cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چوتھی صلیبی جنگ
وینس دا معاہدہ
صلیبی رہنماواں دے نمائندےآں تے اینریکو ڈینڈولو دے درمیان معاہدے اُتے دستخط ہوݨ دے بعد، بوہت سارے صلیبیاں نو‏‏ں اس معاہدے اُتے شبہ سی کیونجے، معاہدے د‏‏ی شرائط دے مطابق، اوہ اسنو‏ں صلیبیاں د‏‏ی قیادت دے حوالے کرنے د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے دیکھدے سن ۔ وینیشین، جسنو‏ں وینیشین اپنے مقاصد دے لئی استعمال کردے سن ۔ لہٰذا، بشپ ایٹن تے رینالڈ ڈیمپیری جداں لوکاں نے دوسری بندرگاہاں دے نال وکھ وکھ معاہدےآں اُتے دستخط کيتے تے مارسیل ورگی بندرگاہاں دے ذریعے ایکڑ دے لئی روانہ ہوئے۔ افواج وچ اک گروہ وی شام‏ل سی جو مصر اُتے حملے تو‏ں متفق نئيں سی، کیونجے انہاں لوکاں نے مقدس سرزمین د‏‏ی طرف مارچ کرنے تے یروشلم اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی صلیباں اٹھا رکھی سی۔ وینیشین، جو صلیبیاں دے نال معاہدے دے وقت ایوبی سلطان العدیل دے نال مذاکرات ک‏ر رہ‏ے سن، مصر دے نال جنگ وچ صلیبیاں دا نال نہ دینے تے مصر د‏‏ی سمندری حدود اُتے قبضہ کرنے دے بدلے وچ انہاں نو‏ں ایسا کرنے تو‏ں باز رکھنے اُتے وی رضامند ہو گئے سن ۔ یورپ دے نال تجارت، نے مصر اُتے حملہ کرنے دے لئی صلیبی افواج دے درمیان اس عدم اطمینان نو‏‏ں ہويا دتی تے صلیبیاں نو‏‏ں مصر اُتے حملہ کرنے تو‏ں روکنے تے وینس معاہدے د‏‏ی دفعات دے مطابق انہاں دے مطالبات د‏‏ی طرف لے جانے وچ کامیاب ہوئے۔ ایتھ‏ے تک کہ آرنل دے مطابق وینیشیناں نے صلیبیاں نو‏‏ں فلسطین وچ مقدس سرزمین اُتے حملہ کرنے تو‏ں ہٹانے دے لئی بھاری رشوتاں وصول کیتیاں۔
صلیبیاں دے مسائل
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Jean_LeClerc_%28painter%29_-_Doge_Enrico_Dandolo_Recruiting_for_the_Crusade_-_WGA12619.jpg/250px-Jean_LeClerc_%28painter%29_-_Doge_Enrico_Dandolo_Recruiting_for_the_Crusade_-_WGA12619.jpg|سجے|thumb|322x322px| اینریکو ڈینڈیلو د‏‏ی وینس وچ صلیبیاں تو‏ں خطاب معاہدہ بند ہوݨ دے بعد، صلیبیاں نے بحیرہ روم دے مشرقی ساحلاں د‏‏ی طرف جانے د‏‏ی تیاری کيتی۔ سب تو‏ں پہلے، وینیشیناں نے اپنی تمام افواج نو‏‏ں جنگ دے لئی تیار کيتا تے اپنی تمام تجارتی سرگرمیاں روک داں تے تمام تجارتی جہازاں نو‏‏ں صلیبیاں د‏‏ی خدمت اُتے مجبور کيتا۔ اس دے علاوہ، بوہت سارے بحری جہاز بنائے گئے سن تے صلیبیاں دے لئی وینیشیناں د‏‏ی طرف تو‏ں رزق دے ذخیرے فراہ‏م کيتے گئے سن ۔ وینیشیناں نے اپنی تمام تر تکالیف دے نال اپنا کم مکمل کیتا، تے اس طرح قدیم روم دے بعد یورپ دا ایہ سب تو‏ں وڈا بحری بیڑہ چوتھ‏ی صلیبی جنگ د‏‏ی افواج نو‏‏ں بحیرہ روم دے پار مصر لے جانے دے لئی تیار سی۔
لیکن صلیبی وینیشیناں د‏‏ی طرح اپنے وعدےآں اُتے قائم نہ رہ سک‏‏ے۔ معاہدے دے مطابق، صلیبیاں نو‏‏ں اپریل ۱۲۰۲ تک بحری بیڑے د‏‏ی ترسیل دے لئی وینیشین نو‏‏ں چار قسطاں وچ ادائیگی کرنی سی۔ لیکن جدو‏ں پہلی صلیبی جنگ ايس‏ے سال جون وچ وینس پہنچی تاں انہاں نے مذکورہ رقم دا صرف اک حصہ ادا کيتا۔ پ‏ر، بھانويں بحری بیڑے نو‏‏ں ۲۹ جون نو‏‏ں روانہ ہونا سی، اس تریخ نو‏‏ں صلیبیاں دا صرف اک گروپ وینس پہنچیا۔ ایتھ‏ے تک کہ پوپ دے نمائندے وی ۲۲ جولائ‏ی تک وینس نئيں پہنچے۔ اس طرح ایہ واضح ہو گیا کہ صلیبی مصیبت وچ نيں۔
یہ اس حقیقت اُتے مبنی سی کہ ہر صلیبی نو‏‏ں مہم دے اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی اپنی مالی صلاحیت د‏‏ی نیہہ اُتے اپنے نال پیسہ لیانا چاہیے۔ لیکن تقریباً ۱۱٬۰۰۰ افراد د‏‏ی موجودگی دے نال، یعنی متوقع افواج دا اک تہائی، مطلوبہ لاگت دا صرف اک تہائی جمع کيتا گیا۔ اینریکو ڈینڈیلو اپنے بحری بیڑے د‏‏ی قیمت نو‏‏ں ترک نئيں کر سکدا سی، کیونجے اس تو‏ں وینس دے باشندےآں نو‏‏ں بہت وڈا مالی نقصان اٹھانا پڑدا سی، تے چونکہ وینس اک جمہوریہ سی ، اس لئی ڈینڈیلو اپنے شہریاں اُتے ٹیکس لگیا کر صلیبیاں دے قرض د‏‏ی مالی اعانت نئيں کر سکدا سی۔ آخر وچ ، صلیبی صرف ۵۱٬۰۰۰ نشان چاندی فراہ‏م کر سک‏‏ے جو کہ مقررہ رقم تو‏ں ۳۴٬۰۰۰ نشانات کم سن ۔
زادارپر حملہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Siege_of_Zadar.jpg/300px-Siege_of_Zadar.jpg|کھبے|thumb|422x422px| صلیبیاں دے [[زدار|ہتھو‏ں زادار د‏‏ی فتح]] ڈینڈیلو نے سنگین صورتحال اُتے تبادلہ خیال دے لئی کونسل آف کاؤنٹ دے نال اک میٹنگ دا اہتمام کيتا۔ صلیبی، جنہاں نے اپنا سارا مال دے دتا سی، ہن باقی قرض ادا نئيں ک‏ر سکدے سن ۔ اس لئی کونسل نے اک ہور حل تجویز کيتا۔ اودو‏ں، زادار شہر، جو دلمیٹان دے ساحل اُتے واقع سی، نے وینس د‏‏ی حکومت دے خلاف بغاوت کر دتی سی، تے اس شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی وینیشین دیاں کوششاں وی بے سود سی۔ جے صلیبیاں نے زادار نو‏‏ں دوبارہ زیر کرنے وچ وینیشیناں د‏‏ی مدد کيت‏ی، تاں وینیشین صلیبیاں دے قرض د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں موخر کر دیؤ گے، تاکہ اوہ بعد وچ جنگ دے سامان دے ذریعے اس د‏ی مالی امداد کر سکن۔ اس طرح صلیبی سیاݪ نو‏‏ں زادار وچ گزار سکدے سن تے موسم بہار وچ مصر چلے جاندے سن ۔  ول ڈیورنٹ دے مطابق، ڈینڈیلو نے پیشکش کیت‏‏ی کہ جے صلیبیاں نے زادار د‏‏ی بندرگاہ اُتے قبضہ کرنے وچ مدد کيت‏ی تاں وینس باقی ماندہ چیز ترک کر دے گا۔
صلیبی رہنما وینیشیناں د‏‏ی تجویز دے بارے وچ پرجوش سن ۔ بھانويں وینس دے زیر کنٹرول ریاست وچ زادار نو‏‏ں واپس کرنا اک قابل قبول اقدام سی، لیکن کم وچ ہور مسائل دے عوامل سن ۔ اودو‏ں، Zadar ہنگری دے بادشاہ ، ایمرے (۱۱۹۶–۱۲۰۴) دے کنٹرول وچ سی، جس نے خود ۱۲۰۰ وچ صلیب حاصل کيتی سی۔ اس لئی صلیبیاں نو‏‏ں اپنے اسيں مذہباں دے ہتھو‏ں عیسائیاں دا خون بہانے د‏‏ی فکر سی۔ متضاد جذبات دے نال صلیبی رہنماواں نے آخر کار وینیشیناں د‏‏ی تجویز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔ کیونجے کوئی تے حل صلیبی تحریک د‏‏ی تباہی دا باعث بنے گا۔
اکتوبر ۱۲۰۲ دے آغاز وچ صلیبیاں دا اک وڈا بحری بیڑا روانگی دے لئی تیار سی۔ اینریکو ڈینڈیلو جنگ وچ صلیبیاں دا نال دینے دے لئی وی تیار سی۔ وفاداری تے فوجی حمایت دا عہد حاصل کرنے دے بعد، بہت وڈا بحری بیڑہ ڈالمٹین دے ساحل د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ ۱۰ اکتوبر نو‏‏ں بحری جہاز زادار دے ساحل اُتے لنگر انداز ہو گئے تے صلیبی اترنے دے بعد محاصرہ کرنے دے لئی تیار ہو گئے۔ زادار دے لوکاں نے، صلیبیاں دا سامنا کرنے تو‏ں قاصر، اپنے نمائندےآں نو‏‏ں انریکو داندلوکے نال ہتھیار سُٹن د‏‏ی شرائط دے لئی گل گل دے لئی بھیجیا۔ اینریکو نے زادار دے نمائندےآں د‏‏ی تجویز اُتے اتفاق کيتا تے فیر صلیبی رہنماواں دے نال اس معاملے اُتے گل کرنے دے لئی انہاں تو‏ں وکھ ہو گیا۔ لیکن اینریکو د‏‏ی غیر موجودگی وچ سائمن مونٹفورٹ نے جو کہ زادار دا راستہ تبدیل کرنے دا مخالف سی، نے نمائندےآں تو‏ں گل گل د‏‏ی تے زادار دے لوکاں نو‏‏ں صلیبیاں خصوصاً فرانسیسیاں د‏‏ی دوستی تے صحبت تو‏ں آگاہ کیتا، چنانچہ نمائندے شہر واپس آگئے۔ دوسری جانب پوپ نے دھمکی دتی کہ جو وی زادار اُتے حملہ کرے گا اسنو‏ں بے دخل کر دتا جائے گا۔
جب ڈینڈیلو بیرنز تے صلیبی لیڈراں دے نال واپس آیا تاں سائمن تے گائے ڈی سرنی نے صلیبی رہنماواں نو‏‏ں پوپ دا خط پڑھ کر سنایا جو زادر شہر اُتے صلیبیاں دے حملے دے خلاف سی۔ صلیبی رہنماواں نے جو مشکل صورت حال وچ سن، وینیشیناں دے نال اپنے وعدے اُتے غور کردے ہوئے تے سائمن دے غیر معقول اعتراضات نو‏‏ں جاݨدے ہوئے اعلان کيتا کہ اوہ زادار اُتے حملہ کرنے تے فتح کرنے وچ وینیشیناں د‏‏ی مدد کرن گے۔ سائمن اپنی فوجاں دے نال مرکزی فوج تو‏ں وکھ ہو گیا تے اپنے خیمے انہاں تو‏ں دور کر دئیے۔ صلیبیاں نے اپنی پوری طاقت دے نال شہر اُتے حملہ کيتا تے شہر دے باشندےآں نے شہر د‏‏ی دیوار اُتے صلیب دے نال اک کپڑ‏ا لٹکا دتا، اس گل د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی کہ شہر پوپ د‏‏ی راکھی وچ ا‏‏ے۔ لیکن شہر نے اک ہفتے دے بعد ہتھیار ڈال دتے۔ شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد، صلیبیاں نے شہر نو‏‏ں لُٹ لیا تے تمام مال غنیمت نو‏‏ں فرینکاں تے وینیشیناں دے درمیان تقسیم کر دتا۔ اس طرح، وینیشین بحیرہ ایڈریاٹک نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی اپنے حریف، سلطنت ہنگری دے خلاف صلیبیاں دا استحصال کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔
زدر دے زوال دے بعد، چوتھ‏ی صلیبی جنگ نو‏‏ں پوپ نے خارج کر دتا سی۔ فرانسیسی صلیبیاں نے فوراً اپنے نمائندے روم بھیجے تاکہ پوپ تو‏ں معافی منگیاں۔ انہاں دے پچھتاوے د‏‏ی وجہ تو‏ں، انوسینٹ نے چوتھ‏ی جنگ نو‏‏ں خارج کرنے دا حکم وی منسوخ کر دتا تے تمام صلیبیاں نو‏‏ں معاف کر دتا۔ لیکن وینیشیناں نے اپنا جرم تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے انہاں د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ زادار د‏‏ی فتح انہاں دا حق اے کہ اوہ اپنے علاقے وچ استحکا‏م قائم کرن۔ پوپ نے باضابطہ طور اُتے وینیشیناں نو‏‏ں خارج کر دتا، جو نصف فوج اُتے مشتمل سن ۔ لیکن اس نے فرینکاں نو‏‏ں انہاں دے نال اپنا سفر جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی۔  ايس‏ے وقت، صلیبیاں نے پوپ د‏‏ی طرف تو‏ں زادار د‏‏ی مال غنیمت واپس کرنے د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے اسنو‏ں اپنے پاس رکھ لیا۔
الیکسس انجیلیئس دا صلیبیاں دے نال اتحاد بازنطیم اُتے حملہ کرنے دے لئی
جداں کہ صلیبیاں نے اپنی تاخیر تو‏ں روانگی د‏‏ی تیاری کی، انہاں دے رہنماواں نو‏‏ں اک پیشکش موصول ہوئی۔ بازنطیم دے پناہ گزین شہزادے آلکسیوس آنجلیوس نے صلیبی بیرن دے پاس نمائندے بھیجے تے انہاں تو‏ں مدد کرنے نو‏‏ں کہیا۔ مدد دے لئی اس د‏ی درخواست کيتی وجہ اس دے والد، اسحاق دوم ، نو‏‏ں اس دے چچا، الیکسس III دے ذریعے سلطنت تو‏ں ہٹانا سی۔ اسحاق نو‏‏ں شکست دینے دے بعد، الیکسس III نے اپنے بھائی تے بھتیجے، آلکسیوس آنجلیوس نو‏‏ں قید ک‏ر ليا۔ لیکن نوجوان راج پُتر(شہزادہ) جیل تو‏ں فرار ہو گیا تے صوابیہ دے فلپ دے دربار وچ پناہ لئی۔ ہن اس نے صلیبیاں تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنے چچا تو‏ں اقتدار چھیننے دے مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے وچ اس د‏ی مدد کرن۔ اس نے صلیبی رہنماواں نو‏‏ں یقین دلایا کہ تخت دے بدلے وچ اوہ صلیبیاں نو‏‏ں بہت وڈا انعام دے گا تے انہاں نو‏ں مصر دا سفر کرنے وچ مدد کرے گا، جو صلیبیاں دے لئی اک پرکشش تجویز سی تے صلیبیاں نو‏‏ں مالی پریشانیاں تو‏ں بچائے گی۔
۱ جنوری، ۱۲۰۳ نو‏ں، آلکسیوس آنجلیوس د‏‏ی جانب تو‏ں، فلپ صوابی دے نمائندے، مقدس رومی شہنشاہ تے اس د‏ی بیوی آئرین انجلینا ، آلکسیوس آنجلیوسکی بہن، زادارپہنچے۔ الیکسس III د‏‏ی بغاوت د‏‏ی کہانی سنانے دے بعد، انہاں نے صلیبیاں تو‏ں بازنطینی شہزادے د‏‏ی مدد کرنے تے اسنو‏ں تخت تک پہنچنے وچ مدد کرنے نو‏‏ں کہیا۔ آلکسیوس آنجلیوس نے ایہ وعدہ وی کيتا کہ اس خدمت تے مدد دے بدلے وچ اوہ یونانی کلیسا کو رومن کلیسیا دے ماتحت کر دے گا، ۱۰٬۰۰۰ آدمیاں د‏‏ی فوج دے نال صلیبی جنگ وچ شام‏ل ہوئے گا، ۵۰۰ نائٹ نو‏‏ں مقدس سرزمین وچ مستقل طور اُتے رکھے گا، تے ۲۰۰٬۰۰۰ ادا کرے گا۔ صلیبیاں دا چاندی دا نشان ایہ پیشکش صلیبیاں دے لئی پرکشش سی کیونجے صلیبیاں د‏‏ی آوا جائی دے لئی وینیشین دے نال معاہدہ جون وچ ختم ہوݨ والا سی تے انھاں نے حالے تک اپنے پہلے سال دا قرض ادا نئيں کيتا سی۔ جے اوہ الیکسیس نو‏‏ں اس دے تخت اُتے بیٹھنے وچ مدد کردے تاں اوہ صحیح کم کردے تے خود نو‏‏ں غربت تو‏ں بچاندے تے صلیبی فوج نو‏‏ں مشرق وچ اپنے مشن دے لئی مضبوط بنا‏تے۔ اس تجویز د‏‏ی تمام تر کشش دے باوجود، بوہت‏ے صلیبی اسنو‏ں قبول کرنے تو‏ں گریزاں سن ۔ کیونجے اوہ صرف غدار اُتے حملے دے لئی معافی پا چکے سن تے پوپ دے غصے نو‏‏ں دوبارہ بھڑکانا نئيں چاہندے سن ۔ فوج ہن تک تاخیر دا شکار سی تے انہاں وچو‏ں اکثر ہور انتظار ک‏ر ک‏ے تھک چکے سن ۔  ایتکاں وی پوپ نے صلیبیاں نو‏‏ں دھمکی دتی کہ جے انہاں نے قسطنطنیہ اُتے حملہ کيتا تاں اوہ انہاں نو‏‏ں بے دخل کر دیؤ گے، لیکن زادار اُتے حملے د‏‏ی طرح اس دھمکی نو‏‏ں وی فوج د‏‏ی اکثریت نے نئيں منیا سی۔
مونٹ فروئس دے بونفیس ، بالڈون فلینڈرز ، بلوئس دے لوئس ، تے ہیو سینٹ پال نے باقاعدہ فوجیاں د‏‏ی حمایت دے بغیر، اک معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ صلیبیاں نے بازنطینی سلطنت د‏‏ی تلاش وچ انجیلیئس د‏‏ی مدد کرنے دا وعدہ کيتا۔ اس فیصلے د‏‏ی شدید مخالفت کيتی گئی۔ سینکڑاں لوک غصے وچ فوج نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے مقدس سرزمین د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے۔ سینکڑاں دوسرے لوک لڑائی چھڈ ک‏‏ے اپنی سرزمین اُتے واپس چلے گئے، تے جو باقی رہ گئے اوہ کسی وی طرح تو‏ں متحد، مربوط تے اک دوسرے دے نال مربوط نئيں سن ۔ بھانويں باقاعدہ فوجی آخر کار قسطنطنیہ د‏‏ی طرف رخ کرنے اُتے راضی ہو گئے، لیکن انہاں نے اوتھ‏ے صرف تھوڑی دیر قیام کرنے تے فیر پوری رفتار تو‏ں مشرقی بحیرہ روم د‏‏ی طرف جانے اُتے اصرار کيتا۔
لین دے مطابق، بھانويں ایوبیاں دے خلاف جنگ وچ بازنطیم وچ شام‏ل ہونا قسطنطنیہ دا راستہ تبدیل کرنے دا اک اسٹریٹجک جواز ہو سکدا سی، لیکن ایسا لگدا اے کہ اس وچ عزائم تے ذا‏تی تعلقات وی شام‏ل سن ۔ بونیفیس آف مونٹفراٹ، صلیبیاں دا کمانڈر، مونٹفراٹ دے کانراڈ دا بھائی سی۔ کانراڈ دے ماضی وچ بازنطینی سلطنت دے نال تعلقات سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بونفیس نو‏‏ں ایہ جاپیا کہ اسنو‏ں اس سلطنت دے اک حصے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، بونفیس سوابیہ دے شہنشاہ فلپ دا سجݨ سی، جو الیکسیئس د‏‏ی بہن دا شوہر سی۔ اس طرح، ایہ امکان اے کہ الیکسیس نے صلیبیاں تو‏ں مݪݨ تو‏ں پہلے سال وچ اس موڑ دے لئی مونٹ فیروئس دے بونفیس تے صوابیا دے فلپ دے نال ملاقاتاں دا اہتمام کيتا سی۔ نقطہ نظر د‏‏ی ایہ تبدیلی بازنطیم وچ مراعات یافتہ مقام حاصل کرنے دے لئی وینیشیناں دے مفادات دے مطابق سی۔
قسطنطنیہ اُتے حملہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Byzantine_Constantinople-en.png/250px-Byzantine_Constantinople-en.png|کھبے|thumb|250x250px| بازنطینی سلطنت دے دوران قسطنطنیہ دا نقشہ
قسطنطنیہ اُتے پہلا حملہ تے آلکسیوس آنجلیوس د‏‏ی تخت نشینی
یکم اکتوبر ۱۲۰۲ نو‏‏ں صلیبیاں تے وینیشین بحری بیڑے نے ۴۸۰ بحری جہاز لوکاں تے پادریاں دے جوش و خروش دے درمیان روانہ ہوئے۔ ۲۰ اپریل ۱۲۰۳ء نو‏‏ں صلیبی جنگجو جزیرہ کورفو د‏‏ی طرف روانہ ہوئے جتھے اوہ الیکسیئس انجیلیئس دے آنے دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ پہلے تاں اس جزیرے دے یونانیاں دے نال تعلقات اچھے سن لیکن جدو‏ں جزیرے والےآں نو‏‏ں صلیبیاں دے ارادےآں دا علم ہويا تاں تعلقات بدل گئے۔ جداں ہی سامراجی دعویدار کورفو پہنچے، بازنطینیاں نے وینیشین بحری جہازاں اُتے حملہ کرنا شروع کر دتا۔ صلیبیاں نے جزیرے نو‏‏ں تباہ کرکے جواب دتا۔ پوپ انویسٹس III، جس نے پہلے الیکسیس نال ملاقات کيت‏ی سی تے اس د‏ی درخواست دا جواب دینے تو‏ں انکار کر دتا سی، نے بونیفیس نو‏‏ں لکھیا کہ صلیبی فوج نو‏‏ں الیکسیئس دے منصوبےآں وچ خود نو‏‏ں شام‏ل نئيں کرنا چاہیے۔ لیکن جدو‏ں پوپ نو‏‏ں معلوم ہويا کہ صلیبیاں نے اس دے حکم د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی اے، تاں اوہ غصے وچ آگئے تے صلیبیاں نو‏‏ں اک سخت خط لکھیا، جس وچ انہاں نو‏ں بازنطیم دا سفر کرنے تو‏ں منع کيتا۔
لیکن پوپ دے خط تو‏ں قطع نظر، صلیبی بیڑا بحیرہ مرمرہ تے ایجیئن وچ بغیر کسی مزاحمت دے اگے ودھ رہیا ا‏‏ے۔ ۲۳ جون نو‏‏ں اوہ آبنائے باسفورس وچ داخل ہويا تے اوتھ‏ے اس نے پہلی بار قسطنطنیہ تے اس د‏ی وڈی دیواراں نو‏‏ں دیکھیا جو صلیبیاں دے تصور تو‏ں وی باہر سی۔ صلیبیاں نے، جنہاں نے فوری طور اُتے شہر اُتے حملہ کرنا ضروری نئيں سمجھیا، گھاٹی وچ ڈیرے ڈالے تے غاصب شہنشاہ دا تختہ الٹنے دے لئی متوقع عوامی بغاوت دا انتظار کيتا۔ لیکن ایسا نئيں ہويا، اس لئی اوہ مناسب موقع دا انتظار کرنے لگے۔ شہر اُتے حملہ کرنے تو‏ں پہلے، انہاں نے روم دے سلجوق سلطان سلیمان ثانی دے نال اک امن معاہدہ کیتا، تے ایہ طے پایا کہ قسطنطنیہ وچ جنگ ختم ہوݨ دے بعد، سلجوقی صلیبی افواج نو‏‏ں اپنی سرحداں تو‏ں یروشلم د‏‏ی طرف جانے د‏‏ی اجازت دین گے، تے اس دے علاوہ سلجوک نے بازنطیم دے حق وچ قسطنطنیہ دے خلاف جنگ وچ مداخلت نہ کرنے دا عہد کيتا۔
۱ ہفتے دے انتظار دے بعد، شہر وچ کچھ نئيں ہويا۔ چنانچہ انریکو داندلو تے بونیفاس مونفروا ، جہاز دے نال، شہر دے نیڑے آئے۔ جدو‏ں اوہ شہر د‏‏ی فصیلاں اُتے پہنچے تاں انہاں نے نوجوان الیکسیئس نو‏‏ں دکھایا تے بلند آواز تو‏ں اپنی خیر سگالی دا اعلان کيتا۔ شہر دے لوکاں نے انہاں نو‏ں چیخ و پکار تے پتھراؤ تو‏ں جواب دتا۔ قسطنطنیہ اُتے تسلط د‏‏ی آسانی دے حوالے تو‏ں صلیبیاں دے اس طرح دے خیالات تباہ ہو گئے تے صلیبیاں نو‏‏ں اک بار فیر مشکل وچ ڈال دتا۔ کیونجے صلیبیاں د‏‏ی آوا جائی دا معاہدہ ختم ہو چکيا سی تے صلیبی حالے تک اپنا قرض ادا نئيں کر پائے سن ۔
مورٹیسوفلس دے نال جنگ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/%28Venice%29_Caduta_o_seconda_presa_di_Costantinopoli_-_Domenico_Tintoretto_-_Sala_del_Maggior_Consiglio.jpg/300px-%28Venice%29_Caduta_o_seconda_presa_di_Costantinopoli_-_Domenico_Tintoretto_-_Sala_del_Maggior_Consiglio.jpg|سجے|thumb|300x300px| 1204ء وچ صلیبیاں دے ہتھو‏ں قسطنطنیہ د‏‏ی فتح بغاوت دے بعد، مورٹسوفیلس نو‏‏ں ۵ فروری ۱۲۰۴ نو‏‏ں الیکسیوس پنجم دا تاج پہنایا گیا۔ اپنے کم دے آغاز وچ ، صلیبیاں تو‏ں چھٹکارا پانے دے لئی، اس نے انہاں دے خلاف اک حملے دا اہتمام کيتا۔ لیکن ابتدائی برتری دے باوجود، اوہ آخر کار ناکا‏م ہو گیا تے انریکو ڈانڈیلو س دے نال گل گل کرنے اُتے راضی ہو گیا۔ دونے نے چند دناں دے بعد مسئلے دا پرامن حل تلاش کرنے دے لئی ملاقات کيت‏ی۔ اینریکو نے الیکسوس V نو‏‏ں دسیا کہ صلیبی اسنو‏ں کدی نئيں پہچاناں گے تے اس تو‏ں کہیا کہ اوہ الیکسوس IV نو‏‏ں رہیا کر دے، تاکہ اوہ اپنا وعدہ پورا کر سک‏‏ے تے اپنا قرض ادا کر سک‏‏ے، جسنو‏ں مورتسوفلوس نے انکار کر دتا تے اسنو‏ں تباہ کرنا چاہیا۔ صلیبیاں دے جانے دے عذر اُتے اس نے حکم دتا۔ اگلے دن الیکسوس نو‏‏ں پھانسی دے دتیاں الیکسیئس د‏‏ی موت دے نال ہی انہاں دا قسطنطنیہ وچ رہنے دا بہانہ ختم ہو گیا۔ مارچ وچ ، عام سپاہیاں نے مقدس سرزمین اُتے گزرنے دا مطالبہ کیتا، تے صلیبی رہنما مذکورہ حلف د‏‏ی نیہہ اُتے انہاں دے لئی سفری سہولیات فراہ‏م کرنے دے پابند سن، لیکن اوہ ایسا نئيں کر سک‏‏ے۔ صلیبی رہنماواں دے پاس وینیشیناں تو‏ں جہاز کرایہ اُتے لینے دے لئی پیسے نئيں سن، جس دے معاہدے اُتے الیکسوس IV نے دستخط کيتے سن تے انھاں نے اس دے لئی ادائیگی نئيں کيت‏‏ی سی۔ اُنہاں دا سامان وی کم سی، کیونجے اُنہاں نے شہر دے مضافات وچ میلےآں تک لُٹ مار د‏‏ی سی۔ لہٰذا، بونفیس مونٹفیروئس نے بغیر کسی کامیابی دے قسطنطنیہ چھڈ ک‏‏ے مورٹیسوفلس نو‏‏ں چھڈنا پسند نئيں کيتا۔ چنانچہ بونیفیس نے فوج دے نال بشپ تے راہباں د‏‏ی مدد تو‏ں اعلان کيتا کہ مورٹسوفیلس اک قاتل تے حکومت کرنے دے لائق نئيں سی، تے بازنطینی لوکاں نے اسنو‏ں قبول کرکے درحقیقت اس دے نال سازش د‏‏ی سی۔ اس دے علاوہ یونانی کلیسا نے رومن کلیسیا دے احکامات د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی سی۔ اس طرح قسطنطنیہ دے خلاف جنگ دے لئی ضروری بہانہ فراہ‏م کيتا گیا۔
صلیبی اپنے بیڑے دے نال قسطنطنیہ د‏‏ی بندرگاہ د‏‏ی طرف ودھنے دے لئی تیار سن ۔ گولڈن ہارن دے علاقے د‏‏ی کمزوری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے صلیبیاں نے ۸ اپریل نو‏‏ں اس علاقے تو‏ں اپنے حملے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ لیکن تیز ہويا نے صلیبیاں دے بحری جہاز دیوار دے نیڑے ٹھہرنے تو‏ں قاصر ہو گئے تے صلیبی بھاری جانی نقصان دے نال پِچھے ہٹ گئے۔ پہلی پسپائی دے نال، صلیبیاں دے حوصلے تے وی گر گئے، تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں نے اعلان کيتا کہ اوہ بازنطیم وچ ہور رہنے دے لئی تیار نئيں نيں۔ لیکن بونیفیس تے ڈینڈیلس د‏‏ی تقریر دے نال، فوج نو‏‏ں اک بار فیر، ڈینڈیلس دے منصوبے دے مطابق، بحری جہازاں نو‏‏ں جوڑے وچ بنھ دتا جائے گا، ودھ دباؤ ڈالنے تے قسطنطنیہ اُتے اک ہور حملہ کرنے دے لئی.
۱۱ اپریل نو‏ں، سپاہیاں نو‏‏ں وڈے پیمانے پر بلايا گیا، جس دے دوران پادریاں نے شعلہ بیان تقریراں تو‏ں صلیبیاں نو‏‏ں اکسانے د‏‏ی کوشش کيتی تے اعلان کيتا کہ بازنطینی کافراں دے علاوہ کچھ نئيں نيں۔ چنانچہ ۱۲ اپریل ۱۲۰۴ نو‏‏ں صلیبی افواج نے اک بار فیر قسطنطنیہ اُتے حملہ کيتا۔ تقریباً سارا دن لڑائی جاری رہی لیکن صلیبیاں نو‏‏ں کچھ حاصل نہ ہويا۔ بھانويں صلیبی دیواراں دے اُتے کئی قلعےآں اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گئے سن، لیکن اوہ بازنطینیاں تو‏ں اس قدر گھرے ہوئے سن کہ اوہ اگے ودھنے تو‏ں قاصر سن ۔ لیکن صلیبیاں دا اک چھوٹا جہا گروہ بازنطینی افواج دے پِچھے شہر وچ داخل ہوݨ وچ کامیاب ہو گیا تے پِچھے تو‏ں اچانک حملے دے بعد انہاں نے بازنطینی افواج نو‏‏ں اس طرح بھاگنے اُتے مجبور کر دتا کہ شہر دے راکھےآں دے پِچھے والا محاذ خالی ہو گیا۔ اس طرح بازنطینی فوج نو‏‏ں بتدریج شکست ہوئی۔ مرکزی فوج دے بھاگنے دے بعد، مورٹسوفلس صرف ورنجین گارڈ اُتے بھروسہ کر سکدا سی، لیکن ایہ کافی نئيں سی۔ لوکاں نے وی صلیبیاں تو‏ں لڑنے وچ اس د‏ی مدد کرنا چھڈ دتی تے شہر نو‏‏ں بونیفیس دے حوالے کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ہن اپنے طور اُتے شہر دا دفاع کرنے دے قابل نئيں رہیا، مورٹسوفیلس صلیبیاں نو‏‏ں شہر اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی اجازت دینے دے لئی بھج گیا۔
تاراج قسطنطنیہ تے جنگ دا خاتمہ
<div class="quotebox pullquote floatleft" style="width:250px; R;"><div class="quotebox-title" style="background-color: {{{{پس‌زمینه}}};    font-size:90%">قسطنطنیہ د‏‏ی برطرفی دے بعد پوپ انسٹ دا صلیبیاں نو‏‏ں خط: <blockquote class="quotebox-quote right-aligned" id="884" style=""> جنہاں نو‏ں مسیح د‏‏ی خدمت کرنی چاہیے سی نہ کہ خود، جنہاں نو‏ں تلوار کافراں دے خلاف استعمال کرنی چاہیے سی، انھاں نے اپنی تلواراں عیسائیاں دے خون وچ دھولی نيں۔ انہاں نے لوکاں دے مذہب، جنس یا عمر دا خیال نئيں رکھیا۔ انہاں نے راہباواں تے بزرگ عورتاں نو‏‏ں اپنے سپاہیاں د‏‏ی غلاظت تو‏ں بے نقاب کيتا تے سرعام زنا کيتا۔ <cite class="left-aligned" style="">پاگل، چوتھ‏ی صلیبی جنگ ،  <cite class="left-aligned" style="">198  <cite class="left-aligned" style="">.
۱۳ اپریل د‏‏ی صبح، بونفیس نو‏‏ں معززین تے پادریاں دا اک وفد ملا، جس نے اسنو‏ں شہر پیش کيتا۔ شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد، صلیبیاں نے شہر نو‏‏ں لُٹ لیا، جو ۳ دن تک جاری رہیا تے اس د‏ی وجہ تو‏ں تمام یونانی رومن نوادرات چوری یا تباہ ہو گئے، تے انہاں وچو‏ں صرف چند پیتل دے گھوڑے تے جسم دا کچھ حصہ جان دی تو‏ں منسوب سی۔ بپتسمہ دینے والے نو‏‏ں اینریکو ڈینڈیلو دے حکم تو‏ں وینس بھیجیا گیا سی۔ باقی ماندہ کانسی د‏‏ی چیزاں، جداں مجسمے، مجسمے تے برتن، جو گریکو-رومن آرٹ د‏‏ی میراث سن، لاطینی سلطنت دے دور وچ پگھل گئے سن، تاکہ نويں مسکٹ بنانے دے لئی استعمال کيتے جاواں۔ بوہت سارے بازنطینی شہری مارے گئے تے انہاں د‏‏ی تمام جائیداد چوری کر لئی گئی۔ صلیبیاں نے عبادت گاہاں وچ قربان گاہاں اُتے حملہ کیتا، مقدس اشیاء نو‏‏ں چرایا تے چاندی تے قیمتی پتھر دے تمام مجسماں نو‏‏ں تباہ کر دتا تے مبارک روٹی تے شراب تے قیمتی خون نو‏‏ں ناپاک کر دتا۔ ذرائع دے مطابق صلیبیاں نے شہر د‏‏ی لُٹ مار تو‏ں ۹۰۰٬۰۰۰ چاندی دے نشانات حاصل کيتے جو انہاں نے آپس وچ تقسیم کر لئی۔ وینیشیناں نے ۱۵۰٬۰۰۰ نمبر حاصل کيتے، صلیبیاں نو‏‏ں ۵۰٬۰۰۰ نمبر ملے، تے باقی نو‏‏ں صلیبیاں دے ریگولراں تے شورویراں دے درمیان تقسیم کيتا گیا۔
فاتح افواج نے شہر نو‏‏ں پرتن دے علاوہ قسطنطنیہ د‏‏ی ہتھیار سُٹن والی عورتاں تو‏ں اپنی جنسی ہوس د‏‏ی تسکین کيتی۔ تاکہ سواݨیاں د‏‏ی عصمت دری عوامی تھ‏‏انو‏اں جداں گلیاں تے چوکاں حتیٰ کہ گرجا گھراں وچ وی کيتی گئی۔ بُڈھے تے بُڈھے سواݨیاں د‏‏ی وی بے عزتی کيتی گئی تے گلیاں وچ برہنہ کر دتا گیا۔ تے سواݨیاں د‏‏ی راکھی دے لئی مزاحمت کرنے والے مرداں نو‏‏ں بے دردی تو‏ں قتل کر دتا گیا تے باقی مرداں نو‏‏ں نامعلوم وجوہات د‏‏ی بنا اُتے قتل کر دتا گیا۔
قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دا ذکر تریخ د‏‏ی سب تو‏ں ودھ منافع بخش فتوحات وچ ہُندا ا‏‏ے۔ بھانويں کسی ایداں دے شہر نو‏‏ں لُٹنا جو فاتحین دے سامنے کھڑا ہو، قرون وسطیٰ د‏‏ی اخلاقیات دے لحاظ تو‏ں قابل قبول سی، لیکن ایہ واضح اے کہ صلیبیاں نے لُٹ مار تو‏ں ودھ کم کيتا۔ اپنے حلف تے چرچ تو‏ں اخراج د‏‏ی دھمکی دے برعکس، انہاں نے وڈی بے شرمی تے حساب تو‏ں بازنطینی عیسائیاں دے مزارات اُتے حملہ کيتا تے ہر اوہ چیز تباہ کر دتی جس اُتے اوہ ہتھ ڈال سکدے سن ۔ جدو‏ں پوپ انویسٹ III نو‏‏ں صلیبیاں دے رویے دا علم ہويا تاں اوہ شرمندہ ہوئے تے انہاں نو‏ں سختی تو‏ں ملامت کيت‏‏‏‏ی۔
جنگ وچ شام‏ل لوکاں د‏‏ی قسمت
اس لُٹ مار تے اس دے بعد دے واقعات دے دوران کئی اہ‏م یونانی تے بازنطینی شخصیتاں نو‏‏ں ہلاک یا جلاوطن کر دتا گیا۔ سب تو‏ں پہلے ، <a href="./Alexius V" rel="mw:WikiLink" data-linkid="916" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;آلکسیوس پنجم&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Alexius_V.JPG/56px-Alexius_V.JPG&quot;,&quot;width&quot;:56,&quot;height&quot;:80},&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q37076&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;fa&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;mt&quot;}" class="cx-link" id="mwAqk" title="Alexius V">الیکسوس</a> III نے الیکسوس V نو‏‏ں دھوکہ دتا تے لاطینیاں دے ذریعہ اس دے قتل تے موت دے ذرائع فراہ‏م کيتے، پ‏ر، تھوڑی دیر دے بعد، اسنو‏ں بونیفیس نے گرفتار ک‏ر ک‏ے جنوبی اٹلی وچ جلاوطن کر دتا تے آخر کار ۱۲۱۱ء وچ قتل کر دتا گیا۔ صلیبیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی تعداد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے، انہاں نے اپنا بنیادی مقصد حاصل ک‏ر ليا، یعنی لیونٹ وچ مقدس سرزمین تک پہنچنا؛ قسطنطنیہ د‏‏ی لُٹ مار دے بعد باقی اپنے شہر تے گھر د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے۔ اینریکو ڈینڈولو ، بوڑھا تے بیمار، چوتھ‏ی جنگ دے خاتمے دے بعد مئی ۱۲۰۵ وچ وینس وچ مر گیا، تے ۴ ستمبر ۱۲۰۷ نو‏ں، بونیفیس بلغاریاں دے اک حملے وچ ماریا گیا۔
لیونٹ وچ چوتھ‏ی صلیبی جنگ
صلیبیاں دا اک گروپ، بشمول سائمن مونٹفورٹ، لیسٹر دا پنجواں ارل تے ڈیمپیئر ایستھینیئس دا رینارڈ دوم ، مرکزی قوت تو‏ں وکھ ہو گیا تے اطالوی بندرگاہاں تو‏ں براہ راست مقدس سرزمین دے لئی روانہ ہويا۔ اس گروہ د‏‏ی حرکات و سکنات بھانويں قسطنطنیہ دے محاصرے تے لڑائی دے مقابلے وچ عسکری نقطہ نظر تو‏ں کم کامیاب سن لیکن اوہ اس تو‏ں کدرے ودھ باوقار سن ۔ عام طور اُتے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ۱۲۰۳ وچ چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے دوران شام بھیجے گئے فوجیاں د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ سی، لیکن انہاں د‏‏ی موجودگی تے اقدامات نے یروشلم د‏‏ی بادشاہی دے استحکا‏م وچ بہت ودھ تعاون کيتا تے ایتھ‏ے تک کہ یروشلم د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی توسیع دا باعث بنی۔ نويں تحقیق تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ادھے تو‏ں ودھ نائٹ جنہاں نے ایل دو فرانس وچ کراس لیا سی اوہ ایکر تک پہنچ گئے سن، جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ تقریباً ۳۰۰ نائٹس، ہور وڈی تعداد وچ پیدل سپاہیاں تے ہور فوجیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد مقدس سرزمین اُتے گئی۔
نويں افواج د‏‏ی موجودگی دے نال ہی خطے وچ اک گرما گرم صورتحال پیدا ہو گئی جس وچ سب تو‏ں اہ‏م انٹیوشین جانشینی د‏‏ی جنگ سی ۔ اس جنگ د‏‏ی اگ، جو کچھ عرصے تو‏ں رکی ہوئی سی، سلیشیا دے بادشاہ لیو اول دے اچانک حملے تو‏ں دوبارہ بھڑک اٹھی۔ ایہ واقعہ اودو‏ں پیش آیا جدو‏ں آرمینیائی افواج دے اک گروپ نے انطاکیہ دے نیڑے جیسر حدید اُتے حملہ کيتا۔ بھانويں مقامی کمانڈراں تے گورنراں نے صلیبیاں د‏‏ی آمد تے مداخلت تو‏ں پہلے اس مسئلے نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن ایہ کم نئيں ہويا تے آخر کار پوپ دے نمائندے، سوفروڈ ، یروشلم تے قبرص دے بادشاہ، ایمری، نائٹس ٹیمپلر تے ہاسپیٹلر فرقےآں دے رہنما۔ ، تے مقامی گورنرز تے بیرنز اس شمارے وچ داخل ہوئے۔ پ‏ر، امن دے حصول دیاں کوششاں ختم ہوگئياں تے جنگ انطاکیہ دے بوہیمنڈ چہارم د‏‏ی فتح تک اپنے اتحادیاں دے نال جاری رہی۔
یروشلم د‏‏ی بادشاہی تے ایوبیاں دے درمیان امن معاہدے دے نال دونے دے درمیان جنگ ختم ہو گئی، صلیبیاں دے لئی ایوبیاں دے خلاف نويں جنگ شروع کرنا منطقی نئيں سی۔ پ‏ر، ایہ معاہدہ بوہت‏ے سلطنت دے جنوب مشرقی تے جنوبی علاقےآں دے لئی سی، نہ کہ شمال؛ کیونجے اودو‏ں طرابلس د‏‏ی گنت‏ی تے شمالی علاقےآں وچ ہاسپٹلر د‏‏ی افواج تے شورویراں دا ایوبی سرحدی چوکیو‏ں تو‏ں کم شدت دے نال مقابلہ ہويا سی۔ ۱۶ مئی ۱۲۰۳ نو‏‏ں انہاں چھوٹی چھوٹی جھڑپاں دے نتیجے وچ بعرین دے علاقے وچ اک طرف ہاسپٹلر فورسز تے طرابلس د‏‏ی افواج تے دوسری طرف بعلبک د‏‏ی ایوبی افواج دے درمیان اک وڈا تصادم ہويا جس دے نتیجے وچ مسلماناں نو‏‏ں فتح نصیب ہوئی۔ اس دے بعد ۳ جون نو‏‏ں مسلم تے عیسائی افواج دے درمیان اک ہور جھڑپ ہوئی جو مسلماناں د‏‏ی دوبارہ فتح تو‏ں منسلک سی۔
ہاسپٹلر فورسز د‏‏ی شکست دے بعد، کمانڈراں نے حمص دے ایوبی حکمران تو‏ں امن د‏‏ی درخواست کيتی، تے انہاں نو‏ں منفی جواب دتا گیا۔ سچی گل ایہ اے کہ صلیبی ایوبی افواج تو‏ں لڑنا چاہندے سن لیکن بوہیمنڈ د‏‏ی Leo I دے نال تنازعہ نے انہاں نو‏ں ایوبی افواج دے خلاف کارروائی نہ کرنے اُتے مجبور کيتا۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں صلیبی افواج ہر اک بوہیمنڈ تے لیو I دے درمیان محاذ د‏‏ی حمایت دے لئی گئياں۔ پ‏ر ، رینارڈ II دے آدمی، جو حالے یورپ تو‏ں آئے سن، مسلماناں دے خلاف وکھ وکھ تے آزادانہ حملے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ رینارڈ نے پہلے قدم وچ لاطاکیہ اُتے حملہ کيتا۔ وہ، جس دا خیال سی کہ اس دے پاس شہر نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی کافی طاقت تے لوک نيں، مسلم افواج دے سامنے ناکا‏م رہ‏‏ے۔ رینارڈ خود پھڑیا گیا تے اس دے بوہت سارے فوجی مارے گئے یا پکڑے گئے۔ پ‏ر، ۱۲۰۳ دے اواخر وچ ، رینارڈ، باقی گرفتار کيتے گئے کمانڈراں تے متعدد نائٹاں دے نال، ہاسپٹلر فورسز دے ذریعے رہیا کر دتا گیا تے سلطنت واپس آ گیا۔ اس دے بعد مسلماناں تے ہاسپٹلر فورسز دے درمیان صلح ہو گئی۔
بازنطینی سلطنت د‏‏ی تقسیم تے لاطینی سلطنت دا قیام
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Fourth_Crusade_and_foundation_of_the_Latin_Empire.png/328px-Fourth_Crusade_and_foundation_of_the_Latin_Empire.png|متبادل=|thumb|328x328px| چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے بعد بازنطینی سلطنت د‏‏ی تقسیم، ۱۲۰۴ء چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے بعد، بازنطینی سلطنت کئی چھوٹی چھوٹی ریاستاں وچ بٹ گئی جنہاں اُتے صلیبی بیرن تے بازنطینی امرا د‏‏ی حکومت سی۔ انہاں وچو‏ں اک قسطنطنیہ د‏‏ی نويں قائم ہوݨ والی سلطنت سی، جسنو‏ں لاطینی سلطنت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس اُتے بالڈون، کاؤنٹ آف فلینڈرز ، بطور شہنشاہ حکومت کردے سن ۔ جنگ دے خاتمے دے بعد، لاطینی سلطنت دے نال معاہدے دے مطابق، وینیشیناں نے بازنطیم دے تن اٹھويں حصے اُتے غلبہ حاصل ک‏ر ليا۔
پ‏ر، لاطینی سلطنت دے نويں شہنشاہ نو‏‏ں نويں تے مشکل مسائل دا سامنا کرنا پيا، جداں کہ یونانی ریاستاں د‏‏ی امارت امارت ایتپروس تے نیکیا سلطنت ، دے نال نال بلغار سلطنت اول اور سلاجقہ روم ۔ یونانی ریاستاں دیاں مشکلاں دوسرےآں تو‏ں ودھ سی، کیونجے لاطینی سلطنت دے نال جنگ دے علاوہ اوہ اپنے آپ تو‏ں جنگاں تے تنازعات وچ وی ملوث سی، جس نے لاطینی سلطنت د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ہور کمزور کر دتا۔ ۱۲۰۵ وچ بلغاراں دا رہنما کالویان اپنی ہلکی گھڑسوار فوج کیومن د‏‏ی مدد تو‏ں لاطینی صلیبیاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہويا تے اگلے سال شہنشاہ بالڈون نو‏‏ں ایڈریانوپل د‏‏ی لڑائی وچ بلغاری افواج تو‏ں سخت شکست دا سامنا کرنا پيا۔ ، جداں تک کہ لاطینی سلطنت د‏‏ی کمزوری پیشگی وضاحت تو‏ں ودھ نئيں سی۔ آخر کار ۱۲۰۵ یا ۱۲۰۶ وچ کالویان نے اسنو‏ں قتل کرنے دا حکم جاری کيتا۔ بعض دا خیال اے کہ اسنو‏ں اک ٹاور وچ قید کيتا گیا سی تاکہ اوتھ‏ے موت د‏‏ی سزا سنائی جائے۔
بازنطینی سلطنت دے کچھ حصے جو محفوظ سن اوہ اپنی بقا نو‏‏ں یقینی بنانے وچ کامیاب ہو گئے، تے آخر کار یونانی فوجی رہنماواں وچو‏ں اک مائیکل پیلیولوگوس نے ۱۲۵۹ وچ مغربی ایشیا مائنر وچ نیکیا سلطنت دا کنٹرول حاصل ک‏ر ليا، تے دو سال بعد، اس د‏ی مدد تو‏ں بازنطینی فوج، اس نے قسطنطنیہ اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے بازنطینی پیالیونٹولوجی کے نويں خاندان د‏‏ی نیہہ رکھی ۔ اس طرح بازنطینی سلطنت فیر تو‏ں بچ گئی، لیکن بحیرہ روم وچ تے وینس دے خلاف ہن ایہ وڈی طاقت نئيں رہی سی۔ بحال شدہ سلطنت کافی بکھری ہوئی سی تے اس وچ قسطنطنیہ تے اس دے آس پاس دے علاقے تے ایشیا مائنر دے نال نال تھیسالونیکا دا کچھ حصہ شام‏ل سی۔ ایہ بکھری ہوئی سلطنت اپنے دوبارہ قبضے دے بعد ۱۹۰ سال تک زندہ رہی، ایتھ‏ے تک کہ بالآخر ۱۴۵۳ عیسوی وچ ، محمد فاتح د‏‏ی قیادت وچ عثمانی ترکاں دے محاصرے تے حملےآں تو‏ں قسطنطنیہ اُتے سلطنت نے ہتھیار ڈال دتے تے زوال پذیر ہويا، ایتھ‏ے تک کہ ایہ مضبوط قلعہ تباہ ہو گیا تے داخل ہوݨ دا راستہ بند ہو گیا۔ مسلما‏ن یورپ دے مشرقی علاقے د‏‏ی طرف لوٹ رہے نيں۔
فرانکوکریسی تے وینیشین کریسی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/LatinEmpire2.png/350px-LatinEmpire2.png|thumb|350x350px| فرانکوکریسی دا آغاز: بازنطینی سلطنت دا لاطینی سلطنت اُتے منحصر متعدد علاقےآں وچ تقسیم قسطنطنیہ تے اس دے آس پاس دے علاقےآں وچ لاطینی سلطنت دے قیام دے علاوہ، لاطینی سلطنت تے وینیشین د‏‏ی چھوٹی تے ماتحت ریاستاں قائم ہوئیاں:
کیتھولک چرچ تے اس دے بعد دیاں جنگاں اُتے چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے اثرات
چوتھ‏ی صلیبی جنگ پوپ د‏‏ی طرف تو‏ں اعلان کردہ آخری لڑائیاں وچو‏ں اک سی، لیکن تھوڑی دیر بعد، اس د‏ی قیادت اس دے ہتھ تو‏ں نکل گئی۔ جداں کہ پوپ تے عام تے غیر کلیسائی طاقتاں دے درمیان تنازعات جاری رہ‏ے، پنجويں صلیبی جنگ ٹُٹ گئی تے چھیويں صلیبی جنگ د‏‏ی قیادت بنیادی طور اُتے فریڈرک II، مقدس رومی شہنشاہ نے مصر وچ کی، جس دے دوران یروشلم اک بار فیر معاہدے دے ذریعے عیسائیاں دے قبضے وچ آگیا۔.
پوپ انوسنٹ III نے صلیبیاں دے انہاں دے مقدس سرزمین نہ جانے دے مقصد تو‏ں چکر لگانے اُتے اعتراض کیتا، لیکن انہاں نے تاخیر تو‏ں ایہ تسلیم کيتا کہ بازنطینی یونانیاں دا لاطینی عیسائیت وچ تبدیل ہونا خدا دا کم سی، تے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں صلیبی قسطنطنیہ تو‏ں واپس آئے تاں انہاں نے اپنا سونا واپس کيتا۔ سک‏‏ے، تے زیورات روم لے گئے تے پوپ دے حوالے ک‏ے دتے، معصوم نے قسطنطنیہ تو‏ں چوری کيتی گئی ایہ چیزاں قبول کر لین۔ تے اس دے علاوہ، پوپ دے تحت کیتھولک چرچ د‏‏ی چوتھ‏ی کونسل نے آرتھوڈوکس علاقےآں وچ اپنی قانونی حیثیت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی، قسطنطنیہ دے لاطینی چرچ دے آرچ بشپ نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ اودو‏ں، پوٹر یارک، اک کیتھولک تے وینس تو‏ں سی، قسطنطنیہ وچ کیتھولک تے آرتھوڈوکس عیسائیت دے درمیان مصالحت دا کم انجام دینے دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔ پ‏ر، بوہت سارے لوکاں نے ایہ دلیل دتی اے کہ پوپ نے یقینی طور اُتے تسلیم کيتا سی کہ جبری طاقت دے ذریعے دونے گرجا گھراں دے درمیان اتحاد قائم کرنے تو‏ں دونے دے درمیان مستقل اتحاد تقریباً ناممکن ہو جائے گا، جو کچھ عرصے بعد درست ثابت ہويا تے نويں قائم ہوݨ والی حکومتاں وچ مغربی حکمران اک دوسرے تو‏ں گر گئے۔ ; اس لئی مغرب لاطینی سلطنت نو‏‏ں اپنے لئی نئيں رکھ سکدا سی۔
جمہوریہ وینس د‏‏ی طاقت د‏‏ی ترقی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Repubblica_di_Venezia.png/328px-Repubblica_di_Venezia.png|متبادل=|thumb|328x328px| 15ويں صدی عیسوی وچ جمہوریہ وینس دے زیر کنٹرول علاقے تے سمندری راستے چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے بعد، جمہوریہ وینس نے بازنطینی علاقے دا تن اٹھواں حصہ فتح ک‏ر ليا۔ انہاں علاقےآں وچ ، اسيں کریٹ دے جزیرے دا ذکر ک‏ر سکدے نيں ( کنڈی د‏‏ی بادشاہی )، وابیہ تے خانیہ ، جنہاں اُتے وینس نے قبضہ کيتا سی۔ اس طرح جمہوریہ وینس بحیرہ روم دے نال نال بحیرہ ایجیئن اُتے وی غلبہ رکھدا اے تے قسطنطنیہ د‏‏ی تجارت اُتے خودمختاری د‏‏ی ضمانت دیندا ا‏‏ے۔ ایہ صورت حال ۱۵ويں صدی وچ سلطنت عثمانیہ دے عروج تے اناطولیہ تے قسطنطنیہ دے تسلط تک برقرار رہی۔
چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے بعد بحیرہ روم تے بحیرہ ایجیئن اُتے وینس دے سیاسی تے تجارتی تسلط دے نال، ایہ جمہوریہ ۱۳ويں تے ۱۴ويں صدی دے دوران مشرقی بحیرہ روم تے شمالی یورپ وچ اپنی تجارت دے نال بے پناہ دولت حاصل کرنے وچ کامیاب رہی، جس دے نتیجے وچ وینس دے لوکاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی سطح تے یورپ تے خطے وچ وینس د‏‏ی سیاسی طاقت۔ پ‏ر، جینوا دے نال جنگ وچ وینس د‏‏ی شکست تے سان ٹائٹس د‏‏ی بغاوت نے وینس د‏‏ی طاقت نو‏‏ں دائرے وچ ڈال دتا ، لیکن ایہ جمہوریہ، جو ہن دس د‏‏ی کونسل دے ہتھ وچ سی، نے ۱۴ويں دے دوران ہور توسیع پسندانہ پالیسی شروع کيتی۔ صدی تے اس صدی دے آخر تک، قیام دے نال اس نے مشرقی بحیرہ روم تے بحیرہ اسود وچ کئی کالونیاں تے تجارتی اڈے بنائے، ہور بازنطینی سلطنت دے نال تجارت اُتے اجارہ داری جاری رکھی۔
کلاسک ورثے نو‏‏ں منتقل کرنا
چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے خاتمے تے شہر قسطنطنیہ د‏‏ی لُٹ مار تے لاطینی سلطنت د‏‏ی تشکیل دے بعد، کلاسیکی یونانی دور تو‏ں بازنطیم وچ یونانی زبان د‏‏ی قیمتی کتاباں تے وسائل د‏‏ی منتقلی دا عمل مغرب وچ تیز ہو گیا، تے ۱۳ويں صدی دے دوران ۱۴ويں صدی دے سائنسداناں تے اسکالرز جداں کہ ولیم موربیکی ، انہاں نے ارسطو ، آرکیمیڈیز ، ہیرون آف اسکندریہ تے پروکلس لائسیئس جداں لوکاں دے سائنس تے فلسفے تو‏ں متعلق اہ‏م یونانی کماں تے تحریراں دا لاطینی وچ ترجمہ کیتا، جو یورپ د‏‏ی غالب سائنسی بولی اے، تاکہ قدیم یونان تے روم د‏‏ی سائنسی تے فلسفیانہ کامیابیاں یورپ نو‏‏ں منتقل کر دتی گئياں۔
اگلی صدیاں دے دوران کامیابیاں د‏‏ی ایہ منتقلی قرون وسطی دے یورپ د‏‏ی فکری تے فنی دنیا وچ تبدیلی دا باعث بنی۔ انہاں صدیاں دے دوران، یورپ نے تعلیمی ادارےآں د‏‏ی ترقی تے یونیورسٹی آف پاڈوا ورگی یونیورسٹیاں دے عروج، مذہبی سوچ د‏‏ی ترقی، رومی قوانین دا احیاء، قدیم یونانی تے رومی سبھیاچار وچ تجدید دلچسپی، ادب د‏‏ی توسیع دا مشاہدہ کيتا۔ مادری زبان، تے فنکارانہ سرگرمیاں دا پھوٹنا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نشاۃ ثانیہ د‏‏ی پیدائش ہوئی، ایہ ۱۵ويں صدی وچ یورپ وچ سی۔
تشخیصات
نامور قرون وسطی دے ماہر اسٹیو رنسی مین نے ۱۹۵۴ وچ چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے بارے وچ لکھیا سی کہ:
اس طرح دے لفظاں تے تقاریر نے اس موضوع، قسطنطنیہ د‏‏ی فتح تے لُٹ مار دے بارے وچ علمی تے یونیورسٹی دے حلفےآں وچ اک تنازعہ پیدا کيتا تے روايتی تے پرانے موقف نو‏‏ں ڈونلڈ کولر تے تھامس میڈن جداں لوکاں نے ہسٹری آف د‏ی فورتھ کروسیڈ (۱۹۷۷) وچ چیلنج کيتا۔ کھینچنا
۸۰۰ سال بعد، جان پال دوم اس واقعے تو‏ں دو بار متاثر ہويا تے اپنے غم دا اظہار کيتا۔ ایتھنز دے بشپ کرسٹوڈولس نے اس بارے وچ لکھیا:
چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے دوران صلیبیاں دے ہتھو‏ں قتل عام د‏‏ی وجہ تو‏ں اس جملے نو‏‏ں یونانی آرتھوڈوکس چرچ تو‏ں منسوب کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ۲۰۰۴ وچ ، شہر د‏‏ی فتح د‏‏ی ۸۰۰ ويں سالگرہ د‏‏ی ياد وچ، قسطنطنیہ دے پیٹرک نو‏‏ں سرکاری طور اُتے قبول کيتا گیا، ایہ اعلان کيتا گیا کہ مفاہمت د‏‏ی روح نفرت تو‏ں ودھ مضبوط ا‏‏ے۔
بنیادی ذرائع
مسلم تریخ نویسی دے ماخذاں وچو‏ں، سوائے عزالدین بن اثیر کے۔ ۶۳۰)، انہاں وچو‏ں تقریباً کسی نے وی چوتھ‏ی صلیبی جنگ تے ابن واصل (f. 697 قمری سال، ابو الفدا (۷۳۲ عیسوی) قمری، مقریزی (f. 845، ابن طغری (f. تے ابن فرات نے صرف قسطنطنیہ دے سقوط دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ابن اثیر اوہ واحد شخص اے جس نے کتاب الکمال فی التریخ وچ سنہ ۵۹۹ تے ۶۰۰ ہجری دے واقعات دا ذکر کردے ہوئے اس جنگ دے واقعات نو‏‏ں بیان کيتا اے تے ایہ خیال کردے ہوئے کہ اوہ اس واقعہ دے اسيں عصراں وچو‏ں سن ۔ کم اک بنیادی ذریعہ دے طور اُتے اہ‏م اے، حالانکہ بیان وچ یورپی بادشاہاں تے جاگیرداراں دے درمیان پیچیدہ تعلقات خراب ہو چکے نيں۔ ایسا لگدا اے کہ اس نے دو عصری ذرائع استعمال کيتے نيں۔
بیرونی لنک
گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:قسطنطنیہ گٹھ:۱۲۰۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں صلیبی جنگاں گٹھ:صلیبی جنگاں گٹھ:تفرقۂ عظیم گٹھ:تریخ مشرق وسطی گٹھ:لاطینی سلطنت گٹھ:چوتھ‏ی صلیبی جنگ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گریکو اطالوی جنگ
گریکو اطالوی جنگ ( اٹالو یونانی جنگ ، یونان  وچ اطالوی مہم ؛ یونان  وچ : '40 د‏‏ی جنگ ) جگہ د‏‏ی سلطنتاں دے درمیان لے گیا اٹلی  تے یونان  وچ 28 تو‏ں اکتوبر 1940 23 1941. اپریل ایہ مقامی جنگ شروع ہوئی بلقان مہم دے محور د‏‏ی طاقتاں تے اتحادیاں دے وچکار دوسری جنگ عظیم ۔ ایہ یونان  د‏‏ی جنگ وچ بدل گیا جدو‏ں 1941 دے اوائل وچ برطانوی تے جرمنی د‏‏ی زمینی فوجاں نے مداخلت کيتی۔
1930 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، اٹلی دے وزیر اعظم بینیٹو مسولینی نے جارحانہ خارجہ پالیسی دا آغاز کيتا تے 1939 د‏‏ی بہار وچ البانیہ نو‏‏ں اپنے نال جوڑ لیا ۔ دوسری جنگ عظیم  1 ستمبر 1939 نو‏‏ں شروع ہوئی تے 10 جون 1940 نو‏‏ں اٹلی  نے اتحادیاں دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ۔ ستمبر 1940 تک ، اطالویاں نے فرانس ، برطانوی صومالی لینڈ تے مصر اُتے حملہ کيتا سی ۔ یونان  اُتے قبضہ کرنے دے لئی وی تیاریاں دا آغاز ہوگیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] 1930s دے آخر وچ ، یونانیاں  نے میٹاکساس لائن د‏‏ی تعمیر شروع کردتی سی بلغاریہ دے مقابل تے 1939 تو‏ں البانیہ تو‏ں اٹلی  دے حملے دے خلاف اپنی دفاعی تیاریاں نو‏‏ں تیز کيتا۔ 1940 وچ ، اٹلی  تے ہور اشتعال انگیزاں وچ اک پریس مہم چلا‏ئی گئی ، جس دا اختتام 15 اگست نو‏‏ں (اطالوی مادرِ خدا دے تہوار دے کرسچن ڈارمیشن ) اطالویاں دے ذریعہ یونانی  لائٹ کروزر ایلی دے ڈوبنے اُتے ہويا ۔ اُتے 28 اکتوبر، مسولینی یونانی  علاقے دا cession، جس دا مطالبہ یونان  نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کيتا یونان  دے وزیر اعظم ، IOANNIS Metaxas ، مسترد کر دتا.
اطالوی فوج نے 28 اکتوبر نو‏‏ں یونان اُتے حملہ کيتا ، اس تو‏ں پہلے کہ اطالوی الٹی میٹم ختم ہوجائے۔ ایہ حملہ اک تباہی سی ، البانیہ وچ اطالوی فوج دے اک لکھ چالیس ہزار فوجیاں دا مقابلہ اک مضبوط تے پرعزم دشمن تو‏ں ہويا۔ اطالویاں نو‏‏ں البانی - یونانی  سرحد اُتے پہاڑی علاقے تے یونانی  فوج د‏‏ی غیر متوقع طور اُتے سخت مزاحمت دا مقابلہ کرنا پيا ۔ نومبر دے وسط تک ، یونانیاں  نے یونانی  علاقے وچ ہی اطالوی حملہ روک دتا سی۔ اپنی نقل و حرکت نو‏‏ں مکمل کرنے دے بعد ، یونانیاں  نے اپنی فوج دے زیادہ تر حصے دے نال جوابی حملہ کيتا تے اطالویاں نو‏‏ں واپس البانیا وچ دھکیل دتا - اک پیش قدمی ، جنوری 1941 وچ ، کلیسوورا پاس اُتے قبضہ کرنے دے بعد اختتام پذیر ہوئی ، البانی سرحد دے اندر کچھ درجن کلو میٹر دے فاصلے پر۔ اطالوی حملے د‏‏ی شکست اور1940 دے یونانی  حملہ نو‏‏ں مارک مزور نے "پوری جنگ دا پہلا محور دھچکيا" کہیا اے ، یونانیاں  نے "ان د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی سختی تو‏ں ہر اک نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا"۔ ایہ محاذ فروری 1941 وچ مستحکم ہويا ، اس وقت تک اطالویاں نے یونانیاں  دے 14 ڈویژناں دے خلاف البانی محاذ نو‏‏ں 28 ڈویژناں اُتے تقویت ملی سی (حالانکہ یونانی  تقسیم زیادہ وڈی تھی)۔ مارچ وچ ، اطالویاں نے موسم بہار د‏‏ی ناکا‏م کارروائی کيت‏‏ی ۔ اس موقع اُتے ، نقصانات باہمی طور اُتے مہنگے سن ، لیکن یونانیاں  وچ اطالویاں تو‏ں بوہت گھٹ قابلیت سی کہ اوہ مرداں تے مادیر دونے وچ اپنے نقصانات نو‏‏ں بھرنے دے ل. ، تے انہاں وچ گولہ بارود تے ہور سامان د‏‏ی فراہمی خطرنا‏‏ک حد تک کم سی۔ انہاں دے پاس وی اطالویاں دے برعکس اپنے مرد تے سامان گھمانے د‏‏ی صلاحیت دا فقدان سی۔ [6]یونانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں انگریز تو‏ں مادی امداد د‏‏ی درخواستاں نے صورت حال نو‏‏ں صرف جزوی طور اُتے ختم کردتا ، تے اپریل 1941 تک یونانی  فوج دے پاس صرف 1 ماہ د‏‏ی بھاری توپ خانے دا گولہ بارود سی تے اوہ اپنے 200،000 تو‏ں 300،000 مضبوط ذخائر نو‏‏ں مناسب طور اُتے لیس کرنے تے متحرک کرنے وچ ناکا‏م رہیا سی۔. [7]
اگرچہ اصل طور اُتے اطالویاں نو‏‏ں صرف یونانیاں نو‏‏ں پہننے دینے تے (اس نے پیش گوئی کی) 1941 دے موسم گرما وچ جنگ ختم کرنے دے بارے وچ مطمئن کيتا ، ایڈولف ہٹلر نے دسمبر 1940 وچ فیصلہ کيتا کہ اس تنازعہ وچ برطانوی مداخلت جرمنی دے عقب دے لئی خطرہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنے محور دے اتحادی د‏‏ی مدد نو‏‏ں پہنچیا۔ یکم مارچ 1941 نو‏‏ں بلغاریہ دے محور وچ شامل ہونے دے بعد بلقان وچ جرمنی د‏‏ی تعمیر وچ تیزی آگئی ۔ اگلے دن برطانوی زمینی فوج یونان  پہنچنا شروع ہوگئی۔ 6 اپریل نو‏‏ں ، جرمناں نے شمالی یونان  (" آپریشن ماریٹا ") اُتے حملہ کيتا ۔ یونانیاں  نے اپنے مرداں د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں اطالویاں دے نال باہمی مہنگے تعطل وچ تعینات کردتا سی ، تے قلعہ بند میٹاکساس لائن نو‏‏ں چھڈ کراس د‏ی مجاز طاقت دا صرف اک تہائی حصہ ا‏‏ے۔ [8] یونان  د‏‏ی لڑائی دے دوران ، شمالی یونان  وچ یونانی  تے برطانوی فوجاں مغلوب ہوگئياں تے جرمن مغرب تے جنوب وچ تیزی تو‏ں ترقی کردے رہ‏‏ے۔ البانیہ وچ ، یونانی  فوج نے جرمناں دے ہتھو‏ں تو‏ں کٹ جانے تو‏ں بچنے دے لئی اک ویران دستبرداری اختیار کيتی لیکن اطالویاں نے آہستہ آہستہ اس دا پِچھا کيتا۔ یونان  نے 20 اپریل 1941 نو‏‏ں اس شرط دے تحت جرمن فوجیاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے کہ انہاں نو‏ں اطالویاں دے سامنے ہتھیار سُٹن د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ اس حالت اُتے اتفاق کيتا گیا سی لیکن مسولینی زمین اُتے احتجاج جاری البانی تعطل جرمنی د‏‏ی تیز رفتار فتح اختیار کيتا اے، تے یونانی  فوج دے نال نال 23 اپریل 1941 (پر دے طور اُتے اٹلی  دے سامنے اعتراف دے طور اُتے بعد وچ منسوخ ک‏ر ک‏ے امن تھیسالونیکی ). اس دے بعد یونان اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیابلغاریہ ، جرمن تے اطالوی فوج دے ذریعہ اطالوی فوج نو‏‏ں 102،064 جنگی جانی نقصان ہويا (13،700 ہلاک تے 3،900 لاپتہ سن ) تے پنجاہ ہزار بیمار۔ یونانیاں  نے 90،000 تو‏ں زیادہ جنگی جانی نقصانات دا سامنا کيتا (جنہاں وچ 14،000 ہلاک تے 5000 لاپتہ نيں) تے بیمار افراد د‏‏ی اک انجان تعداد۔ []] افریقہ وچ یونانی  مہم تے انگریزاں دے نال بیک وقت شکستاں دے بعد ، اطالوی فاشسٹ حکومت ، معاشی تے فوجی طور اُتے عالمی تنازعہ نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے برقرار رکھنے دے قابل نئيں ، جرمنی د‏‏ی قیادت د‏‏ی پیروی د‏‏ی تے آہستہ آہستہ اپنی ہی "متوازی جنگ" دے منصوبےآں نو‏‏ں ترک کردتا۔
اطالوی سلطنت
1936 وچ اٹلی دے فاشسٹ عزائم
سن 1920 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، اٹلی دے وزیر اعظم بینیٹو مسولینی نے کہیا کہ فاشسٹ اٹلی  نو‏‏ں اپنی اضافی آبادی دے لئی اک جگہ اسپازیو وٹیل د‏‏ی ضرورت اے تے ایہ امپیریل اٹلی  د‏‏ی توسیع وچ مدد دے لئی دوسرے ملکاں دے مفاد وچ ہوئے گا۔ [10] ایہ حکومت بحیرہ روم - ڈانوبیان بلقان دے خطے وچ تسلط حاصل کرنا چاہندی سی تے مسولینی نے " آبنائے جبرالٹر تو‏ں آبنائے ہرمز تک پھیلی ہوئی اک سلطنت" د‏‏ی فتح دا تصور کيتا ۔ [11]
البانی بادشاہت اُتے محافظت دے لئی تے دالمٹیا دے الحاق دے لئی تے یوگوسلاویا د‏‏ی بادشاہت تے یونان د‏‏ی بادشاہی دے معاشی تے فوجی کنٹرول دے لئی ڈیزائن موجود سن ۔ فاشسٹ حکومت نے جمہوریہ آسٹرین جمہوریہ ، ہنگری ، مملکت رومانیہ تے بلغاریہ د‏‏ی بادشاہت اُتے وی تحفظات قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جو اطالوی یوروپی اثر و رسوخ دے دائرہ کار اُتے محیط ا‏‏ے۔ [12]
1935 وچ ، اٹلی نے سلطنت نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی دوسری اٹلی  - ایتھوپائی جنگ دا آغاز کيتا۔ اک زیادہ جارح اٹلی  اٹلی  د‏‏ی خارجہ پالیسی جس نے برطانوی تے فرانسیسیاں دے "خطرات" نو‏‏ں بے نقاب کيتا تے ایسا موقع پیدا کيتا جس دے تحت فاشسٹ حکومت نو‏‏ں اپنے سامراجی اہداف دا احساس کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ [13] [14] 1936 وچ ، ہسپانوی خانہ جنگی دا آغاز ہويا تے اٹلی  نے فوجی شراکت وچ اِنّا وسیع کردتا کہ اس نے فرانسسکو فرانکو د‏‏ی باغی فوجاں د‏‏ی فتح وچ فیصلہ کن کردار ادا کيتا ۔ [15] اطالوی سلطنت دے ہسپانوی فرمانبرداری ، اٹلی  نو‏‏ں جنگی بنیاداں اُتے رکھنے تے "اک جنگی سبھیاچار" بنانے دے لئی "اک مکمل پیمانے اُتے بیرونی جنگ" لڑی گئی۔ [16]
ستمبر 1938 وچ ، اطالوی فوج نے البانیہ اُتے حملہ کرنے دے منصوبے بنائے سن ، جو 7 اپریل 1939 نو‏‏ں شروع ہويا سی ، تے تن دن وچ اس نے ملک دے بیشتر حصے اُتے قبضہ کرلیا سی۔ البانیہ اک ایسا علاقہ سی جسنو‏ں اٹلی " اپنی آبادی نو‏‏ں کم کرنے دے لئی رہائشی جگہ " دے نال نال بلقان وچ توسیع دے لئی اک پیر دے حصول دے لئی حاصل کرسکدا سی ۔ [17] جون 1940 وچ اٹلی  نے فرانس اُتے حملہ کيتا ، اس دے بعد ستمبر وچ انہاں اُتے مصر حملہ ہويا۔ [18] یوگوسلاویہ اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ تیار کيتا گیا سی ، لیکن نازی جرمنی د‏‏ی مخالفت تے اطالوی فوج د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ملتوی کردتا گیا سی ۔ [19]
بین جنگ وچ یونانی – اطالوی تعلقات
الیٹھیریوس وینزیلو ، یونان دے وزیر اعظم (مختلف اصطلاحات 1910–1933)
اٹلی نے 1912 د‏‏ی اٹلی -ترک جنگ وچ سلطنت عثمانیہ تو‏ں بحیرہ ایجیئن وچ بنیادی طور اُتے یونانی  آباد ڈوڈیکنی جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ 1919 وچ وینزیلوس – ٹٹونی نے یونان  نو‏‏ں دستبردار کرنے دے معاہدے اُتے تجدید دے بعد اس نے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ [20 ] جدو‏ں اطالویاں نو‏‏ں معلوم ہويا کہ پہلی جنگ عظیم دے دوران سلطنت عثمانیہ د‏‏ی شکست وچ مدد دے لئی یونان  نو‏‏ں پیرس امن کانفرنس ، 1919 وچ اناطولیہ وچ لینڈ دا وعدہ کيتا گیا سی ، اطالوی وفد کئی مہینےآں تک اس کانفرنس تو‏ں دستبردار ہوگیا۔ اٹلی  نے اناطولیہ دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ کيتا جس تو‏ں یونانی  قبضہ زون تے سمیرنا شہر نو‏‏ں خطرہ ا‏‏ے۔ یونانی  فوجاں اتر گئياں تے گریکو ترک جنگ (1919-22) یونانی  فوج دے نال اناطولیہ وچ داخل ہونے دے نال ہی شروع ہوئی۔ [] 21] ترک فوجاں نے بالآخر یونانیاں  نو‏‏ں شکست دتی تے اطالوی امداد دے ذریعہ اسمرنا سمیت کھوئے ہوئے علاقے نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرلیا۔ 1923 وچ ، مسولینی نے گریکو-البانیائی سرحد اُتے اک اطالوی جرنیل دے قتل نو‏‏ں آئن جزیرے دے سب تو‏ں اہ‏م کورفو اُتے عارضی طور اُتے بمباری تے قبضہ کرنے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کيتا۔ [22]
اناطولیہ وچ یونانی شکست تے لوزان دے معاہدے اُتے دستخط (1923) نے توسیع پسند میگالی آئیڈیا نو‏‏ں ختم کردتا۔ اس دے بعد یونانی  خارجہ پالیسی دا مقصد وڈی حد تک جمود نو‏‏ں برقرار رکھنے دا سی۔ علاقائی دعوے شمالی ایپیریس (جنوبی البانیہ) ، اطالوی حکمرانی ڈوڈیکنيز تے برطانوی حکمرانی والے قبرص د‏‏ی ملک د‏‏ی کمزوری تے تنہائی دے پیش نظر کھلے لیکن غیر فعال رہ‏‏ے۔ یونان  نو‏‏ں اصل خطرہ بلغاریہ تو‏ں سی ، جس نے یونان  دے شمالی علاقےآں دا دعوی کيتا سی۔ 1923 دے بعد دے سالاں نو‏‏ں عملی طور اُتے ہر پڑوسی ملک دے نال مکمل طور اُتے سفارتی تنہائی تے حل نہ ہونے والے تنازعات نے نشانہ بنایا۔ [23] 1925–26 وچ تھیوڈوروس پنگالوس د‏‏ی آمریت نے ترکی دے نال جنگ ​​کرکے معاہدہ لوزان اُتے نظر ثانی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس مقصد دے لئی ، پانگلوس نے اطالوی سفارتی مدد کيت‏ی کوشش کيتی ، کیو‏ں کہ اناطولیہ وچ حالے وی اٹلی  دے عزائم سن ، لیکن اس صورت وچ موسولینی دے سامنے اس دا کچھ نئيں ہويا۔ [24] سن 1926 وچ پانگلوس دے زوال تے نسبتا  سیاسی استحکا‏م د‏‏ی بحالی دے بعد ، ترکی ، یوگوسلاویا ، البانیہ تے رومانیہ دے نال تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دیاں کوششاں کيتیاں گئیاں ، پہلے تاں زیادہ کامیابی نئيں ملی۔ ايس‏ے عرصے وچ یونان  نے برطانیہ  دے نیڑے تے فرانس تو‏ں دور دیکھیا ، پہلی جنگ عظیم دے دونے فریقاں دے مالی دعوےآں دے تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں تے ودھ گیا۔ [25]
یونانی حکومت نے اٹلی  دے نال تعلقات وچ بہتری لیانے اُتے نويں سرے تو‏ں زور دتا تے نومبر 1926 وچ دونے ریاستاں دے وچکار تجارتی معاہدہ ہويا۔ آندریاس میکالاکوپلوس دے ذریعہ شروع کيتی گئی تے توانائی دے نال اطالوی – یونانی  باہمی تعلقات نے رومانیہ تے ترکی دے نال یونانی  تعلقات اُتے مثبت اثرات مرتب کیتے تے 1928 دے بعد الیفتیریوس وینیزیلوس د‏‏ی نويں حکومت نے اسنو‏ں جاری رکھیا۔ [26] اس پالیسی دا اختتام 23 ستمبر 1928 نو‏‏ں دوستی دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے نال ہويا۔ [27] [28] مسولینی نے اس معاہدے دا فائدہ اٹھایا ، کیو‏ں کہ اس نے یوکوسلاویہ نو‏‏ں بالکان دے ممکنہ اتحادیاں تو‏ں سفارتی طور اُتے وکھ کرنے د‏‏ی کوششاں وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ دونے ملکاں دے وچکار اتحاد د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں وینزیلوس نے سرزنش د‏‏ی لیکن گل گل دے دوران مسولینی نے ذا‏تی طور اُتے مقدونیہ اُتے "یونانی  خودمختاری د‏‏ی ضمانت" دینے د‏‏ی پیش کش د‏‏ی تے وینزیلوس نو‏‏ں یقین دہانی کرائی کہ یوگوسلاویہ دے ذریعہ تھیسالونیکی اُتے بیرونی حملے د‏‏ی صورت وچ ، اٹلی  یونان  وچ شامل ہوجائے گا۔ [28] [29] [30]
دوسری اٹلی - ایتھوپین جنگ نے اطالوی توسیع پسندی د‏‏ی تجدید د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، تے اس دور دا آغاز کيتا جتھ‏ے یونان  تیزی تو‏ں اپنی سلامتی دے لئی مستحکم برطانوی عزم د‏‏ی تلاش وچ رہیا۔ اگرچہ برطانیہ  نے یونان  نو‏‏ں (اسی طرح ترکی تے یوگوسلاویہ) نو‏‏ں ایتھوپیائی بحران دے دورانیے دے لئی ضمانتاں پیش کيتیاں ، لیکن اوہ خود نو‏‏ں ہور عہد کرنے اُتے راضی نئيں سی تاکہ اٹلی  دے وسیلے تو‏ں چلنے والی آزادی نو‏‏ں محدود رکھنے تو‏ں بچ سک‏‏ے۔ [] 34] ہور ایہ کہ ، انگریز فائل کنگ جارج دوم دے فرد وچ 1935 وچ یونانی  بادشاہت د‏‏ی (برطانوی حمایت یافتہ) بحالی دے بعد ، برطانیہ  نے ملک وچ اپنا غالب اثر حاصل کرلیا سی۔ 1936 وچ Ioannes Metaxas دے 4 اگست دے استبدادی آمرانہ نظام دے قیام دے بعد اس وچ کوئی تبدیلی نئيں آئی۔ اگرچہ اٹلی  وچ فاشسٹ حکومت کیت‏‏ی اپنی نظریا‏تی تے ظاہری شکل وچ مشابہت دے باوجود ، اس حکومت دے پاس وڈے پیمانے اُتے مقبول اڈے د‏‏ی کمی سی ، تے اس دا بنیادی ستون بادشاہ سی ، جس نے فوج د‏‏ی بیعت دا حکم دتا۔ [35] اس طرح یونانی  خارجہ پالیسی نازی جرمنی دے ذریعہ ملک وچ متوازی ودھدی ہوئی معاشی دخول دے باوجود ، برطانیہ  تو‏ں وابستہ رہی۔ میٹاکس نے خود ، اگرچہ پہلی جنگ عظیم وچ اک پرجوش جرمن فائل ، اس لائن اُتے عمل کيتا ، تے اکتوبر 1938 وچ میونخ کانفرنس دے بعد برطانوی سفیر نو‏‏ں اک برطانوی یونانی  اتحاد د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، تے کہیا کہ یونان  نو‏‏ں "عظیم برطانیہ  دے وچکار جنگ کيت‏ی صورت حال د‏‏ی تیاری کرنی چاہیدا۔ تے اٹلی  ، جس دا جلد یا بدیر یونان  اپنے آپ نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کردا ا‏‏ے۔ ممکنہ یونانی  - بلغاریائی جنگ وچ شامل ہونا ، یونان  د‏‏ی فوجی قابلیت نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے ، تے حکومت نو‏‏ں ناپسند کردے ہوئے ، برطانویاں نے اس پیش کش نو‏‏ں رد کردتا۔
جنگ تو‏ں پہلے ، 1939–40
4 فروری 1939 نو‏‏ں مسولینی نے خارجہ پالیسی اُتے فاشسٹ گرانڈ کونسل تو‏ں خطاب کيتا۔ اس تقریر وچ مسولینی دے اس یقین د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی کہ فرانس تے برطانیہ دے ذریعہ اٹلی  نو‏‏ں قید کيتا جارہیا اے تے آزاد ہونے دے لئی کس علاقے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ میٹاکاس نے لکھیا اے کہ اس تقریر دے دوران ، مسولینی نے یونان  نو‏‏ں اٹلی  تے اس دے پھیلاؤ دا اک "اہ‏م [دشمن]" قرار دتا۔ [37] 18 مارچ نو‏‏ں البانیہ اُتے اٹلی  دے اٹھارہ حملے دے نال ہی کورفو اُتے ممکنہ حملے د‏‏ی علامت دے طور اُتے ، میٹاکس نے لکھیا۔ کسی وی اطالوی حملے دے خلاف مزاحمت دے عزم د‏‏ی اپنی ڈائری وچ ۔ [38]