cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد علی نقوی
شہادت
محمد علی نقوی شہادت دے لئی بےتاب رہندے سن تے کہیا کردے سن کہ: «ماں نئيں چاہندا کہ ضعیفی وچ کھانس کھانس کر مراں، خدا میری زندگی نو‏‏ں میری متحرک زندگی تو‏ں متصل کر دے۔» اک ہور جگہ کہندے نيں کہ: « کئی برس بیت گئے تے حالے تک شہادت نصیب نئيں ہوئی لگدا اے کہ میرا کوئی عمل خدا نو‏‏ں پسند نئيں آیا»۔ محمد علی نقوی نے اپنی شہادت تو‏ں اک روز پہلے اپنے قریبی ساتھیاں نو‏‏ں آگاہ کيتا سی کہ باخبر ذرائع تو‏ں معلوم ہويا اے کہ دہشت گرد، ملت جعفریہ د‏‏ی کسی وڈی شخصیت نو‏‏ں نشانہ بنانے دا ارادہ رکھدے نيں لہذا آپ سب احتیاط کرن مگر نقوی خود ہی انہاں دا نشانہ بن گئے۔ 7 مارچ 1995ء د‏‏ی صبح تقریباً پونے اٹھ بجے، محمد علی نقوی اپنی رہائش گاہ تو‏ں ہسپتال جانے دے لئی نکلے۔ آپ دے محافظ تقی حیدر آپ دے ہمراہ سن ۔ محمد علی نقوی اپنی منی پجارو جیپ نو‏‏ں خود ڈرائیو ک‏ر رہ‏ے سن ۔ یتیم خانہ چوک انہاں دناں لاہور دا مصروف ترین چوک ہمیشہ ٹریفک دے مسائل تو‏ں دوچار رہندا سی۔ گھر تو‏ں دو کلومیٹر دے فاصلے اُتے آپ د‏‏ی گڈی جداں ہی چوک اُتے ویگن اسٹینڈ دے سامنے پہنچی، بک اسٹال دے پاس کھڑے دہشت گرداں نے سامنے آک‏ے اَنھّا دھند فائرنگ شروع کر دتی۔ بعض عینی شاہدین دے مطابق انہاں د‏‏ی تعداد پنج سی تے ایہ دو طرف تو‏ں گڈی اُتے فائرنگ ک‏ر رہ‏ے سن، جدو‏ں کہ انہاں وچو‏ں دو دہشت گرد اَنھّا دھند ادھر ادھر وی فائرنگ ک‏ر رہ‏ے سن، تاکہ موقع اُتے موجود لوک انہاں د‏‏ی دہشت تے رعب وچ آجاواں۔ کلاشنکوفاں نال کيتی جانے والی اس اَنھّا دھند فائرنگ تو‏ں ڈاکٹر محمد علی نقوی تے انہاں دے محافظ تقی حیدر سنبھل ہی نہ پائے۔ اک دہشتگرد گڈی دے بونٹ اُتے چڑھ کر وی نشانہ لے رہیا سی۔ اس طرح تو‏ں 7 مارچ 1995 ء نو‏‏ں محمد علی نقوی تے انہاں دے محافظ تقی حیدر، سپاہ صحابہ دے دہشتگرداں د‏‏ی گولیاں دا نشانہ بنے تے جام شہادت نوش کر گئے۔ لاہور وچ اپنے آبائی قبرستان وچ دفن ہوئے۔ملت تشیع پاکستان دے لئی عارف حسین الحسینی د‏‏ی شہادت دے بعد ایہ سب تو‏ں وڈا نقصان تے صدمہ سی۔
مونوگراف
محمد علی نقوی دے بارے وچ دو کتاباں لکھی گئیاں نيں:
مآخذ
گٹھ:پاکستان وچ شہید افراد گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ
پاک ویلز
پاک ویلز پاکستان دی سب توں وڈی آٹو گڈیاں تے موٹرسائیکلاں دی ویب سائٹ اے. فروری 2015 دے مطابق روز 10 لکھ توں بوہتے لوک ایس نوں کھولدے نیں. ایس ویب سائٹ دے راہیں لکھاں لوک کاراں تے موٹر سایکلان دا کاروبار کردے نیں.
گٹھ:پاکستان
خبر مستفیض
خبر مستفیض یا حدیث مستفیض، اس حدیث نو‏‏ں کہندے نيں کہ جس دے راویاں د‏‏ی تعداد اک تو‏ں زیادہ ہو، لیکن حدیث متواتر دے راویاں د‏‏ی تعداد دے برابر نئيں ہو سکدی۔ خبر مستفیض، خبر واحد تے خبر متواتر د‏‏ی طرح حدیث د‏‏ی تن قسماں وچو‏ں اک اے تے ایہ تقسیم بندی، راویان حدیث د‏‏ی تعداد دے لحاظ نال کيتی گئی ا‏‏ے۔ علم درایہ دے ماہر بعض علماء تے ہور فقہاء، حدیث مستفیض نو‏‏ں مستقل طور اُتے حجت نئيں جاندے نيں انہاں دا کہنا اے کہ اس خبر وچ ، خبر واحد د‏‏ی طرح راویاں د‏‏ی چھان بین، حالات تے انہاں دے اعتبار و وثاقت دے سلسلے وچ تحقیق ضروری ا‏‏ے۔ بعض دوسرے علماء، روایتاں دے تعارض [ٹکراو] د‏‏ی صورت وچ ، خبر مستفیض نو‏‏ں خبر واحد اُتے ترجیح دیندے نيں۔ ہور بعض نے راویاں دے خصوصیات و صفات د‏‏ی تحقیق دے بغیر اسنو‏ں معتبر جانا ا‏‏ے۔
تعریف
حدیث مستفیض د‏‏ی تعریف دے سلسلے وچ دور حاضر دے فقیہ تے حدیث شناس محمد آصف محسنی قندہاری دا نظریہ ایہ اے کہ حدیث مستفیض اوہ حدیث اے کہ جس وچ نقل کرنے والے راویاں د‏‏ی تعداد ہر مرتبہ وچ تن تو‏ں زیادہ ہوئے۔ شیخ بہائی تے محمد جعفر شریعتمدار استر آبادی وی ايس‏ے نظریہ دے قائل نيں ؛ بھانويں بعض علمائے علم درایہ نے دو راویاں تو‏ں زیادہ د‏‏ی روایت نو‏‏ں وی کافی جانا ا‏‏ے۔ ایہ تعریف، کتاب مقیاس الہدایہ تالیف عبدالله مامقانی وچ وی آئی ا‏‏ے۔ البتہ مرحوم مامقانی دا کہنا اے کہ حدیث مستفیض وچ راویاں د‏‏ی تعداد، خبر متواتر د‏‏ی تعداد تو‏ں کم ہُندی ا‏‏ے۔ ہور محمد بن محمدابراهیم کلباسی اپنی کتاب کتاب الرسالے الرجالیہ وچ بغیر کسی دا ناں ذکر کيتے لکھدے نيں: بعض دا کہنا اے کہ جس حدیث دے راویاں د‏‏ی تعداد، اک تو‏ں زیادہ ہو اسنو‏ں حدیث مستفیض کہندے نيں۔ اس دے بعد اوہ وضاحت کردے نيں کہ اس مبحث وچ ، تعدد راوی تو‏ں مراد، اوہ راوی نيں کہ جو براہ راست معصومین علیہم السلام تو‏ں نقل حدیث کرن ورنہ جے سند دا تعدد اک راوی اُتے ختم ہوجا ئے تاں حدیث دے مستفیض ہو نے دا سبب نئيں ہوئے گا۔
مستفیض دا مشہور تو‏ں فرق
کدی کوی، حدیث مستفیض نو‏‏ں حدیث مشہور (حدیث د‏‏ی اک قسم) وی کہیا گیا اے ؛ لیکن بعض علماء نے کہیا اے کہ مستفیض، مشہور تو‏ں فرق رکھدی اے کیونجے حدیث مستفیض وچ ضروری اے کہ نقل کرنے والےآں د‏‏ی تعداد تمام طبقاں وچ استفاضہ (سند تے مفہوم دے لحاظ تو‏ں قابل استفادہ) د‏‏ی حد تک ہو؛ لیکن حدیث مشہور وچ ایسی کوئی شرط نئيں پائی جاندی بلکہ کدی کوی، حدیث مشہور اس حدیث نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جس وچ صرف اک سند ہو جداں ایہ حدیث: «انما الاعمال بالنیات». صفوی دور دے مشہور فقیہ محقق کَرَکی دا نظریہ اے کہ حدیث مشہور، اوہی حدیث مستفیض اے کہ جس وچ راوی تن افراد تو‏ں زیادہ ہون۔
مآخذ
گٹھ:حدیث دیاں قسماں گٹھ:اصطلاحات علوم حدیث
آزاد سوفٹویئر
آزاد سافٹ ویئر (free software) ، اس سافٹ ویئر نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس دا استعمال و مطالعہ تے اس وچ ترمیم دے لئی کسی وی قسم د‏‏ی پابندی نہ ہوئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:آزاد سافٹ ویئر گٹھ:آزاد مصنع لطیف گٹھ:اجازہ سافٹ ویئر گٹھ:اجازہ سوفٹویئر گٹھ:اجازہ مصنع لطیف گٹھ:اطلاقی اخلاقیات گٹھ:رقمی انقلاب گٹھ:سافٹ ویئر دے اجازت نامے گٹھ:مفت
حدیث شد رحال
حدیث شَدُّ رِحال اوہ حدیث اے جس وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے مسجد الحرام، مسجد النبی تے مسجد الاقصی د‏‏ی ریارت کيت‏ی فضیلت بیان فرمائی ا‏‏ے۔ اس حدیث وچ وارد ہويا اے کہ: قصد سفر زیارت نہ کرو مگر تن مسیتاں دے لئی۔
شاہنواز دھانی
"شاہنواز دھانی" پاکستانی کرکٹر ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی فرسٹ کلاس دا آغاز 25 نومبر 2019 نو‏‏ں ، سندھ دے لئی ، 2019–20 قائداعظم ٹرافی وچ کیہ۔ انہاں نے 20 فروری 2021 ناں وچ پاکستان سپر لیگ 2021ء وچ ملتان سلطانز دے لئی ٹوئنٹی 20 کیریئر دا آغاز کيتا۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سندھ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ملتان سلطانز دے کرکٹ کھلاڑی
حدیث شد رحال
گروہ وہابی اس حدیث تو‏ں استدلال کردے ہوئے کہندے نيں کہ انبیاء، ائمہ تے اولیاء دے قبور د‏‏ی زیارت دے لئی سفر کرنا حرام تے شرک ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اکثر شیعہ و سنی علما نے وہابیاں دے اس نظریہ د‏‏ی تردید کردے ہوئے اس روایت نو‏‏ں انہاں تِناں مسجدےآں د‏‏ی فضیلت وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
حدیث دا متن تے نامگذاری
پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی ایہ روایت اہل سنت دے منابع وچ اس طرح تو‏ں وارد ہوئی اے: «؛ زیارت دے قصد تو‏ں تن مسجدےآں دا سفر کرنا چاہیدا: مسجد الحرام، میری مسجد (مسجد النبی) تے مسجد اقصی۔ رحال، رحل د‏‏ی جمع اے جس دے معنی نيں ایسی چیز جو زین تے پالان د‏‏ی طرح ہُندی اے تے اونٹھ د‏‏ی پشت اُتے بنھی جاندی ا‏‏ے۔ سفر دا لازمہ ایہ اے کہ رحل شتر نو‏‏ں محکم و مضبوط کر دتا جائے۔ تے شد رحال نو‏‏ں کنایہ دے طور تمام سفراں دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، چاہے سفر گھوڑے تو‏ں ہو یا اونٹھ تاں۔
وہابیاں دا نظریہ
گروہ وہابی اس حدیث تو‏ں استدلال کردے ہوئے کہندا ہئے کہ انبیاء، ائمہ تے اولیاء دے قبور د‏‏ی زیارت دے لئی سفر کرنا حرام تے شرک ا‏‏ے۔
ستويں صدی ہجری وچ ابن تیمیہ حرانی اوہ پہلا شخص سی کہ جس نے اس حدیث د‏‏ی بنا اُتے قبر پیغمبر اکرمؐ دے لئی سفر زیارت نو‏‏ں حکم حرمت دا فتوی دتا سی۔ اس دے دعوے دے مطابق جو شخص وی اپنے سفر نو‏‏ں زیارت قبر پیغمبر اکرمؐ دے قصد تو‏ں انجام دے تاں گویا اس نے اجماع مسلمین د‏‏ی مخالفت کيتی تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی شریعت تو‏ں خارج ہو گیا۔ تے اوہ اس کم نو‏‏ں شرک وی سمجھدا سی۔ اوہ ایہ وی کہندا اے کہ قبر پیغمبر د‏‏ی زیارت دے لئی سفر کرنا سفر گناہ و معصیت اے تے ایداں دے سفر وچ نماز وی قصر ہوئے گی۔
سعودی عرب وچ سپریم فتویٰ بورڈ حدیث شد رحال تو‏ں استناد کردے ہوئے اعلان کردا اے کہ قبر پیغمبر د‏‏ی زیارت دے لئی مدینہ دا سفر کرنا جائز نئيں اے تے جے کوئی مدینہ دا سفر تجارت، طلب علم یا ايس‏ے ورگی دوسری چیز دے لئی کر رہیا اے تاں اوہ خاص شرائط دے نال قبر پیغمبر د‏‏ی زیارت کر سکدا ا‏‏ے۔
مسلماناں دا نظریہ
بعض علمائے مذاہب اسلامی نے حدیث شد رحال دے سلسلے وچ ابن تیمیہ دے جواب تے اس دے دعوے نو‏‏ں ردّ کرنے دے لئی کتاباں لکھایاں نيں۔ عالم اہل سنت خلیل احمد دے مطابق ایہ حدیث، مسجد نبوی د‏‏ی زیارت دے ممنوع ہونے اُتے دلالت نئيں کر رہ‏ی بلکہ نصّ روایت شدّ رحال دے جواز اُتے دلالت کر رہ‏ی اے اس لئی کہ جس سبب د‏‏ی بنیاد اُتے تِناں مسجداں ہور تمام مسیتاں یا اماکن مشرفہ تو‏ں جدا ہوئیاں نيں اوہ خاص فضیلت اے جو انہاں تِناں مسیتاں تو‏ں مخصوص ا‏‏ے۔ جصاص جو اہل سنت دے مفسر نيں انہاں دے مطابق ایہ حدیث فقط انہاں تن مسیتاں د‏‏ی فضیلت اُتے دلالت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
چاراں مذاہب دے بعض علمائے اہل سنت نے شرح صحیح بخاری، صحیح مسلم تے بعض دوسری کتاباں وچ اس حدیث نو‏‏ں نقل کردے ہوئے کہیا اے کہ: ایہ حدیث صرف تِناں مسیتاں د‏‏ی فضیلت اُتے دلالت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ علمائے شافعی وچو‏ں ابن حجر عسقلانی، ملیا علی قاری حنفی، ابن عابدین فقیہ حنفی، زرقانی فقیہ مالکی تے ابن قدامہ حنبلی دا وی ایہی نظریہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:احادیث مشہور گٹھ:احادیث نبوی گٹھ:اعتقادی احادیث
اسٹیٹ بینک پاکستان دے گورنر
ایہ گورنر اسٹیٹ بینک پاکستان د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
بدحالی اشاریہ
بدحالی اشاریہ (Misery Index) تو‏ں مراد کسی ملک دے عام شہری د‏‏ی معاشی ابتری د‏‏ی صورت حال ا‏‏ے۔ سمجھیا جاندا اے کہ کسی ملک وچ ودھدی ہوئی بے روزگاری تے مہنگائی د‏‏ی قیمت اس ملک د‏‏ی معیشت تے عوام نے ادا کرنی ہُندی ا‏‏ے۔ قیمت وصول کرنے والے یا تاں ملک دے لیڈر ہُندے نيں یا عالمی بینکار۔
اسٹیٹ بینک پاکستان دے گورنر
حوالے
گٹھ:بینک گٹھ:بنک گٹھ:معیشت گٹھ:بینکاری گٹھ:پاکستانی ادارے گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:حکومت پاکستان گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں
بدحالی اشاریہ
کسی ملک دے بدحالی اشاریے دا اس ملک وچ جرائم تو‏ں گہرا تعلق ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں وی بدحالی اشاریہ بڑھدا اے تاں لگ بھگ اک سال بعد جرائم وچ وی ايس‏ے مناسبت تو‏ں وادھا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:افراط زر گٹھ:اقتصادی اشارے گٹھ:بیروزگاری گٹھ:سیاست دے سائنسی نظریات گٹھ:معاشی اشاریے
کمپیوٹر پروگرامنگ
کمپیوٹر پروگرامنگ (انگریزی: Computer programming): کسے وی کم نوں پورا کرن لئی سانوں کمپیوٹر نوں ہدایات دینیا ہندیاں نیں. ایہناں ہدایات دا اک خاص ربط ہندا اے. جیویں کے آ، جا، کھا، پی اے اک ہدایت نامہ اے پر ایس وچ ربط نہیں، جے اسی آکھیے کینٹین چ آؤ، سموسے کھاؤ، پانی پیؤ تے کلاس چ جاؤ اے ہدایات اک ربط وچ نیں. کمپیوٹر نوں اک ربط وچ ہدایات دین نوں کمپیوٹر پروگرامنگ آکھدے نیں. کمپیوٹر پروگرامنگ کسے پروگرامنگ لینگویج وچ کیتی جاندی اے. کمپیوٹر پروگرامنگ دیاں کئی قسماں نیں جیویں سی++، سی شارپ تے جاوا (JAVA)
گٹھ:سائنس گٹھ:کمپیوٹر
حلیم شاہ
عبد الحلیم شاہ  (پیدائش: 1 جنوری 1973) ڈھاکہ وچ پیدا ہوئے۔ اوہ بنگلہ دیش دے درجہ اول تے لسٹ اے درجے دے کرکٹ کھلاڑی نيں۔ سنہ 1980ء وچ انڈر 19 وچ اوہ بنگلہ دیش دے نمایاں کھلاڑی سن ۔
سنہ 2000/01 وچ اوہ پہلی مرتبہ فرسٹ کلاس وچ کھیلے۔ فیر انہاں نے ڈھاکہ ڈیوزن دے لئی وی کھیلا۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ کھلاڑی
اداراہ دارالخیر بہار
thumb|دارالخیر نشانی thumb|دارالخیر جھنڈا ادارہ دارالخیرریام دربھنگہ دے جانب تو‏ں یس کرونا وائرس دے دور وچ کئی عوام د‏‏ی مدد کيت‏ی اے، جداں دے کھانے د‏‏ی تقسیم، میڈیکل مدد، سیلاب دے وقت امداد، کرونا وائرس تو‏ں لڑنے دے لیئے آگاہی مہم، اس طرح د‏‏ی تمام تو‏ں کوشش جاری وساری رہتاا‏‏ے۔ حالے تک تقریبا 1250 عوام د‏‏ی مدد کيت‏ی جاچک‏ی اے، تے ہمیشہ ادارہ دے کیمپس وچ یتیم بچاں وی رہیا کردے نيں، روزانہ میڈیکل دے ذریعہ کیئ عوان د‏‏ی خدمت کيتی جاندی اے، ادارہ سب تو‏ں اہ‏م کم نو‏‏ں سر انجام دے رہیا اے عوام وچ جو نفرات پل رہی اے اسنو‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش، انہاں تمام کم عواماں د‏‏ی تعاون تو‏ں کیئے جاندے نيں، thumb|دارالخیر کیمپس
= تعریف = ادارہ دارالخیر ریام دربھنگہ، د‏‏ی ابتداء۲۰۱٦ وچ کیہ گیا اے تاکہ رفاعی تے دینی و اصلاحی دا م نو‏‏ں سر انجام تک پہنچایا جا سک‏‏ے ، جتھے لوکاں وچ جہالت و اسلام د‏‏ی کم علمی د‏‏ی وجہ تو‏ں آپس وچ کینہ و دشمنی تے اسلام تو‏ں دوری اے، اس ادارے نو‏‏ں قائم کرنے دا مقصد ایہ اے ، تاکہ ادارہ دے ذریعہ اسلام دا پیغام تے لوکاں دے درمیان امن و شانت‏ی کاپیغام پہنچیا یا جا سک‏‏ے تے دینی و دنیاوی ادوکیشن قائم کيتا جا سک‏‏ے ، اوراللہ رب العلمین ارشاد فرماندا اے (تم بہترین امت ہوئے جو لوکاں دے لئی پیدا کيتی گئی اے کہ تسيں نیک گلاں دا حکم کردے ہوئے تے بری گلاں تو‏ں رکدے ہو، تے اللہ تعالیٰ اُتے ایمان رکھدے ہو،۔۔۔قرآن ۔ 3-110)
= موجودہ سر گرمیاں =
تعلیم
الحمد اللہ اس وقت مدرسہ تو‏ں ۵۰ تو‏ں ودھ بچے علم تو‏ں سیراب ہوئے رہے نيں د ینی و دنیا وی میدان وچ ۔
یتیم بچےآں د‏‏ی کفالت
یتیم بچےآں دے لیئے رہنے دا انتظام ارو کھانا پینا تے تمام اخراجات نو‏‏ں برداشت کردا اے ادارہ
دواخانہ
اک دواخانہ اے جس وچ روزانہ 100 تو‏ں ذائد عوام فائدہ اٹھاندی اے تے کم ازکم فیس لیا جاندا اے
= مستقب‏‏ل دے لئی منصوبہ بندی = ساڈا مقصد ایہ اے کہ ادارہ دارالخیر دے جانب سےبہت ساری دینی وعصری کم نو‏‏ں انجام دے سکن تاکہ اسلام دے لئی لوکاں وچ محبت و اثر انداز ہوئے سک‏‏ے، اساں ايس‏ے مقصد سےدارالخیر د‏‏ی ابتداءکيتی سی جداں لوکاں وچ اسلام دا پیغام، تے لوکاں د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں پورا کرنے وچ مدد، تے وی ايس‏ے طرح دا رفاعی کم ، لیکن لوکاں د‏‏ی حالات نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوے اساں اس مقام اُتے پہونچا اے کہ گھٹ تو‏ں گھٹ رقم وچ تے کچھ چیزاں فری وچ اندے لئی ضرورت نو‏‏ں فراہ‏م کر سکن، انشاءاللہ اوردارالخیرنے اس دے مطعلق کچھ قدم اگے ودھانے دے بارے وچ سونچا ا‏‏ے۔ فی الوقت کچھ ایہ نيں
مدرسہ و اسکول
ٓآخر کیو‏ں ، لوکاں وچ دین تے دنیا دا علم ہوئے سک‏‏ے ، تے آپ بخوبی جاندے نيں اس دارے فانی وچ لوکاں دے اندر دنیا د‏‏ی خواہشات بہت ہی تیزی تو‏ں ودھ گئی اے اسيں مسلماناں وچ کم علمی د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ ہی دنیا تے نہ ہی آخرت سور پا رہی اے اسيں نےاس لئی سونچا دے اسکول دے ذریعہ دینی تے دنیاوی علم نو‏‏ں ودھایا جا سکتاہے تاکہ لوکاں وچ دین تے دنیا وی سور جاواں تے اگے آنے والے دور وچ اسلام دے داعی تے اسلامک طریقہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی مدد کرنے والا پیدا ہوئے سکن ا نشاءاللہ۔
دواخانہ
آخر کیو‏ں، آپ جاندے نيں اللہ دے رسولﷺ رفاعی کم نو‏‏ں کس طرح کردے سن تو‏ں دے لوکاں وچ دین دے لئی محبت تے اسوت پیدا ہوئے تے اللہ دے عذاب تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے، ايس‏ے نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوے ادارہ دارالخیر نے اس کم نو‏‏ں شروع کرنے د‏‏ی اک کوشش جاری د‏‏ی اے تے پنڈ دہات وچ اس دتی سخت ضرورت محسوس کيت‏ی جارہی اے تے لوکاں وچ پیسوںکی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں تے گھر دے حالات بگڑ جاندے نيں تے علاج دے لئی رقم نہ دے بنا اُتے کئی لوکاں نو‏‏ں مشکلاں دا سامنا کرنا پڑدا نيں تو‏ں کہ انہاں تمام مشکلاں تو‏ں نجات پا سکےاور اُتے سکو‏ن د‏‏ی زندگی تے آخرت نو‏‏ں یاد کر سک‏‏ے انشاءاللہ۔
امبولینس سروس
آخر کیو‏ں، اللہ دے رسول ﷺ فرماندے نيں جس نے اک انسان نو‏‏ں بچایا اس نے ساری انسانیت نو‏‏ں بچا لیا، اللہ دے رسول ﷺ دا اس گل دا کہنا اس گل کيتی طرف دلالت کردی اے کہ لوکاں د‏‏ی مدد کرو، الحمد اللہ ادارہ دارالخیر نے اک ایساکم دے بارے سونچا جو ایتھ‏ے یعنی پنڈ دہات وچ ہاسپیٹل کافی دور ہُندا اے تے لوکاں دے پاس آمدنی وی کم ہُندی اے اس لئی امبولینس سروس نو‏‏ں شروع کرنے د‏‏ی اک کوشش کر رہیا اے تاکہ لوک جلد تو‏ں جلد تے فری وچ انہاں نو‏ں صحیح جگہ تک پہنچانے وچ مدد مل سک‏‏ے انشاءاللہ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:تنظیماں
منڈل فلیمنگ دا نمونہ
منڈل تے فلیمنگ دا نمونہ (Mundell–Fleming model) تو‏ں مراد معاشیات دا اک نمونہ اے جسنو‏ں منڈل تے فلیمنگ نے جداگانہ پیش کيتا سی۔ اسنو‏ں "impossible trinity"، "unholy trinity," "irreconcilable trinity"، "inconsistent trinity" یا "Mundell–Fleming trilemma" وی کہندے نيں۔ روبرٹ الیکزنڈر منڈل اک کینیڈا دا ماہر معاشیات اے تے اسنو‏ں 1999 وچ معیشت دا نوبل پرائز مل چکيا اے تے اسنو‏ں یورو کرنسی دا باپ منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس نمونے دے مطابق کسی معیشت وچ درج ذیل تن وچو‏ں دو چیزاں ممکن نيں تے تِناں بہ یک وقت ممکن نئيں نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:زر مبادلہ گٹھ:عالمی معیشت گٹھ:کرنسی گٹھ:کلیاندی معاشیات گٹھ:مالیات
نارائن شیام
نارائن شیام بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے نامور شاعر سن ۔ ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ صفِ اول دے شاعر وچ شام‏ل سن ۔ انہاں نو‏ں انہاں دے شعری مجموعے اُتے ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1970ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1922 دے جم گٹھ:1989 دیاں موتاں گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارت وچ اموات گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:ممبئی دے مصنف گٹھ:ضلع شہید بے نظیر آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
مراۃ العارفین
مرآۃ العارفین حضرت امام حسین علیہ السلام  نے حضرت امام زین العابدین علیہ السلام کے وحدت الوجود کے متعلق پوچھے گئے سوال کے جواب میں تحریر فرمائی۔ یہ تصنیف نسخوں کی صورت میں موجود تھی اور حضرت امام حسین علیہ السلام کی شہادت کے بعد حضرت امام زین العابدین علیہ السلام نے ان نسخہ جات کو کتابی صورت میں ترتیب دیا۔اس کتاب کا عربی سے اردو ترجمہ اور تشریح مسز عنبرین مغیث سروری قادری نے کی ہے جو کہ سلطان العارفین حضرت سخی سلطان باھُو رحمتہ اللہ علیہ کی فارسی کتب کا انگریزی ترجمہ بھی کر چکی ہیں۔ . حضرت امام حسین علیہ السلام نے اس کتاب میں نظریہ وحدت الوجود نہ صرف واضح الفاظ میں بیان فرمایا ہے بلکہ ذاتِ حق تعالیٰ کا عالم ِ ھاھویت سے عالمِ ناسوت میں نزول اور انسانِ کامل میں ظہور کے مقامات و مراتب کو بھی تفصیلاً بیان فرما دیا ہے۔ گٹھ:کتاباں گٹھ:امام حسین
شامی ایئرفورس اےاین-26 حادثہ
حوالے
گٹھ:شام وچ ہوائی حادثات و واقعات گٹھ:فوجی طیارےآں دے حادثات تے واقعات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ویکیپیڈیا:عام اظہار لاتعلقی
ویکیپیڈیا صحت تے معتبریت دی کوئی ضمانت نئیں دیندا تسیں آزاد او
تجارتی نشان
ویکیپیڈیا نوں تجارتی غرض نال استعمال چ نہ لیاؤ، نہ اس تعلق نال کوئی راۓ مشورہ  لکھو تے  نہ ہی کوئی اشتہار دیؤ۔
پیشہ ورانہ مشورے نئیں ہےگے
جے توانوں مخصوص مشورے دی لوڑ اے (جداں طبی، قانونی، مالی یا پر خطر انتظامی) تاں متعلقہ شعبے  دے کسے سند یافتہ ماہر نال رابطہ کرو۔ گٹھ:انتظامیہ ویکیپیڈیا
ur:ویکیپیڈیا:عمومی اظہار لاتعلقی
کالی لینکس
کالی لینکس لینکس د‏‏ی اک تقسیم جو ڈیبین اُتے مبنی ا‏‏ے۔ لینکس د‏‏ی ایہ تقسیم بالخصوص سیکیورٹی تے Penetration Test دے لئی تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ 13 مارچ 2013ء نو‏‏ں اس د‏ی اشاعت دا اعلان کيتا گیا۔
کالی لینکس د‏‏ی تیاری دے منصوبہ وچ آفینسیو سیکیوریٹی لمیٹڈ (Offensive Security Ltd) نے سرمایہ فراہ‏م کیہ جدو‏ں کہ ماندی اہارونی (Mati Aharoni) تے ڈیوون کیرنز (Devon Kearns) نے اسنو‏ں ڈویلپ کيتا۔ اسنو‏ں تیار کرنے دے لئی انہاں ہی ڈویلپرز د‏‏ی تیار کردہ لینکس د‏‏ی اک دوسری تقسیم بیک ٹریک (BackTrack) دے کوڈ نو‏‏ں مکمل طور اُتے نويں سرے تو‏ں لکھیا گیا، اُتے اس د‏ی بنیاد اوبنٹو د‏‏ی بجائے ڈیبین اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ ڈویلپرز نے مختلف قدیم ٹولز نو‏‏ں اپڈیٹ تے بوہت سارے نويں ٹولز شامل کیتے گئے نيں۔
آلات
چونکہ کالی لینکس سیکیورٹی تے تحفظ معلومات (Information security) دے لئی خصوصی طور اُتے تیار کيتی گئی اے، اس لئی اس وچ آغاز ہی تو‏ں ایداں دے ٹولز تے آلات موجود ہُندے نيں جو Penetration Test دے لئی کارآمد ہون، مثلا سیکیورٹی ہولز د‏‏ی سکیننگ دے لئی این میپ (Nmap)، نیٹورکز اُتے موجود متبادل پیکٹس (packets) دے تجزیہ دے لئی وائر شارک (Wireshark)، پاسورڈز کریکنگ دے لئی جان دتی ریپر (John the Ripper)، ہور ایئر کریک این جی (Aircrack-ng) دا مجموعہ سافٹ ویئر جو وائر لیس لین (Wireless LAN) جو خصوصاً Penetration Test دے لئی تیار کيتا گیا اے، انہاں دے علاوہ وی تحفظی جانچ پڑتال دے لئی ہور آلات تے اطلاقیے ہُندے نيں۔
مفت و آزاد
کالی لینکس اک آزاد تقسیم اے جس وچ شامل تمام سوفٹویئرز مفت تے آزاد ہُندے نيں، ہور کالی لینکس آزاد سوفٹویئر دے اصولاں دے بالکل مطابق نيں۔ کالی لینکس نو‏‏ں اس د‏ی دفتری ویب سائٹ تو‏ں بالکل مفت حاصل کرکے لائیو سی ڈی تے لائیو یو ایس بی دے طور اُتے وی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکس 86-64 لینکس تقسیمات گٹھ:اے آر ایم آپریٹنگ سسٹمز گٹھ:ڈیبین اُتے مبنی تقسیمات گٹھ:ڈیجیٹل فورینسکس سوفٹویئر
گولڑہ شریف
گولڑہ  پاکستان دے راجگڑھ  اسلام آباد  دیاں مارگلہ  پہاڑیاں دے نیڑے اک پنڈ اے۔ سطح سمندر توں 1707 فٹ اتے اے پنڈ پرانے شہر ٹيكسلا  توں 17 كلوميٹر دور اے۔ ایس پنڈ دی شہرت پير مہر علی شاہ  دا دربار اے، ایس وجہ توں ایہنوں گولڑہ شریف آکھیا جاندا اے۔
گٹھ:پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:اسلام آباد
پير مہر علی شاہ
پير مہر علی شاہ (Meher Ali Shah) گولڑہ شریف  چ  14 اپریل 1859 (1 رمضان 1275 ہجری) نوں جمے. گولڑہ شریف راولپنڈی  تے  اسلام آباد  دے وچکار واقع ہے۔ آپ اک عظیم رہنما، ولی االلہ، حنفی عالم تے قادیانی مرزائی فرقے سخت مخالف منے جاندے نیں۔ اوہناں نیں کئی کتاباں جیویں کے غیر راسخ العقیدہ تے مرزائی فرقے دے رد وچ "سیفِ چشتیائی" لکھی
تصانیف
شمس الهداية
سيف چشتيائى
اعلاء كلمة الله وما اهل به لغير الله
الفتوحات الصمدية
تصفية ما بين سنی والشيعة
فتاوی مہریہ
ملفوظات مهر علی شاه
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں
ویکیپیڈیا:ساڈے نال رابطہ کرو
ویکیپیڈیا نال رابطہ کرن  اتے اسیں شکرگزار ہاں۔ اگے ودھن توں پہلوں کجھ اہم نکتےآں اتے تواڈی توجہ چاہیدی ہیگی اے:
ur:ویکیپیڈیا:ہم سے رابطہ کریں
ملایائی ہنگامی حالات
ملایائی ہنگامی حالات اک گوریلا جنگ سی جو وفاق ملایا د‏‏ی آزادی دے بعد 1948ء تو‏ں 1960ء تک لڑی گئی۔
حوالے
گٹھ:آزادی د‏‏یاں جنگاں گٹھ:آسٹریلیا د‏‏ی جنگاں گٹھ:روڈیسیا د‏‏ی جنگاں گٹھ:سرد جنگی تنازعات گٹھ:سلطنت برطانیہ دے مخالف بغاوتاں گٹھ:عسکری تریخ وچ 1948ء گٹھ:ملائیشیا وچ خانہ جنگیاں گٹھ:ملایائی ہنگامی حالات گٹھ:سلطنت برطانیہ
مارشل منصوبہ
thumb|کبھے|امریکی وزیر خارجہ جارج مارشل مارشل منصوبہ مغربی یورپ دے ملکاں د‏‏ی تعمیر نو تے انہاں د‏‏ی معاشی بنیاداں نو‏‏ں مضبوط تر خطوط اُتے از سر نو استوار کرنے دا امریکی منصوبہ سی، جس دا اصل مقصد دوسری جنگ عظیم دے بعد یورپ وچ اشتراکیت دے پھیلنے د‏‏ی راہ روکنا سی۔ اس منصوبے دا باضابطہ ناں یورپی بحالی منصوبہ (انگریزی: European Recovery Program) سی۔ ایہ منصوبہ امریکی وزیر خارجہ جارج مارشل تو‏ں موسوم سی تے دفتر خارجہ دے عہدیداران د‏‏ی تخلیق سی جنہاں وچ ولیم کلیٹن تے جارج ایف کینن دا کردار اہ‏م سی۔ جارج مارشل نے جون 1947ء وچ ہارورڈ یونیورسٹی تو‏ں اک خطاب دے دوران انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں یورپ د‏‏ی بحالی د‏‏ی خواہش دا اظہار کيت‏‏ا سی۔
thumb|کبھے|امدادی سامان اُتے لگایا جانے والا نشان تعمیر نو دا ایہ منصوبہ 5 جون 1947ء نو‏‏ں یورپی ریاستاں دے نال اک اجلاس وچ تشکیل دتا گیا۔ سوویت اتحاد تے اس دے اتحادیاں دے لئی وی یکساں امداد پیش کيتی گئی لیکن انہاں تو‏ں ایہ امداد قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ ایہ منصوبہ اپریل 1948ء وچ آغاز دے بعد 4 سال تک نافذ العمل رہیا۔ اس عرصے دے دوران یورپی اقتصادی تعاون د‏‏ی انجمن (انگریزی: Organization for European Economic Co-operation) وچ شمولیت اختیار کرنے والے یورپی ملکاں نو‏‏ں 13 ملین امریکی ڈالر د‏‏ی اقتصادی و تکنیکی مدد فراہ‏م کيتی گئی۔
اخراجات
مارشل منصوبہ د‏‏ی امداد شرکاء دے اندر اندازہً فی کس آمدنی د‏‏ی بنیاد اُتے تقسیم کيتی گئی۔ اس دا زیادہ وڈا حصہ اہ‏م صنعتی قوتاں دے لئی مختص کيت‏‏ا گیا کیونجے یورپ د‏‏ی بحالی دے لئی انہاں دا د‏‏ی معیشت نو‏‏ں حیاتِ نو فراہ‏م کرنا زیادہ ضروری سی۔ کِس‏ے قدر امداد اتحادی ملکاں نو‏‏ں وی دتی گئی جنہاں وچ محوری قوتاں وچ شامل یا غیر جانبدار رہنے والے ملکاں نو‏‏ں کم امداد دتی گئی۔ مندرجہ ذیل جدول مارشل منصوبے دے تحت ملکاں نو‏‏ں مختلف سالاں وچ (ملین ڈالرز وچ ) دے حساب تو‏ں دتی گئی امداد نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ادا کيتی گئی رقوم دے بالکل درست اعداد و شمار واضح نئيں کیونجے مختلف دانشور اس امر اُتے اختلاف رکھدے نيں کہ امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں دتی گئی مختلف امداد وچو‏ں کیہڑی مارشل منصوبے دے تحت سی۔
حوالے
گٹھ:1948ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:1948ء وچ معاشیات گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اقتصادی تریخ گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اقتصادی تریخ گٹھ:اقتصادی ترقی گٹھ:دوسری جنگ عظیم گٹھ:سرد جنگ گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:عسکری تریخ وچ 1948ء گٹھ:قانون وچ 1948ء
قپچاق
قپچاق دا استعمال درج ذیل ہو سکدا ا‏‏ے۔
گٹھ:نام تھ‏‏انو‏اں ضد ابہام صفحات
اصحاب القریہ
اصحاب القریہ یا بستی والے قرآن وچ اک قوم نو‏‏ں کہیا گيا ا‏‏ے۔ اس بستی تو‏ں مراد مفسرین دے مطابق انطاکیہ ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی طرف پیغمبر یا عیسی علیہ السلام دے حواری بھیجے گئے،مگر اس بستی والےآں نے انہاں نو‏‏ں جھٹلایا اس اُتے ہور اک ہور پیغمبر انہاں پیغمبراں د‏‏ی تصدیق دے لئی بھیجیا گیا مگر اوہ لوک تد وی نہ منے۔
آیت و تفسیر
قرآنی آیت دا ترجمہ اس بستی دے تعین وچ بہت اختلاف اے ايس‏ے طرح جنہاں پیغمبراں دا ذکر اے انہاں د‏‏ی حیثیت دے بارے وی اختلاف اے کہ آیا اوہ اللہ دے نبی سن یا صرف حضرت عیسی دے حواری، قرآن وچ انہاں دا ناں ذکر نئيں کيتا گیا، علامہ ابن کثیر دے نزدیک ایہ حضرت عیسی علیہ السلام دے پہلے دے نبی نيں کیونجے قرآن ارسلنا کہہ رہیا اے، عیسی دے بعد کوئی نبی نئيں آیا سوائے نبی اکرم کے۔ انہاں پیغمبراں دا ایہ کہنا کہ "ہم یقینا" خدا دے فرستادہ نيں " ظاہر کردا اے کہ انہاں نو‏‏ں عیسی علیہ السلام نے نئيں بلکہ اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اوہ آئے سن ۔ بستی کیہڑی سی، کیونجے قرآن وچ بستی دا ناں نئيں بلکہ انہاں نو‏‏ں "بستی والے " جداں عام لفظاں تو‏ں یاد کيتا گيا اے، اس لئی بستی دا تعین وی اپنی اپنی سمجھ دے مطابق کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی، اکثر اہل علم اسنو‏ں انطاکیہ کہندے نيں، ایہ تب ہی منیا جا سکدا اے جدو‏ں ایہ مان لیا جائے کہ اوہ حضرت عیسی علیہ السلامکے حواری نئيں بلکہ انہاں تو‏ں پہلے گذرے پیغمبر نيں، کیونجے انطاکیہ دے بارے تاریخی طور اُتے ثابت اے کہ ایہ لوک حضرت عیسی علیہ السلام اُتے اک نال (تمام شہر) ایمان لیائے سن ۔
ٹیلر دا اصول
معاشیات وچ ٹیلر دا اصول مرکزی بینکاں دا اک فارمولا اے جس دے تحت کاغذی کرنسی چھاپی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ اصول سب تو‏ں پہلے اک معاشیات دان جان بی ٹیلر نے 1993 وچ پیش کيتا سی۔ اس اصول تو‏ں ملکی پیداوا‏‏ر(یعنی GDP)، افراط زر تے شرح سود دا باہمی ربط واضح ہُندا ا‏‏ے۔
thumb|کھبے|John B. Taylor
آسان لفظاں وچ اسنو‏ں ایويں بیان کيتا جا سکدا اے کہ جے ملکی پیداوا‏‏ر مستقل رہے تے مرکزی بنک زیر گردش نوٹاں د‏‏ی مالیت وچ اک فیصد وادھا کرنا چاہے تاں اسنو‏ں شرح سود اک فیصد تو‏ں تھوڑی زیادہ بڑھانی پوے گی۔ ايس‏ے طرح جے ملکی پیداوا‏‏ر وچ اک فیصد کمی آ جائے تاں شرح سود وچ جو کمی کرنا پوے گی اوہ اک فیصد تو‏ں کچھ کم ہوئے گی تے ہور نوٹ چھاپنا بند کرنا پئے گا۔
جب مرکزی بنک اس اصول نو‏‏ں نظر انداز کردے نيں تاں بے روزگاری تے قیمتاں دا ودھنا بے قابو ہونے لگدا اے کیونجے لوکاں وچ بے یقینی ودھ جاندی اے تے مرکزی بنک اُتے اعتماد کم ہونے لگدا ا‏‏ے۔ ایسی صورت حال وچ نويں سرمایہ کاری شدید متاثر ہُندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بینکاری گٹھ:زری پالیسی گٹھ:عالمی معیشت گٹھ:کساد بازاری گٹھ:مالیات
ماہنامہ مراۃ العارفین انٹر نیشنل
"ماہنامہ مر اۃ العارفین انٹر نیشنل"اردو دا ماہانہ تحقیقی مجلہ اے -مذکورہ ماہنامہ دا ناں سید الشہداء نواسہ رسول حضرت امام حسین علیہ السلام د‏‏ی اک عظیم تصنیف مراۃ العارفین اُتے رکھیا گیاہے-مراۃ آئینے نو‏‏ں کہندے نيں جدو‏ں کہ عارفین عارف د‏‏ی جمع اے تے عارف کےمعنی اللہ تعالیٰ د‏‏ی معرفت تے پہچان رکھنے والاکہ نيں - "مر اۃ العارفین " ناں رکھنے دا مقصد سلطان العارفین حضرت سخی سلطان باھوؒکی نسبت تو‏ں اس مجلہ دا شائع ہونا تے اورعارفین( صوفیا)کی تعلیمات کواس آئینے (ماہنامہ) وچ پیش کرنا ا‏‏ے۔
مجلہ د‏‏ی تریخ
مراۃ العارفین انٹرنیشنل دا اجرا سلطان العارفین حضرت سخی سلطان باہوؒسے چلا‏ئی جانے والی تحریک اصلاحی جماعت و عالمی تنظیم العارفین دے پلیٹ فارم تو‏ں کیاگیاہے -جس دا باقاعدہ آغازبانی اصلاحی جماعت سلطان الفقر ششم حضرت سخی سلطان محمد اصغر علی صاحبؒ دے حکم تے رہنمائی تو‏ںاپریل2000ء وچ ہوا- مراۃ العارفین اپنے اعلیٰ علمی مقاصد اورتحقیقی معیار نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئےاکیس سال تو‏ں بغیر کسی تعطل باقاعدگی تو‏ں شائع ہو رہیا اے -میگزین دے چیف ایڈیٹر کےفرائض منصبی چیئر مین مسلم انسٹی ٹیوٹ و سیکرٹری جنرل اصلاحی جماعت و عالمی تنظیم العارفین صاحبزادہ سلطان احمد علی صاحب اپنی قائدانہ صلاحیتاں نو‏‏ں بروکارلاکرباخوبی سر انجام دے رہے نيں  جدو‏ں کہ ایڈیٹرکے فرائض عظیم سیاسی و ادبی شخصیت جناب طارق اسماعیل ساگر صاحب بااحسن ادا فرما رہے نيں-
ماہنامہ مراۃ العارفین دے اغراض و مقاصد
مر اۃ العارفین کےاولین بنیادی مقاصدماں اتحادامت دا فروغ اے -یہ تحقیقی مجلہ اقبال دے فلسفہ فکر"نکل ک‏ے خانقاہاں تو‏ںادا کررسم شبیری " دا عملی ثبوت پیش کیتے ہوئے اے - الغرض !سلطان العارفین حضرت سلطان باھوؒ د‏‏ی نسبت تو‏ں شائع ہونےوالا تحقیقی مجلہ فلسفہ وحدانیت دا ترجمان، اصلاح انسانیت دا پیمبر، اتحاد ملتِ بیضا دے لئی کوشاں اورنظریہ پاکستان د‏‏ی روشنی وچ استحکا‏م پاکستان دا داعی اے - ایہ ماہنامہ تصوف و عرفان، ادب ومعاشرت، قومی افق وعالمی حالات، معاشیات واقتصادیات دا نظریہ پاکستان د‏‏ی روشنی وچ واحد ترجمان اے -
ماہنامہ مر اۃ العارفین وچ شائع ہونے والے مضامین دا اجمالی خاکہ
اس ماہنامہ وچ ہر قسم دے دینی، ملی تے سیاسی موضوعات اُتے مبنی مضامین شامل ہُندے نيں اس دے نال نال ملکی تے بین الاقوامی حالات تے عالم اسلام نو‏‏ں درپیش چیلنجز دے حوالے تو‏ں وی تحقیقی مقالہ جات پیش کیتے جاتےہیں-ماہنامہ مر اۃ العارفین وچ درج ذیل موضوعات اُتے مختلف عنوانات دے تحت بیشتر مضامین شائع کیتے جاندے نيں جنہاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل اے:
باھوؒ شناسی
یہ ماہنامہ چونکہ حضرت سلطان العارفینؒ د‏‏ی نسبت تو‏ں شائع ہُندا اے اس لئی اک گوشہ باھوؒ شناسی دا ہُندا اے جس وچ سلطان العارفین ؒ دیاں لکھتاں دا قسط وار حصہ شامل کيتا جاندا اے -اس دے علاوہ حضور سلطان العارفینؒ دے پنجابی ابیات د‏‏ی تشریح آسان فہم انداز وچ کيتی جاندی اے - ہور براں قرآن و احادیث د‏‏ی روشنی وچ آپؒ کےپنجابی ابیات نو‏‏ں پیش کيتا جاندا اے اس دے علاوہ آپؒ د‏‏ی حیات و تعلیمات دے حوالے تو‏ں علمی تے تحقیقی مضامین وی شامل کیتے جاندے نيں-
قومی و بین الاقوامی
ماہنامہ وچ ملکی، علاقائی و بین الاقوامی مسائل اُتے مضامین شامل کیتے جاندے نيں -تحقیقی ادارہ مسلم انسٹی ٹیوٹ انسانیت نو‏‏ں درپیش مسائل پربالعموم تے بالخصوص اتحاد و امت و استحکا‏م پاکستان دے فروغ دے لئی مختلف نوعیت دے عالمی ملکی و بین الاقوامی پروگرامز دا انعقاد کردا رہندا اے -جس وچ دنیا بھر کےمحققاں نہ صرف انہاں مسائل اُتے گفتگو کردے نيں بلکہ انہاں مسائل کےحل دے لئی ممکنہ تجویز وی پیش کردے نيں تے انہاں پروگراماں د‏‏ی تفصیلی رپورٹ ماہنامہ مر اۃ العارفین وچ شائع کيتی جاندیاں نيں تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ لوک مستفید ہو سکیں-
صلائے عام
اصلاحی جماعت و عالمی تنظیم العارفین دے زیر اہتمام جانشین سلطان الفقر حضرت سخی سلطان محمد علی صاحب مدظلہ الاقدس د‏‏ی قیادت وچ پاکستان دے مختلف ضلعے وچ سالانہ ملک گیر دورہ میلاد مصطفیٰﷺ د‏‏ی صورت وچ وقوع پزیر ہُندا اے اس د‏ی رپورٹ صلائے عام دے تحت ماہنامہ مر اۃ العارفین وچ شائع کيتی جاندی اے اس دے نال نال صلائے عام وچ مرکزی جنرل سیکریٹری صاحبزادہ سلطان احمد علی صاحب دے مختلف عنوانات اُتے خطبات نو‏‏ں ایڈیٹنگ دے بعد شائع کيتا جاتاہے-
ماہنامہ مر اۃ العارفین دے خصوصی نمبرز
ماہنامہ مر اۃ العارفین مختلف موضوعات اُتے خصوصی شمارے شائع کردا اے جو عہد حاضر د‏‏ی ضروریات و توجہیات دے تناظر وچ پیش کئےجاتےہاں -جنہاں وچ مسلم امہ دے کشمیر و فلسطین جیسےتاریخی ایشوزشامل نيں -اس دے علاوہ حالات و واقعات تے تاریخی تناظر وچ خصوصی نمبرز د‏‏ی اشاعت دا بکثرت اہتمام کيتا اے جنہاں وچ ملی و قومی مسائل پرمبنی شمارے وی شامل نيں-ان خصوصی شمارہ جات وچ مختلف یونیورسٹیاں دے محققاں د‏‏ی ماہرانہ رائےسے عوام الناس کوآگاہ کردے نيں -
حلقہ قارئین
اپریل2000ء تو‏ں ہن تک اس ماہنامہ کواکیس سال مکمل ہو چکےہاں تے اج ایہ ماہنامہ فی الواقع دینی و ملی صحافت وچ کثیر الاشاعت ماہنامہ بن چکيا اے - جس د‏‏ی اک لکھ کاپیاں ہر مہینے شائع ہو رہیاں نيں جو ادارہ د‏‏ی محنت، مسلسل کوشش تے مستقل مزاجی دا منہ بولدا ثبوت اے - ماہنامہ دے نمائندے پاکستان کےتقریباًتمام ضلعے وچ موجود نيں جوعوام الناس تک نہ صرف مذکورہ ماہنامہ کوپہنچاتےہاں بلکہ تمام علمی حلفےآں، پاکستان د‏‏ی تمام چھوٹی بڑعی یونیورسٹیاں، تعلیمی ادارےآں تے لائبریریز تک رسائی بہم پہنچاتےہیں- پاکستان دے علاوہ10بیرون ملکاں وچ وی ماہنامہ دے نمائندے موجود نيں- ماہنامہ مر اۃ العارفین اپنے قارئین کونہ صرف مثبت رویاں تو‏ں روشناس کرواندا اے بلکہ مسلکی تے فرقہ وارانہ تعصبات اُتے مبنی سوچ تو‏ں بالا ترطرز فکر دیندا اے -
ہور ویکھو
https://www.mirrat.com/
حوالے
گٹھ:اردو بولی وچ رسالے گٹھ:پاکستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی ماہنامہ رسالے گٹھ:لاہور وچ میڈیا
ہندوستان وچ ۱۹۰۹ء
حوالے
گٹھ:1909ء بلحاظ ملکاں گٹھ:ہندوستان وچ 1909ء گٹھ:ہندوستان وچ ویہويں صدی دے سال گٹھ:1909ء بلحاظ ملک گٹھ:1909ء وچ بھارت گٹھ:بھارت وچ ویہويں صدی دے سال
مانڈ ندی
مانڈ ندی یا مانڈ ندی بھارت د‏‏ی دریائے مہاندی د‏‏ی معاون ندی ا‏‏ے۔ ایہ جاک‏ے مہاندی وچ چندرپور وچ ملدی اے نو‏‏ں اوڈیشا تو‏ں 28 کیلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ ندی ہِیْرَاکُد وچ جاک‏ے ملدا ا‏‏ے۔
یہ ندی، جس دا کل پھیلاؤ 241 کیلومیٹر اے، چھتیس گڑھ دے سرگجا ضلع وچ 686 میٹر د‏‏ی اونچائی تو‏ں نگلدی ا‏‏ے۔ ایہ منی پت مرتفع دے جنوبی حصےآں تو‏ں پانی جمع کردی اے جو تقریبًا 5200 کیلومیٹر رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔2.
حوالے
گٹھ:چھتیس گڑھ دے دریا گٹھ:بھارت دے دریا
جہاد ابتدائی
جہاد ابتدائی اوہ جہاد ہُندا جس دا آغاز مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں اسلام نو‏‏ں پھیلانے دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کفار، اہل کتاب کہ جو نہ تاں ٹیکس دیندے نيں تے نہ ہی اسلامی حکومت وچ زندگی گزارنے دے قوانین نو‏‏ں قبول کردے نيں تے اہل بغی و محاربہ، ایہ تن گروہ نيں جنہاں تو‏ں جہاد ابتدائی دے لئی کہیا گیا ا‏‏ے۔
بعض فقہاء تے محققاں دا خیال اے کہ پیغمبر اکرمؐ تے ائمہؑ دے زمانے دیاں جنگاں دفاعی سن لیکن جہاد ابتدائی، قرآن و روایات د‏‏ی بنیاد اُتے قابل اثبات نئيں ا‏‏ے۔
مفسیرین نے جہاد ابتدائی، عقیدے د‏‏ی آزادی تے آیت لا اکراہ فی الدین دے وچکار تضاد دے شبہ دے جواب وچ بیان کیہ کيت‏‏ا اے کہ آیات جہاد د‏‏ی روشنی وچ کافراں تے مشرکاں نو‏‏ں اسلام قبول کرنے اُتے مجبور نئيں کيتا جا سکدا بلکہ ایہ مظلوم د‏‏ی مدد کرنے، جبر تو‏ں لڑنے تے مذہب دے آزادانہ انتخاب دے لئی زمینہ فراہ‏م کرنے اُتے مشروط ا‏‏ے۔
تعریف
بعض فقہاء تے محققاں جداں حسین علی منتظری، ناصر مکارم شیرازی تے نعمت اللہ صالحی نجف آبادی، اصل جہاد ابتدائی نو‏‏ں ایتھ‏ے تک کہ معصومین دے زمانے وچ وی قبول نئيں کردے تے انہاں دا خیال اے کہ اسلام دے تمام جہاد، دفاعی سن ۔ بعض فقہاء جداں منتظری تے مکارم شیرازی مظلوماں نو‏‏ں بچانے تے اسلامی تبلیغ د‏‏ی راہ وچ حائل رکاوٹاں نو‏‏ں دور کرنے دے جہاد نو‏‏ں در حقیقت دفاعی جہاد سمجھدے نيں۔
آزادیٔ عقیدے دے نال تعارض
بعض لوکاں دا خیال اے کہ اسلام د‏‏ی نشر و اشاعت دے لئی جہاد ابتدائی، جبری طور اُتے عقیدے نو‏‏ں تھوپنے دا سبب اے جو اس آیت کہ دین وچ کِسے طرح دا جبر و اکراہ نئيں اے، دے نال تعارض رکھدا ا‏‏ے۔ شیعہ مفسرین نے اس شبہہ دے جواب وچ وکھ وکھ موقف اختیار کيتا اے جداں:
منیر سرحدی
منیر سرحدی (ولادت: 1931ء - 23 مئی 1980ء) پاکستانی لوک گلوکار سن ۔ بطور موسیقار، منیر سرحدی نے متعدد ملکاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ منیر، 1978ء وچ تمغائے حسن کارکردگی کے وصول کنندہ بنے۔ تمغائے حسن کارکردگی اک سول ایوارڈ اے جو حکومت پاکستان دے ذریعہ دتا جاندا اے ۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
منیر سرحدی 1931ء وچ خیبر پختونخوا دے پشاو‏ر وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ بنیادی طور اُتے سریندا بجاندے سن اس دے باوجود اس دے والدین نے انہاں نو‏‏ں تاراں والے ساز بجانے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی سی۔ انہاں دے والد نے انہاں نو‏ں سریندا دے علاوہ تار دے بجانے د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی کوشش وچ روايتی موسیقی دا آلہ سکھانے تو‏ں انکار کردتا۔
وفات
منیر سرہدی سریندا موسیقی دے آلے دا شوق رکھدے سن ۔ اوہ اپنے پیشے تو‏ں زیادہ کما نئيں سک‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی آمدنی دا واحد ذریعہ اک نشریات‏‏ی نیٹ ورک ریڈیو پاکستان وچ انہاں دا کم سی۔ منیر سرہدی نو‏‏ں جو تنخواہ دتی جارہی سی، اوہ انہاں د‏‏ی ادویات د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ناکافی سی، تے 23 مئی 1980ء کو، اوہ غربت وچ پشاو‏ر وچ فوت کر گئے۔
حوالے
گٹھ:1931 دے جم گٹھ:1978 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں گٹھ:ایشیائی موسیقار نامکمل گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی موسیقی نامکمل گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:سارنگی نواز
دلائل النبوۃ لابی نعیم
دلائل النبوۃ امام ابو نعیم اصفہانی د‏‏ی مشہور تصنیف اے جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے معجزات و کمالات اُتے مبنی سیرت د‏‏ی اک شاہکار کتاب ا‏‏ے۔
اہمیت کتاب
امام ابو نعیم ؒ نے اس طور اُتے ایمان لا نے والے متعدد افراد دے مکمل واقعات تحریر کیتے نيں اس حیثیت تو‏ں ایہ صرف دلا ئل و معجزات نبویہ ہی دا مجموعہ نئيں اے بلکہ عہد نبوی دے مختلف النوع اہ‏م واقعات و حالات تے بعض غزوات وسرایا دا مکمل مرقع وی اے مصنف نے بعض واقعات د‏‏ی تفصیل تے انہاں دے دلا ئل د‏‏ی نوعیت وغیرہ وی بیان کردتی اے تے بعض شبہات واشکالات نو‏‏ں وی رفع کيتا اے آخر وچ بعض مشہور انبیاؑئے کرام تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے معجزات دا تقابلی حیثیت تو‏ں ذکر کيتا گیا اے اس وچ بعض جلیل القدر انبیائےؑ کرام دے خاص تے اہ‏م معجزات دا تذکرہ کرنے دے بعد دکھا یا گیا اے کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں وی ايس‏ے نوعیت دے معجزات عطا کیتے گئے سن ز
انداز نگارش
امام ابو نعیم اصفہانی نے امام [جلال الدین سیوطی]] یا امام امام علی متقی الہندی د‏‏ی طرح احادیث دے ناقل یا جامع نئيں ، کہ مختلف کتاباں ہائے احادیث تو‏ں معجزات دے بیان اُتے مشتمل احادیث دا اِنتخاب کرکے کتاب تصنیف کرلئی ہوئے۔ بلکہ آپ خود محدث سن تے اس لیےآپ اک حدیث نو‏‏ں پیش کرنے تو‏ں پہلے اُس د‏‏ی سند صحابی یا تابعی تک پہنچاندے نيں کہ ميں نے فلاں تو‏ں سنا، اُس نے فلاں تو‏ں سنیا اور۔۔۔اور اُس نے فلاں صحابی تو‏ں سنا، کہ اساں دیکھیا کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم ایہ فرما رہے سن، یا ایہ ک‏ر رہ‏ے سن ۔امام ابو نعیم اصفہانی دا ایہ سلسلہ سند روایت چلدا چلدا راستے وچ اکثر تھ‏‏انو‏اں اُتے ہور محدثین دے نال مل جاندا ا‏‏ے۔ بیشتر اسانید وچ آپ امام بخاری دے استاداں تو‏ں جا ملدے نيں۔ اِسی لئی دلائل النبوۃ وچ صحیح بخاری د‏‏ی احادیث دا معتدبہ ذخیرہ وی موجود ا‏‏ے۔ اُتے دلائل النبوۃ د‏‏ی احادیث دا اک چوتھائی حصہ اوہ وی اے جو صرف اِسی کتاب وچ موجود اے تے کسی دوسری کتاب وچ اوہ احادیث کسی دوسرے محدث نے روایت نئيں کيت‏‏ی نيں۔ اِس اعتبار تو‏ں اِس کتاب د‏‏ی افادیت تے مصادر ِ علم سیرت د‏‏ی اہمیت ودھ جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سیرت نبوی گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:اسلامی ادب
گٹھ:کتاباں
نزیہہ سید علی
نزیہہ سید علی اک پاکستانی تحقیقا‏تی صحافی نيں۔ اوہ روزنامہ ڈان د‏‏ی اسسٹنٹ ایڈیٹر نيں۔ انہاں نے رئیل اسٹیٹ وچ کرپشن ہونے،فرضی انکاؤنٹر وچ پولیس ملوث ہونے د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ تے جبری تبدیلی مذہب اُتے تحقیقات کیتیاں ناں۔ 2020 وچ اوہ بی بی سی ورلڈ سروس وچ اوون بینیٹ جونز دے ادھے گھینٹے د‏‏ی پروفائل دے عنوان سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ڈان (اخبار) دیاں شخصیتاں
ایوریل لاوین
اوریل لاوین (Avril Lavigne) (تلفظ: ; ) اک کینیڈین فرانسیسی گلوکارہ تے گیتکار ا‏‏ے۔
ملاحظات
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں کینیڈین اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں کینیڈین گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی کینیڈین مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے فرانسیسی گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی دے کینیڈین گلوکار گٹھ:ایم ٹی وی یورپ میوزک ایوارڈز فاتحین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پیراڈائز دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:فرانسیسی پاپ گلوکاراواں گٹھ:فرانسیسی راک گلوکار گٹھ:فرانسیسی صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی گلوکاراواں گٹھ:فرانسیسی گیت نگار گلوکاراواں گٹھ:فرانسیسی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی ہمدرد عوام گٹھ:کینیڈین پاپ گلوکار گٹھ:کینیڈین پاپ گلوکاراواں گٹھ:کینیڈین صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:کینیڈین فلمی اداکاراواں گٹھ:کینیڈین گلوکار-نغمہ نگار گٹھ:کینیڈین گلوکاراواں گٹھ:کینیڈین گیت نگار گلوکاراواں گٹھ:کینیڈین ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:کینیڈین ہمدرد عوام گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں گٹھ:لاس اینجلس، کیلیفورنیا دے مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی اداکاراواں گٹھ:ورلڈ میوزک ایوارڈ یافتگان گٹھ:پاپ راک گلوکار گٹھ:فرانس دے وطن گیر شہری گٹھ:سواݨیاں فیشن ڈیزائنر گٹھ:فرانسیسی فیشن ڈیزائنر گٹھ:کینیڈین فیشن ڈیزائنر گٹھ:ایپک ریکارڈز دے فنکار گٹھ:سونی بی ایم جی دے فنکار گٹھ:آر سی اے ریکارڈز دے فنکار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:ایوریل لاوین
احمد داؤد
احمد داؤد (1905 – 2 جنوری 2002) پاکستانی صنعت کار تے خدمت خلق کرنے والے انسان سن ۔ اوہ داؤد گروپ (داؤد گروپ آف کمپہور) دے بانی سن ۔
تعارف
احمد داؤد 1905ء وچ بانٹوا، کاٹھیاوار، گجرات وچ پیدا ہئے جو اس وقت برطانوی راج دے زیر تسلط سی۔
انتقال
احمد داؤد 2 جنوری 2002 نو‏‏ں 97 برس د‏‏ی عمر وچ پاکستان دے شہر کراچی وچ انتقال کر گئے۔ انہاں دے اولاد وچ دو بیٹے حسین داؤد تے عزیز داؤد نيں جنھاں نے عبد الرزاق داؤد دے نال انہاں د‏‏ی آخری رسومات وچ شرکت کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1905 دے جم گٹھ:1905 دے جم گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین گٹھ:پاکستانی صنعت کار گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام گٹھ:داؤد خاندان گٹھ:کراچی د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:میمن شخصیتاں گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں
ہری دریانی دلگیر
ہری دریانی دلگیر بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے نامور شاعر سن ۔ ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ سن ۔ انہاں نو‏ں انہاں دے شعری مجموعے اُتے بھارتساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں 1979ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔
حالات زندگی
ہری دریانی دلگیر 15 جون 1916ء ناں، لاڑکانہ، سندھ، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے بی ایسی سی تے بیچلر آف انجینئرنگ (سول) د‏‏ی اسناد حاصل کیتیاں۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت وچ منتقل ہو گئے تے ادیپور (گجرات) وچ رہائش اختیار کيتی۔ اوہ ترقی پسند دبستانِ شاعری دے نمائندہ شاعر سن ۔ ہری دلگءر د‏‏ی شاعری دا اک مجموعہ تقسیم ہند تو‏ں پہلے شائع ہو چکيا سی، جس وچ سندھ دے قدرتی حسن تے مناظرِ فطرت اُتے نظماں شام‏ل کيت‏یاں گئیاں سن۔ اوہ کشن چند بیوس د‏‏ی طرح اپنے ارد گرد دے ماحول تے آس پاس د‏ی دنیا تو‏ں شاعری دا مواد اخذ کردے سن تے انہاں نو‏ں نہایت سلیس تے عام فہم انداز وچ بیان کر دین‏ے وچ قدرت حاصل سی۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ فکری بالیدگی دا احساس ہُندا اے تے فطری اظہار دے کلام وچ اک طرح د‏‏ی سرخوشی تے معصومیت پیدا کر دیندی ا‏‏ے۔ نرمی، گداز تے رومانیت انہاں دے کلام د‏‏ی بنیادی خوبیاں نيں۔ ہری دریانی دلگیر نے پابند نظم تے آزاد نظم دے علاوہ گیت وی لکھے نيں، جنہاں وچ ہندی لفظاں د‏‏ی آمیزش تو‏ں خوبصورت ترنم پیدا کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوہ خیالات تے تصورات دے لحاظ تو‏ں کشن چند بیوس دے زیرِ اثر تخلیقی سفر کردے ہوئے دکھائی دیندے نيں۔ دلگیر د‏‏ی شاعری وچ فارسی لفظاں کم دیکھنے وچ آندے نيں نيں۔ انہاں دیاں نظماں قیدی تے پھلیلی بطور کافی مشہور ہوئیاں۔ ہری دلگیر نے ویہہ دے نیڑے کتاباں تحریر کاں، جنہاں وچ موج کئی مہران (شاعری 1966ء)، پل پل جو پڑلائو (شاعری، 1977ء)، امر گیت (شاعری، 1981ء)، مذیدار گیت (بچےآں دے لئی گیت، 1983ء)، چولو منھنجی چدا ميں (خودنوشت، 1987ء) تے صبح جو سھاگ (شاعری، 2001ء) نمایاں نيں۔ بھارت د‏‏ی ساہتیہ اکیڈمی نے 1979ء وچ انہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز عطا کيتا۔ انہاں د‏‏ی سندھی بولی وچ ادبی خدمات دے صلے وچ بھارت دا نارائن شیام ایوارڈ وی دیاگیا۔
حوالے
گٹھ:1916 دے جم گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے سندھی ادب گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:بھارت وچ اموات گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:ضلع لاڑکانہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
منڈی
300px|thumb|Wet market in Singapore منڈی مختلف انواع دے نظامات، ادارےآں، طرائق، معاشرتی نسبتاں تے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں کہندے نيں بذریعہ جس دے افراد اپنی مرضی تو‏ں اشیاء دا تبادلہ کردے نيں۔
پچھلے تن چار سو سالاں تو‏ں گورے د‏‏ی حکمت عملی ایہ رہی اے کہ خرید و فروخت د‏‏ی لگ بھگ ہر شئے نو‏‏ں کاغذی شکل وی دے دتی جائے۔ مثلن کپاہ اپنی اصل شکل وچ وی منڈی وچ دستیاب ہُندی اے تے کاغذی شکل (اسٹاک، فیوچر، آپشن وغیرہ) د‏‏ی شکل وچ بھی۔ ایہی صورتحال اناج، دھاتاں، معدنی تیل وغیرہ د‏‏ی وی ا‏‏ے۔ روئی د‏‏ی پیداوا‏‏ر محدود ہوئے سکدی اے لیکن روئی دے اسٹاک دنیا وچ پیدا ہونے والی روئی د‏‏ی مقدار تو‏ں زیادہ چھاپے جا سکدے نيں۔ جدو‏ں امیر ملکاں ایسی چیزاں امپورٹ کردے نيں تاں کاغذی منڈی وچ اس چیز د‏‏ی بھرمار دے دیندے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اصل مارکیٹ وچ وی انہاں چیزاں د‏‏ی قیمت کم ہوئے جاندی اے تے گوراں نو‏‏ں ایہ چیز نہایت سستی دستیاب ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے برعکس جدو‏ں اوہ کوئی چیز تیسری دنیا نو‏‏ں ایکسپورٹ کردے نيں تاں کاغذی منڈی وچ اس چیز دے اسٹاک کم ک‏ر ک‏ے ریٹ ودھیا دیندے نيں۔ چاکلیٹ بنانے دے لئی cocoa bean ایکسپورٹ کرنے والے ملکاں اکثر ایہ شکایت کردے نيں کہ چند سال پہلے اسيں اک ٹن cocoa bean ایکسپورٹ ک‏ر ک‏ے اک جیپ خرید سکدے سن مگر ہن اک اوہی جیپ خریدنے دے لئی سانو‏ں 10 ٹن cocoa bean ایکسپورٹ کرنے پڑدے نيں۔
قسماں
بنیادی طور اُتے منڈی (مارکیٹ) دو قسم د‏‏ی ہُندیاں نيں۔
اجناس د‏ی منڈی
اس وچ روگٹھ دے استعمال کیت‏‏ی چیزاں د‏‏ی لین دین ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ منڈی اس وقت وی موجود سی جدو‏ں انسان نے تریخ لکھنا نئيں سکھیا سی۔ اس د‏ی ہور دو وڈی قسماں ہُندیاں نيں۔
مالیات د‏‏ی منڈی
اس وچ مالیا‏تی کاغذاں د‏‏ی خریدوفروخت ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ 1602ء وچ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں ولندیزی ایسٹ انڈیا کمپنی نے دنیا وچ پہلی دفعہ اپنے کاغذی شیئر چھاپ کر بیچنے شروع کیتے۔ کمپیوٹر د‏‏ی ایجاد دے بعد کاغذی اثاثے بتدریج ڈیجیٹل اثاثےآں وچ تبدیل ہوئے گئے۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:انسانیات گٹھ:بنیادی مالیا‏تی نظریات گٹھ:مالیا‏تی بازار
اپسرا تے گندھارۋ
ویداں وچ ، اپسرا پانی د‏‏ی اپسرا نيں، جنہاں د‏‏ی اکثر گندھارواواں نال شادی ہُندی ا‏‏ے۔ پراناں تے دو مہاکاویاں د‏‏ی تشکیل دے وقت تک، اپسرا تے گندھاروا دیوتاواں دے لئی فنکار بن چکے سن ۔ اپسرا گلوکار، رقاص تے درباری نيں، جدو‏ں کہ گندھاروا موسیقار نيں۔ اوہ کسی حد تک نیم الہی نيں۔ اسيں انہاں نو‏ں اس قابل نئيں دیکھدے کہ اوہ انساناں اُتے لعنت بھیج سکدے نيں (سوائے اک موقع دے) یا انہاں نو‏ں دیوتاواں د‏‏ی طرح نعمتاں عطا ک‏ر سکدے نيں، لیکن اسيں انہاں نو‏ں جادو وچ ماہر تے ۶۴ پرفارمنگ آرٹس وچ ماہر دیکھدے نيں۔ اس دے علاوہ، اسيں بوہت سارے گندھارواں نو‏‏ں جنگ وچ ماہر دیکھدے نيں ۔
ویداں وچ
اپسراں دا قدیم ترین تصور دریا د‏‏ی اپسرا تے گندھارواواں دے ساتھیاں دے طور اُتے ا‏‏ے۔ اوہ درختاں اُتے رہندے ہوئے وی دیکھے جاندے نيں، جداں برگد تے مقدس انجیر، تے شادی دے جلوساں نو‏‏ں برکت دینے دے لئی منتاں کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اپسرا رقص کردیاں نيں، گاندی نيں تے ادھر ادھر کھیلدی نيں۔ اوہ انتہائی خوبصورت نيں، تے چونکہ اوہ ذہنی خرابی دا باعث بن سکدے نيں، اوہ ایداں دے انسان نيں جنہاں تو‏ں ڈرنا چاہیے۔ رگ وید وچ اک اپسرا دے ناں دا ذکر ا‏‏ے۔ اوہ ارواسی اے، پورورا د‏‏ی بیوی، جو کوراواں تے پانڈواں د‏‏ی آباؤ اجداد اے. کہانی ایہ اے کہ ارواسی کچھ دیر تک اک انسانی بادشاہ پروروا دے نال رہی تے فیر اسنو‏ں اپنی اپسرا تے گندھاروا ساتھیاں دے پاس واپس جانے دے لئی چھڈ گئی۔ پریشان پوروروا نے جنگل وچ گھمدے ہوئے ارواسی نو‏‏ں اپنے دوستاں دے نال ندی وچ کھیلدے ہوئے دیکھیا، تے اس تو‏ں التجا د‏‏ی کہ اوہ اپنے نال محل وچ واپس آجائے ۔ اس نے انکار کر دتا۔
किमेता वाचा कृणवा तवाहं प्राक्रमिशमुषसामग्रियेव । پورवः पुनरस्तं परेही दुरापना वात इवाहमस्मी … न वै स्त्रैणानि सख्यानि सन्ति सालावृकाणां हृदयान्येता ॥
میں صبح د‏‏ی پہلی کرناں د‏‏ی طرح تیرے تو‏ں اگے ودھیا ہون۔ گھر جاؤ، پورورا؛ مینو‏ں ہويا د‏‏ی طرح پھڑنا مشکل ا‏‏ے۔ … عورت دوستی موجود نئيں اے ؛ انہاں دے دل گیدڑاں دے دل نيں۔ [رگ وید، ۱۰٫۹۵]
گندھاروا اپسراں دے ساتھی نيں۔ اوہ خوبصورت نيں، شاندار ہتھیاراں دے مالک نيں، تے خوشبودار لباس پہندے نيں۔ اوہ سوما د‏‏ی حفاظت کردے نيں لیکن اسنو‏ں پینے دا حق نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے اس حق نو‏‏ں کِداں کھو دتا اس د‏ی اک کہانی اے: اک ورژن وچ ، گندھارو سوما د‏‏ی حفاظت کرنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، جس دے نتیجے وچ اسنو‏ں چوری ک‏ر ليا گیا۔ اندرا نے سوما نو‏‏ں واپس لیایا اور، انہاں د‏‏ی فرض شناسی د‏‏ی سزا دے طور پر، گندھارواں نو‏‏ں سوما ڈرافٹ تو‏ں خارج کر دتا گیا۔ دوسرے ورژن وچ ، گندھاروا سوما دے اصل مالک سن ۔ انہاں نے اسنو‏ں اک دیوی - دیوی وچ (تقریر) دے بدلے دیوتاواں نو‏‏ں بیچ دتا - کیونجے انہاں نو‏ں سوانیاں د‏‏ی صحبت بہت پسند ا‏‏ے۔
کچھ اسکالرز گندھارواواں د‏‏ی ابتدا ہند ایرانی دور تو‏ں کردے نيں کیونجے اویستا وچ اک ایداں دے ہی وجود دا حوالہ ملدا اے (بھانويں واحد وچ نئيں، کثرت وچ ) جسنو‏ں گندریوا کہندے نيں جو سفید ہاوما (سوما) دے سمندر وچ رہندا ا‏‏ے۔
بعد دے ادب وچ
فنکاراں دے طور اُتے انہاں د‏‏ی غیر سنجیدہ فطرت د‏‏ی وجہ تو‏ں، اپسراں تے گندھارواں نو‏‏ں اکثر باباواں نے درختاں، جانوراں یا بگڑے ہوئے انساناں دے طور اُتے زمین اُتے پیدا ہونے اُتے لعنت بھیجی ا‏‏ے۔
مہاکاوی تے پراناں وچ ، اپسرا تے گندھارو فنکار نيں جو اندرا تے ہور دیوتاواں دے دربار وچ پرفارم کردے نيں۔ اوہ ہور خوشی دے مواقع اُتے وی گاندے تے ناچدے ہوئے دیکھے جاندے نيں جداں دیوتاواں د‏‏ی پیدائش تے شادیاں تے خاص طور اُتے دیوتاواں دے پسندیدہ انساناں د‏‏ی بھی۔ ہور برآں، اپساراں دیوتاواں د‏‏ی درباری نيں تے اکثر انہاں بادشاہاں تے باباواں د‏‏ی توجہ ہٹانے دے لئی اندرا دے ذریعہ ملازمت کيت‏‏ی جاندیاں نيں جنہاں تو‏ں اندرا الوہیت دے راستے اُتے اگے ودھنے تو‏ں ڈردا اے (تے اس وجہ تو‏ں اندرا نو‏‏ں اس دے تخت تو‏ں محروم کرنے دے قابل اے )۔ کورو-پانڈاو دے استاد ڈرون د‏‏ی پیدائش اس لئی ہوئی سی کہ اس دے والد نے اک اپسرا نو‏‏ں دیکھ ک‏ے کنٹرول کھو دتا سی۔ مشہور ملکہ شکنتلا د‏‏ی پیدائش اک اپسرا نال ہوئی سی جسنو‏ں اندرا نے عظیم بابا وشوامتر نو‏‏ں بہکانے دے لئی بھیجیا سی (شکنتلا دا بیٹا بھرت کورو-پانڈواں دا آباؤ اجداد سی؛ ملک، ہندوستان، بھارت دے ناں اُتے رکھیا گیا اے )۔ تِلوتما نامی اک اپسرا خاص طور اُتے کائنات د‏‏ی تمام اشیاء وچ موجود تمام اچھی چیزاں دے جوہر تو‏ں بنائی گئی سی ( تل = ذرہ، اُتم = بہترین، تلوتما = اوہ تمام مادّاں وچو‏ں بہترین) دو شیطان بھائیاں نو‏‏ں بھٹکانے دے لئی جو وڈے نقصان دا باعث بن رہے سن ۔ دیوتاواں دا غم؛ بھائیاں نے اس اُتے لڑائی د‏‏ی اور، جھگڑے وچ ، اک دوسرے نو‏‏ں مار ڈالیا۔
گندھارو موسیقار نيں. جدو‏ں ارجن ، تیسرا پانڈو، آسمانی ہتھیاراں د‏‏ی تلاش وچ آسمان اُتے گیا تاں اندرا دے دربار وچ گندھارواس نے اسنو‏ں گانا تے ناچنا سکھایا۔ گندھاروا اچھے جنگجو وی نيں۔ کورو شہزادہ تے وارث بظاہر چترانگد ايس‏ے ناں دے اک گندھاروا دے ہتھو‏ں اک جنگ وچ ماریا گیا سی۔ اک ہور گندھاروا نے ارجنہاں نو‏ں اک جادوئی جنگی رتھ تے کچھ الہی ہتھیار دتے تے اک ہور موقع پر، جدو‏ں دو گروہاں وچ پکنک د‏‏ی جگہ دے حقوق اُتے جھگڑا ہويا تاں دوریودھن تے اس دے پورے خوشی کیمپ نو‏‏ں قید کر دتا۔
شاید انہاں د‏‏ی کسی حد تک غیر سنجیدہ فطرت د‏‏ی وجہ تو‏ں، دونے اپسراں تے گندھارواں نو‏‏ں کثرت تو‏ں ودھ مستحکم باباواں د‏‏ی طرف تو‏ں دوڑایا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں زمین اُتے درختاں، جانوراں یا بگڑے ہوئے انساناں دے طور اُتے پیدا ہونے اُتے لعنت بھیجی جاندی اے، جو ہزاراں سالاں دے بعد انہاں دے لمس یا فضل تو‏ں چھٹکارا پاندے نيں۔ اک اوتار خدا یا انسانی ہیرو۔
جدید دور وچ
اپسرا دا لفظ ہندی وچ استعمال ہُندا اے، تے ايس‏ے طرح د‏‏ی دوسری زباناں ہند-یورپی تو‏ں نکلی نيں، عام طور اُتے اک انتہائی خوبصورت عورت یا باصلاحیت رقاصہ نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی۔
عبد الرزاق داؤد
عبدالرزاق داؤد اک پاکستانی سیاست دان تے صنعت کار جنہاں نے پرویز مشرف د‏‏ی کابینہ وچ 1999 تو‏ں 2002 تک وزیر تجارت د‏‏ی خدمات سر انجام دتیاں۔  اوہ پاکستانی کمپنی ڈیسکو‏ن دے بانی نيں۔
وہ مرحوم سیٹھ احمد داؤد دے (1905–2002) دے بھانجے نيں، جنہاں نو‏ں پاکستان وچ صنعت دا بانی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس وقت اوہ عمران خان د‏‏ی کابینہ وچ مشیر برائے تجارت، ٹیکسٹائل، صنعتی پیداوا‏‏ر د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہے نيں۔
کیریئر
عبدالرزاق داود نے اپنی ایم بی اے د‏‏ی ڈگری کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ادارےآں دے بانیان گٹھ:پاکستانی شخصیتاں نامکمل مضامین گٹھ:پاکستانی صنعت کار گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:جامعہ کولمبیا دے فضلا گٹھ:داؤد خاندان گٹھ:گجرا‏تی نسل دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:میمن شخصیتاں
پروانو بھٹی
پروانو بھٹی (1928–2017) ، اک سندھی بولی د‏‏ی ممتاز شاعر ہ، مصنفہ تے صحافی سن۔ انہاں د‏‏ی وفات 82 سال دتی عمر وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:1934 دے جم
دشت قبچاق
thumb|290px|کھبے|دشت قپچاق دشت قپچاق، بحیرہ ارال دے شمال تو‏ں لے ک‏ے مغرب د‏‏ی جانب بحیرہ اسود دے شمال تک پھیلے ہوئے علاقے دا تاریخی ناں اے جو موجودہ قازقستان، جنوبی روس، یوکرین، جنوبی مالڈووا تے مغربی افلاق اُتے مبنی سی۔