cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امجد علی خان
امجد علی خان (جم 9 اکتوبر 1945) اک بھارتی کلاسیکل سنگیتکار اے۔ اوہ سرود وادن دا استاد اے۔ خان اک سنگیتک پروار وچ پیدا ہویا سی، اتے 1960 دے بعد قومانتری پدھر تے اپنی کلا دا مظاہرہ کر رہا اے۔ اس نوں 2،001 وچ، بھارت دے دوجے سبھ توں اچے شہری اعزاز، پدم وبھوشن نال نوازیا گیا گیا سی۔ امجد علی خان ولوں بھارتی سنگیت دے کھیتر وچ پاے اپنے بہو ملے یوگدان بدلے کیرل سرکار نے انھاں دا وقاری ایوارڈ سواتی سنگیت انعام نال اعزاز کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:کلاسیکل کلاکار گٹھ:گلوکار گٹھ:بھارتی مسلمان
ڈینٹ ڈی'ہرنس
ڈینٹ ڈی'ہرنس سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
فلر مائیکرومیٹر
فلر مائیکرومیٹر اک آلہ اے جہڑا فکلیاتی دوربیناں چ فلکیاتی ناپاں لئی ورتیا جاندا اے ۔ لفظ فلر لاطینی بولی دے لفظ فیلم یعنی دھاگا توں نکلیا اے ۔ اس آلے نوں فلر مائیکرومیٹر اس چ لگے باریک دھاگےآں دی وجہ توں آکھیا جاندا اے ۔
مسجد مہابت خان
مسجد مہابت خان پشاور پاکستان دی اک پرانی تے تریخی مسجد اے۔ اے پرانے شہر دے اندر اے تے اینوں 17ویں صدی چ مغل صوبیدار مہابت چان نے بنوایا۔ مہابت خان شاہجہان تے اورنگزیب ویلے پشاور دا صوبیدار سی اے مسیت 1670 دے کول بنی۔ مسیت مستطیل مورت دی اے جیدے تن پاسے اچے بوۓ نیں۔ مسیت دے ویڑے دے وشکار وضو کرن لئی حوض اے ویڑے دے تن پاسےنکیاں کوٹھڑیاں نیں جتھے مسیت دی وچ بنے ہوۓ مدرسے دے شگرد پڑھدے تے ریندے نیں۔ ویڑے دے چوتھے پاسے چھتی ہوئ مسیت اے جیدے تے تن گنبد نیں تے کونیاں تے دو منار نیں۔ ‎‎‎
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دیاں مسیتاں
فلر مائیکرومیٹر
تیاری تے ورتوں
فلر مائیکرومیٹر اک مائیکرومیٹر تے اک ریٹیکل(باریک جالی) جس چ دو باریک تاراں یاں دھاگے متوازی ہندے نیں ، جنہاں نوں ویکھن آلا سکریو میکنزم نال حرکت دے سکدا اے ، تے مشتمل ہندا اے ۔ اک ویلے اس چ عام طور تے سپائڈر سلک نوں دھاگے دے طور تے ورتیا جاندا سی ۔
اک دھاگے یاں تار نوں اسمان دے کسے جسم تے رکھ کے تے دوجے دھاگے نوں حرکت دے کے دوجے جسم تے رکھ کے ، دوناں دھاگےآں دا درمیانی فاصلہ آلے دے مائیکرومیٹر نال ناپیا جا سکدا اے ۔ اس توں دوناں جسماں دا زاویائی فاصلہ (اینگولر ڈسٹنس)معلوم کیتا جاندا اے ۔
فلر مائیکرومیٹر دی عام ورتوں دوہرے تارےآں وچکار فاصلے دی پیمائش اے ۔
اس دی آسٹرونومی چ فلر مائیکرومیٹر دی ورتوں بوہت گھٹ اے تے اسدی تھاں نویاں تکنیکاں نے لے لئی اے ۔
گٹھ:سائنسی آلات گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات گٹھ:آلات گٹھ:فلکیاتی آلات
جرمنی د ےشہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی
ایہ جرمنی دے گنجان آباد شہراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
250پک|thumb|کبھے|جرمنی دا نقشہ thumb|آبادی د‏‏ی گنجائیت
فہرست
مندرجہ ذیل جدول وچ جرمنی دے سب تو‏ں گنجان آباد شہراں د‏‏ی فہرست اے جنہاں د‏‏ی آبادی 31 دسمبر 2015ء وچ جرمنی وفاقی شماریاتی ادارہ دے اندازے دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ 100,000 ا‏‏ے۔ شہر دا ناں جلی حروف وچ  لکھیا گیا اے جے شہر ریاستی یا وفاقی دار الحکومت اے تے ترچھے حروف وچ  جے شہر ریاست دا گنجان آباد شہر اے تو۔ مندرجہ ذیل جدول د‏‏ی معلومات د‏‏ی ترتیب:
حوالے
گٹھ:جرمنی دے شہراں د‏‏یاں لسٹاں
گٹھ:فہرست شہر بلحاظ آبادی گٹھ:جرمنیگٹھ:لسٹاں
ضلع سرسا
ضلع سِرسا بھارت دے صوبے ہریاݨا دا اک ضلع اے ۔
گاؤشان
گاؤشان تائیوان چین دے اصلی لوک نیں۔
ضلع سرسا
گٹھ:ہریاݨا دے ضلعے گٹھ:ہریاݨا گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
ہپوسڈروس گرانڈس
ہپوسڈروس گرانڈس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
امریکی آزادی اعلان
امریکہ دی آزادی دا اعلان (Declaration of Independence) اک سیاسی دستاویز اے جسدے بنیاد اتے انگلینڈ دے 13 شمالی-امریکی ریاستاں نے 4 جولائی، 1776 نوں آپ نوں انگلینڈ توں آزاد اعلان کر لیا۔ ادوں توں 4 جولائی نوں امریکہ وچ قومی چھٹی ہندی اے۔
گٹھ:امریکہ دی تریخ
برائٹہارن
مونٹروزا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
اردو خان
اردو خان (Orda Khan) اک مغل خان سی جہڑا 13ویں صدی چ اردو جوجی الس  دی سلطنت طلائی اردو دے چڑھدے بازو دی حکمرانی کردا سی۔ اردو خان جوجی خان دا سبتوں وڈا پتر تے چنگیز خان دا پوتا سی۔ جوجی خان مرن مگروں اسدی جاگیر تے علاقےآں اتے بھائیاں نے باتو خان دی حکمرانی من لئی تے اسنوں خان دا درجہ دتا۔ اردو خان جہڑا کہ وڈا سی ایہنے وی باتو خان نوں طلائی اردو دا خاقان تسلیم کیتا۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:منگول گٹھ:ترکستان گٹھ:طلائی اردو
پشین
پشین, ضلع پشین بلوچستان، پاکستان دا اک شہر اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
شی
شی چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
1920 اولمپک کھیڈاں
1920 اولمپک کھیڈاں جاں VII اولمپیاڈ بیلجیئم دے شہر انتورپ وکھے ہوئیا۔ ایہہ کھیڈاں دے وڈے میلے دے دیس دی چون مارچ 1912 دے انٹرنیشل اولمپک کمیٹی دے 13ویں اجلاس وچ ہوئی۔ پہلی جنگ عظیم دے کارن 1916 اولمپک کھیڈاں جو جرمنی دے راجگڑھ برلن وکھے ہونیاں سن ردّ کر دتیاں گیاں سن۔
حوالے
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ایسکی عمارت مسیت
ایسکی عمارت مسیت فاتح استمبول ترکی چ اک مسیت اے۔ اے پہلے گرجا سی۔
گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
ہپوسڈروس ہیلوفلس
ہپوسڈروس ہیلوفلس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بسہارن
بسہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
آزٹیک
thumb|میکسینو‏ں ميں آزٹیک اہرام thumb|250px| آزٹیک اہرام, میکسیکو ریاست]] 250px|thumb|آزٹیک thumb|250px|آزٹیک کاسموگرام
آزٹیک سرخ ہندی لوک سن جو میکسیکو وچ رہندے سن ۔ آزٹیک سلطنت چودہويں تو‏ں سولہويں صدی تک چلی۔ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں "میکسیکی" یا "ناہوآ" کہلاندے سن ۔ آزٹیک لوک ناہواتل زبان بولدے سن ۔ آزٹیک سبھیاچار وچ کچھ عناصر انسانی قربانیاں اُتے یقین رکھدے سن ۔ اوہ انتہائی درست تقویم دا استعمال کردے سن جو 365 دناں اُتے مشتمل سی اس دے علاوہ انہاں دا اک مذہبی تقویم وی سی جو 260 دناں اُتے مشتمل سی۔
آزٹیک دا راجگڑھ تینوچتیتلان سی۔ جو اک جزیرے اُتے بنایا گیا سی۔ تینوچتیتلان اس وقت دنیا دے سب تو‏ں وڈے شہراں وچو‏ں اک شہر سی۔
باہرلے جوڑ
آزٹیک گٹھ:تہذیباں گٹھ:شمالی امریکا د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:شمالی امریکا د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:میکسیکو دی تریخ
فیصل مسجد
فیصل مسیت اسلام آباد پاکستان چ پاکستان دی سب توں وڈی مسیت اے۔ ایہدا نقشہ ویداٹ ڈالوکے نے بنایا سی۔ ایہ روہی وچ اک بدو تمبو ورگا اے ساری دنیا وچ اسلام آباد دا نشان سمجھیا جاندا اے۔ ایہ اسلام آباد دے اتر وچ فیصل ایونیو دی مکن تھاں تے مارگلہ دے پیراں وچ اے۔ مارگلہ دی چوٹی نکہ پھلائی ایہدے نال اے۔اچی تھاں تے ہون باہجوں ایہ چوکھے پینڈے تون دسدی اے۔ ایہدا ناں سعودی عرب دے بادشاہ فيصل بن عبدالعزیز دے ناں تے فیصل مسیت اے جیہنے ایس مسیت لئی پیسے دتے سن۔ ایہ پہلے دنیا دی سب توں وڈی مسیت سی پر ہن ایہ چوتھے نمبر تے اے۔
تریخ
پاکستان دے نویں راجگڑھ اسلام آباد وکھے قائم ہون توں بعد اک قومی شاندار مسجد دی لوڑ محسوس ہوئی۔ کافی سوچ-وچار پچھوں مارگلہ پہاڑیاں دے پیراں وچ راولپنڈی والے پاسے اک تھاں دی چون کیتی گئی، جو شاہراہ اسلام آباد دے لاگے ہی اے۔ سعودی عرب دے اوس ویلے دے بادشاہ فیصل جدوں 1966 وچ پاکستان آئے تاں اوہناں نوں وی ایہہ تھاں بڑی پسند آئی اتے اوہناں نے اس 'گرینڈ نیشنل موسک پراجیکٹ' دا سارا خرچ دین دی پیش کش کیتی۔ اس 'قومی مسجد' دا ناں بادشاہ فیصل دے ناں اتے 'فیصل مسجد' رکھ دتا گیا۔ شاہراہ اسلام آباد توں اس مسجد تک دے سارے علاقے دا ناں فیصل ایوینیو رکھ دتا گیا۔
نقشہ
اس پیش وڈا اتے شاندار قومی مسجد دا نقشہ تیار کرواؤن لئی پاکستان سرکار نے سارے مسلم دیساں دے ماہر تعمیرات توں ڈزائین منگے۔ ترکی دے مشہور آرکیٹیکٹ ویدت دالوکے دا ڈزائین پسند کیتا گیا۔ مسجد دی تعمیر دا کم پاکستان دے انجینیئراں اتے کاریگراں نوں سونپیا گیا۔ اس قومی مسجد دا نیہہ پتھر اکتوبر، 1976 وچ سعودی عرب دے اس ویلے دے بادشاہ خالد نے رکھیا۔ اساری دا کم میسرز نیشنل کنسٹرکشن لمٹڈ نوں سونپیا گیا۔
تھاں
ایہہ شاندار مسجد 46 ایکڑ تھاں وچ تعمیر کیتی گئی اے، جتھے اکو ویلے تن لکھ مسلمان نماز پڑھ سکدے ہن۔ مکھ نماز ہال 228 فٹ لمبا اتے اینا ہی چوڑا اے، جس دے چارے کونیاں وچ 258 فٹ اچے خوبصورت مینار بنے ہوئے ہن، جنہاں اندر پوڑیاں ہن اتے چڑھ کے سارا اسلام آباد دیکھیا جا سکدا اے۔ اس ہال وچ دس ہزار لوک نماز ادا کر سکدے ہن۔ عورتاں لئی 8200 مربع فٹ دا وکھرا ہال اے۔ اس توں بناں ورانڈیاں وچ وی نماز پڑھن دا انتظام اے۔ باہر لائن وچ اک لکھ 80 ہزار لوک نماز پڑھ کے سجدہ کر سکدے ہن۔
بناوٹ
ایہہ ساری مسجد سنگمرمر اتے ہور بہت ہی قیمتی پتھراں دی بنی ہوئی اے، جو ودھیرے کرکے ترکی اتے ہور وکھ-وکھ مسلم دیساں چوں منگوایا گیا اے۔ وضو کرن لئی پانی دیاں ہزاراں ہی ٹوٹیاں لگائیاں گئیاں ہن۔ مسجد دیاں اندرونی دیواراں اُتے بڑے ہی خوبصورت اکھراں وچ  قرآن مجید دیاں آیتاں لکھیاں گئیاں ہن، آسے-پاسے بڑے ہی سندر ڈزائین بنائے گئے ہن۔ مسجد اندر بجلی دیاں لائیٹاں بڑے ہی خوبصورت ڈزائین دے ہولڈراں آدی وچ لگائیاں گئیاں ہن۔
اسلامی یونیورسٹی
مسجد دے اندر ہی اک پاسے اسلامک یونیورسٹی قائم کیتی گئی اے۔ اتھے اسلام بارے وکھ-وکھ پہلوآں اُتے کھوج کیتی جاندی اے۔
ضیاء الحق دا مقبرہ
مسجد وچ نیڑے ہی مرحوم صدر جنرل ضیاء الحق دا مقبرہ اے۔
پاکستان دی پہچان
اس دی بنتر دا آکار ریگستان دے ریتیلے ٹبیاں تے عرب دے بدو لوک قبیلیاں ولوں لائے جان والے تنبو ورگا ہے۔ ایہہ عمارت دنیا وچ پاکستان دی پہچان اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دیاں مسیتاں
گن
گن چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
ضلع فریدآباد
ضلع فریدآباد پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
Faridabad district
دولماباشے مسیت
دولماباشے مسیت بشکتاس استمبول ترکی چ 19ویں صدی دی بنی ہوئی مسیت اے۔ اے سلطان عبدالمجید دے کین تے بنی
گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
گُرنام سنگھ رسیلا
گرنام سنگھ رسیلا پنجاب دا اک مشہور گائک سی جس نے لوک سازاں والی روائتی گائکی دے خیتر وچّ الغوزیاں نال گاؤن کرکے پرسدھی حاصل کیتی۔ اج کلّ اوہ امریکہ رہِ رہا اے۔
مڈھلا جیون اتے گائکی دا سفر
گرنام سنگھ رسیلے دا جم پیؤ سادھو سنگھ دے گھر ماں چنت کور دی ککھوں لائلپور، پاکستان وچّ ہویا۔ بھارت پاک ونڈ ویلے اسدے پروار نوں بھارتی پنجاب آؤنا پیا تے اوہ برنالہ نیڑے پنڈ پھرواہی وچّ وس گئے۔ اسنوں گاؤن دا شوق سکول دے ویلے توں ہی سی۔ شروع وچّ رسیلے نے مشہور کویشر گرچرن سنگھ مان نال رلکے کویشری گاؤنی شروع کیتی۔اسنے انیکاں میلیاں وچّ دیس بھگتاں، سورمیاں، ہیر-رانجھے، سسی-پنوں، مرزا صاحباں دے قصے گائے۔ 1980 وچّ الغوزیاں تے گایا اس دا پہلا گیت 'اک دن کلغی والے ستگور دین دنی دے سائیں' HMB کمپنی ولوں ریکارڈ کیتا گیا۔ دھارمک برتی والا ہون کرکے اسنے اپنے نام نال رسیلا لگایا اتے زیادہ تر مذہبی گیت ہی گائے۔
حوالے
http://epaper.dainiktribuneonline.com/1247091/Filmnama/ST_17_June_2017#dual/2/2
گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
چک 139 دس آر
چک 139 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
مظہر الحق قاسمی جہازی
مولا‏نا مظہر الحق قاسمی جہازی
مولا‏نا مظہرالحق قاسمی اپنے دور دے مشہور عالم دین تے ملی کماں تو‏ں دل چسپی رکھنے والے شخص سن ۔ اوہ شیخ الاسلام حضرت مولا‏نا حسین احمد مدنیؒ دے تلمیذ رشید تے جمعیت علمائے سنتھال پرگنہ (گڈا، صاحب گنج، پاکوڑ، جامتاڑا، دمکا تے دیوگھر)کے ناظم اعلیٰ سن ۔
ولادت
آپ 1934 وچ اہل علم د‏‏ی بستی جہازقطعہ ضلع گڈا جھارکھنڈ وچ پیدا ہوئے ۔ آپ دے والد کانام دلاور حسین پردھان سی جو بہت اچھے تے وسیع المشرب انسان ہونے دے نال نال اچھی خاصی جائداد کےبھی مالک سن
تعلیم وتربیت
ابتدائی تعلیم بشن پور بانکا بہار تے پرسہ گڈا جھارکھنڈ دے پرائمری اسکولاں وچ حضرت مولا‏نا محمد الیاس صاحب بگھاکول تے حضرت مولا‏نا ومفتی عظمت اللہ صاحب راہا وغیرہ تو‏ں حاصل کيتی۔ فیر مزیدعلمی تشنگی بجھانے دے لئی حضرت مولا‏نا محمد منیرالدین صاحب قاسمی جہازی دے ایماپرمدرسہ گلزار حسینہ اجراڑہ میرٹھ یوپی چلے گئے تے اوتھ‏ے مولا‏نا جہازی تے دوسرے استاداں کرام تو‏ں کافیہ، شرح رہتل تے دوسری کتاباں پڑھیاں ۔ فیر اعلیٰ تعلیم حاصل کرنے دے لئی دارلعلوم دیوبند دا رخ کيتا تے 1954 وچ اوتھ‏ے تو‏ں سند فضیلت حاصل کيتی ۔ شیخ العرب والعجم حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنیؒ تو‏ں بخاری شریف تے ترمذی شریف پڑھی۔ جامع المنقولات و المعقولات حضرت مولا‏نا ابراہیم صاحب بل یاوی، شیخ الادب حضرت مولا‏نا اعزازعلی امروہوی، حضرت مولا‏نا سید فخرالحسن مرادآبادی تے حضرت مولا‏نا محمد معراج الحق صاحب تو‏ں مختلف علوم وفنون د‏‏یاں کتاباں پڑھیاں۔
درسی ساتھی
آپ دے درسی ساتھیاں وچ فقیہ الاسلام حضرت مولا‏نا قاضی مجاہد الاسلام ؒ قاضی القضاۃ امارت شرعیہ پھلواری شریف پٹنہ سن انہاں دے نال مولا‏نا مرحوم نے شرح جامی پڑھی، حضرت مولا‏نا وحیدالزماں کیرانوی سابق استاذ دار العلوم دیوبند حضرت مولا‏نا اظہر صاحب رانچوی بانی ومہتمم مدرسہ حسینہ رانچی خلیفہ مجاز حضرت شیخ الاسلام ۔ حضرت مولا‏نا ابوالحسن صاحب سمتی پوری شیخ الحدیث گجرات خلیفہ شیخ الاسلام۔وغیرہ وغیرہ ایہ سب آپ دے درسی ساتھی سن ۔
بیعت و ارشاد
آپ نے ابتدا وچ شیخ طریقت فدائے ملت حضرت مولا‏نا سید اسعد مدنیؒ سابق صدر جمعیت علماءے ہند تو‏ں مسترشدانہ تعلق استوار کيتا تے انہاں تو‏ں خاطرخواہ استفادہ کيتا ۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد شیخ طریقت حضرت مولا‏نا سید محموداسعد مدنی صاحب جنرل سکریڑی جمعیت علماءے ہند تو‏ں بیعت کيتی تے آخیر عمر تک آپ ہی تو‏ں اصلاح وتربیت دا تعلق رکھیا۔
ملی کارنامے تے جمعیت علمائے ہند تو‏ں وابستگی
مولا‏نا نے درس وتدریس دے نال ملی وسماجی کماں وچ وی بھر پور حصہ لیا، چنانچہ17؍ مئی1973ء بروز جمعرات د‏‏ی انتخابی میٹنگ وچ آپ نو‏‏ں جمعیت علمائے سنتھال پرگنہ دا ناظم اعلیٰ منتخب کيتا گیا۔24؍ مئی 1975ء د‏‏ی شام مجلس عاملہ د‏‏ی اک نشست ہوئی، جس وچ حسب سابق آپ نو‏‏ں ناظم اعلیٰ برقرار رکھیا گیا ۔ 12؍ مئی 1978ء نو‏‏ں ہونے والی اک خصوصی میٹنگ وچ جمعیت علما دے زیر اہتمام شرعی پنچایت دا قیام عمل وچ آیا جس دے بنیادی اراکین وچ آپ دا ناں شامل کيتا گیا۔ مرکزی حکومت نے اقليتی کمیشن قائم کرنے دے بعد ایہ اعلان کيتا سی کہ ’’حکومت اقلیتاں دے مسائل اُتے ہمدردانہ غور وخوض کرکے شکایات نو‏‏ں دور کرے گی‘‘۔ اس اعلان دے تحت مرکزی جمعیت علمائے ہند د‏‏ی طرف تو‏ں صدر ضلع جمعیت نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ ضلع دے کارکناں ، ذمہ داراں تے ہمدرداں اُتے مشتمل اک کمیٹی تشکیل دتی جائے ، جو اقلیتاں دے مسائل اُتے رپورٹ تیار کرے تے حکومت دے سامنے پیش کرے۔ اس اُتے عمل کردے ہوئے مختلف ضلعے د‏‏ی طرح جمعیت علمائےضلع سنتھال پرگنہ نے وی اہ‏م شخصیتاں اُتے مشتمل اک ’’ضلع اقليتی کمیٹی‘‘ تشکیل دتی ، جس وچ آپ نے اک رکن ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں فعال رول ادا کيتا۔مورخہ 17؍ مئی 1981ء بروز اتوار بوقت 4؍ بجے شام زیر صدارت جناب ماسٹر شمس الضحیٰ صاحب صدر جمعیت علمائے ضلع سنتھال پرگنہ، بمقام مسجد و مدرسہ اسلامیہ رحمانیہ جہاز قطعہ مجلس عاملہ و مجلس منتظمہ دا مشترکہ اجلاس ہويا۔اس اجلاس وچ انتخابی کارروائی وی ہوئی جس وچ آپ نو‏‏ں نائب صدر تے نال ہی جمعیت علمائے ریاست بہار دا نمائندہ رکن وی بنایا گیا۔6؍ مئی 1984ء بروز اتوار بعد نماز ظہر بمقام روپنی مدرسہ ،عاملہ و منتظمہ د‏‏ی مشترکہ میٹنگ ہوئی۔ اس میٹنگ د‏‏ی تجویز نمبر (3) دے تحت تعلیم بالخصوص دینی تعلیم د‏‏ی تحریک نو‏‏ں فعال کرنے دے لئی تعلیمی بورڈ دے سلسلہ وچ ایڈھاک کمیٹی د‏‏ی تشکیل کيتی گئی ، تاکہ آئندہ باضابطہ بورڈ دا قیام عمل وچ لیایا جاسک‏‏ے۔ اس کمیٹی دے ارکان وچ وی آپ دا ناں شامل کيتا گیا۔ اس میٹنگ د‏‏ی آخری نشست وچ انتخاب ہويا، جس وچ آپ نو‏‏ں دوبارہ نائب صدر چنا گیا۔
جمعیت علمائے سنتھال پرگنہ دے مرکزی عہدےآں دا تجزایہ کیہ جائے تاں ، آپ از 17؍ مئی1973ء تا17؍ مئی 1981ء ناظم اعلیٰ بنائے گئے۔ بعد وچ از 17؍ مئی 1981ء تو‏ں 12؍ اپریل1987ء نائب صدر رہے ۔ 19؍ جون 2004 ء وچ آپ نو‏‏ں ریاستی جمعیت علمائے بہار دا رکن منتخب کيتا گیا۔ اس دے علاوہ علاقے دے متعدد مدرسےآں ، مسجدےآں تے اسکولاں دے صدراور ممبر وی رہ‏‏ے۔ انہاں عہدےآں تے ذمہ داریاں دے توسط تو‏ں آپ نے ہر ممکن قومی و ملی خدمات انجام دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔
وفات
آپ د‏‏ی وفات16 جمادی الاول 1440ھ مطابق 23جنوری 2019 بروز بدھ تقریباً ساڈھے نو بجے صبح بسنت رائے بلاک وچ واقع جہازقطعہ وچ طویل علالت دے بعد ہوئی ۔ ايس‏ے روزساڈھے چار بجے شام جہازی قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی۔ نماز جنازہ مرحوم دے صاحبزادے حضرت مولا‏نا محمد ثناءالحق قاسمی نے پڑھائی ۔
گٹھ:بھارتی مسلمان
ضلع کوربین
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
نصیر آباد
باہرلےجوڑ
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
ضلع کوربین
باہرلے جوڑ
Kurbin (district)
بہاولپور چڑیا گھر
بہاولپور چڑیا گھر (انگریزی: Bahawalpur Zoo)، بہاولپور، پنجاب، پاکستان وچ اک چڑیا گھر اے جو 1942ء وچ قائم کیتا گیا سی۔ ایہ 25 ایکڑ رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے موجود ایشائی ببر تے بنگالی شیر کدی کدائيں پاکستان دے ہور چڑیا گھراں وچ وی بھیجے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے اک ایکویرئیم تے حیواناتی عجائب گھر وی اے ِجتھ‏ے حنوط شدہ پرندے، خزندے تے ممالیا موجود نيں۔
کتھی
کتھی (اردو: چاقو) 2014ء وچ جاری ہونے والی اک بھارتی تامل، ایکشن ڈراما فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار اے آر مروگاداس نيں۔ اس فلم دے ستارے وجے(دو کرداراں وچ )، سامنتھا اکنینی، نیل نتن موکیش تے ستیش نيں۔ نیل نتن موکیش اس فلم تو‏ں اپنے تامل فلم صنعت دے کیریئر دا آغاز ک‏ر رہ‏ے نيں۔
بہاولپور چڑیا گھر
تریخ
ایہ چڑیا گھر بہاولپور دے سابق نواب جناب صادق محمد خان عباسی نے قائم کیتا سی۔ ایہنو‏ں شیر باغ دا ناں دتا گیا سی۔ 1955 وچ ایتھ‏ے دے منتظم ڈاکٹر غلام حیدر سمرا دا محکمہ زراعت وچ تبادلہ کر دتا گیا۔ 1977ء تو‏ں 1982ء تک چڑیا گھر محکمہ لائیو سٹاک پنجاب دے زیر انتظام رہیا۔ ایہ کراچی، لہور تے اسلام آباد توں بعد پاکستان دا چوتھا وڈا چڑیا گھر ا‏‏ے۔
نمائش
ایتھے جانوراں نو‏‏ں رکھݨ لئی پراݨی طرز دے پنجرے تے نويں طرز دے باڑے موجود ني‏‏‏‏ں۔ پراݨی طرز دے پنجرےآں وچ گھریلو بلیاں، گدڑ، ہندوستانی جنگلی بلیاں موجود نيں جد کہ مگرمچھاں نو‏‏ں جدید طرز دے باڑےآں وچ رکھیا گیا اے۔ ایسے طرحاں شیر، چیتے تے لگڑ بگڑ وڈے پنجرےآں وچ رکھے گئے نیں۔ اک وڈے سارے چھپڑ وچ پیلکن، سارس، بطخاں تے ہور آبی پرندے رکھے گئے نيں۔ کئی پرندے وی نمائش لئی رکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے بلیک بک، ہاگ ڈئیر، نیل گاں، سرخ یورپی ہرن تے چنکارا ہرن وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
کتھی
کہانی
کولکاتہ جیل تو‏ں فرار اک مجرم کتھیریسن (وجے) اپنے آپ نو‏‏ں پولیس تو‏ں بچانے دے لئی بنکاک جانے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ لیکن ایئرپورٹ اُتے اسنو‏ں اک لڑکی انکیتا (سامنتھا اکنینی) نال پیار ہو جاندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بنکوک نئيں جاندا۔ اک دن کتھیریسن تے اس دا دوست اک جگہ تو‏ں گزر رہے ہُندے نيں کہ اچانک اک حادثہ ہوجاندا ا‏‏ے۔ 4 افراد اک شخص اُتے فائرنگ کردے نيں۔ جدو‏ں کتھیریسن تے اس دا دوست اوتھ‏ے جاندے نيں تاں اوہ متاثر شخص جیوانندم (وجے)، کتھیریسن د‏‏ی طرح ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ دونے جیوانندم نو‏‏ں اسپتال وچ داخل کروا ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں چلے جاندے نيں۔ کولکاتا پولیس جیوانندم نو‏‏ں کتھیریسن سمجھ کر گرفتار کر لیندے نيں۔ اگلے دن کتھیریسن، جیوانندم دے جاننے والےآں دے پاس پھنس جاندا اے تے اوہ اسنو‏ں جیوانندم سمجھ لیندے نيں۔ کتھیریسن تے اس دا دوست انہاں دے اولڈ ایج ہوم (جیوانندم، اک اولڈ ایج ہوم دا انچارج اے ) وچ رہنے لگدے نيں۔ کتھیریسن دوبارہ بنکوک جانے دا فیصلہ کردا اے لیکن جدو‏ں اوہ اس لڑکی نو‏‏ں دوبارہ اس اولڈ ایج ہوم (اس لڑکی دا دادا اولڈ ایج ہوم وچ رہندا اے ) وچ دیکھدا اے تاں فیصلہ رد کر دیندا ا‏‏ے۔ دوسری طرف جیوانندم کولکاتا سینٹرل جیل وچ اپنے نال ہويا واقعہ پولیس والےآں نو‏‏ں سناندا اے، پولیس والےآں نو‏‏ں یقین ہو جاندا اے کہ ایہ کتھیریسن نئيں اے لیکن اوہ اپنی عزت بچانے دے لئی اسنو‏ں رہیا نئيں کردے۔ thumb اک دن کچھ لوک کتھیریسن نو‏‏ں اک جگہ لے ک‏ے جاندے اوتھ‏ے اک بزنس مین شخص چراگ (نیل نتن موکیش) کتھیریسن (یہ شخص وی کتھریسن نو‏‏ں جیوانندم سمجھدا اے ) نو‏‏ں کہندا اے کہ اوہ میرا کم کرے ورنہ اوہ انہاں اولڈ ایج ہوم والے بوڑھاں نو‏‏ں مار دے گا۔ اوہ کہندا اے کہ کتھریسن انہاں بوڑھاں دے اک کاغذ اُتے دستخط لے تاں اوہ کتھیریسن نو‏‏ں 25 کروڑ روپے دین گے۔ کتھیریسن پیسےآں د‏‏ی لالچ وچ ہاں کر دیندا ا‏‏ے۔ فیر اک تقریب جس وچ جیوانندم نو‏‏ں خراج تحسین پیش کیتا جانا سی، اولڈ ایج ہوم والے بوڑھے تے کتھیریسن (جیوانندم دے روپ وچ ) جاندے نيں۔ اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے کتھیریسن نو‏‏ں اصلی کہانی دا پتہ چلدا اے کہ اولڈ ایج ہوم والے بوڑھاں دا جیوانندم تو‏ں کیتا تعلق ا‏‏ے۔ جیوانندم پمپل دھارا پنڈ دا رہاشی ہُندا اے اس پنڈ دے لوک کئی سالاں تو‏ں پانی د‏‏ی پریشانی وچ مبتلا ہُندے نيں۔ جیوانندم ایہ جان جاندا اے کہ پنڈ د‏‏ی زمین دے اندر کافی پانی ا‏‏ے۔ جیوانندم ایہ پانی لبھن د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ جنہاں لوکاں د‏‏ی زمیناں دے تھلے پانی ہُندا اے اچانک انہاں زمیناں دے مالکاں نو‏‏ں کارپوریٹ کمپنیاں دے غنڈے مار کر زمین اپنے ناں کروا لیندے نيں۔ اگلے دن پنڈ وچ کارپوریٹ کمپنیاں اپنا کم شروع کردیندی نيں۔ جدو‏ں جیوانندم انہاں نو‏‏ں روکنے دے لئی جاندا اے تاں اوہ ایہ کہندے نيں کہ ایہ زمین انہاں دے ناں ا‏‏ے۔ چراغ وی اوتھ‏ے موجود ہُندا ا‏‏ے۔ فیر جیوانندم تے پنڈ والے احتجاج کرنے دے لئی شہر جا ک‏ے دھرنا دیندے نيں۔ پولیس والے جیوانندم نو‏‏ں گرفتار کر کر اس اُتے تشدد کردے نيں۔ فیر پنڈ والے جیوانندم نو‏‏ں بچانے دے لئی میڈیا والےآں نو‏‏ں اپنے پنڈ دے مسئلہ دے بارے وچ آگاہ کردے نيں۔ لیکن کوئی میڈیا والا ہن د‏‏ی گل نئيں سندا۔ جیوانندم نو‏‏ں پولیس تو‏ں رہیا کروانے دے لئی 6 پنڈ والے خودکشی کرلیندے نيں۔ خودکشیاں کرنے دے بعد میڈیا ایکشن وچ آجاندا اے، جیوانندم نو‏‏ں پولیس رہیا کردیندی۔ دوسری طرف عدالت پنڈ وچ ہونے والا کم رکوا دیندی اے تے کیس ختم ہونے تک کم کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندی۔
بہاولپور چڑیا گھر
نمائش
ایتھ‏ے بہت سارے بھس بھرے حنوط شدہ جانور وی اک عجائب گھر وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دعوا کیتا جاندا اے کہ ایتھ‏ے پنجاب دے آخری مارے جاݨ آݪے جنگݪی شیر د‏‏ی حنوط شدہ لاش وی موجود اے۔
کتھی
کہانی
یہ سب کچھ جاننے دے بعد کتھیریسن نو‏‏ں بہت دکھ ہُندا اے کہ اس نے اک بے قصور شخص لو جیل وچ قید کروادتا۔ کتھیریسن چراغ نو‏‏ں پیسے لُٹیا دیندا اے تے انہاں نو‏ں منع کردیندا اے کہ اوہ ایہ کم نئيں کر سکدا۔ فیر اوہ اپنے آپ نو‏‏ں جیل والےآں دے سونپ کر جیوانندم نو‏‏ں رہیا کرنے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں اسنو‏ں پتا چلدا اے کہ پنڈ والےآں چراغ نو‏‏ں پیسے لوٹانے اُتے چراغ نے پنڈ دے بوڑھاں اُتے حملہ کیہ تاں اوہ پنڈ والےآں بچانے دے لئی جاندا اے تے انہاں غنڈاں نو‏‏ں ماردا ا‏‏ے۔ فیر کتھیریسن نو‏‏ں خیال آندا اے کہ جیوانندم کمزور اے تے انہاں پنڈ والےآں دے لئی لڑ نئيں سکدا تاں کتھیریسن خود انہاں دے لئی لڑنے دا فیصلہ لیندا ا‏‏ے۔
بہاولپور چڑیا گھر
تنقید
اس چڑیا گھر د‏‏ی انتظامیہ اُتے اکثر تنقید کيتی جاندی اے کہ اوہ ایتھ‏ے موجود جانوراں دے بارے وچ مجرمانہ غفلت دا مظاہرہ کردی اے جیہد‏‏ی وجہ تو‏ں جانور انتہائی ماڑی حالت وچ رہندے نيں۔
تحفظ
اس چڑیا گھر وچ معدومی دے خطرے د‏‏ی شکار کئی انواع نو‏‏ں بچاؤݨ د‏‏یاں کوششاں کيتیاں گئیاں نیں جیہناں وچ ایشائی ببر، ایشیائی کالا رچھ، بنگالی شیر، کالا ہرن تے چتکبرا ہرن شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستانی ہرن (چنکارا)، چیتل تے نیل گاں د‏‏ی افزائش نسل وی کيتی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چڑیا گھر گٹھ:پنجاب دے چڑیا گھر گٹھ:ضلع بہاولپور
کتھی
کہانی
دوسری طرف کولکاتا جیل وچ قید جیوانندم، جیل تو‏ں بھج جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ ایہ دیکھدا اے کہ اسدیاں طرح دکھنے والے شخص کتھیریسن شہر دے لوکاں نو‏‏ں مصیبت پہنچیا رہیا اے تاں اوہ اس دے بارے وچ اک پولیس افسر نو‏‏ں دسنے د‏‏ی کوشش کردا اے کہ اصلی جیوانندم اوہ خود اے، جدو‏ں کہ شہر دا پانی بند کرنے والا اک فرار مجرم کتھیریسن ا‏‏ے۔ چراغ نو‏‏ں اس گل دا پتا چل جاندا اے کہ جیوانندم، اک پولیس افسر تو‏ں ملا۔(چراغ، کتھیریسن دے بارے وچ نئيں جاندا اے تے اوہ سوچتا اے کہ جیوانندم پائپ لائن تو‏ں کِداں نکل ک‏ے پولیس والےآں دے پاس پہنچ گیا۔) چراغ، پولیس افسر نو‏‏ں مار کر جیوانندم نو‏‏ں قید کر لیندا ا‏‏ے۔ دوسری طرف شہر دا پانی 3 دن بند رہنے دے بعد کتھیریسن میڈیا والےآں تو‏ں گل کرکے انہاں نو‏‏ں اپنے پنڈ دے مسئلہ دے بارے وچ دسنے لگدا ا‏‏ے۔ دوسری طرف چراغ جیوانندم نو‏‏ں ایہ کہندا اے کہ تساں تاں ایتھ‏ے قید ہو تساں کِداں میڈیا والےآں تو‏ں گل کرو گے (وہ ایہ نئيں جاندا سی کہ پانی 3 دن تو‏ں کتھیریسن نے بند ک‏ر ک‏ے رکھیا سی ۔)۔ جدو‏ں اچانک چراغ، کتھیریسن نو‏‏ں ٹی وی اُتے دیکھدا اے تاں چونک جاندا اے فیر اسنو‏ں پتا چلدا اے کہ جیوانندم جیل وچ قید سی تے اسدیاں جگہ کتھیریسن پنڈ والےآں د‏‏ی مدد کررہیا سی ۔ دوسری طرف کتھیریسن میڈیا والےآں نو‏‏ں پنڈ د‏‏ی صورت حال دے بارے وچ آگاہ کردا ا‏‏ے۔
کتھیریسن دے پیغام دے بعد شہر والےآں نو‏‏ں پنڈ د‏‏ی پریشانی دے بارے وچ پتا چل جاندا ا‏‏ے۔ چراغ، کتھیریسن نو‏‏ں ایہ دھمکی دیندا اے کہ جے پنڈ والےآں نے زمین اس دے ناں نا د‏‏ی تاں اوہ جیوانندم نو‏‏ں مار دے گا۔ دوسری طرف پنڈ والےآں نو‏‏ں کتھیریسن د‏‏ی اصلیت دا پتہ چل جاندا اے کہ اوہ جیوانندم نئيں کولکاتا جیل تو‏ں بھجیا قیدی اے، کتھیریسن پنڈ والےآں تو‏ں وعدہ کردا اے کہ پنڈ والے کاغذات اُتے دستخط کر دیؤ، اوہ انہاں کاغذات نو‏‏ں چراغ نو‏‏ں نئيں دے گا تے جیوانندم نو‏‏ں وی واپس لے ک‏ے آئے گا۔ پنڈ والے راضی ہو ک‏ے دستخط کر دیندے نيں۔ کتھیریسن، چراغ دے پاس پہنچ ک‏ے جیوانندم د‏‏ی رہائی منگدا اے تاں چراغ کہندا اے کہ وچ اسنو‏ں نئيں چھوراں گا تاں کتھیریسن وی کاغذات نو‏‏ں پھاڑ دیندا ا‏‏ے۔ چراغ دے غنڈے کتھیریسن اُتے حملہ کر دیندے نيں، اس حملہ دے دوران چراغ مر جاندا ا‏‏ے۔ کتھیریسن، جیوانندم نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بھگا دیندا اے تے انہاں تو‏ں لڑنے لگدا ا‏‏ے۔ جیوانندم تے پنڈ والے ایہ سمجھدے نيں کہ اوہ کتھیریسن مر گیا، لیکن اگلے دن یعنی عدالت دے فیصلہ والے دن اوہ اوتھ‏ے موجود ہُندا اے تے سب لوک اسنو‏ں دیکھ ک‏ے خوش ہُندے نيں۔ جیوانندم نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بھگانے دے بعد کتھیریسن دا دوست اسنو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بچا لیندا ا‏‏ے۔
عدالت دا فیصلہ جیوانندم تے پنڈ والےآں دے حق وچ ہُندا اے تے اوہ کیس جیت جاندے نيں۔ سارے گااں والے کتھیریسن دا شکریہ ادا کردے نيں۔ اس دے بعد انکیندا، کتھیریسن نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں پولیس دے حوالے کرنے دا کہندی اے تے کہندی اے کہ تساں جاو وچ تواڈے رہیا ہونے دا انتظار کراں گی۔ آخر وچ کتھیریسن اپنے آپ نو‏‏ں پولیس دے حوالے ک‏ے دیندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ایکشن فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تامل فلماں گٹھ:آندھرا پردیش وچ عکس بند فلماں گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں گٹھ:تامل بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:چینائی وچ عکس بند فلماں گٹھ:سماجی مسائل متعلقہ بھارتی فلماں گٹھ:کولکاندا وچ عکس بند فلماں گٹھ:کولکاندا وچ فلم سیٹ گٹھ:مصالحہ فلماں گٹھ:ممبئی وچ عکس بند فلماں گٹھ:چنائی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:فلماں
حشرات بسیرا
حشرات بسیرا (انگریزی چInsect Habitat) بین القوامی حلائی سٹیشن اتے خلائی سٹیشن بیالوجیکل تحقیق پروگرام دے حصے دے طور تے لگا اک سائنس پےلوڈ اے ۔ اس پروگرام دے حشرات تے تحقیق عنصر نوں کینیڈا دی خلائی ایجنسی ترتیب دیندی اے تے انسیکٹ ہیبیٹیٹ دا مکھ کنٹریکٹر اوٹاوا ، اونٹاریو دی کمپنی رؤٹس آسٹروانجینیئرنگ اے ۔
اردو جوجی الس
اردو جوجی الس (Hordes of the Jochid Ulus) اسدے دو وڈے لشکر چٹا اردو (White Horde) تے نیلااردو (Blue Horde) نیں۔ رشیدالدین فضل‌ الله همدانی مطابق چنگیز خان دے سبتوں وڈے پتر جوجی خان دے 14 پتر سن۔ اسدس مرن مگروں اسدی جاگیر تے علاقےآں اتے بھائیاں نے باتو خان دی حکمرانی تسلیم کر لئی تےاسنوں خان دا درجہ دتا۔ اردو خان جہڑا کہ بھائیاں چوں وڈا سی اس نے وی باتو خان نوں طلائی اردو دا خاقان من لیا۔ اردو خان اپنے کجھ چھوٹے بھائیاں نال  جوجی اولس دے طلائی اردو دے چڑھدے بازو دی حکمرانی کردا سی جدوں کہ باتو خان تے دوجے بھائی لہندے حصے دے حکمران سن۔ انہاں دے لشکراں (اردو) نوں چٹا، نیلا تے سرمئ ناواں نال یاد کیتا جاندا سی۔
حشرات بسیرا
اس حشرات بسیرے چ پھلاں دیاں مکھیاں دیاں چھ کالونیاں نیں ۔ اینہاں چوں ہر اک ، دو کمپارٹمنٹاں چ ونڈی ہوئی اے تے گھمدے غذائی کارتوس اینہاں کمپارٹمنٹاں نوں علیحدہ کردے نیں ۔ پھل دیاں مکھیاں ، جنہاں دا جیون چکر بوہت چھوٹا ہندا اے ، اینہاں غذاواں تے اپنے آنڈے دیندیاں نیں ، تاکہ اینہاں دے بچےآں نوں آنڈےآں توں نکلن مگروں نشو نما لئی زرائع مہیا رہن ۔ آنڈے دین مگروں ، غذائی کارتوس خراب ہو جان گے تے مکھیاں دیاں نسلاں جدا جدا رہن گیاں تے اینہاں دا علیحدہ مطالعہ کیتا جا سکے گا ۔ کئی نسلاں دا مشاہدہ اینج ای ممکن اے ، جے ہر نسل نوں اسدے بچے دے آنڈےآں نوں علیحدہ کرن لئی تیار ہون توں پہلاں کالونی توں کڈ دیا جائے ۔
اردو جوجی الس
گٹھ:طلائی اردو گٹھ:منگول سلطنت گٹھ:ترک قوم دی تریخ گٹھ:ترکستان
حشرات بسیرا
بارلے جوڑ
گٹھ:بین القوامی خلائی سٹیشن گٹھ:خلائی سائنسی تجربے گٹھ:خلائی سا‍ئنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی تجربے گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:جنور
دریاۓ اوب
اوب دریا (روسی: Обь; IPA: [obʲ]), جاں اوبی، لہندے سائیبیریا، روس دا اک پرمکھ دریا ہے جو دنیا دا ستواں سبھ توں لما دریا ہے۔ ایہہ وڈا سمندر آرکٹک وچّ ڈگن والے تنّ مہان سائیبیریائی دریاواں (باقی دو یینیسائی دریا اتے لینا دریا ہن) وچوں سبھ توں لہندا ہے۔ اوب دی کھاڑی دنیا دا سبھ توں لما دریائی دہانا ہے۔
دریاۓ اوب روس دا اک دریا اے۔
سروت اتے دریا رستہ
اوب دی شروات روس دی التائی کرائی دے بئسک شہر توں 26 کلومیٹر دکھن - لہدے وچّ بیا دریا اتے کاتُون دریا دے سنگم توں ہندا ہے ۔ ایہہ دونے ہی دریا التائی پربتاں وچّ شروع ہندے ہن - بیا دریا تیلیتسکوئے جھیل توں اتے 700 ک م لمبا کاتون دریا بئیلکھا پہاڑ دے اتے واقع  اک گلیشئر  توں ۔ کھاندی - مانسئنسک شہر دے کول اسدا ملاپ ارتش دریا دے نال ہندا ہے ، جو آپ اک مہان دریا  ہے اتے اوب دا سبھتوں وڈا معاون دریا ہے ۔ جیکر ارتیش دریادی شروات نال اوب دریا دے بحر آرکٹک  وچّ ڈگن تکّ دی  دوری نوں ویکھیا جاوے تاں اوب - ارتیش دی  پوری دھارا 5،410 کلومیٹر ( 3،360 میل ) لمبی ہے ۔ اوب دریا وچّ ارتیش دے علاوہ ہور وی دریا ڈگدے  ہن ، جویں کہ توم دریا، چلائم دریا ، کیت دریا، تئم دریا، واح دریا، واسیوگن دریا اتے سوسوا دریا۔ اتھوں ایہہ ٹیڑا - میڑا ہندا ہوئیا شمال دی ولّ چلدا ہے اتے کارا سمندر دی اوب کھاڑی وچّ جا ملدا ہے ۔
چین دے یانگتسی دریا اتے پیلا دریا ( ہوانگ ہو ) دے بعد اوب - ارتیش دریا ایشیا دا تیجا سبھتوں لمبا دریا ہے ۔ اسدا جلسمبھر علاقہ وی وڈا ہے اتے اسدا رقبہ 29،90،000 مربع کلومیٹر ہے ۔
حوالے
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:سائیبیریا گٹھ:سائیبیریا دے دریا
پنجگور
پنجگور, ضلع پنجگور بلوچستان، پاکستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
ضلع کیتھل
ضلع کیتھل پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
Hisar district
ماؤنان
ماؤنان چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
کامبن ڈی لا ٹسیسٹے
کامبن ڈی لا ٹسیسٹے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
جسڡندر بھلا
جسڡندر سنگھ بھلا (جم 4 مئی 1960) اک پنجابی مخولیا اداکار] نیں ۔ اوہ پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی وکھے کھیتی باڑی پسار سکھیا ، ڈیپارٹمنٹ دے مکھی وی ہن۔ ایہناں نوں خاص طور تے اپݨے پروگرام چھنکاٹا تے کردار چاچا چترا کرکے جاݨیا جاندا اے ۔ ایہناں نے پہلی واری 1988 وچ چاچا چترا دے کردار وجوں چھنکاٹا نال اپنا کلاکار جیون شروع کیتا سی جس وچ ایہناں دے مکھ ساتھی کلاکار بال مُکند شرما اتے نیلو سن۔ اس توں بعد ایہناں نے کئی پنجابی فلماں وچ وی کم کیتا جیہناں وچ کیری آن جٹا، ڈیڈی کول منڈے فول وغیرہ فلماں مشہور ہویاں نیں ۔
بچپن
جسڡندر بھلا دا جم 4 مئی 1960 نوں دوراہا، لدھیانہ دے شہر وچّ ہویا سی۔ اوہناں دے پیؤ ماسٹر بہادر سنگھ بھلا پنڈ برمالیپسر دے اک پرائمری سکول استاد سن۔ اسنے سینئر سیکنڈری سکول دوراہا توں اپنی بنیادی سکھیا حاصل کیتی ۔
پڑھائی لکھائی
ڈاکٹر۔ جے۔ایس۔ بھلا نے بی۔ایس۔سی۔ کھیتی باڑی (آنرز) اتے ایم۔ایس۔سی (ایکسٹینشن ایجوکیشن) دی ڈگری 1982 اتے 1985 وچ پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی، لدھیانہ توں حاصل کیتی۔ پی اے یو وچ داخل ہون توں پہلاں، اوہناں نے کھیتی باڑی ڈیپارٹمنٹ، پنجاب وچّ پنج سال تکّ اے۔آئی/اے۔ڈی۔ وجوں سیوا نبھائی۔ اوہ سال 1989 وچ پی اے یو دے ڈپارٹمینٹ آف ایکسٹینشن ایجوکیشن وچ معاون پروفیسر دے طور تے شامل ہوئے تے اپنی پی۔ ایچ۔ڈی۔ (ایگری۔ ایکسٹینشن) سال 2000 دے دوران سیسیئیسیو، میرٹھ توں اک سیوا-دوران طالب علم دے طور اُتے پوری کیتی۔
کامیڈی کیریئر
اوہناں نے آزادی دہاڑے اتے جمہوریہ دن پردرشناں اُتے مظاہرہ کرنا شروع کیتا۔ جسوندر بھلا اتے دو ہم جماعتاں نوں 1975 وچ آل انڈیا ریڈیو لئی چنیا گیا۔ پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی دے اک طالب علم دے روپ وچ جسوندر بھلا نے یونیورسٹی دے پروگراماں وچ کامیڈی مظاہرہ کیتا سی۔ اسنے 1988 وچّ اپنے پیشہ ور کریئر نوں ساتھی کامے بال مکندشرما دے نال آڈیؤ کیسیٹ چھنکاٹا 1988 نال ارمبھ کیتا۔ بال مکندشرما اتے جسوندر بھلا پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی وچّ ہم جماعت سن۔ شبد چھنکاٹا پیئییو دے بھلا اتے شرما ولوں کیتے گئے کالج پدھر دے سالانہ شوٕ توں پیدا ہویا اے۔ پنجابی دے لکھاری جگدیو سنگھ جسووال دی نجی مدد اُتے پروفیسر موہن سنگھ میلہ (تہذیبی تیوہار)' چ مظاہرہ کردے ہوئے دورفلسفہ کیندر جالندھر نے اوہناں نوں دیکھیا۔ اسنے چھنکاٹا سیریز دے 27 آڈیؤ اتے ویڈیو ایلبماں نوں جاری کیتا اے۔ بال مکند شرما توں علاوہ نیلو شرما وی چھنکاٹا سیریز دا حصہ اے۔ چھنکاٹا 2002 نال شروع لڑی نوں وی وڈیو کیسیٹ وی رلیز کیتا گیا۔
فلم کیریئر
جسوندر نے پنجابی فلماں جویں ماحول ٹھیک اے، جیجا جی، جہنے میر دل لٹیا، پاور کٹّ، کبڈی اک وار پھر، آپاں پھر ملانگے، میل کرا دے ربا، کیری آن جٹا، جٹّ اینڈ جولیٹ، جٹّ ایئرویز، وغیرہ وچ کم کیتا اے۔ کجھ پنجابی فلماں وچ اوہ ہمیشاں وکھ وکھ تکیہ کلامز نال گلّ کردے ہن۔ جویں کہ میں تاں بھنّ دوں بلاں نال اخروٹ، اوہ جے چنڈی گڑھ ڈھہجو پنڈاں ورگا تاں رہجو جاں ڈھلوں نے کالا کوٹ اینوے نی پایا۔ اوہناں نے اپنی کلا دے ذریعے کیہا کہ اوہناں دیاں فلماں سماجی برائییاں نوں اجاگر کردیاں ہن جویں کہ کڑی حمل قتل، نشیلیاں دوائیاں اتے بے روزگاری۔
جسوندر بھلا، بی۔این۔ شرما دے نال پنجاب دے سبھ توں مشہور اتے تعریف یوگ پنجابی کامیڈیئن اے۔ پنجابی سنیما دی کامیڈی وچ اوہناں دے یوگدان لئی اوہناں نوں بیہترین پنجابی کامیڈیئن پرسکاراں دا مان حاصل اے۔ اوہناں دے ڈائلاگ ڈلوری نوں پنجابی کامیڈئناں وچ سبھ توں تیز منیا گیا اے۔
2015 وچ، اس دے سٹیج پارٹنر، بال مکند شرما اتے جسوندر بھلا نوں اپنے ہم جماعت اتے بااثر متر منی گریوال دے اشارے اُتے لیفٹینینٹ گورنر سپینسر کوکس نے یوٹا راج وچ نوازیا گیا۔
نجی جیون
اس دا ویاہ پرمدیپ بھلا نال ہویا اے جو اک فائین آرٹس استاد اے۔ اوہناں دے بیٹے دا نام پکھراج بھلا اے، جو پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ توں آڈیؤ وزیؤل وچ بی۔ٹیچ دا مطالعہ کر رہا اے۔ پکھراج 2002 توں چھنکاٹا دے کجھ کیسٹاں وچ وی آئے ہن اتے اسنے کجھ پنجابی فلماں وچ شاندار کردار وی نبھائیاں ہن۔ اس دی بیٹی اشپریت کور اے، جس دا ویاہ ناروے وچ ہویا اے۔ اوہ بال مکند شرما نال چنگے دوست ہن، جو چھنکاٹا سیریز 'چ بھاتیج دے روپ' پیش کردے ہن۔
انعام / آنرز / اعزاز
1. راج یوتھ اوارڈ: شہید-اے-آزمد سنات بھگت سنگھ راج یوا انعام (1986–87) دے جیتو وچّ 5000 / - نقد انعام، اک گولڈ میڈل اتے سکول سٹنگ شامل سن۔ اس نے پنجاب دے اوس ویلے دے گورنر دے شان س۔س۔ا۔ نے یوا سنوجواناں پنجاب ڈائریکٹوریٹ ولوں منعقد چنڈی گڑھ وکھے منعقد کیتے گئے شاندار سماگم وچّ ایہہ انعام دتا۔
2. محمد رفیع اوارڈ پنجاب دے بیسٹ کامڈیڈئن (1990–91) دے جیتو جس وچ 3,000 / - نقد انعام، اک یادداشت اتے سکول سٹاف، محمد رفیع سوسائٹی (رجسٹرڈ امرتسر)
3. بیسٹ کامڈیئن اوارڈ (ایشیئن مووی 1991): ایلیئن فٹ بال سٹیڈیم وکھے منعقد ایشیائی فیشن اینڈ بٹنے کاستیسٹ پھیسٹیول وچ بیسٹ پنجابی کامیڈیئن دے جیتو، 1 جون 1991 نوں انگلینڈ دے برمنگھم، برمنگھم، وکھے منعقد۔
4. پنجابی کامیڈی اوارڈ (کینیڈا 1993) پنجابی سنگیت، سبھیاچار اتے کامیڈی دے سمرپن دی تعریف وچ سال 1993 لئی ودھیا پنجابی کامیڈیئن اوارڈ دا جیتو۔ پنجابی کلاکاراں ایسوسی ایشن، رچمنڈ (پیئیار، کلبّ)، بی۔سی۔ کینیڈا ولوں پیش کیتا گیا۔
5. پی۔ایم۔ ایسّ۔ ایمّ ولوں منعقد پروفیسر موہن سنگھ میلے وچ س۔ گرنام سنگھ تیر ہائس ویانگ پورکر (1996) دا وائنگ پورکر پراپتکرتا اے۔ فاؤنڈیشن، لدھیانہ
6. پنجاب کالّ اتے ساہت کیندر، پھگواڑا ولوں سال 1998 لئی سربوتم کامیڈی اوارڈ نوں سربوتم کامیڈی اوارڈ دتا گیا۔
7. نیویارک، یوئیسئے۔وچ منعقد شاندار سماگم وچ سال 1999 لئی شاندار کامیڈیئن اوارڈ دا اتم کامیڈیئن انعام حاصل کرتا۔
8. اجیت ولوں (پنجابی پتر) جالندھر ولوں منعقد پہلے پنجابی سبھیاچار میلہ وچّ سال 2000 لئی بیسٹ کامیڈی ایوارڈ دا انعام کیتا گیا۔
9. سال 1998 لئی جسپال بھٹی پیداوار (ماحول تھیک اے) وچ سبھ توں ودھیا کردار
10. سال 2008 لئی چک دے پھتتے دی فلم وچ ودھیا کامک کردار
11. سال 2010 لئی فلم نر کر ڈی ربّ وچ ودھیا کامک کردار۔
12. سال 2011 لئی فلم جائین میر دل لوٹیا وچ ودھیا کامک کردار۔
14. سال 2012–13 لئی پیٹیسی پنجابی ولوں منعقد فلم پھارے ایوارڈ وچ فلم کیری اون جٹا وچ ودھیا کامیڈیئن۔
15 ۔ سال 2012–13 لئی فلم جٹّ اتے جولیئٹ وچ ودھیا معاون کردار۔
16. سال 2014 لئی پیٹیسی پنجابی ولوں منعقد فلم فار ایوارڈ وچ فلم ڈیڈی کول منڈے فول وچ ودھیا کامیڈیئن۔
17. سال 2015 لئی پی ٹی سی پنجابی ولوں منعقد پنجابی فلم ایوارڈ وچ شرینٹر تے مسز 420 دی فلم وچ کامر کردار لئی نامزد۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:پنجابی فلمی اداکار
پولکس
پولکس سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
گرو
گٹھ:سکھ
ملام
ملام چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
ضلع لژہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
بلیو سیٹ
بلیو سیٹ (انگریزی چ BLUEsat ,Basic Low Earth Orbit Experimental Satellite )تھلڑلے زمینی مدار دا اک تجرباتی مصنوعی سیارچہ پروجیکٹ سی جسنوں نیو ساوتھ ویلز یونیورسٹی دے طالب علماں نے عمل چ لیاندا ۔ اس دا مقصد خلا دے بارے چ جانکاری تے طالب علماں نوں مصنوعی سیارچہ ڈیزائن کرن ، بنان تے لانچ کرن دا موقع دینا سی ۔ ایہہ پروجیکٹ بغیر کسے مالی فیدے دے چلایا گیا تے انجینئرنگ فیکلٹی دے گئی سکولاں دے اس لئی فنڈ مہیا کیتے ۔
ضلع لژہ
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع لژہ البانیا دے صوبہ لژہ دا ضلع اے اسدا صدرمقام لژہ شہر اے ۔
بلیو سیٹ
باہرلے جوڑ
بلیو سیٹ پروجیکٹ ویب سائیٹ
ضلع لژہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
بلیو سیٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
1924 اولمپک کھیڈاں
1924 اولمپک کھیڈاں جاں VIII اولمپیاڈ فرانس دے راجگڑھ پیرس وکھے کھیڈیاں گئیاں۔ فرانس وکھے ہون والا ایہہ کھیڈ میلہ دوسرا سی اس توں پہلا 1900 اولمپک کھیڈاں اس شہر وکھے ہو چکیاں سن۔
اس شہر وچ کھیڈاں کرواؤن دا مقابلہ ایمسٹرڈیم، بارسیلونا، لاس اینجلس، روم اتے پراگ دے وچکار ہویا۔ پر ایہہ کھیڈاں کرواؤن دا حق پیرس نوں ملیا۔
حوالے
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
ضلع ریواری
ضلع ریواری پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
Rewari district
سورجی مشاہدہ رصدگاہ
سورجی مشاہدہ رصدگاہ یورپی خلائی ایجنسی اک سائنسی رصدگاہ اے تےکولمبس لیبارٹری دا حصہ اے جہڑی بین القوامی خلائی سٹیشن دا اک جز اے ۔ کولمبس موڈل فروری 2008ء چ ایس ٹی ایس-122 راکٹ تے خلا چ بھیجیا گیا سی ۔ تے سورجی مشاہدہ رصدگاہ کولمبس لیبارٹری دے باہر یورپی ٹیکنالوجی ایکسپوژر فیسیلیٹی دے نال لگایا گیا سی ۔ کولمبس دے اتے باہرلے پاسے ، مستقبل دے مشناں چ کجھ دوجے جز لان دا منصوبہ وی اے جنہاں چ خلا چ اینسمبل ایٹمی کلاک وی شامل اے ۔
ایہہ رصدگاہ (سولر) تن خلائی سائنسی آلات :SOVIN , SOLSPEC تے SOL-ACES اتے مشتمل اے ۔ ایہہ تنوں مل کے سورج دی طیف شعاع ریزی یعنی سپیکٹرل ایریڈیئنس دے واضع تے بہتر ناپ مہیا کرن گے ۔ بین القوامی خلائی سٹیشن تے لگن دے مگروں سولر نوں مسلسل 1.5 سال تک آپریٹ کرن دا منصوبہ اے ۔
اس مشن نوں اصل چ 2003ء لئی پنال کیتا گیا سی سی پر خلائی شٹل کولمبیا دی تباہی پاروں اس منصوبے نوں التوا چ پا دتا گیا ۔
حوالے
گٹھ:بین القوامی خلائی سٹیشن گٹھ:رصدگاہاں گٹھ:یورپی خلائی ایجنسی
دریاۓ ارتش
دریاۓ ارتش روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ
ہپوسڈروس انایکسپیکٹیٹس
ہپوسڈروس انایکسپیکٹیٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
رودریگو دی تریانا
رود ریگو دی تریانا (پیدائش: 1469ء – وفات: 1535ء) ہسپانوی سیاح، مہم جو تے کرسٹوفر کولمبس دا امریکی ملکاں  د‏‏ی دریافت وچ شریک کار سی۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اُس نے پہلی بار امریکی خطے نو‏‏ں دیکھیا۔
سوانح
رودرِیگو 1469ء وچ ہسپانیہ دے صوبہ ویلبا دے اک شہر لیپے وچ پیدا ہويا۔ اُس دے والدین مٹی دے برتن بنایا کردے سن ۔ اُس د‏‏ی والدہ تریانا تو‏ں سی، اِسی لئی اُس دے ناں دے نال تریانا لکھیا گیا۔
سمندری سفر
thumb|[[اشبیلیہ|تریانا وچ رودرِیگو دا یادگاری مجسمہ]]
1492ء وچ رودرِیگو کرسٹوفر کولمبس دے ہمراہ امریکی ملکاں د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ 12 اکتوبر 1492ء نو‏‏ں کولمبس نے پہلی بار بہاماس دے اک جزیرہ نو‏‏ں دیکھیا جس نو‏‏ں اُس نے اُس دے رہائشیاں دے ناں اُتے گوآن ہانی کہنا شروع کيت‏‏ا۔12 اکتوبر 1492ء د‏‏ی شب 2 بجے جدو‏ں کولمبس بہاماس اُتے اُترا تاں اُس نے خوشی تو‏ں ہسپانوی وچ کہیا: "¡Tierra! ¡Tierra!" جس دا انگریزی وچ ترجمہ (Land! Land!) تو‏ں کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ بعد وچ کولمبس نو‏‏ں بہاماس د‏‏ی دریافت دا سہرا بنھ دتا گیا تے رودرِیگو صفحات تریخ وچ گمنام ہوئے گیا۔
اسلام
سفر امریکا تو‏ں ہسپانیہ واپسی اُتے رود رِیگو نے اسلام قبول ک‏ر ليا، لیکن تاریخی ماخذاں وچ اُس دے اسلامی ناں دا کوئی وجود نئيں ملدا۔
وفات
1525ء وچ رودرِیگو نے مشرقی ملکاں دا سفر اختیار کيت‏‏ا جتھ‏ے 1535ء وچ جزائر ملوک وچ اوہ 66 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہويا۔
حوالے
گٹھ:1469 دے جم گٹھ:1535 دیاں موتاں گٹھ:کرسٹوفر کولمبس گٹھ:ہسپانوی مسلم گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی ہسپانوی شخصیتاں گٹھ:نو مسلمین گٹھ:ویلبا دیاں شخصیتاں گٹھ:شمالی امریکا دے ہسپانوی کھوجی
لی
لی چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
کوہلو
کوہلو, ضلع کوہلو بلوچستان، پاکستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
ہپوسڈروس انوماٹس
ہپوسڈروس انوماٹس گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
وولف
وولف اک بولی دا ناں اے جیہڑی سینیگال گیمبیا تے ماریطانیہ چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 32 لکھ اے۔ گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
Gambijski wolof (jezik)
پز برنینا
پز برنینا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
زیارت
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
Ziarat
ضلع یامونا نگر
ضلع یامونا نگر پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
Yamuna Nagar district
چک 141 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
توجیا
توجیا چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔
گٹھ:چینی نسلی ٹولیاں
ہولی فرلنگ
ہولی فیرلنگ (جم 22 دسمبر 1995) اک آسٹریلیائی کرکیٹ کھڈاری اے جس نے 2013 وچ آسٹریلیا دی قومی خواتین کرکٹ ٹیم لئی اپنا کیریئر شروع کیتا اتے موجودہ ویلے وچ آسٹریلیا دے گھریلو مقابلےآں وچ برسبین ہیٹ اتے کوئینزلینڈ کرکٹ لئی کھیڈدی اے۔ اک سجے ہتھ دا تیز گیندباز، فیرلنگ نے 2013 دے خواتین عالمی کپ دے دوران چار کھڈاریاں نوں 10.55 دی اوسط نال 9 وکٹاں لئیاں۔ اس نے گیندبازی ایکوائرز ٹیبل اُتے دوجا گول کیتا۔ آئیسیسی پینل ولوں چنی گئی ٹورنامینٹ دی ٹیم وچّ اوہناں نوں 12 واں کھڈاری چنیا گیا سی۔
14 سال دی عمر وچّ، فیرلنگ نے کوئینزلینڈ وچّ مرداں دے گریڈ کرکٹ وچّ اپنا شروع کیتا اتے اپنی پہلی تنّ گینداں نال ہیٹرک لے لئی۔ بعد وچ اوہ کئینزلینڈ دے جونیئر کرکٹر آف دِی ایئر دے نامور ہون والی پہلی عورت بن گئی۔ فیرلنگ نے مرداں  نال کھیڈن نال اپنا کھیڈ ترقی یافتہ کیتا، جس نوں اوہ محسوس کردی اے اسنے اس نوں سکھاؤن لئی مدد کیتی کہ اوہ کتھے گیندبازی کرنا اے۔
سٹّ لگن دے ویلے توں بعد، جون 2015 وچ، انگلینڈ وچ 2015 دیاں عورتاں دی ایشز لئی آسٹریلیا دی اک یاترا پارٹی وچ اوہناں دا ناں رکھیا گیا سی۔
جولائی 2015 وچ، افتتاحی خواتین بگ بیش لیگ وچ فیرلنگ نوں برسبین ہیٹ لئی پہلا ہستاکھر دتا گیا سی۔
کھڈاری پروفائیل
Holly Ferling Brisbane Heat Profile
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1995 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
آیمارا
آیمارا اک بولی اے جیہڑی چلی پیرو تے بولیویا چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 2,227,642 اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
درویش علی استراخانی
درویش علی استراخانی (؟-1558ء) استراخان خانیت دا آخری خان سی جہڑا 1554ء توں 1556ء چ خانیت دے خاتمے تک ایتھے حکمران رہیا ۔ ایہہ طلائی اردو دے آخری خاناحمد خان دا پوتا سی ۔ اسنے استراخان دے تخت اتے ، نوغائی سردار اسماعیل خان نوغائی تے روسی فوجی دستےآں دی مدد نال ، مل ماریا ۔ بعد چ یمغرچی خان نوں روسیاں ہتھوں شکست ہوئی ،تے اک سردار ، یوسف دے پتراں مدد نال درویش علی استراخانی نے یمغرچی خان نوں 1555ء چ شکست دتی ۔ ایسے سال اسنے اسماعیل خان نوغائی ہتھوں شکست ہوئی تے ایہہ استراخان چھڈ گیا ۔ پر زار روس ایوان گروزنی دی مدد نال ایہہ دوبارہ تخت لین چ کامیاب ہوگیا ۔ پر اسنے ماسکو نواز سرداراں خلاف کاروائیاں شروع کر دتیاں تے راجگڑھ حاجی ترخان چ اک ترک گیریژن رکھیا ۔ماسکوی روس دے استراخان خانیت نوں فتح کرن دے بعد اسنے روسیاں خلاف جدوجہد گوریلا جنگ دی شکل جاری رکھی ۔ آخری لڑائی دے مگروں ایہہ ازوف تے بعد چ مکہ چلا گیا ۔
گٹھ:روس گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:روسی مسلمان گٹھ:استراخان خانیت
لوجبان
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
اگواڈا قلعہ
اگواڈا قلعہ اتے اسدا لائیٹ ہاؤس بھارت دے گوا  وچ پوری سلامتی نال سامبھی ہوئی پرتگالی  راج ویلے دی تریخی عمارت اے۔ ایہہ قلعہ گوا دی سنکوئیرم بیچ دے کنارے واقع اے جتھوں عرب سمندر وکھائی دندا اے۔
اتہاس
ایہہ قلعہ 1612 وچ ڈچاں اتے مرہٹیاں اُتے نگرانی رکھن لئی بنایا گیا سی۔ ایہہ پورتگالی قلعہ کنڈولم بیچ دے دکھن وچ منڈووی دریا دے کنارے واقع اے۔ ایہہ قلعہ سمندری جہازاں نوں پانی بھیجن (سپلائی کرن) دا مقصد وی پورا کردا سی اتے اتھوں گزرن والے جہازاں اتھے رک کے پانی بھردے سن۔ اس دے پانی ٹینکر وچ 2،376،000 گیلن پانی جمع کرن دی گنجائش سی جو اس سمے پورے ایشیا وچ سبھ توں ودھ سی۔ اس قلعے دا نام اگواڈا وی اسے کرکے پیا اے کیونکہ پورتگالی وچ اگواڈا پانی نوں کیہا جاندا اے۔ اس قلعے وچ اک چار-منزلا لائیٹ ہاؤس وی اے جو 1864 وچ بنایا گیا سی اتے روشنی کرن لئی ورتیا جاندا سی۔ کسے ویلے اس قلعے وچ 79 توپاں ہندیاں سن ۔
باہری کڑیاں
٭ Fort Aguada – spherical panorama 360. ٭ Fort Agauda & nearby attractions
گٹھ:بھارت دے قلعے گٹھ:بھارت وچ لائیٹ ہاؤس
گٹھ:بھارت وچ پرتگلی قلعے
گراس فشرہارن
گراس فشرہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بارلے جوڑ
Fiescherhorn
ضلع پنچکولا
ضلع پنچکولا پعارت دے صوبے ہریانہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:ہریانہ دے ضلعے
دریاۓ ینیسے
دریاۓ ینیسے روس دا اک دریا اے۔
ہپوسڈروس جونیسی
ہپوسڈروس جونیسی گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:گول پتہ نک چمگادڑ
چک 142 دس آر
چک 142 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل جہانیاں ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
پکارڈ
پکارڈ اک بولی اے جیہڑی فرانس تے بیلجیم چ بولی جاندی اے۔ ایدی بولن والیاں دی گنی نیں ہوئی۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
لہندی تے چڑھدی پنجابی
پنجابی زبان دا وِی کیہ دوش ہے ۔ جد اوہ آ ہی گئی ہوے دو وکھّرے وکھّرے ہتھاں وِچ ،اوس ویلاں پھیر چڑھدے پنجاب دی پنجابی کُجھ ہور کہاوے گی تاں لہندے پنجاب دی کُجھ ہور۔
پنجابی دے "جدید زمانہ " یعنی بارویں صدی توں پہلاں جدوں لاہنڈا(لہندا) اپبھرنشا (جیہڑی سوراسینی پراکرت توں نِکلی سی )ایس پنجاب وِچ بولی جاندی سی ۔ اوس ویلاں ایہدی حالت اِنج سی کہ اسی ایہنوں اجکل دیاں بولیاں پوٹھواری ، دھنی، ملتانی، ڈیرہ والی، بہاولپوری، پنچھی، شاہ پوری وغیرہ دی ماں کہ سکدے ہیں۔ ایہدے توں باہجوں پنجاب دے وِچ کُجھ پرانا ادبی رنگ دی چلیا آؤندا سی۔ جیہڑا کہ سنسکرت تے بُدھ مت دی اوس پالی جیہدا رشتہ اَوَدھی بولی نال سی، دا مِلیا جُلیا سی۔ ایہہ ادبی رنگ دی پہلی شکل تے پرانی ہندوی کہاوندی ہے تے دوجی شکل ہندوی۔
پُرانی ہندوی
ایہہ طرز ساہسکرتی تے گاتھا قِسم دی شاعری واسطے پورا جوڑ کھاندی ہے تے ایسے ہی کر کے ایس زبان نوں ساہسکرتی وی کہ سکدے ہیں۔ پرانی ہندوی ایہنوں ایس کر کے کیہندے ہے کہ ایہدے وِچ فعل دی حالت ، قافیہ بندی ، حرفِ جار ، گرداناں تے ایہدی صوتیات بہت کُجھ ہندوی دی جڑھ منیاد وانگوں ہے۔ ایس زبان وِچ سنسکرت تے پالی کولوں سِدّھے ہی لفظاں نوں لے لِتا جاندا سِی، جیہڑا کہ بارویں صدی عیسوی وِچ چاند بروائی تے گورکھ ناتھ دے کِسے کِسے شلوکاں وِچ صاف طور تے معلوم ہُندا ہے ۔ پَراتم پشپاجی 713ء دی ایہو زبان ہی سی۔ کیوں جے سب توں پہلے پُشپا نے ہی یونانی دی کہانی سسّی پُنّوں نوں ایس ہندوی دوہڑیاں وِچ لکھیا۔ ( اَیں جاپدا ہے کہ سکندر دے زمانے وِچ ایہہ کہانی ایتھوں ہی یونان گئی تے محمد بن قاسم دے حملے دے نال ایتھے ہی واپس آ گئی)۔
ہندوی
ہند پاکستان دے شمالی علاقے دے وِچ ایہہ لکھت دِی زبان ست اَٹھ سو سال تائیں عام استعمال وِچ رہی ، جیہڑی مڈھ وِچ ساہسکرتی دے نال نال ہی وَرتوں وِچ رہی۔ پر پھیر اپنا زور کڈھ گئی تے عام لکھت دی بولّی بن گئی۔ ایہدا رنگ ڈھنگ اودھی زبان نال لگّا کھاندا سی۔ کیوں جے برجی توں بہت پہلاں اودھی دا زور شور شمال تے مشرق وَل ڈاہڈا رہیا۔
پاننی جیہڑا پنجاب دا سب توں وڈا پرانا گرامر دان ہے ، لِکھدا ہے کہ پنجویں صدی (ق م) تائیں سنسکرت پنجاب وِچ بولنی ختم ہو گئی سی جیہدا اثر پندرویں صدی (ق م) توں چڵیا آ رہیا سی ۔ چھیویں صدی (ق م) توں بُدھ مذہب دا پرچار لوکاں دی اپنی زبان وِچ ہون لگ پیا۔ گل کی کہ چھیویں توں تیجی صدی (ق م) تائیں بُدھ تے یونانیاں دا اثر زبان اُتے رہیا۔ کُشناں دے راج توں لنٛگھ کے گُپتا دے زمانے وِچ پنجاب دی زبان سنسکرت ، پالی، فارسی، چینی، یونانی تے تُرکی دی ملاوٹ نال بن کے نکلی ( ایتھے تائیں کہ ایہہ باہرلی زباناں دے لفظاں دا اثر ساہسکرتی وِچ وی آیا)۔ پر ایہہ اثر اَینا ڈ ُونگھا نہیں سی کہ اِک وکھری زبان ہی بن جاوے۔ مسلماناں دے راج آون توں لہندی دے وِچ عربی، ترکی تے فارسی دا اثر ٹھوک وجا کے ہو گیا سِی۔ پر اصلی پنجابی دی صوتیات تے اوہدے اکھّر یا ہندوی فِعلاں دیاں حالتاں اپنا رنگ اوسے ہی طرحاں دکھاؤندیاں رہیاں۔ ترکی، عربی تے فارسی دے اوہ لفظ جیہڑے عام طور تے حکومت قانون ، فوج تے مذہب نال لگاؤرکھدے سی، پنجابی رنگ وِچ لیا کے زبان دا حصّہ بن گئے۔ اَجکل دِیاں بولیاں دِی "غیر تصریفی" خاصیت اَجے شروع نہیں سی ہوئی کیوں جے مضارع فعل ہی اَجکل دے بہت سارے فعلاں دی تھاں ورتیا جاندا سی "جز ولاحق" وَرتو۔ وِچ نہیں سی آٷن لگے۔ اسم صفت عام طور تے زیر دِی حرکت وَدھا کے ہی بنا لَیندے سی ۔ برجی صوتیات دا تاں خیر اَجے اثر پَین دا سوال ہی پیدا نَسی ہُویا۔ ایہہ سی اوہ حالت جیہدے نال پنجابی دا "جدید زمانہ شروع ہویا ، تاں جیہدی سب توں پرانی تے نِکھری ہوئی مثال سانوں بابا فرید ( 1173ء توں 1265ء ) دی شاعری وِچ مِلدی ہے۔ ایس زمانے نُوں تِن دوراں وِچ اِیداں ونڈ سکدے ہیں:۔