cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مالی جنگ
اقوام متحدہ د‏‏ی امن فوج
اب جدو‏ں تنازعہ دا زیادہ تر حصہ ختم ہوچکيا اے تے توسیع شدہ فوجی شمولیت د‏‏ی ضرورت کم ہُندی جارہی اے ، فرانس اقوام متحدہ تو‏ں اس امن فوج دے نال دستبردار ہونے د‏‏ی منتظر اے جو پہلے تو‏ں زیادہ مستحکم صورتحال ہونے دے بعد تنازعہ وچ تجویز کيتی گئی سی۔ اس کارروائی نو‏‏ں MINUSMA کہیا گیا۔
چاڈیان دا انخلا
14 اپریل نو‏‏ں ، چاڈیان دے صدر ادریس ڈبی اتنو نے مالی ( ایف اے ٹی آئی ایم ) وچ چڈین فورسز دے مکمل انخلا دا اعلان کردے ہوئے کہیا کہ اسلام پسنداں دے نال آمنے سامنے لڑائی ختم ہوگئی اے ، تے چادیان فوج دے پاس گوریلا طرز دا مقابلہ کرنے د‏‏ی مہارت نئيں ا‏‏ے۔ جنگ ایہ اعلان کدال وچ اک خودکش بمبار نے چار چاڈینی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے چند دن بعد سامنے آیا اے ، جتھ‏ے اس وقت اس دے 1،800 فوجی تعینات ني‏‏‏‏ں۔ مقامی ذرائع دے مطابق ، چاڈیان فورسز نے باقاعدہ اعلان تو‏ں پہلے فوجی دستےآں د‏‏ی واپسی شروع کردتی اے ، جس وچ میکانائزڈ بٹالین وی شامل ا‏‏ے۔
امن معاہدہ
حکومت تے تیورگ باغیاں دے وچکار امن معاہدے اُتے 18 جون 2013 نو‏‏ں دستخط ہوئے سن ۔
جنگ بندی دا خاتمہ تے تنازع د‏‏ی تجدید (ستمبر 2013 سے)
ایم این ایل اے نے ايس‏ے سال ستمبر وچ جنگ بندی ختم کردتی سی جدو‏ں اس دے بعد سرکاری فورسز نے نہندے مظاہرین اُتے فائرنگ د‏‏ی سی۔ اس حملے دے بعد ، ایم این ایل اے دے نائب صدر مہماڈوجیری مائیگا نے ریمارکس دتے: "جو ہويا اوہ جنگ دا اعلان ا‏‏ے۔ اسيں اس جنگ نو‏‏ں پہنچاواں گے۔ جتھ‏ے وی سانو‏ں ملیان فوج ملدی اے اسيں انہاں دے خلاف حملہ شروع کرن گے۔ ایہ خود بخود ہوئے گا۔ انتباہ ختم ہوگیا۔ " ایم این ایل اے دے بانیاں وچو‏ں اک ، عطائی ایگ محمد دا وی ایہ حوالہ دتا گیا اے کہ "ازواد دے سیاسی تے فوجی ونگاں" نے "مرکزی حکومت دے نال جنگ بندی ختم کرنے" دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔
2018 دے پہلے نصف حصے وچ ، باغیاں دے حملےآں وچ اضافہ ہويا سی۔ جولائ‏ی 2018 تک ، شمالی مالی وڈی حد تک حکومت دے قابو تو‏ں باہر سی۔ جولائ‏ی 2018 وچ ، زمینی آوا جائی دے خطرات نو‏‏ں کم کرنے دے لئی ، تن برطانوی آر اے ایف چینوک ہیلی کاپٹر لاجسٹکس تے فوجی دستےآں د‏‏ی نقل و حرکت وچ مدد دے لئی تعینات سن ۔
25 جنوری نو‏‏ں ، مالی سیکیورٹی فورسز دے اک ذرائع نے اطلاع دتی اے کہ شمالی مالی دے علاقے ٹومبوکٹو وچ فرانسیسی فوجی کارروائی دے نتیجے وچ 11 مسلما‏ن جنگجو ہلاک ہوگئے۔
فروری 2014
20 فروری نو‏‏ں ، جرمنی تے فرانس نے مالی فوجیاں د‏‏ی تربیت وچ مدد دے لئی مالی نو‏‏ں فرانکو-جرمن بریگیڈ دے عناصر بھیجنے دا اعلان کيتا۔ افریقہ وچ یوروپی یونین دے فوجیاں د‏‏ی ایہ پہلی تعینا‏‏تی اے (بطور یورپی یونین دے دستہ)
2020 فروری
13 فروری نو‏‏ں مالی حکومت کیت‏‏ی فوجاں چھ سال بعد کدال واپس آگئياں۔
2020 اپریل
6 اپریل نو‏‏ں ، عسکریت پسنداں نے بامبا دے قصبے گاو وچ اک فوجی اڈے اُتے حملہ کيتا ، جس وچ کم تو‏ں کم 25 مالین فوجی ہلاک ہوگئے۔ 24 اپریل تا 27 اگست تک موپٹی ریجن وچ حملےآں دا اک سلسلہ جاری رہیا ۔
3 جون ۔تلاہندک د‏‏ی لڑائی
اگست 2020
18 اگست ۔2020 مالی بغاوت
2012
2012 اموات - 133. <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag needs to be fact-checked with the cited source(s). (October 2013)">تصدیق ضروری اے  ]
2013
2013 اموات 9+:
2014
17 جنوری نو‏‏ں ، کڈال وچ اک فرانسیسی-اقوام متحدہ دے کیمپ اُتے حملے وچ چاڈیان MINUSMA امن پسند ، ہلاک ہوگیا۔ 11 جون نو‏‏ں ، اگولہوک وچ اک کار بم دھمادے ميں چار چاڈیان امن فوجی ہلاک ہوگئے۔ 18 ستمبر نو‏‏ں ، چڈیان MINUSMA دے 5 امن فوجی اک بارودی سرنگ دے ذریعے ہلاک ہوگئے۔ چڈیان حکومت نے اس واقعے نو‏‏ں "امتیازی سلوک" قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ اس دے فوجی "ڈھال" دے طور اُتے استعمال ہورہے ني‏‏‏‏ں۔ 23 اکتوبر نو‏‏ں ، چیسیا دے دو امن فوجی ، ٹیسالیت وچ اک حملے وچ مارے گئے۔
2017
5 مئی 2017 نو‏‏ں ، راکٹ نے MINUMSA دے اڈے تو‏ں ٹکرایا جس وچ اک لائبریائی فوجی ہلاک تے 7 ہور فوجی زخمی ہوگئے ، جنہاں وچ متعدد لائبیریا تے اک سویڈش فوجی شامل سی۔
18 جون نو‏‏ں ، جماعت النصر الاسلام والمسلمین اسلام پسنداں نے باماکو وچ اک پرتعیش ریسورٹ اُتے حملہ کيتا ، جس وچ اک پرتگالی فوجی سمیت 5 افراد ہلاک ہوگئے۔ فائرنگ تے یرغمال بنا‏تے ہوئے 6 حملہ آور وی مارے گئے۔
2019
اکتوبر – نومبر دے دوران حملےآں وچ اک سو تو‏ں زیادہ مالی فوجی ہلاک ہوگئے۔ انہاں حملےآں تو‏ں فوجی برادری د‏‏ی حکومت تو‏ں سیاسی عدم اطمینان ودھ گیا۔ انہاں حملےآں تو‏ں ملک دے وسطی حصے وچ واقع فرانسیسی امن فوج دے خلاف وی عدم اطمینان ودھ گیا۔ حملےآں دے جواب وچ ، فوج نے شمال وچ وکھ تھلگ چوکیو‏ں نو‏‏ں ترک کردتا۔
2020
فروری 2020 وچ ، ایچ آر ڈبلیو نے وسطی مالی وچ عام شہریاں اُتے مظالم د‏‏ی دستاویزی دستاویز د‏‏ی تے کہیا کہ جنوری 2019 تو‏ں نومبر تک گھٹ تو‏ں گھٹ 456 شہری ہلاک ہوئے ، جدو‏ں کہ سیکڑاں زخمی ہوئے۔ حقوق د‏‏ی تنظیم نے ایہ وی دسیا کہ اس نے متاثرین ، نسلی برادریاں تے سیکیورٹی تے انصاف دے عہدیداراں تو‏ں 147 متاثرین دا انٹرویو لیا۔
6 اپریل ، 2020 نو‏‏ں مالی دے اک فوجی کیمپ اُتے حملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 23 افراد ہلاک جدو‏ں کہ متعدد زخمی ہوگئے۔ ملیان نیوز ایجنسی نے اطلاع دتی اے کہ ایہ واقعہ نامعلوم بندوق برداراں نے انجام دتا اے ، جو فوجی سازوسامان کھو کر لے گئے تے اس کیمپ نو‏‏ں وی جلیایا۔ جولائ‏ی 2020 وچ ، فرانس 24 نے اطلاع دتی کہ نامعلوم مسلح افراد نے مالی دے متعدد دیہاتاں اُتے شہریاں اُتے فائرنگ د‏‏ی تے کم تو‏ں کم 31 شہریاں تے 9 فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا ، جو اک ہفتہ دے اندر اندر تمام زخمی ہوگئے۔
علیحدگی پسنداں تے اسلام پسنداں دے خلاف دعوے کرنا
مئی 2012 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اک رپورٹ جاری د‏‏ی جس وچ کہیا گیا سی کہ تنازعہ نے مالی دے انسانی حقوق د‏‏ی بدترین صورتحال 1960 دے بعد پیدا کردتی ا‏‏ے۔ تنظیم نے دسیا اے کہ ایم این ایل اے تے انصار ڈائن دے حامی جنگجو مالی دے شمال وچ "ہنگامہ آرائی" ک‏ر رہ‏ے سن ، تے انہاں تو‏ں اجتماعی عصمت دری ، عدالت تو‏ں استنباطی سزائے موت ، تے دونے فوجیاں دے ذریعہ تیاریگ تے اسلام پسند گروہاں دے استعمال کیت‏‏ی دستاویزی دستاویزات موجود ني‏‏‏‏ں۔
3 اپریل 2012 نو‏‏ں ، مسلح گروہاں نے کدال ، گاو تے ٹمبکٹو وچ اقوام متحدہ دے ورلڈ فوڈ پروگرام دے گوداماں تو‏ں 2،354 ٹن کھانا پرت لیا ، جس دے باعث ڈبلیو ایف پی نے شمالی مالی وچ خوراک د‏‏ی تقسیم د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں معطل کردتا۔ پرت مار دے ہور اہداف وچ اسپتال ، ہوٹلاں ، سرکاری دفاتر ، آکسفیم دفاتر تے ہور نامعلوم امدادی گروپاں دے دفاتر تے گودام شامل سن ۔ ڈبلیو ایف پی نے ایہ وی دسیا کہ ہن تک 200،000 لڑائی تو‏ں فرار ہوچکے نيں ، تے ایہ پیش گوئی د‏‏ی اے کہ تعداد وچ اضافہ ہوئے گا۔
اسلام پسنداں دے خلاف دعوے کرنا
thumb| انصار ڈائن تو‏ں باغی شہر دے باشندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں قائم خیر مقدمی کمیٹی وچ خواتین د‏‏ی موجودگی اُتے اعتراض کردے ہوئے انصر ال ڈائن نے 15 مئی نو‏‏ں طبی تے خوراک د‏‏ی امداد لیانے والے انسانی قافلے نو‏‏ں وی ٹمبکٹو پہنچنے تو‏ں روک دتا۔ مذاکرات دے بعد ، قافلے نو‏‏ں اگلے دن رہیا کيتا گیا۔ مبینہ طور اُتے اس گروپ نے گاو وچ ویڈیو گیمز ، مالیان تے مغربی موسیقی ، باراں تے فٹ بال اُتے پابندی عائد کيتی سی تے گاو تے کڈال دونے وچ شراب پیش کرنے والے ادارےآں نو‏‏ں پرت لیا سی۔ اطلاعات دے مطابق ، اسلام پسند قوتاں نے لٹیراں دے خلاف مداخلت د‏‏ی تے خواتین نو‏‏ں سر دے سکارف پہننے دا حکم دتا۔ سی این آر ڈی آر دے ترجمان عمادو کونے نے دعوی کيتا اے کہ "خواتین تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں اغوا کرکے انہاں دے نال زیادتی دا نشانہ بنایا گیا اے جو نويں قابضین دا اپنا قانون بنارہے ني‏‏‏‏ں۔" غلامی مخالف تنظیم ٹیمڈٹ نے دعویٰ کيتا اے کہ سابقہ غلاماں نو‏‏ں اسلام پسند قوتاں نے سزا دے لئی پہلا نشانہ بنایا سی تے سابق آقاواں نے سابقہ غلاماں اُتے قبضہ کرنے دے لئی تشدد دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔
29 جولائ‏ی 2012 نو‏‏ں ، اگولہوک وچ شادی دے باہر بچےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اک جوڑے نو‏‏ں سنگسار کردتا گیا۔ اک عہدیدار نے اطلاع دتی اے کہ اس واقعے دے بعد بوہت سارے لوک الجزائر دے لئی قصبے چھڈ گئے سن ۔ 9 اگست نو‏‏ں ، اسلام پسند عسکریت پسنداں نے اک بھیڑ دے باوجود عسکریت پسنداں تو‏ں رحم د‏‏ی درخواست کرنے دے باوجود ، آنسانگو قصبے وچ اک مبینہ چور دا ہتھ کٹ دتا۔
ٹمبکٹو وچ قدیم یادگاراں د‏‏ی تباہی
اس تنازعہ دے دوران ، اسلام پسنداں نے متعدد تاریخی تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں اس وجہ تو‏ں نقصان پہنچیا یا تباہ کيتا کہ انہاں دے بقول اوہ بت پرست نيں ، خاص طور اُتے ٹمبکٹو وچ ، جو یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ اے ۔ 4 مئی 2012 نو‏‏ں ، انصار ڈائن ممبران نے مبینہ طور اُتے اک صوفی بزرگ دا مقبرہ جلیایا۔ جون دے آخر وچ ، اسلام پسنداں نے ٹمبکٹو وچ ہور کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے پکیکس تے بیلچے تو‏ں حملہ کيتا۔
28 جنوری 2013 نو‏‏ں ، جدو‏ں فرانسیسی قیادت والی مالین فوجیاں نے عالمی ثقافتی ورثہ والے شہر ٹمبکٹو دے ہوائی اڈے اُتے قبضہ کرلیا ، تاں انمول قدیم نسخےآں دے میزبان ، احمد بابا انسٹی ٹیوٹ نے اسلام پسنداں نو‏‏ں فرار ک‏ر ک‏ے تباہ کردتا۔
مالیان فوج تے وفادارےآں دے خلاف دعوے
8 ستمبر 2012 نو‏‏ں اک واقعہ اس وقت پیش آیا جدو‏ں ملیان فوجیاں دے اک گروپ نے مابانیہ دے 17 غیر مسلح تبلیغی مبلغین نو‏‏ں موریطانیہ تو‏ں ، ڈوبوفری ، شمال مشرق وچ دیابلی وچ حراست وچ لیا ، جدو‏ں کہ بماکو وچ اک مذہبی کانفرنس دے لئی جاندے ہوئے انہاں سب نو‏‏ں پھانسی دے دی۔ کمانڈ. مالیان حکومت نے اس واقعے اُتے اظہار تعزیت کيتا ، جس نو‏‏ں ایسوسی ایٹ پریس نے 21 مارچ نو‏‏ں ہونے والی بغاوت دے نتیجے وچ مالین آرمی وچ نظم و ضبط تے کمان د‏‏ی تحلیل د‏‏ی علامت سمجھیا۔
19 جنوری 2013 نو‏‏ں ، ملیان دے وسطی قصبے نیانو وچ مالین فوج دے ذریعہ ہلاکتاں تے انسانی حقوق د‏‏ی ہور پامالیاں د‏‏ی اطلاع ہیومن رائٹس واچ نے دی۔ خاص طور اُتے طوراق تے عرباں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔
23 جنوری 2013 نو‏‏ں ، بی بی سی نے بین الاقوامی فیڈریشن آف ہیومن رائٹس دے دعوے د‏‏ی اطلاع دتی سی کہ ملیان آرمی دے جواناں نے عسکریت پسند ہونے دے شبہ وچ لوکاں دے خلاف سمری سزائے موت دتی سی ، تے بعد وچ لاشاں چھیندی وچ قبراں تے کنوواں وچ دفن کردتی گئياں۔ مبینہ طور اُتے کچھ متاثرین نو‏‏ں شناختی دستاویزات نہ رکھنے یا انہاں د‏‏ی نسل دے لئی ہلاک کيتا گیا سی۔ اطلاعات دے مطابق ، بماکو وچ مقیم درجناں نسلی طوریگاں نے سرکاری فوج دے ذریعہ انہاں دے گھراں اُتے چھاپے مارے۔
مقبول سبھیاچار وچ
مالی نے پہلی جنوری 2013 وچ افریقہ کپ آف نیشنس فٹ بال چیمپینشپ وچ 20 جنوری 2013 نو‏‏ں نائیجر اُتے 1-0 د‏‏ی جیت دے نال حاصل کيتی سی۔ واحد گول اسکور کرنے دے بعد ، سیڈو کیٹا نے ٹی شرٹ دکھادی جس وچ اس اُتے امن نشان سی۔ مالی دے متعدد موسیقاراں نے مل -و کو (جس دا مطلب امن) گانے ریکارڈ کرنے تے 2013 وچ ملک وچ جاری تنازعے دے بارے وچ مالی وائس یونائیٹڈ برائے مالی-کو -2 د‏‏ی ویڈیو جاری کيتی۔ اس تعاون وچ مالیو دے بوہت سارے مشہور موسیقار شامل نيں ، جنہاں وچ اوومو سنگاری ، ویئوس فارکا ٹورé ، تے عمادو تے مریم شامل ني‏‏‏‏ں۔
سیز فائر
"مالی دے رہنماواں نے خودمختاری نو‏‏ں مسترد کردتا اے ، لیکن اوہ منحرف مقامی طاقتاں اُتے غور کرنے اُتے راضی ني‏‏‏‏ں۔"
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دیاں جنگاں گٹھ:کینیڈا دیاں جنگاں گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دیاں جنگاں گٹھ:جمہوریہ آئرلینڈ دیاں جنگاں گٹھ:انگولا دیاں جنگاں گٹھ:ہنگری دیاں جنگاں گٹھ:چیک جمہوریہ دیاں جنگاں گٹھ:نمیبیا دیاں جنگاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دیاں جنگاں گٹھ:اتحاد القمری دیاں جنگاں گٹھ:الجزائر دیاں جنگاں گٹھ:ہسپانیہ دیاں جنگاں گٹھ:نیدرلینڈز دیاں جنگاں گٹھ:ڈنمارک دیاں جنگاں گٹھ:جرمنی دیاں جنگاں گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں گٹھ:یوگنڈا دیاں جنگاں گٹھ:گیبون دیاں جنگاں گٹھ:تنزانیہ دیاں جنگاں گٹھ:روانڈا دیاں جنگاں گٹھ:جنوبی افریقہ دیاں جنگاں گٹھ:لائبیریا دیاں جنگاں گٹھ:گنی بساؤ دیاں جنگاں گٹھ:کیپ ورڈی دیاں جنگاں گٹھ:گیمبیا دیاں جنگاں گٹھ:برونڈی دیاں جنگاں گٹھ:سیرالیون دیاں جنگاں گٹھ:آزادی دیاں جنگاں گٹھ:ٹوگو دیاں جنگاں گٹھ:سینیگال دیاں جنگاں گٹھ:نائجیریا دیاں جنگاں گٹھ:نائجر دیاں جنگاں گٹھ:مالی دیاں جنگاں گٹھ:آئیوری کوسٹ دیاں جنگاں گٹھ:جمہوریہ گنی دیاں جنگاں گٹھ:گھانا دیاں جنگاں گٹھ:چاڈ دیاں جنگاں گٹھ:برکینا فاسو دیاں جنگاں گٹھ:بینن دیاں جنگاں گٹھ:بیلجیم دیاں جنگاں گٹھ:تریخ ازواد گٹھ:مالی وچ بغاوتاں گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:مالی وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سوورناوتی سروور
thumb| سورناوتی ڈیم سورناوتی پانی بھنڈار جس نوں سورناوتی ڈیم وی کیہا جاندا اے، چمراجنگر، کرناٹک،دے نیڑے پیندی اے۔چامراجنگر شہر توں ۱۴ کلومیٹر دی دوری 'تے. ایہہ ڈیم سورناوتی ندی دے پار بنایا گیا اے جو کاویری ندی دی اپ-ندی اے۔ ایہہ ڈیم پناجنور راج دے جنگل دے نال لگیا ہویا اے جو کرناٹک اتے تاملناڈو راجاں دے وچکار سرحد وجوں کم کردا اے۔
آکرشن
سورناوتی ڈیم نال پیندے پنڈاں لئی سنچائی لئی پانی دا اکّ  مکھ سروت اے، ایہہ مونسون سیزن دے انت تک بارش نال بھر جاندا اے اتے گرمیاں دے موسم وچ سکّ جاندا اے۔ سنگھنے جنگل دے نال لگدے ہون کارن ایہہ جنگلی جانوراں لئی پین والے پانی دا سروت وی اے۔
پہنچنا
بنگلور توں چامراجنگر شہر تک بہت ساریاں بساں اتے ریل گڈیاں ہن۔ ایہہ لگبھگ ۱۸۰ کلومیٹر دی دوری 'تے اے ، چامراجنگر شہر توں سورناوتی ڈیم تک بہت ساریاں مقامی ٹرانسپورٹ بساں مہیا ہن۔
حوالے
گٹھ:کرناٹک دے ڈیم اتے پانی بھنڈار گٹھ:بھارت
گیلک ایتھلیٹک ایسوسی ایشن
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۸۸۴ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں گٹھ: گیلک ایتھلیٹک ایسوسی ایشن گٹھ:آئرلینڈ وچ قائم بین الاقوامی تنظیماں گٹھ:Short description is different from Wikidata
کوہ میاوفینگ
کوہ میاوفینگ (لاطینی: Mount Miaofeng) چین دا اک ثقافتی ورثہ و پہاڑ جو ضلع مینتؤگؤ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
کوہ میاوفینگ د‏‏ی مجموعی آبادی ۱٬۳۳۰ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بیجنگ دے پہاڑ گٹھ:تاؤ مت دے مقدس تھ‏‏اں گٹھ:بیجنگ وچ تاؤ مت مندر گٹھ:پہاڑ
بیجنگ دا کنفیوشس دا مندر
thumb|بیجنگ دا کنفیوشس دا مندر
بیجنگ دا کنفیوشس دا مندر کنفیوشس دے آبائی شہر قوفو دے بعد چین وچ دوسرا سب تو‏ں وڈا کنفیوشس دا مندر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ ۱۳۰۲ء دیاں تاسیساں گٹھ:بیجنگ وچ اہ‏م قومی تاریخی تے ثقافتی تھ‏‏اں گٹھ:بیجنگ وچ عبادت تھ‏‏انو‏اں گٹھ:چین وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:چین وچ کنفیوشسی مندر گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ
جنگشان ذیلی ضلع، بیجنگ
جنگشان ذیلی ضلع (لاطینی: Jingshan Subdistrict) چین دا اک آباد مقام جو ضلع ڈونگچینگ، بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
جنگشان ذیلی ضلع دا رقبہ ۱٫۶۴ مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۴۳٬۷۰۰ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ گٹھ:بیجنگ د‏‏ی ٹاؤن شپ سطح تقسیمات گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دے ذیلی ضلعے
نیشنل آرٹ میوزیم آف چائنا
حوالے
گٹھ:بیجنگ وچ عجائب گھر گٹھ:چین وچ فن عجائب گھر تے گیلریاں گٹھ:ایشیائی فنی عجائب گھر گٹھ:۱۹۵۸ء وچ قائم شدہ فنی عجائب گھر گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ گٹھ:چین وچ ۱۹۵۸ء دیاں تاسیساں
ضلع ڈونگچینگ، بیجنگ
ضلع ڈونگچینگ، بیجنگ ( لاطینی: Dongcheng District, Beijing) چین دا اک ضلع جو بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ دا رقبہ ۴۰٫۶ مربع کیلومیٹر اے، تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۹۱۹٬۰۰۰ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ گٹھ:بیجنگ دے ضلعے گٹھ:Short description is different from Wikidata
ٹیکٹیکل میزائل
پاکستان کا37میل (60کلومیٹر) تک مار کرنے والا بیلسٹک میزائل (حتف-۹) نصر ٹیکٹیکل میزائل اک ایسا جوہری میزائل اے، جو امریکا دے پاس وی نئيں۔
حوالے
گٹھ:زمین تو‏ں زمین اُتے مار کرنے والے میزائل گٹھ:میزائل
ایلن بارڈر دیاں بین الاقوامی کرکٹ سنچریاں دی لسٹ
ایلن بارڈر سابق بین الاقوامی کرکٹر تے آسٹریلیا کرکٹ ٹیم دے کپتان نيں۔ کھبے ہتھ دے مڈل آرڈر بلے باز، اس نے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (ICC) دے زیر اہتمام ٹیسٹ تے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) میچاں وچ سنچریاں بناواں۔ بارڈر نے 156 ٹیسٹ وچ 11,174 رنز بنائے تے انہاں وچو‏ں 93 وچ آسٹریلیا د‏‏ی کپتانی کی انہاں نے ٹیسٹ وچ بطور کھلاڑی لگاتار شرکت (153 میچز) دا ریکارڈ اپنے ناں کيتا۔ بارڈر نو‏‏ں وزڈن نے 1982 وچ اپنے پنج سال دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا سی اوہ سر ڈونلڈ بریڈمین دے بعد دوسرے آسٹریلوی کھلاڑی سن جنہاں نے کرکٹ وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی آرڈر آف آسٹریلیا (AM) حاصل کیا، تے اوہ 55 ابتدائی شام‏ل ہونے والےآں وچو‏ں اک سن آئی سی سی کرکٹ ہال آف فیم۔
بارڈر نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز دسمبر 1978 وچ میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ انگلینڈ دے خلاف کيتا۔ انہاں د‏‏ی پہلی سنچری تن ماہ بعد ايس‏ے مقام اُتے پاکستان دے خلاف بنی۔ بارڈر د‏‏ی 27 ٹیسٹ سنچریاں 14 مختلف میداناں اُتے بنائی گئياں۔ آسٹریلیا تو‏ں باہر تھ‏‏انو‏اں اُتے 14 سنچریاں بنائی گئياں۔ ٹیسٹ وچ ، اوہ انگلینڈ دے خلاف اٹھ سنچریاں بنا ک‏ے سب تو‏ں زیادہ کامیاب رہے بارڈر دا سب تو‏ں زیادہ اسکور 205 - انہاں د‏‏ی دو ڈبل سنچریاں وچو‏ں اک - نیوزی لینڈ دے خلاف ایڈیلیڈ اوول وچ 1987 وچ آئی۔ 2012 تک، اوہ سب تو‏ں زیادہ سنچریاں د‏‏ی لسٹ وچ مجموعی طور اُتے تیرہويں نمبر اُتے نيں۔ ٹیسٹ کرکٹ وچ
ون ڈے کرکٹ وچ ، بارڈر نے اپنی پہلی سنچری 1980 وچ ہندوستان دے خلاف بنائی، جدو‏ں انہاں نے ناٹ آؤٹ 105 رنز بنائے۔ اس کارکردگی نے آسٹریلیا د‏‏ی جِت نو‏‏ں یقینی بنایا تے انہاں نو‏ں ’’مین آف دتی میچ‘‘ قرار دتا گیا۔ بارڈر نے اپنے کیرئیر دے اختتام تک ہور دو سنچریاں اسکور کيتياں – انہاں وچو‏ں پہلی سنچری سری لنکا (118) تے آخری ویسٹ انڈیز (127) دے خلاف بنی، جو اس فارمیٹ وچ انہاں دا سب تو‏ں وڈا اسکور وی سی – اوہ نئيں رہ‏‏ے۔ دونے مواقع اُتے باہر.
ODI cricket centuries
گٹھ:کرکٹ
کنجیراپوژا ڈیم
کنجیراپوژا ڈیم، ۲۴٬۰۰۰ ایکڑ دے اکّ تہذیبی کمانڈ کھیتر (سیسیئے) نوں پانی دین لئی بنایا گیا اکّ چنائی دھرتی ڈیم، بھارت دے کیرلا  وچ پلکڑ ضلعے وچ واقع اے۔ پانی بھنڈار، جس دے اندر تن جزیرہ ہن، وچ مچھی پالن ڈیپارٹمنٹ ولوں سنچالت وپاری مچھی پالن ترقی پروگرام وی اے۔
جغرافیہ
left|thumb| وڈکودن مالا کنجیراپوژا ڈیم کنجیراپجھان ڈیم کنجیراپوژا ندی 'تے واقع اے، جو کہ تھتھاپوژا ندی دی اکّ معاون ندی اے، جو اپنے آپ وچ بھرتپوژا ندی نال جڑدی اے، جو تادری توں کنیاکماری تک پچھم ول وگدیاں ندیاں دا اکّ حصہ اے۔ ڈیم دا ۱۷٬۰۰۰ ایکڑ دا کھیتر اے، جو پوری طرحاں کیرلا راج دی سیما دے اندر اے۔ جلگاہ دے سنگھنے-ڈھکیے ہرے جنگل کرکے اس کھیتر نوں "ویٹیلاچولا" وی کیہا جاندا اے۔ ایہہ اکّ بہت سندر تھاں اے۔
ڈیم دی جگہ دا سبھ توں نزدیکی شہر منارکڑ ڈیم توں ۱۳ کلومیٹر دی دوری تے اے اتے پلکڑ شہر توں ۴۳ کلومیٹر دی دوری 'تے اے۔ ایہہ اگالی پہاڑیاں دے نیڑے بنایا گیا اے۔ واککودن مالا اک ہور ٹورزم دی تھاں اے۔
ڈیم
thumb| ڈیم دا نظارہ
بھنڈار
thumb| سروور دا پانی پھیلیا ہویا
باہری لنک
گٹھ:کیرلا دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
مسلم مراٹھی ساہتیہ پریشد
== مسلم مراٹھی ادب دا پس منظر == اس گل دے کافی ثبوت موجود نيں کہ تیرہويں تے چودہويں صدی تو‏ں مسلم مراٹھی سنتاں نے مراٹھی وچ لکھیا ۔ انہاں نے مراٹھی صوبے وچ 'دکھنی' تو‏ں وی وڈے پیمانے اُتے لکھیا۔ پیشوا دے دور وچ شاعری ، کاویہ تے ویدک اشعار تیار ہوئے۔ تقریبا 50 مسلم مراٹھی سنت شاعر ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ بہت ساری 'ریاستاں' سن۔ درجناں شہیراں نو‏‏ں لے لیا گیا۔ خاص گل ایہ اے کہ مراٹھی وچ لکھنا صرف قرون وسطی یا اٹھارہويں صدی وچ مراٹھی مسلما‏ن مصنفاں دا کم نئيں سی۔ کیونجے مسلم مراٹھی ادب انیہويں تے ویہويں صدی وچ لکھیا جارہیا سی۔
سانگلی دے سید امین نے سن 1936 تو‏ں 'مسلم مراٹھی ادب' د‏‏ی اصطلاح تیار کيتی سی۔ علاقے کونکون دے درجناں مسلم مصنفاں نے کہانیاں ، ناول ، نظماں تے ڈرامے لکھے ني‏‏‏‏ں۔ مہاراشٹرا وچ ، پندرھواں صدی دے بعد تو‏ں پینڈو علاقےآں تو‏ں آئے ہوئے مراٹھی وچ عقیدت دے گیت ، اویاس تے ابھنس لکھنے والے 49 مسلم مراٹھی شاعراں دا انتقال ہوگیا ا‏‏ے۔ کونکانی مسلما‏ن آزادی تو‏ں پہلے ہی مراٹھی وچ لکھدے رہے ني‏‏‏‏ں۔ کیپٹن فقیر محمد جولیو ، حسین میاں ماہمکر ، ابو قاضی ، پرویز نائک ووڈے ، بشیر ساوکر تو‏ں لےک‏ے شاعر خاور عزیز حسن مکری وغیرہ ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
== مسلم مراٹھی ساہتیہ پریشد دا قیام == 1980 دے بعد ہندوتوا د‏‏ی ہواواں چلنے لگاں۔ مسلماناں دے سوالات مشکل ہوئے رہے سن ۔ شاہ بانو دے معاملے وچ ، مسلما‏ن علماء دے نال سلوک تے گلاں غلط ہوئے رہیاں سن۔ اس دے نتیجے وچ ، عام مسلما‏ن زیادہ پریشانی وچ مبتلا سن ۔ سنگھ پریوار نے رام جنم بھومی د‏‏ی سیاست سنبھالی۔ 1980 دے بعد ، مختلف ہندو نواز تنظیماں نے سیاسی فائدے دے لئی عام مسلماناں دے خلاف انتہا پسندانہ پروپیگنڈا کيتا۔ ماحول بھڑک اٹھا تے اوتھ‏ے مسلسل ہنگامے ہُندے رہ‏‏ے۔ بابر دے ناں اُتے ، ہندوستانی نسل ، نسل تے سبھیاچار دے مسلماناں دے خلاف دشمنی شروع کردتی گئی۔ اشرف طبقے دے علمائے کرام ، امام بخاری ، جمعیت العلماء ، دیوبند دے علمائے کرام ، جو مسلم پرسنل لا بورڈ دے ممبر نيں ، نے کرماٹ ، شبدادی دھرم دے چشم و چراغ پہنے سن تے سنگھ د‏‏ی حکمت عملی نو‏‏ں نئيں سمجھدے سن ۔ کيتا کرنا اے ، ایہ سوال سی۔ مسلماناں دے وجود دا سوال منظرعام اُتے آچکيا سی۔ ایداں دے وقت وچ ، ایہ ضروری سی کہ مسلماناں د‏‏ی اصل شناخت نو‏‏ں واضح کيتا جا.۔ ایداں دے مضر حالات وچ ، 1985–86 تو‏ں ایف ایم شاہجندے ، فکرالدین بینور ، عزیز ندف ، اقبال منے ، شیخ ، مبارک شیخ ، بابا محمد عطار جداں مصنفاں نے معاشرے وچ جلدی اذیت دا اظہار کيتا تے ايس‏ے تو‏ں مسلم مراٹھی ادب د‏‏ی تحریک برپا ہوئی۔
نوے د‏‏ی دہائی وچ دلت ادب نے معاشرتی تبدیلی د‏‏ی ہواواں نو‏‏ں جنم دتا سی ، تے ایہ خیال ابھر رہیا سی کہ مسلماناں نو‏‏ں وی ادب دے ذریعے اس طرح تو‏ں اظہار خیال کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیدا۔ ايس‏ے تو‏ں مسلم مراٹھی ساہتیہ پریشد دا تصور آیا۔ 1989 وچ ، پرائیوٹ. فکرالدین بینور ، ولاس سوناو ، ن ، ڈاکٹر عزیز ندف ، ڈاکٹر اقبال منے ، اے۔ دے شیخ ، شاعر مبارک شیخ ، 'قصید' دے ایڈیٹر لطیف نالمنڈو۔ چیئرمین اے۔ دے شیخ فکر الدین بیننور ۔ ایگزیکٹو چیئرمین ، ڈاکٹر اقبال منے ، پرائیوٹ۔ میر اسحاق شیخ نائب صدر ، ڈاکٹر عزیز ندیف جنرل سکریٹری ، شاہیر فاتح ممبر ، لطیف نالمنڈو-خزانچی ، مبارک شیخ ، شیخ ممبر ابتدائی کونسل دا ایگزیکٹو سی۔
بعد وچ ، مسلم ساہتیہ پریشد د‏‏ی کاوشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، 'مسلم مراٹھی ادب' د‏‏ی جڑاں دریافت ہوگئياں۔ نويں مسلم نوجواناں نے لکھنا شروع کيتا۔ اس اجلاس نے معاشرے دے مختلف امور دے بارے وچ سوچنا شروع کيتا۔ ايس‏ے تو‏ں صوفی بزرگ دا کم متعارف ہويا۔ مختلف تحریراں لکھی جانے لگاں۔ ( مسلم مراٹھی ادب: روایات ، فارم تے مصنفاں د‏‏ی لسٹ۔ ایف ایم شاہجندے نے ترمیم کيتا - 2013 ) مسلم مراٹھی ادبی کونسل کے ذریعہ مراٹھی مسلماناں دے وجود د‏‏ی نشاندہی کی گئی۔ بوہت سارے مسلم مراٹھی سنتاں دا مراٹھی ادب منظر عام اُتے آیا۔ ساڈی ساہتیہ پریشد صرف اسلام اُتے نئيں لکھدی سی ، اس دا مقصد مذہب اُتے لکھنا نئيں سی۔ ایہ قرآن و حدیث دے نظریات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مہاراشٹرا وچ مسلماناں دا فطری وجود ، انہاں د‏‏ی طرز زندگی ، انہاں د‏‏ی بولیاں ، انہاں د‏‏ی ذات ، انہاں دے معاشی ، معاشرتی مسائل ، فسادات ، خواتین دے مسائل مراٹھی برادری دے سامنے پیش کیتے جانے سن ۔ ایہ دسنیا ضروری سی کہ مہاراشٹر وچ مراٹھی مسلما‏ن کون اے تے کون ا‏‏ے۔ اج تک ، 500 تو‏ں زیادہ مسلم مصنفاں مراٹھی وچ لکھ چکے ني‏‏‏‏ں۔
== مسلم مراٹھی ادب د‏‏ی تعریف ==
مسلم مراٹھی مصنف تے شاعر
ڈاکٹر یوسف خان محمودخان پٹھان ، (اورنگ آباد) پرائیوٹ فکر الدین بینور ، (سولا پور) پرائیوٹ۔ ایف ایم شاہجندے ، (لاتور) ڈاکٹر ڈاکٹر عزیز ندف ، (سولا پور) بشارد احمد ، (عثمان آباد) نسیمہ پٹھان ، شاعر خاور بڈیجما ، پرائیوٹ۔ سید علاؤالدین ، (بیڈ) پرائیوٹ جاوید قریشی ، (ناگپور) ابراہیم خان ، مبارک شیخ ، بابا محمد عطار ، (کولہا پور) علیم وکیل (ناسک) احتشام دیشمکھ (جلپنڈ) اتبر خان پٹھان ، املنر ، مرزا ادھکالی ، محمد ڈلوی ، سلیم شیخ ، رفیق شیخ ، اشرفی امان تمبولی ، ہدایت خان ، عمان مومن ، خلیل مومن ، بشیر مجور ، الٰہی جمدار ، آئی پی۔ بی منے ، ا. دے شیخ ، ظہیر شیخ ، کے. ٹی قاضی ، پرائیوٹ۔ شکیل شیخ ، عبد القادر مکدام ، حامد دلوائی ، انور راجن ، ڈی۔ دے شیخ ، مسز آشا شیخ ، پرائیوٹ۔ ڈاکٹر تسنیم پٹیل ، نظام شیخ گونڈگاؤںکر ، شیخ حسینہ بانو ، ظہیر علی ، شمس الدین تمبولی ، سرفراز احمد (سولا پور) ، حبیب بھنڈارے ، پرائیوٹ۔ طاہر پٹھان ، (جالنا) یوسف بیننور (اورنگ آباد) جبار پٹیل ، شفیع بولڈیکر ، پرائیوٹ۔ شیخ عبد الستار (ماجلپنڈ) ، امر حبیب (امباجگئی) ، شاہجہان مقدووم ، نوشاد عثمان ، کلیم عظیم (پونے) ، ساحل کبیر (کرونڈواڈ) ، سمیر دلاور (پونے) ، ساجد انعامدار (دہلی) وغیرہ۔.
مسلم مراٹھی ادب د‏‏ی اسکالرز د‏‏ی نظرانداز
مسلم مراٹھی مصنفاں نے مراٹھی وچ لکھنا شروع کيتا اے نو‏‏ں 300 تو‏ں زیادہ سال گزر چکے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، مراٹھی سرسوت دے مصنفاں تے نقاد تے مراٹھی اسکالر جو تریخ د‏‏ی تریخ لکھدے نيں اوہ مسلم مراٹھی ادب دا نوٹس نئيں لینا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ مرکزی دھارے د‏‏ی ادبی گفتگو وچ وی ، مسلم مراٹھی ادب دے بارے وچ کوئی بحث نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ مراٹھی ادب وچ مختلف 'مباحث' تے 'نظریات' اُتے گل گل ہوئی۔ اس ملاقات وچ دلت ادب اُتے کچھ تبادلہ خیال ہويا۔ لیکن مسلم مراٹھی ادب ، جو دلتاں تو‏ں وی زیادہ نظرانداز کيتا جاندا اے ، نو‏‏ں دھیان وچ نئيں لیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں ناں نہاد اسکالراں نو‏‏ں معلوم نئيں ہوئے گا کہ مسلم مراٹھی ادب مسلم مراٹھی ادب د‏‏ی حقائق دے نال کتنا سلوک کردا ا‏‏ے۔
پروفیسر دیشپانڈے د‏‏ی کتاب ہسٹری آف اولڈ مراٹھی لٹریچر پارٹ 3 ، را چن فرے د‏‏ی تعارفی کتاب 'مسلمین مراٹھی سنت کاوی' آزاد تحریر کيتی مثال ہوئے گی۔ مہاراشٹر وچ ، 50 تو‏ں زیادہ مسلما‏ن مراٹھی سنت شاعر بن گئے۔ اُتے ، ڈاکٹر ناگپور۔ زلفی شیخ د‏‏ی رعایت دے نال ، ایہ وکھ تو‏ں نئيں لکھیا گیا ا‏‏ے۔ خاص گل ایہ اے کہ مراٹھی اسکالرز دے مطابق ، مسلم مراٹھی ادب نو‏‏ں صرف 15 ويں صدی دے بعد اک مسلما‏ن سنت شاعر د‏‏ی لکھی گئی نظم سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ مرکزی دھارے وچ شامل مراٹھی اسکالرز یا نقاداں نو‏‏ں ہن اس مسلم مراٹھی ادب اُتے تھوڑی جہی توجہ دینے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔
مسلم مراٹھی ادب نو‏‏ں درپیش چیلنجز
بوہت سارے مسلما‏ن شہنشاہاں نے ہندوستان وچ حکومت کيتی۔ اوہ حکمران نئيں سن جو ہندوستان د‏‏ی ذاتاں تے قبیلے تو‏ں ابھرے سن ۔ اوہ غیر ملکی حکمران سن ۔ نسلی تے ثقافتی اعتبار تو‏ں ہندوستانی مسلما‏ن ہونے د‏‏ی تریخ انہاں غیر ملکی حکمراناں د‏‏ی تریخ کِداں ہوسکدی اے ؟ برطانوی مسیحی سامراجی مورخین نے اس تریخ نو‏‏ں اسيں تو‏ں چمٹا ا‏‏ے۔ محمد بن قاسم ، بابر ، اورنگ زیب دا اسيں تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ اوہ نسلی ثقافتی لحاظ تو‏ں غیر ملکی سن ۔ انہاں د‏‏ی تریخ ساڈی تریخ نئيں ا‏‏ے۔ اس تریخ نو‏‏ں جو ساڈی کلائی اُتے رکھیا گیا اے اسنو‏ں ہن انکار کرنا ہوئے گا۔ انہاں د‏‏ی حمایت رکنی ہوئے گی۔ اکیہويں صدی وچ ادبی مفکرین دے سامنے ایہی چیلنج ا‏‏ے۔
ہندوستانی نسل دے مسلماناں د‏‏ی تریخ نئيں لکھی گئی ا‏‏ے۔ تاسا پرواِنّا پرائیوٹ جاوید قریشی ، پروفیسر شاہجندے ، پروفیسر فقر الدین بینور نے کيتا ا‏‏ے۔ سرفراز احمد نے حال ہی وچ ایہ تجربہ شروع کيتا ا‏‏ے۔ محمد بن قاسم تو‏ں لے ک‏ے اورنگ زیب تک د‏‏ی تریخ جھوٹھ تو‏ں بھری ہوئی ا‏‏ے۔ اس حقیقت نو‏‏ں اج دے مسلم مراٹھی مصنفاں نو‏‏ں واضح کرنا ہوئے گا۔ انہاں شہنشاہاں د‏‏ی انارکی تریخ دسنیا ہوئے گی ، انہاں دے کھانے ، فن تعمیر ، لباسنو‏ں انہاں د‏‏ی ثقافتی حیثیت د‏‏ی طرف راغب کرنا پئے گا۔ تب ہی ایتھ‏ے دے مسلما‏ن ناں نہاد جڑاں تک جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔
ہندوستان دا طرز زندگی کوئی مرکب نئيں بلکہ مختلف مذاہب دا مرکب ا‏‏ے۔ مہاراشٹر دے سینٹ بابا شیخ محمد وارثی مسلک دے عقیدت مند سن ۔ شاہ منٹو جی برہمانی اک ہی وقت وچ اک مسلما‏ن تے سوامی سہجانند دا شاگرد سی۔ اوہ ویرشیوی دھرم دے اک پریکٹیشنر سی. اوہ انہاں تمام فرقےآں دے ذریعہ علم حاصل کرنے دے بعد وی مسلما‏ن رہیا۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں اسلام تے مہاراشٹر دے تمام ناں نہاد ہندو فرقےآں تو‏ں متاثر ني‏‏‏‏ں۔ شاہ آباد دے شاہیاں د‏‏ی خصوصیت ایہ اے کہ عالم خان ناگیش فرقہ پرست بن گیا۔ ايس‏ے طرح شاہامونی اک رئیس بن گیا۔ ہاں ، ڈاکٹر امتیاز احمد دے لفظاں وچ ، اسلام زندہ سی۔ اس مشترکہ دھارے وچ کون سا جڑ تلاش کيتا جائے گا؟ برطانوی استعمار نے ایتھ‏ے مخلوط سیال سبھیاچار نو‏‏ں ختم کرکے ہندوستان وچ 'دیسی' سبھیاچار نو‏‏ں تہلکہ مچایا تے ہندوستانی سبھیاچار د‏‏ی حیثیت تو‏ں برہمن سوچ دے معیار نو‏‏ں فروغ دینے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ اس نکتہ نو‏‏ں اٹھا ک‏ے ، بہمانی اشرافیہ نے ویداں اُتے مبنی برہمانی سبھیاچار د‏‏ی بنیاد رکھی۔ آکسفورڈ لغت آف سوشیالوجی دے مطابق ، سبھیاچار د‏‏ی اصطلاح آرٹ د‏‏ی شراکت اُتے لاگو ہُندی ا‏‏ے۔
برائٹ عناصر دے نال نزول. ثقافتی مسلما‏ن اس قسم د‏‏ی ثقافتی سیاست نئيں ک‏ر سکدے۔ مسلماناں دے ثقافتی سیاست کرنے دا کیہ مطلب اے ؟ کسی نو‏‏ں ہندوستان وچ صوفیاء کرام نے تیار کردہ مذاہب دے عربی لفاظی اسلام تے اسلام نو‏‏ں دھیان وچ رکھنا ا‏‏ے۔ جداں کہ جمال الدین افغانی نے کہیا ، مسلم مراٹھی مصنفاں نو‏‏ں بند مذہب د‏‏ی قید تو‏ں نکل ک‏ے ہندوستان وچ ہونے والی ہور ثقافتی دھاراں نو‏‏ں اپنا سمجھنا ہوئے گا۔
مسئلہ مشکل اے لیکن اس سبھیاچار د‏‏ی تلخی تو‏ں نمٹنا ا‏‏ے۔ اس دے لئی آپ نو‏‏ں جذبات‏ی تحریر تو‏ں باہر آنا ہوئے گا۔ مسلماناں دے پیروکاراں دے تبلیغ دے موجودہ منصوبے اُتے کہانیاں ، ناولاں ، نظماں ، غزلاں دا احاطہ کرنا ا‏‏ے۔ مرکزی دھارے وچ شامل ادب کنونشناں د‏‏ی تقلید دا کوئی فائدہ نئيں ا‏‏ے۔ آپ وڈے نيں یا وچ وڈا ہاں تسيں میرے تو‏ں پہلے کیو‏ں؟ ایہ قسم بچکانہ ا‏‏ے۔ تریخ اپنی اپنی رفتار تو‏ں اگے ودھ رہی ا‏‏ے۔ اوہ نوٹ لیندا رہندا ا‏‏ے۔ اکیہويں صدی وچ مسلماناں دے لئی اس طرح دے پریشانی والے سوالات دا واحد راستہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:مہاراشٹر
چلی وچ خواتین
چلی وچ سوانیاں د‏‏ی زندگی، کردار تے حقوق وقت دے نال نال بہت ساریاں تبدیلیاں تو‏ں گزرے نيں۔ چلی د‏‏یاں سوانیاں دے سماجی کردار تاریخی طور اُتے روايتی صنفی کرداراں تے پدرانہ سبھیاچار تو‏ں متاثر ہوئے نيں، لیکن ویہويں صدی دے دوران وچ ، سوانیاں نے خود نو‏‏ں سیاست تے احتجاج وچ تیزی تو‏ں شام‏ل کیا، جس دے نتیجے وچ مرداں تے عورتاں دے درمیان مساوات نو‏‏ں برقرار رکھنے تے جنسی امتیاز نو‏‏ں ممنوع قرار دینے دے لئی آئین د‏‏ی دفعات سامنے آئیاں ۔
سوانیاں د‏‏ی تعلیمی حصولیابی، افرادی قوت د‏‏ی شرکت، تے حقوق وچ بہتری آئی اے، خاص طور اُتے جدو‏ں تو‏ں چلی 1990ء وچ دوبارہ جمہوریت بن گیا ا‏‏ے۔ چلی نے 2004ء وچ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دتی تے اوہ انہاں چند ملکاں وچو‏ں اک اے جنہاں نے سواݨی صدر نو‏‏ں منتخب کيتا ا‏‏ے۔ پر، چلی د‏‏یاں سوانیاں نو‏‏ں ہن وی بوہت سارے معاشی تے سیاسی چیلنجاں دا سامنا اے، جنہاں وچ آمدنی وچ تفاوت ، گھریلو تشدد د‏‏ی بلند شرحاں، تے دیرپا صنفی کردار شام‏ل نيں۔
سوانیاں د‏‏ی تریخ
thumb|297x297px| ماریا ڈی لا کروز ، (1912ء–1995ء)، چلی [[سوانیاں دا حق رائے دہی|د‏‏یاں سوانیاں دے حق رائے دہی دے لئی سیاسی کارکن، صحافی، مصنف، تے سیاسی مبصر۔ 1953 ء وچ، اوہ چلی د‏‏ی سینیٹ دے لئی منتخب ہونے والی پہلی سواݨی بن گئياں۔]] چلی دے صدارتی دور وچ سوانیاں نو‏‏ں 1931ء تے 1949ء وچ ووٹ ڈالنے دا حق دتا گیا سی۔ اس دے علاوہ اس دور وچ ، ہزاراں سوانیاں نے خالی برتناں تے پین دے مارچ وچ سوشلسٹ صدر سلواڈور ایلینڈے دے خلاف احتجاج کيتا۔ آگسٹو پنوشے د‏‏ی آمرانہ حکومت دے دوران وچ ، سوانیاں نے وی لاس احتجاج وچ حصہ لیا، ایلندے دے استصواب رائے دے خلاف احتجاج جس وچ سوانیاں نے "نئيں" دا ووٹ دتا۔ چلی دے آمر پنوشے دے دور وچ ، سوانیاں دے قانونی حقوق د‏‏ی حالت لاطینی امریکا دے بیشتر حصےآں تو‏ں پِچھے رہ گئی، حالاں کہ چلی جنوبی امریکا د‏‏ی مضبوط ترین معیشتاں وچو‏ں اک سی۔ چلی وچ 1990ء وچ جمہوریت د‏‏ی واپسی ہوئی، جس دے نتیجے وچ سوانیاں د‏‏ی زندگیاں تے معاشرے وچ کردار وچ تبدیلیاں آئیاں ۔ جمہوریت وچ واپسی دے بعد تو‏ں، چلی د‏‏ی حکومت نے سماجی بہبود دے پروگراماں نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی پہلے تو‏ں زیادہ سیاسی تے اقتصادی وسائل د‏‏ی سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ چلی جمہوی اتحاد سیاسی جماعت پنوشے د‏‏ی آمریت دے خاتمے دے بعد تو‏ں اقتدار وچ اے، تے 2006ء تو‏ں 2010ء تک، جماعت د‏‏ی مشیل بیچلیٹ نے چلی د‏‏ی پہلی سواݨی صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں نيں۔
قانونی حقوق
اس وقت عورتاں نو‏‏ں مرداں دے برابر حقوق حاصل نيں۔ نیشنل ویمنز سروس (SERNAM) اُتے پبلک سیکٹر وچ سوانیاں دے قانونی حقوق دے تحفظ دا ذمہ دار اردارہ ا‏‏ے۔
شادی
کچھ عرصہ پہلے تک، عورتاں شادی دے بعد اپنے اثاثےآں دا انتظام کرنے دا حق کھو دیدیاں سن تے شوہراں نو‏‏ں تمام دولت مل جاندی سی، لیکن اس دے بعد تو‏ں ایہ قانون بدل گیا اے تے ہن سوانیاں اپنے اثاثےآں دا انتظام خود کر سکدیاں نيں۔ اک جوڑا شادی تو‏ں پہلے اک قانونی معاہدے اُتے وی دستخط کر سکدا اے تاکہ تمام اثاثے انہاں د‏‏ی ملکیت رہیاں۔
طلاق
چلی نے 1884ء دے قانونی ضابطے نو‏‏ں ختم کردے ہوئے 2004 ء وچ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دی۔ طلاق نو‏‏ں قانونی حیثیت دینے والا قانون نواں شہری شادی قانون اے جو پہلی بار 1995ء وچ اک بل دے طور اُتے پیش کيتا گیا سی۔ اس تو‏ں پہلے وی طلاق دے پچھلے بل موجود سن، لیکن ایہ پاس کرنے دے لئی کافی قدامت پسند تے لبرل حمایت حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔
حق رائے دہی
سوانیاں نو‏‏ں 1931ء وچ بلدیات‏ی انتخابات وچ ووٹ دینے دا حق دتا گیا سی تے 8 جنوری 1949ء نو‏‏ں قومی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دا حق حاصل کيتا گیا سی، جس دے نتیجے وچ مرداں د‏‏ی طرح مساوی حالات وچ ووٹ ڈالنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی اہلیت تے سیاست وچ سوانیاں د‏‏ی شرکت وچ وادھا ہويا سی۔
حوالے
گٹھ:سوانیاں بلحاظ ملک گٹھ:چلی وچ سوانیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جوالی (ہماچل پردیش)
جوالی ضلع کانگڑا دا اکّ شہر اے جو ہماچل پردیش وچ واقع اے۔ جوالی، ہماچل دے راج دی ایہہ دوسری وڈی حلقہ صوبائی اسمبلی اے۔ جوالی، اس دی راجگڑھ شملہ توں ۲۵۰ کلومیٹر دی دوری تے واقع اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر
پریٹوریا کیپٹلز
پریٹوریا کیپیٹلز اک جنوبی افریقی پیشہ ورانہ ٹوئینٹی 20 فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو ایس-اے20 ٹورنامنٹ دے افتتاحی سیزن وچ مقابلہ کرے گی۔ ٹیم پریٹوریا، جنوبی افریقہ وچ مقیم اے تے اس د‏ی تشکیل 2022 وچ ہوئی سی۔ ٹیم دا ہوم گراؤنڈ سینچورین پارک ا‏‏ے۔ ٹیم د‏‏ی کوچنگ گراہ‏م فارڈ کردے نيں۔ ایہ ٹورنامنٹ 10 جنوری تو‏ں 11 فروری 2023ء تک کھیلا جانا ا‏‏ے۔
فرنچائز دا مالک جے ایس وی گروپ ا‏‏ے۔
گوبند ساگر
گوبند ساگر بلاس پور  ضلع، ہماچل پردیش وچ واقع اکّ انسان نرمت سروور اے۔  اس دا اساریبھاکھڑا ننگل ڈیم ولوں ہویا اے۔
سروور ستلج دریا تے اے اتے اسدا ناں دسویں سکھ گرو، گرو گوبند سنگھ دے اعزاز وچ رکھیا گیا اے۔ عالمی دے سبھ توں اچے گریوٹی ڈیماں وچوں اک، بھاکھڑا ڈیم اپنیاں نیہاں توں تقریباً ۲۲۵٫۵ میٹر اچا اے۔  امریکن ڈیم-بلڈر، ہاروے سلوکم دی نگرانی ہیٹھ، اسدا کم سال ۱۹۵۵ وچ شروع ہویا اتے ۱۹۶۲ وچ پورا ہو گیا سی۔ پانی دے پدھر نوں قائم رکھن لئی، بیاس دریا دا وہن بیاس-ستلج لنک راہیں گوبند ساگر نال جوڑیا گیا جو سن ۱۹۷۶ وچ پورا مکمل کیتا گیا۔
باہری لنک
گٹھ:جھیلاں گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں
بھیمتال جھیل
بھیمتال، کماؤں، بھارت دے نینیتال ضلعے وچ نینیتال شہر دے نیڑے بھیمتال قصبے وچ اکّ جھیل اے، جس وچ ۱۸۸۳ وچ اکّ چنائی ڈیم بنایا گیا سی جس نے سٹوریج دی سہولت بنائی سی۔ ایہہ نینیتال ضلعے دی سبھ توں وڈی جھیل اے، نال ہی کماؤں، جس نوں "بھارت دا جھیل ضلع" وجوں جانیا جاندا اے۔
ایہہ اتراکھنڈ وچ سطح کھیتر دے حساب نال دوجی سبھ توں وڈی جھیل اے۔ جھیل پین والے پانی دی سپلائی حاصل کردی اے اتے مچھیاں دیاں کئی قسماں دے نال پانی-پالن دا حمایت کردی اے۔ جھیل دے مرکز وچ اکّ جزیرہ اے جس نوں سیلانیاں دے آکرشن وجوں ترقی یافتہ کیتا گیا اے اتے اکّ ایکئیریئم اے۔
جغرافیہ
جھیل اتے ڈیم 1375 m دی اچائی 'تے واقع ہن۔ اتراکھنڈ دے نینیتال ضلعے دے بھیمتال شہر وچ۔ بھو-سائنسداناں دے مطابق، جھیل دی اتپتی دھرتی  دے ہلن کارن واپرن والیاں کئی نقصاں توں ہندی اے۔ اس کارن اوورلینڈ وہاء دی رکاوٹ پیدا ہو گئی اتے نتیجے وجوں جھیل بن گئی۔ جھیل دے کیچمینٹ کھیتر، خاص کرکے پہاڑیاں وچ سنگھنے جنگل ہن؛ جنگلی بنسپتی دی قسم چیر پائین، بین اوک اتے مشرت پتجھڑ والے جنگلاں دے شامل ہن۔ بیسن اوشن-کھنڈی توں اپ-اپکھنڈی موسمی حالات دا تجربہ کردا اے۔ بیسن وچ ورکھا بہت زیادہ ہندی اے، زیادہتر مانسون دی معیاد دے دوران ہندی اے۔
جھیل دے کنارے اکّ پیریپھرل سڑک جھیل وچ مچھیاں دے جیون دے واضع نظارہ حاصل کردی اے۔ اس جھیل وچ نیویاں اچائیاں 'تے جھرڑیاں اتے اچیاں تھاواں 'تے جھاڑیاں اتے گھاہ نال ڈھکے ہوئے کنارے ہن۔ جھیل دے مغربی پاسے اکّ جنگلی کھیتر اے جتھے جھونپڑیاں بنائیاں گئیاں ہن؛ جدوں کہ الٹ پاسے چھت والے کھیت ہن۔ اکّ سدیوی معاون ندی دھارا پچھم توں جھیل نوں غذا دیندی اے اتے اس دھارا دے کناریاں نوں بھارتی آزادی توں بعد، رہائشی کمپلیکساں دے نال مکمل طور 'تے ترقی یافتہ کیتا گیا اے، جس نے جھیل وچ شیلّ اتے ملبہ لیایا اے، اتے اس عمل نوں اجے وی کیہا جاندا اے۔ جاری  جھیل دے دکھنی کنڈھے 'تے اکّ چھوٹا شاپنگ سینٹر اے۔ جھیل دے اتری کنارے 'تے 1525 m تے اکّ چھوٹا سینیٹیریئم اچائی نوں ملیریا توں مکت اتے اس لئی صحت مند کیہا جاندا اے۔ اتھے اکّ جیل کیمپ وی اے جو ۱۹۰۲ وچ اتھے جھیل دے اتری سرے 'تے بوئر لڑائی دے قیدیاں نوں رکھن لئی قائم کیتا گیا سی۔
اتہاس
ڈیم 1883 وچ بنایا گیا سی جدوں اینگلو-نیپال لڑائی (۱۸۱۴-۱۶) توں بعد کماؤں کھیتر بریٹیش راج دے ماتحت سی۔ ادوں نینیتال نوں اوہناں دی گرمیاں دا راجگڑھ وجوں قائم کیتا گیا سی۔
قصبے اتے جھیل دا ناں بھیم دے ناں 'تے رکھیا گیا اے، جو کہ مہابھارت دی مہانکاوِی کہانی دے پانڈواں وچوں اکّ سی جس نے اس تھاں دا دورہ کیتا سی۔ ڈیم دے کنارے اکّ پرانا مندر اے جو ۱۷ویں صدی وچ کماؤں راج دے راجا باج بہادر چند ولوں بنایا گیا سی۔
right|thumb| جھیل دے پانی دا پھیلاء right|thumb| د لیک ہلّ ولوں ایکئیریئم آئیلینڈ کیفے توں بھیمتال جھیل دا پینورامک نظارہ
لوسیل
لوسیل (عربی: لُوسَيْل) جو قطر وچ واقع ا‏‏ے۔
بھیمتال جھیل
باہری لنک
گٹھ:اتراکھنڈ گٹھ:نینیتال ضلع گٹھ:جھیلاں گٹھ:اتراکھنڈ دیاں جھیلاں
لوسیل
حوالے
گٹھ:قطر دے شہر
سن رائزرز ایسٹرن کیپ
سن رائزرز ایسٹرن کیپ اک جنوبی افریقی پیشہ ورانہ ٹوئینٹی 20 فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو ایس-اے20 ٹورنامنٹ دے افتتاحی سیزن وچ مقابلہ کرے گی۔ ٹیم پورٹ الزبتھ، جنوبی افریقہ وچ مقیم اے تے اس د‏ی تشکیل 2022 وچ ہوئی سی۔ ٹیم دا ہوم گراؤنڈ سینٹ جارج پارک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ ٹیم د‏‏ی کوچنگ ایڈرین بیرل کردے نيں۔ ایہ ٹورنامنٹ 10 جنوری تو‏ں 11 فروری 2023ء تک کھیلا جانا ا‏‏ے۔
فرنچائز دا مالک سن گروپ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ
ایس-اے20 (کرکٹ)
ایس-اے20 (انگریزی:SA20) اک ٹوئینٹی 20 فرنچائز کرکٹ ٹورنامنٹ اے جو پہلی بار 2023ء دے شروع وچ جنوبی افریقہ وچ کھیلا گیا۔ پہلے ایڈیشن وچ جنوبی افریقی شہراں اُتے مبنی چھ ٹیماں شام‏ل سی۔ اگست 2022 وچ لیگ نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے ایس-اے20 دا ناں دتا گیا۔ گریم اسمتھ اس چیمپئن شپ دے کمشنر نيں۔
تریخ
کرکٹ جنوبی افریقہ (CSA) نے 2017 وچ فرنچائز ٹی20 گلوبل لیگ قائم کيتی۔ نشریا‏تی معاہدہ تے ٹائٹل اسپانسر نہ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں افتتاحی سیزن اک سال دے لئی موخر کر دتا گیا سی تے جون 2018 وچ اس د‏ی جگہ مزانسی سپر لیگ نے لے لی سی، اک ایسی لیگ جس وچ کرکٹ جنوبی افریقہ د‏‏ی ملکیت والی چھ ٹیماں شام‏ل سی۔ دونے لیگز ناکا‏م ہو گئياں۔ ایم ایس ایل صرف دو سیزن تک چلی جدو‏ں کہ 2020 تے 2021 دے ایڈیشن کورونا وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں منسوخ ہو گئے۔
ایس-اے20 نو‏‏ں کرکٹ جنوبی افریقہ نے 2022 وچ اک نو تشکیل شدہ ادارے افریقہ کرکٹ ڈیویلپمنٹ لیمیٹیڈ (ACD) دے ذریعے قائم کيتا سی جس وچ اوہ خود 50 فیصد حصے دے نال اکثریت‏ی اسٹیک ہولڈر اے، جدو‏ں کہ براڈکاسٹر سپر اسپورٹس دے پاس 30 فیصد حصہ اے تے انڈین پریمیئر لیگ (IPL) دے سابق چیف آپریٹنگ آفیسر سندر رامن باقی 20 فیصد حصے دے مالک نيں۔ تمام چھ ٹیماں آئی پی ایل د‏‏ی موجودہ فرنچائزز نے خریدی سی۔ جولائ‏ی 2022 وچ کرکٹ جنوبی افریقہ نے اعلان کيتا کہ آسٹریلیا دے خلاف جنوری 2023 وچ کھیلی جانے والی اک روزہ بین الاقوامی سیریز نو‏‏ں منسوخ کر دتا جائے گا تاکہ ایس-اے20 اگے ودھ سک‏‏ے۔
اگست 2022 وچ گریم اسمتھ نو‏‏ں ٹورنامنٹ دے کمشنر دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔ مہینے دے آخر وچ پہلے سیزن دے لئی مارکی کھلاڑیاں دا اعلان کيتا گیا۔
ٹیماں
تھلے لکھے ٹیماں تے انہاں دے مالکان دا ٹورنامنٹ وچ حصہ لینے دا اعلان کيتا گیا:
باہرلے جوڑ
گٹھ:جنوبی افریقہ وچ کرکٹ لیگاں گٹھ:پیشہ ورانہ کرکٹ لیگاں
راوصاحب رنگراو بوراڈے
راؤصاحب رنگراو بورا ڈے(پیدائش : 25 دسمبر 1940) مراٹھی بولی دے اک داستان گو تے ناول نگار ني‏‏‏‏ں۔ اس نے لکھنا شروع کيتا جدو‏ں اوہ دسويں جماعت وچ سی۔ انہاں دا لکھنے دا انداز سادہ تے دلکش سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں دا اختتام حیران کن ا‏‏ے۔ قارئین آخری صدمے تو‏ں دنگ رہ گئے۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں تو‏ں اسيں پینڈو علاقےآں دے خصوصیت پسند لوکاں تو‏ں ملدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے لکھیا 'پیچو' یا کدامبیرونا انہاں دے پاسولاکار بورے اس نامبھیڈھن وچ ادب نے متعدد خصوصی مراٹھواڑی بولی دا انکشاف کيتا ا‏‏ے۔
سیرت
بوراڈے ضلع لاتور کے ضلع کٹپنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ اس وقت کٹپنڈ اک بہت پسماندہ پنڈ سی۔ اسکول نئيں سن ۔ بچےآں د‏‏ی تعلیم نجی استاداں نال کیندی گئی سی۔ را آر بوراڈ د‏‏ی چوتھ‏ی کلاس تک تعلیم نجی ٹیچر د‏‏ی رہنمائی وچ ہوئی سی۔ انہاں نو‏ں پنجويں بارشی وچ آنا پيا۔ انھاں نے بارشی دے سلیخے ہائی اسکول وچ دسويں جماعت تک تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ کالج د‏‏ی تعلیم دے لئی سولا پور گیا سی۔ انہاں نے دیوانند کالج ، سولا پور تو‏ں ڈگری مکمل د‏‏ی تے پوسٹ گریجویٹ تعلیم دے لئی اورنگ آباد آئے۔ اس نے اس وقت دے مراٹھواڑہ یونیورسٹی تو‏ں مراٹھی وچ ایم اے کيتا سی۔
1963 وچ ، آر. آر بوراڈے نے ویاجاپور دے مراٹھواڑہ سکشن پرسارک منڈل دے کالج وچ شمولیت اختیار کيتی ، جس دا ناں وناک راؤ پاٹل نے بنایا سی ، بطور پروفیسر۔ اوہ 1971 دے بعد کچھ عرصہ کالج دے پرنسپل رہ‏‏ے۔ اوہ مہاراشٹر دے تعلیمی ، ثقافتی تے ادبی نقشہ اُتے وجی پور جداں اک چھوٹا جہا پنڈ لے آیا۔ بعد وچ اوہ اورنگ آباد وچ دیوگری کالج دے پرنسپل بنے۔ پرنبری شری شیجی کالج ، پربھانی وچ نيں ۔ 2000 وچ اوہ رضاکارانہ طور اُتے ریٹائر ہوئے۔
اسی سال وچ ، ریاستی حکومت نے بورڈے نو‏‏ں مہاراشٹر اسٹیٹ لٹریچر اینڈ کلچر دا چیئرمین مقرر کيتا۔ اپنے عہد صدارت دے دوران انہاں نے سرکاری گوداماں وچ پئی کتاباں نو‏‏ں کتاباں خاناں وچ تقسیم کيتا۔ پنڈ د‏‏ی لائبریریاں نو‏‏ں اس اسکیم تو‏ں فائدہ ہويا۔ نظر انداز ہونے والے قارئین نو‏‏ں کتاباں وی ملیاں۔ اوہ جتھ‏ے وی گیا ، اس نے اپنے کم اُتے انمٹ نشان چھڈ دتا۔
شائع ادب
آر آر بوراڈے دے ادبی کیریئر دا آغاز نہایت ہی ڈرامائی انداز وچ ہويا۔ 1957 وچ ، ڈینک سکل نے 25 سال پورے کیتے سن ۔ اس دے لئی ، سکل نے ریاستی سطح د‏‏ی کہانی مقابلے دا اعلان کيتا۔ آر آر بوراڈے اس وقت کلاس X وچ سی۔ اس نے اپنی اک کہانی مقابلے دے لئی بھیجی۔ اس کہانی نے مقابلے دا پہلا انعام جِتیا۔ اس کہانی دا ناں 'واسولی' سی۔ بوراڈے دا ناں ، جو دسويں جماعت وچ اے ، نے اچانک ادب دے میدان وچ معززین دے منہ وچ کھیلنا شروع کردتا۔ 1962 وچ ، انہاں د‏‏ی مختصر کہانیاں دا پہلا مجموعہ 'پیرانی' کانٹینینٹل پرکاشن ، پونے نے شائع کيتا۔ ايس‏ے سال ، انہاں نو‏ں ستیہ کٹھہ لکھنے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ ستیہ کٹھہ وچ انہاں د‏‏ی بہت ساری کہانیاں مشہور ہوگئياں۔
لکھنے د‏‏ی خصوصیات
بوراڈے د‏‏یاں کہانیاں وچ کردار سامنے آندے ني‏‏‏‏ں۔ اس نے اپنی کہانیاں دے ذریعے پینڈو علاقےآں دے غریب تے کمزور لوکاں نو‏‏ں زندہ کيتا۔ اس دے علاوہ ، اوہ اپنی کہانیاں دے ذریعے لوکاں نو‏‏ں وڈی نگہداشت تے حکمت عملی تو‏ں وی ملدا ا‏‏ے۔ را آر بوراڈ دے ناولاں وچ خواتین دے کردار وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏یاں کہانیاں دے مجموعہ 'نیندی گوٹی' وچ ، ایسی خواتین قاری تو‏ں ہر کہانی وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔ بہت مختلف شیلیاں د‏‏ی کہانیاں جداں 'طلف' ، 'بروج' ، وغیرہ۔ آر بوراڈ دے ذریعہ تحریری انہاں کہانیاں تو‏ں اوہ پینڈو عوام دے ذہناں نو‏‏ں اپنی طرف راغب کردا ا‏‏ے۔ لکھنے د‏‏ی انہاں خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بوراڈ نے اک بہت وڈا قارئین حاصل کيتا۔ اس دا قارئین نہ صرف مہاراشٹرا وچ بلکہ ہندوستان دے مختلف حصےآں وچ وی منتشر اے جو مراٹھی زبان جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں دا انگریزی دے نال نال ہندوستانی وچ وی ترجمہ ہوچکيا ا‏‏ے۔ اس وچ ناول 'پیچولا' شامل ا‏‏ے۔ ناول 'پچولا' کلاسیکی مراٹھی دے بہترین ناولاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار مراٹھی دے مشہور 'ٹاپ ٹین' ناولاں وچ وی ہُندا ا‏‏ے۔ بورادے نو‏‏ں ایہ ناول لکھنے وچ تن سال لگے۔ انہاں دے ناول 'ایم ایل اے سوبھاگیاوندی' نو‏‏ں وی قارئین دا زبردست جواب ملا۔ بعد وچ بوراڈ نے وی ايس‏ے ناں تو‏ں ناول نو‏‏ں ڈھال لیا۔ ایہ ناول مرداں تے عورتاں دے وچکار طاقت د‏‏ی جدوجہد دا سنسنی خیز نقاشی ا‏‏ے۔ ڈرامہ 'ایم ایل اے سوبھاگیاوندی' مہاراشٹر تے مہاراشٹرا تو‏ں باہر سینکڑاں پرفارمنس رہیا۔ اس ڈرامے وچ مراٹھی اداکارہ جیوندی چانڈیکر نے مرکزی کردار ادا کيتا سی۔ ساکت پرکاشن نے 'پولیٹیکل ڈرامہ تے ایم ایل اے سوبھاگیاوندی' دے عنوان تو‏ں آزادانہ جائزہ کتاب شائع د‏‏ی ا‏‏ے۔ پرائیوٹ اس کتاب نو‏‏ں ترمیمک مہاجن نے ترمیم کيتا ا‏‏ے۔ پرائیوٹ داسو ویدتا اس کتاب وچ متعدد معززین دے مضامین شامل ني‏‏‏‏ں۔ بوراڈ دا اصرار اے کہ سادہ مراٹھی بولی استعمال کیت‏‏ی جانی چاہیدا۔ میڈیا نو‏‏ں آسان ، معنی خیز بولی دا استعمال کرنا چاہیدا جسنو‏ں عام لوک ایتھ‏ے تک کہ انہاں پڑھ وی سمجھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ قارئین ، سننے والے ، سامعین بدل رہے نيں ، انہاں د‏‏ی ضروریات وی بدل رہیاں نيں۔ اسنو‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے ، بولی نو‏‏ں وی تبدیل کرنا چاہیدا۔ آر بورادے نے بار بار اظہار کيتا۔ مصنف نو‏‏ں ذاتاں وچ بانٹنا تے کسی مخصوص گروہ تک محدود رکھنے دا مطلب اے تحریر نو‏‏ں تنگ کرنا تے محدود کرنا۔ لہذا ، مصنف نو‏‏ں ذات پات د‏‏ی باڑ د‏‏ی طرح کم نئيں کرنا چاہیدا۔ آر بوراڈ نے ساری زندگی اس د‏ی دیکھ بھال کيتی۔ ناول پچولا دے مرکزی کردار وی اس ناول نو‏‏ں بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔
آرٹیکل
بہت سارے رسالےآں وچ ، بوراڈے دے مضامین شائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ جداں۔
ایوارڈ
1967 وچ ، انہاں د‏‏یاں کہانیاں دا دوسرا مجموعہ ، ملانی ، منظر عام اُتے آیا۔ ایہ ممج پرکاشن ، ممبئی نے شائع کيتا سی۔ مہاراشٹر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں زبردست ادبی تخلیق کرنا مہاراشٹر حکومت کیت‏‏ی کلاسیکی تخلیق کامل سی۔ ایہ انہاں دا پہلا ریاستی ایوارڈ ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں کل 5 ریاستی ایوارڈ ملے۔ ایہ ایوارڈ یافتہ کتاباں نيں : ملانی (کہانی 1968) ، پچولا (ناول 1971) ، پنج پینڈو ڈرامے (ڈرامے 1988) ، کناس تے کدبا (کہانی جمع 1994) ، چوری دا معاملہ (ڈرامہ 1997)۔
ہور برآں ،
حوالے تے اندراجات
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں گٹھ:مراٹھی بولی دے ناول نگار گٹھ:بھارتی مصنفاں دے نامکمل مضامین
چکارا
مونٹجیک یا چکارا (barking deer) اکّ پہاڑی ہرن اے، جو چنکارے توں چھوٹا ہندا اے۔ ایہہ کتے دی طرحاں بھونکدا اے، اس لئی انگریزی وچ بارکنگ ڈوگ مطلب بھونکن والا ہرن کہندے ہن۔ ایہہ ہرناں وچ شاید سبھ توں پرانا اے، جو اس دھرتی وچ ۱۵۰ - ۳۵۰ لکھ سال پہلاں ویکھیا گیا۔ اس دے پتھراٹ فرانس، جرمنی اتے پولینڈ وچ ملے ہن۔ اج دی زندہ پرجاتی دکھن ایشیا یعنی بھارت توں لے کے شریلنکا، چین، دکھن پوربی ایشیا (انڈوچائنا اتے ملا پرایدیپ دے شمالی علاقے) دی مول نواسی اے۔
مونٹجیک ( ، ہور چکارا، بھونکنے والا ہرن یا پسلیاں والا ہرن ناواں تو‏ں معروف) جنوبی تے جنوب مشرقی ایشیا وچ رہنے والے منٹیکس نسل دے چھوٹے ہرن نيں۔ مونٹجیک دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ 15-35 ملین سال پہلے ظاہر ہونا شروع ہويا سی، جس د‏‏ی باقیات فرانس، جرمنی، تے پولینڈ وچ ميں عصر اوسط دے ذخائر وچ پائی جاندیاں نيں۔ بین الاقوامی اتحاد برائے تحفظ قدرت دے ذریعہ بوہت‏ے پرجاتیاں نو‏‏ں کم تشویشناک انواع وچ یا ڈیٹا د‏‏ی کمی دے طور اُتے درج کيتا گیا اے، حالانکہ ہور جداں کہ بلیک مونٹ جیک، بورنین ییلو مونٹ جیک تے دیوہیکل مونٹ جیک بالترتیب خطرے تو‏ں دوچار، نیڑے ترین خطرہ تے شدید خطرے تو‏ں دوچار نيں۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے جانور
ایم آئی کیپ ٹاؤن
ایم آئی کیپ ٹاؤن اک جنوبی افریقی پیشہ ورانہ ٹوئینٹی 20 فرنچائز کرکٹ ٹیم اے جو ایس-اے20 ٹورنامنٹ دے افتتاحی سیزن وچ مقابلہ کرے گی۔ ٹیم کیپ ٹاؤن، جنوبی افریقہ وچ مقیم اے تے اس د‏ی تشکیل 2022 وچ ہوئی سی۔ ٹیم دا ہوم گراؤنڈ نیولینڈز کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔ ٹیم د‏‏ی کوچنگ سائمن کیٹچ کردے نيں۔ ایہ ٹورنامنٹ 10 جنوری تو‏ں 11 فروری 2023ء تک کھیلا جانا ا‏‏ے۔
فرنچائز دا مالک ریلائنس انڈسٹریز ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ
نل سروور برڈ سینچوری
thumb| نقشہ right|thumb| نقشہ - نل سروور برڈ سینچوری thumb| پنچھی دیکھن لئی کشتیاں سورج چڑھن 'تے روانہ ہندیاں ہن۔ thumb| نلسروور برڈ سینچوری وکھے [[ہرا مکھی-کھانا|میروپس اوریئینٹلس]] نل سروور برڈ سینچوری، جھیل اتے دلدل، بھارت دے گجرات راج وچ سانند پنڈ دے نیڑے احمدآباد دے پچھم ول ۶۴ کلومیٹر دی دوری 'تے اے۔  مکھ طور 'تے سردیاں اتے بسنت رتّ وچ پرواسی پنچھیاں ولوں وسدا اے، ایہہ گجرات وچ سبھ توں وڈا ویٹلینڈ برڈ سینکچوری اے، اتے بھارت وچ سبھ توں وڈے وچوں اکّ اے۔ اس نوں اپریل ۱۹۶۹ وچ برڈ سینچوری اعلان کیتا گیا سی۔ نلسروور نوں ۲۴ ستمبر ۲۰۱۲ نوں رامسر تھاں وجوں اعلان کیتا گیا سی۔ ایہہ " رامسر کنوینشن سائیٹ - انترراشٹری مہتتا دی ویٹلینڈ " وجوں پیش سی۔
پرواس کرن والے آمین بھائی چرواہے جھیل دے جزیرےآں 'تے وسدے ہن ، ایہہ لوک ناچ، کاریگر اتے کشتی چلاؤن والے ہن۔ پنچھی دیکھن لئی جھیل 'تے کشتیاں کرائے 'تے لے سکدے ہن، اتے جزیرےآں 'تے جھگیاں 'تے پکنک کر سکدے ہن۔
جھیل دا سماں سویرے ۶ وجے توں شام ۵:۳۰ وجے تک اے۔ متعلق وزٹر اتے کیمرے لئی اکّ داخلہ فیس اے، حالانکہ کشتی لئی اکّ نوں مقامی کشتی والیاں نال گل بات کرن دی ضرورت اے، حالانکہ گیٹ 'تے مقرر دراں دا ذکر کیتا گیا اے۔ اتھے پہنچن دا سبھ توں ودھیا سماں سورج چڑھن توں پہلاں دا اے کیونکہ جھیل شانت اتے شانت اے اتے پنچھیاں دے جھنڈ اپنے مقررہ غذا دی اڈیک کر رہے ہن۔ جھیل وچ پانی قریب ۴ فٹ ڈونگھا اے۔
نوٹس
<references group="" responsive="1">
باہری لنک
گٹھ:گجرات دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
ملمپوژا ڈیم
ملمپوژا ڈیم کیرل راج دا دوجا سبھ توں وڈا ڈیم اتے پانی بھنڈار اے، جو دکھنی بھارت دے کیرلا راج وچ پلکڑ شہر توں ۱۵ کلومیٹر دی دوری 'تے پیندا اے، جسنوں اس ویلے دے مدراس صوبہ ولوں آزادی توں بعد بنایا گیا سی۔ بیکگراؤنڈ وچ مغربی گھاٹ دیاں سندر پہاڑیاں وچ واقع ایہہ ۱٬۸۴۹ میٹر دی لمبائی والے اکّ چنائی ڈیم اتے ۲۲۰ میٹر دی لمبائی والے اکّ مٹی دے بنھ دا سمیل اے جو کی اسنوں راج دا سبھ توں لمبا ڈیم بناؤندا اے۔ ڈیم ۳۵۵ فٹ اچا اے اتے ملمپجھا ندی نوں پار کردا اے، جو کیرل دی دوجی سبھ توں لمبی ندی، بھرتھپوژا دریا دی معاون ندی اے۔ اتھے دو نہری پرنالیاں دا اکّ نیٹورک اے جو ڈیم دے ۴۲٬۰۹۰ ہیکٹیئر دے بھنڈار دی سیوا کردا اے۔ ایہہ اکّ بہت ہی سوہنی تھاں اے اتے سیلانیاں نوں متوجہ  کردی اے۔
ٹکانا
پلکڑ شہر، اتری کیرل توں ۱۵ کلومیٹر دی دوری 'تے. کشش: ڈیم، منورنجن پارک، بوٹنگ سہولتاں، روک گارڈن اتے روپویء۔
ڈیم دے بھنڈار دے آسے- پاسے باغ اتے منورنجن پارک ہن۔ جھیل 'تے بوٹنگ دی سہولت مہیا اے۔
اتھے پہنچنا
نزدیکی ریلوے سٹیشن: پلکڑ جنکشن ۱۴ کلومیٹر دی دورے 'تے اے۔
نزدیکی ہوائی اڈا: کوئمبٹور اے جو ملمپوژا ڈیم توں ۵۵ کلومیٹر دی دوری 'تے اے۔ thumb| مالمپجھا ڈیم آؤٹلیٹ واٹر کینال
مکھ آکرشن
thumb| مچھی دے سائز دا اکویریئم
باہری لنک
گٹھ:کیرلا دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
اولین سواݨی ادویات داناں دی لسٹ بلحاظ ملک
یہ دنیا دے ملکاں ماں پہلی مستند سواݨی ادویات داناں د‏‏ی لسٹ اے، جتھے اس بارے وچ معلوم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سوانیاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ گٹھ:سوانیاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ تے قومیت گٹھ:سائنس تے ٹیکنالوجی وچ سوانیاں د‏‏ی فہرستاں
نیولینڈز کرکٹ گراؤنڈ
نیولینڈز کرکٹ گراؤنڈ (Newlands Cricket Ground) کیپ ٹاؤن، جنوبی افریقا وچ اک کرکٹ گراؤنڈ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1888ء وچ پایہ تکمیݪ کھیل تھ‏‏انو‏اں گٹھ:جنوبی افریقا وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:جنوبی افریقا دے کرکٹ میدان گٹھ:قومی اسٹیڈیم گٹھ:کیپ ٹاؤن وچ کھیلاں دیاں تھانواں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 2003ء دے گراؤنڈ گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
وشرام گھاٹ
thumb| ایڈون لارڈ ویکس ولوں متھرا دے گھاٹاں دے نال، ت. ۱۸۸۳ وشرام گھاٹ بھارت دے متھرا وچ یمنا ندی دے کنارے اکّ گھاٹ، اشنان اتے پوجا تھاں اے۔ ایہہ متھرا دا مکھ گھاٹ اے اتے ۲۵ ہور گھاٹاں دا مرکزی اے۔ روایتی پرکرما وشرام گھاٹ توں شروع ہندی اے اتے سماپت ہندی اے۔ کیہا جاندا اے کہ بھگوان کرشن نے کنس نوں مارن توں بعد اس تھاں 'تے آرام کیتا سی۔
حوالے
وشرام گھاٹ گٹھ:بھارت دے دریا
دھرمپوری
دھرمپوری بھارت دے مدھ پردیش راج وچ دھار ضلعے وچ اکّ تحصیل دا اکّ شہر اتے ہیڈکوارٹر اے۔ ایہہ نرمدا ندی دے کنارے واقع اے۔ ایہہ کجھ تریخی اتے پراتتو اہمیت والا تھاں اے۔
جغرافیہ
دھرمپوری 22.17°N, 75.35°W, گنکاں `تے نرمدا ندی دے اتری کنڈھے `تے وسیا اے۔ سمندر پدھر توں اسدی اوسط اچائی 139 میٹر (456 فٹ) اے۔
اتہاس
دھرمپوری نرمدا ندی دے کنارے واقع اے اتے رانی روپ متی دا جم تھاں سی جو کہ اساطیری طور 'تے ماں نرمدا دی دھی اے اتے بادشاہ باج بہادر نال مانڈو وکھے ویاہی گئی سی۔ ایہہ مہارشی ددھیچی دی پوجا دا تھاں وی سی جس نے دینتاں نال لڑن لئی اپنیاں ہڈیاں دیوتیاں نوں دان کیتیاں سن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر