cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد ایاز
لہور دا گورنر
مستند روایات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایاز نو‏‏ں امیر مسعود دے عہد وچ اس دے فرزند مجدود(کچھ لوکاں نے غلطی تو‏ں مسعود دے دوسرے فرزند مودود دا ناں وی لکھیا اے ) دا اتالیق بنا ک‏ے تقریباً 426 یا 427ھ وچ لاہور بھیجیا گیا۔ اس روایت نو‏‏ں مورخ فرشتہ, محمد دین فوق,سید ہاشمی فرید آبادی, ڈاکڑ خواجہ عابد نظامی, طاہر لاہوری ,پروفیسر مشتاق احمد بھٹی, ڈاکٹر محمد باقر, مفتی غلام سرور لاہوری,ڈاکٹر انجم رحمانی و ہور نے درج کیتا ا‏‏ے۔ مورخ بیہقی تے مسعودی دے بیانات تو‏ں وی اس روایت کيتی تائید ہُندی اے مگر اِنہاں نے ایاز دا ناں درج نئيں کیا. اک قصے وچ ایہ وی بیان کیتا گیا اے کہ محمود ایاز نو‏‏ں لاہور سپرد کرنا چاہندا سی مگر ایاز نے قبول نئيں کیتا اسی طرح روایات وچ موجود اے کہ ایاز محمود د‏‏ی وفات دے وقت اس دے پاس سی ۔ کہیا جاندا اے کہ مجدود د‏‏ی کم عمری دے باعث اصل طاقت ایاز دے ہی ہتھ وچ سی مورخ فرشتہ دے بقول قاضی القضاۃ و سپہ سالار وی ایاز دے ماتحت سن ۔ ایاز نے لاہور نو‏‏ں خوب ترقی دتی.
برلن ناکہ بندی
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دی تریخ گٹھ:جرمنی دیاں لڑائیاں
احمد ایاز
لہور دا گورنر
ایاز کدو‏‏ں تک لاہور وچ بر سر اقتدار  رہیا اسدیاں صحیح مدت معلوم نئيں کیونکہ اسدیاں سنہ وفات وچ اختلاف ا‏‏ے۔ مورخ فرشتہ نے لکھیا 433ھ وچ مسعود دے قتل دے بعد  مودود تے مجدود اک دوسرے دے خلاف جنگ دے لئی تیار ہوگے. مگر عید دے روز مجدود مردہ پایا گیا تے اس دے کچھ عرصہ بعد ایاز دا وی انتقال ہو گیا۔ مولانا ذکاء اللہ و ہور نے ایاز دا سنہ وفات ایہی لکھیا ا‏‏ے۔ مفتی غلام سرور نے گنج تریخ (بحوالہ پیر غلام دستگیر نامی) وچ سنہ وفات 434ھ جدو‏ں کہ اپنی دوسری کتاب حدیقتہ الاولیا وچ 450ھ لکھیا ا‏‏ے۔ مستند کتاباں وچو‏ں ابن اثیر نے سنہ وفات 449ھ تحریر کیتا اے اورطبقات ناصری دے انگریز مترجم ریورٹی نے وی حاشیے اُتے سنہ وفات ٤٤9ھ لکھیا ا‏‏ے۔ محمد دین فوق تے ہاشمی فریدآبادی نے وی اسدیاں تائید کیتی اے تے پروفیسر مشتاق احمد بھٹی نے اپنے مضمون وچ اس تریخ نو‏‏ں ثابت کیتا ا‏‏ے۔ ایاز دے آخری دناں دے متعلق مآثر لاہور وچ درج اے "معلوم نئيں زندگی دے آخری سال جو بظاہر لاہور ہی وچ گزرے کس طرح تے کن اشغال وچ بسر ہوئے." مفتی غلام سرور نے حدیقتہ الاولیاء وچ   لکھیا اے " مودود نے ایاز نو‏‏ں واپس غزنی لے جانے د‏‏ی بہت کوشش کيتی مگر اس نے منظور نہ کیتا تے تارک الدنیا ہوک‏ے صحبت فقر اختیار کيتی تے بزرگان لاہور تو‏ں سے فیض کامل حاصل کیا..." کہیا جاندا اے کہ ایاز سلسلہ جنیدیہ وچ بیعت ہوگے تے آپ د‏‏ی کرامت دسی جاندی اے دے آپ نے اک ہی دن وچ لاہور د‏‏ی فصیل تے قلعہ تعمیر کیتا ( اولیاء دے تذکراں دے علاوہ ایہ روایت سید لطیف تے لاہور گزیٹیئر 1893ء دے مرتبین نے وی درج د‏‏ی اے ).
سبھیاچار وچ
آگیا عین لڑائی میں اگر وقتِ نماز قبلہ رُو ہو کے زمیں بوس ہوئی قومِ حجاز ایک ہی صف میں کھڑے ہو گئے محمود و ایاز نہ کوئی بندہ رہا اور نہ کوئی بندہ نواز
بندہ و صاحب و محتاج و غنی ایک ہوئے تیری سرکار میں پہنچے تو سبھی ایک ہوئے
گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:پاکستان دی تریخ دیاں شخصیتاں گٹھ:ترک اقوام گٹھ:ترک حکمران گٹھ:تصوف گٹھ:جاگیردارانہ نظام گٹھ:سلطنت غزنویہ گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:غزنی سلطنت گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ
تفت
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان تفت دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
شریمند راج چندر
thumb|شریمند راج چندر شریمد راجچندر اک جین شاعر، فلسفی، ودوان اتے سدھارک سن۔ مورابی دے نیڑے جنمیا، اوہ بال بدھی مان سی اتے ستّ سال دی عمر وچ اس نے اپنے پچھلے جیون یاد ہون دا دعوہ کیتا۔ اسنے اودھن نوں اک میموری ریٹینشن اتے ریکولیکشن ٹیسٹ کیتا جس توں اسنے پرسدھی حاصل کیتی پر بعد وچّ اسنے اپنے روحانی کماں دے حق وچّ نرؤتساہت کیتا۔ اسنے آتما سدھی سمیت بہت ساریاں فلسفیانہ نظماں لکھیاں۔ اسنے بہت سارے پتر اتے ٹپنیاں وی لکھیاں اتے کجھ دھارمک گرنتھاں دا ترجمہ وی کیتا۔ اوہ جین دھرم بارے اپنیاں سکھیاواں لئی اتے مہاتما گاندھی دے روحانی رہنما وجوں جانیا جاندا اے۔
شروع دا جیون
شریمد راجچندر دا جم 9 نومبر 1867 (کتک سد پورنما، وکرم سنوت 1924) وچ وونیا وچ ہویا سی، جو مورابی (ہن گجرات، بھارت وچ) نیڑے اک پورٹ اے۔ اس دی ماں، دیوبائی، سوتامبر جین سی اتے اس دے پیؤ، روجیبھائی مہتہ، ویشنو ہندو سن۔ اس نوں ویشنو متّ وچ رامداسجی ناں دے سادھو ولوں شامل کیتا گیا سی۔
اس دا جم دا نام لکشمنندن سی جدوں اوہ چار سالاں دا سی تاں اوہناں دے ماپیاں نے اوہناں دا ناں رائچند کر دتا۔ بعد وچ اسدا ناں بدل کے سنسکرت روپ راجچندر ہو گیا۔ شریمد، اوہناں دی موت توں بعد اسدے عقیدت منداں ولوں جوڑیا اک اعزاز  اے۔
برکنفیلڈ
برکنفیلڈ جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
شتو انجونی
شتو انجونی فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے کنٹال وچ اک شتو اے۔
استاد شگرد دے مقبرے
استاد شگرد دے مقبرے،بھارت دے پنجاب صوبے دے فتح گڑھ ضلعے دے تالانیا پنڈ وچّ مغل راج ویلے اساریاں گئیاں دو تریخی عمارتاں ہن۔ ایہہ علاقہ مغل ویلے سرہند صوبے دا حصہ سی۔اس ویلے دوران جد وزیر خان سرہند دا گورنر سی تاں اسنے گرو گوبند سنگھ دے دو چھوٹے صاحبزادےاسلام ناں قبول کرن کرکے جیندے نیہاں وچ چنوا دتے سی۔بعد وچ گرو گوبند سنگھ دے پیروکار اتے سکھ جرنیل بندہ سنگھ بہادر نے اسدا بدلہ لین لئی حملہ کرکے سرہند شہر تحس نحس کر دتا سی۔فیر وی کجھ عمارتاں اس سمے بچ گئیاں سن جہنا وچّ ایہہ مقبر وی شامل ہن ۔
اتہاس اتے جان پہچان
ایہہ کیہا جاندا ہے کہ استاد دا مقبرہ استاد سعید خان دی یاد وچّ اساریا گیا سی جو اک مہان مغل امارت ساز سی اتے اسدا شگرد خواجہ خان وی اک وڈا امارتساز ہویا ہے جسدا شگرد دے مقبرے دے نام نال جانیا جاندا مقبرہ وی استوں کجھ کو دوری تے ہی اساریا ہویا ہے۔ ایہہ دوویں یادگاراں روزہ شریف یادگار توں قریب ڈھائی کلومیٹر دی دوری تے ہن۔کجھ سمے پہلا تکّ اہنا مقبریاں وچ خوبصورت کندھ چترلگائے ہوئے سن جو ہن نہی ہن۔
رکھ مچھی مار
رکھ مچھی مار مچھیماراں دا اک ٹبر اے۔
استاد شگرد دے مقبرے
ایہہ وی ویکھو
سرہند دیاں یادگاراں بارے انگریزی ٹربیون وچ لیکھ
رکھ مچھی مار
ونڈاں
گٹھ:رکھ مچھی مار گٹھ:مچھی مار
استاد شگرد دے مقبرے
ایہہ وی ویکھو
گٹھ:فتح گڑھ صاحب ضلعے دے پنڈ گٹھ:ضلع فتح گڑھ صاحب گٹھ:عمارتاں
شتو برانزاک
شتو برانزاک فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے کنٹال وچ اک شتو اے۔
شہرستان خدابندہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان خدابندہ ایران دے صوبہ زنجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز خدابندہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ زنجان
سسکیوہانا کاؤنٹی
سسکیوہانا امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ٹیوگا کاؤنٹی، پنسلوانیا
ٹیوگا امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
فضل الرحمن انصاری
مولانا ڈاکٹر حافظ محمد فضل الرحمن انصاری القادری اک مسلما‏ن عالمِ دین، عظیم مفکر، مبلغِ اسلام وشیخ الاسلام سن ۔ انہاں دے والد دا نام مولانا محمد خلیل انصاری سی، آپ دا سلسلۂ نسب ابوایوب انصاری تو‏ں جا ملدا اے۔
تعلیم وتربیت
حفظِ قرآن دی سند ”مدرسہ اسلامیہ مظفر نگر“ تو‏ں حاصل کيتی۔ درسِ نظامی دی تعلیم ”مدرسہ اسلامیہ میرٹھ“سے تے امام احمد رضا محدثِ بریلوی دے جلیل القدر خلیفہ علّامہ سیّد سلیمان اشرف بہاری تو‏ں حاصل کيتی۔ ایف۔ ایس۔ سی دی ڈگری ”میرٹھ کالج“تاں، جدو‏ں کہ بی۔ ایس۔ سی تے فلسفے دی ڈگری وچ علیگڑھ تو‏ں گولڈ میڈل حاصل کیتا۔ تے جامعہ کراچی تو‏ں فلسفہ وچ پی ایچ ڈی کيتی۔
بیعت وخلافت
مبلغ اسلام سفیرِ چین و جاپان عبد العلیم صدیقی قادری میرٹھی نے حطیمِ کعبہ وچ آپ نو‏‏ں بیعت کرنے دے بعد سلسلۂ عالیہ قادریہ غوثیہ نجیبیہ علیمیّہ تے سلسلۂ عالیہ چشتیہ صابریہ نجیبیہ علیمیّہ وغیرہ سلاسل دی خلافت واجازت عطا فرمائی۔
تبلیغی خدمات
آپ نے جنہاں ملکاں دا تبلیغی دورہ کیتا، اُنہاں وچو‏ں کچھ ایہ نيں سری لنکا، ملائشیا، انڈونیشیا، فلپائن، جاپان، کینیڈا، جنوبی افریقہ، ریاست ہائے متحدہ امریکا، ٹرینڈاڈ، ٹوبیکو، برٹش گیانا، سری نام (جنوبی امریکا)، برطانیہ، فرانس، اٹلی، مصر، اُردن، شام، عراق، عرب وغیرہ۔ اس دے علاوہ کراچی (پاکستان) وچ ”الجامعۃ العلیمیۃ الاسلامیۃ“کی بنیاد رکھی۔ انہاں دے شاگرداں وچ اک مشہور اسکالر عمران نذر حسین نيں۔
وفات
آپ دا وصال 11جمادی الاولیٰ 1394ھ بمطابق 3 جون 1974ء پیر دے دن صبح تقریباً دس بج کر پندرہ منٹ اُتے کراچی وچ ہويا، بلاک بی شمالی ناظم کراچی، وچ المرکز الاسلامی دی حدود وچ آپ نو‏‏ں سپردِ خاک کیتا گیا۔
اولاد واحفاد
آپ نے اک فرزند، اک بیوہ تے چار صاحب زادیاں یادگار چھوڑاں۔
تحقیقی مقالہ
فیصل احمد سرفراز علیمیؔ جو اک عالمِ دین وحافظِ قرآن نيں،آپ مولانا انصاری دی حیات دے بعض پہلوآں اُتے جامعہ کراچی وچ M.S Leading to PhD دی سطح اُتے اک تحقیقی مقالہ وی لکھ چکے نيں۔ ڈاکٹر حامد علی علیمیؔ نے ڈاکٹر انصاری دے افکارو نظریات اردو بولی وچ متعارف کروائے۔ آپ نے ڈاکٹر انصاری دی حیات وخدمات دے حوالے تو‏ں "شیخ الاسلام ڈاکٹر محمد فضل الرحمن انصاری القادری علیہ الرحمہ" دے نام تو‏ں 400 صفحات اُتے مشتمل اک کتاب تحریر کيتی اے جو ادارۂ تحقیق ونشریاتِ اسلامی دی جانب تو‏ں مارچ، 2015ء شائع ہوئی۔
چک 43 دو ایل
چک 43 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
ادریسی
ادریسی (1099ء - 1154ء) ، ایک اندلسی عرب نقشہ نویس، جغرافیہ دان اور سیاح تھا۔ وہ مرابطین کے دور میں سیوطہ میں پیدا ہوا۔ سیوطہ اندلس کا حصہ تھا۔ اس نے سسلی کے بادشاہ راجر دویم کے دربار میں وقت گزارا۔
عرب جغرافیہ دان جس نے یورپ ، نکے ایشیاء ( ایشیائے کوچک) تے رومی سمندر دے جزیرےآں دی سیاحت کیتی ۔ تے آخر چ سسلی دے راجہ راجر II دے دربار نال وابستہ ہو گئیا ، جتھے اس نے چاندی دی پلیٹ تے زمین دا نقشہ کندہ کیتا تے اک گلوب بنائیا ۔ اس نے اک کتاب " کتاب البصر " لکھی ، جس چ اپنے سفر تے جغرافیائی تصوراں نوں پیش کیتا ۔ ایہہ کتاب اس نے راجر نوں پیش کیتی ۔ ایہہ اس دور دا اہم جغرافیائی کم سی ۔ ادریسی نے زمین نوں آب و ہوا دے اعتبار نال ست منطقےآں چ ونڈئیا ۔
عربوں کے بنائے ہوئے نقشوں میں مکہ ہمیشہ شمال کے رخ ہوتا تھا۔ اس لیے ادریسی کا بنایا ہوا یہ نقشہ آپکو الٹا لگے گا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ دان گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:مسلمان سائنسدان گٹھ:اندلس گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:اندلسی مسلمان گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یورپی مسلمان
مدرسہ فیضیہ، قم
مدرسہ فیضیہ کہ جس نوں پرانے ویلے وچ مدرسہ آستانہ کہیا جاندا سی دا شمار قم المقدسہ دے انہاں قدیمی مدرسیاں وچ کیتا جاندا اے کہ جو زمانہ قدیم توں ای تعلیم و تدریس دا مرکز رہے نیں۔
قم وچ فیضیہ سکول یا فیضیہ مدرسہ یا قم وچ فیضیہ مذہبی سکول دا پرانا نام۔
فیضیہ اسلام دے قرون وسطی دے تاریخی ادوار تے قم وچ ، حضرت فاطمہ معصومہ دے مزار دے نیڑے ، مقدس مقام دا موقع تے ۹ بهمن ۱۳۸۶ اُتے اثر جس دا رجسٹریشن نمبر 20715 ایران دے طور اُتے اپنے ریکارڈ تک پہنچنے دے لئی ا‏‏ے۔
تعمیر
ایہ مدرسہ سن 939 ہجری قمری وچ صفوی دور حکومت وچ شاہ طہماسب اول دے دور حکومت وچ تعمیر کیتا گیا۔ اس مدرسے دے جنوبی ایوان دے دروازے اُتے کہ جو اس دے قدیمی صحن دی جانب کھلدا اے شاہ طہماسب صفوی دے ناں دا کتبہ اج وی موجود اے۔ لیکن مدرسہ فیضیہ دی موجودہ عمارت سن 1214 ہجری قمری وچ فتح علی قاجار دے دور حکومت وچ اس دی قدیمی بوسیدہ عمارت اُتے تعمیر کیتی گئی۔
ناں
اس مدرسے نوں ملا فیض کاشانی توں نسبت دیندے ہوئے مدرسہ فیضیہ دے ناں توں پکاریا جانے لگیا چونکہ انہاں نے اس مدرسے وچ درس و بحث دا سلسلہ شروع کر دتا سی۔ فیض کاشانی دا شمار شاہ عباس دوم دے دور حکومت وچ بزرگ علمائے کرام وچ کیتا جاندا سی۔ تسی‏‏ں فقہ، حدیث، تفسیر، تے فلسفے ورگے علوم وچ صاحب نظر تے برجستہ شخصیت شمار کیتے جاندے سن جدونکہ آپ دی گراں بہا تالیفات اج وی حوزہ ہائے علمیہ دے طالبعلماں دے لئی نہایت اہمیت دیاں حامل نیں۔ آپ ملا صدرا دے شاگرد تے داماد سن تے آپ نے قم المقدسہ وچ اپنے قیام دے دوران مدرسہ آستانہ نوں اپنی مذہبی تے ثقافتی سرگرمیاں دا مرکز بنایا تے اس مدت وچ تقریبا دو سو توں زیادہ کتاباں تے رسائل تحریر کیتے۔ اسی وجہ توں مدرسہ آستانہ نوں آپ دے ناں توں پہچانا جانے لگیا تے اج وی لوک اسنوں مدرسہ فیضیہ دے ناں توں پہچاندے نیں۔
عمارت
قم المقدسہ دی معروف دینی درسگاہ مدرسہ فیضیہ دی دو منزلہ عمارت وچ 80 ہجرے نیں جن وچوں چالیس قاجاریہ دور وچ بنائے گئے جدونکہ بالائی منزل اُتے ہور 40 ہجرے 14واں ہجری صدی وچ تعمیر کیتے گئے۔ اس دا سب توں قدیمی ایوان جنوبی ایوان اے جو حضرت معصومہ سلام اللہ علیہا دے مزار دے معروف صحن عتیق نال ملحق اے تے جسنوں سن 939 ہجری قمری، وچ صفوی دور حکومت وچ معرق کاری دے ذریعے مزین کیتا گیا اے۔
مرزا ابوالقاسم قمی
مدرسہ فیضیہ وچ کافی سالاں تک طالب علماں دی تعداد انتہائی کم سی لیکن فتح علی شاہ دے زمانے وچ مرزا ابوالقاسم قمی نے ایتھے درس و تدریس دا سلسلہ شروع کیتا تے فیر کئی نامور تے بزرگ علمائے کرام نے انہاں دے سامنے زانوئے ادب تہہ کیتے۔
شیخ عبدالکریم حائری
1340 ہجری قمری نوں آیت اللہ العظمیِ حاج شیخ عبدالکریم حائری دی قم المقدسہ آمد نے حوزہ علمیہ تے مدرسہ فیضیہ نوں اک نویں زندگی دتی تے فیر حوزہ ہائے علمیہ وچ تشکیل پانے والیاں کلاساں وچ سینکڑاں طالبعلماں نے شرکت کرنا شروع کیتی تے ایہ کلاساں اسلامی افکار دی ترویج دے مراکز وچ تبدیل ہوگئیاں۔ آیت اللہ حائری دے زمانے وچ مدرسہ فیضیہ دی دوسری منزل تعمیر کیتی گئی۔ آیت اللہ حائری دی رحلت دے بعد مدرسہ فیضیہ دے امور دی ذمہ داری آیات عظام فیض، حجت تے خوانساری نے سنبھال لئی تے فیر 1364 ہجری قمری نوں آیت اللہ العظمیٰ سید حسین بروجردی دی قم آمد دے بعد مدرسہ فیضیہ دی رونق وچ ہور اضافہ ہویا تے فیر طالبعلماں دی تعداد وچ روز بروز اضافہ ہونے لگیا۔ آیت اللہ بروجردی نے مدرسہ فیضیہ دی علمی کیفیت نوں وی پروان چڑھایا۔ انہاں دی مرجعیت دے زمانے وچ مدرسہ فیضیہ نوں اک اہم تے معتبر علمی مرکز شمار کیتا جانے لگیا۔ ایہ مدرسہ انہاں دا تدریس دا مرکز وی سی تے ایتھے ای اُتے انہاں دی امامت وچ نماز جماعت دا وی انعقاد کیتا جاندا سی۔
ایران دی اسلامی تحریک دا مرکز
آیت اللہ بروجردی دی رحلت دے بعد ایہ مدرسہ شاہ ایران دے خلاف امام خمینی  دیاں تحریکاں دے اہم مرکز وچ تبدیل ہو گیا۔ مدرسہ فیضیہ اُتے فوج، ساواک، پولیس تے شاہ دے آلہ کاراں نے متعدد مرتبہ چڑھائی کیتی تے انہاں واقعات وچ کئی افراد شہید تے زخمی کیتے گئے۔
22 مارچ 1963 انہاں دناں وچوں اک دن اے کہ جدو‏‏ں امام جعفر صادق علیہ السلام دے روز شہادت دی مناسبت اُتے منعقدہ مجلس عزا اُتے شاہ دے آلہ کاراں نے حملہ کیتا سی۔ ایہ واقعہ اصل وچ امام خمینی رح دی جانب توں امریکی سفید انقلاب دی سازش دی مخالفت اُتے شاہی حکومت دا رد عمل سی۔ امام خمینی رح نے 22 جنوری 1962 نوں شاہی حکومت دی جانب توں اس سازش نوں منوانے دے لئی استعمال کیتے جانے والے ہتھکنڈیاں نوں اجباری ریفرنڈم نال تعبیر کیتا سی تے 26 جنوری نوں جدو‏‏ں شاہ نے اس منصوبے نوں تصویب کر لیا تو امام خمینی نے 12 مارچ 1963 نوں اک بیانیہ جاری کر کے نویں ایرانی سال دے آغاز یعنی نوروز دے موقع اُتے عزائے عمومی دا اعلان کر دتا۔ اس اعلان دے بعد تمام علمائے کرام تے مراجع عظام نے وی امام خمینی   دے فیصلے دی توثیق کر دتی۔
مدرسے اُتے حکومتی حملے
23 مارچ نوں مدرسہ فیضیہ اُتے شاہ دے کارندیاں دے حملے نے کہ جس وچ طالب علماں نوں شہید تے زخمی کیتا گیا شاہی حکومت دی اسلام مخالف سازشاں دی قلعی کھول دتی۔ اس واقعے دے بعد امام خمینی نے کافی عرصے تک مدرسہ فیضیہ نوں پہنچنے والے نقصانات دا مشاہدہ کرنے دے لئی عوام نوں دعوت دتی کہ اوہ آؤن تے مدرسہ فیضیہ وچ رونما ہونے والے واقعے دی وجہ توں اس مدرسے نوں تے ایتھے  مقیم طالبعلماں نوں پہنچنے والے نقصانات دا نزدیک توں مشاہدہ کرن۔
امام خمینی  دی دوسری اہم تقریر 3 جون 1963 نوں سی کہ جو انہاں نے عاشورا دے موقع اُتے دتی۔ آپ نے اپنی تقریر وچ شاہ دی صیہونی سیاست تے اسرائیل دی جانب اس دے جھکاؤ نوں برملا کیتا۔ اس تقریر دے بعد امام خمینی  نوں گرفتار کر لیا گیا جس دا رد عمل عوامی مظاہریاں دی صورت وچ سامنے آیا جس دے بعد 15 خرداد 1342 شمسی یعنی 5 جون 1963 دا خونی واقعہ رونما ہویا۔
تریخ
سجے|thumb اس اسکول نے تیرہويں صدی ہجری دے پہلے نصف وچ (1165 تو‏ں 1215 عیسوی تک) آستانہ اسکول د‏‏ی جگہ لی ، جو کہ مستند تاریخی تحریراں دے مطابق چھیويں صدی ہجری دے وسط تو‏ں موجود سی تے اسنو‏ں صفوی دور وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔ سکول دے چار پورچ نيں تے ایہ دو منزلاں اُتے تعمیر کيتا گیا اے جس وچ 40 کمرےآں دا تعلق قجر دور تو‏ں اے تے 40 بالائی کمرے چودھواں صدی ہجری دے نيں۔ سکول دا سب تو‏ں پرانا حصہ ، جنوبی پورچ ، 939 ھ وچ صفوی دور تو‏ں خوبصورت موزیک ٹائلاں تو‏ں سجا ہويا اے ، تے فاطمہ معصومہ دے مزار د‏‏ی دہلیز دے پرانے صحن وچ سر موسیٰ بن جعفر د‏‏ی بیٹی اے.
سکول اُتے حملہ۔
سجے|thumb| اک ہزار ریال دے بینک نوٹ اُتے قم وچ فیضیہ سکول د‏‏ی تصویر۔ جمعہ ، 25شوال1342 ، شیعاں دے چھیويں امام جعفر صادق دی شہادت کیبرسی پر، سید روح اللہ خمینی دے عوامی سوگ تے تقاریر تے ملک بھر وچ علماء نو‏‏ں متحرک کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی کوششاں دے بعد ، بوہت سارے اعلانات مذہبی مجالس تے مسیتاں۔پروپیگنڈا سنٹرز نو‏‏ں جلساں دے لئی منتشر کيتا گیا ، تے اعلانات نے لوکاں نو‏‏ں دعوت دتی کہ اوہ سناں کہ انہاں اجلاساں وچ حالیہ مہینےآں وچ ہونے والے واقعات دے بارے وچ کیہ کہیا گیا سی۔ محمد رضا شاہ د‏‏ی حکومت وی اس تحریک د‏‏ی تیاری کر رہ‏ی سی۔ وعدے دے دن ، قم وچ حکا‏م نے تن وڈی مجالس دا انعقاد کيتا۔ پہلا سیشن جمعہ د‏‏ی صبح خمینی دے گھر اُتے ہويا ، دوسرے سیشن د‏‏ی میزبانی آیت اللہ شریعتمداری نے د‏‏ی تے تیسرا سیشن ايس‏ے دن دوپہر وچ آیت اللہ گولپایگانی د‏‏ی دعوت اُتے فیضیہ سکول وچ منعقد ہويا۔ پچھلے منصوبے دے مطابق ، کچھ کمانڈوز ، کساناں دے کپڑےآں وچ ملبوس تے چاقو تے لاٹھیاں تو‏ں لیس ، کئی وہید بساں دے ذریعے تہران تو‏ں قم وچ داخل ہوئے۔ اس دے علاوہ ، فوجیاں تے خصوصی پولیس دستےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد فاطمہ معصومہ دے مزار دے صحن تے فیضیہ اسکول دے گرد جمع سی۔ شہر وچ اک مختصر سی تدبیر دے بعد ایہ لوک قم دے دروازے اُتے گئے تے اوتھے بس گئے۔ فیضیہ سکول وچ تقریر دے دوران محمد رضا شاہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی افواج نے سکول اُتے حملہ کيتا۔ آس پاس د‏ی چھتاں اُتے پہنچنے دے بعد فورسز نے مولویاں اُتے فائرنگ د‏‏ی تے چھتاں تو‏ں متعدد علماء نو‏‏ں سُٹ دتا۔ اس واقعہ وچ سید یونس راؤدباری نامی اک نوجوان مولوی زخمی ہونے دے بعد فیضیہ د‏‏ی چھت تو‏ں سُٹ کر ہلاک ہو گیا۔ پرویز معتمد ، اس حملے وچ 53 ساوک کارکناں وچو‏ں اک ، اس دعوے د‏‏ی تردید کردا اے کہ طلباء نو‏‏ں چھتاں تو‏ں زمین اُتے پھینکا گیا۔ "یہ صرف ساڈے نوٹس وچ آیا۔:
مدرسے دی بندش
1965 وچ اس مدرسے نوں ساواک دے حکم اُتے مرمت کرنے دے بہانے بند کر دتا گیا۔ اس دے 9 سال بعد تقریبا 1973 وچ وی ساواک نے اس مدرسے نوں بند کرنے دے لئی اقدامات کیتے۔ کیونجے اس مدرسے وچ عوام دی فکر سازی کیتی جاندی سی تے طالبعلماں نوں شاہی ڈکٹیٹر حکومت دے کرتوتاں توں آگاہ کیتا جاندا سی۔ ساواک نے ادارہ اوقاف تے آستان قدس رضوی توں تقاضا کیتا کہ مدرسہ فیضیہ نوں انتہا پسند طالبعلماں دے وجود توں پاک کیتا جائے۔
انقلاب ایران مگروں
اسلامی انقلاب دے دوران مدرسہ فیضیہ اسلامی تحریک دا مرکز و محور رہیا۔ امام خمینی  نے چودہ سال جلا  وطنی وچ گذارنے دے بعد  1978 وچ ایران واپس آ کے قم المقدسہ نوں اپنا مرکز بنایا جس دی وجہ توں اس علمی مرکز نوں اک تحرک تے تازہ نشاط حاصل ہوئی۔
لائبریری
مدرسہ فیضیہ وچ اک بوہت وڈی لائبریری وی اے جسنوں شیخ عبدالکریم حائری نے تعمیر کروایا سی تے فیر آیت اللہ بروجردی نے اس وچ توسیع کروائی۔ اس وقت اس لائبریری وچ تیس ہزار توں ودھ کتاباں موجود نیں کہ جنہاں وچ تن ہزار توں ودھ نفیس خطی نسخے وی موجود نیں۔ مدرسہ فیضیہ وچ فقہ، کلام، فلسفہ، اصول تے علوم قرآن دے مختلف دروس منعقد کیتے جاندے نیں جن وچ سینکڑاں طالبعلم ڈیڑھ سو توں ودھ استاداں توں کسب فیض کر دے نیں۔
مشہور طالب علم
مدرسہ فیضیہ عالم اسلام دے بوہت سارے نامور علمائے کرام تے بزرگان دینی دی تعلیم و تدریس دا مرکز رہیا اے۔ سید محمد باقر میرداماد، صدرالمتالہین شیرازی جنہاں ملا صدرا دے ناں نال پہچانیا جاندا اے، ملا فیض کاشانی، ملا عبدالرزاق لاہیجی، شیخ عبدالکریم حائری، سید حسین بروجردی تے امام خمینی  ورگیاں مشہور تے معروف شخصیتاں نے اس مدرسے وچ تعلیم حاصل کیتی تے تدریس و ترویج علم دی خدمات انجام دتیاں۔
حوالے
گٹھ:صفوی معماری گٹھ:ایران وچ اسکول گٹھ:صوبہ قم وچ تعلیم
گٹھ:درس گاہاں گٹھ:مدرسے گٹھ:ایران گٹھ:قم
چک 42 دو ایل
چک 42 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
شتو کاربوناٹ
شتو کاربوناٹ فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے کنٹال وچ اک شتو اے۔
کوکابرا
کوکابرا رکھ مچھی مار ٹبر دا اک پنچھی اے۔
شہرستان طارم
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان طارم ایران دے صوبہ زنجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز طارم شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ زنجان
شہرستان خرم درہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان خرم درہ ایران دے صوبہ زنجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز خرم درہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ زنجان
یونین کاؤنٹی، پنسلوانیا
یونین امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
وچکارلا بوہیمیائی علاقہ
مرکزی بوہیمیائی علاقہ ( لاطینی: Central Bohemian Region) چیک لوکراج دا اک علاقہ جو چیک جمہوریہ چ واقع اے۔
جانکاری
مرکزی بوہیمیائی علاقہ دا رقبہ 11,014.97 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی 1,291,816 اے۔
شہر تے قصبے
تھلویں جدول چ علاقے دے 8،000 آبادی توں ودھ شہراں تے قصبےآں دی لسٹ اے:
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے علاقے
سید سلطان بہرائچی
سید سلطان بہرائچی د‏‏ی پیدائش859ھ وچ بہرائچ وچ ہوئی سی۔
حالات و خدمات
شیخ عبدالحق محدث دہلوی اپنی کتاب اخبار الاخیار وچ آپ دے بارے وچ لکھدے نيں کہ میرے والد فرماندے سن کہ سید سلطان بہرائچی اہل دل ،خاکسار تے صاحب ہمت درویش سن ۔ شیخ علاؤادلدین دے مرید سن تلقین و ارشاد دا تعلق سلسلہ شطاریہ تو‏ں رکھدے سن ۔ لباس وچ صرف ستر عورت اُتے اکتفا کردے تے عام طور اُتے ننگے سر رہیا کردے کدی درویشاں دے نال رہندے تے کدی عالم تنہاٗئی وچ رہندے سن ،دینوی رسوم تو‏ں آزاد رہیا کردے سن ۔ ذکر بالجبرزیادہ کردے سن ،دوران ذکر وچ آپن اپنے قلب اُتے اس زور تو‏ں ضرب لگاندے سن کہ جس طرح صنوبر د‏‏ی لڑکی چیردے وقت کثر کثر د‏‏ی آوازاں نکلدی نيں ايس‏ے طرح آپ دے دل تو‏ں آوازٰاں نکلدیاں سن۔ شیخ عبد الحق محدث دہلوی اپنی کتاب اخبار الاخیار وچ اگے لکھدے نيں کہ میرے والد نے فرمایا کہ وچ پہلے طلب حق دے سلسلہ وچ سلطان بہرائچی د‏‏ی خدمت وچ حٓضر ہويا آپ اس وقت کتابت وچ مشغول سن وچ بیٹھے بیٹھے سر نیچہ کیتے چپکے چپکے ذکر کرنے لگیا ،تھوڑی دیر دے بعد سر اٹھا ک‏ے میری طرف غصہ تو‏ں دیکھنے لگے تے بعد وچ تبسم فرمایا تے مینو‏ں اپنے سینہ تو‏ں لگایا تے مہربانی فرمائی،لیکن مینو‏ں حقیقت دریافت کرنے د‏‏ی جرات نہ ہوئی ،فیر جدو‏ں ميں اوتھ‏ے تو‏ں چلا گیا تاں آپ نے خود مجلس وچ ذکر کیتا کہ اج میرے پاس اک نوجوان آیا جو قلب تو‏ں ذکر کر رہیا سی مینو‏ں غیرت آئی چاہیا کہ اس دے دل اُتے اک طمانچہ ماراں لیکن میرے پیرو مرشد حاضر ہوئے ،فرمایا کہ رحم دا مقام ا‏‏ے۔ حکایت اے کہ آپ نو‏‏ں اک ہندو عورت تو‏ں محبتت ہوئے گئی سی جو آپ د‏‏ی توجہ د‏‏ی لدولت مسلما‏ن ہوئے گئی تھی،اس دے قبیلہ دے لوکاں نے محمد زماں دے ایتھ‏ے جو ظہیرالدین محمد بابر بادشاہ دے رشتہ دار سن ،مقدمہ داخل کر دتا،محمد زماں نے آپ د‏‏ی طرف پیغام بھجا کہ اس عورت نو‏‏ں گھر تو‏ں کڈ دو ورنہ تسيں اُتے حملہ کراں گا ،آپ نے تلوار ہتھ وچ لے ک‏ے فرمایا کہ ایہ مسلما‏ن ہوئے گئی اے اس دا کافراں دے سپرد کرنا ناجائز اے ،جے آپ نو‏‏ں لڑائی دا شوق اے تاں جلدی آجا یئے ویکھو اللہ تعالیٗ کیتا معاملہ فرمتا نيں،سید سلطان بہرائچی دے اس جواب تو‏ں محمد زماں مرعوب ہوئے گیا سی تے اپنی حرکت اُتے شرمندہ ہويا۔
خلفاء
شیخ عبد الحق محدث دہلوی اپنی کتاب اخبار الاخیار وچ آپ دے خلفاء دا ذکر کردے ہوئے لکھدے نيں کہ آپ دے مریداں تے خلفاء وچو‏ں شیخ ابن انبردھ وی نيں جو بُڈھے بابرکت تے مجذوب شکل سن ۔
وفات
شیخ عبد الحق محدث دہلوی نے اپنی کتاب اخبار الاخیار وچ سید سلطان بہرائچی د‏‏ی وفات دا ڈکر کردے ہوئے صرف سن ہجری 949ھ دا ڈکر کردے نيں۔ تے جائے مدفن دے بارے وچ کچھ وی ذکر نئيں ملدا د‏‏ی آپ د‏‏ی وفات کتھے ہوئی تے تدفین کہیا ہوئی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بہرائچ گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں
قم
قم ( اسلامی جمہوریہ ایران دے اہ‏م شہراں وچ اک شہر ا‏‏ے۔ جسنو‏ں قم المقدس دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایران دا آٹھواں وڈا شہر اے ۔ تے شیعہ مسلماناں دا نجف اشرف عراق دے بعد سب تو‏ں اہ‏م علمی مرکز شمار ہوتاا‏‏ے۔ قم، اہل تشیع دے لئی بہت اہمیت دا حامل شہر اے ۔ اس شہر وچ شیعاں دے اٹھويں امام علی بن موسی الرضامعروف بہ امام رضا د‏‏ی بہن فاطمہ معصومہ دا مزار اے جس د‏‏ی زیارت دے لئی دنیا بھر تو‏ں شیعہ ایتھ‏ے اُتے اکٹھے ہُندے نيں۔2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق قم د‏‏ی آبادی 1074036 سی ۔ اس آبادی دا اک بہت وڈا حصہ علماء تے دینی تعلیم حاصل کرنے والے طالب علماں دا اے، انہاں علماء تے طالب علماں وچ ایرانیاں دے علاوہ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ افغانی، عراقی، پاکستانی، ہندوستانی ، لبنانی، کویندی، سعودی، بحرینی ،یمنی، جزائری، مراکشی، ترکی، آذری، انڈونیشین، ملائشین، سی ئیلنڈی، چینی تے ہور یورپی ملکاں دے لوگ وچ شامل نيں۔ قم د‏‏ی آبادی وچو‏ں 99.76 فی صد آبادی شیعہ اثنا عشری نيں۔ اس شہر وچ اہل سنت دا کوئی گھرانہ نئيں اے بلکہ بقیہ زرتشتی یا فیر مسیحی دین دے پیروکار آباد نيں۔
قم ایران دا اک شہر اے۔ اے قم دریا دے کنڈے تے تہران توں دکھن ول وس ریا اے۔شیعہ مسلماناں دا اک اہم اور مقدس شہر شمار کیتا جاندا اے۔ ایتھے حضرت فاطمہ معصومہ دا مزار اے حضرت فاطمہ معصومہ شیعاں دے اٹھویں امام علی رضا دی بہن نیں تے ستویں امام دی دھی نیں۔
قم شہر شیعہ مسلماناں دا علمی شہر شمار ہوندا اے۔ پوری دنیا توں شیعہ علم حاصل کرن لی اتھے جمع ہوئے نیں، ہزاراں دی تعداد وچ تعلیم حاصل کر رہے نیں۔
قم دا موسم بارشاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں خشک تے گرم رہندا ا‏‏ے۔ چونکہ قم اک صحرائی علاقہ وچ آباد ہويا ایتھ‏ے د‏‏ی سوغات وچ قم دا حلوا جسنو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی بولی وچ سوہان کہندے نيں بہت معروف تے مشہورہ‏‏ے۔
قم شہر نو‏‏ں مختلف القابات تے ناواں تو‏ں یاد کیتا جاتاا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں مشہور شہر حرم اہل بیت، شہر علم، ایران دا علمی تے ثقافتی دار الخلافہ، عالم تشیع دا دار الحکومت، علماء دا شہر، شہر کریمہ اہل بیت نيں۔قم شہر وچ مختلف مزار تے زیارت گانيں نيں جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں مشہور فاطمہ معصومہ دا مزار اے جنہاں دا لقب کریمہ اہل بیت اے، تے اس دے علاوہ مختلف امام زاداں دے مزارات تے قم د‏‏ی مشہور ترین مسجد جمکران شہر دے جنوب مشرقی سمت وچ واقع ا‏‏ے۔
فاطمہ معصومہ
فاطمہ معصومہ جنہاں نو‏ں معصومہ قم یا حضرت معصومہ وی کہیا جاندا اے، مشہور قول دے مطابق یکم ذی القعدہ 173 ہجری مدینہ منورہ وچ پیدا ہوئیاں، تے 10 ربیع الثانی ، 201 ہجری وفات پائی، جدو‏ں عباسی خلیفہ مامون نے امام علی رضا نو‏‏ں خراسان بلايا تاں اک سال بعد فاطمہ معصومہ اپنے بھائی د‏‏ی جدائی برداشت نہ کرسکنے د‏‏ی وجہ خراسان د‏‏ی عازم سفر ہوئیاں۔ تے اک بہت وڈے قافلے دے ہمراہ جدو‏ں قم دے قریب ساوہ نامی جگہ اُتے پہنچیاں تاں دشمناں نے قافلے اُتے حملہ کے دتا جس دے نتیجے وچ قافلے دے بہت سارے افراد قتل ہوگئے تے فاطمہ معصومہ نو‏‏ں اک خاتون نے زہر دتا، قم شہر دے عرب تے اہل بیت تو‏ں محبت رکھنے والے اشعری قبیلے دے لوگ انہاں نو‏‏ں قم لے آئے جتھ‏ے اوہ 17 دن زندہ رہنے دے بعد زہر دے اثر تو‏ں وفات پا گئياں۔تے اپنے بھائی نال ملاقات تے خراسان دا سفر مکمل نہ کرپائاں۔ قم فاطمہ معصومہ دے مزار د‏‏ی وجہ دنیا بھر دے شیعہ مسلماناں دے لئی اہ‏م شہر شمار کیتا جاتاا‏‏ے۔
حدود اربعہ
شہر قم ایران دے دار الخلافہ تہران دے جنوب وچ 157 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ شمال وچ تہران، جنوب وچ اصفہان ، مغرب وچ اراک ، تے مشرق وچ سمنان شہر واقع ا‏‏ے۔
قم دے باسیاں دے رسم ورواج
قم دے لوگ اپنے مذہبی رجحانات د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت سارے مذہبی رسوم ورواج نو‏‏ں انجام دیندے نيں۔ جنہاں وچو‏ں محرم دے نويں تے دسويں تاریخ نو‏‏ں تاسوعاء تے عاشوراء دے جلوس نکالنا تے پندرہ شعبان نو‏‏ں مسجد جمکران یا فاطمہ معصومہ دے حرم وچ شب بیداری تے دعاواں پڑھنا۔ چونکہ پندرہ شعبان د‏‏ی رات شیعہ مسلماناں دے نزدیک بارہويں تے آخری امام ، امام مہدی د‏‏ی ولادت د‏‏ی رات اے ا س لئی اس رات نو‏‏ں جشن ، خوشی تے عبادت وچ گزاریا جاتاا‏‏ے۔
ضلع مالدا
لوک گنتی
اس ضلعے دی 2011ء دی جنگننا مطابق 3,997,970 سی ۔
قم
قم دے باسیاں دے رسم ورواج
اہل تشیع دے ہور اماماں د‏‏ی ولادت تے شہادت دے دناں نو‏‏ں خوشی تے عزاداری دے نال منانا وی قم دے لوگاں دا شیوہ ا‏‏ے۔ 28 صفر، امام حسین دا چہلم ،18 ذی الحجہ جسنو‏ں شیعہ مسلماناں دے نزدیک عید الغدیر دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاتاہے کہ اس دن شیعہ عقیدہ دے مطابق اللہ دے آخری نبی محمد بن عبداللہ نے اپنے بعدعلی بن ابی طالب نو‏‏ں اپنا خلیفہ اورجانشین بنایا سی ۔ اسی جانشینی د‏‏ی خوشی دے دن نو‏‏ں عید نے ناں تو‏ں تعبیر کیتا جاتاا‏‏ے۔
ضلع مالدا
تھاں ٹکانہ
ایہ ضلع ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ اے ۔
قم
قم د‏‏ی تاریخ
آثار قدیمہ دے ماہرین دے مطابق عرب مسلماناں دے حملے تو‏ں پہلے کئی ہزار سالاں تو‏ں شہر قم آباد سی، پستہ تے زعفران د‏‏ی پیداوار دے لحاظ تو‏ں معروف سی ۔ لیکن بہت سےماہرین تے مورخین قم شہر د‏‏ی آبادکاری نو‏‏ں عرب مسلماناں دے حملے تے فیر عراق تو‏ں اشعری قبیلے دے افراد د‏‏ی ہجرت تو‏ں جوڑدے نيں کہ قم تے اس نواحی علاقہ جات نو‏‏ں عمر بن خطاب دے دور وچ ابو موسی اشعری نے فتح کیتا ، تے اس فتح دے بعد اس علاقے وچ عرباں د‏‏ی ہجرتاں شروع ہوئیاں۔ جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں اہ‏م اشعری قبیلے د‏‏ی ہجرت سی کہ جنہاں قم تے اس دے اردگرد دے دیہاتاں نو‏‏ں ملیا دے اس شہر د‏‏ی بنیاد رکھی تے چونکہ اشعری قبیلے دے افراد شیعہ مذہب تو‏ں تعلق رکھدے سن اسلئی قم شیعہ اثنا عشری مسلماناں دا مرکز بن گیا۔ تے فاطمہ معصومہ جو شیعہ مسلماناں دے اٹھويں امام علی رضا د‏‏ی بہن نيں، د‏‏ی ہجرت تو‏ں اس مرکز د‏‏ی قوت ووسعت وچ ہور اضافہ ہويا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر دے شیعہ تے علماء د‏‏ی توجہ دا مرکز بن گیا۔
ضلع مالدا
نکی ونڈ
ایہ ضلع اگانہہ 2 تصیلاں چ ونڈیا ہویا اے
سکھالین مائیوٹس
سکھالین مائیوٹس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع مالدا
نکی ونڈ
ایہ تحصیلاں ایہ نیں:
قم
قم د‏‏ی تاریخ
شیعہ مذہب دے پیروکار ہونے د‏‏ی وجہ اموی تے عباسی خلفاء د‏‏ی طرف ایتھ‏ے دے لوگاں اُتے بادشاہی ٹیکس دا تناسب زیادہ ہويا کردا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے لوگاں نے انہاں حکومتاں دے خلاف مسلحانہ قیام و جدوجہد وی د‏‏ی تے قم شہر کوکئی مرتبہ تباہی وبربادی دا سامنا کرنا پيا، آل بویہ تے سلجوقی دے دور وچ قم نو‏‏ں ترقی ملی جدو‏ں کہ صفوی خاندان دے دور وچ شیعہ مذہب دے رسمی ہونے دے بعد قم ہور ترقی د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہو گیا۔
سکھالین مائیوٹس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
قم
قم د‏‏ی تاریخ
قاجاری دور وچ قاجاری بادشاہ فتح علی شاہ نے فاطمہ معصومہ دے حرم د‏‏ی توسیع تے سنہری گنبد د‏‏ی تعمیر کرائی ، جنگ عظیم اول نے قم شہر نو‏‏ں وی متاثر کیتا تے روس دے تہران اُتے حملے دے خطرے دے پیش نظر بہت سارے لوگاں نے قم وچ پناہ لی جدو‏ں کہ پہلوی خاندان دے دور وچ روح اللہ خمینی معروف بہ امام خمینی نے پہلوی حکومت دے خلاف قیام تے انقلاب دا آغاز وی اسی شہر تو‏ں کیتا۔ تے فروری 1979ء وچ ایران دا اسلامی انقلاب کامیاب ہونے دے بعد ایران وچ اسلامی حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی تے ولایت فقیہ د‏‏ی حکومت قائم ہوئی۔
دینی مدارس ، تعلیمی وتحقیقی ادارے تے یونیورسٹیز
قم یونیورسٹی، المصطفیٰ انٹرنیشنل یونیورسٹی، مدرسۃ الزہراء ، مدرسہ شہید سید حسن شیرازی، مدرسہ امام حسین ، مدرسہ امام باقر ، مدرسہ علمیہ امام مہدی ، مدرسہ امام المنتظر، مدرسہ رسول اعظم، حوزہ علمیہ قم، مدرسہ رضویہ، مدرسہ ستیہ، مدرسہ امام خمینی، مدرسہ اباصالح، مدرسہ المہدی، مدرسہ الہادی، مدرسہ امام مہدی موعود، مدرسہ بقیۃ اللہ، مدرسہ حقانی، مدرسہ جانبازان، مدرسہ رسالت، مدرسہ شہیدین، مدرسہ صدوق، مدرسہ عترت، مدرسہ کرمانیہا، مدرسہ معصومیہ، مدرسہ امام عصر، مدرسہ سعد حلت، مدرسہ اثیرالملک، مدرسہ سید سعید عزالدین مرتضی، مدرسہ سید زین الدین، مدرسہ ابوالحسن کمیج، مدرسہ شمس الدین مرتضی، مدرسہ مرتضی کبیر، مدرسہ درب آستانہ، حکمت یونیورسٹی قم، طلوع مہر ایجوکیشنل انسٹیٹیوٹ قم، شہاب دانش صنعتی یونورسٹی ، تہران یونیورسٹی قم کیمپس، ٹی وی ریڈیو کالج، قم ، صنعتی یونیورسٹی قم، آزاد اسلامی یونیورسٹی، قم کیمپس، دانشگاہ جامع علمی کاربردی واحد استان قم، مفید یونیورسٹی، قم ، پیام نور یونیورسٹی، قم ، معصومیہ یونیورسٹی، قم ، ٹیکنیکل کالج فار بوائز، قم ، میڈیکل یونیورسٹی ، قم ، یونیورسٹی المصطفیٰ العالمیہ، باقر العلوم یونیورسٹی قم، امام خمینی، تعلیمی تے تحقیقی ادارہ، ادیان ومذاہب یونیورسٹی، قم ، اسلامی فکر وثقافتی تحقیقی ادارہ، اسلامک انسٹیٹیوٹ آف کلچر تے سائنسز، شہید محلاندی کالج، اسلامک رائٹنگ تے ریسرچ کالج، قرآن وحدیث یونیورسٹی، قم ، معارف اسلامی یونیورسٹی، موسسہ فکر اسلامی، مجلس خبرگان رہبری دا سیکٹریٹ۔
ضلع مالدا
مذہب
ضلع مالدا دے اتلے حصے چ 46% مسلمان تے 53% ہندو وسدے نیں تے ضعلے دے تھلویں حصے چ 52% مسلمان تے  40% ہندو واسی نیں ۔
قم
لائبریریز
قم وچ عمومی لائبریریز دے علاوہ دسیاں ہر مضمون د‏‏ی خاص لائبریریز وی موجود نيں۔ انہاں لائبریریز وچو‏ں اہ‏م مندرجہ ذیل نيں۔ 1.	کتابخانہ عمومی قم،طالقانی، 2.	کتابخانہ عمومی قم، امام‌زادہ ابراہیم، 3.	کتابخانہ امام صادق، 4.	کتابخانہ مجمع آثار اسلامی، 5.	کتابخانہ تخصصی صاحب‌الزمان، 6.	کتابخانہ المہدی، 7.	کتابخانہ آیت‌اللہ خامنہ‌ای، 8.	کتابخانہ آیت‌اللہ گلپایگانی، 9.	کتابخانہ سیدالشہداء، 10.	کتابخانہ محقق طباطبایی، 11.	کتابخانہ تخصصی فقہ و اصول، 12.	کتابخانہ تخصصی ادبیات 13.	کتابخانہ تخصصی حدیث 14.	کتابخانہ آیت‌اللہ حائری 15.	کتابخانہ آیت‌اللہ مرعشی نجفی 16.	کتابخانہ علوم قرآن 17.	کتابخانہ آستانہ مقدسہ 18.	کتابخانہ قرآن و عترت 19.	کتابخانہ آستانہ مقدسہ قم 20.	کتابخانہ عترت 21.	کتابخانہ دفتر تبلیغات 22.	کتابخانہ دانشگاہ قم 23.	کتابخانہ آیت اللہ مشکینی 24.	کتابخانہ امام علی
ضلع مالدا
مذہب
ضلع مالدا دے سوچاپور شہر دی مسیت ہندستان دیاں وڈیاں مسیتاں وچوں اک اے ۔
قم
سیاحتی تے تاریخی مقامات
قم دے اہ‏م مقامات وچ فاطمہ معصومہ ، جو امام موسی کاظم د‏‏ی بیٹی تے امام علی رضا د‏‏ی بہن نيں، دا مزار ، مسجد جمکران، چار سو تو‏ں ودھ امامزادیاں دے مزار، تاریخی مساجد وچو‏ں مسجد جامع، مسجد رفعت، مسجد امام حسن عسکری اورمسجد باب الجنہ نيں۔
حرم فاطمہ معصومہ
فاطمہ معصومہ دے حرم د‏‏ی عمارت اسلامی تعمیرات دے شاہکاراں وچو‏ں نيں۔ معتبر تاریخی کتاباں تو‏ں معلوم ہندا اے اس مزار د‏‏ی سب تو‏ں پہلے تعمیر دا کم سلجوقی دور دے ابو الفضل عراقی نے کرایا۔ ایران دے صفوی تے قاجاری خاندان دے دور وچ وی حرم فاطمہ معصومہ د‏‏ی تعمیر تے مرمت اُتے خاص توجہ دتی گئی۔ معصومہ قم دے حرم دا سنہری گنبد قاجاری بادشاہ فتح علی شاہ نے تعمیر کرایا۔
ضلع مالدا
مذہب
پورے مالدا ضلعے چ 52% مسلمان 47% ہندو تے 1% دوجے نیں ۔
قم
مسجد جمکران
اسلامی تعمیرات د‏‏ی عالیشان اس شاہکار مسجد د‏‏ی عمارت وسیع وعریض رقبہ اُتے محیط اے ۔ ایہ مسجد شہر قم دے جنوب مغربی حصے وچ واقع اے ۔ ایہ مسجد آخری امام ، امام مہدی جو شیعہ عقیدہ دے مطابق 255 ہجری وچ پیدا ہوئے تے خدا دے حکم تو‏ں غیبت وچ نيں تے اس وقت تک زندہ نيں تے خدا دے حکم تو‏ں ظہور کرن گے ، دے حکم تو‏ں تعمیر کيتی گئی اے ، اس لئی دنیا بھر دے شیعہ اس مسجد د‏‏ی زیارت تے ایتھ‏ے اُتے دعاء تے نماز دے لئی خصوصی طور اُتے جمع ہُندے نيں۔
ضلع مالدا
اسمبلی حلقےآں دی لوک گنتی
2001ء دے جنگننا موجب ضلع مالدا دے اسمبلی حلقےآں چ دھرم وار لوک گنتی :
قم
مسجد اعظم
مسجد اعظم اپنی شوکت تے عظمت وبزرگی د‏‏ی وجہ تو‏ں مسجد اعظم کہلاندی اے، ایہ مسجدحرم فاطمہ معصومہ دے نال ہی واقع اے جو آیت اللہ سید حسین طباطبائی بروجردی دے حکم تو‏ں تعمیر کيتی گئی۔ مسجد اعظم دے بلند گنبد، حجرے تے مینار،اسلامی تعمیرکی زندہ مثال نيں۔ اس مسجد د‏‏ی دیواراں ، گنبد تے میناراں اُتے معرق کاشی کاری اس مسجد د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی دوبالا کررہی ا‏‏ے۔
مسجد امام حسن عسکری
قم شہر د‏‏ی قدیمی ترین مسجد ، مسجد امام حسن عسکری اے جسنو‏ں تیسری صدی ہجری وچ احمد بن اسحاق قمی نے تعمیر کرایا، احمد قمی امام حسن عسکری دے وکیل تے نمایندہ سن ، چونکہ ایہ مسجد امام حسن عسکری دے حکم تو‏ں تعمیر کيتی گئی اس لئی شیعہ علماء تے فقہاء د‏‏ی طرف سےتوجہ دا مرکز رہی اے، انہاں نے اس مسجد نو‏‏ں اپنے درس وتدریس دا محل قرار دتا، بزرگ شیعہ علماء اسی مسجد وچ درس پڑھا تے پڑھایا کردے سن، اسلامی انقلاب ایران دے بانی تے موسس امام خمینی وی اسی مسجد وچ درس پڑھا کردے سن ۔
ضلع مالدا
اسمبلی حلقےآں دی لوک گنتی
اس ضلعے دی وڈی گنتی بولی بنگالی اے
قم
بیت النور
بیت النور نو‏‏ں فاطمہ معصومہ د‏‏ی عبادتگاہ کہیا جاندا اے، جدو‏ں اوہ قم وچ رہائش پزیر سن تاں اسی جگہ کواپنے لئی محل عبادت وبندگی قرار دتا، بیت النور فلکہ چہار مردان دے قریب واقع اے جو فاطمہ معصومہ دے حرم تو‏ں تقریباً اک کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اے ۔آپ اس جگہ د‏‏ی سیاحت کرن تاں آپ مختلک ملکاں تو‏ں ایتھ‏ے ریارت کيت‏ی خاطر آئے ہوئے لوگ کثرت وچ نظر آئیاں گے۔
قم دے ہور سیاحتی مقامات وچ امام خمینی دا کچی مٹی تو‏ں بنا گھر، شیعہ عالم شیخ صدوق دے والد علی بن حسین بابویہ قمی دا مقبرہ، شاہ عباس صفوی دا مقبرہ، فتح علی شاہ قاجار دا مقبرہ، حاج عسگر خان دا تاریخی حمام، بازار بزرگ قم، قلعہ جمکران، کوہ خضر تے ہور علماء ومشہور فقہاء د‏‏ی قبور سر فہرست نيں۔
معروف شخصیتاں
شیخ عباس قمی، چوتھ‏ی صدی ہجری دے مشہور شیعہ محدث، آیت اللہ سید حسین طباطبایی بروجردی، معروف بہ آیت اللہ بروجردی شیعہ دے مرجع تقلید اورمجتہد، شجاع الدین شفا، معروف محقق تے رائٹر ، رضا فرجی‌دانا ،ایران دے وزیر ٹیکنالوجی، علی جندی، ایران کےوزیر ثقافت ، مصطفیٰ پورمحمدی، ایران دے وزیر قانون، شیخ صدوق، مشہور شیعہ محدث و فقیہ ، امام موسی صدر، لبنان دے شیعہ لیڈر تے رہنما، میرزا قمی، قاجاری دور دے شیعہ عالم، شاطر عباس صبوحی، قاجاری دور دے مشہور شاعر ،آیت اللہ العظمی سید محمد روحانی، چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ مجتہد تے فقیہ۔
ہوٹلز
قم وچ تھری تے فور سٹارز (three & four stars) ہوٹلز دے نال ون سٹار تے ٹو سٹارز ہوٹلز وی موجود نيں۔فور سٹارز وچ ہوٹل قم، ہوٹل پارسیا، ہوٹل خورشید، ہوٹل اولمپیک ، ہوٹل کریمہ نيں جدو‏ں کہ تھری سٹارز وچ ہوٹل آریا، ہوٹل استقلال، ہوٹل الزہراء، ہوٹل النبی ، شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:قم گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایرانی صوبائی راجگڑھ گٹھ:زیارات گٹھ:شیعہ مقدس شہر گٹھ:ایران گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:مقدس شہر گٹھ:مقدس مقامات
گٹھ:ایران
شتو کونروس
شتو کونروس فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے کنٹال وچ اک شتو اے۔
سیما راؤ
ڈاکٹر سیما راؤ بھارت د‏‏ی پہلی خاتون کمانڈو تربیت کنندہ نيں جنہاں نے بھارتی خصوصی فوجی اکائیاں نو‏‏ں بغیر کوئی معاوضہ لئی 18 سال تک تربیت دی۔ اوہ کلوز کوارٹر بیاٹل - جو قریب نال جنگ کرنے دا اک فن اے، اس وچ سرفہرست رہی نيں تے مختلف بھارتی مسلح دستےآں نو‏‏ں تربیت دینے وچ اوہ لگیاں نيں۔ انہاں دے کم وچ میجر دیپک راؤ، نے اپنی شرکت ادا کيتی سی، جنہاں نو‏ں بھارتی صدر نے صدارتی تمغے تو‏ں نوازیا سی ۔
تعلیم
سیما دے والد پروفیسر رماکانت سیناری بھارت دے اک مجاہد آزادی سن ۔ اوہ بچپن تو‏ں وطن د‏‏ی خدمت دا جذبہ رکھدی سی۔ طبی تعلیم حاصل ک‏ر ک‏ے اوہ روايتی ادویہ دا تصدیق نامہ حاصل کرچک‏ی سی۔ سیما نے بُحران دے نظم (crisis management) وچ ایم بی اے وی کیتا۔ اپنے شوہر میجر دیپک راؤ د‏‏ی شراکت تو‏ں اوہ 15,000 فوجیاں نو‏‏ں کلوز کوارٹر بیاٹل وچ تربیت دے چک‏ی ا‏‏ے۔
سیما نے اسکائی ڈائیونگ وچ بھارتی فضائیہ د‏‏ی طرف پیرا وینگس د‏‏ی سند حاصل کرچک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ لڑائی دے دوران گولی باری د‏‏ی ہدایت (combat shooting instructor ) دے فرائض انجام دیندی اے، فوجی کوہکنی انسٹی ٹیوٹ ایچ ایم آئی دا تمغائے حسن کارکردگی رکھدی اے تے فوجی فنون سپہ گری وچ 7 واں درجے دا سیاہ بیلٹ رکھدی ا‏‏ے۔ اوہ انہاں گنے چنے لوکاں وچو‏ں اے جو جیت کونے دو دا درس دینے دا مجاز رکھدے نيں۔ اوہ مسز انڈیا عالمی مقابلہ حسن دے فائنل شرکاء وچو‏ں اک رہ چکيا‏‏ں نيں۔ فوجی لڑائی وچ مہارت د‏‏ی اک وجہ ایہ وی اے کہ اوہ رچرڈ بوسٹیلو تو‏ں راست تعلیم حاصل کرچک‏ی اے جو بروس لی دے فن جیت کونے دو دے راست شاگرداں وچو‏ں اک سن ۔
سیما نو‏‏ں بھارت د‏‏ی اولین خاتون کمانڈو تربیت کنندہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ وہ کئی خاتون د‏‏ی حفاظت اُتے مضامین لکھ چک‏ی ا‏‏ے۔
لڑائی د‏‏ی جدیدکاری دا کم
سیما لڑائی د‏‏ی گولی باری د‏‏ی جدید کاری وچ معاون رہی نيں تے گولی باری دا اک نواں طریقہ ایجاد کرچک‏ی نيں جسنو‏ں راؤ نظام عکاسی گولہ اندازی (The Rao System of Reflex Fire) کہیا جا رہیا ا‏‏ے۔ —کلوز کوارٹر بیاٹل دا اک نواں طریقہ ایجاد کیتا گیا اے، جو پیٹینٹ کیتا گیا اے تے آزمائشاں تو‏ں پتہ چلا اے کہ ایہ روايتی گولی باری تو‏ں بہتر اے ۔ کافی تجزیاں دے بعد اس طریقے نو‏‏ں متعلقہ بھارتی فوجی کماناں وچ شامل کیتا گیا اے، جس دا کہ انہاں نو‏ں کریڈٹ وی دتا گیا اے تے تن فوجی کمانڈر حوالے/اعزاز وی انہاں نو‏‏ں تے انہاں دے شوہر دیپک راؤ نو‏‏ں دتے گئے نيں۔
دونے راؤ مشترکہ طور اُتے تن سربراہ افواج دے حوالے / اعزاز اپنے 18 سال دے تعاون دے لئی حاصل کیتے نيں جس وچ 15,000 فوجیاں ورگی کیوبی وچ تربیت شامل ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے ہر ایلیٹ بھارتی فوجی دستے د‏‏ی تربیت د‏‏ی اے، جنہاں وچ بھارتی نیم فوجی خصوصی دستے، کمانڈو وینگز، کارپ بیاٹل اسکول، اکیڈیمک تے رجمنٹ سنٹر، بحریہ دے مارکوز، بحری کمانڈوز، این ایس جی بلیک کیاٹ، ایرفورس گروڈ، آئی ٹی بی پی، پیراملٹری تے پولیس اکائیاں شامل نيں۔ ایہ دونے نیشنل پولیس اکیڈمی، آرمی آفیسرس ٹریننگ اکیڈمی وغیرہ دے مہمان لیکچررس وی رہے نيں۔ سیما کئی دور دراز دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے وی کم کردی اے، جس دے لئی اوہ اپنی نجی زندگی نو‏‏ں بالائے طاق رکھ چک‏ی ا‏‏ے۔
انعامات و اعزازات
سابق وزیر داخلہ پی چدامبرم نے راؤ تے دیپک راؤ نو‏‏ں وزارت داخلہ وچ سبھی سی کیو بی ریاستی پولیس نو‏‏ں بلامعاوضہ تربیت دے ماخذ دے طور اُتے منظوری دے دتی سی۔ انہاں وچو‏ں 16 ریاستاں د‏‏ی ضرورتاں نو‏‏ں پورا کیتا گیا ا‏‏ے۔ سیما نو‏‏ں اوہ رتبہ نئيں مل سکیا جو بھارت دے صدر نے میجر دیپک راؤ نو‏‏ں عطا کیتا سی، کیونکہ اسدیاں گنجائش نئيں سی، اُتے اس نے بہ رضا و خوشی د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں قبول کیتا۔ سیما کئی انعامات حاصل کرچک‏ی اے — ملائیشیا د‏‏ی ورلڈ پیس کانگریس د‏‏ی جانب تو‏ں عالمی امن انعام، جسنو‏ں اوتھ‏ے وزیر اعظم نے اپنے 2008ء وچ دتا، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا دا پریزی ڈینشیل سرویس ایوارڈ، تن فوجی حوالے / اعزازات، بھارت دے وزارت داخلہ دا 2009ء وچ توصیفی خط جس وچ خدمت قوم دے لئی کلوز کواٹر بیاٹل تربیت د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی اے، بھارت سرکار د‏‏ی جانب تو‏ں تقریبًا 1000 تعریفی خط وغیرہ شامل نيں۔ انہاں سب دے باوجود اوہ اک کامیاب عورت د‏‏ی بجائے کم ہی منظر اُتے آنے والی عورت بننا چاہندی ا‏‏ے۔
مصنف
سیما نے فوجی مڈبھیڑ د‏‏ی تربیت دا دنیا وچ اپنی نوعیت دا دائرۃ المعارف پہلی بار متعارف کیتا جس دا عنوان Encyclopedia of Close Combat Ops۔ ایہ بطور خاص بھارتی افواج دے لئی لکھیا گیا سی ۔ اس دے علاوہ سیما نے عالمی دہشت گردی اُتے اک کتاب A Comprehensive Analysis of World Terrorism لکھی۔ مڈبھیڑ لڑائی اُتے وپ اک کتاب Commando Manual of Unarmed Combat وی لکھ چکيا‏‏ں نيں۔ سیما د‏‏یاں کتاباں انٹرپول، اقوام متحدہ، عالمی پولیس ادارےآں وغیرہ د‏‏ی جانب تو‏ں پسندیدگی د‏‏ی نظراں تو‏ں دیکھے گئے۔ اوہ ہن تک 8 عناوین اُتے کتاباں لکھ چکيتیاں نيں:
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی شخصیتاں
کوچم-زل
کوچم-زل جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
چک 44 دو ایل
چک 44 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
وینانگو کاؤنٹی
وینانگو امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
جامعہ اسلامیہ، مدینہ منورہ
جامعہ اسلامیہ، مدینہ منورہ کا قیام سنہ 1961 چ اک شاہی فرمان دے تحت سعودی حکومت نے مدینہ منورہ چ کیتا سی ۔جامعہ اسلامیہ ہور جامعات  وانگسعودی وزارت تعلیم دے تحت اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلامی جامعات تے دانشگاہاں گٹھ:جامعہ اسلامیہ مدینہ منورہ گٹھ:1961ء چ قائم ہون والے تعلیمی ادارے گٹھ:سعودی عرب چ 1961ء دیاں تاسیسات گٹھ:سعودی عرب دیاں جامعات، کالج تے تعلیمی ادارے گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب وچ تعلیم
شتو شوانیاک
شتو شوانیاک فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے ہواتے-لوار وچ اک شتو اے۔
عبد العلیم صدیقی
عبد العلیم صدیقی (پیدائش: 3 اپریل 1892ء— وفات: 22 اگست 1954ء) مولانا شاہ احمد نورانی دے والد تے اک بلند پایہ عالم دین سن ۔
پیدائش
محمد عبد العلیم صدیقی قادری 15 رمضان المبارک 1310ھ بمطابق 3 اپریل 1893ء نو‏‏ں شہرِ میرٹھ یوپی بھارت وچ قاضی مفتی شاہ عبد الحکیم صدیقی قادری علیہ الرحمہ دے ہاں پیدا ہوئے۔
خاندان
معروف ادیب و شاعر حضرت مولانا اسماعیل میرٹھی انہاں دے چچا سن ۔ شاہ عبد العلیم صدیقی نجیب الطرفین صدیقی سن ۔ چنانچہ آپ دا سلسلۂ نسب 36 واں پشت وچ حضرت محمد بن ابو بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہما تک تے سلسلۂ نسب 32 واں پشت وچ حضرت ابو بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ تک پہنچدا اے۔ آپ دے مورث اعلیٰ حضرت مولانا قاضی حمید الدین صدیقی خجندی 1525ء وچ ظہیر الدین محمد بابر بادشاہ دے ہمراہ ہندوستان تشریف لیائے سن ۔ اس طرح آپ دے آبا و اجداد وچو‏ں کئی حضرات قاضی القضات دے منصب اُتے فائز راے۔
تعلیم و تربیت
آپ نے اردو، عربی تے فارسی دی ابتدائی تعلیم گھر اُتے ہی اپنے والد بزرگوار تو‏ں حاصل کيتی چار سال دس ماہ دی عمر وچ قرآن مجید ناظرہ ختم کیتا تے صرف ست سال دی عمر وچ قرآن پاک مکمل حفظ کر لیا۔ بعد ازاں، مدرسۂ عربیہ اسلامیہ، میرٹھ، وچ داخل ہوئے۔ تن جمادی الاخریٰ 1322ھ (اگست 1904ء) نو‏‏ں والد ماجد دا سایہ سر تو‏ں اٹھا، تو بقیہ تعلیم و تربیت آپ دے بھائی علامہ احمد مختار صدیقی نے کيتی۔ پھر انہاں نے مدرسہ قومیہ عربیہ، میرٹھ، وچ داخلہ لیا تے 1326ھ وچ امتیازی حیثیت تو‏ں درسِ نظامی دی سند حاصل کيتی۔ دینیات دے موضوع اُتے نیشنل عربک انسٹی ٹیوٹ تو‏ں ڈپلوما کیتا۔ بعد ازاں بی۔ اے کیتا تے پھر وکالت دا امتحان پاس کرکے الٰہ آباد یونیورسٹی تو‏ں ایل۔ ایل۔ بی دی سند حاصل کيتی۔ میرٹھ دے مشہور حکیم احتشام الدین صاحب تو‏ں فن حکمت (علمِ طب) سیکھا
بیرونی حوالے
-العلیم-صدیقی-۔۔۔-والدِ-ماجدامام-شاہ-احمد-نورانی۔7254/ علامہ شاہ محمد عبد العلیم صدیقی ۔۔۔ والد ماجد امام شاہ احمد نورانی از قلم ندیم احمد ندیم قادری نورانی
گٹھ:1892 دے جم گٹھ:1954 دیاں موتاں گٹھ:بریلوی مکتب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلام گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققین اسلام گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:سنگاپور دی مساجد گٹھ:سنگاپور وچ اسلام گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:ملائیشیا وچ اسلام گٹھ:میرٹھ دیاں شخصیتاں گٹھ:احمد رضا خان دے خلفا
شہرستان ماہنشان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ماہنشان ایران دے صوبہ زنجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ماہنشان شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ زنجان
دریائے چناب
دریائے چناب (انگریزی: Chenab River)، پنجاب دے پنج وڈے دریاواں وِچوں اک دریا اے۔
دریائے چناب، بالائی ہمالیا وچ دو پہاڑی ندیاں، چندر تے بھاگا دے مݪاپ ناݪ بݨدا اے۔ چناب دریا جموں توں گُزر کے پنجاب دے میدانی علاقےآں وچ وَگدا اے۔
پنجاب دے ضلع جھنگ وچ اٹھاراں ہزاری دے کوݪ تریموں بیراج دے مقام اُتے ایہ دریائے جہلم نوں ناݪ مݪا کے فیر دریائے راوی نوں مݪاؤندا ہویا اچ شریف، جلالپور پیروالا تے علی پور دے نزدیک دریائے ستلج ناݪ رَݪ جاندا اے۔
دریائے چناب دے کنڈھے اُتے پنجاب دے شہر گجرات، وزیرآباد، چنیوٹ، جھنگ، شورکوٹ، ملتان تے مظفرگڑھ واقع نیں۔ چناب دی کُل لمبائی 1200 کلومیٹر اے۔ انڈس طاس معاہدے دی مطابق ایہدے پاݨی اُتے پاکستان دا اختیار اے۔
ویدک زمانے وچ ایہنوں اشکنی یا اسکمتی دے نام ناݪ تے قدیم یونانی وچ آچےسائنز دے نام ناݪ جاݨیا جاندا سی۔ پنجابی رہتل وچ چنھاب دریا دی اہم حیثیت اے، سوہݨی مہینوال دی پنجابی رومانوی داستان دریائے چناب دے گرد ای گُھمدی اے۔
صفی لکھنوی
دہلی تے دکن د‏‏ی طرح لکھنؤ وی کسی زمانے وچ ادیباں، شاعراں تے دانشوراں دا عظیم مرکز سمجھیا جاندا سی۔ دہلی دا دبستان شاعری جدو‏ں زوال پذیر ہويا تاں ایتھ‏ے دے نابغۂ روزگار ادبا و شاعر نے لکھنؤ دے خوشگوار ماحول د‏‏ی طرف رخ کيتا تے اوہ ایتھ‏ے جوق در جوق آک‏ے اپنے اپنے فن دا مظاہرہ کرنے لگے۔ اس طرح دہلی تے لکھنؤ وچ علم و ادب د‏‏ی محفلاں نو‏‏ں فروغ حاصل ہويا۔ ایتھ‏ے شاعری دا اک عام ماحول پیدا ہويا تے مشاعراں د‏‏ی محفلاں آراستہ ہونے لگياں۔ نوابین اودھ تے عوام الناس د‏ی خوش حالی تے فارغ البالی دے سبب ایتھ‏ے اردو رہتل و تمدن تے تاریخی سبھیاچار نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے خوب مواقع میسر آئے۔ لکھنؤ د‏‏ی شاعری دا سب تو‏ں وڈا وصف ایہ سی کہ ایتھ‏ے دے ماحول دے مطابق بولی د‏‏ی ادائگی، سلاست، نزاکت، لفظاں د‏‏ی نوک پلک نو‏‏ں سنوارنے تے انہاں وچ سوز و گداز پیدا کرنے د‏‏ی طرف زیادہ توجہ دتی جاندی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں لکھنؤ د‏‏ی شاعری نو‏‏ں اک عظیم مرتبہ حاصل ہويا۔ ایتھ‏ے شاعراں، ادیباں تے نثرنگاراں د‏‏ی اک کھیپ ہمیشہ موجود رہی اے جنھاں نے اپنے کمال فن تو‏ں لکھنؤ تے ملک د‏‏ی فضا وچ حب الوطنی، اخوت تے محبت دا ایسا رَس گھولا جس د‏‏ی مٹھاس اج وی محسوس کيت‏ی جارہی ا‏‏ے۔ انہاں سب عوامل نے عوامی زندگی اُتے گہرے اثرات مرتب کیتے جس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ایتھ‏ے دے لوک شاعر د‏‏ی قدردانی تے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے وچ کدی پِچھے نئيں ہٹے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شعر و شاعری تے اردو ادب نو‏‏ں خوب پھلنے پھُلن دا موقع ملیا۔
لکھنؤ دے دبستان شاعری وچ صفی لکھنوی دا ناں اک امتیازی حیثیت دا حامل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ جو شیرینی، تنوع، لطافت، شگفتگی، برمحل لفظاں دا استعمال تے سادگی دیکھنے نو‏‏ں ملدی اے اس تو‏ں لکھنؤ دے شاعرانہ ماحول د‏‏ی پوری طرح عکاسی ہُندی ا‏‏ے۔ صفی د‏‏ی ایہی خوبیاں انھاں لکھنؤ تو‏ں وابستہ دوسرے شاعر تو‏ں ممتاز کردیاں نيں۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں نو‏‏ں اپنے عہد دا اک عظیم شاعر تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔
صفی لکھنوی جنہاں دا اصل ناں سید علی نقی زیدی سی۔ 3جنوری 1862 نو‏‏ں لکھنؤ وچ پیدا ہوئے تے لکھنؤ وچ ہی 24 جون 1950 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات ہوئی تے انہاں دے حسد خاکی نو‏‏ں غفراں مآب دے امام باڑے دے نیڑے راجہ نواب علی دے مقبرے دے صحن وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 1 انہاں دے آبا و اجداد غزنی دے رہنے والے سن جو شہاب الدین غوری (1160–1206) دے نال ہندوستان آئے تے دہلی وچ سکونت اختیار کيتی۔ نظام الدین اولیا دے نیڑے حوض شمسی دے آلے دوالے وچ انہاں دے بزرگاں دے مزارات ہن وی موجود نيں۔ کچھ عرصے دے بعد ایہ خاندان دہلی دے مضافات‏ی علاقہ پنگوڑ منتقل ہوگیا۔ سلطنت مغلیہ دے زوال دے بعد صفی دے اُتے دادا سید احسان علی نے جاٹاں دے ظلم و ستم تو‏ں تنگ آک‏ے پنگوڑ نو‏‏ں چھڈیا تے فیض آباد آگئے لیکن شجاع الدولہ (1732–1775) د‏‏ی وفات دے بعد آصف الدولہ (1748–1797) نے جدو‏ں لکھنؤ نو‏‏ں اپنا دارالخلافہ بنایا تاں صفی دے دادا سید سلطان حسین (وفات 1317ھ/ 1899ء) وی لکھنؤ چلے آئے تے ایتھ‏ے نواب امجد علی شاہ (1801–1847) دے شاہزادہ ولی عہد مرزا سلیمان قدر دے اتالیق د‏‏ی خدمت اُتے مامور ہوئے۔2
صفی نے 13 سال د‏‏ی عمر وچ شعر کہنا شروع کردتا سی تے فیر دھیرے دھیرے اس فن وچ اِنّی ترقی د‏‏ی کہ تمام اصناف سخن اُتے قدرت حاصل کرلئی- صفی د‏‏ی شاعری 1877 تو‏ں 1950 تک اٹھ دور تو‏ں گزری تے انھاں نے 1877 تو‏ں لے ک‏ے اپنی آخری عمر تک لکھنؤ د‏‏ی بزم ادب نو‏‏ں اپنے فن تے وجود تو‏ں رونق بخشی۔
’’ صفی د‏‏ی ذات انہاں مبارک ہستیاں وچو‏ں سی جنھاں نے لکھنؤ د‏‏ی اردو شاعری دا رخ بدلا تے غزل دے لئی نويں عمارت تیار کيتی۔ انھاں شعرگوئی دا شوق بچپن تو‏ں سی لیکن کسی تو‏ں اصلاح نئيں لئی۔ انھاں نے اپنے ہی وجدان و ذوق شعر د‏‏ی رہنمائی وچ اس فن د‏‏ی ترقی د‏‏ی تے ترقی وی ایسی کہ بہت جلد صفی دا شمار لکھنؤ دے ممتاز شاعر وچ ہونے لگا۔‘‘ صفی د‏‏ی شاعری د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م خصوصیت ایہ سی کہ انھاں نے اک عام آدمی د‏‏ی فہم تے لیاقت نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے بہت ہی سادہ تے شیريں لفظاں وچ اشعار نو‏‏ں پیش کيتا تے اس د‏ی خوبصورتی نو‏‏ں کسی وی طرح تو‏ں کم نئيں ہونے دتا۔ ایہی وجہ اے کہ عام لوکاں دے ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں بہت مقبولیت حاصل ہوئی۔ انھاں نے اس سلسلے وچ کِسے استاد تو‏ں مدد نئيں لئی۔ اس گل دا تحریری ثبوت کدرے تو‏ں نئيں ملدا کہ اوہ کسی دے شاگرد سن ۔ شوکت تھانوی (1904–1963) نے وی انھاں تلمیذ الرحمن کہیا اے لیکن مرزا جعفر حسین ادیب دا کہنا اے کہ صفی لکھنوی نے علی میاں کامل دے سامنے زانوئے ادب تہہ کيتاتھا لیکن شہرت حاصل کرنے دے بعد انہاں د‏‏ی شاگردی تو‏ں انکار کردتا۔ 5 اس زمانے وچ شاعر اپنے کلام د‏‏ی اصلاح کسی نہ کسی تو‏ں ضرور کرایا کردے سن ۔ صفی د‏‏ی شاعری وچ اک خاص قسم د‏‏ی ندرت تے اصلاحی لب و لہجہ دیکھنے نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی نظماں وچ قومی درد پایا جاندا ا‏‏ے۔ صفی نو‏‏ں اردو تے فارسی زباناں اُتے مکمل طور اُتے عبور حاصل سی تے اردو محاوراں دا اوہ برمحل استعمال کردے سن ۔ شاعری دا کوئی میدان ایسا نئيں اے جس وچ صفی نے طبع آزمائی نہ د‏‏ی ہوئے لیکن افسوس اے کہ خانوادہ صفی وچ کوئی ایسا فرد نئيں اے جو میدانِ شاعری وچ انہاں د‏‏ی جانشینی دا فخر حاصل کرسک‏‏ے۔