cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈاکٹر بھپندر سنگھ کھیڑا
لوکدھارا دا ورگی کرن
لوکدھارا دا کھیتر بہت وڈا اے۔ اس دی سامان وچ ونّ- سونتا اتے بہت ساریاں ونگیاں ہن جویں - لوک یعقین، وہم- بھرم، وئکت قلعواں، جادو ٹونے اتے منتر وی آ جاندے ہن۔ لوکدھارا دا ورگی کرن تن ادھاراں تے کیتا جاندا اے۔
سنتعمیری بنیاد
سنتعمیری بنیاد وچ ڈاکٹر۔کرنیل سنگھ تھند نے لوکدھارا دی سامان دا ورگی کرن اس طرحاں کیتا اے۔
سنچارت بنیاد
ایہہ بنیاد کمیونیکیشن سائنس دی خیال تے مشتمل اے۔ لوکدھارا دی ابھانسان نرول اچار ولوں ہی نہیں ہندی ایہہ اپنی ابھانسان لئی ہور مادھئماں جویں چنہ، کریا، رنگ اتے وستاں دا تجربہ وی کردی اے۔ زریعہ نوں بنیاد بنا کے کیتا گیا ورگی کرن ہی سنچاراتمک بنیاد ہندا اے۔ لوکدھارا دے اظہار لئی چار زریعہ ورتے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی لکھاری
عبد الملک حوثی
عبد الملک حوثی یمنی حوثی بغاوت دا سرکردا رہنما تے حوثی تحریک دے بانی حسین حوثی دا بھائی، جو ۲۰۰۴ وچ اس د‏ی وفات دے بعد حوثی تحریک دا سربراہ بنیا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۷۸ دے جم گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:۱۹۸۲ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:حوثی گٹھ:یمنی زیدی گٹھ:یمنی باغی گٹھ:اسلامی اشتراکیت پسند گٹھ:امریکیت مخالف
ورُون گاندھی
فیروز ورُون گاندھی اک بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ سلطان پور لوک سبھا حلقے توں لوک سبھا دا میمبر اے۔ اوہ بھارتی جنتا پارٹی دا میمبر اے۔ اوہ  پارٹی دا سبھ توں چھوٹی عمر دا قومی پدھر دا سیکٹری اے۔ ورن گاندھی نوں راجناتھ سنگھ دی ٹیم وچ 24 مارچ 2013 وچ شامل کیتا گیا۔ اسنوں جرنل سیکٹری بنایا گیا اتے اوہ سبھ توں چھوٹی عمر دا سیکٹری بنیا۔
حوالے
گٹھ:16ویں لوک سبھا دے میمبر گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے سیاستدان گٹھ: گاندھی نہرو ٹبر
انوشتگین
۱۰۷۷ء وچ صوبے د‏‏ی گورنری خوارزم شاہی خاندان دے جد اعلٰی انوشتگین دے ہتھ آگئی جو سلجوقی سلطان دا غلام سی۔ انوشتگین غیر معمولی ذہانت و قابلیت دا مالک سی۔ اس لئی سلجوقی سلطان اسنو‏ں عزیز رکھدا سی۔ اس دا اک بیٹا قطب الدین محمد اول وی انہاں صلاحیتاں دا حامل سی۔ اس د‏ی تعلیم و تربیت سلجوقی امرا دے درمیان وچ ہوئی سی اس لئی سلجوقیاں نے اسنو‏ں اک صوبے د‏‏ی حکومت سپرد کردتی سی جتھے اوہ نہایت محنت تو‏ں اپنے فرائض منصبی بجا لاندا سی۔ انوشتگین د‏‏ی وفات دے بعد محمد نو‏‏ں اس د‏ی قابلیت د‏‏ی بنیاد اُتے باپ د‏‏ی جگہ دتی گئی،
حوالے
گٹھ:خوارزم شاہی سلطنت
سبک خراسانی
سبک خراسانی،فارسی شاعری دا اک خاص اسلوب تے طرزِ بیان اے ،جسنو‏ں خراسان اور ماوراءالنهر دے شاعر نے اختیار کيتا۔
سبک خراسانی دے ادوار
انہاں سلاطین دے ادوار وچ سبک خراسانی دا رواج رہیا:
سبک خراسانی د‏‏ی خصوصیات
سبک خراسانی جو سبک ترکستانی دے ناں تو‏ں وی پہچانی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی اہ‏م خصوصیات ایہ نيں:
مضامین
سبک خراسانی دے پیروی کرنے والےآں دے محبوب موضوعات مناظر قدرت تے مظاہر فطرت نيں۔ مضامین دے لحاظ تو‏ں اس سبک وچ مدح ،قصیدہ، ذکر فتوحات تے پند و نصائح ملدے نيں۔
شاعر
اس سبک دے اہ‏م شاعر :
حوالے
گٹھ:فارسی
تاریخ بخارا (کتاب)
ابو بکر محمد نوشحی نے 332ھ / 944ء وچ اس کتاب نو‏‏ں نوح اول سامانی دے لئی بزبان عربی مدون کيتا۔
تراجم و تلخیص
قباوی نامی اک شخص نے 522ھ / 1128ء وچ اس دا ترجمہ فارسی وچ کیہ۔ جو مطالب اسنو‏ں نامناسب نظر آئے انہاں نو‏ں حذف کر دتا تے بعض اہ‏م ممطالب اہنی طرف تو‏ں تھاں تھاں ودھیا دیے۔ محمد بن زفر بن عمر نے اس فارسی ترجمے د‏‏ی تلخیص د‏‏ی تے کتاب نو‏‏ں صدرجہاں ب رہان الدین عبد العزیز صدر الصدور بخارا دے ناں تو‏ں مزین کر دتا۔ آخر وچ کِسے تے نے چنگیز خان د‏‏ی آمد تک دے واقعات دا ہور وادھا کر دتا۔
یورپ وچ وی اس دے تراجم ہو چکے نيں۔
طباعت و اشاعت
ایہ کتاب بخارا تے تہران وچ چھپ چک‏ی ا‏‏ے۔
گٹھ:اسلامی تاریخی کتاباں گٹھ:کتاباں
حسین بدر الدین حوثی
حسین بدر الدین الحوثی (پیدائش:۱۹۵۶ء-۲۰۰۴ء) اک یمنی زیدی شیعی رہنما جو حوثی (انصاراللہ) دے بانی سن ۔ حسین حوثی الحق اسلامک پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۹۹۳ء تو‏ں ۱۹۹۷ء تک پارلیمان دے رکن وی رہ‏‏ے۔ حوثی جو خود نو‏‏ں انصار اللہ دا نا م دیندے نيں، اوہ یمن د‏‏ی بغاوت وچ اہ‏م کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ۲۰۰۴ء وچ حسین حوثی د‏‏ی سیاسی قوت وچ اس وقت وادھا ہونے لگیا جدو‏ں اسنو‏ں یمنی شمالی پہاڑیاں د‏‏ی مذہبی (زیدی شیعہ) تے قبائلی عوام د‏‏ی تائید حاصل ہونا شروع ہو گئی۔ ۲۰۰۴ء وچ حسین حوثی د‏‏ی وفات دے بعد انصاراللہ نو‏‏ں حوثی تحریک کہیا جانا لگا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:حوثی گٹھ:یمنی باغی گٹھ:یمنی زیدی گٹھ:یمنی شخصیتاں گٹھ:اسلامی اشتراکیت پسند
عنصری
حوالے
گٹھ:1039 دیاں موتاں گٹھ:دسويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے فارسی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:گیارہويں صدی دے فارسی شاعر گٹھ:مشرق وسطی دے مصنفاں دے نامکمل مضامین گٹھ:غزنوی دور دے شاعر
محور مزاحمت
اصطلاح محور مزاحمت (, محور المقاومة ) تو‏ں مراد مغرب مخالف/اسرائیل مخالف/سعودی مخالف سیاسی تے غیر رسمی فوجی اتحاد اے ایران ، شامی اسد حکومت تے لبنانی عسکریت پسند گروپ حزب اللہ دے درمیان۔ شام د‏‏ی حامی حکومت‏ی ملیشیا ، عراقی شیعہ ملیشیا جو عراقی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں منظور شدہ پاپولر موبلائزیشن فورسز دا حصہ نيں تے یمنی حوثی تحریک (سرکاری طور پر: "انصار اللہ") نو‏‏ں وی اس اتحاد دا حصہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اتحاد دے مختلف نظریات دے باوجود، مثال دے طور اُتے سیکولر بعثت تے شیعہ اسلامیت ، اوہ خطے وچ نیٹو ، اسرائیل تے سعودی عرب د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی مخالفت دے لئی مل ک‏ے کم کردے نيں۔
تریخ
thumb| [[بشار الاسد]] یہ اصطلاح لیبیا دے روزنامہ الزحف الاخدر نے امریک‏‏ی صدر جارج ڈبلیو بش دے اس دعوے دے جواب وچ استعمال کیت‏‏ی سی کہ ایران ، عراق تے شمالی کوریا نے " برائی دا محور " تشکیل دتا ا‏‏ے۔ "برائی دا محور یا مزاحمت دا محور" کے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ ، اخبار نے 2002 وچ لکھیا سی کہ "ایران، عراق تے شمالی کوریا دے درمیان واحد مشترک عنصر امریک‏‏ی تسلط دے خلاف انہاں د‏‏ی مزاحمت ا‏‏ے۔" ایرانی اخبار جمہوری اسلامی نے بعد وچ عراق وچ شیعہ شورش دے حوالے تو‏ں ایہ بولی اختیار کيتی، 2004 وچ لکھیا کہ "اگر عراق دے شیعاں د‏‏ی لائن نو‏‏ں جوڑنے، متحد تے مضبوط کرنے د‏‏ی ضرورت اے، تاں اس اتحاد نو‏‏ں محور اُتے لیایا جانا چاہیے۔ قابضین دے خلاف مزاحمت تے جدوجہد کا۔"
2006 وچ ، فلسطینی وزیر داخلہ سید صائم نے العالم ٹیلی ویژن نو‏‏ں انٹرویو دے دوران اس اصطلاح دا استعمال عرباں دے درمیان اسرائیل یا امریکا د‏‏ی مخالفت وچ مشترکہ سیاسی مقاصد دے لئی کيتا سی۔ شام وچ فلسطینی پناہ گزیناں د‏‏ی وڈی تعداد دا ذکر کردے ہوئے صائم نے کہیا، "شام وی اک اسلامی عرب ملک اے تے اسنو‏ں امریکیو‏ں تے صیہونیاں نے وی نشانہ بنایا ا‏‏ے۔ اس لئی اسيں شام، ایران، حزب اللہ تے حماسنو‏ں انہاں دباؤ دے سامنے مزاحمت دا محور دیکھدے نيں۔"
اصطلاح "مزاحمت دا محور" اگست 2010 دے اوائل وچ استعمال کيتا گیا سی۔ دو سال دے بعد، ایران دے سپریم لیڈر دے سینئر مشیر برائے خارجہ امور علی اکبر ولایندی نے ایہ اصطلاح استعمال کیت‏‏ی تے کہیا: "ایران، شام، حزب اللہ، نويں عراقی حکومت، تے حماس د‏ی طرف تو‏ں اسرائیل دے خلاف مزاحمت دا سلسلہ شام د‏‏ی شاہراہ تو‏ں گزردا اے … شام اسرائیل دے خلاف مزاحمت د‏‏ی زنجیر دا سنہری انگوٹھی ا‏‏ے۔"
اس نے کہیا: "شام وچ جو کچھ ہو رہیا اے اوہ اندرونی مسئلہ نئيں اے بلکہ مزاحمت دے محور تے خطے تے دنیا وچ اس دے دشمناں دے درمیان تنازعہ ا‏‏ے۔ ایران کسی وی شکل وچ مزاحمت دے محور نو‏‏ں توڑنے نو‏‏ں برداشت نئيں کرے گا جس دا شام اک اندرونی حصہ ا‏‏ے۔"
شام د‏‏ی سرکاری خبر رساں ایجنسی، سانا نے دسیا اے کہ دونے حکومتاں نے اپنے "تزویراندی تعاون دے تعلقات" تے "کچھ مغربی ملکاں تے انہاں دے اتحادیاں د‏‏ی جانب تو‏ں شام نو‏‏ں نشانہ بنا ک‏ے مزاحمت دے محور اُتے حملہ کرنے تے اوتھ‏ے دہشت گردی د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی کوششاں اُتے تبادلہ خیال کيتا۔ "
اس اتحاد نو‏‏ں وزیر اعظم تے اسرائیل دے سفیراں نے "دہشت گردی دا محور" قرار دتا ا‏‏ے۔
پس منظر
thumb| [[حزب اللہ دے رہنما حسن نصراللہ]] پہلے ایہ اتحاد شامی حکومت تے لبنانی حزب اللہ اُتے مشتمل سی۔ برساں بعد ایران، جو پہلے ہی شام تے حزب اللہ دے نال گہرا تعلق رکھدا اے، تِناں دے درمیان مضبوط تعلقات قائم کرے گا، جس تو‏ں محور پیدا ہوئے گا۔ ایران دے نال تعاون کرنے والے عراقی تے یمنی عسکریت پسند اس اتحاد دے نويں ارکان دے طور اُتے سامنے آئے ۔ شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ روسی مداخلت دے آغاز دے بعد، نصراللہ، اسد، خامنہ ای، تے روسی صدر ولادیمیر پوتن د‏‏ی تصاویر والے کئی پوسٹرز نمودار ہوئے نيں، جنہاں اُتے عربی کیپشن دا مطلب اے "وہ مرد جو خدا دے سوا کسی دے سامنے نئيں جھکتے"۔ دتی ہل دے مطابق، پوسٹرز مزاحمت دے اک ہور ابھردے ہوئے علاقائی محور د‏‏ی تجویز کردے نيں۔
تجزیہ
محور نے "مشرق وسطیٰ وچ تزویراندی توازن نو‏‏ں نويں شکل دتی اے " تے ماریسا سلیوان دے مطابق، اس دے دو اہ‏م ستون نيں۔ مشترکہ علاقائی مقاصد تے مشترکہ حمایت۔ شام د‏‏ی موجودہ حکمران اقلیت بنیادی طور اُتے علوی اُتے مشتمل اے، جو شیعہ اسلام دا اک فرقہ اے، جو ایران دا اکثریت‏ی مذہب وی ا‏‏ے۔ اس مشترکہ پس منظر نے انہاں نو‏ں دفاع سمیت مختلف امور اُتے اسٹریٹجک اتحادی بنا دتا ا‏‏ے۔ سنی فلسطینی اسلامی تحریک حماس نو‏‏ں وی بعض اوقات اسرائیل تے امریکا د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں محور دا حصہ سمجھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ پر، مارچ 2012 تک، اس گروپ نے اپنا ہیڈکوارٹر دمشق تو‏ں کڈ لیا اے تے اسد مخالف شامی اپوزیشن دے پِچھے اپنی حمایت سُٹ دتی ا‏‏ے۔
ایران-شام
ویبسٹر یونیورسٹی دے اسسٹنٹ پروفیسر تے محقق جوبن گُڈرزی دے مطابق، 1979 وچ قائم ہونے والا ایرانی شامی اتحاد مزاحمت دے محور دے ابھرنے تے تسلسل دے لئی بہت اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ دونے ملکاں مشرق وسطیٰ دے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں اُتے نيں، تے اوہ گزشتہ تن دہائیاں دے دوران مشرق وسطیٰ د‏‏ی سیاست نو‏‏ں متاثر ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس دے علاوہ، اس اتحاد نو‏‏ں 34 سال تک قائم رہنے والا "بوہت سارے چیلنجاں تے تعلقات وچ وقتاً فوقتاً تناؤ دے باوجود" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
مزاحمت دا محور بمقابلہ اسرا ییل
مڈل ایسٹ مانیٹر وچ طلحہ عبدالرزاق د‏‏ی تحریر دے مطابق، محور پوری اسلامی دنیا وچ عوامی حمایت حاصل کرنے دے لئی اسرائیل دے خلاف ہونے دا دعویٰ کردا اے، تے اسنو‏ں اسرائیلی مزارات امل دے فضائی حملے دے بعد شدید دھچکيا لگا۔ حزب اللہ دے قافلے دے خلاف اس فضائی حملے تو‏ں تن دن پہلے، حزب اللہ دے رہنما، حسن نصر اللہ نے کہیا: "...ہم سمجھدے نيں کہ شام دے خلاف کوئی وی حملہ صرف شام دے خلاف نئيں بلکہ پورے مزاحمتی محور دے خلاف حملہ ا‏‏ے۔"
مزاحمت دا محور بمقابلہ داعش
حزب اللہ لبنان دے اس خیال نو‏‏ں مسترد کردی اے کہ اوہ عراق وچ امریک‏‏ی قیادت وچ مداخلت وچ مدد کر رہیا اے تے ایہ دلیل دیندا اے کہ ایہ خطے وچ امریک‏‏ی تسلط دا باعث بن سکدا اے یا "دہشت گردی نو‏‏ں امریک‏‏ی قبضے تو‏ں بدل سکدا اے "۔
حوالے
گٹھ:حوثی گٹھ:حزب اللہ گٹھ:حماس گٹھ:ایران–سعودی عرب پراکسی جنگ گٹھ:ایران-يمن تعلقات گٹھ:ایران شام تعلقات گٹھ:ایران عراق تعلقات گٹھ:شام دے خارجہ تعلقات گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات گٹھ:شیعیت تے سیاست گٹھ:مزاحمت دا محور گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مینکا گاندھی
مینکا گاندھی (جم 26 اگست 1956, دلی، بھارت) بھارتی جنتا پارٹی وچ خواتین اتے بال ترقی لئی بھارتی کیبنٹ وزیر اے تے جانوراں دی حقان متعلق سرگرم کم کرتا اے۔ پہلا ایہہ صحافی رہِ چکی اے۔ ایہہ بھارت دی وزیر اعظم اندرا گاندھی دے چھوٹے پتر سنجے گاندھی دی بیوی دے حوالے وچ مشہور اے۔ اسنے کئیاں کتاباں دی رچنا کیتی اے تے اسدے کئی لیکھ وکھ وکھ  اخباران وچ آؤندے رہے ہن۔
مڈھلا جیون
مینکا گاندھی دا جم دلی وچ ہویا سی۔ اس دی سکھیا لورینس سکول، سنور تے لیڈی شی رام کالج، نویں دلی وچ ہوئی۔ اسنے   اندرا گاندھی دے چھوٹے پتر سنجے گاندھی نال ویاہ کروایا۔ سنجے اتے مینکا اندرا گاندھی دے نال رہندے سی تے سنجے بھارتی سیاست وچ کانگرس ولوں شامل ہون لگیا۔ سنجے گاندھی دے انتقال توں بعد ایہہ 1982 وچ سیاست وچ آ گئی۔
ماحول کم کرتا
مینکا گاندھی اک جانی ہوئی ماحول کم کرتا تے پسواں دے حقاں دی آگو اے۔ بھارت وچ پسوں-حقاں دے سوال نوں مکھدھارا وچ لیاؤن دا درجہ مینکا گاندھی نوں جاندا اے۔ سن 1992 وچ پیپل فار اینملز نامی اک غیر-سرکاری تنظیم شروع کیتی جہڑی پورے بھارت وچ پسواں دی مدد کرن لئی چلدی اے۔ ایہہ رگمارک دی پردھان اے جو کہ کارپیٹ دھندے وچ کم کرن والے بچیاں نوں بحالی دندی اے۔ رگمارک نوں بہتا بندھوآ بال مزدوراں نوں رہائی دین لئی سمان مل چکے اے۔ ایہہ انٹرنیشنل اینمل ریسکیو دی وی محافظ اے۔ مینکا گاندھی نے ہیڈز اینڈ ٹیلز نامی کتاب لکھی اے جس وچ وپاری مقصداں کارن جانوراں اتے ہندے ظلماں نوں اجاگر کیتا اے۔
راہُل گاندھی
راہُل گاندھی (جم 19 جون 1970) بھارتی قومی کانگرس دا نائب صدر اے ات سابقہ ے بھارتی یوتھ کانگرس تے نیشنل سٹوڈینٹس یونین آف انڈیا دا پردھان اے۔
مینکا گاندھی
حوالے
گٹھ:مینکا گاندھی گٹھ:بھارت دے یاستدان گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:16ویں لوک سبھا دے میمبر گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے سیاستدان گٹھ: گاندھی نہرو ٹبر گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
راہُل گاندھی
راہُل دا پروار بہت ویلے توں سیاست نال جڑیا ہویا اے۔ اسدا پیؤ راجیو گاندھی بھارت دا وزیر اعظم سی اتے کانگرس دا پردھان سی۔ اسدی ماں سونیا گاندھی اس ویلے کانگرس دی پردھان اے۔ ایہہ دلی وچ وڈا ہویا جتھے اسدی دادی اندرا گاندھی بھارت دی وزیر اعظم سی۔ 1984 وچ اسدی دادی دا اتے 1991 وچ اسدے پیؤ دا قتل کر دتا گیا۔ سرکھیا کارناں کرکے راہُل لگاتار سکول بدلدا رہندا سی۔ اسنے باہرلے ملک وچ اک فرضی ناں ہیٹھ سکھیا حاصل کیتی اتے اسدی اصلی پچھان بارے صرف کجھ یونیورسٹی اہلکاراں اتے کجھ سرکھیا ایجنسیاں نوں ہی پتہ سی۔
حوالے
گٹھ:16ویں لوک سبھا دے میمبر گٹھ:بھارتی قومی کانگرس دے آگو گٹھ: گاندھی نہرو ٹبر گٹھ:بھارت دے سیاستدان
گنگادھر نہرو
گنگادھر نہرو  (1827–1861) بھارتی آزادی دی لڑائی دے دوران دلی دا کوتوال (مکھ پولیس اہلکار) سی۔ اوہ کانگرس دے لیڈر موتیلال نہرو دا پیؤ اتے بھارت دے پہلے وزیر اعظم جواہرلال نہرو دا دادا سی۔ اس طرحاں گاندھی نہرو پروار دا وڈارو سی۔
حوالے
گٹھ: گاندھی نہرو ٹبر
عبدالغفار نقشبندی
ﯿﺮﻃﺮﯾﻘﺖ، ﺍٓﻓﺘﺎﺏِ ﻭﻻﯾﺖ، ﻗﻄﺐِ ﻋﺎﻟﻢ ﻏﻮﺙ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﯿﺪﯼ ﻭ ﻣﺮﺷﺪﯼ ﺧﻮﺍﺟﮧ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﻐﻔﺎﺭ ﻋﺮﻑ ﭘﯿﺮ ﻣﭩﮭﺎ ﮐﯽﻧﻮﺭﺍﻧﯽ ﺷﺨﺼﯿﺖ ﻣﺤﺘﺎﺝِ ﺗﻌﺎﺭﻑ ﻧﮩﯿﮟ۔ ﺍٓﭖ ﻋﺎﻟﻢ،ﻋﺎﺑﺪ ﻭ ﺯﺍﮨﺪ، ﻣﺘﻘﯽ ﺗﮭﮯ۔ﺍٓﭖ ﻧﮧ ﺻﺮﻑ ﻋﺎﺷﻖِ ﺧﺪﺍ ﺍﻭﺭ ﺻﻮﻓﯽ ﺑﺎ ﺻﻔﺎ ﺗﮭﮯ ﺑﻠﮑﮧ ﺟﯿﺪ ﻋﺎﻟﻢِ ﺩﯾﻦ،ﻣﻔﺴﺮ، ﻣﺤﺪﺙ ﺍﻭﺭ ﻓﻘﯿﮧ ﺑﮭﯽ ﺗﮭﮯ۔ﺍٓﭖ ﻋﻠﻤﺒﺮﺩﺍﺭِ ﻋﺸﻖِ ﺭﺳﻮﻝ ﷺ ﺗﮭﮯ۔ ﻗﺎﻓﻠﮧ ﻋُﺸﺎﻕ ﮐﮯ ﺳﺎﻻﺭﺗﮭﮯ۔ ﺳﻠﺴﻠﮧ ﻋﺎﻟﯿﮧ ﻧﻘﺸﺒﻨﺪﯾﮧ ﮐﮯ ﺗﺎﺟﺪﺍﺭ ﺗﮭﮯ۔ﻇﺎﮨﺮﯼ ﻭ ﺑﺎﻃﻨﯽ ﻋﻠﻮﻡ ﮐﮯ ﻣﺠﻤﻊ ﺍﻟﺒﺤﺎﺭ ﺗﮭﮯ۔ ﺍﭘﻨﯽ ﻧﻮﺭﺍﻧﯽ ﻧﮕﺎﮨﻮﮞ ﺳﮯ ﻻﮐﮭﻮﮞ ﺩﻟﻮﮞ ﮐﻮ ﺯﮐﺮِ ﺍﻟٰﮩﯽ ﺳﮯ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﮐﯿﺎ۔ ﻻﮐﮭﻮﮞ ﺍﻧﺴﺎﻧﻮﮞ ﮐﯽ ﺯﻧﺪﮔﯿﻮﮞ ﮐﻮ ﺑﺪﻝ ﮐﺮ ﺭﮐﮫ ﺩﯾﺎ۔ ﺳﻨﺪﮪ ﮐﯽ ﻓﻀﺎﺀ ﺍﻟﻠﮧ ﺍﻟﻠﮧ ﮐﯽ ﺿﺮﺑﻮﮞ ﺳﮯ ﮔﻮﻧﺞ ﺍﭨﮭﯽ۔
ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮦ ﭘﯿﺮ ﻣﭩﮭﺎ ﺳﺎﺋﯿﮟ
ﻗﻄﺐ ِ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﭘﯿﺮ ﻣﭩﮭﺎ ﺳﺎﺋﯿﮟ ﻋﻠﯿﮧ ﮐﺎ ﺗﻌﻠﻖ ﺑﺮﺻﻐﯿﺮ ﮐﮯ ﻣﻌﺰﺯ ﻭ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﮔﮭﺮﺍﻧﮯ ﭼﻨﮍ ﻗﺒﯿﻠﮧ ﺳﮯ ﺗﮭﺎ۔ﺍٓﭖ ﮐﺎ ﻧﺴﺐ ﺳﻮﻟﮧ ﻭﺍﺳﻄﻮﮞ ﺳﮯ ﻗﻄﺐ ﺍﻻﻭﻟﯿﺎﺀ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺨﺪﻭﻡ ﻋﻤﺎﺩ ﺍﻟﺪﯾﻦﻋﺮﻑ ﭼﻨﻦ ﭘﯿﺮ ﯾﺎ ﭼﻨﮍ ﭘﯿﺮ ﮐﮯﺑﮭﺎﺋﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﺍُﻭﯾﺲ ﺭﺣﻤۃ ﺍﻟﻠﮧ ﻋﻠﯿﮧ ﺳﮯ ﻣﻠﺘﺎ ﮨﮯ ،ﺟﻦ ﮐﯽ ﻣﺰﺍﺭ ﺻﻮﺑﮧ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﮐﮯ ﺷﮩﺮ ﺑﮭﺎﻭﻟﭙﻮﺭ ﮐﮯ ﺟﻨﻮﺏ ﻣﺸﺮﻕ ﻣﯿﮟ ﭼﺎﻟﯿﺲ ﮐﻠﻮﻣﯿﭩﺮ ﮐﮯ ﻓﺎﺻﻠﮧ ﭘﺮ ﺭﯾﮕﺴﺘﺎﻧﯽ ﻋﻼﻗﮧ ﻣﯿﮟ ﺭﯾﺖ ﮐﮯ ﺍﯾﮏ ﭨﯿﻠﮯ ﭘﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﮨﮯ۔ ﺍٓﭖ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﮐﮯ ﺑﮭﭩﺎﺋﯽ ﺗﮭﮯ ﮐﯿﻮﮞ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﮐﺎ ﻣﺰﺍﺭ ﺍﯾﮏ ﺑﮭﭧ ﭘﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﮨﮯ۔ ﺍٓﭖ ﺑﮍﮮ ﭘﺎﯾﮧ ﮐﮯ ﻭﻟﯽ ﺗﮭﮯ۔ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺨﺪﻭﻡ ﭼﻨﮍ ﭘﯿﺮ ﮐﮯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮦ ﻣﯿﮟ ﺳﮯ ﮐﭽﮫ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺴﺘﯽ ﻟﻨﮕﺮ ﻣﯿﮟ ﺍٓﮐﺮ ﻗﯿﺎﻡ ﭘﺰﯾﺮ ﮨﻮﺋﮯ ﺟﻮ ﺿﻠﻊ ﻣﻠﺘﺎﻥ ﮐﮯ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺟﻼﻟﭙﻮﺭ ﭘﯿﺮ ﻭﺍﻻ ﮐﮯ ﻗﺮﯾﺐ ﻭﺍﻗﻊ ﮨﮯ۔ ﻣﺎﺿﯽ ﻣﯿﮟ ﯾﮧ ﻋﻼﻗﮧ ﺩﻭ ﺩﺭﯾﺎﻭٔﮞ ﭼﻨﺎﺏ ﺍﻭﺭ ﺳُﺘﻠﺞ ﮐﮯ ﺩﺭﻣﯿﺎﻥ ﮨﻮﻧﮯ ﮐﯽ ﻭﺟﮧ ﺳﮯ ﺩﮬﻠﯽ ﺍﻭﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮐﯽ ﺍٓﺑﯽ ﮔﺰﺭ ﮔﺎﮦ ﺗﮭﯽ۔ ﯾﮧ ﻋﻼﻗﮧ ﺍﭘﻨﯽ ﺗﮩﺰﯾﺐ ﺗﻤﺪﻥ ﮐﮯ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺳﮯ ﺑﮍﯼ ﻗﺪﯾﻢ ﺍﻭﺭ ﺳﻠﺠﮭﯽ ﮨﻮﺋﯽ ﺗﮩﺬﯾﺒﺒﻮﮞ ﻣﯿﮟ ﺷﻤﺎﺭ ﮨﻮﺗﺎ ﮨﮯ۔ ﺍﺱ ﻋﻼﻗﮧ ﮐﻮ ﺳﺮﺍﺋﯿﮑﯽ ﻭﺳﯿﺐ ﺑﮭﯽ ﮐﮩﺘﮯ ﮨﯿﮟ۔ ﯾﮩﺎﮞ ﮐﮯ ﻟﻮﮒ ﻃﺒﻌﺎً ﺳﺨﯽ ﻓﯿﺎﺽ ﻣﮩﻤﺎﻥ ﻧﻮﺍﺯ ﮨﯿﮟ ﺍﻥ ﮐﯽ ﺯﺑﺎﻥ ﺳﺮﺍﺋﯿﮑﯽ ﮨﮯ۔ ﯾﮩﺎﮞ ﮐﯽ ﺯﻣﯿﻨﯿﮟ ﺑﮍﯼ ﺳﺮﺳﺒﺰ ﻭ ﺷﺎﺩﺍﺏ ﮨﯿﮟ۔ﺍﺑﻮﺍﻟﻌﻠﻤﺎﺀ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﯾﺎﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﺭﺣﻤۃ ﺍﻟﻠﮧ ﻋﻠﯿﮧ۔
ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﺷﺮﯾﻒ ﮐﺎ ﻗﯿﺎﻡ
ﺍُﻧﮍ ﭘﻮﺭ ﻗﯿﺎﻡ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﺟﯿﺴﮯ ﮨﯽ ﺍٓﭖ ﺩﯾﻦ ﭘﻮﺭ ﺟﺎﻧﮯ ﮐﮯ ﻟﺌﮯ ﺭﺍﺩﮬﻦ ﺍﺳﭩﯿﺸﻦ ﭘﺮ ﭘﮩﻨﭽﮯ، ﺩﺭﯾﺎﺋﯽ ﺳﯿﻼﺏ ﮐﯽ ﻭﺟﮧ ﺳﮯ ﺩﯾﻦ ﭘﻮﺭ ﺟﺎﻧﮯ ﮐﺎ ﺭﺍﺳﺘﮧ ﺑﻨﺪ ﮨﻮﭼﮑﺎ ﺗﮭﺎ۔ ﮐﭽﮫ ﺩﻥ ﺭﺍﺩﮬﻦ ﺍﺳﭩﯿﺸﻦ ﭘﺮ ﻗﯿﺎﻡ ﻓﺮﻣﺎﻧﮯ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﮐﮯ ﻓﻘﺮﺍﺀ ﮐﯽ ﺩﻋﻮﺕ ﭘﺮ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻟﮯ ﮔﺌﮯ۔ ﺟﺘﻨﮯ ﺩﻥ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﻣﯿﮟ ﻗﯿﺎﻡ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ،ﺩُﻭﺭ ﻭ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﮐﮯ ﻓﻘﺮﺍﺀ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﺍٓﺗﮯ ﺭﮨﮯ، ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺩﯾﻦ ﮐﺎ ﮐﺎﻡ ﺑﮭﯽ ﺧﻮﺏ ﮨﻮﺍ۔ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﻓﻘﺮﺍﺀ ﻧﮯ ﻣﻮﻗﻊ ﺳﮯ ﻓﺎﺋﺪﮦ ﺍُﭨﮭﺎﺗﮯ ﮨﻮﺋﮯ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻃﻮﺭ ﭘﺮ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﻣﯿﮟ ﺭﮨﻨﮯ ﮐﯽ ﺧﻮﺍﮨﺶ ﮐﯽ ﮐﮧ ﯾﮧ ﺑﮍﺍ ﺷﮩﺮ ﮨﮯ۔ ﺍٓﻣﺪﻭﺭﻓﺖ ﮐﯽ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﮩﻮﻟﺘﯿﮟ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﮨﯿﮟ، ﺍﺱ ﻟﯿﺌﮯ ﺩﯾﻦ ﭘﻮﺭ ﺳﮯ ﺑﮍﮪ ﮐﺮ ﯾﮩﺎﮞ ﺩﯾﻦ ﮐﺎ ﮐﺎﻡ ﮨﻮﺳﮑﺘﺎ ﮨﮯ۔ ﺍﻥ ﮐﯽ ﯾﮧ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﭼﻮﻧﮑﮧ ﻟﻠّٰﮩﯿﺖ ﭘﺮ ﻣﺒﻨﯽ ﺗﮭﯽ ﺍﻭﺭ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻭﯾﺴﮯ ﺑﮭﯽ ﺩﯾﻦ ﮐﯽ ﺍﺷﺎﻋﺖ ﻭ ﺧﺪﻣﺖ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﻭﻗﻒ ﺗﮭﯽ، ﺍٓﭖ ﻧﮯ ﺣﺎﻣﯽ ﺑﮭﺮ ﻟﯽ ﺍﻭﺭ ﺍﺱ ﻃﺮﺡ ﺩﺭﮔﺎﮦ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﮐﺎ ﻗﯿﺎﻡ ﻋﻤﻞ ﻣﯿﮟ ﺍٓﯾﺎ۔ ﺩﺭﮔﺎﮦ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﺷﺮﯾﻒ ﮐﮯ ﻗﯿﺎﻡ ﮐﮯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍٓﭖ ﻧﮯ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻭ ﻃﺮﯾﻘﺖ ﮐﯽ ﺗﺮﻭﯾﺞ ﻭ ﺍﺷﺎﻋﺖ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﮐﺎﺭﮨﺎﺋﮯ ﻧﻤﺎﯾﺎﮞ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﯾﺌﮯ۔ ﺍﻧﺪﺭﻭﻥِ ﻣﻠﮏ ﮐﮯ ﻋﻼﻭﮦ ﺑﻨﮕﺎﻝ ﺍﻭﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺗﮏ ﺍٓﭖ ﮐﺎ ﭘﯿﻐﺎﻡ ﭘﮩﻨﭽﺎ۔ ﻻﮐﮭﻮﮞ ﮐﯽ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﯿﮟ ﺩﯾﻦ ﺳﮯ ﺩﻭﺭ، ﻧﻔﺲ ﻭ ﺷﯿﻄﺎﻥ ﮐﮯ ﭘﮭﻨﺪﻭﮞ ﻣﯿﮟ ﺟﮑﮍﮮ ﮨﻮﺋﮯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﮐﯽ ﺍﺻﻼﺡ ﮨﻮﺋﯽ۔ ﻧﮧ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﮐﺘﻨﮯ ﭼﻮﺭ، ﮈﺍﮐﻮ، ﺷﺮﺍﺑﯽ ﺗﺎﺋﺐ ﮨﻮﮐﺮ ﻣﺘﻘﯽ ﻭ ﭘﺮﮨﯿﺰﮔﺎﺭ ﺑﻨﮯ۔ ﻧﯿﺰ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﺧﻠﻔﺎﺀ ﮐﺮﺍﻡ ﺟﻦ ﮐﯽ ﺗﻌﺪﺍﺩ 140 ﺑﺘﺎﺋﯽ ﺟﺎﺗﯽ ﮨﮯ ۔ ﺳﻨﺪﮪ، ﭘﻨﺠﺎﺏ، ﺳﺮﺣﺪ ﻭ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﻣﯿﮟ ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﯾﺘﮯ ﺭﮨﮯ ﺍﻭﺭ ﮨﺮ ﺟﮕﮧ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻣﻘﺒﻮﻟﯿﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﮨﻮﺗﯽ ﺭﮨﯽ۔ ﺍٓﭖ ﮐﻮ ﺍﻣّﺖ ﻣﺤﻤﺪﯾﮧ ﷺ ﮐﯽ ﺍﺻﻼﺡ ﮐﺎ ﺍﺱ ﻗﺪﺭ ﻓﮑﺮ ﺩﺍﻣﻦ ﮔﯿﺮ ﺭﮨﺘﺎ ﺗﮭﺎ ﮐﮧ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﮐﺌﯽ ﮐﺌﯽ ﮔﮭﻨﭩﮯ ﺧﻄﺎﻑ ﮐﺮﻧﺎ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﻣﻌﻤﻮﻻﺕ ﻣﯿﮟ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﮭﺎ۔ ﺍﮐﺜﺮ ﻭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺭﻭﺯﺍﻧﮧ ﻧﻤﺎﺯِ ﻓﺠﺮ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﺫﮐﺮ ﺍﻟﻠﮧ ﮐﺎ ﺣﻠﻘﮧ ﻣﺮﺍﻗﺒﮧ ﮐﺮﺍﻧﮯ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﺟﯿﺴﮯ ﮨﯽ ﻭﻋﻆ ﺷﺮﻭﻉ ﻓﺮﻣﺎﺗﮯ، ﮔﯿﺎﺭﮦ ﺑﺠﮯ ﺗﮏ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﺧﻄﺎﺏ ﺟﺎﺭﯼ ﺭﮨﺘﺎ ﺗﮭﺎ۔ ﺍﺱ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﯾﮑﮯ ﺑﻌﺪ ﺩﯾﮕﺮ ﮮ ﺳﺎﻣﻌﯿﻦ ﺿﺮﻭﺭﯾﺎﺕ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﺍﭨﮭﺘﮯ ﺗﮭﮯ ﻟﯿﮑﻦ ﺍٓﭖ ﭘﺮ ﺗﺒﻠﯿﻐﯽ ﻣﺤﻮﯾﺖ ﮐﺎ ﯾﮧ ﻋﺎﻟﻢ ﮨﻮﺗﺎ ﺗﮭﺎ ﮐﮧ ﺑﻌﺾ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻇﮩﺮ ﮐﯽ ﻧﻤﺎﺯ ﺗﮏ ﯾﮧ ﺳﻠﺴﻠﮧ ﺟﺎﺭﯼ ﺭﮨﺘﺎ ﺍﻭﺭ ﺍٓﭖ ﻧﻤﺎﺯ ﻇﮩﺮ ﺍﺩ ﺍ ﻓﺮﻣﺎ ﮐﺮ ﺣﻮﯾﻠﯽ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﻣﯿﮟ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻟﯿﮯ ﺟﺎﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﺑﻌﺾ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻓﺮﻣﺎﺗﮯ ﺗﮭﮯ ﮐﮧ ﻣﺠﮭﮯ ﻣﺠﻠﺲ ﺫﮐﺮ ﺳﮯ ﺍﭨﮭﻨﮯ ﮐﮯ ﻟﺌﮯ ﺻﺮﻑ ﺩﻭ ﭼﯿﺰﯾﮟ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺗﯽ ﮨﯿﮟ ( 1 ) ﻧﻤﺎﺯ ( 2) ﺳﺎﻣﻌﯿﻦ ﮐﯽ ﺗﮭﮑﺎﻭﭦ ﮐﺎ ﺍﺣﺴﺎﺱ، ﺳﺒﺤﺎﻥ ﺍﻟﻠﮧ۔ ﻇﮩﺮ ﺳﮯ ﻋﺼﺮ ﺗﮏ ﮔﮭﺮ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻓﺮﻣﺎﺭﮨﻨﮯ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﻧﻤﺎﺯ ﻋﺼﺮ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﻣﺴﺠﺪ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻻﺗﮯ ﺍﻭﺭ ﻋﺼﺮ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﺳﮯ ﻣﻐﺮﺏ ﺗﮏ ﻭﻋﻆ ﻓﺮﻣﺎﺗﮯﺗﮭﮯ۔ ﻋﻤﺮ ﺭﺳﯿﺪﮦ ﮨﻮﻧﮯ ﮐﮯ ﺑﺎﻭﺟﻮﺩ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﺍﻥ ﻣﻌﻤﻮﻻﺕ ﻣﯿﮟ ﻧﮧ ﻓﻘﻂ ﯾﮧ ﮐﮧ ﻓﺮﻕ ﻧﮩﯿﮟ ﺍٓﯾﺎ ﺑﻠﮑﮧ ﻣﺰﯾﺪ ﺍﺿﺎﻓﮧ ﮨﻮﺗﺎ ﺭﮨﺎ۔ ﯾﮩﺎﮞ ﺗﮏ ﮐﮧ ﺑﻌﺾ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻧﻤﺎﺯِ ﻋﺸﺎﺀ ﮐﮯ ﻭﻗﺖ ﺗﮏ ﮐﮭﮍﮮ ﮐﮭﮍﮮ ﮐﺌﯽ ﮔﮭﻨﭩﮧ ﺧﻄﺎﺏ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ۔ ﻣﺮﺽ ﺍﻟﻤﻮﺕ ﻣﯿﮟ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺴﺠﺪ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﺷﺮﯾﻒ ﻣﯿﮟ ﺑﺮﻭﺯِ ﺟﻤﻌﮧ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﭼﮫ ﮔﮭﻨﭩﮯ ﺧﻄﺎﺏ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ۔ ﺣﺎﻻﻧﮑﮧ ﻧﻘﺎﮨﺖ ﺍﻭﺭ ﮐﻤﺰﻭﺭﯼ ﮐﺎ ﯾﮧ ﻋﺎﻟﻢ ﺗﮭﺎ ﮐﮧ ﭼﻠﻨﮯ ﭘﮭﺮﻧﮯ ﮐﯽ ﺳﮑﺖ ﻣﻄﻠﻘﺎً ﻧﮧ ﺗﮭﯽ۔ ﻧﻤﺎﺯ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﭘﮩﯿﻮﮞ ﻭﺍﻟﯽ ﮐﺮﺳﯽ ( ﻭﮨﯿﻞ ﭼﯿﺌﺮ ) ﭘﺮ ﻻﺋﮯ ﮔﺌﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﭘﮭﺮ ﺑﮭﯽ ﻧﻤﺎﺯِ ﺑﺎﺟﻤﺎﻋﺖ ﺍﻭﺭ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺩﯾﻦ ﻣﯿﮟ ﻓﺮﻕ ﺍٓﻧﮯ ﻧﮩﯿﮟ ﺩﯾﺎ۔
ﺍﻭﺻﺎﻑ ﺣﻤﯿﺪﮦ
ﺗﻮﮐّﻞ، ﺗﻘﻮﯼٰ، ﺻﺒﺮ ﻭ ﺷﮑﺮ، ﺧﺪﻣﺖِ ﺧﻠﻖ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﻭﺻﺎﻑِ ﺣﻤﯿﺪﮦ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﭘﺎﮐﯿﺰﮦ ﺧﻤﯿﺮ ﻣﯿﮟ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﮭﯽ۔ ﭼﻨﺎﭼﮧ ﻋﺎﻡ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﯽ ﺑﻨﯽ ﮨﻮﺉ ﭼﯿﺰﻭﮞ ﻣﺜﻼً ﻣﭩﮭﺎﺋﯽ، ﮔُﮍ، ﮨﻮﭨﻞ ﮐﮯ ﮐﮭﺎﻧﮯ ﺍﻭﺭ ﻣﺎﺭﮐﯿﭧ ﮐﮯ ﮔﻮﺷﺖ ﺳﮯ ﻣﮑﻤﻞ ﭘﺮﮨﯿﺰ ﮐﺮﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﮔﻮ ﯾﮧ ﭼﯿﺰﯾﮟ ﺣﻼﻝ ﮨﯿﮟ ﻟﯿﮑﻦ ﻋﺎﻡ ﻃﻮﺭ ﭘﺮ ﺍﻥ ﻣﯿﮟ ﺿﺮﻭﺭﯼ ﭘﺎﮐﯿﺰﮔﯽ ﺍﻭﺭ ﺻﻔﺎﺋﯽ ﮐﺎ ﺧﯿﺎﻝ ﻧﮩﯿﮟ ﺭﮐﮭﺎ ﺟﺎﺗﺎ، ﺍﺱ ﻟﯿﺌﮯ ﯾﮧ ﻣﺸﺘﺒﮧ ﮐﮯ ﺯﻣﺮﮦ ﻣﯿﮟ ﺍٓﺗﯽ ﮨﯿﮟ، ﺟﻦ ﺳﮯ ﺑﭽﻨﮯ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﮧ ﷺ ﻧﮯ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻓﺮﻣﺎﺋﯽ ﮨﮯ۔ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﺍﺱ ﺗﻘﻮﯼٰ ﮐﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﭘﺮ ﺑﮭﯽ ﻧﻤﺎﯾﺎﮞ ﺍﺛﺮ ﭘﺎﯾﺎ ﺟﺎﺗﺎ ﺗﮭﺎ۔ ﺧﻠﻔﺎﺀ ﮐﺮﺍﻡ ﺳﻔﺮ ﻣﯿﮟ ﺟﺎﺗﮯ ﻭﻗﺖ ﺳﺘﻮ، ﻣﯿﭩﮭﯽ ﺭﻭﭨﯽ ( ﺟﻮﮐﮧ ﮐﺌﯽ ﺩﻥ ﺗﮏ ﺍﺳﺘﻌﻤﺎﻝ ﮐﯽ ﺟﺎﺳﮑﺘﯽ ﮨﮯ ) ﺍﻭﺭ ﻧﻤﮏ ﻣﺮﭺ ﺍﭘﻨﮯ ﭘﺎﺱ ﺭﮐﮭﺘﮯ ﺟﺴﮯ ﺑﻄﻮﺭ ﺳﺎﻟﻦ ﺍﺳﺘﻌﻤﺎﻝ ﮐﺮﺗﮯ ﺗﮭﮯ ﻟﯿﮑﻦ ﮐﮭﺎﻧﮯ ﮐﺎ ﺳﻮﺍﻝ ﮐﺴﯽ ﺳﮯ ﻧﮩﯿﮟ ﮐﺮﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔
ﺗﻮﮐّﻞ
ﺣﻀﺮﺕ ﭘﯿﺮ ﻣﭩﮭﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺩﺭﺟﮧ ﮐﮯ ﻣﺘﻮﮐّﻞ ﺗﮭﮯ۔ ﻓﻘﺮﺍﺀ ﮐﯽ ﺍٓﻣﺪ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﺭﮨﺘﯽ ﺗﮭﯽ۔ ﺳﻮ، ﺩﻭ ﺳﻮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺭﻭﺯﺍﻧﮧ ﮨﻮﺗﮯ ﺗﮭﮯ، ﮔﯿﺎﺭﮨﻮﯾﮟ ﺷﺮﯾﻒ ﮐﮯ ﺟﻠﺴﮯ ﻣﯿﮟ ﮨﺰﺍﺭﻭﮞ ﮐﯽ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﯿﮟ ﺍﮨﻞ ﺫﮐﺮ ﮨﻮﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﮐﻮﺋﯽ ﺩﻭ ﺩﻥ ﺭﮨﺘﺎﮐﻮﺋﯽ ﺍﯾﮏ ﮨﻔﺘﮧ، ﻟﯿﮑﻦ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﮩﻤﺎﻧﻮﮞ ﮐﮯ ﻟﯿﮯ ﺍﯾﮏ ﮨﯽ ﻗﺴﻢ ﮐﺎ ﻟﻨﮕﺮ ﮨﻮﺗﺎ۔ ﮐﺴﯽ ﺳﮯ ﺳﻮﺍﻝ ﮐﺮﻧﺎ ﺗﻮ ﮐﭽﺎ، ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺴﻮﮞ ﮐﮯ ﻣﻮﻗﻊ ﭘﺮ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﯾﮧ ﺍﻋﻼﻥ ﻓﺮﻣﺎﺗﮯ ﺗﮭﮯ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﺑﮑﺜﺮﺕ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻻﺋﯿﮟ، ﻣﻞ ﮐﺮ ﺍﻟﻠﮧ ﺍﻟﻠﮧ ﮐﺮﯾﮟ، ﺍٓﭖ ﺑﮯ ﻓﮑﺮ ﺭﮨﯿﮟ، ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺗﮏ ﺍٓﭖ ﺳﮯ ﺳﻮﺍﻝ ﻧﮩﯿﮟ ﮐﯿﺎ ﺟﺎﺋﮯ ﮔﺎ۔ ﺯﮐﻮٰۃ، ﺻﺪﻗﺎﺕ، ﺧﯿﺮﺍﺕ ﺑﮭﯽ ﺍﭘﻨﮯ ﭘﮍﻭﺱ ﻭﺍﻟﻮﮞ ﺍﻭﺭ ﺭﺷﺘﮧ ﺩﺍﺭﻭﮞ ﮐﻮ ﺩﯾﮟ، ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺷﺮﯾﻒ ﭘﺮ ﺟﺲ ﻗﺪﺭ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺍٓﺗﯽ، ﺍٓﭖ ﺍﺳﯽ ﻗﺪﺭ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﺧﻮﺵ ﮨﻮﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﮐﻮﺋﯽ ﮐﺘﻨﺎ ﮨﯽ ﺑﮍﺍ ﺍٓﺩﻣﯽ ﮐﯿﻮﮞ ﻧﮧ ﮨﻮﺗﺎ، ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺍﺱ ﮐﯽ ﺣﯿﺜﯿﺖ ﺍﯾﮏ ﺳﯿﺪﮬﮯ ﺳﺎﺩﮬﮯ ﻣﺴﮑﯿﻦ ﺳﮯ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﻧﮩﯿﮟ ﮨﻮﺗﯽ ﺗﮭﯽ ﺑﻠﮑﮧ ﻏﺮﯾﺒﻮﮞ ﻣﺴﮑﯿﻨﻮﮞ ﺳﮯ ﺍٓﭖ ﮐﻮ ﺍﻭﺭ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﻣﺤﺒﺖ ﮨﻮﺗﯽ ﺗﮭﯽ۔ ﻣﺴﺘﻐﻨﯽ ﺍﺱ ﻗﺪﺭ ﮐﮧ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﮐﮯ ﺑﮍﮮ ﺑﮍﮮ ﺭﺋﯿﺲ ﺩﻋﺎﺀ ﮐﮯ ﻟﺌﮯ ﺣﺎﺿﺮ ﮨﻮﺗﮯ ﺗﻮ ﺍٓﭖ ﺻﺎﻑ ﺻﺎﻑ ﺍﻟﻔﺎﻅ ﻣﯿﮟ ﻧﻤﺎﺯ ، ﺩﺍﮌﮬﯽ، ﺧﻮﻑِ ﺧﺪﺍ، ﻏﺮﯾﺒﻮﮞ ﺳﮯ ﮨﻤﺪﺭﺩﯼ ﮐﯽ ﺗﻠﻘﯿﻦ ﻓﺮﻣﺎﮐﺮ ﺩﻋﺎ ﮐﺮﺗﮯ ﻟﯿﮑﻦ ﮐﺒﮭﯽ ﺍﻥ ﺳﮯ ﺍﯾﮏ ﭘﯿﺴﮯ ﮐﺎ ﺑﮭﯽ ﺩﻧﯿﺎ ﻭﯼ ﻓﺎﺋﺪﮦ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﮩﯿﮟ ﮐﯿﺎ۔ ﺍٓﭖ ﺍﭘﻨﮯ ﻣﺘﻌﻠﻘﯿﻦ ﻭ ﺍﺣﺒﺎﺏ ﮐﻮ ﺗﻮﮐّﻞ ﻭ ﺍﺳﺘﻐﻨﺎ ﮐﺎ ﺍﻣﺮ ﮐﺮﺗﮯ ﺍﻭﺭ ﮐﺴﯽ ﺳﮯ ﺳﻮﺍﻝ، ﭼﻨﺪﮦ ﮐﺮﻧﮯ ﺳﮯ ﺳﺨﺘﯽ ﺳﮯ ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﺎﺗﮯ ﺗﮭﮯ۔ ﭼﻨﺎﭼﮧ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﻣﻠﻔﻮﻇﺎﺕ (ﺟﻮ ﮐﮧ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﻋﺒﺪﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﮯ ﺟﻤﻊ ﮐﺌﮯ ) ﻣﯿﮟ ﮨﮯ ﮐﮧ ﺍﯾﮏ ﻣﺮﺗﺒﮧ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﻄﺎﺏ ﺍﺭﺷﺎﺩ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ: ﻣﺠﮭﮯ ﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﺑﻨﺎﻧﮯ ﺍﻭﺭ ﻋﻤﺪﮦ ﻣﮑﺎﻧﺎﺕ ﻣﯿﮟ ﺭﮨﻨﮯ ﮐﯽ ﺭﻏﺒﺖ ﻧﮩﯿﮟ ﺍﻭﺭ ﺳﻮﺍﻝ ﮐﺮﻧﮯ ﺳﮯ ﺳﺨﺖ ﺑﯿﺰﺍﺭ ﺍﻭﺭ ﺍﺱ ﮐﺎ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﮨﻮﮞ۔ ﮔﮭﺮ ﻣﯿﮟ ﺍﮨﻠﺨﺎﻧﮧ ﮐﻮ ﻗﺮﺍٓﻥ ﻣﺠﯿﺪ ﭘﺮ ﮨﺎﺗﮫ ﺭﮐﮭﻮﺍ ﮐﺮ ﻋﮩﺪ ﻟﯿﺎ ﮐﮧ ﮐﺴﯽ ﺳﮯ ﺳﻮﺍﻝ ﻧﮩﯿﮟ ﮐﺮﯾﮟ ﮔﮯ۔ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻗﺴﻢ ﮐﺎ ﮐﺎﻡ ﮨﻮﺗﻮ ﻣﺠﮭﮯ ﺑﺘﺎﺩﯾﮟ۔ ﺍﮔﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﮨﻮﮔﺎ ﺗﻮ ﻣﯿﮟ ﺧﻮﺩ ﺍﻧﺘﻈﺎﻡ ﮐﺮﺩﻭﮞ ﮔﺎ ﻭﺭﻧﮧ ﻧﮩﯿﮟ۔ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻠﻔﺎﺀ ﯾﺎ ﮐﺴﯽ ﻓﻘﯿﺮ ﮐﻮ ﺩﺭﮔﺎﮦ ﺷﺮﯾﻒ ﮐﮯ ﮐﺎﻡ ﮐﮯ ﺳﻠﺴﻠﮯ ﻣﯿﮟ ( ﺑﮭﯽ) ﻧﮩﯿﮟ ﮐﮩﯿﮟ۔
ﺍﺗﺒﺎﻉِ ﺳﻨﺖ
ﺑﻼﺷﺒﮧ ﺍٓﭖ ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎ ﺳﻨﺖِ ﺭﺳﻮﻝ ﷺ ﮐﮯ ﻋﻤﻠﯽ ﻧﻤﻮﻧﮧ ﺗﮭﮯ۔ ﺍﻭﺭ ﯾﮩﯽ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﺳﺐ ﺳﮯ ﺑﮍﯼ ﮐﺮﺍﻣﺖ ﺗﮭﯽ۔ ﺩﺭﮔﺎﮦ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﺷﺮﯾﻒ ﻣﯿﮟ ﺗﻮ ﺍٓﭖ ﻧﮯ ﻋﻤﻠﯽ ﻃﻮﺭ ﭘﺮ ﻧﻈﺎﻡِ ﻣﺼﻄﻔٰﯽ ﷺ؀ ﻧﺎﻓﺬ ﮐﺮﮐﮭﺎ ﺗﮭﺎ۔ ﻟﯿﮑﻦ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﺩﺭﮔﺎﮦ ﺭﮨﻨﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺍﮨﻞ ﺫﮐﺮ ﻓﻘﺮﺍﺀ ﺑﮭﯽ ﺩﺍﮌﮬﯽ، ﻧﻤﺎﺯ ﺑﺎﺟﻤﺎﻋﺖ، ﻣﺴﻮﺍﮎ، ﻋﻤﺎﻣﮧ ﮐﮯ ﭘﺎﺑﻨﺪ ﺗﮭﮯ ﺍﻭﺭ ﺧﻼﻑِ ﺷﺮﻉ ﺭﺳﻢ ﻭ ﺭﻭﺍﺝ ﺳﮯ ﭘﺮﮨﯿﺰﮐﺮﺗﮯ ﺍﻭﺭ ﺍﮨﻞ ﺫﮐﺮ ﺧﻮﺍﺗﯿﻦ، ﺷﺮﻋﯽ ﭘﺮﺩﮦ ﮐﺎ ﺍﺱ ﻗﺪﺭ ﺍﮨﺘﻤﺎﻡ ﮐﺮﺗﯿﮟ ﮐﮧ ﺑﮩﺖ ﺳﮯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺑﮭﯽ ﯾﮧ ﺩﯾﮑﮫ ﮐﺮ ﺩﻧﮓ ﺭﮦ ﺟﺎﺗﮯ۔ ﻧﯿﺰ ﯾﮧ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺍﻭﺭ ﺑﮭﯽ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﺍﮨﻢ ﺍﻭﺭ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺪﺭ ﮨﮯ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﯿﮟ ﺍٓﮐﺮ، ﺧﻮﺍﺗﯿﻦ ﻭ ﺣﻀﺮﺍﺕ ﯾﮑﺴﺎﮞ ﻣﺴﺘﻔﯿﺬ ﮨﻮﺋﮯ، ﺟﺐ ﮐﮧ ﻣﺮﺩﻭﮞ ﮐﯽ ﺍﺻﻼﺡ ﮐﮯ ﻟﯿﺌﮯ ﺗﻮ ﺍﻟﺤﻤﺪﻟﻠﮧ ﭘﮩﻠﮯ ﺑﮭﯽ ﺑﮩﺖ ﺳﮯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺍﻭﺭ ﭘﯿﺮﻭﮞ ﻧﮯ ﺍﺻﻼﺣﯽ ﮐﻮﺷﺸﯿﮟ ﮐﯽ ﺗﮭﯿﮟ،ﻟﯿﮑﻦ ﺧﻮﺍﺗﯿﻦ ﮐﯽ ﺍﺻﻼﺡ ﺍﻭﺭ ﺍﻥ ﻣﯿﮟ ﻧﯿﮑﯽ، ﺗﻘﻮﯼٰ ﮐﺎ ﺷﻮﻕ، ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﻄﮩﺮﮦ ﮐﮯ ﻋﯿﻦ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﺮﻋﯽ ﭘﺮﺩﮦ ﮐﺎ ﺍﮨﺘﻤﺎﻡ ﺟﻮ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﯿﮟ ﭘﺎﯾﺎ ﺟﺎﺗﺎ ﺗﮭﺎ ﺍﻭﺭ ﺍٓﺝ ﺗﮏ ﭘﺎﯾﺎ ﺟﺎﺗﺎ ﮨﮯ، ﮐﻢ ﺍﺯ ﮐﻢ ﺍٓﺝ ﺗﮏ ﮐﮩﯿﮟ ﺍﻭﺭ ﻧﻈﺮ ﻧﮩﯿﮟ ﺍٓﯾﺎ۔ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﻄﮩﺮ ﮦ ﮐﯽ ﭘﺎﺑﻨﺪﯼ ﺍﻭﺭ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﺧﻠﻮﺹ ﻭ ﻟﻠّٰﮩﯿﺖ ﮐﺎ ﻋﻤﺪﮦ ﺛﻤﺮ ﺗﮭﺎ ﮐﮧ ﺑﮍﮮ ﺑﮍﮮ ﺑﺎ ﺍﺛﺮ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﮐﯽ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺍﻭﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺗﺮ ﺗﻮﺍﻧﺎﺋﯿﺎﮞ ﺻﺮﻑ ﮐﺮﻧﮯ ﮐﮯ ﺑﺎﻭﺟﻮﺩ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﺧﺪﺍﺩﺍﺩ ﻣﻘﺒﻮﻟﯿﺖ ﻣﯿﮟ ﺯﺭّﮦ ﺑﮭﺮ ﮐﻤﯽ ﻧﮧ ﮨﻮﺋﯽ ﺑﻠﮑﮧ ﺍﺳﻤﯿﮟ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﺿﺎﻓﮧ ﮨﻮﺗﺎ ﺭﮨﺎ ﺍﻭﺭ ﺍٓﺝ ﺗﮏ ﺑﺎﻟﻮﺍﺳﻄﮧ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﻓﯿﻮﺽ ﻭ ﺑﺮﮐﺎﺕ ﺍﻧﺪﺭﻭﻥ ﻭ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﻣﻠﮏ ﭘﮭﯿﻠﺘﮯ ﮨﯽ ﺟﺎ ﺭﮨﮯ ﮨﯿﮟ۔
ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﭘﺮ ﻣﻼﻝ
ﻋﻤﺮ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﮐﮯ ﺍٓﺧﺮﯼ ﺍﯾﺎﻡ ﻣﯿﮟ ﺍٓﭖ ﺍﮐﺜﺮ ﻭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﯾﮧ ﻗﻄﻌﮧ ﭘﮍﮬﺎ ﮐﺮﺗﮯ ﺗﮭﮯ ﺳﺮﺗﮯ ﭘﮭﻼﮞ ﮐﮭﺎﺭﯼ، ﮐﻮﺋﯽ ﻭﻧﺠﻦ ﻭﺍﻻ ﮨﻮﻭﮮ ﺳﺠﻨﺎ ﻣﯿﮟ ﻭﻧﺠﺎﮞ ﻭﺍﺭﯼ ﺍٓﺧﺮﯼ ﺍﯾﺎﻡ ﻣﯿﮟ ﺟﻮﮞ ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﻋﻮﺍﺭﺿﺎﺕ ﻧﮯ ﮔﮭﯿﺮﺍ ﺗﻮ ﺍٓﭖ ﮐﺎ ﺟﻮﺵ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﮍﮬﺘﺎ ﮔﯿﺎ۔ ﻣﺴﻠﺴﻞ ﭼﺎﺭ ﭘﺎﻧﭻ ﮔﮭﻨﭩﮯ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﮐﺮﺗﮯ ﺭﮨﺘﮯ۔ ﺑﺎﻻٓﺧﺮ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺍﻟﻤﻌﻈﻢ 1384ﮪ ﺭﺍﺕ ﮐﻮ ﺳﺎﮌﮬﮯ ﮔﯿﺎﺭﮦ ﺑﺠﮯ ﻻﮐﮭﻮﮞ ﻋﺸﺎﻕ ﮐﻮ ﺩﺍﻍ ﻣﻔﺎﺭﻗﺖ ﺩﯾﮑﺮ ﺍﻟﻠﮧ ﺳﮯ ﺟﺎﻣﻠﮯ۔
== ﻗﻄﻌﮧ ﺗﺎﺭﯾﺦ == ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻧﻮﺭﺍﻟﺪﯾﻦ “ ﺍﻧﻮﺭ” ﻓﻀﻞ ﺍٓﺑﺎﺩﯼ ﻧﮯ ﺣﺮﻭﻑ ﺍﺑﺠﺪ ﻣﯿﮟ ﯾﮧ ﻗﻄﻌﮧ ﻟﮑﮭﺎ ﮨﮯ: “ ﻓﯿﺎﺽ، ﻋﺎﺭﻑ، ﻃﺒﯿﺐ، ﺍﺣﺴﻦ ” ﻋﺠﯿﺐ ﻋﺎﻣﻞ ﻗﺮﺍٓﻥ ﺗﮭﺎ 1384-ﮪ “ ﻏﻔﺎﺭ، ﻋﺎﺷﻖ، ﺍﻣﯿﻦ، ﺳﺎﻟﮏ” ﺧﻄﯿﺐ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﯿﺎﻥ ﺗﮭﺎ 1964-ﺀ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﻧﻤﺎﺯ ﺟﻨﺎﺯﮦ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﻟﺒﻨﺪ ﺧﻮﺍﺟﮧ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﻠﯿﻞ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺭﺣﻤۃ ﺍﻟﻠﮧ ﻋﻠﯿﮧ ﻧﮯ ﭘﮍﮬﺎﺋﯽ ﺍﻭﺭ ﺍٓﭖ ﮐﺎ ﺟﺴﺪ ﻋﻨﺒﺮﯾﻦ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﻣﺴﺠﺪ ﻏﻔﺎﺭﯼ ﮐﮯ ﺟﻨﻮﺏ ﻣﯿﮟ ﺩﻓﻨﺎﯾﺎ ﮔﯿﺎ۔ ﺟﮩﺎﮞ ﺍٓﭖ ﮐﯽ ﻣﺰﺍﺭ ﭘﺮﺍﻧﻮﺍﺭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺭﺣﻤﺖ ﭘﻮﺭ ﻻﮌﮐﺎﻧﮧ ﻣﯿﮟ ﺍٓﺝ ﺑﮭﯽ ﺯﯾﺎﺭﺕ ﮔﺎﮦ ﻋﺎﻡ ﻭ ﺧﻮﺍﺹ ﮨﮯ۔
ﺍﻭﻻﺩ
ﺗﯿﻦ ﺑﯿﭩﯿﺎﮞ
حوالے
گٹھ:1880 دے جم گٹھ:1964 دیاں موتاں گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:سندھ وچ تصوف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی صوفیاء
دیوبندی جامعات تے مدارس دی لسٹ
دیوبندی (ديوبندي، Деобанди، দেওবন্দ، देवबन्दी) اک اصطلاح اے، جو عالم اسلام وچ احیائے اسلام د‏‏ی اک تحریک دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ اس دا مرکز بنیادی طور اُتے بھارت، پاکستان، افغانستان تے بنگلہ دیش وچ اے تے ہن اوہ برطانیہ وچ وی پھیل چکيا اے تے جنوبی افریقہ وچ وی اس د‏ی موجودگی ا‏‏ے۔ ایہ ناں بھارت دے دیوبند تو‏ں اخذ کيتا گیا اے، جتھے اُتے دار العلوم دیوبند واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحریک شاہ ولی اللہ (1703–1762) دے فکر (فکر ولی اللّٰہی) تو‏ں متاثر اے، جدو‏ں کہ دار العلوم دیوبند د‏‏ی بنیاد 30 مئی 1866 نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ دار العلوم؛ برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تے برطانوی سامراج دے استعمار دے خلاف مظاہرے دا مرکز سی۔ بیشتر برطانوی ہند ملکاں (بھارت، بنگلہ دیش تے پاکستان) دے مسلماناں نے اپنے مولا‏نا دے مشوراں دے ذریعہ انگریزاں دے خلاف عدم اتحاد د‏‏یاں تحریکاں چلا دتیاں فتوےآں نے مسلماناں وچ انگریزی بولنے نو‏‏ں ممنوع قرار دے دتا؛ لیکن کچھ بھارتی ریاستاں؛ خاص طور اُتے ہندؤاں نے اپنے نظام وچ انگریزی نو‏‏ں اپنایا تے انگریزی بولی نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بنا لیا۔
متعدد ملکاں وچ بہت ساریاں دیوبندی یونیورسٹیاں و مدارس نيں۔ ملکاں دے ناں حروف تہجی دے مطابق ترتیب وار دتے گئے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
ہور ویکھو
اسلامی تعلیمی ادارےآں د‏‏ی لسٹ
کارونجھر پہاڑیاں
کارونجھر پہاڑیاں پاکستان دا اک سلسلہ کوہ جو ضلع تھرپارکر وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سندھ دے پہاڑ تے پہاڑیاں گٹھ:ضلع تھرپارکر
عسجدی
عبد العزیز ولد منصور مشہور بہ عَسجَدی مروزی ایرانی شاعر نيں۔ انہاں دا زمانہ چوتھ‏ی صدی دے اوئل تے پنجويں صدی ہجری دے آخر دا ا‏‏ے۔ وه سلطان محمود غزنوی دے دربار تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ سلطان د‏‏ی موت دے بعد اس دے بیٹے سلطان مسعود غزنوی دے دربار تے فیر سلطان مسعود دے بیٹے سلطان مودود غزنوی دے دربار تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ سلطان مسعود دا بیٹا خود وی شاعر سی۔ عسجدی نے انہاں سلاطین د‏‏ی مدح کيتی۔ سومنات د‏‏ی فتح دے موقع اُتے سلطان محمود د‏‏ی شان وچ قصیده کہیا۔ اس د‏ی وفات 1040ء وچ ہوئی۔ اس دے اشعار تو‏ں کچھ قصیدےآں تے چند اشعار پراگنده دے علاوه کچھ دستیاب نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1040 دیاں موتاں گٹھ:دسويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:دسويں صدی دے فارسی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:گیارہويں صدی دے فارسی شاعر
انیلا دلال
انیلا امرتلال دلال گجراتی نقاد اتے مترجم اے۔
زندگی
دلال دا جم 21 اکتوبر 1933 نوں احمدآباد وچ امرت لال دلال دے گھر ہویا سی۔ اسنے 1949 وچ ایس۔ایس۔سی۔، 1954 وچ انگریزی وچ بی اے، 1956 وچ انگریزی وچ ایم۔اے۔ اتے بعد وچ گجرات یونیورسٹی توں پی۔ایچ۔ڈی۔ کیتی۔ اسنے 1959 وچ الینوئس یونیورسٹی توں ایم۔ایس۔ حاصل کیتی۔ اوہ اک رٹائرڈ پروفیسر اے اتے احمدآباد سردار ولبھبھائی پٹیل آرٹس کالج وچ انگریزی ڈیپارٹمنٹ دی مکھی اے، جتھے اسنے جون 1960 توں 1990 دے دہاکے تک پڑھایا۔ اسنے 1990 وچ گجرات یونیورسٹی توں آئیرس مردوک دے ناولاں اتے اپنے تھیسس لئی پی۔ایچ۔ڈی۔ پوری کیتی۔
کم
روندرناتھ عینی شرتچندرن کہانی ساقتل عورت (1979) ربندرناتھ ٹیگور اتے سرت چندر چٹوپباب دیاں رچناواں وچ عورتاں اتے اسدی تنقید دے دو حصے ہن۔ پہلے حصہ وچ ٹیگور دیاں رچناواں بارے ستّ لیکھ ہن جدونکھ دوجے حصہ وچ چٹوپباب دیاں رچناواں بارے پنج لیکھ ہن۔ دیسنتر (1981) کئی بولیاں دے ساہت دی رچنا اے؛ جرمن، رشیئن، ہیبرو، فرینچ، یونانی، اطالوی، سپینش اتے جیتو؛ ٹیڈ ہیوج، ہیرولڈ پنٹر، فلپ لارکن، برٹولٹ بریچٹ، الیگزینڈر سولزنیسن، آئیرس مردوک آدی۔ درپنوں نگر (1987)، مانشی - شتما عورت (1993)، نولکتھما چیتنپرواہ (1994) اتے نویدن (1999) اس دیاں تنقید دیاں ہور رچناواں ہن۔
اسنے سنیل گنگوپادھیائے دے تن بنگالی ناولاں دا ترجمہ کیتا؛ رادھاکرشن (1981)، ارنیامن دین رات (1983) اتے پرتدوندوی (1986) آدی۔ اسنے بمل کار دی بالکا ودھو (1989) اتے پرہانا (1991) دا بنگالی توں ترجمہ کیتا۔ اسنے دیویش رے دے تستکنتھنُ ذکر (1997) دا ترجمہ کیتا۔ بدھدیو باسو، دی مہابھارت: ایک جدید نظریہ(1980)، نرائن چودھری دی لکھی مہارشی دوندرناتھ ٹھاکر (1980) ، ہیم بروآ دی لکھی کتاب چودھری لکشمیناتھ بیجبروآ(1985) دا ترجمہ کیتا۔ اسنے روندر نبندھملا حصہ 2 (1976) وچ ٹیگور دے کئی لیکھ اتے گیتاں دی پنچائتی (1978) وچ ٹیگور دے ستر توں ودھیرے گیتاں دا ترجمہ وی کیتا۔ اسنے ٹیگور دے پتراں دا چھنا پتر مارمر (1993) وجوں ترجمہ وی کیتا۔ اسنے آئیرس مرڈوک (1993) دے بعد دے ناول دا انگریزی توں ترجمہ وی کیتا۔ اسنے تاراشنکر بندوپدھیا (1994) جو مہاشویتا دیوی، روندر سنچے، ورنداون مورلی ویج چھ ولوں لکھیاں گئیاں دا وی دا ترجمہ کیتا اے۔  اسنے راما مہتہ دے انگریزی ناول 'انسائیڈ د حویلی' دا ہویلینی اندر (2003) وجوں ترجمہ کیتا۔
اوارڈ
اس نوں 1994 وچ گجراتی ساہت کونسل دا انعام، 1994 وچ گجرات ساہت اکادمی دا انعام اتے 1993 وچ ساہت اکادمی دا پرچھنا لئی ترجمہ انعام ملیا سی۔
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:گجراتی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1933 گٹھ:بھارتی خواتین مترجم
ذیشان فاطمہ
ذیشان فاطمہ (ولادت: 1911ء، بدایاں- وفات: 9 اپریل 1973ء، کراچی) اردو بولی د‏‏ی نعت گو شاعرہ سن۔آپ دے والد دا ناں مولوی نبی رضا سی۔ 1911ء وچ بھارت دے بدایون وچ پیدا ہوئیاں۔ ذیشان فاطمہ د‏‏ی شادی قاضی علی عباس نال ہوئی۔ آپ ذیشان بدایونی دے قلمی ناں تو‏ں وی لکھدی رہیاں نيں۔
وفات
ذیشان فاطمہ نے 9 اپریل 1973ء نو‏‏ں کراچی وچ وفات پائی تے آپ د‏‏ی تدفین وی کراچی وچ ہی ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:9 اپریل د‏‏ی وفیات گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:کراچی وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں گٹھ:بدایوں دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
کشمیری پنڈت
کشمیر وادی دے نواسی ہندواں نوں کشمیری پنڈت جاں کشمیری باہمن کہندے ہن ۔ ایہہ سارے باہمن منے جاندے ہن ۔ صدیاں سے کشمیر وچ رہِ رہے کشمیری پنڈتاں نوں 1990 وچ کشمیر وچ ودھ رہی آزادی تحریک کاروائیاں دی کارن سے وادی چھڈنی پئی جاں انھاننوں جبراً کڈھ دتا گیا ۔ پنون کشمیر کشمیری پنڈتاں دی تنظیم اے ۔
کشمیری پنڈتاں دی ہجرت
ہندستان دے بٹوارے دے فوراً بعد ہی کشمیر اتے پاکستان نے قبائلیاں دے نال ملکے حملہ کر دتا اتے بے رحمی نال کئی دناں تک کشمیری پنڈتاں اتے ظلم کیتے گئے ، کیونکہ پنڈت نہرو نے فوج نوں حکم دین وچ بہت دیر کر دتی سی ۔ اس دیری دے کارن جتھے پاکستان نے کشمیر دے اک تہائی دھرتی - حصہ اتے قبضہ کر لیا ، اتھے ہی اسنے کشمیری پنڈتاں دا قتل عام کر کے اسنوں پنڈت باجھوں کر دتا ۔
24 اکتوبر 1947 دی گل اے ، پاکستان نے پٹھان قبیلےآں دے کشمیر اتے حملہ نوں اکسایا ، بھڑکایا اتے حمایت دتی ۔ تدّ اوس ویلے دے مہاراجہ ہری سنگھ نے بھارت توں مدد دا ارادہ کیتا ۔ نیشنل کانفینس [ نیکاں ] ، جو کشمیر وچ سبھتوں بہت لوکاں نوں پیاری تنظیم سی اتے اسدے پردھان شیخ عبداللہ سن ، نے وی بھارت توں رکھیا دی اپیل کیتی ۔ پہلاں علیحدگی پسند تنظیم نے کشمیری پنڈتاں نوں مرکز سرکار دے خلاف بغاوت کرن لئی کیہا سی ، لیکن جدوں پنڈتاں نے اجیہا کرن سے انکار دتا تاں اوہناں دا سنہار کیتا جان لگا ۔ 4 جنوری 1990 نوں کشمیر دا ایہہ منظر ویکھکے کشمیر سے 1.5 لکھ ہندو ہجرت کر گئے ۔ 1947 تون ہی آزاد کشمیر وچ مقبوضہ کشمیر اُتے بھارت دے قبضے خلاف مسلح جدوجہد دا درس دتا جا رہا اے ۔ اس آزادی تحریک دے چلدے جو کشمیری پنڈت آزاد کشمیر سے بھجکے مقبوضہ کشمیر وچ آئے سن انھاننوں ایدھر دے کشمیر توں وی بھجنا پیا اتے اج اوہ جموں جاں دلی وچ مہاجران دا جیون جی رہے ہن ۔ وادی توں ہجرت کرن والے کشمیری پنڈت جموں اتے بھارت دے وکھ وکھ علاقیاں وچ وچ رہندے اے ۔ کشمیری پنڈتاں دی گنتی 1 لکھ سے 2 لکھ دے وچ منی جاندی اے ، جو بھجن اتے مجبور ہوئے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیری شخصیتاں
بریکوٹ
بریکوٹ ، پاکستان دے صوبا خیبر دے ضلع سوات وچ اک آثاریا‏تی تھاں اے۔
حوالے
گٹھ:ضلع سوات گٹھ:خیبر دے آباد تھاں
فومیو کیشیدا
فومیو کیشیدا (岸田 文雄, Kishida Fumio، ولادت: 29 جولائ‏ی 1957ء) اک جاپانی سیاستدان نيں جو جاپان دے 100 واں تے موجودہ وزیر اعظم نيں۔ سابق جاپانی وزیراعظم سوگا یوشی ہیدے نے 3 ستمبر 2021ء نو‏‏ں اعلان کیہ اوہ پارٹی دے سربراہ دے طور اُتے دوبارہ انتخاب نئيں چاہن گے۔ 29 ستمبر 2021ء نو‏‏ں پارٹی نے فومیو کیشیدا نو‏‏ں جاپان دا وزیراعظم منتخب کيتا۔   فومیو نے بطور وزیراعظم 4 اکتوبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔
حوالے
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے جاپانی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جاپان دے وزرائے اعظم گٹھ:جاپان دے وزرائے خارجہ گٹھ:جاپانی وزرائے دفاع گٹھ:رکن ایوان نمائندگان (جاپان) گٹھ:واسیدا یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:ہیروشیما دیاں شخصیتاں
دھولی ، بھونیشور
انٹری فیس: مفت۔ اوقات: صبح 6 بجے تو‏ں شام 6 بجے تک۔ تمام دن دے لئی کھلا. گٹھ:تریخ اوڈیشہ گٹھ:اڑیسہ دے شہر تے قصبے گٹھ:بھارت دے شہر
پنون کشمیر
باہرلےجوڑ
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیر دی تریخ
پنڈت
پنڈت اک وسیع المطالعہ برہمن یا ہندو مذہب دے کسی معلومات دے شعبے دے استاد نو‏‏ں کہندے نيں، بالخصوص ویدی ادب، دھرم، ہندو فلسفہ یا دنیوی موضوعات جداں کہ موسیقی اوہ کسی گروکل دا گرو وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
سنسکرت زبان وچ مونئیر ولیمس دے مطابق پنڈت کسی وی دانشور، تعلیم یافتہ یا پڑھے لکھے انسان نو‏‏ں کہندے نيں۔ ایہ اصطلاح پنڈ (पण्ड्) تو‏ں ماخوذ جو جمع کرنے، ڈھیر بنانے تے جوڑنے دے معنے وچ مستعمل ا‏‏ے۔ ایہ لفظ ویدی تے غیرویدی متون، دونے وچ مستعمل پے۔ استعماری ادب وچ اس اصطلاح تو‏ں مراد ہندو قانون وچ مہارت رکھنے والا برہمن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی موسیقی گٹھ:تعظیمی القاب گٹھ:ہندومت وچ خطابات تے پیشے گٹھ:ہندو مت
حامد اللہ افسر میرٹھی
حامد اللہ افسر میرٹھی (پیدائش: 29 نومبر 1895ء — وفات: 19 اپریل 1974ء) اردو زبان دے شاعر، نثرنگار ، افسانہ نگار تے مصنف سن ۔ اوہ میرٹھ تو‏ں نسبت د‏‏ی وجہ تو‏ں میرٹھی کہلاندے سن ۔حامد اللہ دا تخلص افسر سی ۔
ابتدائی تعلیم و تربیت
حامد اللہ دا سب تو‏ں پہلا مکت‏‏ب مدرسہ اسلامیہ عربیہ، میرٹھ اے جتھ‏ے اُنہاں نے ابتدائی تعلیم حاصل کيتی۔ 12 سال د‏‏ی عمر وچ وہ مولوی ڈپٹی نذیر احمد دہلوی دے کے سپرد کردیے گئے تے تقریباً 2 سال اوہ دہلی وچ اُنہاں دے پاس عربی زبان تے فارسی زبان د‏‏ی تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ دو سال د‏‏ی مختصر مدت وچ حامد اللہ نے علم مروّجہ دے علاوہ اعلیٰ تربیت دا فیض وی حاصل کیتا۔ اوہ مولوی ڈپٹی نذیر احمد دہلوی د‏‏ی شفقت تے سرپرستی تو‏ں مکملاً مستفید ہوئے تے کامل انسان بننے دا درس لے ک‏ے واپس لوٹے تے اِس طرح اُنہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم و تربیت وچ مولوی ڈپٹی نذیر احمد دہلوی دا سب تو‏ں زیادہ عمل دخل ا‏‏ے۔ اُنہاں دے علاوہ گھر اُتے والد مولوی عصمت اللہ دے ضابطہ درس و تدریس وچ پوری طرح عمل کروایا گیا۔ اپنے والد د‏‏ی نگرانی وچ اُنئيں اعلیٰ رہتل و تربیت ملی۔ مولوی ڈپٹی نذیر احمد دہلوی تو‏ں تحصیل علم دے بعد اوہ دارالعلوم دیوبند وچ داخل ہوئے لیکن اک سال دے کم ہی عرصہ وچ دارالعلوم دیوبند نو‏‏ں خیرباد کہہ واپس گھر چلے آئے۔ ابتدائی دور وچ جدو‏ں اُنئيں سمجھنے بوجھنے د‏‏ی صلاحیت پیدا ہوئی تاں اُنہاں دے والد نے اُنہاں تو‏ں وعدہ لیا سی کہ:’’کدی جھوٹھ مت بولنا‘‘۔ اِس دے علاوہ اُنہاں اُتے کوئی خاص پابندی نہ سی۔ حامد اللہ اپنے دورِ طفلی دے اس وعدے اُتے تادمِ آخر پابند رہ‏‏ے۔
ثانوی تعلیم
حامد اللہ نے اپنے والد تے مولوی ڈپٹی نذیر احمد دہلوی تو‏ں تحصیل علم دے بعد سہارن پور وچ دارالعلوم دیوبند وچ تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد جو نامکمل رہ گئی سی، انگریزی تعلیم دے لئی ہن 1913ء وچ گورنمنٹ ہائی اسکول، میرٹھ وچ نويں درجہ وچ داخلہ لے لیا۔ انگریزی تعلیم دا حصول اُنہاں د‏‏ی خاندانی روایات دے بالکل خلاف سی مگر گھر وچ پہلی درخواست اُتے اجازت نہ ملی۔ آہستہ آہستہ ماحول سازگار ہويا تاں والدین نے اجازت دے دی۔ سخت محنت تے لگن تو‏ں تعلیم حاصل کرنا شروع کی۔بوہت گھٹ عرصہ وچ اچھی خاصی انگریزی سیکھ گئے تے 1915ء وچ ہائی اسکول دا امتحان پاس ک‏ر ليا۔ بعد وچ اِسی کالج وچ اِنٹر دا امتحان پاس کیتا۔ 1925ء وچ ایم اے انگریزی تے ایل ایل بی دے لئی دونے وچ امتحانات دینے د‏‏ی خاطر بیک وقت داخلے لے لیا۔ حسبِ توقع دونے امتحانات وچ کامیاب ہوئے مگر حالی حالات بہتر نہ ہوسکنے دے باعث ہور اعلیٰ تعلیم جاری نہ رکھ سک‏‏ے تے علی گڑھ چلے گئے۔
ملازمت
1916ء وچ حامد اللہ دا تقرر پہلی بار نائب تحصیلدار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہويا تے اوہ میرٹھ ضلع د‏‏ی تحصیل جانسٹھ وچ متعین کردیے گئے۔ لیکن جلد ہی اِس ملازمت تو‏ں بیزار ہوئے گئے تے استعفا دے دتا۔1924ء وچ ڈیڑھ سو روپئے د‏‏ی ماہوار ملازمت الہ آباد دے یو پی گزٹ دے شعبے وچ اختیار کرلئی- اعلیٰ تعلیم دے شوق نے ایہ دوسری ملازمت وی چھڑوا دِی تے علی گڑھ چلے گئے۔ 1926ء وچ حامد اللہ دے والد مولوی عصمت اللہ دا انتقال ہوئے گیا تاں گھر د‏‏ی ذمہ داری حامد اللہ دے کندھےآں اُتے آ گئی۔ نومبر 1927ء وچ اوہ لکھنؤ دے جوبلی کالج وچ اردو دے استاد مقرر ہوئے گئے۔ بعد وچ اوہ ترقی کردے ہوئے 1950ء وچ اِس ملازمت تو‏ں سبکدوش ہوئے گئے۔
وفات
حامد اللہ افسر دا انتقال لکھنؤ وچ 19 اپریل 1974ء نو‏‏ں ہويا۔
لکھتاں
حامد اللہ افسر دا پہلا شعری مجموعہ ’’پیامِ روح‘‘ سی تے دوسرا شعری مجموعہ ’’جوئے رواں‘‘ سی ۔ دو افسانےآں دے مجموعے ’’پائی دا جوگ‘‘ تے ’’پرچھائیاں‘‘ وی شائع ہوئے۔ تنقیدی کتاباں وچ ’’نورس‘‘ تے ’’نقد الادب‘‘ شامل نيں۔
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:29 نومبر د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:1974 دیاں موتاں گٹھ:19 اپریل د‏‏ی وفیات گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں
بت کڑہ اسٹوپا
بت کڑہ اسٹوپا پاکستان دا اک اسٹوپا جو ضلع سوات وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ بدھ مت گٹھ:موریا سلطنت گٹھ:پاکستان وچ اسٹوپا گٹھ:پاکستان وچ بدھ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:خیبر پختونخوا وچ آثار قدیمہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:موریائی فن گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ٹوئنٹی20 بین الاقوامی ریکارڈ دی لسٹ
ایہ مضمون مرداں دے ٹوئنٹی20 بین الاقوامی دے ریکارڈ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
اطلاقی لسٹ
بلے بازی دا اطلاق
گیند بازی دا اطلاق
موجودہ کھلاڑی
فتح دا سب تو‏ں ودھ مارجن (وکٹاں تو‏ں)
8 جولائ‏ی 2021 تک ، کل 24 میچ 10 وکٹاں دے مارجنہاں تو‏ں جتے گئے نيں۔
جِت دا سب تو‏ں چھوٹا مارجن (رن تو‏ں)
29 جون 2021 تک ، مجموعی طور اُتے 16 میچ 1 رن دے مارجنہاں تو‏ں جتے گئے نيں۔
فتح دا سب تو‏ں چھوٹا مارجن (وکٹ تو‏ں)
11 ستمبر 2021 تک ، مجموعی طور اُتے 6 میچ 1 وکٹ دے مارجنہاں تو‏ں جتے گئے نيں۔
نوٹ:- 10 جولائ‏ی 2021 نو‏‏ں بیلجیئم تے مالٹا دے وچکار میچ دے دوران اک واقعہ اے ، جتھے مالٹا نو‏‏ں دوسری اننگز وچ باؤل آؤٹ ہوݨ دے بعد پنج پنالٹی رنز دتے گئے تے بالآخر میچ "پنالٹی رنز تو‏ں" جِت لیا گیا۔ ایہ ماخذ وچ 0 وکٹاں دے مارجن دے طور اُتے درج ا‏‏ے۔
جِت دا سب تو‏ں چھوٹا مارجن (باقی گینداں تو‏ں)
14 اگست 2021 تک ، دوسری بیٹنگ کرنے والی ٹیماں 27 مواقع اُتے میچ د‏‏ی آخری گیند اُتے جیندی نيں۔
ہیٹ ٹرک
6 اگست 2021 تک ، ٹوئنٹی20 انٹرنیشنل وچ 17 ہیٹ ٹرک د‏‏ی جا چکياں نيں۔ لاستھ ملنگا واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے دو مرتبہ ایہ کارنامہ انجام دتا۔
حوالے
گٹھ:ٹوئنٹی/20 عالمی کرکٹ مقابلے گٹھ:ٹوئنٹی20 بین الاقوامی کرکٹ ریکارڈ تے شماریات
ڈاکٹر کرمجیت سنگھ
ڈاکٹر۔ کرمجیت سنگھ (جم 14 مارچ 1952) پنجابی دے مفکر نقاد اتے لکھاری ہن۔
جان-پچھان
کرمجیت سنگھ دے پیؤ دا نام شری پریتم سنگھ (سورگواسی) اتے ماں دا نام شریمتی رتن کور اے۔ اس دا جم 14 مارچ 1952 نوں ہویا سی۔ اوہ شعری شاستر اتے لوکدھارا دے وشیشگّ ہن۔
سکھیا
اوہناں نے بی۔ اے۔ آنرج، ایم۔ اے۔اتے پی۔ ایچ۔ ڈی تک پڑھائی کیتی۔ اوہناں نے پیئییچ۔ ڈی دا کھوج کم 'پنجابی رباعی شعری دا سرویکھن تے ملانکن' (1980) موضوع اپر کیتا اے۔
کتہ
اوہناں نے شعری شاستر اتے لوکدھارا تے خاص مطالعہ کیتا۔ پڑھائی مگروں 4 سال ڈی۔اے۔وی۔ کالج دسوہا، گورمنٹ کالج ٹانڈا، گورمنٹ کالج روپڑ، گورمنٹ کالج بٹھنڈہ، گورمنٹ کالج پٹی اتے گورمنٹ کالج ہشیارپور وکھے اڈہاک لکچرار وجوں کم کیتا۔ پھر اوہ کروکشیتر یونیورسٹی، کروکشیتر (ہریانہ) وکھے 1981 وچ پنجابی ڈیپارٹمنٹ وچ لکچرار نامزد ہویا اتے ساڈھے 28 سال ٹیچنگ سیوا کیتی۔ اوہ پروفیسر دی پدوی توں ریٹائرڈ ہویا۔ اس دوووران اوہ ڈیپارٹمنٹ دے مکھی دے اہدے اپر وی رہے۔ اوہ ہن تک 28 کھوجاارتھیاں نوں پی۔ ایچ۔ ڈی۔ اتے 120 کھوجاارتھیاں نوں نگران وجوں ایم۔ پھل۔ کروا چکے ہن۔ ایہناں کماں توں علاوہ ڈاکٹر۔ کرمجیت سنگھ ساہت دھارا (تماہی) دے 10 سال تک چیف ایڈیٹر رہے ہن اتے اسدے ایڈیٹر بوورڈ وچ 1997 توں لگاتار سرگرم ہن۔
لوکدھارا کلاسیکل جیون ول
تسیں ایم۔ اے پنجابی ساہت وچ کیتی اے۔ اس ویلے بھارو رجھان مطلب 'پنجابی ساہت دے مطالعہ' ول جان دی بجائ 'لوکدھارا مطالعہ' ول آؤن دا سببّ کویں بنیا؟
-اس وچ کوئی دو راواں نہیں کہ جدوں میں ایم۔ اے کر رہا سی ادوں پنجابی اکادمکتا تے کھوج اندر بھارو رجھان ساہت مطالعہ دا سی۔ میں وی پی۔ ایچ۔ ڈی۔ دا کھوج کم شعری روپ رباعی اپر کیتا اے۔ شعری روپ اپر کم کرن دا کارن سی کہ اس ویلے ساہت مطالعہ اندر وی اگے دو مکھ درشٹیکوناں دے دوران کم ہو رہا سی۔ ایہناں وچ حالانکہ بھارو مارکسسٹ نظریہ سی پر ساڈے ویلے سنرچناوادی نظریہ وی آؤنا شروع ہو گیا سی۔ لیکن جویں کہ تسیں کیہا مطالعہ تے کھوج دا مکھ فوکس ساہت ہی سی۔ اصل وچ رباعی شعری والے پاسے مینوں ڈاکٹر۔ کیسر سنگھ کیسر ہوراں نے لایا۔ سبھ توں پہلاں اوہناں نے مینوں متاثر کیتا تے کیہا کہ رباعی شعری اپر کم ہونا چاہیدا اے۔
انجھ میں ایم۔ اے۔ وچ پڑھدیاں لوکدھارا تے خاص کرکے لوک ساہت بارے کافی کجھ پڑھ لیا سی۔ اس ویلے مے ستیارتھی تے رندھاوا، دوویں خاص طور' تے پڑھ لئے سن۔ اس ویلے ونجارا بیدی میری نگاہ وچ اس طرحاں نہیں آیا سی۔ اس لئی ونجارا بیدی نوں میں بعد وچ نٹھّ کے پڑھیا۔ میرے اس کھیتر نال جڑن دا اک ہور کارن رندھاوا سی۔ اصل وچ اوہ دوآبے دا سی اتے ساڈے پنڈ دے نیڑلے پنڈ بودلاں دا سی۔ اس علاقے نوں کنڈھی دا علاقہ کہندے ہن مطلب شوالک پہاڑیاں دے کنڈھے دا علاقہ۔ پر جدوں میں مہیندر سنگھ رندھاوا نوں پڑ رہا سی تاں مینوں محسوس ہویا کہ اس نے اس علاقے دے لوک گیت اکٹھے نہیں کیتے۔ میرے لئی ایہہ حیرانی دی گل سی کہ رندھاوا حالانکہ دوآبے دا سی لیکن اسدے مجموعہ وچ ساڈے اتھوں دے لوک گیت درج نہیں سن۔ میں جدوں رندھاوا نوں اپنیاں دو کتاباں ' دیس دوابا' اتے 'دھرت دوآبے دی' دتیاں تاں اسنے لکھیا کہ ایہناں وچلے بہت سارے گیت کانگڑے دے گیتاں نال ملدے ہن لیکن مینوں پتہ اے کہ ایہناں وچ بہت سارے اجیہے گیت ہن جہڑے کسے ہور گیت نال نہیں ملدے۔ اس نال پہلاں ہی میرے من وچ بیٹھی گل ہور درڑھ ہو گئی کہ جہڑے گیت نہیں آئے اوہناں نوں اکٹھا کرنا چاہیدا اے۔ اس طرحاں اس کم دی شروعات ہندی اے۔
کی تہاڈے ولوں لوکگیتاں دے اکتریکرن کرن نال کوئی خاص حادثہ وی جڑی ہوئی اے؟
ایہہ سچ اے کہ اس کم دے وہارک روپ وچ شروع ہون پچھے اک حادثہ جڑی ہوئی اے۔ اس دی شروعات اصل وچ میرے اپنے ویاہ توں ہندی اے۔ ایہہ گل اس طرحاں واپری کہ 1978–79 دے سالاں وچ پنجاب دے حالات خراب ہونے شروع ہو گئے سن۔ ایہناں ہی دناں وچ میرا ویاہ سی۔ اپنے ویاہ والے دن توں دو دن پہلاں جدوں میں دسوہے توں سائیکل لے کے گیاراں کو وجے رات نوں گھر پہنچیا تاں اگے گھر والے ڈرے بیٹھے سن۔ اوہ اٹھ کلو میٹر دا راہ اے۔ اس لئی مینوں تھوڑھا سماں لگ گیا تے بگڑے حالات دے مدنظر گھر وچ چنتا ہونی سبھاوک سی۔ اس لئی اوہناں نے گون بند کروا دتا۔ اس توں بعد جدوں میں گھر پہنچیا تاں پہلاں مائی نے جہڑے شلوک سناؤنے سی، اوہ سنائے۔ اس توں بعد میرے پیؤ جی نے اپنا غصہ کڈھیا۔ اوہ پھوجی سن اتے فوجیاں دا انوحکمرانی بہت سخت ہندا اے۔ خیر! اس سبھ توں بعد جدوں رات نوں دوبارہ گون بٹھایا تاں گون وچ شامل بیبیاں نے جہڑا پہلا گیت گایا اس نے میری زندگی نوں موڑ دے دتا۔ اوہ گیت سی، 'ویرا کتھے گزاری ساری رات، بھیناں نوں فکر پیا'۔ مینوں پہلی وار ایہہ گل سمجھ آئی کے عورتاں کویں اک بہت ہی گنجھل دار تے تناء بھری حالت دی پیشکاری بہت ہی سرل-سادے روپ تے شبداں وچ کر سکن دے اہل ہندیاں ہن۔ اس دا کارن سی کہ اس گیت دا انترا میرے حالات تے حالت نال بالکل میل کھاندا سی۔ سو حادثہ نے لوکگیتاں تے لوک ساہت دی اہمیت بارے مینوں احساس کروایا حالانکہ اس دی اصولی جانکاری مینوں پہلاں ہی سی۔ ادوں ہی میں دبئی توں آئے اپنے اک متر گروندر کولوں کیسیٹ تے ریکارڈ لیاندا تے بھیناں-بھرجائیاں دے گیت ریکارڈ کرنے شروع کر دتے۔ اس توں بعد چل سو چل تے اج تک لگیا ہویا ہاں۔
چکدرہ
چکدرہ (اردو تے پشتو: چکدره) پاکستان وچ خیبر پختونخواہ دے ضلع لوئر دیر دا اک شہر ا‏‏ے۔ ایہ شہر اک تعلیمی مرکز تے سوات موٹروے دے لئی مالاکنڈ ڈویژن دے گیٹ وے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ مالاکنڈ دے شمال وچ دریائے سوات دے سنگم دے نیڑے دریائے پنجکوڑہ دے نال، ضلع سوات دے داخلی دروازے دے نیڑے تے لوئر دیر دے داخلی راستے اُتے کمانڈنگ پوزیشن وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ پشاو‏ر تو‏ں تقریباً ۱۳۰ کلومیٹر (۸۱ میݪ) تے مینگورہ تو‏ں ۴۰ کلومیٹر (۲۵ میݪ) دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ سوات موٹروے مالاکنڈ ڈویژن نو‏‏ں پلساوکئی وچ چکدرہ انٹرچینج دے ذریعے ملاندی اے
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:ضلع دیر زیريں گٹھ:ضلع دیر زیريں دے آباد تھ‏‏‏اں گٹھ:گندھارا گٹھ:پاکستان وچ بدھ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:خیبر پختونخوا وچ آثار قدیمہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:Short description is different from Wikidata
نگر پارکر جین مندر
نگر پارکر جین مندر پاکستان دے منادر جو کارونجھر پہاڑاں اُتے واقع نيں۔
مندر
اس پورے علاقے وچ تقریباً ۱۴ جین مندر بکھرے ہوئے نيں، جنہاں وچو‏ں کچھ نمایاں نيں۔ گوری مندر ، بازار مندر، بھوڈیسر مندر تے ویرواہ جین مندر۔
گوری مندر
مرکزی مضمون: گوری مندر، نگرپارکر
گوری مندر ویرواہا مندر دے شمال مغرب وچ تقریباً ۱۴ میݪ دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ مندر 1375–76 وچ گجرا‏تی انداز وچ بنایا گیا سی۔ اس وچ ۵۲ اسلامی طرز دے گنبداں دے نال ۳ پویلین نيں۔ ایہ مندر ۶۰ فٹ چوڑا تے ۱۲۵ فٹ لمبا اے تے ایہ سنگ مرمر تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ پورا مندر اک اُچے چبوترے اُتے بنایا گیا اے تے اس وچ پتھر تو‏ں بنی سیڑھیاں نيں۔ مندر دے اندرونی حصے وچ سنگ مرمر دے ستوناں نو‏‏ں باریک نقش کيتا گیا ا‏‏ے۔ مندر دے داخلی ہال نو‏‏ں جین دے افسانےآں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی پینٹنگز تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ غوری مندر دے فریسکوز برصغیر پاک و ہند دے شمالی حصے وچ قدیم ترین جین فریسکوز نيں۔ پورے مندر وچ ۲۴ چھوٹے خلئی پائے جاندے نيں، جو جین مت دے ۲۴ تیرتھنکراں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔
بازار مندر
بازار مندر نگرپارکر شہر دے مرکزی بازار وچ بنایا گیا۔ مندر اپنے پیچیدہ نقش و نگار تے مجسماں دے لئی قابل ذکر ا‏‏ے۔ مندر دا ڈھانچہ بشمول اس دا شکارا تے تورانہ گیٹ مکمل طور اُتے برقرار ا‏‏ے۔ ایہ ۱۹۴۷ وچ ہندوستان-پاکستان د‏‏ی آزادی تک تے خبرے اس دے بعد کچھ سالاں تک استعمال ہُندا رہیا۔
بھوڈیسر مندر
نگرپارکر تو‏ں ۴ میݪ دور بھوڈیسر اے جتھے تن جین مندراں دے کھنڈرات نيں۔ سودھا دے دور حکومت وچ بھوڈیسر اس علاقے دا راجگڑھ سی۔ تن وچو‏ں دو مندراں نو‏‏ں جانوراں د‏‏ی پناہ گاہاں دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی، جدو‏ں کہ تیسرے مندر دے عقب د‏‏ی خستہ حالی دا ذکر ۱۸۹۷ وچ ملدا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک قدیم پانی دا ٹینک وی اے جسنو‏ں بھوڈیسر تالاب کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دا قدیم ترین مندر ۹ويں صدی عیسوی دے آس پاس پونی ڈاہرو نامی اک جین سواݨی نے بنایا سی۔ اسنو‏ں کلاسیکی انداز وچ بغیر کسی مارٹر یا چونے دے پتھراں تو‏ں بنایا گیا سی۔ ایہ اک اُچے پلیٹ فارم اُتے بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ خوبصورت پتھر دے وڈے ستون تے ہور ساختی عناصر نيں۔ باقی دیواراں غیر مستحکم تے جزوی طور اُتے منہدم نيں۔ عمارت دے کچھ حصےآں نو‏‏ں مقامی لوکاں نے اکھاڑ پھینکا، تے انہاں اِٹاں نو‏‏ں اپنے گھر بنانے دے لئی استعمال کيتا گیا۔ دو ہور جین مندراں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ ۱۳۷۵ تے ۱۴۴۹  وچ بنائے گئے سن ۔
ویرواہا مندر
ویرواہا مندر ۳ مندر سن جو نگرپارکر تو‏ں تقریباً ۱۵ میݪ شمال وچ ویرواہا شہر دے نیڑے واقع سن ۔ ایہ سائٹ رن آف کچھ دے کنارے اُتے "پاری نگر" نامی قدیم بندرگاہ دے کھنڈرات دے نیڑے اے ۔ اس علاقے وچ کدی تن مندر سن، جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ جیسو پرمار نے ۴۵۶ عیسوی وچ اس د‏ی نیہہ رکھی سی۔ سفید سنگ مرمر تو‏ں بنا اک مندر برطانوی دور وچ استعمال وچ سی، تے اچھی طرح تو‏ں محفوظ ا‏‏ے۔ اک ہور مندر وچ باریک تراشے ہوئے سنگ مرمر دا اک بلاک سی جو کہ برطانوی دور وچ نیشنل میوزیم آف پاکستان، کراچی وچ ملیا سی۔کو منتقل کر دتا گیا سی۔ تیسرے تباہ شدہ مندر وچ ۱۸ فٹ قطر دے اک وڈے مرکزی گنبد دے گرد ۲۶ چھوٹے گنبد نيں۔ مرکزی گنبد اُتے پتھراں دے عمدہ نقش و نگار نيں۔ اک قریبی سڑک د‏‏ی تعمیر دے دوران، کارکناں نے اتفاقی طور اُتے کئی جین مورتیاں دریافت کاں، جنہاں نو‏ں مقامی لوکاں نے باقی ماندہ مندر وچ رکھیا سی، جدو‏ں کہ ہور نو‏‏ں عمرکوٹ دے اک میوزیم وچ لے جایا گیا سی ۔
مسجد
بھوڈیسر د‏‏ی سفید سنگ مرمر د‏‏ی مسجد اس انداز وچ تعمیر کيتی گئی اے جو آس پاس دے جین مندراں دے فن تعمیر تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔ ایہ مسجد گجرات دے سلطان محمود بیگڑا نے ۱۵۰۵ وچ بݨوائی سی۔ مسجد دا اک مرکزی گنبد اے جداں کہ قریبی جین مندراں وچ پایا جاندا اے، جس د‏‏ی ہر طرف مربع شکل د‏‏ی عمارت ۹٫۲ میٹر ا‏‏ے۔ مسجد دے ستون وی جین فن تعمیر د‏‏ی عکاسی کردے نيں، جدو‏ں کہ چھت دے نال آرائشی عناصر وی جین مندراں تو‏ں متاثر سن ۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ جین مت گٹھ:پاکستان وچ کھنڈر گٹھ:پاکستان وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏یاں عبادت گاہاں گٹھ:سندھ دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:ضلع تھرپارکر گٹھ:پاکستان وچ جین مندر گٹھ:چودہويں صدی دے جین مندر گٹھ:تیرہويں صدی دے جین مندر گٹھ:بارہويں صدی دے جین مندر گٹھ:پندرہويں صدی دے جین مندر گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
زیريں سوات وادی
زیريں سوات وادی سوات تے مالاکنڈ وچ واقع اک اہ‏م تاریخی علاقہ ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ آریائی لوکاں دے ابتدائی دور دے آثار موجود نيں۔ اس دے نال ہی سیدو شریف وچ بدھ مت دور د‏‏ی خانقاہاں دے آثار موجود نيں۔ thumb|اک بدھ مت د‏‏ی مذہبی خانقاہ دے آثار
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ضلع دیر زیريں گٹھ:ضلع سوات گٹھ:گندھارا گٹھ:پاکستان وچ بدھ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:خیبر پختونخوا وچ آثار قدیمہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
1999 چمولی زلزلہ
جانی نقصانقریب 103 ہلاک
1999 چامولی دا زلزلہ 2 مارچ ، 1999 نو‏‏ں ہندوستان دے اتر پردیش (اب اتراکھنڈ ) وچ چمولی ضلع آیا۔ ایہ زلزلہ ہمالیائی دامناں وچ 90 سال دا سب تو‏ں طاقتور زلزلہ سی۔ اس زلزلے وچ 103 دے نیڑے افراد ہلاک ہوئے گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:اتراکھنڈ گٹھ:اتراکھنڈ وچ آفات گٹھ:بھارت وچ 1999ء گٹھ:بھارت وچ زلزلے گٹھ:ضلع چمولی
شرت چندر
شرت چندر چتوپادھیای (শরৎচন্দ্র চট্টোপাধ্যায়; शरत्चन्द्र चट्टोपाध्याय: Sarat Chandra Chattopadhyay) (15 ستمبر 1876 – 16 جنوری 1938)، جنہیں شرت چندر چیٹرجی (Sarat Chandra Chatterjee) بھی کہا جاتا اے، بنگالی زبان کے ناول نگار اور افسانہ نگار تھے۔ وہ اپنے ناول دیوداس کی وجہ سے شہرت رکھتے ہیں۔
شرتچندر چٹوپباب (15 ستمبر 1876 – 16 جنوری 1938) بنگلا دے مشہور ناول کار سن۔ اوہناں دا جم ہگلی ضلعے دے دیوانندپور وچ ہویا۔ اوہ اپنے ماتا-پیؤ دے نوں بچیاں وچوں اک سن۔ اٹھاراں سال دی عمر وچ اوہناں نے انٹر پاس کیتا۔ انہیں دنیں اوہناں نے باسا (گھر) نام دا اک ناول لکھ لیا، پر ایہہ رچنا شائع نہیں ہوئی۔ ربندرناتھ ٹیگور اتے بنکمچندر چٹوپباب دا اوہناں اتے گہرا اثر پیا۔ شرتچندر للت کلا دے طالب علم سن لیکن معاشی تنگی دے چلدے اوہ اس موضوع دی پڑائی نہیں کر سکے۔ روزگار دی تلاش وچ شرتچندر برما گئے اتے لوک اساری ڈیپارٹمنٹ وچ کلرک دے روپ وچ کم کیتا۔ کجھ سماں برما رہکے کلکتہ پرتن دے بعد اوہناں نے گمبھیرتا دے نال لکھنا شروع کر دتا۔ برما توں پرتن دے بعد اوہناں نے اپنا مشہور ناول شریکانت لکھنا شروع کیتا۔ برما وچ اوہناں دا رابطہ بنگچندر نامک اک انسان نال ہویا جو سی تاں وڈا ودوان پر شرابی اتے جھگڑالو سی۔ اتھوں چرترہین دا بیج پیا، جس وچ میس دے جیون دے ذکر دے نال میس دی نوکرانی نال پریم دی کہانی اے۔ جدوں اوہ اک وار برما توں کلکتہ آئے تاں اپنی کجھ رچناواں کلکتے وچ اک متر دے کول چھڈّ گئے۔ شرط نوں بناں دسے اوہناں وچوں اک رچنا وڈی دیدی دا 1907 وچ دھاراواہک پرکاشن شروع ہو گیا۔ دو اک قشط نکلدے ہی لوکاں وچ سنسنی پھیل گئی اتے اوہ کہن لگے کہ شاید رابندرناتھ نام بدلکے لکھ رہے ہن۔ شرط نوں اسدی خبر ساڈھے پنج سال بعد ملی۔ کجھ وی ہو مشہوری تاں ہو ہی گئی، پھر وی چرترہین دے چھپن وچ وڈی مشکل ہوئی۔ ہندوستان دے اڈیٹر مہان شاعر دوجیندرلال رائے نے اسنوں ایہہ قہقے چھاپن توں انکار کر دتا کہ ایہہ سداچار دے خلاف اے۔ وشنُ پربھاکر ولوں آوارہ مسیحا سرلیکھ ہیٹھ اوہناں دی پرمانک جیون جان پہچان بہت مشہور اے۔
حوالے
گٹھ:بنگالی لکھاری گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:بنگالی ناول کار
باہرلےجوڑ
گٹھ:1876دے جم گٹھ:1938دیاں موتاں گٹھ:بنگالی زبان کے مصنفین گٹھ:بنگالی مصنفین گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ سے منسلک شخصیتاں گٹھ:بیسویں صدی کے بھارتی افسانہ نگار گٹھ:بیسویں صدی کے بھارتی مرد مصنفین گٹھ:بیسویں صدی کے مرد مصنفین گٹھ:بیسویں صدی کے ہندوستانی ناول نگار گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی کے فضلا گٹھ:مغربی بنگال کے شعرا گٹھ:مغربی بنگال کے مصنفین گٹھ:مغربی بنگال کے ناول نگار گٹھ:ہاوڑہ کی شخصیتاں گٹھ:اموات بسبب سرطان جگر گٹھ:بنگالی ہندو
ایرام دا قتل عام
ایرام اڈیشہ دا اک چھوٹا پنڈ اے ، ایہ تحریک آزادی ہندوستان د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ستک تیرتھ ایرام یا ہندوستان دا دوسرا جلیانوالہ باغ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
ایرام اڈیشہ دے بھدرک ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
تحریک آزادی ہند وچ کردار
ایرام پنڈ خلیج بنگال وچ واقع سی تے اس دے ارد گرد دو دریاواں گوموئی تے کانساون نے گھیر لیا سی۔ ایہ پنڈ شہراں تو‏ں دور دراز دور دراز علاقےآں وچ گھنے جنگلاں تو‏ں گھرا ہويا سی۔ 1920 تو‏ں ، ایرام اتکال نو‏‏ں کانگریس دے اجلاساں دے لئی اک خفیہ جگہ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ گوپبندھو داس ، ہریکرشنا مہتاب تے ہور کانگریسی رہنماواں نے ارم نو‏‏ں عوامی جلسہ دے طور اُتے استعمال کيتا تے ہندوستان چھڈو موومنٹ یا عدم تعاون موومنٹ دے دوران مہاتما گاندھی دے پیغام نو‏‏ں بانٹنے دے لئی استعمال کيتا۔
شہداء د‏‏ی لسٹ
ایرام وچ شہدا د‏‏ی یاد وچ شہدا د‏‏ی اک یادگار تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ اڈیشہ دا سیاحتی مقام ا‏‏ے۔
ایتھول میک کینن
ایتھول ہنری میک کینن (پیدائش: ۲۰ اگست ۱۹۳۲ء پورٹ الزبتھ ، کیپ صوبے) | (انتقال: ۲ دسمبر ۱۹۸۳ء ڈربن ، نیٹل) اک جنوبی افریقی کرکٹر سی جس نے ۱۹۶۰ء تو‏ں ۱۹۶۶ء تک ۸ٹیسٹ کھیلے۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
میک کینن نے گرے ہائی سکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ایہ سکول اپنی کھیلاں د‏‏ی کامیابیاں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ کھبے ہتھ دے سپنر اس نے ۱۹۶۰ء تے ۱۹۶۵ء وچ جنوبی افریقی ٹیماں دے نال انگلینڈ دا دورہ کیتا، دونے دوراں اُتے جانے والے واحد کھلاڑی سن ۔ انہاں نے ۱۹۵۲–۵۳ تو‏ں ۱۹۶۲–۶۳ تک کری کپ وچ مشرقی صوبے تے ۱۹۶۳–۶۴ تو‏ں ۱۹۶۸–۶۹ تک ٹرانسوال د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ بعد وچ اوہ کوچ بن گئے۔
انتقال
کینن ۲ دسمبر ۱۹۸۳ء نو‏‏ں ڈربن، نٹال، جنوبی افریقہ وچ ۵۱ سال د‏‏ی عمر وچ غیر سرکاری ویسٹ انڈین ٹیم دا انتظام کردے ہوئے دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے۔