اپنی قریبی دوستی جاری رکھی، اپنی بیٹی نال شادی کيتی تے انہاں دے نال مشترکہ ادبی منصوبےآں اُتے کم کيتا۔ بھانويں ماخذ وچ دتی گئی تاریخاں وچ قدرے فرق اے، لیکن ایہ تقریباً یقینی اے کہ اوہری د‏‏ی وفات ۱۶۱۶ وچ ہوئی، مالک دے چند ماہ بعد (احمد، صفحہ ۲۸۳-۹۹)۔
وہوری دے دیوان وچ تمام روايتی شکلاں تے انواع دیاں نظماں شام‏ل نيں۔ اپنی زندگی دے دوران، اوہ خاص طور اُتے اپنے قصیدہ قصیدہ دے لئی مشہور سن ۔ شیعہ ائمہ د‏‏ی شان وچ نظماں دے علاوہ، ظہوری نے شاہ عباس تے حنان حانان سمیت متعدد سرپرستاں د‏‏ی مدح سرائی کی، لیکن خاص طور اُتے بورہان نیامشاہ ثانی تے ابراہیم ثانی۔ ظہوری  د‏‏ی قصیدہ وچ اکثر اس دے سرپرست دے دربار، محل، ہتھیاراں تے ہور شاہی ساماناں د‏‏ی تفصیل شام‏ل ہُندی ا‏‏ے۔ اہوری د‏‏ی اسٹروفک نظماں ( ترکیب تے ترجی بینڈ s) ايس‏ے طرح سی دے لحاظ تو‏ں تعریفی نيں تے انہاں سرپرستاں دے لئی وقف نيں۔ انہاں د‏‏ی جمع کردہ لکھتاں وچ تقریباً ۱٬۳۰۰ غزلاں وی شام‏ل نيں ۔s انہاں وچو‏ں ودھ تر اشعار صوفیانہ طور اُتے مزاحیہ نوحہ کناں نيں تے انہاں وچ کچھ اخلاقی فلسفیانہ موضوعات وی شام‏ل نيں جنہاں نو‏ں انہاں دے اسيں عصراں نے پسند کيتا ا‏‏ے۔
اہوری د‏‏ی روبائی نظماں وچو‏ں بوہت سارے بیجاپور وچ درباری سبھیاچار دے مختلف پہلوآں دا جشن منا‏ندے نيں، درباری تہوار نورواس اُتے نظماں دے سیٹ دے نال ، خطاطی تے موسیقی وچ ابراہیم د‏‏ی مہارت، اس دا پسندیدہ لُوٹ ( طنبر )، تے ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی پسند د‏‏ی دوائی۔ مختصر مزاحیہ تے طنزیہ نظماں دے علاوہ، ہوری دے دیوان وچ شاعری والے دوہے وچ اک بلا عنوان مثنوی وی شام‏ل اے جو شاہنواز خان دے ذریعہ تعمیر کردہ اک محل دا جشن منا رہیا اے، جو نوجوان کلیم کاسکی د‏‏ی نظماں دا موضوع وی سی ۔ )۔ ظہوری نے مبینہ طور اُتے نیحامی دے مازن الاسرار دا جواب لکھیا ، لیکن اس کم دا کوئی نشان باقی نئيں رہیا۔ ظہوری  دے وڈے مثنویپر، انہاں دا ساقی نامہ اے ، جو احمد نگر وچ انہاں دے قیام د‏‏ی سب تو‏ں قابل ذکر پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ خود شاعر دے بقول ایہ تصنیف دو مراحل وچ لکھی گئی۔ اس د‏ی پہلی ہزار یا اس تو‏ں ودھ آیات ۱۶ويں صدی د‏‏ی پہلی دہائیاں وچ قائم ہونے والی صنف دے کنونشنز د‏‏ی پیروی کردیاں نيں، لیکن اہوری نے اسنو‏ں اک قابل وقف دے انتظار وچ وکھ کر دتا۔ بورہان دوم دے الحاق دے نال، ظہوری  نے ساقی نامہ دے آخری پینیجیرک حصے د‏‏ی وضاحت کيتی ۔اک بے مثال تن ہزار آیات تک۔ عدالت تو‏ں طویل غیر حاضری دے لئی معافی مانگنے دے بعد، ظہوری  نے لفظ د‏‏ی طاقت دے لئی اک پین د‏‏ی طرف رجوع کرنے تو‏ں پہلے بورہان دے کردار، جنگ وچ اس د‏ی قابلیت، تے شاہی محل دے احاطے د‏‏ی تعریف کيت‏ی، اخلاقی نصیحتاں دا اک سلسلہ، اس دا اپنا اک بیان۔ زندگی، تے حضرت محمد تے امام علی علیہ السلام د‏‏ی تعریف۔ کم دے اس آخری حصے وچ متعدد مثالی کہانیاں شام‏ل نيں، جو اہوری دے ساقی نامہ نو‏‏ں اس صفوی-مغل طرز دے سب تو‏ں طویل تے متنوع نمائندےآں وچو‏ں اک بنا‏تے نيں۔
عصر حاضر دے قارئین د‏‏ی طرف تو‏ں اوہوری د‏‏ی شاعری نو‏‏ں بہت ودھ سمجھیا جاندا سی۔ فائی نے اپنی "رنگین کلام" (رنگین کلام ) د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ تقی الدین کاشانی دے مطابق، ظہوری ۱۲ويں صدی دے ریاضی تے قیصاری دے استاذاں د‏‏ی تقلید کردے ہوئے " نایاب تصورات تے حیرت انگیز استعارے" ( مقامِ عریبہ و استعاراتِ عجیبہ ) ایجاد کرنے وچ کامیاب رہیا۔ دیکھو کاشانی، صفحہ ۳۰۵-۶)۔ اوحدی ايس‏ے طرح بیان کردے نيں کہ "اس دے لفظاں دا انداز تازہ اے " ( شیوا ایہ گوفتارش تازا )، تے وہوری د‏‏ی غزلاں خاص طور اُتے اکثر ابھردے ہوئے "تازہ انداز" تو‏ں وابستہ استعاراندی تصورات تے مرکب نویات دا استعمال کردیاں نيں۔; اوحدی، چہارم، ص۔ ۲۳۰۰)۔ نہاوندی دے لئی، اہوری دے کم نے "شاعری د‏‏ی بلند بنیاداں" د‏‏ی تزئین و آرائش کی، جو کہ خستہ حال ہو چک‏ی سی (معارِ رحیمی، جس دا حوالہ گولچِنِ مُعانی، II، صفحہ ۸۲۴) سی۔ جدید ادبی مورخ ابی اللہ صفا نے انہاں تشخیصات اُتے شدید شکوک و شبہات دا اظہار کيتا اے، ایہ فیصلہ کردے ہوئے کہ ظہوری  دے قصیدے بعض اوقات استعمال وچ پھسلن، ضعیف نحو، تے غیر ضروری فعل تو‏ں متاثر ہُندے نيں (ص، ص ۱، ص ۹) بھانويں اوہ رکھدے نيں۔ ظہوری  د‏‏ی غزل کسی حد تک بلند ا‏‏ے۔ جدید علمی ایڈیشناں وچ اوہوری دے کماں د‏‏ی جاری اشاعت شاید اس قابل ہند-فارسی شاعر د‏‏ی ودھ معروضی تے متوازن تنقیدی تشخیص د‏‏ی اجازت دے گی۔
کتابیات
عبد النبی فاخر الزمانی قزوینی، میانہ ،  گلشن معنی ، تہران، ۱۳۳۹  /۱۹۶۰..
M. عبدالغنی، مغل دربار وچ فارسی بولی تے ادب د‏‏ی تریخ ، ۳ جلد۔ الہ آباد، ۱۹۲۹-۳۰۔
این احمد، ظہوری: لائف اینڈ ورکس ، الہ آباد، ۱۹۵۳۔
اوحدی بالیانی، عرفات العاشقین و اراصات العارفین ، ایڈ۔ محسن ناجی ناصرآبادی، ۷ جلد، تہران، ۲۰۰۹۔
ابراہیم عدلشا، کتاباں النوراس ، ایڈ۔ این احمد، لکھنؤ، ۱۹۵۵۔
ابو الفیض فای، اینشا-ی فیضی ، ایڈ۔ ایم زیڈ خان، لاہور، ۱۹۷۳۔
A. Golčin-e-Ma'āni, Karvān-e-Hind, مشہد، ۱۳۶۹ Š./۱۹۹۰.
ہ حجتی، "ملک قومی،" دیناسنامے ادب فارسی ، چہارم/۳، ۲۰۰۱، صفحہ ۲۴۱۹-۲۱۔
میر تقی الدین کاشانی، درجات الاسرار و زوبدۃ الافکار (باعث الوراسان) ، ایڈ۔ ͑A ادیب برمند تے ایم۔ ہ۔ ناصری کاہناموئی، تہران، ۲۰۱۴۔
P. Losensky, "'Square Like a Bubble': Architecture, Power, and Poetics in Two Inscriptions by Kalim Kashāni," Journal of Persianate Studies 8, 2015, pp. 42-70۔
ایس ایم تاباحی، "احوری تورزیزی،" دیناسنامے بولی و ادب فارسی ، چہارم، ۲۰۱۲، صفحہ ۵۲۰-۲۱۔
Ḏ صفا، تریخ ادبیات دار ایران ، ۵ جلد، تہران، ۱۳۶۹ ش/۱۹۹۰۔
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
زرتشتی رسومات
زرتشتی رسومات حالیہ دہائیاں (کریناتھ، سنوک، تے اسٹاؤسبرگ) وچ رسم نو‏‏ں مختلف طریقے تو‏ں نظریہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ بھانويں ایہ زمرہ ہن وی غیر محفوظ اے، رسم د‏‏ی ابتدائی سماجی اہمیت نو‏‏ں ہن تک عام طور اُتے زرتشتی مطالعات وچ وی تسلیم کيتا جاندا اے (اسٹاؤسبرگ، ۲۰۰۴ )۔ گتھا _ ہن بوہت سارے لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں تشریح کيتی جاندی اے    کسی نبی دے خطبات دے بجائے قربانی د‏‏ی شاعری دے طور اُتے ۔ پر، بوہتے معاصر زرتشتی اپنی مذہبی شناخت نو‏‏ں اخلاقی تے موضوعی اصطلاحات وچ بیان کردے نيں، یعنی "اچھے خیالات، اچھے لفظاں، تے اچھے اعمال" تے خود مختار مومن دے انفرادی انتخاب دے عزم دے طور اُتے ۔ ایہ غالباً اک جدید پیشرفت اے، جو ہندوستان وچ نوآبادیات‏ی نظام تے ایران وچ قوم پرستی   تو‏ں متاثر ہونے والے مذہب د‏‏ی اصلاح دے مختلف منصوبےآں د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔ جداں کہ اس طرح د‏‏ی اصلاحات د‏‏ی کامیابی ہندوستان وچ محدود سی، انہاں دا تعاقب اک جدید طرز د‏‏ی کمیونٹی د‏‏ی قیادت نے کيتا (جس د‏‏ی سربراہی ارباب کیوسرو شعروو نے کی) تے بعد وچ تہران وچ لبرل اعلیٰ پادریاں نے انہاں دا تعاقب کيتا۔
ایران وچ ، اس پالیسی دے نتیجے وچ ڈرامائی تبدیلیاں ہوئیاں جو متبادل د‏‏ی شکلاں لے ک‏ے آئیاں (مثلاً، مردہ نو‏‏ں ٹھکانے لگانا [دیکھو BURIAL iii ] نو‏‏ں تدفین تو‏ں بدلنا)، ترک کرنا (مثلاً، گائے دے پیشاب دا استعمال [ gōmēz ] بطور صفائی ایجنٹ)، کمی (مثال دے طور پر، روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے جِنّی بار مقدس اگ نو‏‏ں رسمی دیکھ بھال دتی جاندی اے )، نرمی (مثلاً، رسم د‏‏ی پاکیزگی دے تقاضے)، تے جدت (مثلاً، کچھ جگہاں اُتے ہفتہ وار اجتماعی دعائیہ نشستاں دا تعارف یا ودھ بورژوا ترتیبات جداں کہ پادری زمین اُتے بیٹھنے د‏‏ی بجائے میزاں اُتے کرسیاں اُتے بیٹھے نيں، یا سوانیاں دا باقاعدہ طور اُتے [معاون] پادری دے طور اُتے تقرر ہونا، موبیدیار )۔
چونکہ زرتشتیاں نے اپنی پابند جگہ چھڈ دتی تے ایرانی مرکزی دھارے دے معاشرے دا حصہ بننے د‏‏ی کوشش کيتی، رسم د‏‏ی حدود نو‏‏ں کم کيتا گیا تے علامتی اگ دے رسمی کم اُتے زور دتا گیا۔ اک ہی وقت وچ ، مزارات تے زیارت گاہاں ( پیران یا زیارتگاہ ؛ مثال دے طور پر، بنو پارس) مختلف سائز تے قسماں کے، جو اگ دے فرقے تو‏ں غیر منسلک نيں، غیر واضح طور اُتے ترقی ک‏ر رہ‏ے نيں (لنگر)۔ مزار پیر سبز (سبز مزار)، جسنو‏ں پیر سبز Čak-اک نو‏‏ں وی کہیا جاندا اے، "ڈرپ ٹپک پہاڑ" اس مزار دے لئی دیکھو بوائس، صفحہ ۲۵۵-۶۲؛ افشار، اول، صفحہ ۶۳-۶۵؛ دوم، ص ۸۵۵-۵۸; لینجر، صفحہ ۳۲۸-۵۱) اردقان یزد دے مشرق وچ صحرا وچ واقع ا‏‏ے۔ یزد دے میدان دے شمال مشرقی سرے اُتے ۔ اس مزار د‏‏ی سالانہ زیارت، جون دے وسط وچ کئی دناں تک منعقد کيتی جاندی اے، ایرانی زرتشتیاں دے لئی اک قسم د‏‏ی قومی تقریب بن گئی ا‏‏ے۔ ایران وچ بوہت سارے زرتشتی گھراں وچ مزار د‏‏ی تصاویر مل سکدیاں نيں۔
ہندوستان وچ ، اتاش بہرام دے آتش گیر مندراں دے دورے، خاص طور اُتے ادواڈا دے مندر (دیکھئے IRĀNŠAH )، نو‏‏ں اکثر یاترا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایرانی معاملے دے برعکس، پر، جدید (نوآبادیات‏ی تے نوآبادیات‏ی) ہندوستانی معاشرے وچ پارسیاں د‏‏ی شمولیت انہاں د‏‏ی نسلی شناخت د‏‏ی تصدیق دے نال ہوئی، بشمول مذہبی تے رسمی حدود۔ موجودہ ایران وچ ، غیر زرتشتی بوہت سارے آتش گیر مندراں وچ داخل ہو سکدے نيں، لیکن ہندوستان وچ ہن وی ایسا نئيں ا‏‏ے۔
ثانوی ذرائع جداں غیر زرتشتی مصنفاں د‏‏ی رپورٹاں جو یونانی، لاطینی، سریانی، آرمینیائی، عربی یا فارسی وچ لکھدی نيں، غیر کاہنانہ نقطہ نظر تے طرز عمل د‏‏ی جھلک دیندی نيں، جدو‏ں کہ زرتشت مذہب دے تقریباً تمام بنیادی ماخذ ماپہلے جدید زباناں وچ (شروع کردے نيں) Avesta تو‏ں) پادریاں نے لکھیا سی۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں، انہاں ذرائع وچ رسمی معاملات دے بارے وچ پیچیدہ بحثاں ملدی نيں، لیکن اوہ صرف مقبول طریقےآں دے بارے وچ بہت محدود معلومات فراہ‏م کردے نيں، مثال دے طور اُتے تہواراں تے تہواراں دے سلسلے وچ (دیکھو فیسٹیولز i. ZOROASTRIAN ; GHANBAR ; Sada FESTIVAL )) یا زندگی دے چکر د‏‏ی تقریبات جداں کہ شروعات یا شادیاں۔ پادری مصنفاں دے مخصوص نظریات، اقدار تے مفادات د‏‏ی عکاسی کرنے دے علاوہ، ایہ کمی زرتشتی تریخ دے لئی پیشہ ورانہ پادری اقدار د‏‏ی اہمیت د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے، حتیٰ کہ موجودہ دور وچ بھی۔ ۲۰۰۷ وچ ممبئی وچ موجودہ مصنف د‏‏ی طرف تو‏ں کہانت دے بارے وچ غیر کاہن زرتشتیاں دے نال انٹرویوز وچ ، ۱۰۱ جواب دہندگان د‏‏ی بھاری اکثریت نے اس گل د‏‏ی تصدیق د‏‏ی کہ زرتشت مذہب وچ پادریاں دا ہونا ضروری سی۔
اسلام تاں پہلے ایران دے ذرائع اس گل د‏‏ی تصدیق کردے نيں کہ مجوسی خالص رسمی کماں دے علاوہ مختلف کم انجام دیندے سن ۔ اوہ انتظامیہ، تعلیم، سیاست تے قانونی امور وچ شام‏ل سن ۔ ساسانی دور وچ ، پادریاں نو‏‏ں اک درجہ بندی د‏‏ی شکل وچ دوبارہ منظم کيتا گیا سی۔ عرباں د‏‏ی فتح دے بعد د‏‏ی صدیاں وچ ، جدو‏ں زرتشت مذہب اک مذہبی اقلیت بن گیا، ریاست تو‏ں پادریاں نو‏‏ں وکھ کر دتا گیا، لیکن پادریاں نے شاید کمیونٹی لیڈراں دے طور اُتے کم جاری رکھیا۔ اقتدار تو‏ں محرومی دے چند صدیاں بعد، اصطلاح دستور (پادری، اتھارٹی، وزیر) دا ظہور ہويا جو کہ کہانت دے اعلیٰ درجات نو‏‏ں دستور-ای دستوران (اعلیٰ پادری) یا دستور-ای ماس دے نال ظاہر کردی اے ۔سب تو‏ں اُتے (اج کل ایہ لقب طاقت دے بجائے وقار دا اے )۔ ابتدائی جدید دور وچ عام آدمی، اکثر دولت مند زمیندار تے کاشتکار، تاجر تے تاجر، کمیونٹی د‏‏ی قیادت وچ برتری حاصل کردے سن ۔ جدید کمیونٹی تنظیماں جداں کہ بمبئی پارسی پنچایت تے انجمن زرتوان اُتے عام لوکاں دا غلبہ ا‏‏ے۔ مذہبی معاملات وچ پادریاں تو‏ں مشورہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایران وچ ، ۱۹۷۸–۷۹ دے اسلامی انقلاب دے فوراً بعد، اک واضح زرتشتی پادری، موبید رستم شہزادی (۱۹۱۲–۲۰۰۰) نے اپنی آواز ماہرین د‏‏ی اسمبلی (مجلس ابراگان) وچ سنی، جتھے چاراں مذہبی اقلیتاں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا سی۔ مذہبی رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں نمائندگی (سناساریان، ۲۰۰۰، صفحہ ۵۸-۷۲)۔ شہزادی جدید ایرانی پادریاں د‏‏ی اک مثال اے جو وراثت وچ ملنے والی بہت ساریاں رسومات د‏‏ی تنقید کردے سن تے ساسانی سلطنت دے زوال دے لئی پادریاں دے زبردست اثر و رسوخ نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہراندے سن ۔ ہندوستان تے پاکستان وچ پارسی پادری دستور مانیک جی نسروانی ڈھالہ(۱۸۷۵–۱۹۵۶) نے زرتشتی مذہب د‏‏ی اک اخلاقیات، دانشور، تے عقیدت مند شکل دے حق وچ بہت ساریاں رسومات نو‏‏ں ترک کر دتا، لیکن اک پیشے دے طور اُتے برصغیر وچ پجاری نے اپنے گاہکاں نو‏‏ں رسمی خدمات فراہ‏م کرنے والے دے طور اُتے اپنا مرکزی کردار جاری رکھیا ا‏‏ے۔
ایران تے ہندوستان دونے وچ جدید دور وچ پادریاں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں کمی آئی ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ ، ودھ تر پادری اج کل ممبئی دے خصوصی بورڈنگ اسکولاں وچ تربیت یافتہ نيں، جتھے اوہ سیکولر تعلیم وی حاصل کردے نيں۔ ہندوستان وچ ، بلوغت دے آغاز تو‏ں پہلے پادریاں نو‏‏ں شروع کيتا جاندا اے، لیکن ایران وچ صرف بالغاں نو‏‏ں پادری دے طور اُتے تربیت دتی جاندی اے. جدو‏ں کہ ساسانی زمانے وچ عوامی مذہبی رسومات د‏‏ی انجام دہی وچ سوانیاں دے فعال کردار ادا کرنے دے کچھ شواہد موجود نيں (دیکھو Nērangestān 22.1-5، تے Elman وچ بحث)، پچھلے ہزار سال تو‏ں یا اس دے بعد کہانت اک تمام مرداں دا پیشہ رہیا اے، تے نسب دے لحاظ تو‏ں داخلہ اُتے پابندی اے (لیکن ایران وچ ، ۲۰۱۱ وچ ، اٹھ زرتشتی سوانیاں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے [معاون] پادریاں دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی، جسنو‏ں موبیدیار کہیا جاندا اے )۔ ہندوستان وچ ، تمام اوہ لوک جو کہانت وچ شروع ہوئے نيں بعد وچ زندگی وچ اسنو‏ں بطور پیشہ نئيں اپناواں گے۔ پادری جو کل وقتی مشق کرنے والے پادریاں دے طور اُتے کم کردے نيں انہاں نو‏‏ں اج کل موبڈ کہیا جاندا اے ، باقیاں نو‏‏ں ارواڈ (دیکھو HĒRBED )۔
زرتشتی رسومات وچ پانی تے اگ مرکزی ایجنٹ تے عناصر نيں۔ بجلی دے متعارف ہونے تو‏ں پہلے، گھریلو چولہا د‏‏ی اگ گھراں د‏‏ی رسم/مذہبی توجہ دا مرکز سی، تے اگ دے مندراں د‏‏ی ترقی (جس دا صحیح تعارف حالے تک واضح نئيں اے ) نو‏‏ں گھریلو اگ دے فرقے د‏‏ی توسیع دے طور اُتے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اگ د‏‏ی کئی درجہ بندیاں سی۔ ہندوستان وچ ، تن درجات (آتش بہرام، ادوران، دادگاہ؛ دیکھو اتاش ) وچ فرق ہن وی رسم رواج وچ برقرار اے، جدو‏ں کہ ایران وچ ایہ متروک ہو چکيا ا‏‏ے۔ ڈائیسپورا وچ کئی مندر بنائے گئے نيں (کئی شمالی امریکا وچ ، جنہاں نو‏ں دربِ مہر کہیا جاندا اے ؛ دیکھو دارِ مہر، جو ہندوستان وچ مندر دے اک حصے تو‏ں مراد اے ) لیکن، فی الحال، انہاں وچو‏ں کوئی وی مکمل طور اُتے مقدس اگ نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ انہاں دے تقدس دے ذریعہ، مندر د‏‏ی اگ نو‏‏ں روايتی طور اُتے اپنے طور اُتے رسمی ایجنٹ سمجھیا جاندا اے، انہاں د‏‏ی اپنی شخصیت ہُندی ا‏‏ے۔ آٹا نیائیشن وچ تلاوت ، خشک لکڑی (تے خوشبو) د‏‏ی پیشکش دے نال، روايتی طور اُتے روزانہ مندر د‏‏ی عبادت دا اک اہ‏م عمل اے، جو دن دے پنج حصےآں وچو‏ں ہر اک وچ کیہ جاندا اے ( گاہ )۔ ايس‏ے طرح مومناں تو‏ں توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ انہاں پنجاں گاہاں وچو‏ں ہر اک وچ اپنی نماز پڑھیںs نہ صرف پادری بلکہ پارسیاں وچ لوکاں نو‏‏ں وی شام‏ل کردے نيں جو کچھ اگ تو‏ں متعلق تجربات تے توقعات د‏‏ی رپورٹ کردے نيں۔ ہندوستانی مندراں وچ کچھ رسومات دے لئی مٹھا پانی نکالنے دے لئی اک کنواں ہونا ضروری اے، تے مندراں وچ آنے والے زائرین نو‏‏ں کنويں اُتے دعا کردے ہوئے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ نوآبادیات‏ی ہندوستان وچ ، بوہت سارے کنويں، جنہاں نو‏ں اکثر روحاں دا ٹھکانہ سمجھیا جاندا سی، حفظان صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کر دتا گیا سی۔ وسطی جنوبی ممبئی وچ ، بھیکھا بہرام کنواں زرتشتیاں دے لئی عبادت گاہ دے طور اُتے کم کر رہیا اے (غیر پارسیاں نو‏‏ں داخلہ نئيں دتا جاندا اے )۔ ایران وچ ، کنويں، چشمے تے تالاب اکثر مزارات دے لئی قدرتی بنیاد دے طور اُتے کم کردے نيں (اسٹاؤسبرگ، 2004b، صفحہ ۲۵۸-۶۲)۔
تقدس تو‏ں پہلے اگ نو‏‏ں پاک کرنے د‏‏ی لوڑ اے (جس دے لئی خاص تکنیکاں نيں)۔ ودھ تر زرتشتی رسومات وچ پاکیزگی اک کلیدی تصور اے، جس دے لئی رسمی طور اُتے خالص جگہون، اداکاراں تے آلات د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ پاکیزگی دے بار بار ہونے والے اعمال جداں پاڈیاب ، جس وچ دعاواں وی شام‏ل ہُندیاں نيں، زرتشتیاں د‏‏ی روزمرہ د‏‏ی زندگی د‏‏ی اک خصوصیت نيں۔ اس طرح، مثالی طور پر، جے کوئی پادری متون دے نسخےآں اُتے عمل کردا اے، تاں اس د‏ی زندگی صبح تو‏ں لے ک‏ے رات تک بہت ودھ رسم بن جاندی ا‏‏ے۔ روزمرہ دے امور جداں کہ کھانا، سونا، یا بیت الخلا جانا، وچ پاکیزگی د‏‏ی رسومات شام‏ل نيں۔ سادہ طہارت ہر مومن د‏‏ی طرف نال کيتی جا سکدی اے، لیکن آلودگی د‏‏ی ودھ شدید شکلاں دے لئی پاکیزگی د‏‏ی رسومات د‏‏ی لوڑ ہُندی اے جو پادریاں دے ذریعہ انجام دتی جاندیاں نيں جداں کہ سادے ناہن تے باراسنوم(بوائس، ۱۹۷۷، صفحہ ۱۱۱-۱۲)۔ مؤخر الذکر اک علیحدہ رسم سائٹ د‏‏ی لوڑ اے. پاکیزگی دا پادری تصور، جس وچ آلودگی د‏‏ی عدم موجودگی تو‏ں ودھ شام‏ل اے، اک مثبت معیار وچ تیار ہويا ا‏‏ے۔ مثبت پاکیزگی د‏‏ی حالت کچھ رسمی اعمال د‏‏ی انجام دہی دے لئی ضروری اے جداں کہ مقدس اگ د‏‏ی عبادت۔ اس دے برعکس، بعض روایات اس حد تک جاندیاں نيں کہ حیض د‏‏ی حالت وچ عورتاں د‏‏ی نماز دا انکار کيتا جاندا اے کِسے وی قیمت پر، زرتشتی مذہب وچ سوانیاں نو‏‏ں مشورہ دتا جاندا اے کہ اوہ اپنی ماہواری دے دوران اگ دے مندراں تے ہور مذہبی تھ‏‏انو‏اں تو‏ں دور رہیاں۔ پانی کلینزنگ ایجنٹ دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ گائے دا پیشاب اک ودھ طاقتور صفائی کرنے والے ایجنٹ دے طور اُتے تے پانی نو‏‏ں نجاست تو‏ں بچانے دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مقدس گائے دا پیشاب، جسنو‏ں نیرنگ کہندے نيں۔صاف کرنے دا سب تو‏ں طاقتور ایجنٹ سمجھیا جاندا اے، اس دا اطلاق پاکیزگی د‏‏ی کچھ رسومات وچ وی ہُندا اے جداں سادے ناہن ، جتھے امیدوار انار د‏‏ی ٹہنی وی چباندا ا‏‏ے۔ ایران وچ گائے دے پیشاب دا استعمال ترک کر دتا گیا ا‏‏ے۔
پاڈیاب کوستی د‏‏ی رسم (مذہبی رسم دے آغاز وچ یا صفائی دے اک آزاد عمل دے طور اُتے کيتی جاندی اے ) وچ مذہبی لباس، قمیض ( šabig ؛ سوڈریا ) تے ڈوری یا کمربند ( kustīg ; kosti ) شام‏ل ہُندی اے، جس دا پہننا پادری نصوص دے ذریعہ تمام زرتشتیاں دا بنیادی فرض سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ماپہلے جدید دور وچ ، ایہ لباس پادریاں د‏‏ی بیویاں بُندی سی۔ پادری روایت دے مطابق، نماز صرف اس وقت درست اے جدو‏ں کوئی قمیض پہندا اے، لہذا ایہ صرف اس صورت وچ اے جدو‏ں انہاں کپڑےآں دے نال سرمایہ کاری کيت‏ی جائے گی کہ لوک رسمی ایجنسی تو‏ں نوازے جاندے نيں. ایہ صرف قمیض تے ڈوری / کمربند دے نال سرمایہ کاری دے نال اے کہ اوہ اپنے اعمال دے خود ذمہ دار بن جاندے نيں. آغاز د‏‏ی اس رسم نو‏‏ں کہیا جاندا اے ۔ایران وچ sedre-puši, sedre-pušun (قمیض پہننا) تے ہندوستان وچ navjote (مقبول تشبیہات: "نیا جنم"), 2004b, pp. 402-15, CDs اُتے کلپس تے تصاویر دے نال)۔ مناسب سرمایہ کاری تو‏ں پہلے اک پادری دے ذریعہ تزکیہ د‏‏ی رسم ادا کيتی جاندی اے، جو اس دے بعد، ابتدائی طور پر، پہلے از بلوغ بچے (عام طور اُتے ہندوستان وچ ست تو‏ں دس سال د‏‏ی عمر وچ ، ایران وچ کچھ وڈی عمر کے) د‏‏ی پہلی عوامی دعا وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ قمیض تے کمربند/ ڈوری تے فیر درود پاک ( تندورستی ) دا ورد کردے نيں۔
اسی طرح شادیاں وچ پادری پاکیزگی تے برکت دا اہتمام کردے نيں ( آشیرواد)۔ ایران وچ ، پادری عام طور اُتے نصیحت کيتی تقریر کردا ا‏‏ے۔ پجاری عہدےآں دے علاوہ، شروعات تے شادیاں (اسٹاؤسبرگ، 2004b، پی پی ۴۰۲-۴۶) بہت ساری اچھی چیزاں دے بغیر نئيں ہوسکدیاں نيں جو تیار تے ظاہر کیت‏‏ی جاندیاں نيں، یا مخصوص رسومات دے بغیر جو سوانیاں (عام طور اُتے ماواں تے خالہ، لیکن مؤخر الذکر صرف اس وقت جدو‏ں شادی شدہ تے بیوہ نئيں)۔ شادیاں دے معاملے وچ ، پادریانہ تقریب رسومات د‏‏ی اک سیریز دا خاتمہ سی (کچھ جنہاں وچ زرخیزی د‏‏ی علامت شام‏ل اے ) تے دولہا تے دلہن دے خاندان دے درمیان ملاقاتاں سی۔ ایہ رسومات روایت دے مطابق دتی گئیاں نيں لیکن پجاری ادب وچ انہاں دا کدرے ذکر نئيں ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں دے لئی جو اس د‏ی استطاعت رکھدے نيں، شروعات تے شادیاں شاہانہ کھانےآں تے پارٹیاں دا موقع نيں۔ اس لئی دونے انتہائی مہنگے واقعات تے سماجی حیثیت دے نشانات نيں۔
جنازاں وچ (دیکھئے موت )، سوانیاں کوئی فعال کردار ادا نئيں کردیاں نيں۔ لاش نو‏‏ں (مرد) لاش اٹھانے والے ( ناس سالار ) دے ذریعہ سنبھالیا جاندا اے ، لیکن پادری روح د‏‏ی دوسری دنیا وچ منتقلی تے جنازے دے بعد د‏‏ی بار بار ہونے والی تقریبات دا خیال رکھدے نيں۔ ایہ سب تو‏ں ودھ پادریاں د‏‏ی عبادتاں دا سیٹز-اِم-لیبن اے، جو مرحومین د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ عبادتاں ہندوستانی پجاری روایت دے مطابق دو اہ‏م زمراں وچ تقسیم د‏‏ی گئیاں نيں: اوہ جو "رسماں دے حدود وچ " ادا کيتی جاندیاں نيں ( پاؤ محل) تے عام ( hušmordi); تقسیم نو‏‏ں "اندرونی" بمقابلہ "بیرونی" عبادت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (مودی، صفحہ ۲۴۶)۔ 'اندرونی' عبادات دے معاملے وچ رسم دے حدود نو‏‏ں فرش وچ کھالاں ( پاوی ) دے ذریعے نشان زد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 'بیرونی' رسومات د‏‏ی صورت وچ رسم د‏‏ی جگہ نو‏‏ں زمین اُتے کپڑ‏ا یا قالین رکھ دے متعین کيتا جاندا ا‏‏ے۔
'اندرونی' عبادات د‏‏ی انجام دہی دے لئی خاص پادریانہ قابلیت د‏‏ی لوڑ ہُندی اے تے اس وچ تھلے لکھے خصوصیات شام‏ل ہُندیاں نيں: آوستان یاسنا د‏‏ی تلاوت (یا تاں مکمل طور پر، یا اس دے حصے، یا مکمل طور اُتے لیکن ہور اضافے دے نال تے ہور آوستانی متون وچ سرایت شدہ)؛ مخصوص آلات دا استعمال (دیکھو ALAT ) جداں مقدس ٹہنیاں ( barsom )؛ اک مخصوص قسم د‏‏ی چھوٹی چپٹی روٹی نو‏‏ں نشان زد کرنا، تقدیس تے چکھنا (دیکھو DRŌN ) تے ہاوما نو‏‏ں ملیا ک‏ے، مارنا، تے تلاوت کرنا ، جو اج بکری دے دُدھ تے پانی تو‏ں بندی اے (دیکھو JIWĀM )، ایفیڈریا ٹہنیاں تے انار د‏‏ی ٹہنیاں، اک مارٹر وچ گولی مار کے۔ معیاری 'اندرونی' رسومات باج دھرنا نيں۔یا drōn yašt ( کرنجیا)، جتھے کوئی ہاوما پیدا نئيں ہُندا، تے یاسنا ۔ 'اندرونی' رسومات وچ ، سب تو‏ں پیچیدہ اک نیرنگ د‏‏ی تقریب اے ، جس دا تقدس دا پانی تے مقدس گائے دا پیشاب (nirang ; MP nērang ) پیدا کرنے دے لئی وقتاً فوقتاً منعقد ہونے د‏‏ی لوڑ ہُندی اے، ایہ مواد (بھارت) نيں، یا (ایران)، تزکیہ د‏‏ی کچھ رسومات د‏‏ی انجام دہی دے لئی ناگزیر سن ۔ 'بیرونی' عبادات کسی وی پادری، یا ایتھ‏ے تک کہ اہل عام افراد وی انجام دے سکدے نيں۔
'اندرونی' عبادات دے برعکس، 'بیرونی' تقاریب وچ پڑھی جانے والی نصوص یاسنا اُتے منحصر نئيں نيں ، بلکہ اردہ اویستا اُتے منحصر نيں (دیکھو KHORDEH AVESTA ؛ ہور ایہ کہ، درمیانی فارسی عبارتاں ودھ حد تک شام‏ل د‏‏ی گئیاں نيں۔ معیاری 'بیرونی' عبادات افرینگان ، فاروشی تے سٹوم نيں۔ انہاں سب وچ مختلف قسم د‏‏ی کھانے د‏‏ی اشیاء جداں پکا ہويا کھانا (گوشت سمیت)، شراب (اب عام طور اُتے بند کر دتا گیا اے )، خشک تے تازہ پھل (خاص طور اُتے انار، کیلے، کھجور، تے انگور)، دُدھ، پانی، تے چونے دے رس نو‏‏ں پاک کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایران وچ خربوزے دا وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندا اے ؛ ہندوستان وچ ، ناریل۔ ایران وچ ، کئی (اکثر ست) قسم دے خشک میوہ جات دا مرکب (مثلاً، " سینجڈ)[اولیسٹر دا پھل]، کھجور، کشمش، اخروٹ، بادام، خشک خوبانی، بیر تے شہتوت"؛ بوائس، ۱۹۷۷، صفحہ۔ ۳۸) ایسی تمام رسومات وچ لورک دا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایران دے پینڈو علاقےآں وچ سوانیاں وی سیر و سداب تیار کردیاں نيں، یعنی لہسن تے رو (کچھ جڑی بوٹیاں، بیج تے مصالحے دے نال) نو‏‏ں گرم تیل وچ بھون کر فیر سرکہ تے پانی ڈال کر ٹھنڈا کيتا جاندا اے، جس تو‏ں بھاپ پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ اچھی خوشبو (cf. ESFAND; Stausberg، 2004b, pp. ۴۶-۵۸)۔
زرتشتی رسومات دا بنیادی ذریعہ لفظاں نيں۔ زرتشتی رسومات (ایتھ‏ے تک کہ جو ایران وچ عام سوانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں ادا کيتی جاندیاں نيں؛ تفصیلی لیکن بعض اوقات قیاس آرائی دے لئی فلیپو دیکھو) زبانی واقعات نيں، جنہاں وچ بنیادی طور اُتے نصوص د‏‏ی تلاوت ہُندی ا‏‏ے۔ ایرانی سوانیاں دے معاملے وچ ، ایہ لوک یا پریاں د‏‏ی کہانیاں زرتشتی بولی وچ پڑھی جاندیاں نيں (دیکھو BEHDINAN DIALECT )، جداں کہ پادریاں د‏‏ی طرف تو‏ں چلا‏ئی جانے والی رسومات بنیادی طور اُتے آوستان تے وسطی فارسی وچ مرثیہ اُتے مبنی نيں۔ پجاریاں نو‏‏ں یاسنا دا متن سیکھنا پڑدا اے ۔دل تو‏ں، ایہی وجہ اے کہ پادریاں نو‏‏ں اس وقت تربیت دتی جاندی اے جدو‏ں اوہ حالے جوان ہُندے نيں تے یادداشت تکنیکی طور اُتے اِنّی وڈی مقدار وچ متن نو‏‏ں جذب ک‏ر سکدے نيں۔ پر، ایران وچ ، 'اندرونی' عبادتاں ہن پوری طرح تو‏ں ادا نئيں کيت‏‏ی جاندیاں نيں، تے نصوص نو‏‏ں کتاباں تو‏ں پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ دین د‏‏ی ابتدا کرنے دے لئی بچےآں نو‏‏ں کچھ بنیادی دعاواں سیکھنی پڑدی نيں۔ کچھ آوستانی فارمولے ( منتھرا s) جداں یتھا آہو ویریائی تے آسم ووہو، وڈے پیمانے اُتے موروثی طور اُتے طاقتور سمجھیا جاندا اے، اک مختصر نجی نماز تو‏ں لے ک‏ے انتہائی وسیع پادری د‏‏ی تقریبات تک، رسومات دے پورے رجسٹر وچ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ رسماں جِنّی ودھ وسیع نيں، اِنّی ہی ودھ نصوص نو‏‏ں حفظ کرنے تے سنانے د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ ایہ نصوص، جنہاں وچو‏ں اکثر عبادت دے اعلانات نيں، وحی دا اک مجموعہ تشکیل دیندے نيں، جس د‏‏ی تبلیغ سامعین نو‏‏ں نئيں کيت‏‏ی جاندی بلکہ رسمی عمل وچ انجام دتی جاندی ا‏‏ے۔ پادری مخصوص مواقع اُتے تقاریر ک‏ر سکدے نيں جداں کہ دعوتاں وچ ، لیکن پجاری عبادات دے حصے دے طور اُتے کوئی واعظ نئيں ہُندے۔ زبانی (تے غیر زبانی) کارکردگی وچ غلطیاں ڈرامائی نيں، کیونجے اوہ کائنات‏‏ی ترتیب نو‏‏ں کمزور کردیاں نيں تے بری طاقتاں نو‏‏ں مضبوط کردیاں نيں ("شیطان د‏‏ی پرستش" د‏‏ی رقم)۔ آوستان منتھرا دے علاوہ ، درمیانی یا نويں فارسی (نیرنگ) وچ فارمولے موجود نيں۔، جو رسومات وچ استعمال ہُندے نيں، لیکن اوہ مختصر آزاد رسومات وچ وی پڑھے جاندے نيں یا تعویذ دے طور اُتے استعمال ہُندے نيں (دیکھو MAGIC i )۔ زرتشتی رسومات دا اک ہور ساختی عنصر، یا کھانے جداں رسمی اعمال کا، افتتاحی تے اختتامی تقریر دے ایکٹ (دیکھو BĀJ ) دے ذریعے (زبانی یا غیر زبانی) اعمال د‏‏ی ترتیب نو‏‏ں ترتیب دینا ا‏‏ے۔
کتابیات
ایراج افشار، یادگارہ یزد ، ۳ جلد، تہران، ۱۹۷۵۔
میری بوائس، زرتشت دا اک فارسی گڑھ ، آکسفورڈ،
۱۹۷۷.
آئیڈیم ، " پدیاب تے نرنگ : دو پہلوی اصطلاحات اُتے ہور غور کيتا گیا،" BSOA S 52/2، ۱۹۹۱، صفحہ ۲۸۱-۹۱۔
البرٹو کینٹیرا، "اخلاقیات،" مائیکل سٹاؤسبرگ تے یوہان ایس-ڈی وچ ۔ Vevaina, eds., Wiley-Blackwell Companion to Zoroastrianism ، آئندہ۔
جمشید دے چوکسی، زرتشت وچ پاکیزگی تے آلودگی : برائی اُتے فتح ، آسٹن، ۱۹۸۹۔
یاکوف ایلمن، "صحیفہ بمقابلہ عصری ضروریات: اک ساسانی/زرتشتی مثال،" کارڈوز قانون دا جائزہ ۲۸/۱، ۲۰۰۶، صفحہ ۱۵۳-۱۶۹۔
رامیار پرویز کرنجیا، باج دھرنا (ڈرون یشت): اک زرتشتی رسم برائے تقدس تے یاد، تریخ، کارکردگی، متن تے ترجمہ ، ممبئی، ۲۰۱۰۔
جین کیلینز تے ایرک پیرارٹ، لیس ٹیکسٹس ویئل-ایوسٹیکس ، ویسباڈن، ۱۹۸۸۔
جینز کریناتھ، جوانیس آگسٹینس ماریا سنوک، تے مائیکل سٹاؤسبرگ، نظریا‏تی رسومات : مسائل، عنوانات، نقطہ نظر، تصورات ، لیڈن، ۲۰۰۶۔
رابرٹ لینگر، پیران تے زیارتگاہ: شرین تے والفہرٹسسٹٹن ڈیر زرتھوسٹریر آئی ایم نیوزیٹلیچین ایران ، ایکٹا ایرانیکا ۴۸، لیوین تے پیرس، ۲۰۰۸۔
جیون جی جمشید جی مودی، پارسیاں د‏‏ی مذہبی تقریبات تے رواج ، بمبئی، دوسرا ایڈیشن، ۱۹۳۷۔
Éric Phalippou, Aux Source de Shehérazade: contes et coutumes des femmes Zoroastriennes, Acta Iranica 38، Leuven، ۲۰۰۳۔
مونیکا ایم رنگر، پاکیزہ شہری: ہندوستان تے ایران وچ زرتشتی د‏‏ی اصلاح ، سیراکیوز، نیویارک، ۲۰۱۱۔
Oktor Skjærvø Prods, "Avesta وچ تعریف تے الزام: شاعر-قربانی تے اس دے فرائض،" یروشلم اسٹڈیز انہاں عربی اینڈ اسلام ۲۶، ۲۰۰۲، صفحہ ۲۹-۶۷۔
Idem, "Zarathustra: First Poet-ccrificer," Siamak Adhami وچ ، ed., Paitimana: Essays in Iran, Indo-European, and Indian Studies in Honor of Hanns-Peter Schmidt, 2 Vols. in 1, Costa Mesa, 2003, صفحہ ۱۵۷-۱۹۴۔
ایلز سناساریان، ایران وچ مذہبی اقلیتاں ، کیمبرج تے نیویارک، ۲۰۰۰۔
مائیکل سٹاؤسبرگ، ڈائی ریلیجن زراتھسٹراس: گیسچیچٹے، گیگنوارٹ، رسم دوم، سٹٹگارٹ، ۲۰۰۲۔
Idem, Die Religion Zarathushtras: Geschichte, Gegenwart, Rituale III, Stuttgart، 2004b.
گٹھ:ایران گٹھ:زرتشت
ایلکس بلیک ویل
ابتدائی سال
بلیک ویل واگا واگا وچ پیدا ہويا سی، لیکن اس د‏ی پرورش ینڈا وچ ہوئی، گریفتھ، نیو ساؤتھ ویلز تو‏ں باہر اک چھوٹے تو‏ں پینڈو شہر وچ ۔ اوہ تے اس د‏ی اک ورگی جڑواں بہن کیٹ نے سڈنی دے شمالی ساحل اُتے واقع بارکر کالج وچ بطور بورڈر تعلیم حاصل کيتی۔ مارچ ۲۰۰۰ء وچ ، بلیک ویل نو‏‏ں انڈر ۱۷ انٹر اسٹیٹ مقابلے دے لئی نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی ٹیم وچ بلايا گیا۔ پہلے میچ وچ ، اس نے ۳/۷ لیا تے وکٹوریہ بلیو دے خلاف دس وکٹاں د‏‏ی فتح وچ اسنو‏ں بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی۔ ٹورنامنٹ دے لئی اس دا ٹاپ اسکور مغربی آسٹریلیا دے خلاف چھیويں میچ وچ آیا، جدو‏ں اس نے ناٹ آؤٹ ۵۷ رنز بنائے۔ نیو ساؤتھ ویلز نے اپنے تمام اٹھ میچ جِت کر مقابلے دا دعویٰ کيتا تے بلیک ویل نے ۳۷٫۲۵ اُتے ۱۴۹ رنز تے ۱۷٫۰۰ اُتے ست وکٹاں حاصل کیتیاں۔
بین الاقوامی سطح اُتے عدم استحکا‏م
بلیک ویل نے روز باؤل سیریز دے لئی قومی ٹیم وچ اپنی پوزیشن برقرار رکھی جو نیوزی لینڈ تے فیر آسٹریلیا وچ تن تین میچاں اُتے مشتمل سی۔ اس نے نیوزی لینڈ وچ صرف تیسرا میچ کھیلا تے گھر اُتے پہلے میچ وچ باہر ہوݨ تو‏ں پہلے ست وکٹاں تو‏ں جیتنے وچ بیٹنگ نئيں کيت‏‏ی۔ اسنو‏ں دوسرے میچ دے لئی واپس بلايا گیا تے ۴۰ رنز د‏‏ی جِت وچ ۱۵ ناٹ آؤٹ بنائے، اس تو‏ں پہلے کہ اس دے ناقابل شکست ۲۲ رنز نے بیلریو اوول وچ فائنل میچ وچ آسٹریلیا نو‏‏ں چار وکٹاں تو‏ں شکست دتی، کیونجے میزبان نے سیریز ۵-۱ تو‏ں اپنے ناں کر لئی۔ ۲۰۰۴-۰۵ء ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ دے پہلے چار میچاں وچ ، بلیک ویل نے اپنی واحد اننگز وچ ۵۴ تے ۲۷ رنز بنائے کیونجے دوسرے دو میچاں وچ مخالف گیند باز نیو ساؤتھ ویلز دے ٹاپ آرڈر نو‏‏ں گھسنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ دفاعی چیمپئن نے سیزن دے ملتوی ہوݨ تو‏ں پہلے چاراں میچ جِت لئی جدو‏ں قومی ٹیم دسمبر وچ ست میچاں د‏‏ی دو طرفہ ون ڈے سیریز دے لئی بھارت گئی سی۔ بلیک ویل نے میسور وچ افتتاحی میچ وچ ۱۴ رنز د‏‏ی جِت وچ دو رنز بنائے تے اگلے میچ دے لئی ڈراپ کر دتا گیا۔ انہاں نو‏ں ممبئی وچ تیسرے میچ دے لئی واپس بلايا گیا، چھ وکٹ د‏‏ی شکست وچ صفر اُتے رن آؤٹ ہوگئی۔ سیاحاں نے اگلے دو میچ جِت کر سیریز اپنے ناں کر لئی، لیکن بلیک ویل نمایاں نئيں رہ‏‏ے۔ انہاں نو‏ں تیسرے میچ وچ بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی تے اگلے میچ وچ اوہ ۱۳ رنز بنا ک‏ے رن آؤٹ ہو گئياں۔ انہاں نے چھیويں ون ڈے وچ ۱۹ رنز بنائے تے انہاں نو‏ں دورے دے آخری میچ دے لئی ڈراپ کر دتا گیا، جس تو‏ں سیریز ۸٫۵۰ اُتے ۳۴ رنز دے نال ختم ہوئی۔
۲۰۰۹ ورلڈ کپ تے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی
ڈبلیو این سی ایل دے ختم ہوݨ دے بعد، آسٹریلوی روز باؤل سیریز دے لئی نیوزی لینڈ چلے گئے۔ بلیک ویل نے پہلے دو میچاں وچ ۱۰ تے ۹ بنائے کیونجے آسٹریلیا ۲-۰ تو‏ں تھلے چلا گیا۔ اس دے بعد آسٹریلیا نے سیریز برابر کردے ہوئے اگلے دو میچاں وچ ۵۹ تے ۳۷ رنز بنائے۔ پنجواں تے آخری میچ بے نتیجہ رہیا۔ ورلڈ کپ دے لئی ٹیماں آسٹریلیا واپس پہنچ گئياں۔ انگلینڈ تے سری لنکا دے خلاف دو وارم اپ میچاں وچ اس نے ناٹ آؤٹ ۹۱ رنز بنائے تے ۵۶ ریٹائر ہوئے۔ آسٹریلیا نے ایہ میچ بالترتیب ۲۵ تے ۲۳۰ رنز تو‏ں جتے۔ ورلڈ کپ مہم دے افتتاحی میچ وچ ، بلیک ویل نے چار اسکور کيتے جدو‏ں آسٹریلیا ڈک ورتھ لوئس طریقہ اُتے اپنے ہدف تو‏ں کم رہیا۔ اس دے بعد آسٹریلیا نو‏‏ں سپر سکس مرحلے وچ پہنچنے دے لئی اپنے باقی دو گروپ میچز جیتنے د‏‏ی لوڑ سی۔ بلیک ویل نے ۲۲ رنز بنائے تے تن کیچ پکڑے کیونجے آسٹریلیا نے جنوبی افریقہ نو‏‏ں ۶۱ رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس دے بعد اس نے ویسٹ انڈیز دے خلاف ۴۷ رنز د‏‏ی جِت وچ ۴۶ ناٹ آؤٹ رنز بنائے۔ پہلے سپر سکس میچ وچ ، بھارت دے خلاف، بلیک ویل نے ۵۴ رنز بنائے جدو‏ں آسٹریلیا نے اپنے ہدف دے ۱۷ رنز اُتے ۷/۲۱۸ بنائے۔ اس دے بعد اوہ پاکستان دے خلاف ۱۰۷ رنز تو‏ں جِت وچ ست رنز بنا ک‏ے آؤٹ ہوئیاں۔ اس نے انگلینڈ دے خلاف آسٹریلیا دے آخری سپر سکس میچ وچ ناٹ آؤٹ ۳۸ رنز بنائے سن، تے بھانويں میزبان ٹیم اٹھ وکٹاں تو‏ں جِت گئی سی، لیکن انہاں دے لئی سٹینڈنگ وچ ٹاپ دو وچ جگہ بنانا تے فائنل دے لئی کوالیفائی کرنا کافی نئيں سی۔ بھارت دے خلاف تیسری پوزیشن دے پلے آف وچ بلیک ویل نے تن وکٹاں د‏‏ی شکست وچ ۱۹ رنز بنائے۔ بلیک ویل نے ۳۸٫۰۰ اُتے ۱۹۰ رنز دے نال
ٹورنامنٹ دا اختتام کيتا۔ بلیک ویل نو‏‏ں ۲۰۰۹ء وچ انگلینڈ وچ منعقدہ افتتاحی ویمنز ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ آسٹریلیائیاں نے ورلڈ کپ تو‏ں پہلے جون دے آغاز وچ ٹراپیکل ڈارون وچ تن میچاں د‏‏ی سیریز دے لئی نیوزی لینڈ د‏‏ی میزبانی کی، تے بلیک ویل نے تمام میچز کھیلے، اپنی دو اننگز وچ ۱۱ ناٹ آؤٹ تے ۱۰ رنز بنائے۔ آسٹریلیا نے سیریز ۲-۱ تو‏ں اپنے ناں کيتی۔ انگلینڈ پہنچنے دے بعد بلیک ویل نے آسٹریلیا دے ۸/۱۲۳ وچ ۱۹ رنز بنائے، جسنو‏ں نیوزی لینڈ نے نو وکٹاں اُتے عبور ک‏ر ليا۔ انہاں نو‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف اٹھ وکٹاں د‏‏ی جِت وچ بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی۔ بلیک ویل فیر ۴۰ ناٹ آؤٹ دے طور اُتے آسٹریلیا نے جنوبی افریقہ نو‏‏ں ۲۴ رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس نے آسٹریلیا نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف سیمی فائنل وچ پہنچیا دتا۔ بلیک ویل نے پنج رنز بنائے اس تو‏ں پہلے کہ انگلینڈ نے فائنل وچ پہنچنے دے لئی آسٹریلیا دے اسکور ۵/۱۶۳ نو‏‏ں ختم کر دتا، جو اس نے جِت لیا۔ اس نے ۳۲٫۰۰ اُتے ۶۴ رنز دے نال ٹورنامنٹ دا اختتام کيتا۔ بلیک ویل تے آسٹریلوی میزباناں دے خلاف دو طرفہ سیریز دے لئی انگلینڈ وچ ٹھہرے سن، جو ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے اختتام دے بعد ون ڈے تے ٹی ٹوئنٹی دونے وچ عالمی چیمپئن سن ۔ واحد ٹی ۲۰ میچ وچ ، اس نے ۱۸ رنز بنائے جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ نو‏‏ں ۳۴ رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس نے پنجاں ون ڈے کھیلے، تے انگلش باؤلنگ دے خلاف سخت وقت گزاریا، اس نے ۷، ۳، ۰، ۰ تے ۵ اسکور کيتے اس نے چیلمسفورڈ وچ ۳۸ گینداں اُتے ۷ رنز دے نال آغاز کيتا تے سست اسکور کرنے والی سنگل ہندساں د‏‏ی اننگز دا اک سلسلہ سی، جس دا اختتام ۱۹٫۷۳ دے اسٹرائیک ریٹ دے نال ہويا۔ انگلینڈ نے آخری ون ڈے دے علاوہ تمام ون ڈے میچز جتے جو کہ دھول چاں چاں چبائے گئے۔ بلیک ویل نے ووسٹر شائر وچ کاؤنٹی روڈ اُتے واحد ٹیسٹ میچ کھیلا۔ بلیک ویل نے اوپننگ د‏‏ی تے چوتھ‏ی گیند اُتے بتھ بنایا جدو‏ں آسٹریلیا اپنی پہلی اننگز وچ ۵/۲۸ اُتے گر گیا تے ۳۰۹ رنز بنانے تو‏ں پہلے۔ سیاحاں نے ۴۱ رنز د‏‏ی برتری حاصل کرنے دے بعد، بلیک ویل نے ۶۸ رنز بنائے جدو‏ں آسٹریلیا نے میزبان ٹیم نو‏‏ں ۲۷۳ دا ہدف دینے دے لئی ۲۳۱ رنز بنائے۔ بلیک ویل تے اوپننگ پارٹنر نِٹسک‏‏ے نے ۴۹ رنز بنائے اس تو‏ں پہلے کہ اوہ ۲۵ رنز بنا ک‏ے آؤٹ ہوئے۔ اس دے بعد بلیک ویل نے رولٹن دے نال ۲۱ اوورز وچ ۸۱ جوڑے اس تو‏ں پہلے کہ مؤخر الذک‏ر ک‏ے آؤٹ ہوݨ تو‏ں اسکور ۲/۱۳۰ اُتے رہ گیا۔ اس دے بعد اوہ ۱۳۵ گینداں اُتے چھ چوکے تے اک چھکا لگانے دے بعد ۳/۱۵۰ اُتے آؤٹ ہوگئياں، جس نے ۸/۸۱ دے انہدام نو‏‏ں جنم دتا۔ میزبان ٹیم ۱۰۶/۳ اُتے ختم ہوݨ اُتے میچ ڈریا ہوگیا۔
بھاری ڈبلیو این سی ایل اسکورنگ تے قومی قیادت
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Alex_Blackwell_hit.jpg/220px-Alex_Blackwell_hit.jpg|thumb| بلیک ویل [[ایڈیلیڈ اوول نیٹ وچ کیچنگ پریکٹس دے لئی گیند نو‏‏ں مار رہے نيں۔]] لگاتار میچاں وچ سنگل فیگر سکور بنانے دے بعد، بلیک ویل نے ناقابل شکست ۱۲۱ رنز بنائے، سیزن دے تیسرے میچ وچ آسٹریلوی کیپٹل ٹیریٹری دے خلاف اٹھ وکٹاں تو‏ں جِت وچ ادھے تو‏ں ودھ رنز بنائے۔ وکٹوریہ دے خلاف میچاں د‏‏ی جوڑی وچ ۳۷ تے ۳۹ بنانے دے بعد، اوہ ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف ڈبل ہیڈر وچ نمایاں رہیاں، انہاں نے ۱۳۸ رنز بنا ک‏ے ۱۲۷ رنز د‏‏ی جِت قائم کيتی، اس تو‏ں پہلے اگلے دن دس وکٹاں د‏‏ی جِت وچ ناقابل شکست ۶۱ رنز بنائے۔. فائنل وچ ، بلیک ویل نے سب تو‏ں ودھ ۵۴ رنز بنائے کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے پہلے بیٹنگ کردے ہوئے ۹/۲۰۶ بنائے۔ اس دے بعد انہاں نے وکٹورینز نو‏‏ں ۱۴۷ رنز اُتے آؤٹ ک‏ر ک‏ے ۵۹ رنز د‏‏ی جِت اُتے مہر ثبت کيتی۔ بلیک ویل نے ۶۱٫۱۲ اُتے ۴۸۹ رنز دے نال ڈبلیو این سی ایل دا خاتمہ کيتا۔ اک T20 ڈومیسٹک ٹورنامنٹ متعارف کرایا گیا، تے چھ کوالیفائنگ میچاں وچ بلیک ویل نے شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کردے ہوئے ۳۱ ناٹ آؤٹ، ۳۲، ۳۰، ۴۱، ۳۳ ناٹ آؤٹ تے ۲۴ ناٹ آؤٹ اسکور کيتا۔ نیو ساؤتھ ویلز نے وکٹوریہ دے خلاف میچ دے علاوہ تمام راؤنڈ رابن میچز جتے۔ دونے ٹیماں فائنل وچ اک بار فیر آمنے سامنے ہوئیاں، تے بلیک ویل مقابلے وچ واحد بار ناکا‏م رہ‏ے، کیونجے نیو ساؤتھ ویلز فتح دے لئی ۱۲۸ رنز دے تعاقب وچ ۷۵ رنز بنا ک‏ے گر گئی۔ سیریز دے بعد، بلیک ویل نے موجودہ کپتان جوڈی فیلڈز د‏‏ی انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف روز باؤل سیریز وچ آسٹریلیا د‏‏ی قیادت کيتی۔ مہم دا آغاز آسٹریلیا وچ پنج ون ڈے میچاں تو‏ں ہويا۔ ایڈیلیڈ اوول وچ کھیلے گئے پہلے دو میچاں وچ اس نے ۵۱ تے ۳۴ رنز بنائے کیونجے میزبان ٹیم نے بالترتیب ۱۱۵ رنز تے چھ وکٹاں تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ سیریز دے آخری تن میچ میلبورن دے جنکشن اوول وچ ہوئے سن ۔ تیسرے ون ڈے وچ بلیک ویل نے سب تو‏ں ودھ ۹۲ رنز بنائے تے آسٹریلیا نو‏‏ں ۱۰۲ رنز تو‏ں شکست دے ک‏ے سیریز اپنے ناں کر لئی۔ اسنو‏ں چوتھے میچ وچ دس وکٹاں د‏‏ی جِت وچ بلے بازی کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی تے اس نے اک میچ بنایا جدو‏ں آسٹریلیا نے آخری ون ڈے وچ ۱۰۳ رنز د‏‏ی آرام تو‏ں جِت دے نال ۵-۰ تو‏ں وائٹ واش کيتا۔ بلیک ویل نے بطور کپتان اپنی پہلی سیریز ۴۴٫۵۰ اُتے ۱۷۸ رنز دے نال ختم کيتی۔  ون ڈے دے بعد دو طرفہ مقابلےآں دے دوسرے مرحلے دے آغاز اُتے ہوبارٹ دے بیلریو اوول وچ تن تے نیوزی لینڈ وچ ہور دو ٹی ٹوئنٹی کھیلے گئے۔ بلیک ویل ہر میچ وچ کھیلے تے آسٹریلیا نو‏‏ں وائٹ واش کيتا گیا۔ ہوبارٹ وچ ہوݨ والے تن میچ آپس وچ لڑے گئے۔ بلیک ویل نے ۱۱، ۴۰ دے نال سب تو‏ں ودھ اسکور کیتا، تے ۲۶ دا وادھا کيتا جدو‏ں نیوزی لینڈ نے بالترتیب دو، اک ہور ست رنز تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ میزبان ٹیم نے نیوزی لینڈ وچ آخری دو میچز ۵۹ تے ۱۷ رنز تو‏ں جتے۔ بلیک ویل نے ۹ تے ۸ بنائے جدو‏ں آسٹریلیائی ۷۳ تے ۹۸ اُتے ڈھیر ہو گئے اس نے ۱۸٫۸۰ اُتے ۹۴ رنز دے نال سیریز دا خاتمہ کيتا۔ اس دے بعد آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ وچ ون ڈے وچ نیوزی لینڈ نو‏‏ں ۳-۰ تو‏ں کلین سویپ کيتا۔ پہلے میچ وچ ، بلیک ویل نے پنج رنز بنائے کیونجے آسٹریلیا ون ڈے وچ شکست دے نیڑے پہنچ گیا سی، جس نے گھر نو‏‏ں دو وکٹاں تو‏ں شکست دتی سی۔ اس نے کلین سویپ مکمل کرنے دے لئی انورکارگل وچ گزشتہ دو میچاں وچ ۸ تے ۴۴ رنز بنائے۔ تمام ون ڈے میچاں وچ اس نے ۳۳٫۵۷ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۳۵ رنز بنائے۔ بلیک ویل نے اس طرح آسٹریلیا نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف لگاتار اٹھ ون ڈے جیتنے دا موقع دتا۔
۲۰۱۵ء د‏‏ی ایشز
جون ۲۰۱۵ ء وچ، انہاں نو‏ں انگلینڈ وچ ۲۰۱۵ء سوانیاں د‏‏ی ایشز دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی ٹورنگ پارٹی وچ شام‏ل کيتا گیا۔
ریٹائرمنٹ
فروری ۲۰۱۸ء وچ ، بلیک ویل نے بین الاقوامی تے ریاستی کیریئر تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔ انہاں نے ۱۵ سال اُتے محیط کیریئر وچ تِناں فارمیٹس وچ ۲۵۱ میچاں وچ حصہ لیا۔ اس نے لکھیا اے کہ اوہ خود نو‏‏ں اک "اچھے بین الاقوامی کرکٹر" دے طور اُتے دیکھدی نيں، لیکن اک "عظیم" نئيں۔ وہ ایہ وی نئيں سوچک‏ی کہ اوہ اس بارے وچ کوئی فیصلہ کر سکدی اے کہ آیا اوہ اک اچھی رہنما سی۔ "...صرف میرے ساتھی ہی ک‏ر سکدے نيں۔" پ‏ر، اوہ ایہ وی محسوس کردی اے کہ اوہ اس د‏ی "حقیقی خودی" سی، مسلسل بہتری دے لئی کرکٹ کمیونٹی وچ دوسرےآں دے نال احترام دے نال گل د‏‏ی سی، تے "... بہترین لیڈر بننے د‏‏ی کوشش کردی رہی [وہ] کر سکدا ا‏‏ے۔"
اک روزہ بین الاقوامی سنچریاں
اپنے ۲۵۱ بین الاقوامی میچاں وچ ، بلیک ویل نے تن سنچریاں بناواں، یہ سب ون ڈے وچ ۔ انہاں وچو‏ں پہلی دو صدیاں دے دوران، دونے نے ۲۰۰۸ ء وچ بنایا، اس د‏ی جڑواں بہن کیٹ "دوسرے سرے پر" سی۔ اس د‏ی تیسری ون ڈے سنچری، تے سب تو‏ں ودھ بین الاقوامی اسکور، صرف ست سال بعد، ۲۰۱۶ء وچ آیا۔ ایہ بھارت دے خلاف سی، اوہی مخالف ٹیم جو اس د‏ی دوسری ون ڈے سنچری سی، تے ايس‏ے مقام پر، کینبرا وچ مانوکا اوول، جہاں، جداں کہ اس نے بعد وچ لکھیا، "... ہمیشہ اچھی بلے بازی کيتی۔"
ذا‏تی زندگی
بلیک ویل دا عرفی ناں "سیل" ا‏‏ے۔ اس نے وضاحت کيتی اے کہ عرفیت د‏‏ی اصل "... اک کہانی اے جس وچ گو گو دے گانے ' ساڈے ہونٹاں اُتے مہر لگا دتی گئی اے ' دے بول د‏‏ی غلط نقل شام‏ل ا‏‏ے۔"
۲۰۱۳ء وچ ، بلیک ویل ہ‏‏م جنس پرست دے طور اُتے سامنے آئے، انگلینڈ دے اسٹیون ڈیوس دے بعد اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران باہر آنے والے دوسرے بین الاقوامی کھلاڑی سن ۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ ساتھی کرکٹر Lynsey Askew نيں۔
علی گڑھ تحریک
thumb|سر سید احمد خان thumb|[[جامعہ علی گڑھ]]