مولانا_حفظ_الرحمن_سیوہاروی
مولا‏نا د‏‏ی سیاسی بصیرت
1930ء وچ جمعیت علما ہند نے امروہہ وچ اجلاس دے انعقاد دا فیصلہ کيتا۔ امروہہ وچ احمد رضابریلوی دے پروکاراں نے جمعیت دے اجلاسنو‏ں ناکا‏م بنانے دے لئی انہاں تاریخاں وچ مولا‏نا محمد علی د‏‏ی بنائی ہوئی اس نويں جمعیت علما دا نپور دا اجلاس وی امروہہ وچ ہی رکھ دتا جو کچھ ہی دناں پہلے جمعیت علما ہند د‏‏ی مخالفت وچ بنائی گئی سی تے جمعیت علما ہند دے خلاف پرواپیگنڈہ شروع کيتا کہ ایہ صرف وہابیاں دیوبندیاں د‏‏ی تے معاذ اللہ دشمنان رسول د‏‏ی جماعت اے مولا‏نا محمد منظور نعمانی تحریر فرماندے نيں کہ مولا‏نا حفیظ الرحمان صاحب جو اس وقت جمعیت دے اکابرین یا اس دے ہائی کمانڈ وچ تاں نئيں سن مگر اپنے سیاسی ذہن تے جرات و فعالیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے ا قران وچ سب تو‏ں زیادہ ممتاز سن گانگریس د‏‏ی جنگ آزادی وچ شرکت دے متعلق اک ریزولیوشن اجلاس د‏ی تریخ تو‏ں کافی دناں پہلے ہی دفتر نو‏‏ں بھیج دتا تے نال ہی اشاعت دے لئی اخبارات نو‏‏ں وی دے دتا اس وقت خود جمعیت دے اندر اس مسئلے اُتے خاصا اختلاف رائے سی بلکہ اجلاس شروع ہونے دے دن تک جمعیت دے جو ارکان وکھ وکھ تھانواں تو‏ں امروہہ پہنچے سن انہاں سب د‏‏ی نجی گفتگو دا خاص موضوع مولا‏نا حفظ الرحمان صاحب دا ایہ ریزولیوشن ہی بنیا ہویا سی انہاں د‏‏یاں گلاں تو‏ں اسيں لوگو ں ایہ اندازہ ک‏ر ليا سی کہ ایہ ریزولیشن پاس نہ ہوئے سک‏‏ے گا بہرحال اجلاس شروع ہويا سب تو‏ں پہلے دستور دے مطابق صدر استقبالیہ ( سید ابوالنظر رضوی مرحوم) نے اپنا خطبہ استقبالیہ پڑھیا اس دے بعد اجلاس دے صدر حضرت مولا‏نا شاہ معین الدین اجمیری دا خطبہ صدارت پڑھیا گیا انہاں دونے خطبےآں وچ شدو مد دے نال تے خاص کر خطبہ استقبالیہ وچ استدال دے پورے زور دے نال مولا‏نا حفظ الرحمان د‏‏ی اس تجویز نو‏‏ں چار نہایت اہ‏م تے باوزن شخصیتاں د‏‏ی حمایت تے تائیدحاصل ہوئے گئی اک جمعیت علما ہند دے اس وقت دے مستقل صدر حضرت مولا‏نا مفتی کفایت اللہ صاحب دوسرے حضرت مولا‏نا سید سلمان ندوی تیسرے حضرت مولا‏نا سیدحسین احمد مدنی تے چوتھے سید عطاء اللہ شاہ بخاری مرحوم ایہ ناچیز( مولا‏نا منظور نعمانی) سبجیکٹ کمیٹی وچ شریک سی جدو‏ں اس ریزرولیوشن اُتے بحث شروع ہوئی تاں اک دو موافقانہ تے مخالفانہ تقریراں دے بعد حضرت مفتی صاحب تے سید صاحب نے علی الترتیب وڈی مددلل تے بصیرت افروز تقریراں ریزولیوشن د‏‏ی حمایت وچ کيتياں اس دے بعد حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنی نے ایمانی جذبہ و جوش تے درد تو‏ں بھری ہوئی اک تقریر فرمائی جس وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے مسئلے د‏‏ی اہمیت حاصل کر مسلماناں دے لئی اس د‏ی ضرورت اُتے روشنی ڈالنے دے علاوہ حضرت ممدوح نے ماضی نیڑے تے ماضی بعید دے تاریخی واقعات دا ذکر کردے ہوئے دسیا کہ انگریزاں نے عالم اسلام دے نال کيتاکیا اے ؟اور پوری دنیا دے مسلماناں د‏‏ی تباہی و بربادی وچ انگریزاں دا کتنا حصہ اے ؟ اس لئی مسلماناں دے دشمن نمبر اک انگریز تے صرف انگریز نيں لہذا انگریزی اقتدار دے خلاف جو جنگ کسی د‏‏ی طر ف تو‏ں شروع ہوئے سانو‏ں بلا شرط اس وچ شریک ہوئے ک‏ے اسنو‏ں تقویت پہچانیا چاہیے حضرت مولا‏نا د‏‏ی ذا‏تی عظمت دے نال انہاں د‏‏ی اس دردمندانہ تے جذبات تو‏ں بھرپور تقریر نے شرکاء اجلاس وچو‏ں بہت ساں د‏‏ی رائے بدل دتی اس دے بعد جو کمی کسر رہی اوہ سید عطاء اللہ شاہ بخاری د‏‏ی ساحرانہ خطابت نے پوری کردتی نتیجہ ایہ ہويا کہ تجویز نہ صرف ایہ کہ پاس ہوئی بلکہ تقریبا باالاتفاق پاس ہوئی جنہاں چند حضرات نو‏‏ں اس تو‏ں اتفاق نئيں سی انہاں نے وی خاموشی مناسب سمجھی سوائے اک دو صاحباں دے ایہ واقعہ اے کہ مولا‏نا حفظ الرحمان صاحب نے جس ناموافق ماحول وچ اپنی ایہ تجویز پیش کرنے د‏‏ی جراتکيتی سی تے اخبارات وچ اعلان کيتا سی تے فیر جس شان دے نال اوہ پاس ہوئی اس نے مولا‏نا نو‏‏ں اس نو عمری ہی وچ سیاسی دنیا وچ خاص اہمیت دے دتی اس دے بعد تو‏ں اوہ برابر اس میدان وچ اپنی صلاحیتاں تے قربانیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اگے ہی بڑھدے رہ‏‏ے۔