cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسلمان سلطاناں ولوں مندر ڈھاہن دی حقیقت
ہندو راجےآں دیاں آپسی لڑائیاں تے مندر
ہندو راجیاں دیاں آپسی لڑائیاں دوران وی راجکی مندر اسے کارن کرکے نشانہ بندے سن۔ اک راجا جدوں دوجے راجے اتے حملہ کردا سی تاں اوہ نہ صرف راجے دی اس ‘لوک’ اتے طاقت ختم کردا سی، سگوں اوہ راجے دی طاقت  دا دیوی سروت وی ختم کردا سی، مطلب ہارے ہوئے راجے دی طاقت  دی جائزتا ختم کردا سی۔ مندر دے ٹٹن اتے مورتی دے چکے جان توں بعد متعلق راجے نوں راج کرن دا اختیار نہیں رہِ جاندا سی۔ ایہی روایت ترکاں اتے مغلاں ولوں سلطنت قایم کرن ویلے جاری رہی، اوہ جدوں کسے راجے نوں ہراؤندے تے اسدے راج اتے قبضہ کردے تاں اسدے راجکی مندر نوں ڈھاہ دندے۔ اتھے ایہہ دھیان دین والی گلّ اے کہ جہڑے راجے اوہناں دی ادھینگی، مطلب اپنے علاقے وچوں لگان وصول کے دینا منّ لیندے سن، اوہناں علاقیاں وچّ مندر ڈھاہن دیاں گھٹناواں دا نہ دے برابر ذکر ملدا اے، ایہہ وی دھیان دین یوگ اے کہ اک وار کسے علاقے نوں جت لین توں بعد اس علاقے وچّ مندر ڈھاہن دی گھٹنا دا ذکر وی بے حدّ گھٹّ ملدا اے۔ اجیہا اکثر ادوں ہی ہویا ملدا اے جدوں ادھینگی قبول کر چکا راجا بغاوت کر دندا سی جاں کبزائے ہوئے علاقے وچّ کوئی بغاوت کھڑی ہو جاندی سی۔ اس توں الٹ، مسلم سلطاناں ولوں اپنے راج وچّ مندراں نوں دان دین، مندراں دے نام جگیراں لگواؤن اتے مندراں دی اساری لئی دھن-دولت دین دیاں انیکاں مثالاں ملدیاں ہن۔ مندر ڈھاہن دیاں گھٹناواں اتھے-اتھے ہی ہوئیاں جتھے-جتھے مسلم سلطان اگے ودھ راے سن، اس طرحاں ایہہ ہندو راجیاں ولوں اک-دوجے دے مندر ڈھاہن دے گھٹناکرم توں اکا ہی وکھرا نہیں اے۔ صرف اتہاس دی غلط ویاکھیا کرن لئی اتے جانبجھّ کے تریخی گھٹناواں نوں اصل ستھتیاں نالوں توڑ کے پیش کرن لئی مندر توڑے جان پچھلے اصلی سیاسی کارکاں نوں لکایا جا سکدا اے، تے لکایا جاندا اے۔
مسلماناں دی مسلماناں خلاف لٹ مار
مسلم حملہ آوراں ولوں شروع وچّ مندر توڑے جان پچھے کارن بعد وچّ جا کے جدوں حملہ آور ہون دی تھاں اوہ بھارت وچّ مقامی طور اتے حکومت کرن لگے، مندر توڑے جان پچھلے کارناں نالوں الگّ سن۔ جویں کہ اپر ذکر آیا اے کہ راج دی سرپرستی حاصل مندراں کول اپار دھن-دولت ہندی سی، ایہہ دھن-دولت مسلم حملہ آوراں دے حملیاں دا کارن بنی۔ ترکاں نے اجیہی مقامی فوج رکھن دا چلن شروع کیتا جس وچّ فوجیاں نوں باقاعدہ نیمت تنخواہ ملدی سی پر اس تنخواہ دا بندوبست اوہ لٹمار لئی کیتے گئے حملیاں راہیں کردے سن۔ شمالی بھارت اتے کیتے گئے شروعاتی حملیاں دا مقصد مکھ طور اتے ایہی سی۔ افغانستان وچّ حکومت قایم کر رہے ترک سلطاناں دے حملیاں دا شکار صرف شمالی بھارت ہی نہیں بنیا، ایران اتے وی اوہناں نے لگاتار اجیہے حملے کیتا اتے ترکاں نوں اس نال کوئی فرق نہیں پیا کہ ایران دی آبادی اسلام دھرم نوں ہی مندی سی۔ مثال وجوں، 1026 وچّ سومناتھ مندر نوں لٹن توں بعد، 1029 وچّ محمود غزنوی نے ایران دے شہر ‘رے’ نوں تباہ کر دتا اتے لکھاں دینار قیمت دی دھن-دولت لٹی۔ ہور تاں ہور، جس مہم تحت اسنے سومناتھ مندر اتے چڑائی کیتی سی، اسے مہم وچّ اسنے ملتان اتے وی حملہ کیتا سی، شہر وچّ لٹمار کیتی اتے مسجد تکّ ڈھاہ دتی۔ ہندووادی قوم پرست اتہاسکار ترکاں دے حملیاں نوں مذہبی حملے بنا کے پیش کرن لئی، ایہہ سدھ کرن لئی کہ ایہناں حملیاں دا ادھار ہندو دھرم لئی مسلماں دی “نفرت” (جو اوہناں مطابق اج وی مسلماناں اندر بھری ہوئی اے، مطلب ایہہ نفرت تریخی اے!!) اتے اسلام دھرم دے مورتی-پوجا  دے خلاف ہون دے نقطے نوں بنا کے پیش کرن لئی اس ویلے دے پورے اتہاس نوں لکا جاندے ہن اتے اتہاس نوں لکاؤنا ہی اوہناں دی اتہاسکاری اے۔
تریخ دی غلط لکھائی
اپنے منصوبیاں نوں پورا کرن لئی اوہناں دے تریخی سروت اس ویلے دے ترکاں دے درباری ودوان ہی ہن جہڑے مولوی وغیرہ ہی ہندے سن تے جہناں دا مقصد سلطان دی استتی کرنا ہندا سی، اوہ سلطان دے حملیاں دے اصل مقصد نوں مذہبی رنگت دے کے اجیہا کردے سن اتے سلطان نوں اسلام دا راکھا، سچا مسلمان سدھ کردے سن کیونکہ سلطان دی حکومت دی جائزتا اسے نال جڑی ہوئی سی اتے سلطان اس کم لئی مولویاں نوں راجکی سرپرستی تے عہدے دندا سی، بالکل باقی سبھناں دھرماں دے جگیرو راجیاں وانگ۔ پر سنگھی اتہاسکاراں دی بے ایمانی اتھے ہی نہیں رکدی، اوہ مسلم حاکماں دے درباری ودواناں دے بیاناں نوں تاں تریخی ثبوت وجوں پیش کردے ہن، پر ہندو تے جین راجیاں دے درباری ودواناں تے اس ویلے دے ایہناں دھرماں نال متعلق ہور لکھاریاں دے بیاناں نوں گول کر جاندے ہن جویں کہ سومناتھ مندر اتے حملے بارے گلّ کرن ویلے ہن تکّ ہندا آیا اے جتھے اس اک تریخی گھٹنا دے مسلم، ہندو تے جین دھرم نال جڑے لکھاریاں دے بیان آپس وچّ اکا ہی نہیں ملدے، اس بارے ودھیرے وستھار وچّ روملا تھاپر دی اسے گھٹنا نوں ادھار بنا کے لکھی کتاب پڑھی جا سکدی اے جس وچّ اوہناں نے الگّ-الگّ تریخی سروتاں نوں چنگی طرحاں پھرولیا اے۔
ہن ویلے
جس طرحاں اج ہندو قوم پرست اپنی بوگس قوم پرستی پورے ملک اتے تھوپ رہا اے اتے اس لئی اتہاس دی اپنی توڑی-مروڑی تشریح دا استعمال کر رہا اے، جس وچّ لوکاں دے مناں وچّ بیٹھیاں متھاں تے تعصب اوہناں لئی مددگار ثابت ہو رہے ہن، اجیہے ویلے وچّ اتہاس دی صحیح جانکاری مطلب تریخی تتھّ تے اوہناں دی اتہاسکتا وچّ رکھ کے کیتی تشریخ تے اج دے حوالہ وچّ اوہناں دی اہمیت، نوں عامَ لوکائی تکّ تے خاص کرکے انٹیکجوئل طبقے تکّ لے کے جانا، ہندو فرقہ پرست فاشسٹاں دا ٹاکرا کھڑا کرن وچّ رجھے کارکناں نوں تریخی جانکاریاں نال لیسّ کرنا ساریاں اگانھ ودھو طاقتاں لئی بے حدّ ضروری کم بن چکا اے۔
گٹھ:مغل سلطنت
بھارت دے خارجہ تعلقات
کسی وی ملک د‏‏ی خارجہ پالیسی دا اس د‏ی تریخ تو‏ں گہرا تعلق ہُندا ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی وی اس د‏ی تریخ تے تحریک آزادی نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ تاریخی ورثے دے طور اُتے بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی اج انہاں متعدد حقائق د‏‏ی حامل اے جو کدی بھارت د‏‏ی تحریک آزادی دے بطن تو‏ں پیدا ہوئے سن ۔ اُتے امن بقائے باہ‏م تے عالمی امن دا خیال یقیناً ہزاراں سال پرانے اس غور تے فکر دا نتیجہ اے جسنو‏ں گوتم بدھ تے مہاتما گاندھی جداں دانشوراں نے پیش کيتا سی۔ ايس‏ے طرح بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی وچ نو آبادیات‏ی نظام، سامراجیت تے تفریق رنگ تے نسل د‏‏ی مخالفت عظیم قومی تحریک د‏‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔
قدیم دور وچ وی ہندوستان دے تمام دنیا تو‏ں تجارتی، ثقافتی تے مذہبی تعلقات سن ۔ مختلف ادوار وچ ہندوستان دے علاحدہ علاحدہ خطےآں وچ متفرق بادشاہ آندے رہے تے ہندوستان دا نقشہ وی تبدیل ہُندا رہیا، لیکن عالمی سطح اُتے ہندوستان دے تعلقات ہمیشہ برقرار رہ‏‏ے۔ بھارت دے ہور ملکاں دے تئاں عسکری تعلقات دیکھے جاواں تاں اوہ بیشتر ادوار وچ جارحانہ نئيں رہ‏‏ے۔
سنہ 1947ء وچ برطانوی استعمار تو‏ں آزادی دے بعد بھارت نے زیادہ تر ملکاں دے نال خوشگوار تعلقات برقرار رکھے۔ عالمی منظرنامہ اُتے ہندوستان ہمیشہ فعال رہیا۔ سنہ 1990ء دے بعد اقتصادی تے معاشی سطح اُتے وی بھارت اثر انداز ہونے لگا، عسکری سطح اُتے بھارت نے اپنی طاقت نو‏‏ں برقرار رکھیا تے عالمی قیام امن د‏‏ی کوششاں وچ ہر ممکن تعاون فراہ‏م کردا رہیا۔ پاکستان تے چین دے نال بھارت دے تعلقات کچھ کشیدہ ضرور نيں لیکن روس دے نال عسکری تعلقات دے علاوہ بھارت دا اسرائیل تے فرانس دے نال وسیع حفاظتی تعلقات نيں۔
ہور بھارت اک جدید صنعتی ملک، بریکس معیشتاں دا جزو تے ترقی پزیر دنیا دا اہ‏م حصہ وی ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ بھارت متعدد بین الاقوامی تنظیماں دا بانی رکن اے، جنہاں وچ بالخصوص اقوام متحدہ، ایشیائی ترقیا‏ت‏‏ی بینک تے جی 20 اہ‏م معیشتاں قابل ذکر نيں جدو‏ں کہ غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک د‏‏ی بنیاد بھارت ہی نے رکھی سی۔ بھارت دا ہور متعدد بین الاقوامی تنظیماں مثلاً مشرقی ایشیا چوٹی کانفرنس، عالمی تجارتی ادارہ، بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (آئی ایم ایف)، جی ایٹ + فائیو تے ابسا ڈائیلاگ فورم وچ اہ‏م تے موثر کردار رہیا ا‏‏ے۔ مقامی طور اُتے بھارت سارک تے بمس ٹیک دا رکن ا‏‏ے۔ ہور بھارت نے متعدد اقوام متحدہ امن جوئی مہماں وچ وی حصہ لیا اے تے 2007ء وچ بھارت اقوام متحدہ وچ دوسرا سب تو‏ں وڈا فوج بھرتی کرنے والا ملک سی۔ اس وقت بھارت جی 4 اقوام دے نال سلامتی کونسل وچ مستقل نشست حاصل کرنے دے لئی کوشاں ا‏‏ے۔
تریخ
اگرچہ آزادی تو‏ں پہلے بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی د‏‏ی ترقی بھارت وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے دور حکومت وچ ہوئی، لیکن اس تو‏ں پہلے وی بھارتی افکار وچ اُتے امن بقائے باہ‏م، اہنسا جداں اصولاں دے نال نال چانکیہ دے افکار وچ سفارتی طریقہ کاراں تے اقدامات دا وی ذکر ملدا ا‏‏ے۔ بعض مفکرین دا ایہ وی خیال اے کہ خارجہ پالیسی دے کچھ اصول تے قواعد چانکیہ ہی د‏‏ی دین ا‏‏ے۔
بھارت وچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے دور حکومت وچ انگریزاں نے ہندوستان د‏‏ی خارجہ پالیسی دا تعین اپنے تجارتی مفادات د‏‏ی حفاظت تے اس د‏ی ترقی نو‏‏ں ذہن وچ رکھ دے کیہ سی۔ انگریزاں نے چین، افغانستان تے تبت نو‏‏ں بفر اسٹیٹ قرار دتا، انہاں نے چین وچ وی خصوصی دلچسپی دکھادی تے بھارت-چین سرحد دا تعین کيتا۔ انگریزاں نے نیفا (اروناچل پردیش) نو‏‏ں ہندوستانی سرحد ہی وچ رکھیا تے اپنے کاروباری معاملات دے پیش نظر اس علاقے وچ حفاظت کيتی ذمہ داری خود سنبھالی۔
بھارتی قومی تحریک تے خارجہ پالیسی
1885ء وچ منظور شدہ تجویز دے ذریعہ کانگریس نے شمالی برما نو‏‏ں اپنے علاقے وچ شامل ک‏ے لینے اُتے برطانیہ د‏‏ی مذمت کيتی۔ ايس‏ے طرح 1892ء وچ اک ہور تجویز دے ذریعہ بھارت نے اپنے آپ نو‏‏ں انگریزاں د‏‏ی سامراجی پالیسیاں تو‏ں خود نو‏‏ں غیر متعلق قرار دتا، ايس‏ے دوران کانگریس نے بھارت نو‏‏ں برما، افغانستان، ایران، تبت وغیرہ قریبی ریاستاں دے خلاف فوجی کارروائی دے استعمال کیتے جانے اُتے عدم اطمینان دا وی اظہار کيتا۔ پہلی جنگ عظیم تک کانگریس نے اپنے آپ نو‏‏ں برطانوی پالیسیاں تو‏ں دور ہی رکھیا۔ اس دوران کانگریس نے انگریزاں د‏‏ی سامراجیت تے نو آبادیات‏ی نظام تے جنوبی افریقا وچ رنگ تے نسل د‏‏ی تفریق د‏‏ی پالیسی د‏‏ی مخالفت کيتی جو اگے چل ک‏ے جدید بھارت د‏‏ی خارجہ پالیسی دا اہ‏م مقصد تے اصول بنی۔
پہلی جنگ عظیم دے بعد 1921ء وچ کانگریس نے اعلان کيتا کہ برطانوی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں بھارت د‏‏ی پالیسیاں نئيں نيں تے نہ ہی اوہ کسی طرح ہندوستان د‏‏ی نمائندہ ہوئے سکدیاں نيں۔ کانگریس نے ایہ وی اعلان کيتا کہ بھارت نو‏‏ں اپنے پڑوسی ملکاں تو‏ں کوئی خطرہ تے عدم تحفظ دا احساس نئيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں 1939ء وچ دوسری جنگ عظیم وچ کانگریس نے انگریزی مفادات دے تحت شامل ہونے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ 1920ء وچ برپا ہونے والی تحریک خلافت وچ وی ہندوستان نے مسلماناں دا نال دتا جو اج وی ہندوستان د‏‏ی عرب نواز خارجہ پالیسی د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ ہور بھارت نے ہمیشہ ہی عرب اسرائیل بحران وچ عرب دا نال دتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دوران کانگریس نے نو آبادیات‏ی نظام تے سامراج مخالف کانفرنساں وچ بھارت د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے نو آبادیات‏ی نظام دے شکار ملکاں دے نال مل ک‏ے انگریزاں د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی سخت مذمت کيتی۔
عالمی سطح اُتے بھارت
thumb|[[جواہر لعل نہرو دے نال ہرمن جوزف ایبس (1956ء)]]
ناوابستہ تحریک
1950ء د‏‏ی دہائی وچ بھارت نے پرزور طور اُتے افریقا تے ایشیا وچ یورپی نوآبادیاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے ناوابستہ تحریک وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔
1990ء دے بعد
حالیہ برساں وچ ، بھارت نے علاقائی تعاون تے عالمی تجارتی تنظیم دے لئی جنوب ایشیائی ایسوسی ایشن وچ موثر کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ ہور بھارت نے متعدد کثیر جہ‏تی فورم، خصوصا مشرقی ایشیا چوٹی کانفرنس تے گروہ 8+5 وچ اک فعال کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ اقتصادی میدان وچ بھارت دا جنوبی امریکا، ایشیا تے افریقہ دے ترقی پزیر ملکاں دے نال قریبی تعلقات نيں۔
بریکس
بھارت نے برازیل، روس، چین تے جنوبی افریقہ دے نال مل ک‏ے بریکس گروپ قائم کيتا۔ ایہ ترقی یافتہ ملکاں دے گروپ G-8 تے G-20 دے اثرات نو‏‏ں عالمی سطح اُتے متوازن کرنے د‏‏ی اک کوشش ا‏‏ے۔ بریکس دے تمام اراکین ترقی پزیر یا نويں صنعتی ملکاں نيں جنہاں د‏‏ی معیشت تیزی تو‏ں ودھ رہیاں نيں۔ ایہ ملکاں علاقائی تے عالمی معاملات اُتے اہ‏م اثرات ڈالدے نيں۔ سنہ 2013ء دے اعداد تے شمار دے مطابق پنجاں بریکس ملکاں دنیا دے تقریبا 3 ارب افراد د‏‏ی نمائندگی کردے نيں تے اک اندازے دے مطابق ایہ متحدہ اقوام غیر ملکی کرنسی دے ذخائر وچ 4 ٹریلین امریکی ڈالر د‏‏ی شراکت کردے نيں۔ انہاں قوماں دا مشترکہ جی ڈی پی 15 ٹریلین امریکی ڈالر ا‏‏ے۔
عالمی امن د‏‏ی کوششاں وچ بھارت د‏‏ی شراکت
بھارت نے 100،000 فوجی تے پولیس اہلکاراں دے ذریعہ چار براعظماں وچ اقوام متحدہ دے 35 امن جوئی مہمات وچ اپنی خدمات فراہ‏م کيتی۔
معاہدات حوالگی
جنوری 2014ء تک ہندوستان 37 ملکاں دے نال مجرماں د‏‏ی حوالگی دے معاہدے ک‏ے چکيا اے، جنہاں د‏‏ی لسٹ حسب ذیل اے:
عالمی تجارت تے خزانہ
عالمی تجارتی ادارہ
سرحدی تے قریبی ملکاں
سنہ 2014ء وچ بھارت دے نويں وزیر اعظم نریندر مودی نے اپنی تقریب حلف برداری وچ تمام سارک ملکاں دے سربراہاں نو‏‏ں مدعو کيتا، ایويں انہاں پڑوسی ملکاں دے نال بھارت دے تعلقات وچ نويں روح پھونک دی۔ اس واقعہ نو‏‏ں "اہ‏م سفارتی واقعہ" دے طور اُتے وی دیکھیا گیا۔
باہرلے جوڑ
بھارت دے خارجہ تعلقات گٹھ:بھارت تے دولت مشترکہ ملکاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اورنبرگ
تریخ
1734ء چ روسی سلطنت نے دکھنی یورال دے علاقے چ اورنبرگ ناں دا شہر سرحدی قلعے دے طور اتے اسارن دا منصوبہ ترتیب دتا تاکہ ایشیاء ول ودھیا جا سکے ۔ سامراجیاں نے 1735ء چ دریائے یورال تے دریائے اور دے سنگم اتے اک بستی بسائی ۔ اس آبادی دا ناں 1739ء چ بدل کے اورسک رکھ دتا گیا ۔ 1741ء اک دوجا اورنبرگ اس تھاں توں 175 کلومیٹر لہندے چ کراسنوگور یعنی لال پہاڑی ناں دی تھاں اتے بسان دی کوشش گئی پر ایہہ بستی کامیاب نا ہو سکی ۔ اک تیجا اورنبرگ 1743ء اس موجودہ محل وقوع اتے اورسک توں 250 کلومیٹر لہندے چ کامیابی نال بسایا گیا ۔
تیجا اورنبرگ خانہ بدوش قازاقاں نال سرجد دی اہم فوجی چوکی دے طور اتے کم کردا رہیا ۔ ایہہ اورنبرگ کاسکاں دا مرکز بن گیا ۔
بین القوامی تعلقات
اورنبرگ اینہاں شہراں دا چڑواں شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ
دهستان بختگان
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان نی ریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
احمد ندیم قاسمی
احمد ندیم قاسمی اک پاکستانی شاعر تے ادیب سن۔
احمد ندیم قاسمی (20 نومبر 1916ء تا 10 جولائ‏ی 2006ء) پاکستان دے اک معروف ادیب، شاعر، افسانہ نگار، صحافی، مدیر تے کالم نگار سن ۔ افسانہ تے شاعری وچ شہرت پائی۔ ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ نمایاں مصنفین شمار ہُندا سی تے اسی وجہ تو‏ں دو مرتبہ گرفتار کیتے گئے۔
قاسمی صاحب نے طویل عمر پائی تے لگ بھگ نوّے سال د‏‏ی عمر وچ انھاں نے پنجاہ تو‏ں سے ودھ کتاباں تصنیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔
ابتدائی حالات
احمد ندیم قاسمی مغربی پنجاب د‏‏ی وادی سون سکیسر دے پنڈ انگہ ضلع خوشاب وچ 20؍نومبر1916ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ اصل ناں احمد شاہ تے اعوان برادری تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔جدوں کہ ندیم انہاں دا تخلص سی ۔اپنے پردادا محمد قاسم د‏‏ی رعایت تو‏ں ’’قاسمی‘‘ اکھوائے، اِنہاں دے والد پیر غلام نبی تے والدہ غلام بی بی سن۔
تعلیم
آپ دے والد پیر غلام نبی مرحوم اپنی عبادت، زہد تے تقویٰ د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل اللہ وچ شمار ہُندے سن ۔ ندیم د‏‏ی ابتدائی تعلیم پنڈ وچ ہوئی۔ 1920ء وچ انگہ د‏‏ی مسجد وچ قرآن مجید دا درس لیا۔ 1923ء وچ والد دے انتقال دے بعد اپنے چچا حیدر شاہ دے پاس کیمبل پور چلے گئے۔ اوتھ‏ے مذہبی، عملی تے شاعرانہ ماحول میسر آیا۔ 1921ء - 1925ء وچ گورنمنٹ مڈل اینڈ نارمل اسکول کیمبل پور (اٹک) وچ تعلیم پائی۔ 1930ء-1931ء وچ گورنمنٹ ہائی اسکول شیخو پورہ تو‏ں میٹرک کیتا تے 1931ء صادق ایجرٹن کالج بہاولپور وچ داخل ہو گئے جتھ‏ے تو‏ں 1935ء وچ بی اے کیا۔
حالات زندگی
قاسمی صاحب د‏‏ی ابتدائی زندگی کافی مشکلات بھری سی۔ جدو‏ں اوہ اپنے آبائی پنڈ نو‏‏ں خیرباد کہہ ک‏ے لاہور پہنچے تاں انہاں د‏‏ی گزر بسر دا کوئی سہارا نہ سی ۔ کئی بار فاقہ کشی د‏‏ی وی نوبت آ گئی لیکن انہاں د‏‏ی غیرت نے کسی نو‏‏ں اپنے احوال تو‏ں باخبر کرنے تو‏ں انہاں نو‏ں باز رکھیا۔ انھی دناں انہاں د‏‏ی ملاقات اختر شیرانی نال ہوئی۔ اوہ انہاں نو‏ں بے حد عزیز رکھنے لگے تے انہاں د‏‏ی کافی حوصلہ افزائی وی کيتی۔ قاسمی صاحب اختر شیرانی د‏‏ی شاعری دے گرویدہ تاں پہلے ہی تو‏ں سن، انہاں دے مشفقانہ رویے نے قاسمی صاحب نو‏‏ں انہاں تو‏ں شخصی طور اُتے وی بہت قریب کر دتا۔ اختر شیرانی رند بلانوش سن لیکن انہاں دے نال خاصا وقت گزارنے دے باوجود قاسمی صاحب نے کدی شراب نو‏‏ں ہتھ نئيں لگایا تے نہ انہاں د‏‏ی طبیعت وچ لاابالی پن آیا۔ اس تو‏ں انہاں دے مزاج د‏‏ی استقامت تے اپنے آپ اُتے قابو رکھنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی غیر معمولی صلاحیت دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔ اختر شیرانی د‏‏ی شاعری تے شخصیت تو‏ں قاسمی صاحب دا لگاؤ آخر تک رہیا۔
اسی دوران احمد ندیم قاسمی د‏‏ی ملاقات امتیاز علی تاج نال ہوئی جنہاں نے انہاں نو‏ں اپنے ماہانہ رسالے پھول د‏‏ی ادارت د‏‏ی پیش کش د‏کیتی جو انہاں نے قبول کر لئی۔ پھول بچےآں دا رسالہ سی ۔ اوہدی اک سالہ ادارت دے زمانے وچ قاسمی صاحب نے بچےآں دے لئی بہت ساریاں نظماں لکھياں جو بچےآں وچ بہت پسند کيتیاں گئیاں۔
ملازمت
1936ء وچ ریفارمز کمشنر لاہور دے دفتر وچ ویہہ روپے ماہوار اُتے محرر د‏‏ی حیثیت نال ملازم ہوئے تے 1937ء تک ایتھے کم کردے رہ‏‏ے۔ 1939ء - 41ء دے دوران ایکسائز سب انسپکٹر دے طور اُتے ملازمت کيتی۔
1939ء وچ محکمہ آبکاری وچ ملازم ہو گئے۔ 1942ء وچ مستعفی ہو ک‏ے لاہور چلے آئے۔ تہذیب نسواں تے پھول د‏‏ی ادارت سنبھالی 1943ء وچ (ادب لطیف) دے ایڈیٹر مقرر ہوئے 1945ء - 48ء وچ ریڈیو پشاو‏ر تو‏ں بحیثیت اسکرپٹ رائٹر وابستہ رہے تقسیم دے بعد ڈیڑھ سال ریڈیو پشاو‏ر وچ ملازم رہ‏‏ے۔
1948ء وچ ریڈیو پاکستان د‏‏ی ملازمت چھڈ دتی تے واپس لاہور چلے آئے ایتھ‏ے انہاں نے ہاجرہ مسرور دے نال مل ک‏ے اک نويں ادبی رسالے ’’نقوش‘‘ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ اک کامیاب رسالہ ثابت ہويا۔
شہرت
قاسمی صاحب د‏‏ی شاعری د‏‏ی ابتدا 1931ء وچ ہوئی سی جدو‏ں مولانا محمد علی جوہر دے انتقال اُتے انہاں د‏‏ی پہلی نظم روزنامہ سیاست لاہور دے سرورق اُتے شائع ہوئی تے ایہ انہاں دے لئی بہت وڈا اعزاز سی ۔ ایہی نئيں بعد وچ وی 1934ء تے 1937ء دے دوران انہاں د‏‏ی متعدد نظماں روزنامہ انقلاب لاہور تے زمیندار لاہور دے سرورق اُتے شائع ہُندیاں رہیاں تے اس تو‏ں انہاں نو‏ں عالمِ نوجوانی وچ ہی غیر معمولی شہرت حاصل ہوئی۔
صحافتی سرگرمیاں
بے شمار کتاباں تصنیف کيتیاں تے ادب د‏‏ی ہر صنف وچ طبع آزمائی کيتی۔ افسانے تے غزل دے حوالے بہت شہرت حاصل کيتی۔
انجمن ترقی پسند
1936 وچ انجمن ترقی پسند مصنفین دے قیام دے بعد قاسمی صاحب نے اس انجمن تو‏ں وابستگی اختیار کر لئی سی۔ اوہ انجمن دے سکریٹری وی رہے لیکن اگے چل ک‏ے جدو‏ں انجمن نظریا‏تی تشدد پسندی دا شکار ہوئی تاں قاسمی صاحب نے اوہدی سرگرمیاں تو‏ں کنارہ کشی اختیار کر لئی۔
لکھتاں
افسانہ
قاسمی تو‏ں متعلق کتاباں تے خصوصی نمبر
by (اسلم فرخی) آن لائن ریختہ تے سمت نے قاسمی نمبر نکالے ماہ نو دے علاوہ سہ ماہی فنون تے سہ ماہی ادبیات نے وی قاسمی نمبر د‏‏ی اشاعت کیتی
اس دے علاوہ انگریزی، روسی، چینی،جاپانی، ہندی، پنجابی، بنگالی، سندھی، گجرا‏تی مراٹھی تے فارسی وغیرہ متعدد زباناں وچ کہانیاں تے شاعری دے تراجم۔
وفات
............
یادگاری ڈاک ٹکٹ دا اجرا
10جولائ‏ی 2009ء نو‏‏ں پاکستان دے محکمہ ڈاک نے احمد ندیم قاسمی د‏‏ی تیسری برسی دے موقع اُتے اک یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کیتا جس اُتے احمد ندیم قاسمی دا اک خوب صورت پورٹریٹ شائع کیتا گیا سی ۔ پنج روپیہ مالیت دا ایہ ڈاک ٹکٹ فیضی امیر صدیقی نے ڈیزائن کیتا سی تے اس اُتے انگریزی وچ 3RD DEATH ANNIVERSARY OF AHMAD NADEEM QASMI 1916–2006 دے الفاظ تحریر سن.
قاسمی کہانی
احمد ندیم قاسمی د‏‏یاں تحریراں اُتے مبنی ڈرامائی سلسلہ اے جو پاکستان ٹیلی وژن اُتے ستر د‏‏ی دہائی دے دوران پیش کیتا گیا سی ۔ اس دے ڈائریکٹر ایوب خاور سن
حوالے
گٹھ:1916 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:اردو تنقید نگار ندیم، احمد قاسمی گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفین ندیم، احمد قاسمی گٹھ:اردو دے ماہر لسانیات گٹھ:اردو محققین گٹھ:اکیہواں صدی دے اردو مصنفین گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے شعرا گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی اردو شعرا گٹھ:پاکستانی شعرا ندیم، احمد قاسمی گٹھ:پاکستانی فلسفی ندیم، احمد قاسمی گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات گٹھ:پاکستانی مرد افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنفین گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ضلع خوشاب دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں ندیم، احمد قاسمی گٹھ:مرد ٹیلی ویژن مصنفین
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:اردو شاعر گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:اعوان
پورا پھینینکوالا باندر
پورا پھینینکوالا باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
566ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
ضلع اوزالپ
ضلع اوزالپ ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع سارے
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کیمیروو
کیمیروو روس دا اک شہر اے۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
565ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
567ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
سور پوچھل لنگور
سور پوچھل لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
نکون ڈی 5100
نکون ڈی 5100 نکون کمپنی دا بنایا اک کیمرا اے۔ ایدا روّپ وکھالہ پہلی واری 5 اپریل 2011 نوں کیتا گیا۔ ایہ نکون دے ودیا کیمریاں وچوں مڈ تے ایہ۔
ہور ویکھو
بارلے جوڑ
چک 154 گ ب
چک 154 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
جاوی لنگور
جاوی لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
گورمیل سنگھ ڈھلوں
گورمیل سنگھ ڈھلوں اک پنجابی گیت کار سن۔ ایہناں نے زیادہ تر، اس والے دے چلن مطابق، دوگانے  ہی لکھے۔ ایہناں دے لکھے گیت اگھے پنجابی گائیکاں نے گائے جنہاں وچّ محمد صدیق اتے رنجیت کور دے نام خاص ذکریوگ ہن۔
مڈھلی زندگی
گورمیل سنگھ بٹھنڈے ضلعے دے پنڈ بھکھیانوالی  (ہن بھگوانگڑھ) دے رہن والے سن اتے پیشے وجوں اک بینک ملازم سن۔ ایہناں دا پروار، پتنی اتے بیٹی، اج بھگوانگڑھ وچّ رہِ رہا ہے۔ ایہناں والی نوکری ہن ایہناں دی دھی نوں مل گئی ہے۔
گیت کاری
ڈھلوں نے زیادہ تر دوگانے لکھے ہن۔ ایہناں دے گیتاں دے وشے مالوے دے پینڈو سبھیاچار، پیارمحبت، نشے آدی رہے ہن۔ گیتاں وچّ ایہناں نے اپنے نالو زیادہ اپنے پنڈ دا ناں ورتیا ہے: ''جے ایوں تر گئے تاں ماپیاں دا.. جگّ جیونا دبھر کردوگا، کوئی بھکھیانوالی والے ورگا.. جوڑ سٹوری دھردوگا''۔ ایہناں دے کجھ گیت جو محمد صدیق اتے رنجیت کور نے گائے:
دو آر دیاں دو پار دیاں وچوں نمونہ:
.... – بھکھیانوالی دور سنیندا۔
– ''کہندے ویلی پنڈ پرانا.. ویکھیں توں پھس جئیں انجانا، اوتھے کی نیانا کی سیانا.. سارے نرے لڑاکے وے، گولی چلدی رہندی ڈھلوں پین پٹاکے وے۔''
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
محمد صدیق
محمد صدیق
جد وی کدھرے دوگانا گائکی دی گل چلدی اے تاں محمد صدیق دے ذکر بغیر ادھوری سمجھی جاندی اے۔ ادھی صدی توں ودھ لوک دلاں اُتے راج کرن والے، تن پیڑیاں دے گلوکار محمد صدیق کسے جان پہچان دے متھاج نہیں ۔ دمدار آواز، ولکھن انداز نال گائے ہزاراں دی گنتی وچ دو گانے، پنجاب ہی نہیں بلکہ دنیا بھر وچ وسدے پنجابیاں دی روح دی خوراک جانے جاندے ہن۔ پتھر دے تویاں دے یگ توں ایلپی ریکارڈ، کیسٹاں، سیڈی توں چپّ، اج انٹرنیٹ دی دنیا وچ پہنچیا صدیق، گائکی دے 55 سالاں دے سفر بعد وی لوکاں وچ ستکاریا تے سلاہیا جان والا گلوکار اے۔ رکارڈاں دی دنیا توں پرے، سٹیجی پرفارمینس وچ وی شاید ہن تک کوئی اجیہا پنجابی گلوکار پیدا نہیں ہویا جو 75 سالا اس 'گبھرو' دی ہن وی کنی پھڑ سکدا ہووے۔ پنجاب دا کوئی اجیہا پنڈ نہیں ہونا جتھے صدیق دا اکھاڑا ناں لگیا ہووے۔ ترلے والی پگّ، کلیاں والے کڑتے چادرے والے روائتی پنجابی پہراوے وچ سجیا صدیق، لوک ساز تومبی دی ٹنکار نال جد اوہ اج وی سچا سورما دی گاتھا 'لالا لالا ہوگی کھاڑا گیا حل سی' دا تان چھیڑدا اے تاں لوک ساہ روک کے سندے ہن۔ گاؤن دی کلا توں علاوہ محمد صدیق وچ بول چال دی لیاقت اتے بھاشن کلا نے وی اس دی حرمن پیارتا نوں ہور چار چن لگائے۔
جم تے کم
محمد صدیق دا جم 1942 وچ ماں پرشنی دیوی اتے پیؤ مگھر دے گھر پنڈ رامپور ضلع لدھیانہ وکھے ہویا۔ صدیق اپنے چھ بھین بھراواں وچ سبھ توں وڈے ہن۔ پروار دا سنگیت نال شروع توں ہی لگائ سی ۔ صدیق دے چاچا وی اوہناں ٹائماں وچ ودھیا گا لیدے سی جس توں اوہناں نوں گائکی دی چیٹک لگی۔ 1947 دی ونڈ ویلے صدیق دا پروار ماں پرشنی دیوی دے نانکے گھر ملیرکوٹلا نیڑے پنڈ کپّ کلاں آ وسیا۔ صدیق نے پنڈ دے سکول وچ ہی مڈھلی تعلیم حاصل کیتی اتے سنگیتک باریکیاں سکھن لئی باقر حسین ملیرکوٹلا نوں استاد دھار لیا۔ صدیق دا بچپن تنگی ترشیا بھریا سی ۔ سنگیت دی تعلیم حاصل کرن لئی سویرے چار وجے روزانہ دس کلومیٹک سائکل اُتے جانا پیداں سی۔ صدیق دا پہلا گیت 1962 وچ 'لکھ چٹھیاں کدھر نوں پاواں' ریکارڈ ہویا جس دے گیت کار اندرجیت ہسنپری سن۔ محمد صدیق نے نرندر بیبا، سریندر کور، سورن لتا، رجندر راجن نال دو گانے گائے ۔ ڈیڈھ سال رجندر راجن نال گاؤن توں بعد 1965 وچ محمد صدیق دا میل بیبی رنجیت کور نال ہویا اتے دوواں نے پکی جوڑی بنا لئی۔ ایہناں دناں وچ ہی گیت کار بابو سنگھ مان مراڑاں والے دی قلم نال پروئے گیتاں نال اس جوڑی دیاں چپھیرے دھماں پے گئیاں اتے اس جوڑی نے تقریباً 35 سال دو گانیا نال پنجابی دلاں تے راج کیتا۔ 90 دے ادھ دہاکے وچ بعد بیبی رنجیت کور دی آواز خراب ہو جان کارن صدیق نے بیبی سکھجیت کور نال جوڑی بنا لئی ۔ صدیق اتے رنجیت کور دی جوڑی ٹٹ جان نال بھاویں اوہناں دے پرشنسکاں نوں اک وار صدمہ لگا محسوس ہویا پر صدیق نے سکھجیت کور نال جنک شرمیلا دے لکھے گیتاں دی اک کیسٹ 'مچھّ فٹ گبھرو' نال لوائی بھرویں حاضری نے سروتیاں نوں اک وار پھر واہ واہ کہن لئی مجبور کر دتا اتے ایہہ جوڑی اج وی اپنی دوگانا گائکی نال اپنی حاضری لگوا رہی اے۔
فلمی کیریئر
محمد صدیق دے ہن تک 1200 توں اپر گیت ریکارڈ ہو چکے ہن جس وچ اس نے دوگانیاں توں علاوہ کجھ سولو گیت، لوک گتھاواں تے کلیاں وی گائیاں۔ مان مراڑاں والے دی لکھی گاتھا 'سچا سورما' اتے بابو رجب علی دی لخت 'میرے وسّ ناں راجھناں وے، زور نال بنّ کے لجاندے کھیڑے ' شاہکار گیت ہو نبڑے۔ بابو سنگھ مان توں علاوہ جنک شرمیلا، گورمیل سنگھ ڈھلوں بھکھیاں والی، سریس بانسل باپلے والا، گرنام سنگھ گامی سنگتپریا، سرجیت سنگھ ڈھلوں پتھو والے دے لکھے خاندانی نوک جھوک والے صدیق دے گائے کئی سیکڑے گیت اج وی پنجابیاں دے دلاں اُتے راج کر راے ہن۔ محمد صدیق نے پنجابی فلماں وچ وی کم کیتا۔ اس ویلے دی سبھ توں چرچت فلم ' پتّ جٹاں دے' اس دی پہلی فلم سی جس وچ اس نے جبرجنگ سنگھ دے پاتر دا یادگری رول نبھایا جس دے ڈائلاگ اج وی لوک چیتیاں وچ وسے ہوئے ہن۔ بطور ہیرو 'گڈو' فلم وچ اداکاری کیتی۔ اس توں علاوہ 'سیدا جوگن'، 'جیونا موڑ' ، 'رانو' 'تباہی' سمیت ہور وی درجن فلماں وچ اداکاری دے نال پٹھورتی گلوکار وجوں کلا دی مہک وکھیر کے اک 'سرو کلا مکمل' کلاکر ہون دا لوہا منوایا۔ رانو فلم وچ گایا 'اسیں الڑ•پنے وچ اینوے اکھیاں لا بیٹھے' گیت صدیق دی گائکی دا سخر کیہا جا سکدا اے جس دی فرمائش ادوں توں لیکے ہن تک ریڈیو پروگراماں وچ سروتے کردے آ رہے ہن۔
سیاست وچ
کلا میدان دے نال نال صدیق نے سیاست وچ وی ہتھ ازمایا۔ مڈھلے شروعاتی دناں وچ لنک سپنرک ڈیپارٹمنٹ وچ نوکری کردیاں سیاسی سٹیجاں توں اوہناں نوں سیاست دی چیٹک وی لگ گئی اتے اس دا شروع توں جھکاء کانگرس پارٹی ول ہی رہا۔ اس بارے صدیق نے دسیا کہ اس نوں اک وار مرحوم وزیر اعلیٰ پرتاپ سنگھ کیروں نے اس ٹائم سٹیج اپر اک گیت توں خوش ہوکے 100 دا نوٹ انعام دتا سی ۔ اس ویلے سو دے نوٹ دی قیمت بہت وڈی سی۔ صدیق بڑے فخر نال ایہہ وی دسدا اے کہ اوہ جواہر لال نہرو توں لیکے راجیو گاندھی تک بھارت دے پردھان منتریاں دیاں سٹیجاں تے وی گا چکا اے اتے مرحوم وزیر اعلیٰ بے انت سنگھ اس نوں سیاست وچ لیکے آئے۔ لوکاں توں ملے پیار اتے کانگرس دی لیڈرشپ توں تھاپڑے صدقہ اوہ 2012 وچ ریزرو حلقہ بھدوڑ توں ودھائک وی چنے گئے اتے اج کل حلقہ وی کانگرس پارٹی وچ اک سرگرم آگوُ وانگ وچر رہے ہن۔ اینیاں کامیابیاں اتے 75 سال دی عمر ہون باو جود اج اوہ گائکی دے کھیتر وچ پوری طرحاں سرگرم ہن اتے اس نوں چاہن والیاں دیاں حالے وی لمبیاں قطاراں ہن ۔ شالہ ! دوگانا پنجابی گائکی دا ایہہ دریا اسے طرحاں ہی وہندا رہے۔
چاندی لنگور
چاندی لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
568ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
ریازن
ریازن روس دا اک شہر اے۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دهستان حنا (نی‌ریز)
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان نی ریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
چک 156 گ ب
چک 156 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع اوشاک
ضلع اوشاک ترکی دے صوبہ اوشاک دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ضلع باناز
ضلع باناز ترکی دے صوبہ اوشاک دا اک ضلع اے۔
ضلع اوشاک
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ اوشاک دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع باناز
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ضلع اوشاک
ہور پڑھو
Uşak
ضلع باناز
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
569ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
مسرت نذیر
مسرت نذیر پاکستانی گائیک تے اداکارہ نیں جیہناں نے پنجابی تے اردو فلماں دے بہت سارے گیت گائے ہن ۔ اوہناں نے زیادہ تربیاہ دے گیت تے لوک گیت گائے ہن ۔ اوہ 13 اکتوبر 1940 نوں لہوروچ پیدا ہوئیاں ۔ اوہناں دے ابا جی خواجہ نذیر احمد، رجسٹر ٹھیکے دار دے طور تے میونسپل کارپوریشن وچ کم کردے سی ۔
چارلس بریڈلو
چارلس بریڈلو (26 ستمبر 1833 – 30 جنوری 1891) سیاستدان تے 19ویں صدی برطانیا دا پرسدھ ناستک سی ۔ اسنے 1866 وچ نیشنل سیکولر سوسائٹی دی نیہہ رکھی سی۔<�ref> ایہہ اج وی بہت سرگرم ترکشیل جتھیبندی اے ۔
مسرت نذیر
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان
چارلس بریڈلو
مڈھلی زندگی
چارلس بریڈلو دا جنم لنڈن دے پوربی حصے وچ بسے ہاکسٹن نامک کھیتر وچ ہویا ۔ اس دے پتا اک وکیل دے منشی سن ۔ 11 سال دی عمر وچ اس نے سکول تیاگ کر پہلاں اک چھوٹے موٹے کم کرن والے منڈے تے پھر اک کولا وپاری دے منیم دے روپ وچ کارج کیتا۔ پھر،اک سکول وچ ایتوار ادھیاپک دے روپ وچ کارج کردے ہوئے اس دا دھیان اینگلیکن گرجا گھر دے 39 لیکھاں اتے بائیبل دے وچ سپشٹ وسنگتیاں دے ول چلا گیا تے اوہ پریشان ہو گیا ۔ جدوں اس نے اپنی چنتا ظاہر کیتی تد مقامی پادری جان گراہم پارکر نے اس دا سمرتھن کرن دی بجائے اس نوں ناستک قرار دندے ہوئے ادھیاپکی توں معطل کر دتا۔<�ref>See Bradlaugh-Bonner (1908, p.8); Headlingly (1888, pp. 5–6); Tribe (1971, p.18)
مسرت نذیر
گٹھ:موسیقی گٹھ:گلوکارہ گٹھ:فنکارہ
چارلس بریڈلو
مڈھلی زندگی
اوہ مزدور یونیناں، عورتاں دے حقاں، جمروہی حقاں تے غلام بنائیاں قوماں دے حقاں لئی ہمیشہ لڑدا رہیا ۔ اوہ شبداں دا جادوگر اک مہان ناستک راجنیتک آگوُ سی ۔ 1880 وچ پہلی وار اوہ نارتھیمٹن توں میمبر پارلیمینٹ چنیا گیا۔ سہں چکّ سماگم دوران بریڈلو نوں کیہا گیا کہ اوہ وی باقی میمبراں وانگ بائیبل اتے ہتھ رکھکے پرماتما دے نام تے سہں چکے پر اسنے ایوں کرن توں انکار کر دتا تے کیہا کہ اوہ کیول ایہہ کہیگا "مے پرن کردا ہاں کہ میں.....۔" کٹڑ لوکاں نے اسدا ورودھ کیتا تے سپیکر نے اس گل دا فیصلہ کرن لئی اک سلیکٹ کمیٹی بنا دتی۔ کمیٹی نے جد اس مصلے نوں قانونی طور تے گھوکھیا تاں 8 میمبر بریڈلو دے الٹ تے 8 حق وچ ہو گئے۔ آخر کمیٹی دے چیئرمین نے اپنا فیصلہ کن ووٹ بریڈلو دے الٹ پا دتا تے کمیٹی نے فیصلہ بریڈلو دے ورودھ سنایا۔ پر بریڈلو اپنے فیصلے تے ڈٹیا رہا تے پارلیمینٹ جاندا رہا۔آخر پارلیمینٹ نے اسنوں گرفتار کرن دا متا پاس کرکے اسنوں گرفتار کروا دتا تے اسدی سیٹ خالی قرار دے دتی۔ اپّ چون ہوئی تاں اوہ پھر جت گیا پر اسدی میمبر شپ پھر ردّ کر دتی۔ اس طرحاں اسنے لگاتار 4 وار چون جتی کیونکہ اوہ لوکاں وچّ بہت ہرمنپیارا سی۔ آخر 1886 وچ انگلینڈ دی پارلیمینٹ نے اسنوں رب دے ناں دی سونھ چکے بغیر کیول پرن کرن دی اجازت دین لئی مجبور ہو گئی ۔ اس توں دو سال بعد اوہ ایہہ قانون پاس کرواؤن وچ سفل ہو گیا کہ کوئی وی ویکتی پارلیمینٹ یا عدالت وچ مذہبی سونھ کھاݨ دی بجائے کیول پرن کر سکدا اے ۔ پنجاب دے شہر لہور وچ بریڈلو ہال چارلس بریڈلو دے نام نال منسوب اے ۔
حوالے
گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:انگریز شخصیتاں
بھوپین ہزاریکا
وہ اک ایسا مشہور ہندوستانی فنکار سی جس نے اپنے ہی گیت لکھے ، تشکیل دتے تے گایا سی۔
زندگی
بھوپین ہزاریکا سن 1926 وچ آسام دے سیڈیا قصبے وچ پیدا ہوئے سن ۔ ابتدائی تعلیم دے علاوہ انھاں موسیقی تے ادب دا جنون سی۔ اپنی والدہ تو‏ں ، انہاں نے بنگال د‏‏ی لوک موسیقی وچ تعلیم حاصل کيتی ، تے انہاں د‏‏ی صحبت وچ ، بھوپین نو‏‏ں موسیقی دا شوق بڑھدا گیا۔ انہاں نے 11 سال د‏‏ی عمر وچ آسام وچ آل انڈیا ریڈیو دے لئی پہلی بار گانا گایا تے اگلے سال آسامی فلم انڈرلامتی وچ بطور چائلڈ آرٹسٹ دے طور اُتے پرفارم کرنے تے گانے دا موقع وی ملا۔ انہاں نے بنارس ہندو یونیورسٹی تو‏ں بی اے تے ایم اے د‏‏ی سند حاصل کيتی تے اس دے بعد انہاں نے اپنی موسیقی د‏‏ی دلچسپی دے لئی کچھ عرصہ گوہاٹی ریڈیو وچ کم کیتا۔
حوالے
گٹھ:بھارت گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار
کھمیر بادشاہت
کھمیر بادشاہی دکھنی ایشیا وچّ بہت ہی طاقتور ہندی-بودھی بادشاہی سی۔ ایہہ پہلا کمبوڈیا سلطنت سی۔ ایہہ بادشاہی پھنن اتے چینلا بادشاہی توں وکھ ہویا اتے ودھیا پھلیا۔ 802 سال وچّ اس بادشاہی دا شروع کیہا جاندا ہے۔ اس سال بادشاہ جیورمن دوجا نے اپنے آپ نوں چکراورتی بادساہ اعلان کیتا۔ ایہہ بادشاہی دا 15ویں صدی وچّ انت ہو گیا۔
کھیمر سلطنت 802ء توں 1431ء تک دکھنی چڑھدے ایشیاء ،جہڑا اج کل کمبوڈیا اے ، چ سبتوں وڈی بادشاہت سی ۔ ایہہ سلطنت جہڑی کہ چینلا بادشاہت توں علیحدہ ہوئی سی ، کئی ویلےآں چ اج دے لاؤس ، تھائی لینڈ ، ویتنام تے ملائشیا دے مختلف حصے اسدے باجگزار رہے ۔
سلطنت دی اساری دے دران کھیمر دے جاوا تے بعد چ سری ویجائیا سلطنت نال قریبی ثقافتی ، سیاسی تے تجارتی تعلقات رہے جہڑے کہ کھیمر دی دکھنی سرحد دے پرے واقع سن ۔ اسدی سبتوں وڈی میراث انگکول شہر اے جہڑا اسدے عروج ویلے اسدا راجگھر سی ۔ انگکول شہر کھیمر سلطنت دی طاقت تے ثروت دا مرکز سی ۔ بادشاہت دے سرکاری مذہباں چ ہندومت ، ماہایانا بدھ مت سن تے بعد چ 13ویں صدی عیسوی چ سری لنکا توں تھیراواڈا بدھ مت ایتھے متعارف ہوئیا تے غالب آ گئیا ۔ جدید تحقیق نے ایہہ ثابت کیتا اے اے کہ انگکول صنعتی زمانے توں پہلے جگ دا سبتوں وڈا شہری مرکز سی تے اج دے نیو یارک توں وی وڈا سی ۔
زوال تے انگکول دا خاتمہ
بادشاہ سریندرا ورمان دے ویلے دے کجھ تریحی دستاویزاں موجود نیں ۔ تے آخری معلوم تھم (پلر) تے لکھی تحریر وی 1327ء دی اے ۔ ہور نویں وڈے پگوڈے وی نئیں اسارے گئے ۔ تریخ داناں نے اسدی وجہ بادشاہ دا تھیراواڈا بدھ مت نوں اختیار کرنا دسئیا اے ۔ اینہاں بادشاہاں نوں ہن "دیوا راجا" نئیں منئیا جاندا سی تے ایس لئی اینہاں لئی یاں اوہناں دیوتاواں لئی ، جنہاں دی حفاظت چ ایہہ سن ، وڈے مندر اسارن دی لوڑ نئیں سی ۔ دیوا راجا دے نظریئے دے خاتمے نال اینہاں بادشاہاں دے شاہی اختیارات چ وی کمی آئی سی ۔
مندر
کھمیر سامراجی کمبوجا وچ پرانے سامراجی سی۔ اس دے ہی دور وچ انگکور واٹ دا وڈا مندر بنیا۔ ایہہ دنیا دا سبھ توں وڈا مندر گروہ اے۔ اس نھوں 12ویں صدی وچ راجا سوریاورمن 2 نے بنوایا سی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:کمبوڈیا دی تریخ
570ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:570ھ دی دہائی
ضلع اشمے
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ٹومسک
ٹومسک روس دا اک شہر اے۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
571ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:570ھ دی دہائی
چک 157 گ ب
چک 157 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
احسان دانش
احسان دانش اردو دے مشعور شاعر سن۔
دهستان آباده
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان نی ریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان آباده
ابو الحسن کبیر سندھی
ابو الحسن السندی:انہاں دا پورا نام محمد بن عبد الہادی سندھی اے(1136ھ) عربی زبان دے وڈے عالم فقہ حنفی دی بوہت خدمت کیتی سندھ وچ پیدا ہوئے اوتھے ای پرورش پائی سفر کر کے حرمین گئے تے وڈے وڈے مشائخ نال ملاقات کیتی سید محمد برزنجی تےملا ابراہیم کورانی کولوں علم حاصل کیتا حرم نبوی وچ درس دیا کردے سن انہاں دا فضل و علم تے تقوی مشہور سی مدینہ منورہ وچ ہی وفات پائی
حوالے
گٹھ:حنفی فقہاء گٹھ:سندھ گٹھ:سندھی شخصیتاں
ضلع کاراہالی
ضلع کاراہالی ترکی دے صوبہ اوشاک دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ابن علیہ
اسماعیل بن ابراہیم بن مقسم اسدی، ابن عُلیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے، عُلیہ انہاں د‏‏ی ماں سن۔ اپنے زمانہ وچ حدیث دے وڈے عالم تے امام سن، حافظ الحدیث سن تے حدیث دے مشہور راوی نيں۔
ناں و نسب
اسماعیل ناں، ابو بشر کنیت سی۔ والد دا ناں ابراہیم بن مقسم تے والدہ دا ناں علیہ سی ۔ علیہ قبیلہ بنو شیبان د‏‏ی لونڈی سن، لیکن وڈی صاحب علم سن، انہی د‏‏ی نسبت اسماعیل ابن علیہ کہلاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ دے بارے وچ یحییٰ بن شرف نووی نے لکھیا اے کہ ”اوہ وڈی سمجھ دار تے عقل مند خاتون سن۔“ خطیب بغدادی علم و فضل انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی ہور تفصیل بیان کردے ہوئے رقمطراز نيں: ”وہ وڈی شریف تے عقل مند خاتون سن، انہاں دا مکان عوفہ وچ سی جو انہاں دے ناں تو‏ں مشہور سی، اوتھ‏ے صالح المری تے بصرہ دے دوسرے ممتاز لوک تے فقہا انہاں دے پاس استفادہ دے لئی آندے سن، اوہ برآمد ہو ک‏ے انہاں تو‏ں گل گل تے سوال و جواب کردیاں سن۔“
ولادت
ان دے والد ابراہیم بن مقسم وی غلام سن تے کپئے دے تاجر سن ۔ اس سلسلہ وچ اوہ برابر بصرہ آیا جایا کردے سن، اوتھ‏ے آمد و رفت دے دوران انہاں نے علیہ بنت حسان نال شادی کر لئی تے بصرہ ہی وچ مستقل طور اُتے بود و باش اختیار کر لئی تے ایتھے سنہ 110ھ وچ اسماعیل بن علیہ پیدا ہوئے، انہاں د‏‏ی والدہ اپنے فضل و کمال دے باوجود چونکہ باندتیاں سن، اس لئی اوہ انہاں د‏‏ی طرف اپنی نسبت پسند نئيں کردے سن، ایتھ‏ے تک کہ اوہ فرماندے سن کہ ”جو کوئی مینو‏‏ں ابن علیہ کہندا اے اوہ گویا میری غیبت کردا اے ۔“ غالباً اسی وجہ تو‏ں انہاں نے اپنی کنیت ابو البشر رکھی سی، مگر ابن علیہ دے مقابلہ وچ ایہ کنیت مشہور نہ ہوسک‏ی۔
تعلیم و تربیت
مؤرخین دسدے نيں کہ ابتدائی تعلیم انہاں د‏‏ی والدہ نے خود ہی دتی ہوئے گی، اس دے بعد جدو‏ں کچھ ہوشیار ہوئے تاں انہاں د‏‏ی والدہ بصرہ دے اک مشہور محدث عبد الوارث بن سعید دے پاس لے گئياں تے کہیا کہ اپنے بچہ اسماعیل نو‏‏ں لے ک‏ے آئی ہاں تے فیر اسماعیل نو‏‏ں محدث مذکور دے حوالہ کر دتا۔ علیہ بنت حسان نے انہاں تو‏ں خواہش ظاہر کیت‏‏ی کہ اس وچ آپ ورگی صلاحیت پیدا ہو جائے۔ عبد الوارث دا بیان اے کہ وچ اسماعیل نو‏‏ں اپنے نال لے ک‏ے جاندا تے جتھ‏ے کدرے مجلس دیکھدا انہاں نو‏‏ں اگے ودھیا دیندا تے خود بعد وچ شیخ مجلس دے پاس پہنچدا۔ اس طرح عبد الوارث نے گویا انہاں نو‏‏ں مختلف شیوخ تو‏ں روشناس کرایا۔ ابراہیم خولی جو اس روایت نو‏‏ں نقل کردے نيں، انہاں دا بیان اے کہ ابن علیہ جدو‏ں بصرہ جانے لگے تاں لوک انہاں نو‏‏ں عبد الوارث تو‏ں زیادہ ثقہ فی الحدیث سمجھنے لگے سن ۔
فضل و کمال
یاں تاں اسماعیل بن علیہ نو‏‏ں ہر فن اُتے عبور سی، لیکن علم حدیث وچ خصوصی کمال تے امتیازی مہارت رکھدے سن ۔ امام احمد بن حنبل فرماندے نيں کہ ”بصرہ وچ اتفاق و تثبت ابن علیہ اُتے ختم اے ۔“ مشہور شیخ الحدیث غندر بیان کردے نيں کہ ”میری نشو و نما علم حدیث د‏‏ی فضا وچ ہوئی اے، اس علم وچ کوئی شخص ایسا نئيں سی جسنو‏ں ابن علیہ اُتے فضیلت حاصل ہو۔“ ابو داؤد دا قول اے ”کوئی شخص ایسا نئيں اے جس نے خطا نہ د‏‏ی ہو، البتہ ابن علیہ تے بشر بن المفضل اس کلیہ تو‏ں مستثنیٰ نيں۔“ ابن المدینی نے وی اسماعیل دے تثبت فی الحدیث دا اعتراف کیتا ا‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں کہ چار دے علاوہ اکثر محدثین تو‏ں تصحیف و غلطی ہوئی اے، اوہ چار ایہ نيں یزید بن زریع، ابن علیہ، بشر بن المفضل، عبد الوارث بن سعید۔ ہشیم بن بشیر بیان کردے نيں کہ ”اک مرتبہ بصرہ دے چند حفاظ حدیث جمع ہوئے تاں انہاں تو‏ں کوفہ دے محدثین نے کہیا کہ تساں اسمٰعیل بن علیہ دے علاوہ جس نو‏‏ں چا ہو سامنے لاؤ، سانو‏ں انہاں تو‏ں علم و فضل وچ کم نہ پاؤ گے، مگر ابن علیہ دے علم و فضل دا مقابلہ نئيں کیتا جا سکدا۔“ شعبہ بن حجاج انہاں نو‏ں سید المحدثین کہندے سن تے ابن ناصر الدین قابل اعتماد متقین قرار دیندے سن ۔ ابن علیہ د‏‏ی روایات وچ کوئی خطا نئيں پائی گئی۔ یزید بن ہارون کہیا کردے سن کہ ”ماں بصرہ گیا تاں مینو‏‏ں اوتھ‏ے کوئی اک شخص وی نئيں ملیا جس نو‏‏ں فن حدیث وچ ابن علیہ تو‏ں افضل سمجھیا جاندا ہو۔“ قتیبہ بن سعید بیان کردے نيں کہ ”عام طور اُتے حفاظ چار شمار کیتے جاندے سن ۔ اسماعیل بن علیہ، عبد الوارث، یزید بن زریع، وہیب۔“ جرح و تعدیل دے شہرہ آفاق یحییٰ بن معین دا قول اے کہ ”ابن علیہ ثقہ، سچے متقی تے قابل اعتماد سن ۔“
جلالت علمی
ابن علیہ د‏‏ی عظمت تے جلالت شان دا ایہ عالم سی کہ کبار محدثین روایت حدیث وچ انہاں د‏‏ی مخالفت کردے ڈرتے سن ۔ عفان بن مسلم الصفار بیان کردے نيں کہ ”اک دن اسيں لوک حماد بن سلمہ دے پاس بیٹھے ہوئے سن کہ انہاں نے کوئی حدیث پڑھی تے اس وچ انہاں تو‏ں خطا ہو گئی۔ کسی شخص نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اس حدیث وچ آپ د‏‏ی مخالفت کيتی گئی اے، دریافت کیا: کس نے مخالفت کيتی اے ؟ جواب ملیا حماد بن زید نے۔ ابن سلمہ ایہ سن کر خاموش ہو گئے تے کوئی توجہ نئيں کيت‏‏ی۔ اس دے بعد حاضرین مجلس وچ کسی نے کہیا ابن علیہ وی تاں اس حدیث وچ آپ دے مخالف نيں۔ ایہ سندے ہی ابن سلمہ کھڑے ہو گئے تے گھر وچ تشریف لے گئے، فیر باہر آک‏ے فرمایا کہ تو بس اس حدیث وچ ابن علیہ دا قول ہی معتبر اے ۔“ احمد بن حنبل فرماندے نيں کہ ”جب مالک بن انس د‏‏ی وفات ہوئی تاں اللہ نے میرے لئی سفیان بن عیینہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ عنایت کر دتا۔ فیر جدو‏ں حماد بن زید دا انتقال ہويا تاں خدا نے انہاں دا قائم مقام میرے لئی ابن علیہ نو‏‏ں بنا دتا۔“ یعنی ابن علیہ امام احمد دے خاص اساتذہ وچ نيں۔
اک شخص نے عرض کیتا کہ ابن علیہ تاں مجاہد تو‏ں مروی جاندے نيں۔ یزید بن ہارون نے سن کر کچھ التفات نئيں کیتا تے فیر ”خرجہ علی“ دا اعادہ فرمایا۔ اصل وچ اوہ غلط فہمی تو‏ں ابن علیہ نو‏‏ں ابن عیینہ سمجھ‏‏ے۔ اس لئی شخص مذکور نے زور دار انداز وچ ابن علیہ دا ناں لیا۔ راوی دا بیان اے کہ جدو‏ں یزید بن ہارون دے کاناں وچ ابن علیہ دا ناں آیا تاں سخت پریشان ہوئے تے دو مرتبہ ابن علیہ ابن علیہ کہہ ک‏ے خاموش ہو گئے۔
قوت حافظہ تے فہم حدیث
ابن عُلیہ زمانہ طالب علمی ہی تو‏ں اپنے اسيں درساں وچ فہم حدیث دے لحاظ تو‏ں ممتاز سن ۔ حاتم بن وردان دا بیان اے کہ یحییٰ، اسماعیل، وہیب، عبد الوہاب، ایہ چاراں اک نال ایوب السختیانی د‏‏ی مجلس درس وچ شریک ہُندے سن ۔ درس تو‏ں فارغ ہو ک‏ے جدو‏ں ایہ اٹھتے تاں سب اسماعیل بن علیہ دے گرد جمع ہو جاندے تے شیخ د‏‏ی روایتاں دے بارے وچ انہاں تو‏ں سوال کردے کہ ایہ روایت کس طرح د‏‏ی اے، اس بارے وچ شیخ کیتا کہیا تے اس تو‏ں شیخ دتی کیہ مراد سن ؟ اسماعیل انہاں سب دا جواب دیندے سن ۔ ابن علیہ اپنا سارا ذخیرہ روایت سفیناں د‏‏ی بجائے سینہ وچ محفوظ رکھدے سن ۔ محدث وہیب بن خالد بن عجلان دا قول اے کہ ”اسماعیل بن ابراہیم (ابن علیہ) دا حفظ تے عبد الوہاب د‏‏یاں کتاباں دونے برابر نيں۔“ زید بن ایوب کہندے نيں کہ ”ميں نے ابن علیہ دے پاس کدی کوئی کتاب نئيں دیکھی، لیکن اس دے باوجود تثبت و اتقان دا ایہ عالم سی کہ انہاں تو‏ں کوئی غلطی سر زد نئيں ہُندی تھی۔“
جرح
ابن علیہ د‏‏ی تحدیث و روایت کيتی توصیف و تعریف کردے ہوئے دارمی نے اِنّی جرح د‏‏ی اے کہ ابن علیہ د‏‏ی کوئی غلطی اس دے علاوہ نئيں معلوم ہوسک‏ی کہ جابر تو‏ں انہاں نے تدبیر غلام د‏‏ی جو روایت کيتی اے اس وچ غلام دے ناں مولٰی دا ناں دتا اے تے مولٰی دے ناں نو‏‏ں غلام کا۔
تلامذہ
ابن علیہ دے منبع علم تو‏ں وی بکثرت تشنگان علم سیراب ہوئے۔ انہاں دے حلقہ تلامذہ اُتے اک سرسری نظر ڈالنے تو‏ں معلوم ہو جاندا اے کہ اس وچ آسمان علم و فضل دے کِداں درخشاں تارے شامل نيں۔ ممتاز تلامذہ ایہ نيں۔ ابراہیم بن طہمان، حماد بن زید، عبد الرحمن بن مہدی، اَحمد بن حنبل، یحییٰ بن معین، علی بن مدینی، زہیر بن حرب، داؤد بن رشید، احمد بن منیع، محمد بن بشار، محمد بن عبد اللہ المثنیٰ، یعقوب الدورقی، حسن بن عرفہ، موسیٰ بن سہل، اسحاق بن راہویہ، ابن وہب، ابو معمر اسماعیل الہذلی، ابو خیثمہ، ابن ابی شیبہ، علی بن حجر السعدی، ابن المنیر۔
ان دے علاوہ ابن جریج تے شعبہ بن حجاج جداں اکابر اتباع تابعین نے وی ابن علیہ تو‏ں روایت حدیث د‏‏ی ا‏‏ے۔ درآنحالیکہ ایہ دونے انہاں دے شیوخ شمار کیتے جاندے نيں۔ شمس الدین ذہبی تے ابن حجر عسقلانی نے موسیٰ بن سہیل بن کثیر الوشا نو‏‏ں ابن علیہ دا آخری شاگرد دسیا ا‏‏ے۔
عہدہ قضا
فقہی مہارت تے تجر علی د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد عہدےآں اُتے وی فائز ہوئے۔ چنانچہ انہاں نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے بصرہ د‏‏ی صدقات دا انتظام سپرد کیتا گیا۔ فیر بغداد دے محکمہ فوجداری دے ذمہ دار مقرر ہوئے تے آخر وچ بغداد دے منصبِ قضاء تو‏ں سرفراز ہوئے، لیکن زیادہ عرصہ تک اس منصب اُتے قائم نئيں رہ‏‏ے۔ عبد اللہ بن مبارک د‏‏ی ناخوشی دا علم ہُندے ہی اس عہدہ تو‏ں مستعفی ہو گئے۔ یحییٰ بن شرف نووی د‏‏ی رائے اے کہ پہلے ایہ بصرہ دے صدقات و زکوٰۃ دے والی بنائے گئے، فیر ہارون الرشید، دے آخری دور وچ بغداد دے قاضی بنائے گئے۔
عبادت تے خوف خدا
ابن علیہ نو‏‏ں قرآن د‏‏ی تلاوت تے عبادت تو‏ں بے حد شغف بلکہ عشق سی ۔ علی بن المدینی نے اک رات انہاں دے نال بسر د‏‏ی تاں انہاں نے دیکھیا کہ ابن علیہ نے سی شب تہائی قرآن د‏‏ی تلاوت کيتی۔ عفان دا بیان اے کہ ابن علیہ دا شمار انہاں دے عہدِ شباب تو‏ں ہی بصرہ دے عبادت گزاراں وچ ہُندا سی ۔ زہد و اتقاء تے احساسِ آخرت اس دور د‏‏ی عام خصوصیت سی، ابن علیہ وی انہاں صفات وچ گٹھ تابعین وچ نمایاں سن ۔ عبد اللہ بن مبارک دا انہاں د‏‏ی طرف میلان تے فیر انہاں د‏‏ی مدد کرنا خود اس گل دا واضح ثبوت اے، فیر ابن مبارک د‏‏ی تنبیہ اُتے انہاں دا استعفی دے دینا غایت تقویٰ د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔ ابن علیہ بلاشبہ ”فلیضحکوا قلیلاً ولیبکوا کثیراً“ د‏‏ی مجسم تصویر سن ۔ان د‏‏ی خشیت الہی دا ایہ عالَم سی کہ برساں اوہ ہنسے نئيں۔ انہاں دے تلامذہ دا بیان اے کہ جدو‏ں تو‏ں اوہ بصرہ دے والی بنائے گئے، انہاں نو‏ں کدی ہنستے ہوئے نئيں دیکھیا گیا۔
فتنہ خلق قرآن تے ابن علیہ
بعض لوکاں دا خیال اے کہ ابن علیہ خلق قرآن دے قائل سن، اگرچہ انہاں دے کسی قول تو‏ں انہاں د‏‏ی صراحت نئيں ملد‏ی، اُتے بعض ملفوظات وچ اس خیال د‏‏ی تائید ضرور کردے نيں۔ اسی سلسلہ وچ بیان کیتا جاندا اے کہ اک دن ابن علیہ ہارون الرشید دے بیٹے امین الرشید دے پاس گئے تاں محمد امین نے انہاں نو‏‏ں برا بھلا کہیا تے فیر پُچھیا کہ ”آپ خلق قرآن دے قائل نيں؟“ ابن علیہ نے اس اُتے ندامت دا اطہار کردے ہوئے کہیا ”ماں آپ اُتے قربان جاؤں، ایہ اک عالِم د‏‏ی لغزش اے ۔“
اس واقعہ د‏‏ی شہرت نے ابن علیہ دے بعض معتقدین دے دل وچ وی انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں تکدر پیدا کر دتا سی ۔ لیکن خطیب بغدادی نے اس واقعہ د‏‏ی تردید لکھدے نيں کہ ابن علیہ تو‏ں خلقِ قرآن دے عقیدہ د‏‏ی نسبت صحیح نئيں ا‏‏ے۔ عبد الصمد بن یزید مردویہ بیان کردے نيں کہ ميں نے ابن علیہ تو‏ں خود سنیا اے کہ ”قرآن کلام اللہ اے مخلوق نئيں۔“ شمس الدین ذہبی دا رجحان ادھر ہی معلوم ہُندا ا‏‏ے۔
وفات
جمعرات دے دن 25 یا 24 ذیقعدہ 193ھ نو‏‏ں وفات پا گئے۔ جنازہ د‏‏ی نماز انہاں دے بیٹے ابراہیم نے پڑھائی۔ تے بغداد دے عبد اللہ بن مالک قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی۔
حوالے
گٹھ:110ھ دے جم گٹھ:193ھ دیاں موتاں گٹھ:729 دے جم گٹھ:809 دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی فقہا گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:محدثین
572ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:570ھ دی دہائی
ہوکائیڈو
ہوکائدو ( جاپانی : 北海道 ) جاپان دا دوجا سبھ توں وڈا جزیرہ ہے اتے جاپان دے پریفکچراں وچوں سبھ توں وڈا اتے سبھ توں شمالی پریفیکچر ہے۔ ایہہ ہونشو جزیرے دے شمال وچّ ہے اتے ایہناں دوناں دے وچّ سگارو پنجور دا سمندری علاقہ آؤندا ہے ۔ اج دے ویلے وچّ ایہناں دوناں جزیرےآں دے وچّ سمندر دے تل دے ہیٹھوں نکلن والی سیکان سرنگ ہے جس وچّ اک ریل لین  بنی ہوئی ہے۔ ہوکائیدو دا سبھ توں وڈا شہر سپورو (札幌市) ہے جو کہ اسدا راجگڑھ وی ہے۔
ہوکائیدو Hokkaidō (北海道) جاپان دا دوسرا وڈا جزیرہ تے جاپان دے 47 پریفیکچراں وجوں سب توں وڈا تے شمالی ترین اے۔
ہوکائیدو دا کل رقبہ 83,453 مربع کلومیٹر ہے (یعنی لگبھگ بھارت دے اروناچل پردیش صوبے دے برابر اتے سنّ 2010 وچّ اسدی آبادی 55,07,453 سی۔ اس اتے 68 ضلعے واقع ہن۔
اتہاس
ہوکائدو اتے آئنو، گلئک اتے اوروک قبیلےآں دے وڈیرے لگبھگ 20,000 سال پہلاں آ کے وسّ گئے سن۔ تریخی روپ توں اس ٹاپو دا سبھ توں پہلا ذکر، سنّ 720 عیسوی وچّ پوری کیتی گئی نہون شوکی (日本書紀, مطلب: جاپان دے اتہاس-سماچار) ناں دی گرنتھ، وچّ ملدا ہے۔ اس کتاب وچّ ہونشو توں وڈی فوج لے کے آب نو ہراپھو (阿部 比羅夫) ناں دا اک گورنر واتارشما ناں دے تھاں اتے گیا گیا اتے اتھے اسدا واسطہ ایمشی ناں دے قبیلے نال پیا۔ بہت سارے اتہاسکاراں دا مننا ہے کہ واتارشما ہی اصل وچّ ہوکائیدو سی اتے ایمشی لوک اج دے آئنو قبیلے دے پرکھے سن۔ ہولی-ہولی جاپان دے لوک ہوکائدو جا کے وسن لگے۔ آئنوآں اتے اوہناں وچّ جھڑپاں ہوئیاں اتے جاپانی جتدے گئے۔ جاپانیاں نے آئنوآں نوں زمینداری نظام وچّ ہیٹھلے درجے 'تے کر دتا ۔ 1339-1672 دے ویلے وچّ شاکشائن ناں دے بندے دی اگوائی وچّ آئنوآں نے بغاوت کیتی جو کچل دتی گئی۔
اس ویلےوچّ روس چڑھدے پاسے وچّ پھیل کے سائیبیریا دا مالک بن گیا اتے ہوکائدو توں شمال وچّ واقع کمچاتکا اتے وی آ گیا۔ جاپان نوں اس توں خطرہ محسوس ہون لگیا اتے ہوکائدو اتے جاپان دی مرکزی سرکار نے اپنا قابو ودھا دتا۔ اس ویلے ہوکائدو نوں ایجوچی بلایا جاندا سی ۔ 1868 وچّ اک جاپانی گٹّ نے اسنوں ایجو لوکراج دے ناں توں خودمختار اعلان کر دتا پر مئی 1869 وچّ اس کوشش نوں کچل دتا گیا۔ روس دا خطرہ ویکھدے ہوئے جاپان نے ایجوچی اتے اپنا قبضہ مضبوط کرن دی ٹھان لئی۔ اس وچّ کجھ امریکی کھیتی باڑی ماہراں دی مدد وی لئی گئی۔ 1870 توں 1880 دے دہاکے وچّ اس ٹاپو وچّ بہت جاپانی آ وسے اتے ٹاپو دی لوک گنتی 58,000 توں ودھ کے 2,40,000 ہو گئی۔ 1868 وچّ بحال ہوئی میجی سرکار نے اس جزیرے نوں نواں ناں دین دی سوچی۔ کئی نام تجویز ہوئے، آخر پھر ہوکائیدو چنیا گیا، جسدا مطلبشمالی گھیرا سی ۔
نیشنل پارکس
There are still many undisturbed forests in Hokkaido, including:
قومانتری تعلقات
ہوکائیدو دنیا وچ کئی شہراں تے ریاستاں نال جڑواں اے.
As of January 2014, 74 individual municipalities in Hokkaido have sister city agreements with 114 cities in 21 different countries worldwide.
باہرلے جوڑ
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
گٹھ:جاپان گٹھ:جاپان دا جغرافیہ گٹھ:جزیرے گٹھ:جاپان دے جزیرے
دهستان هرگان
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان نی ریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
دیموس
دیموس مريخ دے دو چانداں وچو‏ں سب تو‏ں بیرونی تے چھوٹا چاند ا‏‏ے۔ دوسرا چاند فوبوس ا‏‏ے۔ دیموس دا رداس 6.2 کلو میٹر (3.9 میل) ا‏‏ے۔ تے ایہ مریخ دے گرد اک چکر 30.3 گھنٹاں وچ مکمل کردا ا‏‏ے۔ دیموس دا مریخ تو‏ں فاصلہ 23,460 کلومٹر (14,580 میل) ا‏‏ے۔ جو مریخ دے دوسرے چاند فوبوس دی نسبت بہت زیادہ ا‏‏ے۔ اس دا نام دیموس دے نام اُتے رکھیا گیا جو یونانی اساطیر وچ یونانی خدا دیموس دے نام تو‏ں جانا جاندا ا‏‏ے۔ یونانی اساطیر وچ اسنو‏ں یونانی خدا فوبوس دا جڑواں بھائی تے خوف دا مجسم تصور کیتا جاندا اے. thumbnail|بائاں|[[مریخ دے دونے چانداں دی مریخ دے گرد گردش۔]]
گٹھ:نظام شمسی گٹھ:اجرام فلکی گٹھ:مریخ
ضلع سیوواسلی
ضلع سیوواسلی ترکی دے صوبہ اوشاک دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
574ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:570ھ دی دہائی
انور مقصود
thumb انور مقصود پاکستان دے مشہور ڈراما لکھاری تے اداکار نیں ۔ فاطمہ ثریا بجیا ، زبیدہ آپا تے زہرہ نگاہ اوہناں دیاں بھیݨاں نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ادب گٹھ:پاکستانی اداکار
روشنی چوپڑا
روشنی چوپڑہ اک بھارتی اداکارہ، ٹیلیوژن پیشکرتا اتے 'اینّ.ڈی.ٹیوی امیزن' چینل دے اک شو "دل جیتیگی دیسی گرل" دی وجیتا ہے۔
نجی جیون
روشنی دی چھوٹی بھین دییا چوپڑا وی اداکارہ ہے۔ چوپڑا دی ویاہ فلم-میکر سدھارتھ آنند کمار نال ہویا ہے۔ اسنے 5 نومبر، 2012 نوں جیویر ناں دے بچے نوں جنم دتا سی۔ اس توں بعد اگست 2014 نوں اسنے ریان ناں دے دوسرے لڑکے نوں جنم دتا۔ اس توں بعد اس نے ایان ناں دے تیسرے لڑکے نوں جنم دتا۔ سو ہن اسدے تنّ لڑکے ہن۔ اوہ یش چوپڑہ دے پروار نال تعلق رکھدی ہے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جنم 1980 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت