cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انیلہ قیوم آغا
تعلیم
انیلہ نے نیشنل کالج آف آرٹس ، لاہور ، پاکستان وچ تعلیم حاصل کيتی ، جتھے انہاں نے ٹیکسٹائل ڈیزائن د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، 1989 وچ اپنے بیچلر آف فائن آرٹس د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے ریاستہائے متحدہ وچ نارتھ ٹیکساس یونیورسٹی وچ اپنی تعلیم جاری رکھی ، 2004 وچ فائبر آرٹس وچ ماسٹر آف فائن آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
کیریئر
انیلہ دے تجربات نے مختلف عقائد تے ثقافتاں جداں اسلام تے عیسائیت تے پاکستان تے امریکا د‏‏ی حدود وچ رہندے ہوئے ، انہاں دے فن نو‏‏ں گہرا متاثر کيتا ا‏‏ے۔ اپنے کم دے ذریعہ اوہ ثقافتی تے معاشرتی امور د‏‏ی چھان بین کردی اے جو بزرگ معاشراں وچ عورتاں نو‏‏ں بیگانگی تے تغیر دے تجربہ دے نال متاثر کردی ا‏‏ے۔
اکیڈیمک
2008 وچ انیلہ پڑھانے دے لئی ہیرون سکول آف آرٹس انڈیاناپولس وچ منتقل ہوئیاں جتھے اوہ ڈرائینگ د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر بنیاں۔ 2020 وچ انہاں نو‏ں جارجیا د‏‏ی آگسٹا یونیورسٹی وچ آرٹ وچ مورس ایمینٹ اسکالر مقرر کيتیاں گئیاں۔
آرٹس
thumb thumb
ایوارڈ تے پہچان
انیلہ دے کم د‏‏ی نمائش امریکا بھر وچ تے متحدہ عرب امارات ، بھارت تے اسپین تک ہو رہی اے اس وچ سولو تے گروپ شوز د‏‏ی نمائش کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس وقت اس د‏ی نمائندگی نیو یارک سٹی وچ سندرام ٹیگور گیلری تے ٹیل ڈن گیلری ، ڈلاس ، ٹی ایکس دے ذریعہ د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ آرٹ پرائز جیتنے دے نال نال دوسرے ایوارڈز جداں ایفروفونسن آرٹس فیلوشپ (2009) ، اک IAHI گرانٹ ، سنسناٹی آرٹ میوزیم دا 2017 دے سائل پرائز ، تے مجسمہ ساز تے جون مچل فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں 2019 وچ پینٹرز گرانٹ دے وی ایوارڈ وصول کيتے۔
حوالے
گٹھ:لاہور دے فنکار گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:امریکی سوانیاں فنکار گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار گٹھ:1965 دے جم گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
اپسرا ریڈی
اپسرا ریڈی (جم اجے ریڈی) اک بھارتی ٹرانس عورت راجنیتا اتے صحافی اے۔ اوہ اس ویلے آل انڈیا انھا دراوڈ منیتر کڑگم دی میمبر اے۔ 8 جنوری 2018 نوں ریڈی کانگرس دی سیاسی پارٹی وچ عہدہ سنبھالن والی پہلی ٹرانسجینڈر انسان بنی۔
مڈھلی زندگی اتے پڑھائی
ریڈی نے مٹبر یونیورسٹی توں صحافت وچ بی۔اے۔ دی ڈگری حاصل کیتی اے اتے لنڈن وچ سٹی یونیورسٹی توں ترقی معاشیات اتے خاص دھیان مرتکز کرن والے نشریاتی وچ ایم۔اے۔ کیتی۔ اوہ متباہی یونیورسٹی وچ غیرملکی طالب علم سیوا دی پردھان سی۔
کریئر
ریڈی نے بیبیسی ورلڈ سروس، د ہندو، لنڈن وچ دولت مشترکہ سکتریت نیو انڈین ایکسپریس اتے ڈیکن کرونکل وچ کم کیتا اے۔ اسنے اپبھوگتاواد، سیاست، مشہور جیون سٹائل اتے سکھیا سمیت موضوعاں تے کالم لکھے ہن۔ اسنے امیتابھ بچن، ایشوریا رائے، سابقہ وزیر اعظم آسٹریلیا جان ہاورڈ، ایف 1 ریسر مائیکل شوماکر، اے آر رحمٰن اتے ہالیوڈّ سٹار نکولس کیج دی انٹرویو لئی اے ۔ اسنے شری لنکا، بھارت اتے انڈونیشیا توں آئی سنامی نوں وی کور کیتا اے۔
ریڈی دا تاملناڈو وچ اک ٹیلی وژن شو ہویا اے۔ اسنے میلبرن وچ بھارتی کونسلیٹ وچ وی کونسلیٹ جنرل ڈاکٹر۔ ٹی جے راؤ دے میڈیا صلاح کار وجوں کم کیتا اے۔
ریڈی نے تاملناڈو وچ صحتَ مہم چلاؤن لئی یونیسیپھ نال مختصر وچ کم کیتا۔
2013 توں شروع کردیاں، اسنے اک تامل شو نٹپودن اپسرا دی میزبانی کیتی، جو تھنتھی ٹیوی تے براڈکاسٹ کیتا گیا سی۔
اسنے وکھ-وکھ اچّ-پروفائیل پلیٹفارماں اُتے وی میزبانی کیتی اے، جس وچ میڈرڈ وچ یورپیئن پارلیمنٹ سیشن، د ورلڈ پرائیڈ کانفرنس، یونیسیپھ اتے گولڈمین ساکس، ناسکوم انڈیا اتے پرنسٹن یونیورسٹی وچ سکھرلے اداریاں شامل ہن۔
سیاست
مئی 2016 وچ اوہ آل انڈیا انھا دراوڈا منیتر کڑگم (اے۔آئی۔اے۔ڈی۔ایم۔کے۔) وچ شامل ہوئی۔ اس توں پہلاں، اوہ فروری 2016 وچ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہوئی سی۔  جنوری 2019 وچ اسنوں راہل گاندھی ولوں آل انڈیا خاتون کانگرس دی قومی جنرل سیکٹری نامزد کیتا گیا سی۔ نومبر 2020 وچ اوہ اگامی تاملناڈو صوبائی اسمبلی چوناں توں پہلاں اے۔آئی۔اے۔ڈی۔ایم۔کے۔ وچ شامل ہو گئی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت وچ ایلجیبیٹی لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی گٹھ:زندہ لوک
عثمانی سلطاناں دی تریخ
سلطنت سکڑنے لگی
سلطان غازی مراد خان سلیم خان ثانی 12 دسمبر 1574 عیسوی میں تخت نشین ہوا - یہ سلطنت کا بارہواں
فرمانروا اور چوتھا خلیفہ تھا - اپنے باپ سلطان سلطاں سلیم ثانی کی طرح یہ بھی ایک کمزور حکمران ثابت ہوا -
کےابتدائی دور میں بھی امور سلطنت چلانے میں اہم کردار معروف عثمانی صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا کے اس
سلطنت پر نہ پڑنے دیا - ملکہ صفیہ سلطان سے اس کو خاص رغبت تھی - چہیتی ملکہ صفیہ کے علاوہ حرم   میں  شمس
رخسار خاتون،سخی خوباں خاتون،نازپرور خاتون،مہربان خاتون موجود تھیں - والدہ نور بانو سلطان کے اثر و نفوذ
کے سبب غازی مراد خان اپنی والدہ کے فیصلوں کا ہی پابند رہا - ان کے ساتھ ساتھ امور سلطنت میں حرم کا عمل
دخل اور سازشوں کا معاملہ بھی عروج پر پہنچ گیا -ماں اور ملکہ صفیہ سلطانہ کے فیصلے سے ہی معاملات چلانے کی
کوشش کی جانے لگی - صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا نے اس پر خاصی مزاحمت دکھائی اور شراب کی کھلے عام
تیاری جو سلطان سلیم ثانی نے اٹھا دی تھی اس پر دوبارہ پابندی لگائی - اگرچہ اس فیصلے کے خلاف مملکت میں
ہنگامے بھی
ہوئے مگر صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا کی سخت اور معاملہ فہم پالیسی نے ان پر قابو پالیا- اسی دوران غیر مسلموں
مگر صوقوللی پاشا کے پایہ استقامت میں کوئی لغزش نہیں آ ئی - آسٹریا اور ہنگری میں فتوحات کا سلسلہ جاری رہا -
ایران کے صفوی حکمرانوں کی جانب سے بھی شرارتیں ہونے لگیں ، سرحدی جھڑپوں میں ایرانی شاہوں نے
عثمانی افواج کی چوکیوں کو نشانہ بنانا شروع کیا- جس پر گوشمالی کی گی گئی - داغستان کا علاقہ فتح کرکے عثمانی
سلطنت میں شامل کیا گیا
خلافت کا سورج غروب ہوگیا
آخری عثمانی خلیفہ عبدالحمید ثانی کی اکلوتی شہزادی خدیجہ خیریہ عائشہ در شہوار آخری نظامِ حیدرآباد نواب میر عثمان علی خان کے بیٹےاعظم جاہ کے عقد میں دی گئی تھیں۔
مارچ 1924 میں خلیفہ کے عہدے کے خاتمے کے بعد آخری عثمانی خلیفہ عبدالحمید ثانی کو اپنے پیشرو وں کی طرح اہل خانہ سمیت ملک بدر کر دیا گیا۔ وہ فرانس کے شہر نیس میں قیام پزیر تھے ، جہاں نظامِ حیدرآباد نواب میر عثمان علی خان کے سب سے بڑے بیٹے اعظم جاہ کی بھی رہائش تھی - 12نومبر 1931ء کو ان دونوں کا نکاح پڑھایا گیا - ان سے دو نرینہ اولادیں 1933ء میں مکرم جاہ اور 1936ء میں مفکحم جاہ پیدا ہوئے- دونوں کی تعلیم برطانیہ میں ہوئی اور دونوں نے ترکی النسل خواتین سے نکاح کیا ۔ پھر دونوں مملکتوں کا اختتام بھی انگریز سازش کی بدولت ہی ممکن ہوسکا -انگریز نے سب سے پہلے عرب قومیت کا نعرہ لگوا کر عربوں کو ترکوں سے لڑوایا پھر خلافت عثمانی کا خاتمہ کیا اسی طرح اپنے ہر دلعزیز دوست نظام دکن میر عثمان علی خان کو آسرے میں رکھ کر ہندوستان کی کمر تھپتھپائی اور مملکت آصفیہ بھی صرف تاریخ کی کتابوں تک محفوظ کردی گئی -
خلافت عثمانیہ، تاسیس، عروج وزوال اور خاتمہ کی مختصر تاریخ on October 31, 2019
عثماني‌ خلافت څنګه نسکور شو؟ – Safia Haleem: صفيه حليم ایک خراسانی الاصل ترک قبیلہ “ترکان غز ” سلیمان خان کی سرداری میں ہجرت کرکے ” آرمینا “میں آباد ہوا،سلجوقی سلطنت کے حکمراں علاء الدین کیقباد پر اس کے پایہ تخت “قونیہ” میں سن 621 ہجری میں چنگیزخان نے فوج کشی کی، سلیمان خان نے اپنے جانباز بیٹے “ارطغرل ” کی سپہ سالاری میں چار سو چوالیس 444 جنگجووں کو مدد کے لئے بھیجا، ارطغرل نے تاتاریوں کو عبرتناک شکست دی، اس پہ خوش ہوکے سلجوقی سلطان نے ارطغرل کو انتہائی زرخیز علاقہ ” سغوت ” جاگیر میں دیا، علاء الدین کیقباد کی وفات کے بعد اس کے بیٹے غیاث الدین کیخرو سلجوقی سن 634ہجری میں تخت نشیں ہوا سن 687ہجری میں ارطغرل کے گھر ایک لڑکا تولد ہوا جسکا نام عثمان خان رکھا گیا پہر سلطان غیاث الدین نے اپنی بیٹی کی شادی بھی عثمان خان سے کردی تاتاریوں کے حملے میں غیاث الدین جب مقتول ہوگیا تو عثمان خان سن 1299ء میں قونیہ پہ مسند نشیں ہوگیا، اور یہیں سے سلطنت عثمانیہ کے نام سے ایک خود مختار سلطنت کی بنیاد پڑ گئی، اور اسرائیل بن سلجوق کی اولاد کی جو سلطنت 470ہجری میں قائم کی گئی تھی اس کا چراغ گل ہوگیا ۔خلافتِ راشدہ، خلافت امویّہ اور خلافتِ عباسیہ کے بعداسلامی تاریخ کی چوتھی بڑی خلافت عثمانیہ تھی،جوتقریبا۲کروڑ مربع کلومیٹر پر محیط تھی،سلطنت عثمانیہ سن 1299ء سے 1922ء تک قائم رہنے والی ایک مسلم سلطنت تھی جس کے حکمران ترک تھے۔ اپنے عروج کے زمانے میں (16 ویں – 17 ویں صدی) یہ سلطنت تین براعظموں پر پھیلی ہوئی تھی اور جنوب مشرقی یورپ، مشرق وسطٰی اور شمالی افریقہ کا بیشتر حصہ اس کے زیر نگیں تھا۔ اس عظیم سلطنت کی سرحدیں مغرب میں آبنائے جبرالٹر، مشرق میں بحیرۂ قزوین اور خلیج فارس اور شمال میں آسٹریا کی سرحدوں، سلوواکیہ اور کریمیا (موجودہ یوکرین) سے جنوب میں سوڈان، صومالیہ اور یمن تک پھیلی ہوئی تھی۔ مالدووا، ٹرانسلوانیا اور ولاچیا کے باجگذار علاقوں کے علاوہ اس کے 29 صوبے تھے۔ زیر تبصرہ ( ’’تاریخ سلطنت عثمانیہ ‘‘ ڈاکٹر محمد عزیر ،مطبوعہ دار المصنفین شبلی اکیڈمی ، اعظم گڑھ)
سلطنت عثمانیہ ،یا خلافت عثمانیہ 1517ء سے 1924ء تک (عثمانی ترک زبان: "دولت علیہ عثمانیہ"، ترک زبان: Osmanlı Devleti) سنہ 1299ء سے 1922ء تک قائم رہنے والی ایک مسلم سلطنت تھی جس کے حکمران ترک تھے۔ یہ ترک  قبیلے  اوغوز نسل  تھے جن میں  منگول ترک ،تاتاری ترک   اور کرد ترک سبھی شامل تھے - چنگیز خان کی افواج نے جب  جلال الدین خوارزم  کی فوج کو شکست دے کر    خون کی ندیاں بھنی شروع کیں یہ خانہ بدوش ترک قبائل جنوب کی طرف بھاگے اور ایران اور شام میں پہنچے۔ بعد ازاں وہ مصر کے مملوک سلاطین سے الجھے لیکن یہاں انہیں شکست ہوئی، اور وہ واپس ایشیائے کوچک میں سلجوقیوں سے آ ملے۔
غازی ارطغرل اردو - Posts | Facebook ارطغرل کے باپ سلیمان شاہ کا قبیلہ بھی ان   قبیلوں میں سے ایک تھا جو اپنے لئے کسی عافیت والی جگہ کی تلاش میں تھے - دریائے فرات کو عبور کرتے ہوئے سلیمان شاہ کی  ڈوبنے کے سبب موت  واقع  ہوگئی - ارطغرل اپنے بھایوں  کے ساتھ  شام کی طرف بڑھے اور علاء الدین سلجوق کی سلطنت میں داخل ہو گئے۔
اب آجائیں   عثمانی سلطنت کی بنیادیں  رکھنے والے عظیم جنگجو اور مجاہد  اعظم کی جانب جسے ارطغرل بن  سلمان شاہ  کے نام سے یاد کیا جاتا ہے ، اگرچہ یہ عظیم کردار تاریخ کے اوراق میں گم  تھا، مگر موجودہ دور میں ترک سربراہ  رجب طیب اردوگان کی ہدایت پر اس پر کئی ڈرامے بنائے گئے جن کی بدولت دنیا اس عظیم جنگجو کی حیرت انگیز فتوحات  اور اس کے قبیلے کا نام قائی قبیلہ ہے سے باخبر ہوئی – کہتے ہیں کہ ترکی کے موجودہ سربراہ کا تعلق بھی اسے قائی قبیلے سے ہے -
سلجوقی سلطنت لکے خاتمے سے پہلے ہی ارطغرل  نے  اپنی جزوی فتوحات کا سلسلہ شروع کردیا تھا ، مگر اس کو    سلجوقی سلطنت میں  رہنے والے سازشوں نے کبھی بھی دل سے تسلیم نہیں کیا  ، یہ سب کچھ اسطرح ہوا کہ کہ جب ارطغرل ہجرت کر کے اناطولیہ پہنچے تو انہوں نے دو لشکروں کو آپس میں برسر پیکار دیکھا جن میں سے ایک تعداد میں زیادہ اور دوسرا کم تھا اور اپنی فطری ہمدردانہ طبیعت کے باعث ارطغرل نے چھوٹے لشکر کا ساتھ دیا اور 400 شہسواروں کے ساتھ میدان جنگ میں کود پڑے۔ اور شکست کے قریب پہنچنے والا لشکر اس اچانک امداد سے جنگ کا پانسا پلٹنے میں کامیاب ہو گیا۔ ارطغرل نے جس فوج کی مدد کی وہ دراصل سلاجقہ روم کا لشکر تھا جو مسیحیوں سے برسرپیکار تھا اور اس فتح کے لیے ارطغرل کی خدمات کے پیش نظر انہیں اسکی شہر کے قریب ایک جاگیر عطا کی۔
عظیم سلطنت   کی حدود
اپنے عروج کے زمانے میں (16 ویں – 17 ویں صدی) یہ سلطنت تین براعظموں پر پھیلی ہوئی تھی اور جنوب مشرقی یورپ، مشرق وسطٰی اور شمالی افریقہ کا بیشتر حصہ اس کے زیر نگیں تھا۔ اس عظیم سلطنت کی سرحدیں مغرب میں آبنائے جبرالٹر، مشرق میں بحیرۂ قزوین اور خلیج فارس اور شمال میں آسٹریا کی سرحدوں، سلوواکیہ اور کریمیا (موجودہ یوکرین) سے جنوب میں سوڈان، صومالیہ اور یمن تک پھیلی ہوئی تھی۔ مالدووا، ٹرانسلوانیا اور ولاچیا کے باجگذار علاقوں کے علاوہ اس کے 29 صوبے تھے۔
عثمانی فوج اپنی زمانے کی دنیا کی جدید ترین فوج تھی اور وہ پہلی فوج تھی جس نے بارودی اسلحے کا استعمال شروع کیا۔ اس کے علاوہ وہ تلواریں، نیزے، تیر اور دیگر روایتی اسلحے بھی استعمال کرتے۔ 1389ء میں جنگ کوسوو اور 1396ء میں جنگ نکوپولس میں فتوحات کے بعد عثمانی افواج تیزی سے وسطی یورپ کو اپنے پیروں تلے روندتے چلی گئیں اور 1526ء میں جنگ موہاکس میں فتح کے ذریعے ہنگری پر بھی قابض ہو گئیں اور دو مرتبہ 1529ء اور 1683ء میں ویانا کا محاصرہ بھی کیا۔ علاوہ ازیں یہ پہلی فوج تھیں جو غیر ملکی ماہرین کی خدمات حاصل کرتیں اور ان کے افسران کو تربیت کے لیے مغربی یورپ کے ممالک میں بھیجا جاتا۔ سلطنت کی طاقت کا دار و مدار اس کے فوجی نظام پر تھا۔ عثمانیوں کے دوسرے سلطان اورخان اول کے دور میں پہلی بار فوج کو منظم شکل دی گئی جو ینی چری کہلائی۔ ینی چری مستقل پیدل فوج تھی جس کی حیرت انگیز شجاعت، نظم و ضبط اور وفاداری نے تین صدیوں تک یورپی قوتوں پر اپنی دھاک بٹھائے رکھی اور سلطنت عثمانیہ کی ابتدائی تمام فتوحات بلاشبہ اسی کے زور بازو کا نتیجہ تھیں۔
سلطنت عثمانیہ کا گھڑ سوار دستہ "سپاہی" ینی چری کے تین مختلف دستے تھے جن میں یایا، سکبان اور آغا بولک لری شامل تھے۔ ینی چری کا سب سے بڑا عہدیدار ینی چری آغاسی کہلاتا۔ ایک عہدہ ینی چری آفندی سی ہوتا تھا جو دراصل کاتب تھا اور تنخواہ دینا اس کے ذمہ تھا۔ زمانۂ امن میں دیوان کے اجلاس میں پہرہ دینا، آگ بجھانے، اعلیٰ عہدیداروں کی حفاظت، امن و امان قائم کرنے میں مدد و دیگر ذمہ داریاں ینی چری کے سپرد ہوتی تھیں۔ ینی چری کے لیے اپنے افسروں کی اطاعت پہلی شرط اور اتحاد و مساوات، ظاہری نمود و نمائش سے پرہیز اور دین داری بھی ضروری تھیں۔ جنگ کے دوران ینی چری قلب میں سلطان کے گرد ہوتے۔ ابتدا میں صرف نو مسلم مسیحی ہی اس میں بھرتی کیے جاتے بعد ازاں مسلمان بھی بھرتی کیے جانے لگے۔ جب تک سلاطین مضبوط تھے ینی چری قابو میں رہے لیکن عنان حکومت کمزور ہاتھوں میں آتے ہی ینی چری سرکش ہو گئے اور بدعنوانی حد سے زیادہ بڑھ گئی اور یہ فوج سلطنت کے لیے مستقل خطرہ بن گئی اور 1826ء میں محمود ثانی نے بالآخر اس کو ختم کر ڈالا۔ ینی چری کے خاتمے کو واقعۂ خیریہ کہا جاتا ہے۔ سپاہی مستقل پیدل فوج کے علاوہ ایک مستقل سوار فوج بھی تھی جو سپاہی کہلاتی۔ ان کی تربیت بھی اعلیٰ انداز میں کی جاتی اور ذہنی قابلیت کے لحاظ سے بہتر سپاہیوں کو حکومت کے انتظامی شعبے کے لیے منتخب کر لیا جاتا تھا۔ سلیمان اعظم کے بعد ینی چری کی طرح ان میں بھی بد عنوانیاں ہونے لگیں۔
عظیم مسلم سلطنت کا زوال درجہ بدرجہ عثمانیوں کے دور زوال کو مغربی   مورخین جدید دور بھی قرار دیتے ہیں- اس دور میں سلطنت نے ہر محاذ پر شکست کھائی اور اس کی سرحدیں سکڑتی چلی گئیں تنظيمات (اصلاحات) کے باوجود مرکزی حکومت کی ناکامی کے باعث انتظامی عدم استحکام پیدا ہوا۔ 19 ویں صدی کے دوران میں سلطنت عثمانیہ سمیت کئی ممالک میں قوم پرستی کو عروج نصیب ہوا۔ نسلی قوم پرستی کی لعنت ان مغربی نظریات میں سب سے اہم تھی جو اس دوران میں سلطنت عثمانیہ میں وارد ہوئیں۔ اس دوران میں کئی انقلابی سیاسی جماعتیں بھی وجود میں آ گئیں۔ مملکت میں آئے دن بڑھتا ہوا بگاڑ کے جہاں دیگر کئی اسباب تھے وہیں زوال کی اہم ترین وجوہات میں قوم پرستی کا پھیلاؤ بھی شامل ہے۔ اس عرصے میں 1892ء میں یونان نے آزادی حاصل کی اور اصلاحات بھی ڈینیوب کی امارتوں میں قوم پرستی کو نہ روک سکیں اور 6 عشروں سے نیم خود مختار ان علاقوں سربیا، مونٹی نیگرو، بوسنیا، ولاچیا اور مالدووا نے بھی 1875ء میں سلطنت سے آزادی کا اعلان کر دیا اور 1877ء کی روس ترک جنگ کے بعد سربیا، رومانیا اور مونٹینیگرو کو باقاعدہ آزادی مل گئیں اور بلغاریہ کو خود مختاری عطا کر دی گئی البتہ بلقان کی دیگر ریاستیں بدستور عثمانی قبضے میں رہیں۔ زوال کے اسی دور میں سربیا کے ایک یہودی یہودا سولمن الکلائی نے صیہون کی طرف واپسی اور اسرائیل کی آزادی کا نظریہ پیش کیا۔
مصطفٰی کمال اتاترک 1915ء میں جنگ گیلی پولی کے دوران میں ایک خندق میں پہلی جنگ عظیم میں بغداد ریلوے پر جرمن اختیار بین الاقوامی طور پر کشیدگی کا ایک مسئلہ اہم تھا۔ سلطنت عثمانیہ نے پہلی جنگ عظیم کے مشرق وسطٰی میدان میں حصہ لیا جس کا سبب ترک جرمن اتحاد تھا۔ عثمانیوں نے جنگ کے ابتدائی دور میں دو اہم فتوحات، جنگ گیلی پولی اور محاصرۂ کوت، حاصل کیں لیکن اسے کئی دھچکے بھی پہنچے جیسے روس کے خلاف تباہ کن قفقاز مہم۔ 1917ء کے روسی انقلاب نے عثمانیوں کو شکست کے داغ دھونے اور کھوئے ہوئے علاقے حاصل کرنے کا موقع فراہم کیا اور عثمانی افواج جنگ کے اختتامی مراحل میں آذربائیجان کے حصول میں کامیاب ہو گئیں لیکن جنگ عظیم کے اختتام پر اسے ان فتوحات سے ہاتھ دھونا پڑے۔ اس تنازعے میں پیش آنے والا ایک متنازع اور اہم واقعہ صوبہ وان میں ترک حکام، عثمانی افواج اور کرد جنگجوؤں کے ہاتھوں لاکھوں آرمینیائی باشندوں کا مبینہ قتل عام اور ملک بدری اور اس کے خلاف آرمینیائی باشندوں کی مزاحمت تھی۔ ایک مرکزی آرمینیائی مزاحمتی گروہ نے مئی 1915ء میں آزاد عبوری حکومت کے قیام کا اعلان کر دیا، اور عثمانیوں نے اسے مشرقی اناطولیہ پر جارحیت کرنے والی روسی افواج کا ساتھ دینے کی کوشش سمجھا۔ 1917ء کے اختتام تک آرمینیائی انقلابی وفاق نے جمہوریہ آرمینیا قائم کر دی جو آرمینیائی قتل عام سے بچ جانے والے باشندوں پر مشتمل تھی۔ واضح رہے کہ ترک حکومت آرمینیائی باشندوں کے قتل عام پر یقین نہیں رکھتی۔ مزید تفصیلات کے لیے دیکھیے آرمینیائی قتل عام پہلی جنگ عظیم میں عثمانیوں کے شکست کے دو اہم اسباب ایڈمنڈ ایلنبائی کی زیر کمان برطانوی افواج کی اہم اہداف پر حملے اور عرب بغاوت تھے۔ ان میں عرب بغاوت سلطنت عثمانیہ کی شکست کا سب سے بڑا سبب سمجھی جاتی ہے۔ عرب بغاوت کی ان مہمات کا آغاز شریف مکہ حسین کی جانب سے برطانیہ کی مدد سے جون 1916ء میں جنگ مکہ سے اور اس کا اختتام دمشق میں عثمانیوں کے اسلحہ پھینک دینے کے ساتھ ہوتا ہے۔ مدینہ کے عثمانی کماندار فخری پاشا نے محاصرہ مدینہ میں ڈھائی سال سے زیادہ عرصے تک زبردست مزاحمت کی۔ تقسیم
عثمانی سلطنت کے آخری سلطان محمد ششم کی آمد، 1922ء جنگ عظیم کے نتیجے میں سلطنت عثمانیہ میں تقسیم کا عمل قسطنطنیہ پر قبضہ کے 13 دن بعد 30 اکتوبر 1918ء کو معاہدہ مدروس کے ذریعے شروع ہوا۔ اور بعد ازاں معاہدہ سیورے کے ذریعے مشرق وسطٰی میں عثمانی مقبوضات کو برطانیہ اور فرانس کے حوالے کر دیا گیا جبکہ بحیرہ روم کے ساحلی علاقوں کو اٹلی، ترک ایجیئن ساحلوں کو یونان، اور آبنائے باسفورس اور بحیرہ مرمرہ کو بین الاقوامی علاقے کے طور پر اتحادی قوتوں کے حوالے کر دیا گیا۔ اس کے ساتھ ساتھ مشرقی اناطولیہ میں جمہوریہ آرمینیا کو توسیع دیتے ہوئے ولسونین آرمینیا کی تشکیل دی گئی جو آرمینیائی باشندوں کا قدیم وطن تھا تاہم بعد ازاں ان علاقوں میں ترک اور کرد بھی بس گئے۔ برطانیہ نے مشرق وسطٰی کی تقسیم کے لیے انتہائی چالاکی و عیاری کے ساتھ فرانس کے ساتھ سائیکوس-پیکوٹ نامی خفیہ معاہدہ کیا۔ استنبول اور ازمیر پر قبضہ ترک قومی تحریک کے قیام کا سبب بنی اور مصطفٰی کمال پاشا کی زیر قیادت جنگ آزادی کے آغاز اور جمہوریہ ترکی کے قیام کے اعلان کیا گیا۔ مصطفٰی کمال کی زیر قیادت ترک قومی تحریک نے 23 اپریل 1920ء کو انقرہ میں "قومی مجلس اعلیٰ" (ترک زبان: بیوک ملت مجلسی) کے قیام کا اعلان کیا، جس نے استنبول میں عثمانی حکومت اور ترکی میں بیرونی قبضے کو تسلیم کرنے سے انکار کر دیا۔ ترک انقلابیوں نے عوامی فوج کے ذریعے یونان، اٹلی اور فرانس کی افواج کو اناطولیہ سے نکال باہر کیا۔ معاہدہ سیورے کے نتیجے میں جو علاقے جمہوریہ آرمینیا کو مل گئے تھے انہیں بھی دوبارہ حاصل کیا اور آبنائے پر قابض برطانوی افواج کے لیے خطرہ بن گئی۔ بالآخر ترک انقلابیوں نے آبنائے اور استنبول پر قبضہ کر لیا اور یکم نومبر 1922ء کو سلطنت عثمانیہ کے خاتمے کا اعلان کر دیا۔ آخری سلطان محمد ششم وحید الدین (1861ء تا 1926ء) 17 نومبر 1922ء کو ملک چھوڑ گئے اور معاہدہ لوزان کے تحت 24 جولائی 1923ء کو باضابطہ طور پر ترک جمہوریہ کو تسلیم کر لیا گیا۔ چند ماہ بعد 3 مارچ 1924ء کو خلافت کے خاتمے کا اعلان کر دیا گیا اور سلطان اور ان کے اہل خانہ کو ناپسندیدہ شخصیت قرار دے کر جلاوطن کر دیا گیا۔ 50 سال بعد 1974ء میں ترک قومی مجلس اعلیٰ نے سابق شاہی خاندان کو ترک شہریت عطا کرتے ہوئے وطن واپسی کی اجازت دے دی۔ سلطنت عثمانیہ کے خاتمے کے نتیجے میں جو نئے ممالک قائم ہوئے ان کی تعداد اِس وقت (بشمول متنازع شمالی ترک جمہوریہ قبرص) 40 بنتی ہے۔
جب ترکی میں نماز اور آذان پر پابندی  لگادی گئی
۴۸۱ سال تک یہاں مسلمان اذانیں دیتے اور نمازیں پڑھتے رہے۔ لیکن ۱۹۳۴ء میں کمال اتاترک نے اپنی روشن خیالی اور اسلام دشمنی کی وجہ سے جہاں ترکی میں دیگر مساجد میں اذان اور نمازیں پڑھنے پر پابندی لگائی، وہیں آیا صوفیا میں بھی نماز اور اقامت پر پابندی لگا کر اسے ایک میوزیم قرار دے دیا گیا- یہاں تک کہ قران پاک کو  اعلانیہ  پڑھنے اور گھروں میں رکھنے  پر بھی سخت ترین سزائیں سنائی جاتیں - کمال اتاترک کے الحادی دور میں    لباس جو مسلم تقافت کا آئنہ دار تھا اس پر پابندی لگا کر پتلون اور کوٹ  لازمی کردیا گیا ، رسم الخط  یکسر تبدیل کرکے قران پاک سے دور کردیا گیا - اب مسلم ترکی   مغربی  غیر مسلم  ممالک کی طرح کا ایک  ملک  بن چکا تھا - خلافت عثمانیہ کو پارہ پارہ کرکےترکی سمیت درج ذیل ممالک کی بنیاد رکھی گئی ١۔ سعودی عرب ٢۔ بلغاریہ ٣۔ یونان ٤۔ سربیا ٥۔ مونٹی نیگرو ٦۔ بوسینیا ھرزیگووینا ٧۔ کروشیا ٨۔ مقدونیا ٩۔ سلوانیا ١٠۔ رومانیہ ١١۔سلواکیہ ١٢۔ ھنگری ١٣۔ مولڈووا ١٤۔ یوکراٸن ١٥۔ آذر باٸیجان ١٦۔ آرمینیا ١٧۔ قبرص ١٨۔ جنوبی ساٸپرس ١٩۔ روس کے شمالی علاقہ جات ٢٠۔ پولینڈ ٢١۔ اٹلی کے شمالی ساحل ٢٢۔ البانیہ ٢٣۔ بیلاروس ٢٤۔ لتھوانیا ٢٥۔ کوسوو ٢٦۔ لٹوویہ ٢٧۔ ووجودینیہ ٢٨۔ عراقی ٢٩۔ شام ٣٠۔ اسراٸیل ٣١۔ فلسطین ٣٢۔ اردن ٣٣۔ یمن ٣٤۔ عمان ٣٥۔ متحدہ عرب امارات ٣٦۔ قطر ٣٧۔ جارجیا ٣٨۔ بحرین ٣٩۔ کویت ٤٠۔ ایران کے مغربی علاقے ٤١۔ لبنان ٤٢۔ مصر ٤٣۔ لیبیا ٤٤۔ تیونس ٤٥۔ الجیریا ٤٦۔ سوڈان ٤٧۔ اریٹریا ٤٨۔ ڈی جبوتی ٤٩۔ صومالیہ ٥٠۔کینیا کے ساحل ٥١۔ تنزانیہ کے ساحل ٥٢۔ چاڈ کے شمالی حصے ٥٣۔ ناٸیجر کا حصہ ٥٤۔ موزمبیق کے زیراثر علاقے ٥٥۔ مراکش ٥٦۔ مغربی صحارا ٥٧۔ موریطانیہ ٥٨۔ مالی ٥٩۔ سینیگال ٦٠۔ دی گیمبیا ٦١۔گنی بیساٶ ٦٢۔ گھانا
کیتھرین محل
کیتھرین پیلیس ( Екатерининский дворец ، Yekaterininskiy dvorets ) اک روکوکو پیلیس اے جو کہ زارسکوئے سیلو (پشکن)، سینٹ پیٹرزبرگ، روس دے دکھن وچ 30 کہ۔می۔ دور واقع اے۔ ایہہ رشیئن زاراں دی گرمیاں دی رہائش سی۔ ایہہ روس دی اک تہذیبی وراثتی عمارت اے۔-
اتہاس
thumb| سن 1773 تک سارے پکے ویروے سونے نال چمکدے راے، جدوں کیتھرین II ولوں جیتون دے ڈریب پینٹ نال کروائی گلڈنگ نے اسدی دی جگہ لے لئی۔ left|thumb| ہیرمٹیج پویلیئن توں دکھن والے پاسے دا مورت اس نواس دا مڈھ 1717 وچ بجھیا سی، جدوں روس دی کیتھرین پہلی نے جرمن آرکیٹیکٹ جوہان-پھریڈرک برونسٹین نوں اپنی خوشی لئی گرمیاں دے محل دا اساری کرن لئی کم تے رکھیا سی۔ 1743 وچ، مہارانی ایلزابیتھ نے کیتھرین پیلیس دا پھلار کرن لئی مکھائل زیمتسوو اتے آندریئی کواسوو نوں تعینات کیتا۔ پر مہارانی ایلزابیتھ، نوں اپنی ماں دی رہائش پرانی اتے ویلا وہا چکی لگی اتے مئی 1752 وچ اس نے اپنے دربار دے آرکیٹیکٹ بارٹولومیؤ راسٹریلی نوں پرانے ڈھانچے نوں iڈھاہ دین اتے اس نوں اک شاندار روکوکو سٹائیل دی عمارت وچ بدلن لئی کیہا۔ اساری دا کم چار سالاں تک چلیا، اتے 30 جولائی 1756 نوں آرکیٹیکٹ نے 325 میٹر لمبے پیلیس نوں مہارانی، اسدے درباناں اتے غیرملکی راجدوتاں نوں بھیٹ کیتا۔
100 کلوگرام توں ودھ سونا اس دے موہرلے پاسے دیاں جٹل کنگریاں اتے چھت اُتے لگائیاں گئیاں بہت ساریاں مورتیاں تے جھال چڑھاؤن لئی ورتیا گیا سی۔ محل دے سامھنے اک وڈا رسمی باغ بنوایا گیا سی۔ ایہہ جھیل دے نزدیک ازور اتے چٹے ہرمیٹیج پویلیئن دے مرکز وچ اے، جس نوں مشیل زیمتسوو نے 1744 وچ ڈزائن کیتا سی، جس نوں 1749 وچ پھرانسیسکو بارٹولومیؤ راسٹریلی نے دوبارہ بنایا سی اتے پہلے نے جھال چڑھی شاندار مورتی، پرسیپھون دا بلاتکار نال سجایا سی۔ پیویلیئن دے اندرلے حصے وچ ڈمبویٹر ینتر-یکت کھانے دیاں میزاں سن۔ پیلیس دے وڈا دروازے نوں روکوکو سٹائل دو وڈے "گھیرے" بنائے گئے سن۔ کمائے ہوئے لواے دی اک پتلی جہی گرلّ کمپلیکس نوں زارسکوئے سیلو توں وکھ کردی اے۔ بھاویں ایہہ پیلیس کیتھرین مہان دے نال جڑیا ہویا اے، پر اوہ اصل وچ اسدے "وھپڈ کریم" آرکیٹیکچر نوں پرانے زمانے دا سمجھدی سی۔ جدوں اوہ گدی تے بیٹھی، تاں مہارانی ایلزابیتھ دی آخری اچھا مطابق پارک وچ بہت ساریاں مورتیاں نوں سونے نال مڑھوایا جا رہا سی، پر نویں سرکار نے خرچے بارے جانو ہون اُتے سارے کماں نوں معطل کر دتا سی۔ اپنیاں یاداں وچ اسنے اپنی پوروگامی دے لاپرواہی بھرے فضول خرچیاں نوں سینسر کیتا:
حوالے
گٹھ:روس دی تریخ
تشبیہ
تشبیہ دا لفظ "شبہ" توں نکلیا اے ۔جیہدا معنا "مماثل ہوݨا" اے ۔ علم بیان دی اصطلاح وچ جد کسے اک شے دی کسے چنگی یا بری خصوصیت نوں کسے دوسری شے دی چنگی یا بری خصوصیت دے معنے قرار دتا جاوے تاں اوہنوں تشبیہ کہیا جاندا اے ۔ تشبیہ دے پنج رکن نیں ۔
مشبہ : اوہ شے جیہنوں کسے دوسری شے نال تشبیہ دتی جاوے ، اوہنوں مشبہ کہیا جاندا اے ۔ مشبہ بہ : اوہ شے جیہدے نال تشبیہ دتی جاوے ، اوہنوں مشبہ بہ کہیا جاندا اے ۔ وجہ شبہ : اوہ مشترک صفت جیہڑی مشبہ تے مشبہ بہ وچ ہووے ، اوہنوں وجہ شبہ کہیا جاندا اے ۔ غرض تشبیہ : اوہ مقصد جیہدی خاطر تشبیہ دتی جاوے ، اوہنوں غرض تشبیہ کہیا جاندا اے ۔ حرف تشبیہ : اوہ حرف جیہنوں تشبیہ دیݨ لئی ورتیا جاوے ، مثلن : جیہا ، ای ، طرحاں ، ورگا ، ونگوں ، ہار وغیرہ وغیرہ ۔
مثال
اس شعر وچ محبوب دے بُلھاں نوں گلاب دی پنکھڑی نال تشبیہ دتی اے ۔ محبوب دے بُلھ مشبہ تے گلاب دی پنکھڑی مشبہ بہ اے ۔ تشبیہ دی وجہ نزاکت دا اشتراک اے تے غرض ایہ کہ محبوب دے بُلھاں دی نزاکت تے حسن نوں ودھا کے بیان کیتا جاوے ۔ اس شعر وچ "ورگی" حرف تشبیہ اے ۔
اس شعر وچ انسان مشبہ، شرار مشبہ بہ، مثال حرف تشبیہ، ناپائیداری وجہ شبہ تے زندگی دی ناپائیداری نوں واضح کرنا غرض تشبیہ اے ۔
تشبیہ دیاں قِسماں
تشبیہ دیاں بہت ساریاں قِسماں نیں ۔
پہلی قِسم
تشبیہ دو قِسماں دی ہُندی اے:
حسی تشبیہ
جد دوواں پاسےوں مشبہ تے مشبہ بہ پیکر محسوس ہوݨ یعݨی ظاہری حواس خمسہ دے ذریعے محسوس کیتے جا سکدے ہوݨ ۔
مثال دے طور تے جد کہیے:
خسرو شجاعت و بہادری وچ شیر ورگا اے ۔
کیونکہ خسرو تے شیر دوویں اکھاں نال دیکھے جا سکدے نیں ، اس لئی ایہ تشبیہ حسی اے ۔
تشبیہ غیر حسی
جے کہیے:
علم و دانش حیات جاوداں ونگوں نیں ۔
اس جملے وچ علم و دانش تے حیات جاوداں دوویں غیر حسی نیں ، اس لئی ایہ تشبیہ غیر حسی اے ۔
دوجی قِسم
عقلی توں مراد اوہ چیزاں نیں جیہڑیاں حواس خمسہ (پنج حِساں) نال محسوس نہ کیتیاں جا سکݨ ۔
تیجی قِسم
انواع تشبیہ بہ لحاظ شکل
تشبیہ جمع
اک چیز نوں کئی چیزاں نال تشبیہ دیݨا مثلن: (حکیم سنائی) (تیرے بُلھ نیں یا چشمۂ کوثر اے یا عقیق اے یا نیشکر(گنے آلی چینی) اے)
تشبیہ تفضیل
تشبیہ تفضیل ایہ اے کہ تشبیہ دیݨ توں بعد مشبہ نوں مشبہ بہ اُتے برتری یا فوقیت دتی جاندی اے یا اداتِ تشبیہ(حروف تشبیہ) دے طور تے ایہجیہے کلمات دا استعمال کیتا جاندا اے جیہڑے مشبہ نوں مشبہ بہ تے فضیلت دیندے نیں ۔ (سعدی)
موارد تشبیہ
کلام وچ جس قدر تشبیہات استعمال کیتیا جاݨ اینا ای کلام عمدہ ترین ہُندا اے ۔
وسندھارا سرنیٹ
وسندھارا سرنیٹ (پیدائش 17 دسمبر 1979ء) بھارتی مصنف، صحافی تے سیاسی سائنسدان ني‏‏‏‏ں۔ آپ دی پولِس پروجیکٹ د‏‏ی بانی ني‏‏‏‏ں۔ آپ عصرِ حاضر دے سیاسی مسائل اُتے عمیق نگاہ رکھدی نيں. آپ نے کشمیری کراسروڈز (Kashmirs Crossroads) تے بھارت دے نیکسلائٹ، نیپال دے ماؤ وادی تے پاکستان دے طالبان: جنوبی ایشیا وچ فکری بغاوت جداں مقالے تحریر کیتے نيں. پلوامہ دے بعد بھارتی میڈیا دا اظہار کہ ایہ بی جے پی د‏‏ی پروپیگینڈہ مشین اے  وی آپ دا ممتاز مقالہ اے ـ فکری و ذہنی بغاوت ،  جنسیات تے سیاست وسندھارا دے اہ‏م مشغلے نيں.
پدائش تے تعلیم
وسندھارا سرنیٹ 17 ستمبر 1979 نو‏‏ں امبالہ کینٹ، ہریانہ وچ پیدا ہوئی۔ آپ نے سنڈیا کنیا ودیالیہ گوالیار تو‏ں اپنی ابتدائی تعلیم حاصل کيتی تے دہلی یونیورسٹی دے لیڈی شری رام کالج تو‏ں صحافت وچ بی۔اے کيت‏‏ا۔ اس دے بعد جواہر لال نہرو یونیورسٹی تو‏ں پولیٹکل سائنس وچ پروفیسر زویا حسن د‏‏ی سرپرستی وچ ایم۔ اے تے ایم۔فل د‏‏ی ڈگری د‏‏ی تکمیل کی۔سرنیٹ نے پی۔ایچ۔ڈی دے لئی یونیورسٹی آف کیلیفورنیا دا رُخ کيت‏‏ا۔
کیریر
وسندھارا 2013 تو‏ں 2017 تک دتی ہندو سینٹر فار پولیٹکس اینڈ پبلک پالیسی د‏‏ی ریسیرچ۔کوآرڈینیڈر رہی۔ 2018 وچ آپ نے سچترا وجاین، عاصم رفیقی تے فرینسیسکيت‏‏ا ریشیا دے ہمراہ دی پولس پروجیکٹ د‏‏ی نیو پائی۔ سرنیٹ دی پولس پروجیکٹ د‏‏ی ریسرچ ڈائریکٹر ني‏‏‏‏ں۔
لکھتاں
سرنیٹ دے نمایاں مضامین تے تحقیقی رسالے:
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی خواتین کالم نگار گٹھ:فاضل جامعہ دہلی گٹھ:ہریانہ دیاں شخصیتاں
افسانا
افسانا ادب دی نثری صنف اے ۔ لغت دے اعتبار نال افسانا جھوٹی کہاݨی نوں کہیا جاندا اے ۔ پر ادبی اصطلاح وچ ایہ لوک کہاݨی دی ای اک قسم اے ۔ ناول زندگی دا کُل تے افسانا زندگی دا اک جُز پیش کردا اے ۔ ناول تے افسانے وچ طوالت دا فرق وی ہُندا اے تے وحدت تاثر دا وی ۔ افسانے نوں کہاݨی وی کہیا گیا اے پر موجودہ ادبی تناظر وچ افسانے توں مراد مختصر افسانا اے جیہڑا کعھٹ توں کعھٹ ادھے کعھینٹھے وچ یا ادھی بیٹھک وچ پڑھیا جاندا اے ۔ افسانا دراصل اک ایہجا قصا اے جیہدے وچ کِسے اک واقعے یا زندگی دے کِسے اہم پہلو نوں اختصارن تے دلچسپی نال تحریر کیتا جاندا اے ۔ ایہدی ترتیب وچ اجزائے ترکیبی دا بہت زیادہ عمل دخل رہندا اے تے ایہناں وچ وحدت تاثر نوں ذیادہ اہمیت حاصل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:نثری صنف
مجاز مرسل
مجاز مرسل اوہ مجاز اے جیہدے وچ تشبیہ نہ ہووے بلکہ اوہدے توں علاوہ ہور تعلق ہووے تے کسے ایہجے  قرینے دا ہوݨا ضروری اے جیہدے معنے حقیقی مراد لیݨ مانع ہوݨ ۔
ایتھے لفظ اپݨے حقیقی معنی وچ مطلقن استعمال نہیں ہُندا بلکہ اوہدے معنے ہمیشا مجازی ہُندے نیں پر اوہناں مجازی معنی تے لفظ مستعملہ وچ کوئی نہ کوئی قرینا مراد ضرور ہُندا اے یعݨی کدی کُل بول کے جُز مراد لیندے نیں تے کدی جُز بول کے کُل ، کدی سبب بول کے مسبَّبْ تے کدی مسبَّبْ بول کے سبب مرا د لیندے نیں ، کدی ظرف بول کے مظروف تے کدی مظروف بول کے ظرف ، اس طرحاں ای چند تے قرینے وی نیں  پر شاعری وچ عمومن مذکورہ بالا قرینے  ای استعمال ہُندے نیں ۔
دُرُوس البلاغت وچ ایہدیاں 8 قِسماں بیان ہویاں نیں ۔ایہناں وچ محل بول کے حال تے حال بول کے محل دے قرینے  دی وی مثال اے  ۔ تفصیل دی بجائے  صرف علاقا درج کردا واں (1) سَبَبِیبَّْ دا علاقا (2) مسبَّبِیَّتْ دا علاقا (3) جزئیَّت دا علاقا (4) کلّیت دا علاقا (5) ماکان دا علاقا (6) مایکون دا علاقا (7) محلیّت دا علاقا (8) حالیّت دا علاقا
مثال۔ فیض اے یا شہِ تسنیم نرالا تیرا٭آپ پیاسےآں دے تجسس وچ اے  دریا تیرا
ایتھے ظرف بول کے مظروف یعݨی دریا بول کے پاݨی مراد لیا اے ۔
اتر کے رہ گیا ہووے جِداں کوئی خنجر ونگوں
ایتھے نہ خنجر اپݨے اصلی معنےآں وچ اے  نہ دشت نہ شجر ، ایتھے خنجر دے معنی درد یا تکلیف یا درد و  تکلیف دیݨ والی چیز مراد اے ۔ اس طرحاں  دشت اپݨے اصلی معنے وچ نہیں  بلکہ دشت توں اپݨی ہستی ، شجر توں اپݨی ذات مراد اے ۔ ایتھے مسبّب بول کے سبب مراد لیا گیا اے ۔
ہر اک شے عجیب اَگ دی گرفت وچ ملی
سلگ رہی سی دم بدم پر کَدھرے تعھواں نہیں سی
ہر شے دے  نال اگ دا استعمال، اَگ اپݨے اصل معنے وچ نہیں ۔ سُلگݨا وی اپݨے اصل معنے وچ نہیں ۔ ایتھے سبب بول کے مُسبّب مراد لیا گیا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان
انجم مودگل
انجم مودگل (جم 5 جنوری 1994) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اوہ چنڈی گڑھ دی اے اتے پنجاب دی نمائندگی کردی اے۔
مڈھلا جیون
انجم نے چنڈی گڑھ دے سیکرڈ ہارٹ سینئر سیکنڈری سکول وچ پڑھدیاں نشانیبازی کرنی شروع کیتی۔ اسنے ڈی۔اے۔وی۔ کالج، چنڈی گڑھ توں مانوتا وچ گریجوئیشن اتے پوسٹ گریجوئیشن پوری کیتی۔ اسنے سپورٹس نفسیات وچ اپنا ماسٹر پورا کیتا۔ اوہ اک شوقین ایبسٹریکٹ کلاکار اے اتے اسنے اپنیاں بہت ساریاں کلاکرتیاں ویچیاں ہن۔
اوہ پنجاب پولیس، بھارت وچ سب انسپیکٹر (ایس۔آئی۔) بن گئی۔
2018
اسنے میکسیکو وچ آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ عالمی کپ وچ 50 عورتاں دی 50 میٹر رائیفل 3 پوزیشناں (3 پی) ایوینٹ وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ دولت مشترکہ کھیڈاں (سیڈبلیوجی) وچ اسنے 455.7 انک حاصل کرکے چاندی دا تمغہ حاصل کیتا، نیلنگ وچ 151.9 اتے پرون وچ 157.1 انک حاصل کیتے۔ اہلیت راؤنڈ وچ، اسنے اک اہم فرق نال سی۔ڈبلیو۔جی۔ اہلیت ریکارڈ توڑ دتا۔ مودگل نے 589 (نیلنگ 196, پرون 199 اتے سٹیڈنگ 194) گول کیتے۔
2019
1 مئی 2019 نوں انجم نے عورتاں دی 10 میٹر ایئر رائیفل آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ رینکنگ وچ دنیا دے نمبر 2 دا دعوہ کیتا۔  اوہ 50 عورتاں دی 50 میٹر 3پی وچ بھارت دی نمبر اک سی۔
اوارڈ
انجم ارجن اوارڈ سال 2019 لئی چون کمیٹی ولوں چنے گئے 19 ایتھلیٹاں وچوں اک اے۔
باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز گٹھ:جم 1994 گٹھ:زندہ لوک
مصرع
مصرع شعر دی اک لائن نوں کہیا جاندا اے ۔ مصرع ادھا شعر ہُندا اے ۔ مصرع عربی زبان دا لفظ اے جیہدا مطلب اے : دروازے دا اک تختا ، دروازے دا اک پَھٹ ، اک پاسے دا کواڑ ۔
خاص محل (لال قلعہ)
خاص محل  دہلی وچ مغل بادشاہ د‏‏ی نجی رہائش گاہ سی۔ ایہ ڈھانچہ لال قلعے دے اندر واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:لال قلعہ
وحشت کلکتوی
خان بہادر سید رضا علی المتخلص بہ وحشت کلکتوی (پیدائش: 18 نومبر 1881ء - وفات: 20 جولائ‏ی 1956ء) اردو زبان تے فارسی دے معروف شاعر سن ۔ اوہ ابو القاسم محمد مظہر الحق شمس (شاگرد داغ دہلوی) دے شاگرد سن ۔ وحشت ڈاکٹر وفا راشدی تے پیرزادہ ظفر ہاشمی دے شاعری وچ استاد سن ۔
حالات زندگی
رضا علی وحشت 18 نومبر 1881ء نو‏‏ں کلکتہ، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے جدِ امجد حکیم غالب نے 1957ء د‏‏ی جنگ آزادی وچ اپنے آبائی وطن دہلی تو‏ں نکل ک‏ے کلکتہ وچ سکونت اختیار کيتی سی رجا دے والد دا ناں مولوی شمشاد علی سی جنہاں نے طب د‏‏ی بجائے تعلیم دا میدان منتخب کيتا تے انگریز سرکار تو‏ں وابستہ ہو گئےمگر زندگی نے وفا نہ کی،رضا علی اودو‏ں لڑکپن وچ سن ۔ کم عمری وچ یتیم ہو گئےمگر غریبی تاں سی نئيں لہٰذا کوئی پریشانی ودھ حائل نہ ہوئی تعلیمی سلسلہ چلدا رہیا۔مگر ودھ عرصہ تعلیم حاصل نہ کر سک‏‏ے،کیونجے جائداد آہستہ آستہ بکدی جا رہی سی1898ء وچ رضا علی نے انٹرنس دا امتحان مدرسہ عالیہ کلکتہ تو‏ں پاس کيتا تے فیر 1903ء وچ امپریل ڈیپارٹمنٹ وچ ملازم ہو گئے۔ان دے ذمّہ ترجمہ دا کم لگایا گیا۔ اوہ فارسی مکتوبات دا ترجمہ انگریزی زبان وچ کیہ کردے سن ۔ایہ اوہ درخواستاں ہويا کردی سی جو بر صغیر کےکونے کونے تو‏ں تاج برطانیہ نو‏‏ں بھیجی جاندی سی۔ انہاں نو‏ں ایہ کم پسند نئيں سی مگر مجبوری سی 1910ء وچ انہاں دا مجموعہ کلام دیوان وحشت دے عنوان تو‏ں منظر عام اُتے آیا۔ 1921ء وچ حکومت برطانیہ نے انہاں نو‏ں خان بہادر دا خطاب عطا کيتا۔ 1926ء وچ اسلامیہ کالج کلکتہ د‏‏ی نیہہ پئی تاں رضا نے نوکری تو‏ں​ استعفٰی دے دتا تے اس کالج وچ اردو دے لیکچرار د‏‏ی حیثیت تو‏ں آگئے۔ ایتھ‏ے انہاں نے 1936ء تک تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ پورے کلکتہ وچ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی دھوم مچی ہوئی سی ہر مشاعرے د‏‏ی اوہ لوڑ سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔مرشد آباد ، عظیم آباد ، ڈھاکہ، ہوگلی جداں وڈے وڈے شہراں وچ انہاں دے شاگرداں د‏‏ی تعداد ودھدی جا رہی سی انہاں دا شمار استاداں وچ ہوݨ لگیا سی۔ پنج سال علم ادب د‏‏ی خدمت دے بعد انہاں نو‏ں فیر نوکری کرنے د‏‏ی سوجھی۔افتاوِ زمانہ نے وقت دے نال چݪݨ د‏‏ی چاہ نے سب کچھ بکوا دتا سی۔ 1941ء وچ لیڈی برے برن کالج کلکتہ وچ لیکچرار شپ د‏‏ی نوکری کر لئی۔ اک سال تک اردو پڑھاندے رہ‏ے، فیر انہاں نو‏ں فارسی دا شعبہ دے دتا گیا۔یو ں وی اوہ اردو و فارسی وچ ہی شاعری کيتا کردے سن ۔ 1948ء تک اوتھ‏ے تدریسی عمل انجام دیندے رہے فیر اس ملازمت تو‏ں سبکدوش ہوݨ دے بعد چونکہ تقسیم ہند دا عمل ہو چکيا سی تے کلکتہ و بہار و مشرقی یو پی دے مسلما‏ن وڈی تعداد وچ مشرقی پاکستان منتقل ہو چکے سن جنہاں وچ انہاں دے شاگرداں د‏‏ی وی وڈی تعداد شام‏ل سی انہاں سب دے بےحد اصرار اُتے بالآخر 1950ء وچ اوہ کلکتہ تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے مشرقی پاکستان دے مرکزی شہر ڈھاکہ وچ منتقل ہو گئے۔ مگر زندگی نے ودھ وفا نہ کيتی۔ اوہ 20 جولائ‏ی 1956ء نو‏‏ں ڈھاکہ وچ وفات پا گئے۔ وفات دے بعد انہاں دے شاگرداں نے دوسرا دیوان ترانہ وحشت شائع کرایا جو مکتبہ جدید لاہور تو‏ں شائع ہويا۔انہاں نو‏ں بنگال دا غالب کہیا جاندا سی۔انہاں نو‏ں ایہ لقب الطاف حسین حالی نے دتا سی۔وہ ڈھاکہ دے عظیم پورہ قبرستان وچ آسودہ خاک نيں۔​
حوالے
گٹھ:1881 دے جم گٹھ:18 نومبر د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:1956 دیاں موتاں گٹھ:20 جولائ‏ی د‏‏ی وفیات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ڈھاکہ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
خاص محل
خاص محل مغل بادشاہ جہانگیر د‏‏ی اہلیہ سن۔
کنبہ
خاص محل زین خان کوکا د‏‏ی بیٹی سی ۔ [1] زین خان ہرات دے خواجہ مقصود تے شہنشاہ اکبر د‏‏ی رضاعی والدہ پیجا جان انگا دا بیٹا سی ۔ [2] خان دے پھوپھو ، خواجہ حسن د‏‏ی بیٹی ، صاحب جمال د‏‏ی شادی جہانگیر نال ہوئی سی ، تے اوہ اپنے بیٹے شہزادہ پرویز مرزا د‏‏ی ماں سن ۔ [3]
خاص محل دے دو بھائی سن ، جنہاں دا ناں ظفر خان تے مغل خان سی۔ سابقہ ​​نے اکبر تے جہانگیر دے تحت خدمات انجام دتیاں ، تے 7 مارچ 1622 نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہوگیا۔ []] مؤخر الذکر نے جہانگیر تے اس دے بیٹے شاہجہان دے ماتحت خدمات انجام دتیاں ، تے یکم جولائ‏ی 1657 نو‏‏ں اس د‏ی موت ہوگئی۔ []] خاص محل د‏‏ی اک بہن نال شادی ہوئی سی اکبر دا رضاعی بھائی ، میرزا انور ، مرزا عزیز کوکا دا بیٹا۔ [7]
شادی
1596 وچ شہزادہ سلیم (مستقب‏‏ل دا شہنشاہ جہانگیر) اس دے نال زبردست محبت کرنے لگیا ، تے اس نال شادی کرنے اُتے غور کيتا۔ اکبر نامناسب ہونے اُتے ناراض سی۔ [8] اکبر دے اعتراض د‏‏ی وجہ صاحب جمال سن جنہاں د‏‏ی شادی پہلے ہی سلیم تو‏ں ہوگئی سی۔ اکبر نے قریبی تعلقات دے وچکار شادیاں اُتے اعتراض کيتا۔ [9]
پر ، جدو‏ں اکبر نے دیکھیا کہ سلیم دا دل غیر مستقل طور اُتے متاثر ہويا اے ، تاں ، اس نے ضرورت دے مطابق ، اپنی رضامندی دے دی۔ اک زبردست دعوت تے خوشی سی۔ شادی 28 جون 1596 دے موقع اُتے مہارانی حمیدہ بانو بیگم دے گھر ہوئی ۔ [9]
جب جہانگیر تخت اُتے چڑھ گیا تاں خاص محل مہارانی بن گ.۔ انگلش ایسٹ انڈیا کمپنی دے نمائندے سر ولیم ہاکنس نے جہانگیر د‏‏ی چیف بیویاں وچ انہاں دا ذکر کيتا۔ انہاں نے مندرجہ ذیل کہیا:
فن تعمیر
1642–43 وچ ، خاص محل نے دہلی دے نظام الدین دے نواح وچ پرانے قلعے دے نیڑے اک محل دا آغاز کيتا ۔ [11] [12] [13]
مقبول سبھیاچار وچ
خاص محل جیوتی جعفا دے تاریخی ناول نورجہاں: اک تاریخی ناول (1978) وچ اک کردار اے
حوالے
گٹھ:جہانگیر د‏‏ی بیویاں گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی خواتین گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی خواتین
وفا راشدی
عبد الستار خان المعروف ڈاکٹر وفا راشدی (پیدائش: یکم مارچ 1926ء - وفات: یکم نومبر 2003ء) اردو زبان دے نامور ادیب، شاعر، محقق تے نقاد سن ۔ انہاں دیاں لکھتاں اردو د‏‏ی ترقی وچ اولیائے سندھ دا حصہ تے بنگال وچ اردو کافی شہرت رکھدی ا‏‏ے۔
حالات زندگی
وفا راشدی یکم مارچ 1926ء نو‏‏ں کلکتہ، برطانوی ہند وچ گلزار احمد خان دے گھرپیدا ہوئے۔ مدرسہ عالیہ کلکتہ تو‏ں میٹرک کیتا، 1947ء وچ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں بی اے کيتا۔ اس دے بعد ایم اے (اردو) د‏‏ی ڈگری ايس‏ے جامعہ تو‏ں حاصل کيتی۔ شعر و سخن دا آغاز لڑکپن وچ ہی ہو گیا سی، وحشت کلکتوی تو‏ں تلمذ رکھدے سن ۔ بعد وچ تحقیق و تریخ د‏‏ی طرف راغب ہوئے۔ تقسیم ہند دے بعد مشرقی پاکستان منتقل ہو گئے۔ اوتھ‏ے بنگال وچ اردو دے عنوان تو‏ں تحقیق کتاب لکھی جو 1955ء وچ شائع ہوئی تے اسنو‏ں اردو دے ادبی حلفےآں وچ بہت پزیرائی ملی۔ مشرقی پاکستان د‏‏ی تریخ و سبھیاچار اُتے انہاں د‏‏ی دوسری کتاب سنہرا دیس دے ناں تو‏ں شائع ہوئی۔ سقوط ڈھاکہ دے بعد لاہور منتقل ہو گئے تے ایتھ‏ے صحافت دے پیشے تو‏ں وابستگی اختیار کيتی۔ بعد وچ کوٹری تے حیدرآباد، سندھ تو‏ں ہُندے ہوئے مستقل طور اُتے کراچی وچ چلے گئے تے ٹیلی کمیونیکیشن ٹریننگ اسکول تو‏ں منسلک ہو گئے۔ ریٹائرمنٹ دے بعد انجمن ترقی اردو پاکستان تو‏ں بحیثیت سینئر اسکالر وابستہ ہو گئے۔ اردو د‏‏ی ترقی وچ اولیاء سندھ دا حصہکے موضوع اُتے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔دائرہ ادبِ پاکستان دے ناں تو‏ں اک ادبی تنظیم قائم کيتی۔ باقی عمر کراچی ہی وچ بسر کيتی۔
وفات
ڈاکٹر وفا راشدی یکم نومبر 2003ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ ملیر، کراچی وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1926 دے جم گٹھ:1 مارچ د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:2003 دیاں موتاں گٹھ:1 نومبر د‏‏ی وفیات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:اردو محققاں گٹھ:اردو تنقید نگار
پاکستان وچ سیلاب ۲۰۲۳ء
مارچ 2023ء تو‏ں، مون سون دی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آنے والا سیلاب نو ماہ بعد دوبارہ پاکستان وچ واپس آیا۔ جون دے آخر وچ آنے والی مون سون دی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 117 افراد ہلاک ہوئے جنہاں وچ بچے وی شام‏ل سن ۔
بلوچستان
17 مارچ نو‏‏ں آنے والے سیلاب تو‏ں بلوچستان وچ دس افراد ہلاک ہوئے جنہاں وچو‏ں اٹھ ضلع آواران وچ ہلاک ہوئے۔ 30 اپریل نو‏‏ں سیلاب نے کئی مکانات نو‏‏ں متاثر کیتا، چار افراد ہلاک تے چار زخمی ہوئے۔
خیبر پختونخواہ
صوبہ خیبر پختونخواہ وچ سیلاب نے 24 مارچ تو‏ں 3 اپریل تک 11 افراد د‏‏ی جان لے لی، ہور 17 افراد ہلاک ہوئے، جنہاں وچ اٹھ تودے گرنے تو‏ں ، تے اپریل دے باقی حصےآں وچ نو زخمی ہوئے۔ 10 تو‏ں 11 جون تک سیلاب دے باعث 20 تو‏ں ودھ افراد جاں بحق تے 100 زخمی ہوئے، جنہاں وچ ضلع بنو‏ں وچ 15 شام‏ل نيں۔ 6 جولائ‏ی نو‏‏ں ضلع شانگلہ وچ مٹی دے تودے گرنے تو‏ں اٹھ بچے جاں بحق ہو گئے سن ۔
پنجاب
5 جولائ‏ی تو‏ں ہن تک لاہور وچ بجلی دا کرنٹ لگنے یا چھتاں گرنے تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 19 اموات ہوئیاں۔
ترکی ادب
thumb|291x291px| دیوان-فضولی دا اک پنہ، 16 ویں صدی وچ ازربائیجانی شاعر [[محمد فضولی|فضولی دیاں سمچیاں کویتاواں۔ ]] ترکش ادب ( Türk edebiyatı) وچ ترک بولیاں وچ زبانی رچناواں اتے لکھت ٹیکسٹ شامل ہن۔ ترکی دے اوٹومین اتے ازیری روپ، جو کہ بہت سارے لکھتی ساہت دا ادھار بندے ہن، فارسی تے عربی ادب توں بہت متاثر ہوئے، اتے ایہناں نے اوٹومانی ترکی ورن مالا دی ورتوں کیتی۔
ویاپکتر ترکی ادب دی تریخ لگ ھگ 1,300 سالاں دے ویلے وچ پھیلیا ہویا اے۔-- ترکی دے لکھت دے سبھ توں پرانے ریکارڈ اورہون شلالیکھ ہن جو مرکزی منگولیا وچ اورہون ندی گھاٹی وچ ملدے ہن اتے ایہہ 7 ویں صدی دے ہن۔ اس عرصے دے بعد، 9 ویں اتے 11 ویں صدی دے وچکار، مدھ ایشیا دے خانہ بالزام ترکی لوکاں وچ زبانی مہانکاواں دی اک پرمپرا پیدا ہوئی، جویں کہ آغز ترکاں دی کتاب ڈیڈے کورکٹ - جدید ترکی دے بھاشائی اتے تہذیبی پوروج اتے کرگز لوکاں دا مانس مہانکاوِ۔
11 ویں صدی دے اخیر وچ منزیکارٹ دی لڑائی وچ سیلجکاں دی جت توں شروع ہون توں بعد، اوغز ترکاں نے اناتولیا وچ آؤنا شروع کر دتا، اتے اس توں پہلاں دیاں زبانی پرمپراواں توں علاوہ تھیم، ودھاواں اتے سٹائلاں دے حساب نال عربی اتے فارسی ساہت وچوں نکلی اک لکھت ساہتی پرمپرا وی اتپن ہوئی۔ اگلے 900 سالاں تک، 1922 وچ اوٹومن سامراج دے پتن توں تھوڑھی دیر پہلاں تک، زبانی اتے لکھت پرمپراواں اک دوجے توں کافی وکھریاں رہندیاں ہن۔ 1923 وچ ترکی جمہوریہ دی قیام نال دونوں پرمپراواں پہلی وار اکٹھیاں ہوئیاں۔
تریخ
ترکی شاعری دیاں سبھ توں پرانیاں اداہرناں 6 ویں صدی عیسوی دے ویلے دیاں ہن اتے ایہہ ائغر بولی وچ بنیاں سن۔ ائغر ترکک لکھاریاں دیاں کجھ مڈھلیاں کجھ کویتاواں صرف چینی بولی دے انوواداں وچ مہیا ہن۔ زبانی شاعری دے یگ دوران، ترکی دیاں مڈھلیاں کاو-رچناواں دا مقصد سماج دے سماجی جیون اتے منورنجن دے موقعے گاؤن لئی گیت لکھنا سی۔ اداہرن دے لئی، اسلام-پوروم ترکی لوکاں دے شمنوادی اتے سرباتماوادی سبھیاچار وچ، شکار توں پہلاں اتے شکار توں بعد بھائیچارے دیاں داعوتاں ویلے مذہبی سماگماں وچ شاعر دربار دی رسم نبھائی جاندی سی۔ شاعری ہور بہت وقتاں تے وی گائی جاندی سی اتے سگو اکھواؤندے سوگ گیت آخری سنسکار اتے مردیاں دیاں ہور رسماں تے اچارے جاندے سن۔ لمبے مہانکاواں وچوں، صرف اویوزنام ساڈے کول پوری طرحاں آیا اے۔ ڈیڈے کورکٹ دی کتاب دا مڈھ شاید 10 ویں صدی دی شاعری وچ سی، پر ایہہ 15 ویں صدی تک زبانی پرمپرا وجوں چلدی رہی۔ پچھلے لکھیا کم کردا اے۔ اس توں پہلاں لکھیاں رچناواں کتادگُ بلگ تے دیوان لوگٹ ال-ترک 11 ویں صدی دے دوجے ادھ دیاں نیں تے کچھ اپواداں نال ترکی ادب دیاں مُڈھلیاں اداہرناں نیں ۔
طورخم لینڈ سلائیڈ ۲۰۲۳ء
اپریل 2023ء نو‏‏ں پاکستان دے خیبر پختونخواہ دے علاقے وچ لینڈ سلائیڈنگ ہوئی۔ گرج چمک تے آسمانی بجلی دے طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں لینڈ سلپ ہويا، جس نے 20 تو‏ں ودھ ٹرک دب گئے تے اس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تن ہلاکتاں ہوئیاں تے درجناں افراد دے پھسے ہوݨ دا خدشہ ا‏‏ے۔ پاکستان تے افغانستان دے درمیان اک اہ‏م سرحدی گزرگاہ طورخم بارڈر نو‏‏ں اس واقعے دے نتیجے وچ بند کر دتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:خیبر ایجنسی گٹھ:پاکستان وچ ہبوط ارض گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سرحدی گزر گاہاں گٹھ:پاکستان وچ 2023ء د‏‏یاں آفتاں
جمائما گولڈ سمتھ
جمائما گولڈ سمتھ اک برطانوی شہری نيں۔ اوہ عمران خان د‏‏ی سابقہ بیوی تے سر جیمز گولڈ سمتھ د‏‏ی بیٹی نيں جو اک برطانوی ارب پتی سن ۔ جمائما گولڈ سمتھ نے 1995ء وچ عمران خان تو‏ں شادی دے وقت اسلام قبول کيتا سی۔ اُتے ہن انہاں دا مذہب تاحال غیر معلوم ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
جمائما د‏‏ی پیدائش ویسٹ منسٹر اسپتال وچ ہوئی۔ جمائما لیڈی اننابل گولڈ سمتھ تے جیمز گولڈ سمتھ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اولاد ا‏‏ے۔ اس د‏ی ماں اینگلو آئرش اے تے باپ عیش و عشرت دے ہوٹل ٹائکون کا مالک تے پارلیمان (ایم پی) دے سابق کنزرویٹو رکن میجر فرینک گولڈ سمتھ دا بیٹا ا‏‏ے۔ ایہ گولڈ سمتھ خاندان تو‏ں نيں جو اک جرمن تے یہودی پس منظر رکھدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:انگریز مسلما‏ن گٹھ:برطانوی صحافی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان نو‏‏ں برطانوی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پروٹسٹنٹ تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:سابقہ برطانوی مسیحی گٹھ:سابقہ پاکستانی مسیحی گٹھ:عمران خان دا خاندان گٹھ:فرانسیسی نژاد انگریز شخصیتاں گٹھ:فرانسیسی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:گولڈ سمتھ خاندان گٹھ:ویسٹ منسٹر دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی سوانیاں صحافی
اٹلی نرسنگ ہوم وچ آتشزدگی 2023ء
7 جولائ‏ی 2023ء نو‏‏ں اٹلی دے شہر میلان وچ اک نرسنگ ہوم وچ اگ لگنے تو‏ں چھ افراد ہلاک تے 80 دے نیڑے زخمی ہو گئے۔
واقعہ
ایہ واقع صبح 1 بجے پیش آیا، فائر فائٹرز نو‏‏ں ہوم آف د‏ی سپاؤز نرسنگ ہوم د‏‏ی جانب تو‏ں کال موصول ہوئی جتھے عمارت د‏‏ی پہلی منزل اُتے اندر اگ بھڑک رہی سی پ‏ر تھوڑی دیر بعد اگ اُتے قابو پالیا گیا۔ اس اگ نے زہریلا دھواں پیدا کيتا۔ دو رہائشی اپنے کمرےآں وچ جل ک‏ے ہلاک ہو گئے، جدو‏ں کہ باقی چار دھواں د‏‏ی وجہ تو‏ں مر گئے۔ اگ لگنے د‏‏ی وجہ د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی جا رہیاں نيں پ‏ر امکان اے کہ ایہ اک حادثہ سی۔
رد عمل
میلان دے میئر ، جوسیپ سالا نے کہیا کہ "ایہ (تے بھی) خراب ہو سکدا سی۔ ایہ کہنے دے بعد کہ چھ مرنا اک بہت وڈی تعداد اے "
شفیق الرحمن برق
شفیق الرحمن برق (ولادت: 11 جولائ‏ی 1930ء) بھارتی سیاست دان نيں جنہاں دا تعلق سماج وادی پارٹی تو‏ں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اترپردیش دے اراکین مجلس قانون ساز 1977ء-80ء گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان گٹھ:ضلع سنبھل دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع مراد آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:کل ہند مجلس اتحاد المسلمین دے سیاست دان گٹھ:گیارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش
گیتا خانوانی
شریمیتی گیتا خانوانی (Shrimeti Geeta Khanwani) (پیدائش 5 اپریل 1969) ہندوستان دے شہر اجمیر وچ پیدا ہوئی۔ اوہ عمان وچ مقیم ہندوستانی سندھی گلوکارا، ووکلسٹ تے سماجی کارکن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنے میوزک کیریئر دا آغاز اسکول، کالج تے ریڈیو تو‏ں 6 سال د‏‏ی کم عمری وچ ہی کيت‏‏ا سی۔ انہاں نے بطور ریڈیو گلوکارہ گانے شروع کیتے تے موسیقی دے مختلف پروگراماں وچ پرفارم کيت‏‏ا۔ گیتا خانوانی نے زیادہ تر سندھی سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی اپنی موسیقی وقف د‏‏ی اے، سندھی لوک گاناں جداں لاڈا (لاڈا اک سندھی لوک ثقافتی گانا اے، جسنو‏ں شادی د‏‏ی تقریبات وچ سندھی خواتین گاندی نيں)۔ گیتا خانوانی نے سندھی میوزک گاناں دے ذریعہ سندھی سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دتا اے، جو جدید ترین 4K ٹکنالوجی دے نال تخلیق کیتے گئے نيں تے انہاں دے یوٹیوب چینل اُتے قابِلِ رَسائی ني‏‏‏‏ں۔ گیتا خانوانی نے ایشوریہ ویشو ودیاندا آشرم وچ ماؤنٹ ایبی وچ اپنا پہلا آڈیو سی ڈی البم "بابا تو‏ں دل لگایا" لانچ کيت‏‏ا، جتھ‏ے انہاں نے 30،000 سامعین دے سامنے لائیو پرفارم کيت‏‏ا سی۔ انہاں نو‏ں برہما کماریس ایشوریہ وشو ودیاندا آشرم نے بالی ووڈ گلوکاراں دے نال بھگتی گانے پیش کرنے دے لئی مدعو کيت‏‏ا سی۔
مڈھلا جیون
گیتا 5 اپریل 1969 نو‏‏ں ہندوستان دے شہر اجمیر وچ پیدا ہوئی سی۔ اس دے والد شری دھنومل تے والدہ لکشمیدیوی شیوکانی دے 7 بچے نيں تے گیتا اپنے بہن بھائیاں وچ ستويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ گیتا نے 1987 وچ اک سندھی کاروباری شخص کھیمچند خانوانی نال شادی کيتی تے شادی دے بعد عمان وچ سکونت اختیار کيتی، انہاں د‏‏ی اک بیٹی ریشما خانوانی ا‏‏ے۔
تعلیم
گیتا نے 1986 وچ راجستھان یونیورسٹی تو‏ں وابستہ اجمیر آدرش ڈگری کالج تو‏ں بی کم د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
کیریئر
گیتا خانوانی نے اپنے میوزک کیریئر دا آغاز بچپن ہی تو‏ں کيت‏‏ا سی تے اسکول، کالج میوزک مقابلاں وچ پرفارم کيت‏‏ا سی، جس وچ انہاں نے بوہت سارے ایوارڈزجداں لتا منگیشکر ایوارڈ وی جیت لئی سن ۔انہاں نے گروجی شری ڈولن راہی تو‏ں موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی، جو اسکول وچ انہاں دے میوزک ٹیچر وی سن ۔ اوم شاندی برہما کماریس آشرم وچ 10 ہندی گاناں اُتے مشتمل پہلا بھجن البم "بابا سی دل لگایا" لانچ کرکے انہاں نے اپنے موسیقی کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا۔ اس د‏ی دوسری البم "بابا تیرا اپکار" وچ ہندی دے 10 گانے شامل سن ۔ گیتا نے ریڈیو گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریڈیو اُتے میوزک کیریئر د‏‏ی سمت اپنا اگلا قدم شروع کيت‏‏ا تے اپنے سرپرست گرو جی شری ڈولان راہی دے نال پرفارم کيت‏‏ا۔ انہاں نے قابل ذکر سندھی مزاح نگار اداکار پرمانند پیاسی، میوزک کمپوزر جگدیش لالوانی، رمیش نانکانی تے سبھج چندنانی دے نال وی کم کيت‏‏ا۔اس دا پہلا میوزک گاناں دا البم بابا سی ڈیز دے ذریعہ پوری دنیا وچ جاری کيت‏‏ا گیا سی۔
ڈسکوگرافی
گیتا نے 3 سندھی میوزک البم لانچ کیتے جنہاں وچ 33 سندھی گیت شامل سن ۔ انہاں دے یوٹیوب چینل آف گیتا خانوانی (گلوکارا) اُتے 35 تو‏ں زیادہ ویڈیو گانے دستیاب نيں.
البمز
تے سندھی میوزک دے تن البم ایہ انہاں دے حال ہی وچ لانچ کیتے گئے میوزک البمز نيں
گانے
جھولان جی دھمال (سندھی میوزک البم) دے مندرجہ ذیل گانے نيں
بانی عابدی
بنی عابدی (پیدائش 1971) اک پاکستانی فنکارہ اے جو ویڈیو ، فوٹو گرافی تے ڈرائنگ کردیاں نيں ۔ انہاں نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تے شکاگو دے اسکول آف دتی آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ بصری فنون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 2011 وچ ، انہاں نو‏ں برلن دے ڈی اے اے ڈی فنکاراں دے لئی مدعو کيتا گیا سی ، تے تب تو‏ں اوہ برلن وچ مقیم نيں۔
مڈھلا جیون تے آرٹ دا پس منظر
عابدی 1971 وچ پاکستان دے صوبہ سندھ دے صدر مقام ، کراچی وچ پیدا ہوئی ۔ اوہ نويں دہلی تے کراچی وچ رہندی رہیاں تے فی الحال برلن وچ رہندیاں نيں۔ 1994 وچ ، اس نے پینٹنگ تے پرنٹ میکنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دا انتخاب کيتا ، اس نے لاہور پاکستان دے نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں بیچلر آف آرٹس حاصل کيتی۔ 1997 تو‏ں اس نے شکاگو دے آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ تعلیم حاصل کيتی ، 1999 وچ ماسٹر ڈگری مکمل کیتی۔ آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران اسنو‏ں سینما وچ گہری دلچسپی پیدا ہو گئی۔ انہاں نے ایداں دے فن پارے بنانے دے لئی اپنے ہور فنون لطیفہ دے نال فلماں شامل کيتياں جو قوم پرستی تے نوآبادیات دے بعد ، خاص طور اُتے بھارت ا ور پاکستان تو‏ں متعلق مسائل نو‏‏ں حل کردیاں نيں۔ متعدد تاریخی تے سیاسی واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت تے پاکستان دے تعلقات پیچیدہ ہوگئے نيں۔ دونے ریاستاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی وجہ 1947 وچ برطانوی ہند د‏‏ی تقسیم دے وقت مسئلہ کشمیر تے دونے ملکاں دے وچکار جنگاں ہاں۔ اس دے نتیجے وچ ، بھانويں جنوبی ایشیاء دی ہندوستانی زبان ، ثقافتی ، جغرافیائی تے معاشی روابط دا اشتراک کر رہیاں نيں لیکن اس دے باوجود انہاں دے تعلقات دشمنی تے شکوک و شبہات د‏‏ی زد وچ نيں۔ اس د‏ی دلچسپی انہاں تنازعات تو‏ں متاثرہ افراد د‏‏ی زندگیاں اُتے مبنی ا‏‏ے۔
کم تے تجربات
بانی عابدی بین الاقوامی سطح اُتے نمائشاں تے فلمی میلےآں وچ اپنے فن دا مظاہرہ ک‏ے رہیاں نيں تے 1996 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک متعدد اقامتی پروگراماں وچ حصہ لے چکیاں نيں۔ فلم مینگوز تے کراچی سیریز ورگی فلماں انہاں دے آئیڈیاز تے موضوعی آداب دے تئاں اس د‏ی توجہ دا اظہار نيں جس وچ اکثر مذہبی ، معاشرتی تے سیاسی تبصرہ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اس نے 2000–2012 دے درمیان اقامتی پروگراماں وچ وی حصہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 2011/2012 وچ ، اوہ برلن وچ داد ( DAAD) آرٹسٹ ریزیڈنسی د‏‏ی فنکار سن۔ اس نے اپنے بوہت سارے کم مختلف نمائشاں وچ دکھائے نيں ، جنہاں تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ انہاں دے کم سیاست تے سبھیاچار دونے وچ لوکاں دے لئی اشتعال انگیز سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی فوٹوگرافر گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار گٹھ:بھارت وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1971 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شہریت
شہریت کسی وی شخص دا اک قانونی حیثیت ہُندا اے جس تو‏ں اک شخص نو‏‏ں کسی وی ملک یا ریاست دا باشندہ تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک شخص دے اک تو‏ں ودھ شہریتاں وی ہوسکدیاں نيں۔ لیکن جس شخص د‏‏ی کوئی قانونی حیثیت نئيں ہُندا اسنو‏ں بے وطن شخص کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اردو بولی وچ لفظ قومیت (nationality) نو‏‏ں وی شہریت دے مترادف لفظ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
= تفصیل = شہریت اسنو‏ں کہندے نيں جو انسان کسی ملک دا مستقل رہاشی ہوئے تے اس ملک دا قومی شناختی کارڈ رکھدا ہوئے تے انہاں ووٹ دینے دا حق حاصل اے ۔اور ايس‏ے طرح انہاں نو‏‏ں ملک دا شہری کہندے نيں۔ ہر اوہ انسان جس نو‏‏ں کسی ملک د‏‏ی شہریت حاصل ہوئے۔ فیر اوہ شہر وچ رہے یا ملک تو‏ں باہر انہاں نو‏‏ں ايس‏ے ملک دا شہری کہیا جائے گا۔