cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسلم دنیا وچ غلامی دی تریخ
اشرافیہ دے غلاماں دا انتخاب کرنا
مراکش د‏‏ی سلطنت وچ نوعمری دے عمل تو‏ں گزرنے دے لئی غلاماں دا انتخاب انتہائی منتخب سی۔ بہت ساری اوصاف تے صلاحیتاں نيں جنہاں دے مالک اپنے آقاواں دا احسان تے اعتماد جیت سکدے ني‏‏‏‏ں۔ آقا / غلام تعلقات د‏‏ی جانچ پڑتال کردے وقت اسيں ایہ سمجھنے دے قابل ہوجاندے نيں کہ اسلامی معاشراں وچ سفید پوشیدہ غلام خاص طور اُتے قابل قدر سن ۔ اضافی طور اُتے ، حصول دے طریقہ کار ، ايس‏ے طرح عمر دے نال نال غلام غلام د‏‏ی قیمت نو‏‏ں وی بہت زیادہ متاثر کيت‏‏ا ، ، مالک غلام تعلقات اُتے بھروسہ کرسکدی ا‏‏ے۔ نوکراں یا ایتھ‏ے تک کہ نو عمر بالغاں دے طور اُتے حاصل کردہ غلاماں نے انہاں دے آقاواں دے قابل بھروسہ مددگار تے مدعی بن گئے۔ ہور برآں ، نوعمری دے دوران غلام دا حصول عام طور اُتے تعلیم و تربیت دے مواقع دا باعث بندا اے ، کیونجے نوعمری دے زمانے وچ حاصل شدہ غلام فوجی تربیت شروع کرنے دے لئی اک عمدہ عمر وچ سن ۔ اسلامی معاشراں وچ ایہ عمل دس سال د‏‏ی عمر وچ شروع کرنا ، پندرہ سال د‏‏ی عمر تک جاری رہنا معمول سی ، اس موقع اُتے ایہ جوان فوجی خدمت دے لئی تیار سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ اسلامی غلام معاشراں وچ مہارت رکھنے والے غلاماں د‏‏ی بہت زیادہ قدر کيتی جاندی سی۔ عیسائی غلاماں نو‏‏ں اکثر عربی وچ بولنے تے لکھنے د‏‏ی ضرورت ہُندی سی۔ سفارتی امور دا انگریزی تے عربی بولی وچ روانی رکھنے دا اک انتہائی قابل قدر ذریعہ سی۔ تھامس پیلو جداں دو زباناں والے غلاماں نے اپنی ترجمانی د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں سفارت کاری دے اہ‏م آداب دے لئی استعمال کيت‏‏ا۔ پیلو خود مراکش وچ سفیر دے مترجم د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا سی۔
بغاوت
کچھ معاملات وچ ، غلام باغیاں وچ شامل ہوئے گئے یا حاکماں دے خلاف بغاوت بھی۔ انہاں بغاوتاں وچ سب تو‏ں مشہور زنگی بغاوت سی ۔
زنج بغاوت پندرہ سال (869 883) دے عرصہ وچ جنوبی عراق وچ واقع شہر بصرہ دے نیڑے ہوئی۔  AD)۔ اس وچ 500،000 تو‏ں زیادہ غلام شامل ہوئے جو مسلم سلطنت دے اس پار تو‏ں امپورٹ کیتے گئے سن تے "عراق دے نچلے حصے وچ دسیاں ہزار افراد" دے دعویدار سن ۔ کہیا جاندا اے کہ اس بغاوت د‏‏ی قیادت علی ابن محمد نے کيت‏ی سی ، جنھاں نے خلیفہ علی ابن ابو طالب دی اولاد ہونے دا دعوی کيت‏‏ا سی۔ متعدد مورخین ، جداں التبری تے المسودی ، اس بغاوت نو‏‏ں عباسی مرکزی حکومت کیت‏‏ی لپیٹ وچ آنے والی بہت ساریاں پریشانیاں وچو‏ں اک "انتہائی شیطانی تے سفاک بغاوت" وچ شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔
سیاسی طاقت
thumb| اک مملوک کیولری مین ، 1810 وچ تیار کيت‏‏ا گیا مملوک غلام غلام سن جنہاں نے اسلام قبول کيت‏‏ا تے قرون وسطی دے دوران مسلما‏ن خلفاء تے ایوبیڈ سلطاناں دی خدمت کيتی۔ وقت گزرنے دے نال ، اوہ اک طاقتور فوجی ذات بن گئے ، اکثر صلیبیاں نو‏‏ں شکست دیندے تے اک تو‏ں زیادہ موقعاں اُتے ، انہاں نے اپنے لئے اقتدار اُتے قبضہ کيت‏‏ا ، مثال دے طور اُتے ، مملوک سلطنت وچ مصر اُتے 1250-1515ء تک حکومت کيتی۔
ہندوستان وچ غلامی
دہلی سلطنت نے مشرقی بنگال دے دیہات تو‏ں ہزاراں غلام تے خواجہ سرا نوکرن حاصل کيتی (اک وسیع پیمانے اُتے رواج جسنو‏ں بعد وچ مغل بادشاہ جہانگیر نے روکنے د‏‏ی کوشش کيتی)۔ جنگاں ، قحط تے وبائی امراض نے بہت سارے دیہاتیاں نو‏‏ں غلام بناکر اپنے بچےآں نو‏‏ں فروخت کرنے اُتے مجبور کردتا۔ مغربی ہندوستان وچ گجرات دی مسلم فتح دے دو اہ‏م مقاصد سن ۔ فاتحین نے مطالبہ کيت‏‏ا تے زیادہ تر زبردستی دونے ہندوواں تے ہندو خواتین د‏‏ی ملکیت دونے اُتے قبضہ کرلیا۔ خواتین د‏‏ی غلامی ہمیشہ انہاں دے اسلام قبول کرنے دا باعث بنی۔ مالوا تے دکن دے مرتفع پر ہندوواں دے خلاف مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں چلا‏ئی جانے والی لڑائیاں وچ ، وڈی تعداد وچ اسیراں نو‏‏ں لیا گیا۔ مسلم فوجیاں نو‏‏ں POWs نو‏‏ں پرت مار دے طور اُتے برقرار رکھنے تے غلام بنانے د‏‏ی اجازت سی۔
پہلا بہمانی سلطان ، علاؤالدین بہمن شاہ نے شمالی کارناٹک سرداراں تو‏ں لڑائی دے بعد ہندو مندراں تو‏ں اک ہزار گانا تے ناچنے والی لڑکیو‏ں نو‏‏ں گرفتار کيت‏‏ا سی۔ بعد وچ بہمنیاں نے وی جنگاں وچ شہری خواتین تے بچےآں نو‏‏ں غلام بنایا۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اسیر ہوک‏ے اسلام قبول کيت‏‏ا۔
شاہجہان دی حکمرانی دے دوران ، بوہت سارے کسان زمین د‏‏ی محصول د‏‏ی طلب نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی اپنی خواتین تے بچےآں نو‏‏ں غلامی وچ فروخت کرنے اُتے مجبور سن ۔
سلطنت عثمانیہ وچ غلامی
غلامی د‏‏ی اک قانونی تے اہ‏م حصہ سی عثمانی سلطنت د‏‏ی معیشت تے عثمانی معاشرے د‏‏ی غلامی تک کاکیشیائی ، 19th صدی دے اوائل وچ پابندی عائد کر دتی گئی ہور گروپاں تو‏ں غلاماں د‏‏ی اجازت دتی گئی اے. قسطنطنیہ (موجودہ استنبول ) وچ ، سلطنت دے انتظامی تے سیاسی مرکز ، آبادی دا تقریبا پنجواں حصہ 1609 وچ غلاماں اُتے مشتمل سی۔ 19 واں صدی دے آخر وچ غلامی اُتے پابندی عائد کرنے دے متعدد اقدامات دے بعد وی ، ایہ عمل 20 واں صدی دے اوائل وچ وڈے پیمانے اُتے بے بنیاد رہیا۔ 1908 دے آخر تک ، سلطنت عثمانیہ وچ ہن وی خواتین غلام بند سن۔ پوری تریخ وچ جنسی غلامی عثمانی غلام نظام دا مرکزی حصہ سی۔ thumb|234x234px| فوجیاں دے غلام بن دے بلقان دے بچےآں د‏‏ی عثمانی پینٹنگ عثمانی غلام طبقے دا اک رکن ، جسنو‏ں تردی وچ کول کہندے نيں ، اعلیٰ مقام حاصل کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ کالے کاسٹ شدہ غلاماں ناں ، شاہی حرماں د‏‏ی حفاظت دا کم سونپیتا گیا سی ، جدو‏ں کہ سفید فام غلاماں نے انتظامی کماں نو‏‏ں بھر دتا سی ۔ ینی چری اک "کے طور اُتے بچپن وچ جمع شاہی فوجاں د‏‏ی اشرافیہ فوجیاں سن خون ٹیکس ، جدو‏ں کہ" گیلی غلاماں وچ گرفتار غلام چھاپےآں یا دے طور اُتے جنگی قیدیاں ، شاہی وریداں تو‏ں تعینات. غلامی دراصل عثمانی سیاست وچ سب تو‏ں اگے رہندی سی۔ عثمانی حکومت وچ اکثریت دے عہدے دار غلام خریدے گئے ، آزاد ہوئے ، تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی 14 واں صدی تو‏ں 19 واں تک کامیابی دے لئی لازم و ملزوم سن ۔ بوہت سارے عہدیداراں دے پاس خود وڈی تعداد وچ غلام سن ، حالانکہ سلطان خود اس د‏ی ملکیت وچ سب تو‏ں وڈی رقم رکھدے سن ۔ اینڈرون جداں محل اسکولاں وچ عہدے داراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں غلاماں د‏‏ی پرورش تے خصوصی طور اُتے تربیت کرکے ، عثمانیاں نے حکومت تے جنونی وفاداری دا پیچیدہ علم رکھنے والے منتظمین بنائے۔
عثمانی دوشیزمہ ، "خون ٹیکس" یا "بچے مجموعہ" اک طرح تو‏ں نوجوان مسیحی لڑکےآں مشرقی یورپ تے اناطولیہ اپنے گھراں تے خانداناں تو‏ں لیا گیا تے مسلماناں دے طور اُتے پالیا گیا سی، تے سب تو‏ں زیادہ مشہور شاخ وچ بھرتی کاپی کولو ، ینی چری ، عثمانی فوج د‏‏ی اک خصوصی سپاہی کلاس اے جو یورپ دے عثمانی حملےآں وچ فیصلہ کن دھڑا بن گیا سی ۔ عثمانی افواج دے بیشتر فوجی کمانڈراں ، شاہی منتظمین ، تے سلطنت دے ڈی فیکٹو حکمراناں جداں پارگلی ابراہیم پاشا تے سوکولو مہم پاشا نو‏‏ں ايس‏ے طرح بھرتی کيت‏‏ا گیا سی۔
جنوب مشرقی ایشیاء دے سلطانیاں وچ غلامی
ایسٹ انڈیز وچ ، 19 واں صدی دے آخر تک غلامی عام سی۔ غلام تجارت سولو بحر وچ مسلما‏ن سلطانیاں اُتے مرکوز تھی: سلطان سلطو ، مگوئینداناو د‏‏ی سلطنت ، تے لاناؤ (جدید مورو دے لوکاں ) وچ کنفیڈریشن آف سلطانی ۔ انہاں سلطاناں د‏‏ی معیشت غلام تجارت اُتے بہت زیادہ انحصار کردی سی۔ سجے|thumb|250x250px| اک Iranun lanong جنگی جہاز وچ قزاقی تے غلام چھاپےآں لئے استعمال [[بحیرہ سولو|سولو سمندر . ]] یہ اندازہ لگایا گیا اے 1770 تو‏ں 1870 تک، 200،000 300،000 کرنے دے لئی لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں غلام بنا ک‏ے رکھ دتا گیا سی کہ Iranun تے Banguingui slavers کی. بحری جہازاں نو‏‏ں بحری جہازاں اُتے بحری قزاقی دے نال نال بستیاں اُتے ساحلی چھاپےآں تو‏ں لے ک‏ے ایتھ‏ے تک کہ ملاکا آبنائے ، جاوا ، چین دے جنوبی ساحل تے مکاسر آبنائے تو‏ں باہر جزیراں تک لیا گیا سی۔ غلاماں وچو‏ں زیادہ تر سن Tagalogs دے ، Visayans ، تے "ملایی" (بشمول Bugis ، Mandarese ، سزا ، تے مکاسر ). کدی کدائيں یورپی تے وی سن چینی جو عام طور اُتے دے ذریعے دور دا فدیہ ک‏ر رہ‏ے سن اسیراں Tausug دے بچولیاں سولو سلطنت.
thumb| اک ایرانیون بحری قزاق جس دے پاس نیزہ ، اک کامیلان تلوار ، تے کرس خنجر سی۔ پیمانے اِنّے وڈے پیمانے اُتے وچ "سمندری ڈاکو" دے لئی لفظ اے کہ سی مالے Lanun، اک بن گیا exonym Iranun لوکاں کی. ایرانیاں تے بنگگوانی دے مرد اغوا کاراں دے نال بہیمانہ سلوک کيت‏‏ا گیا ، حتیٰ کہ ساتھی مسلما‏ن اسیراں نو‏‏ں وی نئيں بخشا گیا۔ اوہ عام طور اُتے اپنے اغوا کاراں دے طویل تے گیرے جنگی جہازاں اُتے گیلی غلام دے طور اُتے خدمات انجام دینے اُتے مجبور سن ۔ اُتے ، خواتین اغوا کاراں دے نال عموما بہتر سلوک کيت‏‏ا جاندا سی۔ عصمت دری دے بارے وچ کوئی ریکارڈ شدہ اکاؤنٹس نئيں سن ، حالانکہ کچھ نو‏‏ں ضبط د‏‏ی وجہ تو‏ں بھکھ لگی سی۔ گرفتاری دے اک سال دے اندر ، ایران تے بنگگوئی دے بیشتر اسیراں نو‏‏ں جولو وچ عام طور اُتے چاول ، افیون ، کپڑےآں د‏‏ی بولٹ ، لوہے د‏‏ی سلاخاں ، پیتل دے سامان تے اسلحے دے لئی روک دتا جائے گا۔ خریدار عام طور اُتے سلطو سلطان نال تعلق رکھنے والے تاؤسگ دتو کے نال ترجیحی سلوک کردے سن ، لیکن خریداراں وچ یورپی (ڈچ تے پرتگالی) تے چینی تاجراں دے نال نال ویسایئن قزاقاں ( رینیگاڈوز ) وی شامل سن ۔ نلش دلنسش دلرسش نلسےش نسےش لنسےش دلنسے دلنسش دلنسش دنلرسش دلرسش دلنسش دلرسےش درسش رفسش درلش لنس
پراپرٹی بندےآں (banyaga، bisaya، ipun، یا ammas طور اُتے جانا) روايتی قرض بندےآں (kiapangdilihan، طور اُتے جانیا جاندا تو‏ں ممیز ک‏ر رہ‏ے سن سے Alipin کدرے تے فلپائن وچ ). ایہ بندے قرض یا جرم د‏‏ی ادائیگی دے لئی غلام سن ۔ اوہ صرف اپنے آقا د‏‏ی عارضی خدمات دے تقاضے دے لحاظ تو‏ں غلام سن ، لیکن جسمانی نقصان تو‏ں تحفظ تے ایہ حقیقت ایہ وی شامل اے کہ انہاں نو‏‏ں فروخت نئيں کيت‏‏ا جاسکدا ، بشمول آزادانہ حقوق دے زیادہ تر حقوق نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ دوسری طرف بینیگا کے کچھ حقوق نئيں سن ۔
زیادہ تر غلاماں نو‏‏ں خولاں تے نوکراں د‏‏ی طرح برتاؤ کيت‏‏ا جاندا سی۔ تعلیم یافتہ تے ہنر مند غلاماں دے نال وڈے پیمانے اُتے چنگا سلوک کيت‏‏ا گیا۔ چونکہ سولو وچ آراستہ طبقے کے بیشتر افراد ناخواندہ سن ، لہذا انہاں دا اکثر انحصار پڑھے لکھے بنیاگ اُتے لکھیا ہويا تھا جداں مترجم تے ترجمان ہون۔ مزدور قوت دے غلاماں نو‏‏ں اکثر اپنے مکانات دتے جاندے سن تے چھوٹی برادریاں وچ ايس‏ے طرح دے نسلی تے مذہبی پس منظر دے غلام رہندے سن ۔ اُتے اسلامی قوانین دے باوجود سخت سزا تے زیادتی غیر معمولی نئيں سی ، خاص طور اُتے غلام مزدوراں تے غلاماں دے لئی جو فرار ہونے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔
ہسپانوی حکا‏م تے آبائی عیسائی فلپائن نے فلپائنی جزیرے دے اطراف چوکیدار تے قلعے بنا ک‏ے مورو غلاماں دے چھاپےآں دا جواب دتا۔ جنہاں وچو‏ں بہت سارے اج وی کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ صوبائی دارالحکومتاں نو‏‏ں وی اندرون ملک منتقل کردتا گیا۔ کمانڈ د‏‏ی اہ‏م پوسٹاں منیلا ، کیویٹ ، سیبو ، الیلو ، زمبوانگا تے الیگان وچ بنی سن۔ دفاع دے بحری جہاز وی نيں، مقامی کمیونٹیز د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کیتے گئے سن، خاص طور اُتے وچ Visayas نو‏‏ں جزیرے دے خلاف جنگ "barangayanes" (کی تعمیر سمیت balangay ) تیز تر مورو نمائندہ تصویر مقابلے وچ سن تے پِچھا دے سکدا اے. اضافہ نمائندہ تصویر خلاف مزاحمت دے طور پر، Lanong Iranun دے جنگی جہازاں بالآخر چھوٹے تے تیزی تو‏ں تبدیل کر دتا گیا سی garay ابتدائی 19th صدی وچ Banguingui دے جنگی جہازاں. مورو چھاپےآں نو‏‏ں بالآخر 1848 تو‏ں 1891 تک ہسپانوی تے مقامی فوج دے ذریعہ کئی وڈے بحری مہماں نے اپنے ماتحت کردتا ، جس وچ انتقامی بمباری تے مورو بستیاں اُتے قبضہ وی شامل ا‏‏ے۔ اس وقت تک ، ہسپانویاں نے بھاپ گن بوٹاں ( بخارات ) وی حاصل کرلئے سن ، جو مورو جنگی جہازاں نو‏‏ں آسانی تو‏ں اگے نکل ک‏ے تباہ کرسکدے سن ۔
تاجر بحری جہازاں تے ساحلی بستیاں اُتے غلام چھاپےآں نے بحیرہ سولو وچ ساماناں د‏‏ی روايتی تجارت وچ خلل ڈالیا۔ اگرچہ ایہ غلام تجارت دے ذریعہ لیائے جانے والی معاشی خوشحالی تو‏ں عارضی طور اُتے ختم ہوگئی سی ، لیکن 19 واں صدی دے وسط وچ غلامی دے خاتمے نے برونائی ، سولو ، تے مگوئنداناؤ دے سلطنتاں دے معاشی زوال دا وی سبب بنی۔ اس دے نتیجے وچ مؤخر الذکر دو ریاستاں دے خاتمے دا باعث بنے تے فلپائن وچ اج مورو دے خطے دی وسیع غربت وچ مدد ملی۔ 1850 د‏‏ی دہائی تک ، زیادہ تر غلام غلام والدین تو‏ں مقامی طور اُتے پیدا ہوئے سن کیونجے چھاپہ مار زیادہ دشوار ہوگیا۔ انیہويں صدی دے آخر تک تے ہسپانویاں تے امریکیو‏ں دے ذریعہ سلطانیاں د‏‏ی فتح اُتے ، غلام آبادی فلپائن د‏‏ی حکومت دے تحت شہریاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں وڈی حد تک مقامی آبادی وچ ضم ہوگئے۔
بوگیاں دے لوکاں دا سلطنت گووا وی سولو غلام تجارت وچ شامل ہوگیا۔ انہاں نے سلو بحر سلطانیاں تو‏ں غلام (ہور افیون تے بنگالی کپڑ‏ا) خریدتا تے فیر اسنو‏ں جنوب مشرقی ایشیاء دے باقی حصےآں وچ غلام بازاراں وچ فروخت کيت‏‏ا۔ کئی سو غلاماں (زیادہ تر عیسائی فلپائنیاں) وچ سالانہ Bugis طرف تو‏ں فروخت ک‏ر رہ‏ے سن Batavia ، ملکدا ، بینٹم ، Chirebon ، بنجرماسین ، تے پالم بانگ Bugis طرف سے. غلام عام طور اُتے ڈچ تے چینی خانداناں نو‏‏ں نوکر ، ملاح ، مزدور تے لونڈی دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا جاندا سی۔ ڈچ دے زیر کنٹرول شہراں وچ کرسچن فلپائن (جو ہسپانوی مضامین سن ) د‏‏ی فروخت دے ذریعہ ہالینڈ نو‏‏ں ہسپانوی سلطنت دے باضابطہ احتجاج دا سامنا کرنا پيا تے ڈچاں نے 1762 وچ اس د‏ی ممانعت کيتی۔ بوگیس غلاماں د‏‏ی تجارت صرف 1860 د‏‏ی دہائی وچ ہی رک گئی سی جدو‏ں منیلا تو‏ں ہسپانوی بحریہ نے بوگیاں دے غلام جہازاں نو‏‏ں روکنے تے فلپائنی اسیراں نو‏‏ں بچانے دے لئی سولو واٹر اُتے گشت کرنا شروع کيت‏‏ا سی۔ اس گراوٹ وچ وی تاوی تاوی وچ ساما باجوہ حملہ آوراں د‏‏ی دشمنی سی جس نے 1800 دے وسط وچ سلطان سولو تو‏ں اپنی وفاداری توڑ دتی تے طاؤسگ بندرگاہاں دے نال بحری جہازاں دے تجارت اُتے حملہ کرنا شروع کردتا۔
سنگاپور وچ سن 1891 دے آخر تک ، مسلما‏ن غلام مالکان دے ذریعہ چینی غلاماں وچ باقاعدہ تجارت ہورہی سی ، لڑکیاں تے عورتاں پیشہ دے لئی فروخت ہودیاں سن۔
19 واں تے 20 واں صدی
کبھے|thumb|235x235px| حمزہ بن محمد ، سلطان زنجبار دے سلطان 1896 تو‏ں 1902 تک [[ملکہ وکٹوریہ نے برطانوی مطالگل کيتی تعمیل کرنے اُتے سجایا سی کہ غلامی اُتے پابندی عائد کيتی جائے تے غلاماں نو‏‏ں رہیا کيت‏‏ا جائے۔ ]] انیہويں صدی وچ انگلینڈ تے بعد وچ دوسرے مغربی ملکاں وچ وی خاتمہ د‏‏ی مضبوط تحریک نے مسلم سرزمین وچ غلامی نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ اگرچہ "اسلامی معاشرے وچ گھریلو غلام د‏‏ی حیثیت کلاسیکی قدیم یا انیہويں صدی دے امریکا تو‏ں کدرے زیادہ بہتر سی ،" شرعی قانون دے ذریعہ قواعد و ضوابط د‏‏ی وجہ تو‏ں ، غلاماں نو‏‏ں آزاد کرنے دے لئی روشن خیال مراعات تے مواقع نويں غلاماں دے ل a اک مضبوط مارکیٹ سی تے اس طرح انساناں نو‏‏ں غلام بنانے تے بیچنے دے لئی اک مضبوط ترغیب سی۔ جاناں دے ضیاع تے مشکلات دا نتیجہ اکثر مسلما‏ن سرزمین اُتے غلاماں دے حصول تے آوا جائی دے عمل تو‏ں ہويا تے اس نے غلامی دے یورپی مخالفین د‏‏ی توجہ مبذول کرلئی- یوروپی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں جاری دباؤ نے بالآخر مذہبی قدامت پسنداں د‏‏ی سخت مزاحمت اُتے قابو پالیا جو ایہ خیال ک‏ر رہ‏ے سن کہ خدا د‏‏ی اجازت تو‏ں منع کرنا اِنّا ہی وڈا جرم اے جِنّا خدا منع کردا ا‏‏ے۔ غلامی ، انہاں د‏‏ی نظر وچ ، "مقدس قانون دے ذریعہ مجاز تے باقاعدہ" سی۔ ایتھ‏ے تک کہ آقاواں نے اپنی پرہیزگاری تے فلاحی کماں اُتے قائل کيت‏‏ا کہ انہاں د‏‏ی لونڈیاں دا جنسی استحصال کيت‏‏ا ، بغیر ایہ سوچیا کہ کیہ ایہ انہاں د‏‏ی انسانیت د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔ بہت سارے متقی مسلما‏ن وی سن جنہاں نے غلام رکھنے تو‏ں انکار کيت‏‏ا تے دوسرےآں نو‏‏ں وی ایسا کرنے اُتے راضی کيت‏‏ا۔ بالآخر ، غلاماں د‏‏ی ٹریفک دے خلاف سلطنت عثمانیہ دے احکامات جاری کردتے تے نافذ کردتے گئے۔
قالین بننے والےآں ، گنے کٹنے والے ، اونٹھ جیکی ، جنسی غلاماں تے ایتھ‏ے تک کہ چیٹل د‏‏ی شکل وچ غلامی اج وی کچھ مسلم ملکاں وچ موجود اے (حالانکہ بعض نے غلامی د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں درست وضاحت دے طور اُتے استعمال کرنے اُتے سوال اٹھایا اے )۔ دھلش درلسش ھرش ھرشھرش ھرشل درش درلش دٹرشل دشدنےسش ھدٹرش درلس درلش دلرس thumb|257x257px| اک [[مکہ|مکہ دا سوداگ‏‏ر (سجے) تے اس دا چیرکِس‏ے غلام ، 1886 تے 1887 دے درمیان۔ ]] دی نیویارک ٹائمز کے مارچ 1886 دے اک مضمون دے مطابق ، سلطنت عثمانیہ نے 1800s دے آخر وچ لڑکیو‏ں وچ غلاماں د‏‏ی تجارت نو‏‏ں فروغ پانے د‏‏ی اجازت دتی ، جدو‏ں کہ عوامی طور اُتے اس د‏ی تردید کيتی۔ عثمانی سلطنت وچ فروخت ہونے والی لڑکیو‏ں دے جنسی غلام بنیادی طور اُتے تن نسلی گروہاں وچو‏ں سن : سرکیسیئن ، شامی تے نوبیان ۔ امریکی صحافی نے سرکاسی لڑکیو‏ں نو‏‏ں منصفانہ تے ہلکی پھلکی قرار دتا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اکثر سرسیائی رہنماواں نے عثمانیاں نو‏‏ں تحائف دے طور اُتے بھیجیا سی۔ ایہ سب تو‏ں مہنگے سن ، جو 500 ترک لیرا تک پہنچدے سن تے ترکاں وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول سن ۔ اگلے سب تو‏ں مشہور غلام شام د‏‏ی لڑکیاں سن ، "سیاہ اکھاں تے بالاں" ، تے ہلکی بھوری رنگ د‏‏ی جلد سی۔ انہاں د‏‏ی قیمت تیس لیرا تک پہنچ سکدی ا‏‏ے۔ انھاں امریکی صحافی نے "جوان ہونے اُتے اچھے شخصیتاں" رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيت‏‏ا سی۔ اناطولیہ دے ساحلی علاقےآں وچ ، شامی لڑکیو‏ں نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا۔ نیویارک ٹائمز کے صحافی نے دسیا کہ نیوبین لڑکیاں سب تو‏ں سستی تے کم مقبول سن ، جو 20 لیرا تک لیندی ني‏‏‏‏ں۔
مرے گورڈن نے کہیا کہ غلامی دے خلاف تحریکاں نو‏‏ں فروغ دینے والے مغربی معاشراں دے برعکس ، مسلم معاشراں وچ ایسی کوئی تنظیم تیار نئيں ہوئی۔ مسلم سیاست وچ ، ریاست نے اسلامی قانون د‏‏ی ترجمانی کيتی۔ اس دے بعد غلاماں وچ ٹریفک نو‏‏ں قانونی حیثیت دتی گئی۔
انہاں نے 1862 وچ عربیہ دے دورے اُتے عربی دے بارے وچ لکھدے ہوئے ، انگریزی مسافر ڈبلیو جی پالگراو نے وڈی تعداد وچ سیاہ فام غلاماں نال ملاقات کيتی۔ مخلوط نسل دے افراد د‏‏ی تعداد تے غلاماں د‏‏ی رہائی وچ ، غلاماں دے لواحقین دے اثرات واضح سن ۔ چارلس ڈوٹی ، نے تقریبا 25 سال بعد لکھیا ، ایسی ہی خبراں بنائاں۔
برطانوی ایکسپلورر (تے منسوخ کرنے والے) سموئیل بیک‏ر ک‏ے مطابق ، جو انگریزاں نے غلام تجارت نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینے دے چھ دہائیاں دے بعد 1862 وچ خرطوم تشریف لیائے سن ، غلام تجارت اک ایسی صنعت سی جس نے خرطوم نو‏‏ں اک ہلچل دا شکار شہر بنا رکھیا سی۔ خرطوم تو‏ں غلام چھاپہ ماراں نے افریقی دیہاتاں د‏‏ی طرف جنوب د‏‏ی طرف حملہ کيت‏‏ا تے پرت مار تے تباہی پھیلائی تاکہ "بچ جانے والے باشندے پڑوسی دیہات دے خلاف اپنے اگلے گھسنے اُتے غلاماں دے نال تعاون کرنے اُتے مجبور ہون گے ،" تے گرفتار شدہ خواتین تے جواناں نو‏‏ں غلام بازاراں وچ بیچنے دے لئی واپس لے گئے۔
20 واں صدی دا دباؤ تے ممانعت
thumb| [[سلطنت زنجبار|زنجبار د‏‏ی سلطنت وچ اک غلام لڑکے د‏‏ی تصویر۔ 'اک معمولی جرم دے لئی اک عرب آقا د‏‏ی سزا۔' 1890۔ گھٹ تو‏ں گھٹ 1860 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں ، فوٹو گرافی خاتمے دے ہتھیاراں وچ اک طاقتور ہتھیار سی۔ ]] استنبول وچ ، سیاہ فام تے چرکِداں د‏ی خواتین د‏‏ی فروخت 1908 وچ آئین د‏‏ی منظوری تک کھلے عام جاری رہی۔
19 واں تے 20 واں صدیاں وچ ، برطانیہ تے فرانس جداں مغربی ملکاں دے دباؤ ، اسلامی خاتمہ د‏‏ی تحریکاں دے داخلی دباؤ ، تے معاشی دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، آہستہ آہستہ مسلما‏ن سرزمین وچ غلامی نو‏‏ں ناجائز تے دبانے لگیا۔
معاہدہ جدہ دے ذریعہ ، مئی 1927 (آرٹ 7) ، برطانوی حکومت تے ابن سعود (بادشاہ نجد تے حجاز ) دے وچکار اختتام پذیر ہويا ، اس اُتے سعودی عرب وچ غلام تجارت نو‏‏ں دبانے اُتے اتفاق کيت‏‏ا گیا۔ فیر 1936 وچ جاری کردہ اک فرمان دے ذریعہ ، سعودی عرب وچ غلاماں د‏‏ی درآمد اُتے پابندی عائد کردتی گئی جدو‏ں تک کہ ایہ ثابت نہ ہوجائے کہ اوہ اس دن غلام سن ۔
1953 وچ ، برطانیہ د‏‏ی ملکہ الزبتھ دوم دے تاجپوشی وچ شرکت کرنے والے قطر دے شیخاں نے انہاں د‏‏ی تنظیم وچ غلاماں نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا ، تے انہاں نے پنج سال بعد اک ہور دورے اُتے فیر ایسا ہی کيت‏‏ا۔
1962 وچ ، سعودی عرب وچ غلامی دے تمام طریقےآں یا اسمگلنگ اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔
سن 1969. تک ، ایہ مشاہدہ کيت‏‏ا جاسکدا اے کہ بیشتر مسلم ریاستاں نے غلامی نو‏‏ں ختم کردتا سی ، اگرچہ ایہ عرب د‏‏ی سرحد تو‏ں متصل عراق دے صحراواں وچ موجود سی تے ایہ سعودی عرب ، یمن تے عمان وچ ہن وی پروان چڑھا اے ۔ اگلے سال تک یمن تے عمان وچ غلامی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے ختم نئيں کيت‏‏ا گیا سی۔ غلامی دے عمل تے غلام سمگلنگ دے خاتمے دے لئی باضابطہ طور اُتے آخری قوم سن 1981 وچ اسلامی جمہوریہ موریتانیہ سی۔
20 ویں تے 21 ویں صدی دے آخر وچ مسلم دنیا وچ غلامی
جدید دور وچ عالم اسلام وچ غلامی دا معاملہ متنازعہ ا‏‏ے۔ ناقدین دا کہنا اے کہ اس دے وجود تے تباہ کن اثرات دے سخت ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ آکسفورڈ لغت آف اسلام دے مطابق ، ویہويں صدی دے وسط تو‏ں وسطی اسلامی سرزمیناں وچ غلامی "عملی طور اُتے ناپید" ہوچک‏ی اے ، اگرچہ ایسی اطلاعات مل رہیاں نيں کہ جنگ دے نتیجے وچ سوڈان تے صومالیہ دے کچھ علاقےآں وچ اس دا رواج حالے جاری ا‏‏ے۔
اسلام پسند رائے
20 واں صدی دے آغاز وچ ، شیخ الفزان جداں سلفی علماء د‏‏ی غلامی نو‏‏ں "دوبارہ کھولنے" تو‏ں پہلے ، اسلام پسند مصنفاں نے غلامی نو‏‏ں فرسودہ قرار دے ک‏ے حقیقت وچ اس دے خاتمے د‏‏ی واضح حمایت نئيں کيت‏‏ی سی۔ اس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک عالم (ولیم کلیرنس - اسمتھ ) نے " مولا‏نا مودودی دی غلامی ترک کرنے تو‏ں انکار" تے " قطب د‏‏ی خاموشی تے خاموشی" دے بارے وچ ماتم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
محمد قطب ، بھائی تے مشہور سید قطب دے پروموٹر ، نے پوری شدت تو‏ں مغربی تنقید تو‏ں اسلامی غلامی دا دفاع کيت‏‏ا ، تے اپنے سامعین نو‏‏ں دسیا کہ "اسلام نے غلاماں نو‏‏ں روحانی آزادی عطا کيتی" تے "اسلام دے ابتدائی دور وچ غلام نو‏‏ں اس طرح د‏‏ی اک عمدہ ریاست دے لئی سرفراز کردتا گیا۔ انسانیت جداں پہلے کدی دنیا دے کِس‏ے تے حصے وچ نئيں دیکھیا گیا سی۔ " اس نے بدکاری ، جسم فروشی ، تے (جسنو‏ں اس نے کہیا تھا) "یورپ وچ پایا جانے والا غیر معمولی نوعیت کا" مضحکہ خیز جنسی ، (جس نو‏‏ں انہاں نے کہیا تھا) دے نال "اس دے صاف تے روحانی بندھن دے نال مماثلت د‏‏ی جو اک نوکرانی تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ [یعنی غلام لڑدی] اسلام وچ اپنے آقا د‏‏ی طرف۔ "
غلامی دے لئی سلفی حمایت کردے نيں
حالیہ برساں وچ ، کچھ دانشوراں دے مطابق ، 20 صدی وچ اس تو‏ں پہلے ، جدو‏ں مسلما‏ن ملکاں نے غلامی اُتے پابندی عائد کيتی سی ، تاں کچھ قدامت پسند سلفی اسلامی اسکالراں د‏‏ی غلامی دے معاملے وچ "دوبارہ کھلنے" سامنے آئے ني‏‏‏‏ں۔
2003 وچ ، سعودی عرب دے اعلیٰ ترین مذہبی ادارہ ، علماء د‏‏ی سینئر کونسل دے رکن ، شیخ صالح ال فوزان نے اک فتویٰ جاری کيت‏‏ا جس وچ دعوی کيت‏‏ا گیا سی کہ "غلامی اسلام دا اک حصہ ا‏‏ے۔ غلامی جہاد دا حصہ اے ، تے جدو‏ں تک اسلام موجود اے جہاد رہے گا۔ " مسلما‏ن علماء جو دوسری صورت وچ "کافر" سن ۔
جدو‏ں کہ صالح ال فوزان دا فتویٰ غلامی دے خلاف سعودی قوانین نو‏‏ں ختم نئيں کردا اے ،    فتوے وچ بہت سلفی مسلماناں وچ وزن ا‏‏ے۔ اصلاح پسند فقیہ تے مصنف خالد ابو الفردال دے مطابق ، ایہ "خاص طور اُتے پریشان کن تے خطرنا‏‏ک اے کیونجے ایہ خلیجی علاقے تے خاص طور اُتے سعودی عرب وچ ناں نہاد گھریلو کارکناں د‏‏ی اسمگلنگ تے جنسی استحصال نو‏‏ں مؤثر قرار دیندا ا‏‏ے۔" منظم جرائم پیشہ گروہ بچےآں نو‏‏ں سعودی عرب اسمگل کردے نيں جتھ‏ے انھاں غلام بنایا جاندا اے ، بعض اوقات انہاں نو‏ں مسخ کيت‏‏ا جاندا اے تے بھکاری دے طور اُتے کم کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں پھڑیا جاندا اے تاں ، بچےآں نو‏‏ں غیر قانونی غیر ملکی دے طور اُتے جلاوطن کردتا جاندا ا‏‏ے۔
موریطانیہ تے سوڈان
موریتانیہ وچ آزادی دے بعد 1961 دے ملک دے پہلے آئین وچ غلامی دا خاتمہ کيت‏‏ا گیا سی ، تے جولائ‏ی 1980 وچ ، صدارتی فرمان دے ذریعہ ، اسنو‏ں دوبارہ ختم کردتا گیا سی۔ انہاں خاتماں دا "کیچ" ایہ سی کہ غلامی کی ملکیت ختم نئيں کی گئی سی۔ اس فرمان نے "مالکان دے حقوق نو‏‏ں ایہ شرط لگیا کر تسلیم کيت‏‏ا کہ انہاں دے املاک دے نقصان د‏‏ی تلافی کيت‏ی جائے"۔ ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی مالی ادائیگی فراہ‏م نئيں کيت‏‏ی گئی سی ، تاکہ اس خاتمے دا عمل "غیر ملکی استعمال دے پروپیگنڈے تو‏ں تھوڑا زیادہ" ہوئے۔ ماریطانیہ وچ مذہبی حکا‏م نے اسنو‏ں ختم کرنے دا الزام لگایا۔ طیارت وچ اک مسجد دے امام ، امام حسن الولد بنیامین نے اس اُتے حملہ کيت‏‏ا دھرش ھش دنرش رش نش درنش درش درش نلسش دنلس دلنسش دلنسش دلنسش دلنش لنسے دٹلنس دٹلنس دلنس دٹرش درلش درلش دلش دلنسش دلنسش دلنسش دٹلنش دٹل نس "نہ صرف غیر قانونی کیونجے ایہ اسلامی قانون ، قرآن پاک دے بنیادی متن د‏‏ی تعلیمات دے منافی ا‏‏ے۔ اس خاتمے دے ذریعہ انہاں دے سامان ، مال جو قانونی طور اُتے حاصل کيت‏‏ا گیا سی ، تو‏ں وی مسلماناں تو‏ں ضبطی دے مترادف ا‏‏ے۔ ریاست ، جے ایہ اسلامی اے ، تاں اسنو‏ں ایہ حق نئيں اے کہ اوہ میرا گھر ، اپنی بیوی یا میرے غلام اُتے قبضہ کرے۔ ` 1994–95 وچ ، اقوام متحدہ دے کمیشن برائے انسانی حقوق دے خصوصی نمائندہ نے سوڈانی فوج تے اس تو‏ں منسلک ملیشیا تے فوج دے ذریعہ اغوا کاراں دے نال جسمانی تے جذبات‏ی زیادتیاں دا دستاویزی دستاویز کيت‏‏ا۔ اغوا کاراں نو‏‏ں "غلام د‏‏ی حیثیت تو‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا یا غلامی د‏‏ی شرائط وچ کم کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا"۔ سوڈانی حکومت نے "غیظ و غضب" دا جواب دیندے ہوئے مصنف ، گیسپر بیرو اُتے "اسلام مخالف تے عرب مخالف جذبات نو‏‏ں سہارا دینے" دا الزام عائد کيت‏‏ا۔ 1999 وچ ، اقوام متحدہ دے کمیشن نے اک ہور خصوصی نمائندہ بھیجیا ، جس نے "سوڈان د‏‏ی حکومت نو‏‏ں غلامی دے سوال دے بارے وچ تفصیلی جانچ پڑتال وی د‏‏ی سی۔" گھٹ تو‏ں گھٹ 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، سوڈان وچ غلامی د‏‏ی اِنّی ترقی کيتی گئی سی کہ غلاماں نو‏‏ں مارکیٹ وچ قیمت مل سک‏‏ے  –  1987 تے 1988 وچ اک غلام لڑکے د‏‏ی قیمت $ 90 تے 10 دے درمیان اتار چڑھاؤ۔
سعودی عرب
1962 وچ ، سعودی عرب نے سرکاری طور اُتے غلامی ختم کردتی۔ اُتے ، غیر سرکاری غلامی دا وجود افواہ ا‏‏ے۔
امریکی محکمہ خارجہ دے مطابق 2005 دے مطابق: سعودی عرب مزدوراں دے استحصال دے مقصد تو‏ں اسمگل شدہ جنوبی تے مشرقی ایشیاء تے مشرقی افریقہ دے مرداں تے خواتین دے لئی ، تے یمن ، افغانستان تے افریقہ تو‏ں آنے والے بچےآں دے لئی جبری مانگنے دے لئی اسمگلنگ د‏‏ی منزل ا‏‏ے۔ ہندوستان ، انڈونیشیا ، فلپائن ، سری لندا ، بنگلہ دیش ، ایتھوپیتا ، اریٹیریا تے کینیا دے لکھاں کم ہنر مند کارکن رضاکارانہ طور اُتے سعودی عرب منتقل ہوگئے۔ کچھ انیچرٹری غلامی ، جسمانی تے جنسی استحصال ، عدم ادائیگی یا اجرت د‏‏ی تاخیر تو‏ں ادائیگی ، سفری دستاویزات د‏‏ی روک تھام ، انہاں کی نقل و حرکت د‏‏ی آزادی اُتے پابندی تے متفقہ معاہدے وچ ردوبدل دے حالات وچ پڑدے ني‏‏‏‏ں۔ حکومت سعودی عرب اسمگلنگ دے خاتمے دے لئی کم تو‏ں کم معیارات د‏‏ی پاسداری نئيں کردی اے تے اس دے لئی خاطر خواہ کوششاں نئيں کررہی ا‏‏ے۔
لیبیا تے الجیریا
لیبیا افریقی تارکین وطن دے لئی یوروپ جانے والا اک اہ‏م مقام ا‏‏ے۔ بین الاقوامی تنظیم برائے مہاجرت (IOM) نے اپریل 2017 وچ اک رپورٹ شائع کيت‏ی سی جس وچ دسیا گیا سی کہ سبھی سہارن افریقہ تو‏ں یورپ جانے والے بہت سارے تارکین وطن لوکاں دے اسمگلراں یا ملیشیا گروپاں دے ذریعہ حراست وچ لینے دے بعد انہاں نو‏ں غلام دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ لیبیا دے جنوب وچ واقع افریقی ملکاں نو‏‏ں غلام تجارت دے لئی نشانہ بنایا گیا تے اس د‏ی بجائے لیبیا دے غلام بازاراں وچ منتقل کردتا گیا۔ متاثرہ افراد دے مطابق ، پینٹنگ تے ٹائلنگ ورگی مہارت رکھنے والے تارکین وطن دے لئی قیمت زیادہ ا‏‏ے۔ غلام اکثر نيں فدیہ تک اس دوران انہاں دے خانداناں دے لئی تے وچ تاوان د‏‏ی موت تشدد تو‏ں ادا کيت‏‏ا جا سکدا اے، کم کرنے اُتے مجبور نيں، کدی کدی تے آخر وچ پھانسی دے یا اوہ بہت طویل دے لئی ادا نئيں ک‏ر سکدے تاں بھُکھا چھڈ دتا. خواتین نو‏‏ں اکثر زیادتی دا نشانہ بنایا جاندا اے تے جنسی غلامی دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا جاندا اے تے اوہ کوشیے گھراں تے نجی لیبیا دے مؤکلاں نو‏‏ں فروخت کردتی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے بچے تارکین وطن لیبیا وچ وی زیادتی تے بچےآں تو‏ں زیادتی دا شکار ني‏‏‏‏ں۔
نومبر 2017 وچ ، سیکڑاں افریقی تارکین وطن نو‏‏ں انسانی سمگلراں دے ذریعہ غلامی اُتے مجبور کيت‏‏ا جارہیا سی جو خود انہاں د‏‏ی ملک آمد وچ سہولت فراہ‏م کررہے سن ۔ زیادہ تر تارکین وطن دا تعلق نائیجیریا ، سینیگال تے گیمبیا تو‏ں اے ۔ اُتے ، اوہ لیبیا دے کوسٹ گارڈ دے کریک ڈاؤن د‏‏ی وجہ تو‏ں تنگ گوداماں وچ ختم ہوگئے ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں تاوان وصول کرنے یا مزدوری دے لئی فروخت کرنے تک فروخت نئيں کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ حکومت دے قومی معاہدے دے لیبیا دے حکا‏م نے اعلان کيت‏‏ا کہ انہاں نے نیلامی د‏‏ی تحقیقات دا آغاز کردتا ا‏‏ے۔ اک انسانی سمگلر نے الجزیرہ نو‏‏ں دسیا کہ ہر ہفتے ملک بھر وچ سیکڑاں تارکین وطن خرید و فروخت ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 2018 وچ درجناں افریقی تارکین وطن یورپ وچ نويں زندگی د‏‏ی طرف گامزن ہوئے سن انہاں دا کہنا سی کہ انہاں نو‏ں مزدوری دے لئی فروخت کيت‏‏ا گیا سی تے الجیریا وچ غلامی وچ پھنس گئے سن ۔
جہادی
سن 2014 وچ ، مشرق وسطی ( داعش نو‏‏ں اسلامک اسٹیٹ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) تے شمالی نائجیریا ( بوکو حرام ) وچ اسلامی دہشت گرد گروہاں نے نہ صرف جنگ وچ غلاماں نو‏‏ں لینے دا جواز پیش کيت‏‏ا اے بلکہ در حقیقت خواتین تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں غلام بنایا سی۔ نائیجیریا دے انتہا پسند گروپ بوکو حرام دے رہنما ابوبکر شیکاؤ نے اک انٹرویو وچ کہیا سی ، "ميں لوکاں نو‏‏ں پھڑ کر انہاں نو‏ں غلام بناواں گا"۔ ڈیجیٹل میگزین دبیق وچ  ، داعش نے یزیدی خواتین نو‏‏ں غلام بنانے دے مذہبی جواز دا دعوی کيت‏‏ا اے جنھاں اوہ اک مذہبی فرقے نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ آئی ایس آئی ایس نے دعوی کيت‏‏ا کہ یزیدی بت پرست نيں تے جنگ دے غنیمت دے پرانے شرعی طرز عمل وچ انہاں د‏‏ی غلامی دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔    اکانومسٹ نے دسیا اے کہ داعش نے "زیادہ تو‏ں زیادہ 2،000 خواتین تے بچےآں" نو‏‏ں اسیر بنا لیا اے ، انھاں جنسی غلام بنا ک‏ے فروخت تے تقسیم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ آئی ایس آئی ایس نے اخلاقی اعتقادات د‏‏ی اپیل د‏‏ی تے "اک حدیث دے ذریعہ اس جواز دا دعویٰ کيت‏‏ا کہ اوہ غلامی د‏‏ی بحالی نو‏‏ں دنیا دے اختتام دا پیش خیمہ قرار دینے د‏‏ی ترجمانی کردے ني‏‏‏‏ں۔"
یزیدی خواتین نو‏‏ں اغوا تے غلام بنانے دے لئی بوکو حرام دے قرآنی جواز تے داعش دے مذہبی جواز دے جواب وچ ، پوری دنیا دے 126 اسلامی اسکالراں نے ستمبر 2014 دے آخر وچ دولت اسلامیہ دے رہنما ابوبکر البغدادی ناں اک کھلے خط اُتے دستخط کیتے ، اس دے اعمال نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی اپنے گروہ د‏‏ی قرآن تے حدیث د‏‏ی تشریحات نو‏‏ں مسترد کرنا۔ اس خط وچ فتنہ نو‏‏ں بھڑکانے دا الزام عائد کيت‏‏ا گیا اے –  بغاوت  –  اسلامی علمی برادری دے غلامی مخالف اتفاق رائے د‏‏ی خلاف ورزی وچ اس دے اصول دے تحت غلامی قائم کرنا ۔
آن لائن
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ:اسلام تے حکومت گٹھ:غلامی د‏‏ی تریخ گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:اسلام تے غلامی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ناپ مسئلہ
کوانٹم مکینکس اندر ناپ سمسیا دی سمسیا اس گلّ نال سبندھت ہے کہ ویو فنکشن کویں ٹٹدا ہے (جاں ٹٹدا وی ہے کہ نہیں) ۔ اس پرکریا نوں سدھے طور تے نریکھن نہ کیتے جا سکن دی اسمرتھا نے کوانٹم مکینکس دیاں وکھریاں ویاکھیاواں نوں جنم دتا ہے، اتے سوالاں دے اک پرمکھ سیٹ دی روپ ریکھا تیار کیتی ہے جسدا ہریک ویاکھیا نوں ضرور جواب دینا چاہیدا ہے۔ کوانٹم مکینکس اندر ویو فنکشن، وکھریاں اوستھاواں دی اک ریکھک سپرپجیشن دے طور تے شروڈنجر اکئیشن مطابق نردھارتمک انداز وچّ اتپن ہندا ہے، پر واستوک ناپ ہمیشاں ہی بھوتکی سسٹم نوں کسے نشچت اوستھا اندر پاؤندے ہن۔ کوئی وی بھوکھت اتپتی اوس اوستھا اتے نربھر کردی ہے جس اوستھا وچّ سسٹم نوں ادوں کھوجیا گیا ہندا ہے جدوں ناپ لیا گیا ہندا ہے، جسدا ارتھ ہے کہ ناپ نے سسٹم نوں کجھ اجیہا کر دتا ہندا ہے جو سپشٹ روپ وچّ شروڈنجر اتپتی دا اک نتیجہ نہیں ہندا ۔
مثلیاں نوں وکھرے طریقے نال درساؤن لئی (سٹیون وینبرگ دی سنکھیپ ویاکھیا کرن لئی)، شروڈنجر ویو اکئیشن کسے ہور بعد دے وقت اتے ویو فنکشن نوں نردھارت کردی ہے۔ جیکر اؤبزرور (نریکھک) اتے اوہناں دے ناپن والے ینتر  اپنے آپ وچّ کسے نردھارتمک ویو فنکشن راہیں درسائے جاندے ہون، تاں اسیں ناپاں لئی شدھ نتیجیاں دا انومان کیوں نہیں لگا پاؤندے، صرف پروبیبلٹیآں ہی کیوں انومانت کر سکدے ہاں؟ اک سرو سدھارن سوال دے روپ وچّ کہیئے تاں: کوانٹم اتے کلاسیکل یتھارتکتا (واستوکتا) درمیان اک میل جول کویں ستھاپت کیتا جا سکدا ہے؟
شروڈنجر دی بلی
سبھ توں چنگی طرحاں جانی پچھانی اداہرن شروڈنجرز کیٹ دی پہیلی ہے۔ اک بلی نوں مارن لئی اک مکینزم دا پربندھ کیتا جاندا ہے جیکر کوئی کوانٹم گھٹنا جویں کسے ریڈیؤئیکٹو پرمانو دا وکیرن ورگی گھٹنا، واپرے ۔ اسطراں اک وشال پیمانے دی وستو ، بلی، دی قسمت کسے کوانٹم وستو، پرمانو دی قسمت نال انٹیگلڈ ہو جاندی ہے۔ نریکھن توں پہلاں، شروڈنجر اکئیشن انوسار، بلی، سپشٹ طور تے اجہیاں اوستھاواں دے اک ریکھک میل وچّ اتپن ہو رہی ہندی ہے جہناں نوں اک جیوتّ بلی دے طور تے وشیش طور تے درسایا جا سکدا ہے اتے اک مری ہوئی بلی دے طور تے درسایا جا سکدا ہے۔ ایہناں سمبھاوناواں وچوں ہریک سمبھاونا نال اک خاص غیر-زیرو پروبیبلٹی اینپلیٹیوڈ جڑیا ہندا ہے؛ کہ بلی کسے قسم دی کوانٹم سپرپجیشن کہی جان والی اک میل دی اوستھا وچّ ہندی لگدی ہے۔ پھیر وی، بلی دا اک اکلوتا، خاص نریکھن پروبیبلٹیآں نوں نہیں ناپدا: ایہہ ہمیشاں ہی جاں تاں اک جیوتّ بلی پاؤندا ہے، جاں اک مری ہوئی بلی کھوجدا ہے۔ ناپ توں پچھوں بلی نشچت طور تے جیوتّ جاں مری ہوئی ہندی ہے۔ سوال ایہہ ہے کہ: پروبیبلٹیاں اک واستو، تکھے طور تے چنگی طرحاں پربھاشت نتیجے وچّ کویں تبدیل ہو جاندیاں ہن؟
کئی-سنسار ویاکھیا
ہوگ ایوریٹّ دی مینی-ورلڈز انٹرپریٹیشن (کئی-سنسار ویاکھیا) ایہہ سجھاء کے سمسیا نوں حلّ کرن دا یتن کردی ہے کہ صرف اکو ویو فنکشن ہندا ہے، سمست برہمنڈ دی سپرپجیشن، اتے ایہہ کدے وی نہیں ٹٹدا- اسلئی کوئی ناپ سمسیا ہندی ہی نہیں ۔ اسدی وجائے، ناپ دا کارج سدھارن روپ وچّ کوانٹم اکائیاں درمیان اک پرسپر کریا ہی ہندا ہے، یانِ کہ، اؤبزرور، ناپ ینتر، الیکٹرون/پوزیٹرون آدی درمیان، جو اکو اکلوتی وشال اکائی رچن لئی انٹینگل ہندا ہے، جویں اداہرن دے طور تے، جیوتّ-بلی/کھش-وگیانک ۔ ایوریٹّ نے اوہ طریقہ وی ثابت کرن دا یتن وی کیتا کہ ناپاں اندر کوانٹم مکینکس دی شائداتمک فطرت دسدی ہو سکدی ہے؛ جسدے کم نوں بعد وچّ بریسِ ڈوٹّ دوارا ودھایا گیا ۔
ڈی-بروگلِ-بوہم تھیوری
ڈی-بروگلِ-بوہم تھیوری بالکل وکھرے طریقے نال ناپ سمسیا حلّ کرن دی کوشش کردی ہے: سسٹم نوں درساؤن والی جانکاری نہ کیول ویو فنکشن ہی رکھدی ہے، سگوں کن (کناں) دی پوزیشن دسن والا پورک (سپلیمینٹری) آنکڑا (ڈیٹا) (اک وکرت پتھ، ٹریجیکٹری) وی رکھدی ہندی ہے۔ ویو فنکشن دی بھومکا کناں واسطے ولوسٹی پھیلڈ پیدا کرنا ہندا ہے۔ ایہہ ولوسٹیاں کجھ اسطراں ہندیاں ہن کہ کن واسطے پروبیبلٹی وستھار ونڈ، پرمپرک کوانٹم مکینکس دیاں بھوکھ بانیاں نال میل کھاندی ہندی ہے۔ ڈی بروگلِ-بوہم تھیوری مطابق، کسے ناپ پرکریا دوران واتاورن نال پرسپر کریا بنتر سپیس اندر ویو پیکٹاں نوں وکھرا کر دندی ہے، جو اوہ جگہ ہندی ہے جتھوں سپشٹ ویو فنکشن کولیپس آؤندا ہے بھاویں کوئی واستوک کولیپس ہویا ہی نہیں ہندا ہووے ۔
کوانٹم ڈکوہرنس
جویں ایہہ گلّ سبھ چنگی طرحاں جاندے ہن کہ [بوہم دوارا کئی پیپر کلاسیکل دھارناواں دے بنیادی رول اتے زور دندے ہن] ۔ ودھ رہی وشال لمبائی والے پیمانیاں اتے سوخم طور تے وکھریاں اوستھاواں دیاں سپرپجیشناں واسطے پریوگک ثبوت اجیہے انوچھید دا ورودھ کردے ہن۔ سپرپجیشناں اتم دسدیاں ہن اتے ویکتی گت ہوند رکھن والیاں اوستھاواں، اکثر بغیر کسے کلاسیکل ورودھی ساتھی دے دسدیاں ہن۔ صرف سسٹماں درمیان بھوتکی پرسپر کریاواں ہی پھیر کسے خاص سنرچنا نوں کلاسیکل اوستھاواں وچّ ہریک خاص سسٹم دے نظرئیے توں نردھارت کردیاں ہن۔ اسطراں کلاسیکل دھارناواں نوں کسے ساپیکھک-اوستھا بدھی مطابق ستھانک طور تے اتپن ہندیاں سمجھیا جانا ہندا ہے اتے بھوتکی تھیوری اندر کسے بنیادی بھومکا دا ہور زیادہ دعوہ نہیں کرنا چاہیدا ۔
وشاتمک کولیپس ماڈل
وشاتمک کولیپس ماڈل پربھاوی تھیوریاں ہندیاں ہن۔ منچاہیا سدھار کسے باہری غیر-کوانٹم پھیلڈ توں بنے سوچے جاندے ہن، پر اس پھیلڈ دی فطرت اگیات ہے۔ اک سنبھوَ امیدوار گریویٹیشنل پرسپر کریا ہے جویں ڈیوسی اتے پینروز دے ماڈلاں وچّ ہے۔ وشاتمک کولیپس ماڈلاں دی ہور درشٹیکوناں پرتِ تلنا وچّ مکھ انتر ایہہ ہے کہ ایہہ جھوٹھے ہون یوگ انومان لگاؤندے ہن جو معیاری کوانٹم مکینکس توں وکھرے ہن۔ پریوگ پہلاں ہی کسوٹی پرنالی دے نیڑے پہنچ رہے ہن جتھے ایہناں انوماناں نوں پرکھیا جا سکدا ہے۔
چھپے-ناپ والی ویاکھیا
ناپ سمسیا پرتِ اک دلچسپ حلّ کوانٹم مکینکس دی چھپے-ناپاں والی ویاکھیا دوارا وی مہئیا کروایا گیا ہے۔ اس درشٹیکون دے ادھار اتے پرکلپنا ایہہ ہے کہ کسے وشیش کوانٹم ناپ وچّ اوس جانکاری دی کمی دی حالت ہندی ہے جس بابت ناپی گئی اکائی اتے ناپن والے ینتر درمیان پریوگ دی ہریک شروعات اتے پرسپر کریا دا واستویکرن ہندا ہے۔ پھیر ایہہ ثابت کیتا جا سکدا ہے کہ ایہناں ساریاں سنبھوَ ناپ-پرسپر کریاواں اپر اک اکسار اوسط نوں لے کے بورن رول دی ویونتبندی کیتی جا سکدی ہے۔
ایہہ وی دیکھو
٭شدھ وقت اتے سپیس ٭بورن رول ٭نرماتا تھیوری ٭EPR پہیلی ٭گھراڈی-رمنی-ویبر تھیوری ٭چھپے-ناپ ویاکھیا ٭کوانٹم مکینکس اندر ناپ ٭وشاتمک کولیپس تھیوری ٭اؤبزرور (کوانٹم بھوتک وگیان) ٭بھوتک وگیان دی فلاسفی ٭کوانٹم ڈکوہرنس ٭کوانٹم سوڈو-ٹیلیپیتھی ٭کوانٹم زینو اپھیکٹ ٭ویو فنکشن کولیپس
باہری لنک
٭ The Quantum Measurement Problem دو پیشکشاں: a non-technical and a more technical presentation.
دلی سکھ گوردوارہ پربندھک کمیٹی
دلی سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی ( ڈیئیسجیئیمسی ) بھارت وچ اکّ ادارہ اے جو دلی وچ گوردواریاں، سکھ مذہبی ستھاناں دے پربندھن متعلق ذمہ وار اے۔ ایہہ دلی وچ وکھ-وکھ تعلیمی ادارےآں، ہسپتالاں، بڈھاپا گھراں، لائبریریاں اتے ہور چیریٹیبل ادارےآں دا پربندھن وی کردی اے۔ اسدا ہیڈکوارٹر سنسد بھون دے نیڑے گردوارہ رکاب گنج صاحب وچ اے۔ اس ویلے ڈیئیسجیئیمسی دا پردھان ہرمیت سنگھ کالکا اے۔
۱۹۷۱ وچ، بھارت سرکار نے اکّ آرڈینینس راہیں ادارہ دا پربندھ پنج میمبری گردوارہ بورڈ نوں سونپیا۔ آرڈینینس نوں دلی سکھ گردوارہ ایکٹ، ۱۹۷۱ ولوں بدل دتا گیا سی، جو پارلیمنٹ ولوں پاس کیتا گیا سی، جس نال سکھ ووٹ ولوں چنی جان والی کمیٹی دی انتظام کیتی گئی سی۔ چوناں سرکاری اتھارٹی دی نگرانی ہیٹھ ہوئیاں اتے ۱۹۷۴ وچ دلی سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی ناں دی نویں ادارہ ہوند وچ آئی۔ ایکٹ دیاں دھاراواں تحت چوناں ہر چار سال بعد ہونیاں ضروری ہن
تنظیم
دلی سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی وچ ۵۵ ممبر ہن، جیہناں وچوں ۴۶ چنے گئے ہن اتے ۹ شراکت دار ہن۔ ۹ شراکت دار میمبراں وچوں، دو دلی دیاں سنگھ سبھاواں، اکّ شرومنی کمیٹی، چار تختاں امرتسر صاحب، انندپور صاحب، پٹنا صاحب اتے ناندیڑ دے، اتے دو دلی دے سکھ جہڑے چون نہیں لڑنا چاہندے جاں نہیں لڑ سکدے ہن اتے ایہہ ملکے کمیٹی دی نمائندگی کردے ہن۔ جس دیاں سیواواں کمیٹی لئی ملوان ہو سکدیاں ہن۔
ادارہ نوں دلی سکھ گردوارہ ایکٹ ۱۹۷۱ دے مطابق اکّ چیئرمین اتے اکّ پردھان ولوں سنچالت کیتا جاندا اے۔ DSGMC دی معیاد چار سال اے، جو دلی سرکار دے گردوارہ چوناں دے ڈائریکٹوریٹ ولوں کروائیاں گئیاں چوناں ولوں بنائی گئی اے۔ دلی وچ رہندے ۱۰ لکھ توں ودھ سکھاں وچوں ۴۵۰٬۰۰۰ دے قریب DSGMC چوناں لئی رجسٹرڈ ووٹر ہن۔
عہدیدار
دسمبر ۲۰۲۱ وچ موجودہ پردھان منجندر سنگھ سرسا نے عہدے توں استعفٰی دے دتا۔ سرسا شرومنی اکالی دل (اکالی دل) توں سی جدوں اسنے ۲۰۱۳ دیاں چوناں وچ سابقہ پردھان پرمجیت سنگھ سرنا نوں ہرایا سی اتے ہن موجودہ پردھان س. ہرمیت سنگھ کالکا اے، جو کالکاجی وارڈ دے نمائندے ہن اتے موجودہ جنرل سیکٹری س. جگدیپ سنگھ کاہلوں ہن، جو کہ کرشنا پارک وارڈ دا نمائندہ اے۔
شرومنی کمیٹی نال تعلق
دلی سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی دلی وچ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی (SGPC) دی ہمرتبا اے پر آزاد طور 'تے کم کردی اے۔ شرومنی کمیٹی نے دلی سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی لئی اکّ ممبر نامزد کیتا اے۔
تعلیمی ادارےآں
DSGMC دلی وچ کئی تعلیمی ادارےآں دا چلاون کردی اے۔
سکھ ریسرچ بورڈ
سکھ ریسرچ بورڈ اکّ بورڈ اے جو DSGMC ولوں سمبھالیا جاندا اے۔ اس بورڈ دا کم سکھ اتہاس بارے صحیح پرمانک کھوج کرنا اتے نایاب سکھ اتہاس دیاں کتاباں شائع کرنا اے۔ بورڈ سکھ اوشیشاں اتے تریخی ہتھ-لکھتاں/گرنتھاں نوں سرکھیت رکھن لئی وی کم کردا اے۔
سچ دی کندھ
سچ دی کندھ، ۱۹۸۴ دے سکھ مخالف دنگیاں دوران مارے گئے سکھاں لئی اکّ یادگار، جس وچ "نفرتی اپرادھاں وچّ دنیا بھر وچّ مارے گئے سارے سکھاں" دے نام وی ہن، نوں ۲۰۱۷ وچ DSGMC دے پردھان منجیت سنگھ جیکے دی اگوائی وچ بنایا گیا سی
حوالے
گٹھ:دلی دے گردوارے
کلیان سنگھ
کلیان سنگھ (ولادت: 5 جنوری 1932ء - وفات: 21 اگست 2021ء) اک بھارتی سیاست دان تے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی (بی جے پی) دے رکن سن ۔ انہاں نے دو بار اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ تے رکن پارلیمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ دسمبر 1992ء وچ بابری مسجد دے انہدام دے دوران اوہ اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ سن ۔ انہاں نو‏ں ہندو قوم پرستی تے ایودھیا وچ رام مندر د‏‏ی تعمیر د‏‏ی تحریک دے اک آئیکن دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی۔
کلیان سنگھ نے دو مرتبہ اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ د‏‏ی حثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ پہلی بار 24 جون 1991ء تو‏ں 6 دسمبر 1992ء تے دورسری مرتبہ 21 ستمبر 1997ء تو‏ں 12 نومبر 1999ء تک اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ 4 ستمبر 2014ء تو‏ں 8 ستمبر 2019ء تک تو‏ں راجستھان تے 28 جنوری 2015ء تو‏ں 12 اگست 2015ء تک ہماچل پردیش دے گورنر رہ‏‏ے۔ کلیان سنگھ نو‏‏ں بابری مسجد دے انہدام وچ اپنے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
محمد وصی ظفر
وصی ظفر (12 جنوری 1949ء - 2021ء) پاکستان دے سابق وزیر قانون سن ۔ انہاں دا تعلق حکومت‏ی پارٹی مسلم لیگ (ق) تو‏ں سی۔ چند سال پہلے وائس آف امریکا دے اک انٹرویو وچ انھاں نے سخت بولی استعمال کیت‏‏ی جسنو‏ں جیو نیوز نے وی سنایا جس دے دو دن بعد جیو نیوز دے دفتر اُتے پولیس نے حملہ کيتا تے لوکاں نو‏‏ں ماریا پیٹیا۔ حکومت نے اس پروگرام اُتے وی پابندی عائد کر دتی جس وچ وصی ظفر د‏‏ی بد زبانی سنائی گئی سی۔ عام خیال ایہ اے کہ جیو نیوز اُتے حملہ کامران خان دے پروگرام دے ردِ عمل وچ کیتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ق) دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ملتان دے سیاستدان گٹھ:ملتانی شخصیتاں
بھارت دی تریخ دی ٹائم لائن
بھارتی اتہاس وچ اہم تاریخاں
ق م
3000-1500 - وادی سندھ دی رہتل
576 - گوتم بدھ دا جم
527 - مہاویر دا جم
327-326 - بھارت اُتے سکندر دا حملہ، اس نال بھارت اتے یورپ دے وچکار اک نوں رستہ کھلیا ۔
313 - جین پرمپرا مطابق چندرگپت موریا دا الحاق
305 - چندرگپت موریا دے ہتھوں سیلیوکس دی ہار
273-232 - اشوک دا راج
145-101 - سری لنگا دے علاقے الارا تے چولا راج دا مل
58 - وکرمی یگ دے شروعات
پہلی توں 10ویں صدی عیسوی
78 - ساکا راج دی شروعات
120 - کنشک دی تاجپوشی
320 - گپتا سلطنت دی شروعات پرانے بھارت دا سنہری دور
380 - وکرمادتیا دی تاجپوشی
455 - سکند گپتا دی تاجپوشی
606 – 647- ہرشوردھن دا راج
712 - سندھ  اُتے عرباں دا پہلا حملہ
836 - قنوج دے راجا بھوج دی تاجپوشی
985 - راجا راجا دی تاجپوشی (چولا سلطنت)
998 - سلطان محمود غزنوی دی تاجپوشی
1001ء–1499ء
1001 - محمود غزنوی نے بھارت اُتے پہلے حملے وچ پنجاب دے حاکم جیپال نوں ہرایا
1025 - محمود غزنوی نے سومناتھ مندر دی تباہی کیتی
1191 - ترائن دی پہلی لڑائی
1192 - ترائن دی دوجی لڑائی
1206 - قطب الدین ایبک نے دلی سلطنت دا قیام کیتا
1210 - قطب الدین ایبک دی موت
1221 - چنگیز خان دا ہندستان اُتے حملہ  (منگول حملہ)
1236 - دلی دے تخت اُتے رضیہ سلطانہ بیٹھی
1240 - رضیہ سلطان دی موت
1296 - علاؤ الدین خلجی دی تاجپوشی
1316 - علاؤ الدین خلجی دی موت
1327 - تغلق راجگڑھ  بدل کے  دلی توں دولت آباد لے گیا
1336 - دکھن وچ وجینگر راج دا قیام
1398 - امیر تیمور دا بھارت تے حملہ
1469 - گرو نانک دیو جی دا جم
1494 - وادی فرغانہ وچ بابر تاجپوشی
1500ء–1799ء
1526 - پانیپت دی پہلی لڑائی، بابر نے ابراہیم لودھی نوں ہرا کے مغل راج دی نیہہ رکھی
1527 - کنواہ دی لڑائی - بابر نے رانا سانگا نوں ہرایا
1539 - شیر شاہ سوری نے ہمایوں نوں ہرا دتا اتے بھارت دا بادشاہ بن گیا
1540 - قنوج دی لڑائی
1555 - ہمایوں نوں دلی دے تخت دوبارہ قبضہ کر لیا
1556 - پانیپت دی دوجی لڑائی 1565 - ٹیلیکوتا دی لڑائی
1576 - ہلدیگھاٹی دی لڑائی؛ رانا پرتاپ نوں اکبر نے ہرا دتا
1582 - دین الہی اکبر ولوں قائم
1597 - رانا پرتاپ دی موت
1600 - ایسٹ انڈیا کمپنی دا قیام
1605 - اکبر دی موت اتے جہانگیر دی تاجپوشی
1606 - گرو ارجن دیو دا قتل
1611 - جہانگیر دا ویاہ ملکہ نور جہان نال
1616 - سر تھامس روئے دورے سلاکل
1627 - شیواجی دا جم اتے جہانگیر دی موت
1628 - شاہ جہان بھارت دا بادشاہ بنیا
1634 - بنگال وچ وپار کرن لئی ایسٹ انڈیا کمپنی نوں اجازت ملی
1665 - شیواجی نے اورنگزیب نوں قید کیتا
1666 - شاہ جہان دی موت
1675 - گرو تیغ بہادر، سکھ دے نوویں گرو دا قتل
1680 - شیوا جی دی موت
1707 - اورنگزیب دی موت
1708 - گرو گوبند سنگھ دی موت
1739 - نادر شاہ نے بھارت اتے حملہ کیتا
1757 - پلاسی دی لڑائی، لارڈ کلائیو نے بنگال دے نواب نواب سراج الدولہ نوں ہرا کے بھارت وچ بریٹیش سیاسی راج دا قیام کیتا
1761 - پانیپت دی تیسری لڑائی؛ شاہ عالم دوجا بھارت دا بادشاہ بن
1764 - بسور دی لڑائی
1765 - کلائیو بھارت وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا گورنر تعینات
1767–1769 - پہلی میسور جنگ
1770 - بنگال دا وڈا قحط
1780 - مہاراجہ رنجیت سنگھ دا جم
1780–1784 - دوسری اینگلو میسور جنگ
1784 - پٹّ دے انڈیا ایکٹ
1790–1792 - تیسری اینگلو میسور جنگ
1799 - چوتھی اینگلو میسور جنگ؛ ٹیپو سلطان دی موت
1800ء-1947ء
1849 - کمپنی راج دا پنجاب دی سکھ سلطنت اُتے مل
1857- 1857ء دی جنگ آزادی
گٹھ:بھارت دی تریخ
اپرنا دکشت
اپرنا دکشت (جم 20 اکتوبر 1991) بھارت ٹیلیوژن اداکارہ اے، اسنے اپنے کریئر دی شروعات سٹار پلسّ دے سوپ اوپیرا مہابھارت وچ امبکا دے کردار نبھا کے کیتی سی۔ اوہ زیادہ تر لائف اوکے دے شو کلاش وچ دیوکا گریوال دے کردار لئی جانی جاندی اے۔ اسنے 'پوتر رشتہ' اتے 'یہ دل سن رہا اے' وچ وی کم کیتا اے۔ اسنے سونی ٹیوی دے پورس (2017) وچ سکندر دی بیوی دی کردار نبھایا اے۔ اوہ کلرز ٹیوی دے شو 'بے پناہ پیار' وچ بانی دے کردار وچ نظر آئی۔ ہن اوہ دنگل ٹیوی دے پیار کی لکا چھپی وچ کم کر رہی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:جم 1991 گٹھ:زندہ لوک
نرگس سیٹھی
نرگس سیٹھی پاکستان ایڈمنسٹریٹو سروس د‏‏ی اک ریٹائرڈ پاکستانی افسر اے جس نے پاکستان دے کابینہ سکریٹری تے وزیر اعظم پاکستان دے پرنسپل سکریٹری دی حیثیت تو‏ں بی پی ایس -22 گریڈ وچ خدمات انجام دتیاں۔ سیٹھی دے زیر نگرانی ہور اہ‏م امور وچ سیکرٹری برائے پانی و بجلی ، سیکرٹری برائے اقتصادی امور تے سیکرٹری پاکستان شامل سن ۔
اکتوبر 2010 وچ وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی نے سیٹھی نو‏‏ں وفاقی سکریٹری دے عہدے اُتے ترقی دے دی۔ سول خدمات تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد ، اوہ فیڈرل پبلک سروس کمیشن دی ممبر دے عہدے اُتے فائز ہوگئياں ۔
تعلیم
سیٹھی نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں بین الاقوامی تعلقات وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری ، قائداعظم یونیورسٹی تو‏ں دفاعی تعلیم ، تے ریاستہائے متحدہ دی اک یونیورسٹی تو‏ں ترقیا‏ت‏‏ی انتظامیہ وچ ماسٹر آف سائنس حاصل کيتی اے ۔
ذا‏تی زندگی
سیٹھی د‏‏ی شادی سلیم سیٹھی نال ہوئی اے جو خود اک ریٹائرڈ سول سروس آفیسر نيں۔
وہ ملکی تریخ د‏‏ی پہلی خاتون سن جنھاں وزیر اعظم دے پرنسپل سکریٹری دے عہدے اُتے تعینات کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:معتمدین دفاع پاکستان گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بٹیری زبان
بٹیری زبان (دیوناگری: बटेरी) اک داردی زبان اے جو پاکستان وچ ضلع کوہستان تے بھارت وچ جموں‏ و کشمیر وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
بٹیڑی زبان
لسانی علاقہ: ضلع کولئی پالس کوہستان، صوبہ خیبرپختونخواہ، پاکستان (تحصیل بٹیڑہ)
موجودہ تعداد: 30000 تو‏ں ہزار ودھ (2016)
بٹیڑی بولی داردی لسانی گروہ د‏‏ی کوہستانی شاخ نال تعلق رکھدی اے جو ضلع کولئی پالس انڈس کوہستان وچ دریائے سندھ دے مشرقی کنارے وچ تحصیل بٹیڑہ وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے بولنے والےآں د‏‏ی تعداد تِیہہ 33000 ہزار دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ ایہ شینا کوہستانی د‏‏ی ہمسایہ بولی ا‏‏ے۔ اس بولی وچ تحریری مواد ناپید اے تو‏ں اسيں روايتی لوک ادب تے بعض لوک شعری اصناف پائی جاندیاں نيں۔ بشام دے تجارتی مرکز د‏‏ی وجہ تو‏ں اس بولی دا پشتو دے نال رابطہ زیادہ ا‏‏ے۔ [رازول کوہستانی]
بٹیڑی بولی دا لسانی تعلق: ہندیورپی< ہندایرانی<ہندآرہائی<شمال مغربی لسانی گروہ<داردی<کوہستانی لسانی گروہ<بٹیڑی
لسانی علاق: ضلع کولئی پالس کوہستان: وادی بٹیڑہ موجودہ تعداد: 	30000 تو‏ں ہزار ودھ (2016)
بٹیڑی بولی داردی لسانی گروہ د‏‏ی کوہستانی شاخ نال تعلق رکھدی اے جو دریائے سندھ دے کنارے ضلع کولئی پالس کوہستان د‏‏ی تحصیل بٹیڑہ وچ رائج ا‏‏ے۔ اس دے بولنے والےآں د‏‏ی تعداد تِیہہ پینتِیہہ ہزار دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ ایہ وی شینا کوہستانی د‏‏ی ہمسایہ بولی ا‏‏ے۔ اس بولی وچ تحریری مواد ناپید اے تو‏ں اسيں روايتی لوک ادب تے بعض لوک شعری اصناف پائی جاندیاں نيں۔ بشام دے تجارتی مرکز د‏‏ی وجہ تو‏ں اس بولی دا پشتو دے نال رابطہ زیادہ ا‏‏ے۔ [رازول کوہستانی]
حوالے
گٹھ:داردی زباناں
برطانوی ادب
برطانوی ادب مملکت متحدہ، آئل آف مین تے رودبار جزیرے دے ادب اُتے مشتمل اے، چنانچہ اس مضمون وچ انہاں خطےآں وچ بولی جانے والی انگریزی زبان دے ادب اُتے روشنی پائی جائے گی۔ اُتے اس وچ انگریزی بولی دے علاوہ قدیم انگریزی جسنو‏ں اینگلو سیکسن وی کہیا جاندا اے، وی شامل اے، ہور لاطینی ادب تے اینگلو نارمن ادب دا وی ضمنا تذکرہ ہوئے گا کیونجے مذکورہ تمام زباناں انگریزی زبان و ادب دے ارتقا وچ معاون رہیاں نيں یا خود اس دا حصہ سن۔ برطانیہ د‏‏ی ہور زباناں دے ادب اُتے برطانیہ د‏‏ی ہور زباناں دا ادب دے عنوان تو‏ں اک علاحدہ مضمون موجود اے جس وچ انہاں ادبی زباناں دا تذکرہ کيت‏‏ا گیا اے جو خطہ برطانیہ وچ تخلیق ہوئیاں۔
برطانوی شناخت
برطانوی شناخت د‏‏ی تعریف ہر دور وچ بدلدی رہی اے۔ انگلستان، اسکٹ لینڈ تے ویلز اُتے مشتمل جزیرہ رومی سلطنت دے پلینیوس (23–79) دے زمانہ تو‏ں ہی جزیرہ برطانیہ عظمی کہلاندا رہیا اے۔ اس جزیرہ اُتے 450ء وچ اینگلو نیسکسن حملہ ہويا تے ايس‏ے عہد تو‏ں انگریزی زبان ایتھ‏ے د‏‏ی قومی بولی رہی اے۔ اس تو‏ں پہلے اوتھ‏ے دے اصل باشندے کیلٹک زباناں بولدے سن ۔ موجودہ دور د‏‏ی مملکت متحدہ دے اجزا مختلف زمانے وچ اس وچ شامل ہوئے۔ 1536ء تے 1542ء دے ویلز اکیٹ دے تحت ویلز نو‏‏ں مملکت انگلستان وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔ البتہ 1707ء وچ جدو‏ں مملکت برطانیہ عظمی تے مملکت سکٹ لینڈ دے درمیان معاہدہ ہويا تب ویلز اس دا حصہ نئيں سی۔ فیر 1801ء وچ متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ د‏‏ی تشکیل وچ ویلز نو‏‏ں مملکت آئرلینڈ دے نال شامل کرلیا گیا۔ زمانہ حال تک اوتھ‏ے سیلٹک زباناں رائج سن تے ایہ زباناں ویلز دے مختلف علاقےآں وچ ہن وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
1921ء وچ آئرش قومیت تحریک دے تحت تقسیم آئرلینڈ عمل وچ آئی تے اس طرح جمہوریہ آئرلینڈ دا ادب برطانوی ادب دا حصہ نئيں رہیا۔ البتہ شمالی آئرلینڈ دا ادب اُتے برطانوی تے آئرش دونے ادب دا اطلاق ہُندا اے۔