cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علاء الدین خلجی دی فتح ملتان
پس منظر
علاء الدین خلجی اپنے خسر جلال الدین خلجی نو‏‏ں قتل کرکے سلطنت دہلی دے تخت اُتے متمکن ہوئے سن ۔ ملتان جو دلی دے شمال مغرب وچ موجود خطہ پنجاب دا اک شہر سی، اوتھ‏ے جلال الدین خلجی دے افراد خاندان قیام پزیر سن بلکہ ملتان شہر خود انہاں دے وڈے فرزند ارکلی خان دے زیر نگین تھا۔ جلال الدین د‏‏ی بیوہ (سابقہ ملکہ جتھ‏ے) تے چھوٹے صاحبزادے رکن الدین ابراہیم وی دہلی تو‏ں بھج کر ایتھے پناہ لئی ہوئے سن ۔ چنانچہ دلی اُتے قبضہ مکمل ہونے دے بعد سلطان علاء الدین خلجی نے فیصلہ کیتا کہ ملتان فتح کرکے سابق سلطان دے افراد خاندان دا خاتمہ کر دتا جائے تاکہ تخت سلطنت دا کوئی مضبوط دعویدار باقی نہ رہے۔
نتیجہ
ملتان اُتے قبضہ کر لینے دے بعد الغ خان تے ظفر خان قیدیاں دے نال دلی روانہ ہوئے۔ حالے ایہ قافلہ راستے ہی وچ سی کہ سلطان علاء الدین نے دلی تو‏ں نصرت خان جلیسری نو‏‏ں ایہ ہدایت دے ک‏ے بھیجیا کہ قیدیاں نو‏‏ں سزا دے ک‏ے ہانسی وچ قید کر دتا جائے۔ نصرت خان برق رفتاری تو‏ں روانہ ہوئے تے ابوہر دے مقام اُتے اس قافلے نو‏‏ں جاپھڑیا۔ ہدایات سلطانی دے بموجب جلال الدین دے فرزنداں ارکلی خان تے رکن الدین ابراہیم نو‏‏ں اَنھّا کرکے انہاں نو‏ں ہانسی وچ قید کر دتا گیا، ہور انہاں دے وفادار افسران الغو تے ملک احمد چپ نو‏‏ں وی اَنھّا تے ارکلی خان دے بیٹےآں نو‏‏ں مار دتا گیا۔ جدو‏ں کہ جلال الدین د‏‏ی بیوہ تے حرم د‏‏ی دوسری خواتین نو‏‏ں احمد چپ دے نال دلی لیا ک‏ے انہاں نو‏ں نصرت خان دے گھر نظر بند کر دتا گیا۔ فتح ملتان دے بعد سلطان علاء الدین نے نصرت خان نو‏‏ں اپنا وزیر مقرر ک‏ر ليا تھا۔
کتابیات
گٹھ: ملتان دی تریخ گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:دلی سلطنت
گلاتسی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ گلاتسی شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی گالاتسی کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
تیجی اینگلو مرہٹہ لڑائی
تیجی اینگلو-مرہٹہ لڑائی ایسٹ انڈیا کمپنی اتے مرہٹہ سلطنت وچکار نومبر 1817 – فروری 1818 نوں ہوئی سی۔
پچھوکڑ
تیجی اینگلو-مراٹھا لڑائی (1817–1818) اینگلو-مراٹھا لڑائیاں دی آخری اتے فیصلہ کن لڑائی سی جہڑی کہ ایسٹ انڈیا کمپنی اتے مراٹھا سلطنت وچکار بھارت وچّ لڑی گئی سی۔ اس لڑائی توں بعد لگبھگ سارا بھارت بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دے ہتھاں وچّ آ گیا سی۔ ایہہ لڑائی بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دیاں فوجاں ولوں مراٹھیاں دے علاقیاں اُتے کیتی گئی چڑھائی توں شروع ہوئی۔ انی انگریزی فوج انگریز کمپنی ولوں کدے اکٹھی نہیں کیتی گئی سی۔ اس فوج دی اگوائی گورنر-جنرل ہیسٹنگز (وارن ہیسٹنگز،نال کوئی تعلق نہیں،جہڑا بنگال دا پہلا گورنر-جنرل سی۔) ولوں کیتی گئی سی۔ ہیسٹنگز دی مدد لئی اک ہور فوج جنرل تھومس ہسلپ دی اگوائی وچّ سی۔ سبھ توں پہلی کاروائی پنڈاریاں، اپر کیتی گئی جہڑا کہ وچکار-بھارت وچّ مسلماناں اتے مراٹھیاں دا گروہ سی۔
پیشوا باجی راؤ II دیاں فوجاں، جس نوں ناگپور دے مادھوجی II بھونسلو اتے اندور دے ملہار راؤ ہولکر III دی پوری مدد حاصل سی، انگریزاں خلاف لامبند ہوئیاں۔ انگریزاں دے دباء اتے کوٹپالیسی نے چوتھے مراٹھا مکھی گوالیار دے دولتراؤ شندے نوں نرپکھّ (غیر جانبدار) بنے رہن لئی راضی کر لیا سی، بھاویں اوہ راجستھان نوں اپنے ہتھوں گوا چکیا سی۔
انگریز بہت تھوڑھے ویلے وچّ جت گئے، جس کرکے مراٹھا سامراج ٹٹّ گیا اتے اوہناں دی آزادی کھسّ گئی۔ پیشوا دیاں فوجاں کھڈکی اتے کوریگاؤں وکھے لڑائیاں ہار گئیاں سن۔
انگریزاں دی جت دے فلسروپ پیشوا نوں قیدی بنا لیا گیا اتے اسنوں اک چھوٹی جہی ریاست بٹھور (نیڑے کانپور) وکھے رکھیا گیا۔ اسدے زیادہ تر علاقیاں نوں انگریزی راج وچّ شامل کر لیا گیا اتے بمبئی حکومت دا حصہ بنا لیا گیا۔ ستارا دے مہاراجے نوں اسدے علاقے شاہی ریاست دے طور اُتے سپرد کر دتے گئے۔ اگوں 1848 وچّ ایہناں علاقیاں نوں وی بمبئی حکومت ولوں لارڈ ڈلہوزی دی لیپس دی پالیسی دے مطابق انگریز حکومت وچّ شامل کر لیا گیا۔ بھونسلے سیتابلدی دی لڑائی اتے ہولکر مہیدپور دی لڑائی وچّ ہار گئے سن۔ بھونسلیاں دے ناگپور، اسدے شمالی اتے آس-پاس دے علاقے اتے پیشوا دے علاقے بندیلکھنڈ نوں وی انگریز حکومت وچ سوگر اتے نربدا علاقے بنا کے انگریزی راج وچّ شامل کر لیا گیا۔ ہولکر اتے بھونسلو دی ہار دے فلسروپ مراٹھا سامراج دی ناگپور اتے اندور دی ساری سلطنت انگریزاں دے ہتھاں وچّ آ گئی۔ اسدے نال سندیا دے گوالیار اتے پیشوا دے جھانسی دے علاقیاں نوں وی شاہی ریاستاں بنا دتا گیا جہناں اپر پوری طرحاں انگریزاں دی حکومت چلدی سی۔ انگریزاں دی بھارتی فوجاں اپر مہارت نوں کھڈکی، سیتابلدی، مہیدپور، کوریگاؤں اتے ستارا دیاں آسان جتاں نال دیکھیا جا سکدا اے۔
مراٹھے اتے انگریز
مراٹھا سلطنت دی نیہہ 1645 وچّ بھونسلے راجٹبر دے راجا شیواجی ولوں رکھی گئی سی۔ شیواجی دے مراٹھا سامراج دے لوکاں دے مکھ عناصر وچّ مراٹھی بولی، ہندو دھرم اتے اپنے دیس اتے مٹی نال پیار شامل سن۔ راجا شیواجی نے ہندواں نوں آزاد کراؤن لئی مغلاں اتے مسلماناں دی بیجاپور دی سلطنت خلاف بہت جدوجہد کیتی اتے اتھے رہن والے بھارتی لوکاں دا راج قایم کیتا۔اس سامراج نوں ہندوی سوراج ("ہندواں دا اپنا راج") کیہا جاندا اے۔
اس نے کٹر اتے بدنام مسلم شہنشاہ اورنگزیب دی طاقت نوں پوری طرحاں تباہ کر دتا۔ راجا شیواجی دا راجگڑھ رائے گڑھ سی۔ راجا شیواجی نے کامیابی اپنے مراٹھا سامراج دا مغل راج دے حملیاں توں بچاء کیتا اتے کجھ دہاکیاں دے اندر بھارت وچّ اوہناں نوں ہرا کے مراٹھیاں نوں بھارت دی مرکزی طاقت دے روپ وچّ ابھاریا۔ مراٹھا حکمرانی دا مکھ حصہ اٹھ منتریاں دا منڈل سی، جسنوں اشٹ پردھان کہنندے سن۔ اشٹ پردھان دے مکھ میمبر پیشوا جاں  مکھ-پردھان  (وزیراعظم) کیہا جاندا سی۔ پیشوا راجا شیواجی دی سجی بانہہ ہندا سی۔
راجا شیواجی اتے مراٹھا جنگجو مراٹھا  چار-پڑاوی ہندو ذات نظام دے طبقہ نال متعلق سن جد کہ سارے پیشوا براہمن جات نال متعلق سن۔ راجا شیواجی دی موت توں بعد پیشوا ہولی-ہولی راج دے سبھ توں بااثر آگوُ بن گئے۔
ودھدی انگریزی طاقت
18 صدی دے شروع وچ جدوں مراٹھے مغلاں لڑ رہے سن، انگریزاں نے بمبئی، مدراس اتے کلکتہ وچّ چھوٹے وپار مرکز قائم کیتے۔ جدوں انگریزاں نے مراٹھیاں نوں پورتگالیاں نوں مئی 1739 وچّ وسئی وکھے ہراؤندے ہوئے ویکھیا تاں اسدے کارن اوہناں نے بمبئی وچّ اپنی سمندری بنیاد مضبوط کیتی۔ اوہناں نے مراٹھیاں نوں بمبئی توں دور رکھن دی کوشش وچّ انگریزاں نے مراٹھیاں نال معاہدہ کرن لئی اک سفیر بھیجیا۔ سفیر 12 جولائی 1739 نوں معاہدہ کرن وچّ کامیاب ہوئے اتے ایسٹ انڈیا کمپنی نوں مراٹھا علاقے وچ مفت وپار کرن دی منظوری مل گئی۔
1750–1761 دے دوران، انگریزاں نے فراسیسی ایسٹ انڈیا کمپنی نوں ہرا دتا اتے 1793 تکّ اوہناں نے پورب وچّ بنگال وچّ دکھن وچّ مدراس وچّ اپنے-اپنے قائم کیتا۔ اوہ پچھم وچّ اپنے علاقے نوں ودھانؤن توں اہل رہے کیونکِہ پچھم والے پاسے مراٹھے زیادہ بااثر سن۔ پر اوہ سورت وچّ لہندے والے پاسیوں سمندری رستے راہیں داخل ہو گئے سن۔ جویں-جویں مراٹھیاں دا سامراج ودھدا گیا، اوہ سندھ دریا نوں پار کرکے اگانھ ودھدے گئے۔اس پھیل رہے مراٹھا سامراج دی ذمہ واری دو مراٹھا مکھیاں شندے اتے ہولکر، دے ہتھ وچّ سی کیونکہ پیشوا دکھن وچّ رجھیا ہویا سی۔  ایہہ دوویں مکھی اپنی خودغرضی مطابق راج نوں چلاؤندے سن اتے ایہناں نے راجپوت، جاٹ اتے روہلیاں جہے دوجے ہندو حکمراناں توں بے مکھ ہو گئے۔ اس توں علاوہ اوہ کوٹنیتک طور اُتے مسلم مکھیاں توں جت حاصل نہ کر سکے۔  مراٹھیاں نوں سبھ توں وڈا جھٹکا 14 جنوری، 1761 نوں احمد شاہ ابدالی ولوں ملی ہار وچّ لگا جس وچّ مراٹھا آگوآں دی اک پوری پیڑھی جنگ وچّ ماری گئی۔ اس توں بعد 1761 اتے 1773 دے وچکار اوہناں نے اپنے کافی علاقے واپس جت لئے۔
انگریز-مراٹھاز تعلقات
ہولکر اتے شندے دیاں مخالف نیتیاں دے کارن اتے پیشوا دے پروار دا اندرونی اختلاف جہڑا کہ 1773 وچ نرائن پیشوا دے قتل دے بعد ختم ہویا، اوہ اتر وچّ اپنیاں جتاں دا کوئی زیادہ لابھ نہ لے سکے۔ اس دے کارن، مراٹھا راج اتری بھارت وچّ لگبھگ ختم ہو گیا۔ مراٹھیاں دی اندرونی دشمنی کارن رگھوناتھراؤ نوں پیشوا دی عہھہ نہ دتا گئیا اتے اسنے انگریزاں توں مدد منگی اتے مارچ 1775 وچّ سورت دے معاہدے اپر دستخط کر دتے۔  اس معاہدے مطابق اسنوں انگریزاں ولوں اسنوں فوجی مدد مل گئی اتے بدلے وچّ اسنوں سالسیٹ جزیرہ اتے وسئی دا قلعہ دینا پیا۔۔ ایہہ معاہدہ انگریزاں وچّ چرچہ دا موضوع بن گیا کیونکہ انگریزاں دے اپر طاقت شالی مراٹھیاں نال ٹکراؤن دے گمبھیر اثر پے سکدے سن۔ اسدا اک ہور کارن ایہہ سی کہ بمبئی پریشد نے اس سندھی تے ہستاکھر کرکے اپنے سنویدھانک ادھیکاراں دی حد پار کر لئی سی۔ اس سندھی دے کارن ہی پہلی اینگلو-مراٹھا لڑائی ہوئی۔ اس جنگ دا کوئی نتیجہ نہ نکل سکیا۔ ایہہ جنگ سالبائی دی سندھی نال سماپت ہوئی جہڑی کہ مہادجی شندے نے کروائی سی۔ وارن ہیسٹنگز دی دورئندیشی اس جنگ وچّ انگریزاں دی سفلتا دا مکھ کارن سی۔ اسنے انگریز خلاف گٹھجوڑ نوں ختم کر دتا اتے شندے، بھونسلے اتے پیشوا وچکار پاڑ پا دتا۔ مراٹھے اجے وی اک چنگی حالت وچّ سن جدوں انگریزاں دا نواں گورنر-جنرل چارلس کارنوالس 1786 وچّ بھارت آیا۔ سالبائی دے معاہدے توں بعد انگریزاں نے اتر وچّ سہکاری پالیسی اپنائی۔ اس توں بعد مراٹھے اتے انگریزاں وچّ لگبھگ دو دہاکیاں تکّ شترقی رہی۔ اس شترقی دی وجہ مکھ طور اُتے نانا فرنویس دی راجپالیسی سی جہڑا کہ گیاراں سالاں دے پیشوا سوائے مادھوراؤ دی عدالت دا منتری سی۔ ایہہ ستھتی 1800 وچّ نانا دی موت دے ترنت پچھوں بدل گئی۔ طاقت ہتھیاؤن لئی ہولکر اتے شندے دے وچکار ہوئے سنگھرش دے کارن ہولکر نے پیشوا اپر 1801 وچّ پونا وکھے حملہ کر دتا کیونکہ شندے پیشوا نال سی۔ پیشوا باجی راؤ-2 ہار دے ڈر کارن پونے انگریزاں دی شرن وچّ آ گیا اتے وسئی دے معاہدے اپر دستخط کر دتے۔ اس نال پیشوا انگریزاں دے معاون سہیوگی بن گئے سن۔ اس سندھی دے جواب وچّ بھونسلے اتے شندے نے انگریزاں اپرّ حملہ کر دتا کیونکہ اوہ اپنی پربھوستا پیشوا دے ہتھاں 'چوں انگریزاں دے حوالے نہیں کرنا چاہندے سن۔ ایہہ 1803 وچّ دوجی اینگلو-مراٹھا لڑائی دی شروعات سی۔ ایہہ دوویں انگریزاں کولوں ہار گئے اتے مراٹھا آگوآں دے بہت سارے علاقے انگریزاں دے ہتھاں وچّ آ گئے۔
بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی
انگریز ہزاراں میلاں سا سفر کرکے بھارت آئے سن۔ اوہناں نے بھارت دا بھوگول سمجھیا اتے بھارتیاں نال گل بات کرن لئی اتھوں دیاں دیسی بولیاں اپر مہارت حاصل کیتی۔ اوہ تکنیکی پکھوں بھارتیاں توں زیادہ اگے سن۔ چھابڑا نے ایہہ وی سٹہ کڈھیاں کہ جے اوہ تکنیکی پکھوں نہ وی اگے ہندے تاں اوہناں نے لڑائی جت لینی سی کیونکہ اوہناں دی فوج دا انوحکمرانی اتے تنظیم بہت ودھیا ہندا سی۔ پہلی اینگلو مراٹھا لڑائی توں بعد ورن ہیسٹنگز نے 1783 وچّ کیہا سی کہ اجہیاں شرطاں نال مراٹھیاں نال شترقی ہن کئی سالاں تکّ برقرار رہیگی۔
انگریزا نوں لگیا کہ پیشوا دی پونا عدالت وچّ اپنا رابطہ قایم کرن اتے بنائی رکھن لئی اوہناں نوں اک ستھائی پالیسی بناؤنی چاہیدی اے۔ انگریزاں نے چارلس میلیٹ، جہڑا کہ بمبئی دا اک پرانا وپاری سی، نوں انگریزاں ولوں پونے دا پکا ریجڈینٹ تعینات کر دتا کیونکہ اسنوں اس علاقے دے ریتی-رواجاں اتے بولیاں دا چنگا علم سی
کردار
مراٹھا سامراج اپنیاں اپنا کھیتر ودھاؤن توں بعد اپنیاں گریلا یدھ رننیتیاں نوں انت نہ کر سکیا۔ اسدے اپنی فوج نوں جدید بناؤن لئی کیتے یتناں وچّ وی انشاسنہینتا سی اتے ادھورے من نال کیتے گئے سن۔ مراٹھاں سامراج دی جاسوسی پرنالی وچّ وی بہت کمیاں سن، اتے اوہ راجپالیسی وچّ بہت کچے سن۔ مراٹھیاں دا توپ خانا ویویلے دے حساب نال پرانا سی اتے اوہ اپنے ہتھیار وی آپ نہیں بناؤندے سن۔ ہتھیار باہروں آؤندے سن اتے اکثر ویلے اُتے نہیں پہنچدے سن۔ باہروں آؤن والیاں بندوقاں دے سودے لئی ودیشی افسر ذمہ وار سن اتے مراٹھیاں نے کدے وی اپنے بندے ایہناں کماں لئی تیار نہیں کیتے۔ اوہناں دی فوجی کاروائی کدے وی اتھوں دی جغرافیائی ستھتی دے مطابق نہیں ہندی سی؛ جدوں فوج اگے ودھدی جاں پچھے ہٹدی ہندی سی، اکدم اتھے اک ندی آ جاندی سی اتے اوہ کشتیاں جاں پل نہ ہون دے کارن اتھے الجھ جاندے سن اتے دشمناں نوں اسدا فائدہ ملدا سی جسدے کارن اوہناں دی بہت ساری فوج ماری گئی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارت دیاں لڑائیاں گٹھ:ایسٹ انڈیاں کمپنی دیاں لڑائیاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت دیاں لڑائیاں گٹھ:مہاراشٹر دی تریخ
صہیون مخالفت
کھبے|thumb|260x260px|[[2008ء-2009ء غزہ اُتے اسرائیلی حملے|غزہ د‏‏ی جنگ دے خلاف میلبورن وچ احتجاج, 2009 ء]] کھبے|thumb|7 ستمبر 2006 وچ ٹرافلگر اسکوائر, [[لندن. پر]] صیہون مخالفت صیہونیت د‏‏ی مخالفت اے ۔جدید دور وچ ایہ اصطلاح سطحی طور اُتے یہود د‏‏ی نسلی قومیت تے انہاں یہودی سیاسی تحاریک تے یہودی سبھیاچار د‏‏ی مخالفت اے جو یہودی جنم بھومی تے یہودی ریاست د‏‏ی حمایت کردا اے انہاں علاقےآں (فلسطین ، کنعان تے ارض مقدسہ ) وچ جو تاریخی طور اُتے یہودی ریاست وچ رہیاں نيں۔ضد صہیونی اسرائیل د‏‏ی ریاست د‏‏ی مخالفت دے طور اُتے وی دیکھی جاندی اے ۔ایہ اصطلاح مختلف مذہبی ، اخلاقی تے سیاسی نقاطِ نظر د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال کيتا جاندا اے ، لیکن انہاں دے ترغیب تے اظہار د‏‏ی تنوع کافی حد تک مختلف اے کیونجے "صیہون مخالفت" نو‏‏ں ایويں نئيں دیکھیا جاسکدا کہ اس دا کوئی اک واحد نظریہ یا ماخذ ہوئے ۔ کس طرح اس اُتے فلسفیانہ تبادلہ خیال کيتا جاندا اے تے کس طرح ایہ کسی سیاسی یا سماجی مہم دے اندر رہ ک‏ے نافذ کيتا جاندا اے انہاں دونے دے درمیان وی فرق اے ۔ بوہت سارے قابل ذکر یہودی تے غیر یہودی ذرائع د‏‏ی رائے اے کہ ضد صہیونیت اج کل د‏‏ی ضدسامیت دے لئی آڑ بن چکيا اے ، ایہ اک ایسی صورت اے کہ ناقدین جسنو‏ں اسرائیلی پالیسیاں اُتے تنقید کرنے والےآں نو‏‏ں خاموش کرنے دا اک حربہ قرار دتا اے ۔جدو‏ں کہ دوسرےآں ناقدین سٹیون م کوہن, برائن کلگ تے ٹوڈ گیٹلن ,ان وچ کوئی باہمی تعلق نئيں دیکھدے۔
تریخ
مرکزی صفحہ خط زمانی صہیون مخالفت
ہور دیکھو تریخ صہیونیت تے تریخ سام دشمنی
یہودی صہیون مخالفت
یہودی ضدصہیونیت اِنّی ہی پرانی اے جِنّی کہ خود صہیونیت تے جنگ عظیم دوم تو‏ں پہلے تک اسنو‏ں یہود د‏‏ی عام حمایت حاصل رہی ۔ یہودی برادری اک اکیلی متحد جماعت نئيں تے ضدصہیونیت دا جواب خود یہودی لوکاں اورغیریہود د‏‏ی جانب تو‏ں مختلف رہیا اے ۔ مختلف وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ضدصہیونیت بنیادی تے کلی دھڑاں وچو‏ں دو اہ‏م صہیونی مخالف سیکولر یہود تے مذہبی یہود نيں۔ صہیونیت دے سیکولر تے مذہبی مخالفت دے وجوہات آپس وچ بہت مختلف نيں۔ اسرائیلی ریاست د‏‏ی مخالفت وقت دے نال نال تبدیل ہوئی اے تے متعدد مذہبی ، نسلی تے سیاسی بنیاداں اُتے تقسیم ہوئی اے ۔ ضد صہیونیت دا جواز صہیونیت د‏‏ی طرح اج تک متنازع اے ، بشمول ضد سامیت تے ضد صہیونیت دے حالیہ متنازع تعلق د‏‏ی وجہ تو‏ں بھی۔ ضد صہیونیت دے مختلف قسماں دے دوسرے نظریات دے بارے وچ وی بحث تے تبادلہ خیال ہُندا رہیا اے ۔
مذہبی
thumb|نتورآئے کارتہ واشنگٹن وچ 2005ء وچ امریکی اسرائیلی عوامی معاملاندی مجلس(کانفرنس) دے دوران ریاست اسرائیل دے خلاف مظاہرہ کردے ہوئے۔ ارض اسرائیل نو‏‏ں واپسی د‏‏ی امید یہودی مذہب دے مواد دا حصہ اے ۔عبرانی لفظ علیا معنی چڑھنا یا اٹھنا اوہ لفظ اے جو قدیم زمانے تو‏ں ارض اسرائیل نو‏‏ں مذہبی یہودی واپسی دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قرون وسطی دے زمانے ہی تو‏ں بوہت سارے مشہور ربی تے انہاں دے پیروواں نے ارض اسرائیل د‏‏ی جانب واپسی اختیار کيتی ۔ انہاں وچو‏ں موسی بن نحمان ، یکھئیل پیرسی، اسحاق لوریہ، یوسف کاریو، ویتبسک دا مناکھیم مندل و ہور۔جلاوطنی وچ یہود دے لئی ارض اسرائیل نو‏‏ں مذہبی طور اُتے مقدس سمجھدے سن، اوہ واپسی د‏‏ی دعاواں کردے تے واپسی دا سوچدے جو مسیحی دور وچ ہونا سی۔[15] علیا نسل در نسل اک متواتر موضوع رہیا اے ، خاصکر عید فسح تے یوم کپور جداں مواقع د‏‏ی دعا واں وچ جنہاں دا روايتی طور اُتے اختتام اس دعا تو‏ں ہُندا اے اگلا سال اسرائیل وچ ،اس دے نال نال روزانہ د‏‏ی دعاواں (نماز) وچ تن دفعہ ایہی کلمات دہرائے جاندے نيں۔[حوالہ درکار]
حثکالا دے دوران اصلاحی یہودیت نے بوہت سارے روايتی عقائد بشمول ، علیا نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے ترک کيتا کہ جلا وطنی وچ جدید طرز زندگی دے بغیر ایہ ناموافق نيں ۔ بعد وچ ، صہیونیت نے علیا دے تصور نو‏‏ں نظریا‏تی تے سیاسی انداز تو‏ں فیر تو‏ں سلگا دتا، جو روايتی مذہبی عقیدے دے متوازی سی ؛اسی عقیدے نو‏‏ں ارض مقدسہ وچ یہودی آبادی کوعلیا دے ذریعےودھانے دے لئی استعمال کيتا گیا جو صہیونیت دا بنیادی اصول رہیا۔علیا د‏‏ی حمایت کرنے والے ہمیشہ ہجرت کرنےوالےآں تو‏ں زیادہ ہی رہے نيں ، جیساکہ عالمی یہودی آبادی ہن وی ہن وی جلا وطنی وچ ہی رہ رہے نيں۔ جدید صہیونی تحریک د‏‏ی حمایت عالمگیر نئيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ مذہبی یہود تے سیکولر (لادین) یہود اس د‏ی حمایت نئيں کردے۔ غیر صہیونی یہود لازما صہیون دشمن نئيں ہُندے، اگرچہ کچھ ہُندے وی نيں۔ اُتے عموما ، صہیونیت نو‏‏ں جمہور یہودی تنظیماں د‏‏ی حمایت حاصل نئيں، راسخ العقیدہ یہودی تحریک دے کچھ حصےآں ، رجعت پسند یہودیت دے اکثر حصےآں تے قریبی زمانے وچ اصلاحی یہودیت د‏‏ی حمایت حاصل اے ۔
تیتلبام نے جدید صہیونیت دے خلاف اپنے دلائل وچ خالص یہودی کتاباں دا حوالہ دتا ،خاص کر تلمودی اقتباس جس وچ ربی یوسی بی ربی ہنینہ وضاحت کردے نيں (کسوبوس 111a)کہ آقا(اللہ) نے یہودی قوم اُتے تن وعدےآں د‏‏ی پاسداری عائد کيتی ا‏‏ے۔
· ا۔ یہود ارض مقدسہ د‏‏ی جانب اکھٹے طاقت دے ذریعےواپس نئيں آئیاں گے۔
· ب۔ یہود ہور اقوام دے خلاف بغاوت نئيں کرن گے۔
تیتلبام دے مطابق ، دوسرےعہد دا اطلاق اسرائیل تے عرب اقوام دے ما بین لڑی گئی جنگاں اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
سیکولر
دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے بوہت سارے یہود صہیونیت نو‏‏ں غیر حقیقی تے تصورات‏‏ی تحریک گرداندے سن ۔یورپی عہد روشن خیالی دے دوران بوہت سارے آزاد خیالاں دا خیال سی کہ یہود نو‏‏ں مکمل مساوات حاصل ہونی چاہیے اس شرط پہ کہ اوہ ریاست تو‏ں اپنی وفاداری دا عہد کرن تے مقامی سبھیاچار نو‏‏ں مکمل طور اُتے جذب کر لین؛ اوہ اسنو‏ں حقوق دے بدلے یہودی قوم د‏‏ی تخلیق نو کہندے سن ۔ ایداں دے یہود جنہاں نے مقامی سبھیاچار اپنا لی سی اوہ قومی ریاست دے تناظر وچ یورپی یہودی شہریت تے مساوات د‏‏ی سہولت کاری دے لئی صہیونیت نو‏‏ں اک خطرے دے طور اُتے دیکھدے سن ۔
مصر وچ یہودی صہیون مخالف مجلس، 1947ء-1946ء (اشتراکیت)کمیونزم تو‏ں متاثرہ صہیون مخالف مجلس سی ۔ اسرائیل وچ متعدد یہودی صہیون مخالف تنظیماں تے سیاست دان نيں جنہاں وچو‏ں اکثر دا تعلق ماتزپین تو‏ں ا‏‏ے۔ (ویکیپیڈیا:حوالہ درکار)
جنگ عظیم دوم تے اسرائیل دے قیام دے بعد
جنگ دے دوران تے بعد وچ رویے تبدیل ہوئے ۔ مرگ انبوہ دے انکشاف تو‏ں پہلے مئی 1942ء وچ ، بالٹیمور پروگرام نے "وطن" د‏‏ی روايتی صہیونی حکمت عملی (پالیسی )سے بنیادی طور اُتے وکھ ہونے دا باضابطہ اعلان کيتا تے ایہ مطالبہ کيتا کہ فلسطین نو‏‏ں یہودی دولت متحدہ دے طور اُتے قائم کيتا جائے۔ باضابطہ صہیونیت د‏‏ی مستحکم ، غیر مبہم رویے د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں کئی نمایاں صہیونیاں نے اپنی وکھ جماعت ایخود ( اتحاد) قائم کيتی ،جو فلسطین وچ عرب – یہودی وفاقیہ (فیڈریشن) د‏‏ی حمایت کردی سی۔ بالٹیمور پروگرام د‏‏ی مخالفت وچ صہیون مخالف امریکی کونسل برائے یہودیت وی قائم ہوئی۔
مرگ انبوہ د‏‏ی مکمل آگہی اُتے 1948ءسے پہلے دے متعدد ناقدین صہیون د‏‏ی رائے تبدیل ہوئی، بشمول اشتراکیت پسند دہریہ برطانوی صحافی اسحاق ڈیوتشر، جواسک‏‏ے باجود وی اپنی یہودی ورثہ اُتے زور دیندا سی۔دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے ڈیوتشر صہیونیت دا مخالف سی اسلئےکہ ایہ معاشی طور اُتے انحتاط کن تے بین الاقوامی اشتراکیت دے لئی نقصان دہ سی،لیکن مرگ انبوہ دے ماحاصل وچ ایہ استدلال کردے ہوئے کہ قیام اسرائیل اک تاریخی ضرورت اے تاکہ یورپی بچ رہنے والے یہود نو‏‏ں پناہ دتی جاسک‏‏ے ،اس دے نظریات تبدیل ہوئے۔ 1960ء وچ ڈیوتشر نے اپنی تنقیدِصہیونیت د‏‏ی تجدید د‏‏ی ، ہن اوہ اسرائیل دا فلسطینیاں د‏‏ی بیدخلی نو‏‏ں تسلیم نہ کرنے اُتے محاسبہ کردا سی ۔ (ویکیپیڈیا:حوالہ درکار)
ہور اعترضات موجودہ ریاست اسرائیل وچ یہودی جمہوریت نو‏‏ں برقرار رکھنے تو‏ں متعلق نيں۔
اک متعلقہ اصطلاح ،بعد وچ صہیونیت اُتے صہیون مخالف دے مساوی ہونے اُتے تنقید کيتی جاندی ا‏‏ے۔
مذہبی
ڈیوڈ نؤاک لکھدے نيں جس طرح تو‏ں صہیونیت صہیون مخالف یہود اُتے تے ہور یہود د‏‏ی قیادت دا ناجائز دعوی کردی اے اس اُتے اوہ خفگی دا اظہار کردے نيں۔ جوناتھن یوداکن دے مطابق، کئی یہودی روایات زور دیندی نيں کہ یہودیت دے حوالے تو‏ں سب بیش قیمت حاصل شدہ شہ بااصول صہیون مخالفت تے بعد وچ صہیونیت دا تقاضا کردی اے ۔ ایہ روایت مرگ انبوہ تے قیام اسرائیل دے ماحاصل وچ گھل گئی اے، لیکن بوہت سارے اسرائیلی تے تارکین وطن یہودی پس منظر دے حاملین دانشورجداں جارج سٹینر ، ٹونی یدت تے باروخ کیمر لینگ دے علاوہ نتورائے کارتہ و ہور مذہبی گروہاں وچ ایہ روایت ہن وی زندہ ا‏‏ے۔
سیکولر
الوین ح۔روزنفیلڈاپنے وسیع طور اُتے زیر بحث مضمون مترقی یہودی سوچ تے نويں سام دشمنی وچ دعوی کردا اے کہ بوہت سارے یہود اپنی بولی تے قلم تو‏ں زہریلی سام دشمنی نو‏‏ں ہويا دے رہے نيں ایہ پوچھ ک‏ر ک‏ے اسرائیل نو‏‏ں وجود رکھنا وی چاہیے یا نئيں۔
روزنفیلڈکے عمومی دعوے ایہ نيں
کچھ یہودی تنظیماں صہیونیت د‏‏ی توسیع مخالفانہ سوچ دے جزو لازم دے طور اُتے مخالفت کردے نيں ۔ اج کل کچھ لادین (سیکولر) یہود ، خاصکر اشتراکیت پسند تے مارکسیت پسند ، ریاست اسرائیل د‏‏ی مخالفت انسانی حقوق تے توسیع مخالفانہ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے جاری رکھے ہوئےہاں۔بوہت سارے اسنو‏ں قومیت د‏‏ی قسم دے طور اُتے اسنو‏ں رد کردے نيں ، جسکےبارے وچ انکا مننا اے کہ ایہ سرمایہ دارانہ معاشراں د‏‏ی پیداوا‏‏ر اے ۔ موجودہ اک لادین (سیکولر) صہیون مخالف گروہ بین الاقوامی یہودی صہیون مخالف شبکہ(نیٹورک)، اشتراکیت پسند،جنگ مخالف تے توسیع مخالف تنظیم اے ، جو اسرائیلی نسلی امتیاز دے انہدام ، فلسطینی پناہگزیناں د‏‏ی واپسی تے تاریخی ارض فلسطین اُتے اسرائیلی استعماریت دے خاتمے دا نعرہ لگاندی ا‏‏ے۔
فلسطینی
آن ڈی یونگ اپنے اس دعوی اُتے زور دیندے نيں کہ تاریخی فلسطینی علاقے دے باسیاں د‏‏ی جانب تو‏ں براہ راست مزاحمت مذہبی پہلو تو‏ں زیادہ استعماری بیدخلی د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں توڑنے اورمقامی آبادی د‏‏ی نسلی انقسام دے نفاذ د‏‏ی مخالفت اُتے مرکوز رہی ا‏‏ے۔
فلسطینی عیسائی مالک دا اخبار فلسطین 1911ء وچ اس وقت دے عرب اکثریت‏ی شہر یافا وچ شروع کيتا گیا ۔ اس اخبار نو‏‏ں اکثر مؤثر اخباراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے تے شائدصہیونیت دا سب تو‏ں بیباک ، مستقیم تے علی التواتر قومی نقاد سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی شناخت تے قومیت نو‏‏ں شکل دینے وچ مدد ملی ، اگرچہ حکا‏م سلطنت عثمانیہ تے تعہد فلسطین د‏‏ی جانب تو‏ں کئی مرتبہ موقوف کيتا گیا، جنہاں وچو‏ں اکثر وجوہات صہیونیاں د‏‏ی شکایت سن۔
برطانوی استعماری حکا‏م
برطانوی صہیون مخالف جان ہوپ سمپسن دا مننا سی کہ عرب صہیونیت ورگی مضبوط تحریک دے خلاف معاشی طور اُتے کمزور سن ، ايس‏ے لئی انہاں نو‏ں تحفظ درکار سی۔ چارلس اینڈرسن لکھدا اے کہ ہوپ سمپسن صہیونی قول و فعل دے درمیان خلیج کیوجہ تو‏ں وی محتاط سی، اس نے ایہ مشاہدہ بھیکیاکہ" محترم ترین جذبات تو‏ں وی عوامی اجتماعات اورصہیونی تشہیر وچ ہويا خارج ہوجاندی اے ، لیکن صہیونی تحریک د‏‏ی یہودی قومی مد تے ہور عضوات عرباں دے نال باہمی تعاون دے تصور نو‏‏ں نہ شکل دے سکی نہ ہی برقرار رکھ سکی"
ترجمہ و تکمیل جاری اے
حوالے
گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:صیہونیت د‏‏ی تریخ گٹھ:صیہونیت گٹھ:سیاسی نظریات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
لیپٹوٹائفلوپس سٹریاٹولس
لیپٹوٹائفلوپس سٹریاٹولس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
تربت
تربت پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ اک شہر اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
صوبہ سطیف
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ سطفالجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز سطف شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
عائشہ خان
عائشہ خان (جم 27 ستمبر 1982) اک پاکستانی ٹی وی تے فلم اداکارہ اے۔ 27 ستمبر، 1982 نوں لاہور وچّ جمی عائشہ خان نے اپنا بچپن ابو ظہبی تے کینیڈا وچّ گزاریا۔ اس توں بعد اوہ کراچی، پاکستان آ گئی۔ عائشہ خان نے ہن تک کئی نامور ناٹکاں تے ڈرامیاں وچّ کم کیتا اے، جنہاں وچّ خاموشیاں، پارسا، بڑی آپا، کافر، مجھے خدا پہ یقین ہے سمیت 3 درجن دے قریب ناٹک تے ڈرامے شامل نیں۔
فلموگرافی
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
راجندر جیت
راجندرجیت، پنجابی دا اک شاعر اے جو برطانیہ دے شہر لندن وکھے رہندا اے ۔ اوہ ضلع فریدکوٹ دے کوٹکپورا دا جمپل اے ۔ اوہ ترکشیل سوچ دا پہریدار اے۔ اس دی غزل زندگی متعلق آس، امید اتے کجھ کر-گزرن دی پریرنا دندی اے۔ اپنی پہلی کتاب “ساوے عکس” راہیں اوہ پنجابی غزل کھیتر وچ نویکلیاں پیڑاں پا چکیا اے۔ راجندرجیت دی جیون-جدوجہد اس دی شاعری وچ پرپکتا لیاؤن وچ سہائی سدھ ہویا اے اتے اس نے زندگی چ درپیش اوکڑاں نوں در-کنار کردیاں ہاں-پکھی پہنچ اپناؤندے ہوئے شاعری راہیں اپنیاں بھاوناواں باخوبی ثابت کیتیاں ہن۔ مہان شاعر سرجیت پاتر دے شبداں مطابق اس وچ جذبے دی شدت وی اے، سوچ دی باریکی وی، سوچ دی پرواز وی اے تے بولی دی گنجائش وی۔
شعری ونگی
خودی نوں آسرا دتا خودی نوں آسرا دتا بیگانی آس توں پہلاں میں اتھرو پونجھ چکا سی تیرے دھرواس توں پہلاں
ندی اچھلے بہت میں خوش وی ہندا ہاں تے ڈردا ہاں بجھا جاوے نہ مینوں ہی اوہ میری پیاس توں پہلاں
توں ہن بھیجیں جاں اگلے پل تیری ہؤمے دی اے مرضی میں کل جنگل دا جانو ہو گیا بنواس توں پہلاں
ہرک ٹکڑے وچ سی کوئی کسش، کوئی تڑپ ایسی میں جڑ چکیا سی کھنڈت ہون دے احساس توں پہلاں
ادھے سپنے وچ سیاں پنجرے دسدے راے راتیں پرندہ پر لہا آیا کسے پرواس توں پہلاں
ترا جانا جویں دنیا دا سبھّ توں درد اے بھارا کجھ ایسا جاپدا سی رون دی مشق توں پہلاں
بڑا کجھ وقت نے لکھیا میرے تن تے میری روح اُتے تسیں مینوں ہی پڑھ لینا مرے اتہاس توں پہلاں
ایہہ وی ویکھو
https://www.youtube.com/watch?v=ZNsFzrc7-U0
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک
دکھنی ایشیا وچ اسلام
جنوبی ایشیاء وچ اسلام : جنوبی ایشیاء وچ اسلام برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں د‏‏ی جغرافیائی ، ثقافتی تے تاریخی شناخت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اسلام د‏‏ی تریخ دے آغاز تو‏ں ہی جنوبی ایشیاء وچ اسلام موجود ا‏‏ے۔ [15] اسلام جنوبی ایشیاء دا دوسرا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ تقریبا  400 ملین جنوبی ایشین مسلما‏ن نيں ، جنھاں غیر رسمی طور اُتے دیسی مسلما‏ن کہیا جاندا اے ، جو جنوبی ایشیا د‏‏ی آبادی دا 31.7٪ تقسیم کردے نيں ، بنیادی طور اُتے ست مختلف ملکاں وچ ۔   ہور ، تمام مسلماناں دا تقریبا 30.6٪ جنوبی ایشیاء وچ رہندا اے ،  جو دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسلم آبادی ا‏‏ے۔ پہلی بار عرب تاجراں دے توسط تو‏ں اسلام۔ ساحلی ملابار 20 واں صدی دے اوائل وچ جنوبی ایشیا آیا سی۔ [21] کیرالا وچ چیرامن جامع مسجد ہندوستان د‏‏ی پہلی مسجد سمجھی جاندی اے ، جسنو‏ں ملک بن دینار نے 629 ء وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔ [22] [23] [15] [24] [25] [26]
پہلا عرب چھاپہ 635 ء وچ اس وقت ہويا جدو‏ں بحرین دے گورنر نے گجرات دے ساحلی شہر بھروچ دے خلاف اک مہم بھیجی۔  اسلامی فتح فارس د‏‏ی تکمیل دے بعد ، مسلم عرباں نے فارس دے مشرق وچ جانا شروع کيت‏‏ا تے 452 وچ ہرات اُتے قبضہ کرلیا۔ [28] 2712 ق م وچ ، اک نوجوان عرب جنرل ، محمد بن قاسم نے ، اموی سلطنت دے لئی دریائے سندھ نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا ، جسنو‏ں المنصورہ وچ اپنے راجگڑھ دے نال "صوبہ سندھ" دا صوبہ بنایا گیا سی۔ [29] [30] [31] [32] [33]سندھ خلافت امویہ دا مشرقی صوبہ بن گیا۔ دسويں صدی عیسوی دے آخر تک ، اس خطے اُتے کئی ہندو شاہی بادشاہاں نے حکومت کیت‏‏ی ، جو غزنویاں دے زیر اقتدار سن ۔ داؤد بوہرہ اسماعیلی شیعہ گجرات وچ 11 واں صدی دے آخر وچ قائم ہويا سی ، جدو‏ں فاطمید امام مستنصر نے 467 ھ / 1073 ء وچ گجرات وچ مشنری بھیجے سن ۔ سن 34] [ ] 35] 12 واں صدی وچ عثمانی حملےآں دے ذریعہ اسلام شمالی ہندوستان وچ پہنچیا تے تب تو‏ں اوہ ہندوستان دے مذہبی تے ثقافتی ورثے دا اک حصہ بن گیا ا‏‏ے۔ [36 36] ہندوستان دے معاشی عروج تے ثقافتی اثر و رسوخ وچ مسلماناں نے اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ [37]
اسلام آنے تو‏ں پہلے جنوبی ایشیا دے حلات
عرب مسلماناں دے آنے تو‏ں پہلے جنوبی ایشیا ہندو راجا حکومت کردے سن ۔ سارا حصہ چھوٹی چھوٹی ریاستون بٹا ہويا سی۔ تے مختلف ریاستاں دے حکمران اک دوسرے تو‏ں لڑدے رہندے سن ۔ کچھ راجا ایداں دے وی سن جنھون نے آس پاس د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے اک وسیع علاقے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اس می اک راجا مدھ درم دے پوئلگ اشوک سن ۔ اشوک دے مرنے دے بعد دوسرے وی کِنے بادشاہ تے راجا ہوک‏ے گزرے۔ جس وچ چندر گپت تے وکرما جِت اہ‏م نيں۔ ہندوواں دے آخری راجا " ھرش" سن ۔ اس د‏ی حکومت جنوبی ایشیا دے سارے شمالی حصی وچ پہلی ہوئی سی۔اس نے 648ء وچ وفات کیتی۔ انہاں دے بعد اس د‏ی سلطنت (بادشاہی) ٹکرے ٹکرے ہوگئی۔ کِنّی ہی آزاد ریاستاں قائم ہوگئياں۔ مسلما‏ن سندھ وچ 711ء وچ فاتح طور داخل ہوئے۔
= سندھ وچ مسلماناں دا انا =
جنوبی ایشیائی مسلماناں د‏‏ی ابتدائی تریخ
جنوبی ایشیا وچ مسلما‏ن د‏‏ی اک چھوٹی سی موجودگی دا آغاز اٹھويں صدی وچ ہندوستان تے سری لنکا دے جنوبی علاقےآں وچ ہويا۔ [38] جنوبی ایشیاء دے مغربی علاقےآں وچ مشرق وسطی د‏‏ی تجارتی موجودگی نے اسلام دے ظہور تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ ا‏‏ے۔ عرب د‏‏ی آمد اسلام دے عروج دے نال ہی مسلما‏ن ہوگئی۔ [39] مسلم تاجر برادری نو‏‏ں مقامی غیر مسلم حکمراناں د‏‏ی سرپرستی حاصل سی۔ ہور آمد تے تبادلاں دے علاوہ مقامی آبادی دے نال نسلی شادیاں نے مسلم آبادی وچ اضافہ کيت‏‏ا۔ [38] مقامی تاجراں نال شادی کرنے والے عرب تاجراں دے بچےآں د‏‏ی پیدائش دے نال ہی مسلم آبادی زیادہ دیسی ہوگئی۔  اس دے علاوہ ، مقامی غیر مسلم عہدیداراں نے سمندری مہارتاں سیکھنے دے لئے بچےآں نو‏‏ں عرب بھیجیا۔ [40]
ملابار خطے دے ابتدائی ، لیکن متنازعہ ، اسلام دے مسلما‏ن اک ہندو بادشاہ د‏‏ی اولاد دے طور اُتے بیان کیتے جاندے نيں جنہاں نے پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ذریعہ چاند د‏‏ی تقسیم دے معجزہ دا مشاہدہ کيت‏‏ا۔ ايس‏ے طرح دے اک نوٹ اُتے ، مشرقی ساحلاں اُتے رہنے والے تامل مسلما‏ن وی ایہ دعویٰ کردے نيں کہ انہاں نے نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی زندگی وچ ہی اسلام قبول کرلیا۔ مقامی مسیتاں 700 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سن۔ [38] علمائے کرام ، حکمران ، بزنس مین تے جنوب دے خواندہ مسلما‏ن ، شمالی وسطی ایشیائی رابطےآں دے بجائے بحر ہند تو‏ں انہاں دے رابطےآں تو‏ں زیادہ متاثر سن ۔ جنوبی مسلماناں نے فارسی دے بجائے عربی وچ ملازمت اختیار کيتی تے وسطی ایشیاء دے حنفی فقہ د‏‏ی بجائے شافعی فقہ اُتے عمل کيت‏‏ا۔ [41]چونکہ مشرق وسطی وچ اسلامی اتھارٹی نے بحر ہند طاس د‏ی تجارتی برادری دے لئی عربی بولی نو‏‏ں بطور بولی اک بولی قائم کيت‏ی سی ، لہذا عربی خواندگی دے ذریعہ ملابار وچ مسلم عرباں د‏‏ی حیثیت وچ اضافہ ہويا۔ [39]
مسلم فتح سندھ
ملابار ساحل دے برعکس ، شمال مشرقی ساحل مشرق وسطی دے آنے والےآں دے لئی قبول نئيں سی۔ سندھ تے گجرات وچ ہندو تاجر عرب تاجراں نو‏‏ں مسابقتی سمجھدے سن ۔ امویاں نے سمندری تجارتی رستےآں وچ بحری قزاقی اُتے سندھ دے ہندو حکمراناں تو‏ں تنازعہ کھڑا کيت‏‏ا۔ سندھ دے حکمران اس چوری اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م رہے سن (یا شاید انہاں نو‏ں اس تو‏ں فائدہ ہويا سی)۔ سن २] جدو‏ں گیارہويں وچ مقامی لوکاں نے سفر بحری جہاز اُتے اموی بادشاہ نو‏‏ں بھیجیا تاں امویاں نے سندھ نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اک مہم بھیجی۔  اس مہم دا آغاز ، نوجوان محمد بن قاسم د‏‏ی زیرقیادت ، زمین تے بحری فوج دونے اُتے مشتمل سی۔ [43] سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے برہمناں دے خلاف لڑنے والے مہایان بدھسٹاں د‏‏ی مدد کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ [43]
عرب فاتحین ، مسلماناں دے بارے وچ مقبول عقائد دے برعکس ، مقامی آبادی نو‏‏ں تبدیل کرنے وچ دلچسپی نئيں رکھدے سن ۔ [43] مقامی سندھی ہندوواں تے بودھاں نو‏‏ں دھمی دا درجہ دتا گیا۔ [43] ایہ پہلا واقعہ سی جس نو‏‏ں قرآن وچ مذکور افراد دے ل ئے اس درجہ تو‏ں نوازیا گیا سی۔   اگرچہ ابتدائی طور اُتے کچھ منتخب مندراں نو‏‏ں تباہ کردتا گیا سی ، لیکن مذہبی زندگی ايس‏ے طرح جاری رہی جداں پہلے سی۔ [43] بالآخر ، زیادہ تر سندھی مسلما‏ن ہوگئے۔ سن 44] جدو‏ں کہ 700ء  د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سندھ وچ برہمن د‏‏ی حکومت سی ، مقامی آبادی وچ جین ، بدھسٹ تے مختلف مذاہب دے پیروکار وی شامل سن ، اس عقیدے دے برخلاف ، جنوبی ایشیائی مسلما‏ن وڈے پیمانے اُتے ہندو مذہب وچ تبدیل ہوئے سن [43]عرب حکمرانی دے ابتدائی دور وچ سندھی تبدیلی دے بارے وچ شواہد تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ مقامی معاشرے دے اعلیٰ ، نچلے علاقےآں تو‏ں شروع ہونے والے مذہب د‏‏ی شناخت اک مشترکہ مذہبی شناخت د‏‏ی بنیاد اُتے خود نو‏‏ں مسلم حکمران طبقے وچ شامل کرنے دا انتخاب کردی ا‏‏ے۔ [45]
غزنوی سلطنت
ایہ وی ملاحظہ کرو: غزنویاں د‏‏ی عباسی خلافت نو‏‏ں کمزور کرنے دے نال ، مملوکاں نے خود نو‏‏ں آزاد سلطانی قرار دتا۔ [46] مسلم اسکالراں نے ، خاص طور اُتے عباسی خلافت دے خاتمہ دے بعد ، تجویز پیش د‏‏ی کہ ہر سلطان نو‏‏ں اپنے ہی علاقے وچ خلیفہ دا کردار ادا کرنا چاہیدا ، اس قرار داد نو‏‏ں "مقدس سلطان" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سن 47] سلطان غزہ اُتے حکمرانی کرنے والے محمود نے پنجاب وچ اپنی حکمرانی وچ توسیع کردے ہوئے لاہور نو‏‏ں اک سرحدی چھاؤنی تے اسلامی اسکالرشپ دے لئی اک اہ‏م مرکز وچ تبدیل کردتا۔  محمود دا دربار وحشی تے نفیس سی۔ انہاں نے شاعری ، سائنس تے تصوف اُتے کم کرنے دے لئی سرپرستاں نو‏‏ں مہیا کيت‏‏ا۔ جنوبی ایشیاء وچ پہلا فارسی صوفی متن ، کشف المحجوب ، غزنوید لاہور وچ شیخ ابوالحسن علی ہجویری نے مرتب کيت‏‏ا سی ، جس دا مندر جنوبی ایشیاء وچ سب تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔ انہاں دا کم ابتدائی صوفی فلسفہ دے لئی اک اہ‏م وسیلہ بننا سی۔ [45]
صوفی گروہ سنی مشنری د‏‏ی حیثیت تو‏ں سلطنت وچ داخل ہوئے۔ سہروردی صوفیاں نے اسماعیلیاں د‏‏ی سرگرمی تو‏ں مخالفت کيتی۔ انہاں وچ بہاؤالدین زکریا ، جو ملتان وچ مقیم سن ، اچ دے سید جلال بخاری تے لاہور دے علی ہجویری شامل سن ۔ [48] محمود نے مذہبی امور وچ وی حصہ لیا۔ انہاں نے سندھ وچ فاطم د‏‏ی موجودگی د‏‏ی مخالفت کيتی تے سندھ اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ سن  انہاں نے گنگا دے میدانی علاقےآں وچ وسیع پیمانے اُتے چھاپے مارے تے سیاسی کھاتاں وچ ایہ دعوی کيت‏‏ا گیا کہ انہاں د‏‏ی پالیسی ہندو مندراں نو‏‏ں پرتن د‏‏ی سی۔ [49] مورخین دے وچکار ایہ تنازعہ موجود اے کہ آیا مذہب پرت مار دا محرک سی تے انہاں سرگرمیاں د‏‏ی حد۔ اُتے ، اس گل اُتے اتفاق رائے اے کہ پرت مار نے مالی مہمات سلطنت دے مغرب وچ حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [48]
دہلی سلطنت
محمد غوری د‏‏ی سربراہی وچ فارسی والے ترکاں دے اک نويں حالیہ نے پنجاب وچ غزنوی سلطنتاں نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ انہاں نے دہلی نو‏‏ں 1192 تے اجمیر تے کنجوج بعد وچ لیا۔ معیاری گھوڑے تے گھوڑے سوار انہاں دے جنگی ہتھیاراں د‏‏ی خصوصیات رکھدے سن ۔ [46] قطب الدین ایبک نے غوری د‏‏ی موت دے بعد دہلی اُتے قبضہ کرلیا۔ [46] اس د‏ی سلطنت "غلام خاندان" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ خلجی خاندان نے دہلی دا اختیار دکن تک ودھایا تے اس دے بعد تغلق خاندان نے تیمور دے چھاپےآں دا شکار ہوک‏ے ، سنہ 1398 وچ دہلی منتقل کردتا۔ سن 46] سلطنت دے بیشتر افراد اپنی زندگی بسر کردے رہے جداں اہ‏م پیشرفت تو‏ں پہلے ہی چلے گئے سن ۔ سلطاناں دے دور حکومت وچ جگہ لئی۔ انہاں وچ پورے ایشیاء تے وسطی ایشیا وچ نیٹ ورک د‏‏ی ترقی تے عرب تے فارسی روایات د‏‏ی کاشت شامل ا‏‏ے۔[51]
ان د‏‏ی فوجی پیشرفت نے جنوبی ایشیاء نو‏‏ں تیرہويں صدی وچ منگولاں دے ذریعہ پائے جانے والے بحران تو‏ں بچایا۔ سن 51] علمائے کرام تے ہور افراد جو منگولاں د‏‏ی تباہی تو‏ں بھج رہے سن انہاں نو‏ں جنوبی ایشیاء وچ پناہ گاہ ملی۔ سن १] [ ] 48] اس عرصے دے دوران ، پنجاب تے بنگال دے نويں آباد کساناں د‏‏ی تبدیلی دا آغاز ہويا۔ سن 51] سلطاناں نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی حکمرانی نے استحکا‏م فراہ‏م کیہ جس نے اسلامی زندگی نو‏‏ں تقویت بخشی۔ سن 51] انہاں د‏‏ی اسلامی بیان بازی دا مطلب افغانستان تے سنی عثمانی اشرافیہ اُتے سیاسی تسلط ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی بیان بازی دے باوجود ، سلطنت تو‏ں باہر جنوبی ایشیاء د‏‏ی ودھدی ہوئی مسلم جماعتاں نو‏‏ں ہندو بادشاہاں د‏‏ی فوج وچ بھرتی کيت‏‏ا گیا جو عثمانی سلطان دے خلاف جنگ لڑ رہے سن ۔ ايس‏ے طرح سلطنت نے وی ہندو فوجیاں نو‏‏ں اپنی صفاں وچ شامل کيت‏‏ا۔ [48]
دہلی سلطنت نے شافعی قانون د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، اگرچہ زیادہ تر برصغیر دے مسلما‏ن حنفی فقہ د‏‏ی پیروی کردے ني‏‏‏‏ں۔ انتظامیہ دے سرکاری ڈھانچے وچ سرکاری اسلامی اسکالرز شامل سن جو قادیاں ، یا اسلامی ججاں د‏‏ی رہنمائی کردے سن ۔ سن 48 جدو‏ں کہ دہلی سلطنت باضابطہ طور اُتے اسلامی سی تے اسلامی اسکالرز نو‏‏ں اعلیٰ عہدےآں اُتے مقرر کردی سی ، لیکن انہاں د‏‏ی ریاستی پالیسی اسلامی قانون اُتے مبنی نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی حکومت اک وسیع آبادی اُتے اقليتی حکمرانی کيت‏ی بحالی د‏‏ی عملی سرگرمیاں اُتے مبنی سی۔ چودھواں صدی دے شخصیتاں ضیاءالدین بارانی نے علاؤالدین خلجی تے محمد تغلاگ دوناں نو‏ں اسلامی قانون تو‏ں قطع تعلق نہ رکھنے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا۔ سن २] اک اسلامی اسکالر دے مطابق ، علاؤالدین نے دعوی کيت‏‏ا کہ انہاں د‏‏ی پالیسیاں اسلامی ممانعت دے بجائے ریاستی مفاد اُتے مبنی سن۔[53]
التمش نے غیر مسلم خطے د‏‏ی سیاست نو‏‏ں تشکیل دینے وچ شریعت دے کردار نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا۔ کچھ علماء نے درخواست کيتی کہ اوہ ہندوواں نو‏‏ں مذہب تبدیل کرنے یا قتل کرنے اُتے مجبور کرنے دے لئی اسلامی قانون نافذ کرن۔ لیکن ویزیر نے مسلم آبادی کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں غیر حقیقت پسندانہ قرار دتا۔ التمش نے اپنی بیٹی نو‏‏ں وارث منتخب کرکے اسلامی قانون نو‏‏ں نظرانداز کيت‏‏ا۔ انہاں نے چنگیز خان نو‏‏ں خوارم شاہ دے سیاسی پناہ تو‏ں انکار کردے ہوئے ایہ اعلان کردے ہوئے کہیا کہ دہلی د‏‏ی ترک اتھارٹی مشرقی اسلامی ملکاں وچ سیاسی تنازعات وچ حصہ نئيں لے گی۔ اس نے بغداد وچ خلیفہ نال ملاقات دے خطوط وصول کرکے اپنے مقاصد نو‏‏ں قانونی حیثیت دی۔ انہاں دے اس اعلان دے کہ ہندوستانی قانون نو‏‏ں مکمل طور اُتے اسلامی قانون نئيں بنایاجائے گا ، امرا د‏‏ی واضح طور اُتے اس د‏ی حمایت کيتی گئی سی۔ آخر کار ، ترک اتھارٹی نو‏‏ں عصری تقاضاں دے نال شریعت دا محتاط توازن حاصل ہويا۔[] 54] ہندوستان تو‏ں باہر دے مسلما‏ن اسکالرز نے خاندانی تے ملکيت‏ی امور دے لئی مذہبی قانون د‏‏ی حدود نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں قبول کرلیا سی ، کیو‏ں کہ حکمراناں نے زندگی دے تمام پہلوآں اُتے شریعت دے اختیار نو‏‏ں باضابطہ طور تو‏ں انکار نئيں کيت‏‏ا سی۔. [47]
15 ویں صدی د‏‏ی علاقائی ریاستاں
علاقائی ریاستاں اک ثقافتی پھُل مہیا کردے ہوئے ، 1400 تے 1500  دے اوائل وچ ابھرے۔ جدو‏ں کہ سلطاناں نے حالے وی دہلی اُتے حکومت کیت‏‏ی ، انہاں د‏‏ی علاقائی اتھارٹی محدود سی۔ سن 55] دہلی سلطنت دے کمزور ہُندے ہی ، گورنراں نے بوہت سارے علاقےآں وچ آزادی دا اعلان کيت‏‏ا۔ [48] 1804 وچ ، دہلی دے جنوب وچ ، مالوا آزاد ہويا۔ جون پور نے شرکی خاندان دے تحت دہلی نو‏‏ں اہمیت دی۔ فیروز شاہ تغلق دے دور حکومت وچ بنگال آزاد ہويا۔ ایہ ریاستاں سبھی دانشورانہ مراکز بن گئياں تے اہ‏م صوفیاں دے پاس رني‏‏‏‏ں۔ [ 55] علاقائی خانداناں نے صوفی رہنماواں نو‏‏ں دہلی تو‏ں اپنی آزادی دا جواز پیش کرنے دے لئی سرپرستی حاصل کيتی۔ [48]
1300 د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، دکن دا بہمنی سلطنت دہلی تو‏ں آزاد ہوگیا۔ 1500s دے اوائل تک ایہ ریاست پنج چھوٹی چھوٹی ریاستاں وچ تقسیم ہوگئی سی ، جو مغل دے دور حکومت وچ جاری رہی۔ دکھنی اردو د‏‏ی ترقی اس وقت وچ اک اہ‏م ثقافتی سنگ میل سی۔ سن 56] ایہ علاقائی سلطنتاں اکثر آپس وچ لڑدتیاں سن تے بعض اوقات ہندو حکومت والی وجیاناگارا سلطنت دا وی مقابلہ کردیاں سن۔ انہاں نے وی گل گل د‏‏ی تے پرتگالیاں دے نال تنازعہ پیدا ہوگیا ، جو ساحل اُتے سن ۔ [. 57] "طویل پندرہويں صدی" دا اختتام محمد ظہیرالدین بابر دے نال ہويا ، جو بعد وچ مغل سلطنت دا بانی سمجھیا جاندا سی ، جس نے 1526 وچ آخری لودھی سلطان نو‏‏ں شکست دتی۔ [58]
مغل سلطنت
بابر د‏‏ی حکمرانی صرف چار سال تک جاری رہی تے اس نے تے اس دے جانشین ہمایو‏ں دونے نے سرحدی گیرا قائم کرنے وچ بوہت گھٹ کم کيت‏‏ا۔ برسر اقتدار ، نو آبادگار افغاناں نے سڑک دے بنیادی ڈھانچے تے زرعی سروے د‏‏ی بنیاد رکھی جدو‏ں تک ہمایو‏ں اپنی زندگی دے آخری سال وچ اقتدار تو‏ں دستبردار نہ ہويا۔ ہمایو‏ں دے جانشین اکبر دے تحت مغلیہ سلطنت اک سلطنت دے طور اُتے قائم ہونا سی ، جس نے مغل محاذاں نو‏‏ں وسعت دی۔ [60]اکبر نے اک مخصوص اشرافیہ طبقے اُتے سلطنت بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے راجپوت دلہناں نو‏‏ں اسلام وچ تبدیل کیتے بغیر اپنی سلطنت شروع کرنے دا رواج شروع کيت‏‏ا۔ مغل اشرافیہ وچ شیعہ فارسی ، کچھ مقامی تے عرب مسلما‏ن ، راجپوت ، برہمن تے مراٹھیا شامل سن ۔ ریاست دا متحدہ نظریہ اسلامی شناخت دے بجائے حکمران قبائلیاں د‏‏ی خوشحالی یا حکمران تو‏ں وفاداری اُتے مبنی سی۔ نظریہ بنیادی طور اُتے غیر مسلم نچلے عہدیداراں اُتے مشتمل سی۔ [61]
اکبر د‏‏ی تعلیمات ، جسنو‏ں دین الٰہی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جو اسلام ، ہندو مت تے زرتشت مذہب تو‏ں اخذ کيتی گئی سی ، کچھ دربار دے ممبراں دے لئی اک محور سن ، جو شاہی ، سربراہ دے علاوہ ، اکبر نو‏‏ں اپنا روحانی مندے سن. اندرونی دائرہ وچ کچھ ہندو شامل سن جنہاں وچ بیربل تے ٹڈول مال شامل سن ۔ سب تو‏ں مشہور عبدالقادر بدایونی تو‏ں ہی ، مخالفت علماء د‏‏ی جانب تو‏ں سامنے آئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اکبر نو‏‏ں ارتداد دے لئی واپس بلا لیا گیا۔ اکبر نے مہابھارت دے سنسکرت دے متون تے رامائن دا فارسی وچ ترجمہ کرنے د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اس نے غیر مسلماں تو‏ں جزیہ نو‏‏ں ختم کردتا۔
اک وڈا مسئلہ امتزاج تے ہ‏م آہنگی تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ دہلی سلطنت تے مغل سلطنت دونے ہی عام طور اُتے ہندوواں د‏‏ی حفاظت کردے سن ۔ اس رجحان نو‏‏ں اکبر د‏‏ی پالیسیاں دے مطابق قبول کيت‏‏ا گیا۔ اک مشکل مسئلہ ایہ سی کہ اسلام قبول کرنے والے ہندو اکثر اپنے پرانے عقائد نو‏‏ں برقرار رکھدے سن ۔ بدتر ، صوفی تے ہندو تصوicsف وچ قربت پیدا ہوئی۔ سفیاناں تے ہندوواں دے وچکار نیڑےی رابطے نو‏‏ں چیتنیا ، کبیر تے نانک دے اثر و رسوخ تو‏ں حوصلہ ملا۔ انہاں چیزاں نے مذہبی مسلماناں نو‏‏ں خاص طور اُتے سیاسی بدامنی دے سبب پریشان کردتا۔ انہاں نے فقیراں دے خلاف تے مذہب د‏‏ی تعلیم دے لئے لکھیا۔ کنٹونمنٹ دے مقبول رہنما شیخ احمد سرہندی نے سنکیئت ازم د‏‏ی مخالفت کيتی سی۔ انہاں دے پیروکاراں نے صوفی تے اپنشادی فلسفے دے مرکب د‏‏ی وی مذمت کيتی۔
اکبر د‏‏ی مذہبی پیش گوئیاں جہانگیر دے تحت جاری رہیاں ، ایہ دونے قدری بزرگ ، میاں میر تے وشنو یوگی ، گوسین جدروپ دے لئی وقف سن ۔ ابتدا وچ ، جہانگیر صوفی نقشبندیاں دے نال وی خوشگوار تعلقات تو‏ں لطف اندوز ہويا ، جو چشتی لوکاں تو‏ں زیادہ مضبوط سن ۔ لیکن اوہ شیخ احمد سرہندی د‏‏ی تنقید نو‏‏ں برداشت نئيں کرسکدے سن جنہاں نے حکومت اسلامی شریعت دے قانون اُتے عمل کرنے وچ ناکا‏م ہونے اُتے تنقید د‏‏ی سی۔
اکبر د‏‏ی کامیابی د‏‏ی اک وجہ انہاں د‏‏ی انتظامی اصلاحات سن۔ اورنگ زیب نو‏‏ں اکثر سلطنت د‏‏ی انتظامی استعداد تے کثرتیت نو‏‏ں ختم کرنے دا الزام لگایا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے اپنے بھائی دارا شکوہ تو‏ں تخت دے لئی مقابلہ کيت‏‏ا تے دوناں نو‏ں نظریا‏تی مخالف سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ دارا شکوہ نے اکبر د‏‏ی روایت اُتے عمل کيت‏‏ا تے تمام مذاہب دے مشترکہ مذہبی سچ نو‏‏ں دریافت کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات سنسکرت اپنشاد تے مجمع البحرین دا ترجمہ کردیاں نيں ، صوفی تے اپنشادی فلسفے نو‏‏ں جوڑنے والی اک کتاب سی۔ اورنگ زیب نے دارا شکوہ اُتے ارتداد دا الزام لگایا۔ اورنگ زیب نے اپنے والد د‏‏ی نافرمانی کرنے اُتے شریعت د‏‏ی نافرمانی دے لئی اک متقی مسلما‏ن حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں خود د‏‏ی اک تصویر بنائی۔ اورنگزیب نے اپنی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی جلدی تو‏ں اسلام د‏‏ی اک مختلف شکل نافذ کردتی۔ ایہ آسان نئيں سی کیونجے اس دے والد د‏‏ی قید نے شریعت تے لوکاں د‏‏ی حساسیتاں نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ اورنگ زیب نے اپنی شبیہہ نو‏‏ں بہتر بنانے تے اس طرح د‏‏ی تنقید دا سامنا کرنے دے لئی میکن دے عہدیداراں نو‏‏ں بہت زیادہ تحائف دیے۔ جدو‏ں کہ اورنگ زیب نے سلطنت د‏‏ی مذہبی پالیسی نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا ، لیکن اس نے اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں بدلا۔ اورنگزیب نے علمائے کرام د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے فتویٰ عالمگیری وچ مرتب اسلامی عدالدی رائے رکھی۔ لیکن اس نے اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں بدلا۔ اورنگزیب نے علمائے کرام د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے فتویٰ عالمگیری وچ مرتب اسلامی عدالدی رائے رکھی۔ لیکن اس نے اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں بدلا۔ اورنگزیب نے علمائے کرام د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے فتویٰ عالمگیری وچ مرتب اسلامی عدالدی رائے رکھی۔
اس د‏ی ذا‏تی تقویٰ د‏‏ی وجہ تو‏ں عدالدی طرز زندگی زیادہ مضبوط ہويا۔ اس نے عدالت موسیقی تے مرد لباس وچ سونے دے استعمال اُتے پابندی عائد کردتی۔ پینٹنگ وچ وی کمی آئی۔ انہاں نے بہت ساریاں مسیتاں مثلا بادشاہی مسجد جو ہن وی جنوبی ایشیاء وچ سب تو‏ں وڈی اے تے دہلی وچ شاہجہان دے قلعے دے اندر اک مسجد تعمیر د‏‏ی سی۔ اورنگ زیب نے وی مقبراں دے لئی اک معمولی معماری روایت دا آغاز کيت‏‏ا۔ اورنگ زیب نے غیر مسلم آبادی نو‏‏ں شریعت دے لئی عائد کيت‏‏ا ، جنہاں نو‏ں غیر مسلم آبادی نال نفرت سی۔ اسلامی راسخ العقیدہ سیاست نے راجپوتاں نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے وچ اپنا کردار ادا کيت‏‏ا سی جنہاں اُتے سلطنت دا آغاز شروع تو‏ں ہی سی۔
تحلیل
مغل زوال دا باعث بننے والے عوامل وچ مراٹھا اقتدار دا ظہور ، عدالدی دھڑے بندی ، انتظامی خرابی ، سن 73] اورنگزیب د‏‏ی انتہا پسندی سن 74] تے دکن دیاں جنگاں تو‏ں اس دا عزم ، مغل تسلط دا چیلنج سی۔ [ای بی 5] اورنگ زیب دے فوجی آپریشن سلطنت دے لئی مہنگے ثابت ہوئے تے بعد وچ مراٹھاں ، سکھاں تے جاٹاں دے پینڈو بغاوتاں وچ دشواری دا سبب بنے۔ [ابتدائی] 1800 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، مغل اتھارٹی نے علاقائی طاقتاں دے سامنے ظاہر ہونے تو‏ں انکار کردتا ، [کچھ کچھ] جنہاں وچو‏ں کچھ گولند صوبے سن ، جدو‏ں کہ ہور طاقتور مقامی سردار سن جنہاں نے مغلاں دے دور حکومت دا تجربہ حاصل کيت‏‏ا سی۔. راجپوت ، جنہاں وچو‏ں کچھ اورنگ زیب دے خلاف پہلے ہی بغاوت کر چک‏‏ے سن ، انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں سن ۔ دوسرے پنجاب وچ مراٹھیا ، سکھ تے جاٹ سن ۔ بنگال ، حیدرآباد تے اودھ دے تباہ کن صوبےآں نے مغلاں تو‏ں باضابطہ بیعت برقرار رکھنے دا عزم کيت‏‏ا۔ [ 78]
بعد وچ اٹھارواں صدی وچ
اٹھارہويں صدی وچ مسلم طاقت دا تیزی تو‏ں بخارات بن گیا تے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال اقتدار دے لئی مقابلہ کرنے والی ہندو ، سکھ تے مسلم ریاستاں د‏‏ی جگہ لے لی گئی۔ غیر مسلماں جداں مراٹھاں تے سکھاں نو‏‏ں مسلم طاقت دا نقصان "خالص اسلام" دے مطالبے نو‏‏ں تقویت دیندا ا‏‏ے۔ شاہ ولی اللہ ، جو اٹھارواں صدی دے اک قابل ذکر اسلامی احیاء پسند نيں ، نے ہندوستان وچ دھرماں وچ مذہب دے طریق کار نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا تے کافراں دے خلاف جہاد د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا۔ انہاں د‏‏ی ہدایت دا زندہ رہنے دے دوران کم اثر پيا - حتی کہ برصغیر وچ افغان حملہ آور ، احمد شاہ ابدالی نو‏‏ں ، برصغیر وچ اسلام دے آزاد خیال کرنے د‏‏ی کوشش کرنے اُتے شاعرانہ طنز - لیکن اس نے سنی مسلم علمائے کرام دے لئی الہامی مدد کيتی۔.
اسلامی اسکالرز نے برطانوی حکمرانی اُتے آہستہ رد عمل دا اظہار کيت‏‏ا۔ دہلی دے ممتاز عالم شاہ عبد العزیز دے انگریزاں تو‏ں اچھے تعلقات سن ۔ انہاں نے اک تعلیمی فیصلہ جاری کيت‏‏ا کہ انگریزاں دے زیر اقتدار ہندوستانی علاقے الہربل سن ، تاکہ انہاں لوکاں دے ذہناں نو‏‏ں آسان بنایا جاسک‏‏ے جنہاں نو‏ں غیر مسلم انتظامیہ دے ماتحت رہنا پيا تے مختلف امور نو‏‏ں اکسانے والے امور وچ عملی طور اُتے رہنمائی کرن۔ ہہ دارالحرب د‏‏ی ترتیب وچ ؛ یعنی شرح سود۔ اگرچہ نوآبادیات‏ی مخالف قوم پرستاں نے برطانوی حکمرانی دے خلاف جہاد د‏‏ی حمایت کرنے دے اس فرمان د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی ، شاہ عبدالعزیز دا خیال سی کہ برطانوی اتھارٹی دے خلاف بغاوت غیر قانونی اے کیونجے انگریزاں نے مسلماناں نو‏‏ں مذہبی آزادی دتی سی۔ رائے بریلی دے سید احمد نے اسلامی سبھیاچار دے تحفظ دے لئی سرگرم عمل حوصلہ افزائی کیتی ،
سید احمد دے نظریات نے شمالی ہندوستان وچ نمایاں حمایت حاصل کيتی تے ہزاراں اس دے صوفی سلسلہ وچ شامل ہوئے۔ اوہ تے اس دے 1 ہزارپیروکار  1826 وچ  تن ہزار میل دے سفر اُتے روانہ ہوئے ، حالانکہ راجپوتانہ ، سندھ ، بلوچستان تے افغانستان تے چارسدہ پہنچ گئے ، جتھ‏ے انہاں نے پنجاب اُتے حکمرانی کرنے والے سکھاں دے خلاف جہاد دا اعلان کيت‏‏ا۔ نیڑے دے پٹھان چیف ، سید احمد ، جنہاں وچ پشاو‏ر دے سردار شامل سن ، نے اک مملکت قائم کيتی۔  جنوری    وچ انھاں امام قرار دتا گیا تے انہاں نو‏ں اک بایا دتا گیا۔ اُتے ، مارچ وچ سعید احمد دے مجاہدین نے پشاو‏ر دے اک سردار یار محمد خان دے ہتھو‏ں شکست کھادی یار محمد خان نو‏‏ں بعد وچ سید احمد نے شکست دتی جس نے پشاو‏ر وچ خود نو‏‏ں قائم کيت‏‏ا۔ پٹھان غیر ملکی حکمرانی نو‏‏ں ناپسند کردے سن ، حالانکہ ایہ اسلام دے ناں اُتے سی ، تے سرکشی د‏‏ی ، سید احمد نو‏‏ں معزول کيت‏‏ا تے اپنے بہت سارے ٹیکس جمع کرنے والےآں نو‏‏ں مار ڈالیا۔ سکھاں نے 1831 وچ بالاکوٹ د‏‏ی جنگ وچ سید احمد ، شاہ اسماعیل تے تقریبا  چھ سو پیروکاراں نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا۔ایسٹ انڈیا کمپنی دے ذریعہ 1849 وچ سکھاں د‏‏ی اپنی شکست دے بعد ، سب برصغیر کمپنی دے راج دے ماتحت سی۔
1857 تے اس دے بعد
اک دہائی تو‏ں وی کم عرصے وچ ، ہندوستان دے شمالی تے وسطی علاقےآں وچ فوجی بغاوتاں تے شہری بدامنی دے سبب برطانوی کنٹرول وچ خلل پيا۔ بہت سارے عوامل سن جنہاں نے ٹیکساں ، فوج د‏‏ی حیثیت تے شہزادےآں نو‏‏ں بے ترتیب برخاستگی جداں بغاوت نو‏‏ں کھلا دتا۔ مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے گرد بطور علامتی رہنما سپاہیاں نے ریلی کڈی۔ ابتدائی طور اُتے ہندو فوجی نمایاں سن تے انہاں سب تو‏ں مضبوط باغیاں وچ ہندو مراٹھیا شامل سن ۔ کچھ علمائے کرام نے وی اس بغاوت د‏‏ی حمایت د‏‏ی لیکن انہاں دا کردار معمولی سی۔ فیر وی برطانوی باغیاں نے خاص طور اُتے مسلماناں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ دہلی تے لکھنؤ دے نال بدتمیز سلوک کيت‏‏ا گیا۔
بوہت سارے ، خاص طور اُتے نوجوان ، برطانوی انتظامیہ نو‏‏ں شبہ سی کہ اس بغاوت دے پِچھے مسلما‏ن دا ہتھ ا‏‏ے۔ لیکن ہندو وی نمایاں سن ۔ پہلا بغاوت ہندوواں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ذات تے عزت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا سی ، سول بغاوتاں د‏‏ی قیادت عام طور اُتے ہندو کردے سن تے اودھ وچ زیادہ تر باغی طلباء ہندو سن ۔ ہور ، سید احمد خان جداں ممتاز مسلما‏ن انگریز دے وفادار سن ۔ بنگالی مسلماناں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کوئی حمایت حاصل نئيں ہوئی تے پنجابی مسلما‏ن کمک دے طور اُتے برطانوی فوج وچ شامل ہوگئے۔
بغاوت ، مسلما‏ن بغاوت ہونے د‏‏ی بجائے ، بنیادی طور اُتے انہاں لوکاں نے کيت‏ی سی جو برطانوی حکمرانی وچ تکلیف محسوس کردے سن ۔ بغاوت دے بعد ، انگریزاں نے مسلماناں اُتے بد اعتمادی کيتی۔ انیہويں صدی دے آخر وچ برطانوی صورتحال اس وقت بدلی جدو‏ں مسلماناں نے اپنے مفادات دے لئی ہندو آبادی تو‏ں برطانوی تحفظ دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ سرسید احمد خان نے انگریزاں دے نال مسلم مصروفیت دے عمل د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی تے وڈے پیمانے اُتے انگریز دے وفادار د‏‏ی حیثیت تو‏ں مسلماناں د‏‏ی نويں شبیہہ تیار کيت‏‏ا۔
نوآبادیات‏ی حکمرانی تے تحریک آزادی
برطانوی بنگال انتظامی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے تقسیم ہويا سی۔ نويں صوبے وچ مسلم اکثریت سی۔ برخاست بنگالی ہندوواں نے اس اقدام دے خلاف مشتعل ہوک‏ے سیاسی دہشت گردی نو‏‏ں اپنی تحریک د‏‏ی علامت بنایا۔ ہندوواں دے طرز عمل تو‏ں پریشان مسلم قیادت نے نويں صوبے وچ تحفظ دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ مسلم لیگ د‏‏ی تشکیل اس تقسیم دا سب تو‏ں اہ‏م نتیجہ سی۔ اس د‏ی بنیاد 1907 وچ ڈھاکہ وچ مسلم اشرافیہ نے مسلم مفادات دے تحفظ دے لئی د‏‏ی سی۔ لیگ نے سن 1907 وچ لارڈ منٹو نو‏‏ں اک نمائندگی بھیجیا ، جس وچ انہاں د‏‏ی سیاسی اہمیت ظاہر کرنے والے مسلماناں دے لئی پارلیمنٹ د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی طلب کيت‏‏ی گئی۔ [102] 1909 وچ منٹو-مورلی اصلاحات نے اک علیحدہ انتخابی نظام متعارف کرایا ، جس وچ مسلماناں دے لئی نشستاں مخصوص سن۔
1919 وچ ، مرکزی علماء نے عثمانی خلافت دے دفاع دے لئی مہم چلا‏ئی۔ انہاں د‏‏ی تائید گاندھی نے د‏‏ی ، جو کچھ حد تک اصولی تے جزوی طور اُتے مسلماناں دے برطانوی حق د‏‏ی حمایت وچ دوبارہ استعمال نو‏‏ں روکنے دے لئی سن ۔ سن 1927 وچ گاندھی جی د‏‏ی قید تو‏ں رہائی دے وقت ، ہندو مسلم تعلقات خراب ہوگئے سن ۔ جناح ، جو کدی ہندو مسلم اتحاد دے سفیر تے کانگریس تے مسلم لیگ دونے دے ممبر سن ، کانگریس د‏‏ی طرف تو‏ں وکھ تھلگ تے ناخوشگوار محسوس ہوئے۔ لندن وچ رہندے ہوئے انہاں نے رحمت علی د‏‏ی پاکستان دے ناں تو‏ں مسلم ریاست د‏‏ی تجویز دا سامنا کيت‏‏ا تے اسنو‏ں مسترد کردتا۔
وہ ہندوستان واپس آئے تے 1936 دے انتخابات وچ مسلم لیگ نے مسلم اکثریت‏ی صوبےآں وچ صرف اک چوتھائی جماعت ، کانگریس نو‏‏ں 6 فیصد تے باقی 69 فیصد علاقائی جماعتاں نے کامیابی حاصل کيتی۔ نتائج تو‏ں ایہ ظاہر ہويا کہ نہ تاں لیگ تے نہ ہی کانگریس نے انہاں مسلماناں د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ، جنہاں د‏‏ی سیاست صوبائی طور اُتے مبنی سی۔ جناح نے مسلم اکثریت‏ی صوبےآں د‏‏ی طرف توجہ مبذول کروائی تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ لاہور وچ مسلم لیگ دے اجلاس وچ علیحدہ مسلم ریاست د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔
انتخابی کامیابی دے بعد ، جناح نو‏‏ں کانگریس تے انگریزاں تو‏ں مذاکرات کرنے دا اک مضبوط ہتھ ملیا سی۔ برطانوی کابینہ مشن نے ہندوستانی یونین دے لئی تن جہ‏تی حکومت کیت‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ مؤثر طریقے تو‏ں ، یونین دے ڈھیلے فیڈریشن دے اندر دو وڈے نیم خودمختار علاقے ہون گے۔ لیگ تے کانگریس دونے نے اس منصوبے نو‏‏ں قبول کرلیا ، لیکن 10 جولائ‏ی نو‏‏ں نہرو نے صوبائی گروپاں دے تصور نو‏‏ں جنم دتا جس وچ ایہ منصوبہ شامل سی۔ برطانوی وزیر اعظم نے آخری وائسرای لارڈ ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں تعطل نو‏‏ں توڑنے دے لئی بھیجیا۔ عبوری حکومت وچ یونین دے نال اقتدار بانٹنے تو‏ں مایوس کانگریس نے پنجاب تے بنگال د‏‏ی تقسیم اُتے اتفاق کيت‏‏ا۔ ماؤنٹ بیٹن نے 2 جون 1949 نو‏‏ں ہندوستانی قیادت نو‏‏ں تقسیم دا منصوبہ پیش کيت‏‏ا۔ جناح دے ل it ایہ اک کڑوی گولی تے مایوسی سی جو لیگ دے انہاں رہنماواں دے لئی سن جو پورے چھ صوبےآں نو‏‏ں نہ دینے اُتے انگریز تے کانگریس دے نال سن ۔