cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکندر
مصر د‏‏ی فتح
صور دے محاصرے دے دوران وچ سکندر نو‏‏ں دارا دا پیغام ملیا جس وچ اس نے لکھیا سی کہ اوہ اس دے بیوی بچےآں نو‏‏ں چھڈ دے۔ اس دے بدلے اسنو‏ں ادھی ایرانی سلطنت دے دتی جائے گی۔ ایہ پیغام سن کر سکندر دا خاص آدمی "پارمے نیو" کہنے لگیا کہ جے ميں سکندر ہُندا تاں ایہ پیش کش قبول کر لیندا۔ اس اُتے سکندر بہت خفا ہويا۔ اوہ کہنے لگا:
"جے سکندر، "پارمے نیو" ہُندا تاں اوہ وی ایسا ہی کردا۔"
اس نے دارا د‏‏ی ایہ پیش کش مسترد کر دتی تے پیغام بھجوایا کہ اس دے علاوہ کوئی تے پیش کش اے تاں دارا خود آ ک‏ے گل کرے۔
صور دے بعد "غزہ" شہر د‏‏ی باری آئی۔ اس د‏ی فتح دے بعد سکندر مصر وچ داخل ہويا تے توقع دے بر خلاف ایتھ‏ے دے حکمران نے بغیر کسی فوجی کارروائی دے سکندر دے اگے ہتھیار ڈال دیے۔ ایتھ‏ے کچھ عرصہ قیام دے بعد اوہ دریائے نیل دے راستے سمندر د‏‏ی طرف ودھیا تے اک مناسب جگہ اُتے پڑاؤ ڈالیا تے اک نويں شہر د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس قدیم شہر دا ناں اسکندریہ اے تے ایہ اج وی مصر دے اہ‏م ترین شہراں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ گوگا میلا د‏‏ی جنگ وچ دارا د‏‏ی فوج وچ کم و بیش دس لکھ پیادے، چالیس ہزار سوار، دو سو تلوار باز رتھ (بیل گڈی د‏‏ی اک قسم)، پندرہ ہاتھی تے بے شمار یونانی سپاہی سن ۔ دارا نے لڑیائی دے لئی مقام دا انتخاب وی وڈا دیکھ سوچ کر کيتا سی۔ اسنو‏ں معلوم سی کہ رتھ اُچی نیچی جگہاں اُتے نئيں چل سکدے۔ اس لئی اس نے انہاں دے لئی اک مخصوص جگہ اُتے زمین نو‏‏ں بالکل ہموار کرا لیا سی۔
اپنے تو‏ں ویہہ گنیاوڈی فوج دیکھ ک‏ے وی سکندر گھبرایا نئيں بلکہ اس دے ذہن نے فوراً لڑیائی دا اک شان دارمنصوبہ بنا لیا۔ سب تو‏ں پہلے اس نے اپنے جرنیلاں نو‏‏ں بلیا ک‏ے ایسی اُتے جوش تقریر د‏‏ی کہ سب د‏‏ی ہمت بندھ گئی۔ اس دے بعد اس نے حملے وچ پہل کرنے د‏‏ی بجائے انتظار کرنا شروع کر دتا۔ اس دوران اس نے اپنے سپاہیاں نو‏‏ں مکمل آرام کرنے دا موقع دتا تاکہ جنگ شروع ہونے تک اوہ بالکل تازہ دم تے چاق وچوبند ہوئے جاواں۔ اس دے برعکس ایرانی سپہ سالار نے اپنے سپاہیاں تو‏ں مسلسل سنتریاں دا کم لے ک‏ے انہاں نو‏ں تھکا دتا سی۔
دارا نے اپنی فوج د‏‏ی ترتیب اس طرح نال کیندی سی کہ خود درمیان وچ سی تے سجے کھبے، اگے پِچھے اس دے نہایت قابل اعتماد آدمی سن ۔ ادھر مقدونوی سپہ سالار سکندر نو‏‏ں معلوم سی کہ کسی وی فوج د‏‏ی سجے طرف دا دستہ جنگ دے دوران سب تو‏ں زیادہ اہمیت دا حامل ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی اس نے اس د‏ی قیادت اپنے نہایت بہادر تے قابل اعتماد جرنیل "پارمے نیو" نو‏‏ں سونپی اورانتہائی سجے جانب فوجیاں د‏‏ی اک اضافی قطار وی متعین د‏‏ی تاکہ کسی اچانک حملے د‏‏ی صورت وچ موثر دفاع کيتا جا سک‏‏ے۔
لڑائی شروع ہوئی تاں دونے فریقاں نو‏‏ں اپنی فتح دا یقین سی۔ سکندر دے پاس نہ صرف چنگا ذہن سی بلکہ اس دے پاس اچھے ہتھیار وی سن ۔ اوہ پہلے وی ایرانیاں اُتے فتح حاصل کر چکيا سی۔ ایہی گلاں اس دے اعتماد دا باعث سن۔ دوسری جانب دارا نو‏‏ں تعداد د‏‏ی برتری د‏‏ی وجہ تو‏ں فتح د‏‏ی امید سی۔
لڑائی دا آغاز دارا ہی د‏‏ی طرف تو‏ں ہويا تے اس نے سب تو‏ں پہلے اپنے رتھ روانہ کیتے۔ اسنو‏ں پورا یقین سی کہ ایہ دشمن د‏‏ی فوج وچ کھلبلی مچا دین گے۔ لیکن جدو‏ں اس نے دیکھیا کہ مقدونوی سپاہی وڈی مہارت تو‏ں اپنا دفاع ک‏ر رہ‏ے نيں تاں اس نے پیاداں نو‏‏ں وار کرنے دا حکم دے دتا۔ ایہی اس د‏ی سب تو‏ں وڈی غلطی سی تے ايس‏ے د‏‏ی توقع سکندر کر رہیا سی۔ پیاداں نو‏‏ں اس وقت استعمال کيتا جاندا اے جدو‏ں لڑیائی آخر مراحل وچ ہوئے تے دشمن اُتے آخری وار کرنا ہوئے۔ فیر کيتا سی، پیاداں دے حرکت وچ آندے ہی ایرانی فوج د‏‏ی ترتیب بالکل ہی ختم ہوئے گئی تے انہاں د‏‏ی صفاں وچ خلا آ گیا۔ ایہ دیکھدے ہی سکندر نے اپنے نیزہ برداراں تے مقدونوی جتھاں نو‏‏ں حملے دا حکم دتا۔ اس حملے د‏‏ی خاص گل ایہ سی کہ اس د‏ی قیادت خود سکندر کر رہیا سی۔
"گرانی کوس" دے معرکے د‏‏ی طرح اس مرتبہ وی سکندر نے پہلے ایرانی فوج دے وڈے وڈے جرنیلاں نو‏‏ں نشانہ بنایا تے آن د‏‏ی آن وچ انہاں د‏‏ی لاشاں کٹ کٹ کر گرنے لگاں۔
سکندر نے جدو‏ں دیکھیا کہ اس دے سپاہیاں نے میدان مار لیا اے تاں اوہ دارا دے تعاقب وچ نکلیا تاکہ بار بار دے معرکےآں د‏‏ی بجائے اک ہی دفعہ اس دا کم تمام کر دے۔ لیکن اوہ اس دے ہتھ نہ آیا۔
کہیا جاندا اے کہ بعد وچ بعض ایرانی جرنیلاں نے خود ہی مل ک‏ے اسنو‏ں قتل کر دتا سی۔ ایہ واقعہ موجودہ ایران دے راجگڑھ تهران دے پاس پیش آیا۔ سکندر جدو‏ں اس جگہ پہنچیا تاں اسنو‏ں دارا د‏‏ی لاش ہی ملی۔ تب اس نے اسنو‏ں واپس مصطـخر (ایرانی سلطنت دا دار الخلافہ) روانہ کر دتا تے حکم دتا کہ اسنو‏ں تمام شاہی اعزازات دے نال دفنایا جائے۔
فوج وچ بے چینی
ان پے در پے کامیابیاں دے بعد حالات وچ بہت ساریاں تبدیلیاں آچکیاں سن۔ سکندر د‏‏ی فوج ہن اوہ نئيں رہی سی جو مقدونیہ تو‏ں روانگی دے وقت سی۔ اس د‏ی قوت وچ بے پناہ وادھا ہوئے چکيا سی۔ اس نے ایرانی سلطنت دے اک بہت وڈے حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی تے اوتھ‏ے دے لوکاں نے وی اس د‏ی اطاعت قبول کر لئی سی۔ اوہ یونانی سپاہی جو اجرت اُتے ایرانی فوج دے لئی لڑ رہے سن، ہن سکندر دے نال شامل ہوئے گئے سن تے سکندر نے انہاں دے لئی اوہی معاوضہ مقرر کيتا سی جو انہاں نو‏ں شہنشاہ ایران د‏‏ی طرف تو‏ں ملدا سی۔
ان سب گلاں دے علاوہ خود سکندر د‏‏ی طبیعت وچ وی بہت تبدیلیاں آگئی سن۔ اس دے احساس خود داری وچ اس حد تک وادھا ہوئے گیا سی کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں یونانی "دیوت‏ا زیوس" د‏‏ی اولاد سمجھنے لگیا تے اپنے خلاف کوئی گل نئيں سن سکدا سی۔ ایہی وجہ اے کہ جدو‏ں اس دے قریبی دوست "لکی توس" نے اسنو‏ں دیوت‏ا مننے تو‏ں انہاں دار کر دتا تاں غصے دے عالم وچ سکندر نے اپنا نیزہ اس دے پیٹ وچ گھونپ کر اسنو‏ں مار ڈالیا۔
سکندر ہندستان وچ
thumb|سکندر ہندستان وچ ایران د‏‏ی فتح دے بعد بوہت سارے لوکاں نے سکندر نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اس نے بہت ساریاں فتوحات حاصل کر لین، ہن اوہ واپسی د‏‏ی راہ لے لیکن اس اُتے تاں دنیا د‏‏ی فتح دا بھوت سوار سی۔ اس نے کہیا کہ اوہ اس وقت تک واپس نئيں جائے گا جدو‏ں تک ہندوستان نو‏‏ں فتح نئيں کرلیندا۔
یہ 327 ق م د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس نے ہندوستان د‏‏ی طرف پیش قدمی شروع کيتی۔ اس وقت اس د‏ی فوج وچ اک لکھ ویہہ ہزار پیادے تے پندرہ ہزار سوار شامل سن ۔ کابل پہنچ ک‏ے اس نے اپنے لشکر نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ اک حصے نو‏‏ں براہ راست دریائے سندھ د‏‏ی طرف روانہ کيتا گیا تے دوسرا حصہ خود سکندر د‏‏ی قیادت وچ شمال د‏‏ی طرف تو‏ں اگے ودھیا۔ ایتھ‏ے اس نے اک ایسا قلعہ فتح کيتا جس دے بارے وچ مشہور سی کہ روم دا بادشاہ ہرقل وی اسنو‏ں فتح نئيں کر پایا سی۔
کوہ مور دے نیڑے نیسا دے مقام اُتے دونے فوجاں آپس وچ مل گئياں تے انہاں نے اٹک دے مقام اُتے دریائے سندھ نو‏‏ں عبور کيتا۔ اس دے بعد دریائے جہلم دے نیڑے اس دا سامنا ہندوستانی راجہ پورس تو‏ں ہويا۔
سکندر نو‏‏ں معلوم سی کہ اوہ پورس دا مقابلہ اس طرح تو‏ں نئيں کر سکدا جس طرح اس نے دارا دا مقابلہ کيتا سی۔ یعنی اوہ سامنے تو‏ں حملہ نئيں کر سکدا سی۔ راجا پورس د‏‏ی بہادری دے قصے اس نے سن رکھے سن ۔ تب اس نے اک جنگی چال چلی۔ اس نے اک جرنیل د‏‏ی قیادت وچ اپنی فوج دا کچھ حصہ پورس دے سامنے کر دتا تے باقی فوج لے ک‏ے اک ہور مقام د‏‏ی طرف چل پيا۔ اس تو‏ں پورس ایہی خیال کردا کہ مقدونوی فوج دے اوہی مٹھی بھر سپاہی نيں جو اس دے سامنے نيں لیکن اس د‏ی بے خبری دا فائدہ اٹھا ک‏ے سکندر اک طرف تو‏ں حملہ کر دیندا۔
لڑائی شروع ہوئے گئی۔ پورس نو‏‏ں سکندر د‏‏ی موجودگی دا اس وقت تک علم نہ ہويا جدو‏ں تک اوہ دریا پار نئيں کر چکيا سی۔ تب اس نے فوراً اپنے بیٹے د‏‏ی کمان وچ اک دستہ سکندر د‏‏ی طرف روانہ کيتا۔ لیکن سکندر تاں وڈے وڈے سپہ سالاراں تے جرنیلاں تو‏ں دو دو ہتھ کر چکيا سی، ایہ نوجوان اس دا کیہ بگاڑ سکدا سی۔ اس لڑیائی دا نتیجہ ایہ ہويا کہ پورس دا بیٹا ماریا گیا تے ہن سکندر دے سامنے میدان بالکل صاف ہوئے گیا۔ اس نے ايس‏ے وقت پورس د‏‏ی فوج اُتے ہلہ بول دتا۔
ایرانیاں دے برعکس پورس بہت بہادری تو‏ں لڑیا۔ اس دے لشکر وچ 180 ہاتھی وی شامل سن ۔ انہاں تو‏ں مقدونوی فوج نو‏‏ں زیادہ خطرہ سی۔ کیو‏ں کہ ہاتھیاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے گھوڑے ہیبت زدہ ہوئے جاندے نيں تے اپنے مالک دا وی کہیا نئيں مندے۔ اس مصیبت دا علاج سکندرنے ایويں کيتا کہ جاں ہی ہاتھی حملہ آور ہوئے اس نے اپنے سواراں نو‏‏ں دو قطاراں وچ ونڈ دتا۔۔۔۔۔اک ہاتھیاں دے کھبے تے دوسری سجے طرف۔ ایہ سوار ہاتھیاں نو‏‏ں دھکیلدے ہوئے اک تنگ سی گھاٹی وچ لے آ ئے۔ ایتھ‏ے آ ک‏ے ہاتھی بدک گئے تے خود اپنی فوج دے لئی مصیبت بن گئے۔
"دسو، تواڈے نال کيتا سلوک کيتا جائے؟"
پورس نے جواب دتا: "اوہی جو اک بادشاہ دوسرے بادشاہ دے نال کردا ا‏‏ے۔"
سکندر میدان جنگ وچ پورس د‏‏ی بہادری تو‏ں تاں پہلے ہی متاثر سی، ہن اس د‏ی گفتگو نے وی اسنو‏ں کم متاثر نئيں کيتا۔ تے بہادراں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دینا اسنو‏ں بالکل پسند نئيں سی۔ اس نے پورس نو‏‏ں معاف کر دتا تے اس دا تمام علاقہ وی واپس کر دتا۔ اس دے جواب وچ راجا وی اس دا دوست بن گیا۔
سکندر نو‏‏ں ہندوستان دے اندر تک جانے تے اس دے عجائبات دیکھنے دا بے حد شوق سی۔ اس دا ایہی شوق تے تجسس سی جس نے اسنو‏ں ایتھ‏ے آنے اُتے مجبور کيتا سی۔ ورنہ ایرانی سلطنت اُتے قبضہ کيتا کم سی کہ اوہ تے د‏‏ی لالچ کردا۔ اُتے جدو‏ں اس نے جہلم تو‏ں اگے چلنے دا ارادہ کيتا تاں اس موقع اُتے اس د‏ی فوج نے اس دا نال نہ دتا۔ سچ گل تاں ایہ اے کہ پچھلے کئی برساں د‏‏ی مسلسل مشقت نے انہاں نو‏ں سخت تھکا دتا سی تے ہن انہاں وچ ہور مہمات سر کرنے د‏‏ی بالکل ہمت نئيں رہی سی۔ اس تو‏ں پہلے اوہ جنہاں ملکاں تے ریاستاں اُتے قبضہ کرچکے سن انہاں د‏‏ی افواج باآسانی ہار مان گئی سن مگر ہندوستانی افواج د‏‏ی بہادری دے بارے انہاں نو‏ں جہلم دے میدان جنگ وچ تجربہ ہويا جس تو‏ں انہاں دے دل خوف تو‏ں بھر گئے ۔
فتح ملتان
سکندر نے اپنی فوج نو‏‏ں اگے ودھنے دا حکم دتا انہاں نو‏ں دولت دا لالچ دتا زرخیز زمیناں اُتے قبضے د‏‏ی امید دلائی ایہ فوج ملتان د‏‏ی طرف بڑھی ایتھ‏ےملوئی قوم آباد سی جنہاں د‏‏ی شجاعت تے بہادری د‏‏ی داستاناں پھیلی ہوئیاں سن جدو‏ں سکندری افواج ملتان اُتے حملہ آور ہوئیاں تاں اس قوم نے ڈٹ کر مقابلہ کيتا اس مہم دے دوران سکندر د‏‏ی کمر وچ تیر لگیا جو ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ پیوست ہوئے گیا حکماء د‏‏ی کوششاں دے باوجود ایہ تیر نہ نکل سکیا اس اُتے انہاں نے تیر دا کچھ حصہ کٹ دتا تاکہ سکندر جنگ جاری رکھ سک‏‏ے ۔ اُتے کچھ دناں بعد ملتان فتح ہوئے گیا ایتھ‏ے یونانی فوج نے اپنے بادشاہ دے زخمی ہونے دا بھیانک انتقام لیا کہ شہر وچ کِسے نو‏‏ں زندہ نہ چھڈیا۔یاں سکندر نے ملتان نو‏‏ں وی فتح ک‏ر ليا۔
سکندری فوج دا اگے ودھنے تو‏ں انکار
فتح ملتان دے بعد سکندر د‏‏ی فوج نے اگے ودھنے تو‏ں مکمل انہاں دار کر دتا سکندر د‏‏ی تقریراں بے اثر ہوگئياں انہاں نے واپسی دا نعرہ لگایا مؤرخین اس د‏ی دووجوہات بیان کردے نيں پہلی وجہ ایہ سی کہ ہرسپاہی دولت تو‏ں بھرے ہوئے اونٹھاں دا مالک بن چکاتھا ہن اوہ اس دولت تو‏ں عیاشی د‏‏ی زندگی گزارنا چاہندے سن اوہ میدان د‏‏ی مصیبتاں تے قتل وغارت تو‏ں بچنا چاہندے سن ۔ دوسری وڈی وجہ ایہ سی سکندر دے جاسوساں نے اطلاع دتی سی کہ دریائے بیاس دے کنارے آباد قبیلے دے طاقت ور تے جنگ جو سپاہی اسلحہ تو‏ں لیس ہوک‏ے جنگ دے لئی مستعد نيں۔ایہ خبراں سن کر سکندر د‏‏ی فوج بددل ہوئے گئی انہاں نو‏ں پورس تے ملتان دے جنگ جوواں نے ہلاکے رکھ دیاتھا اس لئی اوہ وطن واپسی دا سوچنے لگے۔ سکندر نے انتہائی سمجھ بجھ دا ثبوت دیندے ہوئے اوہی کيتا جو اس دے سپاہی چاہندے سن ۔ ہندوستان نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی اپنی تمام تر خواہش دے باوجود اوہ انہاں د‏‏ی گل مان گیا تے ایتھے تو‏ں اس نے واپسی دا فیصلہ کيتا۔
موت
thumb|جنازہ "سکندر نے 33 سال عمر پائی۔ اوہ 356 ق م (یعنی حضرت عیسی علیہ السلام د‏‏ی پیدایش تو‏ں 356 سال پہلے) وچ پیدا ہويا تے اس دا انتقال 323 ق م وچ ہويا۔اس د‏ی موت د‏‏ی کئی وجوہات دسیاں جاندیاں نيں پہلی وجہ ایہ اے کہ اسنو‏ں زہر دتا گیا ایہ زہر اسنو‏ں ایرانی شہزادی رخسانہ نے دتا سی روایات دے مطابق سکندر اعظم نے ایران د‏‏ی فتح دے بعد دارا دے خاندان نال تعلق رکھنے والی شہزادی نال شادی کرلئی تے اس اُتے عنایات د‏‏ی بارش کردتی مگر شہزادی نے اپنے خاندان د‏‏ی تباہی و بربادی تے قتل وغارت نو‏‏ں فراموش نہ کيتا تے موقع ملدے ہی سکندر نو‏‏ں زہر دے دیاجس تو‏ں اس د‏ی موت واقع ہوئے گئی ۔"
"دوسری روایت دے مطابق سکندر نے بابل شہر پہنچ ک‏ے جشن فتح منایا ساری رات شراب دا دور چلدا رہیا ایہ شدید سرد رات سی سکندر نو‏‏ں بخار لاحق ہويا جو بعد وچ نمونیہ وچ بدل گیا جس تو‏ں سکندر د‏‏ی موت واقع ہوئے گئی ۔"
"تیسری روایت ایہ اے کہ ساری دنیا نو‏‏ں فتح کرنے دا خواب پورا نہ ہويا تاں سکندر نے کثرت تو‏ں شراب نوشی شروع کردتی جس تو‏ں اس د‏ی صحت برباد ہوئے گئی۔آخری ایام وچ اس دا ذہنی توازن وی بگڑ گیا ،کثرت مئی نوشی نے اس د‏ی جان لے لی۔"
"اس نے لگ بھگ ادھی دنیا تاں اس نے اس جوانی ہی وچ فتح کر لئی۔ کہندے نيں جے اوہ تھوڑی مدت تے زندہ رہ لیندا تاں کوئی وجہ نئيں سی کہ پوری دنیا دا فاتح نہ بن جاندا۔"
سکندر نے 33 سال دی عمر پائی اوہ 356 ق م چ جمیا سی تے 323 ق م چ مر گئیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سکندر اعظم گٹھ:323 ق م گٹھ:356 ق م گٹھ:ایشیا وچ چوتھ‏ی صدی ق م گٹھ:بانی شہر گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م دے حکمران گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م د‏‏ی یونانی شخصیتاں گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار گٹھ:فارس دے شہنشاہ گٹھ:یونانی سیاستدان گٹھ:یونانی شخصیتاں گٹھ:356 ق م د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م دے فراعنہ مصر گٹھ:یونانی جرنیل
گٹھ:یونانی لوک گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یونانی شخصیتاں گٹھ:سپہ سالار گٹھ:فاتح گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:یونان
ڈسلڈورف
گٹھ:جرمنی
لپوو
لپوو شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع شومادیا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 94 فتح
94 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
چک 46 نو ایل
چک 46 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 94 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 47 نو ایل
چک 47 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ہلاکو خان
ہلاکو خان، جاںہلیکو جاںہلیگو  (Хүлэгү/Chakhar Mongolian; Chagatay: ہلاکو Category:Articles containing Chagatay-language text ; ، Hulâgu xân; [ɕû۔ljê۔û ] ; c. 1218 – 8 فروری 1265)، ایلخانی سلطنت دا بانی تے منگول حکمران چنگیز خان دا پوتا سی۔ چنگیز خان دے پتر تلوئی خان دے تن پتر سن، ایہناں چوں اک منگو خان سی، جہڑا قراقرم وچ رہندا سی تے پوری منگول سلطنت دا خان اِ-اعظم سی، دوجا پتر قبلائی خان  سی جہڑا چین چ منگول سلطنت دا بانی سی۔ تیجا پتر ہلاکو خان سی۔
ایلخانی سلطنت دی نیہہ
ہلاکو دی فوج نے منگول سلطنت دے دکھن-لہندے حصے وچ کافی ودھا دتا، ایران وچ ایلخانی سلطنت دی نیہہ رکھی۔ ہلاکو دی اگوائی ماتحت، بغداد دی گھیرابندی (1258) نے اسلامی طاقت دے مہان مرکز نوں تباہ کر دتا اتے دمشق نوں وی کمزور کر دتا، جس کارن اسلامی اثر دا مرکز قاہرہ وچ مملوک سلطنت بن گئی سی۔
ہلاکو خان (1217ء توں 8 فروری 1265ء) ایل خانی سلطنت دا بانی تے منگول حکمران چنگیز خان دا پوتا سی ۔  چنگیز خان دے پتر  تولی خان دے تن پتر  سن  ، اینہاں چوں اک منگو خان سی ، جہڑا قراقرم چ رہندا  سی  تے پوری منگول سلطنت دا خان اعظم سی  ، دوجا پتر قبلائی خان سی جہڑا چین چ منگول سلطنت دا بانی سی ۔ جدوں کہ تیجا پتر ہلاکو  خان سی ۔ منگو خان دے ویلے اتلے لہندے ایران خ اک اسماعلی گروہ حشیشین نے  بوہت ہنگامہ تے خونریزی شروع کر دتی  ۔ ایہہ علاقہ منگو خان  دی حکومبت چ شامل سی  اس لئی اوتھے دے لوکاں نے  اس ظلم دے خلاف فریاد  کیتی ۔  منگو خان نے اس شکایت تے اپنے بھائی ہلاکو خان نوں 1256ء چ ایران دا حاکم بنا کے بھیجیا  تے اسنوں اسماعیلیاں دے خلاف کاروائی کرن دا حکم دتا  ۔ ہلاکو خان  نے ایسے سال اسماعیلیاں دے مرکز قلعہ الموت تے مل مار کر اسماعلی حکومت دا ہمیشہ لئی خاتمہ  کر دتا  تے اینہاں دے آخری بادشاہ خور شاہ نوں قتل کر دتا ۔ ہلاکو خان نے ای ایران چ ایل خانی سلطنت دی نیونہہ رکھی ۔
خاندانی تعلق
ہلاکُو خان منگول راج دے بانی چنگیز خان دا پوتا اتے اسدے پتر تولوئی خان دا پتر سی۔ ہلاکُو دی ماں سورگوگتانی بیکی (تولوئی خان دی بیوی) نے اسنوں اتے اسدے بھراواں نوں بہت نپنتا نال پالیا اتے خاندانی حالات اتے اجیہا قابو رکھیا کہ ہلاکُو اگے چلکے اک وڈا  راج قائم کر سکیا۔  ہلاکُو خان دی بیوی دوکج خاتون اک نسطوری عیسائی سی اتے ہلاکُو دی ایلخانی سلطنت وچ بودھ دھرم اتے عیسائی دھرم نوں بڑاوا دتا جاندا سی۔ دوکج خاتون نے بہت کوشش کیتی دے ہلاکُو وی عیسائی بن جاوے لیکن اوہ مردے دم تک بودھ دھرم دا پیروکار ہی رہا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 74-4آر
چک 74-4آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے چوتھے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
ایڈولف ہٹلر دی موت
[[تصویر:Stars_&_Stripes_&_Hitler_Dead2.jpg|thumb|امریکی آرمڈ فورسز دے اخبار، سٹارس اینڈ سٹرپز دا پہلا پنہ، 2 مئی 1945
]] اڈولف ہٹلر اک جرمن سیاستدان سی، جونازی پارٹی دا لیڈر 1933 توں 1945 جرمنی دا چانسلر اتے 1934 توں 1945 تکنازی جرمنی دا فیورہر سی۔ اس نے 30 اپریل 1945 نوں برلن وچ اپنے بنکر وچ اپنے آپ نوں گولی مار کے خودکشی کر لئی سی (اسے ویلے لال فوج نے رائخسٹاگ دی پہلی منزل اُتے قبضہ کر لیا اتے ریخ چانسلری توں صرف 700-750 میٹر دوری تے سی)۔ اس دی اک دن دی بیوی نے سائنائیڈ چٹ کے اسدے نال ہی خودکشی  کیتی۔ ہٹلر دیاں پہلاں دیاں لکھت اتے زبانی ہدایتاں دے مطابق، اس دن دوپہر وقت اوہناں دیاں لاشاں نوں بنکر دے ایمرجینسی بوہے ولوں اپر لجایا گیا سی، پیٹرول چھڑکیا گیا سی، اتے بنکر دے باہر رائخ چانسلری گارڈن وچ تیلی لا کے جلا دتا سی۔ سوویت آرکائیوز دے ریکارڈ درساؤندے ہن کہ اوہناں دیاں باقیات برآمد کیتیاں گئیاں سن اتے 1970 تک کرموار ستھاناں وچ داخل کر دتیاں سن،  جتھوں اوہناں نوں دوبارہ کڈھیا گیا، داہ-سنسکار کیتا گیا اتے سواہ کھنڈا دتی گئی۔
موت دے کارناں بارے وکھ وکھ متّ ہن؛ اک دعوے وچ کیہا گیا اے کہ اوہ صرف زہر کھا کے مر گیا سی اتے اک ہور پکھ دا دعوہ اے کہ اوہ سائینائیڈ کیپسول نوں کھاندے ہوئے اپنے آپ چلائی گولی نال مر گیا سی۔ ہم عصر اتہاسکاراں نے ایہناں داہویاں نوں سوویت پرچار وجوں ردّ کر دتا ہے جاں وکھ-وکھ سٹیاں نوں میل دین لئی سمجھوتے دی کوشش کیتی اے۔ اک چشمدید گواہ نے کیہا کہ ہٹلر دی لاش توں منہ راہیں گولی مارن دے اشارہ ملدے سن، پر اس امکان دا صحیح نہ ہونا ثابت ہو گیا اے۔ برآمد کیتی گئی کھوپڑی اتے جباڑے دے ٹکڑیاں دی پرمانکتا بارے وی اختلاف چل رہا اے۔  2009 وچ امریکی کھوجکاراں نے اک کھوپڑی دے اک ٹکڑے دے ڈی این اے ٹیسٹ کروائے سن، جس نوں سوویت اہلکار بہت ویلے تک ہٹلر دی مندے آئے سی۔ ڈیئینئے ٹیسٹ اتے گھوکھ توں پتہ چلیا کہ ایہہ کھوپڑی اصل وچ 40 سال توں گھٹ عمر دی اک عورت دی سی۔ برآمد کیتے جباڑے دے ٹکڑے ٹیسٹ نہیں کیتے گئے سن۔
پچھلیاں واقعے
thumb|287x287px|Soviet troop movements, 16 to 26 اپریل 1945
حوالے
گٹھ:موت 1945 گٹھ:جرمن شخصیتاںگٹھ:نازی جرمنی
پہلوی بولی
قدیم فارسی بولی توں نکلی اک بولی ۔ ویلے دے نال نال پرانی فارسی دے لفظاں تے ترکیباں چ جہڑیاں تبدیلیاں رونما ہوئیاں اوہ پہلوی بولی دی صورت چ ظاہر ہوئیاں ، تے پہلوی بولی موجودہ فارسی چ بدل گئی ۔ اس لئی اس بولی نوں پہلوی دی بجائے گھبلی فارسی وی آکھیا جاندا اے ۔ کینجے ایہہ بولی پرانی فارسی تے اج دی فارسی دی درمیانی کڑی اے ۔ پہلوی بولی دیاں دو شاخاں نیں :اک اتلی چڑھدی پہلوی تے دوجی دکھنی پہلوی ۔ ساسانیاں دے ویلےآں دیاں ساریاں لکھتان دکھنی پہلوی چ لکھیاں گئیاں نیں ۔ پہلوی دا مادہ پہلو اے ، ایہہ اس قوم دا ناں اے جس نے 250 ق م چ خراسان توں ودھ کے یونانیاں نوں ایران توں کڈیا ۔ اصفہان اس بولی دے وڈے مرکزاں چوں سی ۔ پہلوی تے فارسی چ بنیادی فرق لفظاں دا نئیں ، لپی (رسم الخط) دا اے ، جسنوں ہزوارش کہندے نیں ۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایران دیاں بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
چک 48 نو ایل
چک 48 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
بارنول کاؤنٹی
بارنول امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
2015
2015 گریگری کیلنڈر دا ورہ اے جیہڑا جمعرات والے دن ٹریا۔
فلماں
==
ایراکلیون
ایراکلیون (Heraklion) یا کاندیہ جزیرہ کریٹ دا سب تو‏ں وڈا شہر تے دار الحکومت ا‏‏ے۔ نال ہی ایہ یونان دا چوتھا وڈا شہر وی ا‏‏ے۔ مقامی لوک اسنو‏ں "ایراکلیون" جدو‏ں کہ یورپ وچ اسنو‏ں اراکیلو، اراکیلون، کانددیہ، کاندیہ تے وی کئی ناواں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ کاندیہ، ہراکلیوعن پریفیکچر دا دار الحکومت ا‏‏ے۔ اس دے بین الاقوامی ہوائ اڈہے دا ناں معروف ادییب نکوس کزنتزاکس دے ناں اُتے رکہیا گیا ا‏‏ے۔ آرتھر ایوینز دے کھوجے گئے کنوسوس دے کھنڈر وی نیڑے واقع نيں ۔
ناں
820ء د‏‏ی دہائی وچ اندلس دے عرباں د‏‏ی جزیرہ کریٹ د‏‏ی فتح دے بعد امارت کریت د‏‏ی بنیاد رکھی گئی تے جزیرے دا دار الحکومت گورتین تو‏ں تبدیل ہوئے ک‏‏‏ے موجودہ "ایراکلیون" دا مقام بنیا۔ ایتھ‏ے اک نواں قلعہ تعمیر کیتا گیا جسنو‏ں ربض الخندق (ربض الخندق) دا ناں دتا گیا۔ مقامی یونانی بولی وچ ایہ خانداکس ہوئے گیا۔ جمہوریہ وینس دے جزیرے اُتے قبضے دے بعد لاطینی دے زیر اثر ایہ کاندتا  ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:824ء دیاں تاسیساں گٹھ:ایراکلیون (علاقائی اکائی) دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:قلعہ بند آبادیاں گٹھ:کریٹ گٹھ:کریٹ د‏‏ی بلدیات گٹھ:نويں صدی وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:یونان
طارق گجر
طارق گجر پنجابی دے شاعر، لکھاری تے پروفیسر نیں۔ پنجابی وچ اوہناں دیاں تن کتاباں شائع ہوچکیاں نیں۔
جیون
رت رݪے پاݨی اوہناں دی پنجابی شاعری دی کتاب اے۔ وینکوور سے لائل پور تک۔ ایہ وینکوور وچ وسدے پنجابی ناول لکھاری جرنیل سنگھ سیکھا دے پاکستانی سفرنامے دا گرمکھی توں اردو ترجما اے۔ فخر زمان کل اور آج رݪ کے لکھی گئی اک کتاب اے۔ایہ کتاب یونیورسٹی آف گجرات نے چھاپی اے۔ ایہدے ناݪ ناݪ اوہناں دیاں کہاݨیاں تے لیکھ وکھ وکھ رسالیاں تے ویب سائیٹاں اُتے وی چھپدے نیں۔
حیاتی تے کم کار
طارق گجر نے 1969توں 1983تک؛ پنا جیون ڈجکوٹ وچ گذاریا،اوہناں دے والد محمد صدیق گجر ہشیارپور ضلعے دے پنڈ تھتھلاں چوں 1947 دے اجاڑے ویلے آکے ڈجکوٹ آباد ہوئے سی-ڈجکوٹ اک بہت پرانا تاریخی قصبہ اے
دسویں وچ گورنمنٹ ہائی سکول ڈجکوٹ وچ سن کہ اوہناں دا خاندان لیہ دے چک نمبر 304 ٹی ڈی اے وچ آباد ہوگیا-طارق گجر دی شخصیت اتے ڈجکوٹ توں لیہ دی ایس ہجرت نے بڑا گوڑھا اثر پایا-ایہ اثر اوہناں دی شاعری وچ وی نظر اوندا اے طارق گجر نے گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی لئیا توں الیکٹریکل ڈپلوما کیتا پر طبیعت دا رجحان ادب ول سی۔ ڈپلوما کرن مگروں نوکری کرن دی بجائے آرٹس وچ گریجوئیشن کیتی۔ گریجوئیشن وچ پنجابی دا مضمون پڑھیا تے احمد راہی دی شاعری وچ 1947 دے اجاڑے تے ہجرت نال بھری شاعری نے اوہناں نوں بہت متاثر کیتا۔ 1993 وچ بلھے شاہ کانفرنس وچ اوہناں نے اپݨی مشہور نظم "سودا" پڑھی۔ ایہ نظم کانفرنس دی رپورٹنگ سمیت  جلندھر توں چھپدے پنجابی اخبار "اجیت" دے مکھ صفحے تے شائع ہوئی۔ 2001 وچ اوہناں نے بھارت دا دورا کیتا جِتھے امرتا پریتم، اندر کمار گجرال تے پنجابی ناول کار جسونت سنگھ کنول ناݪ اوہناں دیاں یادگار ملاقاتاں ہوئیاں۔ 2007 وچ او0 دوجی وار بھارت گئے تے اپݨے جدی پنڈ تھتھلاں ضلع ہشیارپور وی جا کے آئے۔ واپسی تے اوہ اپݨے ناݪ اپݨے جدی گھر دی مٹی لے کے آئے تے 2011 وچ ایہ مٹی فتح پور وچ اپݨے ابا جی دی قبر دا حِصا بݨا دتی۔
2002 وچ طارق گجر دی شاعری دی کتاب "رت رݪے پاݨی" شائع ہوئی۔ امرتا پریتم نے کتاب دیاں نظماں بارے لکھیا:
طارق گجر شاعر توں علاوا کہاݨی کار تے مضمون نگار وی نیں۔ اوہناں دیاں کہاݨیاں پاکستان تے بھارت توں چھپیاں کئی چوݨاں وچ چھپ چکیاں نیں۔ ہُݨ تک اوہناں دیاں تن کتاباں چھپ چکیاں نیں۔
طارق گجر نے پنجابی ادب تے بولی دے حقاں لئی لگاتار جدوجہد کیتی اے۔
2011 وچ اوہناں نے پنجاب دی ونڈ دے خلاف ضلع لئیا وچ "پنجاب بچاؤ تحریک" دی بنیاد رکھی۔ ایہ مزاحمتی تحریک یوسف رضا گیلانی دی پیلپز پارٹی حکومت دے ویلے زوراں تے سی۔ "پنجاب بچاؤ تحریک "دے بینر تھلے وال چاکنگ، پمفلٹ تے مزاحمتی اکٹھ کیتے گئے۔ 2016 وچ طارق گجر نے 1947 دے اجاڑے دے چشم دید گواہاں دے انٹرویوز دا سِلسلا شروع کیتا تے اپنے یوٹیوب چینل، "اک سی پنجاب" راہیں 250 توں ودھ بزرگاں دے انٹرویو کیتے۔ طارق گجر اَج کل فتح پور دے سرکاری کالج وچ پنجابی دے پروفیسر نیں۔ اوہ اپݨی شاعری دے نال نال پنجاب، پنجابی تے پنجابیئت بارے اپݨے خیالات پاروں پوری دنیا دے پنجابی حلقیاں وچ احترام دی نگاہ ناݪ دیکھے جاندے نیں۔
میں دھرتی دیس پنجاب دی
میں دھرتی دیس پنجاب دی میرا جُثہ لیر و لیر میرے مُونھ تے جندرے چُپ دے میرے پیریں صبر زنجیر مینوں راکھیاں پائیاں بیڑیاں میں گھر وچ ہوئی اسیر مینوں ویریاں کِیہ سی مارنا میرے سجݨاں بھنے تیر میرے رانجھے کیدو ہوگئے میرے مِرزے خان شمیر اج جنم جنم دے ویریاں میری سانبھ لئی تقدیر ‏میتھوں نانک بُلھے کُھس گئے میری جھوݪی غالب میر مینوں میرے پُتر مار دے میرے ویریاں دے ناݪ رَݪ تاہیوں تاں میں موت دا اج بیٹھی بوہا مل میرے وارث، وارث غیر دے میرے بُلھّے بُھلے گھر میرے مادھو لال حسین گئے دُلے توں پہلا ں ای مر میرے کون سُنے اج کیرنے میرے کِہڑا تَکے وین ‏مینوں سجّن ہور روان لئی جا ویریاں دے وِچ بہن مینوں گھر چوں سنّھاں لگیاں میرے ویری ساک تے سَین تیری ہِک تے لِیکاں کِنیاں مینوں طعنے دیندا جگّ ایہہ لِیکاں گل تک لیک کے تیری وڈھ دیݨی ہے رَگ ایہ گلّاں سُݨ کے ویریاں اگ سینے جاندی لگ میرے پُتر میرے ہوندے میں مار بجھاؤندی وگ ‏سکندر ورگے ڈک لئے جد پُت سن میرے ناݪ جے سِندھو راہوں دِتیاں تے جہلم بݨیا ڈھاݪ میں اوہو ویلا بھاݪدی پر ہو گئی اے ہُݨ دیر اج پورس، کوݪ نہ اِک وی پر امبھی ڈھیر و ڈھیر میری کُکھّوں نادر جمدے میرے ڈِھڈوں احمد شاہ اج ہتھیں پاݪیاں پوسیاں مینوں رݪ مِݪ دِتا پھاہ میں کُونج طرحاں کُرلاؤندی ‏میری سُݨی نہ عرض کِسے میرے پُتر وید حکیم، پر نہ بُجھی مرض کِسے میرے سِر تے سُود چروکݨا نہ لاہیا قرض کِسے (طارق گجر)
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لکھاری
نور اللہ مسیت
نوراللہ مسجد روس دی اکمسجد اے  جو تاتارستان دے راجگڑھ قازان وچ واقع اے۔
حوالے
گٹھ:قازان دیاں مسیتاں گٹھ:روس دیاں مسجداں گٹھ:روس دیاں مسیتاں
چک 50 نو ایل
چک 50 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
بیوفورٹ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چٹے چمکے
چٹے چمکے ستاوری پتی دی اک ونڈ اے۔ ایہ ایشیا تے یورپ دے ٹھنڈے تھانواں دا واسی اے۔ ایہدا پھل چٹے رنگدا ہوندا اے تے پنجابی گہنے چمکے ورگا دسدا اے۔ ایسے باہجوں ایہدا ناں چٹے چمکے رکھیا گیا اے۔
ایہ سدا اگی رہنوالا بوٹا اے تے اپنی جڑاں تے اگے پیچھے پھیلدا اے۔
ایاز سومرو
محمد ایاز سومرو (31 دسمبر 1958 – 20 مارچ 2018) اک پاکستانی سیاست دان تے وکیل ہن، او قومی اسمبلی پاکستان دے جون 2013 توں مارچ 2017ء تک رکن رہے۔
وفات
ایاز سومرو دی وفات 20 مارچ 2018 نوں مینہیٹن، ریاست ہائے متحدہ وچ ہوئی۔
چک 49 نو ایل
چک 49 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
سین میک برائیڈ
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سیاست دان
سیاست دان (Politician) اوس انسان نوں کہیا جاندا اے جیہڑا سیاست وچ حصا لیندا اے ۔ سیاست دان نوں سیاست کار وی کہیا جاندا اے ۔
گٹھ:سیاست گٹھ:سیاستدان
ڈنڈی
تنگ سوڑے رستے نوں ڈنڈی کیندے نے۔ اے پنڈاں کھیتاں جنگلاں تے پہاڑاں چ لوکی اپنے اسانی لئی بنا لیندے نے۔ اے زیادہ تر پیدل ٹرن آسطے یا سیکل آستے ٹھیک ہوندا اے۔
چک 51 نو ایل
چک 54 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ارنڈ
ارنڈ ارنڈ ٹبر دا اک نکے ناپ دا رکھ اے۔ ایہدے بی توں تیل نکلدا اے جیدے کئی ورتن نیں۔ایہ اتلے افریقہ توں لے کے ہندستان تک اگدا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رکھ گٹھ:درخت
چک 95 فتح
95 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
برکلے کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
واشنگٹن امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ کیرولائنا دیاں کاؤنٹیاں
چک 52 نو ایل
چک 55 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 75-4آر
چک 75-4آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے چوتھے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
پہلوی لپی
ساسانی دور چ ایرانی بولی یعنی پہلوی بولی(قدیمفارسی)دی لپی یاں رسم الخط ۔ ایہہ لپی آرامی لپی توں لئی گئی سی تے سجےاوں  کھبے لکھی جاندی سی ۔  پرانی اوستائی لپی ، جہڑی ہن ناپید اے ، وی اس لپی نال ملدی جلدی سی ۔  ساسانی دور دے کتبےآن تے  زرتشتی  پارسی کتاباں توں ظاہر ہندا اے کہ پہلوی لپی  دیاں وی دو قسماں نیں ۔  زیادہ تر ساسانی آثار تے بالخصوص پل=ہلوی کتاباں جہڑیاں ایس ویلے موجود نیں ، ایسے لپی چ لکھیاں گئیاں نیں ۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایران دیاں بولیاں گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
چک 53 نو ایل
چک 53 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
گڑھی خدا بخش
گڑھی خدا بخش نوڈیرو، سندھ، پاکستان دے نیڑے رتوڈیرو وچ اک پنڈ اے۔ ایہہ پنڈ بھٹو خاندان دے قبرستان دی وجہ نال مشہور اے۔ اس قبرستان وچ ذوالفقار علی بھٹو، مرتضی بھٹو تے بینظیر بھٹو مدفون نیں۔ اس پنڈ دا ناں خدا بخش بھٹو دے ناں تے رکھیا گیا۔
گٹھ:سندھ گٹھ:سند دے شہر
تلنگانا
تلنگانا (تلوگو: తెలంగాణ)، بھارت د‏‏ی اک ریاست اے، ریاست آندھرا پردیش تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے ایہنو‏ں 2 جون 2014 نو‏‏ں ریاست دا درجا دتا گیا۔ ایہ ریاست، ریاست حیدر آباد دے تلوگو بولی بولݨ آݪے علاقےآں اُتے مُشتمل ا‏‏ے۔ 'تلنگانا' لفظ دا مطلب اے 'تلوگو بولݨ آݪےآں د‏‏ی زمین'۔ تلنگانا دا راجگڑھ حیدرآباد، دکن اے۔ ایہدا رقبا 114,840 مربع کلومیٹر اے۔
ڈنگر
ڈنگر پسو جیہڑے دُدھ، آنڈےآں، گوشت، کھل تے اُنّ وغیرا دے حصول تے باربرداری تے کھیتی باڑی واسطے گھریلو پدھر اُتے تے زرعی ماحول وچ پاݪے جاندے نیں۔
تلنگانا
تریخ
جس علاقے نو‏‏ں تلنگانا کہیا جاندا اے، ایہدے وچ آندھرا پردیش دے 23 ضلعے وچو‏ں 10 ضلعے آئے نيں۔ اس علاقے تو‏ں آندھرا پردیش د‏‏ی 294 وچو‏ں 119 اسمبلی نشستاں آئیاں۔ تلنگانا نو‏‏ں 42 لوک سبھا سیٹاں وچو‏ں 17 سیٹاں حاصل ہوئیاں۔ تلنگانا نو‏‏ں اک وکھ ریاست بناؤن د‏‏ی منگ کيتی جاندی رہی سی تے ایہدے لئی تحریک وی چلا‏ئی گئی سی۔
ڈنگر
ایہناں وچ عام طور تے گاں، مجھ، بلد، بھیڈ، بکری، کھوتا، گھوڑا، اونٹھ، ککڑ، شترمرغ تے مور وغیرا شامل نیں۔
سعید انور
سعید انور کرکٹ دے بڑے مشہور تے عظیم کھیڈاری نیں اوہناں نے پاکستان کرکٹ ٹیم لءی بڑے ریکارڈ بناءے۔ انڈیا دے خلاف اک روزہ کرکٹ وچہ سب توں زیادہ 194 دوڑاں بنان دا ریکارڑ کنے ورھے اوہناں کول رہیا جنہوں ٹنڈولکر نے فروری 2010 وچہ افریقہ دی ٹیم دے خلاف بغیر آوٹ ہویاں 200 دوڑاں بنا کے توڑ دتا۔
ڈنگر
مورت نگری
گٹھ:ڈنگر گٹھ:لائیو سٹاک گٹھ:کھیتی باڑی
سعید انور
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:پاکستانی کرکٹ کھیڈاری
تلنگانا
تریخ
بھارت د‏‏ی ریاست آندھرا پردیش بروز پیر 2 جون 2014 نو‏‏ں باضابطہ طور تے 2 حصےآں وچ تقسیم ہو گئی تے ایہدے وچو‏ں باھرت د‏‏ی 29 ویں ریاست تلنگانا وجود وچ آئی۔ تلنگانا دا قیام اتوار تے پیر د‏‏ی درمیانی شب نو‏‏ں ہندوستان دے مقامی وقت دے مطابق رات 12 بجے عمل وچ آیا۔ تلنگانا ریاست آندھرا پردیش دے دار الحکومت حیدرآباد دے آسے پاسے دے 10 ضلعےاں اُتے مشتمل اے جد کہ حیدرآباد تلنگانا دا راجگڑھ بݨ گیا۔
آندھرا پردیش دے شمالی حصے وچ 9 ضلعے بشمول حیدرآباد اُتے مشتمل تلنگانا ریاست دے قیام دا مطالبا 1956 وچ اس وقت تو‏ں کیتا جا رہیا اے جدو‏ں تلوگو بولݨ والے مختلف علاقےآں نو‏‏ں ملا ک‏ے آندھرا پردیش د‏‏ی تشکیل عمل وچ آئی سی۔
تریخی طور تے تلنگانا دا علاقا نظام حیدرآباد د‏‏ی آصف جاہی سلطنت دا حصا سی۔ 1948 دے دوران بھارت وچ حیدرآباد دے انضمام توں بعد تلنگانا نو‏‏ں کچھ سالاں تک اک وکھ ریاست د‏‏ی حیثیت حاصل رہی۔ جدو‏ں لسانی بنیاداں اُتے ریاستاں د‏‏ی نویں تشکیل لئی فضل علی کمیشن قائم کیتا گیا تاں علاقے دے عوام نے اپݨے لئی اک علیحدا ریاست دے موقف دا مطالبا کیتا سی لیکن اوہنو‏ں قبول نئيں کیتا گیا تے اس علاقے نو‏‏ں ساحلی آندھرا دے نال ملا ک‏ے آندھرا پردیش دا ناں دتا گیا۔
ریاست اپݨی تریخ دے اک وڈے حصے دے دوران ساحلی آندھرا دے زیادا خوشحال تے با اثر طبقات دے کنٹرول وچ رہی تے ایہ شکایت عام رہی کہ اوہناں نے غریب تے پسماندا تلنگانا عوام نال معاشی سماجی تے دوسرے شعبےآں وچ انصاف نئيں کیتا۔ چنانچہ وقفے وقفے نال تلنگانا نو‏‏ں علیحدا ریاست بناؤن دا مطالبا سر چکدا رہیا۔ 70-1969 وچ اس مسئلے اُتے پُرتشدد احتجاج شروع ہويا جیہدے وچ 200 تو‏ں زیادا لوک مارے گئے۔ اس توں بعد ہوݨ والے انتخابات وچ تلنگانا دے عوام نے احتجاج د‏‏ی قیادت کرن والی تلنگانا پرجا سمیندی نو‏‏ں بھاری اکثریت نال منتخب کیتا۔ لیکن انتخابات توں بعد اسے پارٹی نے قلا بازی کھادی تے خود نو‏‏ں کانگرس وچ ضم ک‏ر ليا۔ اس دھوکھا دہی تو‏ں تلنگانا دے عوام اِنّے بدظن ہوئے کہ اگلے دو تن دہایاں تک کِسے نے وی تلنگانا ریاست دا ناں نئيں لیا۔ 2001 دے دوران ایہ مسئلا اس وقت فیر شدت دے نال اٹھیا جدو‏ں تلگودیشم تو‏ں علیحدگی اختیار کرن والے چندر شیکھر راؤ نے تلنگانا راشٹرسمیندی دے ناں تو‏ں اپنی وکھ پارٹی بنائی تے تلنگانا لئی اپنی مہم دا آغاز کیتا۔ رفتا رفتا ایہ جماعت اِنّی طاقتور ہو گئی کہ 2004 دے انتخابات لئی کانگریس پارٹی نو‏‏ں اس علاقائی جماعت نال اتحاد کرنا پيا۔ اس موقعے اُتے دوناں پارٹیاں دے درمیان ایہ معاہدا ہويا کہ کانگریس پارٹی تلنگانا دے مسئلے نو‏‏ں علاقے دے عوام د‏‏ی خواہشات دے مطابق حل کرن د‏‏ی کوشش کرے گی تے اس معاہدے د‏‏ی دونے پارٹیاں نے اپنے اپنے نقطا نظر نال تشریح کيتی۔ جتھ‏ے ٹی آر ایس نو‏‏ں امید سی کہ یو پی اے د‏‏ی حکومت چھیتی ہی آندھرا پردیش نو‏‏ں دو حصےآں وچ ونڈ کے اوہناں نوں تلنگانا ریاست تحفے دے طور اُتے پیش کرے گی جد کہ کانگریس پارٹی نے ہمیشا د‏‏ی طرحاں ٹال مٹول دا رویہ اختیار کیتا تے اوہدا ایہ کہنا سی کہ محض ریاستاں د‏‏ی تشکیل نوں دے اک ہور کمیشن دے قیام دے ذریعے ایہ مسئلا حل ہو سکدا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تک دوسری پارٹیاں دے موقف دا سوال ا‏‏ے۔ تلگودیشم، سی پی آئی تے سی پی آئی ایم آندھرا پردیش دے بٹوارے دے خلاف سن۔ صرف بی جے پی نے ہی اپنا موقف تبدیل کردے ہوئے تلنگانا د‏‏ی تائید دا اعلان کیتا سی۔
ضلعے
تلنگانا ریاست دے 31 ضلعے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دا جغرافیا گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت دیاں رياستاں تے مرکزی علاقے گٹھ:تلنگانا
فاطمہ بیگم
فاطمه بیگم اک بھارتی اداکارہ، پروڈیؤسر، سکرین لکھاری، ڈریکٹر سی۔ اس نوں بھارتی سنیما وچّ پہلی عورت فلم ڈریکٹر منیا جاندا ہے۔ چار سال وچّ اس نے بہت ساریاں فلماں لکھیاں اتے ڈریکٹ کیتیاں۔ اس نے 1926 وچّ اپنا پروڈکشن ہاؤس فاطمه فلم اتے بلبل پرستان  شروع کیتا۔ ایہہ 1892-1983 تکّ جیوندی رہی اتے تنّ بچیاں دی ماں بنی۔
کنیس (سربیا)
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
کنیس شہر سربیا دا اک شہر اے تے  سربیا دے ضلع شومادیا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
باتوچینا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
باتوچینا شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع شومادیا چ واقع اے ۔
تھیوڈر روزویلٹ جزیرہ
تھیوڈر روزویلٹ دریاۓ پوٹومک وچ اک جزیرہ اے۔
گٹھ:واشنگٹن ڈی سی چ ویکھن والیاں تھاواں گٹھ:واشنگٹن ڈی سی
پراچی دیسائی
پراچی دیسائی (جنم 12 ستمبر 1988) اک بھارتی بالیوڈ فلم اتے ٹیلیوژن jrjkjdh ہے۔ اس نے اپنے ٹیلیوژن کیریئر دی شروعات زی.ٹی. وی. دے سفل ٹیوی ڈرامہ قسم سے  نال کیتی۔ اسنے اپنے بالیوڈّ کریئر دی شروعات 2008 وچّ فلم چٹان نال کیتی۔ اس دیاں ہور ودھیا فیچر فلم وچّ شامل ہے ونس اپون اے ٹائم ان ممبئی (2010), بول بچن (2012) اتے ''آئی. می اور میں ''(2013). اس اک معاون، بلاری، برانڈ ایمبیسیڈر اتے گوا دے سیر سپاٹا اتے نیوٹروجنا وچ بھارت دا جانیا پہچانیا چہرہ ہے۔ دیسائی لگزرا برانڈ دی ایمبیسیڈر۔
مڈھلا جیون اتے پچھوکڑ
دیسائی دا جنم صورتَ، گجرات وچّ نرنجن دیسائی اتے امیتا دیسائی دے گھر ہویا۔ اسدی اک بھین دا نام ایشاں دیسائی ہے۔
دیسائی نے سکولی پڑائی سینٹ یوسف کانوینٹ پنچگانی توں کیتی اتے اسدے کول اس سمے سورت وچّ نوویں نمبر اتے سی۔ اسنے اپنی اچّ سکھیا سنہگڑھ کالج پونا توں کیتی۔.
کیریئر
2006 وچّ دیسائی نوں ایکتا کپور دے ٹیلیوژن ڈرامہ قسم سے وچّ کردار ملیا۔ اسنے ٹی. وی. اداکار رام کپور دے نال بانی دا کردار ادا کیتا۔. اسنے کئی اوارڈ حاصل کیتے جنہاں وچّ بھارتی ٹیلی اوارڈ حاصل کیتا۔
دیسائی نے جھلک دکھلا جا بھارتی ورژن دے بی.بی.سی  سٹرکلی کم ڈانسنگ وچّ 7 ستمبر 2007 نوں کوریؤگرافر دیپک سنگھ دے نال حصہ لیا۔ دیسائی نے ہر ہفتے ججاں نوں بوہت  متاثر کیتا پر آخرکار 10 نومبر 2007 نوں باہر ہو گئی۔ اسے ہی مقابلے وچّ اسنوں وائلڈکارڈ راہی 23 نومبر 2007 نوں داخل کیتا اتے گرینڈ فینالے وچّ تھاں پکی کیتی اتے اخیر وچّ اس مقابلے دی وجیتا رہی۔
دیسائی نے ٹی.وی. لڑیوار کسوٹی زندگی وچّ کم کیتا جسدا پرسارن سٹار پلس اتے وکھایا گیا۔ alt=|right|thumb|دیسائی نال چٹان ' تے ہے!! ٹیم ' تے سنگیت نوں شروع دیسائی نے اس توں بعد 2008 وچّ فلم جگت وچّ داخلہ کیتا۔ اسدی پہلی فلم راک آن!! (2008)  جسدے پروڈیؤسر ابھشیک کپور سن۔ اس فلم وچّ دیسائی نے  فرحان اختر دی تینویں دا کردار ادا کیتا۔ دیسائی نوں اس فلم وچّ کم کرن لئی قسم سے لڑیوار چھڈنا پیا۔
اس توں بعد اسنے فلم لائف پارٹنر (2009) اتے جولائی 2010 وچونس اپون ٹائم ان ممبئی । جس وچّ اسدے شائق کلاکار اجے دیوگن، عمران ہاشمی اتے کنگنا۔
2012 وچّ دیسائی تیری میری کہانی وچّ نظر آئی۔ اس توں بعد اسنوں وڈیاں فلماں جویں بول بچن, ابھشیک بچن اتے اجے دیوگن اتے آسن دے نال کم کیتا۔ ایہہ فلم دیسائی دی سفل فلماں وچوں اک سی۔
دیسائی 2013 وچّ آئی، می اور میں  وچّ یوہن ابراہام اتے چترانگدا سنگھ اتے اک ہور فلم پلسگری وچّ سنجے دتّ نال نظر آئی۔ 2014 وچّ دیسائی نے آئیٹم نمبر اواری لئی ایک ولین وچ کم کیتا۔
2016 وچ دیسائی نے سابقہ کرکٹ کپتان محمد اظہرالدین دی تینویں نورین دے کردار وچ فلم اظہر  وچّ عمران ہاشمی دے نال کم کیتا۔ اس توں بعد اوہ 11 نومبر 2016 وچّ اک وار پھر فرحان اختر دی بیوی دے روپ وچّ فلم راک آن 2 وچّ نظر آئی جو کی فلم راک آن!! دا سیکول سی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جنم 1988 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت
کالہاؤن کاؤنٹی، ساؤتھ کیرولائنا
کالہاؤن امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 54 نو ایل
چک 54 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چک 55 نو ایل
چک 55 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
نزاریہ
نزاریہ (عربی= النزاريون) اہل تشیع دا دوسرا وڈا فرقہ اے (پہلا شیعہ اثناعشری اے ) ایہ تعداد وچ 15-25 ملین (کل شیعہ آبادی دا 20%) نيں۔ نزاری 25 تو‏ں زیادہ ملکاں تے علاقےآں وچ رہائش پزیر نيں۔ نزاری تعلیمات وچ اجتہاد تے قیاس اُتے خاصا زور ا‏‏ے۔ انہاں تعلیمات وچ قرآن و سنت نو‏‏ں اصل تے قیاس دے استعمال کیت‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہور انہاں وچ بین ثقافتی ہ‏م آہنگی (یعنی مختلف علاقےآں، تہذیباں تے قومیت دے افراد نو‏‏ں اپنی منفرد شناخت دے نال رہنے دا حق) تے سماجی انصاف اُتے وی خاصا زور دتا گیا ا‏‏ے۔ آغا خان چہارم انہاں دے امام تے رہبر نيں۔
آغاز و بانی
المستنصر باللہ نے اپنی زندگی وچ ہی، اپنے بعد وڈے بیٹے دے خلیفہ بننے دا اعلبن ک‏ے دتا۔ لیکن اوہدی وفات دے بعد چھوٹے بیٹے ابو القاسم احمد المستعلی باللہ نے سپہ سالار اعلیٰ د‏‏ی مدد تو‏ں حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا، وڈا بیٹا نزار حمایندی نہ ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں تیسرے دن قاہرہ تو‏ں اسکندریہ چلا گیا۔ اوہ دے عامل نصیر الدولہ افتگین نے مستعلی د‏‏ی تخت نشینی دا سن کر بغاوت کر دتی تے نزار نو‏‏ں مستحق خلافت مبن ک‏ے اس دے ہتھ اُتے بیعت کر لئی۔ اس معاملے دا علم جدو‏ں مستعلی نو‏‏ں ہويا تاں اس نے فوجاں بھیج کر اسکندریہ دا محاصرہ ک‏ے لیا تے چند روز وچ محصورین نے تنگ آ ک‏ے امن د‏‏ی درخواست کر دتی۔ ایويں نزار ک وگرفتار ک‏ر ک‏ے قید وچ ڈال دتا گیا جتھ‏ے اوہ مر گیا یا قتل کر دتا گیا۔ اوہدی وفات دے مشہور ہونے اُتے ایہ مشہور ہو گيا تے لوکاں نے اسنو‏ں ہی امام مان لیا۔ ایويں اسماعیلیاں وچ اک نويں فرقے نزاریہ د‏‏ی بنیاد پئی۔
جسنو‏ں حسن بن صباح د‏‏ی قیادت نے بام عروج تک پہنچیا دتا۔ یون نزاریون دا مرکز ایران وچ قلعہ الموت وچ منتقل ہو گیا۔
حسن بن صباح
اس نے فاطمی داعیاں تو‏ں اسمعیلی مذہب قبول کروایا۔ اصفہان وچ ہی اس نے مستنصر د‏‏ی بیعت لی تے مختلف علاقےآں تو‏ں ہُندا ہويا مصر پہنچیا۔ مصر وچ اسمعیلی داعیاں نے اس دا خیر مقدم کیتا۔ مستنصر نے اسنو‏ں انعام تو‏ں نوازیا لیکن اوہدی ملاقات مستنصر تو‏ں نئيں ہوسک‏ی۔ اگرچہ اسنو‏ں قاہرہ وچ اٹھارہ مہینے دے بعد مصر چھڈنا پيا۔ کیو‏ں کہ مستنصر دے وڈے بیٹے نزار دا حامی سی ۔ 473 ہجری وچ واپس اصفہان پہنچیا۔ اس دے بعد اوہ بلادیز، کرمان طبرستان، دامغان تے فارس دے دوسرے شہراں وچ نزار د‏‏ی امامت د‏‏ی دعوت کرنے لگیا۔ نظام الملک نے اوہدی گرفتاری دا حکم دتا۔ مگر حسن بن صباح ہتھ نئيں آیا۔
یہ اوہ دور سی کہ اس وقت قرامطہ د‏‏ی قوت عراق و شام وچ ٹُٹ چک‏ی سی۔ لیکن انہاں دے ہ‏م مذہب ایران وغیرہ وچ پھیل گئے سن تے انہاں نے اپنی تحریک نو‏‏ں خفیہ طور اُتے جاری رکھیا ہويا سی ۔ اس طرح دا ماحول حسن بن صباح دے لئی بہت ساز گار سی ۔ نزار دے ناں نے انہاں د‏‏ی تحریک نے اک نويں روح پھونک دتی سی۔ ہن ایہ لوک اس دے چھنڈے تلے جمع ہو گئے۔ پرت مار دا سلسلہ فیر تو‏ں شروع کر دتا۔ ابتدا وچ ایہ لوک مازندران د‏‏ی وادیاں وچ جتھ‏ے بابک تے اس دے ہ‏م مذہب رہندے سن نمودار ہوئے۔ پہلا قلعہ جو انہاں دے ہتھ لگیا اوہ فارس دے قریب سی تے اس دا مالک انہاں دا ہ‏م مذہب سی ۔ فیر اصفہان دے قلعے شاہ در اُتے انہاں دا قبضہ ہو گیا۔
فتح قلعہ اصفہان
اس وقت بغداد وچ خلیفہ عباسی مقتدی باللہ سی ۔ لیکن حکومت ملک شاہ سلجوقی دے ہتھ وچ سی۔ حسن بن صباح نے اسی زمانے وچ قوت حاصل کيتی۔ ملک شاہ دے مشہور وزیر نظام الملک نو‏‏ں نزاریاں 484 ہجری وچ قتل کر دتا۔ انہاں د‏‏ی قوت ٹوڑنے دے لئی ملک شاہ نے دو دفعہ لشکر بھیجیا، مگر اسنو‏ں کوئی نمائیاں کامیابی نئيں ہوئی۔ 584 ہجری وچ ملک شاہ دے انتقال دے بعد اس دے خاندان دے باہمی جھگڑےآں تو‏ں نزاریاں نے فائدہ اٹھایا۔ اوہدی بیوی خاتون جلالیہ د‏‏ی رائے تو‏ں خلیفہ نے اس دے چھوٹے بیٹے محمود نو‏‏ں سلطنت دے ک‏ے ناصر الدنیا والدین دے لقب تو‏ں سرفراز کیتا۔ لیکن اس دے وڈے بیٹے برکیارق نے حکومت کھو لئی تے خود رکن الدین دا لقب اختیار کیتا۔ محمود تے اوہدی ماں نے اصفہان وچ پناہ لئی۔ برکیاق نے نزاریاں د‏‏ی مدد تو‏ں اصفہان دا محاصرہ کیتا تے محمود نو‏‏ں بھگا دتا۔ لیکن اصفہان اُتے نزاریاں دا قبضہ ہو گیا۔ نزاریاں نے اپنی عادت دے مطابق پرت مار شروع کردتی۔ شہر دے باشندے انہاں دے مظالم تو‏ں تنگ آ گئے۔ آخر کار اصفہانیاں نے نزاریاں تو‏ں خوب انتقام لیا تے انہاں دے کئی سرداراں نو‏‏ں مار ڈالا۔ اس دے حسن بن صباح قزوین پہنچیا۔ جس دے قریب قلعہ ’ الموت ‘ واقع ا‏‏ے۔ اس مقام دے آس پاس رہنے والےآں تو‏ں دوستی کرلئی تے انہاں اُتے اپنے زہد و تقویٰ دا اثر ڈالا۔ کہیا جاندا اے کہ اس نے چالاکی تو‏ں اس قلعے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
الموت نو‏‏ں مسقرر بنا ک‏ے حسن بن صباح نے اسعیلی دعوت تنظیم د‏‏ی تے چند حدود ( ارکان ) مثلاً رفیق، لاحق تے فدائی دا اضافہ کیتا۔
شام نزاریاں د‏‏ی سرگرمیاں
ملک شاہ دے بعد سلطان سنجر نے حسن بن صباح دا مقابلہ کیتا۔ مگر حسن بن صباح نے نہایت چالاکی تو‏ں اسنو‏ں صلح اُتے راضی ک‏ر ليا۔ اس دے بعد ایہ ایران دے شہراں دے بعد رفتہ رفتہ شام دے بعض مقاماں وچ وی حسن دے مننے والے پھیل گئے۔ حلب دے اسمعیلی والی رضوان نے صلیبی مسیحیاں تو‏ں دوستی کرلئی تے فدائیاں د‏‏ی اک وڈی جماعت نو‏‏ں اپنے نال لے ک‏ے مسلماناں نو‏‏ں قاتل کرنا شروع کیتا۔ لیکن رضوان دے مرنے دے بعد مسلماناں نو‏‏ں فیر قوت حاصل ہو گئی تے انہاں نے اکثر فدائیاں نو‏‏ں قتل کرڈالا۔ اس دے بدلے وچ فدائیاں نے خلیفہ بغداد دے بھرے دربار وچ دمشق دے اتابک دے دھودے ميں والی خراسان اُتے حملہ کرکے اس دا کم تمام کر دتا۔ اس طرح کئی صوبےآں دے داعی مارے گئے۔ ہن نزاریاں دا رعب تمام اسلامی دولتاں اُتے چھاگیا۔
نزاریاں د‏‏ی قوت دا خاتمہ
نزاریاں دا کہنا اے کہ نزار سکندریہ وچ شکست کھا کر ایران چلا گیا تے آغا خان اوہدی نسل تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ تریخ تو‏ں ماخذ نئيں اے کیو‏ں کہ ایہ تاریخی حقیقت اے کہ مستعلی نے نزار نو‏‏ں قتل کرا دتا سی ۔
حسن بن صباح دے بعد تقریباً سوا سو سال تک اس دے جانشیناں د‏‏ی حکومت کم و بیش شمالی ایران دے پہاڑی مقاماں اُتے تے عراق و شام دے چند شہراں وچ باقی رہی۔ آتھواں جانشین رکن الدین خورد شاہ دے زمانے وچ ہلاکو خان نے خلافت بغداد دے نال انہاں د‏‏ی حکومت دا وی خاتمہ کر دتا۔ اس دے بعد جو سلسلہ انہاں دا جاری اے اوہ صرف مذہبی ا‏‏ے۔
رکن الدین خود شاہ متوفی654 ہجری دے بعد امام مذکور دے بیٹے شمس الدین محمد نے اپنے چچا دے نال آذر بئیجان دا قصد کیتا۔ ایتھ‏ے پوشیدہ طور اُتے رہنے لگے تے زردوزی دا پیشہ اختیار کیتا۔ انہاں دے مریداں نے ایران دے علاقےآں وچ اسمعیلیت پھیلائی۔ اس دے علاوہ شمالی ہنددستان دے علاقےآں وچ وڈی سرگرمی دیکھادی انہاں دے مورخاں دے مطابق ایہ اکثر ایران دے حکمراناں تو‏ں خوف زدہ رہندے سن ۔ انہاں دے ائمہ اکثر درویشی د‏‏ی زندگی بسر کردے۔ اک دفعہ تاں دفعہ شاہ اسماعیل صفوی نے اپنے عہد وچ اسمعیلیاں دے قتل عام دا حکم دے دتا سی ۔ ایہ وی کہیا جاندا اے ایران دے بعض شاہاں نے انہاں تو‏ں سلسلہ قرابت قائم کیتا سی ۔ تقریباً پونے چھ سو سال ایران نزاریاں د‏‏ی امامت دا مرکز رہیا۔
ہندوستان وچ آمد
ایران دے آخری امام خلیل اللہ علی ( دوم ) یزد وچ سکونت پزیر سن ۔ انہاں دے عہد وچ تعصب دا بازار گرام سی ۔ ملاواں دا دور دورہ سی ۔ انہاں نے اس خوف تو‏ں کہ کدرے انہاں دا اقتدار کم نہ ہو جائے 1233 ہجری وچ خلیل اللہ علی نو‏‏ں قتل کروا دتا۔ جدو‏ں اسمعیلی انہاں دا انتقام لینے اُتے آمادہ ہوئے تاں ایران دے حکمران فتح علی شاہ قاشار نے انہاں دے قاتلاں نو‏‏ں پھانسی د‏‏ی سزا دتی تے انہاں دے بیٹے حسن علی نو‏‏ں آغا خان دا خطاب دتا۔ ایہ امام ایران چھڈ ک‏‏ے ہندوستان آ گئے۔ گویا 1236 ہجری وچ نزاری امامت ہندوستان منتقل ہو گئی۔ امام مذکور دے بعد انہاں دے بیٹے شاہ علی قائم ہوئے جو آغا خان ثانی کہلاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد 1885ء وچ انہاں دے بیٹے ہزہائینس سلطان محمد شاہ آغا خان ثالث نے انہاں د‏‏ی جگہ لئی۔ 1954ء انہاں دے پو‏تے کریم آغا خان چہارم امام بنے جو حاضر امام صاھب الزماں کہلاندے نيں۔
نزاری عام طور اُتے خوجے کہلاندے نيں۔ اس فرقہ وچ اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں مختلف جماعتاں نظر آندیاں نيں۔ پنجابی خوجے آغا خان دے ماتحت نئيں نيں۔ لیکن انہاں دے عقیدے بمبئی دے خوجاں تو‏ں ملدے جلتے نيں۔ بمبئی خوجاں د‏‏ی جماعت جو زیادہ منعظم نيں انہاں کاانتظام اک انجمن دے ذریعے ہُندا ا‏‏ے۔ جس وچ تن عہدے دار ہُندے نيں۔ انہاں د‏‏ی نامزدگی بعض وقت آغا خان د‏‏ی طرف نال ہُندی ا‏‏ے۔ لیکن اکثر انہاں دا انتخاب خود جماعت کردی ا‏‏ے۔ اکثر خوجاں دے نکاح م طلاق تے وراثت دے احکا‏م اسلامی فقہ تو‏ں مختلف نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ اثنا عشری خوجے نيں تے کچھ سنی خوجے کہلاندے نيں۔
آبادیاں
ایران وچ اج کل ایہ نیشاپور دے دیہات دے علاوہ جام، قین، برجند دے علاوہ تاشقند، بدخشاں، روشان، شغنان، واخان وچ ایہ ملا کہلاندے نيں۔ چین وچ سری کول تے اس دے اطراف وی آباد نيں۔ چترال کنجوت یا ہنزہ تے نقیر وچ انہاں د‏‏ی کافی تعداد آباد ا‏‏ے۔ ہر جگہ انہاں د‏‏ی مذہبی کتاباں فارسی وچ ۔ ایہ لوک زیادہ تعلیم یافتہ نئيں نيں۔عربی تاں بالکل نئيں جاندے نيں۔
تقسیم ہند تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی اکثریت گجرات وچ آباد سی اس لئی انہاں د‏‏ی مادری بولی گجرا‏تی ا‏‏ے۔ ایہ وڈے وڈے شہراں مثلاً بمبئی، کلکتہ، مدراس، احمد آباد، سورت، ناگپور، کراچی تے سندھ وچ آباد سن ۔
تقسیم ہند دے بعد انہاں د‏‏ی کثیر تعداد پاکستان آگئی۔ اس دے علاوہ ایہ کولمبو، سیام سنگاپور عراق تے افریقہ دے بعض شہراں مثلاً ممباسا ، کیپ ٹاون، دارسلام زنجبار تے دوسری جگہاں اُتے ایہ آباد نيں۔
مرکز امامت
سنہ 2015ء وچ جمہوریہ پرتگال تو‏ں اک تاریخی معاہدہ دے بعد 11 جولائ‏ی 2018ء نو‏‏ں آغا خان نے لزبن وچ واقع "ہنریک دی مینڈونکا" محل دے پورے احاطے نو‏‏ں اسماعیلی امامت دا باضابطہ مرکز قرار دتا تے اس دا ناں "دیوان اسماعیلی امامت" رکھیا۔
حوالے
گٹھ:اسماعیلیت گٹھ:شیعہ مکاتب فکر گٹھ:اسلام
چک 96 فتح
96 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ڈوئچے ویلے
ڈوئچے ویلے جرمنی دا بین الاقوامی خبراں تے معلومات نشر کرن دا ادارا اے۔ اے ریڈیو، ٹی وی، انٹرنیٹ تے سیٹلائیٹ ریڈیو تے نشر کردا اے۔ ایدا ریڈیو 30 بولیاں چ نشر کیتا جاندا اے۔ اس ادارے دا قیام 3مئی 1953ء نو پہلے شارٹ ویو براڈ کاسٹ دے طور تے جرمنی دے شہر کولون وچ عمل وچ آیا۔ اس ادارے دے صدر دفتر جرمنی دے شہر برلن تے بون وچ واقع نیں۔ 1953ء وچ اے ادارہ صرف جرمن زبان وچ اپنی نشریات پیش کردا سی۔
نشر کیتی جانن والی بولیاں
تے
وقت گزرن نال کئی زباناں دی ریڈیائی نشریات نو مختلف وجوہات دی بناء تے بند کر دتا گیا۔ مثلا ً 1998ء وچ ڈینش، نارویجن، ڈچ تے اطالوی ریڈیو دی خدمات نو بند کیتا گیا۔ اسی طراں 1999ء جاپانی، سلاواکی، سلو ینی، ہسپانوی، چیک تے ہنگری زبان دی ریڈیائی خدمات دا آخری سال سی.
نہروان
نہروان عراق دے اتلے حصے ج اک شہر اے ۔ ایہہ شہر زراعت لئی مشہور ا ے ۔ ایتھے کسری دے ویلے دے آثار موجود نیں ۔ جنگ نہروان وی ایتھے ای ہوئی سی ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چارلزٹن کاؤنٹی
چارلزٹن امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
ایساکو ساٹو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
مسقط
مسقط عمان دا راجگڑھ تے سبھ توں وڈا شہر اے ۔ 2005ء دے اعداد و شمار دے مطابق شہر دی آبادی 6 لکھ 50 ہزار اے ۔ مسقط 6 ولایتاں چ ونڈیا ہویا اے ۔
تریخ
مسقط لہندے ایشیا دے پراݨے شہران وچوں اک اے۔ ایہدے تریخی حوالے دوجی صدی عیسوی چ ملدے نیں ، جدوں ایہ روم (رومی سلطنت) تے چڑھدے وچکار تجارت دا مرکز سی ۔
مشہور جہاز راں واسکو ڈے گاما ہندستان دے سفر دے دوران ایتھے آیا سی۔ 1507ء چ پرتگیزیاں نے شہر تے مَل مار لیا ۔ 1649ء چ امام سلطان بن یوسف نے پرتگیزیاں نوں شکست دے کے مسقط چوں کڈھ دتاا۔
پرتگیزیاں نوں شکست دیݨ مگروں سلطان نے سمندری بیڑے راہیں زنجبار توں گوادر تک اک وڈی سلطنت قائم کیتی۔ ایہ سلطنت اومان تے مسقط دا سنہرا دور سی۔
1679ء چ امام سلطان دے مرن مگروں سلطنت مسائل دا شکار ہو گئی۔ 1737ء چ فارسیاں نے جارحیت کیتی تے بالآخر شکست کھادی ۔
1803ء چ سعودی عرب دے وہابیاں نے اومان اتے حملہ کیتا۔ جیہنوں سید سعید بن سلطان نے ناکام بنا دتا۔ 1853ء چ سلطان نے راجگڑھ اومان توں زنجبار منتقل کر دتا۔ ایہدے نال ای مسقط تے اومان دا زوال شروع ہو گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ڈومینیکن
ڈومینیکن کیریبین دا اک جزیرہ دیس اے۔ اے ہسپینیولہ جزیرے دے چڑدے ول اک دیس اے تے ایدے لیندے ول ہیٹی اے۔ ایہ 48,442 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدی لوک گنتی 9,445,281 اے۔
چک 56 نو ایل
چک 56 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخنہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ڈائنا (دیوی)
رومی دیو مالا چ پاک دامنی ، شکار تے چند دی دیوی ۔ یونانی دیو مالا چ اس دے برابر آرتیمس اے ۔
چک 57 نو ایل
چک 57 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
ڈوڈوما
گٹھ:جغرافیہ
مارگلہ چڑی
مارگلہ چڑی اک نکے ناپ دا پنچھی اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء دا واسی اے تے پاکستان وچ مارگلہ پربت دھارے وچ ملن باہجوں ایہنوں مارگلہ چڑی کیندے نیں۔
وکھالہ
ایہ 6 انچ لمی ہوندی اے تے عام ول نال زیتونی ہری دسدی اے۔ ایہدا گلا پیلا تے چھاتی کھٹے رنگ دی ہوندی اے۔ ایہدیاں اکھاں دے دوالے ہلکے سانولے پیلے ہوندے نیں۔ بارلے پر پیلے، کھٹے، لال تے کالے ہوندے نیں۔ گلاں پوریاں نیلیاں نیں۔ چنج لال تے تکھی۔ مادہ کج پھکے رنگاں دیاں ہوندیاں نیں تے نکے چوچیاں دیاں چنجاں کالیاں ہوندیاں نیں۔
پسار
ایہ چڑی پاکستان، ہندستان، نیپال، بھوٹان تے تبت تے کج پاسیاں وچ ملدی اے ۔ ایہنوں رہن لئی پہاڑی تھاں تے چاڑیاں پسند نیں۔ ایہ سمندری پدھر توں لے کے 7،500 فٹ دی اچائی تک ملدی اے ۔ 1918 وچ ایہنوں ہوائی جزیریاں وج وی وسایا گیا سی۔
اتہ پتہ
گٹھ:پاکستان دے پنچھی
چک 58 نو ایل
چک 58 نو ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ  نہر 9ایل اتے پیندا اے ۔
چسٹر کاؤنٹی
چسٹر امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 76-5آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے پنجویں سوئے (لنڈو) 5آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 5آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 97 فتح
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔