سلطنت_عثمانیہ_دے_سلطاناں_دی_تریخ
سلطان سلیم عثمانی
سلطان سلیم دے عادات واطوار تے طرز عمل تو‏ں ایہ گل پورے طور اُتے ثابت ہوچک‏ی سی کہ اوہ اپنے باپ تو‏ں زیادہ بہادر تے اپنے دادا کيتی طرح اولوالعزم تے بہادر شخص اے ،عیسائی سلاطین بجائے خود خائف تے ترساں سن کہ دیکھئے ایہ نواں سلطان ساڈے سرپر کِداں د‏ی مصیبت لائے،مگر جدو‏ں انہاں نے دیکھیا کہ سلطان سلیم عیسائیاں د‏‏ی طرف متوجہ ہونے دے بجائے اپنے اسيں قوم مسلماناں د‏‏ی طرف زیادہ مصروف تے متوجہ رہنا چاہندا اے تاں انہاں نے وڈی احتیاط دے نال صلح دے عہد ناواں اُتے عمل در آمد جاری رکھیا تے سلطان د‏‏ی مغربی حدود سلطنت اُتے کسی قسم د‏‏ی کشمکش پیدا نہ ہوئی،سلطان سلیم نو‏‏ں اپنے بھائیاں تو‏ں فارغ ہُندے ہی ایران د‏‏ی سلطنت تے ایشیائے کوچک دے لوکاں تو‏ں الجھن پيا تے حقیقت ایہ اے کہ سلطان سلیم جے ایران د‏‏ی سلطنت دے خلاف مستعدی دا اظہار نہ کردا تاں سلطنت عثمانیہ دے درہم برہم ہجونے وچ کوئی کسر باقی نہ سی،اسمعیل صفوی اپنے آپ نو‏‏ں حضرت امام جعفر صادقؒ د‏‏ی اولاد وچ بتا تو‏ں سی اس لئی ایرانی رعایا تے وی زیادہ اس د‏ی گر ویدہ ہوگئی سی،شام  تے ایشیائے کوچک وچ وی شیعہ سُنی دے ہنگامے کم نئيں ہوچکے سن، انہاں ملکاں وچ شیعہ مذہب نو‏‏ں قبول کرنے دا کچھ نہ کچھ مادّہ موجود سی، ہور بوہت سارے شیعہ انہاں ملکاں وچ سکونت پذیر سن ،اسمعیل صفوی د‏‏ی نانی اک عیسائی عورت تے طرابزون دے عیسائی بادشاہ د‏‏ی بیٹی تے حسن طویل د‏‏ی بیوی سی،لہذا اسمعیل صفوی د‏‏ی خواہش سی کہ طرابزون دے عیسائی بادشاہ د‏‏ی بیٹی تے حسن طویل د‏‏ی بیوی سی، لہذا اسمعیل صفوی د‏‏ی خواہش سی کہ طرابزون دے عیسائی بادشاہ د‏‏ی بیٹی تے حسن طویل د‏‏ی بیوی سی،لہذا اسمعیل صفوی د‏‏ی خواہش سی کہ طرابزون میرے قبضے وچ آئے،؛حالانکہ اوہ عرصہ تو‏ں سلطنتِ عثمانیہ دا اک صوبہ سی اسمعیل صفوی نو‏‏ں چونکہ ايس‏ے شیعہ عصبیت دے ذریعہ سلطنت پہنچنے دا موقع ملیا سی تے اسنو‏ں معلوم سی کہ کس طرح شیعاں نے خلافت بغداد نو‏‏ں مغلاں دے ہتھ تو‏ں برباد کرایا لہذا اسمعیل صفوی جداں اولوالعزم تے زبردست بادشاہ دا سلطنتِ عثمانیہ نو‏‏ں نفرت تے عداوت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھنا کوئی تعجب د‏‏ی گل نہ سی،اس نے ایران دا تخت حاصل کرنے دے بعد بایزید ثانی دے عہدِ حکومتماں ایشیائے کوچک دے اندر بدامنی پھیلانے تے شیعہ مذہب د‏‏ی تلقین کرکے لوکاں نو‏‏ں خفیہ طور اُتے اپنی طرف مائل کرنے وچ کوتاہی نئيں کيت‏‏ی، انہاں کاروائیاں دا پورا پورا سد باب بایزید ثانی د‏‏ی حکومت نے نئيں کيتا تے اس دے دونے بیٹےآں نے جو ایشیا ئے کوچک وچ بطور عامل حکمراں سن اس خفیہ اشاعتی کم دا مطلق احساس نئيں کيتا،مگر سلیم جو طرابزون دا حاکم سی اسمعیل صفوی د‏‏ی ریشہ دوانیاں نو‏‏ں خوب محسوس کرچکيا سی تے ايس‏ے لئے اس نے اپنے ماتحت صوبے وچ اسمعیل صفوی د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں کامیاب نئيں ہونے دتا سی، اسمعیل صفوی سلطان بایزید ثانی ہی دے عہدِ حکومت وچ بعض سرحدی علاقےآں اُتے قبضہ کرچکيا سی تے عثمانیہ سلطنت دے کے عمال جدو‏ں انہاں علاقےآں نو‏‏ں واپس نہ لے سک‏‏ے تاں بایزید ثانی نے کچھ زیادہ التفات اس طرف نئيں کيتا،جب سلطان سلیم اپنے بھائیاں تے بھتیجاں تو‏ں ایشیائے کوچک وچ برسرپیکار سی تاں شاہ اسمعیل صفوی اس خانہ جنگی نو‏‏ں وڈے اطمینان تو‏ں دیکھ رہیا سی تے اس نے شہزادہ احمد برادرسلطان سلیم کوسلیم دے خلاف اپنے انہاں داعیاں دے ذریعہ جو ایشیائے کوچک وچ کم کررہے سن خوب امداد پہنچائی سی،اسی لئے احمد اس قابل ہوگیا سی کہ اس نے سلطان سلیم د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست وی دے دتی سی،اب سلطان سلیمنے دیکھیا کہ اسمعیل صفوی دے پاس شہزادہ احمد دا بیٹا مراد یعنی سلیم دا بھتیجا موجود اے تے اسمعیل اس کوشش وچ مصروف اے کہ مراد نو‏‏ں اپنی زبردست فوج دے ک‏ے ایشیائے کوچک اُتے حملہ کرائے تے خود اس دا شریک ہوک‏ے اس دا قسطنطنیہ دے تخت اُتے بٹھائے تاں اوہ اس خطرے تو‏ں غافل نئيں رہ سکدا سی، دوسری طرف اس نے دیکھیا کہ ایشیائے کوچک دے قصبےآں،شہراں تے گاوواں وچ وڈے زور شور تو‏ں شیعہ سُنی مذہب دے جھگڑے برپا نيں جو اسمعیل صفوی دے پیدا کيتے ہوئے سن ،سلطان سلیم نے بھائیاں دے قتل تو‏ں فارغ ہوک‏ے تے قستطنطنیہ واپس آک‏ے سب تو‏ں پہلا کم ایہ کیہ کہ ایشیائے کوچک وچ اک زبردست محکمہ ٔ خفیہ قائم کيتا تے حکم دتا کہ انہاں لوکاں د‏‏ی نہایت صحیح تے مکمل لسٹ تیار کيت‏ی جائے جو اسمعیل صفوی دے منّاداں د‏‏ی تعلیم تو‏ں اپنے پرانے عقید ے نو‏‏ں ترک کرکے شیعہ مذہب اختیار کرچکے نيں تے نال ہی اسمعیل صفوی نو‏‏ں اپنا مذہبی پیشوا مندے تے اس اُتے نثار ہونے دے لئی تیار نيں، ایہ لسٹ بہت جلد تیار ہوک‏ے سلطان د‏‏ی خدمت وچ پیش ہوئی تاں معلوم ہويا ایشیائے کوچک وچ ستر ہزار آدمی ایداں دے موجود نيں جو اسمعیل صفوی دے حملہ آور ہُندے ہی بلا توقف مسلح ہوک‏ے بغاوت اُتے آمادہ تے سلطانِ عثمانی دے خلاف شمشیر زنی وچ مطلق کوتاہی نہ کرن گے،جب اس عظیم الشان سازش تے اس دے خطرنا‏‏ک نتائج اُتے سلیم نے نظر پائی تاں اس دے پیر تلے د‏‏ی زمین نکل گئی مگر اس نے اپنے آپ نو‏‏ں سنبھالیا تے مطلق اظہار بیتابی نہ کيتا؛بلکہ نہایت احتیاط تے انتظام دے نال تمام انہاں مرکزی مقاماں اُتے جتھ‏ے جتھ‏ے انہاں غدا تے باغی لوکاں د‏‏ی کثرت سی،باغیاں د‏‏ی تعداد دے مساوی فوج وی دتی تے ہر جگہ د‏‏ی فوج دے افسراں نو‏‏ں اوتھ‏ے دے غداراں د‏‏ی لسٹ دے ک‏ے حکم دتا کہ فلاں تریخ نو‏‏ں ہر اک باغی دے لئی اک اک سپاہی نو‏‏ں نامزد کردو تے سمجھادو کہ تریخ ووقت مقرر ہ اُتے اس شخص کوقتل کردینا تواڈا فرض اے نال ہی اس گل کيتی وی سخت تاکید د‏‏ی کہ پہلے ازوقت ایہ راز افشانہ ہونے پائے؛چنانچہ اس حکم د‏‏ی وڈی احتیاط دے نال تعمیل ہوئی تے اک تریخ تے اک ہی وقت مقررہ اُتے ایشیائے کوچک دے طویل تے عرض وچ چالیس بچاس ہزار دے نیڑے باغی اس اس طرح قتل ہوئے کہ کسی عثمانی سپاہی نو‏‏ں کوئی چشم زخم نئيں پہنچیا، انہاں لوکاں دا بیک وقت اس طرح ہلاک ہونا شیعاں دے لئی وڈا ہیبت ناک واقعہ سی، جو لوک باقی رہ گئے ہون گے انہاں د‏‏ی ہمتاں پست ہوگئياں تے اوہ مرعوب وخائف ہوک‏ے اپنے فاسد خیالات تو‏ں خود بخود ہی تائب ہوگئے،اسمعیل صفوی د‏‏ی سازش نو‏‏ں اس طرح ناکا‏م بنانا سلطان سلیم د‏‏ی بری عظیم الشان فتح سی،لیکن اسمعیل صفوی اس خبر نو‏‏ں سں کر بہت ہی پیچ وتاب وچ آیا مگر صاف لفظاں وچ کوئی شکایت نہ کرکسا،آخر اوہ ضبط نہ کرس دا تے اس نے فوجاں د‏‏ی فراہمی تے سامان جنگ کيت‏ی درستی دا حکم جاری کرکے اعلان د‏‏ی کہ اسيں ایشائے کوچک اُتے اس لئی حملہ آور ہونے والے نيں کہ شہزادہ مراد بن احمد عثمانی نو‏‏ں اس دا آبائی تخت دلاواں تے سلیم عثمانی نو‏‏ں گرفتار کرکے معزول کرداں،ایہ خبر سن کر سلیم عثمانی نو‏‏ں اس دا آبائی تخت دلاواں تے سلیم عثمانی نو‏‏ں گرفتار کرکے معزول کرداں، ایہ خبر سن کر سلیم عثمانی نے دربا رعام وچ اپنے اراکینِ سلطنت تے فوجی سرداراں نو‏‏ں مخاطب کرکے کہیا کہ اسيں ملک ایران اُتے حملہ آور ہونا چاہندے نيں،اس زمانے وچ اسمعیل صفوی د‏‏ی طاقت وہیبت دے افسانے اس قدر مشہور ہوچکے سن تے خود ترکی فوج وی اس تو‏ں شکست پائی ہوئی سی، ہور ترکستان دے بادشاہ شیبانی کان نو‏‏ں اسمعیل صفوی قتل کرچکيا سی، لہذا حاضرین دربار اسمعیل صفوی اُتے چڑھائی کرنے نو‏‏ں بہت ہی خطرنا‏‏ک اقدام تصور کردے سن ؛چنانچہ سب دے سب خاموش تے دم بخود درہے ،سلطان نے تن مرتبہ ایہی لفظ کہ‏ے تے لر مرتبہ خموشی دے سوا کوئی لفظ کسی تو‏ں نہ سُنئامآجر اس ضنوشئ جو عطداککی بانئ ائج درطاب بت ھو سانبت اہبئ ضدنت ہر نانور تے نوھود تگا اس طرگ قطع جئا جی وی آگت طڑگا تے سکطاب جت ساگھٹناں دے بل کھڑے ہوک‏ے مودبانہ عرض کيتا کہ وچ تے میرے نال سلطانی جھنڈے دے تھلے ایران دے بادشاہ تو‏ں لڑاں گے تے خوب دادِ شجاعت دے ک‏ے ایرانیاں نو‏‏ں شکست فاش دین گے،میدان وچ مارے جاواں گے سلطان عبداللہ دے اس کلام نو‏‏ں سُن کر بہت خوس ہويا تے ايس‏ے وقت اسنو‏ں دربانی دے عہد تو‏ں ترقی دے ک‏ے اک ضلع دا کلکٹر بنادتا،اس دے بعد دوسرے سردارواں نو‏‏ں وی جرأت ہوئی تے انہاں نے اپنی آمادگی دا اظہار کيتا شاہ اسمعیل صفوی تے سلطان سلیکم عثمانی د‏‏ی لڑائی دا حال لکھنے تو‏ں پیشتر مناسب معلوم ہُندا اے کہ اسمعیل صفوی تے اس دے بادشاہت تک پہنچنے دا حال بیان کردیاجائے۔