خان_محمد_خان
انجمن تعلیم القرآن دی بنیاد
خان صاحب اتے ہور بزرگاں دے مشورے نال 1932 وچّ سردار فروز علی خان ( جھنڈا بگلا ) نے پلندری دے ستھان اتے سنگٹھن سکھیا ال-قرآن دی بنیاد رکھی ۔ اوہناں دناں تہسیل باغنارما جنجاتی دے مولانا میر عالم ( قفل گھڑی ) دیوبند توں سارے ال-تحصیل ہوکے وطن واپس آئے ہوئے سن اتے دیش راجنیتی وچّ بے حدّ سرگرم سی ۔ انھاننوں پلندری وچّ مدرسہ سکھیا ال-قرآن دا پردان لکچرار نیوکت کیتا گیا ۔ مولوی محمد صادق خان وی بتور سکھئک ہدیس ایہہ مدرسے نال جوڑے ہو گئے ۔ مولانا محمد یوسف خان نے وی دارالالوم دیوبند توں سکھیا پورے کرن دے بعد اتھے پاٹھ اتے پڑاؤنا دا سلسلہ شروع کیتا ۔ سنگٹھن سکھیا ال-قرآن پلندری جس مسجد وچّ ستھاپت کیتیاں گئیاں سی اوہ بہت ہی چھوٹی سی ۔ ایہہ مسجد سردار محمد اقبال ( حالَ اتے فاکی مہتسب ہکومتِ پاکستان ) دے پتا ستکارت سردار جت محمد نے بنوائی سی ، جو اوہناں دناں اتھے تینات سی ۔ سنگٹھن دے گٹھن دے بعد اتھے دے ودیاردھیاں دی گنتی ودھدی گئی اتے جمعہ دے دن نمازیاں دیاں بھرپورتا دے کارن مسجد دا وادھا دی لوڑ اتوادی توں محسوس کیتی جان لگی ، مگر اسدے لئی کافی پونجی دی لوڑ سی جو اس غریبی دے دور وچّ پردان ہونا مشکل ہی نہیں اسمبھو سی ۔ لیکن اس دا رِ خیر وچّ وی خان صاحب نے ہی ترقی کیتی اتے اک وار پھر لوکاں نوں اپنی مدد اپدے یوجنا دے تحت قمر بیغ کیتا ۔ انھاننوں اس گلّ دا خوب اندازا سی کہ جو سدھارک اتے لوکاں لئی اندولن اوہ شروع کر چکے ہن اس دے وادھے اتے ستھرتا دے لئی جامہ مسجد توں زیادہ ٹھیک جگہ ہور کوئی نہیں ہو سکدی سی ۔ اس لئی پلندری دی وشال جامہ مسجد دی اساری دی سیادت وی خان صاحب نوں ہی نصیب ہوئی ۔ اہنا نے جامہ مسجد دا نقشہ شیرینگر توں بنوایا اتے اسدی نرمان دے لئی چندہ سنگرہ کرن دی بجائے مٹھی آؤندا سکیم دے سروآت کرکے اک بلکلّ نواں طریقہ اپنایا ۔ طریقہ ایہہ سی کہ ہر گھر دی عورت جدوں روٹی پکاؤنا بیٹھدیاں تاں " " بس58مِ اﷲ الریہمن الریہے58م پڑھکے اک مٹھی آٹا اک وکھ برتن وچّ رکھ دندی ۔ ایہی پرکریا سویرے .اتے شام دہرایا جاندا جس توں اک ہفتے وچّ لگبھگّ مہینے بھر دی لوڑ دا آٹا پلندری لیایا جاندا ۔ اس طرحاں کئی من آٹا جماں ہو جاندا ۔ اس توں مزدوراں نوں کھانا کھلایا جاندا ۔ جو آٹا بچدا اس نوں وکری کرکے مسجد دی اساری دی وستواں خریدی جاندیاں ۔ جو ویکتی چندہ دینا چاہیدا اس توں خان صاحب چندہ نہ لیندے سگوں اسنوں مسجد وچّ کم کرن نوں کہندے ۔ ہر پنڈ دے لوک جتھاں دے روپ وچّ آکے واری واری مسجد دی اساری لئی کماں وچّ بھاگ لیندے ۔ ہر جتھا مستری ، جلاہا اتے مزدور آپ پردان کردا ۔ خان صاحب جدوں اچّ سبہا سویرے مسجد وچّ آؤندے تاں نماز توں پہلاں بورڈنگ ہاؤس دے ودیاردھیاں نوں قریبی رونا دھونا تے لے جاندے جو اتھوں پتھر چکّ کے مسجد وچّ لیاندے ، اسی طرحاں اہنا دی ہدایت اتے ارد گرد دے پنڈ توں جو لوک پلندری آؤندے اوہ وی نال پتھر چکّ کے لیاندے ۔ شکروار دے دن جدوں انگنت لوک شکروار دی نماز دے لئی آؤندے ، اوہ وی اس کار خیر وچّ شامل کردے ۔ خان صاحب نے اساری ادھین سامان دی پورتی وکھ وکھ پنڈ والیاں دے ذمےّ لگا دیتی سی ۔ اداہرن لئی کجھ دی ذمہ داری چونابنا کے لیاؤن اتے کجھ نوں مسجد دی لکڑاں دا پربندھ کرنا ہندا سی ۔ اک وار وچکار بنے مسجد دے کھوہ وچّ پانی ختم ہو گیا تاں خان صاحب نے سویرے اعلان کیتا کہ سبھ ماواں ، بھیناں اتے بیٹیاں پانی کئیاں وچوں اک اک گھڑا بھر کے لیائے اتے مسجد دے کھوہ وچ پاؤنا ۔ تھوڑھی ہی دیر وچّ کھوہ پانی نال بھر گیا ۔ قدرت نے انھاننوں کم لین دا اجیہا ڈھنگ پردان کیتی سی جو نہ تاں پہلاں دیکھن وچّ آیا اتے نہ بعد وچّ ۔ سبھ لوکاں نوں کم اتے لگاؤنا ، اوہناں دا حوصلہ ودھاؤنا اتے نرمان دے کم نوں چرن وار نرمان کرنا ایہناں دا کم سی ۔ اس ترہاں مسجد دا سبھ کم بناں پیسے اتے اجرت دے نتیجے پایا اتے لگبھگّ 28 سال دے لگاتار محنت نال ایہہ شاندار دو منزلا مسجد نرمان ہو گئی جس توں نہ کیول سنگٹھن سکھیا ال-قرآن دے دھارمک سکھیا دے وادھے وچ مدد ملی سگوں دیش اتے دھرم دی جانکاری دے نال نال پربندھ اتے ضبط اتے اپنی مدد اپدے یوجنا دی پربھاو عامَ طور تے پرگٹ ہوئی ۔ اوہناں وچّ آپ بھروسے پیداہوئی اتے جامہ مسجد پلندری اوہناں دے چمکدا ہویا بھوکھ دا پیش تنبو ثابت ہوئی ۔ مولانا غلام حیدر نے اتھے نماز شکروار دی شروعات کیتی ۔