cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہیتھ لیجر
اسدی موت 28 سال دی عمر وچ انشنچت دوائیاں دے زہریلے سیون نال ہو گئی سی۔  لیجر دی موت د ڈارک نائیٹ دے اڈیٹنگ دوران ہوئی، جسدا اثر اسدی 180 ملیان ڈالر دی لاگت والی فلم دے پرموشن اُتے وی پیا۔ اپنی موت ویلے 22 جنوری 2008 نوں اوہ ٹونی دے طور اُتے اپنی کردار دا لگبھگ ادھا کم پورا کر چکیا سی، جو ٹیری گلیئم دی آؤن والی فلم د ایماگنارئم آف ڈاکٹر پنرسلم وچ سی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1979 گٹھ:موت 2008 گٹھ:فلمی اداکار گٹھ:آسٹریلیا گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
یونین آبشار
یونین آبشار آبشار اے جو ییلوسٹون نیشنل پارک، وائیومنگ، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 250 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وائیومنگ د‏‏ی آبشاراں گٹھ:ییلوسٹون د‏‏ی آبشاراں
آنتونیؤ گرامشی
آنتونیؤ گرامشی/انتونیؤ گرامشی (22 جنوری 1891 -27 اپریل 1937) اٹلی دی کمیونسٹ پارٹی دے بانی، مارکسزم دے نظریہ کار اتے اپدیشک سن۔ ویہویں صدی دے شروعاتی چار دہاکیاں دے دوران سجے-پکھی فاشزم وچاردھارا نال جوجھن اتے کمیونزم دی پکھتکمیل لئی مشہور ہن۔ اوہ مغربی مارکسواد وچ سبھ توں مولک سیاسی مفکر اتے اک سربپکھی انٹیکجوئل ہستی وجوں مشہور سن۔
مڈھلا جیون
گرامشی دا جم 22 جنوری 1891 نوں سردانیا وچ کیگلیاری دے ایلس صوبہ وچ ہویا سی۔ پھرانسسکو گرامشی اتے گسیپنا مرثیہ دی ستّ سنتاناں وچوں انتونیؤ گرامشی چوتھی اولاد سی۔ پیؤ دے نال گرامشی دے کدے وی مدھر تعلقات نہیں رہے لیکن ماں دے نال اوہناں دا گہرا لگاؤ سی۔ ماں دی سہج بیان سٹائل، پرحالات دے سامان لچکیلاپن اتے جیونت ہاسبودھ دا اوہناں دی شخصیت اتے گہرا اثر پیا
انقلابی جیون
انقلابی سرگرمیاں لئی اٹلی دی فاشسٹ عدالت نے گرامشی نوں 1928 وچّ 20 سال دے سزا دی سزا سنائی۔ مارکسزم ولوں حاصل انقلاب دھرمی فکرنوں گرامشی نے اپنے سماجی اتے سیاسی چنتن وچّ قلم بند کیتا۔ گرامشی دے چنتن اتے لیکھنی نوں دو کالاں وچّ ونڈیا جاندا ہے - سزا پوروَ کال (1910 - 26) اتے سزا بعد کال (1929-35)۔ سزا پوروَ لیکھنی دی مول سر جتھے راجنیتک سی، اتھے ہی سزا دے بعد گرامشی اتہاسک اتے سدھانتک لیکھنی ولّ مڑے۔
گرامشی سمجھدے سن کہ لینن اتے اس دے ساتھیاں ولوں اپنایا گیا انقلاب دا اصول پرمکھ طور تے سماج دیا معاشی سکتیا اپر کیدرت رہا اے۔
وچاردھارا اتے لیکھنی
ویہویں صدی دے تیسرے دہاکے وچّ یورپ دیاں کجھ کمیونسٹ پارٹیاں دے وچّ ینتروادی فلسفے دا بول بالا سی۔ گرامشی نے، سجےپکھی بھٹکاؤ دا آدھار، اس ینتروادی فلسفیانہ وچاردھارا دا پردافاش کرن وچّ اہم کردار نبھائیا۔ فلسقے دے کھیتر وچّ گرامشی نے تریخی مادہ پرستی دیاں سمسیاواں دے ولّ پرمکھتا نال دھیان دتا۔ سزا دے دوران لکھی گئی ‘پرجن نوٹبکس’ گرامشی دی وچاردھارا اتے سدھانتک لیکھنی دی پرتندھ  دستاویز ہے۔ اس وچّ اوہناں نے آدھار اتے سنرچنا،  مزدور ورگ اتے بدھیجیوی ورگ دے آپسی سبندھاں دی پڑتال کیتی۔ وچاردھارا ( درشن، کلا، نیتی آدی) دی ساپیکھ آزادی دا گہرا مطالعہ اتے تجزیہ کیتا۔  اتاولی سنسکرتی دا گرامشی دوارا کیتا گیا مطالعہ، کیتھولکواد، کروچے دے ابھوئنجناوادی درشن اتے سماج شاستر وچّ وچاروادی سدھانتاں دی آلوچنا،  مارکسوادی چنتندھارا وچّ اہم مقام رکھدے ہن۔
ہیجمنی(پربھستا) بارے
گرامشی مارکسسٹ مفکر لینن ولوں دتے تجزیہ ہیجمنی نوں وستھاردا اے اتے اپنے مطالعہ وچ دسدا اے کہ کویں "برزوآ دھر" اقتدار نوں نینترت رکھدی اے۔ گرامشی دے تجزیہ دی وضاحت ہمیشہ اک سار نہیں رہی سگوں ویلے مطابق بدلدی رہی، ہیجمنی دے تجزیہ وچ بہت پھیلاء اے۔عامَ کرکے اسدی ورتوں فوجی حاکمیت لئی کیتی اے دوجے پدھر تے ایہہ سیاسی، معاشی، سنمستقل دے معنےآں وچ متاثر کیتا جاندا اے مگر مارکسی سوچ وچار دے دوران ایہہ تجزیہ وچاردھاری معنےآں وچ ورتیا گیا اے۔ گرامشی دے مطابق ایہہ تجزیہ صرف سمجھن وچ ہی نہیں سگوں اقتدار پرورتن وچ ودھیرے مددگار ہو سکدا اے۔ اقتدار سٹائل جماعت وچ ہیجمنی (پربھوستا) دے نال اقتدار نوں چرمستقل بناؤدی اے۔ہیجمنی پونجیواد دا سرکھیا کوچ اے۔ گرامشی مطابق اپنی سنکیرنتا دا تیاگ کرکے جاتی بھیداں نوں مٹا کے ہِ بدھی دی ورتوں ولوں تہذیبی غلبے توں مکتی پائی جا سکدی اے کیونکہ اپنی چڑت نوں برقرار رکھن لئی سرمایہ داری تہذیبی پرتیکاں دی ورتوں بڑی مطلب بھرپورتا نال کردا اے۔ اس لئی سکھیا ہی سبھ توں اہم ہتھیار ثابت ہو سکدا اے۔
سکھیا تے سکھیا پربندھ بارے
گرامشی دے سکھیا پربندھ نوں سمجھن لئی اسدی سیاسی پرتبدھتا نوں جاننا ضروری اے۔ اسدا مننا اے کہ ہورنا سول ادارےآں وانگ سکول وی سیاسی پربستا دا ہی سند اے۔ گرامشی پاٹھکرم اتے سکھیا نفسیات دیاں دھارناواں نوں سماجی تبدیلی لئی لوڑیندا مندا اے۔ ایہناں وچ بدلاو راہیں ہی سمجک تبدیلی ممکن اے۔ جو سماج وادی سسٹم سرجن دے وچ کردار نبھاؤندی اے۔ گرامشی مطابق سکھیا اک اتپاد اے جسنو سکھیارتھی سکول چھڈن ویلے نال لئی جاندا اے۔ اوہ لکھدا اے کہ جس طرحاں دی سکھیا دتی جا رہی اے اوہ انکڑیا نوں یاد رکھن تک محدود اے۔ اس طرحاں اوہ طالب علم دا کجھ نہیں سنوار سکدی۔ گرامشی 'روائتی سکھیا نظام' دے دوران کسے وی طرحاں دی درجیبندی نوں ختم کرن دے پکھ وچ اے۔اوہ سانجھے سکولاں دی وکالت کردا اے۔ جتھے کوئی بھید مطلب نہ ہووے۔ گرامشی دے سکھیا ماڈل وچ دو تتّ ہن۔ اک ستعینات مڈھلی سکھیا جو منکھتاوادی، سرجناتمک سبھیاچار حاصل کردی ہووے۔ دوجے پرکار دی سکھیا کسے خاص کھتے متعلق جانکاری اتے تجربیا دے زریعہ راہیں طالب علماں نوں اک خاص قسم دے زرخیز کم لئی راغب کریگی۔
پنجابی سماج/سبھیاچار وچ گرامشی سوچ وچار دی سارتھتا
گرامشی دی وچاردھارا تے اٹلی دی قوم پرستی اک دوجے نال رچے مچے پرتیت ہندے ہن۔ گرامشی دا سوچ وچار اتھوں دیاں سیاسی، سماجی اتے معاشی حالات وچوں اکار گرہن کردا اے۔ اوہ مارکسزم اتے روسی انقلاب نوں وی اٹلی دے حوالےآں وچ ہی سمجھن دی کوشش کردا اے۔ اسدے تجزیہ پنجابی سماج سبھیاچار نوں درپیش چنوتیاں نوں سمجھن اتے اوہناں لئی ڈھکواں پرتیؤتر سرجن وچ سہائی ہن۔ گرامشی مطابق سیاسی اقتدار لئی جدوجہد صرف سیاسی اتے معاشی کھیتر وچ ہی نہیں لڑیا جاندا سگوں سماجی کھیتر وچ وی اسدی اہم کردار ہندی اے گرامشی دا سمچا سوچ وچار ہی سبھیاچار اتے سیاست وچلی سانجھ تلاشن دی کوشش کردا کردا اے۔ پنجابی سماج سبھیاچار دیا ونگاراں اتے بھوکھمکھی سبھاوناواں نوں اسے حوالہ وچ سمجھن دی لوڑ اے۔ ایہہ گل ٹھیک اے کہ مارکس دے اس اصول سبھیاچار، سیاست اتے وچاردھارا کوئی سرگرم رول ادا نر کر سکدے پر اس گل نوں نظر انداز نہیں کیتا جا سکدا کہ سبھیاچار نوں معیشت اتے طاقت نال جوڑ کے، ودھیپُ ڈھنگ نال معائنہ کرن دا جو کم مارکس نے شروع کیتا سی اوہ بے مثال ہے۔ مارکس نوں اس الارو سوچ دی قیمت تاں دیئی ہی پیئی سی۔ ایہہ سدھانتبدھّ کرن دی اسمرتھتا راہیں دتی۔ مارکس دی اسے کمزوری نوں پھڑ کے انتونیؤ گرامشی اگے ودھدے ہن۔ اس حوالہ وچ اوہناں دیاں انتردرشٹیاں اتی اہم ہن۔ اس وچ کوئی شکّ نہی کہ سبھیاچار اصول دے نرمائے ۔ _وچ گرامشی دا بہت وڈا یوگدان اے۔ ساری دنیا اوہناں دے اس _ کم توں متاثر وی اے۔ پر گرامشی توں پہلے مارکسسٹ چنتکاں دے ہنگیریئن مفکر جورج لکاچ (1885–1971) دے سبھیاچار مطالعہ وچ پائے یوگدان توں گل سرو کیتی جا سکدی اے۔ جوجج دکاچ دی پہلی اہم دین ایہہ اے کہ اوہناں نے مارکس دی اہم لکھت 'آربک اتے فلسفیانہ ہتھلکھتاں جسنوں لوک لگبھگ بھلّ ہی چکے ہن، دے اہمیت نوں لوکاں ساہمئے پیش _کیتا۔ اس لکھت نال کے رک مارکسزم دا سفر شرُ ہندا اے۔ (ہسٹری اینڈ کلاس کانشسنیس) لوکاچ دی اہم کتاب اے۔
اوہ اک قسم دی پرپرابھوتکی (میٹاپھزیکل) درجابندی نوں ختم کرکے کسے ہور _پرابھوتکی درجابندی نوں قائم وی نہیں کردے۔ اوہ تاں راج، معیشت اتے شہری سماج دیاں سنمستقل جگتاں) ویونتبندیاں نں اک جٹل اتے موکلی سنرچنا دے روپ وچ دیکھن دی کوشش کردے ہن جسدا کوئی اک مقررہ مرکز نہیں۔ اس وچ شامل وکھ وکھ دھراں دا بول بالا ہندا رہندا اے۔ ایہناں دا اہمیت وی گھٹدا ودھدا رہندا اے۔ اس میکلی سنرچنا، سمچّ جاں حالت نوں اوہ تریخی جٹّ (ہسٹوریکل ر بلیکا) دا نام دندے ہن۔ ر ہ مشہور مارکسسٹ مفکر پاؤلانتزا آپئی کتاب 'سٹیٹ ہ پاور، سوشلزم' وچ کجھ اس طرحاں دے وچار پیش کردے ہن کہ راج ہ کوئی حاکم جماعت ولوں آپن مقصداں لئی ورتے جائے (منوپلوٹ) والا | آلہ نہیں اے۔
فرینکفرٹ سکول ڈریکٹر رہے تھیؤڈور اتے میکس دا پرلیتری جماعت دی انقلاب کاری گنجائش وچ یقین نہیں سی۔ پرپاگت جماعتی نکھیڑ وی ایہناں لئی کوئی اہمیت نہیں سی رکھدا ۔ ایہہ سمجھدے سن کہ پونجیواد سماج دی سمچی انتظام وچ سارے بھوگی لین دین ،افسرساہی اتے سبیاسرک صنعت رہی اکو ترا نال پھت ہوئے ہندے ہن۔ 19 وی صدی وچ وستواں دی خرید اوہنا دی اپاہلیت اپر انحصار کردی اے۔ پر اج کیہیری چیز کھردینی اے،اسدی چون اساری تے نردھا ن وی سبھیاچار کردا اے
آپا دیکھ رہِ ہا کہ گرامشی نے مرسواد متعلق پوری ترا سڑرد رہندے ہوئے انیوارتواد مطلب الپ وتارواد اتے جماعتی گھٹنواد اپر قابو پایا اے۔ گرامشی دیا ایہناں دھارناواں مرسوا وچ اک نویں جان بھری اے۔ پونجیواد دے تریخی ترقی نوں سمجن لئی اک نواں چوکھتا وی دتا اے۔ ایہہ منن غلط نہیں ہووےگا کہ گرمسی دے ایہناں وچاردھاری سدھتا نوں سمجن بنا حال دنیا دے اساری اتے اسدے اندرلے gti- سائنس نوں سمجھا ہی نہیں جا سکدا۔
حوالے
گٹھ:مارکسزم گٹھ:اطالوی کمیونسٹ گٹھ:جم 1891 گٹھ:موت 1937 گٹھ:مارکسسٹ لکھاری
ہاشم خان (مصور)
ہاشم خان (جم 16 اپریل 1941) اک بنگلادیشی چترکار اے۔ اس دے چترکار زیادہ تر بنگلہ دیش دے پینڈو جیون نوں مرتکز کردیاں ہن۔ بنگلادیشی کلا اتے سبھیاچار نوں امیر بناؤن وچ اسدا اہم یوگدان اے۔ ہاشم خان نے بنگلہ دیس دی آزادی دی لڑائی اتے اس نال متعلق کئی کلاواں وچ حصہ لیا۔ اوہ بنگلہ دیس نیشنل اجائب گھر دا چیئرمین اے۔
کریئر
خان دا جم موجودہ بنگلہ دیش دے چاندپور ضلعے وچ ہویا سی۔ اسنے 1961 وچ ڈھاکا یونیورسٹی دے فائین آرٹس فیکلٹی توں گریجوئیشن کیتی۔ اوہ 44 سالاں توں فائین آرٹس فیکلٹی وچ پروفیسر رہا۔ اوہ 2007 وچ رٹائر ہو گیا۔ جویں کہ اوہ اک پنڈ وچ جمیا اتے وڈا ہویا، اوویں ہی اسدے کم وچ پنڈ دی قدرتی خوبصورتی، پینڈو جیون اتے ہور بہت ساریاں چیزاں ظاہر ہندیاں ہن۔ اس دی ڈرائنگ دی سٹائل وکھری اے۔ اسنے کتاب دے کوراں اتے تمثیلی وچ اہم یوگدان پایا اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1941
پاکستان چ 2018ء
جنوری
گٹھ:2018ء چ ایشیاء گٹھ:پاکستان چ 2018ء گٹھ:پاکستان چ اکیویں صدی دے سال
دی ڈارک نائیٹ
د ڈارک نائیٹ (The Dark Night) 2008 وچ بنی اک سپرہیرو فلم اے جو ڈیسی کامکس دے بیٹمین کردار اتے مشتمل اے اتے بیٹمین لڑی دی دوسری فلم اے۔ اس وچ مکھ ولن وجوں جوکر نوں ساکار کرن لئی ہیتھ لیجر نوں مرن اپرنت اکادمی انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔
آئیسوکین اوگیموونی
آئیسوکین اوگیموونی اک نائیجیریئن فیشن ڈزائینر اے۔ اوہ فیشن لیبل "اوبسیڈیئن" اتے پرچون سٹور "زازائی" دی بانی اتے سی ای او اے۔ اوہ ونٹرپھیل لمٹڈ دی شریک بانی وجوں وی جانی جاندی اے، جو کہ لے پیٹٹ مارش نائیجیریا اتے ایلسپیس ٹریڈمارک دی مالک اے۔ اوہ سال 2012 دے ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک / بریٹیش کونسل دے ینگ کریئیٹو اینٹرپرنیر دی جیتو سی۔ 2013 وچ دی گارڈیئن نے اس نوں افریقہ دیاں 25 سبھ توں بااثر عورتاں وچ شامل کیتا سی۔
سکھیا
اوہ ناٹنگھم یونیورسٹی توں بیچلر آف لاء دی گریجوئیٹ اے۔ اس نے گلائیئن انسٹیچیوٹ آف ہائر ایجوکیشن، سوٹزرلینڈ توں ہاسپیٹیلٹی ایڈمنسٹریشن وچ پی۔جی۔ڈی۔ اتے بی۔پی۔پی۔ یونیورسٹی، لنڈن توں مینیجمینٹ وچ ایم۔ایس۔سی۔ کیتی اے۔ اسنے مالورن کالج وکھے آئی۔بی۔ ڈپلوما وی حاصل کیتا اے۔
کریئر
آئیسوکین بیلاناجیاوچ اڈیٹر اے اتے ادارتی وپار اتے حکمت عملی چلاؤندی اے۔ آئیسوکین اتے وونولا اوڈونسی ونٹرپھیل لمٹڈ دے شریک بانی ہن، جو لی پیٹٹ مارش نائیجیریا اتے ل'سپیس ٹریڈمارک دے مالک ہن۔ اس نے 2009 وچ اک اؤرتی پہراوے اتے اپکرن دے برانڈ "اوبسیڈیئن" لانچ کیتا۔ لے پیٹٹ مارش (ایل۔پی۔ڈبلیو) اک سٹیج اے، جو نائیجیریا فیشن پرچون وچ پاڑے نوں دور کرن اتے نائیجیریا دے ڈزائینراں دی مارکیٹ وچ ونڈ اتے پرچار وچ مدد کرن لئی لبھیا گیا اے۔ اس دا قیام وی 2009 وچ کیتی گئی سی۔ ایل-سپیس لاگوس وچ اک ڈیپارٹمنٹ سٹور اے جو کہ آئیسوکین اتے وونوؤلا اوڈونسی ولوں شریک بانی سی۔ حالانکہ وونوؤلا نے 2015 وچ ڈائریکٹر دے عہدے توں استعفٰی دے دتا سی۔
آئیسوکین سال 2012 دا ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک / بریٹیش کونسل دا یوا کریئیٹو صنعت کار سی۔ اوبسیڈیئن نے 2011 اتے 2012 دے ایم۔ٹی۔این۔ لاگوس فیشن اینڈ ڈزائین ویک وکھے اپنا کم نمائش کیتا۔ اسنے اٹلی دے فلورنس وچ 2013 دے پٹی امیجائین ٹریڈ شو وچ وی حصہ لیا سی۔ اسنے وکٹوریا جزیرہ، لاگوس وکھے اک نواں افریقی فیشن اتے خوبصورتی سٹور لانچ کیتا، جسدا نام “زازائی” اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:فیشن ڈزائنر
ٹرنر آبشار
ٹرنر آبشار آبشار اے جو انٹرسٹیٹ 35، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 77 feet ا‏‏ے۔
ژالے سرحدی
ژالے سرحدی پاکستانی اداکارہ اے۔ زلے پاکستانی اداکار خیام سرحدی دی بھتیجی اے۔
ٹرنر آبشار
حوالے
گٹھ:اوکلاہوما د‏‏ی آبشاراں گٹھ:اوکلاہوما وچ پارک گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گریگ چیپل
گریگوری اسٹیفن چیپل(پیدائش:۰۷ اگست ۱۹۴۸ء انلی، ایڈیلیڈ، جنوبی آسٹریلیا) جنہاں نو‏ں عام طور اُتے گریگ چیپل کہیا جاندا اے آسٹریلیا دے اک سابق کرکٹ کھلاڑی تے ۱۹۷۵ء تے ۱۹۷۷ء دے درمیان آسٹریلوی کپتان دے طور اپنے فرائض ادا کر چک‏‏ے نيں تے فیر ورلڈ سیریز کرکٹ وچ چلے گئے پ‏ر بعد وچ دوبارہ ۱۹۷۹ء وچ دوبارہ آسٹریلوی ٹیم دے کپتان بنے تے ۱۹۸۴ء وچ ریٹائرمنٹ تک قیادت دا فریضہ انجام دتا انہاں دا تعلق اک کرکٹ لور فیملی۔نال تعلق اے ان۔کے دادا وک رچرڈسن وی آسٹریلیا د‏‏ی طرف تو‏ں ٹیسٹ میچاں وچ شریک رہے جدو‏ں کہ دو بھائی ایان چیپل تے ٹریور چیپل نے وی آسٹریلیا د‏‏ی نمائندگی دا اعزاز حاصل کيتا انہاں نے آسٹریلیا دے علاوہ کوئنز لینڈ،سمرسیٹ، اور جنوبی آسٹریلیا دے نال وی کرکٹ دا رشتہ نبھایا
اعداد و شمار
گریگ چیپل نے آسٹریلیا د‏‏ی طرف تو‏ں ۸۷ ٹیسٹ میچاں وچ شرکت کيتی۔ اس د‏ی ۱۵۱ اننگز وچ ۱۹ مرتبہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے ۷۱۱۰ رنز دے مالک بنے۔ ۲۴۷ ناقابل شکست رنز انہاں دے کسی اک اننگ دا سب تو‏ں ودھ سکور سی جس د‏‏ی بدولت انہاں نو‏ں ۵۳٫۸۶ د‏‏ی اوسط حاصل ہوئی۔ ۲۴ سنچریاں تے ۳۱ نصف سنچریاں بنانے والے گریگ چیپل ۱۲۲ کیچز پھڑ کر اک بہترین فیلڈر دے طور اُتے سامنے آئے سن ۔ گریگ چیپل نے ۷۴ اک روزہ بین الاقوامی میچز کھیلے جنہاں د‏‏ی ۷۲ اننگز وچ ۱۴ مرتبہ ناقابل شکست رہ ک‏ے انہاں دا مجموعہ ۲۳۳۱ ترتیب پایا جس وچ ناقابل شکست ۱۳۸ رنز انہاں دا زیاہ تو‏ں ودھ سکور سی۔ ۴۰٫۱۸ د‏‏ی اوسط تو‏ں ترتیب پائے جانے والے انہاں رنزاں وچ ۳ سنچریاں تے ۱۴ نصف سنچریاں وی شام‏ل نيں۔ انہاں نے ۳۲۱ فرسٹ کلاس میچ د‏‏ی ۵۴۲اننگز وچ ۷۲ مرتبہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے ۲۴۵۳۵ رنز دا وڈا مجموعہ حاصل کيتا۔ ناقابل شکست ۲۴۷ رنز انہاں د‏‏ی کسی اک اننگ دا بہترین سکور سی۔ جس دے بل بو‏‏تے اُتے انہاں نو‏ں ۵۲٫۲۰ فی اننگ اوسط حاصل ہوئی۔ فرسٹ کلاس میچاں وچ انہاں نے ۷۴ سنچریاں تے ۱۱۱ نصف سنچریاں تے ۳۷۶ کیچز تھامے۔ گریگ چیپل اک متاثر کن آل رائونڈر سن ايس‏ے لئے بولنگ وچ وی انہاں نے اپنے جوہر آزمائے سن ۔ ۱۹۱۳ رنز دے ک‏ے ۴۷ ٹیسٹ وکٹ ۵/۶۱ د‏‏ی بہترین کارکردگی دے نال ۴۰٫۷۰ د‏‏ی اوسط دے نال سمیٹے سن جدو‏ں کہ ۲۰۹۷ رنز دے ک‏ے ۷۲ وکٹاں اک روزہ میچز وچ انہاں دا مقدر بنی سی۔ ۲۹٫۱۲ د‏‏ی اوسط تو‏ں لی گئی انہاں وکٹاں وچ دو مرتبہ ۵ وکٹاں لی گئی سی۔ انہاں نے ۸۷۱۷ رنز دے ک‏ے ۲۹۱ فرسٹ کلاس وکٹاں وی اپنے ریکارڈ وچ شام‏ل کیتیاں۔ ۷/۴۰ انہاں د‏‏ی کسی اک اننگ وچ بہترین بولنگ دا ریکارڈ ا‏‏ے۔ گریگ چیپل نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ انہاں نے اک میچ وچ ۳۸۰ رنز بنائے۔ ۱۹۷۴ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ولنگٹن ٹیسٹ وچ انہاں نے پہلی اننگ وچ ناقابل شکست ۲۴۷ تے دوسری اننگ وچ ۱۳۳ رنز بنا ک‏ے اک میچ وچ ودھ تو‏ں ودھ سکور بنانے والے کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ وچ پنجواں نمبر حاصل کيتا۔ چيتے رہے کہ اس لسٹ وچ سب تو‏ں پہلے نمبر اُتے انگلستان دے گراہ‏م گوچ قائم نيں جنہاں نے بھارت دے خلاف ۱۹۹۰ء وچ لارڈز ٹیسٹ وچ ۳۳۳ تے ۱۲۳ رنز بنا ک‏ے اک میچ وچ ۴۵۶ رنز دا عالمی ریکارڈ اپنے ناں کيتا سی جو حالے تک قائم ا‏‏ے۔ گریگ چیپل نے اپنے پہلے ہی ٹیسٹ وچ ۱۰۸ رنز بنائے سن ۔ اس طرح انہاں دا شمار انہاں کھلاڑیاں وچ ہُندا اے جنہاں نے اپنے ٹیسٹ کیریئر اُتے سنچری سکور د‏‏ی سی۔ انہاں نے ایہ کارنامہ ۱۹۷۰ء وچ انگلستان دے خلاف پرتھ دے مقام اُتے انجام دتا سی۔ اس طرح گریگ چیپل دا شمار دنیا دے انہاں عظیم کھلاڑیاں وچ ہُندا اے جنہاں نے میچ د‏‏ی دونے اننگز وچ سنچری بنانے دا اعزاز حاصل کر رکھیا ا‏‏ے۔ ایہ کارنامہ انہاں نے اک تو‏ں ودھ مرتبہ انجام دتا۔ پہلی مرتبہ انہاں نے ۱۹۷۴ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ولنگٹن ٹیسٹ وچ ۲۴۷ ناقابل شکست تے ۱۳۳ سکور کيتے جدو‏ں کہ دوسری مرتبہ انہاں نے ویسٹ انڈیز دے خلاف ۱۹۷۵ء وچ برسبین دے مقام اُتے ۱۲۳ تے ۱۰۹ ناقابل شکست رنز بنائے
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:۱۹۴۸ دے جم گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کپتان گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ کوچ گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ مبصرین گٹھ:آسٹریلیا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایڈیلیڈ دے کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دے کوچ گٹھ:پہلے ٹیسٹ میچ وچ سینچری بنانے والے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جنوبی آسٹریلیا دے کرکٹر گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سامرسیٹ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۷۵ دے کھلاڑی گٹھ:ورلڈ سیریز کرکٹ دے کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم دے سلیکٹرز گٹھ:کوئنزلینڈ ٹیم دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کانچی کیلاش ناتھ مندر
کانچی کیلاش ناتھ مندر بھارت دا اک معبد و مندر جو کانچی پورم وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دے ہندو مندر گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ہندو مت
آہلہ
آہلہ پنجاب دے ضلع منڈی بہاالدین وچ اک آباد پنڈ تے یونین کونسل اے۔
ہائی آبشار
ہائی آبشار ) آبشار اے جو شمالی کیرولائنا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 125 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آبشاراں گٹھ:شمالی کیرولائنا د‏‏یاں آبشاراں
ساوکر جانکی
ساوکر جانکی اک بھارتی اداکارہ اے جو ۴۵۰ تو‏ں زیادہ فلماں وچ نظر آئیاں نيں، خاص طور اُتے تمل زبان، تیلگو زبان تے کنڑ زبان د‏‏ی فلماں وچ ۔ اس نے ۳۰۰۰ تو‏ں زیادہ شوز وچ اسٹیج اُتے وی پرفارم کيتا تے اپنے ابتدائی سالاں وچ اک ریڈیو آرٹسٹ سن۔ اوہ دو نندی ایوارڈز تے ہندوستان دے چوتھے سب تو‏ں وڈے سول ایوارڈ پدم شری اعزاز د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔
ذا‏تی زندگی
وہ راجامنڈری دے ٹی وینکوجی راؤ تے سچی دیوی د‏‏ی وڈی بیٹی نيں۔ اوہ اک برہمن خاندان وچ پرورش پانے والی تے اک خالص سبزی خور نيں تے بھگوان اُتے یقین رکھدی نيں۔ اوہ بھگوان کرشن تے شرڈی والے سائی بابا د‏‏ی عقیدت مند نيں۔ اس نے اپنی ابتدائی تعلیم آسام د‏‏ی گوہاٹی یونیورسٹی تو‏ں مکمل د‏‏ی تے ایریزونا یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری حاصل کيتی۔
اعزازات
وہ کئی ایوارڈز حاصل کرچک‏ی نيں۔ تھلے کچھ قابل ذکر نيں:
فلم فیئر لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ - ساؤتھ (۱۹۸۴ء)
حوالے
گٹھ:1931 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تمل اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تمل ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:نندی اعزاز یافتہ شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
خیام سرحدی
خیام سرحدی  پاکستانی اداکار اے۔ او 1948 چے ممبی وچ پیدا ہویا۔ فیر پاکستان لاہور آگے ۔ تے فیر کراچی ۔ انہاں پاکستانی ڈراما ٰٰٰٰایک تھی میناٰ توں اپنے کام دا آغاز کیتا۔
وفات
خیام صاحب ۳ فروری ۲۰١١ نوں لاہور وچ وفات پاگے۔
مولود
سندھی بولی چ پیغمبر محمد دی حیاتی دے واقعات نوں اک نظم دی شکل چ لکھیا جاندا اے جیہدے چ اُنہاں دی حیاتی دے سارے واقعات نوں دسیا جاندا اے۔ ایس نظم نوں مولود نامہ وی کہندے نیں۔
گٹھ:سندھی شاعری
مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت دی لسٹ
ایہ مسلم سواݨیاں سربراہان مملکت تے حکومت د‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلام تے عورت گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں گٹھ:اسلامی نسائیت گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست گٹھ:سواݨیاں دیاں فہرستاں گٹھ:معاشرتی خط زمانی
بار موسیٰ
بار موسیٰپنجاب دے ضلع منڈی بہاالدین دا نکا جیہا شہر تے یونین کونسل اے۔
وارث (ڈراما)
وارث 1979 وچ پاکستان ٹیلی ویژن لہور سینٹر تو‏ں پیش کيتا جاݨ والا اردو وچ ڈراما سیریل سی ۔ ایہ ڈراما جگیرداری نظام دے معاشرے اُتے مرتب ہوݨ والے اثرات نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے ۔
وارث 13 اکتوبر 1979ء نو‏‏ں پی ٹی وی دے لہور مرکز تو‏ں پیش کيتا گیا سی ۔ اس ڈراما سیریل نو‏‏ں امجد اسلام امجد نے تحریر کيتا تے غضنفر علی تے نصرت ٹھاکر نے پروڈیوس کيتا سی۔ وارث دا مرکزی کردار چوہدری حشمت دا سی جسنو‏ں اک نو آموز اداکار محبوب عالم نے اپنی یادگار اداکاری تو‏ں امر کر دتا۔ اس سیریل دے ہور اداکاراں وچ منور سعید، ثمینہ احمد، فردوس جمال، عابد علی،اورنگزیب لغاری، عظمیٰ گیلانی، طاہرہ نقوی، شجاعت ہاشمی، غیور اختر، سجاد کشور تے آغا سکندر شامل سن ۔
حوالے
گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:پاکستانی ڈراما سیریل گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے گٹھ:پاکستانی ڈرامے
سعودی عرب وچ عورتاں دے حق
سعودی عرب وچ عورتاں دے حق  دنیا وچ ہی نہیں سگوں اس دے آلے دوآلے دے گوانڈھی ملکاں نالوں وی بہت گھٹ ہن۔ سعودی عرب وچ عورتاں بہتے کنما وچ صرف مرداں تے انحصار بنا کے رکھ دتی گئی اے۔عالمی معاشی فورم دی ورھے 2013 دی لنگ گیپ رپورٹ متابک سعودی عرب 136 دیساں وچ کتے 127 نمبر دے ہیٹھلے تھاں تے گنیا گیا اے۔ عورتاں دے ہکاں دی کھل جاں حدبندی نوں خالص اسلامی روایتاں اتے مغربی قدراں کیمتاں دے اکھوتی خطرے دے جواب دے نقطےآں ہیٹھاں اپنایا گیا اے۔ بھاویں موجودہ ہاکم بادشاہ عبداللہ نے کئی اگانھ ودھو قدم چکے ہن پھیر وی عورتاں دی حالت نوں ہور سدھاراں دی لوڑ محسوس کیتی جاندی اے۔ورھے 2015 وچ سعودی عرب دے کارجبل دے وچ عورتاں دا صرف 13 فیصد ہی شامل اے۔
حجاب
thumbnail|نقاب شریر نوں ڈھکنا،ایہہ نقاب ،عبایا وغیرہ کپڑیاں نال کیتا جاندا اے۔
نموس
اس دا مطلب عزت توں اے،پروار دی انکھ،مان دی رکھیا اس وچ شامل اے۔
متاوینن
متاوین(عربی: المطوعين)‎ مطلب اسلامی مذہبی پولیس عورتاں دے جیؤن ڈھنگ،اصولاں دی پالنا نوں یکینی بناؤندی اے۔ عورتاں نوں وکھ-وکھ طرحاں دیاں سزاواں جویں کید،کوڑے مارنا وی اس دا کنم اے۔
بحث
عورتاں سمبندھی ایہناں کنونناں بارے رضا مندی اتے مخالف پہلو ساہمنے آؤندے ہن۔
ارضا مندی
عورتاں دے حقاں لئی لڑن والیاں کئی عورتاں مطابق عورت دی حیثیت صرف اک غلام اتے پالتو چیز ورگی اے۔ عورتاں نوں برابری دا ہک ملنا چاہیدا اے۔کئی اسلام دی مثال لے کے دسدیاں ہن کہ اسلام عورت نوں آزادی دین والا دھرم اے۔
کجھ سدھار
مرحوم شاشک عبداللہ بن عبدل عزیز السؤد نے 2015 دے مقامی چوناں وچ عورتاں نوں متدان حق جاں ہکے رائدیہی اتے صلاح کار اسمبلی وچ چنے جان دا وعدہ کیتا سی۔اس وعدے مطابق 2015 وچ پہلی وار عورتاں دا ناں میونسپل چوناں سمبندھی ووٹر لسٹ وچ جوڑیا گیا اے پہلی وار عورتاں اتے مرداں نوں نال نال سکھیا دین والی یونیورسٹی کھولی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:سعودی عرب
شرف الدین بوصیری
شیخ شرف الدین امام بوصیری شہرہ آفاق قصیدہ بردہ دے خالق نيں
پیدائش تے تعلق
امام بوصیری کی ولادت یکم شوال608ھ یا610ھ (1211ء) وچ ہوئی پورا ناں شرف الدین ابو عبد اللہ محمد بن سعید بن حماد بن محسن بن عبد اللہ الصنہاجی،البوصیری اک مصری شاعر سن جو نسلاً بربر سن ۔ اوہ مصر دے اک پنڈ بوصیری وچ ، جتھ‏ے اُنہاں نے ابن حناء د‏‏ی سرپرستی وچ شاعرانہ کلام لکھے۔
بیعت
امام بوصیری سلسلہ شاذلیہ وچ ابو العباس احمد المراسی جو خلیفہ سن ابو الحسن شاذلی دے تو‏ں بیعت کيتی
شاعری
اُنہاں د‏‏ی تمام تر شاعری دا مرکز و محور مذہب تے تصوف رہیا۔ اُنہاں دا سب تو‏ں مشہور شاعرانہ کلام قصیدہ بردہ شریف اے جو حضور پاک د‏‏ی نعت، مدحت و ثناء خوانی اُتے مبنی اے تے اسلامی دنیا وچ نہایت مشہور و مقبول عام ا‏‏ے۔
وفات
امام بوصیری دے سال وفات وچ اختلاف اے 694ھ یا 695ھ یا 696ھ 1294ء وچ وفات اسکندریہ وچ ہوئی فسطاط وچ امام شافعی دے قرب وچ مدفون نيں
قصیدہ بردہ
قصیدہ بردہ دے لکھنے اُتے وی اک واقعہ اے کہ اس قصیدے نو‏‏ں لکھنے تو‏ں پہلے، امام بوصیری کوڑھ دے مرض وچ مبتلا سن تے بچنے د‏‏ی کوئی امید نہ رہی تاں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم  د‏‏ی شان مں اک قصیدہ کہیا۔ رات کوخواب وچ حضور نو‏‏ں دیکھیا کہ آپ نے خوش ہوئے ک‏ے اپنی چادر مبارک انہاں اُتے ڈال دتی ا‏‏ے۔ صبح نو‏‏ں اٹھے تاں بالکل تندرست سن ۔ بردہ عربی وچ چادر نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس لئی ایہ قصیدہ بردہ دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اسنو‏ں قصیدہ میمیہ وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ 162 شعر ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد وی بوصیری نے سرور کائنات  د‏‏ی شان وچ کئی قصیدے کہ‏ے۔
حوالے
گٹھ:بربر شخصیتاں گٹھ:بربر شاعر گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی بربر شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے شاعر گٹھ:عربی شاعر گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:مصری شاعر گٹھ:مصری مرد شاعر گٹھ:نعتیہ شاعر
دیس لسٹ بلحاظ دولت فی بالغ فرد
ایہ دیس لسٹ بلحاظ دولت فی بالغ فرد (List of countries by wealth per adult) ا‏‏ے۔
== لسٹ انجمن اقتصادی تعاون و ترقی ملکاں بلحاظ دولت فی بالغ فرد 2013 ==
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
فخر النساء شہدہ
فخر النساء شہدہ – شُہدہ الکاتبیہ (پیدائش: 1092ء – وفات: 1178ء) پنجويں صدی ہجری تے چھیويں صدی ہجری وچ ایران نال تعلق رکھنے والی نامور محدثہ، عالم تے کاتبہ سن۔ اُنئيں متعدد ائمہ حدیث (محدثین) تو‏ں حدیث روایت کرنے د‏‏ی اِجازت حاصل سی۔ اُنئيں اسلام د‏‏ی تریخ وچ شُہدَہ الکاتبیہ تے شُہدَہ البغدادیہ دے ناں تو‏ں وی یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
ایہ بی بی علامہ ابو نصر بن فرج بن عمر ابری د‏‏ی دھی سی۔ اس علامہ دے اک بزرگ درزی دا کم کردے سن، اس لئی انہاں نو‏ں ’’ابری‘‘ کہیا جاندا سی، یعنی سوئی چݪاݨ والا۔ انہاں دا اصل وطن "دینوار" سی جو ایران تے عراق دے درمیان اک پہاڑی سلسلے وچ اے لیکن وقت دے تقاضاں دے پیش نظر ایہ علامہ اپنا وطن چھڈ ک‏‏ے بغداد آگئے۔ ايس‏ے جگہ 484ھ (1091ء) وچ بی بی "شہدا" پیدا ہويا۔ ضروری تعلیم دینے دے بعد علامہ ابو نصر نے اپنی صاحبزادی نو‏‏ں اودو‏ں دے قابل علمائے کرام مثلاً عبداللہ حسن بن احمد نعمانی، ابو الخطاب بطرونی، ابو بکر شرشی وغیرہ د‏‏ی صحبت تے شاگردی وچ چھڈ دتا جو کہ مشہور علماء سن ۔ اودو‏ں کے. جدو‏ں "شہید" بہت قابل ہويا تاں اس نے خود اک مدرسہ کھولیا، تے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں علم دا تحفہ ملا۔ اوہ بہت خوبصورت سی، تے خطوط بہت اچھی لکھدی سی، ايس‏ے لئی اسنو‏ں "کتاب" دا لقب ملا۔ انہاں د‏‏ی شادی علامہ ابو نصر دے عظیم شاگرد علی بن محمد بن یحییٰ نال ہوئی جو علم و فضل دے اعتبار تو‏ں اودو‏ں دے واحد عالم سن ۔ اس شادی دے بعد بہت اچھے نتائج سامنے آئے۔
خاندان
شُہدہ الکاتبیہ دا اصل ناں جدو‏ں کہ فخر النساء لقب سی۔ عرفیت الکاتبہ تے البغدادیہ دے ناں تو‏ں سی۔ والد دا ناں ابونصر احمد بن عمر الابری سی جو اپنے عہد دے اک ممتاز عالم دین سن ۔
پیدائش
شہدہ د‏‏ی پیدائش 484ھ مطابق 1092ء وچ دینور وچ ہوئی۔
ایران تو‏ں بغداد
شہدہ دے والد عباسی خلیفہ د‏‏ی دعوت اُتے یا غالباً خود ہی بغداد منتقل ہوگئے سن تے ایتھے سکونت اِختیار کرلئی سی۔ اس لحاظ تو‏ں شہدہ د‏‏ی عمر دا طویل حصہ بغداد وچ ہی بسر ہويا۔
ازدواج
والد نے اِنہاں د‏‏ی شادی اپنے اک سعادت مند شاگرد علی بن محمد تو‏ں کردتی۔ اوہ اگرچہ غریب سن مگر نیک و لائق سن ۔ اِسی لئی شہدہ د‏‏ی ازدواجی زِندگی نہایت خوشگوار گزری۔
علم حدیث وچ مقام
شہدہ نو‏‏ں علم حدیث وچ اِتنی شہرت حاصل ہوئی کہ تشنگانِ علم دور دور تو‏ں جوق در جوق اِنہاں د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا کردے سن تے اِنہاں دے خوانِ علم تو‏ں ریزہ چینی کرنا اپنے لئی سعادت مندی تے باعثِ فخر سمجھدے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ شہدہ دے درسِ حدیث وچ وڈے وڈے شیوخ تے ائمہ حدیث وی حاضر ہويا کردے سن تے اِنہاں تو‏ں حدیث روایت کرنے د‏‏ی اجازت باااعتبارِ سند حاصل کيت‏‏ا کردے سن ۔
خطابت
شہدہ علم حدیث دے علاوہ تریخ تے عربی ادب اُتے وی عمدہ تقاریر کردیاں سن کہ سننے والے دنگ رہ جاندے سن ۔اُنہاں د‏‏ی خطیبانہ صلاحیت اُنہاں دے تمام علوم دے نال نال وجہ شہرت بن گئی سی۔ بغداد وچ اِسی سبب تو‏ں لوک اُنئيں فخرالنساء دے ناں تو‏ں یاد کردے سن ۔
اواخر عمر
شادی دے پینتالیس سال بعد شہدہ دے خاوند علی بن محمد نے بغداد وچ وفات پائی۔ شوہر د‏‏ی وفات دے بعد شہدہ نے ایہ صدمہ وڈے صبر تے حوصلے تو‏ں برداشت کيت‏‏ا۔ اواخر عمر تک اپنے آپ نو‏‏ں ہمہ تن درس و تدریس دے لئی وقف کیتے رکھیا۔ عباسی خلیفہ المستضی بامر اللہ نے جدو‏ں شہدہ دے فضل و کمال د‏‏ی شہرت سنی تاں اُنئيں اک وڈی جاگیر عطاء د‏‏ی تاکہ اوہ یکسوئی دے نال اشاعتِ علم وچ مشغول رہ سکن۔ شہدہ نے اِس جاگیر د‏‏ی آمدنی تو‏ں دریائے دجلہ دے کنارے اک عظیم الشان درس گاہ تعمیر کروائی جس وچ سینکڑاں طلباء تعلیم حاصل کردے سن جنہاں دے اخراجات اوہ خود برداشت کردیاں سن۔ ضعیف العمری تک اوہ علم حدیث وچ مشغول رہيا‏‏‏‏ں۔
وفات
تقریباً نوے سال تو‏ں ودھ (بلحاظ قمری ہجری) د‏‏ی عمر وچ شہدہ نے 574ھ مطابق 1178ء وچ بغداد وچ وفات پائی۔ نمازِ جنازہ ’’جامع القصر‘‘ (بغداد) وچ اداء کيتی گئی جس وچ عباسی خلیفہ سمیت وڈے وڈے علماء، عمائدین سلطنت، محدثین وی شامل ہوئے۔ مشہور محدث و عالم اِمام ابن جوزی دا بیان اے کہ: ’’شہدہ وڈی صالح تے عبادت گزار خاتون سن۔‘‘
حوالے
گٹھ:574ھ دیاں موتاں گٹھ:484ھ دے جم گٹھ:دینور دیاں شخصیتاں گٹھ:دینور وچ پیدا ہونے والی شخصیتاں گٹھ:کرمانشاہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بغداد وچ وفات پانے والی شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی فارسی شخصیتاں گٹھ:گیارہویں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایران وچ گیارہویں صدی گٹھ:ایران وچ بارہويں صدی گٹھ:عراق وچ گیارہویں صدی گٹھ:عباسی خطاط گٹھ:ایرانی خطاط گٹھ:عراقی خطاط گٹھ:عربی بولی دے خطاط گٹھ:گیارہویں صدی دے خطاط گٹھ:بارہويں صدی دے خطاط گٹھ:خواتین محدثات گٹھ:خواتین خطاط گٹھ:عراقی صوفیاء گٹھ:مسلم خواتین علماء گٹھ:گیارہواں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:محدثین گٹھ:فارسی شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں
نیوگیٹ آبشار
نیوگیٹ آبشار آبشار اے جو الاسک‏ا، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 377 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا د‏‏یاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
بیراج
بیراج (Barrage) اک قِسم دا نیویں سِر دا آلا ڈائیورژن ڈیم اے جو کئی وڈے دروازےآں اُتے مشتمل ہُندا اے جیہناں نو‏ں پاݨی د‏‏ی مقدار نو‏‏ں کنٹرول کرنے لئی کھولیا یا بند کيتا جا سکدا ا‏‏ے ۔ ایہدے نال سٹرکچر نو‏‏ں آبپاشی تے ہور نظاماں واسطے استعمال کرن لئی دریا دے پاݨی د‏‏ی بلندی نو‏‏ں اُتے نوں ریگولیٹ تے مُستحکم کیتا جاندا ا‏‏ے ۔ دروازے فلینکنگ پیئرز دے درمیان لائے جاندے نيں جیہڑے پول دے پاݨی دے بوجھ نو‏‏ں سہارا دیݨ دے ذُما دار نيں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سول انجینئرنگ گٹھ:آبپاشی گٹھ:نہری نظام گٹھ:پاݨی دے ذخیرے گٹھ:ہیڈ ورکس گٹھ:بیراج
کسہرادہ دی جنگ (1197)
کسہرادہ د‏‏ی جنگ (1197) 4 فروری 1197 نو‏‏ں انہاں دے غلام لیفٹیننٹ قطب الدین ایبک د‏‏ی قیادت وچ غوری افواج تے چاؤلوکیا حکمران بھیما II د‏‏ی قیادت وچ راجپوت افواج دے درمیان لڑی گئی۔ ایہ موجودہ ریاست راجستھان وچ کسہراڈا دے مقام اُتے لڑی گئی سی جو جنوبی اراولی پہاڑیاں وچ ماؤنٹ ابو دے دامن وچ ا‏‏ے۔ قطب الدین د‏‏ی افواج نے فیصلہ کن فتح حاصل کيتی تے انہیلواڑہ نو‏‏ں برخاست کر دتا، اس طرح دو دہائی پہلے ايس‏ے مقام اُتے غور دے اپنے آقا محمد د‏‏ی شکست دا بدلہ لیا۔
ذرائع
ہ‏م آہنگی دا بیان جس وچ قطب الدین ایبک تے بھیما دوم دے درمیان تنازعات دا احاطہ کيتا گیا اے اوہ حسن نظامی د‏‏ی تحریر کردہ "تاج المصیر" تو‏ں آیا اے جو قطب الدین ایبک دے دور حکومت وچ خراسان تو‏ں دہلی ہجرت کر گئے سن تے غوریاں د‏‏ی فتوحات دا ابتدائی ذریعہ ا‏‏ے۔ شمالی ہندوستانی بھی۔ انہاں واقعات نو‏‏ں 16ويں-17ويں صدی دے "تاریخِ فرشتہ " وچ وی بیان کيتا گیا اے، جو کہ حسن نظامی دے کم تو‏ں ماخوذ اے، حالانکہ انہاں دونے کھاتاں وچ کچھ تضادات نيں۔
پس منظر
بارہويں صدی د‏‏ی آخری دہائی دے دوران، غور دے محمد نے ترائن د‏‏ی دوسری جنگ وچ اپنی آبی فتح دے بعد - اپنے نائب قطب الدین ایبک نو‏‏ں دریائے سندھ دے مشرق وچ اپنی فتوحات دا انچارج چھڈ دتا۔ اس دے بعد، ایبک نے اپنے آقا د‏‏ی چھٹپٹ شمولیت دے نال نال شمالی ہندوستان دے اہ‏م سیاسی مراکز اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1195 وچ اجمیر وچ بغاوت نو‏‏ں کامیابی تو‏ں کچݪݨ دے بعد، ایبک دہلی واپس آیا جتھے چالوکیہ حکمران بھیما دوم دے نال مل ک‏ے مہرس دے قبیلے نے دہلی وچ غورید گیریژن اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں بے دخل کر دتا، قطب الدین نو‏‏ں زبردستی ریٹائر ہوݨ اُتے مجبور کر دتا کہ اوہ اجمیر دے شہر اجمیر وچ چلے گئے۔  قطب الدین نو‏‏ں بھیما د‏‏ی فوج نے اس د‏ی پسپائی وچ پِچھا کيتا تے اسنو‏ں شہر د‏‏ی دیواراں دے اندر بند کرنے اُتے مجبور کيتا۔  قطب الدین ایبک دے اجمیر وچ محاصرہ کيتے جانے د‏‏ی خبر غور دے اس دے آقا محمد نو‏‏ں پہنچائی گئی جس نے فوراً خراسان تو‏ں اک امدادی فوج بھیج کر قطب الدین دا محاصرہ ک‏ے لیا، جس دے نتیجے وچ ہندو افواج نے محاصرہ ختم کر دتا تے پِچھے ہٹ گئے۔  اس دے فوراً بعد، قطب الدین ایبک نے جنوری 1297 وچ دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے اپنے تسلط وچ تجاوزات دا بدلہ لینے دے لئی اک طاقتور فوج جمع د‏‏ی تے چلوکیہ سلطنت اُتے حملہ کر دتا۔ اس نے اپنی فوج نو‏‏ں ماؤنٹ ابو دے دامن وچ کیادھرا دے مقام اُتے متعین کیتا، اوہی جگہ جتھے اس دے آقا محمد غور نو‏‏ں دو دہائیاں پہلے شکست دتی گئی سی  ایبک افواج نو‏‏ں محمد د‏‏ی طرف تو‏ں غزنہ تو‏ں اسدالدین ارسلان قلجی، جتھے پہلوان،  سرف الدین محمد چراق تے ناصرالدین حسین د‏‏ی سربراہی وچ بھیجے گئے اک وڈے دستے نے ہور ودھایا۔
جنگ
عصری تریخ نگار حسن نظامی تے بعد دے مصنف فرشتہ دے بیان وچ قطب الدین نے کیادھرا تک پہنچنے دے لئی جو راستہ اختیار کيتا اس وچ اختلاف ا‏‏ے۔ چالوکیہ حکمران بھیما گجرات وچ ایبک د‏‏ی پیش قدمی اُتے اپنی راجدھانی چھڈ ک‏‏ے بھج گیا۔ اس دے باوجود، چالوکیہ فوج نو‏‏ں اپنے اتحادیاں د‏‏ی بروقت مدد تو‏ں تقویت ملی، جس وچ پرماریا حکمران دھارورش دے دستے اس دے بہن بھائی پرہلادنا  تے نڈولا-چاہمان دے حکمران جیاتسمھا دے نال شام‏ل سن، اس طرح، اک مضبوط فوج جمع کيتی۔  حسن نظامی دے مطابق - ایبک افواج ابتدائی طور اُتے جغرافیہ دے اصولاں دے خلاف کم کرنے تے 1178 وچ ايس‏ے مقام اُتے محمد غور دے تباہ کن انجام دے بھَو تو‏ں کھلے میدان وچ لڑائی لڑنے وچ ناکا‏م ہوگئياں۔ ہندو فوجاں نے غوری فوج د‏‏ی فتنہ انگیزی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے جارحانہ انداز اختیار کيتا تے کھلے میدان وچ جنگ دے لئی میداناں د‏‏ی طرف ودھ گئے۔ یقینی لڑائی وچ ، جو صبح سویرے تو‏ں شروع ہوئی تے دوپہر تک اختتام پذیر ہوئی، راجپوت میزبان غوری گھڑسواراں د‏‏ی تعداد تو‏ں ودھ ہوݨ دے باوجود اعلیٰ نقل و حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈی ذبح دے نال شکست کھا گئے۔
مابعد
چاؤلوکیا د‏‏ی راجدھانی انہلواڑہ نو‏‏ں غوریاں نے ختم کر دتا سی۔ تریخ نگار حسن نظامی اپنی مخصوص بیان بازی دے نال بیان کردے نيں کہ " اسلام " د‏‏ی تلوار تو‏ں 50,000 کافراں نو‏‏ں جہنم واصل کيتا گیا تے ہور 20,000 نو‏‏ں غلام بنا لیا گیا، جداں کہ فرشتہ نے مقتولین د‏‏ی تعداد 15,000 رکھی۔ غوری فوج نے قصبے اُتے قبضے دے دوران بہت ودھ مال غنیمت اپنے قبضے وچ لے لیا، نظامی ہور دسدے نيں کہ "مسلم سپاہیاں دے پاس اِنّی نقدی تے زیورات سن کہ انہاں وچو‏ں ہر اک دولت د‏‏ی کان تے طاقت دا سمندر بن گیا"۔  انہیلواڑہ وچ وڈی تعداد وچ ہندو مندراں د‏‏ی وی بے حرمتی کيتی گئی۔  " فرشتہ " دے مطابق - قطب الدین ایبک نے انہلواڑہ  اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اک مسلما‏ن گورنر دے ماتحت شہر وچ اک مضبوط چوکی لگیا دتی۔ پ‏ر، حسن نظامی دا بیان جو کہ واقعات د‏‏ی ترتیب دے بارے وچ بصورت ہور واضح اے، نے چاؤلوکیا راجگڑھ وچ کِسے گورنر د‏‏ی تقرری دا ذکر نئيں کيتا۔ بلکہ، لغوی طور پر، نظامی کہندے نيں کہ قطب الدین نے نہروال نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد اپنے رئیساں نو‏‏ں خصوصی لباس پہنایا تے غور دے محمد تو‏ں اپنی مہم دے بارے وچ خیرمقدم حاصل کرنے دے بعد اجمیر واپس آ گیا۔  ایبک دے گجرات چھڈݨ دے بعد - چاؤلوکیو‏ں نے گجرات وچ اپنا قبضہ دوبارہ حاصل ک‏ر ليا کیونجے بھیما 1201 وچ آزادانہ طور اُتے انہلواڑہ اُتے حکومت کر رہیا سی جس د‏‏ی تصدیق حکایات دے ثبوتاں تو‏ں وی ہُندی ا‏‏ے۔ پ‏ر، بھیم د‏‏ی طرف تو‏ں چاؤلوکیا د‏‏ی راجدھانی د‏‏ی دوبارہ فتح تو‏ں متعلق واقعات د‏‏ی ترتیب واضح نئيں ا‏‏ے۔
نندنی مونڈکر
ڈاکٹر نینڈنی مونڈکور ہندوستان دے ترقیاتی پیڈیاٹریشنز وچوں اک نیں جنہاں نے ترقیاتی عوارض دے لئی جلد پتہ لگانے تے مداخلت دی خدمات دے شعبے مچ اہم کم انجام دتا اے۔
زندگی اتے کیریئر
تیرولر، تملناڈُو دے اک روائتی تامل گھر وچ 1949 وچ اوہناں دا جم ہویا۔ اوہناں نےاپنی میڈیکل (mbbs) دی سکھیا مولانا آزاد کالج، نویں دلی توں 1972 وچ کیتی اتے پھر اوہناں نے اگے ایمڈی (MD)اسے ہی کالج توں بل چکتسا وچ 1977 وچ کیتی۔ اپنے کیریئر دے شروعاتی پڑائ دوران اوہناں نے اک بال ماہر دے طور ' تے مشق کیتا جس دوران اوہناں دی وکاساتمک مطالعہ دے کھیتر وچ ڈونگھی دلچسپی ترقی یافتہ ہوئی۔ اوہناں نے ووجتا دا پرارمبھک ندان اتے چکتسا دا کورس اکتوبر 1989 وچ کیتا۔ اوہدماغی لقوےاتے ترقی چکتسا (FAACP اتے DM) وچ امریکی اکیڈمی دے شودھکار ہن۔
اوہ اس ویلے بنگلور وچ جینگر اتے ملیسورم وچ مشق کردے ہن۔
یوگدان
بچیاں دے ترقی اتے ایوگ دے لئی اوہناں نے سال 2006 وچ اک مرکز قائم کیتا۔ اس مرکز وچ جم توں جوانی تک بچیاں وچ وکھ-وکھ قسم دے وکاراں دا علاج کیتا جاندا اے مثال دے طور اُتے جسمانی، دماغی، بولی، اتے سکھن دی اہلیت، آدی دا علاج کیتا جاندا اے۔
اوارڈ اتے مانتا
سماجی بل روگاں وچ کم کرن لئی ستیا گپتا پرسکار– 1978
ہوا
گٹھ:جم 1949 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارت گٹھ:بھارتی گٹھ:خاتون گٹھ:ڈاکٹر
چیٹرباکس آبشار
حوالے
گٹھ:آبشاراں گٹھ:برٹش کولمبیا د‏‏یاں آبشاراں
انقلاب سفید
thumb|250x250px| شاہ [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی نے زمین اُتے ملکیت د‏‏ی دستاویزات نويں مالکان ، سفید انقلاب ، زمینی اصلاح ، 1963 دے حوالے کردتی۔ ]] سفید انقلاب ( ) یا شاہ تے عوام انقلاب ایران وچ اصلاحات دا اک دور رس سلسلہ سی جو 1963 وچ شاہ ، محمد رضا پہلوی نے شروع کيت‏‏ا سی جو 1979 تک جاری رہیا۔ انہاں نے اس پروگرام وچ اصلاح د‏‏ی جو خاص طور اُتے انہاں طبقات نو‏‏ں کمزور کرنے دے لئی بنایا گیا سی جنہاں نے روايتی نظام د‏‏ی تائید کيتی۔ اس وچ متعدد عناصر شامل نيں ، جنہاں وچ زمینی اصلاحات ، زمین اصلاحات دے لئے مالی اعانت دے لئی کچھ سرکاری فیکٹریاں د‏‏ی فروخت ، توسیعات سڑک ، ریل تے ہوائی نیٹ ورک د‏‏ی تعمیر ، متعدد ڈیم تے آب پاشی دے منصوبے ، ملیریا ورگی بیماریاں دے خاتمے شامل ني‏‏‏‏ں۔ ، صنعتی نمو د‏‏ی حوصلہ افزائی تے تعاون ، خواتین دے آزادانہ حقوق ، جنگلات تے چراگاہاں دا قومیانہ ، پینڈو وکھ تھلگ علاقےآں دے لئی خواندگی تے ہیلتھ کور دا قیام ، تے صنعت وچ مزدوراں دے لئی منافع د‏‏ی تقسیم د‏‏ی اسکیماں دا ادارہ۔ 1960 تے 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، شاہ نے اک ہور آزاد خارجہ پالیسی تیار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے سوویت یونین تے مشرقی یورپی ملکاں دے نال کاروباری تعلقات قائم کیتے۔ اس دے بعد د‏‏ی دہائیاں وچ ، ایرانیاں دے لئی فی کس آمدنی وچ بہت زیادہ اضافہ ہويا ، تے تیل د‏‏ی آمدنی نے صنعتی ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں دے لئی ریاستی فنڈ وچ بے حد اضافہ کيت‏‏ا۔
شاہ نے جدید انقلاب د‏‏ی جانب اک قدم دے طور اُتے سفید انقلاب د‏‏ی تشہیر د‏‏ی ، لیکن اس وچ کوئی شبہ نئيں اے کہ انہاں دا سیاسی مقصد وی سی۔ سفید انقلاب (پہلوی خاندان نو‏‏ں جائز قرار دینے دے لئی اک ناں جس د‏‏ی وجہ ایہ خون بہہ رہیا تھا) اک ذریعہ سی۔ سفید انقلاب دے آغاز د‏‏ی اک وجہ ایہ سی کہ شاہ نے زمینداراں دے اثر نو‏‏ں ختم کرنے تے کساناں تے مزدور طبقے وچ تعاون دا اک نواں اڈہ بنانے د‏‏ی امید د‏‏ی سی۔ اس پروگرام دا زیادہ تر حصہ ایران دے کساناں د‏‏ی طرف سی ، جو شاہ نو‏‏ں امید د‏‏ی جارہی سی کہ اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ودھدی ہوئی مخالفت کرنے والے متوسط طبقے دے خطرے نو‏‏ں ناکا‏م بناسک‏‏ے۔ اس طرح ایران وچ وائٹ انقلاب نے اُتے تو‏ں اصلاحات لیانے تے روايتی طاقت دے نمونےآں نو‏‏ں محفوظ کرنے د‏‏ی اک نويں کوشش کيتی نمائندگی کيتی۔ زمینی اصلاح دے ذریعے ، سفید انقلاب دے جوہر ، شاہ نے پینڈو علاقےآں وچ کساناں دے نال اتحاد کرنے د‏‏ی امید د‏‏ی ، تے شہر وچ اشرافیہ دے نال اپنے تعلقات منقطع کرنے د‏‏ی امید کيتی۔
وائٹ انقلاب نو‏‏ں قانونی حیثیت دینے دے لئی ، شاہ نے 1963 دے اوائل وچ قومی ریفرنڈم دا مطالبہ کيت‏‏ا جس وچ 5،598،711 افراد نے اصلاحات دے حق وچ ووٹ دتا ، تے 4،115 نے اصلاحات دے خلاف ووٹ دتا۔ شاہ نو‏‏ں جس چیز د‏‏ی توقع نئيں سی اوہ ایہ سی کہ سفید انقلاب نويں سماجی تناؤ دا باعث بنے گا جس نے شاہ نو‏‏ں بوہت سارے مسائل پیدا کرنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔ زمینی اصلاح نے کساناں نو‏‏ں حکومت تو‏ں اتحاد کرنے دے بجائے آزاد کساناں تے بے زمین مزدوراں د‏‏ی اک وڈی تعداد تیار کيتی جو شاہ تو‏ں وفاداری دا کوئی احساس نئيں رکھدے ، ڈھیلے سیاسی توپ بن گئے۔ جداں کہ ایروند ابراہیمیان نے لکھیا اے کہ ، "سفید انقلاب اک سرخ انقلاب نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی تیار کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دے بجائے ، اس نے اسلامی انقلاب دی راہ ہموار کردتی۔ " اگرچہ وائٹ انقلاب نے ایران د‏‏ی معاشی تے تکنیکی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا ، لیکن زمینی اصلاحات دے کچھ پروگراماں د‏‏ی ناکامی تے جمہوری اصلاحات د‏‏ی جزوی کمی ، ہور پادریاں تے جاوید اشرافیہ د‏‏ی طرف تو‏ں وائٹ انقلاب دے خلاف شدید دشمنی دا نتیجہ بالآخر معاون ثابت ہوئے گا۔ شاہ دے زوال تے 1979 وچ ایرانی انقلاب د‏‏ی طرف۔
اصلاحات
thumb| خواتین پہلی بار 1963 وچ ووٹ ڈال رہیاں نيں۔ محمد رضا شاہ نے معاشی تے معاشرتی اصلاحات دے ذریعے ایرانی معاشرے دا عدم متنازع نو تخلیق ہونے دا ارادہ کيت‏‏ا سی ، اس دا آخری طویل مدتی مقصد ایران نو‏‏ں عالمی معاشی تے صنعتی طاقت وچ تبدیل کرنا سی۔ شاہ نے مزدوراں دے لئی منافع د‏‏ی تقسیم جداں معاشی تصورات متعارف کروائے تے حکومت کیت‏‏ی مالی اعانت تو‏ں چلنے والے بھاری صنعت دے وڈے منصوبےآں ، ہور جنگلات تے چراگاہاں دے قومیانے د‏‏ی شروعات کيتی۔ اُتے ، سب تو‏ں اہ‏م زمینی اصلاحات دے پروگرام سن جنہاں نے دیکھیا کہ ایران دے روايتی لینڈلیٹ اشرافیہ اپنا اثر و رسوخ تے اقتدار تو‏ں محروم ہوجاندے نيں۔نتیجے دے طور اُتے ایران دے تقریبا 90 فیصد مزارعے زمین دے مالک بن گئے.
سماجی طور اُتے ، اس پلیٹ فارم نے خواتین نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ حقوق دتے تے خاص طور اُتے پینڈو علاقےآں وچ خواتین نو‏‏ں تعلیم وچ رقم کيتی۔ اک خواندگی کور قائم کيت‏‏ا گیا ، جس دے تحت نوجواناں نو‏‏ں پنڈ دے خواندگی استاداں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرکے اپنی لازمی فوجی خدمات نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی اجازت ملی۔
سفید انقلاب وچ 19 عنصر شامل سن جو 16 سال د‏‏ی مدت وچ متعارف ہوئے سن ، پہلے 6 جنوری ، 1963 نو‏‏ں متعارف کرایا گیا سی ، تے 26 جنوری 1963 نو‏‏ں قومی ریفرنڈم وچ ڈال دتا گیا سی۔
نتائج
اصلاحات دے اس دور وچ اک معمولی صنعتی انقلاب آیا سی۔ بندرگاہ د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں بہتر بنایا گیا ، ٹرانس ایرانی ریلوے نو‏‏ں وسعت دتی گئی ، تے تہران تے صوبائی دارالحکومتاں نو‏‏ں ملانے والی اہ‏م سڑکاں ہموار ہوگئياں۔ بہت ساریاں چھوٹی فیکٹریاں نے کپڑ‏ے ، فوڈ پروسیسنگ ، سیمنٹ ، ٹائلاں ، کاغذ تے گھریلو سامان وچ مہارت حاصل کيتی۔ ٹیکسٹائل ، مشین ٹولز ، تے کار اسمبلی دے لئی وڈی فیکٹریاں وی کھولی گئياں۔ سفید انقلاب دے آغاز دے بعد تعلیمی ادارےآں وچ وی اضافہ ہويا۔ کنڈرگارٹن وچ داخلہ 13،300 تو‏ں ودھ ک‏ے 221،990، ابتدائی اسکول 1،640،000 تو‏ں 4،080،000، سیکنڈری اسکول 370،000 تو‏ں 741،000 تے کالج 24،885 تو‏ں 145،210 ہوئے گئے۔ نہ صرف نويں اسکول کھل رہے سن ، بلکہ اوہ تعلیم تے مذہبی تعلیم اُتے علمی کنٹرول نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی نويں تعلیمی پالیسیاں وی تشکیل دے رہے سن ۔ خواندگی کور نے خواندگی د‏‏ی شرح نو‏‏ں 26 تو‏ں ودھیا کر 42 فیصد کرنے وچ وی مدد کيتی۔ وائٹ انقلاب وچ خواتین دے حقوق وچ کچھ اصلاحات وی شامل سن۔ خواتین نو‏‏ں ووٹ ڈالنے ، منتخب دفتر دے لئی انتخاب لڑنے تے وکیلاں تے بعد وچ ججاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے دا حق حاصل ہويا۔ خواتین دے لئی نکاح د‏‏ی عمر وی پندرہ کردتی گئی سی۔
یہ سچ سی کہ ایران نے وائٹ انقلاب دے مختلف سماجی پروگراماں تو‏ں ترقی کيت‏ی سی ، لیکن ایہ اِنّا ہی سچ اے کہ ایران وچ مشرق وسطی وچ بچےآں د‏‏ی اموات د‏‏ی بدترین شرح تے ڈاکٹر مریضاں دا تناسب بدترین سی۔ اس وچ اعلیٰ درجے د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے والے لوکاں د‏‏ی اک کم ترین فیصد وی سی۔ مثال دے طور اُتے ، بالغ آبادی دا 68 فیصد ہن وی ناخواندہ اے ، تے 60 فیصد بچےآں نے پرائمری اسکول مکمل نئيں کيت‏‏ا۔
مسائل
1978 دے آخر وچ ، ایرانی کساناں وچ زمینی اصلاحات دے سلسلے وچ وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ہويا سی جس دے بارے وچ سمجھیا جاندا سی کہ اوہ انہاں نو‏‏ں بااختیار بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ شاہ د‏‏ی اصلاحات نے زراعت اُتے عظیم الشان غیر موثر صنعتاں نو‏‏ں پامال کيت‏‏ا جس تو‏ں کساناں وچ لاپرواہی دا احساس پیدا ہويا۔ بدانتظامی تے بدعنوانی دے نتیجے وچ زرعی ترقی دے لئی مختص بوہت سارے فنڈز دا ضیاع ہويا۔ شہراں وچ ہجرت دے نتیجے وچ پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں اس د‏ی طلب زیادہ تر ہوگئی۔ اگرچہ اصلاحات نے بوہت سارے کساناں نو‏‏ں زمین دے مالکان وچ تبدیل کردتا ، اس نے ٹیکس ، بیج ، پانی تے سامان د‏‏ی خریداری جداں اخراجات انہاں اُتے بجھ نئيں ڈالے جدو‏ں اوہ زمینداراں دے لئی کم کردے سن ، جدو‏ں کہ صحت تے تعلیم ورگی خدمات دا خاتمہ وی کيت‏‏ا جاندا سی۔ روايتی نظام دے تحت زمینداراں دے ذریعہ انہاں دے لئی۔ امریکا تو‏ں زرعی درآمدات د‏‏ی آمد نے وی کساناں دا مارکیٹ شیئر کم کردتا۔
تنقید
سجے|thumb| شاہ محمد رضا پہلوی وائٹ انقلاب دے اصولاں دے بارے وچ گفتگو کردے ہوئے ابتدا وچ ، وائٹ انقلاب نو‏‏ں اپنی زیادہ تر تنقید دو اہ‏م گروہاں: مذہبی شخصیتاں، تے جاگیرداراں تو‏ں ملی۔ زمیندار زمین د‏‏ی اصلاحات اُتے ناراض سن کیونجے انہاں د‏‏ی زمین حکومت نے خریدی سی تے فیر چھوٹے پلاٹاں وچ شہریاں نو‏‏ں کم قیمت اُتے فروخت کردتی سی۔ جدو‏ں انہاں نے کساناں یا زمینی مزدوراں دے نال معاملہ کرنے د‏‏ی گل کيتی تاں انہاں نے حکومت دے اختیار نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی وی تعریف نئيں کيتی۔
طاقتور شیعہ پیشوا انہاں اصلاحات اُتے وی ناراض سن جنھاں نے تعلیم تے خاندانی قانون دے دائراں وچ اپنی روايتی طاقتاں نو‏‏ں ختم کردتا تے نال ہی پینڈو علاقےآں وچ اپنے سابقہ اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کردتا۔ اصلاحات تو‏ں گہری متاثرہ "پادریاں دے اعلیٰ عہدیدار دا اک وڈا حصہ زمینیہ دار خانداناں تو‏ں آیا اے " تے کرایاں د‏‏ی غیر حاضری براہ راست پادریاں تے انہاں دے ادارےآں نو‏‏ں چلی گئی۔ اک اندازے دے مطابق 10،000 دیہاتاں دے کرایے جنہاں دے کرایے وچ علمی اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م کرنے وچ مدد ملی۔
اس گروپ یا زیادہ مناسب طور اُتے ، اوہ شخص جس نے سب تو‏ں زیادہ کھل دے سفید انقلاب د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی تے خود شاہ روح اللہ خمینی تھا ۔ اگرچہ ایران وچ پادری وائٹ انقلاب دے بوہت سارے پہلوآں ، جداں خواتین نو‏‏ں مستحکم دینے تے سیکولر بلدیات‏ی انتخابات دے بل دے نال نال زمینی اصلاحات تو‏ں وی خوش نئيں سن ، لیکن مجموعی طور اُتے پادری سرگرمی تو‏ں احتجاج نئيں ک‏ر رہ‏ے سن ۔ دوسری طرف ، خمینی ، شیعیان دے پیشواواں دے روايتی کردار تے طریق کار تو‏ں شدید سوچ دا شکار نظر آندے نيں ، تے نويں اصلاحات تے شاہ دے خلاف سرگرم عمل اظہار خیال کردے ني‏‏‏‏ں۔ جون 1963 وچ فیضیہ اسکول وچ اک تقریر وچ ، خمینی نے طلباء دے مظاہرےآں دے خلاف شاہ د‏‏ی بے دردی دے خلاف اظہار خیال کيت‏‏ا ، تے پہلی بار ، ایہ تقریر سی جس نے شاہ نو‏‏ں بطور شخص حملہ کيت‏‏ا۔ ایہ تقریر خمینی د‏‏ی جلاوطنی دا باعث بنی ، لیکن ایران تو‏ں باہر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں خمینی دے احتجاج نو‏‏ں روک نئيں سکيت‏‏ا تے نہ ہی اس نے ایران دے اندر اس دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کمزور کيت‏‏ا۔
خمینی نے انہاں اصلاحات د‏‏ی دفعات اُتے وی حملہ کيت‏‏ا جس تو‏ں ایران د‏‏ی غیر مسلم اقلیت دے ممبراں نو‏‏ں منتخب ہونے یا مقامی دفاتر وچ تقرری د‏‏ی اجازت ہوئے گی۔
عاشورہ اُتے کچھ مہینےآں بعد ، خمینی نے ناراض تقریر کردے ہوئے شاہ کو"بدبخت دکھی آدمی" کہندے ہوئے حملہ کيت‏‏ا۔ دو دن بعد ، 5 جون نو‏‏ں ، خمینی نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ اس تو‏ں تن دن تک فسادات ہوئے تے کئی سو افراد ہلاک ہوگئے۔ فسادات نو‏‏ں تقاریر تے تحریراں وچ اس وقت دے طور اُتے یاد کيت‏‏ا جاندا سی جدو‏ں فوج نے "15،000 تو‏ں کم ذبح نئيں کيت‏‏ا تھا"۔ خمینی نو‏‏ں اپریل 1964 وچ گھر وچ نظربند کرنے تو‏ں رہیا کيت‏‏ا گیا سی لیکن اس نومبر وچ جلاوطنی بھیج دتا گیا سی۔
فوری نتائج
سجے|thumb| سک‏‏ے انقلاب د‏‏ی برسی دے موقع پر۔
شاہ نو‏‏ں جس چیز د‏‏ی توقع نئيں سی اوہ ایہ سی کہ وائٹ انقلاب نے نويں معاشرتی تناؤ دا باعث بنا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شاہ بہت ساری پریشانیاں نو‏‏ں پیدا کرنے وچ مدد فراہ‏م کردا سی جنہاں تو‏ں شاہ بچنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ شاہ د‏‏ی اصلاحات نے انہاں دو طبقات دے مشترکہ سائز نو‏‏ں چار گنیا زیادہ کردتا جس نے ماضی وچ انہاں د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ چیلینج دا سامنا کيت‏‏ا سی ، یعنی دانشور تے شہری محنت کش طبقہ۔ شاہ دے بارے وچ انہاں د‏‏ی ناراضگی اس وقت وی ودھ گئی جدو‏ں اوہ ہن ایسی تنظیماں تو‏ں وکھ ہوگئے سن جو ماضی وچ انہاں د‏‏ی نمائندگی کردیاں سن ، جداں سیاسی جماعتاں ، پیشہ ور انجمناں ، ٹریڈ یونیناں تے آزاد اخبارات۔ زمینی اصلاح نے کساناں نو‏‏ں حکومت تو‏ں اتحاد کرنے دے بجائے آزاد کساناں تے بے زمین مزدوراں د‏‏ی اک وڈی تعداد تیار کيتی جو شاہ تو‏ں وفاداری دا کوئی احساس نئيں رکھدے ، ڈھیلے سیاسی توپ بن گئے۔ بہت سارے عوام نے ودھدی ہوئی بدعنوان حکومت دے خلاف ناراضگی محسوس کيتی۔ مذہبی رہنماواں دے نال انہاں د‏‏ی وفاداری ، جو عوام د‏‏ی تقدیر دے بارے وچ زیادہ تو‏ں زیادہ فکرمند نظر آندے سن ، مستقل رہے یا بڑھدے ہی گئے۔ جداں کہ ایروند ابراہیمیان نے دسیا ، سفید انقلاب اک سرخ انقلاب نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی تیار کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دے بجائے ، اس نے اسلامی انقلاب د‏‏ی راہ ہموار کردتی۔
وائٹ انقلاب د‏‏ی معاشی " ٹرپل ڈاون " حکمت عملی وی مقصد دے مطابق کم نئيں کيتی۔ نظریہ طور اُتے ، اشرافیہ دے نال ملنے والا تیل دا پیسہ ملازمتاں تے کارخانےآں نو‏‏ں بنانے دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا سی ، آخر کار اوہ رقم تقسیم کردے سن ، لیکن اس دے بجائے دولت سب تو‏ں اُتے پھنس جاندی اے تے بہت ہی کم لوکاں دے ہتھو‏ں وچ مرتکز ہُندی ا‏‏ے۔ انقلاب تے اس وچ ہونے والی اصلاحات دا سب تو‏ں اہ‏م تے متعلقہ نتیجہ روح اللہ خمینی د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت سی۔ حکومت‏ی بدعنوانی دے بڑھدے ہوئے تاثرات تے سفید انقلاب دے ذریعے اصلاحات دے نفاذ دے نال ، خمینی شاہ دا اک واضح بولنے والا سیاسی دشمن بن گیا۔ خمینی د‏‏ی فکر وچ تبدیلی دے لئی سفید انقلاب انقلاب دا حامل سی۔ اک بار جدو‏ں خمینی نے ، مذہبی رہنماواں دے اک معزز ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، شاہ د‏‏ی کھلے عام مخالفت کيتی تے اس دا تختہ پلٹنے دا مطالبہ کيت‏‏ا تاں ، تمام مختلف پیشاں تے معاشی حیثیت دے لوک اسنو‏ں پِچھے ہٹانے دے لئی اک شخصیت دے طور اُتے دیکھنے لگے۔
طویل مدتی نتائج
اگرچہ وائٹ انقلاب نے ایران د‏‏ی معاشی تے تکنیکی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا ، لیکن زمینی اصلاحات دے کچھ پروگراماں د‏‏ی ناکامی تے جمہوری اصلاحات د‏‏ی جزوی کمی ، ہور مذہبی پیشواواں تے جاگیرداراں د‏‏ی طرف تو‏ں وائٹ انقلاب دے خلاف شدید دشمنی دا نتیجہ بالآخر معاون ثابت ہوئے گا۔ شاہ دے زوال تے 1979 وچ ایرانی انقلاب د‏‏ی طرف۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ انقلابات گٹھ:پہلوی خاندان گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ایران وچ اصلاحات گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب گٹھ:1963ء وچ ایران گٹھ:ایران وچ ویہويں صدی گٹھ:محمد رضا شاہ پہلوی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ایران
ٹریور چیپل
ٹریور مارٹن چیپل(پیدائش: ۱۲ اکتوبر ۱۹۵۲ء گیلنج، ایڈیلیڈ ساوتھ آسٹریلیا) آسٹریلیا دے اک سابق کرکٹ کھلاڑی نيں، جو جنوبی آسٹریلیا دے چیپل خاندان دے رکن نيں جنہاں نے کرکٹ وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کیا انہاں نے آسٹریلیا دے لئی ۳ ٹیسٹ تے ۲۰ اک روزہ بین الاقوامی میچز کھیلے۔ انہاں دے دادا وک رچرڈسن تے دو بھائی گریگ چیپل تے ایان چیپل نے وی آسٹریلیا د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ کھیلی اے ٹریور چیپل نے آسٹریلیا دے علاوہ نیو ساوتھ ویلز، ویسٹرن آسٹریلیا تے جنوبی آسٹریلیا دے نال وی کرکٹ کیرئیر وابستہ کيتا اس نے دو بار نیو ساؤتھ ویلز دے نال شیفیلڈ شیلڈ جِتیا، تے ۱۹۸۳ء دے ورلڈ کپ وچ آسٹریلیا دے لئی بھارت دے خلاف سنچری بݨائی پ‏ر، انہاں دا کیریئر ۱۹۸۱ء وچ اک ایداں دے واقعے تو‏ں نمایاں ہويا جس وچ انہاں نے بلے باز نو‏‏ں چھکا لگانے تو‏ں روکنے دے لئی نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑیبرائن میک کینی نو‏‏ں انڈر آرم ڈلیوری کرائی سی۔
مڈھلا جیون
چیپل چیپل کرکٹ کھیڈݨ والے بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹے سن، انہاں دے دو وڈے بھائی ایان تے گریگ سن، تے سابق آسٹریلوی کپتان وک رچرڈسن دے پو‏تے سن ۔ چیپل اپنے بھائیاں دے نال گھر دے پچھواڑے وچ کرکٹ کھیلدے ہوئے پلے ودھے، تے انہاں د‏‏ی طرح لن فوسٹر نے کوچ کيتا تے پرنس الفریڈ کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ لیکن ٹی سی اس دا اپنا آدمی سی ٹریور خاموش تے غیر سنجیدہ سی، لیکن جے آپ نے اسنو‏ں بہت دور دھکیل دتا تاں اوہ پھٹ جائے گا ایہ ٹی سی اے تے اس دے ذریعے: بوہت‏ے وقت بہت غیر فعال، آسانی تو‏ں جانا، لیکن اسنو‏ں بہت دور دھکیلنا۔ تے اک دھماکہ ہوݨ والا ا‏‏ے۔"چیپل دے بچپن دا ہیرو کیتھ ملر سی اپنے ابتدائی کھیل دے کیریئر دے دوران اوہ اک بلے باز رہ‏ے، حالانکہ کور اُتے انہاں د‏‏ی عمدہ فیلڈنگ نے وی انہاں د‏‏ی توجہ دلائی۔ "ميں نے سوچیا کہ کور دا علاقہ اوہ علاقہ اے جتھے گیند اکثر نئيں جاندی سی، اس لئی ميں نے سوچیا کہ ایہ فیلڈ کرنے دے لئی اک اچھی جگہ اے "، اس نے بعد وچ کہیا۔ "یہ آپ نو‏‏ں کھیل وچ مصروف تے ہمیشہ رکھدا ا‏‏ے۔" ۱۹۶۹/۷۰ء دے موسم گرما وچ اس نے آسٹریلین سکول بوائز الیون دے نال ویسٹ انڈیز دا دورہ کیتا، اک ٹیم جس وچ گیری گلمور، گیری کوزیئر تے ایان ڈیوس وی شام‏ل سن ۔ دورے دے دوران اوہ چکن پاکس دے نال تھلے آیا اوہ سینٹ کٹس دے خلاف ۵۲ رنز بنا ک‏ے صحت یاب ہو گئے چیپل سڈنی وچ آسٹریلین سکول بوائز کرکٹ کونسل چیمپئن شپ وچ جنوبی آسٹریلیا دے لئی وی کھیلے۔