cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فارسی شاعری دی مختصر تریخ
غزنوی دور
غزنوی دور(۳٦٦۔۵۸۳ق بمطابق ۹٧٦۔۱۱۸٧میلادی):سامانیاں دے بعد سلطاں محمود (۳۹۸۔۴۲۱ق) تے سلطان محمود غزنوی (۴۲۱۔۴۳۲ق)کے دربار شاعراں دا مسکن قرار پایا تے بہت سارے شاعر جداں عنصری فرخی سیستانی تے عسجدی نے غزنویاں دے دربار وچ ادبیات نو‏‏ں پروان چڑھایا ۔ ہور ایہ کہ ہندوستان دے بعض علاقےآں اُتے غزنیاں دے قبضے دے بعد فارسی بولی تے ادب نے ہندوستان تے بر صغیر نامی نويں علاقے وچ قدم رکھیا ۔جہاں اُتے مسعود سعد سلمان جداں نامور شاعر رہندے سن ۔اس دور دے دوسرے مشہور شاعر وچ اسدی طوسی ،منوچہر ی دامغانی،اور ابوالفرج رونی دا ناں لیا جاسکتاہے ۔ کلی اعتبار تو‏ں اس دور دے شاعر اپنے ماپہلے دور دے شاعر دے بہ نسبت وقواعد، اشعار د‏‏ی صحت دا خاص خیال رکھدے سن ۔اور رودکی تے شہید بلخی دے سبک شاعری اُتے خاص توجہ دیندے سن ۔ شاعری دے مختلف صنفاں تو‏ں استفادہ جداں قصیدہ گوئی ،مسمّط،مضامین وچ تنوع جداں مدح،ھزل،ھجو تے قصےآں کہانیاں نو‏‏ں منظوم شکل وچ بیان کرنا، حماسہ سرائی جداں شاہنامہ فردوسی اس دور دے شاعری د‏‏ی خصوصیات سمجھی جاندیاں نيں ۔
تیموری دور
تیموری دور (٧۸۲۔۹۰٧ق بمطابق ۱۳۸۰۔۱۵۰۱میلادی ):اس دور وچ ایران دے بعض علاقےآں اُتے ترکاں تے ترکی بولی دے غلبے د‏‏ی وجہ تو‏ں فارسی شاعری بہت کمزور پڑھ گئی سی ۔ یہ دور فارسی شاعری د‏‏ی جمود تے تقلید دا دور شمار ہُندا اے ۔اس دور دا سب تو‏ں وڈا شاعر عبدالرحمن جامی اے جو شعر خوانی وچ امیرخسرو دہلوی د‏‏ی پیروی کردا سی۔ اس دور دے ہور مشہور شعراماں شیخ آذی طوسی(۸٦۵ق)،ابن حسام(۸٧۴ق)،امیرشاہی سبزواری(۸۵٧ق)،شاہ نعمت اللہ ولی (۸۳۴ق)،لطف اللہ نیشاپوری (۸۱۲ق)کے ناں لئی جاسکدے نيں ۔ اس دور وچ پہیلیاں بیان کرنحالے بہت مشہور ہوئی سی ۔بعض شاعر جداں بسحق اطعمہ (۸۳۰ق) تے نظام الدین محمود قاری نے پہلی بار کھانے پینے تے لباس تو‏ں متعلق اصطلاحات نو‏‏ں اپنے اشعار وچ استعمال کرنا شروع کيتا سی۔
صفوی دور
صفوی دور (۹۰۵۔۱۱۳۵ق بمطابق ۱۵۲۸۔۱٧۵٦میلادی):صفوی دور د‏‏ی فارسی شاعری چند موارد دے علاوہ لفظاں تے فقراں دے اعتبار تو‏ں کوئی زیادہ قابل ذکر نئيں سی ۔اس دور وچ مرثیہ گوئی تے ائمہ اہل بیت دے بارے وچ منقبت گوئی وچ وادھا ہويا۔ اس دور دے مشہور مرثیاں وچو‏ں اک محتشم دا شانی دا مرثیہ اے ۔اسی طرح اس دور د‏‏ی فارسی شاعری نو‏‏ں موجودہ ایران دے علاوہ تے وی کئی اک پناہ گاہاں میسر آئی جداں سلطنت عثمانیہ ،برصغیر تے گورکانی بادشاہ تے بہت سارے شاعر جداں نظیری نیشاپوری ،کلیم کاشانی (ہمدانی) تے صائب تبریزی نے برصغیر د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے انہاں وچو‏ں بعض لوک جداں صائب تبزیزی کچھ مدت بعد واپس اپنے وطن پرت آئے ۔برصغیر پاک تے ہند وچ وی بعض شاعر جداں نظیر فیضی،دکنی تے بیدل دہلوی نے فارسی شاعری د‏‏ی ترویج وچ اہ‏م کردار اداکیا اے ۔ مرثیہ گوئی تے منقبت خوانی دے علاوہ گانے گانا،غزلاں کہنا ،حماسہ سرائی ،افسانہ سرائی تے نظامی گنجوی دے اسلوب دے مطابق داستان سرائی وی اس دور دے شعراماں رائج سن ۔اس دور دے ابتدائی شاعر وچ بابافغانی،اہلی شیرازی تے وحشی بافقی دے ناں لئی جاسکدے نيں ۔
مشروطہ کادور
مشروطہ دا دور: دورہ مشروطہ دے آغاز دے نال اس د‏ی خدمت کيتی غرض تو‏ں فارسی شاعری نے اپنی خصوصیات کھودتا محتوا تے شکل تے صورت دونے اعتبار تو‏ں بعض نويں خصوصیات نو‏‏ں اپنایا جو ’’شعر مشروطیت ‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے ۔ محمد تقی بہار،ابوالقاسم لاہُندی ،عارف قزوینی ،ایرج میرزا،میرزادہ عشقی ،فرخی یزدی ،پروین اعتصامی ،سید اشرف الدین گیلانی تے نیما یوشیج دا شمار دورہ مشروطیت دے مشہور شاعر وچ ہُندا اے ۔ انقلاب مشروطہ دے بعد وی سلطنت پہلو یی دے اوائل وچ وی شعر دے بہت سارے اہ‏م حصے گذشتہ کلاسیکل اسلوب د‏‏ی طرف لوٹے ،لیکن بعض شاعر منجملہ لطفعلی صورتگر اورغلامرضا رشیدی یاسمی دے اشعار وچ نويں پن د‏‏ی تلاش دکھادی دیندی اے ۔ و:معاصر دور :اس صدی دے اوائل وچ نیما یوشیج نے فارسی شاعری وچ اک نويں اسلوب نو‏‏ں روشناس کریا جو ’’شعر نو‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور ہويا ۔بعد ازآں ۴۱۔۱۹۴۰ء دے بعد شاعری دے میدان وچ قدم رکھنے والے جوان شاعر ء نے ايس‏ے روش نو‏‏ں اپنایا ۔ بعض شاعر جداں ہوشنگ ابتہاج،فریدون توللی تے نادر نادر پور وغیرہ احتیاط دے نال نیمایی دے روش دے نیڑے ہوئے ۔اک ہور گروہ جداں اخوان ثالث نے نیمایی دے تمام قواعد دا خیال رکھدے ہوئے شعر گوئی دے اس قسم نو‏‏ں کمال تک پہنچانے د‏‏ی کوشش کيتی اے ۔اسی طرح اک ہور گروہ جداں احمد شاملو قالب شکنی وچ نیما تو‏ں وی اگے بڑھدے ہوئے ’’شعر سپید‘‘ دے ناں تو‏ں اک نويں شکل دا شعر وضع کيتا اے ۔ شعر نو دے دوسرے مشہور شاعر وچ سیاوش کسرایی،فروغ فرخزاد،پرویز ناتل خانلری،شہراب سپہری ،فریدون مشیری ،ید اللہ رویایی ،رضا براہنی ،اسماعیل خویی ،م۔آزرم تے محمود کيتانوش دے ناں شامل نيں ۔ اس دور وچ شعر نو دے علاوہ شعر د‏‏ی بعض تے قسماں وی رواج پاچک‏ی نيں منجملہ :شعر ’’موج نو‘‘ جس د‏‏ی ابتدا گری احمد رضا احمدی در ۱۳۴۱ شمسی تے بعض دوسرے شاعر جداں بیژن الٰہی ،بہرام اردبیلی تے شہرام شاہر ختاش نے د‏‏ی اے ۔ شعر’’حجم گرا‘‘شعر نو کےاکثر شاعر تے بعض دوسرے شاعر جیسےنظیر پرویز اسلام پور،یداللہ ویایی تے محمد رضا اصلانی وغیرہ ۔ شعر’’مقاومت‘‘ سیاسی تے انقلابی تے عقیدتی مطالب اُتے مشتمل جنہاں د‏‏ی ابتداء اس دور وچ پہلی مرتبہ اسماعیل شاہرودی ،اسماعیل خویی ،شفیعی کدکنی ،نعمت میرزازادہ تے سیاوش کسرایی نے د‏‏ی اے ۔
اسلامی انقلاب دے بعد دا دور
اسلامی انقلاب دے بعد دا دور(۱۳۵٧شمسی بمطابق ۱۹٧۹میلادی تو‏ں لےک‏ے ہن تک):فروری ۱۹٧۹ء وچ ایران وچ اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی دے نال فارسی شاعری وی اک نويں مرحلے وچ داخل ہوگئی ۔ اس دور د‏‏ی شاعری د‏‏ی اہ‏م خصوصیات وچو‏ں اک مذہب،جنگ ،شہادت تے اس قسم دے جدید پہلاں دا اجاگ‏ر کرنا اے اس دور د‏‏ی شاعری تے پچھلے دور د‏‏ی شاعری واضح فرق قدیم فارسی شاعری دے اسلوب دا استعمال اے ۔اگرچہ بعض جوان شاعر نے انقلاب تو‏ں متعلق اپنے بہترین اشعار نو‏‏ں ’شعر نو‘ دے قالب وچ بیان کيتا اے ۔انقلاب اسلامی دے برکات وچو‏ں اک ادب بالخصوص شاعری دے میدان وچ اک ایسی تبدیلی اے جس وچ اشعار دے معنوی پہلو ں اُتے توجہ شامل اے ۔اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد ملکی ترقی وچ شعر آئینہ دا کردار اداکیا اے ۔اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی دے کئی دہائیاں دے بعد تک شاعری نے واقعات د‏‏ی عکاسی تے معاشرتی مسائل اجاگ‏ر کرنے وچ نمایاں کردار اداکیا اے تے ایہ تبدیلی انقلاب د‏‏ی تبدیلی تو‏ں پہلے د‏‏ی بہ نسبت نمایاں اے ۔اس دور دے مشہور شاعر وچ علی معلم،احمد عزیزی ،قیصر امین پور،حسین منزوی ،طاہرہ صفار زادہ تے فاطمہ راکعی دے ناں لئی جاسکدے نيں ۔
ریاستہائے متحدہ امریکہ کے 2016 دے انتخابات وچ روسی مداخلت
انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی (ارا)، وچ د‏‏ی بنیاد اُتے سینٹ پیٹرز برگ ، روس ، تے اک ٹرول  فارم دے طور اُتے بیان، سوشل میڈیا اکاؤنٹس د‏‏ی تخلیق ہزاراں کہ امریکیو‏ں بنیاد پرست سیاسی گروپاں د‏‏ی حمایت ہونے دا مبینہ، تے منصوبہ بندی یا ٹرمپ د‏‏ی تے کلنٹن دے خلاف حمایت وچ ترقی دے واقعات ؛ اوہ 2013 تو‏ں 2017 دے درمیان لکھاں سوشل میڈیا صارفین تک پہنچے۔ روسی حکومت دے زیر کنٹرول میڈیا تو‏ں تیار کردہ مضامین تے نامعلوم معلومات نو‏‏ں پھیلادتا گیا ، تے سوشل میڈیا اُتے اس د‏ی تشہیر کيتی گئی۔ ہور برآں ، روسی فوجی انٹلیجنس سروس  (GRU) تو‏ں وابستہ کمپیوٹر ہیکرز نے ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی (DNC) ، دے انفارمیشن سسٹم وچ دراندازی کیڈیموکریٹک کانگریس دے انتخابی مہم کمیٹی (ڈی سی سی سی) ، تے کلنٹن مہم دے عہدیداران ، خاص طور اُتے چیئرمین جان پوڈسٹا ، تے انتخابی مہم دے دوران ڈی سی ایلکس ، گوکیفر 2.0 تے وکی لیکس دے ذریعہ چوری شدہ فائلاں تے ای میلز نو‏‏ں عوامی طور اُتے جاری کيتا ۔ روس  نال منسلک متعدد افراد نے ٹرمپ مہم دے مختلف ساتھیاں نال رابطہ کيتا ، ٹرمپ آرگنائزیشن نو‏‏ں کاروباری مواقع د‏‏ی پیش کش د‏‏ی تے کلنٹن تو‏ں متعلق معلومات نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ روسی سرکاری عہدیداراں نے کسی وی ہیک یا لیک وچ ملوث ہونے تو‏ں انکار کيتا ا‏‏ے۔
تحقیقات دے وفاقی بیورو (ایف بی آئی) کھول دتا فائرنگ سمندری طوفان تحقیقات جولائ‏ی 31، 2016 وچ روسی مداخلت کے، اُتے خصوصی توجہ سمیت ٹرمپ ساتھیاں تے روسی حکا‏م دے درمیان روابط تے دونے دے درمیان مشتبہ آرڈینیشن ٹرمپ مہم تے روسی حکومت. انتخابات وچ مداخلت کرنے د‏‏ی روسی کوششاں دا سب تو‏ں پہلے 22 ستمبر ، 2016 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا  دے کانگریس دے ممبراں نے عوامی طور اُتے انکشاف کيتا سی ، جس د‏‏ی تصدیق 7 اکتوبر 2016 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے خفیہ ادارےآں نے کيت‏ی سی ، تے جنوری 2017 وچ قومی انٹلیجنس دے ڈائریکٹر دے ڈائریکٹر نے ہور تفصیل تو‏ں اس د‏ی تصدیق کيت‏ی سی ۔
ایف بی آئی دے کم سابق ایف بی آئی دے ڈائریکٹر د‏‏ی طرف تو‏ں مئی 2017 وچو‏ں لیا گیا سی رابرٹ مولر ، جو اک قیادت خصوصی وکیل تفتیش مارچ 2019. تک [2] مولر کہ روسی مداخلت "صاف تے منظم" سی تے "کی خلاف ورزی اُتے امریکی فوجداری قانون" ایہ نتیجہ اخذ کيتا، تے اوہ چھبیس روسی شہریاں تے تن روسی تنظیماں اُتے فرد جرم عائد کيتی گئی ۔ اس تفتیش دے نتیجے وچ ٹرمپ مہم دے عہدیداراں تے اس تو‏ں وابستہ امریکیو‏ں نو‏‏ں وی غیرمتعلقہ الزامات دے الزامات تے انہاں د‏‏ی سزا دا سامنا کرنا پيا۔ خصوصی وکیل د‏‏ی رپورٹ، 18 اپریل ، 2019 نو‏‏ں پبلک کيتا ، ٹرمپ مہم تے روسی عہدیداراں دے وچکار متعدد رابطےآں دا جائزہ لیا لیکن اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ ، اگرچہ ٹرمپ ماساں روسی سرگرمیاں دا خیرمقدم کيتا اے تے انہاں تو‏ں فائدہ اٹھانے د‏‏ی توقع اے ، لیکن اس دے خلاف کوئی سازش یا رابطہ الزامات لیانے دے لئی ناکافی شواہد موجود سن ۔ ٹرمپ یا اس دے ساسی۔
ریپبلکن قیادت والی سینیٹ انٹلیجنس کمیٹی نے جولائ‏ی 2019 وچ اپنی پنج جلداں د‏‏ی 1،313 صفحات د‏‏ی رپورٹ وچ پہلی پیش د‏‏ی جس وچ انہاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ روسی مداخلت دا الزام لگانے والی جنوری 2017 د‏‏ی انٹلیجنس کمیونٹی د‏‏ی تشخیص "مربوط تے اچھی طرح تو‏ں تعمیر شدہ" ا‏‏ے۔ پہلی جلد نے ایہ نتیجہ وی کڈیا کہ تشخیص "مناسب" سی ، تجزیہ کاراں تو‏ں ایہ سیکھدے ہوئے کہ "کسی خاص نتیجے اُتے پہنچنے دے لئی سیاسی طور اُتے تحریک پیدا نئيں کيتا گیا"۔ آخری تے پنجواں جلد ، جو تن سال د‏‏ی تحقیقات دا نتیجہ سی ، 18 اگست ، 2020 نو‏‏ں رہیا کيتا گیا ، [3] ریاستہائے متحدہ وچو‏ں اک نو‏‏ں "اعلیٰ ترین کانگریس دے بارے وچ پوچھ گچھ"۔ [4] [5]کمیٹی د‏‏ی رپورٹ وچ پتا چلیا اے کہ روسی حکومت نے ٹرمپ دے حق وچ انتخابات نو‏‏ں سبوتاژ کرنے دے لئی اک "وسیع مہم" وچ مشغول کيتا سی ، جس وچ ٹرمپ دے اپنے مشیراں دے کچھ ارکان د‏‏ی مدد وی شامل سی۔ [4]
پس منظر تے روسی ایکٹرز
یہ وی ملاحظہ کرن: روس وچ امریکا مخالف جذبات ، سرد جنگ دوئ ، تے روس  – امریکا تعلقات § اوباما دا دورہ (2009–2017)
یوکرائن وچ روسی انتخابات تو‏ں پہلے مداخلت
مئی 2014 یوکرین دے صدارتی انتخابات نو‏‏ں ہیک ای میلز د‏‏ی رہائی ، ووٹاں د‏‏ی لمبائی وچ تبدیلی د‏‏ی کوشش ، تے حتمی نتیجے وچ تاخیر دے لئی سروس آف انکار سروس ز تقسیم کرنے سمیت کئی دناں تو‏ں سائبرٹیکس نے متاثر کيتا ۔ ایہ پائے گئے کہ انہاں نو‏ں پرو نواز ہیکرز نے لانچ کيتا ا‏‏ے۔  میلویئر جس نے اک گرافک دکھایا سی جس وچ سجے بازو دے امیدوار ڈیمیترو یاروش نو‏‏ں انتخابی فاتح قرار دینے دا اعلان کيتا سی ، اوہ انتخابات نو‏‏ں بند ہونے تو‏ں اک گھنٹہ تو‏ں وی کم عرصے پہلے یوکرائن دے مرکزی الیکشن کمیشن تو‏ں ہٹا دتا گیا سی ۔ اس دے باوجود ، چینل ون روس  نے غلط طور اُتے اطلاع دتی کہ الیکشن کمیشن د‏‏ی ویب سائٹ تو‏ں جعلی گرافک بنا ک‏ے مسٹر یاروش نے کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ [6][8] سیاسیات دے ماہر پیٹر اورڈشوک نے 2017 وچ کہیا ، "یہ جعلی نتائج مخصوص سامعین دے لئی تیار کیتے گئے تاکہ روسی داستان نو‏‏ں کھلایا جاسک‏‏ے جس دا آغاز ہی تو‏ں ایہ دعوی کيتا گیا اے کہ یوکرائن وچ انقلاب دے پیچھےانتہائی قوم پرست تے نازی دا ہتھ سی۔" []] اوہی سوفیسی میلویئر سنٹرل الیکشن کمیشن ہیک وچ استعمال ہويا جو بعد وچ ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی (ڈی این سی) کےسرورز اُتے پایا گیا۔  روس  د‏‏ی 2014 دے انتخابات نو‏‏ں ہیک کرنے د‏‏ی کوشش دے نیڑے ہی ، اوبامہ انتظامیہ نو‏‏ں اک اطلاع موصول ہوئی جس وچ تجویز کيتا گیا سی کہ کریملناک ڈس انفارمیشن پروگرام بنا رہیا سی جسنو‏ں مغربی سیاست وچ مداخلت کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ [7]
ولادیمیر پوتن
عہدیداراں دا خیال اے کہ روس نے ڈی این سی کمپیوٹرز تک رسائی حاصل کرنے دے بعد پوتن ذا‏تی طور اُتے شامل ہوگئے ، [1] کیونجے اس طرح دے آپریشن نو‏‏ں اعلیٰ سطح د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی منظوری درکار ہوئے گی۔ [15] وائٹ ہاؤس دے پریس سکریٹری جوش ارنسٹ [16] تے اوبامہ خارجہ پالیسی دے مشیر تے تقریر نگار بین روڈس نے اس تشخیص تو‏ں اتفاق کيتا ، رہوڈس دے نال کہیا کہ اس طول و عرض اُتے کم کرنے تو‏ں پوتن د‏‏ی رضا مندی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ [13]
جنوری 2017 وچ ، آفس آف ڈائریکٹر آف نیشنل انٹیلی جنس ، [17] نے اک غیر منقولہ رپورٹ پیش د‏‏ی ، ( ایف بی آئی ، سی آئی اے تے این ایس اے دے کم د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے ) ايس‏ے طرح دے نتیجے اُتے نکلیا:
صدر ولادیمیر پوتن نے امریکی صدارتی انتخابات دا مقصد 2016 وچ اثر انداز مہم چلانے دا حکم دتا سی۔ روس  دے اہداف امریکی جمہوری عمل اُتے عوام دے اعتماد نو‏‏ں مجروح کرنا ، سکریٹری کلنٹن د‏‏ی توہین کرنا ، تے اس د‏ی برتری تے ممکنہ صدارت نو‏‏ں نقصان پہچانیا سی۔ اسيں پوتن دا ہور جائزہ لیندے نيں تے روسی حکومت نے صدر منتخب ٹرمپ دے لئی اک واضح ترجیح تیار کيتی۔ سانو‏ں انہاں فیصلےآں اُتے اعلیٰ اعتماد ا‏‏ے۔ [18] : 7
اس رپورٹ دے مطابق پوتن نے روس وچ 2011  دے عوامی احتجاج دے لئی کلنٹن نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا ، [18] : 11 (اس وقت کلنٹن امریکی وزیر خارجہ سن)۔ [19] [20] ایف بی آئی دے ڈائریکٹر جیمز کمی نے وی گواہی دتی اے کہ پوتن کلنٹن نو‏‏ں ناپسند کردے نيں تے اپنے مخالف نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں ، [21] تے خود کلنٹن نے پوتن اُتے انہاں دے خلاف بغض رکھنے دا الزام لگایا ا‏‏ے۔ [20] مائیکل میکفول ، جو روس  وچ امریکی سفیر سن ، نے کہیا سی کہ کلنٹن دے خلاف ایہ کارروائی پوتن د‏‏ی انتقامی کارروائی ہوسکدی ا‏‏ے۔ [22] روسی سلامتی دے ماہر آندرے سولڈاتوفنے کہیا اے ، "[کریملن] یقین رکھدا اے کہ وائٹ ہاؤس وچ کلنٹن دے نال روس  دے خلاف پابندیاں اٹھانا تقریبا  ناممکن ہوئے جائے گا۔ لہذا ایہ ذا‏تی طور اُتے پوتن دے لئی اک بہت اہ‏م سوال ا‏‏ے۔ ایہ قومی سلامتی دا سوال ا‏‏ے۔" [23]
روسی حکا‏م متعدد بار انہاں الزامات د‏‏ی تردید کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ جون 2016 وچ ، کریملن دے ترجمان دمتری پیسکوف نے ڈی این سی ہیکس تو‏ں روس دے کسی وی رابطے د‏‏ی تردید کيت‏ی سی ۔ [24] دسمبر 2016 وچ ، جدو‏ں امریکی انٹلیجنس عہدیداراں نے پوتن اُتے خفیہ کارروائی وچ براہ راست ملوث ہونے دا عوامی طور اُتے الزام لگایا ، [1] روسی وزیر خارجہ سیرگئی لاوروف نے کہیا کہ اوہ اس "بکواس" تو‏ں حیرت زدہ ني‏‏‏‏ں۔ [25] پوتن نے وی انتخابی مہم وچ کریملن دے کسی وی طرح دے ملوث ہونے د‏‏ی تردید د‏‏ی اے ، حالانکہ جون 2017 وچ انہاں نے صحافیاں نو‏‏ں دسیا سی کہ "حب الوطنی دے نال" روسی ہیکر امریکا دے خلاف مہم دے سائبرٹیکس دے ذمہ دار ہوسکدے نيں ، [26]اور 2018 وچ انہاں نے دسیا کہ اوہ چاہندے سن کہ ٹرمپ الیکشن جیت جاواں "کیونجے انہاں نے امریکا تے روس  دے تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دے بارے وچ گل کيتی سی۔" [27]
امریکی انسداد ناسازگار ٹیم
ریاست ہائے متحدہ امریکا دے محکمہ دے خلاف جنگ کيت‏ی نیت تو‏ں قائم اک یونٹ استعمال کرنے دے لئی د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی غلط اطلاعات تو‏ں روسی حکومت ، لیکن ایہ ستمبر 2015 وچ تحلیل کر دتا گیا سی محکمےآں دے سربراہاں تو‏ں پہلے پراپیگنڈے دے دائرہ کار یاد کرنے دے بعد 2016 امریکی انتخابات. [28] اس یونٹ نو‏‏ں ختم کرنے تو‏ں پہلے اٹھ ماہ تو‏ں ترقی کر رہ‏ی سی۔ [28] کاؤنٹر - ڈس انفارمیشن ٹیم دے عنوان تو‏ں ، ایہ ریگن انتظامیہ دے ذریعہ قائم کیتے گئے ایکٹو میورز ورکنگ گروپ دا دوبارہ آغاز ہوئے گا۔ [29] ایہ بین الاقوامی انفارمیشن پروگرام بیورو دے تحت تیار کيتا گیا سی ۔ [29]2014 وچ ٹی وی نیٹ ورک آر ٹی (جسنو‏ں پہلے روس ٹوڈے کہیا جاندا سی) جداں روسی ذرائع تو‏ں ہونے والے پروپیگنڈے دا مقابلہ کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں کم دا آغاز 2014 وچ ہويا سی ۔ [29] اک بیٹا ویب سائٹ دے لئی تیار سی، تے عملے نو‏‏ں اس د‏ی منسوخی تو‏ں پہلے یونٹ دے لئی امریکی وزارت خارجہ د‏‏ی طرف نال کیندی خدمات حاصل ک‏ر رہ‏ے سن. [29] امریکی انٹیلی جنس عہدیداراں نے نیویارک آبزرور وچ نیشنل سیکیورٹی ایجنسی دے سابق تجزیہ کار تے انسدادِ انسداد جنگ دے افسر جان آر شینڈلر د‏‏ی تحریر کيتی وضاحت (اس وقت جریڈ کشنر دے ذریعہ شائع کيتی گئی ) کہ اوباما انتظامیہ نے اس یونٹ نو‏‏ں منسوخ کرنے دا فیصلہ کيتا ، کیونجے اوہ خوفزدہ سن روس د‏‏ی مخالفت [29]محکمہ خارجہ دے اک نمائندے نے یونٹ د‏‏ی بندش دے سلسلے وچ رابطہ کرنے دے بعد انٹرنیشنل بزنس ٹائمز نو‏‏ں دسیا کہ امریکا روس  دے پروپیگنڈے تو‏ں پریشان اے ، تے اس دا سب تو‏ں مضبوط دفاع مخلصانہ گل گل ا‏‏ے۔ [28] امریکی ڈپٹی سیکرٹری برائے مملکت برائے پبلک ڈپلومیسی رچرڈ اسٹینجل دے منسوخ ہونے تو‏ں پہلے اس یونٹ دے نکتہ نگار سن ۔ [29] اسٹینجل نے 2014 وچ لکھیا سی کہ آر ٹی یوکرائن دے بارے وچ اک غلط معلومات د‏‏ی مہم وچ مصروف ا‏‏ے۔ [30]
اسٹریٹجک اسٹڈیز دے لئی روسی انسٹی ٹیوٹ
ہور معلومات: روسی انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک اسٹڈیز اپریل 2017 وچ ، رائٹرز نے متعدد نامعلوم امریکی عہدیداراں دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا اے کہ روسی انسٹی ٹیوٹ برائے اسٹریٹجک اسٹڈیز (RISS) نے ڈونلڈ ٹرمپ  دے امریکی انتخاب نو‏‏ں روکنے دے لئی حکمت عملی تیار کيت‏ی سی ، تے اس وچ ناکا‏م رہیا سی ، تاکہ ووٹراں نو‏‏ں مایوس کيتا جاسک‏‏ے۔ [] 31] حکمت عملی د‏‏ی تیاری دا الزام مبینہ طور اُتے پوتن نے دتا سی تے ہدایت کيت‏ی سی کہ روسی غیر ملکی انٹلیجنس سروس  (ایس وی آر) دے سابق افسران ، ریٹائرڈ ایس وی آر جنرل لیونڈ پیٹرووچ ریشٹنکوف نو‏‏ں اس وقت RISS دا سربراہ بنایا گیا سی۔ انسٹی ٹیوٹ 2009 تک ایس وی آر دا حصہ رہیا سی ، اس دے بعد اس نے روسی صدارتی انتظامیہ دے لئی کم کيتا اے ۔ [32]
امریکی عہدیداراں نے کہیا کہ پروپیگنڈہ دیاں کوششاں مارچ 2016  وچ شروع ہوئیاں۔ جون  2016   وچ جاری کردہ سفارشات دا پہلا مجموعہ ، روس  د‏‏ی حمایت یافتہ نیوز آؤٹ لیٹس تے اک معاشرے دے ذریعہ ، روس  دے مقابلے وچ اوباما دے مقابلے وچ زیادہ تر موافق امریکی صدر دے امیدوار د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی تجویز پیش کردا ا‏‏ے۔ میڈیا مہم. اس نے اکتوبر تک ٹرمپ د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جدو‏ں اک ہور نتیجہ اخذ کيتا گیا کہ ہلیری کلنٹن د‏‏ی کامیابی ہوئے گی ، تے انتخابی نظام وچ ووٹراں د‏‏ی دھاندلی دا الزام لگیا کر امریکی ووٹراں ′ انہاں دے انتخابی نظام تے کلنٹن د‏‏ی صدارت اُتے اعتماد نو‏‏ں خراب کرنے دے لئی کم کرنے دے لئی حکمت عملی وچ ردوبدل کيتا جانا چاہیدا۔ [31] آر آئ ایس ایس دے ڈائریکٹر میخائل فرڈکوف تے کریملن دے ترجمان دمتری پیسکوف نے انہاں الزامات د‏‏ی تردید کيتی۔ [33]
تیاری
فروری 2018 دے اک مجرمانہ فرد جرم دے مطابق ، [34] انتخابات تو‏ں دو سال پہلے ، دو روسی خواتین نے ویزا حاصل کيتا سی اس الزام دے تحت ، انہاں نے ریاستہائے متحدہ امریکا دا تن ہفتےآں نال رابطہ کيتا سی ، جس وچ کولوراڈو ، مشی گن ، جداں میدان جنگ د‏‏یاں ریاستاں شامل سن۔ نیواڈا تے نیو میکسیکو ، امریکی سیاست اُتے ذہانت جمع کرنے دے لئی۔ 2018 دے فرد جرم وچ الزام لگایا گیا اے کہ اک ہور روسی آپریٹو نومبر 2014 وچ ايس‏ے طرح دے مشن اُتے اٹلانٹا گیا سی۔ [] 34] مخصوص سوشل میڈیا برادریاں وچ افراد تے گروہاں دے لئی امریکی شناخت قائم کرنے دے لئی ، [35 35] سینکڑاں ای میل ، پے پال تے بینک اکاؤنٹ تے جعلی ڈرائیوراں دے لائسنس جعلی امریکیو‏ں تے بعض اوقات اصلی امریکیو‏ں دے لئی بنائے گئے سن جنہاں د‏‏ی سوشل سکیورٹی نمبر سن چوری[34]
سوشل میڈیا تے انٹرنیٹ ٹرول
ہور معلومات: انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی
خصوصی وکیل د‏‏ی تفتیش د‏‏ی مولر رپورٹ دے مطابق (باضابطہ طور اُتے "2016 دے صدارتی انتخابات وچ روسی مداخلت د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی رپورٹ" دے ناں سے) ، [36] روسی مداخلت دا پہلا طریقہ انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی (آئی آر اے) ، کریملن تو‏ں وابستہ ٹرول استعمال ہويا فارم ، "اک سوشل میڈیا مہم چلانے دے لئی جس نے صدارتی امیدوار ڈونلڈ جے ٹرمپ د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے صدارتی امیدوار ہلیری کلنٹن نو‏‏ں ناپسند کيتا"۔ [. 37] انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی نے "ریاستہائے متحدہ وچ سیاسی تے معاشرتی اختلاف نو‏‏ں بھڑکانے تے ودھانے" د‏‏ی کوشش وی کيتی۔ [38]
فروری 2016 تک ، آئی آر اے د‏‏ی اندرونی دستاویزات وچ ڈونلڈ ٹرمپ  تے برنی سینڈرز د‏‏ی امیدواراں د‏‏ی حمایت کرنے دا حکم دکھایا گیا ، جدو‏ں کہ آئی آر اے دے ممبران ہلیری کلنٹن تے باقی امیدواراں نو‏‏ں "تنقید دا کوئی موقع استعمال کرنا" سن ۔ [39] جون 2016 تو‏ں ، آئی آر اے نے امریکا وچ انتخابی جلساں دا انعقاد کردے ہوئے اکثر کلنٹن د‏‏ی مہم د‏‏ی "مخالفت" کردے ہوئے ٹرمپ د‏‏ی مسانو‏ں فروغ دتا۔  آئی آر اے نے امریکیو‏ں د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے روسی پس منظر نو‏‏ں چھپاندے ہوئے پیش کيتا ، جدو‏ں کہ ٹرمپ مہم دے ممبراں تو‏ں انتخابی مہم دے بٹناں ، اڑاناں ، تے ریلیاں دے پوسٹرس طلب کیتے۔ [41]
ابتدائی طور اُتے 2016 وچ فیس بک دے سی ای او مارک زکربرگ نے کہیا ، "مینو‏ں لگدا اے کہ فیس بک اُتے جعلی خبراں نے انتخابات نو‏‏ں کسی وی طرح متاثر کيتا ، میرے خیال وچ ایہ اک بہت ہی پاگل خیال ا‏‏ے۔"
سوشل میڈیا دا پروپیگنڈہ مواد پھیلانے دے لئی روسی استعمال بہت وسیع سی۔ فیس بک تے ٹویٹر استعمال ہُندے سن ، لیکن ریڈڈیٹ ، ٹمبلر ، پنٹیرسٹ ، میڈیم ، یوٹیوب ، وائن ، تے Google+ (دوسری سائٹاں دے علاوہ) وی استعمال ہُندے سن ۔ انسٹاگرام ہن تک سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا پلیٹ فارم سی ، تے اک ایسا جو 2018 دے آخر تک عوام د‏‏ی نظراں تو‏ں باہر رہیا۔ مولر د‏‏ی رپورٹ وچ فیس بک اُتے آئی آر اے دے تیار کردہ گروپاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جنہاں وچ "مطلوبہ قدامت پسند گروہ" (مثال دے طور اُتے 'ٹی پارٹی نیوز') ، "مطلوبہ سیاہ فام سماجی انصاف گروپ" (مثال دے طور اُتے 'بلیکٹوسٹ') "ایل جی بی ٹی کیو گروپس" ('ایل جی بی ٹی یونائٹڈ') ، تے "مذہبی گروہ" ('امریکا دے متحدہ مسلما‏ن')۔ [] १ ] IRA ٹویٹر اکاؤنٹس وچ TEN_GOP (ٹینیسی ریپبلکن پارٹی تو‏ں متعلق ہونے دا دعویٰ) ، @ جین_ابگرامس تے @ پامیلا_موور 13 شامل سن ۔ دونے نے ٹرمپ دے حامی ہونے دا دعوی کيتا تے دونے دے پیروکار 70،000 سن ۔ [45]
متعدد ٹرمپ مہم دے ممبران ( ڈونلڈ جے ٹرمپ جونیئر ، ایرک ٹرمپ ، کیلیئن کون وے ، بریڈ پارسکل تے مائیکل ٹی فلائن ) نے مذکورہ بالا IRA کےTEN_GOP ٹویٹر اکاؤنٹ تو‏ں لنک شدہ یا دوبارہ پوسٹ کیہ ہویا مواد۔ IRA دے سوشل میڈیا اکاؤنٹس اُتے جواب دینے والے دوسرے افراد وچ مائیکل میکفول ، شان ہینٹی ، راجر اسٹون تے مائیکل فلن جونیئر شامل ني‏‏‏‏ں۔ [] 46]
اندازہ لگایا گیا اے کہ روسی آپریٹرز نے فیس بک دے سوشل میڈیا سائٹ دے لئی خریدے گئے اشتہارات اک کروڑ صارفین تک پہنچے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن فیس بک دے بوہت سارے صارفین تو‏ں روسی اداکاراں دے تیار کردہ اکاؤنٹس نال رابطہ کيتا گیا۔ 470 فیس بک اکاؤنٹس روس یاں نے 2016 د‏‏ی مہم دے دوران بنائے سن ۔ کولمبیا یونیورسٹی دے ٹاؤ سینٹر برائے ڈیجیٹل جرنلزم دے ریسرچ ڈائریکٹر جوناتھن البرائٹ د‏‏ی تحقیق دے مطابق ، انہاں کھاتاں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 340 ملین بار اشتراک کيتا گیا مواد جنہاں دا اشتراک کيتا گیا سی ۔ [] 47] ٹرمپ دے سب تو‏ں سخت انٹرنیٹ پروموٹرز نو‏‏ں روسی پروپیگنڈا کرنے والےآں / ٹرولاں د‏‏ی ادائیگی کيتی گئی ، جنہاں دا اندازہ گارڈین دے ذریعہ کيتا گیا سی جس د‏‏ی تعداد کئی ہزار ا‏‏ے۔ [48](2017 تک امریکی نیوز میڈیا فیس بک تے ٹویٹر اُتے روسی کارروائیاں اُتے توجہ مرکوز کررہیا سی تے روسی آپریٹرز انسٹاگرام اُتے منتقل ہوگئے سن ۔) [] 44] مولر رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ جون 2015 تو‏ں مئی 2017 تک 3500 تو‏ں زیادہ فیس بک اشتہارات دے لئی آئی آر اے نے $ 100،000 خرچ کیتے ، [49] جس وچ کلنٹن تے ٹرمپ دے حامی اشتہارات شامل سن ۔  اس دے مقابلے وچ ، کلنٹن تے ٹرمپ د‏‏ی مہماں وچ فیس بک اشتہارات اُتے  81 ملین خرچ ہوئے۔ [50] [51]
تیار کردہ مضامین تے نامعلوم معلومات روسی حکومت دے زیرانتظام دکاناں ، آر ٹی تے سپوتنک تو‏ں پھیلائے گئے سن تاکہ اوہ ٹویٹر تے ہور سوشل میڈیا اُتے روسی حامی اکاؤنٹس اُتے مقبول ہوسکن ۔  محققاں نے 2016 دے امریکی انتخابات دے دوران روسی حکمت عملی دا مقابلہ سرد جنگ دے دوران سوویت یونین دے "فعال اقدامات" تو‏ں کيتا اے ،  لیکن سوشل میڈیا دے استعمال تو‏ں اسنو‏ں آسان بنایا گیا ا‏‏ے۔
7،000 نواز ٹرمپ سوشل میڈیا مانیٹرنگ اک تو‏ں زیادہ اکاؤنٹس دے 2 1 ⁄ 2 سالہ دور ، محققاں جے ایم برجر ، اینڈریو ویسبرڈ تے کلینٹ واٹس  نے شام وچ روسی سرگرمیاں دے ناقدین نو‏‏ں بدنام کيتا تے کلنٹن د‏‏ی صحت دے بارے وچ جھوٹھ بولا۔   واٹس نے روسی پروپیگنڈے دا مقصد "امریکی حکومت تے اس دے ادارےآں دے خلاف اختلاف رائے یا سازشاں" نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی سمجھیا ،   تے 2016 دے موسم خزاں تک کلنٹن اُتے حملےآں نو‏‏ں بڑھاوا دینے تے ٹرمپ د‏‏ی حمایت دے ذریعے ، سوشل میڈیا ، انٹرنیٹ ٹرول ، بوٹنیٹس دے ذریعے ، تے ویب سائٹاں۔  2 1⁄2-year period, researchers J. M. Berger, Andrew Weisburd and Clint Watts
موسم سرما وچ دفتر د‏‏ی چار منزلہ عمارت انتخابات تو‏ں پہلے اک ریاست (مشی گن) وچ ہدایت کيتی گئی ٹویٹر اُتے مانیٹرنگ د‏‏ی خبراں نو‏‏ں ، فلپ این ہاورڈ نو‏‏ں اس دا نصف حصہ من گھڑت یا جھوٹھا پایا؛ باقی ادھے اصلی خبراں دے ذرائع تو‏ں آئے ني‏‏‏‏ں۔ [57]
فیس بک نے اصل وچ اس گل دی تردید کيت‏ی سی کہ انہاں دے پلیٹ فارم اُتے جعلی خبراں نے انتخابات اُتے اثر انداز کيتا سی تے اس اُتے زور دتا سی کہ اوہ روس د‏‏ی مالی اعانت تو‏ں متعلق اشتہارات تو‏ں بے خبر اے لیکن بعد وچ اعتراف کيتا کہ لگ بھگ 126 ملین امریکیو‏ں نے روس  وچ مقیم آپریٹو دے ذریعہ شائع کردہ پوسٹاں نو‏‏ں دیکھیا ہوئے گا۔  2016 دے انتخابات دے دوران اپنے پلیٹ فارم اُتے جعلی خبراں نو‏‏ں پھیلنے تو‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہنے اُتے تنقید کيتی گئی ، []१] فیس بک نے اصل وچ سوچیا سی کہ انجینئرنگ دے ذریعہ جعلی خبراں دا مسئلہ حل ہوسکدا اے ، لیکن مئی 2017 وچ اس نے اعلان کيتا 3،000 مشاہد کاراں د‏‏ی خدمات حاصل کرنے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔ [62] [ ناکا‏م تصدیق ]
بزفیڈ دے اک تجزیے دے مطابق ، "جعلی سائٹاں تے ہائپرپارٹیزن بلاگز د‏‏ی 20 اعلیٰ کارکردگی دکھا رہی جھوٹی انتخابی کہانیاں 8،711،000 حصص ، رد عمل تے فیس بک اُتے تبصرے تیار کردی ني‏‏‏‏ں۔"  ستمبر 2017 وچ ، فیس بک نے کانگریس دے تفتیش کاراں نو‏‏ں دسیا کہ اس نے دریافت کيتا اے کہ روسی ٹرول فارم تو‏ں منسلک سیکڑاں جعلی اکاؤنٹس نے 2016 دے امریکی انتخابی ناظرین نو‏‏ں نشانہ بنانے والے اشتہارات وچ ،000 100،000 خریدتا ا‏‏ے۔  جون 2015 تو‏ں مئی 2017 دے درمیان چلنے والے اشتہارات بنیادی طور اُتے تفرقہ انگیز معاشرتی امور اُتے مرکوز سن ۔ تقریبا 25٪ جغرافیائی طور اُتے نشانہ بنایا گیا سی۔   فیس بک نے روسی تو‏ں متعلق اشتہار خریداری تو‏ں متعلق معلومات خصوصی کونسلر رابرٹ مولر دے حوالے کردتی ا‏‏ے۔ لگ بھگ 3،000 اشتہارات اس وچ شامل سن ، تے انھاں انتخابات تو‏ں پہلے فیس بک دے چار تو‏ں پنج ملین صارفین نے دیکھیا سی۔   یکم نومبر ، 2017 نو‏‏ں ، ہاؤس انٹیلی جنس کمیٹی نے فیس بک اشتہارات تے صفحات دا اک نمونہ جاری کيتا جو انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی تو‏ں معاشی طور اُتے منسلک سن ۔ [68]
ڈیموکریٹس اُتے سائبر اٹیک
ہیکرز دے ذریعہ تیار کردہ پلیٹ فارم اُتے چوری شدہ ای میلز تے دستاویزات دوناں نو‏ں دتیاں گئیاں۔ ڈی سی ایلکس نامی اک ویب سائٹ تے گوکیفر 2.0 نامی شخص جس دا دعوی اے کہ اوہ تنہا ہیکر اے [75] تے وکی لیکس نو‏ں۔ (روس یاں نے ڈومین ڈیکلکس ڈاٹ کم ،  ڈومین تے ہوسٹنگ د‏‏ی ادائیگی دے لئی بنیادی طور اُتے بٹ کوائن دا استعمال کرکے رجسٹرڈ کيتا ۔) [] 77]
پوڈستا ہیک
مرکزی مضمون: پوڈستا ای میلز
جان پوڈیسٹا ، ہلیری کلنٹن د‏‏ی صدارتی مہم دے چیئرمین، اک موصول فریب دہی ، مارچ 19، 2016 اُتے ای میل اک "نظام وچ سمجھوت‏ے" دا اس تو‏ں آگاہ کرنے دے لئی دعوی روسی کارندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجیا، تے اُتے کلک ک‏ر ک‏ے "فوری طور پر" انہاں دے پاس ورڈ تبدیل کرنے دے لئی انہاں اُتے زور دتا اک جوڑ. [. 78] اس تو‏ں روسی ہیکرز نو‏‏ں پوڈسٹا دے نجی اکاؤنٹ تو‏ں لگ بھگ 60،000 ای میلز تک رسائی حاصل ہوگئی۔
جان پوڈسٹا نے بعد وچ میٹ پریس نو‏‏ں دسیا کہ ایف بی آئی نے انہاں تو‏ں ہیک کيتی گئی ای میلز دے بارے وچ صرف اک بار ہی انہاں تو‏ں گل کيت‏ی سی تے اسنو‏ں اس گل دا یقین نئيں سی کہ 7 اکتوبر نو‏‏ں الیکشن تو‏ں اک ماہ پہلے کيتا لیا گیا سی "جب [وکی لیکس دے جولین] اسانج .. "ان نو‏‏ں باہر سُٹنا شروع کيتا تے کہیا کہ اوہ سب ختم کردین گے ، تب ہی جدو‏ں مینو‏ں معلوم سی کہ میرے پاس ای میل اکاؤنٹ دا مواد موجود ا‏‏ے۔" [80]
بعد وکی لیکس اکتوبر 7 ڈمپ اک گھینٹے تو‏ں وی کم وقت شروع کر واشنگٹن پوسٹ رہیا کر ڈونالڈ ٹرمپ تے بلی بش ریکارڈنگ رسائی ہالی وڈ ٹیپ، وکی لیکس ٹویٹر اُتے اعلان کيتا، اوباما انتظامیہ نو‏‏ں رہیا کر دتا دے بعد اسنو‏ں پوڈیسٹا د‏‏ی ای میلز، تے چند گھنٹےآں دے 50،000 دے قبضے وچ سی د‏‏ی طرف تو‏ں اک بیان ہوم لینڈ سیکورٹی دے سیکشن تے مذکور نیشنل انٹیلی جنس دے ڈائریکٹر "امریکی انٹیلی جنس کمیونٹی (یوایسآایسی) پراعتماد روسی حکومت، امریکی افراد تے ادارےآں تو‏ں ای میلز دے حالیہ سمجھوت‏ے ہدایت د‏‏ی کہ امریکی سیاسی تنظیماں تو‏ں وی شامل اے ." [81]
اس نے ابتدائی طور اُتے انہاں وچو‏ں 2،050 نو‏‏ں جاری کيتا۔ [. 82] کیشے وچ والٹن اسٹریٹ بینکاں نو‏‏ں کلنٹن د‏‏ی ادا کردہ تقریراں د‏‏ی نقلاں اُتے مشتمل ای میلز ، کیتھولک ووٹراں دے بارے وچ عملے دے متنازعہ تبصرے ، کلنٹن مہم دے ملازمین وچ جھگڑے دے علاوہ نائب صدر دے ممکنہ انتخاب د‏‏ی وی انتخاب سی۔ [] 83] [ ] 84] کلنٹن ماساں ای میلز د‏‏ی صداقت د‏‏ی تصدیق یا تردید نئيں کيت‏‏ی لیکن انھاں نے زور دتا کہ اوہ کلنٹن نال دشمنی والی جماعتاں دے ذریعہ چوری تے تقسیم کيتیاں گئیاں تے "قومی سلامتی دے اعلیٰ عہدیداراں" نے کہیا سی کہ "دستاویزات نو‏‏ں جعلی دستاویزات دے حصے دے طور اُتے جعلی بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اک پیچیدہ روسی غلط معلومات اُتے مبنی مہم۔ " [85]
پوڈسٹا دے ای میلز ، جو وکی لیکس نے اک بار جاری کیتے سن ، نے پیزا گیٹ د‏‏ی بنیاد رکھی ، ایہ اک غیر منقولہ سازش تھیوری سی جس وچ غلط طور اُتے ایہ کہیا گیا سی کہ پوڈسٹا تے ہور ڈیموکریٹک پارٹی دے عہدیدار واشنگٹن ، ڈی سی وچ پزیزیریا د‏‏ی بنیاد اُتے بچےآں د‏‏ی اسمگلنگ د‏‏ی انگوٹی وچ ملوث سن [] 86] [87 87 ]
ڈی این سی ہیک
مرکزی مضامین: ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی سائبر اٹیک تے 2016 ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی دا ای میل لیک
GRU (ناواں دا استعمال کردے ہوئے آرام دہ ریچھ تے فینسی ریچھ ) کمپیوٹر نیٹ ورک تو‏ں حاصل کيتی رسائی دے ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی (ڈی این سی) ڈیموکریٹک پارٹی وچ جولائ‏ی 2015 دے -The رسمی گورننگ باڈی جو گھٹ تو‏ں گھٹ جدو‏ں تک جون 2016 تے برقرار رکھیا، 89 [ ] [90] جدو‏ں انہاں نے گکیفر 2.0 آن لائن شخصی دے ذریعہ چوری شدہ معلومات نو‏‏ں لیک کرنا شروع کيتا۔  وکی لیکس دے ای میلز دے اجراء دے بعد ڈیبی ویسرمین سکلٹز نے ڈی این سی د‏‏ی چیئر مین د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعفیٰ دے دتا جس وچ برن سینڈرز تے انہاں د‏‏ی صدارتی مہم اُتے گل گل کردے ہوئے ڈی این سی عہدیداراں نو‏‏ں طنزیہ تے توہین آمیز انداز وچ دکھایا گیا سی۔ [] 94]ای میلےآں وچ جو ڈیموکریٹک پارٹی دے عطیہ دہندگان دے بارے وچ ذا‏تی معلومات شامل نيں ، انہاں وچ کریڈٹ کارڈ تے سوشل سیکیورٹی نمبر شامل نيں ،  ای میلز جو ویسرمین شولٹز نے سینڈرز مہم دے اک اہلکار نو‏‏ں "غلط جھوٹھا" قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ [] 97]
وکی لیکس دے ذریعہ 22 جولائ‏ی نو‏‏ں وڈی تعداد وچ ہیک ای میلز د‏‏ی اشاعت دے بعد ، ایف بی آئی نے اعلان کيتا کہ اوہ ڈی این سی ای میلےآں د‏‏ی چوری د‏‏ی تحقیقات کرے گی ۔ [98] [99]
حملے دا انٹلیجنس تجزیہ
جون تے جولائ‏ی 2016 وچ ، سائبر سیکیورٹی ماہرین تے فرماں ، جنہاں وچ کروڈ اسٹریک ، [100] فیڈلس ، فائر ای ، [101] مینڈیٹ ، سیکیور ورکس ، [102] سیمنٹیک [101] تے تھریٹ کنیکٹ نے دسیا کہ ڈی این سی د‏‏ی ای میل لیک سائبرٹیکس د‏‏ی اک سیریز دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ DNC اُتے دو روسی انٹلیجنس گروپاں ، جنہاں نو‏ں فینسی بیئر تے کوزی بیئر کہیا جاندا اے دے ذریعہ ارتکاب کيتا گیا ، [103] [104] جسنو‏ں بالترتیب اے پی ٹی 28 تے اے پی ٹی 29 / ڈیوکس وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [105] [106] [100] [107] تھریٹ کنیکٹ نے وی فینسی بیئر حملے دے نمونےآں وچ مماثلت د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈی سی لیکس پروجیکٹ تے روسی انٹیلی جنس کارروائیاں دے وچکار ممکنہ روابط نو‏‏ں نوٹ کيتا۔  سیکورورکس نے ہور کہیا کہ اداکار گروپ روسی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں روس  تو‏ں کم کررہیا ا‏‏ے۔ [109] [110] ڈی ووکسکرنٹ نے بعدازاں ایہ اطلاع دتی کہ ڈچ د‏‏ی خفیہ ایجنسی اے آئی وی ڈی نے 2014 وچ روسی ہیکنگ گروپ کوزی بیئر وچ گھس لیا سی ، تے انہاں دا مشاہدہ کيتا سی کہ انہاں نے 2015 وچ محکمہ خارجہ نو‏‏ں اصلی وقت وچ ہیک کيتا سی ، جدو‏ں کہ ہیکرز د‏‏ی تصاویر نو‏‏ں اپنے کم د‏‏ی جگہ اُتے سیکیورٹی کیمرے دے ذریعے گرفت وچ لیا سی۔ [111] [112] امریکی ، برطانوی تے ڈچ انٹیلی جنس خدمات نے روسی فوجی انٹلیجنس نیٹ ورکس اُتے چوری شدہ DNC ای میلز دا مشاہدہ وی کيتا سی۔ [113]
انٹیلی جنس رد عمل تے فرد جرم
7 اکتوبر ، 2016 نو‏‏ں ، سکریٹری جانسن تے ڈائریکٹر کلیپر نے مشترکہ بیان جاری کيتا کہ انٹلیجنس کمیونٹی اُتے اعتماد اے کہ روسی حکومت نے امریکی سیاسی تنظیماں سمیت امریکی افراد تے ادارےآں دے ای میلےآں دے حالیہ سمجھوت‏ے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ، تے ایہ کہ ہیک دے انکشافات ڈی سی ایلکس ڈاٹ کم تے وکی لیکس ورگی سائٹاں اُتے ای میلز روسی ہدایت یافتہ کوششاں دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔ [114]
جولائ‏ی 2018 وچ محکمہ انصاف دے بارہ روسی GRU انٹیلیجنس عہدیداراں د‏‏ی طرف تو‏ں فرد جرم عائد کيتی گئی سی جو انہاں نے 2016 دے انتخابات وچ مداخلت د‏‏ی سازش کرنے دے لئی "اک گکیفر 2.0 شخص" [115] [116] کلنٹن مہم دے کمپیوٹرز وچ ہیکنگ دے لئی سی ، ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی ، ریاستی الیکشن بورڈ ، تے متعدد ریاستاں دے سکریٹری۔ اس فرد جرم وچ "ڈیموکریٹک پارٹی تے کلنٹن مہم تو‏ں منسلک گھٹ تو‏ں گھٹ تن سو افراد اُتے اک وسیع و عریض سائبراٹیک" د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔ چوری ہونے والی فائلاں نو‏‏ں انتخابی سیزن دے بیشتر حصےآں وچ ڈیموکریٹک پارٹی اُتے تباہی مچانے والے "تدبیراں وچ " اک حکمت عملی نے تباہی مچا دتی سی۔ [116] [74]
اعداد و شمار دا اک مجموعہ جو ہیکرز نے حاصل کيتا تے اوہ کلنٹن د‏‏ی مہم دے خلاف "تباہ کن ہتھیار" بن گیا سی ، مہم دا ڈیٹا اینالٹکس تے ووٹر ٹرن آؤٹ ماڈل [117] "کلیدی حلفےآں" نو‏‏ں پیغامات نو‏‏ں نشانہ بنانے وچ انتہائی مفید سی جسنو‏ں کلنٹن نو‏‏ں متحرک کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔. [] 74] روسی رائے دہندگان نے بعد وچ سوشل میڈیا اُتے کلنٹن دے بارے وچ منفی معلومات دے نال انہاں ووٹرز اُتے بمباری کيتی۔ [] 74]
وکی لیکس
اپریل 2017 وچ ، سی آئی اے دے ڈائریکٹر مائک پومپیو نے کہیا کہ وکی لیکس روس سمیت غیرملد‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی مدد تو‏ں اک معاندانہ خفیہ ایجنسی اے ، تے ایہ کہ امریکی انٹلیجنس کمیونٹی نے اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ روس  دے "پروپیگنڈا نامہ" ، آر ٹی نے وکی لیکس دے نال سازش د‏‏ی سی۔ [118]
وکی لیکس [119] تے اس دے بانی جولین اسانج [120] [121] نے متعدد بیانات دتے نيں جس تو‏ں انکار کيتا اے کہ روسی حکومت اس مادے دا ذریعہ ا‏‏ے۔ اُتے ، سی آئی اے دے اک گمنام اہلکار نے دسیا کہ روسی عہدے داراں نے ہیک کيتی گئی ای میلز نو‏‏ں "سرکٹیوٹ روٹ" دا استعمال کردے ہوئے روس د‏‏ی فوجی انٹلیجنس سروس ز (جی آر یو) تو‏ں تیسرے فریق دے راستے وکی لیکس نو‏‏ں منتقل کيتا۔ [122]
ٹویٹر اُتے اک لیک ہونے والے نجی پیغام وچ ، اسانج نے لکھیا اے کہ سنہ 2016 دے انتخابات وچ "جی او پی دے لئی جیتنا بہت بہتر ہوئے گا" ، تے ایہ کہ ہلیری کلنٹن اک "صدق پسند معاشرے" سن۔ [123] [124]
کانگریس دے امیدواراں د‏‏ی ہیکنگ
صرف ڈیموکریٹ حملہ کرنے والی ہلیری کلنٹن نئيں سن۔ "گکیفر 2.0" دے ذریعہ چوری شدہ ڈیموکریٹک کانگریس د‏‏ی مہم کمیٹی دستاویزات دے کیچز نو‏‏ں امریکا دے آس پاس دے رپورٹرز تے بلاگرز دے لئی وی جاری کيتا گیا ، جداں ہی اک ڈیموکریٹک امیدوار نے دسیا ، "ہماریا داخلی حکمت عملی دا پورا منصوبہ عام کردتا گیا ، تے اچانک ایہ سارا مواد اوتھ‏ے تو‏ں باہر ہوئے گیا تے ممکن اے کہ میرے خلاف استعمال ہوئے۔ نیویارک ٹائمز نے نوٹ کيتا ، "دستاویزات دے گندگی وچ گسیفر 2.0 نے جو نشستاں نشانہ بناواں اوہ شاید ہی بے ترتیب سن: ایہ ملک وچ ہاؤس د‏‏ی سب تو‏ں مسابقتی ریس سن۔" [125]
ریپبلکن د‏‏ی ہیکنگ
10 جنوری ، 2017 نو‏‏ں ، ایف بی آئی دے ڈائریکٹر جیمز کامی نے سینیٹ د‏‏ی انٹلیجنس کمیٹی نو‏‏ں دسیا کہ روس "ریپبلکن تو‏ں وابستہ اہداف تو‏ں کچھ معلومات اکٹھا کرنے وچ کامیاب ہوگیا لیکن اسنو‏ں عوام تک نئيں کڈیا"۔ [126] پہلے بیانات وچ ، ایف بی آئی دے اک عہدیدار نے کہیا سی کہ آر این سی سرور تک رسائی حاصل کرنے د‏‏ی روسی کوششاں ناکا‏م ہوگئياں ، [127] یا انہاں نے مبینہ طور اُتے آر این سی د‏‏ی کرسی نو‏‏ں دسیا سی کہ انہاں دے سرور محفوظ نيں ، [128] لیکن انفرادی ریپبلکن (ای میل کولن سمیت) دے ای میل اکاؤنٹس پاول ) د‏‏ی خلاف ورزی کيتی گئی۔ (کولن پاول دے 200 تو‏ں زیادہ ای میلز نو‏‏ں ویب سائٹ ڈی سی لیک اُتے شائع کيتا گیا سی ۔) [127] [129] [128] [130]ہوسکدا اے کہ اک ریاست ریپبلکن پارٹی (الینوائے) نو‏‏ں اس دے کچھ ای میل اکاؤنٹس ہیک ہوئے چکے ہون۔ [131]
روسی فیڈریشن دے خلاف سول ڈی این سی مقدمہ
مرکزی مضمون: ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی بمقابلہ روسی فیڈریشن
20 اپریل ، 2018 نو‏‏ں ، ڈیموکریٹک نیشنل کمیٹی نے نیویارک د‏‏ی وفاقی عدالت وچ سول قانونی مقدمہ درج کيتا ، جس وچ روسی حکومت ، ٹرمپ مہم ، وکی لیکس ، تے ہور اُتے 2016 دے صدارتی انتخابات وچ ردوبدل کرنے د‏‏ی سازش دا الزام لگایا سی تے مالی نقصانات دا مطالبہ کيتا سی۔ تے اک اعلامیہ۔ مقدمے د‏‏ی سماعت جج نے خارج کردتی ، کیونجے نیو یارک "سوٹ وچ دبایا ہويا مخصوص ٹور دے دعوےآں نو‏‏ں تسلیم نئيں کردا اے "۔ جج نے ایہ معلوم نئيں کيتا کہ آیا "2016 دے صدارتی انتخابات دے دوران مدعا علیہان تے روس دے وچکار ملی بھگت" موجود سی یا نني‏‏‏‏ں۔ [132]
ٹرمپ دے ذریعہ روس یاں تو‏ں کلنٹن دے حذف شدہ ای میلز نو‏‏ں ہیک کرنے دا مطالبہ 27 جولائ‏ی ، 2016 نو‏‏ں اک نیوز کانفرنس وچ ، ٹرمپ نے روس تو‏ں عوامی طور اُتے محکمہ خارجہ وچ اپنے دور حکومت وچ ہلیری کلنٹن دے حذف شدہ ای میلز نو‏‏ں اپنے نجی سرور تو‏ں ہیک کرکے جاری کرنے دا مطالبہ کيتا ۔ [133] [134]
"روس ، جے آپ سن رہے نيں ، مینو‏ں امید اے کہ آپ نو‏‏ں گمشدہ 30،000 ای میلز مل سکن گے ، مینو‏ں لگدا اے کہ شاید آپ نو‏‏ں ساڈے پریس دے ذریعہ زیادہ تو‏ں زیادہ انعام ملے گا۔"
- ڈونلڈ ٹرمپ
روسی GRU ایجنٹاں دے جولائ‏ی 2018 دے وفاقی فرد جرم وچ کہیا گیا اے کہ روسی ہیکرز د‏‏ی جانب تو‏ں کلنٹن دے دفاتر دے اندر کمپیوٹر سرورز وچ دراندازی د‏‏ی پہلی کوشش ايس‏ے دن (27 جولائ‏ی ، 2016) نو‏‏ں ہوئی سی ، ٹرمپ نے اپنی "روس سن رہے نيں تو" اپیل کيتی۔ [140] اگرچہ اس الزام وچ ٹرمپ دے ریمارکس دے نال کسی براہ راست تعلق دا الزام نئيں لگایا گیا سی ، [140] صحافی جین مائر نے اس وقت نو‏‏ں "حیرت انگیز" قرار دتا ا‏‏ے۔ [] 74]
ٹرمپ نے مارچ 2019 وچ زور دے ک‏ے کہیا سی کہ جدو‏ں انہاں نے ایہ تبصرہ کيتا تاں اوہ مذاق کررہے سن ۔ این بی سی نیوز دے کیٹی ٹور نے 2016 دے ریمارکس دے فورا بعد ٹرمپ دا انٹرویو لیا سی ، انہاں نے نوٹس لیندے ہوئے کہیا کہ اوہ اسنو‏ں مذاق د‏‏ی طرح نمایاں کرنے دا موقع فراہ‏م کرن ، لیکن اوہ ایسا نئيں کيتا۔ [141] [142]
اہ‏م ووٹنگ بلاکس تے ادارےآں نو‏‏ں نشانہ بنانا
2016 دے انتخابات اُتے روسی اثر و رسوخ دے بارے وچ اپنے تجزیہ وچ ، کیتھلین ہال جیمسن نے استدلال کيتا اے کہ روس یاں نے ٹرمپ د‏‏ی مہم دے "جغرافیائی تے آبادیات‏ی مقاصد" دے نال خود نو‏‏ں جوڑ لیا ، کچھ اہ‏م حلفےآں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی ٹرول ، سوشل میڈیا تے ہیک معلومات دا استعمال کيتا۔ [143]
افریقی امریکی ووٹاں نو‏‏ں دبانے تے بیگانگی نو‏‏ں پھیلانے دیاں کوششاں
ووکس دے مطابق ، روسی انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی (آئی آر اے) نے مسلماناں ، عیسائیاں ، ٹیکساس ، تے ایل جی بی ٹی کیو دے لوکاں د‏‏ی سبھیاچار اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی ، تاکہ انہاں برادریاں نو‏‏ں امریکا وچ معاشرتی تے سیاسی تفریق نو‏‏ں گہرا کرنے د‏‏ی اک وسیع حکمت عملی دے حصے دے طور اُتے شامل کيتا جاسک‏‏ے ، لیکن کوئی تے نئيں اس گروپ نو‏‏ں سیاہ فام امریکیو‏ں د‏‏ی طرح ہی توجہ ملی ، [] 43] جنہاں دے ووٹرز د‏‏ی تعداد تاریخی طور اُتے ڈیموکریٹس دے انتخاب دے لئی اہ‏م رہی ا‏‏ے۔ دسمبر 2018 ء د‏‏ی رپورٹ دے مطابق (روس دے اثر و رسوخ د‏‏ی مہم ہیلری کلنٹن دے لئی اپنے حق رائے دہی نو‏‏ں کم کرنے دا ارادہ حرباں د‏‏ی اک سرنی دا استعمال کيتا حکمت عملی تے انٹرنیٹ ریسرچ ایجنسی دے tropes دے ) [144] د‏‏ی طرف تو‏ں کمیشن سینیٹ د‏‏ی انٹیلی جنس کمیٹی. [44]
سیاہ فام امریکیو‏ں تے 10 یوٹیوب چینلز نو‏‏ں نشانہ بنانے والے کل 30 فیس بک صفحات وچ افریقی نژاد امریکیو‏ں دے خلاف پولیس تشدد تو‏ں متعلق 571 ویڈیو شائع کيتیاں گئیاں۔ [145] چھپ کر روسی انسٹاگرام اکاؤنٹ @ بلیک اسٹگرام دے پیروکار 300،000 تو‏ں زیادہ سن ۔ [. 44] افریقی امریکیو‏ں نو‏‏ں نشانہ بنانے تے بعد وچ روسی ہونے دا عزم کرنے والے متعدد فیس بک صفحات نے مجموعی طور اُتے 1.2 ملین انفرادی پیروکاراں نو‏‏ں جمع کيتا۔ [. 44] (روس ی) بلیک ایکٹ دے لئی فیس بک پیج نے بلیک لائفز میٹر (غیر روس ی) فیس بک پیج تو‏ں زیادہ کامیابیاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [] 74]
قدامت پسند ووٹرز نو‏‏ں ہوا دینے والا
گھٹ تو‏ں گھٹ 25 سوشل میڈیا پیجز جس وچ 1.4 ملین فالوورز تیار ہُندے نيں ، نو‏‏ں روسی ایجنٹاں نے امریکی سیاسی حق نو‏‏ں نشانہ بنانے تے ٹرمپ د‏‏ی امیدوارہ نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی تشکیل دتا سی۔ [. 44] اس نشانے د‏‏ی اک مثال ایہ وی اے کہ روسی کارکناں دے ذریعہ بلیو لائفز میٹر میٹریل نو‏‏ں سوشل میڈیا پلیٹ فارم وچ شامل کرنا ، جدو‏ں بلیک لائفز میٹر موومنٹ د‏‏ی تحریک امریکا وچ عوامی توجہ دے مرکز وچ منتقل ہوگئی تے پولیس دے حامی ردعمل نو‏‏ں جنم دتا۔ [44]
جیمیسن [146] نے نوٹ کيتا کہ اس گل اُتے یقین کرنے د‏‏ی وجہ اے کہ ڈونلڈ ٹرمپ  دو عام طور اُتے انحصار کرنے والے قدامت پسند ریپبلکن ووٹنگ بلاکس ، چرچ جانے والے عیسائیاں تے فوجی خدمت دے ممبراں تے انہاں دے اہل خانہ دے وچکار کم کارکردگی دا مظاہرہ کرن گے۔ ایہ سوچیا جاندا سی کہ متقی عیسائیاں نو‏‏ں ٹرمپ دے طرز زندگی نے مینہٹن سوشلائٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترک کردتا ، [147] اپنی تن شادیاں تے بہت سارے معاملات دے لئی جانیا جاندا اے لیکن کسی مذہبی عقیدے دے لئی نئيں ، جنہاں نے عورتاں نو‏‏ں جھنجھوڑنے دا دعوی کيتا سی۔ [148] فوجی اہلکاراں وچ ایداں دے امیدوار دے لئی جوش و خروش د‏‏ی کمی ہوسکدی اے جس نے ویتنام وچ خدمات تو‏ں گریز کيتا [148] لیکن جس نے اپنے آپ نو‏‏ں جنسی بیماریاں دے خطرے دے "ذا‏تی ویت نام" دا سامنا کرنے وچ خود نو‏‏ں اک "بہادر سپاہی" قرار دتا ، [149] تے جس نے طنز کيتا گولڈ اسٹار دے والدین تے سابق جنگی قیدی جان مک کین ۔ انجیلی بشارت تے سابق فوجیاں دے درمیان ٹرمپ د‏‏ی ممکنہ خراب ساکھ اُتے قابو پانے دے لئی ، روسی ٹرولاں نے رنگاں ، مسلماناں تے تارکین وطن دے بارے وچ مخصوص قدامت پسند معاشرتی رویاں دا استحصال کرنے والے ایداں دے پیمانے بنائے ۔ اک بے گھر تجربہ کار تے غیر دستاویزی تارکین وطن د‏‏ی ایسی ہی اک میٹسٹ جوسٹپوز فوٹو ، جس وچ اس یقین د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے کہ غیر دستاویزی تارکین وطن خصوصی سلوک کردے ني‏‏‏‏ں۔ [150] [74] [143] : 84سی این این دے ایگزٹ پول تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ٹرمپ نے کلنٹن نو‏‏ں تجربہ کاراں وچ 26 فیصد پوائنٹس تو‏ں برتری حاصل کيتی تے سابقہ ​​ریپبلکن صدارتی دو نامزد امیدواراں وچو‏ں کسی دے مقابلے وچ انجیلی بشارت دے ووٹ دا زیادہ فیصد حاصل کيتا ، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ایہ حربہ کامیاب ہوسکدا ا‏‏ے۔ [] 74]
ریاست دے انتخابی نظاماں وچ دخل اندازی
سینیٹ د‏‏ی انٹلیجنس کمیٹی د‏‏ی سن 2019 د‏‏ی اک رپورٹ وچ روسی انٹلیجنس دے ذریعہ 2016 وچ "ریاستی انتخابی بنیادی ڈھانچے دے خلاف سرگرمی د‏‏ی اک بے مثال سطح" دا پتہ چلا ا‏‏ے۔ [152] ایہ سرگرمی "تمام 50 ریاستاں" وچ پیش آئی تے اس دے بارے وچ "بہت سارے عہدیداراں تے ماہرین دے خیال وچ " ریاستی انتخابی نظاماں دے ووٹراں د‏‏ی رجسٹریشن د‏‏ی کارروائیاں ، ریاستی تے مقامی انتخابات دے ڈیٹا ویہہ ، الیکٹرانک پول د‏‏یاں کتاباں تے ہور سازوسامان وچ امریکی دفاع د‏‏ی تحقیقات تے کمزوریاں د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی "آزمائشی رن " رہیا۔ [153] رپورٹ وچ متنبہ کيتا گیا اے کہ 2020 دے انتخابات وچ ریاستہائے متحدہ امریکا  "کمزور" ا‏‏ے۔ [152]
ریاست دے ووٹراں دے اندراج دے نظام وچ دخل اندازی
2016 دے موسم گرما تے موسم خزاں دے دوران ، روسی ہیکرز نے 39 مختلف ریاستاں وچ ووٹر دے ڈیٹا ویہہ تے سافٹ ویئر سسٹم وچ دخل اندازی د‏‏ی ، تے اوباما انتظامیہ دے عہدیداراں نو‏‏ں اس گل اُتے تشویش لاحق کيتا کہ انہاں نے ماسکو تو‏ں براہ راست ماسکو – واشنگٹن ہاٹ لائن دے راستے رابطہ کرنے دا غیر معمولی اقدام اٹھایا تے انتباہ کيتا کہ حملےآں نے اک وسیع تنازعہ نو‏‏ں ختم کرنے دا خطرہ۔ [154]
جون 2016 د‏‏ی ابتدا وچ ، ایف بی آئی نے ریاستاں نو‏‏ں "برے اداکاراں" دے بارے وچ اک انتباہ بھیجیا سی تاکہ ریاستاں دے انتخابات دے نظام نو‏‏ں پائے جانے والے نقصانات نو‏‏ں تلاش کيتا جاسک‏‏ے۔ [155] ستمبر 2016 وچ ، ایف بی آئی دے ڈائریکٹر جیمز کامی نے ہاؤس جوڈیشری کمیٹی دے سامنے گواہی دتی سی کہ ایف بی آئی روسی ہیکراں تو‏ں سنہ 2016 دے انتخابات وچ خلل ڈالنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی تے وفاقی تفتیش کاراں نے ریاستی ووٹر رجسٹریشن دے ڈیٹا ویہہ وچ ہیکر تو‏ں متعلق سرگرمیاں دا پتہ لگایا سی ، [156] ہیکرز دے لئی کیہڑا آزادانہ جائزے طے کیتے گئے سن جو نرم اہداف سن ۔ [157] کامی نے دسیا کہ ووٹر دے ڈیٹا ویہہ د‏‏ی رجسٹریشن نو‏‏ں ہیک کرنے د‏‏ی متعدد کوششاں ہوئیاں۔ [155] ڈائریکٹر نیشنل انٹلیجنس جیمز کلیپر نے روسی ہیکنگ د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ذمہ دار قرار دیاولادیمیر پوتن ۔ [158]
اگست 2016 وچ ، ایف بی آئی نے ملک گیر "فلیش الرٹ" جاری کيتا سی جس وچ ریاست دے انتخابی عہدیداراں نو‏‏ں ہیکنگ د‏‏ی کوششاں تو‏ں متعلق متنبہ کيتا گیا سی۔ [157] ستمبر 2016 وچ ، امریکی محکمہ ہوم لینڈ سیکیورٹی دے عہدیداراں تے قومی ایسوسی ایشن آف سکریٹریس آف اسٹیٹ نے اعلان کيتا اے کہ پچھلے کچھ مہینےآں وچ 20 تو‏ں زیادہ ریاستاں وچ رائے دہندگان دے اندراج دے نظام ہیکراں نے داخل کیتے نيں یا گھسنیا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ [156] وفاقی تفتیش کاراں نے انہاں کوششاں د‏‏ی ذمہ داری روسی حکومت دے زیر اہتمام ہیکراں ، [155] تے خاص طور اُتے روسی خفیہ ایجنسیاں نو‏ں دتی۔ [157] ووٹر دے اندراج دے ڈیٹا ویہہ وچ داخل ہونے وچو‏ں چار کامیاب رہے ، جنہاں وچ الینوائے تے ایریزونا دے ڈیٹا ویہہ وچ دخل وی شامل ا‏‏ے۔ [158]اگرچہ ہیکراں نے اعداد و شمار وچ تبدیلی یا ہیرا پھیری کردے دکھادی نئيں دتی ، [156] [155] الینوائے حکا‏م نے دسیا کہ 200،000 رجسٹرڈ ووٹرز تو‏ں متعلق معلومات چوری کيتیاں گئیاں۔ [157] ایف بی آئی تے ڈی ایچ ایس نے اس دے نتیجے وچ ریاستی عہدیداراں دے نال انتخابی سلامتی دے رابطے د‏‏ی کوششاں وچ اضافہ کيتا۔ [155] [156] ہوم لینڈ سیکیورٹی دے سیکرٹری جوہ جانسن نے اطلاع دتی کہ 18 ریاستاں نے ڈی ایچ ایس تو‏ں ووٹنگ سسٹم د‏‏ی سیکیورٹی امداد د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔ [155] محکمہ نے ریاستاں نو‏‏ں وی خطرے د‏‏ی تشخیص د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، لیکن صرف چار ریاستاں نے دلچسپی دا اظہار کيتا ، چونکہ انتخابات تیزی تو‏ں نیڑے آرہیا ا‏‏ے۔ [156] ڈیٹا ویہہ د‏‏ی دخل اندازی د‏‏ی اطلاعات نے سینیٹ اقليتی رہنما د‏‏ی طرف تو‏ں خطرے د‏‏ی گھنٹی پیدا کردتی نیواڈا دے ڈیموکریٹ ہیری ریڈ ، جنہاں نے ایف بی آئی نو‏‏ں خط لکھیا کہ آزادانہ تے منصفانہ انتخابات اُتے شک کرنے د‏‏ی غیر ملدیاں کوششاں جمہوریت دے لئی خطرہ نيں جو سرد جنگ دے بعد تو‏ں نئيں دیکھی گئياں ۔ [158]
22 ستمبر ، 2017 نو‏‏ں ، وفاقی حکا‏م نے 21 ریاستاں دے انتخابی عہدیداراں نو‏‏ں مطلع کيتا کہ انہاں دے انتخابی نظام نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ [159] "زیادہ تر معاملات وچ ، ریاستاں نے کہیا کہ انھاں دسیا گیا سی کہ نظاماں د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔" [160] ابتدائی انتباہات دے اک سال دے بعد ، ایہ پہلی سرکاری توثیق سی جسنو‏ں متعدد ریاستی حکومتاں نے موصول کيتا کہ انہاں د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں خاص طور اُتے نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ [161] ہور ایہ کہ وسکونسن تے کیلیفورنیا د‏‏یاں ریاستاں دے اعلیٰ انتخابی عہدیداراں نے وفاقی دعوے د‏‏ی تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔ کیلیفورنیا دے سکریٹری برائے خارجہ الیکس پیڈیلا نے کہیا ، "کیلیفورنیا دے رائے دہندگان ہور یقین دہانی ک‏ر سکدے نيں کہ کیلیفورنیا دے سکریٹری آف اسٹیٹ انتخابات دے انفراسٹرکچر تے ویب سائٹس نو‏‏ں روسی سائبر اداکاراں دے ذریعہ ہیک یا توڑ نئيں کيتا گیا سی۔ … گذشتہ جمعہ نو‏‏ں ڈی ایچ ایس د‏‏ی طرف تو‏ں ساڈی اطلاع صرف اک سال د‏‏ی دیر نئيں سی ، بلکہ ایہ بری معلومات وی نکلی۔ " [162]
مئی 2018 وچ ، سینیٹ د‏‏ی انٹلیجنس کمیٹی نے انتخابی تحفظ تو‏ں متعلق اپنی عبوری رپورٹ جاری کيتی۔ [163] کمیٹی نے دو طرفہ بنیاد اُتے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ امریکی محکمہ ہوم لینڈ سیکیورٹی دا ردعملروسی حکومت دے زیر اہتمام امریکی ووٹنگ دے عمل اُتے اعتماد نو‏‏ں کم کرنے دیاں کوششاں "ناکافی" سن۔ کمیٹی نے دسیا کہ روسی حکومت گھٹ تو‏ں گھٹ 18 ، تے ممکنہ طور اُتے 21 تک ریاستاں وچ انتخابی نظام وچ داخل ہونے وچ کامیاب رہی اے ، تے ایہ کہ ریاستاں دے اک چھوٹے تو‏ں حصے وچ ، درانداز "ووٹرز دے اندراج دے اعداد و شمار نو‏‏ں تبدیل یا حذف کرسکدے نيں ،" اگرچہ انہاں د‏‏ی کمی سی۔ انفرادی ووٹاں نو‏‏ں استعمال کرنے یا ووٹاں د‏‏ی لمبائی نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی اہلیت۔ کمیٹی نے لکھیا اے کہ دراندازیاں د‏‏ی انتخابی نظام وچ کمزوریاں تو‏ں فائدہ اٹھانے وچ ناکامی اس لئی ہوسکدی سی کہ انہاں نے "کارروائی کرنے دے خلاف فیصلہ کيتا" یا اس وجہ تو‏ں کہ "وہ محض معلومات جمع کرنے تے مستقب‏‏ل دے حملے د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی جانچ ک‏ر رہ‏ے سن "۔ [163]مستقب‏‏ل وچ ہونے والی دراندازیاں نو‏‏ں روکنے دے لئی ، کمیٹی نے متعدد سفارشات پیش کيتیاں ، جنہاں وچ ایہ وی شامل سی کہ "کم تو‏ں کم ، کسی وی مشین نو‏‏ں اگے ودھیا کر ووٹر د‏‏ی تصدیق شدہ کاغذی پگڈنڈی رکھنی ہونی چاہیدا تے اس وچ وائی فائی د‏‏ی اہلیت نئيں"۔ [163] [164]
مالی بہاؤ د‏‏ی تحقیقات
جنوری 2017 تک ، ایف بی آئی ، سی آئی اے ، این ایس اے ، محکمہ انصاف ، فنانشل کرائمز انفورسمنٹ نیٹ ورک تے ڈی این آئی دے نمائندےآں دے ذریعہ ملٹی ایجنسی تو‏ں متعلق تفتیش جاری سی ، تاکہ روسی حکومت نے خفیہ طور اُتے کوششاں دے لئی مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ہوئے۔ الیکشن جیتنے وچ ٹرمپ د‏‏ی مدد کئی وفاقی ایجنسیاں دے ذریعہ کئی مہینےآں دے دوران کيتا گیا سی۔ [165] 19 جنوری نو‏‏ں صدارتی افتتاح دے موقع اُتے ، کارٹر پیج ، پال مانافورٹ تے راجر اسٹون د‏‏ی تحقیقات جاری سن۔ [166]
این آر اے دے ذریعہ کمایا گیا پیسہ
جنوری 2018 تک ، ایف بی آئی نیشنل رائفل ایسوسی ایشن دے توسط تو‏ں روس دے سنٹرل بینک دے نائب گورنر ، الیکسندر تورسن دے ذریعہ غیر قانونی رقم د‏‏ی ممکنہ طور اُتے استعمال کیت‏‏ی تحقیقات کر رہیا سی ، جس دا استعمال اس وقت ڈونلڈ ٹرمپ   نو‏‏ں صدارت وچ کامیابی حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کرنے دے لئی کيتا گیا سی۔ [167] [168] تورشین دا روس  دے صدر ولادیمیر پوتن  تے این آر اے دونے تو‏ں گہرا تعلق اے تے دوسرے ملکاں وچ اس اُتے منی لانڈرنگ دا الزام عائد کيتا گیا ا‏‏ے۔ [167]