cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غلام نبی آزاد
یونین گورنمنٹ
یونائیٹڈ پروگریسیو الائنس د‏‏ی دوسری حکومت کیت‏‏ی سربراہی ڈاکٹر منموہن سنگھ نے کيتی۔ آزاد نے اُنہاں د‏‏ی حکومت وچ بھارت دے وزیر صحت دا حلف لیا۔ اوہ جموں‏ تے کشمیر تو‏ں 30 نومبر 1996 تو‏ں 29 نومبر 2002 تک تیسری تے چوتھ‏ی مدت دے لئی راجیہ سبھا دے رکن بنے۔ انہاں نے قومی پینڈو صحت مشن یعنی نیشنل رورل ہیلتھ مشن نو‏‏ں تمام بھارت وچ پھیلانے دا منصوبہ بنایا۔ اس دے بعد اُنہاں د‏‏ی وزارات نے شہراں وچ رہنے والے غریب لوکاں دے لئی نیشنل اربن ہیلتھ مشن شروع کیتا۔ انہاں نے تجویز دتی کہ آبادی نو‏‏ں قابو کرنے کےلئی شادی کيتی عمر 25 تو‏ں 30 سال دے درمیان ہونی چاہیے۔ انہاں نے کہیا کہ بجلی د‏‏ی کمی تے گھراں وچ ٹی وی د‏‏ی تفریح نہ ہونے تو‏ں لوک زیادہ بچے پیدا کردے نيں۔
قائد حزب اختلاف
جون 2014 وچ نیشنل ڈیموکریٹک الائنس نے لوک سبھا وچ اکثریت حاصل کيتی تے یونین گورنمنٹ بنائی۔ آزاد نو‏‏ں راجیہ سبھا وچ قائد حزب اختلاف بنایا گیا۔ 2015 وچ آزاد راجیہ سبھا دے لئی جموں‏ تے کشمیر تو‏ں دوبارہ منتخب ہو گئے۔حالانکہ پی ڈی پی - بی جے پی الائنس دے پاس قانون ساز اسمبلی وچ زیادہ نشستاں سن۔
نجی زندگی
آزاد نے 1980 وچ ، کشمیر دے مشہور گلوکارہ شمیم دیو آزاد نال شادی کيتی۔ انہاں د‏‏ی دو اولاد نيں، فرزند صدام تے دختر صوفیہ نبی آزاد۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:اٹھويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:جموں‏ کشمیر د‏‏ی سیاسی شخصیتاں گٹھ:جموں‏ و کشمیر گٹھ:جموں‏ و کشمیر تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:جموں‏ و کشمیر تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:جموں‏ و کشمیر قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:ستويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع ڈوڈہ دیاں شخصیتاں گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
لیننزم
لیننزم اس سیاسی نظریئے دے حصے نوں کہندے ہن جو اکتوبر انقلاب دے مہان آگوُ لینن ولوں مارکسزم دی ترقی وچّ پایا گیا۔ لینن نے مارکسزم  نوں آتمسات کر کے اپنے جگ دیاں حقیقتاں تے لاگوُ کیتا اتے وکست کیتا۔
لینن نے پیداوار دی سرمایہ دارانہ ڈھنگ دے اس تجزیئے نوں جاری رکھیا جسنوں کارل مارکس نے داس کیپیٹل(سرمایہ) وچّ کیتا سی اتے سامراجیت دیاں حالتاں وچّ معاشی اتے سیاسی ترقی دے اصولں نوں ظاہر کیتا۔  لیننزم دی سرجنشیل آتما سماج وادی انقلاب دے اوہناں دے سدھانت وچّ وئکت ہوئی ہے۔ لینن نے پرتیپادت کیتا کہ نویں حالتاں وچّ سماج واد پہلاں اک جاں کجھ دیشاں وچّ جیتو ہو سکدا ہے۔ اس نے آگوُ اتے سنگٹھنکاری شکتی دے روپ وچّ سروہارا ورگ دی پارٹی سنبندھی مت دا پرتیپادن کیتا جسدے بناں پرولتاری ڈکٹیٹرشپ دی اپلبدھی اتے ساموادی سماج دا نرمان اسمبھو ہے۔
اینٹونیؤ گرامشی
اینٹونیؤ گرامشی (22 جنوری 1891 - 27 اپریل 1937) اٹلی دی کمیونسٹ پارٹی دا پراندھک ، مارکسزم دے نظریہ کار اتے اپدیشک سی۔ ویہویں صدی دے شروعاتی چار دہاکیاں دے دوران سجےپکھی  فاشسٹ وچاردھارا نال جوجھن اتے کمیونزم دی پکھپورتی لئی پرسدھ اے ۔ اوہ لہندے مارکسزم  وچّ سبھ توں مولک سیاسی مفکر  اتے اک سربپکھی  بدھی ہستی وجوں مشہور سی۔
مڈھلا جیون
گرامشی دا جنم 22 جنوری 1891 نوں سردانیا وچّ کیگلیاری دے ایلس صوبے وچّ ہویا سی۔ فرانسسکو گرامشی اتے گسیپنا مرسیا دی ستّ اولاداں وچوں انتونیؤ  گرامشی چوتھی اولاد سی۔  پیؤ دے نال گرامشی دے کدے وی چنگے تعلقات  نہیں رہے لیکن ماں دے نال اوہناں دا گہرا لگاؤ سی۔ ماں دی سہج بیان سٹائل ، پرستھتیاں دے سامان لچکیلاپن اتے جیونت ہاسبودھ دا اوہناں دی شخصیت اتے گہرا اثر پیا۔
انقلابی جیون
انقلابی سرگرمیاں لئی اٹلی دی فاشسٹ عدالت نے گرامشی نوں 1928 وچّ 20 سال دے سزا دی سزا سنائی۔ مارکسزم ولوں حاصل انقلاب دھرمی فکرنوں گرامشی نے اپنے سماجی اتے سیاسی چنتن وچّ قلم بند کیتا۔ گرامشی دے چنتن اتے لیکھنی نوں دو کالاں وچّ ونڈیا جاندا ہے - سزا پوروَ کال (1910 - 26) اتے سزا بعد کال (1929-35)۔ سزا پوروَ لیکھنی دی مول سر جتھے راجنیتک سی، اتھے ہی سزا دے بعد گرامشی اتہاسک اتے سدھانتک لیکھنی ولّ مڑے۔
وچاردھارا اتے لیکھنی
ویہویں صدی دے تیسرے دہاکے وچّ یورپ دیاں کجھ کمیونسٹ پارٹیاں دے وچّ ینتروادی فلسفے دا بول بالا سی۔ گرامشی نے، سجےپکھی بھٹکاؤ دا آدھار، اس ینتروادی فلسفیانہ وچاردھارا دا پردافاش کرن وچّ اہم کردار نبھائیا۔ فلسقے دے کھیتر وچّ گرامشی نے تریخی مادہ پرستی دیاں سمسیاواں دے ولّ پرمکھتا نال دھیان دتا۔ سزا دے دوران لکھی گئی ‘پرجن نوٹبکس’ گرامشی دی وچاردھارا اتے سدھانتک لیکھنی دی پرتندھ  دستاویز ہے۔ اس وچّ اوہناں نے آدھار اتے سنرچنا،  مزدور ورگ اتے بدھیجیوی ورگ دے آپسی سبندھاں دی پڑتال کیتی۔ وچاردھارا ( درشن، کلا، نیتی آدی) دی ساپیکھ آزادی دا گہرا مطالعہ اتے تجزیہ کیتا۔  اتاولی سنسکرتی دا گرامشی دوارا کیتا گیا مطالعہ، کیتھولکواد، کروچے دے ابھوئنجناوادی درشن اتے سماج شاستر وچّ وچاروادی سدھانتاں دی آلوچنا،  مارکسوادی چنتندھارا وچّ اہم مقام رکھدے ہن۔
حوالے
گٹھ:اطالوی شخصیتاں گٹھ:مارکسزم
97ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:91ھ دی دہائی
سارسکا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
نکا ٹینا اڈنا گالڑ
نکا ٹینا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے مالائیشیاء چ پایا جاندا اے۔
صوبہ نووسیبرسک
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
Навасібірская вобласць
سیٹپورا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
ترکی دی انتظامی ونڈ
ترکی 81 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں ترک بولی چ ایل آکھیا جاندا اے جسدا دی جمع ایلر اے ۔ صوبے دا انتظام اک نامزر گورنر چلاندا اے جسنوں والی آکھیا جاندا اے ۔ ترکی دے صوبے ہور اگے ضلعےآں چ ونڈے ہوئے نیں ۔
صوبے
{|
ہور ویکھو
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:ایشیا دے جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دیساں دی انتظامی ونڈ گٹھ:ایشیا دے دیساں دی انتظامی ونڈ
جاوا سمندر
جاوا سمندر (Laut Jawa)  اک وڈا (320,000 مربع ک۔م۔) پیتلا سمندر اے۔ ایہہ آخری برف-ویلے دے انت ویلے سمندراں دے تل ودھن کر کے بنیا سی۔ ایہہ اتر ول بورنیو، دکھن ول جاوا، لہندے ول سماٹرا اتے چڑھدے ول سلویسی ناں دے انڈونیشیا دے جزیرےآں وچکار پیندا اے۔ کاریماں آبنائے اسنوں دکھنی چین سمندر نال جوڑدا اے۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
الفونسا
مقدسہ الفونسا (پیدائشی ناں انّا مُٹاتُو پاڈاتو؛ 19 اگست 1910ء – 28 جولائ‏ی 1946ء) اک ہندوستانی مسیحی راہبہ تے معلمہ سن۔ الفونسا پہلی ہندوستانی نژاد خاتون سی جنھاں کاتھولک کلیسیا نے مقدسہ (ولیہ) دا رتبہ عطا کیا، ہور اوہ بھارت وچ واقع مشرقی کاتھولک شامی مالابار کاتھولک کلیسیا د‏‏ی پہلی مقدسہ سن۔ الفونسا د‏‏ی یاد وچ 28 جولائ‏ی نو‏‏ں یوم تہوار منایا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
الفونسا اک شامی مالابار نصرانی خاندان وچ چیریان اوزیف تے میری مُٹاتو پاڈاتو دے ایتھ‏ے کوٹایم دے نیڑے واقع کوڈاملور وچ 19 اگست 1910ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں تے 27 اگست نو‏‏ں انھاں بپتسمہ دتا گیا۔ الفونسا کيت‏ی جائے پیدائش کیرالا د‏‏ی نوابی ریاست تراونکور دے اک پنڈ ارپوکارا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ آرچ ڈائیوسیز آف چنگناشیری وچ پڑدا ا‏‏ے۔
ان دے والدین انھاں پیار تو‏ں انّاکُٹی (چھوٹی انا) پکاریا کردے سن ۔ انہاں دا بچپن خاصی مشکلاں وچ گزریا تے اپنی زندگی دے ابتدائی برساں ہی وچ انھاں تکلیفاں تے مصائب دا خاصا تجربہ ہويا۔ انہاں دے سوانح نگار لکھدے نيں کہ بچپن وچ انھاں انہاں د‏‏ی سخت گیر تے درشت رضاعی ماں بہت پریشان کردیاں تے اسکول دے بچے وی انھاں ستایا کردے سن ۔ انا نو‏‏ں انہاں دے تایا پادری جوزف پڑھاندے سن ۔ جدو‏ں انّا تن برس کيت‏یاں سن تاں انھاں چھاجن دا مرض لاحق ہوئے گیا جو اک سال تک رہیا۔
سنہ 1916ء وچ انّا نے آرپوکرا دے اسکول وچ داخلہ لیا۔ 27 نومبر 1917ء نو‏‏ں الفونسا نے پہلی بار عشائے ربانی تناول کیتا۔ سنہ 1918ء وچ انہاں نو‏ں مٹوچیرا دے اسکول وچ منتقل کر دتا گیا۔ چونکہ انا اک صاحبِ ثروت خاندان تو‏ں سن اس لئی انھاں اُچے گھراناں نال شادی کيتی متعدد پیشکش کیت‏‏ی گئی۔ انہاں د‏‏ی رضاعی ماں چاہدیاں سن کہ اوہ کِس‏ے مالدار گھر وچ بیاہی جائے۔ اُتے انّا نے انہاں تمام مادی ترغیبات تے آسائشاں نو‏‏ں ٹھکرا ک‏ے اپنی زندگی یسوع مسیح دے ناں اُتے قربان کرنے دا عزم ک‏ر ليا سی۔ سنہ 1923ء وچ جلدے بھوسے دے اک گڑھے وچ گرنے تو‏ں انّا دے پیر جل گئے۔ مقامی افراد دے مطابق ایہ سانحہ دانستہ پیش آیا سی، انّا د‏‏ی رضاعی ماں انہاں د‏‏ی شادی کرنا چاہندی سی جدو‏ں کہ اوہ اس اُتے رضامند نئيں سن، انہاں د‏‏ی خواہش سی کہ اوہ اپنی زندگی مذہب دے لئی وقف کر دیؤ، چنانچہ اس سانحے دے بعد اوہ ہمیشہ دے لئی کچھ معذور ہوئے گئی۔
معجزات
انہاں دے ہتھو‏ں کئی سو کراماتی علاج رونما ہوئے نيں جنہاں وچ بوہت سارے مڑے پیراں والے مریض وی سن، انہاں دے پیر سِدھے ہوئے۔ شاید اس لئی کہ اوہ خود وی بگڑے پیراں دے نال رہیاں سن۔ انہاں وچو‏ں دو واقعات نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کرامات دے ثبوت دے طور اُتے اجتماع برائے امور مقدسین (Congregation for the Causes of Saints) وچ پیش کیتا گیا اے تے ہور کرامات نو‏‏ں "PassionFlower" مجلے وچ پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔
وفات
صحت دے انتہائی سنگین مسائل تو‏ں دوچار ہونے دے بعد الفونسا نے 28 جولائ‏ی 1946ء نو‏‏ں دار فانی تو‏ں کوچ کیتا۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر چھتیس برس سی۔ الفونسا سینٹ میری کاتھولک چرچ، بھرننگانم، ٹریونکور وچ پالیا ڈایوسیز وچ دفن ہوئیاں۔
مزار
thumb|مقدسہ الفونسا د‏‏ی قبر ان دا مزار سینٹ میری کاتھولک چرچ، بھرننگانم وچ واقع اے، جتھ‏ے مسیحی زائرین وڈی تعداد وچ آندے نيں تے ایتھ‏ے کئی معجزات وی دیکھے گئے نيں، مثلاً مریضاں د‏‏ی معجزا‏‏تی شفا یابی وغیرہ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1910 دے جم گٹھ:1946 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے مقدسین گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر گٹھ:بھارتی راہبات گٹھ:بھارتی مقدسین گٹھ:چنگناشیری دیاں شخصیتاں گٹھ:شامی مالابار کاتھولک گٹھ:شامی مالابار مقدسین گٹھ:کیرلا شماریا‏‏تی گٹھ:کیرلا وچ مسیحیت گٹھ:متاخر جدید دور د‏‏ی مقدست گٹھ:مشرقی کیتھولک مقدسین گٹھ:ملیالی شخصیتاں
سائلینٹ ویلی نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
الاسکا دی کھاڑی
خلیج الاسکا جاں الاسکا کھاڑی (Gulf of Alaska) بحر الکاہل دی اک شاخ ہے جس نوں الاسکا دے دکھنی ساحل دے ول کول شروع کیتا جاندا ہے اتے جو لہندے وچّ الاسکا جزیرہنما اتے کوڈیاک جزیرہ توں لے کے چزھدے وچّ سکندر جزیرہ گروہ (جتھے گلیشیئر کھاڑی اتے اندرونی راہ واقع ہن) تکّ پھیلی ہوئی ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
جھیل ملاوی
جھیل ملاوی (انگریزی: Lake Malawi)، جسنوں جھیل نیاسا (انگریزی: Lake Nyasa) وی کہیا جاندا اے، عظیم وادی شق وچ واقع افریقہ دیاں وڈیاں جھیلوں دے سلسلے دی سب توں جنوبی جھیل اے۔ اسکاچستان دے معروف مہم جو ڈاکٹر ڈیوڈ لونگ اسٹون دے ایتھے دے سفر دے باعث جھیل ملاوی نوں کدی کدی انگریزی بولنے والے ملکاں وچ جھیل لونگ اسٹون وی کہیا جاندا اے۔
ایہ جھیل 560 کلومیٹر طویل تے زیادہ توں زیادہ 75 کلومیٹر چوڑی اے۔ اس دا کل رقبہ 29 ہزار 600 مربع کلومیٹر اے۔ جھیل دی اوسط گہرائی 292 میٹر تے زیادہ توں زیادہ گہرائی 706 میٹر اے۔ جھیل سطح سمندر توں 500 میٹر دی بلندی اُتے واقع اے۔ جھیل ملاوی دیاں سرحداں موزمبیق، ملاوی تے تنزانیہ نال ملدیاں نیں۔ جھیل دا بیشتر حصہ ملاوی وچ واقع اے پر ملاوی تے تنزانیہ دے وچکار علاقہ متنازع اے۔ تنزانیہ دا دعویٰ اے کہ جھیل دے اندر بین الاقوامی سرحد نو آبادیاتی دور وچ 1914ء توں پہلے دے جرمن تے برطانوی علاقیاں دے مطابق ترتیب دتی جائے۔ جدونکہ ملاوی تنزانیہ دے ساحلاں دے بعد پوری جھیل اُتے دعویدار اے جو 1919ء دی برطانوی انتظامیہ دے سنبھالنے دی بعد دی صورت حال اے کیونجے اس دور وچ ایہ پوری جھیل برطانوی نیاسالینڈ دا حصہ سی۔ جھیل دا اک چوتھائی حصہ موزمبیق دے کول اے۔
یورپیاں نے سب توں پہلے اس جھیل نوں 1859ء وچ دریافت کیتا جدو‏‏ں مشہور مہم جو تے مسیحی مبلغ ڈاکٹر ڈیوڈ لونگ اسٹون ایتھے آئے سن۔ نو آبادیاتی دور وچ جھیل تے اس دے ارد گرد دا بیشتر علاقہ سلطنت برطانیہ دے زیر نگیں سی جو نیاسالینڈ کہلاندا سی۔ 1914ء وچ اس جھیل وچ اک مختصر بحری جنگ ہوئی جس وچ پہلی جنگ عظیم دے آغاز دا اعلان سن کے اک برطانوی جہاز نے جرمن جہاز نوں ڈبو دتا سی۔
99ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:91ھ دی دہائی
چک 80 ج ب
چک 80 ج ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
نوکیا
نوکیا فن لینڈ چ دنیا دی اک وڈی موبائل فون کمپنی اے۔ اے کمپنی فن لینڈ دے انجنیئر فریڈرک تے لیو ماچلن نے 1871 چ رل کے ٹوری سی تے اج تکر نوکیا دے ناں توں مشعور اے۔
ایدے کئی دیساں چ کارخانے نیں جتھے موبائل تیار کیتے جاندے نیں تے فیر پورے جگ چ ویچے جاندے نیں۔ اک تحقیق دے مطابق جگ چ سپلائی دے لحاظ توں نوکیا دا نمبر انیسواں اے۔
ناں
ایدا ناں فن لینڈ دے اک علاقے دے ناں تے رکھیا گیا جتھے ایدا پہلا کارخانہ بنایا گیا سی۔ ایس علاقے دا ناں نوکیا اصل چ ایتھے وگن آلے اک دریا نوکیانورٹا دے ناں تے رکھیا سی جیدا مطلب 'اک نکا جیا, کالے والاں آلا جانور'۔ اے جانور ایس دریا دے کنڈے تے وسدا اے۔
سروہی نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
سیلانگور اڈنا گالڑ
سیلانگور اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے ملائشیا چ ہوندی اے۔
باصلی اڈنا گالڑ
باصلی اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے فلپائنز چ پایا جاندا اے۔
کیلیفورنیا دی کھاڑی
کیلیفورنیا دی کھاڑی (جس نوں کورتیس سمندر جاں سندوری سمندر؛ مقامی طور اتے سپینی بولی وچّ مار دے کورتیس (Mar de Cortés) جاں مار بیرمیہو (Mar Bermejo) جاں گولفو دے کالیفورنیا (Golfo de Californi)) پانی دا اک پنڈ ہے جو ہیٹھلے کیلیفورنیا جزیرہنما نوں میکسیکی مکھ جزیرہ توں وکھ کردا ہے۔ اس دیاں حداں میکسیکی ریاستاں ہیٹھلا کیلیفورنیا، دکھنی ہیٹھلا کیلیفورنیا، سونورا اتے سنالوآ نال لگبھگ 4,000 ک.م. دی ساحلی پٹی نال لگدیاں ہن۔ اس کھاڑی وچّ ڈگن والے دریاواں وچّ کولوراڈو، مائیو، سنالوآ، سونورا اتے یاکی شامل ہن۔ اس دا رقبہ لگبھگ 160,000 مربع ک.م. ہے۔
سائلین مَنّا
سائیلیندر ناتھ مَنّا( انگریزی : Saileender Nath Manna؛ 1 ستمبر 1924–27 فروری 2012) ، جسنو‏ں سائلن مَنّا کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اک ہندوستانی بین الاقوامی فٹ بالر تھا تے اسنو‏ں ہندوستان دے بہترین ڈیفنڈراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اولمپک تے ایشین گیمز سمیت مختلف بین الاقوامی مقابلاں وچ انہاں نے ہندوستان د‏‏ی نمائندگی تے کپتانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا ریکارڈ ہندوستان دے بہترین کلباں وچو‏ں اک موہن بگن وچ 19 سال کھیلنے دا ا‏‏ے۔ 1953 وچ انگلش ایف اے نے دنیا دے 10 بہترین کپتاناں وچو‏ں اک دے طور اُتے منتخب ہونے والا اوہ واحد ایشین فٹ بالر ا‏‏ے۔
کیلیفورنیا دی کھاڑی
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
سائلین مَنّا
کلب کیریئر
1940 وچ مَنّانے ہاؤڑہ یونین دے لئی کھیلنا شروع کیا ، اس دے بعد اک کلب سیکنڈ ڈویژن کولکات‏ا فٹ بال لیگ دے لئی کھیلا۔ کئی سیزن دے لئی کلب وچ شمولیت دے بعد ، انہاں نے 1942 وچ موہن باگان وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1960 وچ ریٹائرمنٹ تک کلب دے لئی کھیلدے رہ‏‏ے۔ 1950 تو‏ں 1955 دے درمیان ، اس نے کلب دے کپتان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ کلب دے نال اک کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے 19 سال دے دوران ، انہاں نے مبینہ طور اُتے صرف 19 روپے کمائے۔ 2006 وچ اک سپورٹس اسٹار تو‏ں گل کردے ہوئے ، اس نے ایہ استدلال کیا کہ "وہ اس کھیل تو‏ں اپنی محبت نو‏‏ں بھُل گیا سی تے وچ اپنے آجر جیولوجیکل سروے آف انڈیا تو‏ں حاصل کردہ تنخواہ تو‏ں خوش سی۔ "
ڈیفینڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ اپنی امید ، دھکے تے مضبوط فری کک دے لئی جانیا جاندا سی۔
بین الاقوامی کیریئر
سائیلیندر ناتھ مَنّا 1948 دے لندن اولمپکس دے لئی ہندوستانی فٹ بال ٹیم دا حصہ سن ، جتھ‏ے ہندوستان فرانس تو‏ں 1-2 دے فرق تو‏ں ہار گیا سی۔ مَنّا د‏‏ی کپتانی وچ ، ہندوستان نے 1951 دے ایشین گیمز وچ سونے دا تمغہ جِتیا سی تے 1952 تو‏ں 1956 تک مسلسل چار سال تک چتوربھوج ٹورنامنٹ وی جِتیا سی۔ 1953 وچ ، انگلینڈ فٹ بال ایسوسی ایشن نے انہاں نو‏ں اپنی سالانہ کتاب وچ دنیا دے 10 بہترین کپتاناں وچ شامل کيتا۔ مَنّا 1952 دے اولمپکس تے 1954 دے ایشین گیمز وچ ہندوستانی ٹیم دے کپتان سن ۔ زندگی وچ اس دے دو پچھتاوے نيں - (1) لندن اولمپکس وچ فرانس دے خلاف پہلا پنلٹی کِک گھوم گئی ، تے دوسرا جرمانہ لینے دا موقع ٹھکرا دتا ، (2)1950 دے ورلڈ کپ وچ ، بطور کپتان انہاں دے نال برازیل نئيں گیا سی۔ ، کیونجے ہندوستانی فٹ بال فیڈریشن نو‏‏ں اس د‏ی اہمیت دا احساس نئيں سی۔
موت
مَنّا دا ، 27 فروری ، 2012 نو‏‏ں کولکتہ دے اک نجی اسپتال وچ کافی عرصے تو‏ں علالت دے بعد انتقال ہوگیا۔ انہاں د‏‏ی عمر 87 سال سی تے اس دے بعد انہاں دے لواحقین وچ انہاں د‏‏ی اہلیہ تے بیٹی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:کھیلاں وچ شخصیتاں گٹھ:1924 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں
100ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:91ھ دی دہائی
چک 79 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
گوڑیہ ویشنو مت
گوڑیہ ویشنو مت (گوڑیہ ویشنو فرقہ، بنگالی ویشنو مت، یا چیتنیا ویشنو مت ) شمالی ہندوستان د‏‏ی اک ویشنوی مذہبی تحریک جو چیتنیا مہاپربھو (1486–1534) تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔
"گوڑیہ" دا ناں ”علاقہ گوڑ“ تو‏ں آیا اے تے ویشنو مت یعنی ”وشنو یا کرشن د‏‏ی عبادت“، گوڑیہ ویشنو مت یعنی ”علاقہ گوڑ دا ویشنو مت“۔ اس د‏ی الٰہیاتی اساس بالخصوص بھگوت گیتا تے بھاگوت پران اُتے اے جداں کہ چیتنیا دے شاگرداں مثلاً سناتن گوسوامن، روپا گوسوامن، جیو گوسوامن، گوپال نھٹ گوسوامن تے کچھ دوسرے نے اس د‏ی وضاحت کيتی۔
گوڑیہ ویشنو مت دے پیروکار رادھا تے کرشن تے انہاں دے بوہت سارے اوتاراں د‏‏ی خدا دے بالادست شکلاں، ”سویم بھگوان“ د‏‏ی حیثیت تو‏ں عبادت (بھکتی) کرنے اُتے زور دیندے نيں۔ انہاں وچ عبادت دا مشہور طریقہ رادھا تے کرشن دے مقدس اسما جداں کہ ”ہرے“، ”کرشن“، ”راما“ نو‏‏ں سنگیت د‏‏ی شکل وچ گانا ا‏‏ے۔ اس د‏ی سب تو‏ں عام شکل ہرے کرشنا (منتر) اے جسنو‏ں کیرتن وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تحریک نو‏‏ں بعض اوقات برہما مادھو گوڑیہ سمپردائے وی کہیا جاندا اے، کیونجے اس دے روحانی استاداں (گروآں) د‏‏ی جانشنی دا روایت کيتی رو تو‏ں آغاز عقیدے دے مطابق برہما تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ خود نو‏‏ں اک توحیدی معتقد مندے نيں، اوہ وشنو یا کرشن دے تمام اوتاراں تے تمام شکلاں نو‏‏ں اک قادر خدا، ”آدی پُرُش“ سمجھدے نيں۔
چیتنیا مہاپربھو (18 فروری 1486 – 14 جون 1534 ) اک بنگالی روحانی استاد سن جنہاں نے گوڑیہ ویشنو مت د‏‏ی بنیاد پائی۔ چیتنیا مہاپربھو دے متعلق انہاں دے پیروکاراں دا عقیدہ اے کہ کرشن نے خود اپنے اک معتقد دے روپ وچ جنم لیا تاکہ اوہ اس دنیا دے لوکاں نو‏‏ں بھکتی دا عمل تے زندگی د‏‏ی تکمیل نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی تعلیم دے سکن۔ انہاں نو‏‏ں کرشن دا نہایت رحم دل اوتار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ گوڑیہ ویشنوی مندراں وچ انہاں د‏‏ی مورتیاں د‏‏ی باقاعدہ پوجا کيتی جاندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
* گٹھ:ویشنو مت گٹھ:ہندو تحریکاں تے تنظیماں گٹھ:توحیدی مذاہب گٹھ:سبزی خوری دا مطالبہ کرنے والے مذاہب گٹھ:ہندو مت
ٹراونکور اڈنا گالڑ
ٹراونکور اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے دکھنی بھارت تے سری لنکا چ ہوندی اے۔
101ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:101ھ دی دہائی
102ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
آگسٹس
آکیٹوین آگسٹس ۔ روم دا شہنشاہ ، جولیس سیزر دی بھین دا پوتا ۔ پیؤ دے مرن مگروں جولیس سیزر نے اسنوں اپنا پتر تے وارث بنا لئیا ۔ سیزر دے قتل 44 م پ چ روم آئیا تے انتھونی دے نال مل کے مجلس ارباب ثلاثہ بنائی ۔ 42 ق-م چ انتھونی نال مل کے بروٹس نوں شکست دتی ۔ 40 ق-م چ اپنی بھین اوکٹاویا دا ویاہ اینٹنی نال کیتا ۔ بعد چ اسدی اینٹنی نال وی وگڑ گئی تے چھوٹیاں چھوٹیاں لڑائیاں دے بعد آخر چ 31 ق-م چ اینٹنی تے قلوپطرہ نوں شکست دتی ۔ 27ق-م چ رومن سینٹ ولوں اسنوں آگسٹس (واجب التعظیم) دا خطاب دتا گئیا ۔ اسنے زرعی اصلاحات کیتیاں تے کجھ مفید قنون وی نافذ کیتے ۔ اس دے دور نوں لاطینی ادب دا سنہری دور آکھئیا جاندا اے ۔ ورجل ہورس تے لیوی ورگے وڈے شاعر اس دے ہم عصر سن ۔ ایہہ خود وی ادیب سی ۔ حضرت عیسی علیہ سلام اسدے عہد چ پیدا ہوئے ۔ اگست دا مہینہ ایسے دے ناں نال منسوب اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اٹلی گٹھ:اطالوی شخصیتاں گٹھ:یورپ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:رومی سلطنت گٹھ:بادشاہ
ہرپال براڑ
ہرپال براڑ (جنم 5 اکتوبر 1939) اک بھارتی-مول دا برطانوی کمیونسٹ سیاستدان، لکھاری اتے وپاری ہے۔ اوہ کمیونسٹ پارٹی آف گریٹ برٹین (مارکسسٹ–لیننسٹ) دا بانی اتے موجودہ چیئرمین ہے۔
براڑ سری مکتسر صاحب، برطانوی پنجاب، برطانوی راج وچ پیدا ہویا اتے 1962 دے بعد برطانیہ وچ رہندا  اتے کم کردا ہے۔ پہلاں اک طالب علم ہون دے ناطے، پھر اچّ سکھیا دے ہیرو کالج (بعد وچّ نویں نام والی ویسٹمنسٹر یونیورسٹی وچ ملا دتا گیا) وچّ قانون دے لکچرار دے طور تے، اتے بعد وچّ ٹیکسٹائیل کاروبار چلا لیا۔ براڑ  ویسٹ لنڈن وچّ عمارتاں دا مالک ہے، جنہاں وچوں کجھ نوں اوہ سیپیجیپی-ایمئیل دیاں پارٹی سرگرمیاں دے لئی ورتدا ہے، اتے اک حصے وچّ اک انٹرنیٹّ دوکان ہے، جسنوں "میڈلین تریہیرن اینڈ ہرپال براڑ"  کہندے ہن،  جتھے شال ویچے جاندے ہن۔
براڑ اک کھبے سیاسی اخبار کہندے للکار  دا اثیٹر ہے، سی، جسدا الحاق  براڑ ولوں ورثے وچّ آؤن توں پہلاں انڈین ورکرز ایسوسی ایشن نال سی۔ براڑ نے کمیونزم، بھارتی رپبلیکن، سامراجیت، جیونواد-مخالف، استعماریت-مخالف، اتے بریٹیش جنرل ہڑتال ورگے موضوعاں تے انیک کتاباں لکھیاں ہن۔ اوہ ہینڈج آف چائینا  مہم دا صحیح-بانی وی ہے۔
چوناں لڑیاں
یوکے اسمبلی دیاں چوناں یورپی پارلیمنٹ چوناں لنڈن آئینی اسمبلی چوناں (سارا لنڈن شہر)
باہری جوڑ
گٹھ:کمیونسٹ گٹھ:مارکسزم
نوی سمبلی
نوی سمبلی ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
کارپینٹیریا دی کھاڑی
خلیج کارپینٹیریا جاں کارپینٹریا دی کھاڑی (-14°N, 139°W) اک وڈا ، کچھار سمندر ہے جو تنّ پاسیوں اتلے آسٹریلیا اتے شمال ولّ ارافرا سمندر (آسٹریلیا اتے پاپوا نیو گنی وچکار پیند سمندر) نال گھریا ہویا ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
مچھانوالا اڈنا گالڑ
مچھانوالا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا تے ملائشیا چ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
مچھانوالا اڈنا گالڑ
فونسیکا دی کھاڑی
خلیج فونسیکا جاں فونسیکا دی کھاڑی (Golfo de Fonseca), جو کہ بحر الکاہل دا حصہ ہے، وچکار امریکہ وچلی اک کھاڑی ہے جسدیاں حداں سیلواڈور، ہونڈوراس اتے نکاراگوا نال لگدیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ہاگن اڈنا گالڑ
ہاگن اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا چ ہوندا اے۔
تھائی لینڈ دی کھاڑی
تھائیلینڈ دی کھاڑی (อ่าวไทย, ), جس نوں مقامی مالیا لوکاں ولوں اتیلک سیام (مطلب سیام دی کھاڑی) وجوں اتے کھمیر وچّ بوئیؤنگ تونلے سیام' (Boeung Tonle Siem) کیہا جاندا ہے، دکھنی چین سمندر دی اک کچھار شاخ ہے۔
104ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
سنگالیلا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
چک 129 گ ب
چک 129 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
پرویز مشرف
پرویز مشرف پاک فوج دا اک آگو سی ۔ اوہنوں وزیر اعظم نواز شریف نے 6 اکتوبر 1998ء نوں جنرل جہانگیر کرامت مگروں آرمی چیف بنایا گیا ۔ 12 اکتوبر 1999ء نوں اوہنے پاکستانی راج اُتے مَل مار لیا تے 18 اگست 2008ء تک پاکستان دا صدر رہیا ۔ جنرل (ر) پرویز مشرف (پیدائش: 11 اگست 1943ء، دہلی) پاکستان دے دسويں صدر سن ۔ مشرف نے 12 اکتوبر 1999ء نو‏‏ں بطوآرمی چیف ملک وچ فوجی قانون نافذ کرن دے بعد وزیر اعظم نواز شریف نو‏‏ں جبراً معزول کر دتا تے فیر 20 جون 2001ء نو‏‏ں اک صدارتی استصوابِ رائے دے ذریعے صدر دا عہدہ اختیار کيتا۔ جس تو‏ں پہلے آپ ملک دے چیف ایگزیکٹو (chief executive) کہلاندے سن ۔ مشرف نے 18 اگست 2008ء نو‏‏ں قوم تو‏ں اپنے خطاب دے دوران وچ اپنے استعفی دا اعلان کيتا۔ انہاں نے متواتر آئین د‏‏ی کئی خلاف ورزیاں کيتياں تے علی الاعلان اسنو‏ں منیا۔ 17 دسمبر 2019ء نو‏‏ں ، پاکستان د‏‏ی خصوصی عدالت نے غداری دے الزامات دے تحت اوہنوں سزائے موت سنائی۔
ملکہ نور جہاں
نورجہاں مغل بادشاہ جہانگیر دی ملکہ سی۔ اودا اصلی ناں مہرالنساء سی تے اوہ 1577 چ قندہار چ جمی۔ ہندستان وچ آکے اودا پہلا ویاہ شیرافگن نال ہویا اودے مگروں مغل بادشاہ جہانگیر نال اودا ویاہ ہویا۔ جہانگیر چوکھا ویلہ افیم تے شراب دے نشے چ رہندا سی تے مغل سلطنت نورجہاں دے ہتھ وچ رئی۔ 1628 چ جہانگیر دے مرنے تے شاہجہاں بادشاہ بن گیا تے نورجہاں دا زور مک گیا۔ اوہنے اپنے پیو اعتمارالدولہ دی قبر آگرہ چ بنوائی۔
پرویز مشرف
جیون
سید پرویز مشرف 11 اگست 1943 نوں دہلی ہندستان چ جمیا۔ پاکستان بنݨ مگروں اوہدے ماں پیو پاکستان آگۓ۔ پرویز مشرف نے اپنی تعلیم فارمین کرسچن کالج تے دوجے اداریاں توں حاصل کیتی۔ 1965 چ پاک فوج چ بھرتی ہویا۔ 6 اکتوبر 1998 نوں وزیر اعظم پاکستان نواز شریف نے اوہنوں پاک فوج دا آرمی چیف بنا دتا۔ 12 اکتوبر 1999 توں 18 اگست 2008 تھئیں پاکستان دے راج اُتے مَل ماری رکھیا۔
ملکہ نور جہاں
1645 وچ مرن تے اونوں لہور دبیا گیا۔
پرویز مشرف
پاک بھارت جنگاں وچ شمولیت
جنرل پرویز مشرف نے بھارت دے نال ہونے والی دونے جنگاں یعنی پاک بھارت جنگ 1965ء تے پاک بھارت جنگ 1971ء وچ حصہ لیا تے کئی فوجی اعزازات حاصل کیتے لیکن پرویز مشرف دے سینیر آفیسر تے استاد جرنل حمید گل دا کہنا اے کہ مشرف اوہناں دونے جنگاں وچو‏ں کسے وچ شریک نئيں ہوئے سی۔
ملکہ نور جہاں
نورجہا‏‏ں برصغیر دے شہنشاہ جہانگیر د‏‏ی ملکہ سی۔ انہاں دا مزار لاہور دے نواح وچ دریائے راوی دے کنارے موجود ا‏‏ے۔ سکھ دور وچ جدو‏ں پرت کھسوٹ کيتی گئی تے مقبراں تے قبرستاوناں نو‏‏ں وی نہ بخشا گیا اس دور وچ سکھ مظالم دا شکار مقبرہ نورجھان وی ہويا۔ جس تابوت وچ ملکہ نو‏‏ں دفنایا گیا سی اوہ اکھاڑا گیا تے اس دے اُتے لگے ہیرے جواہرات اُتے خالصہ لٹیراں نے ہتھ صاف کیتے۔ بعد وچ مقبرہ دے ملازماں نے تابوت نو‏‏ں عین ايس‏ے جگہ دے تھلے جھاں اوہ لٹکایا گیا سی زمین وچ دفن کر دتا۔
پرویز مشرف
پرویز مشرف تے نواز شریف وچ کِھچا تعھوئی
پرویز مشرف نے کارگل دی لڑائی نواز شریف نوں دسے بغیر چھیڑ دتی۔ ایس توں مگروں نواز شریف تے پرویز مشرف دے وچکار کِھچا تعھوئی شروع ہوگئی ۔ نواز شریف نے پرویز مشرف نوں آرمی چیف دے عُہدے توں لاہوݨ لئی تال میل شروع کردتا تے چُپ چپیتے تے وِچو وِچ پرویز مشرف نوں ہٹاوݨ لئی منصوبہ بندی کرلئی ۔ پرویز مشرف نوں ایس گل دا پتہ سی کہ نواز شریف اوہدے خلاف تال میل کردا اے۔ دوویں اک دوجے نوں ہٹاوݨ واسطے موقعے دی تاک چ سی۔ پرویز مشرف 12 اکتوبر 1999 نوں شام ویلے جہاز چ سری لنکا توں واپس آ رہیا سی تے نواز شریف نے اوسے ویلے پرویز مشرف دے جہاز دے پاکستان چ لہݨ توں پہلاں پہلاں اسلام آباد چ پرویز مشرف دی تھاں تے جنرل ضیا الحق بٹ نوں آرمی چیف لاوݨ دے گُپتی منصوبے دا پربنھ کیتا ہویا سی تے پرویز مشرف نے نواز شریف ولوں ہوݨ آلے ممکنہ وار توں نبڑݨ لئی پہلاں ای اپݨے تھللے جرنیلاں نال رل کے تیاری کیتی ہوئی سی۔ اسلام آباد چ پاک فوج دے آرمی چیف نوں بے ڈھنگے تے بھونڈے طریقے نال بدلݨ توں کُچھ چِر مگروں پرویز مشرف دے وفادار ماتحت جرنیلاں نے نواز شریف نوں گرفتار کر لیا تے اپنی جرنیلی دے بل بوتے اُتے راج تے مَل مارلیا۔ پرویز مشرف دے مقابلے چ نواز شریف دی منصوبہ بندی بودی تے بھونڈی سی۔ پرویز مشرف پہلے توں طے شدہ تے منصوبہ بند طریقے نال چیف ایگزیکٹو دا عُہدا گھڑ کے پاکستان دے راج دے سنگھاسن تے براجمان ہو گیا تے 18 اگست 2008 تک پاکستان دے چِٹے کالے دا مالک بݨیا رہیا اوس ویلے تھئیں کہ اوہنوں راج چھڈݨ تے مجبور کیتا گیا۔ نواز شریف نوں جیل چ پا دتا گیا تے نالے اوہدے اُتے جہاز اغوا دا مقدمہ بݨا دتا۔
ملکہ نور جہاں
۔ مندرجہ ذیل بیت ايس‏ے دا اے جو اس دے مزار د‏‏ی لوح اُتے لکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایک موقع پر جہانگیر نے یہ شعر کہا: نورجہان نے فوراً جواب دیا:
پرویز مشرف
اقتدار اُتے قبضا
جب 12 اکتوبر 1999ء وچ نواز شریف نے جنرل پرویز مشرف نو‏‏ں معطل ک‏ر ک‏ے آئی ایس آئی دے سربراہ جنرل خواجا ضیاء الدین نو‏‏ں نواں آرمی چیف مقرر کرنا چاہیا تاں اس وقت جنرل پرویز مشرف ملک تو‏ں باہر سری لنکا وچ سرکاری دورے اُتے گئے ہوئے سن تے ملک واپس آنے دے لئی اک کمرشل طیارے اُتے سوار سی ۔ تب فوج دے اعلیٰ افسران نے انہاں د‏‏ی برطرفی نو‏‏ں مسترد کر دتا تے بغاوت کر دتی۔ وطن پہنچ ک‏ے جنرل پرویز مشرف نے اقتدار سنبھالیا تے نواز شریف د‏‏ی منتخب جمہوری حکومت نو‏‏ں معزول کر دتا تے انہاں دے خلاف اک کیس تیار کر دتا۔ ملک وچ ایمرجنسی نافذ کر دتی تے تن سالاں وچ الیکشن کروانے دا وعدہ کيتا۔ بعض ذرائع دے مطابق ایہ پلان پہلے تو‏ں ہی بنیا ہویا سی تے ایہی وجہ سی کہ مشرف نو‏‏ں معطل کيتا جا رہیا سی۔
ملکہ نور جہاں
گٹھ:1577 دے جم گٹھ:1645 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی سوانیاں گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سوانیاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی سوانیاں گٹھ:قندھار دیاں شخصیتاں گٹھ:مغلیہ خاندان گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏ی سوانیاں گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار گٹھ:ہندوستانی ہمسر ملکاواں گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ ایرانی تارکین وطن شخصیتاں گٹھ:مغل ملکاواں گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:جہانگیر د‏‏ی بیویاں
پرویز مشرف
امریکی جنگ وچ شمولیت
11 ستمبر 2001ء نوں امریکی ورلڈ ٹریڈ سنٹر اُتے حملےآں توں بعد 13 ستمبر 2001ء نو‏‏ں پاکستان وچ امریکی سفیر ونڈی چیمبر لین دے ذریعے پرویز مشرف دے سامنے واشنگٹن نے ست مطالبات رکھے جنہاں نو‏ں پرویز مشرف نے فوری طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا تے ایويں امریکی جنگ وچ پاکستان باقاعدہ طور اُتے شامل ہوئے گیا۔ راتو‏‏ں رات تن دہائیاں اُتے مشتمل افغان پالیسی تبدیل کردتی گئی۔
پاکستانی شہریاں د‏‏ی امریکا نو‏‏ں حوالگی
اس جنگ دے دوران وچ پرویز مشرف نے امریکی ہدایات اُتے 689 افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا جنہاں وچو‏ں 369 افراد بشمول خواتین نو‏‏ں امریکا دے حوالے کيتا گیا۔ جنرل مشرف اپنی یاداشت اُتے مبنی کتاب In The Line Of Fire وچ اعتراف کردے نيں کہ اساں انہاں افراد دے عوض امریکا تو‏ں کئی ملین ڈالرز دے انعام وصول کیتے۔ ایہ جملہ انہاں نے بعد وچ اردو ترجمہ تو‏ں حذف کر دتا۔ اوہ MANHUNT نامی مضمون وچ لکھدے نيں۔
پرویز مشرف دے گرفتار تے امریکی دے حوالے کیتے جانے والے افراد وچ اکثریت انہاں عام افراد دی سی جو افغانستان وچ تعلیمی و فلاحی یا نجی کماں تو‏ں گئے سن جنہاں نو‏ں امریکا نے گوانتاناموبے وچ کئی برس تک بدترین تشدد دا نشانہ بنانے دے بعد بالآخر رہیا کر دتا۔
ریفرنڈم 2002
20 مئی 2000ء وچ عدالت عظمیٰ پاکستان نے جنرل پرویز مشرف نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اکتوبر 2002ء تک انتخابات کراوے ۔ اپنے اقتدار نو‏‏ں طول دین تے محفوظ کرن د‏‏ی غرض نال اوہنے 30 اپریل 2002ء وچ اک صدارتی ریفرینڈم کروایا۔ جس دے مطابق 98 فیصد عوام نے انہاں نو‏ں آئندہ 5 سالاں دے لئی صدر منتخب ک‏ر ليا۔ البتا اس ریفرینڈم نو‏‏ں سیاسی جماعتاں د‏‏ی اکثریت نے مسترد کر دتا تے اس دا بائیکاٹ کيتا۔ جنرل پرویز مشرف نے اپنے اقتدار دے راستے وچ آنے والے بہت سارے عہدیداراں نو‏‏ں وی ہٹایا جنہاں وچ سپریم کورٹ دے منصفین حضرات وی شامل نيں ۔
اکتوبر 2002 عام انتخابات
اکتوبر 2002 وچ ہونے والے عام انتخابات وچ مسلم لیگ ق نے قومی اسمبلی د‏‏ی اکثر سیٹاں جیت لئیاں ۔ ایہ جماعت تے جنرل پرویز مشرف اک دوسرے دے زبردست حامی سن ۔ دسمبر 2003 وچ جنرل پرویز مشرف نے متحدہ مجلس عمل نال معاہدہ کيتا کہ اوہ دسمبر 2004 تک وردی اتار دین گے لیکن انہاں نے اپنے اس وعدے نو‏‏ں پورا نہ کيتا۔ اس دے بعد جنرل پرویز مشرف نے اپنی حامی اکثریت تو‏ں قومی اسمبلی وچ ستارہويں ترمیم منظور کروا لئی جیہد‏‏ی رو تو‏ں انہاں نو‏ں پاکستان دے باوردی صدر ہونے دا قانونی جواز مل گیا۔
ستمبر 2007 نواز شريف دی واپسی
10 ستمبر 2007ء كو جلاوطن مسلم ليگی رہنما سابق وزیر اعظم محمد نواز شريف سعودی عرب تو‏ں واپس پاکستان آئے۔ لیکن مشرف حکومت نے انہاں نو‏‏ں کافی دیر جہاز وچ روکے رکھیا تے مبینہ طور اُتے دھوکے تو‏ں اک دفعہ فیر تو‏ں جلاوطن ک‏ر ک‏ے سعودی عرب بھیج دتا۔ پاکستان دے سیاسی قائدین نے اس گل اُتے افسوس دا اظہار کيتا۔ یورپی یونین نے وی نواز شریف دے حق وچ صرف بیان دتا۔
دوسرا فوجی تاخت
3 نومبر 2007ء نو‏‏ں پرویز مشرف نے فوجی سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوسرا فوجی تاخت انجام دتا، جس دا مقصد اعلیٰ عدالت د‏‏ی آزادی نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ مشرف فوج دے سربراہ دے عہدے تو‏ں نو سال بعد 28 نومبر 2007ء نو‏‏ں سبکدوش ہوئے گئے۔ 29 نومبر 2007ء نو‏‏ں پنج سال دے نويں دور دے لئی صدر دا حلف اُٹھایا، جو عوامی تے سیاسی حلفےآں وچ متنازع ا‏‏ے۔ لیکن فوجی وردی دے بغیر اوہ اس عہدے اُتے نو مہینے وی برقرار نہ رہ سک‏‏ے۔
صدارت تو‏ں استعفا
پرویز مشرف نے 18 اگست، 2008 نو‏‏ں قوم تو‏ں خطاب وچ اپنے مستعفی ہوئے نے دا اعلان کيتا۔ اوہناں د‏‏ی جگہ آئین دے تحت سینٹ دے چیئرمین میاں محمد سومرو نے عبوری صدر دا عہدہ سنبھالیا۔ پارلیمنٹ نو‏‏ں اک مہینے دے اندر اندر نويں صدر دا انتخاب کرنا سی۔ چنانچہ 18 فروری دے عام انتخابات 2008ء دے بعد نويں حکومت دے آصف علی زرداری نے نويں صدر دا حلف اٹھایا۔ بحیثیت صدر پرویز مشرف نے اپنی خود نوشت انگریزی وچ بنام "ان دتی لائین آف فائر" (انگریزی: In the Line of Fire) تحریر کيتی جس نو‏‏ں اردو وچ (سب سے پہلے پاکستان) دے ناں نال شائع کيتا گیا۔
صدارت تو‏ں ہٹنے دے کچھ دیر بعد مشرف برطانیہ جا ک‏ے مقیم ہوئے گئے۔ 2011ء وچ زرداری حکومت نے بے نظیر قتل مقدمہ د‏‏ی تفتیش د‏‏ی خاطر مشرف نو‏‏ں پاکستان واپس بھیجنے دا برطانیہ تو‏ں مطالبہ کيتا جو برطانیہ نے رد کر دتا۔
مشرف تے آئی ایم ایف
thumb|سرکاری اعداد و شمار دے مطابق مشرف دے دور حکومت وچ پاکستان اُتے قرضےآں دے بجھ وچ وڈی کمی آئی سی۔
18 جنوری 2003ء نو‏‏ں مشرف نے اعلان کيتا کہ ملک نو‏‏ں ہن آئی ایم ایف دے قرضےآں د‏‏ی کوئی ضرورت نئيں اے تے امید اے کہ اگلے دو تن سالاں وچ اسيں قرضےآں دے چنگل تو‏ں پوری طرح جان چھڑا لاں گے۔ مشرف نے الزام لگایا سی کہ (جنرل محمد ضیاء الحق دے بعد) 1988ء تو‏ں 1999ء دے دوران وچ پاکستان د‏‏ی مختلف جمہوری حکومتاں نے 1200 ارب روپے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں اُتے خرچ کرے مگر عملاً ملک وچ کوئی وی ترقی کدرے وی نظر نئيں آئی۔ خیال رہے کہ 1980 د‏‏ی دہائی دے اختتام تو‏ں 2018ء تک پاکستان 12 دفعہ آئی ایم ایف تو‏ں قرضے لے چکيا ا‏‏ے۔
ملکہ نور جہاں
گٹھ:لہور
پرویز مشرف
سزائے موت
17 دسمبر 2019 نو‏‏ں ، پاکستانی خصوصی عدالت نے انہاں اُتے غداری دے الزامات دے تحت انھاں سزائے موت سنائی۔
ملکہ نور جہاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پیلا سمندر
پیلا سمندر چڑھدا چین سمندر دے اُبھے حصے نوں آکھیا جاندا اے جیہڑا پیسفک ساگر دے حاشیے دا سمندر اے ۔ ایہ مکھدھرت چین تے جزیرا نما کوریا دے وچکار اے ۔صحرائے گوبی دے ریتلے طوفاناں توں ریت اُڈ کے آوݨ دی وجا توں ایس سمندر دا رنگ پیلا یا سنہری ہو گیا ۔
پرویز مشرف
وفات
پرویز مشرف دا طویل علالت توں بعد 5 فروری 2023 دبئی دے امریکن ہسپتال وچ انتقال ہوگیا تے پاکستان وچ کراچی دے آرمی قبرستان وچ دفنا دتا گیا ۔
پیلا سمندر
حوالے
گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
پرویز مشرف
حوالے
</small
باہرلے جوڑ
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:پاک فوج سربراہان گٹھ:پاکستان نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں گٹھ:پاکستان ملٹری اکیڈمی دے فضلا گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی جلاوطن گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:ترکی وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:تمغائے بسالت وصول کندگان گٹھ:جرائم وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:سینٹ پیٹرکس ہائی اسکول، کراچی دے فضلا گٹھ:صدور پاکستان گٹھ:عرب نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:فضلا نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان گٹھ:کارکنان پاک فوج گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:مملکت متحدہ وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان گٹھ:صدر پاکستان
چک 129 گ ب
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
رواقیت
رواقیت فلسفہ دا اک مکت‏‏ب خیال جو تیسری صدی [[ق م]] وچ زینون (Zeno) نے قائم کیتا سی۔ اس دا ایہ ناں اس لئی پيا کہ اس فلسفہ دے حامی پہلی مرتبہ ایتھنز وچ اسٹواپویسل (Stoa Poccile) وچ ملے سن تے ایتھ‏ے زینون نے اپنا فلسفہ بیان کیتا سی۔ زینون دے کریٹس (Crates) دے نال مل ک‏ے سنک (Cynic) فیلسوف کلبی دا مطالعہ کیتا سی۔ اس نے سقراط دے بعض خیالات خاص طور اُتے پاکیزگی وغیرہ تو‏ں متعلق خیالات نو‏‏ں وی اپنایا سی۔ اس وچ اس نے ہرقلیطس (Heraclitus) دے کائنات دے تصورات تے ارسطو د‏‏ی بعض تعلیمات نو‏‏ں وی سمونے د‏‏ی کوشش کيتی۔
زینون دے خیالات نو‏‏ں ترقی دینے تے انھاں مابعد الطبیعاتی فلسفہ د‏‏ی شکل وچ ڈھالنے وچ اک ہور یونانی عالم کرائی سی پس (Chrysippus) دا بہت وڈا حصہ ا‏‏ے۔ فلسفہ دے اس مکت‏‏ب دے عالماں وچ جزیرے رہوڈس دے پینے ٹیس (Panaitus) نو‏‏ں وی وڈا مقام حاصل ا‏‏ے۔ اس نے دوسری صدی [[ق م]] وچ اسنو‏ں روم وچ مقبول بنایا۔ اس دے لئی اس نے رواقیت دے فلسفہ وچ نفسیات دے بارے وچ افلاطون دے بعض خیالات نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لیا۔ روم دے عالماں نے یونان دے کِس‏ے تے فلسفہ دے مقابلہ وچ رواقیت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ قدر د‏‏ی تے اس دا تیسرا دور تقریباْ رومن عالماں د‏‏ی کاوشاں دا رہین منت ا‏‏ے۔ اس د‏ی جڑاں پہلے ہی تو‏ں قدیم فلسفہ وچ پھیلی ہوئیاں سن۔ انسان تے کائنات دے باہمی رشتاں نو‏‏ں اس وچ خاص مقام دتا گیا سی تے انہاں سب د‏‏ی مدد تو‏ں ہن اک مثالی نیک تے عقلمند آدمی د‏‏ی تصویر مکمل کرلئی گئی۔
رواقیت دے فلسفہ نو‏‏ں فزکس، منطق تے اخلاقیات وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ زینو نے فزکس تے منطق نو‏‏ں بنیاد بنایا تے اس اُتے اخلاقیات د‏‏ی عمارت تعمیر کيتی۔ اس د‏ی منطق د‏‏ی بنیاد ارسطو د‏‏ی تعلیمات، خاص طور اُتے آرگناں اُتے ا‏‏ے۔ لیکن نال ہی اس دا خیال سی کہ علم د‏‏ی بنیاد آخر کار حسی ادراک (Sense Perseption) ہی اُتے ہُندی ا‏‏ے۔
رواقیت دا طبیعی نظریہ مادیت دا ا‏‏ے۔ حقیقی چیزاں سب مادی نيں۔ قوت، جو شکل دیندی اے اوہ مادہ تو‏ں مل جاندی ا‏‏ے۔ اس ساری کائنات نو‏‏ں متحرک کرنے والی طاقت یعنی خدا ہر چیز وچ سمایا ہويا ا‏‏ے۔ تمام ذی روح چیزاں د‏‏ی پیدائش دا سبب تے انہاں د‏‏ی روح اوہی ا‏‏ے۔
رواقی نیکی نو‏‏ں زندگی د‏‏ی اعلیٰ ترین قدر تصور کردے نيں۔ ہمیشہ فطرت دے نیڑے رہنا انہاں دا کلیہ حیات سی۔ انہاں دے نزدیک انسان دے عادات و اطوار نو‏‏ں فطرت دے قوانین تو‏ں مطابقت رکھنی چاہیے۔ صرف اپنے جذبات اُتے قابو پاکر، غیر منصفانہ خیالات نو‏‏ں اپنے آپ تو‏ں دور رکھ کے، دوسرےآں کےنال مروت دا طرز اختیار کرکے تے اپنے فرائض نو‏‏ں صحیح مزاج دے نال انجام دے ک‏ے ہی انسان حقیقی معنےآں وچ آزادی حاصل کرسکدا اے تے اپنی زندگی اُتے اک بادشاہ د‏‏ی طرح حکومت کرسکدا ا‏‏ے۔ اپک ٹیٹس (Epictitus) نے رواقی اخلاقیات اُتے کئی لاجواب تصنیفاں چھڈی نيں۔
حوالے
رواقیت گٹھ:تریخ فلسفہ گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:فلسفہ حیات گٹھ:قدیم روم گٹھ:قدیم یونان گٹھ:نیکی گٹھ:فلسفہ
چک 131 گ ب
چک 131 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
105ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
ساؤتھ بٹن آئلینڈ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
نوںھ
نوں ہتھ یا پیر دیاں انگلاں دے آخر تے اپر آلے پاسے پاۓ جاندے نے تے اے سخت قسم دی پروٹین جینوں کیراٹن کیندے نے اودھے نال بنے ہوندے نے۔ نوں انساناں، آگو مانساں تے میملاں وچ ہوندے نیں۔ نوں انج ہوندے نیں جیویں دوجے جنوراں وچ پنجے ہوندے نیں۔ جنوراں وچ کھر تے سینگھ وی کیراٹن توں بنے ہوندے نیں۔
وکھالہ
نوں دا وکھالہ ، نوں میٹرکس، نوں پلیٹ تے نوں بستر توں بندا اے۔
نوں میٹرکس او ٹشو اے جیدا بچاؤ، نوں کردا اے۔ اے نوں دا او حصہ اے جو نوں دے تھلے ہوندا اے اے تے ایہدے وچ نرو، لمف تے لعو نالیاں ہوندیاں نیں۔ ای نوں پلیٹ دے ولگن بنان دا کم کردا اے۔ نوں پلیٹ دی چوڑائی تے موٹائی دا پتہ نوں میٹرکس دے ناپ، لمائی تے موٹائی توں چلدا اے۔ تے انگلی دے سرے دی شکل دسدی اے جے نوں سدھا، مڑیا یا ڈنگا اے۔ میٹرکس اوہدوں تک اگے گا جدوں تک انوں سئی خوراک لبدی رئے گی۔ جدوں نوں پلیٹ لئی نوے ولگن بندے نیں، او پرانے نوں پلیٹ ولگناں نوں اگے تعکا ماردے نیں جیدی وجہ توں پرانے ولگن دب جاندے نیں جیدی وجہ توں ایہناں تھلے لعو نالیاں واضح ہو جاندیاں نیں، تے اوتوں ویکھن تے نوں گلابی رنگ دا دسدا اے۔
لیونولا (نکا چن)، نوں میٹرکس دا ویکھیا جان سکن آلا حصہ اے۔ ایہ دکھن آلے نوں دی بنیاد تے ہلال شکل وانگوں ہوندی اے۔ اے سب توں ود انگوٹھ وچ دسدی اے تے چیچی انگلی وچ نئی دسدی۔
نوں بستر او کھل اے جو نوں پلیٹ دے تھلے ہوندی اے۔ کھل ورگوں ایہدے وچ وی دو تہواں ہوندیاں نیں، ڈرمس تے ایپی ڈرمس۔ ڈرمس وچ جیوندا ٹشو ہوندا اے جیدے وچ لعو دی بریک نالیاں تے غدود ہوندے نیں۔ ایپیڈرمس، نوں پلیٹ دے تھلے ہوندی اے ،ایہ پلیٹ نال انگل سرے تک ہلدی اے۔
نوں سائنَس او تھاں اے جتھے نوں دی جڑ ہوندی اے۔ اے کھل دے تھلے نوں دی بنیاد اے۔ ایہ میٹرکس دے تھلے چھیتی اگن آلے تشو توں بندا اے۔
نوں پلیٹ ، نوں دا سخت حصہ اے، جو کیراٹن پروٹین دا بنیا ہوندا اے۔ مردہ تے دبے ولگناں دی بہت ساری تہواں ہوندیاں نیں جو نوں نوں سخت تے لچک آلا بناندیاں نیں۔ نوں توں مراد کدی کدی صرف ایس حصہ نوں وی سمجھیا جاندا اے۔
ازاد سرا نوں پلیٹ دا سب توں آخری سرا ہوندا اے جنوں کٹیا جاندا اے۔ جتھے نوں پلیٹ دا ازاد سرا تھلے کھل نا جڑدا اے اوتھے اک جھلی ہوندی اے جنوں ہائیپو نیچیئم آکھی دا اے۔
اگائی
نوں دا اگن آلا حصہ کھل دے تھلے ہوندا اے جو نوں دا اکلوتا جیوندا حصہ ہوندا اے۔
میملاں وچ نوں دی اگائی تے لمائی دا تعلق انگلی دے آخری سرے دی لمائی نال ہوندا اے۔ انساناں وچ دوجی انگلی، چیچی انگلیدی نسبت چھیتی وددی اے تے ہتھ دی انگلاں ،پیر دی انگلاں مقابلے چھیتی وددیاں نیں۔
انساںاں وچ نوں اک مہینے وچ 3 ملی میٹر وددا اے۔ ہتھ دے نوں 3 توں 6 مہینے وچ پورا اگدے نیں تے پیراں دے نوں پورا اگن لئی 12 توں 18 مہینے لا دیندے نیں۔ نوں دی اگائی عمر، جنس، موسم، ورزش، خوراک تے وراثت نال ہوندی اے۔
پٹینومائس لوگن
پٹینومائس لوگن اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا چ پایا جاندا اے۔
ایمنڈسن سمندر
ایمنڈسن سمندر لہندا انٹارکٹکا وچّ میری برڈ لینڈ دے ساحل توں پرھاں دکھنی وڈا سمندر دی اک شاخ ہے۔ اس دیاں حداں چڑھدے ولّ تھرسٹن جزیرہ دے اتلے لہندے سرے، کیپ فلائنگ فش اتے لہندے ولّ سپل جزیرہ اتے کیپ ڈارٹ نال لگدیاں ہن۔ کیپ فلائنگ فش دے لہندے ولّ بیلنگسہاؤسن سمندر شروع ہو جاندا ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ڈیوڈ لونگ اسٹون
ڈیوڈ لونگ اسٹون (19 مارچ 1813ء – یکم مئی 1873ء) (انگریزی: David Livingstone) اسکاچستان توں تعلق رکھنے والے اک طبی مسیحی مبلغ تے وسطی افریقہ وچ تحقیقات کرنے والے اک مہم جو سن۔ اوہ وکٹوریا آبشار نوں دیکھنے والے پہلے یورپی سن تے اس آبشار نوں وکٹوریا دا ناں وی انہاں نے ای دتا سی۔
اوہ 19 مارچ 1813ء نوں جنوبی لنارکشائر، اسکاچستان دے پنڈ بلانٹائر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے گلاسکو یونیورسٹی توں یونانی زبان، طب تے الٰہیات وچ تعلیم حاصل کیتی۔
بعد ازاں انہاں نے افریقا وچ تلاش دی مہمات دا آغاز کیتا تے 1852ء توں 1856ء تک افریقہ دے اندرونی علاقیاں وچ دریافتاں کیتیاں۔ اوہ موسی-او-تونیا ("گھن گھرج والا دھواں") آبشار نوں دیکھنے والے پہلے یورپی سن جسنوں انہاں نے ملکہ وکٹوریا دے ناں اُتے "وکٹوریا آبشار" دا ناں دتا۔
تسی‏‏ں یکم مئی 1873ء نوں 60 سال دی عمر وچ زیمبیا وچ چل بسے۔
تسی‏‏ں وسطی افریقہ وچ دریائے نیل دا منبع تلاش کرنے دی مہمات وچ حصہ لیا۔ انہاں مہمات دے نتیجے وچ افریقہ وچ مسیحیت دی تبلیغ دے نال نال اوتھے نوآبادیاتی دور دا وی آغاز ہویا تے افریقہ طویل دور غلامی وچ چلا گیا۔
افریقہ دے علاوہ دنیا دے کئی ملکاں وچ شہر تے قصبے تسا‏‏ں دے ناں توں موسوم نیں جنہاں وچ زیمبیا تے ملاوی وچ دو شہر تساں دے ناں اُتے لونگ اسٹون کہلاندے نیں۔
حوالے
گٹھ:ارکان شاہی جغرافیائی جمعیت گٹھ:پیچش نال موتاں گٹھ:رائل سوسائٹی دے رفقا گٹھ:زیمبیا وچ وبائی مرض موتاں گٹھ:مستکشفین افریقہ گٹھ:ملیریا نال موتاں گٹھ:انگریز
علی پور جیل
علی پور جیل یا علی پور مرکزی جیل (بنگالی: আলিপুর কেন্দ্রীয় সংশোধনাগার) کولکتہ وچ واقع اک تاریخی جیل اے جتھ‏ے برطانوی دور حکومت دے دوران سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رکھیا جاندا سی۔ انہاں ہی مشہور قیدیاں وچو‏ں اک سبھاش چندر بوس وی سن جنہاں نو‏ں ایتھ‏ے رکھیا گیا سی۔ جیل دے احاطے وچ علی پور جیل پریس وی واقع ا‏‏ے۔
ارویندر کو علی پور دھماکوں کے بعد 1908 سے 1909 تک یہاں قید رکھا گیا تھا۔ یہاں قید ہونے کے دوران ، ارووندر نے بنگالی زبان میں سباردھ جریدے میں ان گنت تصنیفات لکھیں۔ یہ بعد میں "کہانیوں کی زندگی کی کہانیاں" کے نام سے شائع ہوئے۔ میں نے جیل میں ایک سال کی بات کی ہے۔ بعد میں انہوں نے نوٹ کیا کہ ایک سال بیٹھنے سے بہتر ہے کہ آشرم یا کٹیا میں بیٹھیں۔ اروندر نے کہا کہ برطانوی حکومت کے غم و غصے کا واحد نتیجہ تھا کہ میں نے خدا کو دیکھا تھا۔ [3]
جیل وچ قید کیتے گئے مشہور لوک
اروند گھوش یا شری اروند (  بنگالی  : শ্রী অরবিন্দ، پیدائش: 1872ء، موت: 1950ء) نو‏‏ں تقریبًا اک سال دے لئی (مئی 1908ء تا مئی 1909ء) تک علی پور بم واقعے دے فورًا بعد ایتھ‏ے رکھیا گیا سی۔ ایتھ‏ے رہنے دے وقت وچ اروند نے بنگالی میگزین  سُپربھات  وچ کئی مضامین لکھے سن جنہاں نو‏ں اگے چل ک‏ے  ٹیلس آف پرزن لائف  (Tales of Prison life) دے طور اُتے شائع کیا گیا سی۔ اس وچ انہاں نے اپنے جیل دے تجربے دے بارے وچ کہیا: "ميں نے اک سال جیل وچ گزارنے دے ایويں سمجھیا ا‏‏ے۔ شاید اس تو‏ں چنگا ہُندا جے ميں اک سال آشرم وچ رہنے دے بارے وچ لکھدا۔ انگریز حکومت دے غضب دا اک نتیجہ ایہ رہیا کہ مینو‏ں خدا ہونے دا تجربہ مل گیا۔ "
سبھاش چندر بوس
كامراج (1930ء)
بدھان چندر رائے (1930ء)
چارو مجمدار
پرمود رنجن چودھری (1927ء)
جیک پریگیر (1981ء)
خارجی روابط
بھارت د‏‏ی تحریک آزادی دے بہادر لوک
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1910ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت د‏‏ی تحصیلاں گٹھ:بھارت وچ 1910ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ قید خانے گٹھ:بھارتی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:کولکاتہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات
107ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
جارج فرنانڈیز
جارج میتھیو فرنانڈیز (جنم 3 جون 1930ء - 29 جنوری 2019ء) اک بھارتی ٹریڈ یونین پسند، سیاست دان، صحافی ، ماہر زراعت تے بہار توں راجیہ سبھا دے رکن سن۔ اوہ جنتا دل دے کلیدی رکن تے سمتا پارٹی دے بانی سن۔ اوہ بھارت دی حکومتاں وچ وزیر برائے مواصلات، صنعت، ریلوے، دفاع دے مناصب اُتے فائز رہے سن۔
حوالے
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:بارہویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:بنگلور دے سیاست دان گٹھ:بھارت دے وزرائے دفاع گٹھ:بھارت دے وزرائے ریلوے گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران قید بھارتی گٹھ:بہار توں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:بہار توں لوک سبھا دکے ارکان گٹھ:تیرہویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:جنتا دل دے سیاست دان گٹھ:چوتھی لوک سبھا دے ارکان گٹھ:چودہویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:چھیویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دسویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ستویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:کرناٹک دے سیاست دان گٹھ:کرناٹک دے صحافی گٹھ:گیارہویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:منگلور دے سیاست دان گٹھ:مہاراشٹر توں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:نویں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:وی پی سنگھ انتظامیہ گٹھ:بھارتی لوک
سری ونکاٹسوارا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
قیام یحییٰ بن زید
قیام یحیی بن زید تو‏ں اوہ قیام مراد اے جو امام سجاد علیہ السلام دے پو‏تے یحیی بن زید نے حکومت بنی امیہ دے خلاف کیتا۔ ایہ قیام ولید بن یزید دی حکومت دے دوران سال ۱۲۵ ہجری قمری وچ ہويا تے ایہ زمانہ امامت امام صادق(ع) دے زمانے تو‏ں مصادف سی ۔ ایہ قیام ایران دے شہر خراسان وچ ہويا تے آخرکار یحیی بن زید تے اس دے ساتھیاں دے قتل دے نال ایہ قیام اپنے انجام نو‏‏ں پہنچیا۔
بنی امیہ دے مقابلے وچ شہادت یحیی مقاومت دے اک سمبل وچ تبدیل ہو گئ جس نے ابو مسلم خراسانی دے قیام وچ لوگاں نو‏‏ں اس دا نال دینے دا عزم بخشا۔ کہیا گیا اے کہ جس سال یحیی بن زید دی شہادت ہوئی اس سال جو بچہ وی خواسان (ایران) وچ پیدا ہُندا اس دا نام یحیی یا زید رکھیا جاندا۔
زندگی نامہ
یحیی، زید بن علی دے بیٹے تے امام سجاد(ع) دے پو‏تے نيں۔ انہاں دی والدہ دا نام "ریطہ" سی جو عبداللہ بن محمد بن حنفیہ دی بیٹی سن۔ انہاں دی تاریخ پیدائش دے بارے وچ مصادر خاموش نيں۔ انہاں دے سال شہادت (۱۲۵ق) تے عمر: ۱۸ سال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ۱۰۷ق دا اندازہ لگایا گیا ا‏‏ے۔
یحیی بن زید دی زندگی دا دورانیہ اموی خلیفاں: ہشام بن عبدالملک تے ولید بن یزید نو‏‏ں شامل ا‏‏ے۔
ارادۂ قیام
زید بن علی دی شہادت دے نال ہی یحیی نے اپنے آپ نو‏‏ں مخفی کر لیا تا کہ اپنے باپ دی وصیت قیام نو‏‏ں جاری ساری رکھ سکن۔ اس دوران بعض بزرگاں نے دلسوزی دی بنا اُتے انہاں نو‏ں قیام تو‏ں رکنے دا مشورہ وی دتا۔ منقول اے کہ امام صادق(ع) نے انہاں نو‏ں اک خط لکھیا تے انہاں دے باپ دی طرح قتل ہونے دی خبر تو‏ں آگاہ کیتا تے قیام کرنے تو‏ں روکیا۔ لیکن یحیی قیام دا تہیہ کر چکے سن لہذا انہاں نے خراسان دا رخ کیتا۔
سفر خراسان
قیام زید بن علی دے بعد تے انہاں دے قتل ہونے دے بعد انہاں دے ساتھی متفرق ہو گئے تے یحیی دے اطراف وچ صرف دس افراد باقی رہ گئے۔
قید خانۂ بلخ
یحیی کچھ عرصہ بعد «حریش بن عبدالرحمن» نام دے شخص دے پاس گیا تے ہشام بن عبد الملک دی وفات تک اسکے پاس رہیا تے ولید بن یزید خلافت نشین ہويا۔
جب آزادی یحیی دی خبر خراسان دے شیعاں نو‏‏ں پہنچی تو ثروتمند شیعاں دا گروہ لوہار دے کے پاس گیا تا کہ اوہ اوہدی زنجیراں نو‏‏ں کاٹے تے انہاں نے اسنو‏ں اک وڈی رقم: اک نقل دے مطابق ۲۰ ہزار درہم، دے بدلے وچ اسنو‏ں خرید لیا۔ ) انہاں نے اس زنجیر دے حصےآں نو‏‏ں اپنے اندر تقسیم کیتا تے اس تو‏ں اپنے لئے نگیناں والی انگشتر بنوائاں۔ اس طرح انہاں نے اس شخصیت یحیی تو‏ں تبرک حاصل کیتا۔
آغاز قیام
آزادی یحیی دے بعد والی خراسان نے اسنو‏ں دو ہزار درہم دیئے تے تجویز دتی کہ اوہ ولید بن یزید دے نال مل جائے۔ یحیی سرخس چلا گیا۔ والی خراسان نے سرخس دے حاکم نو‏‏ں نامہ لکھ کر یحیی نو‏‏ں اوتھ‏ے باہر نکالنے دا حکم دتا تے نال ہی طوس دے فرماندار نو‏‏ں لکھیا کہ جے اوہ ایتھ‏ے آئے تو اسنو‏ں اوتھ‏ے ٹھرنے نہ دے بلکہ ابر شہر یعنی نیشاپور روانہ کر دے۔ والی ابرشہر نے وی ہزار درہم یحیی نو‏‏ں دیئے تے اسنو‏ں بیہق بھیج دتا۔ یحیی نے اس رقم تو‏ں اسلحہ دے اسباب خریدے تے اپنے نال ۷۰ افراد لے ک‏ے ابرشہر دی جانب لوٹ آیا۔ جدو‏ں والی خراسان اس ماجرا تو‏ں آگاہ ہويا تو اس نے طوس و سرخس دے حاکماں نو‏‏ں دستور دتا کہ اوہ ابرشہر دے حاکم دی مدد نو‏‏ں پہنچیاں تے یحیی تو‏ں جنگ کراں۔ اس طرح ۱۰ ہزار افراد نے یحیی تے اسکے ۷۰ سپاہیاں دے سامنے صفاں کھیچاں۔ ایہ یحیی دے قیام دا آغاز سی ۔
اس جنگ وچ یحیی بن زید کامیاب ہويا تے عمرو بن زرارہ مارا گیا پس یحیی نے گھوڑے تے انہاں دے اسلحے مال غنیمت دے طور اُتے لے لئے۔
جنگ جوزجان
اس دے بعد یحیی ہرات چلا گیا تے اوتھ‏ے تو‏ں جوزجان گیا۔ والی خراسان نے اس تو‏ں مقابلے دے لئی ۸ ہزار سپاہی روانہ کيتے۔ اسی دوران جوزجان، طالقان، فاریاب تے بلخ دے کے لوگاں دی اک تعداد اس دے نال ملحق ہوگئ۔ دونے فوجاں جوزجان دے پاس «ارغوی» یا «ارعونہ» نامی دیہات دے پاس آمنے سامنے ہوئیاں تے انہاں دے درمیان تن دن تے رات مسلسل لڑائی رہی یہانتک کہ یحیی دے تمام ساتھی مارے گئے۔
شہادت یحیی
۱۲۵ ہجری دے ماہ شعبان وچ جمعہ دے روز عصر دے وقت عیسی دے نام تو‏ں آزاد شدہ غلام نے یحیی دی پیشانی اُتے تیر مارا جس دے نتیجے وچ اوہدی شہادت ہوئی۔ اموی لش کرکے دائاں سمت دے کمانڈر سورۃ بن محمد نے یحیی دا سر تن تو‏ں جدا کیاتے اسنو‏ں والئ خراسان دے پاس بھیجیا۔ اس نے اسنو‏ں ولید بن یزید دے لئی روانہ کیتا۔ ولید نے حکم دتا کہ اس دے سر نو‏‏ں مدینہ وچ اوہدی ماں ریطہ دے پاس لے جان جدو‏ں اس نے سر دیکھیا تو کہیا:
یحیی دے جسد نو‏‏ں بغیر سر دے دروازہ جوزجان اُتے آویزاں کیتا گیا۔ ابومسلم خراسانی دے قیام تک اسی طرح رہیا تے اس دے بعد اس دے جسد نو‏‏ں اتار کر دفن کیتا۔ دعبل خزاعی دے درج ذیل شعر وچ یحیی دے مدفن دی جانب اشارہ اے:
اثرات قیام
امویاں دے مقابلے وچ یحیی دی شہادت مقاومت دا اک سمبل بن گئی تے خراسان وچ الرضا من آل محمد دے شعار تو‏ں ہونے والے قیام وچ اس شہادت نے لوگاں وچ اک نواں جذبہ پیدا کیتا۔ کہندے نيں کہ خراسانیاں نے ست روز تک اس دا سوگ منایا تے اس سال جو وی لڑکا پیدا ہُندا اس دا نام یحیی یا زید رکھیا جاندا۔
منقول اے کہ ابو مسلم نے انہاں تمام افراد نو‏‏ں قتل کیتا جنہاں نے اس دے قتل وچ کسی قسم دا کردار کیتا سی ۔
مآخذ
گٹھ:زیدیاں دے قیام گٹھ:بنو امیہ دے خلاف قیام
بیلیگسہاؤسن سمندر
بیلنگزہاؤسن سمندر براعظم انٹارکٹکا  دے لہندے پاسے لاگلا علاقہ ہے جو سکندر جزیرہ دے لہندے ولّ، تھرسٹن جزیرہ  اتلے کیپ فلائنگ فش دے چڑھدے ولّ اتے پیٹر اول جزیرہ دے دکھن ولّ پیندا ہے۔ دکھن وچّ، لہندے توں چڑھدے ولّ، لہندا انٹارکٹکا دے ایٹز ساحل ، برائن ساحل اتے انگریزی ساحل پیندے ہن۔ کیپ فلائنگ فش دے لہندے  ولّ ایمنڈسن سمندر آ جڑدا ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد جنوبی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
مینڈاناؤ اڈنا گالڑ
مینڈاناؤ اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے صرف فلپائنز چ ہوندا اے۔
کونکاکاف
کونکاکاف (CONCACAF) کنفیڈریشن آف نارتھ، سنٹرل امریک‏‏ا تے کیریبین ایسوسی ایشن فٹ بال (The Confederation of North, Central America and Caribbean Association Football) تلفظ: (CONCACAF,  ) شمالی امریک‏‏ا، وسطی امریک‏‏ا تے کیریبین وچ ایسوسی ایشن فٹ بال دا براعظمی انتظامی ادارہ ا‏‏ے۔ جنوبی امریک‏‏ا د‏‏ی اکائیاں جنہاں وچ خود مختار قوم گیانا، سرینام تے فرانس دا محکمہ فرانسیسی گیانا وی اس دے رکن نيں۔
اراکین
کونکاکاف 41 رکنی ایسوسی ایشنز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مرداں د‏‏ی قومی ٹیماں
Last updated 9 March 2017
باہرلے جوڑ
گٹھ:کونکاکاف گٹھ:فیفا کنفیڈریشنز گٹھ:1961ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں گٹھ:شمالی امریک‏‏ا وچ 1961ء دیاں تاسیساں گٹھ:کھیڈ تنظیماں
سلطانپور نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
106ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
سندربانز نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
تیر اڈنا گالڑ
تیر اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔
108ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
109ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی