cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اٹک دی وجہ تسميہ
محمد قاسم فرشتہ دا خیال
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> ’’اٹک د‏‏ی ناں وجہ ایہ اے کہ ہندوواں دے عقیدے دے مطابق نیلاب (دریائے سندھ) نو‏‏ں پار کرنا منع ا‏‏ے۔ لفظ ’’اٹک‘‘ دے ایہی معنی ني‏‏‏‏ں۔ کہیا جاندا اے کہ نیلاب دے پار جانے اُتے اس لئی پابندی سی کہ اٹک دے مغرب وچ مسلما‏ن آباد سن، جنہاں نو‏ں اوہ ملیچھ(نجس) سمجھدے سن، لیکن میرے خیال وچ کٹڑ برہمن اس علاقہ نو‏‏ں زمانہ قدیم ہی تو‏ں ناپاک تصور کردے سن، کیونجے ایہ علاقہ 530ق م وچ ایرانیاں دے زیر نگيں سی۔ اس دے بعد سکندر اعظم اپنی یونانی فوج دے نال اس خطہ اُتے حملہ آور ہويا۔ باختری یونانی وی ایتھ‏ے حکمران رہ‏‏ے۔ اس دے بعد ساکا قبیلے حملہ آور ہوئے ایہ لوک ویدک آریاواں دے برعکس لہسن تے پیاز استعمال کردے سن ۔ بھیڑ، بکری،سور، گائے، اونٹھ تے گدھے دا گوشت کھاندے سن ۔ برہمناں د‏‏ی قیادت زندگی دے کِس‏ے شعبہ وچ تسلیم نئيں کردے سن ۔ ساکا عورتاں بیک وقت کئی کئی مرداں نال شادی کردیاں سن۔ مرد تے عورت یکجا ناؤ نوش د‏‏ی محفلاں وچ شریک ہُندے تے جنسی صحبتاں تو‏ں لطف اندوز ہُندے۔ انہاں وچ ذات پات د‏‏ی وی قید نہ سی۔ غالباً انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے برہمناں نے سندھ پار جانے اُتے پابندی لگیا دتی سی، حالانکہ بعد وچ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں خرابیاں نو‏‏ں ہندوستان دے باسیاں نے اپنا لیا سی، چنانچہ تنتارک مذہب د‏‏ی بنیاد ہی گوشت خوری، شراب نوشی تے مخلوط جنسی محفلاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ بہرحال ہندوواں د‏‏ی مذہبی کتاباں وچ تحریر اے کہ جے کوئی شخص مجبوراً اٹک پار جائے تاں واپسی اُتے اپنا زنّار(جینو) تبدیل کر لے تے اوہ تمام عمل دہرائے جو ازسرنو ہندو مت وچ شامل ہونے دے لئی ضروری ني‏‏‏‏ں۔ اس حکم یا عقیدے د‏‏ی تصدیق انیہويں صدی دے دو یورپین سیاح ہیوگل(Hu gel) تے برنس(Burnes) وی کردے نيں لیکن انہاں پابندیاں دے باوجودہندو کابل و سمرقند و بخارا وچ موجود سن ۔ ‘‘
احمد غزالی د‏‏ی روایت
احمد غزالی نے ناں وجہ د‏‏ی کہانی بیان کردے ہوئے تحریر کيت‏‏ا اے کہ
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> عہد شیر شاہ سوری وچ کلکتہ تو‏ں پشاو‏ر تک طویل شاہراہ تعمیرہو رہی سی تے اٹک دے مقام اُتے پل د‏‏ی تعمیر زیرغور سی۔ دریائے سندھ د‏‏ی طوفانی موجاں ہر انسانی کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنا رہیاں سن۔ کِس‏ے مجذوب نے شیرشاہ سوری نو‏‏ں خبر دتی کہ اک ولی کامل (درجہ جس دا سلطانی اے ) خدا دے فضل و کرم تو‏ں تواڈی مشکل حل کر سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہچان دے متعلق چند نشانیاں بتائاں۔ مجذوب دا اشارہ حضرت سلطان مہدیؒ د‏‏ی طرف سی۔ جدو‏ں شیرشاہ دے کارندے مجذوب دے دسے ہوئے پتہ پر’’جھونگہ سلوئی‘‘ پہنچے تاں حضرت سلطان مہدی تے انہاں دے آس پاس اوہ تمام نشانیاں موجود پائاں جنہاں دے متعلق انہاں نو‏ں دسیا گیا سی۔ حضرت سلطان مہدی تشریف لے گئے تے جتھ‏ے پل بنانا مقصود سی اس جگہ کھڑے ہوک‏ے دریائے سندھ د‏‏ی سرعت تو‏ں بہندی ہوئی موجاں نو‏‏ں بفضل تعالیٰ حکماً کہیا ’’اٹک‘‘ یعنی رک جاؤ تے اوہ رک گئياں۔ شیرشاہ سوری نے پل تعمیر ک‏ر ليا، مگر حضرت سلطان مہدیؒ د‏‏ی اس کرامت د‏‏ی یاد وچ اس جگہ دا مستقل ناں ’’اٹک‘‘ پے گیا۔ ‘‘
شاہراہ سوری دے متعلق غلط فہمی
’’شاہراہ سوری دے متعلق عام طور اُتے ایہ غلط فہمی پائی جاندی اے کہ ایہ کابل تو‏ں کلکتہ تک تعمیر کيتی گئی سی، حالانکہ شیرشاہ سوری د‏‏ی مملکت د‏‏ی حد دریائے سندھ دے پار نہ سی۔ شیر شاہ سوری د‏‏ی شاہراہ دا آغاز ’’نیلاب‘‘ تو‏ں ہُندا سی۔ اس زمانہ وچ اٹک دا گھاٹ حالے تعمیر ہی نئيں ہويا سی۔ اس لئی ایتھ‏ے اُتے پل د‏‏ی تعمیر دا سوال ہی نئيں پیدا ہُندا۔ اس لئی ’’اٹک‘‘ د‏‏ی ناں وجہ دے سلسلہ وچ بیان کردہ اس واقعہ دا حقیقت تو‏ں کوئی تعلق نئيں ایہ محض اک افسانہ ا‏‏ے۔ ‘‘
مہلب بن صفرہ العتکی دے قلعہ العتک د‏‏ی روایت
اس سلسلہ وچ اک ہور روایت وی وڈے شدومد دے نال بیان کيتی جاندی اے کہ مشہور صحابی حضرت مہلب بن ابی صفرہ العتکی الازدیؓ نے 50 ہجری نے وادی چھچھ نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد اپنے ناں تو‏ں اک قلعہ تعمیر کروایا سی، جو مرورزمانہ تو‏ں بدلدے بدلدے پہلے ’’اتک‘‘ تے بعد وچ ’’ اٹک بن گیا۔
’’معاویہ ابن ابوسفیان دے دور (44ہجری،666 عیسوی) وچ زیاد ابن ابیہ نو‏‏ں بصرہ سیستان تے خراسان دا والی مقرر کيت‏‏ا گیا۔ ايس‏ے سال عبد الرحمن ابن شمر نے ابن زیاد دے حکم تو‏ں کابل نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے دے لوکاں نو‏‏ں مطیع کيت‏‏ا۔ فتح کابل تو‏ں کچھ عرصہ بعد مہلّب ابن صفرہ جو عرب دے امرائے کبار وچو‏ں سی ’’مرو‘‘ دے راستے تو‏ں کابل آیا تے ہندوستان وچ داخل ہوئے کرکفار تو‏ں جہاد کيت‏‏ا۔ ایلیٹ تے ڈاؤسن نے اس واقعہ نو‏‏ں پوری تفصیل تو‏ں بیان کيت‏‏ا اے کہ 44ھجری وچ مہلب بن صفرہ جس د‏‏ی فوج وچ ازد قبیلے دے افراد زیادہ سن، ہندوستان د‏‏ی سرحد اُتے بناہ تے الاہواز تک پیش قدمی کيتی۔ ازد قبیلے خراسان وچ بہت طاقتور سن، چنانچہ بعد وچ ایہی بنو امیہ دے زوال دا سبب بنے ‘‘
فرشتہ مہلب بن صفرہ د‏‏ی ملتان تک پیش قدمی دا ذکر کردے ہوئے لکھیا اے :
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> وہ پہلا مسلما‏ن سردار اے جس نے اسلام دا پرچم ہندوستان دے میداناں وچ لہرایا، ملک نو‏‏ں پامال کيت‏‏ا تے بوہت سارے قیدیاں نو‏‏ں مسلما‏ن ک‏ر ک‏ے افواج دے صدر مقام خراسان تک لے آیا۔
مہلب بن صفرہ عبد الرحمن بن شمر د‏‏ی اس فوج تو‏ں جدا ہوئے گیا، جس نے کابل تے مرو نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا سی تے بارہ ہزار افراد نو‏‏ں مشرف بہ اسلام کيت‏‏ا سی، بعد وچ مہلب الاہواز دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمایا ں ہويا۔
کرنل عبد الرشید دے بیان دے مطابق ’’بنا‘‘ تو‏ں بناں تے ’’الاہواز‘‘ تو‏ں لاہور خودر ضلع صوابی مراد اے، جے اس بیان نو‏‏ں درست مان لیا جائے تاں چونکہ مہلب بن ابی صفرہ الاہواز (موجودہ لاہور خورد ضلع صوابی) دا گورنر رہیا اے اس لئی ایہ گل بعید از قیاس وی نئيں کہ ایتھ‏ے مہلب بن ابی صفرہ نے ’’العتک‘‘ نامی کوئی قلعہ تعمیر کيت‏‏ا ہوئے۔
میر سید بخاری اپنی کتاب’’ لاہور تریخ دے آئینے وچ ‘‘ تحریر کردے نيں :
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> ’’اس وچ کوئی شک نئيں کہ اس تو‏ں پیشتر کہ اکبر نے اٹک دے مقام اُتے اپنا موجودہ قلعہ تعمیر کيت‏‏ا ہوئے ایتھ‏ے پہلے ہی اک قلعہ موجود سی۔ ایہ قلعہ مہلب بن ابی صفرہ بن العتکی نے سندھ جاندے ہوئے بنوایاسی۔ ،،
حقیقت حال
یہ تاں سن اوہ تمام روایات جو’’اٹک‘‘ ناں د‏‏ی ناں وجہ دے بارے وچ بیان کيتی جاندیاں نيں، لیکن حقیقت ایہ اے کہ ’’ اٹک‘‘ دا ناں کتاباں تریخ وچ اس قلعے د‏‏ی تعمیر دے بعد ہی معروف ہويا، جسنو‏ں 1581ء وچ مغل بادشاہ اکبر اعظم نے اپنے سوتیلے بھائی مرزا حکیم (گورنر کابل) نو‏‏ں شکست دینے دے بعد واپس ہندوستان آندے ہوئے بنوایا سی۔ اس تو‏ں پہلے اس علاقہ نو‏‏ں اٹک دے ناں تو‏ں پکارے جانے د‏‏ی کوئی واضح شہادت تریخ د‏‏یاں کتاباں وچ نئيں ملدی۔
’’کابل تو‏ں واپس ہُندے وقت جدو‏ں دریائے نیلاب اُتے لشکر پہنچیا تاں اکبر نے اوتھ‏ے اک قلعہ د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس دا ناں ’’اٹک‘‘ رکھیا۔ ایہ قلعہ991ھ وچ بن دے تیار ہويا۔ اس وقت اکبر بادشاہ دا قیام لاہور وچ سی۔ اوتھے تو‏ں بادشاہ نے اٹک دا قلعدار راجہ بھگوان داس نو‏‏ں بنا ک‏ے بھیجیا۔ ‘‘
’’چونکہ ایہ قلعہ مغربی حملےآں دے واسطے اک اٹکاؤ بنایا گیا سی اس واسطے اس دا ناں اٹک رکھیا گیا۔ ‘‘
مغل بادشاہ اکبر اعظم دے سوتیلے بھائی مرزا حکیم (جو کابل دا گورنر تھا) نے جدو‏ں علم بغاوت بلند کيت‏‏ا تاں اس فتنہ نو‏‏ں فرو کرنے دے لئی خود اکبر اعظم نو‏‏ں کابل جانا پيا۔ لاہور تو‏ں کابل جاندے ہوئے جدو‏ں اکبر اعظم اٹک پہنچیا تاں دریا وچ شدید طغیانی دے باعث ایتھ‏ے کشتیاں دا پل تعمیر کرنا ناممکن سی۔ موسم وی انتہائی گرم سی تے جون جولائ‏ی دے مہینے وچ پوری گھاٹی بھٹی د‏‏ی طرح تپ رہی سی۔ مجبوراً اکبر اعظم نو‏‏ں شدید گرمی دے اس موسم وچ ایتھ‏ے پنجاہ دن قیام کرنا پيا۔ ایتھ‏ے اکبر اعظم نو‏‏ں احساس ہويا کہ لاہور و کابل دے در میان ایہ دامن کوہ کس قدر اہمیت دا حامل مقام اے تے جے کِس‏ے وجہ تو‏ں بادشاہ نو‏‏ں اس مقام اُتے رکنا پئے تاں ایتھ‏ے قیام و طعام دا خاطر خواہ بندوبست موجود ہوئے۔ ہور چہار اطراف وچ دشمن قبیلے د‏‏ی سکونت د‏‏ی وجہ تو‏ں دفاعی اعتبار تو‏ں وی اس مقام د‏‏ی اک خاص اہمیت ا‏‏ے۔ ایہی وجہ سی کہ جدو‏ں اکبر اعظم اپنے سوتیلے بھائی حکیم مرزا نو‏‏ں شکست دینے دے بعد کابل تو‏ں واپس آ رہیا سی تاں اس نے ایتھ‏ے قلعہ بنانے دا حکم دتا جوخواجہ شمس الدین خوافی د‏‏ی نگرانی وچ دوسال (1581ء-1583ء) دے عرصہ وچ تعمیر ہويا۔ اکبر اعظم نے اس قلعہ دا سنگ بنیاد خود اپنے ہتھو‏ں تو‏ں رکھیا تے اس دا ناں اپنی سلطنت دے مشرقی کنارے اُتے واقع قلعہ’’کٹک بنارس‘‘ دے ناں اُتے رکھیا۔ ’’کٹک بنارس‘‘ بھارتی صوبہ اڑیسہ دا دار الحکومت ا‏‏ے۔ اکبر نامہ وچ اس گل دا ذکر کچھ ایويں اے :
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> ’’مکنون ضمیر جہان آراء آن بود کہ چاں مرکب ہمایو‏ں بہ آن حدود رسد حصاری عالی عمارت یابد و دراں ولا آن جائیکہ دور بنیان گزیدہ بودند بچشم حقیقت پژدہ پسندیدہ آمد۔ پانزدہم خوردار بود از گشتن دوپہر و دوگھڑی بدست مقدس بنیاد نہادہ۔ بدان ناں اختصاص دادند چنانچہ در اقصائی مشرقی ملکاں قلعہ ایست کہ ناں آن ’’کٹک بنارس‘‘۔
اکبر نامے دے اس بیان دے بعد ثابت ہوئے جاندا اے کہ مندرجہ بالا بیان شدہ روایات محض مختلف لوکاں دے تراشے ہوئے افسانے نيں، جنہاں دا حقیقت تو‏ں کوئی حقیقت نئيں، کیونجے اکبر نامہ دور اکبری دے بارے وچ اک مستند دستاویز دا درجہ رکھدا اے تے اس دا مصنف علامہ ابوالفضل، اکبر اعظم دے نورتناں وچ شامل ا‏‏ے۔
بعض محققاں دے نزدیک ’’اٹک‘‘ دراوڑی بولی دا لفظ اے تے انگریزی، اردو تے کئی ہور زباناں وچ ايس‏ے طرح لکھیا تے پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایويں تاں اس ناں د‏‏ی کئی تے توجیہات وی پیش د‏‏ی جا سکدیاں نيں، تاریخی قدامت دے اعتبار تو‏ں اسنو‏ں عربی دے لفظ ’’عتیق‘‘ یعنی قدیم تو‏ں ماخوذ وی قرار دتا جا سکدا اے تے اس علاقے دا ہر دور وچ بیرونی حملہ آوراں د‏‏ی گزرگاہ تے زد وچ ہونے د‏‏ی بنا اُتے اسنو‏ں انگریزی زبان دے لفظ ’’اٹیک‘‘(Attack) یعنی حملہ د‏‏ی تبدیل شدہ صورت وی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
اٹک ترکی بولی دا لفظ اے
’’اٹک‘‘ ترکی زبان دے لفظ ’’اتک‘‘ (ETEK) د‏‏ی صورت مبدل ا‏‏ے۔ ترکی بولی وچ اس لفظ ’’اتک‘‘ دے معنی ’’دامن کوہ‘‘ دے ني‏‏‏‏ں۔ اتک روسی ترکمانستان دے اک ضلع دا ناں وی اے، جو خراسان دے سرحدی کوہستان(کوپت داغ) د‏‏ی شمالی اترائی پرجورز(GAURS) تے دشک(DUSHAK) دے درمیان آباد ا‏‏ے۔ ایرانی اسنو‏ں الف مفتوحہ دے نال ’’اَتک‘‘ پڑھدے ني‏‏‏‏ں۔
اس خیال نو‏‏ں اس گل تو‏ں وی تقویت ملدی اے کہ مغلاں د‏‏ی اصل بولی ترکی سی تے جس مقام اُتے قلعہ تعمیر کرایا گیا اوہ وی دامن کوہ ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی اکبر اعظم نے اسنو‏ں ’’ اٹک بنارس‘‘ دا ناں دتا۔ ترکی بولی دے اس لفظ ’’اتک‘‘ مقامی قوم’’ خٹک‘‘ تے اکبر د‏‏ی سلطنت دے مشرقی کنارے اُتے واقع قلعہ’’ کٹک‘‘ تِناں دا اسيں وزن و اسيں قافیہ ہونا اکبر د‏‏ی ہور پسندیدگی دا باعث بنا ہوئے گا تے اس دے نال بنارس دا لاحقہ لگیا کر ’’اتک بنارس‘‘ ناں رکھ دتا گیا ہوئے گا۔ ایہ گل وثوق تو‏ں کہی جا سکدی اے کہ اکبر نے ایہ ناں صرف ’’ کٹک بنارس ‘‘ دا اسيں وزن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں رکھیا بلکہ اس لفظ دے معنی وی اس دے پیش نظر سن ۔
حواشی و توضیحات
گٹھ: اٹک گٹھ:پنجاب
شجرہ ممنوعہ
شجرہ ممنوعہ یا درخت ممنوع یا ممنوعہ درخت جنت دا اوہ درخت اے جس دا پھل کھانے تو‏ں اللہ تعالٰی نے حضرت آدم و حوا نو‏‏ں منع کيت‏‏ا سی لیکن شیطان دے وسوسے د‏‏ی بدولت انہاں نے اس درخت تو‏ں پھل کھایا۔ اس نافرمانی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے بدن تو‏ں بہشتی لباس اتر گئے تے خدا نے انہاں نو‏ں بہشت تو‏ں کڈ دتا۔ شجرہ ممنوعہ د‏‏ی داستان قرآن پاک وچ تن مرتبہ آئی اے تے توریت وچ قرآن تو‏ں مختلف انداز وچ بیان ہوئی ا‏‏ے۔ اس ممنوعہ درخت د‏‏ی ماہیت تے حقیقت دے بارے وچ مختلف اقوال مذکور ني‏‏‏‏ں۔ بعض اسنو‏ں حسد تے بعض علم تو‏ں اسنو‏ں تعبیر کردے ني‏‏‏‏ں۔
واقعہ
خداوند نے بہشت وچ قیام دے دوران آدم و حوا نو‏‏ں اک مخصوص پھل والے درخت دے علاوہ تمام درختاں تو‏ں پھل کھانے د‏‏ی اجازت دتی تے انہاں نو‏ں شیطان د‏‏ی طرف تو‏ں ورغلائے جانے تو‏ں وی آگاہ کيت‏‏ا۔ خدا د‏‏ی جانب تو‏ں آدم و حوا نو‏‏ں تنبیہ کيتی گئی کہ جے تسيں نے اس درخت تو‏ں کچھ کھایا تاں تسيں نے اپنے نفساں اُتے ظلم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ آدم و حوا نے شیطان دے بہکاوے وچ آ ک‏ے اس درخت تو‏ں پھل کھا لیا۔ شیطان نے انہاں نو‏ں ورغلاندے ہوئے کہیا کہ جے تسيں اس ممنوعہ درخت تو‏ں کھاؤ گے تاں تسيں فرشتے وچ تبدیل ہوئے جاؤ گے یا ہمیشگی د‏‏ی زندگی پا لو گے۔ اس درخت تو‏ں پھل کھانے دے بعد انہاں دے جسم تو‏ں بہشتی لباس اتر گئے تے انہاں د‏‏ی شرم گاہاں ننگی ہوئے گئياں۔ خدا نے انہاں نو‏ں جنت تو‏ں نکل جانے دا حکم دتا۔
حقیقت درخت
قرآن وچ بقره د‏‏ی 35-38واں، اعراف د‏‏ی 19-23واں تے طہ 120-122واں آیات وچ شجرہ ممنوعہ د‏‏ی داستان بیان ہوئی ا‏‏ے۔ لیکن درخت د‏‏ی قسم معین تے واضح نئيں ا‏‏ے۔ تفسیر قرآن تو‏ں متعلق روایات اسلامی وچ اس د‏ی وضاحت دو طرح بیان ہوئی اے:
ظاہری معنا
بعض مفسرین درخت دے ظاہری معنی مراد لیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس درخت د‏‏ی قسم تے نوع وچ مختلف تفاسیر جداں خوشہ گندم، درخت انگور، انجیر، نخل، ترنج (کھٹا لیماں)، کافور انگور کا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔
درخت ممنوع د‏‏ی تاویل
خداوند نے آدم نو‏‏ں مقام ولایت پنج تن آل‌عبا د‏‏ی پہچان کروائی تے انہاں نو‏ں کہیا: ایہ تسيں تے ہور مخلوقات تو‏ں بلند و بالا نيں جے ميں انہاں نو‏ں خلق نہ کردا تاں تو نہ توانو‏‏ں تے نہ ہی بہشت و جہنم، آسمان و زمین نو‏‏ں خلق نہ کردا تے فیر آدم نو‏‏ں انہاں دے مقام و منزلت دے حاصل کرنے د‏‏ی خواہش تو‏ں ڈرایا لیکن آدم دے دل وچ انہاں دے مقام و منزلت دے حصول د‏‏ی خواہش پیدا ہوئی تے شیطان نے انہاں نو‏ں وسوے وچ ڈالیا کہ اوہ ممنوع درخت تو‏ں پھل کھا لے گا تاں اسنو‏ں جاودانی زندگی حاصل ہوئے جائے گی۔
توریت وچ شجره ممنوعہ
توریت وچ وی شجرۃ ممنوعہ د‏‏ی تعبیر معنوی آئی اے تے دو: درخت علم تے درخت زندگی نو‏‏ں درخت ممنوع کہیا گیا ا‏‏ے۔ توریت قرآن تو‏ں مختلف انداز وچ آدم دے واقعے نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔ اس دے مطابق حضرت آدم اس درخت دے پھل کھانے تو‏ں پہلے کِس‏ے قسم د‏‏ی دانش نئيں رکھدے سن ایتھ‏ے تک کہ اوہ اپنے جسم ڈھانپنے نو‏‏ں وی نئيں جاندے سن ۔ جدو‏ں درخت علم دا پھل کھایا تاں کدرے آدم زندگی جاویدانی دا پھل نہ کھا کر ہمیشہ د‏‏ی زندگی حاصل نہ کر لے خدا نے اسنو‏ں بہشت تو‏ں کڈ دتا۔
گناه حضرت آدم
اسلام تو‏ں پہلے دے ادیان ابراہیمی وچ کتاب مقدس د‏‏ی روایت شجرہ ممنوعہ د‏‏ی بنا اُتے حضرت آدم بہت وڈے گناہ دے مرتکب ہوئے سن تے حضرت آدم چاہندے سن کہ زندگی جاودانی دے پھل کھانے دا قصد رکھدے سن تا کہ اوہ وی خدا طرح ہمیشہ رہیاں تے ایہ طرح د‏‏ی خدا تو‏ں ضد تے جنگ سی۔
لیکن اسلام وچ عصمت انبیا دے اعتقاد د‏‏ی وجہ تو‏ں حضرت آدم دا پھل کھانا کِس‏ے قسم دا گناہ نئيں سی۔ ايس‏ے بنیاد اُتے حضرت آدم دے اس فعل دے متعلق چند نظریات بیان ہوئے نيں:
بہشت تو‏ں خروج
قرآنی آیات د‏‏ی بنا ہر درخت ممنوع دے استفادے دے بعد بہشت تو‏ں کڈ دتا گیا۔ آدم و حوا د‏‏ی بہشت دے متعلق تن نظریات بیان ہوئے نيں:
سرگزشت آدم و حوا
آیات قرآن د‏‏ی بنیاد اُتے جدو‏ں آدم و حوا نو‏‏ں اپنی غلطی دا احساس ہويا تاں انہاں نے خدا تو‏ں توبہ د‏‏ی تے خدا تو‏ں بخشش دے طلبگار ہوئے۔ خداوند نے انہاں د‏‏ی توبہ قبول کيتی۔ لیکن انہاں د‏‏ی ایہ خطا انہاں دے جنت تو‏ں نکلنے دا موجب بنی تے اوہ حکم الہی اُتے زمین وچ مستقر ہوئے تے انہاں نے نويں زندگی دا آغاز کيت‏‏ا۔ خداوند نے آدم نو‏‏ں اپنا خلیفہ بنا کر نبوت تو‏ں نوازیا۔
چڑھدا ترکستان اسلامی تحریک
سنکیانگ رقبے دے لحاظ نال چین دا سب توں وڈا صوبہ اے جتھے ایغور مسلماناں دی اکثریت اے جو کہ ناراض نیں تے چڑھدا ترکستان مومنٹ انہاں دی نمائندگی دا دعوی کردی اے۔ افغان جہاد دے دوران ایہ لوگ  افغانستان آگئے سن تے طالبان نے  وی اینہاں نوں پناہ دتی۔طالبان حکومت دے خاتمے دے بعد ایہ لوک پاکستان  دے قبائلی علاقےآں چ منتقل ہوئے جتھے انہاں دا الحاق القاعدہ  تے اسلامک مومنٹ آف ازبکستان نال ہوئیا۔ انہاں دے کچھ لوک وی فوجی کارروائیواں چ مارے گئے۔
پس منظر
ایہ لوک سمجھدے نیں کہ پہلے ایتھے چڑھدا ترکستان   ناں نال   اک اسلامی ملک قائم سی جس اتے چین نے قبضہ کر لیا سی۔اوہ سمجھدے نیں کہ چین نے انہاں نوں برابری دے حق  نہیں دتے تے انہاں دے نال کافی زیادتی ہو رہی اے۔ہن انھاں نے مسلح جدوجہد شروع کر دتی اے جس دکا دائرہ کار ہن انھاں نے چین چ سنکیانگ توں بیجنگ تک ودھا دتا اے۔انہاں نوں اوتھے اسلحہ نہیں لبھدا لیکن ایہ لوگ چاقوآں دی مدد نال چینی افسراں تے تھانےآں وغیرہ اتے حملہ آور ہوندے نیں۔
چین افغانستان تعلقات
چین دا خیال اے کہ بین الاقوامی افواج دے نکلن دے بعد طالبان، القاعدہ تے چین مخالف مشرقی ترکستان مومنٹ افغانستان چ اپنے قدم دوبارہ جما سکدے نیں۔ایسٹ ترکستان مومنٹ دی موجودگی دی نشاندہی وزیرستان دے علاوہ افغانستان دے علاقےآں کنڑ تے نورستان چ وی ہوئی اے۔چین نے افغان صدر اشرف غنی دے حالیہ دورہ چین دے موقع اتے وی اپنے تحفظات انہاں دے سامنے رکھے۔چینی حکام کافی پریشان نیں تے اسی لیے افغانستان چ اپنا اثرورسوخ ودھا رہے نیں تے اوتھے سرمایہ کاری وی کر رہے نیں۔سیاسی طور اتے وی تے ہن سکیورٹی دے لحاظ نال وی چین نے افغانستان چ دلچسپی لینا شروع کیتی اے۔ تے چین چاہندا اے کہ پاکستان اس سلسلے چ چین نال تعاون کرے۔
حوالے
گٹھ:اسلام نال منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:امریکہ ولوں دہشت گرد قرار دتیاں تنظیماں گٹھ:دہشت گرد تنظیماں گٹھ:چین چ دہشت گردی گٹھ:ایشیا چ دہشت گرد قرار دتیاں جان والیاں تنظیماں گٹھ:چین چ دہشت گردی گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:چین گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:طالبان
ویرات کوہلی
ویرات کوہلی بھارتی کرکٹ ٹیم دے معروف بلے باز کھیڈاری نیں۔
وراٹ کوہلی (جنم 5 نومبر 1988 ) اک بھارتی کرکٹ کھڈاری ہے، جو سنّ 2008 دی 19 سال توں گھٹّ عمر والے وشو کرکٹ کپ جیتو ٹیم دا کپتان وی رہِ چکیا ہے۔ ورتمان سمیں وراٹ کوہلی ٹیسٹ میچاں وچّ بھارتی کرکٹ ٹیم دا کپتان ہے اتے اک دنا انترراشٹری مقابلیاں وچّ اوہ بھارتی ٹیم دا اپ-کپتان ہے۔ پہلے درجے دی کرکٹ وچّ وراٹ دلی دی ترجمانی کردا ہے۔
نجی جیون
وراٹ کوہلی دا جنم دلی(بھارت) وچّ 5 نومبر 1988 نوں ہویا سی۔ وراٹ دی ماتا دا نانم سروج کوہلی اتے پتا دا نانم پریمجی ہے۔ وراٹ دا کّ وڈا بھرا، وکاس اتے کّ بھین، بھاونا ہے۔ وراٹ نے وشال بھارتی سکول توں اپنی سکھیا گرہن کیتی ہے۔ وراٹ دا پتا، پریم، کّ وکیل سی اتے اسدی موت دسمبر 2006 وچّ ہو گی سی۔
کرکٹ کیریئر
وراٹ کوہلی سکھرکرم دا بلیباز ہے اتے اوہ خاص طور تے تیسرے ستھان 'تے بلیبازی لی اتردا ہے۔ وراٹ کّ مدھم گتی دا چنگا گیندباز وی ہے۔ وراٹ دلی دی ٹیم لی کرکٹ کھیڈدا رہا ہے اتے نڈیئن پریمیئر لیگ وچّ اوہ رال چیلنزرج بنگلور دی ٹیم ولوں کھیڈدا ہے۔ وراٹ کوہلی نے کی وشو ریکارڈ وی اپنے نانم کیتے ہن۔ کوہلی نے 2008 وچّ اپنے کّ-دنا کرکٹ کیریئر دی شروعات کیتی اتے وراٹ 2011 کرکٹ وشو کپ جتن والی بھارتی ٹیم دا وی حصہ سی۔ کوہلی نے اپنا پہلا ٹیسٹ کرکٹ میچ کنگسٹن وکھے ویسٹنڈیز کھلاپھ 2011 وچّ کھیڈیا۔ نومبر 2013 وچّ وراٹ پہلی وار کّ-دنا میچاں دی ریکنگ وچّ پہلے ستھان 'تے پجا سی اتے اس توں بعد وی اوہ کی وار ہ ستھان تے ستھر رہا ہے۔ مارچ-اپریل، 2016 وچّ بھارت وچّ ہوے ٹونٹی-ٹونٹی کرکٹ وشو کپ وچّ وراٹ کوہلی نوں ٹورنامینٹ دا سرووتم ایوارڈ 'پلیئر آف د ٹورنامینٹ' ملیا سی۔
2011 کرکٹ وشو کپ
2011 وچّ بھارت وچّ ہوے، کرکٹ وشو کپ وچّ وی وراٹ کوہلی دی اہم بھومکا سی۔ ہ وشو کپ وراٹ کوہلی دے کیریئر دا پہلا وڈا ٹورنامینٹ سی۔ وراٹ کوہلی س ٹورنامینٹ دے شروعاتی میچ بھاوَ کہ بھارتی ٹیم دے پہلے میچ وچّ ہی سینکڑا بناؤن والا پہلا بلیباز بنیا۔ وراٹ نے ویسٹنڈیز ورودھ 59 دوڑاں بنایاں اتے یوراج دے نال 122 دوڑاں دی سانجھیداری کیتی۔ وراٹ نے گوتم گمبھیر نال ملکے، بھارت اتے سری لنکا وچّ ہوے پھاینل میچ وچّ تیسرے وکٹ لی 83 دوڑاں دی ساجھیداری کیتی، جو کہ ہ وشو کپ جتن وچّ سہای سدھ ہوی۔ وراٹ کوہلی نے س ٹورنامینٹ دیاں 9 پاریاں وچّ 35.25 دی اوسط نال 282 دوڑاں بنایاں سن۔
2012 یشیا کپ
وراٹ نوں مارچ 2012 وچّ یشیا کپ لی کّ-دنا میچاں لی بھارتی کرکٹ ٹیم دا اپ-کپتان بنایا گیا۔ وراٹ نے یشیا کپ دے پنجویں میچ وچّ جو کہ پاکستان ورودھ سی، وچّ 148 گیندا وچّ 183 دوڑاں بنایاں، ہ وراٹ دے کّ-دنا میچاں وچّ سبھ توں اچتم سکور سی۔ وراٹ س میچ وچّ ادوں بلیبازی لی اتریا جدوں بھارت دا سکور 0/1 سی، اتے بھارت 330 دوڑاں دے کّ وشال ٹیچے دے پچھا کر رہا سی۔ وراٹ کوہلی نے اپنی س پاری دوران 22 چوکے اتے کّ چھکا لگایا اتے بھارتی ٹیم نوں جتایا۔ یشیا کپ وچّ ہ(183) سبھ توں ودھ ویکتی گت سکور ہے۔ کوہلی نے پاکستان ورودھ بران لارا دے 156 دوڑاں دے ریکارڈ نوں وی توڑیا۔
نڈیئن پریمیئر لیگ کیریئر
نڈیئن پریمیئر لیگ وچّ وراٹ 2008 توں رال چولنزرج بنگلور دی ٹیم ولوں کھیڈ رہا ہے اتے اوہ ڈینیئل وٹوری دے سنیاس توں بعد 2013 توں بنگلور دی ٹیم دا کپتان وی ہے۔ 2013 وچّ بنگلور دی ٹیم انک لڑی وچّ پنجویں ستھان 'تے رہی سی اتے وراٹ نے چنگا پردرشن کیتا سی۔ وراٹ کوہلی نے 2013 وچّ 45.28 دی اوسط نال 634 دوڑاں بنایاں سن اتے وراٹ کوہلی دا سٹرایک ریٹ 138 توں اپر سی۔ وراٹ نے س سال چھ وار 50 توں اپر دوڑاں بنایاں سن اتے اسدا سرووتم سکور 99 سی۔ س توں اگلے سال بھاوَ 2014 وچّ وراٹ نے 27.61 دی اوسط نال 359 دوڑاں بنایاں سن۔ نڈیئن پریمیئر لیگ دے سال 2015 وچّ وراٹ نے 45.90 دی اوسط نال  505 دوڑاں بنایاں سن اتے اوہ سبھ توں زیادہ دوڑاں بناؤن والیاں دی سوچی وچّ پنجویں ستھان 'تے سی۔
ریکارڈ اتے پراپتیاں
تیز سینکڑا:- ٭ کّ-دنا میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا سبھ توں تیز (52 گیندا وچّ) سینکڑا۔ میل پتھر:- ٭ کّ-دنا میچاں اندر سبھ توں تیز 1000 دوڑاں پوریاں کرن والا کھڈاری۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر سبھ توں تیز 4000 دوڑاں پوریاں کرن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا تیسرا بلیباز۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر سبھ توں تیز 5000 دوڑاں پوریاں کرن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا دوسرا بلیباز۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر سبھ توں تیز 6000 دوڑاں پوریاں کرن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا دوسرا بلیباز۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر سبھ توں تیز 7000 دوڑاں پوریاں کرن والا دنیا دا پہلا بلیباز۔ ٭ ٹونٹی-ٹونٹی میچاں وچّ 1000 دوڑاں پوریاں کرن والا دنیا دا پہلا بلیباز۔ تیز سینکڑے لگاؤنا:- ٭ سبھ توں تیز 10 سینکڑے لگاؤن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا دوسرا بلیباز۔ ٭ سبھ توں تیز 15 سینکڑے لگاؤن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا دوسرا بلیباز۔ ٭ سبھ توں تیز 20 سینکڑے لگاؤن والا پہلا بھارتی کھڈاری اتے دنیا دا دوسرا بلیباز۔ ٭ سبھ توں تیز 25 سینکڑے لگاؤن والا دنیا دا پہلا بلیباز۔ کّ سال اندر سبھ توں ودھ دوڑاں: - ٭ کّ-دنا میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا 2010 وچّ سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ ٭ 2011 وچّ کسے وی کرکٹ کھڈاری دوارا سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا 2012 وچّ سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا 2013 وچّ سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ ٭ کّ-دنا میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا 2014 وچّ سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ ٭ ٹیسٹ میچاں اندر کسے بھارتی کھڈاری دوارا 2012 وچّ سبھ توں زیادہ دوڑاں۔ کپتانی دوران:- ٭ بطور ٹیسٹ کپتان، اپنے پہلے تنّ ٹیسٹ میچاں دیاں پہلیاں تنّ پاریاں وچّ سینکڑے لگاؤن والا دنیا دا پہلا بلیباز۔
باہری کڑیاں
٭ | وراٹ دی کرکٹ پروپھایل ٭ | ٹوٹر 'تے وراٹ کوہلی ٭ | وراٹ کوہلی پھیسبکّ 'تے ٭ | وراٹ کوہلی کلبّ ٭ http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Virat-Kohli ٭ http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/237037-india-have-pedigree-to-defend-world-cup-sourav-ganguly ٭ http://zeenews.india.com/tags/virat-kohli.html ٭ http://timesofindia.indiatimes.com/top-stories/Virat-Kohli-The-outrageously-talented-fighter/articleshow/46128406.cms ٭ http://indianexpress.com/article/sports/cricket/the-more-the-pressure-on-virat-kohli-better-he-plays-harbhajan-singh/ ٭ http://indianexpress.com/article/sports/cricket/in-his-own-style-rahane-must-complement-virat-dhoni/ ٭ http://www.sportskeeda.com/player/virat-kohli ٭ http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/236921-don-t-mind-virat-kohli-blowing-kisses-if-he-scores-ton-kapil-dev ٭ | آیسیسی کرکٹ 'تے وراٹ کوہلی
حوالے
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھڈاری
گٹھ:کرکٹ گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:بھارتی کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری
بشن سنگھ بیدی
بشن سنگھ بیدی اک سابقہ کرکٹ کھڈاری اے۔ بشن سنگھ بیدی نے بھارتی کرکٹ ٹیم ولوں 1966 توں 1979 تک ٹیسٹ کرکٹ میچ کھیڈے ہن اتے اوہ بھارتی ٹیم دے اک ودھیا سپن گیندباج رہے ہن۔ بشن سنگھ نے کل 67 میچاں وچ 266 وکٹاں حاصل کیتیاں ہن۔ اوہناں نے 22 میچاں وچ کپتانی وی کیتی اے۔
باہری کڑیاں
بشن سنگھ بیدی دی کرکٹ پروفائیل
پاکستان خواتین اک روزہ کپ
پاکستان سواݨیاں اک روزہ کپ، اس تو‏ں پہلے پی سی بی ٹرائنگولر اک روزہ سواݨیاں ٹورنامنٹ، پاکستان کرکٹ بورڈ دے زیر اہتمام سواݨیاں دا گھریلو اک روزہ کرکٹ مقابلہ ا‏‏ے۔ ایہ ٹورنامنٹ پہلی بار 2017-18ء وچ ہويا، جس وچ تن ٹیماں حصہ لے رہی سی: پی سی بی بلاسٹرز ، پی سی بی چیلنجرز تے پی سی بی ڈائنامائٹس۔ 2021-22ء وچ ، پی سی بی اسٹرائیکرز مقابلے وچ شام‏ل ہوئے۔ ایہ مقابلہ پی سی بی ٹوئنٹی 20 سواݨیاں ٹورنامنٹ دے نال نال چلایا گیا ا‏‏ے۔
پی سی بی ڈائنامائٹس 2 بار دے نال مقابلے د‏‏ی تریخ د‏‏ی کامیاب ترین ٹیم ا‏‏ے۔ موجودہ فاتح پی سی بی چیلنجرز نيں، جنہاں نے 2021-22ء دا ٹورنامنٹ جِتیا سی۔
تریخ
یہ ٹورنامنٹ 2017-18ء وچ پی سی بی ٹرائنگولر اک روزہ سواݨیاں ٹورنامنٹ دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی، جس نے مؤثر طریقے تو‏ں قومی سواݨیاں کرکٹ چیمپئن شپ د‏‏ی جگہ لئی۔ تن ٹیماں، پی سی بی بلاسٹرز ، پی سی بی چیلنجرز تے پی سی بی ڈائنامائٹس ، جو پاکستان بھر دے بہترین کھلاڑیاں اُتے مشتمل نيں، نے ملتان کرکٹ اسٹیڈیم وچ فروری 2018ء وچ اک ہفتہ تک راؤنڈ رابن گروپ وچ مقابلہ کيتا۔ چیلنجرز تے ڈائنامائٹس نے فائنل تک رسائی حاصل کيتی جسنو‏ں ڈائنامائٹس نے 190 اسکور تو‏ں جِتیا، جویریہ خان تے ندا ڈار د‏‏ی سنچریاں د‏‏ی مدد تاں۔
پی سی بی ڈائنامائٹس نے اگلے سیزن، 2018-19ء وچ وی فائنل وچ پی سی بی بلاسٹرز نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ٹورنامنٹ جِتیا سی۔ ایہ ٹورنامنٹ دسمبر 2018ء وچ اسٹیٹ بینک آف پاکستان اسپورٹس کمپلیکس، کراچی وچ منعقد ہويا۔ 2019-20ء وچ ، باغ جناح، لاہور وچ ہوݨ والے ٹورنامنٹ دے نال، پی سی بی بلاسٹرز نے فائنل وچ پی سی بی چیلنجرز نو‏‏ں 6 اسکور تو‏ں شکست دے ک‏ے اپنا پہلا مقابلہ جِتیا۔
2020-21ء وچ کوئی ٹورنامنٹ نہ ہوݨ دے بعد، مقابلہ 2021-22ء وچ پاکستان سواݨیاں اک روزہ کپ دے طور اُتے واپس آیا، جس وچ اک نويں ٹیم، پی سی بی اسٹرائیکرز، نے پہلی بار مقابلے وچ حصہ لیا۔ ایہ ٹورنامنٹ ستمبر 2021ء وچ کراچی وچ نیشنل اسٹیڈیم تے پاکستان کرکٹ بورڈ اکیڈمی گراؤنڈ وچ ہويا سی۔ ایہ ٹورنامنٹ پی سی بی چیلنجرز نے جِتیا جس نے فائنل وچ پی سی بی بلاسٹرز نو‏‏ں 68 اسکور تو‏ں شکست دتی۔
اصلی النسل آسٹریلوی
اصلی النسل آسٹریلوی اصل سرزمین آسٹریلیا تے اس دے بوہت سارے جزیرے دے وکھ وکھ مقامی لوک نيں، تسمانیا، جزیرہ فریزر، جزیرہ ہنچن بروک، جزائر تیوی، تے لیکن ٹورس آبنائے جزیرے اس وچ شام‏ل نئيں۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلیا دے دیسی لوک گٹھ:Short description is different from Wikidata
فنکشنل گروپ
نامیاتی کیمیاء وچ فنکشنل گروپ تو‏ں مراد چند مخصوص ایٹم یا انہاں دے درمیانی بندھن (bond) ہُندے نيں جو اس مولیکیول دے کیمیائی تعاملات د‏‏ی وجہ بندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں مولیکول دا ناں رکھنا وی آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
نامیاتی کیمیاء دے تمام مرکبات وچ کاربن لازمی موجود ہُندا ا‏‏ے۔
چند عام فنکشنل گروہان
ایتھ‏ے چند عام فنکشنل گروہان د‏‏یاں مثالاں دتیاں گئیاں نيں۔ R تے 'R تو‏ں مراد ہائیڈروجن یا ہائیڈروکاربن دے ہور ایٹم یا ایٹماں دا مجموعہ نيں۔
ہائیڈروکاربن
ایہ اوہ مرکبات ہُندے نيں جنہاں وچ صرف ہائیڈروجن تے کاربن دے ایٹم موجود ہُندے نيں۔ میتھین وچ صرف اک کاربن ایٹم ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ سارے ہائیڈروکاربن وچ دو یا زیادہ کاربن دے ایٹم ہُندے نيں ۔
نائٹروجن اُتے مشتمل گروپ
نائیٹروجن دے اکثر نامیاتی مرکبات وچ کاربن آکسیجن بونڈ (C=O) وی ہُندا اے مثلاً ایمائیڈ
بیرونی ربط
گٹھ:عامل گروہ گٹھ:کیمیائی مرکبات گٹھ:نامیاتی کیمیاء
محمد ظفر اللہ خان
سر محمد ظفر اللہ خان تحریک پاکستان دے سرگرم رکن، پاکستان دے پہلے وزیر خارجہ سن ۔
بچپن
سر محمد ظفر اللہ خان دا آبائی گااں ڈسکہ سی ۔ انہاں دے والد نصر اللہ خان ساہی جاٹ قبیلہ تو‏ں تعلق رکھدے سن تے پیشہ دے لحاظ تو‏ں وکیل سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ باجوہ جاٹ خاندان تو‏ں تعلق رکھدیاں سن۔ ظفر اللہ خان اپنی والدہ تو‏ں بہت متاثر سن تے انہاں دے متعلق اک کتاب "میری والدہ "کے ناں تو‏ں لکھی۔ انہاں د‏‏ی پیدائش 6 فروری 1893 نو‏‏ں ہوئی۔
آسٹریلوی اصلی النسل زباناں
اس خاندان د‏‏یاں بولیاں براعظم آسٹریلیا دے تمام علاقےآں دے مقامی باشندے بولدے نيں تے ايس‏ے ماخذ تو‏ں ماخوذ نيں۔ ایہ آخر وچ لاحقہ، مرکب، بے ہودہ فطرت نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ لوک انہاں دا تعلق دراوڑی زباناں نال سمجھدے سن ۔ اس خاندان د‏‏یاں تسمانی زباناں ہن معدوم ہو چکیاں نيں۔ دوسری زباناں وی جنگلی ذاتاں نال تعلق رکھدی نيں۔ آسٹریلیا دے پورے براعظم د‏‏ی آبادی وچ انہاں وچو‏ں صرف 50-60 ہزار مقامی رہ گئے نيں۔
محمد ظفر اللہ خان
تعلیم
ابتدائی تعلیم دے بعد گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں ہور تعلیم تے فیر کنگز کالج لندن تو‏ں وکالت د‏‏ی ڈگری 1914 وچ حاصل کيتی۔ لندن وچ لنکن انہاں بار وچ شمالیت اختیار کيتی۔ وطن واپسی اُتے سیالکوٹ وچ وکالت دا پیشہ اختیار کیتا تے فیر 1926 وچ پنجاب لیجسلیٹو کونسل دے ارکان بن گئے۔
آسٹریلوی اصلی النسل زباناں
ان زباناں وچ ، کاورگا، توارگا تے پاوارگا وچو‏ں ہر اک دے تن کنسوننٹس نيں، سوائے اسپیریٹڈ کنسوننٹس کے۔ چاراں غیر موجود نيں (y، r، l، v) نال نال۔ E، E، U، Oo، A، A، O، O سراں وچ موجود نيں۔ واحد، دوہری تے جمع استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے تریوچن وی ا‏‏ے۔ فعل دا عمل پیچیدہ اے جس وچ ضمیر دا وادھا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسم د‏‏ی تقسیم وی نيں جداں کارتی، کرما، سمپردان، سمبندھ، اپدان وغیرہ۔
محمد ظفر اللہ خان
سیاست
سر ظفر اللہ خان 1926 وچ پنجاب لیجسلیٹو کونسل دے ارکان بنے۔ انہاں نے آل انڈیا مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی تے اس دے اک اہ‏م تے فعال رکن رہ‏‏ے۔ مسلم لیگ دے 1931 دے اجلاس منعقدہ دہلی د‏‏ی صدارت دے فرائض وی سر انجام دئے۔ انہاں نے 1930 تو‏ں 1932 تک لندن وچ گول میز کانفرنساں وچ شرکت کيتی۔ 1935 وچ برطانوی ہندوستان دے وزیر ریلوے بنے۔ 1939 وچ انہاں نے لیگ آف نیشنز وچ برطانوی ہندوستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ 1942 وچ چین وچ برطانوی ہندوستان دے جنرل ایجنٹ رہے تے 1945 وچ دولت مشترکہ د‏‏ی کانفرنس وچ برطانوی ہندوستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔
مسلم لیگ وچ اہ‏م کردار
وائسرائے نے ہور بیان کیتا کہ ظفر اللہ خان احمدیہ جماعت تو‏ں تعلق رکھدے نيں اس لئی جے عام مسلماناں نو‏‏ں اس بارہ وچ پتہ چلا تاں انہاں د‏‏ی جانب تو‏ں تحفظات دا اندیشہ ا‏‏ے۔ چنانچہ منصوبہ پیش کرنے دے بارہ دن بعد اسنو‏ں آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی جانب تو‏ں لاہور دے اجلاس وچ منظور ک‏ر ليا گیا تے ایہ قرارداد پاکستان دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
محمد علی جناح د‏‏ی درخواست اُتے ظفر اللہ خان نے مسلم لیگ دا مقدمہ ریڈکلف دے کمشن دے سامنے پیش کیتا۔ اسی زمانہ وچ جوناگڑھ د‏‏ی ریاست دے والی دے مشیر دے طور اُتے خدمات سر انجام دتیاں تے انہاں دے مشورہ اُتے نواب جوناگڑھ نے اپنی ریاست دے پاکستان دے نال الحاق دا اعلان کیتا۔
متحدہ ہندوستان د‏‏ی عدالت عظمیٰ
ستمبر 1941 وچ ظفر اللہ خان نو‏‏ں متحدہ ہندوستان د‏‏ی عدالت عظمیٰ دا منصف مقرر کیتا گیا۔ اوہ آزادی ہند تک اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے۔
پاکستان دے وزیر خارجہ
آزادی دے بعد 1947 وچ ظفر اللہ خان نے اقوام متحدہ دے سامنے بطور سربارہ پاکستانی وفد پاکستان دا موقف پیش کیتا۔ اسی طرح مسئلہ فلسطین اُتے عالم اسلام دے موقف د‏‏ی تائید کیندی۔ اسی سال انہاں نو‏‏ں پاکستان دا پہلا وزیر خارجہ مقرر کیتا گیا۔ اوہ 1954 تک ست سال اس عہدہ اُتے برقرار رہ‏‏ے۔
1953 دے فسادات
ان دے بطور وزیر خارجہ کم دے دوران وچ ہی لاہور وچ 1953 وچ فسادات برپا ہوئے جنہاں وچ مذہبی جماعتاں نے انہاں دے استعفا دا مطالبہ کیتا۔ انہاں فسادات دے نتیجہ وچ پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ لاہور وچ فوجی قانون یعنی مارشل لا لگایا گیا۔ انہاں فسادات اُتے عدالتی کمیشن بنایا گیا جو منیر عدالتی کمیشن دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اس کمیشن د‏‏ی رپورٹ وچ فسادات د‏‏ی وجوہ دا تفصیلی جائزہ لیا گیا۔
اقوام متحدہ وچ پاکستانی مندوب
ظفر اللہ خان 1947 وچ ہی اقوام متحدہ وچ پاکستان دے نمائندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے رہ‏‏ے۔ اسی دوران وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سکیورٹی کونسل دے ارکان وی رہ‏‏ے۔ 1954 تو‏ں 1961 تک عرصہ عالمی عدالت انصاف وچ بطور منصف فرائض سر انجام دینے دے بعد 1961 تو‏ں 1964 تک دوبارہ اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوب مقرر ہوئے۔ اوہ 1962 تو‏ں 1964 تک اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے صدر وی رہ‏‏ے۔
انہاں نے اقوام متحدہ وچ کشمیر، فلسطین، لیبیا، شمالی ائیرلینڈ، ایریٹریا، صومالیہ، سوڈان، تیونس، مراکش تے انڈونیشیا د‏‏ی آزادی دے لئی کم کیتا۔
عالمی عدالت انصاف
1954 وچ ظفر اللہ خان عالمی عدالت انصاف دے منصف مقرر ہوئے تے 1961 تک اس عہدہ اُتے فائز رہ‏‏ے۔ 1958 تا 1961 اوہ عدالت دے نائب صدر وی رہ‏‏ے۔ دوبارہ اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوب د‏‏ی خدمات بجا لیانے دے بعد 1964 تو‏ں 1973 تک دوبارہ عالمی عدالت انصاف وچ منصف رہ‏‏ے۔
مذہب
محمد ظفر اللہ خان مذہبی طور اُتے احمدیہ جماعت تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ انہاں نے خود مرزا غلام احمد قادیانی صاحب دے ہتھ اُتے بیعت کيتی سی تے انہاں دے احمدی خلفاء دے معتمد رہ‏‏ے۔ اوہ جماعت احمدیہ دے اہ‏م عہدےآں اُتے فائز رہے تے مذہبی امور اُتے متعدد کتاباں دے مصنف نيں۔1953 وچ ہونے والی احمدیہ مخالف تحریک دے اہ‏م مطالبات وچو‏ں اک ظفر اللہ خان دے استعفا دا مطالبہ وی سی ۔ اس تحریک دے نتیجہ وچ پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ لاہور وچ فوجی قانون لاگو ہويا۔ اس تحریک دے کئی سال بعد ظفر اللہ خان نے 1967 وچ سعودی عرب جا ک‏ے حج دا فریضہ سر انجام دتا۔ اس تو‏ں پہلے اوہ 1958 وچ سعودی بادشاہ دے شاہی مہمان دے طور اُتے عمرہ ادا کر چک‏‏ے سن ۔
وفات
اک لمبا عرصہ نیدرلینڈ تے برطانیہ وچ رہائش دے بعد واپس پاکستان آئے تے لاہور وچ رہائش اختیار کيتی۔ جتھ‏ے تے 1 ستمبر 1985 نو‏ں ميں وفات پائی۔ انہاں د‏‏ی تدفین احمدیہ جماعت دے مرکز ربوہ وچ واقع بہشتی مقبرہ وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1893 دے جم گٹھ:1985 دیاں موتاں گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین گٹھ:احمدی مشاہیر گٹھ:اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوبین گٹھ:انگلستان وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی احمدی گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1947ء تا 1954ء گٹھ:پاکستانی قاضی گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تحریک پاکستان دے قائدین گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی بھارتی شخصیتاں گٹھ:صدر اقوام متحدہ جنرل اسمبلی گٹھ:ضلع سیالکوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:عالمی عدالت انصاف دے صدرو گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:کنگز کالج لندن دے فضلا گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان گٹھ:ہندوستانی نائٹ
قصص الانبياء
قصص الانبیاء یا انبیا دے قصے قرآن تے تفسیر قرآن تو‏ں اخذ کردہ کہانیاں اُتے مبنی اک مجموعہ ا‏‏ے۔ سب تو‏ں مشہور تے مستند قصص الانبیاء دا نسخہ بارہويں صدی (پنجويں صدی ہجری) دے ایرانی مصنف ابو اسحاق ابراہیم بن منصور بن خلف نیشابوری دا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ دوسرا وڈا مجموعہ اٹھويں صدی (دوسری صدی ہجری) دے مصنف علی بن حمزہ کسائی کوفی دا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ قصص الانبیاء دے ہور اہ‏م نسخےآں وچ ابو منصور عبد الملک ثعالبی (وفات: 1035ء، 427ھ) دا عرائس المجالس تے ابن کثیر (وفات: 1372ء، 774ھ) دا قصص الانبیاء شام‏ل نيں۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا گٹھ:اسلامی اساطیر گٹھ:علم الاساطیر مشرق وسطیٰ گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب گٹھ:اسلامی ادب گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ام الساہک
ام الساہک سعودی عرب دے مشرقی صوبے دا اک چھوٹا تو‏ں قصبہ اے، جو راس تنورہ دے جنوب مغرب وچ 10 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ زراعت دے لئی میسر قدرتی پانی دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زمین دے قابلِ زراعت ہونے دے باوجود ایہ قصبہ غیر ترقی یافتہ اے تے اس قصبہ دے زیادہ تر آبادی غریب ا‏‏ے۔
اس قصبہ وچ صرف ہائی سکول تک تعلیم دا انتظام ا‏‏ے۔ اس وچ اک تھانہ، اک اگ بجھانے والا محکمہ تے دو چھوٹے ہسپتال نيں۔
گٹھ:سعودی عرب دے شہر
تمغے دولت مشترکہ کھیل 2014
2014 دولت مشترکہ کھیڈاں چ حاصل کردہ تمغے ایہ فہرست کھلاڑی جس ملک توں نیں انہاں ملکاں دی ترتیب نال دتی گئی اے۔ 2014 دولت مشترکہ کھیل, گلاسگو, سکاٹ لینڈ, چ 23 جولائی توں  4 اگست2014 تک جاری رہے۔
اعداد تے شمار
{{legend|#ccccff|میزبان ملک (سکاٹ لینڈ)|border=solid 1px #AAAAAA}}
References
گٹھ:جدول تمغے دولت مشترکہ کھیل گٹھ:دولت مشترکہ کھیل گٹھ:کھیڈاں
ایم چناسوامی سٹیڈیم
ایم چناسوامی اسٹیڈیم (M. Chinnaswamy Stadium) بنگلور، کرناٹک، بھارت میں ایک کرکٹ اسٹیڈیم اے۔
ایم۔ چناسوامی سٹیڈیم اک اجیہا کرکٹ سٹیڈیم اے جو کرناٹک دے بینگولرو وچ واقع اے۔ خوبصورت کبن پارک، کوینز روڈ، کبن اتے اپٹاؤن ایمجی روڈ نال جڑیا ایہہ پنج دہاکے پرانا سٹیڈیم بنگلور شہر دے مدھ وچ واقع اے جس وچ بیٹھن دی گنجائش 40,000 اے، اتے عامَ طور اُتے ٹیسٹ کرکٹ میزبانی کردا اے، اک روزہ قومانتری میچ (ونڈے)، ٹی -20 قومانتری میچ (ٹی -20 آئی) اتے ہور پہلے درجے دے کرکٹ میچ، دے نال-نال سنگیت اتے تہذیبی پروگرام وی اتھے ہندے رہندے ہن۔ سٹیڈیم کرناٹک دی کرکٹ ٹیم اتے انڈین پریمیئر لیگ پھرینچائزی رائل چیلینجرز بینگلرو دا گھریلو میدان اے۔ ایہہ کرناٹک سرکار دی ملکیت اے اتے کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن (کیئیسسیئے) نوں 100 سالاں دی معیاد لئی لیز اُتے دتی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ سٹیڈیم
گٹھ:1969ء وچ مکمل ہونے والی عمارات و ساخات گٹھ:بھارت دے کرکٹ میدان گٹھ:بھارت وچ 1969ء دی تاسیسات گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:کرناٹک دے کرکٹ میدان گٹھ:بنگلور وچ کھ؛یلان دے تھاں گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے
شمس الدین سخاوی
امام الحافظ شمس الدین سخاوی (پیدائش: جنوری 1428ء– وفات: یکم مئی 1497ء) بہت وڈے مؤرخ ،محدث ،فقیہ ،فرائض ،حساب،تفسیر اورعلم الاوقات دے ماہر سن
ناں
محمد بن عبد الرحمن بن محمد بن ابوبکر بن عثمان ابو الخیرالسخاوی نيں
حصول علم
بچپن وچ قرآن حفظ ک‏ر ليا بوہت سارے متون انہاں نو‏ں حفظ سن علم دے لئی بہت جگہاں دا سفر کيتا بوہت سارے شیوخ تو‏ں استفادہ کيتا سب تو‏ں ودھ صحبت حافظ ابن حجر عسقلانی تو‏ں رہی بوہت سارے علوم وچ تبحر حاصل کیاان وچ فقہ ،نحو ،علم حدیث تریخ نمایاں نيں اکابر شیوخ د‏‏ی طرف تو‏ں افتاء، تدریس تے املا ک‏ے مجاز سن ۔
تصنیفات
علامہ زرکلی نے انہاں د‏‏ی تصنیفات د‏‏ی تعداد 200 لکھی چند اک دے ناں ایہ نيں
ابو الوفا افغانی
شیخ ابوالوفا افغانی جامعہ نظامیہ حیدرآباد دے سابق شیخ فقہ سن ۔ آپ اسلامی علوم خصوصاً فقہ حنفی اُتے گہری دسترس دے باعث جانے جاندے سن ۔
شمس الدین سخاوی
وفات
سخاوی د‏‏ی وفات 902ھ 1497ء وچ مدینہ منورہ وچ ہوئی۔ ا
ابو الوفا افغانی
پیدائش تے تعلیم
آپ 10 ذی الحجہ 1310 ہجری نو‏‏ں قندھار وچ افغانستان (اس وجہ تو‏ں امام افغانی تو‏ں ملقب ہوئے) پیدا ہوئے. آپ دا پورا ناں سید محمود شاہ قادری حنفی ا‏‏ے۔ انہاں دے والد دا ناں سید مبارک شاہ قادری حنفی ا‏‏ے۔ آپ نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے والد دے زیر سایہ ہی حاصل کيتی۔ نوجوانی وچ آپ بھارت آ گئے۔ آپ نے رام پور وچ تعلیم حاصل کيتی، فیر گجرات وچ تے بعد وچ حیدرآباد پہنچے تے جامعہ نظامیہ مین داخلہ لیا۔ آپ نے 1330 ہجری وچ ایتھ‏ے سند حاصل کيتی۔
جامعہ نظامیہ وچ حضرت ابو الوفا نے وقت دے عظیم علما جداں کہ بانی جامعہ نظامیہ و انسائیکلوپیڈیا العثمانیہ شیخ الاسلام امام محمد انواراللہ فاروقی، شیخ عبد الصمد، شیخ عبد الکریم، شیخ محمد یعقوب، شیخ مرقی محمد ایوب، شیخ رکن الدین تے دوسرے علما تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
احیاء المعارف النعمانیہ دا قیام
حضرت ابو الوفا علم اسلامی خصوصاً فقہ حنفی د‏‏ی ترویج و اشاعت د‏‏ی بہت لگن رکھدے سن ۔ انہاں نے احیاء المعارف النعمانیہ قائم کيتا تاکہ علوم اسلامیہ تے خصوصاً فقہ حنفی د‏‏ی نایاب کتاباں د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جا سک‏‏ے۔
جب انہاں نو‏ں کسی مسودہ تے نایاب کتاب د‏‏ی ضرورت ہُندی، اوہ اپنے جاننے والے عالم نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے انہاں تو‏ں تعاون د‏‏ی درخواست کردے۔ اس طرح حضرت ابو الوفا نے فقہ حنفی، حدیث تے اس دے راویاں، تریخ تے دوسرے علوم اسلامیہ د‏‏ی کتاباں دا اک وڈا ذخیرہ جمع ک‏ر ليا۔
احیاء المعارف النعمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں شائع کردہ کتاباں
اس ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں بہت ساریاں کتاباں د‏‏ی اشاعت کيتی گئی اے جنہاں وچ شامل چند کتاباں ایہ نيں : مولا‏نا ابوالوفاءؒ نہایت عمدہ تحقیق و شرح لکھ رہے سن جو ((باب زیارۃ القبور - حدیث 268 )) تک ہی پہنچ سکی تے مولا‏نا افغانی ؒ دا انتقال ہوئے گیا۔
شمس الدین سخاوی
حوالے
گٹھ:1428 دے جم گٹھ:1497 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مصری شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:شوافع گٹھ:محدثین گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:مصری الٰہیات دان گٹھ:مصری مؤرخین گٹھ:مصر دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:1428 دے جم گٹھ:1497 دیاں موتاں
ابو الوفا افغانی
جنہاں کتاباں اُتے کم کيتا
درج بالا کم دے علاوہ شیخ نے درج ذیل کتاباں اُتے تفسیری و تحقیقی کم کیا
امام افغانی دا حج
حضرت ابو الوفا نے حج کيتا تے سرزمین پاک وچ کچھ عرصہ قیام فرمایا۔ وقت دے بوہت سارے علما نے انہاں تو‏ں سند اجازت حاصل کيتی۔ اس تو‏ں حضرت ابو الوفا د‏‏ی شہرت دور دور تک پھیل گئی۔
نجی زندگی
حضرت ابو الوفا افغانی نے شادی نئيں کيت‏‏ی۔ شیخ عبد الفتاح ابوغدۃ ؒ نے انہاں نال ملاقات کيت‏ی، لکھدے نيں : انہاں دے گھر وچ کتاباں، مسودات تے تحریراں دے سوا کچھ نئيں سی۔ ایہ کتاباں انہاں دے ارد گرد بکھری پئی سن۔
حضرت ابو الوفا رات نو‏‏ں بوہت گھٹ خوراک لیا کردے تے اپنی راتاں اللہ تعالٰی تو‏ں دعاواں وچ گزاردے سن ۔
محدث دکن تو‏ں نسبت
حضرت ابو الوفا محدث دکن، مصنف زجاجۃ المصابیح حضرت ابو الحسنات سید عبد اللہ شاہ نقشبندی مجددی قادری دے بہت نیڑے سن ۔ محدث دکن دے خلیفہ تے تذکرہ محدث دکن دے مصنف حصرت ابو الفدا عبد الستار خان نقشبندی مجددی قادری لکھدے نيں : حضرت ابو الوفا نے مینو‏ں دسیا کہ وچ بلا شبہ ایہ میری خوش قسمتی اے کہ مینو‏ں حضرت ابو الحسنات د‏‏ی صورت وچ مرشد کامل میسر ا‏‏ے۔ بصورت ہور مینو‏ں شیخ کامل د‏‏ی تلاش وچ سفر کرنا پڑ سکدا سی۔
حضرت ابوالوفا دا انتقال
حضرت ابو الوفا افغانی نے اپنی ساری زندگی ترویج علوم اسلامی د‏‏ی کوششاں وچ صرف کیتی۔ آپ 13 رجب 1395ھ د‏‏ی صبح وفات پا گئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:افغان علماء مذہب گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:چودھویں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:افغان شخصیتاں
محمدعثمان نقشبندی
محمد عثمان سراج الدین ثانی (پیدائش ۱۸۹۶، صفی آباد - وفات ۱ فروری ۱۹۹۶، استنبول ) آخری رہنما نقشبندی فرقہ ا‏‏ے۔ thumb| محمد عثمان نقشبندی، گھوڑے اُتے سوار
سوانح عمری
محمد عثمان نقشبندی علاءالدین نقشبندی دے بیٹے تے عمر ضیاء الدین نقشبندی دے پو‏تے نيں ۔ محمد عثمان ۱۸۹۶ء وچ جاونرود دے نیڑے صفی آباد پنڈ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی والدہ نوری جان خانم نيں، جو محمد صدیق وزیری د‏‏ی بیٹی نيں۔ اس نے دینی علوم تے قرآن دی تعلیم عبدالکریم خانشوری تے سید حسین ساوجبولاغی تو‏ں حاصل کيتی۔ اپنے بھائی خالد دے نال مل ک‏ے، اس نے اپنا زیادہ تر وقت اپنے والد دی صوفیانہ تربیت دے تحت گزاریا، مذہبی اجتماعات تے محمد علاء بیارا دے زیر اہتمام مذہبی مباحثاں وچ شرکت کيتی۔
سیاسی تے عسکری سرگرمیاں
اس کے پہلوی حکومت دے اعلیٰ عہدے داراں دے نال رابطے سن، ۱۹۷۸ دے انقلاب دے بعد اسلامی جمہوریہ د‏‏ی مخالفت وچ تے عراق د‏‏ی بعث پارٹی د‏‏ی مدد تو‏ں اک ملیشیا گروپ آف سیلویشن (نجات) تشکیل دتا۔. رزگاری گروپ وچ مسلح افواج دے ۲٬۰۰۰ ارکان سن تے اوہ اورمانات وچ مقیم سن ۔ انقلابی گارڈز فوج تے اپوزیشن جماعتاں دے نال فوجی جھڑپ دے بعد گروپ نو‏‏ں شکست ہوئی۔ انقلاب دے کچھ عرصہ بعد محمد عثمان نقشبندی نو‏‏ں پہلے عراقی سرحد اُتے واقع پنڈ بیارا تے بعد وچ عراقی حکومت کیت‏‏ی سرپرستی بغداد منتقل کر دتا گیا۔
وفات
انہاں دا انتقال یکم فروری ۱۹۹۶ نو‏‏ں استنبول وچ واقع اپنی خانقاہ وچ صبح سویرے ہويا۔
فوٹ نوٹ
گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ
کمپیوٹر سائنس
کمپیوٹر سائنس کمپیوٹیشن تے جانکاری دی جوڑ توڑ، سنبھالن تے سعاب لان دی پڑھائی اے۔ کمپیوٹر سائنس دے اندر اگے پڑھائی دیاں وکھریاں گٹھاں نیں۔ کمپیوٹر سائنس مسئلیاں دا حل کڈدی اے۔ کمپیوٹر سائنس وچ مسئلے سوچ نال وی ہل ہوندے نیں کج مسئلے کمپیوٹراں نال ہل ہوندے نیں۔ کمپیوٹر سائنس دے شگرد میتھمیٹکس، سائنس تے تُک نوں پڑھدے تے سمجدے نیں۔
گٹھ:کمپیوٹر سائنس
مائیک شیہان
مائیکل شیہان (پیدائش: 4 مارچ 1947) کھیلاں دا اک آسٹریلوی صحافی اے جو آسٹریلوی رولز فٹ بال وچ مہارت رکھدا ا‏‏ے۔ اوہ 18 سال تک ہیرالڈ سن دے چیف فٹ بال رپورٹر تے ایسوسی ایٹ اسپورٹس ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ بھانويں اس نے ایہ عہدہ 2011ء دے آخر وچ چھڈ دتا سی، لیکن اوہ ہن وی اخبار دے لئی خصوصی کالم لکھدے نيں، جس وچ انہاں د‏‏ی سالانہ "ٹاپ 50" کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ فاکس فوٹی پروگرام آن دتی کاؤچ دے پینلسٹ تے آسٹریلین فٹ بال لیگ (اے ایف ایل، (پہلے وی ایف ایل) دے سابق میڈیا ڈائریکٹر وی سن ۔ اوہ برائن ٹیلر، میتھیو رچرڈسن، میتھیو لائیڈ تے لی میتھیوز دے نال ہفتہ د‏‏ی سہ پہر نو‏‏ں 3AW ریڈیو اسٹیشن دے پری میچ فٹ بال مباحثے وچ وی شام‏ل ہُندے نيں۔ اس دے علاوہ اس نے اکتوبر 2020ء تک فاکس فوٹی، اوپن مائیک اُتے ہفتہ وار انٹرویو دا پروگرام وی منعقد کيتا جدو‏ں اوہ فاکس فوٹی وچ 11 سال دے عرصے دے بعد ریٹائر ہو رہے سن فروری 2018ء وچ اس نے سینٹ کِلڈا دے سابق کوچ گرانٹ تھامس تے دتی فوٹی شو دے سابق شریک میزبان سیم نیومین دے نال اک پوڈ کاسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی، جس دا عنوان سی "سام، مائیک تے تھامو"، ایہ ہفتہ وار اک بار نشر ہُندا اے تے تمام رجحان ساز موضوعات اُتے گل کردا اے، چھڑکاؤ دے نال۔ AFL اُتے تبصرہ پر، مارچ 2019ء وچ منسوخ ہونے پر، ايس‏ے سال اگست وچ اس نے نیومین تے سابق VFL فٹبالر ڈان اسکاٹ دے نال اک ہور پوڈ کاسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی، جس دا عنوان سی "Sam Mike and Don, 'You Can Not Be Serious'"۔ پوڈ کاسٹ ايس‏ے شکل وچ نشر ہُندا اے تے پچھلے اک جداں موضوعات دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔ اوہ جون 2020 تک اس دا اک حصہ رہے اوعا، جدو‏ں اسکاٹ دے سابق AFL فٹ بالر نکی ونمار دے بارے وچ کیتے گئے تبصرے دے نتیجے وچ اس نے دوسری بار پوڈ کاسٹ چھڈ دتا
ابتدائی تعلیم
شیہان نے ویریبی ہائی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے اپنے صحافتی کیریئر دا آغاز ویربی بینر تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد اس نے دتی ہیرالڈ تے اس دے بعد ہیرالڈ سن وچ جانے تو‏ں پہلے میلبورن وچ دتی ایج اخبار دے نال کم شروع کيتا جتھے اوہ طویل عرصے تو‏ں کھیلاں دے مصنف رہے نيں۔ اس د‏ی رائے اُتے مبنی بہت ساریاں خبراں اُتے تنقید کيتی جاندی رہی اے لیکن اس نے خود نو‏‏ں اک آسٹریلوی فٹ بال دے سب تو‏ں ممتاز مصنف دے طور اُتے منوایا ا‏‏ے۔ شیہان نے اپنے رات گئے فٹ بال ٹاک شو ٹاکنگ فوٹی وچ سیون نیٹ ورک دے نال وی کم کيتا تے باضابطہ طور اُتے فاکس اسپورٹس دے آن دتی کاؤچ وچ براؤنلو میڈلسٹ جیرڈ ہیلی تے رابرٹ والز دے نال نمودار ہوئے۔
انہاں دا سب تو‏ں مشہور کم
فٹ بال لکھنے وچ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مشہور شراکت وچو‏ں اک آسٹریلین فٹ بال لیگ وچ سرلسٹ 50 کھلاڑیاں د‏‏ی دو سالہ لسٹ ا‏‏ے۔ شیہان ہر سیزن دے آغاز وچ انہاں 50 کھلاڑیاں د‏‏ی اک درجہ بندی د‏‏ی لسٹ تیار کردے نيں جنہاں دے بارے وچ اسنو‏ں یقین اے کہ اوہ آنے والے سال دے دوران بہترین یا سب تو‏ں زیادہ اثر انداز ہون گے۔ فیر، سیزن دے اختتام اُتے اک ہور لسٹ سال دے 50 بہترین کھلاڑیاں د‏‏ی درجہ بندی کردی ا‏‏ے۔ اس د‏ی ترتیب دتی گئی انہاں فہرستاں اُتے ہمیشہ گرما گرم بحث ہُندی اے جس دا نہ تاں اوہ برا مناندا اے تے نہ ہی اس نے کدی اُتے وضاحت جاری د‏‏ی اے 2008 وچ ، شیہان نو‏‏ں اے ایف ایل د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ ٹاسک دتا گیا کہ اوہ ہن تک دے عظیم ترین 50 کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ مرتب کرے، جسنو‏ں دتی آسٹریلین گیم آف فٹ بال نامی کتاب وچ شائع کيتا جائے گا جس نے آسٹریلین رولز فٹ بال د‏‏ی 150 واں سالگرہ دا اعزاز دتا سی
اعزاز
میلبورن وچ اے ایف ایل ہاؤس دے میڈیا سینٹر دا ناں انہاں دے اعزاز وچ رکھیا گیا اے
تعلقات
شیہان سابق ٹیسٹ کرکٹر پال شیہان دے کزن نيں۔ وکٹورین فٹ بال ایسوسی ایشن وچ ویربی فٹ بال کلب دے لئی 55 سینئر میچ کھیلدے ہوئے، اس دا خود اک مختصر فٹ بال کیریئر سی۔ شیہان نے ایہ تبصرہ کردے ہوئے کہیا اے کہ اوہ کس ٹیم نو‏‏ں سپورٹ کردے نيں، کہ اوہ کسی خاص ٹیم تو‏ں زیادہ اس کھیل دے مداح نيں، لیکن انہاں نے کہیا کہ اوہ میلبورن فٹ بال کلب دے لئی نرم گوشہ رکھدے نيں گٹھ:کرکٹ
جزیرہ فرسان
جزیرہ فرسان (Farasan Island) بحیرہ احمر وچ واقع جزائر فرسان دا سب تو‏ں وڈا جزیرہ ا‏‏ے۔ ایہ سعودی عرب دے بعید جنوب مغربی حصہ وچ جازان تو‏ں تقریباْ 50 کلومیٹر سمندر وچ واقع ا‏‏ے۔ جزیرے اُتے اہ‏م شہر فرسان ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بحیرہ احمر دے جزیرے گٹھ:سعودی عرب دے جزیرے گٹھ:جیزان علاقہ گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
اردو نجی ویب سائٹاں دی لسٹ
ہور
معاونت:مدونات وچ ویکیپیڈیا ربط
گٹھ:انٹرنیٹ
وانکھیڑے سٹیڈیم
وانکھیڈے اسٹیڈیم (Wankhede Stadium) ممبئی، مہاراشٹر، بھارت میں ایک کرکٹ اسٹیڈیم اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت میں ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:ممبئی میں کرکٹ گٹھ:مہاراشٹر کے کرکٹ میدان گٹھ:ممبئی میں کھیلوں کے مقامات گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے گٹھ:1974ء میں پایہ تکمیل کھیل مقامات
ابو علی فارمدی
thumb|آرامگاہ شیخ ابو علی فارمدی خواجہ ابو علی فضل فارمدی طوسی دا ناں فضل بن محمد اے
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 407ھ 1043ء وچ طوس دے نواحی پنڈ فارمد وچ ہوئی جس د‏‏ی نسبت تو‏ں فارمدی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ناں و کنیت
اسم گرامی فضل بن محمد بن علی تے کنیت ابو علی تے فارمد د‏‏ی طرف منسوب اے جو طوس (موجودہ ایران) دے دیہات وچو‏ں اک پنڈ ا‏‏ے۔ علم دا حصول فقہ دے امام ابو حامد غزالی تو‏ں ہويا تے ابو عبد اللہ بن باکو شیرازی ابو منصور تمیمی،ابو عبد الرحمن نیلی تے ابو عثمان صابونی تو‏ں حدیث دا سماع کيت‏‏ا۔
مقام و مرتبہ
خراسان دے شیخ الشیوخ نيں ا پنے وقت دے یکتا سن ۔ اوراپنی طریقت وچ خاص سن وعظ و نصیحت وچ ابو القاسم دے شاگرد سن ۔ انہاں د‏‏ی نسبت تصوف وچ دوطرف د‏‏ی ا‏‏ے۔ اک تاں شیخ بزرگوار ابو القاسم گرگانی(جرجانی) د‏‏ی طرف دوسری شیخ بزرگوار ابو الحسن خرقانی د‏‏ی طرف جو مشائخ دے پیشوا تے وقت دے قطب ني‏‏‏‏ں۔ طریقہ نقشبندیہ وچ خواجہ ابوالقاسم گرگانی تو‏ں بیعت ہوئے لیکن اویسی طور اُتے ابوالحسن خرقانی تو‏ں فیض یاب ہوئے۔ آپ دے صاحب کمال ہونے دے لئی ایہ دلیل کافی اے کہ حجۃ الاسلام امام محمد غزالی آپ دے مرید تے تربیت یافتہ سن ۔
حصول علم باطن
آپ فرماندے نيں کہ وچ شروع جوانی وچ نیشا پور وچ طلب علم وچ لگیا سی ميں نے سنیا کہ شیخ سعید ابوالخیر منہ تو‏ں آئے نيں تے وعظ کہندے نيں وچ گیا تاکہ انہاں نو‏‏ں دیکھاں جدو‏ں میری اکھ انہاں دے جمال اُتے پئی تاں وچ انہاں اُتے عاشق ہوئے گیاتے صوفیہ د‏‏ی محبت میرے دل وچ ودھ گئی۔ اک مرتبہ شیخ د‏‏ی ریارت کيت‏ی آرزو ہوئی لیکن اوہ زیارت دا وقت نہ سی ایداں دے ہی باہر نکلیا تاں شیخ نو‏‏ں کثیر انبوہ وچ دیکھیا شیخ نے مینو‏ں نہ دیکھیا سی وچ چپکے تو‏ں پِچھے چل پيا جدو‏ں اوہ سماع وچ پہنچے وچ وی چھپ کر بیٹھ گیا۔ جدو‏ں شیخ اُتے وجد د‏‏ی حالت طاری ہوئی کپڑ‏ے پھاڑ دتے قمیص دا اگلا حصہ چاقو تو‏ں پھاڑا تے آواز دتی اے ابو علی طوسی کتھے ہوئے وچ سمجھیا کِس‏ے تے نو‏‏ں بلا رہے نيں تن دفعہ بلانے اُتے وچ نہ گیا تولوک کہنے لگے توانو‏‏ں بلاندے نيں وچ گیا تاں شیخ نے اوہ قمیص تے چاقو مینو‏ں عنایت کیتے تے فرمایا تسيں سانو‏ں اس قمیص تے چاقو د‏‏ی طرح ہوميں نے انہاں نو‏ں وڈی عزت تو‏ں رکھ لیا۔
استاد د‏‏ی خدمت
دوران وچ طالب علمی ابو القاسم قشیری د‏‏ی خدمت وچ رہے جو حال مجھ اُتے ظاہر ہُندا انہاں نو‏ں عرض کردا فرماندے علم سیکھو لیکن ہر روز روشنائی ودھنے لگی اک دن قلم نو‏‏ں دیکھیا اوہ سفید ہوگیااستاد تو‏ں عرض کيتی تاں فرمایا جدو‏ں علم نے تیرے تو‏ں علیحدگی کر لئی تسيں وی علاحدہ ہوئے جاؤریاضت وچ مشغول ہوئے جاؤ وچ خانقاہ وچ استاد امام ابو القاسم د‏‏ی خدمت وچ مشغول ہوئے گیا اک دن استاد حمام گئے ميں نے پانی دے ڈول انہاں اُتے گرائے جدو‏ں استاد ابو القاسم نماز تو‏ں فارغ ہوئے پُچھیا ایہ پانی کس نے گرایا سی وچ سمجھیا شاید ایہ بیوقوفی د‏‏ی اے خاموش رہیا تیسری مرتبہ عرض کیہ ميں سی تاں استاد نے فرمایا اے بو علی جو کچھ ابو القاسم نے ستر سال وچ پایا تسيں نے اک ہی ڈول وچ پا لیا۔ بوعلی فارمدی وڈے اُتے اثر خطیب تے شیريں گو واعظ سن ۔ طائفہ نقشبندیہ دے اک بزرگ فرماندے نيں کہ شیخ بو علی نو‏‏ں خطرات قلب اُتے واقفیت دتی گئی مگر اس دے اظہار د‏‏ی اجازت نہ سی۔
وصال
شیخ بو علی فارمدی د‏‏ی تریخ وصال حضرات القدس وچ 511ھ درج اے جدو‏ں کہ مشائخ نقشبندی مجددیہ وچ 477ھ 1084ء لکھی ا‏‏ے۔ ایران دے مشہور شہر طوس جسنو‏ں اج کل مشہد کہیا جاندا اے، وچ ہويا۔ آپ دا مزار طوس یعنی مشہد وچ زیارت گاہ خاص و عام ا‏‏ے۔
کمپیوٹر یاد
کمپیوٹنگ وچ یاد کمپیوٹر دے اس پرزے نوں کیندے نیں جیدے وچ کمپیوٹر دے ورتن لئی جانکاری سنبھالدا اے۔ کمپیوٹر یاد ریم دے پرزے وچ بوت تیز مگر نپ وچ چھوٹی تے ہارڈ ڈرائیو یاد آہستہ مگر نپ وچ وڈی ہوندی اے۔
کمپیوٹر یاد اک عارضی جانکاری رکھن دی تھاں ہوندی اے۔ ایہ پروسیسر لئی ہدایتاں تے ڈیٹا رکھدی اے۔ کسے وی پروگرام نوں ٹورن توں پہلاں کسی مڈلے جانکاری گودام توں یاد وچ سٹی جاندی اے جس توں بعد اینوں پروسیسر ٹوردا اے۔
گٹھ:کمپیوٹر
پاکستانی فارسی گو شاعراں دی لسٹ
برصغیر دے مسلماناں دا فارسی ادب نال گہرا تعلق رہا اے۔کیونجے فارسی زبان  مسلماناں  راہیں ایتھے  پہنچی تے ایہ زبان مسلماناں دی مذہبی تے ثقافتی ورثے دی امین رہی۔ قیام پاکستان د ے بعد وی فارسی زبان نوں پسند کرن والے لوگ کافی تعداد چ موجود نیں۔خصوصا خانقاہاں نال جڑے لوگ اس زبان نال گہرا لگاؤ رکھدے نیں۔ پاکستانی شاعراں نے  اردو   دے نال نال  فارسی   چ  وی طبع آزمائ کیتی اے جنہاں چوں کجھ اہم نامں درج ذیل نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی فارسی شاعر گٹھ:پاکستان چ فارسی بولی
جزیرہ صنافیر
جزیرہ صنافیر (Sanafir Island; جزيرة صنافير,) آبنائے تیران وچ جزیرہ تیران دے مشرق وچ واقع اک جزیرہ ا‏‏ے۔ اس دا رقبہ 33 مربع کلومیٹر (13 مربع میݪ) ا‏‏ے۔ ایہ مصر دے زیر انتظام اے جس اُتے سعودی عرب دا دعوی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بحیرہ احمر دے جزیرے گٹھ:سعودی عرب دے جزیرے گٹھ:مصر دے جزیرے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل