cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد تے آل محمد دے جیون بارے مختصر جانکاری
حضرت امام محمد مھدی علیہ السلام
حضرت امام مہدی علیہ السلام د‏‏ی قیام گاہ جزیرہ خضرا وچ جولوک پہنچے نيں۔ ا ن وچو‏ں شیخ صالح ،شیخ زین العابدین ملی بن فاضل مازندرانی کانام نمایاں طورپرنظرآتاہے ۔ آپ د‏‏ی ملاقات کيت‏ی تصدیق ، فضل بن یحیی بن علی طبیعی نوں فی وشیخ عالم عامل شیخ شمس الدین نجح حلی وشیخ جلال الدین ، عبداللہ ابن عوام حلی نے فرمائی اے ۔ علامہ مجلسی نے آپ دے سفرکی ساری وؤیداد اک رسالہ د‏‏ی صورت وچ ضبط کيتاہے ۔ جس کامفصل ذکربحارالانوار وچ موجود اے رسالہ جزیرہ خضراء دے ص ۱ وچ اے کہ شیخ اجل سعیدشہید بن محمد مکی تے میرشمس الدین محمد اسداللہ شوشتری نے وی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
مؤلف کتاب ہذا کہتاہے کہ حضرت د‏‏ی ولادت حضرت د‏‏ی غیبت ،حضرت کاظہوروغیرہ جس طرح رمزخداوندی تے رازالہی اے ايس‏ے طرح آپ کيت‏ی جائے قیام وی اک رازہے جس د‏‏ی اطلاع عام ضروری نئيں اے ،واضح ہوکہ نوں لمبس دے ادراک تو‏ں پہلے وی امریکا کاوجود سی۔
امام غائب کاہرجگہ حاضرہونا
احادیث تو‏ں ثابت اے کہ امام علیہ السلام جوکہ مظہرالعجائب حضرت علی دے پو‏تے ،ہرمقام پرپہونچدے تے ہرجگہ اپنے مننے والےآں دے کم آندے نيں ۔ علما نے لکھیا اے کہ آپ بوقت ضرورت مذہبی لوکاں تو‏ں ملدے نيں لوک انھےں دیکھدے نيں ایہ تے بات اے کہ انھےں پہچان نہ سکےں ۔(غایۃ المقصود)۔
امام مہدی تے حج کعبہ
یہ مسلمات وچو‏ں اے کہ حضرت امام مہدی علیہ السلام ہرسال حج کعبہ دے لئی مکہ معظمہ ايس‏ے طرح تشریف لے جاندے نيں جس طرح حضرت خضروالیاس جاندے نيں (سراج القلوب ٧٧) علی احمد نوں فی کابیان اے کہ وچ طواف کعبہ وچ مصروف ومشغول سی کہ میری نظراک نہآیت خوبصورت نوجوان پرپئی ،ميں نے پُچھیا آپ نوں ن نيں ؟ تے کہاںسے تشریف لیائے نيں ؟ آپ نے فرمایا”انا المهدی وانا القائم ۔“ وچ مہدی آخرالز وچ تے قائم آل محمد ہاں ۔ غانم ہندی کابیان اے کہ وچ امام مہدی د‏‏ی تلاش وچ اک مرتبہ بغداد گیا،اک پل تو‏ں گزردے ہوئے مینو‏ں اک صاحب ملے تے اوہ مینو‏ں اک باغ وچ لے گئے تے انھوںنے میرے تو‏ں ہندی بولی وچ کلام کيتا تے فرمایاکہ تسيں امسال حج دے لئی نہ جاؤ،ورنہ نقصان پہونچے گا محمد بن شاذان کاکہنا اے کہ وچ اک دفعہ مدینہ وچ داخل ہويا توحضرت امام مہدی علیہ السلام نال ملاقات ہوئی ،انھاں نے میراپورانام لے کرمینو‏ں پکاریا ،چونکہ میرے پورے ناں تو‏ں کوئی  واقف نہ سی اس لئی مینو‏ں تعجب ہويا۔ ميں نے پُچھیا آپ نوں ن نيں ؟فرمایا وچ امام زمانہ ہاں ۔ علامہ شیخ سلیمان قندوزی بلخی تحریرفرماندے نيں کہ عبداللہ بن صالح نے کہیا کہ ميں نے غیبت کبری دے بعد امام مہدی علیہ السلام نوں حجراسود دے نزدیک اس حال وچ کھڑے ہوئے دیکھاکہ انھےں لوک چاراں طرف تو‏ں گھیرے ہوئے نيں ۔ (ینابع المودة )۔
زمانہ غیبت کبری وچ امام مہدی د‏‏ی بیعت :
حضرت شیخ عبداللطیف حلبی حنفی کاکہناہے کہ میرے والد شیخ ابراہیم حسین کاشمارحلب دے مشائخ عظام وچ سی ۔وہ فرماندے نيں کہ میرے مصری استاد نے بیان کيتا اے کہ ميں نے حضر ت امام مہدی علیہ السلام دے ہتھ پربیعت کيتی ا‏‏ے۔ (ینابع المودةباب ۸۵ ص ۳۹۲ )
امام مہدی د‏‏ی مومنین نال ملاقات :
رسالہ جزیرہ خضرا دے ص ۱٦ وچ بحوالہ احادیث آل محمد مرقوم اے کہ حضرت امام مہدی علیہ السلام تو‏ں ہرمومن د‏‏ی ملاقات ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ تے بات اے کہ مومنین انھےں مصلحت خداوندی د‏‏ی بناء پراس طرح نہ پہچان سکین جس طرح پہچاننا چاہیے مناسب معلوم ہوتاہے اس مقام پر وچ اپنااک خواب لکھ داں ۔ واقعہ ایہ اے کہ اج کل جدو‏ں کہ وچ امام زمانہ دے حالات لکھ رہاہاں حدیث مذکورہ پرنظرڈالنے دے بعد فورا ذہن وچ ایہ خیال پیداہواکہ مولا سب نوں دکھادی دیندے نيں ،لیکن مینو‏ں اج تک نظرنئيں آئے ،اس دے بعد وچ استراحت پرگیا تے سونے دے ارادے تو‏ں لیٹاحالے نیند نہ آئی سی تے قطعی طورپرنیم بیداری د‏‏ی حالت وچ سی کہ ناگاہ ميں نے دیکھیا کہ میرے کان تو‏ں جانب مشرق تابحد نظراک قوسی خط پڑاہواہے یعنی شمال د‏‏ی جانب کاسارا حصہ عالم پہاڑہے تے اس پرامام مہدی علیہ السلام برہنہ تلوارلئے کھڑے نيں تے یہ کہندے ہوئے کہ ”نصف دنیااج ہی فتح کرلاں گا ۔“ شمال د‏‏ی جانب اک پیر بڑھارہے نيں آپ کاقد عام انساناں دے قد تو‏ں ڈیوڑھا تے جسم دوہراہے ،وڈی وڈی سرمگین آنکھےں تے چہرہ انتہائی روشن اے آپ دے پٹے کٹے ہوئے نيں تے سارا لباس سفید اے تے وقت عصرکاا‏‏ے۔
یہ واقعہ ۳۰ نومبر ۱۹۵۸ شب یکشنبہ بوقت ساڈھے چاربجے شب کاا‏‏ے۔
ملامحمد باقرداماد کاامام عصرسے استفادہ کرنا :
ساڈے اکثرعلما علمی مسائل تے مذہبی ومعاشرتی مراحل حضرت امام مہدی ہی تو‏ں طے کردے آئے نيں ملامحمد باقرداماد جوساڈے عظیم القدرمجتہد سن انہاں دے متعلق اے کہ اک شب آپ نے ضریح نجف اشرف وچ اک مسئلہ لکھ کرڈالیا اس دے جواب وچ انہاں تو‏ں تحریرا کہاگیاکہ تواڈا امام زمانہ اس وقت مسجدکوفہ وچ نمازگذارہے تسيں اوتھ‏ے جاؤ،وہ اوتھ‏ے جاپہونچے ،خود بخود دروازہ مسجد کھل گیا ۔ تے آپ اندرداخل ہوگئے آپ نے مسئلہ کاجواب حاصل کيتا اواآپ مطمئن ہوک‏ے برآمد ہوئے۔
جناب بحرالعلوم دا امام زمانہ نال ملاقات کرنا :
کتاب قصص العلما مولفہ علامہ تنکابنی ص ۵۵ وچ مجتہد اعظم کربلائے معلی جناب آقا محمدمہدی بحرالعلوم دے تذکرہ وچ مرقوم اے کہ اک شب آپ نماز وچ اندرون حرم مشغول سن کہ اِنّے وچ امام عصراپنے ہن وجدکی زیارت دے لئی تشریف لیائے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی بولی وچ لکنت ہوئی تے بدن وچ اک قسم دا رعشہ پیداہوگیا پھرجب اوہ واپس تشریف لے گئے توان پرجواک خاص قسم د‏‏ی کیفیت طاری سی اوہ جاندی رہی ۔اس دے علاوہ آپ دے ايس‏ے قسم دے کئی واقعات کتاب مذکورہ وچ مندرج نيں ۔
امام مہدی علیہ السلام کاحمایت مذہب فرمنیا واقعہ انار :
کتاب کشف الغمہ ۱۳۳ وچ اے کہ سید باقی بن عطوہ امامیہ مذہب دے سن تے ان دے والدزیدیہ خیال رکھدے سن اک دن انہاں دے والدعطوہ نے کہیا کہ وچ سخت علیل ہوگیاہاں تے اب بچنے د‏‏ی کوئی امیدنئيں ۔ہرقسم دے اطبا کاعلاج کراچکاہون، اے نورنظر ! وچ تسيں تو‏ں وعدہ کرتاہاں کہ اگرمینو‏ں تواڈے امام نے شفادیدی ،تو وچ مذہب امامیہ اختیارکرلوںگا ایہ کہنے دے بعد جدو‏ں ایہ رات نوں بسترپرگئے توامام زمانہ کاان پرظہورہويا،امام نے مقام مرض نوں اپناہتھ تو‏ں مس کردتا تے وہ مرض جاتارہیا عطوہ نے ايس‏ے وقت مذہب امامیہ اختیارکرلیا تے رات ہی وچ جاک‏ے اپنے فرزند باقی علوی نوں خوشخبری دیدی ۔
اسی طرح کتاب جواہرالبیان وچ اے کہ بحرین کاوالی نصرانی تے اس کاوزیرخارجی سی ،وزیرنے بادشاہ دے سامنے چند تازہ انار پیش کيتے جنہاں پرخلفا دے ناں علی الترتیب کندہ سن تے بادشاہ نوں یقین دلایاکہ ہمارامذہب حق اے تے ترتیب خلافت منشاقدرت دے مطابق درست اے بادشاہ دے دل وچ ایہ گل کچھ اس طرح بیٹھ گئی کہ اوہ ایہ سمجھنے پرمجبور ہوگیا کہ وزیرکامذہب حق اے تے امامیہ راہ باطل پرگامزن نيں ،چنانچہ اس نے اپنے خیال د‏‏ی تکمیل دے لئی جملہ علما امامیہ نو‏‏ں جواس دے عہد حکومت سن بلابھیجیا تے انھےں اناردکھاکر انہاں تو‏ں کہاکہ اس د‏ی رد وچ کوئی معقول دلیل لاؤ ورنہ اسيں توانو‏‏ں قتل کر دے تمام مذہب نوں بیخ وبن تو‏ں اکھاڑدین گے ،اس واقعہ نے علماکرام وچ اک عجیب قسم کاہیجان پیداکردتا ، بالاخرسب علماء آپس وچ مشورہ دے بعد ایداں دے دس علما پرمتفق ہوگئے جوان وچ نسبتا مقدس سن تے پروگرام ایہ بنایا کہ جنگل وچ اک اک عالم بوقت شب جاکرامام زمانہ تو‏ں استعانت کرے ،چونکہ اک شب د‏‏ی مہلت ومدت ملی سی ،اس لئی پریشانی زیادہ سی غرضکہ علماء نے جنگل وچ جاکرامام زمانہ تو‏ں فریاد کاسلسلہ شروع کيتا۔دوعالم اپنی اپنی مدت ،فریادوفغاں ختم ہونے پرجب واپس آئے تے تیسرے عالم حضرت محمدبن علی د‏‏ی باری آئی توآپ نے بدستورصحرا وچ  جاکرمصلی بچھادتا ،اورنماز دے بعد امام زمانہ نوں اپنی طرف متوجہ کرنے د‏‏ی نوں شش کيتی لیکن ناکا‏م ہوک‏ے واپس آندے ہوئے انھےں اک شخص راستے وچ ملیا اس نے پُچھیا ۔ کيتابات اے کیو‏ں پریشان ہو،آپ نے عرض کيتی امام زمانہ د‏‏ی تلاش اے تے وہ تشریف لانہاں نو‏ں رہے ۔ اس شخص نے کہیا :” اناصاحب العصرفاذکرحاجتک “ وچ ہی تواڈا امام زمانہ ہاں ،کہوکیاکہندے ہوئے محمدبن علی نے کہیا کہ اگرآپ صاحب العصرہیاں توآپ تو‏ں حاجت بیان کرنے د‏‏ی ضرورت کيتا،آپ نوں خود ہی علم ہوئے گا ۔
اس دے جواب وچ انھاں نے فرمایا کہ سنو ! وزیر دے فلاں کمرہ وچ اک لکڑی دا صندوق اے اس مٹی دے چند سانچے رکھے ہوئے نيں جدو‏ں انارچھوٹاہوتاہے وزیراس پرسانچہ چڑھادیتاہے ۔ تے جب اوہ بڑھتاہے تواس پروہ ناں کندہ ہوجاندے نيں جوسانچہ وچ کندہ نيں محمد بن علی ! تسيں بادشاہ نوں اپنے ہمراہ لے جاکروزیر دے دجل وفریب نوں واضح کردو،وہ اپنے ارادہ تو‏ں بازآجائے گا تے وزیرکوسزا دے گا چنانچہ ایساہی کيتاگیا تے وزیربرخواست کردتا گیا ۔ (کتاب بدایع الاخبارملا اسماعیل سبزواری ص ۱۵۰ وسفینة البحارجلد ۱ ص ۵۳٦ طبع نجف اشرف)۔
امام عصرکا واقعہ کربلابیان کرنا :
حضرت امام مہدی علیہ السلام تو‏ں پوچھاگیا کہ ” کھیعص “ کاکیامطلب اے توفرمایا کہ اس وچ (ک)سے کربلا (ہ) تو‏ں ہلاکت عترت (ی ) تو‏ں یزیدملعون (ع) تو‏ں عطش حسینی (ص ) تو‏ں صبرآل محمدمراد اے ۔ آپ نے فرمایا کہ آیت وچ جناب زکریاکاذکر کيتاگیا اے ۔جدو‏ں زکریاکوواقعہ کربلاکی اطلاع ہوئی تووہ تن روزتک مسلسل روندے رہے ۔(تفسیرصافی ص ۲٧۹) ۔
حضرت امام مہدی علیہ السلام دے طول عمرکی بحث :
بعض مستشرقین وماہرین اعمارکاکہناہے کہ ”جن دے اعمال وکرداراچھے ہُندے نيں تے جنہاں دا صفائے باطن کامل ہوتاہے انہاں د‏‏ی عمرےں طویل ہُندیاں نيں ایہی وجہ اے کہ علما فقہاء تے صلحاکی عمرےں اکثرطویل دیکھی گئیاں نيں تے ہوسکتاہے کہ طول عمرمہدی علیہ السلام د‏‏ی ایہ وی اک وجہ ہوئے ، انہاں تو‏ں پہلے جوآئمہ علہیم السلام گزرے اوہ شہیدکردئیے گئے ،اوران پردشمناں کادسترس نہ ہويا ،تویہ زندہ رہ گئے تے اب تک باقی نيں لیکن میرے نزدیک عمرکاتقرر وتعین دست ایزد وچ اے اسنو‏ں اختیارہے کہ کسی د‏‏ی عمرکم رکھے کسی د‏‏ی زیادہ اس د‏ی معین کردہ مدت عمر وچ اک پل کحالے تفرقہ نئيں ہوسکدا ۔
تواریخ واحادیث تو‏ں معلوم ہوتاہے کہ خداوندعالم نے بعض لوکاں نوں کافی طویل عمرےں عطاکی نيں ۔ عمرکی طوالت مصلحت خداوندی پرمبنی اے اس تو‏ں اس نے اپنے دوست تے دشمن دونے نوں نوازاہے ۔دوستاں وچ حضرت عیسی ،حضرت ادریس ،حضرت خضروحضرت الیاس ، تے دشمناں وچو‏ں ابلیس لعین ،دجال بطال ،یاجوج ماجوج وغیرہ نيں تے ہوسکتاہے کہ چونکہ قیامت اصول دین اسلام تو‏ں اے تے اس د‏ی آمد وچ امام مہدی کاظہورخاص حیثیت رکھتاہے لہذا انہاں کازندہ وباقی رکھنامقصودہاہو ،اوران دے طول عمر دے اعتراض نوں رداوررفع ودفع کرنے دے لئی اس نے بوہت سارے افراد د‏‏ی عمرےں طویل کردتی ہاں مذکورہ ا فراد نوں جانے دیجئے ۔ عام انساناں د‏‏ی عمراں نوں دیکھئے بوہت سارے ایداں دے لوک ملےں گے جنہاں د‏‏ی عمرےں کافی طویل رہیاں نيں ،مثال دے لئی ملاحظہ ہوئے :
۱ ) ۔ لقمان د‏‏ی عمر ۳۵۰۰ سال ۔( ۲) عوج بن عنق د‏‏ی عمر ۳۳۰۰ سال تے بقولے ۳٦۰۰ سال ۔ ( ۳) ذوالقرنین د‏‏ی عمر ۳۰۰۰ سال۔ ( ۴) حضرت نوح و( ۵) ضحاک و( ٦) طمہورث د‏‏ی عمرےں ۱۰۰۰ سال۔( ٧) قینان د‏‏ی عمر ۹۰۰ سال ۔ ( ۸) مہلائیل د‏‏ی عمر ۸۰۰ سال ( ۹) نفیل بن عبداللہ د‏‏ی عمر ٧۰۰ سال۔ ( ۱۰) ربیعہ بن عمرعرف سطیع کاہن د‏‏ی عمر ٦۰۰ سال ۔ ( ۱۱) حاکم عرب عامربن ضرب د‏‏ی عمر ۵۰۰ سال ۔ ( ۱۲) سام بن نوح د‏‏ی عمر ۵۰۰ سال۔ ( ۱۳) حرث بن مضاض جرہمی د‏‏ی عمر ۴۰۰ سال ۔ ( ۱۴) ارفخشد د‏‏ی عمر ۴۰۰ سال ۔ ( ۱۵) دریدبن زیدکی عمر ۴۵٦ سال۔ ( ۱٦) سلمان فارسی د‏‏ی عمر ۴۰۰ سال۔ ( ۱٧) عمروبن روسی د‏‏ی عمر ۴۰۰ سال۔ ( ۱۸) زہیربن جناب بن عبداللہ د‏‏ی عمر ۴۳۰ سال۔ ( ۱۹) حرث بن ضیاص د‏‏ی عمر ۴۰۰ سال۔ ( ۲۰) کعب بن جمجہ د‏‏ی عمر ۳۹۰ سال ۔ ( ۲۱) نصربن دھمان بن سلیمان د‏‏ی عمر ۳۹۰ سال۔ ( ۲۲) قیس بن ساعدہ د‏‏ی عمر ۳۸۰ سال ۔ ( ۲۳) عمربن ربیعہ د‏‏ی عمر ۳۳۳ سال۔ ( ۲۴) اکثم بن ضیفی د‏‏ی عمر ۳۳٦ سال ۔ ( ۲۵) عمربن طفیل عدوانی د‏‏ی عمر ۲۰۰ سال سی (غایۃ المقصود ص ۱۰۳ اعلام الوری ص ۲٧۰ ) انہاں لوکاں د‏‏ی طویل عمراں نوں دیکھنے دے بعدہرگزنئيں کہاجاسکدا کہ ”چونکہ اِنّی عمرکاانسان نئيں ہُندا ،اس لئی امام مہدی کاوجود اسيں تسلیم نئيں کردے ۔ کیونجے امام مہدی علیہ السلام د‏‏ی عمراس وقت ۱۳۹۳ ہجری وچ صرف گیارہ سواڑتالیس سال د‏‏ی ہُندی اے جومذکورہ عمراں وچو‏ں لقمان حکیم تے ذوالقرنین جداں مقدس لوکاں د‏‏ی عمراں تو‏ں بوہت گھٹ اے ۔
الغرض قرآن مجید ،اقوال علمااسلام تے احادیث تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ امام مہدی پیداہوک‏ے غائب ہوگئے نيں تے قیامت دے نیڑے ظہورکرن گے ،اورآپ ايس‏ے طرح زمانہ غیبت وچ وی حجت خداہاں جس طرح بعض انبیاء اپنے عہدنبوت وچ غائب ہونے دے دوران وچ وی حجت سن (عجائب القصص ص ۱۹۱ ) تے عقل وی ایہی کہندی اے کہ آپ زندہ تے باقی موجودہاں کیونجے جس دے پیداہونے پرعلماکااتفاق ہواوروفات کاکوئی اک وی غیرمتعصب عالم قائل نہ ہوئے تے
طویل العمرانساناں دے ہونے د‏‏ی مثالےں وی موجود ہاں تولامحالہ اس کاموجود تے باقی ہونا مننا پئے گا ۔ دلیل منطقی تو‏ں وی ایہی ثابت ہُندا اے لہذا امام مہدی زندہ تے باقی نيں ۔
ان تماشواہد تے دلائل د‏‏ی موجودگی وچ جنہاں دا اساں اس کتاب وچ ذکرکیاہے ،مولوی محمد امین مصری دا رسالہ ”طلوع اسلام “ کراچی جلد ۱۴ ص ۵۴# تے ۹۴# وچ ایہ کہناکہ :
” شیعاں نو‏‏ں ابتداء روی زمین اُتے کوئی ظاہری مملکت قائم کرنے وچ کامیابی نہ ہوسکی ، انہاں نوں تکلیفےں دتی گئےں تے پراکندہ تے منتشر کردتا گیا توانھاں نے ساڈے خیال دے مطابق امام منتظراورمہدی وغیرہ دے پرامیدعقائد ایجاد کرلئے تاکہ عوام د‏‏ی ڈھارس بنھی رہ‏‏ے۔ “
اورملا اخوند درویزہ کاکتاب ارشادالطالبین ص ۳۹٦ وچ ایہ فرمنیا کہ :
” ہندوستان وچ اک شخص عبداللہ نامی پیداہوئے گا جس د‏‏ی بیوی کاایمنہ (آمنہ) ہوئے گی ، اس دے اک لڑکاپیداہوگاجس کانان محمد ہوگااوہی نوں فہ جاکرحکومت کريں گا
لوکاں کایہ کہنا درست نئيں کہ امام مہدی اوہی نيں جوامام حسن عسکری دے فرزندہاں ۔ ا لخ حددرجہ مضحکہ خیز،افسوس ناک تے حیرت انگیز اے ،کیونجے علما فریقین کااتفاق اے کہ ”المھدی من ولدالامام الحسن العسکری ۔“ امام مہدی حضرت امام حسن عسکری دے بیٹے نيں تے ۱۵ شعبان ۲۵۵ نوں پیداہوچ دے نيں ،ملاحظہ ہوئے ،اسعاف الراغبین ،وفیات الاعیان ،روضة الاحباب ،تریخ ابن ا لوردی ،ینابع المودة ، تریخ کامل ،تریخ طبری ،نورالابصار،اصول کافی ،کشف الغمہ ،جلاالعیون ،ارشادمفید ،اعلام الوری ،جامع عباسی ،صواعق محرقہ ،مطالب السول ،شواہدالنبوت ،ارجح المطالب ،بحارالانوار ومناقب وغیرہ۔
حدیث نعثل تے امام عصر :
نعثل اک یہودی سی جس تو‏ں حضرت عائشہ ،حضرت عثمان نوں تشبیہ دیاکردی سن ں ،اوررسول اسلام علیہ السلام کدو‏‏ں بعد فرمایا کردی سن ں : اس نعثل اسلامی نو‏‏ں عثمان نوں قتل کردو ۔ (ملاحظہ ہو،نہاےةاللغة علامہ ابن اثیرجزری ص ۳۲۱) ایہی نعثل اک دن حضوررسول کریم د‏‏ی خدمت وچ حاضرہوک‏ے عرض پردازہويا مینو‏ں اپنے خدا ،اپنے دین ،اپنے خلفا کاتعارف کرائیے جے ميں آپ دے جواب تو‏ں مطمئن ہوگیا تومسلما‏ن ہوجاواں گا ۔ حضرت نے نہآیت بلیغ تے بہترین انداز وچ خلاق عالم کاتعارف کرایا،اس دے بعد دین اسلام د‏‏ی وضاحت کيتی ۔ ”قال صدقت ۔“ نعثل نے کہیا آپ نے بالکل درست فرمایا پھراس نے عرض کيتی مینو‏ں اپنے وصی تو‏ں آگاہ کیجئے تے بتائیے کہ اوہ نوں ن اے یعنی جس طرح ساڈے نبی حضرت موسی دے وصی یوشع بن نون نيں اس طرح آپ دے وصی نوں ن نيں ؟ آپ نے فرمایا میرے وصی علی بن ابی طالب تے انہاں دے فرزند حسن وحسین پھرحسین دے صلب تو‏ں نوبیٹے قیامت تک ہون گے ۔ اس نے کہیا سب دے ناں بتائیے آپ نے بارہ اما وچ دے ناں دسے ناواں نوں سننے دے بعد اوہ مسلما‏ن ہوگیا تے کہنے لگیا کہ ميں نے کتاباں آسمانی وچ انہاں بارہ ناواں نو‏‏ں ايس‏ے بولی دے لفظاں وچ دیکھیا اے ،پھراس نے ہروصی دے حالات بیان کيتے ،کربلا کاہونے والا واقعہ دسیا ،امام مہدی د‏‏ی غیبت د‏‏ی خبردی تے کہیا کہ ساڈے بارہ اسباط وچو‏ں لادی بن برخیاغائب ہوگئے سن پھرمدتاں دے بعد ظاہر ہوئے تے ازسرنودین دیاں بنیاداں استوارکےں ۔حضرت نے فرمایا ايس‏ے طرح ہمارابارہواں جانشین امام مہدی محمدبن حسن طویل مدت تک غائب رہ ک‏ے ظہورکريں گا ۔ تے دنیا نو‏‏ں عدل وانصاف تو‏ں بھردے گا ۔ (غایۃ المقصود ص ۱۳۴ بحوالہ فرائدالسمطین حموینی )۔
حضرت امام مہدی علیہ السلام کاظہورموفورالسرور :
حضرت امام مہدی علیہ السلام دے ظہورسے پہلے حوعلامات ظاہرہون گے انہاں د‏‏ی تکمیل دے دوران ہی نصاری فتح ملکاں عالم دا ارادہ کر دے اٹھیا کھڑے ہون گے تے بیشمار ملکاں پرقابوحاصل کرنے دے بعد انہاں پرحکمرانی کرن گے ايس‏ے زمانہ وچ ابوسفیان د‏‏ی نسل تو‏ں اک ظالم پیداہوئے گا جوعرب وشام پرحکمرانی کريں گا ۔اس د‏ی دلی تمنا ایہ ہوئے گی کہ سادات دے وجود تو‏ں ملکاں محروسہ خالی کردئیے جاواں تے نسل محمدی دا اک فرزند وی باقی نہ رہے ۔چنانچہ اوہ سادات نو‏‏ں نہآیت بے دردی تو‏ں قتل کريں گا ۔ پھراسی اثنا وچ بادشاہ روم نو‏‏ں نصاری دے اک فرقہ نال جنگ کرنا پوے گی شاہ روم اک فرقہ نوں ہمنوابناکر دوسرے فرقہ نال جنگ کريں گا تے شہر قسطنطنیہ پرقبضہ کرلے گا ۔ قسطنطنیہ دا بادشاہ اوتھ‏ے تو‏ں بھج کر شام وچ پناہ لے گا ،پھروہ نصاری دے دوسرے فرقہ د‏‏ی معاونت تو‏ں فرقہ مخالف دے نال نبرد آزماہوئے گا ایتھ‏ے تک کہ اسلام د‏‏ی زبردست فتح نصیب ہوئے گی فتح اسلام دے باوجود نصاری شہرت دین گے کہ ”صلیب “ غالب آگئی ،اس پرنصاری تے مسلماناں وچ جنگ ہوئے گی تے نصاری غالب آجاواں گے ۔ بادشاہ اسلام قتل ہوجائے گا ۔ تے ملک شام پربھی نصرانی جھنڈا لہرانے لگے گا تے مسلماناں کاقتل عام ہوئے گا ۔ مسلما‏ن اپنی جان بچاکر مدینہ د‏‏ی طرف نوں چ کرن گے تے نصرانی اپنی حکومت نو‏‏ں وسعت دیندے ہوئے خیبر تک پہونچ جاواں گے اسلامیان عالم دے لئی کوئی پناہ نہ ہوئے گی ۔مسلما‏ن اپنی جان بچانے تو‏ں عاجزہون گے اس وقت اوہ گروہ درگروہ سارے عالم وچ امام مہدی علیہ السلام نوں تلاش کرن گے ،تاکہ اسلام محفوظ رہ سک‏‏ے تے ان د‏‏ی جانےں بچ سکےں تے عوام ہی نئيں بلکہ قطب ،ابدال ،اور اولیا جستجو وچ  مشغول ومصروف ہون گے کہ ناگاہ آپ مکہ معظمہ وچ رکن ومقام دے درمیان تو‏ں برآمد ہون گے ۔ (قیامت نامہ قدوة المحدثین شاہ رفیع الدین دہلوی ص ۳ طبع پشاو‏ر ۱۹۲٦) علما فریقین کاکہنا اے کہ آپ قریہ ”کرعہ “ تو‏ں روانہ ہوک‏ے مکہ معظمہ تو‏ں ظہورفرمائےں گے (غایۃ المقصود ص ۱٦۵ ،نورالابصار ۱۵۴) علامہ کنجی شافعی تے علی بن محمد صاحب کفاےة الاثر کابحوالہ ابوہریرہ بیان اے کہ حضرت سرورکائنات نے ارشاد فرمایا اے کہ امام مہدی قریہ کرعہ جومدینہ تو‏ں بطرف مکہ تیس میل دے فاصلہ پرواقع اے (مجمع البحرین ۴۳۵) نکل ک‏ے مکہ معظمہ تو‏ں ظہورکرن گے ،وہ میری ذرہ پہنے ہوںگے تے میرا عمامہ باندھے ہون گے انہاں دے سر پرابرکاسایہ ہوئے گا تے ملک آواز دیتاہوئے گا کہ ایہی امام مہدی نيں انہاں د‏‏ی اتباع کرو اک روآیت وچ اے کہ جبرئیل آوازدین گے تے ”ہوا“ اسنو‏ں ساری کائنات وچ پہنچیا دے گی تے لوک آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوجاواں گے (غایۃ المقصود ۱٦۵) ۔
لغت سروری ۵۳۰ وچ اے کہ آپ قصبہ خیرواں تو‏ں ظہورفرمائےں گے ۔ معصوم کافرماناہے کہ امام مہدی دے ظہور دے متعلق کسی کاکوئی وقت معین کرنا فی الحقیقت اپنے آپ نوں علم غیب وچ خداکاشریک قراردینا اے ۔ اوہ مکہ وچ بے خبرظہورکرن گے ، انہاں دے سرپرزرد رنگ کاعمامہ ہوئے گا بدن پررسالت مآب صلعم د‏‏ی چادر تے پیر وچ انھےں د‏‏ی نعلین مبارک ہوئے گی ۔ اوہ اپنے سامنے چند بھیڑےں رکھےں گے ،کوئی انھےں پہچان نہ سک‏‏ے گا ۔ تے اسی حالت وچ یکہ وتنہا بغیرکسی رفیق دے کعبة اللہ وچ آجاواں گے جس وقت عالم سیاہی شب د‏‏ی چادر اوڑھ لے گا تے لوک سوجاواں گے اس وقت ملائکہ صف بہ صف انہاں پراترےں گے تے حضرت جبرئیل ومیکائیل انھےں نویدالھی سنائےں گے کہ انہاں دا حکم تمام دنیاپرجاری وساری اے ۔ ایہ بشارت پاندے ہی امام علیہ السلام شکرخدابجالائیںگے تے رکن حجراسود تے مقام ا براہیم دے درمیان کھڑے ہوک‏ے بآواز بلند ندادین گے کہ اے اوہ گروہ جومیرے مخصوصاں تے بزرگاں تو‏ں ہويا تے وہ لوگو! جنہاں د‏‏ی حق تعالی نے روئے زمین پرمیرے ظاہرہونے تو‏ں پہلے میری مدد دے لئی جمع کيتاہے ۔”آجاؤ۔“ ایہ ندا حضرت دے انہاں لوگوںتک خواہ اوہ مشرق وچ ہوںیامغرب وچ پہنچ جائے گی تے وہ لوک ایہ آواز سن کر چشم زدن وچ حضرت دے پاس جمع ہوجائیںگے ایہ لوک ۳۱۳ ہون گے ،اورنقیب امام کہلائیںگے ۔اسی وقت اک نورزمین تو‏ں آسمان تک بلند ہوئے گا جوصفحہ دنیا وچ ہرمومن دے گھر وچ  داخل ہوئے گا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی طبیعتےں مسرورہوجائیںگی مگرمومنین نوں معلوم نہ ہوئے گا کہ امام علیہ السلام دا ظہور ہواہے صبح ا مام علیہ السلام مع انہاں ۳۱۳ ،لوک دے جورات نوں ان دے پاس جمع ہوگئے سن کعبہ وچ کھڑے ہوںگے تے دیوار تو‏ں تکیہ لگا دے اپنا ہتھ کھولےں گے جوموسی دے یدبیضا د‏‏ی مانند ہوئے گا تے کدرے گے کہ جوکوئی اس ہتھ پربیعت کريں گا اوہ ایساہے گویا اس نے ”یداللہ “ پربیعت کيتی ۔ سب تو‏ں پہلے جبرئیل شرف بیعت تو‏ں مشرف ہوںگے ۔ان دے بعد ملائکہ بیعت کرن گے ۔ پھرمقدم الذکرنقبا ( ۳۱۳) بیعت تو‏ں مشرف ہون گے اس ہلچل تے اژدھام وچ مکہ وچ تہلکہ مچ جائے گا تے لوک حیرت زدہ ہوک‏ے ہرسمت تو‏ں استفسارکرن گے کہ ایہ نوں ن شخص اے ،ایہ تمام واقعات طلوع آفتاب تو‏ں پہلے سرانجام ہوجائیںگے پھرجب سورج چڑھے گا توقرص آفتاب دے سامنے اک منادی کرنے والا ظاہرہوئے گا تے باآوازبلند کہ‏ے گا جس نوں تمام ساکنان زمین وآسمان سنےں گے کہ ”اے گروہ خلائق ایہ مہدی آل محمد نيں ، انہاں د‏‏ی بیعت کرو ،پھرملائکہ تے ( ۳۱۳) آدمی تصدیق کرن گے تے دنیا دے ہرگوشہ تو‏ں جوق درجوق آپ د‏‏ی زیارت دے لئی لوک روانہ ہوجاواں گے ،اورعالم پرحجت قائم ہوجائے گی ،اس دے بعد دس ہزار افراد بیعت کریںگے ۔اورکوئی یہودی تے نصرانی باقی نہ چھوڑاجائے گا ۔ صرف اللہ کانام ہوئے گا تے امام مہدی کاکم ہوئے گا جومخالفت کريں گا اس پرآسمان تو‏ں اگ برسے گی تے اسنو‏ں جلیا ک‏ے خاکستر کردے گی ۔“ (نورالابصارامام شبلنجی شافعی ۱۵۵ ،اعلام الوری ۲٦۴) ۔
علما نے لکھیا اے کہ ۲٧ مخلصین آپ د‏‏ی خدمت وچ نوں فہ تو‏ں اس قسم دے پہونچ جائیںگے جوحاکم بنائےں جاواں گے جنہاں دے اسما(کتاب منتخب بصائر) ایہ نيں : یوشع بن نون ،سلمان فارسی ، ابودجانہ انصاری ،مقداد بن اسود، مالک اشتر، تے قوم موسی دے ۱۵ افراد تے ست اصحاب کہف (اعلام الوری ۲٦۴ ، ارشاد مفید ۵۳٦) علامہ عبدالرحمن جامی کاکہنا اے کہ قطب ،ابدال ،عرفا سب آپ د‏‏ی بیعت کرن گے ، ﷼ آپ جانوراں د‏‏ی بولی تو‏ں وی واقف ہون گے تے آپ انساناں تے جناں وچ عدل وانصاف کرن گے ۔(شواہدالنبوت ۲۱٦) علامہ طبرسی کاکہنا اے کہ آپ حضرت داؤد دے اصول پراحکا‏م جاری کرن گے ،آپ نو‏‏ں گواہ د‏‏ی ضرورت نہ ہوئے گی آپ ہراک دے عمل تو‏ں بالہام خداوندی واقف ہون گے ۔ (اعلام الوری ۲٦۴) امام شبلنجی شافعی کابیان اے کہ جدو‏ں امام مہدی کاظہورہوئے گا توتمام مسلما‏ن خواص تے عوام خوش ومسرورہوجاواں گے انہاں دے کچھ وزرا ہوںگے جوآپ دے احکا‏م پرلوکاں تو‏ں عمل کروائےں گے ۔ (نورالابصار ۱۵۳ بحوالہ فتوحات مکیہ ) علامہ حلبی کاکہنا اے کہ اصحاب کہف آپ دے وزراہوںگے (سیرت حلبیہ) حموینی کابیان اے کہ آپ دے جسم کاسایہ نہ ہوئے گا ۔(غایۃ المقصود جلد ۲ ص ۱۵۰) حضرت علی کافرمنیا اے کہ انصارواصحاب امام مہدی ،خالص اللہ والے ہوںگے (ارجح المطالب ۴٦۹ ا)ورآپ دے گرد لوک اس طرح جمع ہوجائیںگے جس طرح شہد د‏‏ی مکھی اپنے ”یعسوب “ بادشاہ دے گرد جمع ہوجاندیاں نيں ۔ ارجح المطالب ۴٦۹ ا اک روآیت وچ اے کہ ظہور دے بعد آپ سب تو‏ں پہلے نوں فہ تشریف لے جائیںگے تے اوتھ‏ے دے کثیرافراد قتل کرن گے ۔
امام مہدی دے ظہور کاسن :
خلاق عالم نے پنج چیزاں کاعلم اپنے لئے مخصوص رکھیا اے جنہاں وچ اک قیامت وی اے (قرآن مجید) ظہورامامہدی علیہ السلام چونکہ لازمہ قیامت تو‏ں اے ،لہذا اس کاعلم وی خداہی نوں ہے کہ آپ کدو‏‏ں ظہورفرمائےںگے کیہڑی تریخ ہوئے گی ۔ نوں نسا سن ہوئے گا ،پر احادیث معصومین جوالہام تے قرآن تو‏ں مستنبط ہُندیاں نيں انہاں وچ اشارے موجود نيں ۔علامہ شیخ مفید ،علامہ سید علی ،علامہ طبرسی ،علامہ شبلنجی رقمطرازہاں کہ حضرت امام جعفرصادق علیہ السلام نے اس د‏ی وضاحت فرمائی اے کہ آپ طاق سن وچ ظہورفرمائےںگے جو ۱ ، ۳ ، ۵ ، ٧ ، ۹ تو‏ں مل ک‏ے بنے گا ۔ مثلا ۱۳ سو ، ۱۵ سو ، ۱٧ سو ، ۱۹ سو یا اک ہزار ۳ ہزار ، ۵ ہزار ، ٧ ہزار ، ۹ ہزار ۔ ا سی دے نال ہی نال آپ نے فرمایاہے کہ آپ دے اسم گرامی کااعلان بذریعہ جناب جبرئیل ۲۳ تریخ نوں کردیاجائے گا تے ظہوریوم عاشورہ نوں ہوئے گا جس دن امام حسین علیہ السلام بمقام کربلا شہید ہوئے نيں (شرح ارشاد مفید ۵۳۲ ،غایۃ المقصود جلد ۱ ص ۱٦۱ ،اعلام الوری ۲٦۲ ،نورالابصار ۱۵۵) میرے نزدیک ذی الحجہ د‏‏ی ۲۳ تریخ ہوئے گی کیونجے نفس زکیہ دے قتل تے ظہور وچ ۱۵ راتاں کافاصلہ ہونامسلم اے امکان اے کہ قتل نفس زکیہ دے بعد ہی ناں کااعلان کردتا جائے ،پھراس دے بعد ظہورہو، ملاجواد ساباطی کاکہنا اے کہ امام مہدی علیہ السلام یوم جمعہ بوقت صبح بتریخ ۱۰ محرم الحرام ٧۱۰۰ وچ ظہو ر فرمائےں گے۔غایۃ المقصود ۱٦۱ بحوالہ براہین ساباطیہ ) امام جعفر صادق علیہ السلام کاارشاد اے کہ امام مہدی کاظہوربوقت عصرہوئے گا تے اوہی عصرآےة ”والعصران الانسان لفی خسر “ تو‏ں مراد اے شاہ نعمت اللہ ولی کاظمی المتوفی ۸۲٧ ( مجالس المومنین ۲٧٦) جوشاعرہونے دے علاوہ عالم تے منجم وی سن آپ نوں علم جفر وچ  وی دخل سی ۔ آپ نے اپنی مشہورپیشین گوئی وچ ۱۳۸۰ ہجری کاحوالہ دیاہے جس کاغلط ہونا ثابت اے کیونجے ۱۳۹۳ اے (قیامت نامہ قدوة المحدثین شاہ رفیع الدین ص ۳۸) ۔(والعلم عنداللہ )۔
ظہور دے وقت امام علیہ السلام د‏‏ی عمر :
آپ کاپرچم
حضرت امام مہدی علیہ السلام دے جھنڈ ے اُتے ” البعےة اللہ “ لکھیا ہوئے گا تے آپ اپنے ہتھو‏ں پرخدادے لئی بیعت لےں گے تے کائنات وچ صرف دین اسلام کاپرچم لہرائے گا ۔ (ینابع المودة ۴۳۴) ۔
ظہور دے بعد :
ظہور دے بعد حضرت امام مہدی علیہ السلام کعبہ د‏‏ی دیوارسے ٹیک لگاکرکھڑے ہون گے ۔ ابرکاسایہ آپ دے سرمبارک پرہوئے گا ، آسمان تو‏ں آوازآندی ہوئے گی کہ ”ایہی امام مہدی نيں “ اس دے بعدآپ اک منبرپرجلوہ افروزہوںگے لوکاں د‏‏ی خداکی طرف دعوت دین گے تے دین حق د‏‏ی طرف آنے د‏‏ی سب نوں ہدآیت فرمائےں گے آپ د‏‏ی تمام سیرت پیغمبراسلام د‏‏ی سیرت ہوئے گی تے انھےں دے طریقہ پرعمل پیرا ہون گے حالے آپ کاخطبہ جاری ہوئے گا کہ آسمان تو‏ں جبرئیل ومکائیل آکربیعت کرن گے ،پھرملائکہ آسمانی د‏‏ی عام بیعت ہوئے گی ہزاراں ملائکہ د‏‏ی بیعت دے بعد اوہ ۳۱۳ مومن بیعت کریںگے ۔ جوآپ د‏‏ی خدمت وچ حاضرہوچ دے ہوںگے پھرعام بیعت کاسلسہ شروع ہوئے گا دس ہزار افراد د‏‏ی بیعت دے بعد آپ سب تو‏ں پہلے نوں فہ تشریف لے جائیںگے ،اوردشمنان آل محمد کاقلع قمع کرن گے آپ دے ہتھ وچ عصاموسی ہوئے گا جواژدھے کاکم کريں گا تے تلوارحمائل ہوئے گی ۔(عین الحیات مجلسی ۹۲) تواریخ وچ اے کہ جدو‏ں آپ نوں فہ پہونچےں گے توکئی ہزار کااک گروہ آپ د‏‏ی مخالفت دے لئی نکل پئے گا ،اورکہ‏ے گا کہ سانو‏ں بنی فاطمہ د‏‏ی ضرورت نئيں ،آپ واپس چلے جائیے ایہ سن کر آپ تلوار تو‏ں انہاں سب کاقصہ پاک کردین گے تے کسی نوں بھی زندہ نہ چھوڑےں گے جدو‏ں کوئی دشمن آل محمد تے منافق اوتھ‏ے باقی نہ رہے گا توآپ اک منبرپرتشریف لے جاواں گے تے کئی گھینٹے تک رونے کاسلسہ جاری رہے گا پھرآپ حکم دین گے کہ مشہد حسین تک نہرفرات کٹ کرلائی جائے تے اک مسجد د‏‏ی تعمیرکيت‏ی جائے ۔ جس دے اک ہزار درہاں ،چنانچہ ایساہی کيتاجائے گا اس دے بعد آپ زیارت سرورکائنات دے لئی مدینہ منورہ تشریف لے جاواں گے ۔ (اعلام الوری ۲٦۳ ،ارشادمفید ۵۳۲ ،نورالابصار ۱۵۵) ۔
قدوة المحدثین شاہ رفیع الدین رقمطرازہاں کہ حضرت امام مہدی جوعلم لدنی تو‏ں بھرپورہوںگے تجب مکہ تو‏ں آپ کاظہورہوئے گا تے اس ظہورکی شہرت اطراف واکناف عالم وچ پھیلے گی توافواج مدینہ ومکہ آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضرہوںگی تے شام وعراق ویمن دے ابدال تے اولیا خدمت شریف وچ حاضرہوںگے تے عرب د‏‏ی فوجےں جمع ہوجاواں گی ،آپ انہاں تمام لوگو ں نو‏‏ں اس خزانہ تو‏ں مال دین گے جوکعبہ تو‏ں برآمد ہوئے گا ۔ تے مقام خزانہ نو‏‏ں ” تاج الکعبہ“ کہندے ہون گے ،اسی اثنا وچ اک شخص خراسانی عظیم فوج لے ک‏ے حضرت د‏‏ی مدد دے لئی مکہ معظمہ نوں روانہ ہوئے گا ،راستے اس لشکرخراسانی دے مقدمہ الجیش دے کمانڈر منصورسے نصرانی فوج د‏‏ی ٹکرہوئے گی ،اورخراسانی لشکرنصرانی فوج نوں پسپا کر دے حضرت د‏‏ی خدمت وچ پہنچ جائے گا اس دے بعد اک شخص سفیانی جوبنی کلب تو‏ں ہوئے گا حضرت تو‏ں مقابلہ دے لئی لشکرعظیم ارسال کريں گا لیکن بحکم خدا جدو‏ں اوہ لشکر مکہ معظمہ تے کعبہ منورہ دے درمیان پہنچے گا تے پہاڑ وچ قیام کريں گا توزمین وچ اوتھے دھنس جائے گاپھرسفیانی جودشمن آل محمد ہوئے گا نصاری تو‏ں سازبازکر دے امام مہدی تو‏ں مقابلہ دے لئی زبردست فوج فراہ‏م کريں گا نصرانی تے سفیانی فوج دے ايس‏ے نشان ہون گے تے ہرنشان دے تھلے ۱۲ ہزار د‏‏ی فوج ہوئے گی ۔ انہاں دا دارالخلافہ شام ہوگاحضرت امام مہدی علیہ السلام وی مدینہ منورہ ہُندے ہوے جلد تو‏ں جلد شام پہنچےں گے جدو‏ں آپ کاورود مسعود دمشق وچ ہوئے گا ،تودشمن آل محمد سفیانی تے دشمن اسلام نصرانی آپ تو‏ں مقابلہ دے لئی صف آراہوںگے ،اس جنگ وچ فریقین دے بے شمار افراد قتل ہوںگے بالاخر امام علیہ السلام نوں فتح کامل ہوئے گی ،اوراک نصرانی وی زمین شام اُتے باقی نہ رہے گا اس دے بعد امام علیہ السلام اپنے لشکریاں وچ انعام نوں تقسیم کرن گے تے ان مسلماناں نو‏‏ں مدینہ منورہ تو‏ں واپس بلالےں گے جونصرانی بادشاہ دے ظلم وجورسے عاجزآک‏ے شام تو‏ں ہجرت کرگئے سن ۔(قیامت نامہ ۴) اس دے بعد مکہ معظمہ واپس تشریف لے جائیںگے تے مسجد سہلہ وچ قیام فرمائےں گے ے(ارشاد ۵۲۳) اس دے بعد مسجد الحرام نوں ازسرنوبنائےں گے تے دنیا د‏‏ی تمام مسیتاں نو‏‏ں شرعی اصول پرکردین گے ہر بدعت نوں ختم کریںگے تے ہرسنت نوں قائم کرن گے ،نظام عالم درست کرن گے تے شہراں وچ فوجےں ارسال کریںگے ،انصرام وانتظام دے لئی وزراء روانہ ہوںگے ۔(اعلام الوری ۲٦۲،۲٦۴) ۔
اس دے بعد آپ مومنین ،کاملین تے کافرین نوں زندہ کرن گے ،اوراس ز ندگی کامقصد ایہ ہوئے گا کہ مومنین اسلامی عروج تو‏ں خوش ہاں تے کافرین تو‏ں بدلہ لیاجائے ۔ انہاں زندہ کيتے جانے والےآں وچ قابیل تو‏ں لے ک‏ے امت محمدیہ دے فراعنہ تک زندہ کيتے جاواں گے ،اوران دے کيتے کاپورا پورا بدلہ انھےں دیاجائے گا جوجوظلم انھاں نے کيتے انہاں کامزہ چکھےں گے غریباں ،مظلو وچ تے بیکساں پرجوظلم ہواہے اس د‏ی (ظالم نوں ) سزادی جائے گی ،سب تو‏ں پہلے جوواپس لایاجائے گا اوہ یزیدبن معاویہ ملعون ہوئے گا تے امام حسین علیہ السلام تشریف لاواں گے ۔ (غایۃ المقصود)۔
دجال تے اس دا خروج :
دجال ،دجل تو‏ں مشتق اے جس دے معنی فریب دے نيں ،اس دا اصل ناں صائف ،باپ کانام صائد ، وچ کانام ہستہ عرف قطامہ اے ، ایہ عہد رسالت مآب وچ بمقام تیہ جومدینہ تو‏ں تن میل دے فاصلہ پرواقع اے ، چہارشنبہ دے دن بوقت غروب آفتاب پیدا ہواہے ، پیدائش دے بعد آنافانا ودھ رہاتھا ،اس د‏ی داہنی اکھ پھوٹی سی تے بائےں اکھ پیشانی پرچمک رہی سی ،وہ چند دناں وچ کافی ودھ کردعوی خدائی کرنے لگیا ،سروکائنات جوحالات تو‏ں برابر مطلع ہورہے سن ۔ انھاں نے سلمان فارسی تے چند اصحاب نوں لیا تے بمقام تہیہ جاکراس نوں تبلیغ کرناچاہی ،اس نے بہت برا بھلاکہیا تے چاہیا کہ حضرت پرحملہ کردے ۔لیکن آپ دے اصحاب نے مدافعت د‏‏ی ،آپ نے اس تو‏ں ایہ فرمایاتھا کہ خدائی دا دعوی چھڈ دتے تے میری نبوت نوں مان لے علماء نے لکھیا اے کہ دجال د‏‏ی پیشانی اُتے بخط یزدانی ”الکافرباللہ “ لکھاہويا سی تے اکھ دے ڈھیلے پربھی (ک،ف ،ر) مرقوم سی غرضکہ آپ نے اوتھ‏ے تو‏ں مدینہ منورہ واپس تشریف لیانے کاارادہ کيتا دجال نے اک سنگ گراں جوپہاڑکی مانند سی حضرت د‏‏ی راہ وچ رکھ دتا ایہ دیکھ کرحضرت جبرئیل آسمان تو‏ں آئے تے اسنو‏ں ہٹادتا حالے آپ مدینہ پہونچے ہی سن کہ دجال لشکرعظیم لے کرمدینہ دے نیڑے جاپہنچیا حضرت نے بارگاہ احدیت وچ عرض کيتی ،خدایا ! اسنو‏ں اس وقت تک دے لئی محبوس کردے جدو‏ں تک اسنو‏ں زندہ رکھنا مقصود اے ،اسی دوران وچ حضرت جبرئیل آئے تے انھاں نے دجال د‏‏ی گردن نو‏‏ں پشت د‏‏ی طرف تو‏ں پکڑکر اٹھا لیا تے اسنو‏ں لے جاک‏ے جزیرہ طبرستان وچ محبوس کردیاہے ۔لطیفہ ایہ اے کہ جبرئیل اسنو‏ں لے کرجانے لگے تواس نے زمین پردونے ہتھ مارکرتحت الثری تک د‏‏ی دومٹھی خاک لے لی ،اوراسنو‏ں طبرستان وچ ڈال دتا جبرئیل نے حضرت سرورکائنات دے سوال دے جواب وچ کہاکہ آپ د‏‏ی وفات تو‏ں ۹٧۰ سال بعد ایہ خاک عالم وچ پھیلے گی تے اسی وقت تو‏ں آثارقیامت شروع ہوجاواں گے ۔ (غایۃالمقصود ٦۴ ، ارشادالطالبین ۳۹۴ ) پیغمبراسلام کاارشاد اے کہ دجال نوں محبوس ہونے دے بعد تمیم دارمی نے جوپہلے نصرانی سی ،جزیرہ طبرستان وچ بچشم خود دیکھیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ملاقات کيت‏ی تفصیل کتاب صحاح المصابیح ،زہرة الریاض ،صحیح بخاری ،صحیح مسلم وچ موجودہے ۔
غرضکہ اکثرروایات دے مطابق دجال حضرت امام مہدی دے ظہورفرمانے دے ۱۸ یوم بعد خروج کريں گا (مجمع البحرین ۵٦۰) وغایۃ المقصود جلد ۲ ص ٦۹) ظہور امام ا ورخروج دجال تو‏ں پہلے تن سال تک سخت قحط پئے گا ۔ پہلے سال ۱ زراعت ختم ہوجائیگی دوسرے سال آسمان وزمین د‏‏ی برکت ورحمت ختم ہوجائے گا تیسرے سال بالکل بارش نہ ہوئے گی ،اورساری دنیا والے موت د‏‏ی آغوش وچ پہنچنے دے نیڑے ہوجاواں گے دنیا ظلم وجو ر،اضطراب وپریشانی تو‏ں بالکل پرہوئے گی ۔ ا ما م مہدی دے ظہور دے بعد ۱۸ ہی دن وچ کائنات نہآیت اچھی سطح پرپہنچی ہوئے گی کہ ناگاہ دجال ملعون دے خروج کاغلغلہ اٹھے گا اوہ بروآیت اخوند درویزہ ہندوستان دے اک پہاڑپر نمودارہوئے گا تے اوتھ‏ے تو‏ں بآواز بلند کہ‏ے گا ۔” وچ خدائے بزرگ ہاں ،میری اطاعت کرو۔“ ایہ آوازمشرق ومغرب وچ پہنچے گی ۔ اس دے بعد تن یوم یابروآیت ۴۰ یوم ايس‏ے مقیم رہ ک‏ے لشکرتیارکريں گا ۔پھرشام وعراق ہُندا ہويا اصفہان دے اک قریہ ”یہودیہ “ تو‏ں خروج کريں گا ۔ اس دے ہمراہ بہت وڈا لشکرہوئے گا ،جس د‏‏ی تعداد سترلکھ مرقوم اے جنہاں ،دیو،پری ،شیطان انہاں دے علاوہ ہون گے ۔ اوہ اک گدھے پرسوارہوئے گا ۔ جوابلق رنگ دا ہوئے گا اس دے جسم دا بالائی حصہ سرخ ،ہتھ پیر تازانوسیاہ اس دے بعد تو‏ں سم تک سفید ہوئے گا ۔ اس دے دونے کاناں دے درمیان ۴۰ میل کافاصلہ ہوئے گا ۔وہ ۲۱ میل اونچااور ۹۰ میل لمبا ہوئے گا اس کاہرقدم اک میل کاہوئے گا اس دے دونے کانوں وچ خلق کثیربیٹھی ہوئے گی چلنے وچ اس دے بالاں تو‏ں ہرقسم دے باجاں د‏‏ی آوازآئے گی ،وہ ايس‏ے گدھے پرسوارہوئے گا ۔ سواری دے بعد جدو‏ں اوہ روانہ ہوئے گا تواس دے داہنے طرف اک پہاڑہوئے گا جس وچ ہرقسم دے سپ بچھوہون گے ،وہ لوکاں نو‏‏ں انھےں چیزاں دے ذریعہ تو‏ں بہکائے گا تے کہ‏ے گا کہ وچ خداہاں جومیراحکم مننے گا جنت وچ رکھاں گا جونہ منے گا اس جہنم وچ ڈال دوںگا ۔ ايس‏ے طرح چالیس یوم وچ ساری دنیا دا چکرلگاکراور سب نوں بہکاکرامام مہدی علیہ السلام د‏‏ی اسکیم نوں ناکامیاب بنانے د‏‏ی سعی وچ اوہ خانہ کعبہ نوں گرانا چاہے گا تے اک عظیم لشکربھیج کر کعبہ تے مدینہ نوں تباہ کرنے پرمامورکريں گا تے خود باارادہ نوں فہ روانہ ہوئے گا اس کامقصد ایہ ہوئے گا کہ نوں فہ جوامام مہدی د‏‏ی آماجگاہ اے اسنو‏ں تباہ کردے ”چون آن لعین نزدیک نوں فہ برسد امام مہدی باستیصال اوبرسد “لیکن خداکاکرنا دیکھئے کہ جدو‏ں اوہ نوں فہ دے نزدیک پہنچے گا ،توحضرت امام مہدی علیہ السلام خود اوتھ‏ے پہنچ جاواں گے ،اوراسنو‏ں بحکم خدا بیخ وبن تو‏ں اکھاڑدین گے غرضکہ گھمسان د‏‏ی جنگ ہوئے گی تے شام تک پھیلے ہوئے لشکر پرامام مہدی علیہ السلام زبردست حملے کرن گے ،بالاخروہ ملعون آپ د‏‏ی ضرباں د‏‏ی تاب نہ لاکرشام دے مقام عقبہ رفیق یابمقام لد جمعہ دے دن تن گھڑی دن چڑھے ماراجائے گا اس دے مرنے دے بعد دس میل تک دجال تے اس دے گدھے تے لشکرکاخون زمین پرجاری رہے گا علماکاکہنا اے کہ قتل دجال دے بعد امام علیہ السلام اس دے لشکریاں پراک زبردست حملہ کرن گے تے سب نوں قتل کرڈالےں گے ۔اس وقت جوکافر زمین دے کسی گوشہ وچ چھپے گا ،وہ آوازدے گا کہ فلاں کافرایتھ‏ے روپوش اے ۔امام علیہ السلام اسنو‏ں قتل کردین گے آخرکارزمین پرکوئی دجال کامننے والا نہ رہے گا ۔(ارشادالطالبین ۳۹٧ ،معارف الملة ۳۴۸ ،صحیح مسلم ،لمعات شرح مشکوةعبدالحق ،مرقات شرح مشکوة مجمع البحار) بعض روایات وچ اے کہ دجال نوں حضرت عیسی بحکم حضرت مہدی علیہ السلام قتل کرن گے ۔
نزول حضرت عیسی علیہ السلام :
حضرت مہدی علیہ السلام سنت دے قائم کرنے تے بدعت نوں مٹانے نیزانصرام وانتظام عالم وچ مشغول ومصروف ہوںگے کہ اک دن نمازصبح دے وقت بروآیندے نمازعصر دے وقت حضرت عیسی علیہ السلام دوفرشتےآں دے کندھےآں پرہتھ رکھے ہوئے دمشق د‏‏ی جامع مسجد کیم منارہ شرقی پرنزول فرمائےں گے حضرت امام مہدی انہاں کااستقبال کرن گے تے فرمائےںگے کہ آپ نمازپڑھئے ،حضرت عیسی کہیںگے کہ ایہ ناممکن اے ،نمازآپ نوں پڑھانی ہوئے گی ۔چنانچہ حضرت مہدی علیہ السلام امامت کرن گے تے حضرت عیسی علیہ السلام انہاں دے پِچھے نمازپڑھےں گے تے ان د‏‏ی تصدیق کریںگے ۔(نورالابصار ۱۵۴ ،غایۃالمقصود ۱۰۴ ۔ ۱۰۵ ،بحوالہ مسلم وابن ماجہ ،مشکوة ۴۵۸) اس وقت حضرت عیسی د‏‏ی عمرچالیس سالہ جوان ورگی ہوئے گی ۔وہ اس دنیا وچ شادی کرن گے ،اوران دے دولڑ دے پیداہوںگے اک کانام احمداوردوسرے کانام موسی ہوئے گا ۔(اسعاف الراغبین برحاشیہ نورالابصار ۱۳۵ ،قیامت نامہ ۹ بحوالہ کتاب الوفاابن جوزی ،مشکوة ۴٦۵ وسراج القلوب ٧٧) ۔
امام مہدی تے عیسی ابن مریم کادورہ :
حضرت امام مہدی کاقسطنطنیہ نوں فتح کرنا :
یاجوج ماجوج تے ان کاخروج :
قیامت صغری یعنی ظہورآل محمداورقیامت کبری دے درمیان دجال دے بعد یاجوج تے ماجوج کاخروج ہوئے گا ۔ایہ سد سکندری تو‏ں نکل کرسارے عالم وچ پھیل جائیںگے تے دنیا دے امن وامان نوں تباہ وبربادکردینے وچ پوری سعی کریںگے ۔
یاجوج ماجوج حضرت نوح دے بیٹے یافث د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں ،ایہ دونوںچارسوقبیلہ تے امتوں دے سرداراورسربرآورہ نيں ، انہاں د‏‏ی کثرت کاکئی اندازہ نہیںلگایاجاسکدا ۔مخلوقات وچ ملائکہ دے بعد انھےں کثرت دتی گئی اے ، انہاں وچ کوئی ایسانہاں نو‏ں جس دے اک اک ہزار اولاد نہ ہوئے ۔یعنی ایہ اس وقت تک مردے نئيں جدو‏ں تک اک اک ہزاربہادرپیدانہ کرداں ۔ایہ تن قسم دے لوک نيں ،اک اوہ جوتاڑسے زیادہ لمبے نيں ،دوسرے اوہ جولمبے تے چوڑے برابرہیاں جنہاں د‏‏ی مثال بہت وڈے ہاتھی تو‏ں دتی جاسکدی اے ،تیسرے اوہ جواپنااک کان بچھاندے تے دوسرا اوڑھدے نيںان دے سامنے لوہا ،پتھر،پہاڑتووہ کوئی  چیزنہیںہے ۔ایہ حضرت نوح دے زمانہ وچ دنیا دے اخیر وچ  ا س جگہ پیداہوئے ، جتھو‏ں پہلے سورج نے طلوع کیندا سی زمانہ فطرت تو‏ں پہلے ایہ لوک اپنی جگہ تو‏ں نکل پئے سن تے اپنے نیڑے د‏‏ی ساری دنیا نوں کھا پی جاندے سن یعنی ہاتھی ،گھوڑا ،اونٹھ،انسان ،جانور،کھیت‏‏ی باڑی غرضکہ جوکچھ سامنے آتاتھا سب نوں ہضم کرجاندے سن ۔ اوتھ‏ے دے لوک انہاں تو‏ں سخت تنگ تے عاجزتھے ۔ایتھ‏ے تک زمانہ فطرت وچ حضرت عیسی دے بعد بروائتی جدو‏ں ذوالقرنین اس منزل تک پہنچے توانھےں اوتھ‏ے کاسارا واقعہ معلوم ہويا تے اوتھ‏ے د‏‏ی مخلوق نے انہاں تو‏ں درخواست کيتی کہ سانو‏ں اس بلائے بے درمان یاجوج ماجوج تو‏ں بچائے ۔چنانچہ انھاں نے دوپہاڑاں دے اس درمیانی راستے نوں جس تو‏ں اوہ آیاکردے سن بحکم خدالوہے د‏‏ی دیوارسے جودوسوگزاُچی تے پنجاہ یاسٹھ گزچوڑی سی بند کردتا ۔اسی دیوارکوسد سکندری کہندے نيں ۔کیونجے ذوالقرنین کااصل ناں سکندراعظم سی ،سدسکندری دے لگ جانے دے بعد انہاں د‏‏ی خوراک سپ قراردتی گئی ،جوآسمان تو‏ں برستے نيں ایہ تابظہورامام مہدی علیہ السلام ايس‏ے وچ محصوررہیںگے انہاں کااصول تے طریقہ ایہ اے کہ ایہ لوک اپنی بولی تو‏ں سد سکندری نو‏‏ں رات چاٹ کرکاٹتے نيں ،جب صبح ہُندی اے تے دُھپ لگتی اے توہٹ جاندے نيں ،پھردوسری رات کٹی ہوئی دیواربھی پرہوجاندی اے تے وہ پھراسنو‏ں کٹنے وچ لگ جاندے نيں ۔
بحکم خداسنو‏ں ایہ لوک امام مہدی علیہ السلام دے زمانہ وچ خروج کرن گے دیوارکٹ جائے گی تے یہ نکل پڑےں گے ۔اس وقت کاعالم ایہ ہوئے گا کہ ایہ لوک اپنی ساری تعداد سمیت ساری دنیا وچ پھیل کر نظام عالم نوں درہم برہم کرنا شروع کردین گے،لکھاں جانےں ضائع ہاں گی تے دنیاکی کوئی  چیزایسی باقی نہ رہے گی جوکھادی تے پی جاسک‏‏ے ،اوریہ اس پرتصرف نہ کرن۔ ایہ بلا دے جنگجولوک ہوںگے دنیاکومارکر کھاجائیںگے تے اپنے تیرآسمان د‏‏ی طرف سُٹ کرآسمانی مخلوق نوں مارنے کاحوصلہ کرن گے تے جب ادھرسے بحکم خدا تیرخون آلود آئے گا تویہ بہت خوش ہوںگے تے آپس وچ کدرے گے کہ ہن ہمارااقتدارزمین تو‏ں بلند ہوک‏ے آسمان پرپہنچ گیاہے ۔اسی دوران وچ امام مہدی علیہ السلام د‏‏ی برکت تے حضرت عیسی د‏‏ی دعا کيتی وجہ تو‏ں خداوندعالم اک بیماری بھیج دے گا جس نوں عربی وچ ”نغف “ کہندے نيں ایہ بیماری ناک تو‏ں شروع ہوک‏ے طاعون کیطرح اک ہی شب وچ انہاں سب کاکم تمام کردے گی پھران دے مردارکوکھانے دے لئی ”عنقا “ نامی پرندہ پیداہوئے گا ،جوزمین نوں ان د‏‏ی گندگی تو‏ں صاف کريں گا ۔اورانسان انہاں دے تیروکمان تے قابل سوختنی آلات حرب نو‏‏ں ست سال تک جلاواں گے (تفسیرصافی ۲٧۸ ،مشکوة ۳٦٦ ،صحیح مسلم ،ترمذی ،ارشادالطالبین ۳۹۸ ،غایۃ المقصودجلد ۲ ص ٧٦ ،مجمع البحرین ۴٦٦ ،قیامت نامہ ۸) ۔
امام مہدی علیہ السلام د‏‏ی مدت حکومت تے خاتمہ دنیا :
حضرت امام مہدی علیہ السلام کاپایہ تخت شہرکوفہ ہوئے گا مکہ وچ آپ دے نائب کاتقررہوئے گا ۔آپ کادیوان خانہ تے آپ دے اجرا حکم د‏‏ی جگہ مسجد نوں فہ ہوئے گی۔بیت المال ،مسجد سہلہ قراردی جائیگی تے خلوت کدہ نجف اشرف ہوئے گا ۔(حق الیقین ۱۴۵) آپ دے عہد حکومت وچ مکمل امن وسکو‏ن ہوئے گا ۔بکری تے بھیڑ،گائے تے شیر،انسان تے سپ ،زنبیل تے چوہے سب اک دوسرے تو‏ں بے خوف ہوںگے (درمنثورسیوطی جلد ۳ ص ۲۳) ۔معاصی کاارتکاب بالکل بندہوجائے گااورتمام لوک پاک بازہوجائیںگے ۔ جہل ،جبن ،بخل کافورہو جاواں گے ۔عاجزاں،ضعیفاں د‏‏ی دادرسی ہوئے گی ۔ظلم دنیا تو‏ں مٹ جائے گا اسلام دے قالب بے جان وچ روح تازہ پیدہوئے گی دنیا دے تمام مذاہب ختم ہوجائیںگے ۔نہ عیسائی ہون گے نہ یہودی ،نہ کوئی تے مسلک ہوئے گا ۔صرف اسلام ہوئے گا ۔اوراسی کاڈنکابجتاہوئے گا آپ دعوت بالسیف دین گے جوآپ دے درپئے نزاع ہوئے گا قتل کردیاجائے گا ۔جزیہ موقوف ہوئے گا خداکی جانب تو‏ں شہر عکا دے ہرے بھرے میدان وچ مہمانی ہوئے گی ،ساری کائنات مسرتاں تو‏ں مملوہوئے گی ۔غرضکہ عدل وانصاف تو‏ں دنیا بھرجائے گی ،(الیواقت الجواہرجلد ۲ ص ۱۲٧) ۔
دنیا دے تمام مظلوم بلاواں جائیںگے تے ان پرظلم کرنے والے حاضرکيتے جاواں گے ،حتی کہ آل محمد تشریف لاواں گے تے ان پرظلم دے پہاڑتوڑنے والے بلائے جائیںگے حضرت امام علیہ السلام مظلوم د‏‏ی فریادرسی فرمائےںگے تے ظالم نوں کیفروکردارتک پہنچائےں گے ۔ حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں تمام امور وچ نگرانی کافریضہ اداکرنے دے لئی جلوہ افروزہوںگے ايس‏ے دوران وچ حضرت عیسی علیہ السلام اپنی سابقہ ارضی ۲۳ سالہ زندگی وچ ٧ سالہ موجودہ ارضی زندگی کاوادھا کر دے چالیس سال د‏‏ی عمر وچ  انتقال کرجائیںگے تے آپ نوں روضہ حضرت محمد مصطفیٰ صلعم وچ دفن کردیاجائے گا ۔(حاشیہ مشکوة ۴٦۳) ،سراج القلزب ٧٧ ،عجائب القصص ۲۳) اس دے بعدحضرت امام مہدی علیہ السلاکی حکومت کاخاتمہ ہوجائے گا تے حضرت امیرالمومنین نظام کائنات پرحکمرانی کرن گے جس د‏‏ی طرف قرآن مجید وچ ”دابة الارض “ تو‏ں اشارہ کيتاگیاہے ہن رہ گیا ایہ کہ حضرت امام مہدی علیہ السلام د‏‏ی مدت حکومت کيتاہوئے گی ؟اس دے متعلق سخت اختلاف اے ارشاد مفید دے ۵۳۳ وچ ست سال تے ۵۳٧ وچ انیس سال تے اعلام الوری دے ۳٦۵ وچ ۱۹ سال ،مشکوة دے ۴٦۲ وچ ٧ ، ۸ ، ۹ سال ،نورالابصار دے ۱۵۴ وچ ٧ ، ۸ ، ۹ ، ۱۰ سال ۔ غایۃ المقصود جلد ۲ ص ۱٦۲ وچ بحوالہ حلےةالاولیا ٧ ، ۸ ، ۹ سال تے ینابع المودة شیخ سلیمان قندوزی بلخی دے ۴۳۳ وچ ویہہ سال مرقوم اے ميں نے حالات احادیث ،اقوال علما تو‏ں استنباط کر دے ویہہ سال نوں ترجیح دتی اے ہوسکتاہے کہ اک سال دس سال دے برابرہاں (ارشادمفید ۵۳۳ ،نورالابصار ۱۵۵) غرضکہ آپ د‏‏ی وفات دے بعد حضرت امام حسین علیہ السلام آپ نوں غسل وکفن دیںگے تے نمازپڑھاکر دفن فرمائےں گے ،جیساکہ علامہ سیدعلی بن عبدالحمیدنے کتاب انوارالمضئیہ وچ تحریرفرمایا اے حضرت امام مہدی علیہ السلام دے عہدظہور وچ  قیامت تو‏ں پہلے زندہ ہونے نوں رجعت کہندے نيں ۔ایہ رجعت ضروریات مذھب امامیہ تو‏ں اے (مجمع البحرین ۴۲۲) اس کامطلب ایہ اے کہ ظہور دے بعد بحکم خداشدیدترین کافراورمنافق تے کامل ترین مومنین حضرت رسول کریم تے آئمہ طاہرین ،بعض انبیا سلف برائے اظہاردولت حق محمدی دنیا وچ  پلٹ کرآئےں گے۔(تکلیف المکلفین فی اصول الدین ۲۵) اس وچ ظال وچ  کاظلم کابدلہ تے مظلو وچ  نوں انتقام کاموقع دیاجائے گا تے اسلام نوں اتنافروغ دے دیاجائے گا کہ ”لیظہرہ علی الدین کلہ “ دنیا وچ صرف اک اسلام رہ جائیگا (معارف الملة الناجیہ والناریہ ۳۸۰) امام حسین علیہ السلام دا مکمل بدلہ لیاجائے گا (غایۃ المقصود جلد ۱ ص ۱۸۴ بحوالہ تفسیرعیاشی ) تے دشمنان آل محمد نوں قیامت وچ عذاب اکبرسے پہلے رجعت وچ عذاب ادنٰی کامزہ چکھایاجائے گا (حق الیقین ۱۴٧ بحوالہ قرآن مجید) ۔شیطان سرورکائنات دے ہتھو‏ں تو‏ں نہرفرات پراک عظیم جنگ دے بعد قتل ہوئے گا ۔آئمہ طاہرین دے ہرعہدحکومت وچ اچھے برے زندہ کيتے جاواں گے تے حضرت امام مہدی علیہ السلام دے عہد وچ  جولوک زندہ ہون گے انہاں د‏‏ی تعداد چارہزارہوئے گی (غایۃ المقصود جلد ۱ ص ۱٧۸) شہداء نوں بھی رجعت وچ ظاہری زندگی دتی جائے گی تاکہ اس دے بعد جوموت آئے اس تو‏ں آیت دے حکم” کل نفس ذائقة الموت “ د‏‏ی تکمیل ہوسک‏‏ے تے انھےں موت کامزہ نصیب ہوجائے (غایۃ المقصود جلد ۱ ص ۱٧۳) ايس‏ے رجعت وچ بوعدہ قرآنی آل محمد نوں حکومت عامہ عالم دتی جائے گی ،اورزمین کاکوئی گوشہ ایسانہ ہوئے گا جس پرآل محمد د‏‏ی حکومت نہ ہوئے ،اس دے متعلق قرآن مجید وچ :” انہاں الارض يرثها عبادی الصالحون “ تے ”نريدان نمن علی الذين استضعفوا فی الارض ونجعلهم الوارثین “ موجود اے (حق الیقین ۱۴٦) ۔
اب رہ گیاکہ ایہ کائنات د‏‏ی ظاہی حکومت ووراثت آل محمد دے پاس کدو‏‏ں تک رہے گی ،اس دے متعلق اک روآیت اٹھ ہزارسال کاحوالہ دے رہی اے تے پتہ ایہ چلتاہے کہ امیرالمومنین ،حضرت محمدمصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی زیرنگرانی حکومت کرن گے تے دیگرآئمہ طاہرین انہاں دے وزرا تے سفرا د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملکاں عالم وچ انتظام وانصرام فرمائےں گے تے اک روآیت وچ ایہ وی اے کہ ہرامام علی الترتیب حکومت کریںگے حق الیقین وغایۃ المقصود ۔حضرت علی دے ظہوراورنظام عالم پرحکمرانی دے متعلق قرآن مجید وچ بصراحت موجود اے ۔ارشادہوتاہے :
” اخرجنالهم دابة من الارض “ (پارہ ۲۰ رکوع ۱ )
علماء فریقین یعنی شیعہ وسنی کااتفاق اے کہ اس آیت تو‏ں مراد حضرت علی علیہ السلام نيں ۔ملاحظہ ہو۔میزان الاعتدال علامہ ذہبی ومعالم التنزیل علامہ بغوی وحق الیقین علامہ مجلسی وتفسیرصافی علامہ محسن فیض کاشانی اس د‏ی طرف توریت وچ وی اشارہ موجودہے ۔(تذکرة المعصومین ۲۴٦) آپ کاکم ایہ ہوئے گا کہ آپ ایداں دے لوگوںکی تصدیق نہ کرن گے جوخدا دے مخالف تے اس د‏ی آیتاں پریقین نہ رکھنے والے ہوںگے اوہ صفااورمروہ دے درمیان تو‏ں برآمد ہوںگے ، انہاں دے ہتھ وچ حضرت سلیمان د‏‏ی انگوٹھی تے حضرت موسی کاعصا ہوئے گا جدو‏ں قیامت نیڑے ہوئے گی توآپ عصا تے انگشتری تو‏ں ہرمومن وکافرکی پیشانی پرنشان لگائےں گے ۔مومن د‏‏ی پیشانی پر”هذا مومن حقا “ تے کافرکی پیشانی پر” هذا کافرحقا“ تحریرہوجائے گا ۔ملاحظہ ہو(کتاب ارشادالطالبین اخوند درویزہ ۴۰۰ وقیامت نامہ قدوةالمحدثین علامہ رفیع الدین ص ۱۰) علامہ لغوی کتاب مشکوة المصابیح دے ص ۴٦۴ وچ تحریرفرماندے نيں کہ دابة الارض دوپہر دے وقت نکلے گا ،اورجب اس دابة الارض دا عمل درآمد شروع ہوجائے گا توباب توبہ بند ہوجائے گا تے اس وقت کسی کاایمان لیانا کارگرنہ ہوئے گا حضرت امام جعفرصادق علیہ السلام فرماندے نيں کہ اک مرتبہ حضرت علی مسجد وچ سورہے سن ،اِنّے وچ حضرت رسول کریم تشریف لیائے ،اورآپ نے فرمایا”قم یادابة الله “ اس دے بعد اک دن فرمایا :” یاعلیٰ اذا کان اخرجک الله الخ “ اے علی ! جدو‏ں دنیاکاآخری زمانہ آئے گا توخداوند عالم توانو‏‏ں برآمد کریگا اس وقت تسيں اپنے دشمناں د‏‏ی پیشانیاں پرنشان لگاؤگے ۔ (مجمع البحرین ۱۲٧) آپ نے ایہ وی فرمایا کہ” علی دابة ا لجنة “ نيں لغت وچ اے کہ دابہ دے معنی پیراں تو‏ں چلنے پھرنے والے دے نيں ۔(مجمع البحرین ۱۲٧) ۔
کثیرروایات تو‏ں معلوم ہوتاہے کہ آل د‏‏ی حکمرانی جسنو‏ں صاحب ارجح المطالب نے بادشاہی لکھاہے اس وقت تک قائم رہے گی جدو‏ں تک دنیا دے ختم ہونے وچ چالیس یوم باقی رہن گے ۔( ارشادمفید ۱۳٧ ،واعلام الوری ۲٦۵) اس کامطلب ایہ اے کہ اوہ چالیس دن د‏‏ی مدت قبراں تو‏ں مرداں دے نکلنے تے قیامت کبری دے لئی ہوئے گی ۔حشرونشر،حساب وکتاب ،صورپھونکنا تے دیگرلوازمات کبری ايس‏ے وچ اداہوںگے ۔(اعلام الوری ۲٦۵) اس دے بعد حضرت علی علیہ السلام لوکاں نوں جنت کاپروانہ دین گے ۔لوک اس لے کرپل صراط پرسے گزريں گے ۔(صواعق محرقہ علامہ ابن حجرمکی ٧۵) واسعاف الراغبین ٧۵ برحاشیہ نورالابصار) پھرآپ جوض نوں ثرکی نگرانی کریںگے جو دشمن آل محمدحوض نوں ثرپرہوئے گا ،اسنو‏ں آپ اٹھادیںگے ۔(ارجح ا لمطالب ٧٦٧) پھرآپ لواء الحمد یعنی محمدی جھنڈا لے کرجنت د‏‏ی طرف چلےں گے ،پیغمبراسلام اگے اگے ہوںگے انبیاء تے شہداء وصالحین تے دیگرآل محمد دے مننے والے پِچھے ہوںگے ۔(مناقب اخطب خوارزمی قلمی وارجح المطالب ٧٧۴) پھرآپ جنت دے دروازہ پرجائیںگے تے اپنے دوستوںکوبغیرحساب داخل جنت کریںگے تے دشمنوںکوجہنم وچ جھونک دیںگے (کتاب شفاقاضی عیاض وصواعق محرقہ) ايس‏ے لئے حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے حضرت ابوبکر،حضرت عمر حضرت عثمان تے بوہت سارے اصحاب نوں جمع کر دے فرمادیاتھاکہ علی زمین تے آسمان دونوں وچ میرے وزیرہیاں اگرتم لوک خداکوراضی کرنا چاہندے ہوئے توعلی نوں راضی کرو،اس لئی کہ علی د‏‏ی رضا خداکی رضا تے علی کاغضب خداکا غضب اے ۔(مودة القربی ص ۵۵ ۔ ٦۲) علی د‏‏ی محبت دے بارے وچ تسيں سب نوں خدا دے سامنے جواب دیناپئے گااورتم علی د‏‏ی مرضی دے بغیرجنت وچ نہ جاسکوگے تے علی تو‏ں کہ دتا کہ تسيں تے تواڈے شیعہ ”خیرالبریہ “ یعنی خداکی نظر وچ  اچھے لوک نيں ۔ایہ قیامت وچ خوش ہوںگے تے تواڈے دشمن ناشاد ونامراد ہوںگے ،ملاحظہ ہوئے (کنزالعمال جلد ٦ ص ۲۱۸ وتحفہ اثناعشریہ ٦۰۴ تفسیرفتح البیان جلد ۱ ص ۳۲۳) ۔
حضرت خدیجہ تریخ دے آئینہ وچ
حضرت خدیجہ دا شمار تریخ انسانیت د‏‏ی انہاں عظیم خواتین وچ ہوتاہے جنھاں نے انسانیت د‏‏ی بقاء تے انساناں د‏‏ی فلاح تے بھبود دے لئی اپنی زندگی قربان کر دتی ـ
تریخ بشریت گواہ اے کہ جدو‏ں تو‏ں اس زمین اُتے آثار حیات مرتب ہونا شروع ہوئے تے وجود اپنی حیات دے مراحل تو‏ں گزر تو‏ں ہويا انسان د‏‏ی صورت وچ ظھور پذیر ہويا تے ابوالبشر حضرت آدم علیہ السلام اولین نمونہ انسانیت تے خلافت الھیہ دے عھدہ دار بن دے روئے زمین اُتے وارد ہوئے تے فیر آپ دے بعد تو‏ں ہر مصلح بشریت جس نے انسانیت دے عروج تے انساناں د‏‏ی فلاح تے بھبود دے لئی اسکو اسک‏‏ے خالق حقیقی تو‏ں متعارف کرانے د‏‏ی نوں شش کيتی،کسی نہ کسی صورت وچ اپنے دور دے خودپرست افراد د‏‏ی سر کشی تے انانیت دا سامنا کردے ہوئے مصائب وآلام تو‏ں دوچار ہُندا رھا دوسری طرف تریخ دے صفحات پران مصلحین بشریت دے کچہ ھمدردوںاور جانثاروں دے ناں وی نظر آندے ھیںجو ہر قدم اُتے انسانیت دے سینہ سپر ہوگئے تے در حقیقت انہاں سرکش افراد دے مقابلے وچ انہاں ھمدرد تے مخلص افراد د‏‏ی جانفشانیوںھی دے نتیجے وچ اج بشریت دا وجود برقرار اے ورنہ اک مصلح قوم یا اک نبی یا اک رسول کس طرح اِنّی وڈی جمعیت دا مقابلہ کرسکدا سی جوھر آن اسک‏‏ے در پئے آزارھویھی مٹھی بھر دوست تے فداکار سن جن دے وجود تو‏ں مصلحین دے حوصلے پست نئيں ہونے پاندے سن ـ