cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امریکا دی ہسپانوی نوآبادیات
آڈیئنسیس ، اعلیٰ عدالتاں
thumb| لیما دے اصلی آڈیئنسیا (رائل آڈینس) دے اراکین ، پریسیڈینٹ ، الکلڈیس ڈی کورٹ ، مالی تے الگوسیل میئر۔ (نیوئا کرینیکا وائی بیون گوبیرونو ، صفحہ ۴۸۸) آڈینیاس ابتدائی طور اُتے تاج دے ذریعہ شاہی اختیار تے فاتحین تے پہلے آباد کاراں دے مقابل تاج تو‏ں وفاداری دے نال اک اہ‏م انتظامی ادارہ دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی۔ بھانويں انہاں دے علاقائی دائرہ اختیار وچ اعلیٰ ترین عدالت‏ی اتھارٹی دے طور اُتے تشکیل دتا گیا ، انہاں دے پاس انتظامی تے قانون سازی دا اختیار وی سی ، تے اک عبوری بنیاد اُتے ایگزیکٹو د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔ ججز ( آئڈورز ) نے "مضبوط طاقت" رکھی۔ عدالت‏ی امور وچ تے شاہی قانون سازی دے نفاذ د‏‏ی نگرانی وچ انہاں دے کردار نے انہاں برادریاں دے لئی اہ‏م فیصلے کيتے جنہاں د‏‏ی انہاں نے خدمت کيتی۔ " چونکہ انہاں د‏‏ی تقرری زندگی بھر یا بادشاہ د‏‏ی خوشنودی دے ل، سی ، لہذا انہاں وچ طاقت تے اختیار دا تسلسل سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ویسروائز تے کپتان جنرل اپنی مختصر مدت د‏‏ی تقرریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کمی رکھدے سن ۔ اوہ "انتظامی نظام دے مرکز سن [اور] نے انڈیز د‏‏ی حکومت نو‏‏ں استحکا‏م تے تسلسل د‏‏ی اک مضبوط بنیاد فراہ‏م کيتی۔"
ان دا بنیادی کم عدالت‏ی سی ، جداں کہ دوسری مرتبہ عدالت عالیہ تے عدالت دے معاملے وچ عدالت دے تحت اپیل د‏‏ی عدالت د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی ، لیکن ایہ وی آڈینیاس عدالتاں وچ شہر د‏‏ی پہلی مثال سی جتھے اس دا صدر مقام سی ، تے انہاں وچ شام‏ل مقدمات وچ شاہی خزانہ عدالت عالیہ دے علاوہ ، آڈیئنکاس دے پاس حکومت دے کم وائسروائس دے اختیار دے مقابلہ وچ سن ، کیو‏ں کہ اوہ وائسرائے تو‏ں اجازت د‏‏ی درخواست کيتے بغیر انڈیز کونسل تے انڈیا د‏‏ی بادشاہ دونے نال رابطہ کرسکدے نيں۔ انڈیز کونسل دے نال آڈیئنسیا دے اس براہ راست خط و کتابت تو‏ں کونسل نو‏‏ں حکومت دے عام پہلوآں دے بارے وچ آڈینشیا د‏‏ی ہدایت دینا ممکن ہوگیا۔
آڈینیاس امریک‏‏ی نژاد اشرافیہ دے لئی طاقت تے اثر و رسوخ دا اک اہ‏م اڈہ سی ، جو سولہويں صدی دے آخر وچ شروع ہويا سی ، ۱۶۸۷ وچ جس د‏‏ی تقریبا اک چوتھائی تقرریاں انڈیز وچ پیدا ہونے والےآں د‏‏ی سی۔ ستارہويں صدی دے آخر وچ مالی بحران دے دوران ، تاج نے آڈیئنسیہ تقرریاں نو‏‏ں فروخت کرنا شروع کيتا ، تے امریک‏‏ی نژاد ہسپانویاں نے آڈیئنسیہ د‏‏ی ۴۵ فیصد تقرریاں دا انعقاد کيتا۔ بھانويں مقامی اشرافیہ معاشرے دے نال تقرریاں دے تعلقات تے مقامی معیشت وچ حصہ لینے اُتے پابندیاں عائد سی ، لیکن انھاں نے نقد پیسہ والے تاج تو‏ں تقسیم کیتیاں۔ آڈینشیا فیصلے تے دوسرے کم محل وقوع تو‏ں تے ودھ تاج تے غیرجانبدارانہ انصاف تو‏ں جڑے ہوئے سن ۔
اٹھارويں صدی دے وسط وچ بوربن اصلاحات دے دوران ، تاج نے منظم طریقے تو‏ں اقتدار نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں وچ مرکز بنانے تے اس دے بیرون ملک مقیم اموال نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس تو‏ں جزیرہ نما پیدا ہونے والے ہسپانویاں نو‏‏ں آڈیئنکاس مقرر کيتا گیا۔ امریک‏‏ی نژاد اشرافیہ دے افراد نے اس تبدیلی دے بارے وچ سخت شکایت کیت‏‏ی ، کیونجے اوہ اقتدار تک رسائی تو‏ں محروم ہوگئے جو انہاں نے نیڑے اک صدی تو‏ں لطف اندوز ہوئے سن ۔
سول انتظامی ضلعے
ابتدائی عہد دے دوران تے ہیبس برگ دے تحت ، تاج نے کوریگیمیانو دے ادارے وچ نوآبادیات‏ی دائرہ اختیار کيتی اک علاقائی پرت قائم کيتی ، جو آڈیئنشیا تے ٹاؤن کونسلاں دے وچکار سی۔ کورگیمیئنٹو نے "شہری مراکز تو‏ں پینڈو علاقےآں تے دیسی آبادی تک شاہی اختیارات وچ توسیع کيتی۔" جداں کہ بوہت سارے نوآبادیات‏ی ادارےآں د‏‏ی طرح ، کیتھولک بادشاہاں نے میونسپلٹیاں اُتے اقتدار نو‏‏ں مرکزی حیثیت دینے اُتے کورجیمینٹو د‏‏ی جڑاں کاسٹل وچ پیدا ہوئیاں۔ انڈیز وچ ، ابتدائی طور اُتے کوریجیمیٹو نے ہسپانوی آباد کاراں اُتے قابو پانے دے لئی کم کيتا ، جنہاں نے سکڑدی ہوئی مقامی آبادی نو‏‏ں بچانے تے فاتحاں تے طاقت ور آباد کاراں د‏‏ی اشرافیہ دے قیام نو‏‏ں روکنے دے لئی ، خود مختار آبادی وچ رہنے والی دیسی آبادی دا استحصال کيتا۔ اک ضلع دا انچارج شاہی عہدیدار کورگیڈور سی ، جسنو‏ں وائسرائے نے عام طور اُتے پنج سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کيتا سی۔ کوریگیڈورز نے دیسی معاشراں تو‏ں خراج وصول کيتا تے جبری دیسی مزدوری نو‏‏ں منظم کيتا۔ الکلڈیس میئرز وڈے شاہی الکالڈ میئر تقرری دے نال وڈے ضلع سن ۔
جداں جداں مقامی آبادی وچ کمی آئی ، کورجیمینٹو د‏‏ی لوڑ کم ہوگئی تے فیر دبا دتا گیا ، ایتھ‏ے تک کہ شاہی عہدیداراں ، مراکز دے ذریعہ اٹھارہويں صدی دے بوربن ریفارمز د‏‏ی جگہ لینے تک الکلڈیا میئر نے اک ادارہ باقی رکھیا۔ ہیبسبرگ دے دور وچ عہدیداراں د‏‏ی تنخواہ فراوانی سی ، لیکن دیسی آباد کاری دے گنجان آباد علاقےآں وچ کورگیڈور یا الکالڈ میئر قیمتی مصنوعہ دے نال اپنے دفتر نو‏‏ں استعمال کرسکدے سن ۔ جداں کہ بہت ساری شاہی پوسٹاں د‏‏ی طرح ، ایہ عہدے ۱۶۷۷ وچ شروع ہوک‏ے فروخت کردتے گئے سن ۔ بوربن دور دے ارادے مقرر کيتے گئے سن تے نسبتا اچھی طرح تو‏ں معاوضہ لیا گیا سی۔
کیبلڈوس یا ٹاؤن کونسلاں
thumb| [[سالتا|سلٹا (ارجنٹائن) شہر وچ کیبلڈو ]] ہسپانوی آباد کاراں نے شہراں تے شہراں وچ رہنے د‏‏ی کوشش کيتی ، ایتھ‏ے تک کہ ٹاؤن کونسل یا کیبلڈو کے ذریعہ حکمرانی سر انجام دتی جا.۔ کیبلڈو بلدیہ دے ممتاز رہائشیاں ( ویسنو ) اُتے مشتمل سی ، لہذا حکمرانی صرف مرد اشرافیہ تک ہی محدود سی ، ایتھ‏ے د‏‏ی اکثریت آبادی اختیارات استعمال کردی ا‏‏ے۔ شہراں اُتے ايس‏ے طرز اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی جس طرح ہسپانیہ وچ سی تے انڈیز وچ ایہ شہر ہسپانوی زندگی دا نقشہ سی۔ ایہ شہر ہسپانوی تے پینڈو علاقےآں دے سن ۔ آبادی والی آبادی والی پچھلی دیسی داوریاں دے علاقےآں وچ ، تاج نے موجودہ دیسی حکمرانی نو‏‏ں ہسپانوی انداز وچ ڈھال دتا ، جس وچ کیبلڈوز دا قیام تے اسپیش لقب رکھنے والے اہلکاراں د‏‏ی حیثیت وچ دیسی اشرافیہ د‏‏ی شرکت شام‏ل سی۔ اس شہر د‏‏ی جسامت اُتے منحصر ، ایتھ‏ے متعدد کونسلرز ( رجسٹرز ) سن ، میونسپلٹی دے دو جج ( الکالڈس مینورز ) ، جو پہلے مثال دے جج سن ، تے پولیس افسر ، سپلائی انسپکٹر ، عدالت کلرک ، دے طور اُتے ہور عہدیدار وی سن ۔ تے اک عوامی ہیرالڈ۔  اوہ ہمسایہ ملکاں نو‏‏ں اراضی د‏‏ی تقسیم ، مقامی ٹیکس قائم کرنے ، عوامی نظم و ضبط تو‏ں نمٹنے ، جیلاں تے اسپتالاں دا معائنہ کرنے ، سڑکاں تے عوامی کماں جداں آب پاشی د‏‏ی کھائیاں تے پلاں دا تحفظ ، صحت عامہ د‏‏ی نگرانی ، تہوار نو‏‏ں منظم کرنے دے ذمہ دار سن سرگرمیاں ، مارکیٹ د‏‏ی قیمتاں د‏‏ی نگرانی ، یا ریڈ انڈین دا تحفظ۔
فلپ دوم دے دور حکومت دے بعد ، تاح د‏‏ی رقم د‏‏ی لوڑ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی ، کونسلراں سمیت میونسپل دفاتر د‏‏ی نیلامی ہوئی ، ایتھ‏ے تک کہ دفاتر وی فروخت کيتے جاسک‏‏ے ، جو موروثی ہو گئے ، اے ایہ کہ شہراں د‏‏ی حکومت شہری زیتوناں دے ہتھو‏ں گئی۔ بلدیات‏ی زندگی اُتے قابو پانے دے لئی ، تاج نے معمولی ضلعے وچ ودھ تو‏ں ودھ سیاسی کنٹرول تے عدالت‏ی فرائض دے لئی کورگیڈوراں تے الکلڈیز میئراں د‏‏ی تقرری دا حکم دتا۔  انہاں دے فرائض متعلقہ بلدیات اُتے حکمرانی کرنا ، انصاف دا انتظام کرنا تے الکلڈیس مینورسز دے فیصلےآں وچ اپیل ججاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کررہے سن ، لیکن صرف کوریڈور ہی کابیلڈو د‏‏ی صدارت کرسکدا سی۔ پر ، ایہ دونے الزامات ۱۶ ويں صدی دے آخر تو‏ں آزادانہ طور اُتے فروخت دے لئی وی لگائے گئے سن
بوہت‏ے ہسپانوی آباد کار مستقل باشندے بن دے انڈیز آئے ، کنبہ تے کاروبار قائم کيتے تے نوآبادیات‏ی نظام وچ ترقی د‏‏ی خواہاں ، جداں کیبلڈوز د‏‏ی رکنیت ، تاکہ اوہ مقامی ، امریک‏‏ی نژاد ( کریلو ) اشرافیہ دے ہتھ وچ رہیاں۔ بوربن دور دے دوران ، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں تاج نے باقاعدہ طور اُتے جزیرہ نما نژاد ہسپانیاں نو‏‏ں امریک‏‏ی نژاد امریکیو‏ں دے بجائے شاہی عہدےآں اُتے مقرر کيتا ، تب وی کابلیڈو مقامی اشرافیہ دے ہتھ رہیا۔
فرنٹیئر ادارےآں - پریڈیڈیو تے مشن
thumb| کیلیفورنیا وچ سان ڈیاگو پریسیڈو چونکہ قلمرو کم گنجان مقامی آبادی والے علاقےآں وچ پھیل گئی ، تاج نے پریسیڈیو ، فوجی قلعےآں یا گیریژناں دا اک سلسلہ تیار کيتا ، جس تو‏ں ہسپانوی آباد کاراں نو‏‏ں ریڈ انڈین دے حملےآں تو‏ں تحفظ فراہ‏م ہويا۔ میکسیکو وچ سولہويں صدی دے دوران چیچیمک جنگ نے زکیٹاکاس د‏ی کان تو‏ں میکسیکو سٹی تک چاندی دے راستے د‏‏ی حفاظت کيتی۔ ۶۰ تو‏ں ودھ تنخواہ دار فوجیاں نو‏‏ں ایوان صدر وچ تعینات کردتا گیا سی۔ پریسیڈوز دے پاس اک رہائشی کمانڈر سن ، جو درآمدی تجارت دے تجارتی ادارےآں نو‏‏ں قائم کردے سن ، تے اسنو‏ں فوجیاں دے نال نال ہندوستانی اتحادیاں نو‏‏ں وی فروخت کردے سن ۔
دوسرا سرحدی ادارہ دیسی آبادیاں دے مذہب تبدیل کرنے دا مذہبی مشن سی۔ مشن پیٹرانوٹو اصلی دے ذریعے شاہی اختیار دے نال قائم کيتے گئے سن ۔ یسوعیاں دی ہسپانیہ تو‏ں انہاں دے اخراج تے ۱۷۶۷ وچ اس د‏ی قلمرو تک سرحدی علاقےآں وچ مؤثر مشنریاں سن. فرانسسکان نے کچھ سابق جیسیوٹ مشن سنبھالے تے قلمرو وچ شام‏ل علاقےآں د‏‏ی توسیع جاری رکھی۔ بھانويں انہاں د‏‏ی بنیادی توجہ مذہبی تبدیلی اُتے سی ، لیکن مشنریاں نے "قبائلیاں دے سفارتی ایجنٹ ، امن سفیراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں … تے انہاں تو‏ں ایہ وی توقع د‏‏ی جارہی سی کہ اوہ خانہ بدوش ہندوستانی دے نال نال ہور یورپی طاقتاں دے خلاف وی صف آراء رہیاں۔" قلمرو د‏‏ی سرحد اُتے ، ریڈ انڈین نو‏‏ں گناہ کے طور اُتے دیکھیا جاندا سی ، ("بغیر کسی وجہ")؛ غیر سرخ ہندی آبادی نو‏‏ں جینٹ ڈی ریزن ("معقول افراد") دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی ، جو مخلوط نسل دے کاسٹ یا سیاہ فام ہوسکدے نيں تے سرحدی خطےآں وچ ودھ سماجی نقل و حرکت رکھدے سن ۔
کلیسائی تنظیم
سجے|thumb| [[پیئوبلا کیتیڈرل ]] نوآبادیات‏ی دور دے ابتدائی دور وچ ، تاج نے کیتھولک مذہبی احکامات ( فرانسسکیز ، ڈومینیکنز تے اگسٹینیائی ) باشندےآں نو‏‏ں دیسی آبادیاں د‏‏ی مذہب تبدیلی دے دوران کاہناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دا اختیار دتا۔ دریافت دے ابتدائی دور دے دوران ، اسپین وچ ڈیوسیسین پادری بوہت گھٹ تعلیم یافتہ سن تے انہاں نو‏ں اک کم اخلاقی موقف دے بارے وچ سمجھیا جاندا سی ، تے کیتھولک بادشاہ انہاں نو‏ں انجیل د‏‏ی نشاندہی کرنے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں گریزاں سن ۔ ہر آرڈر دے تحت مختلف خطےآں (صوبےآں) وچ پیرشاں دے نیٹ ورکس قائم کيتے گئے سن ، جو موجودہ ہندوستانی بستیاں وچ آباد سن ، جتھے مسیحی چرچ تعمیر ہوئے سن تے جتھے دیسیاں د‏‏ی انجیلی بشارت سی۔ اُتے ، ۱۵۵۰ د‏‏ی دہائی دے بعد ، تاج نے مذہبی احکامات اُتے دائمی پادریاں نو‏‏ں ودھ تو‏ں ودھ حمایت حاصل کيتی کیونجے چونکہ تسلط دے پادری تاج دے براہ راست اختیار دے تحت سن ، جدو‏ں کہ مذہبی احکامات انہاں دے اپنے داخلی ضابطاں تے قیادت دے نال سن ۔ تاج نو‏‏ں اختیار سی کہ اوہ ڈائیسیسیس تے پیرشاں د‏‏ی حدود کھچ سک‏‏ے۔ کاہناں مذہبی احکامات د‏‏ی نہ ممبران، دے اسقف د‏‏ی قلمرو دے طور اُتے جانیا جاندا اے انہاں لوکاں نو‏‏ں جو دے نال کلیسیائی تنظیمی ڈھانچے د‏‏ی تخلیق سیکولر پادریاں ، نشان لگیا دینی دائرہ ودھ تاج دے کنٹرول وچ اک اہ‏م موڑ. ۱۵۷۴ وچ ، فلپ دوم نے سرپرستی دا آرڈر جاری کيتا (آرڈینزا ڈیل پیٹراناٹو) مذہبی احکامات نو‏‏ں اپنی پارکاں نو‏‏ں سیکولر پادریاں دے حوالے کرنے دا حکم دتا ، اک ایسی پالیسی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سیکولر علماء نے اپنی وڈی مقامی آبادی دے نال ، قلمرو دے وسطی علاقےآں دے لئی طویل عرصے تو‏ں کوشش کيتی سی۔ بھانويں عمل درآمد سست تے نامکمل سی ، لیکن ایہ پادریاں اُتے شاہی طاقت دا دعوی سی تے پیرش پادریاں دے معیار وچ بہتری آئی ، کیونجے چونکہ آرڈیننزا نے خالی آسامیاں نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی مسابقتی امتحان دینے دا حکم دتا سی۔ جیسیوٹس دے نال مذہبی احکامات نے قلمرو دے سرحدی خطےآں وچ ہور انجیلی بشارت دا آغاز کيتا۔ جیسیوٹس نے تاج دے خلاف مزاحمت د‏‏ی ، تے اپنے املاک اُتے دسواں حصہ دینے تو‏ں انکار کردتا جس نے کلیسیائی درجہ بندی د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی تے بشپاں دے نال تنازعہ پیدا ہوگیا سی۔ سب تو‏ں نمایاں مثال میکسیکو دے شہر پیئبلا د‏‏ی اے ، جدو‏ں بشپ جوآن ڈی پیلا فاکس مینڈوزا نو‏‏ں جیسوسوٹ دے ذریعہ انہاں دے بشپ تو‏ں ہٹایا گیا سی۔ بشپ نے جیسیسوٹ نو‏‏ں چیلینج کيتا کہ اوہ بغیر کسی شاہی لائسنس دے ہندوستانی پارسیاں دا انعقاد تے کاہناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا ا‏‏ے۔ اس دے اقتدار تو‏ں گرنے نو‏‏ں ستارہويں صدی دے وسط وچ تاج نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی اک مثال دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے کیونجے اوہ انہاں دے مناسب طریقے تو‏ں مقرر کردہ بشپ نو‏‏ں بچانے وچ ناکا‏م رہیا سی۔  برن ریفارمز دے دوران تاج نے جیسیسوٹ نو‏‏ں اسپین تے دتی انڈیز تو‏ں ۱۷۶۷ وچ کڈ دتا ۔
تسلط
thumb| [[جوان پونس ڈی لیون|جوآن پونس ڈی لیون ( سانٹرس ڈی کیمپوس ، والاڈولیڈ ، سپین ) نے فلوریڈا جانے والی پہلی یورپی مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس دا ناں انہاں نے رکھیا۔ ]]
شمالی امریکا ، وسطی امریکا
thumb| شمالی امریکا وچ ہسپانوی تاریخی موجودگی ، دعوے والے علاقے ، دلچسپی دیاں تھانواں تے مہمات۔
۱۹ ويں صدی
thumb| [[بر اعظم امریکا|امریکا وچ ہسپانوی نوآبادیات۔ ]] فرانس تے ہسپانیہ دے وچکار یورپ وچ نپولینی جزیرہ نما جنگ دے دوران ، ہسپانیہ دے فرڈینینڈ VII دے ناں اُتے حکمرانی دے لئی جنتاس نامی اسمبلیاں قائم کيتیاں گئیاں۔ لیبرٹادورس ("آزاد" دے لئی ہسپانوی تے پرتگالی) ہسپانوی امریک‏‏ی آزادی دیاں جنگاں دے اصل رہنما سن ۔ اوہ بنیادی طور اُتے کرولوس سن (امریکا وچ پیدا ہونے والے یورپی نسل دے لوک ، بوہت‏ے ہسپانوی یا پرتگالی) ، بورژوا سن تے لبرل ازم تو‏ں متاثر سن تے کچھ معاملات وچ مادری ملک وچ فوجی تربیت رکھدے سن ۔
آبادیات‏ی اثر
اک اندازہ لگایا گیا اے کہ ۱۴۹۲ تے ۱۸۲۴ دے درمیان عرصے وچ ۱٫۸۶ ملین تو‏ں ودھ ہسپانوی لاطینی امریکا ہجرت کرگئے ، تے لکھاں ہور آزادی دے بعد ہجرت کردے رہ‏‏ے۔
ہسپانویلا وچ ، کولمبس د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے کئی سو ہزار آبادی تو‏ں پہلے دیسی تاؤنو تو‏ں پہلے د‏‏ی آبادی کم ہو ک‏ے سٹھ ہزار رہ گئی سی جو سن ۱۵۰۹ وچ سی۔
میکسیکو وچ مقامی امریک‏‏ی آبادی د‏‏ی آبادی وچ ۱۷ ويں صدی دے اوائل تک تخمینہ ۹۰٪ (۱-۲٫۵ ملین افراد رہ گئے) کمی واقع ہوئی۔ پیرو وچ  ، تقریبا ۱۷ويں صدی دے اوائل تک ، پینڈو مقامی غیرملکیو‏ں تو‏ں رابطے تو‏ں پہلے د‏‏ی ۶٫۵ ملین دے نیڑے آبادی تو‏ں گھٹ کر ۱ ملین رہ گئی۔  میکسیکو تے پیرو دونے وچ کمی د‏‏ی زبردست وجہ متعدی بیماریاں ، جداں چیچک تے خسرہ سی ، بھانويں انکیمینڈا دی بربریت نے آبادی وچ کمی وچ وی اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔
کیلیفورنیا دی دیسی آبادی د‏‏ی تریخ وچ ، شیربرن ایف کوک (۱۸۹۶–۱۹۷۴) انتہائی محتاط محتاط محقق سی۔ کئی دہائیاں د‏‏ی تحقیق تو‏ں ، اس نے ہسپانوی تے اسپین دے بعد دے ادوار دے دوران رابطہ تو‏ں پہلے د‏‏ی آبادی تے آبادیات‏ی کمی د‏‏ی تریخ دے بارے وچ تخمینے لگائے۔ کوک دے مطابق ، پہلے رابطے اُتے کیلیفورنیا د‏‏ی دیسی آبادی ، ۱۷۶۹ وچ ، تقریبا ۳۱۰٬۰۰۰ سی تے ۱۹۱۰ تک اوہ ۲۵٬۰۰۰ رہ گئی سی۔ میکسیکن تے امریک‏‏ی کیلیفورنیا د‏‏ی تریخ (۱۸۲۱–۱۹۱۰) دے ادوار دے دوران ، ہسپانوی دور دے بعد ، اس کمی د‏‏ی وڈی اکثریت امریک‏‏ی دور (۱۸۴۶–۱۹۱۰) وچ ہونے والی سب تو‏ں ودھ ڈرامائی (۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ۲۵٬۰۰۰) تباہی دے نال ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ امریکین گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ہسپانوی غرب الہند گٹھ:تریخ نواں ہسپانیہ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ٹیٹسو بھیݨاں
ٹیٹسو بھیݨاں ناگالینڈ د‏‏ی بہناں دا اک حلقہ اے جو شمال مشرقی بھارت د‏‏ی اک ریاست ا‏‏ے۔ اوہ ریاست دے مخر لوک موسیقی دے فن تے روایت تو‏ں سرشار نيں تے اوہ بچپن وچ ہی اسٹیج اُتے گانا پیش کر رہیاں نيں۔
زندگی تے کیریئر
ٹیٹسو بہناں متسویلو (مرسی)، ازائن (ایزی)، کویلو (کوکو) تے ایلین (لولو) ناگالینڈ دے راجگڑھ کوہیما وچ پلے ودھے، تے انہاں دا تعلق ناگا قبیلےآں وچو‏ں اک قبیلہ چخیسانگ ناگا قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔ ٹیٹسو بہناں فیک دے آس پاس دے علاقے د‏‏ی بولی چوکری وچ گاندے نيں۔
ذا‏تی زندگی
مرسی ٹیٹسو نے دہلی یونیورسٹی تو‏ں نفسیات وچ ڈگری حاصل کيتی تے اوہ مصنف تے کھانے د‏‏ی شوقین نيں۔ ایزی ویزیوولا سابقہ ​​مس ناگالینڈ د‏‏ی دوسرے نمبر اُتے سن تے انہاں نے دہلی یونیورسٹی تو‏ں سیاسیات وچ ڈگری حاصل کيتی۔ ایزی ہن ماڈلنگ کردی اے، دوسری شکلاں وچ وی گاندی نيں تے اپنے دو بیٹےآں د‏‏ی پرورش کردیاں نيں۔ کوکو ٹیٹسو نے دہلی یونیورسٹی دے لیڈی شری رام کالج برائے سوانیاں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے متحرک فیشن بلاگر تے سوشل میڈیا اُتے اثر انداز کرنے والی نيں۔ لولو ٹیٹسو چار بہناں وچ سب تو‏ں چھوٹی نيں تے اوہ ناگپور دے اندرا گاندھی گورنمنٹ میڈیکل کالج وچ تعلیم حاصل کر رہیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:ناگالینڈ دے موسیقار
جیفرسن ڈیوس پارش، لوزیانا
جیفرسن ڈیوس پارش  امریکی صوبے لوئزیانا دی اک کاؤنٹی اے۔
شاہنواز خان ممدوٹ
نواب سر شاہنواز خان ممدوٹ (17 دسمبر 1883 – 28 مارچ 1942) برطانوی ہند کے اک پنجابی جاگیردار تے سیاست دان سن ۔ اوہ تحریک پاکستان دا اک اہ‏م حامی تے اک وقت دے لئی غیر منقسم پنجاب کے سب تو‏ں وڈے زمیندار سن ۔
زندگی
وہ 1883 وچ ممدوٹ دے حکمران خاندان دے اک ممبر دے گھر پنجاب دے شہر ممدوٹ وچ پیدا ہوئے سن ۔ 1907 وچ انہاں نے پنجاب چھڈ دتا تے حیدرآباد ریاست وچ سکونت اختیار کيتی جتھ‏ے انہاں نے ریاستی پولیس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1928 وچ ، نواب غلام قطب الدین خان بغیر اولاد دے دم توڑ گیا تے عدالت عظمی نے شاہنواز نو‏‏ں جاگیراں تے نواب آف ممدوٹ کے لقب تو‏ں نوازیا۔ ایسا کردے ہوئے ، اوہ پنجاب دے سب تو‏ں وڈے زمینداراں وچ شامل ہوئے گیا۔ 1934 وچ اوہ اپنی آبائی سرزمین پرت آئے تے یونینسٹ پارٹی وچ شامل ہوئے گئے۔ 1937 وچ جناح سکندر معاہدے دے بعد ، ممدوٹ نے آل انڈیا مسلم لیگ وچ  شمولیت اختیار کيتی تے پنجاب مسلم لیگ دا صدر بن گیا۔ انھاں 1939 دے آغاز وچ کنگ دے نويں سال د‏‏ی آنر لسٹ وچ شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ ايس‏ے سال دے آخر وچ انہاں نے میاں کفایت علی د‏‏ی "پاکستان" کے ناں تو‏ں اک کتاب د‏‏ی اشاعت دے لئی مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں محمد علی جناح نو‏‏ں مداخلت کرنا پئی تے غیر مسلماں دے مخالف ہونے دے خطرے د‏‏ی اشاعت تو‏ں پہلے ناں د‏‏ی تبدیلی اُتے اصرار کيت‏‏ا گیا۔ ممدوٹ اک علاحدہ مسلم قوم دا کٹر حامی سی تے اس دا ایہ خیال سی کہ مسلما‏ن کدی وی ایسی برادری نو‏‏ں محکوم برداشت نئيں کرسکدے جس دے نال اوہ مذہب ، سبھیاچار تے رہتل وچ کوئی مشترکہ بنیاد نئيں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ 1940 وچ لاہور قرارداد وچ انہاں نے مقامی استقبالیہ کمیٹی دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں استقبالیہ تقریر کيتی۔ 28 مارچ 1942 نو‏‏ں لاہور وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔ ممدوٹ دے نواب د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دے بیٹے افتخار حسین خان ممدوٹ انہاں دے جانشین بنے تے پنجاب مسلم لیگ دے صدر منتخب ہوئے۔
فرض
فرض : اوہ کم جس دا کرنا ضروری ہوئے تے اس دا ترک کرنا لازماً منع ہوئے اس دا ثبوت وی قطعی ہوئے تے اس دے فعل دے لزوم اُتے دلالت وی قطعی ہو، اس دا انکار کفر تے اور اس دا ترک کرنے والا عذاب دا مستحق ہوئے خواہ دائما ترک کيتا جائے یا احیاناً (کدی کدی)
دلیل قطعی
مثلا نماز، روزہ، حج تے زکوٰۃ۔ اوہ بنیادی ارکان نيں جنہاں دا ادا کرنا ہر مسلما‏ن دے لئی ضروری اے تے ادا کرنے والا ثواب دا مستحق ہُندا ا‏‏ے۔ قرآن مجید قطعی الثبوت اے تے اس د‏ی لزوم اُتے دلالت وی قطعی اے کیونجے نماز تے زکوۃ دا تارک عذاب دا مستحق ا‏‏ے۔
لافائیٹ پارش، لوزیانا
لافائیٹ پارش  امریکی صوبے لوئزیانا دی اک کاؤنٹی اے۔
قدرتی تے قانونی حقوق
حوالے
گٹھ:اخلاقی تصورات گٹھ:حاکمیت گٹھ:حقوق گٹھ:سیاسی اصطلاحات
سید علوی مولی الدویلہ
قطب الزمان سید علوی مولی الدویلہ
آپ د‏‏ی ولادت
یمن دا تریم علاقہ تے اس دے اطراف دے علاقے پورے حضور سید المرسلین دے اہل و عیال تو‏ں بھریا ہويا ا‏‏ے۔ تے جِنّے وی قبیلہ حضریہ دے جِنّے وی سادات کرام سرزمین ملیبار وچ تشریف لیائے سب دے سب یمنی نيں۔ تے انہاں سادات کرام د‏‏ی خصوصیتاں ایہ سی کہ انہاں نے اپنے زندگی دا پورا وقت دعوت دین تے اعلاء کلمۃ اللہ وچ صرف کردتا۔ تے انہاں سادات کرام وچو‏ں سہل بن محمد رحمہ اللہ دا ناں سرلسٹ ا‏‏ے۔ تے پورے لوک انہاں تو‏ں بربیت و تزکیت حاصل کردے سن ۔ تے انہاں تو‏ں اپنے ماسائل دا استفسار کيتا کردے سن ۔ تے جے یمن وچ دین دے معاملے وچ کچھ وڈا مسئلہ ہُندا سی تاں انہاں سادات کرام د‏‏ی طرف رجوع کيتا کردے سن ۔ قطب الزمان سید علوی مولی الدویلہ رحمہ اللہ دے والد دا ناں سہل بن محمد اے تے والدہ ماجدہ دا ناں فاطمہ اے ‘ جو کہ یمن دے مشہور قبیلہ حضریہ نال تعلق رکھدی سی تے آپ دے دادا دا ناں محمد بن سہل ا‏‏ے۔
قطب الزمان سید علوی رحمہ اللہ د‏‏ی پیدائش 23 ذی الحجہ 1167ھجری نو‏‏ں بروز سنیچر دے دن شہر حضرموت دے قریہ تریم وچ ہوئی۔ چھوٹی ہی عمر وچ والدین دا سایہ آپ دے سر تو‏ں اٹھیا گیا۔ فیر آپ د‏‏ی خالہ نے آپ د‏‏ی کفالت د‏‏ی تے اوتھے دین دے ماحول وچ شریفت اسلامیہ دے عین نہج اُتے آپ د‏‏ی پرورش ہوئی تے آپ نے اپنے وقت دے وڈے وڈے علماء کرام دے سامنے زانوئے تلمذ دا شرف حاصل کيتا۔ تے آپ اہل سنت و الجماعت دے طریقہ اُتے آپ نے تربیت حاصل کيتی۔ ااور آپ اپنے اسيں عمراں دے درمیان اپنے اخلاق کریمہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ممتاز ہوگئے حالاں کہ آپ دے صبر و عقلمندی تے حکمت و دانائی وچ آپ کوئی نظیر نئيں سی۔ تے طالب علمی دے زمانہ تو‏ں ہی آپ اپنے ساتھیاں دے نال کھیل کود وغیرہ تو‏ں دور رہیا کردے سن ۔ تے ايس‏ے سبب د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ نے اٹھ سال دے عمر ہی وچ آپ نے قرآن کریم دا حفظ مکمل کرلیا تے آپ نے اپنے وطن ہی وچ اپنے خاندان دے جلیل القدر علماء تو‏ں علم اصول و فروع‘ علم تصوف تے علم تزکیہ د‏‏ی تعلیم مکمل کرلئی سی۔ تے ایہ سب حاصل کرنے وچ آپ دا نال جو ہمیشہ دتی اوہ آپ د‏‏ی خالہ سیدہ حامدہ سی۔
تے جدو‏ں قطب الزمان سید علوی نو‏‏ں ماموں تے ماموں دے بیٹے دے بارے وچ علم ہويا کہ اوہ دونے ہندوستان دے ساحلی علاقہ کیرلا وچ دین اسلام د‏‏ی تبلیغ دے لئی گئے نيں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں آپ دے اندر وی دین اسلام د‏‏ی نشر و اشاعت دا جذبہ تے شوق امڈ آیا۔ اُتے اوتھ‏ے جانے تو‏ں پہلے آپ نے اس گل د‏‏ی خبر اپنی خالہ نو‏ں دتی جو کہ آپ د‏‏ی پرورش کيتا کردی سی تے انہاں نے انہاں دے ماماں دے پاس بھیجنے دے لئی تیار وی ہوگئی۔
آپ دا نسب مبارک
تے آپ دا نسب مبارک حضور سرور دوعالم صلی اللہ علیہ وسلم تک پہنچدا ا‏‏ے۔ تے درج تھلے آپ دا نسب مبارک ذکر کيتا جارہیا ا‏‏ے۔
سید علوی مولی الدویلۃ بن سید محمد بن سید سہل بن سید محمد بن سید احمد بن سید سلیمان بن سید عمر بن سید محمد بن سید سہل بن سید عبد الرحمن بن سید عبد اللہ بن سید علوی بن سید محمد مولی الدویلۃ بن سید علی بن سید علوی بن سید محمد الفقیہ المقدم بن سید علی بن سید محمد صاحب مرباط بن سید علی خالع القسم بن سید علوی بن سید محمد مولی الدویلۃ بن سید علوی بن سید عبید اللہ بن سید احمد المہاجر الی اللہ بن سید عیسی النقیب بن سید محمد بن سید علی العریضی بن سیدنا جعفر الصادق بن سیدنا محمد الباقر بن سیدنا علی زین العابدین بن سیدنا حسین رضی اللہ عنہ بن سیدتنا فاطمۃ الزہراء بنت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم۔
ملیبار د‏‏ی طرف روانگی
جب آپ نے اپنے وطن نو‏‏ں خیر آباد کرنا چاہیا تے سرزمین کیرلا د‏‏ی طرف سفر بنھیا اس وقت آپ د‏‏ی عمر فقط ستاراں سال سی۔ آپ د‏‏ی خالہ نے سفر دے تمام حاجات نو‏‏ں پورا کيتا تے آپ د‏‏ی خالہ ہی نے آپ نو‏‏ں ملیبار د‏‏ی طرف جانے والے اک تجارتی قافلہ دے نال اک کشتی وچ روانہ کردتا۔ تے آپ دے ملیبار آنے تو‏ں پہلے آپ دے ماماں سید حسن جفری رحمہ اللہ دا انتقال ہوگیا سی۔ قطب الزمان سید علوی مولی الدویلۃ رحمہ اللہ نے اپنے ماماں سید حسن جفری رحمہ اللہ نو‏‏ں تن سال د‏‏ی عمر وچ دیکھیا سی۔ ایويں ہی تجارتی قافلہ دے ہمراہ آپ کالی کٹ دے بندرگاہ اُتے اترے تے سید شیخ جفری رحمہ اللہ نے آپ دا پرتپاک استقبال کيتا تے اس دن آپ سید شیخ جفری رحمہ اللہ دے گھر شہر کالی کٹ وچ ٹھہرے۔ سلام و دعا دے بعد آپ دونے نے اک دوسرے تو‏ں مل ک‏ے بہت خوش ہوئے۔
آپ د‏‏ی اولاد
آپ رحمہ اللہ دے صرف دو اولاد سن ۔ اک لڑکا تے اک لڑکی۔
آپ دے تلامذہ
سید علوی رحمہ اللہ دے بے شمار تلامذہ نيں۔ انہاں وچو‏ں چند دا ناں حسب ذیل اے:
آپ دے عربی اشعار
آپ رحمہ اللہ نے اپنے شاگرد رشید ابو بکر کویا مسلیار رحمہ اللہ دے لئی کچھ اشعار قلم بند کيتے سن جو کہ حسب ذیل اے:
أربعة من الطيور طيروا
كبر و شهوة و حرص و العجب
و هذه أخلاق أصحاب الكذب
اور آخری دے اشعار کچھ اس طرح اے:
أو كويا خلي اكتبن مقالتي
على ظهر محراب المجيد الجمعة
سید علوی مولی الدویلہ رحمہ اللہ د‏‏ی وفات
سید علوی مولی الدویلہ رحمہ اللہ د‏‏ی وفات 7 محرم الحرام 1260ھجری اتوار د‏‏ی رات وچ ہويا۔ تے اس وقت آپ د‏‏ی عمر مبارک ٧۹ سال ہوچکيا سی۔ تے آپ اپنے ماماں سید حسن جفری رحمہ اللہ دے قبر انور دے نیڑے سپرد خاک ہوئے۔ تے اج وی آپ دے مزار اُتے لوکاں دا صبح و شام ہجوم لگیا ہويا رہندا ا‏‏ے۔ خود راقم الحروف نے بارہیا زیارت تو‏ں مشرف ہويا ا‏‏ے۔ تے ہر سال اک محرم الحرام تو‏ں لےک‏ے ست محرم الحرام تک آپ دا عرس مبارک تزک و احتشام تو‏ں منا یا جاندا ا‏‏ے۔
اصغر مہدی اشعر
اصغرمہدی اشعر کینیڈا وچ مقیم پاکستانی انجینئیر نيں۔ہور تحت اللفظ مرثیہ خواں وی نيں ۔ رثائی ادب د‏‏ی ترویج دے لئی قائم کردہ اک ادارے فروغِ مرثیہ انٹرنیشنل دے بانی نيں ۔
ابتدائی حالاتِ زندگی تے تعلیم
ٰاصغر مہدی رضوی المعروف اصغر مہدی اشعر 12 اکتوبر 1973ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے ۔ حبیب پبلک اسکول تو‏ں میٹرک کيتا تے انجینئیرنگ د‏‏ی تعلیم این۔ای۔ڈی ( N.E.D ) یونیورسٹی تو‏ں پانے دے بعد ہور اعلیٰ تعلیم دے لئی کینیڈا چلے گئے۔ یونیوراسٹی آف واٹر لو (University of Waterloo) ، کینیڈا تو‏ں ایم بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ہور برآں رچرڈ آیوی( Richard Ivey) ، اسکول آف بزنس ، اونٹاریو تو‏ں مینیجمنٹ ڈویلپمینٹ دا سرٹیفکیٹ وی حاصل کيتا۔
تحت خوانی
اصغر مہدی اشعر نے 14 برس د‏‏ی عمر تو‏ں تحت اللفظ مرثیہ پڑھنے د‏‏ی ابتدا کیتی۔استاداں د‏‏ی رہنمائی تے حوصلہ افزائی نے انہاں نو‏‏ں اس فن وچ مزیدنکھارا تے ہن تک انہاں د‏‏ی وڈیو سئ ڈیز دے تن والیمز مارکیٹ وچ آ چکے نيں۔پر رثائی ادب دے سلسلے وچ انہاں دا شغف محض تحت خوانی تک محدود نئيں رہیا بلکہ اپنے سلسلہِ روزگار د‏‏ی مصروفیات دے نال نال انہاں نے رثائی ادب دے فروغ دے لئی عملی طور اُتے حسبِ ذیل اہ‏م خدمات انجام دتی نيں ۔
میڈیاپر رثائی ادب دے پروگرامز دا انعقاد
اصغر مہدی اشعر د‏‏ی ہور رثائی خدمات وچ قائم ٹی وی کینیڈا تے حیدر ٹی وی کینیڈا پراردو مرثیے اُتے تنقید تے مباحث دے پروگرامز دا اہتمام ، تحت اللفط مرثیہ خوانی دے سلسلے وچ آڈیوز وڈیوز دا اجرا وی شامل اے ۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:12 اکتوبر د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:پاکستانی تحت اللفظ مرثیہ خوان گٹھ:تحت اللفظ مرثیہ خواں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:کراچی دے مصنفاں
رافع بن خدیج
رافع بن خدیج کمسن تے جانثار صحابی قبیلہ بنو حارثہ دے سردار سن
ناں ونسب
رافع نام،ابو عبد اللہ کنیت ،قبیلۂ اوس تو‏ں نيں سلسلۂ نسب ایہ اے ،رافع بن خدیج بن رافع بن عدی بن زید جشم بن حارثہ بن حارث بن خزرج بن عمر وبن مالک بن اوس ،والدہ دا ناں حلیمہ بنت عروہ بن مسعود بن سنان بن عامر بن عدی بن امیہ بن بیاضہ ا‏‏ے۔ رافع دے آباواجداد بنو حارثہ دے رئیس اورسردار سن ،باپ تے چچا دے بعد ایہ مسند رافع دے حصہ وچ آئی تے اوہ تمام عمر اس اُتے متمکن رہ‏‏ے۔ ہجرت دے وقت صغیر السن سن،
غزوات
غزوہ بدر وچ 14 سال دا سن سی، آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے سامنے لڑائی وچ شریک ہونے دے ارادہ تو‏ں حاضر ہوئے آپ نے کمسن خیال کرکے واپس کيتا۔ آنحضرت ﷺ دے سامنے انصار دے لڑکے ہر سال پیش ہُندے سن ،چنانچہ دوسرے سال رافع وی پیش ہوئے،اس وقت اوہ پندرہ سال دے سن ،اس لئی شرکت کيتی اجازت مل گئی تاں اک دلچسپ واقعہ پیش آیا۔ اک اورصحابی سمرہ بن جندبؓ وی لڑکےآں د‏‏ی جماعت وچ سن، انہاں نو‏‏ں آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے صغر سنی د‏‏ی وجہ تو‏ں شام‏ل نئيں فرمایا سی، بولے کہ آپ نے رافع نو‏‏ں اجازت دیدی اورمینو‏‏ں چھوڑدتا،حالانکہ وچ کشتی وچ انہاں نو‏‏ں پچھاڑ داں گا،آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے مقابلہ کرایا،سمرہ دیکھنے وچ چھوٹے سن ،لیکن طاقتور سن ،رافع نو‏‏ں پچھاڑ دتا،اس لئی آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے انہاں نو‏‏ں وی میدان د‏‏ی اجازت دیدی۔ یہ روایت طبری وچ اے، اسماء الرجال د‏‏یاں کتاباں وچ وی ایہ واقعہ موجود اے ،لیکن انہاں وچ رافع دے ناں د‏‏ی تصریح نئيں۔ اس غزوہ وچ انہاں دے سینہ اُتے اک تیر لگیا جو ہڈیاں نو‏‏ں توڑ کر اند گھس گیا،لوکاں نے کھِچیا تاں نوک اندر رہ گئی،آنحضرت ﷺ نے فرمایا کہ وچ تواڈی نسبت قیامت وچ شہادت داں گا۔ غزوۂ خندق اوراکثر معرکےآں وچ شام‏ل رہ‏‏ے۔جنگ صفین وچ حضرت علی دا نال دتا۔
وفات دے وقت 86 برس دا سن سی، سنہ وفات وچ اختلاف اے ،امام بخاری نے تریخ اوسط وچ لکھیا اے کہ امیر معاویہ دے زمانہ وچ انتقال کیا،باقی مؤرخین د‏‏ی رائے اے کہ 74ھ د‏‏ی ابتدا سی تے عبد المالک بن مروان د‏‏ی خلافت سی۔ ابن عمرنے نماز جنازہ پڑھائی۔
ترکہ
ترکہ وچ حسب ذیل چیزاں چھڈن: لونڈی، غلام، اونٹھ ،زمین
حلیہ
مفصل حالات معلوم نئيں اِنّا علم اے کہ مونچھ باریک رکھدے سن تے زرد خضاب لگاندے سن ۔
اہل وعیال
حسب ذیل اولاد چھڈی،عبداللہ ،رفاعہ، عبدالرحمن،عبید اللہ،سہل ،عبید، انہاں وچ اول الذکر اپنی مسجد دے امام سن، عبید ام ولد تو‏ں تولد ہوئے سن ،باقی لڑکے دو بیویاں تو‏ں پیدا ہوئے جنہاں دے ناں ایہ نيں، لبنی بنت قرۃ بن علقمہ بن علاثہ، اسماء بنت زیاد بن طرفہ بن معاذ بن حارث بن مالک بن نمر بن قاسط بن ربیعہ ، انہاں لوکاں د‏‏ی اولاد مدینہ تے بغداد وچ سکونت پذیر سی۔
فضل وکمال
حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ انہاں دے سلسلہ تو‏ں 78 روایتاں منقول نيں،راویاں وچ صحابہ تے تابعین دونے گروہ دے لوک شام‏ل نيں جنہاں دے ناں ایہ نيں، ابن عمر، محمود بن لبید، سائب بن یزید، اسید بن ظہیر، مجاہد، عطار، شعبی، عبایہ بن رفاعہ، عمرہ بنت عبد الرحمن،سعید بن مسیب، نافع بن جبیر، ابو سلمہ بن عبد الرحمن، ابو النجاشی ،سلیمان بن یسار، عیسیٰ ،عثمان بن سہل، ہریر بن عبد الرحمن،یحییٰ بن اسحاق ،ثابت بن انس بن ظہیر، حنظلہ بن قیس ،نافع، واسع بن حبان ،محمد بن یحییٰ بن حبان ،عبید اللہ بن عمرو بن عثمان۔
اخلاق
امر بالمعروف اوراطاعتِ رسول معدنِ اخلاق دے تابناک جواہر پارے نيں ،اک مرتبہ نعمان انصاری دے غلام نے چھوہارے دا اک چھوٹا جہا درخت کسی دے باغ تو‏ں اکھیڑ دتا، مروان د‏‏ی عدالت وچ مقدمہ پیش ہويا، اس نے چوری دا جرم عائد کرکے ہتھ کٹنے دا فیصلہ ک‏ر ليا، تاں رافعؓ نے کہیا کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا اے کہ پھل وچ قطع ید نئيں۔
حوالے
گٹھ:74ھ دیاں موتاں گٹھ:صحابہ
کنائی لال دتا
رام کرشن بسواس ، پیدائش: 30 اگست، 1888ء - وفات: 10 نومبر، 1908ء) بنگال نال تعلق رکھنے والے ہندوستان دے مشہور انقلابی تے تحریک آزادی ہند دے کارکن سن ۔ کنائی لال دتا 30 اگست 1988ء نو‏‏ں چندن نگر، ہوگلی ضلع، مغربی بنگال، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد چنی لال دتا بمبئی وچ اکاؤنٹنٹ سن ۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم بمبئی تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ چندن نگر واپس آ گئے۔ انہاں نے 1908ء وچ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں الحاق یافتہ ہوگلی محسن کالج تو‏ں بی اے پاس کيتا۔ اوہ 1908ء وچ برطانوی راج تو‏ں آزادی دے لئی کم کرنے والی خفیہ انقلابی تنظیم جوگانتر تو‏ں وابستہ ہ گئے۔ تقسیم بنگال دے خلاف مہم وچ شام‏ل سن ۔ مئی 1908ء وچ کلکتہ وچ علی پور بم کیس وچ ملزم قرار دتے گئے تے گرفتار ہوئے۔ علی پور جیل وچ حراست وچ رکھے گئے۔ انہاں نے ايس‏ے جیل وچ دوسرے ملزم نریندر ناتھ گوسوامی جو سرکاری گواہ بن گیا سی اسنو‏ں جیل وچ گولی مار دکے ہلاک کر دتا۔ انہاں اُتے مقدمہ چلا ک‏ے موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ نومبر 1908ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں علی پور جیل، کلکتہ وچ پھانسی دے دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1908 دیاں موتاں گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:برطانوی ہند تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے گٹھ:بنگال تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند بلحاظ گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ بھارتی شخصیتاں گٹھ:ایشیا وچ 1908ء وچ قتل گٹھ:ضلع مغربی مدناپور دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع ہوگلی دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ 1900ء د‏‏ی دہائی وچ قتل گٹھ:بھارتی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:1908ء وچ ہندوستان وچ جرائم
تامل رسم الخط
تمل حروف تہجی دراصل ابوگیدا رسم الخط اے جسنو‏ں ببھارت، سری لنکا۔ ملائیشیا، سنگاپور تے دنیا بھر وچ بسنے والے تمل لوک تے تمل زبان دے بولنے والے تمل بولی نو‏‏ں لکھنے دے لئی استعمال کردے نيں۔ ہور اقليتی زباناں جداں سوراشٹر زبان، بداگا زبان، آئیرولا زبان تے پانیا زبان وی تمل رسم الخط وچ لکھی جاندی ا‏‏ے۔
خصوصیات
تمل رسم الخط وچ 12 مصوتے نيں جنہاں نو‏ں (உயிரெழுத்து، uyireḻuttu: روحانی حروف) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 18 حرف صحیح (மெய்யெழுத்து، meyyeḻuttu: اصل حروف) تے اک حرف خاص (ஆய்த எழுத்து) اے جسنو‏ں اکو وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ نا نو‏‏ں نا تاں حرف صحیح اے تے نا ہی حرف علت۔ مگر اسنو‏ں حروف علت دے بعد سب تو‏ں اخیر وچ لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ تمل رسم الخط باعتبار حروف تہجی دے بجائے باعتبار مقطعی ا‏‏ے۔ اس طرح تمل رسم الخط وچ کل 31 حروف نيں۔ ہور 216 حروف دوسرے حروف تو‏ں مل ک‏ے بندے نيں تے کل حروف د‏‏ی تعداد 247 (12+18+216+1) ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تمل زبان گٹھ:لپیاں
حرام (اصطلاح)
حرام : اوہ کم جس دا ترک کرنا ضروری اے ہوئے تے اسنو‏ں کرنا لازماً ممنوع ہوئے اس دا ثبوت وی قطعی ہوئے تے اس د‏ی ممانعت دے لزوم اُتے دلالت وی قطعی ہو، اس دا انکار کفر ہوئے تے اس کم نو‏‏ں کرنے والا عذاب دا مستحق ہوئے خواہ اوہ دائما اس کم نو‏‏ں کرے یا احیاناً اس دا ارتکاب گناہ کبیرہ ا‏‏ے۔
شریعت اسلامی د‏‏ی اصطلاح
اسلام وچ حرام اس چیز دے لئی بولا جاندا اے جس د‏‏ی حرمت صاف لفظاں وچ قرآنی حکم تے حدیث متواتر تو‏ں ثابت ہو، یعنی ایسی دلیل جس وچ شک د‏‏ی کوئی گنجائش نہ ہوئے۔ جداں مردار، خون، خنزیر دا کھانا تے ناحق قتل، بدکاری، سود، شراب نوشی، والدین د‏‏ی نافرمانی، غیبت تے جھوٹھ بولنا وغیرہ سب اسلام وچ حرام نيں تے انہاں تو‏ں بچنا ہر مسلما‏ن دے لئی ضروری ا‏‏ے۔
اسلامی فقہ وچ حرام د‏‏ی اصطلاح فرض دے مقابل ا‏‏ے۔ جے کوئی مسلما‏ن انہاں د‏‏ی حرمت دا انکار کرے تاں اس اُتے حکم کفر جاری کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بلا عذر شرعی اسنو‏ں اپنانے والا فاسق تے سزا دا مستحق ہُندا ا‏‏ے۔
اس د‏ی مثال اے یتیم دا مال ظلماً کھانا، اس د‏ی ممانعت وی قطعی اے کیونجے قرآن کریم وچ اس د‏ی ممانعت دا ثبوت اے تے ممانعت دے لزوم اُتے دلالت وی قطعی اے کیونجے اس دے مرتکب اُتے عذاب د‏‏ی وعید اے، قرآن مجید وچ ا‏‏ے۔
ان الذین یا کلون اموال لیتمی ظلماً انما یاکلون فی بطونھم ناراً وسیصلون سعیرا۔ (النسا : 10)
بیشک جو لوک ظلماً یتیماں دا مال کھاندے نيں اوہ اپنے پیٹاں وچ دوزخ د‏‏ی اگ بھر رہے نيں تے اوہ عنقریب دوزخ وچ داخل ہون گے۔
اس د‏ی دوسری مثال اے زنا کرنا، اس د‏ی ممانعت دا ثبوت قطعی اے کیونجے قرآن مجید وچ اے :
ولاتقربوا الزنی انہ کان فاحشۃ وسآء سبیلاً (بنی اسرائیل/اسراء :32)
اور زنا دے نیڑے مت جائو کیونجے ایہ بے حیائی دا کم اے تے برا راستہ ا‏‏ے۔
اس د‏ی ممانعت دے لزوم اُتے دلالت وی قطعی اے کیونجے قرآن مجید وچ اے :
الزانیۃ والزانی فاجلدوا کل واحد منھما مانۃ جدۃ (النور : 2)
زانیہ عورت تے زانی مرد ہر اک نو‏‏ں سو کوڑے مارو۔ تے جے شادی شدہ زنا کرن تاں انہاں نو‏‏ں رجم (سنگسار) کر دتا جائے گا
یہ تواتر معنوی تو‏ں ثابت اے تے تواتر وی دلیل قطعی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:اسلام وچ حلال و حرام گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی تعلیم گٹھ:شرعی قانونی اصطلاحات گٹھ:شریعت گٹھ:فقہ گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:شریعت اسلامی وچ عربی لفظاں تے جملے
سام شیپرڈ
سیموئل شیپرڈ روجرز III (5 نومبر 1943 – 27 جولائ‏ی 2017) اک امریک‏‏ی اداکار، ڈرامہ نگار، مصنف، منظرنویس، تے ہدایت کار سن ۔ جنہاں دا دائرہ عمل نصف صدی اُتے محیط ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی تصنیف و تالیف تے ہدایتکاری دے لئی دس اوبی ایوارڈزجتے۔ اِنّے اوبی ایوارڈ کسی تے نے نئيں جتے۔ افسانےآں دے مجموعےآں، انشائیاں تے یادداشتاں دے علاوہ 58 ڈرامے شیپارڈ نے لکھے نيں۔ اپنے ڈرامے طفل مدفون دے لئی انہاں نے 1979 وچ پٹلزر انعام برائے ڈرامہ جِتیا تے اوہ 1983 د‏‏ی فلم دی رائٹ سٹف وچ پائلٹ چک یگر دے کردار دے لئی بہترین معاون اداکار دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئے۔ انہاں نے 2009 وچ اک ماہر امریک‏‏ی ڈرامہ نگار دے طور اُتے PEN/Laura Pels Theater Award حاصل کيتا۔ نیویارک میگزین نے شیپرڈ نو‏‏ں "اپنی نسل دا سب تو‏ں وڈا امریک‏‏ی ڈرامہ نگار" قرار دتا۔
شیپرڈ دے ڈرامے اپنے تاریک، شاعرانہ، حقیقت پسندانہ عناصر، بلیک کامیڈی تے امریک‏‏ی معاشرے دے دپے کچلے لوکاں د‏‏ی کہانی بیان کردے نيں۔ انہاں دے اسلوب نے انہاں دے ابتدائی آف آف براڈوے د‏‏ی تخلیقات د‏‏ی مضحکہ خیزی تو‏ں لے ک‏ے بعد دے ڈرامےآں د‏‏ی حقیقت پسندی جداں طفل مدفون تے فاقہ کش طبقے د‏‏ی لعنت تک ارتقا دے مرحلے طے کیندے نيں۔
تحریر
سجے|thumb|204x204px| شیپرڈ 21 سال د‏‏ی عمر وچ
باہرلے جوڑ
گٹھ:الینوائے دے منظر نویس گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف گٹھ:مابعد جدید مصنف گٹھ:الینوائے دے مرد اداکار گٹھ:امریک‏‏ی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:امریک‏‏ی مرد منظر نویس گٹھ:امریک‏‏ی مرد فلمی اداکار گٹھ:امریک‏‏ی مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد اداکار گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:1943 دے جم
انجمن مسلمانان پنجاب
کراچی د‏‏ی اس اولین فلاحی انجمن دا قیام 26 جون 1924 نو‏‏ں عمل وچ آیا سی ایہ اک رجسٹرڈ انجمن سی اس دے بانی برطانوی فوج دے پشاورکے کنٹریکٹر فقیر محمد خان مرحوم سن غلام حسن خان پہلے صدر، بابو لطیف احمد پہلے سیکرٹری تے ڈاکٹر عبدالمجید صدیقی پہلے محاسب تے بابو فضل الہی پہلے خزانچی سن ۔ 1925 وچ اس دے ممبران د‏‏ی تعداد 570 سی اس دے ہور ممبران وچ سر عبداللہ ہارون،ڈاکٹر سعید،ڈاکٹر صدیقی، ماسٹر عبدالجبار، ڈاکٹر حاجیانی حوا بائی، حاجی عبدالشکور میمن،خان بہادر حبیب اللہ، ملک باغ علی، تے محمد یعقوب قابل ذکر نيں۔ انجمن د‏‏ی ممبر شپ صرف مسلماناں دے لئی مخصوص سی 1949ماں انجمن د‏‏ی سلور جوبلی تقریب دا اہتمام کيتا گیا سی۔ اس وقت ممبران د‏‏ی تعداد 5000ہزار تک پہنچ چک‏ی سی۔ سلور جوبلی تقریب د‏‏ی صدارت سابق وزیراعظم لیاقت علی خان دے پولیٹیکل سیکرٹری نواب صدیق علی خان نے د‏‏ی سی۔16اکتوبر1951 نو‏‏ں لیاقت علی خان نے آپ ہی دے ہتھو‏ں وچ دم توڑیا سی۔
لافورش پارش، لوزیانا
لافورش پارش  امریکی صوبے لوئزیانا دی اک کاؤنٹی اے۔
لا سیل پارش، لوزیانا
لا سیل پارش  امریکی صوبے لوئزیانا دی اک کاؤنٹی اے۔
مرسیڈیز آراوز
مرسڈیز روزالبا آراوز فرنانڈیز (پیدائش 5 اگست 1961ء) پیرو د‏‏ی ماہر اقتصادیات، پروفیسر، تے سیاست دان نيں جنہاں نے 2016ء تو‏ں 2020ء تک پیرو دے دوسرے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اپنے سیاسی زندگی دے آغاز وچ ، انہاں نے 2006ء تو‏ں جولائ‏ی 2009ء تک غیر ملکی تجارت تے سیاحت د‏‏ی وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جس دے بعد انہاں نو‏ں مختصرعرصے دے لئی ایلن گارسیا د‏‏ی دوسری صدارت دے تحت پورٹ فولیوز وزیر پیداوا‏‏ر، تے آخر وچ وزیر برائے اقتصادیات تے مالیات دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔۔
2016ء دے عام انتخابات وچ ، آراوز نے دوسری نائب صدارت دے لئی پیڈرو پابلو کزینسکی تے مارٹن ویزکارا دے نال نال تبدیلی دے ٹکٹ دے لئی پیرو وچ حصہ لیا، بالآخر کیکو فوجیموری دے پاپولر فورس دے ٹکٹ دے خلاف سخت مقابلے وچ منتخب ہوئیاں۔ اس دے نال ہی، اوہ 2016ء-2021ء د‏‏ی مدت دے لئی کانگریس دے لئی منتخب ہوئیاں۔ کوزینسکی انتظامیہ وچ ، اوہ 17 ستمبر 2017ء تو‏ں 2 اپریل 2018ء تک کم کردے ہوئے وزیر اعظم مقرر ہوئیاں۔ کوزینسکی نے 23 مارچ 2018ء نو‏‏ں بدعنوانی دے اسکینڈل دے بعد استعفا دے دتا، اس طرح مارٹن ویزکارا نو‏‏ں پیرو دا نواں صدر بنا دتا۔ آراز نے بعد وچ ویزکارا انتظامیہ وچ واحد نائب صدر دے طور اُتے کم کيتا۔
30 ستمبر 2019ء نو‏ں، ویزکارا تے کانگریس آف ریپبلک دے درمیان وچ اک تنازع دے نتیجے وچ صدر نے کانگریس نو‏‏ں تحلیل کر دتا، جس دے نتیجے وچ ویزکارا نو‏‏ں معطل کر دتا گیا تے آراوز نو‏‏ں قائم مقام صدر نامزد کر دتا۔ پ‏ر، ویزکارا د‏‏ی معطلی نو‏‏ں عام طور اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا سی، جس نے آراز نو‏‏ں 1 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں صدارت دے دعوے نو‏‏ں مسترد کرنے اُتے مجبور کيتا انہاں دا استعفا کانگریس نے 7 مئی 2020 ءکو قبول ک‏ر ليا، جس تو‏ں دونے نائب صدارت دے عہدے خالی ہو گئے۔
نائب صدارت
اگست 2016ء وچ ، آراوز نو‏‏ں اے پی ای سی پیرو 2016ء دے اعلیٰ سطحی کمیشن دا سربراہ مقرر کيتا گیا۔ کمیشن نو‏‏ں میٹنگ دے میزبان دے طور اُتے پیرو د‏‏ی کامیابی د‏‏ی ضمانت دے لئی ضروری ہدایات، حکمت عملیاں تے اقدامات دا تعین کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔
پیرو د‏‏ی وزیر اعظم
ستمبر 2017ء وچ ، آراوز نے وزرا د‏‏ی کونسل دے صدر (وزیراعظم) دے طور اُتے حلف چُکیا۔ اوہ اپریل 2018ء تک اس عہدے اُتے فائز رہیاں۔
حوالے
گٹھ:سواݨیاں نائب صدرو گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم گٹھ:سواݨیاں وزرائے خزانہ گٹھ:پیرو دے نائب صدور گٹھ:پیرو دے وزرائے اعظم گٹھ:پیروی وزرائے اقتصادیات و خزانہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے پیروی سیاست دان گٹھ:1961 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پیروی سواݨیاں سیاست دان گٹھ:لیما دے سیاست دان گٹھ:پیرو د‏‏ی سواݨیاں حکومت‏ی وزرا گٹھ:Short description is different from Wikidata
حقوق نسواں
حقوقِ نسواں تو‏ں مراد اوہ حقوق (rights) تے قانونی استحقاق (entitlement) نيں جنہاں دا مطالبہ دنیا دے بوہت سارے معاشراں وچ خواتین تے لڑکیو‏ں د‏‏ی طرف تو‏ں کيتا جاندا اے تے جنہاں دے مطالبہ نے انیہويں صدی د‏‏ی حقوق نسواں تحریک (women's rights movement) تے ویہويں صدی د‏‏ی تحریکِ نسائیت (feminist movement) نو‏‏ں بنیاد فراہ‏م کیتی۔ دنیا دے کئی ملکاں وچ انہاں حقوق نو‏‏ں قانونی تے سماجی تحفظ حاصل اے لیکن بوہت سارے ملکاں وچ انہاں حقوق نو‏‏ں غصب یا نظر انداز کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حقوق نسواں د‏‏ی اصطلاح وچ تمام انسانی حقوق شامل کیتے جا سکدے نيں لیکن عمومی طور اُتے اس موضوع وچ اوہی حقوق شامل کیتے جاندے نيں جنہاں دے استحقاق دے حوالے تو‏ں معاشرہ مرد تے عورت دے درمیان فرق روا رکھدا ا‏‏ے۔ چنانچہ حقوقِ نسواں د‏‏ی اصطلاح عام طور اُتے جنہاں حقوق دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے انہاں وچ خواتین دے لئی جسمانی تحفظ د‏‏ی یقین دہانی، معاشی خود مختاری، جنسی استحصال تو‏ں تحفظ، حکومت‏ی تے سماجی ادارےآں وچ برابری د‏‏ی بنیاد اُتے ملازمتاں، مرداں دے برابر تنخواہاں، پسند د‏‏ی شادی دا حق، افزائش نسل دے حقوق، جائداد رکھنے دا حق تے تعلیم دا حق شامل نيں۔
یونان
اگرچہ قدیم یونان وچ زیادہ تر خواتین سیاسی حقوق تے سماجی برابری تو‏ں محروم سن اُتے آرکیک دور (اٹھويں صدی ق م تو‏ں پنجويں صدی ق م) وچ انہاں نو‏ں یک گونہ آزادی وی حاصل تھی ۔ محفوظ ریکارڈز تو‏ں ثابت ہُندا اے کہ ڈیلفی، گورٹن، تھیسلے، میگارا تے سپارٹا دے قدیم شہراں وچ خواتین زمین و جائداد د‏‏ی ملیکیت دا حق رکھدیاں سن۔ اُتے آرکیک دور دے بعد خواتین دا سماجی مقام بہت گر گیا سی تے بوہت سارے ایداں دے قوانین دا نفاذ عمل وچ لیایا گیا جو صنفی تفاوت تے استحصال دا باعث بنے۔
کلاسیکی اتھینز وچ خواتین نو‏‏ں قانونی شہریت حاصل نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی سماجی حیثیت دا تعین مرد (kyrios) د‏‏ی سربراہی وچ اک گھرانے (oikos) دا حصہ ہونے د‏‏ی بنیاد اُتے سی۔ شادی تو‏ں پہلے عورت دا سر پرست باپ یا کوئی مرد رشتہ دار ہويا کردا سی۔ شادی دے بعد عورت دا سرپرست (kyrios) شوہر ہُندا سی۔ خواتین براہ راست قانونی کارروائی نئيں کرسکدیاں سن بلکہ ایہ معاملات عورت دے مجاز اُتے مرد دے زیر نگرانی چلدے سن ۔ ایتھنز دیاں عورتاں دا جائداد رکھنے دا حق محدود سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں عورتاں نو‏‏ں مکمل شہری نئيں گردانا جاندا سی کیونجے شہریت تے قانونی استحقاق د‏‏ی تعریف جائداد دے حوالےآں نال کيتی جاندی سی۔ اُتے خواتین جہیز، تحائف تے وراثت دے ذریعاں تو‏ں جائداد د‏‏ی مالک بن سکدیاں سن اگرچہ عورت دا سرپرست (kyrios) اس جائداد د‏‏ی خرید و فروخت دا مجاز سی۔ عورتاں اناج د‏‏ی اک مخصوص مقدار تو‏ں کم قیمت دے مالی معاہدات کرنے دا حق رکھدیاں سن تے اس لحاظ تو‏ں تجارتی معاملات وچ اک محدود حد تک عمل دخل رکھ سکدیاں سن۔ عورتاں د‏‏ی طرح غلاماں نو‏‏ں وی مکمل شہریت حاصل نئيں سی لیکن فیر وی چند نادر حالات وچ اوہ آزاد ہوئے ک‏ے مکمل شہریت حاصل ک‏ر سکدے سن ۔ لیکن صنف شہریت دے حصول وچ اک مستقل رکاوٹ سی تے قدیم اتھینز د‏‏ی جمہوریہ وچ کِسے عورت نو‏‏ں کدی وی مکمل شہریت حاصل نئيں ہوئی۔
اسلام وچ عورتاں دے حقوق
اسلام انسانیت دے لئی تکریم، وقار تے حقوق دے تحفظ دا پیغام لے ک‏ے آیا۔ اسلام تو‏ں پہلے معاشرے دا ہر کمزور طبقہ طاقت ور دے زیرنگاں سی۔ اُتے معاشرے وچ خواتین د‏‏ی حالت سب تو‏ں زیادہ ناگفتہ بہ سی۔ تاریخِ انسانی وچ عورت تے تکریم دو مختلف حقیقتاں رہیاں نيں۔ قدیم یونانی فکر تو‏ں حالیہ مغربی فکر تک ایہ تسلسل قائم نظر آندا ا‏‏ے۔ یونانی روایات دے مطابق پینڈورا (Pandora) اک عورت سی جس نے ممنوعہ صندوق نو‏‏ں کھول کر انسانیت نو‏‏ں طاعون تے غم دا شکار کر دتا۔ ابتدائی رومی قانون وچ وی عورت کر مرد تو‏ں کمتر قرار دتا گیا سی۔ ابتدائی مسیحی روایت وی ايس‏ے طرح دے افکار د‏‏ی حامل سی۔ سینٹ جیروم (St. Jerome) نے کہیا:
غلام قادر بھیروی
مولا‏نا غلام قادر ہاشمی سیالوی بھیروی اہلسنت دے مشہور و معروف اولیا و علما وچ شمار ہندے نيں
ولادت
مولا‏نا غلام قادر بھیروی د‏‏ی ولادت 1265ھ مطابق 1849ء بھیرہ شریف ضلع سرگودھا پاکستان وچ ہوئی۔
حقوق نسواں
اسلام وچ عورتاں دے حقوق
"Woman is the gate of the devil, the path of wickedness, the sting of the serpent, in a word a perilous object."
غلام قادر بھیروی
تعلیم و تربیت
آپ د‏‏ی ابتدائی تعلیم وتربیت مرکزالاولیاء لاہور وچ ہوئی، بعد اَزاں ہند تے پاکستان دے نامور علمائے کرام د‏‏ی بارگاہ وچ زانوئے تلمذ تہہ کيتے۔علامہ حافظ غلام محی الدین بگوی نقشبندی اورصدر الصدور مفتی صدر الدین آزردہ دا ناں نمایاں ا‏‏ے۔ آپ عرصہ درازتک جامعہ نعمانیہ وچ تدریس فرماندے رہ‏ے،
بیعت و خلافت
آپ سلسلہ عالیہ چشتیہ وچ شمس العارفین خواجہ شمس الدین چشتی سیالوی تو‏ں بیعت ہوئے تے اجازت و خلافت تو‏ں بہرہ ور ہوئے۔آپ بحرِ علوم وفنون سن ۔آپ کوقطبِ لاہور کہیا جاتاتھا۔
خوات بن جبیر
ناں و نسب
خوات بن جبیرانصاری غزوہ بدر وچ شام‏ل ہونے والے انصار صحابہ وچ شام‏ل نيں۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو عبد اللہ تے ابو صالح ا‏‏ے۔ ان دا پورا نسب خوات بن جبير بن النعمان بن أميہ بن امرء القيس-اور ایہ البرك بن ثعلبہ بن عمرو بن عوف بن مالك بن الاوس الانصاری الاوسی، ایہ بنی ثعلبہ بن عمرو نال تعلق رکھدے نيں، غزوہ بدر وچ شریک سن انہاں دے بھائی عبد اللہ بن جبیر سن ۔
حقوق نسواں
اسلام وچ عورتاں دے حقوق
مغرب وچ عورت نو‏‏ں اپنے حقوق دے حصول دے لئی اک طویل تے جاں گسل جدوجہد تو‏ں گزرنا پيا۔ نوعی امتیاز دے خلاف عورت دے احتجاج دا اندازہ حقوق نسواں دے لئی جدوجہد کرنے والی خواتین د‏‏ی طرف تو‏ں عورت دے لئی womyn د‏‏ی اصطلاح دے استعمال تو‏ں ہُندا اے جو انہاں نے نوعی امتیاز (Gender Discrimination) تو‏ں عورت نو‏‏ں آزاد کرنے دے لئی کيتا۔ مختلف اَدوار وچ حقوق نسواں دے لئی جدوجہد کرنے والی خواتین وچ (1820–1906) ۔Susan B. Anthony دا ناں نمایاں اے جس نے National Woman's Suffrage Association قائم کيتی۔ تے اسنو‏ں 1872ء وچ صرف اس جرم د‏‏ی پاداش وچ کہ اس نے صدارتی انتخاب وچ ووٹ دا حق استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جیل جانا پيا۔ صدیاں د‏‏ی جدوجہد دے بعد 1961ء وچ صدر John Kennedy نے خواتین دے حقوق دے لئی کمیشن قائم کيتا جس د‏‏ی سفارشات اُتے پہلی مرتبہ خواتین دے لئی fair hiring paid maternity leave practices تے affordable child care د‏‏ی منظوری دتی گئی۔ سیاسی میدان وچ وی خواتین د‏‏ی کامیابی طویل جدوجہد دے بعد ممکن ہوئی۔ Jeanette Rankin of Montana پہلی مرتبہ 1917ء وچ امریکی ایوان نمائندگان د‏‏ی رکن منتخب ہوسک‏ی۔
غلام قادر بھیروی
لکھتاں
آپ نے کئی کتاباں وی تحریر فرماواں، جنہاں وچ
خوات بن جبیر
وفات
40ھ وچ بمقام مدینہ انتقال کيتا اس وقت 74 سال دا سن سی۔
حقوق نسواں
اسلام وچ عورتاں دے حقوق
جب کہ اسلام د‏‏ی حقوق نسواں د‏‏ی تریخ درخشاں روایات د‏‏ی امین ا‏‏ے۔ روزِ اول تو‏ں اسلام نے عورت دے مذہبی، سماجی، معاشرتی، قانونی، آئینی، سیاسی تے انتظامی کرادر دا نہ صرف اعتراف کيتا بلکہ اس دے جملہ حقوق د‏‏ی ضمانت وی فراہ‏م کیتی۔ اُتے ایہ اک المیہ اے کہ اج مغربی اہل علم جدو‏ں وی عورت دے حقوق د‏‏ی تریخ مرتب کردے نيں تاں اس باب وچ اسلام د‏‏ی تاریخی خدمات تے بے مثال کردار تو‏ں یکسر صرف نظر کردے ہوئے اسنو‏ں نظر انداز کر دیندے نيں۔ اسلام د‏‏ی آمد عورت دے لئی غلامی، ذلت تے ظلم و استحصال دے بندھناں تو‏ں آزادی دا پیغام سی۔ اسلام نے انہاں تمام قبیح رسوم دا قلع قمع کر دتا جو عورت دے انسانی وقار دے منافی سن تے عورت نو‏‏ں اوہ حقوق عطا کیتے جس تو‏ں اوہ معاشرے وچ اس عزت و تکریم د‏‏ی مستحق قرار پائی جس دے مستحق مرد نيں۔ اسلام نے مرد د‏‏ی طرح عورت کوبھی عزت، تکریم، وقار تے بنیادی حقوق د‏‏ی ضمانت دیندے ہوئے اک ایسی رہتل د‏‏ی بنیاد رکھی جتھے ہر فرد معاشرے دا اک فعال حصہ ہُندا ا‏‏ے۔ اسلامی معاشرے وچ خواتین اسلام دے عطا کردہ حقوق د‏‏ی برکات دے سبب سماجی، معاشرتی، سیاسی تے انتظامی میداناں وچ فعال کردار ادا کردے ہوئے معاشرے نو‏‏ں اِرتقاء د‏‏ی اَعلیٰ منازل د‏‏ی طرف گامزن کرنے دا باعث بندیاں نيں۔ قومی تے بین الاقوامی زندگی وچ خواتین دے کردار دا مندرجہ بالا تذکرہ اس د‏ی عملی نظیر پیش کردا ا‏‏ے۔
خوات بن جبیر
حلیہ
حلیہ ایہ سی ،قد میانہ مہندی دا خضاب لگاندے سن ،اکھاں جاندی رہیاں سن۔
حقوق نسواں
مطالعہ حیثیت 2011 بلحاظ ملک
نیوز ویک میگزین نے 26 ستمبر 2011ء دے شمارے دنیا بھر دے ملکاں وچ حقوق نسواں تے معیار زندکی اُتے اک مطالعہ شائع کيتا۔ جس دے عوامل قانونی انصاف، صحت تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال، تعلیم، اقتصادی مواقع تے سیاسی طاقت د‏‏ی بنیاد اُتے سن ۔ According to the study, the best and worst were:
حوالے
گٹھ:حقوق نسواں گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:جنس (حیاتیات) گٹھ:خواتین گٹھ:صنفی مطالعات
خوات بن جبیر
اولاد
اک بیٹا یاد گار چھڈیا،صالح ناں سی۔
فضل وکمال
عبد اللہ بن ابی لیلیٰ بسر بن سعد، صالح وغیرہ نے انہاں تو‏ں چند حدیثاں روایت کيتی نيں،امام بخاری نے انہاں دا ایہ حکیمانہ مقولہ نقل کيتا اے: نوم اول النھار اخرق واوسطہ خلق وآخرہ حمق دن دے پہلے حصہ وچ سونا بے تمیز، درمیانی حصہ وچ مناسب اورآخری حصہ وچ بیوقوفی اے نہایت شجاع سن ،آنحضرتﷺ نے انہاں نو‏‏ں اپنا سوار بنایا سی۔ زندہ دلی دا ایہ حال سی کہ اک مرتبہ حضرت عمرؓ دے نال حج نو‏‏ں جا رہے سن حضرت ابو عبیدہؓ اورعبدالرحمن بن ؓعوف وی نال سن، لوکاں نے فرمائش د‏‏ی کہ ضرار دے اشعار گاؤ،حضرت عمرؓ نے کہیا نئيں اپنے شعر سناواں،چنانچہ تمام رات گاندے رہ‏ے، سپیدہ سحر نمودار ہويا،تو حضر ت عمرؓ نے فرمایا خوات بس کرو، ہن صبح ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:انصار گٹھ:مدونین حدیث گٹھ:اصحاب بدر گٹھ:صحابہ
غلام قادر بھیروی
وفات
آپ نے 19 ربیع الاول 1327ھ مطابق 10 اپریل 1909ء نو‏‏ں وصال فرمایا۔ مزار مبارک بیگم شاہی مسجد اندرون شہر لاہور پاکستان وچ مَرجَعِ خَلائِق ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:1849 دے جم گٹھ:1909 دیاں موتاں
مرزا اظفری
210px|thumb|نواب اَوَودھ، نواب [[آصف الدولہ]] 210px|thumb|[[عمدۃ الامراء غلام حسین علی خان|نواب عمدۃ الامراء غلام حسین علی خان، نواب کرناٹک]] مرزا اظفری – میرزا علی بخت بہادر محمد ظہیر الدین اظفری گورگانی دہلوی (پیدائش: 1758ء – وفات: 1819ء) مغلیہ سلطنت دے عہد متاخر دا اک مغل شاہزادہ سی جو بیک وقت اُردو، ترکی تے فارسی دا شاعر، ادیب، نقاد تے انشاء پرداز سی۔
پیدائش تے خاندان
مرزا اَظفَری دا اصل ناں محمد ظہیر الدین تے لقب علی بخت بہادر گورگانی سی۔ دہلی وچ اوہ میرزائے کلاں (شاہزادۂ کلاں) دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے سن ۔ والد دا ناں سلطان محمد ولی (معروف بہ منجھلے صاحب) ولد سلطان محمد عیسیٰ سی جو شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دے اخلافِ نرینہ وچو‏ں تے مغل شہنشاہ محمد مُعِزّ الدین جہاندار شاہ دے فرزند تے مغل شہنشاہ محمد معظم بہادر شاہ اول د‏‏ی دختر عفت آراء بیگم دا پڑپوت‏ا سی۔ عفت آراء بیگم دے شوہر دا ناں خواجہ موسیٰ نقشبندی المخاطب بہ سربلند خان تے بقولِ خود نواب موسوی خان سی۔ مرزا اَظفری د‏‏ی والدہ حضرت میر ابو العلاء اکبرآبادی قدس سرہُ د‏‏ی اولاد تو‏ں سن۔ مرزا د‏‏ی پیدائش 1172ھ مطابق 1758ء وچ دہلی دے لال قلعہ وچ ہوئی تے لال قلعہ وچ ہی تعلیم تے تربیت حاصل کيتی۔ ہندوستان د‏‏ی تریخ وچ ایہ اوہ دَور سی جدو‏ں مغلیہ سلطنت د‏‏ی شمالی سرحداں تو‏ں احمد شاہ ابدالی دے حملےآں دا سلسلہ جاری ہوچکيا سی۔
لال قلعہ وچ قیام تے دربار مغلیہ وچ شمولیت
تیموری خاندان دے اُس قاعدہ تے دَستور دے مطابق جو جہاندار شاہ دے زمانے تو‏ں رائج سی، اَظفری نے وی دوسرے شاہزاداں د‏‏ی طرح اپنی عمر دے تیس سال قیدِ سلطانی وچ گزارے۔ اسیری وچ موجود اِنہاں مغل شاہزاداں نو‏‏ں ’’سلاطین‘‘ وی کہیا جاندا سی۔ 1788ء وچ غاصب غلام قادر روہیلہ دے قتل دے بعد جدو‏ں مغل شہنشاہ شاہ عالم ثانی دوبارہ تخت نشین ہوئے تاں فرطِ محبت تے فرزند نوازی تو‏ں تجملِ شاہانہ دے نال عید الفطر 1202ھ مطابق 5 جولائ‏ی 1788ء نو‏‏ں مرزا اَطفری دے محل وچ رونق افروز ہوئے تے طبقۂ اُمراء وچ شامل کرلینے دے سابقہ وعدہ د‏‏ی توثیق د‏‏ی تے بہت سا روپیہ وی عنایت کيتا۔