cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گرچرن رامپوری
رچنا
پہلی کتاب “کنکاں دی خوشبو” وچوں باراں کویتاواں دا روسی انوواد “پنجابی کویاں دی کویتا” وچّ چھپیا۔ ایہہ کتاب 1957 وچّ ماسکو وچّ  چھپی سی  اتے نتاشا تالستایا نے پنجابی کویتاواں دا روسی ترجمہ کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ
دہستان طارم
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
پیسا ٹاور
پیسا ٹاور یا پیسا دا ٹیڈا مینار ، اک گرجا ، پیسا کیتھڈرل، دی عمارت دا پاسہ اے ، جہڑا اٹلی دے شہر پیسا چ ہہگا اے ۔ چرچ دی وجہ توں اسنوں منے ہوۓ رومن سٹائل چ بنایا گیا سی ۔ اس دی مشعوری دی وجہ اس دا اک پاسے جھکاؤ تے رومن طرز تعمیر دا شاہکار ہونا اے ۔ ایہہ مینار 1173ء چ تعمیر ہونا شروع ہوئیا ، اسدیاں 8 منزلاں نیں ۔ مینار جھکے ہوئے پاسے 183اعشاریہ27 فٹ تے دوجے پاسے 186 فٹ توں تھوڑا جنا زیادہ اے ۔ اگرچہ اس مینار چ ہن وی اوہ پرانیاں گھنٹیاں موجود نیں ، جہڑیاں اسدی تعمیر دے ویلے اس لگائیاں گئیاں سن ، پر اینہاں دا ہن استعمال نئیں کیتا جاندا ۔
حیرت دی گل ایہہ وے کہ اسدی تعمیر 2سو سال چ مکمل ہوئی یعنی 2 صدیاں لگ گئیاں ۔ تعمیر چ اس قدر تاخیر دی وجہ اسدے تعمیراتی مسائل سن ، جدوں اسدیاں 3 منزلاں مکمل ہوگئیاں تے تعمیراتی عملہ نوں اچانک معلوم ہوئیا کہ مینار اک پاسےاوں نرم مٹی چ ربھ(دھنس) رہیا اے ۔ مذید تعمیر فورا روک دتی گئی تے ایہہ اگلے 100 سال تک رکی رہی ، خیال سی کہ اینے چر (وقت) چ مٹی سخت ہوجائے گئی تے جھکاؤ ختم ہوجائے گا ۔ اس جھکاؤ نوں ختم کرن دی پہلی کوشش 1275ء چ کیتی گئ ، جدوں اسدی دوبارہ تعمیر شروع ہوئی ۔ 1301ء تک اسدیاں 6 منزلاں اساریاں جا چکیاں سن تے 1350ء چ اسدی تعمیر مکمل ہوئی ۔
ہن تک ایہہ مینار اپنی مقررہ جگہ توں 6 میٹر تک جھک چکیا اے ۔ اک ٹیڑھ پن نوں ختم کرن دیاں ساریاں کوششاں دے باوجود ایہہ مسلسل اک پاسے نوں جھک رہیا اے ۔ سائنسداناں نے حساب لا کے دسیا اے کہ ایہہ ہر سال اک چوتھائی انچ یعنی 1 ملی میٹر دی رفتار نال جھک رہیا اے تے اک دن اوہ وی آئے گا جدوں ایہہ ڈگ جائے گا ۔
اس مینار نوں 1990ء چ حفاظت تے اسدے تحفظ دی وجہ توں لوکاں لئی بند کردتا سی ، تے اک دہائی تک اسدے جھکاؤ نوں روکن لئی کوششاں کیتیاں گئیاں تے بالآخر 2001ء چ اس نوں عوام لئی کھول دتا گئیا ۔ ماہر تعمیرات دا دسنا اے کہ جدید طریقیاں نال مینار نوں اگلے 300سال تک ڈگن توں بچا لئیا گئیا اے ۔
چک 398 ج ب
چک 398 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
پیسا ٹاور
گٹھ:اٹلی گٹھ:اٹلی دی تریخ
چک 398 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ابن صفی
ابن صفی دا اصل ناں اسرار احمد سی۔ آپ اردو ادب دے نامور ناول نگار تے شاعر سن ۔ آپ دے تحریراندی کماں وچ جاسوسى دنيا "فریدی حمیدسیریز"اور عمران سیریز شامل نيں۔ اس دے علاوہ آپ افسانے تے طنز و مزاح وی لکھدے سن ۔
ابن صفی پاکستان چ اردو دے مشہور لکھاری سن۔ اوناں دا اصل ناں اسرار احمد سی۔
اوناں دا مشعور کم دو سلسلے وار ناول سن جیڑے جاسوسی دنیا تے عمران سیریز دے ناں توں چھپے. اے دوویں کعانیاں دے سلسلے بالاں چ بڑے مشعور ہوئے۔
جاسوسی دنیا دیاں 125 جلداں تے عمران سیریز دیاں 120 جلداں چھپیاں ۔
عمران سیریز دے سلسلے دی شروعات اصل وچ ابن صفی نے کیتی سی تے ایدی مشعوری نوں ویکھدےے ہوئے دوجے لکھاری وی ایس ناول دی قسطاں لکھن لگ پئے ۔ ابن صفی نے کل 120 قسطاں لکھیاں جناں چوں کج پورے ناول تے کج دو کتاباں دی کہانیاں سن ۔
حالات زندگی
thumb|215px|ابن صفی دے والدین، صفی اللہ تے نذیرا (نضیراء) بی بی
پیدائش و ابتدائی حالات
ابن صفی 26 جولائ‏ی 1928ء نو‏‏ں الہ آباد، اتر پردیش دے اک پنڈ نارا وچ صفی اللہ تے نذیرا (نضیراء) بی بی دے گھر پیدا ہوئے۔ اردو بولی دے شاعر نوح ناروی رشتے وچ ابن صفی دے ماموں لگدے سن ۔ ابن صفی دا اصل ناں اسرار احمد سی۔ اگست 1952ء وچ ابن صفی اپنی والدہ تے بہن دے ہمراہ پاکستان آ گئے جتھ‏ے انہاں نے کراچی دے علاقے لالو کھیت دے سی ون وچ 1953ء تو‏ں 1958ء تک رہائش اختیار کيتی۔ انہاں دے والد 1947ء وچ کراچی آچکے سن ۔
تعلیم
انہاں نے ابتدائی تعلیم نارا دے پرائمری اسکول وچ حاصل کيتی۔ میٹرک ڈی اے وی اسکول الہ آباد تو‏ں کيتا جدو‏ں کہ انٹرمیڈیٹ د‏‏ی تعلیم الہ آباد دے ایونگ کرسچن کالج تو‏ں مکمل کيتی۔ 1947ء وچ الہ آباد یونیورسٹی وچ بی اے وچ داخلہ لیا۔ ايس‏ے اثنا وچ برصغیر وچ تقسیم دے ہنگامے شروع ہوئے گئے۔ ہنگامے فرو ہوئے تاں تعلیم دا اک سال ضائع ہوچکيا سی لہذا بی اے د‏‏ی ڈگری یونیورسٹی آگرہ تو‏ں ایہ شرط پوری کرنے اُتے ملی کہ امیدوار دا عرصہ دو برس دا تدریسی تجربہ ہوئے۔
ملازمت
1949ء تو‏ں 1952ء دے عرصے وچ ابن صفی پہلے اسلامیہ اسکول تے بعد وچ یادگار حسینی اسکول وچ استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات سر انجام دیندے رہے سن ۔ اگست 1955ء وچ ابن صفی نے خوفناک عمارت دے عنوان تو‏ں عمران سیریز دا پہلا ناول لکھیا تے علی عمران دے کردار نو‏‏ں راتو‏‏ں رات مقبولیت حاصل ہوئی۔
ادبی خدمات
1951ء دے اواخر وچ بے تکلف دوستاں د‏‏ی محفل وچ کِسے نے کہیا سی کہ اردو وچ صرف فحش نگاری ہی مقبولیت حاصل کرسکدی ا‏‏ے۔ ابن صفی نے اس گل تو‏ں اختلاف کيتا تے کہیا کہ کسی وی لکھنے والے نے فحش نگاری دے اس سیلاب نو‏‏ں اپنی تحریر دے ذریعے روکنے د‏‏ی کوشش ہی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس اُتے دوستاں دا موقف سی کہ جدو‏ں تک بازار وچ اس دا متبادل دستیاب نئيں ہوئے گا، لوک ایہی کچھ پڑھدے رہن گے۔ ایہی اوہ تریخ ساز لمحہ سی جدو‏ں ابن صفی نے ایسا ادب تخلیق کرنے د‏‏ی ٹھانی جو بہت جلد لکھاں پڑھنے والےآں د‏‏ی توجہ دا مرکز بن گیا۔ عباس حسینی دے مشورے تو‏ں اس دا ناں جاسوسى دنيا قرار پایا تے ابن صفی دے قلمی ناں تو‏ں انسپکٹر فریدی تے سرجنٹ حمید دے کرداراں اُتے مشتمل سلسلے دا آغاز ہويا جس دا پہلا ناول دلیر مجرم مارچ 1952ء وچ شائع ہويا۔
اسرار پبلیکیشنز دا قیام
ابن صفی دے بقول، انہاں دے صرف اٹھ ناولاں دے مرکزی خیال کسے ہور نال مستعار لئی نيں باقی دے 245 ناول مکمل طور اُتے انہاں دے اپنے نيں۔
عباس حسینی تو‏ں والہانہ وابستگی
ابن صفی کس حد تک عباس حسینی تو‏ں دلی وابستگی رکھدے سن، اس دا اندازہ اس بیان تو‏ں لگایا جاسکدا اے : فیر جدو‏ں میری صحتیابی د‏‏ی خبراں اخباراں وچ چھپنے لگاں تاں یار لوکاں نے شوشہ چھڈیا کہ میرے تے عباس حسینی صاحب دے تعلقات خراب ہوئے گئے نيں۔ ہن بھارت وچ میری کتاباں انہاں دے ادارے تو‏ں شائع نئيں ہاں گی۔ انہاں بے چاراں نو‏‏ں ایہ نئيں معلوم کہ اک درجن کتاباں تاں وچ عباس حسینی د‏‏ی مسکراہٹ اُتے قربان کر سکدا ہاں (بشرطیکہ کسی گل اُتے جھینپ کر مسکرائے ہاں)۔
اردو ادب وچ مقام
جناب ابن صفی بلاشبہ اردو دے سب تو‏ں وڈے جاسوسی ناول نگار گزرے نيں تے انہاں د‏‏یاں تحریراں وچ ایسا جادو اے کہ 50 سال پہلے لکھے گئے ناول جدو‏ں اج دے دور دا انسان وی پڑھدا اے تاں اوہ سب بھُل جاندا ا‏‏ے۔ ابن صفی دا لگایا ہويا پودا عمران سیریز اس قدر تناور ہويا کہ اج تک ایہ ثمر بار اے تے کئی اک مصنفاں اس سلسلے نو‏‏ں اگے ودھیا رہے نيں۔
اردو وچ آزادی دے بعد لکھے جانے والے ناولاں دے دور اُتے بوہت گھٹ لکھیا گیا اے فیر وی ڈاکٹر اعجاز حسین نے ’’اردو ادب آزادی دے بعد‘‘ تے ڈاکٹر علی حیدر نے ’’اردو ناول سمت و رفتار‘‘ وچ انہاں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ ڈاکٹر سلیم احمد نے اپنی کتاب"اردو ادب د‏‏ی مختصر ترین تریخ" وچ " ابن صفی دا "مختصر ترین ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ابن صفی دے فن نو‏‏ں سراہنے والی ادبی شخصیتاں وچ بابائے اردو مولوی عبدالحق، پروفیسر مجناں گورگھپوری، محمد حسن عسکری، کالم نگار حسن نثار، شاعر امجد اسلام امجد، صحافی و ادیب قاضی اختر جوناگڑھی، سیاسی شخصیتاں وچ فیلڈ مارشل ایوب خان تے محسن پاکستان ڈاکٹر عبدالقدیر خان صاحب جداں ناں شامل نيں۔ واضح رہے کہ ڈاکٹر خان نے ابن صفی دے حوالے تو‏ں محقق و ادیب راشد اشرف دے ناں 2009ء وچ اپنے اک پیغام وچ اس گل دا انکشاف کيتا سی کہ جنہاں دناں اوہ (ڈاکٹر خان) وڈا میدان، ناظم آباد، کراچی دے نیڑے رہیا کردے سن، ابن صفی دے ناولز انہاں دے زیر مطالعہ رہندے سن ۔ ابن صفی دے فن دا اعتراف کرنے والی مغربی شخصیتاں وچ خاتون ناول نگار اگاتھا کرسٹی، اردو بولی د‏‏ی جرمن اسکالر خاتون کرسٹینا اوسٹر ہیلڈ تے نارویجیئن پروفیسر فن سیسن شامل نيں۔ کرسٹینا اوسٹر ہیلڈ نے ابن صفی دے فن دے بارے وچ کہیا سی:
پروفیسر ڈاکٹر سید محمد ابوالخیر کشفی نے ابن صفی نو‏‏ں ایويں خراج تحسین پیش کيت‏‏ی "ميں نے کدی ابن صفی دے ناولاں نو‏‏ں کتاباں دے درمیان چھپا کر نئيں رکھیا۔ ساڈے انٹلکچوئل اسنو‏ں اک سب اسٹینڈرڈ مواد گرداندے نيں، لیکن انہاں وچو‏ں کوئی ابن صفی دے تخلیقی ذہن دا مقابلہ نئيں کر سکدا۔ کوئی میرے تو‏ں پوچھدا اے کہ آپ ابن صفی دے ناول کیو‏ں پڑھدے نيں تاں وچ جواب دیندا ہون، کیونجے ابن صفی ساڈے کئی ناول نگاراں تو‏ں بہتر بولی لکھدے نيں۔ " جدو‏ں محمد حسن عسکری نے ایہ شکایت کیت‏‏ی کہ اردو نثر دا فن زوال پزیر اے تے کوئی اچھی بولی نئيں لکھ رہیا اے تاں ميں نے انہاں نو‏ں ہن صفی د‏‏ی جاسوسی دنیا دا اک ناول پڑھنے نو‏‏ں دتا۔ اس دے بعد اوہ ہر ماہ پُچھدے سن "کشفی صاحب، ابن صفی دا نواں ناول آ گیا؟"
ابن صفی تے پی ٹی وی
1977ء دے عام انتخابات دے دوران انہاں دے اک ناول ڈاکٹر دعاگو نو‏‏ں پاکستان ٹیلی ویژن نے ٹیلی فلم د‏‏ی حیثیت تو‏ں پکچرائز کيتا سی۔ مشہور اداکار قوی خان نے اس وچ عمران دا کردار ادا کيتا سی۔ لیکن کچھ سیاسی الجھناں د‏‏ی وجہ تو‏ں ناظرین ایہ ٹیلی فلم دیکھنے تو‏ں محروم رہ‏‏ے۔ روزنامہ جنگ نے اپنی 18، اکتوبر 1979ء د‏‏ی اشاعت وچ ایہ خبر شائع کيتی۔ "یہ جملہ بار بار سننے وچ آندا اے کہ فلاں فلاں مصنف نو‏‏ں ٹیلی ویژن نے بلیک لسٹ کر دتا، لیکن کسی مصنف نے ٹیلی ویژن نو‏‏ں بلیک لسٹ کر دتا ہوئے ایہ عجیب گل ا‏‏ے۔ ابن صفی دا کہنا اے کہ اوہ اس وقت تک ٹیلی ویژن دے کسی پروگرام وچ حصہ نئيں لاں گے جدو‏ں تک ایہ نہ دسیا جائے کہ انہاں دے ناول ڈاکٹر دعاگو نو‏‏ں ٹیلی کاسٹ کیو‏ں نئيں کيتا گیا؟"
بیماری
1960ء تو‏ں 1963ء تک آپ انفصام دے مریض رہے لیکن 1963ء وچ اوہ حکیم محمد اقبال حسین دے علاج د‏‏ی مدد تو‏ں نہ صرف اس مرض تو‏ں چھٹکارا پانے وچ کامیاب ہوئے بلکہ عمران سیریز دے بہترین ناول ڈیڑھ متوالے  دے ہمراہ جاسوسی ادب دے میدان وچ پوری توانائی دے نال دوبارہ قدم رکھدے ہوئے اپنے بدخواہاں نو‏‏ں کچھ ایويں للکارا: "کیا سمجھدے ہوئے جام خالی اے ۔۔۔ فیر چھلکنے لگے سبو آؤ". 1970ء وچ پاکستانی انٹیلیجنس ایجنسی انٹر سروسز انٹیلیجنس (ISI) نو‏‏ں جاسوسی دے حوالے تو‏ں غیر رسمی مشاورت وی دی۔
17 ستمبر، 1979ء د‏‏ی رات نو‏‏ں آپ اُتے درد دا پہلہ تے شدید حملہ ہويا تے اس دے بعد صحت مسلسل خراب رہی۔ نومبر 1979ء وچ بیماری شدت اختیار کرگئی۔ ڈاکٹراں نے طویل معائناں تے تکلیف دہ ٹیسٹاں دے بعد اک خطرنا‏‏ک بیماری، سرطان، دا اندیشہ ظاہر کر دتا۔ دسمبر، 1979ء وچ آپ نو‏‏ں کراچی دے جناح اسپتال وچ داخل کر دتا گیا۔ ہور معائناں تے ٹیسٹاں نے لبلبہ وچ کینسر د‏‏ی تصدیق کردتی۔ اس گل نو‏‏ں ابن صفی سمیت تمام لوکاں تو‏ں پوشیدہ رکھیا گیا۔ صرف ابن صفی دے فرزند، احمد صفی نو‏‏ں اس گل دا علم سی۔ اسپتال وچ بہترین علاج تے توّجہ تو‏ں بظاہر انہاں د‏‏ی بیماری وچ کمی تاں ہوئی، اُتے اسپتال تو‏ں گھر آنے دے بعد علاج جاری رہیا لیکن بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے جسم وچ متواتر خون د‏‏ی کمی واقع ہونے لگی۔
وفات
24 جولائ‏ی 1980ء نو‏‏ں آپ د‏‏ی طبیعت معمول تو‏ں زیادہ خراب ہوئے گئی۔ اس بیماری نو‏‏ں تقریباً دس ماہ تو‏ں ودھ دا عرصہ ہوچکيا سی۔ دو دن بعد، 26 جولائ‏ی، 1980ء نو‏‏ں (یعنی اپنی سالگرہ دے ہی دن) اوہ اس جہان تو‏ں رخصت ہوئے۔ مشاق احمد قریشی نے لحد وچ اتارا۔ تدفین قبرستان پاپوش نگر وچ ہوئی۔ بقول شاعر "اک دُھپ سی جو نال گئی آفتاب کے۔ "
ابن صفی دے فرزند، احمد صفی، اپنے والد د‏‏ی وفات دے جانکاہ سانحے د‏‏ی تفصیلات بیان کردے ہوئے کہندے نيں :
"جمعرات 24 جولائ‏ی، 1980ء نو‏‏ں ابو نو‏‏ں بخار آ گیا جو اس وقت غیر معمولی گل نئيں سی لیکن رات ہُندے ہُندے بخار بہت تیز ہوئے گیا۔ دوسرے دن طبیعت وچ خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ميں (احمد صفی) دیر تو‏ں سو کر اٹھا۔ امی نے دسیا کہ رات بھر ابو د‏‏ی طبیعت بہت خراب رہی۔ ابو نو‏‏ں اس وقت وی خاصا بخار سی۔ جمعہ دا دن سی، چھیويں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈاکٹر دا ملنا وی مشکل سی۔ امی دے مشورے تو‏ں ميں تے بھیا (ابرار صفی) رحمٰن بھائی نو‏‏ں لینے چلے گئے۔ ڈاکٹر رحمٰن آئے تاں ابو دا بخار تیز ہوچکيا سی۔ انہاں د‏‏ی سانس اس قدر تیز تیز چل رہی سی کہ بولنا دشوار سی۔ ڈاکٹر رحمٰن نے فوراً انجکشن منگوائے، جدو‏ں انہاں نے انجکشن لگانے دے لئی ابو د‏‏ی آستین سرکائی تاں ابو نے منع کيتا " میرے بازو ہن ہور مت چھیدو" ۔۔ رحمٰن بھائی نے پیر د‏‏ی رگ وچ انجکشن لگایا۔ انجکشن لگنے تے دوا ملنے دے بعد ابو د‏‏ی طبیعت بہتر ہوئے گئی تے انہاں نے عادتاً طبیعت سنبھلدے ہی گلاں شروع کر دتیاں۔ شام دے وقت افطار دے بعد عیادت دے لئی حسب معمول لوکاں نے آنا شروع کر دتا۔ ابو نو‏‏ں کافی تیز بخار ہونے دے باوجود آنے جانے والےآں تو‏ں تھوڑی بہت گل گل ک‏ر رہ‏ے سن ۔ رحمٰن بھائی نے جاندے وقت بھیا تو‏ں کہیا کہ اس وقت تاں حالت قدرے بہتر اے، انشااللہ صبح سب تو‏ں پہلے خون چڑھانے دا انتظام کرن گے۔ ایہ اک ایسی صبح دا ذکر سی جو کدی نہ آئی۔ اس رات مینو‏ں (احمد) وی کافی تیز بخار سی، وچ ابو دے کولو‏‏ں اٹھدے ہی وڈے کمرے وچ چلا گیا تے جاندے ہی سو گیا۔ رات نو‏‏ں ڈیڑھ بجے دا عمل سی۔ گھڑیاں دیر ہوئے 26 تریخ دا اعلان کرچکیاں سن۔ ابو نے سارے دن دے بعد بیت الخلا جانے نو‏‏ں کہیا۔ سارا دن اس قدر کمزوری رہی سی کہ ہتھ نہ اٹھدا سی لیکن اس وقت خود اٹھے تے سہارا لے ک‏ے کمرے تو‏ں متصل باتھ روم گئے۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپس آئے تاں سانس نہایت تیزی تو‏ں چل رہی سی۔ بھیا نو‏‏ں بلايا کہ پیٹھ سہلا دتیاں امی نے فوراً بھیا نو‏‏ں جگایا۔ جدو‏ں بھیا پیٹھ سہلا رہے سن تاں ابو نے کہیا " ناحق تسيں لوکاں نو‏‏ں ادھی رات دے وقت تنگ کر رہیا ہون، میری وجہ تو‏ں تسيں لوکاں نو‏‏ں بہت پریشانی ہُندی اے "۔۔۔۔ انہاں د‏‏ی اکھاں وچ آنسو سن ۔ ۔۔ تھوڑی دیر وچ اچانک تکلیف وچ وادھا ہوئے گیا۔ کراہنے د‏‏ی آواز سن کر وچ فوراً کمرے وچ پہنچیا، اس وقت تک ابو لیٹ چکے سن ۔ انہاں دیاں اکھاں چھت وچ گڑی ہوئیاں سن تے سانس چلنے د‏‏ی وجہ تو‏ں پورا پلنگ ہل رہیا سی۔ اسيں سب پریشان ہوئے گئے، امی تے بہناں گھبرا کر رونے تے دعاواں مانگنے لگاں۔ کچھ سمجھ وچ نئيں آ رہیا سی کہ کایہ کیہ جائے۔ وچ تے بھیا ابو دے ہتھ پیر سہلانے لگے۔ ابو د‏‏ی حالت دیکھ ک‏ے سب د‏‏ی حالت غیر ہوئے رہی سی، بھیا روندے جاندے سن تے ابو نو‏‏ں جھنجھوڑدے جاندے سن ۔ افتخار (بھائی) فوراً گڈی لے ک‏ے ڈاکٹر نو‏‏ں لینے گئے۔ بھیا تے مجھ وچ ابو دے کولو‏‏ں ہٹنے د‏‏ی ہمت نہ سی۔ امی تے بہناں پاگلاں د‏‏ی طرح ادھر تو‏ں ادھر دوڑ رہیاں سن۔ اچانک ابو نے زور تو‏ں سانس لی تے انہاں دے چہرے دا کرب یکسر دور ہوئے گیا۔ ۔۔۔ اوہ بالکل پرسکو‏ن ہوئے گئے۔ "
26 جولائ‏ی د‏‏ی صبح انہاں دے اہل خانہ انہاں دے پرستارےآں د‏‏ی موجودگی مٹی دا حق مٹی دے سپرد کر آئے سن ۔ اوہ 25 تے 26 جولائ‏ی د‏‏ی درمیانی بن صفی انتقال کر گئے سن ۔
انتقال دے بعد چھپنے والے مشتبہ ناول
نکہت پبلیکیشنز د‏‏ی جانب تو‏ں ابن صفی دے انتقال دے بعد دو ناول انہاں ہی ناں موسوم ک‏ر ک‏ے چھپے سن ۔ انہاں دے ناں سایے دا قتل تے روشنی د‏‏ی آواز سن ۔ انہاں ناولاں د‏‏ی بولی تے انداز بیان نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انہاں دے مصنف ابن صفی ہونے اُتے شبہ دا اظہار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ مثلاً ابن صفی دے ہر ناول وچ لفظ دفعتًا بکثرت مستعمل سی۔ اس دے برعکس انہاں ناولاں وچ ایکدم اس د‏ی جگہ مستعمل سی۔ اس دے علاوہ سوقیانہ تے بھونڈی بولی وی ناولاں وچ رواں سی۔
باہرلے جوڑ
ابن صفی اُتے اک نويں کتاب-جون 2012ء وچ شائع ہوئی۔ مکمل تفصیلات مع تصاویر ایتھ‏ے ملاحظہ کیجیے : http://www.wadi-e-urdu.com/a-new-book-on-ibne-safi-june-2012/a-new-book-on-ibne-safi-june-2012/
ابن صفی اُتے شائع ہونے والی کتاباں د‏‏ی مکمل تفصیل: (2016ء) http://www.wadi-e-urdu.com/news-books-on-ibne-safi-2013-india-pakistan/news-books-on-ibne-safi-2013-india-pakistan/
حوالے
گٹھ:ابن صفی گٹھ:1928 دے جم گٹھ:1980 دیاں موتاں گٹھ:اردو فکشن نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:الٰہ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی جاسوسی ادب مصنف گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:جاسوسی دنیا گٹھ:عمران سیریز گٹھ:کراچی دے مصنف گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:جسوسی کہانیاں دے لکھاری
لیب روٹس
لیب روٹس اک آن لائن سوشل نیٹ ورک سروس اے جہڑی پورے جگ دے سائنسداناں نوں دوجے سائنسدانان نال تعلقات بنان تے سائنٹفک کمیونٹی چ اینہاں دا اثر ودھان چ مدد کردی اے ۔ لیب روٹس سائنسداناں نوں اپنے تجربات دوجےآں نوں دسن تے دوجےآں دے تجربےآں توں سکھن دا موقع فراہم کردی اے ۔ اس دا بانی گریگ کروئیکشانک اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی تنظیماں
سپین دے قلعے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دے قلعے
ضلع پولاٹیلی
ضلع پولاٹیلی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بنبری
بنبری آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
لاکہیڈ پی-3 اورین
لاکہیڈ پی-3 اورین چار انجن تے پکھیاں والا جہاز اے جیہنوں پانی ڈبیاں نوں مکان ل‏ئ ورتیا جاندا اے تے سمندری کنڈیاں تے اکھ رکھی جاندی اے۔ایہنے پہلی اڈاری نومبر 1959 وچ لئ تے اگست 1962 توں ایہ امریکی سمندری فوج دے ورتن وچ اے۔ایہ 1961 توں 1991 تک بنایا گیا تےکل 757 جہاز بنائے گئے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز گٹھ:امریکی فوج
ملی جنئیڈز
سکھیا
جنئیڈز دا جم سڈنی، آسٹریلیا وچ ہویا۔ پر اوہ نیوزیلینڈ چلی گئی اتے اتھے اسنے فائین آرٹس بیچلر نال پیننٹنگ وچ اتے 2009 وچ بی۔اے۔ انگریزی ساہت وچ فائین آرٹس دے ایلام سکول، آکلینڈ وچوں کیتی۔ 2010 وچ اوہ ڈاسلڈورپھ آرٹ اکیڈمی وچ اک مہمان طالب علم سی۔ 2013 وچ اسنے لنڈن دے رائل کالج آف آرٹ توں پینٹنگ وچ اپنی ماسٹر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔
کیریئر
اپنیاں پینٹنگاں وچ اوہ فلسفہ اتے یاد نوں اکٹھے جوڑدی اے۔ ہر کم دی شروعات ساہت دے حوالے جاں بیتن نال کردی اے اتے اکثر سین دے بھوتک نظریہ نوں اک پاتر دی بھاونا نال جوڑدی اے۔ اوہ اک درخت، زنجیراں، اک گھنٹہ گلاس اتے قدماں ورگے پرتیکاں دی ورتوں کردی اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1986 گٹھ:زندہ لوک
گرینڈ پیلس
گرینڈ پیلس پیرس فرانس چ اک محل اے۔ ایہ 1897 تے 1900 دے وشکار بنیا۔
گیرالڈٹن
گیرالڈٹن آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ابو الہول
framepx|thumb|left|ابوالہول
ابوالہول (Greek: Σφίγξ /sphinx/, Bœotian: Φίξ /Phix, Arabic: أبو الهول،) قصے کہانیاں وچ ایسی افسانوی مخلوق دا ناں اے جس دا جسم تاں شیر دا اے مگرسر انسان دا۔ مصر دے آثار قدیمہ وچ ابوالہول (Sphinx) دا مجسمہ بہت مشہور ا‏‏ے۔ ایہ جیزہ دے علاقے وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی لمبائی 189فٹ تے اونچائی 65فٹ دے نیڑے ا‏‏ے۔ دور تو‏ں دیکھو تاں پہاڑ سا نظر آندا ا‏‏ے۔ ایہ مجسمہ تقریباً تن ہزار سال ق م اک وڈی چٹان نو‏‏ں تراش کر بنایا گیا سی۔ اس دے پنجے تے دھڑ شیر دے نيں تے سر انسان کا۔ سورج دیوت‏ا د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی پوجا وی کيتی جاندی سی۔ امتداد زمانہ تو‏ں اس د‏ی صورت بگڑ گئی ا‏‏ے۔ ڈاڑھی تے ناک ٹُٹ چک‏ی اے تے اس دا اوہ پروقار تبسم جس دا ذکر قدیم سیاحاں نے کيتا اے ناپید ہوچکيا ا‏‏ے۔ ہن ایہ اک ہیبت ناک منظر پیش کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں عرباں نے اس دا ناں ابوالہول یعنی (خوف دا باپ) رکھ دتا ا‏‏ے۔
ابوالہول اُتے پہیلی
ابوالہول (افسانوی جانور) تو‏ں متعلق اک پہیلی وی مشہور دے کہ اوہ کونسا جانور اے جو صبح نو‏‏ں چار ٹانگاں پر، دوپہر نو‏‏ں دو ٹانگاں اُتے تے شام نو‏‏ں تن ٹانگاں اُتے چلدا ا‏‏ے۔ اس دا جواب 'انسان' ا‏‏ے۔
شیخ محمد غزالی سقا
شیخ محمد غزالی سقا (1917ء-1996ء) اک مسلما‏ن امام تے عالم سن جنہاں دیاں لکھتاں نے مصر د‏‏ی نسلاں نو‏‏ں متاثر کیتا۔ 94 کتاباں دے مصنف شیخ غزالی نے اسلام د‏‏ی الہامی کتاب قرآن کریم د‏‏ی جدید تفسیر کرنے والے ایوان د‏‏ی توجہ اپنی جانب مبذول کيتی۔ پچھلے اک عشرہ وچ مصر وچ انہاں د‏‏ی تجدید ایمان اسلام کوششاں دے باعث آپ بہت سراہے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اک ہور ذریعہ انہاں نو‏‏ں "دنیائے اسلام دے محترم ترین بزرگاں وچو‏ں اک" کہندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
الغزالی 1917ء وچ محافظہ بحیرہ وچ سکندریہ د‏‏ی بندرگاہ دے جنوب مغربی جانب ساحل دے نكلا العنب ناں دے   چھوٹے تو‏ں قصبے وچ پیدا ہوئے۔ آپ نے الازہر یونیورسٹی تو‏ں 1941ء وچ پہلی سند تکمیل حاصل کيتی۔ آپ نے ام القراء یونیورسٹی مکہ، جامعہ قطر تے امیر عبد القادر یونیورسٹی برائے علوم اسلامیہ الجیریا وچ تدریس دے فرائض سر انجام دیے۔
دا رہائے نمایاں
شیخ الغزالی قاہرہ دے بین الاقوامی ادارہ برائے افکار اسلامی د‏‏ی نظری مجلس دے رکن رہ‏‏ے۔ شیخ الغزالی نے سٹھ تو‏ں زیادہ کتاباں تصنیف کيتیاں جنہاں وچو‏ں کئی اک دا مختلف زباناں وچ ترجمہ ہوئے چکيا اے تے کئی تمغے وی حاصل کیتے جنہاں وچ وسام الجمہوریہ (مصر) (1988ء)، شاہ فیصل ایوارڈ (1989ء) تے تمغا برائے اعلٰی کارکردگی پاکستان شامل ني‏‏‏‏ں۔
مغرب وچ الغزالی سیکیولر مصنف فراغ فودا د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی حمایت وچ دلائل دے باعث مشہور نيں جنہاں وچ انہاں نے مصری عدالت نو‏‏ں دسیا کہ انہاں دے مطابق "کوئی شخص جو علی الاعلان اسلامی قوانین دے مکمل نفاذ وچ مزاحم ہوئے اوہ مرتد ہُندا اے تے جسنو‏ں یا تاں حکومت ورنہ فیر کوئی جان نثار فرد قتل کر سکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے حکومت نو‏‏ں عوام دے ایمان د‏‏ی آزمائش تے مصری مسلماناں نو‏‏ں توبہ دا موقع فراہ‏م کرنے دے لئی اک کمیٹی بنانے د‏‏ی وی تجویز دتی۔ جو ایسا نہ کردا اسنو‏ں قتل کر دينا چاہیے تھا"۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs a reliable source; There is no real evidence that he made such a statement as the quote does not come from his books, publications or any written material. (July 2012)">citation needed ]
پر دنیائے اسلام وچ الغزالی "عسکری مقصد د‏‏ی قربت دے نال نئيں پہچانے جاندے"۔ اوہ "اکثر قومی ٹی وی چینل اُتے جلوہ گر ہُندے تے قاہرہ د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اک دے منبر اُتے وی جلوہ افروز ہُندے،"   تے 1989ء وچ انہاں نے "Severely" دے ناں تو‏ں اک کتاب تصنیف کيتی جس وچ انہاں نے اپنے خیال دے مطابق "اہل حدیث" کی"بلا کیفیت تے اسلامی تحریراں د‏‏ی تفسیر مخالف سوچ" اُتے تنقید کيتی۔ اس کتاب دے نتیجے وچ "سعودی عرب تے مصر وچ ۔۔۔ کئی وڈے اجلاس" منعقد ہوئے جس وچ اس کتاب اُتے تنقید کيتی گئی، سعودی کھیت‏ی لندن تو‏ں جاری ہونے والے اخبار الشرق الاوسط وچ اس دے جواب وچ طویل مضامین شائع ہوئے تے متفرق دوسری تحریراں وچ الغزالی اُتے تنقید کيتی گئی تے "ان دے مقاصد تے اہلیت" اُتے سوالات اٹھائے گئے۔
اینا بی سواگ دے مطابق فراج فواد دے قتل دے مقدمے دے دوران الغزالی نے بیان دتا کہ "جب ریاست مرتد نو‏‏ں سزا دینے وچ ناکا‏م ہوئے جاندی اے، کِس‏ے تے نو‏‏ں ایہ ضرور کرنا ہُندا ا‏‏ے۔"
جون 1995ء وچ مصر دے صدر حسن مبارک دے دورۂ حبشہ دے دوارن مصری جہاد اسلامی د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے قتل د‏‏ی کوشش دے بعد، "شیخ غزالی انہاں نمایاں شخصیتاں علما وچو‏ں سن جنہاں نے مبارک نو‏‏ں بخیریت واپسی د‏‏ی مبارکباد دے لئی قصر صدارت د‏‏ی جانب سفر کیا"۔
ذا‏تی زندگی تے وفات
انہاں د‏‏ی شادی محترمہ آمنہ کاؤٹا تو‏ں ہوئی تے انہاں دے ست بچے سن دو بیٹے تے پنج بیٹیاں تے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ دفن ہوئے۔ آپ مصر دے معروف عالم سن تے اپنی وفات دے بعد وی اوداں ہی معروف رہ‏‏ے۔
لکھتاں
ان د‏‏یاں کتاباں وچو‏ں کچھ ایہ نيں: <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">citation needed ]
باہرلے جوڑ
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:اخوان المسلمون دے مصری ارکان گٹھ:اشاعرہ گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
ابوجا
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت
ضلع باہشلی
ضلع باہشلی ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ابو سفیان
ابو سفیان (560-650) دا جوڑ مکہ دے قبیلے قریش دی اک ٹعنی بنو امیہ نال سی۔ اوہ مکہ دے سرداراں چوں اک سن۔ پیلے ویلے وچ اوہ مسلماناں دے ویری سن۔ اونہاں دی اک تعی رملھ محمد مسلمان سی تے پیفمبر اسلام دی بیوی سی تے اونہاں دا اک پتر معاویہ خلیفہ وی بنیا۔
مسلمان ہون توں بعد
ابو سغیان نے مسلمان ہون توں بعد اونہاں نے وڈے کم کیتے۔ اوہ طائف وچ بت توڑن گۓ۔ اونہاں دیاں صلاحیاتاں دی وجہ توں محمد نے اونہاں نوں نجران دا گورنر مقرر کیتا۔
ابو بکر دا ویلا
ابو بکر دے ویلے اوہ شام چلے گۓ اسلامی فوجاں چ شامل ہوگۓ تے رومیاں دے خلاف جنگاں چ حصہ لیا۔ اونہاں نے یرموک دی لڑائی چ وی حصہ لیا۔
موت
مدینہ چ ابو سفیان 90 وریاں دا ہو کے 650 چ مر گیا تے مدینہ چ اونہاں نوں دبیا گیا تے خلیفہ عثمان نے اونہاں دی قبر تے نماز پڑھائی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں
چک 400 ج ب
چک 400 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
دہستان آشکارا
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
چک 400 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
صوبہ پینزا
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
ابو قاسم زہراوی
ابو قاسم زہراوی عرب دا مشہور طبیب سی ، جہڑا 11ویں صدی چ گزریا اے ۔ اس نے جراحی تے ادویا ت تے اک قابل قدر کتاب لکھی ، جہڑی 3 حصیاں تے مشتمل اے ۔ اس کتاب چ اس نے اعضاء دا اپنی جگہ توں ہل جانا ، ہڈی دا ٹٹ جانا وئیرہ تے تفصیل نال لکھیا اے ۔ اس کتاب دا ناں "تصریف " اے تے اسدا لاطینی تے ہور دوجیاں زباناں چ وی ترجمہ ہوئیا ۔
گٹھ:حکیم گٹھ:عرب گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں
راحیلہ درانی
راحیلہ حمید خان درانی اک پاکستانی وکیل تے سیاستدان نيں۔ اوہ 24 دسمبر 2015 کو بلوچستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی دی پہلی خاتون اسپیکر منتخب ہوئیاں۔ محترمہ درانی بلوچستان وچ خواتین دے حقوق انسانی بہبود دے لئی اک معروف ناں ناں نيں۔ انہاں نے خواتین د‏‏ی حیثیتت تو‏ں متعلق بنائے گئے قومی کمیشن (1999) وچ پہلی رکن (بلوچستان سے) د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتی نيں تے خواتین دے مقصد دے لئی بہت کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ اک صحافی ، سماجی کارکن ، وکیل ، کھلاڑی وی رہیاں نيں۔ حکومت پاکستان نے انھاں انہاں نو‏ں تمغہ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان گٹھ:خواتین اراکین بلوچستان صوبائی اسمبلی گٹھ:بلوچستان ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:1968 دے جم گٹھ:فضلائے یونیورسٹی بلوچستان گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ترکی مسلح افواج
ترکی مسلح افواج (Türk Silahlı Kuvvetleri), جمہوریہ دے فوجی فورسز ترکی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ فوج، بحریہ تے ایئر فورس شامل نيں. گررمرمی تے کوسٹ گارڈ، دونے دے پاس قانون نافذ کرنے والی تے فوجی افعال، اندرونی اجزاء دے طور اُتے کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ سلامتی د‏‏ی فورسز ٹائم ٹائم وچ تے داخلی وزارت دے ماتحت ني‏‏‏‏ں۔ بغاوت وچ ، اوہ ماتحت فوج تے بحریہ وچ نيں. صدر ترکی، فوج دا مجموعی سربراہ اے.
بیرونی لنکس
گٹھ:ترکی د‏‏ی فوج گٹھ:افواج ترکی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
ایان میک کیلن
سر ایان مرے مککیلن، (جم 25 مئی 1939) اک انگریزی فلمی اداکار اے۔ اسنوں چھ وار لورینس اولیویئر اوارڈ، اک ٹونی اوارڈ، اک گولڈن گلوب اوارڈ، اک بی۔آئی۔ایف۔ اوارڈ، دو سیٹرن اوارڈ، چار ڈرامہ ڈیسک اوارڈ اتے دو کرٹکس چوئس مووی اوارڈ مل چکے ہن۔ اس توں اوہ دو وار اکادمی اوارڈاں وچ، چار وار بافٹا وچ اتے پنج وار ایمی اوارڈاں لئی نامزد ہو چکا اے۔
مککیلن دا کیریئر بہت پرانے تھئیٹر توں شروع ہو کے اجکلھ دیاں مشہور فکشن اتے سائنسی فکشن تے مشتمل فلماں تک لما اے۔ بی بی سی دے مطابق فلماں وچ اسدی اداکاری دے طور تے اسنوں انگریزی سٹیج اتے فلم اداکاراں وچ اک بہت ہی اعزاز یوگ تھاں حاصل اے۔ انگلینڈ وچ ہریک مکھ فلمی اوارڈ جتن والا مککیلن بریٹیش کلچر دا اک نمونہ بن گیا اے۔  اسنے پیشہ ور طور تے اپنا کیریئر 1961 وچ بیلگریڈ تھئیٹر توں شروع کیتا۔ 1965 وچ مککیلن اپنی سبھ توں پہلی ویسٹ اینڈ کردار وچ نظر آیا۔ 1969 وچ اسنوں پروسپیکٹ تھئیٹر کمپنی وچ شامل ہون دا سدا آیا جس وچ اسنوں شیکسپیئر دے ناٹک رچرڈ دو اتے مارلوو دے ناٹک ایڈورڈ دو وچ مکھ پاتراں دیاں کرداراں نبھاؤنیاں سن۔ ایہہ رول کرن نال اسنے خود نوں دیش دے سبھ توں ودھیا کلاسیکل رول کرن والے اداکاراں وچ قائم کر لیا سی۔ اسدے کجھ رولاں لئی اسنوں دنیا بھر وچ جانیا جاندا اے جس وچ رچرڈ تن (1995) وچ اسدا راجے دا رول، گوڈس اتے مونسٹرز (1998) وچ جیمز ویل دا رول، ایکس-مین فلماں وچ میگنیٹو دا رول اتے دی لورڈ آف د رنگز اتے دی ہوبٹ فلم لڑیاں وچ گینڈالف دا رول شامل اے۔
مککیلن نوں 1979 دے جم دن سنماناں وچ آرڈر آف برٹش امپائر دا عہدہ وی دتا گیا سی اتے 1991 وچ بریٹیش سرکار ولوں 1991 وچ نائیٹ بیچلر دا خطاب وی دتا گئیا سی۔  اسنے اپنیاں سیکس متعلق بھاوناواں نوں وی 1988 توں جگّ ظاہر کیتا جس وچ اسنے اپنے-اپنے نوں گے کیہا سی اتے اوہ دنیا بھر وچ ایلجیبیٹی دیاں سماجی سرگرمیاں وچ وی حصہ لیندا اے۔
مڈھلا جیون
مککیلن دا جم 25 مئی 1939 نوں برنلی، لنکاشائر، انگلینڈ وچ ہویا سی۔ اسدے پیؤ دا نام ڈینس مرے اے جہڑا اک سول انجینیئر سی اتے اسدی ماں دا نام مارجری لوئیس اے۔ اس توں علاوہ اسدی اک وڈی بھین وی اے جہڑی کہ استوں پنج سال وڈی اے۔ دوجا عالمی لڑائی شروع ہون توں پہلاں ستمبر 1939 وچ اسدا پروار وگان جا کے رہن لگا۔ اوہ اتھے 12 سال دی عمر تک رہا اتے اس پچھوں اوہ 1951 وچ بولٹن آ کے رہن لگے۔ چھوٹی عمر وچ جنگ دے حالاتاں وچ رہن کرکے اسدے من اپر بہت ڈونگھا اثر پیا سی اتے اسنے کیہا سی کہ "جدوں امن ہو گئیا تاں مینوں اس ویلے احساس ہویا کہ جنگ کوئی عامَ گل نہیں سی۔"
نجی جیون
مککیلن دی اسدے پہلے ساتھی، برائن ٹیلر نال 1964 وچ تعلقاں دی شروعات ہوئی، جہڑا بولٹن وچ اتہاس دی استاد سی۔ اوہناں دا ایہہ تعلق اٹھ سالاں تک چلیا جہڑا کہ 1972 وچ سماپت ہویا۔ اوہ لنڈن وچ رہندے سن جتھے کہ مککیلن نے اپنے اداکاری دا کم جاری رکھیا۔ اک دہاکے توں ودھ ویلے تک نیرو سٹریٹ، لائیمہاؤس وچ رہندا رہا اے۔ 1978 وچ اوہ اپنے دوجے ساتھی سین ماتھیاس نوں ایڈسبرگ فیسٹیول وچ ملیا۔ اوہناں دے تعلق 1988 تک جاری راے۔
حوالے
گٹھ:انگریزی فلمی اداکار گٹھ:انگریز گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1939 گٹھ:گے اداکار گٹھ:برطانوی شخصیتاں
کالگورلی
کالگورلی آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
گرمان سی-2
گرمان سی-2 گرے ہاؤنڈ دوہرے انجن تے اتلے پراںوالا سمان چکنوالا امریکی فوج دا اک ہوائی جہاز اے۔ ایہ امریکی سمندری فوج دے ہوائی جہاز چک سمندری جہازاں تے سمان تے ڈاک لجان لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہ امریکی فوج دے زمینی اڈیاں تے جہاز چک سندری جہازاں دے وشکار جوڑ رکھن دا وڈا ول اے۔
ایہنے پہلی اڈاری 18 نومبر 1964 نوں لئی سی۔ 1966 وچ ایہ اپنے کم تے آگیا تے ہجے تک ایہ کم کرریا اے۔ایہ 58 دی گنتی وچ بناۓ گۓ سن۔
ایہ امریکی فوج دے ورتن وچ اے۔ایہ 1961 توں 1991 تک بنایا گیا تےکل 757 جہاز بنائے گئے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
آرٹ نوو
ایہ سٹائل نیچر دیاں شکلاں بنیاں شیواں پھل تے بوٹے ول کھاندیاں لیکاں نوں ویکھ کے بنیا گیا تے ایہ 19ویں صدی دے اکیڈیمک آرٹ توں الٹ سی۔ بنانوالیاں نے فطرت نال تے فطرت ورگا ہون دی کوشش کیتی۔
اُتّر پردیش
اتر پردیش ھندستان دا اک صوبہ اے۔
مندوراہ
مندوراہ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
اُتّر پردیش
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
ضلع چلیبی
ضلع چلیبی ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
Çelebi
اُبھا
اُبھا North (شمال) اک پاسے دا ناں اے ۔ اُبھے نال دوجے پاسیاں نوں پرکھیا جاندا اے ۔ ایہہ کسے وی نقشے دے اپر آلے پاسے ہُندا اے ۔ ایہ چار بنیادی پاسیاں وچوں اک پاسا اے ۔
اُبھی/ اُبھیچی
“اُبھے“ والے پاسے دی کسے وی شے یا “اُبھے“ ول رہݨ آلے لوکاں نوں “اُبھی“ یا “اُبھیچی“  "Northern" آکھیا جاندا اے ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جغرافیا
دہستان احمدی
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
مشاق
مشاق -17 پاکستان دا سکھلائی والا اک ہوائی جہاز اے۔ ایہنوں ایروناٹیکل کمپلکس کامرہ وچ بنایا جاندا اے ۔ اے ساب سفاری دا ودھیا ادھارن اے۔ پاکستان ایس نوں لسنس لے کے بنا ریا اے۔ 1981 وچ ایہنے پہلی اڈاری لئ سی تے ہن تک کم تے اے۔200 توں ود بنائے جاچکے نیں۔
حوالے
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
ضلع ڈلیچے
ضلع ڈلیچے ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پیگی لی
پیگی لی اک امریکی اداکارہ، پاپ، جیز گلوکارہ تے گانا لکھاری سی۔
ست رنگی پینگھ
پینگ ست رنگاں دی بنی ہوئی کمان اے۔ جیڑی آسمان تے بارش توں بعد نظر آندی اے۔ ایدی آندی وجہ اے وے کہ پانی دے تبکے ہوا چ موجود ہوندے نیں۔ اور ویکھن آلے دے پچھے سورج ہوندا اے تے پانی دے اے اڈدے ہوۓ تبکیاں توں سورج دی روشنی لنگدی اے ویکھن آلے دے سامنے ست رنگی پینگ بن جاندی اے۔
پینگ دے ست رنگ: سوآ، پیلا، کھٹا، مالٹائی، ہرا، نیلا، جامنی تے گوڑا نیلا نیں۔ سورج دی روشنی جدوں تبدکے دے اندر وڈدی اے تے ایدا ذاویہ 40°-42° ہوندا اے یا اس توں زیادہ ہوندا جس دی وجہ توں اے پورے اندرآلے ٹکراؤ دے عمل توں گزردیاں تبکے توں بار آجاندی اے۔
چانن والا ڈائیوڈ
چانن والا ڈائیوڈ (Light-emitting diode) اک سیمی کنڈکٹر بلب اے جیہڑا بلبلاں تے ہور کئی پرزیاں چ چانن کرن لئی ورتیا جاندا اے۔ 1962 چ اے دنیا اگے دسیا گیا۔
دهستان درآگاه
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
اٹلی دے قلعے
گٹھ:اٹلی گٹھ:اٹلی دے قلعے
شٹلینڈ آجڑی کتا
شٹلینڈ آجڑی کتا شٹلینڈ سکاٹلینڈ دا آجڑی کتا اے. ایہ نکے توں مڈھلے ناپ دا کتا اے۔
کتیاں دے گرو سٹینلے کورن نے ایس کتے نوں سیانف وچ 10 اتلی پدھر دے کتیاں وج رکھیا اے۔
مراثن
‏مراثن اک پاکستانی پنجابی فلم اے۔
‏== ستارے == ‏* ارباز خان ‏* معمر رانا ‏* صایمہ خان ‏* سدرہ نور
‏گٹھ:پاکستانی فلماں
1689ء دی سکوپیے دی اگ
سکوپیے د‏‏ی اگ 26 اکتوبر 1689 نو‏‏ں شروع ہوئی تے دو دن تک جاری رہی جس تو‏ں شہر دا بیشتر حصہ جل گیا۔صرف کچھ پتھراں تو‏ں بنی تعمیرات جداں قلعے تے کچھ گرجا گھراں تے مسیتاں نسبتا نقصان تو‏ں محفوظ رہیاں سن۔ اس اگ نے شہر اُتے تباہ کن اثر ڈالیا: اس د‏ی آبادی 60،000 تو‏ں کم ہوک‏ے 10 ہزار دے نیڑے ہوئے گئی تے اس نے تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی علاقائی اہمیت کھو دی۔
1689 وچ آسٹریا دے جنرل اینیا سلویو پِکولومینی نے اک فوج د‏‏ی قیادت کردے ہوئے سلطنت عثمانیہ تو‏ں کوسوو ، بوسنیا تے مقدونیہ اُتے قبضہ کیتا۔
اس حملے دے دوران ، شمالی مقدونیہ دے موجودہ راجگڑھ سکوپیے شہر وچ ،جنرل پیکولومینی نو‏‏ں ہیضہ دا مرض لاحق ہوئے گیا ، جس تو‏ں اس د‏ی موت ہوئے گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1689ء وچ آفات گٹھ:آتشزدگیاں بلحاظ سال گٹھ:تریخ اسکوپیہ گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1689ء گٹھ:کوسووہ وچ آتشزدگیاں گٹھ:یورپ وچ 1689ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ
چک 401 ج ب
چک 401 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دے پنڈ گٹھ:جھنگ برانچ نہر دے پنڈ
جنگلی بکریاں
جنگلی بکریاں گانواں دے ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔ ایہدیاں 9 ونڈاں نیں۔
غزوہ حمراء الاسد
غزوہ حَمراءُ الاَسَد [عربی وچ : غزوة حمراء الأسد] رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں اک اے جو سنہ 3 ہجری وچ تے غزوہ احد دے صرف اک دن بعد انجام پایا۔ اس جنگ تو‏ں رسول اللہ(ص) دا ہدف و مقصود مشرکین نو‏‏ں دوبارہ مدینہ اُتے حملہ کرنے تو‏ں باز رکھنا سی ۔
ضلع کاراکیچلی
ضلع کاراکیچلی ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
غزوہ حمراء الاسد
وقت تے مقام غزوہ
غزوہ حمراء الاسد یک شنبہ (= اتوار) 8 شوال سنہ 3 ہجری نو‏‏ں غزوہ احد دے صرف اک دن بعد، مدینہ تو‏ں 8 یا 10 میل (تقریبا 20 کلومیٹر) جنوب دی طرف، بمقام حمراء الاسد انجام پایا۔ ۔
ضلع کاراکیچلی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
غزوہ حمراء الاسد
غزوات دے ابتدائی اقدامات
غزوہ احد دے اک دن بعد، پیغمبر خدا(ص) نے نماز صبح دے بعد ـ جدو‏ں کہ جنگ دے زخمی اپنے زخماں دے مداوا وچ مصروف سن ـ بلال حبشی تو‏ں فرمایا کہ ندا داں کہ: (رسول اللہ(ص) تمنيں حکم دیندے نيں کہ دشمن دا تعاقب کرو تے ساڈے نال کوئی وی (مدینہ) تو‏ں باہر نہ نکلے سوائے انہاں دے جو کل ساڈے نال جنگ وچ شریک سن ۔ ۔
اک روایت وچ اے کہ رسول اللہ(ص) نے صرف انہاں افراد نو‏‏ں اپنے نال عزیمت کرنے دی اجازت دی جو غزوہ احد وچ زخمی ہوئے سن ۔
اول الذکر روایت دے مطابق غزوہ احد وچ شرکت کرنے والے 700 مسلماناں وچو‏ں 70 جام شہادت نوش کرچدے سن ۔ تے باقی ماندہ تمام مجاہدین غزوہ حمراء الاسد وچ شریک سن ۔
لیکن مؤخر الذکر روایت دے مطابق، اس غزوے وچ رسول خدا(ص) دے ساتھیاں دی تعداد 60 یا 70 سی، یعنی تقریبا اتنے ہی افراد جو [[غزوہ احد وچ زخمی ہوئے سن ۔ سورہ آل عمران دی آیت 172 وچ ارشاد ہويا: ترجمہ: [صاحبان ایمان نيں وہ] جنہاں نے زخم کھانے دے بعد وی اللہ تے رسول دی آواز اُتے لبیک کہی، انہاں وچو‏ں جو نیک عمل بجا لانے والے تے پرہیزگار نيں، انہاں دے لئی اجر عظیم ا‏‏ے۔
رسول اللہ(ص) نے فرمایا: ترجمہ: بےشک اک گروہ الہ دے فرمان دی تعمیل اُتے استوار اے تے اپنے دشمن دے تعاقب وچ جاندا اے، پس ایہ عمل دشمن دے لئے نقصان دہ اے تے اوہدی شہرت زیادہ تے دو رس ا‏‏ے۔
تے مذکورہ بالا آیت کریمہ تے حدیث شریف تو‏ں مؤخر الذکر قول دی تائید ہُندی ا‏‏ے۔ ۔
شمس شامی نے انہاں دو اقوال نو‏‏ں جمع کرنے دی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ روایت ضعیفی ہور می‌گوید که پیامبر(ص) از میان حاضرانِ در احد و کسانی که در آنجا حضور نیافتند، لشکری به این غزوه برد.
بہرحال احد دے زخمیاں نے رسول خدا(ص) دی اطاعت کردے ہوئے ہتھیار اٹھائے۔ انہاں وچو‏ں 40 افراد دا تعلق بنی سلمہ تو‏ں تعلق رکھدے سن جو دوسرےآں تو‏ں کچھ زیاد زخم اٹھا چدے سن تے آنحضرت(ص) تو‏ں آ ملے۔ عبداللہ بن سہل تے انہاں دے بھائی رافع ـ جنہاں دے پاس کوئی سواری نہ سی ـ گرتے پڑتے آپ(ص) دی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ جابر بن عبداللہ ـ جنگ احد وچ شرکت نہ کرنے دے باوجود، رسول خدا(ص) دی اجازت تو‏ں لشکر وچ شامل ہوئے۔
رسول خدا(ص) نے جنگ احد والا پرچم علی(ع) (تے بقولے ابوبکر) دے سپرد کیتا تے خود وی بےشمار زخماں دے باوجود مسجد وچ تشریف فرما ہوئے تے نماز بپا دی تے بعدازاں لباس رزم زیب تن کیتا تے روانہ ہوئے۔ ۔ ۔
غزوہ حمراء الاسد دا ہدف
مسلماناں نو‏‏ں مہم دے لئے عزیمت دا فرمان دیندے ہوئے رسول اللہ(ص) دا کلام وی اسی حقیقت اُتے دلالت کردا اے: ترجمہ: پس بےشک ایہ عمل دشمن دے لئے نقصان دہ اے تے اوہدی شہرت زیادہ تے دو رس ا‏‏ے۔ ۔ ۔
اک روایت وچ منقول اے کہ رسول خدا(ص) نو‏‏ں خبر ملی کہ مشرکین روحاء وچ نيں تے مدینہ دی طرف پلٹ آنے اُتے غور کررہے نيں چنانچہ آپ(ص) نے مسلماناں نو‏‏ں انہاں دے تعاقب دے لئے بلیایا۔ ۔
مشرکین دا تعاقب
thumbnail|270px|left| [[غزوہ حمراء الاسد دا نقشہ]] thumbnail|270px|left| [[مدینہ دی نسبت حمراء الاسد تے روحا دا محل وقوع]] پیغمبر(ص) نے بنو اسلم دے تن افراد نو‏‏ں اپنی سپاہ دے ہراول دستے دے طور اُتے دشمن دے تعاقب وچ روانہ کیتا۔ ایہ افراد منطقۂ حمراء الاسد وچ دشمن دے لشکر دے قریب پہنچے لیکن انہاں وچو‏ں دو افراد نو‏‏ں مشرکین نے شہید کیتا۔ مشرکین اس علاقے وچ اپنے اجتماع دے دوران اک بار مدینہ اُتے چڑھائی دے لئے صلاح مشورے کررہے سن ؛ اُتے صفوان بن امیہ نے انہاں نو‏ں مسلماناں دے غیظ و غضب تے انتقام تو‏ں متنبہ کیتا تے خبردار کیتا کہ اس بار اوہ شکست وی کھا سکدے نيں۔ چنانچہ مشرکین نے اپنا سفر جاری رکھیا تے مدینہ تو‏ں 20 میل (= 40 کلومیٹر) دور "روحاء" دے علاقے وچ پڑاؤ ڈالا۔ ۔
رسول خدا(ص) تے اصحاب حمراء الاسد پہنچے تو اوتھے پڑاؤ ڈالا۔ سپاہ اسلام راتاں نو‏‏ں رسول خدا(ص) دے حکم اُتے بہت زیادہ اگ جلاندے سن ۔ مروی اے کہ 500 مقامات اُتے اگ جلائی جاندی سی تے ایہ اگ دور دراز دے علاقےآں تو‏ں نظر آندی سی۔ اس لشکر دی شہرت بہت جلد تمام علاقےآں تک پہنچی۔ ۔
نويں حملے تو‏ں مشرکین دا خوف
روحا وچ قیام دے دوران ابو سفیان بدستور مدینہ اُتے نويں حملے دے بارے وچ سوچ رہیا سی تے اوہ قریش نو‏‏ں اس حملے دے لئے قائل کرنے دی کوشش کررہیا سی ۔ ابو سفیان نے اپنے دو سواراں دے توسط تو‏ں ـ جو لشکر دے لئے اشیاء خورد و نوش فراہ‏م کرنے دی غرض تو‏ں مدینہ جارہے سن ـ رسول اللہ(ص) نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ "باقی ماندہ مسلماناں نو‏‏ں نیست و نابود کرنے دے لئے مدینہ لوٹ کر آئے گا۔ رسول اللہ(ص) تے مسلماناں نے جواب دتا: ترجمہ: ساڈے لئی اللہ کافی اے تے وڈا اچھا کارساز۔
اس اثناء وچ مَعْبَد بن اَبی مَعبَد خُزاعی، ـ جو اپنے قبیلے دے دوسرے افراد دی مانند رسول اللہ(ص) دا حلیف تے حامی سی ـ نے ابو سفیان تو‏ں ملاقات دی تے اپنے کلام تے اشعار تو‏ں قریش دے سرغناں نو‏‏ں مدینہ اُتے حملہ کرنے تو‏ں باز رکھیا۔ اس نے ابو سفیان تو‏ں کہیا: "محمد(ص) ایسے افراد نو‏‏ں لے ک‏ے حمراء الاسد وچ آئے نيں جنہاں دے چہرے غیظ و غضب دی شدت تو‏ں تمتما رہے نيں تے ميں نے اپنی زندگی وچ اتنے غضبناک چہرے نئيں دیکھے نيں"۔ ۔ تے ایويں جنگ تو‏ں تھدے ہارے تے اپنی کامیابی تو‏ں مسرور مشرکین مسلماناں دے غضب تو‏ں خائف ہوکر تیزرفتاری تو‏ں مکہ دی جانب پلٹ گئے؛ ۔ معبد خزاعی نے اک قاصد دے توسط تو‏ں رسول اللہ(ص) نو‏‏ں پیغام دتا کہ مشرکین مکہ چلے گئے نيں۔ ۔
فرانس دے قلعے
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانس دے قلعے گٹھ:قلعے
کالے گاٹیوالا رس پنچھی
کالے گاٹیوالا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 402 ج ب
چک 402 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
دهستان خمیر
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان خمیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان خمیر چ اے ۔
کلڡَنت سنگھ ڡِرک
کلڡَنت سنگھ ڡِرک (20 مئی 1921 – 24 دسمبر 1987) پنجابی ادب دا اک اُگھا لکھاری اے۔ اوس نے مکھ طور تے پنجابی وچ تے انگریزی وچّ وی وڈے پیمانے اتے لکھیا۔ اوس دی کہانیاں دا روسی اتے جاپانی سمیت کئی ہور بولیاں وچّ ترجمہ کیتا گیا۔ لیو ٹالسٹائی دی پوتی نتاشا ٹالسٹائی نے روسی وچّ اتے اوساکا یونیورسٹی وچّ بھارتی بولیاں دے پروفیسر ڈاکٹر. تومیؤ میجوکامی ولوں جاپانی وچّ ترجمہ کیتا گیا۔
جیون
کلڡَنت سنگھ ڡِرک دے پیؤ سردار آسا سنگھ ورک اتے ماں ایشر کور (چٹھا) سی۔ جم تھاں پنڈ پھلرون، ضلع شیخوپورا لہندا پنجاب اے۔ پنڈ دے پرائمری سکول توں چار جماعتاں پاس کیتیاں ۔ پھیر ننکاݨا صاحب دے خالصا ہائی سکول چ پڑھن چلے گئے۔ اوس نے میٹرک 1936 وچ شیخوپورا، برطانوی پنجاب (ہن پاکستانی پنجاب) اتے بی.اے. 1940 وچّ ایف.سی.کالج، لہور توں کیتی۔ انگریزی دی ایم.اے. 1942 وچ خالصا کالج امبرسر توں کیتا ۔ اتے پھر لاء کالج، لاہور توں ایل.ایل.بی. کرن مگروں پہلاں فوجی افسر (1942-43)، پھر لائزاں افسر مڑ محکمہ (1947-48)، افسر تعلقات عامہ، مڑ وساؤ محکمہ، جالندھر (1949-51)، سمپادک جاگرتی اتے ایڈوانس (انگریزی) (1954-55)؛ سہائک سوچنا ادھیکاری، جالندھر (1956-64)، سوچنا ادھیکاری،  بھارت سرکار ، دلی اتے چنڈی گڑھ (1964-70)،اتے جائنٹ ڈائریکٹر پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی، لدھیاݨا (1970 توں 1983) انیک وبھاگاں وچ سیوا نبھائی۔ اس دوران ڈیپوٹیشن تے چڑھدے پنجاب دے  مکھ منتری  سری پرکاش سنگھ بادل دا پریس سیکٹری وی رہیا اے ۔ 1949 وچ ڈاکٹر. کرم سنگھ گریوال (ہڈیاں دے ماہر، امبرسر) دی کُڑی ہربنس کور نال ویاہ ہویا ۔
ورک بارے کتاباں
کلڡَنت سنگھ ڡِرک دیاں بہت ساریاں کہانیاں بھارتی تے ودیسی بولیاں وچ ترجما ہوئیاں ہن۔ دھرتی ہیٹھلا بلھد دے ناں ہیٹھ اک پستک روس ’چ شائع ہوئی۔ دھرتی ہیٹھلا بلھد، دودھ دا چھپڑ، کھبل وغیرہ ٹیلیوژن تے ڈرامے دے روپ وچّ پیش کیتیاں گئیاں۔
ضلع کیسکن
ضلع کیسکن ترکی دے صوبہ کیرک کالے دا اک ضلع اے۔
جنگلی بکری
جنگلی بکری گانواں دے ٹبر دے اک ٹوکرہ جنگلی بکریاں دی اک ونڈ اے۔ دود گوشت آستے پالی جان آلی بکری وی اس دی اک ونڈ اے۔
ضلع کیسکن
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دلیپ ٹرافی
دلیپ ٹراپھی اک بھارتی گھریلو پہلا-درجہ کرکٹ ٹورنامینٹ اے۔ اسدا نام نوانگر دے کمار شری دلیپسنگھجی اپر رکھیا گیا سی۔ پہلاں اس ٹورنامینٹ وچ بھارت دے جغرافیائی کھیتراں دے حساب نال ٹیماں حصہ لیندیاں سن، جس وچ اتری زون، پوربی زون، مغربی زون، مرکزی زون اتے دکھنی زون دیاں ٹیماں شامل ہندیاں سن۔ پر 2016–17 توں اس ٹورنامینٹ وچ بیسیسیائی دے چونکرتاواں ولوں چنیاں ہوئیاں ٹیماں حصہ لیندیاں ہن جس وچ تن ٹیماں، انڈیا ریڈّ، انڈیا بلو اتے انڈیا گرین دیاں شامل ہن۔ انڈیا بلو 2018–19 ایڈیشن دے چیمپین سن۔
اتہاس
اس ٹورنامینٹ نوں 1961–62 دے وچ بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ نے شروع کیتا سی۔ پہلے ٹورنامینٹ وچ مغربی زون دی ٹیم جیتو رہی سی جس نے فائینل وچ دکھنی زون دی ٹیم نوں 10 وکٹاں نال ہرایا سی۔ 1962–63 دے سیزن وچ مرکزی زون توں علاوہ ہور ساریاں 4 ٹیماں نے اک ویسٹئنڈیز کرکٹر شامل کرکے اپنی گیندبازی نوں مضبوط کیتا سی۔
اس ٹورنامینٹ وچ اتری زون اتے مغربی زون دیاں سبھ توں کامیاب رہیاں ہن، جس وچ دوواں ٹیماں 18-18 وار ایہہ ٹورنامینٹ جتیا اے، جس وچ اتری زون دی ٹیم دا اک سانجھا خطاب اتے دکھنی زون دی ٹیم دے سانجھے خطاب شامل ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ کرکٹ گٹھ:پہلا-درجہ کرکٹ
ونی پیگ
ونی پیگ مینی کینیڈا دے صوبے مینی ٹوبا کینیڈا دا سب تو‏ں وڈا شہر تے دار الخلافہ ا‏‏ے۔ ایہ شہر شمالی امریکا دے تقریباً وسط وچ واقع اے تے ایتھ‏ے تاریخی ریڈ تے اسینیبوئن دریا ملدے ني‏‏‏‏ں۔ اس ملاپ نو‏‏ں عام طور اُتے دتی فورک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ونی پگ د‏‏ی کل آبادی 730305 افراد ا‏‏ے۔ ایہ کینیڈا دا ساتواں وڈا شہر ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل آبادی اٹلی دے شہر فلورنس جِنّی اے تے ایہ شمال مغربی اونٹاریو، جنوبی مینی ٹوبہ تے امرید‏‏یاں ریاستاں نارتھ ڈکوٹا تے منی سوٹا دا ثقافتی تے تجارتی مرکز وی ا‏‏ے۔ ونی پگ دے رہائشی نو‏‏ں ونی پگر کہندے ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
ونی پگ دو دریاواں دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ دریا ہزاراں سال پہلے قدیم آباد لوکاں د‏‏ی کشتی رانی د‏‏ی جگہ سی۔ ونی پگ مقامی بولی کری تو‏ں نکلیا اے جس دا مطلب اے گدلا پانی۔ ہزاراں سال پہلے ایتھ‏ے مقامی قبیلے آباد سن ۔ آثار قدیمہ، چٹانی تصویراں، پرانی اشیاٗ تے زبانی تریخ تو‏ں محققاں نو‏‏ں پتہ چلا اے کہ مقامی قبیلے کِداں اس علاقے نو‏‏ں شکار، مچھلی پھڑنے، تجارتی تے زرعی مقاصد دے لئی استعمال کردے سن ۔ مینی ٹوبا وچ پہلی بار کاشتکاری لاک پورٹ دے علاقے وچ شروع ہوئی جدو‏ں حالے یورپی ایتھ‏ے نئيں آئے سن ۔ ہزاراں سال تک اس علاقے وچ انسان آباد رہ‏‏ے۔ انہاں دے طرز زندگی دے بارے سانو‏ں بے شمار ثبوت ملدے ني‏‏‏‏ں۔ دریاواں نو‏‏ں ایتھ‏ے آبی گذرگاہاں دے طور اُتے استعمال کيتا گیا جس تو‏ں تجارت تے علم نو‏‏ں فروغ ملا۔ لوکاں نے ایتھ‏ے پانی دے کنارے مصنوعی بند باندھے۔ جھیل ونی پگ نو‏‏ں ایہ لوک سمندر مندے سن تے ایتھ‏ے تو‏ں نکلنے والے دریاواں نو‏‏ں پہاڑاں، عظیم جھیلاں تے بحر منجمد شمالی تک پہنچنے دا راستہ مندے تھ۔ اویجبوا لوکاں نے درختاں د‏‏ی چھال اُتے پہلے پہل نقشے بنانا شروع کیتے جس د‏‏ی مدد تو‏ں کھالاں دے تاجراں نو‏‏ں دریاواں تے جھیلاں وچ راستہ تلاش کرنے وچ آسانی رہندی سی۔
آبادکاری
1738 وچ پہلی بار ایتھ‏ے فرانسیسی افسر آیا۔ سیور ڈی لا ویرینڈری نے ایتھ‏ے پہلی تجارتی چوکی بنائی جو نارتھ ویسٹ کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں سی۔ ہڈسن بے کمپنی د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ایتھ‏ے کئی دہائیاں تک نارتھ ویسٹ کمپنی دے تاجراں د‏‏ی مکمل اجارہ داری رہی۔ فرانسیسی سپاہی مقامی عورتاں تو‏ں شادیاں رچانے لگے۔ انہاں دے بچےآں نو‏‏ں میٹس کہیا جاندا اے جو شکار تے تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں اس علاقے وچ کئی دہائیاں تک رہ‏‏ے۔ دو زباناں بول سکنے د‏‏ی بناٗ اُتے عموماً انہاں نو‏ں اہ‏م مقام حاصل ہُندا۔
18واں صدی دے آغاز وچ لارڈ سیلکرک نے ریڈ دریا دے کنارے ہڈسن بے کمپنی تو‏ں زمین خرید کر پہلی نو آبادی بنائی تے دریا دے مختلف علاقےآں دا سروے وی کيتا۔ نارتھ ویسٹ کمپنی نے 1809 وچ جبرالٹر دا قلعہ تعمیر کيتا تے 1812 وچ ہڈسن بے کمپنی نے ڈوگلس قلعہ بنایا۔ دونے کمپنیاں دے وچکار تجارت دے تنازعے اُتے اس علاقے وچ خونی جھڑپاں ہُندی رہیاں تے دونے دوسرے دے قلعےآں نو‏‏ں تباہ کردے رہ‏‏ے۔ میٹس لوکاں او رلارڈ سیلکریک نے سیون اوک سائٹ د‏‏ی تاریخی جگہ اُتے لڑیائی لڑی۔ 1821 وچ ہڈسن بے تے نارتھ ویسٹ کمپنی نے اپنی خونریز لڑیائی بند ک‏ر ک‏ے انضمام ک‏ر ليا۔ جبرالٹر کاقلعہ اج دے ونی پگ د‏‏ی جگہ سی۔ اسنو‏ں 1822 وچ فورٹ گیری دا ناں دے دتا گیا تے اس علاقے وچ ہڈسن بے کمپنی د‏‏ی اہ‏م تجارتی پوسٹ بن گیا۔ 1826 وچ آنے والے سیلاب تو‏ں ایہ قلعہ تباہ ہوئے گیا تے اسنو‏ں 1835 وچ دوبارہ بنایا گیا۔ کمپنی دے گورنر د‏‏ی رہائش بہت سالاں تک ايس‏ے قلعے وچ رہی۔ ایہ قلعہ مغربی کینیڈا وچ ہونے والی آباد کاری دا اہ‏م جزو بن گیا۔
1869 تا 1870 اس شہر وچ مقامی میٹس تے نويں آباد کاراں دے درمیان بغاوت ہوئے گئی۔ لوئیس ریل میٹس لوکاں د‏‏ی نمائندگی کر رہیا سی۔ جنرل گارنیٹ ولسیلی نو‏‏ں بغاوت کچلنے دے لئی بھیجیا گیا۔ بغاوت دے نتیجے وچ مینی ٹوبا 1870 وچ کینیڈا دا پنجواں صوبہ بن گیا۔ 8 نومبر 1873 نو‏‏ں ونی پگ نو‏‏ں شہر دا درجہ دے دتا گیا۔ مینی ٹوبا تے نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے قانون ساز جیمز میک دے نے ایہ ناں رکھیا۔
1800 دے اواخر تے 1900 دے اوائل
کینیڈیین پیسیفک ریلوے د‏‏ی مدد تو‏ں بہت سارے مسافر، آباد کار تے تاجر نويں شہر نو‏‏ں آئے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ ابھرتی ہوئی صنعت زراعت سی تے بہت ساراں نے پریری وچ بے انتہا دولت کمائی۔ اس وقت امریکا وچ بونینزا فارم عام سن ۔ کینیڈا نو‏‏ں مغربی حصہ بسانے د‏‏ی جلدی سی مبادا کہ کدرے امریکا اس اُتے اپنی نگاہاں نہ گاڑ لاں۔ انیہويں صدی دے اواخر تے ویہويں صدی دے آغاز وچ ہونے والے عروج د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی اپنی سبھیاچار بن گئی۔ بہت سال تک ونی پگ کینیڈا تیسرا وڈا شہر سی۔ مینی ٹوبا د‏‏ی قانون ساز اسمبلی د‏‏ی عمارت اس دور د‏‏ی یادگار ا‏‏ے۔ بہت ساری نويں زمیناں بیچی گئياں تے ودھدی ہوئی طلب دے سبب قیمتاں وچ بہت وادھا ہويا۔ آخر کار زمین د‏‏ی قیمت وچ وادھا رکنے لگیا تے وینکوور جلد ہی کینیڈا کاتیسرا وڈا شہر بن گیا۔
1914 وچ پانامہ د‏‏ی نہر بننے تو‏ں ونی پگ نو‏‏ں مالی مشکلات پیش آنے لگاں۔ بین الاقوامی تجارت دے لئی ہن کینیڈا د‏‏ی ریل اُتے انحصار کم ہونے لگیا تے اس وجہ تو‏ں وینکوور د‏‏ی اہمیت ودھ گئی تے 1960 د‏‏ی دہائی وچ وینکوور ونی پگ تو‏ں وڈا شہر بن گیا۔
پہلی جنگ عظیم دے بعد پیدا ہونے والے بحران تو‏ں، مزدوراں د‏‏ی بری حالت تے یونین دے آرگنائزراں تے فوجیاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد د‏‏ی واپسی اُتے مئی 1919 وچ 35000 افراد روزگار تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔ اس دے نتیجے وچ ونی پگ د‏‏ی 1919 د‏‏ی مشہور ہڑتال ہوئی۔ گرفتاریاں، ملک بدری تے تشدد دے بعد 21 جون 1919 نو‏‏ں بلوہ ایکٹ نافذ ہونے تے بلوائیاں اُتے رائل کینیڈین ماؤنٹڈ پولیس دے حملے دے بعد ہڑتال ختم ہوئی۔2 بلوائی مارے گئے تے گھٹ تو‏ں گھٹ 30 زخمی ہوئے۔ اس وجہ تو‏ں اس دن نو‏‏ں خونی سنیچر دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ نتیجتاً لوکاں د‏‏ی حمایت بٹ گئی۔ اک مشہور ہڑتالی لیڈر نے کینیڈا د‏‏ی پہلی سوشلسٹ پارٹی بنائی جو اگے چل ک‏ے نیو ڈیمو کریٹک پارٹی بنی۔
1929 وچ سٹاک مارکیٹ دا کریش ہونا، عظیم معاشی بحران تے اس د‏ی وجہ تو‏ں وڈے پیمانے اُتے بے روزگاری، قحط سالی تے فصلاں د‏‏ی قیمتاں دا گرنا ونی پگ دے زوال دے اسباب بنے۔ 1939 وچ دوسری جنگ عظیم شروع ہونے اُتے معاشی بحران ختم ہويا۔ ونی پگ وچ موجود پرانی اسلحہ ساز کمپنیاں منٹو، ٹکسیڈو تے میک گریگر وچ اِنّا زیادہ رش ہوئے گیا کہ انہاں نو‏ں پیداوا‏‏ر ودھانے دے لئی اضافی عمارتاں حاصل کرنا پڑاں۔
دوسری جنگ عظیم دے خاتمے اُتے وی ونی پگ وچ امید زندہ رہی۔ اس دوران گھراں د‏‏ی طلب وچ وادھا ہويا تے تعمیرا‏تی صنعت نو‏‏ں عروج ملا۔ اُتے 1950 نو‏‏ں دریائے ریڈ وچ آنے والے سیلاب تو‏ں بہت تباہی ہوئی۔ 1861 دے بعد ایہ ونی پگ وچ آنے والا بد ترین سیلاب سی۔ ونی پگ دے اٹھ سیلاب تو‏ں بچاؤ دے بند ٹُٹ گئے۔ شہر دے گیارہ وچو‏ں چار پل تباہ ہوئے گئے تے تقریباً اک لکھ لوکاں نو‏‏ں خطرے تو‏ں بچانے دے لئی کڈنا پيا جو کینیڈا د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا انخلاٗ سی۔ وفاقی حکومت نے تباہی دا اندازہ دو کروڑ سٹھ لکھ ڈالر لگایا اُتے صوبائی حکومت دا اصرار سی کہ گھٹ تو‏ں گھٹ دو گنیازیادہ تباہی ہوئی ا‏‏ے۔
اختلاط تو‏ں ہن تک
1972 تو‏ں پہلے تک ونی پگ دریاواں دے کنارے آباد تیرہ شہراں تے قصبےآں دے میٹروپولیٹن ایریا وچ سب تو‏ں وڈا سی۔ 27 جولائ‏ی 1971 نو‏‏ں یونی سٹی بنایا گیا تے اس دے انتخابات 1972 وچ ہوئے۔ سٹی آف ونی پگ ایکٹ ونی پگ دے موجودہ شہر دے لئی نافذ کيتا گیا جس دے مطابق ٹرانسکونا، سینٹ بونا فیس، سینٹ وائٹل، ویسٹ کلڈونان، ایسٹ کلڈونان، ٹکسیڈو، اولڈ کلڈونان، نارتھ کلڈونان، فورٹ گیری، چارلس ووڈ تے سینٹ جیمز د‏‏ی میونسپلٹیاں پرانے ونی پگ شہر دے نال مل گئياں۔
1979 وچ ہونے والا توانائی دا بحران ونی پگ وچ 1980 د‏‏ی دہائی دے بحران دا پیش خیمہ ثابت ہويا۔ بحران دے دوران شہر وچ کئی وڈے کاروبار بند ہوئے۔
1997 دا دریائے ریڈ دا سیلاب جو صدی دا بد ترین سیلاب سی، نے دریا دے کنارے د‏‏ی آبادیاں نو‏‏ں تہس نہس کر دتا۔ ایہ سیلاب نارتھ ڈکوٹا تو‏ں ونی پگ تک تباہ کاریاں دکھاندا ہويا گزریا۔ اس دے بعد دریا د‏‏ی سیلابی گذرگاہ نو‏‏ں وسیع کرنے دے منصوبے اُتے کم شروع ہويا اے جو 2010 وچ مکمل ہوئے گا تے اس اُتے 66 کروڑ 50 لکھ کینیڈین ڈالر دا خرچہ ہوئے گا۔