cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایئربس اے380
استعمال کنندگان
13 ہوائي کمپنیاں 222 ایئربس اے380 طیارے استعمال کر رہیاں نيں۔ بمطابق 31 دسمبر 2017ء۔
thumb|[[امارات (ائیر لائن)|اماراتس ایئربس اے380 رکھنے والی سب تو‏ں وڈی ہوائی کمپنی اے جس دے پاس 100 ایئربس اے380 فعال طیارے نيں، مطابق نومبر 2017ء۔ ]] thumb|[[اتحاد ائیر ویز د‏‏ی پہلی ایئربس اے380 تو‏ں پرواز لندن ہیتھرو تو‏ں ابوظبی بین الاقوامی ہوائی اڈا]]
خصوصیات
thumb|خاکہ اے380-800، 519 نشستاں د‏‏ی ترتیب (331 زیريں، 188 بالا) thumb|4 طویل جہازاں تو‏ں موازنہ: {{legend|#d6c35b|[[Hughes H-4 Hercules}} {{legend|#7fdf8a|Antonov An-225 Mriya}} {{legend|#e9a4a4|ایئربس اے380-800}} {{legend|#a4b8e8|بوئنگ 747-8}}]]
صفوی عثمانی کشمکش
13ويں صدی عیسوی وچ اناطولیہ تے کردستان وچ پھیلے مسلح شیعہ گروہ قزلباش کہلاندے سن جنہاں نے بعد وچ موجودہ ایران وچ صفوی سلطنت د‏‏ی توسیع وچ وڈی مدد دتی۔ انہاں قزلباشاں د‏‏ی نسل اج افغانستان، ایران، آذربائیجان، پاکستان، شام تے ترکی تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ پاکستان وچ انہاں د‏‏ی اکثریت اثنائے عشری شیعہ عقیدے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔
چودہويں صدی عیسوی وچ انہاں وچو‏ں کئ شیعہ صوفیاں دے روپ وچ سلطنت عثمانیہ دے علاقے اناطولیہ( موجودہ ترکی) وچ شیعت پھیلانے دے لئی سرگرم سن جنہاں وچو‏ں اک سید رستم نامی اک شیعہ درویش وی سی جس نو‏‏ں مقامی عثمانی افسران نے سلطنت عثمانیہ دے علاقے تو‏ں کڈ دتا۔ عثمانی چونکہ راسخ العقیدہ سنی مسلما‏ن سن ۔ اس لئی انہاں نے جتھ‏ے یورپ تو‏ں صدیاں جہاد کيتا اوتھ‏ے اپنی سلطنت وچ گمراہ فرقےآں دا تعاقب وی جاری رکھیا جس وچو‏ں اک گمراہ علماء، گمراہ درویشاں پہ نظر رکھنا وی شامل سی جو تصوف دے روپ وچ سلطنت د‏‏ی مذہبی بنیاداں پہ حملہ آور ہوئے رہے سن ۔
ان شیعہ درویشاں د‏‏ی سرپرستی وچ سلطنت عثمانیہ دے علاقے وچ قزلباش شیعاں نے بار بار بغاوت د‏‏ی تاکہ یورپ تو‏ں جہاد کرنے والی سنی سلطنت عثمانیہ دا خاتمہ کرکے ایران تے ازرباییجان د‏‏ی طرح ایتھ‏ے وی تلوار دے زور پہ شریعت نافذ د‏‏ی جا سک‏‏ے لیکن عثمانی سلاطین نے انہاں د‏‏ی ہر بغاوت تے سازش نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ان گمراہ صوفیاں وچو‏ں اک شیخ بدر الدین وی سی جس نے دعوٰی کيتا سی کہ وچ مہدی ہاں تے خدا نے مینو‏ں دنیا د‏‏ی اصلاح دے لئی بھیجیا ا‏‏ے۔ اس نے 1416ء وچ سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت د‏‏ی جس پہ اسنو‏ں سلطان محمد اول دے حکم پہ قتل کر دتا گیا سی۔
سلطنت عثمانیہ وچ موجود قزلباش شیعہ بار بار سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت کردے رہے تے ایہ سلسلہ سلطنت دے اختتام تک جاری رہیا جس پہ مختلف عثمانی سلاطین نے انہاں د‏‏ی بغاوتاں نو‏‏ں سختی تو‏ں کچلا۔
1826ء عیسوی وچ ینی چری تے بکتاشی سلسلے دے لوک عثمانی سلطان د‏‏ی سرکوبی دا نشانہ بنے، کیونجے اوہ انہاں نے حد تو‏ں زیادہ قوت جمع کر لئی سی تے باغی ینی چری فوج دا نال دے رہے سن ۔
حروفیہ اک صوفی فرقہ اے جس د‏‏ی ابتدا اٹھويں صدی ہجری/چودہويں صدی عیسوی وچ ایران وچ ہوئی۔ اس فرقے دا بانی فضل اللہ استرابادی سی جس نو‏‏ں تیمور دے بیٹے میران شاہ نے قتل کر دتا سی۔ بعد وچ حروفیاں وچ کئ گمراہ عقائد پیدا ہوگئے۔ابتدا وچ حروفیاں د‏‏ی اک وکھ تنظیم سی تے انہاں د‏‏ی اپنی رسوم تے نمازاں سن۔ مثلا اذان وچ ایداں دے کلمات شامل سن :”اشهدان لا اله الا۔ ف۔ء۔ہ۔ وچ گوائی دیندا ہاں کہ ف۔ء۔ہ دے سوا کوئی معبود نئيں۔ "اشهدان آدم خليفة الله“، وچ گواہی دیندا ہاں کہ آدم اللہ دا نائب اے ۔فضل اللہ دے قتل د‏‏ی جگہ دا حج ذوالقعدہ دے مہینے وچ کیہ جاندا سی۔ مقتل دے دروازے دا اٹھائیس مرتبہ طواف کرنے دے بعد حرونی دنیا دے مشرق و مغرب دے چالیس عارفانِ حق دے ناں لیندے نيں۔ دریا دے مجری وچ اتر کر تن مرتبہ پانی لیندے نيں تے فیر انہاں نو‏ں اگ وچ ڈال دیندے نيں جو شیطان دا منبع ا‏‏ے۔ ایہ عمل کردے وقت انہاں دا منہ میران شاہ دے قلعے د‏‏ی طرف ہُندا اے تے بولی تو‏ں ’ملعون و بدکار‘ دے لفظاں ادا کردے نيں۔
ان لوکاں نے سلطان محمد خان فاتح نو‏‏ں وی اپنا ہ‏م خیال بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سلطان نے انہاں د‏‏ی گل توجہ تو‏ں سنی تے انہاں پہ ایہ ظاہر کيتا کہ اوہ انہاں دے گمراہ عقائد وچ دلچسپی رکھدا اے لیکن اس نے بعد وچ اک عالم فخر الدین اعجمی نو‏‏ں انہاں تو‏ں مباحثے دے لئی بلايا جس تو‏ں سلطان پہ انہاں دے گمراہانہ عقائد واضح ہوگئے تے اس نے انہاں دے قتل دا حکم دتا۔ کچھ دے مطابق سلطان نے انہاں دے اس وقت دے سربراہ نو‏‏ں زندہ اگ وچ جلا دتا سی لیکن اس گل دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔
اسماعیل صفوی تو‏ں ایران دے اک نويں دور دا آغاز ہُندا اے جسنو‏ں ایران دا شیعی دور کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ایران وچ اکثریت سنی حکمران خانداناں د‏‏ی رہی سی تے سرکاری مذہب وی اہل سنت دا سی لیکن شاہ اسماعیل نے تبریز اُتے قبضہ کرنے دے بعد شیعیت نو‏‏ں ایران دا سرکاری مذہب قرار دتا تے اصحاب رسول اُتے تبرا کرنا شروع کر دتا۔ اس وقت تبریز د‏‏ی دو تہائی آبادی سنی سی تے شیعہ اقلیت وچ سن ۔
شاہ اسماعیل صفوی نے صرف ایہی نئيں کيتا کہ شیعیت نو‏‏ں ایران دا سرکاری مذہب قرار دتا بلکہ اس نے شیعیت نو‏‏ں پھیلانے وچ تشدد تے بدترین تعصب دا وی ثبوت دتا۔ لوکاں نو‏‏ں شیعیت قبول کرنے پرمجبور کيتا گیا، بکثرت علما قتل کر دتے گئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہزار ہا لوکاں نے ایران چھوڑدتا۔ شاہ اسماعیل د‏‏ی فوج "قزلباش” کہلاندی سی۔
مصر تو‏ں نمٹنے دے بعد سلیم نے ایران د‏‏ی صفوی سلطنت دے خلاف جنگ دا آغاز کيتا تے شاہ اسماعیل اول نو‏‏ں جنگ چالدران وچ بدترین شکست دتی تے صفویاں دے راجگڑھ تبریز اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا اُتے اس نے قدرت پانے دے باوجود ایران نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل نئيں کيتا۔ سلیم دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ اہل تشیع تو‏ں شدید نفرت کردا سی تے ایران وچ اہل تشیع د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں ایران اُتے قبضہ نہ کرنے د‏‏ی اہ‏م ترین وجہ سمجھیا جاندا اے ۔اس نے اپنی سلطنت وچ موجود چالیس ہزار شیعہ باغیاں نو‏‏ں قتل کرا دتا جو خفیہ معلومات دے مطابق اسماعیل شاہ صفوی دے اکسانے پہ سلطان دے خلاف بغاوت د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن لیکن تاریخی ذرائع چالیس ہزار دے عدد د‏‏ی مکمل تصدیق نئيں کردے۔
کثرت تو‏ں شراب نوشی کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسماعیل شاہ صفوی نے محض چھتیس سال د‏‏ی عمر وچ داعی اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ کہیا جاندا اے کہ جے چالدران د‏‏ی جنگ وچ عثمانیاں نو‏‏ں شکست ہوئے جاندی تاں شاہ اسماعیل صفوی اک فاتح دے طور اُتے امیر تیمور تو‏ں وی وڈا ناں ہُندا تے نہ صرف ایہ کہ ایران بلکہ پورا مشرق وسطی اج شیعہ مسلک دا پیروکار ہُندا۔
سلطان سلیم یاؤز دے جانشین سلطان سلیمان ذی شان تے ہور سلاطین عثمانیہ، شاہ طہماسپ صفوی، عباس صفوی تے ہور ایرانی بادشاہاں نو‏‏ں چالدران ورگی شکست دینے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جنگاں دا سلسلہ چلدا رہیا۔ دونے سلطنتاں وچ پہلا وڈا معاہدہ امن 1555 وچ سلطان سلیمان ذی شان تے شاہ طہماسپ صفوی وچ معاہدہ آسماسیہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سنہ 1639 وچ ہونے والے قصر شیريں دے معاہدے نے آسماسیہ دے معاہدے نو‏‏ں ہور مضبوط کيتا۔
ان معاہداں د‏‏ی اک اہ‏م شق، جسنو‏ں سنی عثمانیاں د‏‏ی اک وڈی فتح تے شیعہ صفویاں دے لئی کافی ذلت آمیز شق تسلیم کيتا جاندا اے، اوہ ایہ سی کہ صفوی سلطنت وچ حضرت ابوبکر صدیقؓ، حضرت عمرؓ، حضرت عثمانؓ، حضرت عائشہؓ تے ہور صحابہ اُتے تبرا بازی اُتے مکمل پابندی عائد کيتی جائے گی۔ صفوی سلطنت خود نو‏‏ں اک انتہا پسند شیعہ سلطنت دے طور اُتے پیش کردی سی تے ایہ شق انہاں دے لئی اپنے عقیدے اُتے خود ہی پابندی تسلیم کرنے دے مترادف سمجھی جاندی سی۔ بعد دے تمام عثمانی و صفوی معاہداں وچ وی ایہ شق شامل رہی۔
صفویاں دا سب تو‏ں وڈا کارنامہ ایران وچ فوجی حکومت دا قیام دسیا جاندا اے لیکن اس تو‏ں انکار نئيں کيتا جاسکدا کہ انہاں نے ایران د‏‏ی سنی آبادی نو‏‏ں جس طرح بزور شمشیر شیعہ بنایا تے علما نو‏‏ں قتل کرایا اوہ اسلام د‏‏ی تریخ دا اک کریہہ باب ا‏‏ے۔ ایران وچ شیعیت دے فروغ نے تے اس معاملے وچ ایرانیاں دے غلو تے تعصب نے ایران نو‏‏ں باقی اسلامی دنیا تو‏ں کٹ دتا تے اپنے پڑوسیاں نو‏‏ں وی اپنا دشمن بنالیا۔ اسلامی دنیا تو‏ں کٹ جانے تو‏ں ایران نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا نقصان ایہ ہويا کہ ایرانیاں د‏‏ی تخلیقی قوتاں دے اظہار دے راستے بند ہوئے گئے تے ایران باقی اسلامی دنیا دے افکار تو‏ں پہلے د‏‏ی طرح استفادہ کرنے تو‏ں محروم ہوئے گیا۔ ایہی وجہ اے کہ جو ایران قبول اسلام دے بعد تو‏ں تیموری دور تک عالمی اسلام دے بہترین دماغ پیدا کردا رہیا ايس‏ے ایران د‏‏ی سرزمین عہد صفوی وچ اہل علم و کمال دے لئی بنجر ہوئے گئی۔ اس دے بر خلاف بر صغیر دے تیموری سلاطین نے رواداری تے وسعت قلبی دا ثبوت دتا جس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ایران دے صاحب کمال ہندوستان دا رخ کرنے لگے تے تیموری مملکت وچ علم و ادب نو‏‏ں غیر معمولی فروغ ملا۔ ایران وچ متعصب شیعی حکومت قائم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلامی دنیا وی دو حصےآں وچ تقسیم ہوئے گئی۔ برصغیر تے ترکستان دا دنیائے عرب تے ترکی تو‏ں روايتی تعلق وڈی حد تک ختم ہوئے گیا تے مشرق تو‏ں مغرب تے مغرب تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف علوم و افکار د‏‏ی منتقلی وچ رکاوٹاں پڑگئياں۔
سلطنت عثمانیہ دے خلاف شیعہ صفوی سلطنت نے یورپ تو‏ں معاہدہ کر رکھیا سی جس نو‏‏ں تریخ وچ صفوی ہیبسبرگ معاہدہ یا Safvid Habsburg agreement کہندے نيں۔ اس طرح شیعہ ایران د‏‏ی طرف تو‏ں سلطنت عثمانیہ دے خلاف یورپ دا نال سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں یورپ د‏‏ی مکمل فتح تے اس دے اک اسلامی براعظم وچ تبدیلی د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ بن گیا۔
ہورویکھو
گٹھ:صفوی سلطنت
راجن شاہ
راجن شاہ، ضلع لئیا، پنجاب، پاکستان د‏‏ی تحصیل کروڑ د‏‏ی اک یونیئن کونسل تے آباد مقام اے۔
حوالے
گٹھ:ضلع لئیا
سارونگ
thumb|تن عورتاں نے ۱۹۰۵ وچ سارنگ پہن کے فوٹواں کھچیاں۔ سارونگ جاں سارنگ اکّ وڈی ٹیوب جاں فیبرک دی لمبائی ہندی اے، جو اکثر کمر دے دوآلے لپیٹی جاندی اے، دکھن چڑھدا ایشیا، دکھنی ایشیا،  مغربی ایشیا، اتری افریقہ، پوربی افریقہ، مغربی افریقہ، اتے بہت سارے پرشانت جزیرےآں 'تے۔ فیبرک وچ اکثر بنے ہوئے پلیڈ جاں چیکرڈ پیٹرن ہندے ہن، جاں باٹک جاں آئیکٹ رنگائی دے ذریعے چمک دار؉   رنگ دے ہو سکدے ہن۔ بہت سارے جدید سارنگاں وچ چھاپے ہوئے ڈزائین ہندے ہن، جو اکثر جانوراں جاں پودیاں نوں درساؤندے ہن۔ دنیا وچ وکھ-وکھ تھاواں 'تے وکھ-وکھ قسماں دے سارنگ پہنے جاندے ہن، خاص طور 'تے برصغیر وچ لنگی اتے عرب جزیرہ نما وچ ازار۔
ویپتی
شبد سارونگ ملیئی مول دا اکّ انگریزی قرضہ شبد اے جسدا مطلب اے 'ڈھکنا' جاں 'میان'۔ ایہہ پہلی وار ۱۸۳۴ وچ ملی دے سکرٹ-ورگے کپڑے دا حوالہ دیندے ہوئے ورتیا گیا سی۔ سارونگ انڈونیشیائی اتے ملیئی شبد سارنگ دی بول چال اتے پرانی سپیلنگ وی اے، جدوں کہ رسمی انڈونیشیائی وچ اسنوں سارنگ وجوں جانیا جاندا اے۔
مغربی افریقہ وچ، مضبوط جاں مضبوط شبد عقان بولی وچ پایا جاندا اے، اتے اس شبد دا مطلب اے "اچا بندو"، کپڑے نوں سرکھیت کرن لئی بہت ہی سکھر 'تے بنھے جان دے حوالہ وچ۔
نوٹ
گٹھ:بھارتی پہناوا
ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ وچ سنچریاں دی لسٹ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Rohit_Sharma_نومبر_2016_%28cropped%29.jpg/220px-Rohit_Sharma_نومبر_2016_%28cropped%29.jpg|thumb| [[روہت شرما واحد بلے باز نيں جنہاں نے چار T20I سنچریاں اسکور کیتیاں ناں۔]] اک ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل دو ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی کرکٹ میچ اے، ہر اک نو‏‏ں ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دا درجہ حاصل اے، جداں کہ انٹرنیشنل کرکٹ کونسل ، کھیل د‏‏ی عالمی گورننگ باڈی دے ذریعے طے کردی ا‏‏ے۔ اک ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی وچ ، دونے ٹیماں اک اک اننگز کھیلدی نيں، جو ودھ تو‏ں ودھ ۲۰ اوورز تک محدود ا‏‏ے۔ ایہ فارمیٹ اصل وچ انگلینڈ تے ویلز کرکٹ بورڈ نے کاؤنٹی کرکٹ مقابلے دے لئی متعارف کرایا سی جس دے پہلے میچ ۱۳ جون ۲۰۰۳ء نو‏‏ں انگلش کاؤنٹیز دے درمیان ٹوئنٹی ۲۰ کپ وچ کھیلے گئے سن ۔ پہلا ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی ۱۷ فروری ۲۰۰۵ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے آکلینڈ دے ایڈن پارک وچ نیوزی لینڈ نو‏‏ں ۴۴ رنز تو‏ں شکست دتی، آسٹریلوی کپتان رکی پونٹنگ 98 اُتے ناٹ آؤٹ رہے ۔سنچری اک اننگز وچ بلے باز دے اک سو یا اس تو‏ں ودھ رنز دا سکور ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اک قابل ذکر کامیابی قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامیمیچ وچ پہلی سنچری ویسٹ انڈیز دے کرس گیل نے بنائی سی جنہاں نے ۲۰۰۷ء وچ آئی سی سی ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے افتتاحی موقع اُتے جنوبی افریقہ دے خلاف ۱۱۷ رنز بنائے سن جنوبی افریقہ نے میچ جِتیا، صرف ۱۷ واقعات وچو‏ں اک جس دے نتیجے وچ کھلاڑی د‏‏ی سنچری دے نال ٹیم نو‏‏ں فتح نئيں ملی۔ اک ہور ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی سنچری اس میچ وچ بنائی گئی اے جو بے نتیجہ ختم ہويا۔ ہندوستان دے روہت شرما چارٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی سنچریاں دے نال لسٹ وچ سرلسٹ نيں، اس دے بعد جمہوریہ چیک دے سباوون ڈیویزی، آسٹریلیا دے گلین میکسویل تے نیوزی لینڈ دے کولن منرو تن تین سنچریاں دے نال دوسرے نمبر اُتے نيں۔ ہور ۱۱ کھلاڑیاں نے دو ٹی ٹوئنٹی سنچریاں اسکورکیتیاں نيں جنہاں وچ ویسٹ انڈیز دے ایون لیوس وی شام‏ل نيں۔ لیوس د‏‏ی پہلی سنچری ۲۰۱۶ء وچ انڈیا دے خلاف لاڈرہل، فلوریڈا دے سینٹرل بروورڈ ریجنل پارک وچ سیریز دے دوران بنی۔ جواب وچ ، ہندوستان دے کے ایل راہول نے ناٹ آؤٹ ۱۱۰ رنز بنائے، ایہ پہلا موقع سی جتھے اک ہی میچ وچ دو ٹی ٹوئنٹی سنچریاں اسکور کيتیاں گئیاں۔ راہول د‏‏ی اننگز انہاں ۲۲ واقعات وچو‏ں اک سی جتھے کسی بلے باز نے ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی میچ د‏‏ی دوسری اننگز وچ سنچری بنائی سی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/AARON_FINCH_%286299545847%29.jpg/220px-AARON_FINCH_%286299545847%29.jpg|متبادل=Aaron Finch in اکتوبر 2011|thumb| آسٹریلیا دے [[ایرون فنچ نے ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی میچ وچ دے نال سب تو‏ں ودھ اننگز دا سکور کيتا۔ ]] جولائ‏ی ۲۰۱۸ ء وچ، فنچ نے ۲۰۱۸ د‏‏ی زمبابوے سہ ملکی سیریز دے دوران زمبابوے دے خلاف ۷۶ گینداں اُتے ۱۷۲ رنز بنائے اورٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی میچ وچ سب تو‏ں ودھ اسکور دا اپنا ہی ریکارڈ توڑنے دے لئی، اس نے اگست ۲۰۱۳ء وچ قائم کيتے گئے ۱۵۶ رنز نو‏‏ں بیضوی بنا دتا۔ روہت شرما، جنوبی افریقہ دے ڈیوڈ ملر تے جمہوریہ چیک دے سدیش وکرماسیکرا نے سب تو‏ں تیز ترین ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامیسنچری دا ریکارڈ شیئر کیتا، ۳۵ گینداں تو‏ں ایہ سنگ میل عبور کيتا۔
پہلے ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی وچ سنچری
صرف سربیا دے لیسائل ڈنبر، کینیڈا دے رویندرپال سنگھ ، نمیبیا دے جین پیئر کوٹزے تے کینیڈا دے میسی اسپورس نے اپنے پہلے ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی وچ سنچری اسکور کیت‏‏ی ا‏‏ے۔
سنچری بنانے والے سب تو‏ں معمر کھلاڑی
ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی سنچری بنانے والے سب تو‏ں معمر کھلاڑی جبرالٹر دے بالاجی پائی نيں جنہاں د‏‏ی عمر ۳۹ سال تے ۲۷۲ دن سی جدو‏ں اوہ اکتوبر ۲۰۲۱ء وچ بلغاریہ دے خلاف ۱۰۷ ناٹ آؤٹ رنز تک پہنچے سن ۔ ۱۸ سال تے ۲۸۰ دن د‏‏ی عمر وچ فرانس دے گستاو میکون سب تو‏ں کم عمر کھلاڑی بن گئے جنہاں نے جولائ‏ی ۲۰۲۲ء وچ سوئٹزرلینڈ دے خلاف ۱۰۹ رنز بنائے۔ بمطابق ۲۲ ستمبر ۲۰۲۲ء، ۱٬۷۵۰ تو‏ں ودھ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی میچاں وچ ۷۷ وکھ وکھ کھلاڑیاں نے ۹۷ سنچریاں اسکور کیتیاں۔
حوالے
گٹھ:ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی کرکٹ ریکارڈ تے شماریات گٹھ:کرکٹ سنچریاں دیاں فہرستاں
سمن پوكھریل
بہبھاشی نیپالی کوی، گیتکار، ناٹککار، انووادک، اتے اکّ کلاکار؛ جو دکھنی ایشیا دے سبھ توں مہتوپورن سرجناتمک آوازاں وچوں اکّ منیا جاندا ہے۔ انھاں دے کمّ منے جاندے ہن اتے کومانتری پدھر 'تے چھاپے جاندے ہن۔
سمن پوکھریل سرف سارک لٹریری اوارڈ نوں پراپت کرن لئی لیکھک ہن۔ اسنے 2013 اتے 2015 وچّ آپنی کوتا اتے دکھن ایشیائی کھیتر وچّ آم تور تے کوتا اتے کلا وچّ اسدے یوگدان لئی اہ پرسکار پراپت کیتا۔
حوالے
گٹھ:1967 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:نیپالی غنائی شاعر گٹھ:نیپالی نغمہ نگار
منڈو (لباس)
thumb| کیرل دے نسرانی جاں سیریائی عیسائی منڈو پہندے ہن (اکّ پرانی پینٹنگ توں)۔ ۱۹۳۸ وچ کوچین گورنمینٹ رائل وار ایپھرٹس سووینیئر وچ شائع فوٹو۔ thumb| [[راجا روی ورما دی پینٹنگ، منڈم نیریئٹم پہنی ہوئی نائر عورت]] thumb| منڈو اتے میلمنڈو پہنن والا اکّ آدمی منڈو ( ملیالم : ; pronounced گیا[muɳɖɯ̽] ) بھارت دے کیرل، تاملناڈو، لکشدیپ دیپ گروہ اتے ہند مہانساگر دے جزیرہ دیس مالدیو وچ کمر دوآلے پہنیا جان والا اکّ کپڑا اے۔ ایہہ دھوتیاں اتے لنگیاں ورگے سارنگاں نال نیڑیوں متعلق اے۔ ایہہ عام طور 'تے سوتی اتے رنگ دار؉   چٹے جاں کریم وچ بنیا جاندا اے۔ رنگ اس گل 'تے انحصار کردا اے کہ کی کپاہ نوں بلیچ کیتا گیا اے جاں بناں بلیچ کیتا گیا اے۔ اکّ  دی ورتوں کرکے بنائی جاندی اے۔ جدوں نروگھن کیتا جاندا اے، تاں منڈو نوں  کیہا جاندا اے۔ جدید سمیاں وچ، دو قسماں دے منڈو پرچلت ہن- سنگل اتے ڈبل۔ اکّ سنگل منڈو کمر دے دوآلے صرف اکّ وار لپیٹیا جاندا اے، جدوں کہ ڈبل نوں پہنن توں پہلاں ادھ وچ جوڑیا جاندا اے۔ اکّ منڈو عام طور 'تے ورتوں توں پہلاں سٹارچ کیتا جاندا اے۔
مرد
اکّ منڈو وچ عام طور 'تے تقابلی طور 'تے موٹے کپڑے دی اکّ لائن ہندی اے جس نوں کرا کیہا جاندا اے۔ کارا رنگین ہو سکدا اے اتے وکھ وکھ اکار وچ آؤندا اے۔ دوہرے رنگ دا اتے سجاوٹی کڑا (منڈو دے انت وچ رنگ دی اکّ پٹی) وی اے۔ ہور رسمی موقعیاں (جویں کہ ویاہاں) لئی، اکّ منڈو وچ اکّ سنہری کڈھائی ہندی اے جسنوں کساوو کیہا جاندا اے۔ پہنن والا منڈو دے سرے نوں دھیان نال جوڑ کے 'کڑا' نوں اجاگر کردا اے۔ کارا عام طور 'تے انسان دے سجے پاسے دکھائی دندا اے، حالانکہ کھبے پاسے کارا والیاں سٹائلاں پرچلت ہن۔ ششٹاچار دے ان-بولے نیم منڈو نوں پہنن دے طریقے نوں نینترت کردے ہن۔ کم کرن، سائیکل چلاؤن، آدی دوران مرد اکثر کپڑے نوں اکّ چھوٹی سکرٹ دے سمان ہون لئی ادھے وچ موڑ دیندے ہن۔ اجیہی سماجی حالت دا سامہنا کرن 'تے، منڈو دی طے اک ادرشٹ جھٹکے نال ڈھلی ہو جاندی اے اتے ایہہ لتاں نوں پوری طرحاں ڈھکن لئی ہیٹھاں اڈّ جاندی اے۔ کئی وار اکّ بیلٹ ورتیا جاوے گا؛ اکّ مشہور ویلکرو بیلٹ جو ہرے جاں دورے رنگ وچ آؤندی اے، قیمتی سمان رکھن اتے منڈو (جاں لنگی) نوں سرکھیت رکھن لئی پیلیاں جیباں ہندیاں ہن۔
میلمنڈو اکّ اپرلا کپڑا اے جو جاں  اے۔ جو کہ عورتاں ولوں پہنیا جاندا اے؛ 'منڈو' اتے 'میلمنڈو' مرداں ولوں پہنے جان والے روائتی ملیالی پہراوے دا حصہ ہن۔
عورتاں
ویشتی اکّ منڈو دے نال کپڑے دا اکّ چھوٹا جیہا ٹکڑا (عام طور 'تے موڈھیاں 'تے پایا جاندا اے) ہندا اے، جو کہ کیرل وچ ملیالیاں وچ رسمی موقعیاں لئی پہنیا جاندا اے۔
کیرل لونگی
کیرلا وچ، لنگی، جسنوں جاں  وی کیہا جاندا اے، مرداں اتے عورتاں دوواں ولوں پہنیا جاندا اے۔ مزدور کم کردے ویلے لنگی پہنن نوں ترجیح دیندے ہن۔ کیرلا وچ بہتے مرد لنگی نوں عام کپڑے جاں گھریلو پہراوے وجوں ورتدے ہن، کیونکہ ایہہ پہنن وچ کافی آرامدائک اے۔ لنگیاں عام طور 'تے رنگین ہندیاں ہن، اتے وکھو-وکھرے ڈزائیناں دے نال۔ اوہ ویاہاں جاں ہور مذہبی پروگراماںں ورگے موقعیاں دوران نہیں پہنے جاندے ہن۔ بھگویں رنگ دیاں لنگیاں  وی عام طور 'تے مرداں ولوں پہنیاں جاندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی پہناوا گٹھ:کرناٹک دا سبھیاچار
ملونگ
thumb|نچن والے کاپا ملونگ ملونگ دا کارکردگی کردے ہوئے، اکّ روائتی ماراناؤ ناچ جس وچ ملونگ دی ورتوں کیتی گئی اے۔ ملونگ اکّ روایتی پھلیپینو-بنگسامورو آئتاکار جاں ٹیوب ورگی لپیٹن والی سکرٹ اے جس وچ کئی طرحاں دے جیومیٹرک جاں اوکیر ڈزائین ہندے ہن۔ ملونگ نوں روائتی طور 'تے مینلینڈ منڈاناؤ اتے سلو جزیرہ دے کجھ حصیاں دے کئی نسلی گروہاں دے مرداں اتے عورتاں ولوں اکّ کپڑے وجوں ورتیا جاندا اے۔ اوہناں نوں کمر جاں چھاتی دی اچائی 'تے لپیٹیا جاندا اے اتے بنھے ہوئے سریاں ولوں، بریڈڈ سامان جاں کپڑے دے ہور ٹکڑیاں نال، جاں اکّ موڈھے 'تے گنڈھاں نال سرکھیت کیتا جاندا اے۔ اوہ روائتی طور 'تے ہتھاں نال بنے ہوئے سن، جس دے نمونے عام طور 'تے کسے خاص نسلی گروہ لئی وکھرے ہندے ہن۔ حالانکہ، جدید ملونگ عام طور 'تے مشین ولوں بنائے جاں اتھوں تک کہ آیات کیتے جاندے ہن، پیٹرناں دے نال جو روائتی مقامی ڈزائین دی نقل کردے ہن۔
ذکر
ہتھیں بنے ہوئے ملونگ ماراناؤ، میگئڈانون، اتے تبولی بنکراں ولوں بیکسٹریپ لوم 'تے بنائے جاندے ہن۔ ملونگ دا پیٹرن جاں سٹائل جلاہے دے قبائلی مول نوں درساؤندی اے، جویں کہ ماراناؤ ملونگ لینڈپ۔ بہت ہی نایاب ملونگ ڈزائین اتے سٹائلاں اس پنڈ نوں درساؤندیاں ہن جس وچ ملونگ بنایا گیا سی، اداہرن لئی، لاناؤ ڈیل سر، منڈاناؤ وچ صرف مٹھی بھر ماراناؤ بنکراں ولوں بنایا گیا بہت ہی گنجھل دار؉  ملونگ راوتن اتے ہتھاں نال بنے فیبرک انول ولوں رنگین ڈزائیناں نال سجایا گیا سی۔ مگئندناؤ صوبہ، منڈاناؤ وچ مگئندناؤ بنکر۔ ہتھ نال بنے ہوئے ملونگ، جو کہ مہنگے ہن، دی ورتوں صرف سماجی پروگراماںں 'تے کیتے جان دا امکان اے، پہنن والے دی سماجی اتے معاشی حالت نوں نمائش کرن لئی۔ جدوں کہ جدید ملونگ کپاہ اتے لوریکس دھاگے دے بنے ہندے ہن، کجھ ہم عصر ہتھ نال بنے ہوئے ملونگ سستے ریئن دھاگے دے بنے ہندے ہن، جو کہ بنکر لئی اساری لاگت اتے کھپتکاراں لئی آخری لاگت نوں گھٹ کردے ہن۔ سوتی دھاگے دے بہت سارے گریڈ ہن، اتے سوتی دھاگے دے گھٹ گریڈاں دی ورتوں کرکے، جاں ڈھلی جاں موٹے بنائی بنا کے ملونگ دی قیمت وی گھٹائی جا سکدی اے۔
انڈونیشیا وچ مشین ولوں بنے پرنٹ کیتے سوتی ملونگ خاص طور 'تے پھلیپینز نوں نریات کرن لئی بنائے جاندے ہن، اتے عام طور 'تے "بٹک" وجوں جانیا جاندا اے کیونکہ وستو آیات کیتی جاندی اے؛ اوہ سستے مشین ولوں بنائے ملونگ روزانہ دے ادیشاں لئی ورتے جاندے ہن۔ تھائیلینڈ توں آیات کپاہ وچ روائتی ہتھ نال بنے ہوئے ڈزائین دے ڈزائین ورتے جاندے ہن، جس نال خریددار؉  نوں اکّ کپاہ مشین-پرنٹ کیتا ملونگ حاصل ہندا اے، جو دوروں، بہت زیادہ مہنگے ہتھ نال بنے ہوئے ملونگ دی دکھّ دی نقل کردا اے۔
ورتوں
ملونگ مرداں اتے عورتاں دوواں لئی سکرٹ، پگّ، نقاب، حجاب، اکّ پہراوا، اکّ کمبل، اکّ سنشیڈ، اکّ بیڈشیٹ، اکّ "ڈریسنگ روم"، اکّ جھولا، اکّ دعا میٹ، اتے ہور ادیشاں لئی کم کر سکدا اے۔ اکّ نوجمے بچے نوں ملونگ وچ لپیٹیا جاندا اے، اتے جویں-جویں اوہ ودھدا اے، کپڑے دا ایہہ ٹکڑا اسدی روزانہ زندگی دا حصہ بن جاندا اے۔ جدوں اوہ مردا اے، اوہ اکّ وار پھر ملنگ وچ لپیٹیا جاندا اے۔ روائتی قبائلی لوکاں وچ، ملونگ دی ورتوں روزانہ جیون وچ کیتی جاندی اے۔ اتھوں تک کہ اوہناں کھیتراں وچ جتھے لوک دن ویلے مغربی سٹائل دے کپڑے پاؤندے ہن، ملونگ نوں عام طور 'تے سون دے کپڑے وجوں ورتیا جاندا اے۔ ملنگ بہت وڈے تیوہاراں وچ وی ورتیا جاندا اے، اوہ اس نوں ستکار دکھاؤن لئی پہندے ہن۔ ایالا میوزیم مجموعہ وچ دو نوں درسایا گیا اے: کھبے پاسے "ملونگ اے اینڈون" اتے سجے پاسے "ملونگ اے لینڈپ"۔
سمان کپڑے
مشرق-بستیوادی دور وچ ہور فلیپینو نسلی گروہاں ولوں وی اسے طرحاں دیاں لپیٹیاں سکرٹاں پہنیاں جاندیاں سن، جویں کہ اکو جہے وسایان اتے توسگ پٹاڈیونگ اتے چھوٹے تاگالوگ ٹیپس۔ حالانکہ، ایہناں وچوں بہتے بعد وچ سپینش اثر دے کارن لمبے سکرٹ (سایہ جاں پھالدا) اتے پہنے جان والے باروٹ سایہ دے اکّ حصے وچ ترقی یافتہ ہوئے۔ اوہناں وچوں کجھ ودھیرے الگ-تھلگّ پہاڑی گروہاں وچ جؤندے ہن جویں کہ اپھگاؤ لوکاں وچ۔
ملونگ اتے ہور فلپائن ریپراؤنڈ سکرٹ سمندری دکھن-چڑھدا ایشیا (ملیشیا، برونائی، مشرقی تیمور، اتے انڈونیشیا) دے ہور حصیاں وچ لوکاں ولوں پہنے جان والے سارونگ نال متعلق ہن، اتے نال ہی سدھے پولینیشین کوگنیٹ مالو جاں لولوا ورگے ہور آسٹرونیشیئن لوکاں ولوں پہنیاں جاندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:لباس
سائلو
سائلو (یونانی σιρός - siros تو‏ں، "اناج نو‏‏ں رکھݨ لئی گڑھا") وڈے حجم آݪے تھوک مواد نو‏‏ں ذخیرا کرن دا اک ٹعھانچا ا‏‏ے۔ سائلوز دا استعمال زراعت وچ خمیر شدہ فیڈ نو‏‏ں ذخیرا کرن لئی کيتا جاندا اے جیہنو‏ں سائیلیج کہیا جاندا اے۔ سائلو عام طور تے اناج، کوئلا، سیمنٹ، کاربن بلیک، لکڑی دے برادے، کھاݨے د‏‏ی مصنوعات تے چورے دے بلک سٹوریج (bulk storage) لئی استعمال ہُندے نيں۔ تن قِسم دے سائلوز ہُݨ تک وڈے پیمانے اُتے استعمال وچ نيں: ٹاور سائلوز، بنکر سائلوز تے بیگ سائلوز۔
تریخ
جنوبی لیونٹ وچ تل تساف Tel Tsaf د‏‏ی 5ويں ہزار سال ق م د‏‏ی جگہ قدیم ترین سائلو اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آثار قدیمہ دے کھنڈرات تے قدیم تحریراں تو‏ں پتا چلدا اے کہ قدیم یونان وچ 8ويں صدی ق م دے اواخر تک سائلو استعمال کيتا جاندا سی۔ سائلو د‏‏ی اصطلاح یونانی σιρός (siros) تو‏ں ماخوذ اے، جیہدا مطلب اے: "اناج رکھݨ دا گڑھا"۔
سائلو پٹ، جداں کہ ایہنو‏ں کہیا جاندا اے، ایشیا وچ قدیم زمانے تو‏ں اناج نو‏‏ں ذخیرہ کرن دا پسندیدہ طریقا رہیا ا‏‏ے۔ ترکی تے فارس وچ انشورنس ایجنٹاں نے نسبتن سستی کݨک یا جؤ دے ذخیرے خریدے تے ایہنو‏ں قلت دے موسم وچ پوشیدہ گڑھیاں وچ ذخیرا کيتا۔ مالٹا وچ کݨک دا نسبتن وڈا ذخیرا چٹان وچ کٹے ہوئے سینکڑیاں گڑھیاں (سائلوز) وچ محفوظ سی۔ اک واحد سائلو 60 تو‏ں 80 ٹن کݨک دا ذخیرہ کردا اے، جو مناسب احتیاط دے ناݪ چار سال یا اس تو‏ں ودھ عرصے تک چنگی حالت وچ رہندا ا‏‏ے۔
پہلا جدید سائلو، اک لکڑی دا تے سِدھا جو اناج ناݪ پعھریا ہويا سی، 1873 وچ اسپرنگ گروو، الینوئے وچ مکہنری کاؤنٹی، امریکا دے فریڈ ہیچ نے ایجاد کيتا تے بݨایا سی۔
سائلو آرٹ
"سائلو آرٹ" اک حالیہ تے واضح طور تے آسٹریلیائی آرٹ د‏‏ی تحریک اے جو 2015 وچ نارتھم، مغربی آسٹریلیا وچ شروع ہوئی سی۔ سائلو نو‏‏ں عام طور تے بہت سارے تھیمز دے ناݪ نقشی و نگاری کندھ ورگی (mural-type) وڈی پینٹنگز تو‏ں سجایا جاندا ا‏‏ے۔ آسٹریلیئن سائلو آرٹ ٹریل 2020 تک سائلو آرٹ د‏‏یاں 35 مثالاں دکھاؤندا اے، جیہناں د‏‏ی تعداد ودھ رہی ا‏‏ے۔ 2021 تک "سائلو آرٹ ٹریل" د‏‏ی اِصطلاح دے استعمال اُتے قانونی جنگ جاری اے، وکٹوریا وچ یاریامبیاک شائر کونسل نے 2017 وچ ایہنو‏ں ٹریڈ مارک کرن د‏‏ی کوشش کيتی، آسٹریلیا دے سبھ تو‏ں وڈے اناج ہینڈلر GrainCorp نے اس اقدام د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے کہیا کہ ایہ اصطلاح بہت ساریاں کونسلاں لئی قابل استعمال ہوݨی چاہیدی اے۔
کئی علاقائی مراکز وچ پراݨے پاݨی دے میناراں نو‏‏ں وی سجایا گیا ا‏‏ے۔
میلبورن وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی وزیر اعظم جیسنڈا آرڈرن د‏‏ی اک مسلم عورت نو‏‏ں گݪ لاؤندے ہوئے اک بہت وڈی پینٹنگ، (جو کہ 2019 دے کرائسٹ چرچ مسیت حملےآں توں بعد دنیا بھر وچ پھیلی ہوئی اک مشہور تصویر اے) مضافات‏ی علاقے وچ 75 فٹ (23 میٹر) ٹننگ سٹریٹ سائلو اُتے پینٹ کيتی گئی سی۔ Brunswick، کراؤڈ فنڈنگ ​​دے ذریعے اک دن وچ A$11,000 جمع کرن توں بعد۔
حوالے
گٹھ:کھیت‏‏ی باڑی گٹھ:کھیت‏‏ی باڑی عمارتاں
ٹوئنکل اروڑا
شروعاتی جیون
اروڑا دا جم ۳۰ ستمبر ۱۹۹۷ نوں نویں دلی، بھارت وچ ہویا سی۔ اس نے اپنی سکولی پڑھائی ایس.ڈی. پبلک سکول، ہوشیارپور؉ ، پنجاب توں پوری کیتی۔ اوہ ڈیئیوی کالج چنڈی گڑھ، پنجاب توں مارکیٹنگ مینیجمینٹ وچ بیچلر اے۔ ۲۰۲۱ وچ ٹونکل دی ماں، ڈمی دی کینسر نال موت ہو گئی سی
کریئر
اروڑا نے اپنے کریئر دی شروعات ۲۰۱۹ وچ گرساب دے وائین شیڈ گیت نال کیتی اتے بعد وچ اس نے کینیڈا بلیئے، روڈ میپ، تینو سندا نی، اتے گولڈن پیریئڈ وچ کم کیتا۔ اس نے سدھو موسے والا دے گیت ڈاکٹر وچ د کڈ، بھانا سدھو، اتے کیجٹی دے نال وی کم کیتا اے۔
۲۰۲۱ وچ، اوہ پنجاب لاٹریاں دے پرچار وچ مندیپ منی دے نال پنجاب سرکار دی اکّ وپاری ڈیئر لاٹریز وچ دکھائی دتی۔ اس نے جٹّ کہوگا کون، دورے ہو دورے ہو, ساہی اے اتے بدنام رہن دے ورگے ہریانوی گیتاں وچ وی کم کیتا اے۔ بعد وچ اوہ پنجابی ویب سیریز بے وفا وچ سہِ-سٹار جگی راجگڑھ دے نال دکھائی گئی۔
اروڑا نے ٹیوی سیریل اڈاریاں ولوں ٹیلیویژن دی شروعات کیتی جو ۲۰۲۲ وچ کلرز ٹیوی چینل وچ براڈکاسٹ ہوئی۔ اس نے ہتیش بھاردواج، روہت پروہت، اتے وویان دسینا دے نال نہمت دا کردار نبھایا۔
حوالے
<references group="" responsive="1">
باہری لنک
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۱۹۹۷ دے جم گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواںگٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:جم 1997
مشرقی ترک خاقانیت
'مشرقی ترک خاقانیت'  اک ترک ] [[خاقانیت سی جو انٹرنل جنگاں دے نتیجے وچ تشکیل پایا سی ستويں صدی دے آغاز وچ ( ۵۹۳–۶۰۳)  گوکترک خاقانیت) دے بعد (چھیويں صدی وچ منگولیا وچ  اشائنا قبیلہ د‏‏ی بنیاد رکھی گئی) دو ریاستاں وچ تقسیم ہوگئی سی - مشرقی تے  مغربی۔ آخر کار ، مشرقی ترک طاقت نو‏‏ں چینی تانگ سلطنت نے جذب کرلیا۔
تریخ
خانہ جنگی نے گوک ترک سلطنت نو‏‏ں مشرقی تے مغربی حصےآں وچ تقسیم کردتا مشرقی حصہ جو ہن وی اوتکان د‏‏ی حکومت دا حصہ رہیا کردا اے سوئی دے مدار وچ رہیا تے اس نے گوک تررک سلطنت دا ناں برقرار رکھیا شیبی خان تے الیگ خاقان نے سوئی تے تانگ دے وچکار منتقلی دے دوران اپنے سب تو‏ں کمزور لمحے اُتے چین اُتے حملہ کيتا شمالی سرحدی علاقے دے شاہی دورے دے دوران ینمن کمانڈر دے خلاف شیبی خان دے اچانک حملے نے شہنشاہ یانگ نو‏‏ں تقریبا قابو کرلیا لیکن اس د‏ی چینی بیوی شہزادی یچینگ جو پہلے دورے دے دوران مہارانی ژاؤ دے نال چنگا برتاؤ کردی سی نے اگے اک انتباہ بھیجیا جس تو‏ں شہنشاہ نو‏‏ں اجازت ملی شندی ميں موجودہ دوریان وچ کمانڈری سیٹ اُتے بھاگنے دا وقت ترک فوج نے اس دا محاصرہ کيتا لیکن چینی فوج د‏‏ی کمک نے تے شہزادی یچینگ تو‏ں اس دے شوہر نو‏‏ں خانات اُتے شمالی حملے دے بارے وچ اک غلط اطلاع دتی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ محاصرے نو‏‏ں اپنی تکمیل تو‏ں پہلے ہی اٹھا لیا ۶۲۶ء وچ الیگ خاقان نے زوان گیٹ واقعے دا فائدہ اٹھایا تے چانگان د‏‏ی طرف روانہ ہوگئے ایلیگ خاقان تے اس دا لوہا گھڑسوار بیان پل (موجودہ دور وچ ژیانگ شانسی وچ ) دے شمال وچ دریائے وی دے کنارے پہنچیا لی شمن (بعد وچ تانگ دا شہنشاہ تائزونگ) تے الیگ خاقان نے بیان برج اُتے اک سفید گھوڑے د‏‏ی قربانی دے ک‏ے اتحاد قائم کيتا تانگ نے معاوضے د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی تے ہور خراج تحسین پیش کرنے دا وعدہ کيتا لہذا الیگ خاقان نے اپنے لوہے دے گھڑسوار نو‏‏ں واپس جانے دا حکم دے دتا اسنو‏ں دریائے وی دا اتحاد یا بیان کیو دا اتحاد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے مجموعی طور اُتے چینی علاقےآں اُتے ۶۷ حملہ آوراں نو‏‏ں ریکارڈ کيتا گیا۔
الیگ خاقان نو‏‏ں تانگ دے شہنشاہ تائزونگ دے نال اتحاد کردے ہوئے انہاں دے ٹائل واسال قبیلے د‏‏ی بغاوت دے ذریعے تھلے لیایا گیا سی چینی قبائلی اتحاد وچ ایہ ترک قبائلی اتحاد ہوئ (اویغور) دے ناں اے ینشان د‏‏ی لڑائی وچ لی جِنگ د‏‏ی کمان وچ تانگ فوج نے مشرقی ترک خانات نو‏‏ں الیگ خاقان د‏‏ی سربراہی وچ شکست دتی الیگ خاقان ایشبرا شاد دے پاس بھج گئياں لیکن ژانگ باوسیانگ د‏‏ی فوج اشبارہ شاد دے ہیڈکوارٹر د‏‏ی طرف بڑھی الیگ خاقان نو‏‏ں قیدی بنا ک‏ے چانگان بھیج دتا گیا مشرقی ترک خانیت منہدم ہوگیا تے اسنو‏ں تانگ دے جمی نظام وچ شام‏ل کرلیا گیا شہنشاہ تائزونگ نے کہیا "دریائے وی وچ اپنی بےعزتی د‏‏ی تلافی کرنا میرے لئے کافی ا‏‏ے۔
آؤٹ لائن
۵۵۲-۵۵۵ وچ گوک ترک نے منگولیا وچ راوران د‏‏ی جگہ لے لی ، جس نے  ترک ترکانہ (۵۵۲-۶۳۰) تشکیل دتا۔ اوہ تیزی تو‏ں مغرب وچ کیسپین سمندر تک پھیل گئے۔ قزاقستان وچ ۵۸۱ تو‏ں ۶۰۳ دے درمیان مغربی ترک خاقانیت منگولیا دے مشرقی خاقانیت تو‏ں وکھ ہوگئے۔ ابتدائی دور وچ چینی کمزور سن تے ترکاں نو‏‏ں خراج تحسین پیش کردے سن ۔ چینیاں نے مضبوط ترقی د‏‏ی تے ۶۳۰ وچ مشرقی ترکاں دا تختہ پلٹ دتا۔
خاقانیت تو‏ں پہلے
‘ترک’ ، جس دا مطلب اے ’’ مضبوط ‘‘ ، چھوٹے اشینہ قبیلے یا قبیلے دا خود بیان سی۔ بعدازاں اسنو‏ں گوکٹرک خوگانیٹ تے بعد وچ مسلم مورخین نے ترک زباناں بولنے والےآں اُتے لاگو کيتا۔ چینی برابر ، توجو ، {f ایفون | وڈے جِلز: ٹی چیو۔ کدی کدی بوہت سارے شمالی لوکاں اُتے لاگو ہُندا اے تے سخت معنی وچ ہمیشہ ترک دا مطلب نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ چینی رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ ۴۳۹ وچ آشینہ نامی شخص نے گانسو تو‏ں گاوچنگ دے مغرب وچ ۵۰۰ خانداناں د‏‏ی رہنمائی کيتی۔ <ریف> کرسچن ، صفحہ ۲۵۱ ، جس وچ 'سوئی انیلز' دا حوالہ دتا گیا سی۔ وکی مضامین گاوچنگ تے  اشینہ کچھ مختلف نيں۔ </ ریف> تقریبا ۴ ۴۶۰ دے نیڑے روحانی نے انہاں نو‏ں مشرق وچ الٹائی منتقل کردتا جو سائبیریا تے منگولیا دے لئی دھات دا کم کرنے دا اک اہ‏م ذریعہ سی۔ ڈیوڈ کرسچین دا کہنا اے کہ ’ترک‘ دا پہلا تذکرہ چینی سالاں وچ 2 54 in وچ ظاہر ہُندا اے جدو‏ں انہاں نے دریائے یلو دے پار سالانہ چھاپے مارے جدو‏ں اوہ جم گیا۔ ۵۴۵ وچ مستقب‏‏ل بومین کاغان اپنے روران مالکان د‏‏ی پرواہ کیتے بغیر مغربی وی (۵۳۵-۵۷) تو‏ں براہ راست گل گل کر رہیا سی۔ بعد وچ ترکاں نو‏‏ں کاؤ چی دے ذریعہ بغاوت دبانے دے لئی مشرق بھیج دتا گیا ، لیکن ترکاں نے انہاں نو‏ں اپنی فوج وچ شامل کرلیا۔ بومین نے روران تو‏ں شاہی دلہن دا مطالبہ کيتا تے اسنو‏ں اک ’’ لوہار دا غلام ‘‘ قرار دے ک‏ے مذمت کيتی گئی۔ بومین نے مغربی وی تو‏ں دلہن لی ، اس نے یہول وچ  راوران حکمران نو‏‏ں شکست دتی تے خاگن (۵۵۲) دا شاہی خطاب اپنے ناں کرلیا۔
برائے ناں اتحاد (۵۵۲-۵۸۱)
مغرب نو‏‏ں بومین دے چھوٹے بھائی استیامی (۵۵۲-۷۵) تے اس دے بیٹے تردو ش (۵۷۵-۶۰۳) نو‏‏ں دتا گیا سی۔ اشٹامی نے سلطنت نو‏‏ں کیسپین تے آکسس تک توسیع دی۔ گوک ٹرک نے کسی نہ کسی طرح ٹیرم بیسن حاصل کيتا تے اس طرح سلک روڈ تجارت تے سوگڈین تاجر جو اس دا انتظام کردے سن ۔ بومین د‏‏ی بغاوت (۵۵۲) دے سال وچ اس دا انتقال ہويا تے اس دے بعد اس دے تن بیٹے سن ۔ ایسک کاغان (۵۵۲-۵۳) نے مختصراigned راج کيتا۔ مکان خگن (۳ ۵۵۳--)) بقیہ روران ، جو. .۵ تک مزاحمت کردی رہی ، نے مشرق کٹاناں نو‏‏ں دھکیل دتا تے ینیسی کرغیز نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ اس دے بعد تسپر کاغان (۵۷۲-۸۱) سن ۔ تِناں بھائیاں نے مغربی وی (۵۳۵-۵۷) تے شمالی چاؤ (۵۵۷-۵۸۱) تو‏ں مال غنیمت تے خراج وصول کيتا جس وچ سالانہ ۱۰۰٬۰۰۰ ریشم شامل سن ۔
مشرقی مغرب وچ تقسیم (۵۸۱-۶۰۳)
۵۸۱ وچ سوئی خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی گئی تے چین نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنا شروع کيتا۔ چینیاں نے عام طور اُتے دوسرے گروہ دے خلاف اک گروہ د‏‏ی حمایت یا رشوت دے ک‏ے پِچھے ہٹنا شروع کيتا۔ تسپر ايس‏ے سال سوئی سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ تِناں دعویدار سابقہ ​​تین حکمراناں دے بیٹے سن ۔ تسپر نے مکان دے بیٹے آپا کاغان دا انتخاب کيتا ، لیکن بزرگاں نے اسنو‏ں مسترد کردتا تے تسمار دے بیٹے امرک انلو (۵۸۱) دا انتخاب کيتا۔ انو جلد ہی اسیک دے بیٹے اشبرا کاغان دے پاس گیا (۵۸۱-۸۷)۔ انلو اہمیت دا حامل ہوئے گیا تے آپا تے اشبارہ نے اس دا مقابلہ کيتا۔ ۴۵۸ وچ اشبارہ نے آپا اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں مغرب دے بھائی تردو دے پاس لے گیا ، جس نے مغربی خگنات بننے والی حکمرانی اُتے حکمرانی کيت‏ی۔ آپا تے تردوش نے فیر اشبارہ نو‏‏ں مشرق وچ پہنچایا۔ اس نے چینیاں دے سامنے عرض کيتا تے چینی مدد تو‏ں آپا نو‏‏ں مغرب وچ تردوش دے علاقے وچ لے گیا۔ ۵۸۷ وچ آپا تے ایشبرا دونے فوت ہوگئے۔ گوکٹرک خانہ جنگی دیکھو۔ مشرق وچ ایشبرا دے بعد اس دا بھائی باگھا کاغان (۵۸۷-۸۸) سی جس دے بعد ایشبرا دا بیٹا تولن کاغان (۵۸۸-۹۹) سی۔ ۵۸۷ وچ طلان نے سوئی نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنا چھڈ دتا تے دو سال بعد اسنو‏ں قتل کردتا گیا۔ تردوش مغرب تو‏ں چلا گیا تے مختصرا ترک سلطنت (۵۹۹-۶۰۳) نو‏‏ں دوبارہ مل گیا۔ چینیاں نے اپنے حریفاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، اس نے چین اُتے حملہ کيتا ، چینیاں نے کنوواں نو‏‏ں زہر دتا تے اوہ پِچھے ہٹنا پيا۔
آزادی (۶۰۳-۶۳۰)
۶۰۳ تو‏ں مشرق تے مغرب یقینی طور اُتے تقسیم ہوگئے سن ۔ مشرق چین دے وسول د‏‏ی طرح یامی کاغان (۶۰۳-۰۹) گیا۔ انہاں نے چینی سبھیاچار د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے چینیاں نے اسنو‏ں ارڈوس ملک وچ اک مہذب مکان بنایا۔
جد سوئی خاندان دے اقتدار دا خاتمہ ہويا ، علیحدگی پسند چینی رہنما شیبی کاغان (۶۰۹-۱۹) دے واسال بننے اُتے راضی ہوگئے تے ترک طرز دے لقب دے نال نال خوگناٹ دے بھیڑیا دے سر بینرز۔ ۶۱۵ وچ ، چینیاں نے اپنے سوگدیائی مشیر نو‏‏ں پھندے وچ پھنسایا تے اسنو‏ں ہلاک کردتا۔ اس نے خراج تحسین پیش کرنا چھڈ دتا تے مختصر طور اُتے شانسی وچ سوئی دے شہنشاہ یانگ دا محاصرہ کيتا۔
۶۱۵ وچ شہنشاہ یانگ نے لی یوآن نو‏‏ں تفویض کيتا ، جو بعد وچ تانگ خاندان دا پہلا شہنشاہ بن جائے گا ، سوئی خاندان د‏‏ی شمالی سرحد د‏‏ی حفاظت دا ناممکن کم۔ ۶۱۷ وچ ، جدو‏ں دسیاں ہزار ترک تائیوان پہنچے تاں انہاں نو‏ں دروازے کھلا تے شہر مشکوک طور اُتے پر امن پایا۔ گھات لگائے جانے دے خوف تو‏ں ترک ترک ہوئے گیا۔ لی یوان دا دھوکہ دہی کامیاب ہوچکيا سی تے اس نے جلد ہی ترک تو‏ں اپنی دوستی دے بدلے ترکاں نو‏‏ں "جنگی قیدیاں ، خواتین ، جنڈ تے ریشم" د‏‏ی پیش کش اُتے فائدہ اٹھایا۔ ترکاں نے انکار کردتا ، اس دے بجائے مطالبہ کيتا کہ لی یوآن "جنت دا بیٹا" بن جائے تے ترکی دا لقب تے بینر قبول کرن۔
شیبی دے چھوٹے بھائی چولو (۶۱۹-۲۰) نے صرف ۱۸ ماہ تک حکمرانی کيت‏ی۔ اگلا بھائی ، الیگ کاغان (۶۲۰-۳۰) آخری آزاد حکمران سی۔ انہاں نے نويں تانگ خاندان (۶۱۸-۹۰۷) دے خلاف سالانہ چھاپے مارے۔ ۶۲۶ وچ اوہ چانگآن دے دروازےآں اُتے پہنچیا۔ تانگ دا شہنشاہ تائزونگ ، جس نے حالے حالے اپنے باپ دا تختہ الٹا سی ، نے بھاری تاوان ادا کرنے دا انتخاب کيتا۔ تائزونگ نے انتظار کيتا تے اپنے گھڑسوار نو‏‏ں ودھیا دتا۔ ۶۲۷-۲۹ وچ غیر معمولی سردی نے وڈے پیمانے اُتے مویشیاں د‏‏ی اموات تے قحط پیدا کيتا۔ ٹیکس کم کرنے دے بجائے الیگ نے انہاں نو‏ں ودھایا۔ زیوانیٹو ، ایغور ، بائیگو تے الیگ دے کچھ لوکاں نے سرکشی د‏‏ی تے ۶۲۹ وچ کیتن تے تائزونگ دے نال شامل ہوگئے۔ چین دے چھ فوجیاں نے ۱۲۰۰ کلومیٹر دے محاذ اُتے حملہ کيتا تے الیگ نو‏‏ں پھڑ لیا (۶۳۰)۔ مشرقی ترکاں دے خلاف تانگ مہم دیکھو۔
پہلی خاقانیت (۶۳۰-۶۸۳) دے بعد
زیوینٹو دے خاقانیت ژینزو خان (۶۲۹-۴۵) دے زوال دے بعد شمال دے بیشتر حصے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ تائزونگ نے آشینہ نو‏‏ں ارڈوس لوپ دے اندر رہائش پذیر کردتا۔ ۶۳۹ وچ ، اک آشنا دے قتل د‏‏ی کوشش دے بعد ، تائزونگ نے چین [ژیلبی خان]] (۹ ۶۳۹--۴۳) دے تحت دریائے پیلا تے گوبی دے درمیان چین تے زیوینٹو دے وچکار بفر ریاست دے طور اُتے انہاں نو‏‏ں زندہ کردتا۔ ۶۴۲ وچ Xueyantuo نے انہاں نو‏ں دریا دے جنوب وچ چلیایا۔ (ملاحظہ کرن [منگولیا وچ # مشرقی ترکاں دے خلاف تانگ مہم] ۔ زینزو دے بیٹے ڈوومی خان (۶۴۵-۴۶) نے چین اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ بنایا۔ تائزونگ نے ایغوراں دے نال اتحاد کيتا تے زیوینٹو قبیلے نو‏‏ں توڑ دتا۔ اشینہ چیبی خان ( ۶۴۶-۵۰)) نے خاقانیت نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن چینیاں تے ایغوراں نے اسنو‏ں پھڑ لیا۔ اشینہ نشوفو (۶۷۹-۸۰) تے اشینہ فنیان (۶۸۰-۶۸۱) د‏‏ی دو تے کوششاں ناکا‏م ہوئے گئياں۔ ترک طاقت نو‏‏ں دوسری ترک خاقانیت ( ۶۸۲-۷۴۴) دے بعد بحال کيتا گیا ، اس دے بعد ایغور خاقانت ( ۷۴۴-۸۴۰ .)۔ == ایہ وی دیکھو ==
کتابیات
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
حضرت شیت علیہ السلام
61
ڈبل ایسٹروائڈ ریڈائریکشن ٹیسٹ
یا ڈارٹ (انگریزی: Double Asteroid Redirection Test) ناسا دا اک خلائی گڈی سی جس دا مقصد زمین کی دفاع کرنا اے۔
مملکت سیام
مملکت سیام دے حسب ذیل مدلولات ہو سکدے نيں:
کرمی بن یوسف المقدسی
حنبلی فقیہ ، مجتہد
پیدائش
طول کرم (فلسطین) میں پیدا ہوئے ،
تصانیف
بهجة الناظرين
وفات
1623ء / 1033ھ نو‏‏ں قاہرہ وچ وفات پائی ،
حوالے
گٹھ:مصری شخصیتاں
ݪ
ݪ پنجابی شاہ مکھی لپی دا اک اکھر اے۔ پنجابی گرمکھی وچ وی ایہدی ورتوں اے۔ ایہدی صوت کچھ ہندوستانی تے چینی بولیاں وچ وی موجود اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:اکھر
ڈیری فارمنگ
thumb|300x300px|جرمنی وچّ ستھاپت اکّ آدھنک ڈیئری سودھا وچّ اکّ روٹری ملکنگ پارلر۔ ڈیئری فارمنگ، دُدھ د‏‏ی طویل مدتی پیداوا‏‏ر لئی کھیتی باڑی د‏‏ی اک کلاس اے، جس اُتے عمل کيتا جاندا اے (یا تاں فارم اُتے یا ڈیری پلانٹ اُتے، جیہناں وچو‏ں کسے نو‏‏ں ڈیری کہیا جا سکدا اے) ڈیری مصنوعات د‏‏ی حتمی فروخت دے لئی۔ ڈیری فارمنگ د‏‏ی اک تریخ اے جو یورپ تے افریقہ دے بوہت سارے خطےآں وچ ، ستويں صدی ق م دے آس پاس، ابتدائی نوولیتھک دور تک جاندی ا‏‏ے۔ 20ويں صدی تو‏ں پہلے چھوٹے کھیتاں وچ دُدھ دا کم ہتھ تو‏ں کيتا جاندا سی۔ 20ويں صدی دے اوائل وچ ، دُدھ دینے دا عمل وڈے پیمانے اُتے ڈیری فارماں وچ اختراعات دے نال کيتا جاندا سی جنہاں وچ روٹری پارلر، دُدھ دینے والی پائپ لائن، تے خودکار دُدھ دینے دے نظام شام‏ل سن جو 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تجارتی طور اُتے تیار کيتے گئے سن۔
19ويں صدی دے آخر وچ ریفریجریشن ٹیکنالوجی د‏‏ی آمد دے نال دُدھ دے تحفظ دے طریقےآں وچ بہتری آئی اے، جس وچ براہ راست توسیعی ریفریجریشن تے پلیٹ ہیٹ ایکسچینجر شام‏ل سن ۔ کولنگ دے انہاں طریقےآں تو‏ں ڈیری فارمز نو‏‏ں بیکٹیریا د‏‏ی افزائش تے نمی د‏‏ی وجہ تو‏ں خراب ہوݨ نو‏‏ں کم کرکے دُدھ نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی اجازت ملی۔
دنیا بھر وچ ، بھارت، امریکا، چین، تے نیوزی لینڈ سمیت کئی ملکاں وچ ڈیری د‏‏ی معروف صنعتاں دُدھ دے اہ‏م پروڈیوسرز، برآمد کنندگان تے درآمد کنندگان دے طور اُتے کم کردیاں نيں۔ 20ويں صدی دے اواخر تو‏ں، دنیا بھر وچ دُدھ د‏‏ی کل پیداوا‏‏ر وچ عام طور اُتے وادھا ہويا اے، FAO دے مطابق 2017 وچ تقریباً 827,884,000 ٹن دُدھ پیدا ہويا۔
عام سپیسیز
حالانکہ کسے وی جیو دے ددھّ دا اتپادن ہو سکدا ہے، وپارک ڈیئری فارماں خاس تور تے اکّ پرجاتی دے ادیوگ ہن۔ وکست دیشاں وچ، ڈیئری فارماں وچّ آم تور تے ودھّ پیداوار والیاں ڈیئری گاواں شامل ہندیاں ہن۔ وپارک ڈیئری پھارمنگ وچّ ورتیاں جاندیاں ہور کسماں وچّ بکریاں، بھیڈاں اتے اوٹھ شامل ہن۔ اٹلی وچّ گدھے دیاں ڈائریاں ہرمنپیاری وچّ ودھ رہیاں ہن جو منکھی بچیاں لئی اکّ بدلویں سروت پیدا کردیاں ہن۔
تریخ
thumb|پراتن مسر وچّ ددھّ دین والیاں گاواں جدوں پشوآں نوں 11,000 سال پہلاں بھوجن سروت دے تور تے اتے بوجھ دے جانوراں دے تور تے پالن کیتا گیا سی، ڈیئری اتپادن لئی پالتو پسوآں دا استیمال کرن دا سبھ توں پرانا سبوت ستویں ستر سدی بی.سی. ہے - شروآتی نیؤلیتھیک یگّ - اتر-پچھمی اناتولیا وچّ۔ ڈیئری پھارمنگ بائد دیاں سدیاں وچّ دنیا وچّ ہور کتے وکست ہوئی: پوربی یورپ وچّ چھیواں شتابدی بی.سی.، افریکا وچّ پنجویں سدی وچّ بی.سی.، اتے برٹین اتے اتری یورپ وچّ چوتھے ہزار سال پورو۔
پچھلے ڈیڈھ مہینے یا اکلے ڈیری وچّ ماہر وڈیاں فارماں وچّ ہی ابھریا ہے۔ وڈی پدھر 'تے ڈیئری پھارمنگ کیول سمرتھّ ہے، جتھے پنیر، مکھن آدِ ورگے زیادا ڈیئری اتپاداں دے اتپاداں لئی وڈی ماترا وچّ ددھّ دی زرورت ہندی ہے جاں اتھے ددھّ خریدن لئی لوکاں دے وڈے مارکیٹ ہن، پر انھاں دی کوئی گؤ نہیں ہے آپنے ہی دے مالک 1800 وچّ وان تھون نے دلیل دتی کِ اکّ شہر دے آلے دوالے اکّ 100 میل دا گھیرا ہے جتھے تازی ددھّ دی سپلائی آرتھک تور تے خترناک سی۔
ہتھ نال ددھّ چوݨا
thumb|اک عورت ہتھ نال ددھّ چوائی کردی ہوئی مدھت ڈیری پھارمنگ جویں کِ اسیں سمجھدے آں کہ ایہ خاص طور تے پنڈاں تے شہراں دے آلے دوالے وکست ہو گیا سی، جتھے کھنجاں دی گھاٹ کارن وسنیکاں نوں آپنی خد دی گاواں نہیں مل سکدیاں سن۔ کسبے دے نزدیک، کسان وادھو جانور لے کے شہر وچّ ددھّ ویچ کے کجھ وادھو پیسا کما سکدے ہن۔ ڈیئری دے کسان سویرے ددھّ نال بیرل بھرے جانگے اتے اس نوں اکّ گڈی تے مارکیٹ وچّ لیاؤنگے۔ انیویں سدی دے انت تکّ، گؤ دا ددھّ ہتھ نال کیتا گیا سی یونائیٹڈ سٹیٹ وچّ، کئی شمالی پوربی مُلکاں وچّ تے مغرب وچّ کئی وڈے ڈیئری اآریشنز موجود سن، جو کِ کئی سو گاواں نوں شامل کردیاں سن، پر اکّ وئکتی نوں ددھّ دا روزانا اکّ درجن توں ودھّ گاواں ددھّ دی امید نہیں کیتی جا سکدی۔ چھوٹے اوپریشنز پروانت ہن۔
ڈیری فارمنگ ہزاراں سالاں توں کھیتی باڑی دا حِصا رہیا ہے۔ تریخی طور تے اہ چھوٹے، وبھنّ فارماں دا اکّ حِصا رہیا ہے۔ پچھلی صدی یا اس توں وڈے فارماں وچّ صِرف ڈیری اتپادن پیدا ہویا اے۔ وڈی پدھر 'تے ڈیئری پھارمنگ کیول سمرتھّ ہے، جتھے پنیر، مکھن، آدِ ورگے ودھیرے ڈیئری اتپاداں دے اتپاداں لئی وڈی ماترا وچّ ددھّ دی زرورت ہندی ہے جاں اتھے ددھّ خریدن لئی لوکاں دی کاپھی مکدار ہندی ہے، پر انھاں دی کوئی گؤ نہیں ہے اپنے ہی دے مالک منگ نوں پورا کرن لئی ڈیئری فارماں ودھیا تریکا سن۔
ویکیوم بکٹ ملکنگ
اہ سرج لٹکائی دا ددھّ والا وچّ وکست ہویا اکّ گاں نوں ددھّ دین توں پہلاں، اوہدے ہیٹھلے پڑ وچّ اوہدے دوالے اکّ وڈا چوڑا چمڑا لے جان والا سٹرلنگ کہا جاندا سی۔ ددھّ دا سمان تے بھنڈار دی ٹینکی پیٹ وچوں گؤ دے ہیٹھاں لٹک گئی۔ اس نوینتا نے گاواں دی پرکریا دے دوران کدرتی تور تے گور دی پرکریا دوران منزل تے اکّ بالٹی اتے پوری تراں کھڑھا ہون دی بجائے گون دی آواجائی نوں آگیا دتی۔
ملکنگ پائِپ لائِن
پائیپلائین نوں ودھاؤن اتے ودھاؤن لئی بارن دی لمبائی دی اجازت دتی گئی، پرنتو اکّ بندو دے بائد کساناں نے وڈے سموہاں وچّ گاواں نوں ددھّ دینا شرو کر دتا، جھنڈ نوں اک-ادھے توں اکّ تہائی جھنڈ بھرنا، جانوراں نوں ددھّ دینا، اتے پھر خالی کرن اتے دبارا بھرنا کوٹھے جویں کِ اجڑ دے آکار ودھدے جاندے ہن، اہ ودھیرے پربھاوشالی ددھّ دے پارلر وچّ وکست ہو گیا۔
ملکنگ پارلرس
thumb|250x250px|چار وکھّ وکھّ ددھّ چون والے پارلراں دی شدھتا. 1 = بالی-شیلی 50 گاواں / گھنٹا 2 'تے سونگور = 60 گاواں / گھنٹا، 3 ہیرنگبون = 75 گاواں / گھنٹا 4. روٹری = 250 گاواں / گھنٹا. ددھّ چون وچّ نویکتا ددھّ چون پالک (آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ وچّ اکّ ددھّ شیڈ دے روپ وچّ جانیا جاندا ہے) نوں مکس کرن لئی کیندرت گاواں دی گنتی پرتی اوپریٹر نوں ودھّ توں ودھّ کرن لئی ددھّ چون پرکریا نوں سچارو بناؤن لئی گاواں دی دشا وچّ اکّ ودھان سبھا دی لائین دے روپ وچّ ہون اتے اس نوں گھٹاؤن لئیگاواں نوں اکّ پلیٹفارم 'تے پا کے کسان' تے سریرک تناء لگاؤندا ہے جس نال گاواں نوں ددھّ چون وچّ لگاتار ودھن توں روکیا جاندا ہے۔ بہت سارے پرانے اتے چھوٹے فارماں وچّ اجے وی ٹائی سٹال جاں سٹینچائین بینّ ہن، پر وپارک فارماں دی اکّ بہُ گنتی پارلرس ہے۔
پوری طرحاں سویچالت روبوٹک مِلکنگ
thumb|اکّ میوزیئم تے اکّ پردرشنی دے طور تے آٹومیٹک ملکنگ سسٹم یونٹ 1980 تے 1990 دے دہاکے وچّ، روبوٹک ددھّ چون پرنالیاں نوں وکست تے پیش کیتا گیا (مکھّ تور تے یورپی یونیئن وچّ)۔ ایہناں ہزاراں پرنالیاں ہن رٹین کاروائی وچّ ہن۔ اہناں پرنالیاں وچّ گؤ دی دشا نربھر کردی ہے کِ دن سمیں ددھّ چون دا سماں نردھارت کیتا جاندا ہے (کجھ وکلپ لاگو ہو سکدے ہن، جو کِ کھیت پدھر تے ورتے گئے گؤ-ٹریپھک والے ہلّ 'تے نربھر کردا اے)۔ اہناں پرنالیاں آم تور تے بہت زیادا پربندھت پربندھاں تکّ ہی سیمت ہندیاں ہن ہالانکِ کھوج وچّ انھاں نوں پشوآں دی رہت دیاں لوڑاں انوسار میل کرنا جاری رہندا ہے اتے جانوراں دی سہت اتے اپجاؤ شکتیاں نوں کھوجن لئی سینسر وکست کرن لئی آٹومیٹکلی جدوں وی گاں ددھّ دی اکائی 'چ داخل ہندی ہے تاں اس نوں دھیان کیندرت کیتا جاندا ہے اتے اس دا کالر اتپادن دے ڈاٹا نوں رکارڈ کرن لئی سکین کیتا جاندا ہے۔
ددھّ دی سمبھال دے طریقیاں دا تریخ
ٹھنڈھے تاپمان مکھّ ڈھنگ ہے جس نال ددھّ دی تازگی ودھائی جاندی ہے۔ جدوں ونڈمیلز اتے ودھیا پمپاں دی کاڈھ کڈھی جاندی سی، فارم 'تے انھاں دی اکّ پہلی ورتوں جانوراں لئی پانی مہئیا کراؤن توں الاوا، ددھّ نوں ٹھنڈا کرن لئی سی، اسدی سٹوریج لائیپھ ودھاؤن لئی، جدوں تکّ اہ شہر دے مارکیٹ تکّ نہیں پہنچیگی۔
ریفریجریشن (فریج)
جدوں فریج توں پہلاں پہنچیا (19 ویں صدی) تاں اپکرن شروع وچّ ددھّ دے کیناں نوں ٹھنڈھا کرن لئی ورتیا جاندا سی، جو ہتھاں دی ددھّ نال بھریا ہندا سی۔ انھاں گناں نوں ٹھنڈھا پانی دے نہاؤن لئی رکھیا گیا سی تاں جو گرمی نوں دور کیتا جا سکے اتے انھاں نوں ٹھنڈھے رکھن توں روکیا جا سکے جدوں تکّ انھاں نوں بھنڈارن دی سہولت لئی لجانا نہیں ملدا۔ کیونکِ ددھّ دی کٹائی لئی ودھیرے سوے-چالت ڈھنگ تیار کیتے گئے سن، ہتھاں دی ددھّ دی تھاں لے لئی گئی سی اتے نتیجے وجوں، ددھّ نوں وڈی ماترا وچّ ددھّ کول نال تبدیل کیتا جا سکدا سی۔ 'آئیس بک' پہلی کسم دے بلک ددھّ دے کولر سن. اہ ٹپّ دے ہیٹھلے اتے پاسے دے کندھاں دے وچکار ستھت باپکار کوئلل اتے پانی نال اکّ ڈبل کندھ دا بھاڑا سی۔ امپیکشنر کوئللس توں گرمی ہٹاؤن لئی اکّ چھوٹا پھریپھیرریشن کمپریسر ورتیا گیا سی۔ اکھیر وچّ آئیس کوئلز دے آلے-دوالے بن جاندا ہے، جد تک اہ ہر پائیپ دے آلے دوالے تنّ انچ دی موٹائی نہیں لیندا، اتے ٹھنڈھا پرنالی بند ہو جاندی ہے۔ جدوں ددھّ دی اوپریشن شرو ہو جاندی ہے، تاں سرف ددھّ ازائٹی اتے پانی دے پرسارن پمپ، جو کِ برف وچّ پانی وگدا ہے اتے ٹینک دی سٹیل دیاں دیواراں، نوں آؤن والے ددھّ نوں 5 ڈگری توں گھٹّ تاپمان وچّ گھٹاؤن دی لوڑ ہندی ہے۔
ملکنگ آپریشن
ویکیوم پرنالی دوارا ملکنگ مشیناں آپنے آپ وچّ رکھیاں جاندیاں ہن جو ہوا وچّ 15 توں 21 پاؤنڈ پرتی ورگ انچ (100 توں 140 کے پی ئے) ویکیوم دے ہیٹھاں آؤندے ہن۔ ویکیوم نوں وی چھوٹے گھیرا ہوزاں راہیں لمبکاری دشا وچّ لجان لئی وی ورتیا جاندا ہے، پراپت کرن لئی۔ اکّ ددھّ دی لفٹ پمپ پلاٹ کولر راہیں، وڈے پھیلاء دے سٹیل پائیپنگ راہیں، پھر اکّ ریفریجیریٹڈ بلک ٹینک وچّ پراپت کر سکدا اے۔
گاں دے لیوے توں ملک نوں لچکدار ربڑ دیاں سیناں دوارا کڈھیا جاندا ہے جسنوں لنر یا انفیکشناں وجوں جانیا جاندا اے جو کِ اکّ کٹھور ہوا چیمبر دوارا گھریا ہویا اے۔ امبینٹ ہوا تے ویکیوم دا اکّ سپشٹ پرواہ، ددھّ دی پرکریا دے دوران مدراستان دے وایو چیمبر تے لاگو ہندا ہے۔ جدوں امبینٹ ہوا چیمبر وچّ داخل ہون دی اجازت دندا ہے، مدراسپھتی دے اندر ویکیوم کارن گؤ دے ٹیٹ دوالے مہنگائی نوں ڈھہِ-ڈھیری ہو جاندا ہے، اسے تراں ہی ددھّ دے باہر ددھّ نوں ددھّ باہر کڈھیا جاندا ہے جویں کِ بچے دے وچھے دا مونہ چمڑی دی مالش کردا ہے۔ جدوں خلاء وچّ خلاء دی دبارا ورتوں کیتی جاندی ہے تاں لچکیلے ربابے دی مدراسپھیتی گھٹدی ہے اتے کھلدی ہے، اگلی گھٹّ چکر لئی تیار۔
حوالے
گٹھ:ڈیری فارمنگ گٹھ:ددھ گٹھ:لائیو سٹاک گٹھ:ڈنگر گٹھ:کھیتی باڑی
لونگئی
"جہڑے لوک پڑھ نہیں سکدے اوہ انھے ورگے ہن؛ جہڑیاں عورتاں بنائی نہیں کر سکدیاں اوہ اپنگ ورگیاں ہن۔"
اتہاس
thumb|1800 دے اخیر وچ ٹنگشے پاسو پہنن والا اکّ آدمی
جدید لونگی، سلنڈر کپڑے دا اکّ ٹکڑا، برما وچ اکّ مقابلتاً حال ہی دی جان-پچھان اے۔ اسنے بریٹیش بستیوادی حکمرانی دوران مشہوری حاصل کیتی، مشرق-بستیوادی ویلے دے پاسو اتے ہٹامین نوں بااثر ڈھنگ نال بدل دتا۔ لونگی شبد پہلاں ملیئی مرداں ولوں پہنے جاندے سارونگ دا حوالہ دندا سی۔
right|thumb|19ویں صدی دا برمی پانی دا رنگ۔ اکّ عورت لوم اتے پاسو بندی اے جدوں کہ اکّ آدمی، پاسو پہندا اے، دیکھدا اے۔
مشرق-بستیوادی یگ وچ، مرداں دا پاسو ۳۰ فٹ (۹٫۱ می.) دا لمبا ٹکڑا ہندا سی جسنوں ٹنگشے پاسو (MY တောင်ရှည်ပုဆိုး) اتے انسکھیا کیہا جاندا سی۔ اختیاری طور 'تے ہٹامین وچھیاں نوں ظاہر کرن لئی ساہمنے والے پاسے کھلھے ہوئے کپڑے دا ۴٫۵ فٹ (۱٫۴ می.) لمبا ٹکڑا سی، جس دے اپرلے کنارے 'تے سوتی جاں مخمل دی گوڑھی پٹی سی، وچکار کپڑے دی اکّ نمونہ والی چادر اتے اکّ سٹرپ سی۔ ہیٹھاں سلائی ہوئی لال جاں چٹی کپڑا، شارٹس ریلگڈی وانگ تل 'تے پچھے۔ پاسو عام طور 'تے ۱۹ویں صدی دے برما اتے تھائیلینڈ وچ مرداں ولوں پہنیا جاندا سی۔  پاسو وچ کپڑے دی مقدار سماجی رتبے دی نشانی سی۔
thumb|1900 دے دہاکے تک پرچلت پرانی ہٹامین سٹائل وچ کپڑے پہنی اکّ عورت۔
thumb|19ویں صدی دا واٹر کلر لونگی وپاریاں نوں درساؤندا اے۔
ڈزائین اتے سٹائل
thumb|اکتوبر ۲۰۱۰ دی اکّ راج پھیری وچ، برمی سٹیٹ پیس اینڈ ڈویلپمینٹ کونسل دے میمبراں نے تھائی وزیراعظم ابھشت ویجاجیوا نوں اچیک پیٹرن والی لمبیاں وچ ودھائی دتی، جو عام طور 'تے عورتاں ولوں پہنی جاندی اے۔ وکھ-وکھ سروتاں نے اسدا کارن یدیا عوامل نوں دسیا اے۔ برما وچ، مرداں ولوں پہنیاں جاندیاں لمبیاں نوں پاہسو (MY ပုဆိုး) کیہا جاندا اے، جدوں کہ عورتاں ولوں پہنن والے نوں ہٹامین (MY ထဘီ, جاں htamain) کیہا جاندا اے۔ سختی نال کہیئے تاں، اوہ یونیسیکس پہراوے نہیں ہن، کیونکہ اوہناں نوں پہنن دے طریقے دے نال-نال پیٹرن اتے میک اپ صنف دے وچکار وکھرے ہندے ہن۔
مرد جدید پاسو نوں ساہمنے دوویں پاسے اکّ موڑ بنا کے پہندے ہن اتے نابھی دے بالکل ہیٹھاں کمر 'تے اکٹھے بنھ کے بنھدے ہن۔ دوجے پاسے، عورتاں دی ہمیشہ تن ہتھ اکّ انگلی دی لمبائی ہندی اے پر پرانے زمانے وچ مرداں دی طرحاں دوبارہ انسی ہوئی اے۔ اوہناں نوں ساہمنے اکّ چؤڑی موڑ دے نال لپیٹیا جاندا اے اتے سرے نوں اکّ پاسے وچ لپیٹیا جاندا اے جاں کمر 'تے واپس موڑ کے اتے کمر دے الٹ پاسے ول ٹنگیا جاندا اے، عام طور 'تے کمربینڈ تک پہنے اکّ فٹ بلاؤز دے نال سکھر 'تے ہندا اے۔
ہیملائینز دن دے فیشن دے روپ وچ ودھدیاں اتے ڈگدیاں ہن حالانکہ اوہناں دے گوڈے توں اپر جان دا امکان نہیں اے۔ لونگیاں عام طور 'تے بناں سلائی ویچیاں جاندیاں ہن پر اجکلھ اوہ پہنن لئی تیار ہن؛ htameins مغربی سکرٹاں وانگ سلائی وی ہو سکدی اے۔ لونگی نوں کھولھنا اتے دوبارہ بنھنا اکثر دوواں لنگاں نال عوامی طور 'تے دیکھیا جاندا اے، عورتاں مرداں نالوں بہت زیادہ سمجھداری نال۔
پیٹرن اتے فیبرک
thumb|Acheik htameins, اکّ نجی مجموعہ مرداں دے پاسو سادے رنگاں توں علاوہ عام طور 'تے دھاریاں جاں چیک ہندے ہن اتے بناں کسے انتر دے الٹے جاں اندروں پہنے جا سکدے ہن۔ عورتاں دے htameins کول اکّ کالا کیلیکو بینڈ ہندا اے جسنوں کمر لئی htet sint (MY အထက်ဆင့်, ) کیہا جاندا اے؛ اوہ ودھیرے بہو-رنگی اتے پھلدار پیٹرن وی پہندے ہن۔
کپاہ بنیادی سامان اے پر ہر قسم دے کپڑے، آیات کیتے اتے گھریلو طور 'تے تیار کیتے جا سکدے ہن، نوں لونگائیس بنایا جا سکدا اے۔ ٹوٹل، جارجیٹ، ساٹن اتے کریپ نوں ہٹامین بنایا گیا اے۔ انڈونیشیائی باٹک، بھاویں بہت مہنگا اے، دہاکیاں توں بہت مشہور اے؛ ۱۹۸۰ دے دہاکے وچ اکو ڈزائن دے اپر اتے ہیٹھاں دے باٹک (MY ပါတိတ်) دے پہراوے بہت مشہور سن۔
رسمی اتے خاص موقعیاں لئی پہنن والے اپنے سبھ توں ودھیا ریشم دی ورتوں کردے ہن؛ سبھ توں وسیع لوکاں نوں امرپرا دے بنکراں ولوں کئی رنگاں دے سنجوگاں وچ اکّ سندر اتے گنجھل دار؉  لہر جاں ہاؤنڈسٹوتھ پیٹرن وجوں جانیا جاندا اے۔ اوہ خاص طور 'تے ویاہاں وچ پہنے جاندے ہن، لگبھگ ہمیشہ ہی لاڑے اتے لاڑے ولوں میل کھاندے رنگاں وچ۔ غریب خاص موقعیاں لئی کجھ روائتی ریشم نوں پاسے رکھ سکدے ہن۔
پرانے زمانے وچ ریشم عام طور 'تے شاہی اتے درباریاں ولوں پہنے جاندے سن، شاہی پاسو اتے ہٹامین سونے، چاندی، موتیاں اتے قیمتی پتھراں نال بھرپور کڈھائی کردے سن۔ ایہناں دے جدید پنر-اساری نوں زیٹ پویس (تھیئیٹرک کارکردگی) 'تے سٹیج 'تے دیکھیا جا سکدا اے۔
نسلی اتے علاقائی بنائی اتے نمونے کافی اتے مشہور ہن۔ اتھے رکھین لونگی، مون لونگی، کچن لونگی، انلے لونگی، زین مے (چیانگ مائی) لونگی، یو لونگی، سیکھکھن لونگی، داویئی لونگی اتے ہور بہت کجھ ہن۔
سلک پاسو، پر اچیک نہیں، جو مرد خاص موقعیاں لئی پہندے ہن، نوں بینگوک (بینکاک) پاسو کیہا جاندا اے۔ کالا (بھارتی) پاسو اکثر لمبے ہندے ہن اتے لمبے لوکاں ولوں پہنے جاندے ہن؛ کاکا زن بھارتی چاہ دی دوکان دے مالکاں ولوں پہنے دورے، بھورے اتے چٹے دے اکّ مکمل چیک پیٹرن نوں درساؤندا اے۔ بھارت توں Mercerised Longyis مشہور ہن کیونکہ فیبرک ودھیرے ٹکاؤ اے۔
ورسٹائلٹی اتے سہولت
thumb|یانگون دے اکّ علاقے وچ چنلون کھیڈدے ہوئے، برمی لوک اپنے لونگی نال اڑکے (paso hkadaung kyaik) لونگی آب و ہوا دے مطابق اے کیونکہ ایہہ کجھ ہوا نوں گھمن دی اجازت دندا اے اتے تیز دھپّ وچ ٹھنڈا رکھدا اے۔ سلک سردیاں وچ گرم رکھن دے نال-نال گرمیاں وچ ٹھنڈا رکھن وچ ولکھن اے۔
لمبی بہمکھی اے۔ مرد اکثر اپنے پاسو دے ہیٹھلے حصے نوں اپر ول جھکا کے اگے ول جھنڈ کردے ہن اتے پھر اس نوں لتاں دے وچکار لتاں دے وچکار لتّ دے پچھلے پاسے کمر تک لنگھاؤندے ہن، جس نوں پاسو ہکاڈونگ کیائک کیہا جاندا اے اتے، نہ کہ دھوتی وانگ، عام طور 'تے چڑھن اتے کھیڈاں دیاں سرگرمیاں لئی۔ شارٹس جاں ٹراؤزر وچ بدلن دی بجائے۔ پرانے زمانے وچ سپاہی اپنے پاسو نوں اس طریقے نال جاں تاں اپنے آپ جاں پینٹ دے جوڑے دے اپر پہندے سن۔