cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سُدرشن
سُدرشن (1895-1967) دا جنم سیالکوٹ (پنجاب، پاکستان) وچّ ہویا ۔ اوہناں دا پہلاں ناں پنڈت بدریناتھ بھٹ سی ۔لاہور دے اردو رسالے ہزار داستاں وچّ اوہناں دیاں کئی کہانیاں چھپیاں ۔ پنڈت جی دی پہلی کہانی ہار دی جت 1920 وچّ سرسوتی وچّ چھپی سی ۔ اوہناں نے کئی فلماں دے مکالمے اتے گیت وی لکھے ہن ۔ اوہناں نے سکندر (1941) فلم دے مکالمے وی لکھے سی ۔ سن 1935 وچّ اوہناں نے (کنواری جاں ودھوا) فلم دی ڈریکشن وی کیتی ۔ اوہ 1950 وچ بنے فلم لیکھک سنگھ دے پہلے نائب-پردھان وی بنے ۔ اوہناں دیاں رچناواں وچ تیرتھ-یاترا، پتھراں دا سوداگر، دھرتی-ولبھ، بچپن دی اک گھٹنا، تبدیلی، اپنی کمائی، ہیر-پھیر، سائیکل دی سواری وغیرہ شامل ہن ۔ فلم دھوپ-چھاؤں (1935) دے مشہور گیت تیری گٹھری میں لاگا چور، بابا من کی آنکھیں کھولھ وغیرہ اوہناں دے لکھے ہوئے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی ساہت
چک 113 باراں ایل
چک 113 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
چک 114 باراں ایل
چک 114 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
واشنگٹن کاؤنٹی،مسوری
واشنگٹن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع آلات
ضلع آلات ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ آلات شہر اے ۔اس ضلعے چ 1 شہر آلات (شہر) تے 10 قصبے بہارستان, گلستان, دیناؤ, جمعہ بازار, کرلیشان, پختاکور, ساینقراول, تالقان سایات, چاندیر, چارباغ نیں ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 77،900 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 3،220 مربع کلومیٹر اے ۔
عظیم الشان
شہزادہ عظیم الشان (Prince Azim-ush-Shan) مغل شہنشاہ بہادر شاہ اول دا دوسرا پتر سی۔ وہ اورنگزیب عالمگیر دا پوتا سی جس دے دور وچ اوہ 1697ء توں اپنی موت 1712ء تک بنگال، بہار تے اڑیسہ دا صوبے دار سی۔
گٹھ:1664 دے جم گٹھ:1712 دیاں موتاں گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:بھارتی اسلام پسند گٹھ: پٹنہ ی تریخ گٹھ:چنگیز خان دی اولاد گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:صوبیدار بنگال گٹھ:مغل شہزادے گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:مغل سلطنت
سکھ فیڈریشن (برطانیہ)
سکھ فیڈریشن (یوکے) اک غیر سرکاری جتھیبندی ہے  جو کہ برطانیہ دے سیاسی دلاں نال مل کے سکھ قسئلےآں اپر کم کردی ہے۔    ایہہ برطانیہ  دی سبھ توں وڈی سکھ جتھیبندی ہے۔ left|thumb|سکھ فیڈریشن (یوکے) اس جتھیبندی دا قیام ستمبر 2003 وچّ ہوئیا سی۔ اسدا مکھ مقصد سکھاں دیاں سیاسی منگاں نوں لے کے آواز اٹھاؤنا ہے۔
جتھیبندی
سکھ فیڈریشن دا15-میمبری پینل اس جتھیبندی دا ایجنڈا اتے سرگرماں دی نگرانی کردا ہے، جسنوں قومی اتے علاقائی ڈھانچے راہیں مقامی میمبراں دی حمایت حاصل ہے۔
فیڈریشن دے سبھ توں اگھے بلارے دبندرجیت سنگھ ہن      اوہ2001 وچّ بنے سکھ سیکٹریٹ دے بلارے وی رہے ہن۔.
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:تنظیماں
نور الدین زنگی
نورالدین زنگی زنگی سلطنت دے بانی عماد الدین زنگی دا پتر سی ۔ نورالدیں زنگی فوروی ۱۱۱۸ء چ جمیا تے ۱۱۴۶ء توں ۱۱۷۴ء تک ۲۸ سال حکومت کیتی ۔
دوسری صلیبی جنگ وچ فتح د‏‏ی بدولت ہی مسلما‏ن تیسری صلیبی جنگ وچ فتح یاب ہوک‏ے بیت المقدس واپس لینے وچ کامیاب ہوئے۔ اس زمانے وچ مصر وچ فاطمی حکومت قائم سی لیکن ہن اوہ بالکل کمزور ہوگئی سی تے مصر چونکہ فلسطین تو‏ں ملیا ہويا سی اس لئی عیسائی اس اُتے قبضہ کرنا چاہندے سن ۔ ایہ دیکھ ک‏ے نورالدین نے اک فوج بھیج کر ۵۶۴ء وچ مصر اُتے وی قبضہ کرلیا تے فاطمی حکومت دا خاتمہ کردتا۔
جیون
ابو القاسم محمود ابن عماد الدین زنگی زنگی سلطنت دے بانی عماد الدین زنگی دے صاحبزادے سن جنہاں نے تریخ وچ وڈا ناں پیدا کيتا۔سلطان نور الدینؒ زنگی ۵ فروری ۱۱۱۸ء وچ پیدا ہوئے آپ نے ۱۱۴۶ء تو‏ں ۱۱۷۴ء تک ۲۸ سال حکومت کیت‏‏ی۔انہاں نے مسیحیاں تو‏ں قبلہ ٔ اول بیت المقدس واپس لینے تو‏ں پہلے اک مضبوط اسلامی حکومت قائم کرنے دے لئی آلے دوالے د‏‏ی چھوٹی چھوٹی مسلم ریاستاں نو‏‏ں ختم کرکے انہاں نو‏‏ں اپنی مملکت وچ شامل ک‏ے لیا۔ شروع وچ نور الدین دا راجگڑھ حلب سی۔ ۵۴۹ھ وچ اس نے دمشق اُتے قبضہ کرکے اسنو‏ں راجگڑھ قرار دیدتا۔ اس نے صلیبی ریاست انطاکیہ اُتے حملے کرکے کئی قلعےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے بعد وچ ریاست ایڈیسا اُتے مسلماناں دا قبضہ ختم کرنے د‏‏ی عیسا ئیاں د‏‏ی کوشش نو‏‏ں وی ناکا‏م بنا دتا۔ دوسری صلیبی جنگ دے دوران دمشق اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں وی نامور جرنیلاں سیف الدین غازی تے معین الدین د‏‏ی مدد تو‏ں ناکا‏م بنا دتا تے بیت المقدس تو‏ں مسیحیاں نو‏‏ں نکالنے د‏‏ی راہ ہموار کردتی۔دوسری صلیبی جنگ کيت‏ی ساندارفتوحات د‏‏ی بدولت ہی مسلما‏ن تیسری صلیبی جنگ وچ فتح یاب ہوک‏ے بیت المقدس واپس لینے وچ کامیاب ہوئے سن ۔
اس زمانے وچ مصر وچ فاطمی حکومت بالکل کمزور ہوئے گئی سی تے مصر چونکہ فلسطین تو‏ں ملیا ہويا سی اس لئی مسیحی اس اُتے قبضہ کرنا چاہندے سن ۔ ایہ دیکھ ک‏ے سلطان نور الدینؒ زنگی نے اک فوج بھیج کر ۵۶۴ء وچ مصر اُتے وی قبضہ کر لیااس طرح فاطمی حکومت دا خاتمہ ہوگیا۔سلطان نور اؒلدین زنگی نو‏‏ں اک انتہائی منفرد اعزاز وی حاصل اے کہ ا نئيں روضہ رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی حفاظت کيتی سعادت ہوئی ایہ واقعہ تریخ د‏‏ی تقریباً تمام کتاباں وچ موجود ا‏‏ے۔ اس دا ذکر شیخ محمد عبد الحق محدث دہلوی علیہ رحمہ نے وی اپنی کتاب "تریخ مدینہ" وچ تن وڈی سازشاں دے نال کيتا اے جس وچو‏ں ایہ واقعہ سب تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ سمہودی دے قول دے مطابق مسیحیاں نے ایہ سازش ۵۵۷ ھ وچ مرتب کيتی۔ اس وقت شام دے بادشاہ دا ناں سلطان نورؒ الدین زنگی سی تے اس دے مشیر دا ناں جمال الدین اصفہانی سی۔ اک رات نمازِ تہجّد دے بعد سلطان نورؒ الدین زنگی نے خواب وچ دیکھیا کہ رسول کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دو سرخی مائل رنگت دے آدمیاں د‏‏ی طرف اشارہ کرکے سلطان تو‏ں کہہ رہے نيں کہ "مینو‏ں انہاں دے شر تو‏ں بچاؤ۔
" سلطان ہڑبڑا کے اٹھیا۔ وضو کيتا' نفل ادا کيتے تے فیر اس د‏ی آنکھ لگ گئی۔ خواب دیکھنے دے بعد آپ ایتھ‏ے کیو‏ں بیٹھے نيں؟ اس دا ہن کسی تو‏ں ذکر نہ کرن تے فوراً مدینہ روانہ ہوجاواں۔ " اگلے روز سلطان نے ویہہ مخصوص افراد تے بوہت سارے تحائف دے نال مدینہ دے لئی کوچ کيتا تے سولہويں روز شام دے وقت اوتھ‏ے پہنچ گیا۔ سلطان نے روضۂ رسول ﷺ اُتے حاضری دتی تے مسجدِ نبوی وچ بیٹھ گیا۔ اعلان کيتا کہ اہل مدینہ مسجد نبوی وچ پہنچ جاواں جتھ‏ے سلطان انہاں وچ تحائف تقسیم کريں گا۔ لوک آتے گئے تے سلطان ہر آنے والے نو‏‏ں باری باری تحفہ دیندا رہیا۔ اس دوران اوہ ہر شخص نو‏‏ں غور تو‏ں دیکھدا رہیا لیکن اوہ دو چہرے نظر نہ آئے جو اسنو‏ں اک رات وچ تن بار خواب وچ دکھائے گئے سن ۔ سلطان نے حاضرین تو‏ں پُچھیا۔ "کیا مدینہ دا ہر شہری میرے تو‏ں مل چکيا ا‏‏ے۔؟" جواب اثبات وچ سی۔ سلطان نے فیر پُچھیا۔ "کیا توانو‏‏ں یقین اے کہ ہر شہری میرے تو‏ں مل چکيا اے ؟" اس بار حاضرین نے کہیا۔ "سوائے دو آدمیاں کے۔ " راز تقریباً فاش ہوچکيا سی۔…….. سلطان نے پُچھیا۔ "وہ کون نيں تے اپنا تحفہ لینے کیو‏ں نئيں آئے۔؟" دسیا گیا کہ ایہ مراکش دے صوم و صلوٰۃ دے پابند دو متقی باشندے نيں۔ دن رات رسول کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے درود سلام گھلدے نيں تے ہر ہفتے مسجدِ قبا جاندے نيں۔ فیاض تے مہمان نواز نيں۔ کسی دا دتا نئيں لیندے۔
سلطان نے کہیا۔ "سبحان اللہ !" تے حکم دتا کہ انہاں دوناں نو‏ں وی اپنے تحائف وصول کرنے دے لئی فوراً بلايا جائے۔ جدو‏ں انہاں نو‏ں ایہ خصوصی پیغام ملیا تاں انہاں نے کہیا۔ "الحمد للہ ! ساڈے پاس اللہ دا دتا سب کچھ اے تے سانو‏ں کسی تحفے تحائف یا خیر خیرات د‏‏ی حاجت نئيں۔ " جدو‏ں ایہ جواب سلطان تک پہنچایا گیا تاں اس نے حکم دتا کہ انہاں دوناں نو‏ں فوراً پیش کيتا جائے۔ حکم د‏‏ی فوری تعمیل ہوئی۔ اک جھلک انہاں د‏‏ی شناخت دے لئی کافی سی اُتے سلطان نے اپنا غصہ قابو وچ رکھیا تے پُچھیا۔ "تم کون ہوئے۔.؟ ایتھ‏ے کیو‏ں آئے ہو؟" انہاں نے کہیا "ہم مراکش دے رہنے والے نيں۔ حج دے لئی آئے سن تے ہن روضۂ رسول ﷺ دے سائے وچ زندگی گزارنا چاہندے نيں۔ " سلطان نورؒ الدین زنگینے سختی تو‏ں کہیا۔ "کیہ تسيں نے جھوٹھ بولنے د‏‏ی قسم کھا رکھی اے ؟" ہن اوہ چپ رہ‏‏ے۔ سلطان نے حاضرین تو‏ں پُچھیا۔ ایہ کتھے رہ رہے نيں؟" دسیا گیا کہ روضہ ٔ نبوی دے بالکل نزدیک اک مکان وچ جو مسجدِ نبوی دے جنوب مغرب وچ دیوار دے نال سی۔ سلطان فوراً اٹھا تے انہاں نو‏ں نال لے ک‏ے اس مکان وچ داخل ہوئے گیا۔ سلطان مکان وچ گھمدا پھردا رہیا۔ اچانک نويں تے قیمتی سامان تو‏ں بھرے ہوئے اس مکان وچ اس د‏ی نظر فرش اُتے پئی ہوئی اک چٹائی اُتے پئی۔ نظر پڑنی سی کہ دونے مراکشی باشندےآں د‏‏ی ہوائیاں اڑ گئياں۔ سلطان نے چٹائی اٹھائی۔
اس دے تھلے اک تازہ کھدی ہوئی سرنگ سی۔ سلطان نے گرج کر کہیا۔ "کیا ہن وی سچ نہ بولو گے؟؟؟" انہاں دے پاس سچ دے سوا کوئی چارہ نہ سی۔ انہاں نے اعتراف کيتا کہ اوہ مسیحی نيں تے انہاں دے حکمران نے انہاں نو‏ں بہت سا مال و زر تے ساز و سامان دے ک‏ے حاجیاں دے روپ وچ مراکش تو‏ں اس منصوبے اُتے حجاز بھیجیا سی کہ اوہ کسی نہ کسی طرح رسول کریم صلی اللہ علیہ وسلم دا جسدِ اقدس روضہ مبارک تو‏ں کڈ ک‏ے لے آئاں۔ اس ناپاک منصوبے د‏‏ی تکمیل دے لئی انہاں نے حج دا بہانہ کيتا تے اس دے بعد روضۂ رسول تو‏ں نزدیک ترین جو مکان کرائے اُتے مل سکدا سی' اوہ لے ک‏ے اپنا مذموم کم شروع کر دتا۔ ہر رات اوہ سرنگ کھودتے جس دا رخ روضۂ مبارک د‏‏ی طرف سی تے ہر صبح کھدی ہوئی مٹی چمڑے دے سیلاں وچ بھر کر جنّت البقیع لے جاندے تے اسنو‏ں قبراں اُتے بکھیر دیندے۔ انہاں نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی ناپاک مہم بالکل آخری مراحل وچ سی کہ اک رات موسلادھار بارش دے نال ایسی گرج چمک ہوئی جداں زلزلہ آ گیا ہوئے تے ہن جدو‏ں کہ انہاں دا کم پایۂ تکمیل نو‏‏ں پہنچنے والا سی تاں سلطان نہ جانے کِداں مدینے پہنچ گئے۔ سلطان انہاں د‏‏ی گفتگو سندے جاندے تے روندے جاندے تے نال ہی فرماندے جاندے کہ "میرا نصیب !!! کہ پوری دنیا وچو‏ں اس خدمت دے لئی اس غلام نو‏‏ں چنا گیا"
سلطان نور ؒالدین زنگی نے حکم دتا کہ انہاں دوناں نو‏ں قتل کر دتا جائے تے روضۂ مبارک دے گرد اک خندق کھودی جائے تے اسنو‏ں پگھلے ہوئے سیسے تو‏ں پاٹ دتا جائے تاکہ آئندہ کوئی بدبخت ایسی مذموم حرکت دے بارے وچ سوچ وی نہ سک‏‏ے۔ مذکورہ بالا واقعہ ۵۵۸ھ (مطابق ۱۱۴۲ء) دا ا‏‏ے۔. سلطان نورؒ الدین زنگی نے روضہ مبارک دے نیڑے اک چبوترحالے بنوایا تاکہ اس اُتے انہاں قبور د‏‏ی حفاظت دے لئی ہروقت پاسبان رہیاں۔ ایہ چبوترا ہن وی موجود اے تے باب جبریل تو‏ں داخل ہُندے ہی سجے جانب ا‏‏ے۔ بعض زائرین اسنو‏ں مقام صفہ سمجھدے نيں حالانکہ مقام اصحاب صفہ مسجد نبوی دے اندر سی جدو‏ں کہ چبوترا اْس وقت د‏‏ی مسجد د‏‏ی چاردیواری تو‏ں باہر سی۔ مقام اصحاب صفہ دے تعین دے لئی استونہ عائشہ تو‏ں شمال نو‏‏ں چلئے۔ (یعنی قبلہ د‏‏ی سمت دے خلاف) پنجويں ستاں دے نیڑے مقام اصحاب صفہ ا‏‏ے۔ یا ایہ کہ پرانے باب جبریل دے بالمقابل ایہ مقام سی۔ مصر اُتے قبضہ کرنے دے بعد نور الدین نے بیت المقدس اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ بیت المقدس د‏‏ی مسجد عمر وچ رکھنے دے لئی اس نے اعلیٰ درجے دا منبر تیار کروایا۔ اس د‏ی خواہش سی کہ فتح بیت المقدس دے بعد اوہ اس منبر نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں تو‏ں رکھے گا لیکن خدا نو‏‏ں ایہ منظور نہ سی۔
سلطان نورؒ الدین زنگی حالے حملے د‏‏ی تیاریاں ہی کر رہیا سی کہ زنگی نو‏‏ں حشاشین نے زہر دیدیاجس تو‏ں انہاں دے گلے وچ سوزش پیدا ہوگئی جو کہ انہاں د‏‏ی موت دا باعث بنی۔ ۱۵ مئی ۱۱۷۴ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔ انتقال دے وقت نور الدین د‏‏ی عمر ۵۸ سال سی۔سلطان نورؒ الدین زنگی بہادری وچ اپنے باپ د‏‏ی طرح سن ۔ اک مرتبہ جنگ وچ اسنو‏ں دشمناں د‏‏ی صف وچ بار بار گھستے دیکھ ک‏ے اس دے اک مصاحب قطب الدین نے کہیا : ’’اے ساڈے بادشاہ! اپنے آپ نو‏‏ں امتحان وچ نہ ڈالئے جے آپ مارے گئے تاں دشمن اس ملک نو‏‏ں فتح کر لین گے تے مسلماناں د‏‏ی حالت تباہ ہوئے جائے گی‘‘۔ سلطان نورؒ الدین زنگی نے ایہ گل سنی تاں اس اُتے بہت ناراض ہويا تے کہیا : ’’قطب الدین! بولی نو‏‏ں روکو، تسيں اللہ دے حضور گستاخی ک‏ر رہ‏ے ہوئے۔ میرے تو‏ں پہلے اس دین تے ملک دا محافظ اللہ دے سوا کون سی؟‘‘ وچ نئيں ہواں گا تاں اللہ کسی تے نو‏‏ں ایہ ذمہ داری سونپ دیگا۔سلطان نورؒ الدین زنگی نے شریعت د‏‏ی خود پابندی د‏‏ی تے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں وی پابند بنایا۔ انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے دوسرےآں نے تقلید د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ اسلام اُتے عمل کرنے جذبہ پیدا ہوئے گیا تے لوک خلاف شرع کماں دے ذکر تو‏ں وی شرمانے لگی۔
سلطان نورؒ الدین صرف اک فاتح نئيں سی بلکہ اک شفیق حکمران تے علم پرور بادشاہ سی۔ اس نے سلطنت وچ مدرسےآں تے ہسپتالاں دا جال بچھا دتا۔ اس دے انصاف دے قصے دور دور تک مشہور سن ۔ اوہ وڈی ذا‏تی زندگی گزاردا سی، بیت المال دا روپیہ کدی ذا‏تی خرچ وچ نئيں لیایا۔ مال غنیمت تو‏ں اس نے چند دکاناں خرید لیاں سن جنہاں دے کرائے تو‏ں اوہ اپنا خرچ پورا کردا سی۔ اس نے اپنے لئی وڈے وڈے محل تعمیر نئيں کیتے بلکہ بیت المال دا روپیہ مدرسےآں، شفاخاناں تے مسافر خاناں دے قائم کرنے تے رفاہ عامہ دے ہور کماں وچ صرف کردا۔ دمشق وچ اس نے اک شاندار شفاخانہ قائم کيتا سی جس د‏‏ی دنیا وچ مثال نہ سی۔ اس وچ مریضاں نو‏‏ں دوا وی مفت دتی جاندی سی تے کھانے تے رہنے دا خرچ وی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ادا کيتا جاندا سی۔سلطان نورؒ الدین زنگی نے تمام ناجائز ٹیکس موقوف کردئیے سن ۔ اوہ مظلوماں د‏‏ی شکایت خود سندا تے اس د‏ی تفتیش کردا سی۔ نور الدین د‏‏ی انہاں خوبیاں تے کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس زمانے دے اک مورخ ابن اثیر نے لکھیا اے کہ: ‘‘ميں نے اسلامی عہد دے حکمراناں تو‏ں لے ک‏ے اس وقت تک دے تمام بادشاہاں د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کيتا لیکن خلفائے راشدین تے عمر بن عبد العزیز دے سوا سلطان نورؒ الدین زنگی تو‏ں زیادہ بہتر فرمانروا میری نظر تو‏ں نئيں گزرا’’۔
فتوحات تے کارنامے
اس نے سعائیاں توں بیت المقدس واپس لین لئی پہلے اک مضبوط حکومت قائم کرن دی کوشش کیتی تے اس مقصد نوں حاصل کرن لئی آلے دوالے دیاں نکیاں نکیاں مسلمان حکومتاں نوں ختم کر کے اپنی سلطنت چ شامل کر لیا ۔ شروع ج نورالدین دا راجگھر حلب سی ۔ ۵۴۹ھ چ اس نے دمشق تے مل مار کے اسنوں راجگھر قرار دتا ۔ اسنے صلیبیریاست انطاکیہ تے حملے کرکے کئی قلعےآں تے مل مار لیا تے بعد چ ریاست ایڈیسا تے  مسلماناں دا قبضہ ختم کرنے لئی سعائیاں دی کوشش نوں وی ناکام بنایا ۔ دوجی صلیبی جنگ دے دوران دمشق اتے صلیبیاں دے مل مارن دی کوشش نوں  وی سیف الدین غازی تے معین الدین دی مدد نال ناکام بنا دتا  تے  یروشلم توں سعائیان نوں کڈن دی راہ ہموار کر دتی ۔
دوجی صلیبی جنگ چ فتح پاروں ای مسلمان تیجی صلیبی جنگ چ فتحیاب ہو کے بیت المقدس واپس لین چ کامیاب ہوئے  ۔ اوس ویلے مصر چ فاطمی سلطنت قائم سی پر اوہ بلکل کمزور ہو گئی سی تے مصر چونکہ فلسطین نال ملیا ہویا سی  اس لئی سعائی اس تے مل مارنا جاہندے سن  ۔ ایہہ ویکھ کے نورالدین نے اک] فوج بھیج کے ۵۶۴ھ چ مصر تے وی مل مار لیا تے فاطمی حکومت دا خاتمہ کر دتا ۔
سلطان نور الدین زنگی تے روضہ رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی حفاظت دی سعادت'''
یہ واقعہ مدینہ د‏‏ی تریخ د‏‏ی تقریباً تمام کتاباں وچ موجود ا‏‏ے۔ اس دا ذکر شیخ محمد عبد الحق محدث دہلوی علیہ رحمہ نے وی اپنی کتاب "تریخ مدینہ" وچ تن وڈی سازشاں دے نال کيتا اے جس وچو‏ں ایہ واقعہ سب تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
واقعہ پیش خدمت اے -
انتقال
مصر اُتے قبضہ کرنے دے بعد نور الدین نے بیت المقدس اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاریاں شروع کر دتیاں۔ بیت المقدس د‏‏ی مسجد عمر وچ رکھنے دے لئی اس نے اعلیٰ درجے دا منبر تیار کروایا۔ اس د‏ی خواہش سی کہ فتح بیت المقدس دے بعد اوہ اس منبر نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں تو‏ں رکھے گا لیکن خدا نو‏‏ں ایہ منظور نہ سی۔ نور الدین حالے حملے د‏‏ی تیاریاں ہی کر رہیا سی کہ زنگی نو‏‏ں حشاشین نے زہر دیا جس تو‏ں انہاں دے گلے وچ سوزش پیدا هوگئی جو دے انہاں د‏‏ی موت دا باعث بنی۔ ۱۵ مئی ۱۱۷۴ء نو‏‏ں انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔ انتقال دے وقت نور الدین د‏‏ی عمر ۵۸ سال سی۔
کردار
نور الدین بہادری وچ اپنے باپ د‏‏ی طرح سی۔ اک مرتبہ جنگ وچ اسنو‏ں دشمناں د‏‏ی صف وچ بار بار گھستے دیکھ ک‏ے اس دے اک مصاحب قطب الدین نے کہیا : ”اے ساڈے بادشاہ! اپنے آپ نو‏‏ں امتحان وچ نہ ڈالئے جے آپ مارے گئے تاں دشمن اس ملک نو‏‏ں فتح کر لین گے تے مسلماناں د‏‏ی حالت تباہ ہوئے جائے گی“۔ نور الدین نے ایہ گل سنی تاں اس اُتے بہت ناراض ہويا تے کہیا : ”قطب الدین! بولی نو‏‏ں روکو، تسيں اللہ دے حضور گستاخی ک‏ر رہ‏ے ہوئے۔ میرے تو‏ں پہلے اس دین تے ملک دا محافظ اللہ دے سوا کون سی؟“۔
نور الدین نے شریعت د‏‏ی خود پابندی د‏‏ی تے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں وی پابند بنایا۔ انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے دوسرےآں نے تقلید د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ اسلام اُتے عمل کرنے جذبہ پیدا ہوئے گیا تے لوک خلاف شرع کماں دے ذکر تو‏ں وی شرمانے لگی۔
رفاہ عامہ تے فلاحی کم
نور الدین صرف اک فاتح نئيں سی بلکہ اک شفیق حکمران تے علم پرور بادشاہ سی۔ اس نے سلطنت وچ مدرسےآں تے ہسپتالاں دا جال بچھا دتا۔ اس دے انصاف دے قصے دور دور تک مشہور سن ۔ اوہ وڈی ذا‏تی زندگی گزاردا سی، بیت المال دا روپیہ کدی ذا‏تی خرچ وچ نئيں لیایا۔ مال غنیمت تو‏ں اس نے چند دکاناں خرید لیاں سن جنہاں دے کرائے تو‏ں اوہ اپنا خرچ پورا کردا سی۔ اس نے اپنے لئی وڈے وڈے محل تعمیر نئيں کیتے بلکہ بیت المال دا روپیہ مدرسےآں، شفاخاناں تے مسافر خاناں دے قائم کرنے تے رفاہ عامہ دے ہور کماں وچ صرف کردا۔ دمشق وچ اس نے اک شاندار شفاخانہ قائم کيتا سی جس د‏‏ی دنیا وچ مثال نہ سی۔ اس وچ مریضاں نو‏‏ں دوا وی مفت دتی جاندی سی تے کھانے تے رہنے دا خرچ وی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ادا کيتا جاندا سی۔ نور الدین نے تمام ناجائز ٹیکس موقوف کردیے سن ۔ اوہ مظلوماں د‏‏ی شکایت خود سندا تے اس د‏ی تفتیش کردا سی۔ نور الدین د‏‏ی انہاں خوبیاں تے کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس زمانے دے اک مورخ ابن اثیر نے لکھیا اے کہ: “ميں نے اسلامی عہد دے حکمراناں تو‏ں لے ک‏ے اس وقت تک دے تمام بادشاہاں د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کيتا لیکن خلفائے راشدین تے عمر بن عبد العزیز دے سوا نور الدین تو‏ں زیادہ بہتر فرمانروا میری نظر تو‏ں نئيں گزرا”۔
ہور ویکھو
گٹھ:۱۱۱۸ دے جم گٹھ:۱۱۷۴ دیاں موتاں گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں گٹھ:ترک حکمران گٹھ:مسلم جوامع گٹھ:دوسری صلیبی جنگ دے مسلما‏ن گٹھ:حلب دیاں شخصیتاں گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:احناف گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے بادشاہ گٹھ:عراقی شخصیتاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
سندھی ادبی بورڈ
سندھٰ ادبی بورڈ پاکستان دا اک علمی و ادبی ادارہ اے جو وزارت تعلیم، حکومت سندھ دے ماتحت کم کردا اے، جس دا مقصد سندھی بولی، ادب، تاریخ تے ثقافت اُتے کتب دی تدوین و اشاعت ا‏‏ے۔
پس منظر و قیام
اگست، 1940ء وچ اس وقت دے وزیر تعلیم سندھ جی ایم سید دی کوششاں تو‏ں سندھی ا دب، تاریخ تے ثقافت دی ترویج و اشاعت دے لئی سندھی ادب دے لئی مرکزی مشاورتی بورڈ دا قیام عمل وچ آیا، جس دے چیئرماں مشہورمعروف سیاست دان میراں محمد شاہ سن ۔ انہاں دی سربراہی وچ سندھ دے نامور علما و فضلا علامہ آئی آئی قاضی، سید علی محمد راشدی، ڈاکٹر عمر بن محمد داؤد پوتہ، مولانا دین محمد وفائی،بھیرومل مہرچند آڈوانی، عثمان علی انصاری، ڈاکٹر ایچ ایم گربخشانی تے ہور اُتے مشتمل پندرہ رکنی کمیٹی تشکیل دتی گئی۔ 1948ء وچ وچ حکومت سندھ مرکزی مشاورتی بورڈ دا نواں تنظمی ڈھانچہ تشکیل دتا جس دے چیئرماں میراں محمد شاہ، وائس چیئرمین ڈاکٹر عمر بن محمد داؤد پوتہ تے سکیریٹری عثمان علی انصاری مقرر ہوئے۔
دسمبر 1951ءماں حکومت سندھ نے عوام دے لئی اک منظم ادبی ادارہ فراہ‏م کرنے دی غرض تو‏ں سندھی ادب دے لئی مرکزی مشاورتی بورڈ نو‏‏ں ختم کر دے سندھی ادبی بورڈ دے نام تو‏ں اک نواں ادارہ بنایا۔ 1955ء وچ حکومت سندھ نے سندھی ادبی بورڈ نو‏‏ں خود مختار حیثیت دے دی تے اس دے نال اسنو‏ں چلانے دے لئی بورڈ دا آئین وی منظور کیتا۔
مطبوعات
سندھی ادبی بورڈ ہن تک فارسی، سندھی، اردو، انگریزی، عربی زباناں 500 تو‏ں ودھ کتب شائع کر چک‏ی اے ۔ انہاں وچو‏ں کچھ مشہور کتب دے نام ذیل وچ نيں:
حوالے
گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے گٹھ:پاکستان وچ 1951ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی ادارے گٹھ:حکومت سندھ گٹھ:سندھی ادب گٹھ:سندھی بولی گٹھ:سندھ دی حکومتی ایجنسیاں
حکومت سندھ
حکومت سندھ، پاکستان دے صوبہ سندھ وچ انتظامی امور دی آئینی ذمہ دار اے، جس دے مرکزی دفاتر صوبہ دے راجگڑھ تے پاکستان دے سب تو‏ں وڈے شہر کراچی وچ واقع نيں۔ اس صوبہ وچ سندھیاں دے علاوہ دوسری قوماں دے لوگ وی آباد نيں، جس دی وجہ تو‏ں اس دے شہری علاقے تہذیبی لحاظ تو‏ں تنوع دے حامل نيں۔ صوبہ سندھ دے مغرب تے شمال وچ صوبہ بلوچستان، شمال ہی وچ صوبہ پنجاب تے مشرق دی جانب بھارت واقع ا‏‏ے۔ صوبہ سندھ دے جنوب وچ بحیرہ عرب واقع ا‏‏ے۔ صوبہ دی وڈی زباناں وچ سندھی، بلوچی، سرائیکی تے اردو شامل نيں۔
باہرلے جوڑ
حکومت سندھ سندھ سندھ
کرنیل سنگھ ایسڑو
کرنیل سنگھ دا جم چکّ نمبر 50, ضلع لائلپور وچ 1930 وچ اکتوبر مہینے ماں ہرنام کور اتے پیؤ سندر سنگھ دے گھر ہویا سی۔ گھر دی غریبی دور کرن لئی سندر سنگھ گھر دسے بغیر فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ تنخواہ 7 روپئے مہینہ لگی جس وچوں اوہ 5 روپئے گھر بھیج دندے۔ کرنیل سنگھ نے خوشپور دے پرائمری سکول توں پنج جماعتاں پاس کر لئیاں۔ آپ چھ بھین بھرا سن۔ سبھ توں وڈا تخت سنگھ پرنسپل بنیا جنہاں نے پنجابی غزل دے کھیتر وچ وی واہوا نامنا کھٹیا۔ پھر ہرچند سنگھ اتے پھر بھیناں ہربنس کور، سورن کور تے کرنیل کور۔
اس ویلے انگریز سرکار باراں آباد کرنا چاہندی سی۔ سندر سنگھ نے سستے بھاء دو مربعے ملّ لے لئے پر چاچا اندر سنگھ نے کاغذی گھنتراں راہیں زمین اپنے ناں کروا لئی۔ غریبی دے جھمبے سندر سنگھ نوں پھر نوکری دا سہارا لینا پیا۔ صرفے نال پیسے جوڑ کے منجھی بار خالص پور ضلع منٹگمری وچ اک مربع زمین خرید لئی۔ ٹبر دا گزارا کجھ سکھالا ہون لگا، پر پاکستان بنن کر کے سبھ کجھ چھڈّ-چھڈا کے پنڈ ایسڑو ضلع لدھیانہ اپنے جدی پنڈ آن ڈیرے لائے۔
ایسڑو نیڑے پنڈ کنگاں گھرالا وچ کٹّ-کٹا کے 22 گھماں زمین الاٹ ہوئی۔ کرنیل سنگھ نے ہائی سکول کھنہ توں چنگے نمبراں ‘چ دسویں پاس کر لئی۔ کتاباں پڑھن دا شونق مڈھ توں ہی سی۔ اک واری راہ جاندیاں 7 روپئے لبھے جس دیاں اوہناں کھنے موہن لال دی دوکان توں کتاباں خرید لئیاں۔ گربخش سنگھ دے ماسک رسالے ‘پریتلڑی’ دے اوہ پکے پاٹھک سن جس دے وچار گرہن کر کے سائنسی سوچ دے دھارنی بنے۔ خالصہ کالج کھنہ وچ داخلہ لین گئے۔ پرنسپل گردتّ سنگھ کول تعلیم حصول لئی اتشاہ تے گھریلو تنگی دا ذکر کیتا۔ اوہناں فیس معافی لئی فارم بھر کے دین نوں کیہا۔ ش ایسڑو نے صاف انکار کردیاں اتر دتا، “میری فیس تسیں بھر دیا کرنی، عوض وچ میں تہاڈا گھریلو کم کر دیاں کراں گا۔” اوہناں دی شخصیت تراشن، سوارن تے نکھارن وچ آزاد سنگھ کھٹڑا، کامریڈ بھیم سنگھ اتے بھرت روشنی دا وڈملاّ یوگدان سی۔ طالب علماں، کساناں، مزدوراں نوں جتھیبند کرن ہتّ اوہناں اہم کردار نبھایا۔ خالصہ کالج کھنہ دے پربندھکاں نے طالب علماں دیاں فیساں دگنیاں کر دتیاں۔ اے عیش سکول کھنہ دی گراؤنڈ وچ اوہناں دی پردھانگی ہیٹھ وڈا جلسہ ہویا۔ اوہناں ولوں پڑھی گئی شاعری دیاں پہلیاں سطراں سن،
دیس اساڈا ہو کے رہے گا۔
کامریڈ رام سنگھ کرتی دا ش ایسڑو نوں تعاون جاری ملدا رہا۔ اوہناں دی اگوائی وچ طالب علماں دی جت ہوئی۔ ایہہ اوہناں دی پہلی جتھیبندک جت سی۔
پنڈ چیمہ دے دیس بھگت کامریڈ کرتار سنگھ دیاں لوک پکھی سرگرمیاں کر کے ضلعے بھر دی پولیس پنڈ دے لوکاں نوں تنگ پریشان کر رہی سی۔ دن متھ کے علاقے دے کساناں، مزدوراں، ملازماں تے طالب علماں دا سانجھا جلسہ تے مارچ جتھیبند کیتا گیا جس دی اگوائی کردیاں اوہناں نے پولیس نوں وارننگ دتی کہ جے غیر جمہوری ڈھنگ ورت کے عامَ لوکاں نوں تنگ پریشان کرنوں نہ ہٹے تاں سبھ جتھیبند ہو کے ٹاکرا کرن توں نہیں جھجکنگے۔ اس پچھوں پولیس نوں پنڈ گھیرن دا حوصلہ نہ پیا۔
کالج دی پڑھائی وچے چھڈّ کے اوہ سرکاری پرائمری سکول بمبی (لدھیانہ) انٹرینڈ استاد دے طور ‘تے تعینات ہو گئے اتے ٹیچرز ٹریننگ سینٹر جگراؤں وکھے ایمرجینسی ٹیچرز ٹریننگ وچ داخلہ وی لے لیا۔ جدوں گوا نوں آزاد کرواؤن لئی جتھا بنیا تاں اس وچ شامل ہو گئے۔ جتھے دے آگوُ پنڈت کشوری لال نے بڑا سمجھایا کہ اس وچ سرکاری ملازم شامل نہیں ہونگے، پر اوہ پکا من بنا کے آیا سی۔ کہن لگا، “پنڈت جی، جان دا کرایہ میں سائکل ویچ کے بنا لیا اے تے ٹکٹ لے لئی اے۔ آؤن دا پربندھ جس حالَ وچ وی ہووے، تہانوں کرنا پویگا۔” اوہ دلی جان والی گڈی وچ جا سوار ہویا۔
اس دی شہیدی اتے آخری دناں بارے وستھار دندیاں اوہ چٹھیاں ہن جو اس نے دلی، پونا، بیلگاؤں تکّ دے سفر بارے اپنے دوستاں تے بھین کرنیل کور جو اج کل بیکرزفیلڈ (کیلیفورنیا) وکھے اپنی دھی کول رہندے ہن، نوں لکھیاں۔ جتھے دے آگوُ پنڈت کشوری لال ولوں ‘نواں زمانہ’ اخبار دے 16 اگست 1958 والے انک وچ لکھے لیکھ توں وی چانن پیندا اے۔ ‘گرمکھ مارگ’ مہینہ وار رسالے دے اگست 2004 اتے جولائی 2006 دے شمارےآں وچ بیبی کرنیل کور ولوں اپنے بھرا دے سبھاء تے دیس بھگتی بارے لکھے لیکھاں توں سوہ ملدی اے۔ کرنیل کور ولوں لکھی اک کھلھی شاعری اسے دی ترجمانی کردی اے۔
برانڈے والی بندوق دا منہ ہن میری (پنڈت کشوری لال) دی چھاتی ولّ سی، پر کرنیل سنگھ دوڑدا ہویا اگے ودھیا، (پنڈت جی نوں) دھکہ دے کے دھرتی اتے سٹّ دتا۔ گولی لگن کارن کرنیل سنگھ اچھل کے چار قدم اگے جا ڈگا۔ ساتھی چتلے اتے اس دے رکھئکاں نے اس نوں دبا لیا۔ ایہہ تاں پنجاب دا سورما کرنیل سنگھ سی جو شہیدی جام پی گیا سی۔ ستّ گولیاں مدھوکر دے سریر نوں وی چھلنی کر گئیاں سن۔”
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
ٹوپیوالی ڈبکنی
ٹوپیوالی ڈبکنی پانی پنچھیاں دے اک ٹبر ڈبکنی دی سنگی اے۔
چک 112 باراں ایل
چک 112 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
چک 111 باراں ایل
چک 111 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
چک 110 باراں ایل
چک 110 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
چک 193 مراد بھٹیاں والا
چک 193 مراد بھٹیاں والا ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
لیندی ڈبکنی
لیندی ڈبکنی پانی پنچھیاں دے اک ٹبر ڈبکنی دی سنگی اے۔
کرشن بیتاب
کرشن بے تاب (1 اگست 1933-) دا جم اپنے نانکے مصوری (اتراکھنڈ) وچّ پیؤ سیٹھ ہرپرساد شوہرے اتے ماں  کرپا دیوی دے گھر ہویا ۔ آپ نے 1980 توں 1989 تکّ بچیاں لئی 'بال ودیک جوت' میگزین دی اڈیٹری وی کیتی ۔ آپ نوں تعلیمی میدان وچّ صوبہ پدھری اتے قومی انعام نال وی سنمانیا گیا اے ۔ آپ اردو اتے پنجابی جگت وچّ اک کہانی کار وجوں ودھ جانے جاندے ہن ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی ساہت
چک 115 باراں ایل
چک 115 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
وبسٹر کاؤنٹی،مسوری
وبسٹر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 56-4آر
چک 56-4آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے تیجے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
کلارک ڈبکنی
کلارک ڈبکنی پانی پنچھیاں دے اک ٹبر ڈبکنی دی سنگی اے۔
ضلع کاگان
ضلع کاگان ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ کاگان شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 53،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 500 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
چک 117 باراں ایل
چک 117 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
چک 116 باراں ایل
چک 116 باراں ایل ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دا نہر 12ایل اتے اک پنڈ اے ۔
ورتھ کاؤنٹی،مسوری
ورتھ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گیانی ہری سنگھ دلبر
گیانی ہری سنگھ دلبر (1914-10 نومبر 1998) پنجابی ناول کار، کہانی کار اتے شاعر سن۔ اوہناں دا جم لدھیانے ضلعے دے پنڈ للتوں کلاں وکھے س۔ اندر سنگھ تے ماں امر کور دے گھر ہویا۔ مڈھلی سکھیا اوہناں پنڈ دے سکول توں حاصل کیتی تے لدھیانہ دے مالوا خالصہ سکول توں میٹرک کرن اپرنت ایف۔ایس۔سی۔ اتے گیانی پاس کیتی۔ 1972 تک آپنے استاد وجوں نوکری کیتی ۔ کالج پڑھدیاں ہی اوہناں نوں شعر لکھن دا شوق پیدا ہو گیا سی۔ سنّ 1940 وچّ 'پیمی دے نیانے' سنت سنگھ سیکھوں دی کہانی توں متاثر ہوکے شاعری دے نال-نال کہانیاں وی لکھنیاں شروع کر دتیاں۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی ساہت
ڈاکٹر مہیپ سنگھ
ڈاکٹر مہیپ سنگھ (1930-24 نومبر 2015) دا جم پاکستان دے جہلم علاقے وچّ ہویا پر آزادی توں بعد ایہہ اپنے پیؤ اتے پروار نال اتر پردیش دے اناو ناں دے اک پنڈ وچ آن وسے۔ اوہناں نے پی ایچ ڈی۔ دی ڈگری آگرہ یونیورسٹی توں حاصل کیتی۔ڈاکٹر مہیپ سنگھ ہندی اتے پنجابی دے مشہور ساہتکار، مفکر ، کہانی کار اتے لکھاری سن۔
تخلیقاں
پانی تے پل ڈاکٹر مہیپ سنگھ
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی ساہت
ورائٹ کاؤنٹی، مسوری
ورائٹ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
لاگرتھم
لاگرتھم میتھمیٹکس دا انگ اے تے وڈے نمبراں دی ضرب تقسیم ج ورتیا جاندا اے۔
دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں
گٹھ:عمارتاں گٹھ:اچیاں عمارتاں
ضلع پیشکو
ضلع پیشکو ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ یانگی بازار شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،07،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 8،200 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
چک 57-4آر
چک 57-4آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے تیجے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 184اے مراد
چک 184اے مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
مہیندر سنگھ سرنا
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی ساہت
گوک تپہ
گوک تپہ ترکمانستان دا   شہر اے ۔ ایہہ صوبہ اخال دے ضلع گوک تپہ دا راجگڑھ اے ۔
'''
گوک تپہ راجگڑھ اشک آباد توں 28 میل اتلے لہندے چ ٹرانس کیسپیئن ریلوے اتے ٹیشن اے ۔ گوک پتہ دا ترکمن بولی چ مطلب نیلی پہاڑی اے
ضلع البرنی کلےکوٹ
البرنی کلےکوٹ کینیڈا صوبے برطانوی کولمبیا دا اک ضلع اے۔
ملا واحدی
ملا واحدی دہلوی (پیدائش: 17 مئی 1888ء- وفات: 22 اگست 1976ء) پاکستان سے تعلق رکھنے والے اردو کے صاحب طرز ادیب اور صحافی تھے۔ وہ دہلی سے متعلق تصانیف کی وجہ سے شہرت رکھتے ہیں۔
حالات زندگی
ملا واحدی 17 مئی 1888ء کو دہلی، برطانوی ہندوستان میں پیدا ہوئے۔  ۔ ملا واحدی کے بزرگوں نے تو ان کا نام سید محمد ارتضیٰ رکھا تھا مگر خواجہ حسن نظامی صاحب نے انہیں 'ملا واحدی' کا خطاب دیا اور اس خطاب کو اتنی شہرت حاصل ہوئی کہ اصل نام خطاب کے پردے میں پوشیدہ ہو گیا۔ تعلیم دہلی ہی میں پائی۔ 1934ء میں دہلی میونسپل کمیٹی کے رکن منتخب ہوئے۔ یہاں 1946ء تک متواتر دو بار رکن منتخب ہوتے راے اور 1940ء میں راشننگ آفیسر مقرر ہوئے۔
وفات
ملا واحدی 22 اگست 1976ء کو کراچی، پاکستان میں وفات پاگئے۔ وہ کراچی کے پاپوش نگر کے قبرستان میں سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1976 دیاں موتاں گٹھ:اردو سوانح نگار گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری گٹھ:برطانوی ہند دے مصنفین گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو مصنفین گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:دہلی دے مصنفین گٹھ:کراچی دے مصنفین
فرمیون
فرمیون مادے دے مڈلے پارٹیکل چون نیں۔ ایناں دا اے ناں اینریکو فرمی دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
موہری ٹبر
موہری ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ نکیاں جھاڑیاں والا ٹبر اے جیدے چوکھے بوٹے پکے اگے ریندے نیں تے کچھ سلانہ اگدے نیں۔
ناں
ایہدا ناں موہری ٹبر ایہدی ایس گل توں رکھیا گیا اے جے ایہ دوجے پھلاں توں موہرے یا پہلے اگدا تے کھڑدا اے۔
چک 182اے مراد
چک 182اے مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
کیسرا رام
کیسرا رام (جم 1 جنوری 1966-) ہریانہ دے پنجابی بولی دے کامیاب کہانی کار ہن ۔ اوہناں دیاں رچناواں ہن؛ کہانی-مجموعہ: رام کشن بنام سٹیٹ حاضر ہو، پلسیا کیوں مردا اے، بلبلیاں دی کاشت، تاریاں دے آس پاس ۔'پلسیا کیوں مردا اے' لئی اوہناں نوں ہریانہ پنجابی ساہت اکیڈمی انعام ملیا اے ۔
ختنہ
مرد ختنہ جاں سنت انسانی اندری توں اگانھ والا ماس لاہ دین نوں کہندے ہن۔   سبھ توں عامَ عمل وچ، اگانھ والی کھلڑی نوں کھولھیا جاندا اے، جوڑن والے تتّ ہٹا دتے جاندے ہن، اتے اگانھ والی کھلڑی نوں اندری دے اگلے گول حصہ توں وکھ کیتا جاندا اے۔ اس توں بعد، اک سنت والی مشین ورتی جا سکدی اے اتے موہرلی کھلڑی نوں کٹیا جاندا اے۔ ٹوپیکل جاں لوکل طور تے انجیکٹ کیتے اینیستھیسیا نوں کئی واری درد اتے جسمانی تناء گھٹ رکھن لئی ورتیا جاندا اے۔  بالغاں اتے بچیاں لئی، عامَ اینیستھیسیا اک وکلپ اے اتے عمل اک خاص سنت آلہ دے بناں کیتی جا سکدی اے۔ ایہہ عمل اکثر اک چونویں سرجری ہندی اے جو بالکاں جاں بچیاں تے مذہبی جاں تہذیبی کارناں کرکے کیتی جاندی اے۔  دوجے معاملیاں وچ ایہہ سرجری کجھ خاص میڈیکل حالتاں لئی جاں روکتھام دے کارناں کرکے علاج وجوں کیتی جا سکدی اے۔ میڈیکل طور تے ایہہ فموسس، بیلنوپوستھائیٹس جو ہور علاجاں نال حل نہیں ہندا، اتے پرانیاںپیشاب دی نالی دیاں لاگاں لئی اک علاج اے۔ ایہہ کسے خاص جنن ڈھانچے دیاں خرابیاں جاں ماڑی عامَ صحتَ دے کیساں وچ نہ ورتن دی صلاحَ دتی جاندی اے۔
دنیا دیاں پرمکھ ڈاکٹری ادارےآں دیاں سنت بارے خیالات وکھ وکھ ہن - بالاں اتے بچیاں دی سنت کرن نوں لازمی نہیں کرنا چاہیدا کیوں جو اس دا کوئی فائدہ نہیں جاں وڈے خطرے ہن؛ دوجی ایہہ کہ چھوٹے خطرے ہن پر صحتَ نوں لابھ کتے زیادہ حاصل ہندے ہن۔ کوئی وڈی ڈاکٹری ادارہ سارے مرداں دی مکمل پدھر تے سنت دی جاں اس عمل تے پابندی دی سفارش نہیں کردی۔  غیر-ڈاکٹری کارناں کرکے بالاں اتے بچیاں دی سنت بارے سمجھاؤن توں بعد بہتر رضا مندی اتے انسانی حقاں بارے نیتک اتے قانونی پرشن اٹھائے گئے ہن؛ ایہناں کارن کرکے ایہہ پریکٹس ووادپورن اے۔
مرداں دی سنت نال سب-صحارہ افریقہ دے وشملنگک مرداں وچ ایچ آئی وی دی لاگ دا خطرہ گھٹ جاندا اے۔۔  اس لئی، ڈبلیو ایچ او نے سب-صحارا افریقہ ورگے ایچ۔آئی۔وی۔ دے اچے ریٹ والے علاقیاں وچ اک مکمل ایچ آئی وی روکتھام پروگرام دے حصے وجوں سنت بارے وچار کرن دی سفارش کیتی اے۔  مرداں نال سمبھوگ کرن والے مرداں لئی ایچائیوی لاگ نوں گھٹاؤن وچ سنت دے کردار دے کجھ ثبوت وی ہن۔ ترقی یافتہ دنیا وچ ایچائیوی نوں روکن لئی سنت ورتن دی اسردائکتا اواضع اے۔  سنت کینسر پیدا کرن والے انسانی پیپلوماوائرس (ایچپیوی)،   یوٹیائیز، اتے لنگ دے کینسر دیاں گھٹیاں ہوئیاں دراں نال جڑی ہندی اے۔ ایہناں حالتاں دی روکتھام بچیاں دی رٹین سنت نوں صحیح نہیں ٹھہرایا جا سکدا۔  ہور جنس متعلق لاگاں دا مطالعہ ایہہ اشارہ کردا اے کہ سنت سرکھیاکاری اے۔ 2010 دی اک تجزیہ وچ ڈاکٹری پرداتاواں ولوں کیتے گئے سنت دے 1.5% بالاں دی اتے 6% وڈے بچیاں دے معاملیاں وچ بگڑ پیدا ہویا، گمبھیر جٹلتا دے کجھ معاملے وی ہن۔ خون وگنا، لاگ، اتے جاں تاں بہت زیادہ جاں بہت گھٹ اگے والی کھلڑی نوں کٹنا سبھ توں عامَ جٹلتاواں ہن۔ بغاڑ دیاںدراں ادوں اچیاں ہندیاں ہن جدوں ایہہ عمل ناتجربیکار اوپریٹر ولوں، جیوانو رہت حالتاں دی انہوند وچ جاں وڈی عمر دے بچیاں وچ کیتی جاندی اے۔ سنت دے کارن لنگک کریا اتے منفی اثر نہیں ہندا۔
حوالے
گٹھ:دھرم اتے بچے
چک 58-4آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے تیجے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
ضلع بلکلی نیچاکو
بلکلی نیچاکو کینیڈا صوبے برطانوی کولمبیا دا اک ضلع اے۔
نم ٹبر
نم ٹبر رکھاں، بوٹیاں تے جھاڑیاں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر وچ 50 ٹوکرے تے 550 ونڈاں نیں۔ نم، دریک، بکائن ایس ٹبر دے عام رکھ نیں۔
گلبرٹ لیوس
گلبرٹ لیوس اک امریکی فزکس گرو سی جینے 1916 وچ ایٹماں دے وشکار بنن والے کوویلنٹ بانڈ دی سوچ دتی۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع کیپیٹل
کیپیٹل کینیڈا صوبے برطانوی کولمبیا دا اک ضلع اے۔
اِندومتی بابوجی پاٹنکر
اِندومتی پاٹنکر (اندتائی)  آزادی آگو اتے کاسیگانو، مہاراشٹر دے پینڈو بھارت وچّ رہن والی لمبے سمیں دی  سینئر کارکن ہے۔  اندتائی دا پیؤ دنکرراو نکم 1930 وچّ آزادی تحریک وچّ شامل ہویا سی اتے جدوں اوہ ستیاگرہ لئی جیل وچّ سی اتے بھائی وی ڈی چتلے ورگے کمیونسٹ آگو نوں ملے تاں اک کمیونسٹ بن گیا سی۔  اندتائی نے جدوں اوہ 10-12 سال دی سی وولگا توں گنگا ورگیاں کتاباں پڑھنا شروع کر دتا سی،  پنڈ وچّ کانگرس دی متاثرکن پھیری وچّ حصہ لیندی، اندولی تال کراڈ وچّ اوہناں  دے  گھر وچّ رہن والے آزادی تحریک دے آگوآں دے پرواراں  نوں مدد دندی۔ اوہ قومی سیوا وچ دل جان نال لگّ پئی۔
نجی زندگی
1942 وچّ اندتائی نے 16 سال دی عمر وچّ اپنے ماں پیؤ دا گھر چھڈّ دتا اتے انگریزاں دے راج دے خلاف آزادی تحریک وچّ شامل ہو گئی اتے عورتاں نوں منظم کرن اتے قومک سیوا دل دا پرسار کرن لگی۔  اس نے ہولی - ہولی 1943 تکّ پرتیا سرکار  دی خفیہ تحریک  وچّ حصہ لینا شروع کر دتا،  اوہ لڑن آلےآں نوں ہتھیار ( پسٹل  اتے روالور) پجدے کردی سی۔
1 جنوری 1946 نوں اس نے انقلابی بابوجی پاٹنکر نال ویاہ کروا لیا، جس  دے نال پرتیا سرکار وچّ اپنے کم  دے دوران اوہ پیار وچّ کرن لگی سی۔  دونوں پرتیا سرکار جاں پریلل سرکار تحریک وچّ آگوُ سن جو 1940  دے دہاکے وچّ ساتارا ضلعے وچّ بھارت دی آزادی دی تحریک دا حصہ سی۔  پرتیا سرکار  دے پرمکھ لوک اک سو  دے قریب خفیہ ارکن سن  -  جو اپنے گھر چھڈّ چکے سن، اوہ پنڈ پنڈ جاندے سن، اتے کل وقتی  دے روپ وچّ سیوا کردے سن،  بندوقاں جاں ہور ہتھیار لے کے جاندے سن،  جیکر ضروری ہندا تاں پولیس دا ٹاکرا کرن لئی تیار رہندے اتے رچناتمک دے نال ہی فوجی اتے پربندھکی کارج کردے۔  اوہ گروہاں وچّ منظم کیتے گئے سن جو بوہتیاں سرگرمیاں لئی  فیصلہ-کرو-مرکز سن۔  سارے گروہاں دے نمائندے سمیں - سمیں ضلع پدھر اتے ملدے۔  پنڈ  دے پدھر اتے،  ایہہ اہلکار وکھ وکھ ڈھانچے قایم کرن لئی جاندے جنہاں وچّ سویسیوک دستے اتے کجھ حد تکّ پنچ کمیٹیاں شامل سن جنہاں نوں پنڈاں وچوں  آپ چنیا ہندا سی۔  پنڈ دی ایہہ سنرچنا صرف 1944 اتے 1945  دے انت وچّ تحریک دے نال ہی منظم ہوئی سی۔
بابوجی اتے اندمتی پاٹنکر نے کاسگانو ایجکیشن سوسائٹی دا قیام کیتا اتے کاسگانو وچّ پہلا ہائی سکول کھولھیا جسنوں آزاد ودیالیا کیہا جاندا سی۔ اس نے کاجوگانو ایجکیشن سوسائٹی دی ستھاپنا وچّ بابوجی دا سپورٹ کیتا اتے اسدی پہلیاں طالبات وچوں اک بن گئی،  اتے بعد وچّ اک مڈھلی پاٹھشالا سکھئک بن گئی۔  اسنے اک سکھئک  دے روپ وچّ کم کرکے اتے ہر سویرے اتے شام اپنی ماں اتے جوائی  دے نال کھیتاں وچّ جاکے پروار دا خرچ چلایا۔  اسنے اپنی سیوامکتی  تکّ اک سکھئک  دے روپ وچّ کم کرنا اتے تحریک وچّ حصہ لینا جاری رکھیا۔
سرگرمیاں
صوبے دے اس ویلے دے حکمراناں دے نال مل کے سماج - مخالف عناصر نے بابو نوں مار دتا سی۔ اک جوان بیواہ دے روپ وچّ اندتائی نے اکلی نے اپنے پروار نوں پالیا، خاصکر اوہناں دے بچے بھرت نوں جس دا جنم 5 ستمبر 1949 نوں ہویا سی۔  اوہ کمیونسٹ پارٹی دیاں سرگرمیاں وچّ وی حصہ لیندی رہی۔ جویں اسدی پوربلی ماتبھومی اندولی کمیونسٹ گتیودھیاں دا مرکز رہی سی، ہن کاسگانو پرانے ساتارا ضلعے وچّ اک مرکز بن گیا۔ اوہ لگاتار عورت تنظیماں وچّ کم کر رہی سی، جس وچّ کھیتی باڑی مزدوراں دیاں تحریکاں، اتے سماجی کارج سہت لوکاں دے اندولن وی سن۔ اوہ عورت مکتی جدوجہد چلوال دی مکھ نیتا ہے۔ ہنسا دے ورودھ اتے جیون اتے روزی روٹی لئی لڑن والیاں کئی ہور پینڈو عورتاں اس دیاں سنگرام ساتھی ہن۔ اس کم نال اسنے چھٹڑ عورتاں دے سنگھرش دی اگوائی کیتی۔ 1988 توں ساتارا، سانگلی اتے کولہاپر ضلعیاں وچّ راشن کارڈ، نرباہ-بھتیاں، اتے اوہناں دے ادھیکاراں دی مانتا لئی چھٹڑ عورتاں دا ایہہ اندولن چل رہا ہے۔ ایہہ اوہناں دے وشیش یوگدان وچوں اک سی۔
اس دے پتر بھرت پاٹنکر  دے تحریک وچّ اک  کلوقتی بنن  دے بعد،  اوہ اوہنوں اتے اسدی بیوی گیل اومویٹ نوں،  سیاسی اتے مالی طور تے مدد دے رہی ہے،  اتے اسنے شرمک مکتی دل دی ہر سرگرمی وچّ آگوُ کردار نبھائیا ہے۔
حوالے
گٹھ:جنم 1925 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:مہارشٹر دے سیاستدان
املاء
املاء ، آرتھو گرافی : لپی دے ہجے ، لکھاوٹی علامتاں تے اکھراں دا علم اے ۔
املاء یا آرتھوگرافی کسے بولی دے لفظاں ، جملےآں تے عبارت لکھݨ ، لکھاوٹی علامتاں دے ٹھیک تھاں تے ورتݨ تے لفظاں وچ اکھراں دی جوڑ توڑ ، لکھاوٹ تے ہجے دے مستند اصول نیں ۔
جدید دور وچ زیادہ تر بین الاقوامی زباناں لکھݨ دا اک نظام موجود اے تے زیادہ تر ایہجیاں زباناں لئی اک معیاری آرتھو گرافی تیار کیتی گئی اے ، جیہڑی اکثر زبان دی اک معیاری قسم تے مبنی ہُندی اے ۔ اس طرحاں بولیاں جاݨ آلیاں زباناں چوں زیادہ بولی تغیر دا دکھالا نہیں ہُندا ۔ بعض اوقات کسے زبان دی آرتھوگرافی وچ وی فرق ہوسکدا اے ، جِداں انگریزی آرتھوگرافی دے معاملے وچ امریکی تے برطانوی ہجے دے درمیان اے ۔ کچھ زباناں وچ آرتھوگرافی نوں زبان دیاں اکیڈمیاں دے ذریعے باقاعدا بݨایا جاندا اے ۔ آرتھو گرافی زیادہ فطری انداز وچ تیار ہُندی اے ۔ حتا کہ بعد دیاں زباناں وچ قدرتی طور تے اتفاق رائے پیدا ہو جاندا ے ۔ زیادہ توں زیادہ مستقل مزاجی یا معیاریت اوس ویلے ای ہُندی اے جد نُسخا ، انداز تے لِکھتی اصول ، ہدایت نامے دے مطابق نافذ ہوݨ ۔
ہور دیکھو
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
ضلع کاریبو
کاریبو کینیڈا صوبے برطانوی کولمبیا دا اک ضلع اے۔
پیلی توتنی
پیلی توتنی اک وڈا جھاڑی بوٹا اے جیدے تے پیلے رنگ دے توتنی ورگے پھل لگدے نیں تے ایسے باہجوں ایہدا ناں پیلی توتنی اے۔ ایہنوں مالی ٹکوما یا ٹکونا وی سددے نیں۔ پیلی توتنی پھلواریاں، سڑکاں دے کنڈیاں تے گھراں وچ لگایا جانوالا اک سجاوٹی بوٹا اے۔ ایہ سوکا سہ جاندا اے تے گرم تھانواں تے وی اگ آندا اے۔
غلام حسین ہدایت اللہ
غلام حسین ہدایت اللہ(1879ء-1948ء) صوبہ سندھ دے سابق دو مرتبہ وزیر اعلیٰ تے مسلم پیپلز پارٹی دے سرگرم سیاسی کارکن سن ۔
ولادت
غلام حسین ہدایت اللہ 1879 وچ سندھ دی سرزمین شکارپور وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
انہاں نے سندھ مدرسۃ الاسلام، ڈی جے کالج تے گورنمنٹ لا کالج بمبئی تو‏ں وکالت دی تعلیم حاصل کيتی تے حیدرآباد وچ قانونی پریکٹس شروع کی
وزیر اعلیٰ سندھ
انہاں نو‏ں 1937 تو‏ں 1938 تک پہلے وزیراعلیٰ سندھ تے 1942 تو‏ں 1947 تک پنجويں وزیراعلیٰ سندھ بننے دا اعزاز حاصل ہويا۔ 1921 وچ بمبئی قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے ا اسی سال انہاں نو‏ں وزیر منتخب کر لیا گیا؛ تے کیونکہ انہاں نے برطانوی دور وچ وزیر دی حیثیت تو‏ں اہ‏م اصلاحات کيتیاں تے سندھ وچ تعمیر ہونے والے سکھر بیراج کےلئی نمایاں خدمات سر انجام داں، جنہاں دے اعتراف وچ ’’خان بہادر‘‘ دے اعزاز تو‏ں نوازا… تے چونکہ سیاسی اعتبار تو‏ں انہاں دا شمار صف اول دے رہنماواں وچ کیتا جا تا سی لہذا انہاں نو‏ں آل انڈیا مسلم لیگ وچ وی نمایاں مقام حاصل رہیا۔
وفات
14 اکتوبر 1948 نو‏‏ں انتقال کرگئے۔ تے شہر کراچی دی پہلی تے قدیم عیدگاہ و مسجد وچ (جو مشہور صوفی بزرگ حضرت عالم شاہ بخاریؒ دے مزار تو‏ں متصل اے ) دے احاطے وچ دفن ہوئے
حوالے
گٹھ:1879 دے جم گٹھ:1948 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:سندھ دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:سندھی سیاستدان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:فاضل یونیورسٹی سندھ مدرسۃ الاسلام گٹھ:نائٹس بیچلر گٹھ:ہندوستانی نائٹ
میریلیبون کرکٹ کلب
میریلیبون کرکٹ کلب اک کرکٹ کلب اے جیہڑا 1787 وچ لندن انگلینڈ وچ بنیا۔ ایہدا گھر لندن وج لارڈز کرکٹ گراؤنڈ اے تے ایہنے ای 1788 وچ ای کرکٹ دے قنون بناۓ تے اوہناں وچ تبدیلی وی ایہ ای لے کے آندا اے۔ ایہدی اپنی ٹیم اے۔
بارلے جوڑ
ویب سائٹ
گٹھ:کرکٹ
مصدر
مثال دے طور تے جے پنجابی دا لفظ :: پڑھیا / پڑھدا ، ، استعمال کیتا جاوے تاں پڑھݨ دا زمانا معلوم ہو جاندا اے جے ‘‘پڑھݨا / پڑھݨ‘‘ توں ایہ پتا نہیں چلدا کہ پڑھݨ دا زمانا یا ویلا کیہڑا اے ۔ ایس حالت نوں مصدر کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
ایشز
اسٹریلیا تے انگلینڈ دے ٹیسٹ میچاں نوں ایشز آکھن دا رواج 1882 وچ ایہناں دو دیساں وچ 1882 نوں اوول دی تھاں تے ہونوالے میچ مگروں برطانوی اخبار سپورٹس ٹائمز نے پایا جدوں اسٹریلیا نے انگلینڈ نوں ہرا دتا۔ اخبار نے لکھیا جے انگریزی کرکٹ نوں ساڑ دتا گیا اے تے سوآ اسٹریلیا لجائی جاؤگی۔ ایس سوآ نون اودوں مانتا ملی جدون ایہدے نال ای اسٹریلیا وج کھیڈی جانوالی سیریز توں پہلے انگریزی ٹیم کپتان نے ایہ سوں کھادی جے اوہ ایس سوآ نوں واپس لیان گے۔
1882-83 دی سیریز جتن تے میلبورن دیاں سوانیاں نے جنہاں وچوں اک سوانی فلورنس مرفی وی سی اک نکا جیا مرتبان انگریزی ٹیم دے کپتان آئیو بلیگ نوں دتا جیدے وچ سوآ سی۔ ایہناں نوں اسٹریلی کرکٹ دی سوآ آکھیا گیا۔ فلورنس مرفی نے فیر انگریزی ٹیم دے کپتان نال ویاہ وی کیتا۔ ایہ مرتبان کوئی سرکاری انعام نہیں سی۔ 1927 وچ بلیگ دے مرن تے ایہ مرتبان اوہدی ٹبری نے میریلیبون کرکٹ کلب نوں دے دتا۔
ایشز سیریز وچ 5 میچ کھیڈن دا رواج اے۔ ایہ سیریز واری واری انگلینڈ تے اسٹریلیاوچ گھٹو گھٹ 4 وریاں وچ اکواری ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
ایشز ویب سائٹ
گٹھ:کرکٹ
ساجن بابو
ساجن بابو پنجابی دے شاعر نیں
سکاٹ لینڈ
thumb|یورپ دے نقشے وچ سکاٹ لینڈ نو‏‏ں نمایاں کيتا گیا اے
اسکاٹ لینڈ (scotland) یونائٹڈ کنگڈم دا اک رکن ملک ا‏‏ے۔ ایہ ملک برطانوی جزیرے دے شمالی اک تہائی حصے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی سرحد جنوب د‏‏ی طرف انگلستان جدو‏ں کہ مشرق وچ شمالی سمندر، مغرب تے شمال وچ نارتھ چینل تے آئرش سمندر تو‏ں ملدی نيں۔ اصل مین لینڈ دے علاوہ 790 چھوٹے جزیرے وی سکاٹ لینڈ دا حصہ نيں۔
چک 190 مراد چھانوالا
چک 190 مراد چھانوالا ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
سکاٹ لینڈ
سکاٹ لینڈ اُبھے لہندے یورپ دے اک دیس برطانیہ دا اک صوبہ اے۔ سکاٹ لینڈ دے دکھن چ انگلینڈ، چڑدے پاسے اتلا سمندر۔ اتر تے لیندے پاسے اوقیانوس سمندر اے۔ سکاٹ لینڈ چ 790 توں اپر جزیرے نیں جناں چ ہیبرڈز اورکنے تے شٹلینڈ دے جزیرے آندے نیں۔۔ ایڈنبرا سکاٹ لینڈدا راجگڑھ اے تے دوجا وڈا نگر اے۔
سکاٹ لینڈ پیلی مئی 1707 نوں انگلینڈ نال رلیا پر سکاٹ لینڈ دا قنون، گرجا، پڑھائی تے رہتل انگلینڈ نالوں وکھرے نیں۔
ایڈنبرا اسکاٹ لینڈ دا راجگڑھ تے دوسرا وڈا شہر وی ا‏‏ے۔ ایہ شہر یورپ دے وڈے تجارتی مراکز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایڈنبرا نو‏‏ں ماضی وچ سکاٹ لینڈ دے مرکز د‏‏ی حیثیت حاصل سی لیکن ہن گلاسگو جو سکاٹ لینڈ دا سب تو‏ں وڈا شہر اے، اس تو‏ں اگے نکل چکيا ا‏‏ے۔ سکاٹ لینڈ د‏‏ی آبی حدود وچ بحرِ منجمد شمالی دا اک وڈا حصہ وی آندا ا‏‏ے۔ تیل دے ذخائر دے اعتبار تو‏ں سکاٹ لینڈ یورپی یونین وچ سب تو‏ں اگے ا‏‏ے۔ سکاٹ لینڈ دا تیسرا وڈا شہر ایبرڈین اے جو یورپ وچ تیل دا راجگڑھ کہلاندا ا‏‏ے۔
اسکاٹ لینڈ د‏‏ی ریاست 1707ء تک اک خود مختار ریاست سی جسنو‏ں بعد وچ ذا‏تی پسند د‏‏ی بنا اُتے انگلینڈ تے آئرلینڈ تو‏ں ملیا دتا گیا سی۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ جیمز ششم آف سکاٹ لینڈ بیک وقت انہاں دو ریاستاں دا بادشاہ وی سی۔ 17 مئی 1707ء نو‏‏ں سکاٹ لینڈ وی اس الحاق وچ شامل ہوئے گیا تے ایہ سب ریاستاں مل ک‏ے اک ملک بن گئياں۔ اس سلسلے وچ 1706ء وچ دونے ریاستاں د‏‏ی پارلیماناں نے اک قانون منظور کيتا۔ اُتے اس الحاق دے خلاف سکاٹ لینڈ وچ عام مظاہرے ہُندے رہے سن ۔ اج وی سکاٹ لینڈ دا عدالدی تے قانونی نظام تے جرم و سزا انگلینڈ تے ویلز تے شمالی آئرلینڈ تو‏ں وکھ اے ۔
ناں
سکاٹ لینڈ دا شبد لاطینی بولی دے شبد سکاٹی توں بنیا اے جیہڑا سکا ٹ لینڈ دے لوکاں لئی ورتیا جاندا سی۔
جغرافیا
سکاٹ لینڈ وڈے برطانیہ دے جزیرے دا اتلے تیجے انگ تے اے جیہڑا براعظم یورپ دے اتلے لیندے پاسے ول اے۔ سکاٹلینڈ 78,772 مربع کلومیٹر (30,414 مربع میل) تھاں تے اے۔ سکاٹلینڈ دی ولگن صرف دکھن ول انگلینڈ نال جڑدی اے تے ایہ 96 کلومیٹر (60 میل) لمی اے۔ آئرلینڈ ایدے توں لیندے دکھن کنڈے ول صرف 30 کلومیٹر (19 میل) پرے اے تے ناروے چڑھدے ول 305 کلومیٹر (190 میل) اے۔ بن نیوس 1344 میٹر دی اچائی نال سکاٹلینڈ دا سب توں اچا پعاڑ اے۔ دریاۓ ٹے 188 کلومیٹر دی لمبائی نال سکاٹلینڈ دا سب توں لماں دریا اے۔
سکاٹلینڈ دے 790 جزیرے نیں جناں دیاں چار ٹولیاں نیں: بارلے ہیبرڈز، اندرلے ہیبرڈز، شٹلینڈ تے اورکنے۔
گریمپئین، نارتھویسٹ ہائیلینڈز تے ساؤدرن اپلینڈز سکاٹلینڈ دے وڈے پربت دھارے نیں۔گریٹ گلن، گریمپئین تے نارتھویسٹ ہائیلینڈز نوں ایناں دے وشکار لنگ کے دو انگاں چ ونڈ دندا اے۔ سکاٹلینڈ دی سب توں اچی چوٹی بن نیوس اے جیہڑی 1344 میٹر اچی تے گریمپئین دے پربت دھارے چ اے۔ بن مکڈوئی دوجا اچا پعاڑ وی ایسے سلسلے ج اے۔
سکاٹ لینڈ تو‏ں 4,000 سال پہلے دا اک پرانا مقبرہ ملیا اے جتھ‏ے مدفون نوادرات وی موجود سن ۔ اس وچ تانبے دے ابتدائی دور دے حکمران د‏‏ی باقیات سفید کنکراں تے درخت د‏‏ی چھال اُتے رکھی گئی سن۔ اس تو‏ں ایہ وی علم ہويا سی کہ اس دور دے لوک اپنے پیاراں د‏‏ی قبراں اُتے پھُل رکھدے سن ۔
رومن اثرات
تحریر کردہ ابتدائی تریخ رومن سلطنت د‏‏ی آمد دے نال تو‏ں شروع ہُندی اے جدو‏ں رومناں نے انگلینڈ تے ویلز اُتے قبضہ کيتا سی۔ اس وقت رومناں نے اسنو‏ں برطانیہ دے صوبے دا ناں دتا سی۔
رومن مؤرخ ٹیسی ٹس دے مطابق سکاٹ لینڈ دے مقامی لوکاں نے رومناں دے خلاف وڈے پیمانے اُتے جد و جہد شروع کر دتی سی۔ ایہ لوک رومن قلعےآں اُتے حملے تے فوج تو‏ں مسلح جھڑپاں کردے رہندے سن ۔
83 تو‏ں 84 عیسوی وچ جنرل جولیس اگریکولا د‏‏ی زیرِ قیادت رومناں نو‏‏ں فتح ہوئی۔
قرونِ وسطٰی
مارچ 1286ء وچ الیگزنڈر سوم د‏‏ی وفات دے بعد انہاں د‏‏ی نواسی د‏‏ی وی وفات ہوئی جس تو‏ں شاہی خاندان دا دو سو سال پرانا تسلسل ٹُٹ گیا۔ اس وجہ تو‏ں انگلستان دے بادشاہ ایڈورڈ اول تو‏ں درخواست کيتی گئی کہ اوہ نويں بادشاہ دا انتخاب کرن۔ جان بلیول نو‏‏ں نويں بادشاہ دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔ ایہ انتخاب 17 نومبر 1292ء نو‏‏ں ہويا تے 30 نومبر 1292ء نو‏‏ں سینٹ اینڈریو دے یوم اُتے تاج پوشی د‏‏ی رسم ادا کيتی گئی۔ اُتے انگلستان دے بادشاہ ایڈورڈ اول نے نويں بادشاہ دے ارادےآں نو‏‏ں بھانپنے وچ غلطی کيتی۔ کچھ عصے دے بعد نويں بادشاہ تے انہاں دے نائبین نے فرانس دے خلاف جنگ وچ انگلستان د‏‏ی فوج وچ شمولیت تو‏ں انکار کر دتا۔ اس دے علاوہ سکاٹ لینڈ د‏‏ی پارلیمان نے فرانس د‏‏ی جانب وفود بھیجے تاکہ فرانس تو‏ں اتحاد کيتا جا سک‏‏ے۔ 23 اکتوبر 1295ء نو‏‏ں فرانس تے اسکاٹ لینڈ دے درمیان معاہدہ ہوئے گیا۔ ایہ معاہدہ 1295ء تو‏ں 1560 تک لاگو رہیا۔ جنگ شروع ہوئی تے ایڈورڈ نے جان نو‏‏ں زبردستی کڈ باہر کيتا تے سکاٹ لینڈ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1296ء تو‏ں 1328ء تک جاری سکاٹ لینڈ د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ وچ اینڈریو مرے تے ولیم ولیس مزاحمت کار رہنما بن دے ابھرے۔
انگلستان دے نال جنگ کئی دہائیاں تک جاری رہی۔ 1496ء دے تعلیمی ایکٹ دے نفاذ دے بعد قدیم رومن ملک سپارٹا دے بعد سکاٹ لینڈ پہلا ملک بنا جتھ‏ے عوام دے لئی تعلیمی نظام لاگو کيتا گیا سی۔ اس عرصے وچ فرانس تے سکاٹ لینڈ دے تعلقات گہرے ہُندے چلے گئے سن ۔
سکاٹ لینڈ 16 صدی عیسوی وچ آزاد ہويا۔ اس آزادی دے پِچھے بادشاہ جیمز چہارم دا ہتھ سی۔ 1502ء وچ جیمز نے انگلینڈ دے ہنری ہفتم دے نال باہمی امن دا معاہدہ کيتا۔ اس دے علاوہ اس نے جیمز د‏‏ی بیٹی نال شادی وی کيتی۔ اس طرح دونے بادشاہتاں دے یکجا کرنے دا عمل شروع ہوئے گیا۔
ابتدائی دورِ جدید
1603ء وچ سکاٹ لینڈ دے بادشاہ جیمز ششم نو‏‏ں انگلستان د‏‏ی سلطنت وراثت وچ ملی۔ اس طرح اوہ انگلینڈ دا بادشاہ جیمز اول بنیا۔ 1690ء دے اواخر وچ پڑنے والے قحط د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دے کئی علاقےآں د‏‏ی آبادی دا پنجواں حصہ مر چکيا سی۔
چک 59-4آر
چک 59-4آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
سکاٹ لینڈ
ابتدائی دورِ جدید
22 جولائ‏ی 1706ء نو‏‏ں انضمام دا معاہدہ سکاٹ لینڈ تے انگلستان دے اراکین پارلیمان دے درمیان ہويا۔ اگلے سال دونے پارلیماناں نے بیک وقت انضمام دے قانون نو‏‏ں منظور کيتا تے کنگڈم آف گریٹ برٹین یکم مئی 1707ء نو‏‏ں وجود وچ آئی۔
18واں صدی
برطانیہ دے تجارتی ٹیکس ہن ختم ہوئے چکے سن لہٰذا تجارت بالخصوص امریکا تو‏ں تجارت نو‏‏ں عروج ملا۔ 1776ء د‏‏ی امریکی جنگِ آزادی تو‏ں پہلے تک گلاسگو د‏‏ی بندرگاہ دنیا بھر وچ تمباکو د‏‏ی تجارت دے لئی سب تو‏ں اگے سی۔
چک 59-4آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے تیجے سوئے (لنڈو) 4آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 4آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
سکاٹ لینڈ
18واں صدی
صنعتی انقلاب د‏‏ی بدولت سکاٹ لینڈ ذہانت، تجارت تے صنعتی طاقت دا مرکز بن گیا۔
چک 59-4آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
سکاٹ لینڈ
19واں صدی
سکاٹ لینڈ نو‏‏ں اس د‏ی انجینئری د‏‏ی مہارت مثلاً ریل دے انجن تے بحری جہازاں د‏‏ی بدولت دنیا بھر وچ اعلٰی مقام ملیا ہويا سی۔ لوہے تو‏ں تیار شدہ مکانات دا استعمال اج وی ہندوستان، جنوبی امریکا تے آسٹریلیا وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دور دے مشہور سائنس دان، انجینئر تے آرکیٹیکٹ وچ ڈیوڈ ڈیل، جوزف بلیک، سیمس ٹیل فورڈ، رابرٹ سٹیونسن، جیمز وٹ، جیمز نسمتھ، رابرٹ ایڈم تے جان میک ایڈم وغیرہ اہ‏م مقام رکھدے نيں۔
سکاٹش ڈیاسپورا
سکاٹ لینڈ وچ پیدا ہونے والے افراد نے امریکا، کینیڈا، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ د‏‏ی بنیاد تے تعمیر وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔
پہلی تے دوسری جنگِ عظیم
سکاٹ لینڈ نے پہلی جنگِ عظیم وچ برطانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں بہت اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ سکاٹ لینڈ نے افرادی قوت، بحری جہاز، مشینری، مچھلی تے رقم مہیا د‏‏ی سن۔ 1911 د‏‏ی 48 لکھ د‏‏ی کل آبادی وچو‏ں سکاٹ لینڈ نے 6 لکھ 90 ہزار تو‏ں زیادہ جوان جنگ وچ بھیجے سن ۔ انہاں وچو‏ں 74 ہزار جنگ یا بیماریاں تو‏ں ہلاک جدو‏ں کہ ڈیڑھ لکھ شدید زخمی ہوئے۔ فیلڈ مارشل سر ڈوگلس ہیگ برطانیہ دے مغربی محاذ دے کمانڈر سن ۔
جہاز سازی د‏‏ی صنعت وچ کافی پھیلاؤ آیا تے اس وچ خوشحالی آئی۔ اُتے 1922ء وچ آنے والے عظیم معاشی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں اس صنعت نو‏‏ں گہرا دھچکيا لگیا تے 1939ء تک ایہ پوری طرح بحال نہ ہوسک‏ی۔ جنگاں دے درمیانی برساں وچ معاشی ترقی وچ ٹھہراؤ آیا تے بے روزگاری د‏‏ی شرح بلند ہوئی۔ بلاشبہ جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں معاشرتی، ثقافتی، معاشی تے سیاسی بدلاؤ آئے۔
دوسری جنگِ عظیم دے دوران معاشی خوشحالی دے نال نال جرمن فضائیہ د‏‏ی بمباری وی لائی۔ ايس‏ے دوران برطانیہ نے ریڈار ایجاد کيتا۔