cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 87 فتح
چک 87 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
برک کاؤنٹی
برک امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 8-8آر
چک 8-8آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے اٹھویں سوئے (لنڈو) 8آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 8آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
لسٹ دیس بلحاظ دانستہ قتل فی دہائی
ایہ لسٹ دیس بلحاظ شرح دانستہ قتل فی دہائی فی 100،000 لوک اے، جس دی بنیادی معومات دفتر اقوام متحدہ برائے منشیات تے جرائم (nnited nations office on drugs and crime) توں لئی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:قتل بلحاظ ملک گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
فہرست ممالک بلحاظ شرح دانستہ قتل فی دہائی
دونقان قوم
دونقان قوم (Хуэйзў، Xuejzw [xwɛitsu]، شیاورجنگ: حُوِ ظُ; ; شیاورجنگ: دْوقًا ظُ; Дунгане، Dungane; Дунгандар، Dunğandar، دۇنغاندار; Дүңгендер، Du'n'gender، دٷڭگەندەر) سابقہ سوویت یونین وچ چینی النسل مسلمان لوکاں دے لئی استعمال ہونے والی اک اصطلاح اے۔ تردی زبان بولنے والی ایہ قوم چین دے صوبے سنکیانگ وچ آباد سی۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان دے نسلی گروہ گٹھ:روس دے مسلم گروہ گٹھ:روس دے نسلی گروہ گٹھ:قازقستان دے نسلی گروہ گٹھ:کرغیزستان دے نسلی گروہ گٹھ:حوئی قوم گٹھ:لوک
کدو ٹبر
کدو ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ کدو، خربوزہ، دوانہ کھیرا آندے نیں۔ ایہدے لامت بوٹے ویل ورگے ہوندے نیں تے ہر سال ہوندے نیں۔
امائت کاؤنٹی،مسسسپی
امائت امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
فاروق ستار
محمد فاروق ستار کراچی، پاکستان دے اک سیاست دان نيں۔ انہاں دا تعلق سیاسی جماعت متحدہ قومی موومنٹ تو‏ں اے جیہدے اوہ چیئرمین وی رہ چکے نيں۔ 9 نومبر 2018ء نو‏‏ں پارٹی قوانین د‏‏ی خلاف ورزی کرن اُتے ایم کیو ایم (پاکستان) نے اوہناں د‏‏ی بنیادی رکنیت ختم کر دتی۔ دوبارا 12 جنوری 2023 نو‏‏ں ایم کیو ایم وچ شام‏ل ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1959 دے جم گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تو‏ں 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1997ء تو‏ں 1999ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2002ء تو‏ں 2007ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی اطباء گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:کراچی دے ناظمین
کدو
کدو اک سبزی اے ۔
گٹھ:کدو ٹبر گٹھ:سبزی گٹھ:سبزیاں
چک 88 فتح
چک 88 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
سمستا کیرلا سنی جمعیت العلماء
سَمَستا کیرلا سُنّی جمعیت العلماء بھارت دی ریاست کیرالہ دی اک اسلامی تنظیم اے۔
اٹالا کاؤنٹی،مسسسپی
اٹالا امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
سینٹ پیٹرزبرگ
سینٹ پیٹرز برگاتلے لیندے روس دا شہر اے ،جہڑا بالٹک سمندر چ خلیج فن لینڈ دے چڑھدے کنڈے تے دریائے نیوا دے ڈیلٹا تے وسدا اے. ایہہ 1914ء توں 1922ء تک پیٹرو گراڈ تے 1922 توں 1991 تک لینن گراڈ دے ناں نال جانیا جاندا سی۔
شہر دی نیو 16 مئی 1703ء چ زار پیٹر نے رکھی۔ ایہہ 2 سو سال توں زیادہ ویلہ روسی سلطنت دا راجگڑھ رہیا ۔ انقلاب روس دے مگروں 1917ء چ راجگڑھ ماسکو بنادتا گیا۔سینت پیٹرز برگ دی لوک گنتی 2008 وچ 47 لکھ اے تے ایہہ روس دا دوجا تے یورپ دا تیجا وڈا شہر اے ۔
سینٹ پیٹرزبرگ یورپ دا رہتلی گڑھ تے روس دا وڈا سمندری اڈہ اے ۔ شہر دا کل رقبہ 1459 مربع کلومیٹر اے تے ایہہ دس لکھ توں زیادہ آبادی والے یورپی شہراں چ لندن توں بعد رقبے دے لحاظ نال دوجا سب توں وڈا شہر اے ۔ ایہہ نیویارک توں دگنا تے پیرس توں 13 گنا وڈا شہر اے ۔
سینٹ پیٹرزبرگ 10 لکھ توں زیادہ آبادی والے دنیا بھر دے شہراں چوں انتہائی شمالی شہر اے ۔ شہر دے مرکز نوں اقوام متحدہ دے ادارے یونیسکو نے عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا ہوئیا اے ۔
تریخ
پہلی مئی 1703 چ وڈی اتلی لڑائی وچ پیٹر وڈے نے انگریا چ دریائے نیوا تے سویڈن دے قلعے نیئنسکانس تے مل مار لیا ۔ اسدے کجھ ہفتے مگروں 27 مئی 1703ء دریا دے تھلویں علاقے چ ، خلیج فن لینڈ دے کنڈے توں 5 کلومیٹر اندرےلے پاسے ، جزيرہ زیاچی تے اسنے پیٹر پاول قلعے دی نیو رکھی ، جہڑی اس نویں شہر دی پہلی پکی عمارت بنیا ۔ اس نے اس قلعے دا ناں یسوع دے سنگی پطرس (پیٹر) دی ناں تے رکھیا ۔
شہر سارے روس توں زرعی غلاماں تے سویڈن دے جنگی قیدیاں توں جبری مشقت نال الیکزینڈر مینشیکوف دی نگرانی چ تعمیر کروایا گیا ، تے بعد چ ایہہ سینٹ پیٹرزبرگ گورنوریٹ دا گڑھ بنیا ۔ پیٹر اعظم نے 1721ء چ معاہدہ نیستاد راہیں جنگ ختم ہون توں پہلے 1712ء چ راجگھر ماسکو توں سینٹ پیٹرزبرگ منبتقل کر لیا ۔
سینٹ پیٹرزبرگ 20ویں صدی چ
روس دا 1905ء دا انقلاب سینٹ پیٹرزبرگ توں شروع ہویا تے چھیتی ای باقی صوبےآں چ پھیل گیا ۔ پہلی جنگ عظیم شروع ہون تے ، سینٹ پیٹرزبرگ ناں جرمن ہون پاروں ، 1914ء چ بدل کے پیٹروگراد کر دتا گیا ، جہڑا کہ پہلے ای سلاو بولیاں بولن آلے دیس ورت رہے سن ۔ 1917ء چ انقلاب فروری جسنے روسی سلطنت دا خاتمہ کر دتا تے انقالب اکتوبر جس نال ولادیمیر لینن اقتدار چ آیا ، پیٹروگراد توں شروع ہوئے ۔ شہر دے سرحد تے ہون ، جرمنی دے حملے دے خطرے تے سویت مخالف فوجاں قائم ہون تے بالشویکاں نے 12 مارچ 1918ء نوں راجگھر مڑ ماسکو منتقل کر لیا ۔
این جی سی 11
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
سینٹ پیٹرزبرگ
موسم
سینٹ پیٹرزبرگ دا موسم بالٹک سمندر دے اثر پاروں مرطوب براعظمی موسم اے ۔ جہڑا گرمیاں چ گرم ، مرطوب تے گھٹ چر لئی ہندا اے تے سردیاں چ ٹھنڈا تے بوہتے چر تک ہندا اے ۔
جولائی چ اوسط درجہ حرارت 22 ڈگڑی سینٹی گریڈ رہندا اے تے گرمیاں چ ودھ توں ودھ درجہ حرارت 35 ڈگری تک جاندا اے ۔ تے سردیاں چ گھٹ توں گھٹ درجہ حرارت منفی 35 ڈگری سینٹی گڑیڈ تک ڈگ جاندا اے ۔ شہر چ وگن آلا دریا نیوا نومبر ، دسمبر چ مکمل طور تے جم جاندا اے تے اپریل تک جمیا رہندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:صوبائی راجگھر گٹھ:سینٹ پیٹرزبرگ گٹھ:رپھڑی صفے
کابارس کاؤنٹی
کابارس امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
کینیڈا دے بوریل جنگلات
کینیڈا دے بوریل جنگلات قطبی بوریل جنگلات دا اک تہائی حصہ بنا‏ندے نيں جو زیادہ تر پنجاہ ڈگری دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ ہور ملکاں وچ روس وچ انہاں جنگلات د‏‏ی اکثریت جدو‏ں کہ سکینڈے نیویا تے نارڈک ملکاں وچ وی ایہ جنگلات پائے جاندے نيں۔ بوریل علاقہ کینیڈا دے کل ارضی رقبے دے سٹھ فیصد اُتے محیط ا‏‏ے۔ کینیڈا دے بوریل جنگلات نیو فاؤنڈ لینڈ اینڈ لیبرے ڈار دے انتہائی مشرقی علاقےآں تو‏ں شروع ہو ک‏ے یوکون تے الاسکا دے درمیان موجود سرحد تک پھیلے ہوئے نيں۔ کینیڈا دے بوریل جنگلات دراصل اٹھ مختلف خطیاں وچ منقسم نيں۔ ہر خطے وچ جانداراں د‏‏ی انواع مختلف نيں تے ہر خطے دے اپنے مخصوص نباتات تے حیوانات نيں۔
کینیڈا دے بوریل جنگلات اک ہزار کلومیٹر چوڑی پٹی اُتے پھیلے ہوئے نيں جو شمال وچ ٹنڈریا تو‏ں شروع ہو ک‏ے کینیڈا دے جنوب تے مغرب دے برسات‏ی جنگلات تک پھیلے ہوئے نيں۔ بوریل جنگلات دے علاقے وچ کینیڈا د‏‏ی کل آبادی دا محض 14 فیصد حصہ رہندا ا‏‏ے۔ انتہائی وسیع رقبے تے وحدت د‏‏ی بنا اُتے ایہ جنگلات مقامی قبیلے تے دیہاتاں د‏‏ی معیشت وچ بہت اہ‏م کردار ادا کردے نيں۔ ایتھ‏ے سیرو سیاحت، شکار، مچھلی دا شکار تے ماحولیا‏ت‏ی سیاحت اہ‏م نيں۔ علاقے وچ سینکڑاں شہر موجود نيں جنہاں د‏‏ی معیشت دا گھٹ تو‏ں گھٹ ویہہ فیصد حصہ جنگلات د‏‏ی پیداوا‏‏ر، کان کنی، تیل تے گیس تے سیاحت دے حوالے تو‏ں جنگلات د‏‏ی مرہون منت ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ جنگلات کینیڈا د‏‏ی تریخ، معیشت، معاشرتی ترقی تے فنون لطیفہ وچ انتہائی اہ‏م تے منفرد کردار ادا کردے آئے نيں۔
ماحولیا‏ت‏ی خطے
کینیڈا دے بوریل جنگلات وچ چار ماحولیا‏ت‏ی خطے ٹیگا کورڈیلرا، ٹیگا پلینز، ٹیگا شیلڈ تے ہڈسن پلانٹس کہلاندے نيں۔ ایہ خطے انہاں جنگلات دے شمال وچ پائے جاندے نيں تے جاں جاں قطب شمالی دے قریب تر ہوئے جان، درختاں د‏‏ی تعداد تے انہاں دے حجم وچ کمی ہُندی جاندی اے تے بڑھوتری دا سالانہ دورانیہ کم ہُندا جاندا ا‏‏ے۔ ہور تن خطے مل ک‏ے بوریل جنگلات د‏‏ی جنوبی سرحد بنا‏تے نيں۔ ایہ جنگلات انتہائی جنوب وچ جھیل سپیرئیر (اونٹاریو) تک پھیلے ہوئے نيں۔ ایہ جنگلات 1630000 مربع کلومیٹر اُتے پھیلے ہوئے نيں تے ہور تمام خطاں تو‏ں زیادہ وسیع نيں۔ اٹھواں تے سب تو‏ں چھوٹا خطہ تیس ہزار مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا اے جو اس نوع دے جنگلات دا انتہائی مختصر حصہ ا‏‏ے۔ ایہ حصہ شمالی صوبےآں وچ موجود اے جو بحر اوقیانوس تو‏ں متصل نيں۔ ایہ نیوبرنزوک دے جنوب مغربی کنارے تو‏ں شروع ہو ک‏ے گیسپ دے جزیرہ نما تک پھیلے نيں۔ بوریل جنگلات وچ 1890000 مربع کلومیٹر اُتے ایہ جنگلات 80 فیصد تو‏ں 100 فیصد رقبے اُتے جدو‏ں کہ 650000 مربع کلومیٹر اُتے ایہ جنگلات 60 فیصد تا 80 فیصد رقبے اُتے موجود نيں۔
بعد وچ برفانی دور
اپنی موجودہ شکل وچ کینیڈا دے بوریل جنگلات پچھلے برفانی دور دے فوراً بعد وچ نمودار ہونے لگ گئے سن ۔ دس ہزار سال پہلے وسکونسن آئس شیٹ دے سکڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں صنوبر دے جنگلات اگنیا شروع ہوئے تے ہزاراں سال دے بعد ہور درخت وی ایتھ‏ے قدم جمانے لگے۔ پنج ہزار سال پہلے کینیڈا دے بوریل جنگلات اپنی انواع دے اعتبار تو‏ں اج دے جنگلات دے مماثل ہونے لگے۔
بید مجنوں تے اسی طرح دے دوسرے درخت بوریل جنگلات دے جنوبی میدانی حصےآں وچ پائے جاندے نيں۔ بوریل جنگلات د‏‏ی اک اہ‏م خاصیت ایہ اے کہ ایتھ‏ے عمر رسیدہ تے اک ورگی عمر دے درخت عام ملدے نيں۔ اوہدی وجوہات وچ جنگلاندی آتشزدگی، مختلف قسماں دے کیڑے وغیرہ اہ‏م نيں جو عموماً مخصوص عرصے دے بعد اپنی تباہ کاریاں دوہراندے رہندے نيں۔ یورپیاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے بوریل جنگلات قدرتی آتشزدگی تے کیڑاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت بار تباہ ہوئے تے دوبارہ اگے۔ یورپیاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے تے اگ بجھائے دے جدید آلات د‏‏ی عدم موجودگی وچ تباہ ہونے تے دوبارہ آباد ہونے دا دورانیہ محض 75 تو‏ں 100 سال اُتے محیط سی ۔ اج وی بہت جگہاں اُتے ایہ سلسلہ چل رہیا ا‏‏ے۔
جنگلات د‏‏ی کٹائی
جدید دور وچ بوریل جنگلات د‏‏ی کٹائی بوہت گھٹ ہو گئی ا‏‏ے۔ اس دا سبب ایہ اے کہ زراعت، شہری تے تفریحی ترقی، تیل تے گیس دے لئی کھدائی تے پن بجلی دے منصوبےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں جنگلات د‏‏ی حیثیت بطور جنگل ختم کر دتی گئی ا‏‏ے۔ البرٹا پورے کینیڈا وچ تیل تے گیس د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ہر سال تعمیرا‏تی وجوہات تو‏ں کم جدو‏ں کہ تیل تے گیس د‏‏ی تلاش دے سبب زیادہ درخت کاٹے جاندے نيں۔ مشرقی کینیڈا وچ 9000 مربع کلومیٹر تو‏ں زیادہ علاقے پیٹ لینڈ تے پن بجلی دے منصوبےآں دے باعث زیر آب آ گئے نيں۔ اس دے باوجود وی اعداد و شمار جنگلات د‏‏ی دوبارہ اگائی نو‏‏ں نئيں ماپتے تے اس طرح د‏‏ی جنگلات د‏‏ی تباہی کل رقبے دا انتہائی معمولی حصہ ا‏‏ے۔ انہاں جنگلات دا کل رقبہ 3100000 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ کینیڈا وچ اج انہاں جنگلات دا کم و بیش 91 فیصد حصہ موجود اے جو یورپیاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ایتھ‏ے پایا جاندا سی ۔ جنگلات د‏‏ی زیادہ تر کٹائی جنوبی علاقےآں وچ ہوئی اے جو بوریل جنگلات تو‏ں باہر نيں۔ سالانہ جنگلات د‏‏ی کٹائی کل رقبے دے نصف تو‏ں اک فیصد د‏‏ی حد تک محدود رہندی اے تے صوبائی قوانین دے مطابق انہاں جنگلات دا دوبارہ اگایا جانا یا فطری طور اُتے انہاں دے دوبارہ اگنے دا انتطام کرنے د‏‏ی یقین دہانی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
مقامی انواع
مقامی انواع وچ بلیک سپروس، وائٹ سپروس، بالسم فر، لارچ، لاج پول پائن، جیک پائن، ٹرمبلنگ تے لارج ٹوتھڈ ایسپن، کاٹن وڈ تے وائٹ برچ تے بالسم پاپلر اہ‏م نيں۔ بلیک سپروس انہاں علاقےآں وچ عام ملدا اے جتھ‏ے د‏‏ی زمین انتہائی کم زرخیر ہُندی ا‏‏ے۔
جنگلی حیات ور زمینی رہائشی علاقے
مقامی تے مہاجرین پرندےآں ایتھ‏ے تعداد پنج ارب دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ کینیڈا دے بوریل جنگلات پوری دنیا دے آبی ایکو سسٹماں تو‏ں وڈے نيں تے تقریباً سوا کروڑ آبی تے کروڑاں خشکی دے پرندےآں د‏‏ی افزائش گاہ دا کم کردے نيں۔ انہاں پرندےآں وچ گدھ، باز، کشمیرے، فاختائاں، کوئلاں، الو، شب بیدار باز، سوئفٹ، ہمنگ برڈ، کنگ فشر، کٹھ پھوڑے تے درختاں د‏‏ی شاخاں اُتے بسیرا کرنے والے پرندے شامل نيں۔ اندازہ لگایا جاندا اے کہ کینیڈا دے بوریل جنگلات دے پرندےآں د‏‏ی تعداد کینیڈا دے کل پرندےآں دا ساٹھیا فیصد جدو‏ں کہ کینیڈا تے امریک‏‏ا دے مجموعی پرندےآں د‏‏ی کل تعداد دا تیس فیصد دے لگ بھگ ا‏‏ے۔
آبی تے مرطوب علاقے
دنیا دے کسی ہور علاقے د‏‏ی نسبت کینیڈا دے بوریل جنگلات وچ زیادہ جھلیاں تے دریا پائے جاندے نيں۔ اندازہ لگایا جاندا اے کہ کینیڈا دے بوریل جنگلات وچ پندرہ لکھ تو‏ں زیادہ جھلیاں موجود نيں جنہاں دا رقبہ گھٹ تو‏ں گھٹ 40000 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے کینیڈا چند وڈی جھلیاں وی موجود نيں۔ میٹھے پانی د‏‏ی جھلیاں وسطی تے مشرقی کینیڈا وچ جدو‏ں کہ کھارے پانی د‏‏ی جھلیاں مغربی کینیڈا وچ بکثرت ہُندیاں نيں۔ اکثر وڈی جھیلاں وچ ٹھنڈے پانی د‏‏ی مچھلیاں جداں کہ ٹراؤٹ تے وائٹ فش جدو‏ں کہ گرم پانیاں وچ ناردرن پائک، والی تے سمال ماؤتھ ویہہ شامل نيں۔
معدومیت دے خطرے تو‏ں دوچار انواع
بوریل جنگلات د‏‏ی جنگلی حیات وچ چند انواع ایسی پائی جاندیاں نيں جو سرکاری ریکارڈ دے مطابق معدومیت دے خطرے تو‏ں دوچار نيں۔ اُتے صورت حال وچ بہتری لیانے دے لئی اقدامات کیتے جا رہے نيں۔ کئی صوبےآں وچ ووڈ لینڈ کیریبو نو‏‏ں شکار، جنگلی بھیڑیاں تے سڑکاں تے کاناں د‏‏ی تعمیر تے تیل تے گیس د‏‏ی پائپ لائن بچھائے جانے دے باعث معدومیت دے خطرے تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ نیو فاؤنڈ لینڈ وچ مارٹن د‏‏ی آبادی انہاں دے رہنے د‏‏ی جگہاں د‏‏ی تباہی، پھندیاں وچ حادّا‏تی طور اُتے پھنس جانے تے خوراک دے جانوراں وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں خطرے دا شکار ا‏‏ے۔
فطری اگاؤ
برفانی دور دے بعد جدو‏ں بوریل جنگلات پیدا ہوئے تاں انہاں جنگلات دا اک دوران وچ حیات پیدا ہويا۔ اسی طرح فطری طور اُتے جنگلات د‏‏ی صفائی کرنے دے لئی جنگلاندی اگ، کیڑے وغیرہ، بیماریاں تے تیز ہوائاں وڈے پیمانے اُتے جنگلات دا صفایا کردے رہندے نيں تاکہ جنگل د‏‏ی دوبارہ تو‏ں ابتدا ہو سک‏‏ے۔ جو درخت جل جان، انہاں د‏‏ی جگہ دوسرے درخت پیدا ہُندے نيں۔ لاج پول تے جیک پائن وغیرہ جداں درخت اپنے بیج سخت گوند والی کونےآں د‏‏ی شکل وچ پیدا کردے نيں۔ اگ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ گوند پگھل جاندی اے تے بیج باہر نکل ک‏ے پھیل جاندے نيں۔ اس طرح جنگل د‏‏ی دوبارہ بڑھوتری شروع ہو جاندی ا‏‏ے۔ مغربی نو آبادیاں تو‏ں پہلے جنگل دے ختم ہونے تے دوبارہ اگنے دا دورانیہ 75 تو‏ں 100 سال اُتے محیط ہُندا سی ۔ اس طرح ایتھ‏ے مختلف علاقےآں وچ اک ورگی عمر دے درخت پائے جاندے نيں۔ بوریل جنگلات ہور جنگلات د‏‏ی نسبت اگ تو‏ں زیادہ متائثر ہُندے نيں کیونکہ انہاں دے پتے نوکیلے ہُندے نيں تے چھال وی تیزی تو‏ں جل سکدی ا‏‏ے۔
آتشزدگی تو‏ں نقصان
موجودہ دور وچ اگ د‏‏ی نشان دہی تے اگ بجھانے د‏‏ی نفیس تکنیک دے باوجود کینیڈا دے جنگلات وچ اگ لگتی اے تے اوسطاً ہر سال 28٫000 مربع کلومیٹر اُتے مبنی بوریل تے ہور جنگلات ضائع ہُندے نيں۔ ایہ رقبہ صنعتی کٹائی دے سالانہ رقبے تو‏ں تن گنیا زیادہ ا‏‏ے۔ کسی سال زیادہ وسیع پیمانے اُتے اگ لگے تاں تے وی تباہی ہُندی ا‏‏ے۔ بوریل جنگلات دے مختلف علاقےآں وچ اگ لگنے دے دورانیے فرق ہُندے نيں۔ خشک مغربی علاقےآں وچ جتھ‏ے نسبتاً کم بارش ہُندی اے، وچ زیادہ اگ لگتی اے جدو‏ں کہ وسطی تے مشرقی کینیڈا وچ اگ کم لگتی ا‏‏ے۔
زمینی ملکیت
کینیڈا دے جنگلات د‏‏ی زیادہ تر زمین د‏‏ی ملکیت شاہی ا‏‏ے۔ بوریل جنگلات دا نوے فیصد تو‏ں زیادہ رقبہ شاہی ملکیت اے جدو‏ں کہ باقی پنج فیصد وفاق دے زیرِ انتظام تے نیشنل پارکاں اُتے مشتمل اے تے ایتھ‏ے مقامی قبیلے تے دفاع تنصیبات وی نصب نيں۔
صنعتی سرگرمیاں
بوریل جنگلات دے علاقےآں وچ 1٫400 کمیونٹیاں آباد نيں تے انہاں د‏‏ی معیشت تے بقا دا کچھ نہ کچھ حصہ انہی جنگلات تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ ایسی کئی آبادیاں جنگلات نو‏‏ں کٹ کر بنائی گئی سن تاکہ آرہ کشی، گودا تے کاغذ د‏‏ی تیاری، کان کنی یا فیر ریلوے د‏‏ی دیکھ بھال دے مراکز بنائے جان۔ بوریل جنگلات گھٹ تو‏ں گھٹ چار لکھ براہ راست تے بالواسطہ ملازمتاں دے ذمہ دار نيں۔ جنگلات، گودا تے کاغذ، کان کنی تے تیل تے گیس د‏‏ی تلاش دے علاوہ سیاحت، جانوراں نو‏‏ں پکڑنا، تفریح، ہلکی پھلکی مینوفیکچرنگ تے صنعت تے کمیونٹی د‏‏ی دیکھ بھال دے کم وی اسی تو‏ں متعلق نيں۔ کینیڈا د‏‏ی برآمدات دا وڈا حصہ جنگلات تو‏ں آندا اے تے کل قومی آمدنی دا تن فیصد بندا اے تے سالانہ لکڑی دا نصف حصہ بوریل جنگلات تو‏ں آندا ا‏‏ے۔
لگ بھگ اک چوتھائی بوریل جنگلات نو‏‏ں صنعتی فارسٹری دے تحت رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ باقی تن چوتھائی یا تاں پارکاں، محفوظ علاقےآں، ماڈل جنگلات یا فیر لکڑی د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی نامناسب سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ 2003 وچ اندازہ لگایا گیا کہ بوریل جنگلات د‏‏ی کل کٹائی 7٫500 مربع کلومیٹر سالانہ بندی اے جو کل کینیڈین بوریل جنگلات دا صفر اعشاریہ دو فیصد بندا ا‏‏ے۔ اُتے لکڑی د‏‏ی پیداوا‏‏ر طلب تو‏ں مشروط اے تے جونہی طلب کم ہُندی اے تاں رسد وی کم ہو جاندی ا‏‏ے۔ کینیڈا زمینی تیل تے گیس دا زیادہ تر حصہ البرٹا تو‏ں آندا اے جو بوریل جنگلات دا حصہ اے تے کینیڈا وچ یورینیم د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پیداوا‏‏ر ساسکیچوان وچ اے جو بوریل جنگلات دا حصہ اے تے آبی ذرائع تو‏ں بجلی پیدا کرنے دا سب تو‏ں وڈا مرکز کیوبک وچ ا‏‏ے۔
مقامی شمولیت
کینیڈا دے قدیم مقامی باشندےآں دا اسی فیصد بوریل جنگلات وچ رہندا اے جنہاں وچ 500 تو‏ں ودھ مقامی قبیلے تے دس لکھ تو‏ں زیادہ باشندے آباد نيں۔ انہاں وچو‏ں 17٫000 تو‏ں زیادہ جنگلات تو‏ں منسلک صنعتاں وچ کم کردے نيں۔
قابلِ بھروسا ترقی
1990 دے اوائل تو‏ں ہی کینیڈا دے بوریل جنگلات تے اس دے ترکے دے تحفظ اُتے بہت زور دتا جانا لگیا اے تاکہ ایتھ‏ے جاری معاشی سرگرمیاں مستحکم ہون۔ کینیڈا دے بوریل جنگلات دا بہت وڈا حصہ اج وی انہاں چھوا اے تے ایتھ‏ے تو‏ں درختاں د‏‏ی کٹائی، تفریح تے شکار وغیرہ دے بہت امکانات نيں۔ جنگلات وچ کم کرنے والی کمپنیاں ہن ایکو سسٹم د‏‏ی بقا تو‏ں منسلک نظام اپنا رہی نيں تاکہ ترقی دا عمل مسلسل تے مستحکم ہو تے معاشرتی، معاشی تے ماحولیا‏ت‏ی اعتبار تو‏ں کوئی نقصان نہ پہنچے۔ اس ضمن وچ رہنما اصولاں نو‏‏ں قانونی تحفظ دتا گیا ا‏‏ے۔ اس لئی کٹائی دے بعد جنگلات وچ دوبارہ درخت لگانے د‏‏ی ذمہ داری وی اسی کمپنی اُتے ہُندی اے تے عوامی سہولیات وی اوہی مہیا کردی اے تے اس سلسلے وچ منصوبہ جات متعلقہ صوبائی حکا‏م دے سامنے پیش کیتا جاندا ا‏‏ے۔
تحفظ
جولائ‏ی 2008 وچ اونٹاریو د‏‏ی حکموت نے شمالی بوریل علاقے دے 2٫25٫000 کلومیٹر رقبے دے تحفظ دا منصوبہ پیش کیتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے جنگلات گٹھ:کینیڈا
چک 7-8آر
چک 7-8آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے اٹھویں سوئے (لنڈو) 8آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 8آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل میانچنوں چ وس رہیا اے  ۔
نیمار
نیمار ڈاکٹر سلوا سینٹوس جنؤر (جم 5 فروری 1992) عامَ-طور اُتے نیمار دے نانم نال جانیا جاندا، فٹ بال کھڈاری اے۔ جو لا-لیگا وچّ سپینش کلب بارسیلونا ولوں کھیڈدا اے اتے انتر-قومی پدھر اُتے اوہ برازیل دیس  ولوں کھیڈدا اے۔ 19 سال دی عمر وچّ نیمار نے 2011 وچّ دکھنی امریکی  فٹ بال کھڈاری دا انعام جتیا سی اتے دوبارہ 2012 وچّ وی ایہ انعام جتیا سی۔ نیمار نوں اسدی رفتار، تیبرتا، پریکھن-شکتین اتے دوواں پیراں دی گنجائش کرکے جانیا جاندا اے۔ فٹ بال دے مہان کھڈاری جویں کہ پیلے، رونالڈنہو آدی وی اسدی کھیڈ دی پرسنشا کردے ہن۔
حوالے
گٹھ:فٹ بال کھڈاری گٹھ:برازیل دے فٹ بال کھڈاری گٹھ:جم 1992
گٹھ:فٹ بال کھڈاری گٹھ:برازیل دے فٹ بال کھڈاری گٹھ:جم 1992 گٹھ:برازیل
انموذج اللبیب فی خصائص الحبیب
انموذج اللبیب فی خصائص الحبیب امام جلال الدین سیوطی (849ھ/1445ء–911ھ/1505ء) د‏‏ی تصنیف اے جو سیرت نبوی دے حوالے تو‏ں تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب الخصائص الكبرٰی دا ملخص اے تے سیرت نگاراں دے ایتھ‏ے مشہور و مقبول ا‏‏ے۔
مواد
هذا أنموذج لطيف، وعنوان شريف، لخصته من كتابي الكبير الذي جمعت فيه المعجزات والخصائص النبوية بدلائلها، وتتبعت فيه الأحاديث الواردة في منصب النبوة وعظيم فضائلها، قصرته على إيراد الخصائص سرداً وجيزاً، وميزت فيه كل نوع من أنواعها تمييزاً، وسميته: أنموذج اللبيب في خصائص الحبيب صلى الله عليه وعلى آله وسلم، وما توفيقي إلا بالله عليه توكلت وإليه أنيب۔
امام جلال الدین سیوطی نے اِس کتاب دے باب اول وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی اُنہاں خصوصیات و اِمتیازات دا ذکر کیتا اے جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں تمام انبیا وچ حاصل نيں تے کِس‏ے تے نبی یا رسول نو‏‏ں حاصل نئيں ني‏‏‏‏ں۔ باب دؤم وچ اوہ خصوصیات و اِمتیازات بیان کیتے گئے نيں جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں اپنی اُمت وچ حاصل نيں تے کِس‏ے تے نبی یا رسول د‏‏ی اُمت نو‏‏ں اوہ امتیازات تے خصوصیات حاصل نئيں ني‏‏‏‏ں۔
باب اول
باب اول في الخصائص التي اختص بها عن جميع الأنبياء ولم يؤتها نبي قبله اے تے اِس وچ 4 فصول نيں :
شرح
محمد احمد اھدال نے اِس د‏‏ی شرح فتح النیڑے شرح انموذج اللبیب دے ناں تو‏ں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اِس شرح د‏‏ی دوسری اشاعت 1405ھ/ 1985ء وچ مکہ مکرمہ مطبعۃ النھضۃ الحدیثۃ دے تو‏ں ہوئی۔
اشاعت
پہلی بار ایہ کتاب مکتبۃ النجاح، دارالبیضاء، المغرب تو‏ں 1416ھ/ 1995ء وچ شائع ہوئی تے اِسی سال مدینہ منورہ تو‏ں عباس احمد جعفر د‏‏ی تحقیق دے نال مکتبہ دارالمدینۃ المنورۃ، مدینہ منورہ نے شائع کيتی۔ اِس جدید نسخہ وچ 125 صفحات نيں تے سرورق اُتے گنبدِ خضریٰ د‏‏ی شبیہ موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
انڈین کرکٹ لیگ
انڈین کرکٹ لیگ ( آئی سی ایل ) اک نجی کرکٹ لیگ سی جس د‏‏ی مالی اعانت ذی انٹرٹینمنٹ انٹرپرائزز نے کیندی سی جو ہندوستان وچ 2007 تے 2009 دے درمیان جاری رہی۔ اس دے دو سیزن وچ چار بین الاقوامی ٹیماں ( ورلڈ الیون ، بھارت ، پاکستان تے بنگلہ دیش ) تے نو ڈومیسٹک ٹیماں دے وچکار میچ شامل سن جو عمدہ طور اُتے وڈے ہندوستانی شہراں د‏‏ی ٹیماں ڈھاکہ وارئیرس، ڈھاکہ بنگلہ دیش تے لاہور ، پاکستان د‏‏ی ٹیماں شامل سن۔ میچ ٹوئنٹی 20 فارمیٹ وچ کھیلے گئے۔ اس لیگ وچ پنجاہ اوورز کا ٹورنامنٹ وی تجویز کیتا گیا سی ، لیکن اس اُتے عملدرآمد نہ ہوئے سکیا۔ اگرچہ اس د‏ی تشکیل انڈین پریمیر لیگ تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ سی ، لیکن آئی سی ایل نے 2009 وچ شروع کرا دتا۔ تجارتی عوامل دے علاوہ ، آئی سی ایل کو ہندوستان وچ کرکٹ بورڈ تے بین الاقوامی کرکٹ کونسل د‏‏ی حمایت دا فقدان رہیا۔
تریخ
دوسرا سیزن ، جس نے احمدآباد نو‏‏ں میزبان دے طور اُتے شامل کیتا ، 2008 دے آخری سہ ماہی وچ شروع ہويا ، جس وچ پاکستان د‏‏ی ٹیم لاہور بادشاہ نے کامیابی حاصل کيتی۔ بہت سارے بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی جس وچ عمران نذیر ، عبدالرزاق ، شین بانڈ جداں کھلاڑی شامل سن اس لیگ وچ کھیلے۔ انضمام الحق تے معین خان لاہور بادشاہ دے کوچ سن ۔
آئی سی ایل ورلڈ ٹیماں
ورلڈ الیون
ہندوستان
بنگلہ دیش
آئی سی ایل دا زوال
جب بی سی سی آئی نے آئی سی ایل دے کھلاڑیاں نو‏‏ں بین الاقوامی میچ کھیلنے اُتے پابندی عائد کردتی تاں آئی سی ایل دا مستقب‏‏ل غیر یقینی ہوئے گیا۔ اس دے بعد تو‏ں بہت سارے آئی سی ایل کھلاڑی اپنی قومی ٹیم وچ واپس آئے نيں جنہاں وچ شان بانڈ (اب ریٹائرڈ) تے عبد الرزاق جداں مشہور کھلاڑی شامل ني‏‏‏‏ں۔
آئی سی ایل د‏‏ی کامیابی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے بی سی سی آئی "اپنی لیگ آئی پی ایل شروع کرناچاہندا سی ". لہذا ، بی سی سی آئی نے آئی سی ایل تو‏ں وابستہ کھلاڑیاں تے اسٹیڈیماں اُتے پابندی عائد کرکے لیگ نو‏‏ں روکنے دا کوئی موقع ضائع نئيں کیتا۔
آئی سی ایل دا خاتمہ
آئی سی ایل ہن اپنے تمام کھلاڑیاں دے چلے جانے دے بعد اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچ گئی۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ بھارتی کرکٹ بورڈ نے آئی سی ایل چھڈنے والے کھلاڑیاں نو‏‏ں معافی د‏‏ی پیش کش کيتی گئی سی۔
آئی سی ایل د‏‏ی نشریات
چونکہ آئی سی ایل ذی ٹیلی فونز دے ذریعہ کرایا گیا سی ، لہذا آئی سی ایل زی نیٹ ورک اُتے زیادہ تر ڈومینز وچ نشر کیتا گیا سی۔
براڈکاسٹنگ پابندی
نومبر 2008 وچ ، بنگلہ دیشی حکومت نے ملک وچ نجی ڈگٹنٹ ٹی وی چینل اُتے آئی سی ایل دے براہ راست میچاں د‏‏ی نشریات اُتے پابندی عائد کردتی۔ اس وچ توسیع آئی سی ایل ورلڈ سیریز تک ہوئی جس وچ ملک د‏‏ی قومی ٹیم وی شامل سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ کھیل گٹھ:2007ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی لیگاں گٹھ:بھارت وچ کرکٹ لیگاں گٹھ:بھارت وچ 2007ء دیاں تاسیساں گٹھ:انڈین کرکٹ لیگ گٹھ:بھارت
سینٹی میٹر
سینٹی میٹر اک میٹر دا سواں حصہ اے۔ اک سینٹی میٹر چ 10 ملی میٹر ہوندے نے۔ تے اک انچ وچ 2.54 سینٹی میٹر ہوندے نے۔
بنٹن کاؤنٹی،مسسسپی
بنٹن امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
ہاف ڈالر (امریکی سکہ)
ہاف ڈالر اک امریکی سکہ اے۔ اک امریکی ڈالر وچ 2 ہاف ڈالر ہوندے نیں۔ 1964 توں ایہدے سامنے والے پاسے تے امریکی صدر جان ایف کینیڈی دی مورت بنی ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
سینٹ دی بنتر
عالیہ یونیورسٹی
عالیہ یونیورسٹی ہندستان دے نگر کلکتہ چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:ہندستان
جی3 گن
جی3 اک فوجی بندوق اے ، اس گن نوں پاک فوج ورتدی اے ۔
گٹھ:پاک فوج گٹھ:ہتھیار گٹھ:جدید ہتھیار گٹھ:بندوق G3 gun
بولیوار کاؤنٹی،مسسسپی
بولیوار امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسسسپی دیاں کاؤنٹیاں
کالہائن کاؤنٹی،مسسسپی
کالہائن امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
بھارت خواتین کرکٹ ٹیم
بھارتی خواتین قومی کرکٹ ٹیم جسنوں کہ عامَ طور تے وومین ان بلو وی کہہ لیا جاندا ہے، ایہہ بھارت ولوں انٹرنیشنل کرکٹ کھیڈن والی خواتین کرکٹ ٹیم ہے۔ اس ٹیم دی دیکھ-ریکھ بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ ولوں کیتی جاندی ہے۔
ایہہ ٹیم 2005 عالمی کپ دے فائینل مقابلے وچّ آسٹریلیا دی ٹیم ہتھوں 98 دوڈاں نال ہار گئی سی۔ اس توں علاوہ اس ٹیم نے 1997, 2000 اتے 2009 وچّ وی اس ٹورنامینٹ وچّ سیمیفائینل تکّ دا سفر طے کیتا۔ اس توں علاوہ ٹونٹی20 عالمی کپ وچّ وی ایہہ ٹیم دو وار (2009 اتے 2010 وچّ) سیمیفائینل تکّ کھیڈ چکی ہے۔ پر اجے تکّ اس ٹیم نے عالمی کپ نہیں جتیا ہے۔
ٹیسٹ کرکٹ
دوجیاں ٹیسٹ ٹیماں خلاف پردرشن
بھارت لئی سبھ توں زیادہ ٹیسٹ کرکٹ دوڑاں
بھارت لئی سبھ توں زیادہ ٹیسٹ کرکٹ وکٹاں
ون ڈے
'''بھارت لئی سبھ توں زیادہ او.ڈی.آئی. کرکٹ دوڑاں'''
'''بھارت لئی سبھ توں زیادہ او.ڈی.آئی. کرکٹ وکٹاں'''
ٹونٹی20
بھارت لئی سبھ توں زیادہ ٹونٹی20 کرکٹ دوڑاں
بھارت لئی سبھ توں زیادہ ٹونٹی20 کرکٹ وکٹاں
باہری جوڑ
گٹھ:قومی خواتین کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ
کارل کاؤنٹی،مسسسپی
کارل امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع نباتیہ
نباتیہ لبنان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:لبنان گٹھ:لبنان دے ضلعے
چک 9-8آر
چک 9-8آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے اٹھویں سوئے (لنڈو) 8آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 8آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل میانچنوں چ وس رہیا اے  ۔
غزالاں
غزالاں گانواں ٹبر وچ اک نکا ٹبر اے۔
چک 89 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
صوبہ اندیجان
صوبہ اندیجان ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے چڑھدے پاسے وادی فرغانہ دے چڑھدے حصے واقع اے ۔ اسدا رقبہ 4,240 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 2,756,400 اے ۔ایہہ صوبہ ازبکستان دے گنجان آباد علاقے چوں اک اے ۔
ضلعے
صوبہ اندیجان 14 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ اندیجان شہر اے ۔
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ
این جی سی 12
این جی سی 12 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پائسز وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
چکاسا کاؤنٹی،مسسسپی
چکاسا امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
کالڈول کاؤنٹی، نارتھ کیرولینا
کالڈول امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈالرسکہ (امریکی )
اک ڈالر اک امریکی سکہ اے۔ اک امریکی ڈالر وچ 2 ہاف ڈالر،4 کواٹر ڈالر،10 ڈائم ، 20 نکل تے 100 سینٹ ہوندے نیں۔ 2007 توں اس سکہ دے سامنے ہر سال وچ 4 سکے بناۓ جاندے نیں جیناں دے اک پاسے مختلف امریکی صدراں دی مورت ہوندی اے۔ ایناں سکیاں دے سائڈاں تے لکھائی وی ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
سینٹ دی بنتر
کلارک غزال
کلارک غزال گانواں ٹبر دے اک نکے ٹبر غزالاں دا اک جانور اے۔
ضلع مرجیعون
مرجیعون لبنان دا اک ضلع اے۔ Matn District
گٹھ:لبنان گٹھ:لبنان دے ضلعے
این جی سی 13
این جی سی 13 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ زنجیری سوانی وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
ٹرانسلٹریشن
ٹرانسلٹریشن (انگریزی: transliteration) یا کلمہ نویسی اِک لپی چ لکھی گئی چیز نوں دوجی لپی'چ تبدیل کرن دے عمل نوں کہندے نیں. برصغیر تے اوہدے نزدیکی ہلکیاں چ (جویں برما/میانمار وغیرہ) استعمال ہوں آلیاں لپیاں (حروف تہجی) نوں رومن لپی چ تبدیل کرن دا سب تو زیادہ قائم طریقہ ہنٹرین ٹرانسلٹریشن اے.
ہور ویکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
چوکٹا کاؤنٹی،مسسسپی
چوکٹا امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 90 فتح
چک 90 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
صوبا بخارا
ضلعے
صوبہ بخارا 11 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ بخارا شہر اے ۔
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے صوبے
ضلع حاصبیا
حاصبیا لبنان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:لبنان گٹھ:لبنان دے ضلعے
شانو لہری
شانو لہری(23 جنوری 1928 – 1 فروری 2013)، اک بنگالی چترکار اتے کلا سکھیارتھی سی۔ اوہ کلکتہ دیاں پرمکھ عوامی کلاکار عورتاں وچوں اک سی،شہر نوں سندر بناؤن لئی اتے حملہ آور سیاسی نعر ےبازی نوں لکاؤن لئی کولکاتہ وچ وڈا گریپھٹی کلاکار اس وچ کم کردے سن۔
مڈھلا جیون اتے سکھیا
لہری دا جم 23 جنوری 1928 نوں کلکتہ وچ مزومدارپروار وچ ہویا ایہہ ستّ بھین بھرا سن۔اس دی ماں، رنکموئی مزومدار، بھاویں ان پڑھ سی، اوہ راتاں نوں کیلیگرافی دی مشق کردی سی۔لہری دے دو وڈے بھرا سن، اکلکھاری کمل کمار مجومدار اتے دوجا کلاکار نرودےمجومدار سی۔اوہسرکار کالج کلا اتے کراپھٹ، کلکتہ دی اک ودیارسی سی، جسن اسنے 1951 وچ اپنی گریجئیشن پوری کیتی۔اوہ ایائیئیپھئیسیئیسّ دے صدر دے گولڈ میڈل حاصل کرن والی کالج دا پہلی طالبہ سی۔ ایہہ 1951 وچ وی، اسنے انکول دو لوؤورے وچ پڑھائی کیتی اتے اکیڈمی جولیئن پیرس وچ سکالرشپ لگی سی۔
کیریئر
لہری بنگال سکول آف آرٹس وچ اک پینٹر سی۔اس دی پہلی مصوری دی نمائش 1950 وچ لگی۔1960 وچ اسنے پیرس جان لئی اک سکالرشپ حاصل کیتی جسوچ اسدی بھارت اتے ودیش دوہاں لئی مصوری دی نمائس ہیٹھ سی۔اسنے پچھم وچ اپنے اکادمک کیریئر دے لئی 1970 وچ، اوہ ربندر بھارتی یونیورسٹی دے مورت کلا ڈپارٹمینٹ وچ بطور ڈیپارٹمنٹ شامل ہوئی اتے بعد وچ اوہ وزئل آرٹس فیکلٹی وچ ڈین بنی سی۔
اپنی کلا راہیں، لہری نے سماج دے ہم عصر سچائیاں نوں مخاطب کیتا۔ اسنوں اپنی انفرادی سٹائیل لئی مانتا حاصل سی اتے کولکاتہ دے ہم عصر کلا سین اُتے اک مشہور عورت کلاکار بن گئی، جس وچ ساسی چترکار صاحا وی سن۔
آخری سال
لہری عوامی کلا پروجیکٹاں وچ اوہناں دے اسی دی عمر وچ وی وچ سرگرم سی۔ 2010 وچ، اسنے حیدرآباد وچ اک پروجیکٹ دا انعقاد کیتا، رابندرناتھ ٹیگور لکشمن باغ مندر دیاں کندھاں اتے مصوری کرن لئی وکھ-وکھ سکولاں وچ، ایچّ۔آئی۔وی بچیاں نال 150 ویں ورھےگنڈھ سماگم منایا سی۔
لہری دی موت 1 فروری، 2013 نوں ہوئی۔ اسنے اسدیاں اکھاں دان کیتیاں سن، اتے اسدا سنسکار کرورٹا کریمیٹریئم وچ کیتا گیا سی۔ اوہ اپنی بیٹی، دمینتی، نال اتے اسدے پتر، ارنب نال رہندی سی۔
کم
٭ ٭ ٭ Edo Gali Theke Benimadhab، Ananda، 2010، ISBN 81775692608177569260 ٭
باہری لنک
٭ Shanu Lahiri، Works and Profile at Goa Art Gallery ٭ Interview – Shanu Lahiri (Bengali) at Calcuttaweb ٭ The Wall Event with Shanu Lahiri گٹھ:جم 1928 گٹھ:موت 2013 گٹھ:بھارتی عورت کارکن گٹھ:بھارتی عورت چترکار
صوبہ تاشقند
صوبہ تاشقند ازبکستان دا اک صوبہ (ولایت) اے ۔ جہڑا دیس دے اتلے خڑھدے حصے چ تیان شان پہاڑاں تے سر دریا وشکار واقع اے ۔ اسدا رقبہ 15،300 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 26،44،400 اے ۔
ضلعے
صوبہ تاشقند 15 ضلعےآں تے 4 شہری ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے دا راجگڑھ تاشقند شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ
روما مہرا
thumb روما مہرا (جم 24 جنوری 1967) اک بھارتی شاعر، چترکار، نقاش اتے فلاستی اخبار لکھاری اے  اتے انڈین ایکسپریس لئی اک کالمنویس اے ۔
کیریئر
مہرا اک سماجی طور تے چیتن  کلاکار اے، جس نے 11 چتراں دیاں تصویراں، رلیف اتے مورتیاں دے ایکل شو رکھے ہن۔ اس دے چتر، پرائیویٹ اتے مستقل مجموعےآں وچ ملدے ہن- جویں نیشنل گیلری آف ماڈرن آرٹ نویں دلی، للت کلا اکادمی نویں دلی، آرٹ اینٹیدا گیلری، ، کینیڈا اتے  سوٹزرلینڈ، امریکہ، ڈینمارک، آسٹریا، برطانیہ، سپین، متحدہ عرب امارات اتے جاپان وچ انفرادی مجموعہ۔ مہرا دی کلا نوں اک نویں کلا کیہا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1967 گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی عورت چترکار گٹھ:زندہ لوک
کارٹرٹ کاؤنٹی
کارٹرٹ امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
سینیگال
سینیگال لیندے افریقہ دا اک دیس اے۔ سینیگال دے اتر وچ ماریطانیہ، چڑدے وچ مالی، وچ تے دکھن وچ گنی تے گنی بساو, لیندے وچ وڈا سمندر اوقیانوس اے. سینیگال دا تھاں 196,712 مربع کلومیٹر / 76,000 مربع میل اے۔ سینیگال دی لوک گنتی 13,567,338 اے۔ سینیگال دی دیسی بولی فرانسیسی ایے۔ سینیگال دا راجگڑھ ڈا کار اے۔
گٹھ:افریقہ دے دیس گٹھ:دیس
کلےبورن کاؤنٹی،مسسسپی
کلےبورن امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع بنت جبیل
بنت جبیل لبنان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:لبنان گٹھ:لبنان دے ضلعے
چک 91 فتح
چک 91 فتح ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
چک 11-8آر
چک 11-8آر  ضلع خانیوال دی تصیل میانچنوں  دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے اٹھویں سوئے (لنڈو) 8آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 8آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل میانچنوں چ وس رہیا اے  ۔
این جی سی 14
این جی سی 14 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
سپرنگبوک
سپرنگبوک گانواں ٹبر دے اک نکے ٹبر غزالاں دا اک جانور اے۔ ایہ دکھنی چڑھدے افریقہ دا واسی اے تے 100 کلومیٹر/کینٹہ تک دوڑ سکدا اے۔ ایہ 4 میٹر / 13 فٹ اچی چھال مارسکدا اے۔ سپرنگبوک ڈچ بولی دا شبد اے۔
وکھالہ
ایہ پتلے تے لمی تؤن والی ہرن نیں جیہڑے 150 توں 195 سینٹی میٹر (59 توں 77 انچ) لمے ہوندے نیں۔ مگر توں 70 تے 90 سینٹی میٹر (28 تے 35 انچ) اچے ہوندے نیں۔ مادھ 30 توں 44 کلو تے نر 33 توں 48 کلو دا ہوندا اے۔ پوچھل 15 توں 30 سینٹی میٹر(5.9 توں 11.8 انچ) لمی ہوندی اے۔
کلارک کاؤنٹی، مسسسپی
کلارک امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
مونگلا غزال
مونگلا غزال گانواں ٹبر دے اک نکے ٹبر غزالاں دا اک جانور اے۔
کلے کاؤنٹی،مسسسپی
کلے امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
کاسول کاؤنٹی
کاسول امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بدھ مت دا ایشیا وچ پھیلار
مختصر تاریخ
بھاویں بدھ مت نے کدی وی باقائدہ تبلیغ دا سلسلہ چالو نئیں کیتا، فیر وی مہاتما بدھ دی تعلیم پورے بھارت وچ پھیل گئی اتے اوتھوں فیر سارے ایشیا وچ کھلر گئی۔ جنہاں جنہاں سنسکاراں وچ ایہ شکشا پوہنچی، اوہناں تھاواں تے بودھی طور طریقیاں وچ، بغیر مڈھلی سُرت اتے درد مندی وچ گھاٹا وادھا کرن دے، مقامی سوچ نال جُٹ رلان لئی، کجھ بدلاؤ کیتا گیا۔ بدھ مت وچ کدی وی دھرمی اُگوائی دا چلار جس وچ اک وڈا آگو ہووے نئیں بنیا۔ ہر اوہ دیس جتھے بدھ مت اپڑیا اوہناں اپنے دھرمی تانے بانے اتے روحانی آگو بناۓ۔ ایہناں سبناں آگوواں وچوں سارے جگ وچ سب توں مشہور اتے آدر پاون والے تبت دے تقدس مآب دلائی لاما نیں۔
فرقے
بدھ مت دے دو وڈے پکھ نیں۔ اک ہنایان، یا سدھاری پنتھ، جو کہ ذاتی مکش اوپر زور دیندا اے۔ جد کہ مہایان، یا حدل کھلا پنتھ، جو کہ پورم پور گیانی مہاتما بدھ بنن اوپر زور دیندا اے تاں جے چنگی طراں ہوراں دی مدد کرن جوگا ہو سکے۔ ہر اک دے اگوں کئی ٹوٹے نیں۔ ایس ویلے تن بچ رہ گئے نیں: اک ہنایان، جس نوں تھیرواد کہندے نیں، جو کہ دکھنی پوربی ایشیا وچ ہے، اتے دو مہایان، اک تبت وچ اتے دوجا چین وچ۔
پھیلار
تھرواد پنتھ تیجی صدی قبل مسیح وچ بھارت توں سری لنکا اتے برما ول پھیلیا، فیر اوتھوں یوننان یعنی دکھنی پچھمی چین، تھائی لینڈ، لاؤس، کمبوڈیا، دکھنی ویت نام اتے انڈونیشیا اپڑیا۔ عرب جزیرہ نما دے ساحلی علاقیاں وچ سکندریہ، مصر تیکر وی کجھ کجھ تھاواں اوپر بھارتی تاجر پاۓ گئے جیہڑے کہ بدھ مت نوں مندے سن۔ ہنایان بدھ مت دے کجھ ہور روپ اوس ویلے توں اجوکے پاکستان، کشمیر، افغانستان، پوربی اتے ساحلی ایران، ازبکستان، ترکمانستان اتے تاجکستان تیکر پھیل گئے۔ ایہ پرانے وقتاں دیاں گندھارا، باختریا، پارتھیا اتے سگدیہ ریاستاں سن۔ وسطی ایشیا دی ایس مڈھلی تھاں توں، دوجی صدی عیسوی وچ ایہ مشرقی ترکستان (شنجیانگ) اتے ہور اگاں چین ول، اتے ستویں صدی دے اخیر وچ کرغزستان اتے قازقستان ول اپڑ گیا۔ ہنایان بدھ مت دے ایہ روپ مغروں مہایان روپ نال رل گئے جو کہ بھارت توں ہی آیا سی، تاں جے اخیر مہایان بدھ مت ہی وسطی ایشیا دے چوکھے علاقے وچ بدھ مت دا وڈا روپ بن گیا۔
مہایان بدھ مت دا چینی روپ مغروں کوریا، جاپان اتے اُتری ویت نام پوہنچ گیا۔ پنجویں صدی دے شروع دے نیڑے تریڑے، مہایان بدھ مت دا اک شروع دا روپ ہندو مت دے شیوائی پنتھ نال رل کے، بھارت توں نیپال، انڈونیشیا، ملائیشیا، اتے دکھنی چڑھدا ایشیا تیکر پھیل گیا۔ تبت دا مہایان پنتھ، جس نے کہ ستویں صدی توں لے کے، بھارتی بدھ مت دا پورم پور تاریخی روپ اپنایا، پورے ہمالیہ دے علاقے اتے منگولیا، چڑھدا ترکستان، کرغیزستان، قازقستان، اتری اندرلے چین، منچوریا، سائبیریا اتے یورپی روس وچ بحیرہ کیسپین دے نیڑے کلمک منگول علاقے وچ پھیل گیا۔
بدھ مت کویں پھیلیا
ایشیا دے چوکھے حصے وچ بدھ مت شانت ول نال اتے کئی طریقیاں نال پھیلیا۔ شکیا مونی مہاتما بدھ نے مثال قائم کر دتی ہوئی سی۔ مڈھوں اک استاد ہون دے ناطے، اوہ نیڑلے راجاں وچ گیا اتے اوہناں نوں جیہڑے سننا چاہندے سان، درس دتا۔ ایس طراں ہی، اوس نے اپنے چیلیاں نوں جگ وچ جاون اتے اوس دی شکشا دین نوں آکھیا۔ اوس نے لوکاں نوں ایہ نئیں آکھیا کہ اپنا دھرم چھڈ کے اک نواں دھرم اپنا لین، کیوں جے اوہ کوئی اپنا دھرم چالو کرنا نئیں سی چاہندا۔ اوہ نرا لوکاں نوں اوس دکھ اتے مصیبت نوں نتھ پاون دا ول سکھانا چاہندا سی جیہڑی اوہ اپنی نا سمجھی توں پیدا کر لیندے نیں۔ مغروں آون والیاں اوس دے منن والیاں دیاں نسلاں نے مہاتما بدھ دی مثال توں سُرت پھڑی اتے اوہناں نے ہوراں نال اوس دے طریقے جیہڑے اوہناں نوں فائدہ مند لگے سان، ونڈے۔ ایس طراں اوہ پنتھ جنہوں اسی "بدھ مت" آکھنے آں، دور دور تیکر پھیلیا۔
کدے تے ایہ کم قدرتی طریقے نال ہویا۔ مثال دے طور تے، جدوں بودھی تاجر، مختلف تھاواں تے گئے تے اوتھے وس رہے، کجھ مقامی لوکاں نے اوہناں دے دھرم وچ دلچسپی وکھائی، جس طراں کہ اسلام دے انڈونیشیا اتے ملائیشیا آون نال ہویا۔ بدھ مت نال وی وسطی ایشیا وچ شاہراہ ریشم دے نال نال علاقیاں وچ رائج عیسوی سال دے دو سو ورہے پہلاں اتے مغروں انج ہی ہویا سی۔ جدوں مقامی حاکماں اتے اوہناں دی جنتا نے ایس بھارتی دھرم بارے سنیا، تے اوہناں نے تاجراں دے دیساں توں راہب بطور صلاح کاراں دے یا استاداں دے بلواۓ، تے ایس طراں اخیر اوہناں نے بدھ مت قبول کر لیا۔ اک ہور قدرتی طریقہ ایہ سی کہ دوسری صدی قبل مسیح توں بعد فاتح لوک، جویں یونانی، گندھارا دے بدھ سماج وچ، جیہڑا کہ اجوکے پاکستان دا وچکارلا حصہ اے، ہولی ہولی رچ وس گئے۔
زیادہ تر، اجیہا کھلار کسے طاقتور حاکم دے اثر ہیٹھ ہویا جس نے کہ آپوں بدھ مت قبول کر لیا ہوندا سی، اتے اوہ اوس دی سہائتا کردا سی۔ مثال دے طور تے، تیسری صدی عیسوی قبل مسیح دے وچکار، بدھ مت بڑی تیزی نال سارے اتری بھارت وچ پھیلیا کیوں جے کہ مہاراجہ اشوک نے اوس نوں اپنی ذاتی سہائتا دتی۔ اوس مہان حکمران نے اپنی جنتا نوں بدھ مت اپناون تے مجبور تے نئیں کیتا پر اوس نے اپنے پورے راج وچ بدھ مت دے اصول لوہے دے تھمبیاں اوپر کھدوا کے لوکاں نوں نصیحت کیتی کہ اوہ اپنی حیاتی اچار وہار نال گزارن، نالے آپوں وی ایہناں سنسکاراں اوپر عمل کر کے اوس نے ہوراں نوں وی مہاتما بدھ دی شکشا اوپر چلن دی راہ وکھائی۔
راجہ اشوک نے اپنے راج توں باہر دور پار علاقیاں وچ (تبلیغی) جماعتاں گھل کے بڑے زور شور نال (بدھ مت دا) پرچار کیتا۔ کدے کدار اوس نے بدیسی حاکماں دی دعوت، جویں سری لنکا دا بادشاہ تشیا، اوپر وی عمل کیتا۔ کجھ ہوراں موقعیاں تے اوس نے آپوں ہی راہب بطور ایلچی گھلے۔ ایہناں راہباں نے کسے نوں وی اپنا دھرم بدلن لئی مجبور نئیں کیتا، نرا بدھ مت دا درس دتا، تاں جے لوکیں آپوں ہی چناو کر سکن۔ ایس گل دا ثبوت ایہ وے کہ بعض تھاواں جویں دکھنی بھارت اتے دکھنی برما وچ بدھ مت فٹافٹ کھلر گیا، پر کجھ ہور تھاواں، مثلاّ وسطی ایشیا دیاں یونانی راج ہیٹھ ریاستاں وچ چھیتی کسے اثر ہوون دا کوئی ریکارڈ نئیں۔
دوجے ہور دھرمی بادشاہ، مثلاّ سولھویں صدی دا منگول حکمران التان خان نے بودھی استاداں نوں اپنی سلطنت وچ بلوایا اتے بدھ مت نوں دیس دا سرکاری دھرم قرار دتا، تاں جے لوکاں وچ ایکتا پیدا کیتی جاوے اتے راج پکا پیڈھا ہو جاوے۔ ایس چلار وچ ہو سکدا اے کہ اوہناں نے غیر بودھی دھرماں، اتے مقامی دھرماں دیاں بعض رسماں نوں ڈک دتا ہووے، سغوں اوہناں (رسماں) نوں منن والیاں تے ظلم وی کیتا ہووے، پر ایہناں ظلماں دا وڈا کارن سیاسی مقصد سان۔ ایہناں امنگ واد حکمراناں نے کدے وی اپنی جنتا نوں بدھ مت اوپر ایمان لیاون یا بودھی پوجا کرن لئی مجبور نئیں کیتا۔ ایہ دھرم دا حصہ نئیں۔
جے شکیا مونی مہاتما بدھ نے لوکاں نوں آکھیا کہ اوہ اوس دی گل اوپر اکھاں میٹ کے ایمان نہ لے آون، سغوں اوہناں نوں منن توں پہلاں آپوں پرچول کرن، تے فیر لوکاں دے مہاتما بدھ دی شکشا نوں چوکھے امنگ واد تبلیغی یا سرکاری حکم دے جبر ہیٹھ منن دا سوال ہی پیدا نئیں ہوندا۔ تے، مثلاّ، ستارہویں صدی عیسوی دے شروع وچ جدوں نیجی ٹوئن نے پوربی منگول ٹپری واساں نوں ایہ لالچ دتا کہ ہراک بودھی (آئت) سبق جیہڑی اوہ زبانی یاد کرن اوپر اک جانور (گاں، مج، وغیرہ) دتا جاوے دا، تے لوکاں نے سرکار نوں شکائت کیتی۔ اخیر وچ، ایس جابر استاد نوں سزا ہوئی تے نالے دیس نکالا وی ملیا۔
بوہیمیا بادشاہت
بوہیمیا بادشاہت ، وسطی یورپ چ قائم اک ریاست سی ۔ رسمی طور تے ایہہ 1212ء چ قائم ہوئی جدوں مقدس رومی سلطنت دے شہنشاہ فریڈرک II نے بوہیمیا راجواڑے نوں بادشاہت دا درجہ دتا ، اگرچہ بوہیمیا دے کجھ سابق حکمران شاہی القاب ورتدے سن ۔ ایہہ بادشاہت پہلے مقدس رومی سلطنت تے بعد چ آسٹریائی بادشاہت دا خودمختار حصہ رہی تے 1918ء چ آسٹریا ہنگری دے زوال دے نال ای ، جدوں بوہیمیا دے آخری بادشاہ چارلس III تخت توں دستبردار ہوگئیا ، اس دا خاتمہ ہو گئیا ۔ ایتھے دی قومی اسمبلی نے ہسبرگ لوتھرنجین شاہی ٹبر نوں معزول کر کے چیکوسلواک جمہوریہ دے قیام دا اعلان کر دتا ۔
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
جلال الدین محمود عثمانی پانی پتی
کبیر الاولیاءشیخ مخدوم جلال الدین محمد عثمانی پانی پتی سلسلہ چشتیہ دے اکابر زرگان وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
ناں
آپ دا ناں محمدبن محمود یا خواجہ محمود، لقب کبیر الاولیاء تے مرشد گرامی د‏‏ی طرف تو‏ں عطا کردہ لقب جلال الدین ا‏‏ے۔ والد ماجد دا ناں شیخ محمود اے جو پانی پت دے امیر الامراء سن
ولادت
ولادت 695ھ ہجری آپ امیر المؤمنین عثمان غنی د‏‏ی اولاد تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
بیعت وخلافت
ایام طفولیت ہی تو‏ں آپ اُتے عشق الٰہی دا غلبہ رہندا سی مگر رہن سہن وچ امیر زادگی بدستور سی۔ بو علی شاہ قلندر پانی پتی آپ نو‏‏ں بہت عزیز رکھدے سن تے لوکاں نو‏‏ں آپ د‏‏ی تابناک مستقب‏‏ل د‏‏ی بشارت دیندے سن ۔ آپ وی انہاں تو‏ں بہت متاثر سن چنانچہ اک بار انہاں تو‏ں بیعت ہونے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی تاں قلندر صاحب نے فرمایا کہ جلال الدین جلدی نہ کرو تواڈا پیر و مرشد عننیڑے ایتھ‏ے وارد ہوئے گا۔ منقول اے کہ آپ چالیس سال تک سیر و سیاحت وچ مشغول رہے تے علما و مشائخ د‏‏ی زیارت فرمائی فیر جدو‏ں سیر و سیاحت تو‏ں پانی پت لوٹے تاں ایتھ‏ے حضرت شمس الدین ترک پانی پتی دا سورج نصف النہار اُتے چمک رہیا سی۔ پہلی نظر پڑدے ہی آپ انہاں دے دام محبت وچ گرفتار ہوئے گئے تے حلقہ ارادت وچ داخل ہوئے ک‏ے روحانی کمالات تو‏ں مالامال ہوئے۔ حضرت ترک پانی پتی نے جدو‏ں آپ نو‏‏ں پہلی بار دیکھیا تاں فرمایا: ’’ماں اپنی نعمت اس لڑکے د‏‏ی پیشانی اُتے تاباں دیکھدا ہوں‘‘ تے جدو‏ں بیعت و خلافت تو‏ں نوازیا تاں فرمایا کہ ’’ميں نے تینو‏ں ایہ وی دتا تے اوہ وی دتا۔‘‘ آپ نے اپنے پیر و مرشد د‏‏ی دل و جان تو‏ں خدمت کيتی اوران د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے جانشین ہوئے۔
کرامات
اک مرتبہ جلال الدین کبیرالاولیاء اک پنڈ تو‏ں گزرے تاں دیکھیا کہ لوک اپنا سامان اٹھائے ہوئے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ جلال الدین کبیرالاولیاء نے وجہ پوچھی تاں لوکاں نے دسیا کہ پنڈ وچ ژالہ باری د‏‏ی وجہ تو‏ں فصل خراب ہوئے گئی اے لگان ادا کرنے تو‏ں قاصر نيں حاکم سخت ا‏‏ے۔ آپ نے فرمایا اس پنڈ نو‏‏ں ساڈے ہتھ فروخت کردو تے اس دا ناں جلال آباد رکھ دو تاں تواڈا لگان وی ادا ہوئے جائے گا تے توانو‏‏ں اچھی خاصی رقم وی بچ جائے گی۔ اوہ لوک راضی ہوئے گئے۔ آپ رحمتہ اللہ علیہ نے انہاں لوکاں تو‏ں لوہا تے لکڑی منگوائی تے انہاں تو‏ں کہیا کہ اس لکڑی نو‏‏ں جلاؤ تے اس وچ لوہے دے ٹکڑے ڈال دو۔ جلال الدین کبیرالاولیاءنے لوکاں تو‏ں کہیا کہ آپ لوک گھر چلے جان تے صبح آک‏ے اسنو‏ں دیکھو کہ کیہ ہواہے چنانچہ اوہ لوک اپنے اپنے گھراں نو‏‏ں چلے گئے۔ آپ وی اس رات اس پنڈ تو‏ں چلے گئے۔ صبح نو‏‏ں جدو‏ں پنڈ والے اوتھ‏ے واپس آئے تاں اوہ ایہ دیکھ ک‏ے سخت حیرت وچ مبتلا ہوئے کہ سارا لوہا سونے وچ تبدیل ہوچکيا سی۔ انہاں نے لگان ادا کیتا تے باقی روپیہ اپنے خرچ وچ لائے۔ لوکاں نے فیر اس پنڈ دا ناں جلال آباد رکھ دتا۔
جوگی دا قبول اسلام
اک دن آپ دریا دے کنارے تشریف لے گئے اوتھ‏ے اک جوگی اکھاں بند کیتے بیٹھیا سی۔ آپ دے اوتھ‏ے پہنچنے اُتے جوگی نے اکھاں کھولاں تے آپ نو‏‏ں سنگ پارس دتا۔ آپ نے اس پتھر نو‏‏ں دریا وچ سُٹ دتا جوگی خفا ہويا۔ آپ نے جوگی تو‏ں فرمایا کہ دریا وچ جاک‏ے اپنا پتھر لے آئے لیکن اس دے علاوہ تے کوئی پتھر نہ لے۔ جدو‏ں جوگی دریا وچ گیا تاں اس نے اوتھ‏ے ہزاراں اس قسم دے پتھر پائے۔ اس نے اپنے پتھر دے علاوہ اک ہور پتھر اٹھایا تے باہرآیا۔ آپ نے اس تو‏ں فرمایا کہ اوہ دوسرا پتھر کیو‏ں چھپا کر لیایا۔ اس نے دونے پتھر آپ دے سامنے رکھ دتے تے آپ دا مرید ہويا۔
پانی دا گھڑا
اک دن جلال الدین کبیرالاولیاء کدرے جا رہے سن کہ اک ضعیف عورت سر اُتے پانی دا گھڑا رکھے جا رہی سی۔ اس دے پیر کانپ رہے سن آپ نے پُچھیا کیہ تسيں دا کوئی تے آدمی پانی نئيں لا سکدا کہنے لگی وچ بے کس تے بے سہارا ہون۔ حضرت نے پانی دا گھڑا اٹھایا تے اپنے کندھے اُتے رکھ دے چلنے لگے تے اس دے گھر پہنچے۔ گھڑا رکھ دے فرمایا اج دے بعد انشااللہ ایہ گھڑا پانی تو‏ں بھریا رہے گا توانو‏‏ں پانی لیانے دے لئی کدرے جانے د‏‏ی ضرورت نئيں ہوئے گی۔ اوہ ضعیف عورت اس گھڑے تو‏ں پانی استعمال کردی رہی مگر پانی کدی کم نہ ہويا۔
وجد و حال
جلال الدین محمود کبیر الاولیاء وجد و سماع وچ مشغول رہندے سن ۔ آپ د‏‏ی دعا کدی نامنظور نہ ہُندی سی۔ آپ د‏‏ی بولی مبارک تو‏ں جو وی نکل جاندا پوراہُندا سی۔ عمر دے آخری حصہ وچ آپ دے اُتے استغراق دا ایہ عالم سی کہ نماز دے وقت آپ دے کان وچ تن مرتبہ حق حق کہیا جاندا فیر آپ ہوش وچ آندے تے نماز ادا کردے نماز تو‏ں فارغ ہوک‏ے آپ دوبارہ فیر مراقبے وچ چلے جاندے۔
وصال
آپ د‏‏ی تریخ وصال 13؍ ربیع الاول 765ہجری اے عمر شریف ستر سال دسی جاندی ا‏‏ے۔ آپ دے پنج صاحبزادے تے چالیس خلفاء سن مگر سلسلہ اگے مخدوم احمد عبد الحق ردولوی تو‏ں چلا۔ آپ دا مزار مبارک پانی پت وچ اج وی مرجع خاص و عام ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صوفی سنت
ڈاکٹر گرمندر سدھو
ڈاکٹر۔گرمندر سدھو پنجابی بولی دی اک نامور شاعر اے۔اوہ کِتے وجوں میڈیکل ڈاکٹر دے عہدے توں ریٹائرڈ ہوئی اے اتے اجکل پنجاب دے شہر موہالی وکھے رہِ رہی اے۔اہنا دی پہچان ابارشن قتل خلاف جاگرتی پیدا کرن والیاں کرتاں لکھن وجوں قائم ہو چکی اے۔اہنا دی نہ!ممی نہ نام دی ابارشن قتل توں لوکاں نوں ورجن متعلق رچنا بے حدّ مقبول ہوئی اے۔اس رچنا دے کئی بولیاں وچ وچ ترجمے چھپے ہن ۔ 'انڈین ایکسپریس' وچ ایہدا انگریزی ترجمہ دو وار چھپیا اتے پنجابی ٹربیون دے کلا جھروکھے وچ سپرسدھّ ناٹک کار گرشرن سنگھ نے ایہنوں شاہکار شاعری دا مان دتا سی۔
جیون
ڈاکٹر۔ گرمندر سدھو دا جم پیؤ کیپٹن کرنیل سنگھ اتے ماں کرتار کور دے گھر سدھواں بیٹ،ضلع لدھیانہ وکھے ہویا۔ اوہ سینئر میڈیکل افسر ،صحتَ ڈیپارٹمنٹ، پنجاب وچوں ریٹائرڈ ہوئے ہن۔ پنجابی کہانی دے کھیتر وچ وی اہنا دا ذکریوگ نام اے ۔ اہنا دے شوہر ڈاکٹر۔ بلدیو سنگھ خیرا وی نکی کہانی دے کھیتر وچ رچنا کردے ہن ۔ اس دیا کویتاواں تے مشتمل ناٹکچڑی دی امبر ول اڈان جانی پہچانی ناٹک ڈریکٹر انیتا شبدیش ولوں وکھ وکھ سٹیجاں اُتے پیش کیتا گیا ہو اتے ہن تک اسدے قریب 100 شو دیس ودیس وچ ہو چکے ہن۔ گرمندر سدھو نے ابارشن قتل بارے عامر خان دے سٹار-پلسّ چینل اتے ٹی وی شو۔. 'ستیمیو جیتے' وچ حصہ لیا اتے دھیاں نوں بچاؤن دا سنیہا دتا
رچناواں ==
شعری ونگی
1. بہت ہی ہسدیاں نے کڑیاں سولھویں سندھوری سال وچ بناں گلوں ہی دیوالی دے اناراں وانگ کھڑ-کھڑ پیندیاں کہ پوناں وچ ہاسے دے لہریئے بنے جاندے نے
نکی جہی گل اُتے دوہریاں تیہریاں چوہریاں ہندیاں کہ دیکھن والیاں اکھاں کدی گھوردیاں، کدی مسکان لگ پیندیاں نے اک دوجی دے کنّ وچ نکی جہی سرگوشی کرکے بکلاں وچ منہ لکا لیندیاں تے پھر مکی دیاں بھجدیاں کھلاں وانگ تڑ-تڑ کرکے اپنے-اپنے توں وی باہر ڈلھن لگدیاں نے کہ فضا وچ سجرے گڑ دی مہک گھل جاندی اے
ہسّ ہسّ کے دکھدیاں وکھیاں وچ مکیاں دے کے انج ' ہائِ نی میں مرگی۔.نی میں مرگی ' کردیاں نے چندریاں کہ باقی ساری عمر کتوں نہ کتوں مریاں ہی رہندیاں نے
2.
مینوں لے دے سجن کھٹی لوئی ! لوئی سرھوآں دی پیلے رنگ دی نیلامی ہوئی ! لوئی سرھوآں دی
کس مرزے نے کھیت ایہہ واہیا ؟ دل بیج دے وچ رلایا ہن کھڑ کے ونڈے کھشبوئی، لوئی سرھوآں دی مینوں لے دے سجن کھٹی لوئی ! لوئی سرھوآں دی
ایہہ تاں سچڑے وعدے نے پگے پھلّ سونے دے دھرتی 'چوں اگے پیلے موتیاں وچ پروئی ! لوئی سرھوآں دی لے دے! لے دے سجن کھٹی لوئی! لوئی سرھوآں دی
3.
کنک چھولیاں دا کھیت،جی نسریگا ہولی ہولی بابل دھرمی دا دیس، جی وسریگا ہولی ہولی…
اسیں موہ دیاں چھراٹیاں نوں پچھے چھڈّ آئیاں اسیں امڑی دے کالجے دا رگّ وڈھّ لیائیاں وگے ہنجھوآں دا چیتا، جی بکھریگا ہولی ہولی بابل دھرمی دا دیس، جی وسریگا ہولی ہولی
ترناوا
ترناوا سلویکیا دی اک تھاں اے۔
این جی سی 15
این جی سی 15 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
براتسلاوا
گٹھ:سلویکیا گٹھ:سلواکیہ گٹھ:سلواکیہ دے شہر گٹھ:سلواکیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
تبتی ٹکا
تبتی ٹکا 1941 تک تبت دی کرنسی سی۔ چین دے تبت اُتے مَل مارن مگروں ایتھے چینی کرنسی رائج کر دتی گئی۔ پہلاں 1763/1764 تے 1785 تے 1791 توں 1948 تک بڑی تعداد چ تبتی ٹکےآں دے ٹھیپے بݨائے گئے۔
گٹھ:کرنسی گٹھ:تبت گٹھ:تبت دی تریخ
لال غزال
لال غزال گانواں ٹبر دے اک نکے ٹبر غزالاں دا اک جانور اے۔
ترینشن
ترینشن سلویکیا دی اک تھاں اے۔
بھارتی دیال
بھارتی دیال (جم دسمبر 1961، شمالی بہار دے دربھنگا ضلعے وچ سمستیپور وکھے ) اک بھارتی کلاکار اے۔ جسدی خاص مہارت مدھوبنی کلا وچ اے۔
کم
چھوٹی عمر توں ہی اوہ اپنی ماں اتے دادی توں مدھوبنی مصوری سکھی۔ اوہ 1984 توں اپنی پیشہ ور سرگرمی دے روپ وچ پیشہ کردی رہی۔ سائنس وچ اپنی رسمی سکھیا دے بعد اس نے متھلا وچ روائتی کلا وچ نوینتا لیاؤن دی کوشش کیتی اتے نویں دلی وچ اس نے آرٹ سٹوڈیؤ قایم کیتا۔ اسنے اپنے علاقے دیاں خواتین کلاکاراں دی مدد کرن لئی ذمہ واری لئی اتے اوہناں دے کم نوں عام دی اگوائی کیتی۔
دیال نے جدید میڈیا جویں کہ اکریلک ( تیزابی ) اتے کینوس دی ورتوں کردے روائتی مدھوبنی کلا نوں ہم عصر روپ دتا اے۔ اس نے قدرتی، سبزی-مشتمل رنگاں دے نال چتر بنائے۔ اس نے اپنے چتراں وچ کرشنا اتے رادھا دے چرتراں راہیں ادکھّ "پیار، کھچّ اتے امن" نوں بیانیا اے۔
نمائشاں
دیال نے قومی اتے قومانتری طور تے اپنے کم دیاں کئی پردرشنیاں دا انعقاد کیتا سی۔ 1995 وچ فرینچ ٹیلیوژن تے مدھوبنی کلا دا شو دکھایا گیا سی۔ جون 2015 اتے جون 2016 دے وچکار کینوس اتے اکریلک ( تیزابی ) نال بنائے چتراں نوں میوزیم آف سیکرڈ آرٹ ولوں منعقد کیتا گیا سی۔
دیال دے ستّ مدھوبنی چتر، جو ہم عصر جدید موضوعاں دے نال روائتی کلا دا سمیل ہن جو کہ د نیو بہار کتاب وچ شامل اے۔ کتاب دے کور اپر اک لڑدی دا چتر جو "عورتاں دے شکتیکرن اتے سکھیا" نوں درساؤندا اے اتے اک مچھی اے جو "سترنگی کھیتی باڑی" دے وچار نوں ظاہر کردی اے جاں کھیتی باڑی دے سنجوگ نوں درساؤندی اے۔ کتاب دے لکھاری این۔دے۔ سنگھ اتے نکولس سٹرن نے کیہا اے کہ "ہم عصر موضوع اُتے بھارتی دی روائتی سٹائل دی ورتوں مدھوبنی کلا نوں پنر سرجیت کرن وچ یوگدان پا سکدی اے۔