بھوریاں_والے_راجے
نواں
انگریزی کاروائی بارے پچھلیرے پرتیکرم پہلے اطلاع نامے اتے دوجے ایلاننامے بارے انبالہ ضلع گزٹیئر وچ ایہہ ٹپنی درج ہے: 'ایہہ اصلیت جانے بناں، کہ سرکار ایہہ مہتوپورن قدم بلکلّ نھیرے وچ رہِ کے چکّ رہی سی، ایہناں دستاویزاں دا اتہاس جاننا اسمبھو ہے۔ اوہناں (انگریزاں) نے چھیتی ہی جان لیا کہ امبالے دے علاقے نوں کجھ کیندری ریاستاں دے ادھیکار ہیٹھ ہون دی بجائ اوہناں نے ایہہ علاقہ سدا لئی طاقت دی آپسی سمبندھتاں توں نرلیپ ایسے سرلتھّ جودھیاں دے جتھیاں دے حوالے کر دتا ہے جیہناں دا نشانہ کیول آپسی ٹکراؤ ہے، اتے جیہناں دی سرکار بارے دھارنا ملک دی پرجا نوں ظلم دی انتلی حدّ تکّ کچل دینا ہے۔ پہلے نقطے نوں تکھے یادپتر دے پورک وجوں 1811 وچ جاری کیتے اس پورک ایلاننامے دوارا حلّ کر لیا گیا کہ ہر ویکتی نوں اس نال صبر کرنا پویگا جو کجھ 1809 وچ اس دے قبضے وچ سی۔ اتے ایہہ کہ برطانوی سرکار اوہناں دیاں آپسی لڑائیاں نوں سہن نہیں کریگی۔ پھر وی ایہہ پتہ لگا کہ جتھوں تکّ امبالے دا سنبندھ ہے، ستلج توں پورب ولّ دیاں اخوتی پربھتا سنپنّ ریاستاں دے 30 دے نیڑ چھوٹے حاکم، جیہناں دیاں ملکھاں وچ 20 توں لے کے 100 تکّ پنڈ ہن، اتے مول جیتوآں دے بھائیچارے وچوں کئی سینکڑے فرد ہن جیہناں نے اپنے نرباہ لئی ملک وچ وبھنّ پنڈ ونڈے ہوئے ہن اتے اوہ سارے 1809 دے اطلاع نامے دیاں اسپشٹ شرطاں کارن ستنتر حاکماں والی شکتی دے مالک ہن۔' اس بارے اگے جا کے لکھیا ہے، 'سرکار نے ساودھانی نال 1809 دیاں شرطاں دی پالنا کیتی اتے 1811 دے ایلاننامے دوارا اندرونی لڑائیاں نوں بند کرواؤن دے سوا ایہناں مکھیاں دے ادھیکار اتے حق انچھوہے رہے۔ وڈا جاں چھوٹا ہر مکھی گورنر جنرل دے ایجنٹ دی عام عمل داری؉  ہیٹھ اکسار اپنے علاقے وچ دیوانی، فوجداری؉   اتے وتی ادھیکاراں دا مالک سی۔ اوہناں توں کوئی کھراج نہیں سی لیا جاندا، بھاویں اوہناں ولوں جنگ دی صورت وچ سرکار نوں مدد دینی بندی سی پر کوئی نسچت فوجی دستہ نہیں سی متھیا گیا۔ سرکھیا دین دے بدلے وچ سرکار دی اکو اک شرط اترادھکاری دی انہوند وچ ملکھ نوں سرکار دے قبضے وچ لے لین دی سی۔ شانتی دے لمے دور، جس دوران ستلج توں اتر ولّ ہر آزاد بھوں ٹکڑا رنجیت سنگھ دے علاقے ملن دی لالسا صدقہ ختم ہو گیا، وچ ستلج توں پورب ولّ دے حاکماں نے مکمل نسچنتتا مانی اتے پربھستا دے ادھیکار دا رتا وی گھاٹا نہیں ہویا۔' سدھارن نظر نال دیکھیاں کمپنی سرکار ولوں جاری کیتے اپروکت اطلاع نامیاں وچ ودھیکی کرن والا کوئی نقطہ نظر نہیں آؤندا، اک دھر نوں باہرلے حملے توں سرکھیا دین دے عوض وچ اس توں سرکھیاں دین والی دھر نوں لوڑ پین سمیں مدد دین دی گلّ آکھی گئی ہے پر ایہناں اطلاع نامیاں اتے ہوئے عمل توں جو نتیجے ساہمنے آئے اوہ ایہناں اطلاع نامیاں دے اک پاسڑ اتے اساویں ہون دا پرتکھ پرمان ہن۔ ایہناں دے نتیجے وجوں ایہہ نرنا کرنا کمپنی دے پرتیندھّ دے ہتھ وچ چلا گیا کہ کسے ملکھ دا صحیح وارث کون ہے؟ اداہرن وجوں ککرالے دا معاملہ دیکھیا جا سکدا ہے۔ کیتھل پتی بھائی دیسو سنگھ نے اپنے چھوٹے بھرا کرم سنگھ نوں ککرالے دا علاقہ دتا ہویا سی۔ کرم سنگھ نرسنتان سرگواس ہویا۔ 1810 وچ اس دی موت ہوئی تاں بھائی دیسو سنگھ دی موت پچھوں کیتھل دے راجا بنے اس دے پتر بھائی لال سنگھ نے ایہہ علاقہ واپس لینا چاہیا پر انگریزی دخل کارن فیصلہ ہویا کہ بھائی کرم سنگھ دی ودھوا مائی بھاگبھری تا-زندگی اس ملکھ دی مالک رہیگی اتے ملکھ دے اگلے مالک دا نرنا اس دی موت پچھوں کیتا جاوے گا۔ 1818 وچ جد مائی بھاگبھری نے چلانا کیتا تاں چار دھراں ککرالے اتے ادھیکار پراپت کرن دیاں اچھک سن، ساریاں دھراں نے آپو اپنا پکھ انگریز ادھیکاری کول رکھیا اتے اس دا نرنا ہی انتم فیصلہ منیا گیا۔ جیند ریاست وچ وی اویں ہی ہویا۔ راجا سنگت سنگھ 1843 وچ نرسنتان سرگواس ہویا۔ اس سمیں راج گدی سامبھن واسطے کئی دھراں اگے آئیاں جیہناں وچ راجا سنگت سنگھ دیاں تنّ رانیاں وچوں وڈی رانی وی اک سی۔