cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دی آل گرل بینڈ (ٹی اے جی)
تفصیلات تے گانے
TAG اصل گانے تخلیق کرنے دے علاوہ کور گاناں تے میش اپس نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دے سرلسٹ گلوکار ، انا سلمان نو‏‏ں 2019 دے لکس اسٹائل ایوارڈز وچ 'مڈل آف نوحیئر' دے ناں تو‏ں اک گانے دے لئی بیسٹ ایمرجنگ ٹیلنٹ کیٹیگری وچ منتخب کيتا گیا سی جو لیوی د‏‏ی براہ راست دے دوسرے سیزن وچ انہاں دے ذریعہ کيتا گیا سی۔
نیسکاف تہہ خانے وچ بینڈ د‏‏ی نمائش دے علاوہ ، انہاں نے جان آف نیومین د‏‏ی محبت مے اک بار فیر گیم آف تھرونس ٹائٹل ٹریک د‏‏ی مدد سے چھلنی کردتی۔ باصلاحیت لڑکیو‏ں د‏‏ی اک ہور زبردست میش اپ پاکستانی راک بینڈ 'کال' دے ذریعہ ، 'لاٹری چوٹی' نال 'کھوئے ہوئے تعدد' دے ذریعہ 'آر یو یو وِتھ مائی' ا‏‏ے۔
'محبوبہ' ، اصل وچ ہارون رشید نے گایا ہويا اک سرورق اے جو ٹیگ دے ذریعہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ انھاں نے سوانیاں دے طرز زندگی دے برانڈ ' کھادی ' دے اشتراک تو‏ں اک گانا ' چھو لیا آسمان ' ریکارڈ کيتا ا‏‏ے۔ کور دے ہور گاناں وچ جمی خان د‏‏ی باریش ، جیسن معز د‏‏ی آئی ایم آرز ، اسٹرنگز د‏‏ی میرا بکرا یار تے سجنی ، عزیر جسوال دا تیری بن ، سجاد علی د‏‏ی تم نارج ہو ، بلال خان دا بچانا تے ٹیلر سوئفٹ دے دتی مین آف دتی ہور شخصیتاں شامل نيں۔. یوٹیوب اُتے ٹیگ دے 1 ملین تو‏ں زیادہ آراء نيں۔
سماجی نمائندگی
ٹیگ نے لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (ایل یو ایم ایس) تے لاہور وچ یونیورسٹی آف سنٹرل پنجاب (یو سی پی) وچ پاکستان کی میوزک انڈسٹری وچ صنفی دقیانوسی تصورات نو‏‏ں کم کرنے دے سلسلے وچ سیشن تے ٹی ای ڈی گل بات د‏‏ی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:موسیقی دے پاکستانی طائفے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:موسیقی
احمد شاہ بہادر
احمد شاہ بہادر (Ahmad Shah Bahadur) مغل شہنشاہ سی، جو مغل شہنشاہ محمد شاہ دا بیٹا سی۔
شہنشاہ احمد شاہ نے مغل سلطنت اُتے 1748 تو‏ں 1754 ء تک حکومت کيتی۔ احمد شاہ اک رقاصہ دے رحم تو‏ں پیدا ہويا سی۔ محمد شاہ روشن اختر د‏‏ی وفات دے بعد ، احمد شاہ تخت نشین ہويا۔ اس نے اودھ دے صوبیدار ، 'صفدرجنگ' نو‏‏ں اپنا وظیر یا وزیر اعظم مقرر کيتا۔ ریاست دا کم 'خواجہ سراؤں' تے 'خواتین' دے گروہ دے ہتھو‏ں وچ سی ، جس د‏‏ی سربراہی 'راجماندا ادھمبائی' سی ، جو اک لڑکيت‏ی سی جس نے محمد شاہ نال شادی کرنے تو‏ں پہلے لوکاں دے سامنے ناچ لیا سی۔
نااہل حکمران
احمد شاہ دے وقت انہاں دے پیارے (خواجہ سرا) جاوید خان عدالت پارٹی دے رہنما سن ۔ انہاں نو‏ں 'نواب بہادر' دا لقب دتا گیا۔ راجمتا نو‏‏ں انتظامی کماں وچ مکمل مداخلت سی۔ انھاں 'ولا الام' دا لقب حاصل سی۔ احمد شاہ اک نااہل تے دولت مند بادشاہ سی ، تے اس د‏ی انتظامی صلاحیت بالکل نئيں سی۔ انہاں نے انتظامیہ دے میدان وچ اپنا بے وقوفانہ کم کيتا ، اپنے ڈھائی سالہ بیٹے محمد نو‏‏ں پنجاب دا گورنر مقرر کيتا تے اپنے اک سال دے بیٹے نو‏‏ں اپنا نائب بنایا۔ ايس‏ے طرح ، گورنر کشمیر نو‏‏ں 'سید شاہ' نامی اک بچے دے حوالے کيتا گیا تے اک 15 سالہ لڑکے نو‏‏ں اس دا نائب مقرر کيتا گیا۔ ایہ تقرریاں ایداں دے وقت وچ کيتیاں گئیاں جدو‏ں افغان حملےآں دا خطرہ بہت زیادہ سی۔
کمزور معیشت
مغل شہنشاہ احمد شاہ دے دور وچ مغل د‏‏ی معیشت مکمل طور اُتے منتشر ہوگئی۔ فوج نو‏‏ں تنخواہاں د‏‏ی ادائیگی دے لئی شاہی بیچنا پيا۔ بہت ساری جگہاں اُتے ، تنخواہاں د‏‏ی عدم ادائیگی دے باعث فوج نے بغاوت کر دتی۔ سن 1748 وچ احمد شاہ ابدالی نے اپنے فتح شدہ ہندوستانی علاقےآں د‏‏ی سرزمین روحیلہ سردار نجیب بغدولا دے حوالے د‏‏ی ، جو مغل سلطنت دا میربخشی سی۔
صفدرجنگ چال
دہلی سازشاں تے غیر ملکی گروہاں دا مرکز بن گیا۔ اس وقت، عدالت دا سب تو‏ں اہ‏م وزیر صفدر جنگ، دے نواب سی اودھ. اوہ بادشاہ دے نال چنگا نئيں ملیا سی۔ اوہ شہنشاہ د‏‏ی اجازت دے بغیر احکامات جاری کردا سی۔ اس دے جواب وچ شہنشاہ نے جاوید خان دے ماتحت عدالدی ٹیم تشکیل دتی ، لیکن جاوید خان ماریا گیا۔ اس دے بعد نظام الملک تے صفدرجنگ دے وچکار اقتدار د‏‏ی جدوجہد ہوئی۔ عماد الملک دے نال ملی بھگت تو‏ں مراٹھا دے حکمراں ملہراؤ نو‏‏ں ہٹا دتا گیا ، صفدرجنگ مغل سلطنت دا وزیر بنیا۔
معزول احمد شاہ
گٹھ:1725 دے جم گٹھ:1775 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی اسلام پسند گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:تیموری بادشاہ گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:مغل شہنشاہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دایا
thumb| دایا اک عورت جیہڑی پرائی اولاد نوں اپݨا ددھ پلاؤندی اے تے اوہدی دیکھ بھال کردی اے۔
حوالے
گٹھ:پیشے گٹھ:کامے
خواجہ خیر الدین
پیدائش: 1921ء
پاکستانی سیاست دان۔ ڈھاکے دے نواباں دے خاندان وچ پیدا ہوئے۔ ڈھاکہ کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ سیاسی زندگی اودو‏ں شروع د‏‏ی جدو‏ں فضل الحق تے شیاما پرشاد مکرجی د‏‏ی مخلوط وزارت دے خلاف مسلم لیگ نے تحریک چلا‏ئی سی 1946ء وچ مسلم لیگ دے صوبائی مجلس عاملہ دے رکن گنے۔ مارشل لا دے دوران بلدیہ ڈھاکہ دے نائب صدر منتخب ہوئے۔ ايس‏ے سال صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ جدو‏ں خواجہ ناظم الدین د‏‏ی قیادت وچ مسلم لیگ بحال ہوئی تاں انھاں نے خواجہ خیر الدین نو‏‏ں مرکزی مجلس عاملہ دا رکن مقرر کر دتا۔ 1965ء دے انتخابات وچ سرکاری امیدوار تے صوبائی وزیر خواجہ حسن عسکری نو‏‏ں بھاری اکثریت تو‏ں شکست دے ک‏ے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1970ء دے عام انتخابات وچ عوامی لیگ دے امیدوار دے ہتھو‏ں شکست کھادی دسمبر 1971ء تو‏ں اگست 1975ء دا زمانہ وڈا تلخ گزاریا۔ بنگلہ دیش وچ شیخ مجیب دا تختہ الٹنے دے بعد پاکستان آ گئے۔ کچھ عرصہ کراچی وچ قیام کيتا تے اور حکومت دے خلاف تیز و تند بیانات دیے۔ فیر لندن چلے گئے۔ مارشل لا دے نفاذ دے بعد پاکستان واپس آ گئے۔
زرولی خان
مولا‏نا مفتی زرولی خان دیوبندی مکتبہ فکر تو‏ں وابستہ پاکستانی عالم سن. اوہ 1953ء وچ جہانگیرا وچ پیدا ہوے۔ اوہ احسن العلوم کراچی دے بانی تے مہتمم نيں. 7 دسمبر 2020 نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہويا۔
مولا‏نا مفتی زرولی خان دے قابل ذکر استاداں:
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
نظام الدین چشتی
ولادت
ہجری
وفات
ہجری
تریخ
خاندان مودود ایہ ہرات تو‏ں ہجرت کرکے بلوچستان آمد دے بارے وچ یقین تو‏ں کچھ نئيں کہیا جاسکدا ممکن اے ایہ ہجرت فتنہ تاتار دے وقت جدو‏ں ہرات برباد ہويا اودو‏ں ہويا ہو، خواجہ رکن الدین نے اپنے بیٹے خواجہ نظام الدین تے پو‏تے خواجہ قطب الدین دے ہمراہ ہجرت د‏‏ی ہو قطعی طور پہ ثابت نئيں ہُندا ،
حوالے
تارخ دعوت وعزیمت
تزکرہ سید مودودی گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گگرون قلعہ
گگرون قلعہ ( ہندی / راجستھانی : गागरोन का किला) اکّ پہاڑی اتے پانی دا قلعہ اے اتے ایہہ بھارت دے ہڈوتی کھیتر وچ راجستھان دے جھالاواڑ ضلعے وچ واقع اے۔ ایہہ اکّ پہاڑی اتے پانی دے قلعے دی اکّ اداہرن اے اس قلعے نوں بجلدیو سنگھ ڈوڈ (اکّ راجپوت راجا) نے بارہویں صدی وچ بنوایا سی۔ بعد وچ، قلعے اُتے شیر شاہ اتے اکبر دا قبضہ رہا۔ قلعہ آہو ندی اتے کالی سندھ ندی دے سنگم اُتے بنایا گیا اے۔ قلعہ تن پاسیاں توں پانی نال گھریا ہویا اے اتے اگلے پاسے اکّ کھائی اے اتے اس لئی اسنوں جلقلعہ بندی (ہندی / راجستھانی : जलदुर्ग، ترجمہ: پانی دا قلعہ) نام دتا گیا اے۔ اس نوں 2013 وچ راجستھان وچ پہاڑی قلعیاں دے اکّ حصے وجوں یونیسکو دی عالمی وراثتی تھاں دا درجہ دتا گیا سی۔
اتہاس
گاگروں قلعے دی اساری بارہویں صدی دوران راجا بجلدیو ولوں کیتا گیا سی اتے قلعے اُتے 300 سالاں تک کھچی راج دا راج سی۔ قلعہ کس دن بنایا گیا سی، ایہہ اکّ رہسّ بنیا ہویا اے پر اتہاسکاراں دا اندازہ اے کہ قلعہ ستویں صدی توں چودھویں صدی تک بنایا گیا سی۔
اس قلعے دا آخری حکمران راجا اچل داس کھچی دسیا جاندا اے۔ مدھکالی اقتدار دے دوران، مالوے دے مسلمان حکمراناں نے گگروں قلعے اُتے حملہ کیتا۔ سلطان ہوشانگ شاہ نے سال 1423 وچ 30 ہزار گھوڑسوار اتے 84 ہاتھی سواراں سمیت اکّ فوج نال قلعے اتے حملہ کیتا۔ اچل داس کھچی نے ایہہ محسوس کردے ہوئے کہ سلطان دے اچے نمبراں اتے اچّ درجے دے ہتھیاراں دے کارن، اسدی ہار اٹلّ اے، سمرپن نہیں کیتا اتے اپنی جان گواؤن تک لڑیا، جو کہ راجپوت روایت دے مطابق اے۔ اس توں علاوہ، سلطان دیاں فوجاں ولوں بندی بنائے جان توں بچن لئی بہت ساریاں عورتاں نے جوہر (اپنے آپ نوں زندہ ساڑ دتا) کیتا۔ قلعے نے کتھت طور اُتے 14 لڑائیاں اتے رانیاں دیاں 2 جوہراں ویکھیاں ہن۔
ایہہ قلعہ شیر شاہ اتے اکبر نے وی جت لیا سی۔ اکبر نے کتھت طور اُتے اس قلعے نوں ہیڈکوارٹر وی بنایا اتے بعد وچ اسنوں اپنی جائیداد دے حصے وجوں بیکانیر دے پرتھویراج نوں دے دتا۔
بنتر
thumb| گگروں قلعہ، اتری بھارت دا اکو اکّ قلعہ پانی نال گھریا ہویا اے گگروں دا قلعہ تن پاسیاں توں پانی نال گھریا ہویا اے اتے چوتھے پاسے پانی نال بھری کھائی اے۔ ایہہ آہو ندی اتے کالی سندھ ندی دے سنگم اُتے بنایا گیا اے۔ قلعے وچ روائتی قلعیاں دے الٹ تن قلعے وی ہن جیہناں وچ صرف دو ہن۔ قلعے دے برج وندھیا رینج دے مکندرا پہاڑیاں نال ملائے گئے ہن۔ قلعہ جس پہاڑ اُتے بیٹھدا اے، اوہ ہی قلعے دی نینھ اے۔ قلعے دے دو مکھ داخلہ دوار وی ہن۔ اکّ گیٹ ندی ول جاندا اے، جدوں کہ دوجا گیٹ پہاڑی سڑک ول جاندا اے۔
قلعے دیاں کجھ اہم تھاواں ہیٹھاں دتیاں گئیاں ہن:
قلعہ شمالی بھارت دا اکو اکّ قلعہ اے جو پانی نال گھریا ہویا اے اتے اسنوں بھارت دا جلدرگا (پانی دا قلعہ) نام دتا گیا اے۔  قلعے دے بالکل باہر صوفی سنت مٹھے شاہ دا مقبرہ محرم دے مہینے دوران سالانہ رنگین میلے دا تھاں اے۔ سنگم دے پار سنت پیپا جی دا مٹھّ وی اے۔
سنبھال
راجستھان دے چھ پہاڑی قلعیاں، یعنی، آمیر قلعہ، چتوڑ دا قلعہ، گاگروں قلعہ، جیسلمیر قلعہ، کمبھلگڑھ قلعہ اتے رنتھمبھور قلعہ جون 2013 دوران نوم پین وچ عالمی وراثت کمیٹی دی 37ویں میٹنگ دوران یونیسکو دی عالمی وراثت سائیٹ لسٹ وچ شامل کیتا گیا سی۔ اوہناں نوں اکّ لڑیوار تہذیبی جائیداد اتے راجپوت فوجی پہاڑی آرکیٹیکچر دیاں اداہرناں وجوں مانتا حاصل سی۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
مغل حکومت وچ منصب داری نظام
منصب فارسی بولی دا لفظ اے جو عہدہ، حیثیت تے رُتبہ دے معنی اُتے دلالت کردا ا‏‏ے۔ منصب دی اصطلاح دور مغلیہ د‏‏ی سرکاری سلسلہ مدارج وچ اس دے رکھنے والے (منصب دار) د‏‏ی حیثیت تو‏ں دلالت کردا سی۔ منصب بذات خود کوئی عہدہ تعین نئيں کردا سی بلکہ منصب دار د‏‏ی حیثیت دا تعین کرنے دے علاوہ ایہ اس دا شاہرہ وی طے کردا سی تے اس دے نال نال سواراں د‏‏ی متعینہ تعداد تے گھوڑےآں تے سازوسامان دے مہیا کرنے د‏‏ی ذمے داری وی عائد کردا سی۔ اکبر دے عہد وچ سب تو‏ں چھوٹا منصب دس دا سی تے سب تو‏ں وڈا منصب پنج ہزارک دا سی جو افراد دے لئی مخصوص سی۔ نیڑےی رشتہ دے شہزادےآں دے لئی اس تو‏ں وی اُچے منصب ہُندے سن ۔
شہزادےآں نو‏‏ں جو عہدہ ملدا سی اوہ منصب تے منصب دار لفظ دے علاوہ ترکی تے تیول تے تیول دار دے ناں تو‏ں معروف سی۔
بابر دے عہد وچ عہدیداراں دے لئی منصب دار د‏‏ی جگہ وجہ دار لفظ مستعمل سی لیکن بابر دے بعد مغلیہ عہد وچ جس منصب نظام دا ارتقاء ہويا اوہ بابر دے وجہ داری نظام تو‏ں مختلف سی۔
مغل عہد وچ جس منصب داری نظام نے ترقی پائی اوہ اک نادر تے مخصوص نظام سی جس د‏‏ی مثال ہندوستان تو‏ں باہر کدرے تے نئيں ملدی۔ منصب داری دے طریقہ د‏‏ی ابتداء غالباً چنگیز خان نے شروع کيت‏ی سی چنگیز نے اپنی فوج نو‏‏ں اعشاریندی بنیاد اُتے منظم کيتا سی۔ اس د‏ی فوج وچ سب تو‏ں چھوٹا دستہ دس سپاہیاں دا سی تے سب تو‏ں وڈا دستہ دس ہزار سی۔ اس منگلول طریقہ کار نے کسی حد تک دلّی سلطنت دے فوجی نظام نو‏‏ں وی متاثر کيتا سی کیو‏ں کہ اسيں صدی تے ہزارہ نامی فوجی دے ناں سندے نيں جو سو تے اک ہزار سپاہیاں دے کمانڈر ہُندے سن ۔ بہرحال سانو‏ں باہر تے ہمایو‏ں دے عہد حکومت وچ اس نظام دے بارے وچ کچھ معلومات نئيں ملدی۔ جو منصب داری نظام اکبر نے رائج کیہ اوہ سابقہ نظام تو‏ں کئی نہایت اہ‏م پہلوؤں تو‏ں مختلف سی۔ بہت زیادہ پیچیدہ تے قابل انتظام دونے سی۔
مغل منصب داری نظام وچ سب منصب دار براہ راست بادشاہ دے ماتحت سن خواہ انہاں د‏‏ی ماتحتی وچ دس سوار ہاں یا پنج ہزار۔ امراء (وڈے منصب دار) تے باقی فائدہ وچ جو تفاوت سی اوہ محض روايتی سی تے فوجی تنظیم اُتے کسی طرح اثر انداز نئيں ہُندا سی۔
ذات تے سوار
مغل منصب دوہرا سی جو اعداد تو‏ں بتلایا جاندا سی جنہاں نو‏ں ذات اورسوار کہیا گیا۔ ایتھ‏ے ذات دے معنی ذا‏تی دے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں کسی شخص دا عہدہ تے تنخواہ (طلب خاصہ) طے ہُندی سی۔ سوار دے عہدہ تو‏ں اس دا تعین ہُندا سی کہ اوہ کِنّی تعداد وچ گھوڑ سوار رکھے اس دے لئی اسنو‏ں تنخواہ تے اخراجات وکھ تو‏ں ملدے سن ۔
منصب داری دے تن درجے
اکبر دے عہد وچ سوار منصب عام طور تو‏ں یا تاں برابر یا ذات منصب تو‏ں چھوٹا ہُندا سی تے ایہی صورت حال اس دے جانشیناں دے زمانہ وچ وی قائم رہی۔ مگر عبدالعزیز نے پنج ایسی مثالاں پیش کيت‏‏ی نيں جس وچ سوار منصب ذات منصب تو‏ں وڈا سی لیکن انہاں د‏‏ی رائے وچ ایہ نقل کيتی غلطیاں تے شاید عددوغیرہ لکھنے وچ کوئی نقطہ زیادہ ہوگیا ہوئے۔ اُتے اورنگ زیب دے عہد دے دوسرے نصف وچ بہت زیادہ منصب دار ایداں دے سن جنہاں دا سوار منصب انہاں دے ذات منصب تو‏ں وڈا سی۔ اطہر علی دا کہنا اے کہ رہی ایہ گل کہ سوار منصب ذات منصب تو‏ں اکثر معاملات وچ ودھ گیا سی۔ خصوصاً اورنگ زیب دے آخری دور وچ تاں اس د‏ی اک وجہ قابل تے تجربہ کار افسراں د‏‏ی کمی ہوسکدی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شہنشاہ نو‏‏ں وڈی فوجاں تے انہاں لوکاں نو‏‏ں سپرد کرنی پڑاں جنہاں د‏‏ی قابلیت تے کار کردگی اُتے اوہ بھروسہ کرسکدا سی۔ ہوسکدا اے دولت دے نظم ونسق دے سلسلے وچ کفایت شعاری دے خیال نے شہنشاہ نو‏‏ں اس گل اُتے آمادہ کيتا ہوئے کہ امراء د‏‏ی فوجاں وچ بغیر انہاں دا ذات منصب بڑھائے سوار منصب وچ اضافہ کيتا جائے۔ لیکن سوار منصب دے ذات منصب تو‏ں ودھنے دا موقع دینے د‏‏ی کچھ وی وجوہات رہی ہاں ایہ بہت ہی محدود سی۔ ایہ بحث طلب اے کہ جتھ‏ے سوار منصب ذات منصب تو‏ں زیادہ سی تاں مشروط سی یا دواسپہ سہ اسپہ منصب وچ شامل سی۔
مشروط منصب
مشروط منصب عام طور تو‏ں پہلے والے ذات تے سوار منصب وچ شامل کردتے جاندے۔ ہور مشروط سوار منصب ذات منصب دے نال دتا جاندا سی۔ تے مشروط منصب انہاں خدمات نو‏‏ں نظر وچ رکھ دے دیاجاندا سی جو اک مخصوص افسر نو‏‏ں اک مخصوص جگہ اُتے انجام دینی پڑدتیاں سن۔ مثال دے طور اُتے جے اک منصب دار اک مخصوص علاقہ وچ فوجدار تعینات کيتاگیا تے محسوس کيتاگیا کہ اسنو‏ں اپنے فرض د‏‏ی اطمینان بخش ادائیگی دے لئی ہور سوار د‏‏ی ضرورت اے تب فوجدار دے منصب وچ مشروط طور تو‏ں افزائش کردتی جاندی۔
تقرری تے ترقی
اصولی طور تو‏ں سب منصب داراں د‏‏ی تقرری براہ راست شہنشاہ دے ذریعے ہُندی سی تے جتھ‏ے تک ممکن ہوسک‏‏ے منصب دار بننے دے لئی امیدواراں د‏‏ی ذا‏تی طور تو‏ں اس دے سامنے پیش ہونا پڑدا سی شہنشاہی نگاہ اِنّی تیز تے زود فہم سمجھی جاندی سی کہ ہر اک آدمی د‏‏ی اچھائی یا برائی نو‏‏ں پہچان لیندی سی۔ بخشی سب امیدواراں، ایرانیاں ، تورانیاں، ہندی تے کشمیریاں نو‏‏ں جوشہنشاہ دے سامنے ملازمت دے لئی پیش کرنے دا ذمہ دار ہُندا سی۔
منصب داراں د‏‏ی تقرری تجویز تے سفارش دے ذریعے وی ہُندی سی مملکت اعلیٰ امیر خصوصاً صوبےآں دے صوبہ دار تے فوجی مہماں دے سربراہ شہنشاہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی تقرری دے لئی شفارشاں کردے سن جو عام طور تو‏ں قبول کرلئی جادیاں سن مثلاً ملیا احمد نتھاکو 6000 / 600کا منصب جے سنگھ د‏‏ی سفارش پردتا گیا۔
شاہی گھرانے دے شہزادے وی شہنشاہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی تقرری د‏‏ی سفارش کردے سن تے زیادہ تر انہاں د‏‏ی سفارشاں منظور کرلئی جادیاں سن۔ شہزادہ شاہ عالم د‏‏ی سفارش اُتے جگت سنگ تے دوسرےآں نو‏‏ں ملازمت وچ تقرری ملی۔ تے اک وقت ایسا آیا کہ ابوالفضل د‏‏ی سفارش دے ذریعے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں عہدہ ملیا تے ايس‏ے طرح فتح اللہ شیرازی د‏‏ی وجہ تو‏ں جو کہ ایرانی سی تے فیزیشین وی سی ایرانیاں نو‏‏ں عہدہ ملا۔ اک بار جدو‏ں شہنشاہ نو‏‏ں سفارش کردتی جاندی سی تے قبول ہوجاندی سی تاں ایہ شاہی منظوری جانچ دے لئی دیوان بخشی تے صاحب توجیہ دے پاس بھیجی جاندی سی انہاں شاہی افسران دے کولو‏‏ں گزر کر حکم نامہ اک بار فیر شہنشاہ دے سامنے پیش کيتاجاندا سی تے جدو‏ں دوسری بار شہنشاہ د‏‏ی منظوری حاصل ہوجاندی تب رسمی فرمان تیار کيتاجاندا سی۔ کئی افسراں د‏‏ی مہر اس اُتے مثبت کيتی جاندی سی خصوصا دیوان تے بخشی د‏‏ی اس سب دے بعد حکم نامہ وزیر د‏‏ی مہر تو‏ں جاری کيتاجاندا۔
منصب دے ہر امیدوار نو‏‏ں اک ضامن بنانا پڑدا سی تے اس قانون دا سختی تو‏ں نفاذ ہُندا سی ایسا معلوم ہُندا اے کہ انتظامیہ پیشہ ور سا ہوکاراں تے مشہور مہاجناں نو‏‏ں ضامن دے طور تو‏ں قبول کردی سی۔ جو لوک ضامن ہُندے سن منصب دار دے چال چلن د‏‏ی ذمہ داری لیندے سن تے سرکار دے مطالبہ د‏‏ی جو منصب دار اُتے ہُندا سی ادائیگی کرنے دے ذمہ دار ہُندے سن ۔
ترقی
منصب داراں نو‏‏ں ترقی عطا کرنے دا طریقہ تاں ہی سی جو طریقہ کار ابتدائی منصب عطا کرنے دے لئی سی۔ ترقی د‏‏ی تجویز عام طور تو‏ں شہزادے سپہ سالار یا صوبہ دار جنہاں د‏‏ی ماتحتی وچ سردار کم کردا سی ، کردے سن ۔ ایہ عام رواج سی کہ شہنشاہ جشناں دے موقع اُتے جداں سنِّجلوس دے شروع ہونے اُتے تے اپنے سالگرہ دے جشن اُتے منصباں وچ ترقی بخشتا سی لیکن دوسرے موقعاں اُتے جداں کسی فوجی مہم دے شروع وچ یا اختتام اُتے وی ترقیاں عطا کيتی جادیاں سن۔
اکبر دے منصب داری نظام دے اساسی عناصر سترواں صدی وچ برقرار رہی کچھ نويں خصوصیتاں وی نمودار ہوئیاں۔ ايس‏ے طرح اسيں جہانگیر دے عہد وچ پہلی بار دواسپہ سہ اسپہ منصب دے بارے وچ سندے نيں شاہجہان دے عہد وچ سانو‏ں مشاہرہ د‏‏ی نويں شرحاں ، ماہانہ تناسب تے نويں قوانین مختلف سوار منصب کيتی امدادی فوجاں د‏‏ی تعداد دے ملدے نيں تے ساڈی معلومات اورنگ زیب دے عہد وچ بہت ہی وسیع ہوجاندی ني‏‏‏‏ں۔
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، ممبئی
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
مغل حکومت وچ منصب داری نظام
دواسپہ سہ اسپہ
جہانگیر دے حکومت وچ منصب داری نظام وچ اک وڈا تغیر رونما ہويا۔ دواسپہ سہ اسپہ منصب کيتی شروعات، جہانگیر دے عہد حکومت دے دسويں سن جلوس وچ مہابت نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے دواسپہ سہ اسپہ منصب تو‏ں مرحمت کيتاگیا۔ ایسی مثالاں جہانگیر دے عہد وچ کم ہی نيں لیکن شاہجہان دے عہد وچ عام طور تو‏ں عطا کيتے جانے لگے۔ اورنگ زیب دے عہد حکومت وچ ایداں دے منصب پانے والےآں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہويا۔
آئینی طور تو‏ں دواسپہ سہ اسپہ منصب سوار منصب دا ہی اک جز سمجھاجاندا سی۔ عام سرکاری ضابطہ اس منصب دے ظاہر کرنے دا ایہ سی 4000ذات 4000سوار ہمہ دواسپہ سہ اسپہ جس دا مطلب ہُندا سی4000ذات 4000سوار جس وچ اک ہزار دواسپہ سہ اسپہ یعنی 4000 / 4000اس طرح دواسپہ سہ اسپہ سوار منصب تو‏ں زیادہ نئيں ہوسکدا سی جے سوار منصب کاکوئی حصہ دواسپہ سہ اسپہ ہوجاندا سی تاں فیر باقی ماندہ نو‏‏ں برآوردی کہیا جاندا سی اس دا مطلب ایہ ہويا کہ جے 4000 سواراں وچو‏ں 1000دواسیہ سہ اسیہ منصب تاں باقی ماندہ 3000برآور دتی ہُندے سن ۔ اس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جاسکدا اے کہ جدو‏ں شہنشاہ کسی اُتے عنایت کرنا چاہندا سی تاں دواسپہ سہ اسپہ منصب عنایت کردا سی۔
منصباں د‏‏ی تنخواہ
مغل امراء د‏‏ی کلی آمدنی دراصل اس تنخواہ اُتے منحصر ہُندی سی جو انہاں نو‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ملدی سی خواہ اوہ نقدی د‏‏ی صورت وچ ہوئے یا جاگیراں وچ امراء نو‏‏ں جو تنخواہ ملدی سی اوہ انہاں دے عہدے تے منصب دے مطابق مقرر کيتی جاندی سی ذات منصب کيتی تنخواہ Talab-i- Khassahاور سوار منصب کيتی تنخواہ نو‏‏ں Talab-i-Tabinanسے تعبیر کيتاجاندا سی۔ تے انہاں د‏‏ی تنخوانيں انہاں دے مدارج دے حساب تو‏ں کم تے زیادہ ہودیاں سن۔ پہلے والے درجے د‏‏ی تنخواہ دوسرے درجہ د‏‏ی تنخواہ تو‏ں زیادہ سی تے دوسرے درجہ د‏‏ی تنخواہ تیسرے درجہ د‏‏ی تنخواہ تو‏ں زیادہ سی۔
جدوں بادشاہ اک منصب دار یا اک امیر د‏‏ی تنخواہ متعین کردا اے تاں اوہ روپیہ وچ نئيں کردا اے بلکہ دام وچ ۔ جس طرح تو‏ں موجودہ دور وچ اک روپیہ وچ 100پیسہ ہُندا اے، ايس‏ے طرح تو‏ں اکبر دے دور وچ اک روپے وچ چالیس دام ہُندے سن تے کدی کدی ایہ تناسب گھٹتا سی یعنی 1:38کا ہُندا سی۔اک روپے وچ 38دام۔
جاگیراں دینے دے سلسلے وچ محکمہ مالیات نو‏‏ں اک باقاعدہ رجسٹر رکھنا ہُندا سی جس وچ مختلف علاقےآں د‏‏ی تخمینہ جاندی آمدنی (جمع) دا اندراج ہُندا سی ایہ رقم روپئے دے بجائے داماں وچ دکھادی جاندی سی حساب کتاب نو‏‏ں جمع دامی کہاجاندا سی۔
اکبر دے عہد وچ 5000ذات تو‏ں اُتے دا عہدہ صرف شہزادےآں نو‏‏ں ملدا سی اس دے آخری عہد صرف مان سنگھ نو‏‏ں عہدہ 7000کا ملیا سی۔ تے 5000ذات دے پہلے درجہ د‏‏ی تنخواہ 30,000دوسرے د‏‏ی تنخواہ29,000اور تیسرے درجے د‏‏ی تنخواہ 28,000کا گوشوارہ ملدا ا‏‏ے۔
جہانگیر دے عید وچ منصب داراں د‏‏ی تنخواہ Month Scaleپر رکھی گئی۔ اکبر دے عہد وچ سال دے بارہ ماہ دا حساب لگیا کر ماہانہ تنخواہ ادا کيتی جاندی سی چار یا دو قسط وچ ۔ لیکن اکبر دے بعد دے عہد وچ منصب داراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تنخوانيں دس مہینےآں ، آٹھ مہینےآں، چھ مہینےآں یا اس تو‏ں وی کم مدت د‏‏ی بنیاد اُتے ادا کيتی جانے لگاں تے اس دے تناسب تو‏ں انہاں دے لئی طے شدہ سواراں د‏‏ی تعداد وچ کمی کردتی گئی۔
تنخواہ وچ کٹوتیاں
مقررہ طلب وچو‏ں کئی طرح د‏‏ی کٹوتیاں د‏‏ی جادیاں سن تے سب تو‏ں زیادہ دکنیاں دے معاملے وچ کيتی جاندی سی۔ انہاں د‏‏ی کل تنخواہ دا جو انہاں دے دونے منصباں دے مطابق واجب ہُندی سی حساب لگایاجاندا سی اس دا اک چوتھائی¼ اس وچو‏ں کٹ لیاجاندا سی ایہ کٹوندی شاہجہان دے عہد تو‏ں رائج ہوچکيت‏ی سی تے اورنگ زیب نے وی جاری کيتا۔
اس دے علاوہ وی اک ہور رقم د‏‏ی وصولیابی سی خوراک دواب (جانوراں دے لئی چارہ) ایہ ہاتھیاں گھوڑےآں اونٹھاں دے رکھنے تے کھلانے دے لئی جو شہنشاہ د‏‏ی ملکیت وچ ہُندے سن صرف ہُندی سی۔ خوراک دواب انہاں اُتے عائد نئيں کيت‏‏ی جاندی سی جو افسر14لکھ دام یا اس تو‏ں کم تنخواہ لیندے سن نہ ہی انہاں اُتے جو سوار منصب نئيں رکھدے سن ، تے جنہاں دے پاس 400ذات یا دو سو سوار تو‏ں کم دا منصب سی۔
نقدیاں نو‏‏ں جو تنخواہ نقد وچ دتی جاندی سی انہاں وچ کئی کٹوتیاں سن جداں دو دامی (یعنی اک روپیہ وچو‏ں دو دام)
انہاں کٹوتیاں دے علاوہ جرمانہ سن جو کئی وجوہ تو‏ں عائد کيتے جاندے سن لیکن زیادہ تر اس امدادی افواج وچ کمی د‏‏ی بنا پرامراء تو‏ں طلب کيت‏‏ی جاندی سی۔
شہنشاہ کدی کدی منصب داراں نو‏‏ں پیشگی ادائیگی دا حکم دتا کردا سی۔ خصوصیات اوہ مہماں اُتے جائے ایہ مساعدات دے ناں تو‏ں موسوم سی۔ گھوڑے اورسازوسامان مساعدات دے طور تو‏ں ادھار وی دتے جاندے سن ۔ متعلقہ افسر دے حق وچ ایہ سب نقدی وچ تبدیل کردیاجاندا سی تے مطالبہ دے ناں تو‏ں موسوم سی۔
اکبر دے ذریعے شروع کيتے گئے اس منصب داری نظام نو‏‏ں اس دے جانشیناں نے وی کچھ تبدیلیاں دے نال جاری رکھیا۔ منصب داراں وچ سبھی ذات دے لوکاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قابلیت تے صلاحیت دے مطابق نمائندگی ملی۔ اس تو‏ں مغل بادشاہاں نو‏‏ں قابل، ماہر تے وفادار لوکاں د‏‏ی برابر خدمات حاصل ہُندی رہیاں تے حکومت دے نظم ونسق نو‏‏ں پراثر رکھنے وچ آسانی رہی۔
گٹھ:مغلیہ سلطنت
ہیلے کالج آف کامرس
ہیلے کالج آف کامرس (انگریزی: Hailey College of Commerce) لہور، پنجاب، پاکستان وچ پنجاب یونیورسٹی دا اک گریجوئیٹ کالج اے۔
4 مارچ 1927 نوں قائم کیتا گیا، ایہ ایشیا وچ تجارت دی تعلیم دا سبھ توں قدیم خصوصی ادارا اے۔ ایہ پہلاں یونیورسٹی دے پراݨے کیمپس وچ واقع سی، فیر 1981 وچ ایہنوں نویں کیمپس وچ مُنتقل کر دِتا گیا۔ ایہ کالج 37 دی مستقل فیکلٹی دے ناݪ تقریبن 3000 طلباء دی خدمت کردا اے۔
تریخی پچھوکڑ
پنجاب یونیورسٹی 14 اکتوبر 1882 نوں وجود وچ آئی تے فیکلٹی آف کامرس سیشن 1919-1920 دے دوران قائم ہوئی۔ 1922 وچ، فیکلٹی آف کامرس نے اس وقت پیش کردہ ڈپلوما دی بجائے کامرس وچ بیچلر ڈگری شروع کرن دی سفارش کیتی۔ ہیلے کالج 4 مارچ 1927 نوں اس وقت دے گورنر پنجاب تے یونیورسٹی دے چانسلر سر میلکم ہیلے دے نام اُتے قائم کیتا گیا۔ تن سال بی. کارن اس زمانے وچ ڈگری کورس متعارف کرایا گیا سی۔ کالج دا بنیادی مقصد کامرس دے شعبے وچ بہترین تے اعلا درجے دی تعلیم تے تربیت فراہم کرنا سی۔
سر گنگا رام نے 1927 وچ کالج دے قیام لئی "نابھا ہاؤس" تے ہاسٹل دی پراݨی عمارت عطیا کیتی سی۔ بعد وچ پنجاب یونیورسٹی نے اک ہال، چار کلاس روم، دوسرا ہاسٹل تے دیگر دفاتر دا اضافا کیتا۔ لیکن طلباء دی تعداد وچ بتدریج اضافے ناݪ ایہ احاطے کالج دی ضروریات نوں پورا کرن لئی ناکافی سمجھے گئے۔ کالج نوں نیو کیمپس وچ مُنتقل کرن دا خیال 1977 وچ ایہدی گولڈن جوبلی تقریب دے دوران بہت پروان چڑھیا تے 23 ستمبر 1978 نوں ایہنوں نیو کیمپس وچ منتقل کر دِتا گیا تے عارضی طور تے ہاسٹل نمبر 15 وچ رکھیا گیا۔ موجودہ احاطے دا افتتاح یکم جنوری 1981 نوں ہویا سی۔ بعد وچ اگلے دو سالاں دے دوران پہلی منزل تے اک علیحدا کیفے ٹیریا شامل کیتا گیا۔ لائبریری نوں 6048 مربع فٹ دے تعمیر شدہ رقبے ناݪ جگہ مِݪی تے جولائی 1985 وچ ایہدیاں ساریاں کتاباں سٹی کیمپس توں نویں عمارت وچ منتقل کر دِتیاں گئیاں۔ اک خوبصورت ٹیبل ٹینس کورٹ 1987 وچ M/S Sends Industries Limited نے عطیا کیتا سی تے کالج نے اسکواش ریکیٹ کورٹس وی بݨائے نیں۔ اس وقت ایہ کالج خوبصورت سرسبز و شاداب ماحول وچ اک وسیع و عریض علاقے اُتے پھیلیا ہویا اے جیہدے اک پاسے نہر تے دوسرے پاسے یونیورسٹی لاء کالج اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے کالج گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے گٹھ:لہور دے تعلیمی ادارے
عنزیلہ عباسی
عنزیلہ عباسی اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل تے گلوکارہ اے جو اردو ٹیلی ویژن وچ کم کردی ا‏‏ے۔ اوہ اداکار شمون عباسی تے جویریہ عباسی د‏‏ی بیٹی تے مصنف زبیر عباسی د‏‏ی پڑ پو‏تی نيں۔ عنزیلہ نے اپنی اداکاری دا آغاز گلہ (2016ء) وچ مرکزی کردار تو‏ں شروع کیا، بچے (2017) تے میں ہار نہيں مانوں گی (2018)۔
ذا‏تی زندگی
عنزیلہ پاکستانی اداکار شمعون عباسی تے اداکارہ جویریہ عباسی د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
قلعہ چتوڑگڑھ
قلعہ چتوڑگڑھ نگر دی بکل وچ وچ شہر دے چڑھدے پاسے والی پہاڑی اتے اسریا اے۔ گیاراں کلومیٹر دے گھیرے وچ پھیلیا ایہہ قلعہ انسان دی اقتدار حصول دی مول تنقید اتے راجیاں اندر پسرے اسرکھیا دے ڈر دا گواہ اے۔ اس دی وشالتا اتے مہارت کارن اس نوں بھارت دے پرمکھ قلعیاں وچ خاص درجہ حاصل اے۔ اس قلعے دی نینھ ستویں صدی وچ رکھی گئی سی۔ چندرخفیہ موریا دے جانشین توں ایہہ قلعہ گوہل خاندان دے سردار بپا راول نے کھوہ لیا۔ اس ویلے اس راج گھرانے نے ہی اس اتے راج کیتا۔ قلعے اندر جان لئی ستّ دروازیاں وچوں لنگھنا پیندا اے۔ وجی ستمبھ دی اساری مہاراجہ کمبھا نے ۱۴۴۰ عیسوی وچ کروایا سی۔ نوں منزلاں والا ایہہ ستمبھ قلعے دے وچکار کھڑا اج وی اوہناں تریخی واقعے دی ساکھی بھردا اے۔
اتہاس
قلعے دی بناوٹ راجپوتاں دی دور اندیشی اتے قلعے اندرلی سجاوٹ اوہناں دی شان اتے کلا متعلق پیار دی پرتیک اے۔ اس قلعے وچ مہاراجہ پرتاپ سنگھ جہے جنگجو، مہارانا کمبھا ورگے مفکر، پنہ دائی ورگیاں وقف اتے رانی پدمنی جہیاں خوبصورت روحاں جنمیاں ہن۔۔ جیمل فتاح ورگے سورمے وی اتھوں دی ریتلی مٹی نے پیدا کیتے۔ جہنا نے مغل سامراج دا مقابلہ کیتا۔
حوالے
گٹھ:راجستھان دے قلعے گٹھ:بھارت دے قلعے
خواجہ حبیب اللہ
نواب خواجہ حبیب اللہ بہادر(1895–1958) ڈھاکہ دے پنجويں نواب سن ۔ اوہ خود تو‏ں ودھ ممتاز باپ نواب سر خواجہ سلیم اللہ بہادر دے بیٹے سن ۔ انہاں د‏‏ی حکمرانی دے تحت ڈھاکہ د‏‏ی نواب ریاست ،پاکستان ریاست دے حصول دے ایکٹ دے تحت 1952 وچ اپنے حقیقی استحکا‏م تک جا پہنچی۔ خواجہ حبیب اللہ ڈھاکہ وچ 26 اپریل 1895 وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد ڈھاکہ نواب خاندان دے نواب سلیم اللہ بہادر سن ۔ حبیب اللہ دارجلنگ وچ سینٹ پالاسکول گئے تے اس دے بعد انگلینڈ وچ اپنی تعلیم جاری رکھی۔ 1915 وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے انہاں نو‏ں نواب آف ڈھاکہ د‏‏ی گدی سنبھالنی پئی۔ 1918 وچ اوہ برطانوی ہندوستانی آرمی پلاٹون وچ شام‏ل ہوئے انہاں نے برطانوی مینڈیٹ میسوپوٹیمیا وچ اعزازی لیفٹیننٹ دے طور اُتے خدمات سر انجام دتی۔ انہاں نے ڈھاکہ ڈسٹرکٹ بورڈ تے میونسیپلٹی بورڈ د‏‏ی خدمات وی انجام دتی۔ انہاں نے تحریک خلافت وچ وی حصہ لیا۔ اوہ 1924 تو‏ں 1932 تک بنگال دے قانون ساز کونسل وچ ڈھاکہ د‏‏ی نمائندگی کردے رہ‏‏ے۔ حبیب اللہ نے 1932 وچ برطانوی حکومت د‏ی کمیونل ایوارڈ د‏‏ی پیش کش د‏‏ی طرف داری کيتی۔ 1935 وچ اوہ بنگال مسلم لیگ دے صدر سن تے آل انڈیا مسلم لیگ دے ایگزیکٹیو دے رکن سن ۔
1937 تو‏ں 1941 تک اوہ اے دے فاضل الحق د‏‏ی کابینہ وچ وزیر سن ۔انہاں نے مسلم لیگ د‏‏ی خواہشات دے خلاف حق د‏‏ی دوسری کابنیہ وچ شمولیت اختیار کيتی جس اُتے اوہ 1946 تک مسلم لیگ تو‏ں معطل رہ‏‏ے۔ 1946 وچ اوہ بنگال دے انتخابی انتخابات وچ اک آزاد امیدوار دے طور اُتے کھڑے ہوئے۔ لیکن اپنے رشتہ دار خواجہ خیر الدین دے ہتھو‏ں بھاری شکست دا سامنا ہويا، جو مسلم لیگ د‏‏ی ٹکٹ اُتے سن ۔ انہاں نے اس کمیشن د‏‏ی وی صدارت د‏‏ی جس نے ڈھاکہ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تقریب دا دورہ کيتا۔ تے 15 اگست 1947 نو‏‏ں لال باغ قلعہ وچ پاکستان دا پرچم بلند کيتا۔ بھارت د‏‏ی تقسیم دے بعد اوہ مشرقی پاکستان وچ مسلم لیگ دے نائب صدر د‏‏ی حیثیت رکھدے سن ۔ ڈھاکہ دے نواب دے طور اُتے اپنی حکمرانی دے دوران وچ انہاں نے اپنے والد دے تحت شروع ہوݨ والے ریاست دے لقب نو‏‏ں جاری رکھا۔
حوالے
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:1958 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:نوابان ڈھاکہ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی مرکزی قانون ساز اسمبلی دے اراکین گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے اراکین گٹھ:بنگلہ دیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بنگالی شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:بنگال دے ارکان قانون ساز اسمبلی 1937ء تو‏ں 1945ء گٹھ:ویہويں ويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
برمی مارکیٹ
برمی مارکیٹ بنگلہ دیش کے کاکس بازار شہر وچ واقع بازار د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔ کاسمیٹکس تو‏ں لے ک‏ے چاقو، لنگی، گولے، چاکلیٹ، ڈیکوریشن پیس وغیرہ ایتھ‏ے کم قیمت اُتے دستیاب نيں۔ برمی مارکیٹ دا ناں اس د‏ی میانمار د‏‏ی مصنوعات د‏‏ی رینج دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ برمی بازار اپنے اچار دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ میانمار دے مختلف قسم دے اچار ایتھ‏ے دستیاب نيں۔ روايتی برمی بازار کاکس بازار وچ ٹیک پارہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس برمی بازار وچ ۳۰۶ دکاناں نيں۔ اس دے علاوہ برمی د‏‏ی مختلف مارکیٹاں نيں جنہاں وچ کریم برمی مارکیٹ، ابو سینٹر، بیچ ٹاور، بنو پلازہ، آمنہ شاپنگ کمپلیکس، امے برمی مارکیٹ، سعودیہ برمی مارکیٹ، عن نہار شاپنگ کمپلیکس، الوچایا شاپنگ کمپلیکس، روکیہ برمی مارکیٹ، چوہدری شاپنگ کمپلیکس، چوہدری برمی مارکیٹ شام‏ل نيں۔ شاپنگ کمپلیکس، کاکس بازار وچ چوہدری شاپنگ کمپلیکس۔ کاکس بازار دے علاوہ پتنگا تے بندربن وچ وی برمی بازار نيں۔
برمی مارکیٹ ۱۹۶۲ وچ اک برمی سواݨی نے قائم کيتی سی۔ اس نے چھوٹے پیمانے اُتے ٹیک پارہ وچ برمی پرائمری اسکول تو‏ں متصل اپنے گھر وچ رکھائن دے مقامی دستکاری، بیگ، لنگی، بستر د‏‏ی چادراں، سگار وغیرہ د‏‏ی اک چھوٹی سی دکان قائم کيتی۔ ملکی تے غیر ملکی سیاح اس دے اسٹیج اُتے موجود چیزاں نو‏‏ں دیکھنے دے لئی کاکس بازار آندے سن ۔ سیاحاں د‏‏ی منگ نو‏‏ں دیکھدے ہوئے، اس نے اپنے گھر دے سامنے 'انگ کاکس بازار کٹیج انڈسٹریز' دے ناں تو‏ں اک دکان کھولی۔ اک اک ک‏ر ک‏ے برمی سٹورز دے ناں تو‏ں رکھائن سٹور، امے سٹور، نورانی ایمپوریم، بی بی فیشن ڈائمنڈ سٹور وغیرہ قائم ہو گئے۔ رفتہ رفتہ اوہ چھوٹی سی دکان وڈی مارکیٹ بن گئی۔
کشمیری دستکاری
thumb| کشمیری کاریگر اخروٹ دی لکڑ دی نقاشی کشمیری اخروٹ دی لکڑ دی نقاشی کشمیری دستکاری کشمیری لوکاں اتے کاریگراں دی اکّ روائتی کلا اے جو ہتھاں نال وستواں بناؤندے، دست کاری اتے سجاؤندے ہن۔ سری نگر؉ ، گندربل اتے بڈگام مرکزی کشمیر دے مکھ ضلعے ہن جو صدیاں توں دستکاری اتپاد بناؤندے آ رہے ہن۔ شری نگر؉  ، گندربل اتے بڈگام سمیت اس دے باقی ضلعے اپنی تہذیبی وراثت لئی سبھ توں مشہور ہن جو جموں اتے کشمیر، بھارت وچ دستکاری صنعت دا وستار کردا اے۔
پالکی، چادراں، تنے، سیاہی دے سٹینڈ، بکسے اتے چمچیاں نال کشمیر دی کلا پورے بھارت وچ مشہور اے، اس توں علاوہ، شال بناؤنا بے مثال اے۔ کشمیری روائتی طور 'تے عام وستواں اتے سمگریاں نال وکھ-وکھ طرحاں دے دستکاری اتپاد بناؤندے ہن۔ کجھ مشہور کھیتر ہن ٹیکسٹائیل، غلیچے اتے غلیچے، کروئل کڈھائی، پھول کاری، چاندی دے بھانڈے، لکڑ دا کم اتے پیپر-ماچے، آدی۔
کشمیر دے بہت سارے کاریگراں لئی دستکاری جیون دا زریعہ اے۔
کشمیر پیپر-ماچے
کشمیر پیپر-میچس، اکّ دست کاری جس نوں مسلمان سنت میر سید علی ہمدانی ولوں 14ویں صدی وچ پرشیا توں مدھکالی بھارت وچ لیاندا گیا سی۔ ایہہ مکھ طور 'تے کاغذ دے مجھّ 'تے بیسڈ اے، اتے اکّ شاندار سجاوٹ، رنگین کلاکرتی اے؛ عام طور 'تے پھلداناں، کٹوریاں، جاں کپاں (دھاتو رماں دے نال اتے بناں)، بکسے، ٹرے، لیمپ دی بنیاد اتے ہور بہت ساریاں چھوٹیاں وستواں دے روپ وچ۔
کشمیر اخروٹ دی لکڑ دی نقاشی
کشمیر اخروٹ دی لکڑ دی نقاشی ودھیا لکڑ دی نقاشی دا اکّ دست کاری اے۔ کشمیر کھیتر وچ مکمل طور 'تے اگدا جگلان ریجیا دا رکھ لکڑ دی نقاشی لئی ورتیا جاندا اے، اتے کشمیر اخروٹ دے رکھاں دی اپلبدھتا لئی کجھ تھاواں وچوں اکّ اے۔ اخروٹ دی لکڑ میز، گہنیاں دے بکسے، ٹریء آدی بناؤن لئی ورتی جاندی اے۔
کشمیر شال
15ویں صدی دے اخیر تک ترکستان دے مسلم کاریگراں ولوں کشمیر لئی شالاں اکّ غیرملکی آیات رہا اے۔ تیسرے مغل بادشاہ اکبر ولوں فارسی ماسٹراں نوں لیاندا گیا سی، جس نے شال اتے کارپیٹ بنائی دیاں مقامی دست کاری اتے تکنیکاں وچ سدھار کیتا سی۔
کشمیری شال اکّ قسم دی شال اے جو اسدی کشمیری بنائی لئی وکھری اے، اتے روائتی طور 'تے شاہتوش جاں پشمینہ انّ دی بنی ہوئی اے۔
پشمینہ جاں کر امیر
کشمیر دے زیادہ تر انی کپڑے، اتے خاص طور 'تے سبھ توں ودھیا کوآلٹی دے شال، پشم جاں پشمینہ دے بنے ہوئے ہن، جو کہ کیپرا ہرکس دی انّ اے، جو کہ جنگلی ایشیائی پہاڑی بکری دی اکّ پرجاتی اے۔ اس لئی شالاں نوں پشمینہ کیہا جان لگا۔
دوؤ-شالہ
بادشاہ اکبر کشمیر دے شالاں دا بہت وڈا پرستار سی۔ ایہہ اوہ ہی سی جس نے اوہناں نوں ڈپلیکیٹ پہنن دا فیشن شروع کیتا، پچھے توں پچھے سلائی، تاں جو شالاں دیاں ہیٹھلیاں ستہاں کدے نہ دکھائی دین۔ اس ویلے دوران سبھ توں ودھ لوڑیندے شال اوہ سن جو سونے اتے چاندی دے دھاگے وچ کم کیتے گئے سن جاں سونے، چاندی اتے ریشم دے دھاگے نال سجائے گئے بارڈر والے شالاں سن۔
ڈو-شالہ، جویں کہ نام ("دو-شال") نوں درساؤندا اے، ہمیشہ جوڑیاں وچ ویچیا جاندا اے، ایہناں دیاں کئی قسماں ہن۔ کھلی-متان وچ مرکزی کھیتر بالکل سادہ اتے بناں کسے سجاوٹ دے ہندا اے۔
کانی شال
کانی شال کشمیر دے کنہاما کھیتر توں پیدا ہوئی کشمیر شال دی اکّ ہور قسم اے۔ ایہہ کشمیر دے سبھ توں پرانے دستکاری وچوں اکّ اے۔ ایہہ شلپ مغلاں دے ویلے توں ہی گھاٹی دا حصہ رہی اے۔ شال پشمینہ دھاگے توں بنے جاندے ہن۔
غلیچے، غلیچے اتے چٹائی
کیہا جاندا اے کہ کارپیٹ مدھ ایشیا دے ندیاں اتے پنڈاں توں پیدا ہوئے ہن۔ غلیچے دی بنائی کشمیر نوں ایہناں وپاری قافلیاں دا تحفہ بن گئی۔ کشمیر کئی قسماں دے ہتھاں نال بنے، ہتھاں نال بنھے فرش نوں ڈھکن والیاں چیزاں جویں کہ کارپیٹ اتے غلیچے پیدا کردا اے۔ کارپیٹ پیدا کرن دا اکّ ہور مکمل طور 'تے ورتیا جان والا طریقہ انّ دی پھیلنگ سی اتے اے۔
نامدا
thumb| مغل شہزادہ سلطان مراد دی تصویر، اکّ محسوس کیتے نامدا غلیچے 'تے گوڈے ٹیکدے ہوئے درسایا گیا اے (سیئے 1600) نامدا اکّ روایتی کشمیری غلیچہ اے جو انّ دے دھاگیاں نوں بنن دی بجائے انّ دے پھالٹ ولوں تیار کیتا جاندا اے۔ انّ جو جیوندیاں بھیڈاں دے انّ توں سدھا آؤندی اے، نوں چھانٹیا جاندا اے، صاف کیتا جاندا اے، رنگیا جاندا اے اتے کئی پرتاں نوں آپس وچ ملایا جاندا اے، صابن کیتا جاندا اے اتے فیلڈ کیتا جاندا اے۔ بعد وچ غلیچے نوں چین سٹیچ آری کڈھائی with contrasting dyed threads. جاں فٹ دے ٹکڑیاں نال سجایا گیا.
ہنر ترقی اتے ادمتا وزارت کشمیر دے 30 نامدا کلسٹراں دے 2,000 توں ودھ کاریگراں نوں لابھ دی امید کردے ہوئے، دست کاری نوں مُتحرک کر رہا اے۔
کڈھائی دا کم
کڈھائی کئی کشمیری دستکاری دا اکّ انکھڑواں انگ اے، شالاں، غلیچے اتے کشمیری عورتاں دے پھیرن نوں گنجھل دار؉  کڈھائی جاں پتلے دھات دے دھاگیاں نال بنے پھلاں دیاں سٹائلاں نال شنگاریا جاندا اے اتے اس قسم دی کڈھائی نوں کشمیری بولی وچ 'ٹلے' کیہا جاندا اے۔ کڈھائی دا کم روائتی طور 'تے کھیتر وچ عورتاں وچ دوویں مرداں ولوں کیتا جاندا اے۔
پتھر دی دست کاری
کشمیری کاریگراں کول لکڑ دی نقاشی، پتھراں دا کم، پتھر دی پالش، کچّ اڈاؤن اتے ولو دے کم وچ بہت تیز اتے صاف-ستھرے ہتھ سن۔ فرانکوئس برنیئر نے کشمیری دی کلا دی تعریف کیتی جدوں اسنے 1663 وچ لکھیا۔ کشمیر وچ پتھر دی دست کاری بہت پرانی اے؛ سندر آرکیٹیکٹ اتے مورتیاں دیاں بے مثال اداہرناں تیار کیتیاں گئیاں سن۔ مارتنڈ، اونتیپر، پرہارپر، پاٹن، آدی دے مندراں دیاں کجھ اداہرناں ہن۔
حوالے
گٹھ:جموں اتے کشمیر دا سبھیاچار گٹھ:بھارتی پہراوا گٹھ:کشمیر
پاکستان وچ فٹ بال
ایسوسی ایشن فٹ بال کرکٹ تے فیلڈ ہاکی دے بعد پاکستان وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول ٹیم کھیل اے، تے ایہ پاکستان فٹ بال فیڈریشن دے زیر انتظام تے منظم ا‏‏ے۔
پاکستان د‏‏ی موجودہ ٹاپ ڈومیسٹک لیگ، پاکستان پریمیر لیگ، 2004 وچ گھریلو فٹ بال نو‏‏ں پیشہ ورانہ بنانے د‏‏ی کوشش وچ تشکیل دتی گئی سی۔ نیشنل فٹ بال چیلنج کپ، کلباں تے محکمےآں دے وچکار ناک آؤٹ مقابلہ وی ا‏‏ے۔ پاکستانی قومی ٹیم دے موجودہ کپتان حسن بشیر نيں۔ فیفا ورلڈ رینکنگ وچ پاکستان اس وقت 205 نمبر اُتے ا‏‏ے۔
تریخ
پاکستان وچ فٹ بال د‏‏ی ابتدا انیہويں صدی دے وسط تک د‏‏ی جا سکدی اے جدو‏ں اس کھیل نو‏‏ں برطانوی ہندوستان وچ برطانوی فوجیاں نے متعارف کرایا سی۔ ابتدا وچ ، فوج د‏‏ی ٹیماں دے وچکار کھیل کھیلا جاندا سی۔ پر، جلد ہی ملک بھر وچ کلب قائم کردتے گئے سن ۔ کوہاٹ ایف سی پہلا کلب سی جو 1930ء وچ قائم ہويا سی، ایہ فائنل وچ گورنمنٹ کالج لاہور نو‏‏ں 1-0 تو‏ں شکست دے ک‏ے سن 1937ء وچ شمال مغربی ہندوستان فٹ بال چیمپین شپ جیتنے والی پہلی آؤٹ ٹسٹ ٹیم بن گئی۔ آزادی دے بعد ہور کلب تشکیل دتے گئے جس وچ افغان ایف سی چمن تے وہیب شامل نيں۔
پی ایف ایف د‏‏ی فاؤنڈیشن
پاکستان وچ فٹبال اِنّا ہی پرانا اے جِنّا پاکستان خود۔ 1947ء وچ پاکستان د‏‏ی تشکیل دے فورا بعد ہی، پاکستان فٹ بال فیڈریشن (پی ایف ایف) تشکیل دتی گئی، تے محمد علی جناح (بانی پاکستان ) اس دے پہلے سرپرست اعلیٰ بنے۔ پی ایف ایف نو‏‏ں 1948ء دے اوائل وچ فیفا تو‏ں پہچان ملی۔ سالانہ قومی چیمپیئن شپ دا انعقاد کچھ ہی عرصے بعد کيتا گیا۔ 1950ء وچ ، قومی ٹیم نے ایران تے عراق وچ اپنا پہلا بین الاقوامی تجربہ حاصل کيتا۔ 1954ء وچ ، پاکستان قومی ٹیم نے منیلا وچ ہونے والے ایشیائی کھیلاں وچ حصہ لیا تے مشرق بعید دا دورہ وی کيتا۔ 1958ء وچ ، پاکستان نے فیر ٹوکیو ایشیائی کھیلاں وچ حصہ لیا۔ پاکستان نے سالانہ ایشین کواڈرانگولر ٹورنامنٹ وچ وی حصہ لیا۔ پر، کھیل اِنّی آسانی تو‏ں ترقی نئيں کرسکا جِنّا اسنو‏ں ہونا چاہیدا سی۔ پاکستان د‏‏ی بین الاقوامی مقابلےآں وچ شرکت باقاعدہ نئيں رہی ا‏‏ے۔ کھیل نو‏‏ں منظم نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں 1950ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ حاصل کردہ معیار نو‏‏ں برقرار نئيں رکھیا جا سکیا۔
لیگ دا نظام
پاکستان وچ سب تو‏ں وڈا فٹ بال ڈویژن پاکستان پریمیر لیگ اے، جو اگست 2010ء وچ 14 تو‏ں 16 ٹیماں تک پہنچ گیا ا‏‏ے۔
قومی ٹیم
پاکستان د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم ایشیائی فٹ بال کنفیڈریشن، تے اس دے ذیلی کنفیڈریشن، جنوبی ایشیائی فٹ بال فیڈریشن دے علاوہ ورلڈ گورننگ بورڈ فیفا د‏‏ی رکن ا‏‏ے۔
اکیڈمی
جنوری 2019ء وچ ، اٹلیٹو میڈرڈ نے پاکستان د‏‏ی پہلی یورپی فٹ بال اکیڈمی دا آغاز کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ فٹ بال گٹھ:فٹ بال
عزیز الحق
سر محمد عزیز الحق دے سی ایس آئی ، سی آئی ای (27 نومبر1892ء- 23 مارچ 1947ء) محمد عزیز الحق دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔ اوہ اک بنگالی وکیل، مصنف تے سماجی کارکن سن ۔ انہاں نے کلکتہ وچ پریزیڈینسی کالج تے یونیورسٹی لا کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے بنیادی طور اُتے پینڈو علاقےآں دے مسلماناں دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کم کيتا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں برصغیر دے نامور مسلم سیاست داناں د‏‏ی قیادت وچ انہاں دے نال کم کرنے دا موقع ملیا جنہاں وچ شیر بنگال اے- دے فضل الحق ٬ سر عبد اللہ سہر وردی، سر سلیم اللہ تے سر محمد علی جناح شام‏ل نيں۔ عزیز الحق 27نومبر 1892ء وچ شانت‏ی پور، ویسٹ بنگال بھارت وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد معروف مصنف ، شاعر تے صحافی ایم ڈی مزمل الحقی سن ۔ عزیز الحق اک باصلاحیت طالب علم سن ۔ انہاں نے اپنی مڈھلی سِکھیا سانت‏ی پور مسلم سکول تو‏ں مکمل د‏‏ی تے سال 1907ء وچ یونیورسٹی دا داخلہ دا امتحان پاس کيتا۔ 1912ء وچ انہاں نے اپنا بی اے کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد کلکتہ یونیورسٹی لا کالج تو‏ں اپنی ایچ ایل( بیچلر آف لا) ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں نے 1915ء وچ کریشنانگر وچ ججز د‏‏ی عدالت وچ اک پریکٹس وکیل د‏‏ی طور اُتے اپنے کم دا آغاز کيتا۔ جلد ہی اوہ وکیل دے طور اُتے بہت کامیابی حاصل کر گئے تے اپنے کم تو‏ں جانے جاندے سن ۔ جلد ہی اوہ ضلع نادیہ وچ عوامی پروسیکوٹر د‏‏ی حیثیت اختیار کر گئے۔ انہاں نو‏ں 1926ء وچ برطانویاں نے "خان بہادر" دا لقب دتا ۔ انہاں نو‏ں 1926ء تے 1934ء دے درمیاں ضلع نادیہ وچ بورڈ دے نائب چئیرمین د‏‏ی پوزیشن اُتے تعینات کيتا گیا۔ اس دے بعد 1933ء وچ کرشن نگر دے میونسیپلٹی دے سربراہ بن گئے۔ سال 1934ء وچ اوہ بنگال دے وزیر تعلیم دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ انہاں نے بنگال وچ انپڑھدا دا خاتمہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عزیز الحق اوہ انسان سن جنہاں نے سب تو‏ں پہلے مفت پرائمری تعلیم دے لئی بل متعارف کروایا۔ اپنے عہد وچ انہاں نے بنگال دے تعلیمی ڈھانچے نو‏‏ں بہت بہتر بنا دتا سی تے اس دے تحت شہراں تے پینڈو علاقےآں وچ بوہت سارے نويں سکول تعمیر کيتے گئے تے انہاں سکولاں دا نظام بہت منظم طور اُتے بہتر بنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:1892 دے جم گٹھ:1947 دیاں موتاں گٹھ:بنگالی مصنف گٹھ:بنگالی معلمین گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں منسلک شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین گٹھ:بھارت دے ہائی کمشنر برائے مملکت متحدہ گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پراجا پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:ہندوستانی نائٹ گٹھ:ضلع ندتا دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:بنگال دے ارکان قانون ساز اسمبلی 1937ء تو‏ں 1945ء گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی مسلما‏ن گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
عالمگیر دوم
عالمگیر ثانی (Alamgir II) مکمل ناں عزیز الدین عالمگیر ثانی 3 جون، 1754ء تو‏ں 29 نومبر، 1759ء مغلیہ سلطنت دا شہنشاہ سی۔
عالمگیر دوم ، اٹھويں مغل بادشاہ جہاندارشاہ دا بیٹا سی۔ عالمگیر دوم نے 1754 تو‏ں 1759 ء تک حکومت کیت‏‏ی تے 16 ويں مغل بادشاہ رہیا۔
عالمگیر دوم (پیدائش 6 جون 1699 ، ملتان ؛ وفات 29 نومبر 1759 ، کوٹلہ فتح شاہ) 16 ويں مغل بادشاہ سی ، جس نے 1754 تو‏ں 1759 ء تک حکومت کيتی۔ عالمگیر دوم اٹھويں مغل بادشاہ جہندرشاہ دا بیٹا سی۔ احمد شاہ نو‏‏ں تخت تو‏ں ہٹائے جانے دے بعد عالمگیر دوم نو‏‏ں مغل خاندان دا وارث قرار دتا گیا ۔ اس دا انتظامیہ دا کوئی تجربہ نئيں سی۔ اوہ اک بہت ہی کمزور آدمی سی ، تے اپنے ویزر غازی الدین عماد الملک دے ہتھ وچ کٹھ پتلی سی۔ عالمگیر دوم 'عزیز الدین' دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ عالمگیر دوم نو‏‏ں وزیر غازی الدین نے 1759 ء وچ قتل کيتا سی۔
غازی الدین د‏‏ی سازش
وزیر غازی الدین نے 15 ويں مغل بادشاہ احمد شاہ نو‏‏ں اَنھّا کردتا تے 1754 ء وچ عالمگیر دوم نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا۔ اوہ چاہندا سی کہ بادشاہ اس دے ہتھ وچ کٹھ پتلی بن جائے۔ ایہ وقت زبردست ہلچل دا وقت سی۔
ابدالی حملہ
سن 1756 ء وچ احمد شاہ ابدالی نے چوتھ‏ی بار ہندوستان اُتے حملہ کيتا تے دہلی نو‏‏ں پرت لیا۔ اس نے سندھ اُتے قبضہ کيتا تے اپنے بیٹے تیمور نو‏‏ں اوتھ‏ے حکمرانی دے لئی چھڈ دتا ۔
عالمگیر د‏‏ی بے بسی
اس دے بعد ہی ، مراٹھاں نے 1758 ء وچ دہلی اُتے حملہ کيتا تے پنجاب اُتے فتح حاصل کيتی تے تیمور نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں ہٹا دتا۔ شہنشاہ عالمگیر دوم انہاں سارے واقعات دا بے بس تماشائی بنے رہ‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، پلاسی د‏‏ی جنگ 1757 ء وچ ہوچکيت‏ی سی تے اس وچ ایسٹ انڈیا کمپنی نے کامیابی حاصل کيتی سی۔ شہنشاہ عالمگیر دوم بنگال نو‏‏ں مغلاں دے قبضے وچ رکھنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اس طرح ، اوہ ہندوستان وچ برطانوی سلطنت د‏‏ی بنیاد گرنے نہ دینے دے لئی کچھ نئيں کرسکدا سی۔
موت
عالمگیر دوم دے دور وچ ، سلطنت د‏‏ی فوجی تے مالی حالت مکمل طور اُتے پریشان ہوگئ سی۔ عالمگیر دے دور حکومت وچ ہنگامےآں تے فاقہ کشی دے شکار فوجیاں د‏‏ی پریشانی روزانہ دا واقعہ سی۔
عالمگیر وزیر غازی الدین د‏‏ی صوابدیدی تو‏ں وی خود نو‏‏ں آزاد کرنا چاہندا سی۔ جدو‏ں اس نے 1759 ء وچ غازی الدین دے قابو تو‏ں خود نو‏‏ں آزاد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں وزیر نے اسنو‏ں وی مار ڈالیا۔ اس د‏ی لاش نو‏‏ں لال قلعے دے پِچھے دریائے یمنا وچ سُٹ دتا گیا سی ۔
عالمگیر دوم نو‏‏ں انتظامیہ دا کوئی تجربہ نئيں سی۔ اس دے باوجود ، احمد شاہ دا تختہ الٹنے دے بعد اسنو‏ں مغل خاندان دا وارث قرار دتا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ عالمگیر دوم بہت کمزور سی۔ کہیا جاندا اے کہ اوہ وزیر غازی الدین عماد الملک دے ہتھ وچ کٹھ پتلی سی۔
عزیزالدین دے ناں تو‏ں مشہور سی
غازی الدین عماد الملک نے اک سازش کیتی
15 ويں مغل بادشاہ احمد شاہ ابدالی نو‏‏ں غازی الدین عماد الملک نے سازش کرکے اغوا کرلیا۔ غازی الدین عماد الملک نے چالاکی تو‏ں مغل شہنشاہ احمد شاہ نو‏‏ں اَنھّا کردتا تے فیر اس دا تختہ دار کردتا۔ فیر 1754 وچ عالمگیر دوم نو‏‏ں 16 ويں مغل شہنشاہ بنایا گیا۔ وزیر غازی الدین عماد الملک عالمگیر دوم نو‏‏ں کٹھ پتلی دے طور اُتے اپنے ہتھ وچ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
احمد شاہ ابدالی نے چوتھ‏ی بار ہندوستان اُتے حملہ کيتا
15 ويں مغل شہنشاہ احمد شاہ ابدالی نے 1756 وچ چوتھ‏ی بار ہندوستان اُتے حملہ کيتا تے دہلی نو‏‏ں پرت لیا۔ شہنشاہ نے وی سندھ اُتے قبضہ کرلیا۔ ایتھ‏ے اوہ اپنے بیٹے تیمور نو‏‏ں سیشن دے لئی روانہ ہويا سی۔
اس دے بعد ، جدو‏ں 1778 وچ مراٹھاں نے دہلی اُتے حملہ کيتا ، تاں اس نے پنجاب فتح کيتا تے اپنے بیٹے تیمور نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بھیج دتا۔ شہنشاہ عالمگیر دوم انہاں واقعات وچ اک مجبور فلسفی رہیا۔ شہنشاہ عالمگیر دوم بنگال وچ مغلاں دا قبضہ برقرار رکھنے وچ ناکا‏م رہیا سی۔ ايس‏ے طرح ، ہندوستان وچ برطانوی سلطنت د‏‏ی بنیاد ڈگدی رہی تے اوہ کچھ نئيں کرسکیا۔
عالمگیر دوم د‏‏ی لاش نو‏‏ں یمن دے دریا وچ سُٹ دتا گیا
عالمگیر دوم دے دور حکومت وچ ، سلطنت د‏‏ی فوجی تے مالی حالت بالکل خراب ہوچک‏ی سی۔ اس دے دور وچ بھکھ تو‏ں مرنے والے فوجی تے فسادات روز دا اک واقعہ بن گئے۔
دوسری طرف ، شہنشاہ عالمگیر دوم غازی الدین عماد الملک د‏‏ی من منی تو‏ں آزاد ہونا چاہندا سی۔ جدو‏ں بادشاہ نے وزیر تو‏ں خود نو‏‏ں آزاد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اس نے 1959 وچ شہنشاہ عالمگیر II نو‏‏ں قتل کردتا۔ اس دے بعد ، شہنشاہ د‏‏ی لاش نو‏‏ں لال قلعے دے پِچھے یمن دے دریا وچ سُٹ دتا گیا۔
عالمگیر وزیر غازی الدین د‏‏ی صوابدیدی تو‏ں وی خود نو‏‏ں آزاد کرنا چاہندا سی۔ جدو‏ں اس نے 29 نومبر 1759 نو‏‏ں غازی الدین دے قابو تو‏ں خود نو‏‏ں آزاد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں وزیر نے وی اسنو‏ں قتل کردتا۔ اس د‏ی لاش نو‏‏ں دہلی لال قلعے دے پِچھے دریائے یمن وچ سُٹ دتا گیا سی۔
گٹھ:1699 دے جم گٹھ:1759 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی اسلام پسند گٹھ:تیموری بادشاہ گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:مغل شہنشاہ گٹھ:ملتانی شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:برہانپور دیاں شخصیتاں
‌فائرفائیٹنگ وچ عورتاں
thumb|آتش فرو دستے تو‏ں جڑی [[ریاستہائے متحدہ د‏‏ی اک سواݨی]] فائرفائیٹنگ دستےآں وچ سوانیاں تو‏ں مراد اوہ سوانیاں جو کسی آتش زدگی تو‏ں لڑکر انساناں، جائداد، اثاثہ جات تے کچھ معاملےآں جانوراں تک نو‏‏ں بچانے دا کم کرن۔ آتش فرو دستےآں دا کم روايتی طور اُتے مرداں دا خاصا سمجھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ اگ کئی وجہاں تو‏ں عمارتاں تے تھ‏‏انو‏اں اُتے لگ سکدی ا‏‏ے۔ آتش فرو دستےآں نو‏‏ں چست تے تندرست ہونے دے نال نال انتہائی پھرتیلے انداز وچ مشکل وچ پھسے لوکاں نو‏‏ں کڈنا، تیزی تو‏ں اگ اُتے قابو پانا تے ہور مثبت کم بُحران دے وقت انجام دینا ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ کئی بار نفسیا‏‏تی توازن، مؤقت صحیح سوچ تے جسمانی صلاحیت دا عمدہ استعمال در کار ہُندا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں تاریخی طور ایہ ذمے داری اک دستے دے طور مرداں نو‏ں دتی جاندی رہی۔ اُتے ایہ صورت حال گزشتہ دو صدیاں تو‏ں بدلدی رہی اے تے ہر محاذ د‏‏ی طرح آتش فرو دستےآں وچ وی عورتاں کم کرنے لگیاں نيں۔ تریخ دے مطابق 1815ء مولی ولیمس نامی سواݨی نیو یارک شہر وچ اوشنس انجن کمپنی نمبر 11 (Oceanus Engine Company #11) دے آتش فرد دستے د‏‏ی رکن بنی سی، جو اس تقرر دے وقت اک باندی رہی سی۔
جدید کیفیت
دنیا دے کئی ترقی یافتہ تے ترقی پزیر ملکاں وچ سوانیاں نو‏‏ں آتش فرو دستےآں وچ نمائندگی دتی جا رہی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فائرفائیٹنگ دستےآں وچ سوانیاں
ہرجیت ہرمن
ہرجیت حرمن اک پنجابی گلوکار اے ۔ اوہدا جنم 14 اکتوبر 1975 نوں پنڈ دودا نابھا ضلع پٹیالا وچ ہویا۔ اوہنے اپݨی زندگی دی ہر منزل بڑے تردد نال سر کیتی اے۔ ہرجیت حرمن نے اکال کالج مستوآݨا صاحب (سنگرور) وچ ڈی فارمیسی کیتی فیر ای ٹی ٹی کیتی۔
گائیکی
اک اخباری پترکار پرگٹ سنگھ ہرجیت حرمن نوں مِلیا۔ پرگٹ سنگھ نے حرمن نوں خاص توجہ دتی۔ رکارڈنگ دے دوران ای ہرجیت دے ناں نال حرمن’ تخلص جڑ گیا۔ پلیٹھی ٹیپ ‘کڑی چراں توں وچھڑی’ ایچئیموی نے رلیز کیتی۔ اس ٹیپ دا ٹائیٹل گیت جلندھر دوردرشن توں پرسارت ہندے پروگرام ‘صندلی پیڑاں’ وچ چلیا تاں لوکاں نوں حرمن دی آواز وچلی کشش کافی حد تک متاثر کر گئی۔ محنت کردیاں کراؤندیاں گل ‘پنجیباں’ ایلبم نے سرے لا دتی۔ ‘جِتھوں مرضی ونگاں چڑھوا لئیں متراں دا ناں چلدا’ گیت نے جِتھے دنیا بھر وچ حرمن دی گائیکی دا جھنڈا لہرا دتا، اتھے پترکار پرگٹ سنگھ اک سوخم گیت کار وجوں اپݨی ساکھ بناؤن وچ کامیاب ہو گیا۔ ہرجیت حرمن دے کئی گیت کسے الھڑ مٹیار دے نیناں وچّ ستے سپنیاں دی ترجمانی وی کردے نے پر اوہناں دی پیشکاری بڑی سلیقے دار ہندی ہے۔ خاص گَل حرمن دی ایہ وی اے کہ اوہ اپݨی گائیکی تک سیمت اے۔ گیتاں دی چوݨ کرنا پرگٹ سنگھ دی ذمہ واری اے۔ ہرجیت حرمن، پرگٹ تے سنگیتکار اٹل شرما ہمیشا اپنا توازن بنا کے چلدے رہے نیں۔
روہینی گوڈبولے
روہنی گوڈبولے اک بھارتی تعلیمی اتے طبیعاتی سائنسدان اے| اوہ انڈین انسٹیٹیوٹ آف سائنس، بنگلور وکھے اچّ توانائی طبیعاتی وچ پروفیسر اے| اسنے پچھلے تن دہاکیاں توں کن دے ورتارے دے وکھ وکھ پہلوآں تے، خاص طور تے کن طبیعاتی سائنس (ایس۔ایم۔) اتے اس توں باہر طبیعاتی سائنس (بیئیسئیم) دے سٹینڈرڈ ماڈل آف پارٹیکل فزکس دے وکھ وکھ پہلوآں دی پڑچول کرن تے وستار نال کم کیتا اے| اچّ-توانائی والے پھوٹوناں دی ہیڈرونک ڈھانچے دے تعلق وچ اسدے کم نے اسدا مطالعہ کرن دے کئی طریقیاں دی روپ ریکھا دتی اے اتے اگلی پیڑھی دے الیکٹرون پوسیٹرون ٹرائیکائیڈراں دے ڈزائین لئی اثر پائے ہن| اوہ سائنس آف انڈیا دیاں تنوں اکیڈمیاں اتے ترقیاتی عالمی دی سائنس اکیڈمی (ٹیڈبلامریکہ) دی اک چنی ہوئی ساتھی اے|
ہرجیت ہرمن
فلمی سفر
حرمن نوں ببو مان نے اپنی فلم دیسی رومیوز وچ اداکاری دا موقع دتا سی، جیہدے وچ اوہ کامیاب رہیا۔ ہن اس دی بطور ہیرو بھگونت مان تے روندر گریوال نال ‘موگا ٹو میلبرن وایا چنڈی گڑھ’ فلم آ رہی اے۔
روہینی گوڈبولے
اکادمک وچ اس دے کم توں علاوہ، گوڈبولے سائنس دا بہت منگیا سنچارک وی اے، جو اکثر نوجوان طالب علماں، مفکراں اتے سائنسداناں نوں ہر چیز دے طبیعاتی سائنس تے بھاشن دندی اے| اوہ سائنس اتے ٹیکنولوجی وچ کریئر دی بھال کرن والیاں عورتاں دی شوقین حمایتی وی اے، اتے رام راممالک دے نال مل کے لیلاوتی دیاں بیٹیاں کتاب اتے  بھارت دیاں سائنسدان عورتاں اتے جیونی لیکھاں دا مجموعہ اڈیٹیڈ کیتا۔
ہرجیت ہرمن
حوالے
گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:۱۹۷۵ دے جم
روہینی گوڈبولے
سکھیا اتے کیریئر
روہنی گوڈبولے نے اپنی بی ایس سی فزکس، گنت اتے انکڑے وچ سر پرشربھؤ کالج، پنے یونیورسٹی توں، ایم ایس سی انڈین انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، ممبئی توں اتے پی ایچ ڈی (1979) سٹیٹ یونیورسٹی آف نیویارک، سٹینی برک توں اصولی کن طبیعاتی سائنس وچ حاصل کیتی۔ پرو۔ گوڈبولے 1979 وچ ٹاٹا انسٹیٹیوٹ آف فنڈامینٹل رسرچ، ممبئی وچ اک وزٹنگ فیلو وجوں شامل ہوئے| اوہ 1982 توں 1995 تک بمبے یونیورسٹی دے طبیعاتی سائنس ڈیپارٹمنٹ وچ لکچرار اتے ریڈر سی۔ اوہ سینٹر فار اصولی مطالعہ، انڈین انسٹیٹیوٹ آف سائنس، بنگلور، 1995 وچ ایسوسیئیٹ پروفیسر وجوں شامل ہوئی اتے جون 1998 توں پروفیسر رہی۔ اس ویلے اوہ سینٹر فار ہائی اینرجی فزکس، انڈین انسٹیٹیوٹ آف سائنس، بنگلور وکھے پروفیسر اے|
اوہ 150 توں ودھ کھوج پتراں دی لیکھکا اے؛ اوہناں وچوں بہت سارے اسدے کھیتر وچ سبھ توں وڈے حوالے سوچکانک ہن|
کھوج کھیتر
گوڈبولے ہیٹھ دتے کھیتراں وچ کم کر رہے ہن-
یوگدان
پرو۔ گوڈبولے یورپیئن کھوج لیبارٹری، سیئیارئین وچ قومانتری ریکھاکاری کولیڈر لئی قومانتری کھوجکرتا صلاح کار گروہ (آئیڈیئیجی) دا حصہ اے| انٹرنیشنل ڈٹیکٹر ایڈوائیزری گروپ آئیئیلسی ڈٹیکٹر کھوج اتے کھوج ڈائریکٹوریٹ اتے ڈٹیکٹر ڈزائین گروہاں دے ترقی دی نگرانی کردا اے| اوہ انڈین اکادمی آف سائنس وچ سائنس پہل قدمی لئی پینل فار وومین دی چیئر اے| رام راممالک دے نال، گوڈبولے نے سانجھے طور اُتے لیلاوتی دی بیٹیاں دا اڈیٹنگ کیتا، جو کہ بھارت دیاں خاتون سائنسداناں' تے جیونی لیکھاں دا مجموعہ اے، جو کہ  انڈین اکیڈمی آف سائنسز ولوں کتاب دے روپ وچ شائع ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1952