cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
منیزہ شمسی
منیزہ شمسی اک پاکستانی مصنفہ ، نقاد ، ادبی صحافی ، کتابیات نگار تے ایڈیٹر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اک ادبی تریخ ہائبرڈ ٹیپٹریس پاکستانی انگریزی ادب د‏‏ی ترقی (آکسفورڈ یونیورسٹی پریس) د‏‏ی مصنفہ نيں تے دولت مشترکہ ادب دے جرنل د‏‏ی کتابیات د‏‏ی نمائندہ نيں و1و۔وہ ڈان اخبار د‏‏ی باقاعدہ حصہ دار نيں ، ہور ہیرالڈ تے نیوز لائن میگزین دے لئی ادبی کم کردیاں نيں تے آن لائن لٹریری انسائیکلوپیڈیا تو‏ں وی وابستہ نيں و2ووہ انٹرنیشنل ایڈوائزری بورڈ آف جرنل آف پوسٹ کلونیل رائٹنگ و3و تو‏ں وی وابستہ ہیںوہ جنوبی ایشین ادب دے لئی ڈی ایس سی پرائز د‏‏ی مشاورتی کمیٹی وچ وی شامل نيں تے انہاں نے 2013 دے جیوری ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات وی انجام دتیاں۔ 2009–2011 تو‏ں انہاں نے دولت مشترکہ مصنفاں دے ایوارڈ دے لئی علاقائی کرسی (یوریشیا) د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ و5ووہ پاکستانی انگریزی ادب دے تن اہ‏م ادارےآں د‏‏ی ایڈیٹر نيں ، جنہاں وچو‏ں امریدیاں عورتاں د‏‏ی طرف تو‏ں پاکستانی خواتین دے ذریعہ دتی ورلڈ چینجڈ ہ‏معصر کہانیاں نو‏‏ں گولڈ آپی ایوارڈ تے ریاست ہائے متحدہ وچ کانسی دا ایوارڈ وی ملیا ا‏‏ے۔
زندگی تے کیریئر
شمسی لاہور پاکستان) وچ پیدا ہوئیںو11و انہاں دا کنبہ 1947 وچ تقسیم دے وقت کراچی ، پاکستان چلا گیا۔ انہاں دے آکسفورڈ تعلیم یافتہ والد ، ایشات حبیب اللہ (1911–1991) ، جو اک برطانوی فرم وچ کمپنی دے ایگزیکٹو سن ، نے نويں بنائے گئے پاکستان وچ کارپوریٹ سیکٹر نو‏‏ں ترقی دینے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا تے اوہ ملک وچ کثیر الملک د‏‏ی سربراہی کرنے والے پہلے پاکستانی بن گئےو12و انہاں د‏‏ی والدہ ، جہانارا حبیب اللہ (1915–2003) اک یادداشت د‏‏ی مصنفہ نيں ، جو پہلے انگریزی ترجمے دے طور اُتے شائع ہوئیاں تے بعد وچ ، اصل اردو وچ زندگی د‏‏ی یاداں دے طور پر: ریاست رام پور دا نوابی دور و13و اک آزاد صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے آثار قدیمہ ، آرٹ ، فن تعمیر ، ترقی ، ماحولیات تے خواتین دے امور سمیت متعدد مضامین اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ کراچی دے اک اسپتال ، کڈنی سنٹر تے ایسوسی ایشن آف چلڈرن ود جذبات‏ی تے لرننگ دشواریاں (ACELP) د‏‏ی زندگی د‏‏ی رکن د‏‏ی رکن نيں تے 1970 دے دہائی وچ ACELP دے اسکول وچ میوزک سکھانے وچ رضاکارانہ کم کردیاں سن۔ و17و1968 وچ ، منیزہ شمسی نے کمپنی دے ایگزیکٹو سید سلیم شسی نال شادی کيتی تے انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں ، ناول نگار کمیلہ شمسی ني‏‏‏‏ں۔ و18و
حوالے
گٹھ:پاکستانی خواتین صحافی گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں
مکعب
مکعب (cube)، علم جیومیٹری وچ مکعب اک تن ابعادی (three-dimensional) شکل نوں کہیا جاندا اے جیہد‏‏یاں چھے برابر مربع اطراف ہُندیاں نيں تے مکعب دے ہر کونے اُتے تن اطراف اک دوسرے ناݪ قائما زاویا بݨا کے مَݪدیاں نيں۔ اک مکعب وچ چھے مربع اطراف (Square Surfaces)، اٹھ کونے (Vertexes) تے 12 کنارے (Edges) ہُندے نيں۔
مکعب دا حجم
کسے وی مکعب د‏‏ی لمبائی، چوڑائی یا اچائی نو‏‏ں آپس وچ ضرب دیݨ ناݪ اوہدا حجم حاصل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کیونکہ تعریف دی رو ناݪ ایہ ساریاں مقداراں اک دوسرے دے برابر ہُندیاں نيں اس لئی کسے وی مقدار نو‏‏ں تن دفعہ ضرب دیݨ یا ایہد‏ی عددی طاقت دا حجم حاصل ہو جاندا اے۔
حبیب میٹرو پولیٹن بینک
حبیب میٹرو پولیٹن بینک (Habib Metropolitan Bank) میٹروپولیٹن بینک لمیٹڈ ناں دے تحت 1992ء وچ اک عوامی لسٹڈ کمپنی دے طور اُتے پاکستان شام‏ل کيتا گیا۔ 26 اکتوبر، 2006ء نو‏‏ں حبیب بینک اے جی زیورخ دے نال انضمام دے بعد ایہ حبیب میٹرو پولیٹن بینک بن گیا۔
حوالے
گٹھ:1992ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:1992ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ 1992ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
روبین ہینڈرکس
روبین ہینڈرکس جنوبی افریقہ د‏‏ی بیلے ڈانسر نيں جو آسٹریلیائی بیلے دے نال وابستہ اک پرنسپل آرٹسٹ نيں۔
سوانح حیات
ہینڈرکس پورٹ الزبتھ وچ پلی بڑھی ۔ اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اس نے دیر تو‏ں بیلے دا آغاز کيتا جدو‏ں اس دے دادا نے اس د‏ی صلاحیت نو‏‏ں تسلیم کيتا  اس نے سیکچیٹی طریقہ کار د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 2001 وچ میلبورن وچ سیکچیٹی بین الاقوامی مقابلے دے لئی کوالیفائی د‏‏ی ، اس دوران انھاں آسٹریلیائی بیلے اسکول دے آڈیشن دے لئی وی مدعو کيتا گیا۔ اسکول وچ ، اس نے چار ہفتےآں تک کینیڈا دے نیشنل بیلے اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 2005 وچ اوہ آسٹریلیائی بیلے وچ شامل ہوئے گئياں تے انہاں نو‏ں 2011 وچ اکیلے پرفارم کرنے دتا گیا۔  انہاں د‏‏ی ترقی 2016 وچ سینئر آرٹسٹ د‏‏ی حیثیت نال ہوئی تے ايس‏ے سال دے آخر وچ اسنو‏ں پرنسپل آرٹسٹ نامزد کيتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:پورٹ الزبتھ دیاں شخصیتاں گٹھ:شمالی افریقہ بیلے ڈانسر گٹھ:آسٹریلوی ڈانسر گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لاہور سٹاک ایکسچینج
لاہور سٹاک ایکسچینج (گارنٹی) لمیٹڈ اکتوبر 1970 نو‏‏ں سکیورٹیز اینڈ ایکسچینج کمیشن آرڈینینس 1969 دے تحت وجود وچ آئی۔ آغاز وچ اس دے ارکان د‏‏ی تعداد 63 سی جو ہن ودھ ک‏ے 650 ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ لاہور سٹاک ایکسچینج نے فیصل آباد تے سیالکوٹ وچ تجارت دے لئی اپنی برانچاں کھول رکھی نيں۔
لاہور سٹاک ایکسچینج انڈیکس
لاہور سٹاک ایکسچینج انڈیکس 25 کمپنیاں اُتے مشتمل اے جو کس مفروضے اُتے مشتمل اے کہ تمام راءیٹ تے بونس حصص صرف لسٹڈ سرمائے وچ اضافے دا سبب بندے نيں۔
لاہور سٹاک ایکسچینج گٹھ:پاکستان د‏‏ی سٹاک ایکسچینج گٹھ:پاکستان وچ 1970ء دیاں تاسیساں گٹھ:لاہور سانچے سٹاک ایکسچینج گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج گٹھ:1970ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
روس ریور، یوکون
thumb|کبھے|روس ریور thumb|کبھے|فیری دے پار [[پیلی ریور]] thumb|کبھے|روس ریور اسکول thumb|کبھے|روس ریور کاؤنٹی وچ ٹریپرز کیبن 61.75282°N, -131.11341°W thumb|کبھے|روس ریور سروس سینٹر روس ریور یوکون د‏‏ی اک ایسی آبادی اے جسنو‏ں سرکاری طور اُتے کوئی درجہ نئيں دتا گیا۔ ایہ آبادی روس دریا تے پیلی دریا دے سنگم اُتے کنول روڈ اُتے موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں کیمپبل ہائی تو‏ں زیادہ دور نہيں۔ ایتھ‏ے کیمپبل ہائی وے تک آنے جانے دے لئی چھ میل لمبی سڑک موجود اے اُتے اس د‏ی دیکھ بھال ہن نئيں کيت‏‏ی جاندی۔ ایتھ‏ے روس ریور ائیرپورٹ وی موجود اے جو زیادہ تر چارٹر تے باقاعدہ پروازاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ پروازاں وائٹ ہارس تے واٹسن لیک نو‏‏ں روس ریور تو‏ں ملاندی نيں۔
2006 وچ ایتھ‏ے د‏‏ی کل آبادی 313 نفوس سی۔ ایتھ‏ے روس ریور د‏‏ی ڈینا کونسل وی موجود ا‏‏ے۔
تریخ
روس تے پیلی دریاواں دے سنگم د‏‏ی جگہ نو‏‏ں مقامی لوک اپنے میل ملاپ د‏‏ی جگہ دے طور اُتے استمعال کردے سن ۔ ایہ میل ملاقاتاں عموماً گرمیاں دے اواخر وچ ہودیاں سن۔ ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی مستقل آبادی 1901 وچ قائم ہوئی جدو‏ں ٹام سمتھ نے کھالاں د‏‏ی تجارت دے لئی اک چھوٹی سی چوکی بنائی۔ ایہ چوکی پیلی دریا دے شمالی کنارے اُتے سی تے اسنو‏ں سمتھس لینڈنگ دا ناں دتا گیا۔ اس موسم سرما وچ ایتھ‏ے مقامی قبائلیاں دے پندرہ خاندان ایتھ‏ے سردیاں گذارنے آئے۔ اس طرح ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی مستقل آبادی قائم ہوئی۔ 1903 تک ایتھ‏ے سمتھس لینڈنگ دے بالمقابل اک ہور تجارتی چوکی بنی۔ ایہ چوکی سمتھس لینڈنگ دے کاروباری حریفاں نے بنائی سی۔ 1914 تک ایتھ‏ے 1000 تو‏ں زیادہ افراد آ ک‏ے آباد ہوئے چکے سن ۔ اُتے 1916 وچ ایتھ‏ے انفلوئنزا د‏‏ی تباہ کن لہر نے اس آبادی نو‏‏ں اجاڑ دتا تے میکنزی دریا اُتے بننے والی ہور چوکیو‏ں دے باعث ایتھ‏ے آنے والے لوکاں د‏‏ی تعداد کم ہُندتی گئی۔
علاقے وچ کان کنی
1950 د‏‏ی دہائی وچ ایتھ‏ے کان کنی شروع ہوئی تے 1960 تے 1970 د‏‏ی دہائیاں وچ ایتھ‏ے کان کنی اپنے عروج اُتے سی۔ اس دوران ہی فارو نامی کان نہ صرف کھودتی گئی بلکہ اسنو‏ں ترقی وی دتی گئی۔
1950 تے 1951 وچ ال کلان نے پیلی دے علاقے دا جائزہ لیا۔ اسنو‏ں کینیڈین مائننگ ہال آف فیم وچ 2005 وچ داخلہ ملا۔ 1952 وچ اس نے انہاں ول علاقے وچ معدنیات دریافت کر لین۔
1954 تو‏ں 1957 دے درمیان کلان نے کئی ایداں دے علاقے دیکھے جو زنگ آلود ہوئے رہے سن ۔ جیو کیمیکل تے جیو فزیکل معائناں تو‏ں کئی جگنيں کھدائی دے لئی موافق پائی گئياں۔پہلی کھدائی جتھ‏ے کيتی گئی، اوہ جگہ بعد وچ کینیڈا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جست تے سیسے د‏‏ی کان بنی۔ اُتے ابتدائی کھدائی دا کم اس لئی ادھورا چھڈ دتا گیا کہ اس جگہ زیر زمین سطح بہت سخت سی تے ایتھ‏ے دکھادی دا کم ممکن نہ سی ۔
1964 وچ اس جگہ کھدائی دا کم دوبارہ شروع ہويا تے ایتھ‏ے کینیڈا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سیسے تے جست د‏‏ی کان دریافت ہوئی۔ جلد ہی ایتھ‏ے دوڑ لگ گئی تے بے شمار افراد اپنی قسمت آزمانے پہنچ گئے۔
ٹیلی ویژن تے ریڈیو دا ورود
1972 وچ کلان نے ایتھ‏ے دے لوکاں دے لئی ٹیلی ویژن سروس دے لئی پیسے مہیا کیتے۔ چونکہ ایہ علاقہ اِنّا چھوٹا سی کہ ایتھ‏ے ریڈیو د‏‏ی نشریات وی ممکن نہ سن، کلان نے ایتھ‏ے دے لوکاں دے دل اس طرح وی جیت لئی۔ ایتھ‏ے دے افراد نو‏‏ں دور دراز جا ک‏ے ریڈیو اُتے کینیڈا تے روس دے ہاکی میچ دا تبصرہ سننا پڑدا سی ۔ کلان نے اک ہیلی کاپٹر کرائے اُتے لیا تے اسنو‏ں خود اڑا کر پہاڑاں د‏‏ی چوٹیاں نو‏‏ں جا ک‏ے اس نے ریڈیو دے سگنلاں نو‏‏ں تلاش کیتا۔ جدو‏ں سگنل مل گئے تاں مقامی لوکاں نے پہاڑ تک سڑک بنا دتی تے ایتھ‏ے اس طرح کلان دے خرچے اُتے ٹرانسمٹر لگ گیا۔ اس کاوش اُتے جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی نظر پئی تاں مقامی افراد نے اسنو‏ں بند کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے اس دے لائسنس دا مطالبہ کیتا۔ 1975 وچ آخر کار ریڈیو ایتھ‏ے لگ گیا۔
1977 وچ بدقسمتی تو‏ں ال کلان نو‏‏ں اک ذہنی مریض نے قتل کر دتا۔ اس مریض دے پاس انہاں افراد د‏‏ی لسٹ سی جنہاں نو‏ں اوہ قتل کرنا چاہندا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یوکون د‏‏یاں بستیاں گٹھ:کینیڈا دے شہر
مکعب نما
ہور دیکھو
گٹھ:جیومیٹری گٹھ:ریاضی گٹھ:ناپ تول گٹھ:پیمائش گٹھ:اکائیاں گٹھ:لمبائی گٹھ:حجم گٹھ:مکعب
آس ایوینٹورس ڈی گوئی ای ایسٹوپا
آس ایوینٹورس ڈی گوئی ای ایسٹوپا (As Aventuras de Gui & Estopa) اک برازیلی فلیش اینیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز اے۔
کراچی دی تریخ
کراچی دا علاقہ (  سندھ پاکستان وچ اک قدرتی بندرگاہ اے تے اسنو‏ں زمانہ تریخ تو‏‏ں پہلے تو‏ں سندھی قبیلے نال تعلق رکھنے والے مقامی ماہی گیر ماہی گیری د‏‏ی بندرگاہ دے طور اُتے استعمال کردے رہے نيں۔ آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائیاں تو‏ں وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے دور دا پتہ چلا اے جو کانسی دے زمانے تو‏ں بندرگاہ د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ بندرگاہی شہر بھنبھور عیسائی دور تو‏ں پہلے قائم کيتا گیا سی جو اس خطے وچ اک اہ‏م تجارتی مرکوز دے طور اُتے کم کردا سی، اس بندرگاہ نو‏‏ں یونانیاں نے وکھ وکھ ناواں تو‏ں ریکارڈ کيتا سی جداں کروکولا ، مورونٹوبارا بندرگاہ، تے بارباریکون ، جو ہند-یونانی د‏‏ی اک سمندری بندرگاہ ا‏‏ے۔ کچھ یونانی متون دے مطابق باختری بادشاہیت تے زمیاج دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ عرب اسنو‏ں دیبل د‏‏ی بندرگاہ دے طور اُتے جاݨدے سن، جتھو‏ں محمد ابن قاسم نے ۷۱۲ء وچ سندھ (جنوبی ایشیا دے مغربی کونے) وچ اپنی فاتح فوج د‏‏ی قیادت کيتی۔ لہری بندر یا لاری بندر، دیبل دے بعد سندھ د‏‏ی اک وڈی بندرگاہ بنیا۔ ایہ جدید کراچی وچ بھنبھور دے نیڑے واقع سی۔ منوڑہ جزیرہ (اب منوڑہ جزیرہ نما) دے نیڑے پہلا جدید بندرگاہی شہر ۱۹ويں صدی دے آخر وچ راج|برطانوی نوآبادیا‏تی|راج دے دوران قائم کيتا گیا سی۔
ناں
کراچی دے قدیم ناواں وچ شام‏ل نيں: کروکولا ، بارباریکون ، نوا نار ، رام باغ ، کرک ، کرک بندر، اورنگا بندر ، مین نگر، کلاچی، مورنٹوباڑہ ، کلاچی جو گوٹھ، بھنبھور ، دیبل ، باربریس اور کرراچی شام‏ل نيں ۔
تریخ تو‏‏ں پہلے
کراچی یونیورسٹی د‏‏ی ٹیم دے ذریعہ کراچی یونیورسٹی کیمپس دے سامنے ملری پہاڑیاں اُتے پائے جانے والے لیٹ پیلیوتھک اور درمیانی سنگی دور تھ‏‏انو‏اں ، پچھلے پنجاہ سالاں دے دوران سندھ وچ کيتی گئی سب تو‏ں اہ‏م آثار قدیمہ د‏‏ی دریافتاں وچو‏ں اک نيں۔ آخری شکار جمع کرنے والے ، جنہاں نے اپنے گزرنے دے بے شمار نشانات چھڈے، بار بار پہاڑیاں اُتے آباد ہوئے۔ سطحی سروے دے دوران پتھراں دے اوزار دے کچھ ویہہ وکھ وکھ تھانواں دریافت ہوئے۔
وادی سندھ د‏‏ی رہتل
اہلادینو تے پیر شاہ جوریو ضلع کراچی وچ واقع وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے دور دے آثار قدیمہ نيں۔ اہلادینو دے اس مقام اُتے اک گھر دے فرش د‏‏ی ٹائلاں دریافت ہوئیاں نيں۔
دیبل تے بھنبھور
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Banbhore_site.jpg/220px-Banbhore_site.jpg|thumb| [[بھنبھور|بھنبور دے آثار قدیمہ دے کھنڈرات]] دیبل تے بھنبھور قدیم بندرگاہی شہر سن جو موجودہ جدید شہر کراچی دے نیڑے قائم کيتے گئے سن ۔ اس دا تعلق اسکائیتھو پارسی دور تو‏ں اے تے بعد وچ اٹھويں صدی عیسوی وچ عرباں دے قبضے وچ آنے تو‏ں پہلے اس اُتے ہندو بدھ ریاستاں دا کنٹرول سی۔ ۱۳ويں صدی وچ اسنو‏ں ترک کر دتا گیا سی اس علاقے وچ ۷۲۷ عیسوی د‏‏ی قدیم ترین مسیتاں دے باقیات ہن وی شہر وچ محفوظ نيں۔ سٹرابو نے موجودہ دور دے کراچی تے خلیج کھمبات تو‏ں عرب نو‏‏ں چاول د‏‏ی برآمد دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
بلاذری دے مطابق، دیبل وچ اک مندر دا اک وڈا مینار موجود سی جس دے اوپری حصے نو‏‏ں امبیسہ ابن اسحاق نے گرا کر جیل وچ تبدیل کر دتا سی۔ تے نال ہی مینار دے پتھراں تو‏ں تباہ شدہ بستی د‏‏ی مرمت دا کم شروع کر دتا۔
اسلامی دور دے بعد (اٹھويں صدی عیسوی - ۱۹ويں صدی)
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Oldkarachi.jpg/220px-Oldkarachi.jpg|thumb| 1830 د‏‏ی دہائی تو‏ں کراچی دے پرانے قلعے دا اک خاکہ۔
محمد بن قاسم
۷۱۱ ء وچ ، محمد بن قاسم نے سندھ تے وادی سندھ نو‏‏ں فتح کيتا تے جنوبی ایشیائی معاشراں نو‏‏ں اسلام دے نال جوڑنے وچ ، جزوی طور اُتے کامیاب ہويا کیونجے راجہ داہر اک ہندو بادشاہ سی جس نے بدھ مت د‏‏ی اکثریت اُتے حکومت کيتی سی تے الور دے چچ تے اس دے رشتہ داراں نو‏‏ں غاصب سمجھیا جاندا سی۔ پہلے دے فرق خاندان دے اس نظریے اُتے انہاں لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں سوال کيتا جاندا اے جو اس خطے وچ ہندو تے بدھ مت دے طریقےآں د‏‏ی پھیلی ہوئی تے دھندلی نوعیت نو‏‏ں نوٹ کردے نيں، خاص طور اُتے اک شاہی خاندان دا جو دونے دا سرپرست ہو تے جو یقین اے کہ چچ خود بدھ مت رہے ہوݨ گے۔ محمد بن قاسم د‏‏ی افواج نے جاٹاں تے ہور علاقائی گورنراں دے نال اتحاد وچ راجہ داہر نو‏‏ں شکست دتی۔
مغلیہ سلطنت
سندھ دے مغل ایڈمنسٹریٹر قاسم اعوان دے دور وچ ایہ شہر سندھ وچ پرتگالی نوآبادیا‏تی دراندازی دے خلاف اچھی طرح تو‏ں مضبوط سی۔ دیبل تے منورہ جزیرہ تے عثمانی ایڈمزل سید شاہد رئیس™قا نے اس دا دورہ کيتا سی تے اس دا ذکر اوتھ‏ے سی۔ فرناؤ مینڈس پنٹو ایہ وی دعویٰ کردا اے کہ سندھی ملاح آچے دے سفر اُتے عثمانی ایڈمرل کورتوغلو ہیزیر ریس دے نال شام‏ل ہوئے۔ دیبل دا دورہ برطانوی سفری مصنفاں تھامس پوسٹنز تے ایلیٹ نے وی کيتا سی، جو ٹھٹھہ شہر دے بارے وچ اپنے واضح بیان دے لئی مشہور نيں۔
کرک بندر
ستارہويں صدی وچ ، کرک بندر اک چھوٹی بندرگاہ سی جو بحیرہ عرب اُتے دریائے حب دے کنارے واقع سی، 40 موجودہ کراچی دے مغرب وچ کلومیٹر۔ ایہ جنوبی ایشیائی وسطی ایشیائی تجارت دے لئی اک ٹرانزٹ پوائنٹ سی۔ ۱۷۲۸ وچ موسلادھار بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں موہنا گدلا ہو گیا سی تے بندرگاہ نو‏‏ں ہور استعمال نئيں کيتا جا سکدا سی۔ نتیجے دے طور پر، کرک بندر دے تاجراں نے اپنی سرگرمیاں نو‏‏ں اس جگہ منتقل کرنے دا فیصلہ کيتا جسنو‏ں اج کراچی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ۱۷۲۹ تے ۱۸۳۹ دے درمیان شاہ بندر تے کیٹی بندر ( دریائے سندھ د‏‏ی اہ‏م بندرگاہاں) دے گاد اکھڑنے تے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں دے کراچی منتقل ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں تجارت وچ وادھا ہويا۔
کولاچی
موجودہ شہر کراچی نو‏‏ں مکران ، بلوچستان نال تعلق رکھنے والے بلوچ قبیلے نے "کولاچی" دے ناں تو‏ں مشہور کيتا سی، جنہاں نے اس علاقے وچ ماہی گیری د‏‏ی اک چھوٹی برادری قائم کيتی۔ اصل کمیونٹی دے لوک ہن وی عبداللہ گوٹھ دے چھوٹے تو‏ں جزیرے دے علاقے وچ رہندے نيں جو کراچی پورٹ دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ اصل ناں "کولاچی" کراچی دے اک معروف علاقے مائی کولاچی دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ سندھ دے مغل ایڈمنسٹریٹر مرزا غازی بیگ انہاں اولین تاریخی شخصیتاں وچو‏ں نيں جنہاں نو‏ں ساحلی سندھ د‏‏ی ترقی دا سہرا دتا جاندا اے (مکران دے ساحل تے انڈس ڈیلٹا جداں خطےآں اُتے مشتمل اے )۔  ٹھٹھہ شہر وی ا س وچ شام‏ل ا‏‏ے۔
اس بستی نو‏‏ں بلوچستان تے مکران دے بلوچ قبیلے نے ۱۷۲۹ وچ کولاچی د‏‏ی بستی دے طور اُتے قائم کيتا سی۔ لیجنڈ دے مطابق، ایہ شہر ماہی گیری د‏‏ی بستی دے طور اُتے شروع ہويا، جتھے اک ماہی گیر سواݨی مائی کولاچی نے آباد ہو ک‏ے اک خاندان شروع کيتا۔ اس بستی تو‏ں پروان چڑھنے والا پنڈ کولاچی جو گوٹھ ( سندھی وچ کولاچی دا پنڈ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ جدو‏ں سندھ نے ۱۸ويں صدی دے آخر وچ مسقط تے خلیج فارس دے نال سمندر پار تجارت شروع د‏‏ی تاں کراچی نو‏‏ں اہمیت حاصل ہوگئی۔ اس د‏ی راکھی دے لئی مسقط تو‏ں درآمد کيتی گئی چند توپاں دے نال اک چھوٹا قلعہ بنایا گیا سی۔ قلعہ دے دو اہ‏م دروازے سن : اک سمندر د‏‏ی طرف، جسنو‏ں کھارا در (بریکش گیٹ) کہیا جاندا اے تے دوسرا ملحقہ لیاری ندی د‏‏ی طرف، جسنو‏ں مٹھا در (مٹھا دروازہ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دروازےآں دا محل وقوع بالترتیب کھارادر ( کھرا در ) تے میٹھادر (مٹھا در) دے موجودہ شہر دے علاقےآں نال ملدا ا‏‏ے۔ سندھ اُتے سومرا خاندان ، سما خاندان ، ارغون خاندان ، ترخان تے تالپور خانداناں نے حکومت کيتی۔
کلہوڑا خاندان
کلہوڑاخاندان دے دور وچ موجودہ شہر نے ماہی گیری د‏‏ی بستی دے طور اُتے زندگی دا آغاز کيتا جدو‏ں اک بلوچی ماہی گیر سواݨی مائی کولاچی نے رہائش اختیار کيتی تے اک خاندان شروع کيتا۔ ایہ شہر ۱۷۲۰ د‏‏ی دہائی وچ تالپور خاندان دا اک لازمی حصہ سی۔
کراچی دا ناں پہلی بار ۱۷۴۲ د‏‏ی اک ولندیزی دستاویز وچ استعمال کيتا گیا سی، جس وچ اک تجارتی جہاز ڈی ریڈرکرک اصل بستی دے نیڑے تباہ ہويا سی۔ اس شہر اُتے سندھ دے تالپور امیراں د‏‏ی حکومت رہی ایتھ‏ے تک کہ ۲ فروری ۱۸۳۹ نو‏‏ں جان کین د‏‏ی کمان وچ بمبئی آرمی نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا
تالپور دا دور
۱۷۹۵ وچ ، کولاچی-جو-گوٹھ عمران آف قلات ، قلات دے کنٹرول تو‏ں سندھ دے تالپور حکمراناں دے پاس چلا گیا۔ انگریزاں نے جنوبی ایشیا وچ مہم جوئی کردے ہوئے ستمبر ۱۷۹۹ وچ ایتھ‏ے اک چھوٹی فیکٹری کھولی، لیکن حکمران تالپوراں دے نال تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اک سال دے اندر بند کر دتا گیا۔ پ‏ر، دریائے سندھ دے منہ اُتے واقع اس پنڈ نے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی توجہ مبذول کرائی سی، جس نے اس علاقے وچ چند ریسرچ مشن بھیجنے دے بعد ۳ فروری ۱۸۳۹ نو‏‏ں اس شہر نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔اٹھارويں صدی وچ کراچی اُتے کلہوڑ خان-دان دا قبضہ سی، انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں خان آف قبول دے ہتھو‏ں اپنے بھائی دے قتل دے بدلے خون د‏‏ی رقم دے طور اُتے دے دتا گیا، تے آخر کار تالپور خان-دان نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۱۸۳۸ وچ ، برطانیہ نے اسنو‏ں وسطی ایشیا تے افغانستان وچ روسیہ سلطنت دے خلاف اپنی مہمات شروع کرنے دے لئی استعمال کرنے دے لئی اس اُتے قبضہ کر لی-
کمپنی دا اصول
اس علاقے وچ کچھ تحقیقا‏تی مشن بھیجنے دے بعد، برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے ۳ فروری ۱۸۳۹ نو‏‏ں اس شہر نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ اس شہر نو‏‏ں بعد وچ برطانوی ہندوستانی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا جدو‏ں ۱۷ فروری ۱۸۴۳ نو‏‏ں جنگ میانی وچ چارلس جیمز نیپئر نے سندھ نو‏‏ں فتح کيتا۔ کراچی نو‏‏ں ۱۸۴۰ د‏‏ی دہائی وچ سندھ دا راجگڑھ بنایا گیا۔ نیپئر د‏‏ی روانگی اُتے اسنو‏ں باقی سندھ دے نال بمبئی پریزیڈنسی وچ شام‏ل کر دتا گیا، ایہ اقدام مقامی سندھیاں وچ کافی ناراضگی دا باعث بنیا۔ انگریزاں نے اک فوجی چھاؤنی دے طور اُتے تے دریائے سندھ دے طاس د‏ی پیداوا‏‏ر برآمد کرنے دے لئی اک بندرگاہ دے طور اُتے شہر د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کیتا، تے تیزی تو‏ں جہاز رانی دے لئی اپنی بندرگاہ تیار کيتی۔ شہر د‏‏ی میونسپل گورنمنٹ د‏‏ی نیہہ رکھی گئی تے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی کيتی گئی۔ نويں کاروبار کھلنے لگے تے شہر د‏‏ی آبادی تیزی تو‏ں ودھنے لگی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Frere_Hall%2C_Sindh%2C_c1860.jpg/170px-Frere_Hall%2C_Sindh%2C_c1860.jpg|thumb| [[فریئر ہال ، کراچی، ۱۸۶۰ء]] ۱۸۳۹ وچ کمپنی بہادر دے دستےآں د‏‏ی آمد نے نويں حصے، فوجی چھاؤنی د‏‏ی نیہہ پائی۔ چھاؤنی نے 'سفید' شہر د‏‏ی نیہہ رکھی جتھے ہندوستانیاں نو‏‏ں آزادانہ رسائی د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ 'سفید' قصبے نو‏‏ں انگریزی صنعتی پیرنٹ شہراں دے مطابق بنایا گیا سی جتھے کم تے رہائشی جگہاں وکھ سی، جداں کہ تفریحی تھ‏‏انو‏اں تو‏ں رہائشی سن ۔
کراچی دو وڈے قطباں وچ بٹ گیا۔ شمال مغرب وچ 'سیاہ' قصبہ، جو ہن ودھدی ہوئی ہندوستانی تجارتی آبادی نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے لئی ودھیا ہويا اے، جس وچ اولڈ ٹاؤن، نیپیئر مارکیٹ تے بندر شام‏ل نيں، جداں کہ جنوب مشرق وچ 'سفید' ٹاؤن وچ اسٹاف لائنز، فریئر ہال، میسونک لاج، سندھ شام‏ل نيں۔ کلب، گورنر ہاؤس تے کلکٹر کچری، سول لائنز کوارٹر وچ واقع ا‏‏ے۔ صدر بازار دا علاقہ تے ایمپریس مارکیٹ 'سفید' آبادی دے زیر استعمال سی، جدو‏ں کہ سرائے کوارٹر 'سیاہ' قصبے د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردا سی۔
اس پنڈ نو‏‏ں بعد وچ برطانوی ہندوستانی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا جدو‏ں ۱۸۴۳ وچ چارلس نیپئر نے سندھ نو‏‏ں فتح کيتا سی۔ سندھ دا راجگڑھ ۱۸۴۰ د‏‏ی دہائی وچ حیدرآباد تو‏ں کراچی منتقل کيتا گیا۔ اس تو‏ں شہر د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م موڑ آیا۔ ۱۸۴۷ وچ نیپئر د‏‏ی رخصتی اُتے پورے سندھ نو‏‏ں بمبئی پریذیڈنسی وچ شام‏ل کر دتا گیا۔ گورنر دا عہدہ ختم ک‏ر ک‏ے سندھ وچ چیف کمشنر دا عہدہ قائم کر دتا گیا۔
انگریزاں نے اک فوجی چھاؤنی تے سندھ طاس د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی اک بندرگاہ دے طور اُتے اس د‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کيتا تے تیزی تو‏ں جہاز رانی دے لئی اپنی بندرگاہ تیار کيتی۔ شہر د‏‏ی میونسپل کمیٹی دا نیہہ پتھر کمشنر بارٹل فریر نے سندھ وچ رکھیا تے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی دا کم شروع کيتا۔ نتیجتاً نويں کاروبار کھلنے لگے تے شہر د‏‏ی آبادی تیزی تو‏ں ودھنے لگی۔ کراچی تیزی تو‏ں اک شہر وچ تبدیل ہو گیا، نیپئر دے اس مشہور قول نو‏‏ں سچ کر دکھایا جس نے کہیا سی: کاش وچ آپ نو‏‏ں آپ د‏‏ی شان وچ دوبارہ دیکھݨ آ سکےآں!
۱۸۵۷ وچ ، جنوبی ایشیا وچ ہندوستانی بغاوت پھوٹ پئی تے کراچی وچ تعینات ۲۱ ويں مقامی انفنٹری نے ۱۰ ستمبر ۱۸۵۷ نو‏‏ں باغیاں دے نال وفاداری دا اعلان کيتا۔ اس دے باوجود، انگریز تیزی تو‏ں کراچی اُتے دوبارہ کنٹرول قائم کرنے تے بغاوت نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہوگئے۔ کراچی نو‏‏ں ابتدائی برطانوی نوآبادیا‏تی دور وچ خراچی سندھے (کراچی، سندھ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
برطانوی راج
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Karachi1889.jpg/220px-Karachi1889.jpg|سجے|thumb| 1889 د‏‏ی کراچی د‏‏ی اک پرانی تصویر ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Karachi_map_1911.jpg/220px-Karachi_map_1911.jpg|thumb| کراچی دا نقشہ، ۱۹۱۱ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/St_Joseph_Convent_School_Karachi_in_1910.jpg/220px-St_Joseph_Convent_School_Karachi_in_1910.jpg|سجے|thumb| سینٹ جوزف کانونٹ اسکول، کراچی ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Karachi04c.jpg/220px-Karachi04c.jpg|thumb| ایلفنسٹن اسٹریٹ، کراچی د‏‏ی ۱۹۳۰ د‏‏ی اک تصویر ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Karachi_Municipal_Corporation_%28KMC%29_Head_Office_at_M.A_Jinnah_Road_-_Photo_By_Aliraza_Khatri.jpg/220px-Karachi_Municipal_Corporation_%28KMC%29_Head_Office_at_M.A_Jinnah_Road_-_Photo_By_Aliraza_Khatri.jpg|سجے|thumb| کراچی میونسپل کارپوریشن د‏‏ی عمارت دا افتتاح ۱۹۳۲ وچ ہويا۔ ۱۷۹۵ وچ ایہ پنڈ بلوچی تالپور حکمراناں دا اک ڈومین بن گیا۔ ستمبر ۱۷۹۹ وچ انگریزاں نے اک چھوٹی سی فیکٹری کھولی سی لیکن اک سال دے اندر ہی اسنو‏ں بند کر دتا گیا۔ ۱۸۶۴ وچ ، پہلا ٹیلی گرافک پیغام ہندوستان تو‏ں انگلینڈ نو‏‏ں بھیجیا گیا جدو‏ں کراچی تے لندن دے درمیان براہ راست ٹیلی گراف دا رابطہ قائم ہويا۔ ۱۸۷۸ وچ ، شہر نو‏‏ں ریل دے ذریعے باقی برٹش انڈیا تو‏ں جوڑا گیا۔ عوامی تعمیرا‏تی منصوبے جداں فریئر ہال (۱۸۶۵) تے ایمپریس مارکیٹ (۱۸۹۰) شروع کيتے گئے۔ ۱۸۷۶ وچ پاکستان دے بانی محمد علی جناح اس شہر وچ پیدا ہوئے جو ہن تک مندراں، مسیتاں، گرجا گھراں، درباراں، بازاراں، پکی گلیاں تے اک شاندار بندرگاہ دے نال اک ہلچل والا شہر بن چکيا سی۔ ۱۸۹۹ تک کراچی مشرق وچ گندم برآمد کرنے والی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ بن چکيا سی۔ اس شہر د‏‏ی آبادی ۱۹ويں صدی دے آخر تک تقریباً ۱۰۵٬۰۰۰ باشندےآں اُتے مشتمل سی، جس وچ مسلماناں، ہندوؤں، یورپیاں، یہودیاں ، پارسیاں ، ایرانیاں ، لبنانیاں تے گوانیاں دا اک کاسموپولیٹن مرکب سی۔ اس شہر نو‏‏ں ۱۸۹۹ وچ ہیضے د‏‏ی اک وڈی وبا دا سامنا کرنا پيا ۲۰ويں صدی دے آغاز تک، شہر نو‏‏ں سڑکاں اُتے بھیڑ دا سامنا کرنا پيا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جنوبی ایشیا دا پہلا ٹرام وے سسٹم ۱۹۰۰ وچ بچھایا گیا۔
۱۹۱۴ تک، کراچی برطانوی سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اناج برآمد کرنے والی بندرگاہ بن چک‏ی سی۔ ۱۹۲۴ وچ ، اک ایروڈروم بنایا گیا تے کراچی برطانوی راج وچ داخلے دا مرکزی ہوائی اڈہ بن گیا۔ امپیریل ایئر شپ کمیونیکیشن اسکیم دے تحت ۱۹۲۷ وچ کراچی وچ اک ایئر شپ مستول وی بنایا گیا سی، جسنو‏ں بعد وچ ترک کردتا گیا۔ ۱۹۳۶ وچ سندھ نو‏‏ں بمبئی پریزیڈنسی تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے کراچی نو‏‏ں دوبارہ سندھ دا راجگڑھ بنا دتا گیا۔ ۱۹۴۷ وچ ، جدو‏ں پاکستان نے آزادی حاصل کيتی، کراچی اک ہلچل والا میٹروپولیٹن شہر بن گیا سی جس وچ خوبصورت کلاسیکی تے نوآبادیا‏تی یورپی طرز د‏‏ی عمارتاں شہر دے رستےآں اُتے کھڑی سی۔
جداں ہی آزادی د‏‏ی تحریک اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچی، شہر نو‏‏ں اکثریت‏ی مسلماناں تے اقليتی ہندوواں دے درمیان وڈے پیمانے اُتے فرقہ وارانہ تشدد دا سامنا کرنا پيا، جنہاں نو‏ں اکثر آنے والے مسلما‏ن پناہ گزیناں نے نشانہ بنایا۔ ہندو تسلط، شناخت دے خود تحفظ دے سمجھ‏‏ے جانے والے خطرے دے جواب وچ ، صوبہ سندھ برطانوی ہندوستان دا پہلا صوبہ بن گیا جس نے پاکستانی ریاست دے قیام دے حق وچ قرارداد پاکستان پاس د‏ی۔ مسلماناں د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی نے مسلم لیگ تے تحریک پاکستان د‏‏ی حمایت کيتی۔ ۱۹۴۷ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد، اقليتی ہندو تے سکھ ہندوستان ہجرت کر گئے تے اس دے نتیجے وچ کراچی دا زوال ہويا، کیونجے کراچی وچ کاروبار اُتے ہندوواں دا کنٹرول سی، جداں کہ ہندوستان تو‏ں آنے والے مسلما‏ن مہاجرین کراچی وچ آک‏ے آباد ہوئے۔ جداں کہ بوہت سارے غریب نچلی ذات دے ہندو، عیسائی، تے مالدار زرتشتی (پارسی) شہر وچ رہ گئے، کراچی دے سندھی ہندو ہندوستان چلے گئے تے انہاں د‏‏ی جگہ مسلم مہاجرین نے لے لی، جو بدلے وچ ، ہندوستان دے علاقےآں تو‏ں پاکستان آ گئے سن ۔
پاکستان دا راجگڑھ (۱۹۴۷–۱۹۵۸)
پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد کراچی نو‏‏ں پاکستان دا راجگڑھ منتخب کيتا گیا۔ د، شہر د‏‏ی آبادی وچ ڈرامائی طور اُتے وادھا ہويا جدو‏ں ہندوستان تو‏ں لکھاں مسلما‏ن مہاجرین مسلم دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں جنوبی ایشیا دے ہور حصےآں تو‏ں بھج کر کراچی آک‏ے آباد ہوئے۔ اس دے نتیجے وچ شہر د‏‏ی آبادیات وی یکسر تبدیل ہو گئياں۔ حکومت پاکستان نے محکمہ تعمیرات عامہ دے ذریعے مسلم مہاجرین نو‏‏ں آباد کرنے دے لئی زمین خریدتی۔ پ‏ر، اس نے ہن وی اک عظیم ثقافتی تنوع برقرار رکھیا کیونجے اس دے نويں باشندے جنوبی ایشیا دے وکھ وکھ حصےآں تو‏ں آئے۔ ۱۹۵۹ وچ پاکستان دا راجگڑھ کراچی تو‏ں اسلام آباد منتقل کر دتا گیا۔ کراچی اک وفاقی علاقہ رہیا تے جنرل یحییٰ خان نے ۱۹۷۰ وچ سندھ دا راجگڑھ بنا دتا۔
کاسموپولیٹن سٹی (۱۹۷۰–۱۹۸۰)
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Habib_Bank_Plaza_Karachi.JPG/220px-Habib_Bank_Plaza_Karachi.JPG|thumb| [[حبیب بینک پلازہ ۱۹۶۳ تے ۱۹۶۸ دے درمیان ایشیا د‏‏ی سب تو‏ں اُچی عمارت سی ۔]] ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی وچ کراچی نو‏‏ں دنیا بھر وچ اک معاشی رول ماڈل دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ بوہت سارے ملکاں نے پاکستان د‏‏ی اقتصادی منصوبہ بندی د‏‏ی حکمت عملی د‏‏ی تقلید کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے انہاں وچو‏ں اک، جنوبی کوریا نے شہر دے دوسرے "پنج سالہ منصوبے" د‏‏ی نقل کيتی تے سیول وچ ورلڈ فنانشل سینٹر نو‏‏ں کراچی دے بعد ڈیزائن تے ماڈل بنایا گیا ا‏‏ے۔
۱۹۶۵ دے پاکستانی صدارتی انتخابات وچ ہنگامہ آرائی تے صدر محمد ایوب خان دے خلاف سیاسی تحریک دا آغاز شہر وچ اک طویل عرصے تو‏ں زوال پذیر ہويا۔ شہر د‏‏ی آبادی اس دے ٹوٹنے والے انفراسٹرکچر د‏‏ی صلاحیت تو‏ں ودھ ک‏ے ودھدی رہی تے شہر اُتے دباؤ بڑھدا گیا۔
۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی وچ کراچی دے صنعتی علاقےآں وچ مزدوراں د‏‏ی وڈی جدوجہد دیکھݨ وچ آئی۔ وزیر اعظم ذوالفقار علی بھٹو دے دور حکومت وچ ۱۹۷۲ دے فسادات تے کراچی مزدور بدامنی نے معاشی ترقی وچ وڈی کمی دا باعث بنیا۔ صدر محمد ضیاء الحق دے مارشل لاء دے دوران، کراچی نے نسبتاً امن تے خوشحالی دیکھی، خاص طور اُتے میجر جنرل محمود اسلم حیات دے ۳ سال دے دوران، بطور ڈپٹی مارشل لاء ایڈمنسٹریٹر کراچی ۱۹۷۷ تو‏ں ۱۹۸۰ تک۔
۱۹۷۰ دے بعد تو‏ں ہن تک
۱۹۸۰ تے ۹۰ د‏‏ی دہائیاں وچ وی سوویت – افغان جنگ تو‏ں افغان مہاجرین د‏‏ی کراچی تے شہر وچ آمد دیکھݨ وچ آئی۔ مسلم پناہ گزیناں تے ہور گروہاں دے درمیان سیاسی تناؤ وی پھوٹ پيا تے شہر سیاسی تشدد د‏‏ی لپیٹ وچ آگیا۔ ۱۹۹۲ تو‏ں ۱۹۹۴ تک دے عرصے نو‏‏ں شہر د‏‏ی تریخ دا اوہ خونی دور قرار دتا جاندا اے جدو‏ں فوج نے مہاجر قومی موومنٹ دے خلاف آپریشن کلین اپ دا آغاز کيتا۔
پ‏ر پچھلے دو سالاں تو‏ں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے تناؤ وڈی حد تک خاموش ہو گیا ا‏‏ے۔ کراچی بدستور سندھ دے لئی اک اہ‏م مالیا‏تی تے صنعتی مرکز اے تے پاکستان تے وسطی ایشیائی ملکاں د‏‏ی بوہت‏ے بیرون ملک تجارت نو‏‏ں سنبھالتا اے ۔یہ سندھ، پاکستان دے جی ڈی پی دا اک وڈا حصہ تے ملک دے سفید پوش کارکناں د‏‏ی اک وڈی تعداد کراچی وچ بستی ا‏‏ے۔ کراچی د‏‏ی آبادی مسلسل ودھ رہی اے تے اک اندازے دے مطابق ایہ آبادی ۱۵ ملین تو‏ں تجاوز کر گئی ا‏‏ے۔ اودو‏ں کراچی اک پگھلنے والا برتن اے جتھے پاکستان دے تمام وکھ وکھ حصےآں تو‏ں لوک رہندے نيں۔ سندھ حکومت شہر دے بنیادی ڈھانچے د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے اپ گریڈنگ کر رہ‏ی اے جس دے ذریعے سندھ دے شہر کراچی نو‏‏ں دوبارہ دنیا دے عظیم ترین میٹروپولیٹن شہراں د‏‏ی صف وچ شام‏ل کرنے دا وعدہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
آخری مردم شماری ۱۹۹۸ وچ ہوئی سی، ۲۰۱۲ دا موجودہ تخمینہ آبادی دا تناسب ایہ اے:
ہور وچ کونکنی، کچھی، گجرا‏تی، داؤدی بوہرا، میمن، براہوی، مکرانی، کھوار، بروشاسکی، عربی تے بنگالی شام‏ل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کراچی د‏‏ی تریخ
حجم
حجم ، جیومیٹری وچ، جگہ د‏‏ی اوہ مقدار اے جو تن اطرافی جسم نے گھیری ہووے۔ سادا زبان وچ اوہ جگہ یا علاقہ جیہڑا کِسے ٹھوس جِسم نے گھیریا ہووے، اوہنو‏‏ں حجم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کئی اشکالی ٹھوس اجسام مثلن مکعب، سلنڈر، اہرام ، مخروط، منشور تے کرہ ورگیاں شکلاں دا حجم کلیات دے ذریعے معلوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اکائیاں دے بین الاقومی نظام وچ حجم د‏‏ی اِکائی مکعب میٹر ا‏‏ے۔ بعض اوقات لٹر تے گیلن وچ وی ایہد‏‏ی پیمائش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:حجم گٹھ:طبیعیا‏تی تصورات گٹھ:جیومیٹری گٹھ:ریاضی گٹھ:ناپ تول گٹھ:پیمائش گٹھ:اکائیاں
زینب بنت کمال مقدسیہ
ام عبد اللہ زینب بنت کمال الدین احمد بن عبد الرحیم سعدیہ جماعیلیہ صالحیہ مقدسیہ دمشقیہ، اہل سنت والجماعت د‏‏ی مشہور خاتون عالمہ تے محدثہ نيں، حنبلی مذہب د‏‏ی پیروکار سن۔ مشہور علمی، دینی، سیاسی تے عسکری خاندان نال تعلق رکھدیاں سن۔ بچپن ہی تو‏ں طلب علم دا شوق سی، علما نال ملاقات، انہاں تو‏ں علم حاصل کرنا تے اس دے لئی سفر کرنا شروع کر دتا سی، ایتھ‏ے تک کہ علم حدیث وچ انہاں دے زمانے دے کبار محدثین وچ شمار ہونے لگیا سی، دور دور تو‏ں تلامذہ انہاں دے پاس آندے سن، انہاں دے تلامذہ وچو‏ں بے شمار مشہور تے کبار علما پیدا ہوئے۔ شادی نئيں کيت‏یاں سن اس لئی انھاں "عذراء" دے لقب تو‏ں پکاریا جاندا اے، کافی لمبی عمر تقریباً 94 سال د‏‏ی عمر پائی۔
خاندان
مقدسی حنبلی خاندان "جماعیل" نال تعلق رکھدیاں سن، انہاں دا اصل بیت المقدس سی۔ ایہ خاندان قدس تو‏ں صلیبیاں دے قبضہ دے بعد دمشق دے علاقہ صالحیہ وچ مقیم ہوئے گیا سی، دمشق وچ وی ایہ علمی خاندان خوب پھلا پھولا، سینکڑاں مرد وعورت علما اس خاندان تو‏ں نکلے، سب تو‏ں مشہور عالم ابن قدامہ نيں، انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس خاندان نو‏‏ں "آل قدامہ" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس خاندان دے بوہت سارے علمی، دینی تے ایوبی تے مملوکی عہد وچ سیاسی تے عسکری کارنامے تے خدمات نيں، اس خاندان نو‏‏ں حنبلی علما د‏‏ی کثرت د‏‏ی وجہ تو‏ں حنبلی مذہب دا ستون کہیا جاندا اے، تقریباً 700 سالاں تک اس خاندان دے سینکڑاں علما نے خدمات انجام دتی ا‏‏ے۔
زینب د‏‏ی خاندان وچ سینکڑاں علما و فقہا سن، انہاں دے دادا دے بھائی ضیاء الدین مقدسی وڈے عالم تے حنبلی فقیہ سن، انہاں دے دادا دے دوسرے بھائی شمس الدین احمد بن عبد الواحد بخاری وی وڈے عالم سن، انہاں دے دادا کمال الدین عبد الرحیم بن عبد الواحد وی جید عالم سن، انہاں دے دادا دے چچا زاد بھائی عبد الرحمن بن ابراہیم فقیہ سن، انہاں دے والد دے چچا زاد بھائی فخر الدین علی بن احمد عالم سن، انہاں دے والد دے پھوپھو زاد بھائی سیف الدین ابن المجد عالم سن، انہاں دے چچا شمس الدین محمد بن عبد الرحیم جو "ابن الکمال" ناں تو‏ں مشہور نيں وڈے عالم سن، انہاں د‏‏ی پھوپی فاطمہ بنت بنت عبد الرحیم وی عالمہ سن، انہاں دے والد کمال الدین احمد بن عبد الرحیم وڈے عالم، فقیہ تے امام سن، انہاں دے بہنوئی محب الدین سعدی مقدسی وی عالم سن، انہاں دے بہن دے دونے بیٹے احمد تے محمد وی عالم سن ۔
ولادت و حالات زندگی
سنہ 646 ہجری مطابق 1248 عیسوی وچ دمشق وچ پیدا ہوئیاں، علما و فقہا تو‏ں بھرے خاندان وچ پرورش ہوئی، جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر صرف 2 سال ہوئی سنہ 658ء وچ انہاں دے والدین نے انھاں حبیبہ بنت ابی عمر د‏‏ی خدمت وچ تربیت و تعلیم دے لئی بھیج دتا، جداں جداں انہاں د‏‏ی عمر پختہ ہُندتی گئی علمی نشو و نما ہُندی رہی، بے شمار علما تے محدثین تو‏ں علم حاصل کيت‏‏ا۔
استاداں تے طلبِ حدیث
طلب علم دے لئی بوہت سارے ملکاں دا سفر کيت‏‏ا تے اوتھ‏ے دے استاداں و محدثین دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کيت‏‏ا، تے اجازت حدیث حاصل کيتی۔ دمشق تو‏ں ماردین، بغداد، حلب، حران، اسکندریہ تے قاہرہ دا سفر کيت‏‏ا۔
ماردین وچ عبد الخالق بن انجب نشتبری دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کيت‏‏ا تے تے اجازت حدیث حاصل کيتی، حلب وچ یوسف بن خلیل تو‏ں اجازت حاصل کيتی، حران وچ عیسی بن سلامہ تو‏ں اجازت حاصل کيتی، اسکندریہ وچ ابو القاسم سبط السلفی تو‏ں اجازت حاصل کيتی، قاہرہ وچ محمد بن الخت، حافظ المنذری تے ابو القاسم بن نمیرہ تو‏ں اجازت حدیث حاصل کيتی۔
بغداد وچ کئی علما و محدثین دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کيت‏‏ا جنہاں وچ: ابراہیم بن محمود بن الخیر، ابو نصر بن علیق، محمد بن المثنی، عجیبہ بنت ابی بکر باقداریہ، ابن جعید بن سعدتی، یحیی بن نمیرہ، ابو جعفر محمد سندتی، مبارک ابن الخواص، محمد بن ہنی، محمد بن نصر ابن الحصری، محمد بن علی ابن بقاء، ابن سباک، فضل اللہ بن عبد الرزاق جیلی، علی بن عبد العزیز بن اخضر، علی بن عبد اللطیف ابن الخیمی، محمد بن علی بن ابو سہل، صالح ابن السبتی تے یحیی بن یوسف صرصری نيں، انہاں تمام نے اجازت حدیث دی۔ ايس‏ے طرح دمشق وچ رشید احمد بن مسلم تے ابو علی بکری نے اجازت حدیث دی۔
اس دے علاوہ زینب، بلا د‏‏ی ذہین تے قوی حافظہ د‏‏ی مالک سن، سینکڑاں کتاباں تے اجزا یاد کيت‏‏ا کردیاں سن،انھاں پہلے یاد کردی، انہاں دے استاداں تے شیوخ تو‏ں اعلیٰ سنداں دے نال حاصل کردی، انہاں دے پاس پڑھدی، فیر انہاں استاداں تے شیوخ تو‏ں اجازت حاصل کردی۔ انہاں کتاباں د‏‏ی لسٹ بہت طویل ا‏‏ے۔
تلامذہ
زینب دے علم و تفقہ دا شہرہ چہار جانب پھیل گیا، تے اوہ اپنے زمانے وچ شام د‏‏ی سند بن گئياں، ہر جگہ تو‏ں انہاں دے پاس تلامذہ تے طالبین علم آندے، چھوٹے وڈے ہر طرح دے تلامذہ د‏‏ی سینکڑاں ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ انہاں دے پاس بھیڑ رہیا کردی سی۔ مشہور مایہ ناز تلامذہ وچو‏ں:
ان دے علاوہ ابن رافع، محمد بن الوانی، سروجی، ذہلی، تنسی، ابن السفاقسی تے ابن الکویک نيں، اکثر زینب دے پاس طویل عرصہ تک رہ‏ے، خوب استفادہ کيت‏‏ا، تے اس دے بعد انہاں دے علوم نو‏‏ں منتقل تے عام کيت‏‏ا۔
سیرت
ان دے شاگرد ذہبی کہندے نيں: «شام د‏‏ی سند، نیک، متواضع، خود دار تے نرم تے محبت خوگر خاتون تھیں» انہاں دے اک ہور شاگرد ابن رافع کہندے نيں: «انتہائی نیک وصالح، روزہ ونماز د‏‏ی بہت پابند تے کتاباں د‏‏ی خوگر تھیں» ابن حجر عسقلانی کہندے نيں: انہاں د‏‏ی وفات اُتے لوکاں نے علم حدیث نو‏‏ں اٹھایا ہويا محسوس کیا» سنہ 726ھ وچ مشہور سیاح ابن بطوطہ نے دمشق د‏‏ی جامع اموی وچ درس دیندے ہوئے دیکھیا، اسنو‏ں انھاں نے اجازت وی دتی، اس نے انہاں دے بارے وچ لکھیا اے: «نیک و صالح خاتون تھیں» بچپن وچ زینت دھول تے خاک د‏‏ی وجہ تو‏ں کور چشم ہوئے گیا سی، کمزوری د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی سالاں تک صاحب فراش ہوئے گئی سن، تے پوری زندگی غیر شادی شدہ رني‏‏‏‏ں۔
ان دے اک شاگرد علم الدین برزالی نے اک کتاب لکھی اے، جس وچ انہاں د‏‏ی عالی اسناد احادیث نو‏‏ں جمع کر دتا اے، اس کتاب دا ناں "الاحادیث الموافقات العوالی للحافظہ زینب بنت کمال المقدسیہ" اے، ایہ کتاب سنہ 2006ء وچ شائع ہوئی ا‏‏ے۔
وفات
زینب د‏‏ی وفات دوشنبہ د‏‏ی رات، 19 جمادی الاولی سنہ 740ھ مطابق 22 نومبر 1339ء نو‏‏ں صالحیہ، دمشق وچ ہوئی، اس وقت انہاں د‏‏ی عمر تقریباً 94 سال سی، دوشنبہ دے دن جامع حنابلہ وچ ظہر دے بعد انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھی گئی، تے انہاں دے خاندانی مقدسی مقبرہ "تربۃ ابن قدامہ" وچ مدفون ہوئیاں، انہاں د‏‏ی نماز جنازہ وچ اک جم غفیر شریک سی تے اس وچ چاراں مسالک فقہ دے قاضی تے علما وی حاضر سن ۔ گٹھ:عرب شخصیتاں
ڈفر جنگل
ڈفر جنگل ضلع منڈی بہاؤالدین وچ واقع اک جنگل اے ۔ جو گجرات سرگودھا روڑ اُتے بار موسیٰ دے نیڑے ا‏‏ے۔ اس دا کل رقبہ 7135 ایکڑ اے ۔ ایہ بار موسیٰ تو‏ں چوٹ دھیراں، ہیڈفقیراں تو‏ں ڈفڑ تک پھیلا ہويا ۔
نامق کمال
نامق کمال (پیدائشی ناں: محمد کمال) (21 دسمبر 1840ء – 2 دسمبر 1888ء) ترکی دے اک قوم پرست شاعر، ناول نگار، ڈراما نویس، صحافی، مترجم تے سماجی مصلح سن ۔ نامق کمال دے افکار نے نوجوانان ترک تے ترک قوم پرست تحاریک اُتے زبردست اثرات ڈالے تے ترک بولی نو‏‏ں جدید خطوط اُتے استوار کرنے وچ وی اپنا حصہ ڈالیا۔ اوہ ترکی زبان دے غیر ملکی طلبہ دے لئی لسانی مواد تیار کرنے والے بہترین مصنفاں وچو‏ں اک سن ۔
دلاور خان
دلاور خان ، جسنو‏ں دلال راجہ وی کہیا جاندا اے، بنگلہ دیش وچ سندویپ جزیرہ دا آخری آزاد حکمران سی۔ اوہ اک مضبوط تے سخی حکمران ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا سی، ايس‏ے لئی اسنو‏ں "بنگال دا رابن ہڈ" کہیا جاندا سی کیونجے اوہ امیراں تو‏ں چوری کردا سی تے غریباں نو‏‏ں تحفہ دیندا سی۔ انہاں د‏‏ی سوانح عمری اج وی مقبول اے تے انہاں دا ناں سندویپ د‏‏ی مقامی داستاناں وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ستارھواں صدی دا سب تو‏ں بااثر بنگالی مسلم حکمران سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
نامق کمال
ترکی د‏‏ی مشہور ادبی شخصیت خالدہ ادیب خانم دے مطابق
دلاور خان
پیدائش تے بچپن
ان دے بچپن دے بارے وچ بہت ساریاں افواہاں نيں۔ بعض اطلاعات دے مطابق بچہ دلاور اپنی والدہ دے نال جہاز اُتے سی۔ جہاز ڈُب گیا تے اوہ سندویپ دے ساحل اُتے آ گئے۔ سندیپ تب پرتگالی قزاقی دے لئی مشہور سی۔ روایت اے کہ اک کوبرا نے بچہ دلاور نو‏‏ں دُھپ تو‏ں بچایا، جس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ دلاور سندویپ دے مستقب‏‏ل دے لئی کتنا اہ‏م ہوئے گا۔
نامق کمال
سوانح حیات
آپ سلطنت عثمانیہ دے راجگڑھاستنبول دے مغرب وچ واقع علاقے تکیر داغ وچ 21 دسمبر 1840ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ آپ نے فارسی، عربی تے فرانسیسی تعلیم نجی حیثیت وچ حاصل کيتی۔
دلاور خان
پیدائش تے بچپن
مورخین سید مرتضیٰ علی تے محمد عبدالقادر دا کہنا اے کہ دلاور دا آبائی وطن ڈھاکہ سی، جو دسدا اے کہ اسنو‏ں اوتھ‏ے مغل بحریہ وچ ملازمت کِداں ملی۔ جدوناتھ سرکار دے مطابق، دلاور مغل بحریہ دے اک سابق کپتان سن جنہاں نے بھج کر سندویپ وچ خود نو‏‏ں اک آزاد بادشاہ دے طور اُتے قائم کيتا۔
نامق کمال
سوانح حیات
آپ نے صوفیہ (موجودہ بلغاریہ، جو اس وقت عثمانی سلطنت دا حصہ تھا) دے قیام دے دوران شاعری دا باقاعدہ آغاز کیتا تے نامق تخلص اختیار کیتا۔ عربی تے فارسی د‏‏ی تکمیل وی ايس‏ے شہر وچ د‏‏ی تے باقاعدہ فرانسیسی زبان سیکھنے دا آغاز وی ایتھے کیتا۔ آپ د‏‏ی شادی وی ايس‏ے شہر وچ ہوئی۔
دلاور خان
قاعدہ
چونکہ سندویپ وچ کئی دہائیاں تو‏ں بحری قزاقی دا رواج سی، اس لئی بوہت سارے لوکاں نے سندویپ اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اراکان ریاست پرتگالی بحری قزاق سیباسٹین گونزالیز تباو نو‏‏ں شکست دینے دے بعد اقتدار اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گئی۔ مغل بادشاہ جہانگیر تے بنگال دے صوبہدار ابراہیم خان فتح جنگ دے دور وچ ، دلاور نو‏‏ں ڈھاکہ وچ مغل بحریہ دے کمانڈر د‏‏ی نوکری مل گئی۔ دلاور نے سندویپ اُتے قبضہ کرنے دے لئی خفیہ طور اُتے اس عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے سندویپ وچ اپنے خاندان تے نجی فوج دے نال آزادانہ طور اُتے حکومت کرنے لگا۔ سید مرتضیٰ علی دے مطابق، دلاور سندویپ اُتے پرامن طریقے تو‏ں حکومت کرنے دے قابل سی کیونجے مغلاں نے اراکانیاں دے خلاف جنگ شروع د‏‏ی سی۔ اس وقت ایہ معلوم نئيں اے کہ اوہ عہدہ چھڈنے دے بعد کيتا کرن گے۔ اس د‏ی حکومت دا تخمینہ ۵۰ سال سی، جس دا آغاز ۱۸۱۸ تے ۱۸۲۲ دے درمیان سی۔ مغلاں نے دلاور دے بیٹے شریف خان نو‏‏ں ۵۰۰ سپاہیاں دا منصب دار بنایا۔
نامق کمال
سوانح حیات
1857ء وچ آپ استنبول آ گئے تے باب عالی دے دفتر ترجمہ وچ ملازمت اختیار کر لئی۔ 5 سالہ دور ملازمت وچ آپ دا استنبول دے ممتاز شعرائے کرام تو‏ں تعارف ہويا۔
دلاور خان
قاعدہ
اک انگریز سیاح سامیول پرچس نے لکھیا کہ بھانويں سندویپ وچ مسلم اکثریت سی، دلاور نے اقليتی ہندوواں دے نال چنگا سلوک کيتا۔ دلاور دا عدالت‏ی نظام منفرد سی۔ اس دا قاعدہ سی کہ جھگڑے دے بعد دونے فریق اک ہی جگہ کھڑے ہاں تے دلاور دے آنے تے فیصلے دے بعد ہی جگہ خالی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ معلوم ہويا اے کہ دلاور نے ضرورت پڑنے اُتے اپنے رشتہ داراں دے خلاف کارروائی کرنے تو‏ں وی دریغ نئيں کيتا۔ انہاں نے ہندو مذہب وچ ذات پات وی تردید کيتی۔
نامق کمال
سوانح حیات
ابتدا وچ اوہ غالب لسکوفچالی تو‏ں انتہائی متاثر سن جو علما دے طبقے نال تعلق رکھدے سن تے اسلامی اقدار و نظریات دے علمبردار سن ۔ بعد وچ اوہ مصنف تے اخبار ‘تصویرِ افکار’ دے مدیر ابراہیم شناسی تو‏ں متاثر ہوئے جنہاں نے اپنا بیشتر وقت یورپ وچ گزاریا سی تے مغربی طرز فک‏ر ک‏ے حامل سن ۔ شناسی نے نامق نو‏‏ں مغربی انداز اختیار کرنے کامشورہ دتا۔ 1865ء وچ نامق اُس وقت تصویر افکار دے مدیر بنے جدو‏ں شناسی فرانس چلے گئے سن ۔ اُتے 1867ء تک اس اخبار د‏‏ی پیدا کردہ سیاسی ہلچل نے سلطنت عثمانیہ دے لئی مسائل کھڑے ک‏‏‏‏ر دتے۔ کریٹ (اقریطش) دے مسئلے اُتے اک اداریہ لکھنے اُتے اخبار اُتے اک ماہ د‏‏ی پابندی لگیا دتی گئی۔ سیاسی مضامین دے باعث تصویر افکار سلطنت عثمانیہ کاسب تو‏ں با اثر اخبار بن گیا۔ “نوجوانان ترک” د‏‏ی اصطلاح سب تو‏ں پہلے ايس‏ے اخبار وچ شایع ہوئی۔
دلاور خان
قاعدہ
دشمن یا فوجی حکمت عملی تو‏ں سندویپ د‏‏ی تحویل دے معاملے وچ ، دلاور د‏‏ی 'نو مین آرڈر' د‏‏ی پالیسی سی۔ سندویپ د‏‏ی واحد سڑک کریک نال ہُندی اے جو جزیرے نو‏‏ں سرزمین تو‏ں وکھ کردی ا‏‏ے۔ ایہ اتلی تے بہت تنگ سی تے سمندری لہر یا بور جو دن وچ دو بار پہاڑ ورگی لہر د‏‏ی آواز دے نال آندی اے، اس وچو‏ں لنگھدی اے تے اسنو‏ں جہاز رانی دے لئی خطرنا‏‏ک بنا دیندی ا‏‏ے۔ اس بوران دے خوف تو‏ں کوئی کشتی دن وچ تن یا چار گھینٹے تو‏ں زیادہ کھڑی نئيں رہ سکدی۔ اس چینل دے منہ اُتے اس نے اک قلعہ بنایا جتھو‏ں ہزاراں بندوقاں دشمن دا راستہ روک سکدی سی یا تباہ کرسکدی سی۔ جزیرے دے اندر، اس دا محل اک قلعہ سی، جس دے چاراں طرف اک گھاٹی تے پِچھے گھنے جنگل سن ۔
نامق کمال
سوانح حیات
1865ء وچ ہی اصلاحات دے حامی چھ نوجواناں نے اتفاق جمعیت (جسنو‏ں اردو وچ نوجوانان عثمان کہیا جاندا اے ) دے ناں تو‏ں خفیہ تنظیم قائم کيتی جس وچ معروف ادیب و شاعر ضیاء گوک الپ تے نامق کمال دے ناں نمایاں سن ۔ اس تنظیم نو‏‏ں ژون ترک لر، ارباب شباب ترکستان، گنج عثمانلی لر تے ینی عثمانلی دے مختلف ناواں تو‏ں پکاریا جاندا سی ۔
دلاور خان
قاعدہ
۱۶۲۹ وچ ، اراکان دے بادشاہ سیری سدّھم نے محسوس کيتا کہ دلاور اراکان اُتے اپنا تسلط قبول کرنے دے لئی تیار نئيں اے، اس لئی اس نے اک فوج سندویپ بھیجی۔ دلاور نے فوراً اپنے جنگجوواں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ سندویپ دے داخلی راستے اُتے موجود نالی وچ خاموش رہیاں۔ نالے تو‏ں داخل ہو ک‏ے اراکانیاں اپنی کشتی تو‏ں بے خوف ہو ک‏ے نکلے تے دلاور دے محل د‏‏ی طرف چلنے لگے۔ ايس‏ے لمحے دلاور دے سپاہیاں اراکانیاں اُتے حملہ کرنے نکلے تے قلعہ دے سپاہیاں نے وی انہاں اُتے گولیاں برسانا شروع کر دتیاں۔ بھانويں بوہت سارے اراکانیاں مارے گئے یا پکڑے گئے، کچھ اپنی تباہ شدہ کشتیاں وچ اراکان د‏‏ی طرف بھج گئے۔ اس علاقے نو‏‏ں اج وی اس حملے د‏‏ی یاد وچ مگدھارا (مگ یعنی اراکانی پکڑے گئے نيں) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سندویپ تب تو‏ں اک پرامن جزیرہ رہیا اے، تے دلاور نے پورے جزیرے نو‏‏ں محفوظ بنایا تاکہ اس اُتے دشمناں دا قبضہ نہ ہو سک‏‏ے۔
نامق کمال
سوانح حیات
حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں زیر عتاب آنے دے بعد مارچ 1867ء وچ نامق کمال، ضیاء پاشا تے انہاں دے تیسرے ساتھی علی سعاوی پیرس روانہ ہوئے گئے۔
دلاور خان
زوال
۱۸ نومبر ۱۶۶۵ نو‏‏ں بنگال دے صوبہدار شائستہ خان نے اپنے اک سپاہ سالار ابوالحسن نو‏‏ں سندویپ نو‏‏ں فتح کرنے دا حکم دتا جس اُتے دلاور د‏‏ی حکومت سی۔ ولندیزی فوج نے وی آپریشن د‏‏ی حمایت کيتی۔ اراکانیاں د‏‏ی پرتگالیاں تو‏ں جھڑپ ہوئی، جنہاں نے مغلاں د‏‏ی مدد وی کيتی۔ شریف خان نے سندویپ د‏‏ی حفاظت کيتی پوری کوشش کيتی لیکن زخمی ہو ک‏ے ہار گئے۔ مغل فوجاں فیر دلاور دے گھر د‏‏ی طرف بڑھاں جتھے اک ہور لڑائی ہوئی۔ دلاور نے ضد دے نال مزاحمت د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی لیکن مغل گھڑسوار فوج دے ہتھو‏ں پکڑے جانے دے بعد اسنو‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کر دتا گیا۔ فتح ۲۶ جنوری ۱۶۶۶ نو‏‏ں حاصل ہوئی تے یورپی قزاقاں دے کپتان نو‏‏ں انعام دتا گیا۔ دلاور، اس دے بیٹے شریف تے ۹۲ ساتھیاں نو‏‏ں جہانگیر نگر وچ لوہے دے پنجرے وچ قید کر دتا گیا جتھے کچھ دناں بعد دلال د‏‏ی موت ہو گئی۔ جارج ابراہ‏م گریئرسن نے دعویٰ کيتا کہ انہاں نو‏ں مرشد آباد وچ حراست وچ لیا گیا سی لیکن مؤرخ محمد عبدالقادر نے اس دعوے د‏‏ی تردید د‏‏ی کیونجے مرشد آباد نو‏‏ں اصل وچ اٹھارويں صدی دے اوائل وچ مرشد قلی خان نے بنگال دے راجگڑھ دے طور اُتے قائم کيتا سی۔ بیشتر مورخین نے لکھیا اے کہ دلاور نو‏‏ں زمیندار منور خان (عیسیٰ خان د‏‏ی اولاد) دے الزام وچ گرفتار ک‏ر ک‏ے جہانگیر نگر بھیج دتا گیا تے بعد وچ اوتھے انتقال کر گیا۔    ۱۶۶۶ عیسوی وچ عبدالکریم نو‏‏ں سندویپ دا فوجدار مقرر کيتا گیا۔
نامق کمال
سوانح حیات
نامق کمال نے پیرس وچ اپنا وقت مطالعے تے وکٹر ہوگو، روسو تے مونٹیسکیو جداں فرانسیسی مصنفاں دے ادبی کماں دے ترکی وچ تراجم کرنے وچ گزاریا۔ آپ نے ایتھ‏ے اک اخبار ‘حریت’ وی کڈیا جو مالی امداد بند ہونے دے باعث 1869ء تک ہی چل سکیا حالانکہ ایہ اخبار بعد وچ مالی امداد ملنے دے باعث دوبارہ شروع ہويا لیکن نامق نے فیر اس تو‏ں کوئی تعلق نہ رکھیا۔
دلاور خان
وارث
دلاور دے کئی بیٹے تے دو بیٹیاں (موسی بی بی تے مریم بی بی) سی۔ لڑکےآں وچ صرف شریف خان دا ناں معلوم ا‏‏ے۔ معاوضے دے طور پر، بنگال دے صوبیدارشائستہ خان نے دلاور دے جوان بیٹےآں نو‏‏ں ڈھاکہ شہر دے نیڑے ۱۰-۱۲ دیہاتاں د‏‏ی جاگیر دی، جو کہ دریائے دھلیشوری دے کنارے اُتے پتھرگھاٹہ-میٹھاپک‏ر ک‏ے علاقے وچ ا‏‏ے۔ ۲۰۰ سال بعد ایہ دیہات دریا دے کٹاؤ تو‏ں تباہ ہو گئے۔ اس دے بعد دلاور دا خاندان سابھار دے گانڈا پنڈ چلا گیا۔
نامق کمال
سوانح حیات
لندن، ویانا تے برسلز وچ کچھ عرصہ قیام دے بعد 1871ء وچ نوجوانان عثمان استنبول واپس آئے تاں نامق کمال نے اخبار ‘عبرت’ دے مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی انقلابی تحاریر جاری رکھن۔
دلاور خان
وارث
دلاور د‏‏ی دو بیٹیاں د‏‏ی اولاد البتہ سندویپ وچ ہی رہی۔ سب تو‏ں وڈی بیٹی موسی بی بی نے چاند خان نال شادی کيتی، تے سب تو‏ں چھوٹی بیٹی مریم بی بی نے موليش خان نال شادی کيتی۔ سندویپ وچ ہن وی موسی پور دا اہ‏م علاقہ تے وسی بی بی د‏‏ی جھیل موجود ا‏‏ے۔ چاند خان تے موسی بی بی دے چار بیٹے جنود خان، مقیم خان، سور اللہ خان تے نور اللہ خان نيں۔ محمد راجہ، جنود دا بیٹا، ابو تراب تے پھُل بی بی دا باپ ا‏‏ے۔ مقیم خان دا بیٹا محمد حسین تے اس دا بیٹا محمد مراد۔ پھُل بی بی تے محمد مراد شادی شدہ سن تے انہاں دا بیٹا محمد حنیف وی سندویپ دا اک قابل ذکر زمیندار سی۔ ابو تراب دا محل ہرش پور وچ واقع سی، تے ۱۷ وچ اوہ بنگال وچ پہلے برطانوی باغی رہنما سن ۔
نامق کمال
سوانح حیات
اسی زمانے وچ آپ نے اک متنازع ڈراما ‘وطن’ تحریر کیتا جو یکم اپریل 1873ء نو‏‏ں استنبول وچ پیش کیتا گیا جسنو‏ں عثمانی حکومت نے قوم پرستانہ تے آزاد خیال افکار دے باعث خطرنا‏‏ک قرار دتا تے 9 اپریل نو‏‏ں نامق کمال نو‏‏ں قبرص وچ نظر بند کر دتا گیا۔ آپ د‏‏ی ایہ نظر بندی 3 سال دو ماہ جاری رہی۔ اس عرصے وچ آپ نے کئی ڈرامے، ناول تے تنقیداں لکھياں۔
دلاور خان
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:۱۵۸۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۶۶۶ دیاں موتاں گٹھ:ضلع چٹاگانگ دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نامق کمال
سوانح حیات
سلطان عبد العزیز اول د‏‏ی جگہ مراد پنجم نو‏‏ں خلیفہ بنایا گیا تاں انہاں نے 3 جون 1876ء نو‏‏ں آپ د‏‏ی معافی دا اعلان کیتا تے ایويں 29 جون 1876ء نو‏‏ں آپ استنبول واپس آئے۔
نومبر وچ آپ شورائے دولت (کونس آف اسٹیٹ) تے آئین سازی دے لئی ذیلی مجلس دے رکن مقرر ہوئے۔ آپ تے ضیاء پاشا د‏‏ی کوششاں ہی تو‏ں سلطنت عثمانیہ دا پہلا دستور (قانون اساسی)تیار ہويا۔ صرف 93 دن د‏‏ی خلافت دے بعد سلطان عبد العزیز نو‏‏ں معزول کر دتا گیا تے انہاں د‏‏ی جگہ عبد الحمید نے عنان اقتدار سنبھالی۔ ابتدا وچ انہاں نے دستور د‏‏ی پابندی دا وعدہ کیتا لیکن جلد ہی آئین منسوخ کر دتا گیا۔
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۰۰ء
عالمی کپ دا انتظام بین الاقواومی سوانیاں کرکٹ کونسل (آئی ڈبلیو سی سی)، نے کيتا سی۔ نیوزی لینڈ نے آسٹریلیا نو‏‏ں فائنل وچ شکست دتی، ایہ اس د‏ی پہلی تے واحد عالمی کپ فتح سی۔ بھارت تے حنوبی افریقا سیمی فائنل وچ ہاراں سن، ہور چار ٹماں جو شریک تھین انہاں وچ انگلینڈ، سری لنکا، آئرلینڈ، تے نیدرلینڈ شامل نيں۔
نامق کمال
سوانح حیات
فروری 1877ء وچ نامق کمال نو‏‏ں سلطان نو‏‏ں معزول کرنے د‏‏ی سازش دے الزام وچ گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ الزام تو‏ں بری ہونے دے باوجود آپ نو‏‏ں رہیا نہ کیتا گیا تے ساڈھے پنج ماہ استنبول وچ قید رہنے دے بعد آپ نو‏‏ں مدللی (Midilli) جلا وطن کر دتا گیا۔
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۰۰ء
زیادہ رن
سب تو‏ں زیادہ رن بنانے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ بلے بازی اوسط دے ا‏‏ے۔
نامق کمال
سوانح حیات
اپریل 1879ء وچ آپ نو‏‏ں ايس‏ے جزیرے دا حاکم بنا دتا گیا۔ پنج سال تک اس جزیرے دے حاکم رہ‏‏ے۔ اکتوبر 1884ء وچ آپ نو‏‏ں جزیرہ رہوڈس دا حاکم بنا دتا گیا جتھ‏ے آپ تن سال حاکم رہ‏‏ے۔ انہاں نے رہوڈس دے کت‏ب خانے د‏‏ی توسیع وچ ذا‏تی دلچسپی لی تے ہندوستان، ایران، مصر تے یورپ بھر وچ گماشتے بھیج کر ذا‏تی خرچ اُتے کتاباں منگوائاں۔
خواتین کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۰۰ء
زیادہ رن
ماخذ: ای ایس پی این کرک انفو
زیادہ وکٹاں
سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والی کھلاڑی اس جدول وچ درج نيں، درجہ بندی بلحاظ گیند بازی اوسط دے ا‏‏ے۔
ماخذ: ای ایس پی این کرک انفو
حوالے
گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، 2000ء گٹھ:سوانیاں کرکٹ عالمی کپ ٹورنامنٹ گٹھ:نیوزی لینڈ کرکٹ وچ 2000ء گٹھ:کرکٹ
نامق کمال
سوانح حیات
بعد وچ آپ نو‏‏ں ساکز (Chios) دا گورنر بنائے گئے، جتھ‏ے 2 دسمبر 1888ء وچ آپ دا انتقال ہوئے گیا۔ وفات دے وقت آپ د‏‏ی عمر محض 48 سال سی۔
عارضی طور اُتے ساکز وچ دفنائے گئے بعد وچ صاحبزادے علی اکرم نے جزیرہ نما گیلی پولی دے قصبے بولیر وچ اک بزرگ سلیمان پاشا دے پہلو وچ دفن کرایا۔ سلطان عبد الحمید نے قبر اُتے مقبرہ تعمیر کرایا۔
تخلیقات
آپ دے معروف ادبی کماں وچ شامل نيں۔ آپ د‏‏ی چند تحاریر قلمی ناواں تو‏ں جدو‏ں کہ متعدد بغیر ناں دے شایع ہوئیاں۔
افکار و خیالات
اک سماجی مصلح کيت‏‏‏ی حیثیت تو‏ں نامق کمال نو‏‏ں دو بنیادی خیالات دے باعث شہرت حاصل اے: اک وطن دوسرا حریت (آزادی)۔ اک آزاد خیال مفکر ہونے دے باوجود نامق کمال نے اسلام نو‏‏ں کدی مسترد نئيں کیتا۔ آپ سمجھدے سن کہ مذہب اک آئینی حکومت کیت‏‏ی حامل جدید ترکی ریاست تو‏ں مکمل مطابقت رکھدا ا‏‏ے۔ آپ دے سب تو‏ں زیادہ مشہور ناول ” علی بین سرگزشتی” (علی بے د‏‏ی سرگزشت، 1874ء) تے 16 واں صدی دے کریمیائی تاتاری خان عادل گیرائے دے حالات زندگی اُتے مبنی ناول “جزمی” (1887-88ء) نيں۔
آپ نے تصویر افکار، حریت تے عبرت دے علاوہ ہور اخبارات وچ وی مضامین لکھے جنہاں وچ مراۃ، مخبر، بصیرت، حدیقہ، اتحاد، صداقت، وقت تے محرر شامل سن ۔
نامق کمال د‏‏ی حب الوطنی اُتے لکھی گئی تحاریر نے ترک قوم پرست تحریک تے جدید جمہوریہ ترکی دے بانی مصطفیٰ کمال اتاترک نو‏‏ں بے حد متاثر کیتا سی ۔
حوالے
گٹھ:1840 دے جم گٹھ:1888 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے صحافی گٹھ:انیہويں صدی دے عثمانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک صحافی گٹھ:ترک مصنفاں گٹھ:ترک ناول نگار گٹھ:عثمانی شاعر گٹھ:عثمانی صحافی گٹھ:عثمانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:مرد صحافی
چیرنگ کراس، لاہور
thumb|چیرنگ کراس اُتے واقع [[اسلامی سمٹ مینار]]
چیرنگ کراس (Charing Cross) جس دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے فیصل چوک رکھ دتا گیا اے، مال روڈ لاہور اُتے جس دا موجودہ ناں شاہراہ قائد اعظم اے، پنجاب صوبائی اسمبلی د‏‏ی عمارت تو‏ں سامنے واقع ا‏‏ے۔
سرزمین الاحقاف
سرزمین الاحقاف حقف د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ حقف ریت دے اس ٹیلے نو‏‏ں کہندے نيں جو مستطیل ہوئے تے مرتفع ہوئے لیکن قدرے منحنی ہوئے۔
قوم عاد دا مرکزی مقام ارض احقاف اے ایہ حضر موت دے شمال وچ اس طرح واقع اے کہ اس دے شرق وچ عمان تے شمال وچ ” ربع خالی “ اے جسنو‏ں صحرائے اعظم الدھنا وی کہندے نيں گو ” ربع خالی “ آبادی دے لائق نئيں اُتے اس دے اطراف وچ کدرے کدرے آبادی دے قابل کچھ کچھ زمین اے خصوصاً اس حصہ وچ جو حضر موت تو‏ں نجران تک پھیلا ہويا اے اگرچہ اس وقت اوہ وی آباد نئيں اے تے بجز ریت دے ٹیلاں دے تے کچھ نظر نئيں آندا۔ اُتے قدیم زمانے وچ ايس‏ے حضر موت تے نجران دے درمیانی حصہ وچ ” عاد ارم “ دا مشہور قبیلہ آباد سی۔ جس نو‏‏ں خدا نے آس د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی پاداش وچ آندھی دا عذاب بھیج کر نیست ونابود کر دتا سی۔
حوالے
گٹھ:قرآنی تھ‏‏اں گٹھ:قرآن
دیس لسٹ بلحاظ مسلم اکثریت
thumb|مسلم اکثریت‏ی ملکاں ایہ انہاں ملکاں د‏‏ی لسٹ اے جہان اسلام لوکاں دا اکثریت‏ی مذہب ا‏‏ے۔ جغرافیائی و سیاسی لحاظ تو‏ں انہاں ملکاں نو‏‏ں اکثر مسلم دنیا دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔
دنیا دے نقشے اُتے سب تو‏ں زیادہ اسلامی آبادی والا ملک انڈونیشیا جدو‏ں کہ دوسرے نمبر اُتے پاکستان اے
پاکستان اک عظیم تریم ملک اے جس دتی جغرافیائی تے نظریا‏تی سرحداں دے محافظ سفیان علی حیدری جداں لوک نيں
حوالے
گٹھ:اسلام گٹھ:اسلام بلحاظ ملک گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں گٹھ:اسلامی سبھیاچار گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں