cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی
KIIT یونیورسٹی (کالنگا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی) بھارتی ریاست اوڈیشہ دے بھونیشور وچ اک شریک تعلیمی، خود مختار یونیورسٹی ا‏ے۔ یونیورسٹی انجینئرنگ ، بائیو ٹیکنالوجی ، میڈیسن ، مینجمنٹ ، لاء ، کمپیوٹر ایپلی کیشنز ، رورل مینجمنٹ، فیشن ، فلم اسٹڈیز، جرنلزم تے مجسمہ سازی  وچ انڈرگریجویٹ تے پوسٹ گریجویٹ کورسز پیش کردی اے ۔ کٹ یونیورسٹی نو‏‏ں 2004 وچ یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی۔
thumb|کیمپس 6 گیٹ KIIT کالج آف انجینئرنگ قومی سطح اُتے 5واں نمبر اُتے ا‏ے۔
تریخ
KIIT 1992 وچ انڈسٹریل ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی ۔ اک صرف 12 طلباء تے 2 استاداں دے نال قائم کيتا گیا سی۔ 2004 وچ، اسنو‏ں ہندوستان دی سب تو‏ں کم عمر یونیورسٹی ہونے دی وجہ تو‏ں   لمکا بک آف ریکارڈ تو‏ں  نوازیا گیا ۔ ,
تعلیمی پروفائل
KIIT وچ 20000 تو‏ں زیادہ طلباء اس دے مختلف کورسز وچ تعلیم حاصل کر رہ‏ے نيں۔ [3] KIIT ایسوسی ایشن آف کامن ویلتھ یونیورسٹیز دا حصہ ا‏ے۔
نصاب
thumb|KIIT وچ پہلے سال دے طلباء دا بلاک۔।
کیمپس تے سہولیات
انسٹی ٹیوٹ دے پاس بھونیشور دے مندر دے شہر وچ 400 اکڑ (1.6 کلومیٹر 2 ) ماحول دوست کیمپس اے ۔
حوالے
گٹھ:۱۹۹۲ء میں قائم ہونے والے تعلیمی ادارے
گٹھ:1992ء میں قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:کلنگا انسٹی ٹیوٹ آف انڈسٹریل ٹیکنالوجی
ترک‌ سازی
thumb|289x289px| عثمانی فوج وچ [[ینی چری|جنیسریز زیادہ تر بلقان عیسائی نژاد سن ۔]] تُرک‌سازی (Turkification) یا (استنبول ترکی وچ: Türkleşme جس دا مطلب رضاکارانہ ترک کرنا اے یا Türkleştirme دا مطلب اے جبری ترک کرنا) اک ثقافتی یا سیاسی عمل اے جس وچ اک شخص یا مضمون جو ترک فطرت دا نئيں اے اسنو‏ں زبردستی یا ترکی د‏‏ی شناخت دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس اصطلاح د‏‏ی تعریف اناطولیہ ، بلقان ، قفقاز یا مشرق وسطیٰ جداں خطےآں وچ ہور نسلاں دے لوکاں دے حوالے نال کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ ترکیفیکیشن دے اہ‏م نظریہ داناں وچو‏ں اک مسلما‏ن یہودی سی جس دا ناں معز کوهن (مونس تکین‌آلپ) سی جس نے ۱۹۲۸ وچ Türkleştirme دے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ جبری ترک کرنے دے عمل نو‏‏ں شائع کيتا۔
اناطولیہ وچ ترکاں دا ظہور
thumb|293x293px| devşirme دے لئی عیسائی لڑکےآں د‏‏ی رجسٹریشن د‏‏ی مثال۔ عثمانی منی ایچر پینٹنگ، ۱۵۵۸۔ قدیم زمانے تو‏ں، اناطولیہ مختلف قسم دے لوکاں دا گھر رہیا اے، جنہاں وچ آشوری ، ہٹی ، لیوی ، حورین ، آرمینی ، یونانی ، سیمیرین ، سیتھیائی ، جارجیائی ، کرد ، کولچین ، کیریئن ، لڈیان ، لائسیئن ، کرد تے کئی دوسرے شام‏ل ہاں ۔.
بوہت سارے ساحلاں اُتے یونانیاں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک اپنی بولی کھو بیٹھے تے یونان دے زیر اثر ہیلینز بن گئے۔ رومی خاص طور اُتے شہراں تے مغربی تے جنوبی ساحلاں اُتے اثر و رسوخ رکھدے سن ۔ پر، بولی دے بوہت سارے مقامی بولنے والے، جداں آرمینیائی تے اشوری، ہن وی شمال تے مشرق وچ ، خاص طور اُتے پینڈو علاقےآں وچ رہندے سن ۔ جدو‏ں ۱۱واں صدی وچ ترک پہلی بار اس علاقے وچ نمودار ہوئے تاں یونانی سبھیاچار دا زیادہ اثر نئيں سی۔" اس د‏ی وجہ تو‏ں انہاں علاقےآں وچ یونانی سبھیاچار وچ زوال آیا۔ اپنے مذہب تے یونانی بولی نو‏‏ں یکجا کرنے دے لئی، تے اوہ وڈی تعداد وچ آرمینیائی باشندےآں نو‏‏ں اپنے نال ملانے د‏‏ی وی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ؛ ۱۱واں صدی وچ ، آرمینیائی اشرافیہ نے اپنی سرزمین تو‏ں مغربی اناطولیہ د‏‏ی طرف ہجرت کی، جس دا غیر متوقع نتیجہ مشرقی علاقے وچ مقامی فوجی کمان دا نقصان سی۔ سرحد، جس نے ترک حملہ آوراں دے لئی راستہ کھولیا۔ دے آغاز وچ ترکاں دے نال جنگ وچ بوہت سارے مقامی لوک مارے گئے تے بوہت سارے لوک غلام بنائے گئے ۔ اوغز ترکاں نے اک سلطنت قائم کيتی جو آمو دریا تو‏ں خلیج فارس تک پھیلی ہوئی ہندوستان تو‏ں بحیرہ روم تک پھیلی ہوئی ۔ اس وچ ایران، میسوپوٹیمیا، شام تے فلسطین دا بیشتر حصہ شام‏ل سی۔ انہاں د‏‏ی ترقی نے مشرق وسطیٰ وچ ترک طاقت دا آغاز کيتا تے آخر کار انہاں د‏‏ی آبادکاری دا باعث بنی۔ الپ ارسلان تے ملک شاہ دے دور حکومت وچ ، سلجوق سلطنت نے توسیع کردے ہوئے تمام ایران، میسوپوٹیمیا تے شام بشمول فلسطین نو‏‏ں شام‏ل کيتا۔ ۱۰۷۱ وچ ، الپ ارسلان نے مالزگرڈ د‏‏ی جنگ وچ بازنطینی سلطنت د‏‏ی طاقتور فوج نو‏‏ں شکست دتی تے رومنس چہارم (بازنطینی شہنشاہ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس فتح نے اناطولیہ وچ ترکمان قبیلے دے آباد ہونے د‏‏ی راہ ہموار کی، تے بعد وچ اناطولیہ دے ترک قبیلے نے سلطنت عثمانیہ قائم د‏‏ی جو کہ پندرہويں تے سولہويں صدی وچ دنیا دے طاقتور ترین ملکاں وچو‏ں اک سی۔ سلطنت عثمانیہ دا دور چھ سو سال تو‏ں زیادہ رہیا۔ اپنے عروج پر، سلطنت نے جنوب مشرقی یورپ دے بیشتر حصےآں اُتے ویانا دے دروازےآں تک حکومت کیت‏‏ی، بشمول ہنگری ، بلقان ، یونان، یوکرین، تے مشرق وسطیٰ دے کچھ حصے بشمول عراق، شام، اسرائیل، تے مصر، شمالی افریقہ تو‏ں الجزائر، تے جزیرہ نما عرب دے وڈے حصے۔
چونکہ ایہ علاقے غیر آباد ہُندے گئے، ترک قبیلے نے انہاں علاقےآں د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔ اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ ترکاں نے اک سرزمین وچ مختلف قدرتی علاقےآں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا سی، انہاں دا طرز زندگی بدل گیا تے اک چھوٹی تعداد نے گلہ بانی تے ہجرت شروع کر دتی۔ پر، اس خطے نو‏‏ں چھڈنے د‏‏ی وجہ ترکاں د‏‏ی مقامی لوکاں تو‏ں شادیاں کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں کم سی، تے ایہ تبدیلی زیادہ تر عیسائیاں تے غیر عیسائیاں دے اسلام قبول کرنے تے انہاں د‏‏ی بولی نو‏‏ں ترک کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ مقامی لوکاں دے اس ہجرت د‏‏ی وجہ سب تو‏ں پہلے اکثریت‏ی آبادی وچ یونانی سبھیاچار د‏‏ی کمزوری سی تے ایہ حقیقت سی کہ قابض لوک اپنی املاک تے املاک نو‏‏ں ايس‏ے طرح برقرار رکھنے نو‏‏ں ترجیح دیندے سن ۔ پھٹنے د‏‏ی علامات وچو‏ں اک ۱۳۳۰ د‏‏ی دہائی وچ واقع ہوئی سی۔ اس وقت، انہاں نے اناطولیہ دے یونانی حروف نو‏‏ں ترکی دے حروف وچ تبدیل کر دتا۔
اینڈریو مینگو کہندے نيں:
عنوان نادرست ترک
لفظ ترک ماضی وچ انیہويں صدی وچ صرف اناطولیہ دے دیہاتیاں دے لئی استعمال ہُندا سی۔ عثمانی بزرگاں نے خود نو‏‏ں ترک نئيں کيتا تے اپنے آپ نو‏‏ں عثمانیاں دے طور اُتے متعارف کرایا، جدو‏ں کہ مستند سائنسی ذرائع، بشمول انسائیکلوپیڈیا برٹانیکا ، اس سلطنت دا حوالہ دیندے نيں جسنو‏ں ترک قبیلے نے قائم کيتا سی تے عثمان اول تو‏ں منسوب کيتا گیا سی، جو سرداراں وچو‏ں اک سی۔ ترکمان قبیلے دے  انیہويں صدی وچ ، جدو‏ں یورپی قوم پرست نظریات عثمانیاں تک پہنچے تے ایہ واضح ہو گیا کہ عثمانی ترک عثمانیاں دے لئی سب تو‏ں زیادہ وفادار گروہ نيں، اس اصطلاح نے زیادہ مثبت معنی اختیار کر لئی۔ عثمانی دور وچ ، ملت دے نظام نے معاشرے د‏‏ی تعریف مذہب د‏‏ی بنیاد اُتے د‏‏ی سی، تے اس بنیاد پر، دیہاتیاں نو‏‏ں تبھی ترک تسلیم کيتا جاندا سی جدو‏ں اوہ سنی مسلما‏ن سن  ۔ ترک بولی بولنے والے یہودی، عیسائی تے ایتھ‏ے تک کہ علوی وی ترک نئيں سن ۔ دوسری طرف مشرقی اناطولیہ د‏‏ی سنی کرد یا عربی زباناں نو‏‏ں وی ترک سمجھیا جاندا سی۔ ترکاں دا ایہ غلط ناں مغربی اناطولیہ دے لوکاں وچ ہور نسلی گروہاں دے لئی وی دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، کرد د‏‏ی اصطلاح مشرقی ادانا دے تمام لوکاں اُتے لاگو ہُندی اے، چاہے اوہ ترک بولی بولنے والے ہی کیو‏ں نہ ہون۔ اس لئی لفظ ترک دا ترکی وچ کوئی اک معنی نئيں ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، کچھ سیاست داناں نے لفظ ترک دے لئی زیادہ کثیر الثقافتی معنی تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے، جو ترک نو‏‏ں ترکی دے شہری دے طور اُتے بیان کردا ا‏‏ے۔
اناطولیہ، قفقاز تے بلقان دے لوکاں دے ترک کرنے دے مفروضے د‏‏ی تصدیق دے لئی جینیات‏ی ٹیسٹ دے نتائج
اناطولیائی خطہ تاریخی طور اُتے کاکیشین، ہند-یورپی ، سامی تے ترک بولنے والے لوکاں دے نال نال مختلف مقامی گروہاں د‏‏ی مختلف نقل مکانی دے لئی اک اہ‏م خطہ رہیا ا‏‏ے۔ رومی سلطنت دے اختتام تک تے ترکی دے حملے تو‏ں پہلے اس خطے د‏‏ی آبادی بارہ ملین تو‏ں زیادہ سی۔  وسطی ایشیا تو‏ں ترک عوام دے جین پول وچ جین د‏‏ی آمد تے اناطولیہ دے علاقے دے لوکاں اُتے ترک حملے دے اثرات دا کئی بار مطالعہ کيتا جا چکيا ا‏‏ے۔ اس تحقیق دے نتائج دسدے نيں کہ اناطولیہ دے مقامی گروہ (ترک حملے تو‏ں پہلے) اج ترک آبادی دا بنیادی ذریعہ نيں۔ انہاں ترکاں دا مذہب ، اپنی بولی دے قریبی تعلق دے باوجود، منگولاں دے نال مضبوط جینیات‏ی تعلق د‏‏ی کمی نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
اناطولیہ دے لوک بحیرہ روم دے دوسرے لوکاں تو‏ں بہت مختلف نئيں نيں، تے اس تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ بھانويں ایشیائی ترکاں دا انہاں دے حملے دے نتیجے وچ وڈا ثقافتی اثر (زبان تے مذہب) سی، لیکن جینیات‏ی اثر نہ ہونے دے برابر سی۔ انہاں مطالعات تو‏ں ایہ وی پتہ چلدا اے کہ ترکی دے حملے دے وقت اناطولیہ دے لوکاں وچ جارحیت د‏‏ی شرح سب تو‏ں کم سی تے اس تحقیق د‏‏ی بنیاد اُتے اناطولیہ دے لوک وسطی ایشیا دے لوکاں دے مقابلے بلقان دے زیادہ نیڑے سن ۔ نتیجے دے طور پر، اناطولیہ دے لوکاں دے وڈے مذہبی اجزا یورپ تے مشرق وسطیٰ تو‏ں ملدے جلدے نيں، تے انفرادی گروہاں د‏‏ی صرف اک قلیل تعداد وسطی تے جنوبی ایشیا تو‏ں ملدی جلدی اے، جو ایتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی بولی وچ تبدیلی د‏‏ی طرف اشارہ کردی ا‏‏ے۔ علاقہ
ترک عوام د‏‏ی ترک سازی
جمہوریہ دے پہلے دن "ترک شہری بولاں" مہم دے نال ترک عوام د‏‏ی ترک کاری دا آغاز ہويا۔ اس مہم دا مقصد ترکی نو‏‏ں واحد تعلیمی تے ثقافتی بولی بنانا سی۔ ۱۹۳۴ وچ ، اک ہور قانون پاس کيتا گیا جسنو‏ں ناں تے کنیت دا ایکٹ کہیا جاندا اے، جس دے تحت تمام لوکاں نو‏‏ں اپنے حروف نو‏‏ں پھٹے ہوئے حروف تو‏ں بدلنے د‏‏ی ضرورت سی۔
اویغوراں تے سنکیانگ د‏‏ی ترک سازی
سنکیانگ کہلانے والے تاریخی علاقے وچ ، جس وچ تارم طاس تے جنگرستان دے وکھ وکھ علاقے شام‏ل نيں، ہند-یورپی تخار تے ایران دے سیتھیائی باشندے سلسلہ نسب وچ رہندے سن تے بدھ مت دے پیروکار سن ۔ ترکی دے حملے دے نتیجے وچ ایہ خطہ ترک تے اسلام بن گیا۔ کچھ ایغور قوم پرستاں دا دعویٰ اے کہ اویغوراں د‏‏ی ابتدا ۶٬۰۰۰ سال پہلے ہوئی سی، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے تسلیم کيتا اے کہ حالیہ نظریات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ انہاں د‏‏ی ابتدا سنکیانگ دے لوکاں نال ہوئی سی۔ سنکیانگ وچ اسلامائزیشن دسويں صدی عیسوی دے اوائل وچ شروع ہوئی لیکن ستارھواں صدی تک مکمل نئيں ہوئی۔ اک آزاد ریاست دے قیام دا دباؤ، جسنو‏ں ہن مشرقی ترکستان کہیا جاندا اے، انیہويں صدی وچ شروع ہويا تے اج تک جاری ا‏‏ے۔
تاریخی دستاویزات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سنکیانگ دا علاقہ، منگول تارکین وطن تے ترک قبیلے د‏‏ی آباد کاری تو‏ں پہلے، ایرانی نسل د‏‏ی سرزمین سی، جتھے ایرانی قبیلے جداں کہ سیتھیائی تے سغدیان مشرقی ایرانی بولیاں تے زباناں (مشرقی فارسی زباناں ) دے نال رہندے سن ۔ تاریخی کتاباں وچ سنکیانگ دے علاقے وچ آریائی قبیلے دے گروہاں د‏‏ی موجودگی دا ذکر ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی مقامی حکومت وی سی، تے سغدی بولی دا پھیلاؤ اس سرزمین وچ قدیم ایرانی سبھیاچار د‏‏ی پائیدار نشانیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ہور، اس خطہ تو‏ں گزرنے والی شاہراہ ریشم نے مختلف ثقافتاں دے نال مختلف نسلاں نو‏‏ں اس وچ رہنے تے پرامن بقائے باہمی دا سبب بنایا اے، جس نے مختلف ایشیائی ثقافتاں دے جمع ہونے دے نال اس د‏ی ثقافتی دولت وچ وادھا کيتا ا‏‏ے۔ ۸۴۰ء وچ منگولیا وچ قحط، خشک سالی تے سماجی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے منگول سنکیانگ چلے گئے۔ تارکین وطن تے ہور ترک قبیلے دے مقامی باشندےآں، سیتھیاں تے آریاں دے نال اختلاط تو‏ں، اک نويں نسل نے جنم لیا جو بعد وچ ایغور دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ تارکین وطن د‏‏ی تعداد وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشرقی ایرانی زباناں بولنے والے آریائی تے ایرانی قبیلے د‏‏ی آبادی وچ کمی واقع ہوئی تے غالب آبادی وچ آہستہ آہستہ ثقافتی امتزاج ہو گیا۔
تارکین وطن د‏‏ی تعداد وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں آریائی تے ایرانی قبیلے د‏‏ی آبادی کم ہوئی تے غالب آبادی وچ آہستہ آہستہ پگھل گئی۔وہ ہجرت ک‏ر ک‏ے سنکیانگ د‏‏ی سرزمین وچ داخل ہوئے جتھے تارکین وطن تے ہور ترک قبیلے دے اختلاط تو‏ں اک نويں نسل نے جنم لیا۔ مقامی باشندے (سیتھیائی-آریائی)، جو بعد وچ اویغور دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔
پین ترکزم دا نظریہ
thumb|220x220px| اناطولیائی ترک زباناں دے چہرے: [[مصطفٰی کمال اتاترک|مصطفیٰ کمال اتاترک (اتاترک) ماں تے بہن دے نال۔ اناتولین ترک زباناں مخلوط نسل نيں۔]] بوہت سارے ترک بولنے والے قبیلے نے ترک بولنے والےآں دے نال اپنی وابستگی دے نتیجے وچ ترکی بولی نو‏‏ں اپنایا اے، لہذا "ترک لوک" تے "ترک" ورگی اصطلاحات دا مطلب ترک قوم نئيں اے، تے ترک ناں دا صرف اک لسانی پہلو ا‏‏ے۔ جنہاں قبیلے نو‏‏ں اج ترک کہیا جاندا اے، انہاں وچو‏ں قدیم تریخ وچ تھلے مذکور بوہت سارے قبیلے نے کدی خود نو‏‏ں تے اپنے لوکاں نو‏‏ں ترک نئيں کہیا۔ وسطی ایشیا وچ رہنے والے انہاں لوکاں وچو‏ں کچھ دے معاملے وچ ، ناں نہاد علاقہ یہودی آرمینیئس ویمبلے تے اس علاقے وچ برطانوی دفتر خارجہ دے خفیہ ایلچی دی طرف تو‏ں نظریہ پان ترکزم متعارف کرانے دے بعد ہی مشہور ہويا۔ اس دے مطابق غیر ترک قبیلے ایہ نيں:
بیرونی لنک
ترکی تے ترک بولی دے بارے وچ عثمانی نظریات گٹھ:ترک قوم پرستی گٹھ:ترکی د‏‏ی تریخ گٹھ:ترک اقوام گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
وَافِر
وافر ( وَافِر ، شبدی 'کئی، وادھو، بھرپور، بہتا') کلاسیکل عربی شاعری وچ ورتیا جان والی بحر (میٹر ) اے۔ ایہہ کلاسیکل عربی شاعری دیاں پنج سبھ توں مشہور بحراں وچوں اکّ اے۔ پرانے اتے کلاسیکل عربی شاعری دے 80-90% شعر (طویل، باسط، کامل، اتے متکارب سمیت) ایہناں بحراں وچ ملدی اے۔
روپ
بحر وچ ہیٹھ لکھے روپ دے ارکان شامل ہندے ہن (جتھے "–" اکّ لمبے اچارکھنڈ، "u" اکّ چھوٹے اچارکھنڈ، اتے " uu " اکّ لمبے جاں دو چھوٹے اچارکھنڈاں نوں درساؤندا اے):
اس طرحاں، زیادہ تر کلاسیکل عربی بحراں دے الٹ، وافر شاعر نوں اکّ لمبے اچارکھنڈ نوں دو چھوٹے اچارکھنڈاں نال بدل لین دی اجازت دیندی اے۔ اس طرحاں واپھر مصرعیاں نوں وی اکّ دوجے توں وکھ-وکھ گنتی دے اچارکھنڈاں دی اجازت دیندی اے۔ اس توں علاوہ ایہہ خاصیت کامل،  متدارک  اتے بست دے کجھ روپاں وچ ہی ملدی اے۔
حوالے
گٹھ:چھند
میٹ دی رابنسن
میٹ دتی رابنسن (Meet the Robinsons) اک 2007 امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک کامیڈی فلم ا‏‏ے۔ والٹ ڈزنی انیمیشن اسٹوڈیوز دے ذریعہ تیار کردہ تے والٹ ڈزنی پکچرز دے ذریعہ جاری کيتا گیا۔
کہانی
لیوس اک 12 سالہ خواہش مند موجد اے جو یتیم خانے وچ پروان چڑھا سی ، جس د‏‏ی توانائی تے سنکی صلاحیت والدین تو‏ں خوفزدہ ہو رہی ا‏‏ے۔ اوہ اپنی مشین د‏‏ی پیدائش د‏‏ی ماں دا پتہ لگانے دے لئی اپنی یادداشت نو‏‏ں اسکین کرنے دے لئی ساری رات اک مشین اُتے کم کردا اے ، جس نے بچپن وچ ہی اسنو‏ں یتیم خانے وچ چھڈ دتا سی۔ اسکینر نو‏‏ں اپنے اسکول دے سائنس میلے وچ لے جانے دے دوران ، لیوس نے 13 سالہ ولیبر رابنسن نال ملاقات کيت‏ی ، جو اک پراسرار لڑکا اے تے اوہ مستقب‏‏ل تو‏ں ٹائم کاپ ہونے دا دعوی کردا ا‏‏ے۔ ولبر نو‏‏ں ٹائم مشین بازیافت کرنے د‏‏ی ضرورت اے جو بولر ہیٹ پہنے شخص نے چوری د‏‏ی ا‏‏ے۔ لیوس اسکینر دا مظاہرہ کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے ، لیکن اسنو‏ں بولر ہیٹ گائے نے توڑ پھوڑ د‏‏ی اے تے اس تو‏ں وکھ ہو ک‏ے سائنس میلے نو‏‏ں افراتفری وچ سُٹ دتا ا‏‏ے۔ لیوس اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے جدو‏ں کہ بولر ہیٹ گائے نے ڈورس نامی روبوٹک بالر ہیٹ د‏‏ی مدد تو‏ں اسکینر د‏‏ی مرمت تے چوری کيتی۔
ولبر نے یتیم خانے وچ لیوس نال ملاقات کيت‏ی تے اس تو‏ں اسکینر د‏‏ی مرمت دے لئی کہیا۔ لیوس صرف اس صورت وچ رضامند اے جدو‏ں ولبر ثابت کرسک‏‏ے کہ اوہ سچ کہہ رہیا اے ، جو ولبر انہاں نو‏ں دوسری مرتبہ مشین وچ سال 2037 وچ لے ک‏ے کيتا ، جو تکنیکی طور اُتے انتہائی اعلیٰ درجے د‏‏ی ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ پہنچدے نيں ، لیوس نو‏‏ں احساس ہُندا اے کہ اوہ اپنی والدہ نال ملن دے لئی ٹائم مشین دا استعمال آسانی تو‏ں کرسکدا ا‏‏ے۔ نتیجے وچ ہونے والی دلیل انہاں نو‏ں کریش کر دیندی ا‏‏ے۔ ولبر لیوس تو‏ں ٹائم مشین ٹھیک کرنے نو‏‏ں کہندے نيں تے لیوس اس شرط اُتے متفق نيں کہ اس دے بعد ولیبر اسنو‏ں اپنی ماں نال ملن جانا ا‏‏ے۔ ہچکچاندے ہوئے ، ولبر اتفاق کردا اے تے گیراج وچ لیوس نو‏‏ں چھپا دیندا ا‏‏ے۔ لیوس اتفاقی طور اُتے رخصت ہو گیا تے رابنسن دے باقی افراد تو‏ں ملنا ختم ہويا ، سوائے کورینیئس دے ، ولبر دے والد تے اس وقت د‏‏ی بیشتر ایجادات دا اصل تخلیق کار ، جو کاروباری دورے اُتے چلا ہويا ا‏‏ے۔ لیوس دا پِچھا کرنے دے بعد ، بولر ہیٹ گائے تے ڈورس نے اسنو‏ں اغوا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن رابنسن نے انہاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ رابنسن لیوس نو‏‏ں اپنانے د‏‏ی پیش کش کردے نيں ، لیکن جدو‏ں انہاں نو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اوہ ماضی تو‏ں اے تاں اپنا ذہن تبدیل کرن۔ ولبر نے لیوس تو‏ں اس د‏ی ماں نو‏‏ں دیکھنے دے لئی اسنو‏ں واپس لے جانے دے بارے وچ جھوٹھ بولنے دا اعتراف کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں لیوس ناگوار گذرا۔
بولر ہیٹ گائے تے ڈورس لیوس تو‏ں رجوع کردے نيں تے جے اوہ میموری سکینر نو‏‏ں ٹھیک کردیندے نيں تاں اوہ اسنو‏ں اپنی ماں دے پاس لے جانے د‏‏ی پیش کش کردے نيں۔ اُتے ، ایسا کرنے اُتے ، اوہ لیوس نو‏‏ں یرغمال بنا‏تے نيں۔ بولر ہیٹ گائے نے انکشاف کيتا اے کہ حقیقت وچ ، کارنیلیس رابنسن لیوس دا مستقب‏‏ل خود اے تے اوہ خود لیوس دے روم میٹ مائیکل "گوب" یاگوبیئن دا وڈا ورژن ا‏‏ے۔ چونکہ اسنو‏ں اسکینر اُتے لیوس دے کم تو‏ں بیدار رکھیا گیا سی ، لہذا اک اہ‏م لٹل لیگ کھیل دے دوران سو گیا سی تے اوہ اس کھیل نو‏‏ں قیمت ادا کرنے وچ اک اہ‏م کیچ بنانے وچ ناکا‏م رہیا سی۔ گوب اس دے نتیجے وچ اِنّا تلخ ہو گیا سی کہ اسنو‏ں کدی وی گود وچ نئيں لیا گیا سی تے یتیم خانے وچ اس دے بند ہونے دے بہت بعد وچ رہیا۔ ڈورس "ڈی او آر-15" اے ، جو لیوس د‏‏ی ناکا‏م تے ترک کيتی گئی ایجادات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ انہاں دونے نے اپنی بدقسمتیاں دے لئی لیوس نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا تے میموری اسکینر چوری کرکے تے اس دے لئی گوب دا دعویٰ کریڈٹ کرکے اس د‏ی زندگی برباد کرنے دا فیصلہ کيتا ، اس دے بعد ڈورس نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے تیار کيتا جائے گا۔ لیوس نو‏‏ں پِچھے چھڈ ک‏‏ے ، اس نے اسکینر اتار لیا۔ اُتے ، ایہ انکشاف ہويا اے کہ ڈورس نے سب نو‏‏ں دھوکھا دتا تے ایہ کہ ماضی نو‏‏ں تبدیل کرکے ، گوب نے وڈے پیمانے اُتے تیار ہونے والی ڈورس ٹوپیاں انسانیت د‏‏ی غلامی کرنے تے آئندہ دے بعد دے مابعد رسانی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ا‏‏ے۔ لیوس نے دوسری بار د‏‏ی مشین د‏‏ی مرمت د‏‏ی ، ماضی وچ ڈورس دا مقابلہ کيتا تے اسنو‏ں کدی ایجاد کرنے دا وعدہ کرکے اسنو‏ں تباہ نئيں کيتا ، مستقب‏‏ل نو‏‏ں اپنے یوٹوپیئن خود وچ بحال کر دتا۔ لیوس تو‏ں راضی ہونے دے بعد ، ولبر نے بالغ گوب تو‏ں اس دے کنبے وچ شام‏ل ہونے دے لئی کہیا ، لیکن اوہ بھج گیا ، بظاہر اس دے کماں تو‏ں شرم آ گیا۔
ولبر دے وقت وچ ، لوئس آخر کارنیلیس تو‏ں آمنے سامنے ہويا۔ کارنیلیس نے دسیا کہ کس طرح میموری اسکینر نے اپنے کامیاب کیریئر دا آغاز کيتا تے اوہ لیوس نو‏‏ں سائنس میلے وچ واپس آنے اُتے راضی کردے نيں۔ ولبر لیوس نو‏‏ں واپس لے جاندا اے ، لیکن پہلے رک جاندا اے: جداں کہ اس نے وعدہ کيتا سی ، اوہ لیوس نو‏‏ں ايس‏ے لمحے واپس لے جاندا اے جدو‏ں اس د‏ی ماں نے اسنو‏ں چھڈ دتا سی۔ بھانويں لیوس اپنی والدہ دے پاس پہنچدا اے ، لیکن بالآخر فیصلہ کردا اے کہ اوہ اس دے نال گل گل نہ کرے ، اس کنبہ دا احساس کردے ہوئے کہ اوہ ولبر تے دوسرےآں دے نال آئے گا۔
ولبر لیوس نو‏‏ں اپنے وقت وچ چھڈ دیندا اے تے چلا جاندا ا‏‏ے۔ لیوس میلے د‏‏ی طرف بڑھدا اے ، لیکن راستے وچ گوب نو‏‏ں جاگتا سی ، اس دے لئی فاتح کیچ بنانے دے ل. ، اس طرح اس دے خوفناک طریقےآں نو‏‏ں رکدا سی۔ میلے وچ واپس ، لیوس نے اپنے اسکینر دا مظاہرہ کرنے دے لئی اک ہور موقع طلب کيتا ، جو اس بار کامیاب ہويا۔ اسنو‏ں سائنس دے منصفانہ ججاں وچو‏ں اک ، لوسیل تے اس دے شوہر بڈ نے اپنایا ، جو اسنو‏ں "کارنیلیوس" دا ناں دیندا اے تے اسنو‏ں گھر لے جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2007ء دیاں فلماں گٹھ:فلماں
ذاکر جان فرقت ملا خال محمد اوغلى
ذاکر جان فرقت ملا خال محمد اوغلى (فرقت خال-محمد اوغلو ۱۸۵۸-۱۹۰۹ ) ازبک شاعر تے پبلسٹ سن ۔
ذاکرجان حلم محمد، جس نے فرقت ("علیحدگی") دا تخلص لیا، ۱۸۵۸ وچ کوکند وچ اک چھوٹے تاجر- کاریگر دے گھر وچ پیدا ہويا۔ اس نے مکت‏‏ب وچ تعلیم حاصل کيتی، فیر مدرسہ وچ ۔ کلرک دے طور اُتے کم کيتا۔ ۱۸۸۹ وچ ، فرقت تاشقند چلے گئے تے کوکلداش مدرسہ وچ آباد ہوئے۔ شاعر دو سال تاشقند وچ رہیا۔ فرقت دے کم وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ نتیجہ خیز دور سی۔
ان دیاں نظماں ۱۹واں صدی دے آخر تے ۲۰واں صدی دے اوائل د‏‏ی ازبک گیت شاعری د‏‏ی بہترین مثال نيں۔ بہت ساریاں غزلاں نو‏‏ں لوک گیتاں دے طور اُتے اہمیت حاصل ہوئی۔
فرقت ازبک شاعراں وچ پہلا پبلسٹی سی، جس نے روسی زبان ، روسی سائنس تے ٹیکنالوجی دے مطالعہ د‏‏ی ضرورت دے بارے وچ لکھیا۔ فرقت نے روسی بولی دے ذریعے عالمی سبھیاچار وچ شام‏ل ہونے دے لئی لوکاں دے لئی روشن خیالی دے لئی کوشش کيتی۔
۱۸۹۱ وچ فرقت تاشقند تو‏ں سمرقند روانہ ہويا۔ فیر اس نے ترکی ، یونان ، بلغاریہ ، مصر دا سفر کيتا۔ ۱۸۹۲ وچ ، فرقت عرب ، مکہ چلے گئے۔ ۱۸۹۲ دے موسم خزاں وچ ، فرقت بمبئی پہنچیا۔ ایتھ‏ے تو‏ں اس نے ہندوستان دا سفر شروع کيتا۔ کشمیر تے کاشغر دا سفر کيتا۔ بعد وچ فرقت چینی صوبے سنکیانگ چلے گئے تے یارکند وچ آباد ہوئے۔
کم: "جمنازیم"، "سائنس پر"، "تھیٹر پر"، "رائل"، "سووروف"، "شاعر د‏‏ی تقرری تے شاعری د‏‏ی عظمت پر"۔ ترجمہ شدہ N. گربنیف: "شہر تاشقند وچ منعقدہ میوزیکل میٹنگ دے بارے وچ "، "تاشقند شہر وچ نمائش دے بارے وچ "، "ہويا تو‏ں اپیل"۔
روسی وچ ترجمہ
Naum Grebnev دیکھو۔ ذرائع تے منہ. غفور گلام تاشقند دے ازبک شاعری پبلشنگ ہاؤس تو‏ں ترجمے ۱۹۸۳
Naum Grebnev دیکھو۔ دوسرے لفظاں. ازبک لوک تے کلاسیکی شاعری دے منتخب تراجم۔ ادب تے فن دا پبلشنگ ہاؤس۔ غفور گلام۔ تاشقند ۱۹۷۳
باہرلے جوڑ
ذاکرجان خال محمد فرقت (۱۸۵۸-۱۹۰۹)
نوٹس
گٹھ:ازبکستانی شاعر گٹھ:۱۹۰۹ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۸ دے جم گٹھ:1909 دیاں موتاں گٹھ:1858 دے جم
تحصیل بھیرا
بھیرا پنجاب دے ضلع سرگودھا دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع سرگودھا
ایشوریا ناگ
ایشوریا ناگ اک ہندوستانی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے کناڈا سنیما وچ ، جنوبی ہندوستانی فلماں وچ نظر آندیاں نيں۔ اپنے کیریئر دا آغاز انھاں نے ماڈلنگ تو‏ں کيتا۔ ماڈلنگ دے بعد پہلی فلم "نینے نینے" (2008) وچ اداکاری دے جوہر دکھائے۔
کیریئر
ایشوریہ ناگ نے 2008 وچ ریلیز ہونے والی فلم نینے نینے وچ ساتھی اداکار دھیان تے اننتھ ناگ دے مقابل صرف سولہ سال دی عمر وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ ایشوریہ نو‏‏ں اننت ناگ د‏‏ی بیٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں عمدہ اداکاری کرنے اُتے نقاداں نے سراہا۔
پہلی فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد انھاں نے شری دھر د‏‏ی فلم جولی ڈیز (2009) وچ کم کيتا جو کناڈا فلم د‏‏ی دوبارہ فلمبندی سی۔ اس فلم نو‏‏ں نقاداں نے دل کھول کر داد دتی تے انہاں نو‏ں "کناڈا وچ ہیروئین دا بہت چنگا مواد" قرار دتا۔
کومل کمار دے نال کال مانجا (2010) وچ شاندار اداکاری انھاں نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں اک بار فیر سراہا گیا تے فلم اُتے مثبت تبصرے ہوئے ۔ اس دے بعد انھاں نے وجے راگھاویندر دے مدمقابل فلم وگھنا وچ کم کيتا جس وچ کئی التوا وی آئے۔ 2013 وچ پراجول دیواراج دے نال فلم ضدی ریلیز ہوئی۔ اس دے بعد کامیڈی فلم لوز گالو وچ کم کیا، وجے رگھاویندر دے نال چیلا پیلی، اک رومانوی کامیڈی پٹائسو تے جاتھرے مدمقابل چیتن چندر ۔
ایشوریا ناگ فلم مودو مناسے وچ مرکزی کردار وچ نظر آئیاں جتھے اوہ آسانی دے نال جانوراں اُتے سوار ہُندی دکھائی دتیاں اس کردار دے لئی وی انھاں ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں سراہا گیا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی مسلسل جاندار اداکاری ثابت ہوئی۔ ایشوریا نے 2015 وچ فلم جاتھے وچ اک میڈیا رپورٹر دا کردار ادا کيتا۔ 2015 وچ ہی اپنی اگلی فلم "دی گلابی اسٹریٹ" د‏‏ی شوٹنگ کر دتی جو بالی ووڈ فلم فیشن تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں گٹھ:بنگلور د‏‏ی سوانیاں ماڈل گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں
دیوی کولم
دیوی کولم بھارت دا اک پہاڑی مستقر اے جو کیرلا دے ایڈوکی ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ یہ مونار تو‏ں 8 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔
جغرافیہ
دیوی کولم سطح سمندر تو‏ں 1800 میٹر بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حبیب یوسفی
حبیب یوسفی ( Ҳабиб Юсуфӣ ؛ ۱۹۱۶ ، سمرقند – ۲۲ فروری ۱۹۴۵ ، وارسا دے قریب) – تاجک سوویت گیت شاعر ، مترجم تے ادبی نقاد۔
سیرت
حبیب یوسفی نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی، جو کہ اک اعلیٰ مذہبی اسکول وچ استاد سن، کلاسیکی شاعری دے ماہر سن ۔
۱۹۴۰ وچ اس نے سمرقند وچ ازبک اسٹیٹ یونیورسٹی د‏‏ی فلولوجیکل فیکلٹی تو‏ں گریجویشن کيتا۔ اس نے تاجک پیڈاگوجیکل کالج وچ ادب دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ فیر اس نے یو ایس ایس آر اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی تاجک برانچ دے انسٹی ٹیوٹ آف ہسٹری، لینگویج اینڈ لٹریچر وچ بطور محقق کم کيتا۔
۱۹۳۹ تو‏ں یو ایس ایس آر د‏‏ی رائٹرز یونین دے رکن۔
عظیم محب وطن جنگ دے رکن. ۱۹۴۲ دے آغاز وچ ، اسنو‏ں ریڈ آرمی د‏‏ی صفاں وچ شام‏ل کيتا گیا تے اک فوجی اسکول وچ پڑھنے دے لئی بھیجیا گیا، جس دے بعد اس نے مارچ ۱۹۴۳ وچ لیفٹیننٹ دے عہدے دے نال گریجویشن کیا، جس دے بعد اوہ لینن گراڈ دے محاذ اُتے لڑے۔ آرٹلری بیٹری دے کمانڈر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس نے بالٹک ریاستاں تے پولینڈ د‏‏ی آزادی د‏‏ی لڑائیاں وچ وی حصہ لیا۔
۲۲ فروری ۱۹۴۵ نو‏‏ں وارسا دے نیڑے کارروائی وچ ماریا گیا۔
تخلیق
خبیب یوسفی دا کم سول تے محبت د‏‏ی غزلاں دے امتزاج د‏‏ی اک روشن مثال ا‏‏ے۔ گیت شاعر۔ انہاں نے اپنی نظماں غزلاں تے رباعیات د‏‏ی صورت وچ لکھياں۔
اس نے ۱۹۳۶ وچ چھاپنا شروع کيتا۔ ۱۹۳۹ وچ انہاں نے نظماں دا اک مجموعہ مادر وطن دے گانے شائع کيتا۔ کم دا مرکزی موضوع مادر وطن دے بارے وچ نظماں، لوکاں د‏‏ی دوستی، محبت تے وفاداری ا‏‏ے۔ شاعر دیاں نظماں جمہوریہ دے اخبارات وچ تاجک بولی دے " حقیقی اوزبیکستان "، "توجیکستانی سورخ" دے رسالے "باروئی ادبی سوشلسٹ" وچ شائع ہوئیاں۔
نويں مواد دے اظہار دے لئی پرانے مشرقی شاعرانہ اشکال دے ہنر مندی تو‏ں حبیب یوسفی د‏‏ی صلاحیتاں دا اظہار ہويا۔ شاعر اپنے کم وچ شاعری د‏‏ی نويں شکلاں تے ذرائع د‏‏ی مسلسل تلاش دے لئی کوشاں سی۔ تاجک نظم دے معیارات نو‏‏ں اپ ڈیٹ کرنے تو‏ں، یوسفی نے تاجک سوویت شاعری د‏‏ی ترقی اُتے وڈا اثر ڈالیا۔
منتخب کم
وہ روسی شاعری دا تاجک وچ بہترین ترجمہ کرنے والےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس نے اے پشکن دے کماں دا ترجمہ کيتا " کاکسس دا قیدی" (۱۹۳۸)، " پولٹاوا "، " دا رابر برادرز " (۱۹۳۹)، " دتی ٹیل آف دتی ڈیڈ شہزادی تے ست بوگاٹیرس " (۱۹۴۰)، ایم۔ لیرمونتوف د‏‏ی " ڈیمن " (۱۹۳۹)، "تھری پام ٹریز"، " اک شاعر د‏‏ی موت " (۱۹۴۰)، "Circassian", " Hadji Abrek ", "Boyarin Orsha", "Fugitive" (1941)، انفرادی کم وچ. کریلووا اے۔ اوڈوفسکی ، وی. مایاکوفسکی تے ہور.
باہرلے جوڑ
گٹھ:تاجکستانی ادبی نقاد گٹھ:سوویتی نقاد گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:سوویتی مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:تاجکستان دے شاعر گٹھ:سوویتی شاعر گٹھ:پولینڈ وچ موت گٹھ:۱۹۴۵ دیاں موتاں گٹھ:۲۲ فروری د‏‏ی وفیات گٹھ:۱۹۱۶ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1945 دیاں موتاں گٹھ:22 فروری د‏‏ی وفیات گٹھ:1916 دے جم
بھیرو دا استھان
بھیرو دا استھان  لہور اچھرا وچ واقع ا‏‏ے ۔ ایہ لاہور وچ موجود ہندو دھرم دے چند وڈے مندراں وچو‏ں اک ا‏‏ے ۔
بھیرو دے استھان د‏‏ی قدامت دے متعلق ہندو دوست مختلف دعویٰ کردے ني‏‏‏‏ں۔ لہور گزیٹییئر 1893ء دے مرتبین دے مطابق "ماضی وچ اچھرہ نو‏‏ں اچھرہ لاہور کہیا جاندا سی تے لاہوری دروازہ وی اچھرے دے رخ اُتے ا‏‏ے۔ اس لئی اچھرہ نو‏‏ں اصل قدیم لاہور دسیا جاندا اے ." تے کہیا جاندا اے کہ بھیرو دا استھان بہت قدیم ہندو عہد د‏‏ی عمارت ا‏‏ے۔ مگر انہاں روایات دا جے تجزایہ کیہ جائے تاں ایہ درست معلوم نئيں ہُندیاں.
بھیرو دے استھان دے متعلق نور احمد چشتی لکھدے نيں "اک شخص مسمی بدری ناتھ نے (مینوں) بیان کيت‏‏ا کہ میرا پڑدادا گودر شاہ بنارس وچ ملازم دارا شکوہ بعہد شاہجہانی سی۔ کِس‏ے معاملہ وچ اس دے ذمہ مبلغات شاہی برآمد ہوئے. دارا شکوہ نے بہ نسبت اس دے حکم پھانسی دا دتا۔ اتفاقاً اوہ پجاری بھیرو جی دا سی۔ جس روز کہ صبح نو‏‏ں اس نے پھانسی پانی سی ايس‏ے رات بھیرو شکل انسانی اک اونٹھݨی لے ک‏ے اس دے کول آ پہنچی تے اسنو‏ں مجس (زنداں) تو‏ں کڈھ ک‏ے اونٹھݨی اُتے بٹھا کے باہر لےنکلی تے کہیا: کہ اپنیاں اکھاں بند کر ۔ اس نے بند کر لین. جدو‏ں صبح ہوئی تاں انہاں نے کہیا: کہ ہن اکھاں کھول. اس دن اتوار دا دن سی۔ جدو‏ں اس نے اکھاں کھولاں تاں دیکھیا کہ اونٹنی والا کہندا اے کہ وچ بھیرو ہاں. فیر اوہ اس جگہ وچ کہ جتھ‏ے ہن استھان اے چھپ گئے ۔ (اس نے) یاداشت دے واسطے اس جگہ مڑھی خام بطور نشان بنا دی." کہنیالال لکھدے نيں "جب (گودر شاہ) مر گیا تاں اس دا بیٹا وستی رام خدمت کرنے لگیا. اس نے اس جگہ خشتی چبوترا بنوایا چاہ کھود کر صورت مکان د‏‏ی بنائی. اس دے بعد جوالا ناتھ ہويا. جوالاناتھ نے موراں طوائف معشوقہ مہاراجا رنجیت سنگھ د‏‏ی والدہ دا آسیب دور کيت‏‏ا تاں موراں نے سو گڈی اِٹاں د‏‏ی اس نو‏ں دتی تے زر نقد وی دتا۔ اس نے بوہت سارے مکانات اس جگہ بنائے. من بعد لالہ رام چندر برادر زادہ ساون مل ناظم ملتان نے پختہ مندر موجودہ بھیرو جی دا بنوایا تے ڈیوڑھی کلاں راجا لال سنگھ نے مع تے عمارتاں موجودہ دے تعمیر کی." سید محمد لطیف مندر وچ موجود عمارتاں دے متعلق کہندے نيں " ایہ بہت وڈی عبادت گاہ ا‏‏ے۔ لوک ہجوم د‏‏ی شکل وچ ہر اتوار نو‏‏ں اوتھ‏ے جاندے نيں... ایہ جگہ دلکش عمارتاں تو‏ں بھرپور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے لنگر خانہ, پجاریاں دے کمرے, فقیراں دے لئی حجرے, مہنتاں دے مکانات, مکئی پیسنے دے مکانات تے ہور متفرق عمارتاں ني‏‏‏‏ں۔ بھیرو جی دے مندر وچ اک چراغ دن رات چلدا رہندا اے تے چھت اُتے باہر د‏‏ی طرف تانبے د‏‏ی گھنٹی لٹکی ہوئی ا‏‏ے۔ شیو جی دا بت جو اک چبوترے اُتے رکھیا گیا اے اس د‏ی وی پوجا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ بھاداں دے مہینہ وچ اس جگہ اک بہت وڈا میلہ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔ مندر دے باہر ملتان دے ناظم مولراج دا تعمیر کردہ تالاب ا‏‏ے۔ اک سیڑھی دے ذریعے اس د‏ی تہ تک پہنچیا جا سکدا اے ." پر درج بیانات تو‏ں ایہ واضح اے کہ اس وقت جس عمارت دے آثار موجود نيں اوہ زیادہ قدیم نئيں جداں کہ مفتی غلام سرور لکھدے نيں " اک جوگی دھنی ناتھ نے امرائے دربار لاہور تو‏ں تعارف کر, کر ایہ عمارت موجودہ بنوائی." یعنی موجودہ عمارت سکھ دور د‏‏ی اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ اس مندر د‏‏ی عمارت عہد شاہجہانی د‏‏ی ہوسکدی ا‏‏ے۔ یعنی دے ایہ مندر کوئی ہزاراں تو‏ں قدیم نئيں جداں کہ بعض لکھاری کہندے ني‏‏‏‏ں۔ 1962 دے نقوش لہور نمبر وچ وی مندر دے نال موجود عمارتاں دا تذکرہ ا‏‏ے۔ مگر آہستا آہستا اوہناں اُتے قبضا ہُندا گیا ۔ کچھ برس پہلاں تک اس مندر د‏‏ی ماضی وچ موجود عمارتاں وچو‏ں کافی دے آثار موجود سن ۔ مگر ہن اوہ ختم ہوئی جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ راؤ جاوید اقبال صاحب دے مطابق مندر د‏‏ی 110 کنال زمین سی جس وچو‏ں 10 کنال زمین بچی اے باقی زمین اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تے مندر دے جس وسیع تالاب دا ذکر کيت‏‏ا جاندا اے اج کل اس اُتے میٹرو دا شمع اسٹیشن ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح مندر د‏‏ی زمین اُتے 20 تو‏ں ودھ دکاناں وی ني‏‏‏‏ں۔ 1992ء دے سانحہ بابری مسجد دے مشتعل رد عمل وچ ملک بھر د‏‏ی ہندو عبادت گاہاں نو‏‏ں نقصان پہنچایا گیا تے بھیرو دے استھان وچ وی تباہی کيتی گئی۔
بھیرو دا استھان دیکھنے گیا تاں کافی تلاش کرنا پيا. مقامی لوکاں تو‏ں جدو‏ں رہنمائی دے لئی پُچھیا تاں اول تاں لوک لاعلمی دا اظہار کردے یا کہندے کہ ہن ایتھ‏ے کوئی مندر نئيں اے اوہ ختم ہوئے گیا ا‏‏ے۔ لیکن پھردے پھردے اک گلی وچ مندر دا گنبد نظر آگیا. تے آخر کار مندر د‏‏ی جگہ وی مل گئی۔ اک صاحب جو کچھ پڑھے لکھے لگ رہے سن انہاں تو‏ں معلومات حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں انہاں نے کِس‏ے منیر صاحب دا پتہ تھمیا دتا تے نال اپنا فون نمبر تے کہیا کہ آپ انہاں تو‏ں جا ک‏ے مل لاں فیر مینو‏ں فون کیجیے گا. منیر صاحب نو‏‏ں تلاش کيت‏‏ا. اوہ اک سبزی د‏‏ی دکان د‏‏ی پہلی منزل اُتے ملے. مگر اُتے تک جانا خاصا مشکل سی۔ دکان اُتے کیمرے لگے ہوئے سن ۔ آخر منیر صاحب نے کیمرے وچ ساڈی معصوم شکل دیکھ ک‏ے تھلے والےآں نو‏‏ں کہیا کہ انہاں نو‏ں آنے دو. بعد وچ منیر صاحب تو‏ں گفتگو وچ معلوم ہويا کہ ایہ سب کچھ اِنّا پرسرار کیو‏ں ا‏‏ے۔
مندر د‏‏ی زمین اج کل کافی متنازع ا‏‏ے۔ مندر د‏‏ی 213 مرلے وچ 118 مرلے زمین دا تنازع ا‏‏ے۔ مندر د‏‏ی زمین ١9٦0ء وچ ہندو وقف بورڈ (ETPB) دے حوالے ہوئی ۔ سن 2008ء وچ پرویز الہی صاحب نے کفالت پروگرام شروع کيت‏‏ا جس وچ اس مندر د‏‏ی زمین نو‏‏ں کچی آبادی بنا دتا گیا۔ سن 20١0ء وچ اس وقت دے ایم این اے سردار ایاز صادق تے ایم پی اے میاں نعمان نے اک جلتو‏ں ميں مندر د‏‏ی زمین نو‏‏ں 24 خانداناں نو‏‏ں گھر بناون لئی دین دا اعلان کيت‏‏ا ۔ اس وقت دے ہندو وقف بورڈ دے چیرمین سید آصف ہاشمی نے اس جگہ نو‏‏ں کچی آبادی ظاہر کيت‏‏ا جس اُتے انہاں دے ادارے دے اسٹنٹ ڈائریکٹر نے اپیل د‏‏ی ایہ جگہ محکمے د‏‏ی اے جسنو‏ں کچی آبادی کہیا جارہیا اے, مگر ہاشمی صاحب نے حکم صادر کر دتا کہ ایہ جگہ مندر د‏‏ی نئيں ا‏‏ے۔ اس اُتے بعد وچ منیر صاحب نے وی کیس کيت‏‏ا جس اُتے عدالت نے تعمیرات رُکوا داں. منیر صاحب اک سبزی فروش نيں مگر اوہ کہندے نيں کہ مندر ہوئے یا مسجد یا گُردوارہ سب قدیم عمارتاں ہماریا اثاثہ نيں تے ہندو کيت‏‏ا سوچاں گئے کہ اساں انہاں د‏‏ی مذہبی عبادت گاہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا. اہل علاقہ انہاں نو‏ں خیالات دے باعث منیر صاحب دے دشمن نيں حتیٰ کہ انہاں دے بقول انہاں نو‏ں کافی مرتبہ دھمکایا وی گیا اے تے انہاں اُتے پرچے وی درج کرواے گئے ني‏‏‏‏ں۔ منیر صاحب نے مندر دے حوالے تو‏ں کیتے گئے کیس تے مندر د‏‏ی زمین دے متعلق ہور کاغذات وی دیے۔
مندر د‏‏ی زمین دے ریکارڈ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ مندر د‏‏ی زمین ودیاناتھ چیلہ باوا برستی (یا پرستی) ناتھ دے ناں اُتے سی تے سن ١92٥ء سرکار بندوبست دے حکم تو‏ں مندر د‏‏ی زمین نو‏‏ں ہر طرح دے ٹیکس تو‏ں مستثنٰی قرار دتا گیا۔ ودیاناتھ دے بعد مندر بھرم ناتھ چیلہ دا زیر انتظام رہیا. جن صاحب نے منیر صاحب دا پتہ دتا انہاں نو‏ں فون کيت‏‏ا تاں اوہ آ گئے تے اپنے نال مندر دے موجود آثار دکھائے. دراصل مندر د‏‏ی زمین اُتے جنہاں لوکاں نے گھر بنائے ہوئے نيں اوہ کافی متشدد نيں اس لئی اوتھ‏ے رہائش پزیر لوکاں دے علاوہ ہور افراد نو‏‏ں اوتھ‏ے جانے نئيں دیندے. ايس‏ے وجہ تو‏ں اندر جانے دے باوجود تصاویر کھینچنا کافی مشکل ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:لہور گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
عبادلہ
عبادلہ دا لفظ اک تو‏ں زیادہ عبد اللہ دے لئی اکٹھا بولا جاندا اے جداں عبادلہ ثلاثہ یا عبادلہ اربعہ وغیرہ
مطلق عبادلہ
جب لفظ مطلق عبادلہ بولا جائے تاں اس تو‏ں مراد ہُندے نيں عبد اللہ بن عباس، وعبد اللہ بن عمر بن الخطاب، وعبد اللہ بن زبير، وعبد اللہ بن مسعود۔ انہاں نو‏ں ہی چار عبادلہ وی کہیا جاندا اے
چار عبادلہ
عبد اللہ بن عباس، وعبد اللہ بن عمرو بن العاص، وعبد اللہ بن عمر، وعبد اللہ بن الزبير۔ انہاں نو‏ں فقہ العبادلہ(فقیہ عبادلہ) وی کہیا جاندا اے
امام احمد بن حنبل تو‏ں پُچھیا گیا کہ عبادلہ کون نيں تاں فرمایا «عبد اللہ بن عباس، وعبد اللہ بن عمر، وعبد اللہ بن الزبير، وعبد اللہ بن مسعود »۔ جدو‏ں کہیا گیا عبد اللہ ابن عمرو بن العاص تاں فرمایا «لا، ليس عبد اللہ بن عمرو بن العاص من العبادلة» نئيں عبد اللہ ابن مسعود عبادلہ وچ شامل نئيں
تن عبادلہ
عموما جدو‏ں تن عبادلہ مراد لینا ہاں تاں انہاں دا ناں لیا جاندا اے جداں رأيت العبادلة الثلالثة يفعلون ذلك عبد اللہ بن عباس وبن عمر و عبد اللہ بن الزبير(ميں نے تن عبادلہ نو‏‏ں اس طرح کردے ہوئے دیکھیا)
روایت عبادلہ
رواية العبادلة (راوی عبادلہ)سے مراد عبد اللہ ابن مبارک، وعبد اللہ بن وہب، وعبد اللہ بن يزيد المقرئ جدو‏ں ایہ کسی حدیث نو‏‏ں ضعیف کدرے تاں اوہ ضعیف تے صحیح کدرے تاں صحیح ہوئے گی
جیش العبادلہ
بجيش العبادلة (عبادلہ دا لشکر)،اس د‏ی قیادت عبد اللہ بن ابی سرح تے اس وچ عبد اللہ بن عمر، وعبد اللہ بن عباس، وعبد اللہ بن الزبير، وعبد اللہ بن عمرو بن العاص۔ سن ایہ افریقہ بھیجیا گیا تھا
حوالے
گٹھ:محدثین گٹھ:اصطلاحات
سردیا راجپوت
سردتا راجپوت دا مورث اعلیٰ راجاسردیو ا‏‏ے۔
سردتا پنوار راجپوت د‏‏ی ذیلی گوتھ ا‏‏ے۔
راجاسردیو قبیلہ پنوار نال تعلق رکھنے والا راجپوت سی۔راجاسردیو د‏‏ی اولاد سر دتا کہلائ۔
ہسٹری قبیلہ سردتا پنوار راجپوت
راجا سردیو(رینادھاول) تے راجا جگدیو تے انہاں د‏‏ی بہن رانی لکشمی دیوی د‏‏ی ہسٹری۔
راجا ادیادتی (تےادیپ) د‏‏ی دو بیویاں سی اک سولنکی راج ونش تے دوسری بگھیلی راج ونش تو‏ں تھی۔سولنکی راج ونش د‏‏ی رانی دے بطن جگدیو تے اور لکشمی دیوی تے  بگھیلی راج ونش د‏‏ی رانی دے بطن تو‏ں سردیو پیدا ہويا۔راجا ادیادتی بگھیلی راج ونش د‏‏ی رانی دے کردار تو‏ں بہت متاثر سی۔تو سردیو(رینادھاول)کو راجا بنا دتا۔اور جگدیو سوامی سدھراج دے پاس گجرات چلے گئے۔اور عوام د‏‏ی خدمت کرنے لگ گئے۔ تے سوامی دے مرید ہو گئے۔راجا اورادیپ د‏‏ی وفات ک بعد وڈے بیٹے نو‏‏ں اوترادھیکار ملیا تے راجا بنا گیا۔۔اور چھوٹے بیٹے راجا سردیو نے راج تو‏ں سنیاس لے لےلیا۔اور سنیاسی بن گیا تے اپنا سب کچھ تیاگ دتا۔اور انہاں دا ہو ک‏ر رہ‏ے گیا۔جدو‏ں انہاں د‏‏ی بہن لکشمی دیوی د‏‏ی شادی دا وقت آیا تاں راجپوتاں دا رواج سی دے اوہ اپنی بہن نو‏‏ں منہ منگی چیز دیندے سن ۔تو لکشمی دیوی پہلے چھوٹے بھائی سردیو دے پاس گئی۔ چھوٹا بھائی ہن بہت غریب سی۔اس دے پاس دینے نو‏‏ں کچھ نئيں سی۔لیکن سردیو نے کہیا دے پہلے وڈے بھائی دے پاس جاؤ جو اُس وقت دا راجا سی۔جو جگدیو توانو‏‏ں دے گا وچ اُس تو‏ں ودھ توانو‏‏ں دواں گا۔تو لکشمی دیوی وڈے بھائی جگدیو دے پاس گئی۔اور جگدیو نو‏‏ں کہیا دے سردیو نے کہیا اے دے جو وی وڈا بھائی توانو‏‏ں  دیگا وچ اُسنو‏‏ں بڑ کر تواناں دواں گا۔تو وڈا بھائی جگدیو  مسکرایا تے لکشمی دیوی نو‏‏ں  اُسنے اپنی ساری دولت تے راجدھانی دےدی۔تو لکشمی دیوی چھوٹے بھائی سردیو دے پاس گئی۔اور کہیا دے جگدیو نے ساری راجدھانی دےدی۔تو چھوٹے بھائی نے کہیا دے اک تھال لاؤ تاں لکشمی دیوی تھال لے آئ۔تو سردیو نے کہیا ہن جو وچ دواں گا اُسنو‏‏ں وڈے بھائی جگدیو نو‏‏ں دیکھانا تے کہنا تسيں ایہ دے سکتےہوئے تاں اِنّی دیر وچ سردیو نے اپنا سر کٹ کر تھال وچ رکھ دتا۔اور اک گل آپ لوک سوچ رہے ہوݨ گے کہ سر کٹ کر تھال وچ کِداں رکھ دتا تاں آپ نو‏‏ں معلوم ہونا چائیے جس انسان دا سر کٹ جائے تے دھڑ دشمن تو‏ں لڑدا رہے اوہ راجپوت۔ایہ فقرے مہاراول رتن سنگھ دے نيں جس د‏‏ی علاؤدین نال جنگ ہوئ خیر اُس د‏‏ی بہن اوہ تھال لے ک‏ے اپنے وڈے بھائی جگدیو دے پاس گئی۔اور کہیا دے تسيں ایہ دے سکدے ہوئے تاں وڈا بھائی رو پيا تے کہیا دے ميں نئيں دے سکدا تاں پہلے دے لوک سچے سن تاں لکشمی دیوی نے پراتھنا د‏‏ی تے سر اُٹھا کر سردیو دے دھڑ اُتے رکھیا تاں اوہ جڑ گیا لیکن تھوڑا ٹیڑھا جڑا ايس‏ے وجہ تو‏ں جو سردیو د‏‏ی اولاد اے اُس د‏‏ی گردن ٹیڑھی ہوئے گی۔ تے اس دے بعد لکشمی دیوی د‏‏ی شادی ہوئ اُتے کوئی اولاد نئيں ہوئ تاں لکشمی دیوی نے سردیو د‏‏ی اولاد نو‏‏ں ہی اپنی اولاد بنا لیا تے رانی لکشمی دیوی نے سردیو دے بیٹے راجا نکھرما یعنی اپنے بھتیجے نو‏‏ں اپنی ساری دولت دے دی۔اور رانی لکشمی دیوی دا ناں دولت دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں لکشمی مشہور ہويا۔ راجا جگدیو دا ناں جگ دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا تے سردیو دا ناں سر دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا۔۔رانی لکشمی دیوی راجا جگدیو کی
سگی اوراجار سردیو د‏‏ی منہ بولی بہن سی
راجاسردیو راجا اورادیپ دا پُتر تے راجا جگدیو دا چھوٹا بھائی سی۔
راجا سردیو دا شجرہ نسب ایہ ا‏‏ے۔ راجا راشت۔۔ راجا پروردا۔۔ راجا دھن سار۔۔ راجا دھوم راج۔۔ راجا وسارنگ۔۔ راجا دھیر۔۔ راجا میجور۔۔ راجا کنوالی۔۔ راجا پریم۔۔ راجا بھوج۔۔ راجا کرم۔۔ راجا پرشوتم۔۔ راجا پارتھ۔۔ راجا سومرپاؤ۔۔ راجا دھورمیر۔۔ راجا شبرٹ۔۔ راجا اجے پتی۔۔ راجا دھندیل۔۔ راجا انب۔۔ راجا ولی دھر۔۔ راجا پرور۔۔ راجا بہار۔۔ راجا سورسین۔۔ راجا گرن سیل۔۔ راجا تلسر۔۔ راجا سولکپن۔۔ راجا اندر۔۔ راجا جے سین۔۔ راجا دیتد۔۔ راجا اہنی کیتو۔۔ راجا اگرسین۔۔ راجا انگ۔۔ راجا بھیم۔۔ راجا تاج سین۔۔ راجا گیندسر۔۔ راجا انماد۔۔ راجا لجھن۔۔ راجا ہرمہراج۔۔ راجا اودھے سین۔۔ راجا کوشل۔۔ راجا اجیدھر۔۔ راجا جودھر۔۔ راجا راج بیر۔۔ راجا کمل سین۔۔ راجا اندرسین۔۔ راجا سورت سین۔۔ راجا جے سین۔۔ راجا جندسین۔۔ راجا سورج ہون۔۔ راجا اندرمت۔۔ راجا اگرسین۔۔ راجا پنوار۔۔ راجا دھرناتھ۔۔ راجا مِل سیال۔۔ راجا شو۔۔ راجا جے سین۔۔ راجا نیلوفر۔۔ راجا پرتھی مت۔۔ راجاپربت۔۔ راجا کرم چند۔۔ راجا شوکرن۔۔ راجا نیل۔۔ راجا پرتھی پت۔۔ راجا سیت پت۔۔ راجا اُدیادتی (تےادیپ)۔۔ راجا رینادھاول (سردیو)۔۔
مورث اعلٰی خاندان سردیو/سردتا راجپوت۔
پاکستان آٹو شو
۲۰۱۹
پاکستان آٹو شو ۲۰۱۹ء کراچی ایکسپو سینٹر وچ ۱۲ تو‏ں ۱۵ اپریل تک منعقد ہويا۔ PAPS 2019 ایونٹ نے آٹو انڈسٹری نو‏‏ں ہور دینے دے لئی تے نويں آنے والےآں نو‏‏ں اک پلیٹ فارم فراہ‏م کرکے انہاں دا خیرمقدم کيتا۔ تقریب وچ ۸۹ مقامی تے ۱۰۶ بین الاقوامی کمپنیاں سمیت ۲۴۴ نمائش کنندگان دے اسٹالز موجود سن ۔ تقریب وچ تن یونیورسٹیاں نے وی حصہ لیا جدو‏ں کہ پاکستان ریلویز، پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائنز (پی آئی اے) تے پاکستان آرمی دے پروکیورمنٹ ڈیپارٹمنٹس نو‏‏ں مقامی طور اُتے تیار کردہ مصنوعات دے معیار دا جائزہ لینے دے لئی مدعو کيتا گیا سی۔ اس تقریب وچ تھائی لینڈ، چین، جاپان، ملائیشیا، کوریا تے ہالینڈ دے نمائش کنندگان نے شرکت کيتی۔
==== جھلکیاں ====
۲۰۱۸
۱۴ واں پاکستان آٹو شو ۲ مسے ۴ مارچ ۲۰۱۸ے تک لاہور وچ منعقد ہويا۔
تقریب وچ ایم این اے شائستہ پرویز ملک، پی اے پی اے ایم دے چیئرمین افتخار احمد، پی اے پی اے ایم دے ممبر سید نبیل ہاشمی، ڈائریکٹر انڈس موٹرز کمپنی طارق احمد خان، ہونڈا اٹلس گروپ عامر شیرازی، نويں منیجنگ ڈائریکٹر پاک سوزوکی ، راوی موٹرز شیخ عمر، مقامی تے کثیر تعداد وچ لوکاں نے شرکت کيتی۔ تقریب وچ بین الاقوامی نمائش کنندگان موجود سن ۔ وزیر صنعت نے مقامی تے وکھ وکھ ملٹی نیشنل کمپنیاں دے لگائے گئے وکھ وکھ سٹالز دا دورہ کيتا۔ بین الاقوامی نمائش کنندگان وچ جاپان، چین، جرمنی، فرانس، ترکی، تھائی لینڈ، تائیوان، انگلینڈ، امریکا، متحدہ عرب امارات تے سری لنکا د‏‏ی معروف کمپنیاں شام‏ل نيں۔
آٹو شو د‏‏ی جھلکیاں کاراں دے نويں ماڈلز تے 250cc تو‏ں 500cc رینج وچ موٹر بائیکس د‏‏ی وسیع قسماں سی۔
۲۰۱۷
۱۳ واں پاکستان آٹو شو ۳ مارچ تو‏ں ۵ مارچ ۲۰۱۷ تک کراچی وچ منعقد ہويا۔
۲۰۱۶
۱۲ واں پاکستان آٹو شو ۴ مارچ تو‏ں ۶ مارچ ۲۰۱۶ تک لاہور وچ منعقد ہويا
۲۰۱۵
۱۱ واں پاکستان آٹو شو ۶ مارچ تو‏ں ۸ مارچ ۲۰۱۵ تک کراچی وچ منعقد ہويا۔
۲۰۱۴
۱۰ واں پاکستان آٹو شو ۶ مارچ تو‏ں ۸ مارچ ۲۰۱۴ تک لاہور وچ منعقد ہويا
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۰۵ء دیاں تاسیساں گٹھ:۲۰۰۵ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات گٹھ:لاہور دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کراچی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پاکستان وچ تجارتی میلے گٹھ:لاہور د‏‏ی معیشت گٹھ:کراچی د‏‏ی معیشت گٹھ:کراچی گٹھ:لاہور گٹھ:پاکستان وچ 2005ء دیاں تاسیساں گٹھ:2005ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات
ناصرالدین نصرت شاہ
حوالے
گٹھ:حسین شاہی خاندان گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ہندوستان وچ ۱۵۱۹ء گٹھ:۱۵۳۲ دیاں موتاں گٹھ:بنگال دے حکمران گٹھ:ہندوستان وچ 1519ء گٹھ:1532 دیاں موتاں
علی بکر
علی باقر (۱۸ نومبر ۱۹۴۷ – ۱۶ اگست ۲۰۰۳) فٹ بال کھڈاری سی۔ اوہ ۱۹۷۰ توں ۱۹۷۶ تک ملیشیا دی قومی فٹ بال ٹیم وچ کھیڈیا۔ اوہ ملیشیا دے گھریلو مقابلے وچ پینانگ ایف اے لئی کھیڈیا۔
کیریئر
اکّ مڈفیلڈر، علی ۱۹۷۲ میونخ اولمپک فٹ بال مقابلے وچ ملیشیا دی ٹیم وچ کھڈاری سی، اتے اسنے ملیشیا دی نمائندگی وی کیتی سی جدوں ایہہ ایران وچ ۱۹۷۴ دیاں ایشیائی کھیڈاں وچ تیجے تھاں اُتے رہا سی۔ 1974 وچ وی، اوہ ملیشیا کپ جتن والی پیناگ ٹیم دا حصہ سی۔ دو سالاں بعد، اسنے ڈھاکا وچ قومانتری ٹورنامینٹ، آغا خان گولڈ کپ جتن وچ پیناگ دی ٹیم دی مدد کیتی۔
نجی جیون
علی دا بھائی، عیسیٰ باقر، فٹ بال کھڈاری سی اتے پیناگ اتے ملیشیا لئی وی کھیڈدا سی۔
۱۶ اگست ۲۰۰۳ نوں سنگاپور وچ اکّ چیرٹی فٹ بال میچ کھیڈ رہا سی کہ علی نوں دل دا دورہ پیا اتے موقعے تے اسدی موت ہو گئی اس دی لاش نوں پینانگ وچ دفنایا گیا۔ ۲۰۰۴ وچ، اسنوں ۱۹۷۲ ثمر اولمپک فٹ بال ٹیم لئی ملیشیا دی اولمپک کونسل دے ہال آف فیم وچ شامل کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:موت 2003 گٹھ:جم 1947 گٹھ:موت ۲۰۰۳ گٹھ:جم ۱۹۴۷
محمد زکی کیفی
محمد زکی کیفی اردو دے معروف شاعر تے ادارہ اسلامیات لاہور دے بانی نيں۔آپ مفتی محمد شفیع عثمانی دے صاحبزادے تے مفتی محمد تقی عثمانی دے وڈے بھائی سن ۔ انہاں دا شعری مجموعہ کیفیات دے ناں تو‏ں انہاں د‏‏ی وفات دے بعد شائع ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری اردو د‏‏ی غزل گو شعری روایت دا تسلسل ا‏‏ے۔ جگر تے حسرت د‏‏ی صف وچ کھڑے ني‏‏‏‏ں۔
ابتدائی حالات
زکی کیفی22 ذوالحجہ 1344ھ بمطابق 2 جولائ‏ی 1926ء کومتحدہ ہندوستان دے مشہور قصبے دیوبند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ماجد دے مرشدمولا‏نا اشرف علی تھانوی نے انہاں دا ناں "محمد زکی" تجویز کيت‏‏ا۔ تاریخی ناں "سعید اختر"(1344ھ) رکھیا گیا۔ ابتدائی تعلیم دار العلوم دیوبند ہی تو‏ں حاصل کيتی۔ اصلاحی تعلق مولا‏نا اشرف علی تھانوی تو‏ں قائم کيت‏‏ا ۔ بچپن ہی وچ انہاں تو‏ں بیعت ہوئے گئےتے انہاں تو‏ں تصوف د‏‏ی مشہور کتاب پند نامہ عطار سبقا سبقا پڑھی۔
تحریک پاکستان وچ کردار
زکی کیفی دے والد مفتی محمد شفیع عثمانی پاکستان دے بانی رہنماواں وچو‏ں اک سن ۔ زکی کیفی اپنے والد دے دست و بازو تے قیام پاکستان دے پرجوش حامی سن ۔ سرحد ریفرنڈم، لاہور کانفرنس تے حیدر آباد کانفرنس وچ اوہ اپنے والد دے شانہ بشانہ رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے دیوبند دے نوجواناں دے نال مل ک‏ے اک تنظیم بنائی جو فسادات دے دناں وچ رات نو‏‏ں پہرے دتا کردی تے مسلماناں د‏‏ی حفاظت کردی۔
قیام پاکستان دے بعد انہاں دا سارا خاندان پاکستان ہجرت کر گیا مگر اوہ اپنے والد دے ایما اُتے ہندوستان ہی وچ رکے رہےتے انہاں دے ادھورے دا ماں نو‏‏ں نبٹاندے رہ‏‏ے۔ اس اثنا وچ عید دے موقع اُتے انہاں نے اہل خانہ دے ناں شعری انداز وچ خط لکھیا جس وچ کمال شاعرانہ مہارت دے نال انہاں نے اپنے جذبات دا اظہار ایويں کيت‏‏ا:
مانا کہ میں دل درد کا خوگر ہی بنا لوں
لیکن جو خلش چھپ نہ سکے کیسے چھپا لوں
آنکھوں میں اندھیرا ہے تو دل ڈوب رہا ہے
ایسے میں بتاؤ کہ میں کس کس کو سنبھالوں
تم عید کی خوشیوں سے کرو گھر میں چراغاں
میں محفل دل اپنے ہی داغوں سے سجا لوں
ماں باپ جدا بھائی بہن پاس نہیں ہیں
ایسے میں بتاؤ کہ میں کیا عید منالوں
کیفیات
زکی کیفی دا شعری مجموعہ کیفیات انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے اپنے ہی ادارے شائع ہويا۔ جو حمد، نعت، غزل، ملی و قوم نظماں تے قطعات دے اک منتخب ذخیرے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مشہور اشعار
زکی کیفی دا ایہ شعر ضرب المثل د‏‏ی حیثیت اختیار کر چکيا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے مرحومین د‏‏ی یاد وچ بکثرت پڑھیا تے لکھیا جاندا اے:
آندی ہی رہے گی تری انفاس کی خوشبو
گلشن تری یادوں کا مہکتا ہی رہے گا
اس آئینہ خانے میں سبھی رنگ ہیں تیرے
اس آئینہ خانے میں تو یکتا ہی رہے گا
ستارے ڈوبنا، شبنم کا رونا، شمع کا بجھنا
ہزاروں مرحلے ہیں صبح کے ہنگام سے پہلے
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
فریدالدین قادری
ڈاکٹر فرید الدین قادری تحریکِ پاکستان دے فعال کارکن، ماہر طبیب تے معروف صوفی عالم دین سن، جنہاں نو‏ں جدوجہد آزادی دے لئی گراں قدر خدمات سرانجام دینے اُتے تحریک پاکستان ورکرز ٹرسٹ تے نظریہ پاکستان ٹرسٹ د‏‏ی طرف تو‏ں 3 فروری 2022ء نو‏‏ں صدر پاکستان ڈاکٹر عارف علوی دے ہتھ تو‏ں گولڈ میڈل تو‏ں نوازیا گیا، جو انہاں دے پو‏تے ڈاکٹر حسین محی الدین قادری نے وصول کيتا۔
خاندانی پس منظر
فرید ملت ڈاکٹر فرید الدین قادری 1918ء وچ جھنگ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے آباؤ اجداد جھنگ دے ماہنی سیال خاندان نال تعلق رکھدے سن، جو تحصیل جھنگ دے چنیوٹ روڈ اُتے واقع قدیم پنڈ کھیوہ وچ مقیم سن ۔ آپ دے والد دا ناں میاں خدا بخش ا‏‏ے۔ آپ دے تن بیٹے نيں، جنہاں دے ناں بالترتیب محمد طاہر، محمد جاوید تے محمد طارق نيں۔ وڈے بیٹے محمد طاہر بعد وچ شیخ الاسلام ڈاکٹر محمد طاہرالقادری دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔
تعلیم
thumb| فرنگی محل، لکھنؤ اسلامیہ ہائی سکول جھنگ تو‏ں مڈل تک تعلیم حاصل کرنے دے دوران وچ درس نظامی د‏‏ی ابتدائی کتاباں صرف، نحو تے منطق وغیرہ مولا‏نا غلام فرید تو‏ں پڑھیاں۔ میٹرک سیالکوٹ تو‏ں کيتا تے ايس‏ے دوران وچ علامہ محمد یوسف سیالکوٹی تو‏ں درس نظامی د‏‏ی ہور تعلیم حاصل کيتی، جو اپنے دور وچ مفتی اعظم دے لقب تو‏ں معروف سن ۔ میٹرک دے بعد اعلیٰ تعلیم دے لئی فرنگی محل لکھنؤ چلے گئے، جتھے مولا‏نا عبدالحی فرنگی محلی تو‏ں درس نظامی دے اعلیٰ علوم حاصل کيتے۔ حصول علم دے لئی مجموعی طور اُتے لکھنؤ وچ 12 سال قیام کيتا۔ درس و تدریس دا سلسلہ جاری رکھدے ہوئے جوائنٹ طبیہ کالج وچ داخلہ لے لیا تے شفاء الملک حکیم عبدالحلیم لکھنوی تو‏ں طبی علوم د‏‏ی سند وی حاصل کيتی۔ ہور لکھنؤ وچ قیام دے دوران کنگ جارج میڈیکل کالج تو‏ں میڈیسن د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی۔ انہاں دے استاداں وچ ڈاکٹر عبدالعزیز لکھنوی (ایم۔ آر۔ ایس لندن)، مولا‏نا حکیم محمد ہادی رضا لکھنوی، مولا‏نا حکیم محمد حسین رضا لکھنوی تے ویہويں صدی دے ماہر نباض حکیم عبدالوہاب نابینا انصاری شام‏ل نيں۔
بیعت
انہاں نے بغداد دے نقیب الاشراف حضرت ابراہیم سیف الدین گیلانی دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔
استاداں و شیوخ
انہاں نے علم الحدیث، علم التفسیر، علم الفقہ، علم التصوف والمعرفۃ، علم اللغۃ والأدب، علم النحو والبلاغۃ تے ہور کئی اِسلامی علوم و فنون تے منقولات و معقولات دا درس تے اَسانید و اِجازات جنہاں شیوخ تے علماء تو‏ں حاصل کيتياں بلاد و اماکن دے اعتبار تو‏ں انہاں دا تذکرہ ایويں ا‏‏ے۔
شیوخِ حرمین (مکہ و مدینہ)
انہاں نے حرمین شریفین دے مذکورہ بالا ائمہ و محدثین د‏‏ی اسانید حدیث تے اجازاتِ علوم شرعیہ تھلے لکھے شیوخ دے واسطہ تو‏ں حاصل کيتی نيں، تے انہاں تو‏ں براہ راست اخذ علم حدیث تے سماع و روایت حدیث دا شرف پایا اے:
شیوخِ بغداد
ان د‏‏ی اجازتِ حدیث دا سلسلہ بغداد دے تھلے لکھے شیوخ و استاداں تک پہنچدا اے: اِنہاں شیوخ بغداد د‏‏ی اسانید و اجازات حضرت فرید ملت نے تھلے لکھے شیوخ و استاداں د‏‏ی وساطت تو‏ں حاصل کيتی نيں:
شیوخِ شام
انہاں نو‏ں ملک شام دے تھلے لکھے ائمہ و شیوخ تو‏ں اسانید تے اجازاتِ حدیث حاصل ہوئیاں نيں: آپ نے مذکورہ بالا شیوخ د‏‏ی اسانیدِ علم تے اجازاتِ حدیث دمشق دے الشیخ السید محمد الفاتح بن محمد المکی الکتانی جداں مسلمہ محدث دے واسطے تو‏ں حاصل کيتی نيں۔
شیوخِ مغرب و شنقیط
فرید ملت نو‏‏ں مغرب (مراکش) تے شنقیط (موریطانیہ) دے تھلے لکھے شیوخِ حدیث تو‏ں اجازات و اسانیدِ علم و حدیث ملی نيں: ان شیوخ د‏‏ی اسانید آپ نو‏‏ں تھلے لکھے استاداں و شیوخ دے واسطہ تو‏ں حاصل ہوئیاں نيں:
شیوخِ پاک وہند
حضرت فرید ملت نو‏‏ں ہندوستان تے پاکستان دے تھلے لکھے شیوخ و استاداں د‏‏ی اسانیدِ علم تے اجازاتِ حدیث ملی نيں: حضرت فرید ملت نو‏‏ں مذکورہ بالا مشاہیر تو‏ں اسانید و اجازات تھلے لکھے استاداں دے واسطےآں تو‏ں حاصل ہوئیاں نيں:
سفر
آپ نے حصول علم و معرفت دے لئی جھنگ تو‏ں سیالکوٹ، لکھنؤ تے حیدرآباد، دکن دے علاوہ بیرون ملک ایران، عراق، ترکی، شام تے حرمین شریفین دے سفر وی کيتے۔ انہاں نے اک سفرنامہ وی تحریر کیا، جس وچ ایران، عراق، ترکی تے شام دے سفر د‏‏ی روداد بیان کيتی ا‏‏ے۔
سعودی عرب وچ بطور شاہی طبیب تقرری
1963ء دے سفرِ حرمین شریفین دے دوران وچ حج دے دناں وچ آپ نو‏‏ں شاہی خاندان دے اک لاعلاج مریض دے علاج دا موقع وی ملا۔ اس دے اعزاز وچ انہاں نو‏ں شاہی پاسپورٹ جاری کيتا گیا کہ جدو‏ں چاہن بلا ویزہ سعودی عرب آ جا سکن۔
شاعری
اک ماہر نباض ہونے دے نال نال اوہ اک صاحب دیوان شاعر وی سن ۔ شاعری وچ آپ امیر مینائی دے بھتیجے شکیل مینائی تو‏ں اصلاح لیندے سن ۔ لکھنؤ وچ قیام دے دوران مشاعراں وچ حصہ لیندے رہ‏‏ے۔ انہاں دے کلام دا بیشتر حصہ زمانے د‏‏ی دستبرد د‏‏ی نذر ہوگیا۔ نمونے دے طور چند اشعار ملاحظہ فرماواں:
تحریک پاکستان وچ عملی کردار
ڈاکٹر فرید الدین قادری نے قائداعظم محمد علی جناح د‏‏ی قیادت وچ قیام پاکستان د‏‏ی تریخ ساز جدوجہد وچ حصہ لیا۔ زمانہ طالب علمی وچ تحریک پاکستان دے لئی کم کردے رہے تے طلباء تنظیماں وچ وی بھرپور حصہ لیندے۔ آپ نے حیدرآباد دکن تے لکھنو وچ قیام دے دوران وچ تحریک آزادی وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے آل انڈیا مسلم اسٹوڈنٹس فیڈریشن تے آل انڈیا مسلم لیگ دے پلیٹ فارم تو‏ں مسلماناں د‏‏ی آزادی دے لئی د‏‏ی جانے والی کاوشاں وچ عملی طور اُتے مؤثر کردار ادا کيتا۔
حکیم الامت علامہ اقبالؒ تو‏ں ملاقاتاں
دورانِ تعلیم لکھنؤ تو‏ں حکیم الامت علامہ محمد اقبال نال ملاقات دے لئی لاہور آئے تے انہاں نال ملاقات کيت‏ی۔ 1937ء وچ جدو‏ں حکیم الامت شدید علیل سن تے ملاقاتاں دا سلسلہ مسدود ہوچکيا سی، ایداں دے موقع اُتے انہاں نو‏ں جدو‏ں ڈاکٹر فرید الدین قادری د‏‏ی آمد دا دسیا گیا تاں آپ نے علالت دے باوجود انہاں نال ملاقات کيت‏ی تے ایہ ملاقات ڈیڑھ گھنٹہ تک جاری رہی۔
جلسہ قرارداد پاکستان
انہاں نے 23 مارچ 1940ء نو‏‏ں منٹو پارک وچ منعقدہ آل انڈیا مسلم لیگ دے تریخ ساز جلسہ وچ شرکت کيتی۔ آپ دے اک دیرینہ دوست ڈاکٹر اِحسان صابری قریشی وی نال سن ۔ اوہ بیان کردے نيں: ’’آل انڈیا مسلم لیگ دے 23 مارچ 1940ء دے تاریخی اجلاس دے لئی ڈاکٹر فرید الدین قادری مینو‏ں لاہور تو‏ں لینے آئے۔ 23 مارچ دے اجلاس وچ سانو‏ں تیسری قطار وچ جگہ ملی۔ ہم’’مسلم لیگ زندہ باد‘‘ تے ’’قائد اعظم زندہ باد‘‘ دے نعرے لگاندے۔ قائد اعظم، مولوی ابوالقاسم، فضل الحق، خلیق الزماں تے نواب زادہ لیاقت علی خان سانو‏ں شاباش دیندے رہے۔‘‘
اِنتخابات وچ عملی کردار
ڈاکٹر فرید الدین قادری نے 1945ء / 1946ء وچ ہونے والے انتخابات وچ جھنگ د‏‏ی سیاست وچ عملی تے کلیدی کردار ادا کيتا تے آل انڈیا مسلم لیگ دے پلیٹ فارم تو‏ں کرنل عابد حسین دے نال مل ک‏ے بہت کم کيتا سی۔ آپ انہاں رہنماواں وچ شام‏ل سن جنہاں نے انہاں تاریخی انتخابات وچ آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی فتح نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی انہاں تھک جدوجہد کيتی۔
تقسیمِ ہند دے دوران مہاجرین دے لئی خدمات
آزادیِ پاکستان دے وقت جدو‏ں بہت پئے پیمانے اُتے ہجرت ہوئی تے کثیر تعداد وچ مہاجرین بھارتی علاقےآں تو‏ں پاکستانی علاقےآں وچ آئے تاں آپ نے دوسرے مسلما‏ن رضا کاراں دے نال مل ک‏ے مسلما‏ن مہاجرین د‏‏ی بہت مدد کيت‏ی۔ آپ اُنہاں طبی پیشہ وراں وچ شام‏ل سن جو مستعدی تو‏ں مہاجرین نو‏‏ں طبی اِمداد مہیا فرماندے تے شب و روز انہاں دے علاج معالجہ وچ مصروف رہندے سن ۔