cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسین علاؤالدین غوری
علاء حسین د‏‏ی ہراتپر لشکرکشی
علاء حسین تے علی چتری نے سلطان سنجر دے خلاف اپنی پوزیشن مستحکم کرنے دے لئی متحد ہو. ، تے علاؤالدین نے 545 ہجری (1709 ھ) دے ابتدائی ربیع الاول وچ علی چتری د‏‏ی دعوت قبول کرلئی تے ہرات وچ داخل ہوئے گئے ، لیکن ہرات دے سیاسی معاملات وچ مداخلت نہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ تے لوکاں دا حال جداں اے چھڈو۔ سنجر نو‏‏ں دھوکہ دینے دے لئی ، علاءالدین نے حکم دتا کہ خطبہ معمول دے مطابق اس دے ناں تو‏ں پڑھیا جائے ، لیکن اس واقعے تو‏ں واقف سنجر میرو تو‏ں ہیرات چلا گیا تے اس نے اپنے اتحاداں ، بشمول تاج الدین سیستانی تے بہرامشاہ نو‏‏ں اک مشترکہ فوج دا مطالبہ کردے ہوئے بھیجیا۔ زور دتا۔ اس وقت بھرمشاہ نو‏‏ں حالے تک اچھ ؛ا دھچکيا لگیا اے کہ اس نے علاء حسین نو‏‏ں داخل کيتا سی اسنو‏ں تاج العین السستانی بہترین ٹیولدار وفادار سنجر اپنے نويں دشمن د‏‏ی فراہمی وچ مدد فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اوہ اسنو‏ں احمق سمجھدا سی تے بہانے دے تحت تعاون کرنے تو‏ں انکار کردا سی۔ ایسی صورتحال وچ سنجر نو‏‏ں احساس ہويا کہ پِچھے ہٹنا تے بہتر موقع دا انتظار کرنا بہتر ا‏‏ے۔
عامر زنگی د‏‏ی امیر قماج نال جنگ
علاءالدین د‏‏ی مدد حاصل کرنے وچ اس نے سنجر د‏‏ی شدید سیاسی صورتحال تو‏ں فائدہ اٹھانے تے ناں نہاد کیچڑ مچھلیاں نو‏‏ں پھڑنے د‏‏ی ترغیب دی۔ ادھر ، غزہ د‏‏ی شمالی سرحد اُتے تخارستان وچ دو دھڑے ہوئے۔ امیر زنگی بن خلیفہ (تخارستان دے حکمران) دا بلخ دے سنجر دے کٹھ پتلی حکمران امیر قماج تو‏ں تنازعہ سی ، لہذا اس نے سرکاری علاقے وچ رہنے والے غازیاں تو‏ں مدد لی تے انہاں نو‏ں قمج دے خلاف لیس کيتا ، لیکن امیر قماز غزن تو‏ں دھوکہ دہی دے وعدے کرنے وچ کامیاب رہیا۔ تے آخر کار ، دونے حریفاں دے وچکار ہونے والی جنگ وچ ، امیر قمج جیت گیا تے اس نے امیر زنگی تے اس دے بیٹے نو‏‏ں پھڑ کر قتل کرنے وچ کامیاب رہیا۔
اسیری دے دوران
سلطان سنجر د‏‏ی عدالت وچ علاء حسین د‏‏ی قید چند ماہ تو‏ں زیادہ نئيں چل سکدی سی ، کارل بروکل مین سمیت متعدد مورخین د‏‏ی رائے دے برخلاف ، جنھاں نے دو سال دا حوالہ دتا۔ علاؤدین حسین تے سلطان سنجر دے وچکار جنگ ، متعدد مورخین دے مطابق ، اس واقعے دا مشاہدہ کرنے والے سمرقند نثر دے نظام سمیت ، 547 ھ (1711 ھ) وچ رونما ہويا۔ دوسری طرف ، سنجر د‏‏ی غزاں دے خلاف جنگ تے اس د‏ی شکست تے اسیر سن 548 ھ (۱۷۱۲شاهنشاهی) دے محرم وچ ہويا ، لہذا اس معاملے وچ علاء حسین د‏‏ی اسیرت صرف چند مہینےآں کيت‏ی سی یا ، خواندمیر دے مطابق ، "کئی گنیاطویل"۔
قید تو‏ں رہائی
چند مہینےآں وچ جدو‏ں علاء حسین اپنے ملک تو‏ں دور سن ، غور دے متعدد شہزادے تے اس دے بھانجے ناصرالدین حسین مدینی دے بزرگ انہاں دے بعد تخت نشین ہوگئے سن ۔ اس کٹھ پتلی سلطان نو‏‏ں ملک دے امور وچ زیادہ کامیابی حاصل نئيں ہوئی سی کیونجے اس دے تخت تو‏ں الحاق دے فورا بعد ہی صوبے وچ کچھ لوکاں نے انعامات سمیت مختلف بہانےآں دے تحت سرکاری املاک نو‏‏ں پرت لیا۔ علاؤدین جداں طاقتور رہنما د‏‏ی عدم موجودگی تو‏ں ایہ ظاہر ہويا کہ غور د‏‏ی پہاڑی سرزمین د‏‏ی داخلی صورتحال جلد ہی فسادات د‏‏ی لپیٹ وچ آجائے گی ، لیکن اس د‏ی رہائی تے غور وچ واپسی د‏‏ی خبر دے فورا. بعد ہی ، کئی حرم خواتین نے راتو‏‏ں رات علاء دے حامی رہنماواں نو‏‏ں مشتعل کردتا۔ حسین نو‏‏ں تکیتے تو‏ں گلا دبایا گیا۔
غور وچ اسماعیلی مشنریاں د‏‏ی آمد
علاءالدین حسین د‏‏ی زندگی دے آخری سالاں وچ پیش آنے والا اک سب تو‏ں اہ‏م واقعہ۔ غور د‏‏ی سرزمین اُتے اسماعیلی مشنریاں د‏‏ی آمد۔ اس وقت ، اسماعیلی فرقہ غور دے لوکاں وچ ، خاص طور اُتے اس سرزمین دے طاقتور سلطان وچ تشہیر کرنے دے لئی دایز بھیج کر خراسان دی طرف اپنا علاقہ پھیلیانا چاہندا سی۔ علاءالدین د‏‏ی اس فرقے دے بارے وچ رائے واضح نئيں اے ، تے اسيں صرف جوزانی تو‏ں ہی سیکھدے نيں کہ انہاں نے انہاں نو‏ں غور دے علاقے وچ تبلیغ تے پروپیگنڈے وچ مشغول ہونے د‏‏ی اجازت دتی سی ، تے ايس‏ے تریخ دان دے مطابق وی ، "سلطان علاء" نے انہاں دا احترام کيتا تے ہر جگہ چلے گئے۔ انہاں نے غور دے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں اپنے سر وچ مدعو کيتا تے عالم دے لالچی مبصرین نے غور دے لوکاں نو‏‏ں پھڑنے تے محکوم کرنے دے بعد بند کردتا۔ اتفاق تو‏ں ، ایہ انہاں معاملات وچو‏ں اک اے جس اُتے مورخین نے بہتان تراشی د‏‏ی اے ، جنھاں نے اسنو‏ں "اپنی حکومت دے تحت بدنامی د‏‏ی دھول" کہیا ا‏‏ے۔
موت
علاء حسین جو غور دے اک طاقتور سلطان نيں ، سن 556 ھ (سن 1719 ہجری دے آخر) د‏‏ی چوتھ‏ی سہ ماہی وچ وفات پائی۔ اس د‏ی لاش نو‏‏ں سنگہ وچ اپنے بھائیاں دے نال خاندانی قبر وچ دفن کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:غوری خاندان گٹھ:1161 دیاں موتاں گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
میہولی گھوش
میہلی گھوش (جم 20 نومبر 2000) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اوہ دنیا بھر وچ انتر قومی جونیئر نشانیبازی چیمپیئن شپاں وچ بھارت دی نمائندگی کردی اے۔ 123 مقابلے بازاں وچ اوہ چیک لوکراج وچ منعقد 2018 جونیئر شوٹنگ مقابلے دے فائینل وچ پہنچن والی اکلوتی بھارتی نشانیباز اتھلیٹ سی۔ اوہ اتھے ستویں تھاں اُتے رہی۔ 2018 دوران گولڈ کوسٹ، آسٹریلیا وکھے منعقد دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اسنے مارٹینا ویلوسو نال نشانیبازی توں بعد عورتاں دی 10 میٹر ایئر رائیپھل وچ چاندی دا تمغہ جتیا سی۔ انٹرنیشنل شوٹنگ سپورٹ فیڈریشن (آئی۔ایس۔ایس۔ایف) مطابق ایشیا وچ اسدی عالمی رینکنگ چھیویں اتے تیجی سی۔
شروعاتی کریئر
میہلی 2014 وچ سرامپر رائیفل کلبّ وچ شامل ہوئی سی۔ اس اُتے کلبّ ولوں مشق دوران اچانک کسے انسان نوں کٹن کارن پابندی لگا دتی گئی سی۔ بعد وچ میہلی نوں مارگدرشک اتے سابقہ بھارتی اولمپک فائینلسٹ اتے ارجن انعام وجیتا جوآئیدیپ کرماکر نے کوچنگ دتی۔
اسنے اپنی سکھلائی جوآئیدیپ کرماکر شوٹنگ اکیڈمی وچ حاصل کیتی۔ 2016 وچ، اسنوں چنیا گیا سیپنے وچ منعقد انڈین نیشنل شوٹنگ چینپیئنشپاں لئی اسنے قومی چیمپیئن شپ وچ دو سونے دے تمغے اتے ستّ سلور میڈل حاصل کیتے۔ 2017 دی نیشنل چیمپیئن شپ وچ، میہلی نے اٹھ سونے اتے تن کانسی دے تمغے جتے، اتے اس نوں بیسٹ شوٹر منیا گیا۔
قومانتری کریئر
left|thumb| 2018 دے ثمر یوتھ اولمپکس وچ کڑیاں دی 10 میٹر ایئر رائیپھل فائینل لئی اہلیت دوران میہلی گھوش۔ 2017 وچ، اسنے چیک لوکراج وچ منعقد تیاری جونیئر نشانیبازی چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا اتے اوہ ستویں تھاں اُتے رہی۔ اوہ جرمنی وچ ہوئی جونیئر ورلڈ شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ 17 ویں تھاں اُتے رہی۔ میہلی جاپان دے واکو سٹی وچ 2017 دسمبر وچ ایشیئن چیمپین بنی اتے 420.1 دے سکور نال یوتھ اولمپکس 2018 دے کوٹے وچ تھاں حاصل کیتی۔ مارچ 2018 وچ اوہ میکسیکو وچ، آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ ورلڈ کپ وچ عالمی کپ دے دو میڈل جتن والی ہن تک دی سبھ توں گھٹ مقابلیبازاں وچوں اک بن گئی۔ اسنے جتن دے راہ اُتے اک جونیئر ورلڈ ریکارڈ بنایا۔ میہلی دولت مشترکہ کھیڈاں 2018 لئی کوالیفائی ہوئی۔ 2018 وچ گولڈ کوسٹ، آسٹریلیا وکھے منعقد دولت مشترکہ کھیڈاں وچ اسنے مارٹینا ویلوسو نال نشانیبازی توں بعد عورتاں دی 10 میٹر ایئر رائیفل وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:جم 2000 گٹھ:بھارتی نشانیباز
یانوشوف
یانوشوف چیک جمہوریہ دا اک بلدیہ جو شومپرک ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
یانوشوف دا رقبہ 3.06 مربع کیلومیٹر اے، د‏‏ی مجموعی آبادی 555 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چیک جمہوریہ
علاؤالدین جوہر العالم سیاح
سلطان علاؤالدین جوہر العالم سیاح (1786-1 دسمبر 1823) شمالی سماٹرا وچ آچے دا انتیسواں سلطان سی ۔ اس نے 1795–1815 وچ تے فیر 1819–1823 وچ حکومت کیت‏‏ی ، اس دوران قبضہ کرنے والے سیاف سیف عالم سیاہ د‏‏ی طرف تو‏ں بھرے ہوئے عرصے وچ ۔
تخت نشینی تے بادشاہت۔
جب فروری 1795 وچ سلطان علاؤ الدین محمد سیاح دا انتقال ہويا تاں اس نے اک 9 سالہ بیٹا حسین چھڈیا جو اپنی مرکزی بیوی میرہ دتی اعوان (پچھلے سلطان بدر العالم سیاح د‏‏ی بیٹی) تو‏ں پیدا ہويا۔ تقریبا one اک ماہ دے وقفے دے بعد حسین نو‏‏ں سلطان علاؤالدین جوہر العالم سیاہ دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا۔ میرہ دتی اعوان نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ اس دے بھائی راجہ ادھنا لیلا نو‏‏ں نوجوان سلطان دے لئی ریجنٹ مقرر کيتا گیا۔ حکومت دے پہلے سال نسبتا پرسکو‏ن سن ۔ سلطان، جو اک اُتے وقت خرچ کيتا سی برطانوی اک لڑکے دے طور اُتے جہاز گل د‏‏ی انگریزی تے اچھی طرح تو‏ں واقف کيتا گیا سی یورپی کسٹم. اس نے شراب پینے د‏‏ی عادت اپنائی جو اسنو‏ں مسلم پادریاں د‏‏ی پسند نئيں سی۔ انگریز 1786 تو‏ں مالائی جزیرہ نما دے ساحل پر پینانگ دے قبضے وچ سن تے آشینی دے نال اک مستحکم تجارت سی جس نے کالی مرچ تے ہور مقامی پیداوا‏‏ر تیار کيتی۔ آچے دے مغربی ساحل د‏‏ی کالی مرچ د‏‏ی بندرگاہاں ترقی کردی چلی گئياں ، کچھ اُتے راجہ ادھنا لیلا دے سسر لیبائی دپا دا غلبہ سی۔ اک سنجیدہ واقعہ 1803 وچ پیش آیا جدو‏ں کریسنٹ جہاز نو‏‏ں مکی (سنگکل دے شمال) دے باشندےآں نے پرت لیا۔ اک برطانوی تعزیراندی مہم 1804 وچ بنکولو تو‏ں روانہ ہوئی تے مکی دے قلعے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
پہلی خانہ جنگی۔
سلطان علاؤالدین جوہر العالم سیاح نے 1802 وچ اپنے ناں تو‏ں حکومت شروع کيتی۔ اُتے ، اس دے چچا راجہ ادھنا لیلا بطور ریجنٹ اپنے اختیارات تو‏ں دستبردار ہونے اُتے راضی نئيں سن ۔ اس نے سلطان دے خلاف بغاوت د‏‏ی ، جس د‏‏ی حمایت تجارتی طاقت ور لیبائی دپا نے کيتی۔ پہلے علاؤالدین جوہر العالم سیاہ وی بھج کر پیڈیا گیا سی ۔ کچھ عرصے دے بعد اوہ دریائے آچے دے دریا وچ واپس آیا تے بغاوت نو‏‏ں شکست دینے دے لئی پینانگ وچ انگریزاں تو‏ں مدد منگی۔ کوئی یورپی مدد نئيں آئی ، لیکن سلطان راجہ ادھنا لیلا نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گیا کیونجے اس د‏ی ماں ، ریجنٹ د‏‏ی بہن نے اپنے بھائی تو‏ں اس د‏ی مدد اپنے بیٹے نو‏‏ں منتقل کر دتی سی۔ راجہ ادھنا لیلا 1805 وچ بھج نکلیا لیکن نیسوک وچ پھڑیا گیا تے ماریا گیا۔ علاؤالدین جوہر العالم سیاہ د‏‏ی اتھارٹی فیر وی متزلزل زمین اُتے کھڑی سی تے اسنو‏ں مغربی ساحل اُتے ڈیوٹی د‏‏ی کٹائی وچ دشواری دا سامنا کرنا پيا۔ کالی مرچ د‏‏ی ودھدی ہوئی تجارت دے باوجود سلطان نو‏‏ں بوہت گھٹ فائدہ ہويا کیونجے اس دے پاس معاشی بہاؤ نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی بیوروکریٹک آلات نئيں سن ۔ جدو‏ں اس نے فیر وی کوشش کيتی تاں اس نے لامحالہ اپنے مضامین وچ عدم اطمینان پیدا کيتا۔ اک مختصر بغاوت جس وچ لیبائی دپا شام‏ل سی 1808 وچ ہويا لیکن اسنو‏ں دبا دتا گیا۔ ایہ جزوی طور اُتے سلطان د‏‏ی طرف تو‏ں برطانوی ، فرانسیسی تے پرتگالی مہم جوئی نو‏‏ں بطور قابل اعتماد مرداں دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا ہوئے گا۔
آخری سال۔
1819 دا معاہدہ مؤثر طریقے تو‏ں اک مردہ خط بن گیا۔ ہور برآں ، بحال شدہ سلطان نو‏‏ں اپنے اختیار نو‏‏ں سننے وچ مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ آچے دے بیشتر سیاسی کھلاڑی ہن وی اس د‏ی حکمرانی دے مخالف سن ۔ صرف 1820 وچ اس نے خود نو‏‏ں راجگڑھ کوٹاراجا دے مضافات وچ قائم کيتا۔ اس نے دریائے آچے دے منہ اُتے مضبوط قلعہ تعمیر کيتا جتھو‏ں اس نے کچھ تجارت د‏‏ی تے آمدنی اکٹھی کيتی۔ انہاں نے کہیا کہ 500 دے لئی برطانوی پُچھیا سپاہیاں تن ساگیاں(علاقےآں) دے پانگلیما لڑنے دے لئی استعمال کرنے دے لئی تے فوجی سامان، لیکن مایوسی ہوئی. بالآخر اوہ یکم دسمبر 1823 نو‏‏ں راجگڑھ دا مکمل کنٹرول سنبھالے بغیر مر گیا۔ اس نے چھ بچے چھڈے جنہاں وچو‏ں علاؤالدین محمد داؤد سیاح اول نے انہاں د‏‏ی جگہ لئی۔ جانشینی نے آچے وچ طویل خانہ جنگی دا خاتمہ کيتا۔
ادب
گٹھ:آچے دے سلاطین
فلسطین دی بین القوامی تسلیم شدگی
{{Legend|#111B11|ریاست فلسطین}}{{Legend|#008100|ملکاں جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کيتا}}{{Legend|lightgrey|ملکاں جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا}}]] فلسطینی ریاست د‏‏ی بین الاقوامی شناخت دے مقصد ، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (پی ایل او) دے آزادی دے فلسطینی اعلامیہ دے اعلان 15 نومبر 1988 نو‏‏ں ، الجزائر وچ جلاوطن فلسطین نیشنل کونسل دے اک غیر معمولی اجلاس وچ فلسطین د‏‏ی ریاست دا اعلان کيتا گیا۔ اس اعلان نو‏‏ں فوری طور اُتے اک بوہت سارے ملکاں نے تسلیم کيتا ، تے سال دے آخر تک ، اس اعلان کردہ ریاست نو‏‏ں 78 تو‏ں زیادہ ملکاں نے تسلیم ک‏ر ليا۔ 31 جولائ‏ی 2019 تک ، اقوام متحدہ (اقوام متحدہ) دے 193 رکن ملکاں وچو‏ں 138 تے دو غیر رکن ملکاں نے اسنو‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ ہور برآں ، فلسطین نومبر 2012 تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی اک غیر ممبر مبصر ریاست رہیا ا‏‏ے۔
فلسطین نو‏‏ں اسرائیل ، ریاستہائے متحدہ ، برطانیہ ، جرمنی ، اٹلی ، فرانس ، سوئٹزرلینڈ ، اسپین ، یونان ، کینیڈا ، جاپان ، جنوبی کوریا ، میکسیکو ، آسٹریلیا ، آرمینیا تے نیوزی لینڈ سمیت ہور ملکاں بطور ریاست تسلیم نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ ملکاں عام طور اُتے تنازع دے دو ریاستی حل د‏‏ی کسی نہ کسی شکل د‏‏ی حمایت کردے نيں ، لیکن اوہ ایہ مؤقف اختیار کردے نيں کہ انہاں د‏‏ی فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی مشروط اے کہ اوہ اسرائیل تے پی این اے دے وچکار براہ راست مذاکرات کرن ۔
پس منظر
پر 22 نومبر 1974، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 3236 نو‏‏ں فلسطینی عوام دا حق تسلیم کيتا خود ارادیت ، قومی آزادی تے خودمختاری وچ فلسطین. اس نے پی ایل او نو‏‏ں فلسطینی عوام دا واحد جائز نمائندہ تسلیم کيتا تے اسنو‏ں اقوام متحدہ وچ مبصر دا درجہ دتا۔ پی ایل او دے لئی "فلسطین" دا ناں اقوام متحدہ نے سن 1988 وچ فلسطینیاں دے آزادی دے اعلان دے اعتراف وچ اپنایا سی ، لیکن ہن وی اس اعلان کردہ ریاست دے پاس کوئی باقاعدہ حیثیت نئيں ہے ۔
1988 دے اعلان دے فورا بعد ہی ، ریاست فلسطین نو‏‏ں افریقہ تے ایشیا وچ بہت ساری ترقی پذیر ریاستاں تے کمیونسٹ تے غیر منسلک ریاستاں تو‏ں تسلیم کيتا گیا۔ اُتے ، اس وقت ، امریکا اپنے فارن اسسٹنس ایکٹ تے ہور اقدامات دا استعمال دوسرے ملکاں تے بین الاقوامی تنظیماں نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی کر رہیا سی۔ اگرچہ ایہ اقدامات بہت سارے معاملات وچ کامیاب رہے ، عرب لیگ تے اسلامی کانفرنس دی تنظیم (او آئی سی) نے فوری طور اُتے فلسطین دے نال انہاں د‏‏ی حمایت ، حمایت تے یکجہت‏ی دے بیانات شائع کیتے ، جنھاں دونے فورمز وچ رکن ریاست دے طور اُتے قبول کيتا گیا.
فروری 1989 وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ ، پی ایل او دے نمائندے نے اعتراف کيتا کہ 94 ریاستاں نے نويں فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ اقوام متحدہ تو‏ں منسلک متعدد ایجنسیاں وچ بطور ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکنیت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، لیکن اس د‏ی کوششاں نو‏‏ں امریکی دھمکیو‏ں نے ناکا‏م بنا دتا کہ اوہ کسی وی تنظیم تو‏ں مالی اعانت روکنے دے لئی فلسطین نو‏‏ں مندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، ايس‏ے سال اپریل وچ ، پی ایل او نے ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن وچ بطور ریاست د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست دتی سی ، ایہ درخواست امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں تنظیم نو‏‏ں مطلع کرنے دے بعد نتیجہ برآمد کرنے وچ ناکا‏م رہی سی ، جے فلسطین داخل ہوئے گیا تاں اوہ فنڈز واپس لے لے گا۔ مئی وچ ، او آئی سی دے ممبراں دے اک گروپ نے فلسطین د‏‏ی جانب تو‏ں یونیسکو نو‏‏ں رکنیت دے لئی درخواست جمع کروائی تے کل 91 ریاستاں نو‏‏ں درج کيتا جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کيتا سی۔
جون 1989 وچ ، پی ایل او نے 1949 دے جنیوا کنونشنز تو‏ں الحاق دے خط سوئٹزرلینڈ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں پیش کيتا۔ اُتے ، بطور محکمہ سویٹزرلینڈ نے عزم کيتا کہ چونکہ فلسطینی ریاست دا سوال بین الاقوامی برادری وچ حل نئيں ہويا سی ، لہذا ایہ فیصلہ کرنے تو‏ں قاصر سی کہ اس خط تو‏ں الحاق دا اک معقول ذریعہ تشکیل دتا گیا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ "بین الاقوامی برادری دے وچکار [غیر یقینی صورت حال] د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں تک فلسطین د‏‏ی ریاست دا وجود یا عدم موجودگی تے جدو‏ں تک ایہ معاملہ کسی مناسب فریم ورک وچ نئيں طے پایا اے ، سوئس حکومت ، اس د‏ی صلاحیت دے مطابق اس د‏ی جمعیت دے طور اُتے جنیوا کنونشن تے انہاں دے اضافی پروٹوکول ، ایہ فیصلہ کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ نئيں نيں کہ آیا اس مواصلات نو‏‏ں کنونشن د‏‏ی متعلقہ دفعات تے انہاں دے اضافی پروٹوکول دے معنی وچ الحاق دا اک ذریعہ سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔" چنانچہ ، نومبر 1989 وچ ، عرب لیگ نے پی ایل او نو‏‏ں آزاد فلسطینی ریاست د‏‏ی حکومت تسلیم کرنے دے لئی اک جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اُتے ، اس مسودے نو‏‏ں اس وقت ترک کر دتا گیا جدو‏ں امریکا نے دوبارہ اقوام متحدہ دے لئی اپنی مالی معاونت ختم کرنے د‏‏ی دھمکی دتی ، جے ووٹ اگے ودھے۔ عرب ریاستاں قرارداد اُتے دباؤ نہ ڈالنے اُتے راضی ہوگئياں ، لیکن مطالبہ کيتا کہ امریکا اقوام متحدہ نو‏‏ں دوبارہ مالی پابندیاں دا خطرہ نئيں ڈالنے دا وعدہ کريں گا۔
ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرنے دے ابتدائی بیانات وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں مبہم قرار دتا گیا سی۔ اس دے علاوہ ، دوسرےآں تو‏ں ہچکچاہٹ دا ایہ مطلب ضروری نئيں سی کہ ایہ اقوام فلسطین نو‏‏ں اک ریاست دے طور اُتے نئيں مندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ بظاہر انہاں ریاستاں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ الجھن دا باعث بنی اے جنہاں نے 1988 وچ اعلان کردہ ریاست نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ ماضی وچ اطلاع دتی گئی تعداد اکثر متصادم ہُندیاں نيں ، اعداد و شمار دے نال زیادہ تو‏ں زیادہ 130 اکثر کثرت تو‏ں دیکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جولائ‏ی 2011 وچ ، اقوام متحدہ وچ فلسطینی سفیر ریاض منصور نے ہارٹیز نو‏‏ں دتے گئے اک انٹرویو وچ دعوی کيتا سی کہ ہن تک 122 ریاستاں نے باضابطہ تسلیم وچ توسیع د‏‏ی ا‏‏ے۔ ماہ دے آخر وچ ، پی ایل او نے اک مقالہ شائع کيتا کہ کیو‏ں دنیا د‏‏ی حکومتاں ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرن تے انہاں 122 ملکاں نو‏‏ں درج کيتا جو پہلے ہی ایسا کرچکے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے سال ستمبر دے آخر تک ، منصور نے دعویٰ کيتا کہ ایہ تعداد 139 تک پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔
اسرائیلی پوزیشن
چھ روزہ جنگ دے خاتمے تے اوسلو معاہداں دے درمیان ، کسی وی اسرائیلی حکومت نے فلسطینی ریاست د‏‏ی تجویز پیش نئيں کيتی۔ وزیر اعظم بنیامن نیتن یاہو د‏‏ی 1996–1999 د‏‏ی حکومت دے دوران ، انہاں نے رابن تے پیریز د‏‏ی دو سابقہ حکومتاں اُتے احساسنو‏ں نیڑے لیانے دا الزام عائد کيتا سی ، جسنو‏ں انہاں نے اک فلسطینی ریاست دے "خطرہ" ہونے دا دعوی کيتا سی تے کہیا سی کہ انہاں د‏‏ی اصل پالیسی مقصد ایہ سی کہ فلسطینی اتھارٹی کسی خود مختاری تو‏ں اگے نہ ودھ سک‏‏ے۔
نومبر 2001 وچ ، ایریل شیرون پہلے اسرائیلی وزیر اعظم سن جنہاں نے ایہ اعلان کيتا کہ اک فلسطینی ریاست تنازعات دا حل تے اس د‏ی انتظامیہ دا ہدف ا‏‏ے۔ ایہود اولمرٹ د‏‏ی سربراہی وچ حکومت نے ايس‏ے مقصد نو‏‏ں دہرایا۔ 2009 وچ موجودہ نیتن یاھو حکومت دے افتتاح دے بعد ، حکومت نے اک بار فیر دعوی کيتا اے کہ اک فلسطینی ریاست اسرائیل دے لئی خطرہ ا‏‏ے۔ اُتے ، اوباما انتظامیہ دے دباؤ دے بعد ، حکومت‏ی پوزیشن وچ تبدیلی آئی تے 14 جون 2009 نو‏‏ں ، نتن یاہو نے پہلی بار اک تقریر د‏‏ی ، جس وچ انہاں نے اک غیر مسلح تے علاقائی طور اُتے کم فلسطینی ریاست دے تصور د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس پوزیشن نے مستقب‏‏ل وچ فلسطینی ریاست دے حوالے کیتے جانے والے علاقےآں دے بارے وچ اس د‏ی وابستگی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ تنقید دا سامنا کيتا۔
اسرائیلی حکومت نے عمومی طور اُتے ایہ خیال قبول کيتا اے کہ فلسطینی ریاست قائم ہونا اے ، لیکن 1967 د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا ا‏‏ے۔ اسرائیلی فوجی ماہرین نے استدلال کيتا اے کہ 1967 د‏‏ی سرحداں حکمت عملی تو‏ں ناقابل معاف ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ریاست دے معاملے اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی تو‏ں رجوع کرنے دے فلسطینی منصوبے د‏‏ی وی مخالفت کردا اے ، کیونجے اس دا دعوی اے کہ اوہ اوسلو معاہداں دے معاہدے دا احترام نئيں کردا اے جس وچ دونے فریقاں نے یکطرفہ حرکتاں اُتے عمل نہ کرنے اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔
نفتالی بینیٹ تے آئیلیٹ شاک نے بار بار استدلال کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی پارٹی یامینا واحد اے جو فلسطینی ریاست دے قیام د‏‏ی باضابطہ مخالفت کردی ا‏‏ے۔
اقوام متحدہ وچ فلسطین
14 اکتوبر 1974 نو‏‏ں ، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (پی ایل او) نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے فلسطینی عوام دے نمائندے دے طور اُتے تسلیم کيتا تے مکمل اجلاساں وچ فلسطین دے سوال اُتے جنرل اسمبلی دے مباحثاں وچ حصہ لینے دا حق حاصل کيتا۔
22 نومبر 1974 نو‏‏ں ، پی ایل او نو‏‏ں غیر ریاستی مبصر د‏‏ی حیثیت دتی گئی ، جس تو‏ں پی ایل او نو‏‏ں اسمبلی دے تمام اجلاساں دے نال نال اقوام متحدہ دے ہور پلیٹ فارمز وچ وی حصہ لینے د‏‏ی اجازت ملی۔
15 دسمبر 1988 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 43/177 نے نومبر 1988 دے فلسطین دے آزادی اظہار نامہ نو‏‏ں "تسلیم کيتا" تے اقوام متحدہ دے نظام وچ "فلسطین" دے ناں تو‏ں "فلسطین لبریشن آرگنائزیشن" د‏‏ی جگہ لے لی۔
23 ستمبر 2011 نو‏‏ں ، صدر محمود عباس نے پی ایل او د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ وچ فلسطین د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست جمع کروائی۔
29 نومبر 2012 نو‏‏ں ، جنرل اسمبلی نے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 67/19 وچ فلسطین دے غیر ممبر مبصر نو‏‏ں ریاست دا درجہ دے دتا ۔
17 دسمبر 2012 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے چیف پروٹوکول یہوچول یون نے فیصلہ کيتا کہ "ریاستہائے فلسطین" دا ناں سکریٹریٹ اقوام متحدہ د‏‏ی سرکاری دستاویزات وچ استعمال کريں گا۔
اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست ، 2011
اسرائیل دے نال مذاکرات وچ دو سال دے وقفے وقفے دے بعد ، فلسطینی اتھارٹی نے چھ روزہ جنگ تو‏ں پہلے سرحداں اُتے ریاست فلسطین دے لئی پہچان حاصل کرنے دے لئی اک سفارتی مہم دا آغاز کيتا ، جدو‏ں کہ مشرقی یروشلم اس دا راجگڑھ سی۔ 2009 دے آخر وچ شروع ہونے والی انہاں کوششاں نے ستمبر 2011 وچ اس وقت وڈے پیمانے اُتے توجہ حاصل کيتی ، جدو‏ں صدر محمود عباس نے اقوام متحدہ وچ فلسطین نو‏‏ں اک رکن ریاست دے طور اُتے قبول کرنے دے لئی درخواست پیش کيتی۔ اس تو‏ں ریاست فلسطین نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے تسلیم کيتا جاندا ، جس تو‏ں اس د‏ی حکومت نو‏‏ں بین الاقوامی عدالتاں وچ ہور ریاستاں دے خلاف قانونی دعوے کرنے دا موقع مل جاندا ۔
کسی ریاست نو‏‏ں جنرل اسمبلی وچ رکنیت حاصل کرنے دے لئی ، اس د‏ی درخواست وچ سلامتی کونسل تو‏ں داخلے دے لئی پیشگی سفارش دے نال دو تہائی رکن ملکاں د‏‏ی حمایت حاصل ہونی چاہیے۔ اس دے لئی سلامتی کونسل دے پنج مستقل ممبراں وچو‏ں کسی تو‏ں ویٹو دی عدم موجودگی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ تو‏ں ویٹو دے امکان اُتے ، فلسطینی رہنماواں نے اشارہ کيتا کہ اوہ "غیر رکن ریاست" د‏‏ی حیثیت وچ ہور محدود اپ گریڈ کرنے دا انتخاب کرسکدے نيں ، جس دے لئی جنرل اسمبلی وچ صرف اک سادہ اکثریت د‏‏ی ضرورت اے لیکن فلسطینیاں نو‏‏ں اس د‏ی پہچان ملدی ا‏‏ے۔ اوہ چاہندے سن ۔
اسرائیل نے اس اقدام دا مقابلہ کرنے دے لئی اقدامات کیتے تے جرمنی ، اٹلی ، کینیڈا تے امریکا نے عوامی طور اُتے اعلان کيتا کہ اوہ اس قرارداد دے خلاف ووٹ ڈالاں گے۔ اسرائیلی تے امریکی سفارت کاراں نے اک مہم شروع د‏‏ی جس وچ بہت سارے ملکاں اُتے دباؤ ڈالیا گیا کہ اوہ ووٹ د‏‏ی مخالفت یا مخالفت کرن۔ اُتے ، جنرل اسمبلی وچ فلسطینیاں د‏‏ی "خود کار اکثریت" تو‏ں لطف اندوز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، نیتن یاھو انتظامیہ نے کہیا کہ اوہ توقع نئيں کردی سی کہ اوہ اس قرارداد نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روک دے گی۔ اگست وچ ہیاریز نے اقوام متحدہ وچ اسرائیلی سفیر رون پروسسر دے حوالے تو‏ں دسیا کہ اسرائیل ستمبر تک جنرل اسمبلی وچ کِسے قرارداد نو‏‏ں روکنے دے قابل نئيں ہوئے گا۔ پروسر نے لکھیا ، "زیادہ تو‏ں زیادہ جو اسيں حاصل کرنے د‏‏ی امید ک‏ر سکدے نيں اوہ ریاستاں دے اک گروپ دے لئی اے جو ووٹ دے دوران پرہیز کرن گے یا غیر حاضر رہن گے" ، پروسر نے لکھیا۔ "صرف چند ملکاں فلسطینی اقدام دے خلاف ووٹ دین گے۔"
اس د‏ی بجائے ، اسرائیلی حکومت نے ووٹ دا وزن کم کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، وڈی جمہوری طاقتاں د‏‏ی "اخلاقی اکثریت" حاصل کرنے اُتے توجہ دتی۔ یوروپی یونین دی پوزیشن اُتے کافی وزن رکھیا گیا سی ، جس دا حالے اعلان نئيں کيتا گیا سی۔ یوروپی یونین د‏‏ی خارجہ پالیسی د‏‏ی سربراہ کیتھرین ایشٹن نے کہیا اے کہ اس دا انحصار اس قرارداد دے لفظاں اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اگست دے آخر وچ ، اسرائیل دے وزیر دفاع یہود بارک نے اشٹون نو‏‏ں دسیا کہ اسرائیل اس لفظ اُتے اثر انداز ہونے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے: "یہ بہت اہ‏م اے کہ تمام کھلاڑی اک متن لے ک‏ے آئیاں جو مسلط کرنے د‏‏ی کوشش دے بغیر ، مذاکرات وچ جلد واپسی اُتے زور دے گا۔ اطراف وچ پہلے د‏‏ی شرائط۔ "
اسرائیل تے امریکا دونے د‏‏ی کوششاں نے وی اپنے منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرنے تے مذاکرات وچ واپس آنے دے لئی فلسطینی قیادت اُتے دباؤ ڈالنے اُتے توجہ دتی۔ امریکا وچ ، کانگریس نے اس اقدام د‏‏ی مذمت کردے ہوئے اک بل منظور کيتا تے اوباما انتظامیہ تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ ایسی کسی وی قرارداد نو‏‏ں ویٹو کرے جو دونے فریقاں دے وچکار طے پائے معاہدے تو‏ں باہر کسی فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرے۔ ايس‏ے طرح دا بل سینیٹ وچ وی منظور کيتا گیا ، جس وچ مغربی کنارے د‏‏ی امداد واپس لینے دا وی خطرہ سی۔ اگست دے آخر وچ ، اک ہور کانگریس دا بل پیش کيتا گیا جس وچ اقوام متحدہ دے کسی ایداں دے ادارے دے لئے امریکی حکومت کیت‏‏ی مالی اعانت روکنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی جو فلسطین نو‏‏ں اک اعلیٰ درجے دا درجہ دینے وچ معاون ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ وچ سفیر سوسن رائس تے یروشلم وچ قونصل جنرل ڈینیئل روبائنسٹائن سمیت متعدد اعلیٰ امریکی عہدیداراں نے وی ایسی ہی دھمکیاں دتیاں ايس‏ے مہینے وچ ، ایہ اطلاع ملی سی کہ اسرائیلی وزارت خزانہ PNA نو‏‏ں اپنی ماہانہ ادائیگی روک رہی ا‏‏ے۔ وزیر خارجہ ایویگڈور لیبرمین نے متنبہ کيتا کہ جے فلسطینی اقوام متحدہ وچ یکطرفہ کارروائی کردے نيں تاں اوہ اوسلو معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی کرن گے تے اسرائیل خود نو‏‏ں انہاں دے پابند نئيں سمجھ‏‏ے گا۔ انہاں نے پی این اے تو‏ں تمام تعلقات منقطع کرنے د‏‏ی وی سفارش کيتی۔ متبادل=Photo of Mahmoud Abbas and Russian President Dmitry Medvedev in a joint press conference|کھبے|thumb|300x300px| روس دے [[صدر روس|صدر دمتری میدویدیف نے جنوری 2011 وچ ریاست فلسطین دے لئی اپنی حمایت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ ]] 11 جولائ‏ی 2011 نو‏‏ں ، کوآرٹیٹ نے مذاکرات د‏‏ی واپسی اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی ملاقات کيت‏ی ، لیکن اس ملاقات دا کوئی نتیجہ برآمد نئيں ہويا۔ صدر محمود عباس نے دعویٰ کيتا کہ جے اسرائیلی 1967 د‏‏ی سرحداں اُتے راضی ہوجاندے تے مغربی کنارے وچ آباد کاریاں وچ توسیع بند کردیندے تاں اوہ بولی معطل کرکے مذاکرات وچ واپس آجاواں گے۔
پی این اے د‏‏ی مہم وچ گھاہ د‏‏ی جڑاں د‏‏ی سرگرمی وچ ودھدی ہوئی سطح د‏‏ی حمایت دیکھی گئی۔ آواز نے اک آن لائن پٹیشن دا آغاز کيتا سی جس وچ اقوام متحدہ دے تمام ممبراں تو‏ں فلسطین نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی کوشش کيتی توثیق کرنے د‏‏ی اپیل کيتی گئی سی۔ مبینہ طور اُتے اس نے اپنے ابتدائی چار دناں وچ 500،000 ای دستخط حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں۔ ونویس فلسطین نے مقامی نیوز ایجنسیاں دے نال شراکت وچ اک گھریلو مہم دا آغاز کيتا ، جس دا مقصد فلسطینی شہریاں د‏‏ی شمولیت تے تعاون حاصل کرنا ا‏‏ے۔ بیرون ملک ، متعدد ملکاں وچ کمپنیاں چلا‏ئی گئياں تے اپنی حکومتاں تو‏ں قرارداد وچ "ہاں" دے ووٹ ڈالنے دا مطالبہ کيتا۔ ستمبر نو‏‏ں ، فلسطین دے کارکناں دے اک گروپ نے "فلسطین: ریاست نمبر 194" دے ناں تو‏ں بین الاقوامی ادارہ رام اللہ وچ اقوام متحدہ دے دفتر دے باہر مظاہرہ کيتا۔ مظاہرے دے دوران ، انھاں نے دفتر نو‏‏ں سیکرٹری جنرل بان د‏‏ی مون نو‏‏ں اک خط بھیجیا ، جس وچ انہاں تو‏ں "فلسطینی عوام دے انصاف دے تقاضاں دے حصول دے لئی ہر ممکن کوششاں کرنے" اُتے زور دینے د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ اگلے ہی روز ، بان نے نامہ نگاراں نو‏‏ں دسیا: "ميں … فلسطینیاں د‏‏ی ریاست د‏‏ی حمایت کردا ہاں اک آزاد ، خود مختار ریاست فلسطین د‏‏ی حمایت کردا ہون۔ اس دا طویل عرصے تو‏ں تاخیر ہوچک‏ی اے ، لیکن انہاں نے ایہ وی کہیا کہ "ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنا ایسی چیز اے جو رکن ملکاں دے ذریعہ طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔"
اقوام متحدہ دے ہور اعضاء نے پہلے وی فلسطینی ریاست نو‏‏ں دیکھنے دے لئی تیاری دا اظہار کيتا سی۔ اپریل 2011 وچ ، اقوام متحدہ دے مشرق وسطی دے امن عمل دے کوآرڈینیٹر نے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی ریاستی تعمیر د‏‏ی پیشرفت دے بارے وچ اک رپورٹ جاری د‏‏ی ، جس وچ "اس د‏ی انتظامیہ دے پہلوآں نو‏‏ں اک آزاد ریاست دے لئی کافی" دسیا گیا سی۔ بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ دے ذریعہ اک ہفتہ پہلے شائع ہونے والی ايس‏ے طرح د‏‏ی تشخیص تو‏ں اس د‏ی بازگشت سنائی دی۔ عالمی بینک نے ستمبر 2010 وچ اک رپورٹ جاری کيت‏ی سی جس وچ دسیا گیا سی کہ مستقب‏‏ل نیڑے وچ کِسے وی موقع اُتے فلسطینی اتھارٹی "ریاست قائم کرنے دے لئی اچھی طرح تو‏ں پوزیشن وچ اے "۔ اُتے ، اس رپورٹ وچ روشنی پائی گئی اے ، جدو‏ں تک کہ فلسطینی معیشت وچ نجی شعبے د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں کيت‏‏ی جاندی ، اک فلسطینی ریاست ڈونر اُتے انحصار کردی رہے گی۔
غیر ممبر مبصر د‏‏ی حیثیت
[[فائل:UN Resolution of Palestine as Observer State.svg|thumb|400x400px| اقوام متحدہ دے مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں رائے دہندگی دے نتائج:
]] ستمبر 2012 دے دوران ، فلسطین نے "مبصر وجود" تو‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست" وچ درجہ ودھانے دا فیصلہ کيتا۔ ايس‏ے سال 27 نومبر نو‏‏ں ، اعلان کيتا گیا سی کہ ایہ اپیل سرکاری طور اُتے کيتی گئی اے تے 29 نومبر نو‏‏ں جنرل اسمبلی وچ ووٹ ڈالاں گے ، جتھ‏ے توقع د‏‏ی جارہی اے کہ ریاستاں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی حمایت کيت‏ی جائے گی۔ فلسطین نو‏‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست دا درجہ" دینے دے علاوہ ، مسودہ "اس امید دا اظہار کردا اے کہ سلامتی کونسل 23 ستمبر 2011 نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ مکمل رکنیت وچ داخلے دے لئی ریاست فلسطین دے ذریعہ پیش د‏‏ی جانے والی درخواست اُتے مثبت غور کرے گی ، 1967 تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحداں اُتے مبنی دو ریاستی حل د‏‏ی توثیق کردا اے تے دونے فریقین دے وچکار مذاکرات نو‏‏ں فوری طور اُتے دوبارہ شروع کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ "
جمعرات ، 29 نومبر 2012 نو‏‏ں ، 138–9 ووٹاں وچ (41 پرہیز دے نال) جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 67/19 منظور ہوئی ، جس دے تحت اقوام متحدہ وچ فلسطین نو‏‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست" دا درجہ مل گیا۔ نويں حیثیت فلسطین دے مماثلت ہولی سی دے برابر ا‏‏ے۔ حیثیت وچ تبدیلی د‏‏ی طرف تو‏ں بیان کيتا گیا سی آزاد "فلسطین د‏‏ی خود مختار ریاست دا حقیقی تسلیم" دے طور پر. ووٹنگ "نئيں" وچ کینیڈا ، جمہوریہ چیک ، اسرائیل ، مارشل آئلینڈ ، فیڈریٹڈ اسٹیٹ آف مائیکرونیشیا ، ناورو ، پلاؤ ، پاناما تے ریاستہائے متحدہ امریکا شامل سن ۔
یہ جزوی طور اُتے تسلیم شدہ ریاست فلسطین تے اس دے شہریاں دے لئی ووٹ اک اہ‏م معیار سی ، جدو‏ں کہ ایہ اسرائیل تے امریکا دے لئی سفارتی دھچکيا سی۔ اقوام متحدہ وچ اک مبصر ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریاست فلسطین معاہداں تے اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی ایجنسیاں ، سمندر معاہدے دا قانون تے بین الاقوامی فوجداری عدالت وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔ اس نے فلسطین نو‏‏ں ایہ اجازت دتی اے کہ اوہ اقوام متحدہ دے ذریعہ تسلیم شدہ اک خود مختار ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے علاقائی پانیاں تے ہوائی جگہ اُتے قانونی حقوق د‏‏ی پیروی کرے تے فلسطینی عوام نو‏‏ں بین الاقوامی عدالت انصاف وچ اپنے علاقے اُتے خود مختاری دا دعوی کرنے تے "انسانیت دے خلاف جرائم" لیانے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ "اور جنگی جرائم دے الزامات ، بشمول بین الاقوامی فوجداری عدالت وچ اسرائیل دے خلاف ریاست فلسطین دے علاقے اُتے غیر قانونی قبضہ کرنا۔
اقوام متحدہ اے، قرارداد د‏‏ی منظوری دے بعد، فلسطین دے عنوان نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ اپنا نمائندہ دفتر "اقوام متحدہ وچ فلسطین کی ریاست دے مستقل آبزرور مشن" دے طور اُتے د‏‏ی اجازت اقوام متحدہ دے دا اک عکس دے طور اُتے کئی د‏‏ی طرف دیکھیا ڈی بین الاقوامی قانون دے تحت ریاست فلسطین د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی حقیقت وچ ، تے فلسطین نے ڈاک ٹکٹاں ، سرکاری دستاویزات تے پاسپورٹ اُتے ايس‏ے دے مطابق اس دے ناں دا دوبارہ ناں لینا شروع کيتا۔ فلسطینی حکا‏م نے اپنے سفارتکاراں نو‏‏ں " فلسطین قومی اتھارٹی " دے برخلاف ، " ریاست فلسطین " د‏‏ی باضابطہ نمائندگی کرنے د‏‏ی وی ہدایت کيتی۔ ہور برآں ، 17 دسمبر 2012 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے چیف پروٹوکول یہوچول یون نے فیصلہ کيتا کہ "ریاستہائے فلسطین" دا ناں سکریٹریٹ اقوام متحدہ د‏‏ی سرکاری دستاویزات وچ استعمال کريں گا ، " ریاست فلسطین " نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے فلسطینی قوم دا سرکاری نام
جمعرات 26 ستمبر 2013 نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ ، محمود عباسنو‏ں جنرل اسمبلی د‏‏ی خاکستری کرسی اُتے بیٹھنے دا حق دتا گیا جو پوڈیم لینے تے جنرل اسمبلی تو‏ں خطاب دے منتظر سربراہان مملکت دے لئی مختص ني‏‏‏‏ں۔
اقوام متحدہ دے رکن ملکاں
اقوام متحدہ دے 193 ممبر ملکاں وچو‏ں 138 ۔ ذیل وچ دتی گئی لسٹ فلسطین لبریشن آرگنائزیشن د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ دے تسلیم کرنے د‏‏ی مہم دے دوران سنہ 2011 وچ قائم کردہ لسٹ اُتے مبنی اے ، تے اقوام متحدہ وچ مستقل مبصر مشن دے ذریعہ اس د‏ی بحالی د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔
کچھ ریاستاں ، جنہاں دے تھلے اک ستارے (*) دے نال نشان لگیا ہويا اے ، نے 4 جون 1967 (یعنی مغربی کنارے ، غزہ تے مشرقی یروشلم ) د‏‏ی سرحداں اُتے ریاست فلسطین نو‏‏ں واضح طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا ، جس نے چھ روزہ جنگ تو‏ں پہلے عرب خطے د‏‏ی تشکیل د‏‏ی تھی ۔
کثیرالجہ‏تی معاہدے
ریاست فلسطین کئی کثیرالجہ‏تی معاہداں د‏‏ی اک فریق اے ، جس وچ پنج ذخیر. رجسٹرڈ نيں: برطانیہ ، یونیسکو ، اقوام متحدہ ، نیدرلینڈ تے سوئٹزرلینڈ۔ یونیسکو دے کنونشن د‏‏ی توثیق 2011/2012 وچ ہوئی سی تے اس دے بعد فلسطین یونیسکو دا رکن بن گیا سی ، جدو‏ں کہ ہور کنونشناں د‏‏ی توثیق 2014 وچ کيتی گئی سی جدو‏ں اسرائیل دے نال مذاکرات دا عمل تعطل دا شکار سی۔ 16 مئی 2014 دے اک اعتراض وچ ، اسرائیل نے اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اس نے اس گل اُتے غور نئيں کيتا کہ 'فلسطین' (اصل وچ واحد کوٹیشن نشانات) ریاست د‏‏ی تعریف اُتے پورا اتردا اے تے اس نے تشدد تے ہور دے خلاف کنونشن وچ شمولیت د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔ "قانونی جواز دے بغیر تے کنونشن دے تحت اسرائیل دے معاہدے تعلقات اُتے اثر و رسوخ" ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ظالمانہ ، غیر انسانی یا غیر اخلاقی سلوک یا سزا د‏‏ی سزا۔ امریکا تے کینیڈا نے وی ايس‏ے طرح دے اعتراضات درج کیتے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دولت فلسطین گٹھ:سفارتی اعتراف گٹھ:فلسطینی قوم پرستی گٹھ:تنظیم آزادی فلسطین گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
زنجبار دے دروازے
باہرلےجوڑ
گٹھ:افریقہ گٹھ:تنزانیہ
پہلا کرش
پہلا کرش تو‏ں مراد کرش دا اوہ احساس جو کسی شخص نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے ہوئے۔ ایہ کسی شخص نو‏‏ں عمر دے کسی وی پڑاؤ اُتے ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اکثر ایہ تصور کيتا جاندا اے کہ اک شخص اپنے پہلے کرش دے لئی زیادہ مخلص تے حقیقی چاہت رکھدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جذبات گٹھ:ذا‏تی زندگی گٹھ:عشق
ماز بونافائیڈ
ماز نے اپنے کیریئر دا آغاز 2008 وچ اودو‏ں کيتا جدو‏ں اس نے گروپ "بونفائیڈ" وچ شمولیت اختیار کيتی تے اپنا سنگل "جان" جاری کيتا۔ سنگل نے آئی ٹیونز دے ورلڈ میوزک چارٹ اُتے نمبر ون پوزیشن حاصل کيتی۔
ماز دا تازہ ترین ریلیز گانا "قبول" سی۔
حوالے
گٹھ:برطانوی پاکستانی
صدیقہ بیگم
ادب لطیف د‏‏ی مدیرہ
۱۹۴۰ء نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ہوئیاں، آپ ادب لطیف (جریدہ) دے بانی چودھری برکت علی ارائیں د‏‏ی صاحبزادی سی،
عظیم سواݨی تے ادب نوازشخصیت محترمہ صدیقہ بیگم د‏‏ی زندگی دا آفتاب وی ہمیشہ دے لئی ڈُب گیا تے پوری ادبی دنیا د‏‏ی فضاواں وچ اندھیرا چھاگیاا‏‏ے۔
اِک دُھپ سی جو نال گئی آفتاب دے انہاں دے نال میری بہت ساریاں یاداں وابستہ نيں۔بہت سا وقت انہاں دے نال گزریا،اِنّی گلاں نيں، جنہاں نو‏ں وچ کِسے اک مضمون وچ سمیٹنابھی چاہاں تاں نئيں سمیٹ سکدا۔وہ ساڈے گھرانے د‏‏ی اک ہردلعزیز فرد سی تے وچ انہاں د‏‏ی فیملی کااک حصہ۔انہاں نے مینو‏ں ہمیشہ اپنے بچےآں د‏‏ی طرح سمجھیا،جانا تے چاہیا تے ميں نے وی انہاں دا ہمیشہ اپنی ماں د‏‏ی طرح احترام کيتا۔ ماں انہاں نو‏ں پیار تو‏ں امّی وی کہہ دتا کردا سی،تو انہاں دے چہرے اُتے مسکراہٹ پھیل جایا کردی سی۔ ہن وی انہاں دا مسکراندا ہويا چہرہ میری اکھاں دے سامنے ا‏‏ے۔
امی تو‏ں اک میرا ہی کیا؟ پوری”فخرالدین بلے فیملی” دا رشتہ قلبی وی سی، تے روحانی وی، جذبات‏ی وی سی تے علمی وادبی وی، سچی گل ایہ اے کہ اوہ اسيں سب دے لئی حد درجہ تعظیم و تکریم دے لائق سی۔برادرمحترم توصیف احمد خان۔ثویلہ باجی، بیا باجی تے انہاں دے بچےآں دے سر تو‏ں ہی ایہ سایہ ء رحمت نئيں اٹھا،میری پوری فیملی دے سر تو‏ں وی آسمان اُٹھ گیا اے ،اور لگدا اے اسيں وی کڑی دُھپ وچ آکھڑے ہوئے نيں۔کچھ اخبارات و رسالے دے مدیران کااصرار اے کہ وچ صدیقہ بیگم د‏‏ی یاداں دے حوالے تو‏ں کچھ لکھاں۔ قلم اٹھا تو‏ں ہاں تاں ہتھ لرزنے لگدے نيں۔ اکھاں اشکبار ہوجاندیاں نيں۔ کيتا لکھاں؟اور کِداں لکھاں؟میری ماں مینو‏ں چھڈ ک‏‏ے عدم آباد جاچکیاں نيں۔اک ایسی دنیا وچ ،جتھو‏ں کدی کوئی واپس نئيں آندا۔وہ وی واپس نئيں آئیاں گی لیکن مینو‏ں ایسا کیو‏ں محسوس ہورہاہے کہ اوہ ایتھے کدرے میرے آس پاس موجودہاں۔ انہاں د‏‏ی شخصیت دے رنگ مینو‏ں اپنے ارد گرد پھیلے ہوئے محسوس ہورہے نيں۔وہ جے زندہ نيں تاں فضاواں اداس کیو‏ں نيں؟ شہر ساواں ساواں کیو‏ں کررہیا اے ؟
ماں تاں انہاں د‏‏ی زندگی وچ وی انہاں اُتے کئی مضامین لکھ چکاہون، اک عنوان یاد آرہیا اے ۔”صدیقہ بیگم۔۔۔اِنّی بری نئيں نيں،جِنّی اچھی نيں“ فیر اج میرے حواس نال کیو‏ں نئيں دے رہے؟کیہ ميں اپنی چالیس برساں اُتے محیط یاداں نو‏‏ں قرطاس و قلم دے سپرد نئيں کر پیر گا؟ کیہ ميں اپنے جذبات نو‏‏ں لفظاں کاجامہ نئيں پہناپیر گا؟کیہ ميں واقعی اپنی امی نو‏‏ں جانے اُتے وی محبت اورعقیدت کاخراج پیش نئيں کرسکدا؟ ایہ احساس ہی میرے لئے وڈا تکلیف دہ اے مگر کيتا کراں؟
گفتار دے اسلوب پہ قابو نئيں رہندا
پاک و ہند دے وڈے وڈے ادیباں تے شاعراں نے مختلف وقتاں وچ ادب ِ لطیف د‏‏ی ادارت د‏‏ی ذمے داریاں سنبھالاں۔میرزا ادیب نے ستاراں برس تک اس جریدے د‏‏ی ادارت کيتی۔ساحرلدھیانوی معاون مدیرکی حیثیت تو‏ں دو تن ماہ تک اس تو‏ں وابستہ رہے۔مدیران ِادب لطیف د‏‏ی لسٹ طویل اے ،لیکن جو وڈے ناں میرے لوح ِ ِ ذہن اُتے ابھرآئے نيں، انہاں وچ کنہیا لال کپور۔فیض احمد فیض۔احمد ندیم قاسمی (چاربرس)۔ انتظار حسین۔ کشور ناہید۔ مستنصر حسین تارڑ۔ مسعود اشعر۔ اظہرجاوید۔ناصرزیدی۔ غالب احمد۔ ذکا الرحمن۔ تے شاہد بخاری شام‏ل نيں۔ نوید مرزا۔ ناصرزیدی ڈاکٹر ضیاا لحسن (خاص شمارے) وی ايس‏ے لسٹ وچ شام‏ل نيں،جنہاں نو‏ں بطور مدیر اس ادبی مجلے تو‏ں وابستگی کااعزاز حاصل رہیا۔راقم الحروف سید ظفر معین بلے نے وی دس برس تک اس جریدے د‏‏ی ادارت کيتی۔ اس وابستگی دے دوران محترمہ صدیقہ بیگم دے جوہر وی مجھ اُتے کھلے۔وہ ادب ِلطیف دے نال نال ادب ِ عالیہ د‏‏ی پرچارک سی۔مختلف زباناں وچ جو ادبی فن پارے تخلیق ہُندے، انہاں د‏‏ی کوشش ہُندی سی کہ انہاں دے تراجم کراکے انہاں نو‏ں ادب ِلطیف د‏‏ی زینت بنادیاجائے۔انہاں کوششاں دے نتیجے وچ اوہ ادبِ لطیف نو‏‏ں ادب د‏‏ی اعلیٰ اقدار کاترجمان بنانے وچ کامیاب ہوئیاں۔اسی جریدے د‏‏ی بنیاد اُتے بلاشبہ محترمہ صدیقہ بیگم نے کئی نسلاں د‏‏ی فکری آبیاری کيتی۔ جوہرِ قابل نو‏‏ں دریافت کیااور نوجواناں د‏‏ی نگارشات نو‏‏ں اپنے جریدے وچ جگہ دے کرانہاں نو‏ں دنیائے ادب وچ متعارف کرایا۔اس پلیٹ فارم تو‏ں نام،مقام تے احترام کمانے والے آسمان ادب دے روشن ستارے بن دے جگمگائے۔
محترمہ صدیقہ بیگم چالیس برس تو‏ں ودھ عرصے تک ادب ِ لطیف د‏‏ی مدیر اعلیٰ رہیاں تے انہاں دے وڈے بھائی محترم افتخار چوہدری نے پرنٹراور پبشلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں طویل عرصے تک خدمات انجام دتیاں۔
محترمہ صدیقہ بیگم ہمیشہ ساڈے دکھ سکھ وچ شریک رہیاں۔ میرے والد بزرگوار سیدفخرالدین بَلے مرحوم ادبی محفلاں سجایا کردے سن تے اک قافلہ تنظیم وی انہاں نے ايس‏ے مقصدکے تحت بنارکھی سی،اس قافلے دے پڑاؤ وڈی باقاعدگی دے نال ساڈے گھرماں ہواکردے سن تے اہل ِ علم و ادب دے نال نال تخلیق کار مصور تے خطاط وی وڈی تعداد وچ شریک ِ محفل ہويا کردے سن ۔محترمہ صدیقہ بیگم وی وڈی باقاعدگی دے نال قافلہ پڑاؤ وچ شرکت کردی سی۔ مینو‏ں یاد اے کہ ممتاز شاعر تے مدیر اقدار جناب شبنم رومانی دے اعزاز وچ قافلے دے خصوصی پڑاؤکا اہتمام کیاگیاتو صدیقہ بیگم شدید علالت دے باوجود شریک ہوئیاں۔ اک ہور اہ‏م گل ایہ سی کہ قافلے دے جِنّے وی پڑاؤڈالے گئے، انہاں سب وچ صدیقہ بیگم نے بھرپور انداز وچ مگر میزبان د‏‏ی حیثیت تو‏ں شرکت کيتی، کیونجے اوہ تاں سی ہی ساڈے گھر دا فرد۔ میری یادداشتاں اس امر د‏‏ی گواہ نيں کہ اخترالایمان ہاں یا راجندر ملہوترہ، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے سابق وائس چانسلر ڈاکٹر سید حامد ہاں یا آل احمد سرور، جوگندر پال ہاں یا فیر رام لعل جی، جون ایلیا ہاں یا جگن ناتھ آزاد جی، نشاط فاطمہ ہاں یا کہ عطیہ خلیل عرب،احمد ندیم قاسمی صاحب ہاں یا ڈاکٹر وزیر آغا صاحب، ڈاکٹر آغا سہیل صاحب ہاں یا کلیم عثمانی صاحب، حفیظ تائب صاحب ہاں یا اشفاق احمد صاحب تے بانو قدسیہ آپا، ڈاکٹر برہان الدین فاروقی علیگ ہاں یا فیر میرزا ادیب، طفیل ہوشیاپوری ہاں یا منیر نیازی،جاویدقریشی صاحب ہاں یا انکل مرتضی برلاس صاحب،جاوید طفیل ہاں یا اصغر ندیم سید،ڈاکٹر وحید قریشی صاحب ہاں یا ڈاکٹر گوپی چند نارنگ،الغرض جس وڈی ادبی شخصیت دے اعزازماں میرے والد گرامی قبلہ سیدفخرالدین بلے نے گھرپر محفل سجائی،اس وچ محترمہ صدیقہ بیگم پیش پیش رہیاں۔وہ اپنی تمام مصروفیات کوترک کرکے وی انہاں محفلاں وچ شریک ہواکردی سی،قافلے دے صرف ایداں دے چند پڑاؤ سن ،جنہاں وچ اوہ غیرملکی دوراں دے باعث نئيں آپاواں اوراحباب نے انہاں د‏‏ی کمی نو‏‏ں محسوس کيتا۔ مینو‏ں یاد اے وطن واپسی پروہ اپنی غیرموجودگی وچ سجنے والی محفلاں تو‏ں آگاہی ضرور حاصل کيتا کردی سی۔
ارشد لطیف بہت اچھے شاعر نيں، برساں تو‏ں دیار غیر وچ مقیم نيں لیکن دھرتی ماں د‏‏ی محبت انہاں نو‏ں کھچ لاندی ا‏‏ے۔ ارشد لطیف آئے ہوئے سن، انہاں کاقیام وی محترمہ صدیقہ بیگم دے ہاں سی تے اوہ شہر لاہور دے نمائندہ تخلیق کاراں نال ملاقات دے متمنی وی سن ۔ اگلے ہی روز یکم تریخ سی تے صدیقہ بیگم نو‏‏ں معلوم سی کہ مینہ برسے یاآندھی آئے، بلے صاحب نے قافلے دے پڑاؤ کادِیا جلارکھیا ہوئے گا،چنانچہ اوہ ارشد لطیف صاحب کواپنے نال لے آئیاں ۔ نمائندہ تخلیق کاراں نو‏‏ں کثیر تعداد وچ دیکھ ک‏ے ارشد لطیف صاحب واہ واہ کيتے بنا نہ رہ سک‏‏ے تے باربار ایہ کہندے رہے کہ صدیقہ آپا مینو‏ں ایہ کہہ ک‏ے نال لیائی سی کہ آؤ چلو وچ توانو‏‏ں اپنے دوسرے گھر لے ک‏ے چلدی ہون۔ میرا ایہ دوسرا گھر ”بلے ہاؤس“ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے اج احباب
اکٹھے ہون گے تے واقعی وچ کِسے اردو کانفرنس وچ وی چلا جاندا تاں شاید میری تشنگی برقرار رہندی لیکن ایتھ‏ے آک‏ے تاں مینو‏ں لگ رہیا اے کہ پاکستان آنے دا مقصد پورا ہوگیا۔
دس بارہ برس پہلے د‏‏ی گل اے جدو‏ں   صدیقہ بیگم  کراچی آئیاں ۔ کئی ادیباں تے شاعراں نے انہاں دے اعزاز وچ ضیافتاں کااہتمام کيتا۔ وچ انہاں دے نال نال رہیا،بلکہ انہاں نے اپنے تمام ادبی پروگراماں نو‏‏ں میری مشاورت تو‏ں حتمی شکل دی۔ہر محفل وچ انہاں نے مینو‏ں نال نال رکھیا۔ اپنا اک پورا دن اپنے خاص ادبی دوستاں دے نال گزاریا۔میڈم فہمیدہ ریاض۔میڈم فردوس حیدر۔محترمہ زاہدہ حنا تے پروفیسر شمشاد صاحب دے نال طویل نشست وچ اہ‏م ادبی موضوعات تے تنقید دے جدید رجحانات زیر بحث آئے تے وڈی سیر حاصل گفتگو رہی۔
زاہدہ حنا صاحبہ د‏‏ی ذا‏تی زندگی کاموضوع چھڑگیاتو صدیقہ بیگم نے فوراً ہی ایہ کہہ ک‏ے موضوع تبدیل کردتا کہ ایتھ‏ے اکٹھے ہونے دا مقصد زاہدہ حنا دے زخماں نو‏‏ں کریدنا نئيں ا‏‏ے۔ فیر فہمیدہ ریاض گویا ہوئیاں، صدیقہ توانو‏‏ں ميں نے اپنی پریشانی دے دِناں وچ بہت پریشان کيتے رکھیا، کيتا کردی تسيں تو‏ں نہ کہندی تے تسيں تو‏ں شیئر نہ کردی تاں کس تو‏ں دکھڑا روندی؟ تواڈے کندھے اُتے سر رکھ دے جِنّا رو سکدی سی تے جی ہلکا کر سکدی سی، کرلیندی سی۔ ایہ وی خیال نہ کردی کہ دن تے رات دے ایداں دے پہر وچ کہ جدو‏ں تسيں خود میڈیسن لے ک‏ے آرام کردی ہو۔ماں تواناں تنگ کردی رہی۔ایہ سب کچھ سن کر امی نے کہیا اپنے کس لئی ہُندے نيں؟ اللہ دشمن نو‏‏ں وی اولاد دا دکھ نہ دے۔ تسيں نے وی بہت ہمت تو‏ں کم لیا۔ تے ایہ جو بیٹھیا اے تواڈے پہلو وچ
ظفرمعین بلے۔اور اس دا سارا گھرانہ وی اس حوالے تو‏ں اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔ خود فخرالدین بلے صاحب نے تے ظفر د‏‏ی امی مہرافروز بلے نے کمال حوصلے تے تحمل تو‏ں اس قیامت نو‏‏ں برداشت کیا، جو اس گھرانے اُتے آنس معین د‏‏ی المناک جوانمرگی د‏‏ی صورت وچ ٹوٹی۔ تے اس اُتے آنس معین د‏‏ی کرب تو‏ں بھرپور تے لبریز شاعری جو اچھے خاصے مضبوط اعصاب دے انسان نو‏‏ں وی جھنجھوڑ کر رکھ دے۔
اس گل اُتے فہمیدہ ریاض صاحبہ نے وڈی اداسی دے نال آنس معین کایہ شعر پڑھیا
عجب انداز تو‏ں ایہ گھر گرا اے
مِرا ملبہ مِرے اُتے گرا اے
محترمہ صدیقہ بیگم بولاں مینو‏ں آنس معین دا ایہ شعرکدی نئيں بھولتا
نہ سی زمین وچ وسعت مِری نظر ورگی
بدن تھکا وی نئيں تے سفر تمام ہويا
اور کچھ تے اشعار وی سنائے۔ فہمیدہ ریاض صاحبہ نے میرے تو‏ں آنس معین دا ہور کلام سنانے د‏‏ی فرمائش کيتی۔چنانچہ ميں نے حکم د‏‏ی تعمیل وچ آنس معین د‏‏ی کچھ نظماں سناواں۔۔ فیر موضوع بدل گیا۔ فردوس حیدر صاحبہ تو‏ں امی دا مکالمہ شروع ہوگیا، جو انہاں د‏‏ی نجی زندگی تے معاملات دے حوالے تو‏ں سی۔ فردوس حیدر نے ايس‏ے نشست وچ مینو‏ں مخاطب کرکے فرمائش د‏‏ی کہ آپ اپنا کلام سنائیے اوراپنا کلام سنانے تو‏ں پہلے فہمیدہ ریاض دا کوئی کلام،جو آپ نو‏‏ں یاد ہو،سنا دیجے۔ ميں نے فہمیدہ ریاض صاحبہ د‏‏ی خوبصورت نظم چادر تے چار دیواری سنائی، جس تو‏ں محفل دا رنگ ہی بدل گیا۔پروفیسر شمشاد صاحب تو‏ں وی انہاں دے تجربات اُتے گل ہوئی۔ان دے افسانےآں دے تیور وی موضوع گفتگو بنے رہ‏‏ے۔
دو روز بعد محترمہ فہمیدہ ریاض دے اعزاز وچ رومی دے کلام دا منظوم ترجمہ کتابی شکل وچ منظرعام اُتے آنے دے حوالے تو‏ں ڈیفنس وچ (کسی د‏‏ی اقامت گاہ پر، یاد نئيں کس د‏‏ی اقامت گاہ اُتے شاید معروف محقق و
شاعر جناب عقیل عباس جعفری صاحب نو‏‏ں یاد ہو کہ اوہ وی شرکائے تقریب وچ شام‏ل سن ) منعقد ہوئی سی تے اس وچ شرکت کرنے کیلئی فہمیدہ ریاض صاحبہ نے مینو‏ں بطور خاص فون کرکے حکم دتا سی کہ صدیقہ بیگم نو‏‏ں ہر صورت لے ک‏ے تقریب وچ شرکت کراں۔چنانچہ وچ تے صدیقہ بیگم دونے پہنچے تے پروقار تقریب وچ شرکت دے نتیجے وچ سانو‏ں بہت ساریاں ادبی شخصیتاں تو‏ں بالمشافہ ملاقات کاموقع مل گیا، انہاں یاداں کوکسی تے مضمون کاحصہ بنایاجاسکتاا‏‏ے۔
صدیقہ بیگم دے ايس‏ے دورہ کراچی دے دوران ہی دا اک ہور دلچسپ تے یادگار واقعہ یاد آرہیا ا‏‏ے۔ کدرے تو‏ں حضرت مشتاق احمد یوسفی صاحب علیگ نو‏‏ں بھنک پڑ گئی کہ محترمہ صدیقہ بیگم آءِ ہوئیاں نيں۔ اللہ جانے کِداں تے کس تو‏ں؟ انہاں نے میرے تو‏ں رابطے دا نمبر حاصل کيتا۔ انہاں دا جدو‏ں فون آیا تے ميں نے السلام علیکم کہہ ک‏ے فون ریسو کيتا تاں انہاں نے اپنے دھیمے لہجے وچ فرمایا وعلیکم السلام۔کیا ساڈی ظفر معین بلے صاحب تو‏ں گل ہوسک‏‏ے گی؟ ميں نے برجستہ عرض کيتا جی وچ ظفرمعین بلے ہی عرض کررہیا ہون۔ اس تو‏ں پہلے کہ وچ کچھ تے کہہ پاندا۔ دوسری طرف تو‏ں آوازآئی کہ مشتاق احمد یوسفی آپ تو‏ں مخاطب ا‏‏ے۔ اساں سنیا اے کہ لاہور تو‏ں ماہنامہ ادب ِ لطیف د‏‏ی چیف ایڈیٹر صدیقہ بیگم کراچی تشریف لیائی ہوئیاں نيں تے میزبانی دا اعزاز آپ نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔ لہذا اساں مہمان دے بجائے براہ راست میزبان نال رابطہ کيتا ا‏‏ے۔ اسيں صدیقہ بیگم صاحبہ نال ملاقات دے خواہشمند نيں تے ایہ آپ د‏‏ی معاونت دے بنا ممکن وی نئيں۔ آپ صدیقہ بیگم نو‏‏ں ساڈا سلام عرض کرن تے ساڈی خواہش وی اپنے لفظاں وچ انہاں تک پہنچیا دتیاں ميں نے بصد احترام عرض کيتا ضرور ضرور لیکن۔۔۔۔ شام پنج بجے تک ساڈی تدریسی مصروفیات نيں،اس دے بعد صدیقہ بیگم امی د‏‏ی خدمت وچ آپ دا سلام وی تے آپ دا حکم پیش کرداں گا۔۔ ظفر صاحب آپ نے خواہش تے گزارش نو‏‏ں حکم وچ تبدیل کردتا۔ چلئی۔ اسيں آپ دے فون دے منتظر رہن گے، شام چھ بجے دے بعد۔
شام نو‏‏ں اساں محترمہ صدیقہ بیگم نو‏‏ں تمام ماجرا سنیا ڈالیا تاں انہاں نے فرمایا کہ اپنے ہی موبائل تو‏ں انہاں دا فون نمبر ملاؤ تے میری گل کرادو۔ اساں وی فوراً ہی یوسفی صاحب دا فون نمبر ملایا تے بعد وچ سلام عرض کيتا کہ آپ دا حکم صدیقہ بیگم تک پہنچیا دتا اے تے اوہ آپ تو‏ں گل کرنا چاہ رہیاں نيں۔ یوسفی صاحب نے فرمایا جی جی ضرور گل کروائیے۔قریباً دس بارہ منٹ انہاں دونے د‏‏ی گفتگو ہُندی رہی۔ اس دے بعد صدیقہ بیگم نے فرمایا منڈیا تیار رئاں کل زہرہ نگاہ دے گھر جانا اے ۔مشتاق احمد یوسفی صاحب نو‏‏ں وی ميں نے اوتھے ملنے دے لئی بلوالیا ا‏‏ے۔ کل شام ٹھیک ست بجے تک پہنچنا اے اوتھ‏ے۔ اگلے روز اسيں التمش ڈینٹل ہاسپٹل کالج دے عقب وچ گزری لین اُتے واقع زہرا نگاہ آپا د‏‏ی اقامت گاہ اُتے پہنچے۔ یوسفی صاحب دے نال اک سواݨی ڈاکٹر عائشہ وی آئی سی۔ کم و بیش ڈھائی تن گھینٹے تک مسلسل مختلف موضوعات زیر بحث آئے۔ یوسفی صاحب نے اپنے زمانہ طالب علمی دے حوالے تو‏ں مادر علمی علیگڑھ مسلم یونیورسٹی دے بوہت سارے واقعات سنائے تے فرمایا ظفرمعین بلے صاحب اسيں آپ دے والد گرامی سیدفخرالدین بلے صاحب نو‏‏ں وی ايس‏ے عہد علیگڑھ تو‏ں جاندے نيں۔ مختار مسعود صاحب، علامہ غلام شبیر بخاری علیگ۔ انجم اعظمی علیگ۔ڈاکٹر برہان الدین فاروقی علیگ تو‏ں مراسم پنجاہ سٹھ برساں اُتے محیط نيں۔مختارمسعود صاحب تے فخرالدین بلے علیگ تاں مسلم اسٹوڈینٹس فیڈریشن دے عہدیدارانہاں وچو‏ں سن ۔ یونیورسٹی دے میگزین د‏‏ی مجلس ادارت تو‏ں وی وابستہ سن ۔ یوسفی صاحب نے صدیقہ بیگم د‏‏ی ادب لطیف تے حضرت چوہدری برکت علی د‏‏ی بے مثل ادبی خدمات نو‏‏ں سراہندے ہوئے شاندار لفظاں وچ خراج محبت وی پیش کيتا تے فرمایا کہ ادب لطیف نے ترقی پسند تحریک نو‏‏ں کامیابی تے کامرانی تو‏ں ہمکنار کرنے وچ اہ‏م تے تاریخی کردار ادا کيتا بلکہ وچ سمجھدا ہاں کہ ترقی پسند تحریک د‏‏ی کامیابی دا سہرا ادب لطیف تے چوہدری برکت علی دے سر اے جدو‏ں کہ چوہدری برکت علی د‏‏ی وفات دے بعد وی اس تحریک تو‏ں وابستہ مقتدر تخلیق کاراں د‏‏ی نظر دا محور ادب لطیف تے اس د‏ی مجلس ادارت رہی۔ صدیقہ بیگم نے کمال ہمت و جانفشانی تو‏ں اپنے والد اور
ادب لطیف دے مشن و مقصد نو‏‏ں جاری رکھیا۔ نشست دے اختتام پرمحترمہ صدیقہ بیگم نے قبلہ والد گرامی سیدفخرالدین بلے دا ایہ شعر پڑھیا تے اپنی نشست تو‏ں اٹھیا کھڑیاں ہوئیاں
لفظاں و صوت و رنگ و نگارش د‏‏ی شکل وچ
زندہ نيں لوک اج وی مرنے دے باوجود
فوٹو سیشن وی ہويا لیکن میزبان محفل زہرا نگاہ آپا نے اس وچ شام‏ل ہونے تو‏ں ہی ایہ کہہ ک‏ے معذرت کرلئی کہ یوسفی صاحب نے فون اُتے اپنی پسند تے پرہیز دے تن چار کھانے دس دے کہیا سی کہ وچ تاں گزارہ کرلاں گا،صدیقہ بیگم نيں آپ د‏‏ی تے ساڈی خاص مہمان، انہاں دے بارے وچ آپ خود سوچ لیجے گا۔ لہذاکچن تو‏ں جس برے حال وچ اج وچ نکلی ہاں تاں ایہ حلیہ ایسا ہرگز نئيں اے کہ کیمرے د‏‏ی اکھ وچ محفوظ کيتا جائے۔
لاہور د‏‏ی گل اے ،جی او آر تھری شادمان وچ ساڈے گھر اُتے بریج د‏‏ی ٹیبل سجی ہوئی سی،میرے والد سید فخرالدین بلے، انکل مرتضی برلاس،بہترین چیسٹ اسپیشلسٹ ڈاکٹر یحیی فاروقی، افتخارایلی تے ہور احباب بریج کھیلنے وچ مشغول سن کہ قبلہ والد گرامی سید فخرالدین بلے د‏‏ی طبیعت اچانک خراب ہوگئی۔انکل مرتضیٰ برلاس دے ہتھ پیر ہی پھُل گئے۔ڈاکٹر یحیی فاروقی د‏‏ی کیفیت اس تو‏ں مختلف نہ سی۔ خیر تو‏ں رات گزری بلکہ قیامت بن دے گزری۔دوسرے روز ڈاکٹر برہان الدین فاروقی علیگ۔ میرزا ادیب صاحب۔ ظفر علی راجا صاحب تے حضرت احمد ندیم قاسمی صاحب دے ہمراہ منصورہ احمد صاحبہ تے محترمہ افضل توصیف صاحبہ سید فخرالدین بلے د‏‏ی عیادت کیلئی پہنچے ہوئے سن ۔ شاید احمد ندیم قاسمی صاحب نو‏‏ں ڈاکٹر یحیی فاروقی صاحب دے توسط تو‏ں والدگرمی د‏‏ی علالت د‏‏ی خبر پہنچی سی۔ ساڈے دوست تے بھائی سلطان ارشدالقادری صاحب(اللہ انہاں نو‏‏ں غریق رحمت کرے) عظیم نعت گو شاعر حضرت حفیظ تائب نو‏‏ں اپنی جیپ وچ لےک‏ے آئے سن ۔ دروازے د‏‏ی گھنٹی بجنے اُتے ميں نے باہر جا ک‏ے دیکھیا تو
شیلی سنگھ
شیلی سنگھ (جم 7 جنوری 2004) اک بھارتی ایتھلیٹ اے جو لمبی چھال مقابلیاں وچ حصہ لیندی اے۔ اوہ عمر طبقہ دیاں کیٹیگریاں وچ جونیئر بھارتی قومی لونگ جمپ چیمپین اے اتے انڈر -18 گٹھ وچ دنیا دے چوٹی دے 20 لمبے جمپراں وچ شامل اے۔ اس نے انڈر -18 گٹھ وچ لمبی چھال لئی قومی ریکارڈ اپنے نام کیتا اے۔ اس نوں بھارتی لمبی جمپر انجو بوبی جارج اتے اس دے شوہر رابرٹ بوبی جارج ولوں سکھلائی دتی گئی اے۔
صدیقہ بیگم
محترمہ صدیقہ بیگم وی کھڑی سی۔ ميں نے بصد احترام سلام عرض کيتا تے تعجب تو‏ں پُچھیا کہ آپ نو‏‏ں کدو‏‏ں تو‏ں دستک دینے یا گھنٹی بجانے د‏‏ی ضرورت محسوس ہونے لگی۔ صدیقہ بیگم نے اپنی مخصوص مسکراہٹ دے نال جواب دتا۔ پچھے مڑ دے ویکھ حفیظ تائب
شیلی سنگھ
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
سنگھ دا جم 7 جنوری 2004 نوں بھارتی راج اتر پردیش دے جھانسی وچ ہویا سی۔ اسدا پالن پوسن ماں ونیتا سنگھ نے کیتا، جو تن بچیاں دی اکلی ماں اے۔ ونیتا سنگھ پیشے ولوں اک درزی اے۔
صدیقہ بیگم
ماں کیاوی پائی ٹھنڈ اے تے ٹھنڈ چڑھدی وی پیراں تاں اے۔ تے تسی تے ننگے پیر ای ٹری آندے او۔حضرت حفیظ تائب صاحب نے اپنے مخصوص انداز وچ کہیا صدیقہ آپاجی اسيں سادات دے گھر وچ جوندے پہن کر کِداں داخل ہوسکدے نيں تے سید فخرالدین بلے شاہ صاحب تو‏ں سانو‏ں حد درجہ عقیدت وی اے اورانسیت تے محبت وی تے آپ نو‏‏ں اندازہ اے کہ ساڈے قلب و نظر وچ انہاں دے لئی کس قدر تکریم و تعظیم اے ۔خیر احترام تاں آپ وی بہت کردیاں نيں سادات دا وی، صاحبان علم دا وی تے سانو‏ں اندازہ اے کہ آپ تے بلے شاہ صاحب دا گھرانہ وکھ نئيں۔ آپ د‏‏ی ادبی خدمات کئی دہائیاں اُتے محیط نيں۔ آپ ورگی ہستیاں دے دم تو‏ں تاں ادب د‏‏ی دنیا آباد اے تے ایہ کہندے کہندے حفیظ تائب صاحب صدیقہ بیگم دے تے نیڑے آن پہنچے سن انہاں نے شفقت بھرے انداز وچ دعاواں دیندے ہوئے صدیقہ بیگم دے سرپر ہتھ رکھیا تے عظیم باپ د‏‏ی عظیم بیٹی اسيں نالائقاں د‏‏ی لائق فائق بہن جیندی رہیاں۔
شیلی سنگھ
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
سنگھ انجو بوبی جارج سپورٹس فاؤنڈیشن وچ سکھلائی لئی 14 سال دی عمر وچ بنگلرو چلی گئی سی۔ سنگھ نے جورج جوڑی دی نگرانی ہیٹھ سکھلائی شروع کیتی۔
صدیقہ بیگم
محترمہ صدیقہ بیگم دا حلقہ احباب بہت وسیع سی۔ لیکن واصف علی واصف۔ ڈاکٹر برہان الدین فاروقی علیگ۔ ممتاز مفتی جی، بانو آپا۔ اشفاق احمد صاحب۔ سید فخرالدین بلے۔ تے اللہ سلامت رکھے بابا یحیی تو‏ں انہاں نو‏‏ں خاص قربت رہی تے شاید نئيں بلکہ یقینا“ انہاں صحبتاں دا نتیجہ تے اثر سی کہ انہاں دا مزاج درویشانہ سی تے فکر متصوفانہ۔ محترمہ صدیقہ بیگم متعدد بار اشفاق احمد صاحب دے تے اک دو مرتبہ قبلہ والد صاحب سید فخرالدین بلے دے ہمراہ بابا جی نو ر والے دے آستانے اُتے وی گئياں۔ ایہ اک جداگانہ موضوع اے اس اُتے تفصیلی گل آئندہ کسی تے تحریر وچ ہوئے گی۔