cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موسا
اسرائیل دے پیغمبر تے نجات دہندہ
thumb|250px|خداوند نے موسیٰ تو‏ں کہیا ، ”اک کانسہ دا سپ بناؤ تے اسنو‏ں اک اُچے ڈنڈے اُتے رکھو۔ جے کسی آدمی نو‏‏ں سپ دا ٹے تواس آدمی نو‏‏ں ڈنڈے دے اُتے کانسہ دے سپ نو‏‏ں دیکھنا چا ہئے۔ تب اوہ آدمی نئيں مرے گا۔“ اس لئی موسیٰ نے خداوند د‏‏ی مرضی منی تے اک کانسہ دا سپ بنایا تے اسنو‏ں اک ڈنڈے اُتے رکھیا۔ فیر جدو‏ں کسی آدمی نو‏‏ں سپ کٹتا سی تاں اوہ ڈنڈے دے اُتے دے سپ نو‏‏ں دیکھدا سی تے زندہ رہندا سی۔–کتاب گنت‏ی 9-21:8. [[:en:Benjamin West|بنجامین ویسٹ د‏‏ی مصوری۔]]
اسرائیل دے شارع
thumb|جب موسیٰ چھاؤنی دے نیڑے آیا تاں انہاں نے سو نے دے بچھڑے تے گاندے ہوئے لوکاں نو‏‏ں دیکھیا۔ موسیٰ بہت غصّے وچ آ گئے تے اُس نے اُنہاں خاص پتھراں([[الواح) نو‏‏ں زمین اُتے سُٹ دتا۔ پہاڑ د‏‏ی ترائی وچ پتھر دے تختاں دے کئی ٹکڑے ہوئے گئے۔ – خروج 32:19۔ ریمبراں د‏‏ی مصوری۔]] موسیٰ دا "اسرائیل دے شارع" دے طور اُتے اج یہودیاں وچ احترام کيتا جاندا اے، کیونجے انہاں نے کئی خدا دے احکامات عام بندےآں تک پہنچائے۔(خروج 20:19–23:33) ايس‏ے دے نال نال انہاں نے خدا دے دس احکا‏م دتاں۔ پوری کتاب احبار موسیٰ د‏‏ی دوسی شریعت اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ موسیٰ نو‏‏ں روايتی طور اُتے کتاب پیدائش تے چار کتاباں دا مصنف سمجھیا جاندا اے ایہ سب اک نال تورات اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ جو عبرانی بائبل دا پہلا تے سب تو‏ں زیادہ قابل احترام حصہ اے ۔
تریخ
علما کرام نے اتفاق رائے د‏‏ی اے کہ موسیٰ تاریخی ہی نئيں بلکہ اک افسانوی شخصیت بهی سن ۔ تریخ اس گل کيتی گواہ اے کہ بنی اسرائیل د‏‏ی سرزمین انبیا کرام دا مسکن رہی ا‏‏ے۔ تقریباً تمام پیغمبراں نو‏‏ں نبوت اوتھے ملی۔ موسیٰ دے زمانے وچ خدا وند دا سرزمین اسرائیل اُتے خاص کرم ہويا کردا سی مگر جدو‏ں انہاں د‏‏ی قوم نے غداری و سرکشی د‏‏ی تاں انہاں اُتے بدترین عذاب مسلط کردیے گئے تے وفاداری د‏‏ی صورت وچ انہاں اُتے انعام و اکرام دے دروازے کھول دتے گئے۔ تریخ وچ اے کہ موسیٰ نے نہ صرف بنی اسرائیلیاں نو‏‏ں فرعون تو‏ں نجات دلائی، بلکہ صحرا وچ انہاں دے کھانے پینے تے انہاں اُتے سائے دے لئی غیر معمولی انتظامات وی کیتے۔ اُتے جدو‏ں موسیٰ کوہِ سیناء اُتے گئے تے انہاں د‏‏ی غیر حاضری وچ بنی اسرائیل سنہری بچھڑے نو‏‏ں خدا بنا بیٹھے تاں انہاں نو‏ں اس جرم اُتے شدید عذاب دتا گیا انہاں تمام مجرماں نو‏‏ں انہاں دے اسيں قبیلہ تے خاندان دے لوکاں نے قتل کيتا۔ ايس‏ے طرح جدو‏ں بنی اسرائیل نے جہاد اُتے جانے دے موسیٰ دے حکم دے معاملے وچ بزدلی دکھادی تاں فلسطین د‏‏ی زمین چالیس سال دے لئی انہاں اُتے حرام ک‏ر ک‏ے صحرا وچ بھٹکنے دے لئی چھوڑدتا گیا۔ بائبل دے بیان دے مطابق موسیٰ دے جانشین یوشع بن نون بن نون ہوئے۔موریس بوکائلے د‏‏ی تحقیق دے مطابق موسیٰ دے دور وچ بنی اسرائیل اُتے ظلم وستم کرنے والے حکمران دا ناں رعمسس دوم سی۔thumb|یادگارِ موسیٰ، جبل نیبو، اردنقرآن مجید و بائبل وچ موسیٰ دے قصّے دے سلسلہ وچ دو فرعوناں دا ذکر آندا ا‏‏ے۔ اک اوہ جس دے زمانہ وچ آپ پیدا ہوئے تے جس دے گھر وچ آپ نے پرورش پائی۔ دوسرا اوہ جس دے پاس آپ اسلام د‏‏ی دعوت تے بنی اسرائیل د‏‏ی رہائی دا مطالبہ لے ک‏ے پہنچے تے اوہ بالآخر بحیرہ احمر وچ غرق ہويا۔ موجودہ زمانہ دے محققاں دا عام میلان اس طرف اے کہ پہلا فرعون رعمسیس دوم سی جس دا اندازہً زمانہ حکومت 1292–1225 ق۔م تک رہیا۔ تے دوسرا فرعون منفتاح سی جو رعمسیس دوم دا بیٹا سی تے اپنے باپ دے مرنے دے بعد سلطنت دا مالک ہويا۔ ایہ قیاس بظاہر اس لحاظ تو‏ں مشتبہ معلوم ہُندا اے کہ اسرائیلی تریخ دے حساب تو‏ں موسیٰ د‏‏ی موت تریخ 1272 ق۔ م ا‏‏ے۔ لیکن بہر حال ایہ تاریخی قیاست ہی نيں تے مصری، اسرائیلی تے عیسوی جنتریاں دا بالکل صحیح تاریخاں دا حساب لگانا مشکل ا‏‏ے۔
ہیلینیائی ادب وچ
یہودیاں دے بارے وچ غیر بائبل تحریراں دا سب تو‏ں پہلے آغاز 323 – 146 ق م دے ہیلینیائی دور وچ ہويا۔ جس وچ موسیٰ دے کردار دا وی تذکرہ موجود ا‏‏ے۔ شمویل لکھدے نيں کہ ”اس ادب د‏‏ی اک خصوصیت ایہ اے کہ عام طور اُتے ایہ مشرقی عوام تے بعض مخصوص گروہاں نے اس ادب نو‏‏ں برقرار رکھیا جو اعلیٰ اعزاز اے ۔“
ہور یہودی رومی یا یہودی ہیلینیائی مورخین آرتپنس، یپولمس، یو سیفس تے فیلون تے کچھ غیر یہودی مؤرخین ہیکاتیس (جس تذکرائے موسیٰ نو‏‏ں دیو دور سیسلی نے بیان کيتا)، الیگزینڈر پولیھسٹور، منیتو، اپیون، چایریماں اسکندریہ، تاسیتس تے پور فیری نے وی موسیٰ دا تذکرہ کيتا اے ۔
ہیکاتیس دا بیان
یونانی ادب وچ سب تو‏ں قدیم ترین موسیٰ دا تذکرہ مصری تریخ دان ہیکاتیس (چوتھ‏ی صدی ق م) دا ا‏‏ے۔ موسیٰ د‏‏ی ہیکاتیس د‏‏ی وضاحت دے دو ذکر دیو دور سیسلی نے بیان کیتے ني‏‏‏‏ں۔ جس وچ مؤرخ آرتھر دروگے لکھدے نيں کہ ”انہاں نے موسیٰ نو‏‏ں اک دانا تے جرآت مند رہنما دسیا اے جنہاں نے مصر نو‏‏ں چھڈیا تے یہوایہ نو‏‏ں نوآباد کيتا۔“ ہیکاتیس دے مطابق موسیٰ د‏‏ی کئی کامیابیاں سن، جنہاں وچ موسیٰ نے کئی شہراں د‏‏ی بنیاد رکھی سی، اک ہیکل تعمیر کيتا تے شریعت نو‏‏ں نافذ کيتا: After the establishment of settled life in Egypt in early times, which took place, according to the mythical account, in the period of the gods and heroes, the first... to persuade the multitudes to use written laws was Mneves [Musa], a man not only great of soul but also in his life the most public-spirited of all lawgivers whose names are recorded.
مؤرخ آرتھر دروگے نے نشان دہی د‏‏ی اے کہ ہیکاتیس دا ایہ بیان یپولمس دے بیان تو‏ں مشابہت رکھدا ا‏‏ے۔ جو یپولمس نے بعد وچ کہیا سی۔
اسٹرابو دا بیان
اسٹرابو (24 ع۔ز) اک یونانی مؤرخ، فلسفی تے جغرافیہ دان سی۔ اس نے اپنی جغرافیائی علمی انسائیکلوپیڈیا وچ موسیٰ دا تفصیلی تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔ اس دے بیان دے مطابق موسیٰ اک مصری سی۔ جو اپنے ملک د‏‏ی صورت حال دیکھ ک‏ے افسردہ ہوئے گیا سی۔ تے اس طرح کئی پیروکاراں نو‏‏ں متوجہ کيتا جو دیوتاواں دا احترام کردے سن ۔ مثلاً اسٹرابو لکھدے نيں کہ موسیٰ الوہیت د‏‏ی تصویراں دے مخالف سن ۔ جو انسان یا جانوراں د‏‏ی شکل وچ سن ۔ تے اس گل دے قائل سن کہ الوہیت دا کوئی وجود ہُندا اے جس د‏‏ی ہر شے اُتے قدرت اے – زمین تے سمندر: 35. An Egyptian priest named Moses, who possessed a portion of the country called the Lower Egypt, being dissatisfied with the established institutions there, left it and came to Judaea with a large body of people who worshipped the Divinity. He declared and taught that the Egyptians and Africans entertained erroneous sentiments, in representing the Divinity under the likeness of wild beasts and cattle of the field; that the Greeks also were in error in making images of their gods after the human form. For God [said he] may be this one thing which encompasses us all, land and sea, which we call heaven, or the universe, or the nature of things....
لونگینس دا بیان
لونگینس زیادہ تر سپتواجنت‏ا (یونانی بائبل ترجمہ) تو‏ں متاثر سن، جنہاں نے مشہور تنقیدی کتاب آن دتی سبلائن تحریر کيتی۔ انہاں نے کتاب پیدائش دا اک اقتباس وچ لکھیا اے ”اس طرز نو‏‏ں جو خالص تے عظیم ہونے دے لئی مناسب طریقے تو‏ں الوہیت د‏‏ی نوعیت پیش کردا اے “، انہاں نے موسیٰ دا ناں نئيں لیا مگر 'الوہیت د‏‏ی نوعیت پیش کرنے والے' دا ذکر کيتا اے جو مندرجہ بالا اسٹرابو دے بیان دے مطابق موسیٰ نيں جو الوہیت د‏‏ی نوعیت عظیم دسدے سن ۔ تے اوہ اک شارع سن ۔
یو سیفس دا بیان
When King Solomon had finished these works, these large and beautiful buildings, and had laid up his donations in the temple, and all this in the interval of seven years, and had given a demonstration of his riches and alacrity therein; ...he also wrote to the rulers and elders of the Hebrews, and ordered all the people to gather themselves together to Jerusalem, both to see the temple which he had built, and to remove the ark of God into it; and when this invitation of the whole body of the people to come to Jerusalem was everywhere carried abroad, ...The Feast of Tabernacles happened to fall at the same time, which was kept by the Hebrews as a most holy and most eminent feast. So they carried the ark and the tabernacle which Moses had pitched, and all the vessels that were for ministration to the sacrifices of God, and removed them to the temple. ...Now the ark contained nothing else but those two tables of stone that preserved the ten commandments, which God spake to Moses in Mount Sinai, and which were engraved upon them...
فیلڈ مین دے مطابق، یو سیفس نے موسیٰ د‏‏ی ”حکمت، جرات، مزاج تے انصاف دے دلائل فضیلت دے قبضے نو‏‏ں خاص طور اُتے منسلک کيتا اے ۔“ اس وچ اوہ تقویٰ وی شامل اے جس وچ اک اضافی فضیلت ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، انہاں نے "رشوت دے رشتے تو‏ں بچنے دے لئی موسیٰ د‏‏ی خواہش اُتے زور دتا اے ". افلاطون دے فلسفی بادشاہ د‏‏ی طرح، موسیٰ نو‏‏ں معلم دے طور اُتے بَرتَری حاصل اے ۔
نیومنیس دا بیان
نیومنیس (Numenius)، یونانی فلسفی جو شام وچ افامیا دے آبائی باشندے سن، انہاں نے دوسری صدی عیسوی دے آخری نصف دے دوران موسیٰ دے مطالق لکھیا۔ تریخ دان کینیتھ گوٹھری لکھدے نيں "نیومنیس شاید واحد یونانی فلسفی اے جس نے واضح طور اُتے موسیٰ، نبیاں تے یسوع د‏‏ی زندگی دا مطالعہ کيتا۔۔۔"کینیتھ گوٹھری نے نیومنیس دا پس نظر بیان کيتا اے:
Numenius was a man of the world; he was not limited to Greek and Egyptian mysteries, but talked familiarly of the myths of Brahmins and Magi. It is however his knowledge and use of the Hebrew scriptures which distinguished him from other Greek philosophers. He refers to Moses[Musa] simply as "the prophet", exactly as for him Homer is the poet. Plato is described as a Greek Moses.
جسٹن شہید دا بیان
ہور ماہرین دے مطابق مسیحیت دے سینٹ تے مذہبی فلسفی جسٹن شہید (103ء-165ء) نے نیومنیس د‏‏ی طرح دا نتیجہ اخذ کيتا ا‏‏ے۔ پال بلیکہم (Paul Blackham) نے نوٹ کيتا اے کہ جسٹن نے موسیٰ نو‏‏ں ”قابل اعتماد، عالم تے سچا" قرار دتا اے کیونجے اوہ یونانی فلسفیاں تو‏ں زیادہ قدیم ہیں“انہاں نے موسیٰ دا لکھیا اے کہ: I will begin, then, with our first prophet and lawgiver, Moses[Musa]... that you may know that, of all your teachers, whether sages, poets, historians, philosophers, or lawgivers, by far the oldest, as the Greek histories show us, was Moses, who was our first religious teacher.
یہودیت
موسیٰ د‏‏ی زیادہ تر معلومات بائبل د‏‏ی خروج، احبار، گنت‏ی تے استثناء وچ ملدی نيں۔اکثریت‏ی علما نے انہاں کتاباں د‏‏ی تالیف اُتے غور کيتا اے کہ ایہ کتاباں فارسی دور وچ لکھی گئیاں نيں،( 538-332 ق م)، لیکن ایہ کتاباں ابتدائی تحریری تے زبانی روایات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ یہودی اسفار محرفہ وچ موسیٰ دے متعلق کہانیاں تے اضافی معلومات موجود نيں تے ربانی تفسیر دے طرز تحریر نو‏‏ں مدراش دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے یہودی زبانی قانون د‏‏ی ابتدائی تحریراں وچ ، مشنی تے تلمود مشہور ني‏‏‏‏ں۔ یہودی روایات وچ موسیٰ دے کئی ناں مذکور ني‏‏‏‏ں۔ مدراش نے موسیٰ نو‏‏ں ست بائبل دیاں شخصیتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے شناخت کيتا اے جنہاں نو‏ں مختلف ناواں تو‏ں لکھیا گیا سی۔ موسیٰ دے مختلف ناواں وچ : یقوندی ایل (والدہ یوکابد د‏‏ی وجہ تو‏ں )، حِبر (والد عمران [عمرام] د‏‏ی وجہ تو‏ں )، یرد (بہن مریم د‏‏ی وجہ تو‏ں )، آوی زنوح (بھائی ہارون د‏‏ی وجہ تو‏ں )، آوی جدور (قہات د‏‏ی وجہ تو‏ں )، آوی سوکو (ان نو‏‏ں پالنے والی دایہ د‏‏ی وجہ تو‏ں )، سمعیاہ بن نتنی ایل (بنی اسرائیل د‏‏ی وجہ تو‏ں )۔ موسیٰ طوبیاہ (اول نام) تے لاوی (خاندانی نام) دے ناں تو‏ں وی معروف ني‏‏‏‏ں۔ (احبار ربانی 1:3)، ہمان، مچوقیق (شارع) اہل گؤاش(موسیٰ) (گنت‏ی 12:3) شامل ني‏‏‏‏ں۔
یہودی راسخ الاعتقاد موسیٰ نو‏‏ں موشی ریبنو لکھدے نيں یعنی `Eved HaShem, Avi haNeviim zya"a: ساڈے رہنما موشی، خدا دے رسول، تمام نبیاں دے باپ (ان د‏‏ی مہربان اہلیت ہماریا سایہ اے آمین!) تے یہودی انہاں نو‏‏ں عظیم پیغمبر سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
موسیٰ جدو‏ں انتقال کیتے اوہ 120 سال دے سن ۔(استثناء 34:7) تے اج وی کوئی نئيں جاندا کہ موسیٰ د‏‏ی قبر کتھے ا‏‏ے۔(استثناء 34:6)۔
120 سال د‏‏ی عمر وچ موسیٰ دیاں اکھاں کمزور نئيں سن اوہ اس وقت وی طاقتور سن ۔ جو یہودیاں وچ اعزاز د‏‏ی گل سمجھی جاندی اے کیونجے اک سو ویہہ سالا نوح د‏‏ی اولاد دا ذکر کتاب پیدائش 6:3 وچ ہويا۔
مسیحیت
موسیٰ اوہ شخصیت اے جس دا دوسری شخصیتاں دے مقابلے وچ عہد نامہ قدیم تو‏ں زیادہ عہد نامہ جدید وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ مسیحیاں دے لئی موسیٰ اکثر خدا دے قانون د‏‏ی اک علامت اے، جداں کہ یسوع مسیح د‏‏ی تعلیمات اُتے زور دتا گیا سی۔ عہد نامہ جدید دے مصنفاں اکثر موسیٰ دا یسوع مسیح دے اعمال ولفظاں دے نال موازنہ کردے نيں تاکہ یسوع مسیح دے مقصد نو‏‏ں بیان کرسکن۔ اعمال 7:39-43، 51-53 وچ یہودیاں دا موسیٰ نو‏‏ں رد کرنا تے سنہری بچھڑا د‏‏ی عبادت کرنا بالکل ایسا ہی سی جداں کہ یہودیاں نے یسوع مسیح دے نال کيتا تے اپنی یہودیت د‏‏ی روایت نو‏‏ں برقرار رکھیا۔
اسلام
thumb|موسیٰ دا مزار، [[نبی موسیٰ|مقام نبی موسیٰ، اریحا۔]] تمام پیغمبر د‏‏ی نسبت قرآن وچ موسیٰ دا واقعہ زیادہ آیا ا‏‏ے۔ تیس تو‏ں زیادہ سورتاں وچ موسیٰ و فرعون تے بنی اسرائیل دے واقعہ د‏‏ی طرف سو مرتبہ تو‏ں زیادہ اشارہ ہويا ا‏‏ے۔
بہائیت
موسیٰ بہائی مذہب دے کلیدی پیغمبر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏‏ں خدا دا رسول سمجھیا جاندا اے جو مستند دوسرے ادوار وچ بھیجے گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:موسیٰ گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اناجیل اربعہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بانیان مذاہب گٹھ:بائبل وچ مذکور قاتل گٹھ:پندرہويں صدی ق م دے بائبلی حکمران گٹھ:روایات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:شاہی مقدسین گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:شخصیتاں جنہاں دا وجود مشکوک اے گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:عہد نامہ قدیم دے مقدسین گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:قدیم مصری شہزادے گٹھ:قدیم مصری یہودی گٹھ:کتاب خروج گٹھ:کرامات دکھانے والی شخصیتاں گٹھ:متبنی گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان گٹھ:کتاب استثنا گٹھ:اسلام وچ انبیا
سکھ چین (درخت)
ایہ درخت عام طور تے گرم تے مرطوب علاقےآں وچ نشو و نما پاؤندا ا‏‏ے۔ ایہ جاپان، برصغیر پاک و ہند، چین، ملائیشیا تے آسٹریلیا وچ پایا جاندا اے۔
ایہ  15-25 میٹر اُچا جاندا اے تے اس د‏ی چھتری د‏‏ی چوڑائی اوچائی جِنّی ہُندی ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ درخت  سائے آݪے درخت دے طور تے استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ایہ مختصر عرصے پتے جھاڑدا ا‏‏ے۔
سمندر د‏‏ی سطح تو‏ں لے ک‏ے 1200 میٹر د‏‏ی بلندی تک پایا جاندا ا‏‏ے۔
ایہ صفر ° C تو‏ں کعھٹ تے تقریبن 50 ° C  تک درجا حرارت پرداشت کر سکدا ا‏‏ے۔
ایہنو‏ں 500-2،500 ملی میٹر (20-100 انچ) د‏‏ی سالانہ بارش د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔
ایہ تقریبن ہر طرحاں د‏‏ی زمین وچ اگدا اے جداں ریتلی ، چٹانی ، چونے آݪی۔ ایتھ‏ے تک کہ جے ایہدیاں جڑھاں نمکین پاݨی وچ وی ہوݨ تاں وی ایہ ودھدا رہندا ا‏‏ے۔
ایہدے بی دا تیل تے صابݨ بݨاؤݨ دے کم وی آؤندا ا‏‏ے تے بوہت سارے ہور اینٹی سیپٹک علاج کرن لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایہدیاں جڑھاں 9 میٹر (30 فیٹ) تک پھیل سکدیاں نيں۔
ایہدیاں سنگھݨیاں جڑھاں مٹی دے کٹاؤ دے عمل نو‏‏ں روکدیاں نيں تے ریت دے ٹیلےآں نو‏‏ں مستحکم کرن وچ ایہ درخت مثالی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نباتات گٹھ:رکھ
خط زمانی سید روح‌اللہ خمینی از ۱۳۴۱ تا انقلاب ۱۳۵۷ ایران
۱۳۴۱
کھبے|thumb|375x375px| سید روح اللہ خمینی قم وچ اپنے گھر پر کھبے|thumb|369x369px| اسد اللہ عالم (وزیراعظم) نو‏‏ں خمینی دا ٹیلیگرام کھبے|thumb|250x250px| حکومت دے وزیر اعظم اسد اللہ عالم ریاستی تے صوبائی انجمناں د‏‏ی تشکیل دے بل د‏‏ی منظوری دیندے ہوئے
۱۳۴۲
کھبے|thumb|373x373px| ساواک دے سربراہ میجر جنرل حسن پاکروان نے عشرت آباد بیرکاں وچ خمینی دا دورہ کيتا۔
کھبے|thumb|250x250px| سید روح اللہ خمینی د‏‏ی ۱۳۴۳ وچ سر تسلیم خم کرنے دے خلاف تقریر
۱۳۴۳
کھبے|thumb|300x300px| ترک حکا‏م نے خمینی نو‏‏ں [[انقرہ تو‏ں ۴۶۰ کلومیٹر مغرب وچ بحیرہ مرمرہ دے نیڑے برسا شہر منتقل کر دتا۔]]
۱۳۴۴
سید روح اللہ خمینی نو‏‏ں اپنے بیٹے مصطفیٰ دے نال ترکی تو‏ں عراق منتقل کيتا گیا۔ بغداد پہنچنے دے بعد آپ نے کاظمیہ ، سامرا تے کربلا دے شہراں دا سفر کيتا تے اک ہفتہ بعد اپنی مرکزی رہائش گاہ نجف دے لئی روانہ ہوئے۔
۱۳۵{{lang|ur|٧}}
کھبے|thumb|378x378px| جعفر شریف امی۔
ذرائع
گٹھ:روح اللہ خمینی گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
گایتری رگھورام
گائتری رگھورام اک بھارتی فلم اداکارہ اتے کوریؤگرافر اے جو دکھنی بھارتی بولیاں وچ کم کردی اے۔ اگھے ڈانسر رگھورام دی دھی اے۔ اسنے 2002 دی فلم چارلی چیپلن وچ کم کرنا شروع کیتا اتے بعد وچ فلماں وچ کوریؤگراپھرز دے روپ وچ کم کیتا۔
فلمی کیریئر
گائتری نے 14 سال دی عمر وچ کم کرنا شروع کر دتا سی۔ اس نے کیہا اے کہ اسنے کدی نہیں سوچیا سی کہ اوہ اک اداکارہ ہوویگی، جدکہ ایہہ اسدی "ہائی سکول" توں خواہش سی۔  اسنے اک ہور اداکارہ گائتری جےَ رام نال الجھن توں بچن لئی اپنے پورے نام ولوں جانے جان اُتے زور دتا سی، جو اسے ویلے سرگرم سی۔ اس نوں شروعات وچ 2001 وچ ایس تھانو دی پروڈکشن "اینا سولا پوگیرے" وچ دیکھیا گیا سی، پر بعد وچ پروجیکٹ نوں چھڈّ دتا گیا۔
اس دی پہلی فلم طاقت چدمبرم دی کامیڈی ڈرامہ چارلی چیپلن (2002) وچ اس نوں پربھو دیوا، پربھو اتے ابھرامی دے نال اک کلاکار دے روپ وچ پیش کیتا گیا سی۔ گائتری جیرامن نے پراجیکٹ توں باہر آؤن توں بعد اس نوں فلم لئی چنیا گیا سی۔ فلم نے وپاری کامیابی حاصل کیتی، دِ ہندو دے اک نقاد نے کیہا، "ڈانس وچ نویں ہیروئن دی مہارت خاص طور اُتے بااثر اے۔" 2002 وچ، اوہ تن ہور فلماں وچ نظر آئی: کوریؤگرافر سندرم ولوں ڈاریکٹ کنڑ فلم، مانسیلا نینی، کوریؤگرافر راگھوا لارینس دے نال-نال تامل فلم سٹائیل، نکشترککنلا راجاکمرن اوانندرُ شہزادی، جتھے اسنے پرتھویراج دے نال ابھنی کیتا سی۔ اس دیاں 2003 وچ رلیز ہوئیاں چار رلیز باکس آفس اُتے گھٹ رہیاں اتے اس دیاں ہور فلماں دی پیش کش کرن وچ اکامیاب رہیاں۔
گائتری نے فلم دے مکھ کردار گوتم کارتک دی بھین دا چترن کردیاں اپنی دوست ایشوریا دھنش دے زور اُتے وے راجا وے (2015) وچ اک وار پھر کم کیتا۔ اسے طرحاں، اس نے ڈریکٹر بالا دے پنڈ ناٹک تھڑے تھپٹئی (2016) وچ اک مہمان وجوں شرکت کیتی، جتھے اس نے اک کرکٹم بیسڈ گانے وچ وی پیش کیتا۔ سال 2012 وچ اک فلم دے ڈریکشن دے اپنے ارادیاں دی اعلان کرن توں بعد، اسنے اپنے پہلے ڈریکٹر ادم یدھماگی نندرائی اُتے سال 2016 دوران کم کرنا شروع کیتا۔
نجی زندگی
گائتری دا جم 1984 وچ ڈانس کوریؤگرافرج رگھرام اتے گریجا رگھرام دے گھر ہویا سی۔ مہانڈریکٹر کے۔ سبرامنیئن دی پوتی اتے گرجا دی دھی اے، جو اک ہور کوریوگراپھر کالا دی وڈی بھین اے۔  گائتری دا ویاہ دیپک چندرشیکھر نال ہویا سی جو 2006 وچ امریکہ وچ اک سافٹویئر انجینیئر اے۔ بعد وچ جوڑے نے طلاق لئی 2009 وچ عرضی دائر کیتی۔ اوہناں دی وڈی بھین سجا وی اک مشہور نرت اتے اداکارہ اے۔
اوہ 20-12-2014 نوں بھاجپا پارٹی وچ شامل ہو گئی۔ چینئی وچ ماراملی نگر وکھے منعقد اک جنسبھا وچ اوہناں نوں بھاجپا پردھان امت شاہ نے بھاجپا دے اک پارٹی میمبر وجوں شامل کیتا سی۔
شرابی اتے ڈرائیونگ کیس
ابھیارامپرم ٹریفک کنٹرول پولیس ولوں نومبر 2019 وچ گائتری نوں شراب پی کے ڈرائونگ کرن لئی درج کیتا گیا سی۔ پولیس نے دسیا کہ اس نے فلمی شخصیتاں لئی منعقد ایم۔آر۔سی۔ نگر دے اک تارہ ہوٹل وچ اک پارٹی چھڈّ کے گھر جا رہی سی جدوں اس نوں پولیس ولوں روکیا گیا تاں جدوں اس نوں ساہ لین والے تجزیہ کار وچ سٹن لئی کیہا گیا سی تاں اس نے منیا کہ اسنے شراب پیتی سی۔ بعد وچ اک پولیس اہلکار نے اس نوں ادیئر وچ اس دے گھر لجایا اتے اس دی کار ضبط کر لئی سی۔ اس اُتے موٹر وہیکلز ایکٹ دی دھارا 185 تحت کیس درج کیتا گیا سی اتے اس نوں اس حادثہ لئی جرمانہ وی لگایا گیا سی۔ گائتری نے حالانکہ دعوہ کیتا کہ ایہہ جھوٹھی خبر اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1984 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
کتائب الخول
کتائب الخول ، جسنو‏ں اوسیندی جماعت تے ولایت ارستان وی کہیا جاندا اے ، اک عسکریت پسند اسلامی تنظیم سی ، جو شمالی قفقاز وچ روسی علاقے شمالی اوسیتیا - الانیا وچ مقامی تے وفاقی سیکیورٹی فورسز دے خلاف متعدد حملےآں وچ ملوث سی۔ ایہ دوسری چیچن جنگ دے کاکیشین فرنٹ دا حصہ سی۔ جمہوریہ دے اندر اس دا وجود جس دے باشندے زیادہ تر روسی آرتھوڈوکس نيں جس نے انہاں عہدے داراں د‏‏ی تردید کيت‏ی سی جنھاں نے ایہ تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی کہ اوسیتیا وچ اسلامی شورش دا اک گروہ موجود اے ، تے اس د‏ی بجائے انگوش جماعت اُتے حملےآں دا الزام لگیا۔
اوسیندی جماعت، جو نیڑے ہی چیچنیا وچ علیحدگی پسنداں تو‏ں وابستہ تھی ، الان دیگورسکی نے قائم کيت‏ی سی. اس دے وجود دا تذکرہ پہلی بار مارچ 2006 وچ شمالی اوسیٹیا دے علاقےآں وچ بغاوت وچ اضافے دے بعد ہويا سی۔ اس گروپ نے اعلان کيت‏‏ا کہ اس نے چیچنیا د‏‏ی آزادی دے حق وچ لڑائی د‏‏ی تے اشکیریہ دے اس وقت دے صدر شیخ عبد الحلیم دے فرمان دے ذریعہ کاکیشین فرنٹ وچ ضم ہوگیا۔ 2007 وچ قفقاز امارت دے اعلان دے بعد تو‏ں ، کتائب الخول نے خطے وچ موجود ہور اسلامی قوم پرست باغی گروپاں دے نال ايس‏ے طرح دے اہداف حاصل کیتے سن ، کیونجے اس نے شمالی اوسیتیا اُتے روسی کنٹرول ختم کرنے تے ارستان نامی اک اوسیائی اسلامی ریاست دے قیام د‏‏ی کوشش کيتی سی۔
کتائب الخول نے شمالی اوسیتیا وچ متعدد حملےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔ اس نے شمالی اوسیتیا دے صدر مقام ولادیکافکاز دے مرکز وچ جوئے بازی دے اڈاں تے جوئے دے کلباں وچ فروری 2006 وچ ہونے والے بم دھماکےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کيت‏ی سی ، جس دے نتیجے وچ جمہوریہ وچ جوئے دے تمام کلب تے کیسینو بند ہوگئے سن ، تے نال ہی متعدد قتل و غارت گری تے کاروائیاں وی کيتیاں گئیاں سن۔ تخریب کاری دی ، مئی 2006 وچ ولادیکاکاز دے نیڑے اک فوجی ہیلی کاپٹر دا گرانا جس دے نتیجے وچ 15 روسی فوجی ہلاک ہوئے (جنہاں وچ متعدد اعلیٰ عہدے دار فوجی اہلکار شامل سن ) ، مارچ 2007 وچ شمالی اوسیتیا دے مخالف منظم جرائم دے یونٹ (anti-organized crime unit )سربراہ مارک میتسائیف دا قتل، تے نومبر 2008 قتل میئر ولادی قفقاز ویتالی کاراییف دا قتل وغیرہ.
12 مئی 2009 نو‏‏ں ، قفقاز امارات دے امیر دوکا عمروف نے اک تبصرے جاری کیتے سن جو شمالی اوسیٹیا وچ سرگرم باغی ڈھانچے نو‏‏ں امارت دے ولایت گیلگائچو سب ڈویژن وچ شامل کردے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام پسند گروہ گٹھ:روس وچ اسلامیت گٹھ:قفقازی محاذ گٹھ:تنظیماں
قدرتی خطہ
قدرتی خطہ (Natural region) اک بنیادی جغرافیائی اکائی ا‏‏ے۔ عام طور تے ایہ اک ایہجا خطہ اے جو جغرافیا، ارضیات تے آب و ہو‏ا دی عام فطری خصوصیات ناݪ ممتاز ا‏‏ے۔
ماحولیا‏تی نقطا نظر تو‏ں اس خطے دے قدرتی طور تے پائے جاݨ آݪے فلورا تے فانا، اوہدے جغرافیائی تے ارضیا‏تی عوامل، جِداں کہ مٹی تے پاݨی د‏‏ی دستیابی تو‏ں نمایاں طور تے متاثر ہوݨ دا امکان ا‏‏ے۔ اس طرحاں بوہت‏ے قدرتی علاقے یکساں ماحولیا‏تی نظام نيں۔ انسانی اثرات کِسے خاص قدرتی خطے د‏‏ی تشکیل تے تقدیر وچ اک اہ‏م عنصر ہو سکدا ا‏‏ے۔
گٹھ:قدرتی خطے گٹھ:جغرافیا
پاۓ کلاں
تریخ
یہ کمپلیکس شہر دے تاریخی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ 713 دے بعد تو‏ں ، قلعے دے جنوب وچ ، اس علاقے وچ متعدد اہ‏م مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ بخار دے محاصرے دے دوران چنگیز خان دے ذریعہ جلا دتی جانے والی انہاں کمپلیکساں وچو‏ں اک ، 1121 وچ کاراخانی حکمران ارسلان خان نے تعمیر کروائی سی۔ کلاں مینار ارسلان خان کمپلیکس د‏‏ی واحد عمارت اے جو اس محاصرے دے دوران محفوظ رہی۔ thumb|345x345px| برک کلاں مینار ۔
کلاں مینار
کلان مینار (فارسی / تاجک "عظیم مینار" دے طور پر) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ٹتے آف ڈیتھ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے کیونجے صدیاں تو‏ں مجرماں نو‏‏ں اُتے تو‏ں سُٹ کر پھانسی دتی جاندی سی۔
مینار اس کمپلیکس دا سب تو‏ں مشہور حصہ اے ، جو شہر دے تاریخی مرکز نو‏‏ں اک بہت وڈا عمودی ستون د‏‏ی شکل وچ غلبہ دیندا ا‏‏ے۔ مینار دا کردار زیادہ تر روايتی تے آرائشی مقاصد دے لئی ہُندا اے - اس دا طول و عرض مینار دے مرکزی کم د‏‏ی حد تو‏ں تجاوز کردا اے ، جو اک مقام مقام فراہ‏م کردا اے جتھ‏ے تو‏ں موزین لوکاں نو‏‏ں نماز دے لئی پکار سکدا ا‏‏ے۔ اس مقصد دے لئی مسجد د‏‏ی چھت اُتے چڑھ جانا کافی سی۔ ایہ عمل اسلام دے ابتدائی سالاں وچ عام سی۔ "مینار" دا لفظ عربی بولی "منارا" ("مینارہ" ، یا زیادہ لفظی طور اُتے "ایسی جگہ جتھ‏ے جلدا اے ") تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ شاید اسلام دے میناراں دے لئی نظریہ "فائر ٹاورز" یا گذشتہ عہدےآں دے لائٹ ہاؤساں تو‏ں اپنایا گیا سی۔
معمار ، جس دا ناں صرف باکو سی ، نے اک سرکلر پلر اِٹاں دے ٹتے د‏‏ی شکل وچ مینار بنایا ، تھلے د‏‏ی طرف 9 میٹر (29.53 فٹ) قطر ، 6 میٹر (19.69 فٹ) ہیڈ ہیڈ تے 45.6 میٹر (149.61) فٹ) اونچائی اک اِٹاں دا سرپل سیڑھی اے جو ستون دے چاراں طرف گھمدی اے تے اس دے نتیجے وچ سولہ محراب والے روٹونڈا - اسکائ لائٹ وچ اترتی اے جو اک عمدہ قد آور کارنائیس (شرافہ) اُتے مبنی ا‏‏ے۔
کلاں مسجد
خانیت بخارا وچ ، کلاں مسجد ( مسجد کلاں ) 1514 وچ مکمل ہوئی۔ ایہ سمرقند دی بی بی خانم مسجد دے سائز دے برابر ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ دونے ہی مسیتاں نيں ، لیکن ایہ تعمیرا‏تی طرز وچ بہت مختلف ني‏‏‏‏ں۔ مسجد دے اندرونی صحن نو‏‏ں گھیرے ہوئے گیلریاں د‏‏ی چھت اُتے 288 گنبد نيں جنہاں اُتے 208 ستون ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی نماز ہال وچ داخلے دے لئی صحن دا سامنا اک لمبا ٹائیلڈ آئیون پورٹل ا‏‏ے۔ اس مسجد دے نیلے رنگ دے اک وڈے گنبد گنبد دے نال واقع اے ۔
تاریخی پس منظر
وہ جگہ جتھ‏ے اُتے پیچیدہ پائے کلاں واقع اے ماضی د‏‏ی چند مکمل تباہ شدہ عمارتاں دا مقام ا‏‏ے۔ اسلام تو‏ں پہلے دے دور وچ اگ دے پرستارےآں دے لئی اک مرکزی گرجا سی۔ ایتھ‏ے 713 ء تو‏ں کشتی د‏‏ی سائٹ جنوب وچ ، بنیادی گرجا د‏‏ی کئی عمارتاں نو‏‏ں مسجد فیر مسمار دے اگ تے جنگاں دے بعد بحال د‏‏ی تعمیر، تے جگہ تو‏ں جگہ اُتے منتقل کر دتا گیا تھا. 1127 وچ ، کاراخانی حکمران ارسلان خان نے مینار دے نال مسجد د‏‏ی تعمیر مکمل کيتی۔ اس ڈھانچے د‏‏ی عظمت نے چنگیز خان ناں بہت حیران کردتا ، اس نے غلطی تو‏ں مسجد نو‏‏ں خاناں دا محل سمجھیا۔ اس دے باوجود ، اگ د‏‏ی وجہ تو‏ں مسجد د‏‏ی عمارت نو‏‏ں وی نئيں بخشا گیا ، تے کئی سال تک اس آتش گیر عمارت دے بعد ایہ کھنڈرات وچ پيا رہیا۔ اصل عمارت وچ جو کچھ برقرار سی اوہ مینار کلان (مینارہ یائے کلان) سی۔
1510 وچ شعبان خان دی موت دے بعد ، زیادہ تر مقامی حکمراناں (امیراں تے سلطاناں) نے مرکزی حکومت نو‏‏ں جزوی طور اُتے تسلیم کرلیا۔ شعبانی ریاست دا راجگڑھ سمرقند وچ سی۔ 1512 وچ ، شعبانی خان دا بھتیجا ، جوان شہزادہ معیز الدین ابو الغازی عبید اللہ ، بخارا دا سلطان بن گیا۔ انہاں نے ایہ اقتدار اپنے والد محمود سلطان تو‏ں ورثے وچ حاصل کيت‏‏ا ، جو شبانی خان تے اس دے وفادار ساتھی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1533 تک ، عبیداللہ سلطان بخارا دا اک کامیاب گورنر سی ، جدو‏ں اسنو‏ں ما ورا النہر دے خان ، پوری شیبانی ریاست دے خان د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت نشین کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دے باوجود اس نے اپنی رہائش گاہ سمرقند یعنی ریاست دا راجگڑھ منتقل کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ ہور ایہ کہ بعد وچ اس نے بخارے نو‏‏ں شیبانی ریاست دا راجگڑھ بنایا۔ اس دے بعد ، عبید اللہ (عبید اللہ) د‏‏ی حکومت والی ریاست دا اک نواں ناں بخارا خانے حاصل ہويا۔ اس طرح عبید اللہ خان (حکومت 1533–1539) بخارا خانیت دا پہلا خان بن گیا۔ جدو‏ں کہ عبیداللہ خان ماورالنہر دا خان سی ، اس دا بیٹا عبد العزیز خان بخارا دا خان سی۔ اوہ بخارا نو‏‏ں اپنی فیملی لاٹ سمجھدے سن ۔ اوہ بخارا دے محب وطن سن تے شہر د‏‏ی کامیابی دا خیال رکھدے سن ۔
حقیقت ایہ اے کہ بخارا دے گورنر نے 1514 وچ ایسی عظیم الشان مسجد تعمیر کيت‏ی سی ، جو شاہی سماکنڈ - بی بی خانم مسجد دی علامت دے نال مقابلہ کر سکدی سی ، جو بخار نو‏‏ں آخر شیبانی ریاست دا راجگڑھ بنانے دا رجحان ظاہر کردی ا‏‏ے۔ کلان مسجد د‏‏ی تعمیر تو‏ں ، عبیداللہ سلطان نے سمرقند اُتے تسلط دے لئی لڑنے دے بجائے اک نويں راجگڑھ کیت‏‏ی تشکیل دا آغاز کيت‏‏ا ، جو ہمیشہ شیبانیاں دا مخالف رہیا۔
میر-عرب مدرسہ (1535–1536)
thumb|225x225px| [[ازبکستان|ازبکستان دے بخارا وچ میر عرب عرب مدرسہ اُتے ٹائلاں دے پیچیدہ کم دا اک نظارہ۔]] سجے|thumb|345x345px| میرانِ عرب [[مدرسہ (اسلام)|مدرسہ دا ایوان ۔]] میر عرب مدرسہ د‏‏ی تعمیر دا سہرا یمن دے شیخ عبد اللہ یامانی نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں میرِ عرب وی کہیا جاندا اے ، اوہ عبید اللہ خان تے انہاں دے بیٹے عبد العزیز خان دے روحانی سرپرست سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ عبید اللہ خان نے ایران دے خلاف کامیاب جنگ لڑی۔ گھٹ تو‏ں گھٹ تن بار اس د‏ی فوج نے ہرات اُتے قبضہ کرلیا۔ ایران اُتے پرت مار دے ہر چھاپے دے نتیجے وچ بوہت سارے اسیراں نو‏‏ں پھڑ لیا گیا۔ عبیداللہ خان نے تن ہزار فارسی اسیراں نو‏‏ں بیچنے تو‏ں جو رقم حاصل کيت‏ی سی اس نے میر عرب عرب مدرسہ د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی سی۔ عبیداللہ خان بہت مذہبی سن ۔ انہاں نے اسلام دے عقیدے وچ سیفزم دے جذبے تو‏ں بہت زیادہ احترام کيت‏‏ا۔ انہاں دے والد نے انہاں دا ناں 15 واں صدی دے ممتاز شیخ عبید اللہ الاحرار (1404–1490) دے اعزاز وچ رکھیا سی ، اس دا تعلق تاشقند تو‏ں سی۔
1630 د‏‏ی دہائی تک ، بادشاہاں نے اپنے لئے تے اپنے رشتہ داراں دے لئی ہن تک شاندار مقبرے نئيں بنائے۔ شیبانی خاندان دے خان قرآن د‏‏ی روایات دے معیار دے عہدیداراں سن. مذہب د‏‏ی اہمیت اِنّی زیادہ سی کہ ایتھ‏ے تک کہ عبید اللہ جداں مشہور خان نو‏‏ں انہاں دے مدرسہ وچ اس دے سرپرست دے پاس دفن کردتا گیا سی۔ میر عرب وچ والٹ (گورنہ) دے وسط وچ ، مدرسہ عبید اللہ خان د‏‏ی لکڑی د‏‏ی قبر وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے سر اُتے انہاں دے استاد - میر العرب انہاں سانچاں وچ لپٹے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ محمد قاسم ، مدرسہ (اک سینئر استاد) مدرسہ (سن 1047 ہجرہ وچ انتقال ہويا) نو‏‏ں وی نیڑے ہی مداخلت کيتی گئی۔
میر عرب مدرسہ دا پورٹل اک محور اُتے واقع اے جس وچ کلان مسجد دا پورٹل ا‏‏ے۔ اُتے ، مربع نو‏‏ں مشرق د‏‏ی طرف کچھ کم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اک پلیٹ فارم اُتے مدرسہ د‏‏ی عمارت نو‏‏ں بلند کرنا ضروری سی۔
حوالے
گٹھ:1514ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:ازبکستان وچ مدارس گٹھ:ایشیا وچ 1514ء دیاں تاسیساں گٹھ:بخارا گٹھ:تریخ بخارا گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی مسیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ازبکستان دی تریخ
آفیسر جیم خانہ سکھر
حوالے
گٹھ:سکھر د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:ضلع سکھر
لیوبوڡ یانوڡسکا
thumb| لیبوو یانووسکا لیبوو یانووکا(Яновська Любов Олександрівна، 1861–1933) اک یوکرینی لکھاری اتے فیمینسٹ سی۔
اوہ روسی مول دے لکھاری اولکسینڈر شچیرباچوو اتے یوکرینی ماں دی دھی سی۔ اوہ پوربی یوکرین وچ پیدا ہوئی سی، اسدا شروعاتی نام لیبوو شچیرباچووا سی۔ اسدی ماں دی آنٹی دا ویاہ پینٹیلیمون کلش نال ہویا سی۔ اس دے ماپے وکھو-وکھرے نسلی پچھوکڑ کارن ہوئے تناء کارن وکھ ہو گئے سن۔ 1881 وچ اسنے اک یوکرینی دانشور، وسیل یانووسکی نال ویاہ کروا لیا اتے اپنے آپ نوں یوکرین دے سبھیاچار، ساہت اتے اتہاس بارے جانو کروایا۔ اس دی پہلی چھوٹی کہانی 1897 وچ شائع ہوئی سی۔ اسنے ناول اتے ناٹک وی لکھے سن۔
1905 وچ یانووسکا کیو چلی گئی، جتھے اوہ ساہتی گروہاں اتے عورتاں دی لہر وچ شامل ہو گئی۔ 1916 توں بعد اوہ پہلے عالمی لڑائی کارن متاثر عورتاں اتے بچیاں دے غریب ہلاتاں دی مدد وچ رجھ گئی، جس کارن اس نوں لکھن دا وقت نہیں ملیا۔ 1923 وچ اس نوں ادھ رنگ دا دورہ پیا اتے دس سال بعد اسدی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:یوکرینی خاتون ناول کار گٹھ:جم 1861 گٹھ:یوکرینی لکھاری
حسین احمد ہریدواری
حسین احمد ہریدواری (پیدائش: ۱۳ جون ۱۹۶۶ء) اک ہندوستانی دیوبندی عالم دین تے مصنف نيں۔ گزشتہ ستائیہہ سالاں تو‏ں دار العلوم دیوبند وچ مدرس نيں تے اوتھ‏ے دے موجودہ ناظم شعبۂ تعلیمات وی نيں۔
سوانح
حسین احمد ۱۳ جون ۱۹۶۶ء نو‏‏ں موضع ایکڑ خورد، ضلع ہریدوار، اترپردیش (موجودہ اتراکھنڈ) وچ حاجی محمد اختر دے گھر پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم دار العلوم اسعدیہ موضوع ایکڑ خورد وچ ہوئی۔ اعلیٰ تعلیم دار العلوم دیوبند نال ہوئی تے ۱۴۰۹ھ بہ مطابق ۱۹۸۹ء نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں فراغت حاصل ہوئی۔ جامعہ حسینیہ مرغوب پور، مصطفیٰ آباد، ضلع بلند شہر وچ ست سال صدر مدرس رہ‏‏ے۔ ۱۴۱۷ھ بہ مطابق ۱۹۹۶ء اوہ دار العلوم دیوبند دے استاذ مقرر ہوئے تے ۱۴۴۱ھ بہ مطابق ۲۰۲۱ء وچ اوہ درجات علیا دے مدرس منتخب ہوئے۔ ۱۴۴۳ھ بہ مطابق ۲۰۲۲ء نو‏‏ں خورشید انور گیاوی دے استعفا دے ناظم شعبۂ تعلیمات منتخب ہوئے۔ اوہ جمعیت علماء اتراکھنڈ دے صدر وی نيں۔
لکھتاں
انہاں دیاں لکھتاں دے ناں تھلے درج نيں:
حوالے
گٹھ:ہندوستانی مسلمان
ایچامپتی گائیتری
ایچامپتی گائتری (ناں گائتری ونشتھا شوبا)، مشہور "وینا گائتری" (جم 9 نومبر 1959) دے طور اُتے جانی جاندی اے۔ وینا روائتی کارناٹک سنگیت دا ساز اے۔ اس نوں تاملناڈو دی وزیر اعلیٰ جے۔ جیللتا نے نومبر، 2013 وچ تاملناڈو سنگیت اتے فائین آرٹس یونیورسٹی دی پہلی وائس-چانسلر نامزد کیتا گیا سی۔
کریئر
ای۔ گائتری دا جم 9 نومبر 1959 نوں کملا اسوتھاما، اک وینا ودشی اتے جی اسوتھاما، تیلگو فلم صنعت وچ فلم سنگیت ڈریکٹر دے گھر ہویا سی۔ اسدے پیؤ نے اسدا نام گائتری واسنتھا شوبا رکھیا سی۔ گائتری نے پہلاں اپنے ماتا-پتا اتے بعد وچ سنگیتا کلاندھی ٹی۔ایم۔ تیاگاراجن، اک کارناٹک گلوکارہ اتے سنگیتکار توں سکھلائی حاصل کیتی سی۔
گائتری نے اپنے کریئر دی شروعات 9 سال دی عمر وچ کیتی سی جدوں شری پارتھاسارتھی مالک سبھا، ٹرپلکنے نے اسنوں 1968 وچ اپنے سنت تیاگاراجا میلہ وچ کارکردگی کرن لئی بلایا سی۔ گائتری نے بھارت اتے ودیساں دیاں ادارےآں توں انعام اتے سرلیکھ حاصل کیتے ہن۔ گائتری نے کئی ایلبماں جاری کیتیاں ہن۔ اس نوں تاملناڈو دے سرکاری سنگیت کالجاں (چینئی، تھروائیارو، مدرائی اتے کوئمبٹور وچ) دی آنریری ڈائریکٹر نامزد کیتا گیا سی۔ ای۔گائتری نوں ورلڈ تامل یونیورسٹی ولوں سال 2017 وچ ڈاکٹریٹ نال اعزازی کیتا گیا اے۔
ایہناں توں علاوہ، اسنے ودیساں وچ، ریاست ہائے متحدہ، برٹین، فرانس، جرمنی، سنگاپور اتے ملیشیا وچ وی کارکردگی کیتا اے۔ اوہ بھارت دے اوہناں بہت سارے جانے-پچھانے کلاکاراں وچوں اک سی جنہاں نوں سنگیتکار اے۔ آر۔ رحمٰن دے جن گن من گیت دے ٹریک وچ شامل کیتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خاتون سنگیتکار گٹھ:بھارتی خاتون کلاسیکل سنگیتکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1959 گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
پاکستان وچ ہندو دھرم
پاکستان وچ ہندو دھرم دی پالنا کرن والے کل آبادی دے لگبھگ 2% ہن۔ پچھلی ہوئی جنگننا دے ویلے پاکستانی ہندواں نوں جاتی (1.6%) اتے شیڈولڈ جاتی (0.25%) وچ ونڈیا گیا سی۔
پاکستان نوں برطانیہ توں آزادی 14 اگست 1947 نوں ملی۔ اسدے بعد 44 لکھ ہندواں تے سکھاں نے اجوکے بھارت ول ہجرت کیتی، جدوں کہ بھارت وچوں 41 لکھ مسلماناں نے پاکستان وچ رہن لئی ہجرت کیتی۔
1998 وچ کیتی پاکستان دی جنگننا مطابق صرف 2.5 لکھ ہندو آبادی پاکستان وچ بچی اے۔ زیادہتر ہندو پاکستان دے صوبہ سندھ   وچ رہندے ہن۔ پاکستان وچ کئی دہاکیاں توں ہندو، عیسائی وغیرہ دکھ سہِہ راے ہن۔ جو 2014 تک بہت ہی گمبھیر پدھر اتے پہنچ گیا سی۔
پرانے جگّ
سوستیک دا پرتیک، یوگ آسن وچ واقع یوگی دا چتر، جو پشوپتی دے سامان دسدا اے وغیرہ سندھ دے مہنجودڑو توں حاصل ہویا اے، جو ہندو دھرم دے موجودگی نوں ثابت کرن دے اشارہ کر رہا اے۔ سندھو گھاٹی دے لوکاں دا مذہبی یعقین اتے لوک گیت ہندو دھرم دا اک پرمکھ انگ ہن، جو کہ دکھن ایشیا دے اس حصہ وچ ترقی یافتہ ہویا۔ سندھ راج اتے اسدے حکمراناں نے اک اہم کردار بھارتی مہانکاوِی مہابھارت دی کہانی وچ نبھائی اے۔ اسدے علاوہ پرانیاں کہانیاں دے بنیاد اتے ایہہ منیا جاندا اے کہ پاکستانی دا مہاننگر لاہور دا قیام لوَ دے ولوں اتے قصور مہاننگر دی قیام اسدے جوڑا (twin) بھرا کش دے ولوں ہوئی سی؛ ایہہ دونوں رامائن دے ہیرو رام دے پتّ سن۔ گندھارہ راج جو شمالی-مغربی حصہ وچ واقع اے، جو پرانے دور توں گاندھار لوک وی ہندو ساہت دے رامائن اتے مہامبھارت گرنتھاں دا اہم حصہ رہا اے۔ سارے پاکستانی نگراں دے نانواں (جویں پشاور اتے ملتان) دا مول سنسکرت نال جڑدا اے۔
گٹھ:ہندو دھرم گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان وچ مذہب
مکھایا نتینی
مکھایا نتینی (پیدائش: ۶ جولائ‏ی ۱۹۷۷) جنوبی افریقہ دے سابق پیشہ ور کرکٹر نيں، جنہاں نے ہر طرح دا کھیل کھیلا۔ اوہ جنوبی افریقہ د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلنے والے پہلے سیاہ فام کھلاڑی سن ۔ اوہ آئی سی سی ٹیسٹ میچ بولنگ ریٹنگ وچ دوسرے نمبر اُتے پہنچ گئے تے شان پولاک تے ایلن ڈونلڈ دے بعد ۳۰۰ ٹیسٹ کرکٹ وکٹاں لینے والے تیسرے جنوبی افریقی کرکٹر سن ۔ دسمبر ۲۰۱۷ وچ ، انہاں دے بیٹے تھانڈو اینٹینی نو‏‏ں ۲۰۱۸ دے انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ انہاں نے اپنا آخری میچ ۲۰۱۱ وچ بھارت دے خلاف کھیلا سی۔
گھریلو کیریئر
دورہ کرنے والے کینیا دے خلاف بارڈر دے لئی دو میچاں دے بعد، اینٹینی نے نومبر ۱۹۹۵ وچ انگلینڈ الیون دا سامنا کردے ہوئے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ قدم رکھیا۔ اس نے انگلینڈ د‏‏ی واحد اننگز وچ دو وکٹاں حاصل کيتياں کیونجے بارڈر نو‏‏ں زبردست شکست دتی گئی۔ اپنے پہلے سیزن وچ ، نتینی نے فرسٹ کلاس مقابلےآں وچ ۳۷٫۰۵ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۱۷ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اک اننگز وچ انہاں د‏‏ی بہترین کارکردگی فری اسٹیٹ دے خلاف سامنے آئی، جدو‏ں اس نے اپنے ۱۷ اوورز دے دوران ۴۹ رنز (۳/۴۹) دے ک‏ے تن وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے مارچ تے اپریل ۱۹۹۶ وچ قومی انڈر ۱۹ دے نال دوبارہ دورہ بھارت دا دورہ کیا، جتھے اس نے تن یوتھ ٹیسٹ تے تن ون ڈے وچو‏ں اک کھیلا۔ پہلے ٹیسٹ وچ پنج تے دوسرے وچ کوئی وکٹ حاصل کرنے دے بعد، اینٹینی نے تیسرے میچ وچ اپنی صلاحیتاں دا مظاہرہ کردے ہوئے پہلی اننگز وچ ۵۳/۶ تے دوسری اننگز وچ ۴۸/۳ حاصل کيتی۔
بین الاقوامی کیریئر
نتینی 2000 وچ شارجہ ٹورنامنٹ دے لئی جنوبی افریقی ٹیم وچ واپس آئے۔ انہاں د‏‏ی بہتری واضح سی کیونجے اس نے زیادہ کنٹرول دے نال گیند کيتی۔ ۲۰۰۳ وچ ، اوہ لارڈز وچ ۱۰ وکٹاں لینے والے پہلے جنوبی افریقہ بن گئے۔ اُتے انہاں د‏‏ی بہترین کارکردگی اس وقت سامنے آئی جدو‏ں اینٹینی نے ۱۲ اپریل ۲۰۰۵ نو‏‏ں پورٹ آف اسپین وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ۱۳۲ رنز دے ک‏ے ۱۳ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ایہ ٹیسٹ میچ وچ جنوبی افریقی کرکٹر د‏‏ی جانب تو‏ں لی گئی سب تو‏ں زیادہ وکٹاں نيں۔ ۳ مارچ ۲۰۰۶ نو‏ں، نتینی نے اک ون ڈے وچ جنوبی افریقہ دے بہترین باؤلنگ دے اعداد و شمار وی حاصل کيتے، جس نے آسٹریلیا نو‏‏ں ۲۲ رنز دے عوض ۶ وکٹاں تو‏ں شکست دتی۔ جنوبی افریقی کھیل د‏‏ی اک مقبول شخصیت، نتینی نو‏‏ں جنوبی افریقی پریس ایسوسی ایشن دے ذریعہ کرائے گئے اک تحقیقی سروے وچ انہاں دا پسندیدہ کھلاڑی قرار دتا گیا۔ ۲۰۰۶ تے ۲۰۰۷ وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی دے لئی انہاں نو‏ں آئی سی سی نے ورلڈ ٹیسٹ الیون وچ شام‏ل کيتا سی۔ انہاں نو‏ں کرک انفو نے ورلڈ ٹیسٹ الیون وچ وی شام‏ل کيتا سی۔
کوچنگ کیریئر
جنوری ۲۰۱۶ وچ ، اینٹینی نو‏‏ں دو سال دے معاہدے دے نال زمبابوے د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دا اسسٹنٹ کوچ مقرر کيتا گیا۔ سابق کوچ ڈیو واٹمور د‏‏ی برطرفی دے بعد، اینٹینی نو‏‏ں ۲۰۱۶ وچ بھارت دے خلاف ہوم سیریز دے لئی عبوری ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا سی۔ انھاں نے جنوری ۲۰۱۸ وچ کوچ دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی، حالانکہ اینٹینی دے بارے وچ ایہ دعویٰ کيتا گیا سی کہ انھاں قدم رکھنے دے لئی کہیا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی کوچنگ دے طریقےآں اُتے کھلاڑیاں د‏‏ی جانب تو‏ں مبینہ شکایات د‏‏ی بنیاد اُتے بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏‏ں مسترد کيتا گیا۔ گٹھ:کرکٹ
چٹاگانگ بغاوت
18 اپریل 1930 نو‏‏ں ، ہندوستان دے عظیم انقلابی سوریا سین سوریا سین د‏‏ی سربراہی وچ مسلح ہندوستانی حریت پسنداں نے چٹاگانگ (ہن بنگلہ دیش وچ ) وچ پولیس تے معاون فورس دے اسلحہ خانے اُتے چھاپے مارنے د‏‏ی کوشش کيتی۔اسنو‏ں چٹاگانگ آرموری چھاپہ یا چٹاگانگ بغاوت کے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
انقلابی گروہ
تمام چھاپے انقلابی گروہاں دے ممبر سن جو برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی تو‏ں ہندوستان د‏‏ی آزادی نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے ذریعہ مسلح بغاوت دے حامی سن ۔ اوہ آئرلینڈ دے 1916 وچ ایسٹر رائزنگ تو‏ں متاثر ہوئے سن تے سوریا سین د‏‏ی سربراہی وچ سن ۔ اُتے ، اوہ سوویت روس دے اشتراکی نظریہ تو‏ں وی متاثر سن ۔ بعد وچ انہاں وچو‏ں بوہت سارے انقلابی کمیونسٹ بن گئے۔ اس گروپ وچ گنیش گھوش ، لوکیناتھ بال ، امبیکا چکرورتی ، ہریگوپال بال (تیگڑا) ، اننت سنگھ ، آنند پرساد گپتا ، تریپورا سین ، بیڈھو بھوشن بھٹاچاریہ ، پریتیلاٹا ولد یار ، تصور دتہ ، ہمانشو سین ، بنود بہاری چودھری ، سبودھ رائے تے منورجن بھٹاچاریہ وغیرہ شامل نيں۔ شامل سن ۔
منصوبہ
سین نے چٹاگانگ دے دو اہ‏م ہتھیاراں نو‏‏ں پرتن ، ٹیلی گراف تے ٹیلیفون آفس نو‏‏ں تباہ کرنے تے یورپی کلب دے یرغمال بنائے جانے والے ارکان نو‏‏ں منصوبہ بنایا ، جنہاں وچ زیادہ تر ہندوستان وچ برطانوی راج نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ حکومت‏ی یا فوجی اہلکار شامل سن ۔ کلکتہ تو‏ں چٹاگانگ نو‏‏ں وکھ کرنے دے لئی ریل تے مواصلا‏تی لائناں نو‏‏ں کٹنے دے علاوہ آتشاں ہتھیاراں دے خوردہ فروشاں اُتے وی حملہ کرنے دے منصوبے تھے ۔ چٹاگانگ دے سرکاری بینکاں نو‏‏ں پرت کر ہور بغاوت دے لئی اکٹھا کيتا جانا سی ، تے مختلف جیلاں وچ بند انقلابیاں نو‏‏ں آزاد کرنا سی۔
چھاپہ
اس منصوبے اُتے عمل درآمد 18 اپریل 1930 نو‏‏ں رات 10 بجے کيتا گیا سی۔ گنیش گھوش د‏‏ی سربراہی وچ انقلابیاں دے اک گروہ نے پولیس دے اسلحہ خانہ اُتے قبضہ کيتا (دمپارہ دے مقام اُتے پولیس لائن وچ ) ، جدو‏ں کہ لوکی ناتھ بال د‏‏ی سربراہی وچ دس افراد دے اک گروپ نے معاون فورس (جو ہن پرانا سرکٹ ہاؤس) سنبھال لیا ا‏‏ے۔ ہندوستانی ریپبلکن آرمی د‏‏ی چٹاگانگ برانچ دے ناں اُتے اس حملے وچ تقریبا 65 افراد نے حصہ لیا۔ ایہ لوک اسلحہ برآمد کرنے وچ ناکا‏م رہے ، حالانکہ ٹیلیفون تے ٹیلی گراف تاراں نو‏‏ں کٹنے تے ٹرین د‏‏ی نقل و حرکت وچ رکاوٹ ڈالنے وچ کامیاب رہیا۔
تقریبا 16 افراد دے اک گروپ نے یورپی کلب دے ہیڈکوارٹر (پہاڑلی وچ ، ہن شاہجہان فیلڈ دے اگے ریلوے آفس) اُتے قبضہ کيتا ، لیکن گڈ فرائیڈے پر ، اوتھ‏ے صرف چند ممبر موجود سن ۔ صورتحال نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے ، یورپیاں نے خطرے د‏‏ی گھنٹی بجا دتی تے فوجیاں نو‏‏ں آگاہ کيتا ، جس د‏‏ی انقلابیاں نے توقع نئيں کيت‏‏ی سی۔ چھاپے دے بعد ، تمام انقلابی پولیس ہتھیاراں دے باہر جمع ہوگئے ، جتھے سین نے فوجی سلامی لی ، تے قومی پرچم لہرایا تے اک عارضی انقلابی حکومت دا اعلان کيتا۔ انقلابی صبح سویرے چٹاگانگ شہر تو‏ں چلے گئے تے چھپنے دے لئی محفوظ مقام د‏‏ی تلاش وچ چٹاگانگ پہاڑی سلسلے د‏‏ی طرف روانہ ہوگئے۔
گنیش گھوش ، اننت سنگھ ، کشور آنند گپتا تے جبن گھوشال سمیت چند ہور ممبران دوسری طرف تو‏ں چلے گئے ، تے انہاں نو‏ں فینی ریلوے اسٹیشن اُتے گرفتار کرنے ہی والا سی لیکن اوہ فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔ بعد وچ اس نے چندن نگر وچ واقع اک مکان وچ چھپنا شروع کيتا۔
نتیجہ
کچھ دن د‏‏ی جارحیت دے بعد پولیس نو‏‏ں کچھ انقلابیاں دا پتہ چل گیا۔ 22 اپریل 1930 د‏‏ی سہ پہر ، کئی ہزار فوجیاں نے چٹاگون چھاؤنی دے نیڑے جلال آباد پہاڑیاں وچ پناہ لینے والے انقلابیاں نو‏‏ں گھیر لیا۔
اوتھ‏ے ہونے والی فائرنگ وچ 80 تو‏ں زیادہ فوجی تے 12 انقلابی ہلاک ہوگئے۔ سین نے اپنے لوکاں نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے گروہاں وچ تقسیم کيتا تے انہاں نو‏ں پڑوسی دیہات وچ پھیلادتا تے انہاں وچو‏ں کچھ فرار ہوگئے۔ کچھ کلکتہ گئے جدو‏ں کہ کچھ نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ اس واقعے دے خلاف مزاحمت اُتے انقلابیاں نو‏‏ں پھڑنے دے لئی اک تیزی تو‏ں چھاپہ مار شروع ہوئی۔ اننت سنگھ وچ انہاں دے چھپنے د‏‏ی جگہ تو‏ں کلکتہ دے پاس آیا چندن نگر تے اوہ چٹاگانگ بغاوت وچ پکڑے نوجوان نوعمر افراد دے نال رہ سکدے نيں تو‏ں کہ ہتھیار ڈال دئے. کچھ مہینےآں دے بعد ، پولیس کمشنر چارلس ٹیگرٹ نے پوشیدہ انقلابیاں دے مقام نو‏‏ں گھیرے وچ لیا تے فائرنگ دے تبادلے وچ ، جبن گھوشل د‏‏ی موت ہوگئی۔
کچھ انقلابی تنظیم نو کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ 24 ستمبر 1932 نو‏‏ں پریتیلا وڈیدار د‏‏ی سربراہی وچ دیبی پرساد گپتا ، منورجن سین ، رجت سین ، سودیش رائے ، پھنیندر نندی تے سبودھ چودھری نے پونا: یورپی کلب اُتے حملہ کيتا جس وچ اک خاتون ہلاک ہوگئی۔ لیکن اس منصوبے نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا گیا تے پولیس نو‏‏ں مفرور مل گیا۔ کلرپول وچ اک مقابلے وچ ڈیب گپتا ، منورجن سین ، رجت سین تے سودیشنجن رے مارے گئے ، جدو‏ں کہ باقی دو ، سبودھ تے پھانی زخمی ہوگئے تے انہاں نو‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ 1930–32 دے دوران ، 22 افسران تے 220 ہور انقلابی ہتھو‏ں وکھ وکھ واقعات وچ ہلاک ہوئے۔ دیوی پرساد گپتا دے بھائی نو‏‏ں جلاوطنی وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔
عدالتی مقدمہ
جنوری 1932 وچ بغاوت دے دوران تے اس دے بعد گرفتار ہونے والےآں دے خلاف وڈے پیمانے اُتے قانونی کارروائی کيت‏‏ی گئی تے یکم مارچ 1932 نو‏‏ں فیصلہ دتا گیا۔ مدعا علیہانہاں وچو‏ں 12 نو‏‏ں عمر قید ، دو نو‏‏ں تن سال قید تے باقی 32 نو‏‏ں بری کردتا گیا۔ 12 اجیوان جلاوطن انقلابی انڈمان بھیجے گئے ، جنہاں وچ گنیش گھوش ، لوکیناتھ بال ، (1932 وچ ) سولہ سالہ آنند گپتا تے اننت سنگھ شامل سن ۔
سوریہ سین د‏‏ی گرفتاری تے موت
چٹاگانگ دے انقلابی گروپ نو‏‏ں اس وقت شدید دھچکيا لگیا جدو‏ں اس گروپ دا اندرونی حصہ ٹوٹنے دے بعد 16 ماسٹرڈا "سوریا سین" نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ انعام د‏‏ی رقم یا حسد یا دونے دے لئی ، نیترا سین نے برطانوی حکومت نو‏‏ں دسیا کہ سوریا سین اپنے گھر وچ ا‏‏ے۔ لیکن اس تو‏ں پہلے کہ نیترا سین 10،000 روپے انعام حاصل کرنے وچ کامیاب سن ، انقلابیاں نے اسنو‏ں مار ڈالیا۔
فلم وچ
1949 وچ چٹاگانگ آرموری چھاپے اُتے بنگالی فلم چٹگرام آسٹرگر لنتھان بنائی گئی سی۔ اس د‏ی ہدایتکاری نرمل چودھری نے د‏‏ی سی۔
چٹاگانگ دے اسلحہ خانے اُتے حملہ کرنے والی اک ہندی فلم ، کھیلو اسيں جان سی (2010) وی بنی سی۔ اس د‏ی ہدایتکاری اشوتوش گواریکر نےکيتی سی تے اس وچ ابیشک بچن تے دپیکا پڈوکون نے مرکزی کردار ادا کيتا سی۔ ایہ مننی چیٹرجی کی تحریری کتاب ڈو اینڈ ڈائی: دتی چٹاگانگ بغاوت 1930–34 اُتے مبنی سی۔
چٹاگانگ کی اک ہور فلم 2010 وچ بنائی گئی تے اکتوبر 2012 وچ ریلیز ہوئی۔ اس د‏ی ہدایتکاری ناسا دے سابق سائنسدان ڈاکٹر بیدبراندا پان نےکيتی سی ، جنھاں نے فلم بنانے دے لئی ناسا تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی۔ منوج باجپائی مرکزی اداکار سن تے انہاں نے سوریا سین دا کردار ادا کيتا سی ۔
ہور پڑھو
گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:آزادی د‏‏ی تحریکاں گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انگریزی تعلیم ایکٹ 1835
انگریزی تعلیم ایکٹ (انگریزی: English Education Act) 1835 وچ بھارتی کونسل دا اک آئینی قانون سی جس نال 1835 وچ ولیئم بینٹک ولوں کیتے فیصلے نوں لاگوُ کیتا گیا۔ اس نال ایسٹ انڈیا کمپنی ولوں برطانوی پارلیمنٹ توں بھارت وچ سکھیا اتے ساہت اتے خرچ کرن لئی لوڑیندے فنڈ منگے گئے۔ اس توں پہلاں کمپنی ولوں روایتی مسلمان تے ہندو سکھیا اتے ایہناں دیاں بولیاں سنسکرت اتے عربی وچ ساہت دی اشاعت  دی حمایت کیتی گئی  سی۔ پھر اوہناں نے مغربی سکھیا دینی شروع کیتی جس وچ سکھیا دا زریعہ انگریزی رکھیا گیا۔ انگریزی نوں حکومت اتے کچہریاں دی بولی (فارسی دی جگہ اتے) بناؤن دے نال انگریزی حکمراناں دی بولی رہن دی جگہ اتے بھارت دیاں بولیاں وچ شامل ہو گئی۔
بھارتی سکھیا لئی برطانوی مدد
جدوں برطانوی پارلیمنٹ نے 1813 وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دا چارٹر 20 سالاں لئی بدلیا تاں اس دے مطابق کمپنی نوں بھارت دے پڑھے-لکھے مول نواسیاں وچ ساہت دی ترقی لئی اتے برطانیہ دے ماتحت علاقیاں وچ سائنس دی سکھیا لئی ہر سال 1,00,000 روپئے لگاؤن دا حکم ہویا۔۔"
1820ویاں تک کجھ حکمراناں نے ایہہ سوال کھڑے کرنے شروع کیتے کہ کی ایہہ پیسیاں دی صحیح ورتوں اے جاں نہیں۔ جیمز مل نے کیہا کہ کمپنی ولوں کلکتہ وچ مدرسہ(محمدن کالج) اتے بنارس وچ ہندو کالج بنواؤن دا مقصد سی کہ بھارتی ساہت پڑھاؤن نال بھارتیاں دے من وچ انگریزاں متعلق چنگے مطلب بنن پر ہولی-ہولی ایہہ وچار ساہمنے آؤن لگیا کہ کمپنی نوں پوربی سکھیا نہیں سگوں فائدیمند سکھیا دینی چاہیدی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم دی تریخ گٹھ:بھارت وچ تعلیمی قانون گٹھ:بھارتی قانون گٹھ:بھارت وچ تعلیم
تائیوان دی معیشت
تائیوان د‏‏ی معیشت اک ترقی یافتہ سرمایہ داری نظام د‏‏ی معیشت ا‏‏ے۔ یہ ایشیا د‏‏ی ستويں وڈی تے دنیا د‏‏ی بلحاظ مساوی قوت خرید ویہويں تو‏ں وڈی معیشت ا‏‏ے۔ تائیوان دنیا وچ جدید ترین کمپیوٹر مائیکرو چیپ بنانے والا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تائیوان د‏‏ی معیشت
ایمیزون الیکسا
الیکسا ایمازون کمپنی ولوں ڈیولپ کیتا اک بدھی مان نجی معاون اے۔ ایہہ آواز کمیونیکیشن، سنگیت پلیبیک، لسٹ بناؤنا، الارم لگاؤن، پوڈکاسٹاں نوں ترتیب وار کرنا، آڈیؤبکاں نوں چلاؤن اتے موسم، ٹریفک اتے ہور جو تہانوں ضرورت اے لوڑیدی جانکاری دین دے یوگ اے۔ الیکسا کجھ سمارٹ ڈوائیساں نوں گھریلو آٹومیشن سسٹم دے طور تے ورت کے کنٹرول کر سکدا اے۔ ایہہ ورتونکار نوں آواز راہی سن کے کم کردا اے۔ ایہہ تہاڈے گھر دے اوہ سارے کم جو سمارٹ ہن اوہناں نوں چالو کرن جاں بند کرن دا کم کردا اے۔ ایہہ نوں چالو کرن لئی کسے بٹن دی ضرورت نہیں صرف اس دا نام پکارن نال ہی ایہہ معاون چالو ہو جاندا اے اتے تہاڈی دتی ہوئی ہدایت مطابق کم کردا اے۔ اس ویلے الیکسا نال گل بات اتے کمیونیکیشن صرف انگریزی، جرمن وچ ہی مہیا اے۔ مستقبل وچ ایہہ سمارٹ معاون ہور وی بولی وچ ملن دا امکان اے۔
حوالے
گٹھ:سافٹویئر گٹھ:سمارٹ معاون گٹھ:سافٹوئیر گٹھ:ٹکنالوجی
ضلع پٹنہ
2011ء وچ پٹنہ بہار دے تمام ضلعے وچ سب تو‏ں زیادہ آباد تے بھارت دے ضلعےآں وچ 15واں اباد ترین ضلع ا‏‏ے۔ پٹنہ دے ڈسکٹرکٹ مجیسٹریٹ دا دفتر پٹنہ سکریٹریٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ پٹنہ ضلع د‏‏ی کل آمدنی ڈکسٹرکٹ کلکٹر د‏‏ی ذمہ داری وچ آندی ا‏‏ے۔
تریخ
پٹنہ دنیا دے قدیم ترین آباد شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ پٹنہ دا قیام 490 ق م مگدھ دے دور حکومت وچ ہويا۔ قدیم پٹنہ نو‏‏ں پاٹلی پتر وی کہندے نيں تے ایہ ہریک سلطنت، نند سلطنت، شونگ سلطنت، موریا سلطنت تے گپتا سلطنت وچ مگدھ سلطنت دا راجگڑھ رہیا ا‏‏ے۔ اس زمانہ وچ پاتلی پتر فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم دا مرکز ہويا کردا سی ۔ ایتھ‏ے آریہ بھٹ، پانینی، وتسیہ یان، چانکیہ تے کالی داس ورگے عظیم ماہر فلکیات تے علما دا وطن رہ چکيا ا‏‏ے۔ موریا دور حکومت وچ تقریباً 300 ق م  وچ پٹنہ د‏‏ی کل آبادی تقریباً 400,000 سی۔ موریا تے گپتا سلطنتاں وچ پٹنہ سیاست، طاقت، حکومت تے تعلیم دا مرکز ہويا کردا سی ۔ ہن پٹنہ د‏‏ی اوہ شان و شوکت ماند پے چک‏ی ا‏‏ے۔ 17واں صدی وچ برطانوی حکومت نے ایتھ‏ے بین الاقوامی تجارت شروع کیتی تے ایويں ایہ شہر کچھ کچھ چمک دمک رکھنے لگیا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
پٹنہ ضلع سولومن جزیرے 'مکیرہ جزیرے اُتے نسبتا مساوی 3.202 مربع کلومیٹر (1،236 مربع میل) دے اک علاقے اُتے قبضہ۔
ذیلی ڈویژن
پٹنہ صدر، پٹنہ شہر، ودھ، داناپور، مسوڑھی، پالیگنج۔
بلاکس: پٹنہ صدر، پھلواری شریف، سمپتچک، فتوہا، خسروپور، دانییاوان، بختیارپور، ودھ، بیلچی، اتھملگولا، موکاما، پنڈرک، گھوسواری، بیہندا، مینر، داناپور، نوبتپور، مسوڑھی، دھنروا، پنپن۔
ذیلی تقسیم
پٹنہ ضلع 6 ذیلی ڈویژن اُتے مشتمل اے:
معیشت
زرعی مصنوعات وچ شامل نيں: دھان، مکئی، دالاں تے گندم۔ اس دے علاوہ تیل دے بیج۔ بویا علاقے دے تقریباً اک تہائی چاول (دھان) دے تحت ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی سبزیاں تے تربوز طور اُتے نقد فصلاں وی ڈیارہ بیلٹ وچ اضافہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ وڈی صنعتاں چمڑے، ہستشلپ تے زراعت پرسنسکرن شامل نيں۔
آبادی
2011 د‏‏ی مردم شماری دے پٹنہ ضلع دے مطابق نکاراگوا دی آبادی یا میری لینڈ امریکی ریاست دے تقریباً برابر 5.772.804 د‏‏ی آبادی ا‏‏ے۔ ایہ بھارت وچ 15th د‏‏ی درجہ بندی (640 د‏‏ی کل تو‏ں باہر) فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ضلع مربع کلومیٹر فی 1.803 باشندےآں (4،670 / مربع میل) د‏‏ی آبادی کثافت ا‏‏ے۔ دہائی 2001–2011 دے دوران وچ اس د‏ی آبادی وچ اضافہ د‏‏ی شرح وچ 22،34 فی صد سی۔ پٹنہ ہر 1000 مرداں دے لئی 892 خواتین دا جنسی تناسب تے 72،47 فیصد شرح خواندگی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے ضلعے گٹھ:بہار دے ضلعے
سکھر وچ طاعون دی وباء
سکھر وچ طاعون د‏‏ی پہلی وباء ۱۸۹۵ء وچ تے دوسری وباء ۱۹۱۵ء وچ پھیلی جس تو‏ں سکھر دے لوک شہر چھڈ ک‏‏ے بھج گئے تے ہزاراں لوک لقمۂ اجل بن گئے۔
حوالے
گٹھ:ضلع سکھر
گرو تیغ بہادر کالج فار وومین
سہولتاں
لڑکیاں لئی کامن روم، کمپیوٹر لیب۔، سیمینار ہال، کچن ، لائبریری اتے کھیڈن لئی کئی ایکڑ وچ پھیلیا وڈا میدان اے۔
رصدگاہ مراغہ
thumb|344x344px|رصدگاہ دے باقی ماندہ آثار اُتے حفاظتی گنبد جو [[2017ء وچ تعمیر کیتا گیا۔]] رصدگاہ مراغہ ایل خانی سلطنت وچ تعمیر کیتی جانے والی اک عظیم الشان رصدگاہ سی جسنو‏ں علم فلکیات دے مشاہدات دے مقصد دے فارسی سائنسدان تے ماہر فلکیات نصیر الدین طوسی (متوفی: 1274 ء) نے تعمیر کروایا سی ۔ ایہ رصدگاہ مراغہ شہر دے مغربی جانب بالائی علاقے اُتے واقع اے جو اج کل ایران دے صوبہ آذربائیجان شرقی وچ ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق ایہ رصدگاہ یوریشیائی ملکاں وچ اپنے زمانے د‏‏ی جدید ترین رصدگاہ سی جتھ‏ے سائنسی آلات دے ذریعے فلکیا‏تی مشاہدات کیتے جاندے سن ۔ thumb|344x344px|رصدگاہ مراغہ، تعمیر جدید دے بعد۔ ایہ رصدگاہ ایل خانی حکمران ہلاکو خان د‏‏ی اجازت تو‏ں نصیر الدین طوسی نے 1259ء وچ تعمیر کروائی سی۔ اِس رصدگاہ دے اِنتظام دے لئی نصیر الدین طوسی دے بعد اِسنو‏ں وقف کر دتا گیا جس دے تحت خراج (ٹیکس) دے ذریعے اِس دے اِنتظامات نو‏‏ں پورا کیتا جاندا رہیا تے آئندہ پنجاہ سالاں تک ایہ رصدگاہ فعال رہی۔متاخر ادوار وچ اِسی رصدگاہ د‏‏ی طرز اُتے پندرہويں صدی عیسوی وچ سمرقند وچ رصدگاہ الغ بیگ گورگانی ، سولہويں صدی عیسوی وچ استنبول وچ رصدگاہ تقی الدین، قسطنطنیہ تے اٹھارہويں صدی عیسوی وچ جے پور وچ جے سنگھ دوم نے جے سنگھ رصدگاہ تعمیر کروائی۔ thumb|348x348پکسل|موجودہ جدید گنبد دے زیريں جانب اصل رصدگاہ دے آثار
گرو تیغ بہادر کالج فار وومین
کورس
بی۔اے۔، بی۔ایسسی۔ (اکنامکس) بی۔ ایس۔سی۔ بی۔ایسسی۔ ریگولر، بی۔بی۔اے، بی۔ایسسی۔ نان میڈیکل، بی۔ایسسی۔ میڈیکل۔، بی۔سی۔اے۔، بی۔ایس۔ سی۔ آئی۔ٹی۔، بی۔ایسسی۔ کمپیوٹر سائنس کروائے جاندے ہن۔