cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فصل
تِن بیجاں وچوں اک نوں اگلے اگائی سیزن لئی اک پاسے رکھیا جانا چاہیدا اے۔ باقی دوواں دا مالک ولوں کھپت کیتا جاندا اے یا انسان دی ورتوں لئی تے دوجا جانوراں دے فیڈ لئی۔ وادھو بچت زیادہ پسوآں لئی رکھی جا سکدی اے۔ جیہدے نال کسان تے اوہدے ٹبر دے معاشی سکھ تے سہولت ودھدے نیں۔ کھاد دے نال مٹی نے کسان دے بوجھ نوں گھٹ کیتا اے۔ فصل دی پیداوار وچ وادھا ہون دا مطلب سی کہ صنعت تے وپار لئی اوہناں نوں خالی کرن لئی کھیت وچ کچھ ہتھاں دی لوڑ سی۔ اسدے بدلے، شہراں دے گٹھن تے ترقی وچ وادھا ہویا اے۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:وائی بیجی
چک 152 مراد
چک 152 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
ارل ولبر سدرلینڈ
ارل وولبر سدرلینڈ جونیئر   (19 نومبر 1 915 - مارچ 9، 1974) اک امریکی فارماسولوجسٹ تے برنگم، کینساس وچ پیدا ہون والا بائیو کیمسٹ سی. اسنے فزیوولوجی یا میڈیسن وچ نوبل انعام1971 وچ جتیا ۔ ایہ انعام ہارمون دی کارروائی دے طریقہ کار دے بارے وچ اس دیاں دریافتاں لئی دتا گیا سی۔ اس دی موت 9 مارچ، 1974 وچ میامی، فلوریڈا وچ 58 سال دی عمر وچ ہوئی. گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ٹیسلا روڈسٹر
ٹیسلا روڈسٹر بجلی تے چلن والی اک نکی کار اے۔
وال ڈنگی
وال ڈنگی جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہ 7000 میٹر دی ڈونگھائی تک وسدی اے۔ رات ویلے ایہ اپر آندی پلانکٹن کھان لئی۔ ایہ تھالی جیون دی سب توں وڈی ونڈ اے تے آرکٹک ورگے ٹھنڈے تھانواں دی واسی اے۔ ایہدے لمکدے والوں توں ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔
یونان دے صوبے
یونان دے صوبے
Peripheries of Greece
مٹسوبیشی مائیو
مٹسوبیشی مائیو بجلی تے چلن والی اک نکی کار اے۔
چن ڈنگی
چن ڈنگی جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہدی چن ورگی مورت باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔
پیبلو نیرودا
پیبلو نیرودا (12 جولائی 1904- 23 ستمبر 1973) اک چلی دے سیاسی گرو تے شاعر سن۔ پیبلو نیرودا اوہنا دا لکھاری نا سی جو اوہناں نیں اک چیک شاعر جان نیرودا توں ادھار لیا۔ پیبلو نیرودا دا اصلی نا نیفتالی ریکارڈو ریئس باسو آلتو سی۔ اوہناں نیں 1971 چ ساہت دا نوبل انعام جتیا۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سٹٹگارٹ
سٹٹگارٹ دکھنی جرمن صوبے بادنورتمبرگ دا راجگڑھ تے 6واں وڈا جرمن شہر اے۔
چک 26-2آر
چک 26-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
سٹٹگارٹ
گٹھ:جرمنی
پپُول جیکر
پپُول جیکر اک بھارتی لکھاری اتے کارکن سی۔ اوہ آزادی توں بعد بھارت دے پنڈاں دی کلا اتے دستکاری نوں نمایاں کرن لئی جانی جاندی سی۔ اسنے 1980 دے لگبھگ فرانس، جاپان اتے امریکہ وچّ بھارتی آرٹ متعلق میلے کروا کے بھارتی تہذیب  نوں پرسدھی دلوائی۔
اوہ گاندھی نہرو پروار دی نزدیکی دوست اتے اوہناں دی سویجیونی لکھاری سی۔ اوہ تنّ پردھانمنتریاں جواہرلال نہرو، اندرا گاندھی اتے راجیو گاندھی دی نزدیکی دوست سی۔
حوالے
گٹھ:جنم 1915 گٹھ:موت 1997 گٹھ:اتر پردیش گٹھ:بھارتی شخصیتاںگٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:ہندی لکھاری
چک 26-2آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
نسان ہائیپرمنی
نسان ہائیپرمنی بجلی تے چلن والی نسان کمپنی دی اک نکی کار اے۔
Think City
جامنی ڈنگی
جامنی ڈنگی جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہ کیلیفورنیا دے کنڈیاں تے ہوندی اے۔
سٹوپا
سٹوپا لفظ دا مطلب اے اچا تھاں۔ سٹوپا بدھ ویلے دی قبر نوں کہندے سن اے قبر پہلاں گول ہُندی سی۔ سٹوپے وچ لاش دی سواہ دبی جاندی سی۔ مہاتما بدھ دی لاش نوں جدوں ساڑیا گیا تے اوہدی سواہ نوں ہندستان دے اٹھ وکھریاں سٹوپیاں چ رکھیا گیا۔ اس نال سٹوپیاں دی وی گل بن گئی پہلے تے سارے سٹوپے سادے ہُندے سن پر فیر چار چفیرے گول چبوترا بنایا گیا سٹوپے نوں نہ ای سجدا کیتا جاندا اے نہ ای ایہدے اگے ہتھ جوڑے جاندے نیں پر چکر کٹے جاندے نیں تے سٹوپے دے چار چفیرے بدھ مورتیاں بنیاں ہُندیاں نیں جیہدے وچ ماہاتما بدھ دے جیون دی کہاݨی دسی گئی ہُندی اے تے سٹوپے دے دوالے چکر کٹدیاں ہویاں ایہناں مورتیاں نوں دیکھدے ہوئے مہاتما دا جیون اگے آجاندا اے۔ ویلے نال سٹوپے دے اگے پچھے جنگلا لا دتا گیا۔ پنجاب دی اک پرانی رہتل ٹیکسلا دے سٹوپے جگ پدھر تے بہت مشہور نیں۔ ایہہ بدھ مت دا تریخی علاقا اے ۔
گٹھ:بدھ مت گٹھ:عمارتاں
ولی برانت
ولی برانت لیندے جرمنی دا چانسلر، لیندے برلن دا میر سی۔ 1971 دا امن دا نوبل انعام جتیا۔
گرین کاؤنٹی، ٹینیسی
گرین امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
فوکس ویگن اپ
فوکس ویگن اپ جرمن کار کمپنی فوکس ویگن دی اک نکی کار اے۔
سٹھنی
لاڑے دا پیو اے کنا سنی دا عینک لوانی پئی وے لجیو لج تہانوں نئی'''
گٹھ:پنجابی رہتل
پرکاش کور
پرکاش کور (19 ستمبر 1919 - 2 نومبر 1982) پنجابی، لوک گیت اتے فلمی گائکہ سی۔ اسنے پشتو وچّ وی کجھ لوک گیت گائے ہن۔ ­پرکاش کور ویہویں صدی دی پنجابی گلوکارہ اے۔ ­پرکاش کور، سریندر کور اس دیاں ہم عصر گلوکاراواں سن۔
مڈھلا جیون
کور دا جنم پنجابی پروار وچّ لاہور، برطانوی پنجاب وچّ 19 ستمبر 1919 نوں ہویا۔ اوہ پنجاب دی کوئل کہی جاندی گائکہ سریندر کور دی وڈی بھین سی۔ پرکاش کور'دیاں 4 بھیناں اتے 5 بھرا سن۔ دوناں بھیناں سریندر اتے پرکاش دا پہلا توا 1943 وچّ آیا جس دا گیت "ماواں تے دھیاں رل بیٹھیاں نی مائیں " بہت مشہور ہویا۔
جیون تے سنگیت سفر
ّ­پرکاش سدھو دا جم 1947 وچّ لاہور وکھے پیؤ گردیال سنگھ سدھو دے گھر ماں سوندر کور دی ککھوں ہویا۔ ونڈ دوران ماں پیؤ قتل ہو گے تے تایا گرمکھ سنگھ اسنوں بچا کے دلی لے آیا۔ موتی باغ دلی دے سرکاری ودیا نکیتن سکول وچوں ّ­پرکاش سدھو نے مڈھلی سکھیا حاصل کیتی۔ بچپن توں ہی سنوں سنگیت نال پیار سی جس لئی اسنے کیرانا سنگیت گھرانہ آگرا نال متعلق مشہور سنگیتکار جیون لال مٹو پاسوں کلاسیکل سنگیت دی سکھیا حاصل کیتی۔ اسے سلسلے وچّ اسنے پربھاکر (بیے) پریاگ یونیورسٹی الہ آباد توں اتے وشارد (ایمے) پرچان کلا مرکز چنڈی گڑھ توں کیتی۔ اپنی رکارڈنگ گائیکی دی شروعات اسنے دلی ریڈیو سٹیشن توں کیتی جتھے اسنے پہلی وار چوداں سال دِی عمر وچّ گیت گایا۔ استوں بعد اسنے محمد رفیع، مہیندر کپور، آشا بھونسلے، شمشاد بیگم نال کورس گائے۔
دوگانا کیسٹ دے روپ وچّ اسدی پہلی رکارڈنگ اجیت سنگھ رنگیلے جٹ نال ہوئی۔ اس توں بعد ­پرکاش چند چمن، کرم چند جالندھری، گورمیل پنچھی تے کلدیپ مانک نال وی توے ریکارڈ کرواے۔ سنگیتکار درشن سنگھ گل دے گروپ وچّ لما سماں کم کرن توں بعد اسنے درشن گلّ نال ہی ویاہ کروا لیا۔ اہناں دے بچے وی اج سنگیت دی دنییا وچّ کمّ کر رہے ہن۔ اج کلّ ­پرکاش کور دلی دیاں سنگیتی ادارےآں نال جڑ کے کم کر رہی اے۔
مشہور گیت
٭میرے پلے پے گیا عملی
نی میں رو رو ہو گی کملی
سر دکھدا سہرے جاندی دا
٭میں رہی تختے دے ہلے
توں ساری رات لبھدا رہا
٭تینوں ا جے کسے دی آئی
وے نت دا سی اپا مکّ جے
حوالے
http://punjabitribuneonline.com/2017/06/٪E0٪A8٪B8٪E0٪A9٪B0٪E0٪A8٪97٪E0٪A9٪80٪E0٪A8٪A4-٪E0٪A8٪A6٪E0٪A9٪80-٪E0٪A8٪A8٪E0٪A8٪BF٪E0٪A8٪B6٪E0٪A8٪95٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪AE-٪E0٪A8٪B8٪E0٪A9٪87٪E0٪A8٪B5٪E0٪A8٪BE-٪E0٪A8٪A8٪E0٪A9٪82٪E0٪A9٪B0-٪E0٪A8٪B8/
گٹھ:گلوکارہ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
بی ایم ڈبلیو i8
بی ایم ڈبلیو i8 بجلی تے چلن والی اک نکی کار اے۔
سائمن کزنٹس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
صوبہ اٹیکا
اٹیکا یونان دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر ایتھنز اے-
Luxor Governorate
برہمنی مذہب دا عروج
رہمناں نو‏‏ں ہندوواں دے قدیم شاستراں مثلاً منو تے رزمیہ نظماں انہاں نو‏ں راجاواں تے امرا دے مقابلے وچ نیچ ذات دسیا گیا اے ۔ برہمناں دے پوتر و مقدس تے اعلیٰ نسل دا ہونے دے دعوے نو‏‏ں شمالی ہند دے علاقہ وچ تسلیم نئيں کیتا جاندا سی تے بدھ مت تو‏ں پہلے لکھی گئياں شاستراں وی اس دا واضح اشارہ کردیاں نيں ۔ انہاں شاستراں دے مطابق شمالی مغربی ہند دے علاقےآں دے لوک مشرقی علاقہ دے لوکاں د‏‏ی نسبت قدیم رسوم اُتے نہایت سختی تو‏ں کار بند سن ۔ انہاں دے مطابق بہترین کامل علاقہ کوراں تے پنجالےآں دا اے نہ کہ کاسیاں تے کوسلاں دا تے نہ ہی ابتدائی کتاباں وچ کشتریاں دے مقابلے وچ برہمناں د‏‏ی مقدس و برتر نسل دے اوہ دعوے ملدے نيں بعد جس تو‏ں بعد د‏‏یاں کتاباں بھری ہوئیاں نيں اے ۔ کھشتری تے والیاں ریاست تے انہاں دے مربی تے محسن سن ۔ انعام و اکرام دے لئی برہمن ہمیشہ انہاں تو‏ں ہی وابستہ رہندے سن ۔ بعد وچ جدو‏ں برہمناں نے مقدس و برتر ذات ہونے دا دعویٰ پیش کیہ تاں کشتریاں نے مخالفت کيتی سی ۔ اسيں دیکھدے نيں کہ جینیاں د‏‏ی تمام کتاباں وچ برہمناں نو‏‏ں امرا تو‏ں کمتر پیش کیتا گیا اے ۔ بعض مذہبی رہمنا جو معاشرے تقدس تے اعلیٰ مقام رکھدے سن اوہ کسی نہ کسی راجا دے درباراں تو‏ں وابستہ رہے تے اوہ انہاں راجاواں تو‏ں پست شمار کیتے جاندے سن ۔ بدھ مت دے عروج دے زمانے دیاں کتاباں تو‏ں اندازہ ہُندا اے کہ تمام لوک جنہاں وچ راجا ، امیر عہدہ دار ، سودجے ، کاری گر تے کسان وی برہمن نو‏‏ں اپنے برابر دا سمجھدے سن ۔
بدھ دے بعد دا دور
پروفیسر بھنڈارکر دا کہنا اے کہ برہمناں نو‏‏ں اراضی دے عطیہ دا ذکر دوسری صدی پہلے عیسوی دے کتبات وچ ملنا شروع ہُندا تے ایہ سلسلہ چوتھ‏ی صدی عیسوی تک اس وچ اضافہ ہُندا رہندا رہیا ۔ اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ برہمناں دا اثر و رسوخ ودھ رہیا سی ۔ اس دے بعد دے کتبات وچ گپت خاندان دے دور وچ اس وچ ہور ترقی ہُندی رہندی اے ۔ کیو‏ں کہ کتبات دے مطابق انہاں نے اشو مید تے قربانی دے ستون د‏‏ی تعمیر تے سورج مندر وچ روشنی دے لئی تے قربانی د‏‏ی رسوم دے لئی برہمناں نو‏‏ں وسیع اراضی انہاں دے زیر نگرانی مندراں نو‏‏ں دتے جانے دا ذکر اے ۔ لیکن اس تو‏ں پہلے چار صدیاں تک (200 ق م تو‏ں 100 عیسواں ) تک کسی مندر یا دیوت‏ا یا یگیہ د‏‏ی ادائیگی دے لئی برہمناں نو‏‏ں کسی عطیہ دینے دا ذکر کسی کتبہ وچ نئيں ملدا اے ۔ اگرچہ ایداں بوہت سارے داناں دا ذکر ملدا اے جو راجاواں ، سرداراں ، سوداگراں ، سناراں ، صناعاں تے عام لوکاں نے برہمناں نو‏‏ں دتے سن ۔ لیکن کسی دیوت‏ا د‏‏ی بھینٹ یا کسی یگیہ دے لئی کسی دان برہمناں دتے جانے والے دان دا ذکر نئيں ملدا اے ۔ ابتدا وچ انہاں کتبےآں دی بولی اک قسم د‏‏ی پالی سی جو دیسی بھاکا سی اس وچ کتبہ ملے نيں ۔ ایہ بولی اس وقت علمی بولی سی تے بعد وچ ملنے والے کتبےآں دی بولی سنسکرت ہو گئی سی ۔ اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ وقت علمی کماں وچ سنسکرت استعمال کیت‏‏ی جانے لگی سی ۔ بدھاں دے دور وچ برہمنی مذہب برابر موجود رہیا ۔ لیکن اوہدی کوئی اہمیت نئيں رہی سی تے نہ ہی ابتدائی کتبات وچ برہمناں دا ذکر احترام و تقدس دے نال ملدا اے ۔ بقول پروفیسر ہاپکنس دے برہمنی مذہب سمندر دے وچکار اک جزیرے د‏‏ی طرح رہیا مگر ایہ اک چھوٹے جہے گروہ دا مذہب سی ۔ برہمناں د‏‏ی آبادیاں اگرچہ جگہ جگہ پھیلی ہوئیاں سن ۔ مگر برہمنی مذہب نو‏‏ں دوبارہ عروج حاصل کرنے وچ بہت عرصہ لگیا ۔
بدھ مت نو‏‏ں موریہ خاندان دے اشوک نے پھیلایا تے اسنو‏ں وسعت دتی ۔ اشوک بھارت دا سب تو‏ں برا سمراج سی تے اس نے دنیا بھر وچ بدھ مت نو‏‏ں پھیلانے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ گو ایہ خود بدھ مت نو‏‏ں مندا سی لیکن اس نے برہمناں نو‏‏ں وی عطیات دتے ۔ موریہ خاندان دا خاتمہ آخری راجا بریہدر نو‏‏ں اس دے سپہ سلار پشیامترا قتل کرکے تخت اُتے قبضہ کرکے سنگ خاندان د‏‏ی 581 ق م وچ بنیاد رکھی ۔ پشیامترا نے بدھاں دے خلاف کارروائیاں کيتیاں تے اس نے بدھاں د‏‏ی خانقاہاں نو‏‏ں جلایا تے راہباں دا قتل عام کیتا ۔ اس دے بعد کنوایا تے اندھرا خاندان تخت اُتے بیٹھے جو ہندو سن ۔ لہذا اس دور وچ برہمنی اثر و رسوخ وچ اضافہ ہويا ۔ کیو‏ں کہ انہاں نے ہندو مذہب دے احیاء دیاں کوششاں کيتیاں ۔ انہاں دے دور وچ ہی یون (یونانیاں ، ساکا (سیتھی) ، پلو (پاتھی) ، کشان تے ہوناں (ہناں ) دے حملے شروع ہو گئے تے آنے والی کئی صدیاں تک جاری رہے ۔ ایہ حملے برہمنی مذہب دے تقویت دا باعث بنے ۔ انہاں حملہ آورں نے رفتہ رفتہ ہندو مذہب قبول کرکے براہمناں د‏‏ی بالادستی قبول کرلئی ۔ اگرچہ انہاں وچو‏ں بعد بدھ مت رکھدے سن تے کچھ مثلاً کنشک تے ہرش ورگے راجاواں دا مذہب بدھ مت سی ۔ مگر اس دے باوجود برہمنی اثر و رسوخ برابر ودھدا رہیا ۔ ایہ طاقت ور سمراج ہونے دے باوجود برہمنی اثر و رسوخ نو‏‏ں ختم کرنے وچ ناکا‏م رہے ۔ ایتھ‏ے تک انہاں د‏‏ی بعد د‏‏ی پیڑیاں نے ہندو مت قبول ک‏ر ليا ۔ بقول جواہر لال نہرو دے انہاں حملہ آوراں دے ناں غیر ملکی ہُندے سن بیٹا یا بیٹے دا ناں ہندو ہُندا سی ۔
گپتا دور
چوتھ‏ی صدی عیسوی وچ وسط ہند وچ گپت خاندان تخت اُتے بیٹھا ۔ اس خاندان نے سب پہلے سنسکرت نو‏‏ں علمی تے درباری بولی دے لئی استعمال کیتا سی ۔ ایہ دور اس لئی وی ممتاز اے کہ انہاں دور وچ سنسکرت نو‏‏ں ادبی بولی دے طور اُتے استعمال کیتا گیا تے سنسکرت دے ادبی شہکار لکھتاں کیتے گئے ۔ سنسکرت ویدی بولی نئيں سی ۔ البتہ ایہ وید تو‏ں ہی نکلی سی ویدی بولی وچ مقامی زباناں دے الفاظاں دے خزانے تو‏ں فائدہ اٹھایا تے اس طرح اس وچ وسعت پیدا ہوئی تاں سنسکرت وجود وچ آئی سی تے ایہ اس قابل ہوئی کہ علمی تے درباری بولی بن سک‏‏ے ۔ گپت ہندو سن تے انہاں نے ہندو مذہب د‏‏ی ترقی و ترویح دے لئی بہت کوششاں کيتیاں ۔ اس لئی انہاں نے برہمناں تے انہاں دے مندراں دے لئی وڈے وڈے عطیات دتے ۔ جنہاں دا ذکر مختلف کتبات وچ ملدا اے ۔ گپت دور ہندو مذہب تے ادب د‏‏ی تریخ دا سنہرا دور اے ۔ اُتے اس وقت وی برہمناں نو‏‏ں مقدس و برتر تے اعلیٰ نسل منیا جاندا سی تے راجاواں دے محتاج رہے ۔
وسط ایشیا دے حملہ آور
برصغیر وچ سیاسی طاقت دے مرکز بدلدا رہیا اے ۔ پہلے ایہ مرکز پنجاب ، فیر کوسلہ ، فیر ایہ مگدھ ہو گیا سی ۔ بدھ مت جدو‏ں زوال پزیر ہويا تاں برہمنیت نو‏‏ں نئيں بلکہ جین مت نو‏‏ں عروج حاصل ہويا سی تے اس نے جنوبی تے وسط ہند وچ زیادہ ترقی د‏‏ی ۔ شاید جین برہمنیت نو‏‏ں زیر کر دیندا مگر برہمناں د‏‏ی خوش قسمتی سی کہ اس وقت وسط ایشیا دے قبیلے دے حملے برصغیر اُتے ہو رہے سن ۔ انہاں غیر ملکیو‏ں نے مقامی حکومتاں نو‏‏ں تہ بالیا ک‏ے دتا تے اپنی حکومتاں قائم کر لین سن ۔ انہاں غیر ملکیو‏ں نے جلد ہی نے برہمنی مذہب قبول ک‏ر ليا تے برہمناں د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں وی مان لیا ۔ برہمناں نے اس دے بدلے انہاں نو‏ں گوتراں داں تے انہاں دا شجرہ نسب دیومالائی شخصیتاں تو‏ں جوڑ دتا تے ایہ راجپوت اکھوائے ۔ کشتریاں نے انہاں دے اختیار کيتی مخالفت کيتی سی اس لئی مہابھارت دے اک قصہ د‏‏ی رو تو‏ں لوکاں نو‏‏ں بتے کرایا گیا کہ کشتریاں نو‏‏ں انہاں دے ظلم و ستم د‏‏ی وجہ تو‏ں پرسورام نے اکیس حملےآں وچ قتل کر دتا سی تے موجودہ کھشتری انہاں د‏‏ی بیویاں تے برہمناں دے ملاپ تو‏ں پیدا ہوئے نيں اس لئی ہن کھشتری باقی نہ رہے ۔ کشترویاں وچ دم و خم نئيں رہیا سی اس لئی انہاں نے وی ہتھیار ڈل دتے ۔ کھشتریاں د‏‏ی جگہ انہاں نے راجپوتاں نو‏‏ں جنہاں نے انہاں د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا سی انہاں د‏‏ی ذات بالا مگر برہمناں دے بعد دا درجہ دے دتا ۔
بدھ مت تے جین مت دا زوال
چوتھ‏ی تے پنجويں صدی عیسوی دے درمیان براہمنی مذہب وچ تیزی تو‏ں ترقی ہوئی تے ایہ شمالی ہند وچ پھیل نے دے بعد وسط ہند تے جنوب د‏‏ی طرف ودھیا ۔ اوتھ‏ے وی اسنو‏ں ترقی نصیب ہوئی ۔ کیو‏ں کہ اوتھ‏ے وی راجپوتاں نے اپنی حکومتاں قائم کر لین سن ۔ لہذا اسنو‏ں اس قدر عروج حاصل ہويا کہ اس نے پلٹ کر شمال سختی تو‏ں اپنے پنجے گاڑھ دتے ۔ مگر اسنو‏ں حقیقی فتح دلانے وچ کمارل بھٹ تے شنکر اچاریہ (700 تا 839ء) د‏‏ی کوششاں تو‏ں حاصل ہوئی ۔ ایہ دونے جنوب وچ پیدا ہوئے سن تے جین مت تے بدھ دے سخت خلاف سن تے انہاں د‏‏ی مورتیاں مندراں نو‏‏ں تباہ تے راہباں نو‏‏ں قتل کروانے وچ انہاں دا پورا ہتھ رہیا ۔ انہاں دونے نے شمال وچ وی ہندو مت نو‏‏ں ترقی دینے وچ وی اہ‏م تے فیصلہ کن کردار ادا کیتا تے انہاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں مقامی لوکاں نے پرہمنی مذہب نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا ۔ بآثر طبقہ یعنی دولت مند تے علما پہلے پہلے بدھی یا جینی مذہب رکھدے سن ۔ گو انہاں نے پرہمنی مذہب دے دوبارہ احیا وچ ہندو مت اختیار ک‏ر ليا سی ۔
ویدک دیوت‏ا
مذہبی کشمکش وچ ویدی دیوت‏ا ، ویدی بولی تے ویدی الہیات تے ویدی حقوق پس پشت چلے گئے تے عوام د‏‏ی خوشنودی تے حمایت حاصل کرنے دے لئی جو ویدی دیوی دیوتاواں د‏‏ی پرستش نئيں کردے سن د‏‏ی جگہ عوام دے نويں دیوتاواں د‏‏ی پوجا پاٹ ہونے لگی ۔ ابتدا وچ خونی یگیہ گاہے بگاہے ہن وی جاری سی مگر ایہ مہنگا عمل سی تے عام شخص اس دا خرچہ برداشت نئيں کرسکدا سی تے اس دے لئی برہمناں نو‏‏ں راجاواں دے دربار تو‏ں وابستہ رہنا پیندا سی تے یگیہ د‏‏ی رسم د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ برہمناں د‏‏ی اجارداری خطرے وچ سی ۔ اس لئی خونی یگیہ ختم کرکے دیوتاواں اُتے چڑھاوے دا دستور جاری کیتا ۔ جو ہن نويں دیوتاواں دے لئی کیتا جانے لگیا ۔ لہذا اس لئی نويں پوجا پاٹ دے لئی برہمناں دے لٹریچر نو‏‏ں نويں سانچاں وچ لکھنا پيا ۔ پرانے قصےآں وچ تخریب کرکے انہاں د‏‏ی روایات دے مطابق ڈھالیا گیا تے اس طرح اوہ مقبول عام دیوتاواں دے حامی تے محافظ بن گئے ۔ اس دے لئی انہاں نے مختلف گرنتھ تے پران لکھے گئے ۔ قدیم گرنتھاں وچ ترمیم یا اضافہ کیتا ۔ اس دا اندازہ اس لگایا جاسکدا اے کہ مہابھارت جدو‏ں پہلے پہل لکھی گئی تاں اس وچ اٹھ ہزار اشلوک سن ۔ دوبارہ نظر ثانی وچ ایہ تعداد چوبیس ہزار ہوئی تے ہن اس وچ دو لکھ اشلوک نيں ۔ نويں دیوت‏ا جنہاں د‏‏ی ہن پوجا اوہ ک‏ر رہ‏ے انہاں نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی انہاں نے پران تصنیف کیتے ۔ جنہاں کہ ذریعہ انہاں دیوی تے دیوتاواں دے پوجا نو‏‏ں مستحکم کیتا ۔ تقریباً 1300ء وچ ایہ پران لکھنے شروع ہوئے تے ایہ سلسلہ 1500ء تک جاری رہیا ۔ اس دوران بے شمار پران تصنیف کیتے گئے ۔ جنہاں وچ وشنو پران ، شیو پران ، گنش پران ، بھاگوت پران ، اسکندر پران ، مارکنڈے پران ، بہوشٹ پران ، برہم پتی ورنگ پران ، کورم پران ، پدم پران ، برہم پران ، بایو پران ، گڑر پران ، یتسہ پران ، اگن پران ، بارہ پران ، نارہ پران تے مچھ پران زیادہ اہ‏م نيں ۔
ہندو دھرم
اب ویدی دھرم نئيں بلکہ نواں دھرم ہندو مت سی جس دا انحصار ویداں اُتے نئيں بلکہ مہابھارت ، رامائن تے بالا الذکر اٹھارہ پراناں اُتے اے ۔ برہمناں انہاں کتاباں وچ کثرت تو‏ں مبالغہ تے غلط بیانی تو‏ں کم لیا تے اس طرح انہاں نے معاشرے تے اپنی حثیت نو‏‏ں بالکل غلط انداز وچ پیش کیتا ۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ جس مذہب تے رسوم دا ذکر اے اوہ کسی وی زمانے وچ ہندوستان د‏‏ی مختلف اقوام دا واحد مذہب نئيں سی ۔ بدھ مت تو‏ں پہلے جو عقلی تے غیر مذہبی تحریک سی پنڈتاں تے برہمناں نے اسنو‏ں بالائے طاق رکھ دتا سی ۔ ایہ پران نو‏‏ں مختلف دیوتاواں دے پجاریاں تے پنڈتاں نے اپنے دیوت‏ا د‏‏ی برتری تے دوسرے دیوتاواں پست ظاہر کرنے دے لئی لکھے نيں ۔ لیکن ہندو انہاں تمام پراناں دے دیوتاواں نو‏‏ں مندے سن تے پوجتے نيں ۔ برہمناں نے اپنے آبا د اجداد دے دیوتاواں تے عقائد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے مقامی عقائد و مذہب اختیار ک‏ر ليا سی ۔ انہاں نو‏ں ویدی دیوتاواں پروا نئيں رہی تے نہ انہاں نے صرف ایہ خیال رہیا کہ لوک کس دیوت‏ا د‏‏ی پیروی کردے نيں تے کس دیوت‏ا نئيں ۔ ہمہ اوست (وحدت الوجود) دے سوا ہر قسم دا فلسفہ مذہب تو‏ں خارج کر دتا گیا ۔ جس دے مطابق مختلف دیوی دیوت‏ا سب اک ہستی دے مختلف روپ بن گئے ۔ اس طرح برہمنیت نو‏‏ں برصغیر وچ عروج حاصل ہو گیا سی ۔
فتح
برہمنیت نو‏‏ں فیصلہ کن فتح ہوچک‏ی سی تے برہمناں دا قانون ، معاشرتی ادارےآں وچ انہاں دا حکم ، ذات پات دے اصول نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا گیا تے خود انہاں د‏‏ی ذات مسلمہ عزت و تقدس مل گیا ۔ درس و تدیس تے ادب دا حق انہاں د‏‏ی ذات دے لئی مخصوص کر دتا گیا ۔ ذاتاں د‏‏ی سختی تو‏ں انہاں نے حدوداں قائم کیتیاں ۔ جس وچ بیٹی تے روٹی دے اصول قائم کیتا کہ ہر ذات نو‏‏ں کس ذات نو‏‏ں کس ذات تو‏ں رشتہ تے روٹی کھانا اے تے اسنو‏ں ٹورنے والا ذات تو‏ں باہر ہوجاندا سی ۔ مگر برہمناں دے اک قلیل تے تنزیل پزیر گروہ نے ویدی علوم دے ٹمٹماندے ہوئے دتے نو‏‏ں روشن رکھیا ۔ ایہی وجہ اے ویداں ہن محفوظ نيں تے انہاں دا تقدس قائم اے ۔ اُتے ہن ایہ لوکاں دے فہم تو‏ں بالاتر نيں ۔
حوالے
گٹھ:ہندو مت
چک 153 مراد
چک 153 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
وکٹ کیپر
وکٹ کیپر کرکٹ دی کھیڈ وچ فیلڈنگ کرنوالی ٹیم دے ایسے کھڈاری نوں کیندے نیں جیہڑا بیٹنگ کرنوالے کھڈاری دیاں وکٹاں پچھے کھڑا ہوندا اے۔ فیلڈنگ کرنوالی پوری ٹیم وچ صرف وکٹ کیپر ای دستانے تے سر تے ہیلمٹ پاسکدا اے۔ وکٹ کیپر دا اچیچا کم اے پر اک وکٹ کیپر فیلڈنگ تے بالنگ وی کرسکدا اے۔ جدوں اوہ بالنگ کردا اے تے فیر کسے ہور فیلڈر نوں وکٹ کیپری کرنی پیندی اے۔
ٹیسٹ میچاں وچ دکھنی افریقہ دے مارک باؤچر نوں پھنئیر وکٹ کیپر منیا گیا اے اوہنے کل 555 بیٹسمین آؤٹ کیتے۔ ونڈے میچاں وچ اسٹریلیا دے ایڈم گلکرائسٹ نے سب توں چوکھے (472) بندے آؤٹ کیتے نیں۔
Notes in Table
یونگجنگلونگ
یونگجنگلونگ چین چوں ملن والا ڈائینوسار دا اک نواں ٹوکرہ تے ونڈ اے ۔ ایہ پہلے کریٹیشن ویلے دا اے۔
شمالی ضلع (اسرائیل)
اتلا اسرائیل دا اک ضلع اے۔
لیون نیل کوپر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گرنڈی کاؤنٹی، ٹینیسی
گرنڈی امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
رابرٹ شرائفر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کرسچن اینفنسن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع حیفا
حیفا اسرائیل وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:اسرائیل
ساحلی آندھرا
ساحلی آندھرا (تیلگو : తీర ఆంధ్ర تیرا آندھرا)، بھارت دے صوبے آندھرا پردیش دا اک کھیتر اے۔ ایہہ کھیتر 1953 توں پہلاں مدراس راج دا حصہ سی اتے ایہہ آندھر راشٹر دا حصہ 1953 توں 1956 تک سی۔ 2011 دی جنگننا دے مطابق اسدا کھیتر 95،442 مربع کلومیٹر (36،850 مربع میل) اے جہڑا کل راج دے حصے دا 57.99٪ اے اتے اسدی آبادی 34،193،868 دی اے جہڑی آندھرا پردیش دی کل آبادی دا 69.20٪ حصہ بندا اے۔ اس کھیتر وچ مشرقی گھاٹ اتے بنگال دی کھاڑی دے وچ ساحلی ضلعیاں، اڑیسہ دے نال اتری سیما توں لے کے کرشنا دریا دے ڈیلٹے دا دکھن وی شامل اے۔
گوداوری اتے کرشنا دریاواں دے ڈیلٹے دے کارن ساحلی آندھر کسانی زمین اے۔ ساحلی آندھر دی خوش حالی نوں اسدی کرسانی زمین اتے ایہناں دو ندیاں دے پانی نوں ذمہ وار منیا جاندا اے۔ جھونے دے کھیتاں وچ اگائے جان والے چول اتھوں دی مکھ فصل اے۔ اس توں علاوہ دالاں اتے ناریئل وی اہم ہن۔ اس کھیتر وچ مچھی پھڑن دا صنعت وی اہم اے۔
اتہاس
موریا ٹبر دے راج دور دے دوران آندھرا راج سیاسی طاقت وچ ابھریا سی۔ میگاستھینس نے ذکر کیتا کہ آندھر مسیہے دے ویلے وچ ستوہن دا اک خوش حال سامراج سی۔ ساحلی آندھراں وچ وی 7ویں صدی اتے 10ویں صدی دی عرصے دے وچ مشہور چالوکیاں ولوں راج کیتا گیا سی۔ اس عرصے پچھوں چول، کاکتی اتے وجینگر سامراج جہے کئی ہور راج ٹبراں دے راج دور دا راج ہویا سی۔
11ویں صدی دے شلالیکھاں دے مطابق، ساحلی آندھر مہندرگری پہاڑاں (اتر-پوربی حد وچ اڑیسے دے گجپتی ضلعے دے نال)، کالاہستی مندر (نیلور ضلعے دی حد دے کول چتور ضلعے وچ)، شریشیلم مندر نال گھریا ہویا اے۔ مجبوبنگر ضلع اتے پرکاشم ضلع وی اس کھیتر وچ آؤندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے کھیتر گٹھ:آندھرا پردیش گٹھ:بھارت دا جغرافیہ
سنہری ڈنگی
سنہری ڈنگی جنوراں دی اک برادری ڈنگنے دی تھالی جیون ٹولی دی اک ونڈ اے۔ ایہدی سنہری مورت باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔ ایہ چڑھدے ماٹھے وڈے سمندر وچ کینیڈا توں میکسیکو تک ہوندی اے۔
چک 27-2آر
چک 27-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
چک 155اے مراد
چک 155اے مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
اولگا برگولز
اولگا برگولز (16 مئی 1910 - 13 نومبر 1975) اک روسی شاعرہ سی۔ لینن گراڈ شہر دے دوجی وڈی لڑائی وج جرمن فوج دے گھیرے ویلے اوہنے لینن گراڈ ریڈیو تے لوکاں دا دل ودھائی رکھیا تے ایس گل تے اوہدی مانتا ہوئی۔
اولگا برگولز اک روسی سوانی سی۔ اوہ 16 مئی 1910 نوں اک ڈاکٹر گھر سینٹ پیٹرزبرگ وچ جمی۔ 1924 وچ پہلی واری اوہدیاں نظماں چھپیاں۔ 1940 وچ اوہ کمیونسٹ پارٹی نال رلدی اے۔ دوجی وڈی لڑائی وچ جرمن فوج نے اولگا دے شہر سینٹ پیٹرزبرگ نوں 872 دن تک گھیرے وچ رکھیا۔ اولگا اپنے شہر وج ای رئی تے روز شہر دے ریڈیو سٹیشن تے اپنے شہر رالیاں دا دل ودھاندی۔ اوہناں نون اپنیاں نظماں سناندی تے ہلہ شیری دیندی۔ اونے نظماں، کتاباں تے ڈرامے لکھے۔
گٹھ:روس
اُبھا ایشیا
thumb|250px|اُبھا ایشیا
{| class="sortable wikitable"
اُبھا ایشیا (Northern Asia) براعظم ، ایشیا دا اک ذیلی خطا اے ۔ اُبھا ایشیا تقریبن پورے روس تے مشتمل اے ۔
آبادی
بہتے اندازیاں مطابق کوہ یورال دے چڑھدے پاسے 3.8 کروڑ لوک رہندے نیں ۔ اُبھے ایشیا وچ گھٹ گݨتی اے ۔ روسی لوک گݨت دے مطابق بریاتاں دی گنتی 445,175 اے، جہڑے کہ کل آبادی دا صرف 10 فیصد حصہ ہن اتے جہڑے سائیبیریا دا سبھ توں وڈا نسلی گھٹّ-گنتی گروہ ہن۔ سائیبیریا وچ روسی جنگننا دے مطابق 443,852 یاقوت رہندے ہن۔۔ 2002 دی جنگننا مطابق 500,000 سائیبریائی تاتار  لوک ہن جہناں وچوں 300,000 وولگا تاتار ہن جہڑے بستیکرن ویلے سائیبیریا وچ آ وسے سن۔ ہور نسلی گروہ جہڑے اس کھیتر وچ رہندے ہن اوہناں وچ جرمن نسل دے لوک ہن اتے جہڑے کہ اس کھیتر دا اہم حصہ ہن۔ ایہناں دی گنتی 4 لکھ دے قریب اے۔
1875 وچ اُبھے ایشیا دی آبادی 80 لکھ دسی گئی سی۔ 1801 اتے 1914 دے وچ تقریباً 70 لکھ لوک یورپی روس توں سائیبیریا ول آئے، جہناں وچوں 85 فیصد پہلی جنگ عظیم دے 25 سال پہلاں آ گئے سن۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے علاقے گٹھ:ایشیا دے خطے گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:علاقے گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:ایشیا
جنرل موٹرز
جنرل موٹرز امریکہ دی گڈیاں بنان دی کمپنی اے ۔ ایدا گڑھ ڈیٹرائٹ مشیگن وچ اے۔ 2011 وچ اینے دنیا وچ سب توں چوکھیاں گڈیاں ویچیاں۔ ایتھے 202،000 لوک کم کردے نیں۔ ایس کمپنی دا کاروبار دنیا دے 157 دیساں نال اے تے ایہ 31 دیساں وچ ایہ کاراں تے ٹرک بناندی اے۔ بیوک، کیڈلک، شیورلیٹ، جی ایم سی، اوپل، ویکسال تے ہولڈن دے ناواں نال ایہ کمپنی کاراں ٹرک تے ہور ول دیاں گڈیاں بناندی اے۔
حضرت لوط علیہ السلام
حضرتلوط علیہ السلام اک نبی دا ناں اے جن دا ذکر قرآن مجید وچ ہور بائبل دے عہدنامہ قدیم دی کتابِ جم چ آیا اے. حضرت لوط علیہ السلام دا شہر سَدُوم(قرآن الحاقۃ:9 وچ اسے اُلٹ پلٹ ہوجان والا شہر کہا گیا)اے۔ جو ملک شام چ صوبہ حِمْصْ دا اک مشہور شہر اے۔
جیون دے حالات
حضرت لوط علیہ السلام بن ہاران یا حاران بن تارخ، یہ حضرت ابراہیم علیہ السلام ےد بھتیجے سن۔ یہ لوک عراق چ شہر بابل دے باشندہ نیں پھر حضرت ابراہیم علیہ السلام اوہاں سے ہجرت کر کے فلسطین چ تشریف لے گئےسی اور حضرت لوط علیہ السلام ملک شام اے اک شہر اُردن وچ رہین لگ گئے اور اللہ نے آپ نو نبوت عطا فرما کر سدوم والاں دی ہدایت دے لئے بھیج دتتا۔ مدائن صالح اوتھیدمشق دے درمیان بحیرہ لوط جو سی سالٹ کہلاتی اے اس دےنزدیک آپ دی قوم آباد سی.
قوم لوط
آپ دى قوم نہایت مغرور، بے غیرت اور نافرمان سی.ہور ان دا سب سے بڑا گناہ ای تها كہ ان وچ مرد زنانیاں دى بجائے مرد سے ہى اپن جسمانى مرضی پورى كردے زیادتی کردے۔ شہر سدوم دی بستیاں بوہت آباد ہور نہایت سرسبز و شاداب سیں ہور اوہاں طرح طرح دے اناج ہور قسم قسم دے پھلاں ہور میوے پیدا ہوتے سی۔ شہر دی خوشحالی دی وجہ سے اکثر جابجا دے لوک مہمان بن کر ان آبادیوں وچ آیا کرتے سی ہور شہر دے لوکاں نو ان مہماناں دی مہمان نوازی دا بار اٹھانا پڑتا تھا۔ اس لئے اس شہر دے لوک مہمانوں فی آمد سے بوہت ہی  تنگ ہوچکے سی۔ مگر مہماناں نو روکنے اور بھگانے دی کوئی صورت نظر نہیں آرہی سی۔ اس ماحول وچ ابلیس لعین اک بوڑھے دی صورت چ نمودار ہویا۔ اور ان لوکاں سے کہن لگا کہ اگر تم لوک مہماناں دی آمد سے نجات چاہتے ہو تو اس کی یہ تدبیر ہے کہ جب بھی کوئی مہمان تمہاری بستی میں آئے تو تم لوک زبردستی اس دے ساتھ بدفعلی کرو۔  سب سے پہلے ابلیس خود اک خوبصورت لڑکے دی شکل وچ مہمان بن کر اس بستی وچ داخل ہویا۔ ہور ان لوکاں سے خوب بدفعلی کرائی اس طرح یہ فعلِ بد ان لوکاں نے شیطان سے سیکھا۔ پھر جدوں جدوں اس برے کم دے یہ لوک اس قدر عادی بن گئے کہ عورتوں نو چھڈ کر مردوں سے اپنی شہوت پوری کرن لگے۔ دوسرےپہ حضرت لوط علیہ السلام نے ان لوکاں نو اس فعلِ بد سے منع کردے ہوئے اس طرح وعظ فرمایا سی کہ:۔
اپن قوم سے کہا کیا اوہ بے حیائی کردے ہو جو تم تت پہلے جہان وچ کسی نے نہ کتی تم تو مردوں دے پاس شہوت سے جاتے ہو عورتاں چھڈ کر بلکہ تم لوک حد سے گزر گئے۔ حضرت لوط علیہ السلام دے اس اصلاحی ہور مصلحانہ وعظ نو سن کر ان دی قوم نے نہایت بے باکی ہور انتہائی بے حیائی دے ساتھ کیا کہا؟
اور اس دی قوم دا کجھ جواب نہ تھا مگر یہی کہنا کہ ان نو اپنی بستی سے نکال دو یہ لوک تو پاکیزگی چاہتے سن۔
قوم لوط پر عذاب
جب قوم لوط دی سرکشی اور بدفعلی قابل ہدایت نہ رہی تو اللہ تعالیٰ دا عذاب آگیا۔ حضرت جبرائیل علیہ السلام چند فرشتوں نو ہمراہ لے کر آسمان سے تھلے اتر پڑے۔ پھر یہ فرشتے مہمان بن کر حضرت لوط علیہ السلام دے پاس پہنچے اور یہ سب فرشتے بہت ہی حسین اور خوبصورت لڑکوں دی شکل وچ تھے۔ ان مہماناں دے حسن و جمال نو ویکھ کر اور قوم دی بدکاری دا خیال کر کے حضرت لوط علیہ السلام بہت فکرمند ہوئے۔ تھوڑی دیر بعد قوم دے بدفعلوں نے حضرت لوط علیہ السلام دے کعر دا محاصرہ کرلتا ہور ان مہماناں دے ساتھ بدفعلی دے ارادہ سے دیوار پر چڑھنے لگے۔ حضرت لوط علیہ السلام نے نہایت دل سوزی کے نال ان لوگوں کو سمجھانا اور اس برے کم سے منع کرن شروع کردتتا۔ مگر یہ بدفعل اور سرکش قوم اپن بے ہودہ جواب ہور برے اقدام سے باز نہ آئی۔ تو آپ اپنی تنہائی اور مہمانوں دے سامنے رسوائی سے تنگ دل ہوکر غمگین و رنجیدہ ہو گئے۔ یہ منظر دیکھ کر حضرت جبریل علیہ السلام نے فرمایا کہ اے اللہ عزوجل دے نبی آپ بالکل کوئی فکر نہ کریں۔ ہم لوگ اللہ تعالیٰ دے بھیجے ہوئے فرشتے سن جو ان بدکاروں پر عذاب لے کر اترے سن۔ لہٰذا آپ مومنین اور اپنے اہل و عیال نو ساتھ لے کر صبح ہونے سے قبل ہی اس بستی سے دور نکل جائیں ہور خبردار کوئی شخص پیچھے مڑ کر اس بستی دی طرف نہ دیکھے ورنہ وہ بھی اس عذاب وچ گرفتار ہوجائے گا۔  حضرت لوط علیہ السلام اپن کعر والوں اور مومنین نو ہمراہ لے کر بستی سے باہر نکل گئے۔ پھر حضرت جبریل علیہ السلام اس شہر دی پانچوں بستیوں نو اپنے پروں پر اٹھا کر آسمان دی طرف بلند ہوئے اور کجھ اوپر جا کر ان بستیوں نو الٹ دیا اور یہ آبادیاں زمین پر گر کر چکنا چور ہو کر زمین پر بکھر گئیں۔ پھر کنکر دے پتھروں کا مینہ برسا اور اس زور سے سنگ باری ہو ئی کہ قوم لوط دے تمام لوکد مر گئے اور ان دی لاشیں بھی ٹکڑے ٹکڑے ہو کر بکھر گئیں۔ عین اس وقت جب کہ یہ شہر الٹ پلٹ ہو رہا سی۔ حضرت لوط علیہ السلام دی اک بیوی جس دا ناں واعلہ سی جو درحقیقت منافقہ سی اور قوم دے بدکاروں سے محبت رکھدی سی اس نے پیچھے مڑ کر دیکھ لیا اور یہ کہا کہ ہائے رے میری قومیہ کہہ کر کھڑی ہو گئی پھر عذابِ الٰہی کا اک پتھر اس دے اوپر بھی گر پڑا اور وہ بھی ہلاک ہو گئی۔ چنانچہ قرآن مجید وچ حق تعالیٰ دا ارشاد ہے کہ:۔
تو ہم نے اسے اور اس دے کعر والوں نو نجات دی مگر اس دی عورت وہ رہ جانے والوں وچ ہوئی اور ہم نے اُن پر اک مینہ برسایا تو ویکھو کیسا انجام ہویا مجرموں دا۔ جو پتھر اس قوم پر برسائے گیا وہ کنکروں دے ٹکڑے سی۔ اور ہر پتھر پر اُس شخص دا ناں درج سی جو اس پتھر سے ہلاک ہویا۔
قوم دی لاشیں
آپ دی قوم دے اجسام دریاۓ مردار(the dead sea) چ پاۓ گئے سی۔اس دریا دی خاصیت سی کہ اس وچ نمک دی مقدار اتنی زیادہ اے کہ اگر کوئی بھاری آدمی اس چ لیٹ جاۓ تو او ڈوبے گا نئ اور فرعون وی اس دریا چ سے ہی پایا گیا۔
روضہ
آپ دا روضہ اردن وچ اے۔
گٹھ:مسیحی علم الاساطیر گٹھ:اسلامی اساطیر گٹھ:کتاب جم گٹھ:زنائے محرم گٹھ:اسلام وچ انبیاء و رسل گٹھ:شخصیات تورات گٹھ:نبی تے رسول
وشکارلہ ضلع
وشکارلہ اسرائیل دا اک ضلع اے۔
احمد شوقی
{{lang|ur|{{Infobox writer أحمد شوقي }} احمد شوقی (1868–1932) ({{lang-ar|أحمد شوقي}}، {{IPA-arz|ˈʔæħmæd ˈʃæwʔi}})، جسنو‏ں احمد شوقی بک، عرف امیر الشعرا’ (شاعر دا بادشاہ، {{lang-ar|أمير الشعراء}})، عربی ادب دا بہت وڈا شاعر ڈراما نگار سی، احمد شوقی نو‏‏ں مصر دا قومی شاعر ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1868 دے جم گٹھ:1932 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے مصری شاعر گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں گٹھ:عربی شاعر گٹھ:کرد نژاد مصری شخصیتاں گٹھ:مصری پاشے گٹھ:مصری ماہرین لسانیات گٹھ:مصری مترجمین گٹھ:مصری مرد شاعر گٹھ:مصری مصنف گٹھ:مصری ڈراما نگار تے ڈراما نویس
پہاڑی ٹٹیری
ایہ دکھنی یورپ تے ہمالیہ دیاں واسی نیں تے سیال وچ افریقہ ٹر جاندیاں نیں۔ ایہ رل کے کسے پڑی وج مورا کرکے 2 یا 3 آنڈے دیندیاں نیں۔ ایہ ہر ورے اکو تھاں تے آکے اوسے آلنے وچ انڈے دیندیاں نیں۔
اندرا گاندھی نہر
thumb|گدڑاباہا (پنجاب) نیڑے اندرا گاندھی نہر دا اک نظارہاندرا گاندھی نہر بھارت دی اک وڈی نہر سکیم اے،جو راجستھان صوبے وچ تھر ماروتھل وچ پین اتے سنجائی لئی پانی مہیا کراؤن لئی شروع کیتی گئی اے۔ پہلاں ایہدا ناں راجستھان نہر سی۔
سروت
اس نہر دا سروت ستلج اتے بیاس دریاواں دا پانی اے۔ ایہہ نہر پنجاب دے ہریکے پتن ناں دی تھاں توں کڈھی گئی اے جتھے ایہہ دوویں دریا ملدے ہن۔
لابھ لین والا کھیتر
اس نہر نال شریگنگانگر،بیکانیر،چرو،ناگور،جودھپور،جیسلمیر،باڑمیر اتے جالور ضلعیاں وچ پین والا اتے سنجائی لئی پانی پنہچایا گیا اے۔
ماروتھلیکرن نوں ٹھل
thumb|راجستھان دے [[ضلع بیکانر|بیکانیر ضلعے وچ تھر دے ماروتھل وچوں لنگھدی ہوئی اندرا گاندھی نہر]] ودھدے ماروتھلیکرن نوں روکن لئی اس دے پانی نال اس نہر دے کنارے اتے نیڑلی زمین تے وڈے پدھر تے رکھ اتے جھاڑیاں جویں Dalbergia sissoo، Eucalyptus terticornis، Eucalyptus camaldulensis، Morus alba، Tecomella undulata، Acacia tortilis، Azadirachta indica، Albizia lebbeck، Cassia fistula، Popular ciliata، Melia azedarch، and Acacia nilotica لائے گئے ہن۔ ایہہ ککر،سرھیں،املتاس،نمّ اتے روہڑا دیاں قسماں ہن۔
حوالے
٭Anon. 1998. Statistical Abstract Rajasthan. Directorate of Economic and Statistics، Rajasthan، Jaipur ٭Balak Ram، 1999. Report on Wastelands in Hanumangarh district، Rajasthan.CAZRI، Jodhpur ٭Kavadia، P.S. 1991. Problem of waterlogging in Indira Gandhi Nahar Project and outline of Action Plan to tackle it. ٭Singh، S. and Kar، A. 1997. Desertification Control – In the arid ecosystem of India for sustainable development. Agro-Botanical Publishers، Bikaner ٭Burdak، LR، 1982. Recent advances in Desert Afforestation، Dehradun
گٹھ:راجستھان گٹھ:بھارت گٹھ:نہراں
چک 28-2آر
چک 28-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
گاندھی نہرو پروار
thumb|240px|نہرو پروار دا 1927 دا فوٹو کھڑے (کھبے توں سجے پاسے) جواہرلال نہرو، وجیلکشمی پنڈت، کرشنا ہٹھیسنہ، اندرا گاندھی اتے رنجیت پنڈت؛ بیٹھے: سوروپ رانی، موتی لال نہرو اتے کملا نہرو گاندھی-نہرو پروار بھارت دا اک پرمکھ سیاسی پروار ہے، جسدا دیس دی آزادی دے بعد انڈین نیشنل کانگرس اُتے قریب-قریب غلبہ رہا اے۔ نہرو پروار دے نال گاندھی نام فیروز گاندھی توں لیا گیا اے، جو اندرا گاندھی دا شوہر سی۔ گاندھی-نہرو پروار وچّ گاندھی شبد دا تعلق مہاتما گاندھی نال نہیں اے۔
نہرو دا شجرہ نسب
گٹھ:گاندھی نہرو ٹبر
گٹھ:بھارت
قمر رحمان
اجکل اوہ امیٹی یونیورسٹی وچ کھوج سائنس دے ڈین وجوں کم کردے ہن۔
روسٹوک یونیورسٹی، جرمنی نے 2009 وچ اوہناں نوں ڈاکٹریٹ دی اعزازی ڈگری نال نوازیا گیا۔ ڈاکٹر۔رحمٰن 600 سال پرانی یونیورسٹی توں ایہہ اعزاز پاؤن والی پہلی بھارتی ہن۔ اوہناں نے خاص طور تےنے ایسبیسٹس اتے ہور آلودگی عنصراں دے وشیلاپن دا مطالعہ کیتا اے۔اوہناں نے کم دی جگہ تے عورتاں دےزہریلے کیمیا دے رابطہ وچ آؤن تے اک فلم وی بنائی اے۔
گوگل سکالر مطابق اوہناں دے سبھ توں مشہور شودھ دستاویز دا حوالہ 350 وار دتا گیا اے۔
باہری لنک
٭ Material Days Rostock
گٹھ:جم 1944 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:سائنسدان گٹھ:خواتین سائنسدان گٹھ:سائنس وچ عورتاں گٹھ:بھارت گٹھ:بھارتی گٹھ:بھارتی سائنسدان
نارمن بورلاگ
بورلاگ نے منیسوٹا یونیورسٹی چوں 1942 وچ بوٹیاں دے روگاں تے جینیٹکس وچ پی ایچ ڈی دی ڈگری لئی۔ میکسیکو وچ وائی بیجی دے کھوجی دی نوکری لئی تے کنک دیاں ٹھمنیاں, روگاں نوں سہن والیاں تے بوہت زیادہ دانے دین والیاں ونڈاں بنایاں۔ 1963 دے مگروں اوہدیاں کݨک دیاں بنائیاں ہویاں ونڈاں تے وائی بیجی دے نویں ولاں نوں ورتن نال کݨک دی پیداوار میکسیکو، پاکستان، ہندستان چ بوھت ودھ گئی تے ایتھے سدا رہن والی بھکھ مک گئی۔ حساب لایا گیا کہ نارمن بورلاک نے اک ارب لوکاں نوں پکھ توں بچایا۔
پہلا جیون پڑھائی تے ٹبر
نارمن بورلاگ ناروے توں 1854 چ دیس نکالا کرکے ڈین، وسکونسن،امریکہ وسن والے اک ٹبر دا پڑپوتا سی۔ اوتھوں اے ٹبر کریسکو آئیووا اپنے ناروے دے سنگیاں دی سنگت آ وسیا۔ اپنے دادے دے کہن تے وائی بیجی چھڈ کے ناروی پڑھن والے پاسے آیا۔ 1937 چ اونے بی ایس سی کیتی۔ 1940 وچ اوہنے بوٹیاں دی بماریاں چ ایم ایس سی کیتی تے 1942 چ پی ایچ ڈی بوٹیاں دی بماریاں تے کیتی۔ نارمن نے مارگریٹ گبسن نال ویاہ کیتا جیہڑی اوہدے نال ای ہوٹل تے کم کردی سی۔ اوہناں دے 3 جواک سن۔
کم
1940 تون نارمن نے ڈوپونٹ تے امریکی فوج لئی کم کیتا۔ 1944 چ اوہ میکسیکو اگیا ڈوپونٹ نے اودی تنخواہ دوگنی کرن دا آگھیا پر اپنی حاملہ بیوی تے 14 مہینیان دی دھی چھڈ کے میکسیکو ج بوٹیان دیاں روگان دا گرو بن کے میکسیکو چ کم کرن لگ گیا۔ 1964 چ اونوں بدیسی کنک ودھاؤ پروگرام دا پربندھک بنا دتا گیا۔بورلاگ 1979 چ ایتھوں ریٹائر تے ہوگیا پر فیر وی ایتھے کنک، جو، مکی، دال تے ہور پرھائی تے خیراتی کماں دے نال نال، مشورے دین دے کم تے لگیا ریا۔1984 توں مرن تک بورلاگ ٹیکساس دی اے اینڈ ایم یونیورسٹی پڑھان تے کھوج دیاں کماں تے لگیا ریا۔ اوہ یونیورسٹی دا وائی بیجی تے اک منیا پرمنیا پروفیسر سی تے وائی بیجی دی بائیو ٹیکنالوجی دی یوجین بٹلر کرسی اوہدے کول سی۔
میکسیکو وچ کݨک تے کھوج
راکفیلر فاؤنڈیشن تے میکسیکو وائی بیجی وزارت دا کواپریٹو ویٹ پروڈکشن ریسرچ پروگرام رل کے پلانٹ بریڈنگ، جینیٹکس، بوٹیاں دے روگ، انٹومولوجی، ایگرونومی، زمین دی سائنس تے دانیاں دی ٹیکنالوجی تے کم کردے سن۔ میکسیکو چ دانیاں دا چعاڑ وداناں ایس ویونت دا وڈا نشانہ سی کیوں جے میکسیکو نون اپنے لوکاں لئی باہر توں دانے منگانے پیندے سن۔ جارج ہارر نے جیڑا کے بوٹیاں دے روگاں دی جانکاری رکھ دا سی، نے 1944 چ کنک تے کھوج لئی اک ٹولی بنالئی سی۔ چار دوجے سنگی اے سن: ایڈورڈ ویلہاؤزن کنک اگان والا؛ جان نیدرہاؤزر آلو اگان والا؛ ولیم کولویل تے نارمن بورلاگ سن تے اے سارے امریکی سن۔ بورلاگ ایس ویونت نال 16 ورے ریا تے اونے ٹھمنیاں، وڈا جھاڑ دین والیاں تے روگاں توں بچن والیاں کنک دیاں ودھیا ونڈاں بنایاں۔
بورلاگ دے میکسیکو چ پہلے کش ورے اوکھے سن اوہدے کول سکھے ہوۓ سائنسدان تے اوزار کوئی نئیں سن۔ دیسی زمیندار ایس کنک دے پروگرام نوں چنگا نئی سمجدے سن کیوں جے 1939 تے 1941 دے وشکار رسٹ نیں فصلاں چ تباہی پھیر دتی سی۔ "کئی واری مینوں انج لگدا سی جیویں میکسیکو چ آ کے وڈی غلطی کیتی اے" اپنی کتاب (Norman Borlag on World Hunger) دے پہلے صفحے تے اوہ لکھدا اے۔اوہنے پہلے دس ورھے روگاں تے رسٹ نوں لڑن والیاں کنک دیاں ونڈاں بنایاں۔
کݨک دی دوہری رت
مڈ توں اودا کم میکسیکو دے وچکارلے اچے تھاواں چ ٹیکسکوکو دے نیڑے چاپنگو دے پنڈ چ چلدا سی جتھے ماڑی زمین تے کانگیاڑی وڈا مسلہ سن۔ ونے سوچیا جے او دیس دے دو فصلان اگان دیاں رتاں توں فیدا چک سکدا اے۔ گرمیاں چ اوہ وشکارلے اتلے تھاواں چ کنک اگا سکدا اے تے نال ای اینان بیاں نوں لے کے اتر چ یاکوؤی وادی چ اگا سکدا اے۔
اوہدا آری ہارر نوں کم نوں اینج ودھاناں پسند نیئں سی۔ دورے کم دے خرچے نال بورلاگ دی سوچ اوس ویلے دی وائی بیجی دی ایس سوچ توں وی الٹ سی جے بی نوں بیجن تون پہلے ارام دے ویلے دی لوڑ اے۔ ہارر نوں بورلاگ دی سوچ ٹھیک نان لگی تے اونے بورلاگ نوں ایے ویونت تے کم کرن توں روک دتا۔ جس تے بورلاگ نے کم کرن توں منکر گیا۔ ایلون سٹاکمین جیڑا اوس ویلے ایس ویونت نون ویکھن آیا سی اونے بورلاگ نوں کیا جے اوہ کم تے واپس آۓ تے ہارر نوں اے کیا جے اوہ کنک نون دو واری اگان دیوے۔
انج ہُندا اے جے کݨک دی ونڈ نوین تھان تے سورج دی روشنی دے فرق دے نال نغں چل سکدی پر بورلاگ نین ویکھیا " اتلے پاسے اسیں اودوں کنک بیجدے سی جدوں دن نکے ہورۓ ہوندے سن، نیون تھان تے بعوتے گرمی ناپ تے، فیر اسیں ایتھوں دے ودیا بوٹیاں دے بی دکن ول لے جاندے جتھے اچائی سی، دن وڈے ہو رۓ سن تے بعوں بارش سی۔ تھوڈے ویلے ج ای ساڈے کول کنک دیاں قسماں سن جیڑیاں ہر رت تھے تھاں تے ہو سکدیاں سن۔ کتاباں اینج نيئں کہ ریاں سن۔" ایس دا اے ارتھ سی جے ویونت نوں زمین دے وکھریاں تھاواں لئی کوئی وکھرا بوٹے اگان دا پروگرام دا مد بنن دی لوڑ نیئں سی۔
بوٹے دیاں اک جیاں ونڈاں چ بیماریاں نال لڑن والے جین تھوڑے ہوندے نیں تے کنگیاری دی بیماریاپنیان نویاں ونڈان بنا کے نویں مسلے بنا سکدی اے ایس ل‏ی وکھ وکھ ونڈاں ازمائیاں گیاں تاں جے اوہ ایس مسلے نوں نبڑ سکن۔ تے ہر ونڈ چ بیماریاں نال نبڑن دے وکھرے جینز سن۔ 1953 ج بورلاگ نے وکھریان ونڈاں نون جنان دے کے پرکھ اک سن اوناں دیاں ونڈاں نون ازمایا۔ تے اینج وکھریاں پرکھاں دے بیماریان توں بچن والے جینز اک پرکھ چ کٹھے کر دتے گۓ تے اے چیز سامنے رکھی گئی اک تھان تے ہون والیاں بیماریاں دے بچاؤ دے جینز اک نسل چ کٹھے ہون۔
ہرا انقلاب: دکھنی ایشیا(پنجاب) ول
1961 تے 62 چ بورلاگ دیاں کنک دیاں ونڈاں تجربے لئی ہندستان کلا گیاں تے ایہناں نوں دلی دے نیڑے اگایا گیا۔ مارچ 1963 چ اینڈرسن تے بورلاگ ہندستان آے تے اپنے نال ہر وند دے 100 کلو بی وی لے کے آۓ تے اوہناں نوں ہندستان دیاں وکھریاں تھانواں تے اگایا گیا۔ 1965 چ دکھنی ایشیاء قحط والی مورت دس ریا سی۔ اے لگ ریا سی کہ دکھنی ایشیاء کدے وی بھکھ وچوں باہر نئیں نکل سکو گا۔ ہندستان تے پاکستان چ جانچ پرکھ لئی اگائی گئی کنک نے ودھ پیداوار دتی۔ 1967 چ پاکستان نے 42000 ٹن بی منگوایا۔
1970 وچ پاکستان چ کنک دی پیداوار جیہڑی 1965 چ 4.6 ملین ٹن سی دگنی دے لاگے ہوکے 7.3 ملین ٹن ہوگئی تے انج پاکستان نوں باہر توں ہور کنک منگوان دی لوڑ ناں رہی۔ 2010 چ ایہ پیداوار 23.864 ملین ٹن تے پہنچ گئی۔ 1965 چ ہندستان دی کنک 12.3 ملین ٹن سی جیہڑی 2000 چ جاکے 76.4 ملین ٹن تے اپڑ گئی۔ بورلاگ دیاں کنک دیاں ونڈاں لاطینی امریکہ ایشیا تے افریقا دے کئی دیساں چ ورتیاں گیاں تے چنگے نتارے نکلے۔
نوبل امن انعام
دنیا نوں روٹی سپلائی کرن تے ڈاکٹر نارمن بورلاگ نوں 1970 دا امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
بورلاگ دیاں سوچاں
بورلاگ دی ایہ سوچ سی جے فصلاں دی ود پیداوار نال جنگلاں دی کٹائی توں بچیا جاسکدا اے۔ ودیا زمیناں تے ودیا ولان نال بعوتی پیداوار لے کے نویاں تے ماڑیاں زمیناں نون وائی بیجی تون بچایا جاسکدا اے۔ اودیاں سوچاں تے لے دے وی ہوئی۔
افریقا چ کم
قحط تے پکھ دے مارے ہوۓ افریقہ چ بورلاگ دے کم نے کئی ہور فصلاں دی پیداوار نون ودھان چ ہتھ ونڈایا۔
مرنا
ڈاکٹر نارمن بورلاگ 12 ستمبر 2009 نوں ڈلس ٹیکساس امریکہ چ 95 وریاں دا ہو کے لمفوما دے روگ چ مر گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سٹینفورڈ مور
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سلیٹی سر چنڈول
سلیٹی سر چنڈول اک پنچھی اے۔ جو چڑے دے سائز دا ہندا اے ۔
تل اویو ضلع
تل اویو اسرائیل دا اک ضلع اے۔
کیڈلک
کیڈلک امریکہ دی گڈیاں بنان والی کمپنی جنرل موٹرز دا اک انگ اے۔ کیڈلک دیاں گڈیاں کئی دیساں وچ وکدیاں نیں۔
آپریشن باربروسا
آپریشن باربروسا ( Unternehmen Barbarossa ) سوویت یونین اُتے محوری قوتاں دے حملے دا کوڈ ناں سی ، جو اتوار ، 22 جون 1941 نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران شروع ہويا سی ۔ اس کارروائی نے مغربی سوویت یونین نو‏‏ں فتح کرنے دے نازی جرمنی دے نظریا‏تی مقصد نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا تاکہ اسنو‏ں جرمناں دے نال دوبارہ آباد کیتا جاسک‏‏ے۔مشرقی جنرل پلان (جرمن :Generalplan Ost) محوریاں د‏‏ی فتح دے لئی کچھ نو‏‏ں محور د‏‏ی جنگ دے لئی غلام مزدوری دے طور اُتے استعمال کرنے ، قفقاز دے تیل دے ذخائر تے سوویت علاقےآں دے زرعی وسائل دے حصول دے لئی تے بالآخر بربریت ، غلامی ، جرمنی تے سائبیریا وچ وڈے پیمانے اُتے جلاوطنی دے ذریعہ سلاوی عوام نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ تے جرمنی دے لئی لیبینسراؤم بنانا سی۔
اوپریشن باربروسا سویت یونین تے نلہ بولن دا لُکیا ناں سی۔ اوپریشن باربروسا انسانی تریخ دی سب تون وڈی لڑائی سی۔ ایہ اوپریشن 22 جون 1941 نون ٹریا۔ ایہدے چ 45 لکھ دے نیڑے جرمن تے اوہدے سنگیاں نے سویت یونین تے ہلہ بولیا۔ ایہ لڑائی 2900 کلومیٹر لمے محاز تے پھیلی ہوئی سی۔ ایہدے چ 60000 گڈیاں تے 750000 گھوڑے ورتے گۓ۔
حملے دے پہلے وچ دو سالاں وچ ، جرمنی تے سوویت یونین نے اسٹریٹجک مقاصد دے لئی سیاسی تے معاشی معاہداں اُتے دستخط کیتے ۔ بہر حال ، جرمن ہائی کمان نے جولائ‏ی 1940 وچ (سوانحی آپریشن اوٹو دے تحت) سوویت یونین اُتے حملے د‏‏ی منصوبہ بندی شروع د‏‏ی ، جسنو‏ں ایڈولف ہٹلر نے 18 دسمبر 1940 نو‏‏ں اختیار دتا سی۔ آپریشن دے دوران ، محور قوتاں دے لگ بھگ 30 لکھ اہلکار جو جنگ دی تریخ دی سب تو‏ں وڈی جارحیت فورس نيں ، نے مغربی سوویت یونین وچ لمبے محاذ اُتے 600،000 موٹر گڈیاں تے غیر جنگی کارروائیاں دے لئی 600،000 تو‏ں ودھ گھوڑےآں دے نال حملہ کیتا. اس جارحیت نے جغرافیائی طور اُتے تے سوویت یونین سمیت اتحادی اتحاد دی تشکیل دونے نے دوسری جنگ عظیم وچ اضافہ کیتا سی۔
اس کارروائی نے مشرقی محاذ نو‏‏ں کھول دتا ، جس وچ تریخ دے دوسرے تھیٹر دے مقابلے وچ زیادہ قوتاں مصروف عمل سن۔ اس علاقے وچ جنگ کيت‏ی سب تو‏ں وڈی لڑائیاں ، سب تو‏ں زیادہ خوفناک مظالم تے سب تو‏ں زیادہ ہلاکتاں (سوویت تے محور د‏‏ی افواج دے لئی یکساں طور پر) دیکھی گئياں ، انہاں سبھی نے دوسری جنگ عظیم دے دوران تے 20 واں صدی دی بعد د‏‏ی تریخ نو‏‏ں متاثر کیتا۔ جرمنی د‏‏ی فوجاں نے آخر کار پنجاہ لکھ سوویت سرخ فوج دے جواناں نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا ، جنہاں وچو‏ں اکثریت کدی زندہ نئيں لوٹی۔ نازیاں نے جان بجھ کر 3.3 ملین سوویت جنگی قیدیاں ، تے شہریاں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں جان بجھ کر موت دے گھاٹ اتار دتا ، کیو‏ں کہ " ہنگر پلان " نے غذائی قلت نو‏‏ں دور کرنے تے فاقہ کشی دے ذریعہ سلاو د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کم کیتا ا‏‏ے۔  نازیاں یا رضاکاراں دے ذریعہ وڈے پیمانے اُتے فائرنگ تے گیسنگ آپریشن ،  نے ہولوکاسٹ دے اک حصے دے طور اُتے دس لکھ تو‏ں زیادہ سوویت یہودیاں نو‏‏ں قتل کردتا۔
آپریشن باربوروسا د‏‏ی ناکامی نے تھرڈ ریخ دی خوش قسمتی نو‏‏ں الٹا کردتا۔ باضابطہ طور اُتے ، جرمن افواج نے اہ‏م فتوحات حاصل کيتیاں تے سوویت یونین دے کچھ اہ‏م معاشی علاقےآں (بنیادی طور اُتے یوکرین وچ  ) اُتے قبضہ کرلیا تے بھاری جانی نقصان اٹھانا پيا۔ انہاں ابتدائی کامیابیاں دے باوجود ، 1941 دے آخر وچ ماسکو د‏‏ی لڑائی وچ جرمن حملہ ٹھپ ہوگیا ، تے اس دے نتیجے وچ سوویت موسم سرما دے انسداد کارروائی نے جرمن فوجیاں نو‏‏ں پِچھے دھکیل دتا۔ جرمناں نے پولینڈ د‏‏ی طرح سوویت مزاحمت دے فوری خاتمے د‏‏ی پراعتماد طور اُتے توقع کيت‏ی سی ، لیکن ریڈ آرمی نے جرمنی دے وہرماخٹ دے شدید ترین ضرباں نو‏‏ں جذب کرلیا تے اسنو‏ں جنگ کيت‏ی لپیٹ وچ لے لیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمناں د‏‏ی کوئی تیاری نئيں سی۔
وہرماچٹ د‏‏ی کمزور قوتاں ہن پورے مشرقی محاذ اُتے حملہ نئيں کرسکدیاں سن، تے اس دے بعد د‏‏ی جانے والی کارروائیاں نو‏‏ں سنبھالنے تے سوویت دے علاقے وچ گہرائیاں تک چلنے دے لئے- جداں کہ 1942 وچ کیس بلیو تے 1943 وچ آپریشن کلاڈیل قاصر سن، جس دا نتیجہ وہرماخٹ د‏‏ی پسپائی تے تباہی د‏‏ی صورت وچ نکلیا ۔
نازی جرمنی د‏‏ی نسلی پالیسیاں
جنگ شروع ہونے دے بعد ، نازیاں نے جرمنی تے غیر ملکی غلام کارکناں دے وچکار جنسی تعلقات اُتے پابندی جاری کردتی۔ اوسٹ اربیٹر ("مشرقی کارکن") دے خلاف قوانین نافذ کیتے گئے سن جس وچ جرمنی دے نال جنسی تعلقات دے لئی سزائے موت وی شامل ا‏‏ے۔  ہینرچ ہیملر نے ، خفیہ یادداشت ماں ، مشرق وچ ایلین ریسز دے لوکاں دے نال سلوک دے بارے وچ مظاہر (مورخہ 25 مئی 1940) نے مشرقی وچ غیر جرمن آبادیاں دے لئی نازی منصوبےآں دا خاکہ پیش کیتا۔  ہیملر دا خیال سی کہ مشرقی یورپ وچ جرمنی دا عمل اس وقت مکمل ہوئے گا جدو‏ں "مشرقی باشندے صرف جرمن مرداں ، حقیقی طور اُتے جرمنی دے خون دے حامل مرداں" وچ مقیم ہون گے۔ سجے|thumb| 20 مارچ 1941 نو‏‏ں اک جنرل پلن آسٹ کی نمائش وچ ہینرچ ہیملر ، [[رودلف ہس|روڈولف ہیس ، تے رین ہارڈ ہائیڈرک کونراڈ میئر تو‏ں گفتگو کردے ہوئے]] نازی خفیہ منصوبہ جنرلپلان اوست ("جنرل پلان برائے مشرق") ، جو 1941 وچ تیار کیتا گیا سی تے 1942 وچ اس د‏ی تصدیق کيتی گئی سی ، نے مشرقی یورپ وچ نازی جرمنی دے زیر قبضہ علاقےآں وچ "نسلی گرافک تعلقات دے اک نويں آرڈر" دا مطالبہ کیتا سی۔ اس نے نسلی صفائی ، پھانسیاں ، تے جرمنی دے دور تو‏ں گزرنے والی بہت چھوٹی فیصد دے نال ، روس د‏‏ی گہرائیاں یا ملک دے دوسرے حصےآں وچ بے دخل ہونے دے نال ، فتح یاب ملکاں د‏‏ی آبادی دے غلامی دا تصور کیتا ، جدو‏ں کہ فتح شدہ علاقےآں نو‏‏ں جرمنی دا درجہ دتا جائے گا۔ اس منصوبے دے دو حصے سن : کلائن پلاننگ ("چھوٹا منصوبہ") ، جس وچ جنگ دے دوران کیتے جانے والے اقدامات دا احاطہ کیتا گیا سی ، تے جنگ جیتنے دے بعد پالیساں دا احاطہ کرنے والی گروس پلاننگ ("وڈی منصوبہ بندی") نو‏‏ں آہستہ آہستہ لاگو کیتا جائے گا۔ 25 تو‏ں 30 سال تو‏ں زیادہ
جنرل ایرک ہوپنر د‏‏ی دتی گئی تقریر وچ نازی نسلی منصوبے دے پھیلاؤ نو‏‏ں ظاہر کیتا گیا ، کیونجے انہاں نے چوتھے پینجر گروپ نو‏‏ں آگاہ کیتا کہ سوویت یونین دے خلاف جنگ "وجود دے لئی جرمن عوام د‏‏ی جدوجہد" دا اک لازمی حصہ اے ( ڈیسنسکپف ) ، دا وی ذکر کردے ہوئے "غلاماں دے خلاف جرمناں د‏‏ی پرانی جدوجہد" د‏‏ی حیثیت تو‏ں آنے والی لڑائی تے ایتھ‏ے تک کہ ایہ وی کہیا گیا ، "اس جدوجہد دا مقصد اج دے روس نو‏‏ں ختم کرنا اے تے لہذا ، بے مثال سختی دے نال برپا ہونا چاہیدا"۔ ہوپنر نے ایہ وی شامل کیتا کہ جرمن "موسوکائٹ ایشیٹک ڈُبی ، تے یہودی بولشیوزم دے پسپائی دے خلاف یوروپی سبھیاچار دے دفاع دے لئی جدوجہد ک‏ر رہ‏ے سن … موجودہ روسی-بالشویک نظام دے پیروکاراں نو‏‏ں وی بخشا نئيں جاسکدا ا‏‏ے۔" والتھر وان براچیٹس نے اپنے ماتحت ادارےآں نو‏‏ں ایہ وی دسیا کہ فوج نو‏‏ں جنگ نو‏‏ں "دو مختلف نسلاں دے وچکار جدوجہد دے طور اُتے دیکھنا چاہیدا تے [انہاں نو‏ں] ضروری شدت دے نال کم کرنا چاہیدا"۔  نسلی محرکات نازی نظریہ د‏‏ی مرکزی حیثیت رکھدے سن تے آپریشن باربروسا د‏‏ی منصوبہ بندی وچ کلیدی کردار ادا کردے سن کیونجے یہودی تے کمیونسٹ دونے ہی نازی ریاست دے مساوی دشمن سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ نازی سامراجی عزائم نے دونے گروہاں د‏‏ی مشترکہ انسانیت نو‏‏ں مسترد کردتا ،  اعلان کردے ہوئے لبنسرینام کی اعلیٰ جدوجہد نو‏‏ں ورنچیٹونگسکریگ ("فنا د‏‏ی جنگ") قرار دتا۔
ہیملٹن کاؤنٹی، ٹینیسی
ہیملٹن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
آپریشن باربروسا
جرمن سوویت تعلقات 1939–40 دے
thumb| 1941 وچ یورپ دا جغرافیائی سیاسی رجحان ، آپریشن باربروسا دے آغاز تو‏ں فورا. پہلے۔ سرمئی علاقہ نازی جرمنی ، اس دے اتحادیاں تے اس دے مستحکم کنٹرول والے ملکاں د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ اگست 1939 وچ ، جرمنی تے سوویت یونین نے ماسنو‏ں ميں جارحیت نہ کرنے دے معاہدے اُتے دستخط کیتے جس نو‏‏ں مولوتوف - ربینٹروپ معاہدہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ معاہدے دے اک خفیہ پروٹوکول وچ جرمنی تے سوویت یونین دے وچکار مشرقی یورپی سرحدی ریاستاں د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں اپنے متعلقہ " اثر و رسوخ دے شعبےآں " دے وچکار اک معاہدے د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی تھی: سوویت یونین تے جرمنی جرمنی دے حملے د‏‏ی صورت وچ پولینڈ د‏‏ی تقسیم کريں گا۔ تے سوویتاں نو‏‏ں بالٹک ریاستاں تے فن لینڈ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی۔ 23 اگست 1939 نو‏‏ں باقی دنیا نو‏‏ں اس معاہدے دا علم ہويا لیکن اوہ پولینڈ نو‏‏ں تقسیم کرنے د‏‏ی دفعات تو‏ں لاعلم سی۔  اس معاہدے نے فریقین د‏‏ی پہلے باہمی دشمنی تے انہاں دے متضاد نظریات دی وجہ تو‏ں دنیا نو‏‏ں دنگ کردتا۔  اس معاہدے دا اختتام یکم ستمبر نو‏‏ں جرمنی دے پولینڈ اُتے ہويا جس دے بعد یوروپ وچ دوسری جنگ عظیم شروع ہوئی ، فیر پولینڈ اُتے سوویت یلغار نے ملک دے مشرقی حصے نو‏‏ں الحاق کرنے دا باعث بنیا۔  اس معاہدے دے نتیجے وچ ، جرمنی تے سوویت یونین نے دو سال تک معقول طور اُتے مضبوط سفارتی تعلقات برقرار رکھے تے اک اہ‏م معاشی تعلقات نو‏‏ں فروغ دتا۔ دونے ملکاں نے 1940 وچ  اک تجارتی معاہدہ کیتا جس دے ذریعہ سوویتاں نے جرمنی اُتے برطانوی ناکہ بندی نو‏‏ں روکنے وچ  نازیاں د‏‏ی مدد کرنے دے لئی تیل تے گندم جداں خام مال دے بدلے جرمن فوجی سازوسامان تے تجارتی سامان حاصل کیتا۔
فریقین دے ظاہری طور اُتے خوشگوار تعلقات دے باوجود ، ہر فریق نو‏‏ں دوسرے دے ارادےآں اُتے سخت شک سی۔ مثال دے طور اُتے ، جون 1940 وچ بوکووینا اُتے سوویت حملہ جرمنی دے نال اتفاق رائے دے مطابق ، انہاں دے اثر و رسوخ تو‏ں اگے نکل گیا۔ جرمنی دے جاپان تے اٹلی دے نال محور معاہدے وچ داخل ہونے دے بعد ، اس معاہدے وچ روس دے ممکنہ داخلے دے بارے وچ گل گل دا آغاز ہويا۔  12 تو‏ں 14 نومبر 1940 تک برلن وچ دو دن دے مذاکرات دے بعد ، جرمنی نے محور وچ سوویت داخلے دے لئی تحریری تجویز پیش کيتی۔ 25 نومبر 1940 نو‏‏ں ، سوویت یونین نے محور وچ شامل ہونے دے لئی اک تحریری جوابی تجویز پیش د‏‏ی جے جرمنی سوویت یونین دے اثر و رسوخ دے میدان وچ مداخلت تو‏ں باز رہنے اُتے راضی ہوجائے گا ، لیکن جرمنی نے اس اُتے کوئی رد .عمل ظاہر نئيں کیتا۔  جدو‏ں جداں ہی مشرقی یورپ وچ دونے فریق اک دوسرے دے نال ٹکراؤ شروع ک‏ر رہ‏ے سن ، تنازعہ زیادہ امکان ظاہر ہويا ، حالانکہ انہاں نے جنوری 1941 وچ متعدد کھلے معاملات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی اک سرحدی تے تجارتی معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔ مؤرخ رابرٹ سروس دے مطابق ، جوزف اسٹالن نو‏‏ں یقین سی کہ مجموعی طور اُتے سوویت یونین د‏‏ی فوجی طاقت ایسی سی کہ اسنو‏ں خوفزدہ ہونے د‏‏ی کوئی چیز نئيں سی تے اس د‏ی توقع سی کہ جرمنی اُتے حملہ کرنے دے بعد اسنو‏ں اک آسان فتح تو‏ں دوچار ہونا چاہیدا۔ ہور برآں ، اسٹالن دا خیال سی کہ چونکہ جرمن مغرب وچ انگریزاں تو‏ں لڑ رہے نيں ، اس لئی ہٹلر نو‏‏ں دو محاذ جنگ شروع کرنے دا امکان نئيں ہوئے گا تے اس دے بعد سرحدی علاقےآں وچ دفاعی قلعےآں د‏‏ی تعمیر نو وچ تاخیر ہوئے گی۔  جدو‏ں جرمن فوجی ریڈ آرمی نو‏‏ں اک آنے والے حملے تو‏ں خبردار کرنے دے لئی دریائے بگ دے اس پار پہنچے تاں انہاں دے نال دشمن دے ایجنٹاں د‏‏ی طرح سلوک کیتا گیا تے انہاں نو‏ں گولی مار دتی گئی۔  کچھ مورخین یقین اے کہ اسٹالن ، ہٹلر نو‏‏ں خوشگوار محاذ فراہ‏م کرنے دے باوجود ، جرمنی دے نال اتحادی نئيں رہنا چاہندا سی۔ بلکہ ، اسٹالن دا ارادہ جرمنی تو‏ں علیحدگی اختیار کرنے تے جرمنی دے خلاف اپنی ہی مہم وچ اگے ودھنے دے بعد باقی یورپ دے خلاف وی ہونا سی۔