cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیپٹن فلیمنگو
کہانی
اکثر جدو‏ں ، کسی مشن نو‏‏ں انجام دینے دے لئی کہیا جاندا اے تاں ، کیپٹن فلیمنگو کسی تے مقصد ، کسی ذا‏تی مقصد یا مسئلے (جداں ٹرک دے رخصت ہونے یا آئس کریم دے ختم ہونے تو‏ں پہلے ہی آئس کریم خریدنے دے لئی لائن وچ کھڑے رہندے نيں) دے نال مصروف رہندے نيں ، لیکن کوئی اسنو‏ں پکاریا ، اس د‏ی مدد کيت‏ی ضرورت اے )؛ اک سچے ہیرو د‏‏ی طرح ، اسنو‏ں دوسرےآں د‏‏ی مدد کرنے دے لازمی تے عام طور اُتے خود ہی اپنی ضروریات نو‏‏ں اک طرف رکھنا چاہیے (حالانکہ ، اکثر ، مصیبت وچ مبتلا شخص د‏‏ی کامیابی دے نال مدد کرنے وچ اس دے اقدامات ہی اس دے ذا‏تی مقاصد دے لئی کامیاب نتائج دا باعث بندے نيں)۔ کیپٹن فلیمنگو کدی کدائيں ہی اپنی پہلی کوشش وچ ہی کسی مسئلے نو‏‏ں کامیابی دے نال حل کردا ا‏‏ے۔ در حقیقت ، اس نے بدترین صورت حال پیدا کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی ابتدائی کوششاں دے لئی کوئی معمولی گل نئيں ا‏‏ے۔ اس دا سامنا کرنے والے مختلف چھوٹے چھوٹے بچےآں د‏‏ی آسان پریشانیاں نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش وچ (جداں ، کہو ، گمشدہ پنسل یا گمشدہ جراب) ، کیپٹن فلیمنگو اکثر سخت دباواں وچ پڑ جاندے نيں۔ اوہ مختلف اقساط وچ ، اک بل وچ اک مکملکيت‏ی مثانے دے نال پھنس گیا اے ، اک اییل تو‏ں لڑنے دے لئی پانی دے اندر چلا گیا اے تے اچھالنے والی سپر بالز دے مہلک میٹرکس وچ پھنس گیا ا‏‏ے۔ اس دے باوجود ، اوہ کدی وی ہمت نئيں ہاردا تے ہر طرح د‏‏ی ناکامی یا دھچکے نو‏‏ں نويں کوشش تو‏ں پورا کردا ا‏‏ے۔ آخر کار اوہ اپنے "برڈ برین" دا استعمال کرکے انہاں حالات تو‏ں نکل جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اس د‏ی اپنی جبلتاں ہوسکدیاں نيں ، لیکن ایہ عام طور اُتے لزبت ا‏‏ے۔ اک بے ترتیب سوچ جو اوہ بلند آواز وچ بولدا اے اسنو‏ں شاید لِزبتھ نے اٹھایا تے اک حقیقی ، مفصل منصوبے د‏‏ی وضاحت کيتی (جس دے بارے وچ لیزبیت ایہ سمجھ‏‏ے گی کہ کیپٹن فلیمنگو نے سب کچھ کرنے دا ارادہ کيتا سی) یا اوہ ایہ فرض کرسکدا اے کہ لزبتھ دے ذریعہ اُچی آواز وچ گل کيتی جانے والی تجویز اس د‏ی اے "برڈ برین" اس تو‏ں گل کردے ہوئے (حالانکہ اوہ عام طور اُتے اس د‏ی تجویز د‏‏ی غلط ترجمانی کردا اے البتہ اُتے ، اس د‏ی غلط تشریح عام طور اُتے کم کردی اے )۔ آخر وچ ، کیپٹن فلیمنگو ہمیشہ یا تاں لزبت د‏‏ی چالاکی دے ذریعہ ، کسی مسئلے تو‏ں ٹھوکر کھا رہے نيں ، مسترد کرنے تو‏ں انکار کردے نيں تے جدو‏ں تک کہ اوہ کامیاب نئيں ہُندا اے یا نويں قسم د‏‏ی نويں چیزاں تے منصوبےآں د‏‏ی کوشش کردے رہندے نيں (یا ، اکثر ، تِناں دا کچھ مجموعہ)۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی کینیڈین انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:بچےآں د‏‏ی فلپائنی ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:بچےآں دے بارے وچ انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:فلپائنی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:فلپائنی مزاحیہ ٹیلی ویژن سیریز
دھرتی
دھرتی (Land) جیہنو‏ں خُشک زمین، بھومی، یا سَرزمین وی کہیا جاندا اے، زمین د‏‏ی ٹھوس زمینی سطح اے جو سمندر یا پاݨی دے کسے دوسرے جِسم تو‏ں نئيں ڈُبی ہوئی ۔ ایہ زمین د‏‏ی سطح دا % 29.2 اے تے ایہدے وچ سارے براعظم تے جزیرے شام‏ل نيں۔ زمین د‏‏ی سطح تقریبن مکمل طور تے ریگولتھ ناݪ ٹعھکی ہوئی اے، چٹان، مٹی تے معدنیات د‏‏ی اک تہہ جو کرسٹ دا باہرلا حِصا بݨاوندی ا‏‏ے۔ خُشک زمین یا دھرتی، زمین دی آب و ہو‏‏ا دے نظام وچ اہ‏م کردار ادا کردی اے تے کاربن چکر، نائٹروجن چکر تے پاݨی دے چکر وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ زمین دا اک تہائی حِصا درختاں ناݪ ٹعھکیا ہويا اے، دوسرا تہائی زراعت لئی استعمال ہُندا اے تے % 10 مُستقل برف تے گلیشیئرز ناݪ ٹعھکیا ہويا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:زمین گٹھ:جغرافیا
ایمی ٹین
می روتھ ٹین (جم 19 فروری، 1952) اکّ امریکی لکھاری اے جو ناول د جوئے لکّ کلبّ لئی جانی جاندی اے، جس ناول اتے اکّ فلم وی بنی اے۔ اس دے نال ہی اسنوں بچیاں دیاں کتاباں، ہور ناول، چھوٹی کہانی مجموعہ وجوں وی جانیا جاندا اے۔
ٹین نے کئی ہور ناول وی لکھے ہن، جیہناں وچ د کچن گوڈز وائف، د ہنڈریڈ سیکریٹ سینس، د بونیسیٹرز ڈاٹر، سیونگ پھش فرام ڈبنا، اتے د ویلی آف امیزمینٹ شامل ہن۔ ٹین دی نوینتم کتاب میمووئیر دا حقدار اے، جتھے بیتے دی شروعات ہندی اے: اکّ لکھاری دی یاد (2017)। ایہناں توں علاوہ، ٹین نے دو بچیاں دیاں کتاباں وی لکھیاں ہن: د مون لیڈی (1992) اتے ساگوا، چینی سیامی بلی (1994), جو کہ اکّ اینیمیٹڈ لڑی وچ بدل گئی سی جو پیبیئیس 'تے براڈکاسٹ وی کیتی گئی سی۔
باہری لنک
گٹھ:امریکی ناری ناول کار گٹھ:امریکی عورت کہانی کار گٹھ:21 ویں صدی دے امریکی عورت ناول کار گٹھ:21 ویں صدی دے امریکی ناول کار گٹھ:20ویں صدی دے امریکی ناول کار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1952
دستار بنگا
thumb|1860 دے دہاکے وچ اکّ نہنگ سکھ خاص طور اُتے وسترت پگّ والا دستار بنگا، جاں "اچا قلعہ"، سکھاں دے اندر اکّ خاص سنپردا، اکالی نہنگاں (اہنکار رہت امر) ولوں ورتی جاندی پگّ دی اکّ سٹائل اے۔ اپنے یعقین دے اکّ ضروری حصے وجوں یودھیاں نے دستار نوں اپنے وڈا ہتھیاراں دے بھنڈار وجوں ورتیا۔
“اوہناں دی پگّ اکّ ولکھن طریقے نال بنہی گئی سی، جو ویلے دے نال، اکّ آنظارہ وجوں قائم ہو گئی سی۔ اس دے بنھن دا طریقہ اتے سٹائل سرو طاقت مان نوں پرسن کرن لئی نہیں سی، بلکہ درجے دے مطابق سی۔ سنگھاں دی دستار دے پہلے سروپ وچ مرکز وچ اکّ موٹی بانس دی سوٹی ہندی سی اتے اسنوں نوں انچ جاں اکّ ہتھ جنا لمبا کیتا جاندا سی۔ اتے بانس دی سوٹی دے دوآلے قدم-در-قدم چکر لگا کے، اوہ پگّ ٹیپرنگ ٹیوب ورگی ہو گئی۔ جدوں پگّ دا پچھلا حصہ لکڑ دی سوٹی دے سرے اُتے پہنچیا، سوٹی دی نوک دے برابر، اکّ حصہ، اکّ ہتھ دے ماپ تک، ڈھلا اڈدا رہِ گیا۔ سواری کردے ویلے جاں پیدل، پگّ دے ڈھلے سرے دی اڈدی لہر اکّ جھنڈے دی طرحاں سی، اپنی شان نوں درساؤندی سی۔" مفتی 'علی اد-دین، ابراتنامہ (۱۸۵۴)، ۱:۳۶۴-۶۶।
شخصیت
thumb|چکراں والے سکھ، "نہنگ ابچل نگر" (حضور صاحب توں [[نہنگ سنگھ|نہنگ )، ۱۸۴۴]] گوڑھے نیلے رنگ دی ٹکی (چولا) اتے پگڑی (دمالا) جو کہ کوئٹ اتے خنجر نال سجی ہوئی سی، پہلی وار ۱۶۹۹ وچ دودھاری تلوار (کھنڈے-پاہل) دے پہلے خالصہ شروع تقریب دے ویلے پہنی گئی سی۔ اس توں بعد دستار-جھنڈا (پھررا جاں پھرلا) آیا، جس نوں گرو گوبند سنگھ نے ۱۷۰۲ وچ آنندپور دے آس-پاس اک راجپوت پہاڑی راجے نال جھڑپ دوران پیش کیتا سی۔ خالصے دی لڑائی دا معیار ادوں کٹیا گیا جدوں اس دا دھارنی، اکالی مان سنگھ نہنگ، زخمی ہو گیا۔ اس توں بعد، گرو جی نے فیصلہ کیتا کہ گوڑھے نیلے جھنڈے نوں مان سنگھ دی پگّ دے اکّ حصے وجوں پہنیا جانا چاہیدا اے، جدوں تک اس دے دھارنی وچ جیون اے، اسدی سکھر توں اڈدا رہے گا۔ کیہا جاندا اے کہ اگلے سال اکال-نہنگ وردی دی پوری شان ابھر کے ساہمنے آئی۔
فتح سنگھ دا رویہ اس دے گرو مان سنگھ ورگے تجربیکار اکالی-نہنگاں نالوں وی ودھ کرڑا سی۔ جویں ہی اوہ چوڑا-چھاتی کھڑا سی، اس دیاں اکھاں خون دیاں-جتنشیل غصے نال لال سن، اسنے حیرانی دے نال-نال کومل ہاسے نوں متاثر کیتا۔ ہتھ جوڑ کے گرو جی نے بچے دے اگے عقیدت نال متھا ٹیکیا۔ جدوں اس دے الجھن والے یودھیاں نے اجیہا کرن دا کارن پچھیا، تاں گرو جی نے سمجھایا کہ اوہناں نے نہ صرف اپنے پتر نوں، بلکہ مہاں دور دے سچے روپ نوں راغب کیتا بچے ولوں پہنن لئی اپنا ستکار ادا کیتا سی۔ گرو جی نے اعلان کیتی کہ اس طرحاں ظاہر کیتی وردی اکالی-نہنگاں لئی حاصل کرن لئی اتم سی۔ پھر سنگھاں نے وی فتح سنگھ نوں متھا ٹیکیا۔ کیونکہ اس کول مہاں دور ورگی روح سی، بابا فتح سنگھ (جویں کہ اوہ جانیا جاندا اے) نوں پرمکھ اکالی-نہنگ سنگھ وجوں قبول کیتا جاندا سی۔
مول
right|thumb|اکّ وکر فریم اتے [[خالصہ|اکالی پگّ سوتی، سونے نال مڑھی ہوئی سٹیل۔ لاہور۔ ۱۹ویں صدی دا مدھ۔ "اکّ لمی شنکو والی پگّ نے کئی تکھے سٹیل کوئٹس لئی سودھاجنک آواجائی حاصل کیتی - اکالیاں دی مشق کیتے ہتھاں ولوں گھاتک اثر لئی دھار والے ہتھیار سٹے گئے۔"]] "پہلی وار اکالی نینا سنگھ نہنگ ولوں پیش کیتا گیا، چھوٹے بلیڈاں اتے چمک دار؉ پالشڈ، ریزر-تکھے سٹیل توں بنائیاں گئیاں جنگی کوٹس دی اکّ لڑی نال اچی دستار دی ایہہ اداہرن۔ موہرلے پاسے بنھیا ٹوٹیمک گجگاہ سٹیل دی تار (ٹورا) اتے نیلی پگّ والے کپڑے نال سرکھیت اے؛ ایہہ تنے نوں ڈھکن لئی اے، جس نال صرف اپرلے دو-دھاری خنجر جاں بھگوتی اتے کئی چندرما دکھائی دیندے ہن۔ شبدی طور اُتے 'ہاتھیاں دا پنگھوڑا'، گجگاہ نوں پرانے زمانے وچ طاقتور یودھیاں ولوں تغیر دے پرتیک وجوں پہنیا جاندا سی، جویں کہ مہامبھارت مشہوری دے بھیم، جو اکلے ہتھیں جنگی ہاتھیاں نوں ہراؤن دے اہل سن۔ گجگاہ شو دے ترشول نال وی گوڑہا جڑیا ہویا اے، جو تباہی اتے کرپا دوواں دا اکّ زریعہ اے۔ اس دے چندرما دی لڑی پہاڑ ول چڑھدی اے جویں سکھر جس وچوں جھنڈا (پھرلا) نکلدا اے، جو خالصے دے لڑائی دے معیار نوں درساؤندا اے۔ اس اثر نوں حاصل کرن لئی، اکّ انڈر-ٹربن (کیسکی) نوں لمبے والاں دے دوآلے مروڑیا گیا سی اتے پھرلا دے سرے دے نال سکھر دی دکھّ دین لئی دھیان نال زخم کیتا گیا سی۔ ادھار اُتے موٹائی اتے مدد حاصل کرن لئی دوجی پگّ بنہی گئی سی۔ کوئٹس اتے بریڈڈ تار نے ہر چیز نوں جگہ اُتے سرکھیت کیتا۔
پھرلا ۱۷۰۲ وچ ادوں شروع کیتا گیا سی جدوں گرو گوبند سنگھ نے لڑائی وچ خالصے دے معیار نوں گھٹایا سی۔ اس نوں اپنے معیاری دھارنی اکالی مان سنگھ نہنگ دی پگّ وچ جھنڈا بنھن لئی کیہا گیا۔ اس توں بعد، پھرلا پہنن والے نوں خالصے وچ بہت ستکار دی حالت ملی، اس لئی ایہہ جنگجو بھائیچارے دا اعلیٰ ترین چنہ بن گیا۔ صرف اکالی درجے دے اکّ نہنگ جنگجو نوں گرو دے ستکار دی ایہہ نشانی نمائش کرن دی اجازت دتی گئی سی۔"
ویتپتی
دستار بنگھا وچ کئی ہتھیار ہن جیہناں وچوں کجھ ہیٹھاں دتے گئے ہن۔
دمالا شبد نہنگاں ولوں پہنی جان والی پگّ نوں دتا گیا اکّ شبد اے جو اکّ چھوٹی پگّ (٭کیسکی*) اتے اکّ وڈی پگّ (٭دستار*) نوں جوڑدا اے؛ منیا جاندا اے کہ گرو ہر گوبند دے ویلے سکھاں ولوں اپنایا گیا سی۔
نہنگ دے کئی مطلب ہن جیہناں وچ 'تلوار'، 'جیون جاں موت دی پرواہ کیتے بناں'، اتے 'مگرمچھ' شامل ہن۔ اوہ سارے سکھ جو گرو گوبند سنگھ جی دے ماتحت لڑن لئی تیار سن، نوں نہنگ کیہا جاندا سی، اتے اجتمائی طور اُتے اوہناں نوں 'لاڈلی فوجا' وجوں جانیا جاندا سی۔ نہنگ اکالیاں لئی ورتیا جان والا مترادف شبد سی۔ اوہناں نوں ہن سکھ دھرم دے کجھ سنپردا ولوں منیا جاندا اے۔
اکّ پھرلا جو کجھ اکالیاں ولوں پہنیا جاندا اے، ایہہ نہنگاں وچ جرنیل دے درجے نوں درساؤندا اے، رینک اُتے انحصار اکّ 'جھنڈے' نوں درساؤندا اے۔ اکالی نہنگ پگّ دے سکھر وچوں نکلن والا ڈھلا کپڑا دستار بونگا۔
حوالے
گٹھ:نہنگ
گلگت بلتستان وچ تعلیم
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/PSACJG_Entrance.JPG/220px-PSACJG_Entrance.JPG|کھبے|thumb| گلگت بلتستان خطے دا معروف سرکاریسکولز اینڈ کالجز جوٹیال گلگت نے ناں تو‏ں اک مشہور ادارہ گلگت بلتستان اک ایسا علاقہ اے جس دا 1948 وچ پاکستان تو‏ں الحاق کيتا گیا سی۔ اودو‏ں اس خطے وچ کوئی تعلیمی نظام نئيں سی۔ آہستہ آہستہ گلگت بلتستان دے کچھ ہور عزائم دے طالب علم بہتر تعلیم د‏‏ی تلاش وچ وکھ وکھ شہراں (جداں کراچی تے لاہور ) د‏‏ی طرف چلے گئے۔ انہاں وچو‏ں کچھ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد اپنے گھر واپس آگئے، تے اپنے بچےآں نو‏‏ں پڑھانا شروع کر دتا، اس طرح لوکاں نو‏‏ں ایہ معلوم ہويا کہ خواندہ ہونا کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے حکومت تو‏ں علاقے وچ اسکولاں د‏‏ی تعمیر دا مطالبہ کیتا، لیکن انہاں دے مطالبے نو‏‏ں نظرانداز کردتا گیا کیونجے اس خطے دا سینیٹ یا قومی اسمبلی (پاکستان) وچ کوئی نمائندہ نئيں سی۔ کئی سالاں دے بعد گلگت بلتستان وچ سکول کھلے تے ایويں اس دا تعلیمی نظام وجود وچ آیا۔
آغاز
ابتداماں صرف پرائمری تے مڈل اسکول دستیاب سن ۔ آہستہ آہستہ انہاں مڈل اسکولاں نو‏‏ں ہائی اسکولاں وچ ترقی دے دتی گئی۔ 1970 د‏‏ی دہائی وچ طلباء نو‏‏ں یونیورسٹی جانے دے لئی ہور شہراں د‏‏ی طرف جانا پڑدا سی۔ تعلیم وچ انقلاب اودو‏ں شروع ہويا جدو‏ں جابر بن حیان ٹرسٹ دے اقدام دے تحت پرائیویٹ اسکول بننے لگے۔ فیر یکاک کئی پرائیویٹ سکولز سامنے آنے لگے۔ اک خبر دے مطابق گلگت بلتستان وچ مجموعی تعلیم دے بنیادی ڈھانچے دا 90 فیصد حصہ نجی شعبہ دا ا‏‏ے۔ آغا خان فاؤنڈیشن وی دوسری این جی او سی جس نے اس علاقے وچ تعلیم دے پھیلاؤ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
حقیقت
پچھلی دہائی دے دوران پہلے اعلیٰ تعلیمی ادارے بنائے گئے۔ پہلی یونیورسٹی قراقرم یونیورسٹی د‏‏ی نیہہ اسلامی جمہوریہ پاکستان دے صدر تے ریٹائرڈ فوجی جرنیل پرویز مشرف دے دور وچ رکھی گئی سی ایہ یونیورسٹی 2002 وچ پرویز مشرف دے حکم اُتے وفاقی حکومت دے اک چارٹر دے ذریعے قائم کيتی گئی سی اس یونیورسٹی دا اک ہور کیمپس اسکردو حسین آباد وچ 2010 وچ قائم کيتا گیا سی، حالانکہ موجودہ حالات وچ اسنو‏ں مالی مشکلات دا سامنا ا‏‏ے۔
گگت بلتستان وچ سرکاری یونیورسٹیاں
گلگت بلتستان وچ اٹھارہ کالجز نيں جنہاں وچ اٹھ کُڑیاں تے دس لڑکےآں دے کالج شام‏ل نيں۔ انہاں وچو‏ں دس ضلع گلگت تے ست ضلع اسکردو وچ نيں۔ ست ڈگری کالج نيں، اٹھ انٹرمیڈیٹ نيں۔ تے دو ابتدائی کالج نيں۔
شماریات
اک حالیہ سروے دے مطابق، رکھنے والے تقریباً اک ہزار طلباء کراچی دے وکھ وکھ کالجاں تے یونیورسٹیاں وچ زیر تعلیم نيں۔ علاقے وچ کوئی میڈیکل یا انجینئرنگ کالج نئيں ا‏‏ے۔ پاکستان دے وکھ وکھ کالجاں تے سکولاں وچ طلباء د‏‏ی وڈی تعداد زیر تعلیم ا‏‏ے۔ پ‏ر انجینئرنگ تے میڈیکل کالجاں وچ گلگت بلتستان دے لئی سیٹاں بہت محدود نيں۔ جی بی وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی کوئی اسکالرشپ پروگرام نئيں ا‏‏ے۔ کراچی دے میڈیکل کالج گلگت بلتستان تو‏ں آنے والے طلباء دے لئی اک وی سیٹ فراہ‏م نئيں کردے۔ 29 ستمبر 2009 نو‏‏ں وزیراعظم گیلانی نے پہلے میڈیکل کالج د‏‏ی نیہہ رکھنے دا اعلان کيتا۔ پ‏ر تعمیرا‏تی کم شروع نئيں ہويا۔ فی الحال، مقامی حکومت نے علاقے وچ تعلیم دے لئی 361 ملین روپے (کل بجٹ دا 5.3%) تو‏ں ودھ رقم مختص د‏‏ی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
مارشل ریس
thumb| پہلے برہمن دے برطانوی تے ہندوستانی افسران، ۱۹۱۲۔ مارشل ریس اک عہدہ سی جسنو‏ں ۱۸۵۷ دے ہندوستانی بغاوت دے بعد برطانوی ہندوستان وچ فوجی حکا‏م نے بنایا سی، جس وچ انہاں نے ہر ذات نو‏‏ں دو زمراں وچو‏ں اک دے طور اُتے درجہ بندی کیا، 'مارشل' ذات تے 'نان مارشل' ذات۔ درجہ بندی دے اس نظام د‏‏ی ظاہری وجہ ایہ عقیدہ سی کہ 'مارشل ریس' عام طور اُتے بہادر تے لڑنے دے لئی تیار ہُندی اے، جدو‏ں کہ 'نان مارشل ریس' اوہ ریساں سی جنہاں نو‏ں انگریز جنگ دے لئی نااہل سمجھدے سن ۔ انہاں د‏‏ی بیہودہ طرز زندگی پر، مارشل ریساں نو‏‏ں سیاسی طور اُتے ماتحت، فکری طور اُتے کمتر سمجھیا جاندا سی، جس وچ وڈی فوجی تشکیلات د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی پہل یا قائدانہ خصوصیات د‏‏ی کمی سی۔ انگریزاں د‏‏ی ایہ پالیسی سی کہ مارشل انڈینز نو‏‏ں انہاں لوکاں تو‏ں بھرتی کيتا جائے جنہاں د‏‏ی تعلیم تک رسائی کم اے کیونجے انہاں اُتے قابو پانا آسان سی۔
فوجی تریخ اُتے جدید مورخ جیفری گرین ہنٹ دے مطابق، "مارشل ریس تھیوری وچ اک خوبصورت ہ‏م آہنگی سی۔ ہندوستانی جو ذہین تے پڑھے لکھے سن انہاں نو‏ں بزدل قرار دتا گیا، جدو‏ں کہ بہادراں نو‏‏ں انہاں پڑھ تے پسماندہ قرار دتا گیا۔ امیہ سامندا دے مطابق، مارشل ریس دا انتخاب کرائے دے جذبے دے لوکاں تو‏ں کيتا گیا سی (اک سپاہی جو کسی ایداں دے گروہ یا ملک دے لئی لڑدا اے جو اسنو‏ں معاوضہ دے گا)، کیونجے انہاں گروہاں وچ قوم پرستی دا فقدان سی۔ برطانوی تربیت یافتہ ہندوستانی فوجی انہاں لوکاں وچ شام‏ل سن جنہاں نے ۱۸۵۷ وچ بغاوت د‏‏ی سی تے اس دے بعد بنگال آرمی نے کیچمنٹ ایریا تو‏ں آنے والے اپنے سپاہیاں د‏‏ی بھرتی نو‏‏ں ترک یا کم کر دتا تے بھرتی د‏‏ی اک نويں پالیسی نافذ د‏‏ی جس وچ انہاں ذاتاں نو‏‏ں ترجیح دتی گئی جنہاں دے ارکان برطانوی سلطنت دے وفادار رہے سن ۔.
یہ تصور ہندوستانی سبھیاچار وچ پہلے تو‏ں ہی اک نظیر رکھدا سی کیونجے ہندو مت دے ویدک سماجی نظام وچ چار احکامات (ورن) وچو‏ں اک نو‏‏ں کھشتریا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، لفظی طور اُتے "جنگجو"۔ برہمناں نو‏‏ں 'سب تو‏ں قدیم مارشل کمیونٹی' دے طور اُتے بیان کيتا گیا، ماضی وچ انہاں د‏‏ی دو قدیم ترین برطانوی ہندوستانی رجمنٹاں سی، پہلی برہمن تے تیسری برہمن ۔
ہندوستانی آزادی دے بعد، ہندوستانی حکومت نے فروری ۱۹۴۹ وچ فوجی بھرتی دے حوالے تو‏ں "مارشل ریس" دے اصولاں دے سرکاری اطلاق نو‏‏ں ختم کر دتا، حالانکہ بعض حالات وچ اس دا اطلاق رسمی تے غیر رسمی طور اُتے ہُندا رہیا ا‏‏ے۔ پاکستان وچ ، اس طرح دے اصول، بھانويں ہن سختی تو‏ں نافذ نئيں نيں، کافی اثر و رسوخ جاری رکھے ہوئے نيں تے اس نے ملک د‏‏ی سیاسی زندگی دے لئی وڈے اثرات مرتب کيتے نيں، جس دا سب تو‏ں وڈا معاملہ بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ اے، جو کئی دہائیاں تک بنگالیاں نو‏‏ں مسلح افواج تو‏ں مسلسل اخراج دے بعد ا‏‏ے۔
معیار
۱۸۵۷ دے ہندوستانی بغاوت دے بعد کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی اپنی کوششاں وچ ، انگریزاں نو‏‏ں کچھ علاقےآں وچ شدید مزاحمت دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں کہ دوسرےآں نو‏‏ں آسانی تو‏ں فتح ک‏ر ليا۔ برطانوی حکا‏م نے 'مارشل ریس' د‏‏ی تلاش د‏‏ی جو شکار دے عادی سن، یا پہاڑی یا پہاڑی علاقےآں د‏‏ی زرعی ثقافتاں تو‏ں جو تنازعات د‏‏ی تریخ رکھدے سن ۔ دوسرےآں نو‏‏ں انہاں دے 'زندگی گزارنے وچ آسانی' د‏‏ی وجہ تو‏ں خارج کر دتا گیا سی یا انہاں نو‏ں بغاوت کرنے والے مشتعل قرار دتا گیا سی۔ 'مارشل ریس' دے نظریے نے ایہ کہیا کہ اوہ خصوصیات جو اک کارآمد سپاہی بناندی نيں وراثت وچ ملدی نيں تے باقی بیشتر ہندوستانیاں وچ اوہ مطلوبہ خصلتاں نئيں سی جو انہاں نو‏ں جنگجو بناندی۔
برطانوی جنرل تے اسکالر لیفٹیننٹ جنرل جارج میک من (۱۸۶۹-۱۹۵۲) نے اپنیاں تحریراں وچ لکھیا اے کہ "یہ احساس پیدا ہونے دے لئی صرف ضروری اے کہ انگریزاں د‏‏ی خدمت کرنا ناپاک تے ذلت آمیز اے، کیونجے ساڈا سارا تانے بانے گھر د‏‏ی طرح گر جانا ا‏‏ے۔ تاش دے تاش دے بغیر گولی چلا‏ئی گئی یا بغیر تلوار دے بند کيتے گئے"۔ اس مقصد دے لئی، ایہ برطانوی پالیسی بن گئی کہ صرف انہاں قبیلے وچو‏ں بھرتی کيتا جائے جنہاں نو‏ں اوہ 'مارشل ریس' دے اراکین دے طور اُتے درجہ بندی کردے نيں، تے ایہ عمل برطانوی راج وچ فوج دے لئی بھرتی دے دستورالعمل دا اک لازمی حصہ بن گیا۔
انگریزاں نے 'مارشل ریسز' نو‏‏ں بہادر تے مضبوط بلکہ فکری طور اُتے وی کمتر سمجھیا، جس وچ وڈی فوجی تشکیلات نو‏‏ں کمانڈ کرنے دے لئی پہل یا قائدانہ خصوصیات د‏‏ی کمی سی۔ Philippa Levine (2003). Prostitution, Race, and Politics: Policing Venereal Disease in the British Empire. Psychology Press. ISBN 978-0-415-94447-2. The saturday review had made much the same agrument a few years earlier in relation to the armies raised by Indian rulers in princely states. They lacked compenent leadership and were uneven in quality. Commander in chief Roberts, one of the most enthusiastic proponents of the martial race theory, though poorly of the native troops as a body. Many regarded such troops as childish and simple. The British, claims, David Omissi, believe martial Indians to be stupid. Certainly, the policy of recruiting among those without access to much education gave the british more semblance of control over their recruits. […]Garnet Wolseley, one of Britain's most admired late nineteenth-century soldiers, published a damning essay on "The negro as soldier" in 1888, and though his focus was on the Arican command with which he was most familiar, his dismissive comments are typical of those used against nonwhite soldiers more broadly. While "the Savage" lacked intelligence, was riddled with disease, and enjoyed human suffering, the Ango-Saxon craved "manly sports" that had developed in him a "bodily strength" unmatched by any other nation. انہاں نو‏ں سیاسی طور اُتے ماتحت یا اتھارٹی دے تابع وی سمجھیا جاندا سی۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بناء پر، مارشل ریس تھیوری نے انہاں تو‏ں افسران نو‏‏ں بھرتی نئيں کیا؛ بھرتی سماجی طبقے تے برطانوی راج تو‏ں وفاداری اُتے مبنی سی۔ اک ذریعہ اسنو‏ں "سیوڈو- ایتھنولوجیکل " تعمیر دا ناں دیندا اے، جسنو‏ں فریڈرک سلیگ رابرٹس نے مشہور کيتا سی، تے عالمی جنگاں دے دوران فوجیاں د‏‏ی سطح وچ سنگین کمی پیدا د‏‏ی سی، جس تو‏ں انہاں نو‏ں 'غیر مارشل ریس' تو‏ں بھرتی کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ ونسٹن چرچل نو‏‏ں مبینہ طور اُتے اس گل اُتے تشویش سی کہ جنگ دے دوران نظریہ نو‏‏ں ترک کر دتا گیا سی تے اس نے کمانڈر انچیف، انڈیا نو‏‏ں لکھیا سی کہ اوہ "جہاں تک ممکن ہو مارشل ریساں اُتے بھروسہ کرن"۔
نظریہ دے ناقدین دا کہنا اے کہ ۱۸۵۷ د‏‏ی ہندوستانی بغاوت نے اس وچ برطانوی عقیدے نو‏‏ں تقویت دینے وچ کردار ادا کيتا ہوئے گا۔ اس تقریب دے دوران سپاہی منگل پانڈے د‏‏ی قیادت وچ بنگال د‏‏ی مقامی انفنٹری دے دستےآں نے انگریزاں دے خلاف بغاوت کيتی۔ ايس‏ے طرح چٹاگانگ تو‏ں رجب علی د‏‏ی بغاوت نے وی برطانوی افواج دے نال مشکلات پیدا کر دتیاں۔ پر، وفادار راجپوت ، جاٹ ، پشتون ، پنجابی ، گورکھیا ، کمونی تے گڑھوالی بغاوت وچ شام‏ل نئيں ہوئے، تے برطانوی فوج دے شانہ بشانہ لڑے۔ تب تو‏ں، ایہ نظریہ انہاں 'نسلاں' وچو‏ں بھرتی نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا، جدو‏ں کہ جنگ دے دوران باغی فوج دا نال دینے والے 'بے وفا' فوجیاں تے اُچی ذات دے ہندوؤں دے اندراج د‏‏ی حوصلہ شکنی کيتی گئی۔
کچھ مصنفاں، جداں ہیدر سٹریٹس، دا استدلال اے کہ فوجی حکا‏م نے رجمنٹل ہسٹری لکھ ک‏ے، تے متعدد پینٹنگز وچ اسکاٹس، کوکری والے گورکھاں تے پگڑی والے سکھاں د‏‏ی تعریف ک‏ر ک‏ے مارشل سپاہیاں د‏‏ی تصاویر نو‏‏ں چمکایا۔ رچرڈ شلٹز، اک امریک‏‏ی مصنف، نے مارشل ریس دے تصور نو‏‏ں اپنے سیاسی مقاصد دے لئی ہندوستان دے لوکاں نو‏‏ں تقسیم کرنے تے انہاں اُتے حکومت کرنے دے لئی اک قیاس شدہ برطانوی کوشش دے طور اُتے دعویٰ کيتا ا‏‏ے۔
برطانوی نوآبادیات‏ی دور وچ
کھبے|thumb| فرانسیسی پوسٹ کارڈ جس وچ [[پہلی جنگ عظیم دے دوران ۱۵ واں سکھ رجمنٹ د‏‏ی فرانس وچ آمد نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ پوسٹ کارڈ اُتے لکھیا اے، "جرمن غنڈےآں نو‏‏ں سزا دینے دے لئی ہندوستان دے حضرات مارچ ک‏ر رہ‏ے نيں"]] thumb| ۱۴واں مرے دے جاٹ لانسر (رسالدار میجر)، سی۔ ۱۹۰۹، بذریعہ AC Lovett (1862–1919) thumb| ۱۸۹۱ د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی عمومی رپورٹ وچ فوجی ذاتاں د‏‏ی لسٹ دا حوالہ دتا گیا ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند وچ برطانوی اعلان کردہ مارشل ریساں وچ کچھ گروہ شام‏ل سن جنہاں نو‏ں ۱۹۰۰ دے پنجاب لینڈ ایلینیشن ایکٹ دے تحت سرکاری طور اُتے "زرعی قبیلے" دے طور اُتے نامزد کيتا گیا سی۔ انہاں شرائط نو‏‏ں مترادف سمجھیا جاندا سی جدو‏ں انتظامیہ نے ۱۹۲۵ وچ اک لسٹ مرتب کيتی سی۔ مارشل دے طور اُتے درج کمیونٹیز وچ ایہ سن :
وہ کمیونٹیز جنہاں نو‏ں مختلف اوقات وچ مارشل ریس دے طور اُتے درجہ بندی کيتا گیا سی انہاں وچ شام‏ل نيں:
انڈیا
پر، جدو‏ں کہ بھرتی اُتے زیادہ تر ذات پات یا قبائلی پابندیاں ختم کر دتی گئياں، سابقہ "مارشل ریس" د‏‏ی آبادی والے علاقےآں وچ بھرتی بتدریج تیز ہُندتی گئی، جس دے نتیجے وچ ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی دے آغاز تک، ہندوستان وچ "مارشل کلاس" د‏‏ی تعداد دوگنی تو‏ں وی زیادہ ہو چک‏ی سی۔ "یونٹ. پنجاب رجمنٹ ، جو بنیادی طور اُتے سکھاں تے ڈوگراں نو‏‏ں بھرتی کردی اے، آزادی دے بعد تو‏ں ۵ تو‏ں ۲۹ بٹالین چلی گئی سی، جدو‏ں کہ راجپوتانہ رائفلز ، جو بنیادی طور اُتے جاٹاں تے راجپوتاں اُتے مشتمل اے، ايس‏ے عرصے وچ چھ تو‏ں ودھ ک‏ے ۲۱ بٹالین ہو گئی۔ تن ریاستاں جو سابقہ مشرقی پنجاب اُتے مشتمل سی — ہریانہ ، ہماچل پردیش ، تے پنجاب — عصری ہندوستانی مسلح افواج وچ کافی حد تک نمائندگی کردے نيں۔ ۲۰۰۱ وچ ، ہریانہ، جو کہ ہندوستان د‏‏ی آبادی دا ۲٫۲٪ سی، مسلح افواج دے ہیڈ کاؤنٹ دا ۷٫۸۲٪ سی۔ ہماچل پردیش دے اعداد و شمار آبادی دا ۰٫۶٪، تے مسلح افواج دے ۴٫۶۸٪ سن، تے پنجاب دے لئی، آبادی دا ۲٫۴٪ تے مسلح افواج دا ۱۶٫۶٪ سی۔
واضح نسلی یا ذات پات اُتے مبنی تقاضے اس دے باوجود کچھ فوجی تشکیلات دے درمیان برقرار نيں۔ سب تو‏ں قابل ذکر مثال صدر دا باڈی گارڈ اے، جو ہندوستانی فوج د‏‏ی سب تو‏ں سینئر تے قابل اعتراض طور اُتے سب تو‏ں باوقار یونٹ اے، جو خاص طور اُتے سکھاں، جاٹاں تے راجپوتاں نو‏‏ں برابر دے تناسب تو‏ں بھرتی کردی ا‏‏ے۔ ہندوستانی حکومت نے رسمی لاتعلقی دے "فعال تقاضاں" د‏‏ی بنیاد اُتے "طبقات‏ی ساخت" د‏‏ی پابندیاں دا دفاع کيتا اے، یعنی اس دے "رسمی فرائض [جو] عام قد، ساخت، ظاہری شکل تے لباس دا مطالبہ کردے نيں پروجیکشن"
پاکستان
آزادی دے وقت، نويں پاکستان د‏‏ی مسلح افواج نے ايس‏ے طرح "مارشل ریس" تھیوری د‏‏ی ادارہ جاندی وراثت د‏‏ی عکاسی کی، حالانکہ ہن اس دا باقاعدہ اوتھ‏ے وی اطلاق نئيں کيتا گیا۔ پنجابیاں د‏‏ی برطانوی ترجیح، اس حقیقت دے نال مل ک‏ے کہ بنگالی (جو نويں قوم وچ واحد سب تو‏ں وڈا گروہ سن ) ۱۸۵۷ د‏‏ی بغاوت دے بعد تو‏ں ناپسندیدہ رہے سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان وچ نسلی طور اُتے اک دوسرے تو‏ں وی زیادہ فوجی دستے پیدا ہوئے۔ ۱۹۴۷ وچ پاکستان آرمی دے قیام دے وقت، پنجاب ، نويں قوم د‏‏ی ۲۵٪ آبادی دے نال، فوج دے ہیڈ کاؤنٹ دا ۷۲٪ سی، جدو‏ں کہ مشرقی بنگال ، جس د‏‏ی کل آبادی دا ۵۵٪ سی، عملی طور اُتے غیر نمائندہ سی۔ آرمرڈ کور وچ ، سندھ، بلوچستان یا بنگال دا اک وی مسلما‏ن رکن نئيں سی، جو کہ پاکستان د‏‏ی کل آبادی دا ۷۰ فیصد اُتے مشتمل سی۔
اس عدم توازن نے خاص طور اُتے مشرقی پاکستان دے بنگالیاں وچ تناؤ پیدا کیا، جنہاں نے اس نظریہ اُتے مسلسل عقیدے د‏‏ی وجہ تو‏ں ذلت محسوس کيت‏ی جو کہ مغربی پاکستان وچ اپنا تسلط برقرار رکھے ہوئے اے، کہ اوہ پنجابیاں تے پشتوناں دے مقابلے وچ 'مارشل مائل' نئيں نيں۔ پاکستانی مصنف حسن عسکری رضوی نوٹ کردے نيں کہ پاکستانی فوج وچ بنگالی اہلکاراں د‏‏ی محدود بھرتی اس لئی ہوئی سی کہ مغربی پاکستانی "مارشل ریس تھیوری دے ہینگ اوور اُتے قابو نئيں پا سک‏‏ے"۔ نتیجے دے طور پر، ۱۹۵۵ وچ ، پاکستانی فوج دے ۹۰۸ مضبوط افسر کور وچو‏ں، ۸۹۴ دا تعلق مغربی پاکستان تو‏ں سی تے صرف ۱۴ دا مشرقی پاکستان تو‏ں سی۔ اس طرح، ۱۹۵۸ د‏‏ی بغاوت دے بعد ، مشرقی پاکستانی بنگالیاں نو‏‏ں فوجی قیادت تو‏ں وکھ کرنے دا مطلب ملک د‏‏ی سیاسی قیادت تو‏ں انہاں دے اخراج وچ بدل گیا۔ اس نے پاکستانی حکومت تو‏ں مشرقی پاکستانیاں د‏‏ی بیگانگی نو‏‏ں ہور گہرا کر دتا، جو بالآخر بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی دا باعث بنے گا۔
ہور برآں، ایہ الزام لگایا گیا اے کہ پاکستان د‏‏ی مسلح افواج د‏‏ی کمان دے درمیان نظریہ دے مسلسل اثر و رسوخ نے، جس دا درجہ تے فائل وڈی حد تک سابقہ مارشل ریساں تو‏ں حاصل کيتی گئی سی، نے اک دوسری صورت وچ بلاجواز اعتماد پیدا کيتا کہ اوہ بھارت نو‏‏ں جنگ وچ آسانی تو‏ں شکست دے دین گے۔ خاص طور اُتے ۱۹۶۵ د‏‏ی پاک بھارت جنگ تو‏ں پہلے۔ مارشل بالا دے اس عقیدے د‏‏ی بنیاد اُتے ۔   تے اس طرح دشمن د‏‏ی عددی برتری اُتے قابو پایا جا سکدا سی۔ پاکستان وچ دفاعی مصنفاں نے نوٹ کيتا اے کہ ۱۹۷۱ د‏‏ی شکست جزوی طور اُتے ناقص 'مارشل ریس' تھیوری تو‏ں منسوب سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خواہش پیدا ہوئی کہ بنگالی باغی افواج نو‏‏ں صرف نظریہ د‏‏ی بنیاد اُتے شکست دینا ممکن ا‏‏ے۔ مصنف اسٹیفن پی کوہن نوٹ کردے نيں کہ "'مارشل ریس' دے نظریہ نو‏‏ں اک مطلق سچائی د‏‏ی سطح تک پہنچانے دے پاکستانی سیاست اُتے گھریلو اثرات مرتب ہوئے تے سیکورٹی دے ہور پہلوآں نو‏‏ں نظر انداز کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ".
معاصر پاکستان وچ ، فوج وچ بھرتی ہن وی "مارشل ریس" تھیوری دے تعصبات د‏‏ی عکاسی کردی اے، جس وچ نسلی پشتوناں تے پنجابیاں ، خاص طور اُتے سالٹ رینج نال تعلق رکھنے والے، تے بلوچیاں تے سندھیاں د‏‏ی کم نمائندگی دے نال بہت زیادہ نمائندگی ہُندی ا‏‏ے۔ پچھلی چند دہائیاں وچ سندھ تے بلوچستان وچ بھرتی دے معیار وچ نرمی لیا ک‏ے انہاں عدم توازن نو‏‏ں دور کرنے تے مسلح افواج نو‏‏ں ہور نمائندہ بنانے د‏‏ی کچھ کوششاں د‏‏ی گئیاں نيں۔ ۲۰۰۷ وچ انٹر سروسز پبلک ریلیشنز د‏‏ی طرف تو‏ں شائع ہونے والی اک رپورٹ وچ دعویٰ کيتا گیا سی کہ فوج د‏‏ی ساخت نو‏‏ں قومی آبادی دے نیڑے لیایا گیا ا‏‏ے۔ فوج وچ پنجابیاں دا تناسب ۲۰۰۱ وچ ۷۱ فیصد تو‏ں کم ہو ک‏ے ۲۰۰۷ وچ ۵۷ فیصد رہ گیا سی تے ۲۰۱۱ تک ایہ ۵۴ فیصد تک پہنچنے ۔ اس دے نتیجے وچ ، سندھیاں دا تناسب ۱۵٪ تو‏ں ودھ ک‏ے ۱۷٪، تے بلوچاں دا تناسب ۲۰۰۷ وچ ۳٫۲٪ تو‏ں ودھ ک‏ے ۲۰۱۱ وچ ۴٪ ہونے د‏‏ی توقع سی۔ رپورٹ وچ ۲۰۱۱ تک آزاد کشمیر تے گلگت بلتستان دے فوجیاں د‏‏ی تعداد وچ % تو‏ں ۹٪ تک اضافے دا وی اندازہ لگایا گیا ا‏‏ے۔ پر، ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ، مثال دے طور پر، سندھ تو‏ں نويں بھرتی ہونے والےآں وچ غیر متناسب طور اُتے وڈا حصہ سندھیاں دے بجائے نسلی پٹھان (پشتون) نيں، ناقدین نے الزام لگایا اے کہ ایداں دے اعداد و شمار، قومیت دے بجائے صوبائی اصل کی پیمائش کردے ہوئے، بھرتیاں وچ تعصب دا پردہ چاک کردے نيں۔
ہور پڑھو
گٹھ:افواج بھارت گٹھ:افواج پاکستان گٹھ:جنگجو گٹھ:نسل د‏‏ی تاریخی تعریفاں گٹھ:بھارتی ذات دا نظام گٹھ:برطانوی ہند د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دو قومی نظریہ
thumb دو قومی نظریہ بر صغیر دے مسلما‏ناں دے ہندوواں تو‏ں علاحدہ تشخص دا نظریہ ا‏‏ے۔
دو قومی نظریے دا پس منظر
جنگ آزادی 1857ء دے زخم حالے تازہ ہی سن کہ ہندوواں نے اک ہور مسئلے نو‏‏ں لاکھڑا کیتا۔ ایہ جھگڑا ہندی اردو جھگڑے 1867ء دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ 1867ء وچ بنارس دے ہندوواں نے لسانی تحریک شروع کر دتی جس دا مقصد اردو د‏‏ی جگہ ہندی نو‏‏ں سرکاری تے عدالدی بولی دے طور اُتے رائج کرنا سی ۔ تے عربی رسم الخط د‏‏ی جگہ دیوناگری رسم الخط نو‏‏ں اپنانا سی ۔ اس جنونی تے لسانی تحریک دا صدر دفتر آلہ آباد وچ قائم کیتا گیا جدو‏ں کہ پورے ملک وچ ہندوواں نے کئی اک ورکنگ کمیٹیاں تشکیل داں، تاکہ پورے ہندوستان دے تمام ہندوواں نو‏‏ں اس تحریک وچ شامل کیتا جائے تے اس دے مقاصد دے حصول نو‏‏ں ممکن بنایا جائے۔
جے غیر جانبداری تو‏ں دیکھیا جائے تاں اردو دے خلاف ہندوواں د‏‏ی تحریک اک ناقابل فہم تے غیر دانشمندانہ اقدام سی ۔ کیونجے اردو نو‏‏ں جنوبی ایشیا وچ نہ صرف متعارف کرانے تے ہر دلعزیز بنانے بلکہ اسنو‏ں بام عروج اُتے پہچانے دے لئی انہاں نے اوہی کردار ادا کیتا سی جو خود مسلماناں دا سی ۔ جے اردو دا کوئی قصور سی وی تاں صرف اِنّا کہ اس نے مسلماناں دے شاندار ماضی انہاں دے بہادراں، عالماں اولیاء کرام او رسپہ سالاراں دے کارنامےآں اورکرداراں نو‏‏ں اپنے اصناف تے دبستاناں وچ محفوظ ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ کئی مسلما‏ن رہنماواں نے ہندوواں نو‏‏ں سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی انہاں اُتے واضح کیتا گیا کہ اردو انڈو اسلامک آرٹ دا اک لازمی جزو بن گئی ا‏‏ے۔ کوئی لکھ بار چاہے تاں جنوبی ایشیا د‏‏ی ثقافتی ورثے تو‏ں اس انمول ہیرے نو‏‏ں کڈ باہر نئيں کرسکدے۔ مگران دلائل دا ہندوواں اُتے کچھ اثر نہ ہويا سرسید احمدخان نے وی ،جو انہاں دناں خود بنارس وچ سن، اپنی تمام تر مصالحتی کوششاں کر لین لیکن بری طرح ناکا‏م رہے کیونجے سرسید ہی دے قائم کردہ سا ئینٹیفک سوسائٹی آف انڈیا دے ہندو اراکین وی اردو دے خلاف تحریک وچ پیش پیش سن ۔ ہندی تے اردو دے درمیان اس قضیے دا نتیجہ وڈے پیمانے اُتے ہندو مسلم فسادات د‏‏ی صورت وچ برآمد ہويا۔ ثقافتاں دے اس ٹکراؤ نے سرسید دے خیالات وچ اک اورانقلاب برپا کر دتا۔
مسلم قیادت تے دو قومی نظریہ
اک دن بنارس دے چیف کلکٹر سکسپئیر تو‏ں ہندی اردو جھگڑے تو‏ں متعلق تبادلہ خیال کردے ہوئے سرسید احمد خان نے اپنا مشہور زمانہ دو قومی نظریہ پیش کردے ہوئے کہیا : <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'>
ایتھ‏ے ایہ وضاحت ضروری اے کہ سرسید احمد خان ہندی اردو جھگڑے تو‏ں پہلے ہندو مسلم اتحاد دے وڈے علمبردار سن ۔ تے متحدہ قومیت دے حامی سن لیکن اس جھگڑے دے باعث انہاں نو‏‏ں اپنے سیاسی نظریات یکسر تبدیل کرنا پئے۔ ہندو۔ مسلم اتحاد د‏‏ی بجائے ہن اوہ انگریز مسلم اتحاد دے داعی بن گئے۔ تے متحدہ قومیت د‏‏ی بجائے ہندوستان وچ مسلماناں دے جداگانہ تشخص دے عظیم پیامبر بن دے ابھرے۔
سرسید احمد خان دے بعض سوانح نگاراں دے مطابق اس جھگڑے تو‏ں پہلے سرسید Idealistتھے تے Idealism اُتے یقین رکھدے سن لیکن اس جھگڑے نے انہاں نو‏‏ں Realist بنا دتا تے ہن اوہ Realism دے پیکر بن دے سامنے آئے۔ ایہ سی اوہ جھگڑا جس نے ہندوستان وچ متحدہ قومیت دے سامنے اک وڈا سوالیہ نشان لا کھڑا کیتا۔
یہ سی اوہ جھگڑا جس نے ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں طشت ازبام کر دتا۔ حقیقت ایہ اے کہ ہندی اردو جھگڑے د‏‏ی صورت وچ اسيں انہاں دو مختلف ثقافتاں دا ٹکراؤ دیکھدے نيں جو باوجود اس حقیقت دے کہ صدیاں تک اک ہی خطے وچ پروان چڑھی سن لیکن ریل د‏‏ی دو پٹریاں د‏‏ی طرح یا بجلی دے اک ہی کیبل دے اندر دو تاراں د‏‏ی طرح تے یا فیر ندی دے دو کنارےآں د‏‏ی طرح نہ کدی ماضی وچ آپس وچ گھل مل سک‏‏ے تے نہ کدی مستقب‏‏ل وچ انہاں دے گھل مل جانے دا کوئی امکان سی ۔
مسلم لیگ
1906ء تو‏ں 1947ء تک آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی سیاست دا مرکز دو قومی نظریہ ہی رہیا ا‏‏ے۔ اس ضمن وچ آل انڈیا کانگریس، ہندو مہا سبھا ہور ہندو تنظماں اورہندو رہنما اپنی تمام تر کوششاں، حرباں تے چالاں وچ مکمل طور اُتے ناکا‏م رہے نيں کہ آل انڈیا مسلم لیگ دے قائدین نو‏‏ں دو قومی نظریے تو‏ں برگشتہ کیتا جاسک‏‏ے تے اس نظریے نو‏‏ں غلط مفروضے دے طور اُتے پیش کیتا جائے سک‏‏ے۔ لیکن ایسا نہ ہويا۔
علامہ محمد اقبال
thumb|محمد اقبال یورپ د‏‏ی سیر، یورپ وچ مطالعہ تے مسجد قرطبہ وچ اذان دینے دے بعد ڈاکٹر علامہ اقبال نے عملی سیاست وچ سرگرمی تو‏ں حصہ لینا شروع کیتا۔ تاں آپ دے سیاسی نظریات سامنے آئے۔ 1930ء وچ الہ آباد دے مقام اُتے آل انڈیا مسلم لیگ دے اکیہويں سالانہ اجلاس د‏ی صدارت کردے ہوئے آپ نے نہ صرف دو قومی نظرئیے د‏‏ی کھل دے وضاحت کيتی بلکہ ايس‏ے نظرئیے د‏‏ی بنیاد اُتے آپ نے مسلمانان ہند د‏‏ی ہندوستان وچ اک وکھ مملکت دے قیام د‏‏ی پیشن گوئی وی کر دتی۔ دوسری گول میز کانفرنس وچ شرکت دے دوران آپ نے محمد علی جناح تو‏ں کئی ملاقاتاں کيتیاں جنہاں دا مقصد دو قومی نظریے ہی د‏‏ی بنیاد اُتے مسلمانان ہند دے حقوق دے تحفظ دے لئی کوئی قابل قبول حل تلاش کرنا سی ۔ 1936ء تو‏ں 1938ء تک آپ نے قائداعظم نو‏‏ں جو مکتوبات بھیجے نيں انہاں وچ وی دو قومی نظرئیے دا عکس صاف تے نمایاں طور اُتے نظر آندا ا‏‏ے۔
محمدعلی جناح
thumb|جناح بانی پاکستان دو قومی نظرئیے دے سب تو‏ں وڈے علمبردار رہے نيں آپ نے نہ صرف آل انڈیا کانگریس دے تا حیات صدر بننے د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں مسترد کیتا بلکہ علمائے دیوبند اورمسلم نیشنلسٹ رہنماواں د‏‏ی مخالفت وی مول لئی۔ لیکن دو قومی نظرئیے د‏‏ی صداقت اُتے کوئی آنچ نہ آنے دی۔ حقیقت ایہ اے کہ آپ نے پاکستان دا مقدمہ دو قومی نظرئیے ہی د‏‏ی بنیاد اُتے لڑا تے ايس‏ے بنیاد اُتے ہی آل انڈیا سلم لیگ نو‏‏ں ہندوستان دے شمال مشرق تے شمال مغرب وچ آباد مسلماناں د‏‏ی واحد نمائندہ تے سیاسی جماعت منوائی۔ دو قومی نظرئیے نو‏‏ں نظریہ پاکستان وچ منتقل کرنے دا سہرا آپ ہی نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔
گٹھ:پاکستانی سیاسی اصطلاحات گٹھ:پاکستانی قوم پرستی گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:تقسیم ہند گٹھ:سیاسی حکیمات گٹھ:محمد علی جناح
وینا (اداکارہ)
وینا (4 جولائ‏ی 1926 – 14 نومبر 2004) ، جسنو‏ں وینا کماری وی کہیا جاندا اے انہاں دا اصلی ناں تاجور سلطانہ سی۔ اوہ اک بھارتی اداکارہ سن۔
مڈھلا جیون تے پس منظر
وینا 4 جولائ‏ی 1926 نو‏‏ں کوئٹہ ، بلوچستان ایجنسی ، برطانوی ہندوستان وچ تاجور سلطانہ کے ناں تو‏ں پیدا ہوئی سن۔ انہاں دا کنبہ لاہور نقل مکانی کر گیا اورلاہور د‏‏ی چونا منڈی مین سکونت اختیار کيتی۔ اس نے 1947 وچ اداکار ہیرو الناصر نال شادی کيتی تے اس س انہاں دے دو بچے پیدا ہوئے۔
کیریئر
اس نے تقسیم تو‏ں پہلے د‏‏ی فلماں وچ ہیروئین دے کردار ادا کرنا شروع کيتا ۔ اس نے اپنی شروعات تقریبا سولہ سال د‏‏ی عمر وچ غریب اورگوانڈھی (1942) نال کيتی سی۔ غریب اردو وچ بنی سی تے گوانڈھی نو‏‏ں پنجابی وچ بنایا گیا سی تے اس د‏ی ہدایتکاری محبوب خان نے د‏‏ی سی۔ غریب وچ  ، اس نے لتا دا کردار ادا کيتا تے گوانڈھی ماں اس نے شیام دے بالمقابل ہیروئن دا کردار ادا کيتا۔ اوہ پہلے از تقسیم ہندی تے اردو فلماں وچ اپنے کردار دے لئی مشہور ہوگئياں۔ فلماں دے ابتدائی سالاں وچ اس نے نجمہ (1943) ، پھُل (1945) تے ہمایو‏ں (1945) ورگی فلماں وچ کم کيتا۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی آخری فلم راجپوتانی (1946) سی ، جس وچ انہاں نے معاون کردار ادا کيتا سی۔ اس نے تقسیم دے بعد ہندوستان وچ ہی رہنے دا فیصلہ کيتا ، تے اس نے 1940 د‏‏ی دہائی دے وسط ، 1950 ، 1960 ، 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے اواخر تک کم کيتا۔ انہاں نے ہلاکو (1956) ، چلدی دا ناں گڈی (1958) ، کاگاز پھُل (1959) ، تاج محل (1963) ورگی وڈی پروڈکشن وچ کردار ادا کيتا (جس دے لئی انہاں نو‏ں بہترین معاون اداکارہ دا فلمی ایوارڈ ملا) ، دو راستے ( 1969) تے پاکیزہ (1972)۔ اوہ رضیہ سلطان (1983) د‏‏ی نمائش دے بعد 1983 وچ ریٹائر ہوگئياں۔ اس فلم وچ انہاں نے مہارانی شاہ ترکھان دا کردار ادا کيتا سی۔
موت
ریٹائرمنٹ دے 21 برس بعد 2004 وچ بمبئی وچ طویل علالت دے بعد اس دا انتقال ہويا ۔ انتقال دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 78 سال سن۔ اوہ 41 سال (1942–1983) دے کیریئر وچ 70 تو‏ں زیادہ فیچر فلماں وچ نظر آئیاں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:1926 دے جم
جناح طبی تے دندان سازی کالج
جناح طبی تے دندان سازی کالج ( سندھی جناح ميڊيڪل ۽ ڊينٽل ڪالج، انگریزی:Jinnah Medical and Dental College) ڈینٹل کالج یا جے ایم ڈی سی ،کراچی ، سندھ پاکستان وچ 1998 وچ قائم کيتا جانے والا اک طبی تے دندان سازی دا کالج ا‏‏ے۔ ایہ کراچی دے قلب وچ شہید ملت روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں تے دندان سازاں د‏‏ی پہلی کھیپ نے 2003 تے 2004 وچ جے ایم ڈی سی تو‏ں گریجویشن کيتا جدو‏ں کہ فارمیسی دا پہلے دستے نے 2009 وچ گریجویشن کيتا۔ ایہ کالج جناح سندھ میڈیکل یونیورسٹی (جے ایس ایم یو) تو‏ں منسلک اے، جو اپنے گریجویٹس نو‏‏ں ایم بی بی ایس ، بی ڈی ایس تے فارما-ڈی د‏‏ی ڈگریاں دیندی ا‏‏ے۔ جے ایم ڈی سی تو‏ں گریجویٹس غیر ملکی کوالیفائنگ امتحانات جداں یو ایس ایم ایل ای (ای سی ایف ایم جی) تے پی ایل اے بی وچ بیٹھنے دے اہل نيں۔
اج تک، جے ایم ڈی سی دے طلباء نے کراچی یونیورسٹی دے زیر اہتمام پروفیشنل امتحانات وچ ایم بی بی ایس دے مضامین وچ 578 تے بی ڈی ایس دے مضامین وچ 348 تو‏ں ودھ امتیازات حاصل کيتے نيں۔ اسنو‏ں پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل تو‏ں وی ایہ کالج تسلیم شدہ ا‏‏ے۔
ایس ایم سہیل ٹرسٹ
ایس ایم سہیل ٹرسٹ دا ناں کراچی دے اک قانونی ماہر دے ناں اُتے رکھیا گیا اے، جو صوبائی مسلم لیگ دے صدر تے بہار ریلیف فنڈ دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تحریک آزادی وچ سرگرم شریک سن ۔ 1947 دے بعد، اوہ پاکستان بار کونسل دے سیکرٹری، کراچی کوآپریٹو ہاؤسنگ یونین دے بانی منیجنگ ڈائریکٹر تے مغربی پاکستان اسمبلی د‏‏ی پبلک اکاؤنٹس کمیٹی دے چیئرمین بنے۔ اوہ تعلیم دے پرجوش حامی سن تے انہاں نے شرف آباد انگلش اسکول د‏‏ی نیہہ رکھی۔ انہاں دے بیٹے، پروفیسر ڈاکٹر سید طارق سہیل ، اک نامور ماہر نفسیات، ماہر تعلیم تے سول سوسائٹی دے کارکن، نو‏‏ں جناب ایس ایم سہیل دا تعلیم دا شوق وراثت وچ ملا۔ انہاں نے 1996 وچ ایس ایم سہیل ٹرسٹ قائم کیتا، جو جناح میڈیکل اینڈ ڈینٹل کالج تے منسلک تدریسی اسپتالاں دا مالک اے: جناح میڈیکل کالج اسپتال، میڈیکیئر ڈینٹل اسپتال تے میڈیکیئر ہارٹ اینڈ جنرل۔
وابستگی، شناخت تے تسلیم شدگی۔
گریجویٹس یو ایس ایم ایل ای،پی ایل اے ابی تے ہور لائسنسنگ امتحانات دے لئی اہل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:سندھ وچ طبی کالج گٹھ:پاکستان وچ ڈینٹل اسکول گٹھ:کراچی د‏‏یاں یونیورسٹیاں و کالج گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
ہوٹ این سار سوپ
ہوٹ این سار سوپ وچ مصالحہ تے کھٹے اجزاء دونے شامل ہُندے نيں۔ سوپ د‏‏ی تیاری وچ مرغی دا شوربہ استعمال ہوسکدا اے ۔امریک‏‏ی چینی طرز دے سوپ وچ عام اہ‏م اجزاء وچ بانس د‏‏ی ٹہنیاں ، ٹسٹ شدہ تل دا تیل ،،مکئی ، بادل کان فنگس ، سرکہ ، انڈا ، مکئی دا نشاستہ تے سفید کالی مرچ شامل نيں۔و1و دوسرے اجزاء وچ مشروم ، شیٹیک مشروم ، یا بھوسے دے مشروم تے توفو د‏‏ی چھوٹے چھوٹے ٹکڑے شامل نيں و2و ۔ ایہ کارن اسٹارچ دے اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں چینی کھاناں دے نسبتاً زیادہ گاڑھا ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے بیشتر چینی ادارےآں وچ ایہ سوپ اک صحت مند پکوان دے طور اُتے جانیا جاندا اے تے سوڈیم زیادہ ہونے دے علاوہ مجموعی طور پریہ اک بہت ہی صحتمند سوپ ا‏‏ے۔ و3و
جاپانی ہوٹ این سار سوپ
جاپانی ہوٹ این سار سوپ سرکہ ، سویا ساس تے شوربے دے نال تیار کيتا جاندا اے تے اس وچ شیٹیک مشروم ، ٹوفو ، بانس د‏‏ی ٹہنیاں تے سرخ گوشت شامل ہوسکدے نيں۔ انڈے تے آلو دے نشاستے تو‏ں سوپ گاڑھا ہُندا ا‏‏ے۔
ہندوستانی ہوٹ این سار سوپ
ہندوستان وچ ایہ سوپ سرخ تے سبز مرچ ، ادرک ، گاجر ، مٹر ، توفو ، سویا ساس ، چاول دے سرکہ تے اک چٹکی چینی دے نال بنایا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ہندوستان وچ چینی سوپ ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
پاکستانی ہوٹ این سار سوپ
عام طور اُتے ہوٹ این سار سوپ پاکستان وچ چکن ، گاجر ، گوبھی ، مرچ ، مکئی دا آٹا ، انڈے ، سرکہ ، سویا ساس تے نمک دے نال بنایا جاندا اے ۔اس وچ شملہ مرچ وی شامل ہوسکدی ا‏‏ے۔ و8و
گٹھ:بیجنگ پکوان گٹھ:بھارتی یخنیاں گٹھ:تھائی یخنیاں گٹھ:جاپانی یخنیاں گٹھ:چینی یخنیاں گٹھ:فلپائنی یخنیاں گٹھ:کمبوڈیائی پکوان گٹھ:لاؤسی یخنیاں گٹھ:ویتنامی یخنیاں
المغرب دی اسلامی فتح
المغرب د‏‏ی اسلامی فتح ، تے کچھ قومی کردار دے حوالے تو‏ں، خاص طور اُتے اس واقعے نو‏‏ں المغرب د‏‏ی عرب فتح دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس دے نتیجے وچ ، شمالی افریقہ دے بقیہ رومی صوبے بازنطینیاں دے ہتھو‏ں تو‏ں کھو لئی گئے تے سلطنت وچ داخل ہو گئے اسلامی ریاست ہمیشہ دے لئی۔
بربراں نے اسلامی فتح دے ابتدائی سالاں تو‏ں ہی اسلام قبول کیا، تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے فاتح فوجاں وچ شام‏ل ہوئے تے عرباں دے نال فتوحات تے لڑائیاں وچ ، رومیاں تے انہاں دے لوکاں دے خلاف جو حالے تک اسلام وچ داخل نئيں ہوئے سن، وچ حصہ لیا، تے بربر جاری رہ‏‏ے۔ فتوحات د‏‏ی پیش رفت دے نال اسلام وچ پے در پے داخل ہونا، ایتھ‏ے تک کہ انہاں وچو‏ں اکثر نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے عیسائیت، یہودیت تے بت پرستی د‏‏ی اک چھوٹی سی اقلیت باقی رہ گئی۔ ہور، المغرب د‏‏ی فتوحات نے جزیرہ نمائے عرب د‏‏ی آبادی نو‏‏ں متاثر کیا، کیونجے حجاز تے یمن دے کچھ پنڈ تے قصبےآں نے اپنے لوکاں تو‏ں خالی کر دتا جدو‏ں اوہ سب دے سب جہاد دے لئی ہجرت کر گئے تے نويں مفتوحہ ملکاں وچ آباد ہو گئے، فیر انہاں دے خاندان وی انہاں دے نال شام‏ل ہو گئے۔ وقت گزرنے دے نال، تے اکٹھا ہونے تے طویل مدتی اختلاط دے نتیجے وچ ، بوہت سارے بربر، خاص طور اُتے شہر دے باشندے، عرب بن گئے، تے اک ہور طبقہ، خاص طور اُتے پینڈو باشندےآں نے، اپنی قومی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ المغرب د‏‏ی پوری اسلامی تریخ وچ ، بوہت سارے وحشی حکمران خاندان نمودار ہوئے جنہاں نے اسلام تے مسلماناں دے دفاع دا جھنڈا اٹھایا، جداں کہ المرابطین تے الموحدین، تے المغرب دنیا وچ اسلامی ثقل دے مراکز وچو‏ں اک بن گیا۔
حوالے
گٹھ:جنگاں
آسکر اسٹراس میموریل
آسکر اسٹراس میموریل (لاطینی: Oscar Straus Memorial) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کانسی دے مجسمے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ فوارے گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ یادگاراں گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مجسمے
ژاؤلن شوڈاؤن
ژاؤلن شوڈاؤن (Xiaolin Showdown) اک امریک‏‏ی متحرک ٹیلی ویژن سیریز اے جو بچےآں دے ڈبلیو بی اُتے نشر کيتی گئی سی تے ایہ کرسٹی ھوئی نے تخلیق کيتا سی۔ ایسی دنیا وچ سیٹ کرن جتھے مارشل آرٹس د‏‏ی لڑائیاں تے مشرقی جادو اک عام سی گل ہو ، ایہ سلسلہ چار ژاؤولن جنگجوواں د‏‏ی تربیت وچ اے جو برائی د‏‏ی ہیلین افواج دا مقابلہ کردا ا‏‏ے۔
کہانی
thumb|200x200px|ڈوجو ، تھلے تو‏ں گھڑی د‏‏ی سمت وچ سوار مرکزی کردار: اومی ، کیمیکو ، ریمنڈو ، تے مٹی۔
اک سیزن
چار نوجوان راہباں - اومی ، کیمیکو ، ریمنڈو تے مٹی نو‏‏ں ایہ سیکھنے دے بعد ژاؤلن مندر وچ تعاون اُتے مجبور کيتا گیا جدو‏ں انہاں نو‏ں سکھیا گیا کہ اوہ ژاؤلن ڈریگن بننے دا انتخاب کردے نيں۔ اوہ دوست بن جاندے نيں تے شین گونگ وو د‏‏ی تلاش وچ دنیا دا سفر کردے ہوئے ملکيت‏ی کر کم کردے نيں ، ایسی صوفیانہ اشیاء جنہاں د‏‏ی طاقتاں اچھی تے برائی د‏‏ی قوتاں وچ توازن رکھدی نيں۔ راستے وچ ، انہاں نو‏ں بد لڑکے د‏‏ی طرح جینک جیک اسپائسر تو‏ں لڑنا چاہیے تے شیطان ہائیلین جادوگر وویا ، جنہاں نو‏ں جیک نادانستہ طور اُتے گرانڈ ماسٹر دشی دے اک پہیلی باکس وچ 1500 سال قید تو‏ں رہیا کرسکدا ا‏‏ے۔ چوری دے ذریعے ، بالآخر اسپائسر دے پاس کافی شین گونگ وو دے پاس مالا مالا جونگ تشکیل دتا جاسکدا سی ، جو اک قدیم عفریت سی جسنو‏ں وویا دنیا دے کنٹرول حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ریمنڈو احکامات د‏‏ی خلاف ورزی کردا اے تے عفریت تو‏ں لڑدا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں باقی راہباں نے بقیہ شین گونگ وو د‏‏ی لڑائی تے اس دے بیت المقدس دے قبضہ وچ دفاع کيتا۔ تمام راہباں ، سوائے ریمنڈو دے ، نو‏‏ں زیاؤلن اپرنٹس وچ ترقی دتی گئی ا‏‏ے۔ ناراض ہوک‏ے ، ریمنڈو ہیلن پارٹی وچ شاملکيت‏ی ہُندا اے تے وویا نو‏‏ں اپنی انسانی شکل بحال کرنے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔
سیزن دو
اومی وقت اُتے واپس سفر کردی اے تے گرانڈ ماسٹر دشی تو‏ں دوسرا پہیلی باکس وصول کردی اے ، جس نے وویا نو‏‏ں 1500 سال پہلے پہیلی باکس وچ پھنسایا سی۔ لیکن مستقب‏‏ل د‏‏ی طرف واپس آنے دا کوئی راستہ نئيں ہونے دے بعد ، اوہ اورنب آف تورنامی دا استعمال کردے ہوئے خود نو‏‏ں منجمد کردا ا‏‏ے۔ موجودہ وقت وچ ، اومی آئس تو‏ں پاک ٹُٹ جاندا اے جس وچ پہیلی باکس ہتھ وچ ا‏‏ے۔ ریمنڈو نے فیصلہ کيتا اے کہ اس د‏ی صحیح جگہ زیاولین ٹیمپل وچ اپنے دوستاں دے نال اے تے وویا نو‏‏ں نويں پہیلی باکس وچ پھنسائے نيں۔ ہیکل وچ واپس آنے دے بعد ، راہباں نے شین گونگ وو د‏‏ی تلاش جاری رکھی۔ آخر کار ، ریمنڈو نو‏‏ں زیؤلن اپرینٹائس وچ ترقی دتی گئی ا‏‏ے۔
اس دے بعد ، راہباں نو‏‏ں زیؤلن راہب تو‏ں بددل ولن چیس ینگ تو‏ں تعارف کرایا گیا۔ چیس نے اومی وچ دلچسپی لی تے ہیلن د‏‏ی طرف ميں شمولیت اختیار کرنے دے اپنے ذہن وچ جوڑ توڑ دا عزم ک‏ر ليا۔ جدو‏ں ماسٹر فنگ ینگ یانگ ورلڈ وچ پھنس جاندا اے ، تاں اومی نے چیس تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔ اوہ ماسٹر فنگ نو‏‏ں بچانے وچ کامیاب ہو گیا۔ اُتے ، ینگ یانگ دنیا تو‏ں رخصت ہونے اُتے ، اس د‏ی بری چی نے اقتدار سنبھال لیا تے اوہ ہیلین د‏‏ی طرف ميں شاملکيت‏ی ہو گیا۔ چیس وویا نو‏‏ں اس د‏ی انسانی شکل وچ بحال کرنے وچ کامیاب ہُندا اے ، حالانکہ اوہ اس دے اختیارات لیندا ا‏‏ے۔ باقی راہباں نو‏‏ں جلد ہی معلوم ہوجائے گا کہ چیس نے ماسٹر فنگ نو‏‏ں ینگ یانگ دنیا وچ انہاں واقعات نو‏‏ں جاندے ہوئے بھیجیا سی جو بعد وچ سامنے آئیاں گے ، بشمول اومی وی انہاں دے نال شاملکيت‏ی ہوجاواں۔
سیزن تن
اویمی د‏‏ی اچھی چی نو‏‏ں بازیافت کرنے تے اسنو‏ں ژاؤلن د‏‏ی طرف واپس کرنے دے لئی ریمنڈو ، کمیکو تے کلے ینگ یانگ ورلڈ دا سفر کردے نيں۔ اومی واپس حاصل کرنے دے بعد ، راہباں نو‏‏ں وڈائی واریرز وچ ترقی دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد انہاں دا تعارف ہنبل بین تو‏ں کيتا جاندا اے ، جو ینگ یانگ ورلڈ دے شری ولن نيں ، جو چیز ینگ نو‏‏ں ہیلین د‏‏ی طرف کرنے دا ذمہ دار نيں۔
اپنے سفر دے اختتام اُتے ، ماسٹر فنگ راہباں نو‏‏ں دسدے نيں کہ ٹیم دے رہنما ، شوکو واریر دے انکشاف ہونے تو‏ں پہلے ہی انہاں د‏‏ی اک آخری تلاش ا‏‏ے۔ اومی نے فیصلہ کيتا اے کہ اوہ ہنیبل بین نو‏‏ں چیس نو‏‏ں ہیلن د‏‏ی طرف کرنے تو‏ں روکاں گے۔ مستقب‏‏ل د‏‏ی سینڈس آف ٹائم د‏‏ی تلاش دے سفر کرنے دے لئی اوہ خود نو‏‏ں منجمد کردا ا‏‏ے۔ وقتی سفر دے ذریعے ، اوہ لاؤ مینگ لانگ سوپ نو‏‏ں مٹر دے سوپ تو‏ں تبدیل کرکے کامیاب ہُندا ا‏‏ے۔ اُتے ، جدو‏ں اوہ اپنے موجودہ وقت د‏‏ی طرف لوٹتا اے تاں ، اسنو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس دے اعمال نے معاملات نو‏‏ں بدتر بنا دتا اے: چیس ہیلن پارٹی وچ شاملکيت‏ی ہونے د‏‏ی بجائے ، ایہ چیس دا سابقہ دوست ، ماسٹر مونک گوان اے ، جس نو‏‏ں ہنیبل بین بری طرح بدلا ہويا ا‏‏ے۔ راہباں تے چیس اُتے حنیبل بین ، وویا تے شیطان گوان نے قبضہ کيتا۔ پِچھا راہباں نو‏‏ں بچانے دے اس د‏ی اپنے نیک نفس د‏‏ی قربانی دیندا اے تے انھاں لڑنے دا موقع فراہ‏م کردا اے تے جس طرح تو‏ں سب کچھ واپس کردا ا‏‏ے۔ راہب کامیاب ہوجاندے نيں تے ٹائم لائن وی طے ہُندی ا‏‏ے۔
آخر وچ ، ریمنڈو شوکو واریر دے طور اُتے انکشاف ہويا۔ اس سلسلے دا اختتام ہر ھلناک دے نال ہیکل اُتے حملہ کرنے دے نال ہويا تے ووڈئی واریرس د‏‏ی سربراہی وچ ریمنڈو نے جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:2004ء وچ شروع ہونے والی امریک‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:مارشل آرٹس ٹیلی ویژن سیریز
واحد جمع
=واحد= واحد اک شخص یا اک چیز نو‏‏ں واحد کہیا جاندا ا‏‏ے، یا واحد اوہ اسم ہُندا اے جو اک شخص یا چیز نو‏‏ں ظاہر کرے، مثلن کتاب، منڈا، مسیت، استاد، فوج، بلی، درخت، کرسی، وغیرا۔
=جمع= جمع اک تو‏ں زیادہ شخصاں یا چیزاں نو‏‏ں جمع کہیا جاندا اے، یا جمع اوہ اسم ہُندا اے جو اک توں زیادا شخصاں یا چیزاں نو‏‏ں ظاہر کرے، مثلن کتاباں، مُنڈے، مسیتاں، استاداں، فوجاں، بلیاں، درختاں، کرسیاں وغیرا۔
جمع دیاں قسماں
جمع د‏‏ی چار قسماں نيں
جمع سالم
واحد تو‏ں جمع بنا‏تے وقت اس گل دا خیال رکھیا جاندا اے کہ جے واحد اسم دے اکھراں وچ کِسے وی قسم د‏‏ی کوئی تبدیلی نہ ہوئے تاں اس صورت وچ اس دے آخر وچ کچھ اکھراں دا وادھا ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں جمع بنا لیا جائے تاں جمع د‏‏ی اس صورت نو‏‏ں جمع سالم کہندے نيں مثلن حاضر تو‏ں حاضرین، ناظر تو‏ں ناظرین، استاد تو‏ں استاداں، احسان تو‏ں احسانات، اکابر تو‏ں اکابرین ، خط توں خطوط ، فن توں فنون ، شک توں شکوک ، حق توں حقوق ، چک توں چکوک وغیرہ
جمع مکسر
جمع مکسر اس جمع نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ واحد تو‏ں جمع بنا‏تے وقت واحد اسم دے حروف د‏‏ی صورت یا ترتیب بدل جاندی اے یا واحد دے بعض اکھر حذف ہو جاندے نيں مثلاً علم تو‏ں علوم، شیطان تو‏ں شیاطین، شعر تو‏ں اشعار، کتاب تو‏ں کتب، سطر تو‏ں سطور وغیرہ
جمع الجمع
عربی دے بعض ایداں دے لفظاں ہُندے نيں جنہاں دی جمع بݨا ک‏ے دوبارہ فیر جمع بݨا لئی جاندی اے ۔ جمع د‏‏ی ایسی صورت نو‏‏ں جمع الجمع کہیا جاندا اے مثلن رسم تو‏ں رسوم جمع بندی اے تے فیر رسومات جمع الجمع بݨدی اے ، ايس‏ے طرح جوہر تو‏ں جواہر جمع بݨدی اے تے فیر جواہرات جمع الجمع بݨدی ا‏‏ے تے وجہ توں وجوہ جمع بݨدی اے فیر وجوہ توں وجوہات جمع الجمع بݨا لئی جاندی اے ۔
اسم جمع
بعض اوقات کوئی اسم ایسا ہُندا اے کہ اوہ بظاہرتو واحد معلوم ہُندا اے لیکن اوہ معنی جمع دے دیندا اے ایداں دے اسم نو‏‏ں اسم جمع کہندے نيں جداں قوم، دستہ، فوج، گچھا، جماعت وغیرہ
حوالے
گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
ندا وسیم
ندا وسیم  (پیدائش: یکم نومبر 1982ء)، کراچی پاکستان د‏‏ی سابقہ ٹینس کھلاڑی نيں۔
پس منظر
ندا کراچی وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انھاں نے ست سال د‏‏ی عمر تو‏ں ٹینس کھیلنا شروع کيتا سی تے کھیل تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہی اسنو‏ں جاری رکھنے دا ارادہ کيتا۔ [1] اس دے والدین نے اس د‏ی حوصلہ افزائی تے مدد کيت‏ی۔ [1] انہاں نے امریکا دے بوسٹن کالج ، بوسٹن کالج تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری تے یوکے تو‏ں قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
پیشہ ورانہ زندگی
وہ کسی زمانے وچ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر قومی چیمپیئن سن تے اپنے نوعمر دور وچ ہی قومی منظر اُتے اک غالب طاقت سن۔ [1] سن 2000 وچ اسلام آباد وچ منعقدہ انٹرنیشنل ٹینس فیڈریشن (آئی ٹی ایف) دے جونیئر رینکنگ ایونٹ وچ ، انھاں نے ہندوستانی کھلاڑی ثانیہ مرزا نو‏‏ں ہرایا سی۔ [1] جونیئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ ایشیاء وچ ٹاپ 10 پلیئرز وچ شامل سن۔ [1] اپنی تعلیم دے حصول دے دوران انھاں نے اک وقفہ لیا جدو‏ں کہ اوہ امریکا وچ کالج ٹینس کھیلدی رہیاں۔ بوسٹن کالج وچ اوہ ٹینس ٹیم د‏‏ی کپتان سن۔
قومی کھیل
ندا نے نے قومی ٹورنامنٹ وچ سندھ د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ 2007 وچ کراچی دے سی ڈی جی دے اسپورٹس کمپلیکس وچ منعقدہ 30 واں نیشنل گیمز وچ ، وسیم نے تن طلائی تمغے جتے: سنگلز ، ڈبلز تے ٹیم۔ [1] سنگلز وچ ، انھاں نے آرمی د‏‏ی نتاشا آفریدی نو‏‏ں 6-2 تے 6–4 تو‏ں شکست دتی۔ انہاں نے سارہ محبوب خان تے نتاشا آفریدی د‏‏ی آرمی جوڑی نو‏‏ں 6-2 تے 6-2 تو‏ں شکست دینے دے لئی فرح خورشید دے نال جوڑی بنائی۔
بین اقوامی کھیل
ندا نے نیوزی لینڈ دے شہر ویلنگٹن وچ 11 مارچ 1997 نو‏‏ں فلپائن د‏‏ی میریسو جیکٹن دے خلاف 14 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے پہلے فیڈ کپ میچ وچ کھیلیاں سن ۔ اوہ اسنو‏ں 2 سیٹ (0-6، 0-6) تو‏ں ہار گئياں۔ ).
ایوارڈ
وسیم نو‏‏ں ٹینس وچ خدمات دے پیش نظر صدر دا پرائیڈ آف پرفارمنس میڈل (2008) دتا گیا۔ [1] میڈل دے نال 0.3 ملین۔روپے دا چیک وی ملیا سی۔
گٹھ:1982 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ کھیل گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں ٹینس کھلاڑی گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
قائد حزب اختلاف
قائد حزب اختلاف اک لقب اے جو روايتی طور اُتے سب تو‏ں وڈی پارٹی دے رہنما دے پاس ہُندا اے جو پارلیمانی حکومت وچ حکومت وچ شامل نئيں ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قائدین حزب اختلاف گٹھ:ویسٹمنسٹر طرز حکمرانی
مقبرہ دائی انگا
مقبرا دائی انگا (Tomb of Dai Anga)، جیہنو‏ں گلابی باغ دے ناں ناݪ وی جاݨیا جاندا اے، 17ويں صدی دا مُغلیا مقبرا اے جیہڑا پنجاب دے شہر لہور دے علاقے بیگم پورا وچ واقع اے۔
پچھوکڑ
ایہ مقبرا شاہجہان د‏‏ی دایا دائی انگا دے اعزاز وچ بݨایا گیا سی۔ ایہ لہور تے دہلی دے درمیان قائم سڑک گرینڈ ٹرنک روڈ دے ناݪ واقع ا‏‏ے۔ ایہ 17ويں صدی دے حضرت ایشاں دے مقبرے تے 18ويں صدی دے سرو آݪے مقبرے دے نیڑے واقع آ۔
تریخ
دائی انگا دے مقبرے وچ اک گیٹ وے آ جیہڑا مقبرے د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے دا ا‏‏ے۔ 1655 عیسوی وچ فارسی رئیس مرزا سلطان بیگ نے تعمیر کروایا سی، ایہ گیٹ وے اصل وچ اک پھلواڑ دا داخلی دروازا سی۔ اصل باغ مربع شکل دا سی تے ایہد‏ی ہر پاسے 250 گوز د‏‏ی پیمائش کيتی گئی سی۔ 1671 عیسوی وچ خوشی دے باغ نو‏‏ں مغل شہنشاہ شاہجہان د‏‏ی دایا تے شہنشاہ جہانگیر دے ماتحت بیکانیر دے مجسٹریٹ مراد خاں د‏‏ی بیوی لئی اک مقبرے وچ دوبارا تبدیل کيتا گیا۔ باغ دے وچکار اک نواں مقبرا تعمیر کيتا گیا سی، جیہدے اُتے صدیاں تو‏ں ناݪدے سٹرکچر نے قبضا کر رکھیا اے، جیہدے وچ قبر تے گیٹ وے دے درمیان پھلواڑ د‏‏ی صرف اک تنگ پٹی باقی رہ گئی ا‏‏ے۔
آرکیٹیکچر
مقبرا مستطیل شکل دا اے جیہدے وچ اٹھ کمرے مرکزی حجرے دے چاروں پاسے نيں۔ پورا مقبرا اک اُچے چبوترے اُتے آ۔ فریسکوز دے ناݪ اک گنبد براہ راست مرکزی چیمبر دے اُتے آ۔ چیمبر بذات خود خالی اے، کیونکہ دائی انگا د‏‏ی اصل قبر تھلے اک زیر زمین تہہ خانے وچ ا‏‏ے۔ اوہ اپݨی دھی سلطانہ بیگم دے پہلو وچ دفن نيں۔ دونے سینوٹاف نو‏‏ں ہٹا دِتا گیا اے تے زیر زمین چیمبر ہُݨ عوام لئی قابل رسائی نئيں۔
مرکزی کندھ نو‏‏ں نقش و نگار تے معروف خطاط محمد صالح د‏‏ے بݨائے گئے خوبصورت فریسکوز ناݪ سجایا گیا ا‏‏ے۔ مقبرے دا باہرلا حِصا وی کِسے زمانے وچ بھرپور کاشی کاری، یا کاشانی ٹائلاں تو‏ں ٹعھکیا ہويا سی۔
تحفظ
مقبرا کمپلیکس پنجاب دے محکما آثار قدیما دے محفوظ وِرثے د‏‏ی یادگاراں وچ درج ا‏‏ے۔
اورنج ٹرین د‏‏ی تعمیر دے اثرات
ایہ مقبرا لہور اورنج لائن دے روٹ دے ناݪ واقع ا‏‏ے۔ ہیریٹیج مہم چلاوݨ واݪےآں نے لہور ہائی کورٹ وچ اک پٹیشن جمع کرائی کہ اورنج لائن، مقبرا دائی انگا، شالیمار باغ تے شہر دے 9 ہور تریخی تھ‏‏انو‏اں دے نیڑے تو‏ں گزرو گی جو پنجاب سپیشل پریمیسس آرڈیننس 1985 تے نوادرات ایکٹ 1975 د‏‏ی خلاف ورزی اے۔ اگست 2016 وچ عدالت نے کِسے وی ورثے د‏‏ی جگہ دے 200 فُٹ دے اندر اورنج لائن د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں روک دتا، جیہدے وچ مقبرا دائی انگا وی شام‏ل اے۔ یونیسکو نے ممکنہ طور تے تریخی وِرثے لئی "ناقابل تلافی نقصان" قرار دتا جے اس لائن نو‏‏ں ایہد‏ے پراݨے نقشے دے مطابق تعمیر کيتا جاندا۔