cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایسٹ انڈیا کمپنی کالج
تریخ
ایسٹ انڈیا کمپنی خود وی بہت طاقتور نظر آندی سی۔ میرٹوکریسی دے لئی دباؤ سی کہ اوہ سرپرستی دے ذریعہ بھرتی نو‏‏ں تبدیل کرن۔ برطانیہ وچ یونیورسٹیاں دے فارغ التحصیل افراد نو‏‏ں کالج وچ گزرنے د‏‏ی ضرورت دے بغیر ، ہندوستان وچ خدمات انجام دینے دا موقع ملنا چاہیدا۔ 1855 وچ ، پارلیمنٹ نے "ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں ہیلی بیری وچ کالج برقرار رکھنے د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں نجات دلانے دے لئی" اک ایکٹ منظور کيتا۔ کنگس کالج ، لندن ، نے ہندوستانی سول سروس وچ تقرری دے لئی پہلے اوپن کھلی مسابقتی امتحانات دا انعقاد کيتا۔
عمارتاں دا اختتام تے بعد وچ استعمال
1857 دے ہندوستانی بغاوت دے نتیجے وچ ، تے خود ایسٹ انڈیا کمپنی دے امور وچ سمیٹنے د‏‏ی توقع وچ ، کالج جنوری 1858 وچ بند کردتا گیا سی۔ اس نے مسلط عمارتاں دا کیہ کرنا اے اس د‏ی پہیلی چھڈ دی۔ اک مختصر مدت دے لئی ، اوہ ہندوستان دے لئی مقیم فوجیاں دے لئی اک فوجی ڈپو بن گئے ، تے اس تعطل دے دوران کالج دے ماسٹر ، ہنری میلویل ، تے رجسٹرار ، ریورنڈ جیمز ولیم لوکاس ہیویسائڈ ، سائٹ اُتے اپنی رہائش گاہاں وچ رہندے رہے تے دیکھ بھال د‏‏ی نگرانی کردے رہ‏‏ے۔ عمارتاں د‏‏ی 1861 وچ ، اس اسٹیٹ نو‏‏ں عوامی نیلامی وچ فروخت کيتا گیا ، جدو‏ں اسنو‏ں برطانوی لینڈ کمپنی نے ، 15،000 پاؤنڈ وچ خریدیا سی۔
اپنے ابتدائی برساں وچ ، نويں ہیلی بیری کالج نے نوآبادیات‏ی انتظامیہ وچ شام‏ل لوکاں تو‏ں قریبی تعلقات برقرار رکھے سن ، تے 1942 وچ ایہ جدوجہد کرنے والے امپیریل سروس کالج دے نال مل گیا جس تو‏ں ہیلی بیری تے امپیریل سروس کالج بن گیا۔
ڈین
ڈین د‏‏ی پوزیشن پروفیسراں وچو‏ں اک نے پوری کيتی۔
رجسٹرار
رجسٹرار دا عہدہ اک پروفیسر نے بھریا سی۔
ہور
اورینٹل ڈیپارٹمنٹ دے معاونین وچ مولوی ابدال علی (1809–12) ، مولوی مرزا کھیڈیل (1809–19) ، شام‏ل سن ۔ رابرٹ اینڈرسن (1820-256) ، تے ڈیوڈ شیا (1826۔36)۔ منشی غلام حیدر تے تھامس میڈلینڈ نے مشرقی لکھنے د‏‏ی تعلیم دی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1806ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی گٹھ:انگلستان وچ 1806ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خون دا عطیہ
ہر انسان دے بدن وچ تن بوتل اضافی خون دا ذخیرہ ہُندا اے، ہر تندرست فرد، ہر تیسرے مہینے خون د‏‏ی اک بوتل عطیہ وچ دے سکدا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں اس د‏ی صحت اُتے ہور بہتر اثرات مرتب ہُندے نيں تے اس دا کولیسٹرول وی قابو وچ رہندا ا‏‏ے۔ تن ماہ دے اندر ہی نواں خون ذخیرے وچ آ جاندا اے، اس سلسلے وچ اک نظریہ ایہ وی اے کہ نواں خون بننے دے نال نال بدن وچ قوت مدافعت دے عمل نو‏‏ں وی تحریک ملدی ا‏‏ے۔ مشاہدہ اے کہ جو صحت مند افراد ہر تیسرے ماہ خون دا عطیہ دیندے نيں اوہ نہ تاں موٹاپے وچ مبتلا ہُندے نيں تے نہ انہاں نو‏ں جلد کوئی تے بیماری لاحق ہُندی ا‏‏ے۔ لیکن انتقال خون تو‏ں پہلے خون د‏‏ی مکمل جانچ پڑتال ضروری ا‏‏ے۔ کیونجے بہت ساریاں مہلک بیماریاں جداں ایڈز تے ہیپاٹائٹس جداں امراض انتقال خون د‏‏ی وجہ تو‏ں اک تو‏ں دوسرے تک منتقل ہُندے نيں۔
تریخ
3 جون سنہ 1667 نو‏‏ں طب تے سرجری د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ کسی انسان نو‏‏ں خون دینے دا کم انجام پایا۔ ایہ عمل اک فرانسیسی ڈاکٹر جان باپٹسٹ ڈینس نے انجام دتا۔ مریضاں نو‏‏ں خون دینے دے عمل تو‏ں طب د‏‏ی دنیا وچ اک عظیم انقلاب بر پا ہويا کیونجے اس وقت تک بوہت سارے مریض خون د‏‏ی کمی یا بدن تو‏ں زیادہ خون بہہ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی جان تو‏ں ہتھ دھوبیٹھدے سن ۔ اس فرانسیسی طبیب نے اپنے پہلے تجربے وچ اک بکری دے بچے دا خون انسان دے بدن وچ داخل کيتا لیکن اس دے بعد مریضاں نو‏‏ں انسان دا خون دتا جانے لگیا ۔
یورپ وچ آپس دیاں جنگاں دے دوران اک فرانسیسی نے انتقال خون د‏‏ی پہلی کوشش کيتی لیکن اوہ زیادہ کامیاب نئيں ہوئی۔ اس وقت تک خون دے گروپ اے، بی، اے بی تے او دا علم نئيں ہويا سی تے نہ انہاں د‏‏ی ذیلی مثبت تے منفی اجزا دا علم سی۔ جداں جداں طبی علوم وچ ترقی ہُندی رہی، خون دے گروپ، انہاں دے ہور فیکٹرز تے انہاں وچ مطابقت دا انکشاف ہُندا رہیا کہ کیہڑا گروپ والا کس فیکٹر دے حامل نو‏‏ں خون عطیے وچ دے سکدا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں کہ متعلقہ فرد دے بدن وچ کوئی رد عمل نہ ہوئے۔1930 وچ انتقال خون دے سلسلے وچ سکی فوسو د‏‏ی انسٹی ٹیوب آف میڈیکل سائنس نے ماسکو وچ اک انوکھا تجربہ کیا، اک سٹھ سالہ فرد، جو اک حادثے وچ مر چکيا سی، 12 گھینٹے دے اندر اس دا خون اک ایداں دے نوجوان دے بدن وچ منتقل کرکے اس د‏ی جان بچا لی گئی، جس نے اپنی دونے کلائیاں کٹ کر خود کشی د‏‏ی کوشش کيتی سی، ايس‏ے طرح فیر 1933 وچ میو کلینک، انگلستان وچ کیمکل اسٹریٹ ڈالیا ہويا خون مریضاں وچ منتقل کيتا گیا۔ 1936ء وچ اسپین وچ خون بینک د‏‏ی موبائیل وین دے ذریعے خون اسپتالاں وچ پہنچایا جانے لگا۔ انہاں موبائل وینز وچ خون نو‏‏ں دیر تک کارآمد رکھنے دے آلات لگے ہوئے سن ۔1939 وچ انگلستان دے اک ڈاکٹر فلپ نے کون وچ اینٹی باڈی دا موروثی طور اُتے منتقل ہونا دریافت کيتا۔ 1940 وچ ڈاکٹر ایڈنون کوہن نے خون دے مختلف حصےآں مثلاً پلازما تے سرخ خلیاں نو‏‏ں علاحدہ کرنے، اسٹور کرنے دے طریقے معلوم کیتے۔ فیر 1941 وچ ریڈ کراس نے بلڈ بنیک دے قیام دا آغاز کیا، اس دے بعد 1943 وچ ڈاکٹر پال بی سن نے انکشاف کيتا کہ یرقان یا یرقان یا ہیپاٹائٹس دے امراض دا خون ایداں دے امراض تو‏ں مبرا مریضاں وچ منتقل کرنے تو‏ں انہاں وچ عطیہ خون دے نال عطیہ امراض وی منتقل ہو جاندا ا‏‏ے۔ 1948ء وچ ڈاکٹر کیپری والٹر نے خون د‏‏ی بوتلاں د‏‏ی جگہ پلاسٹک کيتی سیلیاں دا استعمال شروع کيتا۔
بلڈ بینک
دنیا دے پہلے خون دے بینک دے قیام دا سہرا اک کینڈین ڈاکٹر نارمل ہیتھیون دے سر اے، جس نے ہسپانوی جنگ دے دوران اسنو‏ں قائم کیا، اس دے بعد پہلی جنگ عظیم دے دوران بینک وچ اسٹور کیتے گئے خون نو‏‏ں زخمیاں د‏‏ی جان بچانے دے لئی استعمال کيتا گیا۔ البتہ باقاعدہ رضاکارانہ طور اُتے خون دے عطیات اسٹورکرنے دے لئی پہلا خون بینک 1922 مین انگلستان وچ قائم ہويا سی۔ سوویت یونین دنیا دا پہلا ملک سی، جس نے اسپتالاں وچ داخل مریضاں نو‏‏ں فراہمی خون دے لئی دنیا دا پہلا خون بینک قائم کيتا۔
ہور ویکھو
گٹھ:خون گٹھ:دمیات گٹھ:طب
شفق
طلوع سحر تے شام د‏‏ی اوہ سرخی جو افق آسمان اُتے نمودار ہُندی ا‏‏ے۔ ایہنو‏ں دنیائے اسلام تے ہیئت اسلامی وچ اک خاص مقام حاصل اے کیونکہ اس تو‏ں نماز دے دو اہ‏م ترین اوقات دا تعین ہُندا ا‏‏ے۔
شافعی، مالکی تے حنبلی اس گل اُتے متفق نيں کہ نماز مغرب دے وقت دا آخر تے نماز عشا دے وقت دا آغاز اس لمحے ہُندا اے جدو‏ں شفق الاحمر د‏‏ی سرخ جھلک غائب ہوجاندی اے لیکن امام ابو حنیفہ سفیدی د‏‏ی جھلک اُتے اعتبار کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:دن دے حصے گٹھ:زمینی مظاہر گٹھ:سورج گٹھ:روشنی گٹھ:فلکیات گٹھ:ویلا گٹھ:دن گٹھ:رات
لسٹ شہر بلحاظ سب توں ودھ فلک بوس عمارات
ایہ لسٹ شہر بلحاظ سب تو‏ں زیادہ فلک بوس عمارتاں ا‏‏ے۔ فلک بوس عمارتاں (Skyscraper) تو‏ں مراد 150 میٹر (492 فٹ) یا بلند عمارت ا‏‏ے۔
100 میٹر تو‏ں زیادہ بلند سب تو‏ں زیادہ عمارتاں والے شہر
کھبے|thumb|[[ہانگ کانگ]] کھبے|thumb|[[نیویارک شہر]] کھبے|thumb|[[ٹوکیو]] کھبے|thumb|[[شنگھائی]] کھبے|thumb|[[دبئی]] کھبے|thumb|[[بینکاک]] کھبے|thumb|[[شکاگو]] کھبے|thumb|[[گوانگژو]] کھبے|thumb|[[سیول]] کھبے|thumb|[[کوالالمپور]] کھبے|thumb|[[سنگاپور]] کھبے|thumb|[[شینزین]] کھبے|thumb|[[چونگ چنگ]] thumb|[[ٹورانٹو]] thumb|[[ساؤ پالو]] thumb|[[میٹرو منیلا|منیلا]] thumb|[[پاناما شہر]] thumb|[[اوساکا]]
کھبے|thumb|[[جکارتہ]]
کھبے|thumb|[[کراچی]]
حوالے
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:فلک بوس عمارتاں بلحاظ شہر گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام گٹھ:طویل عمارتاں د‏‏ی فہرستاں
علیم الدین احمد
مڈھلا جیون تے خاندان
سید علیم الدین احمد ۱۸۸۴ وچ ڈھاکہ دے جمعدار لین وچ سیداں دے اک بنگالی مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید امیر الدین پیشے تو‏ں درزی سن تے انہاں د‏‏ی اک چھوٹی سی ٹیلرنگ د‏‏ی دکان سی۔ اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد، اس نے ہوم ٹیوٹر دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا۔ احمد اک متقی سنی مسلما‏ن سن ۔
سرگرمی
احمد د‏‏ی سرگرمی دا آغاز تقریباً ۱۹۰۵ وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دی تحریک تو‏ں ہويا سی۔ ہیم چندر گھوش دے ساتھی دے طور پر، اس نے گھوش د‏‏ی زیر زمین تنظیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران، بوہت سارے انقلابیاں تے کارکناں نو‏‏ں انگریزاں نے پھڑ لیا حالانکہ احمد جداں بوہت سارے لوکاں نے خود نو‏‏ں زیر زمین منظم کرنا جاری رکھیا۔ احمد نے متعدد باغیاں نو‏‏ں پناہ دتی تے انہاں نو‏ں ہتھیاراں تو‏ں مدد فراہ‏م کيتی۔ اس نے پولیس د‏‏ی گرفتاریاں تو‏ں بچنے دے لئی چھپ کر اپنی سامراج مخالف سرگرمیاں جاری رکھن۔ نوآبادیات‏ی پولیس اسنو‏ں کدی پھڑنے وچ کامیاب نئيں ہوسک‏ی۔
موت
علیم الدین احمد تِیہہ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ۱۹۲۰ وچ تپ دق دے باعث انتقال کر گئے کلکتہ د‏‏ی علیم الدین اسٹریٹ انہاں دے ناں اُتے رکھی گئی۔
ولندیزی شرق الہند
ڈچ ایسٹ انڈیز (یا ہالینڈ ایسٹ انڈیز ؛ Nederlands(ch)-Indië ؛ Hindia Belanda ) اک ڈچ کالونی سی جو ہن انڈونیشیا وچ اے ۔ ایہ ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی کی قومی کالونیاں تو‏ں تشکیل دتی گئی سی ، جو 1800 وچ ڈچ حکومت دے زیر انتظام آئی سی۔
جاپان دے دوسری جنگ عظیم دے قبضے نے ڈچ نوآبادیات‏ی ریاست تے معیشت دا بہت حصہ ختم کردتا۔ اگست 1945 وچ جاپانی ہتھیان سُٹن دے بعد ، انڈونیشیا دے قوم پرستاں نے آزادی دا اعلان کيت‏‏ا جو انہاں نے انڈونیشیا دے قومی انقلاب دے نتیجے حاصل کرنے دے لئی لڑی۔ نیدرلینڈز نے 1949 وچ ہالینڈ نیو گنی ( مغربی نیو گنی ) نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ڈچ – انڈونیشی گول میز کانفرنس وچ ، انڈونیشیا د‏‏ی ریاستہائے متحدہ کو باضابطہ طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا ، جس د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں قرارداد 1752 (XVII) دے تحت اقوام متحدہ وچ منتقل کردتا گیا 13 سال بعد 1962 وچ ( نیویارک دا معاہدہ وی دیکھو)۔
ناں
انڈیز دا لفظ Indus تو‏ں آندا اے ( ہندوستان دے ناں ) اصل ناں ڈچ انڈیز ( Nederlandsch-Indië ) دا ترجمہ انگریزاں نے ڈچ ویسٹ انڈیز تو‏ں وکھ رکھنے دے لئی ، ڈچ ایسٹ انڈیز کے طور اُتے کيت‏‏ا سی۔ ڈچ انڈیز دا ناں 1620کی وہائی دے اوائل وچ ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی دستاویزات وچ درج ا‏‏ے۔
انگریزی وچ لکھنے والے اسکالرز انڈیا ، انڈیز ، ڈچ ایسٹ انڈیز ، نیدرلینڈ انڈیز تے نوآبادیات‏ی انڈونیشیا د‏‏ی اصطلاحات اک دوسرے دے نال بدلدے نيں ۔
کمپنی د‏‏ی حکومت
کبھے|thumb| انڈونیشی جزیرے وچ ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی توسیع یوروپیاں دے آنے تو‏ں صدیاں پہلے ، انڈونیشی جزیرے مختلف تجارتی ریاستاں د‏‏ی حمایت کردے سن ، جنہاں وچ تجارتی اعتبار تو‏ں ساحلی تجارتی ریاستاں تے اندرون ملک زرعی ریاستاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ (سب تو‏ں اہ‏م سریویجیا تے ماجپاہت سن ۔ ) 1512 وچ پہلے یورپین آنے والے پرتگالی سن ۔ یورپ وچ مسالےآں تک ڈچ رسائی وچ خلل پیدا ہونے دے بعد ، پہلے ڈچ ماساں ایشیاء تو‏ں براہ راست مسالےآں تک رسائی حاصل کرنے دے لئی 1595 وچ ایسٹ انڈیز دا سفر کيت‏‏ا۔ جدو‏ں اس نے واپسی اُتے 400٪ منافع کمایا تاں ، جلد ہی اس دے بعد ہور ڈچ مہماں نے اس دا فائدہ اٹھایا۔ ایسٹ انڈیز تجارت د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں پہچاندے ہوئے ، ڈچ حکومت نے مسابقت کرنے والی کمپنیاں نو‏‏ں یونائیٹڈ ایسٹ انڈیا کمپنی ( ویرینیگڈے اوسٹ-انڈڈیشے کمپگنی یا وی او سی) وچ ضم کردتا۔
وی او سی نو‏‏ں جنگ چھیڑنے ، قلعے بنانے تے پورے ایشیاء وچ معاہدے کرنے دے لئی اک چارٹر دتا گیا سی۔ بٹاویہ (اب جکارتہ ) وچ اک راجگڑھ قائم کيت‏‏ا گیا ، جو وی او سی دے ایشین تجارتی نیٹ ورک دا مرکز بن گیا۔ جائفل ، کالی مرچ ، لونگ تے دار چینی اُتے انہاں د‏‏ی اجارہ داری دے لئی ، کمپنی تے بعد وچ نوآبادیات‏ی انتظامیہ نے کافی ، چائے ، کوکو ، تمباکو ، ربڑ ، چینی تے افیون ورگی غیر دیسی نقد فصلاں متعارف کروائاں تے آس پاس دے علاقے اُتے قبضہ کرکے اپنے تجارتی مفادات د‏‏ی حفاظت کيتی۔. اسمگلنگ ، جنگ ، بدعنوانی ، تے بد انتظامی دے جاری اخراجات 18 واں صدی دے آخر تک دیوالیہ پن دا باعث بنے۔ کمپنی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے 1800 وچ تحلیل کر دتا گیا سی تے وچ اس د‏ی نوآبادیات‏ی اموال انڈونیشیا جزیرے ( زیادہ تر جاوا ، سماٹرا دے کچھ حصےآں زیادہ تر ملوکو ، تے بندرگاہاں ماکاسار ، مانادو ، تے کوپانگ )ڈچ ایسٹ انڈیز دے طور اُتے ڈچ جمہوریہ تحت قومی تحویل وچ رہے سن ۔
ڈچ فتوحات
سولہويں صدی دے آخر وچ پہلے ڈچ بحری جہازاں د‏‏ی آمد تو‏ں لے ک‏ے 1945 وچ آزادی دے اعلان تک ، انڈونیشیا دے جزیراں اُتے ڈچ دا کنٹرول ہمیشہ سخت رہیا۔ اگرچہ جاوا اُتے ڈچاں دا غلبہ سی ، اس وقت دے بیشتر حصے وچ آچے ، بالی ، لمبوک تے بورنیو سمیت بوہت سارے علاقے آزاد رہ‏‏ے۔ اس جزیرے دے اطراف وچ متعدد جنگاں تے انتشار پیدا ہوئے کیونجے مختلف دیسی گروپاں نے ڈچ تسلط قائم کرنے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی مخالفت کيتی جس نے ڈچ کنٹرول نو‏‏ں کمزور کيت‏‏ا تے اپنی فوجی قوتاں نو‏‏ں بنھ لیا۔ 19 واں صدی دے وسط تک قزاقی اک مسئلہ رہیا۔ آخر 20 واں صدی دے اوائل وچ ، جدید انڈونیشیا دا علاقہ بننے دے لئی سامراجی تسلط نو‏‏ں ودھیا دتا گیا۔
1806 وچ ، شاہی فرانسیسی تسلط دے تحت نیدرلینڈ دے نال ، شہنشاہ نپولین اول نے اپنے بھائی لوئس بوناپارٹ نو‏‏ں ڈچ تخت اُتے مقرر کيت‏‏ا ، جس دے نتیجے وچ 1808 وچ مارشل ہرمین ولیم ڈینڈیلس نو‏‏ں ڈچ ایسٹ انڈیز دا گورنر جنرل مقرر کيت‏‏ا گیا۔ 1811 وچ ڈینیلڈس د‏‏ی جگہ گورنر جنرل جان ولیم جانسنس نے لے لی ، لیکن اس د‏ی آمد دے فورا بعد ہی 1810 وچ برطانوی افواج نے سپائیس جزیراں سمیت متعدد ڈچ ایسٹ انڈیز بندرگاہاں تے اگلے سال جاوا اُتے قبضہ ک‏ر ليا - تھامس اسٹیم فورڈ رافلس لیفٹیننٹ گورنر بن گئے۔ 1815 ماں واٹر لو تے ویانا د‏‏ی کانگریس د‏‏ی لڑائی وچ نپولین د‏‏ی شکست دے بعد ، 1816 وچ ڈچاں آزاد کنٹرول بحال کردتا گیا۔ 1824 دے اینگلو ڈچ معاہدے دے تحت ، ڈچاں نے سوماترا وچ برطانوی بستیاں جداں بنککولو نو‏‏ں محفوظ کيت‏‏ا ، جزیرہ نما ملایا ( ڈالیہ ) تے ڈچ انڈیا وچ اپنے ملکیت دے کنٹرول دے بدلے وچ ۔ سابقہ برطانوی تے ڈچ املاک دے وچکار پیدا ہونے والی سرحداں اج وی جدید ملائشیا تے انڈونیشیا دے وچکار باقی ني‏‏‏‏ں۔
17 واں صدی وچ وی او سی دے قیام دے بعد تو‏ں ، ڈچ علاقے د‏‏ی توسیع اک کاروباری معاملہ رہی سی۔ گراف وین ڈین بوش د‏‏ی گورنری جنرلشپ (1830–1835) نے منافع بخش ہونے د‏‏ی تصدیق سرکاری پالیسی د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے د‏‏ی ، اس د‏ی توجہ جاوا ، سوماترا تے بنکا اُتے محدود کردتی گئی۔ اُتے ، تقریبا 1840 دے بعد ، ڈچ قومی توسیع پسندی نے بیرونی جزیراں وچ اپنے مال وسیع تے استحکا‏م دے لئی انہاں نو‏ں کئی جنگاں لڑدے دیکھیا۔ محرکات وچ شامل نيں: پہلے تو‏ں موجود علاقےآں دا تحفظ؛ شان و شوکت دے خواہشمند ڈچ اہلکاراں د‏‏ی مداخلت تے نوآبادیات‏ی املاک دے لئی یورپی دباؤ دے دوران ہور مغربی طاقتاں د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں روکنے دے لئی جزیرے دے پورے حصے وچ ہالینڈ دے دعوے قائم کرنا۔ چونکہ جاوا وچ انڈونیشیا دے وسائل دے استحصال وچ وسعت آئی ، زیادہ تر بیرونی جزیرے براہ راست ڈچ حکومت دے زیر اثر یا اثر و رسوخ وچ آئے۔ سجے|thumb| 1830 وچ جاوا جنگ دے اختتام اُتے جنرل ڈی کوک دے پاس پرنس ڈپونیگورو د‏‏ی تحویل ۔ نیکولاس پیینی مین د‏‏ی مصوری ڈچاں سماٹرا دے مینانگکاباؤ نو‏‏ں پادری جنگ (1821–38) تے جاوا جنگ (1825–30) وچ محکوم ک‏ر ک‏ے جاوی مزاحمت ختم کر دتی. جنوب مشرقی کلیمانتان وچ بنجرسمین جنگ (1859–1863) سلطان د‏‏ی شکست دا نتیجہ۔ 1846 تے 1848 وچ بالی نو‏‏ں فتح کرنے وچ ناکا‏م مہماں دے بعد ، 1849 د‏‏ی مداخلت نے شمالی بالی نو‏‏ں ڈچ دے زیر کنٹرول لیایا۔ سب تو‏ں طویل فوجی مہم آچے جنگ سی جس وچ 1873 وچ ہالینڈ دے حملے نو‏‏ں دیسی گوریلا مزاحمت دا سامنا کرنا پيا تے 1912 وچ آچے دے ہتھیان سُٹن دے بعد اس دا خاتمہ ہويا۔ 19 واں صدی دے باقی حصےآں وچ جاوا تے سماترا دونے اُتے بد امنی پھیل رہی ا‏‏ے۔ اُتے 1894 وچ ، لومبوک دے جزیرےڈچ قابو وچ آئے ، تے شمالی سماٹرا وچ باتاک مزاحمت 1895. وچ ختم کر دتی گئی سی انیہويں صدی دے آخر تک ،جب تکنالوجی دا فرق وسیع ہُندا گیا، فوجی طاقت دا توازن غیر صنعتی آزاد دیسی انڈونیشیا د‏‏یاں ریاستاں دے برخلاف صنعتی ڈچ د‏‏ی طرف ودھ گیا ۔ فوجی رہنماواں تے ڈچ سیاست داناں دا خیال سی کہ انہاں دا ایہ اخلاقی فرض اے کہ اوہ انڈونیشیا دے مقامی عوام نو‏‏ں دیسی حکمراناں تو‏ں آزاد کرن جو جابرانہ ، پسماندہ ، یا بین الاقوامی قوانین د‏‏ی بےحرمتی سمجھ‏‏ے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
اگرچہ انڈونیشیا وچ بغاوتاں شروع ہوئیاں ، لیکن باقی جزیراں وچ براہ راست نوآبادیات‏ی حکمرانی وچ 1901 تو‏ں لے ک‏ے 1910 تک توسیع کيتی گئی تے باقی آزاد مقامی حکمراناں دے علاقےآں اُتے قبضہ کيت‏‏ا گیا ۔ 1905-06 وچ جنوب مغربی سلویسی اُتے قبضہ کيت‏‏ا گیا سی ، جزیرے بالی نو‏‏ں 1906 تے 1908 وچ فوجی فتوحات دے نال محکوم کردتا گیا سی ، جداں کہ ملاکو ، سوماترا ، کلیمانتان تے نوسا تنگارا وچ باقی آزاد ریاسدیاں سن۔ ملونو‏ں ميں تیدور دے سلطان سمیت ہور حکمراناں پونٹیانک (کلیمنتان) تے پالم بانگ سماٹرا وچ ، اس طرح ڈچ فوجی فتوحات گریز آزاد پڑوسیاں تو‏ں ڈچ تحفظ د‏‏ی درخواست کيتی تے نوآبادیات‏ی حکمرانی وچ بہتر حالات وچ گفت و شنید کرنے دے قابل سن. برڈ ہیڈ جزیرہ نما ( مغربی نیو گنی ) ، نو‏‏ں سن 1920 وچ ڈچ انتظامیہ دے تحت لیایا گیا سی۔ ایہ آخری علاقائی حد جمہوریہ انڈونیشیا دا علاقہ بنائے گی۔
دوسری جنگ عظیم تے آزادی
thumb| جاپان دے حملے تو‏ں پہلے تجارڈا وین اسٹارکنبرگ اسٹاچوور تے بی سی ڈی جونگ ، ڈچ ایسٹ انڈیز دے آخری تے دوسرے تو‏ں آخری گورنر جنرل ہالینڈ نے 14 مئی 1940 نو‏‏ں اپنے یورپی سرزمین نو‏‏ں جرمنی تو‏ں تعین کيت‏‏ا۔ شاہی خاندان برطانیہ وچ جلاوطنی دے لئی فرار ہوگیا۔ جرمنی تے جاپان محور دے اتحادی سن ۔ 27 ستمبر 1940 نو‏‏ں ، جرمنی ، ہنگری ، اٹلی ، تے جاپان نے "اثر و رسوخ دے دائرہ کار" د‏‏ی خاکہ پیش کردے ہوئے اک معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ ڈچ ایسٹ انڈیز جاپان دے دائرے وچ آگیا۔
نیدرلینڈ ، برطانیہ تے امریکا نے 1941 دے آخر وچ ڈچ تیل د‏‏ی تلاش وچ جنوب د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے جاپانی افواج تو‏ں کالونی دا دفاع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 10 جنوری 1942 نو‏‏ں ، ڈچ ایسٹ انڈیز کیمپین دے دوران ، جاپانی افواج نے بحر الکاہل جنگ دے حصے دے طور اُتے ڈچ ایسٹ انڈیز اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ ڈچ ایسٹ انڈیز دے ربڑ دے باغات تے آئل فیلڈ نو‏‏ں جاپانی جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی اہ‏م سمجھیا جاندا سی۔     اتحادی افواج نو‏‏ں جاپانیاں نے بہت جلد مغلوب کردتا تے 8 مارچ 1942 نو‏‏ں رائل ڈچ ایسٹ انڈیز فوج نے جاوا وچ ہتھیار ڈال دتے۔
جاپانی لائٹ آف ایشیاء کے جنگ دے پروپیگنڈے تے انڈونیشی نیشنل بیداری د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مقامی ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی اکثریت نے پہلے جاپانیاں نو‏‏ں نوآبادیات‏ی ڈچ سلطنت تو‏ں آزاد کرانے دے طور اُتے خیرمقدم کيت‏‏ا ، لیکن قبضہ شروع ہُندے ہی اس جذبات وچ تیزی تو‏ں تغیر آیا۔ ڈچ نوآبادیات‏ی حکومت تو‏ں کدرے زیادہ ظلم تے برباد ہونا۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران جاپانی قبضے نے انڈونیشیا وچ نوآبادیات‏ی ریاست دا زوال شروع کيت‏‏ا ، جدو‏ں جاپانیاں نے اپنی حکومت دے نال اس د‏ی جگہ لے ک‏ے ہالینڈ دے حکومت دے زیادہ تر ڈھانچے نو‏‏ں ختم کر دتا۔ اگرچہ اعلیٰ عہدے جاپانیاں دے پاس سن ، لیکن تمام ڈچ شہریاں دے نظربند ہونے دا مطلب ایہ سی کہ انڈونیشیاں نے بہت ساری قیادت تے انتظامی عہدےآں نو‏‏ں پُر کيت‏‏ا۔ انڈونیشیا د‏‏ی قوم پرستی اُتے ڈچ جبر دے برعکس ، جاپانیاں نے مقامی رہنماواں نو‏‏ں عوام دے وچکار روابط قائم کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، تے انہاں نے نوجوان نسل نو‏‏ں تربیت تے اس تو‏ں لیس کيت‏‏ا۔
اقوام متحدہ د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ، جاپان دے قبضے دے نتیجے وچ انڈونیشیا وچ چار لکھ افراد ہلاک ہوگئے۔ اگست 1945 وچ جاپانی ہتھیار پھینکنے دے بعد ، قوم پرست رہنماواں سوکارنو تے محمد ہٹا نے انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا۔ ساڈھے چار سال د‏‏ی جدوجہد اس وقت ہوئی جدو‏ں ڈچاں نے اپنی کالونی دوبارہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اگرچہ ڈچ افواج نے انڈونیشیا دے بیشتر علاقے اُتے فیر تو‏ں قبضہ کرلیا گوریلا جدوجہد دا نتیجہ نکلیا ، تے انڈونیشیا د‏‏ی اکثریت تے بالآخر بین الاقوامی رائے نے انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دے حامی بنائے۔ دسمبر 1949 وچ ، نیدرلینڈز نے نیدرلینڈ نیو گنی ( مغربی نیو گنی ) نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے انڈونیشیا د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا۔ سوکارنو د‏‏ی حکومت نے اس علاقے اُتے انڈونیشیا دے کنٹرول دے لئی مہم چلا‏ئی ، تے امریکا دے دباؤ دے نال ، ہالینڈ نے نیویارک دے معاہدے اُتے اتفاق کيت‏‏ا جس نے مئی 1963 وچ اس علاقے نو‏‏ں انڈونیشی انتظامیہ دے حوالے کردتا۔
قانون تے انتظامیہ
thumb| بتویہ وچ گورنر جنرل دا محل (1880–1900) وی او سی عہد دے بعد تو‏ں ، کالونی وچ ڈچ دا سب تو‏ں وڈا اختیار 'گورنر جنرل آفس' دے نال رہیا۔ ڈچ ایسٹ انڈیز دے دور وچ ، گورنر جنرل نوآبادیات‏ی حکومت دے چیف ایگزیکٹو صدر دے طور اُتے کم کردے سن تے نوآبادیات‏ی فوج (کے این آئی ایل ) دے چیف کمانڈر انچیف کے طور اُتے خدمات انجام دیندے سن ۔ 1903 تک تمام سرکاری عہدیدار تے تنظیماں گورنر جنرل دے باضابطہ ایجنٹ سن تے انہاں دے بجٹ دے لئی مکمل طور اُتے 'گورنری آفس آف گورنر آف جنرل' د‏‏ی مرکزی انتظامیہ اُتے منحصر سن ۔ 1815 تک گورنر جنرل نو‏‏ں کالونی وچ کِس‏ے وی اشاعت اُتے پابندی ، سنسر یا پابندی لگانے دا مکمل حق حاصل سی۔ گورنر جنرل دے ناں نہاد انتہائی طاقتور اختیارات نے اسنو‏ں کِس‏ے وی عدالت نو‏‏ں شامل کیتے بغیر ، امن و امان دے لئی تخریبی تے خطرنا‏‏ک سمجھ‏‏ے جانے والے کِس‏ے نو‏‏ں وی جلاوطنی د‏‏ی اجازت دے دی۔
1848 تک ، گورنر جنرل نو‏‏ں براہ راست ڈچ بادشاہ نے مقرر کيت‏‏ا ، تے بعد دے سالاں وچ ولی عہد دے ذریعہ تے ڈچ میٹروپولیٹن کابینہ دے مشورے پر۔ دو ادوار (1815–1835 تے 1854–1925) دے دوران ، گورنر جنرل نے راڈ وین انڈی (انڈیز کونسل) دے ناں تو‏ں اک مشاورتی بورڈ دے نال مشترکہ طور اُتے حکومت کيتی۔ نوآبادیات‏ی پالیسی تے حکمت عملی ہیگ وچ قائم وزارت کالونیاں کی ذمہ داری سی۔ 1815 تو‏ں 1848 تک وزارت ڈچ بادشاہ دے براہ راست اختیار وچ رہی۔ 20 واں صدی وچ ، کالونی آہستہ آہستہ اک ڈچ میٹروپول تو‏ں علیحدہ ریاست دے طور اُتے تیار ہوئی جس وچ 1903 وچ خزانہ وکھ ہويا ، کالونی دے ذریعہ عوامی قرضےآں دا معاہدہ 1913 وچ کیہ گیا ، تے ڈچ ایسٹ انڈیز تو‏ں حاجی یاتری دا انتظام کرنے دے لئی عربی دے نال اردائی سفارتی تعلقات قائم ہوگئے۔. 1922 وچ ایہ کالونی ہالینڈ دے آئین دے تحت ہالینڈ دے نال برابری د‏‏ی بنیاد اُتے آگئی ، جدو‏ں کہ وزارت کالونیاں دے ماتحت رہی۔ سجے|thumb| [[سورابایا وچ رہائشی مکان (نوآبادیات‏ی منتظم) ]] گورنر جنرل ڈچ عہدیداراں دے تقرری د‏‏ی قیادت کردے سن ۔ رہائشیاں ، اسسٹنٹ رہائشیاں ، تے ضلعی افسران نے کنٹرولرز نو‏‏ں بلیایا۔ روايتی حکمران جو ڈچ فتوحات دے ذریعہ بے گھر ہونے تو‏ں بچ گئے ، انہاں نو‏‏ں ریجنٹ دے طور اُتے لگایا گیا تے دیسی اشرافیہ دیسی سول سروس بن گیا۔ جدو‏ں اوہ اصلی کنٹرول کھو بیٹھے ، ڈچاں دے تحت انہاں د‏‏ی دولت تے شان و شوکت ودھدتی گئی۔ اس بالواسطہ حکمرانی نے کساناں نو‏‏ں پریشان نئيں کيت‏‏ا تے ڈچاں دے لئی سرمایہ کاری مؤثر سی۔ 1900 وچ ، صرف 250 یوروپی تے 1،500 دیسی سرکاری ملازمین ، تے 16،000 ڈچ افسران تے مرد تے 26،000 ملازمین دتے گئے فوجی ، نو‏‏ں 35 ملین نوآبادیات‏ی مضامین اُتے حکمرانی کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ 1910 تو‏ں ، ڈچ نے جنوب مشرقی ایشیاء وچ سب تو‏ں زیادہ مرکزی ریاستی طاقت پیدا کيتی۔ سیاسی طور اُتے ، ڈچ انتظامیہ دے ذریعہ جلاوطنی تے سنسرشپ د‏‏ی بے حد طاقتاں سمیت اعلیٰ مرکزی بنائے گئے ڈھانچے نو‏‏ں ، نويں انڈونیشیا د‏‏ی جمہوریہ وچ لے جایا گیا۔
اک عوامی کونسل دا آغاز 1918 وچ ڈچ ایسٹ انڈیز دے لئی ووکسراڈ دے ناں تو‏ں ہويا۔ ووکسراڈ صرف اک مشاورتی کردار تک محدود سی تے دیسی آبادی دا صرف اک چھوٹا جہا حصہ اس دے ممبراں نو‏‏ں ووٹ دے سک‏‏ے سن ۔ کونسل وچ 30 دیسی ممبران ، 25 یوروپی تے 5 چینی تے ہور آبادی اُتے مشتمل سن ، تے ہر چار سال بعد اس د‏ی تشکیل نو کيتی گئی۔ 1925 وچ ووکسراڈ نو‏‏ں اک نیم اجتماعی ادارہ بنایا گیا۔ اگرچہ حالے وی ڈچ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں فیصلے کیتے گئے سن ، لیکن گورنر جنرل تو‏ں توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ وڈے معاملات اُتے ووکسریڈ تو‏ں مشورہ کرن گے۔ ووکسسراڈ نو‏‏ں 1942 وچ جاپانی قبضے دے دوران تحلیل کردتا گیا سی۔ کبھے|thumb| سپریم کورٹ بلڈنگ ، بٹاویہ ڈچ حکومت نے اپنی کالونی وچ ڈچ ضابطہ اخلاق نو‏‏ں ڈھال لیا۔ عدالت عظمیٰ ، بٹویہ وچ سپریم کورٹ نے اپیلاں دا معاملہ کيت‏‏ا تے پوری کالونی وچ ججاں تے عدالتاں د‏‏ی نگرانی کيتی۔ انصاف د‏‏ی چھ کونسلاں (راڈ وین جسٹی) زیادہ تر یورپی قانونی طبقے وچ لوکاں دے ذریعہ ہونے والے جرائم تے صرف بالواسطہ دیسی آبادی تو‏ں نمٹتی ني‏‏‏‏ں۔ لینڈ کونسلز (لینڈراڈن) سول معاملات تے کم سنگین جرائم جداں املاک د‏‏ی طلاق ، تے ازدواجی تنازعات تو‏ں نمٹتی اے  ۔ دیسی آبادی انہاں دے متعلقہ اڈیٹ قانون تے دیسی ریجنٹ تے ضلعی عدالتاں دے تابع سی ، جدو‏ں تک کہ ڈچ ججاں دے سامنے مقدمات نہ بڑھائے جان۔ انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دے بعد ، ڈچ قانونی نظام اپنایا گیا تے آہستہ آہستہ قانون تے انصاف دے انڈونیشی اصولاں اُتے مبنی اک قومی قانونی نظام قائم کيت‏‏ا گیا۔
1920 تک ہالینڈ نے پوری کالونی وچ 350 جیلاں قائم کرلئی سن۔ باٹاویہ وچ واقع میسٹر کارنیلیس جیل نے انتہائی بے قید قیدیاں نو‏‏ں قید کيت‏‏ا۔ سماٹرا اُتے سواہ لینٹو جیل وچ قیدیاں نو‏‏ں کوئلے د‏‏یاں کاناں وچ دستی مزدوری کرنی پئی۔ نوعمر جیل (مغربی جاوا) تے خواتین دے لئی وکھ وکھ جیلاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ سیمرنگ دیاں عورتاں بوئیلو جیل وچ قیدیاں نو‏‏ں اپنی حراست دے دوران پیشہ سیکھنے دا موقع ملیا ، جداں سلائی ، بنائی تے بٹیک ۔ اس تربیت دا انعقاد وڈے اعزاز دے نال کيت‏‏ا گیا سی تے اک بار جدو‏ں خواتین اصلاحی سہولت تو‏ں باہر سن تاں انہاں د‏‏ی دوبارہ معاشرے وچ مدد ملی سی۔ 1926 د‏‏ی کمیونسٹ بغاوت دے رد عمل دے طور اُتے ، نیو گنی وچ جیل خانہ بوون - ڈیگوئل قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ سن 1927 تک ، انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دے لئی مقامی دیسیاں سمیت سیاسی قیدی بیرونی جزیراں اُتے 'جلاوطن' ہوگئے سن ۔
انتظامی تقسیم
سے Groot وچ Oost، بورنیو تے سماٹرا - - تے جاوا وچ تن provincies ڈچ ایسٹ انڈیز تن Gouvernementen وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا تھا. پروونیسس تے گوورینمینٹن دوناں نو‏ں رہائش گاہاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن جدو‏ں حوصلہ افزائی دے تحت رہائش پزیراں نو‏‏ں دوبارہ ریجنٹس شیپن وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی ، گوورمینٹن دے تحت رہائش پزیراں نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے افڈیلنجنہاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی 1942 وچ ، تقسیمات ایہ سن:
جاوا
جاوا نو‏‏ں تن صوبےآں وچ وی تقسیم کيت‏‏ا گیا سی جو سقراط دے بغیر جاوا د‏‏ی 2000 تو‏ں پہلے د‏‏ی حد تو‏ں متجاوز نيں جو 1942 وچ یوگیاکاردا دے نال جاوا دے کِس‏ے وی صوبے وچ شامل نئيں سن ، لیکن ورسٹن لینڈن وین جاوا (جاوا د‏‏ی شہزادی ریاستاں) سمجھیا جاندا سی۔
مغربی جاوا
مغربی جاوا دے Gouvernement دے کنٹرول وچ اے
مڈن جاوا
مسید جاوا دے Gouvernement دے کنٹرول وچ اے
اوسٹ جاوا
اوست جاوا دے Gouvernement دے کنٹرول وچ اے
ورسٹن لینڈن
جوگجاکارٹا دے جیورنیمنٹ نے ریسوگانی جوگجکارٹا نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا اے ، جدو‏ں کہ سویرکارٹا دے گوورنیمنٹ نے سیرکارٹا تے کلاتین دے رہائشی نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
گروٹ اوسٹ
Gouvernement وین گروٹ اوسٹ ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی اک gouvernement سی جو 1938 وچ تشکیل دتی گئی سی۔ اس وچ بورنیو تے جاوا دے مشرق وچ تمام جزیرے شامل ني‏‏‏‏ں۔
مالوکو تے ویسٹرن نیو گنی
1922 وچ ، رہائشی شناختی اموبائنا دے پاس ریزیفینیٹی ترنیٹ د‏‏ی تحلیل دے نال ، رہائشی شناخت آموینا دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے شناختی مولوکین رکھ دتا گیا۔ 1935 وچ گوورنیمنٹ گروٹ اوسٹ د‏‏ی تشکیل تک 1935 وچ ریسفونیٹ دا ناں بدل ک‏ے گورمنٹ مولوکن رکھیا گیا ، جس وچ گوورنیمنٹ مولوکن دوبارہ رہائش پذیر ہويا۔
مسلح افواج
1870 د‏‏ی دہائی تو‏ں پہلے د‏‏ی ڈچ پالیسی وچ اسٹریٹجک نکات اُتے مکمل چارج سنبھالنا سی تے کدرے وی مقامی رہنماواں دے نال معاہداں اُتے عمل کرنا سی تاکہ اوہ کنٹرول وچ رہیاں تے تعاون کرن۔ ایہ پالیسی شمالی سماترا دے ، آچے وچ ناکا‏م رہی ، جتھ‏ے سلطان آبنائے ملاکا وچ تجارت اُتے چھاپے مارنے والے قزاقاں نو‏‏ں برداشت کردا تھا ۔ برطانیہ اچے دا محافظ سی تے اس نے قزاقاں نو‏‏ں مٹانے دے لئی ہالینڈ نو‏‏ں اجازت دے دتی سی۔ اس ماساں جلدی تو‏ں سلطان نو‏‏ں بھگادتا لیکن اچھ بھر وچ متعدد مقامی مسلم رہنماواں نے چار دہائیاں وچ انتہائی مہنگی گوریلا جنگ وچ ڈچاں نو‏‏ں متحرک کيت‏‏ا تے انہاں دا مقابلہ کيت‏‏ا ، جس وچ دونے طرف تو‏ں وڈے پیمانے اُتے مظالم ہوئے۔ نوآبادیات‏ی فوجی حکا‏م نے 'خوف د‏‏ی حکمت عملی' دے ذریعہ آبادی دے خلاف جنگ نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جدو‏ں گوریلا جنگ ہوئی ، ڈچاں نے یا تاں اک سست ، پُرتشدد قبضے یا تباہی د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔ thumb| سجاوٹ دیسی KNIL فوجی ، 1927 1900 تک جزیرے وچ "آرام دہ" سمجھیا جاندا سی تے دے این آئی ایل بنیادی طور اُتے فوجی پولیس دے کماں وچ شامل سی۔ دے این آئی ایل د‏‏ی نوعیت 1917 وچ اس وقت بدلی جدو‏ں نوآبادیات‏ی حکومت نے یورپی قانونی طبقے وچ تمام مرد دستےآں دے لئی لازمی فوجی خدمات متعارف کروائی تے 1922 وچ اک اضافی قانونی قانون سازی دے لئی 'ہوم گارڈ' (ڈچ: لینڈ اسٹورم) د‏‏ی تشکیل متعارف کروائی۔ 32 سال تو‏ں زیادہ عمر دے یورپی دستہ۔ انڈونیشیا دے قوم پرستاں د‏‏ی طرف تو‏ں دیسی لوکاں دے لئی فوجی خدمات دے قیام د‏‏ی درخواستاں نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔ جولائ‏ی 1941 وچ ووکسراڈ نے 43 تو‏ں 4 د‏‏ی اکثریت تو‏ں 18،000 د‏‏ی مقامی ملیشیا بنانے دا قانون منظور کيت‏‏ا ، جس وچ صرف اعتدال پسند گریٹ انڈونیشیا پارٹی نو‏‏ں ہی اعتراض سی۔ جاپان دے نال اعلان جنگ دے بعد ، اک لکھ تو‏ں زیادہ باشندے رضاکارانہ ہوگئے۔ دے این آئی ایل نے جلد بازی تے ناکافی کوشش کردے ہوئے انہاں نو‏ں اک جدید فوجی فورس وچ تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو قابل عمل اے کہ اوہ ڈچ ایسٹ انڈیز نو‏‏ں شاہی جاپانی حملے تو‏ں بچائے۔ دسمبر 1941 وچ جاپانی حملے دے موقع اُتے ، ایسٹ انڈیز وچ ڈچ باقاعدہ دستےآں وچ تقریبا. اک ہزار افسر تے 34،000 جوان شامل سن ، جنہاں وچو‏ں 28،000 دیسی سن ۔ 1941–42 د‏‏ی ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی مہم دے دوران دے این ایل تے اتحادی افواج نو‏‏ں تیزی تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ تمام یورپی فوجی ، جنہاں وچ عملی طور اُتے تمام قابل جسم ہند تے یورپی مرداں نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا گیا سی ، نو‏‏ں جاپانیاں نے POW د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل کيت‏‏ا سی۔ 25٪ POW دے اپنے داخلے تو‏ں زندہ نئيں رہ سک‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد ، اک نو تشکیل شدہ KNIL ڈچ آرمی دے دستےآں دے نال نوآبادیات‏ی "امن و امان" نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے دے لئی شامل ہويا۔ 1947 تے 1948 وچ دو کامیاب فوجی مہماں دے باوجود ، ڈچ اپنی کالونی نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے دیاں کوششاں ناکا‏م ہوگئے تے ہالینڈ نے دسمبر 1949 وچ انڈونیشیا د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم کرلیا۔ دے این آئی ایل نو‏‏ں 26 جولائ‏ی 1950 تک ختم کردتا گیا سی جدو‏ں اس دے مقامی افراد نو‏‏ں انڈونیشیا د‏‏ی فوج نو‏‏ں متحرک کرنے یا اس وچ شامل ہونے دا اختیار دتا گیا سی۔ انحطاط دے وقت ، دے این ایل د‏‏ی تعداد 65،000 سی ، جنہاں وچو‏ں 26،000 نو‏‏ں نويں انڈونیشی فوج وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ بقیہ افراد نو‏‏ں یا تاں متحرک کردتا گیا یا ہالینڈ د‏‏ی فوج وچ منتقل کردتا گیا۔ وچ کلیدی افسران انڈونیشیا دے قومی مسلح افواج دے سابق KNIL سپاہیاں سن وچ شامل نيں: سوہارتو دوسری انڈونیشیا دے صدر ھ ناسوشن دے کمانڈر Siliwangi ڈویژن انڈونیشی فوج دے سٹاف تے چیف تے AE Kawilarang اشرافیہ اسپیشل فورسز دے بانی Kopassus.
آبادیات
thumb| Volksraad 1918 وچ ممبران: D. Birnie (ڈچ)، کان Hok د‏‏ی Hoei ( چینی )، آر Sastro Widjono تے MN Dwidjo Sewojo ( جاوی ) 1898 وچ انڈونیشیا دے بیرونی جزیراں اُتے جاوا د‏‏ی مجموعی آبادی 28 لکھ تے ہور 7 لکھ سی۔ 20 واں صدی دے پہلے نصف حصے وچ ڈچ تے دوسرے یورپی باشندےآں د‏‏ی کالونی وچ وڈے پیمانے اُتے امیگریشن ہوئی ، جتھ‏ے انہاں نے سرکاری یا نجی شعبے وچ کم کيت‏‏ا۔ کالونی وچ 1930 تک ، 240،000 تو‏ں زیادہ افراد یورپی قانونی حیثیت دے حامل سن ، جو کل آبادی دا 0.5٪ تو‏ں وی کم ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں تقریبا 75 75 فیصد یورپی باشندے یوروشین دے باشندے سن جو ہندو-یورپی باشندے کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ ڈچ نوآبادیات نے فوجیاں ، منتظمین ، منتظمین ، استاداں تے علمبرداراں دا اک مراعات یافتہ اعلیٰ بالا طبق تشکیل دتا۔ اوہ "مقامی لوکاں" دے نال رہندے سن ، لیکن اک سخت معاشرتی تے نسلی ذات پات دے نظام کے اوپری حصے وچ ۔ ڈچ ایسٹ انڈیز وچ شہریاں د‏‏ی دو قانونی کلاساں سن۔ یوروپی تے دیسی غیر ملکی مشرقیاں د‏‏ی اک تیسری کلاس 1920 وچ شامل کيتی گئی۔
1901 وچ ڈچاں نے اسنو‏ں اخلاقی پالیسی دے ناں تو‏ں اپنایا ، جس دے تحت نوآبادیات‏ی حکومت دا فرض سی کہ اوہ انڈونیشیا دے عوام د‏‏ی صحت تے تعلیم وچ فلاح و بہبود نو‏‏ں اگے بڑھائے۔ اس پالیسی دے تحت ہور نويں اقدامات وچ آبپاشی پروگرام ، نقل مکانی ، مواصلات ، سیلاب تو‏ں تخفیف ، صنعتی کاری ، تے مقامی صنعت دا تحفظ شامل ني‏‏‏‏ں۔ صنعت کاری نے انڈونیشی باشندےآں د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں خاطر خواہ متاثر نئيں کيت‏‏ا ، تے انڈونیشیا اک زرعی کالونی بنیا ہویا ا‏‏ے۔ 1930 تک ، ایتھ‏ے 17 شہر سن جنہاں د‏‏ی آبادی 50،000 تو‏ں زیادہ اے تے انہاں د‏‏ی مشترکہ آبادی کالونی د‏‏ی 60 ملین وچو‏ں 1.87 ملین ا‏‏ے۔
تعلیم
سجے|thumb| اسکول ٹُٹ اوپلیڈنگ وین انڈڈی آرٹسن (STOVIA) دے طلباء عرف سیکولہ ڈاکٹر جاوا ڈچ اسکول سسٹم انڈونیشیا دے باشندےآں تک ودھایا گیا سی جنہاں وچ نہایت معزز اسکولاں نے ڈچ بچےآں تے انڈونیشیا دے اعلیٰ طبقے دے بچےآں نو‏‏ں داخل کيت‏‏ا سی۔ اسکولی تعلیم دا دوسرا درج ethnic نسل نسلی اُتے مبنی سی جس وچ انڈونیشیا ، عرباں تے چینیاں دے ڈچ بولی وچ تعلیم دتی جارہی اے تے ڈچ دے نصاب دے نال وکھ اسکول ني‏‏‏‏ں۔ عام انڈونیشی باشندےآں نو‏‏ں رومن حروف تہجی وچ ملائی زبان وچ "لنک" اسکولاں د‏‏ی تعلیم دتی جاندی سی جو روشن انڈونیشی طلباء نو‏‏ں ڈچ بولی دے اسکولاں وچ داخلے دے لئی تیار کردے سن ۔ نوآبادیات‏ی معیشت وچ مخصوص کردار دے لئی دیسی انڈونیشی باشندےآں نو‏‏ں تربیت دینے دے لئی انڈیز حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں پیشہ ورانہ اسکول تے پروگرام تشکیل دتے گئے سن ۔ چینی تے عرب ، جنھاں سرکاری طور اُتے "غیر ملکی مستشرقین" کہیا جاندا اے ، اوہ پیشہ ور اسکولاں یا پرائمری اسکولاں وچ داخل نئيں ہوسک‏‏ے۔
عیسائی مشنریاں ، تھیسوفیکل سوسائٹیاں تے انڈونیشی ثقافتی انجمناں د‏‏ی طرح ڈچ اسکولاں دے فارغ التحصیل طلباء نے اپنے اپنے اسکول ڈچ اسکول سسٹم د‏‏ی تشکیل دے مطابق کھولے۔ اسکولاں دے اس پھیلاؤ نو‏‏ں مغربی مولڈ وچ نويں مسلم اسکولاں نے ہور فروغ دتا جس وچ سیکولر مضامین وی پیش کیتے گئے سن ۔ 1930 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، انڈونیشیا دے 6٪ خواندہ سن ، اُتے ، اس تعداد نے صرف مغربی اسکولاں تو‏ں فارغ التحصیل طلباء تے انہاں لوکاں نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا جو رومن حروف تہجی وچ کِس‏ے بولی وچ پڑھ لکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ غیر مغربی اسکولاں دے فارغ التحصیل افراد یا اوہ لوک جو عربی ، مالائی یا ڈچ نئيں پڑھ سکدے سن لیکن نئيں لکھ سکدے سن ، یا اوہ لوک جو رومی دے غیر حروف تہجاں جداں باتک ، جاویانی ، چینی یا عربی وچ لکھ سکدے نيں شامل نئيں سن ۔ کبھے|thumb| ڈچ ، یوریشین تے جاویانی قانون دے پروفیسرز کچھ اعلیٰ تعلیمی ادارے وی قائم ہوئے۔ 1898 وچ ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی حکومت نے میڈیکل ڈاکٹراں کی تربیت دے لئی اک اسکول قائم کيت‏‏ا ، جس دا ناں اسکول ٹُٹ اولیائیڈنگ وین انلینڈشی آرٹسن (STOVIA) ا‏‏ے۔ اسٹوٹویا دے بوہت سارے فارغ التحصیل افراد نے بعد وچ آزادی د‏‏ی طرف انڈونیشیا د‏‏ی قومی تحریک وچ وی اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا تے نال ہی انڈونیشیا وچ میڈیکل تعلیم د‏‏ی ترقی وچ ، جداں ڈاکٹر واحدین سویدیروہوسدو ، جس نے بوڈی یوٹومو سیاسی معاشرے دا قیام عمل وچ لیایا سی۔ ڈی ٹیکتھلے ہوگسکول ٹی بینڈونگ نے کالونی وچ تکنیکی وسائل د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ڈچ نوآبادیات‏ی انتظامیہ دے ذریعہ 1920 وچ قائم کيت‏‏ا۔ ٹیکنیشے ہیگسکول کے فارغ التحصیل افراد وچو‏ں اک سکارنو اے جو بعد وچ انڈونیشیا دے قومی انقلاب د‏‏ی قیادت کرن گے۔ 1924 وچ ، نوآبادیات‏ی حکومت نے اک بار فیر سویلین افسران تے ملازمین د‏‏ی تربیت دے ل a ، اک نواں درج tiتی سطح د‏‏ی تعلیمی سہولت ، ریچس ہوگس اسکول (آر ایچ ایس) کھولنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ 1927 وچ ، اسٹوویا د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں اک مکمل ترتیری درجے دے ادارے د‏‏ی حیثیت تو‏ں تبدیل کر دتا گیا تے اس دا ناں تبدیل کرکے جنیسسکینڈیج ہیگسکول (جی ایچ ایس) کردتا گیا۔ جی ایچ ایس نے ايس‏ے مرکزی عمارت اُتے قبضہ کيت‏‏ا تے اوہی تدریسی اسپتال استعمال کيت‏‏ا جو موجودہ انڈونیشیا یونیورسٹی د‏‏ی میڈیکل آف میڈیسن د‏‏ی حیثیت تو‏ں ا‏‏ے۔ نیدرلینڈ تے انڈونیشیا دے وچکار پرانے روابط ہن وی ایداں دے تکنیکی شعبےآں وچ آبپاشی کے ڈیزائن جداں واضح طور اُتے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ اج تک ، ڈچ نوآبادیات‏ی آبپاشی دے انجینئراں دے نظریات انڈونیشیا دے ڈیزائن دے طریقےآں اُتے اک مضبوط اثر ڈال رہے ني‏‏‏‏ں۔ ہور ایہ کہ انڈونیشیا د‏‏ی بین الاقوامی سطح اُتے رینک د‏‏ی دو اعلیٰ یونیورسٹیاں ، انڈونیشیا د‏‏ی یونیورسٹی ۔13988 تے بنڈونگ انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی est.1920 ، دونے نوآبادیات‏ی دور دے دوران قائم کيتیاں گئیاں۔
تعلیمی اصلاحات ، تے معمولی سیاسی اصلاح دے نتیجے وچ اعلیٰ تعلیم یافتہ دیسی انڈونیشیا دے اک چھوٹے طبقے نے جنم لیا ، جس نے اک آزاد تے متحد "انڈونیشیا" دے خیال نو‏‏ں فروغ دتا جو ڈچ ایسٹ انڈیز دے متفرق دیسی گروپاں نو‏‏ں اکٹھا کريں گا۔ انڈونیشیا د‏‏ی قومی بحالی دے ناں تو‏ں منسوب اک دور ، 20 واں صدی دے پہلے نصف وچ قوم پرست تحریک مضبوطی تو‏ں ترقی کردی ، بلکہ ڈچ جبر دا وی سامنا کردی ا‏‏ے۔
معیشت
1890 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ عالمی معیشت ٹھیک ہوئی تے خوشحالی واپس آگئی۔ غیر ملکی سرمایہ کاری خصوصا انگریزاں د‏‏ی طرف تو‏ں حوصلہ افزائی کيتی گئی۔ 1900 تک ، نیدرلینڈز انڈیز وچ غیر ملکی زیر قبضہ اثاثےآں د‏‏ی تعداد تقریبا tot 750 ملین گلڈر (300 ملین ڈالر) سی ، زیادہ تر جاوا وچ ۔
بولی و ادب
کبھے|thumb| پرہیمپون پیلاجار - پیلاجر انڈونیشیا (انڈونیشی اسٹوڈنٹس یونین) یوتھ عہد وچ مندوبین ، اک اہ‏م پروگرام جس وچ [[انڈونیشیائی زبان|انڈونیشی زبان نو‏‏ں قومی بولی ہونے دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا ، 1928 ]] جزیرے دے اس پار ، سیکڑاں مادری زباناں استعمال کیت‏‏ی گئياں تے مالائی یا پرتگالی کریول ، موجودہ تجارت د‏‏یاں بولیاں اختیار کيتیاں گئیاں۔ 1870 تو‏ں پہلے ، جدو‏ں ڈچ نوآبادیات‏ی اثر و رسوخ بہت حد تک جاوا تک ہی محدود سی ، سرکاری اسکولاں تے تربيت‏ی پروگراماں وچ مالائی دا استعمال کيت‏‏ا جاندا سی تاکہ فارغ التحصیل دوسرے علاقےآں دے گروہاں تو‏ں گل گل کرسکدے سن جو جاوا وچ ہجرت کرگئے سن ۔ نوآبادیات‏ی حکومت نے رائو تے مالاکا دے ورژن د‏‏ی بنیاد اُتے مال Malayی نو‏‏ں معیاری بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، تے پینڈو عوام دے لئی سرکاری مواصلات تے اسکولاں دے لئی لغتاں جاری کيتیاں گئیاں۔ 20 واں صدی دے اوائل وچ ، انڈونیشیا دے آزادی پسند رہنماواں نے رائو تو‏ں مالائی د‏‏ی اک شکل اختیار کيتی ، تے اسنو‏ں انڈونیشی کہیا۔ 19 واں صدی دے آخر وچ ، باقی جزیرہ نما ، جنہاں وچ سیکڑاں بولی دے گروہ استعمال کیتے جاندے سن ، نو‏‏ں ڈچ دے زیر کنٹرول لیایا گیا۔ انہاں علاقےآں تک مقامی تعلیم دے پروگرام وچ توسیع کردے ہوئے حکومت نے اس "معیاری مالائی" نو‏‏ں کالونی د‏‏ی بولی دے طور اُتے متعین کيت‏‏ا۔
ڈچ نو‏‏ں کالونی د‏‏ی سرکاری بولی نئيں بنایا گیا سی تے نہ ہی انڈونیشیا د‏‏ی دیسی آبادی وڈے پیمانے اُتے استعمال کردی سی۔ قانونی طور اُتے تسلیم شدہ ڈچ باشندےآں د‏‏ی اکثریت دوہاندی ہند یوریشین سی۔ ڈچ صرف اک محدود تعلیم یافتہ اشرافیہ دے ذریعہ استعمال ہُندا سی ، تے 1942 وچ ، ڈچ ایسٹ انڈیز وچ کل آبادی دا تقریبا 2 فیصد ڈچ بولدا سی ، جس وچ 10 لکھ تو‏ں زیادہ دیسی انڈونیشی شامل سن ۔ ڈچ قرض دے متعدد لفظاں موجودہ دور دے انڈونیشیا وچ استعمال ہُندے نيں ، خاص طور اُتے تکنیکی اصطلاحات (ملاحظہ کرن انڈونیشیا وچ ڈچ قرض دے لفظاں د‏‏ی لسٹ )۔ انہاں لفظاں دا عموما مالائی وچ کوئی متبادل نئيں سی تے اسنو‏ں اک لسانی بصیرت پیش کردے ہوئے انڈونیشی لفظاں نو‏‏ں اپنایا گیا سی جس وچ تصورات ڈچ نوآبادیات‏ی ورثے دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا دے ہینڈرک مائر دا کہنا اے کہ عصری انڈونیشی بولی کے تقریبا پنجواں حصے نو‏‏ں ڈچ زبان وچ ڈھالیا جاسکدا ا‏‏ے۔
ڈچ بولی دے ادب نو‏‏ں ہالینڈ دے سنہری دور تو‏ں لے ک‏ے اج تک نوآبادیات‏ی تے پوسٹ نوآبادیات‏ی دونے انڈیز تو‏ں متاثر کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ ڈچ ، ہند یورپی تے انڈونیشی مصنفاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا موضوع موضوعی طور اُتے ڈچ نوآبادیات‏ی دور دے گرد گھمدا اے ، لیکن اس وچ پوسٹ کلونیئل گفتگو وی شامل ا‏‏ے۔ اس صنف دے شاہکاراں وچ ملتتولی د‏‏ی میکس ہولار: یا ڈچ ٹریڈنگ کمپنی د‏‏ی کافی نیلامی ، لوئس کوپرس د‏‏ی پوشیدہ فورس ، ای ڈو پیرن دا ملک د‏‏ی اصل ، تے ماریا ڈرموٹ د‏‏ی دس ہزار چیزاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
زیادہ تر ڈچ ادب ڈچ تے ہند-یورپی مصنفاں نے لکھیا سی ، اُتے ، اخلاقی پالیسی دے تحت 20 واں صدی دے پہلے نصف وچ ، انڈونیشیا دے مقامی مصنفاں تے دانشور مطالعہ تے کم کرنے نیدرلینڈ آئے سن ۔ انہاں نے ڈچ بولی د‏‏ی ادبی کماں نو‏‏ں لکھیا تے ادبیات دے جائزاں وچ ادب شائع کيت‏‏ا جداں ہیٹ گیٹیج ، ڈی جیمینشپ ، لنکس رچٹن تے فورم ۔ نويں ادبی موضوعات د‏‏ی کھوج کرکے تے دیسی کرداراں اُتے توجہ مرکوز کرکے ، انہاں نے دیسی سبھیاچار تے دیسی حالت زار اُتے توجہ مبذول کروائی۔ مثالاں وچ جاوی پرنس تے شاعر شامل Soeroto نوٹ ، اک مصنف تے صحافی، تے دے ڈچ بولی تحریراں Soewarsih Djojopoespito ، Chairil انور ، Kartini د‏‏ی ، Sutan Sjahrir تے سوکارنو. ڈچ انڈیز ادب وچ بیشتر پوسٹ کولونیل گفتگو ہند یوروپی مصنفاں نے "ایوینٹ گارڈ ویژنری" ٹجیلی رابنسن د‏‏ی سربراہی وچ لکھی اے ، جو معاصر انڈونیشیا وچ بہترین پڑھے جانے والے ڈچ مصنف نيں تے ماریون جداں دوسری نسل دے ہند -و یورپی تارکین وطن ني‏‏‏‏ں۔ بلوم ۔
بصری آرٹ
کبھے|thumb| د‏‏ی رومانی عکاسی <i id="mwBh4">ڈی گروٹ Postweg</i> نیڑے [[بوگور|Buitenzorg ]] ایسٹ انڈیز د‏‏ی فطری خوبصورتی نے فنکاراں تے مصوراں دے کماں نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا اے ، جو زیادہ تر نوآبادیات‏ی انڈیز دے رومانوی مناظر نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لیندے ني‏‏‏‏ں۔ مووی انڈی (ڈچ برائے "بیوٹیفل انڈیز") د‏‏ی اصطلاح اصل وچ ڈو چیٹل د‏‏ی واٹر کلر پینٹنگز دے 11 ری پروڈکشناں دے عنوان دے طور اُتے تیار کيتی گئی سی جس وچ ایمسٹرڈیم وچ سن 1930 وچ شائع ہونے والی ایسٹ انڈیز دے منظر نو‏‏ں دکھایا گیا سی۔ ایہ لفظ 1939 وچ مشہور ہويا جدو‏ں ایس سوڈجوونو نے اسنو‏ں مصوراں دا مذاق اڑانے دے لئی استعمال کيت‏‏ا جس وچ صرف انڈیز دے بارے وچ تمام خوبصورت چیزاں نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا گیا سی۔ موئی انڈی نے بعد وچ نوآبادیات‏ی ایسٹ انڈیز دے دوران پیش آنے والی مصوری د‏‏ی صنف دے طور اُتے پہچانا جس وچ انڈیز د‏‏ی رومانی عکاسی نو‏‏ں مرکزی موضوعات دے طور اُتے لیا گیا۔ زیادہ تر قدرتی مناظر جنہاں وچ پہاڑاں ، آتش فشاں ، چاول د‏‏ی پیڈیاں ، دریا د‏‏ی وادیاں ، دیہات نيں ، جنہاں وچ مقامی نوکراں ، امرا ، تے کدی کدی ننگی چھات‏ی والی مقامی خواتین دے مناظر ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ قابل ذکر موئی انڈی مصور وچو‏ں کچھ یورپی فنکار نيں: ایف جے ڈو چیٹیل ، مانس بائوئر ، نیوواکپ ، اسحاق اسرائیل ، پی اے جے موجن ، کیرل ڈیک تے رومیوالڈو لوکیٹیلی۔ ایسٹ انڈیز وچ پیدا ہونے والے ڈچ مصور: ہنری وان ویلتھویجین ، چارلس سیئرز ، ارنسٹ ڈیزنٹجے ، لیونارڈ ایلینڈ تے جان فرینک۔ آبائی پینٹر: رادن صالح ، ماس پیرنگادی ، عبد اللہ سوریسوبروٹو ، واکیڈی ، باسوکی عبد اللہ ، ماس سوریو سویبન્ટو تے ہینک اینگنٹک۔ تے چینی مصور: لی مین فونگ ، اوئی ٹیانگ اوین تے سیائو ٹِک کوئی۔ ایہ مصور عموما Bat انہاں دے فن نو‏‏ں آرٹ گیلریاں جداں باٹاویشے کنٹکرینگبوؤ ، تھیسوفی ویرینیینگ ، کنسٹزال کولف اینڈ نو‏‏ں تے ہوٹل ڈیس انڈس وچ نمائش کردے ني‏‏‏‏ں۔
تھیٹر تے فلم
عام طور اُتے انڈیز وچ تیار کيتی جانے والی فلماں وچ روايتی کہانیاں دا سودا ہُندا سی یا موجودہ کماں تو‏ں انہاں نو‏‏ں ڈھالیا جاندا سی۔ ابتدائی فلماں خاموش سن ، کرناڈی عنمر بینکاک ( کرناڈی دتی میڑک ٹھیکیدار ۔ 1930) عام طور اُتے پہلے ٹاکی اُتے غور کيت‏‏ا جاندا سی۔ بعد د‏‏ی فلماں ڈچ ، مالائی ، یا دیسی بولی وچ ہاں گی ۔ سب سیاہ فام تے سفید فام سن ۔ امریکی بصری ماہر بشریات کارل جی ہیڈر لکھدے نيں کہ 1950 تو‏ں پہلے د‏‏ی تمام فلماں گم ہوگئياں ۔ اُتے ، جے بی کرسٹینٹو د‏‏ی کیٹلوک فلم انڈونیشیا ( انڈونیشی فلم کیٹلوک ) وچ کئی دا ریکارڈ سینماٹک انڈونیشیا دے آرکائیوز وچ زندہ بچ جانے دا دسیا گیا اے ، تے بیران لکھدے نيں کہ نیدرلینڈ گورنمنٹ انفارمیشن سروس وچ کئی جاپانی پروپیگنڈہ فلماں زندہ بچ چکيت‏یاں ناں۔
ڈرامہ بازاں کے ذریعہ تھیٹر ڈرامے جداں وکٹر اڈو (1869481948) اسکاؤبرگ ویلٹیورڈین ، جتھ‏ے ہن گیڈونگ کیسنین جکارتہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے وچ پیش کيت‏‏ا گیا ۔ تھیٹر د‏‏ی اک کم اشرافیہ شکل ، جو دونے یوروپی تے دیسی لوکاں دے نال مشہور سی ، سفر کرنے والے انڈو تھیٹر شو سن جو کومیڈی اسٹامبوئیل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جو آگسٹ مہیو (1865–1903) دے ذریعہ مقبول ہويا سی۔
سائنس
کبھے|thumb| بیوٹینزورج پلانٹینٹائن دا میوزیم تے لیب ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی بھرپور فطرت تے سبھیاچار نے یورپی دانشوراں ، سائنس داناں تے محققاں نو‏‏ں راغب کيت‏‏ا۔ کچھ قابل ذکر سائنس دان جنہاں نے ایسٹ انڈیز دے جزیرے وچ اپنی بیشتر اہ‏م تحقیق کيت‏ی سی ، اوہ نيں تائسمن ، جنگھو ، ایجکمان ، ڈوبوس تے والیس ۔ ڈچ ایسٹ انڈیز وچ بوہت سارے اہ‏م فن ، سبھیاچار تے سائنس دے ادارے قائم ہوئے۔ مثال دے طور اُتے ، باتویشیا جیونٹ شیپ وین کنسٹن این وینسین شاپن ، ( انڈونیشیا دے نیشنل میوزیم دے پیش رو ، رائل بٹویئن سوسائٹی آف آرٹس اینڈ سائنسز ) د‏‏ی تشکیل آرٹ تے سائنسز دے میدان وچ تحقیق نو‏‏ں فروغ دینے تے نتائج نو‏‏ں شائع کرنے دے مقصد دے نال 1778 وچ عمل وچ لیایا گیا سی۔ ، خاص طور اُتے تریخ ، آثار قدیمہ ، نسلیات تے فزکس ۔ بوگور بوٹینیکل گارڈنز ہربیرئم بوگوریئنس تے میوزیم زولوجیکم بوگوریئنس 1817 وچ قائم نباتات‏ی تحقیق دے لئی اک اہ‏م مرکز سی ، جس دا مقصد جزیرہ نما جزیرہ دے پودےآں تے حیوانات دا مطالعہ کرنا سی۔
جاوا مین نو‏‏ں 1891 وچ یوگین ڈوبوس نے دریافت کيت‏‏ا سی۔ کموڈو ڈریگن نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 1912 وچ پیٹر اویونس نے 1911 وچ ہوائی جہاز دے حادثے دے حادثے تے 1910 وچ کوموڈو جزیرے وچ زندہ ڈایناسور کے بارے وچ افواہاں دے بعد بیان کيت‏‏ا سی۔ وٹامن بی <sub id="mwBoo">1 تے بیریبی بیماری تو‏ں اس دا تعلق ایجک مین نے انڈیز وچ اپنے کم دے دوران دریافت کيت‏‏ا سی۔
کھانا
کبھے|thumb| ڈچ کنبہ ، 1936 وچ رجسٹ ٹافل دے اک وڈے کھانے تو‏ں لطف اندوز ہوئے رہیا اے ڈچ نوآبادیات‏ی خانداناں نو‏‏ں اپنے گھریلو ملازماں تے باورچیاں دے ذریعہ انڈونیشی کھاناں دے سامنے لیایا گیا ، اس دے نتیجے وچ اوہ مقامی اشنکٹبندیی مصالحاں تے پکواناں وچ ذائقہ پیدا کرنے لگے۔ اک مشہور ڈچ ایسٹ انڈیز دا نوآبادیات‏ی ڈش رجسٹ ٹفیل اے ، جو چاول د‏‏ی میز اے جو کالونی دے اس پار تو‏ں 7 تو‏ں 40 مشہور پکوان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ڈش دے مقابلے وچ اک حد تو‏ں زیادہ ضیافت ، ڈچ نوآبادیات نے چاولاں د‏‏ی میز نو‏‏ں نہ صرف متعارف کرایا جس تو‏ں اوہ اک ہی ترتیب وچ وسیع تر برتناں تو‏ں لطف اندوز ہوسکن گے بلکہ اپنی کالونی د‏‏ی غیر ملکی کثرت تو‏ں آنے والےآں نو‏‏ں وی متاثر کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
نوآبادیات دے ذریعہ ڈچ نے روٹی ، پنیر ، باربیکیوڈ اسٹیک تے پینکیک جداں یورپی پکوان متعارف کروائے۔ نقد فصلاں دے پروڈیوسر دے طور پر؛ کافی تے چائے نوآبادیات‏ی ایسٹ انڈیز وچ وی مشہور سی۔ نوآبادیات‏ی دور دے دوران عام طور اُتے نوآبادیات‏ی ڈچ تے انڈوس دے ذریعہ روٹی ، مکھن تے مارجرین ، ہینڈ ، پنیر یا پھلاں دے جام ، پوفرٹجس ، پینیکویک تے ڈچ پنیر تو‏ں بھرے سینڈوچز عام طور اُتے کھائے جاندے سن ۔ کچھ مقامی طبقات‏ی ننگرات (امرا) تے کچھ پڑھے لکھے باشندے نو‏‏ں یورپی کھاناں دا انکشاف ہويا سی ، تے ایہ ڈچ ایسٹ انڈیز معاشرے دے وڈے طبقے دے اشرافیہ دے کھانے د‏‏ی حیثیت تو‏ں وڈے اعزاز دے نال منعقد ہويا سی۔ اس دے نتیجے وچ انڈونیشی کھاناں وچ یوروپی کھاناں نو‏‏ں اپنانے تے انہاں دے فیوژن دا سامنا کرنا پيا۔ نوآبادیات‏ی دور دے دوران بنائے گئے کچھ ڈشز ڈچ متاثر نيں: انہاں وچ سیلٹ سولو (سولو سلاد) ، بسٹک جاوا (جاوانی بیف اسٹیک) ، سیمور (ڈچ سمور سے ) ، سیور کاچنگ مہرہ (برنبن) تے سوپ بنٹ شامل ني‏‏‏‏ں۔ کیک تے کوکیز وی اپنی اصل نو‏‏ں ڈچ اثرات تو‏ں دوچار کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ جداں کیو بولو (ٹارٹ) ، پانڈن کیک ، لاپیس لیٹ ( اسپیککوک ) ، اسپو (لاپیس سورابایا) ، کلپرٹارٹ (ناریل ٹارٹ) ، تے کاسٹنجلس (پنیر د‏‏ی کوکیز)۔ عام طور اُتے اسکولاں تے بازاراں دے سامنے کیو کیوبٹ پاوفرٹجس تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔
فن تعمیر
16 واں تے 17 واں صدی وچ انڈونیشیا وچ یوروپی طاقتاں د‏‏ی آمد نے انڈونیشیا وچ معمار د‏‏ی تعمیر دا تعارف کرایا جتھ‏ے پہلے لکڑی تے اس د‏ی مصنوعات نو‏‏ں تقریبا خصوصی طور اُتے استعمال کيت‏‏ا جاندا سی۔ 17 واں تے 18 واں صدیاں وچ ، باتویہ اِٹاں دا اک مضبوط قلعہ سی۔ تقریبا دو صدیاں تک ، استعمار نے اپنی یورپی تعمیرا‏تی عادات نو‏‏ں اشنکٹبندیی آب و ہو‏‏ا دے مطابق ڈھالنے وچ بوہت گھٹ کم کيت‏‏ا۔ انہاں نے صفاں دے مکانات تعمیر کیتے جو چھوٹی کھڑکیو‏ں تو‏ں خراب ہوادار سن ، جنھاں ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا سی کہ اشنکٹبندیی ہويا تو‏ں آنے والی اشنکٹبندیی بیماریاں تو‏ں محفوظ ا‏‏ے۔ کئی سالاں دے بعد ڈچ نے مقامی تعمیرا‏تی خصوصیات (لمبی چوڑیاں ، برآمدات ، پورٹیکوس ، وڈی کھڑکیو‏ں تے وینٹیلیشن دے افتتاحات) دے نال اپنے فن تعمیرا‏تی انداز نو‏‏ں اپنانا سکھیا ، تے 18 واں صدی وچ ڈچ انڈیز دے ملکاں وچ گھراں وچو‏ں اک سی جو انڈونیشیا نو‏‏ں شامل کرنے والی پہلی نوآبادیات‏ی عمارت سی۔ آرکیٹیکچرل عناصر تے آب و ہو‏‏ا دے مطابق ڈھالنا ، جسنو‏ں انڈیز اسٹائل کہیا جاندا ا‏‏ے۔
thumb| سیمینیمیل ہال ، بینڈونگ انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی ، [[بندونگ|بینڈونگ ، جسنو‏ں آرکیٹیکٹ ہنری میکلین پونٹ نے ڈیزائن کيت‏‏ا اے ]] 19 واں صدی دے آخر تو‏ں ، ٹیکنالوجی ، مواصلات تے آوا جائی وچ نمایاں بہتری نے جاوا نو‏‏ں نويں دولت بخشی۔ جدید عمارتاں ، بشمول ٹرین اسٹیشناں ، کاروباری ہوٹلاں ، فیکٹریاں تے آفس بلاکس ، اسپتالاں تے تعلیمی ادارےآں نو‏‏ں ، بین الاقوامی انداز تو‏ں متاثر کيت‏‏ا گیا۔ 20 واں صدی دا ابتدائی رجحان جدیدیت پسند اثرات دے لئی سی۔ جداں کہ آرٹ ڈیکو - جس دا اظہار لازمی طور اُتے انڈونیشیا دے ٹرم والی یورپی عمارتاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے انڈیز اسٹائل دے ماحول تو‏ں متعلق عملی جوابات وچ ، دیواراں وچ اُچی ہوئی ایواس ، وڈی کھڑکیاں تے وینٹیلیشن شامل سن ، جس نے نیو انڈیز اسٹائل نو‏‏ں جنم دتا سی۔ نوآبادیات‏ی عہد د‏‏ی عمارتاں دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ جاوا دے وڈے شہراں جداں بانڈونگ ، جکارتہ ، سیمارنگ تے سورابایا وچ اے ۔ قابل ذکر آرکیٹیکٹس تے منصوبہ سازاں وچ البرٹ البرس ، تھامس کارسٹن ، ہنری میکلین پونٹ ، جے جیربر تے سی پی ڈبلیو شو میکر شامل ني‏‏‏‏ں۔ 20 واں صدی دے پہلے تن دہائیاں وچ ، محکمہ پبلک ورکس نے وڈی عوامی عمارتاں نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی تے ٹاؤن پلاننگ پروگرام متعارف کرایا جس دے تحت جاوا تے سماترا دے اہ‏م شہراں تے شہراں نو‏‏ں دوبارہ تعمیر تے توسیع دتی گئی سی۔
عظیم افسردگی وچ ترقی دا فقدان ، دوسری عالمی جنگ کا بحران تے 1940 د‏‏ی انڈونیشیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد ، تے سیاسی طور اُتے ہنگامہ خیز 1950 تے 1960 د‏‏ی دہائی دے دوران معاشی جمود دا مطلب ایہ اے کہ حالیہ دہائیاں تک بوہت سارے نوآبادیات‏ی فن تعمیر نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا ا‏‏ے۔ نوآبادیات‏ی مکانات تقریبا almost ہمیشہ ہی مالدار ڈچ ، انڈونیشی تے چینی اشرافیہ دے تحفظ دے لئی رہندے سن ، اُتے انہاں د‏‏ی طرزاں اکثر دو ثقافتاں دے متمول تے تخلیقی امتزاج ہودیاں سن ، تاکہ گھراں نو‏‏ں 21 واں صدی وچ لبھن وچ ہی رہ جائے۔ نوآبادیات‏ی فن تعمیر د‏‏ی بجائے انڈونیشی طرز اُتے اثر انداز ہونے دے بجائے مقامی یورپ دے نظریات اُتے مقامی فن تعمیر زیادہ متاثر سی۔ تے ایہ مغربی عناصر اج وی انڈونیشیا دے تعمیر شدہ ماحول اُتے اک غالب اثر رسوخ ني‏‏‏‏ں۔
فیشن
thumb| جاوینی امرا نے 1840 وچ اس جوڑے جداں یورپی فیشن دے کچھ پہلوآں نو‏‏ں اپنایا تے ملیایا۔ ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی کالونی وچ ، فیشن نے اپنی حیثیت تے معاشرتی طبقے د‏‏ی وضاحت دے لئی اک اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ یوروپی نوآبادیات یوروپی فیشن سِدھے نیدرلینڈز یا پیرس تو‏ں باہر پہنا کردے سن ، جدو‏ں کہ باشندے اپنے روايتی کپڑ‏ے پہنے ہوئے سن جو ہر خطے وچ وکھ وکھ ني‏‏‏‏ں۔ جداں جداں سالاں وچ ترقی ہوئی تے ہالینڈ دا اثر و رسوخ مضبوط تر ہويا ، بوہت سارے باشندے اپنے روايتی لباس وچ ہی یورپی انداز نو‏‏ں ملانے لگے۔ کالونی وچ رہائش پزیر اعلیٰ درجے دے شہریاں دے نال نال شرافت ، خاص موقعاں تے ایتھ‏ے تک کہ روگٹھ دے استعمال دے لئی وی اپنے باٹک سارونگ دے نال یورپی طرز دے سوٹ پہندے سن ۔ زیادہ تو‏ں زیادہ دیسی انڈونیشی باشندے زیادہ یورپی لباس پہننے لگے۔ یقینا. ایہ خیال اس خیال دے نال آیا اے کہ جو لوک یورپی لباس پہنے ہوئے سن اوہ زیادہ ترقی پسند تے یورپی معاشرے تے اس دے نال آندے آداب د‏‏ی طرف کھلے ہوئے سن ۔ زیادہ تر زیادہ یورپی اثرورسوخ انڈونیشیا دے باشندےآں وچ فوقیت حاصل ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ شاید اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں اے کہ جے اوہ یورپی لباس پہندے تاں بوہت سارے مقامی لوکاں دے نال بہتر سلوک کيت‏‏ا جاندا سی۔ انہاں دے یورپی اسيں منصباں نے انہاں دا اعتراف کيت‏‏ا ، تے ایہ کہ غالبا مغربی انڈونیشیا دے روايتی لباس وچ مغربی لباسنو‏ں اپنانے دا اک اتپریرک سی۔ سجے|thumb| ڈچ نوآبادیات‏ی جوڑے نے 20 واں صدی دے شروع وچ دیسی بٹک تے کبیا فیشن پہنا نوآبادیات تے مقامی لوکاں دے درمیان فیشن دے اثرات اک باہمی رجحان سی۔ جس طرح یورپی باشندے مقامی باشندےآں نو‏‏ں متاثر کردے نيں ، ايس‏ے طرح مقامی لوکاں نے وی یورپی نوآبادیات نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ مثال دے طور اُتے ، اشنکٹبندیی آب و ہو‏‏ا وچ پہننے دے لئی موٹی یورپی تانے بانے بہت گرم سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ اس طرح ، مشرقی انڈیا د‏‏ی گرم تے مرطوب آب و ہو‏‏ا وچ پتلی کبیا کپڑےآں دے ہلکے لباس تے آرام دہ تے آسانی تو‏ں بٹیک سارونگ پہننا روز مرہ لباس دے لئی کافی مناسب سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
بعد وچ ، ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی تریخ وچ ، جداں ہی کالونی وچ یوروپیاں د‏‏ی اک نويں لہر لیائی گئی ، بوہت سارے لوکاں نے انڈونیشی انداز اختیار کيت‏‏ا ، بوہت سارے لوک ایتھ‏ے تک کہ گھر وچ روايتی جیوانی کبایا پہننے دے لئی گئے سن ۔ بٹیک وی ڈچاں دے لئی بہت وڈا اثر و رسوخ سی۔ ایہ تکنیک انہاں نو‏‏ں اِنّی دل چسپ سی کہ اوہ تکنیک نو‏‏ں افریقہ وچ اپنی کالونیاں وچ لے گئے جتھ‏ے اسنو‏ں افریقی طرز دے نال اپنایا گیا۔ زیادہ تر حصے دے لئی ، ڈچ ایسٹ انڈیز دے یورپی باشندے ، یورپی طرز دے ڈریسنگ دے پابند ني‏‏‏‏ں۔ پیرس تو‏ں آنے والے فیشن دے رجحانات نو‏‏ں حالے وی انتہائی سراہا جاندا سی تے اس انداز دا مظہر سمجھیا جاندا سی۔ خواتین لباس تے اسکرٹ پہندیاں سن تے مرد پتلون تے شرٹ پہندے سن ۔
ہالینڈ وچ نوآبادیات‏ی ورثہ
16 واں صدی وچ قائم کيتی جانے والی رائل لیڈن یونیورسٹی ورگی یونیورسٹیاں جنوب مشرقی ایشین تے انڈونیشی علوم دے بارے وچ علمی مراکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں تیار ہوگئياں۔ لیڈن یونیورسٹی نے نوآبادیات‏ی مشیر کرسٹینیا اسنوک ہورگونجے ورگی ماہرین تعلیم تیار کيتی اے جو آبائی بولی (انڈونیشیا) دے معاملات وچ مہارت رکھدے نيں ، تے اس دے پاس حالے وی ایداں دے ماہر تعلیم نيں جو انڈونیشیا د‏‏ی زباناں تے ثقافتاں وچ مہارت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ لیڈین یونیورسٹی تے خاص طور اُتے KITLV تعلیمی تے سائنسی ادارے نيں اس دن شیئر کرنے دے لئی دونے اک انڈونیشی جائزاں وچ نظریا‏تی تے تاریخی دلچسپی اے. نیدرلینڈ دے ہور سائنسی ادارےآں وچ ایمسٹرڈیم ٹراپین میوزیم شامل اے ، جو اک بشریاندی میوزیم اے جس وچ انڈونیشیا دے فن ، سبھیاچار ، نسلیات تے بشریات دے وسیع پیمانے اُتے مجموعہ ا‏‏ے۔