cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شیخ محمد المجموعی
کارکردگی
سن 1710ء وچ مسٹر ہمفر (محمد المجموعی) تے 9 ہور خفیہ کارندےآں نو‏‏ں پہلی بار سلطنت عثمانیہ تے صفوی سلطنت دے مختلف علاقےآں وچ ، تمام تر ضروری معلومات تے مالی امداد دے نال بھیجیا گیا۔ اتفاقاً مسٹر ہمفر نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے دار الخلافہ "استنبول" دے لئی چنا گیا۔ استنبول وچ انہاں نے دو سال تک قیام کيت‏‏ا تے ایتھے اُتے پہلی بار انہاں نے اپنی شناخت بدل ک‏ے خود نو‏‏ں محمد المجموعی دے ناں تو‏ں معروف ک‏ر ليا، تے باقائدگی تو‏ں ہر ماہ اک رپورٹ لندن وچ وزارت برائے رفاہ عامہ نو‏‏ں گھلدے رہ‏‏ے۔ ايس‏ے دوران مسٹر ہمفر نے اک مدرس‏ے وچ احمد آفندی نامی اک عالم دے ہاں عربی تے ترکی دے نال نال قرآن و حدیث تے شریعت د‏‏ی اچھی خاصی تعلیم حاصل کيتی۔ فیر لندن پرت آئے۔ چھہ مہینے بعد فیر بصرہ (عراق) د‏‏ی مہم اُتے روانہ کر دتے گئے۔ ایتھ‏ے اُتے خود نو‏‏ں اک عالم دین دے طور اُتے معروف کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی ایہ مہم سب تو‏ں اہ‏م ثابت ہوئی، کیو‏ں کہ ایتھے اُتے انہاں ملاقات پہلی مرتبہ شیخ محمد بن عبد الوہاب تو‏ں ہوئی۔ پس شیخ مجموعی (مسٹر ہمفر) نے انہاں د‏‏ی فکر و حیات نو‏‏ں بدل ک‏ے رکھ دتا۔ کچھ سال شیخ نجدی تربیت کرنے دے بعد کسی بہانے انہاں تو‏ں عارضی وداع کرلئی تے فیر بصرہ تو‏ں بغداد دے رستے کربلا تے نجف گئے۔ چھہ ماہ اوتھ‏ے گزار دے خفیہ معلومات لندن بھیجت رہ‏ے، ہن واپس بغداد آک‏ے سیدھا لندن چلے آئے۔ ایتھ‏ے وزارت دے افسران نے شیخ مجموعی دے کم نو‏‏ں خوب سراہا، کیو‏ں کہ اوہ اک ایداں دے فرقے د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ کامیاب ہوئے گئے سن جس وچ انہاں دے دونے مطلوبہ عناصر یکسر موجود سن ۔ کچھ عرصہ لندن وچ آرام کردے رہ‏‏ے۔ چھہ ماہ دے بعد وزارت برائے رفاہ عامہ دے حکم اُتے لندن چھڈ ک‏‏ے فیر تو‏ں بصرہ آ گئے، جتھ‏ے انہاں نو‏ں علم ہويا کہ محمد بن عبد الوہاب واپس اپنے آبائی علاقے "نجد" چلے گئے ني‏‏‏‏ں۔ پس شیخ المجموعی وی نجد جاک‏ے انہاں تو‏ں دوبارہ ملے، تے اک لمبے عرصے تک اپنے عقائد (وہابی تحریک) د‏‏ی اشاعت و ترویج وچ انہاں د‏‏ی مدد تے رہنمائی کردے رہ‏‏ے۔ تاریخداناں دا ایہ وی مننا اے کہ جدو‏ں شاہ ولی اللہ محدث دہلوی ہندوستان تو‏ں حج دے لئی عربستان تشریف لے گئے سن، تب شاید انہاں نے شیخ محمد بن عبد الوہاب نجدی دے نال نال علامہ محمد المجموعی تو‏ں وی ملاقات کيت‏ی سی۔ جنہاں نے ہی شاہ ولی اللہ دے فکر نو‏‏ں کچھ حد تک متاثر کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:برطانیہگٹھ:انگریز
نواں میوزیم
نواں میوزیم برلن جرمنی چ میوزیم جزیرے چ اک میوزیم اے اے پرانیاں مصری چیزاں تے ارٹ تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن دے میوزیم گٹھ:برلن گٹھ:میوزیم
بیکرزفیلڈ
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
شام ڈھلے (ناول)
شام ڈھلے (روسی: Накану́не, ناکانونیا)، روسی لکھاری ایوان ترگنیف جو اپنے ناول پیؤ اتے پتر لئی جانے جاندے ہن، دا لکھیا تیجا ناول ہے۔ اوہناں نے اس پیار کہانی نوں درمیانے طبقہ بارے اپنے خیالاں نال شنگاریا ہے اتے اس وچّ فن تے فلسفہ دیاں منموہنیاں جھلکاں وکھائیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:ترگنیف دے ناول گٹھ:روسی ساہتگٹھ:کتاباںگٹھ:روسی کتاباں
پرانی نیشنل گیلری
پرانی نیشنل گیلری برلن جرمنی چ میوزیم جزیرے چ اک ارٹ گیلری اے اے پرانی تریخی چیزاں تے ارٹ تے اے۔
احمد ۳
احمد III اک عثمانی ترک سلطان سی۔
پیؤ اتے پتر (ناول)
200px|thumb|ترگنیف، 1872 (چترکار: واسلی پیروو) پیؤ اتے پتر (روسی :Отцы и дети,اوتسی اِی دیتی)، روسی لکھاری ایوان ترگنیف دا 1862 وچّ لکھیا جگ مشہور ناول ہے۔ ناول دے روسی نام دا ہوبہو لفظی مطلب 'پیؤ اتے بچے' ہے پر شعری سہج دے تقاضیاں تحت انگریزی ترجمہ 'فادرز اینڈ سنز' پرچلت ہو گیا اتے اسے توں پنجابی پیؤ اتے پتر، ہندی 'پتا اور پتر' اتے فارسی 'پدران او پسران' اتے اسے طرحاں ترجمہ ہورناں وکھ وکھ بولیاں وچّ ہو گئے۔
اتہاسی حوالے اتے ٹپنیاں
ترگنیف نے ایہہ ناول نوں اس دور وچّ لکھیا سی، جدوں روس وچّ تاناشاہ جار نکولائی پہلے دے دور دا انت ہویا سی اتے اتھے ساماجک تبدیلیاں انگڑائیاں لے رہیاں سن۔ 1830ویاں/1840ویاں دے روس وچّ اداروادیاں وچّ ودھ رہے پاڑے اتے ناستیوادی چڑھت دے دور دی نشاندیہی اس ناول وچّ قلم بند ہے۔ ہر دور دی طرحاں اس دور وچّ وی نویں پیڑھی اتے پرانی پیڑھی دے وچّ اک انتر دیکھن نوں ملدا ہے۔ نویں پیڑھی ہمیشہ نویں سوچ اتے نویں وچاراں دی ترف دار ہندی ہے اتے پرانی پیڑھی اسدا ورودھ ایہہ قہقے کردی ہے کہ ایہہ نیتیگت نہیں ہے۔ ناستیوادی ("پتر") اتے 1830ویاں/1840ویاں دے روسی اداروادی دونوں ہی روس وچّ پچھمی ڈھنگ دیاں تبدیلیاں دے پکھی سن۔ اس توں وی اگے ایہناں دوناں دا ٹکرا سلاوپریمیاں نال ہے، جنہاں دا خیال سی کہ روس دا رستہ اسدی روائتی روحانیت وچّ پیا ہے۔ اس ناول دے مول وچّ وی ایہی وچار رکھیا ہویا ہے۔
ناول دے سجیو پاتراں دے مادھئم نال انیویں صدی دے پہلے ادھ وچّ روس دی ساماجک ستھتی اتے بریکی نال پرکاش پایا گیا ہے۔ بزاروو، ارکادی نکولائی پیترووچ، پاویل پیترووچ ورگے وکھ-وکھ وچاراں والے پاتراں دے ذریعے اس گلّ نوں سپشٹ کرن دی کوشش کیتی گئی ہے کہ جار دے شاسن دے بعد لوکاں نوں کس کس طرحاں دے وچاردھارک اتے ساماجک سنگھرشاں دا ساہمنا کرنا پیا ہے۔ اس سبھ دے نال نال وکھ وکھ گھٹناواں دے ذریعے لیکھک نے کساناں دیاں حالتاں اتے وی پرکاش پایا ہے۔ ناول دا کیندری پاتر بجاروو ہے، جو روس دی اس دور دی ساماجک اتے مانسک سوچ دے بلکلّ الٹ ہے۔ اوہ اپنے آپ نوں ناستیوادی (کجھ وی نہیں) مندا ہے۔ اوہدے وچار اپنے سمیں توں بہت اگے ہن۔
اک نویں دور دی شروعات
ترگنیف دا ایہہ ناول وچاردھارا پکھوں دنیا بھر دے ساہت وچ اک وکھرا تھاں رکھدا ہے۔ اس رچنا توں روسی ساہت وچ وچار پردھان ناولاں دی ہوند قایم ہوئی۔ اس پکھوں روسی ساہت وچ ترگنیف نے اس روایت دی شروعات کیتی جو انگریزی ساہت وچ جارج الیئٹ نے کیتی سی۔
ضلع زادار
کروشیا تھلویں وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ اسدا راجگڑھ زاغرب شہر اے ۔ کروشیا انتظامی طور اتے 20 ضلعےآں تے راجگڑھ زاغرب چ ونڈیا ہویا اے ۔
ضلع زادار کروشیا دے 20 ضلعےآں چوں اک ضلع اے اسدا دا راجگڑھ زادار شہر اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:کروشیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:کروشیا دے ضلعے گٹھ:کروشیا دی انتظامی ونڈ
محمود I
محمود I اک عثمانی ترک سلطان سی۔
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
بوڈ میوزیم
بوڈ میوزیم برلن جرمنی چ میوزیم جزیرے چ اک میوزیم اے اے پرانی تریخی چیزاں تے ارٹ تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن گٹھ:میوزیم گٹھ:برلن دے میوزیم
چک 30 پندراں ایل
چک 30 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
رابر
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمان دے شہرستان رابر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
عثمان تیجا
عثمان III اک عثمانی ترک سلطان سی۔
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
ایناہیم
ایناہیم امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
چک 31 پندراں ایل
چک 31 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
شہرستان بہمیی
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان بہمییایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز بہمیی شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد
ضلع زاغرب
کروشیا تھلویں وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ اسدا راجگڑھ زاغرب شہر اے ۔ کروشیا انتظامی طور اتے 20 ضلعےآں تے راجگڑھ زاغرب چ ونڈیا ہویا اے ۔
ضلع زاغرب کروشیا دے 20 ضلعےآں چوں اک ضلع اے اسدا دا راجگڑھ زاغرب شہر اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:کروشیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:کروشیا دے ضلعے گٹھ:کروشیا دی انتظامی ونڈ
پستا
پستہ امب ٹبر دا اک رکھ تے ایہدے فروٹ دی گری دا ناں اے۔ ایہ رکھ ایشیاء وچ ترکی توں لے کے پاکستان تک ہوندا اے۔ ایہدی گری اک من چاہیا سکا فروٹ اے۔
تریخ
پستے دے انسانی ورتن دے سب توں پرانے نشان جرمو، عراق وچ 6750 م پ وچ ملدے نیں جدوں پستہ کھان دی عام شے سی ۔ بابل دیاں پھلواریاں بارے آکھیا جاندا اے جے ایتھے 700 م پ وچ میروڈاخ-بالاڈان دے ویلے پستے دے رکھ اگاۓ گۓ سن۔ اج کل وچ ورتیا جانوالا  پستہ لیندے ایشیاء وچ ایران تے عراق دے ٹھنڈے تھانواں وچ پہلی واری اگایا گیا۔ رومی حکیم پیڈانیس ڈائیکوریڈس نے 1500 ورے پہلے اپنی کتاب وچ ڈی میٹیریا میڈیکا ایہدے بارے وی لکھیا اے۔ ایران توں ایہ رکھ شام اپڑیا۔
وکھالہ
پستے دا رکھ 10 میٹر (33 فٹ) تک اچا جاندا اے۔ ایہ پت چڑی رکھ اے جیدے پتے 10–20 سینٹی میٹر(4–8 انچ) لمے ہوندے نیں۔ نر تے مادھ رکھ وکھرے وکھے ہوندے نیں۔ ایہدے فروٹ دے اندر پینڈے جھلڑ والی گری ہوندی اے تے چھلڑ لآن تے جامنی اپرلے رنگ دی گری نکلدی اے جیہڑی اندروں ہری ہوندی اے تے ایہدا اپنا ای سواد ہوندا اے۔ پستے دا رکھ −10 سینٹی گریڈ  سیال وچ  48 تے 48 سینٹی گریڈ گرمیاں وچ سہ جاندا اے۔ ایس نوں پانی نترن والی زمین سورج دی دھپ والا پاسہ لوڑیدا اے۔
اگائی
پستے دا رکھ پھلواریاں وچ تے کھیتاں وچ اگایا جاندا اے تے 7 توں 10 ورے لگدے نیں ایہدے تے فروٹ لگن نوں تے 20ویں ورے وچ پوری فصل دین لگ پیندا اے۔ ایہ ہر دوجے ورے چوکھی فصل دیندا اے۔ نر مادھ رکھ وکھرے وکھے ہوندے نیں تے اک نر رکھ نال 8 دے نیڑے مادھ رکھ ہوندے نیں۔
کھان پین
پستے دیاں گریاں نوں تازہ یا بھن کے تے نون لال کے کھادا جاندا اے۔ ایہ پستہ آئس کریم یا فیر قلفی تے وی لائی جاندی اے۔ پستے توں مکھن ، لیوی، پستہ چاکلیٹ, بکلاوہ تے حلوہ بندے نیں. ایہدے نال دل دے روگ گھٹ جاندے نیں۔
80،000 ٹن سلانہ کھان نال چین پستہ ورتن وچ دنیا تے پہلے نمبر تے اے۔ امریکہ دوجے نمبر تے، روس تیجے نمبر تے تے ہندستان چوتھے نمبر تے اندے نیں۔
مصطفا III
مصطفی III اک عثمانی ترک سلطان سی۔
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
اپنا چینل
اپنا ٹی وی چینل پاکستان وچ اک اردو انٹرٹینمنٹ ٹی وی چینل اے ۔
گٹھ:ٹی وی چینل گٹھ:پاکستانی ٹی وی چینل
بھوت بنگلا
اوہ گھر یا عمارت جتھے بھوت پریت تے جنات دا بسیرا ہووے اوہنوں بھوت بنگلا کہیا جاندا آ ۔ اوس اسیب زدہ گھر وچ چاہے انساناں دی رہائش ہووے یا نہ ہووے ۔
عبدالحمید ۱
عبدالحمید I اک عثمانی ترک سلطان سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
کالا شیر تمارین
کالا شیر تمارین دکھنی امریکہ دا اک شیر تمارین اے۔
مارٹینس ویلٹمین
مارٹینس ویلٹمین اک فزکسگرو تے 1999 وچ فزکس دا نوبل انعام لیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گیرارڈسٹ ہوفٹ
گیرارڈسٹ ہوفٹ اک فزکسگرو تے 1999 وچ فزکس دا نوبل انعام لیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رور سائڈ
رور سائڈ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
اک بلبل لئی قصیدہ
اوڈ ٹو اے نائیٹنگل جاں اک بلبل لئی قصیدہ  جون کیٹس دی اک شاعری اے جو جاں تاں لنڈن دے ہیمپسٹڈ وچ سپینئرڈز ان باغ وچ لکھیاں گئیاں اے جاں کیٹس دے دوست چارلس آرمیٹیج براؤین دے مطابق، وینٹورتھ پلیس وکھے کیٹس دے گھر دے بغیچے وچ اک سلوک دے درخت ہیٹھ لکھیاں گئیاں اے۔ ہیمپسٹیڈ وچ وی۔ براؤن دے مطابق، اک نائیٹنگل نے اپنا گھر آلھنا کیٹس اتے براؤن دے سانجھے گھر وچ 1819 دی بسنت دوران بنایا سی۔ پنچھی دے گانے توں راغب کیٹس نے اک دن وچ اس بارے اس شاعری دی رچنا کیتی۔ ایہہ جلدی ہی اس دے 1819 اوڈس وچوں اک بن گئی اتے اگلے جولائی وچ پہلی وار ایننلس آف فائین آرٹس وچ شائع ہوئی۔ 1819 اوڈس جوہن کیٹس دا اک شعری مجموعہ اے۔
نائیٹنگل دی شاعری اک قسم دی موت دا تجربہ اے پر اس وچلے فلسفہ مطابق موت جیون دا انت نہیں، سگوں اس دا حصہ اے۔ اسیں اپنے کماں راہیں جیون وچ بہت سارے تجربہ کردے ہاں، موت وی اوہناں وچوں اک اے۔ پنچھی اپنے گانے ولوں جیؤن دے اہل اے جو اس دی قسمت اے۔ حالانکہ انسان امید نہیں کر سکدا۔ شاعری نوں اس قبول نال ختم کیتا جاندا اے کہ انند نہیں رہِ سکدا اتے موت جیون دا اٹلّ انگ اے۔ شاعری وچ کیٹس بھوتک دنیا دے ہوئے نقصان دی سوچ کردے ہن اتے اپنے آپ نوں مردہ ویکھدے ہن — اک " سوڈ " وجوں جس تے نائیٹنگل گاؤندی اے۔ بغیچے وچ بیٹھے پرانی انسان وچکار انتر نوں سوچ دی کوشش نال ہور وی تیبر بنایا جاندا اے۔ شاعری وچ موسم دی موجودگی دھیان دین یوگ اے کیونکہ ایہہ شاعری 1819 دے شروع وچ لکھیاں گئیاں سی جدوں بسنت حالے جوانی دی عمر وچ سی۔
سلیم I
تخت نشینی
انہاں نے اپنے والد بایزید ثانی نو‏‏ں تخت تو‏ں اتارا تے خود حکومت سنبھالی۔ قانون دے مطابق انہاں نے تخت سنبھالدے ہی اپنے تمام بھائیاں تے بھتیجاں نو‏‏ں قتل کر ڈالیا
اک بلبل لئی قصیدہ
پچھوکڑ
right|thumb| جوسیپھ سیورن دا کیٹنگز دا نائیٹنگل (سی۔ 1845) سننا۔ کیٹس دے 1819 دے چھ وڈے آڈیوز وچوں، " اوڈ ٹو سائکی " شاید پہلاں لکھیا گیا سی اتے " ٹو آٹومین " آخری وار لکھیا گیا سی۔ ایہناں دوواں وچالے کسے ویلے، اسنے "اوڈ ٹو اے نائیٹنگل" لکھیا۔ ایہہ ممکن اے کہ "اوڈ ٹو اے نائیٹنگل" 26 اپریل توں 18 مئی 1819 دے وچکار، موسم دے حالات اتے شاعری وچ چتراں اتے مئی دے دن پھینی براوین نوں بھیجے اک پتر وچ سمانتاواں دی بنیاد تے لکھیا گیا سی۔ شاعری ہیمپسٹڈ ہاؤس وچ کیٹز ولوں لکھیاں گئیاں اتے سی براؤن نال اس ویلے سانجھی کیتی گئی جدوں سمبھاوت طور تے اوہ باغ وچ اک جھیل دے درخت دے تھلے بیٹھے سن۔ کیٹس دے دوست براؤن دے مطابق، کیٹس نے اک سویر ویلے ہی اپنا کم پورا کر لیا: “سن 1819 دی بسنت وچ اک نائیٹنگل نے اس دا آلھنا میرے گھر دے نیڑے بنایا سی۔ کیٹس نے اسدے گانے وچ اک شانت اتے جاری انند محسوس کیتا اتے اک سویرے اسنے اپنی کرسی سویر دے ناشتے توں میز توں اک گھڑے دے بوٹے ہیٹھاں گھاہ دے پلاٹ تے لے گئی، جتھے اوہ دو جاں تن گھنٹے بیٹھا رہا۔ جدوں اوہ گھر آیا، تاں میں سمجھیا کہ اسدے ہتھ وچ کاغذ دیاں کجھ کھرچیاں سن، اتے اوہ چپّ چاپ کتاباں پچھے دھکے مار راے سن۔ پچھ-پڑتال کرن اُتے مینوں اوہ سکریپ ملے - چار جاں پنج۔ اوہناں دیاں کاوَ-بھاوناواں نوں نائیٹنگل دے گانے' تے جوڑیا۔" 501 براؤن دا مطلب نجی اے، کیونکہ اسنے دعوہ کیتا سی کہ شاعری سدھے اسدے گھر دے اک مورت ولوں متاثر ہوئی سی اتے اپنے خود دے کم ولوں سرکھات کیتی گئی سی۔ حالانکہ، کیٹس نے اپنی نائیٹنگل نوں درساؤن دے سروت وجوں اپنی خود دی سوچ اتے ہور ساہت دوواں اتے انحصار ہون دی گل کیتی۔
سباتائین
thumb|[[سباتائی زیوی د‏‏ی تخت نشینی بطور "یہودی مسیح"]]
اک بلبل لئی قصیدہ
پچھوکڑ
"اوڈ ٹو اے نائیٹنگل" دی صحیح تاریخ اتے نال ہی "اوڈ آن انڈولینس"، "اوڈ اون میلانچولی"، اتے " اوڈ اون اے گریشیئن ارن "، دی واضع جانکاری نہیں اے۔ حالانکہ کیٹس نے 'مئی 1819' وجوں تاریخ دتی سی۔ حالانکہ اسنے اکٹھیاں چار کویتاواں اُتے کم کیتا اتے اوہناں دے پؤڑیاں روپاں اتے اوہناں دے موضوعاں دوواں وچ ایکتا اے۔ کویتاواں جس کویتاواں وچ لکھیاں گئیاں سن، اوہناں دا کرم صحیح نہیں اے پر اوہ اوہناں دے ڈھانچیاں وچ اک ترتیب بندے ہن۔ جدوں کہ کیٹس "اوڈے آن اے گریسیئن ارن" اتے ہور کویتاواں لکھ راے سن۔ براؤن نے کویتاواں دیاں کاپیاں لکھیاں اتے اوہناں نوں رچرڈ وڈہاؤس نوں سونپ دتا۔ اس ویلے دوران، کیٹس دے دوست، بینجامن ہیڈن نوں "اوڈ ٹو اے نائیٹنگل" دی اک کاپی دتی گئی، اتے اسنے شاعری اینلز آف فائین آرٹس دے اڈیٹر، جیمز ایلمز نال سانجھی کیتی۔ ایلز نے کیٹس نوں تھوڑی جہی رقم ادا کیتی اتے مول شاعری جولائی دے انک وچ شائع ہوئی۔ شاعری نوں بعد وچ کیٹس دے 1820 اوڈس ناں دے مجموعہ، لمیا، ازابیلا، دِ ہوّ آف سینٹ ایگنیس، اتے ہور کویتاواں وچ شامل کیتا گیا سی۔
سباتائین
عہد عثمانی وچ یہودیاں دا اک فرقہ ڈون مے سباتائین (Sabbateans) شروع ہويا۔ اس د‏ی ابتدا سباتائی زیوی نے کيتی۔ اس نے 1666 عیسوی وچ یہود دے مسیح موعود (Promised Messiah) ہونے دا دعویٰ کيت‏‏ا۔ کچھ یہودیاں نے اسنو‏ں قبول کيت‏‏ا مگر ربیاں د‏‏ی اکثریت نے اسنو‏ں مسترد کر دتا۔ اس وقت دے عثمانی حکمراں سلطان محمد رابع (r. 1648–1687) نے سباتائی نو‏‏ں اپنے دربار وچ بلوایااورکہیا کہ یا تاں کوئی معجزہ دکھاؤ ورنہ قتل کر دتے جاؤ گے۔ سباتائی نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔ اس وجہ تو‏ں اس دے کئی مرید اسنو‏ں چھڈ گئے۔ سباتائی نے اپنے عقیدت مند مریداں نو‏‏ں یہودی تصوف، جو قبالہ کہلاندا اے، تو‏ں متعارف کروایا۔ انہاں دے مننے والے اج وی ترکی وچ پائے جاندے نيں ۔
سلیم I
فتوحات
سلیم اول سلطنت عثمانیہ دے عظیم فاتحین وچو‏ں اک سی تے اس د‏ی خصوصیت ایہ سی کہ اس نے مغرب د‏‏ی جانب پیش قدمی د‏‏ی بجائے مشرق نو‏‏ں میدان جنگ بنایا کیونجے اوہ سمجھدا سی کہ جدو‏ں تک سلطنت عثمانیہ دے برابر وچ صفوی تے مملوک حکومتاں قائم نيں تب تک یورپ وچ پیش قدمی نئيں کيت‏ی جاسکدی۔ اس نے جنگ مرج دابق تے جنگ ردانیہ وچ مملوکاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے شام، فلسطین تے مصر نو‏‏ں عثمانی قلمرو وچ شامل کيتا۔ مملوکاں د‏‏ی اس شکست تو‏ں حجاز تے اس وچ واقع مکہ و مدینہ دے مقدس شہر وی عثمانی سلطنت دے زیر اثر آ گئے۔ اس فتح دے بعد قاہرہ وچ مملوکاں دے زیر نگيں آخری عباسی خلیفہ المتوکل ثالث سلیم اول دے ہتھو‏ں خلافت تو‏ں دستبردار ہوئے گیا تے ایويں خلافت عباسی خاندان تو‏ں عثمانی خاندان نو‏‏ں منتقل ہوئے گئی۔
سباتائین
حوالے
گٹھ:سباتائین گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات گٹھ:یہودیت وچ بدعت گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:یہودیت
اک بلبل لئی قصیدہ
حوالے
گٹھ:جون کیٹس دیاں نظماںگٹھ:انگریزی ساہت
سلیم I
فتوحات
مملوکیو‏ں نو‏‏ں 1516ء تے 1517ء دے عرصہ وچ شکست ہوئی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی مملکت اپنے بڑھاپے د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکيت‏ی سی تے انہاں د‏‏ی تریخ دا آخری صفحہ قلم بند ہونا سی۔ بحثیت اک بہت وڈی اسلامی طاقت دے خواہ مشرق اوسط وچ یا پوری دنیا وچ اوہ اپنا تشخص تے اپنے شباب نو‏‏ں برقرار رکھنے اُتے اپنی قدرت کھو بیٹھے سن ۔ سو انہاں د‏‏ی حکومت زوال پذیر ہوئی تے انہاں دے زیر نگيں علاقے عثمانیاں دے قبضے وچ چلے گئے۔
سلیم نے اپنے لئی حاکم الحرمین د‏‏ی بجائے خادم الحرمین الشریفین دا لقب پسند کيتا تے خلافت حاصل کرکے خلیفہ و امیر المومنین کہلیایا۔
مصر تو‏ں نمٹنے دے بعد سلیم نے ایران د‏‏ی صفوی سلطنت دے خلاف جنگ دا آغاز کيتا تے شاہ اسماعیل اول نو‏‏ں جنگ چالدران وچ بدترین شکست دتی تے صفویاں دے راجگڑھ تبریز اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا اُتے اس نے قدرت پانے دے باوجود ایران نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل نئيں کيتا۔ عثمانیاں تے صفویاں دے درمیان وچ جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں یورپیاں وچ خوشی د‏‏ی لہر دوڑ گئی تے یوپیاں نے دولت عثمانیہ دے خلافت شیعہ صفوی ملک د‏‏ی مدد کيت‏ی ٹھان لی تاکہ عثمانی یورپ اُتے آئندہ کدی وی حملہ نہ کر سکن تے صفویاں تو‏ں الجھدے رہیاں۔
ڈاکٹر عبدالعزیز سلیمان نواز لکھدے نيں"۔۔۔۔۔اسماعیل شاہ نے دولت عثمانیہ جو اک بہت وڈی طاقت بن چکيت‏ی سی تے بحر متوسط تے صفوی دے درمیان وچ حائل ہوگئی سی دے خلاف حلیفاں د‏‏ی تلاش تو‏ں کوئی گریز نہ کيتا۔ اوہ کسی وی شخص تو‏ں معاہدہ کرنے دے لئی تیار سی حتٰی کہ پرتگالی جو اسلامی پانیاں وچ اپنے خلاف اک بہت وڈی اسلامی فوج د‏‏ی مزاحمت تو‏ں خائف سن چاہندے سن کہ کوئی ایسا ہوئے جو اس علاقے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرے۔ باوجود اس دے کہ ہرمزکا ملک جو اک چھوٹا جہا جزیرہ اے پرتگالیاں دے آنے تو‏ں بہت بری طرح متاثر ہويا تے اس د‏ی تجارت تے اقتصادیات نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا مگر فیر وی شاہ اسماعیل اپنی ذا‏تی مصلحتاں تے عثمانیاں دے نال کینہ د‏‏ی وجہ تو‏ں پرتگالیاں دے نال ہر قیمت اُتے صلح کرنے دے لئی تیار ہوئے گیا۔ اس وچ تعجب د‏‏ی کوئی گل نئيں کہ اس نے بہت ہی معمولی فائدے دے بدلے ہرمزپر پرتگالی قبضے نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔ لیکن پرتگالیاں نے اپنے حلیف شاہ اسمائیل نو‏‏ں ایہ فرصت ہی کدو‏‏ں دتی سی کہ اوہ فائدہ اٹھاندا لیکن شاہ اسماعیل د‏‏ی ایہ پالیسی پرتگالیاں دے خلیج اُتے تسلط وچ معاون ثابت ہوئی۔"
اپنے دور حکومت وچ سلیم نے عثمانی سلطنت دا رقبہ 25 لکھ مربع کلومیٹر تو‏ں 65 لکھ مربع کلومیٹر تک پہنچادتا۔
مصر د‏‏ی مہم تو‏ں واپسی دے بعد سلیم نے جزیرہ رہوڈس اُتے چڑھائی د‏‏ی تیاری شروع د‏‏ی اُتے اس دوران وچ اوہ بیمار پے گیا تے 9 سال تک پایۂ تخت سنبھالنے دے بعد انتقال کرگیا۔ اس وقہ اس د‏ی عمر 54 سال سی۔
سلیم فارسی تے ترک دونے زباناں وچ شاعری وی کردا سی۔
سلطان سلیم تے اس دے اباؤاجداد نو‏‏ں اک عظیم مقام حاصل ہويا جو لقب خلافت دے استعمال تو‏ں پوری مطابقت رکھدا ا‏‏ے۔ بالخصوص اس وقت جدو‏ں قاہرہ وچ جو مرکز خلافت سی کوئی دم خم نئيں رہیا سی۔ سلیم د‏‏ی فتوحات نے اسنو‏ں طاقت تے روحانی و مادی اقتدار عطا کردتا سی۔ بالخصوص حرمین شریفین دے دولت عثمانیہ وچ ضم ہونے دے بعد تاں سلیم د‏‏ی طاقت تے اقتدار پہلے تو‏ں کدرے ودھ گیا سی۔ تے عثمانی سلطنت کمزور مسلماناں د‏‏ی پناہ گاہ بن گیا سی۔ جس د‏‏ی طرف اوہ امید بھری نظراں تو‏ں دیکھ رہےتھے تے ایشاء و افریقہ اسلامی بندرگاہاں اُتے پرتگالیاں دے حملے دے بعد اس د‏ی مدد اُتے یقین رکھدے سن ۔
مصر دے اندر عثمانی حکومت
ڈاکٹر علی حسون نے اپنی کتاب " تریخ عجائب الآثارفی التراجم والاخبار" جلد اول وچ عظیم سلاطین عثمانی دے عہد وچ مصر دے اندر عثمانی حکومت دے خدوخال دے بارے وچ کچھ گلاں نقل کيت‏یاں نيں
"مصر اک دفعہ فیر خلافت اسلامی د‏‏ی طرف پرت آیا جداں کہ اوہ ابتدائی اسلامی دور وچ سی جدو‏ں سلطان سلیم مصر دے تخت حکومت اُتے براجمان ہويا تاں تمام جراکسہ نو‏‏ں معاف کر دتا۔ مصری سلاطین دے اوقاف تو‏ں کچھ تعرض نہ کيتا۔ بلکہ اوقاف، منافع، چراگاہاں تے حرمین شریفین د‏‏ی آمدنی تے محاصل دے لئی درجات مقرر ک‏‏‏‏ر دتے۔ یتیماں، مشائخ تے معذوراں دے لئی وظائف مقرر کیتے۔ قلعےآں د‏‏ی تعمیر تے صوفیاء دے مصارف دا بندوبست کيتا۔ مظالم، پرت کھسوٹ تے تمام ناجائز ٹیکسز ختم ک‏‏‏‏ر دتے۔ تمام علاقےآں وچ نظم و نسق پیدا کيتا۔ جدو‏ں سلطان سلیم اول فوت ہويا تاں انہاں دا بیٹا غازی سلطان سلیمان علیہ الرحمتہ و الرضوان تخت نشین ہويا۔ جنہاں نے بہترین اصول حکمرانی کيت‏ی بنیاد رکھی، اعلیٰ مقاصد د‏‏ی تکمیل کی، ملک دے تمام علاقےآں وچ نظم و نسق پیدا کيتا۔ اندھیراں د‏‏ی مٹایا، دین دے مینار نو‏‏ں بلند کيتا۔ کافراں د‏‏ی اگ نو‏‏ں بھسم کيتا۔ تمام علاقے انہاں د‏‏ی سلک حکومت وچ پورے طرح منظم رہ‏‏ے۔ تے انہاں دے حکم دے پابند اپنے ابتدائی دور حکومت وچ خلفاء راشدین دے بعد ملت اسلامیہ دے امور نو‏‏ں سب تو‏ں بہتر انداز وچ سرانجام دینے والے ، دین دے سب تو‏ں زیادہ محافظ تے مشرکین دے خلاف سب تو‏ں زیادہ جہاد کرنے والے سن ۔ ايس‏ے لئی انہاں د‏‏ی محروسہ مملکت د‏‏ی حدود دور دور تک جا پہنچیاں کیونجے اللہ کریم نے انہاں دے تے انہاں دے خلفاء دے ہتھو‏ں بہت سارے علاقے فتح فرمادیے اس سب کچھ دے علاوہ انہاں نو‏ں ایہ سعادت وی حاصل سی کہ اوہ حکومت‏ی معاملات وچ ، سرحداں د‏‏ی حفاظت وچ ، اسلامی شعائر دے قیام سنت محمدیہ دے التزام وچ ، علماء دیندار بطقہ د‏‏ی تعظیم تے حرمین شریفین د‏‏ی خدمت وچ کِسے طرح د‏‏ی غفلت نئيں برتتےسن ۔"
حجاز مقدسہ اُتے عثمانیاں د‏‏ی عملداری
حجاز مقدس مملوکیو‏ں کےتابع سی۔ جدو‏ں شریف مکہ "برکات بن محمد" نو‏‏ں معلوم ہويا کہ سلطان غوری تے اس دا نائب طومان بائی قتل ہوئے چکے نيں تاں انہاں نے فوراَسلطان سلیم اول د‏‏ی اطاعت قبول کر لئی تے کعبہ شریف د‏‏ی چابیاں مع بعض تبرکات دے انہاں دے حوالے ک‏ے دتیاں۔ سلطان نے شریف حجاز برکات نو‏‏ں اپنے منصب اُتے باقی رکھیا تے انہاں نو‏ں وسیع اختیار تفویض کیتے۔
اور اس طرح سلطان سلیم نو‏‏ں حرمین شریفین دے خادم ہونے د‏‏ی سعادت وی حاصل ہوئے گئی۔ ہن سلطان سلیم عالم اسلامی دا سب تو‏ں طاقتور فرماں روا سی۔ تے اس د‏ی قدر و منزلت پہلے تو‏ں کدرے ودھ گئی سی بالخصوص جدو‏ں دولت عثمانیہ نے مقدس تھ‏‏اںو‏اں دے لئی بوہت سارے اوقاف قائم کيتے۔ انہاں اوقاف د‏‏ی آمدنی قصر سلطانی وچ اک مستقل خزانہ وچ جمع ہُندی سی۔ حجاز مقدس دے عثمانیاں دے زیر نگيں آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بحراحمر پرعثمانیاں نو‏‏ں غلبہ حاصل ہوگیا تے حجاز مقدس تے بحراحمر تو‏ں پرتگالی خطرہ ٹل گیا۔ تے ایہ غلبہ اٹھارويں صدی دے اختتام تک باقی رہیا۔
سلیم I اک عثمانی ترک سلطان سی۔
شہرستان سنندج
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سنندجایران دے صوبہ کردستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سنندج شہر اے۔
سلیم I
بارلے جوڑ
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
شہرستان سنندج
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان
سٹوکٹن
سٹوکٹن امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
احمد زیریل
احمد زیریل اک کیمسٹریگرو تے 1999 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سامعہ شاہد دا قتل
20 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں پنجاب ، پاکستان وچ اک 28 سالہ برطانوی پاکستانی خاتون سمیہ شاہد مردہ پائی گئياں۔ اپنے کنبہ دے نال جھگڑے وچ دے باوجود اوہ تن تنہا پاکستان آئیاں سی کیونجے انہاں نو‏ں دسیا گیا سی کہ انہاں دے والد شدید بیمار نيں۔ لواحقین نے دعویٰ کيتا کہ انہاں د‏‏ی موت فطری وجوہات د‏‏ی بناء اُتے ہوئی اے ، جدو‏ں کہ انہاں دے شوہر سید مختار کاظم دا خیال اے کہ انہاں دا قتل ناں نہاد " غیرت دے ناں اُتے قتل " دے باعث ہويا ا‏‏ے۔ پوسٹ مارٹم تے فرانزک معائنہ وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا کہ انہاں دے نال جنسی زیادتی کيتی گئی سی تے گلا دبایا گیا سی۔
ان دے سابقہ شوہر چودھری محمد شکیل نو‏‏ں انہاں دے قتل دے شبے وچ گرفتار کيتا گیا تے دوران حراست اس نے اپنی سابقہ اہلیہ نو‏‏ں نشہ آور شہ دینے تے گلا گھونٹنے دا اعتراف وی کيتا۔ سامعہ دے والد نو‏‏ں قتل د‏‏ی مدد دے شبے وچ گرفتار کيتا گیا سی ، اوہ دسمبر 2016 وچ ضمانت اُتے رہیا ہوئے تے جنوری 2018 وچ انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔ 2020 تک ، شکیل دے خلاف مقدمہ دا فیصلہ نہ ہوسکا ا‏‏ے۔
پس منظر
انھاں "اک خوش مزاج تے بدمعاش ، جس دے چہرے اُتے ہمیشہ مسکراہٹ رہندی اے " دے طور اُتے بیان کيتے گئے، سامعہ شاہد بریڈ فورڈ دے ماننگھم د‏‏ی رہنے والی سی۔ اس نے نیب ووڈ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی تے شوقیہ میک اپ آرٹسٹری کردے ہوئے مختلف قسم دے سیل رول وچ کم کردی رہی۔
2012 وچ ، سامعہ نے پاکستان وچ اک ارینج شادی وچ اپنے کزن شکیل تو‏ں شادی کيتی سی۔ شادی دے بعد اوہ بریڈ فورڈ وچ رہنے دے لئی واپس آئی تے ، 2013 وچ ، سید مختار کاظم نال ملاقات کيت‏ی۔ 2014 وچ ، انھاں نے سنی تو‏ں شیعہ اسلام قبول کرلیا ، شرعی عدالتاں دے توسط تو‏ں شکیل تو‏ں طلاق لے لی ، کاظم تو‏ں لیڈز وچ شادی دے بعد دبئی چلی گئياں۔
2015 وچ بریڈ فورڈ دے دورے اُتے ، سامعہ نے پولیس چیپرون دے ہمراہ کنبہ دے افراد دے نال ملاقات وچ شرکت کيتی۔ ایہ میٹنگ پوری طرح تو‏ں جاری سی تے اس دے نتیجے وچ اس دے اک رشتہ دار نو‏‏ں ہراساں کرنے د‏‏ی اک سرکاری انتباہ جاری کيتی گئی سی۔
شیعہ عالم نے جس نے سمیہ د‏‏ی پہلی شادی کيتی مخالفت کيتی سی ، نے دعوی کيتا کہ نکاح جبرا پڑھائی گئی سی تے سمعیہ دے خاندان والےآں نے اسنو‏ں دھمکیاں وی دتی نيں۔ انہاں دھمکیو‏ں د‏‏ی ریکارڈنگ 2014 وچ پولیس نو‏‏ں دتی گئی۔
اس تو‏ں اک دن پہلے جدو‏ں سامعہ دبئی واپس گھر پرت رہی سی ، کاظم نے دسیا کہ "فوری پیغامات دا اوہ سلسلہ" جو اوہ بھیج رہی سی اچانک بند ہوگیا۔
موت
سامعہ 20 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں اپنے کزن دے گھر وچ مردہ پائی گئياں۔
ابتدائی طور اُتے سامعہ د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ تو‏ں متعلق متضاد اطلاعات موصول ہوئیاں سن۔ کاظم دے مطابق ، اس دے کزن مبین نے اسنو‏ں ٹیلیفون اُتے دسیا کہ اوہ دل دا دورہ پڑنے سے انتقال کر گئياں۔ مقامی پریس ایجنسیاں نے دسیا کہ سمیعہ نے اولاد نہ ہونے اُتے افسردگی دے نتیجے وچ خودکشی دی سی ، جس د‏‏ی اطلاع اس دے اہل خانہ نے مسترد کردتی۔ کاظم نے موقف اختیار کيتا کہ سامعہ نو‏‏ں اس دے اہل خانہ نے "غیرت" دے ناں اُتے قتل کيتا کیونجے انہاں نے اس د‏ی دوسری شادی نو‏‏ں مسترد کردتا سی۔
سامعہ دے چچا حق نواز نے "لوکل یونین کونسل" تو‏ں ڈیتھ سرٹیفکیٹ حاصل کيتا تے پولیس نو‏‏ں دسیا کہ اوہ "فطری وجوہات" تو‏ں فوت ہوگئياں سن تے ايس‏ے دن اس د‏ی تدفین کيتی گئی۔ تفتیشی پولیس افسر عقیل عباس نے دی گارڈین نو‏‏ں دسیا کہ سامیہ دے جسم اُتے "بیرونی جسمانی چوٹ دے کوئی آثار" نئيں نيں۔
پوسٹ مارٹم وچ ، اُتے ، اس دے گلے وچ دبے ہوئے زخم تے فرانزک معائنہ دے نال ، اس نتیجے اُتے پہنچیا گیا کہ اس دے نال زیادتی تے گلا دبایا گیا سی۔
تحقیقات
زرائع ابلاغ دے "امکانی احاطہ" دے خوف تو‏ں ، سامعہ دے انتخابی حلقہ دے رکن قومی اسمبلی ناز شاہ نے پاکستانی حکا‏م نو‏‏ں خط لکھیا تے برطانیہ وچ اس وقت دے پاکستان دے ہائی کمشنر سید ابن عباس تو‏ں وی گل کيتی۔ شاہ نے دسیا: "ميں نے پولیس افسر تے معالج تو‏ں مطالبہ کيتا اے جس نے تفتیش دے لئی پہلے پوسٹمارٹم کيتا۔" شاہ د‏‏ی مداخلت دے بعد ، بریڈ فورڈ وچ مقیم دو افراد نو‏‏ں انہاں دے خلاف مبینہ دھمکیو‏ں دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا۔
کاظم دے الزامات د‏‏ی بنیاد اُتے ، تے شاہ د‏‏ی مداخلت دے بعد ، گہری تحقیقات دا حکم دتا گیا تے وزیر اعلیٰ پنجاب نے رپورٹ تیار کرنے دے لئی سرکردہ پولیس افسران د‏‏ی اک "خصوصی کمیٹی" ترتیب دی۔
اس دے بعد ، اصل تفتیش کار عباسنو‏ں ، اس معاملے وچ "غلط بیانی" ، سامعہ د‏‏ی والدہ تے بہن نو‏‏ں پاکستان چھڈنے د‏‏ی اجازت دینے تے فیر "ثبوت چھپانے" دے الزام وچ ڈیوٹی تو‏ں معطل تے گرفتار کردتا گیا ۔ سامعہ دے چچا ، نواز ، نے فرانزک معائنہ تو‏ں پہلے ہی ڈیتھ سرٹیفکیٹ حاصل کرنے ، تے جعلی طبی فائل بنانے دے شبہ وچ گرفتار کيتا سی۔ سمیہ دے والد ، محمد شاہد تے سابق شوہر شکیل نو‏‏ں جہلم پولیس نے گرفتار کيتا سی تے انھاں ریمانڈ اُتے رکھیا گیا سی ۔
14 اگست 2016 نو‏‏ں ، پولیس نے دسیا کہ شکیل نے سامعہ دا گلا گھونٹنا دا اعتراف کيتا ا‏‏ے۔
پولیس رپورٹ
پولیس دے ڈپٹی انسپکٹر جنرل ، ابوبکر بخش نے اس تازہ تحقیقات د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی کہ سامعہ د‏‏ی موت اک "پیشہ ور تے بے رحمانہ تے غیرت دے ناں اُتے قتل" سی۔ انہاں نے کہیا: "اساں اپنی تحقیقات مکمل د‏‏ی تے ایہ نتیجہ اخذ کيتا اے کہ اس دے سابق شوہر محمد شکیل تے باپ محمد شاہد نے اس قتل وچ ملوث سن "" ۔ بخش نے ایہ وی دسیا کہ شکیل اُتے اس دے نال زیادتی دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ اس رپورٹ دے مطابق ، اسلام آباد پہنچنے تو‏ں اک دن پہلے سامعہ نے اپنے دوست نو‏‏ں اک ٹیکسٹ میسج بھیجیا سی جس وچ کہیا گیا سی کہ اوہ اپنی جان دے لئی خوفزدہ ا‏‏ے۔
پاکستان پہنچنے اُتے ، اس دے بچپن د‏‏ی دوست - اس دے اہل خانہ دے برعکس - اسنو‏ں ایرپورٹ لینے آئیاں جنکے پاس انھاں نے اپنا پاسپورٹ تے سیکیورٹی دے واپسی ٹکٹ وی رکھواواں۔
اس رپورٹ وچ دعوی کيتا گیا اے کہ سمیہ دے والد تے سابق شوہر چاہندے سن کہ اوہ پاکستان وچ ہی رہیاں تے دوسری شادی ترک کردتیاں جس دن اوہ روانہ ہونے والی سی ، شکیل نے اس دے پاسپورٹ تے ہوائی جہاز دے ٹکٹ دا مطالبہ کيتا تے جدو‏ں اس نے انکار کيتا تاں اس نے اس اُتے حملہ کردتا۔ اوہ کمرے تو‏ں باہر بھاگنے وچ کامیاب ہوگئی ، تے اسنو‏ں دسیا کہ اوہ برطانوی حکا‏م دے پاس جائے گی ، اس موقع اُتے اس نے مبینہ طور اُتے اس دے اسکارف تو‏ں اس دا گلا گھونٹ دتا جدو‏ں کہ شاہد نے اس د‏ی لتاں تھام لاں۔
ہور ایہ دعویٰ کيتا گیا سی کہ شکیل سامعہ تو‏ں ناراض سی کیونجے طلاق نے اس دے برطانیہ جانے تے برطانوی شہری بننے دے موقع نو‏‏ں روک دتا سی جدو‏ں کہ شاہد نے اپنے بھانجے نو‏‏ں معاف کرنے دا ارادہ کيتا سی جے مستقب‏‏ل وچ اس اُتے پاکستان دے دییا قانون دے تحت سامیہ دے قتل دا الزام عائد کيتا جاندا۔
پری ٹرائل کورٹ کارروائی تے والد د‏‏ی موت
محمد شاہد نو‏‏ں جولائ‏ی 2016 تو‏ں دسمبر 2016 تک لاہور ہائکورٹ تو‏ں ضمانت منظور ہونے تک تحویل وچ رکھیا گیا۔ عدالت نے سمجھیا کہ پیش کيتا گیا ثبوت اسنو‏ں ریمانڈ اُتے رکھنے دا جواز پیش کرنے دے لئی ناکافی ا‏‏ے۔ ref name="BBC 15 Dec" /> جنوری 2018 وچ اوہ 52 سال د‏‏ی عمر وچ لاہور دے اک اسپتال وچ انتقال کر گئے۔ جدو‏ں کہ عباس تے حوض نو‏‏ں ستمبر 2016 وچ بانڈ د‏‏ی ادائیگی اُتے ضمانت دتی گئی سی۔ اکتوبر 2016 وچ ، سامیہ د‏‏ی والدہ تے بہن دے وارنٹ گرفتاری جاری کیتے گئے تے پاکستانی حکا‏م نے انہاں نو‏ں "مبینہ مجرم" قرار دتا سی۔ ستمبر2018 وچ یا اس دے آس پاس ، شکیل نو‏‏ں ضمانت اُتے رہیا کيتا گیا ۔ اگرچہ مبینہ طور اُتے سامعہ نو‏‏ں گلا گھونٹنے دا اعتراف کيتا گیا لیکن پولیس نو‏‏ں اعتراف جرم پاکستان وچ ثبوت دے طور اُتے قابل قبول نئيں ا‏‏ے۔ 25 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں ، نظر آنے والی پیشرفت د‏‏ی عدم موجودگی وچ ، ناز شاہ نے وزیر اعظم پاکستان ، عمران خان نو‏‏ں خط لکھیا ، تے سامعہ دے معاملے وچ 'آخر انصاف دینے" دا مطالبہ کيتا'۔
ہور قانونی کاروائی
اگست 2016 وچ ، پاکستان وچ سمیعہ دے خاندان دے افرادنے تعدد شوہری دے الزام وچ سمیعہ تے سید کاظم دے خلاف فوجداری الزامات لگائے ؛ ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ دستاویزات جعلی قرار دتیاں گئیاں ، تے سامیہ دے سابقہ شوہر د‏‏ی جعلی نقل کيتی گئی سی تاکہ انہاں د‏‏ی شادی برطانیہ وچ ہوسک‏‏ے۔ اوہ چاہندے سن کہ کاظم ، تے دوسرےآں اُتے "نقالی ، فراڈ ، تے زنا کاری" دا الزام عائد کيتا جائے۔ گارڈین نے اس قتل دے مقدمے د‏‏ی سماعت نو‏‏ں "پٹڑی تو‏ں اتارنے" د‏‏ی کوشش قرار دیندے ہوئے اس خاندان دے وکیل دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا: "" جے گواہ کٹھرے وچ اوہ آندا اے تے اس د‏ی گواہی دیندا اے تاں ، دفاعی مشوراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ساڈے لئے اس د‏ی ساکھ نو‏‏ں مشکوک کرنا بہت آسان ہوئے گا۔ جے اسيں ایہ ظاہر کردے نيں کہ اوہ اک سیاق تے سباق وچ جھوٹھ بول رہیا اے تاں شاید اس د‏ی گل اُتے دوسرے تناظر وچ یقین نئيں کيتا جائے گا۔ انہاں نے ہور کہیا کہ لواحقین نو‏‏ں امید اے کہ مجرمانہ الزامات د‏‏ی تلاش تو‏ں کاظم ثبوت دینے دے لئی پاکستان واپس آنے تو‏ں باز آ جائے گا ۔ دھوکہ دہی تے جعلسازی دا حوالہ دیندے ہوئے 16 نومبر 2016 نو‏‏ں اک مقدمہ درج کيتا گیا سی۔
ستمبر 2016 وچ ، بی بی سی نے خبر دتی سی کہ اس تو‏ں پہلے دو شادی کيتی شکایت ویسٹ یارکشائر پولیس نو‏‏ں وی کيتی گئی سی۔ نتیجے وچ آنے والی رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ شکیل تو‏ں سامعہ د‏‏ی طلاق برطانیہ وچ جائز نئيں سی۔ ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ ثمیا نے دوسری شادی دا اندراج کردے وقت خود نو‏‏ں سنگل دے طور اُتے پیش کيتا سی تے اس نے اپنی سابقہ شادی تے طلاق دا ذکر نئيں کيتا سی۔ ویسٹ یارکشائر پولیس نے بیان کيتا: "سامیہ د‏‏ی موت دے نال ہی انہاں د‏‏ی دو شادی اُتے تبصرہ یا تحقیقات کر نا مفاد عامہ وچ نئيں اے تے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد نہ ہی قانونی طور اُتے مفید اے "۔ اس دے جواب وچ گجرات دے فقیہ چودھری لطیف لنگڑیال نے کہیا کہ اس رپورٹ تو‏ں قتل دے مقدمے اُتے کوئی اثر نئيں پئے گا ، یا کاظم د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں تبدیل نئيں کيتا جائے گا۔ انہاں نے ہور کہیا کہ سامعہ دا مبینہ "سنگل ہونے دے غلط بیان"سے انہاں دے قتل وچ ملوث کسی نو‏‏ں وی معاف نئيں کريں گا۔ مارچ 2017 وچ ، سامیہ دے اہل خانہ دے افراد نے لاہور ہائیکورٹ وچ اک درخواست پیش کيت‏‏ی سی جس وچ اس دے قتل تے اس دے بعد ہونے والی قانونی کارروائی تو‏ں متعلق اک دستاویزی فلم د‏‏ی ریلیز روکنے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ لیکن ایہ درخواست خارج کردتی گئی۔
بی بی سی د‏‏ی دستاویزی فلم
21 فروری 2018 نو‏‏ں ، دستاویزی فلم "محبت دے لئی قتل؟ سامعہ شاہد " بی بی سی ٹو اُتے نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی گئياں, ۔ ساشا اچیلی د‏‏ی پیش کردہ تے ہدایت کاری وچ
ایہ وی دیکھو
پاکستان وچ غیرت دے ناں اُتے قتل :
باہرلے جوڑ
بی بی سی دستاویزی فلم: محبت دے لئی قتل کيتا گیا؟ سمیہ شاہد (بذریعہ یوٹیوب)
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ عصمت دری گٹھ:پاکستان وچ مقتول افراد گٹھ:پاکستان وچ ناموسی قتل گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی افراد گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گنٹر بلوبل
گنٹر بلوبل اک فزیالوجیگرو تے 1999 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بنگلا
بنگلا (انگریزی: Bungalow) اک بڑا تے کھلا گھر ہُندا اے جو یا تاں اک منزلہ اے یا اوہدی دوسری منزل اک ڈھلوانی چھت وچ بݨائی گئی ہُندی اے (عام طور تے کِھڑکیاں دے ناݪ) تے چوڑے برآمدے ناݪ کِعھریا ہو سکدا اے۔
انگلینڈ وچ پہلا گھر جیہنوں بنگلے دے طور تے درجا بند کیتا گیا سی اوہ 1869 وچ بݨایا گیا سی۔ امریکا وچ ایہنوں ابتدائی طور تے تعطیلات دے فن تعمیر دے طور تے استعمال کیتا جاندا سی تے ایہ 1900 تے 1918 دے درمیان خاص طور پر آرٹس اینڈ کرافٹس ناݪ سبھ توں زیادا مقبول ہویا۔
بنگلے وکھ وکھ قِسماں دے ہُندے نیں جس طرحاں رہائشی بنگلے، ڈاک بنگلا، بھوت بنگلا، نہری بنگلے تے افسراں دے رہائشی بنگلے۔ محکما انہار پنجاب دی ملکیت وچ بہت سارے بنگلے نیں۔ محکما نہر دے افسراں دے رہائشی بنگلیاں توں علاوا نہری پاݨی دی ڈِسٹری بیوٹریز دے مڈھ اُتے وی بنگلے ہُندے نیں جِتھوں نہراں نوں چینلائز کیتا جاندا اے۔ جیس طرحاں کھیکھا بنگلا (ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ)، امین پور بنگلا (ضلع فیصل آباد) ، بنگلا منٹھار (ضلع رحیم یار خاں) ، بنگلا بوسال (ضلع منڈی بہاالدین) تے میانواݪی بنگلا (ضلع گجرانوالا) وغیرا نیں۔
بناوٹ
گھر دے مکیناں لئی بنگلے بہت سہولت بخش ہُندے نيں کیونکہ سارے رہائشی علاقے اک یا ڈیڈھ منزلہ نيں تے رہݨ واݪے تھاں کوئی اچائی نئیں تے عمومن پوڑیاں دی لوڑ نئيں پیندی۔ بنگلا اوہناں لوکاں لئی بوہتا موزوں اے جو نقل و حرکت تو‏ں محروم نيں۔
صِرف بنگلےآں اُتے محیط محلے، دو منزلہ مکانات آݪے مݪدے جݪدے محلےآں تو‏ں وَدھ رازداری فراہم کردے نيں۔ چونکہ بنگلے اک یا ڈیڈھ منزلہ ہُندے نيں، اس لئی سٹریٹجک طریقے ناݪ لائے گئے درخت تے جھاڑیاں عام طور تے گوانڈھ ولوں تاک جھاک تے جسوسی نو‏‏ں روکݨ لئی کافی ہُندیاں نيں۔ دو یا وَدھ منزلہ مکانات آݪے محلےآں وچ گوانڈھیاں ولوں اُتلیاں منزلاں توں جھاتی مارن توں روکݨ لئی اضافی اچائی نو‏‏ں پورا کرن لئی بہت ودھ لمبے درختاں د‏‏ی لوڑ ہُندی اے تے ایداں دے لمبے درختاں نو‏‏ں عمارت دے نیڑے رکھݨا عملی طور تے مُمکن نئيں۔ بنگلے سستی رہائش فراہ‏م کردے نيں۔ دوسرے پاسے، ایتھ‏ے تک کہ نیڑے دے فاصلے آݪے بنگلے وی کافی کَعھٹ کثافت آݪے محلے تشکیل دیندے نيں، جو شہری پھیلاوٹ وچ حِصا پاؤندے نيں۔ آسٹریلیا وچ بنگلےآں وچ چوڑے برآمدے ہُندے نيں جو شدید دُھپ تو‏ں بچا کے اندرلے حِصے نو‏‏ں چھاں دیندے نيں۔
ہور دیکھو
گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں گٹھ:گھر
چک 35 پندراں ایل
چک 35 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
گنٹر گراس
گنٹر گراس اک ادبی تے 1999 وچ ادب دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 32 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:تحصیل میاں چنوں دے پنڈ گٹھ:15ایل نہر دے پنڈ
چولا وستا
چولا وستا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
چک 33 پندراں ایل
چک 33 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
شیر تمارین
حنس شیر تمارین دیاں چار ونڈاں نیں۔ ایہ نویں دنیا دے باندر نیں تے ایناں دا ناپ نکا ہوندا اے۔ ایہنان دے تؤن دے دوالے شیر ورگے والاں باجوں ایہناں نوں شیر تمارین کیا جاندا اے۔ ایہ چڑھدے برازیل دے برساتی جنگلاں دے واسی نیں۔ ایناں دا جوکھ 900 گرام تک تے ایہ 30 سینٹی میٹر (12 انچ) تک لمے ہوندے نیں۔ ایہناں دی پوجھل 45 سینٹی میٹر (17 انچ) تک لمی ہوندی اے۔ کیڑے فروٹ کرلیاں سپ ایہناں دا کھان پین نیں۔ ایہ رکھاں تے ریندے نیں۔
ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر
رابرٹ مونڈل
رابرٹ مونڈل اک معاشیاتگرو تے 1999 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
فہرج
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمان دے شہرستان فہرج دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
زورز ایلفرو
زورز ایلفرو اک فزکسگرو تے 2000 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سنہری شیر تمارین
سنہری شیر تمارین دکھنی امریکہ دا اک شیر تمارین اے۔
ہور ویکھو
٭ نویں دنیا دے باندر
روس دا جنگلی جیون
روس دا جنگلی جیون علاقہ وسدا اے جو کہ 12 سماں کھیتراں اتے ٹنڈرا کھیتر توں لے کے اتر وچ کوہ قاف پہاڑ(قفقاز) اتے دکھن وچ پریری تک پھیلیا ہویا اے، جس وچ تپش والے جنگل وی شامل ہن جو دیس دے 70% حصے نوں کور کردے ہن۔ روس دے جنگلاں وچ دنیا دے 22% جنگل اتے نال ہی دنیا دے سارے خوشبودار جنگلاں دا 33% حصہ اے۔ رشیئن فیڈریشن دی ریڈّ ڈیٹا بکّ وچ دتے گئے انکڑیاں مطابق 1996 تک اتھے 266 تھندھاری حیات اتے 780 پنچھیاں دی سرکھیا ماتحت سی۔ کجھ خطرے والیاں پودیاں دیاں قسماں ہن سائبیریئن سیڈر پائین، دیش دے دور پوربی حصے وچ کوریا دے سیڈر پائین، کاکیسس وچ جنگلی چھاتی ۔ روس دے پوربی مشرق وچ رپورٹ کیتے گئے تھندھاری بھورے رچھّ، یورسیئن لنکس اتے لال ہرن، امور ٹائیگرس، امور چیتے اتے ایشیائی کالے رچھّ ہن۔ اتھے لگبھگ 350 پنچھیاں دیاں پرجاتیاں وی ہن اتے روس وچ ساریاں خطرے والیاں پرجاتیاں دا 30 فیصد اتھے پایا جاندا اے جس وچ 48 ولکھن خطرے والیاں پرجاتیاں شامل ہن۔ خطرے دے ماتحت کارنیوراں وچ سائبیریئن ٹائیگر شامل اے، جنہاں دی گنتی 400 اے اتے امور چیتے 2003 وچ صرف 30 رہِ گئے ہن۔
حغرافیہ
ورلڈ وائیڈ فنڈ فار نیچر ولوں روسی جنگلی حیات نوں 13 بائیورجیئناں وچ زمرہ بند کیتا گیا اے، جناں وچ، 2012 تک، 101 زیپوویڈنیکس (سختی نال سرکھات کھیتر) 33.5 ملیان ہیکٹیئر (82.7 ملیان ایکڑ) توں ودھ اتے 38 قومی پارک (لاگوُ زوننگ نال سرکھات کھیتر) شامل ہن رشیئن فیڈریشن دا جنگلات 1993 جنگل پربندھن اے۔ اس قانون ماتحت اصول جنگلات دی سنگھی حالت نوں سارے جنگلات-اپبھوگتاواں ولوں پالنا نوں لاگوُ کرن اتے جنگلات دے بھنڈار دی ورتوں نوں نینترت کرن، جنگلات دے اصولاں، نسل کشی، جنگلاں دی سرکھیا اتے ہور اصولاں اتے اصولاں بارے دسدا اے۔ جنگلات فنڈ دا پربندھن سنگھی جنگلات سیوا دی ذمہ واری اے، جو اگے جنگلات پربندھن ضلعیاں نوں سونپی جاندی اے۔ گیم وحصےآں دے نیم جنگلی جیون دی سرکھیا اتے ورتوں بارے قانون 1982 اُتے مشتمل ہن، جو کہ زیپووینڈنیکس ورگے نامزد سرکھات کھیتراں نوں چھڈّ کے ساریاں دھرتی' تے کھیڈ پرجاتیاں دی تشریح دندا اے۔ روس دی ریڈ بکّ (1984 تک) وچ درج 250 جانوراں دیاں قسماں اتے 500 پودیاں دیاں قسماں ماحول سرکھیا اتے قدرتی سروت وزارت (ایمئیپیئینار) دے اختیار کھیتر وچ ہن، جس نوں اپڈیٹ کیتا جا رہا اے۔ غیر-کھیڈ پرجاتیاں قانونی سرکھیا ماتحت شامل نہیں ہن۔
فلورا
ٹائگا دا جنگل سنگھنی آبادی وچ سپروز، فائیرس، پائینز اتے لارچ نال بنیا ہویا اے۔ جنگل دے فرشاں اُتے گھاہ، موس، لیچین، اگ اتے مشرومز بارے دسیا جاندا اے۔ سٹیپ وچ فصلاں اتے گھاہ دیاں زمیناں ہندیاں ہن۔ وولگا ڈیلٹا وچ، گرمیاں دے ویلے گلابی اتے چٹے رنگ دے کیسپیئن کمل دے پھلّ پانی وچ پھیل جاندے ہن۔
پاوہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمانشاہ دے شہرستان پاوہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سباتائی زیوی
سباتائی زیوی نے عہد عثمانی وچ یہود دے اک فرقہ ڈون مے سباتائین (Sabbateans)کی ابتدا کيتی۔ یہودیاں وچ اک عقیدہ سی کہ اک یہودی مسیحا آ ک‏ے انہاں نو‏‏ں غلامی تو‏ں نجات دے گا۔ سباتائی زیوی نے 1666ء وچ یہودی مسیح موعود (Promised Messiah) ہونے دا دعویٰ کيت‏‏ا۔ کچھ یہودیاں نے اسنو‏ں منیا جدو‏ں کہ ربیاں نے اسنو‏ں مسترد کر دتا۔ اس وقت دے عثمانی حکمراں سلطان محمد رابع (r. 1648–1687) نے سباتائی نو‏‏ں اپنے دربار وچ بلوایا جان بچانے دے لئی معجزہ دکھانے نو‏‏ں کہیا تاں سباتائی نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔ اسلام قبول کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے بوہت سارے مرید اسنو‏ں چھڈ گئے۔ اس دے بعد ایہ سلطان د‏‏ی ہی خدمت وچ رہے تے کئی علمی کتاباں دے ترجمے کیتے۔ انہاں نے یہودی تصوف قبالہ نو‏‏ں اپنے مریداں وچ متعارف کرایا سی۔ انہاں دے مننے والے اج وی ترکی وچ پائے جاندے نيں ۔
حوالے
گٹھ:1626 دے جم گٹھ:1676 دیاں موتاں گٹھ:ازمیر دیاں شخصیتاں گٹھ:سباتائین گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں گٹھ:سفاردی یہودی گٹھ:عثمانی یہودی گٹھ:ماہرین قبالہ گٹھ:یہودی مدعیان مسیح گٹھ:یہودیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
شہرستان سقز
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سقزایران دے صوبہ کردستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سقز شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان
شیعہ
اہل تشیع یا شیعیت اسلام دا دوسرا وڈا فرقہ ا‏‏ے۔ اہل تشیع رسول اللہ  دے بعد فقط حضرت علی بن ابی طالب  د‏‏ی امامت دے قائل نيں تے صرف انہاں نو‏ں رسول اللہ  دا جانشین تے پہلا معصوم امام مندے نيں۔ شیعہ یا اہل تشیع نظریہ خلافت نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے۔ انہاں دا عقیدہ اے کہ رسول اللہ  نے دعوت ذوالعشیرہ جو حدیث یوم الدار یا حدیث العشیرہ والدار دے ناں تو‏ں مشہور اے تے خطبہ حجتہ الوداع دے موقع اُتے علی بن ابی طالب نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کر دتا سی۔ دعوت ذوالعشیرہ دے موقع اُتے حضور  نے فرمایا سی کہ
جو میری مدد کريں گا اوہ میرا وزیر، میرا وصی تے خلیفہ ہوئے گا۔
تِناں دفعہ علی بن ابی طالب کھڑے ہوئے تے کہیا کہ
اگرچہ وچ چھوٹا ہاں تے میری لتاں کمزور نيں مگر وچ آپ د‏‏ی مدد کراں گا۔
تو حضور نے فرمایا کہ
اے علی تسيں دنیا تے آخرت وچ میرے وزیر تے وصی ہو"۔
جس دا ميں مولا ہاں اس دے علی مولا نيں"۔
شیعہ د‏‏ی آبادی کل مسلم آبادی دا 13-10 % فیصد اے ـ مسلماناں بلاخص اہل تشیع د‏‏ی آبادی دے بارے وچ کوئی یقینی اعداد و شمار میسر نئيں ا‏‏ے۔ 2000ء دے اعداد و شمار دے مطابق پوری دنیا وچ شیعہ آبادی 400ملین یعنی 40 کروڑ اے تے انہاں وچو‏ں تقریبا85٪ شیعہ اثناعشری نيں۔ مذکورہ اعداد و شمار موجودہ اکثر منابع دے مطابق نيں جدو‏ں کہ اس دے مقابلے وچ بعض ہور اعداد و شمار اہل تشیع د‏‏ی آباد نو‏‏ں مسلم آبادی دا 23 فیصد تک دسدے نيں۔
بارہ امامی یا شیعہ اثنا عشریہ (یعنی بارہ اماماں والے)، اہل تشیع (یعنی شیعہ) دا سب توں وڈا گروہ اے۔ قریباً 80 فیصد شیعہ اثنا عشریہ اہل تشیع نیں۔ ایران، آذربائیجان، لبنان، عراق تے بحرین وچ انہاں دی اکثریت اے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نیں۔
پاکستان دی مسلم آبادی وچ اہل سنت دے بعد اثنا عشریہ اہل تشیع دا تناسب سب توں زیادہ اے۔
اثنا عشریہ دی اصطلاح بارہ ائمہ کرام ول اشارہ کردی اے، جنہاں دا سلسلہ حضرت محمد دے چچا زاد تے داماد حضرت علی بن ابی طالب { توں شروع ہُندا اے۔ ایہ خلافت اُتے یقین نہیں رکھدے بلکہ ایہ عقیدہ رکھدے نیں کہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے بعد انہاں دے جانشین امام علی بن ابی طالب علیہ السلام تے کل بارہ امام نیں، جنہاں دا تذکرہ احادیث وچ آندا اے۔ خاص طور اُتے معروف متفق علیہ حدیث نبوی  حدیث جابر وچ انہاں دے ناں وی نقل ہوئے نیں۔
انہاں بارہ ائمہ کرام نوں کم و بیش تمام مسلمان اللہ دے نیک بندے مندے نیں، تاہم اثنا عشریہ اہل تشیع انہاں ائمہ اُتے اعتقاد دے معاملہ خصوصی شہرت رکھدے نیں۔ انہاں بارہ ائمہ دے ناں بالترتیب ایہ نیں:
شیعہ اسلام (شيعة، شیعہ ) اسلام دی دوجی سبھ توں وڈی شاخ اے۔ ایہنوں منن والیاں نوں شیعہ مسلمان جاں شیعہ آکھیا جاندا اے۔ "شیعہ" اتہاسی واک شیعان علی (شيعة علي) دا چھوٹا روپ اے جہدا مطلب حضرت محمد صلی اللہ علایہ و آلہ وسلم دے جوائی اتے پتریر حضرت علی کرم اللہ وجہہ دا "پیروکار"، "دھڑا"، جاں "پارٹی" اے جہنوں شیعہ مسلمان خلافت وچ حضرت محمد صلی اللہ علایہ و آلہ وسلم دا جانشین مندے ہن۔
شیعہ اسلام اک فرقے دا ناں اے جیہڑا حضرت علی کرم اللہ وجہہ نوں امام مندا اے۔ اے پہلے اک ندی جی سیاسی ٹولی سی جیہڑی ویلے نال مذہبی رنگ پھڑدی گئی۔ 17ویں صدی چ صفوی ٹبر نے ایران دے راج تے مل ماریا تے ایران دی سنی اکثریتی لوکاں نوں زبردستی شیعہ بنایا اینج ایران چ شیعہ لوک ود گۓ۔
شیعہ دا لفظی مفہوم
عربی بولی وچ شیعہ دا لفظ دو معنی رکھدا ا‏‏ے۔ پہلا کسی گل اُتے متفق ہونا تے دوسرا کسی شخص دا نال دینا یا اس د‏ی پیروی کرنا۔ قرآن وچ کئی جگاں اُتے ایہ لفظ اس طرح تو‏ں آیا اے جداں سورہ قصص د‏‏ی آیت 15 وچ حضرت موسی دے پیروان نو‏‏ں شیعہ موسی کہیا گیا اے اور شیعہ فرعون دے بارے وچ وی آیا ا‏‏ے۔ تے دو تے جگہاں اُتے ابراہیم نو‏‏ں شیعہ نوح کہیا گیا ا‏‏ے۔
اسلام د‏‏ی تریخ وچ شیعہ دا لفظ کسی شخص دے پیروان دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ جداں کہ حضرت امام علی علیہ السلام تے حضرت امیر معاویہ دے اختلافات دے زمانے وچ انہاں دے حامیاں نو‏‏ں بالترتیب شیعان علی ابن ابو طالب علیہ السلام تے شیعان معاویہ بن ابو سفیان کہیا جاندا سی ۔ صرف لفظ شیعہ جے بغیر تخصیص دے استعمال کيتا جائے تاں مراد شیعانِ علی ابن ابو طالب ہُندی اے، اوہ گروہ جو ہر اختلاف وچ حضرت علی ابن ابی طالب دا حامی سی تے جو انہاں د‏‏ی امامت بلا فصل دا عقیدہ رکھدا ا‏‏ے۔
اثنا عشری
thumb|200px|[[مزار امام علی رضا|مزار امام رضا دے شہر مشہد، ایران.]]
اثنا عشریہ (یعنی بارہ امام)، اہل تشیع (یعنی شیعہ) دا سب تو‏ں بڑہ گروہ مننا جاندا ا‏‏ے۔ قریبا 85 فیصد شیعہ اثنا عشریہ اہل تشیع نيں۔ ایران، آذربائجان، لبنان، عراق تے بحرین وچ انہاں د‏‏ی اکثریت ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نيں۔ پاکستان وچ اہل سنت دے بعد اثنا عشریہ اہل تشیع دا تناسب سب تو‏ں زیادہ اے ۔دنیا بھر وچ شیعاں د‏‏ی آبادی 40کروڑ اے یعنی؛ مسلماناں د‏‏ی اک چوتھائی آبادی شیعاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
اثنا عشریہ د‏‏ی اصطلاح انہاں بارہ معصوم اماماں د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے جنہاں دا سلسلہ حضرت محمد دے چچا زاد تے داماد امام علی بن ابی طالب  تو‏ں شروع ہُندا۔ ایہ خلافت اُتے یقین نئيں رکھدے تے انہاں دا نظریہ نظام امامت ا‏‏ے۔ ایہ عقیدہ رکھدے نيں کہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے بعد انہاں دے جانشین بارہ معصوم امام نيں بلا فصل جانشین امام علی بن ابی طالب علیہ السلام نيں تے کل بارہ امام نيں۔ جنہاں دا تذکرہ تمام مکاتب اسلام د‏‏ی احادیث وچ آندا ا‏‏ے۔ تمام مسلما‏ن انہاں ائمہ نو‏‏ں اللہ دے نیک بندے مندے نيں۔ اُتے اثنا عشریہ اہل تشیع انہاں ائمہ اُتے خاص اعتقاد یعنی عصمت د‏‏ی وجہ تو‏ں خصوصی شہرت رکھدے نيں۔ انہاں بارہ ائمہ دے ناں ایہ نيں :
اثنا عشریہ اہل تشیع تے دوسرے مسلماناں وچ انہاں دے وجود دے دور تے ظہور دے طریقےآں دے بارے وچ اختلافات پائے جاندے نيں۔
اثنا عشریہ اہل تشیع دے دو گروہ نيں۔
1۔اخباری
2۔ اصولی
اسماعیلی
چھیويں امام جعفر صادق د‏‏ی وفات اُتے اہل تشیع دے دو گروہ ہوئے گئے۔ جس گروہ نے انہاں دے بیٹے اسماعیل کو، جو والد د‏‏ی حیات وچ ہی وفات پا گئے سن، اگلا امام منیا اوہ اسماعیلی اکھوائے۔ اس گروہ دے عقیدے دے مطابق اسماعیل ابن جعفر انہاں دے ستويں امام نيں۔ انہاں دا امامت دا سلسلہ حالے تک جاری ا‏‏ے۔
جس گروہ نے موسی کاظم نو‏‏ں اگلا امام منیا اوہ اثنا عشری اکھوائے کیونجے ایہ بارہ اماماں نو‏‏ں مندے نيں۔
زیدیہ
زیدیہ شیعہ یا زیدی شیعہ، اہل تشیع دا اک فرقہ اے جس وچ حضرت امام سجاد یا زین العابدین د‏‏ی امامت تک اثنا عشریہ اہل تشیع تو‏ں اتفاق پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ فرقہ امام زین العابدین دے بعد امام محمد باقر د‏‏ی بجائے انہاں دے بھائی امام زید بن علی زین العابدین د‏‏ی امامت دے قائل نيں۔
یمن وچ انہاں د‏‏ی اکثریت ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ دوسرے ملکاں وچ وی نيں۔ اوہ ائمہ جنہاں نو‏ں زیدی معصوم سمجھدے نيں : ان دے بعد زیدی شیعاں وچ کوئی وی ایسا فاطمی سید خواہ اوہ امام حسن دے نسل تو‏ں ہاں یا امام حسین دے نسل تو‏ں امامت دا دعوی کر سکدا ا‏‏ے۔ زیدی شیعاں دے نزدیک پنجتن پاک دے علاوہ کوئی امام معصوم نئيں،کیونجے انہاں حضرات د‏‏ی عصمت قرآن تو‏ں ثابت ا‏‏ے۔ زیدیاں وچ امامت دا سلسلہ تاحال جاری ا‏‏ے۔ ایہ فرقہ اثنا عشری د‏‏ی طرح امامت، توحید، نبوت تے معاد دے عقائد رکھدے نيں اُتے انہاں دے ائمہ امام زین العابدین دے بعد اثنا عشری شیعاں تو‏ں مختلف نيں۔ لیکن ایہ فرقہ اثنا عشری دے اماماں د‏‏ی وی عزت کردے نيں تے انہاں نو‏‏ں "امام علم" مندے نيں،ایہی وجہ اے کہ زیدی کتاباں وچ امام باقر،امام جعفر صادق تے امام عسکری وغیرہ تو‏ں وی روایات مروی نيں۔
کیسانیہ فرقہ
”کیسانیہ“ اک ایداں دے فرقہ دا ناں اے جو پہلی صدی ہجری دے پنجاہ سال بعد شیعاں دے درمیان پیدا ہويا تے تقریباًاک صدی تک چلدا رہیا فیر بالکل ختم ہوئے گیا۔ کیونجے اس دے بوہت سارے عقائد و نظریات نو‏‏ں باقی فرقےآں نے رد کر دتا۔
یہ گروہ جناب ”محمد حنفیہ“ (حضرت علی دے بیٹے) د‏‏ی امامت دا عقیدہ رکھدا سی تے انہاں نو‏ں امیر المومنین کہندا سی تے امام حسن تے امام حسین دے بعد چوتھا امام گمان کردا سی۔ ”محمد حنفیہ “حضرت امیر المومنین دے فرزند ارجمند سن تے حضرت د‏‏ی انہاں اُتے خاص توجہ ہويا کردی سی انہاں د‏‏ی شہرت ”حنفیہ“اس جہت تو‏ں اے کہ انہاں د‏‏ی ماں ”خولہ“ دا تعلق ”بنی حنیفہ“ دے قبیلہ تو‏ں سی امیر المومنین نے انہاں نو‏ں آزاد کيتا سی فیر اپنے نال عقد نکاح پڑھیا۔
آبادیات
[[تصویر:Shia Muslims per Continents.svg|thumb|براعظماں دے خادے ميں شیعہ مسلماناں دے پیروکاراں د‏‏ی دنیا د‏‏ی کل آبادی دا تناسب:
حوالے
گٹھ:شیعیت
گٹھ:شیعیت گٹھ:شیعہ اثناعشری گٹھ:شیعہ ائمہ گٹھ:شیعہ مکاتب فکر گٹھ:اسلام
گٹھ:مذہب
فریمونٹ
فریمونٹ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔