cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لوک داستان تے پنجابی لوک داستان
پنجابی لوک دھارا
سنت بابا ہرنام سنگھ جی اس جگہ سمت بکرمی 1938 توں پوہ ودی اشٹمی سمت بکرمی 1984 تک ڈیرا رومی والا بھچو کلاں رہے۔اتہاس وچ کئی تھاواں تے اوہناں دا سماں گرو گوبند سنگھ جی نال وی جوڑیا جاندا رہا اے۔پنڈ دے پرانے بزرگاں ولوں سنائیاں ساکھیاں مطابق سنت بابا ہرنام سنگھ جی دی، مہما سارے مالوے وچ پھیلی ہوئی سی اتے مہاراجہ پٹیالہ، نابھہ، فریدکوٹ ریاستاں دے مہاراجے بابا جی دے عقیدت مند سن اتے اپنیاں ریاستاں وچ آؤندیاں کروپیاں دا بابا جی توں اپاء کرواؤندے سن۔بابا ہرنام سنگھ جی دے 2 پوہ بکرمی 1984 وچ جوتی جوت سماؤن توں بعد بابا نرین سنگھ جی گدی تے بیٹھے جو سمت بکرمی 2005 مطلب (1949 ء) تک رہے۔ گرو چیلے دی روایت مطابق اوہناں نے اپنے چیلے سنت بابا ایشر سنگھ نوں گدی سمبھائی جو سمتگھت بکرمی 2026 مطلب (1970 ء) تک براجمان رہے۔اس توں بعد سنت بابا کھیم سنگھ جی 2066 بکرمی (2010) تک گدی تے رہے۔اج روایت نوں اگے توردے سنت بابا سکھدیو سنگھ جی ڈیرے دی سانبھ سنبھال دی ذمہ واری نبھا رہے ہن۔ اس علاقے وچ رومی والیاں تن تھاواں ہن: پر جو پرمکھ تھاں اے اوہ ڈیرا رومی والا بھچو کلاں والا اے۔ پرانے روایت مطابق ڈیرے دھرم دے پرچارک وی رہے ہن۔اسے ودھی مطابق اس ڈیرے وچ گربانی کنٹھ کراؤن اتے راگاں مطابق کیرتن سکھاؤن دی روایت رہی اے اتے جو اکّ تک وی جاری اے۔ ڈیرے دھرم دے پرچارک ہون کر کے اتھے سری گرو گرنتھ صاحب دا پرکاش موجود اے اتے سکھمنی صاحب دے نت نیم، پاٹھ چلدے ہن پر کجھ گلاں کر کے گرو گرنتھ صاحب جی دے سدھاتاں نوں النگھدے ہوئے ایہہ ڈیرا لوک یعقین تے روڑھیوادی روایت نال بجھیا ہویا اے۔اتھے ذات-پات دا بھید مطلب اج وی کیتا جاندا اے جو پرانے سمیاں توں چلیا آ رہا اے۔جو اس نوں لوکدھارا اتے سبھیاچار دے گھیرے وچ سمیٹدی اے۔ پنجابی سبھیاچار وچ اج وی ڈیرے سارتھک کردار نبھا رہے ہن۔اج وی لوکاں دی عقیدت اسے طرحاں جڑی ہوئی اے، لوکاں ولوں منوتاں منگیاں جاندیاں ہن، جہناں دا پورا ہونا اوہناں دی عقیدت ودھاؤندا اے۔اس ڈیرے وچ وی لوکاں دا یعقین اے کہ ہر اچھا پوری ہندی اے پتر دی دات، کاروبار دا ودھیا چلنا، کھیتی باڑی وچ وادھا اتے خاص کر کے پشوآں متعلق منوتاں پوریاں ہندیاں ہن۔اج وی ایہناں ڈیریاں وچ الجھی لوکائی دی نفسیات جڑی ہوئی اے۔ ڈیریاں دا سارا پربندھ تے سیوا سنبھال دا کم عقیدت منداں دی سیوا نال پورا ہندا اے۔ لوک اپنی اچھا مطابق دان کردے ہن۔ اس ڈیرے نوں چلاؤن وچ پنڈا دے لوکاں توں علاوہ ودیساں وچ رہِ رہے عقیدت مند وی یوگدان پاؤندے ہن۔ اج دے ویلے اس ڈیرے دی عقیدت پنجابی لوک من دی نفسیات نوں پیش کردی اے۔ سو انت وچ اسیں کہہ سکدے ہاں کہ جویں ڈیرا رومی والا نوں لوکاں نے تہذیبی طور تے پروان کیتا اے اویں اج وی پنجابی مل روایت توں چلے آ رہے لوکدھارائی وشواساں نال جڑیا ہویا اے، ڈیرے پنجابی پینڈو جیون دا انکھڑواں انگ سن اتے اسے طرحاں اج وی موجود ہن۔
گٹھ:لوکدھارا گٹھ:پنجابی لوکدھارا گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:سبھئاچار
دوہا (ہندوستانی ادب)
دوہا مختصر شاعری د‏‏ی شکل اے جسنو‏ں چھیويں صدی عیسوی دے آغاز تو‏ں ہی ہندوستان دے شاعراں تے شمالی ہندوستان دے گویاں نے وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا۔ کبیر ، تلسی داس ، رحیم تے نانک دے دوہے مشہور نيں. ہندی شاعرکی ستسئی، بہاری وچ کئی دوہے موجود نيں۔ دوہے ہن وی مقبول نيں۔
کمپوزیشن
دوہا صنف وچ مشکل تے غیر روايتی مضامین ادا کرنے د‏‏ی روایت شمالی ہندوستان وچ مقبول ہوئی۔ جین، برہمن تے مسلماناں نے اس صنف نو‏‏ں مقبول کروانے وچ کردار ادا کيتا جس وچ مہاکاوی ، رسا تے اپدیشک ادب د‏‏ی قسماں شامل نيں۔ اس ادب دے مقبول عنوانات وچ شہوانیت ، شجاعت ، اخلاقیات ، عام زندگی ، واقعاندی مناظر ، فطرت ، اقوال تے محاورے شامل نيں۔
مذہبی دوہا ادب بدھ مذہب ، جیناں تے شیواواں د‏‏ی شراکتاں اُتے مبنی ایسا ادب اے جو روحانیت تے اخلاقیات اُتے مشتمل سی۔ روحانی دوہا ادب مصنوعی انداز تو‏ں مبرا صوفیانہ مذہبی رنگ لئی ہوئے اے جس وچ علامتاں نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا اے تے استاد مبلغ د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے مصنف اول اولیاء تے بعد وچ شاعر سن ۔ دوہاں د‏‏ی شاعرانہ قدر بھانويں اعلیٰ نئيں اے مگر جذبات تے محسوست وچ اخلاص بدرجہ اتم موجود ا‏‏ے۔ ناتھا ، سانٹا ، سہاجیا تے ویشنو دبستان بہت مشہور سن ۔
برہمنی شراکتاں
برہمنی دوہا ادب ابھینو گپتا د‏‏ی تنترسرا تے پراترمشکورتی وچ دستیاب اے جو سنسکرت وچ کشمیری شیوازم تحاریر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سندھی دوہے
دوہا یا دوہو سندھی ادب دا اک اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ ایم جوتوانی نے عربی دے دو سطراں والے بیت دا سراغ دوہا ، بارو دوہا سوراتھا تے تنویری دوہو تو‏ں لگایا اے  ۔ سندھی ادب دا بنیادی ماخذ صوفی -وید شاعری اے جو دوہا یا بیت د‏‏ی شکل وچ ہُندی اے تے گائی جا سک‏‏ے ۔
حوالے
گٹھ:سندھی ادب گٹھ:ہندی بولی دا ادب گٹھ:بھارتی ادب گٹھ:پاکستانی ادب گٹھ:لوک شاعری گٹھ:پاکستانی لوک ادب
زراعی ریلوے اسٹیشن
زراعی ریلوے اسٹیشن ( فارسی : ایستگاه راه آهن زراعی، استگاہ راہ اہان زرعی ) خصیبان ، مشرقی آذربائیجان صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اسٹیشن IRI ریلوے د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن بنیادی طور اُتے پنڈ خاصبان ، پڑوسی پنڈ سارین دزاج تے ایران خودرو تبریز پروڈکشن پلانٹ دے لئی کم کردا ا‏‏ے۔ زراعی شہر ریلوے دے ذریعے ایران دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
سچ ٹی وی
سچ ٹی وی پاکستان دا اک نِجی ٹی وی چینل اے جیہدی نشریات 23 مارچ 2010 نوں شروع ہوئیاں ۔ ایہ اپنی نشریات اسلام آباد توں نشر کردا اے ۔ سچ ٹی وی پاکستان دا نیوز اینڈ کرنٹ افیئرز ٹی وی چینل اے جیہدا دعوا غیر جانبدارای تے سَچ اُتے مبنی معلومات فراہم کرنا اے ۔
مواصلاتی سیارے
سچ ٹی وی دی سیٹلائٹ فریکوئینسی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹی وی چینل گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل گٹھ:پاکستان وچ ٹیلی ویژن سٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ذرائع ابلاغ گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن نیٹ ورکس
جناح پارک، پشاور
جناح پارک اک عوامی پارک اے جو پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا دے شہر پشاو‏ر وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
34.01522°N, 71.57094°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 34.01522°N, 71.57094°W گٹھ:پاکستان دے پارک گٹھ:پشاو‏ر دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:ضلع پشاو‏ر گٹھ:پشاو‏ر
سبھا پرڡ
سبھا پرو رزمیہ مہابھارت د‏‏ی اٹھارہ کتاباں وچو‏ں دوسری کتاب ا‏‏ے۔ اس وچ 10 ذیلی کتاباں تے 81 ابواب جدو‏ں کہ تنقیدی نسخے وچ 9 ذیلی کتاباں تے 72 ابواب نيں۔ اندرپرستھ وچ مایا دے ہتھو‏ں بنائے گئے ہال دے تذکرے تو‏ں سبھا پرو دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ پنجويں باب وچ مملکت تے شہریاں د‏‏ی خوش حالی دے لئی ناگزیر سینکڑاں انتظامی اصولاں دا ذکر ا‏‏ے۔
جے ایس بینک
جے ایس بینک (JS Bank) جہانگیر صدیقی اینڈ کمپنی لمیٹڈ دا اکثریت ملکيتی ماتحت ادارہ ا‏‏ے۔
سبھا پرڡ
ہور ویکھو
گٹھ:مہابھارت دے پرو گٹھ:مہابھارت دے پرڡ
پنجاب وچ معذور افراد توں متعلق ادارے
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ معذور افراد تو‏ں متعلق ادارے
جے ایس بینک
حوالے
گٹھ:2006ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:2006ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی برانڈ گٹھ:سندھ دیاں کمپنیاں گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
بڑو صاحب
اوہناں دے اساری سیوک سنت تیجا سنگھ جی نے اس مشن نوں جاری رکھیا۔ اوہناں 1956 وچ ہمالیا دے پہاڑی کھیتر وچ خفیہ تپو بھمی نوں ظاہر کیتا تے 400 ایکڑ زمین خرید کے اتھے 1965 وچ کلغیدھر ٹرسٹ دا قیام کیتا۔ ایہہ تھاں ہن دیس ودیش وچ بڑو صاحب وجوں جانیا جاندا اے۔اتھے اوہناں نے چار طالب علماں نال اک سکول شروع کیتا سی تے 1986 وچ 10+2 انگریزی زریعہ والا پبلک سکول قائم کیتا جو ہن تعلیم دے نال نیتک قدراں قیمتاں تے روحانی سکھیا دا مہان مرکز بن چکا اے، جس دی سوبھا دیس ودیشا وچ جتھے وی پنجابی رہندے ہن، پہنچ رہی اے۔ اس صحافی نے بڑو صاحب دو دن رہِ کے دیکھیا کہ اکال اکیڈمی وجوں جانی جاندی اس ادارہ وکھے اس ویلے 1538 طالب علم ہن، جہناں وچوں لگبھگ 200 طالب علم غیرملکی ہن۔ ہر طالب علم لئی امرت ویلے اٹھ کے گرودوارہ صاحب آ کے نت نیم دا پاٹھ کرنا اتے شام نوں رہراس دا پاٹھ کرنا ضروری اے (غیر- سکھ طالب علماں لئی لازمی نہیں)۔ thumb|350 px|اکال سنگیت اکیڈمی بڑو صاحب دے طالب علم تنتی سازاں نال کیرتن کردے ہوئے سارے سکھ طالب علم امرتدھاری ہن اتے بہت سادہ لباس (وردی) پہندے ہن، کڑیاں سمیت سارے طالب علم سر اتے سفید گول دستار سجاؤندے ہن۔ کلغیدھر دسمیش پیؤ دے ایہہ گرسکھ بچے اک بہت ہی الوکک نظارہ پیش کردے ہن۔ پنجویں جماعت تک کو-ایجوکیشن اے، اگوں کڑیاں تے منڈیاں لئی وکھ وکھ تعلیم دا پربندھ اے۔ جے کر سکے بھین بھرا وی اتھے پڑھدے ہن،تا اوہ وی صرف ایتوار والے دن اک دوجے نوں مل سکدے ہن۔
سنت تیجا سنگھ توں بعد ہن بابا اقبال سنگھ جی اوہناں تے سنت اتر سنگھ جی دے مشن نوں کامیابی-پوربک اگے تور رہے ہن۔اس ویلے کلغیدھر ٹرسٹ اتری بھارت دے دور دراڈے علاقیاں دے غریب، پچھڑے طبقےآں اتے پینڈو لوکاں دی سیوا وچ نیتک قدراں-قیمتاں ؟تے بیسڈ تعلیم، کردار نرمان،سکارتمک جیون-سٹائل، صحتَ،سماج-سدھار، نشہ-مکتی اتے پینڈو ترقی ورگے موضوعاں اتے سرگرم اک بہمکھی سماجی، روحانی اتے تعلیمی ادارہ اے، جو اکال اکیڈمیاں دی اک لڑی شروع کر رہی اے۔ہماچل،ہریانہ تے راجستھان توں بنا پنجاب وچ وی اس ویلے لگبھگ دو درجن اکیڈمیاں قائم کیتیاں جا رہیاں ہن۔ اکال اکیڈمی دی خاصیت ایہہ اے کہ انگریزی زریعہ راہیں جدید سائنسی تعلیم دین توں علاوہ ایہہ طالب علماں نوں اتم وشو-شہری بنن وچ معاون ہندیاں ہن۔ جتھے جتھے وی اکال اکیڈمیاں قائم ہوئیاں ہن، اس علاقے وچ پتتپن اتے نشیاں دی لعنت نوں وی ٹھلھ پئی اے۔اس ویلے بڑو صاحب وکھے اکال اکیڈمی توں بنا گرمتِ تُ سنگیت ودیالا،اک انجنیئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی کالج، 65 بستریاں والا اکال چیریٹیبل ہسپتال اے اتے پچھلے ورھے نرسنگ سکول شروع کیتا گیا اتے اکال یونیورسٹی دا قیام لئی کم چل رہا اے،جو 2010-11 تک ہوند وچ آ جان دی آس اے۔اتھے سال وچ تن واری فری میڈیکل چیک-اپّ کیمپ لگائے جاندے ہن،جہناں وچ چنڈی گڑھ،پٹیالہ،دلی تے جالندھر توں وکھ وکھ بیماریاں دے ماہر ڈاکٹر تے سرجن سوے-اچھک نشکام سیواواں ددے ہن۔بابا اقبال سنگھ جی دا کہنا اے کہ کلغیدھر ٹرسٹ ولوں پنجاب دے سارے پنڈ ہی نہیں، سگوں سارے اتری بھارت نوں کور کرن دی سکیم اے۔
بڑو صاحب چ بنی پہلی سکھ یونیورسٹی
کلغیدھر ٹرسٹ بڑو صاحب (ہماچل پردیش) دے چیئرمین بابا اقبال سنگھ نے جلندر وکھے چونویں پترکاراں نال گل بات کردیاں اگست 2008 وچ دسیا کہ دنیا دی پہلی سکھ یونیورسٹی اتے ہماچل پردیش دی پہلی پرائیویٹ یونیورسٹی بڑو صاحب وکھے قائم کیتی گئی اے۔ اس وچ 16 کالج ہونگے جس دے سینٹر دیس بھر وچ بنائے جانگے۔ اتھے اک انجینیئرنگ کالج وی کھولھیا گیا اے۔ ایہہ کالج پچھلے سال چالو ہویا سی۔ ہن چھیتی ہی اک اکال نرسنگ کالج وی قائم کیتا جاویگا جس وچ 60 سیٹاں ہونگیاں۔ اوہناں ہور دسیا کہ بڑو صاحب وکھے چل رہی اکال اکیڈمی وچ 1400 طالب علم پڑھائی کر رہے ہن۔ ایہناں وچ 16 ملکاں دے طالب علم شامل ہن جہناں وچ 100 امریکہ دے ہن۔ اوہناں کیہا کہ اتری بھارت وچ اوہناں دے سی۔ بی۔ ایس۔ ای۔ نال متعلق 40 (انگریزی زریعہ) دے پنڈاں وچ سکول چل رہے ہن۔ کل ملا کے تیہہ ہزار طالب علم ایہناں سکولاں وچ تعلیم حاصل کر رہے ہن۔ بابا اقبال سنگھ جو خود ہماچل پردیش دے ریٹائرڈ ڈائریکٹر کھیتی باڑی ہن، نے کیہا کہ اوہناں دا مشن بچیاں، خاص کرکے بچیاں نوں ودھیا معیاری سکھیا دینا، نوجواناں نوں نشیاں توں دور رکھنا، اوہناں نوں گرو گرنتھ صاحب تے گربانی نال جوڑ کے مقابلے دے امتحاناں وچ بیٹھن والے طالب علم تے چنگے انسان بناؤنا اے۔ انہاں ہور کیہا کہ ساڈا نشانہ اتری بھارت دے 150 پنڈاں وچ سکول کھولہنا اے جہناں وچوں 41 کھلھ چکے ہن۔ اک کانپور وی کھلہیگا۔ ایہناں لئی زمین دانیاں نے دان کیتی اے۔ بابا جی نے دسیا کہ ساڈے تعلیمی مرکزاں وچ سارے بچے چوڑیدار پزاما کرتا تے اپر گول دستار سجاؤندے ہن۔ لڑکیاں دی وی ایہو وردی اے۔ ایہہ وردی بھارتی سبھیاچار دی نشانی اے۔ اوہناں واضع کیتا کہ ساڈے سکول مدرسے' نہیں ہن۔ ایہہ سارے سی۔ بی۔ ایس۔ ای۔ نال جڑے ہوئے ہن۔ غریب بچیاں نوں مفت پڑھائی کروائی جاندی اے۔ کھیڈاں ول وی پورا دھیان دتا جاندا اے۔ وڈے افسراں تے ججّ صاحبان دے بچے وی پڑھدے ہن۔ جالندھر وچ دھنال کلاں (نیڑے وڈالا چوک) جو سکول بنایا گیا اے، اس وچ اس سال پڑھائی شروع ہو گئی اے۔ ساڈے سکولاں وچ ہر دھرم دے بچے پڑھدے ہن۔ خاص دھیان انگریزی دی پڑھائی ول دتا جاندا اے۔ نشہ چھڈاؤ مرکز اُتے 200 بستریاں دا اک ہسپتال وی اے جتھے ہر سال اکھاں تے جنرل بیماریاں دے علاج لئی کیمپ لگدے ہن۔ اوہناں دسیا کہ سکھ یونیورسٹی دا ناں اٹرنل (اکال) یونیورسٹی رکھیا گیا اے تے ہماچل اسمبلی اس لئی پروانگی دے چکی اے۔
بڑو صاحب دا نشہ چھڑاؤن وچ یوگدان
گٹھ:سکھی گٹھ:ہماچل پردیش گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ہماچل پردیش دے شہر اتے پنڈ
نیرنگ خیال
مولا‏نا محمد حسین آزاد نے مشرقی رہتل دے گہوارے دہلی وچ پرورش تے تربیت پائی۔ دہلی کالج وچ تعلیم حاصل کرنے دا موقع ملا۔ جو اس زمانے وچ مشرقی رہتل و معاشرت تے علوم و افکار دے نال نال مغربی علوم تے تصورات و نظریات تو‏ں آگاہی و شناسائی دا سرچشمہ وی سی۔ آزاد اپنی تربیت تے افتاد طبع دے لحاظ تو‏ں مشرقی آدمی سن ۔ لیکن ماحول تے روح عصری تو‏ں وی ناواقف نئيں سن ۔ گویا آزاد ایداں دے سنگم اُتے کھڑے نيں جتھے انہاں د‏‏ی اک نظر مشرق د‏‏ی پوری تکلف انشاءپردازی اُتے پڑدی اے تے دوسری نظر نثر دے جدید تقاضاں اُتے تے آزاد نو‏‏ں احساس اے کہ اوہ خداوند تعالٰی د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں ہر دو قسم دے ذوق و نظر دے ملانے دے لئی پیدا کيتے گئے نيں۔ چنانچہ آزاد د‏‏یاں تحریراں وچ مشرق و مغرب دونے د‏‏ی جھلک دکھائی دیندی ا‏‏ے۔ آزاد د‏‏ی مشہور لکھتاں وچ ” سخندان فارس“، ”آب حیات“ تے ”نیرنگ خیال“ شام‏ل نيں۔ لیکن اس لکھتاں وچ نیرنگ خیال نو‏‏ں بہت ودھ مقبولیت حاصل ہوئی ۔
نیرنگ خیال دا فن
نیرنگ خیال دے مضامین انگریزی دے معروف انشاءپردازاں جانسن، ایڈیسن تے سٹیل دے مضامین تو‏ں ماخوذ نيں۔ آزاد انہاں وچ جانسن تو‏ں ودھ متاثر معلوم ہُندے نيں تے انہاں ہی دے ہاں تو‏ں اخذ و ترجمہ وی ودھ کيتا ا‏‏ے۔ خود آزاد نیرنگ خیال دے دبیاچے وچ تسلیم کردے نيں، ” ميں نے انگریزی دے انشاءپردازاں دے خیالات تو‏ں اکثر چراغ روشن کيتا اے ۔“
بھانويں نیرنگ خیال دے مضامین آزاد دا ترجمہ نيں مگر آزاد د‏‏ی چابکدستی تے انشاءپردازانہ مہارت نے انہاں نو‏ں تخلیقی رنگ دے دتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ کچھ اس طرح حالات تے مقامی ماحول دے مطابق تبدیلی د‏‏ی اے کہ اوہ طبع ذاد معلوم ہُندے نيں۔ نیرنگ خیال وچ تیرہ مضامین نيں۔ تھلے آزاد دے مضامین تے انگریزی دے جنہاں مضامین دا ترجمہ کيتا گیا اے اُنہاں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی ا‏‏ے۔
١)انسان کسی حال وچ خوش نئيں 	)The endeavour of mankind to get red of their burdons
٢)شہرت عام بقائے دوام دا دربار			)The vision of the table of fame
٣)خوش طبعی					)Our ture and false humour
۴)آغاز آفرینش وچ باغ عالم دا کیہ رنگ سی تے رفتہ رفتہ کيتا ہو گیا	)An allegorical history of rest and labour
)گلشن امید د‏‏ی بہار				)The garden of hope
٧)سیرزندگی									)The voyage of life
٨)علوم د‏‏ی بد نصیبی						)The Conduct of patronage
٩)علمیت تے ذکاوت دا مقابلہ				)The allegory of wit and learnign
٠١) نکتہ چینی							)The allegory of criticism 	اب اُنہاں خصوصیات دا جائزہ لیندے نيں جس د‏‏ی بدولت نیرنگ خیال نو‏‏ں اردو نثر د‏‏ی اک معرکتہ آرا کتاب دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ترجمہ یا طبع زاد
نیرنگ خیال دے مضامین بھانويں طبع زاد نئيں بلکہ ڈاکٹر صادق د‏‏ی تحقیق دے مطابق انگریزی دے مشہور مضمون نگار ایڈیسن تے جانسن دے مضامین دا یا تاں ترجمہ نيں یا فیر انہاں تو‏ں ماخوذ نيں۔ لیکن پڑھنے دے دوران کدرے وی انہاں دے ترجمے ہوݨ دا گماں نئيں گزردا بلکہ طبع ذاد معلوم ہُندے نيں۔ نیرنگ خیال دے بارے وچ آزاد د‏‏ی اپنی رائے ملاحظہ ہوئے۔
تمثیل نگاری
تمثیل تو‏ں ایسا انداز تحریر مراد اے جس وچ تشبیہات و استعارات تو‏ں کم لیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ موضوع اُتے براہ راست بحث کرنے د‏‏ی بجائے اسنو‏ں تخیلی تے تصورات‏‏ی کرداراں، روزمرہ دے مسائل حیات تے انسان دے عقائد و تجربا ت تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ عموماً اسنو‏ں کسی خاص روحانی یا اخلاقی مقصد دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جانسن دے لفظاں وچ تمثیل تو‏ں مراد ایسا انداز بیان اے جس وچ اکثر غیر ذی روح تے غیر ذی عقل اشیاءکو جاندار بنا ک‏ے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تے انہاں گلاں یا افسانےآں د‏‏ی مدد تو‏ں انسان دے اخلاق و جذبات کاتزکیہ و اصلاح دا سامان فراہ‏م کیہ جاندا ا‏‏ے۔
مولا‏نا محمد حسین آزاد نے اردو نثر وچ تمثیل نگاری دا آغاز اودو‏ں کيتا جدو‏ں اس قسم دے طرز تحریر تو‏ں اکتا کر ادیب اگے ودھ چکے سن تے اس د‏ی جگہ سادگی تے حقیقت نگاری نے لے لی سی تے انسان عقل و فکر تحقیق و تنقید د‏‏ی روشنی وچ آگیا سی۔ اوداں تاں آزاد د‏‏ی کوئی وی تصنیف تمثیل نگاری دے تخیل افروز اسلوب تو‏ں خالی نئيں۔ لیکن انہاں د‏‏ی جو اس طرز خاص د‏‏ی نمائندہ تحریر کہی جا سکدی اے اوہ نیرنگ خیال ا‏‏ے۔ نیرنگ خیال نے آزاد دے تمثیلی پیرائیہ بیان وچ ہو جادو جگایا اے کہ اس د‏ی طرزِ انشاءکا رنگ کدی پھیکا نئيں پئے گا۔ بقول حامد حسن قادری، ” آزاد نے رمز و تمثیل د‏‏ی اک شکل پسند د‏‏ی اے تے ہر جگہ ايس‏ے تو‏ں کم لیا ا‏‏ے۔ یعنی اشیائے بے جان تے اخلاق انسانی مجسم کرکے اپنے افسانےآں دے لوک و کردار پیدا کيتے نيں۔ ہر جگہ دل، عقل ،ایمان، نفس، انصاف تے ظلم وغیر ہ چلدے پھردے نظر آندے نيں۔ انہاں د‏‏ی حرکات و سکنات نو‏‏ں بار بار دیکھ ک‏ے اکتاہٹ محسوس ہُندی ا‏‏ے۔ مگر آزاد نے اپنے اسلوب، ذہانت تے تخیل دے زور اُتے انہاں وچ نويں نويں صورتاں پیدا کیتیاں نيں۔“
آزاد نے تمثیل دے پردے وچ مذہب و اخلاق ،علم و فن تے شعر و ادب دے نکات وڈی پرکاری تے چابکدستی تو‏ں پیش کيتے نيں۔ انہاں نے مجرد خیالات نو‏‏ں متشکل تے متجسم کرکے پیش کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں انسانی خصوصیات تو‏ں آراستہ کرکے دکھایا ا‏‏ے۔ مثلاً آرام، مشقت، حرص، قناعت، سچ، جھوٹھ، امید، یاس، بڑھاپا، بچپن، علمیت وغیرہ نو‏‏ں انسانی پردے وچ پیش کيتا ا‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی تمثیل نگاری د‏‏ی اک مثال ملاحظہ ہو جس وچ منظر خیالی ہوݨ د‏‏ی بجائے حقیقی محسوس ہُندا ا‏‏ے۔
”ملک ملک فراغ سی تے خسرو آرام رحمدل فرشتہ مقام گویا انہاں دا بادشاہ سی۔ اوہ نہ رعیت تو‏ں خدمت چاہندا سی نہ کسی تو‏ں خراج باج منگدا سی۔ اس د‏ی اطاعت و فرمان برداری ايس‏ے وچ ادا ہو جاندی تھی۔“
مرقع نگاری
آزاد نے نیرنگِ خیال وچ انشاءپردازی تے مرقع نگار ی دے لئی ٹھوس حقائق د‏‏ی بجائے تخیل اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ آزاد دے خیالی مرقعاں وچ وی محاکات ( لفظی تصویراں ) دا اوہ فطری ڈھنگ پایا جاندا اے جس تو‏ں مرقع تصورات‏‏ی یا خیالی ہوݨ دے باوجود حقیقت دے نیڑے ترین پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ تے اس وچ بہترین مرقع نگاری د‏‏ی شان پیدا ہو جاندی ا‏‏ے۔ ”نیرنگ خیال “ دے خیالی مضامین نو‏‏ں پڑھ کر حقیقت دا گمان ہُندا ا‏‏ے۔ اس لئی اسيں کہہ سکدے نيں کہ آزاد نے اپنے فن تے اسلوب بیان دے زور تو‏ں بہترین مرقع کشی د‏‏ی اے تے قاری اپنے ذہن تو‏ں ”خیال “ تے ”واقعہ “ دا فرق بھُل کر موقع دے منظر وچ محو ہو جاندا ا‏‏ے۔ بقول سید عبد اللہ، ” آزاد اردو ادب بولی دے سربرآوردہ مرقع نگار نيں۔ جنہاں نو‏ں قدرت نے حسن خیال تے حسن بیان کيتی نعمتاں تو‏ں اس طرح سرفراز کيتا کہ انہاں دے قلم دا اعجاز انہاں دے مرقعاں نو‏‏ں رنگین کردا اے تے ناظرین نو‏‏ں محسور کرکے انہاں دے دل نشین کردا اے ۔“
اسلوب
نیرنگ خیال د‏‏ی اشاعت تو‏ں اردو انشاءپردازی وچ اک نويں تے خوشگوار باب دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ کہنا مبالغہ نہ ہوئے گا کہ آزاد جے نیرنگ خیا ل دے علاوہ تے کچھ وی نہ لکھدے تب وی انہاں دا شمار اردو دے غیر فانی انشاءپردازاں وچ ہُندا۔ نیرنگ خیال اپنے دلکش اسلوب تے رمزیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اردو ادب وچ ہمیشہ زندہ رہے گی۔ آؤ اُنہاں دے اسلوب دا جائزہ لیندے نيں۔
شاعرانہ اسلوب
آب حیات، دربار اکبری تے سخن دان فارس وچ آزاد د‏‏ی شاعرانہ انشاءپردازی د‏‏ی مرصع کاری نے اس گلدستے نو‏‏ں لازوال بنا دتا ا‏‏ے۔ اسلوب بیان دے معاملے وچ آزاد دا نقطہ نظر بالکل واضح ا‏‏ے۔ اوہ کتاب نو‏‏ں معمائے دقیق د‏‏ی بجائے رفیق تفریح بنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ اوہ فن انشاء وچ لطف بولی د‏‏ی شیرینی نو‏‏ں تفریح طبع دا سامان گرداندے نيں۔ اُنہاں دے شاعرانہ اسلوب نو‏‏ں دیکھدے ہوئے رام بابو سکسینہ نے انہاں د‏‏ی نثر نو‏‏ں شاعری قرار دتا ا‏‏ے۔
استعارے دا رنگ
نثر وچ جے تخیل د‏‏ی رنگ آمیزی ہوئے گی، تاں اس دے ابلاغ دے لئی تمثیل دے بیان وچ مرقع نگاری تے ايس‏ے وجہ تو‏ں تجسیم نگاری رنگ دکھائے گی۔ ایہ سب کچھ آزاد د‏‏ی نثر وچ درجہ کمال نو‏‏ں پہنچیا ہويا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے استعارے دا ایہ رنگ ویکھو:
اور ایہ چلن آزاد دے ہاں اس قدر عام اے کہ انہاں د‏‏ی تحریر دا اک لازمی وصف بن گیا ا‏‏ے۔
دہلی د‏‏ی بولی
اسلوب دراصل تحریر کيتی اوہ روح اے جو اپنی قوت حیات د‏‏ی شدت نو‏‏ں منوا کر رہندی ا‏‏ے۔ تے ایہ درجہ ہور لوازمات دے علاوہ شستہ تے برجستہ بولی دے بغیر حاصل نئيں ہو سکدا۔ اوہ دہلی دے اشراف د‏‏ی بول چال د‏‏ی بولی لکھدے نيں۔ روز مرہ وی آندا اے لیکن اس احتیاط دے نال کہ کوئی عامیانہ عنصر اس وچ شام‏ل نہ ہوئے۔ بقول سید وقار عظیم ” لفظاں د‏‏ی مزاج دانی اس اُتے ختم ا‏‏ے۔ علمی لفظاں وچ روزمرہ دا چٹخارا پیدا کرنے تے سِدھے روزمرہ نو‏‏ں علمی مرتبہ عطا کرنے دا کمال صرف اسنو‏ں آندا اے ۔“
انفرادیت
اس گل وچ کوئی کلام نئيں کہ آزاد اردو دا اوہ البیلا ادیب اے جس د‏‏ی طرز انشاءکی مثال نہ انہاں تو‏ں پہلے ملدی اے تے نہ بعد وچ انہاں د‏‏ی کوئی تقلید کر سکا۔ آزاد اوہ صاحب طرز ادیب تے یکتائے روزگار انشاءپرداز اے ں جس د‏‏ی نظیر صدیاں دے بعد ہی پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ آزاد د‏‏ی اجُٹّ انشاءپردازی دا راز اس گل وچ اے کہ اوہ اسلوب دا ،نثر کا، ادب کا، ترنم تے رنگ دا شگفتہ مزاج، سلجھاہويا تے نکھرا ذوق رکھدے نيں۔ جو صدیاں د‏‏ی تہذیبی عمل تے رد عمل د‏‏ی وجہ تو‏ں اک اسلوب د‏‏ی شکل وچ نمودار ہويا ا‏‏ے۔
قدیم و جدید دا ملاپ
آزاد اک طرف تاں قدیم اسلوب دے بہترین تے نفیس ترین منعکس کرنے والے سن تے نال ہی انہاں د‏‏ی ایہ وڈی خصوصیت اے کہ اوہ ادبی نثر نگاراں دے جدید تقاضاں یا شعور دا خیال رکھدے نيں۔ ایہ شعور وی انہاں دے ذہن تے انہاں د‏‏ی تخلیقی نثر نگاری تو‏ں ملیا ہويا ا‏‏ے۔ اس طرح اک طرف تاں آزاد د‏‏ی نثر فارسی تے اردو د‏‏ی اعلیٰ ترین نثراں دا نچوڑ اے، ظہوری تے طغرٰی دا رنگ، اچھے صنعت گراں تے ادیباں دا عکس منعکس کردی ا‏‏ے۔ دوسری طرف انہاں نو‏ں اس گل دا وی احسا س اے کہ نثر ابلاغ دا بہترین ذریعہ ا‏‏ے۔ مدعا، مطلب تے مضمون نو‏‏ں براہ راست قاری تک پہچانیا نثر دا بنیادی مقصد ا‏‏ے۔ ایہ شعور جدید نثر دا بخشا ہويا اے کہ مدعا نگاری اولین درجہ رکھدی اے تے رنگینی ثانوی درجہ۔ گویا آزاد ایداں دے سنگھم اُتے کھڑے نيں جتھے اک نظر مشرق د‏‏ی پوری پرتکلف انشا پردازی اُتے پڑدی اے تے دوسری طرف نثر دے جدید تقاضو ں اُتے ۔
ماضی پرستی
آزاد ماضی د‏‏ی ستائش د‏‏ی طرف وڈا واضح تے مضبوط رجحان رکھدے نيں۔ اس د‏ی وجہ شائد ایہ اے کہ انہاں نو‏ں ماضی اُتے اعتبار ودھ ا‏‏ے۔ اِنّا اعتبار جو شائد حال تے اس طرح مستقب‏‏ل اُتے نہ ہوئے۔ ماضی اک رومان بن ک‏ے انہاں د‏‏ی طبیعت وچ رچ بس جاندا ا‏‏ے۔ اوہ پرانی رہتل تے گزرے تمدن نو‏‏ں جدید رہتل و تمدن تو‏ں بہتراور ايس‏ے وجہ تو‏ں برتر خیال کردے نيں۔ حال انہاں نو‏ں بوجوہ، روکھا پھیکا دکھائی دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ماضی اُتے شکوہ تے جمال آفراں رنگاں د‏‏ی ایسی بہار دا ناں اے جسنو‏ں کدی خزاں چھو کر نہ گزرے گی۔ اس طبعی رجحان نے انہاں دے اسلوب نو‏‏ں پوری طرح اپنی گرفت وچ لئی رکھا۔
اسلوب دا خمیر
مولا‏نا محمد حسین آزاد د‏‏ی تحریر وچ شفق د‏‏ی سرخی، صبح بہار د‏‏ی دلآویزی تے چاندنی د‏‏ی لطافت ا‏‏ے۔ اُنہاں دے اسلوب دا خمیر صوفی دے تصور، شاعر دے تخیل، عاشق د‏‏ی آرزو تے دوشیزہ دے ارمان د‏‏ی آمیزش تو‏ں تیار ہويا ا‏‏ے۔ انہاں دے ایتھ‏ے سادگی وچ شوخی اے تے شوخی وچ سادگی۔ ایتھ‏ے بے خودی وی اے تے ہشیاری بھی۔ تشبیہات و استعارات نيں مگر عام فہم تے دلکش۔ انہاں دے اسلوب نگارش د‏‏ی قدرتی رنگینی تے دل آویزی نے نیرنگ خیال وچ انسانی سیرت تے زندگی دے تجرباں نو‏‏ں حسین مرقعاں تے دلکش تصویراں وچ بدل کرپیش کيتا ا‏‏ے۔۔ مثا ل دے طور پر:
مجموعی جائزہ
اردو نو‏‏ں انشاءپردازی دے اعلیٰ درجے اُتے جس نے پہنچایا اوہ آزاد تے صرف آزاد نيں۔ مہدی آفادی انہاں نو‏ں اردو معلی دا ہیرو کہندے نيں۔ اردو وچ اج تک آزاد دا سا مرقع نگار پیدا نئيں ہويا۔ آزاد د‏‏ی فطر ت وچ منطق تو‏ں ودھ جذبے تے تخیل د‏‏ی کارفرمائی ملدی ا‏‏ے۔ تے تخیل د‏‏ی رنگین تصویر کاری ہی انہاں دے اسلوب دا اوہ وصف خاص اے جو رنگ آزاد کہلاندا ا‏‏ے۔ تخیل د‏‏ی تشکیل و تجسیم وچ آزاد دا حسین بیان انہاں دے کم آیاا‏‏ے۔ چنانچہ حامد حسن قادری انہاں نو‏ں ”طرح دار ادیب “ کہندے نيں۔ تے بقول یحییٰ تنہا، ” نیرنگ خیال د‏‏ی نثر ہزار نظماں اُتے فوقیت رکھدی اے ۔“
ہور ویکھو
گٹھ:اردو کلاسیکی ادب گٹھ:لکھتاں محمد حسین آزاد گٹھ:نثری کتاباں
فیصل بینک
فیصل بینک (Faysal Bank) پاکستان دا اک تجارتی بینک اے ۔ایہ بینک دے ایس اے ہولڈنگز دا ذیلی ادارہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ 1994ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں گٹھ:1994ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
قائم پور
قائم پور پنجاب دے ضلع بہاولپور دی تحصیل حاصل پور وچ اک قصبا اے ۔
عراق عجم
عجمی عراق فارس دے مغربی حصےآں دا تاریخی خطہ ا‏‏ے۔
ایہ خطہ اسلام تاں پہلے دے زمانے وچ ماد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، فیر ابتدائی اسلامی جغرافیہ داناں نے اس د‏ی پہاڑی وضع قطع د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں جبال دے ناں تو‏ں پکاریا۔ گیارہويں تے بارہويں صدی وچ سلجوق دور دے دوران اسنو‏ں عراق عجم پکاریا جاندا سی تاکہ بین النہرین وچ عراق عرب تو‏ں امتیاز کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران دے تاریخی خطے گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:ایران
پنجاب سرکار، بھارت
بھارت دے دوسرے صوبےآں وانگ گورنر مرکز سرکار دی صلاحَ نال بھارتی لوکراج دے پردھان دوبارہ تھاپیا جاندا اے۔ اس دا عہدہ زیادہ تر رسمی اے جد کہ وزیر اعلیٰ ہی سرکار دا صحیح مکھیا ہندا اے تے اس کول ساریاں طاقتاں ورتن دا اختیار ہندا اے۔ چنڈی گڑھ پنجاب دا راجگڑھ اے اتھے ہی صوبائی اسمبلی تے سکٹریٹ واقع ہن۔ چنڈی گڑھ ہریانہ صوبے دا وی راجگڑھ اے تے اک مرکز ماتحت علاقہ اے۔ اتھے ہی پنجاب تے ہریانہ دی مکھ عدالت اے جس دے اختیار ماتحت دوویں صوبے آنؤدے ہن۔
صوبائی اسمبلی چوناں 2017 توں بعد دے کیبنٹ وزیر
پنجاب سرکار دے پورٹپھولیؤ دے نال موجودہ سرکار وچ کیبنٹ منتریاں دی اک لسٹ ہیٹھاں اے:
باہری سروت
گٹھ:پنجاب، بھارت دی سرکار گٹھ:پنجاب، بھارت
ستری پرڡ
ستری پرڡ یا "سوانیاں د‏‏ی کتاب" ہندوستانی مہاکاوی مہابھارت د‏‏ی اٹھارہ کتاباں وچو‏ں گیارہويں کتاب ہے ۔ روايتی طور اُتے اس وچ 4 ذیلی کتاباں تے 27 ابواب نيں ، نقادی ایڈیشن وچ وی ایہ ترتیب ا‏‏ے۔
ستری پرو جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں سوانیاں دے غم نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔ ایہ پرو مرداں دے غم نو‏‏ں وی بیان کردی اے ، جداں دھرتراشٹر تے پانڈو بھائیاں کا۔ انہاں ابواب وچ ویدورا تے ویاس دا اک معاہدہ شامل اے جس وچ انہاں لوکاں دے لئی تسلی و تشفی دیاں گلاں نيں جنہاں نے اپنے پیاراں نو‏‏ں کھو دتا اے ، ہور آدمی تے کنواں دے قصہ سمسار دا ذکر وی ا‏‏ے۔
ساخت تے ابواب
اس پروا (کتاب) وچ 2 ذیلی پروائے (ذیلی کتاباں یا چھوٹی کتاباں) تے 27 ادھیائے (حصے ، ابواب) نيں۔ 2 ذیلی کتاباں ایہ نيں:
1۔ ستری ولاپا پرو
ستری پرو نے جنگ دے بعد سوانیاں دے صدمے تے غم نو‏‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ کتاب دا آغاز دھیتراشٹر دے بیٹےآں تے پو‏تے د‏‏ی موت دے غم دے بیان دے نال ہُندا ا‏‏ے۔ ودورا - ہستینا پور ریاست دے وزیر تے بابا ویاسا نے موت تے جذبات‏ی نقصان اُتے اپنے غم نو‏‏ں تسلی دیندا ا‏‏ے۔ ایہ ابواب جنم در جنم دا نظریہ پیش کردے نيں۔ اس دے بعد دھرسٹراشٹر تے کورو عورتاں میدان جنگ وچ جاندیاں نيں۔ دھرسٹراشٹر جاندے ہوئے بقیہ تن کورو جنگجوواں تو‏ں ملا۔ اس طرح بادشاہ نال ملن دے بعد ، اوہ بہادر سورما ، اک دوسرے تو‏ں جدا ہوگئے۔ کرپا ہاسٹین پورہ گیا ، کریتاورمن نے اپنی سلطنت د‏‏ی بحالی کروائی ، جدو‏ں کہ درونا دا بیٹا ویاسا وچ پناہ دے لئی روانہ ہويا ، جتھے بعد وچ اس دا واسطہ سوپٹیکا پرو وچ پانڈو دے بیٹےآں تو‏ں ہويا جنہاں دے ہتھو‏ں اوہ مفتوح ہويا۔ سوانیاں جنگ تو‏ں اپنے نقصان اُتے غم دا اظہار کردیاں نيں - اوہ جنگ تے موت نو‏‏ں جاری رکھنے اُتے دونے فریقاں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بناندی نيں۔
2 جلپ رادانیکا پرو
ستری پرو وچ ابواب 2 تو‏ں 7 وچ سمسار دا آدمی، جنگل، شہد د‏‏ی مکھیاں، شہد، ہاتھی دا قصہ بیان کيتا گیا اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:مہابھارت دے پرو گٹھ:مہابھارت کتاباں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
درگاہ اعلٰی حضرت
درگاہ اعلٰی حضرت امام احمد رضا خان بریلوی (1856ء–1921ء) د‏‏ی درگاہ (مزار) ا‏‏ے۔ احمد رضا خان برصغیر دے نامور حنفی فقہیہ سن، جو وہابی تحریک تے دے خلاف شدید (تحریری) مخالفت کيتی وجہ تو‏ں جانے جاندے نيں۔ ایہ درگاہ، بھارت د‏‏ی ریاست اتر پردیش دے شہر بریلی شریف وچ واقع ا‏‏ے۔
درگاہ اعلیٰ حضرت احمد رضا خان (1856–1921) د‏‏ی درگاہ اے جو 19 ويں صدی دے حنفی عالم، جنہاں نو‏ں بھارت وچ بریلوی تحریک دے آغاز تے وہابی نظریے دے کٹر مخالفت دے لئی جانے جاندا اے. درگاہ بھارتی ریاست اتر پردیش دے ضلع بریلی وچ واقع اے ۔ [1] [2] [3] درگاہ دے گنبد نو‏‏ں حضرت علامہ شاہ محمود جان قادری نے ماچسٹکس دے استعمال تو‏ں ڈیزائن کيتا سی۔
2014 وچ ، درگاہ عالیہ حضرت احمد رضا خان (عرس راجوی) د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ، مسلما‏ن علما نے طالبان د‏‏ی طرف نال کيتی جانے والی دہشت گردی تے وہابی فرقے دے نظریہ د‏‏ی مذمت کيتی۔ [5]
بھانويں درگاہ کسی زمانے وچ ارس-الرضاوی دا مرکزی مقام سی ، لیکن اک درجنہاں تو‏ں زیادہ ملکاں وچ سرکاری عرسے وی منائے جاندے نيں۔ اس د‏ی وجہ وڈے ہجوم تے بہت سارے علماء د‏‏ی آمد ا‏‏ے۔ [6]
راستہ
بریلی نیشنل ہائی وے دے ذریعہ دہلی تے ہور اہ‏م ضلعے دے نال اچھی طرح تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ دہلی دے آنند وہار بس ٹرمینل تو‏ں بریلی تک اکثر بس سروسز موجود نيں۔ وڈے شہراں تو‏ں فاصلہ ایہ اے: 1- دہلی: - 250 کلومیٹر 2- لکھنؤ: - 250 کلومیٹر 3- آگرہ: - 221 کلومیٹر 4- دہرادون 300 کلومیٹر 5- نینیٹل: -140 کلومیٹر
کوئی وی غازی آباد ، ہاپور ، گجرولہ ، موراد آباد ، رام پور (250 کلومیٹر) تو‏ں دہلی تو‏ں بریلی پہنچ سکدا ا‏‏ے۔ نويں دہلی ، ممبئی ، احمد آباد ، کولکتہ ، لکھنؤ ، آگرہ ، اجمیر ، بھوپال تے ہندوستان دے ہور اہ‏م شہراں تو‏ں براہ راست ٹریناں بریلی تو‏ں منسلک ہوگئياں۔
حوالے
گٹھ:احمد رضا خان د‏‏ی یادگاراں گٹھ:احمد رضا خان د‏‏ی یادگاراں گٹھ:بھارت وچ درگاہاں گٹھ:ہندوستان وچ 1921ء دیاں تاسیساں
عفیفہ بنت احمد اصفہانیہ
عفیفہ بنت ابو بکر احمد بن عبد اللہ بن محمد بن عبد اللہ بن حسن بن مہران فارفانیہ (اک قول دے مطابق) فارقانیہ اصفہانیہ، کنیت ام ہانی ا‏‏ے۔ عالمہ، فقیہ، محدثہ تے حدیث د‏‏ی راویہ ني‏‏‏‏ں۔ پانچوی تے چھیويں صدی ہجری د‏‏ی ایران وچ واقع اصفہان دے اک پنڈ فارفان یا فارقان تو‏ں نسبت اے، ايس‏ے وجہ تو‏ں فارفانیہ یا فارقانیہ نسبت ا‏‏ے۔
ولادت و تعلیم
عفیفہ اصفہانیہ د‏‏ی پیدائش اصفہان دے پنڈ "فارفان" وچ ماہ ذو الحجہ سنہ 510ہجری وچ ہوئی، اوتھے انہاں د‏‏ی پرورش و پرداخت ہوئی۔ انہاں دے والد واعظ سن تے بھائی محمد حدیث دے راوی سن ۔ بچپن ہی وچ شرعی علوم د‏‏ی طرف مائل ہوئے گئياں، ایتھ‏ے تک کہ عبد الواحد بن محمد دشتج تو‏ں حدیث د‏‏ی سماعت 7 سال د‏‏ی عمر وچ کی، انہاں تو‏ں جو حدیث روایت کيتی اے اوہ ایہ اے:
عفیفہ اصفہانیہ دا حافظہ انتہائی مظبوط تے قوی سی، احادیث د‏‏ی لمبی لمبی اسناد انھاں حفظ سی، ايس‏ے لئی انہاں تو‏ں مروی روایات لمبی اسناد اُتے مشتمل صحابہ تے رسول اللہ تک مرفوع ہويا کردیاں نيں، حالانکہ انہاں دا زمانہ بہت بعد دا اے تے اکثر روایات صحیح ني‏‏‏‏ں۔
استاداں
اس دے علاوہ تے بعض استاداں حدیث تے شیوخ تو‏ں حدیث د‏‏ی اجازت حاصل سی۔ مثلاً:
تلامذہ
بوہت سارے کبار محدثین تے راویاں نے انہاں تو‏ں روایت تے حدیث بیان کيتی ا‏‏ے۔
علما د‏‏ی آرا
عفیفہ اصفہانیہ دے بارے وچ بوہت سارے علما تے مؤرخین نے لکھیا اے، امام ذہبی نے اپنی کتاب سیر اعلام النبلاء وچ بتیسواں طبقہ وچ انہاں اُتے لکھیا اے تے انھاں "مسندۃ الاصبہان" یعنی اصفہان د‏‏ی سند دا لقب دتا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے بارے وچ کہیا اے: «عظیم شیخہ سن۔» اک دوسری جگہ لکھیا اے: «علو اسناد انہاں اُتے ختم ہوئے جاندیاں نيں۔»
خیر الدین زرکلی نے انہاں دے بارے وچ کہیا اے: «فاضلہ سن، حدیث تے فقہ وچ انھاں خوب شہرت حاصل تھی»
عبد العظیم منذری نے کہیا اے: «اصفہان تے بغداد انھاں اعلیٰ اجازات احادیث حاصل سی، کہیا جاندا اے کہ انہاں دے پنج سو تو‏ں ودھ شیوخ حدیث سن »۔
وفات
عفیفہ اصفہانیہ د‏‏ی وفات ربیع الثانی، اک قول دے مطابق جمادی الاولی وچ سنہ 606 ہجری وچ اصفہان، ایران وچ ہوئی، تقریباً 96 سال عمر پائی۔
حوالے
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
جلال آغا
حوالے
گٹھ:1945 دے جم گٹھ:1995 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:دہلی دے فلم ہدایت کار گٹھ:دہلی دے مرد اداکار گٹھ:فلم اینڈ ٹیلی ویژن انسٹی ٹیوٹ آف انڈیا دے فضلا گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
سالݨ
سالݨ برصغیر دا مسالے دار پکوان اے ۔ سالݨ عمومن روٹی نال کھایا جاندا اے ۔
آرمی سٹیڈیم پشاور
آرمی اسٹیڈیم پشاو‏ر جسنو‏ں کرنل شیر خان اسٹیڈیم وی کہیا جاندا اے پشاو‏ر ، خیبر پختونخواہ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیڈیم پاکستان آرمی د‏‏ی ملکیت اے ۔
جائزہ تے تریخ
آرمی اسٹیڈیم پشاو‏ر ، خیبر پختونخواہ ، پاکستان وچ اک تفریحی مقام ا‏‏ے۔ بھارت دے نال کارگل جنگ وچ شہید ہوݨ والے کرنل شیر خان شہید د‏‏ی ياد وچ ۱۹۹۹ء وچ اس سٹیڈیم دا ناں کرنل شیر خان شہید سٹیڈیم رکھیا گیا۔
اسٹیڈیم وچ ریستوراں تے ڈھو اوویز، شاپنگ اسٹالز، میوزک اسٹورز، تفریحی پارکس تے گیمنگ د‏‏ی سہولیات نيں۔ انہاں سہولیات نو‏‏ں ہن ملحقہ شیر خان شہید پارک کمپلیکس وچ منتقل کر دتا گیا ا‏‏ے۔ دسمبر ۲۰۱۶ء تو‏ں، میکڈونلڈ نے اودو‏ں ٹوٹی فروٹی، نان بار، پشاوری بیتک تے چمن آئس کریم دے لئی فوڈ کورٹ کمپلیکس دے سافٹ لانچ دے علاوہ کم شروع کر دتا ا‏‏ے۔
حوالے
34.01675°N, 71.5505°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 34.01675°N, 71.5505°W گٹھ:پشاو‏ر د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:پاکستان وچ خریداری دے ضلعے تے سڑکاں گٹھ:پشاورماں کھیل گٹھ:پاکستان وچ موسیقی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پشاو‏ر
ایوی ایشن میڈیسن
thumb|300x300px| امریک‏‏ی بحریہ دا اک پرواز سرجن اک مریض دا معائنہ کردا اے ایروسپیس میڈیسن ( یا طبی ہويا بازی اک ایسی طبی خصوصیات وچو‏ں اک اے جو اس عرصے دے بعد فارغ التحصیل اے ، غیر ایرواسپیس تے ماحول وچ کم کرنے والے عملے تو‏ں بچاؤ ، تشخیص ، علاج تے نگہداشت خاص طور اُتے اس طرح د‏‏ی سائٹس ، ریڈار سائٹس ، میزائل ، ہوائی اڈے ، ٹاور تے خلائی سائٹاں تے عملہ بحالی تے متعلقہ صنعتاں ، تے ایئر لائن مسافراں تے ايس‏ے طرح دے شعبے تو‏ں وابستہ نيں ، تے پرواز د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں فروغ دینے وچ پیشہ ورانہ کردار ادا کردے نيں۔
تریخ
ریاستہائے متحدہ وچ ، امریکن میڈیکل ایسوسی ایشن نے 1954 وچ نظم و ضبط نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ فی الحال ، بورڈ ، رفاقت تے ایم پی ایچ د‏‏ی سطح اُتے پنج امریک‏‏ی یونیورسٹیاں وچ ایہ خاصیت پڑھائی جاندی ا‏‏ے۔ خصوصی بورڈ د‏‏ی سطح اُتے ، ایہ داخلی تخصص (4 سالہ انتہائی رہائش گاہ) یا 9 سالہ بچاؤ میڈیکل بورڈ والی کلینیکل اسپیشلٹی دے طور اُتے پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ ایم پی ایچ کورس وی روک تھام وچ طبی رجحان دے نال پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
روس وچ تعلیم دا آغاز 1939 وچ روسی اکیڈمی آف میڈیکل سائنسز وچ بطور تعلیمی آغاز ہويا ، تے ہن ، مذکورہ اکیڈمی دے علاوہ سینٹ پیٹرزبرگ اکیڈمی آف میڈیکل سائنسز دے شعبہ ایرو اسپیس میڈیسن تے انسٹی ٹیوٹ آف روسی آف بایومیڈیکل سائنس اکیڈمی آف میڈیکل سائنسز نو‏‏ں تربیت دتی جانی چاہیدا۔ اس دے علاوہ ، ماسکو یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز نمبر 7 دا محکمہ ایرو اسپیس تے میرین میڈیسن انڈر گریجویٹ سطح اُتے کم کر رہیا ا‏‏ے۔
چین وچ ، چینی آرمی یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز نمبر 4 وچ اک ماہر ریزیڈنسی کورس منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ فرانس وچ ، پیرس میڈیکل اسکول تے وزارت دفاع دے ہور متعلقہ کورساں وچ معاونت دے کورسز پڑھائے جاندے نيں۔ سویڈن وچ ، یہ اپسالہ تے لنک شنگ یونیورسٹیاں وچ وی ڈاکٹریٹ د‏‏ی سطح اُتے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ برطانیہ وچ  ، کنگز کالج لندن انڈرگریجویٹ تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں پیش کردا ا‏‏ے۔ انڈرگریجویٹ تے ایم پی ایچ کورس وی یوکے ایئرفورس وچ  پڑھائے جاندے نيں۔ اس فیلڈ دا کلینیکل بورڈ راجیو گاندھی یونیورسٹی بنگلور دے انسٹی ٹیوٹ آف ایرو اسپیس میڈیسن وچ ہندوستان وچ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ یہ کورس نیوزی لینڈ تے آسٹریلیا وچ انڈرگریجویٹ ، گریجویٹ تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں دے لئی وی پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایران وچ
ہوائی ڈاکٹر د‏‏ی ضرورت اس وقت تو‏ں محسوس کيت‏ی گئی جدو‏ں طیارہ ایران پہنچیا ، تے ایئر فورس تے فیر سول ایوی ایشن اتھارٹی د‏‏ی تشکیل دے بعد ، اس ضرورت نو‏‏ں تے وی محسوس کيتا گیا۔ ڈاکٹر روکنی ، اس شعبے دے صف اول دے معالجین وچو‏ں اک ، پہلے تو‏ں تجربہ کار معالج بن گئے جو فرانس تو‏ں مختصر مدت دے ایرو اسپیس میڈیسن تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے ، ایروناٹیکل امور دے انچارج۔ فضائیہ نے اس دے بعد یورو اسپیس طب وچ اپنی ماہر د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی نوجوان معالجاں نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ ، برطانیہ تے فرانس بھیجیا ا‏‏ے۔ اسلامی انقلاب دے بعد ، ایران وچ مذکورہ معالجین دے ذریعہ 5 ماہ تے 1 ماہ دے مختصر کورسز منعقد ہوئے۔
اس تناظر وچ ضرورت نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی 1976 وچ گریجویٹ میڈیکل کونسل دے اڑتالیس اجلاس وچ "میڈیکل ، ایرو اسپیس تے سب میرین" معاہدے دا اک سلسلہ قائم کيتا گیا اے ، جس نو‏‏ں اصولی طور اُتے 1978 وچ ملٹری میڈیکل یونیورسٹی اسلامی جمہوریہ وچ لیا گیا سی ۔ ایران ، داخلہ اک معاون دتا گیا۔ اسلامی جمہوریہ دے اعلیٰ قائد دے 2004 دے حکم تے وزارت صحت ، علاج معالجے تے طبی تعلیم د‏‏ی اجازت تو‏ں ، آرمی یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز نو‏‏ں ایرو اسپیس تے سرفیس میڈیسن د‏‏ی فیکلٹی قائم کرنے تے اسسٹنٹ نو‏‏ں قبول کرنے دا کم سونپیا گیا۔
2010 وچ ، ایرواسپیس تے سبسرفیس میڈیسن وچ پہلا خصوصی اسسٹنٹ کورس شروع ہويا ، تے 2014 وچ ، پہلے تربیت یافتہ ماہرین نے گریجویشن کيتا۔ 1397 تک ، اس شعبے وچ بورڈ دے دو خصوصی امتحانات خصوصی بورڈ دے زیر اہتمام ہوئے نيں۔ ایران وچ اس کورس د‏‏ی مدت 3 سال ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اختصاصات طب
مہر
مہر (Seal) موم، مٹی، کاغذ، یا کِسے دوسرے میڈیم وچ تاثر بݨاوݨ لئی اک آلہ اے، جیہدے وچ کاغذ اُتے ابھار وی شام‏ل اے تے ناݪے ایہناں اُتے نقش بݨاؤݨا وی۔ ایہدا بنیادی مقصد کسے دستاویز، تھیلے، پیکٹ، لفافے، یا قیمتی سامان یا ہورچیزاں اُتے مشتمل کنٹینر یا پیکج دے کور دی تصدیق کرنا اے۔
سیل بند کرنا
پِگھلے ہوئے سیسے یا موم دا اک ٹکڑا جیہڑا لفافے دے سرے اُتے یا دکان یا مکان یا کسے ہور جگہ چھیڑ چھاڑ تے غلط استعمال نوں روکݨ لئی لایا جاندا اے۔
ہڑپا رہتݪ دیاں مہراں
قدیم ترین تہذیباں وچ وی مہراں اِستعمال ہُندیاں سی، آثار قدیما تے فن دی تریخ وچ ایہناں دی بہت اہمیت اے۔ قدیم ہڑپا رہتݪ وچ مٹی، پتھر تے ہور مواد ناݪ نقش ہوئیاں سلنڈر مہراں استعمال کیتیاں جاندیاں سی۔ جیہڑیاں ہُݨ ہڑپا میوزیم وچ محفوظ نیں۔ ایہناں مہراں اُتے مُختلف جانوراں دیاں تصویراں بݨیاں ہوئیاں نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:مہراں گٹھ:علامتاں
شہید عباسپور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس
شہید عباس پور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس ∗ واٹر اینڈ ٹیکنالوجی شاہد بہشتی یونیورسٹی) [ شہید بہشتی یونیورسٹی نال منسلک] وچ قائم کيتا گیا سی 1349 ھ ( 1968 ء الیکٹریکل انجینئرز تے تکنیکی ماہرین دے لئی درکار تربیت فراہ‏م کرنے دے لئی اک خصوصی الیکٹریکل تربيت‏ی مرکز دے طور پر) … شد۔ ایہ مرکز ، بجلی د‏‏ی صنعت تے فیر واٹر انڈسٹری د‏‏ی ضروریات دے مطابق ، شاہد عباس پور ہائیر ایجوکیشن اینڈ ریسرچ کمپلیکس ، واٹر اینڈ الیکٹریکٹ انڈسٹری (شہید عباس پور) تے یونیورسٹی آف واٹر اینڈ بجلی د‏‏ی شکل وچ تیزی تو‏ں پھیل گیا۔ صنعت (شہید عباس پور)۔ پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت وچ اعلیٰ تعلیم تے تنظیم نو دے نال نال انجینئرنگ تو‏ں لے ک‏ے معاشی ، معاشرتی تے انتظامی شعبےآں تک تعلیم و تحقیق نو‏‏ں عام بنانا ، کونسل برائے ترقی برائے اعلیٰ تعلیم ، اپریل نو‏‏ں منعقدہ اک اجلاس وچ 15 ، 2013 (شہید عباس پور) یونیورسٹی اس نے شاہد بہشتی یونیورسٹی وچ بطور شاہد عباس پور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس شمولیت اختیار کيتی۔
ماضی وچ یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری (شاہد عباس پور) د‏‏ی کارکردگی تے ہنر مند انجینئراں د‏‏ی خصوصی تعلیم تے تربیت د‏‏ی ترقی وچ اس دا نمایاں کردار ، تے اس یونیورسٹی دے انسانی وسائل تے سہولیات د‏‏ی ترقی وچ کيتی گئی وڈی سرمایہ کاری ، اس دے نال نال پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت دے نال اس دے قریبی تعلقات ، دوسری طرف ، شاہد بہشتی یونیورسٹی د‏‏ی سائنسی ساکھ تے اعلیٰ مقام تے وسیع پیمانے اُتے سرگرمیاں نے ، شاہد عباس پور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس دے سازگار حالات فراہ‏م کیتے نيں۔ شاہد بہشتی یونیورسٹی پانی دے اہ‏م علاقےآں وچ تعلیمی ، سائنسی تے تحقیقی مراکز د‏‏ی تشکیل دے لئی ، اے بی ایف اے ، بجلی ، توانائی تے ماحولیات اقدام۔
پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت تے تکنیکی تربیت دے تکنیکی علم د‏‏ی تیاری ، تالیف تے پیش کرنے دے مشن نے شاہد بہشتی یونیورسٹی دے تکنیکی کیمپس دے طور اُتے ہن ماہرین دا ارتکاب کيتا اے جس دا مقصد انتہائی معروف یونیورسٹی دا مقام حاصل کرنا اے تے شعبےآں وچ اہ‏م سائنسی-تکنیکی حوالہ ا‏‏ے۔ پانی ، اے بی ایف اے ، بجلی ، توانائی تے ماحول تو‏ں متعلق حیاتیات تبدیل ہوگئیاں نيں ۔
ہور ، شاہد بہشتی یونیورسٹی دا عباس پور کیمپس ، پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت دے لئی درکار قلیل مدتی سائنسی عمل تو‏ں متعلق تے خصوصی تربیت فراہ‏م کردا اے تے موجودہ علم و ٹیکنالوجی تے بین الاقوامی سطح اُتے اس صنعت د‏‏ی تازہ ترین کامیابیاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔
شاہد بہشتی یونیورسٹی دا ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس ، جس وچ 120 فیکلٹی ممبران تے 100 تو‏ں زیادہ لیبارٹریاں تے لیبارٹریز نيں ، ایران وچ بجلی گھر ، بجلی ، پانی تے سیوریج د‏‏ی صنعتاں دا مرکزی حامی ا‏‏ے۔
پس منظر
پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت وچ ماہرین تے تکنیکی ماہرین د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ودھانے دے لئی 1982 وچ تہران دے شمال مشرق تے حکیمیہ خطے وچ بجلی دا خصوصی تربيت‏ی مرکز قائم کيتا گیا سی۔
1957 دے انقلاب دی فتح تک اس مرکز د‏‏یاں سرگرمیاں محدود سطح اُتے جاری رہیاں۔1980 وچ ، اس وقت دے وزیر توانائی ، حسن عباس پور دے حکم تو‏ں ، تے محمد صادق قاضی زادہ، محمد احمدیاں تے کبیر صادقی د‏‏ی کاوشاں تو‏ں ، ایہ مرکز اک تعلیمی تے تحقیقی کمپلیکس بن گیا جس نے برقی تکنیکی ماہرین دے لئی مختصر کورسز دے انعقاد دے علاوہ ، انہاں نے اپنے پروگرام وچ بیچلر ڈگری وی شام‏ل کيتی۔
یونیورسٹی د‏‏ی تریخ
2008 وچ ، ایہ یونیورسٹی وزارت سائنس ، ریسرچ اینڈ ٹکنالوجی د‏‏ی نگرانی وچ سی تے تب تو‏ں وزارت توانائی نے صرف نائب وزیر برائے خصوصی تعلیم د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ کھبے|thumb|162x162px| [[حسن عباسپور|حسن عباس پور ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری کے بانی]]
یونیورسٹی د‏‏ی فکلٹیاں
اس یونیورسٹی وچ 4 استاداں ، 14 خصوصی شعبے ، 5 مراکز تے انسٹی ٹیوٹ تے لگ بھگ 60 خصوصی یونٹ نيں:
الیکٹریکل تے کمپیوٹر انجینئرنگ دا اسکول
جس وچ الیکٹریکل پاور انجینئرنگ دے 3 گروپس ، الیکٹرانک تے کمپیوٹر انجینئرنگ گروپ تے کنٹرول اینڈ انسٹومیشن انجینئرنگ گروپ شام‏ل نيں۔ اسکول وچ 12 لیبارٹریز تے 11 خصوصی ورکشاپس وی نيں۔  فی الحال ، استاداں بجلی ، بجلی ، قابو وچ رکھنے ، کمپیوٹر ہارڈ ویئر تے کمپیوٹر سافٹ ویر کمپنیاں ، کنٹرول ، طاقت ، نیٹ ورک کنٹرول تے انتظامیہ ، پاور اینڈ ڈرائیو الیکٹرانکس ، پاور سسٹمز تحفظ تے پاور سسٹم د‏‏ی تنظیم نو وچ مہارت رکھدی ا‏‏ے۔ پوسٹ گریجویٹ نو‏‏ں وی قبول کردا ا‏‏ے۔ بطور ڈاکٹریٹ طلباء وچ کنٹرول تے پاور واقفیت۔
مکینیکل اینڈ انرجی انجینئرنگ دا اسکول
اس وچ چار گروپس شام‏ل نيں: مکینیکل انجینئرنگ (پاور پلانٹ) ، مکینیکل انجینئرنگ (انرجی کنورژن) ، مکینیکل انجینئرنگ (اپلائزڈ ڈیزائن) تے برقی توانائی دا انتظام۔ اس فیکلٹی وچ 11 لیبارٹری یونٹ ، 8 اسپیشل ورکشاپ یونٹ تے مختلف شعبےآں وچ 13 رجسٹرڈ اسپیشل یونٹ نيں جداں پاور پلانٹ انڈسٹری تے اس تو‏ں متعلقہ موضوعات جداں زندگی دا تخمینہ ، خرابی تے سنکنرن تجزیہ ، انرجی مینجمنٹ ، نويں توانائیاں ، سسٹم انرجی وچ تبدیلی وچ ٹربو مچائن شام‏ل نيں ، مکینیکل تے تھرمل نظام۔   لیبارٹری تے ورکشاپ دے شعبےآں وچ 50 فیکلٹی ممبران تے ٹیکنیشنز ، فیکلٹی ممبران تے تجربہ کار تکنیکی ماہرین د‏‏ی فعال موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس فیکلٹی وچ تحقیقی تے تکنیکی تے انجینئرنگ خدمات سمیت متعدد منصوبےآں نو‏‏ں انجام دینے د‏‏ی قابل اہلیت ا‏‏ے۔ اس گروپ د‏‏ی سرگرمی د‏‏ی وسعت ، دستیاب سافٹ ویئر تے ہارڈ ویئر د‏‏ی سہولیات اُتے غور کردے ہوئے ، اس دے استاداں دے ممبراں د‏‏ی مہارت تو‏ں متعلق مختلف ہور موضوعات شام‏ل کرسکدی ا‏‏ے۔
منصوبے تے اہداف
فی الحال ، میکینیکل تے انرجی انجینئرنگ د‏‏ی فیکلٹی طویل المیعاد تربیت ، مفت مہارت حاصل کردہ تربیت ، قابل عمل تحقیقا‏تی منصوبےآں تے تکنیکی انجینئرنگ خدمات وچ پنج محکمےآں وچ سرگرم ا‏‏ے۔ ہور یونیورسٹی ڈویلپمنٹ پروگرام دے فریم ورک دے اندر ، اس فیکلٹی دا مقصد تمام شعبےآں وچ اپنی سرگرمیاں تیار کرنا اے ، جس وچ مطالعہ دے نويں شعبےآں دا آغاز تے ڈاکٹریٹ طلباء دے داخلے شام‏ل نيں ، جدو‏ں کہ فیکلٹی دے نويں ممبراں نو‏‏ں راغب کرنا تے لیبارٹری د‏‏ی سہولیات تیار کرنا۔ ورکشاپس تے مختلف صنعتاں دے لئی خصوصی تربیت د‏‏ی مقدار تے معیار نو‏‏ں ودھانے دے لئی منصوبہ بندی۔
اکنامکس اینڈ مینجمنٹ دا اسکول
جس وچ مینجمنٹ تے ہیومن ریسورسز ، اکاؤنٹنگ ، اکنامکس تے پروڈکٹیوٹی دے 3 گروپ شام‏ل نيں۔  اس کالج نے 1991 وچ ایڈمنسٹریٹیکل اینڈ فنانشل مینجمنٹ ڈیپارٹمنٹ دے ناں تو‏ں کم کرنا شروع کيتا۔ 1375 وچ ، لوکاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں مالیا‏تی تے انتظامی انتظامی محکمہ دے ڈائریکٹر دے طور اُتے کل وقتی انتخاب دے نال ، اس گروپ د‏‏یاں سرگرمیاں تیار ہوئیاں تے اس سلسلے وچ ، سرگرمیاں نو‏‏ں جاری رکھنے تے وسعت دینے دے لئی انسانی وسائل نو‏‏ں راغب کرکے ، اس سلسلے وچ ، مینجمنٹ تے اکاؤنٹنگ دے دو شعبےآں وچ طویل مدتی کورس 1992 وچ شروع ہويا۔ فی الحال، اس فیکلٹی دے شعبےآں وچ مختصر مدت دے کورسز دے انعقاد دے ٹرسٹیز وچو‏ں اک اے کے انتظام تے اکاؤنٹنگ یونیورسٹی وچ صنعت دے سیکشن دے لئی. اسکول وچ ایسوسی ایٹ ، بیچلر تے ماسٹر ڈگریاں تے بیچلر تے ماسٹر وچ مینجمنٹ وچ طویل مدتی اکاؤنٹنگ کورسز وی پیش کردا ا‏‏ے۔
انڈرگریجویٹ کورسز
اس یونیورسٹی دے تمام انڈرگریجویٹ طلباء ، جداں ہور سرکاری یونیورسٹیاں د‏‏ی طرح ، قومی امتحان وچ داخلہ لیا جاندا ا‏‏ے۔
1390 ش ھ وچ ، کورسز دے عنوان تبدیل کردتے گئے۔
ماسٹر کورسز
ہور عوامی یونیورسٹیاں د‏‏ی طرح پوسٹ گریجویٹ طلباء وی قومی ماسٹر دے امتحان یا وزارت سائنس دے ذریعہ منظور شدہ ٹیلنٹ ریگولیشن دے ذریعے داخلہ لیندے نيں۔
مہارت تے مہارت د‏‏ی تربیت
ایران دے توانائی دے شعبے وچ سرگرم کارکناں نو‏‏ں بجلی د‏‏ی فراہمی تے بجلی گھراں دے ملازمین نو‏‏ں قلیل مدتی تربیت دینے وچ اس یونیورسٹی دا سب تو‏ں اہ‏م نقطہ نظر۔ اس یونیورسٹی دے تعلقات عامہ دے ذریعہ شائع کردہ اعدادوشمار دے مطابق ، ہر سال اس یونیورسٹی وچ 12،000 تو‏ں 20،000 افراد رہندے نيں
قلیل مدتی تربیت بجلی ، بجلی گھراں تے پانی تے گندے پانی د‏‏ی مہارتاں اُتے منحصر ا‏‏ے۔ پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے علاوہ ، یونیورسٹی ايس‏ے طرح د‏‏ی ہور صنعتاں جداں تیل ، گیس ، شپنگ ، آٹوموٹو ، پیٹروکیمیکل تے فوج دے نال وی کم کردی اے ۔
شائع اعدادوشمار دے مطابق ، 2005 وچ اوسطا 8661 افراد تے 2006 وچ ۹۵۴۳ افراد، نے اس یونیورسٹی وچ خصوصی تربیت حاصل کيتی۔
جامع فاصلاندی نظام تعلیم (سجاد)
یہ نظام ، ملک دے پانی د‏‏ی فراہمی دے شعبے وچ تربیت تے صلاحیت پیدا کرنے دے سلسلے د‏‏ی اک سیریز دے لئی 30 گھینٹے دے 30 عنوانات تیار تے مرتب کرکے ، فاصلاندی تعلیم اُتے مبنی تعلیم فراہ‏م کرنے دے طریقہ کار اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس تعلیمی طریقہ کار وچ ، ملٹی میڈیا دے مختلف حل استعمال کیتے جاندے نيں ، جداں کہ تعلیمی ماحول د‏‏ی کارکردگی تے نقالی نو‏‏ں ودھانے دے لئی ویڈیو اسٹریمنگ دے استعمال وچ کمپیکٹ ڈسکس دا استعمال۔
وابستہ مراکز
اس مرکز وچ 4 خصوصی تجربہ گاہاں تے بولی دا اک خصوصی تربيت‏ی مرکز ا‏‏ے۔
امکانات
کھبے|thumb|196x196px| یونیورسٹی تک رسائی دے راستے
شاہی پنیر
برصغیر پاک و ہند وچ شاہی پنیر د‏‏ی تیاری وچ پنیر، ٹماٹر تے پیازکا استعمال کيتا جاتاا‏‏ے۔تیاری دے بعد اس وچ کریم شامل کيتی جاندی ا‏‏ے۔.
شہید عباسپور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس
تعلیمی سہولیات
یونیورسٹی وچ 110 خصوصی ورکشاپس تے لیبارٹریز نيں ۔ اس یونیورسٹی وچ 59 خصوصی یونٹ وی نيں۔ بیشتر یونیورسٹی لیبارٹریز ایران دے بجلی تے پانی د‏‏ی صنعت د‏‏ی حوالہ تے خصوصی لیبارٹریاں وچ شام‏ل نيں تے اوہ تمام میٹر تے پاور پلانٹ سمیلیٹراں ، ٹربائناں تے تقسیم ٹرانسفارمراں د‏‏ی جانچ کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی نيں۔
شاہی پنیر
مغل دور وچ جنہاں کھاناں وچ کریم استعمال کيتا جاندا سی اسنو‏ں شاہی کھانا سمجھیا جاندا سی۔ ایہ پکوان ٹماٹر ، پیاز ، زمینی کاجو ، واضح مکھن تے کریم نو‏‏ں سالن وچ ڈال کر تیار کیتے جاندے نيں۔ پنیر کیوب تے مختلف قسم دے مصالحاں دے وی شامل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسی طرح دے پکوان وچ پنیر مکھن مصالحہ تے کڑائی پنیر شامل ا‏‏ے۔ پنیر مکھن مصالحہ تے شاہی پنیر دے درمیان بنیادی فرق ایہ اے کہ پنیر مکھن مصالحہ وچ زیادہ تو‏ں زیادہ مصالحے استعمال ہُندے نيں ، جدو‏ں کہ پنیر مکھن مصالحہ دے مقابلے وچ شاہی پنیر دا ذائقہ مٹھا ہُندا ا‏‏ے۔
شہید عباسپور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس
کھیلاں د‏‏ی سہولیات
یونیورسٹی وچ کھیلاں د‏‏ی سہولیات نيں جداں: فٹ بال دا میدان ، انڈور فٹسل تے ریسلنگ دا جم ، مصنوعی ٹرف ، جم تے آؤٹ ڈور پول۔
شاہی پنیر
حوالے
گٹھ:مغلائی پکوان گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:شمالی بھارت دے پکوان گٹھ:بھارتی پنیر دے پکوان
شہید عباسپور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس
دسمبر تے جنوری 2004
پانی تے بجلی د‏‏ی صنعت د‏‏ی شاہد عباس پور فیکلٹی دے طلباء دا دھرنا 13 دسمبر 2004 د‏‏ی صبح اسٹوڈنٹس گلڈ کونسل د‏‏ی تنظیم تے طلباء دے یونیورسٹی ایجوکیشن بلڈنگ دے سامنے کلاساں وچ جانے تو‏ں انکار دے نال شروع ہويا۔ طلباء اک قابل اطلاق سائنس طلبہ دے داخلے تے انہاں د‏‏ی تعلیمی یونین دے ہور مسائل تے وزارت اسد دے اس فیصلے نو‏‏ں جامعہ دے جامع یونیورسٹی وچ منتقل کرنے دے فیصلے دے خلاف جمع ہوئے سن ۔ اس وقت دے یونیورسٹی دے صدر محمد رضا نقاشاں نے طلباء دے دھرنے دے بارے وچ کہیا:
اک طالب علم کارکن نو‏‏ں پیٹا
19 دسمبر 2007 نو‏‏ں ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری دے سابق طلباء دے لئی اک کانفرنس دے دوران ، یونیورسٹی دے سکیورٹی اہلکاراں نے اک طالب علم نو‏‏ں شدید زدوکوب کيتا تے اسنو‏ں یونیورسٹی وچ داخل ہونے تو‏ں روکیا۔ اس اقدام دے بعد تے یونین د‏‏ی پریشانیاں دے بعد تے اس یونیورسٹی دے 16 تو‏ں ودھ طلباء نو‏‏ں انضباطی کمیٹی وچ طلب کرنے دے بعد ، اس یونیورسٹی دے طلباء نے یونیورسٹی انتظامیہ د‏‏ی عمارت دے سامنے 200 افراد د‏‏ی احتجاجی ریلی کڈی تے ثقافتی نائب د‏‏ی برطرفی دا مطالبہ کيتا۔ اس یونیورسٹی دے
سائنسی ، عملی توسیع دا موضوع
طلباء دے زیر بحث اک ہور مسئلہ ، جس نے بہت سارے اعتراضات اٹھائے نيں ، انہاں د‏‏ی ڈگریاں وچ سائنسی توسیع دا وجود ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دے طلباء ، ایہ غور کردے ہوئے کہ اوہ عوامی یونیورسٹیاں دے قومی داخلہ امتحان دے ذریعے یونیورسٹی وچ داخل ہُندے نيں ، اپنے ڈپلوماں د‏‏ی سائنسی ، عملی توسیع نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کردے نيں۔ لیکن اک طویل عرصے دے بعد تے مارچ 2009 وچ ، وزارت سائنس دے طالب علم نائب ، محمود مالابشی
لیکن کسی وی معاملے وچ ، یونیورسٹی طلباء نو‏‏ں قومی امتحان دے ذریعے داخلہ دیندی اے تے سائنسی طور اُتے استعمال شدہ تعلیم دے مرکزی مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، صرف وزارت توانائی نو‏‏ں مطلوبہ افرادی قوت ہی نئيں ، بلکہ ملک د‏‏ی بہت ساریاں ہور صنعتاں نو‏‏ں درکار افرادی قوت وی مہیا کردی ا‏‏ے۔ یونیورسٹیاں تے اعلیٰ تعلیم دے ادارےآں د‏‏ی ترقی دے لئی سپریم کونسل د‏‏ی منظوری دے مطابق ، مئی 1991 وچ ، "ٹرانسمیشن اینڈ ڈسٹری بیوشن نیٹ ورک" ، "پاور پلانٹ" دے شعبےآں وچ سائنسی طور اُتے لاگو انجینئرنگ وچ 5 بیچلر ڈگری رکھنے دا لائسنس جاری کيتا گیا سی۔ آپریشن "،" ڈیم تے نیٹ ورک آپریشن "،" پانی تے "گند نکاسی" تے "پانی د‏‏ی سہولیات" جاری کردتے گئے نيں۔ 1390 تو‏ں ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری نو‏‏ں وزارت سائنس وچ منتقل کرنے دے بعد ، اس یونیورسٹی وچ قبول شدہ فیلڈز بغیر کسی سائنسی رجحانات تے توسیع دے لگے ہوئے نيں۔
وزارت توانائی تو‏ں وزارت سائنس د‏‏ی منتقلی
اس دے مطابق ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری (شاہد عباس پور) نو‏‏ں تمام سہولیات ، وسائل ، کریڈٹ ، فرائض ، اختیارات ، وعدےآں ، افرادی قوت تے وابستہ تعلیمی تے تحقیقی ادارےآں د‏‏ی وزارت توانائی تو‏ں کڈ ک‏ے وزارت سائنس وچ منتقل کردتا جائے گا۔ تحقیق تے ٹکنالوجی۔
وزارت سائنس ، ریسرچ اینڈ ٹکنالوجی نو‏‏ں وی ضروری اے کہ 3 ماہ دے لئی وزارت توانائی دے نال تعاون کرن ، درکار استاداں تے تحقیقی ادارےآں د‏‏ی قسم تے تعداد دا تعین کرنے دے لئی ، وزارت توانائی تے وزیر د‏‏ی رکنیت دے نال کس طرح تعاون کرن۔ واٹر اینڈ پاور یونیورسٹی دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے نائب وزراء دے ، نے ضروری طریقہ کار انجام دتا۔
نائب صدر برائے مینجمنٹ اینڈ ہیومن کیپیٹل ڈویلپمنٹ دے نمائندےآں اُتے مشتمل کمیٹیاں ، اسٹریٹجک پلاننگ اینڈ نگرانی دے نائب صدر ، وزارت توانائی ، سائنس ، تحقیق تے ٹکنالوجی ، تے اقتصادی امور برائے خزانہ نو‏‏ں 3 ماہ د‏‏ی مدت دے لئی تشکیل دتا گیا ا‏‏ے۔ جائیداد ، اثاثے ، کریڈٹ ، آلات افرادی قوت ، وعدےآں تے انہاں نو‏‏ں منتقل کرنے دا طریقہ طے کرن۔