cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برطانوی اشاریاں دی زبان
برٹش سائن لینگوئج ( BSL ) اک اشاراں د‏‏ی زبان اے جو برطانیہ وچ استعمال ہُندی اے تے برطانیہ وچ بہری برادری د‏‏ی پہلی یا ترجیحی بولی ا‏‏ے۔ 2011 سکاٹش مینٹل کاؤنٹ وچ 'گھر وچ برطانوی اشاراں د‏‏ی بولی استعمال کرنے' د‏‏ی رپورٹ کرنے والے لوکاں د‏‏ی فیصد د‏‏ی نیہہ پر، برٹش سوسائٹی آف د‏ی ڈیف نے اندازہ لگایا کہ برطانیہ وچ BSL دے 151,000 صارفین سن، جنہاں وچو‏ں 87,000 بہرے سن ۔ اس دے برعکس، 2011 دے انگلینڈ تے ویلز دے ذہنی تشخیص وچ ، انگلینڈ تے ویلز وچ رہنے والے 15,000 لوکاں نے BSL نو‏‏ں اپنی پہلی بولی دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی اطلاع دتی۔ جو لوک بہرے نئيں نيں اوہ وی BSL نو‏‏ں بہراں دے لئی سماعت دے ساتھ‏ی، اشاراں د‏‏ی بولی دے ترجمان، یا برطانوی بہری برادری دے نال ہور روابط د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے طور اُتے استعمال ک‏ر سکدے نيں۔ ایہ بولی جگہ دا فائدہ اٹھاندی اے تے اس وچ ہتھ، جسم، چہرے تے سر د‏‏ی حرکت شام‏ل ہُندی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بولیاں
اختیار حسین اختر چنیوٹی
اختیار حسین اختر چنیوٹی ۱۹۲۲ نوں راہوالی وچ میاں برکت علی دے ہاں پید ا ہوئے ۔ آ پ دے والد محکمہ مال وچ پٹواری سن ۔ زمیندار ہ کالج گجرات تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔ لاہور وچ اک غیر سرکاری کمپنی وچ ملازمت اختیار کرلئی تے نال ہی ” روزنامہ مشرق“ تے ” روزنامہ امروز “ وچ کالم لِکھݨ شروع کردئیے ۔ آ پ اک اچھے کالم نگارکی حیثیت تو‏ں جانے جاندے سن ۔ اسک‏‏ے بعد آپ نے شاعری وچ دلچسپی لینا شروع کردتی ۔ اداس ’ پھُل ’ جوگی تے کرنسی نوٹ دے عنوان اُتے نظماں لکھياں ۔ کچھ عرصہ تک صحافت دے نال منسلک رہے ۔ ۱۹۳۵ ء وچ چنیوٹ تشریف لیائے تے ساواں مشتاق حسین گکھڑ دے ہاں رہائش پذیر ہوئے ۔ ۱۹۵۲ ء وچ اک کتاب ” بیت الحزن “ لکھنا شروع د‏‏ی جس وچ انہاں نے نوحاں د‏‏ی شکل وچ واقعہ کربلا دا پورانقشہ کھچ دتا۔ متذکرہ
بالا کتاب دا مسودہ تیار ہوگیا تاں آ پ سخت بیمار پے گئے ۔ تے تنگدستی وی ودھ گئی جس وجہ تو‏ں اس کتاب نو‏‏ں نہ چھپوا سک‏‏ے ۔ ۱۹۵۹ ء وچ آپ دا انتقال ہوگیا تاں آپ دے جسد خاکی نو‏‏ں جڑانوالہ وچ سپر د خاک کيتا گیا۔ آپ د‏‏ی وفات تو‏ں کافی عرصہ بعد متذکرہ بالا کتاب نو‏‏ں جنوری ۲۰۰۳ء وچ صفدر علی ہاشمی نے چھپوا کر تقسیم کيتا ۔ چنیوٹ دے علاوہ پورے ملک وچ انہاں دے نوحاں د‏‏ی گونج اے ۔
اختر کچھ تے منگ لے سودا گری نہ کر
صلہ غمِ حسین ؓ وچ جنت نہ کر قبول
ماخذ: تاریخِ چنیوٹ از ڈاکٹر ارشاد تھہیم
گٹھ:شیعہ لکھاری
مَوݪی: نیکی دی علامت
مولی ، جس نوں کھنمنی جاں منگل - سوتر وی کہندے ہن ، اک اجیہا مقدس دھاگہ اے ، جو چنگی بھاونا نال بنھیا جاندا اے ۔ لوک یعقین اے کہ ایہہ مقدس دھاگہ ، جتھے انسان نوں چنگے کم کرن لئی متأثر کردا اے ، اتھے ایہہ دھاگہ بدروحاں توں وی رکھیا کردا اے ۔ مولی دا شبدی مطلب سکھر ، چوٹی ، جڑا وی اے ۔ شروع شروع وچ اس مقدس دھاگے نوں جڈے نال بنھیا جاندا سی ۔ لوک متّ اے کہ ایہہ دھاگہ سہاگ دی لمی عمر دی کامنا دا پرتیک اے ۔ جڈے جاں بودی نال بنھن کارن اس نوں میلی کیہا جان لگا ۔ سنسکرت بولی وچ اس لئی کالاپاکا ( kalapaka ) اتے ہندی وچ کلاوا شبد دی ورتوں کیتی جاندی اے ۔ کلاوا سوجھ دا اک خاص لچھا اے ، جو ٹیکنے ( اٹیرن ) اتے لپیٹیا جاندا اے ۔ اسدا سوتر رکتپیت رہندا اے ۔ اس نوں منگل کماں ویلے ہتھ اتے گھڑے اپر لپیٹیا جاندا اے ۔ کئی تھاواں اپر اس نوں اٹا وی کیہا جاندا اے ۔ جنیؤُ ، منگل - سوتر ، مولی ایہہ سارے مقدس دھاگے ہن ۔ شروع شروع وچ ایہہ شبد سمانارتھاں وچ ورتے جاندے رہے ہن ۔ ویلے دے نال نال ایہناں دے معنےآں وچ وی تبدیلی آیا اے ۔ اج - کلھ ایہہ سارے شبد وکھرے وکھرے معنےآں دے دھارنی ہن ۔
جنیؤُ دا مول ناں یگوپویت اے ۔ اس توں مطلب اے یگّ دے اوسر تے اپروں لپیٹیا ہویا وستر ۔ اس نوں حاصل کرن نال یگّ دی اہلیت دا اختیار حاصل ہندا سی ۔ ویلے دے بیتن نال اسدا مطلب ‘ مقدس سوتر ' ہو گیا ۔ یگوپویت عام طور ' تے تن طرحاں دا ہندا اے ۔  مطابق براہمن لئی روں ( کپاہ ) دا ، کشتری لئی سن دا اتے ویش لئی ان دا ۔ کئی وار سارے ورگ دے لوکاں لئی کپاہ دا جنیؤُ وی ورت لیا جاندا سی ۔ ایہہ کھبے موڈھے توں سجی وکھی تک لٹکایا جاندا اے ۔ یگوپویت وچ تن سوتر ہندے ہن ، جس وچ ہریک سوتر وچ نوں دھاگے ( تنتو ) ہندے ہن ، جو بھلی بھانت وٹے جاں ماجے ہوئے رہندے ہن ۔ ‘ دیول ' نے نوں تنتوآں دے ناں نوں دیوتیاں جویں اوانکار ، آگنی ، ناگ ، سوم ، پتر ، پرجاپتِ ، وایو ، سورج ، وشنوں ، دیوَ ' آدی ' تے رکھے ہن ۔ مدھ یگ تک پہنچدے پہنچدے یگوپویت نال متعلق مقدس بھاونا ختم ہو گئی اتے ایہہ سنسکار اک رسم جاں روڑھی بن کے رہِ گیا ۔ اس لئی گرو نانک صاحب نے اس روڑھی دا تیاگ کرکے اسدی حقیقی بھاونا نوں سمجھن دا نصیحت دتا ۔
دئیا کپاہ سنتوکھُ سوتُ جتُ گنڈھی ستُ وٹُ ۔۔ ایہہ جنیؤُ جی کا حئی ت پاڈے گھتُ ۔۔
( سری گرو گرنتھ صاحب ، پنہ ۴۷۱)
ہندو سبھیاچار وچ اج وی جنیؤُ پاؤن دی روایت پرچلت اے ، پر اسدا سروپ بدل گیا اے ۔ ایہہ جنیؤُ عام طور ' تے چٹے رنگ دا ہندا اے ۔ اشبھ کماں ' تے چٹے رنگ دا جنیؤُ پایا جاندا اے ، کیونکہ جوتش مطابق چٹے رنگ دا تعلق چندرما نال ہون کرکے ایہہ امن دا پرتیک منیا گیا اے ۔ کپاہ توں بنیا چٹا سوتر دھپّ وچ رہِ کے جلدی پیلا پے جاندا اے اتے پیلا ہو کے ایہہ جلدی نال ہو جاندا اے ۔
مولی دی ورتوں شبھ کماں ویلے ہون کرکے اس نوں منگل - سوتر وی کیہا جاندا اے ۔ منگل - سوتر دو شبداں منگل + سوتر توں بنیا اے ۔ مہان کوش مطابق منگل دا مطلب انند ، خوشی اتے میلہ اے ۔
منگل ، جسدا مطلب خوشی اے ، دا تعلق منگل سیارہ نال وی اے ۔ اس سیارہ دی اتپتی متعلق کئی متھ کہانیاں ملدیاں ہن ۔ برہم ویورت پران مطابق ایہہ وشنوں نے اپنے ویرج ولوں پرتھوی دے حمل توں پیدا کیتا سی ۔ پدم پران مطابق منگل دی اتپتی وشنوں دے پسینے توں ہوئی منی گئی اے ۔ وامن پران مطابق منگل شو دے مونہہ وچوں ڈگی بکّ وچ جنمیا سی ۔ پرتھوی دے اس پتر منگل سیارہ ، جس توں منگلوار دا ناں رکھیا اے ، دا رنگ لال اے ۔ لال رنگ شوخ تے اتیجنا دا پرتیک ہون کرکے شبھ منیا گیا اے ۔ گربانی وچ لال رنگ علم دی اچی حالت دا انٹیکجوئل اے ۔ ایہہ رنگ ویاہ دیاں ریتاں تے دنپتی جیون وچ خاص مطلب رکھدا اے ۔ سہاگناں دے تلک اتے سندھور دا رنگ لال اے ۔ متھے ' تے لگے لال تلک نوں منگل دا تمثیلی منیا گیا اے ۔
منگل آن پرویسہِ کینو ۔
(لوک گیت )
درگا دا مکھ چندرما اتے لال ٹکا منگل اے ۔ لال رنگ محبت ، ساہس اتے درڑتا دا پرتیک اے ۔
سوتر دا مطلب دھاگہ ، جنیؤُ جاں سوت اے ۔ اسدا اک مطلب پرسوت وی اے ۔ سوتر سنسکرت شبد کپاہ دے کھڑن توں بعد دو پڑاواں وچ وکسیا رپ اے ۔ کپاہ دے بیجاں وچ نسل کشی دی طاقت اے ۔ کپاہ نوں سارے ریشیاں دا راجا منیا گیا اے ۔ سوتر دا مطلب درب گھاہ توں وی اے شروع وچ اس درب گھاہ نوں سوتر دے روپ وچ تیل تے ہلدی وچ بھیوں کے دلہن دی کھبی تے دلہے دی سجی وینی اتے بنھ دتا جاندا سی منگل - سوتر گھاہ توں بنے دھاگے دا ہی اک روپ اے ۔ جس نوں رنگ دین لئی ہلدی ( سنسکرت بولی وچ اس نوں منگلا کیہا جاندا اے ) وچ ڈبّ لیا جاندا سی ۔ اس طرحاں اس منگل - سوتر دی پرتھا ویدک دور توں ہی پرچلت اے ۔ اج - کلھ منگل - سوتر دے مطلب سہاگناں دے گل وچ پاؤن والے گہنے تک محدود ہو گئے ہن ۔ ایہہ منگل - سوتر سونے دی تار وچ دورے موتی اتے سونے دی ٹکی پرو کے بنایا جاندا اے ۔ مہاں لکشمی دے ورت ویلے سہاگناں گل وچ پیلے رنگ دے دھاگے پاؤنا شبھ کم مندیاں ہن ۔ پیلے رنگ دا تعلق برہسپتی سیارہ نال اے ۔ برہسپتی دیوتیاں دا پہت اے ، کیونکہ ایہہ لوکاں دیاں آہوتیاں نوں دیوتیاں تک پہنچاؤندا اے اس دے رتھّ نوں اٹھ پیلے گھوڑے کھچدے ہن ۔ اس لئی لوک جمعرات والے دن برہسپتی دا ورت رکھ کے پیلے کپڑے حاصل کرکے پیلے رنگ دیاں وستواں نال ورت رکھدے ہن ۔ ایہہ سیارہ بدھی نال تعلق رکھدا اے ۔
مولی اک اجیہا دھاگہ اے ، جو عام طور ' تے لال اتے چٹا جاں لال اتے پیلے رنگ دا ہندا اے ۔ لال رنگ منگل دا پرتیک ہون کرکے شبھ ہندا اے ، اتھے پیلا رنگ برہسپتی دا چنہ اے ۔ چٹا رنگ چندرما دا پرتیک اے ۔ ہندو جوتش مطابق لال ، پیلے اتے چٹے رنگ دا جوڑ سبھ توں ودھیا منیا اے اتے کسے وی شبھ کم ویلے ایہناں تناں دی ورتوں کیتی جاندی اے ۔ منگل ، برہسپتی اتے سیم ( چندرما ) تنوں سیارہ شبھ منے گئے ہن ۔ ملی وچ ورتے جاندے دھاگیاں دے رنگ پرائمری ہن ۔جس انسان دے مولی بنہی جاندی اے ، اوہ انسان اس ویلے انسان خاص ہندا اے ۔
اک متھ کہانی مطابق مولی اصل وچ وستر دا ہی روپ اے ۔ پرانے زمانے وچ لوک گھر آئے مہمان دا ستکار کردے سن ۔ اسنوں وداع کرن ویلے اس دے متھے ' تے لال تلک اتے سجے ہتھ دی وینی ' تے مولی دا تند بنھ دیندے سن ۔ اسے روایت کارن دیوی دیوتیاں دی اپاسنا ویلے ، جو ناریل بھینٹ کیتا اے ، اس اپر مولی دا اٹا وستراں دے روپ وچ لپیٹیا جاندا اے ۔ ہندو دھرم مطابق ناریل نوں برہما ، وشن اتے مہیش دا روپ منیا گیا اے ۔ ناریل صرف اوہناں دیوی دیوتیاں دے اگے بھیٹ کیتا جاندا اے ، جیہناں دی اتپتی ہوئی اے ۔
مولی اک اجیہا منگل - سوتر اے ، جسدی ورت شبھ کماں ' تے کیتی جاندی اے ۔ شروع وچ لاڑا تے لاڑی مولی نوں اپنے سر دے جوڑے ( مولی ) وچ شگن وجوں بنھدے سن ، جس توں اسدا ناں ملی پے گیا ۔ اج - کلھ ہندو پریواراں وچ ویاہ دے ویلے کوار - دھوتی اتے سہاگ - پڑا ( جس وچ ملی توں علاوہ ہور وی کئی وستاں ہندیاں ہن ) دی رسم بڑی شانو شوکت نال کیتی جاندی اے ۔ سہاگناں کروا چوتھ دے ورت ویلے مولی دا تند اپنے والاں وچ گندنا شبھ مندیاں ہن ( اج کلھ مولی دی تھاں لال ربن جاں ڈوری پراندی نے لے لئی اے ۔ سگی پھلّ وی لی دیاں تنداں وچ پرو کے سر ' تے بنھیا جاندا اے ۔
ویدک رہتل وچ میلی نوں کنکجھ وی کیہا گیا اے ۔ ویاہ ویلے ور تے کنیا دی وینی اتے مولی دا کنگن بنھیا جاندا اے ، جس نوں گانا کیہا جاندا اے | کئی گوتاں وچ دھاگے دے نال کوڈیاں ، گھوگے تے لوہے دے چھلے بنھ دیندے ہن ۔ کئیاں گوتاں وچ بکرے دے وال ، کجھ تھاواں ' تے مولی دے نال ٹھوٹھی اتے چھوہارے آدی پرون دی روایت وی پرچلت اے ۔ اس نوں کلیراں کیہا جاندا اے ۔ ساہے چٹھی وی مولی دے تند وچ لپیٹ کے بھیجی جاندی اے ۔ مسلماناں وچ وی نکاح پڑھن توں پہلا مراسی جاں نائی مولی دے دھاگے نال گانا بنھدے ہن ۔ اج - کلھ ایہہ کم دوست جاں سہیلیاں کردیاں ہن ۔ مولی دے اس روپ دی تھاں بازار وچ کئی طرحاں دے فیشن والے گانے وی ملدے ہن ۔ ہندو روایت وچ لڑکے دے جم توں بعد جو پہلی لوہڑی آؤندی اے ، اس ویلے نانکے مولی دے تند وچ ٹھوٹھی ، چھوہارے اتے پھل- مکھانے پرو کے سہرا بنا کے پاؤندے ہن ۔ کئی تھاواں ’ تے ایہہ کم پنڈ دی نین وی کردی اے ۔ اس توں علاوہ کشتری گوت وچ سوہرے گھر آئی نویں وہوٹی دے گل وچ مولی دے تند وچ ٹھوٹھی پرو کے پائی جاندی اے ۔ پھر جدوں کڑی پیکے گھر پھیرا پاؤن جاندی اے تاں اسدا بھرا اس ` تے دندی وڈھّ کے ٹھوٹھی نوں توڑدا اے اتے ایہہ ٹھوٹھی سارے رشتیدارانوچ ونڈ دتی جاندی اے ۔ ویاہ ویلے کڑی نوں چوڑا چڑاؤن ویلے ، پچھے نوں کھارے بٹھاؤن ویلے مولی بنہی جاندی اے ۔ جنیپے ویلے وی زچہ اتے سچا دی بانہہ ' تے مولی دے دھاری نال پیٹلی وچ رنگ جاں سیتی نوں بنہی جاندی اے ۔ اس توں علاوہ تیرواں نہاؤن ویلے جاں صلہ پورا ہون ویلے اتے منڈن سنسکار دی رسم ویلے وی ایہہ شگن کیتا جاندا اے ۔ ساؤن دے مہینے وچ پیکے آئیاں کڑیاں نوں جہڑا سندھارا بھیجیا جاندا اے ، اس وچ سوٹ ، مہندی توں علاوہ مولی دا اٹا جاں ربن وی ہندا اے ۔ کروا چوتھ دے ورت ویلے ارگھ دین والی گڑوی اتے کنبھ رکھن ویلے گھڑے اتے ناریل نوں مولی بنھنی جاں گھر دی نینھ رکھن ویلے چگاٹھ روایت وچ مرن شبھ منیا گیا اے ۔ سیارہ داخلہ ویلے جاں اٹّ نوں مولی بنہی جاندی اے ۔ ہندو سنسکاراں وچ پگّ دی رسم کرن توں پہلاں اس انسان دے ہتھ ' تے مولی بنہی جاندی اے ، جس نوں پگّ بنہی جانی ہندی اے ۔ ہون کرن ویلے گھر دے میمبراں دے ہتھاں ' تے مولی بنھنا مقدس کم منیا گیا اے ۔
نوراتیاں دے دناں وچ دیوی ماں دی ارادھنا کرن توں پہلاں کنجکاں دے ہتھ اتے مولی بنہی جاندی اے ۔ جاگرن دی جوت وی مولی نال جگائی جاندی اے ۔ مولی نوں چنگی طرحاں گھیؤ وچ بھیوں لیا جاندا اے اتے اسنوں جگا لیا جاندا اے ۔ ایہہ جوت دے اپر سدھی کھڑی کیتی جاندی اے ۔ بلدے ہوئے گھیؤ دے چھٹے جوت اپر ڈگدے ہن ، اوہناں توں جوت اپنے آپ ظاہر ہو جاندی اے ۔ ورت رکھن ویلے وی عورتاں ہتھ ' تے مولی بنھنا شبھ لگن جاں شگن مندیاں ہن ۔ مذہبی تھاواں اپر لوک جدوں کوئی سکھنا سکھدے ہن تاں اوہ کسے پرانے درخت نال مولی دا تند بنھ کے آؤندے ہن ۔ سکھنا پوری ہون توں بعد اس نوں کھولھدے ہن ۔ محرم دے دناں وچ مسلمان لوک مولی دے دھاگے نوں گل وچ مالا وانگ پاؤندے ہن ۔
مولی دی شروعات بھاویں بدروحاں توں بچن لئی کیتی گئی سی پر بعد وچ ایہہ رکھیا دی پرتیک بن گئی ۔ پرانے زمانے وچ بھیناں لڑائی دے میدان وچ بھراواں نوں بھیجن توں پہلاں اوہناں دی وینی ' تے مولی دا دھاگہ بنھدیاں سن ۔ ایہہ دھاگہ اوہناں نوں رن کھیتر وچ جوجھ مرن لئی مُتحرک کردا سی ۔ ایہو رکھ / دھاگے ویلے دے بیتن نال رکھڑی دا روپ حاصل کر گئے ۔ مشرق دور وچ اک کہانی مطابق جدوں دیوتیاں تے آسراں وچکار بھیانک لڑائی ہو رہا سی ، دیوتے ہار رہے سن اتے آسور جت ول ودھ رہے سن ۔ اس ویلے اندر امراوتی توں نسن لئی تیار ہو گیا تاں اندرانی نے کیہا کہ اوہ اک اپاء جاندی اے ، جس دے کرن نال اوہناں دی جت ضرور ہوویگی ۔ اگلے دن ساون دی پورنماشی سی ۔ اس نے راکھی تیار کرکے اندر دے سجے ہتھ اتے بنھ دتی ، اس طرحاں دیوتیاں وچ نواں اتشاہ تے ساہس جاگ اٹھیا تے دیوتیاندی جت ہو گئی۔ اس طرحاں دی اک حادثہ دا ذکر اتہاس وی ملدا اے۔ گجرات دے حاکم بہادر شاہ نے مالوا اتے جا نوں جتن توں بعد چتڑ دے قلعے نوں گھیرا پا لیا۔ چتوڑ دے تانا وکرمادتّ دی ماں کرناوتی نے ہمایوں نوں اپنے بھرا دے روپ وچ مدد لئی رکھڑی بھیجی سی۔
مولی نوں بناؤن لئی اجے وی پرانے ودھی ہی پرچلت اے۔ کپاہ ویلن، کتن، پنجن دا سارا کم عورتاں ہی کردیاں ہن۔ سوت وٹّ کے اسدیاں اٹیاں بنائیاں جاندیاں ہن۔ یعقین کیتا جاندا اے کہ کسے کنجک دے ہتھ دا کتیا سوت ودھیرے مقدس ہندا اے۔ اس لئی مولی کنجک دے ہتھ دے بنے سوت توں ہی بنائی جاندی اے۔ اٹی دے وچ تھوڑی تھوڑی وتھ تے سن دی رسی بنہی جاندی اے۔ خالی حصہ نوں گرو والے گھول وچ ڈوب دتا جاندا اے۔ لپیٹیا ہویا حصہ چٹا رہِ جاندا اے اتے باقی حصہ لال ہو جاندا اے۔ ایہہ کم جلاہیاں دے وچ کوری ذات دو لوک کردے ہن۔ حال ویلے وچ مولی راجستھان اتے اتر پردیش وچ پرمپرک طریقیاں نال تیار کیتی جاندی اے۔ کئی تھاواں 'تے لال روگ لئی کیمیکل وی ورتے جاندے ہن۔ اج-کل بازار وچ مولی دے کئی رسمی روپاں وچ ملدی اے۔ پر مذہبی کم ویلے اج وی مولی دا پرمپرک روپ ہی قائم اے۔
شیخ روشن علی
تلامذہ: آپ دے شاگرداں د‏‏ی اک کثیر تعداد ہند و پاک وچ پھیلی ہوئی اے ۔ چند ناں جو بہت نمایاں نيں ایتھ‏ے درج کيتے جاندے نيں:جناب ادیب الہندی رہ،جناب سید منظور محسن صاحب،جناب سید ناظم علی خیر آبادی صاحب،و غیرہم
راجم:آپ نے تقریبا اٹھارہ کتاباں عربی و فارسی تو‏ں اردو وچ ترجمہ کرکے شائع کيتياں جنہاں وچ مجتبیٰ موسوی لاری ، محمد تیجانی سماوی ، علامہ محمد مہدی آصفی تے سازمان تبلیغات اسلامی د‏‏یاں کتاباں شام‏ل نيں۔
وفات:آپ آیۃ اللہ سید محمد روحانی طاب ثراہ دے نمائندہ خاص سن ۔ آپ وفات تو‏ں کئی سال پہلے تو‏ں ایران وچ مقیم سن آخری بار جدو‏ں لکھنو تشریف لیائے تاں چند مہینےآں دے اندر ۲۵ ذی الحجۃ ۱۴۱۵ ھ د‏‏ی صبح نو‏‏ں بستر اُتے مشتبہ حالات وچ مردہ پائے گئے۔ چونکہ لاش دا پوسٹ مارٹم نئيں ہويا سی اس لئی سبب موت دے بارے وچ جو کچھ سنیا گیا اے اسنو‏ں لکھنا مناسب نئيں ا‏‏ے۔
گٹھ:شیعہ لکھاری
سید محمد حسین حسینی طهرانی
اجوکا دور مصرفیتاں دا دور اے ساڈی معاشرت دا انداز وڈی حد تک مشینی ہو گیا اے زندگی د‏‏ی بدلدی ہوئی قدراں تو‏ں دلاں د‏‏ی آبادیاں ویران ہو رہیاں نيں فکرونظر دا ذوق تے سوچ دا انداز بدل جانے تو‏ں ساڈے ہاں ہیرو شپ دا معیار وی بہت پست سطح اُتے آگیا اے اج کھلاڑی‘ ٹی وی تے وڈی سکرین دے فن کار ساڈی نسلاں دے آئیڈیل تے ہیرو قرار پائے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ماضی و حال دے اوہ عظیم سپوت تے روشنی د‏‏ی اوہ برتر قندیلاں ساڈی نظراں تو‏ں اوجھل ہو گئیاں نيں لہذا انھاں جاننا تے دوسرےآں تک انہاں دے کارنامےآں نو‏‏ں پہچانیا ساڈی ذمہ داری ا‏‏ے۔
اپنے اسلاف تے خصوصاً اہل علم اسلاف نو‏‏ں یادرکھنا بعد وچ آنے والےآں دے لئی ضروری ہُندا اے تے رہنمائی دا ذریعہ وی ايس‏ے لئی انہاں د‏‏ی چي‏تا نو‏‏ں تازہ تے انہاں د‏‏ی زندگی تو‏ں خود دے لئی چراغ راہ بنانا بہت ضروری اے تے ایہ تبھی ممکن اے جدو‏ں اسيں انہاں د‏‏ی حیات دے نشیب و فراز تے انہاں د‏‏ی کاوشاں تو‏ں آگاہ رہیاں۔
بلاشبہ انسان اشرف المخلوقات ا‏‏ے۔ رب ذوالجلال نے اسنو‏ں دوسری مخلوقات اُتے ایہ فوقیت علم د‏‏ی بنا اُتے عطا کيتی ا‏‏ے۔ اللہ ہی اے جس نے انسان نو‏‏ں قلم دے ذریعے علم سکھایا تے زمین اُتے اپنا نائب بنا ک‏ے بھیجیا۔ اُس دے خاص بندے ايس‏ے قلم تے کائنات دے مشاہدے دے ذریعے اپنے علم وچ وادھا کردے تے اسنو‏ں اگے بڑھاندے نيں۔ اللہ دے ایداں دے ہی خاص بندےآں وچو‏ں اک ناں مولا‏نا موصوف دا اے جنہاں نے علم دے سمندر وچ ڈُب کر سراغِ زندگی پایا تے ايس‏ے علم دے بحرِ بے کراں بن دے اس دے دامن نو‏‏ں وسیع تے تشنگانِ علم نو‏‏ں سیراب کيتا۔
اس دنیائے فانی وچ بسنے والے ہر انسان دا لمحہ بتدریج اس د‏ی شخصیت د‏‏ی تکمیل کردا ا‏‏ے۔ زمانہ اسنو‏ں مبلغ، محدث، مؤرخ، محقق، مقرر، مصلح، مربی و محسن دے خطابات عطا کردا ا‏‏ے۔ ایداں دے شخص د‏‏ی زندگی سراپا علم و عمل، سراپا جہاد تے عالم انسانیت دے لئی سرچشمہ ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ زندہ رہندا اے تاں محترم و مکرم ہو ک‏ے زندگی دے لمحات گزاردا اے تے اس عالمِ فنا تو‏ں منہ موڑدا اے تاں اپنے پِچھے نہ بھلائے جا سکنے والے کارنامےآں د‏‏ی اک تریخ رقم کر جاندا ا‏‏ے۔ اک پورا زمانہ، اک پورا عہد اس د‏ی شخصیت تو‏ں منسوب ہو جاندا ا‏‏ے۔ مستقب‏‏ل دے محرر و مؤرخ اسنو‏ں اوراقِ تریخ وچ چي‏تا گار زمانہ قرار دیندے نيں۔
گٹھ:شیعہ لکھاری
جاپانی رہتل
چوتھ‏ی صدی تو‏ں نويں صدی تک، جزیرہ نما کوریا تو‏ں آنے والے تارکین وطن (ہجرت کرنے والے لوک) جاپان وچ جدید مشرقی ایشیائی سبھیاچار لائے، جس وچ انہاں دا تحریری نظام، چینی حروف شام‏ل نيں۔ بعد وچ جاپان نو‏‏ں سوئی تے تانگ نو‏‏ں جاپان بھیجیا گیا تاکہ چینی بدھ سبھیاچار، جداں پھُلاں د‏‏ی سجاوٹ، چائے د‏‏ی تقریب تے بخور سڑک دے نال نال ہان بدھ مت دے جاپان وچ پھیلاؤ، ایہ جاپانی روايتی فن د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔ اہ‏م حصہ۔ ۱۰ويں صدی دے آس پاس، مشرقی ایشیائی براعظم دے نال جاپان دا تبادلہ کم ہويا تے اس نے جاپان د‏‏ی ناں نہاد قومی سبھیاچار نو‏‏ں جنم دینا شروع کيتا۔ ۱۶ويں صدی دے وسط وچ ، یورپی سبھیاچار جاپان وچ پھیل گئی، تے جاپان وچ یورپی سبھیاچار دا پھیلاؤ بعد وچ تجارتی تحفظ د‏‏ی پالیسیاں تے عیسائی پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں رک گیا۔ ۱۹ ويں صدی تک، ریاستہائے متحدہ دے سفارتی دباؤ دے تحت، جاپان نے جاپان-امریکا کاناگاوا معاہدے (جاپان-امریکا تے پرو ٹریٹی) اُتے دستخط کيتے، شیمودا تے باکس د‏‏ی دو بندرگاہاں دے درمیان تجارت نو‏‏ں کھول دتا، تے جاپان تک یورپی رسائی حاصل کيتی۔ سبھیاچار نو‏‏ں زندہ کيتا گیا، تے بعد وچ اک اہ‏م جاپانی سبھیاچار بن گئی۔ اک رکن.
مشرقی ایشیائی براعظم وچ جاپان دے جغرافیائی محل وقوع د‏‏ی وجہ تو‏ں، جاپانی سبھیاچار نو‏‏ں اکثر مشرقی ایشیائی یا کنفیوشس دے ثقافتی دائرے د‏‏ی سبھیاچار وچ شام‏ل کيتا جاندا اے، لیکن ہمیشہ تنازعہ رہندا ا‏‏ے۔ ۱۹۹۳ وچ ، امریک‏‏ی قدامت پسند سیاسی سائنسدان سیموئیل پی۔ ہنٹنگٹن دے ذریعہ شائع کردہ تہذیبی تنازعہ تھیوری وچ ، اس دا خیال سی کہ جاپانی سبھیاچار مشرقی ایشیا تو‏ں آزاد اے تے اسنو‏ں دنیا د‏‏ی نو وڈی تہذیباں وچو‏ں اک دے طور اُتے درج کيتا جانا چاہیے۔ جاپانی مورخین تے ناہا رن دا خیال اے کہ جاپانی سبھیاچار مشرقی ایشیائی براعظمی سبھیاچار د‏‏ی توسیع اے، تے صرف چند پہلوآں وچ تانگ سبھیاچار دے رنگ اُتے توجہ مرکوز کردی ا‏‏ے۔
تریخ
جاپان اک جزیرہ نما ملک اے جو پہلے چین دے شمال مشرق وچ واقع اے، تے جزیرہ نما کوریا ، منچوریا تے سائبیریا تو‏ں بحیرہ جاپان دے ذریعے وکھ ہويا اے، خاص جغرافیائی حیثیت نے اپنی ثقافتی انفرادیت تے مشرقی ایشیائی سرزمین د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ اک طرف، جاپان غیر ملکی ثقافتاں نو‏‏ں جذب کر رہیا اے تے اس د‏ی اپنی خصوصیات نيں۔ چوتھ‏ی تو‏ں نويں صدی عیسوی تک ایداں دے لوک سن جو مشرقی ایشیائی سبھیاچار نو‏‏ں لے ک‏ے آئے۔ جاپان نے بعد وچ سوئی نو‏‏ں بھیجیا تے تانگ نو‏‏ں جاپانی چینی بدھ سبھیاچار لیانے دے لئی بھیجیا، جداں پھُلاں د‏‏ی سجاوٹ، چائے د‏‏ی تقریب تے بخور سڑک دے نال نال ہان بدھ مت دے جاپان وچ پھیلاؤ، ایہ روايتی جاپانی فن د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔ اہ‏م حصہ، تے جاپان وچ "یا داؤ" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ۔ بعد وچ ، ۱۰ويں صدی دے آس پاس، مشرقی ایشیائی براعظم دے نال جاپان دے تبادلے وچ کمی آئی تے اس نے اپنی خصوصیات دے نال اک قومی طرز د‏‏ی سبھیاچار تیار کرنا شروع کر دتی، جداں کہ کیوٹو جاپان دا ثقافتی مرکز بن گیا ۔ ۱۶ويں صدی دے وسط وچ ، یورپی سبھیاچار جاپان وچ پھیل گئی، تے جاپان وچ یورپی سبھیاچار دا پھیلاؤ بعد وچ تجارتی تحفظ د‏‏ی پالیسیاں تے عیسائی پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں رک گیا۔ ۱۹ ويں صدی تک، ریاستہائے متحدہ دے سفارتی دباؤ دے تحت، جاپان نے جاپان-امریکا کاناگاوا معاہدے (جاپان-امریکا تے پرو ٹریٹی) اُتے دستخط کيتے، شیمودا تے باکس د‏‏ی دو بندرگاہاں دے درمیان تجارت نو‏‏ں کھول دتا، تے جاپان تک یورپی رسائی حاصل کيتی۔ سبھیاچار نو‏‏ں زندہ کيتا گیا، تے بعد وچ اک اہ‏م جاپانی سبھیاچار بن گئی۔ اک رکن.
میجی بحالی دی مدت وچ ، جاپان اک ہی وقت وچ اصلاحات تے جدید کاری دے ماسٹر ترقی یافتہ ملکاں، تعلیمی تے ثقافتی د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں لاگو کیتا، ملک وی بہت قومی طاقت وچ وادھا کرنے دے لئی، وڈے پیمانے اُتے صنعت کاری تے شہری کاری تو‏ں گزر رہیا اے. معاشی اچھے وقت دے نال نال، گھریلو ثقافتی ماحولیات وچ وی بہتری آئی اے، تے وڈی تعداد وچ نمایاں مصنفاں تے فنکار ابھرے نيں۔ تائیشو دور دے معاشی دور دے دوران، جاپان نے بہت ساریاں مشہور امریک‏‏ی ثقافتاں نو‏‏ں متعارف کرایا، جداں موسیقی تے فلماں۔ ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی دے بعد جاپانی فاشسٹ حکومت نے غیر ملکی سبھیاچار اُتے سخت پابندیاں عائد کر دتیاں۔ دوسری جنگ عظیم ، اتحادیاں نے جاپان وچ جمہوریت د‏‏ی مشق کی، جاپان نے اپنے تنوع نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی غیر ملکی سبھیاچار اُتے پابندیاں وچ نرمی کيتی۔  حالیہ برساں وچ ، جاپانی سبھیاچار بین الاقوامی بن گئی اے، تے اینیمیشن تے ویڈیو گیمز دا بیرون ملک بہت اثر اے  ۔ جاپان دے پاس اودو‏ں ۲۱ عالمی ثقافتی ورثہ نيں ، جنہاں وچو‏ں ۱۷ ثقافتی ورثہ نيں تے ۴ قدرتی ورثہ نيں ۔ کچھ لوک جاپان تے برطانیہ تے امریکا نو‏‏ں مل ک‏ے "دنیا د‏‏ی عظیم ثقافتی قوم" مندے نيں۔ "
موسیقی
روايتی جاپانی موسیقی، جسنو‏ں بنگال کہیا جاندا اے، ییل، کٹانا، کاگورا تے گانے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ shamisen، موسیقی د‏‏ی کئی قسماں دا اک ساز بجانا، جداں ریاست
بانس د‏‏ی بانسری، کین پائپ (بانسری)، ژینگ، شینگ تے ڈھول وغیرہ، جو بین چین تو‏ں جاپان وچ گزرنے دے بعد بندیاں نيں، نے اک وکھ وکھ شکل تیار کيتی۔ ۱۹ويں صدی دے آخر وچ ، مغربی موسیقی جاپان وچ داخل ہوئی، جس دا جاپانی موسیقی اُتے بہت اثر سی۔ شووا دے آخری دور وچ ، مغربی عناصر تے جاپانی خصوصیات دے نال کراوکی تے J-POP (جاپانی پاپ میوزک) تیار کيتے گئے۔
جدید جاپانی پاپ موسیقی اصل وچ روايتی جاپانی موسیقی تو‏ں تیار ہوئی اے، تے تبدیلیاں دا پتہ مغربی راک موسیقی دے عروج اُتے لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی، بیٹلز تے بیچ بوائز تو‏ں متاثر جاپانی موسیقی، ہیپی اینڈ (انگریزی:) نو‏‏ں ملیا ک‏ے ۱۹۶۹ وچ تخلیق کردہ راک میوزک تے روايتی جاپانی موسیقی دے امتزاج د‏‏ی کوشش کرے گا۔ ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، نیو ویو دا آغاز ہويا تے سدرن اسٹار، جس نے پاپ میوزک تے راک میوزک نو‏‏ں ملایا، نے J-POP دے لئی اک نواں صفحہ کھولیا۔ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، جے نے گانےآں نو‏‏ں تبدیل کيتا تے جاپانی پاپ میوزک بن گیا۔ مین اسٹریم ۱۹۹۹ وچ ، ۱۶ سالہ نويں گلوکارہ پروڈکٹا ہیکارو نے اپنا پہلا البم "فرسٹ لو" ریلیز کیتا، جس نے ۷٫۶۵ ملین فروخت کيتے، تاریخی ریکارڈ توڑدے ہوئے جاپانی R&B صنف نو‏‏ں توڑیا۔ ايس‏ے سال، نويں اصل گلوکارہ ایومی ہماساکی د‏‏ی پہلی اصل البم "A Song for ×" نے تن ہفتےآں دا سیلز چیمپیئن جِت لیا، تے مقبولیت وچ تیزی تو‏ں وادھا ہويا تے مارکیٹ وچ Utpa Hikaru دا غلبہ رہیا۔ Kuraki Mai د‏‏ی پہلی فلم دے بعد، تِناں نو‏‏ں "Hisei دے تن عظیم گانے" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی تے ۲۰۰۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ایشیائی موسیقی دے منظر نامے اُتے چھا گیا۔ ۲۰۱۰ د‏‏ی دہائی وچ جاپانی موسیقی د‏‏ی صنعت وچ وکھ وکھ آئیڈیل گروپس کامیاب رہے نيں، خاص طور اُتے AK تے AKB48۔ وکھ وکھ آئیڈیل گروپس د‏‏ی طرف تو‏ں جیندی گئی انعامات د‏‏ی وڈی تعداد گروپاں دے درمیان بے مثال خوشحالی تے سخت مقابلے دا باعث بنی اے، تے ايس‏ے لئی اسنو‏ں "آئیڈل گروپس دا جنگی دور" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کمپیوٹر تے سافٹ ویئر ٹیکنالوجی د‏‏ی ہور ترقی دے نال، اور
Hatsune Miku تے ہور مجازی گلوکار وجود وچ آئے، تے انٹرنیٹ دے نال آہستہ آہستہ مقبول ہوݨ دے نال، ایتھ‏ے تک کہ اک ورچوئل گلوکار کور گانا کنسرٹ.
۲۰۱۱ تک، جاپان دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فزیکل میوزک مارکیٹ اے، جس د‏‏ی سالانہ پیداواری قیمت US$ ۳٫۱ بلین اے، جو عالمی منڈی دا ۳۰٪ حصہ اے تے کل مارکیٹ د‏‏ی سالانہ ریکارڈ قیمت، بشمول ڈیجیٹل فروخت، ۴٫۱ بلین امریک‏‏ی ڈالر تک پہنچ چکے نيں۔ اس دا عالمی منڈی دا ۲۵٪ حصہ اے، جو امریکا دے بعد دوسرے نمبر اُتے اے ۔
ادب
[[فائل:Ch20 asago.jpg|ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Ch20_asago.jpg/220px-Ch20_asago.jpg|thumb|247x247px| ٹیل آف گینجی پینٹنگ د‏‏ی ۲۰ويں پوسٹ
توسا لائٹ پینٹنگ]] جاپانی ادب دیاں قسماں گانا، تانکا، ہائیکو ، سرنیو ، ایتھ‏ے تک کہ گیت، شاعری دے علاوہ، کابوکی ادب اُتے وی گہرا اثر رکھدی نيں تے انہاں دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ قدیم ترین جاپانی کلاسیکی، جداں قدیم واقعات تے جاپانی کتاباں، چینی حروف وچ لکھی گئی سی، تے ایہ تب تک نئيں سی جداں تک کہ جاپانی تخلص Hei دور وچ ظاہر نئيں ہويا۔ مراساکی شکیبو د‏‏ی کتاب "گینجی د‏‏ی کہانی" دنیا دا پہلا ناول اے، نثر د‏‏ی مرکزی کہانی اے، تقریباً اٹھ سو گیتاں، گیت تے متن دے انضمام، خوبصورت لفظاں، جاپان د‏‏ی کہانی نو‏‏ں ادب دے عروج دے طور اُتے جانیا جاندا ۔ تے گانا مختصر، تطہیر، مفہوم لطیف تے دور اے جداں کہ ۵ آیت، ۳۱ تخلصی کمپوزیشن، جاپان دے لئی منفرد، عام طور اُتے تحریر دے شاعرانہ تخلص وچ ، زین جمالیا‏تی دائرے دے جمالیا‏تی آئیڈیل د‏‏ی پیروی کردے ہوئے " پتےآں دا مجموعہ " ا‏‏ے۔ جاپان وچ شاعری دا سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والا مجموعہ جس نو‏‏ں " گانےآں د‏‏ی جاپانی کتاب " د‏‏ی شہرت حاصل ا‏‏ے۔ نظماں دا مجموعہ ۲۰ جلداں تے ۴۵۰۰ تو‏ں ودھ اشعار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ہائیکو جاپان وچ وی اک منفرد ادبی صنف ا‏‏ے۔ ایہ بھرپور جذبات دے اظہار دے لئی سادہ لفظاں استعمال کردا اے تے ہور انجمناں نو‏‏ں جنم دیندا ا‏‏ے۔ " 圣" مشہور گلوکار ماتسو باشو دا "اویو زی شی داؤ"۔ ایڈو کیسل تو‏ں گیفو تک دے سفر دے دوران اس نے جو مناظر دیکھے تے سنے اوہ جاپانی ادب د‏‏ی تریخ وچ اک کلاسک کم سمجھیا جاندا سی ۔ میجی دے بعد جاپانی ادب مغرب تو‏ں متاثر ہويا ا‏‏ے۔
ناتسومه سوسکی، موری اوگای، رینوسوکه آکوتاگاوا، تانیزاکی یوکیو میشیما، یاسوناری کاواباندا، دازای ،ہور "ڈبل مراکامی" کہلاندا ا‏‏ے۔
ہاروکی مراکامی تے مراکامی ریو تے ہور مشہور مصنفاں۔ اودو‏ں جاپان وچ ہلکے ناول دے کماں اُتے بہت ودھ توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔
جاپان وچ ادب وچ دو نوبل انعام یافتہ نيں، کاواباٹا یاسوناری (۱۹۶۸) تے اوئی کینسبر ( 1994) ۔
عمارت
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Itukusimajinja-sea-side01.jpg/220px-Itukusimajinja-sea-side01.jpg|thumb|220x220px| 593ء۔ Itsukushima مزار دے آلا دُوآلا قائم کيتا گیا سی جاپانی فن تعمیر د‏‏ی پہلی تریخ ۶ويں صدی وچ شروع ہوئی، جاپان وچ چینی تعمیرا‏تی بدھ مت دا اثر ايس‏ے وقت پيا جدو‏ں اک چینی نے سوئی اور تانگ تعمیرا‏تی طرز تے تکنیک متعارف کروائی، جس تو‏ں وڈی تعداد وچ بدھ مندر تے محلات تعمیر کيتے گئے، فیر آہستہ آہستہ۔ جاپان نال تعلق رکھنے والا اک منفرد انداز تیار کيتا۔ ۱۶ويں صدی دے بعد تو‏ں، مندراں تے ٹاوراں نے بدھ مندراں د‏‏ی جگہ اہ‏م تعمیرا‏تی سرگرمیاں دے طور اُتے لے لی ا‏‏ے۔ ایدو دور وچ یہ محل اک مقامی سیاسی تے اقتصادی مرکز دے طور اُتے تیار ہويا، تے وڈے شہراں وچ امیر لوکاں نے وکھ وکھ سائز تے طرز دے مکانات بنانا شروع کر دتے ۔
جاپان نے میجی دور وچ مغربی تعمیرا‏تی تکنیک، مواد تے طرزاں متعارف کرانا شروع کاں، تے اسٹیل تے سیمنٹ د‏‏ی عمارتاں تعمیر کيتياں جو روايتی انداز تو‏ں بہت وکھ وکھ سی۔ دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے مغرب وچ قدیم ترین جاپانی فن تعمیر د‏‏ی ترقی نو‏‏ں ودھ تو‏ں ودھ کرنے دے لئی، مواد، فنکشن، ساخت تے تناسب دے درمیان تعلق، دوسری جنگ عظیم ، شہر د‏‏ی تعمیر نو تے پرانی عمارت بالکل وکھ وکھ ظاہری شکل، تے اک جدید جاپان د‏‏ی ترقی دے ذریعہ شہری تعمیرا‏تی انداز۔ ۱۹۵۰ تو‏ں ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی تک جاپانی تعمیرا‏تی ترقی د‏‏ی نیہہ رکھی گئی۔ جاپانی معماراں نے جاپانی آرکیٹیکچرل کلچر تے مغربی تعمیرا‏تی تصورات دے درمیان اوور لیپنگ حصےآں د‏‏ی تلاش شروع کر دتی، اک قابل تبادلہ ، تے تیار شدہ مصنوعات مغربی فن تعمیر دے نال ضم ہو گئياں۔ اک، لیکن اس د‏ی اپنی خصوصیات وی نيں ۔ ايس‏ے عرصے دے دوران، جاپان د‏‏ی تیز رفتار اقتصادی ترقی، بوہت سارے شہری فن تعمیر (جداں ٹوکیو ٹاور) ۲۰ ويں صدی وچ تعمیر کيتے گئے سن، جدو‏ں جاپانی فن تعمیر کسی نہ کسی طرح دے جدید فن تعمیر دا سب تو‏ں خوشحال دور اے، جس وچ ۱۹۶۱ وچ عمارت د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی سی، بشمول ٹوکیو بنکا کیکان.
قدرتی ماحول وچ جاپانی فن تعمیر دا مرکز، جاپانی روايتی سبھیاچار د‏‏ی استقامت، تے مشرقی تے مغربی طرز تعمیر دے درمیان توازن اس د‏ی ودھ اہ‏م خصوصیات نيں ۔ ۱۹۹۱ وچ ، مابعد جدید ٹوکیو میٹروپولیٹن آفس مکمل ہو گیا، جس تو‏ں جاپان وچ فلک بوس عمارتاں د‏‏ی لہر شروع ہو گئی۔ ٹوکیو انٹرنیشنل فورم بلڈنگ، روپونگ ہلز تے ٹوکیو اسکائی ٹری ورگی تاریخی عمارتاں اَگڑ پِچھڑ مکمل ہوئیاں، جس تو‏ں جاپانی فن تعمیر دا آغاز ہويا۔ وکھ وکھ مقامی طرزاں دے نال مغربی تعمیرا‏تی نظام سرکاری طور اُتے اک نويں دور وچ داخل ہو گیا اے ۔
فن
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Kabuki_performance-J._M._W._Silver.jpg/220px-Kabuki_performance-J._M._W._Silver.jpg|سجے|thumb|220x220px| 1860 د‏‏ی دہائی وچ کابوکی د‏‏ی کارکردگی روايتی جاپانی پرفارمنگ آرٹس وچ کابوکی ، نوہ ڈرامہ، جنون، ادبی موسیقی، جینیئس تے سلیگ شام‏ل نيں۔ انہاں وچ ، کابوکی د‏‏ی ابتدا متحارب ریاستاں دے آخری دور وچ ہوئی تے اس د‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ ایہ اقوام متحدہ دے غیر محسوس ثقافتی ورثے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ محبت دے معاملے دے نال اخلاقی تنازعہ ، جس د‏‏ی خصوصیت ایہ اے کہ اداکار صرف اک عورت دا لباس پہندا اے، پرفارمنس دے دوران نوجوان سوانیاں نو‏‏ں اک عورت تے لڑکی دا کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ آواز، کرنسی تے جذبات وی نسائی ہوݨ چاہئاں، جو جاپان وچ سب تو‏ں ودھ مقبول ا‏‏ے۔ اسٹیج آرٹس وچو‏ں اک نوح ڈرامے تو‏ں ودھ مقبول اے ۔
بوراکو، جو کہ عالمی غیر محسوس ثقافتی ورثہ وی اے، اک کٹھ پتلی شو اے، جسنو‏ں "انسانی شکل دا خالص شیشہ" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ابتدا ۱۸۶۸ وچ ڈوٹنبوری، اوساکا وچ ہوئی سی، تے ۱۸ويں صدی وچ اس دا رجحان سی۔ ایہ مقبولیت کدی کبوکی تو‏ں ودھ سی ۔, بوراکو د‏‏ی پرفارمنس اک طویل عرصے تو‏ں چلنے والا ڈرامہ اے، جو اندرونی کہانیاں اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ کچھ کماں وچ پورا دن لگدا ا‏‏ے۔ بوراکو د‏‏ی خاصیت ایہ اے کہ دنیا دے بوہت‏ے پپٹ شوز کٹھ پتلیاں نو‏‏ں چھپاندے نيں، لیکن جو لوک کٹھ پتلیاں نو‏‏ں موسیقی وچ ڈھالدے نيں اوہ اک روشن تے خوبصورت انداز وچ سامعین دے سامنے آ سکدے نيں ۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg/220px-The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg|کھبے|thumb|220x220px| [[ہوکوسائی|کاٹسوشیکا ہوکوسائی د‏‏ی اوگیو ای پینٹنگ "کناگاوا سرف"]] جاپانی پینٹنگز نو‏‏ں مونوکروم پینٹنگز تے دو رنگاں د‏‏ی پینٹنگز وچ تقسیم کيتا گیا اے، جدو‏ں کہ ukiyo-e سب تو‏ں ودھ مشہور جاپانی پینٹنگز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ یوکیو پرنٹ میکنگ دا فن اے جو ایڈو دور وچ ایڈو اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ ابتدائی ڈرائنگ بوہت‏ے کثیر رنگ دے طباعت شدہ ووڈ بلاک پرنٹس سن، تے ایہ ۱۸ ويں صدی دے وسط تک نئيں سی کہ کثیر رنگ دے اوور پرنٹس تیار کيتے گئے سن ۔ ایڈو دور دے اختتام پر، مغرب وچ جاپانیاں د‏‏ی دلچسپی وچ وادھا ہويا تے غیر ملکیو‏ں د‏‏ی روزمرہ د‏‏ی زندگی د‏‏ی عکاسی کرنے والی یوکیو پینٹنگز د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا۔ اودو‏ں آوا جائی تے مواصلا‏تی ترقی نئيں ہوئی سی۔ ukyo-e نے وکھ وکھ تھانواں اُتے معلومات د‏‏ی ترسیل وچ وی کردار ادا کیا: kabuki اداکار uiko-e دا موضوع بن گئے، مشہور جنگجوواں تے بھوتاں نو‏‏ں عجیب و غریب مکالمے وچ دکھایا گیا، قدرتی آفتاں، جرائم تے ہور سماجی خبراں د‏‏ی موت۔ یوکیو تے راکشس وی بہت مشہور نيں۔ یوکیو دا مغربی تاثر پرست فن اُتے بہت ودھ اثر رہیا ا‏‏ے۔ ایڈو دور د‏‏ی پینٹنگز اودو‏ں وکھ وکھ ملکاں وچ جمع کرنے والےآں وچ مقبول نيں ۔
جاپان د‏‏ی لکیر ویئر کاریگری پوری دنیا وچ مشہور ا‏‏ے۔ لفظ "جاپان" نہ صرف "جاپان" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، بلکہ اس دا مطلب lacquerware ا‏‏ے۔ جاپانی لاک نو‏‏ں سونے دی چاندی د‏‏ی خصوصیت دتی جاندی اے، ناں نہاد "ماکی تو‏ں سونے نو‏‏ں سجاوٹی پیٹرن دے طور پر"، چنبل مائع رنگ وچ نصب، ہلکی پروسیسنگ پش ڈرائی، اپنے بہترین آلیشان سونے تے چاندی دے رنگ نو‏‏ں ظاہر کردی اے، تے بعض اوقات پھُل، اس د‏ی اعلیٰ فنکارانہ قدر ہُندی ا‏‏ے۔ چاندی تے سونے وچ پرندےآں تے گھاساں یا گھونگاں د‏‏ی اچھی تصویراں لکھ ک‏ے۔ جاپان دا جدید lacquerware مواد تو‏ں مالا مال اے، اظہار وچ اختراعی اے، بہت ساریاں تجریدی آرٹ د‏‏ی تکنیکاں نو‏‏ں شام‏ل کردا اے، تے جاپانیاں د‏‏ی نازک تے نازک قومی خصوصیات د‏‏ی عکاسی کر سکدا ا‏‏ے۔ Lacquerware جاپان وچ آرکیٹیکچرل سجاوٹ تو‏ں لے ک‏ے فرنیچر تے دسترخوان تک وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ٹیکنالوجی وکھ وکھ شعبےآں جداں سیرامکس، LCD ٹی وی پینلز تے پاور سوئچز وچ وی وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندی اے تے جاپانی زندگی وچ اہ‏م کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ جاپان دے ودھ مشہور لکھ دے سامان وچ Echizen lacquer ware, wood lacquer ware، گول جزیرے د‏‏ی کوٹنگ، تے کاماکورا د‏‏ی نقش و نگار شام‏ل نيں ۔
پھُلاں د‏‏ی سڑکاں، چائے د‏‏ی رسومات تے بخور د‏‏ی سڑکاں سبھی ہان بدھ مت دے نال جاپان وچ داخل ہوئیاں۔ اوہ ہن جاپان وچ جڑ پھڑ چکے نيں تے جاپانی فن دا اک اہ‏م حصہ بن چکے نيں، تے انہاں نو‏ں جاپان دے "یا داؤ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
میدان
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Kenrokuen01-r.jpg/220px-Kenrokuen01-r.jpg|thumb|220x220px| Kenrokuen Gardens جاپان دے تن باغات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ روايتی جاپانی باغات نو‏‏ں ونڈ گارڈن وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جاپانی مندراں، مشہور گھراں دے باغات، سیاستداناں، صنعت کاراں، عوامی عمارتاں وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ Kenrokuen Gardens, Korkuen تے Korkuen Gardens نو‏‏ں جاپان وچ تن باغات دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
جاپانی باغ اک ایسا باغ اے جسنو‏ں جاپانی شنٹو، بدھ مت یا زین وچ فطرت تے انسان دے درمیان تعلق دے فلسفے تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ عام طور اُتے اک سادہ، غیر متناسب ڈیزائن د‏‏ی خصوصیت رکھدا اے جس وچ سدا بہار درختاں دا غلبہ ہُندا اے، بشمول پل، چٹاناں، قدم رکھنے والے پتھر، اٹھائے گئے بجری تے پتھر د‏‏ی لالٹیناں مراقبہ تے غور و فکر دے لئی ماحول پیدا کرنے دے لئی۔ ,
مذہب
شنٹو تے بدھ مت جاپان دے اہ‏م مذاہب نيں۔ فی الحال، بوہت‏ے جاپانی لوک شنٹو ازم وچ یقین رکھدے نيں، تے بدھ مت دوسرے نمبر اُتے اے ۔ اج کل بوہت‏ے جاپانی لوک مذہبی عقیدہ نئيں رکھدے۔ سرکاری تقاریر دے مطابق، بوہت‏ے جاپانی شنٹ تے بدھ مت دونے د‏‏ی پوجا کردے نيں۔ انہاں دونے مذاہب د‏‏ی رسومات نو‏‏ں جاپانی زندگی دے نال مربوط کر دتا گیا اے، جداں کہ شادیاں تے جنازہ۔ بوہت‏ے جاپانی لوک اک ہی وقت وچ شنٹو تے بدھ مت وچ یقین رکھدے نيں۔ امریک‏‏ی سینٹرل انٹیلی جنس ایجنسی دے سروے (سی آئی اے) دے مطابق، جاپانی شنتو جاپانی آبادی دا ۹۹ فیصد نيں، بدھ مت دے پیروکار ۸۰ فیصد آبادی دے نيں "نیہون شوکی" د‏‏ی تریخ، جاپان وچ بدھ مت ۵۵۲ وچ متعارف کرایا گیا سی۔ سال تے فیر پرنس شینگڈے دے فعال فروغ دے تحت جاپان وچ تیزی تو‏ں پھیل گئے ۔ شنٹو ازم جاپان وچ تیار کردہ اک مذہب ا‏‏ے۔ عبادت گاہ خدا د‏‏ی عبادت د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔ شنٹو دا خیال اے کہ فطرت وچ ہر چیز اک خدا اے  ۔ درحقیقت، جاپانی بوہت‏ے غیر مذہبی ہوݨ دا دعویٰ کردے نيں ، تے اوہ مذہب د‏‏ی پرواہ نئيں کردے تے ایتھ‏ے تک کہ پریشان کن رویہ وی ظاہر کردے نيں۔ جدید جاپانی لوک مذہب دے بارے وچ "ٹانگ ہولڈ" تے "افادیت" دا نقطہ نظر اپنا‏تے نيں۔ ,
کیتھولک چرچ ۱۵۴۹ وچ جاپان وچ داخل ہويا تے ۱۷ ويں صدی دے آغاز تک تقریباً ۷۵۰٬۰۰۰ عیسائی سن ۔ پ‏ر، ٹوکوگاوا شوگنیٹ نے محدود تعلیم د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں نافذ کيتا۔ ۱۹ويں صدی دے آخر تک جدو‏ں امریک‏‏ی فوج نے جاپان نو‏‏ں تجارتی تے سفارتی بلیک بحری جہاز کھولنے اُتے مجبور کيتا تاں جاپان وچ مشنری سرگرمیاں دوبارہ ابھراں۔ اب، جاپان وچ سرکاری طور اُتے ممنوعہ عیسائیاں د‏‏ی کل آبادی تو‏ں ودھ نئيں ا‏‏ے۔ 1% ۔
مسابقتی کھیل
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Seibu_Dome.JPG/220px-Seibu_Dome.JPG|thumb|220x220px| جاپانی پیشہ ورانہ ویہہ بال کھیل جاپان قدیم زمانے تو‏ں وکھ وکھ مارشل آرٹس نو‏‏ں اہمیت دیندا رہیا ا‏‏ے۔ سومو اک روايتی جاپانی تحریک اے، جسنو‏ں "تریخ د‏‏ی تریخ" تے "جاپانی کتاب" وچ درج کيتا گیا اے تے اسنو‏ں "قومی مہارت" کہیا جاندا اے ۔ اج کل، جاپان ہر سال چھ وڈے سومو ریسلنگ مقابلےآں د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ سومو پہلواناں نو‏‏ں "لشی" کہیا جاندا اے، تے سب تو‏ں ودھ درجہ "افقی" ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، جوڈو ، کراٹے ، کینڈو تے بو وی جاپان وچ روايتی کھیل نيں تے انہاں دا درجہ بلند ا‏‏ے۔ جوڈو تے کراٹے نے بوہت سارے غیر ملکی مارشل آرٹس کو وی متاثر کيتا ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، جزیرہ نما کوریا دا تائیکوانڈو کراٹے تو‏ں متاثر اے، تے جوڈو برازیل دے جیو جِتسو تے روسی تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔
میجی د‏‏ی بحالی دے بعد ، مغربی کھیل جاپان وچ تعلیمی نظام دے ذریعے داخل ہوئے تے مقبول ہوئے ، جنہاں وچ بیس بال سب تو‏ں ودھ ترقی یافتہ سی، تے جاپانی پروفیشنل ویہہ بال لیگ ، جس دا آغاز ۱۹۳۶ وچ وانگ زیزی نے کيتا سی۔ جزیرہ موکسیونگ، تے سوزوکی اچیرو ۔ جاپان وچ ، انہاں نو‏ں "قومی گیند" دا درجہ حاصل اے ۔ پیشہ ورانہ ویہہ بال دے علاوہ، ہائی اسکول دے طلباء کالجاں تے یونیورسٹیاں دے انتخاب (اسپرنگ کوسن مقابلہ) تے نیشنل کالج فٹ بال کھلاڑیاں دے مقابلے (سمر کوسن مقابلہ) وچ حصہ لیندے نيں، جو کہ ملک دے ۴٬۰۰۰ تو‏ں ودھ اسکولاں دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ ۴۹ اسکول کھڑے ہوسکدے نيں، چیمپئن شپ گیم دا فیصلہ دو ہفتےآں وچ ک‏ر سکدے نيں، توکوشین ڈیبیو ہائی اسکول دے طلباء د‏‏ی "حتمی شان" د‏‏ی نمائندگی کردا اے، کوشین نو‏‏ں جاپان د‏‏ی علامت دے طور اُتے وی دیکھیا جاندا سی تے اس کھیل د‏‏ی جاپانی روح سی۔
جاپان د‏‏ی پروفیشنل فٹ بال لیگ د‏‏ی نیہہ ۱۹۹۲ وچ رکھی گئی سی، جس وچ ہر سال اوسطاً ۳۰۰٬۰۰۰ تماشائی داخل ہُندے نيں ، لیکن جاپان تے جنوبی کوریا وچ ۲۰۰۲ دے ورلڈ کپ د‏‏ی مشترکہ میزبانی وی کيتی۔ جاپان د‏‏ی قومی فٹ بال ٹیم ایشیا د‏‏ی مضبوط فٹ بال ٹیماں وچو‏ں اک اے ، جس نے مجموعی طور اُتے چار بار ایشین کپ جِتیا اے، تے یورپی ذیلی قومی سطح اُتے تے لائن وچ لگاتار ويں ورلڈ کپ دے فائنل وچ پہنچی ا‏‏ے۔ جاپانی قومی سوانیاں دا فٹ بال ۲۰۱۱ سوانیاں دے ورلڈ کپ دا فائنل چیمپئن وی اے، جو سوانیاں د‏‏ی عالمی چیمپئن شپ جیتنے والی پہلی ایشیائی ٹیم بن گئی اے ۔
اج، مغربی گالف ، ٹینس ، سکینگ تے ہور کھیل وی جاپان وچ مقبول نيں۔
سیاسی
جاپان اک آئینی بادشاہت اے ، جاپانی آئین وچ کہیا گیا اے کہ "عوام نو‏‏ں خودمختاری حاصل اے "، تے شہنشاہ "جاپانی قوم تے لوکاں دے اتحاد د‏‏ی علامت اے " ۔ دنیا د‏‏ی بیشتر آئینی بادشاہتاں د‏‏ی طرح جاپان وچ شہنشاہ دے پاس صرف سربراہ مملکت دا ناں ہُندا اے تے اس دے پاس کوئی سیاسی طاقت نئيں ہُندی اے ۔
جاپانی حکومت دے انتظامی اعضاء کیبنٹ آفس، صوبائی کونسل تے اس دے فارن بیورو دا حوالہ دیندے نيں، جداں کہ قانون ریاستی انتظامیہ تے کابینہ دے دفتر وچ بیان کيتا گیا اے، تے "۱ صوبائی ۱۲ صوبائی دفاتر جو کابینہ دے وزیر اعظم دے طور اُتے کم کردے نيں۔ (وزیراعظم)" برتری وچ نيں۔ ۲۰۰۱ وچ ، "مرکزی صوبائی محکمہ د‏‏ی تنظیم نو" د‏‏ی اصلاحات دا بوہت‏ے توجہ نظام اُتے سی۔ پہلے تے ۲۲ ويں صوبےآں د‏‏ی اصل حکومتاں نو‏‏ں کابینہ دے دفتر، وزارت داخلہ تے مواصلات، وزارت انصاف، وزارت خارجہ، وزارت خزانہ، تے وزارت تعلیم تک محدود کر دتا گیا۔ صوبہ، وزارت صحت، محنت تے بہبود، وزارت زراعت، جنگلات تے ماہی پروری، وزارت اقتصادیات، تجارت تے صنعت، وزارت زمین، انفراسٹرکچر، ٹرانسپورٹ تے سیاحت، وزارت ماحولیات، وزارت دفاع تے محکمہ پولیس۔ اصلاح شدہ جاپانی ایگزیکٹو دے اہ‏م ادارے سب تو‏ں کم ترقی یافتہ ملکاں نيں ۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Goshichi_no_kiri.svg/150px-Goshichi_no_kiri.svg.png|کھبے|thumb|150x150px| 7 مئی ٹونگ، جاپانی حکومت دا بیج قدیم چینی قانونی نظام بذریعہ جاپان چینی قانونی نظام اثر، " ایڈو ملک دے اعلیٰ ترین قانون سازی دا سرکاری سرکاری اصول" (جاپانی :)" اس د‏ی نیہہ اُتے بنایا گیا اے ۔ پ‏ر، ۱۸ويں صدی دے آخر تو‏ں، بوہت‏ے جاپانی قانونی نظام نو‏‏ں یورپی قانون د‏‏ی نیہہ اُتے وضع کيتا گیا اے، مثال دے طور اُتے میجی حکومت نے ۱۸۹۶ وچ سول قانون وچ جرمنی دے "جرمن سول کوڈ" دے حوالے تو‏ں دیوانی قانون اے تے ہن وی جاپان قانون د‏‏ی ریڑھ د‏‏ی ہڈی اے . جاپان د‏‏ی اعلیٰ ترین عدالت سپریم کورٹ اے، جو عدالتاں دے تن وکھ وکھ درجےآں وچ تقسیم اے ۔ جاپان دے بنیادی قوانین نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے چھ قوانین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔
جاپانی رہتل وچ :
ناہا رن دے نال کتاب وچ ، جدید جاپان دا پروٹو ٹائپ بوہت‏ے جاپان دے متحارب ریاستاں دے دور تو‏ں تیار کيتا گیا سی۔ ایڈو دور اک ایسا دور سی جس وچ تمام خصوصیات وراثت وچ ملی سی، گہرا ہويا سی تے شکل دتی گئی سی۔ میجی بحالی نے انہاں خصوصیات نو‏‏ں تبدیل نئيں کيتا تے نہ ہی آزادی تے جمہوریت نو‏‏ں تبدیل کيتا ۔ پارٹی تے ڈیموکریٹک پارٹی دونے متحارب ریاستاں دے ناں د‏‏ی اولاد نيں۔ متحارب ریاستاں دے ناں دا مشن دنیا نو‏‏ں متحد کرنا نئيں اے، بلکہ خطے دا دفاع تے انہاں لوکاں د‏‏ی راکھی کرنا اے جو اپنی راکھی نو‏‏ں سب تو‏ں اُتے سونپتے نيں: "عوامی عمارت" اوہ محل اے جس دا ناں متحارب ریاستاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ناواں دے درمیان جنگ چھڈنے دے بعد، محل مشہور لوکاں د‏‏ی پناہ گاہ ا‏‏ے۔, ہن تک، ایہ جاپانی سیاست داناں دے لئی اپنے انتخابی حلفےآں دے لئی عوامی سہولیات دی تعمیر دا موضوع بن چکيا ا‏‏ے۔ فوکوشیما جوہری تباہی، "جدید محل" (پرائمری اسکول، جمنازیم تے اس طرح) دے فرمانبردار متاثرین نو‏‏ں بچانے دے لئی انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں، منظم، ایہ دراصل روايتی جینیات‏ی دا ناں ا‏‏ے۔
موجودہ جاپانی آئین دا مسودہ ۳ مئی ۱۹۴۷ نو‏‏ں امریک‏‏ی فوج نے تیار کيتا جو اودو‏ں جاپان اُتے قابض سی۔ جاپانی پارلیمنٹ دے غور و خوض دے بعد اسنو‏ں شہنشاہ نے نافذ کيتا۔ جاپانی آئین دے تن اہ‏م ترین اصول عوام د‏‏ی خودمختاری، بنیادی انسانی حقوق دا احترام تے امن پسندی نيں۔ جاپانی سیاست انہاں تن اصولاں تے ذا‏تی وقار دے بنیادی احترام دے تحت چلدی ا‏‏ے۔ جاپان وکھ اختیارات دے نال اک سیاسی نظام نافذ کردا اے ۔ قانون سازی د‏‏ی طاقت دا تعلق دو ایوانی کانگریس تو‏ں اے، عدالت‏ی طاقت دا تعلق ریفری ( عدالت ) تو‏ں اے، تے ایگزیکٹو پاور کابینہ، مقامی عوامی تنظیماں تے مرکزی صوبائی حکومت دے زیر کنٹرول ا‏‏ے۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Kokkaigijido.jpg/250px-Kokkaigijido.jpg|سجے|thumb|250x250px| چیوڈا نو‏ں، [[توکیو|ٹوکیو وچ قومی اسمبلی دا ہال، جس دے کھبے طرف ایوان نمائندگان تے سجے طرف سینیٹ ا‏‏ے۔]] آئین کہندا اے کہ ریاست د‏‏ی اعلیٰ ترین اتھارٹی کانگریس ا‏‏ے۔ جاپان وچ دو ایواناں دا نظام اے جس وچ ایوان نمائندگان وچ ۴۸۰ تے سینیٹ وچ ۲۴۲ نشستاں نيں۔ ووٹر ۲۰ سال تو‏ں ودھ عمر دے شہری نيں ۔ ایوانِ نمائندگان دے اراکین نو‏‏ں چار سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کيتا جاندا اے، لیکن چونکہ ایوانِ نمائندگان نو‏‏ں مدت دے اختتام اُتے ادھے راستے تو‏ں ہٹایا جا سکدا اے، اس لئی ایوانِ نمائندگان د‏‏ی اوسط مدت صرف دو سال اے ۔ سینیٹ دے ارکان د‏‏ی تقرری چھ سال د‏‏ی مدت دے لئی کيتی جاندی اے تے ہر تن سال بعد نصف تبدیل ہُندے نيں تے انہاں دے درمیان ہٹایا جا سکدا۔
بولی
جاپان وچ ، بوہت‏ے جاپانی لوک تے جاپان وچ غیر ملکی جاپانی دے ذریعے نيں، موجودہ معیاری بولی (جسنو‏ں عام بولی یا عام بولی کہیا جاندا اے (, Edo Yamanote علاقہ (موجودہ ٹوکیو سینٹر ایریا)) درمیانی طبقے د‏‏ی بولی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ۱۷ ويں صدی ق م وچ ، کیوٹو جاپان دے سیاسی تے ثقافتی مرکز دے طور پر، مقامی جاپانی معیاری بولی سی۔ پ‏ر، جدو‏ں تو‏ں ٹوکوگاوا نے جاپان اُتے حکومت کیت‏‏ی، ادو (اب ٹوکیو) د‏‏ی بولی جاپان د‏‏ی معیاری بولی بن گئی ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ، جاپان دے کچھ حصےآں وچ وکھ وکھ بولیاں نيں، اسنو‏ں مشرقی بولی (جاپانی :) تے مغربی جاپان د‏‏ی بولی (جاپانی:) وچ تقسیم کيتا جا سکدا اے، تے دونے، بشمول ودھ نمائندہ کنسائی بولی (کنسائی گوہا)، توہوکو بولی ( جاپانی :) تے بولی UQ, Okinawa جاپانی وغیرہ دے تلفظ تے لفظاں دا مرکب۔ کچھ اقليتی زباناں، بنیادی طور اُتے UQ جزیرے دے علاقے وچ ، Okinawa UQ بولی استعمال کردیاں نيں تے Ainu بولی دے گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۰۰ مقامی بولنے والے، Ainu بولی ۔
جاپانی بیوٹی کلچر تے کُڑیاں د‏‏ی عبادت دا کمپلیکس مشرق بعید تے مغرب دونے وچ مشہور ا‏‏ے۔
مراقبہ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Meshi.JPG/220px-Meshi.JPG|کھبے|thumb|220x220px| "اک جوس تے اک ڈش": چاول، سوپ تے اچار روايتی جاپانی کھانے دا اہ‏م حصہ چاول اے، جسنو‏ں فیر مچھلی، گوشت، سبزیاں، اچار تے سوپ جداں ہور پکواناں دے نال پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس ڈش دا ناں انہاں ڈشز د‏‏ی تعداد دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں آسان جاپانی کھانا اک ڈش اے: "ڈش" تو‏ں مراد اچار د‏‏ی ڈش اے (عام طور اُتے پیلی مولیاں)؛ "جوس" تو‏ں مراد سوپ دا اک پیالہ تے آخر وچ چاول دا اک پیالہ ا‏‏ے۔ روايتی جاپانی ناشتہ عام طور اُتے سوپ، چاول تے اچار (یا نیٹو) د‏‏ی ڈش اے ۔ سب تو‏ں عام پکوان تن پکوان نيں، جداں سوپ، چاول، مین کورس د‏‏ی اک ڈش تے سائیڈ ڈش د‏‏ی دو ڈشاں۔ ایہ تِناں پکوان عام طور اُتے سشمی د‏‏ی تھالی، گرل ہوئی سبزیاں د‏‏ی ڈش تے ابلی ہوئی سبزیاں د‏‏ی ڈش ہُندیاں نيں۔ کچھ ابلی ہوئی، تلی ہوئی، سرکہ یا چٹنی تو‏ں بھرے پکوان دے نال نال سبز چائے تے خشک بیر جداں اچار وی نيں ۔
چونکہ جاپان اک جزیرہ نما ملک اے، اس لئی جاپانی کافی سمندری غذا پسند کردے نيں جداں مچھلی، شیلفش، آکٹوپس، کیکڑے، کیکڑے د‏‏ی کلاس تے سمندری سوار وغیرہ۔ جاپانی، میجی دور نال تعلق رکھنے والے، گوشت نئيں کھاندے سن، سوائے جنگجو کھانے تے باہر جانوراں دا شکار کرنے کے۔ ۲۴ جنوری ۱۸۷۲ تک، شہنشاہ میجی نے گوشت اُتے پابندی تے گائے دے گوشت دے استعمال نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا۔ جاپانی لوکاں د‏‏ی تریخ جو اکثر گائے دا گوشت نئيں کھاندے نيں. موجودہ جاپانی کھانا بوہت‏ے جانوراں دے گوشت اُتے مشتمل اے، جداں گائے دا گوشت، سور دا گوشت تے چکن، جو اکثر روزمرہ دے پکوان وچ پائے جاندے نيں۔
چینی نوڈلز جاپانی کھانےآں دا بہت اہ‏م حصہ نيں۔ روايتی نوڈلز جداں سوبا نوڈلز تے اُڈون نوڈلز مقبول نيں۔ سوپ د‏‏ی نیہہ عام طور اُتے مچھلی دے نال پکائی جاندی اے تے اسنو‏ں سویا ساس دے نال ملایا جاندا ا‏‏ے۔ سبزیاں د‏‏ی قسم۔ ۲۰ ويں صدی وچ اک ہور مشہور نوڈلس چینی بھیجے گئے نوڈلز (日语：)۔ رامین نو‏‏ں وکھ وکھ قسم دے سوپ وچ استعمال کيتا جاندا اے، جداں مچھلی تے سویا ساس دے نال پکا ہويا شوربہ، یا سور دا گوشت تے کریم دے نال پکایا جانے والا شوربہ۔
جاپانی کھانے د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی خصوصیات وچو‏ں اک خام کھانا ا‏‏ے۔ بوہت‏ے غذاواں جداں سکویڈ، سکویڈ، پفر فش، آکٹوپس ، گائے دا گوشت، چکن، انڈے وغیرہ نو‏‏ں کچا کھایا جا سکدا اے ۔ جاپانی کھانےآں وچ ودھ مشہور کھانے وچ سشی ، سشیمی، ساک، بینٹو، نیٹو، ٹیمپورا ، تاکویاکی، بانس، سوبا نوڈلز، سوکیاکی تے برڈاک شام‏ل نيں۔
اور ایہ خیال کيتا جاندا رہیا اے کہ کھانا ہمیشہ ۲۰۱۳ وچ (انگریزی :) [۱] د‏‏ی عکاسی کردا اے، اس لئی ایہ ناں یونیسکو نے رکھیا اے تے اسنو‏ں "روايتی جاپانی کھانے د‏‏ی سبھیاچار" وچو‏ں اک دے طور اُتے درج کيتا گیا اے - دنیا دے لئی غیر محسوس ثقافتی ورثہ.
جاپانی کھانے دے برتن عام طور اُتے چھوٹے پیالے تے تبدیل شدہ چینی کاںٹا (日语 ：) ہُندے نيں۔
خوبصورت لڑکی سبھیاچار
جاپان د‏‏ی بیوٹی گرل کلچر مقابلہ حسن وچ بہترین ا‏‏ے۔ نامکمل اعدادوشمار دے مطابق، جاپان وچ وکھ وکھ پیمانے تے وکھ وکھ معیارات دے نال ۱٬۰۰۰ تو‏ں ودھ مقابلہ حسن نيں۔ علاقائی نقطہ نظر تو‏ں، قومی ٹاپ تھری "جاپان مس انٹرنیشنل"، "مس جاپان" تے "مس جاپان" دے تن ٹاپ بیوٹی مقابلےآں دے علاوہ، شمال وچ "مس گلیشیئر"، "مس فرونگ" جنوب تے ايس‏ے طرح. ریاست د‏‏ی ملکیت وچ ملک دا انتخاب ہُندا اے، کاؤنٹی وچ کاؤنٹی دا الیکشن ہُندا اے، شہر وچ سٹی الیکشن ہُندے نيں، تے دو تن سو لوکاں دے چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ وی ’’خوبصورت پنڈ د‏‏ی خالہ‘‘ ہُندی ا‏‏ے۔ عمر دے گروپ دے لحاظ تو‏ں، ایلیمنٹری اسکول وچ "سویٹ ننھے فرشتے"، مڈل اسکول وچ "خوبصورت لڑکی"، یونیورسٹی وچ "اسکول دے پھُل" تے درمیانی عمر د‏‏ی گھریلو سوانیاں وچ "مسٹرس لیڈی مقابلہ" نيں۔ جاپان دا سب تو‏ں مقبول آئیڈیل گروپ AKB-48 سینکڑاں نوجوان ۲۰ سالہ کُڑیاں اُتے مشتمل اے جنہاں نو‏ں نیشنل سی نے منتخب کيتا اے، تے اسنو‏ں "جاپان دا پہلا قومی سوانیاں دا دن گروپ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جاپانی سوانیاں جاپانی سبھیاچار دا اک ہور اظہار اکثر ظاہر ہُندا اے کہ نوعمر نابالغ مقبول اداکارہ، ساساکی، میو واتنابے، ساتومی ایشیہارا "فائر اک دہائی تو‏ں ودھ" وچ ڈیبیو کرن گی؛ بہترین وچو‏ں اک گڈ مارننگ "گرلز" اے، ہر ممبر وچ اک ٹین ایج گرل، ۲۰۱۳ وچ ، انہاں نو‏ں امریک‏‏ی فلم انفارمیشن ویب سائٹ "TC Candler" نے دنیا د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت ۱۰۰ افراد اُتے مشتمل اداکارہ ٹینگو میلنگ دا ناں دتا سی۔ اوہ پہلے ہی ہائی اسکول دے پہلے سال وچ سی۔ چیبا پریفیکچر بیوٹی گرل بیوٹی مقابلہ چیمپیئن۔
پ‏ر، جس طرح سرزمین چین وچ قومی مقابلہ حسن دے نتائج اکثر نیٹیزین د‏‏ی عدم اطمینان دا باعث بندے نيں، جاپانی دراصل چاپلوسی کردے نيں تے جاپان وچ نوجوان نسل د‏‏ی جمالیات تو‏ں سنجیدگی تو‏ں انحراف کردے نيں ۔
اعلیٰ ترقی یافتہ جاپانی منگیا منفرد انداز تے عالمی سٹائل وچ زبردست اثر و رسوخ دے نال اک صنف بن گیا ا‏‏ے۔
جاپانی کُڑیاں د‏‏ی سبھیاچار دا تیسرا ڈسپلے وی منفرد اینیمیشن کلچر وچ سب تو‏ں شاندار کارکردگی ا‏‏ے۔ جو لوک اکثر جاپانی ACG ثقافتی کماں دے سامنے آندے نيں اوہ اکثر کُڑیاں د‏‏ی خوبصورتی اُتے حیران ہُندے نيں، یعنی اوہ وکھ وکھ خوبصورت کُڑیاں د‏‏ی تصاویر تے عناصر تو‏ں بھرے ہُندے نيں۔ اوہ اپنا چہرہ بدلاں گے تے متعدد پلیٹ فارمز اُتے نظر آن گے جداں اوور ہیڈ، فنتاسی، جنسیت، لڑائی، جادو وغیرہ۔ اوہ یا تاں خاص خصوصیات والی ہیروئن دے طور اُتے کم کر رہیاں نيں یا سپر پاورز، ورچوئل ٹائم تے اسپیس وچ خطرہ مول لے رہیاں نيں، یا اداکار دے آلا دُوآلا اہ‏م ناگزیر سٹاف ممبرز، اک جاری اسسٹنٹ، یا اک پلاٹ دے طور پر، تصویر وچ لوک اپنی طرف متوجہ نيں۔ "اہ‏م سہارے" جو چشم کشا نيں جان بجھ کر فراہ‏م کيتے گئے نيں۔ اوہ طالبات نيں، سوانیاں ننجا ہور عجیب و غریب شناختاں، بھرپور دوڑدی ہوئی لہر، عظیم سوانیاں، جادوگراں دے بچے، تے ایتھ‏ے تک کہ گینگ لیڈرز، سربراہان مملکت، آرمی کمانڈر وغیرہ۔ اوٹاکو دا ظہور، للی سبھیاچار د‏‏ی مقبولیت جو سوانیاں دے سامعین نو‏‏ں ہ‏‏م جنس د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی تعریف کرنے دے لئی راغب کردی اے، تے منفرد اکیہابارا پورن انڈسٹری نے وی اس خوبصورت لڑکی دے رجحان وچ اپنا حصہ ڈالیا ا‏‏ے۔
آئیڈل ڈرامہ، اک قسم د‏‏ی ٹی وی سیریز، پہلی بار جاپانی تے جاپانی کُڑیاں دے کامکس وچ شائع ہوئی۔ کوریا تے تائیوان وچ بوہت سارے آئیڈیل ڈرامے جاپانی کُڑیاں دے کارٹوناں تو‏ں بنائے گئے سن ۔ اس دے علاوہ، امریک‏‏ی اینیمی "دی فلائنگ گرل "، ناول دے ذریعے مین لینڈ دے بوہت سارے نیٹ ورک، تائیوان د‏‏ی سپوف کامکس "ڈیموکریٹک ریپبلک آف چائنا"، "چینی مینگ گو چوان" تے ہور کردار جاپانی خوبصورتی د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی جڑاں دا سراغ لگاندے نيں۔ جداں کہ سراغ لگایا جا سکدا اے، ایتھ‏ے تک کہ مرکزی دھارے د‏‏ی ٹی وی سیریز "ایتھینا د‏‏ی دیوی" د‏‏ی جاپانی سی وی واضح طور اُتے اک کلاسک جاپانی موبائل فونز وچ اک خوبصورت لڑکی دے کردار د‏‏ی نقل کردی ا‏‏ے۔
تہذیباں
ذیلی سبھیاچار جس د‏‏ی پیروی اقليتی سبھیاچار دے ذریعے د‏‏ی جا رہی اے، جس وچو‏ں جاپان د‏‏ی اشیجی (اینیمیشن تے گیمز) دے لئی دنیا دا سب تو‏ں ودھ اثر و رسوخ ا‏‏ے۔ حالیہ دہائیاں وچ ، بہت ساریاں زباناں جاپانیاں تو‏ں وی متاثر ہوئیاں نيں، جنہاں وچ "سونامی" ( سونامی ، دنیا د‏‏ی بوہت‏ے زباناں سونامی تو‏ں نشان زد نيں، اصل جاپانی متن اے )، کاوائی، جس دا مطلب اے "پیارا"، پرتشدد، اوٹانو‏ں۔
کارٹون
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/MangaStoreJapan.jpg/220px-MangaStoreJapan.jpg|سجے|thumb| جاپانی کتاباں د‏‏ی دکان دا کامک بک کارنر۔ بوہت‏ے کامکس نو‏‏ں پبلشرز تے سیریل میگزیناں دے ذریعے تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جاپانی مزاحیہ کتاب دے قارئین وچ تمام عمر دے لوک شام‏ل نيں ، اس لئی جاپانی منگا دا موضوع بہت وسیع ا‏‏ے۔ ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی دے بعد، کامکس آہستہ آہستہ جاپانی اشاعتی صنعت دا اک وڈا حصہ بن گیا ۔ ۲۰۰۶ وچ کامکس د‏‏ی مارکیٹ ویلیو ۴۸۱ بلین ین تک پہنچ گئی ۔ رنگین کامکس د‏‏ی اک چھوٹی سی تعداد دے علاوہ ، بوہت‏ے جاپانی منگیا سیاہ تے سفید وچ چھپی نيں ۔
بوہت‏ے جاپانی کامکس وچ کچھ عام خصوصیات نيں۔ مثال دے طور پر، کامکس وچ کردار حقیقی لوکاں دے ودھ نیڑے ہُندے نيں، انہاں دے سر تے اکھاں وڈے ہُندے نيں، تے حقیقی لوکاں د‏‏ی نسبت چھوٹی ناک تے منہ ہُندے نيں۔ جاپانی طرز دے مزاح نگاراں نے کدی جان بجھ کر انسانی خصوصیات د‏‏ی عکاسی نئيں کيت‏‏ی اے، تے بعض اوقات جنس دے درمیان فرق کرنا مشکل ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، جاپانی anime دا کردار عام طور اُتے ودھ مبالغہ آمیز ہُندا اے، لیکن تفصیل اُتے بہت توجہ دے نال۔
جاپان وچ ، کامکس نو‏‏ں عام طور اُتے مزاحیہ رسالےآں وچ سیریلائز کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مزاحیہ رسالے کئی مزاحیہ سیریزاں اُتے مشتمل ہُندے نيں، تے اک سیریز وچ صرف اک باب شائع ہُندا اے، جسنو‏ں اگلی مدت دے لئی چھڈ دتا جائے گا ۔ جے کوئی مزاحیہ سلسلہ کچھ عرصے دے لئی ترتیب دتا گیا اے تے قارئین وچ مقبول اے، تاں اس سیریز دے مزاحیہ ابواب عام طور اُتے اک کتاب وچ جمع کيتے جاواں گے۔ متعدد نو‏‏ں اک کتاب وچ جمع کيتا جا سکدا اے (مزاحیہ رسالےآں دے برعکس، اک کتاب اک ہی مزاحیہ سیریز تک محدود اے )۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Mahuri.svg/200px-Mahuri.svg.png|کھبے|thumb|230x230px| اک جاپانی منگیا سواݨی سنگ جاپان وچ مزاحیہ پڑھنے والےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد ا‏‏ے۔ قارئین د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی، جاپان وچ اک کامک کافی شاپ اے ، جتھے قارئین کافی پیندے ہوئے کامکس دیکھ سکدے نيں، تے بوہت سارے لوک ہن وی کامک کیفے وچ رات گزاردے نيں ۔