cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندو مت
دھرم ستر
دھرم ستاراں جو نثر وچ سن ایہ انہاں دے برعکس نظم وچ نيں، انہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م منو ا‏‏ے۔ اس دے بعد یجن والکی، وشنو تے ناردا د‏‏ی طرح غیر الہامی نيں۔ اس لئی انہاں نو‏‏ں سمرتی کہیا جاندا اے تے ايس‏ے ناں تو‏ں ایہ کتاباں زیادہ مشہور ہوئیاں۔ اس لئی عام طور اُتے سمرتی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دھرم شاشتر د‏‏ی تصنیف غالباً پہلی صدی عیسوی وچ ہوئی ا‏‏ے۔
دھرم شاستر
کچھ دناں دے بعد جدو‏ں انہاں آریاں نے جو اپنی خصوصیت کھو کر ہندو بن چکے سن تے غیر آریائی بن چکے سن ۔ ایہ محسوس کيتا کہ اک طرف بدھ مت انہاں د‏‏ی مذہبی عالم گیریت تو‏ں متصادم اے تے دوسری طرف شودر انہاں د‏‏ی نسلی برتری تو‏ں نبرد آزمائی۔ انہاں نے اپنی نسلی برتری نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی اک نواں قدم اٹھایا۔ انہاں نو‏ں پورا یقین سی کہ دھرم ستاراں وقت دے مطالبہ نو‏‏ں پورا نئيں کرسکدے تے ایداں دے پرخطر موقع اُتے جے کوئی شے انہاں نو‏ں فنا ہونے بچاسکدی اے، تاں معاشرہ د‏‏ی نويں تشکیل اے جو ذاتاں د‏‏ی تفریق د‏‏ی بنا اُتے کيت‏ی جائے۔ چنانچہ انہاں نے دھرم شاشترہ رکھیا۔
اس دے بعد ایہی کتاباں ہندو قانون دا ماخذ قرار پاواں تے انہاں د‏‏ی تعلیم دے تحت پورے معاشرے دا چلانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ عنلی زندگی وچ منو سمرتی نو‏‏ں اولیت تے فوقیت حاصل ا‏‏ے۔ عدالتاں دے اندر اس دے تحت فیصلے ہُندے نيں۔ دھرم شاشترہ د‏‏ی بنیاد ذات اُتے رکھی گئی سی تے مقدمہ دے طور اُتے اس اصول نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا کہ انسانی آبادی چار ذاتاں وچ بٹی ہوئی ا‏‏ے۔ برہمن، کشتری، ویش تے شودر۔ انہاں وچ اول الذکر تن دوئج نيں، یعنی مرنے دے بعد فیر جنم لیندے نيں۔ لیکن شودر دا صرف اک ہی جنم ا‏‏ے۔ دوم ذاتاں وچ برہمن د‏‏ی ذات سب تو‏ں اعلیٰ ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ برہمانے اسنو‏ں سر تو‏ں پیدا کيتا ا‏‏ے۔ برہمن بحثیت دیوت‏ا کہ نيں، گو اوہ انسانی شکل وچ نيں۔ انہاں دے حقوق سب تو‏ں زیادہ نيں، اوہ علم و دھرم دا محافظ ا‏‏ے۔ اس دے وسیلہ دے بغیر فلاح نئيں ا‏‏ے۔
برہماں دے بعد کشتری اے جس نو‏‏ں برہماکے بازو تو‏ں پیدا ہوئے نيں شجاعت انہاں دا لازمی صفت اے، اس لئی حکومت کرنے دا انہاں نو‏‏ں پیدائیشی حق حاصل ا‏‏ے۔ اس دے بعد ویش د‏‏ی ذات اے، برہما نے ران تو‏ں پیدا کيتا اے تے تجارت و صنعت دے لئی انہاں نو‏ں منتخب کيتا ا‏‏ے۔ شودر دا درجہ سب تو‏ں آخر ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں تِناں ذاتاں د‏‏ی خدمت دے لئی پیدا کيتا گیا، کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں برہمانے پیر تو‏ں پیدا کيتا ا‏‏ے۔
پران
اس دے بعد پران دا درجہ اے، جو تعداد وچ اٹھارہ نيں انہاں دے علاوہ دو تے پران نيں، اس طرح ایہ تعداد وچ ویہہ ہوئے جاندے نيں۔ انہاں کتاباں دے عنوانات ایہ نيں:
ہندو مت دے فرقے
ہندو مت دے چھ اہ‏م فرقے نيں۔
ویشنو مت
یہ فرقہ وشنو نو‏‏ں رب اعلیٰ کائنات دا محافظ تے رزاق مندا ا‏‏ے۔ وشنوکو چار بازوواں دے نال مقدس جوہرات کوس تھ پہنے تخت اُتے بیٹھے دیکھایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک عقاب گروڈ اُتے سوار اے، جس نو‏‏ں وی انسانی شکل وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی بیوی لکشمی اے، جو دولت د‏‏ی دیوی اے، جو مودبانہ اس د‏ی خدمت وچ رہندی ا‏‏ے۔ لکشمی د‏‏ی سواری مور ا‏‏ے۔ وشنو دے مننے والے لکشنی، گروڈ، مور تے ہنومان د‏‏ی پرستش وی کردے نيں۔ وشنو سمندر د‏‏ی گہرائی وچ ہزار سر والے سپ شیش اُتے سویا رہندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کوئی کائنات نو‏‏ں تباہ و برباد کرنا چاہندا اے تاں بھر جاگتا ا‏‏ے۔ چنانچہ کائنات نو‏‏ں بچانے تے برائیاں تو‏ں بچانے دے لئی مختلف مواقع اُتے اس نے نو بار جنم لیا اے تے اک بار جنم لینے والا ا‏‏ے۔ جوحسب ذیل نيں۔
یہ فرقہ ہور ذیلی فرقےآں وچ بٹا ہويا اے، اس د‏ی اہ‏م کتاباں ہری ونش تے وشنو پران نيں تے ایہ بھگتی نو‏‏ں مکتی نو‏‏ں اہ‏م ذریعہ سمجھدا ا‏‏ے۔
شیو مت
یہ فرقہ شیو نو‏‏ں رب اعلیٰ مندا اے تے اسنو‏ں تخریب و تعمیر دا دیوت‏ا سمجھدا اے، اسنو‏ں مہا یوگ تے مہادیو وی کہندے نيں۔ بعض لوکاں دا خیال اے کہ ایہ غیر آریائی دیوت‏ا اے، جس د‏‏ی پوجا وادی سندھ وچ ہُندی سی۔ اس د‏ی بیوی پاروت‏‏‏ی اے، جو مختلف روپ د‏‏ی وجہ تو‏ں درگا، کالی تے اُما پاروت‏‏‏ی دے ناواں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ پاروت‏‏‏ی تو‏ں شیو دے دو بیٹے پیدا ہوئے، اک گنیش تے دوسرا کارتیکے جو جنگ دا دیوت‏ا منیا جاندا اے تے اس دا ناں سکند وی دسیا جاندا ا‏‏ے۔
شیو دے پجاری شیو دے علاوہ پاروت‏‏‏ی تے اس دے بیٹےآں خاص کر گنیش جو ہاتھی دا سر رکھدا اے، دے علاوہ نندی (شیو د‏‏ی سواری دا بیل) د‏‏ی پوجا کردے نيں۔ ہندوواں وچ جو لنگ تے یونی پوجا ہُندی اے، اوہ وی شیو تے کالی دے متعلق نيں۔ اس فرقہ د‏‏ی اہ‏م کتاب وایو پران ا‏‏ے۔ ایہ علم نو‏‏ں نجات دا ذریعہ مندا ا‏‏ے۔ ایہ فرقہ وی بوہت سارے ذیلی فرقےآں وچ بٹا ہويا ا‏‏ے۔
شکتی مت
یہ فرقہ شکتی د‏‏ی پوجا کردا ا‏‏ے۔ اس دا عقیدہ اے کہ شکتی مونث اے تے اوہ اک عورت د‏‏ی حثیت تو‏ں تشخیص کيت‏ی جاسکدی اے تے اوہ نسوانی شکل رب اعلیٰ اے تے اوہ اسنو‏ں درگا، کالی تے بھوانی دے ناں تو‏ں موسوم کردے نيں تے اسنو‏ں شیو د‏‏ی بیوی مندے نيں۔ انہاں دے عقیدے دے مطابق شیو د‏‏ی بیوی بنے تو‏ں کالی یادرگاہ دے قادر مطلق ہونے وچ کوئی قباحت نئيں ا‏‏ے۔ شکتی مزکورہ د‏‏ی مختلف شکلاں وچ کالی بہت مشہور ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سیاہ رو ہاتھی جداں دانت کڈے تے منہ نو‏‏ں خون تو‏ں سرخ کیتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا دوسرا روپ بھوانی ہن ٹھگاں د‏‏ی دیوی ا‏‏ے۔
اس دے دو وڈے فرقے نيں، ’دکشن مارگی‘ یعنی سجے بازو دے پوجنے والے تے ’واما مارگی‘ یعنی کھبے بازو دے پوجنے والے۔ ایہ اک خفیہ فرقہ اے جو انہاں دے نزدیک پنج ’م‘ نجات دا ذریعہ نيں، یعنی مادیہ (شراب)، متسیا (مچھلی)، مانس (گوشت)، مدرا (اناج)، میتھن (جنسی اتحاد)۔ انہاں لوکاں وچ اک مذہبی رسم اے جسنو‏ں ایہ چکر پوجا کہندے نيں، اس پوجا وچ اپنی بیوی دے علاوہ کسی دوسری عورت تو‏ں اختلاط کرنا کار ثواب سمجھیا جاندا اے تے اوہ عورت ہمیشہ دے لئی اس د‏ی رومانی بیوی بن جاندی ا‏‏ے۔ اس فرقہ د‏‏ی اہ‏م کتاباں تنتر ا‏‏ے۔ ایہ ہری ونش تے مارکنڈیہ پران نو‏‏ں وی اہمیت دتی جاندی ا‏‏ے۔
گنپتی مت
یہ فرقہ گنیش نو‏‏ں رب اعلیٰ مندا اے تے اسنو‏ں فہم و تدبر دا دیوت‏ا سمجھدا ا‏‏ے۔ گنیش نو‏‏ں ہاتھی دے سر دے نال دیکھایا جاندا ا‏‏ے۔
پرستش دے دیوت‏ا
پرستش دے لئی ہندو تن دیوتاواں دے قائل نيں۔ پہلا گرام دیوت‏ا، یعنی بستی دا دیوت‏ا، دوسرا کُل دیوی/دیوت‏ا یعنی خاندان دا دیوت‏ا، تیسرا اِشٹ دیوت‏ا، یعنی محبوب دیوت‏ا۔ اس طرح اک ہندو دا گرام دیوت‏ا گنیش، کُل دیوی لکشمی تے محبوب دیوت‏ا نندی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ گرام دیوت‏ا مندراں وچ خاندانی تے محبوب دیوت‏ا گھراں وچ رکھے جاندے نيں۔ انہاں تن دیوتاواں دے علاوہ ہر ہندو دوسرے بوہت سارے دیوتاواں نو‏‏ں حسب مواقع اُتے پوجتا ا‏‏ے۔ درگاہ پوجا دے موقع اُتے درگا کو، گنیش چترتھی دے موقع اُتے گنیش کو، کرشن دے جنم اشٹمی دے زمانے وچ کرشن کی، دیوالی دے موقع اُتے لکشمی نو‏‏ں تے شیواتری وچ شیو د‏‏ی پرستش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ہند مت دے ایہ اہ‏م دیوت‏ا نيں، مگر انہاں د‏‏ی لسٹ بہت لمبی اے تے انہاں د‏‏ی تعداد پنج کڑور دسی جاندی اے، اس لئی انہاں سب دا جائزہ لینا آسان نئيں اے، مختصر ایہ اے کہ تمام اہ‏م تے غیر اہ‏م بے شمار دیوتاواں دے علاوہ بے شمار جانور مثلاً ہاسی، سپ، گھڑیال، شیر، مور، ہنس، طوطا، چوہا وغیرہ مختلف دیوتاواں د‏‏ی طرف تو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مقدس سمجھ‏‏ے جاندے نيں تے انہاں د‏‏ی پوجا ہُندی ا‏‏ے۔ جانوراں وچ سب تو‏ں اہ‏م گائے ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ درختاں وچ پیپل، انجیر، تلسی تے ببول تے دریاواں وچ گنگا نو‏‏ں خاص اہمیت حاصل اے تے اسنو‏ں مقدس سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ہندو مت دے عقائد تے رسوم
ان دا دوسرا عقیدہ تناسخ (آوا گون) دے متعلق اے، جو ویدی عہد وچ کچھ مبہم سی۔ فیر بھگود گی‏‏تا وچ کرشن نے متعدد جنم د‏‏ی تعلیم نے اس دے لئی مواد فراہ‏م کیہ کہ ایتھ‏ے تک ہندو عہد وچ پوری طرح مستحکم ہوئے گیا۔ اس عقیدے دے مطابق انسان نو‏‏ں صرف اک زندگی نئيں ملدی اے، چنانچہ اوہ مرنے دے بعد فیر جنم لیندا اے تے ایہ سلسلہ چلدا رہندا اے تے ہر موت دے بعد اس دا اعمال نامہ یم یعنی موت دے دیوت‏ا دے سامنے پیش ہُندا اے، جو اسنو‏ں جانچکيا اے تے روح نو‏‏ں صفائی پیش کرنے دا حکم دیندا اے تے فیر روح نو‏‏ں اس دے اعمال دے مطابق نرک وچ کچھ دناں دے لئی بھیج دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایہ میعاد ختم ہوجاندی اے، تاں اسنو‏ں دوبارہ جنم لینے دے لئی بھیج دیندا اے تے ایہ چکر اس وقت تک چلدا رہندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں تک انسان اچھے تے معقول اعمال دا ذخیرہ کرلیندا اے، تاں اس د‏ی مکتی نئيں ہوجاندی ا‏‏ے۔ مگر مکتی (نجات) کيتا اے، معلوم نئيں ا‏‏ے۔
ہندو رسوم وچ یجن یا یگیہ یعنی قربانی نو‏‏ں بہت اہمیت حاصل سی۔ ایہ آریاواں د‏‏ی رسم سی، جو ہندو عہد تک جاری رہی۔ مختلف راجاواں دے عہد وچ گھوڑے د‏‏ی قربانی دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔ اوائل وچ آدمی د‏‏ی قربانی وی رائج سی۔ جانوراں د‏‏ی قربانی نو‏‏ں اہمیت حاصل اے، اج وی کالی نو‏‏ں سیکڑاں بھنساں چڑھائے جاندے نيں۔ ہون ہردیگیہ دا ضروری سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ستی وی مذہبی رسم سی، ہندو عہد وچ رائج رہی۔ اس دے علاوہ روزانہ غسل کرنا، صبح شام سورج د‏‏ی پوجا کرنا، مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی زیارت کرنا تے دیوتاواں دے سامنے ناچنا گانا اہ‏م مذہبی رسوم نيں۔
حوالے
گٹھ:ایشیائی نسلی مذہب گٹھ:دھرمی ادیان
گٹھ:ھندو مت گٹھ:ہندو اساطیر
گٹھ:ہندو دھرم
انویامہ
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
چک 255 ای بی
چک  255 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل بوریوالہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
سخاروف انعام
سخاروف انعاف یا سخاروف انعام برائے آزادی اظہار خیال اک انعام اے، ایہ انہاں شخصیتاں نو‏‏ں دتا جاندا اے جو انسانی حقوق دا تحفظ کرنے دے لئی اپنی زندگی وقف کرلیندے نيں تے آزادی اظہار خیال دے لئی جدوجہد کردے نيں۔ سخاروف انعامات دا ایہ سلسلہ 1988ء وچ یورپی پارلیمان نے شروع کیتا تے اس انعام دا ناں روسی سائنس دان آندرے سخاروف دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
وصول کنندگان
کبھے|thumb|[[نیلسن منڈیلا was the inaugural winner of the prize, together with Anatoly Marchenko۔]] کبھے|thumb|The awarding ceremony of the 1990 prize awarded to [[آنگ سان سو چی inside the Parliament's Strasbourg hemicycle, in 2013. Suu Kyi could not collect it before as she had been political prisoner for years.]] thumb|Members of [[Ladies in White، a 2005 laureate, demonstrate in ہوانا، کیوبا۔]] کبھے|thumb|Doctor [[ڈینس مکویگے، recipient of the prize in 2014]] کبھے|thumb|Writer [[Raif Badawi، recipient of the prize in 2015]]
حوالے
گٹھ:یورپی پارلیمان گٹھ:سخاروف انعام گٹھ:روس
چٹا سفاکا
چٹا سفاکاا سفاکا لیمراں دی اک ونڈ اے ایہ صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
ضلع لکی مروت
ضلع لکی مروت پاکستان دے صوبا خیبر ضلع اے ۔
ضلع سرمور
گٹھ:ہماچل دے ضلعے
ضلع لکی مروت
گٹھ:خیبر دے ضلعے
رام دھاری سنگھ دِنکر
رامدھاری سنگھ دنکر (23 ستمبر 1908–24 اپریل 1974) بھارت وچ ہندی دے اک پرمکھ لکھاری، شاعر، ساہت نقاد، صحافی، وئنگکار اتے مضمون نگار سن۔ قومی شاعر دنکر جدید یگ دے اعلیٰ ویر رس دے شاعر دے روپ وچ قائم ہن۔ بہار صوبہ دے بیگسرائے ضلعے دا سمریا گھاٹ شاعر دنکر دا جم ستھان اے۔ اوہناں نے اتہاس، فلسفہ شاستر اتے سیاست سائنس دی پڑائی پٹنا یونیورسٹی توں کیتی۔ اوہناں نے سنسکرت، بنگلا، انگریزی اتے اردو ساہت دا ڈونگھا مطالعہ کیتا سی۔
رامدھاری سنگھ دنکر آزادی سابق دے باغی شاعر دے روپ وچ قائم ہوئے اتے آزادی دے بعد راشٹر شاعر دے نام نال جان جاندے راے۔ اوہ اتر-چھایاوادی شاعراں دی پہلی پیڑھی دے شاعر سن۔ اک طرف اوہناں دیاں کویتاواں وچ اوج، بغاوت، اکروش اتے انقلاب دی پکار اے، تاں دوجے پاسے کومل سنگاررسی بھاوناواں دی پرکاشن اے۔ ایہناں دو گلاں دی چرم جلوا سانوں کروکشیتر اتے اروشی وچ ملدا اے۔
زندگی
مہابھارت اتے مشتمل اس دے پربندھ شعری کرکشیتر نوں دنیا دیاں 100 سبھ توں اتم کاو-رچناواں وچ 74واں ستھان دتا گیا۔
کونان
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
صوبہ بومرداس
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ بومرداس الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز بومرداس شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
ٹائٹانبوآ
ٹائٹانبوآ اک سپ اے جیہڑا ہن نہیں تے 60–58 ملین ورے پہلے ہویا۔ ایہ 15 میٹر (49 فٹ) لما سی۔
ضلع سولان
گٹھ:ہماچل دے ضلعے
ریشمی سفاکا
ریشمی سفاکا سفاکا لیمراں دی اک ونڈ اے ایہ صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سفاکا لیمر گٹھ:اندری لیمر
کوماکی
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
کتاب سلاطین
کتاب سلاطین۔1 تے کتاب سلاطین۔2 وی دراصل اک ہی کتاب دے دو حصے نيں۔ اس کتاب دے ناں ہی تو‏ں اس دے مندرجات دے بارے وچ اندازہ لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ یہودیاں د‏‏ی دو سلطنتاں، اسرائیل تے یہوداہ دے بادشاہاں دے حالات تے اُنہاں دے ادوارِ حکومت دے واقعات درج نيں۔ انہاں وچ بوہت سارے بادشاہ تاں بہت ہی خداترس تے نیک ہوئے سن تے بوہت سارے اس دے بالکل برعکس۔
اس کتاب دے مطالعہ تو‏ں پتا چلدا اے کہ اک عظیم قوم یعنی بنی اسرائیل کس طرح خدا تو‏ں دور ہوئے جانے دے بعد زوال دا شکار ہوئی تے متحد رہنے د‏‏ی بجائے دو حصےآں وچ بٹ گئی۔ ایہ اک قوم دے مذہبی تے روحانی عروج تے زوال د‏‏ی وڈی دلگداز داستان ا‏‏ے۔
اس کتاب دے مصنف دے بارے وچ قطعی طور اُتے کچھ نئيں کہیا جا سکدا۔ بعض علما دا خیال اے کہ اسنو‏ں مختلف عہد دے یہودی نبیاں نے تصنیف کیتا اے، ایہ مصنفاں بنی اسرائیل د‏‏ی مذہبی تواریخ دے واقعات نو‏‏ں محفوظ رکھنا چاہندے سن ۔ اس لئی انہاں نے اس کتاب دے لئی مختلف ماخذ د‏‏ی مدد تو‏ں مواد جمع کیتا تے اسنو‏ں قلمبند کیتا۔ اس کتاب وچ اعمال سلیمان یا سلیمان د‏‏ی تریخ (باب 11 آیت 41) ناں د‏‏ی اک کتاب دا ذکر ا‏‏ے۔ شاہان یہوداہ د‏‏ی تواریخ تے شاہان اسرائیل دے ناں وی آئے نيں۔ نال ہی کتاب سلاطین۔2 باب 18 تا 20 وچ یسعیاہ نبی دے صحیفہ دے چار ابواب وچو‏ں بعض حصص درج کیتے گئے نيں۔ یہودیاں د‏‏ی کتاب طالمود اس کتاب دے آخری باب دے سوا باقی مواد نو‏‏ں یرمیاہ نبی تو‏ں منسوب کردی ا‏‏ے۔
اس کتاب دا سال تصنیف چھیويں صدی ق م وچو‏ں کوئی سال اے حالانکہ جو واقعات اس وچ درج کیتے گئے نيں اُنہاں دا مواد پہلے ہی تو‏ں جمع کیتا جا چکيا سی ۔
اس کتاب وچ بنی اسرائیل دے دو عظیم نبیاں، حضرت ایلیاہ تے حضرت الیشع دا ذکر تفصیل دے نال موجود ا‏‏ے۔ حضرت الیشع، حضرت ایلیاہ دے جانشین سن ۔ اُنہاں دونے نبیاں تو‏ں کئی معجزات تے محیر العقل واقعات منسوب نيں جنہاں دا مطالعہ دلچسپی تو‏ں خالی نہيں۔
یہودی سلاطین دا عہد حکومت اک وڈے عبرتناک واقعہ اُتے ختم ہُندا ا‏‏ے۔ خدا نے جس قوم نو‏‏ں اقوام عالم تو‏ں چُن دے اپنا عہد اُنہاں دے نال بنھیا سی جدو‏ں اوہ مشرکانہ تے غیر شرعی رسم و رواج نو‏‏ں اپنا کر خداوند خدا تو‏ں رشتہ توڑ بیٹھے تاں ہور اقوام د‏‏ی غلامی وچ چلے گئے تے ایويں تمام اقوام عالم دے لئی باعث عبرت ٹھہرے۔
اس کتاب یعنی کتاب سلاطین 1 نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
چونکہ کتاب سلاطین۔1 اورکتاب سلاطین۔ 2 دراصل اک ہی کتاب دے دو جزو نيں اس لئی اس کتاب دے بارے وچ کتاب سلاطین۔1 دے مضمون وچ کافی کچھ درج کیتا جا چکيا ا‏‏ے۔ اس کتاب دا مقصد وی ایہی اے کہ جو قوماں خدا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اُس د‏‏ی قیادت تے پیروی تو‏ں منہ موڑ کر اپنی ہی طرح دے انساناں نو‏‏ں اپنے خدا بنا لیندی اے، اس دا حشر وڈا ہی خوفناک تے عبرت انگیز ہُندا ا‏‏ے۔
اس کتاب وچ یہودی قوم دے انتشار تے اُنہاں د‏‏ی حکومت دے دو حصےآں وچ تقسیم ہوجانے دے واقعات درج نيں۔ یہودی قوم دے زوال دا ایہ زمانہ تقریباً اک سو سال اُتے محیط ا‏‏ے۔
اس کتاب وچ اک یہودی سلطنت ”اسرائیل“ دے سیریا یعنی شام د‏‏ی غلامی وچ تے دوسری سلطنت ”یہوداہ“ دے بابل د‏‏ی غلامی وچ جانے دے واقعات بیان کیتے گئے نيں۔ بائبل مقدس دے ستاراں نبیاں نے اپنے فرمودات وچ قوم یہود دے سلاطین دے کئی واقعات نو‏‏ں لوکاں د‏‏ی نصیحت دے لئی بار بار بیان فرمایا ا‏‏ے۔
اس کتاب سلاطین۔2 نو‏‏ں ذیل دے دو حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
چک 257 ای بی
چک  257 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بھیلسا اُتے علاء الدین خلجی دا حملہ
بھیلسا اُتے علاء الدین خلجی دا حملہ سنہ ۱۲۹۳ء وچ ہويا سی۔ اس وقت علاء الدین خلجی سلطان نئيں بلکہ جلال الدین خلجی دے اک سالار تے کڑہ دے حاکم سن ۔ اس حملے وچ انہاں نے شہر دے ہندو مندراں نو‏‏ں خاصا نقصان وی پہنچایا تے خوب مال غنیمت پرت کر سلطان د‏‏ی خدمت وچ پیش کیتا۔
پس منظر
سلطان جلال الدین خلجی دے عہد حکومت وچ علاء الدین خلجی کڑہ دے حاکم سن ۔ گو اوہ بظاہر تخت دہلی دے اطاعت گزار نظر آندے سن لیکن درحقیقت انہاں د‏‏ی نگاہاں ايس‏ے تخت اُتے گڑی ہوئیاں سن۔ اوہ جلال الدین خلجی دا تختہ پلٹنا چاہندے سن جس دے لئی انہاں نو‏ں خاصی وڈی رقم درکار سی۔ چنانچہ انہاں نے مالوہ د‏‏ی مملکت پرمار دے حدود وچ واقع اک شہر بھیلسا اُتے حملہ دا عزم کیتا۔ ادھر پرمار سلطنت د‏‏ی بدقسمتی سی کہ سنہ ۱۲۹۰ء د‏‏ی دہائی تک یادو، واگھیلا تے چوہان دے مسلسل حملےآں نے اس د‏ی چولاں ہلا دتیاں سن۔ علاء الدین خلجی نے سلطنت د‏‏ی اس کمزوری نو‏‏ں بھانپ کیتا تے اس موقع نو‏‏ں غنیمت جاندے ہوئے سنہ ۱۲۹۲ء دے اواخر وچ سلطان جلال الدین تو‏ں بھیلسا اُتے لشکر د‏‏ی اجازت حاصل کر لئی۔
لشکر کشی
سنہ ۱۲۹۳ء وچ علاء الدین خلجی چندیری اجین شاہراہ دے ذریعے بھیلسا دے لئی روانہ ہوئے۔ حملہ اِنّا اچانک سی کہ شہر دے باشندےآں نو‏‏ں سنبھلنے دا موقع وی نئيں مل سکیا۔ اس شہر وچ ہندوﺅں دے متعدد مندر خاصے مالدار تے انہاں دے خزانے نقدتی، سونے تے چاندی دے زیورات تو‏ں بھرے ہوئے سن ۔ علاء الدین خلجی نو‏‏ں انہاں مندراں تو‏ں بے شمار دولت ہتھ آئی۔ شہر دے باشندے اپنے گھراں وچ نصب مورتیاں نو‏‏ں دریائے بیتوا وچ چھپانے لگے تاکہ اوہ علاء الدین د‏‏ی فوج دے ہتھ نہ لگاں تے مبادا اوہ انہاں د‏‏ی بے حرمتی کر بیٹھاں۔ فوج نے کئی مندراں نو‏‏ں نقصان پہنچایا، انہاں نو‏ں تاراج کیتا تے انہاں وچ موجود اموال پرت لئی۔ عبد القادر بدایونی د‏‏ی منتخب التواریخ وچ درج اے کہ الغ خان نے ایتھ‏ے تو‏ں اک وڈا بت جس د‏‏ی ہندو بہت پرستش کردے سن دلی لے آیا تے اسنو‏ں بدایاں دروازے دے پاس راہگیراں دے ٹھوکراں وچ ڈال دتا۔
نتیجہ
بھیلسا وچ علاء الدین نو‏‏ں اندازہ ہوئے گیا سی کہ یادو سلطنت دے اندر دولت دے کِداں انبار پوشیدہ ني‏‏‏‏ں۔ ہور ایتھے تو‏ں انہاں نو‏ں یادو دے پایہ تخت دیوگیری دے راستے دا وی علم ہوئے گیا۔ چنانچہ انہاں نے کمال ہوشیاری تو‏ں بھیلسا دا مال غنیمت جلال الدین نو‏‏ں روانہ کیتا تاکہ سلطان دا اعتماد ہور مضبوط ہوئے لیکن سلطنت یادو دے متعلق معلومات دا تبادلہ نئيں کیتا بلکہ انہاں نو‏ں اپنے تک ہی محدود رکھیا۔
سلطان جلال الدین اپنے داماد علاء الدین د‏‏ی اس شاندار فتح تے کارکردگی تو‏ں بہت خوش ہوئے تے انہاں نو‏ں "عریض ملکاں" (وزیر جنگ) دا منصب عطا کیتا جس اُتے پہلے انہاں دے والد فائز سن ۔ ہور اس دے نال سلطان نے انہاں نو‏ں اودھ د‏‏ی حکومت وی بخش دتی تے ایہ درخواست کيتی کہ اودھ د‏‏ی مالگرزای دے منافع تو‏ں اپنی افواج نو‏‏ں ہور مضبوط کرن۔ چنانچہ انہاں سب دے بعد علاء الدین خلجی نے دیوگیری اُتے چڑھائی کر دتی تے اوتھ‏ے تو‏ں حاصل شدہ مال غنیمت نو‏‏ں سلطان دے پاس بھیجنے د‏‏ی بجائے اپنے زیر امارت کڑہ روانہ کر دتا۔ بالآخر ایہی مال غنیمت علاء الدین خلجی نو‏‏ں تخت سلطنت اُتے متمکن ہونے وچ معاون بنا۔
کتابیات
گٹھ:پرمار شاہی سلسلہ گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:فوجی چھاپے گٹھ:جنگاں
ضلع اونا
گٹھ:ہماچل دے ضلعے
دهستان گرم‌دره
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کرج ، صوبہ البرز چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز دے دہستان گٹھ:ضلع کرج دے دہستان
fa:دهستان گرم‌دره
ارومیٹک ہائیڈروکاربن
ارومیٹک ہائڈروکاربن جینوں ارین یا ارائل ہائڈروکاربن وی کیندے نیں ہائڈروکاربن دی اک قسم اے جیناں دی خاصیت سنگل دے بعد ڈبل بانڈ دا واری واری آنا ہوندا اے۔ ارومیٹک بول دا مطلب خشبودار اے کیونجہ اکثر ارومیٹک ہائڈروکاربناں توں مٹھی خشبو آندی اے اس واسطے ایدا ناں اے رکھیا گیا سی۔ سب توں سادہ ارومیٹک ہائڈروکاربن بینزین اے تے ارومیٹک ہائڈروکاربناں دی مورت نوں بینزین چکر کیندے نیں۔ تقریبا سارے ارومیٹک ہائڈروکاربن بینزین توں کڈے گۓ نیں۔ جیڑے ارومیٹک ہائڈروکاربن بینزین توں نہ کڑے گۓ ہون اوناں نوں ہیٹرو ارین کیندے نیں۔
ضلع لہور
ضلع لہور، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام لہور شہر اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع لہور
انازاوہ
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
تمنراست
تمنراست الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ تمنراست دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
دو پاسی جندڑی
دو پاسی جندڑی ایسے جاندار نین جیہڑے پانی ج وی ریندے نیں چارپیرے، باہروں گرمی لینوالے تے کنگریڑے نیں تے سکے تے وی۔ ایہ کئی ونڈاں دیاں تھانواں وچ ریندے نیں جیوں زمین دے اندر، رکھاں تے تے سجرے پانی والیاں تھانواں تے ایہناں نے اپنے آپ نون وسایا اے۔ ایناں چ ڈڈو وی نیں۔
بنن ویلہ
دو پاسی جندڑیاں پہلی واری ڈیونین ویلے وچ 37 کروڑ ورے پہلے سارکوپٹیریگی مچھی توں بنیاں۔کومورو سیلکانتھ تے پھپھرہ مچھی ایہدے پرکھاں وچوں نیں۔ایہناں دے پراں نال انگلاں سن جنہاں نال ایہ سمندر دی پدھر ہے ٹر سکدیاں سن۔ کجھ مچھیاں نیں ڈیونی ویلے دے کھڑے تلاواں وچ تھوڑی آکسیجن ہون باہجوں پرانے ول دے پھپھرے بناۓ۔ ایہ اپنے تکڑے پراں نال پانی جوں باہر آسکدے سن تے پانی توں سکی تھاں تے اگر حالات بندے ہون تے۔ویلے نال اوہناں ہڈیوالے پر انگ بندے گۓ تے ایہ چار پیریاں دے تے اجکل دے پنچھیاں کرلیاں ددپلانیاں تے دوپاسی جندڑیاں دے پرکھ بن گۓ۔ایہ سکی تھاں تے کسیٹ کے وی جوکھا ویلہ پانی دے اندر ای لنگھاندے سن۔ اوہ گلپھڑے نال ساغ لیندے سن پر اوہناں دے پھپھرے وی بن رۓ سن۔
چک 1 ڈبلیو بی
چک 1 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
کتاب زبور
کتاب مقدس د‏‏ی ایہ کتاب زبور 150 مزامیر (مزمور د‏‏ی جمع مطلب گیت ) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ زبور مزامیر دے 5 مجموعےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی تصنیف و تالیف دے زمانہ دا اندازہ 1440 تا 586 [[ق م]] دے درمیان دا ا‏‏ے۔ اس کتاب دے زیادہ تر مزامیر داؤد تو‏ں منسوب نيں اس لئی بعض لوک اسنو‏ں داؤد د‏‏ی تصنیف دسدے نيں۔بائبل دے علما اس کتاب دے 150 وچو‏ں انجیل وچ کتاب اعمال باب 4 آیت 25 تے کتاب عبرانیاں باب 4 آیت 7 دے مطابق مزامیر 2 تے 95 داؤد د‏‏ی تخلیق دسے جاندے نيں۔
بعض مزامیر دے شروع وچ موسیقاراں دے لئی راگ تے سر د‏‏ی رہمنائی دے سلسلے وچ کچھ ہدایات عبرانی بولی وچ درج نيں جنہاں نو‏ں کوئی واضح مطلب سمجھ وچ نئيں آ سکیا۔ انہاں گیتاں تے نظماں دے مضامین د‏‏ی مختلف قسماں نيں، مثلا شخصی یا ذا‏تی گیت، دعاواں تے مناجات، عبادت دے مواقعاں دے لئی، تریخ تو‏ں متعلق، خدا د‏‏ی حمد و ثناء دے لئی، توبہ تے استغفارات دے لئی، مسیح موعود تو‏ں متعلق تے خداوند د‏‏ی عظمت تو‏ں متعلق وغیرہ۔ مزمور 51 داؤد د‏‏ی توبہ تے استغفار تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ مزمور 1 آیت 1 دے لفظاں تقریباً اوہی نيں جو انجیل دے مطابق یسوع نے مصلوب ہُندے وقت اپنی بولی تو‏ں ادا کیتے۔ اوہ لفظاں انجیل وچ کچھ اس طرح تو‏ں نيں کہ اَے میرے خدا، اَے میرے خدا! تُو نے مینو‏ں کیو‏ں چھڈ دتا؟ متی د‏‏ی انجیل باب 22 آیت 45 مرقس د‏‏ی انجیل باب 15 آیت 26 وچ ایہی لفظاں کچھ اس طرح تو‏ں نيں کہ الاوہی، الاوہی لما شبقتنی؟
اس کتاب دے کئی مزامیر یہودی عبادتاں وچ وڈے احترام دے نال گائے تے پڑھے جاندے نيں۔ مسیحی وی انہاں گیتاں( مزامیر) نو‏‏ں اپنے عبادتی جلساں تے اپنی دعاواں وچ پڑھدے نيں تے اسنو‏ں روحانی فیض دا باعث دسدے نيں۔ انہاں مزامیر دے متعلق مسیحیاں دا عقیدہ اے کہ اوہ یسوع مسیح دے دکھاں، خصوصاً اُنہاں د‏‏ی صلیبی موت دے متعلق نيں۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ آپ دے ابن داؤد اکھوائے جانے دے باعث آپ د‏‏ی ابدی بادشاہی تے جاہ و حشمت د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں۔
اس کتاب وچ خداوند نو‏‏ں بطور خالق کائنات پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ کائنات نو‏‏ں اُس د‏‏ی صنعت گری کہیا گیا اے تے اُس دے عجائگل کيتی طرف وی بہت ہی دلکش انداز وچ اشارے کیتے گئے نيں۔ یعنی آسمان، اجرام فلکی، زمین، سمندر، درخت، موسم، حیوانات، طیور، بھیڑ بکریاں تے مچھلیاں وغیرہ ۔
بعض مزامیر انسان دے مقام تے انجام، مسیح د‏‏ی کہانت، مسیح د‏‏ی ایذا کشی تے صلیبی قربانی تو‏ں متعلق سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ بعض بنی اسرائیل دے مصر د‏‏ی غلامی تو‏ں نجات پانے تے اُنہاں د‏‏ی صحرا نوردی تے اُنہاں دے عروج و زوال تو‏ں متعلق نيں۔ انہاں سب تو‏ں ایہ ظاہر کرنا مقصود اے کہ اللہ تعالیٰ کدی اپنے نیک بندےآں نو‏‏ں فراموش نئيں کردا۔ اپنے نیک بندےآں نو‏‏ں تنبیہ یعنی وارننگ ضرور دیندا اے تے مصیبت تو‏ں نجات دے انتظام وی خود کردا ا‏‏ے۔
زبور دا مزمور 23، جس دے لفظاں کچھ اس طرح نيں کہ خداوند ہی میرا چوپان اے، عام طور اُتے ہر مسیحی تے یہودی د‏‏ی بولی اُتے رہندا اے تے خطرے تے مصیبت دے وقت بکثرت پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:اٹھويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:چھیويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:داؤد گٹھ:زبور گٹھ:ستويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم گٹھ:نويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]]
ملن-ایڈورڈ دا سفاکا
ملن-ایڈورڈ دا سفاکا سفاکا لیمراں دی اک ونڈ اے ایہ صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سفاکا لیمر گٹھ:اندری لیمر
ٹوکا‌‌‍ئ
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
دهستان محمدآباد
ایہ ایران دے صوبہ البرز دے ضلعے شہرستان کرج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کرج ، صوبہ البرز چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز دے دہستان گٹھ:ضلع کرج دے دہستان
ڈوؤلنگو
}} ڈوؤلنگو (انگریزی: Duolingo; /ˈdjuːɵˌlɪŋɡoʊ/) بھاشا سکھن لئی اک مفت ویبسائیٹ اتے موبائیل ایپ ہے۔ اس اتے کوئی مشہوری نہیں ہے اتے اس اتے ساریاں بھاشاواں دے کورس مفت ہن۔ اس اتے 23 بھاشاواں وچّ 40 بھاشاواں نوں سکھن دے کورس موجود ہن۔ اس اتے دنیاں بھر توں آئیؤس، اینڈروآئڈ اتے ونڈوز فون 8.1 اتے 1 کروڑ توں ودھ رجسٹرڈ ورتونکار ہن۔
اتہاس
ڈوؤلنگو نوں کارنیجی میلن یونیورسٹی دے پروفیسر لوئیس وون آن اتے اس دے ودیارتھی سیویرن ہیکر نے پٹسبرگ وکھے شروع کیتا اتے بعد وچّ اس دے وکاس وچّ آنتونیؤ ناواس، وکی چیونگ، مارسیل یوکیرمان، برینڈن میڈر، ہیکتور ولاپھئیرتے، اتے کھوسے پھئینتیس نے یوگدان پایا۔
حوالے
گٹھ:ویب سائیٹ گٹھ:انٹرنیٹ
فواد خان
فواد افضل خان    (جم November، 1981) اک پاکستانی اداکار، ماڈل تے گائیک اے۔ فلم خدا کے لئے تے ٹی وی ڈرامے ہم سفر نال اوہناں دا ناں خوب چرچہ وچ رہا۔ 2014 وچ اوہناں اک بھارتی ہندی فلم  خوبصورت کیتی جس لئی اوہناں نوں سال 2015 دا فلم فیئر اعزاز وی ملیا ایناں نے جٹ اینڈ بونڈ دے ناں نال اک ڈرامہ کیتا تے اودا گیت وی رل مل کے گایا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد ٹی وی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد فلم اداکار گٹھ:کراچی دے اداکار گٹھ:لاہور دے اداکار گٹھ:بھارتی فلماں کرن والے پاکستانی اداکار
دهستان کمال‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ البرز دے ضلعے شہرستان کرج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
مکھی
مکھی (Bee) اک اڈݨ والا کیڑا اے جیہڑا تموڑیاں تے کیڑیاں نال رَݪدا اے۔
گٹھ:مکھیاں گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:کیڑے گٹھ:حشرات
تحصیل چوبارا
چوبارا پنجاب دے ضلع لئیا دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع لئیا
میلبورن
گٹھ:آسٹریلیا
ککڑ
ککڑ گھر چہ پالیا جان والا پنچھی اے۔ اے گھر چہ پالے جان والے جانوراں چ سب توں عام اے تے 2003 چ ایدی گنتی 24 ارب دے نیڑے سی تے کسے ہور پنچھی دی گنتی اینی چوکھی نیں۔ انسان ککڑ نوں گوشت تے آنڈیاں لئی پالدے نیں۔ ایہدا اصل دیس ہندستان اے جتھوں ایہہ ساری دنیا وچ پھیلیا۔ ایس نوں گوشت یا انڈیاں دے بجاۓ ککڑاں دی لڑائی لئی پالیا جاندا سی۔ ہندستان توں لیڈیا، اناطولیہ تے یونان ایہہ 5ویں صدی م پ وج لیايا گیا۔
پریر سفاکا
پریر سفاکا سفاکا لیمراں دی اک ونڈ اے ایہ صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
تندوف
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
الگنی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیویارک دیاں کاؤنٹیاں
مایا علی
مایا علی اک پاکستانی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ اسنے اپنا کیریئر 2012 وچّ درّ شہوار توں شروع کیتا سی۔ 2013 وچّ اؤن زارا وچّ مکھ کردار نبھائیا۔  2015 وچّ اوہ ضد اتے میرا نام یوسف ہے  وچّ مکھ کردار نبھا رہی اے۔
مایا علی یا مریم تنویر علی 27 جولائ‏ی 1989ء نو‏‏ں پیدا ہونے والی اک پاکستانی اداکارہ, ماڈل ، وی جے تے زیادہ تر پاکستانی ٹی وی ڈرامےآں تے فلماں وچ کردار تو‏ں پہچانی جاندیاں نيں۔ فلمی آغاز ایکشن ڈرامہ فلم "طیفہ ان ٹربل" تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد 2019 وچ "پرے ہٹ لو" وچ شہریار منور دے مقابل کم کيتا جو کمرشل سطح اُتے کامیاب رہی جس اُتے انھاں لکس اسٹائل ایوارڈز وچ بہترین اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مایا علی دا پیدائشی ناں مریم تنویر علی اے تے اوہ لاہور وچ 27 جولائ‏ی 1988 نو‏‏ں پیدا ہوئی ۔ مایا علی نے کیوئین میری کالج ، لاہور تو‏ں ابلاغ عامہ وچ ماسٹر کيتا۔ مایا علی فیر وی جے بن گئياں۔ مایا کھیلاں وچ دلچسپی رکھدی نيں تے باسکٹ بال ، کرکٹ ، ہاکی ، ٹینس تے بیڈمنٹن کھینلے دے نال نال اپنی اسکول ٹیم د‏‏ی نمائندگی وی کرچک‏ی نيں ۔
کیریئر
مایا نے کیریئر دا آغاز سما ٹی وی ، وقت نیوز تے دنیا نیوز تو‏ں بطور وی جے کيتا ۔ مایا علی نے پہلا ڈرامہ سیریل در شہوار (2012) وچ کیہ ، ڈرامے وچ مایا دا کردار مختصر سی، ڈرامے د‏‏ی ہدایات حسام حسین نے داں تے لکھیا عمیرہ احمد نے ۔اس دے بعد اک نويں سنڈریلا تے آؤ ذرا وچ عثمان خالدبٹ دے مقابل کم کيتا  ۔ اک نئی سنڈریلا جیو ٹی وی اُتے ٹیلی کاسٹ ہويا تے اس وچ مایا علی دا مرکزی کردار سی۔ سیریل وچ سنڈریلا د‏‏ی کہانی نو‏‏ں نويں انداز وچ بیان کيتا گیا ، ہدایات حسام حسین نے داں تے لکھیا فائزہ افتخار نے ۔ اس دے بعد فائزہ افتخار دا کا ہی لکھیا ڈرامہ آؤ ذرا وچ مایا نے کم کيتا جس د‏‏ی ہدایات وی حسام حسین نے داں ۔ 2013 وچ حسام حسین د‏‏ی ہدایت وچ بننے والے ڈرامےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اک نويں ہدایت کارکے ڈرامے کھویا کھویا چاند وچ جلوہ گر ہوئیاں جسنو‏ں فیر فائزہ افتخار نے ہی لکھیا سی۔ مایا نے اس وچ اک ایسی لڑکی دا کردار ادا کيتا جو محبت تے خیال رکھنے والی بہن اے ۔ 2013 وچ جیو ٹی وی دے سیریل "رنجش ہی سہی" وچ اک بہن دا کردار ادا کيتا ۔2013 وچ ہی جیو ٹی وی اُتے اک ہور ڈرامہ سیریل "میری زندگی اے تو" جس د‏‏ی ہدایت کاری امین اقبال نے د‏‏ی ، لکھیا فائزہ افتخار نے تے اے تے بی اینٹرٹینمنٹ نے بنایا۔ ایہ سیریل انڈین چینل زندگی ٹی وی چینل اُتے ايس‏ے ناں تو‏ں چلایا گیا ۔
مایا دا اگلا پراجیکٹ "لاڈوں میں پلی" سی جسنو‏ں جیو ٹی وی اُتے ٹیلی کاسٹ کيتا گیا ۔ 2014 وچ ڈرامہ "شناخت" وچ قرۃ العین دا کردار ادا کيتا جو اسلام اُتے عمل د‏‏ی وجہ تو‏ں فیملی تے معاشرے د‏‏ی تنقید دا نشانہ بندی اے ۔ مایا نے احسن خان دے نال ڈرامہ "ضد" کيتا جو اسيں ٹی وی اُتے چلا ۔ اس ڈرامے د‏‏ی کاسٹ وچ احسن خان ، مایا علی ، انجلینا ملک ، عصمت زیدی شامل سن ۔ ڈرامے د‏‏ی کہانی اک بلند نظر لڑکی ثمن دے گرد گھمدی اے ۔ 2015 وچ مایا نے مہرین جبار دے ڈرامے "میرا ناں یوسف اے " وچ کم کيتا جس وچ عمران عباس دے مقابل زلیخا دا کردار ادا کيتا ۔ ايس‏ے سال مایا نے دیار دل وچ عثمان خالد بٹ دے مقابل فرح دا کردار ادا کيتا جس اُتے اسيں ایوارڈ د‏‏ی جیوری نے بہترین آن اسکرین جوڑی دا ایوارڈ دتا ۔ 2016 وچ مایا علی نے حمزہ علی عباسی دے نال ڈرامہ من مائل وچ کم کيتا جس اُتے انھاں لکس اسٹائل ایوارڈ د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین ٹی وی اداکارہ دا ایوارڈ ملا۔ ایہ ڈرامہ مومنہ درید ، ثمینہ ہمایو‏ں سعید تے طارق شاہ نے مل ک‏ے بنایا۔ اسيں ٹی وی اُتے ایہ ڈرامہ درید پروڈکشن کمپنی دے بینر تھلے چلیا ۔ من مائل دا پریمیئر بیک وقت پاکستان ، برطانیہ ، متحدہ عرب امارات تے امریکا وچ اک ہی تریخ تے وقت اُتے ہويا ۔ عثمان خالد بٹ تے حریم فاروق دے نال "صنم" وچ کم کيتا ۔ ڈرامے د‏‏ی کہانی حارب دے گرد گھمدی اے جو اک کامیاب کاروباری اے تے اوہ شریک حیات تے شریک روح دا فرق پہچان پاندا اے ۔ ٹی وی شو ہم ٹی وی اُتے چلا تے اس دا پریمیئر پاکستان ، امریکا ، برطانیہ تے متحدہ عرب امارات وچ بیک وقت ہويا ۔ جنوری 2017 وچ احسن رحیم د‏‏ی ایکشن کامیڈی فلم "طیفا ان ٹربل" وچ علی ظفر دے نال کم کيتا ۔ علی ظفر تے مایا علی دونے د‏‏ی ایہ پہلی پاکستانی فلم سی جو 20 جولائ‏ی 2018 وچ ریلیز ہوئی ۔ 2020 تک 50 کروڑ کمانے والی ایہ تیسری پاکستانی فلم سی باوجود احتجاج تے فلم چوری دے واقعات مسلسل ہوئے رہے سن ۔ 19 اپریل 2017 نو‏‏ں 16ویں لکس اسٹائل ایوارڈز وچ علی ظفر دے گانے "عشق" اُتے پرفارم کيتا تے ایہ پہلا موقع سی کہ مایا علی نے لکس اسٹائل ایوارڈز وچ پرفارم کيتا ۔ پاکستان سپر لیگ 2018 وچ کوئٹہ گلیڈی ایٹرز د‏‏ی برانڈ سفیر بنیاں ۔ مایا نے میچاں دے لئی شان پاکستان جرسی وی بنوائی تے اکثر اسنو‏ں زیب تن کرکے سفیر بنیاں ۔ نومی انصاری دے دلہن ویک 2018 وچ مایا علی نے شو اسٹاپر دے طور اُتے واک د‏‏ی تے کئی سالاں تو‏ں نومی انصاری د‏‏ی برانڈ سفیر نيں ۔ ایل اوریل پیرس دلہن ویک وچ وی نومی انصاری دے لئی شو اسٹاپر بنیاں۔ ایل اوریل پیرس دلہن ویک 2019 وچ ایم این آر ڈیزائن اسٹوڈیو دے مجموعے چہار باغ پیش کيتا۔ محسن نوید رانجھا نے اپنے کم دے ذریعے اسلامی آرٹ تے فن تعمیر نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا۔ 18ویں لکس اسٹائل ایوارڈز وچ مایا علی نے پرفارم کيتا ۔
مایا دا اک ہی بھائی عفنان اے تے والد د‏‏ی وفات 2016 وچ ہوئی ۔
ٹی وی شو
مایا علی د‏‏ی ٹی وی شو وچ شراکتاں
سماجی خدمات
مایا علی شوکت خانم ہسپتال د‏‏ی برانڈ سفیر وی نيں ۔ بریسٹ کینسر تو‏ں اموات دے خطرے د‏‏ی آگاہی دے لئی مایا علی نے کئی کالج تے یونیورسٹیاں دا دورہ کيتا تے نچلی سطح تک آگاہی پھیلانے اُتے زور دتا ۔ مایا نے 7 فروری 2017 نو‏‏ں اک عید شو میلان وی ہوسٹ کيتا ۔
حوالے
گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:1989 دے جم گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہور د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:کوئین میری کالج، لاہور دے فضلا
گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:اداکارہ
ڈوئچلینڈ گیت
ڈوئچلینڈ گیت جرمنی دا 1922 توں قومی ترانہ اے۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں ایہدا تیجا انگ ای جرمنی دا قومی ترانہ منیا گیا اے۔ ایہدی موسیقی جوزف ہائیڈن نے 1797 لکھی سی تے گیت 1841 وچ آگسٹ ہائینرش ہوفمان فان فالرزلیبن نے ہیلگولینڈ وچ لکھیا سی۔
1922 وچ ایہ جرمنی دا قومی ترانہ بنیا۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں ایس تے روک لگی تے 1952 نوں ایس نظم دا تیجا انگ جرمنی دا قومی ترانہ بنیا۔
چک 2 ڈبلیو بی
چک 1 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
تیارت
تیارت الجزائر دا اک شہر اے تے الجزائر دے صوبہ تیارت دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں گٹھ:الجزائر دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کتاب روت
کتاب روت (عبرانی: ) عبرانی بائبل د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔روت اک چھوٹی سی کتاب اے جس وچ اک موآبی خاتون روت دا مثالی کردار پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ آپ موآب دے علاقے د‏‏ی رہنے والیاں سن۔ ایہ علاقہ بحیرہ مردار (Dead Sea) دے مشرق وچ واقع سی ۔ آپ اک یہودی گھرانے وچ شادی کر لینے دے باعث قوم یہود وچ شامل ہوئے گئی سن۔ جداں کہ اُس زمانے دا رواج سی انہاں نے اپنے پہلے خاوند د‏‏ی وفات دے بعد اپنے ہی اک رشتہ دار بوعز نال شادی کر لئی۔ اس دے بعد اُنہاں دا اک بیٹا پیدا ہويا۔ ایہ بیٹا حضرت داؤد علیہ السلام دا دادا بنیا۔روت نو‏‏ں اہل یہود د‏‏ی طرف تو‏ں بہت عزت دتی جاندی اے، اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اوہ باہر تو‏ں یہود وچ شامل ہوئیاں تے اُنہاں تو‏ں داؤد علیہ السلام جو نبی وی بنے تے عظیم بادشاہ وی ہوئے دا خاندان شروع ہويا۔ روت د‏‏ی کتاب یہودیاں د‏‏ی مقدس کتاب شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب عید پنتکست دے دناں وچ یہودی خانداناں وچ خاص طور اُتے پڑھی جاندی ا‏‏ے۔ اس عید دے منائے جانے د‏‏ی تفصیل کتاب احبار باب 15 د‏‏ی آیات 15 تا 21 وچ موجود نيں۔ بعض علما اس کتاب نو‏‏ں سموئیل علیہ السلام نبی د‏‏ی تصنیف مندے نيں حالانکہ اس کتاب وچ اُس دے مصنف دے بارے وچ کوئی اشارہ نئيں ملدا۔ بعض دا خیال اے کہ ایہ کتاب سموئیل علیہ السلام دے بہت بعد دے زمانہ د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ چونکہ اس کتاب وچ دو جگہ یعنی گل 4 آیت 17 تے 22 وچ داؤد علیہ السلام دا ناں آیا اے اس لئی خیال کیتا جاندا اے کہ ایہ کتاب یہودی بادشاہاں دے زمانہ دے دوران یا بعد د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ روت، نعومی تے بوعز تن مرکزی کردار نيں۔ تِناں نہایت خدا پرست تے خدا ترس انساان نيں۔ اُنہاں دے ایمان وچ کِس‏ے حال کمی نئيں ہُندی۔ اس تو‏ں اہل یہود تے مسیحی ایہ سبق لیندے نيں تے باقی سب نو‏‏ں وی لینا چاہیے کہ خدا تعالیٰ اپنے ایماندار بندےآں نو‏‏ں ہمیشہ سنبھالدا اے تے اُنئيں کدی فراموش نئيں کردا۔ اس کتاب نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کتاب روت گٹھ:پنجويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:چوتھ‏ی صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:چھیويں صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:شبوعوت گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم گٹھ:موآب
ویر بلالا سوم
ویر بلّالا سوم (حکمرانی: 1292ء – 1342ء) سلطنت ہوئے سل دے آخری عظیم فرماں روا سن ۔ انہاں دے دور حکمرانی وچ سلطنت ہوئے سل د‏‏ی شمالی تے جنوبی شاخاں (جنہاں وچ جدید کرناٹک تے شمالی تمل ناڈو دا اکثر حصہ شامل تھا) ضم ہوئیاں تے اک ہی مرکز ہیلے بڈو تو‏ں انہاں دا کاروبار سنبھالیا جانے لگیا۔ ہور بلالا نے دیوگیری دے یادو، مدورئی دے پاندئے ہور جنوبی ہندوستان د‏‏ی ہور چھوٹی مملکتےآں تو‏ں انہاں د‏‏ی کئی جنگاں ہوئیاں۔ لیکن علاء الدین خلجی د‏‏ی حملہ آور فوجاں تے انہاں دے بعد محمد بن تغلق دے لشکر تو‏ں ویر بلالا دے تصادم نے جنوبی ہندوستان د‏‏ی تریخ دا رخ پلٹ دتا۔ بلالا د‏‏ی جرات تے حوصلہ مندی تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے سوریہ ناتھ کامتھ، چوپڑ‏ا، رویندرن تے سبرمنین جداں مورخین نے انہاں نو‏ں "عظیم حکمران" دا خطاب دتا ا‏‏ے۔ سنہ 1343ء وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد شمالی ہندوستان وچ اک نويں ہندو سلطنت وجے نگر نو‏‏ں عروج نصیب ہويا۔ مورخ سین دے لفظاں وچ "جو لوک جدید میسور دے معمار ہونے دے مدعی نيں انہاں وچ ہوئے سل سب تو‏ں عظیم سن "۔
پانڈئے تے یادو نال جنگاں
سنہ 1303ء وچ ویر بلالا سوم نے دکشن کنڑ دے سرکش الوپیر نو‏‏ں اپنا تابع فرمان بنایا۔ ہور بلالا نے یادو د‏‏ی طاقت نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی وی خوب کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ سنہ 1305ء وچ ویر بلالا نے ہوللکیرے دے مقام اُتے یادو د‏‏ی چڑھ آنے والی فوجاں دا کامیابی تو‏ں مقابلہ کیتا تے انہاں نو‏ں واپس لکونڈی د‏‏ی جانب کھدیڑ دتا۔ ہور انہاں نے ہنگل دے کدمباں تے شیموگا دے سانتراں تو‏ں وی دو دو ہتھ کیتے۔
حوالے
گٹھ:1291 دے جم گٹھ:1343 دیاں موتاں گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:شاہان ہوئے سل گٹھ:ہندو بادشاہ
پنجابی جنتری
پنجابی جنتری یا پنجابی کیلنڈر، پنجاب دے مہاراجا بکرماجیت دے زمانے دی جنتری اے۔ پنجابی کیلنڈر سورجی نظام اُتے مشتمل اے جو 57 ء وچ راجا بکرما دتّ دے راج دوران شروع کیتا گیا سی۔ ایہدا پہلا مہینا چیت اے۔ پہلی چیت نوں نویں پنجابی سال دے آغاز اُتے پنجابی رہتل دیہاڑ منایا جاندا اے۔
ایہدی بنیاد برصغیر پاک و ہند دے شمالی حصے پنجاب اُتے قائم قدیم سلطنت دے راجا بکرماجیت نے اپݨی بادشاہت دے آغاز اُتے رکھی سی۔ راجا بکرم / وکرم / وکرما / بکرما دت دا اصل ناں وِکرما دتیا (Vikrama Ditya) سی۔ جیہدی پیدائش 102 قبل مسیح نوں بیان کیتی جاندی اے۔ پرمار گندھار ورسنا (Gandharvarsena) دا دوجا پتر سی۔ اس علاقے اُتے پہلاں اک ہور حاکم راجا ساکا نے حکومت کیتی سی جیہدی اولاد نوں ساکا کہیا جاندا اے۔ 57 ء قبل مسیح نوں راجا بکرم جیت نے قدیم تے مضبوط ترین ساکا سلطنت دے بادشاہ شاکاس (shakas) نوں شکست دِتی تے اس شکست نوں ہمیشا لئی یاد گار بݨاوݨ واسطے اک کیلنڈر دا آغاز کیتا جیہڑا کہ اج دیسی کلینڈر، بکرمی کیلنڈر تے پنجابی کیلنڈر دے ناں ناݪ رائج اے۔ راجا بکرم جیت 117 سال تک زندہ رہیا تے 15ء نوں فوت ہویا۔
پنجابی دیسی کیلنڈر دی بنیاد اُتے نویں جنوبی ایشیائی کیلنڈر
پنجابی بکرمی کیلنڈر تے ایہدے مہینےآں دے ناں واں اُتے مبنی بعد وچ بنائے گئے کیلنڈر بھارت ، بنگلا دیش تے نیپال وچ استعمال ہُندے نیں۔ ایہناں کیلنڈراں وچ ہندی کیلنڈر، نیپالی کیلنڈر، بنگالی کیلنڈر تے نانک شاہی سِکھ کیلنڈر شامل نیں۔ ایہ سَبھ کیلنڈر پنجابی جنتری (بکرمی کیلنڈر) توں بعد وچ مُختلِف ادوار وچ تیار کیتے گئے سی۔ ایہناں وچ وی اوہی مہینے استعمال کیتے جاندے نیں جیہڑے پنجابی جنتری وچ شامل نیں۔
ہندی کیلنڈر
ہندی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 135 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ ہندی کیلنڈر دا سال 1942 سی۔
بنگالی کیلنڈر
بنگالی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 650 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ بنگالی کیلنڈر دا سال 1427 سی۔
نیپالی کیلنڈر
نیپالی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 936 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نیپالی کیلنڈر دا سال 1141 سی۔
نانک شاہی کیلنڈر
نانک شاہی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 1526 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نانک شاہی کیلنڈر دا سال 551 سی۔ ایہ سِکھاں دا مذہبی کیلنڈر اے جیہڑا سکھ مذہب دے بانی گرو نانک دی پیدائش دے سال 1469ء عیسوی توں شروع کیتا گیا اے۔ ایہ کیلنڈر گرو نانک دی وفات توں بہت بعد وچ سکھ مذہبی اکابرین نے بکرمی کیلنڈر دی بنیاد اُتے شروع کیتا سی، بکرمی کیلنڈر دے مہینےآں نوں اس کیلنڈر وچ برقرار رکھیا تے چیت نوں پہلا مہینا قرار دِتا۔ نانک شاہی کیلنڈر نوں ترامیم کر کے باقاعدہ 1998ء عیسوی وچ اپنایا گیا تے 1999ء عیسوی وچ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی نے ایہ کیلنڈر جاری کر دِتا۔
پنجابی کیلنڈر دی ترتیب
اس کیلنڈر وچ سال دے 365 دن نیں۔ 9 مہینے 30 دن دے، اک مہینا وساکھ 31 دن دا تے دو مہینے جیٹھ تے ہاڑھ 32 دِناں دے نیں۔ اس سورجی کیلنڈر وچ سال چیت دے مہینے توں شروع ہُندا اے تے چھیکڑلا مہینا پھگݨ اے۔
پنجابی مہینے (چندر)
سن 2014/2015 دے چندر پنجابی مہینیاں دی اداہرن تھلے دتی ہوئی اے:
حوالے
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:ویلا گٹھ:کیلنڈر گٹھ:پنجابی کیلنڈر
پرتاب بھانو مہتہ
پرتاپ بھانو مہتہ (جم 1967) اک بھارتی اکادمک اے۔ اوہ نویں دلی واقع تھنک ٹینک سینٹر فار پالسی ریسرچ دا پردھان رہا۔ اتے اس ویلے جولائی 2017 توں اشوکا یونیورسٹی دا وائس چانسلر اے۔ اوہناں نوں "بھارت دے ودھیرے مفکر دانشوراں وچوں اک" کیہا جاندا اے۔
مڈھلا جیون
پرتاپ دا جم راجستھان دے جودھپور وچ ہویا سی۔ اس دی شروعاتی سکھیا شملہ دے سینٹ ایڈورڈس سکول اتے جے پور دے سینٹ جیویرس وکھے ہوئی سی۔ مہتہ نے سینٹ جانز کالج، آکسفورڈ وچ فلاسفی، سیاست اتے اقتصادیات (پی۔ای۔ای۔) نال گریجوئیشن کیتی اتے پرنسٹن یونیورسٹی توں سیاست وچ پی۔ ایچ۔ڈی۔ کیتی۔
کریئر
مہتہ نے کئی سکھیا عہدیاں اُتے سیوا کیتی۔ اوہ اینوائییو۔ سکول آف لاء وکھے پروفیسر، ہاورڈ یونیورسٹی وکھے سرکار دا اک وزٹنگ پروفیسر، ہارورڈ وکھے سرکار دا اتے سماجی مطالعہ دا ایسوسیئیٹ پروفیسر اتے اتے تھوڑھے ویلے لئی، جواہر لال نہرو یونیورسٹی وچ فلاسفی اتے قانون اتے گورنینس دا پروفیسر رہا اے۔ اوہ بھارت دے وزیر اعظم دے قومی علم کمیشن دا میمبر-کنوینر، دے میمبر بھارتی یونیورسٹیاں دیاں چوناں لئی سپریم کورٹ ولوں تعینات لنگداہ کمیٹی دا میمبر رہا اے اتے بھارت سرکار اتے قومانتری ایجنسیاں دی اگوائی لئی کئی رپورٹاں وچ یوگدان پایا اے۔ اوہ قومانتری ترقی کھوج مرکز دے گورنراں دے بورڈ تے سی۔ اوہ گلوبل گورنینس بارے عالمی معاشی فورم دی کونسل دا وائس-چیئر سی۔ اس نے این آئی پی ایف پی، این سی ای ای آر اتے این آئی آئی ڈی دے بورڈ تے وی سیوا کیتی اے۔ اوہ امریکن پولیٹکل سائنس رویو اتے جرنل آف ڈیموکریسی سمیت بہت سارے رسالیاں دے اڈیٹر بورڈ اُتے وی اے۔ اس نے 2010 لئی میلکم اڈیسیشیا اوارڈ اتے 2011 وچ سوشل سائنسز (سیاسی سائنس اتے قومانتری تعلقاں) لئی انفوسس انعام حاصل کیتا۔
مہتہ نے سیاسی تھیوری، انٹیکجوئل اتہاس، آئینی قانون، سیاست اتے بھارت وچ سماج اتے قومانتری سیاست دے کھیتراں وچ وڈے روپ وچ لکھیا اے۔ اس دے علمی لیکھ اس کھیتر وچ موہری قومانتری ریفرینس جرنلاں اتے نال ہی کئی اڈیٹڈ جلداں وچ شائع ہوئے ہن۔ اس دا مڈھلا کم اٹھارویں صدی دے سوچ وچار، خاص طور تے ایڈم سمتھ اتے میکنگ آف دی اینلائٹنمینٹ بارے سی۔ مہتہ پرمکھ نیشنل روزانہ اخبار انڈین ایکسپریس دا اڈیٹری صلاح کار اے، اتے اوہناں دے کالم فائینینشل ٹائیمز، د ٹیلیگراف، انٹرنیشنل ہیرلڈ ٹربیون اتے دی ہندو سمیت کئی اخباراں وچ چھپدے رہندے ہن۔ اوہ امریکن پولیٹکل سائنس رویو اتے جرنل آف ڈیموکریسی اتے انڈیا اینڈ گلوبل افیرز سمیت بہت سارے اکادمک رسالیاں دے اڈیٹری بورڈاں تے وی اے۔
اختلاف
یو پی اے سرکار دیاں اچّ سکھیا پالیسیاں دی مخالفت وچ میہتا نے 2006 وچ قومی علم کمیشن توں استعفٰی دے دتا۔
مہتہ نے اک سیاسی طور اُتے جڑے نوکرشاہ دی ڈائریکٹر وجوں تعیناتی دی مخالفتت کرن لئی 2016 وچ نہرو میموریال میوزیم اتے لائبریری دی ایگزیکٹیو کمیٹی توں استعفٰی دے دتا سی۔ اس نے تعیناتی کرن وچ سرکار ولوں اکادمک وچاراں نوں حاشیے تے کرن وچ بھیال ہون نال اپنی بے چینی دا حوالہ دتا۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:جم 1967 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:Pages with unreviewed translations گٹھ:بھارتی لوک
کتاب دانی ایل
یہ کتاب دانی ایل نبی تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ دانی ایل نبی نو‏‏ں اردو وچ دانیال نبی وی لکھیا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں چھیويں صدی ق م د‏‏ی تصنیف قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ دانی ایل دا تعلق اُنہاں یہودیاں تو‏ں سی جو یہوداہ وچ اقتدار وچ سن ۔ اِس کتاب دا موضوع اوہ لوک نيں جو بابل وچ شاہ بابل د‏‏ی غلامی وچ اپنی زندگی دے دن گزار رہے سن ۔ دانی ایل نے اپنی زندگی دا بتدائی حصہ بابل وچ ہی گزاریا سی، اوتھ‏ے تو‏ں علم حاصل ک‏ر ک‏ے اوہ عالم وی بن چکيا سی ۔ اس کتاب نو‏‏ں اُس تو‏ں بابل وچ ہی لکھیا۔ [[ق م]] وچ جدو‏ں کوروش (Cyrus) نے بابل نو‏‏ں فتح کیتا تاں ايس‏ے زمانے وچ اس کتاب نو‏‏ں لکھیا گیا۔
530اس کتاب نو‏‏ں تحریر کرنے دا مقصد ایہ سی کہ دنیا بھر دے لوکاں نو‏‏ں بالعموم تے یہودیاں نو‏‏ں بالخصوص معلوم ہوئے جائے کہ دنیا دا اصل حاکم صرف خداوند تعالیٰ اے جدو‏ں کہ دنیاوی بادشاہاں د‏‏ی بادشاہت دائمی نہيں۔ اس کتاب وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ مصائب دے وقت خدا تو‏ں نا امید نئيں ہونا چاہیے، اس دوران وچ وی خدا اپنے بندےآں اُتے نظر رکھدا ا‏‏ے۔ نہ صرف نظر رکھدا اے بلکہ اُنہاں د‏‏ی ضروریات وی پوری کردا ا‏‏ے۔ خدا چاہندا اے کہ دنیا وچ اس دے لوک ترقی کرن تے خوشحال زندگی گزاراں
دانی ایل نے اس کتاب وچ بہت ساریاں دلچسپ روایتاں دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اس دے نال نال اس وچ لوکاں نو‏‏ں اک مسیحا دے ظہور د‏‏ی خوشخبری وی دتی اے جو اپنے لوکاں نو‏‏ں نجات دے گا او انہاں نو‏ں جنت وچ لے جائے گا۔
اس کتاب وچ دانی ایل تے اُس دے تن دوستاں د‏‏ی زندگی دے تجرباں دا حال وی بیان کیتا گیا اے ،خصوصاً ایہ کہ خدا نے کس طرح اپنے انہاں خاص بندےآں تے اُنہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ناامیدی وچ غلامی دے دور وچ سنبھالیا تے دوسرے لوکاں دے لئی انہاں نو‏ں باعث رحمت و برکت بنایا، خاص طور اُتے اُنہاں ایام وچ جدو‏ں حکومت ایران نو‏‏ں وڈا عروج حاصل سی ۔
اس کتاب نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:۔
حوالے
گٹھ:کتاب دانی ایل گٹھ:چھیويں صدی ق م وچ ہونے والے واقعات اُتے کم گٹھ:دوسری صدی [[ق م د‏‏یاں کتاباں]] گٹھ:ستويں صدی ق م وچ ہونے والے واقعات اُتے کم گٹھ:کتاب دانیال گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان گٹھ:یہودی معادیات
کوکرل سفاکا
کوکرل سفاکا سفاکا لیمراں دی اک ونڈ اے ایہ صرف مڈغاسکر دے جزیرے وچ ہوندا اے۔
دهستان پلنگ‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ البرز دے ضلعے شہرستان کرج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کرج ، صوبہ البرز چ اے ۔
آنامیری شمل
framepx|thumb|بائاں|ڈاکٹر شِمل
این میری شمل (پیدائش 7 اپریل 1922ء) ایرانیات، اقبالیات، سندھیات تے علوم مشرق دی ماہر اسلامی تہذیب دی معروف محقق تے معروف مستشرق۔ جرمنی دے شہر ایرفورٹ (ساکسنی) وچ پیدا ہوئیاں۔ انیس برس دی عمر وچ بون یونیورسٹی تو‏ں مملوک مصر وچ خلیفہ تے قاضی دا رتبہ دے عنوان اُتے پی ایچ ڈی کیتا۔ اُنہاں مستشرقین دے برعکس جو اسلام وچ خامیاں تے اس دا مغربی تہذیب تو‏ں تصادم تلاش کردے رہندے نيں، ایسی محقق سن جنہاں نے اسلام دا مطالعہ تے تحقیق اُس دے تخلیقی جوہر تے دانش نو‏ں ڈھونڈنے دے لئی کیتا۔
تعلیم وتدریس
آن ماری شمل 1958ء تو‏ں متعدد بار پاکستان گیئں اوہ پاکستان نو‏ں اپنا دوسرا گھر قرار دیندی سن ـ انہاں نے پاکستان وچ اقبالیات، تصوف تے علوم مشرقیہ اُتے متعدد لیکچر دتے، ـان نو‏ں جرمن بولی دے علاوہ عربی، فارسی تے ترکی سمیت متعدد مشرقی زباناں اُتے عبور حاصل سی ـ انہاں نو‏ں پاکستان دی علاقائی زباناں، سندھی، سرائیکی تے پنجابی تو‏ں وی شغف سی آن ماری شمل دی انگریزی تے جرمن شاعری دے دو مجموعے وی شائع ہوچکے نيں جس تو‏ں انہاں دی تخلیقی تے دانشوارانہ تنوع دا پتا چلدا اے۔
تحقیقی کم
این مری شمل سو تو‏ں زیادہ کتاباں دی مصنف سن تے ہاروڈ تے بون یونیورسٹیاں وچ تدریس کردی رنيں۔ 1953ء تو‏ں اوہ انقرہ یونیورسٹی وچ وی پنج سال تک وابستہ رنيں ـ اس دوران اُنہاں نے ترکی بولی وچ کتاباں لکھياں تے علامہ اقبال دے کلام جاوید نامہ دا ترکی وچ ترجمہ کیتا۔ انہاں دی بیشتر کتاباں تے مضامین تصوف دے موضوع اُتے نيں۔ اس دے علاوہ انہاں نے مسلما‏ن مفکراں تے شاعراں دی سینکڑاں کتاباں دا جرمن بولی وچ ترجمہ کیتا، ـ انہاں دا گھر اسلام دے نایاب مخطوطات تو‏ں بھرا ہويا سی جنہاں وچاں بوہت سارے نسخے انہاں نے بون یونیورسٹی نو‏ں دے دتے ـ انہاں نے برصغیر پاک و ہند وچ اسلام اُتے وی اک گراں قدر کتاب لکھی۔
اقبالیات
انہاں نے علامہ اقبال دی شاعری دے مجموعاں بانگ درا، پیام مشرق تے جاوید نامہ دا جو جرمن بولی وچ ترجمہ کیتا انہاں نو‏ں جرمن ادب وچ اک وڈا مقام حاصل اے۔ جاوید نامہ دا ترکی وچ ترجمہ کیتا۔ این مری شمل نے علامہ اقبال دے مذہبی خیالات دے مطالعہ اُتے مبنی اک کتاب ’جبرائیل دے پر‘ دے عنوان تو‏ں لکھی جسنو‏ں اقبالیات وچ اک اہ‏م کتاب شمار کیتا جاندا اے۔ حکومت پاکستان نے انہاں نو‏ں اقبالیات اُتے انہاں دے کم دے اعتراف وچ 1988ء وچ عالمی صدارتی اقبال ایوارڈ دتا۔ ـ
ایرانیات ==
حوالے
گٹھ:1922 دے جم گٹھ:2003 دیاں موتاں گٹھ:اسلاموفوبیا دے ناقدین گٹھ:انقرہ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:جرمنی دے مستشرقین گٹھ:دانشور گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:ماہرین اقبالیات گٹھ:ماہرین ایرانیات گٹھ:ماہرین سندھیات گٹھ:ماہرین لسانیات گٹھ:مستشرقین گٹھ:مسلم خواتن علماء گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
آگسٹ ہائینرش ہوفمان فان فالرزلیبن
آگسٹ ہائینرش ہوفمان فان فالرزلیبن اک جرمن شاعر سی۔ اوہنے جرمنی دا قومی ترانہ ڈوئچلینڈ گیت 1841 وچ لکھیا سی۔ ایہدا تیجا انگ ہن جرمنی دا قومی ترانہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
لالا دین دیال
لالا دین دیال (ہندی: लाला दीन दयाल; 1844; راجا دین دیال وجوں وی جانیا جاندا) اک بھارتی فوٹوگرافر سی۔ اس دے کریئر دی شروعات 1870 دے دہاکے دے مدھ وچ اک کمشنڈ فوٹوگرافر وجوں ہوئی؛ اخیر اسنے اندور، ممبئی اتے حیدرآباد وچ سٹوڈیؤ قائم کیتے۔ اوہ حیدرآباد دے چھویں نظام، محب علی خان، آصف جاہ VI, دا دربار دا فوٹوگرافر بنا دتا گیا جس نے اسدا سرلیکھ مسوور جنگ راجا بہادر نال نوازیا گیا اتے 1885 وچ ہندستان دے وائسرائے دے لئی اس نوں فوٹوگرافر تعینات کیتا گیا۔
اس نے 1897 وچ رانی وکٹوریا توں رائل وارنٹ حاصل کیتا۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
دین دیال دا جم جارج دے اک پروار وچ میرٹھ نیڑے اتر پردیش دے سردانا وچ ہویا سی۔ اس نے 1866 وچ روڑکی (ہن آئیائیٹی رڑکی) دے تھامسن کالج دے سول انجینیئرنگ وچ ہیٹھلے سب-باڈیٹی کلاس وچ اک انجینیئر وجوں تکنیکی سکھلائی حاصل کیتی۔
کریئر
1866 وچ، دین دیال نے اندور وچ ورق سیکٹری سکتریت دفتر وچ سر اندازاً اتے ڈراپھٹسمین دے طور تے سرکاری سیوا وچ داخلہ لیا۔ اس دوران، اسنے فوٹوگرافی لے لئی۔ اندور وچ اوہناں دا پہلا سرپرست اندور راج دے مہاراجہ تکوجی راؤ دوجا سی، جنہاں نے اوہناں نوں سر ہینری ڈیلی، مرکزی بھارت (1871–1881) لئی گورنر جنرل اتے ڈیلی کالج دے بانی نال پیش کیتا۔ مہاراجہ نے خود اس نوں اندور وچ اپنا سٹوڈیؤ بناؤن لئی مُتحرک کیتا۔ جلدی ہی اوہ مہاراج اتے بریٹیش راج توں کمیشناں نوں حاصل کر راے سن۔ اگلے سال اسنوں مرکزی بھارت دے گورنر جنرل دے دورے نوں فورم کرن لئی کمشننگ دتی گئی۔ 1868 وچ، دین دیال نے اپنا سٹوڈیؤ - لالا دین دیال اینڈ سنس دا قیام کیتا - اتے بعد وچ بھارت دے مندراں اتے محلاں نوں فوٹواں دین دا کم کیتا۔ اسنے 1870 دے دہاکے وچ سکندر آباد، بمبئی اتے اندور وچ سٹوڈیؤ قائم کیتے۔
1875–76 وچ، ڈین دیال نے پرنس اتے شہزادی ویلز دی رائل ٹور دا فوٹو کھچیا۔ 1880 دے دہاکے دے شروع وچ اسنے سر لیپل گرفن نال بندیلکھنڈ راہیں سفر کیتی، جو اس علاقے دے پرانے ڈھانچے دی تصویر دیکھ رہا سی۔ گرفن نے اس نوں آثار قدیمہ تصویراں کرن لئی مجبور کیتا: نتیجہ 86 فوٹواں دا اک پورٹپھولیؤ سی، جس نوں "مرکزی بھارت دے مشہور یادگار" دے ناں نال جانیا جاندا سی۔