cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوچاوا کاؤنٹی
سوچاوا کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام سوچاوا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
کورلس رشنبرگنی
کورلس رشنبرگنی بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
یملا جٹ
یملا جٹ اک پنجابی فلم اے۔ جیہڑی 1940 چ سانجھے پنجاب چ رلیز ہوئی سی۔
گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:پنجابی فلم
چک 41 ڈبلیو بی
چک 41 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
رتہ سانولا چؤا لیمر
رتہ سانولا چؤا لیمر اک چؤا لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
گٹھ:لیمر گٹھ:چؤا لیمر
وولگا تجارتی رستہ
thumb| نکولس روریچ : اک پورٹیج دے ذریعے (1915) ماں قرون وسطی ، وولگا تجارتی راسپہ شمالی یورپ تے نال شمال مغربی روس کوبحیرہ کیسپیئن تے ساسانی سلطنت دے نال وولگا دریا دے زریعے جوڑدا تھا. روس نے ایہ راستہ بحیرہ کیسپین دے جنوبی ساحل اُتے مسلم ملکاں دے نال تجارت دے لئی کدی کدی بغداد تک داخل ہوک‏ے استعمال کيت‏‏ا ۔ طاقتور وولگا بلغاراں (اج دے بلقان بلغاریہ دے کزن) نے اک نیم خانہ بدوش کنفیڈریشن تشکیل دتی تے وولگا دریا دے ذریعے روس دے وائکنگ ' عوام اسکینڈینیویا (سویڈن ، ڈنمارک، ناروے) تے جنوبی بازنطینی سلطنت (مشرقی رومی سلطنت) دے نال تجارت د‏‏ی ہور ایہ کہ ، اج کل ماسکو دے مشرق وچ ، دو شہراں بلغار تے سوور دے نال ، وولگا بلغاریہ ، روسیاں تے کھل بیچنے والے یوگریائیاں دے نال تجارت کردا سی۔ شطرنج دا تعارف فارس تے عربی سرزمین تو‏ں کیسپین-وولگا تجارتی رستےآں دے ذریعے پرانے روس وچ ہويا سی۔
یہ راستہ ڈنپر ٹریڈ روٹ دے نال بیک وقت کم کردا سی ، جسنو‏ں ورنگیان تو‏ں یونانیاں تک تجارتی روٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے 11 واں صدی وچ اس د‏ی اہمیت ختم ہوگئی۔
اسٹیبلشمنٹ
thumb| روس دے نال غلام تجارت کردے نيں: مشرقی سلاو کیمپ وچ تجارت از سرجی ایوانوف (1913) وولگا تجارتی راستہ ورانگیان (وائکنگز) نے قائم کيت‏‏ا سی جو نويں صدی دے اوائل وچ شمال مغربی روس وچ آباد سن ۔ انہاں نے دریائے وولخوف تو‏ں جنوب وچ جھیل لادوگا دے مونہہ اُتے ، لادوگا نامی اک بستی قائم کيتی۔ آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اٹھويں صدی دے آخر وچ وولگا تجارتی راستے اُتے روس د‏‏ی تجارت د‏‏ی سرگرمیاں ني‏‏‏‏ں۔ یورپ وچ عربی سککاں د‏‏ی قدیم ترین تے سب تو‏ں امیر لبھدا اج دے روس، خاص طور اُتے نال نال د‏‏ی سرزمین اُتے دریافت کيت‏‏ا گیا وولگا وچ ، تیمیروف دے ضلع وچ یاروسلاول. سینٹ پیٹرزبرگ دے نیڑے پیٹرگوف دے پاس پائے جانے والے سکےآں دا اک ذخیرہ ، عربی ، ترک (غالبا خزر) رنک ، یونانی تے اولڈ نورس رنک وچ ویہہ سکےآں اُتے مشتمل اے ، جو مجموعی طور اُتے نصف تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں سکےآں وچ ساسانی ، عرب ، تے عربو- ساساند درہم شامل نيں ، جنہاں وچو‏ں تازہ ترین تریخ 804–805 د‏‏ی ا‏‏ے۔ مشرقی یوروپ وچ عربی سکےآں د‏‏ی وڈی کھوجاں دا جائزہ لینے دے بعد ، ویلنٹین ینین نے ایہ نتیجہ اخذ کيت‏‏ا کہ ابتدائی روس دا ابتدائی مالیا‏تی نظام افریقہ وچ ابتدائی قسم دے درہم د‏‏ی بنیاد اُتے سی۔ ہور برآں ، اوکا تے اپر وولگا علاقےآں وچ ایرانی لیسٹر ویئر نو‏‏ں پہلے ہی دریافت کيت‏‏ا گیا سی (ہور واضح طور اُتے ، ایہ روستوف ، یاروسول ، سوزدال ، ٹور ، ماسکو تے ریاضان وچ پھیلا ہويا اے )۔
فنکشننگ
الدیجبرگ تو‏ں ، روس دریائے ولخوف تو‏ں نوگوروڈ ، فیر جھیل الیمان تے ہور دریائے لواٹ دے کنارے جاسکدے سن ۔ اک بندرگاہ اُتے 3 کلومیٹر دے نیڑے اپنی کشتیاں لے ک‏ے اوہ وولگا دے ائاز تک پہنچ جاندے۔ تاجر فر ، شہد تے غلاماں نو‏‏ں فینیش تے پرمین قبیلے دے زیر قبضہ والگیا بلگاراں دی سرزمین تک لے جاندے ۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، اوہ وولگا دے راستے تو‏ں ، خزر خاگانیٹ تک جاندے رہے ، جس دا راجگڑھ ایٹل بحر کیسپین دے ساحل اُتے اک مصروف بندرگاہ سی۔ اتیل تو‏ں ، روس دے سوداگ‏‏ر بغداد جانے والے قافلے دے رستےآں وچ شامل ہونے دے لئی سمندر پار ہُندے۔ نويں تے دسويں صدی وچ ایہ دریا روسیاں ، خزاراں تے وولگا بلگاراں دے وچکار اک اہ‏م تجارتی راستہ سی۔ اس دے اتھ نال وولگا دریا ن وولگا بلغاریہ نال تعلق رکھنے والے تاجراں نو‏‏ں اسکینڈینیویا تے جنوبی بازنطینی سلطنت دے لوکاں دے نال نال روسیاں تے یوگریناں تو‏ں جوڑدا۔
thumb| نقشہ وچ اہ‏م ورانجین تجارتی راستے دکھائے جارہے نيں: وولگا تجارتی راستہ (سرخ رنگ وچ ) تے ورنگی تو‏ں یونانیاں تک (جامنی رنگ وچ ) تجارتی راستہ ۔ سنتری وچ دکھائے گئے اٹھويں گیارہويں صدی دے دوسرے تجارتی راستے۔
885–886, دے لگ بھگ ، ابن خردابہ نے روس دے تاجراں دے بارے وچ لکھیا جو شمالی یورپ تے شمال مغربی روس تو‏ں بغداد دے لئی سامان لاندے سن :
ابن خردابہ دے بیان وچ ، رس نو‏‏ں "اک طرح د‏‏ی ثقلیبا" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا گیا اے ، ایہ اصطلاح عام طور اُتے سلااں د‏‏ی طرف اشارہ کيتی جاندی اے ، تے نارمنسٹ مخالف علماء نے اس حوالے د‏‏ی تشریح اسکینڈنویاں کی بجائے روس دے سلاو ہونے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ نارمنسٹ اسکالرز د‏‏ی ترجمانی وچ ، ثقلیبہ دا لفظ وسطی ، مشرقی ، تے شمال مشرقی یورپ د‏‏ی تمام صاف ستھری ، گندے ہوئے رنگ دار آبادی اُتے وی کثرت تو‏ں استعمال ہُندا اے ، لہذا ابن خوردہدبیح د‏‏ی بولی ایتھ‏ے مبہم اے (تفصیلات دے لئی رس (لوک) دیکھو) نارمنسٹس تے اینٹین مینارسٹس دے وچکار تنازعہ)
فارسی جغرافیہ نگار ابن روستا نے وولگا دے نال بسنے والی روس د‏‏ی جماعتاں دے بارے وچ دسیا:
921–922 وچ ، ابن فضلان بغداد تو‏ں وولگا بلغاریہ بھیجے گئے اک سفارتی وفد دا رکن سی ، تے اس نے والگیا خطے دے روس دے بارے وچ اپنے ذا‏تی مشاہدات دا اک بیان چھڈ دتا ، جس نے اس معاملے وچ معاملات انجام دتے۔ تے غلام جوہانس برونسٹڈ نے ابن فوڈلان د‏‏ی اس تفسیر د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی اے جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ انہاں رس نے ہتھیاراں ، سزاواں ، جہاز د‏‏ی تدفین تے مذہبی قربانیاں تو‏ں متعلق اپنے اسکینڈینیوین دے رواج نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ ابن فضلان دے بیان وچ روس د‏‏ی تجارت تے تجارت وچ کامیابی دے لئی قربانیاں دینے د‏‏ی تفصیل تو‏ں شامل اے :
دوسری طرف ، روس مردہ چیف دے لباس تے اپنی خواتین نو‏‏ں زیورات تو‏ں زیادہ بجھ ڈالنے د‏‏ی عادت جداں معاملات وچ غیر ملکی اثر و رسوخ وچ آیا:
زوال
خلافت عباسیہ وچ چاندی د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں وولگا تجارتی راستہ 11 واں صدی وچ اپنی اہمیت تو‏ں محروم ہوگیا ، تے اس طرح ، ورنگیاں تو‏ں یونانیاں تک جانے والا تجارتی راستہ ، جو ڈینیپر تو‏ں تھلے بحیرہ اسود تے بازنطینی سلطنت تک جاندا سی ، اُتے زیادہ وزن ودھ گیا۔ آئس لینڈی کہانی ینگوارس ساگا وفرلا سویڈش تو‏ں 1041 دے آس پاس سویڈش تو‏ں شروع د‏‏ی جانے والی کیسپیئن د‏‏ی اک مسانو‏ں بیان کردی اے جو انگور دتی ٹری ٹریولڈ (انگسار وٹفرن نے نورس وچ ) دے ذریعہ پیش کيت‏ی سی ، جو سیراسن (سرکلینڈ) د‏‏ی سرزمین وچ وولگا تو‏ں تھلے گئی سی۔ ایہ مہم ناکا‏م رہی تے اس دے بعد ، نورٹسمیناں دے ذریعہ بالٹک اور کیسپین سمندراں دے درمیان راستہ دوبارہ کھولنے د‏‏ی کوئی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی۔
حوالے
گٹھ:روس وچ آبی آوا جائی گٹھ:روس د‏‏ی اقتصادی تریخ
ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز یونیورسٹی
ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز یونیورسٹی پنجاب دی اک پراݨی یونیورسٹی اے ۔ ایس یونیورسٹی وچ ڈنگراں ، مویشیاں ، پکھیروآں دے علم تے علاج معالجے واسطے پڑھائی تے پرکھ پرچول ہُندی اے ۔ یونیورسٹی دا درجا مِلݨ توں پہلاں ایہ اک کالج سی ۔ ایہدے ایس ویلے 2 کیمپس تے اک کالج اے ۔ 1 : مرکزی کیمپس لہور ، 2 : راوی کیمپس پتوکی ، 3 : ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز کالج جھنگ مگھیاݨا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں
ملواکی
ملواکی امریکی صوبے وسکونسن دا سب توں وڈا شہر اے۔
ابو حمزه ثمالی
ابوحمزہ ثابت بن دینارثمالی جو ابو حمزہ ثمالی تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ شیعاں دے چوتھے امام زین‌العابدین علی ابن الحسین دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ اک دعا وی انہاں تو‏ں روایت کیتا ا‏‏ے۔ جو دعائے ابوحمزہ ثمالی تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
حوالے
شرح دعای ابوحمزہ ثمالی بہ روایت آیت‌اللہ جوادی آملی
باہرلے جوڑ
گٹھ:150ھ د‏‏یاں موتاں گٹھ:760ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں موتاں گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:علمائے شیعہ گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
کمزور اعتقادی
وہم-بھرم جاں بھرم جال جاں اندھ-یعقین جاں کمزور اعتقادی دیوی کارنتا اتے بھروسہ رکھنا ہندا اے مطلب ایہہ مننا کہ کوئی اک واقعہ دوجے واقعہ نوں بناں کسے جوڑویں قدرتی عمل دے انجام دندا اے جویں کہ جوتش، پوکھوں، شگن-کشگ، جادو-ٹونا، بھوکھبانیاں وغیرہ جو قدرتی وگیاناں دے الٹ اے۔
بھرم
جدوں انسان دے سہمے ہوئے من دا اظہار کسے کلپت بمب، حالت جاں چیز ولوں ہندا اے تاں ایہہ بھرم ہندا اے۔ بھرم انفرادی ورتارا اے، بھرم دا ورتارا سرو پروانت اتے روایتی ہندا اے، پر اظہار انفرادی ہندا اے۔ پنجابی دی اکھوت اے کہ بھرم دا بھوت بن جاندا اے، روحاں دے بھرمن بارے یعقین، سوَرگ نرک بارے یعقین، پنڈ دا تکیہ، سخت تھاواں، غیبی طاقتاں نال متعلق لوک – یعقین بھرم اکھواؤندے ہن۔
وہم
وہم انسانی الار دلی حالت دا کسے باہری حالت نال جڑیا ستے سدھ تعلقات اے۔ اس دا کوئی ترک نہیں ہندا ایہہ سرو پروانت ہندا اے۔ وہم چیز نہیں، نہ ہی حالت اے شگن اتے اپشگن نالوں وکھ اے۔ داڑی والی نار نوں چنگا نہیں سمجھیا جاندا دنے گدڑ بولن نوں وی چنگا نہیں سمجھیا جاندا۔ کتے دا رونا وی چنگا نہیں، کیلا ٹھکورن والا پسو چنگا نہیں منیا جاندا ۔ کسے کم نوں شروع کرن ویلے کھوتے دا ہینگنا وی چنگا نہیں منیا گیا ۔
کاروباری پکھ
اندھیعقین وچ رلے ہوئے لوکاں نال وڈی ٹھگی بابیاں ولوں کیتی جاندی اے جس وچ دوواں دھراں دے معاشی پکھ جڑے ہوئے ہندے ہن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وہم بھرم گٹھ:نفسیات
شیخ مزمل
شیخ مزمل شیخ احمد سرہندی المعروف مجدد الف ثانی دا خلیفہ خاص سی۔
بیعت
شیخ مزمل مجدد الف ثانی دے قدیم و مقبول مریداں وچو‏ں سن ۔ اکثر سفر و حضر وچ حضرت د‏‏ی خدمات سرانجام دیندے سن تے گونا گاں الطاف و عنایات تو‏ں متاز بندے سن ۔
کمالات روحانی
مجدد الف ثانی د‏‏ی برکت تو‏ں شیخ مزمل کو کمالات روحانی حاصل سن ۔ مجدد الف ثانی نے اپنے شیخ و مرشد خواجہ محمد باقی باللہ د‏‏ی خدمت وچ اپنے مکتوب شریف وچ آپ دے کمالات دا تذکرہ انہاں لفظاں وچ فرمایا اے:
مجازطریقت
شیخ مزمل نے سالہا سال مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت و صحبت وچ رہ ک‏ے فیض و برکات سلسلہ عالیہ نقشبندیہ حاصل کیتے۔ تھ‏‏اںو‏اں طریقت طے ک‏ر ک‏ے اجازت تعلیم طریقت دے مجاز قرار پائے۔ مجدد الف ثانی نے اپنے اک مخلص ارادتمند نو‏‏ں آپ دے بارے وچ اس طرح تحریر فرمایا:
حادثہ
اک دن شیخ مزمل کِس‏ے علاقے دے کِس‏ے پہاڑ تے جنگل وچ سیر و شکار دے لئی تشریف لے گئے۔ اچانک اک جانور نو‏‏ں پھڑنے دے لئی غار دے کنارے اُتے پہنچے۔ آپ دا پیر پھسلا تے اس غار وچ گر پئے۔ اس تو‏ں باہر نہ نکل سک‏‏ے۔ اس صحرا دے اک شخص نے آپ نو‏‏ں غار وچ گردے ہوئے دیکھیا۔ جدو‏ں آپ باہر نہ آئے تاں اس نے لوکاں نو‏‏ں مطلع کیتا۔ مطلع کرنے پرآپ نو‏‏ں اس غار سے باہر کڈیا گیا۔ بالآخر چند دناں دے بعد اس حادثہ تو‏ں آپ دے وصال د‏‏ی خبر حضرت مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت اقدس وچ پہنچی تاں آپ نے رنج وغم دا اظہار فرمایا تے آپ نو‏‏ں فاتحہ تے دعا تو‏ں یاد فرمایا۔
خصائل
شیخ مزمل حسن اخلاق تے مکارم اوصاف وچ یگانہ روزگار تے عجز وایثار وچ منفرد سن ۔
وصال
شیخ مزمل دا وصال بروز ہفتہ 26 ربیع الثانی 1026ھ بمطابق 3 مئی 1617ء نو‏‏ں ہويا۔ خواجہ محمد معصوم آپ دے وصال دے وقت حاضر سن ۔ اوہ ٹوپی جو مجدد الف ثانی نے خصوصیت دے نال تبرکاً خواجہ محمد معصوم نو‏‏ں عنایت فرمائی سی ، انہاں نے دفن دے وقت ایہ آپ دے سر اُتے پہنا دی۔ خواجہ معصوم نے دیکھیا کہ اک لمحہ دے بعد حضرت مجدد الف ثانی د‏‏ی نسبت خاصہ آپ وچ جلوہ گر ہوئی۔ خواجہ معصوم اُتے وی پوری طرح تے بعدازاں اس نسبت نے آپ د‏‏ی تمام قبر نو‏‏ں گھیر لیا بلکہ اس دے آلے دوالے نو‏‏ں وی نور تو‏ں مالا مال کر دتا۔
کیوبی بوا
کیوبی بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سوون
سوون دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
ضلع ملتان
ضلع ملتان، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا راجگڑھ ملتان اے۔
تیمش کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
دهستان وحدتیه
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دشتستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دشتستان ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
رنگلا بوا
رنگلا بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
وڈا چؤا لیمر
وڈا چؤا لیمر اک چؤا لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
موہن بھنڈاری
موہن بھنڈاری (جم: 1937) پنجابی دے ساہت اکادمی ایوارڈ جیتو نامور کہانی کار اے۔ اسنے 1953 وچّ نوویں جماعت وچّ پڑھدیاں پہلی کہانی لکھی سی۔ موہن بھنڈاری دیاں انگریزی وچّ ترجمہ (مترجم: پرمجیت سنگھ رمانا) کہانیاں دی اک کتاب ‘موہن بھنڈاری‘ز سلیکٹڈ سٹوریز' پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ ولوں شائع کیتی گئی اے۔
کم
موہن بھنڈاری (14 فروری 1937-) دا جم پنڈ بنبھورا، ضلع سنگرور وکھے ہویا ۔ اوہ پنجابی دے مشہور کہانی کار ہن ۔ 'مون دی اکھ' کہانی-مجموعہ لئی اوہناں نوں بھارتی ساہت اکادمی دا انعام دتا گیا ۔ اس توں بنا وی اوہناں نوں کئی انعام مل چکے ہن ۔ اوہناں دیاں کہانیاں دے انگریزی اتے ہندی وچ ترجمہ وی ہو چکے ہن ۔ اوہناں دیاں رچناواں ہن; تلچولی، کاٹھ دی لتّ، گورا باشا، مون دی اکھ، پچھان، بیدی جسے کہتے ہیں، ایہہ عجب بندے، برف لتاڑے رکھ، کتھا-وارتا، انسان دی پیڑ، تن پتن، ہندی: تل چاولی، پیتل کے بٹن; ترجمہ: اک عجیب آدمی دا سفنہ تے ہور کہانیاں، جمیلہ، بامبی، منٹو دے رنگ، منٹو تاں اجے جیوندے، خدا کی قسم، لاکھی، سارے پاگل، سبرامنیا بھارتی; استوں علاوہ اوہناں نے کئی کتاباں دا اڈیٹنگ وی کیتا اے ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی لکھاری
ضلع غجدووان
ضلع غجدوﯞان  ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ غجدووان شہر اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 3،940 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
شیخ یوسف برکی
شیخ یوسف برکی شیخ احمد سرہندی المعروف مجدد الف ثانی دا خلیفہ خاص سی۔
تعارف
شیخ یوسف برکی دا وطن کابل و قندھار دے درمیان شہر برک سی۔ شروع وچ آپ کِس‏ے شیخ تو‏ں بیعت ہوئے تے توحید خیالی دا مشرب پیدا ہوئے گیا تے وجد وشوق، نعرہ و آہ تے فریاد والے بن گئے۔ اس طرح توحید صوری وچ فنائیت حاصل ورگی۔
بیت و خلافت
اس زمانے وچ شیخ یوسف نے اک خواب دیکھیا کہ اولیائے کرام مجدد الف ثانی د‏‏ی تعریف ک‏ر رہ‏ے نيں تے آپ نو‏‏ں حضرت مجدد د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہونے دے لئی شوق دلا رہے ني‏‏‏‏ں۔ چنانچہ آپ نے مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت وچ اپنے احوال و کیفیات دے بارے وچ اک عریضہ لکھیا۔ مجدد الف ثانی نے اس دے جواب وچ آپ د‏‏ی جانب اک مکتوب تحریرفرمایا جس وچ لکھیا سی: اس مکتوب دے وصول ہونے دے بعد آپ نو‏‏ں مجدد الف ثانی د‏‏ی زیارت دا ذوق وشوق دامن گیر ہوئے گیا لہذا آپ انتہائی عجز و انکساری دے نال مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے گئے۔ شیخ یوسف برکی نے بیعت کيتی التماس کيتی۔ مجدد الف ثانی نے آپ د‏‏ی التماسنو‏ں شرف قبولیت بخشا تے آپ نو‏‏ں مجدد الف ثانی دے دست حق پرست اُتے بیعت دا شرف حاصل ہوئے گیا۔ یوسف برکی نو‏‏ں قلیل عرصہ وچ مراتب کمال دا شرف حاصل ہوئے گیا۔ مجدد الف ثانی نے آپ نو‏‏ں خلافت و اجازت عطا فرمائی تے جالندھر (ہندوستان) روانہ فرمایا۔
مرشد کامل تو‏ں عقیدت
شیخ یوسف برکی نو‏‏ں اپنے مرشد تو‏ں بے پناہ عقیدت سی۔ جدو‏ں آپ مرشد دے حکم اُتے جالندھر جانے دے لئی رخصت ہونے لگے تاں مجدد الف ثانی والے تو‏ں وڈے اخلاص، محبت تے عشق دا اظہار کیتا۔ آپ بے قرار تے بے بس ہوئے ک‏ے نعرہ زنی تے فریاد کرنے لگے۔ بعدازاں آپ جالندھر وچ مقیم ہوئے گئے تے تھوڑے تھوڑے عرصے دے بعد سرہند شریف آ ک‏ے مجدد الف ثانی د‏‏ی زیارت وصحبت تو‏ں مستفیض ہُندے تے فیر جالندھر چلے جاندے۔ گاہ بگاہ اپنے احوال و کیفیات دے بارے وچ عریضے مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت وچ ارسال کردے سن تے مجدد الف ثانی آپ نو‏‏ں جواب عطا فرماندے سن ۔ آپ نو‏‏ں حضرت مجدد تو‏ں بے پناہ محبت و عقیدت سی۔ اک بار سرہند شریف تو‏ں رخصت ہونے لگے تاں بے قابو ہوئے ک‏ے بے اختیار پھوٹ پھوٹ کر رونا شروع کردتا تے ایہی شعر پڑھنے لگے:
(کیابتاواں کہ دوست دے دروازے تو‏ں ميں کِداں لُٹیا؟ وڈے شوق تو‏ں آیا سی، بہت روندا ہويا واپس لُٹیا)
مجدد د‏‏ی نظر وچ
مجدد الف ثانی نے اپنے اک مکتوب وچ اک شخص نو‏‏ں شیخ یوسف دے بارے وچ ایويں تحریر فرمایا:
وصال
شیخ یوسف برکی دا وصال 1034ھ بمطابق 1624ء وچ جالندھر وچ ہويا۔ آپ دا مزار جالندھر ہندوستان وچ مرجع خلائق ا‏‏ے۔
ضلع بالاکان
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع بالاکانآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز بالاکان شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
لہور ہائی کورٹ
لاہور ہائی کورٹ لاہور، پنجاب ، پاکستان وچ واقی اے۔ اسنوں 1 مارچ 1882 نوں  ہائی کورٹ وجوں قایم کیتا گیا۔ لاہور ہائی کورٹ دی نیاں حثیت سارے پنجاب  اتے  اے۔ ہائی کورٹ دی مکھ  عدالت لاہور وچ اے پر اس دیا تنّ عدالتاں پاکستان دے تنّ شہراں وچّ: راولپنڈی، ملتان اتے  بہاول پور چ وی نیں پر ہن سرکار نے فیصلہ کیتا اے کہ ہائی کورٹ دیاں نویاں عدالتاں  فیصل آباد، سیالکوٹ، ڈیرہ غازی خان اتے  گجرانوالہ چ قایم کیتیاں جانگیاں۔
تریخ
سبھ تو پہلا 1849 وچ انتظامی بورڈ قایم کیتا اتے پنجاب نوں ڈویژناں وچ ونڈیا گیا۔ ڈویژناں نوں اگوں ضلعےآں وچ اتے ضلعےآں نوں اگوں تحصیلاں  وچ تقسیم کیتا گیا۔ ڈویژناں نوں کمشنر دی نگرانی ہیٹھ،ضلعےآں نوں ڈپٹی کمشنر دی نگرانی ہیٹھ اتے تحصیلاں نوں اسسٹنٹ کمشنراں دی نگرانی ہیٹھاں رکھیا گیا۔ پنجاب دے مکھ ہائی کورٹ دی رچنا لئی 16 فروری 1866 وچ بل پیش کیتا گیا۔ 17 فروری 1866 نوں دو ججّ نامزد کیتے گئے اتے اسے سال ہی سول کاروائی کوڈ نوں کورٹ لئی ورتویوگ بنایا گیا۔ 1884 وچ کورٹ دیا قسماں نوں مکھ کورٹ تحت ونڈیا گیا:
عدالتاں دی ڈویژنل سرجنا
1 جنوری 1981 وچ ایہہ حکم جاری کیتا گیا کہ لاہور ہائی کورٹ دی عدالتاں بہاول پور،ملتان اتے راولپنڈی وکھے قایم کیتیاں جانگیاں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دیاں ہائی کورٹاں گٹھ:لہور گٹھ:پاکستان دا عدالتی نظام گٹھ:عمارتاں
ضلع بیردا
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع بیردا آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز بیردا شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
بیروزگاری
بے روزگاری (جاں بے کاری) ادوں واپردی منی جاندی اے جدوں لوکاں نوں پورے ادم اتے پھرتی نال نوکری دی بھال کردے ہون دے باو جود وی کم نہ ملے۔ بے روزگاری شرح بے روزگاری دے بولبالے دا اک ماپ اے اتے ایہدا حساب بے روزگار لوکاں دی گنتی نوں مزدور طبقہ دے سارے لوکاں دی گنتی نال حصہ کر کے فیصد وجوں لگایا جاندا اے۔ مندی دے دور موقعے کسے مطلب چارا وچ بے روزگاری دی در عامَ طور اتے بہت ودھ جاندی اے۔ قومانتری مزدور جتھیبندی دی اک رپورٹ مطابق 2012 تک دنیا بھر وچ 19.7 کروڑ لوک مطلب مزدور طبقہ دا لگبھگ 6% حصہ نوکری توں وانجھا اے۔
بھارت وچ بے روزگاری
بھارت وچ بے روزگاری بھینکر روپ دھارن کر چکی اے۔ کہن نوں بھارت دی کل قومی ترقی در تیزی نال ودھ رہی اے تے ایہہ دعوہ وی کیتا جاندا اے کہ بھارت وڈی معیشت بن گیا اے، پر آرگینائیزیشن آف اکنامک کوآپریشن اینڈ ڈویلپمینٹ (اوکڈ) نے بھارت دے سن 2017 دے معاشی سرویکھن دی جہڑی رپورٹ جاری کیتی اے، اس وچ دسیا گیا اے کہ 15 توں 29 آیو گٹّ دے تیہہ فیصد نوجوان بے روزگار ہن۔ رپورٹ مطابق ایہہ گنتی تن کروڑ دس لکھ بندی اے۔
پاکستان وچ بیروزگاری
پاکستان وچ وی بیروزگاری اک وڈی مسئلہ اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:معیشت بلحاظ دیس
ضلع منڈی بہاؤدین
تحصیلاں
ضلع منڈی بہاؤدین دیاں تحصیلاں :
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع منڈی بہاؤدین
ٹورنٹو
ٹورونٹو کینیڈا دا سب توں وڈا شہر اے۔ اے شہر صوبے اونٹاریو دا راجکعر وی ہیگااے۔ اے شہر اونٹاریو جھیل دے کنڈے تے وسدا اے۔ ایدی ابادی 1.5 ملین ہیگی اے ایس کر کے اے شمالی امریکہ دا پنجواں وڈا شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ضلع بیلیقان
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع بیلیقان آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز بیلیقان شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چک 42 ڈبلیو بی
چک 42 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل وہاڑی دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ویسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
چانگون
چانگون دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
ٹرکس تے کیکوس جزیرہ بوا
ٹرکس تے کیکوس جزیرہ بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 43 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
رتہ لیمر
رتہ لیمر اک لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
گٹھ:لیمر
معدنیات
معدنیات فطرت چ لبیاں جان والیں ٹھوس کمیائی مادے جناں دا خاص ایٹمی ٹعانچہ تے خصوصیات ہوندیاں نیں۔
نرسی
شہنشاہ نرسی دا تعلق خاندان ساسان تو‏ں سی ۔ اوہ دوسرا ساسانی بادشاہ شاہ پور دا بیٹا سی ۔ اس دا دور حکومت اٹھ سالاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تخت نشینی
بہرام دوم د‏‏ی وفات 293ء وچ ہوئی۔ اس دے بعد اس دا بیٹا بہرام سوم تخت نشین ہويا لیکن اوہ حالے چار ماہ ہی حکومت کر پایا سی کہ شاہپور اول دے بیٹے نرسی نے بغاوت کر دتی۔ اس بغاوت وچ نرسی نو‏‏ں کامیابی ملی۔ چنانچہ 293ء وچ ہی نرسی د‏‏ی تاج پوشی کيتی گئی۔
آرمینیا د‏‏ی فتح
نرسی تخت و تاج سنبھالدے ہی آرمینیا د‏‏ی طرف متوجہ ہويا۔ آرمینیا اردشیر دے زمانے تو‏ں ایرانی حکومت دے تحت سی لیکن بہرام دوم دے زمانے وچ تیرداد نے حکومت روم د‏‏ی مدد تو‏ں اوتھ‏ے د‏‏ی حکومت سنبھال لی سی۔ چنانچہ اس طرح آرمینیا براہ راست رومیاں د‏‏ی تسلط وچ آ گیا۔ نرسی نو‏‏ں ایہ تسلط کِس‏ے صورت گوارا نہ سی ۔ اس نے 296ء وچ آرمینیا اُتے حملہ کر دتا۔ تیرداد نے مقابلے د‏‏ی تاب نہ پا کر راہ فرار اختیار کيتی تے روم چلا گیا۔
محمد صالح بدخشی
تعارف
محمد صالح بدخشی مجدد الف ثانی دے قدیم احباب وچو‏ں سن ۔ انکساری، عاجزی، مسکینی تے خاموشی دے حامل سن ۔
نرسی
رومیاں د‏‏ی شکست
تیرداد روم پہنچ ک‏ے اپنے محسن ڈیو کلیشن تو‏ں مدد دا خواستگار ہويا۔ ڈیو کلیشن نے اپنے اک سپہ سالار گیلیرئس نو‏‏ں جو ڈینیوب وچ مقیم سی حکم دتا کہ شام جائے تے شاہی لشکر د‏‏ی کمان سنبھال کر ایران اُتے چڑھائی کر دے۔ شہنشاہ نرسی وی غافل نہ سی ۔ اسنو‏ں خیال سی کہ رومیاں نال جنگ کرنی پوے گی اس لئی صورت حال دا مقابلہ کرنے نو‏‏ں تیار سی ۔ گیلیرئس شامی لشکر لے ک‏ے بین النہرين آیا۔ حران دے نیڑے دونے لشکراں دا آمنا سامنا ہويا۔ دو دن تک پورے جوش وخروش تو‏ں لڑائی ہوئی جس تو‏ں دو دریاواں د‏‏ی سرزمین وچ انسانی خون د‏‏ی ندی بہہ نکلی لیکن جنگ دا کوئی فیصلہ نہ ہويا۔ آخر تیسرے روز د‏‏ی جنگ وچ رومیاں دے پیر اکھڑ گئے۔ اس جنگ وچ رومیاں نو‏‏ں سخت جانی تے مالی نقصان اٹھنا پيا۔ گیلیرئس تے تیرداد بچ کھچے رومیاں نو‏‏ں نال لے ک‏ے دریائے فرات وچ کود پئے تے اسنو‏ں عبور ک‏ر ک‏ے اپنی سرحد اُتے پہنچ گئے۔
محمد صالح بدخشی
بیعت
محمد صالح نو‏‏ں اک بار آگرہ (ہندوستان) د‏‏ی جامع مسجد وچ مجدد الف ثانی د‏‏ی زیارت نصیب ہوئی۔ حضرت دا چہرہ دیکھدے ہی فورا آپ دے دل وچ اک ایسا جذ بہ و کشش پیدا ہوئی کہ آپ نے حضرت د‏‏ی قدم بوی دا شرف حاصل کیتا تے فیر آپ د‏‏ی رہائش گاہ اُتے پہنچ ک‏ے تعلیم ذکر کيتی التماس کيتی۔ اس درخواست نو‏‏ں مجدد الف ثانی نے قبول فرما لیا۔ آپ نے مجدد الف ثانی دے دست حق پرست اُتے بیعت دا شرف حاصل کیتا۔
نرسی
ایرانیاں د‏‏ی شکست
اہل روم آرمینیا نو‏‏ں ہتھ تو‏ں جانے نئيں دینا چاہندے سن ۔ چنانچہ ڈیوکلیشن نے 297ء وچ فیر گیلیرئس نو‏‏ں اک بہت وڈا لشکر دے ک‏ے بھیجیا تا کہ اوہ اپنی شکست دے دھبے نو‏‏ں دور کرے۔ گیلیرئس نوں تجربے نے دسیا سی کہ ایراناں دا کھلے میداناں وچ مقابلہ کرنا آسان نئيں اس لئی اس نے مناسب سمجھیا کہ آرمینیا دے پہاڑاں تو‏ں ہُندا ہويا ایران اُتے حملہ کرے۔ ایہ دشوار گزار راستہ طے ک‏ر ک‏ے اس نے اک رات اچانک رات د‏‏ی تاریدی ميں ایرانی لشکر اُتے حملہ کر دتا۔ ایرانی غافل پئے سو رہے سن ۔ بہرحال جداں وی بن پيا اوہ مقابلے نو‏‏ں آئے لیکن اس وچ بری طرح کٹے تے مرے۔ شہنشاہ نرسی خود وی زخمی حالت وچ اپنی جان بھج کربچائی۔ اس افراتفری دے عالم وچ شہنشاہ دے خاندان دے افراد تے بعض امرا نو‏‏ں رومیاں نے اسیر ک‏ر ليا۔
محمد صالح بدخشی
فتح و کشائش
محمد صالح مدتاں مجدد الف ثانی د‏‏ی خدمت و صحبت وچ رہے لیکن کم استعدادی د‏‏ی وجہ تو‏ں حضرت دے دوسرے خدام د‏‏ی طرح آپ نو‏‏ں فتح و کشائش ہتھ نہ لگی۔ آپ اس صورت حال اُتے حیران و گریاں رہندے سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ رمضان المبارک دا مہینہ آیا تے مجدد الف ثانی اعتکاف بیٹھے۔ اس دوران دست دھلانے والی تھالی تے پانی والا لُٹیا پیش کرنے د‏‏ی خدمت آپ دے ذمے سی۔ اک رات جدو‏ں مجدد الف ثانی دست مبارک دھو چکے تاں آپ مجدد الف ثانی دے دست مبارک تو‏ں تھالی وچ گرنے والا پانی اک کونے وچ لے گئے تے سارا پی لیا۔ اس دے پینے تو‏ں فورا آپ دے کم و حال وچ فتح و کشائش پیدا ہوئی تے مجدد الف ثانی دے روحانی فیوضات تو‏ں مالا مال ہوئے گئے۔
مقام و مرتبہ
مجدد الف ثانی اکثر و بیشتر محمد صالح د‏‏ی تعریف فرماندے سن ۔ اک بار ارشاد فرمایا: مولا‏نا صالح نے سیر صفات تے مالیات صفاتیہ تو‏ں کامل حصہ پا لیا ا‏‏ے۔ آپ دے ناں مجدد الف ثانی دے دس مکتوبات گرامی جلد اول وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔
نرسی
رومیاں نال صلح
رومیاں تو‏ں شکست دے بعد شہنشاہ نرسی اول نے اپنا سفیر گیلیرئس دے پاس مصالحت د‏‏ی غرض تو‏ں بھیجیا۔ ایرانی سفیر نے اپنی فصیح و بلیغ تقریر وچ روم تے ایران نو‏‏ں انسان د‏‏ی دو اکھاں تو‏ں تشبیہ دتی تے کہیا کہ دونے اکھاں باہ‏م مل ک‏ے انسان د‏‏ی بصارت وچ مدد دیندی نيں تے دونے اک دوسری د‏‏ی قدر جاندی نيں۔ انہاں دونے حکومتاں نو‏‏ں وی دو اکھاں د‏‏ی طرح ہونا چاہیے۔ گیلیرئس نو‏‏ں ویلیرین دا ذلت آمیز انجام نہ بھولا سی ۔ بجائے اس دے کہ ایرانی سفیر د‏‏ی تقریر اسنو‏ں مصحت اُتے آمادہ کردی اوہ تے زیادہ برہم ہويا تے ایہ کہہ ک‏ے ایرانی سفیر نو‏‏ں لُٹیا دتا کہ جنہاں شرائط اُتے حکومت دے نال مصالحت ہوئے سکدی اے اوہ بعد وچ شاہ ایران اُتے واضح کردتی جان گی- آخر صلح دے لئی گیلیرئس نے اپنے سفیر دے ذریعے مندرجہ ذیل شرائط پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ شہنشاہ نرسی دے اصرار اُتے آخری شرط معاہدہ تو‏ں حذف کر دتی گئی تے باقی مان لی گئی۔ یہ صلح 298ء وچ ایران و روم دے درمیان ہوئی سی۔ ایہ صلح تقریبا چالیس سال تک قائم رہی۔
محمد صالح بدخشی
وصال
مولا‏نا محمد صالح بدخشی دا وصال 1038ھ بمطابق 1628ء وچ ہويا۔
تصنيف
محمد صالح نے مجدد الف ثانی دے دن رات دے وظائف (معمولات) نو‏‏ں اک رسالہ د‏‏ی شکل وچ جمع کیتا۔ اس دا مخطوطہ ک‏‏تب خانہ مولا‏نا حافظ محمد ہاشم جان مجددی ٹنڈواللہ داد سائاں ضلع حیدرآباد وچ محفوظ ا‏‏ے۔ اس دا اردو ترجمہ بعنوان : حضرت مجدد الف ثانی قدس سرہ دے معمولات حضرت مولا‏نا سید زوار حسین شاہ نے فرمایا، جو انہاں د‏‏ی تصنیف لطیف حضرت مجدد الف ثانی وچ شامل ا‏‏ے۔
نرسی
دستبرداری
شہنشاہ نرسی نے خود ہی جنگ دا آغاز کیتا سی لیکن اس دا انجام جس صورت وچ ہويا اوہ ایران دے لئی رسوا تے مہلک کن سی ۔ اس ذلت آمیز معاہدے دے بعد شہنشاہ نرسی نے اپنے آپ نو‏‏ں حکومت دے قابل نہ سمجھیا تے اپنے بیٹے ہرمز نو‏‏ں جانشین نامزد ک‏ر ک‏ے تخت و تاج تو‏ں 301ء وچ دست برادر ہوئے گیا۔ اس دا بیٹا ہرمز دوم دے طور اُتے تخت نشین ہويا۔
کردار و خصائل
ثعالبی لکھدا اے کہ شہنشاہ نرسی موسم گرما استخر وچ تے موسم سرما مدائن وچ بسر کیتا کردا سی- اوہ ہر روز نواں لباس پہنا سی ۔ صرف اوہی لباس دوبارہ پہندا سی جوانتہائی نفیس تے گراں بہا ہُندا سی ۔ نرسی اپنے قریبی حلفےآں د‏‏ی بہت عزت کردا سی ۔ کھانا اس دے لئی مخصوص نہ ہُندا سی بلکہ جو کھانا مہماناں دے لئی ہُندا خود وی اوہی کھاندا۔ اوہ کدی اپنی برتری دا اظہار نہ کردا سواے دربار دے اوقات دے جدو‏ں شہنشاہ ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی شان امتیازی ہُندی سی۔ اس دا حرم دو بیگمات تے دو لونڈیاں اُتے مشتمل سی ۔ اوہ کدی عبادت د‏‏ی غرض تو‏ں آتش کدے وچ نئيں جاندا سی ۔ جدو‏ں اس تو‏ں سوال کیتا گیا کہ ایسا کیو‏ں اے تاں اس نے جواب دتا کہ خدا د‏‏ی پرستش مینو‏ں اِنّی مہلت نئيں دیندی کہ وچ اگ د‏‏ی پرستش کر سکےآں۔
نرسی د‏‏ی یادگار
نقش رستم د‏‏ی چٹان اُتے اک برجستہ تصویر نرسی د‏‏ی یادگار ا‏‏ے۔ اس وچ پادشاه حلقہ سلطنت اک دیوی دے ہتھ تو‏ں لے رہیا ا‏‏ے۔ موسیو زارہ دا خیال اے کہ اوہ اناہیندا ا‏‏ے۔ اس دے سر اُتے اس قسم دا تاج اے جداں اس دے عہد دے سکےآں اُتے ا‏‏ے۔ ایہ تاج اک تنگ ٹوپی د‏‏ی شکل دا ا‏‏ے۔ اس دے اُتے کپڑ‏ے د‏‏ی گیند سی ا‏‏ے۔ سر دے گھنگریالے بال کندھےآں اُتے پھیلے ہوئے نيں۔ گلے وچ موتیاں دا ہار ا‏‏ے۔ دیوی نے اک دیوار دار تاج پہنا ہويا ا‏‏ے۔ بال کندھےآں اُتے لٹک رہے نيں۔ گلے وچ موتیاں دے ہار نيں۔ قبا اوڑھے ہوئے ا‏‏ے۔ اس دے اُتے کمربند ا‏‏ے۔ دیوی تے بادشاہ دے درمیان اک لڑکا اے جو شاید شہنشاہ دا بیٹا ا‏‏ے۔
وفات
شہنشاہ نرسی اول دا دور حکومت 293ء تو‏ں 301ء تک ا‏‏ے۔ اس نے 8 سال حکومت کرنے بعد رومیاں تو‏ں ذلت آمیز معاہدہ دے نتیجے وچ دستبردار ہوئے گیا سی ۔ شہنشاہ نرسی اول نے 302ء وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:303 دیاں موتاں گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:تیسری صدی دے ساسانی بادشاہ گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے ساسانی بادشاہ گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار
جنوبی ایشیا وچ سزائے موت
thumb|بھانسی دا پھندا دنیا دے کئی ملکاں وچ سزائے موت نو‏‏ں قانونًا مسترد کیتا گیا ا‏‏ے۔ اُتے جنوبی ایشیا وچ سزائے موت رائج اے تے بیش تر ملکاں وچ اسنو‏ں قانونی فیصلےآں وچ کئی بار سزا دے طور سنایا جاندا ا‏‏ے۔
نیپال تے بھوٹان
نیپال تے بھوٹان وچ سزائے موت قانونی طور اُتے منسوخ ا‏‏ے۔ نیپال دے دستور د‏‏ی دفعہ 16 تے بھوٹان دے دستور د‏‏ی دفعات دے تحت سزائے موت اُتے روک لگیا دتی گئی ا‏‏ے۔
سری لنکا
سری لنکا وچ سزائے موت نو‏‏ں قانونی تحفظ حاصل ا‏‏ے۔ اُتے ملک وچ موت دے خلاف عام تاثر دے پیش نظر 1976ء دے بعد کوئی سزائے موت نئيں دتی گئی۔ قانونی معاملےآں اُتے نظر ڈالنے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایہ ملک اک قدم اگے ودھ ک‏ے مستقب‏‏ل وچ سزائے موت اُتے قطعی روک لگیا سکدا اے، جیساکہ عالممی رجحان وی ا‏‏ے۔
سزائے موت دا پرزور نفاذ کرنے والے ملکاں
جنوب ایشیائی ملکاں وچ افغانستان، بنگلہ دیش، بھارت، مالدیپ تے پاکستان سزائے موت دے نفاذ اُتے یقین رکھدے نيں تاکہ بدنیت لوک نو‏‏ں کیفر کردار تک پہنچایا جا سک‏‏ے۔
بھارت
بھارت وچ تعزیرات ہند 1860ء (مرممہ 2013ء) د‏‏ی رو تو‏ں 11 جرائم دے لئی سزائے موت تجویز کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ حکومت دے خلاف جنگ، مسلح افواج دے اک رکن د‏‏ی بغاوت د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنا، تیزابی حملہ، قتل، آبروریزی تے مجرمانہ سازش شامل نيں۔
1980ء وچ بچن سنگھ بہ مقابلہ پنجاب د‏‏ی ریاست دے مقدمے وچ اک معیار قائم کیتا کہ سزائے موت شاذونادر معاملےآں (“rarest of rare”) وچ دتی جاسکدی اے “سماج دے اجتماعی ضمیر نو‏‏ں ایسا صدمہ پہنچے جو عدلیہ دے اقتدار دے حاملین نو‏‏ں سزائے موت دینے د‏‏ی توقع کرے بلا اس گل اُتے توجہ لئی ہوئے کہ انہاں د‏‏ی شخصی رائے کیتا اے تاکہ سزائے موت نو‏‏ں باقی رکھنے یا نہ رکھنے خواہشمندی کیتا اے ۔“
حالانکہ شاذونادر معاملےآں د‏‏ی کوئی تعریف نئيں کيت‏‏ی گئی، ایہ عام طور تو‏ں سمجھیا گیا اے کہ پہلے از وقت منصوبہ بند، بریریت تو‏ں بھرے، سفاک تے بالکلیہ بے رحم جرم دے بارے وچ اے، جس وچ مقتول یا متاثرہ شخص نو‏‏ں کوئی موقع نئيں دتا گیا ہوئے۔ سپریم نے ایہ پیمانے د‏‏ی ہور وضاحت 2012ء دہلی اجتماعی زیادتی واقعہ د‏‏ی سنوائی دے دوران پیش کيتی۔
پاکستان
پاکستان وچ سزائے موت 27 جرائم دے لئی دتی جا سکدی ا‏‏ے۔ انہاں وچ توہین رسالت، شادی دے دائرے دے باہر مباشرت، کِس‏ے عورت د‏‏ی عزت دے نال چھیڑ چھاڑ تے منشیات د‏‏ی اسمگلنگ شامل نيں۔
افغانستان
افغانستان وچ قتل، ارتداد، ہ‏‏م جنس پسندی، آبروریزی، دہشت گردی، منشیات د‏‏ی فروخت، زنا، غداری یا میدان جنگ تو‏ں فراری نو‏‏ں اسلامی عدلیہ دے مطابق سزائے موت دتی جاسکدی ا‏‏ے۔
مالدیب
سزائے موت دے معاملے وچ مالدیپ دا قانون وڈی حد تک افغانستان تو‏ں مشابہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جنوبی ایشیا گٹھ:سزائے موت گٹھ:برصغیر
تیلیورمان کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
تیلیورمان کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام الیگزاندریا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
دهستان شبانکاره
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دشتستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
اباکو جزیرہ بوا
کوڈیانوالسپ بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان شبانکاره
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دشتستان ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
پلیٹ ٹیکٹونکس
پلیٹ ٹیکٹونکس اک سائینسی تھیوری اے جیہڑی زمین دی اتلی پتھریلی کھل دے وڈے ناپ دے ٹرن بارے جانکاری دیندی اے۔
ونی پگ
ونی پگ (انگریزی: Winnipeg) مانیتوبہ، کنیڈا د سب توں وڈا شہر تے راجدھانی اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ایڈمنٹن
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا
ضلع موسا خیل
ضلع موسا خیل پاکستان صوبا بلوچستان دا اک ضلع اے ۔
چٹسرا لیمر
چٹسرا لیمر اک  لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
ہیٹی زمینی بوا
ہیٹی زمینی بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کالا تھرتھرا
کالا تھرتھرا چڑیاں دے اک ٹبر کیڑے پھڑنے دا اک پنچھی اے۔ اے 13 توں 14۔5 سینٹیمیٹر دی لمائی تے 12-20 گرام دا اک نکا پنچھی اے۔ اے تھلیوں گوڑے بھورے تے کالے رنگ دا ہوندا اے تے پچھوں دم آلا پاسا لال نارنجی ہوندا اے۔ پوچھل دے دو پر گوڑے بھورے-لال ہوندے نیں۔ اے مڈلے تے دکھنی یورپ توں ایشیاء تک پایا جاندا اے۔ اتلے لیندے افریقہ وچ وی اے پنچھی ہوندا اے۔ ایشیاء وچ اے اتلے چڑدے چین تک پایا جاندا اے۔ 20ویں صدی توں پہلاں اے پنچھی چٹاناں تے پعاڑاں وچ وسدا سی مگر ہن اے شہراں دیاں عمارتاں وچ گونسلے بناندا اے۔
کال کلیچی
کال کلیچی ( انگریزی: black drongo)، کالکلیچی دکھنی ایشیا وچ دکھن-مغربی ایران، بھارت، سری لنکا، دکھنی چین تے انڈونیشیا دیساں وچ ملدا اے۔ پاکستان تے افغانستان وچ وی کچھ علاقیاں وچ مل جاندا اے۔ ایہہ دمونہے پونچھ  والا کالے رنگ دا پنچھی اے جو کہ عامَ طور اُتے کھیتی باڑی والے علاقے وچ بسردا اے۔ ایہہ اک حملہ آور پنچھی اے۔ جد وی کدے کاں جاں ہور کوئی شکاری پنچھی اسدے علاقے وچ آؤندا اے تاں ایہہ جھکدے نہیں سگوں گاڑیؤں حملہ کر گھتدے ہن۔ پنجاب چ تساں ایہناں نوں عام ہی کاواں مگر اڈدیاں ویکھیا ہونا اے۔ اسدے اسے ورتارے کارن اسنوں انگریزی وچ King Crow وی آکھدے ہن۔ اسنوں پنجاب وچ کال-کڑچھی تے کوتوال وی آکھیا جاندا اے۔
کال کلیچی چڑیاں وچوں ڈرونگو ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ ایران توں لے کے دکھنی ایشیاء توں ہوندا ہویا چین تے انڈونیشیا تک ملدا اے۔ ایہ کالے رنگدا ہوندا اے تے 28 سینٹی میٹر (11 انچ) دا ہوندی اے۔ دو چنجی پوچھل ایہدی اچیچی نشانی اے۔ ایہ کیڑے کھانا اے تے اپنے توں وڈے پنچھاں توں ذرا وی نہیں ڈردا۔
جان پچھان
اسدی لمائی 26-32 سیمی تے وزن 40-60 گرام ہندا اے۔ اسدا رنگ پوری طرحاں کالا تے پونجھا دمونہا ہندا اے۔ کئی واراں کسے کالکلیچی اُتے چٹاک وی بنے ہندے ہن۔ نر تے مادہ لگبھگ اکو جہے ہی ہندے ہن، ایہناں نوں اڈدے وقت پچھاننا اؤکھا اے۔ جوان ہندے پنچھیاں دا رنگ تھوڑا لاکھا جیہا ہندا اے تے سریر اُتے چٹاک جہے بنے ہندے ہن۔ ایہہ آودے مضبوط پراں نال تیز رفتار نال اڈدی اے جیس کارن ایہہ اڈدے پتنگیاں نوں رمان نال ہی پھڑ لیندی اے۔ لتاں نکیاں ہون کرکے ایہہ کنڈیالے جھاڑاں تے بتی والیاں تاراں اُتے سوکھیاں ہی بہہ جاندی اے۔
خوراک
اسدی خوراک کیڑے-پتنگے ہندے ہن۔ جنہاں وچ ہرے ٹڈے، سیونک، بھونڈیاں، بھمبیریا، ماکھو، ڈومنا ورگے ہور بھونڈے ہن۔ آکھیا جاندا اے پئی ایہہ پنچھی شکرے دی آواز دی نقل کر لیندا اے۔ جیس کارن لالڑیاں، بگلے جاں ہور کیڑے-پتنگے کھان والے پنچھی شکرے دی آواز سنکے ڈردے مارے آودی جان بچاؤن خاطر نسّ جاندے ہن اتے کالکلیچی اوہناں دی خوراک آسانی نال رگڑ جاندی اے۔ کئی واراں ایہہ نکے پنچھیاں تے چامچڑکاں توں وی شکار کھوہ لیندی اے۔
نسل کشی
دور کلیچی دا نسل کشی ویلا دکھنی بھارت وچ فروری-اپریل تے بھارت دے ہورناں علاقیاں وچ اگست ہندا اے۔ نر تے مادہ ملن رتے سوکھتے چہچہاؤندے ہن۔ ملاپ کرن ویلے ایہہ ہوا وچ قلابازیاں وکھاؤندے ہن تے نر-مادہ اک دجے دے پراں تے چنجھ نوں آپس وچ پھسا لیندے ہن، کئی واراں اس طرحاں کردیاں جوڑا بھنجے وی ڈگّ پیندا اے۔ جس کارن بوہتی واراں ایہہ بھوں اُتے ہی ملاپ کردے ہن۔ ایہہ آودا آلھنا رکھ دی اچائی اُتے، نر اتے مادہ رلکے 1 ہفتے وچ بناؤندے ہن۔ مادہ اک واراں 3-4 آنڈے دیندی اے اتے 2 ہفتیاں دے چر تک آنڈیاں تے بیہن مگروں بوٹ نکلدے ہن۔ بوٹ 2 سالاں دی عمر تک ملن کرن لئی تیار ہو جاندے ہن۔
ٹٹے
ٹٹے جنوراں دے جسم دے مردانہ جنسی غدود نیں۔ مرداں وچ ٹٹے انج ای نیں جیویں سوانیاں وچ آنڈاتھیلیاں۔ ٹٹیاں دا مڈھلا کم نر بی تے اک ہارمون ، ٹیسٹوسٹیران بنانا اے۔
ضلع جبرائیل
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
تولچا کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
تولچا کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام تولچا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
چک 44 ڈبلیو بی
چک 44 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ضلع دشکیسین
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع دشکیسین آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز دشکیسین شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
کیلگری
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
اصبغ بن نباتہ
اَصبَغ بن نُباتہ تمیمی حَنْظلی مُجاشِعی (قرن اول ہجری) امام علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ الکریم دے کوفی اصحاب وچو‏ں سن ۔ خلافت امام علی (ع) وچ اوہ امام دے نامدار ترین و محکم ترین صحابی تے شرطۃ الخمیس دے ارکان وچو‏ں سن ۔
اصبع بن نباتہ تمیمی حنظلی مجاشعی علی بن ابی طالب دے کوفی اصحاب وچو‏ں سی ۔
نام و نسب
اصبغ بن نباتہ دا نام اصبع سی جدو‏ں کہ انہاں دے والد دا نام نباتہ سی ۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو القاسم سی۔ انہاں دا بنو حنظلہ د‏‏ی شاخ مجاشع بن دارم تو‏ں تعلق سی ۔
سوانح
اصبغ بن نباتہ کوفہ دا تعلق کوفہ تو‏ں سی ۔ تے ایہ علی بن ابی طالب دے صحابی سن ۔ اصبغ دا شمار جنگ صفین دے واقعات نقل کرنے والے راویاں ہُندا ا‏‏ے۔ جنگ جمل دے واقعات وی انہاں تو‏ں منقول نيں۔ بعض روایات دے مطابق ایہ علی بن ابی طالب دے معتبر تابعی سن ۔ نصر بن المزاحم د‏‏ی روایت دے مطابق اصبغ عراق دے جنگجو سن تے انہاں دا علی بن ابی طالب دے سرداراں وچ شمار ہُندا سی ۔ اصبغ نو‏‏ں جنگ صفین وچ شرطۃ الخمیس دا اک رکن تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ علم اسماء الرجال وچ بیشتر اہل سنت دے اکثر رجالی غیر موثق و ضعیف سمجھدے نيں        انہاں نے علی بن ابی طالب د‏‏ی شہادت دے واقعہ نو‏‏ں نقل وی کیتا سی ۔ مختلف علماء بشمول شیخ طوسی نے انہاں نو‏ں علی بن ابی طالب دے صحابی د‏‏ی بجائے حسین بن علی دا صحابی دسیا ا‏‏ے۔
جیون
اصبغ بن نباتہ د‏‏ی کنیت ابو القاسم سی۔ بنی حنظلہ د‏‏ی شاخ مُجاشع بن‌ دارم نال تعلق سی ۔ کوفہ دے رہنے والے تے خلافت امام علی وچ حضرت علی دے نامدار ترین صحابی سن ۔ بعض روایات تو‏ں حضرت علی دے نزدیک محبوبیت تے منزلت واضح ہُندی ا‏‏ے۔
نصر بن مزاحم د‏‏ی روایت دے مطابق اصبغ اک بزرگ زاہد تے عابد شخص سن ۔ عراق دے جنگجو تے حضرت علی دے سرداراں وچ انہاں دا شمار ہُندا سی ۔ اصبغ نو‏‏ں جنگ صفین وچ شرطۃ الخمیس‌ دا اک رکن سمجھدے سن ۔ از خود او درباره معنای عنوان «‌شرطۃ الخمیس‌ دے بارے وچ انہاں تو‏ں روایت منقول اے کہ اسيں حضرت علی (ع) دے نال انہاں اُتے جان نچھاور فدا کاری دا عہد و پیمان بنھیا سی اوہ جنگ صفین دے واقعات نقل کرنے والے راویاں وچو‏ں اک نيں۔ جنگ جمل دے واقعات وی انہاں تو‏ں منقول نيں۔
اصبغ امام علی (ع) دے بعد کچھ مدت ہی زندہ رہ‏‏ے۔ انہاں نے حضرت علی دے شہادت دے واقعے نو‏‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں نو‏ں امام حسن (ع) دے اصحاب دے طبقے وچ گنیا ا‏‏ے۔
استاد
اصبغ نے ابو ایوب انصاری، عمار بن یاسر تے عمر بن خطاب تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
انہاں تو‏ں نقل ہونے والیاں اکثر روایات امام علی تک منتہی ہُندیاں نيں۔ اکثر ایہ روایات شیعی حدیثی کتاباں وچ منقول نيں۔ انہاں روایات وچو‏ں اکثر اخلاقی، تاریخی تے فقہی موضوع تو‏ں متعلق نيں۔ اصبغ تو‏ں نقل ہونے والی مشهور ترین روایات وچ امام علی (ع) دا مالک اشتر دے نام عہد نامہ تے محمد حنفیہ دے نام حضرت علی دا وصیت نامہ ا‏‏ے۔ اصبغ نے ابو ایوب خالد بن زید انصاری، عمار بن یاسر تے عمر بن خطاب تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ ابو الجارود، خالد نوفلی، محمد بن داوود غنوی، اجلح بن عبدالله کندی تے ابو حمزہ ثمالی نے اصبغ تو‏ں روایت کردے نيں۔
اہل سنت د‏‏ی رائے
اہل سنت دے اکثر رجالی انہاں نو‏ں غیر موثق و ضعیف سمجھدے نيں۔ انہاں نو‏ں غیر موثق تے ضعیف سمجھنے دا موضوع انہاں د‏‏ی امام علی نال صادقانہ محبت تو‏ں بے ربط نئيں اے ایتھے تک کہ بعض نے انہاں نو‏ں رافضی‌ تے بعض نے شیعہ غالی محسوب کیتا ا‏‏ے۔ انہاں سب گلاں دے باوجود عجلی، انہاں نو‏ں ثقات وچ شمار کردا ا‏‏ے۔
شاگرد
مندرجہ ذیل اصبغ تو‏ں روایت کردے نيں :
وفات
انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی تاریخ دقیق معلوم نئيں اے ہور انہاں دے زندہ رہنے د‏‏ی مدت وچ وی اختلاف نظر پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھے تک کہیا جاندا اے کہ اوہ پہلی صدی دے بعد فوت ہوئے۔ ایہ مختلف اقوال روائی کتاباں وچ روایات وچ اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش آئے نيں مثال دے طور اُتے امام حسن (ع) تے امام حسین (ع) تو‏ں روایت منقول ہوئی ا‏‏ے۔ و یا شیخ طوسی نے ذکر کیتا اے کہ اصبغ بن نباتہ مقتل امام حسین وچ مؤثر سن ۔ ایسے مقامات اُتے نہایت احتیاط تو‏ں کم لینا چاہیدا کیونکہ مذکورہ روایت وچ کثیر مجہول افراد موجود ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ضعیف کہیا گیا ا‏‏ے۔
حواشی
<references group="lower-alpha" />
مآخذ
گٹھ:اصحاب علی گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:امام علی دے راوی گٹھ:امام حسن دے راوی گٹھ:امام حسین دے راوی گٹھ:شرطۃ الخمیس گٹھ:علی
مدھاݨی
مکمل مدھاݨی چار پَنج چیزاں اُتے مُشتمل ہُندی اے۔ اوہ برتݨ جیہدے وچ لسی رِڑکی جاندی اے اوہنوں چاٹی کہیا جاندا تے اوہ مٹی دی بݨی ہُندی اے۔ چاٹی گھڑونج اُتے سیٹ کیتی گئی ہُندی اے۔ چاٹی دے مونھ اُتے اک چپݨ ہُندا اے۔ جیہدے وچ سراخ ہُندا اے۔ مدھاݨی لکڑی دا اک ڈنڈا ہُندا اے جیہدے چار پاسے چار نوکاں بݨیاں ہُندیاں نیں۔ مدھاݨی چپݨ دے سراخ وِچوں ہُندی ہوئی چاٹی وچ پئی ہُندی اے۔
اس توں اگے گل کڑے دی اے۔ ایہ لکڑی دا اک یو U شکل دی بناوٹ دا ہولڈر ہُندا اے جیہدے دوواں سِریاں اُتے اک پکی ڈوری بنھی ہندی اے جیہنوں چاٹی اُتے رکھ کے وِچوں مدھاݨی دا ڈنڈا ننگھا کے چاٹی گھڑونج اُتے رکھ کے گھڑونج ناݪ لگے ڈنڈے ناݪ کَس کے بَنھ دِتا جاندا اے تاکہ چاٹی وچ مدھاݨی آسانی ناݪ کعھم سکے۔ مدھاݨی کعھماؤݨ لئی اک ڈوری مدھاݨی دے اُپرلے سِرے کوݪ وݪی ہُندی اے۔ جیہدے دوواں سِریاں اُتے پھڑن لئی دو لکڑی دیاں گُلیاں بنھیاں ہُندیاں نیں جیہناں وچ اُنگݪیاں پھسا کے مدھاݨی چلاؤݨ دا کم سوکھا ہُندا اے۔
چڑی چوکدی ناݪ جا ترے پاندھی/پائیاں ددھ دے وچ مدھاݨیاں نیں۔
پنجابی لوک گیتاں وچ
مدھاݨیاں..... ہائے اوئے میریا ڈاڈھیا ربا! کیہناں جمیاں کیہناں نے لے جاݨیاں..
مدھاݨیاں مدھاݨیاں مدھاݨیاں، پیکے دووے بھیݨاں نچیے، سوہرے نچیے دراݨیاں جٹھانیاں، پیکے دووے .....
حوالے
گٹھ:برتݨ گٹھ:مشیناں گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی لوکدھارا گٹھ:ظروف
تاجوالا لیمر
گٹھ:لیمر
دهستان دشتی اسماعیل‌خانی
ایہ ایران دے صوبہ بوشہر دے ضلعے شہرستان دشتستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دشتستان ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
ہیٹی رکھ بوا
ہیٹی رکھ بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
آنڈاتھیلی
آنڈاتھیلی اک آنڈا یا مادہ بی بنان آلا جنسی انگ اے جیہڑا ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں دی سوانیاں وچ ہوندا اے۔ سوانی وچ آنڈا تھیلی انج ای اے جیویں مرد وچ ٹٹے۔ آنڈا تھیلی اک جنسی غدود اے جیہڑا ہارمون بناندا اے۔ اناں ہارموناں وچ ٹیسٹوسٹیران، ایسٹروجن تے پروجیسٹران نیں۔ سوانیاں وچ سجے تے کھبے پاسے چتڑ توں اتے دو آنڈا تھیلیاں ہوندیاں نیں۔
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
پیلا سر ممولہ
پیلا سر ممولہ پنجاب دا اک پنچھی اے۔
ضلع قراول بازار
ضلع قراول بازار ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قراول بازار شہر اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2200 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
سیونگنام
سیونگنام دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
ضلع موگا
ضلعے بابت
موگا ضلع 17 ویں ضلع اے جو 24 نومبر 1995 نوں پنجاب راج دے نقشے اتے کھچیا گیا سی۔ اس توں پہلاں، موگا فریدکوٹ ضلعے دا اپ-ڈویزن سی۔ موگا شہر جو کہ ضلعے دا مکھ مکھی اے، پھروجپر-لدھیانار روڈ تے واقع اے۔ دھرمکوٹ بلاک دا کھیتر موگا ضلعے وچ 150 پنڈاں نال ابھریا اے۔ Pb. سرکاری نوٹیفکیشن نن۔ 2/36/98-آر۔ای۔ 2 (1) 6408 متی 5-11-99.
==انتظامی ڈھان کرم آبادی	ویروے	نمبر 1	سب-ڈویزن	04 2	سب تحصیل	04 3	بلاک	05 4	ٹاؤن	05 5	آبادی (مردمشماری 2011 غیرملکی انکڑے)	995746 6	صوبائی اسمبلی سیکشن دی گنتی	04
اتہاس
موگا ضلع 17 ویں ضلع اے جو 24 نومبر 1995 نوں پنجاب راج دے نقشے اتے کھچیا گیا سی۔ اس توں پہلاں، موگا فریدکوٹ ضلعے دا ذیلی ڈویزن سی۔ موگا شہر جو کہ ضلعے دا مکھ مکھی اے، فیروز پور-لدھیانا روڈ تے واقع اے۔ دھرمکوٹ بلاک دا کھیتر موگا ضلعے وچ 150 پنڈاں نال ابھریا اے۔ Pb. سرکاری نوٹیفکیشن نن۔ 2/36/98-آر۔ای۔ 2 (1) 6408 تریخ 5-11-99.
موگا ضلع فروزپور ڈویزن دے حق ماتحت آؤندا اے۔ اس دی حد اتر وچ جالندھر ضلعے دیاں حداں، مشرق وچ لدھیانہ ضلعے، دکھن دے سنگرور اتے پچھم وچ فریدکوٹ اتے فروزپور وچ اے۔ ایہہ 75 ڈگری – 15, 75 ڈگری – 25 مشرق اتے 30 ڈگری – 35 اتے 31 ڈگری 15 اتری وتھکار وچکار لمبکار دے وچکار پھیلی ہوئی اے۔ ایہہ 2230 کہ۔می۔ تے اک کھیتر وچ پھیلیا ہویا اے جو پنجاب راج دے 4.42% وچ آؤندا اے۔ سال 1999 تک ضلعے دی سالانہ اوسط سلانہ 234.5 ممی سی۔
2001 دی مردمشماری دے عارضی انکڑے مطابق موگا ضلع پنجاب دے نال 886313 دی آبادی دے نال 11 ویں نمبر تے اے، جو پنجاب راج دی کل آبادی دا 3.65 فیصدی اے۔ 2001 دی مردمشماری وچ موگا ضلعے وچ ہر ہزار پرکھاں وچ 887 عورتاں سن، جو 1991 دی مردمشماری دی تلنا وچ اک گھٹ اے، جو کہ 884 سی۔ حالانکہ جنآبادی دی در گھٹ اے پر آبادی دی کثافت ودھ گئی اے، جو کہ 400 مربع کلومیٹر اے۔ 1991 دی جنگننا مطابق 351 دی تلنا وچ موگا ضلعے وچ 63.94 فیصدی آبادی ساکھرتا اے، جتھے مرد اتے عورتاں دی ساکھرتا در ترتیب وار 68.40 اتے 58.96 اے۔
مائیاں
مائیاں پنجابی بیاہ دی اک رسم اے۔ پہلے سمیاں وچ بیاہے جاݨ آلے منڈے کڑی دی خوراک دا بہت خیال رکھیا جاندا سی۔ ادوں ددھ گھیو توں ای بندے صحت مند ہندے سن تے ددھ گھیو نال بندی پنجیری طاقتور منی جاندی سی۔ سری کہل دے شبداں وچ ایس طرحاں منڈے کڑی دے بیاہ دے دن دھرݨ مگروں گھر والے تے رشتے دار پنجیری رلا کے منڈے کڑی نوں کھاݨ نوں دیندے سن۔ ایس پنجیری نوں مائیاں آکھیا جاندا سی۔ پہلاں مائیاں منڈے کڑی دے نانکے بھیجدے سن۔ پھیر بھوآ بھیجدیاں سن۔ ماسیاں بھیجدیاں سن۔ گھر آلے دی پنجیری تاں ہندی ای سی۔ جیس دن منڈے کڑی دا بیاہ دا دن طے کیتا جاندا سی، اوسے دن توں منڈے کڑی نوں مائیاں پیا کیہا جاندا سی۔” ایس پنجیری نوں وی مائیاں کیہا جاندا اے۔ بیاہ توں پہلاں وٹنا ملݨ دی رسم نوں وی مائیاں کیہا جاندا اے۔
مائیاں بارے اک لوک گیت
سچ دسیں میرے لاڈ لڈکیا، پہلا مائیاں تینوں کہدے؟ دادی سو پتی، بابا سو دھرمی، پہلا مائیاں مینوں اوہدے نی بھیݨو۔ سچ دسیں میرے لاڈ لڈکیا، پہلا مائیاں تینوں کہدے؟ ماں سو پتیں، پیو سو دھرمی، پہلا مائیاں مینوں اوہدے نی بھیݨو۔ سچ دسیں میرے لاڈ لڈکیا، پہلا مائیاں تینوں کہدے؟ چاچی سو پتی، چاچا سو دھرمی، پہلا مائیاں مینوں اوہدے نی بھیݨو۔ سچ دسیں میرے لاڈ لڈکیا، پہلا مائیاں تینوں کہدے؟ تائی سو پتی، تایا سو دھرمی، پہلا مائیاں مینوں اوہدے نی بھیݨو۔ سچ دسیں میرے لاڈ لڈکیا، پہلا مائیاں تینوں کہدے؟ بھرجائی سو پتی، ویرا سو دھرمی، پہلا مائیاں مینوں اوہدے نی بھیݨو۔
حوالے
گٹھ:پنجابی رہتل
ضلع مٹیاری
ضلع مٹیاری پاکستان دے صوبا سندھ دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:سندھ دے ضِلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
چک 45 ڈبلیو بی
چک 45 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
لال اگا لیمر
لال اگا لیمر اک لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
گٹھ:لیمر
ضلع فیزولی
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع فیزولی آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز الخانلی شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
نر بی
نر بی نر جنسی ولگن نیں۔ بہت سارے بوٹے تے جنور نربی نوں نسل ودھان لئی ورتدے نیں۔ جانداراں وچ نر بی بنان تے باہر کڈن دے وکھرے ول نیں پر ساریاں وچ نر بی دا کم آنڈے نال ملاپ کرنا ای ہوندا اے۔
وکھالہ
جنوراں وچ نر بی حرکت کر سکدے نیں جے اوہناں نیں یوٹرس وچ آنڈے نال ملنا ہوندا اے۔ انساںان دے نربی دے ولگن وچ اگے اک نکا جیا سر تے پچھے لمی جئی پوچھل ہوندی اے جنوں فلےجیلم آکھیا جاندا اے۔
افضل گرو
محمد افضل گورو (30 جون 1969 &ndash؛ 9 فروری 2013) دا جم کشمیر وچّ ہویا جسنوں دسمبر 2001 وچّ بھارتی پارلیمنٹ تے حملہ کرن دا دوشی ٹھہرایا گیا اتے اس لئی پھانسی جاں موت دی سزا وی دتی گئی۔ اسنے پاکستان وچّ دہشت گردی دی سکھلائی پاکستان فوج دے سابقہ افسراں توں لئی  اتے بھارتی پارلیمنٹ اپر کیتے حملے وچّ مکھ یوگدان پایا۔ اس کول نویں دلی وچّ دہشت گرداں لئی چھپن دی تھاں اتے فوجی سکیم بندی سی۔ حملے توں کجھ چر پہلاں گورو اتے اسدے ساتھیاں وچّ ہوئی گلّ-بات (فون) نوں ٹریس کیتا گیا جس نال حملے وچّ اسدی کردار نوں واضع کیتا گیا اتے بعد وچّ اسنے آپ اپنے جرم نوں قبول کیتا۔ 2001 وچّ، گورو دے نال- نال اسدے تنّ ہور ساتھیاں نوں گرفتار کیتا گیا۔ 2005 وچّ، بھارت دی سپریم کورٹ نے اسدی اپیل نوں بھارت دے صدر توں پہلاں ہی نکار دتا جو اسدی بیوی پتنی نے رحم دی عرضی بھارت دے صدر نوں بھیجی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلمان
مونا بوا
مونا بوا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بھونچال
زلزلہ قشر الارض تو‏ں توانائی دے اچانک اخراج کى وجہ تو‏ں رونما ہُندے ہيں۔ جس کى وجہ تو‏ں زلزلياتى لہريں پيدا ہوتى ہيں۔ يہ توانائى اکثر آتشفشانى لاوے کى شکل ميں سطح زمين اُتے نمودار ہوتى ا‏‏ے۔ اس توانائى (آتشفشانى لاوے) دے قوت اخراج تو‏ں قشر الارض کى ساختمانى تختياں ميں حرکت پذيرى پيدا ہوتى ا‏‏ے۔ لہذا اپنے دوران حرکت يہ تختياں آپس ميں ٹکراتى ہيں جس کى وجہ تو‏ں سطح زمين دے اُتے جھٹکے (tremours) پيدا ہُندے ہيں۔ تے زلزلے رونما ہُندے ہيں۔
زلزلےآں کي پیمائش ايک پيمانے پرکي جاتي اے جسنو‏ں ريکٹراسکيل کہیا جاندا اے - 1280 ميں، "زلزلےآں" نو‏‏ں امريکہ ميں "ايورتھکوئيکينج" کہیا جاندا سی۔