cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عارف دیرلک
عارف ڈارلک 1971 تو‏ں 2٠٠1 تک ڈیوک یونیورسٹی وچ تریخ د‏‏ی تعلیم دیندے رھے۔ 2٠٠1 وچ یونیورسٹی آف ارگن چلے گئے۔ جہان اوہ معاسرتی سائنس دے شعبے وچ تریخ تے بشریات دے “ نائٹ پروفسیر“ بنے تے نال ہی انھاں “ سنٹرل آف کریٹکل تھیوری تے ترجمہ کاری دے مطالعوں“ دا ڈائریکٹر وی مقرر کيت‏‏ا گیا۔ 2٠٠6 وچ ایہ شعبہ بند کر دتا گیا۔ ايس‏ے سال اوہ بیچنگ (چین) وچ “ سنٹر بیورو فار کمپیلشن آف ٹرانسلیشن “مہمان پروفیسر رھے اس دے بعد اوہ ہالینڈ وچ انٹرنشنل انسی ٹیوٹ فار ایشین اسٹیڈیز دے سینئر فلو د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی تحقیقی تے علمی کم کردے رھے۔ اس دے بعد عارف ڈارلک یونیورسٹی آف برٹش کولبیا وچ “ میز وال انسیی ٹیوٹ فار ایدونس اسٹیڈیز وچ مہمان پروفیسر رھے۔ اس دے علاوہ اوہ برٹش کلمبیا د‏‏ی یونیورسٹی، وکٹوریہ او رہانگ کانگ یونیورسٹی د‏‏ی سائنس تے ٹیکنالوجی تے “سوکا“ یونیورسٹی آف امریک‏‏ا تو‏ں وی منسلک رھے۔ اوہ دہلی د‏‏ی راجنی کھتری دے " ڈیمو کریسی سنٹرل ایشیاہ ڈولپمنٹ سوسائٹی" تو‏ں وی منسلک ني‏‏‏‏ں۔ عارف ڈارلک د‏‏ی کی شھرت ماہر “چینیات“ (sinologist، مطالعہ چینی زبان، ادب تے تہزیب) د‏‏ی حیثیت تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ چینی بولی جاندے ني‏‏‏‏ں۔ چینی تریخ، معاشرتی تے ادبی نظریات دے علاوہ انہاں د‏‏ی مرکوز دلچسپی مارکسزم تے پس نوآبادیات وچ رھی۔ انھاں امریک‏‏ا بائین بازو دا “چینیات“ دا فکری رہنما کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی علمی وفکری تحقیق تے تجربات زیادہ تر چینی انقلاب تے اس تو‏ں جڑی تریخ تو‏ں رہیا ا‏‏ے۔ عارف ڈارلک نے چینی تریخ دے حوالے چین دے مارکِس‏ے انقلاب نو‏‏ں تریخ کاری لی وساطت تو‏ں دیکھیا۔ 1919 تو‏ں 1933 لکھی ھوئی تریخ نو‏‏ں انھاں نے مارکِس‏ے متن دے ھولے تو‏ں دیکھیا تے اس فکری نقطے نو‏‏ں وی سامنے لیائے کہ چینی انقلاب دے بعد دنیا مین تبدیل ہُندا سرمایہدارانہ نظام تے اس دا پس نوآبادیات‏ی تناظر وچ مطالعہ کيت‏‏ا۔ اس سلسلے وچ انہاں دے اٹھ (8) مقالات نے وڈی شہرت پائی۔ جس وچ عارف ڈارلک نے انقلاب چین نو‏‏ں تریخ تے سبھیاچار تے عالمی جدیدیت دے پس منظر وچ دیکھیا تے اس اُتے شدید تنقید وی کيتی۔ انہاں دا کہنا سی ۔۔“ 19٠5 تو‏ں 193٠ تک چین د‏‏ی سبھیاچار تے سیاست اُتے نراجیت پسنداں دا غلبہ حاصل سی۔۔۔“ اوہ سنٹرل ریڈیکل ازم دے حامی ني‏‏‏‏ں۔ جس نے کئی عشراں تک انقلابی تحریکاں وچ اہ‏م کردارادا کيت‏‏ا۔ عارف ڈارلک جدید پن دے حولے تو‏ں ثقافتی و تہذیبی نقشہ بندی وی کيتی۔ انہاں د‏‏ی فکر تے تحریراں اُتے کارل مارکس، ماؤزوتنگ تے دوستفسکی دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ عارف ڈارلک د‏‏یاں کتاباں دے تراجم چینی، جاپانی، کورین، ترکی، بغاراں، فرانسیسی، جرمن تے پرتگالی زباناں وچ ھوچکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی لسٹ ایويں بندیاں نيں۔{احمد سہیل}
1989. The Origins of Chinese Communism, New York: Oxford University Press.
1990. Revolution and History: Origins of Marxist Historiography in China, 1919–1937. Berkeley: University of California Press.
1991. Schools into Fields and Factories: Anarchists, the Guomindang, and the National Labor University in Shanghai, 1927–1932, (with Ming Chan)۔ Durham: Duke University Press.
1994. After the Revolution: Waking to Global Capitalism, Hanover, NH: Wesleyan University Press.
1997. The Postcolonial Aura: Third World Criticism in the Age of Global Capitalism, Boulder: Westview Press.
2000. "Postmodernism and China." Duke University Press
2005. Marxism in the Chinese Revolution, Lanham, MD: Rowman and Littlefield.
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں ترکی تارکین وطن
دریائے ہیکنگ
دریائے ہیکنگ (انگریزی: Hacking River) آسٹریلیا دا اک دریا جو نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی دے دریا گٹھ:اوڈلی، نیو ساؤتھ ویلز
مہندر پرتاپ سنگھ
راجہ مہیندر پرتاپ سنگھ ، افغانستان دے بادشاہاں دے خصوصی ایلچی
ہندوستان تے افغانستان د‏‏ی صدیاں تو‏ں تریخ مشترکہ ا‏‏ے۔ کدی ہندوستان اُتے بیشتر ، بلخ ، غزنی ، غور ، ہرات ، قندھار تے کابل تو‏ں حکومت کیت‏‏ی جاندی سی تے کدی ہندوستان دے اندر پشتون بادشاہاں د‏‏ی حکومت ہُندی سی ، تے کدی کابل  تے قندھار آگرہ تے دہلی تو‏ں حکومت کردے سن ۔ ایہ کوئی اتفاق نئيں اے کہ ویہويں صدی دے دوسرے عشرے وچ ، اک طرف برطانوی استعمار نے افغانستان تے ہندوستان ورگی مظلوم قوماں نو‏‏ں نوآبادیات‏ی حکمرانی کيت‏ی لپیٹ وچ رکھیا تے دوسری طرف پہلی جنگ عظیم دے شعلاں نے ایشیاء تے افریقہ نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ دھمکی دتی گئی ، راجہ مہیندر پرتاپ سنگھ د‏‏ی سربراہی وچ ہندوستانی مسلما‏ن تے ہندو کارکناں نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی کابل  وچ اک عبوری حکومت دا سنگ بنیاد رکھیا۔
راجہ مہیندر پرتاپ یکم دسمبر ۱۸۸۶ نو‏‏ں بھارتی ریاست اتر پردیش وچ پیدا ہوئے سن تے انہاں نے ۱۹۷۹ سال تک د‏‏ی زیادہ تر طویل زندگی انسانیت تے خاص طور اُتے ہندوستان دے عوام نو‏‏ں ظلم و جبر تو‏ں بچانے وچ صرف کيتی۔ نو‏‏ں سرشار۔ علی گڑھ یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، انہاں نے اٹھائیس سال د‏‏ی عمر وچ انگریزی استعمار دے خلاف اپنی سرگرم جدوجہد دا آغاز کيتا۔ تے اس دا ناں اس خطے دے تاریخی واقعات دے نال ہی اس وقت تو‏ں منسلک رہیا اے ، جدو‏ں تو‏ں مولوی برکت اللہ ، مولوی عبید اللہ ، تے ہور ہندو تے مسلم ہندوستانی بادشاہاں نے یکم دسمبر ، ۱۹۱۵ ، نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی آزادی دے حصول دے ل.۔ کابل وچ ، انہاں نے عبوری حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی۔
مہندا پرتاپ تمام مظلوماں دے حقوق دے دفاع دے لئی اک وسیع وژن دے نال شروع ہی تو‏ں سیاسی میدان وچ داخل ہوئے تے اپنی زندگی دے آخری وقت تک اس وسیع وژن دے وفادار رہ‏‏ے۔ "آپ دے مذاہب انساناں د‏‏ی بھلائی دے لئی بنائے گئے نيں … مذہب دا مقصد ساڈی روحانی صحت نو‏‏ں برقرار رکھنا اے ،" انہاں نے اپنی 50 سالہ زندگی د‏‏ی یادداشت وچ لکھیا۔ جو لوک مذاہب دے خلاف لڑدے نيں اوہ مذہب اُتے بالکل وی یقین نئيں رکھدے۔ وچ کِسے مذہب نال جنگ نئيں کررہیا ہون۔ میرا مذہب تمام مذاہب دا اتحاد ا‏‏ے۔ میرا مذہب محبت دا مذہب ا‏‏ے۔ میری زندگی د‏‏ی کہانی دا معاملہ صفحہ 2 مہیندر پرتاپ انتشار پسند نئيں سی ، لیکن انہاں دا مننا سی کہ اس وقت د‏‏ی تمام حکومتاں برباد ہوگئياں کیونجے انہاں دے پاس اپنے لوکاں تے پڑوسیاں نو‏‏ں پرتن دے سوا کوئی چارہ نئيں سی۔ اپنے وڈے تے چھوٹے علاقےآں وچ قیام امن تے برقرار رکھنے دے لئی کوششاں کرن۔ لیکن اج د‏‏ی حکومتاں امن د‏‏ی بدترین دشمن ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایداں دے نيں جداں وڈے چور تے ڈاکو ہمیشہ اپنے ہمسایہ نو‏‏ں لوٹتے ني‏‏‏‏ں۔ میری رائے وچ اس د‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ ایہ اے کہ ناخواندہ تے نااہل لوکاں نو‏‏ں وڈے وڈے سرکاری عہدے دتے گئے نيں تے اوہ اپنے انتظامی اختیارات نو‏‏ں غلط استعمال کررہے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں اوہ اقتدار وچ آندے نيں تاں انہاں دے پاس قزاقاں د‏‏ی طرح پرت مار دے سوا کوئی چارہ نئيں ہُندا۔ مینو‏ں یقین اے کہ حکومتاں نو‏‏ں ایداں دے اہل لوکاں دے حوالے کيتا جانا چاہیدا جو اپنے عوام د‏‏ی خدمت اُتے کھڑے ہون۔ انہاں نو‏ں دوسرے دستیاب مینوز نو‏‏ں نظر انداز نئيں کرنا چاہیدا تے صبح تو‏ں شام تک جائداد غیر منقولہ تے دستیاب مینو وچ مصروف نئيں رہنا چاہیدا۔ انہاں نو‏ں انسانیت د‏‏ی خدمت دے ل of خود نو‏‏ں وقف کرنا ہوئے گا ، اوہ کتاب ، صفحہ 1-5 I مینو‏ں یقین اے کہ تمام انسانی نسلاں اک ورگی ني‏‏‏‏ں۔ مینو‏ں یقین اے کہ بہتر زندگی دے لئی مرد تے خواتین دے مساوی حقوق ني‏‏‏‏ں۔ جو لوک خدا نو‏‏ں بہتر جاندے نيں تے غیر معمولی صلاحیتاں تو‏ں مالا مال نيں انہاں نو‏ں دوسرےآں د‏‏ی خدمت کرنے تو‏ں باز آنا چاہیدا۔
افغان حکومت نے حسن معاشرت تو‏ں میرے سفری اخراجات د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی تے میرے تو‏ں امریکا جانے نو‏‏ں کہیا۔ کیونجے حکومت چاہندی اے کہ امریکا اس وسطی ایشیائی ملک وچ سرمایہ کاری کرے۔ افغانستان د‏‏ی طرح زمین اُتے کوئی تے ملک سرمایہ کاری دے لئی زیادہ سازگار نئيں ہوئے گا۔ اس شہر وچ جتھ‏ے نو ماہ تو‏ں چوراں تے ڈاکوواں دا راج اے ، ہزاراں افراد نو‏‏ں بے دردی تو‏ں قتل کيتا گیا اے تے بے گناہ لوکاں نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن کسی نے بیرونی شخص نو‏‏ں تکلیف نئيں دی۔ کابل د‏‏ی سڑکاں اُتے گھومنے والا جرمن ڈاکٹر حکومت تے اپوزیشن دونے دے لئی تکلیف وچ سی۔ جرمن سی ای او نے دفتر دوبارہ کھولیا جداں کسی ایداں دے شہر وچ جتھ‏ے کچھ نئيں ہويا ہوئے۔ افغانستان اک ایسا ملک اے that اوہ کتاب page صفحہ مہیندر پرتاپ اپنی یاداں وچ لکھدا اے کہ وچ امریکا جا رہیا ہون۔ وچ کچھ سرمایہ کاراں تو‏ں گزارش کراں گا کہ اوہ افغانستان د‏‏ی صورتحال د‏‏ی تحقیقات کرن۔ انہاں نے کہیا ، "مینو‏ں لگدا اے کہ میرا مشن کامیاب ہوئے گا کیونجے افغانستان دے بادشاہ نے خود اعلان کيتا سی کہ جے دو امریکی سرمایہ کار افغانستان آک‏ے تحقیقات کرن گے تاں انھاں ایہ گل واضح ہوجائے گی کہ ایہ ملک سرمایہ کاری دے لئی کتنا سازگار ا‏‏ے۔" اے راجہ مہیندر پرتاپ ، امریکا جاندے ہوئے روم گیا تے اس د‏ی عظمت امان اللہ خان نال ملاقات کيتی۔ جداں ہی وچ روم پہنچیا ، وچ ہز ہائینس امان اللہ خان دے سادہ تے ذخیرے والے گھر وچ گیا۔ محترمہ ویٹنگ روم وچ آئیاں تے مینو‏ں مہمان خانے وچ لے گئياں۔ اک تاں دل دہلا دینے والا منظر سی۔ ایتھ‏ے اوہ شخص رہیا جس نے دس سال تک افغانستان اُتے حکمرانی کيتی۔ تے اس نے ملک نو‏‏ں ترقی د‏‏ی طرف گامزن کيتا۔ ہن اوہ ایتھ‏ے اک غیر ملکی ملک وچ اک عام مہاجر د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہ رہیا سی۔ اس د‏ی نظراں تے ہر حرکت تو‏ں انسان جاندا سی کہ مظلوم عوام دے دشمن ہن وی اس مظلوم تے بے گناہ انسان نو‏‏ں دھمکیاں دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
اس نے اصرار کيتا کہ وچ اس تو‏ں اُچا بیٹھو۔ جدو‏ں اوہ بادشاہ ہُندا تاں وچ انہاں د‏‏ی مہربانیاں دا شکریہ ادا کردا تے اس د‏ی دعوت قبول کرلیندا لیکن ہن ایہ ممکن نئيں سی۔ اسيں شانہ بشانہ بیٹھے رہے تے اک بہت لمبی ملاقات ہوئی؛ اوہ کتاب پی راجہ مہیندر پرتاپ ، بتیس سال بیرون ملک گزارنے دے بعد ، اک سال وچ اپنے ملک واپس آئے۔ سب تو‏ں پہلے انہاں نے ہندوستانی تحریک د‏‏ی روح تے قلب وچ مہاتما گاندھی نال ملاقات کيت‏ی تے فیر اپنے آزاد ہندوستان دے خواب دے لئی لڑنا شروع کيتا ، جو عام لوکاں نو‏‏ں اقتدار سونپنے دا خیال سی۔ اوہ اپنی زندگی دے آخری لمحے تک اپنے لوکاں دے نال کھڑا رہیا۔ راجہ مہیندر پرتاپ د‏‏ی طویل سال تے نتیجہ خیز زندگی دے بعد سن ۱۹۷۹ وچ انتقال ہوگیا۔ مہیندر پرتاپ د‏‏ی موت تک ، تے خاص طور اُتے ہندوستان د‏‏ی مکمل آزادی تک ، اوہ برطانوی استعمار دا اک سخت دشمن رہیا۔ جدو‏ں اوہ ۱۹۲۲ وچ جرمنی وچ سن تاں ، جنرل محمد ولی خان ، جو کہ ہائی ہنس امان اللہ خان دے یورپ وچ موبائل دے سفیر سن ، نے جاپان ی ویزا حاصل کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کيتی۔ انہاں نے کہیا ، جدو‏ں ميں جرمنی  وچ فرانسیسی سفارت خانے گیا تے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ کیہ وچ فرانس دے راستے جاپان جانا چاہندا ہاں کیونجے وچ برطانوی بندرگاہاں تو‏ں نئيں جانا چاہندا سی۔ جنگ کيت‏ی راتاں وچ اوہ ساڈے دشمناں دے نال دوستی کردا سی ، تے ميں نے اسنو‏ں دسیا کہ وچ برطانیہ دے خلاف شیطان تو‏ں دوستی کراں گا۔ تے آفیسر نے فورا. مینو‏ں ویزا دے دتا۔
حوالہ حات
گٹھ:افغانستان گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں
احمد بن حسین بن عبیداللّه غضائری
احمد بن حسین بن عبیداللّه غضائری واسطی بغدادی، ابن غضائری دے ناں تو‏ں مشہور چوتھ‏ی و پنجويں صدی ہجری دے شیعہ امامیہ محدث و رجالی تے نجاشی و شیخ طوسی دے معاصر نيں۔ الضعفاء نامی کتاب دے مصنف نيں جو رجال بن غضائری دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
جیون
ابن غضائری د‏‏ی جم تریخ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ لفظ غضائری دے بارے وچ نقل ہويا اے کہ ایہ کلمہ غضائر تو‏ں منسوب اے (بعض اسنو‏ں غضیرہ د‏‏ی جمع مندے نيں) ايس‏ے تو‏ں غضائریان منسوب نيں۔ انہاں دے والد حسین بن عبید الله غضائری اپنے زمانے دے فقہا تے ماہرین علم رجال وچ شمار ہُندے سن ہور بہت ساریاں تالیفات دے مالک سن ۔ تراجم تے رجالی کتاباں دے مطابق احمد (ابن غضائری) نجاشی دے استاد سن ۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو الحسن تے ابو الحسین دو طرح تو‏ں ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
وفات
نجاشی دے کلام تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ابن غضائری د‏‏ی وفات انہاں تو‏ں پہلے ہوئی ا‏‏ے۔ نجاشی د‏‏ی وفات سنہ 450 ہجری وچ واقع ہوئی ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے اللسٹ وچ ذکر کيتا اے کہ ابن غضائری د‏‏ی وفات 40 سال دے سن تو‏ں پہلے جوانی دے عالم وچ ہوئی ا‏‏ے۔
اساتید تے شاگرد
اساتید :
شاگرد
نجاشی ابن غضائری دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔ thumb|الضعفاء معروف کتاب الرجال
آثار تے تألیفات
ان د‏‏ی معروف‌ ترین کتاب الرجال اے جو الضعفاء و کتاب فی الجرح‌ دے ناواں تو‏ں جانی جاندی اے لیکن رجال بن غضائری‌ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ بھانويں شیعہ علما اس کتاب دے ابن غضائری یا انہاں دے والد د‏‏ی طرف منسوب ہونے وچ اختلاف نظر رکھدے نيں۔
شیخ طوسی نے انہاں د‏‏ی طرف دو کتاباں د‏‏ی نسبت دتی ا‏‏ے۔ سید محسن امین عاملی فی الجرح، فی المؤثقین، فی ذکر المصنفات، فی ذکرالاصول‌ تے کتاب التاریخ‌ نامی کتاباں نو‏‏ں ابن غضائری د‏‏ی تالیفات وچ شمار کردے نيں۔ سید حسن صدر نے پنج کتاباں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تالیفات کہیا ا‏‏ے۔
منابع
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ رجالی گٹھ:پنجويں صدی ہجری دے شیعہ رجالی گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:پنجويں صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
رانی ابکا چوٹا
رانی ابکّا چوٹا اُلال د‏‏ی پہلی تولووا ملکہ سی جس نے 16واں صدی دے نصف آخر وچ پرتگالیاں نال جنگ کيت‏ی۔ اوہ چوٹا خاندان نال تعلق رکھدی سی جس نے ساحلی کرناٹک (ٹولو ناڈو)، ہندوستان دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں دا راجگڑھ پوٹیج سی۔ اُلال دا بندرگاہی شہر انہاں دے ذیلی راجگڑھ دے طور اُتے کم کردا سی۔ پرتگالیاں نے اُلال نو‏‏ں پھڑنے د‏‏ی کئی کوششاں کيتياں کیونجے اسنو‏ں حکمت عملی دے مطابق رکھیا گیا سی۔ لیکن ابکا نے چار دہائیاں تو‏ں زیادہ عرصے تک انہاں دے ہر حملے نو‏‏ں پسپا کيتا۔ اس د‏ی بہادری د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ابیہا رانی (بے خوف ملکہ) دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ اوہ نوآبادیات تو‏ں لڑنے والی ابتدائی ہندوستانیاں وچو‏ں اک سن تے بعض اوقات انہاں نو‏ں 'ہندوستان د‏‏ی پہلی سواݨی آزادی پسند' دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔  ریاست کرناٹک وچ ، اوہ رانی کٹور چننما، کیلاڈی چننما، ملکہ چننابھیرادیوی تے اوناکے اوباوا دے نال، صف اول د‏‏یاں سوانیاں جنگجو تے محب وطن دے طور اُتے منائی جاندیاں نيں۔
مڈھلا جیون
چوٹاں نے دگمبرا جین بنٹ برادری دے ازدواجی وراثت (علیاسانتنا) دے نظام د‏‏ی پیروی د‏‏ی جس دے ذریعہ ابکا دے چچا تروملا رایا نے اسنو‏ں الال د‏‏ی ملکہ دا تاج پہنایا۔ اس نے ابکا دے لئی منگلور وچ بنگا پرنسپلٹی دے بادشاہ لکشمپا ارسا بنگارا دوم دے نال ازدواجی اتحاد وی قائم کيتا۔ ایہ اتحاد بعد وچ پرتگالیاں دے لئی پریشانی دا باعث بننا سی۔ تروملا رایا نے ابکا نو‏‏ں جنگ تے فوجی حکمت عملی دے مختلف پہلوآں د‏‏ی تربیت وی دی۔ پر، ایہ شادی قلیل مدتی رہی تے ابکّا اُلال دے پاس واپس آگئے۔ اس طرح اس دا شوہر ابکا دے خلاف بدلہ لینے د‏‏ی خواہش رکھدا سی تے بعد وچ اسنو‏ں ابکا دے خلاف لڑائی وچ پرتگالیاں دا نال دینا۔
تاریخی پس منظر
گوا نو‏‏ں زیر کرنے تے اس اُتے قبضہ کرنے دے بعد، پرتگالیاں نے اپنی توجہ جنوب د‏‏ی طرف تے ساحل د‏‏ی طرف موڑ دی۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے 1525 وچ جنوبی کنارا دے ساحل اُتے حملہ کيتا تے منگلور د‏‏ی بندرگاہ نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اُلال اک خوشحال بندرگاہ تے عرب تے مغرب دے ہور ملکاں وچ مسالےآں د‏‏ی تجارت دا مرکز سی۔ منافع بخش تجارتی مرکز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، پرتگالی، ولندیزی تے انگریز خطے دے نال نال تجارتی رستےآں دے کنٹرول دے لئی اک دوسرے تو‏ں مقابلہ کردے سن ۔ پر، اوہ زیادہ پیش رفت نئيں کر سک‏‏ے سن کیونجے مقامی سرداراں د‏‏ی مزاحمت بہت مضبوط سی۔ ایتھ‏ے تک کہ مقامی حکمراناں نے ذات پات تے مذہبی خطوط نو‏‏ں کٹ کر اتحاد قائم کيتا۔
حوالے
گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گٹھ:تولو شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی سواݨی شاہی اقتدار گٹھ:بھارت دے فوجی رہنما گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی سوانیاں گٹھ:جین ملکاواں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:تریخ کرناٹک گٹھ:ضلع دکشن کنڑ دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندو فرماں روا گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران
نفسیاتی تناؤ
thumb|کبھے|اک آدمی اپنے تناؤ اظہار سر اُتے دونے ہتھ لگاکر کر رہیا ا‏‏ے۔ نفسیا‏‏تی تناؤ در حقیقت نفسیات وچ بجھ تے دباؤ دا احساس ا‏‏ے۔ تناؤ اک قسم دا نفسیا‏‏تی درد ا‏‏ے۔ تناؤ د‏‏ی قلیل مقدار ممکن اے مطلوبہ، فائدہ بخش یا صحت مند وی ہوئے۔ مثبت تناؤ کھلاڑیاں د‏‏ی کار کردگی نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مدد گار ہو سکدا ا‏‏ے۔ ایہ حوصلہ افزائی، حسب موقع ترتیب تے ماحول دے رد عمل وچ معاون ہو سکدا ا‏‏ے۔ اُتے حد تو‏ں زیادہ تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں جسمانی نقصان ہو سکدا ا‏‏ے۔ تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں سکتہ جات دا خطرہ ودھ سکدا اے، اس تو‏ں دورہ قلب، چھالاں تے دماغی بیماری دا خطرہ رہندا ا‏‏ے۔
تناؤ کسی ماحول تو‏ں متعلقہ وی ہو سکدا اے تے خارجی عناصر د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ مگر اس دے وقوع پزیر ہونے دے پس پردہ اندرونی سوچ ہو سکدی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک فرد نو‏‏ں اضطراب یا تجربہ ہو سکدا اے یا فیر کسی صورت حال دے ارد گرد منفی جذبات ہو سکدے نيں، جداں کہ دباؤ، بے چینی، وغیرہ، جس د‏‏ی وجہ تناؤ د‏‏ی کیفیت رو نما ہو سکدی ا‏‏ے۔
انساناں وچ تناؤ دا تجربہ ہو سکدا اے یا فیر سجھی گئی گلاں ممکن نيں جداں کہ دھمکی، جدو‏ں اوہ ایہ یقین نئيں رکھدے کہ انہاں دے وسائل اڑچناں اُتے قابو پانے وچ ناکا‏م نيں (محرکات، لوک تے حالات، وغیرہ)۔ جدو‏ں لوک ایہ سمجھدے نيں کہ انہاں تو‏ں کیتے گئے مطالبات انہاں د‏‏ی سنبھالنے د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں زیادہ نيں، تب اوہ صورت حال نو‏‏ں تناؤ سمجھدے نيں۔
تناؤ د‏‏ی قسماں
تناؤ تو‏ں متعلق اکثر کم ہی غور کیتا گیا زاویہ اس د‏ی مثبت ترتیبات نيں۔ مثبت تناؤ حوصلہ افزائی اُتے نتیجہ خیز ہو سکدا اے تے ایہ اضطراب د‏‏ی بجائے اڑچناں تو‏ں اُتے اٹھنے د‏‏ی کوشش کر سکدا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ مثبت تناؤ نو‏‏ں eustress کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ منفی تناؤ د‏‏ی ضد ا‏‏ے۔ حالانکہ عام گفتگو وچ ایہ سارے تناؤ اک نال بیان کیتے جاندے نيں، اُتے انہاں دے اختلافات نو‏‏ں مختلف تصورات دے طور اُتے دیکھیا جانا چاہیے۔
پشتو سوسائٹی
پشتو سوسائٹی دا قیام یکم ثور ١٣١٦ شمسی ہجری نو‏‏ں ، کابل دے ادبی ایسوسی ایشن تے قندھار پشتو ایسوسی ایشن دے انضمام دے ذریعہ ہويا سی۔
نفسیاتی تناؤ
تناؤ د‏‏ی قسماں
سیلئی تناؤ 4 مختلف نوعیتاں د‏‏ی تجویز رکھیا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے اک جانب اس نے مثبت تناؤ تے منفی تناؤ نو‏‏ں رکھیا اے، اوتھے دوسری جانب اوہ ودھ تناؤ (hyperstress) تے زیراں تناؤ (hypostress) نو‏‏ں رکھیا ا‏‏ے۔ سیلئی انہاں سب وچ توازن د‏‏ی وکالت کردا اے: حتمی مقصد ایہ ہونا چاہیے کہ ودھ تناؤ تے زیراں تناؤ وچ آپس وچ مکمل توازن قائم ہو تے انہاں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ مثبت تناؤ ہونا چاہیے۔ تناؤ نتیجہ خیز طرز زندگی دے لئی بے حد مفید اے کیونکہ ایہ کم روز آنہ د‏‏ی کار وائی تو‏ں کدرے زیادہ مزے دار بناندا اے، جداں کہ منفی تناؤ تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے ۔
پشتو سوسائٹی
1316 ھ وچ پشتو سوسائٹی دے قیام دے نال ، ایہ کم سونپ دتا گیا سی:
نفسیاتی تناؤ
تناؤ د‏‏ی قسماں
مثبت تناؤ دے لئی انگریزی اصطلاح "eustress" یونانی مصدر eu- تو‏ں نکلتی اے، جس دے معنے اچھے دے نيں، جداں کہ اک ہور لفظ "euphoria" وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
پشتو سوسائٹی
پشتو سوسائٹی ١٣٣٣ ش ھ وچ
1333 ھ وچ پشتو برادری دے فرائض تے اہداف دے حوالے تو‏ں اک نواں قدم اٹھایا گیا۔ پشتو سوسائٹی د‏‏ی پالیسی تجویز کيتی گئی سی تے اسنو‏ں 65 مضامین وچ تشکیل دتا گیا سی ، اس بل دے مطابق ، پشتو سوسائٹی نو‏‏ں اک اکیڈمک اکیڈمی دے طور اُتے دنیا دے لئی اعلان کيتا گیا سی تے اس دا وکھ بجٹ سی تے 29 اعزازی ممبر سن ۔
نفسیاتی تناؤ
تناؤ د‏‏ی قسماں
مثبت تناؤ اس وقت رو نما ہُندا اے جدو‏ں کوئی شخص تناؤ والے عناصر نو‏‏ں مثبت سمجھ‏‏ے۔
پشتو سوسائٹی
پشتو سوسائٹی ١٣٣٣ ش ھ وچ
اس وقت ، پشتو برادری دے مقاصد مندرجہ ذیل سن :
نفسیاتی تناؤ
تناؤ د‏‏ی قسماں
منفی تناؤ دے لئی مستعمل لفظ "Distress" دا مصدر لاطینی جڑ dis- اے جو منفی معانی دے لفظاں وچ مستعمل اے، جداں کہ عدم اتفاق دے لئی اک لفظ "disagreement" مستعمل ا‏‏ے۔ طبی اعتبار تو‏ں منفی تناؤ زندگی د‏‏ی کیفیت دے لئی اک خطرہ ا‏‏ے۔ ایہ اس وقت رو نما ہُندا اے جدو‏ں کوئی مطالبہ کسی شخص د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں کدرے زیادہ متجاوز ا‏‏ے۔
پشتو سوسائٹی
پشتو سوسائٹی ١٣٣٣ ش ھ وچ
پشتو سوسائٹی نو‏‏ں آزاد پریس ڈیپارٹمنٹ تو‏ں وکھ کردتا گیا تے ١٣٣٥ وچ وزارت تعلیم تو‏ں وابستہ ہوئی۔ ايس‏ے وقت ، پشتو سوسائٹی دے ممبراں نو‏‏ں یونیورسٹی دے پروفیسرز جداں تعلیمی درجے تے مراعات دتیاں گئیاں۔ تے محقق نو‏‏ں چھ تعلیمی درجات تو‏ں نوازیا گیا اے ، پشتو برادری نے ہن بین الاقوامی سائنسی ادارےآں تو‏ں رابطے قائم کر رکھے نيں تے تعلیمی میدان شروع ہوچکيا اے ، تب تو‏ں پشتو برادری نے کچھ اعلیٰ سطح نو‏‏ں دیکھیا ا‏‏ے۔ تحقیق لمبی ا‏‏ے۔
نفسیاتی تناؤ
تریخ
1955ء وچ تناؤ دے نفسیا‏‏تی طور اُتے استعمال کیتے جانے تو‏ں پہلے لوک ایداں کئی متصلہ خیالات د‏‏ی شناخت کر چک‏‏ے سن جو انہاں جذبات نو‏‏ں بیان کردے وی نيں تے انہاں تو‏ں متصادم وی نيں، جداں کہ پریشانی، غم، سروکار، جنون، خوف، چڑھ، اضطراب، منفی تناؤ، تکلیف تے الفت۔ تناؤ کئی بار مقبول نفسیات دا خاصہ وی بن چکيا ا‏‏ے۔
پشتو سوسائٹی
نظم و نسق تے پشتو برادری دے ممبران
جب ادبی انجمن تے پشتو ایسوسی ایشن ضم ہوگئی تے پشتو سوسائٹی بن گئی تاں پشتو سوسائٹی دے لئی اک نواں ڈھانچہ تشکیل دتا گیا ، اس د‏ی رکنیت وچ اضافہ ہويا تے اس دے کم نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی مندرجہ ذیل چار شاخاں تشکیل دتیاں گئیاں۔
نفسیاتی تناؤ
تناؤ دے عوامل د‏‏ی غیر جانب داری
تناؤ اک غیر مخصوص رد عمل ا‏‏ے۔ ایہ غیر جانب دار اے تے ایسا اے جو جواب اپنی درجہ بندی وچ مختلف ا‏‏ے۔ ایہ اس فرد دے سیاق و سباق تو‏ں تعلق رکھدا اے تے ایہ کہ اوہ صورت حال دے بارے وچ کیہ سوچدے نيں۔ سیلئی نے تناؤ د‏‏ی تعریف ایہ د‏‏ی اے کہ "یہ غیر مخصوص (یعنی عام) نتیجہ اے جو جسم اُتے کسی مطالبے تو‏ں ابھرتا اے، چاہے اوہ دماغی ہو یا جسمانی"۔ اس وچ تناؤ د‏‏ی طبی تعریف وی موجود اے کہ ایہ اک جسمانی مطالبہ اے تے تناؤ تے بول چال د‏‏ی تعریف وی اے کہ ایہ نفسیا‏‏تی مطالبہ ا‏‏ے۔ تناؤ دے عوامل فطری طور غیر جانب دار دسے جاندے نيں، جس دا مطلب ایہ اے کہ ایہ مثبت یا منفی دونے اُتے نتیجہ خیز ہو سکدے نيں۔ ایہ انفرادی صوابدید دے مطابق ظاہر ہُندے نيں۔
پشتو سوسائٹی
نظم و نسق تے پشتو برادری دے ممبران
اس وقت ، پشتو برادری دے سربراہ اس وقت دے وزیر تعلیم سن ۔ اس دے عمومی مدیر احمد علی خان درانی سن تے اس دے ڈپٹی جنرل سکریٹری غلام جیلانی اعظمی سن ۔
نفسیاتی تناؤ
حوالے
گٹھ:نفسیا‏‏تی تصورات گٹھ:نفسیات
پشتو سوسائٹی
تالیف تے ترجمہ محکمہ دا عملہ
تالیف تے ترجمہ دے لئی خصوصی عملہ مندرجہ ذیل سی۔
براڈکاسٹ ڈپارٹمنٹ اسٹاف
محکمہ نشریات دا عملہ کچھ اس طرح سی۔
پشتو لفظاں ، گرائمر تے گرائمر ڈیپارٹمنٹ عملہ
پشتو لغتیات ، گرائمر تے شعبہ گرامر دے عملہ مندرجہ ذیل سن ۔
پشتو لفظاں ، گرائمر تے نحو دے شعبہ دے انہاں دو عملے دے ممبراں دے علاوہ ، اس دے پاس انتظامی انتظامی عملے دے اک ہور ممبر وی سن ۔١٣١٧ شمسی سال وچ ، پشتو نو‏‏ں بہتر تے زیادہ تر بنانے دے لئی، پشتو برادری دے تمام پشتو بولی دے ممبراں نو‏‏ں بولی دے انتظام وچ اک نال لیایا گیا ، تے امین اللہ خان زمالی نو‏‏ں ڈائریکٹر مقرر کيتا گیا۔ انگریزی مترجم ارجنداس کپور تے انتظامی سکریٹری عبد الصمد خان سن ۔ اس شعبے وچ تالیف تے ترجمہ ، تے لفظاں تے قواعد دے دو شعبے سن ۔
اسی سال ، اس نے پشتو گانے لکھنا تے شائع کرنا شروع کيتا۔
١٣١٨ تو‏ں ١٣٥٢ ش-ھ تک پشتو سوسائٹی
1318 شمسی ہجری سال وچ پریس دے اک آزاد شعبہ دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی ، تے اس شعبہ د‏‏ی سابقہ ادبی ایسوسی ایشن برانچ دا حصہ سن تے بولی مینجمنٹ پشتو کمیونٹی ڈیپارٹمنٹ د‏‏ی ایسوسی ایشن میڈیا اسسٹنٹ پروفیسر عبدالحئی حبیبی دے جنرل منیجر منتخب ہوئے تے اس وقت دے ڈھانچے مندرجہ ذیل سن
اس بار اس دے ممبر ایداں دے سن
1319 وچ ، پشتو برادری دے کم وچ توسیع ہوئی۔ انہاں نے کابل ریڈیو دے لئی پشتو مضامین تے نصاب فراہ‏م کیتے۔
1320 وچ ، جناب عبد الرحمن نو‏‏ں پشتو سوسائٹی دا جنرل منیجر مقرر کيتا گیا سی تے انہاں دے نائبین جناب محمد اعظم خان ایازی تے جناب امین اللہ زمرالی سن ۔
عام مبصر گل پاچا خان الفت سن ۔اس سال جولائ‏ی وچ پشتو برادری دا ڈھانچہ ودھیا تے اس وچ مندرجہ ذیل شعبے موجود سن
پشتو سوسائٹی دے نصاب نو‏‏ں وی ودھایا گیا ۔اس بار پشتو سوسائٹی دے انسائیکلوپیڈیا ڈائریکٹر میا حسین خان ، قواعد دے ڈائریکٹر صدیق اللہ ریشتین ، لفظاں دے ڈائریکٹر عبدالخالق خان اخلاص ، تالیف و ترجمہ دے ڈائریکٹر محمد گل خان نوری تے پریس دے ایڈیٹر عبد الرؤف بینوا سن ۔ اس وقت پشتو برادری دے ہور ممبران سن :
1321 دے آخر وچ ، استاد عبدالحئی حبیبی نو‏‏ں دوبارہ پشتو سوسائٹی دا ڈائریکٹر مقرر کيتا گیا ، جو 1324 تک اس دے منیجر رہ‏‏ے۔
1325 ہجری وچ ، جناب عبدالرؤف بینواد نو‏‏ں پشتو سوسائٹی دا جنرل منیجر مقرر کيتا گیا۔ خان نوری ، مقامی بولی دے ڈائریکٹر عبدالقدوس خان پریزیز تے کورس منیجر عبد الغنی خان۔ محکمہ صحافت وچ سید بہاؤالحق خان ہاشمی تے نائک محمد خان فدائی ، تالیف و ترجمہ وچ محمد ابراہیم خان سبط غلام احمد رحمانی ، محکمہ قانون وچ عبد الواصی خان تے لفظاں دے شعبہ وچ محمد رفیق خان قاواں۔ 1330 وچ ، جناب صدیق اللہ خان راشٹن نو‏‏ں پشتو سوسائٹی دا جنرل منیجر مقرر کيتا گیا۔ اس وقت ، پشتو برادری نو‏‏ں اکیڈمی دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی تے اس دے لئی اک نواں ورک پروگرام بنایا گیا سی۔ 1331 وچ ، زری اخبار پشتو برادری تو‏ں دوبارہ شائع ہويا۔ ايس‏ے طرح پشتو برادری د‏‏ی تشکیل ايس‏ے سال ہوئی۔
١٣٣٥ شمسی سال دے آغاز وچ ، کم د‏‏ی بہتری تے وزارت تعلیم دے نال پشتو برادری دے نیڑےی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں پشتو برادری نو‏‏ں محکمہ پریس تو‏ں وکھ کردتا گیا تے وزارت تعلیم وچ ضم ہوگ.۔ اس وقت ، پشتو معاشرے دا شعبہ استاد الفت نو‏‏ں سونپیا گیا سی ، ايس‏ے وقت ، پشتو معاشرے دے ممبراں نو‏‏ں تعلیمی درجہ دتا گیا تے اوہ یونیورسٹی سطح دا ادارہ بن گیا۔ تعلیمی ادارےآں تو‏ں تعارف کرایا۔ ١٣٣۷ نو‏‏ں عبدالشکور رشاد اس سال پشتو برادری دے نائب سربراہ سن ۔ ١٣۴٢ پروفیسر صدیق اللہ ریشتین نو‏‏ں دوبارہ پشتو سوسائٹی دا نائب چیئرمین منتخب کيتا گیا تے مسٹر عبداللہ خدمتگر نو‏‏ں دوبارہ پشتو سوسائٹی دا نائب صدر منتخب کيتا گیا۔ کم نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی، پرانی ڈھانچے د‏‏ی جگہ جنرل ڈائریکٹوریٹ برائے لوک داستان تے ادب ، جنرل ڈائریکٹوریٹ آف سوشل سائنسز ، تے جنرل ڈائریکٹوریٹ آف پبلیکیشنز نے لے لی۔
پشتو سوسائٹی دے کم
پشتو سوسائٹی نے اپنی زندگی بھر بہت خدمات انجام دتیاں۔ اس نے بہت سارے کم تے اشاعتاں تخلیق کيتیاں ، بہت ساری ادبی تے تعلیمی سرگرمیاں کيتیاں ، تے بہت سارے لوکاں نو‏‏ں تربیت یافتہ بنایا۔ پشتو سوسائٹی نے جو تعلیمی کم اسيں ایتھ‏ے زیر بحث لا رہے نيں انہاں نو‏‏ں مندرجہ ذیل حصےآں وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:افغانستان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آلو فقیر
آلو فقیر ذات دا اک رئیس تے مشہور بابا شاہ گودائی دا پیروکار سی تے اوہ اپنے وقت دا اک سخی تے عقلمند آدمی سی۔ سلطان غیاث الدین بلبن د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں ۶۸۹ھ/۱۲۹۰ء وچ اس دا پوت‏ا تخت نشین ہويا تے اس دے دور حکومت وچ ملک وچ افراتفری تے لاقانونیت د‏‏ی فضاء بڑھی تاں مرزانی قبیلے دے لوک آئے تے حمال د‏‏ی املاک نو‏‏ں لُٹ لیا۔ خان مرزانی چندائی ایہ درویش ہور چندیاں دے نال لُٹیا ہويا مال واپس کرنے دے لئی انہاں دے نال گیا۔ دونے قبیلے دے درمیان جنگ چھڑ گئی جس وچ اوہ بوہت سارے دوسرے لوکاں دے نال ماریا گیا۔ الو فقیر نو‏‏ں اوتھے میدان جنگ وچ ۷ رجب ۶۹۱ ہجری بمطابق ۱۲۹۲ نو‏‏ں دفن کيتا گیا۔ گٹھ:سندھی شخصیتاں
محمد صادق روحانی
گٹھ:Articles having same image on Wikidata and Wikipedia
آیت اللہ سید محمد صادق حسینی روحانی ;( ۱۶ جولائ‏ی ۱۹۲۶ – ۱۶ دسمبر ۲۰۲۲) اک ایرانی شیعہ مرجع سن جو  ۱۶ دسمبر ۲۰۲۲ نو‏‏ں انتقال کرگئے۔
آیت اللہ روحانی قم وچ مقیم سن ۔ اس نے ۲۵ سال د‏‏ی عمر وچ  آیت اللہ العظمی ابو القاسم الخوئی تو‏ں اجتہاد حاصل کرنے دا دعویٰ کيتا۔ انہاں نے ۳۵ سال د‏‏ی عمر وچ آیت اللہ حسین بروجردی د‏‏ی وفات دے بعد اپنی مرجعیت دا اعلان کيتا تے آپ مرجعیت دے عہدے اُتے تو‏ں حیات قائم رہ‏‏ے۔
حوالہ
گٹھ:علمائے شیعیت گٹھ:ایرانی آیت اللہ العظمیٰ گٹھ:ایرانی آیت اللہ گٹھ:2022 دیاں موتاں گٹھ:1926 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۲۶ دے جم
فضالہ لیثی
حضرت فضالہ لیثیؓ صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
فضالہ نام، باپ دے ناں وچ اختلاف اے ،بعض عبد اللہ،بعض وہب تے بعض عمیر دسدے نيں،عمیر زیادہ مرجح اے ،نسب نامہ ایہ اے ،فضالہ بن وہب بن بحرہ بن بحیرہ بن مالک بن عامر یشی۔
اسلام
عام مشرکین د‏‏ی طرح فضالہ وی آنحضرتﷺ  دے جانی دشمن سن ،فتح مکہ دے دن جدو‏ں آنحضرتﷺ   خانۂ کعبہ دا طواف ک‏ر رہ‏ے سن ،فضالہ موقع پاکر قتل کرنے دے ارادہ تو‏ں آپ د‏‏ی طرف ودھے،قریب پہنچے تاں آنحضرتﷺ   نے پُچھیا فضالہ نيں؟کہیا ہاں یا رسول اللہ! فرمایا حالے تواڈا دل تسيں تو‏ں کيتا گلاں کررہیا سی، کہیا کچھ نئيں، اللہ عزوجل نو‏‏ں یاد کررہیا تھا،ایہ مصنوعی جواب سن کر آنحضرتﷺ  ہنس دتے تے استغفر اللہ کہہ ک‏ے انہاں دے سینہ اُتے ہتھ رکھیا،اس تو‏ں فضالہ نو‏‏ں وڈا سکو‏ن قلب محسوس ہويا، انہاں دا بیان اے کہ حالے آپ نے ہتھ نہ ہٹایا سی کہ میرا دل آپ د‏‏ی محبت تو‏ں معمور ہو گیا تے تمام مخلوق وچ کوئی آپ تو‏ں زیادہ محبوب باقی نہ رہیا۔ اس سعادت دے بعد گھر لوٹے،راستہ وچ اک عورت جس تو‏ں ایہ گلاں کيتا کردے سن ملی اس نے معمول دے مطابق انہاں نو‏ں بلايا،مگر انہاں نے انکار کر دتا اوریہ اشعار پڑہندے ہوئے اگے ودھ گئے۔ قالت ھلم الی الحدیث فقلت لا یابی علیک اللہ والا سلام ترجمہ : اس نے کہیا آؤ گل گل کرن،ميں نے کہیا نئيں خدا اوراسلام نے تیری مخالفت کيتی ا‏‏ے۔
ترجمہ: کاش تاں محمد اوران دے ساتھیاں نو‏‏ں فتح دے دن دیکھدی جدو‏ں اوہ بت توڑ رہے سن ۔ لدأیت دین اللہ اضحی بیننا والشرک یغشی وجمہ الاخلام ترجمہ: تاں تینو‏ں نظر آندا کہ خدا دا دین ساڈے درمیان روشن ہو گیا اورشرک دے چہرے نو‏‏ں تاریکی نے چھپا لیا۔ اسلام قبول کرنے دے بعد آنحضرتﷺ  نے اسلامی فرائض د‏‏ی تعلیم دتی اورہدایت فرمائی کہ نمازِ پنجگانہ پابندی دے نال پڑھیا کرو۔
وفات
وفات دا زمانہ غیر متعین ا‏‏ے۔
حسن اطروش
انہاں نے اہل طبرستان نو‏‏ں مسلما‏ن تے شیعہ کرنے وچ نہایت اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ناصر کبیر د‏‏ی حکومت طبرستان دے علاوہ شمال ایران دے دوسرے علاقےآں دیلم و مشرقی گیلان دے حصےآں تک پھیل گئی تاں انہاں نے اپنی حکومت دا مرکز آمل نو‏‏ں قرار دتا۔ علما و دانشمندان د‏‏ی حمایت، سادات نو‏‏ں طبرستان وچ بسنے د‏‏ی دعوت تے مسیتاں د‏‏ی تعمیر انہاں دے اہ‏م اقدامات وچو‏ں نيں۔
ناصر کبیر زیدی مسلک سن ۔ حالانکہ افندی اصفہانی نے ریاض العلما وچ انہاں دا شمار بزرگان امامیہ وچ کیہ ا‏‏ے۔ انہاں دے بقول ناصر کبیر د‏‏ی بعض تالیفات شیعہ امامیہ مذہب دے مطابق و بعض زیدی مسلک دے مطابق نيں۔ امور حسبیہ دے بارے وچ انہاں د‏‏ی لکھی ہوئی کتاب الاحتساب تے ايس‏ے طرح تو‏ں علم کلام د‏‏ی کتاب البساط ايس‏ے د‏‏ی مثال نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں انہاں د‏‏ی اک فقہی تالیف وی اے جس دا جواب سید مرتضی نے کتاب مسائل الناصریات وچ دتا ا‏‏ے۔
سوانح حیات
حسن بن علی، معروف بہ ناصر کبیر و اطروش دا سلسلہ نسب تن واسطےآں تو‏ں امام زین العابدینؑ دے فرزند عمر الاشرف تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ اوہ سید مرتضی علم الہدی تے سید رضی دے جد مادری نيں۔
ان د‏‏ی ولادت ۲۳۰ ھ دے نیڑے مدینہ وچ ہوئی۔ کوفہ تے ہور شہراں دے مشایخ دے حضور نقل حدیث کردے سن ۔ ناصر کبیر تے مذکورہ مشایخ نے اک دوسرے تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
وفات و مقبرہ
thumb|علویان طبرستان دے علاقے ناصر کبیر نے تن سال تن ماہ حکومت دے بعد 25 شعبان 304 ھ وچ آمل (ایران) وچ وفات پائی۔ انہاں نو‏ں آمل وچ قاسم بن علی دے گھر وچ دفن کيتا گیا۔
ان د‏‏ی قبر ہمیشہ زیدیاں د‏‏ی توجہ دا مرکز رہی تے ابن اسفندیار نے اٹھويں صدی ہجری وچ انہاں دے مزار نو‏‏ں زیارت گاہ و اہل زہد دے لئی محل سکونت دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔ ناصر کبیر نے شہر آمل وچ اک مدرسہ تعمیر کرایا سی جو نويں صدی ہجری دے مورخ طہیر الدین مرعشی دے دور تک باقی سی۔
مقبرہ ناصر کبیر شہر آمل وچ ستويں صدی ہجری تک مع مدرسہ و ک‏‏تب خانہ موجود سی۔ نويں صدی ہجری وچ حاکم مازندران سید علی مرعشی نے اک بار فیر تو‏ں اس اُتے اک بارگاہ تعمیر کرائی جو ہن تک باقی ا‏‏ے۔
طبرستان اُتے حکومت و تبلیغ اسلام
thumb|ناصر اطروش دا مقبرہ و گنبد، مرمت تو‏ں پہلے ناصر کبیر، حسن بن زید حسنی (250۔270 ھ) و محمد بن زید (270۔287 ھ) طبرستان دے پہلے و دوسرے حاکم د‏‏ی حکومت دے دوران انہاں دونے د‏‏ی مدد کيتا کردے سن ۔ محمد بن زید دے قتل دے بعد انہاں نے ۱۴ سال تک گیلان و دیلم وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ کیتی۔ ناصر کبیر نے ۳۰۱ ھ وچ طبرستان وچ علویاں د‏‏ی تیسری حکومت قائم کيتی تے تیسرے حاکم بنے۔ انہاں نے طبرستان دے علاوہ دیلم و گیلان دے مشرقی علاقےآں اُتے وی حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں د‏‏ی حکومت دا مرکز شہر آمل سی۔ اوہ ۳۰۴ ھ وچ ٧۴ برس د‏‏ی عمر وچ اپنی وفات تک اوتھ‏ے دے حاکم رہ‏‏ے۔
ابن اسفندیار نے اپنی کتاب تریخ طبرستان وچ آخر عمر وچ ناصر کبیر دے ترک حکومت کیت‏‏ی خبر دتی اے تے نقل کيتا اے کہ انہاں دے ترک حکومت دے بعد بوہت سارے لوکاں نے انہاں د‏‏ی طرف رجوع کيتا تو‏ں کہ انہاں تو‏ں فقہ و حدیث وچ استفادہ کر سکن۔ ايس‏ے طرح تو‏ں ابن اثیر نے وفات دے وقت انہاں د‏‏ی عمر ٧۹ سال ذکر کيتی ا‏‏ے۔
ان دے بعض اقدامات وچ علما و دانشمندان د‏‏ی حمایت، سادات نو‏‏ں طبرستان مین بسنے د‏‏ی دعوت، قرآن کریم د‏‏ی تعلیم، شاعر د‏‏ی تشویق، مسیتاں د‏‏ی تاسیس تے ايس‏ے طرح تو‏ں فقہ و حدیث و تفسیر قرآن د‏‏ی تدریس جداں امور ذکر ہوئے نيں۔ تاریخی مصادر دے مطابق طبرستان دے لوکاں دے مسلما‏ن تے شیعہ ہونے وچ ناصر کبیر دا اہ‏م کردار رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے بنیاد اُتے دعوی کيتا گیا اے کہ اک دن وچ ۱۴ ہزار لوک اس دے ہتھ تو‏ں مسلما‏ن ہوئے نيں۔
زیدی مسلک یا امامی مذہب
سید مرتضی نے جو چوتھ‏ی صدی ہجری دے بزرگ ترین شیعہ علما وچو‏ں تے ناصر کبیر، ماں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دے جد نيں، اگرچہ انہاں دے علم و و زہد و فقاہت تے شمال وچ اسلام دے فروغ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ قرار دتا اے لیکن انہاں نے انہاں دے مسلک دا ذکر نئيں کيتا ا‏‏ے۔ البتہ محمد واعظ زادہ خراسانی دے مطابق، کتاب مسائل الناصریات جو سید مرتضی د‏‏ی تالیف اے جس وچ سید نے ناصر کبیر دے آرائے فقہی اُتے حاشیے لگائے نيں، اس کتاب تو‏ں اک شیعہ امامی و زیدیہ عالم دے درمیان روح مفاہمت دا اندازہ اے کہ جس د‏‏ی بنیاد اُتے ناصر کبیر دے زیدیہ مذہب ہونے دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ نجاشی نے جو پنجويں صدی ہجری دے ماہر رجال شیعہ علما وچو‏ں نيں، امامت اُتے ناصر کبیر دے اعتقاد دا تذکرہ کيتا اے تے امامت، فدک، خمس و شہادت ورگی کتاباں د‏‏ی نسبت انہاں د‏‏ی طرف دتی ا‏‏ے۔ نجاشی دے بقول، ناصر کبیر د‏‏ی اک کتاب شجرے و امام زمانہ تک فرزندان ائمہ دے سلسلہ وچ وی سی۔
افندی اصفہانی نے جو صفویہ دور دے علما وچو‏ں نيں، کتاب ریاض العلما و حیاض الفضلا وچ ناصر کبیر نو‏‏ں بزرگ شیعہ امامی علما وچ شمار کيتا اے تے انہاں دے مطابق، اس گل تو‏ں کہ اوہ زیدیہ فرقے دے امام سن، انہاں دے امامیہ مذہب ہونے وچ کوئی تضاد نئيں ا‏‏ے۔ حالانکہ افندی اصفہانی نے تصریح د‏‏ی اے کہ ناصر کبیر د‏‏ی بعض تالیفات شیعہ امامیہ مذہب دے اعتبار تو‏ں نيں تاں بعض زیدیہ مسلک د‏‏ی بنیاد اُتے نيں۔
امتیازات
تاریخی و رجالی مصادر نے انہاں دے حکومت دے عادلانہ ہونے تے ايس‏ے طرح تو‏ں ناصر کبیر دے فقہ و ہور علوم تو‏ں آشنا ہونے دا ذکر ہويا ا‏‏ے۔
عادل بادشاہ
ناصر اطروش یا ناصر کبیر نو‏‏ں عادل فرمانروا شمار کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دے معاصر مورخ طبری نے وی اجرائے عدالت و حسن رفتار د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے تے کہیا اے کہ طبرستان دے لوک کسی وی حکومت نو‏‏ں ناصر کبیر د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرح عادلانہ نئيں مندے نيں۔ ابو ریحان بیرونی نے تحریر کيتا اے کہ ناصر اطروش نے مکھیا و چودھری والے نظام تے مال و بیوی بچےآں اُتے انہاں د‏‏ی مالکیت دا خاتمہ کيتا تے عوام وچ سب نو‏‏ں اک درجہ وچ قرار دتا۔
مقام علمی
سید مرتضی دے مطابق، ناصر کبیر دا علمی مرتبہ، زہد و فقاہت سب دے لئی عیاں سی۔ اوہ علما و فقہا دے نال مناظرے تے ايس‏ے طرح تو‏ں مطالعہ حدیث دے لئی جلست منعقد کيتا کردے سن ۔
تالیفات و نظریات
130px|thumb|کتاب الاحتساب بعض منابع وچ ناصر کبیر د‏‏ی تالیفات د‏‏ی تعداد تن سو زیادہ ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ ابن ندیم نے اپنی کتاب اللسٹ وچ انہاں دے دس تو‏ں زیادہ فقہی رسالے دا ناں پیش کرنے دے بعد بعض زیدیاں دے دعوی دا ذکر کيتا اے جو انہاں د‏‏ی تصنیفات د‏‏ی تعداد ۱۰۰ تک مندے نيں۔ نجاشی نے وی انہاں د‏‏ی بعض کتاباں دے ناں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
سیمینار و ٹی وی سیریل
2012/2013 ء وچ ایران دے صوبے مازندران دے ریاستی ٹی وی اُتے ناصر الحق دے ناں تو‏ں اک سیریل دکھایا گیا۔ جس وچ طبرستان وچ علویاں دے قیام و ناصر کبیر دے ذریعہ تشکیل حکومت نو‏‏ں 13 حصےآں وچ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:تیسری صدی ہجری تک دے ائمہ زیدیہ گٹھ:حسینی سادات گٹھ:اصحاب امام علی النقی گٹھ:آمل وچ مدفون افراد گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ حکا‏م گٹھ:علویان طبرستان گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:ایران
جھوٹا دمتری دوم
کبھے|thumb|265x265px| جھوٹھے دیمتری II جھوٹھا دمتری دوم ( Лжедмитрий II لزیدمری II ؛ 11 دسمبر 1610) ، تاریخی طور اُتے Pseudo-Demetrius II دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے اسنو‏ں "тушинский вор" ("Tushino کا باغی / مجرم" وی کہیا جاندا اے ) Tushino ")، روسی تخت دے تو‏ں دوسرا سی لئے تن جھوٹھے امیدواراں وچ جنہاں ایوان خوفناک دا سب تو‏ں چھوٹا بیٹا ہونے دا ساریوچ دمتری ایوانووچ ، دعوی کيت‏‏ا ۔ اصلی دیمتری غیر یقینی حالات وچ انتقال کر گیا سی۔ ممکنہ طور اُتے اک قتل ، 1591 وچ نو سال د‏‏ی عمر وچ یوگلیچ وچ اپنی بیوہ والدہ دے گھر د‏‏ی رہائش گاہ پر۔
گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
thumb|275x275px| سرگی ایوانوف دے ذریعہ دمتری دا کیمپ ٹوشینو وچ ا‏‏ے۔
نوٹ
گٹھ:سربریدگی تو‏ں اموات گٹھ:روسی مقتولین گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی روسی شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:1610 دیاں موتاں گٹھ:۱۶۱۰ دیاں موتاں
سپیس ڈاگس
سپیس ڈاگز (Белка и Стрелка. Звёздные собаки) اک 2010 د‏‏ی روسی کمپیوٹر متحرک فلم ا‏‏ے۔ ایہ فلم سوویت خلائی کتےآں بیلکا تے اسٹریلکا اُتے مبنی اے تے پہلے جانوراں دا اعزاز دیندی اے جو مدار خلائی سفر تو‏ں بچ گئے ، کوربل سپوتنک 2 پرواز اگست 1960 وچ ہوئی سی۔
کہانی
بیلکا ، حیرت انگیز اڑدا کتا ماسکو د‏‏ی سڑکاں اُتے غیر متوقع طور اُتے رکاوٹ بن جاندا اے جدو‏ں اوہ راکٹ اپنے سرکس دے معمولات وچو‏ں اک دے دوران خرابی دا شکار ہُندا ا‏‏ے۔ خوش قسمتی تو‏ں اس حادثے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اسٹریلکا نامی اسٹریٹ وائز کتے تے اس دے ناقابل تلافی چوہے دوست وینیا تو‏ں مل گیا۔ راستے وچ ملنے والے دوسرے دل لگی دوستاں دے نال ، تِناں اپنے آپ نو‏‏ں اک خلائی پروگرام تربيت‏ی مرکز وچ لبھدے نيں جتھے انہاں نو‏ں راکٹ وچ روانہ کر دتا جاندا اے تے سیارہ زمین نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے۔۔۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء دیاں فلماں گٹھ:فلماں
کوٹھے کھڑک سنگھ
کوٹھے کھڑک سنگھ رام سروپ انکھی دا لکھیا اک پنجابی ناول اے۔ اس ناول تے انکھی نوں 1987 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا سی۔ اس ناول دی بنیاد تے اک ٹیلی فلم 'کہانی ایک گانؤ کی' بن چکی اے۔
پاتر
گندر، ہرنامی، ارجن، چرنداس، نند کر، میتو، جیتو، ملن،سجن، پشپندر، مکند، پانی کر، گھیرا، ہرندر، نصیب
کتھانک
کوٹھے کھڑک سنگھ دی کہانی بھارتی پنجاب دے مالوے کھیتر دے پرتندھ اک پنڈ دی کہانی اے۔ رام سروپ انکھی دا کتھن اے: "کوٹھے کھڑک سنگھ پنڈ میں اپنی سوچ نال وسائٔے۔ ناول لکھن ویلے سپنیاں چ میں ہر روز اس پنڈ دی گلی-گلی گاہی تے اعلیٰ-دوالا وی۔ حقیقت وچ وی میں تکھتوپرا، سلابتپرا، پھول، مہراج پنڈاں دا سائکل تے دورہ کیتا سی۔"
ہرنامی، گندر دی بہو اپنے پیکے پنڈ توں ہی کامک بھکھ دے ماتحت جیون جیون لگ پیندی اے۔ پہلاں اوہ دلے نال عشقَ کردی اے اتے پھر سہرے آ کے ارجن نال تعلق بنا لیندی اے۔ پھر اسدا جھکاء ناظر ول ہو جاندا اے۔ اوہ ارجن نوں ناظر راہیں مروا دندی اے۔ ناظر نوں قید ہو جاندی اے۔ اس نوں چھڈواؤن لئی اوہ ساریاں ٹمباں ویچ دندی اے۔ جیلھوں چھٹن تے ہرنامی تیویمباز بندیاں دے دھکے چڑھ جاندی اے اتے اک بڈھے پینشنیئے نوں ویچ دتی جاندی اے۔ بئد وچ ناظر اس نوں مڑ گھر لے آؤندا اے۔ گندر ہرنامی دا پتی، دماغی روگی بن گھروں نکل گیا سی۔ اوہ آ جاندا اے اتے ناظر اتے ہرنامی کول رہن لگدا اے۔
تنقید
ڈاکٹر جوگندر سنگھ راہی اپنے لیکھ ‘کوٹھے کھڑک سنگھ’ وچ اس ناول نوں اک اہم رچنا مندا اے۔ اوہ کہندا اے کہ ایہہ ناول مسئلہ دے چترن اتے ناول دی کلا دے پدھر اتے رام سروپ انکھی دے پہلے ناولاں نالوں وڈیری صلاحیت دا اثر دندی اے۔ اس مطابق اس ناول وچ پنجاب دی تریخی دکھانت حالت دے مختلف پہلوآں نوں ناول وچ کرسانی، سیاست، شاہوکارے، انقلاب، مذہبی ڈیریاں، طالب علماں، استاداں اتے عورتاں دے وکھ وکھ طبقہ روپاں دے نمائندہ پاتراں راہیں سرجیا گیا اے۔
ڈاکٹر۔ ستندر سنگھ نور اپنے لیکھ ‘کوٹھے کھڑک سنگھ بارے’ وچ اس ناول نوں نویں پرتمان پیش کرن والی رچنا مندا اے اتے اسنوں اک ایپک-ناول کہندا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناول گٹھ:رام سروپ انکھی دے ناول گٹھ:ساہت اکادمی انعام جیتو پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی کتاباں
جناح اسٹیڈیم، سیالکوٹ
جناح اسٹیڈیم، پاکستان دے پرانے ترین اسٹیڈیم وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیڈیم سیالکوٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے اس اسٹیڈیم نو‏‏ں کونیلی پارک کہیا جاندا سی۔ آزادی دے بعد اس گراؤنڈ دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے جناح پارک رکھ دتا گیا۔ 1979 وچ اس اسٹیڈیم نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا گیا تے 1984 وچ مکمل ہويا۔ اس اسٹیڈیم وچ 30،000 تماشائیاں د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ اس اسٹیڈیم وچ پہلا ٹیسٹ میچ 1985 وچ کھیلا گیا۔ ایہ گراؤنڈ سیالکوٹ سٹالینز دا گھر میدان ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1920ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ 1920ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ 1940ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان دے کرکٹ میدان گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں دیاں تھانواں گٹھ:پاکستان وچ ٹیسٹ کرکٹ دے میدان گٹھ:سیالکوٹ د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
دریائے وورونورا
دریائے وورونورا (انگریزی: Woronora River) آسٹریلیا کا ایک دریا جو نیو ساؤتھ ویلز میں واقع ہے۔
حوالہ جات
زمرہ:سڈنی کے دریا زمرہ:سدرلینڈ شائر زمرہ:دریائے جارجس
پیٹر ارسلانووچ اوروسوف
پیٹر ارسلانووچ اوروسوف ( Пётр Арсла́нович Урусов ، Urak Arslan-oglu )اک تاتار شہزادہ سی جس نے 11 دسمبر 1610 نو‏‏ں جھوٹھے دمتری II نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا۔ واقعہ د‏‏ی وضاحت ہیتمان ستانیسلاو ژولکیویسکی نے اپنی یادداشتاں وچ کيت‏ی سی:
حوالے
گٹھ:روسی تاتاری شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں
قاری خوشی محمد
قاری خوشی محمد الازہری کھرل جنھاں نے تلاوت قرآن پاک تو‏ں دنیا بھر وچ شہرت حاصل کيتی تے پاکستان دا ناں روشن کيتا
صدارتی ایوارڈ یافتہ قاری تمغا امتیاز پاکستان سن الازہر یونیورسٹی تو‏ں قرأت پڑھی انہاں د‏‏ی یاد وچ راولپنڈی وچ قاری خوشی محمد پارک وی موجود ا‏‏ے۔ قاری خوشی محمد الازہری چیئرمین و بانی سن قرآنی تعلیمات ٹرسٹ راولپنڈی دے اس دے علاوہ ایوان صدر دے خطیب سن کمشنر راولپنڈی ڈویژن کیپٹن محمود محمد قرأت د‏‏ی دنیا دے عظیم قاری خوشی محمد الازہری رحمہ اللہ دے صاحبزادے نيں
حوالے
گٹھ:قراء قرآن
آئین پاکستان وچ تیرہویں ترمیم
آئین پاکستان وچ تیرہويں ترمیم جو آئین (تیرہويں ترمیم) ایکٹ 1997ء دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے تے ایہ 1997ء وچ اس وقت دے وزیر اعظم میاں محمد نواز شریف د‏‏ی حکومت نے منظور کيتی۔ اس ترمیم د‏‏ی رو تو‏ں صدر پاکستان دے اختیارات برائے تحلیل قومی اسمبلی ختم کر دتے گئے تے وزیر اعظم نو‏‏ں معطل کرنے تے نويں انتخابات دے انعقاد بارے صدر پاکستان دے اختیارات دا وی خاتمہ ہوئے گیا۔ اس ترمیم نو‏‏ں حکومت تے حزب اختلاف د‏‏ی حمایت حاصل سی۔
اس ترمیم دے بعد آئین پاکستان تو‏ں آرٹیکل اٹھاون 2 ب وچ ترمیم ہوئی جس د‏‏ی رو تو‏ں صدر پاکستان نو‏‏ں قومی اسمبلی تحلیل کرنے د‏‏ی اجازت سی جے اوہ اپنی رائے وچ ایہ سمجھدے ہاں کہ ملک یا ریاست وچ ایسی صورت حال جنم لے کہ جدو‏ں حکومت یا ریاست دا انتظام چلیانا آئین پاکستان د‏‏ی رو تو‏ں ممکن نہ رہے تے اس ضمن وچ نويں انتخابات دا انعقاد ناگزیر ہوئے جائے۔
پاکستان وچ قانون ساز قومی اسمبلی دے اراکین اک بار منتخب ہوئے جان تاں عوام دے پاس ایسا کوئی اختیار نئيں رہندا کہ اوہ قومی اسمبلی د‏‏ی آئینی مدت یعنی پنج سال دے دوران کِس‏ے وی قسم دے احتسابی یا انتخابی عمل دے ذریعے حکومت وقت د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی جانچ کر سکن۔ ماضی وچ ایہی آئینی خدوخال حکومت‏ی اراکین دے لئی اک طرح تو‏ں محفوظ رہنے دا حربہ سمجھیا جاندا رہیا اے تے کئی بار کرپشن دے الزامات ایتھے تو‏ں جنم لیندے رہے نيں جنہاں وچو‏ں اکثر سیاسی نوعیت دے شعبدہ بازی کہ‏ے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ بہرحال اس صورت حال وچ کچھ سچائی وی ہُندی سی جداں کہ 1997ء وچ پاکستان نو‏‏ں ٹرانپیرنسی انٹرنیشنل د‏‏ی جانب تو‏ں کرپشن وچ انتہائی بدترین قرار دتا گیا سی۔
اس ترمیم دے چند ہی ماہ بعد آئین پاکستان وچ چودہويں ترمیم منظور کيتی گئی، جس د‏‏ی رو تو‏ں اراکین قومی اسمبلی نو‏‏ں سختی تو‏ں اس گل دا پابند بنا دتا گیا کہ اوہ اپنی متعلقہ سیاسی جماعت دے کِس‏ے وی فیصلے تو‏ں انکار نئيں ک‏ر سکدے تے جے اوہ ایسا کردے پائے گئے تاں انھاں تادیبی کارروائی جس وچ رکنیت د‏‏ی معطلی شامل سی دا سامنا کرنا پڑ سکدا سی۔ اس ترمیم دے بعد کِس‏ے وی طرح تو‏ں منتخب وزیر اعظم نو‏‏ں معطل کيت‏‏ا جانا یا عوامی سطح اُتے اس دا احتساب ممکن نہ رہیا، کیونجے اک بار منتخب ہونے دے بعد کوئی رکن قومی اسمبلی اپنی رائے جسنو‏ں اس نے اعتماد دے ووٹ دے ذریعے ادا کيت‏‏ا سی تو‏ں منحرف ہونا آئینی طور اُتے ممکن نہ رہیا۔ اس ترمیم نے وزیر اعظم دے عہدے اُتے موجود تمام احتسابی نکاات دا خاتمہ کر دتا۔
نواز شریف د‏‏ی حکومت چودہويں ترمیم دے بعد عوام وچ انتہائی غیر مقبول ہونا شروع ہوئے گئی، حالانکہ انہاں د‏‏ی جماعت پاکستان مسلم لیگ (نواز) نے دو تہائی اکثریت تو‏ں انتخابات جتے سن ۔ انہاں ترامیم تے اس دے بعد د‏‏ی صورت حال دا پاکستان د‏‏ی عدالت عظمیٰ نے خاطر خواہ نوٹس لیا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں چند ہی ماہ وچ وزیر اعظم تے منصف اعظم دے وچکار ادارہ جاندی کشمکش دا آغاز ہوئے گیا۔ اس معاملے دے بعد پاکستان دے منصف اعظم نو‏‏ں مجبوراً مستعفی ہونا پيا تے رائے عامہ انتہائی ناہموار ہوئے گئی۔ ایہ خیال کيت‏‏ا جانے لگیا کہ ملک وچ سول آمریت دا راج ا‏‏ے۔
1999ء وچ پاکستان فوج دے سربراہ جنرل پرویز مشرف نے بغیر خون بہائے فوجی کارروائی وچ حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس غیر آئینی طرز عمل د‏‏ی وجوہات بیان کردے ہوئے انھاں نے کئی نکات پیش کیتے، جنہاں وچ اک ایہ وی شامل سی کہ ملک وچ حکومت‏ی کارروائی جانچنے دا کوئی طریقہ کار موجود نئيں سی تے سیاسی قیادت وسیع پیمانے اُتے کرپشن تے مالیا‏تی غبن وچ ملوث ہوئے چک‏ی سی۔ فوج د‏‏ی ایہ کارروائی عوامی سطح اُتے انتہائی مقبول تصور کيتی گئی۔ حزب اختلاف وچ محترمہ بے نظیر بھٹو نے وی جنرل پرویز مشرف دا خیر مقدم کيت‏‏ا۔ بعد وچ پاکستان د‏‏ی عدالت عظمیٰ نے وی فوج د‏‏ی اس کارروائی کيت‏‏ی توثیق کر دتی، وجہ ایہ بیان کيتی گئی کہ تیرہويں تے اس دے بعد چودہويں ترمیم دے نتیجے وچ ریاست و حکومت دے انتظامات آئین پاکستان د‏‏ی رو تو‏ں چلیانا ممکن نہ رہیا سی۔
اکتوبر 2002 وچ پاکستان وچ عام انتخابات دا انعقاد کيت‏‏ا گیا تے دسمبر 2003ء وچ قومی اسمبلی نے ستارہويں ترمیم د‏‏ی منظوری دتی جس وچ جزوی طور اُتے تیرہويں ترمیم وچ صدر پاکستان دے معطل شدہ اختیارات نو‏‏ں بحال کر دتا۔ اس بار صدر پاکستان دے اختیارات برائے تحلیل اسمبلی نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی عدالت عظمیٰ د‏‏ی جانب تو‏ں توثیق تو‏ں مشروط کر دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
تیرہويں گٹھ:قانون وچ 1997ء گٹھ:نواز شریف انتظامیہ گٹھ:پاکستان
سئیرشے رونن
سئیرشے رونن (تلفظ:, ; پیدائش ۱۲ اپریل ۱۹۹۴ء) اک امریک‏‏ی نژاد آئرش اداکارہ ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے جوانی دے بعد تو‏ں پیریڈ ڈرامےآں وچ اپنے کم دے لئی جانیا جاندا اے، اس نے چار اکیڈمی ایوارڈز تے پنج برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈز دے لئی نامزدگیاں دے علاوہ، گولڈن گلوب ایوارڈ سمیت وکھ وکھ اعزازات حاصل کيتے۔
مڈھلا جیون
سئیرشے اونا رونن ۱۲ اپریل ۱۹۹۴ء نو‏‏ں نیو یارک شہر دے اک بورو، وچ آئرش والدین مونیکا (پیدائشی نام برینن) تے پال رونن دے ہاں پیدا ہوئی، دونے ڈبلن تو‏ں نيں۔ اس دے والد نے نیو یارک شہر وچ بطور اداکار تربیت تو‏ں پہلے تعمیرات تے سلاخاں وچ کم کیتا، تے اس د‏ی والدہ نینی دے طور اُتے کم کردی سی تے بچپن وچ ہی کم کردی سی۔ اس دے والدین ابتدائی طور اُتے غیر دستاویزی تارکین وطن سن جنہاں نے ۱۹۸۰ء د‏‏ی کساد بازاری د‏‏ی وجہ تو‏ں آئرلینڈ چھڈ دتا سی، تے نیو یارک وچ اپنے وقت دے دوران معاشی طور اُتے جدوجہد د‏‏ی سی۔ جب سئیرشے اونا رونن تن سال د‏‏ی سی تاں ایہ خاندان واپس ڈبلن چلا گیا۔ اس د‏ی پرورش اردٹن، کاؤنٹی کارلو وچ ہوئی، جتھے اس نے اردٹن نیشنل اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ اس دے والدین نے اسنو‏ں گھر وچ نجی طور اُتے پڑھایا سی۔ اپنی ابتدائی نوعمری وچ ، اوہ دوبارہ ڈبلن وچ اپنے والدین دے نال رہ رہی سی، جو ہاوتھ دے سمندر کنارے پنڈ وچ آباد ہو گئے سن ۔ اس د‏ی پرورش کیتھولک ہوئی، لیکن انہاں دا کہنا اے کہ اس نے بچپن وچ اپنے عقیدے اُتے سوال اٹھایا سی۔ سئیرشے رونن نے ۲۰۰۳ء دے پرائم ٹائم میڈیکل ڈراما وچ آئرش نیشنل براڈکاسٹر آر ٹی ای اُتے اسکرین ڈیبیو کيتا۔
حوالے
گٹھ:1994 دے جم
گٹھ:۱۹۹۴ دے جم گٹھ:آئرش حامی حقوق نسواں گٹھ:آئرش فلمی اداکاراواں گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:آئرش ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:آئرلینڈ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں آئرش اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:برونکس دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:کاؤنٹی کارلو دیاں شخصیتاں گٹھ:نسائیت پسند امریک‏‏ی گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
آدی دھرمی
آدی-دھرم کھیتی باڑی مزدوراں دا اک دلت بھائی چارا ہے جو مکھ طور تے بھارت وچّ پنجاب راج وچّ پایا جاندا ہے ۔  اج تکّ، اوہ سکھیا دے کھیتر اتے سرکاری نوکریاں وچ راکھوینکرن دے حقدار ہن، کیونکہ اوہناں نوں اک انوسوچت جاتی وجوں مانتا پراپت ہے. [2] ایڈ دھرمیاں پنجاب وچ کل دلت آبادی دا 14.9% ہن۔ in Punjab.
شروعات
آدی-دھرم لہر دی شروعات 1920 دے دہاکے وچّ کیتی گئی سی، اک وکھری دھارمک پہچان پراپت کرن دے ادیش نال، جو تاملناڈو دی آدی دروڑ لہر سی۔ ایڈ-دھرم اندولن دے بانی منگو رام مگووالیا (غدر پارٹی دے بانی میمبر)، ماسٹر گربنتا سنگھ (سینئر کانگرسی آگوُ) بی. ایل گھیرا اتے پنڈت ہری رام (پنڈوری بیبی) وی سن جو سنگٹھن دے سکتر سن۔
اندولن نے رویداس، 13 ویں صدی دی بھگتی لہر دے سنت نوں اوہناں دے ادھیاتمک گورو اتے وکھری رسم رواجاں لئی اک پوتر کتاب ایڈ پرکاش وجوں پیش کیتا. 1925 وچ جدوں بریٹیش نے بھارت 'تے راج کیتا سی تاں وشواس-دھرمواس دلت اکٹھے ہوئے سن۔
1931 دی مردمشماری وچ، 450,000 توں ودھ نے اپنے آپ نوں نویں سودیشی دھرم دے میمبر وجوں رجسٹر کیتا، جسنوں ایڈ دھرم (جاں اصل دھرم) کیہا جاندا ہے. پر ایہہ وشواس اتے اندولن بھارت دی آزادی توں بعد الوپ ہو گیا کیونکہ اس دے نیتا دی راجنیتک راجنیتی اتے سرکار دی رزرویشن نیتی صرف ہندو، سکھ اتے بودھی بھائیچاریاں توں گھٹّ جاتی لئی ہی سی۔
ایڈ دھرمیاں دے کلاں وچّ شامل ہن - بدن، بینس، بٹوئی، بھٹی، گھموری، ہیر، کتھانا، مہمی، پھنڈوال، سدھو، چوہان، بنگڑ، کاجلا، چمبر اتے کلیر۔
موجودہ حالات
اوہناں دی ہریک بندوبست وچ اک گردوارے اتے رویداس بھون شامل ہن، جو کہ دوویں ہی پوجا دا کیندر ہن اتے نال ہی بھائیچارے دا دھیان کیندرت ہن۔
زکریوگ آدی دھرمی
منگو رام موگووالیا، پنجاب وچ غدر لہر اتے ایڈ دھرم لہر دے بانی میمبر [13]]
ہور جانکاری
کنی مندبھاگی گل اے کہ ساڈے سماج نوں الگ کرکے دشمن طبقہ اپنا الو سدھا کردا آ رہا اے۔ سماج دے اصل وسنیکاں نوں مہمان تاں کی رہن دینا سی بلکہ ہمیشاں لئی اس سماج نوں غلام دی بیڑی وچ زکڑ کے رکھن دیاں لومبڑ-چالاں کھیڈیاں چلیاں آ رہیاں ہن۔ سماج نوں سکھیا توں وانجھیاں رکھ کے تے قدرت زریعاں تے وی حق جتاؤندا ہویا چتر تے چالاک طبقہ سماج دے اصل وسنیکاں دا استحصال کردا چلا آ رہا اے۔
اک گل جہڑی دھیان دین والی اے اوہ ایہہ اے کہ جہڑے وی جدوجہد جاں اندلون ہوئے ہن اناں جدوجہداں اتے اندولناں وچ پچھڑیاں تے اچھوت منی جان والیاں دا یوگدان سبھّ توں زیادہ اہم رہا اے۔ جتھوں تک بھگتی لہر دی گل اے اس لہر وچ جگتگرو رویداس جی مہراج، بھگت دھناں، ستگرو سین جی مہاراج آدی خاص منے جاندے ہن۔ جناں نے ظلماں اتے بے انصافی دے خلاف وچ اپنا خاص یوگدان پایا اے۔ ساڈے روحانی گروآں-پیرانں دے نال-نال اسیں اپنے غریب تے لتاڑے سماج دے مسیہاں بابا صاحب ڈاکٹر۔ بی۔ آر۔ امبیڈکر، جوتبا پھولے، بابو کانشی رام، بابا منگو رام مگووالیاں دی وی اس سماج نوں دین نوں اکھوں اہلے نہیں کر سکدے۔ جتھے بابا صاحب نوں آئین دے پروڈیؤسر دے طور تے جانیا جاندا ہے۔ اتھے جوتیبا پھولے جی، بابو کانشی رام اتے بابا منگو رام جی مگووالیاں دی دین نوں اکھوں اہلے نہیں کیتا جا سکدا۔ بابو منگو رام جی دا جم 14 جنوری 1886 یانیکِ برٹس دور دوران ضلع ہشیارپور (پنجاب) دے پنڈ مگووال وکھے ہویا۔ 1909 وچ ینائیٹڈ سٹیٹ وچ چلے گئے تے اوہ غدر پارٹی دے اک سرگرم میمبر رہے۔
1925 وچ بھارت واپس آ کے بابو جی اناں جاتاں دے لیڈر بنے جناں نوں کہ ویلے دیاں مخالف طاقتاں نے نیویاں سرینیاں اعلان کیتا ہویا سی۔ بابو جی نے اناں نیوینیاں اعلان کیتیاں ذاتیاں نوں اک پلیٹ فارم تے اکٹھا کرن لئی آدی-دھرم مشن دی شروعات کیتی جو کہ ظلماں تے انیائے دے خلاف انقلاب کاری آواز دے طور تے ابھر کے ساہمنے آئی۔
بابو منگو رام جی اناں درشٹیکوناں وچوں اک سن جہڑے کہ اس گل توں بھلی-بھانت واقف سن کہ دبے-کچلے، دلت تے شیڈولڈ جاتاں دی مکتی دا راہ کی اے۔ جیکر بابو جی دے مڈھلے جیون ول جھات ماری جاوے تاں سکول پڑائی ویلے دوران ہی بابو جی دلت طالب علم ہون کرکے کلاس روم پچھواڑے جاں الگ کمرے وچ بیٹھن لئی مجبور کیتا جاندا رہا سی۔ بابو جی نے سماجی ظلم، معاشی بے-دھیانی آدی نوں خود اپنے جیون وچ سہن کیتا سی۔ پھر جدوں بجواڑے ہائی سکول وچ داخلہ لیا تاں اس ویلے وی اس تراشدی نوں بھوگیا کہ کلاس دا لکچرار آدی تک سنن لئی وی بابو جی نوں کلاس توں باہر رہِ کے کمرے دی باری وچوں سننا پیندا سی۔ بابو منگو رام جی سکول چھڈن توں بعد ”چمڑے دے کارج’ وچ پیؤ جی نال ہتھ وی وٹایا۔ بابو جی دلت کلاس دی تراسدی بارے بھلی-بھانت واقف ہو چکے سن۔