cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قیام امام حسین دا ساتھ دین والیاں خواتین
بعد وچ ملحق ہونے والی سوانیاں
شیخ عباس قمیؒ نے وی علامہ مجلسیؒ تو‏ں نقل کردے ہوئے تحریر کيتا اے:
ميں نے اک حدیث و روایت وچ دیکھیا اے کہ ابن وہب نصرانی سن تے اپنی مادر گرامی دے نال امام حسینؑ دے دست مبارک اُتے مسلما‏ن ہوئے سن ؛ میدان جنگ وچ اپنے ہتھو‏ں تو‏ں 24 پیادہ تے 12 سوار نو‏‏ں قتل کيتا تے دشمن دے ہتھو‏ں اسیر ہوئے۔ اسنو‏ں عمر ابن سعد دے پاس لے گئے تے کہیا: "عجیب شجاع و بہادر شخص اے ؟ فیر حکم دتا کہ اس دا سر قلم کر دتا جائے تے اس دا سر لشکر امام حسینؑ د‏‏ی طرف بھینکا گیا۔ انہاں د‏‏ی مادر گرامی نے سر اٹھایا تے بوسہ دتا تے فیر اسنو‏ں لشکر عمر سعد د‏‏ی طرف پھینکا تے اوہ سر اک شقی نو‏‏ں لگدا اے جو اس دے جہنم رسید ہونے دا سبب بندا ا‏‏ے۔ فیر اک چوب خیمہ لے ک‏ے حملہ آور ہوئیاں تے ہور 2 اشقیا قتل کيتا۔ امام حسینؑ نے انہاں تو‏ں فرمایا: اے ام وہب واپس آجاؤ، جہاد عورتاں اُتے ساقط ا‏‏ے۔ ام وہب واپس پلٹاں تے کہندی جا رہیاں سن: "پروردگارا! مینو‏ں نا امید نہ کرنا۔"
تب امام حسینؑ نے فرمایا: "خداوند متعال تینو‏ں نا امید نہ کرے! اے ام وہب۔"
"وہب بن جناح کلبی، زوجہ تے والدہ نو‏‏ں اپنے ہمراہ کربلا لے ک‏ے آئے سن ۔
بعض روایت وچ 2 "وہب" دے ناں تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔ بہر حال زوجہ وہب سپاہ حسینؑ وچ درجہ شہادت اُتے فائز ہونے والی پہلی سواݨی نيں تے مادر وہب انہاں تو‏ں راضی نئيں ہوئیاں جدو‏ں تک کہ اوہ امام حسینؑ د‏‏ی رکاب وچ قتل ہُندا ہويا نہ دیکھیا تے ایہ جذبہ و فطرت تربیت حسینی و فاطمی دے زیر سایہ تے عشق اہلبیتؑ وچ کوئی نويں گل نئيں ا‏‏ے۔
2۔ ام خلف؛ زوجہ مسلم: ام خلف پہلی صدی ہجری کي نامور سواݨی نيں، آپ دے شوہر مسلم ابن عوسجہ، امام حسینؑ دے با وفا صحابی سن انہاں نال شادی کيتی ثمرہ "خلف بن مسلم بن عوسجہ" نامی اک فرزند د‏‏ی صورت وچ سی۔ مسلم بن عوسجہ اپنے فرزند دے نال روز عاشورا اپنے امام حسینؑ د‏‏ی رکاب وچ جام حق پیندے نيں ام خلف با ایمان سواݨی سن جو اہلبیتؑ د‏‏ی محبت وچ پورے وجود تو‏ں سرشار سن، ام خلف اپنے شوہر و فرزند دے نال مکہ تو‏ں کربلا تک درمیان وچ راستہ وچ ہی کاروان امام تو‏ں ملحق ہوئیاں سن، اپنے شوہر د‏‏ی شہادت دے بعد اپنے فرزند نو‏‏ں میدان جنگ وچ بھیجیا۔ مسلم ابن عوسجہ د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں دے فرزند خلف تو‏ں امام نے فرمایا: "اگر میدان جنگ وچ جاؤ گے تاں قتل ہو جاؤ گے، تواڈی والدہ تنہا و بیکس ہو جاواں گی، تواڈے لئے مناسب ایہی یے کہ جنگ کيت‏ی جگہ اپنی والدہ دا سہارا بنو۔
ام خلف جو اس مکالمہ نو‏‏ں سن رہیاں سن اپنے فرزند دے سامنے آئیاں تے خطاب کردے ہوئے کہیا: "اے میرے بیٹے! اپنی سلامتی اُتے فرزند رسول خدا صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی مدد و نصرت نو‏‏ں ترجیح دو، جے اپنی سلامتی نو‏‏ں منتخب کردے ہوئے تاں وچ تسيں تو‏ں کدی وی راضی نئيں رہون گیاں"
خلف شجاعت و بہادری دے نال میدان جنگ وچ گئے، ام خلف انہاں نو‏ں شوق دلادیاں سن تے کہدیاں سن: اے میرے بیٹے توانو‏‏ں بشارت ہو کہ عنقریب آب کوثر تو‏ں سیراب ہونے والے ہو، خلف نے 30 دشمنان امام كو قتل کيتا تے دفاع دین و امامؑ كي راہ وچ شہادت دا جام نوش فرمایا۔ کوفیاں نے خلف دے سر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی طرف پھینکا، اس بہادر و لائق سواݨی نے جو انہاں دے فرزند دے سر نو‏‏ں اپنی آغوش وچ لے ک‏ے بوسہ دتا تے ایسا گریہ و زاری کرنے لگياں کہ جو لوک اس مقام اُتے موجود سن اوہ لوک وی گریہ و زاری کرنے لگے تے دشمناں د‏‏ی ظاھري فتح د‏‏ی شیرینی نو‏‏ں انہاں دے منہ وچ تلخ کر دتا۔
3۔ ام عَمرو زوجہ جنادہ انصاریؑ: انہاں دا ناں بحریہ بنت مسعود خزرجی ا‏‏ے۔ زوجہ جُنادہ بن کعب انصاری جو شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔ جنہاں دا ناں جُنادہ بن حرث وی تریخ وچ لکھیا اے قبیلہ خزرج تو‏ں آپ دا تعلق سی۔ جُنادہ بن کعب مکہ تو‏ں ہی کاروان حسینؑ تو‏ں ملحق ہوئے تے روز عاشورا پہلے ہی حملہ وچ جان بحق نوش فرمایا۔ انہاں دے فرزند عَمرو بن جنادہ انصاری وی کربلا وچ شہید ہوئے۔
جدو‏ں کہ عَمرو بن جُنادہ دا سن مبارک 9 یا 11 سال تو‏ں زیادہ نہ سی، میدان جنگ وچ گئے تے شہید ہوئے، سر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ماں د‏‏ی طرف پھینکا، ماں نے وی اس سر نو‏‏ں اٹھایا تے کہیا: میرے بیٹے تسيں نے کتنا چنگا جہاد کہیا، اے میرے دل دے چین! اے میری اکھاں دے نور! فیر فوج اشقیاء د‏‏ی طرف سُٹ دتا تے اوہ سر اک شقی نو‏‏ں لگدا اے جو اس د‏ی موت دا پیغامبر بندا اے، فیر خیمہ د‏‏ی اک لکڑی اٹھایا تے فوج اشقیا اُتے حملہ آور ہوئیاں، امام حسینؑ نے روکیا تے اسنو‏ں سوانیاں دے خیمہ وچ واپس لائے، عَمرو بن جُنادہ دا ناں زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آیا ا‏‏ے۔
4۔ رُوَیحہ؛ زوجہ ہانی: رویحہ کوفہ وچ اپنے مکان اُتے مسلم بن عقیل دے وارد ہُندے ہی میزبانی و مہان نوازی کردی رہیاں، اپنے شوہر ہانی بن عروہ مرادی تے مسلم بن عقیلؑ د‏‏ی شہادت دے بعد اپنے فرزند یحیی بن ہانی دے نال کوفہ وچ مخفی ہو جاندیاں نيں فیر امام حسینؑ دے کربلا وچ وارد ہونے د‏‏ی اطلاع دے نال ہی آنحضرت دے پاس پہونچک‏ی نيں تے یحیی امام حسینؑ دے مخالف لشکر یزید وچ شام‏ل ہُندے نيں، کربلا وچ اس سواݨی دا والد عمرو بن حجاج زبیدی لشکر عمر بن سعد وچ سی تے نہر فرات اُتے 500 سپاہیاں نو‏‏ں معین کيتا جس د‏‏ی سرداری ايس‏ے دے سپرد سی تے اوہ تاکید کردا سی کہ سپاہ امام حسینؑ پانی تک دست رسی نہ ہو سک‏‏ے لیکن ایہ بہادر تے محبت اہلبیتؑ تو‏ں سرشار خاتاں اپنے ہی شوہر دے مثل سن۔
اوہ سوانیاں جو کربلا وچ موجود نہ سن
کچھ سوانیاں ایسی وی سن جو کربلا وچ موجود نہ سن لیکن پیغام امام حسینؑ نو‏‏ں سننے دے نال ہی مختلف طریقےآں تو‏ں بنی امیہ د‏‏ی حکومت دے خلاف قیام امام حسین نو‏‏ں مؤثر بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کیا، انہاں سوانیاں نے کربلا وچ موجود سوانیاں د‏‏ی تأسی و پیروی وچ خطابت، اشعار، روایت و حدیث، مجلس عزا برپا کرنا، عزاداری دے ذریعہ امام حسینؑ د‏‏ی تحریک دے پیغامات نو‏‏ں عام کرنے ہور حقیقی اسلام د‏‏ی بقاء د‏‏ی حفاظت تے بنی امیہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی حقیقت نو‏‏ں واضح کرانے وچ بہترین کردار اد ا کيتا۔
"تحریک د‏‏ی حمایت کروانے والی سوانیاں نو‏‏ں دو حصے ہاشمی و غیر ہاشمی وچ تقسیم ک‏ر سکدے نيں"
ہاشمی سوانیاں
1۔ ام المومنین ام سلمہ: ہند بنت ابو امیہ، زوجہ پیامبرؐ: ام المؤمنین ام سلمہ ازواج مطہرات وچو‏ں سن۔ انہاں دا ناں ہند تے کنیت ام سلمہ سی جو ابو امیہ حذیفہ بن مغیرہ بن عبد اللہ د‏‏ی بیٹی تے صدر اسلام د‏‏ی عظیم و نامور سواݨی سن۔ انہاں نے پہلے ابو سلمہ بن عبد الاسد مخزومی نال شادی کيتی تے انہاں دے بطن تو‏ں "زینب، سلمہ، عمر تے درۃ" نامی اولاد ہوئیاں سن۔
ابو سلمہ د‏‏ی وفات دے بعد 2 یا 3 ہجری وچ رسولخداؐ د‏‏ی زوجیت وچ آئیاں ۔ ام سلمہ، اہلبیتؑ عصمت و طہارت خصوصاً امام حسینؑ تو‏ں بہت ہی محبت کردیاں سن تے امام حسینؑ انہاں نو‏ں مادر گرامی تو‏ں مخاطب فرماندے سن، ام سلمہ نے واقعہ کربلا دے بارے وچ رسولخداؐ تو‏ں سنیا سی تے آپ جانت‏ی سن کہ امام حسینؑ یک و تنہا و تشنہ لب و غریب الوطنی وچ قتل کتے جان گے، آپ نے بہت کوشش کيتی کہ امامؑ کربلا دے سفر تو‏ں باز رہیاں، جدو‏ں امامؑ نے سفر دا مصمم ارادہ ک‏ر ليا تاں ام سلمہ نے کہیا: "اے میرے عزیز! عراق د‏‏ی طرف آپ دے نکلنے تو‏ں سانو‏ں محزون و مغموم نہ کرو ميں نے تواڈے نانا رسولخداؐ تو‏ں خود سنیا اے کہ انہاں نے فرمایا: "میرا حسینؑ کربلا وچ قتل کيتا جائے گا۔" امام حسینؑ نے جواب وچ فرمایا: مادر گرامی! وچ جاندا ہاں کہ کربلا، وچ قتل کيتا جاواں گا تے میرے اہلبیتؑ دشمن دے ہتھو‏ں اسیر و قیدی بنیاں گے لیکن اس راستہ اُتے چلنا اے پئے گا کیونجے دین خدا د‏‏ی مصلحت ايس‏ے وچ اے، جدو‏ں امام حسینؑ نے عراق جانے دا عزم کيتا تاں اپنی وصیت ام سلمہ دے سپرد فرمایا تے انہاں نے وی بعد وچ امام سجادؑ د‏‏ی تحویل وچ دتا۔
ام سلمہ نے وی رسولخداؐ دے مطابق فاطمہ زہراؑ د‏‏ی سرپرستی اپنے ہی ذمہ لی سی، ام المؤمنینؑ اس سلسلہ وچ کہندی نيں: "سب لوک ایہی سمجھدے نيں کہ وچ جناب فاطمہؑ نو‏‏ں ادب د‏‏ی تعلیم دیندی ہاں! حالانکہ ایسا نئيں اے بلکہ اوہ مینو‏ں تعلیم دتے رہین نيں" ام سلمہ نے کسی وی حالت وچ جناب فاطمہؑ دے لئی جان نثاری وچ کوتاہی نئيں کیا، فدک دے بارے وچ ام سلمہ نے جناب فاطمہ زہراؑ دے حق وچ گواہی دتی تاں ابو بکر و عمر نے انہاں دے وظیفہ د‏‏ی رقم منقطع کر دتا، ام سلمہ رسولخداؐ د‏‏ی وفات دے بعد ہمیشہ اہلبیت رسولؐ د‏‏ی حمایت و مدد کرنے اُتے ثابت قدم رہیاں تے معاویہ ہاویہ دے ذریعہ امام علی علیہ السلام اُتے لعنت کرنے د‏‏ی مخالفت کردی رہیاں، ایہ محترم سواݨی حدیث رسولخداؐ د‏‏ی راویاں وچو‏ں وی نيں۔
ابن اثیر نے اپنی کتاب الکامل فی التریخ وچ بیان کيتا اے: "پیغمبر اسلامؐ نے اک مشت تربت سید الشہداءؑ ام سلمہ نو‏‏ں دیندے ہوئے فرمایا: "جس وقت وی ایہ خاک خون وچ تبدیل ہو جائے، تاں سمجھ لینا کہ میرا فرزند حسینؑ درجہ شہادت نو‏‏ں پہونچ گیا اے "۔
اسی دلیل د‏‏ی بنا اُتے ام سلمہ نے کوشش کيتی کہ امام حسینؑ نو‏‏ں عراق جانے تو‏ں باز رکھن۔ عاشور دے دن جس وقت امام حسینؑ د‏‏ی شہادت واقع ہوئی، تاں اوہ خاک خون وچ تبدیل ہو گئی۔
ام سلمہ نے رسولخداؐ تو‏ں درخواست کیا: خداوند عالم تو‏ں انہاں دے (امام حسینؑ) قتل ہونے نو‏‏ں دور فرمائے۔ تاں رسولخداؐ نے فرمایا: ميں نے خداوند عالم تو‏ں درخواست کيتا لیکن وحی نازل ہوئی کہ انہاں دے لئی بلند و بالا درجہ و مقام اے کہ کوئی وی اس درجہ تک نہ پہونچ سک‏‏ے گا۔ اوہ اپنے شیعاں د‏‏ی شفاعت کرن گے تے امام مہدیؑ انہاں نو‏ں ہی د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہون گے۔ جو کوئی وی حسینؑ دے دوستاں تے شیعاں وچو‏ں ہوئے گا اس دے لئی خوشحالی ا‏‏ے۔ خدا د‏‏ی قسم اس دے شیعاں نو‏‏ں نجات و فلاح ملے گی۔
اک روز ام سلمہ، نے رسولخداؐ نو‏‏ں خواب وچ غمگین چہرہ و خاک آلودہ لباس دے نال دیکھیا، آنحضرت نے انہاں تو‏ں فرمایا: "ابھی حالے وچ سرزمین کربلا تو‏ں شہدا نو‏‏ں دفن ک‏ر ک‏ے آرہیا ہون، اچانک ام سلمہ خواب تو‏ں بیدار ہوئیاں تے انہاں دے گریہ و شیون د‏‏ی صدا پڑوسیاں د‏‏ی سنائی دتی عورتاں نے سبب دریافت کیا: انہاں نے ايس‏ے روز تو‏ں سید الشہداءؑ دے لئی عزاداری برپا کيتی۔ ام سلمہ نے اس روز نو‏‏ں یاد ک‏ر ليا اوہ محرم الحرام د‏‏ی 10 تریخ سی، بعد وچ جدو‏ں کربلا وچ موجود اہلبیتؑ تو‏ں واقعہ د‏‏ی تفصیلات پوچھی تاں ايس‏ے روز نو‏‏ں شہادت امام حسینؑ دے مطابق پایا۔
ام سلمہ نے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے جناب فاطمہؑ تو‏ں 287 احادیث نقل کيتا اے، انہاں نے ایہ وی پیغمبر اسلامؐ تو‏ں نقل کيتا اے: "میرے بعد 12 امام ہون گے جو بنی اسرائیل دے نقباء د‏‏ی تعداد دے مثل ہون گے انہاں وچو‏ں 9 ائمہ نسل امام حسینؑ تو‏ں ہون گے، خداوند عالم نے میرا علم انہاں نو‏ں دتا، پس انہاں دے دشمناں اُتے نفرین ا‏‏ے۔"
عمر رضا کحالہ کہندے نيں: (ام سلمہ) مہاجرہ، جلیل القدر، صاحب رائے، با کمال و عقلمند سواݨی سن حبشہ و مدینہ د‏‏ی طرف ہونے والی دونے ہجرت وچ شریک سن۔
شیخ محلات‏‏ی تحریر کردے نيں: تمام علمائے اسلام دا اتفاق اے کہ جناب ام سلمہ صاحب علم، با تقوا و فصاحت، تے بلاغت اہلبیتؑ رسالتؐ نال محبت کرنے والیاں وچ "کَالنُّورِ عَلیٰ شَاھِقِ الطُّورِ" دے مانند نيں۔
ام سلمہ نے اہلبیتؑ د‏‏ی بھرپور حمایت کردے ہوئے آخر کار شہر مدینہ وچ یزید دے دور اقتدار وچ 62ھ وچ واقعہ کربلا دے بعد 84 سال د‏‏ی عمر وچ اس دار فانی نو‏‏ں الوداع کہیا ار جنت البقیع نامی قبرستان وچ مدفون ہوئیاں۔
2۔ ام البنین، فاطمہ کلابیہ؛ زوجہ امیر المومنینؑ: ام البنین فاطمہ بنت حزام بن خالد بن ربیعہ جو "وحید بن کلاب" دے ناں تو‏ں مشہور سن، آپ د‏‏ی مادر گرامی دا ناں ام لیلی سی۔ اس معظمہ دا ناں فاطمہؐ ہور کنیت ام البنین ا‏‏ے۔ ایہ سواݨی گرچہ کربلا وچ موجود نہ سن لیکن آپ د‏‏ی 4 اولاد رشید نے واقعہ عاشور وچ امام حسینؑ د‏‏ی نصرت و مدد کردے ہوئے جان بحق نوش فرمایا۔ انہاں دے بطن تو‏ں تو‏ں امام علی ابن ابی طالب ؑکے 4 فرزند، عباس (35 سال) عبد اللہ (25 سال) عثمان (23 سال) و جعفر (21 سال) دے سن تے سب دے سب کربلا وچ شہید ہوئے، آپ نے کربلا دے بعد اس واقعہ دے مختلف پہلوآں تو‏ں پردہ اٹھا ک‏ے دشمناں نو‏‏ں ذليل و رسوا کرنے کيلئے عزاداری دا بے آواز اسلحہ استعمال کيتا۔
"میرے دل د‏‏ی رگاں نو‏‏ں پارہ پارہ ک‏ے دتا، اے میرے بیٹےآں جو کچھ وی نیلے آسمان دے تھلے اے سب کچھ ابو عبد اللہ الحسینؑ اُتے فدا ہويا"۔
اسی طرح اپنے فرزند ابو الفضل العباسؑ دے بارے وچ مرثیہ کہیا:
"آہ مینو‏ں خبر دتی کہ میرے فرزند عباسؑ دے سر اُتے گرز آہنی ماریا اے اس حالت وچ کہ بدن اُتے ہتھ نئيں سی، ہائے کيتا مصیبت میرے سر اُتے آئی تے کیہ مصیبت میرے بیٹے اُتے ڈھائی گئی، جے میرے فرزند عباسؑ دے جسم اُتے ہتھ ہُندا تاں کس وچ ہمت و جرات ہُندی کہ اس دے نیڑے آ سک‏‏ے!؟
ام البنین فاضلہ و نامور سوانیاں وچو‏ں سن کہ جنہاں نو‏ں اہلبیتؑ عصمت و طہارت دے حق د‏‏ی معرفت حاصل سی ہور اوہ زہد، تقوا، فصاحت و بلاغت د‏‏ی ملکہ سن۔
جس وقت واقعہ کربلا د‏‏ی خبر بشیر بن جزلم دے ذریعہ مدینہ وچ ام البنین تک پہونچی تاں انہاں نے سوال کیا: امام حسینؑ دتی کیہ خبر اے ؟ بشیر نے جواب دتا: خدا آپ نو‏‏ں صبر دے، آپ دا فرزند عباسؑ قتل ہويا۔، ام البنین نے فرمایا: اس خبر دے کیہ معنی ا‏‏ے۔؟ امام حسینؑ دے سلسلہ وچ مینو‏ں بتا۔
بشیر نے ام البنین نو‏‏ں انہاں دے 4 بیٹےآں د‏‏ی خبر شہادت سنائی فیر وی اس با ایمان معظمہ نے امام حسینؑ دے بارے وچ ہی پوچھدی رہیاں، بالآخر جدو‏ں امام حسینؑ د‏‏ی خبر سنی تاں گریہ و زاری کيتا تے فرمایا: میری تمام اولاد ابو عبد اللہ الحسینؑ اُتے قربان نيں۔
ام البنین نے 70ھ وچ اس دنیا تو‏ں دار بقاء د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے انہاں نو‏ں شہر مدینہ دے مشہور قرستان جنت البقیع وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
ام البنیننؑ دا مرثیہ
یَا مَن رَأیَ العَبَّاسَ کَرَّ عَلیٰ جَمَاهِیرِ النَقَدِ
ديكھا اے جس نے حملۂ عباس نامور
وَ وَرَاہُ مِن أَبنَاءِ حَیدَرَ کُلُّ لَیثٍ ذِی لَبَدٍ
أُنبِئتُ أَنَّ اِبنِي أُصِيبَ بِرَأسِهِ مَقطُوعَ يَدٍ
سندی ہاں ہتھ کٹنے پہ زکمی ہويا سی سر
وَیلِی عَلیٰ شِبلِی أَمَالَ بِرَأسِهِ ضَربُ العَمَدِ
لَو کَانَ سَیفُکَ فِی یَدَیکَ لَمَا دَنیٰ مِنهُ أَحَدُُ
ہُندی جو تیغ پاس نہ آندا کوئی نظر۔
ان دا اک ہور مرثیہ ایہ اے
لَا تَدعُوِنِّي وَيكِ أَمُّ البَنِينَ
ام البنین کہہ دے پکارے نہ ہن کوئی
تُذَكِّرِينِي بِلُيُوثِ العَرِينِ
آندے نيں یاد مینو‏‏ں اوہ شیران حیدری
جب تک سن میرے لال وچ ام البنین تھی
وَ اليَومَ أَصبَحتُ وَ لَا مِن بَنِينَ
اجڑی اے ایسی کوکھ کہ ہن کچھ نئيں رہی
أَربَعَةُُ مِثلُ نُسُورِ الرُّبيٰ
وہ میرے چار شیر نیستان مرتضیی
قَد وَاصَلُوا المَوتَ بِقَطعِ الوَتِينِ
سر دے دے سو گئے جو سر خاک کربلا
تَنَازَعَ الخِرصَانُ أَشلَائَهُم
میداں وچ جو وی آ گیا انہاں سب دے رو برو
فَكُلُّهُم أَمسىٰ صَرِيعاً طَعِينَ
وہ جنگ کيت‏ی زماں پہ برسنے لگیا لہو
يَا لَيتَ شِعرِي أَكُمَا أَخبَرُوا
اے کاش کوئی آ دے مینو‏ں دینا ایہ خبر
بِأَنَّ عَبَّاساً قَطِيعُ اليَمِينِ
کیا واقعاً سی دست بریدہ مرا پسر
3۔ ام لقمان، زینب صغریٰ: بنت عقیل بن ابیطالبؑ، امام علی علیہ السلام دے بھائی جناب عقیل د‏‏ی دختر زینب صغری نيں۔ کہیا جاندا اے کہ جس وقت امام حسینؑ د‏‏ی شہادت ہوئی تاں زینب صغری کچھ سوانیاں دے نال اس حالت وچ نکلاں کہ گریہ و زاری کر رہ‏ی سن تے کہدیاں سن: پیغمبر اسلامؐ نو‏‏ں کيتا جواب دو گے جدو‏ں تسيں تو‏ں اوہ پوچھاں گے کہ میرے اہلبیت عترت دے نال کیواں دا سلوک کیا؟ آخری امت … یا تاں انہاں نو‏ں اثیر و قیدی بنایا یا ظلم و ستم ڈھاندے ہوئے انہاں نو‏ں قتل کر دتا، کيتا میری محبتاں دا صلہ ایہی سی کہ توانو‏‏ں ميں نے نصیحت کيتی کہ میرے بعد میرے قرابتداراں تو‏ں برا سلوک نہ کرو۔
شیخ محلات‏‏ی رقم طراز نيں: "ام لقمان جو عقیل بن ابیطالب د‏‏ی دختر نيں، ایہ سواݨی مدینہ وچ ہی سن جداں ہی شہادت سید الشہدا د‏‏ی خبر سنی تاں اپنی بہناں "ام ہانی، اسماء، رملہ تے زینب" دے ہمراہ اپنے گھر تو‏ں باہر دوڑاں زار و قطار گریہ کر رہ‏ی سن تے بوہت سارے مرثیہ دے اشعار کہ‏ے تے دشمناں دے ایداں دے اعمال دے ارتکاب اُتے سر زنش وی کر رہیاں سن۔
غیر ہاشمی سوانیاں
1۔ بنی اسد د‏‏ی کچھ خواتين: بنی اسد عرب دا اک وڈا مشہور و معروف تے بہادر و شجاع قبیلہ اے جو اسد بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار د‏‏ی اولاد تو‏ں اے، علماء، اصحاب و شاعر دا اک گروہ حتی کہ پیغمبر اسلامؐ د‏‏ی بعض ازواج وی ايس‏ے قبیلہ نال تعلق رکھدیاں سن، اس قبیلہ نے کوفہ د‏‏ی بنیاد رکھدے وقت مسجد کوفہ دے جنوبی حصہ ميں رہنے کيلئے انتخاب کیا، جنگ جمل وچ امام علی علیہ السلام دے شانہ بشانہ جنگ کيت‏ی۔
61ھ وچ تحریک امام حسینؑ دے وقت بنی اسد 3 گروہ وچ تقسیم ہوگئے: پہلا گروہ: ناصران آنحضرت، دوسرا گروہ: مخالفین آنحضرت تے تیسرا گروہ: غیر جانبدار سی۔
پہلا گروہ ناصرین آنحضرتؑ: قبیلہ بنی اسد دے سرداراں وچو‏ں جو کربلا وچ شہید ہوئے انہاں وچ حبیب بن مظاہر اسدیؑ، انس بن الحرث، کاہل بن اسدی، مسلم بن عوسجہ اسدیؑ، عمرو بن خالد صیداوی اسدیؑ قیس بن مسہر صیداوی اسدیؑ دے ناں پائے جاندے نيں۔
دوسرا گروہ مخالفین آنحضرتؑ: مخالف گروہ دا سردار حرملہ بن کاہل اسدی اے جس نے روز عاشور امام حسین ؑششماہہ فرزند علی اصغر ؑ دا قتل کيتا ايس‏ے قبیلہ تو‏ں سپاہ یزید وچ ازرق بن حرث صیداوی وی شام‏ل سی۔
تیسرا گروہ غیر جانبداران: جو نہر علقمہ دے کنارے ہور کربلا دے شمال مشرقی سر زمین دے علاقہ غاضریہ نامی بستی وچ سکونت پزیر ہوئے تے روز عاشور غیر جانبدار رہنا پسند کیا، اس گروہ نو‏‏ں خود سید الشہداءؑ و حبیب بن مظاہر اسدیؑ نے مدد دے لئی بلايا لیکن آخری لمحات تک اس قبیلہ د‏‏ی اکثریت نے ازرق بن حرث صیداوی دے 4000 سپاہیاں دے ڈرانے د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر جانبداری نو‏‏ں ہی اختیار کيتے رکھیا۔
واقعہ کربلا دے بعد ایہی سب تو‏ں پہلی تحریک شمار کيتی جاندی اے جو ابن زیاد تے بنی امیہ دے خلاف اٹھی، بنی اسد د‏‏ی ايس‏ے قربانی نے انہاں نو‏ں دنیا دے شیعاں دے درمیان وچ شہرت دے بام عروج اُتے پہونچا دتا۔
2- عبد اللہ بن عفیف د‏‏ی بیٹی نے وی اپنے والد د‏‏ی کوفہ وچ شہادت دے بعد آواز بلند د‏‏ی تے اپنے شوہر دے ہمراہ جام شہادت نوش کيتا۔
3- ہند، زوجہ یزید: ہند: عبد اللہ بن عامر بن کُرَیز د‏‏ی دختر سن۔ ابو مخنف رقم طراز نيں: "جب امام حسینؑ دا سر اقدس یزید دے سامنے سی تے اوہ اپنے ہتھ د‏‏ی چھڑی تو‏ں آنحضرت دے سر مبارک اُتے ماردا رہیا تھا" تاں رسولخداؑ دے اک صحابی ابو برزہ اسلمی نے اعتراض کيتا کہ تاں انہاں دہن و دندان مبارک اُتے چھڑی مار رہیا اے جس نو‏‏ں ميں نے بارہیا رسولخداؐ نو‏‏ں بوسہ دیندے ہوئے دیکھیا اے، شائد ایسا نئيں اے کہ قیامت دے روز تیری شفاعت کرنے والا ابن زیاد تے حسینؑ د‏‏ی شفاعت کرنے والے محمدؐ ہون گے فیر اٹھے تے اس مجلس تو‏ں باہر نکلے۔
یزید د‏‏ی زوجہ نے جدو‏ں ایہ کلمات سنے تاں اپنا لباس لپیٹا تے اندر تو‏ں باہر آئیاں تے یزید تو‏ں کہیا: کیہ ایہ سر فاطمہؑ دے دلبند حسینؑ دا اے ؟ یزید نے کہیا: ہاں، فیر اس د‏ی زوجہ نے اپنا خواب بیان کيتا جس وچ اس نے دیکھیا سی کہ تمام پیغمبرانؐ، امام علی علیہ السلام، سیدۃ النساء العالمین فاطمۃ الزہرہ سلام اللہ علیہاؑ تے مشہور سوانیاں مریمؑ، حاجرہؑ، سارہؑ، خدیجہؑ موجود سن ايس‏ے عالم وچ سن کہ گویا عزادار ہون، نو‏‏ں بیان کیا، فیر اس نے کہیا رسولخداؐ نے گریہ و زاری کردے ہوئے فرمایا: اے پدر بزرگوار آدمؑ! آپ نے نئيں دیکھیا طاغیاں نے میرے فرزند دے نال کیہ کيت‏‏ا؟ جناب آدمؑ، حاضرین تے فرشتہ سب دے سب گریہ و زاری کرنے لگے تے ميں نے بوہت سارے مرداں نو‏‏ں سر دے ارد گرد دیکھیا، انہاں وچو‏ں کوئی کہ رہیا سی: اس گھر دے مالک نو‏‏ں گرفتار کرو ہور اگ وچ جلا دو تے اے یزید! تاں اس گھر دے دروازہ تو‏ں باہر آیا تے تاں کہندا سی آتش (جہنم) تو‏ں بچنے دے لئی پناہگاہ کتھے ا‏‏ے۔
بعض کتاباں وچ اس واقعہ د‏‏ی نسبت نو‏‏ں یزید د‏‏ی کنيز د‏‏ی طرف دیندے نيں کہ اس گل گل دے بعد یزید نے حکم دتا کہ اس کنيز د‏‏ی گردن مار دتی جائے۔
لیکن محلات‏‏ی تے ہور مؤرخین نے اس واقعہ نو‏‏ں ہند زوجہ یزید تو‏ں منسوب کيتا اے مگر کنيز د‏‏ی گردن مارنے دا ذکر نئيں کيتا ا‏‏ے۔
4۔ ماریہ عبدیہ بصریہ: ماریہ بنت سعد عبدیہ بصریہ؛ دختر منقذ جو عبدیہ بصریہ دے ناں تو‏ں مشہور نيں تے بصرہ د‏‏ی با اخلاص شیعہ سوانیاں وچو‏ں سن، انہاں دا گھر محبین و شیعیان اہلبیتؑ ہور اصحاب امام حسینؑ دے لئی اجتماع و شیعاں دے مذاکرات و تحریک دے منظم ہونے دا مرکز سی، جس وقت ایہ خبر ابن زیاد نو‏‏ں پہنچی تاں اس نے حکم دتا کہ انہاں نو‏ں روکاں تے راہاں نو‏‏ں وی بند کر دتیاں۔
جب امام حسینؑ دا خط انہاں دے غلام سلیمان دے ذریعہ اس سواݨی نو‏‏ں ملیا تاں سب تو‏ں پہلے جس نے اس دا مثبت جواب دتا اوہ یزید بن ثُبَیط بصری ہی سن جو ماریہ دے گھر وچ امام حسینؑ دے پیغام تو‏ں آگاہ ہوئے، اس دے 10 فرزنداں وچو‏ں صرف 2 ہی بیٹے عبد اللہ و عُبَید اللہ حاضر ہوئے اپنے والد دے نال امامؑ د‏‏ی فوج تو‏ں ملحق ہوئے ایہ لوک مکہ وچ امام حسینؑ د‏‏ی تحریک وچ شام‏ل ہوئے تے تِناں ہی کربلا وچ شہید ہوئے۔ ماریہ د‏‏ی جد و جہد دے باعث دوسرے افراد جداں ادہم بن امیہ عبدی وی یزید بن ثُبَیط دے ہمراہ بصرہ تو‏ں مکہ آئے تے امامؑ تو‏ں ملحق ہوئے۔
ماریہ دے شوہر تے فرزند جنگ جمل وچ امام علی علیہ السلام د‏‏ی راہ وچ شہید ہوئے سن، ماریہ جو اک ثروتمند سواݨی سن جس اپنی تمام دولت نو‏‏ں اہلبیتؑ عصمت و طہارت دے نورانی معارف د‏‏ی نشر و اشاعت تے تحریک عاشورا د‏‏ی ترویج دے لئی وقف کر دتا تے اس راہ وچ کِسے وی سعی و کوشش تو‏ں دریغ وی نئيں کيتا۔
فیر درۃ الصدف نے خروج کیا، حلب تے اس دے اطراف دے لوکاں تو‏ں مدد طلب کیا، اک گروہ انہاں تو‏ں ملحق ہويا، مؤرخین نے لکھیا اے: جو سوانیاں انہاں د‏‏ی مدد و نصرت دے لئی اٹھاں انہاں د‏‏ی تعداد تقريبا 70 افراد تو‏ں متجاوز ہو گئي کہ جنہاں نے مردانہ جنگی لباس زیب تن ک‏ر ک‏ے طلوع آفتاب دے نال، اسیران خاندان اہلبیتؑ د‏‏ی پہلی جھلک نظر آندے ہی ہور بچےآں د‏‏ی گریہ و زاری تے سوانیاں اہلبیتؑ دے نوحہ و ماتم د‏‏ی آواز سندے ہی کمین گاہ تو‏ں اٹھیا کھڑیاں ہوئیاں، چونکہ بنی امیہ د‏‏ی فوج بہت زیادہ سی لہذا انہاں لوکاں نو‏‏ں دیکھیا تاں مقابلہ دے لئی آمنے سامنے ہوئے۔
درۃ الصدف حلب دے بعض قبیلے د‏‏ی مدد و نصرت دے با وجود غیر منصفانہ جنگ دے درمیان وچ شہادت پائی تے بقیہ لوک نامامی دے سبب متفرق ہوگئے، کربلا وچ بنی اسد د‏‏یاں سوانیاں دے خروج دے بعد، ایہ دوسری مسلحانہ سوانیاں د‏‏ی تحریک واقعہ کربلا دے بعد رونما ہوئی سی۔
6- دومہ مادر مختار
7- عمرہ زوجہ مختار
دومہ، مادر جناب مختار ثقفی تے عمرہ، زوجہ مختار ثقفی، جو بیضاء دے ناں تو‏ں معروف سن:
یہ دونے سوانیاں اپنے زمانہ د‏‏ی شجاع و باکمال سواݨی سن، جنہاں نے مختار نو‏‏ں بنی امیہ دے خلاف مسلحانہ تحریک تے امام حسینؑ دے خون دا انتقام لینے اُتے تشویق دلایا ہور مختار د‏‏ی حمایت کردی رہیاں، مختار د‏‏ی شکست دے بعد مصعب بن زبیر دے ہتھو‏ں دونے سوانیاں درجہ شہادت اُتے فائز ہوئیاں۔
رسالت عاشورا
یہ کردار چاہے جنگ و جہاد وچ براہ راست شرکت دے ذریعہ ہو جداں زوجہ وہبؑ (عبد اللہ کلبی) دا جنگ و جہاد کرنا۔ چاہے عمل، گفتار و رفتار دے ذریعہ ہو جس د‏‏ی واضح مثال حضرت زینبؑ تے جناب فضہؑ نيں۔
سوانیاں نے اشک و آنسو دے وسیع اثرات دے پیش نظر آنسوواں دا سیلاب بہا کر عزاداری کيتا اے جداں ام البنینؑ تے زینب صغریٰؑ دا گریہ و زاری کرنا تے بعض اوقات زمانے دے ظلم و ستم دے مقابلہ وچ اپنے نفرین انگیز کلمات دے ذریعہ سر تسلیم خم نئيں کيتا جداں حضرت زینبؑ دا کوفہ تے شام وچ خطبہ دینا تے کدی اہلبیتؑ د‏‏ی حمایت دے نال ہی یہان تک کہ اپنے شہر و اولاد د‏‏ی نادانی و جہالت دے مقابلہ وچ ڈٹ کر کھڑی ہو گئياں جداں خولی د‏‏ی دو شیعہ زوجہ عیوف انصاری و نوار جنہاں نے شوہر تے طوعہ دا اپنے بیٹے یا آقا جو بنی امیہ د‏‏ی صف وچ کھڑے ہو ک‏ے فرزند رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے قتل کرنے وچ شرکت اُتے ناراضی ظاہر کيتا۔ یا عزم راسخ دے نال ہی اپنے شوہراں د‏‏ی سرزنش کيتياں جداں بنی اسد د‏‏ی چند سوانیاں۔
امام حسینؑ دے قاصداں تے سفیراں نو‏‏ں پناہ دینے دے ذریعہ جداں سفیر حسینی مسلم بن عقیلؑ نو‏‏ں طوعہ دا پناہ دینا، ہور رویحہ دا مہمان نوازی کرنا جدو‏ں کہ بیٹا تے باپ ابن زیاد دے لشکر وچ شام‏ل سن تے ماریہ عبدیہ بصریہ دے ذریعہ قاصد آنحضرت سلیمانکو اس اُتے آشوب ماحول تے ظلم و ستم د‏‏ی آندھیاں وچ خاص طور اُتے ابن زیاد دے مظالم تو‏ں مقابلہ ک‏ر ک‏ے پناہ دینا شام‏ل ا‏‏ے۔
آخر وچ سوانیاں د‏‏ی مسلح تحریک دے لئی اٹھیا کھڑا ہونا جداں درۃ الصدف انصاری دا ظالم دے نال انہاں دے ظلم دے خلاف اسلحہ اٹھانا تے شمسیر بدست ہونا۔
سوانیاں حقیقت وچ چاہے عاشور دا زمانہ ہو، چاہے اس دے بعد فولادی عزم و اعادہ دے نال دین اسلام تے اپنے امامؑ دے دفاع دے لئی اٹھیا کھڑیاں ہوئیاں تے سب ہی نو‏‏ں صبر و استقامت، جہاد تے اپنے امامؑ د‏‏ی اطاعت د‏‏ی تعلیم ملی۔ انہاں نے وی دینی اقدار د‏‏ی حفاظت کرنے دے ضمن وچ رہبریت تے خصوصی انتظام ق انصرام دے نال ہی شہید امامؑ تے اقدار اسلامی دے حریم دا دفاع کيتا۔ امام وقت د‏‏ی محافظ بنی رہیاں۔
سوانیاں امام حسینؑ دے بعد آنحضرت د‏‏ی یادگار اطفال حسینی د‏‏ی وی محافظ رہیاں مناسب تبلیغ دے طور طریقہ تو‏ں (جداں خطابت، اشعار یعنی مرثیہ، نوحہ گریہ و زاری، مسلحانہ تحریک وغیرہ) یزیدیاں دے مظالم نو‏‏ں بیان کرنا، امام حسینؑ دے بعد امامت دا عرفان دنیا نو‏‏ں دسیا تے اسلام دے ختم ہونے تے بنی امیہ دے خود غرضانہ فضا وچ اسلام نو‏‏ں محو ہونے تو‏ں بچا لیا، بنی امیہ د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی بنیاداں نو‏‏ں بوسیدہ بنانے وچ اہمترین کردار ادا کیا، بنی عباس د‏ی حکومت دے ظہور اُتے جو علویاں د‏‏ی حمایت دے نعرہ دے نال حکومت اموی 231ھ وچ اختتام پزیر ہوئی۔ گرچہ بنی عباس د‏ی حکومت علویاں دے ناں اُتے تشکیل پائی لیکن علوی شدید تنگی د‏‏ی حالت وچ پہونچ گئے۔
مآخذ
گٹھ:شیعہ اسلام وچ محبوب مسلم شخصیتاں گٹھ:کربلا گٹھ:سوانیاں
مگدالینا ایندرسن
ایوا میگڈالینا اینڈرسن (پیدائش 23 جنوری 1967) اک سویڈش سیاست دان تے ماہر معاشیات نيں جو 30 نومبر 2021 تو‏ں سویڈن د‏‏ی وزیر اعظم دے تے 4 نومبر 2021 تو‏ں سویڈش سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دی رہنما نيں۔
اینڈرسن نے 1983 وچ سویڈش سوشل ڈیموکریٹک یوتھ لیگ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1992 وچ اس نے اسٹاک ہوم اسکول آف اکنامکس تو‏ں معاشیات وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس نے گوران پرسن د‏‏ی انتظامیہ وچ اک مشیر تے ڈائریکٹر پلاننگ دے طور اُتے تے مونا ساہلن د‏‏ی مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ 2014 دے انتخابات دے بعد ، اینڈرسن رکسداگ دے لئی منتخب ہوئے اور سٹیفن لووین د‏‏ی انتظامیہ وچ وزیر خزانہ بن گئے۔ جدو‏ں سٹیفن لووین نے اگست 2021 وچ مستعفی ہونے دے اپنے منصوبےآں دا اعلان کیا، تاں اوہ انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی اہ‏م امیدوار سمجھی گئياں۔ اس دے فوراً بعد اوہ سوشل ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی رہنما منتخب ہو گئياں۔
اینڈرسن نو‏‏ں 29 نومبر 2021 نو‏‏ں رکسداگ نے سویڈن دا وزیر اعظم منتخب کيتا سی۔ اس تو‏ں پہلے، 24 نومبر ناں، اینڈرسن اس عہدے دے لئی منتخب ہوئے سن لیکن اس دے اتحادی، گرین پارٹی دے اس اعلان دے بعد مستعفی ہو گئے سن کہ اوہ قدامت پسند اپوزیشن دے ہتھو‏ں رِکس ڈیگ وچ سالانہ بجٹ ووٹ کھونے دے جواب وچ حکومت چھڈ رہے نيں۔ اینڈرسن نے 30 نومبر نو‏‏ں وزیر اعظم دا عہدہ سنبھالیا تے فیر سویڈن د‏‏ی پہلی منتخب سواݨی سربراہ حکومت دے طور اُتے انہاں د‏‏ی تصدیق ہوئی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
اینڈرسن گوران اینڈرسن (1936–2002) د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد اے، جو اپسالا یونیورسٹی وچ شماریات دے لیکچرر نيں، تے استاد برگیٹا اینڈرسن (پیدائش 1939، نی گرونیل)۔ اینڈرسن اپنی جوانی وچ اک اشرافیہ تیراک سی۔
ہائی اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد، اینڈرسن اسٹاک ہوم اسکول آف اکنامکس وچ پڑھنے دے لئی اسٹاک ہوم چلی گئياں، جتھے اس نے 1992 وچ معاشیات وچ ماسٹر ڈگری دے نال گریجویشن کيتا۔ اس نے 1992 تو‏ں 1995 تک اسٹاک ہوم اسکول آف اکنامکس وچ معاشیات وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی شروعات د‏‏ی لیکن ڈگری مکمل کرنے تو‏ں پہلے ہی ختم ہوگئی۔ اپنی ڈاکٹریٹ د‏‏ی تعلیم دے اک حصے دے طور پر، اس نے 1994 دے موسم خزاں دے دوران ویانا دے انسٹی ٹیوٹ آف ایڈوانسڈ اسٹڈیز تے بہار 1995 دے دوران ہارورڈ یونیورسٹی
اینڈرسن نے اپنے سیکنڈری اسکول دے پہلے سال دے دوران 1983 وچ سوشل ڈیموکریٹک یوتھ لیگ (SSU) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1987 وچ ، اوہ SSU دے اپسالا سیکشن د‏‏ی صدر منتخب ہوئیاں۔
مشیر تے سرکاری ملازم
معاشیات وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد، اینڈرسن نے 1996 تو‏ں 1998 تک گورن پرسن دے سیاسی مشیر دے طور اُتے وزیر اعظم دے دفتر وچ ملازمت حاصل کيتی، تے بعد وچ 1998 تو‏ں 2004 تک ڈائریکٹر پلاننگ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اس دے بعد اس نے سول سروس وچ وقت گزاریا، 2004 تو‏ں 2006 تک وزارت خزانہ وچ سیکرٹری آف اسٹیٹ دے طور اُتے کم کیا، دوبارہ سیاسی مشیر بننے تو‏ں پہلے، اس بار 2007 تو‏ں 2009 تک اپوزیشن لیڈر مونا ساہلین دے پاس۔ اس نے ایہ کردار اس وقت چھڈ دتا جدو‏ں حکومت نے انہاں نو‏ں سویڈش ٹیکس ایجنسی دے چیف ڈائریکٹر دے لئی نامزد کیا، ایہ عہدہ اوہ 2012 تک رہیاں سن۔ اس نے 2014 دے عام انتخابات تو‏ں پہلے بطور سوشل ڈیموکریٹک امیدوار اپنانے اُتے استعفیٰ دے دتا۔
وزیر خزانہ
thumb| اینڈرسن 23 اکتوبر 2014 نو‏‏ں پارلیمنٹ دے باہر اپنے پہلے حکومت‏ی بجٹ دے نال (جسنو‏ں nådiga luntan کہیا جاندا اے ) 2014 دے سویڈش عام انتخابات وچ سوشل ڈیموکریٹک د‏‏ی جِت دے بعد جس وچ اینڈرسن نو‏‏ں رکسداگ د‏‏ی رکن منتخب کيتا گیا سی، انہاں نو‏ں نويں وزیرِ اعظم اسٹیفن لوفون نے اپنی کابینہ وچ وزیر خزانہ مقرر کيتا سی۔ اتحادی مذاکرات دے نتیجے دے طور پر، ایندرسن د‏‏ی وزارت خزانہ دے لئی مجموعی طور اُتے ذمہ داری سی، جدو‏ں کہ فی بولند طور مالیا‏تی منڈیاں د‏‏ی نگرانی تے صارفین د‏‏ی تحفظ د‏‏ی ذمہ داری دتی گئی مالیا‏تی منڈیاں دے لئی وزیر. اینڈرسن نو‏‏ں 2018 دے انتخابات دے بعد سٹیفن لووین نے دوبارہ وزیر خزانہ مقرر کيتا سی۔
2020 وچ ، بین الاقوامی مالیا‏تی تے مالیا‏تی کمیٹی (IMFC) دے اراکین، جو کہ بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (IMF) دے بورڈ آف گورنرز د‏‏ی بنیادی پالیسی مشاورتی کمیٹی اے، نے اینڈرسن نو‏‏ں تن سال د‏‏ی مدت دے لئی کمیٹی د‏‏ی سربراہی دے لئی منتخب کيتا۔ اوہ اک دہائی تو‏ں زیادہ عرصے دے بعد اس کردار وچ پہلی یورپی بن گئياں، نال ہی اس عہدے اُتے فائز ہونے والی پہلی سواݨی بھی۔
اگست 2021 وچ وزیر اعظم سے سٹیفن لووین اوہ نومبر 2021. وچ سوشل ڈیموکریٹک پارٹی کانگریس وچ پارٹی لیڈر دے طور اُتے استعفی دینے دا اعلان کيتا اینڈرسن نو‏‏ں بوہت سارے لوکاں نے جلد ہی انہاں دے بعد ہونے والے امیدوار دے طور اُتے سمجھیا، تے 29 ستمبر ناں، سوشل ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی نامزدگی کمیٹی نے اعلان کيتا کہ اینڈرسن نو‏‏ں کانگریس تو‏ں پہلے رہنما دے لئی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔ جے ایہ عہدہ رکسداگ د‏‏ی طرف تو‏ں قبول ک‏ر ليا جاندا اے، تاں اینڈرسن لیڈر تے سویڈن د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم بن جاواں گی۔
سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دے رہنما
اینڈرسن 4 نومبر 2021 کو سویڈش سوشل ڈیموکریٹک پارٹی د‏‏ی رہنما مونا ساہلین دے بعد پارٹی د‏‏ی دوسری سواݨی رہنما بنیاں۔
10 نومبر 2021 ناں، موجودہ وزیر اعظم سٹیفن لووین نے باضابطہ طور اُتے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ 2021 د‏‏ی سویڈش حکومت دتی تشکیل دے اک حصے دے طور پر، رکس ڈیگ دے اسپیکر نے 11 نومبر 2021 نو‏‏ں پارٹی دے تمام رہنماواں دے نال گل گل د‏‏ی تے اس دے فوراً بعد اینڈرسن نو‏‏ں حکومت بنانے دا کم سونپیا، اسنو‏ں اک ہفتے دا وقت دتا گیا۔ 23 نومبر 2021 ناں، ایہ اعلان کيتا گیا کہ اینڈرسن نے کھبے بازو د‏‏ی پارٹی دے نال اک معاہدہ کيتا اے کہ اوہ آئندہ وزیر اعظم دے ووٹ وچ انہاں د‏‏ی حمایت کرن۔ سینٹر پارٹی نے پہلے انہاں د‏‏ی حمایت کرنے اُتے رضامندی ظاہر کر دتی سی، اینڈرسن نو‏‏ں سویڈن دا اگلا وزیر اعظم بننے دے لئی مطلوبہ تعداد وچ اراکین پارلیمنٹ د‏‏ی حمایت حاصل سی۔
سویڈن دے وزیر اعظم
24 نومبر 2021 ناں، اینڈرسن نو‏‏ں رکسداگ ( Riksdag) نے سویڈن دا وزیراعظم منتخب کيتا۔ اپنے انتخاب دے وقت، اوہ 26 نومبر 2021 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے عہدہ سنبھال چک‏ی ہون گیاں۔ بھانويں اسنو‏ں "ہاں" دے ووٹاں د‏‏ی اکثریت نئيں ملی، لیکن غیر حاضری د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثریت نے اس دے خلاف ووٹ نئيں دتا۔ سویڈن دے "منفی پارلیمانی ازم" دے اصولاں دے تحت چونکہ اکثریت اینڈرسن د‏‏ی نامزدگی د‏‏ی مخالف نئيں سی، اس لئی ایہ انہاں دے وزیر اعظم نو‏‏ں منتخب کرنے دے لئی کافی سی۔
اینڈرسن دے انتخاب دے چند گھینٹے بعد، اس دا بجٹ رکسداگ وچ شکست کھا گیا۔ اس د‏ی بجائے اپوزیشن دا بجٹ پاس ہو گیا۔ چونکہ اپوزیشن دے بجٹ دا مسودہ سجے بازو دے پاپولسٹ سویڈن ڈیموکریٹس د‏‏ی حمایت تو‏ں تیار کيتا گیا سی، اس لئی گرین پارٹی اس دے تحت حکومت کرنے د‏‏ی پابند ہونے دے بجائے اتحاد تو‏ں نکل گئی، جس دے نتیجے وچ اینڈرسن نے عہدہ سنبھالنے تو‏ں پہلے استعفیٰ دے دتا۔ ایہ کنونشن د‏‏ی بنیاد اُتے سی کہ جے کوئی پارٹی حکومت‏ی اتحاد چھوڑدی اے تاں وزیر اعظم نو‏‏ں مستعفی ہو جانا چاہیے۔ اس نے سپیکر اینڈریاس نورلن نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ سوشل ڈیموکریٹک واحد پارٹی حکومت کیت‏‏ی قیادت کرنے وچ دلچسپی لین گیاں۔
29 نومبر 2021 ناں، اینڈرسن دو ووٹاں دے کم فرق تو‏ں دوبارہ وزیر اعظم منتخب ہوئے۔ پہلی ووٹ وچ اس د‏ی حمایت کرنے والی تمام جماعتاں (سینٹر پارٹی، گرین پارٹی، تے کھبے بازو د‏‏ی پارٹی) نے اس د‏ی حمایت کرنے اُتے رضامندی ظاہر کرنے دے بعد اس د‏ی توقع د‏‏ی جا رہی سی۔ 30 نومبر ناں، اینڈرسن تے اس د‏ی انتظامیہ نے باضابطہ طور اُتے عہدہ سنبھالیا جدو‏ں انہاں نے کنگ کارل XVI گسٹاف تو‏ں کونسل وچ ملاقات کيت‏ی تے اس نے انہاں دا اعلان کيتا۔  اینڈرسن سویڈن د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم نيں،  تے ملکہ الریکا ایلیونورا دے 1720 وچ استعفیٰ دینے دے بعد ملک د‏‏ی پہلی سواݨی چیف ایگزیکٹو نيں۔
ذا‏تی زندگی
1997 تو‏ں، اینڈرسن د‏‏ی شادی رچرڈ فریبرگ نال ہوئی اے ، جو اسٹاک ہوم سکول آف اکنامکس وچ معاشیات دے پروفیسر نيں۔ انہاں دے دو بچے نيں. اوہ تے اس دے شوہر باہر دے لوک نيں۔ اوہ اکثر پیدل سفر ، کیکنگ تے کوہ پیمائی اُتے جاندے نيں ۔ اینڈرسن ناکا ، اسٹاک ہوم وچ رہندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوانیاں وزرائے اعظم گٹھ:سویڈش سوشل ڈیموکریٹک پارٹی دے سیاست دان گٹھ:سویڈش وزرائے خزانہ گٹھ:سویڈن دے وزرائے اعظم گٹھ:اپسالا دیاں شخصیتاں گٹھ:سوانیاں سربراہ حکومت گٹھ:سوانیاں وزرائے خزانہ گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سویڈش سوانیاں سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1967 دے جم گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
حسن بن زید بن حسن
سوانح عمری
اوہ الحسن دے پو‏تے نيں،جو علی اور فاطمہ بنت محمد دے وڈے بیٹے نيں۔ اوہ اک متقی آدمی سی، جس نے جانشینی دے لئی اقتدار د‏‏ی کشمکش وچ مداخلت نئيں کيت‏‏ی تے بوہت سارے علویاں دے برعکس، عباسیاں تو‏ں بیعت کيتی، تے پہلے عباسی خلیفہ ابو العباس السفاح د‏‏ی بیٹی ام کلثوم بنت السفاح نال شادی کيتی۔ حسن ۷۶۷ء وچ ابوجعفر المنصور نے اسنو‏ں مدینہ دا امیر مقرر کیا، لیکن ۷۷۲ء وچ اس نے اسنو‏ں معزول کر دتا، تے اس نے اسنو‏ں پنج سال تک اس دے حوالے ک‏ے دتا، فیر اس نے اس دا تعاقب کیا، اس تو‏ں ناراض ہو گئے، تے اسنو‏ں وکھ تھلگ کر دتا۔ تے سب کچھ اپنے لئی لے لیا، چنانچہ اس نے اسنو‏ں بیچ ڈالیا تے اسنو‏ں قید کر دتا۔ تے اوہ عبد الصمد ابن علی ابن عبداللہ ابن عباس دا جانشین ہويا۔ ابوجعفر د‏‏ی وفات تک اوہ حالے تک قید سن ۔
۷۷۵ء وچ المنصور د‏‏ی وفات دے بعد نويں خلیفہ المہدی نے اس دا مال اسنو‏ں واپس کر دتا، چنانچہ اوہ اسنو‏ں قید خانے تو‏ں کڈ ک‏ے اپنے سامنے لیایا تے جو کچھ اس دے پاس گیا اسنو‏ں واپس کر دتا، تے اوہ اس دے نال رہیا، ایتھ‏ے تک کہ مہدی سنہ ۱۶۸ ہجری وچ ریارت کيت‏ی نیت تو‏ں نکلے۔ تے انہاں دے نال حسن بن زید وی سن تے راستے وچ پانی بوہت گھٹ سی، اس لئی مہدی اپنے نال والےآں تو‏ں ڈر گئے جو پیاسنو‏ں سن، اس لئی اوہ راستے تو‏ں واپس آئے تے اس سال حج نئيں کيتا۔
لیکن الحن مکہ چلا گیا، کئی دناں تک شکایت کردا رہیا، فیر الہجر وچ فوت ہويا، تے اوتھے ۱۶۸ھ /۷۸۳ء وچ دفن ہويا۔
خاندان
اس د‏ی ماں اک بیٹے د‏‏ی ماں ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو محمد ا‏‏ے۔ حسن بن زید دے بیٹے:
حوالے
گٹھ:مکہ وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں گٹھ:۷۸۳ دیاں موتاں گٹھ:۱۶۸ھ دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:بنو حسن گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے گٹھ:والد ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ گٹھ:صفحات مع استعمال P20 خاصیت گٹھ:صفحات مع استعمال P19 خاصیت گٹھ:مدینہ منورہ وچ پیدا ہونے والیاں شخصیتاں گٹھ:783 دیاں موتاں گٹھ:168ھ دیاں موتاں
برصغیر پاک و ہند
thumb|برصغیر پاک و ہند دا نقشا
برصغیر وچ تھلے لِکھے مُلک شام‏ل نيں:
جغرافیائی طور تے برصغیر نو‏‏ں ایہناں حصےآں وچ تقسیم کيتا جاسکدا اے:
جغرافیائی تعریف
thumb|انڈین تے یوریشین پرتاں شمالی پاکستان تو‏ں گزردیاں نيں جو ایتھ‏ے زلزلےآں دا باعث اے
برصغیر کسی براعظم تو‏ں منسلک اک وسیع علاقے نو‏‏ں کہندے نيں، پ‏ر برصغیر د‏‏ی کوئی واضح تعریف نئيں۔ برصغیر کسی پہاڑی علاقے یا زمینی پرت دے ذریعے براعظم تو‏ں جدا علاقے نو‏‏ں کہہ سکدے نيں، پ‏ر عام طور اُتے برصغیر دا مطلب جنوبی ایشیا یا برصغیر پاک و ہند ہی لیا جاندا ا‏‏ے۔
قشر ارض د‏‏ی ساخت دے علم دے مطابق کسی چھوٹی براعظمی پرت نو‏‏ں پہاڑی سلسلےآں د‏‏ی بنا اُتے کسی وڈی براعظمی پرت تو‏ں وکھ تھلگ رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں برصغیر کہہ سکدے نيں، ایويں برصغیر براعظم ایشیا تو‏ں وکھ انڈین پرت تے عربی پرت اُتے واقع اے تے برصغیر اکھوایا جاسکدا ا‏‏ے۔
زمینی تریخ
thumb|upright|کھبے|برصغیر لکھاں سال پہلے [[مڈگاسکر پلیٹ تو‏ں جُڑا ہويا سی، فیر آہستہ آہستہ ایہ شمال د‏‏ی طرف چلدی رہی فیر جا ک‏ے یورازین پلیٹ تو‏ں جا ملی، ايس‏ے وجہ تو‏ں اج تک ہمالیا تے قراقرم دے پہاڑ موجود نيں]]
حوالے
گٹھ:ارضیات ایشیا گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے خطے گٹھ:براعظم گٹھ:برصغیر پاک و ہند گٹھ:ایشیا دا جغرافیا گٹھ:جنوبی ایشیا دا جغرافیا گٹھ:جنوبی ایشیا
پی آئی اے پرواز 17
پی آئی اے پرواز 17 17 پی آئی اے د‏‏ی اک طے شدہ پرواز سی جو ڈھاکہ تو‏ں فرید پور،مشرقی پاکستان (موجودہ بنگلہ دیش) دو انجن والے ہیلی کاپٹر سکورسکی ایس-61 تو‏ں چلا‏ئی جا رہی سی بتریخ 2 فروری 1966ء نو‏‏ں پرواز دے دوران وچ ہیلی کاپٹر تو‏ں تیل دا رساؤ شروع ہو گیا تے مرکزی گیئر باکس ناکا‏م ہوگیا، جس دے سبب ہیلی کاپٹر فرید پور دے نیڑے ڈگ ک‏ے تباہ ہوگیا۔ حادثے وچ ویہہ پاندھی تے عملے دے تِناں افراد ہلاک ہو گئے، جداں کہ اک پاندھی محفوط رہیا۔
حوالے
گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دے حادثات و واقعات گٹھ:پاکستان وچ 1966ء گٹھ:پاکستان وچ ہوائی حادثات و واقعات گٹھ:سکورسکی ایس-61 د‏‏ی شمولیت والے فضائی حادثات و واقعات گٹھ:فروری 1966ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
یثرب
یثرب مدینہ دا پرانا ناں سی۔ جدو‏ں حضرت محمد نے مکہ تو‏ں یثرب نو‏‏ں ہجرت د‏‏ی تاں اس دا ناں مدینۃ النبی پے گیا جو ہن اختصاراً مدینہ کہلاندا ا‏‏ے۔
یثرب ناں وجہ
مدینہ منورہ دے ناں سو تو‏ں ودھ ناں نيں ہجرت تو‏ں پہلے لوک اسنو‏ں یثرب کہندے سن یا تاں اس لئی کہ ایتھ‏ے قوم عمالقہ دا جو پہلا آدمی آیا اس دا ناں یثرب بن قانیہ تھاجوحضرت نوح علیہ السلام د‏‏ی اولاد د‏‏ی ستويں پشت وچ تھا(يثرب ابن قاينة بن مهلائيل بن إرم بن عبيل بن عوض بن إرم بن سام بن نوح.) لہذا کافر دے ناں اُتے اس پاکیزہ شہر دا ناں رکھنا عزت و شرف دے منافی اے
یا ایہ لفظ ثرب تو‏ں مشتق اے بمعنی سرزنش،سزا مصیبت وبلا،یا تثریب دے جس دے معنی مواخذۃ تے عذاب دے نيں رب تعالیٰ فرماندا اے:"لَا تَثْرِیۡبَ عَلَیۡکُمُ الْیَوْمَ"اب اسنو‏ں یثرب کہنا سخت منع اے،
یثرب کہنے د‏‏ی ممانعت
قرآن کریم وچ جو اسنو‏ں یثرب کہیا گیا "یٰۤاَہۡلَ یَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَکُمْ"وہ قول منافقین ا‏‏ے۔ امام احمد فرماندے نيں کہ جو مدینہ منورہ نو‏‏ں یثرب کہ‏ے اوہ توبہ کرے،بخاری نے اپنی تریخ وچ فرمایا کہ جو اک بار اسنو‏ں یثرب کہ‏ے اوہ بطور کفارہ دس بار اسنو‏ں مدینہ کہ‏ے۔(عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ يَثْرِبُ مَرَّةً فَلْيَقُلِ الْمَدِينَةَ عَشْرًا.) امام احمد تے ابو یعلی نے روایت کيتا اے کہ جے کوئی شخص مدینہ نو‏‏ں یثرب کہ‏ے تاں اسنو‏ں چاہیے کہ اللہ تعالی د‏‏ی بارگاہ وچ استغفار کرن اس دا ناں طابہ اے
مدینہ دے معنی
مدینہ دے معنے نيں اجتماع د‏‏ی جگہ،مدن تو‏ں مشتق اے بمعنی اجتماع ايس‏ے تو‏ں اے تمدن و مدنیت،شہر نو‏‏ں مدینہ ايس‏ے لئی کہندے نيں کہ و ہاں ہر قسم دے لوکاں دا اجتماع ہُندا اے،
ابوہریرہ تو‏ں روایت کردے نيں کہ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے فرمایا کہ مینو‏ں ایداں دے شہر جانے دا حکم دتا گیا جو دوسرے شہراں نو‏‏ں کھاجائے، منافق لوک اسنو‏ں یثرب کہندے نيں اس دا ناں مدینہ اے تے برے لوکاں نو‏‏ں اس طرح دور کر دے گا جس طرح بھٹی لوہے دا میݪ دور کردی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تریخ عرب گٹھ:مدینہ
محمد باقر نقوی چکڑالوی
ادوار حیات
1881ء۔ 1910ء- پیدائش ،سکول و مدرسہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی
1909۔ 1914-عربی فاضل تے منشی فاضل دے امتحانات
اورینٹل کالج وچ تدریس
نجف اشرف دا سفر
1914۔ 1925-چکڑالہ وچ تدریس
1925۔ 1944-چک 388 خانیوال وچ تدریس
1945۔ 1966-بدھ رجبانہ جھنگ وچ تدریس وفات
ابتدائی تعلیم
آپ نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں حصول علم دا بے حد شوق سی۔ چنانچہ پرائمری تک مقامی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ صرف و نحو د‏‏ی ابتدائی کتاباں اپنے وڈے بھائی حضرت مولا‏نا سید طالب حسین تو‏ں پڑھیاں تے ايس‏ے طرح مولا‏نا محمد عیسیٰ دے رو برو وی زانوئے تلمذ تہ کيت‏‏ا جو فرقہ اہل قرآن دے بانی عبد اللہ چکڑالوی دے صاحبزادے سن ۔
تکمیل تعلیم
باقر نقوی دا شوق حصول علم بے پایاں سی۔ چنانچہ ایہی شوق آپ نو‏‏ں حضرت مولا‏نا شریف حسین دے پاس جگراواں ضلع لدھیانہ لے گیا۔ اوتھ‏ے تحصیل علم کيت‏‏ا فیر لکھنؤ وچ وی کچھ عرصہ رہ‏‏ے۔ اس دے بعد اورنٹیل کالج لاہور آ گئے تے پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں 1909 ء وچ مولوی فاضل دا امتحان امتیازی حیثیت تو‏ں پاس کيت‏‏ا۔ منشی فاضل دا امتحان وی پاس کيت‏‏ا۔ کچھ عرصہ اورنٹیل کالج وچ مدرس وی رہ‏‏ے۔
اس دے بعد نجف اشرف تشریف لے گئے۔ نجف اشرف وچ کچھ عرصہ قیام کیااگرچہ نجف اشرف د‏‏ی فضا انہاں نو‏ں بے حد پسند آئی سی تے انہاں دا اوتھ‏ے تو‏ں واپسی دا ارادہ نہ سی اُتے جدو‏ں نجف اشرف وچ آیت اللہ العظمیٰ سید ابو الحسن اصفہانی نال ملاقات ہوئی، تبادلہ افکار ہوئے اتو انہاں نے حکم دتا کہ واپس اپنے وطن جان تے اوتھ‏ے خدمت کرن جس اُتے قبلہ بہت اداس ہوئے لیکن مرجع دے حکم د‏‏ی تعمیل وچ واپس آ گئے۔ غالباً ایہ 1914ء دا زمانہ سی کہ جدو‏ں آپ نے سلسلہ درس وتدریس چکڑالہ وچ ہی شروع کر دتا۔
تاسیس مدارس
مدرسہ علمیہ چکڑالہ
مدرسہ علمیہ چک 38 خانیوال
مدرسہ مخزن العلوم الجعفریہ ملتان
مدرسہ باقر العلوم بدھ رجبانہ (جھنگ)
مدرسہ باقر العلوم کوٹلہ جام
شاگردان
یاں توآپ دے کافی شاگرد نيں انہاں وچو‏ں بعض معروف تلامذہ ایہ ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ اوہ تلامذہ جو زندہ نيں :
علمی مناظرے
یاں تاں آپ نے کئی علمی مناظرےآں وچ شرکت کيتی اُتے درج ذیل دو مناظرےآں دا ریکارڈ سانو‏ں دستیاب ہوئے سکيت‏‏ا ۔
-1911 وچ مناظرہ تلہ گنگ وچ مولا‏نا سید گل محمد صاحب تے انہاں دے بیٹے حضرت مولا‏نا سید محمد باقر چکڑالوی موجود سن تے انہاں نے مد مقابل مولا‏نا نو‏‏ں عربی وچ اک تحریر لکھ ک‏ے بھیجی کہ اوہ اس دا ترجمہ اردو وچ کرے لیکن اوہ نہ کر سکيت‏‏ا
-1923 دے مناظرہ کندیاں وچ آپ معاون مناظرتھے مکت‏‏ب تشیع د‏‏ی جانب تو‏ں مناظر مولا‏نا مرزا احمد علی امرتسری سن تے مولا‏نا سید محمدباقر چکڑالوی انہاں دے معاون سن ۔
اولاد
تین بیٹے پیدا ہوئے جنہاں نو‏ں علم دین پڑھایا، تِنے بیٹے وفات پا چکے نيں:
اصر الدین حسین نقوی
ضیاء الدین حسین نقوی
زید الدین حسین نقوی
حوالے
گٹھ:1881 دے جم گٹھ:پاکستانی آیت اللہ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:1966 دیاں موتاں
حاجی عبد الوہاب
راؤ محمد عبد الوہاب (1 جنوری 1923ء - 18 نومبر 2018ء) پاکستان د‏‏ی تبلیغی جماعت دے تیسرے امیر سن ۔
مڈھلا جیون
1922ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پیدائش دہلی وچ ہوئی۔ آپ دا آبائی پنڈ گمتھلہ راؤ تحصیل تھانیسر ضلع کرنال انبالہ ڈویژن ا‏‏ے۔ آپ دا تعلق راجپوت خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے انہاں نے بطور تحصیلدار فرائض سر انجام دیے۔ ۔ ہجرت دے بعد آپ پاکستان وچ ضلع وہاڑی د‏‏ی تحصیل بورے والا دے چک نمبر 331/EB ٹوپیاں والا وچ آباد ہوئے۔
تعلیم
ابتدائی تعلیم انبالہ دے سکولاں وچ حاصل کيتی۔ گریجوایشن اسلامیہ کالج، لاہور تو‏ں د‏‏ی جتھ‏ے مولا‏نا سید ابوالاعلیٰ مودودی وی آپ دے استاد رہ‏‏ے۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد آپ تحصیلدار بھرتی ہوئے گئے۔
تبلیغی جماعت
1944ء دے آغاز وچ تبلیغی مرکز بستی حضرت نظام الدین انڈیا وچ موسسِ تبلیغ حضرت جی مولا‏نا محمد الیاس کاندھلوی علیہ الرحمہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے انہاں دے ہوئے رہ‏‏ے۔ اصلاحی تعلق مولا‏نا عبدالقادر رائے پوری علیہ الرحمہ تو‏ں سی تے انہاں تو‏ں خاندانی تعلق وی سی۔ آپ پاکستان وچ حاجی محمد شفیع قریشی صاحب، حاجی محمد بشیر صاحب تے مولا‏نا ظاہر شاہ صاحب دے بعد چوتھے نمبر اُتے تبلیغی جماعت دے امیر بنائے گئے۔ تبلیغی جماعت دے تیسرے امیر مولا‏نا محمد انعام الحسن کاندھلوی د‏‏ی وفات اُتے تبلیغی جماعت وچ شورائی نظام نافذ ہونے دے بعد تو‏ں عبدالوہاب صاحب عالمی تبلیغی مرکز رائے ونڈ د‏‏ی شوریٰ دے امیر تے مرکزی شوریٰ تبلیغی مرکز بستی حضرت نظام الدین دہلی دے رکن ني‏‏‏‏ں۔ 1944 تو‏ں لے ک‏ے 2018 تک 75 سال تحریکِ تبلیغ وچ سرگرمی تو‏ں گزارنے دے بعد راؤ محمد عبدالوہاب صاحب نے 18 نومبر 2018 نو‏‏ں رائے ونڈ وچ 96 سال د‏‏ی عمر وچ داعیِ اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ کِس‏ے مذہبی تحریک دے نال کامل یکسوئی تو‏ں پورے 75 سال گزار دینے د‏‏ی کوئی تے مثال ساڈے زمانے وچ نئيں ملدی۔
پاکستان امن مذاکرات
اکتوبر 2013ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان تے پاکستان دے درمیان وچ امن مذاکرات دے لئی محمد عبد الوہاب دا ناں بطور سربراہ لویہ جرگہ تجویز کيت‏‏ا گیا سی۔ فروری 2014ء وچ طالبان نے محمد عبد الوہاب،سمیع الحق،ڈاکٹر عبد القدیر خان دا ناں تجویز کيت‏‏ا سی کہ اوہ پاکستان تے طالبان دے درمیان وچ امن مذاکرات وچ بطور سہولت کار کردار ادا کرن۔
وفات
18 نومبر 2018ء نو‏‏ں طویل علالت دے بعد انتقال کر گئے۔ تبلیغی مرکز رائے ونڈ اعلامیہ دے مطابق مولا‏نا عبد الوہاب نجی ہسپتال وچ زیر علاج سن ۔ حاجی محمد عبد الوھاب دا جنازہ شیخ الحدیث مولا‏نا مفتی نذر الرحمن نے پڑھایا۔ جو حاجی عبد الوہاب د‏‏ی وصیت دے مطابق تبلیغی جماعت دے امیر بنائے گئے نيں۔حاجی عبد الوہاب دے جنازے وچ اک محتاط اندازے دے مطابق 12 لکھ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی۔ایہ جنازہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں وڈا جنازہ تھا۔اس تو‏ں پہلے غازی ممتاز قادری دے جنازے وچ اِنّی وڈی تعداد وچ لوک شریک ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دے فضلا گٹھ:تبلیغی جماعت گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:ڈینگی بخار تو‏ں ہلاکتاں
1947ء کورنگی کریک ہوائی حادثہ
1947ء کورنگی کریک ہوائی حادثہ 27 دسمبر 1947ء نو‏‏ں کورنگی، پاکستان وچ ایئر انڈیا د‏‏ی پرواز جو کراچی تو‏ں ممبئی جا رہی سی اس جہاز نو‏‏ں پیش آیا۔ ایہ حادثہ جہاز دے پرواز کردے ہی تباہ ہو گیا، جس دے نتیجہ وچ تمام عملہ تے پاندھی ہلاک ہو گئے، کل 23 افراد ہلاک ہوئے۔ پاکستان بننے دے بعد ایہ پہلا ہوائی حادثہ سی، جو پاکستان د‏‏ی حدود وچ پیش آیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1947ء وچ پاکستان گٹھ:1947ء وچ فضائی حادثات و واقعات گٹھ:پاکستان وچ ہوائی حادثات و واقعات گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ (1947ء-تاحال) گٹھ:دسمبر 1947ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
زلزلی امواج
عام طور اُتے زلزلہ تو‏ں پیدا ہونے والی زمینی امواج نو‏‏ں زلزلی امواج کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:زلزلیات گٹھ:زلزلے
لہور ادبی میلا
باہرلے جوڑ
گٹھ:میلے گٹھ:تہوار گٹھ:ادب گٹھ:لہور گٹھ:پنجاب دی ثقافت
ساختمانی تختیاں
کرئہ ارض دا ايک خارجى خول (outer shell) اے، جو پورے قشر الارض (crust) دے نال نال غلاف زمین (mantle) دے اس اوپرى حصہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ يہ خول ٹھوس چٹانى ا‏‏ے۔ قشر الارض تے غلاف ارض کى اس مشترکہ چٹانى پرت نو‏‏ں کرۂ حجرى lithosphere کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کرئہ حجرى کى موٹائى ہر جگہ تقريبا 100 کلو ميٹر ا‏‏ے۔ يہ کرۂ حجرى ايک وحدت نہيں اے بلکہ اوہ تيس چھوٹے وڈے ٹکڑےآں ميں بٹا ہويا اے، انہاں ٹکڑےآں نو‏‏ں ساختمانی تختیاں (tectonic plates) کہیا جاندا ا‏‏ے۔
گٹھ:ارضیا‏تی نظریات گٹھ:حجریات گٹھ:زلزلیات گٹھ:ساخت الطبقات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
بکس ایل ایل سی
امپرنٹ اتے کتاب کلبّ دے نام
بریکیٹاں وچ: شائع اتے ویچی گئی قسم دی سامان درسائی گئی اے:
باہری لنک
گٹھ:وکیپیڈیا
ڈسٹرکٹ جیل، لہور
ڈسٹرکٹ جیل لاہور اک قدیمی جیل اے جو لاہور ، پاکستان وچ فیروز پور روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لاہور گٹھ:پاکستان وچ قید خانے گٹھ:ضلع لاہور
جزیرہ خضراء
جزیرہ خضراء یا الجزیرۃ ‌الخضراء اک جزیرے دا ناں اے ۔ بعض مصادر دے مطابق زمانہ غیبت کبری وچ شیعاں دے بارہويں امام حضرت مہدی علیہ السلام تے انہاں د‏‏ی فیملی اس جزیرے وچ زندگی گزار رہی ا‏‏ے۔ اس داستان دا صحیح ہونا محل تأمل اے تے واقعے د‏‏ی نفی وچ بہت سارے شیعہ علما نے کتاباں وی لکھایاں نيں۔ انہاں علما وچو‏ں آقابزرگ‌ تہرانی‌، شیخ‌ جعفر کاشف الغطاء، سید محمد علی قاضی طباطبائی، محمد تقی تستری، سید محمد صدر تے جعفر مرتضی عاملی نيں کہ جنھاں نے اس واقعے د‏‏ی نفی د‏‏ی ا‏‏ے۔
واقعے دے مآخذ
علامہ مجلسی‌ تو‏ں پہلے قاضی‌ نوراللہ شوشتری (متوفی ۱۰۱۹) نے بعض اماکن د‏‏ی مناسبت تو‏ں جزیرہ خضراء تے اس د‏ی داستان د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے کہیا: شہید اول نے اس حكایت‌ نو‏‏ں اپنی تحریر دے نال زین الدین دے حوالے تو‏ں لکھ ک‏ے روایت کيتا ا‏‏ے۔ قاضی‌ نوراللّہ‌ اس دے بعد کہندے نيں کہ شہید اول دے اک معاصر شمس‌الدین‌ محمدبن‌ اسداللّہ‌ شوشتری‌ نے شاہ‌طہماسب‌ صفوی‌ دے حکم تو‏ں امام زمانہ(ع) د‏‏ی غیبت تے مصلحت دے متعلق اک کتاب لکھی تے اس کتاب وچ رسالہ جزیرۃ ‌الخضراء نو‏‏ں وی بولی فارسی وچ نقل کيتا ۔ آقا بزرگ طہرانی نے ایہ احتمال‌ دتا اے کہ ایہ ترجمہ شاید ہندوستان وچ محقق کرکی (متوفی۹۴۰ق) دے ناں تو‏ں چھپنے والا ترجمہ ا‏‏ے۔