cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علامہ اقبال انٹرنیشنل ایئر پورٹ
آلا ٹرمینل
اگلے پچی سالاں دوران، ہوائی سفر دی منگ ودھ گئی. خطے دیاں ودھ رہیاں ضرورتاں نوں پورا کرن لئی سرکار نوں اک وڈا ٹرمینل بناؤنا پیا۔ مارچ 2003 وچ، اک نویں ٹرمینل دا افتتاح صدر جنرل پرویز مشرف نے کیتا گیا سی، اصل وچّ سابقہ وزیر اعظم نواز شریف سی. ایس ہوائی اڈے دا ناں علامہ اقبال انٹر نیشنل ہوائی اڈا رکھیا گیا سی اتے کراچی دے جناح انٹرنیشنل ہوائی اڈے توں بعد پاکستان دا دوجا سبھ توں وڈا ہوائی اڈا بن گیا۔ ساریاں اڈاناں نوں نوے ہوائی اڈے تے تبدیل کر دتا گیا سی اتے پراݨا ہوائی اڈیا نوں فوج نے منتقل کر دتا گیا سی. حالانکہ، بعد وچّ سرکار نے ہوائی اڈےنوں فوج توں دوبارہ قبضہ کر لیتا اتے ایس نوں حج ٹرمینل وچّ تبدیل کردتا.
پاکستان سول ایوی ایشن اتھارٹی نے جے اینڈ پی اوورسیز لمیٹڈ ، جیہڑا اک بین الاقوامی عمارت اتے سول انجینئرنگ ٹھیکیدار دے نال اک کنسورشیم دے رہنما ، ایئرس اے ٹی ایم نوں مرکزی معاہدہ دتا۔ ایرس اے ٹی ایم تھامسن سی ایس ایف ایرس اینڈ سیمنز دا مشترکہ پروجیکٹ اے ، جیہڑاہوائی ٹریفک مینجمنٹ سسٹم اتے ہوائی اڈے دی ترقی لئی مختص اے۔ برطانیہ چ ائیرپورٹ گروپ نوں ائیرپورٹ سسٹم دی تعمیر لئی 70 ملین دا معاہدہ وی دتا گیا سی۔ ایس منصوبے نوں شہری اتے تعمیراتی کماں دے ذمہ دار ، جوانو اینڈ پاراسکیواڈس (جے اینڈ پی) دے اک کنسورشیم اتے نظاماں دے نفاذ  لئی ذمہ دار ایئرپورٹ گروپ نے نافذ کیتا سی۔ ایئرس اے ٹی ایم اتے تھیلس اے ٹی ایم نوے ٹرمینل تے ایئر پلاں دی جعلی سازی اتے انسٹالیشن دے ذمہ دار سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:لہور گٹھ:پاکستان دے ہوائی اڈے
چک 89 پندراں ایل
چک 89 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
زیورچ (کینٹن)
زیورچ سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔ ایدی لوک گنتی 1,344,866 اے۔ کینٹن سویٹزرلینڈ دے جڑھدے اتلے پاسے ول اے تے زیورچ ایدا گڑھ اے۔
سان لیانڈرو
سان لیانڈرو امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
اولمپاس
اولمپاس مقدونیہ دے بادشاہ فیلقوس دی بیوی تے سکندر اعظم دی ماں سی ۔ فیلقوس نے طلاق دے دتی تے نس کے ایپرس دے علاقے چ چلی گئی تے بادشاہ دے مخالفاں نوں اسدے قتل تے بھڑکائیا ۔ فیلقوس دے مارے جانہہ دے بعد سکندر اعظم تخت تے بیٹھا تے مقدونیہ واپس آگئی تے اس دے مرن مگروں حکومت اپنے ہتھ چ لے لئی پر خود وی 316‍ق۔ م چ دشمناں دے ہتھوں ماری گئی ۔
فتاوا رضویا
فتاویٰ رضویہ فقہ حنفی دے مطابق احمد رضا خان دے جاری کردہ ہزاراں فتاوی جات دا مجموعہ اے، اس علمی ذخیرے نیں فقہ حنفی دا انسائیکلوپیڈیا کہا جاندا اے۔ اس دا پورا نام العطایا النبویہ فی الفتاوی الرضویہ اے جنوں مختصر طور پر فتاویٰ رضویہ کہا جاندا اے۔ تخریج شدہ تینتیس جلداں جنہاں وچ کل 6847 سوالات دے جوابات نیں ہور احمد رضا خان دے 206 رسائل بھی اس وچ شامل نیں۔
اہمیت و فضیلت
ملفوظات اعلیٰ حضرت وچ اے: جبکہ فتاویٰ رضویہ وچ لکھا اے۔ بلا مبالغہ ہم یہ دعویٰ کر سکدے نیں 30 جِلداں پر مشتمل یہ دنیا دا ضَخیم ترین فتاویٰ اے۔ یہ بلند فقہی شاہدارمجموعی طور پر (21970) صَفَحات، چھ ہزار آٹھ سو سنتا لیس (6847) سُوالات دے جوابات ہور دو سو چھ (206) رسائل پرمُشتَمل نیں۔ جبکہ ہزارہا مسائل ضِمناً زیرِ بَحث آ ئے نیں
ادابرین کی رائے
ماہر رضویات پروفیسر مسعود احمد دہلوی فرزند مفتی محمد مظہر اللہ نقشبندی نے 1980ء وچ اپنے تاثر دا اظہار اس انداز وچ کیتا سی کہ: سچ تو یہ اے کہ اعلیٰ حضرت معاصرین دے دتے جانے والے القابات دے جامع نیں۔
محمد ادریس داندھلوی، امین احسن اصلاحی دے شاگرد، سید ابوالاعلیٰ مودودی دے معتمد، ہفت روزہ شہاب لاہور دے چیف ایڈیٹر، نے امام احمد رضا دانفرس اسلام آباد منعقدہ 1993ءوچ کہا سی:  قرطاس و قلم توں میرا تعلق دو چار سال کی ہی بات نئیں، نصف صدی کی بات اے اس دوران وچ وقت دے بڑے بڑے اہل علم و قلم علماء و مشائخ کی صحبت وچ بیٹھ کر استفادہ کرنے دا موقع ملا ہور ان دے درس وچ شریک رہا ہور اپنی بساط دے مطابق فیض حاصل کرتا رہا ۔ زندگی وچ وچ نے اتنی روٹیاں نئیں کھائی ہاں گی جتنی کتاباں پڑھی نیں۔ میری اپنی ذاتی لائبریری وچ دس ہزار توں زیادہ کتاباں نیں وہ سب مطالعہ توں گزری نیں۔ ان مطالعے دے دوران وچ امام احمد رضا رحمۃ اللہ علیہ کی کتب نظر توں نئیں گزری سیں ہور مجاے یاں محسوس ہوتا سی کہ علم دا خزانہ پالیا اے ہور علم دا سمندر پار کر لیا اے۔ علم کی ہر جہت تک رسائی حاصل کرلی اے۔مگر جب امام اہل سنت (مولانا احمد رضا بریلوی) کی کتاباں مطالعہ کاں ہور ان دے علم دے دروازے پر دستک دی ہور فیض یاب ہویا تو اپنے جہل دا احساس ہور اعتراف ہویا ۔ یوں لگا کہ ابھی تو علم دے سمندر دے کنارے کھڑا سیپیاں چن رہا سی۔ علم دا سمندر تو امام کی ذات اے۔امام (احمد رضا بریلوی) کی تصانیف دا جتنا مطالعہ کرتا جاندا ہاں عقل اتنی ہی حیران ہوتی چلی جاتی اے ہور یہ کاے بغیر نئیں رہا جاندا کہ امام احمد رضا حضور نبی کریم ﷺ دے معجزاں وچ توں ایک معجزہ اے جتوں اللہ تعالیٰ نے اتنا وسیع علم دے کر دنیا وچ بھیجا اے کہ علم کی کوئی جہت ایسی نئیں جس پر امام نوں دسترس حاصل نہ ہو ہور اس پر کوئی تصنیف نہ کی ہو۔ یقیناًآپ سردار دوعالم ﷺ دے علوم دے صحیح جانشاں تاے جس توں ایک عالم فیض یاب ہوا۔
شماریات
فتاوی کی نئی اشاعت جو لاہور توں 1990ء توں 2005ء تک عربی و فارسی عبارات مع رسائل و تخریج حوالہ جات دے شائع ہویا اس دے مطابق شماریات نیں۔
حوالے
گٹھ:بریلوی گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:احمد رضا خان گٹھ:کتب فقہ حنفی گٹھ:احمد رضا خان دیاں کتاباں گٹھ:کتاباں
دی لوسٹ سمبل (ناول)
مشہور امریکی مصنف ڈین براؤن دا ناول، دی لوسٹ سنبل جس دا اردو ترجمہ ’گمشدہ نشان‘ ہو سکدا اے انہاں دی مشہور رابرٹ لینگڈن سیریز دا تیسرا حصہ اے۔ را برٹ لینگڈن، ڈین براؤن دا تخلیق کردہ کردار دا نام اے۔ ایہ کردار ہاورڈ یونیورسٹی دا اک درمیانی عمر دا پروفیسر اے جس دی مہارت قدیم تہذیباں دی تصویری زباناں نيں۔ دی لاسٹ سنبل، رابرٹ لینگڈن سیریز دا تیسرا ناول اے۔ اس تو‏ں پہلے دو ناول دی ڈاونشی کوڈ تے دی اینجلنز اینڈ ڈیمنز نے بہت مقبولیت حاصل کيتی تے بیسٹ سیلرز دی لسٹ وچ شامل ہوئے۔ موجودہ ناول وی بیسٹ سیلر دی لسٹ وچ شامل اے۔
مرکزی خیال
دی لاسٹ سنبل دا مرکزی خیال اک ایسے گمشدہ نشان دی تلاش اے جو اپنے اندر علم و ذہانت دا اک بے پناہ خزانہ رکھدا اے۔ اُتے ایہ نشان دنیا دی نظراں تو‏ں اوجھل اے۔ اس نشان دے متعلق چند ہی لوگ جاندے نيں تے اوہ لوگ اس راز دی اپنی جان تو‏ں زیادہ حفاظت کردے نيں۔ انہاں لوگاں دا خیال اے کہ انسانیت حالے تک اس بے پناہ علم دے ذخیرے تو‏ں مستفید ہونے دے لئی تیار نئيں اے۔ ایسے وچ جے ایہ راز منظر عام پہ آ گیا تو ایہ دنیا دے لئی تباہی تے بربادی دے سوا کچھ نئيں لیائے گا۔ ایہ چند لوگ جو اس راز دی حقیقت تو‏ں واقف سن، ایہ فری میسن دی سوسائٹی تو‏ں تعلق رکھنے والے لوگ سن ۔ فری میسن امریکا دی اک خفیہ تنظیم اے جس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ ایہ وڈے رازاں دی امین اے۔ ہور امریکا دی بنیاد وچ اس تنظیم دی بہت کاوشاں شامل نيں۔ رابرٹ لینگڈن دا ایہ ناول فری میسنز دی اندرونی تنظیم، انہاں دے کم کرنے دے طریقاں تے راز داری دی خاصیت پہ تفصیلی روشنی ڈالتا اے۔ اس ناول وچ اک نويں ابھرتی ہوئی سائنس ’نیوٹک سائنس‘ دا وی ذکر کیتا گیا اے۔ اس سائنس دے مطابق قدیم دور دا انسان کئی معاملات خصوصاً انسانی ذہن دی پیچیدگیاں تو‏ں بخوبی واقف سی اوہ کائنات دے وڈے رازاں تو‏ں واقف سی لیکن لوگ انہاں رازاں نو‏‏ں جادو یا معجزے دا نام دیندے سن ۔ مصنف نے اس سائنس دے ذریعے پرانے زمنے دی باتاں نو‏‏ں معلومات دا اہ‏م خزانہ قرار دتا اے جس نو‏‏ں تلاش کرکے انسانیت نويں رازاں تو‏ں واقفیت حاصل کر سکدی اے۔ مصنف نے کتاب دے آغاز وچ بیان کیتا اے کہ ناول وچ پیش کيتی گئی تمام تنظیوچ تے سائنساں یعنی فری میسن تے نیوٹک سائنسز سب حقیقت وچ موجود نيں۔
کہانی
ناول دی کہانی دا آغاز اک صبح اس وقت ہوندا اے جدو‏ں رابرٹ لینگڈن نو‏‏ں امریکا تو‏ں اپنے دوست پیٹر سولومن دے سیکریٹری دی فون کال موصول ہوندی اے۔ اس دا سیکریٹری اپنے مالک دی طرف تو‏ں اسنو‏ں امریکا آنے دی دعوت دیندا اے جتھ‏ے اسنو‏ں اک تقریب وچ اک لیکچر دینا اے۔ اوہ تقریب اسی شام نو‏‏ں سی تے رابرٹ دا لیکچر شام ست بجے سی یعنی اسنو‏ں اس سہ پہر نو‏‏ں نکلنا سی رابرٹ اپنے دوست دی مدد نو‏‏ں تیار ہو جاندا اے تے واشنگٹن پہنچ جاندا اے۔ اوتھ‏ے پہنچ دے اسنو‏ں معلوم ہوندا اے کہ ایہ سب اک دھوکا اے۔ اسنو‏ں اس دے دوست نے لیکچر دینے دے لئی نئيں بلیایا، بلکہ اس دے دوست نو‏‏ں کسی نے اغوا کر لیا اے تے اوہدی جان خطرے وچ اے۔ ہور ایہ کہ ناصرف اس دے دوست دی جان خطرے وچ اے بلکہ اس دا اغوا کنندہ رابرٹ تو‏ں اک ایسے راز نو‏‏ں ڈی کوڈ کروانا چاہندا اے جس دی فری میسن عرصے تو‏ں حفاظت کردے آئے نيں۔ رابرٹ دا ایہ دوست نہ صرف فری میسن سی تے بلکہ ا اُتے اسنو‏ں اس تنظیم وچ اک انتہائی اہ‏م عہدے دا حامل سی رابرٹ اس را ز نو‏‏ں ڈی کوڈ کرنے تو‏ں انکار کردا اے لیکن اسنو‏ں اپنے دوست دی زندگی دی فکر ہو جاندی اے۔ اس موقع پہ ناول وچ کچھ تے کردار وی شامل ہو جاندے نيں جس وچ سی آئی اے دی ڈائریکٹر ساٹو وی شامل نيں۔ ساٹو رابرٹ نو‏‏ں بتاندی اے کہ ایہ معاملہ نیشنل سیکیوریٹی دا اے تے رابرٹ نو‏‏ں تعاون کرنا چاہیے۔ رابرٹ کسی طرح ساٹو تو‏ں بچ نکلتا اے۔ اوہ پیٹر سولومن دی بہن کدی اس خطرے تو‏ں آگاہ کردا اے جو اس دے بھائی نو‏‏ں لاحق اے۔ کہانی ہور کس طرح آگے ودھدی اے اس دے لئی ناول دا مطالعہ بہتر رہے گا۔
دی لاسٹ سنبل، اک سسپنس تھرلر اے۔ ناول دی تمام کہانی بارہ گھنٹے دے عرصے پہ محیط اے۔ ناول بہت تفصیلی انداز وچ لکھیا گیا اے جگہ جگہ مصصنف نے فری میسنز دے متعلق تفصیلات فراہ‏م کيتیاں نيں، جو اس سوسائٹی نو‏‏ں جاننے وچ مدد گار نيں۔ امریکن آرکیٹیکچر کس طرح بنایا گیا اے اس بارے وچ وی وضاحت کيتی گئی اے۔ ناول دی اک اہ‏م خاصیت نیوٹک سائنس دے متعلق معلومات نيں۔ کہانی وچ ایہ باتاں پیٹر سولومن دی بہن، کیتھرین سولومن دے ذریعے کہلیائی گئی نيں۔ مصنف نے اس گل دا اظہار کیتا اے کہ انسانی کانشئس نس، اس دے مرنے دے بعد وی قائم رہندا اے، ایہ اک ایسی چیز اے جو انسان دا بیرونی دنیا تو‏ں تعلق قائم کردی اے۔ کانشئیس نیس دا اک وزن اے تے جدو‏ں کئی دماغ مل دے اک ہی سمت وچ سوچاں، تو گریویٹی دے اصول دے تحت ایہ سوچاں اپنے مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے وچ کامیاب ہو سکدی نيں۔ پھر سوچ جے اچھی ہوئی تو اچھا نتیجہ ملے گا تے جے بری ہوئی تو برا نتیجہ۔ اس گل دی سائنسی حقیقت کیتا اے، اس بارے وچ ساڈا کچھ کہنا تو مشکل اے اُتے دیکھیا گیا اے کہ بوہت سارے خیالات پہلے ناولاں وچ قصے کہانیاں دی شکل وچ پیش کیتے گئے تے پھر بعد وچ آنے والی سائنساں نے انہاں نو‏ں سچ ثابت کر دکھایا۔
ڈان براؤن دے لکھنے دا انداز بہت مخصوص اے، انہاں دے کئی کرداراں وچ یکسانی موجود ہوندی اے۔ بوہت سارے نقاد اں دے مطابق اوہ اپنی کہانیاں دے پلاٹ کانسپیریسی تھیوریز تو‏ں لیندے نيں۔ انہاں تمام باتاں دے باوجود انہاں دے تمام ناول بیسٹ سیلرز وچ شامل نيں۔ انہاں دیاں کتاباں ایسی نيں کہ اک دفعہ ہتھ وچ لینے دے بعد مکمل پڑھے بغیر چھوڑنا مشکل اے۔ ناول دا سسپنس، تھرل تے تیز رفتاری بہت متاثر کن اے۔ سمبالوجی دے موضوع پہ دتی گئی معلومات وی قاری دی توجہ جکڑے رہندی نيں۔ اُتے ناول دا انجام ڈین براؤن دے ہور ناولاں دی طرح مایوس کن اے۔ فری میسن، سمبالوجی، سیکرٹ نالج، نیوٹک سائنسز دی بنیاداں پہ ناول دی جو عمارت کھڑی کيتی گئی سی، انجام سامنے آنے پہ ریت دی دیوار دی طرح ڈھے جاندی اے۔ گرچہ ناول دے آغاز وچ مصنف ناول وچ بیان کيتی گئی سوسائیٹیاں تے سائنسز دی موجودگی دی تصدیق کردے نيں لیکن ناول دے اختتام پہ فکشن دی حد تک وی انہاں دا کردار متعین نئيں کر پاندے۔ جس گمشدہ علم دے خزانے دی تلاش سارے ناول وچ جاری رہی، جدو‏ں اوہ سامنے آیا کسی قسم دا تاثر قائم نئيں کر سکا۔ اُتے جے انجام دی فکر نہ دی جائے تو ایہ اک ریکمنڈڈ ناول اے۔ سپپنس تے تھرلر دے شائقین دے لئی ایہ اک ریکمنڈڈ ناول اے۔
حوالے
گٹھ:2009ء دے ناول گٹھ:ڈین براؤن دے ناول
مومن خان مومن
مومن خان مومن (پیدائش: 1801ء— وفات: 14 مئی 1852ء) دبستان دہلی نال تعلق رکھنے والے اردو زبان دے مشہور شاعر تے اسد اللہ خاں غالب دے ہ‏معصر سن ۔
سوانح
مومن خان ناں تے مومن تخلص سی ۔ والد دا ناں غلام نبی خاں سی ۔ مومن دے دادا سلطنت مغلیہ دے آخری دور وچ شاہی طبیباں وچ داخل ہوئے اورحکومت تو‏ں جاگیر وی حاصل کيتی۔ مومن 1800ء نو‏‏ں دہلی وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد نو‏‏ں شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی تو‏ں بہت عقیدت سی۔ چنانچہ شاہ صاحب موصوف نے ہی مومن خاں ناں رکھیا۔ گھر والےآں نو‏‏ں ایہ ناں ناپسند سی ايس‏ے لئی انہاں نے آپ دا ناں حبیب اللہ رکھنا چاہیا لیکن آپ نے شاہ عبدالعزیز صاحب ہی دے ناں تو‏ں ناں پایا۔ مومن بچپن ہی تو‏ں ذہن طبع سن ۔ حافظہ بہت چنگا سی ۔ چنانچہ عربی و فارسی، طب، نجوم تے موسیقی وچ جلدی کمال حاصل ک‏ر ليا۔ اصناف شاعری وچ قصیدہ، رباعی،واسواخت، غزل، ترکیب بند، مثنوی سبھی اُتے طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔
دلی تو‏ں پنج مرتبہ باہر نکلے مگر وطن د‏‏ی محبت نے اپنی طرف کھچ لیا۔ مومن نہایت آزاد مزاج، قانع تے وطن پرست سن ۔ امراوء تے روساء د‏‏ی خوشامد تو‏ں انہاں نو‏ں سخت نفرت سی۔ ایہی انہاں دے کریکٹر د‏‏ی اک نمایاں خصوصیت سی۔ مومن د‏‏ی یادگار اک دیوان تے چھ مثنویاں نيں۔ 1851ء وچ اپنے کوٹھے تو‏ں ڈگ ک‏ے وفات پائی۔
مومن د‏‏ی جنسی توانائی دا اظہار عملی زندگی تو‏ں ہی نئيں بلکہ کلام تو‏ں وی ہُندا ا‏‏ے۔دبستان لکھنؤ دے شاعر دے برعکس انہاں نے جنس نگاری نو‏‏ں فحش تے ابتذال تو‏ں بچا کر صحت مند حدود وچ رہنے دتا۔ بیشتر اشعار وچ روایت یا مفروضات کم نيں تے ذا‏تی تجربات زیادہ، ايس‏ے لئی شاعری وچ عاشق دا تصور ابھردا اے اوہ میر تقی میر د‏‏ی خود سپردگی تے خاکساری، لکھنوی شاعر د‏‏ی ہوسناکی تے کجروی تے غالب د‏‏ی نرگسیت تے خود پسندی تو‏ں قطعی مختلف ا‏‏ے۔ مومن دا عاشق واضح طور اُتے ہرجائی ا‏‏ے۔ انہاں دا ایہ شعر عاشق دے تمام فلسفہ حیات دا نچوڑ ا‏‏ے۔
ہم وی کچھ خوش نئيں وفا کرکے
تم نے چنگا کیتا نباہ نہ کیا
یہ اوہی انداز اے جس نے داغ دہلوی دے پاس جاک‏ے رنڈی بازی د‏‏ی صورت اختیار کر لئی۔ جے خالص جنس نگاری دے لحاظ تو‏ں دیکھو تاں مومن غالب تو‏ں ودھ جاندے نيں۔ صرف اشعار د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں ہی نئيں بلکہ شدت تے وارفتگی وچ وی غالب دے ہاں بعض اوقات جنس نو‏‏ں مزاح وغیرہ تو‏ں کیمو فلاج کرنے دا رجحان ملدا ا‏‏ے۔ لیکن مومن دا انداز کِس‏ے حقیقت نگار دا ا‏‏ے۔ البتہ رشک وچ دونے دا یکساں حال ا‏‏ے۔ ایہی نئيں بلکہ مومن نے آواز تو‏ں اپنی خصوصی جنسی دلچسپی دا اظہار وی کیتا۔ ايس‏ے طرح بعض ملبوست اورزیورات تو‏ں وابستہ جنسی تلازمات وی ابھارے گئے نيں تے ایسی غزلاں د‏‏ی وی کمی نئيں جنہاں وچ واضح طور اُتے ایداں دے اشارات کیتے کہ کِس‏ے مخصوص ہستی د‏‏ی جھلک دیکھنے پربھی اِنّا اندازہ لگانا دشوار نئيں رہندا کہ خطاب صنف مخالف تو‏ں اے تے لاجنس شاعری دے اس دور وچ ایہ بہت وڈی گل ا‏‏ے۔
گٹھ:1800 دے جم گٹھ:1851 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:دہلی دے شاعر گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری مصنفاں گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:۱۸۵۲ دیاں موتاں
لیٹیٹیا ٹائلر
لیٹیٹیا ٹائلر (12 نومبر 1790 – 10 ستمبر 1842) امریکہ دے صدر جان ٹائلر دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
پمز ہسپتال، اسلام آباد
پمز ہسپتال، اسلام آباد یا پاکستان انسٹیٹیوٹ آف میڈیکل سائینسز اسلام آباد دا اک وڈا ہسپتال اے۔
ہسپتال دی ویب سائیٹ
شہرستان جویبار
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان جویبارایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز جویبار شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
پریسکیلا ٹائلر
پریسکیلا ٹائلر ( نومبر 1744– 28 اکتوبر 1818) امریکہ دے صدر جان ٹائلر دی ٹبری سی۔
پرکاش سنگھ بادل
پرکاش سنگھ بادل دا جنم 8 دسمبر 1927 نوں ضلع بٹھنڈہ دے پنڈ ابلو کھرانا وچّ ہویا۔ پرکاش سنگھ بادل  چڑھدے پنجاب دا وزیر اعلیٰ رہیا اے۔ تے اوہ پنج  واری  بھارتی پنجاب دا وزیر اعلی رہیا اے۔ اوہ پہلاں اس عہدے اتے 1970 ولوں 1971 تکّ ،  1977 ولوں 1980 تکّ ،  1997 ولوں 2002 تکّ اتے 2007 ولوں 2012 تکّ رہ چکیا اے۔ اوہ اک سکھ سیاسی پنجابی علاقائی جماعت شرومنی اکالی دل  دے سرپرست نیں ۔ اوہ 1995 توں 31 جنوری 2008 تکّ پارٹی  دے پردھان رہے۔ شرومنی اکالی دل  دے سرپرست ہون  دے ناطے، اوہناں دا شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی اتے دلی سکھ گردوارہ پربندھنک کمیٹی اتے اک مضبوط پربھاو اے۔ اوہ عامَ طور اتے بھارتی وزیر اعظم منموہن سنگھ توں بعد دوجا سبھتوں طاقتور سکھ رہنما دے روپ وچّ دنیا بھر وچّ جانے جاندے نیں۔
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ
سادھو دا باغ
سادھو دا باغ، مارگلہ پعاڑ دے دندے تے, تے ڈی 12 سیکٹر اسلام آباد دے پچھے کرکے تے شاہ اللہ دتہ پنڈ توں کج پینڈے تے اک 2400 پرانی تھاں اے۔
چک 90 پندراں ایل
چک 90 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
عظیم وادی شق
عظیم ودی شق جاں وڈي تریڑ اک 6000 کلومیٹر لمی زمین چ تریڑ نوں کیندے نیں جیہڑی لیندے ایشیاء چ شام توں لے کے تھلے چڑھدے افریقہ دے دیس موزمبیق تک اے۔ ایہ تریڑ چڑھدے افریقہ دے ریندے افریقہ نالوں وکھرے ہون توں بنی اے۔ عرب پہلے ای وکھرا ہوچکیا اے تے چڑھدا افریقہ وی زمین چ ایس تریڑ باجوں آن والے ویلے چ وکھرا ہوجاؤگا۔ ایس تریڑ دی راہ چ کئی تھاواں تے سمندر چھیراں دی مورت چ دسدا اے۔
تریڑ پنجابی چ زمین چ بنے وڈے کٹ نوں کیندے نیں۔
ڈیوس
ڈیوس سویٹزرلینڈ دا اک شہر اے۔ اے دیس دے چڑھدے پاسے اے۔ اے گراوبندن دے کینٹن چ اے۔ ایدی لوک گنتی 11142 اے۔ ڈیوس یورپ دا سب تون امیر شہر اے۔
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
گوہر گاسپاریان
گوہر گسپاریان (Գոհար Գասպարյան; 14 دسمبر 1924 – 16 مئی 2007) نوں "ارمینیائی نائیٹنگیل" وجوں وی جانیا جاندا اے۔ اوہ اک ارمینیائی اوپیرا گلوکارہ سی۔
قاہرہ دے اک آرمینی پروار وچ پیدا ہوئی، گسپاریان نے شہر وچ اک سنگیت اکادمی وچ پڑھائی کیتی۔ 1948 وچ، اوہ مشرق وسطی دے ہزاراں ہور آرمینیناں دے نال سوویت آرمینیا آ گئی۔
اسنے اپنے لمبے کیریئر دوران 23 اوپیرا وچ ییروان اوپیرا تھئیٹر وچ مظاہرہ کیتا، اتے نال ہی سنگیت تقریب وچ وی مظاہرہ کیتا۔  اسنے ییروین سٹیٹ سنگیت کنزرویٹری وچ وی سکھایا۔ گسپاریان سویت یونین دی پیپلز آرٹسٹ سی، سوشلسٹ ورک ہیرو اتے میسپوسٹ ماسٹوٹس خطاب پاؤن والی سی۔
گوہر گسپاریان یاریوان وچ دم توڑ گئی اتے اس نوں کومیٹاس پانتھون وچ دفنایا گیا۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1924 گٹھ:موت 2007 گٹھ:آرمینیائی شخصیتاں گٹھ:آرمینیا
بسمارک
اٹو ایڈورڈ لیوپولڈ فان بسمارک-شونہاؤزن (1 اپریل 1815- 30 جولائی 1898) جیہنوں اٹو فان بسمارک یا صرف بسمارک وی کیا جاندا اے، اک جرمن سیاستدان تے سیانا سیاسی آگو سی۔ 1871 وچ اوہنے کئی جرمن دیساں نوں رلا کے اک تکڑی جرمن سلطنت دی نیو رکھی تے ایہد اوہ 1890 تک چانسلر ریا۔ جرمنی جیہڑا صدیاں توں نکے نکے دیساں وج ونڈیا ہویا سی بسمارک نے اوہناں نوں کٹھیاں کرکے اک تکڑے جرمنی وچ پلٹ دتا۔
بسمارک پرشیا دا 1862–90 منسٹر پریزیڈنٹ ریا تے پر شیا نوں ایسیاں لڑائیاں وچ پایا جیدے وچ آسٹریا تے فرانس نوں ہار تے پرشیا نوں جت ہوئی تے نکے جرمن دیساں نوں پرشیا نال رلایا۔ جرمنی نوں کٹھا کرن مگروں اوہنے یورپ وچ طاقت دی ترکڑی نوں اک پدھر تے رکھیا تے یورپ نے 1870 تے 1880 دے دھاکیاں وچ امن دے مزے لۓ.
اوہنے اک نویں قوم دیس دی نیوں رکھی تے اک لوک بھلائی سرکار دا راہ کڈھیا۔ اوہنوں بدیساں وچ کلونیاں بنانا پسند نہیں سے پر لوکاں دے کین تے ایہ کم کیتا۔ اوہنے سارے مرداں نوں وو دا حق دتا پر چنے ہوۓ لوکاں کول چوکھی طاقت نہیں سی۔ بسمارک نوں لوکراج تے ایتبار نہیں سی تے اوہ اک تکڑی چنگی سکھائی گئی بیوروکریسی راہیں راج کردا سی جیدی طاقت جنکر ہتھ سی جیہڑی چڑھدے ول دی اک زمیندارہ پدھر سی۔
بسمارک اک جنکر نواب سی جیدا ویس اگے ودھواں تے تکڑا سی۔ اوہ اک لمی دیسی تے بدیسی سوچ رکھدا سی پر نکے موٹے رپھڑاں تے وی اوہدی اکھ سی۔ اوہدے کماں نے اوہنوں جرمناں دا اک قومی ہیرو بنا دتا تے اوہدے لئی کئی تھاواں تے یادگاراں بنائیاں گئیاں۔ اوہنے یورپ وچ اک ایسی پدھر بنائی جیدے نال امن ریا تے اوہنوں جرمنی دا موڈھی وی منیا جاندا اے۔
جولیا ٹائلر
جولیا ٹائلر (4 مئ، 1820 یا 29 جولائ 1820 – 10 جولائ 1889) امریکہ دے صدر جان ٹائلر دی ٹبری سی۔
بسمارک
جم پل
اٹو فان بسمارک برلن دے لیندے ول پرشیا دے سیکسنی صوبے دی تھاں شونہاؤزن وچ اک امیر ٹبر وچ جمیا۔ اوہدا پیو کارل ولہلم فرڈیننڈ بسمارک (1771 - 1845) اک جنکر زمیندار تے پرشیائی فوجی افسر سی تے اوہدی ماں ولہمائن لوئزی مینکن برلن دے اک سرکاری ملازم دی چنگی پڑھی لکھی تی سی۔ بسمارک نے مڈھلی پڑھائی یوہان ارنسٹ پلامان ایلیمنٹری سکول تے فریڈرش ولہلم تے گراؤس کلوسٹر سیکنڈری سکول توں کیتی۔ 1832 تون 1833 تک اوہ گوٹنگن یونیورسٹی وچ قنون پڑھدا ریا تے 1833 توں 1835 تک ہمبولٹ یونیورسٹی برلن پڑھدا ریا۔ گوٹنگن وچ اوہدی یاری اک امریکی جان لاتھراپ موٹلے نال ہوئی جو فیر اک لکھاری بنیا۔ اوہنے بسمارک نوں اپنیاں لکھتاں وچ وکھرا تیز پر بڑا گنیا لکھیا اے۔ آس تے اوہنوں سفارتکاری دی سی پر اوہنے اپنے کم دا مڈھ آخن تے پوٹسڈیم توں وکالت توں کیتا۔ بنا کسے نوں پچھے دسے اوہ دو انگریزی کڑیاں پچھے گیا پر ویاہ ناں کیتے۔ اک سال اوہنے فوج وچ وی گزاریا۔ 25 دے دوالے اوہ اپنی ماں دے مرن تے اپنی زمین تے شونہاؤزن آیا۔ 30 دے دوالے اوہدی گوڑی یاری میری فان تھڈن نال ہوئی جیدا نواں ای ویاہ اک اوہدے یار نال ہویا سی تے اوہدیاں گلاں وچ آکے اوہ لوتھرن بن گیا تے بسمارک نے میری دی ساک اک امیر سوانی یوہانا فان پٹکامر نال 28 جولائی 1847 نوں کیتا۔ اوہناں دے تن نیانے ہربرٹ، ولہلم تے میری ہوۓ۔ اوہدی ٹبری اک شرمیلی، کلیاں رہن والی تے مزہبی سوانی سی۔
جولیا ٹائلر
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
بسمارک
سیاست وچ
1857 وچ فریڈرک ولیم IV نوں دل دا دورہ پیندا اے تے ولیم I اوہدی تھاں تے سرکار چلان لگ جاندا اے۔ اوہ بسمارک نوں فرینکفرٹ توں روس سفیر بنا کے پیجدا اے تے نالے ہیلمٹ فان مولٹک نوں پرشیا دیاں فوجاں دا کمانڈر تے البرخت فان رون نوں وزیر لڑائی بناندا اے۔ رون نال بسمارک دی یاری سی تے اوس توں اوہنوں پرشیا تے برلن دیاں دساں ملدیاں ریندیاں سن۔ 1862 وج بسمارک نوں فرانس وچ سفیر بنایا جاندا اے۔ ایہناں گرمیاں وچ ای اوہ لندن وی جاندا اے۔ ایہناں ملنیاں نال اوہنوں اپنے اگے آن والے ویلے وچ ویریاں نپولین III، برطانوی وزیراعظم پالمرسٹن تے اوہدے سیکٹری ارل رسل تے پرانی سوچ دے برطانوی سیاستدان ڈزرائیلی نال جیہڑا مگروں برطانیہ دا وزیراعظم بندا اے نال ملنی ہوئی۔ ڈزرائیلی دا بسمارک دے لندن آن تے اوہدے شبداں وچ کیا سی:"ایس بندے توں بچ کے رینا - اوہدا ہر شبد سوچن والا اے۔"
وزیراعظم
1861 وچ اپنے پرا دے مرن تے ولیم I پرشیا دا بادشاہ بندا اے۔ نویں بادشاہ لئی پرشیا دی پارلیمنٹ اک رپھڑ سی ولیم فوج دے خرچے وچ وادا کرنا چاندا سی پر اوہدی پارلیمنٹ نئیں سی من رئی۔ اوہ اپنے تخت نوں چھڈن تک اپڑ گیا۔ ستمبر 1862 وچ اوہنے جیہڑا فوج لئی خرچہ منگیا اوہ پارلیمنٹ نے ناں کردتی۔ رون دی صلآ تے 23 ستمبر 1862 نوں بسمارک نوں بلا کے وزیرخارجہ تے وزیراعظم لادتا جاندا اے۔ بادشاہ اوہدا بنن والا بادشاہ تے ملکہ بسمارک دے خلاف سن پر اوہناں نوں دسیا گیا جے بسمارک ای ایس پارلیمنٹ نوں نبڑ سکدا اے۔
بسمارک، رون تے مولٹک تنے اوس ویلے پرشیا دی سرکار وج آندے نیں جدوں وڈیاں طاقتاں وچ پرشیا سب توں تھلے گنیا جاندا سی، طاقتاں دے آپسی جوڑ کریمیا لڑائی 1854–55 باجوں تے اٹلی دی لڑائی (1859) باجوں خراب سن۔ ایس افراتفری وچ جرمن سلطنت دا بننا یورپ وچ اک سکون تے برابری لے کے آیا۔ جرمن سلطنت دا بننا بسمارک دی سیاست، رون دی فوج دی تیاری تے مولٹک دی لڑائی دیاں چالاں تے جتاں باجوں ای ہوسکیا۔ ۔
رت تے لوۓ والی تقریر
جرمنی دا اک ہونا 1848-49 دے انقلاباں دا اک وڈا سفنہ سی۔ فرینکفرٹ وچ ہون والی جرمن دیساں دے آگواں نے فرینکفرٹ پارلیمنٹ وچ جرمن دیساں دے اک جٹ ہون دا قنون تے عام ووٹاں نال چنی جان والی اک جرمن پارلیمنٹ دا ہوکا دتا تے پرشیا دے بادشاہ فریڈرک ولیم IV نوں جرمن شہنشاہ بنن دا وی کیا پر اوہنے جرمن شہزادیاں توں تے آسٹریا تے روس دی فوجی چڑھائی توں ڈردیاں ہویاں جرمن لوکاں دی ایہ منگ ناں منی۔ 30 ستمبر 1862 نوں پرشیا دی پارلیمنٹ دی بجٹ ملنی وچ تقریر کردیاں ہویاں اپنے کماں دے انت نوں جتن لئی لوۓ تے رت تے زور دتا۔
ڈینمارک نوں ہرانا
جرمنی جیہڑا نکے نکے دیساں وچ ونڈیا ہویا سی بسمارک نے گویڑہ لایا جے ایہ تاں ای کٹھا ہوسکدا اے جے ایس ملے وچوں آسٹریا نون باہر کڈیا جاوے۔
نومبر 1863 وچ ڈینمارک دے بادشاہ دے مرن تے اوہدے دو راجواڑیاں شلسوگ تے ہولسٹائن دا رپھڑ پے جاندا اے۔ ایہناں دی لوک گنتی جرمن سی پر ایہ ڈینمارک کول سن۔ بسمارک دی سیاست نال پرشیا تے آسٹریا ڈینمارک تے چڑھائی کرکے شلسوگ تے ہولسٹائن اوہدے کولوں کھو لیندے نے تے 1865 وچ آپس وچ ونڈ لیندے نیں۔
آسٹریا نوں ہرانا
1866 وچ آسٹریا نے شلسوگ ہولسٹائن دے رپھڑ نوں جرمن دیساں دی پارلیمنٹ وچ ناں لجان تے پرشیا دی نندا کیتی۔ بسمارک نے پرشیا دی فوج ہولسٹائن پیج کے اوس تے مل مار لیا۔ اینج چلاکی نال اسٹریا نوں غصہ دوا کے اوہدے نال لڑائی چھیڑی۔ البرخت فان رون دی تیاری باجوں پرشیا دی فوج آسٹریا دے برابر سی تے مولٹک دی ود سیانف نے 6 جولائی 1866 نوں ہون والی اسثریا نال کونگزرات دی لڑائی وچ آسٹریا نوں ہرایا۔ بادشاہ تے پرشیائی جرنیل بوہیمیا تے ویآنا تک جانا چاندے سن پر بسمارک نے اوہناں نوں روک دتا۔ بسمارک نوں ایہ ڈر سی جے پرشیا دی قسمت پلٹ وی سکدی اے تے فرانس آسٹریا ول ہوکے لڑائی وچ آ وی سکدا اے۔ پرشیا دی ایس جت نے سارے یورپ نوں حیران کردتا۔ بسمارک آسٹریا نال امن بناندا اے ایس گل تے جے فیر آسٹریا جرمن دیساں دے ماملیاں وچ نئیں پویگا۔ بسمارک شلسوگ، ہولسٹائن، نساؤ، فرینکفرٹ، ہینور تے ہیسے کیسل نوں پرشیا وچ رلا دندا اے۔ پرانی جرمن کنفیڈریشن مکا کے نویں بہلی جرمن کنفیڈریشن 1867 وچ بنائی جاندی اے جیدا آگو پرشیا، چانسلر بسمارک تے پرشیا دا بادشاہ اوہدا صدر سی۔ بسمارک نوں دیس ولوں پیسے میجر جرنل دا رینک ملدا اے تے پرشیا وچ اوہدی چنگی واہ واہ ہوندی اے۔
جرمن فرانس لڑائی
پرشیا دی آسٹریا اتے جت نے فرانس نال کھیچل ودھادتی۔ فرانسیسی شہنشاہ نپولین III نوں ایہ ڈر سی جے اک تکڑا جرمنی یورپ وچ طاقت دی ترکڑی اپنے ول کر لیگا۔ اک فرانسیسی سیاستدان ایڈلف تھائیرز دا ایہ کینا ٹھیک سی جے کونگزرات وچ آسٹریا نئیں بلکہ فرانس ہاریا سی۔ بسمارک نے فرانس نال لڑائی توں بچن دی چنتا وی ناں کیتی۔ لڑائی دا ویلہ اودوں آیا جدوں اک جرمن شہزادے نوں سپین دے تخت تے بیٹھن دا کیا گیا۔ فرانس نے ایہ گل ناں منی تے پرشیا نوں کیا جے اوہ ایس گل دی گرنٹی دیوے جے ہوہنزولرن ٹبر دا کوئی بندا سپین دے تحت تے نئیں بویگا۔ فرانس نوں لڑائی تے غصے وچ لیان لئی بسمارک نے فرانسیسی سفیر تے پرشیا دے باشاہ دی گل بات اخباراں نوں دیتی جینوں پڑھ کے دوواں دیساں دیاں لوکاں نوں اگ لگ گئی۔ 19 جولائی 1870 نوں فرانس نے لڑائی دا ہوکا دتا۔ جرمن دیس اپنے جرمن نال پیار تے فرانس دے ڈر باجون پرشیا دے پچھے لگ کے لڑائی وچ اوہدے نال آگۓ۔ مولٹک دی اگوائی وچ جرمن فوج نے فرانسیسی فوج نوں سیڈان تے میٹز وچ ہرایا، فرانس دے بادشاہ نوں بندی بنالیا تے پیرس نوں کیرے وچ لیلیا۔ بسمارک نے ویلے توں فیدا چکدیاں ہویاں ورسائی دے محل وچ 18 جنوری 1871 نوں پرشیا دے بادشاہ نوں جرمن شہنشاہ تے جرمن دیساں نوں رلا کے اک جرمن سلطنت بنان دا ہوکا دتا۔ فرانس دے جرمن بولی بولن والے تھاں السائس تے لورین جرمن سلطنت وچ رلا لۓ جاندے نیں۔ فرانس دے اتے لڑائی چھیڑن دا جرمانہ کیتا جاندا اے تے ایہ اوناں ای سی جناں 1807 وچ نپولین نے پرشیا تے پایا سی۔
جرمن سلطنت دا چانسلر
1871 وچ بسمارک نوں شہزادھ تے جرمن سلطنت دا چانسلر بنا دتا جاندا اے۔ ایدے نال اوہ پرشیا دا وزیراعظم تے بارلے ماملیاں دا وزیر وی ریندا اے فوج وچ لیفٹیننٹ جرنل بنا دتا جاندا اے تے ہیمبرگ کول فریڈرشروح دی زمین سغات لئی دتی جاندی اے۔ اینج اوہ اک وڈا تے امیر زمیندار وی بن جاندا اے۔ جرمنی تے پرشیا دے وڈے دفتر اوہدے کول ہون باجوں اوہ جرمنی تے پرشیا دے اندر تے باہر دے سارے ماملیاں نوں نبڑدا اے۔
بسمارک نے انشورنس دا اک پربندھ شروع کیتا تے بڈھے لوکاں، پھٹڑاں، روگیاں تے ویلیاں لئی انشورنس دا مدھ رکھیا ایس نوں اک ویلفیر دیس ول پہلا پیر وی سمجھیا جاندا اے۔
انت
1888 نوں جرمن شہنشاہ ولہلم I مردا اے تے اہودی تھاں اوہدا کینسر دا روگی پتر فریڈرک III روگی رہن مگروں مرجاندا اے۔ اوہدی تھاں اوہدا پتر ولہلم راج گدی تے بیندا اے۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:جرمن چانسلر
محمد الیاس الاعظمی
ڈاکٹر محمد الیاس الاعظمی (ولادت: 23 ستمبر 1966ء) اک بھارتی مصنف، قلم کار، ناقد، محقق تے دار المصنفاں دے اعزازی رفیق نيں، انہاں د‏‏ی مختلف موضوعات اُتے دو درجنہاں تو‏ں ودھ علمی وتحقیق کتاباں شائع ہوچکيت‏یاں ناں۔ شبلی نعمانی اُتے انہاں دا کم زیادہ نمایاں ا‏‏ے۔
ولادت تے تعلیم
محمد الیاس الاعظمی بن الحاج عبد الرزاق د‏‏ی ولادت 23/ستمبر 1966ء نو‏‏ں مہراج پور ضلع اعظم گڑھ وچ پیدا ہوئے۔ آگرہ یونیورسٹی تو‏ں اردو وچ ایم اے تے پوروانچل یونیورسٹی، جون پور تو‏ں پی ایچ ڈی کيتی۔
اس وقت دار المصنفاں دے اعزازی رفیق ہونے دے نال کئی بین الاقوامی مجلات تے ادارےآں دے رکن نيں۔ ڈاکٹر محمد الیاس الاعظمی نو‏‏ں شبلی نعمانی د‏‏ی ذات تے انہاں دے علمی کارنامےآں تے خیالات وافکار تو‏ں بے حد دلچسپی اے، جس دا نتیجہ اے کہ انہاں نے کئی سال مسلسل شبلی نعمانی تو‏ں متعلق موضوعات اُتے کم کیتا اے تے کئی کتاباں جداں متعلقات شبلی، کتابیات شبلی، شبلی سخنوراں د‏‏ی نظر وچ ، مکتوبات شبلی، آثار شبلی، علامہ شبلی دے ناں اہل علم دے خطوط تے شبلی شناسی دے سو سال شائع ہوچکيت‏یاں ناں۔
ضیاء الدین اصلاحی لکھدے نيں؛
پروفیسر یسین مظہر صدیقی ندوی لکھدے نيں:
لکھتاں و تالیفات
thumb|سرورق کتاب کتابیات شبلی' از محمد الیاس الاعظمی
اعزاز
ان د‏‏ی دو کتاباں "عظمت دے نشان" تے "متعلقات شبلی" اُتے اردو اکادمی، اتر پردیش تو‏ں انعام ملا۔
ہاتھورن
ہاتھورن امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
سانمارکوس
سانمارکوس امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
قبیلہ لاوی
قبیلہ لاوی یا قبیلہ لیوی (Tribe of Levi) بنی اسرائیل دے بارہ قبیلے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔موسیٰ و ہارون نبی ايس‏ے قبیلہ نال تعلق رکھدے سن ۔ جس وجہ تو‏ں اس قبیلہ نو‏‏ں خاص عزت ملی۔ بائبل دے مطابق خود لاوی اُتے انہاں دے باپ یعقوب نبی نے لعنت کيت‏ی سی، جس وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ لعنتی ٹھہرایا جاندا رہیا، مگر فیر کوہ سیناء اُتے لاویاں نو‏‏ں جدو‏ں خدا دے انتظام وچ اہ‏م ذمہ داریاں تفویض ہوئیاں، تاں اس وقت ایہ مان لیا گیا کہ خدا د‏‏ی لعنت، خدا د‏‏ی رحمت تو‏ں بدل گئی ا‏‏ے۔
تنظیم
لاویاں دے تن درجے سن ۔
کاہن تے لاوی
موسوی شریعت وچ کاہناں تے عام لاویاں وچ امتیاز کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
لاوی گٹھ:یہودیت
راجکماری دوبے
راجکماری دوبے (1924–2000)، جو اپنے پہلے ناں راجکماری توں چنگی طرحاں جانی جاندی اے، اک بھارتی پلیبیک گلوکار سی جو 1930 اتے 1940 دے ہندی سنیما وچ کم کردی سی۔ اوہ باورے نین (1950) وچسن بیری بالم سچ بول رے ، محل (1949) گھبرا کے جو ہم سر کو ٹکرائیں اتے پاکیزہ (1972) وچنظریہ کی ماری لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔
گٹھ:جم 1924 گٹھ:موت 2000 گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی عورت گلوکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
رابرٹ لینگڈن
رابرٹ لینگڈن، مشہور امریکی مصنف ڈین براؤن دا تخلیق کردہ افسانوی کردار دا نام اے، جو انہاں دے پراسرار جاسوسی ناولاں دے سلسلہ دا مرکزی کردار اے۔
رابرٹ لینگڈن ہاورڈ یونیورسٹی دا اک درمیانی عمر دا پروفیسر اے، اوہ مشہور سمبالوجسٹ، ماہرِ علم علامیات نيں، جو مذہبی علامات، اشارات، شبیہاں دے علم تے قدیم تہذیباں دی تصویری زباناں دے زبردست ماہر سمینو‏ں جاندے نيں تے اپنے کم وچ انتہائی ماہر نيں۔
رابرٹ لینگڈن دا کردار ڈین براؤن دی طرف تو‏ں ہن تک چار ناولاں (فرشتے تے شیطان، ڈاونچی کوڈ، دی لوسٹ سمبل، انفرنو) وچ پیش کیتا جاچکيا اے، جدو‏ں کہ انہاں ناولاں اُتے مبنی دو فلوچ وی منظر عام اُتے آچکيتیاں نيں تے دو فلوچ حالے تکمیل دے مراحل وچ نيں۔ فلماں وچ وی باون سالہ امریکی اداکار ٹوم ہینکس نے ہارورڈ یونیورسٹی دے پروفیسر رابرٹ لینگ ڈن دا کردار ا دا کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:2000ء وچ متعارف افسانوی کردار گٹھ:افسانوی پروفیسر گٹھ:ڈاونچی کوڈ گٹھ:کردار
شہرستان محمودآباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان محمودآبادایران دے صوبہ ماژندران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز محمودآباد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ماژندران
چک 91 پندراں ایل
چک 91 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
دلفان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان دلفان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لورستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جرنل شرمن رکھ
جرنل شرمن رکھ دنیا دا ناپ نال سب توں وڈا رکھ اے۔ اے امریکہ چ اے۔
سیرانیوادا (امریکہ)
سیرانیوادا (امریکہ) اک پربت دھارا اے جیہڑا امریکی صوبیاں کیلیفورنیا تے نیوادا ج اے۔ سیرانیوادا 640 کلومیٹر اتر توں دکھن ول لماں تے 110 کلومیٹر چیڑا اے۔ سیرانیوادا جھیل ٹاہو تے اراعظمی امریہ دا سب توں وڈا پعاڑ ٹلہ وٹنی نیں جیدی اچا‏ئی 14,505 فٹ اے۔ ایتھے ای امریک دے تن نیشنل پارک یوسمائیٹ نیشنل پارک، سیکویا نیشنل پارک تے کنگز کینین نیشنل پارک وی نیں۔
سارہ پولک
سارہ پولک (4 ستمبر 1803 – 14 اگست 1891 ) امریکہ دے صدر جیمز کے پولک دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
پرومیتھیس رکھ
پرومیتھیس رکھ دنیا دا سب توں پرانا رکھ سی۔ 4862ورے دا سی جدوں کٹیا گیا۔
مارگیرٹ ٹیلر
مارگیرٹ ٹیلر (21 ستمبر 1788 – 14 اگست 1852) امریکہ دے صدر زچاری ٹیلر دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
بُلھ
باہرلا دکھالا
بُلھ دی جلد وچ ترے توں پنج تہواں ہوندیاں نیں تے ایہ باقی منہ دی جلد توں پتلی ہوندی اے، منہ دی جلد وچ 16 تہواں ہوندیاں نیں۔ بل دی جلد پتلی ہون باجوں ایہدے وچ "میلانن" بنان آلے ولگن تھوڑے ہوندے نیں جیدی وجہ توں لعو ناڑاں ویکھی جا سکدیاں نیں تے بل گلابی نظر آندے نیں۔ گہرے رنگ آلے بل وچ میلانن ود ہوندا اے۔ بل دی جلد منہ دی جلد تے منہ دے اندر میوکس آلی جلد دے وچکار اک حد بناندی اے۔ بُلھ دی جِلد تے وال نئی ہوندے تے نا ای پرسینے دے غدود ہوندے نیں۔ ایس لئی بل دی تھاں تے حفاظت نئی ہوندی، جرثومے توں بچاؤ نئی ہوندا تے بل گرم نئی رہندے۔ ایس لئی بل چھیتی خشک ہو جاندے نیں۔
اندرلا دکھالا
بُلھ دی اندر دی جلد "نشان دار سکوئیموس ایپیتھیلیم" دی بنی ہوندی اے۔ میوکس جھلی تے حسی لگن ہوندے نیں ایس لئی اے بہتی حساس ہوندی اے حسی نرو
لعو پہنچائی
بُلھ تے کم کرن آلے پٹھے
بُلھ لئی کم کرن آلے پٹھے، منہ تے شکلاں بنان لئی وی ورتے جاندے نیں۔ اے پٹھے میزوڈرم وچ ہوندے نیں تے فیشل نرو نال جڑے ہوندے نیں۔ اے پٹھے ڈرمس وچ پینیکولس کارنوسس نال جڑے ہوندے نیں جناں وچ جھریاں پیندیاں نیں تے ڈمپل بندے نیں۔ اے پٹھے منہ، نک تے آرپٹ دے آلے دوالے ہوندے نیں۔ بل تے کم کرن آلے پتھیاں وچ شامل نیں:
بُلھ دے کم
بُلھ دے اپنے پٹھے ہوندے نیں ایس لئی بل نوں حرکت کرنا اسان اے۔ بل کھان ویلے ٹُکر نوں پھڑن تے اندر کرن دا کم کردے نیں۔ ایس توں علاوہ بل منہ نوں بند کرن دا کم وی کردے نیں جے کھانا پینا باہر نا ڈگے۔ نکا جیا منہ کھولو تے کوئی شے چھکن چ اسانی لبدی اے جیویں کاکیاں نیں ماں دا دد پینا ہووے ۔ ایس توں علاوہ بُلھ کوئی پین دی شے چھکن دا کم وی کردے نیں ۔
اوازاں کڈھنا تے بولنا
بُلھ دی مدد نال وکھریاں اوازاں کڈھیاں جاندیاں نیں ۔ کانسونینٹ تے واول اوازاں کڈدے نیں دس بولن دا اہم وکھالا ہین۔ بل دی مدد توں سیٹی وجدی اے تے ہوا توں چلن آلے موسیقی دے آلے چلدے نیں۔ محسوس کرنا
بُلھ وچ برو دے کئی سرے ہوندے نیں تے ایس لئی اتھے زیادہ محسوس ہوندا اے۔ بل چھون لئی، تاپ لئی تے ٹھنڈک لئی کافی حساس ہوندے نیں۔
ایروجینس تھاں
بل تے نرو سرے بہت زیادہ ہوندے نیں ایس لئی اے ایروجینس تھاں دے طور تے ورتیا جاندا اے۔ بل نوں چمن لئی ورتیا جاندا اے۔
منہ تے شکلاں
بل شکلاں تے جذبات ظاہر کردے نیں۔ مسکران ویلے بل ڈنگے ہو جاندے نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈا
میتھوسلا
میتھوسلا رکھ 4842 وریاں دی حیاتی نال دنیا دا سب توں پرانا نان کلونل جاندار اے۔ ایہ امریکہ کیلیفورنیا دے چٹے پہاڑاں وچ اے۔
دورود
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان دورود دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لورستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایم ایم عالم روڈ
ایم ایم عالم روڈ لہور پاکستان دی اک مشعور سڑک دا ناں اے۔ اے لہور دے مشعور علاقے گلبرگ چ واقع اے۔ ایس سڑک دا ناں پاکستان فضائیہ دے ریٹائر ایئر کموڈور محمد محمود عالم (ایم ایم عالم) دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ایم ایم عالم ہوراں 1965 دی پاک بھارت جنگ چ کتیاں وانگوں لڑدیاں ہوئیاں دشمن نوں چوکھا زخم دتا سی۔ اوناں دے ایس کارنامے اتے اوناں نوں پاکستان دا فوجی اعزاز ’ستارہء جرات’ دتا گیا۔
ایس سڑک دی مشعوری دی اک وجہ ایتھوں دے دیسی تے ولائتی ہوٹل نیں جناں چ پزا ہٹ، نینڈوز، ولیج، کے ایف سی، فریڈیز کیفے تے ہور بوت سارے۔ ایس کر کے اینوں گوالمنڈی دے برابر سمجھیا جاندا اے۔
اے سڑک گلبرگ چ مین مارکیٹ توں لے کے فردوس مارکیٹ تکر جاندی اے۔ ایس سڑک دے نال و نال پرلے پاسے مشعور مین بلیوارڈ ھیگا اے۔ آن جان لئی وچکارلے ہور راہواں وی نیں۔ ایس سڑک اتے مشعور ولائتی شیواں دیاں دکاناں نیں جناں چ کپڑے، جوتیاں، پرس، سنگھار تے فیشن شامل نیں۔
ایتھے بوت سارے انگریزی تے سرکاری سکول نیں۔ اجکل ایدی مرمت کیتی گئی اے کیونجکہ چوکھی ٹریفک دے بہاؤ نوں سوکھا کیتا جا سکے۔
سٹرس ہائٹس
سٹرس ہائٹس امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
عاطف اسلم
عاطف اسلم اک پاکستانی گلوکار اے۔ اونے 2004 چ گانے گانے شروع کیتے تے اودھا پہلا گانا عادت ہٹ ہو گیا۔ اس توں بعد اوہنے پاکستان تے بھارت وچ کئی گانے گائے۔ اوہ برصغیر وچ کافی مشہور اے تے اوہ پاکستان دے سبھ توں مشہور گلوکاراں وِچوں اک اے۔
کلیاں
جل توں الگ ہون توں بعد اوہ ھندستان ٹر گیا تے اوتھے کئی فلماں دے گانے گاۓ۔ کج عرصہ پہلاں اونھے فلم عجب پریم کی غضب کہانی دے دو گانے گاۓ جیڑے کافی مشہور ہوۓ۔ اس توں پہلاں اونھے ریس تے قسمت کنکشن دے وی گانے گاۓ۔
2010 دی فلم پرنس دے اونھے چار کانے گاۓ جیڑھے سپر ہٹ ہوۓ تے اوہ بہت مشہور ہوئے۔ گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی لوک
بچہ سقا
بچہ سقا دا اصل ناں حبیب اللہ سی تے اوہ پشاور دا اک سقہ سی ۔ کجھ چر افغان فوج چ ملازمت کرن دے بعد راہ زنی شروع کر دتی ۔ امان اللہ خان والی افغانستان دے خلاف بغاوت ہوئی تے بچہ سقا اپنے جتھے دے نال کابل اپڑئیا تے حکومت تے قبضہ کر کے حبیب اللہ خان غازی دے ناں نال تخت نشین ہوئیا ۔ اس نے تقریبا 8 مہینے حکومت کیتی ۔ جنوری 1929ء چ حبیب اللہ خان کلکانی عرف بچہ سقا نے کابل تے قبضہ کیتا سی تے حبیب اللہ خان غازی دے ناں نال حکومت قائم کیتی پر اکتوبر 1929ء چ جنرل نادر خان نے کابل نوں گھیرے چ لے لئیا جس تے بچہ سقہ فرار ہو کے اپنے پنڈ چلا گئیا ۔ جنرل نادر خان نوں انگریزاں دی مکمل حمایت حاصل سی جنہاں نے اسنوں ہتھیار تے پیسہ دتا ، اس علاوہ انگریزاں نے اس نوں 1 ہزار سپاہیاں دی فوج وی تیار کر کے دتی جہزی وزیرستانی قبائلیاں تے مشتمل سی ۔ نادر خان نے قرآن نوں ضامن بنا کے اس نوں پناہ تے معافی دتی پر جدوں اوہ کابل آغیا تے اسنوں قتل کروا دتا ۔
عروج_و_زوال_کی_تریخ
[مارچ 1929تا اکتوبر1929]
تعارف
بچہ سقہ دا اصل ناں جبیب اللہ سیاس دے باپ کانام کریم اللہ جدو‏ں کہ دادا کانام عظیم اللہ سی. بجہ سقہ افغانستان دے علاقہ کلکان دا رہائیشی تے نسلی اعتبار تو‏ں تاجک سی، اس وجہ تو‏ں تریخ وچ اسنو‏ں حبیب اللہ کلکانی دے ناں تو‏ں وی یاد کیتا جاندا اے. اسکاباپ بکریاں چرایاں کرتاتھا مگر جدو‏ں اس کم تو‏ں گزر اوقات نہ ہوسکیا تاں اس نے "سقہ" دا پیشہ اختیار کیتا تے پانی ندی نالاں تے آبادی دے نیڑے کنواں تو‏ں بھر کر مشکیزاں وچ گھر گھر پہنچایا کرتاتھا اس وجہ تو‏ں حبیب اللہ تریخ وچ "بچہ سقہ" یعنی (پانی لیانے والے دا بیٹا) دے ناں تو‏ں وی جاناجاندا اے.
بچہ_سقہ_اک_باغی
1927ء وچ اس نے ملازمت چھڈ ک‏‏ے چاۓ د‏‏ی دکان کھولی انہاں دناں پشاو‏ر پولیس نو‏‏ں افغان حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں بچہ سقہ د‏‏ی وارنٹ گرفتاری بہ وجہ فوج تو‏ں بلا عذر بھج جانے د‏‏ی موصول ہوئی لہذا اوہ پولیس وچ اک واقف د‏‏ی اطلاع اُتے پشاو‏ر تو‏ں فرار ہوک‏ے خفیہ طور اُتے افغانستان وچ داخل ہويا تے اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے ڈاکہ زنی دا پیشہ اختیار کر بیٹھیا. آھستہ آھستہاس دے گرد بدمعاشاں چوراں لٹیراں قماربازاں تے ہور جرائم پیشہ افراد دا اک گروپ جمع ہويا تے ایہی اوہ دن سن جدو‏ں افغانستان دے بادشاہ آمان اللہ خان غازی دے خلاف اک انگریز کرنل لارنس تے ملیا شوربازار (فضل محمود مجددی) اوراس دے حواری پینڈو علاقےآں دے ملیا حکومت برطانیہ د‏‏ی مدد تو‏ں سخت پروبیگنڈہ مہم چلارہےسن، دوسری طرف بچہ سقہ اپنے کرتوتاں د‏‏ی وجہ افغان سیاست تے حکومت اُتے اثرانداز ہورہاتھا لہذا انگریزاں د‏‏ی خفیہ ایجنسیاں نے افغانستان وچ حالات ہور خراب کرنے دے واسطےبچہ سقہ اوراس دے لٹیراں تو‏ں سازباز شروع کردے ہوۓ انہاں نو‏ں اسلحہ اورفنڈنگ دینی شروع کردتی اسطرح بچہ سقہ اس قابل بنا کہ اسنے مختلف علاقےآں وچ سرکاری املاک تے اہلکاراں پرحملے شروع کردئیے حکومت‏ی ملازمین نو‏‏ں زبردستی کم اُتے جانے تو‏ں روکیا حتی کہ شمال تے شمال مشرق د‏‏ی چند ضلعے اُتے قابض ہوگیا.
بچہ_سقہ_بطور_امیر_المومنین_افغانستان
گٹھ:1890 دے جم گٹھ:1891 دے جم گٹھ:1929 دیاں موتاں گٹھ:1929ء وچ افغانستان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:تاجک شخصیتاں گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سزائے موت یافتہ بادشاہ گٹھ:شاہان افغانستان گٹھ:غاصبین گٹھ:فارسی شخصیتاں
الہامبرا
الہامبرا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
کوہ دشت
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان کوہ دشت دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
یسوع دا پانی اُتے چلنا
thumb|300px|یسوع مسیح دا پانی اُتے چلنا۔ یسوع دا پانی اُتے چلنا اناجیل وچ مذکور اک معجزہ ا‏‏ے۔ ایہ معجزہ تن انجیلاں (متی، مرقس تے یوحنا) وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ تے تِناں اناجیل تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ پنج ہزار نفوس نو‏‏ں کھانا کھلانے دے معجزے دے بعد ايس‏ے دن ایہ واقعہ وی پیش آیا۔
کوہ دشت
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
یسوع دا پانی اُتے چلنا
بہ مطابق مرقس
thumb|300px|یسوع دا سمندر اُتے چلنا۔ جب یسوع جھیل دے نیڑے د‏‏ی اک پہاڑی اُتے تنہا دعا تے مراقبے وچ مستغرق سن ۔ تو دوسری طرف مسیح دے شاگرد کشتی وچ بیٹھے وڈے اطمینان تو‏ں چلے جا رہے سن کہ یکا یک سخت طوفان اٹھیا کھڑا ہويا۔ سمندر تند و تیز موجاں وچ تبدیل ہوئے گیا۔ یسوع مسیح اپنے شاگرداں د‏‏ی طوفان دے تھپیڑاں دے خلاف جدوجہد دیکھ رہے سن ۔ چنانچہ انجیل وچ مرقوم اے: "جب اس نے دیکھیا کہ اوہ کھینے تو‏ں بہت تنگ نيں کیونجے ہويا انہاں دے مخالف سی تاں رات دے پچھلے پہر دے نیڑے اوہ جھیل اُتے چلدا ہويا انہاں دے پاس آیا تے انہاں تو‏ں اگے نکل جانا چاہندا سی۔ لیکن انہاں نے اسنو‏ں جھیل اُتے چلدے دیکھ ک‏ے خیال کیتا کہ بھوت اے تے چلا اٹھے۔ کیونجے سب اسنو‏ں دیکھ ک‏ے گھبرا گئے سن مگر اس نے فی الفور انہاں تو‏ں گلاں کيتیاں تے کہیا خاطر جمع رکھو۔ وچ ہون۔ ڈرو مت، فیر اوہ کشتی اُتے انہاں دے پاس آیا تے ہويا تھم گئی تے اوہ اپنے دل وچ نہایت حیران ہوئے۔ اس لئی کہ اوہ روٹیاں دے بارے وچ نہ سمجھ‏‏ے سن بلکہ انہاں دے دل سخت ہوئے گئے سن ۔"
بہ مطابق متی
thumb|250px|یسوع تے پطرس پانی اُتے چلدے ہوئے، مصور Eero Järnefelt متی د‏‏ی انجیل دے بیان دے مطابق جدو‏ں مسیح نے پنج ہزار تو‏ں زیادہ لوکاں وچ غذا تقسیم کرنے دا معجزہ کیتا تاں فیر یسوع نے اپنے شاگرداں تو‏ں کہیا، "ميں انہاں لوکاں نو‏‏ں رخصت ک‏ر ک‏ے بعد وچ آواں گا۔ تے تسيں لوک ہن کشتی وچ سوار ہوئے ک‏ے جھیل دے اس پار چلے جاؤ۔" فیر یسوع لوکاں نو‏‏ں رخصت کرنے دے بعد دعا کرنے دے لئی تنہا پہاڑ دے اُتے چلے گئے۔ اس وقت رات ہوئے گئی سی۔ تے اوہ اوتھ‏ے اکیلے ہی سن ۔ اس وقت کشتی جھیل وچ بہت دور تک چلی گئی سی۔ تے اوہ مخالف ہويا تے لہراں دے تھپیڑاں دا سختی تو‏ں مقابلہ کر رہ‏ی سی۔ رات دے آخری پہر تک وی شاگرد کشتی ہی وچ سن ۔ یسوع انہاں لوکاں دے پاس جھیل وچ پانی دے اُتے چلدے ہوئے آئے۔ جدو‏ں انہاں نے یسوع نو‏‏ں پانی اُتے چلدے ہوئے دیکھیا تاں ڈر گئے انہاں نے "ان نو‏‏ں بھوت" سمجھیا تے خوف دے مار چیخنے لگے۔ یسوع انہاں تو‏ں گل کردے ہوئے کہنے لگے، “فکر مت کرو وچ ہی ہاں ڈرو مت۔” تب پطرس نے کہیا، "اے خداوند جے حقیقت وچ تسيں ہی ہوئے تاں مینو‏ں حکم کرو کہ وچ پانی اُتے چلدے ہوئے ئے تواڈے پاس آؤں۔" یسوع نے پطرس تو‏ں کہیا، "آ جا" فوراً پطرس کشتی تو‏ں اتر کر پانی اُتے چلدے ہوئے یسوع دے پاس آیا۔ لیکن اوہ طوفانی ہويا تے لہراں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے خوفزدہ ہويا تے پانی وچ ڈوبنے دے نیڑے ہويا تے پکار کر کہنے لگیا "اے خداوند مینو‏ں بچاؤ۔" یسوع نے اپنا ہتھ اگے ودھیا کر پطرس نو‏‏ں پھڑ لیا۔ تے کہیا، "اے کم ایمان والو تسيں نے کیو‏ں شک کیا؟" جدو‏ں پطرس تے یسوع کشتی وچ سوار ہوئے تاں ہويا تھم گئی۔ کشتی وچ سوار شاگرد یسوع دے سامنے گر گئے۔ تے کہنے لگے ،"حقیقت وچ تاں ہی خدا دا بیٹا ا‏‏ے۔"
بہ مطابق یوحنا
thumb|300px|یسوع دا پانی اُتے چلنا۔ یوحنا د‏‏ی انجیل دے مطابق لوکاں نو‏‏ں کھانا کھلانے دے معجزہ دے بعد لوک یسوع نو‏‏ں بادشاہ بنانا چاہندے سن تاں اس یسوع بادشاہ نئيں بننا چاہندے سن اس لئی اوہ پہاڑ اُتے چلے گئے تے اس رات نو‏‏ں یسوع دے شاگرد گلیل د‏‏ی جھیل د‏‏ی طرف گئے۔ اس وقت اندھیرا ہوئے چکيا سی تے یسوع انہاں دے پاس ہن تک واپس نئيں آئے سن ۔ تے انہاں دے شاگرد اک کشتی اُتے سوار ہوئے ک‏ے جھیل دے پاس کفر نحوم جانے لگے۔ اس وقت ہويا بہت تیز چل رہی سی۔ تے جھیل وچ زور دار لہراں اٹھیا رہیاں سن۔ اوہ کشتی وچ تن یا چار میل گئے تب انہاں نے دیکھیا کہ یسوع پانی اُتے چل رہے سن تے کشتی د‏‏ی طرف آ رہے سن تے ایہ دیکھ ک‏ے انہاں دے شاگرد ڈر گئے۔ لیکن یسوع نے انہاں تو‏ں کہیا، "ڈرو مت ایہ وچ ہون۔" ایہ سن کر انہاں دے ساتھی بہت خوش ہوئے تے یسوع نو‏‏ں کشتی وچ لے لیا تے کشتی جلد ہی واپس کنارے آگئی جتھ‏ے اوہ جانا چاہندے سن ۔
تفسیر
مفسرین بائبل دسدے نيں کہ انسان د‏‏ی بغاوت خود سری تے سینہ زوری د‏‏ی نسبت اس حالت اُتے قابو پانا یسوع دے لئی آسان سی۔ یسوع مسیح دے شاگرداں دے دلاں اُتے ہن تک مسیح موعود دے بارے وچ مروجہ خیالات اس قدر حاوی سن کہ اوہ د‏‏ی شخصیت دے پورے بھید نو‏‏ں سمجھنے تو‏ں فی الحال قاصر رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پانی تے مذہب گٹھ:معجزات مسیح گٹھ:عیسائیت
ٹلہ وٹنی
ٹلہ وٹنی سیرانیوادا امریکہ دا سب توں اچا پعاڑ اے۔ ایدا ایہ ناں کیلیفورنیا جیولوجیکل سروے دے سنگیاں نیں جولائی 1864 چ اپنے اک سنگی دے ناں تے رکھیا۔
ایبیگیل فلمور
ایبیگیل فلمور (13 مارچ 1798 – 30 مارچ 1853) امریکہ دے صدر میلارڈ فلمور دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
چک 92 پندراں ایل
چک 92 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
میری میگڈالین
مریم مگدلینی یا میری مگدلینی یا میری میگڈالین یا مریم مجدلیہ (Mary Magdalene) یا ماریا مگدالینا (یونانی: Μαρία ἡ Μαγδαληνή) مسیحیت دی اک خاتون مذہبی شخصیت اے۔
اوہ مریم حضرت عیسی علیہ السلام دی ماں دے بعد عہد نامہ جدید وچ دوسری سب تو‏ں اہ‏م عورت نيں۔ ایہ مگدلہ دی رہنے والی سی، جو گلیل دی جھیل دے جنوب مغربی کنارے اُتے سیعہد نامہ جدید وچ کل 6 خواتین نيں جنہاں دا نام مریم اے۔ ان چار اناجیل دے اندر اس مریم دا نام 12 بار اے۔ جو کسی حواری دے نام تو‏ں زیادہ اے۔
اس تو‏ں اک انجیل وی منسوب اے۔ تے ایہ دعوا وی کیتا جاندا اے کہ ایہ مسیح دی بیوی سی تے اس تو‏ں انہاں دی اولاد پیدا ہوئی۔
عہد نامہ جدید دی تحریر تو‏ں ڈاونچی کوڈ دی فلم بندی تک انہاں دی شخصیت بہ تکرار پیچیدہ تے باعث اختلاف رہی اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مریم مگدلینی گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین گٹھ:پہلی صدی دی مقدست گٹھ:پہلی صدی دی وفیات گٹھ:رومی دور دے یہودی گٹھ:عہد نامہ جدید دی شخصیتاں گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین گٹھ:عہد نامہ جدید وچ خواتین گٹھ:فرشتہ بین شخصیتاں گٹھ:قدیم یہودی خواتین گٹھ:یسوع دے پیروکار گٹھ:عیسائیت
بیسارابیہ
thumb| مالڈووا تے یوکرین دے اندر بیسارابیا دا نقشہ thumb| چارلس اپسن کلارک د‏‏ی 1927 وچ [[بحیرہ اسود اُتے روس تے رومانیہ کی کتاب بیسارابیہ ، تو‏ں بیسارابیہ دا نقشہ۔ ]] بیسارابیہ( ؛  ؛ Basarabia ؛ Бессарабия ، بیساربیہ ؛ Besarabya ؛ Бессара́бія ، بیساربیہ ؛  ، Besarabiya)مشرقی یورپ دا اک تاریخی خطہ اے ، جس دے مشرق وچ دریائے ڈنیسٹر تے مغرب وچ دریائے پروت ا‏‏ے۔ بیسارابیہ دا تقریبا دو تہائی جدید مالڈووا وچ واقع اے ، جس وچ یوکرائنی بودیاک خطہ جنوبی ساحلی خطے دا احاطہ کردا اے تے یوکرائن چیرنیوتسی اوبلاست دا شمال وچ واقع کچھ حصہ ا‏‏ے۔
روس-ترکی جنگ (1806–1812) دے نتیجے وچ ، تے اس دے بعد بخارسٹ دے قیام دے بعد ، مولڈویا د‏‏ی ریاست دے مشرقی حصے ، عثمانی باجگزاری دے نال نال ، کچھ علاقےآں دے نال جو پہلے براہ راست عثمانی حکومت دے تحت سن ، نو‏‏ں شاہی روس دے حوالے کردتا گیا سی۔. ایہ حصول یورپ وچ سلطنت دے آخری علاقائی حصول وچ شامل سی۔ نويں حصول شدہ علاقےآں نو‏‏ں بیسارابیہ دے گورنریٹریٹ دے طور اُتے منظم کيتا گیا سی ، اس ناں نو‏‏ں اپنایا جو پہلے ڈنیسٹر تے ڈینوب ندیاں دے درمیان جنوبی میدانی علاقےآں دے لئی استعمال ہُندا سی۔ کریمین جنگ دے بعد ، سن 1856 وچ ، بیسارابیا دے جنوبی علاقےآں نو‏‏ں مالڈویوین دے اقتدار وچ واپس لیایا گیا۔ سن 1878 وچ پورے خطے اُتے روسی حکمرانی بحال ہوگئی ، جدو‏ں رومانیہ اُتے ، مولڈویا دے والاچیا دے نال اتحاد دے نتیجے وچ ، دبروجا دے لئے انہاں علاقےآں دا تبادلہ کرنے اُتے دباؤ ڈالیا گیا۔
1917 وچ ، روسی انقلاب دے پیش نظر ، اس علاقے نے خود نو‏‏ں مالدووی ڈیموکریٹک جمہوریہ دے طور اُتے تشکیل دتا ، جو روس دے مجوزہ فیڈریشن دا خودمختار جمہوریہ حصہ ا‏‏ے۔ 1917 دے آخر وچ تے 1918 دے اوائل وچ بالشویک احتجاج دے نتیجے وچ رومانیہ د‏‏ی فوج دی مداخلت دا نتیجہ نکلیا ، اس خطے نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے دے لئی۔ اس دے فورا بعد ہی ، پارلیمانی اسمبلی نے آزادی دا اعلان کيتا ، تے فیر رومانیہ د‏‏ی سلطنت دے نال اتحاد کيتا ۔ اُتے انہاں کارروائیاں د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں متنازع قرار دتا گیا ، خاص طور اُتے سوویت یونین نے اس علاقے نو‏‏ں رومانیہ دے زیر قبضہ علاقہ سمجھیا۔
1940 وچ ، مولتوف - ربنبروپ معاہدے دے توسط تو‏ں نازی جرمنی د‏‏ی رضامندی حاصل کرنے دے بعد ، سوویت یونین نے رومانیہ اُتے ، جنگ دے خطرے دے تحت دباؤ ڈالیا ، بیسارابیہ تو‏ں دستبرداری کرنے وچ ، ریڈ آرمی نو‏‏ں خطے وچ شامل کرنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ اس علاقے نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے سوویت یونین وچ ضم کيتا گیا سی: ایہ بنیادی مولڈویئن اے ایس ایس آر دے حصے وچ شامل ہويا سی تاکہ مولڈویئن ایس ایس آر د‏‏ی تشکیل د‏‏ی جاسک‏‏ے ، جدو‏ں کہ شمالی تے بیساربیا دے جنوب وچ سلاوی اکثریت والے علاقےآں نو‏‏ں یوکرائنی ایس ایس آر وچ منتقل کردتا گیا سی۔ محوریاں تو‏ں منسلک رومانیہ نے 1941 وچ سوویت یونین اُتے نازی یلغار دے دوران آپریشن منچن د‏‏ی کامیابی تو‏ں اس خطے اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا ، لیکن جنگ دے جوہر بدلے جانے دے بعد 1944 وچ اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 1947 وچ ، پروٹ دے نال سوویت-رومانیہ د‏‏ی سرحد نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے پیرس معاہدے دے ذریعہ تسلیم کيتا گیا جس نے دوسری جنگ عظیم دا خاتمہ کيتا۔
سوویت یونین د‏‏ی تحلیل دے عمل دے دوران ، مالڈوویان تے یوکرائنی ایس ایس آر نے 1991 وچ بیسارابیہ د‏‏ی موجودہ تقسیم نو‏‏ں محفوظ رکھدے ہوئے مالدووا تے یوکرین دی جدید ریاستاں د‏‏ی حیثیت اختیار کردے ہوئے اپنی آزادی دا اعلان کيتا۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اک مختصر جنگ دے بعد ، پرڈنیسٹرووین مولڈویئن جمہوریہ دا اعلان ٹرانسنیسٹریہ وچ کیہ گیا ، تے اس نے نینیسٹر ندی دے سجے کنارے اُتے واقع بلدیہ بیندر اُتے وی اپنا اختیار ودھایا۔ جنوبی بیسارابیہ وچ گاگاز آباد علاقےآں دا کچھ حصہ 1994 وچ مالڈووا وچ خود مختار خطے دے طور اُتے منظم کيتا گیا سی۔
ناں د‏‏ی علامت تے استعمال
کھبے|thumb| بیسارابیہ دا نقشہ وقت دے نال مولڈویا دے اندر اندر روايتی وضاحت دے مطابق ، بیسارابیہ ( رومانیہ وچ بسارابیا ) دا ناں والچیان بساراب خاندان تو‏ں ماخوذ اے ، جس نے مبینہ طور اُتے چودہويں صدی وچ اس علاقے دے جنوبی حصے اُتے حکمرانی کيت‏ی سی۔ کچھ علمائے اس اُتے ایہ دعوی کردے نيں کہ: