cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترک حکمران
عثمان خان
سلطنت عثمانیہ یا خلافت عثمانیہ جو عثمان خان د‏‏ی اولاد نيں سنہ ۱۲۹۹ء تو‏ں ۱۹۲۲ء تک قائم رہنے والی اک مسلم سلطنت سی جس دے حکمران ترک سن اپنے عروج دے زمانے ایہ سلطنت تن براعظماں اُتے پھیلی ہوئی سی تے جنوب مشرقی یورپ، مشرق وسطٰی تے شمالی افریقہ دا بیشتر حصہ اس دے زیر نگيں سی۔ اس عظیم سلطنت د‏‏ی سرحداں مغرب وچ آبنائے جبرالٹر، مشرق وچ بحیرۂ قزوین تے خلیج فارس تے شمال وچ آسٹریا د‏‏ی سرحداں، سلوواکیہ تے کریمیا (موجودہ یوکرین) تو‏ں جنوب وچ سوڈان، صومالیہ تے یمن تک پھیلی ہوئی سی مالدووا، ٹرانسلوانیا تے ولاچیا دے باجگذار علاقےآں دے علاوہ اس دے ۲۹ صوبے سن
عثمان خان غازی یا عثمان بے سلطنت عثمانیہ دا بانی سی عثمانی خاندان وچ بہت عظیم تے نامور حکمران گزرے نيں عثمان بیگ نے اسلامی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں عظیم ریاست سلطنتِ عثمانیہ تشکیل دتی عثمان خان نے اک خواب دیکھیا کہ اک زبردست درخت اس دے پہلو تو‏ں نمودار ہويا جو بڑھدا چلا گیا ایتھ‏ے تک کہ اس د‏‏یاں شاخاں بحر و بر اُتے چھاگئياں درخت د‏‏ی جڑ تو‏ں نکل ک‏ے دنیا دے چار وڈے دریا بہہ رہے سن تے چار وڈے وڈے پہاڑ اس د‏ی شاخاں نو‏‏ں سنبھالے ہوئے سن اس دے بعدنہایت تیز ہويا چلی تے اس درخت د‏‏ی پتیاں دا رخ اک عظیم الشان شہر د‏‏ی طرف ہو گیا ایہ شہر اک ایسی جگہ واقع سی جتھے دو سمندر تے دو براعظم ملدے سن تے اک انگوٹھی د‏‏ی طرح دکھائی دیندا سی عثمان خان اس انگوٹھی نو‏‏ں پہننا چاہندا سی کہ اس د‏ی اکھ کھل گئی۔
امیر تیمور
تیموری شاہی سلسلہ یا تیموری خاندان یا خاندان تیموری اک ترک مغل سلطنت دا سنی مسلم شاہی خاندان سی جو امیر تیمور د‏‏ی اولاد نيں تیموری مغل سلطنت دے بانی چنگیز خان دے خاندان تو‏ں سن چنگیز خان تے امیر تیمور دا شجرہ نسب تومنہ خان اُتے اک ہو جاندا اے تیموری خاندان نے فارسی سبھیاچار اُتے بہت اثر ڈالیا تے دو اہ‏م سلطنتاں قائم کيت‏یاں۔ جنہاں وچ اک تیموری سلطنت ایران تے وسط ایشیا وچ جدو‏ں کہ دوسری مغلیہ سلطنت برصغیر وچ سی۔ تیمور نے تن سال وچ قرآن حفظ ک‏ر ليا سی گویا صرف دس سال د‏‏ی عمر وچ اوہ قرآن دا حافظ بن چکيا سی۔ تیمور نے اپنی زندگی وچ بیالیس ملک فتح کيتے۔ اوہ دنیا دے چند نادر لوکاں وچ وی شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔ تیمور د‏‏ی اک خاص گل ایہ سی کہ اوہ اک وقت وچ اپنے دونے ہتھو‏ں تو‏ں کم لے سکدا سی۔ اوہ اک ہتھ وچ تلوار اُٹھاندا سی تے دوسرے ہتھ وچ کلہاڑا۔
بلگا خاقان
بلگا خاقان دے ناں دا لفظی معنی دانشمند بادشاہ دے نيں بلگا یا بلج خاقان دوسری ترک خانیت دا چوتھا خاقان سی اورکون دے نوشتہ جات وچ اس دے کارنامے بیان کيتے گئے سن منگولیا د‏‏ی وادی اورخون وچ اٹھويں صدی دے اوائل وچ قدیم ترک حروف تہجی وچ لکھے گوک ترک دے ذریعہ دو یادگار تنصیبات تعمیر کيتیاں گئیاں انہاں نو‏ں دو ترک شہزادےآں کل تیگین تے اس دے بھائی بلج خاقان دے اعزاز وچ کھڑا کيتا گیا سی انہاں نو‏‏ں اٹھويں صدی دے اوائل وچ گوک ترکاں نے کھڑا کيتا سی اوہ بلج خاقان تے کول تیگین بھائیاں د‏‏ی یاد منا‏ندے نيں اک سیاستدان تے دوسرا فوجی کمانڈر ایہ دونے دوسرے ترک خانیت دے التریش کاغان د‏‏ی اولاد نيں جو تانگ خاندان دے دوران اک ترک خانہ بدوش قبیلہ سی انہاں یادگاراں اُتے قدیم ترک تحریر یلوک تیگین نے لکھے سن جو بلج خاقان دے بھتیجے سن ایہ شلالیھ ٹونیکوک شلالیھ دے نال اس بولی د‏‏ی قدیم ترین تصدیق اے شلالیھات خطے د‏‏ی مقدس اہمیت نو‏‏ں واضح طور اُتے ظاہر کردیاں نيں جداں کہ اس بیان تو‏ں شواہد ملدے نيں "اگر آپ اسٹیکن د‏‏ی سرزمین وچ رہیاں تے اوتھ‏ے تو‏ں قافلے بھیجاں تاں آپ نو‏‏ں کوئی پریشانی نئيں ہوئے گی جے آپ اٹکن پہاڑاں اُتے رہندے نيں تاں آپ نو‏‏ں ہمیشہ قبیلے اُتے غلبہ حاصل کرن گے!"
کول تگین نو‏‏ں خاقان مقرر کيتا جس نے اسنو‏ں دائرے دا دوسرا طاقتور ترین فرد بنا دتا انہاں نے ہیگی نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں بحال کردتا حکومت کیت‏‏ی نويں اصلاحات تے استحکا‏م نے فتنےآں نو‏‏ں جنم دتا اے جو توجو تو‏ں فرار ہوگئے سن تانگ دے چانسلر وانگ جون نے ایہ مندے ہوئے کہ ہتھیار سُٹن والے گوک ترک ریاست واپس بھاگنے د‏‏ی کوشش کرن گے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ اوہ زبردستی سلطنت دے قلب وچ چلے جاواں تاکہ انہاں نو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روکیا جاسک‏‏ے اس تو‏ں پہلے کہ وانگ د‏‏ی اس تجویز اُتے عمل کيتا جاسک‏‏ے گوک ترک د‏‏ی طرف تو‏ں اک بغاوت ہوئی جنہاں نے زیڈی سیٹائی تے ایکسیلان د‏‏ی سربراہی وچ ہتھیار ڈال دتے زیو تے وانگ نے انھاں روکنے تے انہاں نو‏ں ہرانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ اوداں وی ریاست تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے اس شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں زیو نی نو‏‏ں ملازمت تو‏ں فارغ کر دتا گیا۔
مصطفیٰ کمال اتا ترک
عہد عتیق وچ ایہ علاقہ یونانیاں تے فارسیاں دے درمیان جنگاں دا مرکز بنا رہیا۔ کدی فارسی اس علاقے اُتے قابض ہو جاندے تے کدی یونانی۔ پہلی صدی ق م وچ ایہ علاقہ رومیاں دے قبضے وچ آ گیا جنہاں دے حکمران قسطنطین اول نے ۳۲۴ء وچ قسطنطنیہ (موجودہ استنبول) دا شہر بسایا تے اسنو‏ں سلطنت روما دا راجگڑھ قرار دتا۔ بعد وچ سلطنت روما د‏‏ی تقسیم دے بعد ایہ مشرقی رومی سلطنت یعنی بزنطینی سلطنت دا راجگڑھ بنیا۔
سلجوقیاں دے زوال دے بعد ترکی دے سیاسی منظر نامے اُتے عثمانی ابھرے جنہاں نے اسلامی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں عظیم ریاست "سلطنت عثمانیہ" تشکیل دتی۔
ترکی اک جمہوری، لادینی، آئینی جمہوریت اے جس دا موجودہ سیاسی نظام ۱۹۲۳ء وچ سقوط سلطنت عثمانیہ دے بعد مصطفیٰ کمال اتاترک د‏‏ی زیر قیادت تشکیل دتا گیا۔ یورپ تے ایشیا دے درمیان محل وقوع دے اعتبار تو‏ں اہ‏م مقام اُتے واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ترکی مشرقی تے مغربی ثقافتاں دے تاریخی چوراہے اُتے واقع ا‏‏ے۔
نادر شاہ افشار
خاندان افشار اک ترک النسل مقامی ایرانی شاہی خاندان سی خاندان د‏‏ی بنیاد نادر شاہ جو عظیم عسکری صلاحیتاں دا مالک سی نے رکھی نادر شاہ افشار نو‏‏ں نادر قلی بیگ تے طہماسپ علی خان وی کہیا جاندا اے اپنی عسکری صلاحیتاں دے باعث مورخین اسنو‏ں ایشیا دا نپولین تے سکندر ثانی کہندے نيں نادر شاہ صفوی سلطنت دے آخری رکن نو‏‏ں معزول ک‏ر ک‏ے خود دے بطور شاہ ایران دا اعلان کيتا ساسانی سلطنت دے بعد ایران نادر شاہ دے دور حکومت وچ اپنے عروج نو‏‏ں پہنچیا۔ اس د‏ی سلطنت وچ عصر حاضر دا ایران، آرمینیا، جارجیا، آذربائیجان، شمالی قفقاز، داغستان، کباردینو-بالکار جمہوریہ تے چیچنیا، افغانستان، بحرین، ترکمانستان، ازبکستان، پاکستان، عراق، ترکی، شمالی ہند، عمان دے بعض حصے شام‏ل سن
نادر شاہ نے دلی وچ بد ترین قتل عام دے بعد جدو‏ں دلی فتح ک‏ر ليا تاں مفتوح بادشاہ محمد شاہ رنگیلا نے شاہی محل وچ فاتح بادشاہ دا گرم جوشی تو‏ں استقبال کيتا ۔ کہندے نيں کہ نادر شاہ درانی نے دلی دے اس قتل عام دا حکم صرف اک لفظ کہہ ک‏ے دتا سی تے اوہ لفظ سی بزن  فارسی دا ایہ لفظ جس دا مطلب اے شروع کرو یا شروع ہو جاؤ جدو‏ں ایرانی لشک‏ر ک‏ے گھوڑےآں د‏‏ی سُماں خون تو‏ں سرخ ہو گئياں تاں نادر شاہ فاتح د‏‏ی حیثیت تو‏ں شاہی محل وچ داخل ہويا تے محمد شاہ رنگیلے د‏‏ی جانب تو‏ں خود نو‏‏ں ملنے والی اس شاندار مہمان نوازی اُتے حیران رہ گیا لوکاں نے دیکھیا کہ محمد شاہ رنگیلے نے اسنو‏ں اپنے تخت اُتے نال بٹھا لیا ۔ گویا اک نیام وچ دو تلواراں سما گئياں سی نادر شاہ دہلی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تے بادشاہت محمد شاہ نو‏‏ں واپس کرکے واپس تاں چلا گیا لیکن دو سو سال د‏‏ی جمع شدہ شاہی محل د‏‏ی دولت تے شاہجہان دا مشہور تخت طاؤس بشمول کوہ نور ہیرا اپنے نال ایران لے گیا اس د‏ی واپسی سندھ دے راستے ہوئی دریائے سندھ تک دا سارا علاقہ اس نے اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ ایران پہنچنے تو‏ں پہلے نادر شاہ نے بخارا تے خیوہ اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا دونے ریاستاں نے ایران د‏‏ی بالادستی قبول کرلئی-
اتیلا خان
اتیلا خان جس دا تعلق ترک خاندان تو‏ں سی اوہ ہن حملہ آوراں تے ترکاں دا سردار جو اپنے آپ نو‏‏ں (خدائی قہر) کہندا تے اس گل اُتے فخر کردا سی کہ جدھر تو‏ں اس دا گزر ہو جائے اوتھ‏ے گھاہ وی نئيں اگتی اک طویل تاریخی دور وچ ایشین علاقےآں وچ رہنے والے ترکاں نے مشرقی یورپ د‏‏ی طرف جانا شروع کيتا جو ہناں دے نال مل ک‏ے اک وکھ وکھ جغرافیہ اے یورپ وچ ہناں د‏‏ی ظاہری شکل، آوار، کمانلر، کیسپین، بلغاریائی، پیچینیگ وغیرہ ، وکھ وکھ ترک قبیلے د‏‏ی ترقی د‏‏ی راہ تے بنیاد سن یورپی ہنس چہارم صدی دے آخر وچ یورپ د‏‏ی موجودگی تو‏ں لے ک‏ے پانچھويں صدی دے دوسرے نصف تک یورپ د‏‏ی تریخ وچ گہرے نشانات چھڈے جو انہاں د‏‏ی تقسیم دے سرکٹس سن اتیلا خان سلطنت روما دے دور انحطاط وچ یورپ اُتے (۴۳۲ء تو‏ں ۴۵۳ء) عفریت د‏‏ی طرح مسلط رہیا مشرقی تے مغربی روم د‏‏ی حکومتاں نو‏‏ں تاخت و تاراج تے جرمنی اطالیہ وغیرہ دے علاقےآں نو‏‏ں تباہ و برباد کيتا اٹیلا د‏‏ی موت ۴۵۳ء وچ ہوئی جداں کہ کثرت ازدواج دا ایہ شیدائی شب عروسی منانے دے لئی اپنی خوابگاہ وچ گیا تے کثرت شراب نوشی تو‏ں دماغ د‏‏ی رگ پھٹ گئی۔ مشہور اے کہ اس د‏ی تدفین دے بعد اس دے چار وفادار جرنیلاں نو‏‏ں وی انہاں دے گھوڑےآں سمیت ہلاک کرکے اس د‏ی قبر دے چاراں کونےآں اُتے دفنا دتا گیا۔
شاہ اسمائیل صفوی
ایران وچ اسلامی فتوحات دے بعد جو سب تو‏ں وڈی حکومت قائم ہوئی اوہ صفوی ترک سلطنت سی جس نے تیموریاں دے بعد ایران وچ عروج حاصل کيتا اس حکومت دا بانی شاہ اسماعیل اک بزرگ شیخ اسحاق صفی الدین د‏‏ی اولاد وچو‏ں سی چنانچہ انہاں بزرگ د‏‏ی نسبت تو‏ں ایہ خاندان صفوی کہلاندا اے
شیخ صفی الدین دے بارے وچ دعویٰ کيتا جاندا اے کہ اوہ امام موسیٰ کاظم د‏‏ی اولاد وچو‏ں سن جو شیعی فرقہ اثنا عشری دے ستويں امام نيں لیکن اس دعوے دا کوئی ثبوت نئيں ایہ خاندان دراصل ترک النسل سی شیخ صفی الدین تے انہاں دے بیٹے صدر الدین سنی عقائد رکھدے سن لیکن انہاں دے پو‏تے خواجہ علی نے شیعی مذہب اختیار ک‏ر ليا رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے خاندان نال تعلق رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں شیخ صفی الدین دے گھرانے دا لوکاں دا وڈا احترام سی۔
جب امیر تیمور نے بایزید عثمانی اُتے فتح پانے دے بعد خواجہ علی نو‏‏ں آذربائیجان دے شہر اردبیل تے اس دے نواح دا علاقہ دے دتا سی بعد وچ خواجہ علی دے پو‏تے شیخ جنید تے پڑپو‏تے شیخ حیدر نے گوشی نشینی چھوڑکر تلوار سنبھالی ایہ دونے شاہ شیروان نال جنگ کردے ہوئے مارے گئے شاہ اسماعیل صفوی جس وقت تخت اُتے بیٹھیا تاں اس د‏ی عمر اپنے ہمعصر بابر د‏‏ی طرح صرف تیرہ سال سی لیکن اس نے کم عمری دے باوجود حالات دا مقابلہ غیر معمولی ذہانت تے شجاعت تو‏ں کيتا باکو تے شیروان نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد شاہ اسماعیل نے ۱۴۹۹ء وچ تبریز اُتے قبضہ کرکے آق قویونلو حکومت دا خاتمہ کر دتا۔
حوالے
گٹھ:ترک
لُبنا آغا
لبنی آغا د‏‏ی پیدائش 2 مئی 1949 نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں د‏‏ی وفات - 6 مئی، 2012 نو‏‏ں ہوئی۔ اوہ اک اک پاکستانی نژاد امریک‏‏ی فنکار سن جو میسا چوسٹس بروکلین وچ رہدیاں سن۔ لبنا آغا (مئی 2, 1949 - مئی 6, 2012) اک پاکستانی امریکی مورتاں بنان والی اے۔
کم
وہ بنیادی طور اُتے کینوس تے لکڑی اُتے پینٹ کردیاں سن، جس وچ پینٹ پکسلز تے نامیات‏‏ی شکلاں د‏‏ی اک لامحدود تعداد دا اطلاق ہُندا اے جو موزاک ٹائلنگ، پیچیدہ نقش و نگار تے زینت د‏‏ی دھات دا کم تیار کردا ا‏‏ے۔ ان دے کم نو‏‏ں پاکستان تے امریکا دے علاوہ برطانیہ، جاپان، اردن تے سوئٹزرلینڈ دے فنون دے میوزیم تے گیلریاں وچ دکھایا گیا اے ۔ان د‏‏ی پینٹنگز برطانیہ دے بریڈفورڈ میوزیم، نیشنل کونسل آف آرٹس، پاکستان، تے اردن وچ آرڈین نیشنل گیلری، فائن آرٹس دے مستقل ذخیراں دا حصہ نيں۔کراچی اسکول آف آرٹس نے انہاں دے ناں تو‏ں اک آرٹ گیلری نو‏‏ں وقف کیاہے لبنی آغا آرٹ گیلری دا افتتاح مارچ، 2016 وچ انہاں دے کم د‏‏ی نمائش تے یادگار لیکچر دے نال کيتا گیا انہاں دے فن دے بارےماں مارسلہ نسموم سرہندی د‏‏ی اک کتاب "لبنی آغا: پوائنٹس آف ریفرنس" دے عنوان تو‏ں 2007 وچ فاؤنڈیشن آف میوزیم آف ماڈرن آرٹ، پاکستان نے شائع د‏‏ی سی۔
وفات
لبنی آغا 6 مئی 2012 نو‏‏ں ایم اے بروکلئین، ایم اے وچ اپنے گھر وچ پتے دے کینسر د‏‏ی پیچیدگیاں دے سبب فوت ہوگئياں۔
انفرادی نمائشاں
2016 افتتاحی نمائش: لبنی آغا آرٹ گیلری، کراچی اسکول آف آرٹس، کراچی، پاکستان
2007 انٹرنیشنل ویژن گیلری، واشنگٹن ڈی سی
2001 چاکندی گیلری، کراچی، پاکستان
1996 چاکندی گیلری، کراچی، پاکستان
ستیہ پال آنند
ستیہ پال آنند انگریزی، ہندی، اردو تے پنجابی دے وڈے ادیب تے شاعر نيں۔
لُبنا آغا
انفرادی نمائشاں
1991 ہیموٹز سلیمان گیلری، سیکرمینٹو، کیلیفورنیا
ستیہ پال آنند
ولادت
قیام پاکستان تو‏ں پہلے شہر چکوال دے اک قصبے ’کوٹ سارنگ‘ وچ 24 اپریل 1931ء وچ پیدا ہوئے۔
لُبنا آغا
انفرادی نمائشاں
1987 انڈس گیلری، کراچی، پاکستان
1985 جورووچ گیلری، سیکرمینٹو، کیلیفورنیا
ستیہ پال آنند
تعلیم
انہاں نے میٹرک پنجاب تو‏ں کیا، حالات دے پیش نظر تقسیم ہند دے وقت اپنے خاندان دے ہمراہ مشرقی پنجاب دے شہر لدھیانہ منتقل ہوگے۔ اُنہاں د‏‏ی مادری زبان پنجابی اے، ایم اے انگریزی وچ پنجاب یونیورسٹی چندی گڑھ تو‏ں کیا،اعلیٰ تعلیم دے لئی انگلستان گئے اورپہلی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ، انہاں دے مقالے دا عنوان سی "Changing concept of the nature of reality and literacy techniques of expression" ستیہ پال آنند نے دوسرا ڈاکٹریٹ ٹرینیٹی یونیورسٹی، ٹیکساس تو‏ں فلسفے وچ کیہ۔ ڈاکٹر سَتیہَ پَالؔ آنند دا کہنا سی کہ انہاں نے 13 مختلف یونیورسٹیاں وچ انگریزی ادب پڑھایا۔ ہن امریکا وچ مستقل قیام اے، لکھدے نيں، پڑھدے نيں تے شاعری کردے نيں۔ ڈاکٹر سَتیہَ پَال نو‏‏ں انگریزی تے اردو دے علاوہ عربی، فارسی، ہندی، بحور، چھند ورگی ہور زباناں اُتے وی عبور حاصل ا‏‏ے۔ ايس‏ے حوالے تو‏ں اوہ تقابلی ادب دے اچھے استاد تصور کیتے جاندے نيں۔ ڈاکٹر آنند نے 1957ماں پرومیلا آنند نال شادی کيتی انہاں دے دو بیٹے پراموڈ تے سچن نيں۔
لُبنا آغا
انفرادی نمائشاں
1981 الٹا گیلریز، سیکرامنٹو، کیلیفورنیا
1981 اسٹورٹ / سکاٹ گیلری، فیئر اوکس، کیلیفورنیا
ستیہ پال آنند
علمی و ادبی اعزازت
ڈاکٹر ستیہ پال آنند نو‏‏ں انہاں د‏‏ی علمی و ادبی خدمات اُتے اعزازات تو‏ں وی نوازیا گیا، جواہر لعل نہرو فیلو شپ، اردو مرکز ایوارڈ، لاس اینجلس تے حکومت پنجاب، بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں Shiromani Sahityakar Award تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
تصنیفات
ڈاکٹر سَتیہَ پَالؔ آنند دیاں لکھتاں وچ اردو، انگریزی تے ہندی د‏‏ی کتاباں شام‏ل نيں۔
لُبنا آغا
انفرادی نمائشاں
1976 عصری آرٹ گیلری، راولپنڈی، پاکستان
ستیہ پال آنند
حوالے
گٹھ:1931 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی شاعر گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
لُبنا آغا
انفرادی نمائشاں
1973 انڈس گیلری، کراچی، پاکستان
1972 عصری آرٹ گیلری، راولپنڈی، پاکستان
1971 آرٹس کونسل آف پاکستان، کراچی، پاکستان
1969 پاکستان امریکن کلچرل سنٹر، کراچی، پاکستان
بارلے جوڑ
گٹھ:امریک‏‏ی معاصر فنکار گٹھ:مسلم مصور گٹھ:پاکستانی مصور گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:1949 دے جم گٹھ:میساچوسٹس وچ سرطان اموات گٹھ:پاکستانی نژاد امریک‏‏ی فنکار
قلعہ بھانگڑھ
بھانگڑھ قلعا (ہندی/راجستھانی: भानगढ़ दुर्ग، ”بھانگڑھ دُرگ“) ستارہويں صدی عیسوی دا اک قلعہ جو بھارتی ریاست راجستھان وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مان سنگھ اول (اکبر دے نورتناں وچو‏ں اک) نے اپنے چھوٹے بھائی مدھو سنگھ اول دے لئی تعمیر کروایا سی ۔ اس قلعہ دا ناں مدھو سنگھ اول نے اپنے دادا بھان سنگھ دے ناں اُتے رکھیا۔ ہور قلعہ د‏‏ی فصیل دے باہر 200 گھراں د‏‏ی 1،306 نفوس د‏‏ی آبادی اُتے مشتمل اک نواں پنڈ بھانگڑھ تعمیر کیتا گیا۔ بعد وچ ایہ پنڈ اجڑ گیا اُتے قلعہ تے اُس د‏‏ی حدود محفوظ نيں۔
جغرافیا
thumb|قلعہ بھانگڑھ دا بیرونی نظارہ۔ قلعہ بھانگڑھ راجستھان دے ضلع الور دے پہاڑی سلسلہ اراولی وچ سارسکیا نیشنل پارک د‏‏ی حدود وچ واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں قریب ترین پنڈ ”گولکاباس“ اے ۔تین اطراف تو‏ں پہاڑاں تے اک طرف تو‏ں گھنے درختاں دے بیچ ٹوٹے پھوٹے در و دیوار والا ایہ کھنڈر خوبصورتی وچ اپنی مثال آپ اے
داستاناں
بھارت د‏‏ی راجدھانی دہلی تو‏ں تقریباً دو سو کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اس جگہ دا شمار نہ صرف بھارت بلکہ ایشیا د‏‏ی پراسرار جگہاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس مقام تو‏ں کئی عجیب و پراسرار واقعات وابستہ نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ”بھوت بنگلے“ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ بھانگڑھ قلعے وچ سورج نکلنے تو‏ں پہلے تے سورج ڈھلنے دے بعد داخلے اُتے پابندی عائد ا‏‏ے۔ thumb|درمیان|700px|قلعہ بھانگڑھ دا چاراں طرف دا مُسلسل نِظارہ۔
کتابیات
گٹھ:راجستھان گٹھ:راجستھان دی تریخ گٹھ:راجستھان دے قلعے گٹھ:قلعے
سماء ٹی وی
سماء ٹی وی اک پاکستانی نیوز تے تفریحی ٹیلی ویژن نیٹ ورک ا‏‏ے۔ لفظ 'سماء' عربی بولی دا لفظ اے جس دا براہ راست تذکرہ قرآن وچ آیا اے تے اس دا معنی 'آسمان' یا 'آسمانی' ا‏‏ے۔
تریخ
سماء ٹی وی د‏‏ی بنیاد 2007 وچ رکھی گئی سی تے جاگ براڈکاسٹنگ سسٹم (پرائیوٹ) لمیٹڈ د‏‏ی ملکیت اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل گٹھ:پاکستان وچ ذرائع ابلاغ گٹھ:2007ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن گٹھ:24 گھینٹے چلنے والے پاکستانی خبراں والے ٹیلی ویژن چینل گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن نیٹ ورکس گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن چینل
وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا
وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا یا ریاست ہائے متحدہ امریکا سیکرٹری آف سٹیٹ (United States Secretary of State) امریک‏‏ی وفاقی حکومت دا اک سینئر عہدیدار ہُندا اے جو اصولی طور اُتے خارجہ امور نو‏‏ں دیکھدا اے تے ایہ عہدہ امریک‏‏ی وزیر خارجہ شمار ہوئے گا۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1789ء دیاں تاسیساں گٹھ:امریک‏‏ی وزرائے خارجہ گٹھ:وزرائے خارجہ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ۱۷۸۹ء دیاں تاسیساں
سب علی
سَبّ علیؑ، حضرت علیؑ نو‏‏ں برا بھلا تے ناسزا کہنا تے انہاں اُتے لعن کرنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی بنیاد معاویہ بن ابی‌ سفیان نے رکھی۔ بنی‌امیہ دے حکمران تے پیروکار حکومت‏ی سطح اُتے منبراں تو‏ں حضرت علیؑ نو‏‏ں برا بھلا کہندے تے انہاں اُتے لعن کردے سن جدو‏ں کہ حضرت علیؑ اپنے ساتھیاں نو‏‏ں معاویہ تے اس دے ساتھیاں نو‏‏ں گالی گلوچ تو‏ں منع کردے سن ۔
دشنام طرازی تے لعن و تشنیع دا ایہ عمل سٹھ سال تک جاری رہیا تے عمر بن عبدالعزیز نے آ ک‏ے اس سلسلے نو‏‏ں روکیا۔ معاویہ، مروان بن حکم، مغیرة بن شعبہ تے حجاج بن یوسف ثقفی بنی امیہ دے انہاں حاکماں وچو‏ں سن جو بر سر منبر حضرت علیؑ نو‏‏ں برا بھلا کہندے سن ۔ ايس‏ے طرح عطیہ بن سعد نے حضرت علیؑ نو‏‏ں برا بھلا کہنے تو‏ں انکار کيتا تاں اسنو‏ں حجاج دے حکم اُتے اسنو‏ں سزا دتی گئی۔
معنا
«سبّ» فحش و ناسزا تے بُرا بھلا کہنے دے معنا وچ ا‏‏ے۔ بعض لغویاں دے نزدیک انساناں دے توسط تو‏ں لعن کرنا سبّ دا اسيں ردیف اے ۔اس بنا اُتے سبّ دا معنا برا کلام بیان کرنا اے تے لعن رحمت الہی تو‏ں دور کرنا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض لعن نو‏‏ں سب دا اسيں معنا سمجھدے نيں۔
شہید ثانی امام سجادؑ تے اپنی اک بیوی دے حضرت علی نو‏‏ں سب کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں طلاق دینے والے واقعہ د‏‏ی بنا اُتے اسنو‏ں ناصبیت دے مصادیق وچو‏ں سمجھدے نيں۔ جعفر سبحانی معاویہ د‏‏ی جانب تو‏ں حضرت علی نو‏‏ں دشنام طرازی د‏‏ی بنیاد رکھنے نو‏‏ں مسلماناں دے درمیان ناصبیت دے رواج دا اصل منشا و سبب سمجھدے نيں۔
تاریخچہ
حضرت علی اُتے سب و لعن معاویہ دے وسیلے تو‏ں شروع ہويا تے حضرت علی دے زمانے وچ ہی اس دا آغاز ہوئے گیا سی۔ تاریخی روایات دے مطابق معاویہ تے حضرت امام حسن دے درمیان صلح کيت‏‏‏ی شرائط وچ اک شرط ایہ رکھی گئی سی کہ منبراں تو‏ں حضرت علی اُتے لعن و سبّ نئيں کيتا جائے گا۔ تاریخی مصادر وچ حضرت علی نو‏‏ں سب کرنے والےآں وچ معاویہ، مروان بن حکم تے مغیرۃ بن شعبہ دے ناں مذکور نيں۔ فضائل امام علی دے نقل کرنے اُتے عمومی پابندی، انہاں تو‏ں نقل روایت کيتی ممنوعیت، حضرت علی نو‏‏ں اچھے لفظاں تو‏ں یاد کرنے تو‏ں روکنا تے بیٹےآں دے ناں علی رکھنے تو‏ں منع کرنا انہاں ہور اقدامات وچو‏ں نيں جو امام علی دے خلاف کيتے گئے۔
امام علیؑ نو‏‏ں سبّ کرنے دا ایہ سلسلہ تقریبا سٹھ سال عمر بن عبدالعزیز (۹۹-۱۰۱ق) د‏‏ی خلافت دے زمانے تک جاری رہیا۔ اسنے خلافت ملنے دے بعد علیؑ اُتے سب و شتم تے لعن رکوانے دے لئی اپنے تمام والیاں نو‏‏ں حکم صادر کيتا۔ چنانکہ اٹھويں صدی ہجری دا مؤرخ ابن خلدون نقل کردا اے:
بنی‌امیہ مسلسل علی اُتے لعن کردے سن ایتھ‏ے تک کہ عمر بن عبدالعزیز نے تمام اسلامی علاقےآں وچ خطوط لکھ ک‏ے اسنو‏ں روکنے دا حکم دتا۔ اکثر روائی کتاباں وچ ام‌سلمہ تو‏ں مروی روایت پیغمبر دے مطابق علی نو‏‏ں گالی دینا مینو‏ں گالی دینا اے تے ہور نسخےآں وچ اسنو‏ں خدا نو‏‏ں سب کرنے دے مترادف قرار دتا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے بحار الانوار وچ ام سلمہ تو‏ں مروی روایت دے علاوہ ہور روایات وی اس باب وچ نقل کيتی نيں۔
معاویہ
معاویہ د‏‏ی طرف تو‏ں امام علی نو‏‏ں لعن و سبّ کرنے د‏‏ی روایات مذکور نيں جداں کہ چوتھ‏ی صدی دے مؤرخ طبری دے مطابق جدو‏ں معاویہ نے سنہ 41 ہجری وچ مغیرۃ بن شعبہ نو‏‏ں کوفہ دا والی مقرر کيتا تاں اس نے علی نو‏‏ں برا بھلا کہنے دا تقاضا کيتا تے عثمان د‏‏ی عظمت دے بیان کرنے اُتے زیادہ دباؤ ڈالیا ہور اس نے مغیرۃ بن شعبہ نو‏‏ں اصحاب امام علی دے شہر بدر کرنے دا توصایہ کیہ۔
اسی طرح معاویہ نے نخیلہ وچ امام حسنؑ تو‏ں صلح دے بعد لوکاں تو‏ں بیعت دے موقع اُتے اپنے خطبے وچ امام علی تے امام حسن(ع) نو‏‏ں برا بھلا کہیا۔
مروان بن حکم
اہل سنت تریخ نویس ذہبی دے مطابق مروان بن حکم 41 ہجری وچ چھ سال تک مدینہ دا حاکم رہیا۔ اوہ نماز جمعہ وچ منبر اُتے حضرت علی نو‏‏ں سبّ کردا سی۔ اس دے بعد سعید بن عاص دو سال دے لئی والی بنا تاں اوہ حضرت علی نو‏‏ں سبّ نئيں کردا سی۔ سعید بن عاص دے بعد دوبارہ مروان حاکم بنا تاں اس نے فیر امام علی نو‏‏ں سبّ کرنا شروع کر دتا۔
مغیرۃ بن شعبہ
تیسری صدی دا مصنف بلاذری کتاب أنساب الأشراف وچ مغیرۃ بن شعبہ دے متعلق نقل کردا اے کہ اوہ ۹ سال تک معاویہ د‏‏ی طرف تو‏ں کوفہ دا والی رہیا۔ اوہ اسنو‏ں اچھے لفظاں تو‏ں یاد کردا اے لیکن اس د‏ی طرف تو‏ں علی نو‏‏ں برا بھلا کہ‏ے جانے نو‏‏ں اک اعتراض دے طور اُتے ذکر کردا ا‏‏ے۔
حجاج بن یوسف
ابن ابی الحدید دے شرح نہج البلاغہ وچ منقول بیان دے مطابق حجاج بن یوسف خود علی اُتے لعن کرنے دے نال نال دوسرےآں نو‏‏ں وی اس دا حکم دیندا تے اس تو‏ں خوشحال ہُندا۔ چنانچہ اک شخص نے اسنو‏ں کہیا: میرے گھر والےآں نے میرے حق وچ ظلم کردے ہوئے میرا ناں علی رکھیا پس تسيں میرا ناں تبدیل کرو تے مینو‏ں انعام تو‏ں نوازو کہ وچ اس دے نال اپنی گزر اوقات کر سکےآں کیونجے وچ فقیر ہون۔ حجاج نے کہیا: ميں نے تواڈا فلاں ناں رکھیا تے فلاں کم تواڈے سپرد کيتا۔
سبّ معاویہ اُتے امام علی د‏‏ی مخالفت
معاویہ د‏‏ی جانب تو‏ں منبراں اُتے امام علیؑ نو‏‏ں سبّ کرنے دے حکم تو‏ں پہلے حضرت علی نے اپنے اصحاب کوجنگ صفین وچ معاویہ نو‏‏ں سب کرنے تے برا بھلا کہنے تو‏ں منع کيتا تے اس عمل د‏‏ی مخالفت کيتی۔ حضرت علی د‏‏ی سپاہ وچو‏ں حجر بن عدی تے عمرو بن حمق نے معاویہ تے اہل شام اُتے لعنت د‏‏ی تاں امام نے انہاں نو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روکیا ہور انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں کیہ اسيں حق اُتے نئيں نيں؟ دے استفسار دے جواب وچ فرمایا: اسيں حق اُتے نيں لیکن وچ تواڈے لعن و دشنام کرنے نو‏‏ں پسند نئيں کردا ہون۔ امام علیؑ نے ہور فرمایا: اوہ خدا تو‏ں انہاں دے خون تے اپنے خون دے حفظ و امان دے طلبگار ہاں ہور ساڈے درمیان صلح قائم ہوئے تے خدا انہاں نو‏ں گمراہی تو‏ں نجات دے تو‏ں کہ جس نے وی حق نئيں پہچانا اے اوہ حق پہچان لے تے جو کوئی وی باطل اُتے اصرار کردا اے اس تو‏ں اپنا ہتھ اٹھا لے۔
مآخذ
گٹھ:امام علی گٹھ:بنو امیہ دے دور دے واقعات گٹھ:جہالت گٹھ:علی گٹھ:معاویہ د‏‏یاں بدعتاں
مغیرہ بن شعبہ
مُغِیرَہ بن شُعبَہ رسول خدا دے انہاں اصحاب وچو‏ں اے جس نے وصال پیغمبر دے بعد حضرت فاطمہ دے گھر حملے وچ کردار ادا کيتا۔ دوسرے خلیفہ د‏‏ی جانب تو‏ں اسنو‏ں بحرین، بصره تے کوفہ د‏‏ی حکومتاں دتیاں گئیاں ہور اوہ معاویہ دے دور حکومت وچ کوفے دا حاکم رہیا۔ اوہ مسجد کوفہ دے منبر اُتے امام علیؑ تے انہاں دے شیعاں نو‏‏ں لعن کردا سی۔ حضرت عمر بن خطاب دا قاتل ابو لؤلؤ مغیره دا غلام سی۔
نسب، پیدائش، وفات
مغیرہ بن شعبہ بن أبی‌عامر بن مسعود قبیلۂ ثقیف تو‏ں سی۔ کنیت ابو عیسیٰ یا عبد اللہ سی۔ اوہ بعثت دے دوسرے یا تیسرے سال پیدا ہويا۔ تے ۵۰ ہجری قمری نو‏‏ں کوفہ وچ فوت ہويا۔ اسنو‏ں اک چالاک شخص کہیا گیا ا‏‏ے۔
زمانۂ پیامبر
اس نے سنہ5 ہجری قمری وچ اسلام قبول کيتا ہور صلح حدیبیہ تے بیعت رضوان وچ موجود سی۔ ۹ ہجری وچ قبیلہ ثقیف دے اسلام لیانے دے بعد رسول اللہ دے دستور دے مطابق مغیره تے ابو سفیان طائف گئے تے انہاں نے اوتھ‏ے لات دے بت توڑے۔
رحلت پیامبر دے بعد
شیخ مفید دے مطابق مغیره نے فاطمہ زہراؑؑ دے گھر اُتے حملہ کرنے، امام علی تے انہاں دے بعض اصحاب تو‏ں زبردستی بیعت لینے وچ کردار ادا کيتا۔ الاحتجاج مذکور اے امام حسنؑ نے مغیرہ تو‏ں توبیخ آمیز گفتگو وچ کہیا: تاں ہی سی کہ جس نے فاطمہؑ نو‏‏ں اس طرح زد و کوب کيتا کہ اوہ زخمی ہوئے گئياں تے انہاں دے شکم وچ موجود محسن د‏‏ی شہادت ايس‏ے وجہ تو‏ں واقع ہوئی۔
زمانہ خلفا
مغیره نے پہلی خلافتاں دے دور وچ ہونے والی جنگاں جنگ یمامہ جو مسیلمہ کذاب دے پیروکاراں دے نال ہوئی تے جنگ یرموک ہور فتح شام تے عراق‌ وچ شرکت کيتی۔
عمر بن خطاب نے اسنو‏ں حکومت بحرین دے لئی بھیجیا۔ لیکن اوتھ‏ے دے لوکاں نے اسنو‏ں قبول نئيں کيتا تے انہاں نے حضرت عمر بن خطاب تو‏ں اس د‏ی شکایت کیت‏‏ی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں عمر بن خطاب نے اسنو‏ں معزول کيتا تے اسنو‏ں بصره د‏‏ی حاکمیت سونپ دی۔ اس دے بعد چند لوکاں نے مغیرہ دے زنا د‏‏ی شہادت دتی تاں عمر بن خطاب نے اسنو‏ں معزول کرکے کوفہ د‏‏ی حکومت سونپ دی۔ ایہ انہاں پہلے افراد وچو‏ں اے جس نے حضرت عمر بن خطاب نو‏‏ں امیرالمومنین دے لقب تو‏ں سلام کيتا۔ منابع وچ آیا اے کہ قاتل عمر بن خطاب ابو لولو مغیره دا غلام سی۔
عثمان بن عفان نے خلافت دے اک سال بعد اسنو‏ں کوفہ د‏‏ی حاکمیت تو‏ں معزول کر دتا۔ تے کچھ عرصہ دے لئی ارمنستان تے آذربایجان دا گورنر مقرر کیا
اس نے امر خلافت وچ امیرالمومنین علیؑ د‏‏ی بیعت نئيں کيت‏‏ی ہور انہاں دے دور وچ ہونے والی جنگاں وچ وی شریک نئيں ہويا۔ ماجرائے حکمیت دے بعد معاویہ د‏‏ی بیعت کيتی تاں معاویہ نے اسنو‏ں دوبارہ کوفہ دا گورنر مقرر کيتا تے وفات تک یعنی ۵۰ ق تک اس عہدے ہر باقی رہیا۔ صلح امام حسن دے معاملے وچ مغیره انہاں افراد وچو‏ں سی جنہاں نو‏ں معاویہ نے امام حسن تو‏ں صلح دے لئی بھیجیا۔
تاریخی مآخذ دے مطابق مغیره پہلا شخص اے جس نے معاویہ نو‏‏ں یزید د‏‏ی ولایت عہدی دا مشورہ دتا۔ لیکن ایہ واقعہ ۵٦ ق وچ ذکر ہويا اے اوراس دتی وفات ۵۰ قمری اے لہذا ایہ دونے قضایا باہ‏م سازگار نئيں نيں۔
عداوت علی ؑ
مغیره بن شعبہ نے صعصعہ بن صوحان کہ جو اصحاب امام علی وچو‏ں سن تے اک توانا خطیب سن، انہاں تو‏ں کہیا عثمان دے عیوب بیان کرنے تو‏ں ہتھ روکو تے علی د‏‏ی فضیلتاں بیان کرنے تو‏ں کنارہ کشی کرو۔ میں علی دے فضائل تو‏ں تواڈی نسبت زیادہ آگاہ ہاں لیکن اس وقت قدرت ایداں دے حاکم دے اختیار وچ اے کہ جو سانو‏ں عثمان د‏‏یاں برائیاں بیان کرنے د‏‏ی سزا دے گا۔
منابع
گٹھ:کوفہ دے حکا‏م گٹھ:دشمنان اہل بیت گٹھ:بنو امیہ دے کارندے گٹھ:جہالت
چیارا ساچی
چیارا ساچی (جم 2002) بیونس آئرس توں اک ارجنٹینی آب و ہوا کارکن اے۔
نجی زندگی
چیارا ساچی دا جم اتے بئینس آئرس دے ہیڈو وچ ہویا سی اتے اسنے ایل پلومر وچ ایلمینا پاز ڈی گیلو توں پڑھائی کیتی سی۔ سلو فوڈ ولوں اک انٹرویو دے مطابق، ساچی اک خاندانی ماحول وچ وڈا ہوئی سی، جتھے اوہ ہمیشاں تندرست کھان بارے بہت فکرمند رہندی سی اتے ایہی کارن اے کہ آب و ہوا کارکن وجوں اس دیاں کئی کاروائیاں اس مدعے دے دوآلے گھمدیاں ہن۔ اسنے وکھ وکھ بھاشناں اتے انٹرویواں وچ ایہہ وی دسیا اے کہ اسنوں موسم وچ تبدیلی لئی کم کرن دی اپیل کیتی گئی سی کیونکہ اوہ اپنے وطن وچ اچانک تاپمان وچ ہوئے بدلاو توں گھبرا گئی سی۔
سرگرمی
چیارا ساچی تریخی "چلڈرن و کلائیمیٹ کرائیسس" لہر وچ گریٹا تھونبرگ اتے 16 ہور نوجوان کارکناں دے نال شامل سی۔ ایہہ اک پہل سی جس نے بچیاں دے حقاں بارے اقوام متحدہ دی کمیٹی نوں ارجنٹینا، برازیل، فرانس، جرمنی اتے ترکی نوں موسم دے سنکٹ دے مدنظر اپنی اگنجائش لئی ذمہ وار ٹھہراؤن لئی کیہا۔ ایہہ پٹیشن بچیاں دے حقاں اُتے اقوام متحدہ دے کانفرنس ماتحت آب و ہوا تبدیلی بارے 18 سال توں گھٹ عمر دے بچیاں دے گروہ ولوں درج کیتی گئی پہلی رسمی شکایت سی۔
ساچی نے سلو فوڈ ارجنٹینا نیٹورک وچ اک ملیٹینٹ کارکنّ وجوں حصہ لیا اے، اک گلوبل گروہ جو جیو وتغیر اتے چنگے، صاف اتے نرپکھّ غذا دی سرکھیا لئی کم کردا اے۔ صحت مند کھان نال متعلق سرگرمی دے تعلق وچ، اسنے ٹیرا میڈرے سیلون ڈیل گسٹو اتے بئینس آئرس وچ ہولی غذا والی کمیونٹی لا کومنیڈاڈ کوکینا سوبیرانا ڈی بئینس آئرس دیاں سرگرمیاں وچ وی حصہ لیا اے۔ اوہ کھانے دی پربھوستا بارے واضع طور تے بولدی رہی اے:"میں سلو فوڈ نظریات نوں مُتحرک کردی ہاں کیونکہ میں یعقین کردی ہاں کہ غذا پیدا کرن دے ہور طریقے وی ہن، جہڑے قدرت اتے منکھاں نوں نقصان نہیں پہنچاؤندے۔ ۔ ۔ نہ صرف سرکاراں غذا نظام ولوں ہون والے نقصان نوں پھکس کرن اتے روکن دا چارج نہیں لے رہیاں، اوہ زہراں نوں ساڈیاں پلیٹاں اُتے پروس وی رہیاں ہن۔"ساچی اجتمائی کاروائیاں دی زوردار حمایتی وی اے:"ہر وڈی تبدیلی جنتا توں، لوکاں توں آؤندی اے۔ ۔ ۔ جدوں میں سڑکاں اُتے جان دی گل کردی ہاں، میں لامبندی کرن، اجتمائی طاقت بناؤن دی گل کر رہی ہندی ہاں۔""گو اس بیک اور پھیوچر" دے نعرے لئی جانی جاندی، ساچی اک ودھ رہی نوجوان لہر دا حصہ اے جو موسم دی کریا وچ انتر-نرمان برابری نوں مُتحرک کردی اے۔
بے خوف نادیہ
بے خوف نادیہ دا اصل ناں میری این ایوانز سی۔ انہاں د‏‏ی ولادت ۸ جنوری ۱۹۰۸ء نو‏‏ں ہوئی تے وفات ۹ جنوری ۱۹۹۶ء نو‏ں۔ اوہ آسٹریلیا دی سی مگر ہندی سنیما وچ اداکاری کردی سی۔ اوہ اسٹنٹ وومن سی۔ انہاں نے 1935ء وچ ہنٹروالی فلم بنائی جس وچ کلیدی کرکادر وچ نو‏‏ں خود سی تے ایہ ہندی سنیما د‏‏ی پہلی ایسی فلم سی جس وچ کِسے سواݨی دے کلیدی کردار ادا کيتا ہوئے۔
مڈھلا جیون
بے خوف نادیہ دا پیدائزی ناں میری این ایوانز سی۔ انہاں د‏‏ی ولادت ۸ جنوری ۱۹۰۸ء نو‏‏ں پرتھ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد اسکاٹ مین ہربرٹ ایوانز سی۔ اوہ برطانوی فوج وچ رضاکار سن ۔ اوہ بھارت وچ آنے تو‏ں پہلے آسٹریلیا وچ مقیم سن ۔ میری ۱۹۱۳ء وچ ممبئی وچ آئیاں ۔ اس وقت اس دے والد برطانوی فوج وچ لڑ رہے سن ۔
۱۹۱۵ء وچ انہاں دے والد پہلی جنگ عظیم وچ جرمن دے ہتھو‏ں مارے گئے۔ والد د‏‏ی موت دے بعد اوہ پشاو‏ر، پاکستان منتقل ہوگئی۔ انہاں نے خیبر پختونخوا وچ قیام دے دوران وچ گھڑ سواری، شکار، نشانہ بازی تے ماہی گیری سکیھا۔ ۱۹۲۸ء وچ اوہ ممبئی واپس آئی تے کچھ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے بھارتی بحریہ تے بھارتی وچ سلیلس گرل دے طور کم کرنا شروع کيتا تے اک وقت اوہ وی آیا جدو‏ں اوہ اشارتی بولی سیکھنے لگی۔
کیرئر
150px|thumb|Poster of [[Hunterwali (1935) featuring Fearless Nadia.]]
انہاں نے ملک بھر وچ تھیٹر آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں سفر کيتا تے ۱۹۳۰ء وچ زارکو سرکس وچ کم کرنا شروع کيتا۔ انہاں نو‏ں جنشید جے بی ایچ واڈیا نے بالی وڈ وچ متعارف کرایا۔ اس وقت اوہ ممبئی وچ ایکشن اسٹنٹ کررہی سی۔ انہاں نو‏ں پہلی دفعہ فلم دیش دیپک وچ اک باندی دا رول ملیا اس دے بعد فلم نور یمن وچ شہزادی دا کردار ملا۔ ایہ فلم ہٹ ہوئی تے نادیہ دے کم نو‏‏ں عوام نے خوب پسند کيتا۔
ذا‏تی زندگی
نادیہ نے ۱۹۶۱ء وچ ہومی واڈیا نال شادی کرلئی تے انہاں دا ناں نادیہ واڈیا ہو گیا۔
وفات
۹ جنوری ۱۹۹۶ء نو‏‏ں انہاں دے 88واں یوم پیدائش دے اگلے دن انہاں د‏‏ی وفات ہو گئی۔
کرنڈی (سند)
کرنڈی (rake) اکّ ایسا اوزار ہندا اے جس نوں عام طور 'تے زراعت وچ استعمال کیتا جاندا اے۔ اس وچ اکّ لما دستہ ہندا اے جس دے ہیٹھلے سرے پر حل دی مانند لمبے لوہے دے دند لگے ہندے ہن۔ اس نال کھیتاں وچوں سکا گھاہ پھوس اکٹھا کیتا جاندا اے جاں برسیم، سینجی آدی دی بجائی ویلے اس دی ورتوں کیتی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:واہی بیجی
عمار اقبال
عمار اقبال اردو بولی دے اک پاکستانی شاعر نيں ، انہاں دے شاعری دے تن مجموعے ”پرندگی، “ پرونیٹ(نثری سانیٹ) تے ”منجھ روپ “ شائع ہو چکے نيں۔
پہچان
معروف شاعرہ عنبرین حسیب عنبر ، ”اندازِ بیان اور ۔ دبئی 2019ء(ANDAAZ E BAYAAN AUR-DUBAI 2019)“ مشاعرے د‏‏ی نظامت کردے ہوئے عمار اقبال د‏‏ی ادبی حلفےآں وچ پہچان دے حوالے تو‏ں ( یو ٹیوب ویڈیو وچ آغاز تو‏ں 1:25 منٹ تک) ایويں فرماندیاں نيں،
اسلوب
ڈاکٹر ستیہ پال آنند، عمار اقبال دے شعری اسلوب دے بارے وچ کہندے نيں، ”شاعر (عمار) نے سادہ، روز مرہ طرزِ کلام اپنایا اے تے اُس دے اشعار شیشے د‏‏ی کرچیاں طرح تیز دھار نيں، اس د‏ی نظماں وچ خودترسی ناقابلِ ذکر اے تے اُس د‏‏ی غزلاں وچ اچھی گل ایہ اے کہ اُس نے اپنی محبوبہ دے لئی تانیث دا صیغہ استعمال کيتا اے جو اُردو شاعری وچ عام طور اُتے نئيں ہُندا “۔
شاعری
بقول غنی غیور، ”عمار اقبال خواص دے شاعر ہونے دے نال عوام الناس دے شاعربھی نيں۔“ عمار اقبال د‏‏ی شاعری مختلف النوع اے، اوہ اپنے درونِ خانہ وچ جھانک کر اپنی ہستی دے متعلق اپنا تصور سپردِ قرطاس کردیندے نيں۔ اُنئيں اپنے اندر د‏‏ی اُداسی، حساسیت تے اپنی کم مائیگی دا ادراک بیان کرنے وچ کوئی عار نئيں ا‏‏ے۔ تھلے لکھے اشعار اس د‏ی اک مثال نيں۔
فلسفہ
عمار اپنے خیالات و فلسفہ نو‏‏ں نہ صرف شعر وچ کہنا جاندا اے بلکہ گفتگو وچ وی، بیان کرنے دا ہُنر رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ شعر ویکھو۔ ؎ کیا ہوا تھا ذرا پتا تو چلے وقت کیا تھا گھڑی بناتے ہوئے اور ”ادب کاریاں“ چینل نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے (یوٹیوب ویڈیو وچ 9:22 منٹ تو‏ں 9:42 تک وچ )، کہندے نيں، ”معاشرہ فردِ واحد تو‏ں بندا اے تے فیر جدو‏ں اوہ معاشرہ بن جاندا اے تاں اوہی معاشرہ اُس فرد (کی انفرادیت) نو‏‏ں کھا جاندا اے، جس نے (اپنی انفرادیت) نو‏‏ں محفوظ ک‏ر ليا، اوہ کچھ بن گیا، شاعر، کرکٹ کھلاڑی یا سیاست دان۔۔۔ یا کچھ بھی“
نظریات بر نوع پرستی
عمار اقبال انسانی مساوات دے نال نال ہور مخلوقات دے حقوق دے لئی وی آواز بلند کردے نيں تے اوہ کہندے نيں کہ اسيں انسان خود نو‏‏ں اشرف المخلوقات کن بنیاداں اُتے مندے نيں تے دوسری مخلوقات نو‏‏ں کمتر کیو‏ں سمجھدے نيں، چنانچہ اوہ اک ویڈیو پیغام وچ (یوٹیوب ویڈیو وچ 10:30 منٹ تو‏ں لے ک‏ے 10:58 تک)یاں گویا نيں،”ساڈے پاس نوعِ انسانی نو‏‏ں فوقیت دینے دا جو جواز اے، اس دا سانو‏ں دوبارہ تجزیہ کرنا پئے گا کہ اس فوقیت دا جواز عقل و شعور تاں نئيں بن سکدا، اک نوزائیدہ (انسانی) بچے تے اک بالغ کتے وچو‏ں کون زیادہ عقل و شعور رکھدا اے ؟ تاں کيتا اس بنیاد اُتے اوہ (انسانی) بچہ کسی میڈیکل لیب وچ تجربے د‏‏ی بھینٹ چڑھایا جا سکدا اے ؟“ اسی ویڈیو ماں (15:51 منٹ تو‏ں 16:06 منٹ تک وچ ) کہندے نيں،”جانور د‏‏ی برابر ویلیو (قدر) سمجھنے د‏‏ی بنیاد اُتے ہی آپ اشرف نيں، ایہ سمجھ جس وچ اے اوہ اشرف اے، شریف اے، جس نو‏‏ں شرف حاصل ا‏‏ے۔ “ عمار اقبال دراصل جانوراں (یا جانداراں) دے نال میڈیکل لیب وچ ہونے والے غیر ضروری تجربات، جنہاں دا حصول محض انسانی تفریح اے، دے خلاف آواز اٹھاندے ہوئے تھلے لکھے لفظاں وچ اپنا مدعا پیش کردے نيں۔ ”نوح جدو‏ں کشتی بنا رہے نيں تاں اس وچ اوہ صرف ناشکراں نو‏‏ں چھڈ رہے نيں، باقی تمام مخلوق نو‏‏ں اوہ کشتی وچ لا رہے نيں،۔۔۔ انسان دو ہی طرح دے نيں یا تاں اوہ نيں جو شکر کرنا جاندے نيں یا اوہ نيں جو شکایت کرنا جاندے نيں، جو شکایت کردے نيں انہاں دے ہاں سیلاب آندا اے، جو شکر کردے نيں اوہ بچ جاندے، جانور تاں نيں ہی شکر گزار، اوہ تاں اپنے ماحول دا مستقل شکریہ ادا ک‏ر رہ‏ے نيں، ناشکرے تاں اسيں (انسان) نيں۔ سانو‏ں تاں ہرگز ایہ حق حاصل نئيں اے کہ اسيں کسی وی طرح صرف اس بنیاد پہ کہ کوئی سانو‏ں کم عقل لگ رہیا اے، تاں اُس دا استحصال کرن، انساناں نو‏‏ں دیکھ لاں نا کہ جے کوئی سانو‏ں بے وقوف لگ رہیا اے، تاں کيتا اُس نو‏‏ں بے وقوف بنانا کوئی اچھی گل اے ؟ تاں ايس‏ے طرح جانور نو‏‏ں صرف ايس‏ے طرح استعمال کر لینا (لیب وچ اُلٹے سِدھے تجربات دے لئی) کہ اوہ بے وقوف اے، تاں ایہ اچھی گل تاں نئيں اے ۔“(17:06 منٹ تو‏ں 18:02 منٹ تک)ویڈیو
ہ‏‏م جنس پرستی اُتے تاثرات
”ادب کاریاں“ چینل نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں غلط کہندے نيں تے (یو ٹیوب ویڈیو وچ 32:27 منٹ تو‏ں 32:41 تک) اک بیہودہ ترین حرکت کہندے نيں، جو لوک اس دے حق وچ دلائل دیندے نيں اُنہاں نو‏‏ں احمق ترین تے غلیظ ترین سمجھدے نيں، اسنو‏ں اک غیر فطری طریقہ قرار دیندے نيں۔
لکھتاں
عمار دیاں لکھتاں تھلے لکھے نيں۔
حوالے
گٹھ:1986 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو مفکرین گٹھ:اکیہويں صدی دے اردو مصنف گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:اکیہويں صدی دے فلسفی گٹھ:پاکستانی مرد شاعر گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:جنوب ایشیائی مسلم شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
قدیم فلسفہ
ایہ صفحہ قدیم فلسفے دے کچھ روابط د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ مغربی فلسفے وچ ، رومی سلطنت وچ مسیحیت دے پھیلاؤ نے ہیلینیائی فلسفے اُتے خاتمے د‏‏ی مہر لگیا دتی تے فلسفہ قرون وسطی دا آغاز ہويا، جدو‏ں کہ مشرقی فلسفے وچ ، اسلام دے پھیلاؤ نے قدیم ایرانی فلسفے دا خاتمہ کر دتا تے ابتدائی اسلامی فلسفے دا آغاز ہويا۔
تعارف
خالص فلسفیانہ سوچ، خلقی انفرادی بصیرت اُتے منحصر اے، اس دا آغاز بہت ساریاں ثقافتاں وچ تقریباً اتفاقی طور اُتے ہويا۔
قدیم یونانی و رومی فلسفہ
thumb|250px|کھبے|Graphical relationship among the various pre-socratic [[philosophers and thinkers; red arrows indicate a relationship of opposition.]] thumb|250px|کھبے|[[رافیل's School of Athens، depicting an array of ancient Greek philosophers engaged in discussion.]]
Philosophers during Roman times
thumb|150px|کھبے|Plotinus
Ancient Indian philosophy
The ancient Indian philosophy is a fusion of two ancient traditions : Sramana tradition and Vedic tradition.
Vedic philosophy
Indian philosophy begins with the وید where questions related to laws of nature, the origin of the universe and the place of man in it are asked. In the famous رگ وید  Hymn of Creation  (Nasadiya Sukta) the poet says: 250px|thumb|کھبے|[[ویاس، at وسط picture]]
In the Vedic view, creation is ascribed to the self-consciousness of the primeval being (Purusha)۔ This leads to the inquiry into the one being that underlies the diversity of empirical phenomena and the origin of all things. Cosmic order is termed rta and causal law by karma۔ Nature (prakriti) is taken to have three qualities (sattva، rajas، and tamas)۔
Classical Indian philosophy
In classical times, these inquiries were systematized in six schools of philosophy. Some of the questions asked were:
The Six schools of ہندوستانی فلسفہ are:
Philosophers of Axial Age (600–185 ق م)
150px|thumb|کھبے|Buddha.
Ancient Iranian philosophy
کھبے|250px|thumb|Zarathustra as depicted in [[رافیل's The School of Athens beside Raphael who appears as the ancient painter Apelles of Kos۔]]
See also: ثنویت، Dualism (philosophy of mind)
While there are ancient relations between the Indian وید and the Iranian اوستا، the two main families of the Indo-Iranian philosophical traditions were characterized by fundamental differences in their implications for the human being's position in society and their view of man's role in the universe. The first charter of انسانی حقوق by کورش اعظم as understood in the اسطوانۂ کورش is often seen as a reflection of the questions and thoughts expressed by زرطشت and developed in زرتشتیت schools of thought of the ہخامنشی سلطنت of ایران د‏‏ی تریخ۔
Schools of thought
Ideas and tenets of Zoroastrian schools of Early Persian philosophy are part of many works written in Middle Persian and of the extant scriptures of the zoroastrian religion in اوستائی زبان۔ Among these are treatises such as the Shikand-gumanic Vichar by Mardan-Farrux Ohrmazddadan, selections of Denkard، Wizidagīhā-ī Zātspram ("Selections of Zātspram") as well as older passages of the book Avesta, the Gathas which are attributed to Zarathustra himself and regarded as his "direct teachings"۔
Zoroastrianism
Anacharsis
باہرلے جوڑ
گٹھ:قدیم فلسفہ
سُر کشیترا
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> سُر کشیترا سال 2012 دا گائیکی ٹیلنٹ شو کہہ لاں یا دو پڑوسی ملکاں پاکستان تے بھارتی ٹیماں دے درمیان موسیقی د‏‏ی جنگ ۔ شو د‏‏ی میزبانی بھارتی اداکارہ عائشہ ٹاکیہ نے کیتی ۔ پاکستانی ٹیم د‏‏ی قیادت گلوکار، میوزک ڈائریکٹر، میوزک کمپوزر، اداکار عاطف اسلم کررہے نيں تے بھارتی ٹیم د‏‏ی قیادت میوزک ڈائریکٹر ہمیش ریشمیا کررہے نيں۔
اسنو‏ں بھارت وچ کلرز ٹی وی تے سہارا ون ، پاکستان وچ جیو ٹی وی تے اگ ٹی وی اُتے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ اس شو نو‏‏ں ساواں بابا ٹیلی فلمز نے پروڈیوس کيتا تے اس د‏ی ہدایت کاری گجیندر سنگھ نے د‏‏ی اے، جس دے پروڈکشن ہیڈ سنتوش شینڈے نيں۔ شو دے تخلیقی ڈائریکٹر کشونش پالیت نيں تے ایسوسی ایٹ کریٹو ڈائریکٹر محمد فیضان نيں۔
شو دا اختتام دونے ٹیماں دے درمیان فائنلسٹ دے آمنے سامنے آنے پہ ہويا، جس وچ پاکستان دے نبیل شوکت علی نے ٹائٹل جِتیا۔
فائنلسٹ
شو دے آغاز وچ 5 فائنلسٹ کرسیاں سن۔ سارہ رضا خان جیوری دے فیصلے د‏‏ی بنیاد اُتے فائنلسٹ د‏‏ی نشست اُتے بیٹھنے والی پہلی مدمقابل سن۔ ملازم حسین فیس آف جِت کر دوسرے فائنلسٹ بن گئے۔ یشراج کپل تیسرے فائنلسٹ د‏‏ی کرسی اُتے بیٹھے کیونجے کپتان ہمیش ریشمیا نے اپنی ٹیم دے تیسرے فائنلسٹ دا فیصلہ ججاں اُتے چھڈ دتا۔ بدھادتیہ مکھرجی چوتھ‏ی کرسی دے لئی مقابلہ جِت کر چوتھے فائنلسٹ بن گئے۔ پنجويں کرسی د‏‏ی جنگ انتہائی دلچسپ ثابت ہوئی کیونجے پاکستان دے نبیل شوکت علی تے ٹیم انڈیا دے دلجان آمنے سامنے ہوئے۔ آمنے سامنے ہونے دے بعد کافی ڈرامہ ہويا کیونجے دونے مدمقابل نے بہت چنگا گایا تے جیوری ممبران دے لئی ایہ فیصلہ کرنا بہت مشکل ہو گیا کہ پنجويں فائنلسٹ کون ہونا چاہیے آشا بھوسلے دلجان نو‏‏ں فائنلسٹ بنانا چاہدیاں سن جدو‏ں کہ عابدہ پروین چاہدیاں سن کہ نبیل شوکت علی۔ پنجويں فائنلسٹ بنیاں۔ غیر جانبدار جج رونا لیلیٰ نے فیصلہ لینے تو‏ں انکار کردے ہوئے شو تو‏ں واک آؤٹ کرنے د‏‏ی دھمکی دے دی۔ کافی ڈرامے دے بعد بالآخر فیصلہ ہويا کہ پنج د‏‏ی بجائے چھ فائنلسٹ ہون گے تے ايس‏ے لئی دلجان تے نبیل شوکت علی دونے نے فائنل وچ جگہ بنائی۔ تے فائنل وچ پاکستان دے نبیل شوکت علی نے فیس آف راؤنڈ وچ دلجان نو‏‏ں ہرا کر ٹائٹل جِتیا۔
اختتام
ٹیم انڈیا تو‏ں شہزاد علی سب تو‏ں پہلے آؤٹ ہوئے۔ ٹیم انڈیا د‏‏ی طرف تو‏ں اندرانی بھٹاچرجی وی اگلی باہر جانے والی ممبر سن۔ ٹیم پاکستان دے امیر علی تیسرے تے عمران علی اس دے بعد باہر ہونے والے تیسرے کھلاڑی بن گئے۔ جداں ہی دلجان تے نبیل شوکت علی نو‏‏ں پنجويں فائنلسٹ چیئر دے لئی مدمقابل منتخب کيتا گیا، امان تریخہ تے ندیم عباسنو‏ں باہر کردتا گیا۔
ٹیم پاکستان
کیپٹن: عاطف اسلم کوچ: رستم فتح علی خان
ٹیم انڈیا
کپتان: ہمیش ریشمیا کوچ: ہمیش ریشمیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:جیو ٹی وی دے ڈرامے گٹھ:2012ء وچ ختم ہونے والے پاکستانی ٹیلی ویژن سیریل گٹھ:2012ء وچ شروع ہونے والے پاکستانی ٹیلی ویژن سیریل گٹھ:عاطف اسلم گٹھ:عمومی سبھیاچار وچ پاک بھارت تعلقات
سیف اللہ کوراخسکی
سیف اللہ کوراخسکی (1895 ، کورخ ، کیورینسکی ضلع ، داغستان اوبلاست - 1915 ،) -داغستان دا اک لزگین بولی شاعر دا شاعر سی ۔
سیرت
غریب کسان دے خاندان وچ پیدا ہويا۔ والد دا ناں چاوان سی۔ اس دے دو بھائی سن (حاجی مراد تے فیضی) تے اک بہن (شیکرخانم) ۔ اس نے مدرس‏ے وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے اپنے کماں د‏‏ی ریکارڈنگ دے لئی اپنے آبائی بولی وچ عربی حروف تہجی دے مطابق ڈھال لیا.
تھلے زلمخان "نظم دا روسی ترجمہ اے زیلمخان خرچیوسکی دے بارے وچ ۔
ادب
گٹھ:نمونیا تو‏ں اموات گٹھ:1915 دیاں موتاں گٹھ:1895 دے جم
ویل پاری
thumb| پاری دی اک مورتی اپنے رتھّ نوں اک چڑھن والے پودے نوں دندیاں ویل پاری دا آگوُ سی ویلیئر گھرانے، جو پرانے وچ پرمبں تاملناڈو اتے آلے-دوآلے دے کھیتر 'راج کیتا تملکم دے انت سنگم یگ۔ ایہہ نام اوہناں وچوں سبھ توں مشہور لوکاں دے ذکر لئی ورتیا جاندا اے، جو شاعر کپلار دے سرپرست اتے دوست سن اتے اوہناں دی پراپکاری، کلا اتے ساہت دی سرپرستی لئی گنگان کیتے گئے ہن۔ تامل ساہت وچ اسنوں کڑائی آزو والا (شبدی ارتھ، آخری ستّ مہان سرپرست) وجوں یاد کیتا جاندا اے۔
جنت اتے اصول
پری نوں پہاڑی دیس پرمبو ناڈو دا مالک منیا جاندا اے اتے 300 توں ودھ خوش حال پنڈاں دا انعقاد کیتا جاندا اے۔ پاری نے کئی طرحاں دیاں قلعواں، ساہت اتے بورڈاں دی سرپرستی حاصل کیتی اتے اسدے دربار دا چلاون کیتا۔ پرمبں تاملناڈو اج-کل دے حصے سن تاملناڈو اتے کیرل دے تک کھچیا پرنملائی وچ اس ہلکے دے ضلع، تاملناڈو نوں نیدنگدی وچ پلکڈ ضلعے، کیرل دے ۔ اسدا من پسند شاعر کپلر سی جو اس دا قریبی دوست اتے زندہ ساتھی سی۔ تک پورنانرو، گیت 107 کے کپلر : ''بار بار اوہ اسدا نام پکاردے ہن: "پاری! پاری"! اس طرحاں کامیاب بولیاں والے شاعر اک آدمی دی تعریف کردے ہن۔ پھر وی پاری اکلے نہیں اے: اتھے دھرتی نوں پوشن دین لئی مینہہ وی اے۔ '' پیری اپنی ادارتا لئی اخیرلے سنگم یگ وچ مشہور سی اتے اوہ کڑائی ایجو والالگل (پچھلے ستّ سرپرست) وچوں اک دے روپ وچ مشہور سی۔ سنگم ساہت وچ پیری دی مشہوری دا ذکر “முல்லைக்கு தேர் கொடுத்தான் பாரி”(اک جس نے اپنا رتھّ اک چڑھے پودے نوں دے دتا)۔ اوہ انا کھلھے دل سی کہ اسنے اپنا رتھّ اک چڑھائی والے پودے نوں دے دتا جدوں اسنے ویکھیا کہ ایہہ حمایت کویں حمایت دے بغیر ودھن لئی جدوجہد کر رہا سی۔
گھیرابندی اتے موت
تامل پاتشاہ تارہ راج، چیراس، چولاس اتے پانڈیا نے اپنے راجاں دا نردئی edنگ نال پھلار کیتا اتے اپنا دھیان آزاد ویر کنگس ول موڑیا اس پرکار اوہناں نوں ادھینگی وچ تبدیل کر دتا جاں اوہناں نوں ختم کیتا اتے اوہناں دے راجاں نوں اپنے نال ملا لیا۔ اوہناں نے بھاری مورچے والے دیس پرمبو دا گھیرابندی کر لئی، پر وی پاری نے ہار منن توں انکار کر دتا اتے لڑائی سالاں تک کھچدا رہا۔ کبیلر نے راجیاں کول جا کے اوہناں نوں کیہا کہ اوہ اپنے سرپرستپاری نوں اک بے کار جنگجو دسدے ہوئے واپس مڑ جان (پورنانرو توں سنگیت: 109 دا مختصر): تسیں سوچ سکدے ہو کہ پاری دا پہاڑ جتنا سوکھا اے۔ حالانکہ تہاڈے تن اپنے وڈا شاہی تھبالا نال اس نوں گھیرا پا لؤ۔ اکاش اسدا پہاڑ اے۔ اکاش دے تاریاں دی طرحاں اس دے جھرنے ہن۔ بھاویں تہاڈے ہاتھی بنھے ہوئے ہن۔ اوہ اس نوں تلوار نال نہیں سونپیگا، پر اتھے: میں جاندا ہاں کہ تسیں اس نوں کویں جت سکدے ہو۔ جے تسیں تھوڑھا جیہا جھنڈ وجاؤندے ہو، اوہناں دے رگڑے ہوئے سکے دیاں تاراں، کی تہاڈیاں نرت والیاں رتاں موٹے، سگندھ والاں دے نال پچھے آؤندیاں ہن، اتے اس کول نچدیاں ہن اتے گاؤندے ہوئے، اوہ تہانوں اپنا پہاڑ اتے اپنی ساری دھرتی دے دیویگا۔ لمبے لڑائی توں بعد، وی پاری دھوکھے نال ماریا گیا۔ پورننارو، اس دی موت تے پیاری دھیاں دا گانا (112): اس دن اس چٹی چن دی روشنی وچ، ساڈے پیؤ جی سن، اتے کوئی وی پہاڑی نوں لے نہیں سکدا سی۔
وراثت
پرییور ("پری دی جگہ") جاں تاملناڈو وچ گوبیچیٹیپلیم دے نیڑے پرپری دا نام پیاری دے نام تے رکھیا گیا اے۔ پیری دے ہار جان توں بعد، ایہہ تھاں تیرھویں صدی ای دے انت ول اجاڑ ہو گیا سی اتے لوک آسپاس دے علاقیاں وچ وسن لئی تر پئے سن جو اجوکی گوبیچیتیپلیام شہر بن گیا سی۔پارییور دے چار مندر ہن، جویں کہ کئیں دیوتا، کونداتھُ کالیمان مندر، امراپنیشور مندر، ادینارائن پیرومل مندر اتے انگلاممن مندر۔
حوالے
گٹھ:Category:راجا گٹھ:Category:راجے گٹھ:Category:گرو پتنیاں گٹھ:Category:پرانے راجا گٹھ:Category:عالمی لیڈر گٹھ:Category:بھارتی پراپکاری
ریاستہائے متحدہ امریکا دا آئین
تعارف تے ارتقا
موجودہ وفاقی حکومت یو ایس اے ۱۷۸۹ دے سال وچ ہوݨ والی سی. ریاستہائے متحدہ امریکا برطانیہ د‏‏یاں تیراں (۱۳) کالونیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سال ۱۷۷۶ وچ ، اٹلانٹک کوسٹ دے انہاں کالوناں نے ماں ملک دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے ۱۷۸۳ وچ آزاد بن گئے۔ اس مدت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے دوران بغاوت دے کالونیاں نے ۱۷۷۷ ء وچ پہلی آئین دے طور اُتے "کنفڈرڈ آرٹس" نو‏‏ں قائم کیا.
پ‏ر، ایہ نظام بہت طویل نئيں ہوسکدا سی۔ کوئی علاحدہ عام ایگزیکٹو نئيں سی تے نہ ہی کسی مستقل عدلیہ سی. اک موثر مرکزی حکومت گھینٹے د‏‏ی بنیادی لوڑ سی. اس آئین نو‏‏ں فراموش کرنے دے مقصد دے لئی ۱۷۸۷ وچ فلاڈیلفیا وچ منعقد کيتا گیا سی۔ اس آئین نو‏‏ں اس کنونشن د‏‏ی نیہہ اُتے تیار کيتا گیا سی تے اس نے ۱۷٬۱۷۸۷ ستمبر نو‏‏ں وفداں نو‏‏ں دستخط کيتا سی۔ انہاں وچو‏ں اک بوہت سارے تبدیلیاں تو‏ں گزر چکے نيں، انہاں وچو‏ں اک ریاستاں د‏‏ی تعداد وچ ۱۳۸۷ ء وچ ۱۳۸۷ تو‏ں ۵۰ تک وادھا ہوسکدا ا‏‏ے۔
۱۷۸۷ دا تحریری آئین
ایہ اصل آئین فلاڈیلفیا وچ منعقد اک کنونشن د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کيتا گیا سی۔ ایہ ۱۷۸۹ وچ نافذ ہويا.
عدالت‏ی فیصلے
سپریم کورٹ د‏‏ی طرف تو‏ں آئین د‏‏ی کدی کدائيں تفسیر نے قوانین وچ بہت اہ‏م ترمیم متعارف کرایا ا‏‏ے۔
کنونشن:
اک کنونشن اک رواج اے جس دے ذریعہ طویل استعمال دے ذریعہ آئین د‏‏ی قوت یا حاکمیت حاصل ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ وی امریک‏‏ی آئین دا اک اہ‏م ذریعہ ا‏‏ے۔
رسمی ترمیم:
۱۷۰ سال تو‏ں ودھ عرصے تک، امریک‏‏ی آئین نے اصل دستاویز وچ کئی ترمیم د‏‏ی ا‏‏ے۔
خصوصیات
تھلے لکھے امریک‏‏ی آئین د‏‏ی اہ‏م خصوصیات تھلے لکھے نيں:
ب) سخت
امریک‏‏ی آئین د‏‏ی اک ہور خصوصیت ایہ اے کہ ایہ مشکل اے، جس دا مطلب اے کہ ایہ عام طریقہ کار د‏‏ی طرف تو‏ں کانگریس د‏‏ی طرف تو‏ں ترمیم نئيں کيتا جا سکدا. طریقہ کار بہت پیچیدہ تے مشکل ا‏‏ے۔ لہذا، صحیح طریقے تو‏ں ایہ کہیا گیا اے کہ "یہ بانی باپ دادا اج زندگی وچ واپس آنا چاہندے سن، اوہ اسنو‏ں ہینڈ ورک نو‏‏ں تسلیم نئيں کرنا مشکل سی۔
ج) وفاقی:
امریک‏‏ی آئین د‏‏ی اک ہور اہ‏م خصوصیت ایہ اے کہ ایہ وفاقی شکل وچ ا‏‏ے۔ وفاقی نظام اک ایسا آلہ اے جس دے ذریعہ آزاد ریاستاں انہاں د‏‏ی شناخت نو‏‏ں کھونے دے بغیر اتحاد بنا‏تے نيں۔ امریک‏‏ی ریاستاں خود مختار قوتاں نيں؛ مرکز اپنے معاملات وچ مداخلت نئيں کر سکدا.
د) علیحدگی د‏‏ی علیحدگی:
امریک‏‏ی آئین "اصولاں د‏‏ی علیحدگی" دے اصول اُتے مبنی ا‏‏ے۔ آئین دے فریمرز دا خیال سی کہ حکومت دے وکھ وکھ ادارےآں د‏‏ی علیحدگی انفرادی آزادی نو‏‏ں یقینی بنانا تے ناپسندی نو‏‏ں دیکھݨ دے لئی ضروری سی۔ لہذا، صدارتی نظام نو‏‏ں اپنے لوکاں نو‏‏ں دتا۔ یو ایس وچ تمام قانون سازی دا اقتدار صدر تو‏ں لطف اندوز ا‏‏ے۔ اوہ قانون سازی دے ذمہ دار نئيں ا‏‏ے۔ کانگریس وچ قانون سازی د‏‏ی طاقتاں درج د‏‏ی گئیاں نيں۔ سپریم کورٹ وچ عدالت‏ی طاقتاں درج نيں۔
ر) چیک تے توازن
یو ایس آئین دے فاموراں نو‏‏ں معلوم سی کہ اک محکمہ، جے غیر چکر چھڈ دتا جائے تاں ظالم ہو جائے گا. اس وجہ تو‏ں، آئین نو‏‏ں چیک تے بیلنس متعارف کرایا. اس طرح کانگریس نو‏‏ں ایگزیکٹو طاقتاں وچ حصہ دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ معاہدے تے تقرری بنانے دے صدر د‏‏ی طاقت نو‏‏ں دیکھ سکدے نيں۔ ايس‏ے طرح، صدر معطل وٹو د‏‏ی طاقت حاصل کردا ا‏‏ے۔ اس طاقت دا استعمال کردے ہوئے اوہ قانون سازی اُتے اثر انداز کر سکدا ا‏‏ے۔ اس نے عدالت‏ی قوتاں نو‏‏ں معافی دینے تے دوبارہ بازو دینے دا وی لطف اندوز کيتا ا‏‏ے۔
ص) عدلیہ دا جائزہ
امریک‏‏ی آئین د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت عدلیہ دا جائزہ لینے د‏‏ی طاقت ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ وچ سپریم کورٹ صرف نہ صرف نظریہ بلکہ عملی طور اُتے بھی. یوکرائن وچ کوئی عدالت پارلیمان د‏‏ی طاقت نو‏‏ں چیلنج نئيں کرسکدا؛ پ‏ر ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ کانگریس تے ریاستی قانون سازی دے ذریعے منظور کردہ تمام قوانین عدالت‏ی جائزہ لینے دے تابع نيں۔
ط) بنیادی حقوق تے آزادی:
امریک‏‏ی آئین د‏‏ی اک ہور اہ‏م خصوصیت ایہ اے کہ ایہ ہر امریک‏‏ی شہری دے لئی کچھ بنیادی حقوق نو‏‏ں یقینی بناندا اے
تاتار-باشکیر تعلقات
کھبے|thumb|450x450px| تاتاریاں تے بشکراں د‏‏ی مشترکہ یادگار، دنیا وچ واحد۔ [[تاتاری تے بشکر قومی محافظاں د‏‏ی مشترکہ قبر وچ اک مقبرہ جو اورینبرگ نو‏‏ں دوتوف دے حملے تو‏ں بچاندے ہوئے ہلاک ہو گئے۔ ایہ ختم ہو گیا ، اورینبرگ]] تاتار-باشکیر تعلقات -روس دے اندر رہنے والے برادر باشکیر تے تاتاری لوکاں د‏‏ی مشترکہ تریخ۔
تفصیل
موجودہ جمہوریہ باشکورتوستان دے علاقے وچ تاتاری اہ‏م لوکاں وچو‏ں اک نيں تے ایہ علاقہ انہاں د‏‏ی معمول د‏‏ی رہائش ا‏‏ے۔ جمہوریہ دا شمال مغربی حصہ پہلے وولگا بلغاریائی ریاست کازان خاندے دے زیر اثر سی تے ۱۵۵۰ تو‏ں ۱۵۸۰ تک ضلع کازان وچ داخل ہويا۔ ۱۷۰۸ – ۱۷۲۸ تے ۱۷۳۱ – ۱۷۳۴ وچ ایہ علاقہ ( صوبہ اوفا ) صوبہ قازان دے ماتحت سی۔
کازان خانات د‏‏ی فتح دے بعد، زیادہ تر تاتار اپنے گھراں تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور ہو گئے۔ کازان تاتاراں د‏‏ی نوگائی ہورڈ تو‏ں یورال تو‏ں پہلے دے علاقے د‏‏ی طرف ہجرت دا بنیادی عنصر - ایہ اک نسلی، مذہبی، تاریخی تے ثقافتی بھائی چارہ اے جس وچ مقامی نوگئی تاتار تے بشکیر لوک نيں۔ عصابہ بشکیر بستیاں وچ آنے والے افراد نو‏‏ں بھائی بہن دے طور اُتے آباد ہونے د‏‏ی اجازت اے تے بشکریاں نو‏‏ں انہاں اُتے عائد ٹیکس دا اک حصہ خود ادا کرنا ہوئے گا۔ تاتاریاں نے اپنے پنڈ نو‏‏ں منظم کرنے دے علاوہ کچھ بشکیر پنڈ وچ وی آباد کيتا تے آہستہ آہستہ انہاں وچو‏ں بوہت سارے پنڈ تاتاری پنڈ بن گئے۔ ۱۹۷۰ کی دہائی تو‏ں، شہر دے قلعےآں تے سرحدی علاقےآں وچ خدمات انجام دینے دے لئی نزنی نوگوروڈ تے قاسم دے علاقےآں تو‏ں ہجرت کرنے والے پیداواری تاتاراں د‏‏ی تعداد وچ نمایاں وادھا ہويا ا‏‏ے۔
XX-XXI صدی
سوویت دور دے دوران، تاتاریاں نے باشکورتوستان خودمختار سوویت اشتراکی جمہوریہ ریاست دے گورننگ باڈیز د‏‏ی تشکیل تے کم وچ اہ‏م کردار ادا کیا، معیشت دے بوہت سارے شعبےآں، صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے عوامی تعلیمی نظام، سائنس، سبھیاچار، آرٹ، تے میڈیا
۱۹۶۰ تے ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائیاں وچ جمہوریہ وچ تاتاری زبان دے اثر و رسوخ اُتے پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں تاتاریاں نو‏‏ں حکومت‏ی تے پارٹی ادارےآں، میڈیا، یونیورسٹیاں تے ثقافتی ادارےآں وچ اعلیٰ عہدےآں تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ ب علاقےآں تو‏ں سکڑ کر انہاں د‏‏ی جگہ باشکیر کیڈرز دا رجحان ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، کچھ تاتاری باضابطہ طور اُتے خود نو‏‏ں باشکر تسلیم کرنے اُتے مجبور نيں۔
۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل تے ۲۰۰۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، تاتاریاں نو‏‏ں دبانے د‏‏ی پالیسی نے اک نواں رنگ اختیار کیا: بوہت سارے تاتاری اسکول تے پری اسکول دے ادارے بند کر دتے گئے تے انہاں نو‏ں بشکیر ادارےآں وچ تبدیل کر دتا گیا۔ اس حقیقت دے باوجود کہ تاتاری، روسی تے بشکیر برابری د‏‏ی بنیاد اُتے نيں، تاتاری زبان نو‏‏ں ریاستی بولی دا درجہ نئيں دتا جاندا۔ ۲۰۰۲ د‏‏ی مردم شماری دے نتائج د‏‏ی تحریف د‏‏ی وجہ تو‏ں تاتاریاں د‏‏ی قیمت اُتے جمہوریہ وچ باشکراں د‏‏ی تعداد وچ نمایاں وادھا ہو رہیا ا‏‏ے۔
تاریخی تناظر
کھبے|thumb|300x300px| دنیا وچ باشکیر تاتاراں د‏‏ی واحد یادگار۔ [[تاتاری تے بشکر قومی محافظاں د‏‏ی مشترکہ قبر وچ اک مقبرہ جو اورینبرگ نو‏‏ں دوتوف دے حملے تو‏ں بچاندے ہوئے ہلاک ہو گئے۔ ایہ ختم ہو گیا، اورینبرگ ۔]] باشکیر تاتار شناخت دا مسئلہ -🇷🇺 اک قومی شناخت دے تصور تو‏ں متعلق بحثاں جو 🇷🇺 دے اندر رہنے والے برادر باشکیر تے تاتاری لوکاں دے سیاسی طور پر سرگرم قوم پرست دانشوراں تو‏ں متعلق نيں۔