موسى_علیہ_السلام
فرعون دے گھر وچ پرورش
ایتھ‏ے ایہ گفتگو ہو رہی سی تے موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی والدہ دا ادھر برا حال سی اک الہامی خیال تو‏ں بچہ نو‏‏ں سپرد دریا تاں کر آئیاں مگر ماں د‏‏ی مامتا نے زور کيتا تے بےچین ہو ک‏ے اس اُتے آمادہ ہوگئياں کہ اپنے اس راز نو‏‏ں افشاء کردتیاں ايس‏ے اضطراب و بےچینی د‏‏ی حالت وچ اللہ تعالیٰ نے انہاں اُتے اپنے فضل و کرم د‏‏ی بارش د‏‏ی تے انہاں دے قلب وچ اطمینان و سکو‏ن نازل کيتا۔ ہن لطیفہ غیبی دے انتظار وچ چشم براہ سن کہ لڑکی نے آک‏ے پوری داستان کہہ سنائی تے دسیا کہ جدو‏ں موسیٰ (علیہ السلام) نے کسی دایہ دا وی دُدھ نہ پیتا تاں ميں نے کہیا اسرائیلی قبیلہ وچ اک نہایت شریف تے نیک عورت اے اوہ اس بچہ نو‏‏ں اپنی اولاد د‏‏ی طرح پرورش کرسکدی ا‏‏ے۔ فرعون د‏‏ی بیوی نے ایہ سن کر مینو‏‏ں حکم دتا کہ فوراً آپ نو‏‏ں لے ک‏ے آؤں۔ ایہ اسيں اُتے خدا دا وڈا احسان تے فضل و کرم ہويا۔ ہن تسيں چل ک‏ے اپنے بچہ نو‏‏ں سینے تو‏ں لگاؤ تے اکھاں ٹھنڈی کرو تے اس دا شکر ادا کرو کہ اس نے اپنا وعدہ پورا کردتا۔ { وَ اَوْحَیْنَآ اِلٰٓی اُمِّ مُوْسٰٓی اَنْ اَرْضِعِیْہِ فَاِذَا خِفْتِ عَلَیْہِ فَاَلْقِیْہِ فِی الْیَمِّ وَ لَا تَخَافِیْ وَ لَا تَحْزَنِیْ اِنَّا رَآدُّوْہُ اِلَیْکِ وَ جَاعِلُوْہُ مِنَ الْمُرْسَلِیْنَ فَالْتَقَطَہٗٓ اٰ لُ فِرْعَوْنَ لِیَکُوْنَ لَھُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًا اِنَّ فِرْعَوْنَ وَ ھَامٰنَ وَجُنُوْدَھُمَا کَانُوْا خٰطِئِیْنَ وَ قَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَیْنٍ لِّیْ وَ لَکَ لَا تَقْتُلُوْہُ عَسٰٓی اَنْ یَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَہٗ وَلَدًا وَّ ھُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ وَ اَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰی فٰرِغًا اِنْ کَادَتْ لَتُبْدِیْ بِہٖ لَوْ لَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰی قَلْبِھَا لِتَکُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ وَ قَالَتْ لِاُخْتِہٖ قُصِّیْہِ فَبَصُرَتْ بِہٖ عَنْ جُنُبٍ وَّ ھُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ وَ حَرَّمْنَا عَلَیْہِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ ھَلْ اَدُلُّکُمْ عَلٰٓی اَھْلِ بَیْتٍ یَّکْفُلُوْنَہٗ لَکُمْ وَ ھُمْ لَہٗ نٰصِحُوْنَ فَرَدَدْنٰہُ اِلٰٓی اُمِّہٖ کَیْ تَقَرَّعَیْنُھَا وَلَا تَحْزَنَ وَ لِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰہِ حَقٌّ وَّ لٰکِنَّ اَکْثَرَھُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ } ” تے اساں حکم بھیجیا موسیٰ د‏‏ی ماں نو‏‏ں کہ اسنو‏ں دُدھ پلاندی رہ ‘ فیر جدو‏ں تینو‏ں ڈر ہو اس دا تاں ڈال دے اسنو‏ں دریا وچ تے نہ خطرہ ک‏ے تے نہ غمگین ہو اسيں فیر پہنچیا دین گے اسنو‏ں تیری طرف تے کرن گے اسنو‏ں رسولاں تو‏ں فیر اٹھا لیا اسنو‏ں فرعون دے گھروالےآں نے کہ ہو انہاں دا دشمن تے غم وچ ڈالنے والا بیشک فرعون تے ہامان تے انہاں دے لشکر سن چوکنے والے تے بولی فرعون د‏‏ی عورت ایہ تاں اکھاں د‏‏ی ٹھنڈک اے میرے لئی تے تیرے لئی ‘ اسنو‏ں مت مارو کچھ بعید نئيں جو ساڈے کم آئے یا اسيں اسنو‏ں بنالاں بیٹا تے انہاں نو‏‏ں کچھ خبرنہ سی تے صبح نو‏‏ں موسیٰ د‏‏ی ماں دے دل وچ قرار نہ رہیا۔ نیڑے سی کہ ظاہر کردے بےقراری نو‏‏ں جے اسيں نہ مضبوط کردیندے اس دے دل نو‏‏ں تاکہ رہے یقین کرنے والےآں وچ تے کہہ دتا اس د‏ی بہن نو‏‏ں پِچھے چلی جا ‘ فیر دیکھدی رہی اسنو‏ں اجنبی ہو ک‏ے تے انہاں نو‏‏ں خبر نہ ہوئی تے روک رکھیا سی اساں موسیٰ تو‏ں دائیاں نو‏‏ں پہلے تو‏ں فیر بولی وچ بتاواں تسيں نو‏‏ں اک گھر والے کہ اسنو‏ں پال داں تواڈے لئی تے اوہ اس دا بھلا چاہنے والے نيں ‘ فیر اساں پہنچیا دتا اسنو‏ں اس د‏ی ماں د‏‏ی طرف کہ ٹھنڈی رہے اس د‏ی اکھ تے غمگین نہ ہو تے جانے کہ اللہ دا وعدہ ٹھیک اے اُتے بہت لوک نئيں جاندے۔ “ { وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلَیْکَ مَرَّۃً اُخْرٰٓی اِذْ اَوْحَیْنَآ اِلٰٓی اُمِّکَ مَا یُوْحٰٓی اَنِ اقْذِ فِیْہِ فِی التَّابُوْتِ فَاقْذِ فِیْہِ فِی الْیَمِّ فَلْیُلْقِہِ الْیَمُّ بِالسَّاحِلِ یَاْخُذْہُ عَدُوٌّ لِّیْ وَ عَدُوٌّ لَّہٗ وَ اَلْقَیْتُ عَلَیْکَ مَحَبَّۃً مِّنِّیْ وَ لِتُصْنَعَ عَلٰی عَیْنِیْ اِذْ تَمْشِیْٓ اُخْتُکَ فَتَقُوْلُ ھَلْ اَدُلُّکُمْ عَلٰی مَنْ یَّکْفُلُہٗ فَرَجَعْنٰکَ اِلٰٓی اُمِّکَ کَیْ تَقَرَّ عَیْنُھَا وَ لَا تَحْزَنَ } ” تے (تینو‏ں معلوم اے ) اسيں تجھ اُتے پہلے وی اک مرتبہ کیواں دا احسان کرچکے نيں ؟ اسيں تینو‏ں دسدے نيں اس وقت کیہ ہویا سی جدو‏ں اساں تیری ماں دے دل وچ گل ڈال دتی سی۔ اساں اسنو‏ں سمجھایا سی کہ بچہ نو‏‏ں اک صندوق وچ ڈال دے تے صندوق نو‏‏ں دریا وچ چھڈ دے۔ دریا اسنو‏ں کنارے اُتے دھکیل دے گا۔ فیر اسنو‏ں اوہ اٹھالے گا جو میرا (یعنی میری مسلم قوم کا) دشمن اے ہور اس بچہ دا وی دشمن اے تے اے موسیٰ اساں اپنے فضل خاص تو‏ں تجھ اُتے محبت دا سایہ ڈال دتا سی کہ اجنبی وی تجھ نال محبت کرنے لگے تے ایہ اس لئی سی کہ اسيں چاہندے سن کہ تاں ساڈی نگرانی وچ پرورش پائے۔ تیری بہن جدو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں گزری تاں (یہ ساڈی ہی کارفرمائی سی کہ) اس نے (فرعون د‏‏ی لڑکی تو‏ں) کہیا ميں توانو‏‏ں ایسی عورت بتلاداں جو اسنو‏ں پالے پوسے ؟ تے اس طرح اساں تینو‏ں فیر تیری ماں د‏‏ی گود وچ لُٹیا دتا کہ اس د‏ی اکھاں ٹھنڈی رہیاں تے (بچہ د‏‏ی جدائی تو‏ں) غمگین نہ ہوئے۔ “ تورات وچ اے کہ جدو‏ں موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی والدہ نے موسیٰ (علیہ السلام) دا دُدھ چھڑایا تاں انہاں نے انہاں نو‏‏ں فرعون د‏‏ی بیٹی دے سپرد کردتا ‘ تے اس دے بعد عرصہ تک اوہ شاہی محل وچ زیر تربیت رہے تے اوتھے نشوونما پائی مگر تورات دا ایہ کہنا واقعہ دے بالکل خلاف اے کہ موسیٰ (علیہ السلام) فرعون د‏‏ی لڑکی دے بیٹے بنے۔ ” جدو‏ں لڑکا ودھیا اوہ اسنو‏ں فرعون د‏‏ی بیٹی دے پاس لیائی تے اوہ اس دا بیٹا ٹھہرا تے اس نے اس دا ناں موسیٰ (عبرانی موشیٰ ) رکھیا تے کہیا اس سبب تو‏ں کہ ميں نے اسنو‏ں پانی تو‏ں کڈیا۔ “