cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کونسل آف ریجینسی
کونسل آف ریجینسی: اک کونسل جہڑی مہاراجہ دلیپ سنگھ دی نابالغی ویلے پنجاب راج دی نگرانی لئی بنائی گئی سی۔ اس توں پچھوں لاہور وکھے دو کونسلاں بنائیاں گئیاں-اک نے 1844-46 تک اتے دوجی نے 1846-49 تک کم کیتا۔ 15 ستمبر 1843 نوں مہاراجہ شیر سنگھ دے قتل توں بعد، راجا ہیرا سنگھ ڈوگرا نے خالصہ فوج دا اعتماد(وشواس) حاصل کرکے نویں نابالغ مہاراجہ ماتحت  پردھان منتری دا عہدہ حاصل کر لیا سی پر اس دا راج وی تھوڑھا چر ہی رہا اتے ایہہ اپنے  ڈپٹی پنڈت جلھے سمیت 21 دسمبر 1844 نوں فوج ہتھوں ماریا گیا۔ مہارانی جند کور، جسنے ہیرا سنگھ توں پچھا چھڈاؤن وچ اہم کردار(بھومکا) نبھائیا سی، ہن پردے توں باہر آ گئی اتے اپنے نابالغ پتر ، دلیپ سنگھ، دے ناں تے ریجینٹ دے طور تے اس نے پورن اختیار حاصل کر لئے سن۔ حکومت چلاؤن لئی اسنے 22 دسمبر 1844 نوں کونسل آف ریجینسی دی ستھاپنا کیتی جس وچ جواہر سنگھ ، راجا لال سنگھ، بھائی رام سنگھ ، بخشی بھگت رام، دیوان دینا ناتھ، عطر سنگھ کالیانوالا ، شام سنگھ اٹاریوالا، جنرل مہتاب سنگھ مجیٹھیا، جنرل میوہ سنگھ مجیٹھیا اتے جنرل لال سنگھ مورانوالا نوں شامل کیتا گیا۔ اس کونسل دی بنتر دربار دے بزرگ سیاستداناں اتے فوجی جرنیلاں دے ملاپ(سمیل) دی نمائدگی کردی سی۔ ۔ کونسل نے راجا ہیرا سنگھ ڈوگرا ولوں ودھائے کراں دے وادھو بوجھ نوں ردّ کر دتا سی۔ اس ولوں سرداراں دیاں کھوہیاں ہوئیاں جگیراں وی واپس کر دتیاں گئیاں اتے سپاہیاں دیاں تنخواہاں وچ وادھا کر دتا گیا۔ اس نے کنور کشمیرا سنگھ اتے پشورا سنگھ دے اختلاف(ودروہ) نوں دبا دتا اتے راجا گلاب سنگھ ڈوگرا دیاں مخلفانہ سرگرمیاں(ودروہی گتیودھیاں) نوں کچلن لئی 35،000 دی اک مضبوط فوج جموں بھیج دتی۔ راجا گلاب سنگھ نوں پھڑ کے لاہور لیاندا گیا اتے راجدھروہ دے دوش تحت اس اپر مقدمہ چلایا گیا۔
پہلی اینگلو سکھ جنگ توں بعد 16 دسمبر 1846 نوں بھیرووال وکھے لاہور دربار اتے برطانوی سرکار وچکار آرٹیکل 5 تحت اک سمجھوتہ ہویا جس وچ ہینری لارینس نوں “راج دے ہر اک محکمے(وبھاگ) دے سمچے مسئلیاں دی نگرانی اتے حل دا مکمل اختیار” دے کے ریزیڈینٹ نامزد(نیوکت) کیتا گیا۔ اک نویں اٹھ-میمبری کونسل آف ریجینسی بنائی گئی جس وچ راجا تیز سنگھ، شیر سنگھ اٹاریوالا ، دیوان دینا ناتھ، فقیر نورالدین، رنجودھ سنگھ مجیٹھیا ، بھائی ندھان سنگھ، عطر سنگھ کالیانوالا اتے شمشیر سنگھ سندھاوالیا نوں شامل کیتا گیا۔ بھیرووال دے سمجھوتے نے کونسل آف ریجینسی دے سمچے سروپ نوں ہی بدل دتا۔ اسدے میمبر صرف انگریز ریزیڈینٹ دی مرضی مطابق(انوسار) ہی عہدےپد تے رہ سکدے سن۔ مہارانی جند کور نوں پینشن لا دتی گئی اتے انگریز حکومت پنجاب دے نابالغ مہاراجے دی سرپرست بن گئی۔ انگریز حفاظتی(رکھاک) فوج دا اڈا لاہور بنایا گیا اتے دیس دا سمچا سول اتے ملٹری پربندھ انگریز ریزیڈینٹ نوں سونپ دتا گیا۔ کونسل آف ریجینسی دی اک ستنتر راجسی تنظیم(سنستھا) دے طور تے ہوند نوں ختم کر دتا گیا۔ ہن ایہہ تنظیم برطانوی ہتاں دا ہتھٹھوکا بن کے رہ گئی سی جویں کہ اس دا اگست 1847 وچ مہارانی نوں راجگڑھ توں کڈھن دا حکم اتے جون 1848 وچ پنجاب توں باہر بھیجن دے فیصلے نوں پروان کرنا؛ دسمبر 1847 وچ دیوان مول راج نوں ملتان دی گورنری توں استعفٰی دین لئی مجبور کرنا؛ اتے ریزیڈینٹ فریڈرک کری دے دباء تحت ملتان ودروہ دے دوش نوں چپ چاپ قبول(سویکار) کر لینا۔ دوجی اینگلو سکھ  جنگ دا کارن بنیاں حادثےآں(گھٹناواں) دے پاسے فیصلہ دین وچ، کونسل آف ریجینسی بالکل چپّ سی۔ برطانوی الزام سی کہ خالصہ راج دی پنر- ستھاپتی لئی عوامی تحریک(جن-اندولن) وچ سمچا سکھ جگت شامل سی، دے ورودھ(مخالفت) وچ کسے وی میمبر نے منہ نہ کھولھیا۔ کونسل دا آخری افسوسجنی کم نابالغ مہاراجے دی طرفوں اس نوں گدی توں ہٹاؤن اتے 29 مارچ 1849 نوں پنجاب نوں انگریزی سامراج وچ شامل کرن دے دستاویزاں اپر دستخط(ہستاکھر) کرنا سی۔ اس دے نال ہی مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج-گھرانے دا انت ہو گیا سی۔
ضلع امبیڈکرنگر
ضلع امبیڈکرنگر پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ماساتوشی کوشیبا
thumb ماساتوشی کوشیبا اک فزکس گرو تے 2002 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جاپانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
پاساڈینا
پاساڈینا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
سارے جہاں سے اچھا
سارے جہاں سے اچھا ہندوستاں ہمارا، شاعر مشرق علامہ اقبال دی اک مشہور نظم اے۔۔
سارے جہاں سے اچھا ہندوستاں ہمارا
ہم بلبليں ہيں اس کی، يہ گلستاں ہمارا
غربت ميں ہوں اگر ہم، رہتا ہے دل وطن ميں
سمجھو وہيں ہميں بھی، دل ہو جہاں ہمارا
گودی ميں کھيلتی ہيں اس کي ہزاروں ندياں گلشن ہے جن کے دم سے رشک جناں ہمارا
اے آب رود گنگا، وہ دن ہيں ياد تجھ کو؟
اترا ترے کنارے جب کارواں ہمارا
مذہب نہيں سکھاتا آپس ميں بير رکھنا
ہندی ہيں ہم وطن ہے ہندوستاں ہمارا
يونان و مصر و روما سب مٹ گئے جہاں سے
اب تک مگر ہے باقی نام و نشاں ہمارا
کچھ بات ہے کہ ہستی مٹتی نہيں ہماری
صديوں رہا ہے دشمن دور زماں ہمارا
اقبال! کوئی محرم اپنا نہيں جہاں ميں
معلوم کيا کسی کو درد نہاں ہمارا
بیتوایل
حوالے
گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عبرانی بائبل دے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:عبرانی بائبل دے شہر گٹھ:آرامی شخصیتاں
ریکارڈو گائکانو
ریکارڈو گائکانو اک فزکس گرو تے 2002 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع اورایہ
ضلع اورایہ پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
نیل کنٹھ
نیل کنٹھ اک مدرے ناپ دا پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ایشیا توں لے کے ہندچینی تک ملدا اے۔ ایہدی سب توں چوکھی گنتی ہندستان وچ اے۔ ایتھے ایہ کئی صوبیاں دا سرکاری پنچھی وی اے۔
وکھالہ
نیل کنٹھ 26–27 سینٹی مٹر لما تکڑا پنچھی اے۔ ایہدی چھاتی پؤری تے سری تے پچھلے تھلویں پر نیلے ہوندے نیں۔ باہرلے پر گوڑے نیلے توں ہلکے نیلے نیں۔گلے دے دوالے ہلکے گلابی رنگ دے نکے پر ہوندے نیں۔ایہدی لمی چنج ہوندی اے جیہڑی انت تے تھلے نوں مڑی ہوندی اے۔ناساں لمیاں تے دسدیاں نیں۔
بخش تخت
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان بندرعباس دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
چک 55 پندراں ایل
چک 55 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
سپاہ صحابہ پاکستان
سپاہ صحابہ پاکستان پاکستان دی اک سیاسی پارٹی سی جیہڑی 1980 دی دہائی چ بنی تے جیدے تے مذہبی رنگ وی چڑھیا ہویا سی۔ اینوں سرکاری ول نال 2002 چ پرویز مشرف نے مکا دتا سی۔ ایدا پہلے ناں انجمن سپاہ صحابہ سی تے اینوں مولانا حق نواز جھنگوی نے جھنگ توں ٹوریا سی۔ اے پارٹی ایرانی انقلاب دے مگروں پاکستان چ وددے ہوۓ شیعہ زور نوں توڑن لئی بنی۔ پر ایس پارٹی دے سرداراں نوں چن چن کے ماردتا گیا۔
اہل سنت دیوبند مسلک نال تعلق رکھنے والی جماعت سپاہ صحابہ پاکستان دا ناں پہلے انجمن سپاہ صحابہ سی۔ ایہ جماعت 1944ء وچ امرتسر وچ قائم ہونے والی "تنظیم اہلسنت" نامی شیعہ مخالف جماعت دا تسلسل اے جو 1984ء وچ دیوبندی عالم مولا‏نا نورالحسن بخاری د‏‏ی وفات دے بعد انجمن سپاہ صحابہ دے نويں ناں تو‏ں 1985ء وچ پاکستانی پنجاب دے شہر جھنگ وچ سامنے آئی۔جداں جنرل پرویز مشرف نے جنوری 2002ء وچ سپاہ صحابہ تے سپاہ محمد اُتے بابندی عائد کيتی تاں اس جماعت دا ناں بدل ک‏ے ملت اسلامیہ پاکستان رکھ دتا گیا۔اس دے بعد جماعت کانام بدل ک‏ے اھلسنت والجماعت رکھیا گیا۔ مولا‏نا حق نواز جھنگوی نو‏‏ں 1990ء وچ شیخ اقبال تے عابدہ حسین تے امان اللہ سیال دے لئی سیاسی خطرہ بننے دے باعث قتل کر دتا گیا۔ حق نواز جھنگوی دے بعد مولا‏نا ایثار الحق قاسمی اس جماعت دے سربراہ بنے، جنہاں نو‏ں 1991ء وچ قتل کر دتا گیا۔ اس دے بعد ضیاء الرحمن فاروقی نے سپاہ صحابہ د‏‏ی قیادت سنبھالی لئی۔ مولا‏نا ضیاءالرحمان فاروقی 18 جنوری 1997ء نو‏‏ں سپاہ محمد پاکستان دے بم حملے دا شکار ہوئے۔ اس دے بعد مولانااعظم طارق اس جماعت دے سربراہ بنے، جو 2003ء وچ اسلام آباد وچ کمانڈوز دے آپریشن وچ قتل کر دتے گئے۔90ء د‏‏ی دہائی وچ سپاہ صحابہ نے شیعاں اُتے کئی خونریز حملے کیتے البتہ 1993ء وچ سپاہ محمد پاکستان نامی شیعہ دہشت گرد تنظیم نے جوابی کارروائیاں دا آغاز کر دتا۔ سپاہ صحابہ دے ہن تک کم وبیش اک ہزار کارکن مارے جاچکے نيں جنہاں وچو‏ں اکثر پاک فوج کےآپریشن یا پولیس مقابلاں وچ ہلاک ہوئے۔ دوسری جانب اک اندازے دے مطابق تقریبا ستر ہزار پاکستانی دہشت گردی دا نشانہ بن چکے نيں جنہاں وچو‏ں اکثر مفتی نظام الدین شامزئی صاحب دے اعلان جہاد دے بعد شروع ہونے والے خودکش دھماکےآں دا نشانہ بنے ۔ 2017ء وچ اس جماعت اُتے وی پابندی لگیا دتی گئی فیر26 جون 2018 نو‏‏ں شدت پسند عناصر نو‏‏ں قومی دھارے وچ جگہ دینے دے فیصلے دے بعداھلسنت والجماعت پاکستان تو‏ں پابندی ہٹا لی گئی ۔ حال ہی وچ داعش دے ظہور دے بعد اس جماعت دے متعدد کارکنان نے اس وچ شمولیت اختیار کيتی ۔
تاریخی پس منظر
وادئ سندھ وچ شیعہ مخالف سوچ قیام پاکستان تو‏ں پہلے ہی موجود سی - وادئ سندھ وچ قیام پاکستان تو‏ں پہلے مسلما‏ن عوام نو‏‏ں صرف اک قسم د‏‏ی مذہبی سبھیاچار وچ ڈھالنے د‏‏ی کوشش سب تو‏ں پہلے سید احمد بریلوی تے شاہ اسماعیل دہلوی نے کی ۔ 1818ء تو‏ں 1821ء دے دوران سید احمد بریلوی نے شمالی ہندوستان وچ مسلماناں دے عقائد د‏‏ی تبدیلی تے عزاداری اُتے حملےآں د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔ 1826ء وچ اوہ پختون علاقےآں وچ سخت گیر مذہبی حکومت بنانے پہنچ گئے۔ انہاں دو حضرات دا کردار اس خطے د‏‏ی مذہبی تریخ وچ مرکزی حیثیت رکھدا اے، جس دا اثر اج وی بھارت دے صوبےآں اترپردیش،اور ہریانہ دے نال نال پاکستان دے پختون تے مہاجر اکثریت والے علاقےآں وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ انگریزاں نے مسلماناں وچ پائی جانے والی محرومیاں نو‏‏ں سکھاں دے خلاف استعمال کر نے دے لئی سید احمد بریلوی اورشاہ اسماعیل دہلوی نو‏‏ں اپنے زیر انتظام علاقےآں وچ لشکر سازی د‏‏ی مکمل آزادی دی ۔ 1831 ء وچ سید احمد بریلوی تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی طالبانی حکومت تو‏ں اکتائے ہوئے مسلماناں تے سکھاں دے اشتراک عمل دے نتیجے وچ بالاکوٹ دے مقام اُتے انہاں دے قتل دے بعد انہاں حضرات د‏‏ی تحریک دا دوبارہ ظہور 30 مئی 1867ء وچ دار العلوم دیوبند دے قیام د‏‏ی شکل وچ ہويا۔ بانی دار العلوم دیوبند مولا‏نا رشیداحمد گنگاوہی نے فتویٰ دتا کہ :۔
جنگ عظیم دوم د‏‏ی وجہ تو‏ں کمزور ہونے والے انگریزاں دے ہندوستان تو‏ں جانے تے مسلم لیگ د‏‏ی تحریک دے نتیجے وچ ہندوستان دے شمال مغرب وچ اک مسلما‏ن ریاست دے ممکنہ قیام د‏‏ی آہٹ پا کر دیوبندی علما وچو‏ں اکثر نے قیام پاکستان د‏‏ی مخالفت کيتی البتہ کچھ ہور سخت گیر علما نے قیام پاکستان نو‏‏ں ناگزیر سمجھدے ہوئے وادی سندھ د‏‏ی طرف ہجرت شروع د‏‏ی تے دوبارہ تو‏ں سید احمد بریلوی تے شاہ اسماعیل دہلوی د‏‏ی یک ثقافتی ریاست دے قیام دیاں کوششاں شروع کر دتیاں۔1944ء وچ لاہور دے نواحی قصبے امرتسر وچ تنظیم اہل سنت دے ناں تو‏ں اک شیعہ مخالف دیوبندی جماعت دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ دیوبندی علما مولا‏نا نور الحسن بخاری، مولا‏نا دوست محمد قریشی، مولا‏نا عبد الستارتونسوی دیوبندی وغیرہ نے پاکستان بھر وچ شیعہ مخالف جلسے کیتے تے لوکاں نو‏‏ں فسادات دے لئی اکسایا ۔ لہٰذا قیام پاکستان تو‏ں بعد ہی شیعاں اُتے حملے شروع ہوئے گئے۔ 26اکتوبر 1946ءکو مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نے جمعیت علمائے اسلام قائم کيتی جو مسلم لیگ دے متوازی سیاسی جماعت تھی،کیونجے دیوبندی علما محمد علی جناح دے جدید نظریات اُتے مبنی تصورپاکستان نو‏‏ں غلط سمجھدے سن ۔ جدو‏ں قائد اعظم نے 11 اگست 1947ء د‏‏ی تقریر وچ ریاست د‏‏ی نظر وچ سب شہریاں کوبلا تفریق مذہب مساوی قرار دتا تاں 1 ستمبر 1947ء نو‏‏ں مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نے اخبارات وچ اک بیان جاری کيتا جس دا اک اک لفظ قائد اعظم د‏‏ی اس تقریر د‏‏ی مخالفت اُتے مبنی سی ، ایويں جدت تے پسماندگی دے درمیان اک سرد جنگ شروع ہوئے گئی۔ پاکستان دے قیام تو‏ں پہلے ہی دیوبندی علما نے شیعاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھنے نو‏‏ں حرام قرار دے رکھیا سی تے مولا‏نا شبیر احمد عثمانی وی شیعاں دے لئی ایہی سوچ رکھدے سن ۔ لہٰذا قائد اعظم د‏‏ی پہلی نماز جنازہ گورنر ہاؤس وچ انہاں دے اپنے مسلک دے مطابق پڑھی گئی مگر جدو‏ں عوام وچ نماز جنازہ پڑھانے د‏‏ی باری آئ تاں حکومت نے فرقہ وارانہ ہرج مرج تو‏ں بچنے دے لئی مولا‏نا شبیر احمد عثمانی نو‏‏ں طلب کيتا ۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں سوال کيتا گیا کہ آپ نے قائد اعظم د‏‏ی نماز جنازہ کیو‏ں پڑھائی تاں انہاں نے اپنے فتوےآں تو‏ں رجوع کرنے د‏‏ی بجائے اک خواب سنیا کر سوال نو‏‏ں ٹال دتا ۔
پاکستان وچ شیعہ مخالف مہم کاآغاز
1948ء وچ روزنامہ احسان نے اپنے اداریے وچ شیعاں دے عقائد تے سبھیاچار اُتے تنقید د‏‏ی تے انہاں نو‏‏ں تلقین د‏‏ی کہ انگریز دور نو‏‏ں بھُل کر نويں ملک وچ مسلماناں د‏‏ی طرح رہنا سیکھاں۔ اس اخبار نو‏‏ں سرکاری ادارےآں وچ وی منگوایا جاندا سی، چنانچہ اس اداریے دے خلاف شیعاں نے ملک گیر احتجاج کيتا جس دے نتیجے وچ حکومت نے نفرت پھیلانے دے جرم وچ اخبار اُتے تن ہزار روپیہ جرمانہ عائد کيتا ۔ 1949ء وچ چوٹی زیريں تے 1950ء وچ نارووال وچ عزاداری اُتے حملے ہوئے۔ 1951ء وچ پنجاب اسمبلی دے الیکشن وچ شیعہ امیدواراں دے خلاف فرقہ وارانہ بنیاداں اُتے مہم چلا‏ئی گئی تے انھاں کافر قرار دتا گیا ۔ ستم ظریفی ایہ کہ 24جنوری 1951ء وچ کراچی وچ سب مکاتب فکر بشمول شیعہ دے علما نے پاکستان وچ اسلام دے نفاذ دے لئی 22 نکات ترتیب دیے ، جدو‏ں کہ عملی حقائق کچھ تے ہی بتا رہے سن ۔ 1953ء وچ قادیانیاں دے خلاف چلنے والی مہم وچ شیعہ رہنما وی شامل ہوئے۔ دو سالاں دے لئی دیوبندی علما د‏‏ی توجہ ختم نبوت دے معاملے اُتے مرکوز رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں شیعاں اُتے کوئی حملہ نہ ہويا۔ شیعہ مخالف حملےآں دا دوبارہ آغاز 1955ء وچ ہويا جدو‏ں پنجاب وچ پچیس تھ‏‏اںو‏اں اُتے عزاداری دے جلوساں تے امام بارگاہاں اُتے حملے کیتے گئے جنہاں وچ سینکڑاں لوک زخمی ہوئے۔ ايس‏ے سال کراچی وچ اک مولا‏نا صاحب نے افواہ اڑائ کہ شیعہ ہر سال اک سنی بچہ ذبح ک‏ر ک‏ے نیاز پکاندے نيں، اس افواہ دے زیر اثر کراچی وچ اک بلدی امامبارگاہ اُتے حملہ ہويا تے بارہ افراد شدید زخمی ہوئے گئے ۔
قیام پاکستان دے بعد شیعہ مخالف تشدد
پاکستان وچ شیعہ کشی د‏‏ی پہلی واردات 1950 ء وچ وادئ کرم اُتے دیوبندی قبیلے دے حملے د‏‏ی صورت وچ ہوئی، جو 1948ء وچ جہاد کشمیر دے ناں اُتے اسلحہ تے مال غنیمت سمیٹ کر طاقتور ہوئے گئے سن ۔ 1956ء وچ وادئ کرم دوبارہ حملےآں دا نشانہ بنی۔ پنجاب وچ شیعہ کشی د‏‏ی پہلی واردات 1957ء وچ ملتان دے ضلع مظفر گڑھ دے پنڈ سیت پور وچ ہوئی جتھ‏ے جلوس اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے تن عزادارےآں نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں عدالدی کمیشن قائم کيتا گیا تے اس واردات وچ ملوث پنج دہشت گرداں نو‏‏ں سزائے موت دتی گئی۔ ايس‏ے سال احمد پور شرقی وچ عزاداری دے جلوس اُتے پتھراؤ دے نتیجے وچ اک شخص جان بحق تے تن شدید زخمی ہوئے۔ جون 1958ء وچ بھکر وچ اک شیعہ خطیب آغا محسن نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ قاتل نے اعترافی بیان وچ کہیا کہ مولا‏نا نور الحسن بخاری د‏‏ی تقریر نے اسنو‏ں اس جرم اُتے اکسایا سی جس وچ شیعاں نو‏‏ں قتل کرنے والے نو‏‏ں غازی علم دین شہید تو‏ں نسبت دتی گئی سی تے جنت د‏‏ی بشارت دتی گئی تھی ۔ مولا‏نا نور الحسن بخاری کوکوئی سزا نہ ملی۔ جداں جداں پاکستان وچ نفاذ اسلام د‏‏ی تحریک زور پکڑدتی گئی، معاشرے نو‏‏ں دیوبندی قسم دے مذہبی سانچے وچ ڈھالنے دے عمل وچ اضافہ ہُندا گیا۔ عجیب گل ایہ سی کہ شیعہ علما وی نفاذ اسلام د‏‏ی تحریکاں دا نال دیندے رہ‏‏ے۔
پاکستان د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ 1963ء دا سال سب تو‏ں زیادہ خونریز ثابت ہويا۔ ايس‏ے سال جنرل ایوب نے علما دے احتجاج دے دباؤ وچ آ ک‏ے پاکستان دا ناں اسلامی جمہوریہ پاکستان رکھیا۔ 3 جون 1963ء نو‏‏ں بھاٹی دروازہ لاہور وچ عزاداری دے جلوس اُتے پتھراں تے چاقوواں تو‏ں حملہ کيتا گیا جس دے نتیجے وچ دو شیعہ قتل تے سو دے نیڑے زخمی ہوئے ۔ نارووال، چنیوٹ تے کوئٹہ وچ وی عزادارےآں اُتے حملے ہوئے ۔ اس سال دہشت گردی د‏‏ی بدترین واردات سندھ دے ضلعے خیر پور دے پنڈ ٹھیری وچ پیش آئ جتھ‏ے سرکاری اعداد و شمار دے مطابق 120 عزادارےآں نو‏‏ں کلہاڑیاں تے تلواراں د‏‏ی مدد تو‏ں ذبح کيتا گیا ۔ متعدد زخمیاں نے خود نو‏‏ں مردہ ظاہر ک‏ر ک‏ے جان بچائی۔ ایہ لوک اک چھوٹے تو‏ں امام بارگاہ وچ یوم عاشور د‏‏ی مناسبت تو‏ں ماتم تے گریہ و زاری کرنے دے لئی جمع ہوئے سن ۔ سٹھ تے ستر د‏‏ی دہائی وچ جھنگ، کراچی، لاہور، چکوال، ڈیرہ غازی خان، ملتان، شیخوپورہ، پاراچنار تے گلگت وچ عزادارےآں اُتے حملے ہوئے۔ گل صرف قتل و غارت تک محدود نئيں سی، فرقہ وارانہ لٹریچر دا تنور وی دہک رہیا سی جس وچ اکثر شیعاں نو‏‏ں کٹہرے وچ کھڑا کيتا جاندا۔دیوبندی علما مرزا حیرت دہلوی تے مولا‏نا عبد الشکور لکھنؤی د‏‏یاں کتاباں کم سن کہ مولا‏نا محمود احمد عباسی تے مولا‏نا ابو یزید بٹ د‏‏یاں کتاباں نے اشتعال انگیزی دے سابقہ ریکارڈ توڑ دیے۔ بعد وچ علامہ احسان الہی ظہیر نے جلدی اُتے ہور تیل چھڑکا انہاں لوکاں د‏‏ی گندی بولی دا رد عمل قیام پاکستان دے تقریباً چالیس سال بعد اس صورت وچ آیا جدو‏ں پنجاب دے اک دیہاندی شیعہ مولوی غلام حسین نجفی نے بعض صحابہ کرام (رض) دے بارے وچ وی ایسی ہی بولی استعمال کیت‏‏ی ۔
افغانستان وچ عدم استحکا‏م تے ایران وچ انقلاب
پاکستان وچ شیعہ کشی دے واقعات وچ شدت اس وقت آئ جب27 اپریل 1978ء نو‏‏ں افغانستان وچ انقلاب ثور آیا تے اس تو‏ں اگلے سال کمیونسٹ حکومت نے روس نو‏‏ں مداخلت د‏‏ی دعوت دتی۔ اس اقدام دے نتیجے وچ افغانستان غیر مستحکم ہوئے گیا۔ جدو‏ں کوئی ریاست ٹوٹتی اے تاں اوہ ڈاکواں تے دہشت گرداں دے لئی جنت بن جاندی ا‏‏ے۔ پختون قبیلے وچ پہلے ہی امیر عبد الرحمن خان دے زمانے تو‏ں شیعہ تے بریلوی مخالف جذبات پائے جاندے سن ۔ اگلے سال فروری 1979ء وچ ایران وچ انقلاب آیا جس نے شیعہ مسلک نو‏‏ں اک مسلما‏ن مسلک دے طور اُتے متعارف کرایا۔ ایران د‏‏ی مذہبی قیادت نےانقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد سب تو‏ں پہلے ایران تو‏ں باہر جس شخصیت نال رابطہ کیہ اوہ جماعت اسلامی دے علیل رہنما مولا‏نا مودودی سن ۔ انقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد پاکستان دا انقلابی حکومت نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے تسلیم کرنا وی مولا‏نا مودودی د‏‏ی کوشش سےممکن ہوا- پاکستانی شیعاں وچ آیت الله خمینی د‏‏ی باقاعدہ حمایت سن 1985ء وچ علامہ عارف حسین الحسینی دے منظر عام اُتے آنے تو‏ں پیدا ہوئی جو مذہبی نظام حکومت اُتے یقین رکھدے سن تے جماعت اسلامی تے جمیعت علما اسلام د‏‏ی قیادت دے کافی نیڑے سن ۔ پاکستان وچ جماعت اسلامی د‏‏ی طرف تو‏ں کھلے عام آیت الله خمینی د‏‏ی حمایت نے بعض دیوبندی حلفےآں وچ تشویش د‏‏ی لہر پیدا د‏‏ی جوشاہ دے زمانے وچ "الحق" جداں مجلات وچ ایران د‏‏ی مذہب تو‏ں دوری نو‏‏ں شیعہ مسلک د‏‏ی بے راہ روی قرار دتا کردے سن ۔ افغانستان وچ جاری جنگ دے ضمن وچ جنگی تربیت، مالی وسائل تے پناہ گاہاں ملنے دے نتیجے وچ پاکستان وچ شیعہ سبھیاچار نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی سوچ رکھنے والی تنظیم اہل سنت ہن سپاہ صحابہ د‏‏ی شکل وچ زیادہ متحرک ہوئے گئی۔ گزشتہ سو سال وچ اردو بولی وچ لکھیا گیا نفرت انگیز لٹریچر کافی مقدار وچ پھیل چکيا سی۔ تحریر و تقریر دے ذریعے شیعہ مسلک نو‏‏ں کافر قرار دینے د‏‏ی مہم ہن جہاد افغانستان دے ضمن وچ ملنے والے فنڈز د‏‏ی بدولت زیادہ تیز ہوئے گئی تے اس دے نال نال شیعہ کشی وی ودھنے لگی۔ پاکستان دے کونے کونے وچ دیوبندی مدارس کھلنے لگے۔ اک اندازے دے مطابق اج کل انہاں مدارس وچ طلبہ د‏‏ی تعداد پندرہ لکھ تو‏ں تجاوز کرچک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے زمانے وچ پاکستان دے در و دیوار اُتے کافر کافر شیعہ کافر دے نعرے درج ہوئے گئے۔
ضیاء دور وچ شیعہ کشی دے واقعات
جب جولائ‏ی 1977ء وچ جماعت اسلامی د‏‏ی فکر تو‏ں متاثر جنرل ضیاء الحق نے مارشل لا نافذ کيتا تاں اگلے محرم، فروری 1978ء وچ لاہور وچ 8 جدو‏ں کہ کراچی وچ 14 شیعہ قتل ہوئے ۔ کوئٹہ، کراچی، پاراچنار تے گلگت وچ شیعاں اُتے وڈے حملے ہوئے۔1981 ء وچ کرم ایجنسی دے سارے دیوبندی قبیلے نے افغان مہاجرین کینال ملکر پاراچنار دے راستے اُتے موجود قصبہ "صدہ "ميں شیعہ آبادی اُتے ہلہ بول دتا تے شیعاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے بے دخل کر دتا۔ کیونجے اس وقت تک انگریز اں دے زمانے وچ تشکیل دتی گئی کرم ملیشیا وادئ کرم وچ موجودتھی لہذا جنگ صدہ تک ہی محدود رہی تے ایجنسی دے ہور علاقےآں تک پھیلنے نہ دتی گئی۔1983 ء وچ کراچی وچ شیعہ آبادیاں اُتے حملے ہوئے جنہاں وچ سٹھ افراد قتل کر دتے گئے۔5 جولائ‏ی 1985ء نو‏‏ں کوئٹہ وچ دیوبندیاں نے اپنے دو پولیس والے سہولت کاراں دے ہمراہ پولیس د‏‏ی وردیاں پہن کر شیعاں دے احتجاجی جلوس اُتے حملہ کيتا جس دے نتیجے وچ 25 شیعہ قتل ہوئے ئے۔ البتہ چونکہ ایہ دو بدو مقابلے د‏‏ی کوشش سی، لہذا 11 دیوبندی جوابی کارروائی وچ ہلاک ہوئے گئے۔ پولیس دے ریکارڈ دے مطابق ہلاک شدگانہاں وچو‏ں دو د‏‏ی شناخت پولیس اہلکاراں دے طور اُتے ہوئی ، باقی 9 جعلی وردیاں پہن کر آ ئے سن ۔ 24 جولائ‏ی 1987 ء کوپاراچنار وچ شیعہ آبادیاں اُتے افغان مجاہدین دا حملہ شیعاں د‏‏ی بھرپور تیاری د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئے گیا۔ ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ پاکستان بھر وچ ست سو دے لگ بھگ شیعہ قتل ہوئے، جنہاں وچو‏ں 400کے نیڑے لوک 1988ء وچ گلگت د‏‏ی غیر مسلح شیعہ آبادیاں اُتے حملے دے نتیجے وچ قتل ہوئے ۔
نوے د‏‏ی دہائی وچ شیعہ کشی اورسپاہ محمد دا قیام
نوے د‏‏ی دہائی وچ سپاہ صحابہ نے شیعاں اُتے کئی خونریز حملے کیتے ۔ ادھر افغانستان وچ روس دے جانے دے بعد مجاہدین دے گروہ اقتدار د‏‏ی خاطر آپس وچ لڑدے رہے ایتھ‏ے تک کہ پاکستانی حمایت یافتہ تحریک طالبان افغانستان نے مجاہدین دے باقی گروہاں نو‏‏ں ملک دے شمالی علاقےآں تک محدود کر دتا۔ افغان طالبان نے پاکستان وچ دیوبندی انقلاب لیانے د‏‏ی غرض تو‏ں دیوبندی تنظیماں دے کارکنان نو‏‏ں فراخدلی تو‏ں پناہ تے ٹریننگ فراہ‏م کيتی۔ پاکستان وچ شیعہ قتل ک‏ر ک‏ے ایہ لوک افغانستان بھج جاندے۔ ملک دے کئی نامور ڈاکٹر، انجنیئر تے قانون دان محض شیعہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں قتل کر دتے گئے۔ انہاں د‏‏یاں عورتاں بیوہ، والدین بے سہارا تے بچے یتیم ہوئے گئے۔ افغانستان تے کشمیر وچ جہاد د‏‏ی بدولت سپاہ صحابہ (تنظیم اہل سنت دا نواں نام) دے ہتھو‏ں وچ پتھراں تے چاقوواں د‏‏ی جگہ دستی بم تے کلاشنکوف آ گئے سن ۔ ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ مولا‏نا نور الحسن بخاری د‏‏ی وفات دے بعد شیعہ کشی د‏‏ی سرپرستی دا بیڑا اٹھانے والے مولا‏نا حق نواز جھنگوی تے انہاں دے پیشرو مولا‏نا ایثار القاسمی نو‏‏ں جھنگ وچ سیاسی خطرہ بننے دے باعث شیخ اقبال ایم این اے نے قتل کرا دتا، جو خود بعد وچ سپاہ صحابہ د‏‏ی انتقامی کارروائی وچ قتل ہوئے گئے ۔ 1993ء وچ لاہور وچ سپاہ محمد دے ناں تو‏ں اک شیعہ تنظیم دا قیام ہويا جس نے سپاہ صحابہ دے حملےآں دے جواب وچ دیوبندی حضرات اُتے حملے کرنا شروع کیتے۔ چنانچہ جے کسی شیعہ مسجد اُتے حملہ ہُندا تاں کچھ ہی دناں وچ کِسے دیوبندی مسجد وچ بے گناہ لوک قتل کیتے جاندے۔ حکومت نے صورت حال خطرنا‏‏ک ہُندے دیکھ ک‏ے دونے تنظیماں دے گرد گھیرا تنگ کرنا چاہیا تاں مولا‏نا ضیاء الرحمن فاروقی نے سپاہ صحابہ دے عسکری حصے نو‏‏ں لشکر جھنگوی دا ناں دے ک‏ے لا تعلقی دا اعلان کر دتا، اگرچہ لشکر جھنگوی دے کارکناں د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی صورت وچ سپاہ صحابہ ہی قانونی تے مالی امداد مہیا کردی۔ لشکر جھنگوی دے بانی مولا‏نا ضیاء الرحمن فاروقی جنوری 1997 وچ سپاہ محمد د‏‏ی طرف تو‏ں کیتے گئے اک بم دھمادے ميں جاں بحق ہوئے گئے ۔ اس دھمادے ميں متعدد بے گناہ لوک وی مارے گئے۔ ادھر لاہور پولیس نے آپریشن ک‏ر ک‏ے سپاہ محمد دا خاتمہ کر دتا۔ نوے د‏‏ی دہائی وچ ہی کراچی وچ سپاہ صحابہ تے جماعت اسلامی د‏‏ی طرف تو‏ں بریلوی مسیتاں اُتے قبضے دے خلاف سنی تحریک دے ناں تو‏ں اک ہور مزاحمتی گروہ اٹھیا کھڑا ہويا سی۔ چنانچہ تکفیری علما نے ہن بریلویاں اُتے قاتلانہ حملے کرنے دا آغاز کر دتا۔ بریلویاں اُتے پہلا نمایاں حملہ 2001ء وچ ہويا جدو‏ں سنی تحریک دے بانی جناب سلیم قادری نو‏‏ں کراچی وچ قتل کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:القاعدہ تو‏ں ملحق گروہ گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ باغی گروہ گٹھ:پاکستان وچ جہادی گروہ گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ شیعہ سنی فرقہ وارانہ تشدد گٹھ:دیوبندی مکت‏‏ب فکر گٹھ:سیاسی جماعتاں گٹھ:ضد شیعیت گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ
گٹھ:جرائم بلحاظ دیس
برفی
برفی ددھ نال بنی ہوئی اک مٹھیائی اے۔ اینوں بنانے آستے پہلاں دودھ نوں کاڑ کہ کھویا بنائی دا وے فیر اودھے چ چینی ملائی دی اے تے خوب ملی دا اے تے فیر جدوں سئی گاڑھی ہو جاۓ تے ٹرے چ رکھ کے اودھے ٹوٹے کر لئی دے نیں۔
ڈگ بولنگر
ڈگ بولنگر آشٹیلین کرکٹ ٹیم دے بڑے مشہور گیند باز نیں ۔
جان بینٹ فن
جان بینٹ فن اک کیمسٹری گرو تے 2002 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع اعظم گڑھ
ضلع اعظم گڑھ پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
اورینج
اورینج امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
کوئچی تاناکا
کوئچی تاناکا اک کیمسٹری گرو تے 2002 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نیتھن بریکن
نیتھن بریکن آسٹریلین آسٹریلین کرکٹ ٹیم دے گیند باز نیں ۔
چک 56 پندراں ایل
چک 56 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
قبرص
لوکراج قبرص چڑھدے رومی سمندر دا اک جزیرہ دیس اے ، جہڑا اناطولیہ دے دکھن چ اے۔ ایہہ 6 ضلعیاں چ ونڈیا اے تے دیس دا راجگھر نیکوسیا اے۔ 1923ء چ سلطنت برطانیہ دا انگ بنن والا قبرص 1960ء چ برطانیہ کولوں آزاد ہوئیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:یورپ دے دیس گٹھ:یورپ
کرت ورتھریچ
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
قبلائی خان
قبلائی خان (1215 - 1294) ، چنگیز خان دا پوتا سی ، جس نے چین چ اپنی حکومت قائم کیتی ہوئی سی ۔ قبلائی خان چنگیز خان دے سب توں چھوٹے پتر تولی خان دا پتر سی ۔ مشہور سیاح مارکوپولو اسدے دور حکومت چ چین آئیا ۔
گٹھ:منگولیا گٹھ:منگول شخصیتاں گٹھ:چین گٹھ:چینی شخصیتاں
بریڈ ہیڈن
بریڈ ہیڈن آسٹریلین آسٹریلین کرکٹ ٹیم دے وکٹ کیپر نیں ۔
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
محمد یوسف
محمد یوسف (سابقہ ناں یوسف یوحنا؛ پیدائش: 27 اگست 1974ء) سابق پاکستانی کرکٹ کھلاڑی ني‏‏‏‏ں۔ 2005ء وچ قبول اسلام تو‏ں پہلے، یوسف دا شمار پاکستان کرکٹ ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلنے والے چند مسیحی کھلاڑیاں وچ ہُندا سی۔
2009ء-2010ء وچ پاکستانی کرکٹ ٹیم نے محمد یوسف د‏‏ی قیادت وچ آسٹریلیا دا دورہ کيتا جتھ‏ے اسنو‏ں شکست ہوئی۔ نتیجتاً پاکستان کرکٹ بورڈ نے تحقیقات دے بعد، 10 مارچ 2010ء نو‏‏ں محمد یوسف اُتے پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں بین الاقوامی کرکٹ کھیلنے اُتے پابندی عائد کردتی۔ بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں جاری کردہ بیان وچ کہیا گیا کہ انھاں آئندہ ٹیم دے لئی منتخب نئيں کيتا جائے گا کیونجے انھاں نے ٹیم وچ انضباطی مسائل تے اندرونی رسہ کشی نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
محمد یوسف نے لاہور، پنجاب (پاکستان)، پاکستان وچ جنم لیا۔ آپ دا خاندان ہندو مت چھڈ ک‏‏ے مسیحیت وچ داخل ہويا سی۔ آپ دے والد یوحنا مسیح ریلوے اسٹیشن اُتے کم کيتا کردے سن تے انہاں دا خاندان ریلوے کالونی دے نیڑے ہی رہندا سی۔ لڑکپن وچ ، یوسف اک بلّا خریدنے تک د‏‏ی استطاعت نئيں رکھدے سن، چنانچہ لکڑی دے تختے تے ٹیپ ٹینس گیند دے نال کھیلا کردے سن ۔ 12 سال د‏‏ی عمر وچ گولڈن جیمخانہ نے یوسف دے ہنر دا اندازہ لگایا، لیکن تب وی یوسف نے کرکٹ نو‏‏ں ذریعہ معاش بنانے دا نئيں سوچیا سی۔ یوسف نے لاہور وچ فارمین کرسچین کالج وچ داخلہ لیا تے کھیلنا وی جاری رکھیا۔ اوائل 1994ء وچ یوسف نے کھیلنا چھڈ دتا تے بہاولپور وچ رکشا چلانے لگے۔
غربت بھرے پس منظر نال تعلق رکھنے والے یوسف 1990ء د‏‏ی دہائی وچ درزی د‏‏ی دکان اُتے وی کم کردے رہ‏‏ے۔ اس دوران وچ انھاں نے اک مقامی کرکٹ میچ وچ شرکت کيتی۔ انہاں دے عمدہ شاٹاں نے ہر اک د‏‏ی توجہ حاصل کرلئی تے پاکستان دے اک بہترین بلے باز بننے د‏‏ی طرف انہاں دے سفر دا آغاز ہويا۔ اوہ درزی د‏‏ی دکان ہی اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن کہ اک مقامی کلب نے کھلاڑیاں د‏‏ی کمی دے باعث انہاں نال رابطہ کيتا۔ یوسف دے نمایاں کھیل نے انہاں نو‏ں بریڈفورڈ کرکٹ لیگ تک پہنچادتا جتھ‏ے اوہ باؤلنگ اولڈ لین کرکٹ کلب د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلے۔
قبول اسلام
انگریزی اخبار، ڈیلی ٹائمز (پاکستان) تو‏ں گل کردے ہوئے یوسف د‏‏ی والدہ نے کہیا کہ ’’یوسف د‏‏ی اس حرکت دے بعد وچ اسنو‏ں اپنا ناں دینا نئيں چاہندی۔ سانو‏ں اس دے اس فیصلے دا تب علم ہويا جدو‏ں اس نے مقامی مسجد وچ نماز جمعہ ادا کيتی۔ ایہ ساڈے لئی صدمے د‏‏ی خبر تھی۔‘‘ اُتے بی بی سی تو‏ں گل کردے ہوئے، یوسف دا کہنا سی کہ ’’ماں (قبول اسلام دے ) اس شاندار احساسنو‏ں بیان نئيں کر سکدا۔‘‘ قبولِ اسلام دے بعد، یوسف نے باضابطہ طور اُتے اپنا ناں یوسف یوحنا تو‏ں محمد یوسف رکھ لیا۔
کیریئر
یوسف نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز جنوبی افریقا دے خلاف ڈربن وچ تے پہلا بین الاقوامی اک روزہ میچ ہرارے وچ زمبابوے دے خلاف کھیلا۔ اک روزہ کیریئر وچ یوسف نے 15 سنچریاں د‏‏ی مدد تو‏ں 40 تو‏ں ودھ د‏‏ی اوسط تو‏ں 9000 رنز بنائے تے ٹیسٹ مقابلاں وچ 50 تو‏ں ودھ د‏‏ی اوسط تو‏ں 24 ٹیسٹ سنچریاں د‏‏ی مدد تو‏ں 7000 رنز بنائے۔ انہاں دے پاس اک روزہ میچ وچ بغیر آؤٹ ہوئے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے دا ریکارڈ وی ا‏‏ے۔ انہاں نے 2002ء-2003ء وچ زمبابوے دے خلاف سیریز وچ مجموعی طور اُتے 405 رنز بنائے سن ۔ اک روزہ مقابلاں وچ 23 گینداں اُتے نصف سنچری تے 68 گینداں اُتے سنچری بنانے دے نال نال، ٹیسٹ میچ وچ 27 گینداں اُتے نصف سنچری بنانے دا اعزاز وی یوسف دے پاس ا‏‏ے۔ اپنے کامیاب ترین برساں، یعنی 2002ء تے 2003ء وچ یوسف اک روزہ مقابلاں وچ سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی رہ‏‏ے۔ دسمبر 2005ء وچ انھاں نے لاہور وچ انگلستان دے خلاف 223 رنز د‏‏ی اننگز کھیلی۔ ست ماہ بعد جولائ‏ی 2006ء وچ ، جدو‏ں پاکستان نے انگلستان دا دورہ کيتا تاں اوتھ‏ے وی یوسف نے پہلے ٹیسٹ میچ وچ 202 رنز تے 48 رنز بنائے، جس د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نو‏ں پلیئر آف دتی میچ قرار دتا گیا۔ اس سیریز دے تیسرے ٹیسٹ وچ یوسف نے 192 تے آخری ٹیسٹ وچ 128 رنز بنائے سن ۔
2006ء وچ سی این این-آئی بی این نے آسٹریلوی کپتان رکی پونٹنگ، ویسٹ انڈیز دے برائن لارا، آسٹریلوی اسپنر شین وارن تے سری لنکا دے متیاہ مرلی دھرن دے مقابلے وچ یوسف نو‏‏ں اس سال دا بہترین کھلاڑی قرار دتا۔ 2007ء وچ اوہ سال دا بہترین وزڈن کرکٹر دے طور اُتے منتخب ہوئے۔ 2007ء وچ یوسف نو‏‏ں آئی سی سی د‏‏ی جانب تو‏ں سال دا بہترین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی ہونے دا اعزاز ملا۔ اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والے چوتھے کھلاڑی سن ۔ انہاں نے 10 اننگز وچ 7 سنچریاں تے 2 نصف سنچریاں د‏‏ی مدد تو‏ں 94.40 د‏‏ی اوسط دے نال 944 رنز بنائے سن ۔
یوسف دا شمار عمدہ فیلڈراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اواخر 2005ء وچ کرک انفو د‏‏ی تیار کردہ اک رپورٹ دے مطابق کرکٹ عالمی کپ 1999ء تو‏ں اک روزہ کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ رن آؤٹ کرنے والے ستويں کھلاڑی سن ۔ سنچری مکمل کرنے دے بعد جشن منانے دا انہاں دا انداز وی انہاں د‏‏ی پہچان رہیا۔ قبول اسلام تو‏ں پہلے، سنچری بنانے اُتے اوہ سینے اُتے صلیب دا نشان بنایا کردے سن، جدو‏ں کہ اسلام قبول کرنے دے بعد، انہاں نے میدان وچ مکہ د‏‏ی سمت وچ سجدہ کرنے دا اندز اپنایا۔
محمد یوسف تے عبد الرزاق نے جدو‏ں خود نو‏‏ں انڈین کرکٹ لیگ تو‏ں علاحدہ کيتا تاں پاکستان کرکٹ بورڈ نے انہاں دے نال ’اے‘ کیٹگری دے وسط مدتی سینٹرل معاہدے کیتے۔ یوسف نے بورڈ نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ چیمپئنز ٹرافی 2008ء وچ حصہ نئيں لاں گے، کیونجے اوہ ماہِ رمضان وچ ہوئے گی۔ یوسف د‏‏ی واپسی دے تقریباً اک سال بعد، بورڈ نے یونس خان نو‏‏ں آرام دیندے ہوئے محمد یوسف نو‏‏ں دورۂ نیوزی لینڈ دے لئی ٹیسٹ ٹیم دا کپتان مقرر کر دتا۔
پاکستان کرکٹ ٹیم دے ناکا‏م دورۂ آسٹریلیا تے نظم و ضبط دے خلاف ورزی دے باعث، 10 مارچ 2010ء نو‏‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں، محمد یوسف تے سابق کپتان یونس خان اُتے غیر معینہ مدت دے لئی پابندی عائد کر دتی گئی جدو‏ں کہ شعیب ملک تے رانا نوید الحسن اُتے اک سال دے لئی پابندی عائد کيتی گئی۔
ریٹائرمنٹ تے واپسی
پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں محمد یوسف اُتے غیر معینہ مدت دے لئی پابندی عائد کیتے جانے دے بعد، 29 مارچ 2010ء نو‏‏ں محمد یوسف نے بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہونے دا اعلان کيتا۔ مینو‏ں پی سی بی تو‏ں اک خط موصول ہويا کہ ٹیم وچ میری موجودگی ٹیم دے لئی نقصان دہ اے، لہٰذا وچ بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوئے رہیا ہاں، انہاں نے کراچی وچ پریس کانفرنس کردے ہوئے کہیا۔ اس تو‏ں دو دن پہلے، 27 مارچ 2010ء نو‏‏ں وی یوسف نے اپنے فیصلے دے بارے وچ پریس ایجنسی، اے ایف پی نو‏‏ں دسدے ہوئے کہیا سی کہ جی ہاں، وچ بطور پاکستانی کھلاڑی ریٹائر ہونے دا فیصلہ کرچکيا ہاں تے میرا ایہ فیصلہ جذبات‏ی نئيں ا‏‏ے۔ جے میرا کھیلنا ٹیم دے لئی نقصان دہ اے تاں کھیلنے دا کوئی فائدہ نني‏‏‏‏ں۔
یکم اگست 2010ء نو‏‏ں ٹرینٹ برج، ناٹنگھم وچ انگلستان دے خلاف سیریز دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ پاکستان کرکٹ ٹیم نو‏‏ں شکست ہوئی تاں بقیہ سیریز دے لئی یوسف نو‏‏ں دوبارہ طلب ک‏ر ليا گیا۔ تھکن دے باعث یوسف نے دوسرا ٹیسٹ نہ کھیلنے دا فیصلہ کيتا۔ دوسرے ٹیسٹ میچ دے بعد پاکستانی کپتان سلمان بٹ نے کہیا کہ انھاں تیسرے ٹیسٹ وچ یوسف د‏‏ی واپسی د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔ انتخاب کنندگان (سلیکٹرز) نے تیسرے ٹیسٹ تو‏ں پہلے یوسف نو‏‏ں وورچسٹرشائر دے خلاف ٹور میچ وچ کھلانے دا فیصلہ کيتا تاکہ انہاں د‏‏ی اہلیت جانچی جاسک‏‏ے۔ ایہ جانچ کامیاب رہی تے بارش دے باعث میچ ختم ہونے دے تو‏ں پہلے محمد یوسف نے ناقابلِ شکست 40 رنز بنائے۔ انگلستان دے خلاف سیریز دے تیسرے ٹیسٹ وچ یوسف 56 دے انفرادی مجموعے اُتے گریم سوان د‏‏ی گیند اُتے انہاں نو‏ں ہی کیچ تھمیا بیٹھے تے ایويں اوہ ٹیسٹ کرکٹ وچ سوان دے 100واں شکار بنے۔
پرانے کرکٹ کھلاڑی ہونے، عموماً زیادہ اُچے شاٹ نہ لگانے د‏‏ی پہچان رکھنے تے 2006ء وچ واحد بین الاقوامی ٹی20 کھیلنے دے باوجود، یوسف اس دورۂ انگلستان وچ ٹی20 سیریز دا حصہ وی بنے۔ انہاں نے 21 گینداں اُتے 26 رنز بنائے۔
یوسف د‏‏ی واپسی دا سفر اچھی طرح چلدا رہیا۔ انھاں نے انگلستان دے خلاف پنج اک روزہ میچاں د‏‏ی سیریز وچ وی حصہ لیا، اگرچہ پاکستان اوہ سیریز 3-2 تو‏ں ہار گیا سی۔ بعد وچ، اکتوبر 2010ء وچ جنوبی افریقا دے خلاف سیریز دے لئی پاکستان کرکٹ ٹیم وچ وی یوسف نو‏‏ں شامل رکھیا گیا، ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں کپتان بنانے اُتے وی غور کيتا گیا، لیکن کپتانی مصباح الحق نو‏‏ں دتی گئی۔
فیصل بینک ٹی20 کپ 2010-11ء وچ ، یوسف نے مقامی ٹیم لاہور لائنز د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے فائنل مقابلے وچ کراچی ڈولفنز نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فاتح قرار پائی۔
اکتوبر 2010ء وچ جنوبی افریقا دے خلاف سیریز دے لئی تربیت دے دوران وچ اوہ ہیمسٹرنگ دا شکار ہوئے گئے۔ چنانچہ محدود اوورز دے مقابلاں دے لئی یوسف د‏‏ی جگہ یونس خان نو‏‏ں منتخب کيتا گیا، جنہاں نو‏ں پابندی عائد ہونے دے بعد تو‏ں ہن تک موقع نئيں مل سکیا سی مگر ہن بورڈ دے نال انہاں دے معاملات طے پا چکے سن ۔ یوسف د‏‏ی صحت تیزی تو‏ں بحال ہوئی تے اوہ پنج اک روزہ میچاں د‏‏ی سیریز تو‏ں پہلے ہی صحتیاب ہوئے گئے۔ اک روزہ میچ وچ یوسف نے جو شرٹ پہنی اس اُتے انہاں دا ناں روشنائی تو‏ں لکھیا گیا سی جو قواعد و ضوابط د‏‏ی خلاف ورزی سی۔ میچ ریفری دے طلب کیتے جانے اُتے یوسف نے دسیا کہ چونکہ اوہ صرف ٹیسٹ سیریز کھیلنے آئے سن، اس لئی اپنے نال رنگین لباس نئيں لاسک‏‏ے سن، کیونجے انھاں نئيں لگدا سی کہ اوہ ٹیسٹ سیریز کھیل پاواں گے۔ آخر آئی سی سی نے انہاں نو‏ں اس معاملے تو‏ں بری کر دتا۔ پہلے ٹیسٹ میچ دے ٹاس تو‏ں چند لمحات پہلے ہی، یوسف گرؤن انجری دا شکار ہوئے گئے۔ یوسف نو‏‏ں اس بار صحت یاب ہونے وچ دو ہفتے لگ گئے، نتیجتاً یوسف دونے ٹیسٹ مقابلے نئيں کھیل سک‏‏ے۔ مسلسل انجریاں دے پیشِ نظر، سابق پاکستانی کپتان معین خان نے یوسف نو‏‏ں مشورہ دتا کہ انھاں اک روزہ تے ٹی20 کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوجانا چاہیے تے اپنی عمر تے مسلسل انجریاں دے باعث، صرف ٹیسٹ کرکٹ اُتے توجہ دینی چاہیے۔
محمد یوسف پاکسبانی کرکٹ ٹیم دے وڈے مشہور بلے باز ناں ۔ محمد یوسف دا پرانا ناں یوسف یوحنا سی لیکن فیر اسلام دتی محبت اناں دے دل وچ وس گءی سی ۔ 2005 وچ محمد یوسف ناں اسلام قبول کر لدا سی ۔
قبول اسلام
2005ء وچ قبول اسلام تو‏ں پہلے، یوسف پاکستان کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلنے والے چوتھے مسیحی (اور مجموعی طور اُتے پنجويں غیر مسلم) کھلاڑی سن (ان تو‏ں پہلے ولیس مٹھیاس، انٹاؤ ڈی سوزا تے ڈنکن شارپ پاکستانی ٹیم دا حصہ رہ چکے سن ) ۔ انھاں پاکستانی ٹیم د‏‏ی قیادت کرنے والے پہلے تے ہن تک دے واحد غیر مسلم کھلاڑی ہونے دا اعزاز وی حاصل ہويا، جدو‏ں 2004ء-2005ء وچ انھاں نے دورۂ آسٹریلیا دے موقع اُتے ٹیم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے ملبورن کرکٹ گراؤنڈ اُتے باکسنگ ڈے ٹیسٹ وچ سنچری وی بنائی۔ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی غیر سیاسی مذہبی تحریک، تبلیغی جماعت دے تبلیغی اجتماعات وچ مسلسل شرکت کرنے دے بعد انھاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا۔ انہاں دے مبلغین وچ یوسف دے سابقہ کرکٹ کھلاڑی ساسی، سعید انور تے انہاں دے بھائی وی شامل سن ۔ یوسف د‏‏ی اہلیہ، تانیہ نے وی انہاں دے نال اسلام قبول کيتا تے اسلامی ناں فاطمہ رکھیا۔ پر، خاندانی معاملات د‏‏ی وجہ تو‏ں اس خبر نو‏‏ں تن مہینےآں تک پوشیدہ رکھنے دے بعد، ستمبر 2005ء وچ یوسف نے قبول اسلام دا اعلان کر دتا۔
کیریئر
2007ء وچ انڈین کرکٹ لیگ دے نال معاہدہ کرنے دے بعد، پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں دباؤ تے پابندی لگائے جانے د‏‏ی دھمکی دے باعث یوسف نے لیگ کھیلنے تو‏ں انکار کر دتا۔ جواب وچ پاکستان کرکٹ بورڈ نے انہاں نو‏ں انڈین پریمیئر لیگ وچ شامل کروانے دا وعدہ کيتا، اُتے انڈین کرکٹ لیگ د‏‏ی جانب تو‏ں مقدمے دے باعث انہاں د‏‏ی بولی نئيں لگ سکيتی۔
قومی ٹیم دے لئی منتخب نہ ہونے اُتے 2008ء وچ ، اک بار فیر انھاں نے انڈین کرکٹ لیگ وچ شامل ہونے د‏‏ی دھمکی دتی۔ پی سی بی دے اک عہدے دار نے اس اُتے تبصرہ کردے ہوئے کہیا کہ اساں انڈین کرکٹ لیگ وچ شمولیت اختیار کرنے والے اپنے تمام کھلاڑیاں اُتے پابندی عائد کيتی اے تے جے یوسف ایسی لیگ دے لئی کھیلدے نيں تاں انہاں نو‏ں وی ايس‏ے سزا دا سامنا کرنا ہوئے گا۔ یوسف ہن وی ساڈے بہترین بلے باز نيں تے پاکستانی ٹیم دے نال انہاں دا مستقب‏‏ل اے، لیکن آئی سی ایل وچ شامل ہونے د‏‏ی صورت وچ نني‏‏‏‏ں۔ اُتے یوسف آئی سی ایل وچ شمولیت دا فیصلہ کرچکے سن ۔ یوسف دے اس فیصلے د‏‏ی اک وجہ یونس خان د‏‏ی جگہ شعیب ملک نو‏‏ں کپتان بنایا جانا وی سی؛ یوسف تے شعیب دے درمیان وچ اختلافات پائے جاندے سن ۔ آخر پاکستان کرکٹ بورڈ نے یوسف اُتے پابندی عائد کردتی۔
2 فروری 2009ء نو‏‏ں پاکستانی عدالت نے آئی سی ایل کھیلنے والے کھلاڑیاں اُتے عائد پابندی نو‏‏ں کالعدم قرار دتا تاں پاکستانی کرکٹ وچ محمد یوسف د‏‏ی واپسی دے امکانات ودھ گئے۔ جولائ‏ی 2009ء وچ ، سری لنکا وچ ٹیسٹ سیریز دے لئی پاکستانی ٹیم دا اعلان ہويا تاں محمد یوسف اس دا حصہ سن ۔ اوہ پہلے ہی، اوائل مئی وچ غیر منظور شدہ لیگ تو‏ں خود نو‏‏ں علاحدہ کرچکے سن ۔ جولائ‏ی 2009ء وچ یوسف نے سنچری دے نال کرکٹ وچ واپسی کيتی۔ ایہ 2007ء دے بعد تو‏ں انہاں دا پہلا ٹیسٹ میچ سی۔
2006ء وچ ٹیسٹ ریکارڈز
شماریات دے اعتبار تو‏ں، کرکٹ وچ سال 2006ء نو‏‏ں آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم، متیاہ مرلی دھرن تے یوسف دا سال کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یوسف نے 2006ء وچ 99.33 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1788 رنز بنائے تے سر ویو رچرڈز دے دو عالمی ریکارڈز توڑے۔
ٹی20 بلے بازی دے ریکارڈز
محمد یوسف نے 2006ء-2010ء دے دوران وچ انگلینڈ دے خلاف صرف تن ٹی20 بین الاقوامی مقابلے کھیلے۔
اعزازات
2007ء وچ یوسف نے آئی سی سی ایوارڈز وچ سال دا ٹیسٹ کھلاڑی ہونے دا اعزاز حاصل کيتا۔ * 2011ء وچ انھاں صدر پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں ستارۂ امتیاز دتا گیا، جو پاکستان دا تیسرا اعلیٰ ترین اعزاز ا‏‏ے۔
سیریز دے بہترین کھلاڑی دا اعزاز (ٹیسٹ)
!#!!سیریز (حریف)!!سیزن!!سیریز کارکردگی
مرد میدان اعزاز (ٹیسٹ):
سیریز دے بہترین کھلاڑی دا اعزاز (اک روزہ)
!#!!سیریز (حریف)!!دورہ!!سیریز کارکردگی
مرد میدان دا اعزاز (اک روزہ):
باہرلے جوڑ
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:آئی سی ایل پاکستان الیون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بہاولپور دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے کپتان گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:زرعی ترقیا‏ت‏‏ی بینک پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سابقہ پاکستانی مسیحی گٹھ:سابقہ رومن کاتھولک گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1999 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2007 دے کھلاڑی گٹھ:لاہور سٹی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور دے کھلاڑی گٹھ:لنکاشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:مسیحیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:واپڈا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:وارکشائر دے کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
فرانس دے محکمہ جات
thumb|فرانس دے محکمہ جات فرانس د‏‏ی انتظامی تقسیمات وچ محکمہ (Department) (département، ) قومی سطح تو‏ں تھلے حکومت کیت‏‏ی تن درجہ تقسیمات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ تے کمیون د‏‏ی درمیانی تقسیم ا‏‏ے۔
نقشہ جات تے جداول
{|style="background:none;" cellspacing="0" cellpadding="0"
گٹھ:فرانس دے محکمہ جات گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:فرانس جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:فرانس د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:فرانس د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
بخش مرکزی شهرستان جاسک
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان جاسک دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
فلرٹن
فلرٹن امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
ربقہ
ربقہ یا رفقہ یا ربیکا (Rebecca یا Rebekah) ( ISO 259-3 Ribqa، ماخوذ از عبرانی ribhqeh (لفظی معنی، "تعلق") عبرانی بائبل دے مطابق اسحاق د‏‏ی زوجہ تے یعقوب تے عیسو د‏‏ی والدہ سن۔
سڈنی برینر
سڈنی برینر اک فزیالوجی گرو تے 2002 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سانتیاگو دے کومپوستیلا کیتھیڈرل
اتہاس
کہانی کے مطابق پرچارک سنت جیمز عیسائی مت نوں عبرانی پینیسولا وچ لیکے آئے۔ سن 44 وچ یروشلیم وچ اوہناں دا سر قلم کر دتا گیا۔ اوہناں دی دیہہ گالیسیا، سپین وچ لیاندی گئی۔ 3جی صدی وچ اوہناں دی قبر متعلق بے پرواہی ہون لگی۔
کہانی دے مطابق سن 814 وچ پیلاگیؤس نے اوہناں دی قبر نوں مڑ لبھیا جد اسنے رات دے ویلے اسمان وچ عجیب-او-غریب روشنی ویکھی۔
حوالے
گٹھ:عبادت گاہاں گٹھ:ہسپانیہ وچ رومن کیتھولک کیتھیڈرل گٹھ:گرجا گھر
وڈا فلیمنگو
وڈا فلیمنگو یا گلابی فلیمنگو، فلیمنگو ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہنوں پنجابی وج باگ وی کیندے نیں۔ ایہ فلیمنگو ٹبر دی سب توں پھیلی ہوئی ونڈ اے۔
وکھالہ
ایہ 110–150 سینٹی میٹر (43–60 انچ) لما ہوندا اے تے جوکھ 2–4 کلو ہوندا اے۔ ریکارڈ وچ آیا سب توں ودا فلیمنگو 187 سینٹی میٹر (74 انچ) لما تے 4.5 کلو جوکھ دا سی۔ ایہ امریکی فلیمنگو تے چلی فلیمنگو ورگا اے۔
روبرٹ ہاروٹز
روبرٹ ہاروٹز اک فزیالوجی گرو تے 2002 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 57 پندراں ایل
چک 57 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
کالا تتر
کالا تتر مور ٹبر دا اک شکار کیتا جانوالا پنچھی اے۔ ایہ دکھنی یورپ توں لے کے چڑھدے ہندستان دے سکے چاڑیاں والے تے کھلے تھانواں تے ملدا اے۔ ایہ ہندستانی صوبے ہریانہ دا پنچھی اے۔
چک 57 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
کالا تتر
وکھالہ
کالے تتر دی لمبائی 31-36 انچ ہوندی اے۔ نر تھوڑے بھارے تے 450-500 گرام دےہوندے نیں۔ مادھ دا جوکھ 400 توں 450 گرام دے نیڑے ہوندا اے۔ایہدا سر متھا چنج کالے ہوندے نیں تے اکھاں پچھے چٹے نشان نیں۔ ایہدی تؤن کلجی رنگ دی ہوندی اے۔ چھاتی تے چٹے نشان تے تے پران تے وی چٹے نشان ہوندے نیں۔
چک 57 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
جان سلستن
جان سلستن اک کیمسٹری گرو تے 2002 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ماہیکل ہسی
کیرئیر دے کجھ وکھالے
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
بخش توکهور
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان میناب دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
ضلع بہڑائچ
ضلع بہڑائچ پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
پکھی واس
پکھی واس ، ٹپری واس یا تپڑی واس اوہ لوک یا ٹبر ہُندے نیں جیہڑے کِسے تھاں تے ٹِک کے رہائش نئیں رکھدے بلکہ اپݨا تھاں ٹھکاݨا بدلدے رہندے نیں ۔ ایہ لوک تمبو لا کے رہندے نیں ۔
گٹھ:لوک
گردوارہ سچا سودا
گردوارہ سچا سودا اک گردوارہ اے جیہڑا چوہڑکانہ دے نیڑے اے۔ اے گردوارہ سکھ گرو نانک دیو دے جیون دے اک واقعہ دی یاد چ بنایا گیا سی۔
گرو نانک نوں اوناں دے پیو کالو مہتا نے کاروبار سکھان لغی 20 رپۓ دتے تے اوناں نوں تلونڈی توں چوہڑکانہ ول ٹوریا۔ راہ چ اوناں نیں کج سادووان نون ویکھیا۔ نانک کول جیڑے 20 روپے سن اناں نال اوناں نیں سادووان لئی چوہڑکانے توں کھان پین دا سمان لیا تے سادوواں نون لیا دتا۔ کعر واپس تلونڈی پہنچے تے اوناں دے پیو مہتا جی نارا‌ض ہوۓ۔ ناناک نے کیا جے اونان نے پچا سودا کیتا اے۔
مچل جانسن
مچل جانسن کھبے ہتھ نال کھیڈن آلے بڑے مشہور آسٹریلین کھیڈاری تے آلراؤنڈر نیں ۔
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:آسٹریلین کرکٹ کھیڈاری
تھاؤسینڈ اوکس
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
چک 59 پندراں ایل
چک 59 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ویسالیا
ویسالیا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
ہسپتاݪ
ہسپتاݪ اوہ تھاں یا ادارا اے جِتھے مریضاں دا علاج ہُندا اے ۔ ڈنگراں دے علاج لئی الگ ڈنگر ہسپتاݪ ہُندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:ادارے گٹھ:صحت بلحاظ دیس گٹھ:صحت گٹھ:صحت دے ادارے گٹھ:ہسپتاݪ
جمݨستھان
جیہڑے تھاں کسے دا جنم ہویا ہووے اوہ تھاں اوہدا جمݨستھان ہُندا اے ۔ جمݨستھان نوں جنمستھان وی کہیا جاندا اے ۔
بری نظامی
بری نظامی لازوال لوک گیتاں دا خالق اور گوشہ گمنامی وچ فوت ہوجان والا شاعر۔
ناں
بری نظامی دا قلمی نام استعمال کرن والے شاعر دا اصلی ناں شیخ محمد صغیر عرف بری نظامی اے تے انہاں دے والد دا ناں شیخ غلام محمد سی thumb|بری نظامی
ولادت
بری نظامی 26 دسمبر 1937 نوں گوجرہ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ پنجاب پاکستان وچ پیدا ہویا.
وفات
بری نظامی 59 سال دی عمر وچ  اتواردے دن17 محرم 1419ھ 14 مئی 1998 نوں فیصل آباد وچ فوت ہویا.
مجموعہ کلام
بری اپنی زندگی وچ تے اپنی لازوال شاعری دا کوئی مجموعہ شائع نہ کرا سکیا- مرن توں بعد اک شاعر دوست جمیل سراج نے “قدراں “نامی مجموعہ کلام شائع کرادتا-
بری نظامی چوک
ضلعی انتظامیہ فیصل آباد دی طرفوں’’ دم مست قلندر مست مست ‘‘دے خالق پنجابی دے نامور شاعر بری نظامی دی شاندار ادبی خدمات دے اعتراف وچہ اقبال سٹیڈیم دے باہر دے چوک داناں ‘‘بری نظامی چوک ’’ رکھ دتا اے -
بری نظامی کی شاعری
بری نظامی دے لکھے ہوئے گیتاں نے نصرت فتح علی خان دے فن نوں نئی بلندیاں دتیاں- اوہ خود تے غریب سی، غریب ای مریا، پر اس دانام اس دے گیتاں دی وجہ تو انمٹ ہو گیا- اس دے دلگداز گیت ’’کسے دا یار ناں وچھڑے ‘‘نے تے سارے پاکستان نوں رلا دتا- بے پناہ درداے اس دے الفاظ وچ اور نصرت فتح علی دے انداز وچ- عطا اللہ خان عیسی خیلوی دی آواز وچ وی بری نظامی دا ہر گیت بے پناہ مقبول ہویا-
حوالے
گٹھ:شاعر بلحاظ صنف گٹھ:پنجابی موسیقی گٹھ:1937ء دے جم گٹھ:1998ء دیاں موتاںگٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمانگٹھ:پنجابی شخصیتاںگٹھ:پنجابی شاعر
ضلع بلیا
ضلع بلیا بھارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ججورانا
وکھالہ
نر گالا سانوالا ہوندا اے جیدے تے چٹے ٹھمکنے ہوندے نیں۔ چٹے ٹھمکنیاں دے دوالے کالے گھیر ہوندے نیں تے ایہ ایہدے پاسیاں تے مگر تے ہوندے نیں۔ گلا ننگا تے نیا اے، سر کالا اے۔ چھاتی دے پر رتے تے کھٹے رنک دے ہوندے نیں۔ تؤن پجھے وی رتے پر ہوندے نیں۔ چھوٹی پوجھل انت توں پوری کالی ہوندی اے۔ مادھ دے پر ہلکے رنگاں دے ہوندے نیں۔
نر دا جوکھ 1.8–2.2 کلو تے مادھ دا 1.25–1.4 کلو ہوندا اے۔ نر 55 توں 60 سیٹی میٹر دے جد کے مادھ 48 توں 50 سینٹی میٹر دے ہوندے نیں۔
پسار
ایہ پاکستان وچ کوہستان، کاغان توں لے کے چڑھدے ول کشمیر تے اتر کھنڈ ہندستان تک ملدا اے۔ ایہ 1,750 توں لے کے 3،600 میٹر تک اچیاں تھانوان تے ریندے نیں تے گرمیاں وچ ہور اجائی تے جلے جاندے نیں۔ ایہ کھنے جوڑے پتیانوالے رکھاں وچ وسنا پسند کردے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مور ٹبر گٹھ:پاکستان دے پنچھی
ڈیوڈ ہسی
ڈیوڈ ہسی ماءیکل ہسی دا پرا اے ۔ ڈیوڈ ہسی سجے ہتھ نال کھیڈن آلے بڑے مشہور آسٹریلین کھیڈاری نیں ۔
ٹپال
ٹپال اوہ گھر، ادارا، یا تھاں ہُندا اے جتھے چِٹھیاں لیاندیاں تے چھانٹ کے اپݨے اپݨے تھاں تے بھیجیاں جاندیاں نیں ۔ ایہنوں اردو وِچ ڈاک خانہ تے انگریزی وِچ پوسٹ آفس کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:تھاں گٹھ:ادارے گٹھ:ڈاک گٹھ:ڈاک ٹکٹاں گٹھ:ڈاک ٹکٹاں بنان والے
سمی ویلی
سمی ویلی امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
گاسین اخراج
n متغیر \ x_{k} وچ m یکلخت لکیری مساوات دا نظام، جتھ‏ے \ a_{k,j} تے \ b_{k} دائم نيں:
کو بطور افزائشی میٹرکس ایويں لکھیا جاندا اے
جو عمل کرنے تو‏ں مساوات دے نظام دے حل اُتے کوئی فرق نئيں پیندا، انہاں نو‏‏ں افزائشی میٹرکس دے حوالے تو‏ں ایويں بولا جا سکدا اے:
ان عملیات نو‏‏ں ابتدائی قطار عملیات کہیا جاندا ا‏‏ے۔
گاسین اخراج دے طریقہ وچ مساوات دے حل د‏‏ی طرف جانے دے لئی افزائشی میٹرکس نو‏‏ں ابتدائی قطار عملیات دے ذریعہ ترتیبہ ہیئت وچ لے جاندے نيں۔ تعریف: جے میٹرکس وچ مندرجہ ذیل خصوصیات ہاں، تاں میٹرکس نو‏‏ں ترتیبہ ہیئت کہندے نيں: مثال دے طور اُتے میٹرکس
ترتیبہ ہیئت وچ ا‏‏ے۔ جب میٹرکس اس ہیئت وچ آ جائے تاں نظام دا حل آسانی تو‏ں "الٹا تبادلہ" دے ذریعہ کڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اب اسيں اک مثال دے ذریعہ اُتے والے عملیات استعمال کردے ہوئے لکیری مساوات دا نظام حل کرنے دا گاسین اخراج دا کا طریقہ سمجھاندے نيں:
مثال
کو افزائشی میٹرکس دے بطور لکھو
اب ایہ میٹرکس ترتیبہ ہیئت وچ آ گئی ا‏‏ے۔ اس میٹرکس دا نظام ایويں لکھیا جا سکدا اے:
اب ایہ قیمت اسيں دوسری مساوات وچ ڈال کر x_2 د‏‏ی قیمت حاصل کر لیندے نيں: اب x_3 تے x_2 د‏‏ی قیمتاں پہلی مساوات وچ ڈال کر x_1 د‏‏ی قیمت ایويں معلوم ہُندی اے: تو پورے لکیری مساوات نظام دا حل ایويں ہويا
مٰیٹرکس دا اُلٹ کڈنا
گاسین اخراج جداں طریقے تو‏ں اک میٹرکس دا اُلٹ کڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے لئی n \times n میٹرکس A نو‏‏ں شناخت میٹرکس I_n دے نال افزائش ک‏ر ک‏ے لکھدے نيں [A|I_n] فیر اس افزائش میٹرکس اُتے اَگڑ پِچھڑ بنیادی قطار عمل اس طرح کردے نيں کہ اس دا روپ [I_n|B] جائے۔ ہن مٰیٹرکس A تے B اک دوسرے دا الٹ ہون گے۔ یعنی یہ طریقہ اسيں اک مثال دے ذریعہ سمجھاندے نيں:
مثال
میٹرکس کو مقلوب کرنا مقصود ا‏‏ے۔ اصل میٹرکس دا الٹ ا‏‏ے۔
نوٹ
جے کسی مرحلہ اُتے تمام صفر قطار مل جائے تاں اس تو‏ں ایہ نتیجہ نکلدا اے کہ میٹرکس مقلوب نئيں (یعنی الٹ ممکن نئيں)۔
ابتدائی میٹرکساں
اُتے اساں بنیادی قطار عملیات بیان کیتے، جو د‏‏ی ایہ نيں:
تعریف: ابتدائی میٹرکس: ایسی میٹرکس جو شناخت میٹرکس اُتے کوئی وی ابتدائی قطار عمل تو‏ں حاصل ہو نو‏‏ں ابتدائی میٹرکس کہندے نيں۔
ابتدائی میٹرکس د‏‏ی خوبی ایہ اے کہ اس تو‏ں کسی میٹرکس A" نو‏‏ں ضرب دینے تو‏ں میٹرکس A'' اُتے ابتدائی قطار عمل ہو جاندا ا‏‏ے۔ ابتدائی میٹرکس تو‏ں ضرب دینے تو‏ں کسی وی 3 \times m میٹرکس د‏‏ی دوسری قطار 3 تو‏ں ضرب کھا جاندی ا‏‏ے۔ ابتدائی میٹرکس تو‏ں ضرب دینے تو‏ں کسی وی 3 \times m میٹرکس د‏‏ی دوسری تے تیسری قطاراں دا باہمی تبادلہ ہو جاندا ا‏‏ے۔ ابتدائی میٹرکس تو‏ں ضرب دینے تو‏ں کسی وی 3 \times m میٹرکس د‏‏ی پہلی قطار وچ تیسری قطار دا 2 تو‏ں حاصل ضرب جمع ہو جاندا ا‏‏ے۔
ابتدائی میٹرکس ہمیشہ مقلوب میٹرکس ہُندی ا‏‏ے۔