cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امریکی یہود
سماجی معاشیات
یہودی شناخت وچ تعلیم دا اک اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ چونکہ یہودی سبھیاچار وچ ایہ اک خاص اہمیت رکھدی اے تے دانشورانہ سرگرمیاں ، اسکالرشپ تے سکھلائی اُتے زور دیندی اے ، امریک‏‏ی یہودی اک گروہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بہتر تعلیم یافتہ نيں تے مجموعی طور اُتے امریکیو‏ں تو‏ں زیادہ کماندے نيں۔    یہودی امریکیو‏ں د‏‏ی اوسطا ۱۴٫۷ سال د‏‏ی تعلیم اے ، جو انہاں نو‏ں ریاستہائے متحدہ دے تمام وڈے مذہبی گروہاں وچ سب تو‏ں اعلیٰ تعلیم یافتہ بنا‏تے نيں۔
۳۱٪ امریک‏‏ی یہود گریجویٹ ڈگری رکھدے نيں۔ اس اعداد و شمار دا موازنہ عام امریک‏‏ی آبادی دے نال کيتا جائے تاں اوہ ۱۱٪ امریک‏‏ی گریجویٹ ڈگری رکھدے نيں۔ یہودیاں دے لئی سفید پوش پیشہ ملازمتاں دلکش رہیاں نيں تے بہت سارے طبقات ایداں دے پیشےآں نو‏‏ں اختیار کردے نيں جس وچ اعلیٰ تعلیم د‏‏ی ضرورت ہُندی اے جتھے باقاعدہ اسناد شام‏ل ہُندے نيں ۔ پیشہ ورانہ ملازمتاں د‏‏ی عزت و وقار یہودی سبھیاچار دے اندر انتہائی قیمتی ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ۴۶٪ امریک‏‏ی پیشہ ورانہ تے انتظامی ملازمت وچ کم کردے نيں ، تے ۶۱ فیصد امریک‏‏ی یہود پیشہ ور د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے نيں ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے اعلیٰ تعلیم یافتہ ، اعلیٰ تنخواہ دار پیشہ ور افراد نيں جنہاں دا کم وڈی حد تک آزاد پیشہ انتظامیہ ، پیشہ ورانہ تے متعلقہ پیشےآں جداں انجینئرنگ ، سائنس، طب ، سرمایہ کاری ، بینکاری ، مالیات ، قانون ، تے تعلیم وچ جداں شعبےآں وچ ا‏‏ے۔
یہودی امریک‏‏ی برادری دے بیشتر افراد متوسط طبقے دے طرز زندگی د‏‏ی گزارتےہاں۔ عام امریک‏‏ی خاندان د‏‏ی اوسطا کنبے د‏‏ی گھریلو مالیت $ ۹۹٬۵۰۰ اے ، جدو‏ں کہ امریک‏‏ی یہودیاں وچ ایہ تعداد ۳۴۳٬۰۰۰$. ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، متوسط یہودی امریک‏‏ی آمدنی دا تخمینہ ۹۷٬۰۰۰ تو‏ں ۹۸،000 of تک اے جو امریک‏‏ی قومی وسطی تو‏ں دوگنا زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں دونے اعدادوشمار وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی ایہ حقیقت حیرت زدہ کر سکدی اے کہ یہودی آبادی ملک دے ہور مذہبی گروہاں دے مقابلے وچ اوسطا زیادہ پرانی اے ، جدو‏ں کہ قومی سطح اُتے ۴۱٪ فیصد دے مقابلے وچ ٪ ۵۱ فیصد یہود د‏‏ی عمر ۵۰ سال تو‏ں زیادہ اے ۔ بُڈھے افراد دونے کی آمدنی زیادہ ہُندی اے  تے اوہ اعلیٰ تعلیم یافتہ ہُندے نيں۔ ۲۰۱۶ تک ، جدید راسخ العقیدہ یہود د‏‏ی اوسط گھریلو آمدنی ۱۵۸٬۰۰۰ ڈالر سی ، جدو‏ں کہ آزاد خیال راسخ العقیدہ یہودیاں د‏‏ی اوسط گھریلو آمدنی ،۰۰۰ ۱۸۵٬۰۰۰ سی (۲۰۱۶ دے امریک‏‏ی متوسط گھریلو آمدنی دے مقابلہ وچ )۔
مجموعی طور اُتے ، امریک‏‏ی تے کینیڈا دے یہودی ۹ ارب ڈالر سالانہ تو‏ں زیادہ صدقہکا عطیہ کردے نيں - جس تو‏ں یہودی شریعت دے معاشرتی خدمات د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی یہودی روایات د‏‏ی عکاسی ہُندی ا‏‏ے۔ اس خیرات تو‏ں صرف یہودی تنظیماں ہی نئيں بلکہ غیر یہودی خیراندی ادارے وی فائدہ اٹھاندے نيں۔
بھانويں یہودی امریکیو‏ں د‏‏ی اوسط آمدنی زیادہ اے ، لیکن حالے وی غربت د‏‏ی چھوٹے چھوٹے حلقے موجود نيں۔ نیو یارک دے علاقے وچ ، تقریبا ۵۶۰٬۰۰۰ یہودی غریب یا غربت د‏‏ی لکیر تو‏ں نیڑے تر گھراناں وچ رہ رہے نيں ، جو نیویارک دے میٹروپولیٹن یہودی برادری دا ۲۰٪ نمائندگی کردے نيں۔ سب تو‏ں زیادہ بچے ، بُڈھے ، سابق سوویت یونین تے راسخ العقیدہ خانداناں نال تعلق رکھنے والے تارکین وطن متاثرہ نيں۔
گیلپ دے تجزیہ دے مطابق ، امریک‏‏ی یہود امریکا وچ کِسے وی نسلی یا مذہبی گروہ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ خوشحالی رکھدے نيں۔
۱۹۸۶ء تک ، ہارورڈ وچ اشرافی انڈرگریجویٹ فائنل کلباں دے صدرنشیناں وچو‏ں اک تہائی یہودی سن ۔ رک لیون ۱۹۹۳ء تو‏ں ۲۰۱۳ء تک ییل یونیورسٹی دے صدر رہے ، جوڈتھ روڈن ۱۹۹۴ تو‏ں ۲۰۰۴ء تک جامعہ پنسلوانیہ دے صدر رہے (تے اوہ فی الحال راکفیلر فاؤنڈیشن دے صدر نيں) ، پال سمیلیسن دا بھتیجا لارنس سمرز ۲۰۰۱ ء تو‏ں ہارورڈ یونیورسٹی دا صدر سی ۲۰۰۶ء تک ، تے ہیرالڈ شاپیرو ۱۹۹۲ء تو‏ں ۲۰۰۰ء تک پرنسٹن یونیورسٹی کے صدر رہ‏‏ے۔
مذہب
ریاستہائے متحدہ وچ یہودیت نو‏‏ں اک نسلی شناخت دے نال نال اک مذہبی شناخت وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سجے|thumb| [[حنوکاہ|امریک‏‏ی اہلکار ہنوکا دے پہلے دن دے موقع اُتے اک مینورہ روشن کردے ہوئے]]
تعمیل ومشغولیت
۲۰۰۳ء دے ہیریس رائے دہی تو‏ں پتہ چلا کہ ۱۶ فیصد امریک‏‏ی یہودی عبادت گاہ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ماہ وچ اک بار جاندے نيں ، ۴۲ فیصد اس تو‏ں وی کم یعنی سال وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار ، تے ۴۲ فیصد سال وچ اک بار تو‏ںبھی کم جاندے نيں۔
سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ ۴۳ لکھ مضبوطی تو‏ں منسلک یہود وچو‏ں ۴۶ فیصد دا تعلق اک کنیسہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں گھراناں وچ جو اک عبادت گاہ نال تعلق رکھدے نيں ، ۳۸٪ اصلاحی عبادت خاناں دے رکن نيں، ۳۳٪ رجعت پسند یہودیت ، ۲۲٪ راسخ العقیدہ یہودیت ، ۲۲٪ حامییان تعمیر نو تے ۵٪ہور قسماں دے نيں۔ روايتی طور اُتے ، سفاردی تے مزراحی د‏‏ی مختلف شاخاں (راسخ العقیدہ، رجعت پسند ، اصلاحی ، وغیرہ) نئيں نيں لیکن عام طور اُتے عمل پیرااور مذہبی رہندیاں نيں۔ سروے تو‏ں پتہ چلا کہ شمال مشرق تے وسط مغرب وچ یہودی عام طور اُتے جنوب یا مغرب دے یہودیاں دے مقابلے وچ زیادہ مذہبی نيں۔ دوسرے مذاہب دے مننے والےآں دے مذہبی رجحان د‏‏ی عکاسی کردے ہوئے ، شمال مغربی ریاستہائے متحدہ وچ یہودی عام طور اُتے کم تو‏ں کم مذہبی نيں۔
حالیہ برساں وچ ، سیکولر امریک‏‏ی یہود دا اک قابل توجہ رجحان رہیا اے کہ اوہ زیادہ تر معاملات وچ مذہب پیروی خصوصا راسخ العقیدہ طرز زندگی د‏‏ی طرف لوٹ رہے نيں۔ ایداں دے یہودیاں نو‏‏ں بایلی تشووا یا" پرتن والے" ، کہیا جاندا اے ( یہودیت وچ توبہ وی دیکھو)۔
۲۰۰۸ء دے امریک‏‏ی مذہبی شناختی سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ ۵۴ لکھ عمومی آبادی وچ تو‏ںتقریبا ۳۴لکھ امریک‏‏ی یہودی اپنے آپ نو‏‏ں مذہبی کہندے نيں۔ مطالعے دے مطابق یہودیاں د‏‏ی تعداد جو خود نو‏‏ں صرف ثقافتی یہودیکے طور اُتے پہچانت‏ی اے ، ۱۹۹۰ء وچ ۲۰ فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے ۲۰۰۸ وچ ۳۷ فیصد ہوگئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے عرصے وچ ، تمام امریک‏‏ی بالغاں د‏‏ی تعداد جنہاں نے کہیا کہ انہاں دا کوئی مذہب نئيں اے ۸ فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے ۱۵ فیصد ہو گئی ا‏‏ے۔ محققاں دا کہنا اے کہ یہودی عام طور اُتے غیر یہود امریکیو‏ں دے مقابلے وچ سیکولر ہونے دا زیادہ امکان رکھدے نيں۔ مطالعے دے مصنفاں دے مطابق ، تمام امریک‏‏ی یہود وچو‏ں نصف - بشمول اوہ جو خود نو‏‏ں مذہبی مندے نيں - سروے وچ دعویٰ کردے نيں کہ انہاں دا اک سیکولر عالمی نظریہ اے تے اس نقطہ نظر تے انہاں دے عقیدے وچ کوئی تضاد نئيں ا‏‏ے۔ محققاں نے امریک‏‏ی یہودیاں وچ انہاں رجحانات نو‏‏ں امریکا وچ ازدواجِ باہمی د‏‏ی بلند شرح تے "یہودیت تو‏ں بددلی" د‏‏ی وجہ قرار دتا۔
تقریبا اک چھٹائی امریک‏‏ی یہودی آبادیکوشر غذائی معیار نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں۔
مذہبی عقائد
زیادہ ترامریک‏‏ی یہودغیر یہودی امریکیو‏ں دے مقابلے وچ ملحد یا لا ادری (مشکوک) ہونے دا زیادہ امکان ہُندا اے خاص طور پہ پروٹسٹنٹ یا کیتھولک دے مقابلے وچ ۔ ۲۰۰۳ء دے اک سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ ۷۹ فیصد امریک‏‏ی خدا اُتے یقین رکھدے نيں ، امریک‏‏ی یہود وچ ایہ شرح صرف ۴۸ فیصد اے، جدو‏ں کہ بالترتیب کیتھولک تے پروٹسٹنٹ وچ ۷۹ تے ۹۰ فیصد ا‏‏ے۔ اگرچہ۶۶ فیصد امریکیو‏ں نے کہیا کہ اوہ خدا دے وجود دے بارے وچ "بالکل یقین" رکھدے نيں ، ایسا کہنے والی امریک‏‏ی یہود ۲۴ فیصد سن ۔ تے بھانويں ۹ امریکیو‏ں دا اعتقاد سی کہ کوئی خدا نئيں اے (۸٪ کیتھولک تے ۴٪پروٹسٹنٹ ) ، ۱۹٪ امریک‏‏ی یہودیاں دا مننا اے کہ خدا موجود نئيں ا‏‏ے۔
۲۰۰۹ ءکے ہیریس پول نے امریک‏‏ی یہودیاں نو‏‏ں نظریہٴارتقاء سب تو‏ں زیادہ قبول کردے ہذہبی گروہ دے طور اُتے دکھایا جو ، ۸۰٪ ارتقاء اُتے یقین رکھدے نيں ، جدو‏ں کہ کیتھولک ۵۱ فیصد ، پروٹسٹنٹ ۳۲ فیصد تے دوبارہ عیسائیت د‏‏ی جانب پرتن والے عیسائیاں ۱۶ فیصد سن ۔ ان دا مافوق الفطرت مظاہر جداں کہ معجزات ، فرشتےآں یا آسمان اُتے یقین کرنے دا امکان وی کم سی۔
پیو ریسرچ سنٹر د‏‏ی ۲۰۱۳ء د‏‏ی اک رپورٹ تو‏ں پتہ چلا اے کہ ۱۷ لکھ امریک‏‏ی بالغ یہود وچو‏ں ۱۶ لکھ یہودی گھراں وچ پرورش پائےیا یہودی نسب رکھنے والےآں د‏‏ی شناخت بطور عیسائی یا مسیحی یہودی کےہوئی لیکن اوہ خود نو‏‏ں نسلی طور اُتے یہودی سمجھدے نيں۔ تے ۷ لکھ امریک‏‏ی بالغ عیسائی اپنے آپ نو‏‏ں بوجہ"یہودیاں تو‏ں وابستگی" یا "پیوستگی" یہودی سمجھدے نيں۔
بدھ مت
یہودیاں نو‏‏ں امریک‏‏ی بدھ مت وچ اصل تو‏ں زیادہ شمار کيتا جاندا اے خاص طور اُتے انہاں لوکاں نو‏‏ں جوبدھ مت ورثہ دے بغیرہیاں یا جنہاں دے والدین بدھ نئيں نيں ، 20 تے ۳۰ فیصد دے درمیان تمام امریک‏‏ی بدھ یہودیاں کےطور اُتے شناخت کيتے جاندے نيں حالانکہ صرف ۲ فیصد امریک‏‏ی یہودی نيں ۔   امریک‏‏ی یہودیاں د‏‏ی وڈی تعداد نے بدھ روحانی مشق نو‏‏ں اپنانا تے نال ہی نال خود نو‏‏ں یہودی کہلوانااور اس اُتے عمل پیرا رہنے نو‏‏ں جوبؤس دا ناں دتا گیاا‏‏ے۔ قابل ذکر امریک‏‏ی یہودی بودھاں وچ شام‏ل نيں: رابرٹ ڈاؤنی جونیئر ایلن جنسبرگ ، لنڈا پرٹزکر ، جوناتھن ف.پ.روز ، گولڈی ہان اورانکی بیٹی کیٹ ہڈسن ، سٹیون سگال ، دی بیسٹی بوائز دے ریپ گروپ دے آدم یاوچ، تے گیری شینڈلنگ ۔ فلم ساز کوئن برادران وی اک وقت وچ بدھ مت تو‏ں وی متاثر رہے نيں۔
معاصر سیاست۔
اج ، امریک‏‏ی سیاست وچ یہود اک ممتازاور بااثر گروہ نيں۔ جیفری س. ھلمرایخ لکھدے نيں کہ سیاسی یا مالی اثر و رسوخ تو‏ں یہود کےامریک‏‏ی سیاست اُتے اثراندازہونےماں مبالغے تو‏ں کم لیا گیا اے جدو‏ں کہ دراصل یہود دا انداز رائے دہی ہی متاثر کن اے بنیادی اثر انہاں د‏ی رائےدہی دا اندازہے.
مچل بارڈ ا لکھدا اے کہ "یہود تقریبا مذہبی جوش و خروش دے نال سیاست دے لئی خود نو‏‏ں وقف کر تے نيں،" اوہ ہور وادھا کردا اے کہ یہودی رائے دہی دا تناسب کسی وی نسلی گروہ تو‏ں زیادہ اے ( رپورٹ کیمطابق۸۴٪ یہود ووٹ دے لئی اندراج کيتے گئے ).
بھانويں ملک دے یہودیاں د‏‏ی اکثریت (۶۰–۷۰٪) ڈیموکریٹک دے طور اُتے پہچانی جاندی اے ، لیکن یہود سیاسی طیف وچ پھیلے ہوئے نيں ، زیادہ مذہبی یہود کاکم مذہبی یہودیاں تے سیکولر اسيں منصباں دے مقابلے وچ ریپبلکن نو‏‏ں ووٹ دینے دا امکان زیادہ ا‏‏ے۔
۲۰۰۸ء دے ریاستہائے متحدہ دے صدارتی انتخابات وچ اعلیٰ جمہوری شناخت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تے ریپبلکناں دے اوباما نو‏‏ں مسلم تے فلسطین نواز قرار دینےکی کوششاں دے باوجود۷۸ فیصد یہودنے ڈیموکریٹ باراک اوباما نو‏‏ں ووٹ دتا جدو‏ں کہ ۲۱ فیصد نے ریپبلکن جان مکین نو‏‏ں ووٹ دتا ۔ ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ سماجی مسائل اُتے جان مکین د‏‏ی ساسی[سارہ پیلن|سارہ پالین]] دے قدامت پسندانہ خیالات نے یہودیاں نو‏‏ں مکین - پالین ٹکٹ تو‏ں دور کردتا ہوئے گا۔ ۲۰۱۲ء دے امریک‏‏ی صدارتی انتخابات وچ ۶۹ فیصد یہودیاں نے ڈیموکریٹک صدر اوباما نو‏‏ں ووٹ دتا۔
ڈونلڈ ٹرمپ دے ۲۰۱۶ وچ منتخب ہونےکے بعد ، ۲۰۱۹ء وچ یہودی الیکٹوریٹ انسٹی ٹیوٹ دے سروے دے اعداد و شمار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ۷۳ فیصد یہودی ووٹر پہلے د‏‏ی نسبت یہودیاں د‏‏ی طرح کم محفوظ محسوس کردے نيں ، ۷۱ فیصد یہودٹرمپ دے سام مخالفت دے نال برتاؤ کوناپسند کردے نيں (۵۴ فیصد سخت ناپسند کردے نيں) ، ۵۹ فیصد لوکاں نے محسوس کيتا کہ اوہ پٹسبرگ تے پوائے وچ ہونے والی فائرنگ د‏‏ی "گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ قصوروار " نيں ، تے ۳۸ فیصد نو‏‏ں اس گل اُتے تشویش اے کہ ٹرمپ سجے بازو د‏‏ی انتہا پسندی د‏‏ی حوصلہ افزائی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ڈیموکریٹک تے ریپبلکن پارٹیاں دے خیالات معتدل سن : ۲۸ فیصد نو‏‏ں تشویش سی کہ ریپبلکن سفید فام قوم پرستاں دے نال اتحاد ک‏ر رہ‏ے نيں تے اپنی صفاں وچ یہود دشمنی نو‏‏ں برداشت ک‏ر رہ‏ے نيں ، جدو‏ں کہ ۲۷ فیصد نو‏‏ں تشویش اے کہ ڈیموکریٹس اپنی صفاں وچ یہود دشمنی نو‏‏ں برداشت ک‏ر رہ‏ے نيں۔
خارجہ پالیسی
امریک‏‏ی یہود نے خارجہ پالیسی وچ بہت زیادہدلچسپی ظاہر کیت‏‏ی اے، خاص طور اُتے ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی وچ جرمنی ، اوربعد وچ ۱۹۴۵کی دہائی وچ اسرائیل حوالے تو‏ں - دونے وڈی جماعتاں ڈیموکریٹک تے ریپبلکن نے اسرائیل د‏‏ی حمایت وچ مضبوط وعدے کيتے نيں۔ میری لینڈ یونیورسٹی دے ڈاکٹر ایرک یوسلنر ۲۰۰۴ء دے انتخابات دے حوالے تو‏ں دلیل دیندے نيں: "صرف ۱۵ فیصد یہود نے کہیا کہ اسرائیل (دونے جماعتاں دے وچکار) رائے دہی وچ اک اہ‏م مسئلہ ا‏‏ے۔ انہاں رائے دہندگانہاں وچو‏ں ۵۵ فیصد نے کیری نو‏‏ں ووٹ دتا (۸۳ فیصد یہودی ووٹرز دا اسرائیل تو‏ں کوئی تعلق نئيں)۔ یوسلنر اگے لکھتےہاں کہ انجیلی عیسائیاں دے منفی خیالات دا یہودی رائے دہندگان وچ ریپبلکناں اُتے واضح طور منفی اثر پيا ، جدو‏ں کہ سماجی مسائل دے حوالے تو‏ں روايتی طور اُتے زیادہ قدامت پسند یہودیاں نے ری پبلکن پارٹی د‏‏ی حمایت کی نیو یارک ٹائمز کے اک مضمون تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ریپبلکن پارٹی یہود دے عقائدی مسائل اُتے زیادہ توجہ مرکوز کردی اے ، کیتھولک ووٹ د‏‏ی طرح ، جس نے۲۰۰۴ء وچ فلوریڈا دے رائے دہی وچ صدر بش د‏‏ی مدد کيت‏ی پر، روزنامہ فارورڈ واشنگٹن بیورو چیف نٹن گٹ مین، اس تصور نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے مجلہ مومنٹ وچ لکھدے نيں کہ جدو‏ں اسيں پچھلے تن دہائیاں دے ایگزٹ پولز اُتے نظر ڈالاں بھانويں "یہ صحیح اے کہ ریپبلکن یہودی طبقہ وچ ہلکے ہلکے جڑ پھڑ رہی اے ...، جوکہ پہلے از انتخابات رائےدہی تخمیناں دے مقابلے وچ زیادہ قابل اعتماد نيں ، اورجنکی تعداد واضح اے: یہودی بھاری اکثریت تو‏ں ڈیموکریٹک نو‏‏ں ووٹ دیندے نيں ، " اک حالیہ صدارتی انتخابی نتائج تو‏ں تصدیق شدہ دعویٰ۔
بھانويں بعض ناقدین نے الزام لگایا کہ عراق دے نال جنگ وچ یہودی مفادات وی جزوی طور اُتے ذمہ دار سن ، لیکن یہودی امریک‏‏ی دراصل عراق جنگ دے آغاز تو‏ں ہی کسی دوسرے مذہبی گروہ ، یا ایتھ‏ے تک کہ بیشتر امریکیو‏ں دے مقابلے وچ زیادہ سخت مخالف سن ۔ جنگ کيت‏ی زیادہ مخالفت محض امریک‏‏ی یہودیاں وچ اعلیٰ جمہوری شناخت دا نتیجہ نئيں سی ، کیونجے تمام سیاسی عقائد دے یہودی غیر یہودیاں دے مقابلے وچ جنگ کيت‏ی مخالفت کرنے دا زیادہ امکان رکھدے سن ۔
داخلی معملات۔
۲۰۱۳ء دے پیو ریسرچ سینٹر دے سروے تجویز کردا اے کہ داخلی سیاست دے بارے وچ امریک‏‏ی یہود دے خیالات خودساختگی وچ گتھ شدہ نيں جنہاں نے بطور مظلوم اقليتی طبقہ ریاستہائے متحدہ وچ آزادیاں تے معاشرتی تبدیلیاں تو‏ں فائدہ اٹھایا تے ہور اقلیتاں نو‏‏ں انہاں فائدے تو‏ں لطف اندوز ہونے وچ مدد کيت‏ی ذمہ داری محسوس کيت‏ی۔امریک‏‏ی یہودی عمر تے صنف دے لحاظ تو‏ں ڈیموکریٹک پارٹی دے حمایت یافتہ سیاستداناں تے پالیسیاں نو‏‏ں ووٹ دیندے نيں تے انہاں د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ دوسری طرف ، آرتھوڈوکس امریک‏‏ی یہودی ایداں دے داخلی سیاسی نظریات رکھدے نيں جو انہاں دے مذہبی عیسائی پڑوسیاں تو‏ں زیادہ ملدے جلدے نيں۔
امریک‏‏ی یہودی وڈی حد تک ایل جی بی ٹی کے حقوق دے حامی نيں جنہاں نے ۲۰۱۱ ءکے پیو سروے وچ ۷۹ فیصد دا جواب سی کہ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں "معاشرے نو‏‏ں قبول کرنا چاہیے"۔ ہ‏‏م جنس پرستی دے بارے وچ تفریق د‏‏ی سطح دے لحاظ تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ اصلاحی یہودی راہباں وچ اسيں جنسی شادیاں اک معمول اے، تے شمالی امریکا وچ پندرہ ایل جی بی ٹی یہودی جماعتاں نيں۔ اصلاحی ، حامیانِ تعمیر نو ، تیزی تو‏ں شام‏ل ہُندے قدامت پسند ،یہودی، ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی شادی جداں امورماں راسخ العقیدہ یہودیاں دے مقابلے وچ کدرے زیادہ معاون نيں۔ قدامت پسند یہودی رہنماواں تے کارکناں دے ۲۰۰۷ء دے اک سروے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اک بھاری اکثریت ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی حمایت بارے راہبی حکم تے اسيں جنسی شادی کيتی حمایت کردی ا‏‏ے۔ اس دے مطابق ۷۸ فیصد یہودی رائے دہندگان نے کیلیفورنیائی قدغنی تجویز برائے اسيں جنسی ازدواج۔ نو‏‏ں مسترد کيتا ، اوہ بل جس نے کیلیفورنیا وچ ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی شادی اُتے پابندی عائد کيتی سی۔ کسی دوسرے نسلی یا مذہبی گروہ نے اس دے خلاف اس سختی تو‏ں ووٹ نئيں دتا۔
بلحاظ معیشت و ماحولیا‏ت‏ی تحفظ ، امریک‏‏ی یہودی دوسرے مذہبی گروہاں (بدھ مت دے علاوہ) دے مقابلے نمایاں طور اُتے زیادہ ماحولیا‏ت‏ی تحفظ دے حق وچ سن ۔
۲۰۱۴ء دے پیو ریسرچ سروے دے عنوان تو‏ں "امریک‏‏ی مذہبی گروہاں دے بارے وچ امریک‏‏ی کيتا محسوس کردے نيں" ، نتیجہ اخذ کيتا کہ یہود نو‏‏ں دوسرے تمام گروہاں وچ سب تو‏ں زیادہ پسندیدگی تو‏ں دیکھیا جاندا اے ، جنہاں د‏‏ی درجہ بندی ۱۰۰ وچو‏ں ۶۳ ا‏‏ے۔ اس سروے وچ یہود نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ مثبت ساتھی یہودیاں ، فیر اس دے بعد سفید فام انجیلیاں نے درجہ بندی دتی ۔ سروے وچ شام‏ل ۳٬۲۰۰ افراد وچو‏ں سٹھ فیصد نے کہیا کہ اوہ کسی وی یہودی تو‏ں مل چکےہاں۔
یہودی امریک‏‏ی سبھیاچار
امریکا وچ یہودی امیگریشن د‏‏ی آخری وڈی لہر ( ۱۸۹۰ء تے ۱۹۲۴ ءکے درمیان مشرقی یورپ تو‏ں ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ آنے والے یہود) دے بعد تو‏ں ، ریاستہائے متحدہ وچ یہودی سیکولر کلچر وسیع تر امریک‏‏ی سبھیاچار دے نال تقریبا ہر اہ‏م طریقے تو‏ں مربوط ہو گیا ا‏‏ے۔ یہودی امریک‏‏ی سبھیاچار دے بوہت سارے پہلو ، بدلے وچ ، ریاستہائے متحدہ د‏‏ی وسیع تر سبھیاچار دا حصہ بن چکے نيں۔
بولی
زیادہ تر امریک‏‏ی یہودی اج کل انگریزی گو نيں ۔ کچھ دوسری یہودی زباناں ہن وی کچھ امریک‏‏ی یہودی برادریاں وچ بولی جاندیاں نيں ، اوہ برادریاں جودنیا بھر تو‏ں مختلف یہودی نسلی تقسیم د‏‏ی نمائندہ نيں تے جو امریکا د‏‏ی یہودی آبادی نو‏‏ں اکٹھا کرنے دے لئی جمع ہوئیاں نيں۔
سیسی مریم خادمہ سیدبی
سیسی مریم خادمہ سیدبی (4 جنوری 1948ء - 6 نومبر 2021ء) 2012ٰء دے مالی د‏‏ی بغاوت دے وقت مالی د‏‏ی اک سیاست دان تے مالی د‏‏ی وزیر اعظم سی اوہ ملکی تریخ وچ پہلی سواݨی وزیر اعظم سی۔ 3 اپریل 2011ء نو‏‏ں حکم نامے دے ذریعے اس عہدے اُتے فائز ہوݨ دا اعلان کيتا گیا۔ 22 مارچ 2012ء د‏‏ی بغاوت وچ عہدے تو‏ں ہٹائے جانے تو‏ں پہلے اوہ امادو تومانی تورے د‏‏ی صدارت وچ اک سال تو‏ں وی کم عرصے تک اس عہدے اُتے فائز رہیاں۔
امریکی یہود
بولی
امریکا د‏‏ی کئی حاسیدی یہود ، بالخصوص اشکنازی النسل حاسیدی یہود یدش بولدے پروان چڑھے. یدش کچھ عرصہ پہلے امریکا نقل مکانی کرجانے والے کئی لکھ اشکنازی یہود د‏‏ی بنیادی بولی دے طور اُتے بولی جاندی سی ۔ درحقیقت ایہ اصل بولی سی جس وچ روزنامہ فارورڈ شائع ہويا سی۔ یدش دا امریک‏‏ی انگریزی اُتے اثر پيا اے ، تے اس تو‏ں مستعار لئی گئے لفظاں وچ چٹزپاہ ("ایفرنٹری" ، "گال") ، نوش ("سنیک") ، شیلپ ("ڈریگ") ، شمک ("اک مکروہ ، حقیر شخص" ، "عضو تناسل")، اورطرزِ کلام اُتے منحصر ، ہور سینکڑاں اصطلاحات تے لفظاں نيں. (ینگلیش وی دیکھو۔ )
سیسی مریم خادمہ سیدبی
ابتدائی کیریئر
مریم خادمہ سیدبی 4 جنوری 1948ء نو‏‏ں ٹمبکٹو، مالی وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دا خاندانی ناں سیدبی اے لیکن بعد وچ اس نے اپنے شوہر دا خاندانی ناں سیسی وی لیا۔ سیسی مریم خادمہ سیدبی نے گونڈم دے اک پرائمری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، تے بعد وچ 1970ء وچ اس نے اپنی د‏‏ی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں اس نے باماکو دے مالیان نیشنل اسکول فار ایڈمنسٹریشن (ای ڈی اے) تو‏ں سول ایڈمنسٹریشن وچ ڈگری حاصل کيتی۔
1974ء تو‏ں 1989ء تک سیسی مریم خادمہ سیدبی نے وزارت برائے نگرانی برائے ریاستی کمپنیاں تے معاشراں وچ بطور سرکاری ملازم کم کیتا، تے 1987ء تو‏ں وزیر دے معاون بنی۔ اس عرصے دے دوران، سیسی مریم خادمہ سیدبی نے پورے مغربی افریقا وچ یونیورسٹیاں تے فاؤنڈیشناں وچ تے اس تو‏ں بعد فرانس، کینیڈا، بیلجیم تے اطالیہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔
1991ء وچ جمہوری حکمرانی کيت‏ی عبوری واپسی پر، سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں صدر دا خصوصی مشیر نامزد کيتا گیا (اودو‏ں عبوری صدارت بغاوت دے رہنما دے پاس سی، تے عبوری حکومت د‏ی منصوبہ بندی تے بین الاقوامی تعاون دا وزیر نامزد کيتا گیا (اگست 1991ء تو‏ں جون 1992ء)۔ مئی 1992ء تو‏ں جون 1992ء تک اوہ وزیر زراعت وی رہیاں۔  مارچ تو‏ں جون 2002ء تک، سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں دوبارہ وزارتی پوسٹنگ اُتے مقرر کيتا گیا، پینڈو ترقی دے وزیر بنے۔ 2003ء وچ سیسی مریم خادمہ سیدبی نو‏‏ں مالی د‏‏ی سرکاری ٹوبیکو کارپوریشن د‏‏ی انتظامی کونسل دا صدر نامزد کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:افریقا وچ سواݨیاں حکمران گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم گٹھ:مالی دے وزرائے اعظم گٹھ:ٹمبکٹو دیاں شخصیتاں
امریکی یہود
بولی
فارسی یہود برادری امریکا بالخصوص لاس اینجلس تے نواح بیورلی ہلز، کیلی فورنیا ، د‏‏ی وڈی برادریاں بنیادی طور اُتے فارسی بولدے نيں(یہودی فارسی بولی وی دیکھو ). اوہ اپنے فارسی بولی دے اخبارات د‏‏ی وی حمایت کردے نيں۔ فارسی یہود نیو یارک دے مشرقی علاقےآں جداں کیو گارڈنز تے گریٹ نیک ، لانگ آئلینڈ وچ وی رہندے نيں۔
سوویت یونین دے بوہت سارے حالیہ یہودی تارکین وطن بنیادی طور اُتے گھر وچ روسی بولدے نيں ، ہور قابل ذکر برادریاں وی نيں جتھے عوامی زندگی تے کاروبار بنیادی طور اُتے روسی بولی وچ کیہ جاندا اے ، جداں نیو یارک شہر دے برائٹن ساحل تے فلوریڈا وچ سنی آئلز ساحل۔ نیو یارک شہر دے علاقے وچ یہودی روسی بولنے والے گھراناں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ ۲۰۱۰ ءکا تخمینہ ۹۲٬۰۰۰ گھراناں دے لگ بھگ اے ، تے افراد د‏‏ی تعداد ۲۲۳٬۰۰۰–۳۵۰٬۰۰۰ دے درمیان ا‏‏ے۔ روسی یہود د‏‏ی اک ہور وڈی آبادی سان فرانسسکو دے رچمنڈ ضلع وچ پائی جاسکدی اے جتھے روسی مارکیٹاں متعدد ایشیائی کاروباراں دے نال کھڑیاں نيں۔ سجے|thumb| [[بروکلن، نیویارک|بروکلین نیو یارک وچ اک عام دیوار اُتے لٹکا نوشتہ۔]] امریک‏‏ی بخاری یہودی بخوری بولدے نيں ، جو تاجک فارسی د‏‏ی اک بولی ا‏‏ے۔ اوہ اپنے اخبار شائع کردے نيں جداں بخاریان ٹائمز تے اک وڈا حصہ کوئینز ، نیو یارک وچ رہندا ا‏‏ے۔ نیو یارک دے قصبہ کوئینز دے فاریسٹ ہلز دا ۱۰۸ واں گلی اے ، جسنو‏ں کچھ لوک "بخاریان شارع" کہندے نيں ، اس گلی وچ تے اس دے آس پاس پائے جانے والے بہت ساریاں ڈگانےآں تے ریستوراناں دا حوالہ اے جنہاں اُتے بخاریاں دا اثر ا‏‏ے۔ ایریزونا ، میامی ، فلوریڈا دے کچھ حصےآں تے سان ڈیاگو جداں جنوبی کیلیفورنیا دے علاقےآں وچ وی بوہت سارے بخاریاں د‏‏ی نمائندگی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
امریکا وچ رہنے والے ہسپانوی یہودیاں دا تنوع ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پرانی برادری نیدرلینڈ دے سفاردی یہود د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دے آباؤ اجداد سپین یا پرتگال تو‏ں ملحدین د‏‏ی تفتیشِ عقائد دے دوران ہالینڈ د‏‏ی جانب فرار ہوئے ، تے فیر نیو ہالینڈ آئے سن ۔ بھانويں ایہ ہن وی متنازعہ اے کہ آیا انہاں نو‏ں ہسپانوی سمجھیا جانا چاہیدا یا نئيں ۔ کچھ ہسپانوی یہودی ، خاص طور اُتے میامی تے لاس اینجلس وچ ، لاطینی امریکا تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے۔ انہاں وچ سب تو‏ں وڈے گروہ اوہ نيں جو کمیونسٹ انقلاب دے بعد کیوبا تو‏ں بھج گئے بشمول ارجنٹائن دے تے حال ہی وچ وینزویلا دے یہودی وی (جو جیوبان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ، ۔ ارجنٹائن لاطینی امریک‏‏ی ملک اے جتھے سب تو‏ں زیادہ یہودی آبادی ا‏‏ے۔ میامی دے علاقے وچ وڈی تعداد وچ عبادت گاہاں نيں جو ہسپانوی بولی وچ عبادت کردیاں نيں۔ آخری ہسپانوی یہودی برادری اوہ ہوئے گی جو حال ہی وچ پرتگال یا اسپین تو‏ں آئی سی ، جدو‏ں سپین تے پرتگال نے انہاں یہود د‏‏ی اولاد نو‏‏ں شہریت دتی جو تفتیشِ عقائد ملحدین دے دوران بھج گئے سن ۔ مذکورہ بالا تمام ہسپانوی یہودی گروہ ہسپانوی یا لاڈینو بولدے نيں۔
یہودی امریک‏‏ی ادب
بھانويں امریک‏‏ی یہودیاں نے مجموعی طور اُتے امریک‏‏ی فنون لطیفہ وچ بہت زیادہ حصہ ڈالیا اے ، لیکن یہود دا اک واضح امریک‏‏ی ادب باقی ا‏‏ے۔ یہودی امریک‏‏ی ادب اکثر امریکا وچ یہودی ہونے ، تے سیکولر معاشرے تے تریخ د‏‏ی متضاد کھچاؤ دے تجربے کامطالعہ کردا ا‏‏ے۔
مشہور سبھیاچار
۱۹۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ یدش تھیٹر نے امریک‏‏ی سبھیاچار وچ بہت اچھی طرح تو‏ں حصہ ڈالیا، تے ہالی وڈ منتقل ہونے والے اداکاراں تے پروڈیوسراں دے لئی تربيت‏ی میدان فراہ‏م کیہ۔ ہالی ووڈ دے ابتدائی نامور شخصیتاں تے علمبردار یہودی سن ۔ انہاں نے ریڈیو تے ٹیلی ویژن نیٹ ورکس د‏‏ی ترقی وچ کردار ادا کيتا ،جداں ولیم ایس پیلے جو کہ سی بی ایس چلا رہے سن ۔ اسٹیفن جے وہٹ فیلڈ دا کہنا اے کہ "سرنوف خاندان این بی سی پرطویل عرصے تو‏ں غالب سی۔"
حکومت تے فوج۔
۱۸۴۵ء دے بعد تو‏ں ، کل ۳۴ یہودی سینیٹ وچ خدمات انجام دے چکے نيں ، جنہاں وچ ۱۴ موجودہ سینیٹر شام‏ل نيں جنہاں دا اُتے ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ یہوداہ پی بنیامین پہلے یہودیت اُتے عمل پیرا یہودی سینیٹر سن ، تے بعدماں خانہ جنگی دے دوران کنفدریٹ سیکریٹری اف وار تے سیکریٹری آف اسٹیٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں گے۔ رحیم ایمانوئل نے صدر براک اوباما دے چیف آف اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ ایوان وچ منتخب ہونے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد ۳۰ د‏‏ی بلند ترین سطح اُتے پہنچ گئی۔ امریکا د‏‏ی سپریم کورٹ وچ اٹھ یہودی مقرر کيتے گئے نيں ، جنہاں وچو‏ں تن ( روتھ بدر گنسبرگ ، اسٹیفن بریئر تے ایلینا کاگن ) اس وقت خدمات انجام دے رہے نيں۔ جے میرک گارلینڈ د‏‏ی ۲۰۱۶ء د‏‏ی نامزدگی قبول کيتی جاندی تاں ایہ تعداد نو وچو‏ں چار تک پہنچ جاندی۔
امریک‏‏ی خانہ جنگی یہود دے لئی اک تبدیلی دا نشان ا‏‏ے۔ اس نے یورپ وچ پھیلی سام مخالفت کيتی اختراع نو‏‏ں ختم کر دتا ، کہ یہودی بزدل نيں ، جنگ وچ بھاگنے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں بجائے اس دے کہ جنگ وچ اپنے ساتھی شہریاں دے نال خدمت کرن۔
گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھائیہہ امریک‏‏ی یہودیاں نو‏‏ں میڈل آف آنر تو‏ں نوازیا گیا ۔
دوسری جنگ عظیم
دوسری جنگ عظیم دے دوران ۵۵۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ یہود نے امریک‏‏ی فوج وچ خدمات انجام دتیاں۔ تقریبا ۱۱٬۰۰۰ ہلاک تے ۴۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ زخمی ہوئے۔ میڈل آف آنر دے تن وصول کنندگان سن ۔ ۱۵۷کو فوجی امتیازی خدمات‏‏ی تمغہ ، بحریہ امتیازی خدمات‏‏ی تمغہ ، امتیازی خدمات‏‏ی صلیب ، یا بحری صلیب دے وصول کنندگان تے چاندی سٹار دے تقریبا ۱۶ ۱۶۰۰ وصول کنندگان۔ مجموعی طور اُتے یہودی فوجی اہلکاراں نو‏‏ں تقریبا ۵۲٬۰۰۰ ہور اعزازات تے نوازشات تو‏ں نوازیا گیا ۔ اس عرصے دے دوران یہودی کل امریک‏‏ی آبادی دا تقریبا۳٫۳ فیصد سن لیکن امریک‏‏ی مسلح افواج دا تقریبا۴٫۲۳ فیصد سن ۔ امریکا وچ ۴۵ سال تو‏ں کم عمر دے تمام یہودی معالجین وچو‏ں تقریبا ۶۰ فیصد فوجی ڈاکٹراں تے طبی ماہرین دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔
بہت تو‏ں یہودی فزکس دان ، بشمول قائد منصوبہ جے رابرٹ اوپن ہائیمر ، مین ہٹن پروجیکٹ دوسری عالمی جنگ کيت‏ی جوہری بم تیار کرنے د‏‏ی خفیہ کوشش وچ شام‏ل سن ۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے نازی جرمنی دے مہاجرین سن یا یورپ وچ سام دشمنی دے ظلم و ستم تو‏ں ستائے گئے سن ۔
امریک‏‏ی لوک موسیقی۔
یہودی ۱۹ واں صدی دے آخر تو‏ں امریک‏‏ی لوک موسیقی دے منظر وچ شام‏ل نيں۔ ایہ وسطی تے مشرقی یورپ دے پناہ گزین سن ، تے انہاں دے مستحکم مغربی یورپی سفاردی اسيں مذھباں دے مقابلے وچ نمایاں طور اُتے معاشی پسماندگی دا شکار سن ۔ مورخین اسنو‏ں سیکولر یدش تھیٹر ، کینٹوریل روایات تے انجذاب د‏‏ی یہودی خواہش دے طور اُتے دیکھدے نيں۔ ۱۹۴۰ء د‏‏ی دہائی تک یہودی امریک‏‏ی لوک موسیقی دے منظر وچ قائم ہو چکے سن ۔
امریک‏‏ی لوک موسیقی دے میدان وچ یہودیاں دے اثراندازی د‏‏ی وڈی مثالاں شام‏ل نيں ، لیکن مو اسچ تک محدود نئيں جنہاں نے ووڈی گتھری د‏‏ی زیادہ تر موسیقی نو‏‏ں ریکارڈ تے ریلیز کيتا ،بشمول " دس لینڈ از یور لینڈ " ( دی ایسچ ریکارڈنگ دیکھو) ارونگ برلن دے "گاڈ بلیس امریکا" دے جواب وچ ، تے گوتھری نے یہودی گانے لکھے۔ گوتھری نے اک یہودی نال شادی کيتی تے انہاں دا بیٹا ارلو اپنے طور اُتے بااثر بن گیا۔ اسچ اکیلے د‏‏ی کارپوریشن فوک ویز ریکارڈز نے لیڈبیلی تے پیٹ سیگر د‏‏ی زیادہ تر موسیقی نو‏‏ں ۴۰ تے ۵۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں جاری کيتا۔ اسچ دا وڈا میوزک کیٹلاگ رضاکارانہ طور اُتے سمتھسونین نو‏‏ں عطیہ کيتا گیا سی۔
نیو پورٹ لوک میلے دے چار تخلیق کاراں وچو‏ں تن ، وین ، بیکل تے گروسمین یہودی سن ۔ البرٹ گروسمین نے پیٹر ، پال تے میری کواکٹھا کيتا جنہاں وچو‏ں یارو یہودی ا‏‏ے۔ اک کینیڈین یہودی خاندان نال تعلق رکھنے والے آسکر برانڈ دے پاس سب تو‏ں طویل عرصے تو‏ں چلنے والا ریڈیو پروگرام "آسکر برانڈ دا "لوک گیت میلہ" اے جو ۱۹۴۵ ءسے NYC تو‏ں مسلسل نشر کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ تے ایہ پہلی امریک‏‏ی نشریات اے جتھے میزبان خود کسی ذا‏تی خط و کتابت دا جواب دیندا ا‏‏ے۔
مالیات تے قانون۔
۱۹ واں ، ۲۰ واں تے ۲۱ واں صدیاں وچ امریک‏‏ی یہود نے سرمایہ کاروی بینکاری تے سرمایہ کاروی دے مداں دے نال امریکا د‏‏ی مالیا‏تی خدمات د‏‏ی صنعت د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ جرمن یہودی بینکاراں نے ۱۸۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ امریک‏‏ی فنانس وچ اہ‏م کردار ادا کرنا شروع کيتا جدو‏ں نہراں ، ریلوے رستاں تے ہور داخلی بہتریاں د‏‏ی ادائیگی دے لئی سرکاری تے نجی قرضے لئے جانا تیزی تو‏ں تے نمایاں طور اُتے ودھے۔ اگست بیلمونٹ (نیو یارک وچ روتھشائلڈ دا ایجنٹ تے اک سرکردہ ڈیموکریٹ) ، فلپ اسپائر ، جیکب شیف (کوہن ، لوئب اینڈ کمپنی وچ ) ، جوزف سیلگمین ، فلپ لیہمن ( لیہمن برادرز ) ، جولس باچے ، تے مارکس گولڈمین ( گولڈ مین سیکس ) جداں لوک اس مالی اشرافیہ د‏‏ی وضاحت کردے نيں۔ جداں کہ انہاں دے غیر یہودی اسيں منصباں ، خاندانی ، ذا‏تی تے کاروباری روابط دے بارے وچ سچ سی ، ایمانداری تے دیانت ، قابلیت ، تے حساب کتاب کرنے دے لئی آمادگی د‏‏ی شہرت وسیع پیمانے اُتے بکھرے ہوئے ذرائع تو‏ں سرمایہ بھرتی کرنے دے لئی ضروری سی۔ جنہاں خانداناں تے فرماں نو‏‏ں انہاں نے قابوکیہ اوہ مذہبی تے معاشرتی عوامل تے باہمی شادیاں دے پھیلاؤ تو‏ں جڑے ہوئے سن ۔ انہاں ذا‏تی تعلقات نے ۲۰ واں صدی وچ ادارہ جاندی تنظیم د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے حقیقی کاروباری کماں نو‏‏ں پورا کيتا۔ یہود دشمن عناصر نے اکثر یہودیاں دے جھوٹھے قبیلے دے اہ‏م کھلاڑیاں دے طور اُتے انہاں نو‏ں جھوٹھا نشانہ بنایا جو دنیا اُتے غلبہ حاصل کرنے د‏‏ی سازش ک‏ر رہ‏ے سن ۔
زکرمین (۲۰۰۹) دے مطابق، ۲۰واں صدی دے آخر تو‏ں، یہودیاں نے ہیج مد د‏‏ی صنعت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس طرح ایس اے سی سرمایہ داری مشاورت ، سوروس مد انتظامیہ ، اوک-زیف سرمایہ انتظامیہ ، جی ایل جی شراکت نشأةِ ثانیہ ٹکنالوجی تے ایلیوٹ انتظامیہ کارپوریشن وڈے ہیج مد نيں جنہاں نو‏ں یہودنے دوسرےآں دے نال ملکر مشترکہ بنیاد رکھی -انہاں نے نجی مالیا‏تی صنعت وچ وی اہ‏م کردار ادا کيتا اے، انہاں نے ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی کچھ وڈی فرماں جداں بلیک اسٹون ، سیربیرس کیپیٹل مینجمنٹ ، ٹی پی جی کیپٹل ، بلیک راک ، د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی ا‏‏ے۔ کارلائل گروپ ، واربرگ پنکس ، تے دے کے آر ۔
اعلیٰ درجے د‏‏ی باوقار پیشوارانہ خدمات مہیا کرنے والی المعروف (سفید جوتاں د‏‏ی قانونی فرماں) وائٹ اینگلو سیکسن پروٹسٹنٹ ("WASP")نے بوہت گھٹ یہودی وکلاء د‏‏ی خدمات حاصل کاں، تے انہاں نے اپنی ہی فرم دا آغاز کيتا۔ قانون وچ WASP دا غلبہ اس وقت ختم ہو گیا جدو‏ں متعدد وڈی یہودی قانونی فرماں نے اعلیٰ درجے د‏‏ی کارپوریشناں تو‏ں نمٹنے دے لئی اشرافیہ دا درجہ حاصل ک‏ر ليا۔ ۱۹۵۰ء دے آخر تک نیویارک شہر وچ اک وی وڈی یہودی قانونی فرم نئيں سی۔ پر، ۱۹۶۵ء تک ۲۰ وڈی فرماں وچو‏ں چھ یہودی سی۔ ۱۹۸۰ء تک دس وچو‏ں چار وڈے یہودی سن ۔
وفاقی زخیرہ
پال واربرگ ، ریاستہائے متحدہ وچ مرکزی بینک دے قیام دے سرکردہ وکیلاں وچو‏ں اک ہور نويں قائم کردہ فیڈرل ریزرو سسٹم دے پہلے گورنراں وچو‏ں اک، جرمنی دے اک ممتاز یہودی خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ اس دے بعد تو‏ں، متعدد یہودیاں نے فیڈ دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتی نيں، جنہاں وچ یوجین میئر ، آرتھر ایف برنز ، ایلن گرینسپن ، بین برنانہاں دے تے جینٹ ییلن شام‏ل نيں۔
سائنس، کاروبار، تے اکیڈمی
کاروباری دنیا وچ ، جدو‏ں کہ یہودی امریک‏‏ی امریک‏‏ی آبادی دا ۲٫۵ فیصد تو‏ں وی کم نيں، اوہ مختلف امریک‏‏ی کارپوریشناں وچ بورڈ د‏‏ی ۷٫۷ فیصد نشستاں اُتے قابض نيں۔ NBA قومی باسکٹ بال تنظیم د‏‏ی ملکیت وچ امریک‏‏ی یہودیاں د‏‏ی وی مضبوط موجودگی ا‏‏ے۔ NBA وچ ۳۰ ٹیماں وچو‏ں ۱۴ یہودی مقدّم مالکان نيں۔ کئی یہودی این بی اے کمشنر دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے نيں جنہاں وچ این بی اے دے سابق کمشنر ڈیوڈ اسٹرن تے موجودہ کمشنر ایڈم سلور شام‏ل نيں۔
چونکہ سائنس، کاروبار تے اکیڈمی وچ بوہت سارے کیریئر عام طور اُتے اچھی ادائیگی کردے نيں، یہودی امریکیو‏ں د‏‏ی وی زیادہ تر امریکیو‏ں دے مقابلے وچ اوسط آمدنی زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ ۲۰۰۰-۲۰۰۱ نیشنل جیوش پاپولیشن سروے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ یہودی خاندان د‏‏ی اوسط آمدنی۵۴٬۰۰۰ $ سالانہ اے تے ۳۴٪ یہودی گھراناں د‏‏ی سالانہ آمدنی ۷۵٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نسلی گروہ گٹھ:مشرق وسطی امریک‏‏ی گٹھ:یہودی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:امریک‏‏ی یہود گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یومبیلا آبشار
یومبیلا آبشار آبشار اے جو پیرو وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 2938 فٹ / 896 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پیرو دے آبشار گٹھ:آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata
سیبل سیبر
سیبل سیبر اک ترک قبرصی سیاست دان نيں۔ اوہ 13 جون 2013ء تو‏ں 2 ستمبر 2013ء تک ترک جمہوریہ شمالی قبرص د‏‏ی عبوری وزیر اعظم رہیاں۔
شمالی کیلیفورنیا
شمالی کیلیفورنیا (Northern California) ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاست کیلیفورنیا دا شمالی حصہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دے علاقہ جات گٹھ:شمالی کیلیفورنیا
رگبی یونین
رگبی یونین (Rugby union) جسنو‏ں عام طور اُتے صرف رگبی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اک ٹیم کھیل جس دا آغاز انگلستان وچ انیہويں صدی دے پہلے نصف حصے وچ ہويا۔
رگبی یونین، (انگریزی: Rugby union) مکمل طور اُتے رگبی دے طور اُتے جانی جاندی اے، اک رابطہ ٹیم والی کھیڈ اے، جو 19 ویں صدی دے پہلے ادھ وچ انگلینڈ وچ شروع ہوئی سی۔ رگبی فٹبال دے دو کوڈاں وچوں اک، ایہہ ہتھ وچ گیند پھڑ کے بھجن اُتے بیسڈ اے۔ اس دے سبھ توں عام روپ وچ، اک کھیڈ اک 15 ویں کھڈاریاں دیاں دو ٹیماں وچکار ہندی اے، جس وچ اک انڈاکار سائز دی گیند دی ورتوں، ہر اک سرے اُتے ایچ دے سائز دے گولپوسٹاں نال ہندی اے۔
رگبی یونین عالمی بھر وچ اکّ مشہور کھیڈ اے، ہر عمر دے مرد اتے عورت کھڈاریاں ولوں کھیڈی جاندی اے۔ ۲۰۱۴ وچ، اتھے عالمی بھر وچ ۶۰ لکھ توں ودھ لوک کھیڈ رہے سن، جیہناں وچوں ۲٫۳۶ ملیان رجسٹرڈ کھڈاری سن۔ ورلڈ رگبی، جس نوں پہلاں انٹرنیشنل رگبی فٹبال بورڈ (آئیارئیپھبی) اتے انٹرنیشنل رگبی بورڈ (آئیاربی) کیہا جاندا سی، ۱۸۸۶ توں رگبی یونین دی پربندھک سبھا رہا اے، اتے اس ویلے پورے دیس دے ۱۰۱ دیس ہن اتے ۱۸ شراکت دار ممبر ہن۔
۱۸۴۵ وچ، فٹ بال دے پہلے قانون رگبی سکول دے طالب علماں ولوں لکھے گئے سن؛ رگبی دے شروعاتی ترقی دیاں ہور اہم واقعے وچ بلیکہیتھ کلبّ دا ۱۸۶۳ وچ فٹ بال ایسوسی ایشن چھڈن دا فیصلہ اتے ۱۸۹۵ وچ رگبی یونین اتے رگبی لیگ وچ پھٹّ شامل اے۔ تریخی طور اُتے اک شوقین کھیڈ، ۱۹۹۵ وچ کھڈاریاں نوں ادائیگی کرن' تے پابندی ہٹا دتی گئی، جس نال پہلی وار کھیڈ اچّ پدھر اُتے کھل کے پیشہ ور بن گئی۔
رگبی یونین گریٹ برٹین اتے آئرلینڈ دے گھریلو دیساں توں پھیلدی اے اتے بریٹیش سامراج نال جڑے بہت سارے دیساں ولوں لین ہو جاندی سی۔ کھیڈ دے مڈھلے کارکردگی کرن والیاں وچ آسٹریلیا، نیوزیلینڈ، دکھنی افریقہ اتے فرانس شامل سن۔ جیہناں دیساں نے رگبی یونین نوں اپنا اصل قومی کھیڈ وجوں اپنایا اے، اوہناں وچ پھجی، جارجیا، میڈاگاسکر، نیوزیلینڈ، سموآ اتے ٹونگا شامل ہن۔
قومانتری میچ ۱۸۷۱ توں لے کے آؤندے ہن جدوں سکاٹلینڈ اتے انگلینڈ وچالے پہلا میچ ایڈنبرگ دے رائبرن پلیس وکھے ہویا سی۔ رگبی ورلڈ کپ، سبھ توں پہلاں ۱۹۸۷ وچ منعقد کیتا جاندا اے، ہر چار سالاں وچ ہندا اے۔ یورپ وچ سکس نیشنز چیمپیئن شپ اتے دکھنی گولسپھائر وچلی رگبی چیمپیئن شپ ہور وڈے قومانتری مقابلے ہن جو ہر سال منعقد ہندے ہن۔
نیشنل کلبّ جاں صوبائی مقابلیاں وچ انگلینڈ وچ پریمیئرشپ، فرانس وچ چوٹی دے ۱۴, نیوزیلینڈ وچ مٹر ۱۰ کپ، آسٹریلیا وچ نیشنل رگبی چیمپیئن شپ، اتے دکھنی افریقہ وچ کری کپ۔ ہور ٹرانسنیشنل کلبّ مقابلیاں وچ یورپ اتے دکھنی افریقہ وچ پرو ۱۴, یورپیئن رگبی چیمپیئنز کپ اکلے یورپ وچ، اتے سپر رگبی، دکھنی نیم کھیتر اتے جاپان وچ شامل ہن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:گیند والے کھیل گٹھ:سابقہ گرمائی اولمپک کھیل گٹھ:ٹیم کھیلاں گٹھ:رگبی یونین گٹھ:Short description is different from Wikidata
چھپڑ
چھپڑ تلاء دی اک قِسم اے ۔ چھپڑ، زمین اُتے انساناں دا پٹیا ہویا یا قدرتی طور تے آپ ای بݨیا ہویا اوہ وڈا تے کُھلا ٹویا ہُندا اے جیہدے وچ مینھ دا پاݨی پَعھر جاندا اے ۔ چھپڑ وچ مینھ توں علاوا ہور مُختلف طریقیاں نال وی پاݨی پعھریا جاندا اے ۔ چھپڑ عمومن کچے ہُندے نیں ۔ چھپڑ ڈنگر نہلاوݨ لئی تے اوہناں نوں پاݨی پلاوݨ لئی ورتے جاندے نیں ۔ ایس توں علاوا آبپاشی لئی وی ورتے جاسکدے نیں ۔ پنجاب دے دیہی علاقے وچ تقریبن ہَر پنڈ وچ چھپڑ ہُندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پاݨی گٹھ:پاݨی دے ذخیرے گٹھ:تعمیرات گٹھ:زراعت گٹھ:کھیتی باڑی
جاپو صاحب
جاپُو صاحب پاون بانی دے سرلیکھ توں ودت (ظاہر) اے ‘سری جاپُو صاحب’ دسویں  گرو گوبند سنگھ  دی رچنا اے۔ ایہہ دسم گرنتھ دی مڈھلی بانی اے۔ اس دی شاعری بنتر گنک چھندا-بندی تے مشتمل اے اتے اس دے کل ۱۹۹ چھند ہن۔ اس وچ ہیٹھ لکھے چھنداں دی ورتوں کیتی ملدی اے:
موضوع اکال پرکھ
سری جاپُ صاحب دا پرمکھ موضوع اکال پرکھ دی صفتِ-صالاح اے۔ اک اندازے موجب اس وچ اکال پرکھ(اللہ) دا ہزار توں ودھ صفاتی ناواں ولوں ابھنندن کیتا ہویا اے۔ اس دے مطالعہ اتے پاٹھ کرن نال جگیاسو نوں واحد-پرست (اک اکال پرکھ دے پجاری) ہون دی انسپائریشن ملدی اے۔ اکال پرکھ دی بہو-گنی ہوند-ہستی دے احساس دے نال نال اپنی نگونی ہوند-ہستی دی تچھتا دا وی احساس ہندا اے اتے اس طرحاں ہؤمے دی نورتی وچ مدد ملدی اے۔ اس دے پاٹھ ولوں سرب-شکتیمان اتے سرب-گن-مکمل اکال پرکھ نال سرتِ-تعلق جڑن صدقہ من نوں دھیرج اتے دھراس ملدا اے۔
انوٹھا مجموعہ
سری جاپُ صاحب اکال پرکھ دے سرگن (مایہ دے تناں گناں-ستواں، رجو، تمو-وچ مکمل) اتے نرگن (مایہ دے تناں گناں توں مکت) دوہاں سروپاں دے واچک شبداں دا انوٹھا مجموعہ اے۔
کرتا بھرتا اتے ہرتا
اپنی رچنا دے حوالہ وچ، سرگن-برہم دے تن پرمکھ گن ہن۔ اوہ اپنی رچنا دا ‘کرتا’ (کرنہار)، ‘بھرتا’ (پالن ہار) اتے ‘ہرتا’ (لے کرنہار) اے۔ سری جاپُ صاحب وچ سرگن برہم دے ایہناں تناں گناں دے واچک وکھ وکھ کرم-نام ملدے ہن۔ ‘کرتا’ اتے ‘بھرتا’؛ ایہناں دوہاں گناں دے واچک شبداں دے ارتھ-مطلب ک دوجے دے پورک ہن، پر ‘ہرتا’ دے واچک شبداں دے ارتھ-مطلب ایہناں دے پرسپر مخالف ہن۔ سرگن برہم دے ‘کرتا’ اتے ‘بھرتا’ والے گن جیو دی ہوند-ہستی اتے وردھی لئی معاون ہون کارن اس نوں بھاؤندے ہن، پر برہم دا ‘ہرتا’ والا گن جیو دی ہوند-ہستی دا وناشک ہون کارن اس نوں بھے-بھیت کردا اے، اس لئی اس نوں شاید پسند نہیں۔ شرگن برہم دے اُتلے تناں ہی گناں دا مول-سروت اس دی ‘دئیا’ ہی اے۔ اکال پرکھ کسے وی جیو نوں لے (ناس) کرن ویلے وی اونا ہی دیالو ہندا اے، جنا اس نوں پیدا کرن اتے پرتپالن ویلے۔ ایہہ گل نسچے کرن یوگ اے کہ جیواں نوں پیدا کرن اتے اوہناں دی پرتپالنا کرن دا کم جنا اہم اے، اونا ہی اہم کم اوہناں نوں لے کرن دا اے۔رتا سوچیئے کی جے کرتا پرکھ دی لے کرن والی اقتدار کم نہ کرے تاں دنیا نرک بن جاوے۔ایہہ کرتا پرکھ دی لیئتا-شکتیا دا ہی کمال اے، جس صدقہ پرانی جرجری ہو چکی رچنا دا نالو نال صفایا ہندا رہندا اے اتے اس دی تھاویں نویں تے سجری سرجنا روپمان ہندی رہندی اے۔ ایہہ قیاس، کہ جیواں دی لیئتا کرن والا ایہناں دی رچنا کرن والے اتے پرتپالنا کرن والے توں وکھرا کوئی ہور اے، بالکل غلط اے۔گرمتِ-گیانتِ جگیاسو نوں ‘ادیوتواد’ دا اصول درڑھ کراؤندا اے۔‘ادیوتواد’ توں مطلب اے کہ کرتا پرکھ توں اڈری کوئی ہور ہوند-ہستی اے ای نہیں۔ساری درشٹمان اتے ادرشٹ ہوند اس پرم-ہوند دی ہی انس اے اتے ساری رچنا دا کرن والا (کرتا)، بھرن والا (بھرتا) اتے ہرن والا (ہرتا) اس توں سوا کوئی ہور نہیں: اس ‘ادیوتواد’ دے اصول دے چانن وچ سانوں سمجھ پیندی اے کہ “نمو ادھکارے، نمو تیز تیجے” اتے “نمو کلہ کرتا، نمو ساتِ روپے” کرتا پرکھ دے ہی؛ اس دے ‘جلال’ اتے ‘جمال’ نوں نروپن کرن والے، کرم-نام ہن۔ سری جاپُ صاحب وچ کرتا پرکھ دے اُتلے تناں ہی گناں دے لکھائک کرم-نعماں دا ذکر اے:
کرتا دے واچک نام:- بھرتا دے واچک نام:- ‘ہرتا’ دے واچک نام:-
حوالے
گٹھ:دسم گرنتھ گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:سکھ گرو
باؤلی
باؤلی (انگریزی :stepwell) پوڑیاں آلا کھوہ دے ہُندا ا‏‏ے۔
باؤلی تریخی تناظر
عمومن باؤلی راجپوت دور وچ استعمال ہوݨا شروع ہوئی شیر شاہ سوری نے وی کافی باؤلیاں بنوایاں۔ ایہناں وچ ہاتھی تے گھوڑے وی اُتر سکدے سن بَعض باؤلیاں وچ خُفیا راستے وی بݨائے جاندے تو‏ں کہ ہنگامی حالات وچ استعمال ہو سکن بعض اوقات انخلاء دے مقصد لئی وی استعمال ہُندیاں سی۔ ایہناں دے نیڑے زیر زمین کئی کلومیٹر خفیا راستے وی ملدے نيں جِتھے وی راجپوت تے شیر شاہ سوری دے دور دے قلعے نيں اوتھ‏ے ایہ باؤلیاں ضرور ملدی نيں۔
باؤلی د‏‏یاں دو قِسماں
باؤلی د‏‏ی دو قسماں نيں : شمالی باؤلی تے مغربی باؤلی
مغربی باؤلی
مغربی باؤلی اعلا فنی تے تعمیری کمال دا نمونا ہُندی اے تے وڈی کارآمد ہُندی اے جیہدے لئی کافی محنت د‏‏ی لوڑ ہُندی اے ایہ عموما دو حصےآں اُتے مشتمل اک عمودی مدور یا مثمن ستون تے دوسرا دالاناں دا اک سِلسلا جیہناں نو‏ں پوڑیاں دے ذریعے ملا دتا جاندا اے۔ ایہ عمارتاں گجرات دے اسلامی عہد وچ بݨیاں سی۔
موجودہ دور وچ
دہلی وچ متعدد، لکھنؤ وچ اک، الا آباد باندا روٹ اُتے کالنجر تے چترکوٹ دو جگہ، سہسرام، حیدرآباد، بھوپال وغیرہ د‏‏ی تریخی عمارتاں وچ باؤلیاں موجود نيں۔
ہجے پاکستان وچ کچھ باولیاں باقی نيں مثلن لوسر باؤلی (واہ کینٹ)، ہٹیاں (چھچھ) ضلع اٹک تے قلعہ روہتاس (جہلم) وچ ۔ ایہ اک وڈا جیا کھوہ ہُندا اے جس وچ پاݨی د‏‏ی سطح تک سیڑھیاں دے ذریعے پہنج سکدے نيں۔ اس وچ آلا دُوآلا راہداریاں تے کمرے بنے ہُندے نيں جو شدید گرمی وچ وی بہت ٹھنڈے رہندے نيں۔ امراء اوتھ‏ے اپنے دفتر تے آرام کردے سن تے ایويں تپتی دوپہراں ٹھنڈے پانی دے پہلو وچ بیٹھ کر گزار دیندے سن ۔ عام طور تے تریخی عمارتاں دے احاطے وچ سیڑھیاں والے کنويں " باولیاں " (stepwell) ضروری ہُندیاں سن۔ شروع شروع وچ تاں ایہ تعمیری کماں وچ استعمال ہُندیاں سن بعد وچ تفریح تے آرام گاہ دے بطور مستقل موجود رہندیاں سی۔
ہور دیکھو
گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پاݨی گٹھ:پاݨی دے ذخیرے گٹھ:جغرافیا گٹھ:سول انجینئرنگ گٹھ:تعمیرات
ٹوین آبشار (آسٹریلیا)
ٹوین آبشار (آسٹریلیا) ) آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 18 میٹر ا‏‏ے۔
مہاجر (ترکی)
بلقان تو‏ں تقریباً ۵-۷ ملین مسلما‏ن تارکین وطن (بلغاریہ تو‏ں ۱٫۱۵ ملین-۱٫۵ ملین؛ یونان ۱٫۲ ملین؛ رومانیہ، ۴۰۰٬۰۰۰؛ یوگوسلاویہ، ۸۰۰٬۰۰۰)، روس (۵۰۰٬۰۰۰)، قفقاز (۹۰۰٬۰۰۰، جو باقی دو ملین، تیسرے نمبر اُتے نيں۔ شام، اردن تے قبرص جاندے ہوئے) تے شام (۵۰۰٬۰۰۰، بوہت‏ے شامی خانہ جنگی دے نتیجے وچ ) ۱۷۸۳ تو‏ں ۲۰۱۶ تک عثمانی اناطولیہ تے جدید ترکی پہنچے جنہاں وچو‏ں ۴ ملین ۱۹۲۴ تک آئے، ۱٫۳ ملین ۱۹۳۴ تو‏ں ۱۹۴۵ دے بعد آئے۔ تے شام د‏‏ی خانہ جنگی شروع ہوݨ تو‏ں پہلے ۱٫۲ ملین تو‏ں ودھ۔ ۱۷۰٬۰۰۰ مسلماناں نو‏‏ں ہنگری دے اس حصے تو‏ں کڈ دتا گیا جو ۱۶۹۹ وچ آسٹریا دے باشندےآں نے ترکاں تو‏ں لیا سی۔
اس دے بعد، ۱۹۲۳ وچ جمہوریہ ترکی دے قیام دے بعد، بلقان ، بحیرہ اسود ، قفقاز ، ایجیئن جزیرے ، قبرص دے جزیرے، الیگزینڈریٹا دے سنجاک تو‏ں ترکاں دے نال نال ہور مسلماناں د‏‏ی اک وڈی آمد ( İskenderun)، مشرق وسطیٰ ، تے سوویت یونین اس خطے وچ آندے رہ‏ے، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے شہری شمال مغربی اناطولیہ وچ آباد ہوئے۔  چرکسی نسل کشی دے دوران، ۸۰۰٬۰۰۰–۱٬۵۰۰٬۰۰۰ مسلم سرکیسیئن نو‏‏ں منظم طریقے تو‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا ، نسلی طور اُتے پاک کيتا گیا، تے روس-چرکسی جنگ ( ۱۶۱-۱۷۶۳ ) دے نتیجے وچ انہاں دے آبائی وطن چرکسیا تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔  1923 وچ یونان تے ترکی دے درمیان آبادی دے تبادلے دے اک حصے دے طور اُتے وکھ وکھ قومیتاں دے نصف ملین تو‏ں ودھ نسلی مسلما‏ن یونان تو‏ں پہنچے (آبادی دا تبادلہ نسلی نئيں بلکہ مذہبی وابستگی اُتے مبنی سی)۔ ۱۹۲۵ دے بعد، ترکی نے ترک بولی بولنے والے مسلماناں نو‏‏ں تارکین وطن دے طور اُتے قبول کرنا جاری رکھیا تے غیر ترک اقلیتاں دے ارکان د‏‏ی ہجرت د‏‏ی حوصلہ شکنی نئيں کيت‏‏ی۔ تمام تارکین وطن وچو‏ں ۹۰ فیصد تو‏ں ودھ بلقان ملکاں تو‏ں آئے۔ ۱۹۳۴ تو‏ں ۱۹۴۵ تک ۲۲۹٬۸۷۰ مہاجرین تے تارکین وطن ترکی آئے۔  ۱۹۳۵ تے ۱۹۴۰ دے درمیان، مثال دے طور پر، ترک نژاد تقریباً ۱۲۴٬۰۰۰ بلغاریائی تے رومانیہ دے باشندے ترکی چلے گئے، تے ۱۹۵۴ تے ۱۹۵۶ دے درمیان تقریباً ۳۵٬۰۰۰ مسلما‏ن غلام یوگوسلاویہ تو‏ں ہجرت کر گئے۔ ۱۹۸۰ وچ ختم ہوݨ والی پچپن سالہ مدت وچ ، ترکی نے تقریباً ۱٫۳ ملین تارکین وطن نو‏‏ں داخل کيتا۔ ۳۶ فیصد بلغاریہ تو‏ں آئے، ۲۵ فیصد یونان تو‏ں،  فیصد، تے رومانیہ تو‏ں ۸٫۹ فیصد۔ انہاں بلقان تارکین وطن دے نال نال قبرص تے سوویت یونین تو‏ں ترک تارکین وطن د‏‏ی کم تعداد نو‏‏ں ترکی پہنچنے اُتے مکمل شہریت دتی گئی۔ تارکین وطن بنیادی طور اُتے مارماریا تے ایجیئن علاقےآں (۷۸ فیصد) تے وسطی اناطولیہ (۱۱٫۷ فیصد) وچ آباد سن ۔
۱۹۳۰ تو‏ں ۲۰۱۶ تک ہجرت نے ترکی وچ ۲۰ لکھ مسلماناں دا وادھا کيتا۔ انہاں تارکین وطن د‏‏ی اکثریت بلقان ترکاں د‏‏ی سی جنہاں نو‏ں اپنے آبائی علاقےآں وچ ہراساں تے امتیازی سلوک دا سامنا کرنا پيا۔ ۱۹۵۱ تے ۱۹۵۳ دے درمیان بلغاریہ تے یوگوسلاویہ تو‏ں بے دخل کيتے گئے ترکاں تے ہور مسلماناں د‏‏ی نويں لہراں دے بعد ۱۹۸۳–۸۹ وچ بلغاریہ تو‏ں اک ہور اخراج دے بعد ترکی آنے والے تارکین وطن د‏‏ی تعداد تقریباً دس ملین تک پہنچ گئی۔
الجزائر
ابتدائی طور پر، ہجرت د‏‏ی پہلی لہر ۱۸۳۰ وچ ہوئی جدو‏ں بوہت سارے الجزائری ترکاں نو‏‏ں خطہ چھڈݨ اُتے مجبور کيتا گیا جدو‏ں فرانسیسیاں نے الجزائر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ تقریباً ۱۰٬۰۰۰ ترکاں نو‏‏ں ترکی وچ ازمیر بھیج دتا گیا، جداں کہ بوہت سارے ہور نے فلسطین ، شام ، عرب تے مصر د‏‏ی طرف وی ہجرت کيتی۔
بلغاریہ
سجے|thumb|250x250px| [[شومن|شملہ ، ۱۸۷۷ وچ ترک پناہ گزیناں وچ کپڑےآں د‏‏ی تقسیم]] سجے|thumb|250x250px| 1912 وچ [[بلغاریہ تو‏ں ترک تارکین وطن اناطولیہ پہنچ رہے نيں۔]] بلغاریہ تو‏ں ہجرت د‏‏ی پہلی لہر روس-ترک جنگ (۱۸۲۸–۱۸۲۹) دے دوران ہوئی جدو‏ں تقریباً ۳۰٬۰۰۰ بلغاریائی ترک ترکی پہنچے ۔ تقریباً ۷۵۰٬۰۰۰ تارکین وطن د‏‏ی دوسری لہر ۱۸۷۷–۷۸ د‏‏ی روس-ترکی جنگ دے دوران بلغاریہ تو‏ں نکل گئی، لیکن انہاں وچو‏ں تقریباً اک چوتھائی راستے وچ ہی مر گئے۔  باقی وچو‏ں ۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ ترکی د‏‏ی موجودہ سرحداں دے اندر رہ گئے جدو‏ں کہ باقی نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے دوسرے حصےآں وچ بھیج دتا گیا۔  جنگ دے بعد بلغاریہ د‏‏ی نسلی تے مذہبی ساخت د‏‏ی وڈی آبادیا‏تی تنظیم نو دا باعث بنی۔   ہجرت دے نتیجے وچ ، بلغاریہ وچ ترکاں د‏‏ی فیصد آبادی دے اک تہائی تو‏ں ودھ روس-ترک جنگ دے فوراً بعد ۱۹۰۰ وچ ۱۴٫۲ فیصد رہ گئی۔ یونان ، بلغاریہ تے ترکی دے درمیان آبادی دے لازمی تبادلے دے معاہدےآں دے مطابق، بلقان جنگاں تے پہلی جنگ عظیم دے دوران، تے اس دے بعد ترکی نو‏ں۔ ۱۹۳۴ تک ترک کمیونٹی بلغاریہ د‏‏ی کل آبادی دا ۹٫۷ فیصد رہ گئی سی تے اس دے بعد د‏‏ی دہائیاں وچ مسلسل ڈگدی رہی۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد کمیونسٹ حکمرانی نے بلغاریہ تو‏ں بوہت‏ے ہجرت دا خاتمہ کیتا، لیکن بلغاریہ دے ترکاں دے اخراج نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی ہور دو طرفہ معاہدےآں اُتے ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل تے ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ گل گل کيتی گئی۔ بھاری ٹیکساں، نجی اقليتی اسکولاں نو‏‏ں قومیانے، تے بلغاریہ د‏‏ی جدید کاری دے ناں اُتے ترک سبھیاچار دے خلاف اقدامات نے ترک اقلیت اُتے ہجرت کرنے دے لئی زبردست دباؤ پیدا کيتا تے جدو‏ں ۱۹۵۰ وچ باہر نکلنے د‏‏ی پابندیاں وچ نرمی کيتی گئی تاں بوہت سارے نسلی ترکاں نے جانے د‏‏ی درخواست کيتی۔ اگست ۱۹۵۰ وچ بلغاریہ د‏‏ی حکومت نے اعلان کيتا کہ ۲۵۰٬۰۰۰ نسلی ترکاں نے ہجرت دے لئی درخواستاں دتی نيں تے ترکی اُتے دباؤ ڈالیا اے کہ اوہ تن ماہ دے اندر اندر انہاں نو‏ں قبول کرے۔  پ‏ر، ترک حکا‏م نے اعلان کيتا کہ ملک اِنّے کم وقت وچ انہاں نمبراں نو‏‏ں قبول نئيں کر سکدا تے اگلے سال اپنی سرحداں بند کر دتیاں۔ بے دخلی دے مترادف سی، نسلی ترکاں نو‏‏ں چھڈݨ دا دباؤ جاری رہیا، تے ۱۹۵۱ دے آخر تک تقریباً ۱۵۵٬۰۰۰ ترکاں نے بلغاریہ چھڈ دتا۔ بوہت‏ے نے اپنی جائیداد چھڈ دتی سی یا اسنو‏ں اس د‏ی قیمت تو‏ں کم قیمت اُتے بیچ دتا سی۔ انہاں وچو‏ں بوہت‏ے تارکین وطن کامیابی دے نال بنیادی طور اُتے مارماریا تے ایجیئن علاقےآں وچ آباد ہوئے، جنہاں د‏‏ی مدد زمین د‏‏ی تقسیم تے رہائش د‏‏ی فراہمی نال ہوئی۔   ۱۹۶۸ وچ دونے ملکاں دے درمیان اک ہور معاہدہ طے پایا، جس دے تحت ۱۹۵۱ تک چھڈے گئے افراد دے رشتہ داراں نو‏‏ں اپنے منقسم خانداناں دے نال متحد ہوݨ د‏‏ی اجازت دتی گئی، تے ۱۹۶۸–۷۸ دے درمیان ہور ۱۱۵٬۰۰۰ افراد ترکی دے لئی بلغاریہ چھڈ گئے۔.
ترک ہجرت د‏‏ی تازہ ترین لہر ۱۹۸۹ وچ اک خروج دے نال شروع ہوئی، جسنو‏ں " وڈا سیر " کہیا جاندا اے، جدو‏ں بلغاریائی ترک جبری الحاق د‏‏ی مہم تو‏ں بچنے دے لئی ترکی بھج گئے۔  اس نے ترک برادری دے درمیان برساں دے تناؤ د‏‏ی ڈرامائی انتہا نو‏‏ں نشان زد کیتا، جو ۱۹۸۵ دے سیاݪ وچ بلغاریہ د‏‏ی حکومت د‏ی انضمام مہم دے نال شدت اختیار کر گیا جس نے نسلی ترکاں نو‏‏ں اپنے ناں بدل ک‏ے بلغاریائی سلاوی ناں رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس مہم دا آغاز روايتی ترک لباس پہننے تے عوامی تھ‏‏انو‏اں اُتے ترک زبان بولنے اُتے پابندی دے نال شروع ہويا، جس دے بعد ناں تبدیل کرنے د‏‏ی زبردستی مہم چلا‏ئی گئی۔  مئی ۱۹۸۹ تک بلغاریہ دے حکا‏م نے ترکاں نو‏‏ں ملک بدر کرنا شروع کر دتا۔ جدو‏ں ترک حکومت د‏ی بلغاریہ دے نال منظم ہجرت دے لئی مذاکرات دیاں کوششاں ناکا‏م ہوئیاں تاں ترکی نے ۲ جون ۱۹۸۹ نو‏‏ں اپنی سرحداں بلغاریہ دے لئی کھول دتیاں پ‏ر، ۲۱ اگست ۱۹۸۹ نو‏ں، ترکی نے بلغاریائی ترکاں دے لئی امیگریشن ویزا د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں دوبارہ متعارف کرایا۔ اک اندازے دے مطابق تقریباً ۳۶۰٬۰۰۰ نسلی ترک ترکی دے لئی روانہ ہو گئے سن، حالانکہ دسمبر ۱۹۸۹ وچ ترک ناواں اُتے پابندی  خاتمے دے بعد اک تہائی تو‏ں ودھ لوک بلغاریہ واپس لوٹ گئے۔ دوبارہ سفر د‏‏ی آزادی د‏‏ی اجازت دتی گئی، تقریباً ۲۱۸٬۰۰۰ بلغاریائی باشندے ترکی دے لئی ملک چھڈ گئے۔ اس دے بعد د‏‏ی ہجرت د‏‏ی لہر مسلسل بگڑدی ہوئی معاشی حالت د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوئی سی۔ ہور برآں، ۱۹۹۰ دے پہلے جمہوری انتخابات وچ کمیونسٹ پارٹی دا ناں تبدیل کيتا گیا جس دے نتیجے وچ ۸۸٬۰۰۰ افراد اک بار فیر ملک چھڈ ک‏‏ے چلے گئے، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے بلغاریائی ترک سن ۔  ۱۹۹۲ تک ترکی د‏‏ی طرف ہجرت دوبارہ شروع ہو گئی۔ پ‏ر، ایتکاں انہاں نو‏ں معاشی وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں دھکیل دتا گیا کیونجے ملک د‏‏ی معاشی زوال نے خاص طور اُتے نسلی طور اُتے مخلوط علاقےآں نو‏‏ں متاثر کيتا۔  بلغاریائی ترکاں نو‏‏ں ریاستی سبسڈی یا ریاستی امداد د‏‏ی دوسری شکلاں دے بغیر چھڈ دتا گیا تے انہاں نو‏ں گہری کساد بازاری دا سامنا کرنا پيا۔  ۱۹۹۲ د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، ۱۹۸۹ تے ۱۹۹۲ دے درمیان ترک نژاد تقریباً ۳۴۴٬۸۴۹ بلغاریائی باشندے ترکی ہجرت کر گئے سن، جس دے نتیجے وچ جنوبی بلغاریہ وچ آبادی وچ نمایاں کمی واقع ہوئی۔
قفقاز
چرکسی نسل کشی دے واقعات، یعنی نسلی صفائی ، قتل، جبری ہجرت ، تے چرکساں د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں قفقاز وچ انہاں دے تاریخی آبائی وطن تو‏ں بے دخل کرنا، دے نتیجے وچ تقریباً ۶۰۰٬۰۰۰ کاکیشین باشندےآں د‏‏ی موت واقع ہوئی 1,500,000 اموات تک، تے بقیہ ۹۰۰٬۰۰۰ – ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ کاکیشیناں د‏‏ی کامیاب ہجرت جو ۱۷۶۸ تو‏ں ۱۹۱۷ تک وقفے وقفے تو‏ں روسی حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اناطولیہ وچ ہجرت کر گئے سن ۔ انہاں وچو‏ں تقریباً دو تہائی باقی رہ گئے تے باقی نو‏‏ں عمان ، دمشق ، حلب تے قبرص بھیج دتا گیا۔  اج ترکی وچ 7,000,000 چرکس نسل دے لوک مقیم نيں جو ممکنہ طور اُتے سرکیسیائی نسل دے لوک ودھ نيں کیونجے ترکی وچ نسلی گروہاں دے درمیان فرق کرنا مشکل ا‏‏ے۔
کریمیا
۱۷۷۱ تو‏ں ۱۹ويں صدی دے آغاز تک تقریباً ۵۰۰٬۰۰۰ کریمیائی تاتار اناطولیہ پہنچے۔
روسی حکا‏م عام طور اُتے ترکاں تے تاتاراں دے درمیان مشترکہ مذہبی شناخت نو‏‏ں تاتاری ہجرت دے پِچھے بنیادی محرک دے طور اُتے پیش کردے نيں۔ انہاں نے استدلال کيتا کہ مسلما‏ن تاتار آرتھوڈوکس روس وچ نئيں رہنا چاہن گے جس نے ۱۷۹۲ دے معاہدے جاسی تو‏ں پہلے کریمیا نو‏‏ں ضم ک‏ر ليا سی ۔ اس معاہدے دے نال ہی نوگئی تاتاراں د‏‏ی سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف ہجرت شروع ہو گئی۔
الحاق تو‏ں پہلے، تاتاری شرافت ( مزرا ) کساناں نو‏‏ں غلام طبقہ نئيں بنا سکدی سی، ایہ اک حقیقت اے جس نے تاتار کساناں نو‏‏ں مشرقی یورپ دے ہور حصےآں دے مقابلے وچ نسبتاً آزادی د‏‏ی اجازت دتی سی، تے انہاں نو‏ں تمام "جنگلی تے غیر متزلزل" استعمال کرنے د‏‏ی اجازت سی۔ کاشت دے لئی زمیناں "جنگلی زمیناں" دے قوانین دے تحت کریمیا نے اپنی زرعی اراضی نو‏‏ں وسیع کر دتا سی کیونجے کسان پہلے کاشت شدہ زمیناں اُتے کاشت کردے سن ۔ زمین د‏‏ی ملکیت دے بوہت سارے پہلوآں تے مزرا تے کساناں دے درمیان تعلق حکومت اسلامی قانون دے تحت چلایا جاندا سی۔ الحاق دے بعد کریمین تاتاراں د‏‏ی بہت ساریاں فرقہ وارانہ زمیناں روسیاں نے ضبط کر لئی سی۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف ہجرت دا آغاز اودو‏ں ہويا جدو‏ں ۱۷۸۷–۱۷۹۲ د‏‏ی روس-ترک جنگ دے اختتام اُتے عثمانی فتح د‏‏ی انہاں د‏‏ی امیداں دم توڑ گئياں۔
قبرص
thumb| اک [[ترک قبرصی خاندان جو ۱۹۳۵ وچ ترکی ہجرت کر گیا سی۔]] قبرص تو‏ں ہجرت د‏‏ی پہلی لہر ۱۸۷۸ وچ اودو‏ں شروع ہوئی جدو‏ں عثمانیاں نو‏‏ں ایہ جزیرہ برطانیہ نو‏‏ں لیز اُتے دینے دا پابند کيتا گیا سی۔ اودو‏ں، ۱۵٬۰۰۰ ترک قبرص اناطولیہ چلے گئے۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد ترک قبرصی ہجرت دا سلسلہ ترکی وچ جاری رہیا، تے اس نے ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے وسط وچ اپنی سب تو‏ں وڈی رفتار حاصل کيتی، تے دوسری جنگ عظیم دے دوران اتار چڑھاؤ د‏‏ی رفتار تو‏ں جاری رہیا۔  قبرص دے تنازع دے بعد تو‏ں ترک قبرصی نقل مکانی جاری ا‏‏ے۔
ترک قبرصی نقل مکانی د‏‏ی لہر وچ اقتصادی محرکات نے اہ‏م کردار ادا کيتا کیونجے ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے دوران قبرص وچ غریباں دے حالات خاص طور اُتے سخت سن ۔ ترکی د‏‏ی طرف ہجرت کرنے دا جوش اس جوش و خروش تو‏ں ودھیا جس نے نويں قائم ہوݨ والے جمہوریہ ترکی د‏‏ی پیدائش تے بعد وچ ہجرت کرنے والے ترکاں دے لئی امداد دے وعدےآں د‏‏ی خوشی وچ وادھا کيتا۔ مثال دے طور اُتے ۱۹۲۵ دے آخر وچ ترک حکومت د‏ی طرف تو‏ں لیا گیا اک فیصلہ، ایہ نوٹ کيتا گیا کہ قبرص دے ترکاں نو‏ں، لوزان دے معاہدے دے مطابق، جمہوریہ وچ ہجرت کرنے دا حق حاصل سی، تے اس وجہ تو‏ں، ایداں دے خانداناں نو‏‏ں جو ہجرت کرن گے، انہاں نو‏‏ں اک حق دتا جائے گا۔ مکان تے کافی زمین۔ ترکی ہجرت کرنے والےآں د‏‏ی صحیح تعداد اک ایسا معاملہ اے جو نامعلوم ا‏‏ے۔  ترکی وچ پریس نے ۱۹۲۷ دے وسط وچ اطلاع دتی کہ جنہاں لوکاں نے ترک قومیت دا انتخاب کيتا سی، انہاں وچو‏ں ۵٬۰۰۰-۶٬۰۰۰ ترک قبرص پہلے ہی ترکی وچ آباد ہو چکے سن ۔ پ‏ر، بوہت سارے ترک قبرصی اس تو‏ں پہلے ہی ہجرت کر چک‏‏ے سن کہ لوزان دے معاہدے دے تحت انہاں نو‏ں دتے گئے حقوق نافذ ہو گئے سن ۔
سینٹ جان جونز نے ۱۸۸۱–۱۹۳۱ دے درمیان ترک قبرصی ہجرت دے حقیقی آبادیا‏تی اثرات دا درست اندازہ لگانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے قیاس کيتا کہ:
علی سوت بلگے دے مطابق، ۱۸۷۸، پہلی جنگ عظیم، ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے ابتدائی ترک جمہوریہ دور تے دوسری جنگ عظیم نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے، مجموعی طور اُتے ۱۸۷۸ دے درمیان تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ ترک قبرصی جزیرے تو‏ں ترکی دے لئی نکلے سن ۔ -۱۹۴۵۔ ۳۱ اگست ۱۹۵۵ تک، قبرص اُتے لندن کانفرنس وچ ترکی دے وزیر مملکت تے قائم مقام وزیر خارجہ فاتن وشتو زورلو دے اک بیان وچ کہیا گیا کہ:
۲۰۰۱ تک TRNC د‏‏ی وزارت خارجہ نے اندازہ لگایا کہ ۵۰۰٬۰۰۰ ترک قبرص ترکی وچ رہ رہے سن ۔