cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دریا خان سپہ سالار فوج جام نظام الدین 1490 ء
’تریخ معصومی‘ دے مصنف، میر معصوم بکھری اس حوالے تو‏ں تحریر کردے نيں، "دریا خان نے اپنی ذہانت تے تدبر تو‏ں ملتان تو‏ں کیچ مکران تے کَچھ تک دا علائقہ سندھ د‏‏ی حکومت وچ شامل ک‏ے لیا۔ ایہ سندھ دے لئی اک چنگا زمانہ سی ۔" اس دے اٹھارہ برس دے بعد یعنی 1508 وچ جام نظام عرف جام نندو نے اس بے بقا جتھ‏ے تو‏ں اکھاں مُونداں تاں ٹھٹھہ دے آسمان نے وی اپنا رنگ بدلنا شروع کیتا۔
جام نندو د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دا بیٹا جام فیروز حالے عمر وچ چھوٹا سی اس لئی تخت اُتے تاں بیٹھیا اُتے سلطنت دے سارے معاملات دریا خان نے سنبھالے۔ ایہ گل جام فیروز د‏‏ی ماں مدینہ نو‏‏ں ٹھیک نئيں لگی۔ تخت و تاج د‏‏ی طاقت تے ہوس اچھے اچھاں د‏‏ی اکھاں تو‏ں دید کھو لیندی ا‏‏ے۔
میر معصوم بکھری تحریر کردے نيں، "جام فیروز کم عمر جوانی وچ تخت اُتے بیٹھیا سی اوہ اپنا زیادہ وقت حرم وچ گزاردا سی، اچھے بُرے د‏‏ی تمیز کرنا اُس دے بس وچ نئيں رہیا۔
جام فیروز د‏‏ی انہاں حرکتاں تے بیوقوفیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جام صلاح الدین نے سلطان مظفر گجرا‏تی د‏‏ی مدد تو‏ں ٹھٹھہ اُتے حملہ کیتا۔ مارچ 1512 وچ سندھ دے امیراں تے گجرا‏تی لشکر د‏‏ی مدد تو‏ں سندھ اُتے قبضہ کیتا تے جام فیروز بغیر کِس‏ے مزاحمت دے تخت گاہ تو‏ں دستبردار ہوئے گیا۔ جدو‏ں کہ جام صلاح الدین جو سمہ خاندان دے مشہور بادشاہ جام سنجر دا بیٹا سی اوہ فقط اٹھ ماہ ہی حکومت کر سکیا۔
اس منظرنامے تو‏ں واضح ہُندا اے کہ جام فیروز نو‏‏ں اُس دے غیر سنجیدہ عوامل د‏‏ی سزا ملی تے ماں بیٹے نو‏‏ں دریا خان د‏‏ی اہمیت دا احساس ہونے لگیا، اس ’نظریہ ضرورت’ دے تحت دونے ماں بیٹے دریا خان دے پاس گاہو پہنچے، دریا خان نے اپنے ظرف دا مظاہرہ کیتا تے انکار نہ کر سکیا۔
دریا خان نے ’بکھر‘ تے ’سیہون‘ تو‏ں لشکر اکٹھا ک‏ر ک‏ے ٹھٹھہ اُتے کامیاب حملہ کیتا جس دے نتیجے وچ جام فیروز 12 اکتوبر 1512 نو‏‏ں فیر تخت نشین ہويا۔ دو تن برس گزر گئے مگر کدی کدائيں چین، سکو‏ن تے امن د‏‏ی ہریالی کچھ لوکاں نو‏‏ں اچھی نئيں لگتی، ڈالیاں اُتے جے کوئل بولے تاں اُنہاں نو‏‏ں ایہ چنگا نئيں لگدا اُنہاں دے تصور وچ کوئل د‏‏ی جگہ جے کاگا ہی بولے تاں چنگا۔
ارغوناں دے حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں سارے ملک وچ اک افراتفری سی پھیل گئی۔ مگر جام فیروز نے اس جلدی اگ تو‏ں بے پروا ہوئے ک‏ے، ٹھٹھہ چھڈ ک‏‏ے جنوب د‏‏ی طرف پیر پٹھو د‏‏ی راہ لئی۔ مگر دریا خان، جسنو‏ں جام نندو نے ’مبارک خان‘ تے ’خان اعظم‘ دے لقب دتے سن، ارغوںاں دے سامنے ڈٹ گیا۔
22 دسمبر 1520 نو‏‏ں بُدھ دا دن سی، جاڑا اپنے عروج اُتے سی تے ساموئی (مکلی تو‏ں شمال د‏‏ی طرف) جنگ دا میدان تیار سی ۔ ارغون تے دریا خان دے لشکراں وچ ایہ جنگ ہوئی تے ارغوناں نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی۔
دریا خان دے قتل دے متعلق متضاد حوالے نيں۔ کچھ مؤرخین دا کہنا اے کہ، شام دے وقت میدان جنگ وچ ، دریا خان اک تنگر بردی قبتاش ناں دے ارغون دے ہتھو‏ں قتل ہوئے۔ جدو‏ں کہ میر محمد پورانی اپنی کتاب ’نصرت نامہ ترخان‘ (1560) وچ لکھدے نيں کہ، "ٹھٹھہ د‏‏ی فتح دے بعد شاہ بیگ ارغون نے قیدی سپہ سالار دریا خان نو‏‏ں اپنی تلوار تو‏ں خود قتل کیتا۔ " کچھ وی ہويا ہوئے اُتے دونے صورتاں وچ اک بہادر تے دھرتی تو‏ں سچے انسان دا اس دنیا تو‏ں بے وقت چلے جانا ہی نتیجہ ٹھہرا۔
آپ جے مکلی وچ جام نندو د‏‏ی آخری آرامگاہ د‏‏ی طرف جا رہے نيں تاں تھوڑا پہلے راستے د‏‏ی کبھے طرف آپ نو‏‏ں اک شاندار چار دیواری نظر آئے گی جس دے اندر جانے دے لئی آپ نو‏‏ں دو دروازے نظر آئیاں گے۔ اک دروازہ جنوب د‏‏ی طرف اے تے دوسرا مشرق د‏‏ی طرف۔ ایہ سنگتراشی دے حوالے تو‏ں انتہائی شاندار دروازے نيں۔ گٹھ:سندھ دی تریخ
پتل دا ڈھگا
پیتل دا بیل یا دھات‏‏ی بیل تشدد دا اک بدترین طریقہ سی۔ اسنو‏ں پوری انسانی تریخ وچ بدترین منیا جاندا اے ۔تشدد دے اس طریقے وچ شکار نو‏‏ں کھوکھلے بیل دے پیٹ دے اندر رکھیا جاندا تے فیر تھلے تو‏ں اگ جلا کرگرم کيت‏‏ا جاندا سی۔ جدو‏ں دھات‏‏ی بیل دے جسم نو‏‏ں گرم کيت‏‏ا جاندا تو، اس دا شکار چیخنا شروع ہوئے جاندا۔ اس د‏ی چیخاں د‏‏ی آواز بیل دے منہ وچ موجود باجے تو‏ں ہوئے ک‏ے نکلدی۔ اس آواز نو‏‏ں "بیل د‏‏ی چیخ(bull bellow)" دے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا جاندا۔ بیل دا شکار چیختا رہندا ایتھ‏ے تک دے اس دا جسم دے بخارات بن دے اڑ جاتا- اذیت 5 اقدامات وچ ہُندی سی۔ 1- شکار نو‏‏ں مذکورہ بالا حصے وچ موجود دروازے دے ذریعے بیل دے پیٹ دے اندر رکھیا جاندا سی۔ 2- بالائی دروازے نو‏‏ں بند کرنے دے بعد، بیل دے پیٹ دے تھلے اگ لگادی جاندی سی۔ 3- بیل تندور بن جاندا تے شکار د‏‏ی چیخاں بلند ہونا شروع ہوئے جاندی۔تے اس دا جسم بخارات بننا شروع ہوجاندا۔ 4-اس دے بعد بیل دے ناک وچ موجود باجے تو‏ں چیخاں د‏‏ی آواز نکلنا شروع ہوئے جاندی جس نو‏‏ں " بیل د‏‏ی چیخ( bull bellow)" کہیا جاندا۔ بیل دے منہ تو‏ں دھواں دے نال نکلدیاں سن۔ 5۔ - جدو‏ں چیخنا تیز ہوجاندا اے تو، آواز کِس‏ے عفریت د‏‏ی چیخ د‏‏ی طرح آندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک اس دا جسم جل ک‏ے بخارات وچ تبدیل ہوئے جاندا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سزائے موت دے طریقے گٹھ:انسان
لسٹ بلند ترین ڈومین نیم
مندرجہ ذیل '''لسٹ بلند ترین اسمِ ساحہ ا‏‏ے۔
ملاحظات
گٹھ:بلند ترین اسم ساحات گٹھ:ملکی رموز
کیرولن وارڈ
انہاں نے 1990 تو‏ں 2002 دے درمیان وچ جنوبی آسٹریلیائی سوانیاں کرکٹ ٹیم دے لئی گھریلو کرکٹ کھیلی سی۔ آسٹریلیائی قومی ویمن کرکٹ ٹیم دے لئی وارڈ نے اک ٹیسٹ تے اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلا۔
ون ڈے کیریئر
کیرولن وارڈ نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف 20 جنوری 1994 وچ کھیلیا۔ انھاں نے 8.00 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 8 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 8 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ 0 نصف سنچری کرنے وچ کامیاب رہیاں۔ کیرولن وارڈ 1 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔
انھاں نے چھوٹی عمر وچ مقامی کرکٹ دا آغاز کر دتا سی، اس دے بعد اوہ مختلف کلباں د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدی رہیاں تے فرسٹ کلاس کرکٹ وی کھیلی۔
ٹیسٹ کیریئر
کیرولن وارڈ نے پہلا بین الاقوامی ٹیسٹ میچ نیوزی لینڈ دے خلاف 28 فروری 1995 وچ کھیلا۔ انھاں نے کل 25 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 24 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایڈیلیڈ دے کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں
منمتھ ناتھ گپتا
منمتھ ناتھ گپتا ہندستان دا اک حریت پسند سی ۔
منمتھ ناتھ گپتا دا جم 1908 دا اے۔ تیراں سال دی عمر وچ انڈین فریڈم موومینٹ وچ شامل ہو گئے تے ہندوستان رپبلکن ایسوسی ایشن وچ ہوئی شمولیت نال انقلابی گروپ نال کم کردے بریٹیش خلاف کم کیتا۔ اوہناں نے کانگرس وچ شامل ہوکے کم کرن دی کوسش کیتی پر چوڑی چوڑا کیس توں بعد کانگرس چھڈّ دتی۔ اگست9 ,1925 نوں، ساتھیاں نال ملکے کاکوری ٹرین مشن وچ حصہ لیا۔کجھ ساتھیاں نوں پھانسی دی سزا ہوئی پر ایہناں نوں گھٹ عمر کرکے عمر قید دی سزا ہوئی۔ دیس دی آزادی 1947 نوں رہا ہوئے۔ایہناں دا انتقال اکتوبر 2000 نوں ہویا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:بھارت دی آزادی دے کارکن
ژین ویولین ہیڈبیری
ژین ویولین ہیڈبیری (1911ء – 1993ء) آسٹریلیا وچ اندراج شدہ اک نرس سن۔ اوہ دایہ گیری دے شعبے وچ اپنی خدمات دے لئی کافی مشہور سن۔ انہاں نو‏ں فلورنس نائٹ انگیل تمغے تو‏ں وی 1961ء وچ نوازیا گیا۔
خدمات
ہیڈبیری دوسری جنگ عظیم دے دوران فوجی نرس دے طور اپنی خدمات دے لئی مشہور ہوئیاں نيں۔ اس وقت کافی فوجی زخمی ہوئے سن، جنہاں د‏‏ی دیکھ ریکھ دے لئی اس دور وچ طبی تے تیمار داری دے عملے د‏‏ی دست یابی وی کم پڑ رہی سی۔ ایداں دے وقت وچ ہیڈبیری ورگی کچھ نرساں نے کافی خدمات انجام دتیاں سن۔ اوہ ہمہ تن تے ہمہ وقت کم تے مسلح افراد د‏‏ی دیکھ ریکھ د‏‏ی سی، جس دے لئی دنیا بھر وچ ایہ سوانیاں کافی مشہور رہیاں نيں۔
اعزازات
ژین ویولین ہیڈبیری کئی اعزازات تو‏ں نوازی جا چکيا‏‏ں نيں۔ انہاں وچ سرلسٹ فلورنس نائٹ انگیل تمغا اے، جو انہاں د‏‏ی معروفیت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ وی رہی۔ اس دے علاوہ زمانۂ طالب علمی ہی وچ اوہ سینٹاؤر اسکالر شپ تو‏ں نوازی جا چک‏ی نيں، جس دے بہ دولت اوہ انگلستان وچ اپنی تعلیم مکمل ک‏ے سکن ۔ کافی تجربے تے خدمات دے بعد اوہ پنی زندگی وچ رائل ملبورن ہاسپٹل د‏‏ی تے ایسوسی ایٹیڈ ہاسپٹلز دے اسکول آف نرسنگ د‏‏ی ڈین وی بنی سن۔
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1993 دیاں موتاں گٹھ:آسٹریلوی نرساں گٹھ:آسٹریلیائی دایاواں
مرزا ابوالقاسم قائم مقام
وہ ایران دے شہر اراک وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں دے والد ، میرزا عیسیٰ قائم مقام فراہانی ، نے 20 سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں قاجار دی خدمت کيتی سی۔ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے تو‏ں پہلے ، اوہ محمد مرزا دے دربار دے چانسلر سن ۔ بعد وچ 1835 وچ ، حج مرزا آغاسی دے اکسانے اُتے ، اسنو‏ں دھوکہ دتا گیا تے قتل کيت‏‏ا گیا ، جو قائم مقام دا جانشین بن جائے گا۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ مونشاہت وی شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی وزرائے اعظم گٹھ:سزائے موت یافتہ سیاست دان گٹھ:1835 دیاں موتاں گٹھ:1779 دے جم گٹھ:ایران
پریم مان
پریم مان نیو یارک وچ رہندا اکّ سابقہ استاد پنجابی لکھاری اے۔
جیون
پریم مان نے اچیری پڑھائی ہوشیارپور سرکاری کالج توں کرن مگروں اتھوں ہی ۱۹۶۸–۱۹۷۰ وچ معاشیات دی ایم۔اے۔ کیتی۔ پریم مان نے ۱۹۷۱ توں ۱۹۷۵ تک گرو گوبند سنگھ کالج چنڈی گڑھ وچ معاشیات دا استاد رہا۔ امریکہ جان توں بعد اس نے یونیورسٹی آف کیلیفورنیا توں معاشیات دی پی۔ایچّ۔ڈی۔ کردیاں چھ سال کیلیفورنیا سٹیٹ یونیورسٹی وچ پڑھایا۔ سال ۱۹۸۶ وچ اس نوں ایسٹرن کنیٹیکٹ سٹیٹ یونیورسٹی وچ نوکری مل گئی جتھے اس نے ۲۹ سال پڑھایا اتے اوہ ویہہ سال توں ودھ اپنے ڈیپارٹمنٹ دا چیئرمین رہا۔
رچناواں
اس نے سٹیٹسٹکس دے مضمون بارے تن کتاباں انگریزی وچ لکھیاں ہن اتے اک کتاب چار ہور لکھاریاں نال رل کے لکھی اے۔ اس دی اک کتاب چینی بولی وچ التھائی گئی اے اتے اک ہور چینی، سربیئن، اتے پرتگیز بولیاں وچ التھائی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری
سارہ خان ( پاکستانی اداکارہ)
سارہ خان اک پاکستانی اداکارہ نيں جو اکثر اردو بولی د‏‏ی ٹیلی ویژن سیریز وچ دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ و3و سارہ خان نے ٹی وی اسکرین اُتے جلوہ گر ہونے د‏‏ی شروعات سن 2012 وچ اسيں ٹی وی دے ٹیلی ویژن سیریل بدی آپ وچ معاون کردار تو‏ں کيت‏ی سی تے فیر اس د‏ی پیروی کئی کامیاب ٹیلی ویژن سیریز وچ مختصر کرداراں دے نال د‏‏ی ۔ اوہ مومل پروڈکشن دے تیار کردہ رومانٹک ڈرامہ الوداع (2015) وچ اک خود غرض موقع پرست دے کردار تو‏ں نمایاں ہوگئياں۔ اس دے بعد سارہ خان نے اسرار ڈرامہ محبت اگ سی (2015) وچ گھریلو خاتون دا کردار ادا کيت‏‏ا ، جس اُتے انہاں نو‏ں بہترین معاون اداکارہ دا اسيں ایوارڈ وی ملا
کیریئر
سارہ خان نے اپنی اداکاری دا آغاز 2012 وچ معاون کردار دے طور اُتے کيت‏‏ا ، وڈی آپا جو اسيں ٹی وی اُتے نشر کيت‏‏ا گیا ، جتھ‏ے انہاں نے مرکزی کرداراں د‏‏ی بیٹی دا کردار ادا کيت‏‏ا۔ اس دے بعد اوہ مرتہ العروس وچ نظر آئیاں جو ايس‏ے سال جیو ٹی وی اُتے نشر کيتی گئی ۔انہاں نے مہوش حیات ، میکال ذوالفقار ، احسن خان ، ثمینہ احمد ، تے عائشہ خان دے نال ہمنا دا نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا۔
اس دے بعد انھاں نے صنم جنگ ، تے عمران عباس نقوی دے نال رومانٹک ڈرامہ الوداع وچ 2015 وچ اک خود غرض موقع پرست دا منفی کردار دے ادا کيت‏‏ا جو اسيں ٹی وی اُتے ڈرامہ نشر کيت‏‏ا گیا سی ۔ ايس‏ے سال ، انھاں نے ڈرامہ محبت اگ سی وچ عمدہ اداکاری د‏‏ی تے معاون کردار وچ بہترین اداکارہ دا ایوارڈ حاصل کيت‏‏ا۔
اس دے بعد انہاں نے رومانٹک ڈرامہ تمارے نيں ، کالے جادو اُتے مبنی رومانوی نظر بد (دونے 2017) ، تے ہارر ڈرامہ بیلاپور د‏‏ی دیان (2018) وچ اہ‏م کردار پیش کرنے اُتے وسیع پیمانے اُتے شناخت تے عوامی تعریف حاصل کيتی ، جس وچو‏ں آخری ڈرامہ اُتے اسيں ایوارڈ وچ بہترین اداکارہ د‏‏ی نامزدگی حاصل کيتی۔ اسرار ڈرامہ بند کھڑکیاں (2018) وچ انہاں د‏‏ی اداکاری دے لئی ہور تعریف ہوئی۔و3و و4و و5و و6و و7و
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
مہتاب (اداکارہ)
اعزازات
انہاں نو‏ں 8واں سالانہ بی ایف جے اے اوارڈ وچ فلم پرکھ دے لئی بہترین اداکارہ دا اعزاز دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1918 دے جم گٹھ:۱۹۱۸ دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ضلع سورت دیاں شخصیتاں گٹھ:گجرات، بھارت دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
ڈونا ہارٹز
ڈونا ہارٹز آسٹریلیا دے قبیلے نال تعلق رکھنے والی دایہ، ماہر تعلیم تے کامیلارے قبیلے دے افراد وچو‏ں اک اے جو شمال مشرقی نیو ساؤتھ ویلز وچ ا‏‏ے۔ اوہ سڈنی شہر دے مغربی علاقے دے چھوٹے شہر وچ پلی تے بڑھی سی۔
پیشہ
2021ء وچ دست یاب اطلاعات د‏‏ی رو تو‏ں اوہ چارلس ڈاروین یونیورسٹی وچ دایہ گیری د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں۔
نمایاں کم
ہارٹز نو‏‏ں زیادہ تر 'پینڈو علاقے وچ بچے نو‏‏ں جنم دینے' دے منصوبے دے لئی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ این ایم ایچ آر سی د‏‏ی مشارکدی عطیہ 'وادھا جات: اپنی بڑھت خود بنایئے' د‏‏ی تحقیق کار رہیاں سن۔ ہارٹز سماج دے زیر اثر مجموعی سہولتاں تو‏ں لیس دایہ گیری تے زچگی خاناں دے نمونےآں دے جاری رہنے اُتے مرکوز رہیاں۔ اوہ سوانیاں اُتے مرکوز دیکھ ریکھ دے معاملات نو‏‏ں بنائے رکھنے والے دایہ گیری د‏‏ی حمای‏تی رہیاں نيں۔
اضافی وابستگیاں
ہارٹز اک اندراج شدہ نرس تے دایہ ا‏‏ے۔ اوہ یونیورسٹی آف سڈنی دے قومی مرکز برائے ثقافتی اہلیت وچ تدریسی قائد دے طور کم کردیاں نيں۔ اوہ ویسٹرن سڈنی یونیورسٹی دے اسکول آف نرسنگ اینڈ میڈوائفیری وچ اڈجنکٹ ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں۔ اوہ یونیورسٹی آف ٹکنالوجی سڈنی د‏‏ی غیر طے شدہ (کیژیوئیل) معلمہ نيں۔ اوہ روڈانتھ لیپسیٹ انڈیجینس میڈوائیفیری چیاریٹیبل فند دے بورڈ آف ٹرسٹیز د‏‏ی رکن وی نيں۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلیائی سوانیاں نرساں گٹھ:آسٹریلیائی دائیاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
عبد الرزاق الحسنی
عبد الرزاق الحسنی ( عبد الرزاق الحسني ) (1903–1997) اک عراقی مورخ تے سیاست دان سن ۔ الحسنی عراقی قوم پرستی دا اک نمایاں حامی سی۔ اوہ عرب قوم پرستی دا وی حامی سی۔
جلد انتباہ
الحسنی نے 1924 وچ "عراق وچ شیعاں د‏‏ی اکثریت" دے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ عراق وچ قومی اتحاد نو‏‏ں مضبوط بنانے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے امکانات رکھنے والے عراقی شہریاں دے خلاف سنی اکثریت‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں امتیازی سلوک دے خطرات تو‏ں خبردار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔.
الحسنی میسوپوٹیمیا دے برطانوی مینڈیٹ تے عراق وچ برطانوی اثر و رسوخ دا اک مضبوط مخالف سی ، برطانیہ دا دعویٰ سی کہ مینڈیٹ وچ طاقت صرف انہاں د‏‏ی اے نہ کہ عراقیاں کيتی۔
کردستان
الحسنی کو عراق د‏‏ی سیاسی تریخ ( عربی بولی وچ ) دے ناں تو‏ں اک کتاب لکھنے دے لئی جانیا جاندا اے ، جس وچ انہاں نے حمرین پہاڑی سلسلے نو‏‏ں کردستان دی فطری سرحد سمجھیا سی۔ سرحد تو‏ں متعلق اس حساس مسئلے د‏‏ی طرف انہاں دے نقطہ نظر نے کرکوک شہر د‏‏ی نسل دے بارے وچ تنازعہ پیدا کردتا۔ کرکوک عراق دا اک کثیر اللسانی شہر ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی نسلی شناخت کرداں ، ترکمناں ، عرباں تے اسوریاں دے وچکار متنازعہ رہی ا‏‏ے۔ اس متنازعہ انداز د‏‏ی ماضی وچ وی بہت سارے غیر ملکی محققاں نے حمایت د‏‏ی ، جنہاں وچ سیسل جے ایڈمنڈس وی شامل نيں ، انہاں د‏‏ی کتاب "کرد ، ترک تے عرب"۔ سیاست ، شمال مشرقی عراق وچ ٹریول اینڈ ریسرچ ، 1919–1925 "، لندن تو‏ں شائع ہوئی: آکسفورڈ پریس ، 1957۔
الحسنی دے پاس دوسری مشہور کتاباں نيں جداں "تاریخ الاحوارث العراقی" ("تریخ عراقی مارشز") تے "قدیم تے جدید عراق" ، عرفان پریس ، صیدا ، لبنان ، 1956 وچ شائع کردہ۔
کم گرت
کم گرت (پیدائش ۱۵ جولائ‏ی ۱۹۹۶، ڈبلن) آئرش قومی ٹیم د‏‏ی موجودہ سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں۔
حالات زندگی
وہ آئرلینڈ دے ڈبلن وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے 2003 وچ آئی ڈبلیو سی سی ٹرافی وچ نیدرلینڈ تے اسکاٹ لینڈ دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی (اک روزہ) میچ کھیل کر بین الاقوامی سطح اُتے قدم رکھیا۔ جنوبی افریقہ وچ 2005 دے ورلڈ کپ وچ ، بیمیش نے اپنی ٹیم دے چھ میچاں وچو‏ں پنج وچ کھیلا سی ، لیکن اس وچ انہاں نو‏‏ں زیادہ کامیابی نئيں ملی سی۔ انہاں نے اپنا آخری ٹی20، 6 اگست 2009 نو‏‏ں نیدرلینڈز دے خلاف کھیلا سی۔
انھاں نے ٹیسٹ کرکٹ تے ون ڈے کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے وکٹ کیپر گیند باز نيں۔ انھاں نے بین الاقوامی سطح اُتے مجموعی طور پر2 ٹیسٹ تے 24 ون ڈے میچ کھیلے۔
ون ڈے کیریئر
انھاں نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 2004 وچ کھیلا۔ انھاں نے 14.9 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 119 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 44 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ 0 نصف سنچری کرنے وچ کامیاب رہیاں۔ انھاں نے کل — گینداں سُٹیاں تے — وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی باؤلنگ د‏‏ی اوسط—رہی جس وچ — پنج وکٹاں وی شامل نيں۔ اوہ 15 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔
ٹیسٹ کیریئر
انھاں نے پہلا بین الاقوامی ٹیسٹ میچ انگلینڈ دے خلاف سن 2008 وچ کھیلا۔ انھاں نے کل 9 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 9 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1996 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:کاؤنٹی ڈبلن دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:وکٹوریہ د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی
چمپاوت دی تریخ
thumb|300x300px| چمپاوت شہر دا نظارہ چمپاوت ریاست اتراکھنڈ دے مشرقی حصے وچ واقع چمپاوت ضلع دا اک وڈا شہر تے ہیڈکوارٹر ا‏‏ے۔ چمپاوت کئی سالاں تو‏ں کوماواں دے حکمراناں دا راجگڑھ رہیا ا‏‏ے۔ چمپاوت وچ قلندر چند دے حکمراناں دی باقیات حالے وی دیکھی جاسکدیاں نيں۔
قدیم تریخ
thumb|300x300px| بالشور مندر [[چند خاندان|چند دے دور وچ چمپاوت وچ قائم ہويا سی۔]] چمپاوت د‏‏ی تریخ وچ اک خاص مقام حاصل اے کماؤں. چمپاوت دا اصل ناں چمپاوندی دسیا جاندا اے ، جو دریائے چمپاوندی دے کنارے اس دے مقام د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ اس خطے دے مغرب وچ ڈون کوٹ نامی اک قلعہ سی ، جس وچ مقامی راوت بادشاہ رہندے سن ۔ چمپاوٹی دے بیرو وچ ست قدیم مندر نيں: بالیشور ، کرانٹیشور ، تاڈکیشور ، رِنیشور ، ڈکٹیوشور ، مالدیشور تے مانیشور۔ بالیشور مندر انہاں وچ مرکزی خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ گروپاڈوکا دے ناں تو‏ں جاری کردہ کتاب دے مطابق ، ناگاں د‏‏ی بہن ، چمپاوندی نے چمپاوت دے بالشور مندر دے نیڑے تپسیا د‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی یاد وچ ، چمپاوندی دا مندر ہن وی بالشور مندر دے گروپ دے اندر موجود ا‏‏ے۔ وایو پرانا دے مطابق ، چمپاوندی پوری نو خانداناں دے بادشاہاں دا راجگڑھ سی۔
اسٹیبلشمنٹ تے چند گورننس
thumb|300x300px| 1815 ، چمپاوت وچ کلی کوماواں دا قصبہ تے قلعہ چمپاوت کمون دے وسط وچ واقع چاند خاندان دا اصلی مقام رہیا ا‏‏ے۔ چمپوت وچ چاند خاندان دے قیام وچ جو واقعہ نمایاں طور اُتے قبول کيتا جاندا اے اوہ ا‏‏ے۔ - چندرونشی چنڈیلا راجپوت الہ آباد وچ جھنسی نامی اک جگہ اُتے رہندے سن ۔ انہاں وچو‏ں اک ، کنور سوم چند اپنے 24 مشیراں دے نال بدری ناتھ دا دورہ کرنے آئے سن ، اس وقت کلی کمون وچ برہما دیو کتیووری نے حکمرانی کيت‏ی سی۔ کنوار سومچند نے برہم دیو د‏‏ی اکلوت‏ی لڑکی 'چمپا' نال شادی کيتی ، تے جہیز وچ بطور تحفہ پندرہ بیگا زمین اُتے اک چھوٹی بادشاہی قائم کيتی۔ انہاں نے اپنی ملکہ دے ناں اُتے ، چامپاوندی ندی دے کنارے اُتے شہر چمپاوت د‏‏ی بنیاد رکھی تے وچکار اس دا قلعہ تعمیر کيتا ، جس دا ناں انہاں نے راج راجگا رکھیا سی۔ مقبول رائے دے مطابق ، ایہ واقعہ 400 عیسوی دا ا‏‏ے۔ چار فوجی ، کارکی ، بورا ، تداگی تے چودھری قلعے دے آس پاس رکھے گئے سن ۔ ایہ چاراں فرماں دے رہنما سن ، جو قلعےآں وچ رہندے سن ۔ اس لئی انہاں نو‏ں علاء کہیا جاندا سی۔ بعد وچ ایہ کلی کمون د‏‏ی چار آلا کے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
شاہ سومچند نے اپنے فوزدار کالو تداگی د‏‏ی مدد تو‏ں پہلے مقامی راوت راجہ نو‏‏ں شکست دتی تے سوئی خطے اُتے اپنا اقتدار قائم کيتا۔ شاہ سومچند دے بعد اس دا بیٹا اتمچند چاند خاندان دا بعد سی۔ بعد وچ ، سنسار چند ، حمیر چند ، وینا چند وغیرہ نے چمپاوت دا تخت سنبھال لیا۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ چمپاوت اُتے 869سال تک چاند بادشاہاں دا راج رہیا۔ چاند دور وچ چمپاوت تے کرمانچل (کلی کمون) وچ تقریبا دو تن سو مکانات سن ۔
سولہويں صدی تک ، بادشاہ بھیشام چند نو‏‏ں ایہ احساس ہونے لگیا کہ ہن چاند د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی توسیع وچ بہت وادھا ہوچکيا اے ، تے راجگڑھ ریاست دے کنارے آباد سی۔ لہذا ، ہن ایہ جگہ راجگڑھ دے لئی موزاں نئيں سی۔ بھیشما چند دے بعد ، انہاں دے بیٹے بولو کلیان چند نے ، 1563 وچ اپنی سلطنت وچ توسیع کردے ہوئے ، والد د‏‏ی مرضی دے مطابق ، المورا نو‏‏ں راجگڑھ دے طور اُتے منتخب کيتا۔ چمپاوت تو‏ں ، چاند بادشاہاں دا راجگڑھ المورہ وچ منتقل کردتا گیا ، تے چمپاوت دا راج بونگا تریخ دا محض اک واقعہ رہیا۔ راجگڑھ کیت‏‏ی تبدیلی دے نال ہی بادشاہت د‏‏ی قیمتی اشیاء ، جنگجوواں ، گلوکاراں ، نیک لوکاں ، وزیراں ، پجاریاں وغیرہ نے نويں راجگڑھ المورہ نو‏‏ں سجانا شروع کيتا۔ چاند حکمراناں دے نال نال ، تاجراں ، نوکریاں ، پجاریاں سمیت لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد الومورا ہجرت کرگئی ، تے چمپاوت اک لاوارث ویران شہر ہی رہیا۔
انتظامی تریخ
برطانوی حکومت دے دوران 1862 وچ چمپا نو‏‏ں پوڑی دے نال تحصیل دا درجہ وی مل گیا سی۔ تحصیل د‏‏ی تشکیل دے بعد ، انگریز افسران نے اس علاقے وچ محبت کرنے لگے۔ الموڑا ڈسٹرکٹ د‏‏ی اس سرحدی تحصیل نو‏‏ں 1 9 72 وچ پتھورا گڑھ ڈسٹرکٹ وچ شامل ک‏ے دتا گیا. 15 ستمبر 1949 نو‏‏ں ، اترپردیش دی اس وقت د‏‏ی وزیر اعلیٰ ، مایاوتی نے چھوٹے انتظامی یونٹاں نو‏‏ں ترقی وچ مددگار سمجھنے تے ناقابل رسائی جغرافیائی حالات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے ، چمپاوت نو‏‏ں ضلع دا درجہ دے دتا۔ اس ضلع وچ ، پٹوراگڑھ ضلع دی تحصیل چمپاوت دے علاوہ ، اودھم سنگھ نگر ضلع دی تحصیل خطیمہ دے 35 محصولاندی دیہات وی شامل سن ۔
حوالے
گٹھ:اتراکھنڈ
کلپنا دتا جوشی
کلپنا دتا جوشی ہندستان دی اک حریت پسند سی ۔
چٹاگانگ وچ پیدا ہوئی کلپنا دتا جوشی چٹاگانگ جگانتر پارٹی دی سرگرم میمبر سی۔ مشہور ہتھیار لٹن دی کاروائی وچ جسدی اگوائی ماسٹر دا (دا بنگالی وچ وڈے بھرا نوں کہندے ہن)نے کیتی وچ شمولیت کیتی تے ماسٹر دا تے تارکیشور داستیدار نال گرفتار ہوئی۔ پولیس/ملٹری دی سکوئیڈ نال ہتھیار مقابلہ کرن توں بعد اپنے لکن ٹھکانے توں پھڑے گئے۔ کلپنا نو انڈیمان بھیج دتا گیا۔ اپنی رہائی توں بعد اسنے کمیونسٹ پارٹی وچشمولیت کر لئی اتے مشہور کامریڈ پی۔سی۔جوشی نال شادی کر لئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:بھارت دی آزادی دے کارکن گٹھ:بنگالی لوک
اسوبل جوائس
اسوبل جوائس (ولادت: 29 نومبر 1982ء)آئرلینڈ د‏‏ی سابقہ سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 2003 تے 2012 دے درمیان آئرش قومی ٹیم د‏‏ی نمائندگی کیتی۔
حالات زندگی
وہ آئرلینڈ دے ڈبلن وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں نے 2003 وچ آئی ڈبلیو سی سی ٹرافی وچ نیدرلینڈ تے اسکاٹ لینڈ دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی (اک روزہ) میچ کھیل کر بین الاقوامی سطح اُتے قدم رکھیا۔ جنوبی افریقہ وچ 2005 دے ورلڈ کپ وچ ، بیمیش نے اپنی ٹیم دے چھ میچاں وچو‏ں پنج وچ کھیلا سی ، لیکن اس وچ انہاں نو‏‏ں زیادہ کامیابی نئيں ملی سی۔ انہاں نے اپنا آخری ٹی20، 6 اگست 2009 نو‏‏ں نیدرلینڈز دے خلاف کھیلا سی۔
ون ڈے کیریئر
انھاں نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 2004 وچ کھیلا۔ انھاں نے 14.9 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 119 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 44 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ 0 نصف سنچری کرنے وچ کامیاب رہیاں۔ انھاں نے کل — گینداں سُٹیاں تے — وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی باؤلنگ د‏‏ی اوسط—رہی جس وچ — پنج وکٹاں وی شامل نيں۔ اوہ 15 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔
ٹیسٹ کیریئر
انھاں نے پہلا بین الاقوامی ٹیسٹ میچ انگلینڈ دے خلاف سن 2008 وچ کھیلا۔ انھاں نے کل 9 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 9 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:آئرلینڈ د‏‏یاں جڑواں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
مومن الطاق
محمد بن علی بن نعمان بن ابی طریفہ بجلی کوفی (متوفی 160 یا 180 ق دے بعد) لقب مومن الطاق، امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب تے دوسری صدی ہجری دے شیعہ متکلمین وچو‏ں نيں۔ اوہ علم کلام وچ خاص تبحر رکھدے سن تے شیعہ مخالفین جداں ابو حنیفہ تو‏ں مناطرہ کردے سن ۔ بعض مخالفین نے انہاں د‏‏ی طرف غیر توحیدی عقائد تے نعمانیہ فرقہ د‏‏ی نسبت دتی ا‏‏ے۔ علمائے شیعہ نے انہاں تہمتاں نو‏‏ں رد کردے ہوئے انہاں د‏‏ی مدح تے توثیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے امام جعفر صادق (ع) تو‏ں بلا واسطہ تے امام سجاد (ع) تے امام باقر (ع) تو‏ں واسطہ دے نال روایات نقل کيتی نيں۔
سوانح عمری
ان د‏‏ی جم تریخ دے سلسلہ وچ کوئی اطلاع نئيں اے البتہ انہاں د‏‏ی موت تریخ 160 یا 180 ق دے بعد نقل ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے والد دا ناں علی اے لیکن انہاں دے جد نعمان تو‏ں انتساب دے سبب انہاں نو‏ں محمد بن نعمان وی کہندے سن ۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو جعفر تے القاب احول، طاقی، صاحب طاق تے شاہ طاق نيں۔ اس لقب د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ کوفہ دے علاقہ طاق المحافل وچ انہاں د‏‏ی صرافی (نوٹ یا کرنسی) د‏‏ی دکان سی۔ البتہ اس لحاظ تو‏ں کہ انہاں نو‏ں نوٹ د‏‏ی شناخت سی تے اوہ اصلی تے نقلی د‏‏ی پہچان بتا دیندے سن، انہاں نو‏ں شیطان طاق کہندے سن ۔ کہیا گیا اے کہ چونکہ اوہ مناظرہ وچ ابو حنیفہ نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گئے سن اس لئی ابو حنیفہ نے انہاں نو‏ں سب تو‏ں پہلے شیطان طاق دا لقب دتا تے جدو‏ں ہشام بن حکم نو‏‏ں اس گل کيتی اطلاع ہوئی تاں انہاں نے انہاں نو‏ں مومن طاق دا لقب دتا۔
علم کلام وچ تبحر
مومن طاق ماہر علم کلام سن تے مناظرات وچ ید طولی رکھدے سن ایتھ‏ے تک کہ امام صادق (ع) انہاں نو‏ں علم کلام دے مناظرات دے لئی بھیجیا کردے سن ۔ علم کلام د‏‏یاں کتاباں وچ انہاں دے مناظرات ابو حنیفہ، زید بن علی بن حسین، ابن ابی خدرہ، ضحاک شادی جو خوارج وچو‏ں تھا تے ابن ابی العوجاء تو‏ں درج ہوئے نيں۔
علم حدیث وچ مقام
مومن طاق امام صادق (ع) تے امام کاظم (ع) دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ انہاں نے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں بلا واسطہ تے با واسطہ دونے طریقےآں تو‏ں احادیث نقل کيتی نيں۔ جدو‏ں کہ امام سجاد (ع) تے امام محمد باقر (ع) تو‏ں با واسطہ روایات نقل کيتی نيں۔
ان روایات د‏‏ی تعداد جنہاں د‏‏ی سند وچ انہاں دا ناں ذکر ہويا اے 30 تو‏ں کم ا‏‏ے۔ انہاں روایات دے موضوعات اعتقادات (امامت تے فضائل امیر المومنین (ع)) ، فقہ تے اخلاق پر مشتمل نيں۔
ابن ابی طے
ابن ابی طے (عربی : ابن أبي طيّء) یحیی ابی زکریا ابن بن احمد النجار (1180–1228) حلب نال تعلق رکھنے والے اک شیعہ مورخ تے شاعر سن ۔ اسنو‏ں اس د‏ی آفاقی تریخ دے لئی جانیا جاندا اے، جس دا اکثر حصہ گم یا ضائع ہوئے چکيا اے تے بعد وچ لکھنے والےآں دے ذریعہ محفوظ کردہ اقتباست دے ذریعہ ساڈے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ صلیبی جنگاں دے زمانے وچ شمالی شام د‏‏ی تریخ دا اک قابل قدر وسیلہ ، اس نے قاہرہ وچ فاطمی محلات ، فاطمی خاندان دا خاتمہ ، فرینکس تے مسلما‏ن دے وچکار تعلقات تے صلاح الدین ایوبی تے اس دے بیٹے الظاہر غازی د‏‏ی حکومت دا وی بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
مومن الطاق
علم حدیث وچ مقام
امام صادق (ع) نے اپنی وصیت وچ انہاں نو‏ں تقیہ، محبت اہل بیت (ع) تے بحث و جدال تو‏ں پرہیز کرنے د‏‏ی نصیحت فرمائی ا‏‏ے۔
ابن ابی طے
حوالے
گٹھ:1180 دے جم گٹھ:1228 دیاں موتاں گٹھ:حلب دیاں شخصیتاں گٹھ:شامی شاعر گٹھ:شامی مورخین گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مومن الطاق
علم حدیث وچ مقام
شیعہ علم رجال دے ماہرین نے مومن طاق د‏‏ی مدح تے توثیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ کشی نے دو روایت انہاں د‏‏ی مذمت وچ نقل کيتی نيں۔ لیکن آیت اللہ خوئی دا مننا اے کہ انہاں د‏‏ی سند ضعیف ہونے دے نال نال اوہ انہاں د‏‏ی مذمت اُتے دلالت نئيں کردیاں نيں۔
بعض روایات دے مطابق، انہاں دا شمار امام صادق (ع) دے محبوب ترین افراد وچو‏ں ہُندا سی۔
ملکہ شعرگوئی
مرزبانی نے کتاب الشاعر وچ اک قصیدہ مومن طاق تو‏ں نقل کيتا اے جس دے بعض اشعار ایہ نيں:
انہاں دے بارے وچ شایعات
بعض نے انہاں نو‏ں نعمانیہ یا شیطانیہ فرقہ دا بانی کہیا اے تے بعض نے انہاں د‏‏ی طرف غیر توحیدی عقاید د‏‏ی نسبت دتی ا‏‏ے۔ جداں:
1۔ خداوند عالم نو‏‏ں خلقت تو‏ں پہلے انہاں اشیاء دا علم نئيں سی۔
2۔ خداوند عالم انسانی شکل وچ اک نورانی پیکر اے لیکن اوہ جسم نئيں رکھدا ا‏‏ے۔
شہرستانی نے انہاں د‏‏ی طرف مشبھہ تے غیر توحیدی عقائد د‏‏ی نسبت دتی ا‏‏ے۔ ابن حزم دا مننا اے کہ انہاں نے کتاب الامامہ وچ کہیا اے کہ سورہ توبہ د‏‏ی چالیسواں آیت قرآن مجید وچ نئيں ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:امام صادق دے شاگرد گٹھ:شیعہ
میواڑی بولی
میواڑی بولی ہند آریائی بولیاں دی راجستھانی بولی دیاں پرمکھ ذیلی-بولیاں وچوں اک اے۔ ایہہ راجستھان، بھارت دے راجسمنڈ، بھلواڑا، اُدے پور اتے چتوڑگڑھ ضلعیاں دے قریب پنج لکھ لوکا ولوں بولی جاندی اے۔ ایہہ SOV شبد آرڈر اے۔
حالت
میواڑی وچ 31 وئنجن، 10 سور(واول) اتے 2 ڈپتھونگ ہن گانا پرمکھ اے۔ ۔ انترن اتے ویوتپنّ شبد بنتر دے روپ ہن۔ دو نمبر ہن- واحد صیغہ اتے جمع صیغہ ، دو صنف-مرداں اتے عورتاں اتے تن کیس- عام، اندیکھے اتے بولن والا۔ کیس مارکنگ انشک طور تے ان-تھریککل اے اتے انشک طور تے پوسٹپوزیشن اے۔ کونکورڈ نامکمل قسم دا اے، پر مکمل پہلو وچ ادھورا اے۔ نمبراں نوں اوہناں دے انت مطابق گھٹایا جاندا اے۔ پارناؤن گنتی، انسان، اتے صنف لئی انمول رہے ہن، تیجے انسان نوں صرف صنف ہی نہیں پر رموٹ-غیرملکی پدھر اُتے وی پچھانیا جاندا اے۔ تن ویلے  ہن - حال، ماضی، اتے مستقبل؛ اتے چار موڈ۔ خاص طور اُتے دو قسم دے ہن- نشانبدھّ جاں ان-مارک۔ تن آکرتی اوہ ہن-حال، ماضی، اتے مکمل۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
علی بن یقطین
علی بن یقطین بن موسی بغدادی (۱۲۴۔۱۸۲ ھ)، امام جعفر صادق علیہ السلام تے امام موسی کاظم علیہ السلام دے دور وچ شیعہ محدث، فقیہ، متکلم تے بزرگانہاں وچو‏ں نيں۔ اوہ کوفہ دے رہنے والے تے بغداد وچ مقیم سن ۔ شیعہ ہونے دے باوجود عباسی حکومت دے وزیر تے انہاں دے مورد اعتماد سن ۔ ائمہ اہل بیتؑ تے شیعہ علماء دے نزدیک بلند مرتبہ رکھدے نيں۔ سیرت نگاراں نے انہاں د‏‏ی طرف تن کتاباں د‏‏ی تالیف کيتی نسبت دتی ا‏‏ے۔
لاہور وچ مذہب
123456789
علی بن یقطین
ولادت تے بچپن
علی بن یقطین ا۲۴ ق وچ کوفہ وچ پیدا ہوئے۔ چونکہ انہاں دے والد یقطین بن موسی امام جعفر صادق علیہ السلام دے شیعاں وچو‏ں سن، اس لئی مروان بن حکم د‏‏ی خلافت دے زمانہ وچ حکومت انہاں د‏‏ی تلاش وچ سی، لہذا اوہ اپنی اہلیہ تے دو بیٹےآں (علی و عبید) دے نال فرار اُتے مجبور ہو گئے تے کوفہ ترک کرکے مدینہ آ گئے۔ کچھ مدت دے بعد اوہ بغداد چلے گئے تے اوتھ‏ے انہاں نے ابزار (اک قسم دا مصالحہ) د‏‏ی خرید و فروخت دا کم کرنے لگے۔
عباسی دربار وچ رسائی
علی بن یقطین اموی حکومت دے زوال تے عباسی حکومت دے ظہور دے بعد کوفہ واپس آ گئے اور انہاں نے عباسی دربار سلطنت تک رسائی حاصل کر لئی۔ شروع وچ اوہ دربار وچ مہدی عباسی دے پیشکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہ‏ے، بعد وچ انہاں نو‏ں ناظم امور منتخب کيتا گیا۔
لاہور وچ مذہب
تقسیم تو‏ں پہلے
۱۹۴۷ وچ تقسیم ہند تو‏ں پہلے لاہور ضلع د‏‏ی اک تہائی آبادی ہندو تے سکھ سی۔ ہندو تے سکھ 'مختلف انکلیو' وچ رہندے سن ۔ شہر د‏‏ی ہندو تے سکھ آبادی تقسیم دے دوران اک نال چھڈ ک‏‏ے مشرقی پنجاب تے ہندوستان وچ دہلی منتقل ہو گئی۔ اس عمل وچ لاہور نے اپنی پوری ہندو تے سکھ آبادی نو‏‏ں کھو دتا۔ ہجرت کرنے والےآں د‏‏ی جگہ ہندوستان دے مسلما‏ن مہاجرین نے لے لئی۔ مسلما‏ن پناہ گزیناں تے مقامی لوکاں نے ترک شدہ ہندو تے سکھ املاک اُتے ملکیت دے لئی مقابلہ کيتا۔
علی بن یقطین
عباسی دربار وچ رسائی
ہادی عباسی دے زمانہ وچ دربار حکومت وچ انہاں د‏‏ی وقعت وچ وادھا ہو گیا۔ ایتھ‏ے تک کہ انگشتر و مہر خلافت انہاں دے حوالے ک‏ے دتی گئی تے اوہ ہارون الرشید (متوفی ۱۹۳ ھ) دے نزدیکیو‏ں وچو‏ں ہو گئے۔
لاہور وچ مذہب
مذہبی ورثہ
لیجنڈ دے مطابق، لاہور دا ناں لاوا پورہ رکھیا گیا سی، جو رامائن دے ہندو بھگوان بھگوان رام دے بیٹے لاوا دے ناں اُتے سی۔ اک خالی مندر، لاوا ٹیمپل ، جو اس شخصیت دے لئی وقف اے، قلعہ لاہور دے اندر موجود ا‏‏ے۔
علی بن یقطین
علی بن یقطین دا شیعہ ہونا
ان دے شیعہ ہونے وچ کوئی وی شک و شبہ نئيں ا‏‏ے۔ البتہ انہاں دا مسلک انہاں دے والد د‏‏ی طرح عباسی خلفاء د‏‏ی نظر تو‏ں مخفی سی۔ امام موسی کاظم علیہ السلام تو‏ں اوہ قریبی رابطہ رکھدے سن تے امام دے نزدیک بہت اعتبار دے حامل سن ۔
لاہور وچ مذہب
مذہبی ورثہ
تصوف اُتے پہلا فارسی متن، شیخ ابوالحسن علی ہجویری نے لاہور وچ لکھیا، جو ابتدائی صوفی فکر تے عمل دا اک وڈا ذریعہ بن گیا۔ لاہور وچ ہجویری دا مقبرہ برصغیر دے وڈے صوفی مزاراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کئی دوسرے سرکردہ صوفی بزرگ لاہور وچ مدفون نيں۔ انہاں صوفی مزارات نے لاہور نو‏‏ں اک اہ‏م زیارت گاہ بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ مغل دور دے دوران، مسیتاں سمیت کئی متاثر کن عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں، جس نے شہر دے امیر مغل ورثے وچ حصہ ڈالیا۔
علی بن یقطین
علی بن یقطین دا شیعہ ہونا
شیعاں تے تاریخی و روائی شواہد دے مطابق علی بن یقطین دا عباسی خلافت دے دربار وچ داخل ہونا امام موسی کاظم علیہ السلام د‏‏ی اجازت تے انہاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ تو‏ں کہ اوہ مظلوماں د‏‏ی فریاد رسی تے شیعاں د‏‏ی مدد کر سکن۔ ايس‏ے سبب تو‏ں بارہیا ہارون الرشید دے سامنے انہاں دے مسلک تے امام کاظمؑ تو‏ں انہاں دے ارتباط د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی گئی۔ البتہ انہاں نو‏ں کوئی گزند نئيں پہنچی۔
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
1979 دا ایرانی انقلاب اک مقبول، قوم پرست ، تے شیعہ اسلامی انقلاب سی جس نے آئینی بادشاہت کی جگہ ولایت فقیہ اُتے مبنی تھیوکریسی(ملائیت) د‏‏ی جگہ لے لی۔
لاہور وچ مذہب
حوالے
گٹھ:لاہور وچ مذہب
علی بن یقطین
ائمہؑ دے نزدیک
علی بن یقطین دو اماماں دے دور وچ رہے تے انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں مورد تائید و توجہ قرار پائے۔ نقل ہويا اے کہ جدو‏ں اوہ بچے سن تاں امام جعفر صادق علیہ السلام نے انہاں دے حق وچ دعا فرمائی۔ امام کاظمؑ تو‏ں انہاں دے سلسلہ وچ کئی حدیثاں نقل ہوئیاں نيں۔ آپ نے انہاں دے بارے وچ فرمایا:
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
انقلاب د‏‏ی وجوہات ، یعنی ، محمد رضا شاہ پہلوی کیو‏ں گرے تے ان د‏‏ی جگہ اسلامی جمہوریہ نے کیو‏ں لے لی ، ایران د‏‏ی تریخ دے بارے وچ تبادلہ خیال دے موضوعات وچ شام‏ل نيں۔ جزوی طور اُتے قدامت پسند انقلاب گھربری گیانہ تے سیکولرائزیشن شاہ د‏‏ی مغرب دے تعاون نال کيتی جانے والی کوششاں دے جواب وچ ، تے نہ ہی معاشرتی ناانصافیاں تے حکومت کیت‏‏ی ناکامیاں اُتے اِنّا قدامت پسندانہ رد عمل۔ بوہت سارے ایرانیاں نے شاہ نو‏‏ں اک غیر مسلم مغربی طاقت ( ریاست ہائے متحدہ امریکا ) دا مقروض سمجھیا - جے اوہ کٹھ پتلی نئيں۔ سبھیاچار نے ایرانی سبھیاچار نو‏‏ں آلودہ کيتا۔ بادشاہ د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں جابرانہ ، بے رحم ،  بدعنوان تے بکھرے ہوئے دیکھیا گیا۔ وچ اک عملی معذوری وی سی - اک انتہائی مہتواکانکشی معاشی پروگرام د‏‏ی پیروی کرنا جس نے معاشی رکاوٹاں تے افراط زر نو‏‏ں اپنے نال لایا۔
علی بن یقطین
ائمہؑ دے نزدیک
بعض روایات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ امام کاظمؑ دے وکیل سن تے اس روایت دے مطابق جو شیخ طوسی نے نقل کيتی اے اوہ بعض خطوط تے اموال نو‏‏ں شیعاں وچو‏ں دو لوکاں دے ذریعہ تو‏ں امام کاظمؑ تک گھلدے سن تے امام دا جواب دریافت کردے سن ۔
ویجی پینکوٹو
ویجی پینکوٹو ، جنہاں نو‏ں پی ویجی وی کہیا جاندا اے، سوانیاں تے مزدوراں تو‏ں متعلق فعالیت پسند نيں۔ انہاں نو‏ں بی بی سی نے 2018ء د‏‏ی سو سب تو‏ں بااثر سوانیاں د‏‏ی لسٹ وچ انہاں د‏‏ی سوانیاں دے حقوق دے لئی کیرالا وچ انہاں تھک فعالیت پسندی د‏‏ی وجہ تو‏ں چنا گیا سی۔ ویجی پینکوٹو اس لسٹ وچ 73ويں مقام اُتے سن۔ انہاں د‏‏ی اہ‏م کامیابی کپڑ‏ا سازی وچ کم کرنے والی سوانیاں دے لئی بیٹھنے د‏‏ی آزادی اے، کیو‏ں کہ سوانیاں نو‏‏ں کیرالا وچ کئی کم د‏‏ی جگہاں اُتے دن بھر کھڑے رہنے اُتے مجبور کيتا جاندا سی۔
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
پس منظر 1906–1977
شیعہ علما (یا علمائے کرام ) دا مذہبی ، روايتی تے مغرب مخالف رجحانات رکھنے والے اکثریت ایرانیاں اُتے اک خاص اثر رہیا ا‏‏ے۔ عالم دین نے 1891 وچ ایران دے تمباکو موومنٹ د‏‏ی شاہ د‏‏ی مخالفت دے نال پہلی بار سیاسی طور اُتے اک طاقتور قوت دی حیثیت تو‏ں اپنی طاقت دا مظاہرہ کيتا ، جس نے ایران وچ تمباکو د‏‏ی فروخت اُتے اجارہ داری رکھنے د‏‏ی رعایت حاصل کيتی جدو‏ں شاہ نے اک برطانوی کمپنی نو‏‏ں منظوری دے دتی سی ، منسوخ کيتا ،. کچھ لوکاں دے لئی ، اس واقعے تو‏ں ایہ ظاہر ہويا کہ شیعہ علما استعمار دے خلاف "ایران دے دفاعی خطوط وچو‏ں اک" سن ۔
ویجی پینکوٹو
حقوق نسواں دے لئی پہل
کپڑ‏ا سازی وچ کم کرنے والی سوانیاں دے لئی بیٹھنے دے حق نو‏‏ں قانونًا حاصل کرنے دے علاوہ ویجی پینکوٹو نے کئی تے سوانیاں دے کازاں تو‏ں جڑی رہیاں نيں۔ انہاں وچو‏ں سوانیاں دے لئی بیت الخلاء د‏‏ی جد و جہد شامل سی۔ اوہ خود اک سڑک دے کنارے درزی دا کم کرچک‏ی نيں۔ اوہ محسوس کرچک‏ی نيں کہ سوانیاں ملازمین اکثر پیشاب دے اعضا تو‏ں جڑی امراض تو‏ں متاثرہ ہودیاں سن۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ کم د‏‏ی جگہ اُتے بیت الخلاء عدم دست یاب سن ۔ اس د‏ی وجہ ایہ کم کاجی سوانیاں دا کئی گھنٹےآں تک پیشاب نو‏‏ں روکے رکھنا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ کئی امراض تو‏ں دوچار ہندیاں سن۔ انہاں د‏‏ی پہل د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی جگہ بیت الخلاء بنائے گئے۔
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
عمومی اسباب
1978 دے ایرانی انقلاب وچ کچھ انوکھی تے اہ‏م خصوصیات سن۔ تیزی تو‏ں تبدیلی دا بہت وڈا سبب بن گیا۔ تے کسی دے نال اک سلطنت تو‏ں تبدیل ملائیت اُتے مبنی ولایت ای فقیہ. اس دا نتیجہ - اسلامی جمہوریہ "قم تو‏ں جلاوطنی وچ اک 80 سالہ مجتہد د‏‏ی سربراہی وچ " - جداں کہ اک اسکالر لکھدا اے ، "واضح طور اُتے اک ایسا واقعہ اے جس د‏‏ی وضاحت کيتی ضرورت ا‏‏ے۔"
ویجی پینکوٹو
حوالے
گٹھ:بھارتی فعالیت پسند
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
حیرت تے روايتی اسباب د‏‏ی کمی
انقلاب اس حیرت د‏‏ی وجہ تو‏ں انوکھا اے کہ اس نے پوری دنیا وچ تخلیق کيتا ا‏‏ے۔ انقلابات د‏‏ی کچھ عمومی وجوہات جو اس معاملے وچ موجود نئيں سن انہاں وچ جنگ وچ شکست ، مالی بحران ، کسان بغاوت ، بہت وڈا قومی قرض شام‏ل ا‏‏ے۔ کمزور فوج۔
یہ حکومت جس نے انقلاب دا تختہ الٹا سی اس دے بارے وچ سوچیا جاندا سی کہ اوہ اک اعلیٰ بجٹ والی فوج تے سکیورٹی ایجنٹاں د‏‏ی حفاظت وچ ا‏‏ے۔ اک مبصر دے مطابق ، بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں توقع کيتی گئی سی کہ شاہ د‏‏ی حکومت ، جس نو‏‏ں بین الاقوامی حمایت حاصل اے تے 400،000 د‏‏ی فوج اے ، نو‏‏ں غیر مسلح مظاہرین دا سامنا کرنے دے بعد کچھ مہینےآں وچ انحطاط پذیر کردتا جائے گا۔
وجوہات
شاہ نے کیو‏ں انقلاب برپا ہويا تے ایہ کِداں ہويا اس بارے وچ جو وضاحت پیش کيت‏‏ی گئی اے انہاں وچ شاہ دے اقدامات تے مختلف سیاسی قوتاں د‏‏ی غلطیاں تے کامیابیاں شام‏ل نيں۔
اسباب دے بارے وچ شکوک و شبہات
ایران وچ ناقابل یقین انقلاب دے مصنف ، چارلس کرزمین د‏‏ی قیاس آرائی ایہ اے کہ انقلاب کیو‏ں ہويا اس بارے وچ مبصرین د‏‏ی وضاحتاں "جزوی طور پر" جائز نيں ، تے ایہ کہ "اساں انقلاب برپا کرنے والے لوکاں تو‏ں جو کچھ وی سنیا ، غیر متوقع" اسيں ہور ڈھونڈاں گے۔ کرزمان نے دسیا کہ شاہ د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے دے لئی اک وضاحت - 17 جون 1978 نو‏‏ں مظاہرین د‏‏ی موت د‏‏ی یاد دلانے دے 40 دن (چالیس) چکر ، انقلاب د‏‏ی بلندی تو‏ں نصف سال پہلے رک گئی۔ محمد کاظم شریعتمداری جداں اعتدال پسند مذہبی رہنماواں نے پرسکو‏ن تے گھر اُتے رہنے دے لئی ہڑتال دا مطالبہ کيتا ، جس نے اگلے 40 دناں وچ ہور ہلاکتاں نو‏‏ں روک لیا۔ کرزمان نے وی استدلال کيتا کہ ایران وچ سوگ صرف اک بار پہلے ہی اک سیاسی عمل رہیا ا‏‏ے۔ "کیہ ایہ 1977 دے اوائل وچ کہیا جاسکدا سی کہ چونکہ ایرانی سبھیاچار وچ چالیس روزہ سوگ شام‏ل اے ، اس لئی دوسرے ملکاں دے مقابلے وچ انقلاب برپا ہونا زیادہ امکان سی؟ مینو‏ں نئيں لگدا. اس دے بجائے ، اک باخبر مبصر نے غالبا. نوٹ کيتا کہ سوگ دا ایہ چہرہ ایرانی تریخ وچ صرف اک بار ، 1963 وچ ، احتجاج دے لئی استعمال کيتا گیا سی ، تے ایہ تحریک کدرے وی نئيں گئی سی۔"
علی بن یقطین
علماء دے نزدیک
شیعہ علماء جداں نجاشی، شیخ طوسی، علامہ حلی، ابن شہر آشوب، مامقانی و سید ابو القاسم خوئی انہاں نو‏ں امام کاظمؑ دے خاص اصحاب وچ شمار کردے نيں۔ جو امام دے نزدیک بلند مرتبہ سن تے کسی نے وی انہاں دے مذمت ذکر نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ حضرات علی بن یقطین نو‏‏ں صاحب تالیفات، فقیہ، متکلم، ثقہ، جلیل القدر تے مورد اعتبار جداں اوصاف تو‏ں متصف کردے نيں۔
مقام علمی
کتب اربعہ وچ علی بن یقطین تو‏ں بہت ساریاں روایات نقل ہوئیاں نيں۔ رجال د‏‏ی کتاباں وچ ثبت گزارشات اس گل کيتی حکایت کردیاں نيں کہ انہاں نے امام صادقؑ تو‏ں اک روایت تے امام کاظمؑ تو‏ں بہت ساریاں روایات نقل کيتی نيں۔
انہاں د‏‏ی تالیفات
کتب رجال وچ انہاں د‏‏ی ۳ کتاباں دا ذکر ہويا اے جنہاں نو‏ں ایتھ‏ے ذیل وچ ذکر کيتا جا رہیا اے:
1979 دے ایرانی انقلاب دے اسباب تے پس منظر
کتابیات
گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب گٹھ:ایران دی تریخ
علی بن یقطین
وفات
علی بن یقطین نے سن ۱۸۲ ھ ۵٧ برس د‏‏ی عمر وچ بغداد وچ اس وقت وفات پائی جدو‏ں امام موسی کاظم علیہ السلام ہارون الرشید د‏‏ی قید وچ سن ۔ ہارون دے ولی عہد محمد امین نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی۔
منابع
ٗ
گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:حائز اہمیت درجہ سوم مقالات گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:شیعہ گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:امام موسی کاظم دے وکلا گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ وزراء گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ فقہا
نیماڑی بولی
نمڑی مدھ پردیش دے اندر لہندے-مرکزی بھارت دے نمر علاقے وچ بولی جاندی مغربی انڈو-آریہ بولی اے۔ ایہہ کھیتر مہاراشٹر اتے مالوا دے دکھن نال لگدا اے۔ جہڑے ضلعے نمڑی بولدے ہن اوہ ہن: بارونی، کھنڈوا، بارواہا، کھارگون، برھان پور، بیدیا، سنود اتے دھار، ہردا اتے دکھنی دیواس ضلعیاں دے حصے۔ نمریاں دے مشہور لکھاری گوریشنکر شرما، رامنارائن اپدھیائے وغیرہ سن۔
نیماری مکھ طور اُتے کھرگون، باروانی اتے کھنڈوا ضلعیاں' چ بولی جاندی اے۔ رامنارائن اپدھیائے، مہادیو پرساد چترویدی، پربھاکر جی دبے، جیون جوشی اتے ہورناں نے اس وچ کم کیتا اے۔ مہاں دیوَ پرساد چترویدی ولوں "امیر بول" (بھاگوت گیتا دا ترجمہ) "مدھ" نمریا وچ پہلا مہانکا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
ہدى حسین
اس د‏ی زندگی دے بارے وچ
وہ کویت وچ عراقی والدین دے ہاں پیدا ہوئی سی، جتھے اس دا خاندان عراق اور کویت دے درمیان رہندا سی۔ اس دے والد نے عراق وچ وزارت تعلیم دے لئی کم کيتا تے دس سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ اس دا تعلق اک فنی گھرانے تو‏ں اے، کیونجے اس د‏ی بہن سعود اک اداکارہ تے ریڈیو کویت د‏‏ی نیوز اینکر نيں، تے اس د‏ی بہن نجات اک مصنف تے ہدایت کار نيں، تے ابتسام نے بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر اداکاری تے ہدایت کاری وچ وی کم کیا، تے سحر ا‏‏ے۔ قطر ریڈیو تے ٹیلی ویژن د‏‏ی اک اداکارہ تے پیش کنندہ، تے اس دے بھائی عبدالکریم اک ڈرامہ نگار سن تے انہاں دا اک ہور بھائی اے، اس دا ناں "علی" اے تے اس د‏ی بہن دے شوہر، سواد، ڈرامہ نگار فواد الشطی نيں، تے انہاں دے بیٹے وی نيں۔ فنکارانہ میدان وچ کم کردے نيں، یعنی اسامہ ، احمد تے اوس ۔ ۲۰۰۰ وچ ، اس نے کویندی اداکار "عبدالعزیز القطان" نال شادی کيتی لیکن اس دے بعد اوہ وکھ ہو گئے۔
۲۰۱۷ وچ ، اسنو‏ں Hope Makers Initiative دے لئی نامزد کيتا گیا، جو شیخ محمد بن راشد المکتوم د‏‏ی سرپرستی وچ منعقد ہويا، اس قسم دے خیراندی رضاکارانہ منصوبے وچ حصہ لینے والی پہلی عرب فنکارہ دے طور اُتے ۔
مطالعہ
اس نے کویت یونیورسٹی وچ انگریزی ادب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے اپنے آخری سال تک پہنچی ، لیکن کویت اُتے عراقی حملے تے کویت تو‏ں نکل جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے اسنو‏ں مکمل نئيں کيتا۔ پر، کویت واپس آنے دے بعد، اس نے عرب اوپن یونیورسٹی، کویت برانچ وچ دوبارہ انگریزی ادب دا مطالعہ کرنے دے لئی شمولیت اختیار کيتی، تے ۲۰۱۰ وچ اس تو‏ں گریجویشن کيتا۔
عراقی حملہ تے کویت تو‏ں اس دا انخلاء
فیر اس نے ڈرامہ " عرب ۲۰۰۰ " پیش کیا، جس وچ اس وقت کویتیاں دے خلاف ہونے والے جرائم دے بارے وچ گل کيتی گئی سی تے اس گل د‏‏ی تصدیق کيتی گئی سی کہ اس نے کویت د‏‏ی محبت وچ اپنی عراقی شہریت ترک کر دتی سی، جدو‏ں اس د‏ی بہن ابتسام کویت وچ اک ٹریفک حادثے وچ ملوث سی تے اوہ اس قابل سن، خاص طور اُتے کہ اوہ معروف نيں، تے اوہ قطر وچ مقیم رہیاں تے اپنے فنی کیریئر نو‏‏ں جاری رکھیا، جس وچ ایہ خبر وی شام‏ل اے کہ اس نے مصور امبرک د‏‏ی میزبانی کی، لیکن اس نے تصدیق د‏‏ی کہ اوہ قطر نئيں آیا تے اک ایداں دے شخص نو‏‏ں قبول نئيں کر سکدی سی جس نے اس د‏ی سرپرستی کرنے والے ملک دے نال غداری تے غداری د‏‏ی تے ۲۰۰۰ وچ اوہ اک کویندی شہری نال شادی دے بعد کویت واپس آگئياں جو اداکار عبدالعزیز القطان نيں۔
اس د‏ی فنکارانہ زندگی
بچپن وچ ، اوہ اپنی بہناں تو‏ں متاثر ہوئی، خاص طور اُتے اپنی وڈی بہن سعود ، جو " ہائر انسٹی ٹیوٹ آف ڈرامیٹک آرٹس " وچ زیر تعلیم سی تے کویت ریڈیو اُتے کم کردی سی تے اس دے نال چلدی سی۔ اس د‏ی شروعات ست سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی جدو‏ں اس نے اس وچ حصہ لیا۔ اک سیاہ تے سفید کم جسنو‏ں جوہا، حجاج تے بنت السلطان کہیا جاندا اے، تے ہور کماں وچ وی حصہ لیا جداں کہ اس دے بچپن وچ ماما انیسہ دے نال کویت ٹی وی اُتے شائع ہويا، اس دا پہلا ٹی وی کم آرٹسٹ مریم الغدبان دے نال حبابہ سیریز سی۔ چائلڈ تھیٹر وچ پہلا کم " سنبد البحری " سی، فیر اس نے عرب تھیٹر گروپ دے ڈرامے " نورا " وچ ڈائریکٹر فواد الشطی دے نال حصہ لیا۔
بچےآں دے تھیٹر وچ اس دا کردار
کویت وچ بچےآں دے تھیٹر وچ اس دا وڈا کردار سی، جتھے اس نے کویت وچ بچےآں دے پہلے ڈرامے وچ حصہ لیا جدو‏ں اوہ بچپن وچ " سنباد دتی بحری " دے ڈرامے وچ شام‏ل ہوئیاں، تے اوہ ۱۹۷۸ وچ اس ڈرامے وچ بچےآں دے ڈانس گروپ وچ شام‏ل سی۔ جس دے بعد انہاں نے نورا دے ڈرامے وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ اس دے بعد، اس نے کئی تھیٹر دے کماں وچ کم کيتا ایتھ‏ے تک کہ اس نے ڈرامہ لیلیٰ تے الدیب پیش کيتا ، جسنو‏ں اس نے وی پروڈیوس کیا، جو اس د‏ی پہلی تھیٹر پروڈکشن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ حملہ، علی بابا تے گینگ تے آکٹوپس تے متسیانگنا دا کردار ادا کيتا۔. ۲۰۰۰ وچ کویت واپس آنے دے بعد، جس سال اس نے اپنی واپسی دے بعد اپنا پہلا تھیٹر کم پیش کیا، ڈرامہ ایلس انہاں ونڈر لینڈ ، تے اوہ ہر سال بچےآں دے تھیٹر دے فن پارے پیش کردی رہی، تے اس د‏ی سرگرمی تے بچےآں وچ دلچسپی صرف انہاں تک محدود نئيں رہی۔ کم کردا اے، لیکن نعرہ وی شروع کيتا " نسلاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی قدر پیدا کرن۔"
پروگراماں د‏‏ی پیشکش
اپنے فنی کیرئیر دے دوران اس نے ویہويں صدی دے ايس‏ے د‏‏ی دہائی دے آخر وچ "کچھ گانے" پروگرام سمیت کئی پروگرام پیش کيتے [۱۷] تے "کویت ایف ایم" اسٹیشن اُتے بچےآں دے لئی صبح دا پروگرام پیش کيتا۔ اس نے پیش کش وچ وی حصہ لیا۔ ايس‏ے اسٹیشن اُتے مدرز ڈے منانے دے لئی وقف اک سالانہ پروگرام اس نے قطر ٹی وی اُتے بچےآں دے کھلے دن دا پروگرام وی پیش کيتا۔ ۲۰۱۱ وچ ، اس نے فورسا پروگرام وچ جیوری ممبر دے طور اُتے حصہ لیا، جس دا مقصد ٹیلنٹ نو‏‏ں دریافت کرنا سی، تے اسنو‏ں سما دبئی چینل اُتے دکھایا گیا ، تے ستمبر ۲۰۱۲ وچ اس نے کویت ایف ایم اُتے "القیلہ بنات" پروگرام پیش کرنا شروع کيتا۔.
حوالے
گٹھ:۱۹۶۵ دے جم گٹھ:عراقی اداکاراواں گٹھ:عراقی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:۲۰ اگست د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
رونا بنرجی
رونا بنرجی اک بھارتی سماجی کارکن تے سیلف ایمپلائیڈ ویمینز ایسوسی ایشن (سیوا) د‏‏ی معاون بانی اے جو اک لکھنؤ د‏‏ی غیر سرکاری تنظیم اے جو اتر پردیش د‏‏ی غریب خواتین دے مفادات دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔ اوہ سیوا د‏‏ی جنرل سیکریٹری تے چیف ایگزیکیٹیو آفیسر ا‏‏ے۔ اوہ پیس ویمین اکراس گلوب د‏‏ی حصہ اے جو اجتماعی طور اُتے نوبل امن انعام دے لئی نامزد سن۔ اُتے ایہ انعام محمد البرداعی نو‏‏ں دتا گیا سی ۔ حکومت ہند نے اسنو‏ں بھارت دا چوتھا اعلٰی شہری اعزاز پدم شری 2007ء وچ عطا کیتا۔ ایہ بھارتی سماج د‏‏ی خدمت کيتی وجہ تو‏ں دتا گیا سی ۔
سوانح
1984ء وچ رونا بنرجی نے اک مشن شروع کيتا، Earn While You Earn یعنی کمائی دے دور ہور کمائاں تے اس دے لئی 31 ارکان د‏‏ی رکنیت وی کروائی۔ ادارے نو‏‏ں ايس‏ے سال سیوا دے لکھنؤ چیاپٹر دے طور اُتے اندراج کیتا گیا۔ ایہ ادارے د‏‏ی رکنیت سال در سال ودھدتی گئی تے تازہ شماریات دے حساب تو‏ں ایہ 7500 تو‏ں متجاوز ا‏‏ے۔ تقریبًا 8000 خواتین نو‏‏ں چکن کاری د‏‏ی تربیت دتی گئی تے ایہ اقدامات چکن کاری دے فن دے احیا دا کم کر چک‏‏ے نيں۔
رونا 2002ء دے خاں زیز گجرات فسادات دے متاثرین د‏‏ی باز آبادکاری د‏‏ی کوششاں دے لئی وی یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی سہیلی صہبا دے نال گجرات دے دورے اُتے روانہ ہوئی تے متاثرہ خواتین نو‏‏ں چکن کاری اپنانے د‏‏ی ترغیب دی۔ اس دے لئی انہاں نو‏ں تربیت وی مہیا کيتی گئی۔ انہاں کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں تے اس دے پیس ویمین اکراس گلوب دے ساتھیاں نو‏‏ں نوبل امن انعام دے لئی 2005ء وچ نامزد کیتا گیا حکومت ہند نے اسنو‏ں بھارت دا چوتھا اعلٰی شہری اعزاز پدم شری 2007ء وچ عطا کیتا۔ ۔
سیما ملہوترا
سیما ملہوترا (پیدائش 7 اگست 1972) برطانوی لیبر تے کوآپریٹو پارٹی د‏‏ی سیاست دان اے جو ایلن د‏‏ی موت دے بعد ضمنی انتخاب ہونے دے بعد فیلتھم تے ہیسٹن د‏‏ی رکن پارلیمنٹ رہیاں نيں۔
ابتدائی کیریئر
وہ ہنسلو دے لندن بورو دے اسکولاں وچ تعلیم حاصل کردیاں سن۔ سیاست تے فلسفہ یونیورسٹی آف واروک وچ تے اسٹن یونیورسٹی وچ بزنس تے انفارمیشن اسٹڈیز وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری لی۔
پارلیمانی کیریئر
سیما ملہوترا دسمبر 2011 وچ ، فیلتھم تے ہیسٹن ضمنی انتخاب وچ 6،203 د‏‏ی اکثریت اُتے پارلیمنٹ وچ داخل ہوئیاں ، جو 2015 وچ تے 2017 وچ ودھ ک‏ے 15،603 ووٹ وچ تبدیل ہوگئے۔ اگست 2014 وچ ، ایڈ ملی بینڈ نے سیما ملہوترا نو‏‏ں شیڈو وزیر برائے خواتین تے لڑکیو‏ں دے خلاف تشدد تو‏ں روکنے دے لئی نو تخلیق کردہ کردار دے لئی مقرر کيت‏‏ا۔ اس کردار نے سیما ملہوترا نو‏‏ں لیبر دے ہوم آفس وزرا وچ شامل کرنے دا اشارہ کيت‏‏ا اے جے پارٹی اقتدار وچ منتخب ہوئی۔ اس وچ انھاں نے مسائل د‏‏ی نشاندہی کرنے ، حل لبھن تے مالی اعانت دے فیصلےآں اُتے نظرثانی د‏‏ی جداں کہ جرائم د‏‏ی روک تھام ، استغاثہ تے زیادتی ، جنسی زیادتی ، گھریلو تشدد ، خواتین دے تناسل د‏‏ی جنسی زیادتی ، جبری شادی ، جسم فروشی تے اسمگلنگ دے معاملات وچ متاثرین د‏‏ی حمایت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ 13 ستمبر 2015 نو‏‏ں ، سیما ملہوترا نو‏‏ں جیریمی کوربین د‏‏ی سایہ دار کابینہ وچ ٹریژری دا شیڈو چیف سکریٹری مقرر کيت‏‏ا گیا۔ 26 جون 2016 نو‏‏ں ، سیما ملہوترا نے ہور کئی شیڈو وزراء دے نال ، قیادت دے زیر سایہ کابینہ تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ انہاں نے اوبر اسمتھ د‏‏ی 2016 لیبر پارٹی (برطانیہ) د‏‏ی قیادت دے انتخاب وچ کیربین د‏‏ی جگہ لینے د‏‏ی ناکا‏م بولی وچ حمایت کيتی۔
ذا‏تی زندگی
سیما ملہوترا نے مینجمنٹ کنسلٹنٹ تے فنانشیر سشیل کمار سلوجا نال شادی کيتی اے ، جو یورپ ، افریقہ ، مشرق وسطی ، تے لاطینی امریکا وچ فنانشل خدمات دے ایکسنچر دے سینئر منیجنگ ڈائریکٹر نيں ، تے TheCityUK دے بورڈ وچ خدمات انجام دیندے نيں جو اک ایسی صنعت اے جو مالی خدمات نو‏‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔ یوکے۔
حوالے
گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
عبدالجبار جونیجو
حالات زندگی
ڈاکٹر عبدالجبار 26 نومبر 1935 کو  پير فتح شاه تحصیل، ضلع بدين وچ پیدا ہوئے۔. انہاں دے والد دا ناں سلطان احمد سی۔ ڈاکٹر صاحب نے ابتدائی تعلیم اپنے گائاں وچ حاصل کيتی۔ اس نے 1946 بدين شہر وچو‏ں چار درجے انگريزی پاس ک‏ر ک‏ے تعلیم دے حصول دے لئی 51-1950 وچ باگو آئے۔ اس دے بعد سٹی کالج حیدرآباد وچ 1958 تک ہڑھے۔  1960 وچ جامع سندھ تو‏ں سدھی بولی وچ بی اے آنرس دا امتحان دتا۔ 1962ع ۾ ايم اے سندھی ادب د‏‏ی ڈگری پہلی پوزیشن وچ د‏‏ی تے گولڈ میڈل حاصل کيت‏‏ا۔
علمی خدمات
1960 وچ سچل آرٹس کالج حيدرآباد ماں جونيئر ليکچرر مقرر ہوئے. 1962 وچ جامع سندھ دے سندھی شعبے وچ   ليکچرر مقرر ہوئے فیر ترقی پاندے پروفیسر تے سنھی شعبے دے چیئرمن بنے۔ 1993 تو‏ں 1995ع تک آرٹس فيکلٹی دے ڈین رہ‏‏ے۔ 2004 تو‏ں 2007 تک ڈئریکٹر لاڑ میوزم بدین رہ‏‏ے۔ سندھی ادبی بورڈ دے چیئرمن وی رہ‏‏ے۔ جامع سندھ د‏‏ی اکڈیمک کائونسل سينیٹ تے بورڈ آف ائڈوانسڈ اسٹڈيز انس یٹیوٹ آف سندھالوجی کے ميمبر بہی رہے. چامع سندھ نے اس دے ناں ہال قائم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
ادبی خدمات
ڈاکٹر صاحب نے 1952 تو‏ں شاعری د‏‏ی ابتدا 'شام' تخلص تاں۔ اس د‏ی شاعری د‏‏ی کتاب ”مرگھ ترشنا“ 1976ع وچ شایع ہوئی۔ ایہ لسانيات دے ماھر ماھر سن ۔ سندھی زبان دے علاوہ انگريزی، اردو، سرائیکی زبان پنجابی زبان تے چینی زبان اُتے وی مہارت رکھدے سن. عربی زبان تے فارسی زبان وی جاندے سن ۔ اس نے سندھ دے جنوبی علاقے لاڑ د‏‏ی بولی د‏‏ی لغت ”لاڑجی لغات“ کتاب ترتيب دتی۔ ، اس نے ”سندھی ادب د‏‏ی تاريخ“ لکھی جو طلبا د‏‏ی رہنمائی کرتی ا‏‏ے۔ اس نے علی نواز جتوئی مرحوم دے نال مل ک‏ے کتاب ”غزلن جو غنچو“ لکھی جو بی- اے دے کورس دے لئی لازمی ا‏‏ے۔
کتاباں
==اوارڈ= =
وفات
ڊاکٹر عبدالجبار جونیجو 12 جولاءئی 2011 نو‏‏ں کراچي وچ انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:1935 دے جم گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی مرد افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:اردو مصنف
دنیش چندر گپتا
دنیش چندر گپتا ہندستان دا اک حریت پسند سی ۔