چین_نیپال_جنگ
دوسرا حملہ
چونکہ تبت نے معاوضہ دے طور اُتے ۵۰٬۰۰۱ روپے دینے تو‏ں انکار کر دتا، بہادر شاہ نے ابھیمان سنگھ بسنیٹ د‏‏ی قیادت وچ سپاہیاں دا اک دستہ کیرونگ تے دوسرا دستہ ۱۷۹۱ وچ دامودر سنگھ د‏‏ی قیادت وچ کوٹی بھیجیا۔ دامودر پآنڈے نے ڈگرچہ اُتے حملہ کيتا تے بادشاہ د‏‏ی جائیداد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس نے لہاسہ دے وزیر دھورن قاضی نو‏‏ں وی پھڑ لیا تے اس دے نال نیپال واپس چلا گیا۔ جداں ہی ایہ خبر چین دے شہنشاہ دے کاناں تک پہنچی، اس نے فوکاگن (چینی: 福康安) د‏‏ی قیادت وچ سپاہیاں د‏‏ی اک وڈی فوج بھیجی جس وچ ۷۰، تبت دے دفاع دے لئی ۰۰۰ فوجی بھیجے گئے۔ اس طرح ۱۷۹۲ وچ نیپال-تبت جنگ چین-نیپال جنگ وچ بدل گئی۔ شہنشاہ کنگ (کنگ) نے نیپال تو‏ں کہیا کہ اوہ دیگرچہ وچ تبت د‏‏ی لوٹی ہوئی جائیداد تبت نو‏‏ں واپس کرے۔ انہاں نے نیپال وچ پناہ لینے والے شمرپا لامہ نو‏‏ں واپس کرنے نو‏‏ں وی کہیا۔ لیکن نیپال نے ایہ مطالبہ پورا کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ شہنشاہ کنگ د‏‏ی سامراجی افواج نے نیپال نو‏‏ں فوجی جواب دتا۔ بادشاہ دے سپاہی ترشولی ندی دے نال نال نوواکوٹ پہنچنے تک جاری رہ‏‏ے۔ نیپالی فوج نے چنگ فوج دے حملے اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن اوہ پہلے ہی ناگفتہ بہ حالات دا سامنا کر چک‏‏ے سن ۔ دونے طرف تو‏ں بھاری نقصان ہويا۔ تے چینی افواج نے گورکھلیاں نو‏‏ں نیپال د‏‏ی راجدھانی دے نیڑے بھٹاری ترائی تک واپس بھگا دتا۔ بھانويں اک جامع شکست دے باوجود گورکھلی فوج باز نہ آ سکی۔ ايس‏ے وقت نیپال نو‏‏ں دو ہور تھ‏‏انو‏اں تو‏ں فوجی دستےآں دا سامنا سی۔ سکم د‏‏ی قوم نے مشرقی سرحد تو‏ں نیپال اُتے حملہ کرنا شروع کر دتا سی، دوسری طرف نیپال دور مغرب وچ گڑھوال دے نال اپنی سرحد وچ مسلسل مصروف سی، اچھم، ڈوٹی تے جملا ریاستاں کھل دے نیپال دے خلاف بغاوت کر رہ‏ی سی۔ اس طرح نیپال نو‏‏ں چین دے شہنشاہ کنگ تو‏ں بہادر شاہ دا دفاع کرنے وچ کافی مشکلات دا سامنا سی۔ پریشان بادشاہ بہادر شاہ نے انگریزاں تو‏ں ۱۰ ہووٹزر پہاڑی توپاں منگیاں۔ جنرل کرک پیٹرک کھٹمنڈو پہنچ گئے لیکن اس نے اسلحے دے عوض ایسا معاہدہ قبول کرنے نو‏‏ں کہیا، جس دے مطابق انگریز نیپال وچ اپنا کاروبار کرنا چاہندے سن ۔ واہ رے انگریزاں د‏‏ی ہوشیاری، انگریزاں تو‏ں ہتھیار نہ لئی گئے تے بہادر شاہ دے لئی جنگ د‏‏ی صورتحال انتہائی نازک ہو گئی۔ اک دے بعد اک جنگ وچ کامیابی دے بعد چینی افواج نو‏‏ں اک وڈے واقعے دا سامنا کرنا پيا جس نے نواکوٹ وچ گورکھا محل دے نیڑے دریائے بیتراوندی نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں انہاں نو‏ں پسپائی اختیار کرنا پئی۔. جداں ہی چینی فوج نوواکوٹ دے نیڑے دریائے بیتراوندی دے جنوب وچ پہنچی، نیپالی فوج دے لئی کھٹمنڈو وچ انہاں دا انتظار کرنا مشکل ہُندا جا رہیا سی۔ ۱۹ ستمبر ۱۷۹۲ جدو‏ں چینی فوج دریائے بیتراوندی دے کنارے آرام کر رہ‏ی سی، نیپالی فوج نے، جنہاں د‏‏ی تعداد ۲۰۰ تو‏ں کم سی، جِت پور پھیڈی اُتے جوابی حملہ کيتا جتھے فوجی تعینات سن ۔ نیپالی افواج نے حکمت عملی اپنائی، اوہ ہتھو‏ں وچ مشعلاں جاݪے اپنے کیمپ د‏‏ی طرف چل پئے۔ اوتھ‏ے اس نے مشعل نو‏‏ں درخت د‏‏ی شاخاں تو‏ں بَنھیا تے جلدی ہوئی مشعل نو‏‏ں جانور دے سنگ تو‏ں بنھ کر دشمناں د‏‏ی طرف بھجیا۔ اس طرح بادشاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس طرح نیپال نو‏‏ں ودھ نقصان نئيں اٹھانا پيا۔ اک تعطل پیدا ہو گیا سی، تے مغربی سرحد اُتے بوہت گھٹ یا کوئی غیر یقینی صورتحال دے نال، اوہ اپنی سٹریٹجک مسانو‏ں کدو‏‏ں تک جاری رکھ سکن گے، گورکھلیاں نے چین دے نال اس شرط اُتے اک معاہدہ کيتا کہ ہور چیزاں دے نال، ہر پنج سال بعد، نیپال وی چین نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرے گا۔ اسنو‏ں شاخاں تو‏ں بَنھیا تے جلدی ہوئی مشعل نو‏‏ں جانوراں دے سینگاں تو‏ں بنھ کر دشمناں د‏‏ی طرف بھجیا۔ اس طرح بادشاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس طرح نیپال نو‏‏ں ودھ نقصان نئيں اٹھانا پيا۔ اک تعطل پیدا ہو گیا سی، تے مغربی سرحد اُتے بوہت گھٹ یا کوئی غیر یقینی صورتحال دے نال، اوہ اپنی سٹریٹجک مسانو‏ں کدو‏‏ں تک جاری رکھ سکن گے، گورکھلیاں نے چین دے نال اس شرط اُتے اک معاہدہ کيتا کہ ہور چیزاں دے نال، ہر پنج سال بعد، نیپال وی چین نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرے گا۔ اسنو‏ں شاخاں تو‏ں بَنھیا تے جلدی ہوئی مشعل نو‏‏ں جانوراں دے سینگاں تو‏ں بنھ کر دشمناں د‏‏ی طرف بھجیا۔ اس طرح بادشاہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس طرح نیپال نو‏‏ں ودھ نقصان نئيں اٹھانا پيا۔ اک تعطل پیدا ہو گیا سی، تے مغربی سرحد اُتے بوہت گھٹ یا کوئی غیر یقینی صورتحال دے نال، اوہ اپنی سٹریٹجک مسانو‏ں کدو‏‏ں تک جاری رکھ سکن گے، گورکھلیاں نے چین دے نال اس شرط اُتے اک معاہدہ کيتا کہ ہور چیزاں دے نال، ہر پنج سال بعد، نیپال وی چین نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرے گا۔