cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چی این لونگ
یورپی تاجر
چی این لونگ مسیحیت تے مغربی اقوام دا سخت دشمن سی اس نے تبلیغ مسیحیت نو‏‏ں حددود چین وچ ممنوع قرار دتا سی ۔ بیرونی تاجراں اُتے کڑی نگرانی دا انتظام کر رکھیا سی ۔ بندرگاہاں اُتے اک خاص عہدہ دار جو ہوپو دے ناں تو‏ں وی مشہور اے دا تقرر کیتا گیا جو درآمدات تے برآمدات اُتے نگرانی کردا۔ تاجراں اُتے سختیاں تے پابندیاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے جارج سوم شہنشاہ انگلستان نے چی این لونگ دے دربار وچ اپنے قاصد میکارٹنی نو‏‏ں بھیجیا۔ مگر چی این لونگ نے میکارٹنی نو‏‏ں بے نیل و مراد پرتن اُتے مجبور کر دتا سی ۔ انہاں ناکامیاں دا حل مغربی اقوام نے عجیب و غریب کڈیا۔ انہاں لوکاں نے کثیر مقدار وچ افیون د‏‏ی درآمد شروع کر دتی۔ چینیاں وچ افیون دے اس شدید استعمال نے اخلاقی و مالی نقصانات پیدا ک‏‏‏‏ر دتے۔ مانچو حکمراناں نے افیون د‏‏ی تجارت ختم کرنے دے لئی موت د‏‏ی سزا مقرر کر دتی سی۔ جس د‏‏ی انتہا ایہ ہوئی کہ افیون د‏‏ی تجارت د‏‏ی وجہ تو‏ں بیرونی اقوام تے چین وچ 1841ء وچ جنگ وی ہوئی جس وچ چین نو‏‏ں شکست ہوئی۔
وسط ایشیا دے جنگجو
وسط ایشیا دے جنگجو سرادر چین د‏‏ی آزادی تے امن دے لئی مستقل خطرہ سن ۔ چین د‏‏ی سیاست وچ جدو‏ں کدی انحاط دیکھدے چین اُتے حملہ کر دیندے۔ چی این لونگ نے اس خطرے نو‏‏ں پوری طرح محسوس کیتا تے ایہ طے کیتا کہ چین دے مستقل اس خطرے دے ارتفاع تو‏ں امن د‏‏ی اک ضمانت دلائی جائے۔ چنانچہ چی این لونگ نے کثیر ترفیت یافتہ فوج تیار کيتی تے مناسب موقع دا انتظار کیتا۔ وقت دا انتظار اس لئی کیتا جا رہیا سی کہ وسط ایشیا بے امنی، قتل تے غارت گری دا اک خونی مرکز سی ۔ چی این لونگ تو‏ں بیشتر شاہان چین د‏‏ی ایہ جرات نہ ہوسک‏ی سی کہ اوہ اس بارود خانے وچ چنگاری سُٹیاں۔ چی این لونگ نے موافق موسم وچ مناسب حالات دے نال اک کثیر فوج لے ک‏ے وسط ایشیا دے جنگجو سرداراں اُتے حملہ کر دتا۔ اس خون ریز لڑائی وچ چی این لونگ نو‏‏ں فتح نصیب ہوئی تے تمام سرداراں نو‏‏ں اس نے زیر نگین ک‏ر ليا۔ اس مہم وچ خاشگر، یارقند، خوقند تے سارا وسط ایشیا تسخیر ک‏ر ليا گیا۔
سلطنت وچ وسعت
وسط ایشیا دے جنگجو سرداراں نو‏‏ں زیر نگین کرنے دے بعد چی این لونگ نے 1768ء وچ برما اُتے حملہ کر دتا سی ۔ ایہ جنگ چار سال تک جاری رہی۔ اس جنگ وچ چینی فوجاں برما دے دار الحکومت تک تاں نئيں پہنچ پائی لیکن چین د‏‏ی سیادت نو‏‏ں حکومت برما نے تسلیم ک‏ر ليا سی ۔
اس دے بعد 1792ء وچ چینی افواج نے نیپال اُتے حملہ کیتا سی ۔ اس لڑائی وچ چین نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی سی۔ شہنشاہ چی این لونگ د‏‏ی سلطنت د‏‏ی حدود افغانستان تے ہندوستان دے نیڑے نیڑے تک پھیلی ہوئی سی۔
دستبرداری
چی این لونگ نو‏‏ں 1795ء وچ دستبردار ہونا پيا کیونجے چینی قانونی دے لحاظ تو‏ں کوئی وی بادشاہ سٹھ سال تو‏ں زیادہ عرصہ حکومت نئيں کر سکدا سی ۔ دستبرداری دے بعد وی چی این لونگ امور سلطنت د‏‏ی نگرانی کردا رہیا۔
دور حکومت
چی این لونگ دا دور فتوحات تو‏ں قطع نظر اندرونی طور اُتے امن و امان دا حامل سی ۔
غریباں تے کساناں د‏‏ی فلاح دے لئی کئی قوانین بنائے۔
چی این لونگ چین دا اوہ عالم، مدبر، فن کار تے جنگجو فرمانروا اے جس نے اپنی قابلیت تو‏ں چین د‏‏ی علمی تے سیاسی زندگی وچ بیش بہا تے گرانقد اضافے کیتے۔ چی این لونگ چین دا آخری فرمانروا اے جو چین د‏‏ی عظمت و جلال دا اک ممتاز مظہر سی ۔
حوالے
گٹھ:بیجینگ تو‏ں شہنشاہ گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار شاہی حکمران گٹھ:چنگ خاندان دے شہنشاہ گٹھ:چین
پارما
پارما اتلے اٹلی دے علاقے ایمیلیا رومانیا دا صوبہ اے جہڑا اپنے اعلی معیار دے فن تعمیر تے اپنے زرخیز علاقے دی وجہ توں مشہور اے  ۔ اٹلی دیاں پرانیاں جامعات وچوں اک جامعہ پارما وی ایتھے اے ۔ پارما شہر دا ناں اس شہر چوں لنگھن آلی اک نکی جہی ندی پارما دے ناں تے اے ۔
تریخ
پارما تے مودنہ دی مشترکہ رومی کالونی سنہ183 قبل مسیح چ بنائی گئی سی تے تقریبا 2 ہزار ٹبراں نوں ایتھے وسائیا گئیا ۔  پارما  پرانے اٹلی دے مشہور رستیاں چوں 2 رستیاں  ویا ایمیلیا تے ویا کلاودیا دے  سنگم تے  آباد کیتا گئیا سی  ۔ 44 ق م چ شہر نوں بربادی دا ساہمنا کرنا پئیا  تے  اسدی مڑ اساری آگسٹس نے کیتی  ۔ شاہی ٹبر نال وفاداری  دے پاروں رومی سلطنت چ شہر نوں یولیا دے خطاب نال نوازیا گئیا  سی ۔
پارما نوں ہن جنگجو اٹیلا نے فتح کیتا ۔ جسدے مگروں  بربر بادشاہ اوڈوآسر نوں دے دتا  ۔  گوتھک لڑائی چ پارما ٹوٹیلا دے ہتھوں تباہ ہوئیا  جسدے بعد ایہہ بازنطینی سلطنت دا حصہ بنئیا تے فیر 569ء چ اٹلی دی لومبارڈی حکومت دا حصہ بنئیا  ۔
پارما شہر ویا فرانسیجینا دی اہم سراۓ دے طور تے ابھرئیا ، جہڑی روم نوں اتلے یورپ نال جوڑدی سی  ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چیروکی کاؤنٹی
واشنگٹن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع دھامتاری
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
پتراتو
‎ پتراتو  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے۔ایہ شہر ضلع رامگڑھ چ اے ۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 32,134 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
تائی پے 101
تائی پے 101 تائیوان دے راجگھر تائی پے چ اساری گئی اک اچّی عمارت اے ، جسنوں اپنی اساری دے بعد جگ دی سب توں اچّی عمارت دا درجہ حاصل سی ۔
اس عمارت نوں سی وائی لی اینڈ پارٹنرز نے ڈیزائین تے ٹی آر ٹی جوائنٹ وینچر اسارئیا اے ۔
تائی پے 101 دیاں 101 منزلاں نیں تے عمارت دی مجموعی بلندی 509 میٹر اے ۔ اس عمارت نے ملائشیا دے راجگھر کوالالمپور چ قائم پیٹروناس ٹوئن ٹاور ، جس دی بلندی 452 میٹر اے دا ریکارڈ توڑ کے سب توں بلند عمارت دا اعزاز حاصل کیتا سی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں
یوکرین وچ روسی فوجی دخل 2014
27 فروری 2014 توں روسی فوج نے یوکرین دے گڑبڑزدہ کریمیا جزیرہ نما واقع سواستوپول اتے بیلبیک دے ہوائی اڈیاں تے قبضہ کر لیا سی۔
حوالے
گٹھ:یوکرین
کالج آف دی ہولی کراس
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ویسٹرے
ویسٹرے اورکنے سکاٹلینڈ دے جزیریاں جوں اک اے۔
ڈربی ٹوکان
ڈربی ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ٹوکان
ٹوکان لکڑ ٹک آرڈر دے پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 6 جنساں تے 45 ونڈاں نیں۔ ایہناں دیاں چنجاں وڈھیاں تے سوہنیاں ہوندیاں نیں۔
وکھالہ
ٹوکان مدرے توں وڈے ناپ دے نکے پراں تے وڈی پوجھل والے پنچھی نیں۔ ایہناں دی سب توں اچیچی گل ایہناں دی لمی، ہلکی، رنگلی تے وڈی چنج اے۔ ایہناں دے کھمب وی رنکلے ہوندے نیں۔
پسار
ایہ وشکارلے تے دکھنی امریکہ دے ٹراپیکل تھانواں دے واسی نیں تے میکسیکو تو لے کے برازیل تے اتلے ارجنٹینا دے واسی نیں۔
کھان پین
ٹوکان فروٹ کھانے پنچھی نیں تے کیڑے وی کھاجاندے نیں۔
وادا
ٹوکان اکویاۓ نیں تے رکھ وچ مورا کرکے کھر بنندے نین تے مادھ جٹے رنگ دے چار انڈے دیندی اے۔
ایمرسن کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
منو سمرتی
منو سمرتی ھندو مت دے سماجی قنون تے ریتاں دی کتاب اے سنسکرت بولی چ اے دوسری یا تیسری صدی چ لکھی گئی۔ منو سمرتی دے قنون ھندوؤاں دے جیون نوں تعرم نال چلاندے نیں ۔ اس دا اثر ہن دے ھندستان]ٌ تے بوہتا اے تے [[ہڑپہ رہتل والیاں تھاواں تے گھٹ ۔ منو سمرتی وچ گل بات دے روپ وچ اک سیانا منو ،رشیاں دی ٹولی نوں سماج دیاں وکھریاں ذاتاں دے بارے چ قنون دس ریا اے۔ منو سمرتی وچ برہمن سب توں اتے اے۔
1794 چ سر ولیم جونز نے اس کتاب نوں انگریزی چ پلٹیا ۔ thumb|منوسمرتی منوسمرتی ہندوستان د‏‏ی اک قدیم مذہبی کتاب اے جس وچ پہلی بار ہندوستانیاں دے سامنے اک نظام زندگی وی رکھیا گیا۔ ذات پات د‏‏ی تقسیم اس کتاب وچ بدرجہ اتم موجود ا‏‏ے۔ کتاب د‏‏ی رو تو‏ں :
٭ شودر کتنا ہی ذہین تے باصلاحیت ہو، اوہ دولت و جائداد جمع نئيں کر سکدا۔
٭ شودر اُتے تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی ممانعت ا‏‏ے۔
٭ براہمن چاہے، تاں اوہ شودر تو‏ں رقم کھو سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قدیم ہندوستانی قانون گٹھ:ہندو قانون گٹھ:ہندو متون گٹھ:مذہبی شریعت گٹھ:بھارتی ادب
ضلع ڈرگ
ضلع ڈرگ پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
دهستان طاقانک
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان شہرکرد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہرکرد ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
تھامس سانکارا
آرٹیکل
گٹھ:افریقہ گٹھ:برکینا فاسو گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:صدور
منور حسین چشتی
منور حسین چشتی، پنجابی دے شاعر نیں۔ اوہ ضلع جہلم دے گراں سعیلہ دی واسی نیں۔ گورنمنٹ ہائی سکول جہلم تے ڈگری کالج جہلم توں پڑھن دے مگروں اوہ سرکاری ملازم ہوگئے۔ 1991ء وچ اوہناں دا ویاہ ہویا تے اوہناں دے چار بچے نیں۔‎
منور حسین چشتی دی شاعری عام بندے دیاں سوچاں نوں دَسدی اے۔ پنجابی رہتل اوناں دی شاعری وچ ٹردی پھردی دِکھدی اے تے اک ہور پنجابی شاعر انور مسعود نوں سوچاں وچ لیاؤندی اے۔
پنجابی چ نظماں دے نال نال اوناں نعتاں وی لکھیاں تے اوہ چنگے نعت پڑھن والیاں وچ گنے جاندے نیں۔
نظماں
منور جی دی اک نظم ماں تھلے دتی گئی اے (اے نظم اوہناں نے پنجابی وکیپیڈیا دے ناں کر دتی اے)
ماں
کڈے لاڈ لڈاوے ماں
صدقے واری جاوے ماں
آپوں کھاوے رکھی سکھی
مینوں ددھ پلاوے ماں
آپوں تپ وچ سڑدی ریندی
ٹھنڈ وچ سوندی گلے پاسے
مینوں سکے پاوے ماں
کچی نیندر ہوسی اس دی
ستیاں ناں جگاوے ماں
جتھے میرا مڑکا ڈلے
اوتھے رت وگاۓ ماں
منٹ
منٹ ویلے دا اک ناپ اے ۔ منٹ اک گھینٹھے دا 60واں حِصا ہُندا اے ۔ اک منٹ و60 سکنٹ ہندے نیں ۔ 60 دا نمبر بابل یا عراق دے واسیاں توں لیا گیا سی ۔
منور حسین چشتی
ماں
کنڈ ہو جاندی اس دی خالی
منٹ
نیرکتا
پنجابی وچ منٹ انگریزی چوں آیا اے تے انگریزی وچ لاطینی توں آیا ۔
منور حسین چشتی
ماں
جس دی وی مر جاوے ماں
منٹ
نیرکتا
گٹھ:ویلا گٹھ:ناپ
منور حسین چشتی
ماں
جے وس چلدا مرن نہ دیندی
ہاڑے ترلے پاوے ماں
پتر پاویں پیڑے ہوون
سو سو پردے پاوے ماں
رحمت دے کھل جان خزانے
جدوں ھتھ اٹھاوے ماں
جس منور رب نوں منانا
اپنی او مناوے ماں
گٹھ:پنجابی شاعر
نیشنل پارک
نیشنل پارک زمین دا اک محفوظ کیتا ہویا قدرتی حالت وچ رہن والا حِصا ہُندا اے جیہڑا سرکاری ملکیت وچ ہُندا اے تے اوس تھاں اُتے انسانی سرگرمیاں ، تعمیرات ، سڑکاں یا کوئی وی ہور انسانی سرگرمی کرن اُتے روک لگی ہُندی اے ۔  نیشنل پارک وچ اوتھے دے محول ، نباتات تے حیوانات دی راکھی کیتی جاندی اے ۔ نیشنل پارک وچ لوک سیر و سیاحت، پھیر تورے تے علمی پرکھ پرچول کرن لئی جاندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:یوسمائیٹ نیشنل پارک گٹھ:نیشنل پارک گٹھ:سفاری پارک
جن من گن
جن من گن ہندستان دے قومی ترانے دا ناں اے ۔ایہہ پہلے بنگالی بولی چ سی ، فیر اسنوں سنسکرت دا لہجہ دے کے سنوارئیا گئیا ۔ اسنوں بنگالی دے مشہور نوبل انعام یافتہ شاعر رابندر ناتھ ٹیگور نے لکھئیا ، ایہہ ترانہ اصل چ برطانیہ دے بادشاہ جارج پنجم لئی لکھئیا گئیا سی ۔ جدوں اوہ بادشاہ بنئیا تے اسدی تاج پوشی ویلے ایہہ نظم لکھی گئی سی ۔ انڈین نیشنل کانگرس دے 1911ء چ اجلاس چ ایہہ پہلی وار گائی گئی ۔ 1950ء چ 24 جنوری نوں بھارت دی قانون ساز کمیٹی نے سرکاری طور تے اس نظم نوں ہندستان دا قومی ترانے دے طور تے منظور کر لئیا تے ایہہ بھارت دا قومی ترانہ بن گئیا ۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:قومی ترانے گٹھ:ایشیائی ترانے
بیاس پروجیکٹ اکائی نمبر 1
بیاس دریا تے منڈی شہر توں 21 کلومیٹر اپر پنڈوہ دے  تھاں تے اک پنڈوہ ناں دا 250 فٹّ اچا ڈیم بنایا گیا ۔ ایہہ ڈیم پنڈوہ-بگی ناں دی ٹنل بنا کے جسدی کپیسٹی 9000 کیوسکس رکھی گئی، راہیں پانی بھاکھڑا ڈیم  توں اپر ستلج دریا وچ سٹیا گیا ۔ اس 'تے کلّ 449.17 کروڑ روپئے خرچ ہوئے اتے کم 1977 وچ مکمل ہویا ۔ پنڈوہ-بگی ٹنل راہیں جتھے دریا بیاس دا پانی دریا ستلج وچ سٹیا گیا، اتھے ڈیہر دی تھاں  تے جتھے پانی ستلج وچ ڈگیا، بجلی پیدا کیتی گئی ۔ ایہہ ٹنل 13.1 کلومیٹر لمی اتے 25 فٹّ قطر دی کنکریٹ دی بنائی گئی ۔ ایہہ ٹنل سندرنگر ہائیڈرل چینل وچ پیندی اے، جو سندر نگر بیلینسنگ ریزروائر وچ ڈگدی اے، جہڑی 11.8 کلومیٹر لمی اتے کنکریٹ دی بنی ہوئی اے ۔
سندرنگر بیلنسینگ ریزروائر بناؤن دی لوڑ تاں پئی تاں جو ڈیہر دے تھاں تے بجلی پیدا کرن لئی 'پیک لوڈ' پیدا کیتا جاوے ۔ ریزروائر توں لے کے ڈیہر تکّ اک ٹنل جس دی کپیسٹی 14250 کیوسکس اے، بنائی گئی تاں کہ ڈیہر بجلی بناؤن والے 6 یونٹ آسانی نال چل سکن ۔ ریزروائر 1974 وچ چالو ہویا اتے اس 'تے 22.20 کروڑ روپئے خرچ آیا ۔
اس پروجیکٹ دا آخری لنک سندر نگر ڈیہر چینل اے، جس دی 12.35 کلومیٹر لمبائی اے اتے اک ٹنل دے روپ وچ اے، جس دا قطر 28 فٹّ دا اے اتے ڈسچارج 14250 کیوسکس اے ۔ اس نوں بناؤن ہتّ 15 لکھ 80 ہزار گھنگز چٹاناں دی کٹائی ہوئی اتے 7 لکھ گھنگز کنکریٹ ورتیا گیا ۔
ہورویکھو
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
لال پچھے والا ٹوکان
لال پچھے والا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
کیمرون منٹر
کیمرون منٹر پاکستان چ امریکہ دا سفیر اے۔ ایس توں پہلے اوہ سربیا چ امریکہ دا سفیر ریا۔ 2010 چ اونوں پاکستان چ سفیر لایا گیا۔
کارنل یونیورسٹی امریکہ توں اونے پڑھائ کیتی۔
فچبرگ سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
مینلینڈ، اورکنے
مینلینڈ اورکنے سکاٹلینڈ دا سب توں وڈا جزیرہ اے۔ اورکنے دے 75٪ لوک ایتھے ریندے نیں۔
ضلع جاشپر
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
دلیپ کور ٹواݨا
دلیپ کور ٹوانا اجوکے پنجابی ساہت (ادب) دی ناول کار تے نکی کہانی دی لکھاری اے۔اس نے زیادہ تر مظلوم عورتاں دی ذہنیت اتے اوہناں دے سماج وچ نچلی سطح دی حالت بارے لکھیا اے۔ اس دے ناولاں دیاں کجھ عورتاں پڑھیاں لکھیاں یاں مالی طور تے مضبوط ہون دے باو جود وی معاشرے وچ برابری دا اظہار نہیں کر سکدیاں نہ ہی اوہ اک ڈر تھلے رہ کے ٹبر تے سماج وچ برابری دا دعوی کردیاں ہن۔ دلیپ کور ٹوانہ پنجاب دے لدھیانہ ضلعے دے پنڈ رابون وچ 1935 وچ جنمی۔ پنجاب یونیورسٹی توں اس نے پنجابی وچ ایم اے کیتا اتے یونیورسٹی وچ پنجابی دی پی ایچ ڈی کرن والی اوہ پہلی ناری سی۔اجکل اوہ پنجابی ینورسٹی دے پنجابی ڈیپارٹمنٹ وچ پنجابی دے پروفیسر دے عہدے تے کم کر رہی اے۔
اپنے ناول ‘ایہہ ہمارا جیونا’(This our Life 1969) لئی اس 1971 وچ ساہت اکیڈمی انعام حاصل کیتا۔ٹوانا نے پہلا ناول 'اگنی پریکھیا'(The Ordeal of Life) لکھیا،جس توں بعد اس نے ناولاں دی اک کڑی ہی؛ ‘واٹ ہماری’(Our path 1970)، ‘تیلی دا نشان’(mark of Nose Pin،1971) ، ‘سورج تے سمندر’(Sun and Ocean،1972)، ‘دوسری سیتا’(Second Sita،1975)، ‘سرکنڈے دا دیش’، ‘دھپّ چھاں تے رکھ’، ‘لمی اڈاری’ تے تتکالین ناول ‘پیلے پتیاں دی داستاں’ لکھ دتی۔ناولاں توں علاوہ ، سوے جیونی (سوانع عمری) ‘ننگے پیراں دا سفر’ دے سرلیکھ ہیٹھ لکھی ہے۔ٹوانا نے چھ کہانی سنگرہ سادھنا، ‘یاترا’، ‘کس دی دھی’، ‘اک کڑی’، ‘تیرا میرا کمرہ’ اتے ‘مالن’ وی چھپوائے ہن۔اسدے کہانی سنگرہاں دے انگریزی ،ہندی تے اردو وچ ترجمے ہو چکے ہن تے ایہہ لکھتاں کئی ادبی پرچےآں وچ چھاپیاں جا چکیاں ہن۔ٹوانا دے ناولاں تے کہانیاں دے کردار مظلوم تے دبے ہوئے پینڈو لوک ہن جنہاں دیاں حسرتاں کچلیاں جاندیاں رہیاں ہن۔ عورت دی ذہنیت دی گنجھل دار اندرونی دبدھا اس دا مکھ موضوع اے۔ ادب چ وڈیاں لکھتاں توں علاوہ اس نے دو کتاباں ادبی پڑچول تے وی لکھیاں ہن۔ دلیپ کور ٹوانا نے کئی دیسی تے بدیسی تنظیماں توں ادبی اعزاز حاصل کیتے ہن ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:لکھاری گٹھ:ہندستانی شخصیتاں
پاکوڑ
‎ ‎ پاکوڑ  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے تے ضلع پاکوڑ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
پیلے پرمٹیاں والا ٹوکان
پیلے پرمٹیاں والا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
مناقب آل ابی طالب
مناقب آل ابی طالب، المناقب دے نام تو‏ں مشہور، عربی بولی وچ معصومین دے نیک اوصاف و فضائل دے متعلق کتاب ا‏‏ے۔ جس دے مؤلف شیعہ عالم دین محمد بن علی ابن شہر آشوب (متوفا 588 ھ) نيں۔ مؤلف نے اس کتاب وچ مناقب پیامبر(ص)، ائمہ تے صحابہ بیان کیتے نيں جو موجودہ نسخہ وچ موجود نئيں نيں۔ البتہ اس وقت چار جلداں وچ موجود کتاب رسول خدا دی زندگی و فضائل تو‏ں شروع ہو ک‏ے امام حسن عسکری دے باب اُتے ختم ہُندی اے تے اس وچ امام زمانہ عج تو‏ں متعلق کوئی گل ذکر نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ اسی طرح مؤلف نے اپنی ہور تالیفات وچ مطالب بیان کردے ہوئے اس کتاب دا حوالہ ذکر کیتا اے انہاں تو‏ں وی موجودہ کتاب خالی ا‏‏ے۔ المناقب معتبر شیعہ آثار وچو‏ں اے تے بوہت سارے سنی و شیعہ علما نے اس اُتے اعتماد کرکے مطالب نقل کیتے نيں۔
گیل گادوت
گیل گیڈٹ-وارسانو دا جم 30 اپریل 1985 وچّ ہویا۔ گیڈٹ اسرائیل دی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ گیڈٹ اپنے ونڈر وومین اتے د فاسٹ اینڈ فیوریس سیریز دے رول کارن کافی مشہور اے۔
مناقب آل ابی طالب
مؤلف
ابو عبد اللہ محمد بن علی بن شہر آشوب سَرَوی مازندرانی (488۔588 ھ) اے جو ابن شہر آشوب دے نام تو‏ں مشہور تے «رشیدالدین» تے «عزّالدین» دے لقب تو‏ں جانا جاندا اے ۔اوہدی زندگی دا زمانہ پنجويں صدی دا آخر تے چھیويں صدی دا بندا اے ۔وہ ایران دے شمالی علاقے ساری وچ پیدا ہويا تے علوم دین دے حصول نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی بغداد گیا ۔ ابن شہر آشوب دی بہت سی تألیفات مناقب آل ابی طالب تے معالم العلماء دی مانند نيں ۔
ایلا گاندھی
ایلا گاندھی (جم 1 جولائی 1940)، مہاتما گاندھی دی پوتری، امن دی سفیر اے۔
مناقب آل ابی طالب
موضوع کتاب
مؤلف نے اس کتاب وچ پیامبر اکرم(ص)'، ائمہ تے صحابہ دے مناقب و فضایل بیان کیتے نيں۔ مناقب دے نام تو‏ں جو وی کتاباں اہل بیت دے متعلق لکھی گئياں نيں انہاں وچ انہاں دے معجزات تے کرامات بیان ہوئے نيں۔
گیل گادوت
مڈھلا جیون
گیل گیڈٹ دا جم پیتاہ، تکوا، اسرائیل وچّ ہویا سی۔ اس دی ماں ، اک استاد، اتے اس دے پیؤ مائیکل، اک انجینیئر ہن۔ اس دی دانا ناں دی اک چھوٹی بھین وی اے۔
مناقب آل ابی طالب
سبب تالیف
اپنی کتاب دی تالیف دا سبب مصنف نے ایويں بیان کیتا اے:
گیل گادوت
مس اسرائیل
گیڈٹ دا جم اسرائیل وچ ہویا سی۔ 18 سال دی عمر وچ اوہ مس اسرائیل 2004 بن گئی سی۔ اس نے پھر اسرائیل  ڈیفنس فورسز وچ سپاہی دے طور اُتے دو سال کم کیتا۔ اسنے ماڈلنگ اتے اداکاری کرن توں پہلاں آئیڈیسی ہرزلیا کالج وچ پڑھنا شروع کر دتا سی۔
مناقب آل ابی طالب
اعتبار کتاب
اس کتاب نو‏‏ں معتبر سمجھیا جا سکدا اے چونکہ اہل علم نے اوہدی تعریف دی اے تے اک حد تک شیعہ و سنی علما نے اس اُتے اعتماد کیتا تے کسی دغدغے دے بغیر اوہدی روایات نو‏‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔
گیل گادوت
قوجی خدمت
20 سال دی عمر وچ، گیڈٹ نے اسرائیل ڈیفنس فورسز وچ اک سپاہی وجوں دو سال کم کیتا۔اوہ اپنے فوج وچّ بتائے ویلے بارے کہندی اے: "تسیں دو جاں تنّ سال دندے ہو، اتے ایہہ تہاڈے بارے نہیں اے، تسیں متنظمی اتے ستکار سکھدے ہو۔"
مناقب آل ابی طالب
مضامین کتاب
یہ کتاب چار جلداں وچ تقسیم ہوئی اے:
گیل گادوت
حوالے
گٹھ:اسرائیل گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
ایلا گاندھی
مڈھلی زندگی
نیٹل دے خواتین تنظیم وچ اسدے بنن توں لیکے 1991 تک ایگزیکٹیو میمبر دے طور تے سیوا کیتی۔ اس دا سیاسی کیریئر وچ 'نیٹل انڈین کانگرس' جہدی اوہ نائب پردھان رہی، متحدہ ڈیموکریٹک فرنٹ (دکھنی افریقہ)، ڈیسکوم کرائیس نیٹورک، اتے انانڈا تعاون کمیٹی شامل ہن۔ 1975 وچ، الا گاندھی تے نسل وادی رنگبھید دے کارن سیاسی کم تک پابندی لگی رہی اتے نو سال دے لئی گھر وچ نظربند رکھیا گیا۔ اس نے نامعلوم رہِ دے اپنا کم جاری رکھیا اتے اس دے اک پتر دی نسلی وتکرے لئی جدوجہد دوران موت ہو گئی۔ اس نے 11 فروری 1990 نوں متحدہ جمہوری مورچے دے میمبراں وچوں اک سی، جنہاں نے رہائی توں پہلاں نیلسن منڈیلا نال ملاقات کیتی سی۔ 1994 دی چون پہلاں اوہ غیرمستقل ایگزیکٹیو کمیٹی دی میمبر سی،
مناقب آل ابی طالب
ابواب کتاب
کتاب دے بعض ابواب ذکر کردے نيں:
ایلا گاندھی
حوالے
گٹھ:مہاتما گاندھی پروار گٹھ:مہاتما گاندھی
مناقب آل ابی طالب
تحقیقات
حسین بن جبیر نے کتاب مناقب دا خلاصہ کیتا تے نخب المناقب لآل ابی طالب نام رکھیا۔ نہج الایمان دے نام تو‏ں وی ابن جبیر دے ذریعے تلخیص ہوئی ا‏‏ے۔ ابن شہر آشوب دی کتاب مثالب النواصب نو‏‏ں اس کتاب دا تکمیلی باب قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:کتب فضائل اہل بیت گٹھ:آثار ابن شہر آشوب گٹھ:کتاباں بلحاظ صدی گٹھ:کتاباں
دهستان لار
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان شہرکرد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہرکرد ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
جیسمند نیشنل پارک
جیسمند نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی دے نیشنل پارک
ہوۓ
ہوۓ اورکنے سکاٹلینڈ دا اک جزیرہ اے،
نیلی پٹیوالا ٹوکان
نیلی پٹیوالا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ازبک خان
ازبک خان شیبانی ٹبر دا طلائی اردو دا اک خان سی
ضلع باتو پاہٹ
گٹھ:ملائشیا دے ضلعے
ضلع کبیرڈھم
ضلع کبیرڈھم پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
فرامنگہیم سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
مورتز نیشنل پارک
مورتز نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی دے نیشنل پارک
پھُسرو
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 174,402 اے ۔
منگولیا
منگولیا چڑھدے وچلے ایشیاء دا اک دیس اے۔ ایہ کسے پاسیوں سمندر نال نئیں لگدا۔ ایدے اتر وچ روس تے چڑھدے دکھن تے لیندے پاسے چین اے۔ قازقستان نال بارڈر جڑدا تے نئیں پر 38 کلومیٹر دور اے۔ اولان باتور ست توں وڈا شہر اے تے ایتھے ایدے 45% لوک وسدے نیں۔ منگولیا اک پارلیمانی لوک راج اے۔
گٹھ:منگولیا
دهستان مرغملک
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان شہرکرد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
لیسلی یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
اولاکورنچس سلکاٹس
اولاکورنچس سلکاٹس ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
مونھ
مونھ انسان دے چہرے اُتے اک خالی خانہ اے جیہڑا کھاݨا، ہوا تے پاݨی وغیرہ ڈھڈ وچ بھیجݨ دا راہ اے ۔
برے
برے اورکنے سکاٹلینڈ دے جزیریاں جوں اک اے۔
ہائینرش نیشنل پارک
ہائینرش نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
ضلع مستچاہ
مستچاہ تاجکستان دے صوبہ سغد دا اک ضلع اے۔
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سغد دے ضلعے
سید ظفر محمود
سید ظفر محمود دی ولادت 08 جون 1951ء نوں لکھنؤ وچ ہوئی۔۔آپ دے والد دا ناں سید محمود حسن سی ۔جو شہر بہرائچ دے مشہور و معروف وکیل سن۔سید ظفر محمود دا آبائی وطن شہر بہرائچ اے۔
تعلیم
ڈاکٹر محمود نے ابتدائی تعلیم شہر بہرائچ وچ حاصل کیتی بعد وچ اعلٰی تعلیم دے لئی علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ داخلہ لیا جتھوں بی اے۔(اونرس) فزکس ، ایم۔اے(سیاسی سائنس)، تے پی ایچ ڈی پبلک ایڈمنسٹریشن وچ کیتا
حوالے
گٹھ:1951 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سرکاری ملازم گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:بہرائچ گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:مسلم شخصیتاں
نکولز کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ہرا ٹوکان
ہرا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع لیلک
لیلک کرغیزستان دا اک ضلع اے۔
آئیفل نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی دے نیشنل پارک
منیپور
مانیپور ھندستان دا اک صوبہ اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
لالتؤنوالا ٹوکان
لالتؤنوالا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
رامگڑھ ،جھاڑکھنڈ
‎ رامگڑھ   بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے تے ضلع رامگڑھ دا راجگڑھ اے ۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 110,496 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
اڈے
اڈے اورکنے سکاٹلینڈ دے جزیریاں جوں اک اے۔
سمتھ کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
موئیاں
منجی دی پنیری نوں اک وکھری کیاری چ بیجیا جاندا اے جتھوں اونہوں اکھاڑ کے پیلی چ لایا جاندا اے۔ منجی دی اس پنیری نوں اکھاڑدیاں ہویاں چھوٹیاں چھوٹیاں گنڈاں بنائیاں جاندیاں نے ایناں نوں موئیاں یا ہتھیا کیندے نے۔
ہارز نیشنل پارک
ہارز نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
منیر نیازی
منیر نیازی)(1923-2006) پنجابی تے اردو دے پاکستانی شاعر سن ۔ اوہ ہشیار پور پنجاب وچ جمے ۔ ونڈ توں بعد اوہ پاکستان آ گئے تے ساہیوال رہݨ لگ گئے۔ اوتھوں میٹرک کیتا ، بہاولپور توں انٹر تے لہور توں بی اے کیتا ۔
پنجابی شاعری دا ٹوٹا
کج اونج وی راواں اوکھیاں سن
کج شہر دے لوک وی ظالم سن
کج مینوں مرن دا شوق وی سی
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شاعر
دهستان زاینده‌رود جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان بن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بن ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
ضلع اکول
اکول قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
ویلسلے کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
قاسم بن محمد
حضرت قاسم حضرت محمد دے پتر سن. آپ دی والده دا ناں حضرت خدیجہ سی۔
وفات
آپ نکی جیی عمر چ ہی وفات پا گئے۔ وفات دے ویلے آپ دی عمر دو سال توں وی تھوڑی سی۔آپ نوں جنت المعلی مکہ چ دفن کیتا گیا.
گٹھ:خاندان محمد گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
ابراہیم بن محمد
حضرت ابراہیم حضرت محمد دے پتر سن. آپ دی والده دا ناں حضرت ماریہ القبطیہ رضی اللہ عنہا سی۔ اُنہاں دا نام حضور پاک  دے  جد امجد حضرت ابراہیم  دے نام اتے رکھیا گیا سی ۔عرب دی روایات دے مطابق بچپن چ آپ پرورش و نگہداشت  لئی اُم سیف نامی دائی دے سپرد کردتا گیا، جس نوں حضور پاک  نے کچھ بکریاں وی دتیاں ۔
وفات
غزوه تبوک توں بعد آپ بیمار ہوگئے سی تے سولہ یاں اٹھاره ماه دی عمر وچ وفات پاگئے سن۔
گٹھ:صحابہ گٹھ:632ء دیاں موتاں
دهستان وردنجان
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان بن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بن ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
پٹیروگلاسس کیسٹونوٹس
پٹیروگلاسس کیسٹونوٹس ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سیکسن سوئیٹزرلینڈ نیشنل پارک
سیکسن سوئیٹزرلینڈ نیشنل پارک جرمنی چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی دے نیشنل پارک
راس مسعود
سید سر راس مسعود (15 فروری 1889 – 30 جولائی 1937) علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے 1929ء توں وائس چانسلر سن۔
راس مسعود سید محمود دے فرزند تے سر سید احمد خان دے پوتے سن۔ راس مسعود دی تعلیم علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تے آکسفورڈ یونیورسٹی وچ ہوئی۔
انگلینڈ توں واپسی اُتے راس مسعود ایم اے او کالج دے ٹرسٹی منتخب ہوئے تے پٹنہ وچ اپنا قانونی پیشہ تے اس دی مشق دا آغاز کیتا۔ 1929ء وچ اوہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے وائس چانسلر منتخب ہوئے۔
سر سید دے بعد علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دی حالت کچھ اچھی نہیں سی، راس مسعود نے وائس چانسلر بننے دے بعد نئے کورسیز متعارف کرائے، نیز پہلے توں موجود نصاب دی تجدید کیتی تے متفرق سائنسی موضوعات دے لئی تجربہ گاہاں قائم کیتیاں۔
2011ء وچ انجمن ترقی اردو نے راس مسعود دی زندگی اُتے مشتمل سوانح شائع کیتی۔ راس مسعود انجمن ترقی اردو دے وی صدر سن۔
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ 1969 وچ بننے والے ہال دا ناں سر راس مسعود دے ناں اُتے رکھیا گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1889 دے جم گٹھ:1937 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے سائنس دان گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی معلمین گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی
روکال
روکال اوقیانوس سمندر وچ برطانیہ توں 460 کلومیٹر دے پینڈے تے اک انوسیا جزیرہ اے۔ یاہ گرینائیٹ دی اک 20 میٹر سمندر توں باہر نکلی پڑی اے تے ایہنون دنیا دی اک لگی تھاں منیا گیا اے۔
گٹھ:برطانیہ دے جزیرے گٹھ:جزیرے
صاحب گنج
‎ صاحب گنج  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے تے ضلع صاحب گنج دا راجگڑھ اے ۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 80،154 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
سولون
سولون نارتھویسٹ ہائیلینڈز چ اک پعاڑی جوٹی اے۔
کالے گاٹیوال ٹوکان
کالے گاٹیوال ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
موبائل فون
موبائل فون اک لمبی دوری تک گلاں تے ہور کم کرن والی نکی جہی رابطہ کروان والی مشین اے۔ موبائل فون توں دنیا وچ کسے وی تھاں توں کے دوجے موبائل فون تے کال کیتی جاسکدی اے۔ موبائل فون توں کال کرن توں علاوہ لکھے ہوۓ میسج، ای میل، فوٹواں تے دوجیاں شیواں وی دوجے موبائلاں تے بھیجیاں جا سکدیا ں نیں۔ نویں موبائل فوناں وچ بلوٹُوتھ وی ہوندی اے جیہدے نال تقریبا 10 میٹر تک تیزی دنے منٹ وچ شیواں بھیجیاں جاسکدیاں نیں۔ موبائل فون وڈیو گیماں، انٹرنیٹ چلان، کیمرا، گانے تے ریڈیو سنن تے جی پی ایس دے کم وی آندا اے۔ 2008 دے آخر تک 4.1 بلین موبائل فون استعمال وچ آچکے سن۔
موبائل فون وچ اک بیٹری تے سم پیندیاں نیں تے اوہدے وچ اک ایل سی ڈی سکرین تے کُج بٹن ہوندے نیں۔ کُج موبائلاں دے پچھے کیمرے وی لگے ہوندے نیں۔ موبائل بنان والیاں وڈیاں کمپنیاں نوکیا، سامسنگ تے سونی ایریکسن نیں۔
روضۂ امام حسين
تریخ
روضۂ امام حسين مختلف دوراں وچ ۔
thumb|left|250px|روضۂ حسین ابن علی
امام حسين علیہ السّلام نوں دفن کيتا گيا۔ مختار ابن ابو عبيدہ ثقفی نے مسجد بنوائی تے قبر دے اوپر گنبد بنايا۔ روضہ لئی دو داخلی دروازے وی بنوائے۔‏ ابوالعباس سفاح دے دور چ مسجد دے اوپر گنبد بنايا گیا تے دو ہور داخلی دروازے بنوائے گئے۔‏ منصور دے دور چ روضہ دا گنبد تے مسجد مسمار کر دتی گئی۔ مہدی دے دور چ روضہ دا گنبد تے مسجد دوبارہ تعمير کر دتی گئی۔ ہارون دے دور چ روضہ دا گنبد تے مسجد مسمار کر دتی گئی۔ قبر مطہر د ے پاس لگا ہویا آلو بخارے دا درخت وی کٹ دتا گیا۔ امين دے دور چ روضہ دا گنبد تے مسجد دوبارہ تعمير کر دتی گئی۔ متوکل دے دور چ روضہ دا گنبد تے مسجد مسمار کر دتی گئی۔ قبر مطہر تے آس پاس دے علاقے نوں کھودن دا حکم دتا گیا۔ منصور دے چ روضہ نوں دوبارہ تعمير کيتا گیا۔ روضہ دا گنبد تے مسجد مسمار کر داتی گئی ۔ عليد کونسل دے دور چ روضہ نوں دوبارہ تعمير کيتا گیا۔ دو مينار وی تعمير کيتے گئے تے دو ہور داخلی دروازے بنوائے گئے۔ بنی بویہ دے امیر عضدالدولہ نے ٹيک دی لکڑی نال ضريح دی تعمير شروع کیتی ۔ روضہ دے آس پاس دی تعمير وی ہوئی۔ شہر کربلا دی وی تعمير ہوئی۔ باردڑ تے گھراں دی تعمير ہوئی۔ عمران ابن شاہين نے روضہ دے سامنے مسجد بنوائی۔ روضۂ دا گنبد تے مسجد اگ دی لپيٹ چ آگئے۔ ابن فادی نے دوبارہ تعمير کيتے۔ ضريح مبارک نوں ناصر نے سجايا۔ سلطان اويس دے دور چ روضہ دا گنبد تے کندھ دوبارہ تعمير کر دتی گئی۔ سلطان احمد نے مينار سونے نال تعمير کروائے تے صحن نوں وسعت دتی۔ ضريح مبارک نوں شاہ اسماعيل صفوی نے سجايا۔ ضريح مبارک نوں شاہ عباس صفوی نے کاشی دے ٹائل، تانبے نال سجايا۔ روضہ دا گنبد مسمار کر دتا گيا۔ ضريح مبارک نوں نادر شاہ نے سجايا تے قیمتی نوادرات نال آراستہ کيتا۔ سلطان محمد نے گنبد اتے سونے دا کام کروايا۔ وہابياں نے کربلا اتے حملہ کيتا۔ لٹ مار مچائی تے روضہ نوں نقصان پہنچايا۔ فتح علی شاہ نے روضہ اتے چاندی دا تے گنبد اتے سونے دا کام کروايا۔ چناچہ وہابياں توں پہنچن والے نقصان دا ازالہ کيتا۔ نصير الدين شاہ نے روضہ دے صحن نوں وسعت دتی۔ ڈاکٹر سيدنا سيف الدين نے خالص چاندی دے شيشے پيش کیتے جو ضريح چ لگا دتے گئے۔ ڈاکٹر سيدنا سيف الدين نے روضہ دا وسطی مينار تعمير کروايا۔ سيد عبدل رسول خالصی نے روضہ دے اطراف چ پکی سڑک بنوائی تے صحن نوں وسعت دتی۔
گٹھ:عراق گٹھ:صفوی معماری گٹھ:کربلا گٹھ:عراق چ مزارات گٹھ:عراق دیاں مسیتاں گٹھ:ساویں صدی دیاں مسیتاں گٹھ:عمارتاں گٹھ:مسیتاں
ضلع ہنزا-نگر
ضلع ہنزا نگر پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا اک پرانا ضلع سی پر ہُݨ ایہدے دو الگ الگ ضلعے ‘‘ضلع ہنزا تے ضلع نگر‘‘ بݨ گئے نیں ۔
گٹھ:گلگت بلتستان
نواذيبو
نواذيبو ماریطانیہ دا اک شہر اے۔
ویٹن کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
کالروالا ٹوکان
کالروالا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سیونے نیشنل پارک
سیونے نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے نیشنل پارک
بہار شریعت
بہار شریعت، مولانا محمد امجد علی اعظمی د‏‏ی اوہ کتاب جو دوسرے مصنفین د‏‏ی جملہ لکھتاں اُتے بھاری ا‏‏ے۔ ایہ انہاں د‏‏ی معرکہ آرا تصنیف ”بہار شریعت“ اے اس کتاب دے سبب اوہ زندہ جاوید ہوئے اس کتاب وچ انہاں نے فقہ حنفی نو‏‏ں اردو قالب وچ ڈھال کے وقت د‏‏ی اہ‏م ضرورت نو‏‏ں پورا کیتا اے اس تو‏ں فائدہ حاصل کرنے والےآں وچ علماءعوام دونے شامل نيں مصنف فقہ اسلامی تے مسائل شرعیہ نو‏‏ں مکمل طور اُتے ویہہ جلداں وچ سمیٹنا چاہندے سن مگر عمر نے نال نہ دتا تے ستاراں حصے لکھنے دے بعد دنیائے دار فانی تو‏ں 2 ذی قعدہ، 6ستمبر 1367ھ/1948ء دوشنبہ نو‏‏ں 12 بج کے 6 منٹ اُتے انتقال کے گئے تے وصیت کے گئے کہ جے میری اولاد یا تلامذہ یا علمائے اہل سنت وچو‏ں کوئی صاحب اس دا قلیل حصہ جو باقی رہ گیا اے اسنو‏ں پورا کے دتیاں۔ چنانچہ انہاں دے شاگرد تے ہور علماءبہار شریعت دے باقی تن حصے 18،19،20 ضبط تحریر وچ لاچکے نيں جو چھپ کے منظر عام اُتے آچکيا‏‏ں نيں۔ مصنف د‏‏ی وصیت دے مطابق ایہ خیال رکھیا گیا اے تے اس وچ ایہ اہتمام کیتا گیا اے کہ مسائل دے مآخذ کتاباں دے صفحات دے نمبر تے جلد نمبر وی لکھ دتے نيں تاکہ اہل علم نو‏‏ں مآخذ تلاش کرنے وچ آسانی ہو اکثر کتاباں فقہ دے حوالے نقل کردیے نيں جنہاں اُتے اج کل فتوی دا مدار اے حضرت مصنف دے طرز تحریر نو‏‏ں حتی الامکان برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ فقہی موشگافیاں تے فقہا دے قیل و قال نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے صرف مفتی بہ یعنی جس اُتے فتوی اے اقوال نو‏‏ں سادہ تے عام فہم بولی وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔
زمانہ تصنیف
امجد علی اعظمی اپنے آخری تصنیف کردہ ستارہويں حصے دے آخر وچ تحریر کردے نيں یہ وثوق تو‏ں نئيں کہیا جا سکدا کہ اوہدی ابتدا کدو‏‏ں تے انتہا کدو‏‏ں ہوئی اُتے بعض قرائن تو‏ں ایہ واضع ہُندا اے کہ اس دا زمانہ تصنیف چودھواں صدی ہجری دے چوتھے دہے تو‏ں شروع ہويا کیونکہ ابتدا دے کجھ حصے امام احمد رضا خان نو‏‏ں دکھائے کیتے، جنہاں اُتے انھاں نے تصدیق کی، حصہ دوم دے تقدیق نامے وچ 12 ربیع الثانی 1335ھ موقوم ا‏‏ے۔
بہار شریعت دے اختتام دا علم ستارہويں حصے دے آخر وچ ہُندا اے جتھ‏ے خود مصنف نے 1362ھ وچ اپنے بیٹے د‏‏ی وفات تے ہور قریبی افراد د‏‏ی اولاد د‏‏ی اَگڑ پِچھڑ وفیات دا ذکر کیتا اے جس تو‏ں مصنف نو‏‏ں شدید صدمہ پہنچیا اسی دوران مصنف د‏‏ی نظر اِنّی کمزور ہو گئی کہ پڑھنے دے قابل نہ رے۔ ایويں مصنف نے ستارہويں حصہ اُتے قلم روک دتا۔ باقی دے تن حصے بعد وچ ہور علما نے اسی طرز اُتے لکھ کے بہار شریعت دے نال شائع کیتے نيں۔
ان تحریری بیانات تو‏ں کتاب د‏‏ی تصنیف دا عرصہ 28 سال یعنی 1334ھ تو‏ں 1362ھ تک کاعرصہ منیا جاندا ا‏‏ے۔
باقی حصے
آپ نے بہار شریعت نو‏‏ں ویہہ حصےآں وچ لکھنے دا ارادہ کیتا سی ۔ ستارہويں حصہ دے اختتام اُتے ایہ سلسلہ رک گيا۔ باقی دے تن حصےآں دے لئی آپ نے اِنّے تلامذہ نو‏‏ں وصیت کيتی سی۔ چنانچہ آپ دے وصال دے بعد آپ دے شاگرداں تے اولاد نے اس جانب بھرپور توجہ دتی تے بہار شریعت دے موید تن حصے لکھے گئے۔
حصہ اول
بہار شریعت پہلا حصہ: اس حصہ وچ عقائد تو‏ں متعلق مباحث نيں۔ کتاب وچ 123 عقیدے بیان کیتے گئے نيں۔ جنہاں مسائل اُتے گفتگو کيتی گئی اے انہاں د‏‏ی تعداد 125 اے اہ‏م عقیداں دے سُرخیاں اس طرح نيں۔
ذات و صفات باری تعالٰیٰ، عقائد نبوت، ملائکہ، جن، جنت و دوزخ، ایمان و کفر، امامت وولایت، عالم برزخ تے معاد و محشر وغیرہ۔ جتھ‏ے مصنف نے معاد و محشر دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے انہاں نے اس دے ضمن وچ 28 نشانیاں شمار کرائی نيں۔
حصہ دوم
دوسرا حصہ ترتیب دے لحاظ تو‏ں اے، زمانہ تصنیف دے حساب تو‏ں ایہ پہلے لکھیا گيا تے پہلے شائع ہويا۔ ایہ کتاب، کتاب الطہارت دے ابواب و فصول اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس وچ 189 احادیث تے 262 مسائل دا ذکر ا‏‏ے۔ وضو، غسل، تیمم، حیض، نفاس، استحاضہ، موزاں پرمسح، نجاستاں تے استنجا دا بیان اس دے مباحث نيں۔
اس حصہ د‏‏ی تکمیل غالباً 1335ھ وچ ہوئی اس دے آخر وچ اک ضمیمہ وی اے جو حقہ تو‏ں متعلق کیتے گئے اعتراضات دا جواب اے جس دے آخر وچ اس دور دے جلیل القدر علما د‏‏ی تصدیقات وی نيں۔
حصہ سوم
بہار شریعت تیسرا حصہ: نماز جیسی اہ‏م عبادت تو‏ں شروع ہوکے احکا‏م مسجد دے بیان اُتے ختم ہُندی اے اس وچ کل 342، احادیث تے 842 مسائل نيں۔ اس دے اہ‏م مباحث اس طرح نيں۔ نماز، وقت نماز، اذان، شرائط نماز، طریقہ نماز، مسئلہ درود، بعد نماز ذکر و دعا، تلاوت قرآن مجید، قرات وچ غلطی، امامت، جماعت، مکروہات تے احکا‏م مسجد وغیرہ، کتاب دے آخر وچ مولانا احمد رضا بریلوی د‏‏ی تقریظ اے جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ کتاب رمضان 1337ھ وچ مکمل ہوئی۔
حصہ چہارم
بہار شریعت چوتھا حصہ: اس کتاب وچ وتر دا بیان، وتر دے فضائل، سنن و نوافل دا بیان، نماز استخارہ، تراویح دا بیان، قضا نماز دا بیان، سجدہ ¿ سہو، سجدہ ¿ تلاوت، نماز مسافر، نماز مریض، نماز جمعہ، نماز عیدین، نماز استسقائ، نماز خوف، کتاب الجنائز، بیماری دا بیان، قبرو دفن، تعزیت، شہید دا بیان وغیرہ جداں اہ‏م مسائل درج کیتے گئے نيں۔ اس کتاب وچ کل 176احادیث تے 810 مسائل دا ذکر ا‏‏ے۔ 1337ھ ہی وچ غالباً ایہ حصہ وی پایہ تکمیل نو‏‏ں پہنچیا ا‏‏ے۔
آب و ہوا تبدیلی
پونپانی تبدیلی جاں آب و-ہوا دی بدلی جاں موسمی تبدیلی موسمی نمونیاں دے انکڑیاں دی ونڈ وچّ آئی اس تبدیلی نوں آکھیا جاندا ہے جدوں ایہہ تبدیلی لمے سمیں واسطے جاری رہے (مراد دہاکیاں توں لے کے لکھاں سالاں تکّ)۔ ایہدا مطلب اوسط موسمی حلاتاں وچّ آئے پھیر-بدل توں وی ہو سکدا ہے جاں پھیر ودھیرے سمیں دے اوسط حلاتاں دے سمیں وچّ آیا فرق (مراد گھٹّ جاں ودھ سرے دے موسمی واقعہ)۔ ایہہ تبدیلی کئی کارناں کر کے آ سکدی ہے جویں کہ جیو-عمل، دھرتی اتے پُجن والی سورج دی روشنی وچّ پھیر-بدل، پتری نرمانکی اتے جوالامکھی دا پھٹنا۔ کئی منکھی کاروائیاں نوں وی حالیہ پونپانی تبدیلی دا مکھ کارن منیا گیا ہے جہنوں عامَ طور اتے  سنساری تاپ  آکھیا جاندا ہے۔
بہار شریعت
حصہ ششم
بہار شریعت چھٹا حصہ: اس حصہ وچ 115احادیث تے 475 مسائل نيں ایہ حصہ حج دے فضائل و مناسک اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ حج دے جنہاں مسائل د‏‏ی سرخی قائم کيتی گئی اے اوہدی ترتیب اس طرح ا‏‏ے۔ حج دا بیان، میقات دا بیان،احرام دا بیان، داخلی حرم محترم و مکہ مکرمہ و مسجد الحرام، طواف و سعی صفا و مروہ و عمرہ دا بیان، منٰی د‏‏ی روانگی تے عرفہ دا وقوف، مزدلفہ د‏‏ی روانگی تے اس دا وقوف، منٰی دے اعمال تے حج دے بقیہ افعال، قیران دا بیان، تمتع دا بیان، جرم تے انہاں دے کفارے دا بیان، محصر دا بیان، حج فوت ہونے دا بیان، حج بدل دا بیان، حج د‏‏ی مَنَّت دا بیان، فضائل مدینہ طیبہ۔
حصہ ہفتم
بہار شریعت ساتواں حصہ: ایہ حصہ نکاح دے مسائل اُتے مشتمل اے اس وچ 48 احادیث تے 418 مسائل دا ذکر اے اس دے اہ‏م موضوعات اس طرح نيں۔ نکاح دا بیان، محرمات دا بیان، دُدھ دے رشتے دا بیان، ولی دا بیان، کفو دا بیان، نکاح د‏‏ی وکالت دا بیان، لونڈی غلام دے نکاح دا بیان، نکاحِ کافر دا بیان، باری مقرر کرنے دا بیان، حقوق الزوجین، شادی دے رسوم۔
حصہ ہشتم
بہار شریعت آٹھواں حصہ: ایہ کتاب 21 احادیث تے 742 مسائل اُتے مشتمل اے اس وچ طلاق دے مسائل مع کلیات و جزئیات بیان کیتے گئے نيں اوہدی تکمل 22 ربیع الآخر 1338ھ نو‏‏ں ہوئی اس وچ مندرجہ ذیل مسائل نو‏‏ں دل نشین انداز وچ بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ طلاق دا بیان، صریح دا بیان، اضافت دا بیان، غیر مدخولہ د‏‏ی طلاق دا بیان، کنایہ دا بیان، تعلیق دا بیان، استثناءکا بیان، طلاق مریض دا بیان، رجعت دا بیان، ایلا دا بیان، خلع دا بیان، کفارہ دا بیان، نفقہ دا بیان، ایہ اس کتاب د‏‏ی اہ‏م سرخیاں نيں اس دے ضمن وچ اس دے متعلقہ مسائل نو‏‏ں شرح و بسط دے نال بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ کتاب دا اختتام جس مسئلہ اُتے ہُندا اے اوہ جانور اُتے بجھ لادنے تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
حصہ دہم
اس حصہ د‏‏ی تکمیل 15رمضان المبارک 1349ھ نو‏‏ں ہوئی۔ اس وچ 25احادیث تے 561 مسائل دا ذکر اے اوہدی ابتدا لقطہ دے بیان نال ہُندی اے تے اختتام وقفہ مریض اُتے اے اس دے علاوہ مندرجہ ذیل مباحث اس وچ نيں۔ لقیط دا بیان، مقصود دا بیان، شرکت فاسدہ دا بیان، شرکت دا بیان، وقف دا بیان، کس چیز دا وقف صحیح اے، معارف وقف دا بیان، اولاد یا اپنی ذات اُتے وقف دا بیان، مسجد دا بیان، قبرستان وغیرہ دا بیان، وقف وچ شرائط دا بیان، قومیت دا بیان، اوقاف دے اجارہ دا بیان، دعوٰی تے شہادت دا بیان۔
گیاہواں حصہ
بہار شریعت گیارہواں حصہ: اس حصہ وچ 96احادیث تے 667 مسائل نيں خرید و فروخت دے بیان تو‏ں اس حصہ دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ اوراس دا اختتام بیع صرف دے مسئلہ اُتے ہُندا اے اس دے علاوہ کتاب د‏‏ی درج ذیل سرخیاں اہ‏م نيں۔ خیار شرط دا بیان، خیار عیب دا بیان، بیع فاسد دا بیان، بیع مکروہ دا بیان، اقالہ دا بیان، رابحہ و تولیہ دا بیان، بیع و ثمن وچ تصرف دا بیان، قرض دا بیان، سود دا بیان، حقوق دا بیان، استحقاق دا بیان، بیع مسلم دا بیان، استصناع دا بیان، بیع صرف دا بیان۔
ضلع نوالپارسی
ضلع نوالپارسی نیپال دا اک ضلع اے۔
بہار شریعت
بارہواں حصہ
اس حصہ وچ 41احادیث تے 568 مسائل نيں شروع کتاب وچ کفالت د‏‏ی اصطلاحی تعریف اے اس دے بعد کفالت دے مسائل بیان کیتے گئے نيں فیر بالترتیب درج ذیل موضوعات اُتے عالمانہ سنجیدہ گفتگو ا‏‏ے۔ حوالہ دا بیان، قضا دا بیان، انکار دے مسائل، تحکیم دا بیان،گواہی دا بیان، شہادت وچ اختلاف دا بیان، شہادت علی الشہادت دا بیان، گواہی تو‏ں رجوع کرنے دا بیان، وکالت دا بیان، خرید و فروخت وچ توکیل دا بیان، وکیل بالخصومت تے وکیل بالقبض دا بیان، وکیل نو‏‏ں معزول کرنے دا بیان۔
ضلع نوالپارسی
گٹھ:نیپال دے ضلعے
بہار شریعت
تیرہواں حصہ
اس دا آغاز ”دعوی دے بیان“ تو‏ں ہُندا اے اس وچ 12احادیث تے 600 مسائل نيں اس دے دوسرے موضوعات ایہ نيں۔ حلف دا بیان، تحائف دا بیان، دعوی دفع کرنے دا بیان، دو شخصاں دے دعوی کرنے دا بیان، دعواے نسب دا بیان، اقرار دا بیان، استثناءتے اس دے متعلقات دا بیان، نکاح و طلاق دا اقرار، وصی دا اقرار، اقرار مریض دا بیان، اقرار نسب، صلح دا بیان، دعواے دین وچ صلح دا بیان، تخارج دا بیان، غصب و سرقہ و اکراہ وچ صلح، کم کرنے والےآں وچ صلح، بیع وچ صلح، صلح وچ خیار، جائداد غیر منقولہ وچ صلح، یمین دے متعلق صلح وغیرہ۔
اس کتاب دے آخر وچ صلح تو‏ں متعلق کچھ احادیث تے آیات نيں جو شاید درمیان وچ کتاب وچ صلح دے موضوع اُتے لکھنے تو‏ں رہ گئے سن ۔
چودہواں حصہ
اس حصہ وچ 24احادیث تے 732 مسائل نيں مندرجہ ذیل موضوعات اُتے اس کتاب وچ تفصیلی بحث ا‏‏ے۔ مضاربت دا بیان، ودیعت دا بیان، عاریت دا بیان، ہبہ دا بیان، ہبہ واپس لینے دا بیان، اجارہ دا بیان، دایہ دے اجارہ دا بیان، اجارہ ¿ فاسد دا بیان، ضمان اجیر دا بیان، اجارہ فسخ کرنے دا بیان، ولا دا بیان۔
پندرہواں حصہ
اس حصہ وچ 84 احادیث تے 665 مسائل نيں اکراہ دے بیان تو‏ں کتاب دا آغاز ہُندا ا‏‏ے۔ حج، بلوغ، ماذون، غصب، مغصوب چیز وچ تغیر، طلب شفعہ، شفعہ دے مراتب، شفعہ باطل ہونے د‏‏ی وجہ، تقسیم مہایاة، مزارعت، معاملہ،ذبح، حلال و حرام جانور، قربانی، عقیقہ، قربانی دے جانوراں دا بیان اس کتاب دے دوسرے موضوعات نيں۔
سولہواں حصہ
اس حصہ وچ 826 احادیث تے 544 مائل نيں اس کتاب وچ جنہاں مسائل نو‏‏ں موضوع قلم بنایا گیا اے اوہ ایہ نيں: خطرو اباحت، پانی پینے دا بیان، ولیمہ، ضیافت، ظروف، خبر کتھے معتبر اے، لباس، عمامہ، جوندا، انگوٹھی تے زیور دا بیان، برتن چھپانے تے سونے دے وقت آداب، بیٹھنے، سونے تے چلنے دے آداب، دیکھنے تے چھونے دا بیان، مکان وچ جانے دے لئی اجازت لینا، سلام، مصافحہ، معانقہ، چھینک تے جماہی، خریدوفروخت دا بیان، آداب مسجد و قبلہ، قرآن مجید پڑھنے دے فضائل، عیادت، علاج، لہو ولعب، اشعار، جھوٹھ، بغض وحسد، غصہ و تکبر، سلوک دا بیان، ہجر و قطع تعلق د‏‏ی ممانعت، پڑوسیاں دے حقوق، اللہ دے لئی دوستی و دشمنی، حجامت بنوانے وناخن ترشوانے دا بیان، ختنہ، زینت، مسابقت کسب، امر بالمعروف ونہی عن المنکر، ریاو سمعہ تے زیارتِ قبور دا بیان، ایصال ثواب مجالسِ خیر، آداب سفر وغیرہ۔
سترہواں حصہ
تحری دے بیان تو‏ں اس حصہ دا آغاز ہُندا اے اس وچ 69احادیث تے 360 مسائل نيں اس حصہ د‏‏ی تکمیل 1ربیع الآخر 1371ھ وچ ہوئی ایہ مصنف د‏‏ی اس سلسلے د‏‏ی آخری کڑی اے اس وچ درج ذیل مباحث دا ذکر ا‏‏ے۔ احیاءاموات، شراب و اشربہ، شکار، جانوراں تو‏ں شکار، زمین، شے مرہون دے مصارف دا بیان، مرہون وچ تصرف، کس چیز نو‏‏ں رہن رکھ سکدے نيں، باپ یا وصی دا نابالغ د‏‏ی رہن رکھنا، رہن وچ جنایات دا بیان، کتھے قصاص واجب ہُندا اے، اطراف وچ قصاص دا بیان۔
مصنف نے بہار شریعت وچ اعتماد و یقین دے نال مسائل بیان کیتے نيں اس دا اندازہ کتاب دے مطالعہ تو‏ں ہو سکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے مسائل دا جس انداز تو‏ں احاطہ کیتا اے بلاشبہ اوہ انہاں نو‏ں دا حصہ ا‏‏ے۔ سارے بیان کیتے ہوئے مسائل د‏‏ی نشان دہی تے فیر اس دا تجزیہ کرنا تے دلائل تے لب و لہجہ دے اعتبار تو‏ں اوہدی اہمیت واضح کرنا وقت طلب دے نال نال دقت طلب وی اے مگر مصنف نے اس مشکل نو‏‏ں آسان کے دتا۔ مثلاً مصنف نے طہارت د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں واضح کردے ہوئے کتاب وچ جگہ جگہ آب مطلق تے آب مقید تو‏ں بحث کيتی اے انہاں نے اس دے ضمن وچ ایہ وی لکھیا اے کہ حقہ دا پانی پاک ا‏‏ے۔ اگرچہ رنگ و بو مزہ وچ تغیر آجائے اس تو‏ں وضو جائز اے بقدر کفایت اس دے ہُندے ہوئے تیمم جائز نئيں۔
اٹھارواں حصہ
بہار شریعت (حصہ 18) دے مصنف مولانا عبد المصطفیٰ ازہری شیخ الحدیث، مولانا وقار الدین نائب شیخ الحدیث و مولانا قاری محبوب رضا خاں بریلوی مفتی دار العلوم امجدیہ کراچی نيں۔ اس دا موضوع جنایات (خون بہا، قصاص، اکسیڈنٹ وغیرہ) ا‏‏ے۔ اس وچ سنہ طباعت دا ذکر نئيں اے تے نہ مطبع دا ذکر اے البتہ ناشر دا ناں قادری بک ڈپو، نومحلہ مسجد، بریلی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ صفحات 119 تے کل مسائل 658نيں۔
انیسواں حصہ
بہار شریعت (19واں حصہ): ایہ حصہ مطبوعہ اے اس دے مصنف مولانا امجد علی دے شاگرد مولانا سید ظہیر احمد زیدی نيں۔ اس کتاب دے 72صفحات نيں۔ ابتدائیے کتاب وچ مولانا عبد المصطفیٰ ازہری تے مولانا قاری رضاءالمصطفیٰ دے تذکرے تحریر نيں۔ اس دے بعد مو ¿لف کتاب بہار شریعت 19واں حصہ ظہیر احمد زیدی دا اک تعارف مکرمی جناب ڈاکٹر غلام یحییٰ انجم (ہمدرد یونیورسٹی، نويں دلی) نے تحریر فرمایا اے جس وچ مصنف تو‏ں متعلق اپنے تاثرات، تجربات تے مشاہدات مختصر انداز وچ بیان کیتے نيں فیر اک مقدمہ اے جسنو‏ں مولف ہی نے قلمبند فرمایا ا‏‏ے۔ مولف د‏‏ی ص72 اُتے تحریر دے مطابق بہار شریعت 19واں حصہ د‏‏ی تالیف مورخہ 29شوال 1400ھ مطابق 10ستمبر 980اءیوم چہارشنبہ اختتام نو‏‏ں پہنچی۔ اس کتاب وچ کل 8احادیث تے 445 مسئلے نيں وصایا دے مباحث اُتے ایہ کتاب مشتمل اے اس دا اختتام ذمی د‏‏ی وصیت دے بیان اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
بیسواں حصہ
بہار شریعت (20واں حصہ): مولانا امجد علی صاحب د‏‏ی حسب وصیت اس حصہ دے مصنف مولانا وقار الدین مفتی و نائب الشیخ الحدیث دار العلوم امجدیہ، کراچی نيں۔ ایہ مطبوعہ اے اس دے 64 صفحات نيں۔ ایہ حصہ وراثت دے بیان وچ اے مسائل بیان کرنے تو‏ں پہلے بسلسلہ وراثت آیات قرآنی تے 17 احادیث مذکور نيں تقریباً اس وچ 172 مسائل دا بیان ا‏‏ے۔ انہاں سب دے ناشر دا ناں قادری بکڈپو، نو محلہ مسجد، بریلی ا‏‏ے۔ انہاں وچ سنہ طباعت تے مطبع دا ذکر نئيں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1939ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:اردو دائرۃ المعارف گٹھ:اسلامی کتاباں گٹھ:بریلوی مکتاباں فکر د‏‏یاں کتاباں گٹھ:ویہويں صدی دے دائرۃ المعارف گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:دائرۃ المعارف الاسلامیہ گٹھ:شریعت گٹھ:فقہ حنفی گٹھ:فقہ تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:کتاباں اہل سنت گٹھ:کتاباں فقہ حنفی گٹھ:کتاباں
ضلع آمودریا
ضلع آمودریا ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ مانغیت شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،26،100 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1،020 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
ویلاک کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ضلع کالا ڈھاکا
کالا ڈھاکا ہزارا پاکستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:ہزارا گٹھ:پاکستان دے ضلعے
آیت اکمال
آیت اکمال؛ سورہ مائدہ دی تیسری آیت اے جو واقعۂ غدیر دے سلسلے وچ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ اُتے نازل ہوئی ا‏‏ے۔
آیت دا متن
اج ميں نے تواڈے دین نو‏‏ں کامل کر دتا تے تساں اُتے اپنی نعمت پوری کر دتی تے تواڈے لئی اسلام نو‏‏ں بحیثیت دین دے پسند کر لیا
شأن نزول
thumb شیعہ علما و مفسرین اس آیت کریمہ دی شان نزول دے حوالے تو‏ں اجماع دے قائل نيں کہ ایہ غدیر خم دے مقام اُتے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ اُتے نازل ہوئی اے تے محدثین تے مفسرین دی اک وڈی جماعت نے اعتراف کیتا اے کہ ایہ آیت بلا شک امیرالمؤمنین علی بن ابیطالبؑ دی خلافت بلافصل دی دلیل اے ؛ منجملہ:
طبری کتاب "الولایہ"، ابن مردویہ اصفہانی کتاب "مناقب علی بن ابی طالب"، سیوطی "الدرالمنثور" وچ ، حافظ ابونعیم اصفہانی اپنی کتاب "ما نزل فی علي" وچ ، حافظ ابوبکر خطیب بغدادی "تاریخ بغداد" وچ ، حافظ ابوسعید سجستانی "کتاب الولایہ" وچ ، ابوالحسن بن مغازلی شافعی مناقب، وچ تے۔۔۔
آیت دا تجزیہ
جو کچھ مذکورہ بالا مفسرین تے محدثین نے مذکورہ آیت کریمہ وچ کہیا اے اس دا مضمون ایہ اے کہ جدو‏ں آیت تبلیغ غدیر خم ک مقام اُتے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ اُتے نازل ہوئی تو آپؐ نے امیرالمؤمنینؑ نو‏‏ں ولایت تے خلافت دا عہدہ سونپ دتا تے آیت اکمال نازل ہوئی جس اُتے پیغمبرؐ نے فرمایا:
<font color=green, font size=3px> ۔
چنانچہ حضرت علی بن ابی طالبؑ دی ولایت دا مسئلۂ آخری فریضہ سی جو نازل ہويا تے اس دے بعد آیت اکمال دے سوا کچھ وی نازل نہيں ہويا۔ ؑ
مآخذ
گٹھ:آیات امامت گٹھ:امام علی قرآن دی نظر وچ گٹھ:قرآن گٹھ:قرآن دی مشہور آیات
دهستان سامان
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان سامان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سامان ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
ساؤندا
‎ ساؤندا  بھارت دی ریاست جھاڑکھنڈ دا اک شہر  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 85,075 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جھاڑکھنڈ دے شہر
موتیا
موتیا زیتون ٹبر دے ٹوکرے کلیاں دی اک ونڈ اے۔ ایہ دکھنی تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دی وسنیک اے تے فلپائن دا قومی پھل اے۔ ایہ دنیا دیاں کئی تھانواں تے اگایا جاندا اے۔
وکھالہ
ایہ اک جھاڑی بوٹا اے جیہڑا 0.5 توں 3 میٹر (1.6 توں 9.8 فٹ) تک جاندا اے۔ ایہدے پتے آنڈے ورگے تے 4 توں 12.5 سینٹی میٹر (1.6 توں 4.9 انچ) لمے تے 2 توں 7.5 سینٹی میٹر (0.79 توں 2.95 انچ) چوڑے ہوندے نیں۔ ایہ اپنے حوشبو والے پھلاں باہجوں عام اگایا جاندا اے۔ ایہدے پھل چٹے ہوندے نیں۔ سارا سال کھڑے ریندے نیں تے ٹاہنی دے انت تے 3 توں 12 دے گچھیاں وج ہوندے نیں۔ ایہدے پھل خوشبو تے چآ بنان لئی ورتے جاندے نیں۔ ایہ فلپائن دا قومی پھل اے تے انڈونیشیا دے تن قومی پھلاں وچوں اک اے۔
رامسر سمجھوتا
رامسر سمجھوتہ جلگاہاں دی سانبھ سنبھال واسطے اک قومانتری اقرارنامہ ہے، । ایہدا ناں ایران دے رامسر شہر تے پیا ہے جتھے ایہہ اکٹھ ہویا اتے اس سمجھوتے اتے 2 فروری 1971 نوں دستخط کیتے گئے سن۔
موتیا
بارلے جوڑ
گٹھ:زیتون ٹبر گٹھ:کلیاں
رامسر سمجھوتا
سمجھوتے اتے جلگاہاں بارے
اسدے باو جود وی ہر مطالعہ ایہہ درساؤندا ہے کہ دنیا بھر وچوں جلگاہاں ہیٹھلا رقبہ اتے اسدی کوالٹی گھٹدی جا رہی ہے۔ پچھلی صدی وچّ جلگاہاں تحت رقبے وچ 64% کمی آئی ہے۔اس نال ایہناں دے منکھتا اتے جیو-جنتوآں نوں ہون والے فائدیاں وچ وی کمی آئی ہے۔
جلگاہاں دی سانبھ سنبھال-اک قومانتری مسئلہ
جلگاہاں دی سانبھ-سنبھال اک قومانتری مسئلہ ہے اتے اسدی اہمیت دے مدنظر دنیا بھر دے 169 دیساں نے جلگاہاں نوں بچاؤن دے اکلے مدعے نوں ساہمنے رکھدے اک اقرارنامہ کیتا تاں جو اس مسئلے دا حلّ سارے دیساں ولوں رل-مل کے کیتا جاوے۔
جلگاہاں دی پریبھاشا
اس سمجھوتے وچ شامل سارے دیساں نے جلگاہاں دی اک کھلھی-کھلاسیی پریبھاشا اپنائی جس وچّ ساریاں جلتھانواں، ہریک جھیل اتے دریا، دلدلی علاقے ،ہریاولے اتے گھاہ والے پتن، سارے ڈیلٹا، جڑی بوٹیاں والے علاقے، ماروتھلی جلتھاواں، سمندری مونگا چٹان تھاواں ، مچھی فارم ،  جیری دے کھیت   شامل ہن۔ اس سمجھوتے دا مقصد"ساریاں جلگاہاں دی سنبھال کرنا اتے ایہناں دا وویکپورن استعمال کرنا ہے " اتے اس مقصد دی پورتی مقامی اتے قومی کارج ودھی راہیں اتے قومانتری تعاون نال کیتی جان دا فیصلہ لیا گیا تاں کہ ٹکاؤ اتے چرستھائی ترقی نوں برقرار رکھیا جا سکے۔ اس سمجھوتے دی بنیاد تنّ تھمھ سن جہناں تے عمل کرن دا پرن لیا گیا سی :
جلگاہاں دا وویکپورن استعمال کرنا
جلگاہاں دے وویکپورن استعمال کرنا رامسر سمجھوتہ ڈاکٹر مرکز بندو ہے۔اس مطابق سمجھوتے وچ شامل سارے دیساں نوں آپو اپنے علاقےآں وچ جلگاہاں دا وویکپورن ڈھنگ نال استعمال کرنا چاہیدا ہے جس لئی خاص سکیماں، قانون اتے عوامی چیتنا وچ وادھا وغیرہ کرن دے اپرالیاں راہی اس مقصد دا حصول کیتا جانا چاہیدا ہے۔    , ”.اس توں مراد ہے کہ جلگاہاں دا استعمال اس طریقے نال کرنا چاہیدا ہے کہ اہنا دا فائدہ لوکاں دے نال نال قدرتی جیواں نوں وی ہووے۔
سارے شامل دیساں نے 1990 وچ جلگاہاں دے وویکپورن استعمال کرن والی مد اپنائی اتے اس دے دشا نردیشاں انوسار نیتیاں اتے قانون بناؤنے شروع کیتے۔
قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں دی لسٹ("رامسر لسٹ")
سمجھوتے تے دستخط کرن ویلے حصہ لین والے ہر دیس نے گھٹو گھٹ اک جلگاہ قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں دی لسٹ  وچّ شامل کرنی سی۔ اس نال ہر سرکار اجہیاں جلگاہاں دا اس سمجھوتے مطابق ڈیولپ کرن دی پرتیبدھتا دا پالن ہون نوں سپورٹ ملنا سی۔اس وچ شامل ہون والیاں جلگاہاں نوں نواں قومی اتے قومانتری معیار ملدا سی اتے ایہہ صرف اس دیس لئی ہی اہمیت نہ رہِ کے پوری انسانیت اتے دنیا لئی اہم بن جاندیاں سن۔ مارچ 2016 تکّ قومانتری اہمیت والیاں جلگاہاں دی لسٹ  ("رامسر لسٹ") 2,231 رامسر تھاواں شامل سن  جس تحت 2.1 ملیان رقبہ سی۔سبھ توں ودھ گنتی والیاں رامسر تھاواں والا دیس برطانیہ ہے جس دیاں 170 جلگاہاں والیاں تھاواں شامل سن اتے سبھ توں ودھ رقبے والا دیس بولیویا ہے جسدا 140,000 مربع کلومیٹر رقبہ اجہیاں تھاواں ہیٹھ ہے۔
بھارت وچ رامسر ٹکانیاں دی لسٹ
رامسر ٹکانیاں دی لسٹ مطابق بھارت وچّ 26 رامسر ٹکانے ہن۔
پنجاب دیاں رامسر لسٹ وچّ درج جلگاہاں
پنجاب دیاں رامسر لسٹ وچّ ہیٹھ لکھیاں تنّ جلگاہاں درج ہن :
اگ چنج ٹوکان
اگ چنج ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع نواکوٹ
ضلع نواکوٹ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
درانی قبیلہ
thumb|درانی سلطنت دے سردار جنرل احمد خان نورزئی جنرل سردار احمد خان نورزئی اک افغان سردار سی سردار احمد خان نورزئی کینال 1765ء وچ افغان پشتون فوج د‏‏ی جواناں د‏‏ی چالیس ہزار دسته تھاسردار احمد خان نورزئی نے 1765ء وچ کندهار تو‏ں لشکرکشی شروع د‏‏ی تے ملتان دے سارے علاقےآں نو‏‏ں فتح د‏‏ی تے احمدپور شرقیه جنرل احمد خان نورزئی دے ناں اُتے بنایا گیا افغان تریخ وچ سردار احمد خان نورزئی نو‏‏ں اک عزت د‏‏ی نگاه تو‏ں دیکھیا جاتاهے
حاجی خان مندهانی د‏‏ی بغاوت جنرل احمد خان نورزئی دا یلغار ترميم