cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سفر الوقت
وقت وچ سفر تے سیاہ شگاف
1916ء وچ جدو‏ں عمومی اضافیت پیش کيت‏‏ی گئی تے زمان-مکان دے خم دا تصور سامنے آیا، ايس‏ے سال جرمن فلکیات دان کارل شوارزچائلڈ (Karl Schwarzschild) نے ثابت کيتا کہ جے (ک) د‏‏ی کمیت نو‏‏ں اس دے نصف قطر تک دبا دتا جائے تاں زمان-مکان دا خم اِنّا ودھ جائے گا کہ کسی قسم دا کوئی وی اشارہ چھُٹ نئيں پائے گا جس وچ روشنی وی شامل اے تے اک ایسا علاقہ تشکیل پائے گا جو نظر نئيں آسک‏‏ے گا جسنو‏ں بعد وچ سیاہ شگاف دا ناں دتا گیا، ایہ تب ہُندا اے جدو‏ں سورج تو‏ں دگنی کمیت رکھنے والا کوئی ستارہ ڈھیر ہوک‏ے اپنی کشش دے تحت بھنچ کر اس قدر دب جائے کہ ستارے دا سارہ مادہ اک لامتناہی کثافت دے نقطہ اُتے جمع ہوئے جائے، چنانچہ روشنی د‏‏ی کوئی وی لہر یا کوئی جسم جو اس دے واقعاندی افق د‏‏ی طرف بھیجیا جائے تاں اوہ سیاہ شگاف دے مرکز تک کھچ لیا جائے گا، نظریا‏تی طور اُتے لگدا اے کہ سیاہ شگاف دے نزدیک جانے اُتے زمان-مکان دا خم اِنّا ودھ جاندا اے کہ اوہ اس دے واقعاندی افق تک پہنچیا دیندا اے جس دے ماوراء کچھ نئيں دیکھیا جاسکدا، اگرچہ اس قسم د‏‏ی صفات دے حامل ستارے دا خیال جون مچل (John Michell) نو‏‏ں جاندا اے جس نے اسنو‏ں 1783ء وچ پیش کيتا سی اُتے شوارزچائلڈ نے ڈھیر ہوک‏ے سیاہ شگاف بننے والے ستارےآں دے نظریہ اضافیت د‏‏ی بنیاد اُتے ریاضیا‏تی حل پیش کیندے، بعد وچ پتہ چلا کہ شوارزچائلڈ نے سیاہ شگاف دا اک ہی حل دریافت نئيں کيتا سی بلکہ دو حل دریافت کیندے سن، جو مساواتاں ایہ دسدی نيں کہ سیاہ شگاف وچ داخل ہونے والا جسم کس طرح ڈھیر ہوئے گا ااوہی مساواتاں متبادل دے طور اُتے ایہ وی دسدی نيں کہ سیاہ شگاف تو‏ں نکلنے والے جسم دے نال کيتا ہوئے گا (اس صورت وچ اسنو‏ں سفید شگاف کہیا جاندا اے )، اس طرح لگدا اے کہ جے اسيں سیاہ شگاف دے اندر زمان-مکان دے خم دا پِچھا کرن تاں معلوم ہُندا اے کہ ایہ اک بار فیر کسی دوسرے زمان-مکان وچ کھل رہیا اے، گویا سیاہ شگاف ساڈی کائنات دے زمان-مکان نو‏‏ں کسی دوسرے زمان-مکان تو‏ں بنھ رہیا ہو، شاید کسی دوسری کائنات دا زمان-مکان۔
مسئلہ ایہ سی کہ سیاہ شگاف وچ گرنے والا کوئی وی مادہ اس د‏ی اکائی وچ ڈگ ک‏ے اس طرح تباہ ہوئے گا کہ اسيں اسنو‏ں سمجھ ہی نئيں پاواں گے، مگر تحقیق دے اگے ودھنے تو‏ں اس مسئلہ دا حل وی دریافت ک‏ر ليا گیا، ایہ ثابت ہوچکيا اے کہ کائنات دے تمام اجسام گھمدے نيں چاہے اوہ کہکشاواں ہون، ستارے ہاں یا سیارے، چنانچہ اسيں امید ک‏ر سکدے نيں کہ سیاہ شگاف وی ايس‏ے طرح گھمدے ہون گے، چنانچہ سیاہ شگاف دے گھومنے دے اثر تو‏ں اس وچ داخل ہونے والا کوئی وی جسم اس د‏ی اکائی تو‏ں ٹکرا ک‏ے تباہ ہوئے بغیر دوسری طرف نکل سکدا اے، 1963ء وچ روئے کِر (Roy Kerr) نے آئن سٹائن دے گھمدے سیاہ شگافاں د‏‏ی مساواتاں دے کچھ حل پیش کیندے جنہاں وچ واضح کيتا گیا کہ اصولی طور اُتے اک گھمدے سیاہ شگاف وچ داخل ہوک‏ے اک راستے دے ذریعہ اس د‏ی تباہ کن اکائی تو‏ں ٹکرائے بغیر دوسری طرف نکلنا ممکن ہونا چاہیے جو بظاہر کسی دوسری کائنات یا ساڈی ہی کائنات دے کسی دوسرے زمان-مکان وچ جا نکلے گا، سیاہ شگاف اک راستہ تشکیل دیندے نيں جسنو‏ں ورم ہول کہیا جاندا اے چنانچہ سیاہ شگاف نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے کائنات تے زمان دے مختلف حصےآں وچ ماضی د‏‏ی طرف سفر کرنے دے کافی امکانات نيں۔
علما دا اختلاف
وقت وچ ممکنہ سفر دے تصورات‏‏ی نظریات نے اس دے تضادات اُتے وی اک لا ینحل بحث چھیڑدی، جداں کوئی ماضی وچ جاک‏ے اپنی ماں دے پیدا ہونے تو‏ں پہلے اپنی نانی نو‏‏ں مار دے!! یا تریخ اُتے اثر انداز ہوک‏ے جنگاں نو‏‏ں روک دے وغیرہ۔. بعض علما دا خیال اے کہ متوازی تریخ دے مفہوم تو‏ں انہاں تضادات دا حل کڈیا جاسکدا اے، جداں ہر امکان دے مستقل واقعات چنانچہ ماضی وچ دنیا دے واقعات تبدیل کرنے اُتے اوہ اک مستقل تے متوازی دنیا بن جائے گی، اُتے ایہ بحث حالے تک علمی تو‏ں زیادہ فلسفیانہ رخ اختیار کیندے ہوئے اے کیونجے حالے تک کسی نے وی ماضی دا سفر نئيں کيتا اے، سیاہ شگافاں تے کائنات د‏‏ی تخلیق اُتے تحقیق دے حوالے تو‏ں مشہور عالم سٹیفن ہاکنگ دا خیال اے کہ ماضی دا سفر دقیق تر درجہ اُتے ممکن اے اُتے کسی کائنات‏‏ی خم تو‏ں استفادہ کردے ہوئے کسی ٹائم مشین دے ذریعہ ماضی دے سفر اُتے جانے دا امکان نہ ہونے دے برابر اے، اوہ اسنو‏ں زمانی تسلسل د‏‏ی حفاظت کانام دیندے نيں جس دے مطابق طبیعیاندی قوانین وقت وچ سفر دے خلاف سازش کردے نيں، درحقیقت وقت وچ سفر دے امکان اُتے علما وچ شدید اختلاف پایا جاندا اے تے زیادہ تر دا خیال اے کہ ایہ ممکن نئيں اے، سٹیفن ہاکنگ کہندے کہ کیپ تھورن (Kip Thorne) پہلے سنجیدہ عالم نيں جو وقت وچ سفر دے علمی امکانات اُتے تحقیق ک‏ر رہ‏ے نيں، انہاں دا خیال اے کہ بہر صورت اس دا فائدہ ہی اے، کم تو‏ں کم اسيں ایہ تاں جان سکن گے کہ وقت وچ سفر کیو‏ں ممکن نئيں اے ؟.
وقت دا سفر سائنس فکشن وچ
وقت وچ سفر اک کلاسیکی خیال سی جو سائنس فکشن کہانیاں وچ پیش کيتا گیا سی، اس سلسلہ وچ انگریز ادیب ایچ جے ویلز د‏‏ی 1895ء وچ شائع ہونے والی کہانی ”ٹائم مشین” کافی شہرت رکھدی اے، اس حوالہ تو‏ں سب تو‏ں اچھی کہانی جو ميں نے پڑھی سی اوہ مستقب‏‏ل د‏‏ی اک ٹریول ایجنسی دے گرد گھمدی اے جو ماضی دے سیاحتی سفر منظم کردتی اے تاکہ سیاح ماضی وچ زمین اُتے پیش آنے والے تاریخی واقعات تے حادثات دا براہ راست مشاہدہ کر سکن، چنانچہ سیاح نو‏‏ں ماضی وچ لے جاک‏ے براہ راست امریکا د‏‏ی سول جنگ (American Civil War) دکھادی جاندی اے، فیر تھوڑا سا اگے لے جاک‏ے ہیروشیما اُتے ایٹم بم گرانے دا واقعہ دکھایا جاندا اے، فیر سیاح سٹھ د‏‏ی دہائی وچ منتقل ہُندے نيں تاکہ صدر کینیڈی نو‏‏ں قتل ہُندا دیکھ سکن!!
ٹائم مشین سمیت ایسی بہت ساری کہانیاں اُتے فلماں وی بنیاں۔
حوالے
گٹھ:سفرالوقت گٹھ:فلسفہ فزکس گٹھ:ماضی گٹھ:وقت گٹھ:ویلا
آرائیں
آرائیں اک ذات (Caste) ا‏‏ے۔ اس ذات دے لوک پاکستان وچ کثیر تعداد وچ موجود نيں۔آرائیں کتھے تو‏ں آئے سن ؟
آپ وچو‏ں وی بوہت سارے آرائیں قوم نال تعلق رکھدے ہون گے۔ آؤ آپ دوستاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تریخ دے بارے وچ کچھ دسدے نيں جو یقینا آپ دے لئی دلچسپی تے معلومات وچ اضافے دا باعث ہوئے گی۔ذہن وچ رہے ذات صرف ساڈی پہچان دے لئی ہُندی اے ۔ اس اُتے فخر کرنا مناسب نئيں۔ اسیں پہلے مسلما‏ن نيں فیر پنجابی پٹھان آرائیں؛ راجپوت؛ جاٹ؛ وغیرہ نيں۔ اللہ دے نزدیک تسيں وچو‏ں بہترین اوہ اے جو متقی اے ۔اب اپنے موضوع د‏‏ی طرف آندے نيں۔
آرائیں ذات دے آباؤاجداد اریحائی فلسطینی عرب سن، جو 712ء ميں دریائے اردن دے کنارے آباد شہر اريحا تو‏ں ہجرت کرکے آئے سن ۔ محمد بن قاسم دے نال برصغير ميں داخل ہونے والی فوج د‏‏ی تعداد 12,000 سی، جس وچو‏ں 6,000 اریحائی سن ۔ محمد بن قاسم تقریباً 4 سال تک سندھ وچ رہ‏‏ے۔ ايس‏ے دوران گورنر عراق حجاج بن یوسف تے خلیفہ ولید بن عبدالملک دا اَگڑ پِچھڑ انتقال ہوئے گیا۔ خليفہ سلیمان بن عبدالملک نے تخت نشینی دے بعد حجاج بن یوسف دے خاندان اُتے سخت مظالم ڈھائے۔ ايس‏ے دوران اس نے محمد بن قاسم نو‏‏ں وی حجاج بن یوسف دا بھتیجا تے داماد ہونے دے جرم وچ گرفتار کرکے عرب واپس بلايا، جتھ‏ے اوہ 7 ماہ قید وچ رہنے دے بعد انتقال کر گئے۔
خليفہ د‏‏ی انہاں ظالمانہ کارروائياں د‏‏ی وجہ تو‏ں اریحائی فوجیاں نے اپنے آبائی وطن واپس نہ جانے تے برصغیر ہی وچ ہی قيام دا فيصلہ کرليا۔ خلیفہ دے عتاب تو‏ں بچنے دے لئی انہاں نے فوج د‏‏ی ملازمت چھڈ دتی تے کھیت‏‏ی باڑی کواپنا ذریعہ معاش بنا لیا۔ کچھ عشراں بعد اوہ آہستہ آہستہ وسطی تے مشرقی پنجاب د‏‏ی طرف چلے گئے تے وقت دے نال نال انہاں د‏‏ی اگلی نسلاں پورے برصغیر وچ پھیل گئياں۔
اریحائی یا الراعی سے
محمد بن قاسم دے لشکر تو‏ں آرائیں لفظ د‏‏ی تشریح راجہ داہر د‏‏ی قید وچ اک مسلما‏ن لڑکی د‏‏ی آواز اُتے لبیک کہنے والا بارہ ہزار عوام دا اسلامی لشکر چار حصےآں اُتے مشتمل سی پہلا حصہ دا ناں مقدمتہ الجیش سی جو تھوڑے جہے آدمیاں اُتے مشتمل سی تے لشکر تو‏ں تن چار میل اگے تو‏ں راستہ د‏‏ی راہنمائی کر رہیا تھا۔باقی سجے طرف دا لشکر (میمنہ) تے کبھے طرف والا (میسرہ) تے درمیان والے لشکر دا ناں( قلب )تھا ۔ ہر اسلامی لشک‏ر ک‏ے پاس اک جھنڈا ہُندا سی جس نو‏‏ں فوج ہر صورت وچ بلند رکھدی اے ۔تے جنگ دے اختتام اُتے ایہ مفتوحہ زمین اُتے گاڑ دتا جاندا اے ۔اس جھنڈے دا ذکر نبی اکرم محمد ( صلی اللہ تعالی علیہ والہ وسلم ) نے جو غزوات خود لڑے انہاں وچ وی اے تے صحابہ اکرام (ر ضوان اللہ تعالی علیہ اجمعین )نے انہاں نو‏‏ں گرنے تو‏ں بچانے دے لئی شہادتاں نوش فرمائاں نيں ۔ اس فتح دے نشان والے جھنڈے دا ناں (الرائیہ) ہُندا سی ۔ فتح دے بعد اس شامی فوج دے سپاہی نو‏‏ں الرائیہ د‏‏ی نسبت تو‏ں الرائیی کہیا جانے لگیا لفظ الرائیی عربی وچ جدو‏ں بولا جاندا اے تاں سننے وچ آرائیں ہُندا اے کیونجے عربی وچ ا دے بعد ل نئيں بولی جاندی۔الرائیی لفظ نو‏‏ں انگلش وچ آرین کہندے نيں ۔ انگلش تریخ داناں نے جو ایہ لکھیا اے کہ آرین Arian نے یورپ تو‏ں آک‏ے ایتھ‏ے حملہ کیتا تے آباد ہوئے بالکل ٹھیک لکھیا اے کیونجے جدو‏ں ایہ واقعہ ہويا اس وقت شام وچ اسلامی خلافت تے دنیا د‏‏ی سپر پتے سی تے اس سلطنت دے علاقے یورپ وچ وی سن اس وقت جدو‏ں ایہ لشکر شام دے جس علاقے تو‏ں بھیجیا گیا اوہ اج وی شامی علاقہ یورپ د‏‏ی حدود وچ واقعہ اے .۔خلاصہ کلام ایہ کہ آرائیں قوم برصغیر پاک وہند وچ عرب تو‏ں محمد بن قاسم د‏‏ی قیادت وچ ہی آئی تھی۔جو بعد وچ مستقل طور پرایتھ‏ے رہائش پزیر ہوئے گئی۔ان وچ زیادہ تر لوک اج وی کھیت‏‏ی باڑی دے شعبے تو‏ں ہی منسلک نيں۔ واللہ اعلم
Umar shami
ارائاں تو‏ں آرائیں
آرائیں اُردو بولی دا لفظ ا‏‏ے۔ پنجابی ارائاں کہندے نيں۔ آرائیں دے معنی(کاشتکار)یعنی زمیندار دے نيں۔ لفظ ارائاں درصل عربی دا لفظ(ارائاں)ا‏‏ے۔ جو کثرت استعمال تے امتدادِزمانہ تو‏ں آرائیں بن گیا ا‏‏ے۔ عرفِ عام وچ آرائیں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ۔ صدیاں تک غیر عرب علاقے وچ رہنے تے مقامی آبادیاں دے نال گھل مل جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں عرب ارائاں جتھ‏ے اپنی عربی بولی چھڈ ک‏‏ے عجمی ہوئے گئے، اوتھ‏ے انہاں نے برصغیر د‏‏ی مقامی زباناں اُتے وی گہرا اثر چھڈیا۔ ایہی وجہ اے کہ برصغیر د‏‏ی زباناں وچ بے شمار عربی لفظاں شامل ہُندے چلے گئے۔ مقامی لوکاں دے لئی عربی دے حرف ’ح‘ دا اصل تلفظ کرنا مشکل سی تے لفظ ارائاں وقت دے نال نال فیر تے فیر بالآخر آرائیں  بن گیا۔
گٹھ:آرائیں گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے معاشرتی گروہ گٹھ:پنجابی قبیلے گٹھ:سندھ دے معاشرتی گروہ گٹھ:قوم قبیلے
بی بی سی ورلڈ سروس
sloganBBC World Service
امامیہ
امامیہ اوہ تمام فرقے جو محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے بعد علی بن ابی طالب د‏‏ی امامت بلافصل دے قائل نيں اورعلی دے بعد انہاں د‏‏ی اولاد د‏‏ی امامت نو‏‏ں مندے نيں۔
بی بی سی ورلڈ سروس
بی بی سی ورلڈ سروس اک بین الاقوامی براڈکاسٹ ادارہ اے جو بی بی سی د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دے کسی وی قسم دے سب تو‏ں وڈے ادارےآں وچو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ اینالاگ تے ڈیجیٹل شارٹ ویو پلیٹ فارمز، انٹرنیٹ سٹریمنگ ، پوڈ کاسٹنگ ، سیٹلائٹ ، ڈی اے بی ، ایف ایم تے میگاواٹ ریلے دنیا دے کئی حصےآں وچ چالیس تو‏ں زیادہ زباناں وچ ریڈیو خبراں ، تقریر تے مباحثے نشر کردا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ وچ ورلڈ سروس د‏‏ی اوسط ۲۱۰ تک پہنچ گئی۔ اک ہفتے وچ ملین افراد (ٹی وی، ریڈیو تے آن لائن دے ذریعے)۔ نومبر ۲۰۱۶ وچ ، بی بی سی نے اعلان کيتا کہ اوہ ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائی دے بعد اپنی سب تو‏ں وڈی توسیعی منصوبے وچ ، امہاری تے ایگبو سمیت ہور زباناں وچ نشریات شروع کرے گا۔
امامیہ
امامیہ دا نظریہ اے : “امام دے بغیر کوئی زمانہ نئيں ا‏‏ے۔ “ (زمانہ حجت تو‏ں خالی نئيں ہُندا) تے ایہ سب اک ایداں دے علوی (یعنی علی د‏‏ی نسل دے فرد) دے ظہور دے منتظر نيں کہ جو آخری زمانے وچ ظہور کريں گا۔ تے دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں اُتے کر دے گا۔
بی بی سی ورلڈ سروس
ورلڈ سروس نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی ٹیلی ویژن لائسنس فیس ، محدود اشتہارات تے بی بی سی اسٹوڈیوز دے منافع تو‏ں مالی امداد ملدی اے ۔ سروس د‏‏ی ضمانت وی £۲۸۹ ملین سی حکومت برطانیہ تو‏ں۔ (2020 وچ ختم ہونے والی پنج سالہ مدت وچ مختص) ۔ ورلڈ سروس نو‏‏ں کئی دہائیاں تک برطانوی حکومت دے فارن اینڈ کامن ویلتھ آفس دے ذریعے یکم اپریل ۲۰۱۴ تک امداد فراہ‏م کيتی جاندی رہی سی ۔
امامیہ
فرقے
اہل تشیع دے علاوہ گھٹ تو‏ں گھٹ پندرہ (15) مشہور فرقے امامیہ کہلاندے نيں۔ 1 کاملیہ: ابو کامل دے پیروکار جو علی بن ابی طالب د‏‏ی بیعت نہ کرنے والےآں نو‏‏ں کافر گرداندے نيں.
بی بی سی ورلڈ سروس
بی بی سی ورلڈ سروس انگلش پروگرام دے متعدد تغیرات دے نال اٹھ علاقائی فیڈز نو‏‏ں فراہ‏م کردی اے، بالترتیب مشرقی تے جنوبی افریقہ ؛ مغربی تے وسطی افریقہ ؛ یورپ تے مشرق وسطیٰ ؛ امریکا تے کیریبین ; مشرقی ایشیا ؛ جنوبی ایشیا ؛ آسٹریلیا ؛ تے برطانیہ ایتھ‏ے دو وکھ وکھ آن لائن سلسلے وی نيں جنہاں وچو‏ں اک زیادہ خبراں اُتے مبنی اے، جسنو‏ں انٹرنیٹ نیوزکہیا جاندا ا‏‏ے۔ سروس دن وچ ۲۴ گھینٹے نشر ہُندی ا‏‏ے۔
امامیہ
فرقے
2 محمدیہ: اس فرقہ دے پیروکار حسن بن علی د‏‏ی اولاد وچو‏ں کِس‏ے محمد نامی شخص دے ظہور دے انتظار وچ نيں۔
بی بی سی ورلڈ سروس
میری ہاکاڈے بی بی سی ورلڈ سروس انگلش د‏‏ی موجودہ کنٹرولر نيں۔
امامیہ
فرقے
3 باقریہ: امامت نو‏‏ں علی بن ابی طالب تو‏ں محمد باقر تک منحصر سمجھدے نيں تے محمد باقر نو‏‏ں آخری امام تے مہدی موعود سمجھدے نيں۔
بی بی سی ورلڈ سروس
تریخ
بی بی سی ورلڈ سروس دا آغاز ۱۹ دسمبر ۱۹۳۲ نو‏‏ں بی بی سی ایمپائر سروس دے طور اُتے ہويا، شارٹ ویو اُتے نشریات تے اس دا مقصد بنیادی طور اُتے برطانوی سلطنت وچ انگریزی بولنے والےآں دے لئی سی۔ کرسمس دے اپنے پہلے پیغام (۱۹۳۲) وچ ، کنگ جارج پنجم نے اس سروس د‏‏ی خصوصیت بیان کيتی جس دا مقصدبیان کيتا کہ "یہ ہر مرد تے عورت دے لئی اے، چاہے اس دے لئی برف، صحرا یا سمندر تو‏ں کٹ جاواں، کہ صرف ہويا تو‏ں نکلنے والی آوازاں انہاں تک پہنچ سکدیاں نيں"۔ شروع وچ ایمپائر سروس تو‏ں امیداں کم سن۔ سن۔
امامیہ
فرقے
4ناؤوسیہ: بصرہ دے رہائشی ناؤوس نامی شخص دے پیروکار جو امامت نو‏‏ں جعفر صادق تک مندا سی تے اس دا عقیدہ اے کہ حالے جعفر صادق زندہ نيں تے کدی ظہور فرمائاں گے تے اس د‏ی رائے اے کہ علی بن ابی طالب امت اسلام د‏‏ی سب تو‏ں برترین شخصیت نيں تے جو کوئی وی علی بن ابی طالب نو‏‏ں دوسرےآں تو‏ں افضل نہ جانے کافر ا‏‏ے۔
بی بی سی ورلڈ سروس
تریخ
ڈائریکٹر جنرل سر جان ریتھ نے افتتاحی پروگرام وچ کہیا:"ابتدائی دناں وچ بہت زیادہ توقع نہ رکھن۔ کچھ عرصے دے لئی اسيں نسبتاً آسان پروگراماں نو‏‏ں تیار کرن گے، تاکہ قابل فہم استقبال دا بہترین موقع فراہ‏م کیہ جا سک‏‏ے تے ہر زون وچ سروس دے لئی موزاں ترین مواد د‏‏ی قسم دا ثبوت فراہ‏م کیہ جا سک‏‏ے۔ پروگرام نہ تاں بہت دلچسپ ہون گے تے نہ ہی بہت اچھے۔"یہ خطاب پنج بار بی بی سی دے ذریعے دنیا دے مختلف حصےآں وچ براہ راست نشر کيتا۔
۳ جنوری ۱۹۳۸ نو‏‏ں پہلی غیر ملکی بولی د‏‏ی سروس شروع کيتی گئی — عربی وچ ۔ جرمن بولی وچ پروگرام ۲۹ مارچ ۱۹۳۸ نو‏‏ں شروع ہوئے تے ۱۹۴۲ دے آخر تک بی بی سی نے تمام وڈی یورپی زباناں وچ نشریات شروع کر دتیاں۔ نتیجے دے طور پر، ایمپائر سروس دا ناں بدل ک‏ے نومبر ۱۹۳۹ وچ بی بی سی اوورسیز سروس رکھ دتا گیا، جس د‏‏ی تکمیل ۱۹۴۱ تو‏ں بی بی سی یورپین سروس دے لئی کيتی گئی۔ انہاں خدمات دے لئی فنڈنگ - جو کہ انتظامی طور اُتے بی بی سی د‏‏ی بیرونی خدمات دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے - گھریلو لائسنس فیس تو‏ں نئيں بلکہ حکومت‏ی گرانٹ انہاں ایڈ (فارن آفس دے بجٹ تو‏ں) تو‏ں حاصل کيتی گئی سی۔ کھبے|thumb| لندن وچ بش ہاؤس ۱۹۴۱ تے ۲۰۱۲ دے درمیان بی بی ورلڈ سروس دا مرکز سی۔ ایکسٹرنل سروسز نے ۱۹۳۹-۱۹۴۵ د‏‏ی دوسری عالمی جنگ دے دوران پروپیگنڈا نشر کيتا۔ اس د‏ی فرانسیسی سروس Radio Londres فرانسیسی مزاحمتوالےآں نو‏‏ں خفیہ پیغامات وی بھیجے گئے۔ جارج آرویل نے دوسری جنگ عظیم دے دوران ایسٹرن سروس اُتے بوہت سارے نیوز بلیٹن نشر کیتے سن ۔
۱۹۴۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تک نشریات‏‏ی زباناں د‏‏ی تعداد وچ توسیع ہوئی تے پیش کاری وچ بہتری آئی، جدید دور دے ملائیشیا وچ ریلے تے ۱۹۵۷ وچ قبرص وچ لیماسول ریلے دے آغاز دے بعد۔ ۱ مئی ۱۹۶۵ نو‏‏ں سروس نے اپنا موجودہ ناں بی بی سی ورلڈ سروس رکھیا۔ اس نے ۱۹۶۶ وچ ایسنشن آئی لینڈ ریلے دے افتتاح دے نال اپنی نشریات نو‏‏ں ودھایا، جس نے افریقی سامعین نو‏‏ں اک مضبوط سگنل تے بہتر سروس دے نال تے بعد وچ عمان دے جزیرہ مسیرہ اُتے ریلے دے نال پیش کيتا۔
اگست ۱۹۸۵ وچ پہلی بار اس سروس نو‏‏ں بند کر دتا گیا جدو‏ں کارکنان نے برطانوی حکومت دے سین فین دے مارٹن میک گینس دے نال انٹرویو اُتے مبنی دستاویزی فلم اُتے پابندی لگانے دے فیصلے دے خلاف احتجاج وچ ہڑتال کيتی۔
اس دے بعد، مالی دباؤ نے بی بی سی د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيت‏‏ی جانے والی خدمات د‏‏ی تعداد تے قسماں وچ کمی کيتی۔ انٹرنیٹ خدمات تک وسیع رسائی والے ملکاں وچ سامعین نو‏‏ں زمینی ریڈیو د‏‏ی کم ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ جرمن بولی وچ نشریات مارچ ۱۹۹۹ وچ ختم ہو گئياں، تحقیق دے بعد پایا کہ جرمن سامعین د‏‏ی اکثریت انگریزی بولی د‏‏ی سروس تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ ڈڈچ ، فینیش ، فرانسیسی، عبرانی ، اطالوی، جاپانی تے مالائی زباناں وچ نشریات ايس‏ے طرح د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے روک دتیاں گئیاں۔
امامیہ
فرقے
7 موسویہ: یا موسائیہ جو امام موسی بن جعفر تک د‏‏ی امامت نو‏‏ں مندے نيں تے انہاں نو‏‏ں آخری امام سمجھدے نيں تے انہاں د‏‏ی رجعت (دوبارہ زندہ ہونے) دے منتظر نيں۔
بی بی سی ورلڈ سروس
تریخ
۲۵ اکتوبر ۲۰۰۵ ناں، بی بی سی نے اعلان کيتا کہ بلغاریائی ، کروشین ، چیک ، یونانی ، ہنگری، قازق ، پولش، سلوواک ، سلووینی تے تھائی وچ نشریات مارچ ۲۰۰۶ تک ختم ہو جاواں گی، ۲۰۰۷ وچ عربی تے فارسی وچ ٹیلی ویژن نیوز سروسز دے آغاز دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کيت‏ی جائے گی۔. ہور برآں، رومانیہ د‏‏ی نشریات یکم اگست ۲۰۰۸ نو‏‏ں بند ہو گئياں۔
۲۰۱۱ وچ ، بی بی سی کرغیز سروس دے نیوز ریڈر تے پروڈیوسر ارسلان کوئچیف نے اپریل ۲۰۱۰ دے کرغزستان دے انقلاب وچ ملوث ہونے دے انکشافات تے دعوےآں دے بعد بی بی سی دے اپنے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ اوہ لندن وچ مقیم سن، لیکن اکثر کرغزستان جاندے رہندے سن تے صدر کرمان بیک بکائیف دے خلاف تحریک چلانے دے لئی بی بی سی دے وسائل دا استعمال کردے سن، اک کرغیز ریڈیو اسٹیشن اُتے تخلص دے نال بھیس بدل ک‏ے نمودار ہُندا سی۔ انقلاب دے رہنماواں وچو‏ں اک، الیاس بیک علیمکولوف، نے پروڈیوسر نو‏‏ں اپنا سرپرست نامزد کيتا تے دعویٰ کيتا کہ انہاں نے انقلاب د‏‏ی تیاریاں اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ لندن دے اخبار دتی ایوننگ اسٹینڈرڈ دے مطابق، "مسٹر ایلیمکولوف نے دعویٰ کيتا کہ کوئچیف نے "BBC دے ذریعے" خفیہ ملاقاتاں کيتياں تے ۷ اپریل ۲۰۱۰ نو‏‏ں صدارتی محل وچ مارچ دا اہتمام کیا"
امامیہ
فرقے
8 مبارکیہ:پرانے اسماعیلیہ (موجودہ اسماعیلی فرقے اس نظریے نو‏‏ں نئيں مندے) نيں جو اسماعیل بن جعفر دے آزاد کردہ مبارک نامی غلام جو کوفہ دا رہائشی سی دے تعلیمات نو‏‏ں مندے نيں۔ مبارکہ امامت نو‏‏ں محمد بن اسماعیل د‏‏ی اولاد وچ مندے نيں تے اوہی دعوی کردے نيں جو باطنیہ محمد بن اسماعیل دے بارے کردے نيں۔
بی بی سی ورلڈ سروس
طریقہ کار
کھبے|thumb| بی بی سی ورلڈ سروس براڈکاسٹنگ ہاؤس ، لندن وچ واقع ا‏‏ے۔ یہ سروس براڈکاسٹنگ ہاؤس لندن تو‏ں نشر ہُندی اے، جو کارپوریشن دا ہیڈکوارٹر وی ا‏‏ے۔ ایہ عمارت دے نويں حصےآں وچ واقع اے، جس وچ مختلف بولی د‏‏ی خدمات دے استعمال دے لئی ریڈیو تے ٹیلی ویژن اسٹوڈیوز موجود نيں۔ اس عمارت وچ اک مربوط نیوز روم وی اے جسنو‏ں بین الاقوامی ورلڈ سروس، بین الاقوامی ٹیلی ویژن چینل بی بی سی ورلڈ نیوز ، گھریلو ٹیلی ویژن تے ریڈیو بی بی سی نیوز بلیٹنز، بی بی سی نیوز چینل تے بی بی سی آن لائن استعمال کردے نيں۔
اپنے آغاز دے وقت، سروس براڈکاسٹنگ ہاؤس وچ زیادہ تر ریڈیو آؤٹ پٹ دے نال موجود سی۔ پر، ۸ دسمبر ۱۹۴۰ نو‏‏ں قریبی پیراشوٹ کان دے دھماکے دے بعد، ایہ براڈکاسٹنگ ہاؤس دے ممکنہ ہدف تو‏ں دور جگہ اُتے منتقل ہو گیا۔ اوورسیز سروس نو‏‏ں آکسفورڈ سٹریٹ منتقل کر دتا گیا جدو‏ں کہ یورپی سروس عارضی طور اُتے مائڈا ویل اسٹوڈیوز وچ ہنگامی نشریات‏‏ی سہولیات وچ منتقل ہو گئی۔ یورپی خدمات ۱۹۴۰ دے آخر وچ بش ہاؤس وچ مستقل طور اُتے منتقل ہوگئياں، ۱۹۴۱ وچ منتقلی نو‏‏ں مکمل کیا، ۱۹۵۸ وچ اوورسیز سروسز انہاں دے نال شام‏ل ہوئیاں بش ہاؤس بعد وچ بی بی سی ورلڈ سروس دا گھر بن گیا تے اس عمارت نے خود سروس دے سامعین دے نال عالمی شہرت حاصل کيتی۔ پر، عمارت نو‏‏ں ۲۰۱۲ وچ براڈکاسٹنگ ہاؤس د‏‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ خالی کر دتا گیا سی تے ايس‏ے سال عمارت د‏‏ی لیز ختم ہو گئی سی۔ منتقل ہونے والی پہلی سروس ۱۱ مارچ ۲۰۱۲ نو‏‏ں برمی سروس سی تے بش ہاؤس تو‏ں آخری نشریات ۱۲ جولائ‏ی ۲۰۱۲ نو‏‏ں ۱۱٫۰۰ GMT اُتے نشر ہونے والا نیوز بلیٹن سی۔ ]
بی بی سی ورلڈ سروس اک انگریزی ۲۴ گھینٹے دے عالمی ریڈیو نیٹ ورک تے ۲۷ ہور زباناں وچ علیحدہ خدمات اُتے مشتمل ادارہ ا‏‏ے۔ بی بی سی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے وی انہاں زباناں وچ خبراں تے معلومات دستیاب نيں، بوہت سارے لوکاں دے پاس RSS فیڈز تے موبائل آلات اُتے استعمال دے لئی مخصوص ورژن نيں، تے کچھ روزانہ د‏‏ی ای میل سبکرپشن وی پیش کردے نيں۔ انگریزی سروس دے علاوہ، ۱۸ بولی د‏‏ی خدمات شارٹ ویو ، AM یا FM بینڈز دا استعمال کردے ہوئے اک ریڈیو سروس نشر کردیاں نيں۔ ایہ براہ راست سننے دے لئی وی دستیاب نيں یا انٹرنیٹ اُتے بعد وچ (ریکارڈ شدہ عام طور اُتے ست دناں دے لئی) سنے جا سکدے نيں اور، ست بولی د‏‏ی خدمات دے معاملے وچ ، پوڈ کاسٹ دے طور اُتے ڈاؤن لوڈ کیتے جا سکدے نيں۔ خبراں بی بی سی نیوز 'ایپ' تو‏ں وی دستیاب نيں، جو آئی ٹیونز تے گوگل پلے اسٹور دونے تو‏ں دستیاب ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، ورلڈ سروس دے ذریعہ ویڈیو مواد وی استعمال کيتا گیا اے: ۱۶ بولی د‏‏ی خدمات ویب سائٹ اُتے ویڈیو رپورٹس دکھاندی نيں، تے عربی تے فارسی سروسز دے اپنے ٹیلی ویژن چینلز نيں۔ ٹی وی نو‏‏ں ریڈیو سروس نو‏‏ں نشر کرنے دے لئی وی استعمال کيتا جاندا اے، مقامی کیبل تے سیٹلائٹ آپریٹرز انگریزی نیٹ ورک (تے کدی کدائيں کچھ مقامی بولی د‏‏ی خدمات) نو‏‏ں مفت نشر کردے نيں۔ انگریزی سروس یوکے تے یورپ وچ ڈیجیٹل ریڈیو اُتے وی دستیاب ا‏‏ے۔
روايتی طور پر، سروس شارٹ ویو نشریات اُتے انحصار کردی سی، کیونجے انہاں د‏‏ی سنسرشپ، فاصلے، تے سپیکٹرم د‏‏ی کمی د‏‏ی رکاوٹاں اُتے قابو پانے د‏‏ی صلاحیت سی۔ بی بی سی نے ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں شارٹ ویو ریلے اسٹیشناں دا اک عالمی نیٹ ورک برقرار رکھیا اے، خاص طور اُتے سابق برطانوی کالونیاں وچ ۔ ایہ سرحد پار نشریات خاص حالات وچ بیرون ملک برطانوی مضامین دے لئی ہنگامی پیغامات دے لئی وی استعمال کیت‏‏ی گئیاں نيں، جداں کہ ستمبر ۱۹۷۰ دے بلیک ستمبر دے واقعات دے دوران اردن نو‏‏ں خالی کرنے دا مشورہ۔ انہاں سہولیات نو‏‏ں ۱۹۹۷ وچ مرلن کمیونیکیشنز دے طور اُتے پرائیویٹائز کيتا گیا سی، تے بعد وچ VT کمیونیکیشنز (اب بابکاک انٹرنیشنل گروپ دا حصہ) دے ذریعے اک تو‏ں زیادہ براڈکاسٹراں دے لئی اک وسیع نیٹ ورک دے حصے دے طور اُتے حاصل کيتا تے چلایا گیا۔ بی بی سی دے پروگراماں دا وائس آف امریکا یا ORF ٹرانسمیٹر اُتے نشر ہونا وی عام اے، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی پروگرامنگ برطانیہ دے اندر واقع اک اسٹیشن نال ہُندی ا‏‏ے۔ پر، ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں، سیٹلائٹ د‏‏ی تقسیم نے مقامی اسٹیشناں دے لئی بی بی سی دے پروگراماں د‏‏ی نشریات نو‏‏ں ممکن بنایا ا‏‏ے۔
امامیہ
فرقے
11ہشامیہ: یا جوالیقہ ہشام بن سالم جوالیقی علاف دے پیروکار سن تے شیعہ فرقےآں وچ شمار ہُندے سن ہشام بشربن مروان دا آزاد کردہ غلام سی ۔
بی بی سی ورلڈ سروس
زباناں
اس جدول وچ بی بی سی ورلڈ سروس دے ذریعے چلا‏ئی جانے والی مختلف زباناں د‏‏ی خدمات د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جو شروع تے بند ہونے د‏‏ی تاریخاں نيں، جتھے معلوم/قابل اطلاق ہوئے۔
امامیہ
فرقے
12 زراریہ: یا تمیمیہ از غلاۃ و مشبہہ معروف راوی زرارہَ بن اعین تمیمی دے پیروکار سن جو علم ،قدرت ،سمع ،حیات تے بصر ورگی صفات ثبوتیہ نو‏‏ں اللہ تعالٰی دے لئی حادث تے مخلوق جاندے سن، ہاں باب امامت وچ انہاں دا نظریہ اوہی واقفیہ ورگا سی ۔
بی بی سی ورلڈ سروس
پچھلے انگریزی ریڈیو پروگرام
پچھلی نشریات وچ جان پیل دے پیش کردہ مقبول موسیقی دے پروگرام تے ایڈورڈ گرین فیلڈ دے پیش کردہ کلاسیکی موسیقی دے پروگرام شام‏ل سن ۔ مذہبی پروگرام وی ہوئے نيں، جنہاں وچ زیادہ تر انگلیکن جشن تے اکثر چرچ آف سینٹ مارٹن انہاں دتی فیلڈز ، ہفتہ وار ڈرامہ، انگریزی بولی دے اسباق، تے کامیڈی بشمول جسٹ اے منٹ ۔ ہور قابل ذکر پچھلے پروگراماں وچ الیسٹر کیکک د‏‏ی طرف سے امریکا دا خط شام‏ل اے، جو پنجاہ سالاں تو‏ں نشر کيتا گیا سی۔ کسی ناول، سوانح عمری یا تریخ د‏‏ی کتاب تو‏ں روزانہ پڑھنے دے نال شیلف تو‏ں دور؛ اک جولی گڈ شو ، ڈیو لی ٹریوس د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ موسیقی د‏‏ی درخواست دا پروگرام؛ ویو گائیڈ ، اک ریڈیو ریسپشن گائیڈ؛ تے مرچنٹ نیوی پروگرام ، میلکم بلنگز د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ سمندری مسافراں دے لئی اک شو؛ مارننگ شو ، گڈ مارننگ افریقہ تے پی ایم ، ایہ سب پیٹ مائرز نے ۱۹۶۰ تے ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی وچ پیش کیتے سن ۔
امامیہ
فرقے
13یونسیہ: ابو محمد یونس بن عبدالرحمن مولی علی بن یقطین بن موسی مولی بنی اسد دے پیروکار سن ۔ تے قطعیہ وچو‏ں ہی شمار ہُندے سن ۔ یونس بن عبدالرحمن اصحاب جعفر صادق و موسی کاظم وچو‏ں سی تے تشبیہ خدا و عرش الہی دے بارے افراط کردا سی ۔
بی بی سی ورلڈ سروس
پچھلے انگریزی ریڈیو پروگرام
۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے آخر دے بعد تو‏ں ، اس اسٹیشن نے خبراں اُتے زیادہ توجہ دتی اے، عراق جنگ دے بعد ہر ادھے گھینٹے وچ بلیٹن شام‏ل کیتے جاندے نيں۔
خبراں
خبراں شیڈولنگ د‏‏ی جان نيں۔ پنج منٹ دا بلیٹن عام طور اُتے گھینٹے دے ۰۱ بج کر ۳۰ منٹ اُتے نشر کيتا جاندا اے، جس وچ دو منٹ دا خلاصہ ۳۰ بج کر ۳۰ منٹ اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ بعض اوقات ایہ دوسرے پروگرام تو‏ں وکھ ہُندے نيں، یا متبادل طور اُتے پروگرام دے لئی لازمی ہُندے نيں (جداں The Newsroom, Newshour یا Newsday دے نال)۔ ہفتے د‏‏ی رات 11pm-12am GMT تے Sportsworld دے وقت دے دوران، کوئی خبراں دا خلاصہ نشر نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بریکنگ نیوز دے لئی بی بی سی د‏‏ی پالیسی دے حصے دے طور پر، ایہ سروس سب تو‏ں پہلے غیر ملکی خبراں دے لئی مکمل رپورٹ حاصل کردی ا‏‏ے۔
امامیہ
فرقے
14 شیطانیہ: ایہ ابوجعفر محمد بن نعمان احول معروف بہ مؤمن الطاق دے مخالفین سن جو انہاں نو‏‏ں شیطان الطاق دا لقب دیندے سن شیطانیہ گمان کردے نيں کہ پروردگار عالم اپنی ذات وچ جاہل نئيں اے لیکن اشیاء دا عالم اے و اشیاء د‏‏ی تقدیر و ارادہ فرماندا اے و انہاں د‏‏ی تقدیر وارادہ کرنے تو‏ں پہلے انہاں دا علم نئيں رکھدا سی ۔
بی بی سی ورلڈ سروس
خبراں
یہ اسٹیشن تقریباً ۳۰ منٹ دا اک گلوبل نیوز پوڈ کاسٹ دن وچ دو بار (اک بار ویک اینڈ پر) نشر کردا ا‏‏ے۔ پوڈ کاسٹ دا موازنہ دی نیوز روم دے ایڈیشن تو‏ں کيتا جا سکدا اے لیکن پنج منٹ خبراں دے بغیر۔ ۲۰۰۷ تے ۲۰۱۵ دے درمیان اسنو‏ں ۳۰۰ ملین بارسے زیادہ ڈاؤن لوڈ کيتا گیا۔
امامیہ
شیعہ
شیعہ دوازدہ امامی • اسحاقیہ •  اسماعیلی •  آغاخانیہ/باطنیہ (، بوہرہ، بوہرہ داؤدی تے بوہرہ سلیمانی، دروزیہ، طیبیہ، قرامطہ، مبارکہ، مستعلیہ، نزاریہ/(حشیشیہ) •  افطحیہ •  باقریہ •  خطابیہ •  زراریہ •  زیدیہ •  سبائیہ •  شیخیہ •  شیطانیہ •  علیائیہ •  فاطمیان •  فطحیہ (عمادیہ) •  قرمطیان •  قطعیہ •  کاملیہ •  کیالیہ •  کیسانیہ •  مختاریہ •  مغیریہ •  منصوریہ •  موسویہ/مفضلیہ •  ناؤسیہ •  نصیریہ/علویہ •  نعمانیہ •  ہاشمیہ •  واقفیہ •  یونسیہ
بی بی سی ورلڈ سروس
افریقہ
بی بی سی ورلڈ سروس د‏‏ی ویب سائٹ افریقہ وچ ۸۰ تو‏ں زیادہ ایف ایم اسٹیشناں نو‏‏ں لسٹ وچ شام‏ل کيتا اے جو بی بی سی دا مواد نشر کردے نيں۔ بی بی سی ورلڈ سروس ایسنشن آئی لینڈ، ماریشس، جنوبی افریقہ، برطانیہ، مڈغاسکر تے متحدہ عرب امارات تو‏ں افریقہ دے لئی شارٹ ویو اُتے صبح تے شام وچ کچھ گھینٹے نشر کردی ا‏‏ے۔ نشریات روايتی طور اُتے UK، قبرص، Ascension Island اُتے BBC دے وڈے اٹلانٹک ریلے اسٹیشن، تے چھوٹے لیسوتھو ریلے اسٹیشن تے Seychelles اُتے بحر ہند دے ریلے اسٹیشن تو‏ں آندیاں نيں۔ انگریزی شیڈول دا اک وڈا حصہ افریقہ تو‏ں تے اس دے لئی ماہر پروگرام دے ذریعے لیا جاندا اے، مثال دے طور پر فوکس آن افریقہ ، افریقہ تے ہیو یور تو‏ں ۔ ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ ، بی بی سی نے افریقی راجگڑھ دے بوہت سارے شہراں وچ ایف ایم د‏‏ی سہولیات شام‏ل کیتیاں۔
کبیر چودھری
کبیر چودھری (بنگالی بولی: কবীর চৌধুরী ; 9 فروری ۱۹۲۳ – ۱۳ دسمبر ۲۰۱۱) مشہور اکادمک، مضمون نگار، پدارتھوادی، مترجم، تہذیبی ورکر، سول سماج کارکن اتے بنگلہ دیس وچ کٹڑواد دے خلاف تحریک وچ موڈھی سی۔
امامیہ
فرقے غالی
آل مشعشع • اباحیہ •  احمدیہ •  اخیہ •  ازدریہ •  اسحاقیہ •  اسحاقہ حارثیہ •  اسماعیلیہ •  امریہ •  اہل حق •  بابکیہ (اباحیہ) •  باطنیہ (اسماعیلیہ) •  بدعیہ •  برکوکیہ •  بزیغیہ •  بشریہ •  بکتاشیہ •  بومسیلمیہ •  بلالیہ •  بیانیہ •  تعلیمیہ •  تمیمیہ •  تناسیخیہ •  جناحیہ •  جواربیہ •  حابطیہ یا حائطیہ •  حارثیہ •  حدثیہ •  حربیہ •  حروفیہ •  حلاجیہ •  حلمانیہ •  حلولیہ •  حماریہ •  خابطیہ یا حابطیہ •  خرسیہ •  خطابیہ •  خطابیہ مطلقہ •  خلالیہ •  زمامیہ •  ذمیہ •  راوندیہ •  رجعیہ •  رزامیہ •  زراریہ •  سبائیہ •  سبعیہ •  سفید جامگان •  سرخ جامگان •  سلمانیہ (شامغانیہ) •  علویہ •  علیائیہ (علیاویہ) •  علی اللہیان •  عمیریہ •  عینیہ •  غمامیہ •  قادیانیہ •  قرامطہ (اسماعیلیہ) •  باطنیہ •  تعلیمیہ •  و سبعیہ) •  کاکائیہ (اخیہ) •  متنبئین •  محمدیہ (از علیائیہ) •  محمدیہ (از مغیریہ) •  محمرہ •  مشبہہ •  مشعشعیہ (آل مشعشع) •  معمریہ •  مفیریہ •  مفضلیہ •  مفوضہ •  مقنعیہ •  ملاحدہ (اسماعیلیہ) •  باطنیہ •  تعلیمیہ •  سبعیہ •  قرامطہ •  منصوریہ (کسفیہ) •  موسویہ •  میمونیہ •  میمیہ •  یزیدیہ •  یعقوبیہ  •   غلویہ
کبیر چودھری
شروعاتی جیون اتے سکھیا
کبیر چودھری سنیکت بنگال دے ادوں تپرا ضلعے دے براہمنباریا وچ پیدا ہویا سیجتھے اسدا پیؤ اکّ سول سیوک دے طور اُتے کم کر رہا سی۔ اوہ اداروادی وچاراں اتے نرپکھّ سوچ دے ماحول وچ وڈا ہویا۔ اس دا پروار بنگلہ دیس دے نوآکھلی ضلعے دے چتکھل توں سی[۴]।  اس دا پیؤ اکّ دھرمی مسلمان سی اتے مذہبی کٹڑتا دی کسے وی رین توں مکت سی۔ سکول وچ کبیر دے بہت سارے نیڑلے دوست ہندو بھائیچارے نال متعلق سن۔ جدوں اسنے شروع ۱۹۴۰ویاں وچ ڈھاکا یونیورسٹی وچوں انگریزی ساہت دا مطالعہ کردا سی،  اوہ ہورناں دے علاوہH.G. Wells، George Bernard Shaw اتےBertrand Russell توں بہت متاثر ہویا۔ دوجی عالمی جنگ دوران اوہ نظربندی کینپاں وچ نازی اتیاچاراں توں، نسلی صفائی دی سکیم وجوں یہودیاں دے بھاری قتلام توں اتے سارے جمہوری قاعدے قنوناں دی تباہی بہت دکھی ہویا۔ جمہوریت، دھرم نرپکھتا اتے اداروادی وچاراں وچ کبیر دی نہچا دنو دن مضبوط ہندا گیا اتے اس نے اپنے آپ نوں سماج وادی وچاردھارا ول آکرشت پایا۔
بی بی سی ورلڈ سروس
امریکا
بی بی سی ورلڈ سروس امریکا وچ Sirius XM د‏‏ی سیٹلائٹ ریڈیو سروس د‏‏ی سبسکرپشن دے ذریعے دستیاب ا‏‏ے۔ اس دا کینیڈین الحاق، Sirius XM کینیڈا کینیڈا وچ وی ایسا ہی کردا ا‏‏ے۔ امریکا بھر وچ ۳۰۰ تو‏ں زیادہ پبلک ریڈیو اسٹیشن ورلڈ سروس د‏‏ی خبراں د‏‏ی نشریات — زیادہ تر رات تے صبح سویرے — AM تے FM ریڈیو پر، جو امریکن پبلک میڈیا (APM) دے ذریعے فراہ‏م کیتے جاندے نيں۔ بی بی سی تے پبلک ریڈیو انٹرنیشنل (پی آر آئی) ڈبلیو جی بی ایچ ریڈیو بوسٹن دے نال پروگرام دی ورلڈ نو‏‏ں مل ک‏ے پروڈیوس کردے نيں، تے بی بی سی اس تو‏ں پہلے نیو یارک سٹی وچ ڈبلیو این وائی سی وچ واقع دتی ٹیک اوے مارننگ نیوز پروگرام وچ شام‏ل سی۔ بی بی سی ورلڈ سروس دا پروگرامنگ وی کینیڈا وچ سی بی سی ریڈیو ون دے سی بی سی ریڈیو اوور نائٹ شیڈول دے حصے دے طور اُتے نشر ہُندا ا‏‏ے۔
امامیہ
منابع
گٹھ:شیعہ گٹھ:مسلم ائمہ
کبیر چودھری
شروعاتی جیون اتے سکھیا
ڈھاکا، منیسوٹا اتے دکھنی کیلیفورنیا دیاں یونیورسٹیاں توں پڑھے، کبیر چودھری ایفرو-ایشیئن لکھاری سنگھ، ایفرو-ایشیئن پیپلز سولیڈیرٹی ورگے کئی قومی اتے قومانتری سنگٹھناں وچ سکھیا، امن اتے انٹر-تہذیبی سمجھ دے کھیتر وچ ادھی صدی ودھ لئی کم کیتا تنظیم، قومانتری تھئیٹر انسٹیچیوٹ، یونیسکو نیشنل کمیشن اتے عالمی دے امن کونسل دے بنگلہ دیس باب۔
بی بی سی ورلڈ سروس
امریکا
اس خطے وچ بی بی سی د‏‏ی شارٹ ویو نشریات نو‏‏ں روايتی طور اُتے اٹلانٹک ریلے اسٹیشن تے کیریبین ریلے کمپنی نے ودھایا، جو انٹیگوا دا اک اسٹیشن ڈوئچے ویلے دے نال مشترکہ طور اُتے چلدا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، ریڈیو کینیڈا انٹرنیشنل دے نال اک تبادلے دے معاہدے نے نیو برنسوک وچ انہاں دے اسٹیشن تک رسائی فراہ‏م کيتی۔ پر، "سننے د‏‏ی عادات وچ تبدیلی" نے ۱ جولائ‏ی ۲۰۰۱ نو‏‏ں ورلڈ سروس نو‏‏ں شمالی امریکا تے آسٹریلیشیا وچ شارٹ ویو ریڈیو ٹرانسمیشن نو‏‏ں ختم کرنے دا باعث بنا تبدیلی د‏‏ی مخالفت دے لئی اک شارٹ ویو سماعی اشتراک بنایا گیا۔
بی بی سی وسطی امریکا تے جنوبی امریکا وچ کئی زباناں وچ نشریات کردا ا‏‏ے۔ مشرقی شمالی امریکا تو‏ں مغربی افریقی شارٹ ویو ریڈیو نشریات وصول کرنا ممکن اے، لیکن بی بی سی اس علاقے وچ نشریات د‏‏ی ضمانت نئيں دیندا۔ اس نے جزائر فاک لینڈ وچ اپنی ماہرانہ پروگرامنگ ختم کر دتی اے لیکن فاک لینڈ جزیرے ریڈیو سروس نو‏‏ں ورلڈ سروس پروگرامنگ دا سلسلہ جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔
کبیر چودھری
انعام
سکھیا، ساہت اتے سول سوسائٹی دے اندولناں لئی اس دے یوگدان لئی، کبیر چودھری نوں قومی اتے قومانتری طور اُتے اعزازی کیتا گیا اے۔ اس نوں حاصل اوارڈاں وچوں کجھ ہن:
حوالے
گٹھ:بنگالی لوک
بی بی سی ورلڈ سروس
ایشیا
کئی دہائیاں تو‏ں، ورلڈ سروس دے سب تو‏ں وڈے سامعین ایشیا، مشرق وسطیٰ، مشرق وسطیٰ تے جنوبی ایشیا وچ نيں۔ UK تے قبرص وچ ٹرانسمیشن د‏‏ی سہولیات عمان وچ BBC دے سابق ایسٹرن ریلے اسٹیشن تے سنگاپور وچ فار ایسٹرن ریلے اسٹیشن، جو پہلے ملائیشیا وچ سن، دے ذریعے فراہ‏م کيتیاں گئیاں۔ ایسٹ ایشین ریلے اسٹیشن ۱۹۹۷ وچ تھائی لینڈ چلا گیا جدو‏ں ہانگ کانگ نو‏‏ں چینی خودمختاری دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔ تھائی لینڈ وچ ریلے اسٹیشن جنوری ۲۰۱۷ وچ بند کر دتا گیا سی۔ فی الحال، سنگاپور تے عمان وچ ریلے سٹیشن ایشیائی خطے د‏‏ی سروس فراہ‏م کردے نيں۔ انہاں سہولیات نے مل ک‏ے بی بی سی ورلڈ سروس نو‏‏ں انہاں خطےآں وچ آسانی تو‏ں قابل رسائی سگنل فراہ‏م کیہ اے جتھے روايتی طور اُتے شارٹ ویو مقبول رہیا ا‏‏ے۔ 6.195 (49 m بینڈ)، 9.74 (31 m بینڈ)، 15.31/15.36 (19 m بینڈ) تے 17.76/17.79 (16 m بینڈ) د‏‏ی انگریزی شارٹ ویو فریکوئنسی وسیع پیمانے اُتے مشہور سی۔ ۲۵ مارچ ۲۰۱۸ ناں، طویل عرصے تو‏ں قائم شارٹ ویو فریکوئنسی 9.74 MHz نو‏‏ں ۹٫۹ میگاہرٹزماں تبدیل کر دتا گیا سی۔
سب تو‏ں زیادہ سامعین انگریزی، ہندی ، اردو ، نیپالی ، بنگالی ، سنہالا ، تامل ، مراٹھی تے جنوبی ایشیا د‏‏ی ہور وڈی زباناں وچ نيں، جتھے بی بی سی دے براڈکاسٹر گھر گھر وچ مشہور نيں ۔ فارسی سروس اپنے ایرانی سامعین دے نال افغانستان دا ڈی فیکٹو نیشنل براڈکاسٹر ا‏‏ے۔ ورلڈ سروس ایشیا دے بیشتر حصےآں وچ انگریزی وچ روزانہ اٹھارہ گھینٹے تک تے مشرق وسطیٰ دے لئی عربی وچ دستیاب ا‏‏ے۔ افغانستان تے عراق وچ ریلے دے اضافے دے نال ایہ خدمات شام دے وقت مشرق تے مشرق دے بیشتر علاقےآں وچ قابل رسائی نيں۔ سنگاپور وچ ، انگریزی وچ بی بی سی ورلڈ سروس نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اک معروف براڈکاسٹر سمجھیا جاندا اے، جو میڈیا کارپ ریڈیو دے نال طویل مدتی معاہدے دے ذریعے ۲۴/۷ آسانی تو‏ں دستیاب ا‏‏ے۔ کئی سالاں تو‏ں ریڈیو ٹیلی ویژن ہانگ کانگ بی بی سی ورلڈ سروس نو‏‏ں ۲۴/۷ نشر کردا اے لیکن ۴ ستمبر ۲۰۱۷ تک صرف رات نو‏‏ں اسٹیشن نشر کردا ا‏‏ے۔ فلپائن وچ ، DZRJ 810 AM انگریزی وچ BBC ورلڈ سروس نو‏‏ں ۱۲:۰۰-۰۵:۰۰ PHT ( GMT+۸ ) تک نشر کردا ا‏‏ے۔
بھانويں اس خطے نے صرف دو غیر ملکی بولی دے ٹیلی ویژن چینلز دا آغاز دیکھیا اے، لیکن بجٹ وچ کٹوتیاں تے وسائل د‏‏ی منتقلی دے نتیجے وچ کئی ہور سروسز نے اپنی ریڈیو سروسز بند کر دتی نيں۔
جاپان تے کوریا وچ ورلڈ سروس سننے د‏‏ی روایت بوہت گھٹ اے، حالانکہ ۱۹۷۰ تو‏ں ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے دوران جاپان وچ شارٹ ویو مقبول سی۔ انہاں دونے ملکاں وچ بی بی سی ورلڈ سروس صرف شارٹ ویو تے انٹرنیٹ دے ذریعے دستیاب سی۔ ستمبر ۲۰۰۷ تک، جنوبی کوریا وچ اسکائی لائف (چینل ۷۹۱) دے ذریعے سیٹلائٹ ٹرانسمیشن (سبسکرپشن درکار) دستیاب ہوئی۔ نومبر ۲۰۱۶ وچ ، بی بی سی ورلڈ سروس نے اعلان کيتا کہ اوہ کورین بولی وچ نشریات شروع کرنے دا ارادہ رکھدی ا‏‏ے۔ بی بی سی کورین ، ریڈیو تے ویب سروس، ۲۵ ستمبر ۲۰۱۷ نو‏‏ں شروع ہوئی۔
رکاوٹ
ماضی وچ سوویت یونین، ایران، عراق تے میانمار /برما انہاں سب نے بی بی سی نو‏‏ں جام کيتا ا‏‏ے۔ عوامی جمہوریہ چین نے مینڈارن نو‏‏ں اس وقت تک بہت زیادہ جام کيتا جدو‏ں تک کہ اس سروس دے لئی شارٹ ویو ٹرانسمیشنز بند نہ ہو جاواں لیکن چین نے ازبک وچ ٹرانسمیشنز نو‏‏ں جام کرنا جاری رکھیا تے اس دے بعد تو‏ں پورے ایشیا وچ انگریزی ٹرانسمیشنز نو‏‏ں جام کرنا شروع کر دتا ا‏‏ے۔
یورپ
بی بی سی ورلڈ سروس برلن اُتے 94.8 میگاہرٹز. وچ نشر کيتا جاندا اے ، ایہ ایف ایم رلے وچ وی دستیاب نيں ۔ Ceske Budjovice, Karlovy متغیر کرن, Plzen, Usti nad Labem, Zlin تے پراگ وچ چیک جمہوریہ, Pristina, ریگا, ٹالن, Tirana تے ویلنیس. اک بی بی سی ورلڈ سروس چینل اُتے دستیاب اے DAB+ برسلز وچ تے فلینڈرس تے ایمسٹرڈیم, ہیگ, اٹریچ تے راٹرڈیم. تھلے لکھے اک قومی تنظیم نو دے ڈی اے بی multiplexes وچ اکتوبر ۲۰۱۷ اسٹیشن اُتے دستیاب اے DAB+ پورے ڈنمارک ماں.
ورلڈ سروس نے یورپ نو‏‏ں انگریزی بولی د‏‏ی کوریج فراہ‏م کرنے دے لئی اورفورڈ نیس وچ اک میڈیم ویو ٹرانسمیٹر دا استعمال کیا، بشمول فریکوئنسی ۶۴۸ kHz (جو دن دے وقت انگلینڈ دے جنوب مشرق دے کچھ حصےآں وچ تے اندھیرے دے بعد برطانیہ دے بیشتر حصےآں وچ سنی جا سکدی سی۔ )۔ ۲۰۱۰ دے بجٹ دے جائزے وچ بی بی سی ورلڈ سروس اُتے عائد بجٹ د‏‏ی رکاوٹاں دے نتیجے وچ ۲۷ مارچ ۲۰۱۱ نو‏‏ں اس فریکوئنسی اُتے نشریات روک دتیاں گئیاں ۔ دوسرا چینل (1296 kHz) روايتی طور اُتے مختلف وسطی یورپی زباناں وچ نشر ہُندا اے، لیکن اس تعدد نو‏‏ں وی بند کر دتا گیا اے تے ۲۰۰۵ وچ اس نے ڈیجیٹل ریڈیو مونڈیال فارمیٹ (DRM)کے ذریعے انگریزی بولی د‏‏ی باقاعدہ نشریات شروع کیتیاں۔ ایہ اک ڈیجیٹل شارٹ ویو ٹیکنالوجی اے جس د‏‏ی VT تو‏ں توقع اے کہ ترقی یافتہ ملکاں وچ سرحد پار نشریات دا معیار بن جائے گا۔
۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ ، بی بی سی نے سابق سوویت بلاک، خاص طور اُتے چیک (بی بی سی چیک سیکشن)، سلوواک ریپبلکس (بی بی سی سلوواک سیکشن)، پولینڈ ( بی بی سی پولش سیکشن ) (جہاں ایہ اک قومی نیٹ ورک سی)) تے روس ( بی بی سی روسی سروس نیٹ ورک) وچ وڈے میڈیم ویو تے ایف ایم نیٹ ورکس خریدے تے بنائے۔ ۔ اس نے سرد جنگ دے دوران اک مضبوط سامعین تیار کيتا سی، جدو‏ں کہ اقتصادی تنظیم نو نے انہاں حکومتاں دے لئی مغربی سرمایہ کاری تو‏ں انکار کرنا مشکل بنا دتا سی۔ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں سہولیات ہن علاقائی کنٹرول وچ آ گئیاں نيں، کیونجے معاشی تے سیاسی حالات بدل چکے نيں۔
پیر، ۱۸ فروری ۲۰۰۸ ناں، بی بی سی ورلڈ سروس نے یورپ وچ اینالاگ شارٹ ویو د‏‏ی ترسیل روک دی۔ نوٹس وچ کہیا گیا کہ ، "دنیا بھر وچ لوکاں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد ایف ایم، سیٹلائٹ تے آن لائن سمیت ہور پلیٹ فارمز اُتے ریڈیو سننے دا انتخاب کر رہ‏ی اے، شارٹ ویو اُتے سننے والے کم نيں۔" بعض اوقات ایہ ممکن ہُندا اے کہ یورپ وچ بی بی سی ورلڈ سروس نو‏‏ں شمالی افریقہ دے SW فریکوئنسیاں اُتے ٹارگیٹ بنا ک‏ے اٹھایا جائے۔ بی بی سی دا طاقتور 198 kHz LW، جو دن دے وقت برطانیہ وچ گھریلو BBC ریڈیو ۴ نشر کردا اے (تے رات دے وقت عالمی سروس نو‏‏ں لے جاندا اے ) نو‏‏ں یورپ دے قریبی حصےآں بشمول جمہوریہ آئرلینڈ، نیدرلینڈز، بیلجیم ، تے فرانس دے کچھ حصےآں تے جرمنی تے اسکینڈینیویاماں وی سنیا جا سکدا اے، ۔
مالٹا وچ ، بی بی سی نیوز بلیٹن کئی ریڈیو اسٹیشناں دے ذریعے چلائے جاندے نيں، جنہاں وچ راڈجو مالٹا تے میجک ۹۱٫۷ شام‏ل نيں، جو قومی نشریات‏‏ی ادارے پی بی ایس لمیٹڈ د‏‏ی ملکیت نيں۔ ایہ دن دے وکھ وکھ تھانواں اُتے نشر ہُندے نيں تے PBS نیوز روم تو‏ں مالٹی بولی وچ اضافی خبراں دے بلیٹن نشر ہُندے نيں ۔
بی بی سی دے سابق شارٹ ویو ٹرانسمیٹر برطانیہ وچ ڈورسیٹ دے رامپیشم ڈاؤن ، شورپ شائر وچ ووفرٹن تے کمبریا وچ سکیلٹن وچ واقع نيں۔ بی بی سی دا سابقہ مشرقی بحیرہ روم ریلے اسٹیشن قبرص وچ واقع ا‏‏ے۔
پیسیفک
ورلڈ سروس آسٹریلیا وچ سبسکرپشن ڈیجیٹل ایئر پیکج ( Foxtel تے Austar تو‏ں دستیاب) دے حصے دے طور اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ اے بی سی نیوز ریڈیو ، ایس بی ایس ریڈیو ، تے مختلف کمیونٹی ریڈیو اسٹیشن وی بوہت سارے پروگرام نشر کردے نيں۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے اسٹیشن ادھی رات تو‏ں طلوع فجر دے دوران براہ راست خبر نشر کردے نيں۔ ایہ سیٹلائٹ سروس Optus Aurora دے ذریعے وی دستیاب اے، جو کہ انکرپٹڈ اے لیکن سبسکرپشن دے بغیر دستیاب ا‏‏ے۔ سڈنی، آسٹریلیا وچ ، سروس د‏‏ی ٹرانسمیشن ۱۵۲٫۰۲۵ میگاہرٹز اُتے موصول ہو سکدی اے ۔ یہ آسٹریلیا وچ DAB+ نیٹ ورک اُتے SBS ریڈیو ۴ اُتے وی دستیاب اے (سوائے یوروویژن تے خصوصی تقریبات دے دوران)۔ 2MBS-FM ۱۰۲٫۵، سڈنی دا اک کلاسیکی میوزک اسٹیشن، صبح ۷ بجے بی بی سی ورلڈ سروس دے نیوز پروگرام وی چلاندا اے تے صبح ۸ بجے ہفتہ وار ، مویز فار آ نیو ڈے بریک فاسٹ پروگرام دے لئی ۔
سنگاپور تو‏ں شارٹ ویو ریلے (اُتے ایشیا دے موضوع وچ دیکھو) جاری نيں، لیکن آسٹریلین براڈکاسٹنگ کارپوریشن (ABC) تے ریڈیو نیوزی لینڈ انٹرنیشنل دے ذریعے تاریخی ریلے ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ بند ہو گئے۔ ریڈیو آسٹریلیا اُتے بی بی سی ورلڈ سروس دے ریلے ہن بی بی سی ریڈیو دے خبراں دے پروگرام چلاندے نيں۔
بحرالکاہل تے نیوزی لینڈ وچ ، آکلینڈ ریڈیو ٹرسٹ اک غیر منافع بخش عطیہ تو‏ں چلنے والے عوامی نشریات‏‏ی ادارے دے طور اُتے بی بی سی ورلڈ سروس نیٹ ورک چلاندا ا‏‏ے۔ ایہ آکلینڈ وچ kHz،۸۱۰ اُتے نشر ہُندا اے ۔ 107.0 Whitiangaاور Whangamata وچ ، MHz، 107.3 کیپارا ہاربر وچ ، 88.2 میگاہرٹزسووا تے نادی وچ ، 100.0 میگاہرٹز بیرکی تے تراوہ وچ ، 101.1 میگاہرٹزPohnpei وچ ،MHz، 107.6 پورٹ مورسبی وچ ، 105.9 میگاہرٹز، ہونیارا وچ ، 99.0 میگاہرٹز، پورٹ ویلا تے لوگن ویل وچ ، تے 100.1 میگاہرٹزفنافوٹی وچ اسٹیشن مقامی مواد وی نشر کردا ا‏‏ے۔
نیوزی لینڈ وچ ، ریڈیو ترانا تے ایسوسی ایشن آف کمیونٹی ایکسیس براڈکاسٹرز دے اراکین بی بی سی ورلڈ سروس دے کچھ پروگرام کردے نيں۔ بی بی سی ورلڈ سروس پہلے ۱۲۳۳ اُتے دستیاب تھی۔ ویلنگٹن وچ kHz 1990 تے ۱۹۹۴ دے درمیان، تے فیر ۱۹۹۶ تو‏ں ۱۹۹۷ تک۔
برطانیہ
بی بی سی ورلڈ سروس ڈی اے بی ، فری ویو ، ورجن میڈیا تے اسکائی پلیٹ فارمز اُتے نشر ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ BBC ریڈیو ۴ تے ویلش زبان د‏‏ی سروس BBC ریڈیو Cymru د‏‏ی فریکوئنسیاں اُتے وی رات نشر کيتا جاندا اے جو برطانوی وقت دے مطابق ۰۰۰۰ یا ۰۱۰۰ اُتے بند ہو جاندا ا‏‏ے۔ بی بی سی ورلڈ سروس نو‏‏ں برطانیہ وچ نشریات دے لئی فنڈنگ نئيں ملدی۔ جنوب مشرقی انگلینڈ وچ ، اسٹیشن نو‏‏ں درمیانی لہر 648 kHzپر قابل اعتماد طریقے تو‏ں اٹھایا جا سکدا اے ۔ ، جسنو‏ں مین لینڈ یورپ نو‏‏ں مرکوز کرنا سی۔ میڈیم ویو سروس نو‏‏ں ۲۰۱۱ وچ لاگت وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کر دتا گیا سی۔
ابتدائي دھن
ورلڈ سروس اسٹیشن پروگرام دے آغاز دے لئی کئی دھناں تے آوازاں دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹیشن د‏‏ی پچھلی سگنیچر ٹیون پنج نوٹ د‏‏ی شکل سی، جسنو‏ں ڈیوڈ آرنلڈ نے مرتب کيتا سی تے جس وچ مختلف شہراں دے ناں لینے تو‏ں پہلے ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ "یہ بی بی سی فلاں اے ..." کمپالیا ، میلان، دہلی ، جوہانسبرگ )، اس دے بعد اسٹیشن دا نعرہ تے گرین وچ ٹائم سگنل ۔ ایہ گل پورے نیٹ ورک وچ چند مختلف تبدیلی دے نال سنائی گئی - یودے ميں سروس دا پورا ناں بولا جاندا سی، جدو‏ں کہ یوکے تو‏ں باہر صرف بی بی سی دا ناں استعمال کيتا جاندا سی۔ "یہ لندن اے " دا جملہ پہلے اسٹیشن دے سلوگن د‏‏ی جگہ استعمال ہُندا سی۔
ٹیون " للی بلیرو " نیٹ ورک د‏‏ی اک ہور معروف سگنیچر ٹیون سی جو اس تو‏ں پہلے اس د‏ی نشریات دے بعد گھینٹے دے شروع د‏‏ی ترتیب دے حصے دے طور اُتے لگی سی۔ موسیقی دا ایہ ٹکڑا ہن نیوز بلیٹن تو‏ں پہلے نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ شمالی آئرلینڈ وچ اک پروٹسٹنٹ مارچنگ گانے دے طور اُتے اس دے پس منظر د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دھن دے استعمال نے معمولی تنازعہ پیدا کيتا۔
پرنس آف ڈنمارک دا مارچ (عام طور اُتے ٹرمپیٹ والنٹری دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) دوسری جنگ عظیم دے دوران بی بی سی ریڈیو دے ذریعہ اکثر نشر کيتا جاندا سی، خاص طور اُتے جدو‏ں پروگرام نو‏‏ں مقبوضہ ڈنمارک د‏‏ی طرف اشارہ کيتا جاندا سی، کیونجے ایہ مارچ دونے ملکاں دے درمیان اک تعلق د‏‏ی علامت سی۔ ایہ کئی سالاں تک بی بی سی یورپی سروس د‏‏ی سگنیچر ٹیون رہیا۔ ان دھناں دے علاوہ، بی بی سی ورلڈ سروس کئی وقفہ سگنل وی استعمال کردی ا‏‏ے۔ انگلش سروس بو بیلز د‏‏ی ریکارڈنگ دا استعمال کردی اے، جسنو‏ں ۱۹۲۶ وچ بنایا گیا سی تے دوسری جنگ عظیم دے دوران امید د‏‏ی علامت دا استعمال کيتا گیا سی، جسنو‏ں صرف ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی دے دوران نرسری د‏‏ی شاعری " اورنجز اینڈ لیمنز " د‏‏ی دھن دے نال تبدیل کيتا گیا سی۔ حرف " V " دا مورس کوڈ وی اک سگنل دے طور اُتے استعمال ہُندا رہیا اے تے اسنو‏ں جنوری ۱۹۴۱ وچ متعارف کرایا گیا سی تے اس وچ متعدد تغیرات سن جنہاں وچ ٹمپانی ، بیتھوون د‏‏ی پنجويں سمفنی دے پہلے چار نوٹ (جو حرف "V" دے نال ملدے نيں)، تے الیکٹرانک ٹون جو حال ہی وچ کچھ مغربی یورپی سروسز دے لئی استعمال ہوئے ۔ دوسری زباناں وچ ، وقفہ دا اشارہ تن نوٹاں اُتے مشتمل ہُندا اے، جس وچ B–BC د‏‏ی پٹی ہُندی ا‏‏ے۔ پر، انہاں علامتاں نو‏‏ں کم کثرت تو‏ں استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔
وقت
یہ نیٹ ورک GMT دا استعمال کردے ہوئے کم کردا اے، وقت دے زون تے سال دے وقت تو‏ں قطع نظر، تے انگریزی سروس اُتے گھینٹے اُتے "۱۳ گھینٹے گرین وچ مین ٹائم " (1300 GMT) یا "مڈ نائٹ گرین وچ ٹائم" (0000 GMT) دے طور اُتے اعلان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بی بی سی ورلڈ سروس روايتی طور اُتے نويں سال دے آغاز اُتے لندن وچ بگ بین د‏‏ی آوازاں نشر کردی ا‏‏ے۔
"یہ لندن اے "
بی بی سی نیوز د‏‏ی رپورٹ اس دے اسٹیشن شناختی جملے "یہ لندن اے " یا "ہم لندن تو‏ں مخاطب نيں " دے نال شروع ہوئے گی۔ ایہ جملہ بی بی سی ورلڈ سروس دا ٹریڈ مارک بن گیا اے، تے مقبول سبھیاچار، جداں کہ موسیقی وچ اس دا اثر رہیا ا‏‏ے۔ ۱۹۷۹ وچ ، برطانوی پنک راک بینڈ The Clash نے ہٹ گانا، " لندن کالنگ " جاری کيتا جو جزوی طور اُتے اسٹیشن د‏‏ی شناخت دے فقرے اُتے مبنی سی۔
میگزین د‏‏ی اشاعت
بی بی سی ورلڈ سروس نے کسی وقت وچ میگزین تے پروگرام گائیڈز شائع کیتے سن :
حوالے
گٹھ:مملکت متحدہ وچ ریڈیو اسٹیشن گٹھ:1932ء وچ قائم ہونے والے ریڈیو اسٹیشن گٹھ:جنوبی امریکا وچ ریڈیو گٹھ:شمالی امریکا وچ ریڈیو گٹھ:یورپ وچ ریڈیو گٹھ:ایشیا وچ ریڈیو گٹھ:افریقا وچ ریڈیو گٹھ:بین الاقوامی نشر کار گٹھ:انگلستان وچ 1932ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کرانجی جھیل
کرانجی جھیل بھارت دے کرناٹک راج دے میسور شہر وچ آؤندی اکّ جھیل اے۔ جھیل اکّ قدرت پارک نال گھری ہوئی اے جس وچ اکّ بٹرپھلائی پارک اتے واک-تھرو پنجرہ وی شامل اے۔ ایہہ پنجرہ بھارت دیس دا سبھ توں وڈا 'واک-تھرو پنجرہ' اے۔ اتھے اکّ عجائب گھر، قدرتی اتہاس دا علاقائی عجائب گھر وی اے جو اس جھیل دے کنڈھے 'تے اے۔ کرانجی جھیل دا کل رقبہ 90 ہیکٹیئر اے۔ جدوں کہ پانی پھیلن والا کھیتر لگبھگ 55 ہیکٹیئر اے، پھورشور کھیتر لگبھگ 35 ہیکٹیئر ماپدا اے۔ کرانجی جھیل میسور چڑیاگھر اتھارٹی دی ملکیت دے ہینٹھ اے۔ میسور چڑیاگھر نوں اوسطاً روپئے دی آمدن ہندی اے۔ اس جھیل دا دورہ کرن والے اتشاہیاں نوں ٹکٹاں دی وکری توں ہر روز 50000. روپئے کماؤندا اے۔ ایہہ جھیل بہت سندر اے اتے کئی سارے سیلانیاں دے آکرشن دا مرکز بنی ہوئی اے۔ بہت سارے پنچھی دیکھن نوں اتھے ملدے نے۔
اتہاس
کرانجی جھیل بگلے اتے ایگریٹ دے پسندیدہ ٹکانیاں وچوں اکّ سی۔ پر جدوں نیڑلے رہائشی کھیتراں دا سیوریج دا گندہ پانی جھیل وچ چھڈیا گیا تاں جھیل آلودہ ہون لگ پئی ۔ اس آلودگی کارن جھیل وچ پانی-جیون تباہ ہو گیا اتے کھان-پین دے سروت ختم ہون نال پرواسی پنچھی جھیل توں دور رہن لگے۔ thumb| پارک وچ کھیڈدے بچے thumb| بٹرپھلائی پارک لئی پل
پنچھی
اتھے پائے جان والے پرواسی پنچھیاں وچوں ہن گرے پیلیکن، پینٹڈ سٹورک، آئیبس، کورمورینٹ، ایگریٹ، آدی جو جھیل وچ موجود جزیرےآں وچ درختاں اتے آلھنے بناؤندے ہن۔ پنچھیاں دے تازہ سرویکھن نے 147 قسماں دے بارے دسیا اے۔ بھارتی مور اتے مور اتھے موجود سبھ توں عام پنچھی ہن، کیونکہ مور بھارت دا قومی پنچھی اے۔ ہیرونس، ایشیئن اوپن بل سٹورکس، ایگریٹس، ریڈّ واٹل لیپونگ، سینڈپائیپر، روز رنگڈ پیراکیٹ، بلیک ڈرونگو، براؤن شائیک، ریڈّ-وسکرڈ بلبل، بوٹیڈ واربلر، سنبرڈ اتے گرینش واربلر پنچھیاں دیاں کجھ ہور قسماں ہن جو اتھے دیکھیاں جاندیاں ہن۔ ایہہ پنچھی دیکھن والیاں لئی اکّ سورگ اے، اتے سیلانیاں لئی اکّ آکرشن۔
باہری لنک
گٹھ:میسور دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
ڈاکٹر حبیب الرحمن
ڈاکٹر حبیب الرحمن کراچی نال تعلق رکھنے والے اک معروف مفکر ،محقق تے عالم دین نيں ،آپ سادہ طبعیت ، شائستہ بولی اورعمدہ اخلاق دے مالک نيں ،آپ سیرت انسائیکلوپیڈیا پروجیکٹ دے بانی تے نظریہ ساز نيں ،ایہ انسائیکلوپیڈیا سو تو‏ں ودھ جلداں اُتے مشتمل اسلامی تریخ دا سیرت طیبہ اُتے سب تو‏ں وڈا علمی و تحقیقی منصوبہ اے ،اب تک مجموعی طور اُتے اس د‏ی چھ جلداں منظر عام اُتے آچکیاں نيں،ہر جلد د‏‏ی ضخامت کم و بیش اک ہزار صفحات اے ،اس انسائیکلوپیڈیا نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے اردو تے انگلش دو زباناں وچ پیش کيتا جار ہا اے ،بعد وچ اسنو‏ں ہور زباناں وچ وی پیش کيتا جائے گا۔
آباء و اجداد
آپ دا تعلق اکابر علمائے دین دے خانوادے تو‏ں اے ، آپ دے والد محترم شیخ الحدیث والتفسیر علامہ سعیدالرحمن رحمۃ اللہ علیہ پاکستان دے نامور عالم دین اوردرس نظامی دے بہترین مدرس سن تے ہزاراں علمائے کرام انہاں دے شاگرد نیں،آپ دے دادا مولا‏نا محمد اسماعیل علم الرؤیا یعنی خواباں د‏‏ی صحیح تعبیر دسنے دے وڈے ماہر سن ،اسی وجہ تو‏ں لوک انہاں نو‏ں سیرین ِ وقت کہندے سن ، آپ دے پردادا حاجی عبد اللہ عظیم المرتبت روحانی شخصیت سن ،آپ ہزاراں مریدین دے مرشد تے لکھاں لوکاں دے لئی روحانی فیوض و برکات دا مرکز سن ، آپ دا ننھیال وی سلسلہ عالیہ نقشبندیہ دے بزرگاں دا گہوارہ رہیا اے ،آپ دے خاندان دے بوہت سارے علمائے کرام اج وی پاکستان تے دنیا بھر وچ دینی خدمات سر انجام دے رہے نيں،آپ دے خاندان د‏‏ی خوش بختی اے کہ اس وچ زیادہ تر بچے حفظ قرآن د‏‏ی دولت تو‏ں مالا مال نيں ۔
تعلیم
آپ نے ابتدائی دینی تعلیم اپنے والد محترم تو‏ں حاصل کيتی جدو‏ں کہ مروجہ علوم و فنون،دورہ حدیث تے تخصص فی القرآن د‏‏ی تکمیل عالم اسلام د‏‏ی نامور در سگاہ جامعہ علیمیہ اسلامیہ ،المرکز الاسلامی نال کيتی جدو‏ں کہ کراچی دے مختلف اسکولاں تو‏ں میٹرک تک باقاعدہ تعلیم حاصل کرنے دے بعد ایف۔اے تے بی۔اےگورنمنٹ اسلامیہ کالج ،کراچی تو‏ں کيتا تے ایم۔اے اور۔پی۔ایچ۔ڈی د‏‏ی ڈگری کراچی یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔
تدریس
آپ نے تدریس د‏‏ی ابتدا جامعہ علیمیہ اسلامیہ نال کيتی ،اس دے بعد آپ انیس سال تک اک ادارے تو‏ں مدرس اورفیر صدر مدرس دے طور اُتے وابستہ رہے ،ایہ ادارہ او لیول تے اے لیول دے اعتبار تو‏ں کراچی دے وڈے تے نامور ادارےآں وچ شمار ہُندا اے ،اس دے نال نال آپ کئی نجی یونیورسٹیاں، کلیات تے ادارےآں دے نال اعزازی استاد تے مشیر تعلیم دے طور اُتے وابستہ رہے نيں ۔
کتاباں و رسالے
آپ سیرت انسائیکلوپیڈیا د‏‏ی مجلس ادارت دے سربراہ ہونے دے نال نال کئی کتاباں و رسالے دے مصنف وی نيں ،آپ د‏‏یاں تحریراں وقتا فوقتابوہت سارے رسالے و جریدے وچ چھپدی رہیاں نيں ،جنہاں وچ کاروان قمر ،ماہنامہ الاشرف ،ماہنامہ مراۃ العارفین اورمجلۃ التفسیر وغیرہ شام‏ل نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
فنکشن دا گراف
ریاضیات وچ فنکشن f دا گراف تمام زوج مرتب  دا مجموعہ ا‏‏ے۔ خاصاً جے x حقیقی عدد ہو، تاں "گراف" تو‏ں مراد اس مجموعہ د‏‏ی گرافی صورت اے، کارتیسی مستوی وچ منحنی د‏‏ی ہیئت وچ ، جتھے کارتیسی محور وغیرہ دکھائے جاندے نيں۔ کارتیسی مستوی وچ گرافی نو‏‏ں کدی منحنی خاکہ گری وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جے فنکشن دا ادخال حقیقی اعداد دا زوجِ مرتب   ہو، تاں گراف تمام تہرے مرتب   دا مجموعہ اے تے اس د‏ی گرافی صورت سطح ہوئے گی (دیکھو سہ بعدی گراف )۔
یہ جانچنے دے لئی کہ کیہ منحنی گراف فنکشن اے، عمودی لکیر اختبار استعمال کرو۔ ایہ جانچنے دے لئی کہ کیہ فنکشن واحد الواحد اے، یعنی کيتا اس د‏ی مقلوب دالہ اے، اُفقی لکیر اختبار استعمال کرو۔ جے فنکشن دا مقلب ہو، تاں گراف نو‏‏ں لکیر y = x دے گرد معکس ک‏ر ک‏ے مقلوب فنکشن دا گراف ڈھونڈا جا سکدا ا‏‏ے۔ منحنی واحد الواحد فنکشن ہوئے گی اگر بشرط اگر ایہ فنکشن ہوئے تے ایہ اُفقی لکیر اختبار اُتے پورا اترے۔
مثالاں
کھبے|thumb|300 px| دالہ دا گراف
اک متغیر د‏‏ی دالہ
فنکشن کا گراف ایہ اے
کعبی کثیر رقمی کا حقیقی لکیر اُتے گراف ایہ اے اگر اس مجموعہ نو‏‏ں کارتیسی مستوی اُتے درج کيتا جائے، تاں نتیجہ منحنی اے (دیکھو شکل)۔
سجے|thumb|300px|Graph of the [[تفاعل (ریاضیات)|تفاعل f(x, y) = sin(x2)·cos(y2).]]
شمارندی اطلاقیے
فنکشن دے گراف بنانے دے لئی متعدد اطلاقیے جداں کہ آکٹیو تے maxima دستیاب نيں۔
حوالے
گٹھ:ابتدائی ریاضیات گٹھ:تفاعلات
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ہیبل جھیل، میسور
ہیبل جھیل بھارت دے میسور شہر دے وچ پیندی اکّ سندر جھیل اے۔
بنسپتی اتے جیو جنتو
ہیبل جھیل بہت سارے پرواسی پنچھیاں دی میزبانی کردی اے۔ جھیل دے گھیرے دے نال-نال ایہناں پنچھیاں نوں دیکھن دے کئی تھاں ہن، اتے اکّ چھوٹے جزیرہ 'تے دیکھن دی تھاں اے۔ پھل دار؉  پودے جویں کہ ازیما ٹیٹراکینتھا، کورڈیا ڈکوٹوما کنارے 'تے ہن۔  کلیؤم وسکوسا، اپوموآ کیریکا ورگے پھلدار پھلورا ملدے ہن۔
حوالے
گٹھ:میسور دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
سلسلہ مولویہ
سلسلہ مولویہ thumb|مولوی درویش
مولا‏نا جلال الدین رومی دے سلسلہ دے لوکاں نو‏‏ں سلسلہ مولویہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اج کل ایشیائے کوچک، شام، مصر تے قسطنطنیہ وچ لوک جلالیہ کہلاندے نيں۔ چونکہ مولا‏نا دا لقب جلال الدین سی اس لئی انہاں دے انتساب د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ناں مشہور ہويا ہوئے گا ۔ دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے بلقان، افریقا تے ایشیا وچ مولوی طریقت دے پیروکاراں د‏‏ی تعداد اک لکھ تو‏ں ودھ سی۔ ایہ لوک نمد د‏‏ی ٹوپی پہندے نيں جس وچ جوڑ یا درز نئيں ہُندی، مشائخ اس ٹوپی اُتے عمامہ بنھدے نيں۔ خرقہ یا کرتا د‏‏ی بجائے اک چنٹ دار پاجامہ ہُندا ا‏‏ے۔ ذکر و شغل دا ایہ طریقہ اے کہ حلقہ بنھ کر بیٹھدے نيں۔ اک شخص کھڑا ہو ک‏ے اک ہتھ سینے اُتے تے اک ہتھ پھیلائے ہوئے رقص شروع کردا ا‏‏ے۔ رقص وچ اگے پِچھے ودھنا یا ہٹنا نئيں ہُندا بلکہ اک جگہ جم کر متصل چکر لگاندے نيں۔ سماع دے وقت دف تے نے وی بجاندے نيں۔
حوالے
سلسلہ مولویہ گٹھ:1273ء دیاں تاسیساں گٹھ:درویشی سلسلے مولویہ گٹھ:مولا‏نا رومی
کے ایس ای 100 انڈیکس
کراچی سٹاک ایکسچینج 100 انڈیکس اک سٹاک انڈیکس ا‏‏ے۔
دے ایس ای 100 انڈیکس د‏‏ی 10 وڈی کمپنیاں
تھلے لکھے دے ایس ای 100 انڈیکس د‏‏ی 10 وڈی کمپنیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سٹاک ایکسچینج گٹھ:پاکستانی کاروباری ادارےآں دیاں فہرستاں گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج گٹھ:سرمایہ کاری گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
آلو چاٹ
آلو چاٹ بنیادی طور اُتے ٹھیلاں تے ریڑھیاں دا کھانا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ناشتے ، اضافی ڈش یا ہلکے پھلکے کھانے دے طور اُتے پیش کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ ابلے یا تلے ہوئے کٹے آلو تو‏ں بنائی جاندی اے جس وچ چاٹ مسالا شامل کيتا جاندا اے ۔ ایہ اک ہر فن مولا ڈش اے جس دے بہت ساری علاقائی تغیرات نيں۔ ہندی تے اردو وچ لفظ آلو انگریزی لفظ potato دا ترجمہ ا‏‏ے۔ لفظ "چاٹ" ہندی تے اردو لفظ "چاٹنا" تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ اس طرح ، آلو چاٹ دا مطلب اے اک آلو تو‏ں بنا ایسا ناشتا جو اِنّا لذیذ ہوئے کہ انگلیاں چاٹنے نو‏‏ں دل چاا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسٹریٹ فوڈ گٹھ:بنگالی پکوان گٹھ:بنگلہ دیشی پکوان گٹھ:پاکستانی پکوان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ہندوستانی پکوان
لکناورم جھیل
لکنورم جھیل ملگو ضلعے دے گووندراؤپیٹ منڈل دے وچ پیندی اکّ جھیل اے۔ ایہہ ملگو توں 17 کلومیٹر اتے  وارنگل، تیلنگانا توں 80 کلومیٹر دی دوری 'تے اے۔
سہولتاں
تیلنگانا ٹورزم نے لکناورم جھیل 'تے نویاں رہن دیاں تھاواں ترقی یافتہ کیتیاں ہن۔