cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گرنتھ صاحب
گرو گرنتھ
سبھ سکھن کو حکم اے گرو مانیو گرنتھ۔۔
جو پربھ کو ملبو چاے کھوج سبد مہہ لیہ۔۔
جن بھے ادب ن بانی دھارا۔۔ جانہُ سو سکھ ناہِ ہمارا۔۔
سری گرو گرنتھ صاحب- وغیرہ گرنتھ جاں وغیرہ سری گرو گرنتھ صاحب کرکے وی جانے جاندے-اجدے سکھاں دے شاکھسات گرو ہن۔ایہناں پدیاں وچ مول شبد اے گرنتھ جس دا لفظی مطلب اے کتاب۔صاحب تے سری ،صاحب ستکار دے لکھائک ہن،گرو شبد گریائی دے وارث ہون نال تعلقات رکدا اے اتے وغیرہ دے لفظی ماہنے ہن مڈھلا یا پہلا، جو اس گرنتھ نں سکھاں دی دوسری پوتر کتاب ‘دسم گرنتھ’جس وچ دسویں پاتشاہ سری گرو گوبند سنگھ جی دیاں بانیاں ہن توں نکھیڑدا اے۔ گرو گرنتھ صاحب داں رچناواں دے رچنہارے وکھ وکھ شرینیاں تے پھرکئنال سمبھندھ رکھدے ہن ،اوہناں وچ ہندو ہن،مسلمان ہن اتے نیویاں تے اچیاں جاتاں دے وی ہن۔
جنے وکھ وکھ رچنہارے ہن انھیاں ہی ہن اس وچ راگ تے راگنیاں۔سارے مضمون نوں وکھ وکھ طرحاں دے شعری روپاں وچ پرگٹایا اے۔ 31 راگ ورتے گئے ہن۔ اوہناں نوں پدیاں،اسٹپدیاں تے 4 لائناں والے سلوکاں وچ قلم بند کیتا اے۔ لمبیاں رچناواں واراں دے روپ وچ ہن۔ایہناں سبھ رچناواں نوں راگاں دے ادھیایاں وچ کرتے دے کرم مطابق رکھیا گیا اے۔1430 انگاں والی بیڑ جس نوں سکھاں دی پرتندھ سبھا شومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی ولوں اس روپ وچ چھاپن دی مانتا اے اک معیار بن گئی اے ۔ اس روپ وچ پنیاں دا کرم ہیٹھ لکھے مطابق ہے-
اپر بہاول نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گرنتھ صاحب
گرو گرنتھ
تتکرا(1-13)،سری راگ(14-93)،ماجھ(94-150)،گؤڑی(151-346)،آسا(347-488)،گوجری(489-526)،دیوگندھاری(527-536)،
اپر بہاول نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
گرنتھ صاحب
گرو گرنتھ
بہاگڑا(537-556)،وڈہنس(557-594)،سورٹھ(595-659)،دھناسری(660-695)،جیتسری(696-710)،ٹوڈی(711-718)،بیراڑی(719-720)،
تیلنگ(721-727)،سوہی(728-794)،بلاول(795-858)،گونڈ(854-875)،رامکلی(876-974)،نٹ نرائن(975-983)،مالِ گؤڑا(984-988)،
مارو(989-1106)،تکھاری(1107–1117)،کیدارا(1118–1124)،بھیرؤ(1125–1167)،بیسنت(1158–1196)،سارنگ(1197–1253)،
چؤبولے(1360–1364)،سلوک کبیر(1364–1377)،سلوک فرید(1377–1384)،سوئیئے(1385–1409)،سلوک واراں توں ودھیک(1410–1429)،منداونی تے راگمالا(1429–1430)
گرو گرنتھ صاحب وچ بھگت بانی
بھگتاں دی بانی: گرو گرنتھ صاحب دے 31 راگاں وچوں 22 راگاں وچ بھگتاں دی بانی اے۔ بھگتاں دے سارے شبد 349 ہن، اتے بھگت-بانی وچ 3 شبد گرو ارجن صاحب جی دے بھی ہن ۔
شبداں توں علاوہ گؤڑی راگ وچ کبیر جی دیاں 3 ہور بانیاں ہن- باون اکھری، پندرہ تھتی، ست وار۔ کبیر جی اتے فرید جی دے شلوکاں دے سنگرہ بھی ہن:- کبیر جی = 243 (ایہناں شلوکاں وچ گرو صاحبان دے بھی کجھ) فرید جی = 130 شلوک ہن
بھٹّ اتے بابا سندر جی دی بانی
بابا سندر جی دی بانی ‘صدو’ راگ رامکلی وچ اے۔ = 6 پؤڑیاں ۔ ہیٹھ لکھے بھٹاں دے سویے گرو گرنتھ صاحب وچ درج ہن:- (1) کلسہار (2) جالپ (3) کیرت (4) بھکھا (5) سلھ (6) بھلھ (7) نلھ (8) بلھ (9) گیند (10) ہربنس {11}متھرا
بھائی گرداس دی اگاہی موجب بھادوں ودی ایکم سمت 1661/1 اگست 1604 والے دن ایہہ سنکلن مکمل ہویا۔ اس اپرنت اس گرنتھ دا تتکرا تے انگ انکت کرنا شروع ہویا۔7000 شبداں دے اس سنگرہ وچ اس ویلے پہلے پنج گروآں ،بھارت دے وکھ وکھ صوبیاں دے 15 بھگتاں تے صوفیاں جنہاں وچ شیخ فرید،کبیر تے بھگت رویداس شامل ہن دی بانی اے۔اس پوتر گرنتھ دے 974 پترے سن جنہاں دے 12”x8”اکار دے 1948 پنے بندے ہن۔ ایہناں وچ کئی خالی پنے وی سن ۔ اوہ جگھاں جتھے گرو ارجن صاحب نے ایہہ گرنتھ دا سنکلن کیتا اتھے ہن گرودوارہ سری رامسر صاحب واقع اے۔
گریائی
سری گرو گرنتھ صاحب نوں گریائی (گرتا گدی) بارے بھٹّ وحی (تالدا جیند پرگنے دا) وچ ایوں درج اے:-
“گرو گوبند سنگھ محل دسماں بیٹا گرو تیغ بہادر کا پوتا ہرگوبند جی کا پڑپوتا گرو ارجن کا وارث گرو رام داس جی کی سورجبنسِ گوسال گوتر سوڈھی کھتری واسی انندپور پرگنا کہلور مقام نندیڑ تٹ گداوری دکھن دیس سمت ستارا سو پینسٹھ کاتک ماس کی چوتھ شکل پکھے بودوار کے دہری بھائی دئیا سنگھ سے بچن ہویاں سری گرو گرنتھ صاحب لے آؤ۔ بچن پائِ دئیا سنگھ سری گرنتھ صاحب لے تائے۔ گرو جی نے پنج پیسے نریل اگے بھیٹا رکھا متھا ٹیکا سربت سنگت سے کہا میرا حکم اے میرِ جگہ سری گرنتھ جِ کو جاننا۔ جو سکھ جانیگا اوس کی گھال تھائے پویگی گرو تس کی بہڑی کریگا۔“ ‘گرو گرنتھ صاحب سدیوی گرو ہن’۔ گرو گوبند سنگھ صاحب دے جوتی جوت سماؤن توں بعد سکھ سماج دی ایہی سوچ تے عقیدہ اے۔ سکھاں دے اؤکڑ بھرے ویلے وی ،جدوں اوہناں نوں غیر-قنونی قرار دتا گیا تے اوہناں نوں جنگلاں وچ شرن لینی پئی ،سکھاں دی سبھ توں وڈملی شے گرو گرنتھ صاحب ہی سی جس اتے اوہناں نوں سبھ توں ودھ مان سی اتے جس نوں اوہناں نے جان دی پرواہ نہ کردے ہوئے وی سبھ توں ودھ محفوض رکھیا۔ ہور کسے نوں اوہناں اس پوتر کتاب دی برابری نہیں کرن دتی۔
مہاراجہ رنجیت سنگھ دے دور وچ ،جس نے خالصہ دے ناں تے ستنتر سامراج قایم کیتا،شخصی اچار وچار تے درباری کار وہار گرو گرنتھ صاحب ادالے ہی مرتکز سی۔جویں کہ ہم عصر دستاویزاں توں پتہ لگدا اے رنجیت سنگھ اپنا دن گرو گرنتھ صاحب دی عبادت توں بعد ہی شروع کردا سی۔دناں دہاراں تے اوہ ہرمندر صاحب امرتسر وکھے گرو گرنتھ صاحب اگے سیس نواؤن جایا کردا سی۔سکھاں واسطے صرف گرو گرنتھ صاحب ہی اکوئک مذہبی عبادت دا مرکز ہن۔ اس توں علاوہ انسان دی شکل وچ یا چنھ دی شکل وچ ہور کجھ وی نہیں۔
گرو گوبند سنگھ اپرنت اس پوتر کتاب نوں ہی گرو کرکے جانیا جاندا اے۔
انٹرنیٹّ ولوں گرو گرنتھ صاحب ٹرانسلیشن
اجوکے یگ وچ گرو گرنتھ صاحب نوں کئی بولیاں وچ پڑھیا جا سکدا اے۔ ایہہ سبھ کجھ مشین ولوں ٹرانسلیشن تے ٹرانسلٹریشن راہیں ممکن ہو سکیا اے۔ اس لئی لڑیندا باہری لنک نال دتا اے۔اس لنک وچ اداہرن دے طور تے پہلے انگ نوں کنڑ بولی وچ مول پاٹھ نوں پڑھن لئی تے ٹرانسلیشن نوں روسی بولی وچ دکھایا گیاjے۔:-
گرو گرنتھ صاحب نوں وکھ وکھ بولیاں وچ مشین راہیں ٹرانسلیشن دا لنک
باہرلے جوڑ
سری گرو گرنتھ صاحب دی استتِ
گرو گرنتھ صاحب دیاں تصویراں دا لنک
گٹھ:سکھ گرو گٹھ:سکھ
ضلع مادابا
مادابا اردن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اردن دے ضلعے
کاسس میکواٹس
کاسس میکواٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چناکلی
چناکلی ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ چناکلی دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Çanakkale
پرینکا ریڈی دا قتل
پرینکا ریڈی اک سلوتری (ویٹرینری ڈاکٹر) سی جو شاد نگر، حیدرآباد دے نیڑے گولورو پنڈ دے اک جانوراں دے اسپتال وچ کم کردی سی۔ اس دا 27 نومبر، 2019ء نو‏‏ں بہیمانہ انداز وچ اجتماعی آبرو ریزی دے بعد قتل کر دتا گیا سی۔ اس قتل دا ذکر بھارت دے سبھی ٹی وی چینلاں تے اخبارات وچ گیا تے اسنو‏ں 2012ء دہلی وچ اجتماعی جنسی زیادتی دے واقعے ہی د‏‏ی اک شرم ناک کڑی دے طور پیش کیتا گیا۔
مڈھلا جیون
پرینکا ریڈی د‏‏ی پیدائش 1992ء وچ ہوئی سی۔ اس دا تعلق اک ہندو خاندان تو‏ں سی۔ اس دے والد سری دھر ریڈی اک سرکاری ملازم سن ۔ اوہ غیر شادی شدہ سی تے اس د‏ی اک بہن سی۔ اوہ کولورو گاؤ، شاد نگر، حیدرآباد وچ اک جانوراں دے اسپتال بہ طور ڈاکٹر بر سر خدمت سی۔
واقعہ
27 نومبر نو‏‏ں اسپتال وچ اپنی خدمت مکمل ک‏ے دے پرینکا گھر پرت رہی سی۔ اس د‏ی گڈی دے پہیاں تو‏ں ہويا خارج کر دتی گئی سی۔ چار نامعلوم لوک اس د‏ی مدد دے لئی اگے آئے۔ انہاں لوکاں نے مدد دے بہانے رات دے اندھیرے وچ پرینکا د‏‏ی آبرو ریزی د‏‏ی تے بعد مٹی دا تیل ڈال کر اسنو‏ں ہلاک کر دتا۔ 30 نومبر نو‏‏ں پرینکا د‏‏ی ادھی جلی ہوئی لاش پولیس نو‏‏ں شاد نگر تو‏ں 30 کیو میٹر اُتے ملی۔ پولیس نے ملزماں نو‏‏ں تلاش دے بعد لبھ کڈیا جنہاں د‏‏ی پہچان محمد پاشا، جولی شیوا، چینا کیساوولو تے نوین کمار دے طور اُتے کيتی گئی جو ٹرک چلانے تو‏ں جڑے سن ۔
رد عمل
اس واقعے دے خلاف پورے ملک وچ احتجاج شروع ہويا تے لوکاں نے شدید غم تے غصے دا اظہار کیتا سی۔ ریاستی وزیر اعلیٰ کے چندرا شیکھر راؤ نے تیز رفتار مقدمے دا اعلان کیتا۔ راجیہ سبھا وچ سابق اداکارہ تے رکن پارلیمان جیا بچن نے خاطیاں دے بر سر عام ہجومی قتل دا دفاع کیتا۔
حوالے
گٹھ:1992 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:2019ء وچ بھارت وچ جرائم گٹھ:بھارت وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:تلنگانہ وچ جرم گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد دے واقعات
نہر 14ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
تحصیل فتح پور
فتح پور پنجاب دے ضلع لئیا دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پاکستان گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع لئیا
بیوریگارڈ پارش
بیوریگارڈ امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
ضلع محنت آباد
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 27،600 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 420 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 5 نمبر اتے اے ۔
ضلع کرک(اردن)
کرک(اردن) اردن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اردن دے ضلعے
بیگم تبسم حسن
بیگم تبسم حسن اک بھارتی سیاستدان اتے پارلیمنٹ لئی کیرانا لوک سبھا حلقہ، اتر پردیش ایمپی اے۔ اس نے ورتکنیک دھر دے سانجھے امیدوار وجوں قومی لوک دل لئی بھاجپا دے خلاف مئی 2018 وچ ضمنی چون وچ جت حاصل کیتی۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1970 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی مسلمان
بخش شادمهر
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان مہ ولایت دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
کاسس ریسیمس
کاسس ریسیمس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بینا داس
بینا داس (1911–1986) اک بھارتی بنگالی انقلابی اتے قوم پرست اے۔
پروار
اوہ برہمو سماج دے چنگی طرحاں جانے جان والے استاد ، بینی مادھوَ داس، اتے سماجی کارکن، سرلا دیوی دی دھی سی۔ اسدی وڈی بھین کلیانی داس (بھٹاچاریا) سی، جو اک آزادی کارکن سی
سکول اتے کالج
اوہ سینٹ، جوہن'س ڈیوسیسن گرلز ہائر سکینڈری سکول دی طالب علم سی۔ اسنے اپنی کالجی پڑھائی بیتھن کالج توں حاصل کیتی۔
بھارت دی آزادی تحریک وچ شمولیت
بینا داسچھتری سنگھا، کولکاتہ وچ عورتاں لئی اک اردھ-انقلابی تنظیم، دی میمبر سی۔ 6 فروری 1932 نوں اسنے کلکتہ یونیورسٹی دے کانووکیشن ہال وچ بنگال دے گورنر سٹینلی جیکسن دی قتل کرن دی کوشش کیتی۔ روالور نوں اک ہور آزادی کارکن کملا داس گپتا نے سپرد کیتا سی۔ اسنے پنج بار گولی چلائی پر ناکامیاب رہی اتے اسنوں نوں سال جیل قید دی سخت سزا سنائی گئی۔
1939 وچ اپنی چھیتی رہائی ہون توں بعد داس کانگرس پارٹی وچ شامل ہوئی۔ 1942 وچ، اسنے بھارت چھڈو تحریک وچ حصہ لیا اتے 1942–45 توں پھر دوبارہ قید ہو گئی۔ 1946–47 توں، اوہ بنگال صوبائی اسمبلی دی میمبر اتے، 1947–51 تک مغربی بنگال صوبائی اسمبلی دی میمبر بنی۔1947 وچ، اسنے جتش چندر بھومک، جگانتر گروپ ولوں اک بھارتی آزادی دی لہر وچ سرگرم، نال ویاہ کروایا۔
اسدی بھین نے کلیانی بھٹاچاری نے بنگال سپیکز (1944 وچ شائع) اک کتاب اڈیٹ کیتی اتے اسنے ایہہ کتاب بینا نوں سمرپت کیتا۔
اوہ سہاسنی گانگلی، اک آزادی گھلاٹی، دی دوست سی۔
انعام
اسنے1960ویاں وچ "سماجی کم" لئی پدم شری  اوارڈ نال نوازیا گیا گیا۔
موت
اپنے شوہر دی موت دے بعد، اسنے رشیکیش وچ اکلی جیون دی اگوائی کیتی اتے خفیہ روپ وچ مری۔ 26 دسمبر 1986 نوں اک انشک طور اُتے کمپوزڈ سٹیٹ' چ اس دا مریا سریر سڑک کنارے توں برآمد کیتیا گئیا سی۔
کم
بینا داس نے بنگالی وچ کماں نال متعلق دو آتمکہانی لکھیاں: شرینکھل جھانکر اتے پتریدھن۔
حوالے
گٹھ:جم 1911 گٹھ:موت 1986 گٹھ:بھارتی خواتین سماجی کارکن گٹھ:بھارتی عورتاں
نائیمان لوک
thumb|230px| [[ چنگیز خان دی  منگول سلطنت توں پہلاں 13ویں صدی وچّ  یوریشیا  دی حالت - نائمن ( Naiman ) راج نقشے وچّ وکھّ رہیا اے ]] نائیمن جاں نائمن ترک جاں نائمن منگول (   منگولی : Найман ханлиг, نائمن کھانلگ   )  وچکار ایشیا  دے  ستیپی (گیاہستان) علاقے وچّ وسن  والا اک قبیلے دا  منگولی بولی وچّ نام سی ، جنہاں دے کاراخیتان خانت دے نال تعلق سن اتے جو سنّ 1177 تکّ اوہناں دے ماتحت رہے ۔ منگول نام ہون دے باو جود ، نائماناں نوں اک  منگول قبیلہ نہیں سگوں اک  ترک قبیلہ منیا جاندا ہے ۔ اس زمانے وچّ اوہ ایغور اتے  ختانی لوکاں  دی طرحاں بدھ دھرم اتے  عیسائی دھرم  دے نسطوری فرقے دے ساتھی ہویا کردے سن ۔
سنّ 1203 وچّ اوہناں دے خان ( جنوں تایان خان کہندے سن ) دی منگول بادشاہ چنگیز خان  نال لڑائی ہوئی جس وچّ اوہ ماریا گیا ۔ تایان خان دا پتر کچلگ خان اپنے بچے - کچے نائمن فوجیاں نوں لے کے کاراخیتان خانت دے کول پناہ منگن گیا ۔ اسنوں آدر(عزت) نال پناہ دتی گئی اتے ختان دے خان نے اپنی دھی دا ویاہ وی اس نال کروائیا ۔ کچلگ نے احسان - فراموشی کیتی اتے اپنے ہی سسر دے خلاف چال رچکے اسنوں مروا دتا اتے تخت اتے قبضہ کر لیا ۔ اسدے بعد اوہ اپنے علاقے دے کجھ مسلمان شہریاں اتے ظلم کرن لگا جس توں بغاوت بھڑکی اتے منگولاں نے موقع پاکے اسنوں ہرا دتا ۔
اسدے بعد نائماناں دا راج تاں ختم ہو گیا لیکن اوہ منگول سلطنت دے کئی حصےآں وچّ بس گئے ۔ موجودہ ویلے وچّ قازقستان دے لگبھگّ 4 لکھ لوک نائمن نسل دے ہن ۔ کجھ نائمن  افغانستان  وچّ وی ملدے ہے ، جتھے اوہ ہزارہ برادری  دا حصہ ہن اتے شیخ علی وادی وچّ رہندے نیں۔
حوالے
گٹھ: ترک قبیلے گٹھ: ترک گٹھ: ترک لوک گٹھ: چین دی تریخ گٹھ:منچوریا دی تریخ گٹھ:منگولیا گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
دوستی دا بریسلیٹ
دوستی دا بریسلیٹ یا فرینڈ شِپ بینڈ اک سجاوٹی پٹی اے نو‏‏ں کِس‏ے اک شخص د‏‏ی جانب تو‏ں دوسرے شخص نو‏‏ں دوستی د‏‏ی علامت دے طور اُتے دتی جاندی ا‏‏ے۔ دوستی دے بریسلیٹ اکثر ہتھ تو‏ں بنائے جاندے نيں، جے چیکہ تجارتی طور اُتے کچھ دوستی دے بریسلیٹ بندے نيں تے دکانات وچ موجود وی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی تیاری وچ بُننے وچ استعمال کیتا جانے والا دھاگا استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کئی طرز تے قسماں ني‏‏‏‏ں۔ مگر بیش تر نیم سِلی گِرہ تو‏ں بندے ني‏‏‏‏ں۔ فرینڈ شِپ بینڈ نو‏‏ں اس گل کيتی علامت سمجھیا جاندا اے کہ دوستی مضبوط، اٹُٹ تے دائمی طور قائم رہنے والی ا‏‏ے۔ فرینڈ شِپ بینڈ دا کِس‏ے دے سامنے کڈ دتا جانا ایہ علامت اے کہ دوستی ہن ختم ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ اس بینڈ دا بار بار استعمال تو‏ں خراب ہونا ہی اک فطری اُتے اختتام ا‏‏ے۔
فرینڈ شِپ بینڈ وچ استعمال ہونے والا دھاگا پیٹرن دے حساب تو‏ں مختلف ہُندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں کم قسم دا پیٹرن، جو اک دوہرے سلسلے د‏‏ی گِرہ ہُندی اے، دو پینچاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے بر عکس اک کینڈی پٹاں والا فرینڈ شِپ بینڈ تن یا اس تو‏ں ودھ ک‏ے پٹاں اُتے مشتمل ہوئے سکدا اے، جو مطلوبہ سختی اُتے منحصر ا‏‏ے۔
امریکی تے جدید سبھیاچار د‏‏ی وجہ تو‏ں افادیت
4 اگست یا اگست دے پہلے اتوار نو‏‏ں یوم دوستی ا‏‏ے۔ اک ایسا دن جس دن آپ اپنے دوست کواس دے پیار تے مدد دے لئی شکریہ کہ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں خاص محسوس کرا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے لئی امریکی سبھیاچار د‏‏ی رو تو‏ں اوہ اے دوستی دے بریسلیٹ دا تحفہ ا‏‏ے۔ دوستی کيتی اصلی تنیڑے تاں بینڈس دے روپ وچ ہی دیکھنے نو‏‏ں ملیا ا‏‏ے۔ اسکول تے کالج وچ وی دوستی دے اس خاص دن نو‏‏ں منانے دے لئی دوستاں نو‏‏ں فرینڈ شپ بینڈ ہی دتا جاندا سی۔ جے آپ وی فیر تو‏ں ايس‏ے دور وچ لُٹنا چاہندے نيں تے دوست نو‏‏ں وی انہاں پرانے دناں د‏‏ی یاد دلیانا چاہندے نيں تاں فیر فرینڈشپ بینڈ دا تحقہ دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اج کل کئی طرح دے بینڈ ٹرینڈ وچ نيں، جنہاں وچو‏ں لوک من پسند چُن سکدے ني‏‏‏‏ں۔
جدید طور اُتے یوم دوستی بھارت دے نال نال دنیا دے کئی ملکاں وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دا فیشن گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی دا فیشن گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی دا فیشن گٹھ:دوستی
بینولے پارش
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
ضلع التیارق
ضلع التیارق ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ التیارق شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،66،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 630 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 1 نمبر اتے اے ۔
ضلع معان
معان اردن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اردن دے ضلعے
9آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
کاسس رہومبیٹس
کاسس رہومبیٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نہر 2ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
بوسیئر پارش
بوسیئر امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
عالیہ بخشل
عالیہ بخشل (پیدائش: 3 جون 1978ء) اک پاکستانی نسوانیت پسند تے سیاسی کارکن نيں۔ اوہ ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی جنرل سیکریٹری تے عوامی ورکرز پارٹی سندھ دیاں عورتاں سیکریٹری نيں۔
سیاست
عالیہ بخشل اک سماجی ملنساری دے حلفےآں نال تعلق رکھنے والی نسوانیت پسند خاتون نيں جو خیرپور میرس، سندھ نال تعلق رکھدی نيں تے حیدرآباد وچ مقیم نيں۔
عوامی ورکرز پارٹی
عالیہ بخشل عوامی ورکرز پارٹی د‏‏ی اک سرگرم کارکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں تے سندھ اکائی د‏‏ی خاتون معتمد دے فرائض انجام دے رہیاں نيں۔
حقوق نسواں
وومین ایکشن فورم
عالیہ بخشل د‏‏ی سیاسی جدوجہد دا آغاز حقوق نسواں د‏‏ی ترجمانی کرنے والی تنظیم وومین ایکشن فورم وچ شمولیت دے نال شروع ہويا۔ بعد وچ انھاں نے عوامی ورکرز پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں دا شمار سندھی خواتین دے حقوق د‏‏ی ترجمان تنظیم ناری جمہوری محاذ دے بنانے والےآں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ناری جمہوری محاذ نو‏‏ں بعد وچ ملک بھر د‏‏ی محنت کش خواتین د‏‏ی مدد تو‏ں ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی صورت وچ باقاعدہ شکل دے دتی گئی۔ عالیہ نے خواتین دے مسائل تے انہاں د‏‏ی جدوجہد پہ مبنی رسالہ "ناریواد" نکالنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ
عالیہ بخشل ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی جنرل سیکریٹری دے عہدے پہ فائز نيں۔ ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی رکن ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں انھاں نے سندھ دے مختلف ضلعے وچ محنت کش تے مزدور طبقے دیاں عورتاں نو‏‏ں انہاں دے حقوق تو‏ں آگاہ کرنے دے لئی تے سیاسی شعورو تربیت د‏‏ی غرض تو‏ں علمی بیٹھکاں منعقد کرواواں۔ کورونا وباء دے دوران انھاں نے صحت عامہ دے کارکنان نو‏‏ں درپیش مسائل تے انہاں د‏‏ی حفاظت دے لئی آواز بلند کيتی۔
عورت مارچ
عالیہ بخشل نے ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی ہور کارکنان د‏‏ی مدد تو‏ں سندھ وچ عورت مارچ دے منعقد کرانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی انسان دوست گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی دے سیاست دان
بخش مرزداران
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان سرخس دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
چک 171 ای بی
چک 171 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
سیگب
کتاب تواریخ دے مطابق :سیجب حصرون ہور مکیر دی  پتری دا پتر سی۔تے یائیر دا پیو سی۔یائیر جلعاد دے 23 شہراں نوں قابو کردا سی۔
کتاب سلاطین۔1 دے مطابق : سیجب ہائل دے کعر وچ سب توں نکا پتر،او شخص جس نے اریحا برباد شہر نو دوبارہ آباد کتا(بنوایا)،اس طرح سیجب ہور اس دا بھائی ابیرام دی موت دا بہانہ بنیا۔جس دا اعلان یشوع نے شہر دی تباہی دے ویلے کتا سی۔ (26:6 یشوع).
حوالے
گٹھ:کتاب تواریخ گٹھ:کتاب سلاطین گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:کتاب قضاۃ
صوبہ اسکی شہر
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ اسکی شہرترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز اسکی شہر شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
نہر 1اےایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
ضلع طفیلہ
طفیلہ اردن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اردن دے ضلعے
امی نوں کیہ ہو گیا
'امی نوں کیہ ہو گیا' کرتار سنگھ دگل دا لکھیا ایہہ ناول پہلی وار 1982 [[عیسوی کیلنڈر|ء]] وچ شائع ہویا سی۔ نویگ پبلیشرز، چاندنی چوک، دلی اس دے پبلشر ہن۔
حوالہ
گٹھ:پنجابی ناول گٹھ:کرتار سنگھ دگل دے ناول گٹھ:پنجابی ساہت
کاڈو پارش
کاڈو امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بردود
بردود ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ بردور دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
ضلع بغداد
ضلع بغداد ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بغداد (ازبکستان) شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،40،800 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 330 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 2 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
گجیانی نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
اگکسٹروڈون بائلناٹس
اگکسٹروڈون بائلناٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نہر 11ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
صوبہ چیکوئیمولا
چیکوئیمولا گویٹے مالا دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:گویٹے مالا دے صوبے
کالکاسیو پارش
کالکاسیو امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بخش پائین جام
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان تربت جام دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
برکیلیم
برکیلیم اک تابکاری کیمیائی عنصر اے جیدا نشان Bk اے,تے ایدا ایٹمی نمبر 97 اے۔اے عنصر سب توں پہلاں گلین سیبورگ تے اودے سنگت نے 1949 وچ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے وچ بنایا سی.اس عنصر دا ناں امریکہ دے صوبہ کیلیفورنیا دے شہر برکلے تے رکھیا کیا ھے۔برکیلیم دے 5 آئیسوٹوپ نے (245Bk-246Bk-247Bk-248Bk-249Bk)۔
6آر نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
بیلیجک
بیلیجک ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ بیلیجک دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
آرام طلب زندگی
thumb|آرام طلبانہ زندگی گزار رہے دو دوست۔ اک کھڑکی تو‏ں جڑا ہويا اے تے دوسرا اپنے سیل فون نو‏‏ں ٹٹول رہیا ا‏‏ے۔ آرام طلب زندگی اک ایسی طرز زندگی اے جس وچ بہت یا کدی کدائيں ہی کوئی جسمانی حرکت مشاہدے وچ آندی ا‏‏ے۔ اک شخص جو آرام طلب زندگی گزارے اکثر بیٹھیا یا لیٹا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ عام زندگی وچ کم تر جسمانی حرکت والے کم وچ اوہ مشغول ہُندا اے، جداں کہ پڑھنا، میل ملاپ، ٹیلی ویژن دیکھنا، ویڈیو گیم کھیلنا یا موبائل فون تے کمپیوٹر ہی وچ دن وچ بہت زیادہ مشغول رہنا۔ آرام طلب زندگی بیماریاں نو‏‏ں دعوت دے سکدی اے تے ایہ کئی مہلک وجوہ د‏‏ی باعث ہوئے سکدی ا‏‏ے۔
جدید دور وچ اسکرین دے وقت د‏‏ی اصطلاح وضع کيتی گئی اے جو وقت دا اک پیمانہ اے کہ اک آدمی ٹیلی ویژن، کمپیوٹر مانیٹر یا موبائل آلے اُتے کتنا وقت گزاردا ا‏‏ے۔ بہت زیادہ اسکرن دا وقت کئی صحت دے لئی مضر عواقب اُتے نتیجہ خیز ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
آرام طلب زندگی دے پاکستانی معاشرے اُتے نقصانات
دنیا بھر وچ اک ارب تو‏ں ودھ افراد ودھے ہوئے فشار دم (بلڈ پریشر) وچ مبتلا نيں جدو‏ں کہ پاکستان وچ 87 لکھ مرد، 85 لکھ خواتین تے 50 سال تو‏ں ودھ عمر دے 50 فی صد افراد ودھے ہوئے فشار دم (بلڈ پریشر) دے مریض نيں یعنی ہر دسواں پاکستانی ودھے ہوئے فشار دم (بلڈ پریشر) دا شکار اے تے انہاں وچو‏ں 70 فی صد لوک اس مرض تو‏ں ناواقف نيں۔آرام طلب زندگی، مرغن غذائاں دا بکثرت استعمال، ورزش نہ کرنا، ذہنی دباؤ، گھریلو پریشانیاں، موٹاپا، نمک دا حد تو‏ں زیادہ استعمال، تمباکو تے شراب نوشی، ودھے ہوئے خون دے دباؤ د‏‏ی وڈی وجوہات ني‏‏‏‏ں۔ اس فشار دم نو‏‏ں خاموش قاتل وی کہیا جا تا اے کیونجے بعض دفعہ اس د‏ی کوئی علامت ظاہر نئيں ہُندی۔ بلند فشار خون، ہائی بلڈ پریشر دا مناسب علاج نہ ہونے تو‏ں فالج، دماغی شریان پھٹنے تے دل دا دورہ پڑنے دے امکانات ودھ جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایس واسطے آرام طلب زندگی بیماریاں دا گھر وی سمجھی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:طبی اصطلاحات گٹھ:موٹاپا
چک 175 ای بی
چک 175 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع بیشارق
ضلع بیشارق ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بیشارق شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1,75,900 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 770 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 3 نمبر اتے اے ۔
زُنگار لوک
thumb|230px|سرل ( Saral ), جو [[مانچو لوک| مانچھُو لوکاں دے چین اتے منگولیا اتے راج کرن والے  چنگ راجٹبر دی فوج وچّ زُنگار نسل دا اک افسر سی ]] زُنگار( منگولی بولی : Зүүнгар, قازق بولی : Жоңғар ,  انگریزی  : Dzungar   )  منگول لوکاں  دے  اوئیرات  قبیلے دی اک شاخ دا نام ہے جنہاں نیں 17ویں اتے 18ویں صدی وچّ اپنی زُنگار خانت چلائی سی ۔ تریخی روپ نال اوہ اوئرات لوکاں دے چار پرمکھ قبیلےآں وچوں اک رہے ہن ( ہور تنّ تورگت​ , دوربیت اتے خوشوت​ ہن ) ।  منگولی بولی وچّ زؤنگار شبد دا مطلبّ کبھا ہتھ ہندا ہے ۔ موجودہ ویلے وچّ زنگار لوک  منگولیا  اتے  چین  وچّ رہندے ہے اتے منگولیا وچّ اوہناں دی آبادی15،520 اندازا لگائی گئی سی ۔
ٹیکا
16ویں صدی وچّ منگولیا وچّ شمالی یوآن راجٹبر دا دور چل رہا سی ، جو اک  منگول  راجٹبر سی اتے تخت اتے تمین جسگتو خان (   Tümen Jasagtu Khan   ) بیٹھا سی ۔ اسنے جدوں اپنا راج پھیلایا   تاں بوہت سارے منگول اتے  تنگسی  قبیلےآں نے اسدی ماتحتی قبول لئی لیکن کجھ اوئیرات اس دے خلاف جوجھے ۔ اسدے بعد 17ویں صدی عیسوی وچّ کھلکھا منگول قبیلے دا التان خان منگولاں اتے اپنی حکومت  چاہندا سی اتے اینہاں اوئرت قبیلےآں نے اسدی ماتحتی نا قبولدے ہوئے اس نال  لڑائی کیتی ۔ خلخا چڑھدے منگول ہندے ہن جدوں کہ اوئیرت لہندے منگول ہن ۔ اگے چلکے چین اتے منگولیا اتے مانچھُو لوکاں  دا قابو ہویا تاں اینہاں اوئرتاں نے مانچھواں نال وی ٹکر لئی ۔ اوئرات منگولاں دا ایہی ذیلی قبیلہ زُنگار کہلایا ۔ شروع وچّ تاں زنگار صرف اوؤلید (   Oöled   ), دوروود (   Dörvöd   ) اتے خوئیت (  Khoit   ) قبیلےآں دا اتحاد سن ، لیکن اگے چلکے ایہناں وچّ تورگت​ اتے کھوشوت قبیلےآں دے وی کجھ لوکاں نوں زبردستی شامل کر لیا گیا ۔ زنگاراں وچّ لوک بولیاں دی بنیاد اتے ایہہ مانتا ہے کہ اوہ  چنگیز خان  دے زمانے وچّ  ستیپی علاقے  اتے گھمن والے نائیمن لوکاں  دی  اولاد ہے ، جو اک  ترک منگول  قبیلہ ہویا کردا سی ۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترک قبیلےگٹھ:چین دے لوکگٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:منگولیا گٹھ:ایشیا دیاں نسلی ٹولیاں گٹھ: منگول نسلی ٹولیاں گٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:اوئیرات لوک گٹھ:ترکستان گٹھ:زونگاریا
بالیکسیر
بالیکسیر ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ بالیکیسر دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
اوئیرات لوک
thumb|230px| لہابجنگ خان اک خوشوت​ اوئیرات سی جنھے 1697 - 1717 وچّ [[ تبت  اتے راج کیتا]]
اوئیرات (  منگول  : Ойрад,  انگریزی  : Oirat  )  منگول لوکاں  دا سبھتوں مغربی قبیلہ ہے جو لہندے  منگولیا  دے  التائی پہاڑ  علاقے وچّ وسے ہوئے ہن ۔ کئی قبیلےآں دے اتحاد توں بنیا ایہہ قبیلہ  وچکار ایشیا (ترکستان) دے چڑھدے حصے وچّ ہوند وچ آیا سی لیکن ہن ایہناں دا سبھتوں وڈی گنتی  روس  دے  کالمیکیا  لوکراج وچّ ملدی ہے جتھے ایہناں نوں  کالمیک لوک  کیہا جاندا ہے ۔ کالمیکی 17ویں صدی دے شرواتی دور وچّ زُنگاریا توں  روسی سلطنت دے دکھن - چڑھدے  یوروپی حصے وچّ آ وسے سن ۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:معدوم نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترک قبیلےگٹھ:منگولیا دے لوکگٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:منگولیا گٹھ:ایشیا دیاں نسلی ٹولیاں گٹھ: منگول نسلی ٹولیاں گٹھ:منگولیا دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:اوئیرات لوک گٹھ:ترکستان گٹھ:زونگاریا
یحیی بن زکریا
یحییٰ دے معنی نيں زندہ ہُندا اے یا زندہ ہوئے گا۔ اللہ تعالیٰ نے انہاں دا ناں یحییٰ رکھیا کیونجے اللہ تعالیٰ نے انہاں نو‏‏ں ایمان دے نال زندہ رکھیا۔ یا اوہ کلمہ حق کہنے د‏‏ی باداش وچ قتل کیندے جانے دے بعد ہمیشہ دے لئی زندہ ہوئے گئے۔ یحییٰ علیہ السلام خدا دے برگزیدہ پیغمبراں وچو‏ں اک سن ۔ آپ حضرت زکریا علیہ السلام جو خود اللہ دے اک نبی سن حضرت یحییٰ علیہ السلام انہاں دے بیٹے سن تے حضرت عیسیٰ علیہ السلام تو‏ں پہلے معبوث ہوئے۔ تے آپ حضرت عیسیٰ علیہ السلام تو‏ں چھ ماہ وڈے سن ۔ جدو‏ں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں معراج هوئی تاں دوسرے آسمان اُتے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے حضرت یحییٰ علیہ السلام و حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی ملاقات هوئی۔ آپ حضرت سلیمان علیہ اسلام د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔
بخش زاوین
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان کلات دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
یحیی بن زکریا
حوالے
گٹھ:یحییٰ علیہ السلام گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:الیاس
بخش زاوین
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
کرلہ بلی شارک
کرلہ بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
4آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
کالڈول پارش
کالڈول امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
زیارت ناحیہ مقدسہ
زیارت ناحیۂ مقدسۂ، امام حسین دے زیارت نامیاں وچو‏ں اے جو روز عاشورا تے ہور ایام وچ پڑھیا جاندا اے۔ دو زیارتنامے اس نام تو‏ں منقول نيں انہاں وچو‏ں اک اسی نام تو‏ں مشہور اے جدو‏ں کہ دوسرے نو‏ں زیارت شہدا وی کہیا جاندا اے جس وچ امام(ع) دے اصحاب تے انہاں دے قاتلاں دے ناں وی درج نيں۔
مشہور زیارت نامے دا آغاز انبیائے الہی تے ائمۂ اطہار اُتے سلام تو‏ں ہوندا اے پھر امام حسین تے آپ(ع) دے اصحاب نو‏ں سلام دتا جاندا اے۔ بعد ازاں، امام(ع) دے بعض اوصاف تے کردار تے آپ(ع) دے قیام دا پس منظر، نیز آپ دی شہادت تے آپ(ع) اُتے ڈھائے گئے مصائب نو‏ں بیان کردے ہوئے اس مصیبت وچ تمام اہل عالم دے عزادار ہونے دی طرف اشارہ کیتا گیا اے۔ اس زیارت نامہ دا اختتام ائمہ معصومین تو‏ں توسل تے خداوند متعال دی درگاہ وچ دعا و التجا نال ہوندا اے۔
انہاں دو زیارتاں دا امام زمانہ تو‏ں منسوب ہونے تو‏ں متعلق مختلف آراء پائے جاندے نيں۔
ناحیۂ مقدسہ
ناحیۂ مقدسہ شیعاں دے ہاں تیسری صدی ہجری دے اوائل تو‏ں رائج ہونے والی اک اصطلاح اے۔ اس وقت دے دشوار سیاسی تے سماجی حالات نو‏ں مد نظر رکھدے ہوئے امام ہادی، امام حسن العسکری تے امام مہدی تو‏ں کوئی چیز نقل کردے ہوئے یا انہاں دے بارے وچ گفتگو کردے ہوئے ان حضرات معصومین دے اسم گرامی لینے دی بجائے اس اصطلاح نو‏ں بروئے کار لیائے جاندے سن تے خاص کر امام مہدی(ع) دے لئی ایہ اصطلاح بہت زیادہ استعمال کیتا جاندا سی۔
منسوب
سید ابن طاووس نے اپنی کتاباں ’’اقبال الاعمال‘‘ تے ’’مصباح‘‘ وچ فقط لفظ ’’ناحیہ مبارکہ‘‘ دی طرف اشارہ کیتا اے تے اس چیز دا احتمال اے کہ ایہ زیارت امام ہادی علیہ السلام تو‏ں نقل ہوئی اے کیونکہ آپؑ دے زمانے وچ حکومت دی طرف تو‏ں لگائی جانے والی پابندیاں دی وجہ تو‏ں شیعہ کھل کے آپ نال ملاقات نئيں کر سکدے سن لہٰذا اوہ جدو‏‏ں وی امام معصوم دے بارے وچ بات کردے تو لفظ ’’ناحیہ مقدسہ‘‘ استعمال کردے سن لہٰذا بعض روایات کہندیاں نيں کہ زیارت ’’ناحیہ مقدسہ‘‘ امام ہادی علیہ السلام تو‏ں منقول اے۔
البتہ سید ابن طاووس تو‏ں پہلے محمد بن المشہدی نے اپنی کتاب ’’مزارِ کبیر‘‘ وچ نقل کیتا اے کہ ایہ زیارت حضرت امام زمانہ عجل اللہ تعالیٰ فرجہ الشریف تو‏ں نقل ہوئی اے تے چونکہ ساڈے علما تے بزرگان اس دی طرف خاص توجہ دیندے نيں اس لئی اسيں وی اسنو‏ں پڑھنے دا خاص اہتمام کردے نيں۔
زیارت ناحیہ تے اصول کافی
کہندے نيں کہ اسی زمانہ غیبت صغری وچ ناحیہ مقدسہ تو‏ں اک ایسی زیارت برآمد ہوئی اے جس وچ تمام شہداٴ کربلا دے نام تے انہاں دے قاتلاں دے اسما ٴنيں ۔ اس ”زیارت ناحیہ “ دے نام تو‏ں موسوم کیتا جاندا اے ۔ اسی طرح ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اصول کافی جو حضرت ثقة الاسلام علامہ کلینی المتوفی 328 دی 20 سالہ تصنیف اے اوہ جدو‏‏ں امام عصر دی خدمت وچ پیش ہوئی توآپ نے فرمایا : ” ھذا کاف لشیعتنا۔“ ایہ ساڈے شیعاں دے لئی کافی اے زیارت ناحیہ دی توثیق بوہت سارے علما نے کیتی اے جنہاں وچ علامہ طبرسی تے مجلسی وی نيں دعائے سباسب وی آپ ہی تو‏ں مروی اے ۔
زیارت ناحیہ دا اک حصہ
" میرا سلام ہو اس شہید اُتے جس دی داہنی طرف دیاں پسلیاں ٹٹ کے بائیں طرف آ گئیاں سن تے بائیں طرف دیاں پسلیاں ٹٹ کے داہنی طرف آ گئیاں سن ﺳﻼﻡ ﺍُﻥ ﭘﺎﮐﯿﺰﮦ ﻧﻔﻮﺱ اُتے ﺟﻨﮭاﮟ نوں ﭨﮑﮍﮮ ﭨﮑﮍﮮ ﮐﯿتا ﮔﯿﺎ ، مسافرں وچوں سب تو‏ں زیادہ بے کس ؤ مظلوم مسافر پے سلام انہاں گریباناں پے سلام جو خون تو‏ں بھرے ہوئے سن سلام اس مظلوم امام اُتے جس دے سر نو‏ں پشت گردن تو‏ں کٹیا گیا اس ریش اقدس اُتے سلام جو خون نال سرخ سی اس روخسار اُتے سلام جو خاک الودہ سی ﺳﻼﻡ ﺍﺭﺽِ ﮐﺮﺑﻼ ﭘﮧ ﺑﮩﻨﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺧﻮﻥ ﭘﺮ ، ﺳﻼﻡ ﺟﺴﻤاﮞ توں ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩتے ﺟﺎﻧﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺍﻋﻀﺎﺀ ﭘﺮ ، ﺳﻼﻡ ﻧﯿﺰیاﮞ ﭘﮧ ﺍُﭨﮭﺎﮰ ﺟﺎﻧﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺳﺮاﮞ ﭘﺮ ، " میرا سلام ہو اس مظلوم حسین صلواۃ پرکہ جس پرآسمان دے فرشتےوی رو دتے".
میرا سلام ہو اس قیدی اُتے جس دا گوشت زنجیراں کھا گئیاں....... .میرا سلام ھو اس معصومہ پہ جس دے رخساراں دی رنگت کربلا تو‏ں شام تک مسلسل تبدیل ھوندی رہی. "سلام" اُنہاں ھونٹاں اُتے جو پیاس تو‏ں سوکھے ھوئے سن میرا سلام ہو اس بی بی (س) اُتے جس نے کربلا تو‏ں شام تک اپنے زخمی ہتھا‏ں نال اپنے بھائی دے یتیماں نو‏ں کھانا کھلایا سلام ہو اُس اُتے جس دے قبر دی مٹی خاکِ شفا ہے- سلام ہو اس اُتے جس دے حرم دی فضاوچ دعاواں قبول ہوندیاں نيں
حضرت صاحب الزمان عجل فرجھم اپنے جدّ مظلوم امام حسین ؑنو‏ں مخاطب کردے فرمــاندے نيں :
زیارت ناحیہ وچ علی اصغر اُتے سلام
زیارت ناحیہ وچ آپ دے لئی آیا اے ۔
زیارت ناحیہ جناب عقیل تے جناب مسلم بن عقیل دے بیٹاں اُتے سلام
کتاب شریف « الصحیفة المبارکة المهدیة» وچ شہداء دی زیارت ناحیہ وچ یاں وارد ہويا اے :
زیارت ناحیہ، مشہور تے غیر مشہور
امام حسین دے زیارت نامیاں وچ دو زیارت نامے ناحیہ مقدسہ تو‏ں منسوب نيں: شیخ مفید دی کتاب "المزار" (قلمی نسخہ)، ابن المشہدی دی کتاب المزار الکبیر، علامہ مجلسی دی بحار الانوار، محمد شیرازی دی کتاب "کتاب الدعا و الزیارہ"، محمود بن سید مہدی موسوی دہ سرخی اصفہانی دی کتاب "رمز المصیبہ"، ابراہیم بن محسن دی کتاب "الصحیفۃ الہادیہ" ـ جو "الصحیفۃ المہدیہ" تے "التحفۃ المہدیہ" دے نام تو‏ں وی مشہور اے ـ تے حسن شیرازی دی کتاب "کلمۃ الامام المہدی" علیہ السلام۔ سید ابن طاؤس دی اقبال الاعمال، عبد اللہ بن نوراللہ بحرانی اصفہانی دی عوالم، علامہ مجلسی دی بحار الانوار، محمد تقی سپہر کاشانی دی ناسخ التواریخ، محمد شیرازی دی کتاب الدعا و الزیارہ، دہ سرخی اصفہانی دی رمز المصیبہ تے محمد مہدی شمس الدین دی انصار الحسین۔
متن تے اس وچ مندرج مضامین
زیارت ناحیۂ مقدسہ دا آغاز انبیائے الہی تے اہل بیت، امام حسین تے کربلا وچ اصحاب حسین(ع) اُتے درود و سلام تو‏ں ہوندا اے: " تے پھر جنگ تو‏ں پہلے دے امام حسین دے اوصاف تے کردار، جنگ دے پس منظر، آپ(ع) تے آپ(ع) دے اصحاب دے واقعۂ شہادت تے درپیش مسائل تے سختیاں تے پورے عالم تے زمینی تے آسمانی موجودات دے عزادار ہونے، ورگے مسائل نو‏ں بیان کیتا جاندا اے۔ آخر وچ اہل بیت تو‏ں توسل تے اللہ دی بارگاہ وچ دعا دے نال زیارت نامہ اختتام پزیر ہوندا اے۔(صوندی فائل ڈاؤنلوڈ زیارت دا متن)
سلام
زیارت نامے دے آغاز وچ 22 نبیاں (علیہم السلام) دا تذکرہ ہويا اے تے بعد ازاں اصحاب کساء (علیہم السلام) وچو‏ں ہر اک دا نام تے بعض خصوصیات دا تذکرہ اے جس دے بعد انہاں نو‏ں سلام دتا گیا اے تے اس زیارت وچ کدی امام حسین دا نام تے آپ دے فضائل تے کردار دے نمونیاں نو‏ں ذکر کر دے آپ نو‏ں سلام دتا گیا اے تے کدی آپ(ع) دے اعضاء و جوارح تے آپ(ع) اُتے وارد ہونے والے مصائب دا تذکرہ کرکے۔
اگلے حصے وچ امام حسین دے اصحاب تے ساتھیاں نو‏ں سلام دتا گیا اے۔
امام دی دینی تے سماجی حیثیت دی طرف اشاره
مفصل مضمون: امام حسین علیہ السلام
بعد دے حصے وچ امام حسین دے اوصاف تے انہاں دی منزلت اُتے روشنی ڈالی گئی اے تے قیامِ عاشورا دے بعض اسباب بیان ہوئے نيں:
" "۔
واقعۂ عاشورا دی توصیف
اس حصے وچ روز عاشورا دے بعض واقعات دی وضاحت کچھ ایداں ہوئی اے:
عاشورا دے بعد دے مصائب دی توصیف
زیارت دا ایہ حصہ امام حسین دی شہادت دے بعد دے واقعات دی تصویر کشی کردا اے۔ امام زمانہ فرماندے نيں: " "۔
امام زمانہ اس افسوسناک المیئے نو‏ں قتلِ اسلام ۔۔۔ دے مترادف قرار دیندے نيں تے فرماندے نيں: " ہلاکت ہوۓ انہاں سرکشاں اُتے جنہاں نے آپ نو‏ں مار کے اسلام نو‏ں مار دتا تے نماز تے روزے نو‏ں بے معنی کرکے معطل کیتا، سنتاں نو‏ں پامال کرکے رکھ دتا تے ایمان دے ستوناں نو‏ں گرا دتا۔ قرآنی آیات نو‏ں بگاڑ دتا تے فساد تے دشمنی وچ خوب کوشاں ہوئے۔۔۔ کتاب خدا نو‏ں ترک کر دتا گیا تے حق و حقیقت دے نال خیانت ہوئی"آپ دے جانے دے نال ہی اللہ اکبر، لا الہ الا اللہ، حرام و حلال تے تنزیل و تاویل دا خاتمہ ہويا۔ آپ دے بعد تغییر، تبدیلی، بےدینی، کفر، نفسانی خواہشات، گمراہیاں، بلوے، بیہودگیاں تے باطل اعمال نمودار ہوئے "۔
کائنات وچ اس مصیبت دی بازگشت
اس مصیبت دی عظمت اس قدر اے کہ پوری کائنات عزادار و سوگوار ہوئی تے سب نوحہ تے گریہ کناں ہوئی: " پیغمبر(ص) پریشان حال ہوئے تے آپ(ص) دا دل گریاں ہويا تے آپ دی خاطر فرشتے تے انبیا نے آپ(ص) نو‏ں تعزیت پیش کیتی تے آپ دی خاطر آپ دی والدہ زہرا(س) سوگوار تے مصیبت زدہ ہوئیاں۔ اللہ دے مقرب فرشتے عزاداری تے تعزیت دے لئی آپ دے والد امیرالمؤمنین دے پاس آندے سن تے آپ دے لئی اعلیٰ علیین وچ ماتم و عزا دی مجلس بپا ہوئی۔۔۔ آسمان تے اس دے باشندے، بہشت تے اس دے خزانہ دار تے پھیلے ہوئے پہاڑ تے انہاں دے دامن تے تمام تر سمندر تے انہاں دی مچھلیاں تے جنّات تے انہاں دے بچے تے خانۂ خدا تے مقام ابراہیم تے مشعر الحرام تے حل و حرم آپ دے لئی روئے "۔
آخری حصہ تے زیارت دا متن
زیارت دا آخری حصہ زائر تے دوسرے مؤمنین دے لئی استغفار تے دعا اُتے مشتمل اے تے نماز زیارت اُتے زیارت نامہ اختتام پزیر ہوندا اے۔
زیارت دی سند
اس زیارت دا قدیم ترین ماخذ، ابن المشہدی دی کتاب المزار الکبیر (متوفٰی سنہ 595ھ ق) اے۔ انھاں نے سند حذف کرکے اس زیارت نو‏ں نقل کیتا اے تے اپنی کتاب وچ واضح کردے نيں کہ ایہ زیارت سند متصل دے ذریعے انہاں تک پہنچی اے لیکن کتاب دے اختصار دے پیش نظر ـ تے اس اطمینان دی رو تو‏ں جو انہاں نو‏ں زیارات دے معصوم تو‏ں صادر ہونے دے سلسلے وچ حاصل اے ـ انھاں نے اسناد نو‏ں حذف کرلیا اے۔ زیادہ تر علماء نے ابن المشہدی دی توثیق و تائید کیتی اے تے انہاں دی کتاب المزار الکبیر دے اعتبار نو‏ں قبول کرلیا اے؛ جداں: محدث نوری (مستدرک الوسائل وچ)، علامہ مجلسی (بحار الانوار وچ)، شیخ عباس قمی، شیخ حر عاملی، شہید اول ، سید محسن امین تے آقا بزرگ طہرانی۔ لیکن آیت الله خوئی، ابن المشہدی دی کتاب المزار الکبیر دی وثاقت نو‏ں نئيں مندے تے ابن المشہدی نو‏ں مجہول شخص، قرار دیندے نيں۔
اس زیارت دے لئے قدیم تر مآخذ وی بیان ہوئے۔ علامہ مجلسی بحار الانوار وچ اس زیارت نو‏ں نقل کردے وقت کہندے نيں: شیخ مفید (متوفٰی سنہ 413ھ ق) نے اس نو‏ں اپنی کتاب المزار وچ روز عاشورا دے اعمال دے ضمن وچ ثبت کیتا اے۔ گوکہ مذکورہ کتاب دے دستیاب نسخیاں وچ ایہ متن موجود نئيں اے۔ نیز کہیا گیا اے کہ سید مرتضی (متوفٰی سنہ 436ھ ق)، ـ جو شیخ مفید دے شاگرد سن ـ نے اپنی کتاب مصباح الزائر وچ اس زیارت ـ نو‏ں ناحیۂ مقدسہ تو‏ں منسوب کیتے بغیر ـ اس دا تذکرہ کیتا اے اُتے ایہ کتاب اس زمانے وچ نایاب اے تے اس دی بعض نشانیاں سید ابن طاؤس دی مصباح الزائر وچ پائیاں جاندیاں نيں۔ علامہ مجلسی نے وی اس زیارت نو‏ں نقل کردے ہوئے سید مرتضی دا حوالہ دتا اے۔
محمد ہادی یوسفی غروی دی رائے دے مطابق تن قسماں دی متداخل زیارات ناحیہ منقول نيں جو اک دوسرے دے نال متناسب نئيں نيں تے زیارت ناحیہ دے کمزور پہلؤاں وچو‏ں اک ایہ اے کہ تاریخ دے مسلمات تے مقتل دی مسلمہ روایات دے مخالف اے۔
زیارت ناحیہ مقدسہ بارے آیت اللہ محمد جواد فاضل لنکرانی دا بیان
١۔ ایہ زیارت محدثین تے فقہاء شیعه دے وڈی ہستیاں دا مورد توجہ رہیا اے بلکہ بعض مجتہداں نے اس دی کچھ جملات تو‏ں فقہی مسائل وچ استناد کیتا اے تے اسی دے مطابق فتوا صادر فرمایا اے ۔
٢۔ ابن مشہدی کہ جنہاں دا شمار بڑے علماء وچ هوندا اے ،انہاں نے اس زیارت نو‏ں المزار الکبیر وچ نقل کیتا اے تے اس کتاب دے مقدمہ وچ یاں رقمطراز اے :؛ انہاں دی ایہ عبارت روایات دے سند وچ موجود راویاں دی توثیق اُتے دلالت کردی اے ، تے انہاں دے نام نو‏ں ذکر نہ کرنا تے مرسل چھوڑنا انہاں راویاں دا موثق ہونا بالکل واضح ہونے دی وجہ تو‏ں اے تے اوہ وی نہ صرف انہاں دے نزدیک بلکہ تمام محدثین دے نزدیک موثق نيں ، تے ایہ بہت ہی مشکل اے کہ انہاں راویاں دے موثقہ ہونے تو‏ں مراد صرف خود انہاں دے نزدیک موثقہ ہونا ہوئے ، لہذا اس بارے وچ بعض نے جو ایہ بتایا اے کہ ابن مشہدی دا مقصد صرف بلا واسطہ مشایخ دی توثیق اے ، صحیح نئيں اے ، ایہ مطلب انہاں دی اس عبارت تے اذہان دے برخلاف اے ، جے انہاں دا مقصد ایہ ہوندا تو اس نو‏ں واضح طور اُتے بیان فرماندے ، تے مشایخ بلاواسطہ نو‏ں باواسطہ مشایخ تو‏ں جدا کردے ،لہذا انہاں دی ایہ عبارت اس بارے وچ ظہور رکھدی اے کہ انہاں روایات دے تمام راوی سب دے نزدیک یا اس فن دے اکثر افراد دے ہاں موثقہ نيں ،تے ابن مشہدی دا متاخرین وچو‏ں ہو کے انہاں دی توثیق دا حجیت نہ ہونے دا اشکال وی پیش نئيں آندا ،اگرچہ اسيں مناسب موقع اُتے ایہ وی بیان کیتا اے کہ متاخرین دی توثیق جدو‏‏ں قدماء دے اعتراض تو‏ں تعارض نہ ہو تو معتبر اے ۔
٤۔ ایہ بات وی قابل توجہ اے کہ دعاواں خصوصاً زیارت تے خاص کر اس زیارت دے جعل کرنے یا جھوٹی نسبت دینے دا انگیزہ منتفی اے تے جے ابن مشہدی ایہ ادعا کرے کہ انہاں زیارتاں تے ان جیسی دوسری دعاواں کہ جو فروع تے احکم تے اعتقادات تو‏ں مربوط نئيں اے ، دے راوی سب دے سب موثق نيں تو اسنو‏ں وی غیر ممکن نئيں سمجھناچاہئے ۔
٥۔ زیارت ناحیہ مقدسہ دے کچھ خاص خصوصیات نيں :
الف: اس زیارت وچ امام حسین علیہ السلام دے مصائب دقیق تے تفصیلی طور اُتے بیان ہوئے نيں کہ ایسا کدرے وی نظر نئيں آندا ۔
ب: اس زیارت وچ عالی مضامین و معارف تے دقیق اطلاعات بیان ہوئی نيں تے اس دے نال سوز وگداز وی اے ۔ معارف تے مطالب تو‏ں اُتے مرثیہ تے معرفت تے مسؤلیت آفرین اے ۔ اس لحاظ تو‏ں ، زیارت ناحیہ مقدسہ اک مأثور مقتل اے تے اک عام آدمی دی بولی تو‏ں صادر ہونا ناممکن اے ،اوس مضامین لازمی طور اُتے اک اوس انسان دے بولی مبارک تو‏ں صادر ہونا چاہئے جو عاشورا دی خصوصیات تے کربلا دے واقعہ اُتے کامل طور اُتے عبور رکھدا اے ۔
زیارت ناحیہ دی شرحاں
اس زیارت نامے اُتے لکھی گئی بعض شرحاں دے عناوین حسب ذیل نيں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:امام حسین گٹھ:امام مہدی گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:زیارات گٹھ:زیارت نامے گٹھ:شیعیت
یعقوب (اسلام)
یعقوب علیہم السلام  دا لقب اسرائیل ا‏‏ے۔ اس دا معنی اے عبد اللہ۔ اللہ دا بندہ۔ یعقوب نو‏‏ں مسلما‏ن، یہودی تے مسیحی نبی مندے نيں۔ آپ اسحاق علیہ السلام دے بیٹے تے ابراہیم علیہ السلام دے پو‏تے سن ۔ یوسف علیہ السلام آپ ہی دے بیٹے سن ۔ آپ دا ذکر عہد نامہ قدیم وچ اک سو ستر تو‏ں ودھ بار تے قرآن وچ ناں دے نال دس سورتاں وچ سولہ بار آیا ا‏‏ے۔
نسل
آپ د‏‏ی نسل تو‏ں بنی اسرائیل اے
قرآن وچ ذکر
قرآن وچ آپ دا ذکر کئی بار آیا اے آپ دا ذکر سورۃ یوسف وچ وی آیا ا‏‏ے۔
واقعات
آپ اسحاق علیہ السلام دے بیٹے سن بچپن ہی تو‏ں بے حد شریف تے علم و شعور دے مالک سن ۔ آپنے والد اسحاق دے بعد نبوت دے منصب اُتے فائز ہوئے آپ دا علاقہ نبوت شہر کنعان سی ۔ اوتھ‏ے آپ نے کافی عرصہ نبوت دے فرائض سر انجام دتے آپ نو‏‏ں کنعانی یعنی عبرانی آپ نو‏‏ں "اسرائیل" یعنی اللہ دا بندہ کہہ ک‏ے پکاردے سن ۔ کافی عرصہ بعد آپ نو‏‏ں اک عبرانی لڑکی راحیل(یوسف د‏‏ی ماں) تو‏ں عشق ہوئے گیا تے راحیل وی آپ تو‏ں بے حد عشق کردی سی۔ راحیل دا باپ اس شہر دا گورنر سی ۔ یعقوب(ع) اپنا رشتہ لے ک‏ے راحیل دے باپ دے پاس گئے لیکن اس نے اس رشتے تو‏ں انکار کر دتا۔ اُتے یعقوب(ع) د‏‏ی بے حد اسرار دے بعد اوہ آپ(ع) تو‏ں رشتہ جڑنے دے لئی راضی ہوئے گیا۔ لیکن اس اُتے اس د‏ی چند شرائط سن اوہ شرائط درج ذیل نيں:* راحیل نال شادی کرنے تو‏ں پہلے یعقوب(ع) نو‏‏ں راحیل د‏‏ی وڈی بہن لیاہ نال شادی کرنی ہوئے گی۔* یعقوب(ع) نو‏‏ں پورے 40(چالیس) سال تک بغیر کِس‏ے پیسے دے راحیل دے باپ د‏‏ی بکریاں چرانی ہاں گی۔ چنانچہ یعقوب(ع) انہاں تمام شرائط اُتے کھڑے اُترے تے اپنی محبت راحیل دے نال چین د‏‏ی زندگی گزاری۔ یہ واقعہ عشق د‏‏ی اک عظیم قربانی نو‏‏ں بیان کردا اے نئيں تاں کوئی بھلا کِس‏ے د‏‏ی بکریاں چالیس سال تک بغیر کِس‏ے پیسے دے چراندا اے کدی وی نہيں۔۔۔۔۔
اگکسٹروڈون کنٹورٹرکس
اگکسٹروڈون کنٹورٹرکس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
یعقوب (اسلام)
اولاد و ازواج
قرآن وچ یعقوب دے بارہ بیٹےآں دا ذکر اے لیکن انہاں دے ناں تے انہاں د‏‏ی ماواں دے ناں مذکور نئيں، سوائے یوسف نبی دے جنہاں دے ناں اُتے پوری سورہ قرآن وچ اے تے جنہاں دے حالات نو‏‏ں قدرے تقصیل تو‏ں بیان کیتا گيا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ عہد نامہ قدیم وچ آپ د‏‏ی دو بیویاں تے دو باندیاں تے انہاں دے بارہ بیٹےآں دا ذکر ناں دے نال آیا ا‏‏ے۔
جدید تحقیقات آثار قدیمہ
یوسف علیہ السلام یعقوب علیہ السلام دے بیٹے سن تے قرآن وچ یعقوب علیہ السلام دے 12 بیٹےآں دا ذکر اے یوسف علیہ السلام تے بن یامین ایہ دونے اپنے خاص بھائی سن
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:[[ق م دیاں شخصیتاں]] گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:یعقوب
امریکی مہر
امریکی مہر امریکہ دا سرکاری نشان اے تے ایہ ایہدے سرکاری کاغذاں تے لگی ہوندی اے۔ ایہ پہلی واری 1782 وچ ورتی گئی۔
ایہدے تے اک گنجا عقاب بنیا ہویا اے جیدے کھبے پنجے وچ 13 تیر نیں جیہڑے امریکہ دیاں مڈھلیاں 13 صوبیاں نوں دس دے نیں تے ایہدے سجے پنجے وج زیتون دی ٹہنی اے جیہڑی امن دی نشانی اے۔ ٹہنی تے 13 پتیاں نیں جیہڑیں فیر 13 مڈھلے صوبیاں دی نشانی نیں۔ عقاب دا منہ ٹاہنی ول مڑیا اے جیہڑا امن ول سوج نوں دسدا اے۔ عقاب دے سر تے نیلے رنگ وچ 13 تارے نیں جنہاں دی پدھر اک 6 کونے والا تارہ بندی اے۔
عقاب دے منہ وج اک لیر اے جیدے تے اک لاطینی باک (E pluribus unum) لکھیا اے جیدا مطلب اے "کئیاں وچوں اک۔"
1آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
صوبہ ال پروگریسو
ال پروگریسو گویٹے مالا دا اک صوبہ اے ۔
ضلع بوویدا
ضلع بوویدا ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ ابرت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،73،600 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 280 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 4 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
کیمرون پارش
کیمرون امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
7آر نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
اگکسٹروڈون پسیورس
اگکسٹروڈون پسیورس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
8آر نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
نہر 9آر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
2آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
ناہید مرزا
ناہید اسکندر مرزا ، (6 فروری 1919 – 23 جنوری 2019 ، لندن ، برطانیہ ) سابقہ ناں ناہید افگمی ، یا جنھاں ناہید عامر تیمور کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اک ایرانی پاکستانی سوشلسٹ سن جو 1956 ء دے درمیان تے پاکستان د‏‏ی پہلی خاتون اول رہیاں۔ 1958 اوہ پاکستان د‏‏ی اک ہور خاتون اول ، نصرت بھٹو د‏‏ی کزن وی سن۔ بعض دے مطابق انھاں نے ہی نصرت بھٹو دے نال زولفقار بھٹو نو‏‏ں سیاست وچ آنے د‏‏ی ترغیب دتی سی۔
ذا‏تی زندگی
وہ اک ایرانی حکومت‏ی افسر امیرتیمور کلالی دے ہاں پیدا ہوئے ، ناہید د‏‏ی پہلی شادی پاکستان وچ ایرانی سفارتخانے وچ اس وقت دے ملٹری اتاشی لیفٹیننٹ کرنل افگامی نال ہوئی۔ ايس‏ے وقت ، اسکندر مرزا پاکستان وچ وزارت دفاع دے سکریٹری سن ۔ کراچی وچ روسی سفارت خانے وچ اک تقریب دے دوران ، انہاں د‏‏ی اسکندر مرزا تو‏ں پہلی بار ملاقات کيت‏ی۔ 1952 وچ ، افگامی دوبارہ پاکستان تو‏ں تہران دے لئی روانہ ہوئے۔ اسک‏‏ے بعد ناہید لندن وچ اپنی بیٹی دے نال رہنے لگياں ، جو اس وقت شہر دے اک بورڈنگ اسکول وچ داخلے د‏‏ی تیاری وچ سن۔ دسمبر 1953 وچ انھاں نے افگامی تو‏ں طلاق لی تے ستمبر 1954 وچ میرزا نال شادی کيتی جنھاں نے اک طیارہ حادثے وچ اپنی بیوی تے بیٹے نو‏‏ں کھو دتا سی۔ پاکستان ٹوڈے دے مطابق ، انہاں نے میرجاواہ تو‏ں متعلق پاکستان تے ایران دے وچکار سرحدی تنازعہ دے حل وچ وی اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ 1956 وچ ، اسکندر مرزا پاکستان د‏‏ی صدر بن گئے تاں اوہ پاکستان دی خاتون اول بن گئياں ۔ 1958 وچ پاکستان وچ فوجی بغاوت دے بعد ، میرزا نو‏‏ں جلاوطن کيتا گیا جتھے نومبر 1969 وچ اسکندر د‏‏ی موت ہوگئی۔ اوہ 23 جنوری 2019 نو‏‏ں لندن وچ وفات پا گئياں۔
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی کرد شخصیتاں گٹھ:پاکستان نو‏‏ں ایرانی تارکین وطن گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اول گٹھ:پاکستانی سوشلائٹ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:کرد نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:وزرائے اعظم پاکستان دے شریک حیات
صوبہ متنزاس
متنزاس کیوبا دا اک صوبہ اے ۔
کاٹاہولا پارش
کاٹاہولا امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
1ایل نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
اٹروپوئڈس نمیفر
اٹروپوئڈس نمیفر وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
5آر نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
ایدن
ایدن ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ ایدن دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
Aydın
نہر 1ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
ضلع دنگارا
ضلع دنگارا ازبکستان دے صوبہ فرغانہ دے 15 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ دنگارا شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،22،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 450 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 5 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ فرغانہ دے ضلعے
بخش انابد
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان بردسکن دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
چک 179 ای بی
چک 179 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
صوبہ غازی انتپ
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ غازی انتپ ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز غازی انتپ شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
مفاتیح الجنان (کتاب)
مفاتیح الجنان جس دے معنی جنت دیاں کنجیاں دے نيں، شیعاں دے ایتھ‏ے سب تو‏ں زیادہ معروف تے مشہور دعاواں دی کتاب اے جسنو‏ں شیخ عباس قمی نے تالیف کیتا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ ، ائمہ معصومینؑ تے بعض جلیل القدر شیعہ علماء تو‏ں منقول مختلف دعاؤں، مناجاتاں، زیارتاں، سال دے مختلف مہینےآں تے ایام دے مخصوص اعمال و عبادات اُتے مشتمل ہونے دے نال نال مختلف دینی آداب و رسوم دا مجموعہ ا‏‏ے۔ مؤلف نے اس کتاب دے اکثر مضامین نو‏‏ں سابقہ کتب منجملہ: اقبال الاعمال، زاد المعاد تے مصباح کفعمی تو‏ں اقتباس کیتا ا‏‏ے۔
اس وچ روزانہ، ماہانہ تے سالانہ دعاواں ہور خاص مناسبات تے شخصیتاں تو‏ں متعلقہ اعمال تے دعاواں تے انہاں دے پڑھنے دے طریقے مذکور نيں۔ ایہ کتاب دنیا بھر دے ہر شیعہ گھرانے وچ ضرور ہُندی ا‏‏ے۔
اردو وچ اس کتاب دا ترجمہ پہلے مولانا اختر عباس نجفی نے کیتا سی ۔ پھر اس دے متعدد ترجمے ہوئے جنہاں وچو‏ں زیادہ مشہورآیت اللہ حافظ سید ریاض حسین نجفی نے کیتا جس دی لکھاں دی تعداد وچ اشاعت ہو چک‏ی اے ۔