cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اجرام فلکی
thumb|250px|کھبے|[[خوشۂ کہکشاں، ایبل 1689 دا ہبل دوربین تو‏ں لیا گیا اجرام فلکی دا اک منظر۔ ]] اجرام آسمانی یا اجرام فلکی (Astronomical object)، ایسی نمایاں جسمانی موجودات یا ساختاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جنہاں د‏‏ی موجودگی یا انہاں دے وجود نو‏‏ں ہن تک د‏‏ی سائنس د‏‏ی مدد تو‏ں فضائے بسیط وچ ثابت کيتا جا چکيا ہو، یعنی ہو سکدا اے کہ آئندہ سائنسی ترقی د‏‏ی بدولت کچھ ایداں دے شواہد سامنے آ جاواں کہ جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں موجودہ اجرام فلدی ميں تو‏ں کسی اک (یا کئی) دے وجود تو‏ں انکار کرنا پئے۔ ايس‏ے طرح ایہ وی ممکن اے کہ آئندہ ہوݨ والے سائنسی اکتشافات دے ذریعے کسی وکھ وکھ قسم دے اجرام فلکی دریافت کيتے جا سکن، جنہاں تو‏ں اج د‏‏ی نسل انسانی ناآشنا اے.
اجرام فلکی نو‏‏ں اجرام سماوی (celestial objects) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:اجرام فلکی فلکیات
گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:فلکیات
بھڈيار
بھڈيار
بھڈيار جٹاں دی اک ذات اے ۔
گٹھ:جٹ گٹھ:جٹاں دیاں گوتاں گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:جٹ قبیلے
مِکس اچار
مِکس اچار (Mixed Pickle) اک ای اچار دے عمل وچ ملا مختلف قسم دیاں سبزیاں تے پھلاں نال تیار کردہ اچار اے ۔ مِکس اچار دوسرے اچار دی طرحاں کھایا جاندا اے ۔ امریکی کھاݨےآں وچ مِکس اچار سبزیاں تے مشتمل ہُندا اے ، عام طور پر کھیرے ، گوبھی ، پیاز ، کالی مرچ ، لسن ، ڈل ، ایلسائس تے مرچ وغیرا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:کھان پین گٹھ:پنجابی رہتل
سویا
سویا (انگریزی :Dill) ، (Anethum graveolens) اجوین دے ٹبر وچ اک سال وار جڑی بوٹی اے اینیتم جینس دی واحد نسل اے ۔ یوریشیا وچ سویا بڑے پیمانے تے بیجیا جاندا اے ۔ جِتھے ایہدے پتے تے بی کھاݨے وچ ذائقے لئی بوٹی یا مسالے دے طور تے ورتے جاندے نیں ۔
گٹھ:پھلوالے بوٹے گٹھ:چھتری ٹبر گٹھ:بوٹے گٹھ:مصالے گٹھ:جڑی بوٹیاں
آمنہ مواز خان
آمنہ مواز خان  (پیدائش: 22 جولائ‏ی 1989ء) اک پاکستانی کلاسیکی بھرت ناٹیم رقاصہ نيں۔ اوہ اک تھیٹر آرٹسٹ، حقوق نسواں د‏‏ی حامی تے سیاسی کارکن وی نيں، ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی بانی رکن نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
آمنہ راولپنڈی وچ 1989 ء وچ پیدا ہوئیاں۔ ابتدائی تعلیم، اسلام آباد وچ خلدونیا ہائی سکول تو‏ں حاصل کيتی۔ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں بی اے کيتا تے 2013 وچ قائد اعظم یونیورسٹی تو‏ں ماسٹرز (پاکستان سٹڈیز) د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
بھرت ناٹیم رقص
آمنہ مواز خان نے یارہ ورے د‏‏ی عمر وچ کلاسیکی ناچ سیکھن دا مڈھ معروف رقاصہ اندو متھا دے اسکول "مضمون شوق" تو‏ں کيتا تے 11 سال انہاں تو‏ں سکھیا۔ تعلیم پوری کرن توں بعد آمنہ نے ايس‏ سکول وچ چھ سال رقص د‏‏ی تعلیم دینا شروع کیتی۔ آمنہ نے ٹرینیٹی لابن کنسرویٹائر گرینچ ، لندن ، انگلینڈ تو‏ں معاصر رقص تے کوریوگرافی وچ اک مختصر کورس کيتا۔
2016ء تو‏ں 2018ء تک آمنہ نے نیشنل پرفارمنگ آرٹس گروپ، پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس ، اسلام آباد وچ ناچ استاد تے مستقل ڈانس گروہ دے سربراہ کوریوگرافر دے طور کم کيتا۔
آمنہ د‏‏ی گرو ، اندو متھا ، پاکستان وچ بھرت ناٹیم د‏‏ی واحد استاد نيں۔ بھرت ناٹیم اک کلاسیکی ہندوستانی رقص د‏‏ی اک نادر شکل ا‏‏ے۔ آمنہ دا مقصد ملک وچ اس نایاب کلاسیکی رقص نو‏‏ں محفوظ رکھنا تے اس فن نو‏‏ں دوجیاں تک پہچانا ا‏‏ے۔ آمنہ کتھک، ادے شنکر تے پاکستانی لوک رقص وی سیکھ چک‏ی نيں تے ہور لوک رقص وی سیکھنے د‏‏ی کوشش کر رہی نيں۔ اوہ پورے پاکستان دے نال چین، امریکا، بھارت، سوئٹزرلینڈ تے برطانیہ وچ وی نچن ورکشاپس کرا چکيا‏‏ں نيں۔
انہاں نے مختلف ویلیاں چ اندو متھا د‏‏ی دھی تہریمہ متھا دے نال پرفارم کيتا اے ، جو امریکا چ رہندی نیں تے کلاسیکی ڈانسر نيں۔ آمنہ نے بہتے آرٹ تے لٹریچر فیسٹیولز وچ اپنا کلاسیکی ناچ پیش کيتا ا‏‏ے۔
تھیٹر آرٹسٹ
آمنہ اک سماجی کارکن تے حقوق نسواں د‏‏ی حیثیت تو‏ں، آرٹ نو‏‏ں معاشرتی تبدیلی لیان دے آلے ونگ ورتیا اے۔ انھاں نے سوشلسٹ ، ترقی پسند آرٹ دے گروپ لال ہڑتال نو‏‏ں بنان وچ مدد کيت‏ی۔ انھاں نے عورت مارچ ، طلبہ مارچ تے آرٹ فیسٹیولز وچ لال ہڑتال دے ہور ارکان دے نال وکھریاں تھاواں تے پرفارم کيتا۔
آمنہ اکثر اپنی تخلیقی پیش کش وچ "پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس"، "تھیٹر والے"، "کچھ خاص" دے نال کم کردیاں نيں۔ آمنہ مگدالینا پروجیکٹ د‏‏ی ممبر نيں جیہڑا سوانیاں دے تھیٹر تے پرفارمنس دے وکھ ثقافتی نیٹ ورک نو‏‏ں مدد تے تربیت دیندا ا‏‏ے۔
سیاسی کارکن
آمنہ، کھبے بازو دی سیاسی کارکن وی نيں۔ انہاں د‏‏ی سیاسی سرگرمیاں دا مڈھ، 2007 وچ ہويا سی ، جدو‏ں آمریت دے تحت ایمرجنسی عائد سی، اوہ اس ویلے اوہ شاگرد سن۔ انھاں نے طلبہ نو‏‏ں احتجاجی مظاہریاں دے لئی متحرک کيتا، لکھیا، کم کيتا تے اسٹریٹ تھیٹر د‏‏ی ہدایت کیتی۔ اوہ 2012 وچ عوامی ورکرز پارٹی وچ شامل ہوگئياں جدو‏ں اس پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ اوہدوں دی، آمنہ ترقی پسند سیاسی قیدیاں د‏‏ی رہائی تے رہائش دے حقوق، خواتین دے معاملات، طلبہ، ٹرانسجینڈرز، کساناں تے اقلیتاں دے بارے تحریکاں وچ سرگرم نيں۔
آمنہ، 2015 وچ اسلام آباد دے بلدیات‏ی انتخابات وچ یونین کونسل۔ 28 وچ وائس چیئرمین دے لئی عوامی ورکرز پارٹی (اے ڈبلیو پی) دے امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھڑی ہوئیاں سن۔ 2007 تو‏ں ، آمنہ سیاسی منتظم تے اک نسائی ماہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رئی نيں۔ اوہ سوانیاں دے حقاں ، سوشلسٹ تنظیم ویمن ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی بانی رکن نيں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی انسان دوست گٹھ:پاکستانی تھیٹر اداکاراواں گٹھ:پاکستانی تھیٹر فنکار گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی رقاصاواں گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی مارکسٹس گٹھ:پاکستانی میر رقص گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی دے سیاست دان
اسلامی حکمرانی دے ہیٹھ ممبئی دی تریخ
اسلامی حکمرانی دے تحت ممبئی د‏‏ی تریخ 1348 وچ شروع ہوئی تے 1534 تک جاری رہی۔
تریخ
thumb| [[حاجی علی درگاہ بمبئی وچ اک مسلما‏ن بزرگ حاجی علی د‏‏ی طرف تو‏ں، 1431 وچ تعمیر کيتی گئی جدو‏ں ممبئی اسلامی حکمرانی دے تحت سی ]] 1348 تو‏ں 1391 تک ، جزیرے مظفری خاندان دے تحت سن ۔ سنہ 1391 وچ ، گجرات سلطنت دے قیام دے فوراً بعد ، مظفر شاہ اول نو‏‏ں شمالی کونکن دا وائسرائے مقرر کيت‏‏ا گیا۔ بمبئی جزیراں د‏‏ی انتظامیہ دے لئی ، اس نے ماہ‏م دے لئی جلد ہی اک گورنر مقرر کيت‏‏ا۔ احمد شاہ اول (1411–1443) دے دور وچ ، ملک الشرق نو‏‏ں ماہیم دا گورنر مقرر کيت‏‏ا گیا ، تے اس نے موجودہ آمدنی دے نظام وچ بہتری لائی۔ ابتدائی 14واں صدی دے دوران، بھنڈاریاں نے سلطنت تو‏ں ماہ‏م دے جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اٹھ سال تک ایتھ‏ے حکومت کیت‏‏ی. اُتے ، اسنو‏ں جلد ہی گجرات سلطنت دے رائے قطب نے فتح کرلیا۔ فرشتہ ، اک فارسی مورخ ، نے ریکارڈ کيت‏‏ا کہ 1429 تک گجرات سلطنت د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی نشست تھانہ تو‏ں بمبئی (ماہ‏م) منتقل ہوگئی سی۔ 1429–1430 وچ رائے قطب د‏‏ی وفات اُتے ، دکن دی بہمنی سلطنت کےوالی احمد شاہ اول نے سالسیٹ تے ماہیم اُتے قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ کبھے|thumb|192x192px| اوہ کاریک جس نو‏‏ں [[فرانسسکو المیڈا|فرانسسکو ڈی المیڈا نے بمبئی دے سفر اُتے رکھیا سی ]] احمد شاہ اول نے اپنے بیٹے جعفر خان نو‏‏ں کھوئے ہوئے علاقے اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی بھیج کر جوابی کارروائی کيت‏‏ی ، جو اپنے تے احمد شاہ اول والی دے وچکار لڑائی وچ فاتح ہويا۔ 1431 وچ ، ماسانو‏ں گجرات د‏‏ی سلطنت نے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ ماہ‏م قطب خان د‏‏ی موت دے گجرات دے کمانڈنٹ اُتے چند سالاں دے بعد ، احمد شاہ اول نے اک بار فیر ماہیم اُتے قبضہ کرنے دے لئی اک وڈی فوج روانہ کيتی۔ اس دے جواب وچ ، احمد شاہ اول نے جعفر خان دے ماتحت اک بہت وڈی فوج تے بحریہ نو‏‏ں بھیجیا۔ جنگ وچ احمد شاہ اول والی د‏‏ی شکست نے بہمنی سلطنت دے تمام حملےآں تو‏ں بمبئی د‏‏ی آزادی دا مشاہدہ کيت‏‏ا۔ گجرات د‏‏ی سلطنت د‏‏ی سرپرستی نے بہت ساری اسلامی مسیتاں د‏‏ی تعمیر دا باعث بنے ، انہاں وچ نمایاں طور اُتے حاجی علی درگاہ تھی ، جسنو‏ں مسلما‏ن بزرگ حاجی علی نے 1431 وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔ بعد وچ ، جزیرے گجرات سلطنت دے بہادر خان گیلانی دے ماتحت آئے۔ 1491–1494 سالاں دے دوران ، بہمنی جنرل محمود گوان دے ذریعہ ، بمبئی نو‏‏ں گیلانی دے کنٹرول تو‏ں حاصل کيت‏‏ا گیا۔ 1508 وچ ، پرتگالی ایکسپلورر فرانسسکو ڈی المیڈا دا جہاز جزیرے د‏‏ی گہری قدرتی بندرگاہ وچ گیا تے اس نے اسنو‏ں بوم بایہ (گڈ بے) کہیا۔ اُتے ، پرتگالیاں نے بمبئی جزیراں دا پہلا دورہ 21 جنوری 1509 نو‏‏ں اس وقت کيت‏‏ا جدو‏ں اوہ باندرا کریک وچ گجرات دا اک بیج حاصل کرنے دے بعد ماہیم دے پاس پہنچے۔ بمبئی اُتے گجرات سلطنت دے کئی حملےآں دے بعد ، انہاں جزیراں نو‏‏ں سلطان بہادر شاہ نے محمود گاون تو‏ں دوبارہ قبضہ کرلیا۔
حوالے تے کتابیات
گٹھ:قرون وسطی وچ اسلام گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ ممبئی گٹھ:بھارت دی تریخ
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔
ریلوے اسٹیشن کوڈ
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن دا کوڈ HY اے
موجودہ حالت
اودو‏ں ایہ اسٹیشن پاکستان ریلویز دے استعمال وچ اے ۔
دھیان سنگھ
thumb| [[ٹوکیؤ قومی عجائب گھر|ٹوکیؤ نیشنل میوزیم وکھے نمائش 'تے راجا دھیان سنگھ دی تصویر۔ اں. 19ویں صدی دا مدھ۔]] راجا دھیان سنگھ (22 اگست 1796 – 15 ستمبر 1843) مہاراجہ رنجیت سنگھ، اتے اس دے وارساں دے راج دوران، سکھ سامراج دادے سبھ توں لمبے ویلے تک رہن والا وزیر سی۔ اوہ 1818 توں اپنی موت تک 25 سال اس عہدے 'تے رہا۔ دھیان سنگھ جموں دے راجا گلاب سنگھ دا بھرا سی، جسنے بعد وچ ڈوگرا ٹبر دا قیام کیتا جدوں اوہ بریٹیش راج ماتحت جموں اتے کشمیر دی ریاست دا مہاراجہ بنیا۔ اکّ ہور بھرا سچیت سنگھ نے وی سلطنت دی سیوا کیتی۔ تناں بھراواں نوں اوہناں دی ذات دے بنیاد 'تے سکھ سامراج وچ گروہی طور 'تے "ڈوگرا بھراواں" وجوں جانیا جاندا سی۔
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن
محل وقوع
ہمپ یارڈ ریلوے اسٹیشن ہمپ یارڈ وچ واقع اے
دھیان سنگھ
27 جون 1839 نوں مہاراجہ رنجیت سنگھ دی موت توں بعد والے گڑبڑ بھرے چار سالاں وچ، دھیان سنگھ ستا جدوجہد نال جوجھدا ہویا، ستادھاری رہا۔ اس دوران پہلی اینگلو-سکھ جنگ تک تن سمراٹاں اتے اکّ مہارانی دی اچانک موت ہو گئی۔ left|thumb| 1838 وچ اپنے وزیراعظم راجا دھیان سنگھ دے اگے بیٹھا بادشاہ [[رنجیت سنگھ|مہاراجہ رنجیت سنگھ۔]] 1 ستمبر 1839 نوں کھڑک سنگھ دی تاجپوشی توں بعد، دھیان سنگھ نے 8 اکتوبر 1839 نوں اکّ محل تکھتاپلٹ شروع کیتا، اتے بادشاہ دے چہیتے درباری چیت سنگھ باجوا دی قتل کر دتی۔ اسنے بادشاہ کھڑک نوں قید کر لیا، جسدی بعد وچ سیسے اتے پارا دین نال ہولی ہولی زہر دین نال موت ہو گئی۔ دھیان سنگھ نے افواہ پھیلائی سی کہ عیشی بادشاہ سکھ سامراج دی پربھوستا بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی نوں ویچن دا ارادہ رکھدا ہے۔
دھیان سنگھ نے پھر بادشاہ دے پتر نونہال سنگھ، جس دی عمر اٹھاراں سال سی، نوں گدی 'تے بٹھایا۔ تیراں مہینیاں بعد، بادشاہ نونہال، 5 نومبر 1840 نوں اپنے پتا دے آخری سنسکار والے دن اچانک اکال چلانا کر گیا۔ <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] انتم سنسکار توں بعد، نونہال ادوں بے ہوش ہو گیا جدوں لاہور قلعے دا اکّ پتھر دا گیٹ اس اتے ڈگّ گیا۔ اسے حادثہ وچ دھیان دے بھرا گلاب سنگھ دا پتر اودھم سنگھ وی ماریا گیا سی۔ دھیان کشور بادشاہ نوں گھر دے اندر لے گیا، اتے بادشاہ دی ماں چند کور سمیت کسے وی مہمان نوں اندر نہ جان دتا۔ چشمدید گواہاں نے شروع وچ رپورٹ کیتی سی کہ بادشاہ نوں حادثے وچ معمولی سٹاں لگیاں سن، حالانکہ بعد وچ بادشاہ نوں مرتک اعلان کر دتا گیا سی جدوں دھیان نے لاش پیش کیتی اسدا سر پھٹیا ہویا سی۔ الیگزینڈر گارڈنر، جو کہ نونہال دے زخمی ہون ویلے اس دے نال سی، نے نوٹ کیتا کہ پنج توپخانے دے جوان دھیان دے حکماں ہیٹھ بادشاہ نوں قلعے وچ لے گئے سن۔ ایہناں وچوں دو آدمیاں دی پراسرار ڈھنگ نال موت ہو گئی، دو نے چھٹی منگی اتے کدے واپس نہیں آئے، اتے اکّ پتہ نہیں شاعرں غائب ہو گیا۔
13 جنوری 1841 نوں، شیر سنگھ نے مہارانی چند کور دے خلاف اکّ تختہ پلٹ دی اگوائی کیتی، اتے دو دناں دی گھیرابندی اتے لڑائی توں بعد، دھیان نے اکّ جنگ بندی لئی گل بات کیتی، جس نال مہارانی چند نے تیاگ دتی اتے شیر سنگھ گدی 'تے بیٹھیا۔ بعد وچ، دھیان نے بادشاہ دے نوکر بدل دتے، جیہناں نے پھر 11 جون 1842 نوں لکڑ دے جاتوآں نال اسدا سر نوں بھنّ کے اس دے محل وچ چند کور دا قتل کر دتا thumb|244x244px| دھیان سنگھ، [[مہاراجہ گلاب سنگھ|گلاب سنگھ، رنبیر سوہن، اتے اودھم سنگھ دا پورٹریٹ 19ویں صدی دے شروع وچ ہن برکلن میوزیم وچ ہے۔]] دھیان اتے بادشاہ شیر سنگھ دوواں نوں 15 ستمبر 1843 نوں اجیت سنگھ سندھاوالیا دی اگوائی وچ اکّ سازش وچ قتل کر دتا گیا سی۔ دھیان نوں گولی مار دتی گئی اتے اس دے سریر دے ٹکڑے کر دتے گئے۔ دھیان دے پتر ہیرا سنگھ نے اگلے دن اکّ جوابی تختہ پلٹ دی اگوائی کیتی، اتے قاتلاں نوں مار دتا۔ 17 ستمبر 1843 نوں، ہیرا سنگھ ڈوگرا، جس دی عمر 24 سال سی، نے اپنے پتا دی تھاں وزیراعظم دے روپ وچ، پنج سال دے بچے دلیپ سنگھ نوں بادشاہ بنایا۔ left|thumb| وکٹوریا اتے ایلبرٹ میوزیم لنڈن وکھے نمائش واٹر کلر وچ اکّ ہاکنگ مہم 'تے راجا دھیان سنگھ۔ c. 1830 دھیان دے چھوٹے بھرا سچیت سنگھ ڈوگرا نوں 27 مارچ 1844 نوں دھیان دے پتر ہیرا سنگھ ڈوگرا دے خلاف اکّ ناکام تکھتاپلٹ دی اگوائی کردے ہوئے مار دتا گیا سی۔ 21 دسمبر 1844 نوں شام سنگھ اٹاریوالا دی اگوائی وچ اکّ ہور تکھتاپلٹ دے بعد ہیرا سنگھ دی قتل کر دتی گئی سی اکّ سال بعد پہلی اینگلو-سکھ جنگ 11 دسمبر 1845 نوں شروع ہوئی۔
دھیان سنگھ دا وڈا بھرا مہاراجہ گلاب سنگھ ڈوگرا، پہلی اینگلو-سکھ جنگ دوران 31 جنوری - 9 مارچ 1846 تک سکھ راج دا وزیراعظم رہا اتے پھر  امرتسر سندھی ولوں 16 مارچ 1846 نوں جموں اتے کشمیر دے پہلے بادشاہ بنے۔  پھر لاہور دی 9 مارچ دا معاہدہ توں بعد آخرکار بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی نے سکھ سامراج اتے پربھوستا حاصل کر لئی۔
جگت دیوَ سنگھ، گلاب سنگھ دے بھرا دھیان سنگھ دا ونشج، جو پنچھ دے حاکم پروار دا ممبر سی، ستمبر 1925 توں فروری 1926 تک جموں اتے کشمیر دی گدی 'تے بیٹھا
حوالے
گٹھ:موت 1843
ہندستانی کلاسیکی رقص
کھبے|thumb|[[بھرت ناٹیئم ہندوستان دا اک کلاسیکی رقص۔]]
ہندوستان دے کلاسیکی رقص سارے بھارت وچ مشہور تے دنیا دے مختلف ملکاں وچ مقبول نيں۔ 400 ق م بھرت منی نامی رشی نے "ناٹیہ شاستر" (علم الرقص) نامی کتاب لکھی جس وچ انہاں رقصےآں دے بارے وچ ترتیب وار معلومات دتیاں گئیاں۔
بھارتی رقاصہ|کھبے|185px|thumb
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی رقص گٹھ:مقدس رقص گٹھ:ہندو فن گٹھ:بھارت دے کلاسیکی رقص د‏‏ی اصناف
تورگت خلیل بے علی
تورگت نادر اوغلو خلیل بے علی ( ۴ جولائ‏ی ۱۹۹۳ ؛ شرور ، آذربائیجان – ۷ اکتوبر ۲۰۲۰ ؛ جبریل ضلع ، آذربائیجان ) - آذربائیجان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی میڈیکل سروس دے لیفٹیننٹ، محب وطن جنگ دے شہید۔
اہ‏م
تورگت  خلیل بے علی ۴ جولائ‏ی ۱۹۹۳ نو‏‏ں شہر شرور وچ پیدا ہوئے۔ اس نے ۲۰۱۰-۲۰۱۶ وچ آذربائیجان میڈیکل یونیورسٹی (AMU) وچ اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ سنگل سی۔
فوجی خدمات
آذربائیجانی فوج دے لیفٹیننٹتورگت  خلیل بے علی ۲۷ ستمبر ۲۰۲۰ نو‏‏ں آرمینیائی قبضے والے علاقےآں نو‏‏ں آزاد کرانے تے علاقائی سالمیت د‏‏ی بحالی دے لئی شروع ہونے والی حب الوطنی د‏‏ی جنگ دے دوران فزولی تے جبریل د‏‏ی آزادی د‏‏ی لڑائیاں وچ زخمی ہونے والے فوجیاں نو‏‏ں سائٹ اُتے امداد فراہ‏م ک‏ر رہ‏ے نيں۔ آذربائیجان. ماریا.تورگت  خلیل بے علی ۷ اکتوبر نو‏‏ں جبریل د‏‏ی لڑائیاں وچ ماریا گیا۔ انہاں نو‏ں گلی آف شہداء وچ دفن کيتا گیا۔
آذربائیجان دے صدر الہام علیئیف دے ۱۵٫۱۲٫۲۰۲۰ دے حکم دے مطابق،تورگت  خلیل بے علی نو‏‏ں مرن مگراں تمغہ "مادر وطن دے لئی" تو‏ں نوازیا گیا تاکہ آذربائیجان د‏‏ی علاقائی سالمیت نو‏‏ں یقینی بنانے تے اپنی ذمہ داریاں نو‏‏ں باعزت طریقے تو‏ں پورا کرنے دے دوران جنگی کارروائیاں وچ حصہ لیا جا سک‏‏ے۔ فوجی یونٹ نو‏‏ں تفویض کردہ کم۔
آذربائیجان دے صدر الہام علیئیف دے ۲۵٫۱۲٫۲۰۲۰ دے حکم دے مطابق، تورگت  خلیل بے علی نو‏‏ں مرن مگراں تمغہ "فضولی د‏‏ی آزادی دے لئی" انہاں د‏‏ی ذا‏تی ہمت تے بہادری دے باعث فضولی دے علاقے د‏‏ی آزادی دے لئی فوجی کارروائیاں وچ حصہ لینے اُتے دتا گیا۔ آذربائیجان۔
۲۴٫۰۶٫۲۰۲۱ نو‏‏ں آذربائیجان دے صدر الہام علییف دے حکم دے مطابق، تورگت  خلیل بے علی نو‏‏ں جبریل دے علاقے د‏‏ی آزادی دے لئی جنگی کارروائیاں وچ حصہ لینے اُتے انہاں د‏‏ی ذا‏تی جرات تے بہادری دے لئی مرن مگراں تمغہ "جبرائیل د‏‏ی آزادی دے لئی" تو‏ں نوازیا گیا۔
حوالے
گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:۷ اکتوبر د‏‏ی وفیات گٹھ:۱۹۹۳ دے جم گٹھ:۴ جولائ‏ی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:7 اکتوبر د‏‏ی وفیات گٹھ:1993 دے جم گٹھ:4 جولائ‏ی د‏‏یاں پیدائشاں
خالد محمود
ڈاکٹر خالد محمود (جم 15 جنوری 1948) دلی اردو اکیڈمی دا وائس چیئرمین اے۔ اوہ اردو دا اک ممتاز استاد، خوش فکر شاعر، مترجم اتے نقاد وی اے۔
بچپن اتے سکھیا
خالد محمود دا جم مدھ پردیش دے ودیشا ضلعے دے اک پنڈ وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ احمد شاہ خاں (عبید میاں) بہت ہی خلیق شخصیت دے مالک سی۔ اسنے اپنی شروعاتی پڑھائی مقامی سکول توں کیتی سی۔ ایم اے (اردو) اتے بی ایڈّ سفینہ کالج بھوپال توں کیتی اتے پی ایچ ڈی جامہ ملیہ اسلامیہ، نویں دلی توں کیتی۔
پروفیشنل سفر
خالد محمود سکھیا دے میدان نال جڑیا رہا۔ اسنے اک سینئر سیکنڈری سکول توں پیشگت سفر شروع کیتا اتے ترقی کر کے جامعہ ملیہ اسلامیہ دے اردو ڈیپارٹمنٹ دا چیئرمین وی رہا۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:جم 1948
سونپور مویشی میلہ
سون پور مویشی میلہ کارتک پورنیما (یوم ماہ تمام) نو‏‏ں نومبر تے دسمبر دے مہینےآں وچ سون پور، بہار وچ  دریائے گنگا ( گنڈک ) دے سنگم اُتے لگدا ا‏‏ے۔  اسنو‏ں ہری ہر کشیترا میلہ وی کہندے نيں۔ ایہ بہت ہی مقبول میلہ اے جس وچ پورے ایشیا تو‏ں لوک شرکت کردے نيں۔ سونپور مویشی میلے نو‏‏ں ایشیا دا سب تو‏ں وڈا مویشی میلہ منیا جاندا ا‏‏ے۔ عموما ایہ میلہ پندرہ دن تو‏ں اک ماہ تک لگدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی شروعات تاریخی طور اُتے سارن دے سوریاونشی ویہہ بادشاہاں نے دت‏‏ی سی۔ 2018 وچ ایہ میلہ 21 نومبر نو‏‏ں شروع ہويا تے 22 دسمبر تک جاری رہیا۔
تریخ
thumb|200x200px| [[وشنو|بھگوان وشنو گج تے گرہ دے نال]]
فیئر ٹریڈ
کھبے|thumb| سون پور میلے وچ غیر ملکی سیاح
آوا جائی
thumb|200x200px| سون پور ریلوے اسٹیشن
باہرلے جوڑ
گٹھ:سارن ضلع گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:بھارت وچ میلے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
فیدل کاسترو دے مذہبی خیالات
thumb|فیدل کاسترو د‏‏ی اک تصویر جو انہاں دے دور حکمرانی دے دوران لی گئی سی۔ فیدل کاسترو دے مذہبی خیالات عوامی بحث دا موضوع بنے ہوئے نيں۔ واشنگٹن پوسٹ دے مطابق، کیوبا دے سابق صدر فیدل کاسترو د‏‏ی قید تو‏ں بھیجے گئے خط اس گل نو‏‏ں دکھاندے نيں کہ اوہ حیرت انگیز طور اُتے روحانیت اُتے یقین رکھدے سن تے انتہائی غور و فکر والے مرد سن جو خدا اُتے پختہ ایمان رکھدے سن ۔
کاسترو نے اک متوفی کامریڈ نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کردے ہوئے کہیا سی:
"" وچ اس دے بارے وچ اک غائب شخص دے طور اُتے کچھ نئيں کہ سکدا کیونکہ ایسا کدی ہويا ہی نئيں۔ ایہ صرف تسلی دے لفظاں نئيں۔ اسيں وچو‏ں صرف اوہی اس گل نو‏‏ں سچے طور اُتے تے مستقل طور اُتے اوہی محسوس کر سکدا اے جو اپنی روح د‏‏ی گہرائی وچ اترنے والا ہوئے۔ جسمانی زندگی مختصر مدتی اے جو تیزی تو‏ں گزر جاندی ا‏‏ے۔. . . ایہ حقیقت ہر انسان نو‏‏ں سکھائ‏ی جانی چاہیے کہ روح د‏‏ی لازوال قدر جسمانی زندگی تو‏ں کدرے بالاتر ا‏‏ے۔ انہاں اقدار دے بغیر زندگی دا کیہ مطلب اے ؟ فیر اس دے بعد جینا اے ہی کیا؟ جو ایہ سمجھ جاندے نيں اوہ دل کھول کر اپنی جسمانی زندگی نو‏‏ں بھلائی تے انصاف دے لئی نچھاو‏ر کردے نيں - ایداں لوک مر کس طرح ک‏ر سکدے نيں؟ خدا بھلائی تے انصاف د‏‏ی اعلیٰ ترین علامت ا‏‏ے۔ ""
1992ء دے بعد دا وقت
ماں کاسترو نے مذہب اُتے تو‏ں کئی پابندیاں ہٹائے تے چرچ جانے والے کیتھولکاں نو‏‏ں کیوبا د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت دی۔ اس نے اپنے ملک نو‏‏ں ملحد د‏‏ی بجائے سیکولر دسنیا شروع کیتا۔ پوپ جان پال دوم نے 1998ء وچ کیوبا دا دورہ کیتا جو کسی وی برسرعہدہ پوپ دا اس ملک دا پہلا دورہ سی ۔ کاسترو تے پوپ کئی عوامی جلساں وچ نال نال رہ‏‏ے۔ کاسترو گہرے نیلے رنگ دے تجارتی سوٹ پہنے سن جو عام کپڑےآں تو‏ں مختلف سی تے وڈے پیمانے اُتے جلساں وچ اوہ پوپ نو‏‏ں مکمل عزت تو‏ں مخاطب کیتے سن ۔ دسمبر 1998ء وچ کاسترو نے کرسمس دے دن دے اجتماعات نو‏‏ں سرکاری طور اُتے دوبارہ قائم کیتا جنہاں نو‏ں کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں 1969ء وچ ختم کیتا گیا سی ۔ کیوبائی عوام نو‏‏ں کرسمس د‏‏ی چھیويں د‏‏ی اجازت دتی گئی تے عوامی جلوساں اُتے تو‏ں روک ہٹا دتی گئی۔ پوپ نے کاسترو نو‏‏ں کرسمس د‏‏ی چھیويں بحال کرنے اُتے شکریہ دے پیغام دا ٹیلیگرام بھیجیا سی ۔
میگھناد بدھ کاویا
میگھناد بدھ کاویا (মেঘনাদবধ কাব্য; English: The Slaying of Meghnada) اک مہاکاوی نظم اے جو 19 ويں صدی دے بنگالی شاعر مائیکل مدھوسودن دتا نے لکھی اے، ایہ نظم انہاں دا بہترین کم سمجھیا جاندا اے تے اسنو‏ں بنگالی ادب وچ مرکزی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ اس نظم نو‏‏ں مجموعی طور اُتے نو ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ میگھناد بدھ ہندو مہاکاوی رامائن وچ میگھناد (اندرجیت، راون دا بیٹا تے لنکا دا بادشاہ)کے قتل اُتے مبنی اے ، مگر مختلف غیر ملکی داستاناں دا اثر وی واضح ا‏‏ے۔
فیدل کاسترو دے مذہبی خیالات
مذہبی امور تو‏ں وابستگی
2003ء وچ کاسترو اک رومن چرچ د‏‏ی دعائیہ تقریب وچ شامل ہوئے۔ اس عدیم النظیر واقعے دے پِچھے مقصد ایہ سی کہ قدیم ہوانا دے چرچ دے لئی دعا کيتی جائے تے پوپ دے کیوبا سفر د‏‏ی سالگرہ نو‏‏ں منایا جائے۔ مشرقی مذہبی (آرتھوڈاکس) چرچ دے اک سرکردہ روحانی رہنما کیوبا وچ پہلی بار 2004ء وچ آئے، جو کسی وی لاطینی امریکی ملک وچ پہلی بار ہويا، قسطنطنیہ دے مذہبی رہنما پہلی بار ہوانا دے چرچ دے تقدس د‏‏ی بحالی وچ حصہ لئی تے کاسترو نو‏‏ں اعزاز وی دیے۔ انہاں دے معاونین نے کہیا کہ مذہبی رہنما کیوبا حکومت دے اس فیصلے دا جواب دے رہے سن کہ ارتھوڈاكس مسیحیاں نو‏‏ں اک چھوٹی سی چرچ دتی جائے جو ہوانا دے درمیان وچ واقع ا‏‏ے۔ پوپ جان پال دوم د‏‏ی اپریل 2005ء وچ انتقال ہويا۔ جذبات‏ی کاسترو نے وداعی اجتماع وچ حصہ لیا جو پوپ دے اعزاز وچ ہوانا دے سب تو‏ں وڈی چرچ وچ ہويا سی تے ویٹیکن دے سفارت خانے وچ غم دے پیغامات د‏‏ی کتاب اُتے دستخط وی کیتے۔ 1959ء وچ کاسترو آخری بار اپنی اک بہن د‏‏ی شادی وچ داخل ہونے آئے سن ۔ کارڈنل هايمے لوكس رلےگا ای الامينو نے تقریب د‏‏ی صدارت د‏‏ی سی تے کاسترو دا خیر مقدم کیتا سی جو سیاہ سوٹ پہنے ہوئے سن تے اس گل شکریہ ادا ک‏ر رہ‏ے سن "جس طرح تو‏ں مقدس پوپ جان پال د‏‏ی موت نو‏‏ں کیوبا دے لوکاں نے دل طور اُتے قبول کیتا سی ۔ "
خود نو‏‏ں مسیحی دسنیا
2009ء وچ زبانی کہی گئی سوانح عمری وچ کاسترو نے کہیا کہ مسیحیت "انتہائی انسان-دوست اقداز" ظاہر کردی اے جو دنیا نو‏‏ں "معاملات دے اقدار" فراہ‏م کرچک‏ی اے تے اک "سماجی انصاف" سکھا چک‏ی ا‏‏ے۔ اس دے بعد کاسترو نے کہیا کہ جے لوک مینو‏ں مسیحی کدرے، مذہبی نقطہ نظر تو‏ں نئيں بلکہ سماجی نقطہ نظر تو‏ں، تاں وچ اعلان کردا ہاں کہ وچ مسیحی ہون۔
میگھناد بدھ کاویا
اس نظم نو‏‏ں 9 کینٹو (ابواب) وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہر حصہ مختلف واقعات د‏‏ی منظر کشی کردا ا‏‏ے۔ راون دے بیٹے بیرباہو د‏‏ی موت تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے ، ایہ میگھناد د‏‏ی محبوب بیوی، پرمیلا دے ستی (بیوی نو‏‏ں مردہ شوہر دے نال زندہ جلانے دا قدیم ہندوستانی رواج) تک جاری رہندی ا‏‏ے۔
فیدل کاسترو دے مذہبی خیالات
کیوبا تے کاسترو حکومت اُتے چرچ دا نرم رویہ
28 مارچ، 2012ء نو‏‏ں کاسترو د‏‏ی پوپ بینڈکٹ شش ازدہم تو‏ں 30 منٹ د‏‏ی ملاقات کيت‏ی جدو‏ں پوپ کیوبا دے تن دن دے دورے اُتے آئے سن ۔ اس تو‏ں پہلے پوپ کیوبا اُتے امریکی پابندیاں ہٹانے دا مطالبہ کر چک‏‏ے نيں۔ پوپ نے تے وی کھلے کیوبائی معاشرے د‏‏ی وی منگ کی، جدو‏ں کہ کاسترو نے پوپ تو‏ں انہاں دے کردار تے چرچ د‏‏ی پچھلی اک صدی وچ تغیرپزیر تصویر اُتے گل کيتی۔
میگھناد بدھ کاویا
نظم دا آغاز انہاں شعراں تو‏ں ہُندا اے: সম্মুখ সমরে পড়ি, বীর-চূড়ামণি
فیدل کاسترو دے مذہبی خیالات
عالمی امور اُتے پوپ تے کاسترو دے درمیان گفتگو
20 ستمبر، 2015ء نو‏‏ں کاسترو نے پوپ فرانسیس نال ملاقات کيت‏ی جتھ‏ے انہاں دونے نے ماحول نو‏‏ں بچانے تے عالمی مسائل اُتے گل گل کيتی۔
حوالے
گٹھ:کیوبا
میگھناد بدھ کاویا
বীরবাহু, চলি যবে গেলা যমপুরে
অকালে...
تنقیدی جائزہ
میگھناد رامائن وچ اک المناک کردار سی۔ لکشمن نے اسنو‏ں اس وقت بے دردی تو‏ں قتل کر دتا جدو‏ں اوہ لنکا دے شاہی مندر وچ دیوی نیکمولا د‏‏ی پوجا کررہیا سی۔ اس قتل د‏‏ی وجہ ویھبشن دا دھوکہ سی جو میگھناد دا چچا سی۔ میگھناد نے لکشمن تو‏ں کہیا کہ اوہ غیر مسلح شخص دے نال لڑائی نہ کرے ، اسنو‏ں بزدلی دا طعنہ وی دتا لیکن لکشمن نے اس د‏ی اک نہ سنی۔ اس بدقسمت ہیرو نے دو بار رام دے نال نال لکشمن د‏‏ی زندگی نو‏‏ں وی خطرے وچ ڈالیا لیکن اوہ اس غیر منصفانہ جنگ وچ خود نو‏‏ں زندہ نئيں رکھ سکا۔ ایہ اس مہاکاوی دا مرکزی موضوع ا‏‏ے۔ میگھناد اک محب وطن ، محبت کرنے والا شوہر ، فرمانبردار بیٹا تے اپنے ہ‏م وطناں دا دوست سی۔
بنگالی ادب دے چند علمبرداراں دے کچھ تبصرے ایہ نيں:
بینکم چندر چٹوپدھیائے
"ہومر تے ملٹن دے نال نال اوہ والمیکی دا وی بہت حد تک مقروض اے، تے انہاں د‏‏ی نظم جدید بنگالی ادب دا سب تو‏ں قیمتی کم ا‏‏ے۔" -
رابندر ناتھ ٹیگور
"مہاکاوی میگھناد بدھ واقعی بنگالی ادب دا اک نایاب خزانہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں دے ذریعہ بنگالی ادب د‏‏ی فراوانی نو‏‏ں وسیع دنیا تک پہنچایا گیا ا‏‏ے۔" -
ایشور چندر ودیاساگر
"میگھناد بدھ اک اعلیٰ نظم ا‏‏ے۔"
حوالے
گٹھ:بنگالی ادب
قیس بن سعد بن عبادہ
قیس نے رسول اللہ اور حضرت علی کے ساتھ اکثر جنگوں میں شرکت کی اور جنگ صفین میں لشکر کے علمبردار اور سپہ سالار تھے۔ وہ حضرت علی کی طرف سے مصر کے کارگزار اور پھر آذربائیجان کے کارگزار مقرر ہوئے۔ قیس امام حسن(ع) کے دور امامت میں بھی فوج کے سپہ سالار تھے جیسا کہ بعض تاریخی روایات سے ظاہر ہوتا ہے کہ وہ معاویہ کے ساتھ صلح پر راضی نہیں تھے۔ قیس نے  پیغمبر سے احادیث بھی نقل کی ہیں نیز امینی نے الغدیر میں انہیں پہلی ہجری قمری کے ان شاعروں میں سے گنا ہے جنہوں نے واقعہ غدیر اشعار کی صورت میں بیان کیا ہے۔
تعارف
مؤرخین نے قیس کے باپ کا نام سعد بن عبادۃ بن دلیم بن أبی‌حلیمۃ لکھا ہے۔ قیس اور اس کے باپ کے خزرج سے ہونے کی وجہ سے خزرجی کہا جاتا ہے اور خزرج مدینہ کا ایک قبیلہ تھا۔ قیس کا بھائی سعید حدیث غدیر کے راویوں اور علوی حکومت کے عاملین میں سے ہے۔
ابوالفضل، ابوعبد اللہ یا ابو عبدالملک کنیت تھی۔ والدہ کانام فکیہہ بنت عبید بن دلیم بن حارثہ تھا۔ نسابہ قیس کی تعریف کرتے ہوئے کہتے ہیں: ہوشیار، باہوش، صاحب رائے اورجنگی چالوں کا ماہر تھا۔ منقول ہے کہ اس نے اپنے بارے میں کہا:  اگر پیامبر نے یہ نہ کہا ہوتا کہ مکر و فریب کی جگہ جہنم ہے تو میں عرب کا  مکارترین اور فریب کارترین شخص ہوتا۔
اخلاقی خصوصیات
قیس، قیس کا باپ اور جد سب اپنے قبیلے کے بزرگان میں سے تھے۔ اسے عرب کا سخاوتمند ترین شخص شمار کرتے ہیں اور پیغمبر اکرم(ص) سے مروی ہے: قیس خاندان سخاوت اور بخشش سے ہے۔ کہتے ہیں قیس کا باپ ہمیشہ رسول اکرم کے ساتھ رہتا اور مدینہ میں ہر روز رسول خدا کیلئے غذا بھجواتا۔
واقدی کے مطابق جب پیامبر غزوہ غابہ کے موقع پر  مدینہ سے دور تھے تو  سعد نے اپنے بیٹے قیس کے ہمراہ کھجور کے چند کیسے رسول اللہ (ص) کی خدمت میں بھجوائے۔ پیامبر(ص) قیس کو گھوڑے پر سوار دیکھ کر خوشحال ہوئے اور اس کے باپ کی تعریف کی۔  خزرجی لوگ جب آپ (ص) کے پاس ھے تو آپ نے انہیں مخاطب ہو کر فرمایا: یہ خاندان لوگوں کی مشکلات اور مصیبتوں میں ان کے مدددگار رہا نیز رسول اللہ نے ارشاد فرمایا:  ؛ جو تم میں سے جاہلیت کے دور کے اچھے لوگ ہی اسلام کے بعد بھی وہی اچھے لوگ  ہیں لیکن اس شرط کے ساتھ کہ وہ دین خدا میں فہم حاصل کریں۔ واقدی نے نقل کیا:  سریہ خبط مسلمان سپاہ بھوک اور غزائی قلت کا شکار ہوئے قیس نے بڑی فراخ دلی سے چند صحت مند  گوسالے اور بکریاں ایک شخص سے نسیہ پر خریدیں اور لشکر اسلام کو چند روز کی بھوک سے نجات دی۔جب مدینہ واپس آیا اسکے باپ نے اس  قرض کو ادا کیا اور اس نے اس کام کی وجہ سے اسے بہت سا مال بخشا نیز اس ماجرا میں رسول اللہ نے قیس اور اسکے خاندان کی سخاوت کی تعریف کی۔
دورہ پیامبر(ص)
پیغمبر(ص) کے زمانہ میں قیس ایک نوخیز جوان تھا۔ فتح مکہ کے موقع پر وہ پرچمدار پیامبر(ص) تھا۔ یہ حدیث  ؛دانش اگر ثریا میں بھی ہوتی تو فارس کے جوان اس تک رسائی حاصل کر لیتے۔ قیس نے رسول اللہ سے روایت کی ہے۔
خلفا کا دور
وہ سقیفہ بنی ساعدہ میں موجود تھا۔ لیکن پہلے تین خلفا کے حکومتی  امور میں کسی قسم کی مداخلت نہیں کرتا تھا۔ نیز دیگر کوئی تفصیلی معلومات اس دور کے متعلق مذکور نہیں ہے۔ بعض روایات کی بنا پر اس کی طرف سے  خلیفہ اول اور دوم کے ساتھ سخت رویہ نقل ہوا ہے۔نمونے کے طور ہر کہا گیا : سقیفہ بنی ساعدہ  میں  جب بشیر بن سعد نے   قبیلہ اوس کے بزرگ کی حیثیت سے ابوبکر کی بیعت کی تو اژدھام کی وجہ سے سعد بن عبادہ نے نے مجھے مار دیا، یہ سننا تھا کہ حضرت عمر بن خطاب نے کہا: سعد کو قتل کر کہ خدا اسے قتل کرے؟ اس بات کو سن کر قیس عمر پر حملہ آور ہوا لیکن ابوبکر نے اسے عمر کو صبر کی  تلقین کی۔
زمانہ امام علی(ع
یہاںتک کہ قیس کی طرف سے آپ کو خطوط ملے۔ قیس نے ان خطوط میں لکھا تھا کہ جن لوگوں نے مصر میں علی بیعت نہیں کی اور نہیں کریں گے مین ان سے سختی کے ساتھ آؤں ۔ امام نے جواب میں تاکید کی کہ ان لوگوں کو چاہئے کہ وہ اپنی صورتحال مشخص کریں کہ وہ علی کے ساتھ ہیں یا معاویہ کے ساتھ ہیں لہذا قیس ان سے بیعت لے۔
قیس نے اپنے مصالحت پسندانہ رویے اور جنگ سے کنارہ گیری کی بدولت امام علی کے اس فرمان سے سرپیچی، پس   امام علی(ع) نے اسے مصر کی حاکمیت سے برطرف کر دیا ۔ قیس شروع میں تو مدینہ آیا اور بعض گزارشوں کے مطابق  مصر کی حاکمیت پر قیس کے برطرف کرنے پر ناراحت تھے، لیکن قیس کو مدینے میں موجود معاویہ کے عاملین کی طرف سے طعن و تشنیع کا سامنا کرنا پڑا۔ اس وجہ سے وہ کچھ مدت بعد مدینہ چھوڑ کر  کوفہ چلا گیا۔
جنگوں میں شمولیت
قیس امام علی کے زمانے میں ہونے والی جنگوں میں امام کے ساتھ تھا۔مصادر کے مطابق قیس نے جنگ جمل، میں آن حضرت کو مقابلے کی تشویق کرتا رہا اور انصار کو امام کی مدد کیلئے دعوت دی۔  امام علی(ع) نے مصر سے معزولی کے بعد اسے آذربائیجان کی حاکمیت سپرد کی۔ آپ نے جنگ صفین کے موقع پر قیس کو خط میں  عبداللہ بن شمیل احمسی کو اپنی جگہ چھوڑ کر کوفہ آنے کا کہا لہذا اس نے قوج کے کے بڑے سپہ سالار کی حیثیت سے اس جنگ میں شرکت کی۔ اس نے اس جنگ میں اپنی جنگی صلاحیتوں کا مظاہرا کیا۔ کہا گیا ہے کہ اس جنگ میں حضرت علی نے  رسول اللہ کا پرچم اس کے ہاتھوں میں دیا۔ جنگ نہروان میں امام علی نے قیس اور ابوایوب انصاری کو خوارج سے بات چیت کیلئے بھیجا تا کہ وہ جنگ سے پرہیز کریں۔
جنگ صفین قیس کے اشعار:
زمانہ امام حسن(ع)
کہا گیا کہ قیس وہ پہلا شخص ہے جس نے ۴۰ قمری میں با امام حسن(ع) کی بیعت کی تھی۔ امام حسن(ع) کے زمانے میں قیس امام حسن کا سپہ سالار تھا۔کہتے ہیں کہ وہ امام کی آن حضرت کی معاویہ کے ساتھ صلح  میں موافق نہیں تھا۔  جب معاویہ کے ساتھ  امام حسن کے صلح کرنے کا خط اسے پہنچا جس میں لوگوں کو بیعت معاویہ اور  امام کے بغیر جنگ کے درمیان مخیّر کیا۔ جبکہ لوگوں نے معاویہ کی بیعت کو انتخاب کیا۔
عبدالحسین امینی نے قیس کا نام ان پہلی صدی ہجری قمری کے شعرا میں ذکر کیا ہے جنہوں نے اس صدی میں واقعہ غدیر  کو اشعار کی صورت میں بیان کیا ۔  ناصر وردیانی نے عربی زبان میں الاسباط کے نام سے  ٹیلی ویژن سیریل میں  قیس بن سعد کا کردار ادا کیا ہے۔
وفات
قیس کی تاریخ وفات اور دفن کے مقام میں اختلاف ہے۔اس کی تاریخ وفات خلافت معاویہ کا آخری سال ، ۶۰ ہجری قمری اور  ۸۵ ہجری قمری ذکر کرتے ہیں۔  استیعاب میں اس کا مقام دفن مدینہ اور زرکلی کی اعلام  تفلیس ذکر ہوا ہے۔ آخری قول کے مطابق قیس معاویہ کے ڈر سے ۵۸ ہجری قمری تفلیس فرار کر گیا اور وہاں  ۸۵ ہجری قمری میں عبدالملک بن مروان کی حکومت کے دوران فوت ہوا۔
مآخذ
زمرہ:انصار زمرہ:شرطۃ الخمیس زمرہ:اصحاب امام علی زمرہ:اصحاب امام حسن مجتبی زمرہ:حدیث غدیر کے راوی زمرہ:پہلی صدی ہجری کے شیعہ شعرا زمرہ:شرکائے سقیفہ زمرہ:جنگ جمل میں امام علی کے سپاہی زمرہ:جنگ صفین میں امام علی کے سپاہی زمرہ:جنگ نہروان میں امام علی کے سپاہی زمرہ:حائز اہمیت درجہ سوم مقالات
لیلا واسطی
لیلا واسطی اک پاکستانی اداکارہ تے ہدایت کارہ نيں ۔ اوہ قربان، دل ربا، دلدل، ہم کہاں کے سچے تھے، سن یارا تے ڈنک وچ اپنے کرداراں دے لئی جانی جاندیاں نيں۔
مڈھلا جیون
لیلا 10 اپریل 1977ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہناں نے اپنی تعلیم سینٹ جوزف کانونٹ تو‏ں مکمل کیتی ، اوہناں نے انگریزی ادب تو‏ں گریجوئیشن کيتا ۔ فیر اوہ بیرون ملک امریکا چلی گئياں۔ اوہناں نے لاس اینجلس وچ جامعا کیلیفورنیا تو‏ں تعلیم حاصل کيتی، اوہناں نے فلم میکنگ وچ ماسٹرز کيتا۔ لیلا د‏‏ی والدہ طاہرہ واسطی تے والد رضوان واسطی اداکار سن ۔
عملی زندگی
لیلا نے 1990 ء د‏‏ی دہائی وچ پی ٹی وی اُتے اداکاری دا آغاز کيتا ۔ اوہ ڈرامےآں سفر، پُکار، سائبان، آپریشن دوارکا ۱۹۶۵ء، ہیر وارث شاہ تے آخرت، بادلوں پر بسیرا وچ اپنے کرداراں لئی مشہور سی ۔ اوہ جنید خان، حرا مانی، زرنش خان، قدرت، منال خان تے ژالے سرحدی دے نال سن یارا ڈرامے وچ وی نظر آئیاں ۔  اس دے بعد تو‏ں اوہ سنگر، قربان، تیری میری کہانی، بھرم، دلدل تے ڈنک ڈرامےآں وچ نظر آئیاں ۔
بیماری دے بعد، اوہ ڈرمیاں وچ دوبارہ دس سال بعد دو مقبول پاکستانی ڈرامےآں ہم کہاں کے سچے تھے وچ اداکارہ ماہرہ خان دی والدہ تے ڈراما عشق لا وچ اداکارہ سجل علی د‏‏ی والدہ دے کرداراں وچ نظر آئیاں ۔ دونے ڈرامےآں دے نشر ہون توں بعد اوہناں نوں سوشل میڈیا اُتے ناظرین تے مداحاں ولو‏ں وڈا چنگا ردعمل ملیا ۔
ذا‏تی زندگی
لیلا دا بیاہ 27 دسمبر 2008ء نو‏‏ں فہد نال ہویا ۔ اوہناں دا اک نیاݨا‏‏ے ۔ انہاں د‏‏ی شادی دے کچھ عرصے بعد انہاں نو‏ں لیوکیمیا د‏‏ی تشخیص ہوئی۔ ۶-۷ سال تک تکلیف دہ علاج دے بعد، اوہ بالآخر کینسر تو‏ں بچ گئياں۔ لیلا دے والد رضوان واسطی دا 2011ء وچ تے والدہ طاہرہ واسطی دا 2012ء وچ انتقال ہو گیا سی انہاں دے دو وڈے بھائی ریحان واسطی تے عدنان واسطی نيں۔ لیلیٰ د‏‏ی کزن ماریہ واسطی وی اداکارہ نيں۔
اپنے اک انٹرویو وچ اوہناں نے کہیا کہ، اوہ اداکارہ نئيں بلکہ استانی بننا چاوندی سی ۔ اوہناں دا کہنا سی کہ ميں چند مہینے پڑھایا وی لیکن شاید چاک د‏‏ی دھول بہت زیادہ سی اس لئی مینو‏ں ایہ پیشا زیادہ پسند نئيں آیا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۷۷ دے جم گٹھ:1977 دے جم
جائفل
جائفل، جینس مرسٹکا وچ پیڑاں دیاں کئی پرجاتیاں وچوں کسے نوں وی کہہ دیندے نیں ۔ پیشا ورانا پرجاتیاں وچوں مرسٹکا فریگرینس سبھ توں اہم پرجاتی اے ۔ ایہ رکھ مول روس توں انڈونیشیا دے مولکس دے بنڈا جزیرا یا سپائس جزیرا وچ ملدے نیں ۔ جائفل رکھ دو مصالحےآں لئی کافی مشہور اے: اک جائفل بی تے دوجا میس (چِھلکا) ۔<�ref>
گٹھ:پھلوالے بوٹے گٹھ:چھتری ٹبر گٹھ:بوٹے گٹھ:مصالے گٹھ:جڑی بوٹیاں
عبد الحمید صدیقی
عبد الحمید صدیقی ،(21 مئی 1923ء، گوجرانوالہ – 18 اپریل 1978ء، گوجرانوالہ) قرآن مجید دے مترجم و مفسر، محقق، مصنف سن ۔ آپ دا تعلق جماعت اسلامی پاکستان تو‏ں سی۔
انہاں نے اسلامیہ ہائی اسکول راولپنڈی تو‏ں میٹرک، ڈی اے وی کالج، راولپنڈی تو‏ں بی اے کيتا تے بعد وچ اسلامیہ ہائی اسکول، گوجرانوالہ وچ انگریزی دے معلم مقرر ہوئے۔ پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں ایم اے معاشیات د‏‏ی سند حاصل کيتی تے کچھ عرصہ اسلامیہ کالج گوجرانوالہ وچ پڑھیا تے فیر اسلامیہ کالج لاہور آ گئے۔ قیام پاکستان تو‏ں پہلے ہی جماعت اسلامی وچ شام‏ل ہو گئے۔
1958ء وچ ماہنامہ ترجمان القرآن تو‏ں وابستہ ہوئے تے تمام عمر منسلک رہ‏‏ے۔ آپ نے قرآن مجید دے انگریزی ترجمہ و تفسیر دا آغاز کيتا پ‏ر اسنو‏ں مکمل نہ کر سک‏‏ے تے صرف 10 پارے ہی مکمل ک‏ے پائے۔
عبد الحمید صدیقی جانہار(مرحوم) کاتعلق گوجرانوالہ تو‏ں سی۔ اوہ روزانہ ریل کار تو‏ں لاہور جاندے تے ماہنامہ ترجمان القرآن د‏‏ی ادارت دے بعد ریل گڈی تو‏ں واپس آندے۔ انہاں دے صاحبزادے عبد القیوم اک ٹی وی چینل دے مشہور رپورٹر نيں۔ پروفیسر عبد الحمید صدیقی جانہار(مرحوم)21 مئی 1923ء نو‏‏ں گوجرانوالہ دے نیڑے اک پنڈ فیروز والہ (ضلع شیخوپورہ) وچ پیدا ہوئے۔ بی اے دے بعد محبوب عالم اسلامیہ ہائی اسکول گوجرانوالہ وچ استاد مقرر ہو گئے۔ اس دوران ہی انھاں نے اخبارات و رسالے وچ مضامین لکھݨ دا سلسلہ شروع کر دتا۔ ابتدا وچ اوہ مولا‏نا ابوالکلام آزادؒ تے مولا‏نا عبد الماجد دریابادیؒ تو‏ں متاثر سن مگر فیر مولا‏نا مودودیؒ د‏‏یاں تحریراں تو‏ں متاثر ہوک‏ے جماعت اسلامی وچ شام‏ل ہو گئے۔
ایوب خان دے دورِ آمریت وچ جدو‏ں جماعت اسلامی تو‏ں وابستہ افراد نو‏‏ں سرکاری و نجی ادارےآں تو‏ں کڈیا گیا تاں اس د‏ی زد وچ پروفیسر عبد الحمید صدیقی وی آ گئے۔ انھاں نے عزیمت دا ثبوت دیندے ہوئے ملازمت چھڈ دتی مگر جماعت اسلامی تو‏ں علیحدگی پسندی نہ کيتی۔
’ترجمان القرآن‘ وچ بطور مضمون نگار انہاں دے مضامین چھپدے رہندے سن ۔ ہن مولا‏نا مودودیؒ د‏‏ی دعوت اُتے انھاں نے ادارتی ذمہ داریاں سنبھال لاں۔ اوہ ’ترجمان القرآن‘ دا اداریہ ’’اشارات‘‘ لکھدے سن تے ہور امور سر انجام دیندے سن ۔ 1959ء تو‏ں تاحیات (17 اپریل 1978ء) اوہ ایہ خدمت سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔
ان دے انتقال اُتے مولا‏نا مودودیؒ نے انہاں لفظاں وچ انہاں د‏‏ی خدمات دا اعتراف کيتا کہ اوہ شخص اُٹھ گیا جو دین و دنیا دے علوم دا جامع سی تے جس دے قلم تو‏ں اُردو تے انگریزی وچ اوہ تحریراں نکلاں جو انہاں شاء اللہ رہندی دنیا تک طالبینِ حق نو‏‏ں نفع پہنچاندی رہیاں گی۔
پروفیسر عبد الحمید صدیقی اک صاحبِ طرز ادیب سن جنھاں انگریزی، عربی تے اُردو اُتے یکساں دسترس حاصل سی۔ اوہ محقق، مترجم، صحافی تے معلم وی سن ۔ اسلام د‏‏ی نظریا‏تی برتری تے ہور افکار و نظام ہائے زندگی د‏‏ی ہولناکیو‏ں دا بے لاگ تجزیہ انہاں دا خاص میدان سی۔ انہاں نے 12 کتاباں اُردو وچ ، 14 کتاباں انگریزی وچ لکھياں۔ اس دے علاوہ ’’اشارات‘‘ اُتے مبنی انہاں دے مقالے، ہور اخبارات و جریدے دے لئی لکھے جانے والے مضامین نو‏‏ں مرتب کيتا جائے تاں درجناں کتاباں سامنے آسکدیاں نيں۔
لکھتاں
عبد الحمید صدیقی د‏‏ی مشہور لکھتاں و تراجم وچ شام‏ل نيں:
حوالے
گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:جماعت اسلامی
گٹھ:مفسرین
چنتپورنی
چنتپورنی ہماچل پردیش دے اونا ضلعے دا اکّ چھوٹا جیہا قصبہ اے جو کہ ۴۰ دے قریب اے کلومیٹر (۲۵ میل) اونا دے اتر ول، بھارت دے پنجاب راج دی سرحد توں دور نہیں۔ اچائی لگبھگ ۹۷۷ میٹر (لگبھگ ۳٬۲۰۰ پھٹّ) اے۔ ایہہ ماں چنتپرنی مندر دا گھر اے جو بھارت وچ طاقت پیٹھاں وچوں اکّ وجوں اکّ پرمکھ تیرتھ تھاں اے۔ چنتپرنی، ہماچل پردیش وکھے ہندو ونشاولی دے رجسٹر اتھے رکھے گئے ہن۔ چنتپرنی دے اتر مغربی ہمالیہ ہن۔ چنتپرنی بہت ہیٹھلے شوالک (جاں شوالک) سیما دے اندر واقع اے۔
مندر وچ چنتپرنی طاقت پیٹھ (چھنمسٹک طاقت پیٹھ) اے۔
شکتیپیٹھ دے پچھے دی کہانی طاقت روایت دا حصہ اے جو دیوی ستی دے آتم-داہ دی کہانی دسدی اے۔ وشنوں نوں اپنے سریر دے ۵۱ انگ کٹنے پئے، جو دھرتی اُتے ڈگے اتے پوتر تھاں بن گئے۔
جان سی فریمونٹ
حوالے
گٹھ:1813 دے جم گٹھ:1890 دیاں موتاں گٹھ:امریک‏‏ی انسداد پسند گٹھ:امریک‏‏ی ماہرین نباتیات گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی عسکری شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان گٹھ:ایریزونا دے ریپبلکن گٹھ:جزیرہ سٹیٹن دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1856ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے فوجی جرنیل گٹھ:ساواناہ، جارجیا دے سیاست دان گٹھ:کیلیفورنیا تو‏ں ریاستہائے متحدہ دے سینیٹر گٹھ:کیلیفورنیا دے ریپبلکن گٹھ:میریپوسا کاؤنٹی، کیلیفورنیا دیاں شخصیتاں گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ریپبلکن گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے فعالیت پسند گٹھ:کیلیفورنیا دے ڈیموکریٹس گٹھ:نیو یارک (ریاست) وچ تدفین گٹھ:انیہويں صدی دے امریک‏‏ی ایپسکوپیلین گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:کیلیفورنیا تو‏ں ڈیموکریٹک پارٹی ریاستہائے متحدہ دے سینیٹر
چنتپورنی
چھنمستا دیوی دی کہانی ڈریکٹ طور اُتے چنتپرنی وچ طاقت روایت دا حصہ اے۔ اتھے، چھنمستا دی وضاحت کٹے ہوئے سر والے اتے نال ہی متھے والے وجوں کیتی گئی اے۔
پرانے مول
جدوں بھگوان وشنوں نے ماں ستی دی بلدی ہوئی دیہہ نوں ۵۱ ٹکڑیاں وچ ونڈیا تاں جو بھگوان شو شانت ہو جان اتے اس دے تانڈو نوں روک سکن، ایہہ ٹکڑے برصغیر وچ وکھ-وکھ تھاواں اُتے کھلرے گئے سن۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ ستی دا سر اس تھاں اُتے ڈگیا سی اتے اس طرحاں اسنوں ۵۱ طاقت پیٹھاں وچوں سبھ توں اہم منیا جاندا اے۔
چنتپرنی وچ رہن والی دیوی نوں چھنمستکا دے نام نال وی جانیا جاندا اے۔ مارکنڈیی پران دے مطابق، دیوی چنڈی نے اکّ بھیانک لڑائی توں بعد دینتاں نوں ہرایا پر اس دیاں دو یوگنی اتپتی (جیا اتے وجیا) اجے وی ہور خون دیاں پیاسیاں سن۔ دیوی چنڈی نے جیا اتے وجے دی ہور خون دی پیاس بجھاؤن لئی اپنا سر وڈھّ دتا۔
اسنوں عام طور اُتے اپنے ہتھ وچ اپنا کٹیا ہویا سر پھڑیا دکھایا گیا اے، اسدی گردن دیاں دھمنیاں وچوں خون دی اکّ دھارا پیندی اے، جدوں کہ اس دے پاسے دو ننگیاں یوگنیاں ہن، جیہناں وچوں ہر اکّ خون دی اکّ ہور دھارا پیندی اے۔
چھنمستا، سر رہت دیوی، مہان برہمنڈی طاقت اے جو سہرد اتے وقف یوگی نوں اس دے من نوں بھنگ کرن وچ مدد کردی اے، جس وچ سارے پوروَ-تجزیہ وچاراں، لگاو اتے عادتاں نوں خالص برہم فکر وچ شامل کیتا جاندا اے۔ سر نوں وڈھنا سریر توں من نوں وکھ کرن دا سجھاء دندا اے، جو کہ بھوتک سریر دیاں بھوتک سیماواں توں فکر دی آزادی اے۔
پرانک پرمپراواں دے مطابق، چھنمستکا دیوی دی چار سمتاں وچ شو-ردر مہادیو ولوں سرکھیا کیتی جاوے گی۔ اتھے چار شو مندر ہن - مشرق وچ کلیشور مہادیو، پچھم وچ نرین مہادیو، اتر وچ مچکند مہادیو اتے دکھن وچ شوباڑی - جو کہ چنتپرنی توں لگبھگ برابر دوری اُتے ہن۔ ایہہ چنتپرنی نوں چھنمستکا دیوی دا نواس تھاں وی مندا اے۔
چنتپرنی مندر اکّ طاقت پیٹھ دے روپ وچ
thumb| شو [[ستی (دیوی)|ستی دیوی دی لاش نوں چکدا ہویا]] چنمستکا دیوی آتم-بلیدان دا اکّ برہم روپ اے اتے اتھے چنتپرنی شری ولوں اکّ شکتیپیٹھ منیا جاندا اے۔ دکش یگّ اتے ستی دے آتمداہ دی کہانی طاقت پیٹھاں نوں پسندیدہ کہانی اے۔ طاقت پیٹھ طاقت دے پوتر استھان ہن جو اکّ کہانی نال جڑے ہوئے ہن جو ستی دیوی دی لاش دے سریر دے انگاں دے ڈگن بارے دسدی اے، جدوں بھگوان شو نے اسنوں چکّ لیا اتے دکھ وچ بھٹک گئے۔ سنسکرت وچ ۵۱ اکھراں نال ۵۱ شکتیپیٹھ جڑے ہوئے ہن۔ منیا جاندا اے کہ اس تھاں اُتے ستی دیوی دے پیر پئے سن
مندر بارے
left|thumb| کھبے پاسے ہون کنڈ توں دکھائی دین والا ماں دا دربار ماں چنتپرنی دیوی نوں وقف ایہہ مندر ضلع اونا دی انب تحصیل دے پنڈ چنتپرنی وچ واقع اے۔ ; ہماچل پردیش ۔
صدیاں توں اس شکتیپیٹھ اُتے ماں شری چھنمستکا دیوی دے چرن کملاں وچ ارداس کرن لئی عقیدت مند آؤندے رہے ہن۔
اوہ اپنے نال سنسارک چنتاواں لے کے آؤندے ہن اتے دیوی توں آشیرواد لیندے ہن۔
ایہہ منیا جاندا اے کہ جیکر کوئی ایمان داری نال دیوی توں کجھ منگدا اے، تاں اچھا پوری ہو جاندی اے۔
پوتر استھان توں علاوہ، چنتپرنی اتے اس دے آلے-دوآلے گھمن-پھرن، اندرونی اتے باہری سرگرمیاں لئی کجھ بہت ہی سندر تھاں ہن۔
چنتپرنی سڑکاں راہیں بہت چنگی طرحاں جڑی ہوئی اے۔ کوئی وی اتھے مذہبی سفر لئی، چھٹی اُتے جاں دوواں لئی آ سکدا اے۔ لوک اتھے ویلے دا آنند ماندے ہن اتے سدیوی یاداں نال واپس آؤندے ہن۔
اتہاس
پٹیالے ریاست دے اکّ براہمن پنڈت مائی داس نے عام طور اُتے ۱۲ پیڑھیاں پہلاں چھپروہ پنڈ وچ ماں چنتپرنی دیوی دے اس استھان دا قیام کیتا منی جاندی اے۔ ویلے دے نال ایہہ تھاں چنتپرنی دے نام توں مشہور ہو گیا۔ اس دے ونشج اجے وی چنتپرنی وچ رہندے ہن اتے چنتپرنی مندر وچ پوجا اتے پوجا کردے ہن۔ ایہہ ونشج مندر دے سرکاری پجاری ہن۔
ارداساں کردے ہن
کووڈ-۱۹ مہاماری دے کارن ماں شری چنتپرنی دیوی مندر ہن ۱۰ ستمبر ۲۰۲۰ توں سویرے ۹ وجے توں شام ۷ وجے تک کھلا رہے گا۔
ہماچل پردیش سرکار نے ۱۰ ستمبر، ۲۰۲۰ توں مذہبی تھاںاں نوں جنتا لئی کھولن دی منظوری دے دتی اے۔ بولی، کلا اتے سبھیاچار ڈیپارٹمنٹ، ہماچل پردیش نے مذہبی تھاںاں وچ عقیدت منداں دی آواجائی نوں نیمت کرن لئی ہیٹھاں دتے دشا-نردیش جاری کیتے ہن۔
ہر روز صرف ۵۰۰ عقیدت منداں نوں ہی مندر وچ داخل ہون دی اجازت ہوویگی۔ سارے عقیدت منداں نوں اروگیا سیتو ایپ ڈاؤنلوڈ کرن دی لوڑ ہوویگی۔
راج توں باہر دے عقیدت منداں دی کووڈ-۱۹ منفی رپورٹ اتے ۲ دن دی چنتپرنی ہوٹل بکنگ ہونی چاہیدی اے۔
سارے عقیدت منداں نوں رجسٹریشن اتے صحت متعلق جانچ لئی چنتپرنی سدن (نویں بسّ سٹیشن دے نیڑے) جاں شمبھو بیریئر اُتے رپورٹ کرنی چاہیدی اے۔ پھلو ورگے لچھناں والے عقیدت منداں نوں ہسپتال وچ الگ رکھیا جاوے گا اتے کووڈ-۱۹ لئی ٹیسٹ کیتا جاوے گا۔ جیکر اوہناں دی جانچ رپورٹ نیگیٹو آؤندی اے تاں اوہناں نوں داخلے دی اجازت دتی جاوے گی۔
۶۵ سال توں ودھ عمر دے عقیدت مند، سہِ-روگ والے، حاملہ ماواں اتے ۱۰ سال توں گھٹ عمر دے بچیاں نوں داخلے دی آگیا نہیں ہوویگی،
مندر دے مرکز وچ مندر گربھ سیارہ اے۔ اتھے ماں چنتپرنی دیوی دی مورتی پنڈی (گول پتھر) دے روپ وچ قائم اے۔ لوک دیوی دے درشناں لئی قطاراں وچ کھڑے ہن اتے اپنیاں پرارتھناواں اتے چڑھاوا چڑھاؤندے ہن۔
مندر دے پچھلے ویہڑے توں چنتپرنی دے پنڈاں اتے دور-دراڈے دے سندر نظاریاں دا نظارہ منموہک اے۔
تھاں اتے آواجائی
بساں دی سہولت
پرائیویٹ آپریٹراں اتے HRTC (سرکاری بساں) ولوں مسافراں نوں ۲۴ گھنٹے بسّ سیوا حاصل کیتی جاندی اے۔
ریلوے
نجی واہناں نوں عام طور اُتے ISBT توں باہر دی اجازت نہیں ہندی اے جو لگبھگ مندر توں ۱٫۵ کہ۔می۔ عقیدت منداں نوں اس دوری اُتے چلن دی لوڑ اے۔ اس دوری دا لگبھگ ادھا اکّ کومل چڑھائی دا جھکاء اے اتے اکّ مصروف بازار وچوں لنگھدا اے۔
مندر سویرے ۴توں شام ۱۱ وجے تک کھلا اے
بسنت : لگبھگ ادھ فروری توں ادھ اپریل تک۔ سہاونے دناں دے نال اجے وی ٹھنڈ اے۔
برسات دا موسم: مدھ-جولائی توں ستمبر (مانسون دا سماں)۔ اجے وی کافی نگھا اتے، بے شک، برساتی اتے نمی والا۔
پتجھڑ: اکتوبر توں نومبر۔ دن سہاونے ہن، راتاں ٹھنڈھیاں ہن۔ رات اتے سویر نوں ہلکے انّ دی لوڑ ہو سکدی اے۔
سردیاں : دسمبر - جنوری۔ ایہہ ٹھنڈا اے اتے انّ دی لوڑ اے۔ سردیاں دیاں راتاں بہت ٹھنڈیاں ہندیاں ہن اتے انّ دی اکّ وادھو پرت دی لوڑ ہندی اے۔
عام طور اُتے چنتپرنی وچ تاپمان پنجاب اتے ہریانہ دے میدانی علاقیاں اتے دلی دے مقابلے لگبھگ ۵ ڈگری گھٹ ہندا اے۔ اوسط سالانہ ورکھا ۲۵۸۷ اے ملیمیٹر ۲۰۱۲ وچ، اتھے اکّ ٹھنڈی سردی سی کیونکہ اتھے اکّ برپھباری ہوئی سی، جسدی رپورٹ ۵۲ سالاں دی معیاد دے بعد ہوئی سی، جس نال سڑک جام ہو گئی سی۔ thumb| پچھلے گیٹ توں چنتپرنی دیوی دا نظارہ شرون (جولائی-اگست)، اشون (ستمبر-اکتوبر) اتے چیترا (مارچ-اپریل) وچ نوراترے میلے عقیدت منداں وچ مشہور ہن جدوں رہائش بہت تنگ ہندی اے۔ ہور مشہور دن سنانقلاب، پورنما اتے اشٹمی ہن۔ ہندو مانیتا مطابق، چیلیاں دی مانتا اے کہ شرون نوراتری دے دن اشٹمی والے دن ہور شکتیپیٹھاں دیاں نوں جوتاں مندر وچ فلسفہ کرن لئی آئیاں سن۔
چنتپرنی اتے اس دے آلے-دوآلے بہت ساریاں دھرمشالاواں، گیسٹ ہاؤس اتے وکھ-وکھ گنوتا والے ہوٹل ہن۔ ہماچل ٹورزم تھکئی پرا دے نیڑے، بھروائین وکھے ہوٹل چنتپرنی ہائیٹس (پہلاں یاتری نواس) چلاؤندا اے ۔ جو صرف چنتپرنی مندر توں ۳ کہ۔می۔ اس توں دکھن ول ہنس گھاٹی دے نظارہ ہن۔ رات نوں پچھم ول مندر اتے اس دے بازار دیاں چمک دار؉ روشنیاں دیکھیاں جا سکدیاں ہن۔ اتر-پچھم ول دیکھدے ہوئے مہارانا پرتاپ ساگر (پونگ ڈیم جھیل) دے چمکدے پانی ہن۔
اتھے بجٹ توں لے کے لگزری تک رہن لئی بہت سارے ہوٹل اتے لوج ہن۔ گگریٹ ہوٹلاں اتے پکنک تھاںاں توں ماں چنتپرنی دے رستے اُتے شروع ہندا اے اس لئی اتھے رہن اتے کھان دے بہت سارے آپشن ہن۔
اتھے حاصل کرنا
دلی اتے اتری بھارت دے ہور تھاںاں توں چنتپرنی جان دے کئی رستے ہن۔
سڑک ولوں :
دلی توں: دلی- چنڈی گڑھ -روپڑ-ننگل-اونا-انب-مبارکپر- تھکئی پرا - بھرواں -چنتپرنی
جالندھر توں: جالندھر -ہوشیارپور؉ - گگریٹ -مبارکپر- تھکئی پرا - بھرواں -چنتپرنی
بسّ ولوں :
دلی، ہریانہ، پنجاب اتے ہماچل راج ٹرانسپورٹ ڈیپارٹمنٹ دلی-چنڈی گڑھ-چنتپرنی روٹ اُتے بساں چلاؤندے ہن۔ ہماچل روڈ ٹرانسپورٹ کارپوریشن دلی اتے چنتپرنی وچکار روزانہ وولوو کوچ سیوا چلاؤندی اے۔ دلی-چنڈی گڑھ-دھرم شالہ اتے دلی-چنڈی گڑھ-پالم پور؉ روٹ اُتے چلن والیاں بساں بھرواں جاں چنتپرنی بسّ سٹینڈ اُتے رکدیاں ہن۔ پنجاب، ہریانہ، جموں اتے کشمیر، راجستھان، اتراکھنڈ، اتے دلی آدی دے اہم شہراں توں اکثر سٹیٹ ٹرانسپورٹ بسّ سیواواں وی مہیا ہن۔
ریلگڈی ولوں :
چنتپرنی جان لئی کئی ریل گڈیاں دی ورتوں کیتی جا سکدی اے۔ سارے نیڑلے ریلوے سٹیشناں توں چنتپرنی لئی اکثر بسّ اتے ٹیکسی سیواواں مہیا ہن۔ سبھ توں نزدیکی ریلوے سٹیشن چنتپرنی رستہ (سٹیشن کوڈ CHMG) اے، جو لگبھگ ۱۷ کلومیٹر اے۔ چنتپرنی مندر توں ہور نیڑلے سٹیشن اونا ہماچل (سٹیشن کوڈ UHL) 50 کہ۔می۔اُتے اتے ہوشیارپور؉ (سٹیشن کوڈ HSX) 42 کلومیٹر اُتے ہن۔
ہیٹھ لکھیاں ریلگڈیاں سبھ توں مطابق ہن:
ہوا ولوں :
نزدیکی ہوائی اڈا دھرم شالہ وچ گگل وکھے اے، جو کہ کانگڑا ضلعے وچ اے۔ چنتپرنی دی دوری لگبھگ ۶۰ کلومیٹر اے ایئر انڈیا اتے سپائیسجیٹّ دھرم شالہ ہوائی اڈے نوں روزانہ سیواواں حاصل کردے ہن۔ ہور ہوائی اڈے امرتسر (160 کلومیٹر) اتے چنڈی گڑھ (150 km) وکھے ہن
کجھ دوری
* ویشنو دیوی - جموں - پٹھان کوٹ - کانگڑا - بھروائین - چنتپرنی : 250  ;کلومیٹر
مورتاں
{ {gallery|file :chinnamasta chintpurni 01.jpg|durga in the door|file :chinnamasta chintpurni 02.jpg|chinnamasta in the door|file :chinnamasta chintpurni 03. jpg|parvathi|file :chinnamasta chintpurni 04.jpg|chinna masta dham|file :chinnamasta chintpurni 05.jpg|temple another view|file :chinnamasta chintpurni 06.jpg|left side view|file :chinnamasta chintpurni 07. jpg|barricade|file :chinnamasta chintpurni 08.jpg|temple inside -side view|file :chinnamasta chintpurni 09.jpg|big banian tree outside|title=chinna masta temple|width=200|hei ght=200|lines=2|align =center } }
{ {reflist } } [ [گٹھ :webarchive template wayback links ] ] [ [گٹھ :بھارت دے شہر]]
کتھک
کھبے|thumb|200px|کتھک رقص دا مظاہرہ۔
اس رقص دے رقاص وڈے ہی دلچسپ پیراہن پہندے نيں۔ تے انہاں دا رقص کلاسیکی انداز دا ہُندا ا‏‏ے۔ مغلیہ دور وچ ایہ رقص عروج اُتے سی۔
اس رقص مشہور شخصیتاں وچ برجو مہاراج اہ‏م نيں۔
سید محمود حسینی شاہرودی
سید محمود حسینی شاہرودی (1884–1974 ھ) شیعہ مرجع تقلید نجف اشرف وچ سکونت پذیر سن ۔ انہاں دے والد سید محمد حسینی شاہرودی نيں۔ اوہ میرزای نائینی تے آقا ضیاء عراقی دے معروف شاگرداں وچو‏ں سن ۔ اوہ سید ابوالحسن اصفہانی دے بعد مقام مرجعیت تک پہچے۔ میرزای نائینی انہاں نو‏‏ں ذوالشہادتین دے لقب تو‏ں یاد کيتا کردے سن تے اپنے شاگرداں نو‏‏ں اجازہ اجتہاد دینے دے لئی آپ د‏‏ی رائے معلوم کيتا کردے سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں آقا ضیاء عراقی تے سید ابوالحسن اصفہانی وی اپنے شاگرداں نو‏‏ں اجتھادی امتحانات دے لئی آپ دے پاس بھیجیا کردے سن ۔
کتھک
باہرلے جوڑ
گٹھ:اودھ دا سبھیاچار گٹھ:پاکستان د‏‏یاں قومی علامتاں گٹھ:رقص دیاں قسماں گٹھ:ہندستانی رقص دیاں قسماں گٹھ:بھارت دے کلاسیکی رقص د‏‏ی اصناف گٹھ:اتر پردیش د‏‏ا سبھیاچار
سید محمود حسینی شاہرودی
کابل تے ایران دے بعض شہراں وچ ، مسجد، امام باڑہ تے مدارس علمیہ د‏‏ی تعمیر و تجدید نجف اشرف، وچ بخارایی تے قزوینی مدارس علمیہ د‏‏ی تعمیر، بعثہ حج د‏‏ی تائسیس تے واقعہ فیضیہ تو‏ں متاثر ہو ک‏‏‏ے حکومت پہلوی دے خلاف انہاں دے اعتراضات سید محمود شاہرودی دے زمانہ مرجعیت دے اہ‏م اقدامات وچو‏ں سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں انہاں د‏‏ی ہی مرجعیت دے زمانہ وچ نجف تو‏ں کربلا دے درمیان پا پیادہ زیارت دے لئی جانے نو‏‏ں عروج ملا۔
آیت‌ اللہ شاہرودی د‏‏ی تالیفات وچ فقہی تے اصولی موضوعات اُتے رسالے تے آقا ضیاء عراقی تے میرزای نائینی دے دروس د‏‏ی تقریر نویسی سر لسٹ نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں کتاب یَنابیع‌ الفقہ مولف سید محمد جعفر جزیرےیِ مروج، آیت‌ اللہ شاہرودی دے دروس خارج صلاة (نماز) د‏‏ی تقریر اے جوکہ چار جلداں اُتے مشتمل اے تے منظر عام پہ آچک‏ی ا‏‏ے۔
کتاب «الامام الشاہرودی السید محمود الحسینی» سید احمد حسینی اشکوری (ولادت ۱۳۵۰ھ) د‏‏ی تالیف اے جو آیت‌اللہ شاہرودی د‏‏ی زندگی دے بارے وچ عربی بولی وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔
ایرانی ماہ تیر ۱۴۰۰ شمسی ہجری، وچ حسین شاہرودی د‏‏ی یاد وچ عالم ذوالشہادتین، دے عنوان تو‏ں اک عظیم الشان جسلہ مشھد مقدس تے قم وچ منعقد کيتا جارہیا ا‏‏ے۔
زندگی‌ نامہ
thumb| نجف اشرف وچ سید محمود شاهرودی د‏‏ی تشییع جنازه دا اک منظر سید محمود حسینی شاہرودی فرزند سید علی، سال ۱۳۰۱ھ بمطابق ۱۲۶۲شمسی ھجری وچ شاہرود دے نزدیک قلعہ آقاعبداللہ اطراف شہر بسطام وچ پیدا ہوئے۔ سید احمد حسینی اشکوری (متولد ۱۳۵۰ھ) نسخہ‌شناس تے شیعہ فہرست‌نگار ،کے بقول انہاں دا سلسلہ نسب زید بن علی تک پہونچدا ا‏‏ے۔ انہاں دے والد اک محنت کش کسان تے انہاں دے دادا عبداللہ اک عالم وزاہد انسان سن ۔ سید عبداللہ تو‏ں چند کرامات بیان ہوئیاں نيں۔
اولاداں
سید محمود شاہرودی د‏‏ی تن بیٹے سن : سید محمود شاہرودی نے ۱۸ شعبان سال ۱۳۹۴ھ بمطابق ۱۴ شہریور ۱۳۵۳ہجری شمسی نو‏‏ں 94 سال د‏‏ی عمر وچ رحلت فرمائی ۔ تے حرم امام علی(ع) وچ دفن ہوئے۔