cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوجی وڈی لڑائی
وجہ
جرمنی نوں پہلی وڈی لڑائی دی ہار بڑی مینگی پئی تے اس دی وجہ توں جرمنی نے ورسائی دی ٹریٹی اتے دسخط کیتے۔ اس معاہدے پاروں جرمنی نوں اپنا 13٪ علاقہ چھڈنا پیا، اودی فوج دی گنتی صرف اک لکھ کردتی گئ۔ اودی سمندری فوج دی گنتی صرف 15000 بندا کر دتی گئی تے اوہدے تے اسلحہ بنان، خریدن تے ویچن تے وی روک لا دتی گئی۔ روس دی لوک لڑائی دی وجہ توں اوہ سویت یونین بن گئی جیدا آگو جوزف سٹالن سی۔ اٹلی چ میسولینی نے سرکار بنائی تے 1920 وچ چین چ کیومنٹانگ پارٹی نے چین نوں جوڑیا تے کج ویلے مگروں اوہ کمیونسٹاں نال لڑ پئی۔ جپان بہت تکڑا ہو گیا تے اوہنے ایشیا اتے مل مارنا اپنا حق سمجیا تے اس گل تے چلدیاں اونے چین اتے 1931 چ بہانہ بنا کے ہلہ بول دتا۔
ہٹلر جینے 1923 چ جرمن سرکار اتے مل مارن دی کوشش کیتی سی 1933 چ جرمن چانسلر بن گیا۔ اونے لوک راج ختم کیتی تے ورسائی دی ٹریٹی نوں بدلن لئی فوج کٹھی کرن دا مڈ رکھیا۔ اس گل تے فرانس، برطانیہ تے اٹلی پریشان ہوگۓ۔ فرانس نے اٹلی نال یاری لان لئي اٹلی نوں ایتھوپیا چ کھلا محول دے دتا۔ 1935 چ جدوں جرمن صوبہ سارلینڈ واپس جرمنی نوں ملیا تے ہٹلر نے ورسائی دی ٹریٹی نوں توڑدیاں ہوئیاں فوجی پرتی کرن لگ گیا تے اسلحہ وڈے ناپ تے کھٹا کرنا شروع کر دتا۔ جرمنی نوں روکن لئی اٹلی، فرانس تے برطانیہ رل گے تے سوویت یونین نے فرانس نال یاری لان دی کوشش کیتی پر لیگ آف نیشن دی مرضی ناں ہون دی وجہ توں اے یاری پکی نہ ہو سکی۔ جون 1935 چ برطانیہ نے جرمنی نال سمندری معاہدہ کیتا اس معاہدے چ اے لکھیا سی کہ جرمن بحریہ برطانوی بحریہ دا 35٪ ہوۓ گی پر اس معاہدے نال جرمنی نوں کوئی فرق نہ پیا۔ امریکہ نے ایہ نقشہ ویکھدیاں ہویاں اگست 1935 چ نیوٹرل ہون دا سدا دتا۔ جرمنی تے اٹلی نے روس دے خلاف سپین دی لوک لڑائی دی ہتھونڈائی کیتی تے اس جنگ نوں نویں ہتھیاراں دے تجربے آستے ورتیا۔
اکتوبر 1936 چ جرمنی تے اٹلی نے ایکسس طاقتاں دے ناں نال معاہدہ شورع کیتا اک مہینے بعد جپان نے جرمنی نال کمیونسٹاں دے خلاف معاہدہ کیتا جیدے اتے اٹلی نے اگلے ورے دسخط کر دتے۔ 1937 چ کیومنٹانگ پارٹی تے کمیونسٹاں نے جپان نال کھٹیاں لڑن واسطے آپس دی لڑائی بند کر دتی۔
1939
23 اگست 1939 نوں روس تے جرمنی ماسکو وچ پولینڈ نوں آپس وچ ونڈ دے نیں۔ اک ستمبر 1939 نوں جرمنی پولینڈ اتے ہلہ بول دیندا اے۔ اس دی وجہ توں برطانیہ تے فرانس 3 ستمبر نوں جرمنی دے خلاف لڑائی دا سدا دیندے نیں۔ 17 ستمبر نوں روس پولینڈ دے اپنے ادھے حصے تے مل ماردا اے۔ 30 نومبر نوں روس فنلینڈ تے ہلہ بولدا اے ۔
1940
9 اپریل 1940 نوں جرمنی ڈنمارک تے مل مار کے ناروے تے چڑھائی کر دیندا اے۔ جرمنی دے ڈینمارک تے ناروے اتے حملے دی وجہ سویڈن توں لویا سی جیڑا کہ جرمنی آندا سی پر برطانیہ اوہنون روک لینا چاندا سی۔ اس توں بعد جرمنی فرانس اتے حملہ کر کے اودے تے مل مار لیندا اے۔ 10 مئی نوں جرمنی بیلجیم، نیدرلینڈز تے لکسمبرگ اتے چڑھائی کردا اے۔ اک دو ہفتیاں چ نیدرلینڈز تے بیلجیم ہار جاندے نیں۔ جرمن وہرماخت میجینو بچاؤ کند جیہڑی فرانس نے اپنے بچاؤ لئی بنائی سی اوھدے اتے توں ول کھا کے ارڈین دے اوکھے تھاں وچوں دی ہوندی ہوئی فرانس تے چڑھائی کردی اے۔ برطانیہ دی فوج نوں چھیتی نال اپنا سمان چھڈ کے ڈنکرک توں سمندری جہازاں تے برطانیہ نسنا پیا۔ 10 جون نوں اٹلی فرانس تے برطانیہ دے برخلاف لڑائی دا ہوکا دیندا اے۔ 22 جون 1940 نوں فرانس ہتھیار سٹ دیندا اے۔ جپان دے چین اتے مل مارن آستے حملے دی وجہ توں امریکہ اودے اتے کئی شیواں دی پبندی لا دیندا اے۔ اٹلی یونان اتے چڑھائی کردا اے تے کج دناں بعد اوہ مار کھا کے واپس البانیا ٹر پیندا اے۔ فرانس دے مکن مگروں جرمن لفتوفا برطانیہ نال ہوائی لڑائی کردی جیدے تے اوہنوں جت نئیں ہوندی تے ایس کرکے برطانیہ تے چڑھائی کرن دی سوچ چھڈنی پیندی اے۔ جرمن سمندری فوج تے یو کشتیاں برطانیہ دے سمندری جہازاں دا ول شکار کردے نیںی۔
1941
اٹلی دیاں فوجاں افریقہ چ کافی مار کھاندیاں نیں تے ہٹلر اٹلی دی مدد لئی فوج پیجدا اے۔ اسی ویلے چرچل وی یونان اتے زور رکھن واسطے اودی مدد لئی ہور فوج پیج چھڈدا اے۔ لبیا توں اٹلی تے جرمنی دیاں فوجاں رل کے اتحادیاں اتے حملہ کردیاں نے تے اک مہینے چ اتحادی مصر تک پچھے ہو جاندے نیں۔ جرمنی اپریل چ یونان، بلقان تے یوگوسلاویہ اتے چڑھائی کردا اے۔ اس وجہ توں اتحادی اوتھوں نکل جاندے نیں۔
22 جون 1941 نوں جرمنی تے اوہدے سنگی دیس سوویت یونین تے اوپریشن باربروسا دے ناں نال چڑھائی کردے نیں۔ گرمیاں وچ ای یوکرین تے بالٹک دیساں تے مل مارلیندے نیں تے نالے سوویت یونین نوں ڈاہڈا پھٹڑ وی کردے نیں۔ جولائی وچ برطانیہ تے سوویت یونیں اک جٹ بندے نیں۔ دو مہینیاں وچ جرمن فوج تیزی نال اگے وددی اے پر پالے وچ ماسکو توں تھوڑے پینڈے تے اوہنوں روک لیا جاندا اے۔ بلتسکریگ دا زور ٹٹ جاندا اے تے سوویت فوج نوں مکایا ناں جا سکیا۔ چڑھدے ولوں نویں سوویت فوجی آن پاروں جرمن فوج نوں پچھے ول تکیا جاندا اے۔
نومبر 1941 وچ اتحادی اٹلی دیاں فوجاں نوں اتلے افریقہ وچ پچھے کردندے نیں۔ جرمن مہرماخت رومیل نوں اوتھے پیجدی اے تے رومیل برطانوی فوج نوں العالمین مصر تک لیجاندا اے۔
7 دسمبر 1941 نوں جپان امریکہ دے بحرالکاہل وچ جزیرہ ہوائی تے بمب سٹدا اے۔
1942
جپانی فوجاں چڑھدے دکھنی ایشیاء دے دیساں تے وی چڑھائی کردیاں نیں تے اپریل 1942 تک ملایا انڈونیشیا سنگاپور تے برما اوہدیاں فوجاں کول سن۔ مئی 1942 وچ فلپائن وی اوہدے اگے ہتھیا سٹ دیندا اے۔ جون 1942 وچ جپانی سمندری فوج نوں امریکہ ہتھوں مڈوے دی لڑائی وچ ہار ہوندی اے تے ایس مگروں اوہدیاں فوجاں دے جتن دا سلسلہ وی رک جاندا اے۔
جون 1942 وچ جرمن فوج دکھنی روس وچ قفقاز دے تیل دے کھوواں ول اگے وددی اے پر سٹالن گراڈ دی لڑائی وچ ایہ فوج کیرے وچ آجاندی اے بندی بنا ؤی جاندی اے۔ اگست 1942 وچ اتلے افریقہ وچ جرمن فوج الآلمین دی لڑائی وچ ایس تھاں تے رک جاندے تے اتحادی ایہونوں پچھے تکن لگ جاندے نیں۔
1943
مئی 1943 وچ امریکی تے انگریزی فوجاں اتلے افریقہ توں جرمن اطالوی فوجاں دا صفایا کردندیاں نیں۔ جولائی وچ کرسک دی لڑائی وچ جرمن فوج نوں روس وج اک وڈی ہار سلنی پیندی اے۔ ایس لڑائی چ ہار مگروں جرمن فوج دا پجھے ہٹن دا مڈ پیا تے اے فیر اگے ناں ود سکی تے سویت فوج سی ہن جیہڑی اگے ود رئی سی۔ 9 جولائی 1943 نوں اتحادی فوجاں سسلی تے اتردیاں نیں تے ایسے مہینے میسولینی نوں پھڑ لیا جاندا اے۔ اپلی نال صلح ہون دے مگروں اتجادی فوجاں اٹلی وچ آندیاں نیں۔ ایس تے جرمن فوج اٹلی آندی اے تے اتحادیاں دے اگے ودھن نوں روکدی اے۔ جرمن فوج مسولینی نوں وی چھڑواندی اے تے اوہنوں فیر سرکار دا آگو بناندی اے۔
1944
1944 دے مڈھ وچ سوویت فوج لینن گراڈ دا لماں کیرا توڑدی اے۔ مئی وچ اوہ کریمیا واپس لیندی اے۔ 4 جون 1944 نوں روم تے اتحادی فوجاں مل ماردیاں نیں تے جرمن فوج نوں ہور پچھے ہونا پیندا اے۔
6 جون 1944 نوں اتحادی سمندر ولوں نارمنڈی، فرانس تے چڑھائی کردے نیں 25 اگست نوں پیرس توں جرمناں نوں نکلنا پیندا اے تے اتحادی اوہناں نوں رہائن ول تکدے نیں۔ 22 جون نوں وشکارلی جرمن فوج دا صفایا کردتا جاندا اے۔ رومانیہ تے بلغاریہ اتحادیاں ول ہوجاندے نیں۔ ستمبر 1944 وچ یوگوسلاویہ یونان البانیا جرمن فوج دے ہتھوں نکل جاندے نیں۔ فنلینڈ سوویت یونین نال صلح کردا اے تے اتحادیاں نال رل جاندا اے۔ جون تے اکتوبر وچ امریکی سمندری فوجاں جپانی سمندری فوج نوں ڈاہڈی مار دینیاں نیں۔
لڑائی مگروں
امن نوں بنائی رکھن لئی سنگی جٹ نے یونائیثڈ نیشنز بنائی جیہڑی 24 اکتوبر 1945 نوں بنی۔ ساری دنیا دے انساناں لئی انسانی حقاں دا اک سدا 1948 وچ منیا گیا۔ لڑائی جتن والے 5 دیس: امریکہ، برطانیہ، فرانس، چین، تے سوویت یونین یونائیثڈ نیشنز دی سیکیورٹی کونسل دے 5 پکے سنگی سن۔ تائیوان 1971 تک سیکیورٹی کونسل وچ چین دی تھاں بیٹھا ریا تے سوویت یونین دے ٹٹن مگروں روس اوہدی تھاں لیندا اے۔
لڑائی مگروں ہون والی ونڈ وچ دنیا نیٹو (جیدا آگو امریکہ سی) تے وارسا پیکٹ (جیدا آگو سوویت یونین سی) ورگے دو لڑاکے جٹاں وچ ونڈی گئی تے دوناں جثاں دے وشکار ٹھنڈی لڑائی چلی تے اسلحہ بنان دی اک دوڑ سی۔ دوناں جٹاں دی آپس وج تے لڑائی ناں ہوئی پر دور دیاں لڑائیاں جلدیاں ریاں۔
ایشیاء وچ سوویت یونین سخالین تے کورائل جزیرے تے مل ماردا اے۔ امریکہ جپان تے تے بحرالکاہل وچ ایدے جزیریاں تے مل ماردا اے۔ کوریا جیہڑا پہلے جپان کول سی اوہ امریکہ تے سوویت یونین دے وشکار ونڈیا جاندا اے۔ ایس تے کوریا دی لڑائی وی ہوئی۔ چین وچ کمیونسٹ جدے نیں تے فلسطین تے یہودی دیس اسرائیل بنایا گیا جیہڑا ہلے تک اک رپھڑ اے۔
دوسری عالمی جنگ: ٹائم لائن
18 ستمبر 1931
جاپان منچوریا اُتے حملہ آور ہُندا ا‏‏ے۔
2 اکتوبر 1935 - مئی 1936
فاشسٹ ملک اٹلی دا ایتھوپیا اُتے حملہ ہُندا ا‏‏ے۔ فتح دے بعد اوہ ایتھوپیا اُتے قبضہ کر لیندا ا‏‏ے۔
25 اکتوبر - یکم نومبر 1936
25 نومبر 1936
نازی جرمنی تے سلطنت جاپان اینٹی کومنٹم معاہدے اُتے دستخط کردے نيں۔ ایہ معاہدہ سوویت یونین تے بین الاقوامی کمیونسٹ تحریک دے خلاف سی۔
7 جولائ‏ی 1937
جاپان چین اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے بحر اوقیانوس دے علاقے وچ دوسری عالمی جنگ کيت‏ی ابتدا کردا ا‏‏ے۔
13-11 مارچ 1938
جرمنی آسٹریہ نو‏‏ں آنشلس وچ شامل کردا ا‏‏ے۔
29 ستمبر 1938
جرمنی، اٹلی، برطانیہ تے فرانس میونخ سمجھوت‏ے اُتے دستخط کردے نيں جس تو‏ں چیکوسلاوک جمہوریہ سوڈیٹین لینڈ نو‏‏ں نازی جرمنی دے حوالے کرنے اُتے مجبور ہوئے گئی۔ اِس وچ چیکوسلاوک فوج د‏‏ی اہ‏م ترین دفاعی پوزیشناں وی شامل سن۔
15-14 مارچ 1939
جرمن دباؤ دے تحت سلاوک لوک اپنی آزادی دا اعلان کردے نيں تے سلاوک جمہوریہ د‏‏ی تشکیل کردے نيں۔ جرمن میونخ سمجھوت‏ے د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے چیک علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے بوہیمیا تے موراویا دے ماتحت علاقے قائم کردے نيں۔
31 مارچ
1939 فرانس تے برطانیہ پولش ریاست د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں تحفظ دینے د‏‏ی ضمانت دیندے نيں۔
15-7 اپریل 1939 فاشسٹ اٹلی البانیہ اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اُس اُتے قبضہ کر لیندا ا‏‏ے۔
23 اگست 1939
نازی جرمنی تے سوویٹ یونین عدم جارحیت دے معاہدے تے اک ترمیم شدہ دستاویز اُتے دستخط کردے نيں جس د‏‏ی رو تو‏ں مشرقی یورپ نو‏‏ں اپنے زیر اثر علاقےآں وچ تقسیم ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔
یکم ستمبر 1939
جرمنی پولینڈ اُتے حملہ کردا اے جس تو‏ں یورپ وچ دوسری عالمی جنگ دا آغاز ہوجاندا ا‏‏ے۔
3 ستمبر 1939
برطانیہ تے فرانس پولینڈ د‏‏ی سرحداں دے تحفظ دے وعدے دا پاس کردے ہوئے جرمنی دے خلاف اعلان جنگ کر دیندے نيں۔
17 ستمبر 1939
29-27 ستمبر 1939
وارسا 27 ستمبر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دیندا ا‏‏ے۔ پولینڈ د‏‏ی حکومت رومانیہ دے راستے فرار ہوئے ک‏ے جلاوطنی اختیار کر لیندی ا‏‏ے۔ جرمنی تے سوویٹ یونین پولینڈ نو‏‏ں آپس وچ تقسیم کر لیندے نيں۔
30 نومبر 1939 تو‏ں 12 مارچ 1940
سوویٹ یونین فن لینڈ اُتے حملہ آور ہُندا اے جس تو‏ں اوہ جنگ چھڑ جاندی اے جسنو‏ں موسم سرما د‏‏ی جنگ تو‏ں موسوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ فن لیند جنگ بندی د‏‏ی درخواست کردا اے جس دے نتیجے وچ اُسنو‏‏ں لیگوڈا جھیل دے شمالی ساحل تے بحیرہ منجمد شمالی د‏‏ی جانب فن لینڈ دا مختصر ساحل سوویٹ یونین دے قبضے وچ چلے جاندا ا‏‏ے۔
10 مئی 1940 – 22 جون 1940
اٹلی جنگ وچ شامل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اٹلی 21 جون نو‏‏ں جنوبی فرانس اُتے حملہ کردا ا‏‏ے۔
28 جون 1940
سوویٹ یونین رومانیہ نو‏‏ں مجبور کر دیندا اے کہ اوہ مشرقی صوبے بیساریبیا تے بوکووینا دا شمالی نصف حصہ سوویت یوکرین دے حوالے ک‏ے دے۔
14 جون 1940 – 6 اگست 1940
سوویت یونین 14 تو‏ں 18 جون نو‏‏ں بالتیک ریاستاں اُتے قبضہ کر لیندا اے تے اِنہاں وچو‏ں ہر ریاست وچ 14 تے 15 جولائ‏ی نو‏‏ں اک سازش دے ذریعے حکومت دا تختہ اُلٹ کر کمیونسٹ حکومت قائم کر دیندا اے تے 3 تو‏ں 6 اگست نو‏‏ں اُنہاں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اُنئيں سوویت جمہوریاواں وچ تبدیل کر دیندا ا‏‏ے۔
برطانوی لڑیائی تو‏ں موسوم ہوائی جنگ نازی جرمنی د‏‏ی شکست اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔
30اگست 1940
دوسرا ویانا ایوارڈ۔ جرمنی تے اٹلی ثالث دا کردار ادا کردے ہوئے ٹرانسلوانیہ دے متنازعہ صوبے د‏‏ی رومانیہ تے ہنگری دے درمیان تقسیم دا فیصلہ کردے نيں۔ شمالی ٹرانسلوانیہ ہتھ تو‏ں نکل جانے دے نتیجے وچ رومانیہ دا بادشاہ کیرل اپنے بیٹے مائیکل دے حق وچ دستبردار ہونے اُتے مجبور ہوئے جاندا اے تے ایويں جنرل آئیون اینٹونیسکو د‏‏ی سربراہی وچ اک مطلق العنان حکومت اقتدار وچ آندی ا‏‏ے۔
13 ستمبر 1940
جرمنی، اٹلی تے جاپان سہ فریقی معاہدے اُتے دستخط کردے نيں۔
اٹلی 28 اکتوبر نو‏‏ں البانیہ تو‏ں یونان اُتے حملہ کردا ا‏‏ے۔
نومبر
1940 سلواکیہ (23 نومبر)، ہنگری (20 نومبر) تے رومانیہ (22 نومبر) نو‏‏ں حلیف ملکاں د‏‏ی صف وچ شامل ہوئے جاندے نيں۔
فروری 1941
جرمنی شمالی افریقہ وچ کمزور پڑدی ہوئی اطالوی فوجاں د‏‏ی مدد دے لئی افریقہ کور نو‏‏ں روانہ کردا ا‏‏ے۔
یکم مارچ 1941
بلغاریہ حلیف ملکاں وچ شامل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
6 اپریل 1941 - جون 1941
جرمنی، اٹلی، ہنگری تے بلغاریہ یوگوسلاویہ اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اُس دے ٹکڑے کر دیندے نيں۔ یوگوسلاویہ 17 اپریل نو‏‏ں ہتھیار ڈال دیندا ا‏‏ے۔ جرمنی تے بلغاریہ اٹلی د‏‏ی مدد دے لئی یونان اُتے حملہ کر دیندے نيں۔ یونان وچ اُنہاں دے خلاف مزاحمت جون 1941 دے شروع وچ ختم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
10 اپریل 1941
دہشتگرد اُستاسا تحریک دے لیڈر ناں نہاد آزاد ریاست کروئیشیا دے قیام دا اعلان کردے نيں۔ اِس نويں ریاست وچ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے صوبے شامل نيں۔ جرمنی تے اٹلی اِس نويں ریاست نو‏‏ں فوراً تسلیم کر لیندے نيں۔ کروئیشیا 15 جون نو‏‏ں رسمی طور اُتے حلیف قوتاں دے نال مل جاندا ا‏‏ے۔
22 جون 1941 - نومبر 1941
نازی جرمنی تے اُس دے حلیف (سوائے بلغاریہ کے) سوویت یونین اُتے حملہ کر دیندے نيں۔ اِس حملے تو‏ں فوراً پہلے فن لیند موسم سرما د‏‏ی جنگ سمیت جنگ بندی دے معاہدے دے تحت اپنے کھوئے ہوئے علاقےآں د‏‏ی تلافی د‏‏ی خاطر حلیف قوتاں د‏‏ی صف وچ کھڑا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ جرمن فوجاں تیزی دے نال بالتیک ریاستاں نو‏‏ں روندتی ہوئی اگے ودھدی نيں تے فن لینڈ د‏‏ی شمولیت دے بعد ستمبر تک لینن گراڈ (سینٹ پیٹڑزبرگ) دا محاصرہ کرنے وچ کامیاب ہوئے جاندیاں نيں۔ جرمن اگست دے شروع وچ سوویت یونین دے وسطی علاقے وچ سمالینسک اُتے قبضہ کر لیندے نيں تے فیر اکتوبر وچ ماسکو د‏‏ی جانب پیش قدمی کردے نيں۔ جنوب وچ جرمن تے رومانین فوجی ستمبر وچ کئیو Kyiv تے نومبر وچ ڈون دریا اُتے واقع مقام روستوو فتح کر لیندے نيں۔
سوویت جوابی حملے نے جرمناں نو‏‏ں ماسکو دے گردونواح تو‏ں بدنظمی د‏‏ی حالت وچ پسپا ہونے اُتے مجبور کر دتا۔ < P>7 دسمبر 1941
جاپان پرل ھاربر اُتے بمباری کردا ا‏‏ے۔
8 دسمبر 1941
امریکا جاپان دے خلاف اعلان جنگ ک‏ر ک‏ے دوسری عالمی جنگ وچ شامل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ جاپانی فوجی فلپائن، فرینچ انڈو چائنا (ویت نام، لاؤس، کمبوڈیا) تے برطانوی سنگاپور پہنچ جاندے نيں۔ اپریل 1942 تک فلپائن، انڈوچائنا تے سنگاپور جاپانی قبضے وچ چلے جاندے نيں۔
13-11 دسمبر 1941
نازی جرمنی تے اُس دے حلیف ملکاں امریکا دے خلاف اعلان جنگ کر دیندے نيں۔
30 مئی 1942 - مئی 1945
جون 1942
برطانیہ تے امریکا د‏‏ی بحری فوجاں جاپانی بحریہ د‏‏ی بحرالکاہل وچ پیش قدمی سمندر دے وچکار روک دیندی نيں۔
28 جون 1942 - ستمبر 1942
اگست ۔ نومبر 1942
امریکی فوجاں نے آسٹریلیہ د‏‏ی جانب جزیراں د‏‏ی طرف جاپان د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں سولومن آئی لینڈز وچ گواڈل کنال دے مقام اُتے روک دتا۔
24-23 اکتوبر 1942
برطانوی فوجاں مصر دے مقام الامین وچ جرمن تے اٹلی د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں شکست دیندی نيں تے ایويں حلیف فوجاں نو‏‏ں انتہائی افراتفری د‏‏ی حالت وچ تمامتر لیبیا نو‏‏ں خالی کردے ہوئے تیونس دے مشرقی ساحل د‏‏ی جانب دھکیلے جانے اُتے مجبور کر دیندی نيں۔
8 نومبر 1942
امریکی تے برطانوی فوجی فرینچ شمالی افریقہ وچ الجزائر تے مراکش دے ساحلاں اُتے کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے اُتر جاندے نيں۔ اِس حملے دے خلاف دفاع وچ وکی فرینچ فوجاں د‏‏ی ناکامی دے باعث اتحادی فوجاں نو‏‏ں تیزی تو‏ں تیونس د‏‏ی مغربی سرحداں د‏‏ی جانب پیش قدمی دا موقع مل جاندا اے تے اِس دے نتیجے وچ 11 نومبر نو‏‏ں جرمنی جنوبی فرانس اُتے قابض ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
سوویت فوجاں جوابی حملہ کردیاں نيں تے اسٹالن گراڈ دے شمال مغرب تے جنوب مغرب د‏‏ی جانب ہنگری تے رومانیہ د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں چیرتی ہوئی جرمنی د‏‏ی چھیويں فوج نو‏‏ں شہر وچ محصور کر دیندی نيں۔ واپس آنے یا سوویت حصار توڑ کر باہر نکلنے تو‏ں ہٹلر د‏‏ی طرف تو‏ں منع کيتے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں چھیويں فوج دے زندہ بچ جانے والے فوجی 30 جنوری تے 2 فروری 1943 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دیندے نيں۔
13 مئی 1943
تیونس وچ حلیف فوجاں اتحادی فوجاں دے اگے ہتھیار ڈال دیندی نيں تے ایويں شمالی افریقہ د‏‏ی مہم دا خاتمہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
10 جولائ‏ی 1943
امریکا تے برطانیہ دے فوجی سسلی وچ اتردے نيں۔ اگست دے وسط تک سسلی اُتے اتحادیاں دا کنٹرول ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
5 جولائ‏ی 1943
جرمن سوویت یونین وچ کرسک دے نیڑے ٹینکاں تو‏ں اک بہت وڈا حملہ کردے نيں۔ سوویت یونین اک ہفتے دے اندر اِس حملے نو‏‏ں ناکا‏م بنا دیندا اے تے خود اپنے حملے دا آغاز کر دیندا ا‏‏ے۔
25 جولائ‏ی 1943
اٹلی وچ فاشسٹ گرینڈ کونسل بینیٹو میسولینی نو‏‏ں اقتدار تو‏ں وکھ کر دیندی اے تے ایويں اٹیلین مارشل پئیٹرو بیڈوگلیو دے لئی نويں حکومت بنانے دا موقع مل جاندا ا‏‏ے۔
9 ستمبر 1943
اتحادی فوج سالرنو تے نیپلز دے ساحلاں اُتے اترتی ا‏‏ے۔
6 نومبر 1943
سوویت فوجاں کئیو نو‏‏ں آزاد کرا لیندی نيں۔
22 جنوری 1944
اتحادی فوجاں کامیابی دے نال روم دے جنوب وچ اینزیو پہنچ جاندیاں نيں۔
19 مارچ 1944
ہنگری د‏‏ی طرف تو‏ں حلیف شراکت تو‏ں وکھ ہوجانے دے خدشے دے تحت جرمنی ہنگری اُتے قبضہ کر لیندا اے تے اوتھ‏ے دے بادشاہ ایڈمرل مکلوس ھورتھی نو‏‏ں مجبور کردا اے کہ اوہ اک جرمن نواز منسٹر پریذیڈنٹ دا تقرر کرے۔
4 جون 1944
اتحادی فوجاں روم نو‏‏ں آزاد کرا لیندی نيں۔ چھ ہفتےآں دے اندر برطانیہ تے امریکا دے بمبار جہاز پہلی مرتبہ مشرقی جرمنی دے اندر ٹھکانےآں نو‏‏ں نشانہ بنا سکدے سن ۔
6 جون 1944
برطانوی تے امریدیاں فوجاں فرانس وچ نارمنڈی دے ساحلاں اُتے اترتی نيں جس جرمناں دے خلاف "دوسرا محاذ" کھل جاندا ا‏‏ے۔
22 جون 1944
سوویت فوجاں مشرقی بائیلو رشیا (بیلا روس) وچ اک وڈا حملہ کردیاں نيں تے جرمن آرمی گروپ سنٹر نو‏‏ں تباہ ک‏ر ک‏ے جرمن فوجاں نو‏‏ں یکم اگست نو‏‏ں مرکزی پولینڈ وچ مغرب د‏‏ی جانب وارسا دے سامنے وسٹولا دریا د‏‏ی جانب دھکیل دتا۔
25 جولائ‏ی 1944
برطانیہ تے امریکا دیاں فوجاں نارمنڈی دے ساحل اُتے منقسم ہوئے جاندیاں نيں تے تیزی تو‏ں مشرق وچ پیرس دا رُخ کردیاں نيں۔
یکم اگست 1944 – 5 اکتوبر 1944
غیر اشتراکی خفیہ داخلی فوج سوویت فوجاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ہی وارسا نو‏‏ں آزاد کرانے د‏‏ی کوشش وچ جرمناں دے خلاف اُٹھ کھڑی ہُندی اے سوویت افواج د‏‏ی پیش قدمی وسٹولا دے مشرقی ساحل اُتے روک دتی جاندی ا‏‏ے۔ 5 اکتوبر نو‏‏ں جرمن وارسا وچ لڑنے والی داخلی فوج دے بچے کھچے فوجیاں د‏‏ی طرف تو‏ں ہتھیار سُٹن د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں قبول کر لیندے نيں۔
اتحادی افواج جنوبی فرانس وچ نائس دے نیڑے اترتی نيں تے تیزی دے نال شمال مشرق وچ دریائے رائن د‏‏ی جانب پیش قدمی کردیاں نيں۔
25-20 اگست 1944
اتحادی فوجاں پیرس پہنچ جاندیاں نيں۔ 25 اگست نو‏‏ں آزاد فرانسیسی افواج اتحادی فوجاں د‏‏ی مدد تو‏ں فرانسیسی راجگڑھ وچ داخل ہوئے جاندیاں نيں۔ ستمبر تک اتحادی افواج جرمن سرحد تک پہنچ جاندیاں نيں تے دسمبر تک تقریباً تمام تر فرانس ، بیلجیم دے بیشتر حصے تے جنوبی ہالینڈ دے حصےآں نو‏‏ں آزاد کرا لیا جاندا ا‏‏ے۔
23 اگست 1944
کمیونسٹ تے غیر کمیونسٹ دونے اُتے مشتمل سلاوک قومی کونسل د‏‏ی قیادت وچ خفیہ سلاوک مزاحمتی دستے جرمناں تے مقامی فاشسٹ سلاوک حکومت دے خلاف اُٹھ کھڑے ہُندے نيں۔ 27 اکتوبر نو‏‏ں جرمن مزاحمت دے صدر مقام بینسکا بیسٹریکا اُتے قبضہ کر لیندے نيں تے ایويں منظم مزاحمت نو‏‏ں کچل دیندے نيں۔
12 ستمبر 1944
فن لینڈ حلیف قوتاں دا نال چھڈ ک‏‏ے سوویت یونین دے نال امن دا معاہدہ کر لیندا ا‏‏ے۔
20 اکتوبر 1944
امریکی فوجی فلپائن پہنچدے نيں۔
15 اکتوبر 1944
ہنگری د‏‏ی فاشسٹ ایرو تحریک ہنگری د‏‏ی حکومت نو‏‏ں سوویت یونین دے نال ہتھیار سُٹن تو‏ں متعلق مزاکرات تو‏ں روکنے دے لئی جرمن حمایت دے نال حکومت دا تختہ اُلٹ دیندی ا‏‏ے۔
16 دسمبر 1944
جرمن مغرب د‏‏ی جانب اپنا آخری حملہ کردے نيں جسنو‏ں بلج د‏‏ی لڑیائی دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ حملہ بیلجیم نو‏‏ں دوبارہ فتح کرنے تے جرمن سرحد دے نال نال موجود اتحادی فوجاں وچ دراڑ ڈالنے دے لئی کيتا گیا۔ یکم جنوری 1945 نو‏‏ں جرمن پسپا ہونا شروع ہوئے جاندے نيں۔
12 جنوری 1945
سوویت یونین اک نواں حملہ شروع کردا اے تے جنوری وچ وارسا تے کراکاؤ نو‏‏ں آزاد کرا لیندا ا‏‏ے۔ سوویت یونین دو مہینے دے محاصرے دے بعد 13 فروری نو‏‏ں بوڈاپیسٹ اُتے قبضہ کر لیندا اے تے جرمن تے اُنہاں دے ہنگیرین حلیفاں نو‏‏ں اپریل دے آغاز وچ ہنگری تو‏ں نکالنے وچ کامیاب ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ براٹسلاوا پر4 اپریل نو‏‏ں قبضے دے بعد سلواکیا ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوئے جاندا اے تے 13 اپریل نو‏‏ں ویانا اُتے وی سوویت یونین دا قبضہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
7 مارچ 1945
امریکی فوجی ریماگین اُتے رائن دریا پار کر جاندے نيں۔
16 اپریل 1945
سوویت یونین برلن دا محاصرہ کردے ہوئے اپنے آخری حملے دا آغاز کردا ا‏‏ے۔
اپریل 1945
30 اپریل 1945
ہٹلر خود کشی کر لیندا ا‏‏ے۔
7 مئی 1945
جرمنی مغربی اتحادیاں دے اگے ہتھیار ڈال دیندا ا‏‏ے۔
9 مئی 1945
جرمنی سوویت یونین دے اگے ہتھیار ڈال دیندا ا‏‏ے۔
مئی 1945
اتحادی فوجاں اوکی ناوا فتح کر لیندی نيں جو جاپان دے وڈے جزیرے تو‏ں پہلے آخری اسٹاپ سی۔
6 اگست 1945
امریکا ہیروشیما اُتے ایٹم بم گراندا ا‏‏ے۔
8 اگست 1945
سوویت یونین جاپان دے خلاف اعلان جنگ کر دیندا اے تے منچوریا اُتے حملہ کر دیندا ا‏‏ے۔
9 اگست 1945
امریکا ناگاساکی اُتے ایٹم بم گراندا ا‏‏ے۔
2 ستمبر 1945
14 اگست 1945 نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے ہتھیار سُٹن اُتے آمادہ ہونے دے بعد جاپان رسمی طور اُتے شکست تسلیم کر لیندا اے تے ایويں دوسری عالمی جنگ دا خاتمہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دوجی وڈی لڑائی گٹھ:لڑائیاں گٹھ:جنگاں
دوہڑے
دوہڑے پنجابی نظماں دی اک نکی ونڈ اے۔ ایدے وچ شاعر دو لیناں وچ اک پورا خیال بیان کردا اے۔ دوہڑے دے دونویں مصرے اک کافیا ہوندے نیں۔
اٹ کھڑکے دکڑ وجے تتا ہووے چلھا
آن فقیر تے کھا کھا جاون راضی ہووے بلھا
گالیسیا بادشاہت
گالیسیا بادشاہت (Kingdom of Galicia) (گالیشی: Reino DE Galicia; ہسپانوی: Reino de Galicia; پرتگیزی: Reino da Galiza; لاطینی: Galliciense Regnum) جنوب مغربی یورپ چ واقع اک بادشاہی   سی جس نے اپنے سخر ویلے پورے شمال مغربی جزیرہ نما آئبیریا  اتے قبضہ کر لیا  سی۔
حوالے
گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:سپین دیاں بادشاہتاں گٹھ:یورپ دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس گٹھ:استرداد گٹھ:قرون وسطی چ پرتگال گٹھ:قرون وسطی چ ہسپانیہ گٹھ:قشتالہ بادشاہت
مملکت گالیسیا
لما
لما South (جنوب) اک پاسے دا ناں اے ۔ ایہ نقشیاں وچ تھلے آلا پاسا ہُندا اے ۔ ایہ چار بنیادی پاسیاں وچوں اک پاسا اے ۔
لمی/لموچی
لمے آلے پاسے دی کسے وی شے یا لمے پاسے رہݨ آلے لوکاں نوں “لمی“ یا “لموچی“  “Southern“ آکھیا جاندا اے ۔
گٹھ:جغرافیا
ونڈوز 10
ونڈوز 10 مائیکروسافٹ ونڈوز دا اک منصوبہ اے. ایس دا بیٹا (Beta) ورژن پہلی واری ستمبر 2014 چ مائیکروسافٹ نے لاؤنچ کیتا.
ڈویلوپمنٹ
2011 چ مائیکروسافٹ پارٹنر کانفرنس وچ اینڈریو لیس (Andrew Lees) نے اعلان کیتا کے مائیکروسافٹ کمپیوٹر، موبائل، ٹیبلیٹس تے دوجیاں مشیناں لئی اک ای سافٹ ویئر بناے گا.
گٹھ:مائیکرو سافٹگٹھ:ونڈوزگٹھ:ٹیکنالوجی
کتاب واعظ
اس کتاب واعظ وچ اوہ تمام باتاں تے نصیحتاں درج نیں جو اک واعظ کسے مجمع توں خطاب کر دے ہوئے لوکاں نال کردا اے۔ ایہی وجہ اے کہ اس کتاب دا ناں ای کتاب واعظ رکھ دتا گیا اے۔ کتاب واعظ خیمیاں دی عید دے وقت لوکاں دے مجمع نوں سنائی جاندی سی۔ اس دی تصنیف دے حوالے توں علما دا کہنا اے کہ اسنوں حضرت سلیمان علیہ السلام نے دسویں صدی قبل مسیح وچ تصنیف کیتا۔ اس وچ سلیمان دی بیان کیتی گئی امثال وی بیان کیتیاں گئیاں نیں۔ اس کتاب وچ زندگی تے موت دے موضوع اُتے جو کچھ وی کہیا گیا اے اوہ بوہت ای فلسفیانہ رنگ وچ مگر واضح انداز وچ اے جس دی تشریح کر دے ہوئے علما نوں کافی مشکلات دا سامنا کرنا پیندا اے۔ اس دی وجہ غالباً ایہ اے کہ اس کتاب دے بوہت سارے حصےآں تے باتاں وچ ربط دی کمی محسوس ہُندی اے۔ کئی الفاظ نامانوس نیں۔ انداز بیان وی اک سا نئی‏‏ں لگدا بلکہ بدلدا ہویا محسوس ہُندا اے۔ اس کتاب دا نچوڑ ایہ اے کہ زندگی نوں دنیاوی تے نفسانی خواہشات دے تابع نئی‏‏ں گذارنا چاہیے۔ اس ایسا اے تو زندگی بے کار اے۔ جدو‏‏ں تک انسان خدا توں اپنا تعلق نئی‏‏ں جوڑ لیندا اس دی زندگی فضول ای ہُندی اے۔ ہور ایہ کہیا گیا اے کہ زندگی وچ کوئی وی چیز انسان نوں مطمئن نئی‏‏ں کر سکدی۔ انسان دا انجام موت ای اے۔ اس دی منزل قبر ای اے۔ اگر زندگی اسی طرح گزر رہی اے جداں خدا نے کہیا اے تو ٹھیک ورنہ اس زندگی دا کوئی فائدہ نئی‏‏ں۔ خدا دے دسے ہوئے طریقے دے مطابق زندگی دی آسائشاں دا حصول ای زندگی دا مقصد ہونا چاہیدا۔ اس کتاب نوں پنج حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے۔
گٹھ:کتاب واعظ گٹھ:ادب حکمت گٹھ:پنجویں صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:تیسری صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:چوتھی صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:دوسری صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:عید خیام گٹھ:سلیمان گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم گٹھ:یہودیت
غزل الغزلات
ایہ کتاب ایسے گیتاں اُتے مشتمل اے جو یہودی ہر سال اپنی عید فسح دے موقع اُتے گایا کر دے سن جاں انہاں گیتاں نوں سب دے سامنے پڑھ کے سنایا جاندا سی۔ اس کتاب غزل الغزلات دے پہلے باب دی پہلی آیت توں اس طرح لگدا اے جداں اس کتاب دے مصنف حضرت سلیمان علیہ السلام ہون مگر علما دا نہ صرف انہاں گیتاں دی تصنیف دے حوالے توں اختلاف اے بلکہ تفسیر اُتے وی اختلاف اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام دے دور حکومت دے متعلق اندازہ اے کہ ایہ 970 توں 930 قبل مسیح سی۔ اس لئی اسی‏‏ں کہہ سکدے نیں کہ ایہ کتاب دسویں صدی قبل مسیح وچ لکھی گئی سی۔ اس کتاب نوں حضرت سلیمان علیہ السلام توں منسوب کرنے دی اک وجہ تے ایہ وی اے کہ اس کتاب دا انداز بیان، اس دی زبان کتاب مقدس دی کتاب واعظ نال ملدا جلدا اے۔ اس لئی اندازہ اے کہ دوناں ای کتاباں اک ای مصنف دی تحریر کردہ نیں۔ اس کتاب وچ ازدواجی زندگی دے طور طریقاں دی وضاحت کیتی گئی اے۔ مشرق وسطیٰ دے رہنے والیاں دی قدیم رسماں دے مطابق اس کتاب وانگ دے گیت شادی بیاہ دے موقعاں اُتے گاۓ جاندے سن، مگر اس توں ایہ ہر گز نئی‏‏ں کہیا جاسکدا کہ اس کتاب دے گیت یہودی وی اپنی شادی بیاہ دے موقعیاں اُتے گاندے سن۔ سب علما اس بات اُتے متفق نیں کہ انہاں گیتاں وچ جو ہیرو اے اوہ حضرت سلیمان علیہ السلام ای نیں جن نوں بادشاہ تے جوان گڈریے دے طور اُتے پیش کیتا گیا اے۔ مگر اس بات وچ وی اختلاف اے کہ بادشاہ تے گڈریا اک ای شخص دے دو روپ نیں جاں ایہ دو علاحدہ شخصیتاں نیں۔ بعض لوگاں نے ایہ خیال وی پیش کیتا اے کہ اس کتاب دے ذریعے حضرت سلیمان علیہ السلام نے اپنی روداد پیش دی اے۔ اُنہاں دے حرم وچ چونکہ بوہت سی بیویاں تے کنیزاں سن مگر اس دے باوجود انہاں نے اک الہڑ، شوخ و چنچل حسینہ نوں وی اپنے حرم وچ داخل کر لیا، مگر بعد وچ معلوم ہویا کہ اوہ حسینہ کسے چرواہے دے عشق وچ گرفتار اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام نے کسے وی طرح اُس دے دل توں اُس چرواہے دی محبت نکالنے دی کوشش دی مگر کامیاب نہ ہوئے۔ جدو‏‏ں اوہ کسے طرح حسینہ دے دل توں چرواہے دا خیال نہ کڈ سکے تو انہاں نے اُس حسینہ تے چرواہے نوں اک ہو جانے دتا۔ اوہ چرواہا تے حسینہ شادی کر دے اک ہو جاندے نیں تے حضرت سلیمان علیہ السلام سچی محبت دا راز پا لیندے نیں۔ اس کتاب وچ سمجھایا گیا اے کہ جداں دلہا اپنی دلہن توں وصل دی تمنا رکھدا اے اسی طرح خدا وی اپنی مخلوق توں ملنے دا مشتاق اے۔ اس خدائی محبت نوں کتاب مقدس دے عہد نامہ جدید وچ مختلف مثالاں توں وی سمجھایا گیا اے۔ ایسی ای اک مثال عہد نامہ جدید وچ ایسے چرواہے دی اے جو اپنی گمشدہ بھیڑاں دی تلاش وچ نکلدا اے تے جدو‏‏ں تک اُنہاں نوں پا نئی‏‏ں لیندا اس چرواہے نوں سکون نئی‏‏ں ملدا۔ اس کتاب نوں پنج حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:
حوالے
گٹھ:غزل الغزلات گٹھ:تیسری صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:چوتھی صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:دوسری صدی قبل مسیح دیاں کتاباں گٹھ:سلیمان گٹھ:شہوانی شاعری گٹھ:عید فسح گٹھ:کتب عہد نامہ قدیم گٹھ:کتبیم گٹھ:یہودیت تے شہوانیت گٹھ:یہودیت
دکھیاں
دکھیاں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
خود منافرتی یہودی
خود منافرتی یہودی (جسنو‏ں انگریزی وچ Self-hating Jew یا self-loathing Jew کہندے نيں) عرفِ عام وچ اک اصطلاح اے ہر اس یہودی دے لئی اے جو مخالف صیہونی خیالات رکھدا ا‏‏ے۔ اس تصور نو‏‏ں کافی فروغ تھیوڈر لیسیگ (Theodor Lessing) د‏‏ی کتاب Der Jüdische Selbsthass (یہودیاں د‏‏ی خود اُتے نفرت) تو‏ں ملیا جس د‏‏ی اشاعت 1930 وچ ہوئی سی۔ اس کتاب وچ یہودی دانشوراں د‏‏ی موجودگی دکھادی گئی جو صیہونیت تے مذہبی جنون دے مخالف سن ۔ ایہ دراصل مخالف یہودی نظریات د‏‏ی موجودگی دے اظہار تے مبالغہ آمیز تصویرکشی دا رد عمل دسیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح سرد جنگ دے دور وچ ادبی مباحثاں وچ توازن دے لئی پیش کيتی جاندی رہی ا‏‏ے۔ اپنی یہودیت اُتے عدم تشفی دا احساس اس دور د‏‏ی وی اُپج دسی جاندی اے جدو‏ں کہ صیہونی تحریک دا کوئی وجود ہی نئيں سی۔
تعلیمی کتاباں دے مصنف ڈبلیو ایم ایل فنلے (W. M. L. Finlay) دے مطابق "خود منافرتی یہودی" د‏‏ی اصطلاح باضابطگی تو‏ں انہاں یہودیاں نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے دے لئی مستعمل اے جو طرزِ زندگی، پسندوناپسند یا سیاسی موقف وچ اپنے مخالفاں تو‏ں مختلف ہون۔ فنلے جو یونیورسٹی آف سرے دے (University of Surrey) دے شعبہ نفسیات دے رکن نيں، "یہودی مخالف صیہونیت" تے "یہودی خودمنافرت" وچ فرق کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دا دعوٰی اے کہ حالانکہ مروجہ ادب ایسی مثالاں تو‏ں بھریا پيا اے کہ یہودی مخالف صیہونیت د‏‏ی حمایت وچ خطرنا‏‏ک بیان بازی اُتے اتر آئے تے ہر یہودی نو‏‏ں نشانہ ملامت بنا رہے نيں، ایہ جانچنا مشکل اے کہ اس تو‏ں خود د‏‏ی تنقید مقصود ا‏‏ے۔ خود د‏‏ی تنقید اس زمرے تو‏ں ناپسندیدگی یا نفرت د‏‏ی آئینہ دار ہوئے سکدی اے جس تو‏ں کہ اک شخص خود وابستہ ہوئے۔ اس اصطلاح د‏‏ی اک لمبی تریخ اے جس وچ اسنو‏ں یہودیاں د‏‏ی جانب تو‏ں اسرائیلی حکومت کیت‏‏ی تنقید دے خلاف استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ آلوین ایچ روزنفیلڈ (Alvin H. Rosenfeld) جو اک تعلیمی کتاباں دے مصنف نيں، خود د‏‏ی تنقید د‏‏ی اصطلاح دا استعمال نئيں کردے۔ اوہ انہاں دلائل نو‏‏ں غیر فطری قرار دیندے ہوئے خارج کر دیندے نيں۔ اوہ اسنو‏ں اسرائیل اُتے حسب معمول تنقید دا حربہ قرار دیندے نيں۔ ایلن درشوویٹز (Alan Dershowitz) خود د‏‏ی تنقید دا محدود استعمال انہاں یہودیاں د‏‏ی مخالف صیہونیت د‏‏ی انتہا دے لئی کردے نيں جو ہر یہودی شے د‏‏ی مخالفت کردے نيں چاہے اوہ انہاں دے مذہب تو‏ں متعلق ہوئے یا یہودی ریاست تو‏ں متعلق ہوئے۔ انہاں دے مطابق اس دا اطلاق ہر اسرائیل دے ناقد اُتے نئيں ہُندا۔
ماہر عمرانیات اروینگ لوئیس ہوروویٹز (Irving Louis Horowitz) نے اس اصطلاح نو‏‏ں انہاں یہودیاں دے لئی مخصوص کر رکھیا اے جو یہودی برادری دے لئی خطرہ بندے نيں۔ اس دے اس نے "خود منافرتی یہودی" نو‏‏ں درباری یہودی تو‏ں تشبیہ دتی جو یہودیاں د‏‏ی ہتک عزت نو‏‏ں جائز قرار دیندا اے تاکہ آقائی تے شاہی مزاح تو‏ں استفادہ کرسک‏‏ے۔ مؤرخ برنارڈ واسرسٹین (Bernard Wasserstein) "یہودیاں د‏‏ی مخالف یہودیت" د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں جسنو‏ں انہاں د‏‏ی رائے وچ یہودیاں د‏‏ی خودمنافرت قرار پایا سی۔ اوہ استفسار کردے نيں کہ اک یہودی کِداں ضد سامیت وچ ملوث ہوئے سکدا اے ؟ اس دا جواب اوہ دیندے نيں کہ یہودی اپنے آپ وچ ضد سامیت دے اسباق جذب کر چک‏‏ے نيں تے تھیوڈر ہیمیرو (Theodore Hamerow) دے نظریات دے اگے نفسیا‏‏تی خودسپردگی دا شکار ہوچکے نيں۔ واسرسٹین دا اس دے اگے دعوٰی اے کہ خود منافرتی یہودی کِس‏ے نہ کِس‏ے شکل د‏‏ی یہودیاں د‏‏ی مخالفت دا شکار ہوئے نيں تے اپنے آپ نال نفرت تو‏ں کدرے زیادہ اوہ یہودیاں دے ہور گروہاں تو‏ں متنفر ہوئے گئے نيں۔
حوالے
گٹھ:ضد سامیت گٹھ:لوکاں دے لئی ہجویہ اصطلاحات گٹھ:نسلی و مذہبی کلنک گٹھ:یہودی سبھیاچار گٹھ:یہودی معاشرہ گٹھ:یہودیت
معتزلہ
معتزلہ اک عقلیت پسند فرقہ جس دا بانی اک ایرانی نژاد واصل بن عطا الغزال شاگرد خواجہ حسن بصری سی، اس دے نزدیک قرآن مخلوق اے، توحید عقلاً معلوم ہو سکدی اے، گناہ کبیرہ دا مرتکب کافر نئی‏‏ں وغیرہ وغیرہ، مامون الرشید دے عہد وچ ایہ سرکاری مذہب بن گیا سی۔ امت مسلمہ وچ پنج وڈے فرقے ہوئے نیں انہاں وچوں اک معتزلہ وی اے، سنی، خوارج، شیعہ، معتزلہ تے باطنیہ۔
وجہ تسمیہ
دوسری صدی ہجری دے اوائل وچ ایہ فرقہ وجود وچ آیا تے اس دا سب توں پہلا پیروکار عمرو بن عبید سی جو حسن بصری دا شاگرد سی، انہاں لوگاں نوں اہل السنۃ و الجماعۃ دے عقائد توں الگ ہوجانے دی بنا اُتے معتزلہ کہیا جاندا اے۔
معتزلہ دے مذہب دی بنیاد عقل اُتے اے، کہ انہاں لوکاں نے عقل نوں نقل اُتے ترجیح دتی اے، عقل دے خلاف قطعیات وچ تاویلات کر دے نیں تے ظنیات دا انکار کردیندے نیں، اللہ تعالیٰ دے افعال نوں بندیاں دے افعال اُتے قیاس کر دے نیں، بندیاں دے افعال دے چنگے تے برے ہونے دی بنیاد اُتے اللہ تعالیٰ دے افعال اُتے چنگے تے برے دا حکم لگاندے نیں، خلق تے کسب وچ کوئی فرق نئی‏‏ں کرپاندے ،
پنج اصول
انہاں دے مذہب دے پنج اصول نیں:
حکم
معتزلہ دے ایہ تمام اصول تے انہاں دی تشریحات عقل و قیاس اُتے مبنی نیں، انہاں دے خلاف واضح آیات و احادیث موجود نیں، نصوص دی موجودگی وچ عقل و قیاس نوں مقدم کرنا سراسر غلطی تے گمراہی اے۔
حوالے
گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:معتزلیت گٹھ:اسلامی فرقے گٹھ:اسلام
باطنیہ
باطنیہ تمام اوہ فرقے جنہاں دا خیال اے کہ قرآن شریف دی آیتاں دے ظاہر معنی کچھ تے نیں تے اصلی کچھ تے، قرمطیہ خرمیہ اسماعیلیہ مسلماناں دے تے مزدکیہ آتش پرستاں دا باطنیہ فرقے خیال کیتے جاندے نیں۔
مسلماناں دے بعض فرقے جو عباسی خلافت دے زمانے وچ نمودار ہوئے۔ انہاں دی نوعیت اصل وچ سیاسی سی۔ البتہ انہاں دا طریق استدلال مذہبی ہُندا سی۔ انہاں نوں باطنیہ کہنے دے دو وجہاں سن۔
عموماً باطنیہ اک اسلامی فرقے نوں کہندے نیں جو حسن بن صباح نامی شخص نے چھیویں صدی وچ ایجاد کیتا سی اس نے البرز دے پہاڑاں وچ مصنوعی جنت بنا رکھی سی ایہ لٹ مارکردے سن ڈیڑھ سو سال تک مسلماناں نوں ستاندے رہے ایتھے تک کہ خود بادشاہان اسلام وی انہاں دے سامنے بے بس سن انہاں نے کئی جید علما دا قتل کیتا بلاآخر اک بادشاہ رکن الدین بیبرس نے انہاں دا صفایا کیتا۔ تریخ اسلام وچ اک فرقہ باطنیہ دے ناں توں لنگھیا اے۔ اس دا اک مشہور رہنما عبیداللہ القیروانی اے عام علمائے اسلام بالخصوص دربار خلافت توں وابستہ علما اپنے مخالفین نوں بطور تحقیر باطنیہ کہندے سن۔ باطنیہ اصل وچاسماعیلی عقائدکے بوہت قریب نیں۔ تے عام طور اُتے فرقہاسماعیلی، آغا خانی، رافضی تے خوجا دے لئی باطنیہ دا لفظ استعمال ہُندا اے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی مکاتب فکر گٹھ:اسماعیلیت گٹھ:نسلی تے مذہبی کلنک گٹھ:اسلامی فرقے
دھات
دھات اک کیمیائی عنصر اے جیہدے وچوں بجلی تے گرمی لنگھ سکدیاں نیں ۔ کیمسٹری وچ دھات اوہ ہوندی اے جیہڑی الیکٹران گوا کے مثبت آئن بنوندی اے۔ دھاتی عنصر دوجیاں دھاتاں نال دھاتی چوڑ بنا کے کمپاؤنڈ بنوندی اے تے ایہناں دھاتی عنصراں نال آئینک جوڑ بنوندی اے ۔ دھاتاں نوں مثبت آئیناں دا گچھا وی کہیا جاندا اے تے ایس گچھے وچ الیکٹران آزادی نال کعھمدے پھردے نیں جیہدی وجہ نال دھاتاں بجلی اپنے اندروں گزار سکدیاں نیں ۔
دیس
دیس کسے تھاں یا نگری ول اشارہ اے ایہ کوئی سیاسی یا جغرافیائی ونڈ ھو سکدی اے زیادہ تر دیس اپنے آپ تے چلن الی سرکار یا قوم ہوندی اے، جیدا اپنی تھاں تے قبضہ ہوندا اے۔ دیس لوکاں دا جغرافیائی ناں چسلاو اے ۔‎
دہولاگری
دہولاگری دنیا دا ستواں سب تون اچا پہاڑ اے۔ اس دی اچائی 8167 میٹر / 26794 فٹ اے۔ اے نیپال وچ پربت دھار ہمالیہ وچ واقع اے۔ دہولاگری دا مطلب سفید پہاڑ اے۔ دہولاگری تے اناپورنا دے درمیان تون دریاۓ کالی گندکی لنکدا اے۔ اسنوں 13 مئی 1960 نوں سر کیتا گیا۔
تنک
thumb|گیارہویں صدی دے تنک دا اک صفحہ مع [[ترجُم]] تنک (عبرانی: תַּנַ"ךְ ؛ انگلش: Tanakh) جاں "تناخ" جاں "تنخ" اُس مجموعہ دا ناں جس نوں عبرانی بائبل کہیا جاندا اے تے جو یہودیت دا سب توں مقدس کتابی مجموعہ ہےـ اس دے تن اجزاء نیں : تورات (درس)، نوییم (انبیا) تے کیتُوویم (کتب) ـ
تورات وچ خدا دے احکامات دے علاوہ کائنات، عالم تے انسان دی تخلیق دا قصہ اےـ اس دے علاوہ اس وچ نوح دی نبوت تے سیلاب، ابراہیم دی نبوت تے خدا دے عہد تے ہور انبیا دے قصص نیں ـ تورات دا اختتام بنی اسرائیل دے کنعان وچ داخلہ تے خدا دے عہد دی تکمیل اُتے ہُندا اےـ
کتبیم زبور توں شروع ہُندی اےـ اس وچ داؤد تے سلیمان دے علاوہ ہور پیغمبراں دا ذکر اےـ اس دے علاوہ اس وچ مملکت یہوداہ دی تریخ تے عروج وی بیان اےـ اس دا اختتام بنی اسرائیل دی توبہ تے خدا دے عہد دی بحالی اُتے ہُندا اے۔
حوالے
گٹھ:عبرانی الفاظ تے جملے گٹھ:عبرانی بائبل گٹھ:عبرانی بائبل دیاں زباناں گٹھ:قدیم عبرانی متون گٹھ:قدیم یہودی ادب گٹھ:یہودی متون گٹھ:یہودیت
مالدیپ دیاں عورتاں
مالدیپ شماریا‏‏تی روايتی طور اُتے اعلٰی مقام رکھدی آئیاں نيں جداں کہ اس گل تو‏ں ظاہر ہويا اے کہ ایتھ‏ے  چار سلطاناواں رہ چکياں ن؛ں۔ حالاں کہ زیادہ تر مالدیپی خواتین حجاب پہندی آئیاں نيں ، مگر اوہ سختی تو‏ں معاشرے تو‏ں کٹی ہوئی نئيں نيں۔ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خواتین دے لئی خصوصی نشستاں محفوظ د‏‏ی گئیاں نيں، جداں کہ اسٹیڈیم تے مسیتاں۔ اُتے اوہ خواتین جو ایہ حجاب نئيں پہننا چاہندی نيں کافی سماج وچ اپنے ہی خاندان تے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں لعن طعن دا شکار ہُندی نيں۔ شادی دے بعد خواتین اپنے شوہراں دے ناواں نو‏‏ں نئيں اپناندی نيں بلکہ اپنے شادی تو‏ں پہلے دے ناں نو‏‏ں برقرار رکھدی نيں۔ جائداد د‏‏ی ووراثت وچ مرد تے خواتین دونے دا حصہ ہُندا ا‏‏ے۔
مالدیپ وچ خواتین نو‏‏ں سڑکاں اُتے مختلف ناواں تو‏ں پکارنا تے انہاں دے نال جنسی ہراسانی اک اہ‏م مسئلہ اے جس تو‏ں مالدیپی تے غیر مالدیپی خواتین دونے متاثر ہُندے نيں۔ عورتاں دا اک عام احساس اے کہ انہاں دے نال روزانہ چھیڑ چھاڑ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس ملک د‏‏ی 96% خواتین نے اطلاع دتی اے کہ انہاں نو‏ں زندگی دے کِس‏ے نہ کِس‏ے موڑ اُتے چھیڑ چھاڑ دے مرحلے تو‏ں گزرنا پيا۔ انہاں وچ وی 60% نے ایہ ہراسانی 16 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے محسوس کيت‏ی تے 40% نے تاں ایہ تکلیف دہ تجربہ 10 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے ہی محسوس کیتا سی۔
راجگڑھمالے وچ ہر عمر دے مرد عورتاں نو‏‏ں مختلف مذموم ناواں تو‏ں پکارنے نو‏‏ں بالکلیہ قابل قبول محسوس کردے نيں۔ سڑکاں اُتے ہراسانی کرنے والےآں دے خلاف کدی کدائيں ہی کوئی کار روائی کيتی جاندی اے تے جنسی حملے تے زنا نالجبر دے واقعات روز بروز ودھ رہے نيں۔
مالدیپ وچ تعدد ازدواج جائز اے، اُتے اس اُتے کدی کدائيں ہی عمل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مالدیپ وچ قحبہ گری غیر قانونی ا‏‏ے۔ ہم جنسیت غیر قانونی ا‏‏ے۔
مالدیپ دے سماج وچ خواتین ہمیشہ اک اہ‏م کردار نبھاندی آئی نيں۔ مالدیپ د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ ایہ خلاف معمول نئيں سی کہ کوئی خاتون سلطانہ یا خاتون فرماں روا بنے تے ایہ وی دعوٰی کیتا گیا اے کہ کدی ایتھ‏ے اُتے خانداناں وچ عورتاں نو‏‏ں سرداری حاصل سی۔
جدید سماج وچ کچھ خواتین سرکاری عہدےآں اُتے فائز رہیاں نيں تے کاروباری دنیا تو‏ں وی جڑی نيں۔ مگر انہاں نو‏ں آبادی دے تناسب لے لحاظ تو‏ں نمائندگی حاصل نئيں ا‏‏ے۔ 2016ء وچ حکومت دے 14 وزرا وچو‏ں صرف 3 خواتین رہیاں سن، 85 قانون سازاں وچ صرف 5 خواتین سن تے 180 ججاں وچو‏ں صرف 6 خواتین سن۔
سرکاری ملازمین وچ اک قابل لحاظ تعداد خواتین د‏‏ی ا‏‏ے۔ ثانوی تعلیم دے لئی اندراج تے فارغ التحصیل ہونے دا تناسب برابر ا‏‏ے۔ لیکن اوسطًا ایہ لوک کم د‏‏ی جگہ اُتے مرداں د‏‏ی تنخواہ تو‏ں ادھے تو‏ں کم اجرت پاندی نيں۔
2013ء وچ اک 15 سالہ آبرو ریزی د‏‏ی شکار لڑکی نو‏‏ں زنا دے الزام وچ 100 کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ اس سزا د‏‏ی مالدیپ دے ہائی کورٹ نے ہٹا دتا، جس دے پس پردہ بین الاقوامی دستخطی مہم سی جسنو‏ں آواز چلا رہی سی۔ تناسب تو‏ں کدرے ودھ ک‏ے خواتین ودھ از شادی جنسی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں بر سر عام کوڑاں د‏‏ی سزا پاندی نيں جدو‏ں کہ متعلقہ مرد عدالدی رسا کشی تو‏ں بری ہوئے جاندے نيں۔
دیسی مہینے
دیسی مہینے پنجابی جنتری دے 12 مہینےآں نوں کہیا جاندا اے ۔ ایہ مہینے پنجاب دے موسماں تے رُتاں دے نال جُڑے ہوئے تے پنجابی رہتل دا حِصا نیں ۔
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:تقویم گٹھ:کیلنڈر گٹھ:مہینے
سن آف ستیہ مورتی
سن آف ستیہ مورتی (اردو:ستیہ مورتی دا بیٹا) 2015ء د‏‏ی بھارتی تیلگو زبان د‏‏ی ڈراما فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار تے مصنف تری وکرم سرینواس نيں۔ ایہ فلم ایس رادھا کرشنا د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيتی گئی۔ اس فلم دے ستارے اللو ارجن، اوپیندرا، براہما نندم، راجیندرا پرساد، سامنتھا اکنینی، سنیہا، اداہ شرما تے نتیا مینن نيں۔ پرکاش راج نے بطور ستیہ مورتی، فلم وچ خصوصی ظہور کیتا۔
فلم د‏‏ی کہانی تن کرداراں دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ اک جو اپنے دل د‏‏ی سندا اے، دوسرا جو دماغ نو‏‏ں استعمال کردا اے تے تیسرا جو اپنی طاقت دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ پہلا کردار وراج انند جو اک ارب پتی ستیہ مورتی دا بیٹا اے تے اپنے باپ د‏‏ی موت دے بعد سب قرضہ داراں دا قرضہ اتارنے دے لئی اپنی ساری جائداد دے دیندا ا‏‏ے۔ اک قرض دار پیڈا سمباسوا راؤ (دوسرا کردار) جس نو‏‏ں حالے تک پیسے نئيں ملدے،اس دتی بیٹی وراج نال پیار کرنے لگتی ا‏‏ے۔ سمباسوا راؤ، وراج نو‏‏ں سمیرا نال شادی کرنے دے لئی اک شرط دیندا اے کہ اسنو‏ں اس زمین دے کاغذات چاہیدا، جو اس دے باپ نے دیوراج نائڈو (تیسرا کردار) نو‏‏ں بیچی سی۔ باقی فلم وراج اُتے آنے والی مشکلات تے سمباسوا راؤ د‏‏ی ستیہ مورتی د‏‏ی طرف نظریہ وچ تبدیلی اُتے مبنی ا‏‏ے۔
فلم د‏‏ی ہدایت کرنے دے علاوہ، سرینیواس نے اس دے منظر نو‏‏ں وی لکھیا۔ فلم د‏‏ی تمل، تیلگو تے ملیالم وچ کثیر بولی (Multi-language) وچ شوٹنگ دے طور اُتے منصوبہ بندی کيتی گئی سی۔ بعد وچ پروڈیوسرز نے فلم نو‏‏ں ملیالم وچ ايس‏ے عنوان دے نال ڈب کیتا۔ دیوی سری پرساد نے میوزک کمپوز کیتا جدو‏ں کہ پرساد مریلا نے فلم د‏‏ی سنیما گرافی سنبھالی۔ فلم د‏‏ی تیاری 10 اپریل، 2014ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ رمائیناڈو اسٹوڈیوز وچ شروع ہوئی۔ پرنسپل فوٹو گرافی 22 ستمبر، 2014ء نو‏‏ں حیدرآباد وچ شروع ہوئی، جو مارچ دے وسط وچ ختم ہوئی۔ یورپ وچ فلمائے جانے والے تن گیتاں دے علاوہ، باقی فلم حیدرآباد دے ارد گرد شوٹ کيتی گئی سی۔
فلم دا تیلگو ورژن 9 اپریل، 2015ء نو‏‏ں 1375 اسکریناں اُتے جاری کیتا گیا۔ ملیالم ورژن نو‏‏ں 24 اپریل، 2015ء نو‏‏ں جاری کیتا گیا۔ ₹40 کروڑ یا ₹50 کروڑ دے بجٹ اُتے بننے والی اس فلم نے ₹90 کروڑ تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔ ایہ فلم عالمی باکس آفس اُتے ستويں سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے نال اللو ارجن پہلے ایداں دے تیلگو اداکار بنے جنکی دو فلماں نے لگاندا پوری دنیا وچ ₹50 کروڑ تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ایکشن فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ڈراما فلماں گٹھ:برشلونہ وچ عکس بند فلماں گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی ڈراما فلماں گٹھ:تمل ناڈو وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:تلنگانہ وچ عکس بند فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:ہسپانیہ وچ عکس بند فلماں گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏ی فلماں
طلیطلہ
thumb|left|مسجد باب المردوم، طلیطلہ دے مسلم دور  دی باقی رہ جان والی  اکومسجد، 12 ویں صدی چ گرجا بنا دتی گئی  سی طلیطلہ (Toledo) عام بولی جسنوں تولیدو وی آکھیا جاندا اے ،سپین  دا اک شہر  اے  جو دارالحکومت  میڈرڈ (مادرید) دے جنوب چ دریائے تاخو (Tajo)  دے کنارے واقع  اے۔ مسلماناں  دے راج ویلہ چ  اس شہر نے عالمی پدھر  اتے شہرت پائی۔ پنچویں صدی ہجری چ  طوائف ملوکی  دے ویلے  ایہ بنو ذوالنون دا راجگڑھرہیا۔ بعد چ ایہ سلطنت ہسپانیہ دا دارالحکومت  وی رہیا۔
رومیاں دے زمانے  ایہ طلیطم (Toletum) کہلاندا سی  جو انہاں نے 193 ق م چ فتح کیتا سی۔ انہاں دے ویلے چ  ہسپانیہ چ  مسیحیت  دا دور دورہ ہویا۔ 418 چ طلیطلہ چ  ویسیگوتھ (Visigoth) قابض ہوئے۔ انہاں نے طلیطلہ نون راجگڑھ  بنایا تے جدوں  شاہ ریکارڈ نے 587 میں مسیحت قبول کتیی تے ایہ شہر جزیرہ نما آئبیریا(ایبیریا) دا مذہبی صدر مقام بن گیا۔
مسجد مسیح نور (Mezquita de Cristo de la Luz) طلیطلہ دی دس مسجداں  چ ہن  باقی رہ جانے والی اکو مسجد  اے۔ ایہ مسجد مسلماناں  دی آبادی مدینہ چ واقع  سی۔ واضح رہے کہ المغرب تے افریقیہ  چ شہر  دا ا وہ علاقہ جو مسلم اکثریتی ہوندا سی   مدینہ کہلاندا سی  بالکل ایسے  طرح ہسپانیہ  اتےکیونکہ شمالی افریقہ تہذيب  دے گہرے اثر سن اس لئی ایتھے وی  شہر  دے مسلم اکثریتی علاقےآں نوں مدینہ کہیا جاندا سی ۔ اپنے زمانے چ ایہ مسجد "مسجد باب المردوم" کہلاندی سی ۔ تاہم  ہن گرجا بنائی جا چکی اے۔ اس  دے صدر دروازے  اتے کوفی رسم الخط نال ایہ تحریر  اے
طلیطلہ تے عیسائیاں دے قبضے دے بعد 1085 میں الفانسو ششم( الفونسو) نے اس مسجد نوں گرجا قرار دے دتا۔ 1186 میں الفانسو(الفونسو) ہشتم نے مسجد سینٹ جان  دے نائٹاں(گھڑسواراں) نوں دے دتی تے فیر اسداناں  کلیسائے صلیب مقدس (Cristo de la Luz) قرار پایا۔
یونیسکو نے 1986ء چ شہر دی ثقافتی  تے تاریخی اہمیت دے پیش نظر اس نوں  عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا سی۔
شہر دی موجودہ آبادی 80 ہزار توں ودھ اے۔
مورتاں
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:ہسپانیہ چ رومی تھاں گٹھ:ہسپانیہ چ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:سابقہ قومی دارالحکومت گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں گٹھ:ہسپانیہ دے آباد تھاں
چین دی کندھ
چین دی کندھ پتھر تے مٹی دی بنی ہوئی اک وڈی تے تریخی کندھ اے۔ ایہ کندھ چین نوں اوہدے اتلے پاسے دے دشمݨاں توں بچاوݨ آلی اک کندھ اے۔ جیہڑی ٹعھائی ہزار ورھیاں پہلاں بݨائی گئی تے فیر مرمت تے دوبارہ وی بار بار بنائی گئی۔ کندھ دی لمبائی 6700 کلومیٹر یا 4160 میل اے۔ ایہ چڑھدے پاسیوں شان ہائی کوان توں لے کے لہندے پاسے ول لوپ نر  تک جاندی اے۔ ایہدے بچاء واسطے 10 لکھ لوک متعین سن تے ایہنوں بݨاوندیاں ہوئیاں 20 توں 30 لکھ چینی وی مارے گئے۔
مورت نگری
گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:چین دا جغرافیہ
فلوریڈا دیاں میونسپلٹیاں دی لسٹ
امریکی ریاست فلوریڈا دے 282 شہر، 109 ٹاؤن، تے پنڈ نیں۔
حوالے
گٹھ:فلوریڈا دےجغرافیہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:فلوریڈا دے شہر گٹھ:فلوریڈا دے آباد تھاں گٹھ:فلوریڈا دے ٹاؤن گٹھ:لسٹ امریکہ دے شہر بلحاظ ریاست گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
عبرانی بائبل
عبرانی بائبل (Hebrew Bible جاں Hebrew Scriptures) (Biblia Hebraica) بائبل دے علما دی جانب توں تنک (תנ"ך) دے لئی استعمال کیتی جانے والی اصطلاح اے۔
عبرانی بائبل دے نسخے
عبرانی بائبل دے موجودہ نسخیاں دا شمار دو ہزار توں زیادہ اے۔ ایہ  نسخہ جات مختلف  اشیاء اُتے لکھے نیں تے مختلف  حالتاں وچ محفوظ نیں۔ کوئی نسخہ  چنگی حالت وچ اے کوئی  بُری حالت وچ، کوئی  پھٹا ہویا اے، کسے دے الفاظ  بمشکل نظر آندے نیں۔ تے کوئی ایسا اے کہ گویا حالے لکھیا گیا اے۔ ایہ نسخے  مختلف  ملکاں توں دستیاب ہوئے نیں۔ مثلاً  ملک کنعان توں تے بابل دی سرزمین، مغربی ایشیا، براعظم  افریقہ، بحر ہند دے جزائر توں، غیر یہود دے کتب خانیاں توں، اطالیہ تے ہسپانیہ دے ملکاں توں چین تے مالابار  (ہندوستان) دے یہودی  ربیاں توں تے کتبِ مقدسہ  دے مدفون توں (جتھے اہل یہود انہاں نوں دفن کر دیندے سن) ایہ نسخہ جات  دورِ حاضرہ  وچ دستیاب ہوئے نیں۔
نسخہ جات دی خصوصیت
ایہ تمام نسخہ جات جو دوَرِ حاضرہ  وچ دستیاب ہوئے نیں تقریباً  لفظ بلفظ  تے حرف بحرف اک دوسرے نال ملدے نیں۔ تے شاذونادر انہاں دو ہزار  نسخہ جات وچ (جو مختلف  ملکاں توں ملے نیں تے مختلف  زمانیاں وچ مختلف  کاتباں دے ہتھوں  لکھے گئے نیں) کوئی اختلاف اساں نوں نئی‏‏ں ملدا، ایتھے تک کہ اگر کسے کاتب  نے کسے لفظ اُتے کسے  خاص وجہ  توں کوئی نشان لگا دتا تے  بعد دے کاتباں نے اس نشان نوں وی نقل کر دتا اے۔ مثلاً پیدائش  33: 4 وچ اے ۔" عیسو اس نوں (یعنی یعقوب نوں) ملنے دوڑا  تے اسے گلے لایا تے اس دی دھون نال لپٹیا  تے اسنوں چوما۔" قدیم زمانہ وچ کسے کاتب نے  الفاظ "تے اسنوں چوما" اُتے نقطے لگادتے تے یاں لکھ دتا "اسنوں چوما ۔"  بعد دے کاتباں نے ایسی صحت دے نال اس نسخہ نوں نقل کیتا کہ  اج تک ساڈی عبرانی بائبل وچ انہاں الفاظ اُتے  نقطے چھاپے جاندے نیں۔  تے کوئی نئی‏‏ں جاندا کہ  انہاں لفظاں دا کیہ مطلب اے۔ اک یہودی ربی دا قول اے، کہ عیسو نے یعقوب نوں چومتے وقت دنداں نال کٹیا سی تے ایہ نقطے اس دے دنداں دے نشان ظاہر کر دے نیں! بہر حال  ایہ دو ہزار  نسخے  اس قدر صحت  دے نال نقل کیتے گئے نیں کہ انہاں دے نقطے تے شوشے وی اک دوسرے نال ملدے نیں۔
نسخیاں دی تعداد
ایہ دو ہزار نسخہ جات تقریباً اک ہزار سال توں زیادہ پرانے نئی‏‏ں نیں۔ اس امر وچ عہدِ جدید دی کتب دے نسخیاں نوں فوقیت حاصل اے، کیونجے انجیلی مجموعہ دے نسخے تاحال دوسری صدی دے دستیاب ہوئے نیں۔ لیکن عہد عتیق دی قدیم کتاباں قریباً  تن ہزار سال ہوئے لکھی گئی سن۔ انہاں دے نسخے  جو ساڈے کول موجود نیں، صرف اک ہزار سال پرانے نیں۔ انہاں وچ سب توں قدیم نسخہ  تورات  دی پنج کتاباں دا اے جو برطانیہ دے عجائب خانہ  وچ محفوظ اے۔ لینن گراڈ وچ کتُب ِ انبیا دا اک نسخہ اے جس دی تریخ 916ء تبث اے۔ آکسفورڈ وچ وی اک نسخہ موجود اے جس وچ عبرانی کتُب مقدسہ دی تقریباً  تمام کتاباں لکھی نیں۔ ایہ نسخہ دسویں صدی دا اے۔ پس عہد عتیق  دی آخری کتاب دی  تریخ  تصنیف  تے انہاں قدیم نسخیاں وچ قریباً  اک ہزار سال دا وقفہ اے۔
نسخیاں دے ضائع ہونے دیاں وجہاں
مذکورہ بالا تے ہور وجوہ دے باعث ساڈے کول کتُب عہد عتیق  دے پرانے نسخے  موجود نئی‏‏ں نیں تے جو موجود وی نیں اوہ تقریباً سب دے سب جاں تے غیر اقوام دے دار العلوم تے کتُب خانیاں توں جاں انہاں یہودی دفن گاہاں توں دستیاب ہوئے نیں۔