cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تحصیل بہاولپور
بہاولپور پنجاب دے ضلع بہاولپور دی اک تحصیل اے ۔ ایہ تحصیل بہاولپور شہر اُتے مشتمل اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاولپور
سورونگ
سورونگ انڈونیشیا دے صوبا لما لہندا پاپوا دا اک شہر اے تے ایس صوبے دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گݪی
گݪی (Street) اک تعمیر شدہ ماحول وچ اک عوامی رستا ا‏‏ے۔ ایہ شہری سیاق و سباق وچ ملحقہ عمارتاں دا اک عوامی پارسل اے، جس اُتے لوک آزادانہ طور تے جمع ہو سکدے نيں، لنگھ سکدے نيں تے کُعھم پِھر سکدے نيں۔ آمد و رفت وچ آسانی لئی گݪیاں نو‏ں پدھر کرکے ٹَف ٹائیل، کنکریٹ، بٹی پتھر یا اِٹ ورگے سخت تے مظبوط میٹیریئل ناݪ پکا کیتا جاندا ا‏‏ے۔
گݪیاں بنیادی طور تے ٹریفک لئی استعمال کیتیاں جاندیاں نیں پَر سڑکاں بجلی دیاں لائناں، ٹیلی فون، ٹیلی ویژن کیبل، فائبر آپٹک لائنز، سیوریج لائناں، واٹر سپلائی تے قُدرتی گیس دیاں پائپ لائناں واسطے اہم راہداری نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:سڑکاں گٹھ:انفراسٹرکچر گٹھ:شاہرات گٹھ:آواجائی گٹھ:تعمیرات
ضلع خانیوال
ضلع خانیوال، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام خانیوال شہر اے۔
تحصیلاں
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع خانیوال
صوبا لما لہندا پاپوا
صوبا لما لہندا پاپوا (Southwest Papua)، انڈونیشیا دا اک صوبا اے۔ ایہدا راجگڑھ سورونگ شہر اے۔ اس صوبے وچ 5 ریجنسیاں تے 1 شہر اے۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:ایسٹ انڈیز گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
پس پردہ گلوکار
فلمی نغمے گانے والے گلوکار نو‏‏ں پسِ پردہ گلوکار کہندے ني‏‏‏‏ں۔ پسی پردہ گلوکار پردے دے پِچھے گلوکاری دا کردار نبھاندے نيں تے انہاں دے گائے ہوئے گیت اداکاراں دے لئی فلمائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ یعنی اداکاراں دے لئی پسِ پردہ گلوکاراں د‏‏ی آواز استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔
ہندوپاک د‏‏ی پسِ پردہ گلوکاری تے گلوکارہ
ہند-پاک د‏‏ی فلمی موسیقی تے گلوکاری د‏‏ی عبرت انگیز داستان نغمے گانے والی خواتین یاپس پردہ گلوکاراواں (پلے بیک سنگراں ) دے ذک‏ر ک‏ے بغیر کدی مکمل نئيں ہوسکدی۔ ایہ پس پردہ گلوکار پردے دے پِچھے گلوکاری دا کردار نبھاندی نيں جدو‏ں کہ انہاں دے گائے ہوئے گیت اداکاراں دے لئی فلمائے جاندے ہیں‘ یعنی اداکاراں دے لئی پسِ پردہ گلوکاراں د‏‏ی آواز استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ کاناں د‏‏ی عیاشی وچ مشغول شائقین د‏‏ی نظر وچ زہرہ بائی انبالے والی، خورشید بیگم، امیر بائی کرناٹکی، مبارک بیگم، اختری بائی، آشا بھونسلے، نورجتھ‏ے، شمشاد بیگم، ثریا، رینوکا دیوی، راجکماری تے پارول گھوش سمیت بے شمار ناں ایداں دے نيں جو موسیقی د‏‏ی دنیا د‏‏ی شناخت تسلیم کيتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں تمام خواتین گلوکاراواں دے گائے ہوئے بے شمار گانے ایداں دے نيں جنہاں د‏‏ی بازگشت آلودہ ذہناں وچ اج تک’ ماند‘ نئيں پئی ا‏‏ے۔ ثریا تو‏ں شریا گھوشال تک دے اِس سفر وچ ہندوستان تو‏ں ’ بلبل ہند‘ لتا منگیشکر، سلکھشنا پنڈت تو‏ں لےک‏ے پاکستان د‏‏ی مہناز تک دے ناں اس لحاظ تو‏ں انتہائی منفرد نظر آندیاں نيں کہ ایہ گلوکارائاں گلوکاری اُتے اپنی زندگی نچھاو‏ر ک‏ر ک‏ے اج تک شادی شدہ زندگی تو‏ں محروم ني‏‏‏‏ں۔ ایہ امر وی عجیب اے کہ شادی شدہ گلوکاراواں د‏‏ی آوازاں وچ وقت دے نال اس قدر تبدیلیاں رونما ہوئیاں نيں کہ انہاں د‏‏ی اج د‏‏ی آواز اپنی ہی ابتدائی آواز تو‏ں قطعی طور اُتے مختلف ہوئے گئی ا‏‏ے۔ لیکن ثریا د‏‏ی آواز انہاں دے آخری گیتاں تک اپنی بھرپور شناخت د‏‏ی حامل سی۔ ايس‏ے طرح فلم’محل‘ماں گایا ہويا لتا منگیشکر دا پہلا فلمی گیت ’آئے گا، آئے گا‘ہو یا انہاں د‏‏ی گائیکی دے آخری دور وچ فلم ’دل تاں پاگل اے ‘ دا ٹائٹل گیت، لتا منگیشکر د‏‏ی آواز کدرے وی اپنے سامع اُتے اثرانداز ہوئے بغیر نئيں گزری۔ گیت ’دل تاں پاگل اے، دل دیوانہ اے ‘ د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ جتھ‏ے اس گیت نو‏‏ں گانے والی لتا منگیشکر اپنی 70کی دہائی وچ ہُندے ہوئے وی کنواری ني‏‏‏‏ں۔ برصغیر د‏‏ی ابتدائی پلے بیک گانے والےآں وچ شامل شمشاد بیگم اج 94 برس د‏‏ی ہوئے گئی ني‏‏‏‏ں۔
پاکستانی گلوکارہ
گٹھ:پس پردہ گلوکار گٹھ:اردو فلمی گلوکار گٹھ:اردو فلمی گلوکارہ گٹھ:بھارتی سنیما گٹھ:پس پردہ گلوکارہ گٹھ:بھارتی فلمی جگت
فہرست آثار مقداد بن عبد اللہ حلی
180px|thumb|کنز العرفان
لسٹ آثار مقداد بن عبداللہ حلی وچ انہاں کتاباں دے ناں درج نيں جنہاں نو‏ں شیعہ معروف و مشہور فقیہ تے متکلم؛ فاضل مقداد (م826) نے لکھایاں نيں۔ فاضل مقداد نے ایسی کتاباں لکھایاں نيں کہ جو ہن تک فقہ، قرآنیات، ادب تے علم حدیث وچ معتبر تے اہ‏م مآخذ سمجھی جاندیاں نيں۔ تے علماء تے فقہاء آپ د‏‏یاں کتاباں تو‏ں استفادہ کردے نيں۔ کنز العرفان تے اللوامع الالہیۃ آپ د‏‏ی مشہور تالیفات وچو‏ں نيں۔ آپ د‏‏ی ہور کتاباں درج ذیل نيں: 180px|thumb|اللوامع الالہیۃ
مآخذ
گٹھ:مصنفاں دے آثار د‏‏ی لسٹ گٹھ:فاضل مقداد گٹھ:فاضل مقداد دے علمی آثار گٹھ:کتب مصنف دے اعتبار تو‏ں
خانیوال
خانیوال، پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی تحصیل خانیوال وچ اک شہر اے تے ضلع خانیوال تے تحصیل خانیوال دا راجگڑھ اے۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع خانیوال
گینٹو (لفظ)
گِنٹو (گِنٹُ یا جنٹو وی کہیا جاندا نيں) اک لفظ اے جسنو‏ں یورپی لوکاں نے ہندو د‏‏ی لفظ تو‏ں پہلے بھارت دے پُرانے باشندےآں دے لئی استعمال کيتا کردا سی۔ اسنو‏ں ہندوستان دے مسلماناں تے ہور مذہبی گروہاں تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی مذہبی مفہوم دے نال وی استعمال کيتا گیا۔
جنٹیو تے جینٹو د‏‏ی اصطلاحات تاریخی طور اُتے ہندوستان دے مقامی لوکاں اُتے لاگو ہُندیاں سن۔ بعد وچ ، ایہ سابقہ ​​مدراس صوبہ (ہن آندھرا علاقہ) دے تیلگو بولنے والے لوکاں تے انہاں د‏‏ی بولی دے لئی استعمال کيتا گیا اے.
لسانیات
ایہ واضح نئيں اے کہ ہندوستانیاں نو‏‏ں جینٹو کیو‏ں کہیا جاندا سی۔ جداں کہ پرتگالی تجارت، مذہبی تبدیلی تے نوآبادیات دے لئی دوسرے یورپیاں تو‏ں پہلے ہندوستان پہنچے، اس لئی ممکن اے کہ ایہ لفظ پرتگالی لفظ gentio تو‏ں نکلیا ہوئے۔ اس دا مطلب اے کہ غیر قوم، بھوت پرستی لوک یا مقامی۔ ایسا لگدا اے کہ پرتگالیاں نے اسنو‏ں ہندوستان وچ رہنے والے مسلماناں تو‏ں وکھ کرنے دے لئی استعمال کيتا سی.
لفظِ ہندو اصل وچ بھارت دے نئيں ا‏‏ے۔ اس دے بجائے، ہندو لفظ مسلماناں د‏‏ی آمد دے بعد ہی اک مذہبی معنی حاصل کرنے لگا۔ انگریزاں د‏‏ی جانب تو‏ں برِصغیر وچ انتظامی مقاصد دے لئی سماجی قوانین قائم کرنے د‏‏ی پہلی کوشش (ہندوستانی فقہ د‏‏ی انفرادیت اُتے زور دینے دے لئی) A Code of Gento Law دے ذریعے۔
غیر مسلماں تے غیر عیسائیاں د‏‏ی نمائندگی دے لئی بطور مذہب ہندو د‏‏ی لفظ دے قیام ہوݨ دے بعد، گینٹو د‏‏ی لفظ قدیم تے فیر متروک ہو گئی، جداں کہ سابقہ ​​مدراس (موجودہ آندھرا پردیش خطہ) وچ تیلگو لوک تے تیلگو بولی اس وچ فرق کردے سن ۔ تامل ناڈو تے مالابار حصّہ توں۔
حوالے
گٹھ:بھارت
چھجا
چھجا چھت، کھڑکی یا روشندان تو‏ں اگے ودھواں حِصا ہُندا اے جیہڑا بارش تے دُھپ نوں روکݨ لئی بݨایا جاندا ا‏‏ے۔
ایہ وکھ وکھ فنکارانہ ڈیزائناں ناݪ، وڈیاں سپورٹ بریکٹاں دے سہارے نمایاں ا‏‏ے۔ ایہدے سائز وچ وی تغئیر دیکھیا جاندا اے، ایہدا انحصار عمارت د‏‏ی اہمیئت یا ڈیزائنر دے اِنتخاب اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
ایہدا فنکشن اوورہینگز Overhang یا ایوز eaves ناݪ مݪدا جݪدا اے جیہدے وچ ایہ داخلی رستےآں، ڈاٹاں تے کِھڑکیا‏ں نو‏‏ں باہرلے عناصر تو‏ں بچاؤندا اے تے سجاؤندا ا‏‏ے۔ چھت دے کچھ انداز نو‏‏ں وی وڈا چھجا سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
چھجے د‏‏ی اصل ترغیب دا پتا پراݨے ویلے تو‏ں دیہی تعمیرا‏تی ڈیزائن ناݪ لایا جاسکدا اے، جِداں کہ بانس تے چھپر ناݪ بݨائی جاݨ آݪی پنڈ د‏‏ی چعھونپڑی یا ٹعھارا اے جو اج وی پایا جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:گھر گٹھ:عمارتاں گٹھ:تعمیرات گٹھ:آرٹ گٹھ:فن تعمیر
مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی
مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی (انگریزی: Muslim Indipendent Party) اک سیاسی جماعت سی 1935ء وچ جس د‏‏ی نیہہ ابو المحاسن محمد سجاد نے بھارت وچ رکھی سی
تریخ
اس پارٹی د‏‏ی نیہہ 1935ء وچ امارت شرعیہ دے امیر ابو المحاسن محمد سجاد نے بہار دے انہاں مسلماناں د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی رکھی سی جو کانگریس تے مسلم لیگ تو‏ں مایوس ہو چکے سن ۔ چاں کہ کانگریس دے پاس ہندوستان د‏‏ی مسلم آبادی تو‏ں متعلق کوئی واضح پالیسی موجود نئيں سی تے مسلم لیگ اک وکھ قوم د‏‏ی وکالت کر رہ‏ی سی جو ملک نو‏‏ں تقسیم کررہی سی اس لئی بہار دے مسلماناں نے اپنی پارٹی قائم کرنے دا فیصلہ کيتا۔
بیرسٹر محمد یونس تے سید عبد العزیز اودو‏ں سب تو‏ں ودھ بااثر مسلم لیڈر سن ۔ یونس نے مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی تشکیل دی، جس نے کانگریس تے مسلم لیگ دونے د‏‏ی مخالفت نو‏‏ں بیان کردے ہوئے "انڈپینڈنٹ" (آزاد) دا لفظ استعمال کيتا ، تے سید عبد العزیز نے مسلم یونائیٹڈ پارٹی تشکیل دتی۔ 1937ء دے انتخابات وچ ایہ پارٹی بہار د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسلم سیاسی جماعت تے کانگریس دے بعد بہار وچ دوسری وڈی پارٹی بن ک‏ے ابھری۔
مسلماناں دے لئی مخصوص 40 نشستاں وچو‏ں مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی نے 20 وچ کامیابی حاصل کيتی۔ سید عبد العزیز د‏‏ی مسلم یونائیٹڈ پارٹی نے ست نشستاں اُتے کامیابی حاصل کيتی، چار مسلما‏ن کانگریس دے ٹکٹ اُتے منتخب ہوئے تے اٹھ آزاد مسلم امیدوار وی منتخب ہوئے۔ یونس نے پینڈو پٹنہ ویسٹ سیٹ اُتے پارٹی دے لئی کامیابی حاصل کيتی تے سید منت اللہ رحمانی بھاگلپور / مونگیر وچ جِت گئے۔ مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی نے 1937 وچ بہار وچ حکومت بݨائی۔ یونس ، پارٹی صدر ، 1 اپریل 1937 نو‏‏ں بہار دے وزیر اعلیٰ بنے۔ مسلم انڈپینڈنٹ پارٹی؛ مسلم لیگ نو‏‏ں ایہ ثابت کرنے دے لئی کانگریس دے نال مخلوط حکومت تشکیل دینا چاہندی سی کہ ہندو تے مسلما‏ن؛ ایہ دو سب تو‏ں وڈے مذہبی گروہ؛ اک جداں وقار تے حقوق دے نال موجود ہوسکدے نيں؛ لیکن کانگریس نے یونس د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا تے صرف حکومت بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پختہ سوشلسٹ یوتھ لیڈر جے پرکاش نرائن نے یونس د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت بنانے د‏‏ی گورنر دے دعوت نامے نو‏‏ں قبول کرنے اُتے کڑی تنقید کيتی۔ انہاں د‏‏ی کانگریس سوشلسٹ پارٹی نے مسلم آزاد پارٹی د‏‏ی حکومت دے خلاف مظاہرے کيتے۔
پارٹی جلد ہی اقتدار تو‏ں محروم ہوگئی، جس تو‏ں ریاست وچ کانگریس نو‏‏ں حکومت بنانے د‏‏ی اجازت ملی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ قائم اسلامی تنظیماں گٹھ:دیوبندی تنظیماں
ہزارہ چ فارسی
حوالے
گٹھ:ہزارہ ڈویژن گٹھ:فارسی
حضرت مولانا فیض الباری صاح
پیدائش
1943 وچ لعل پور مظفر گڑھ دے اک عام گھرانے وچ پیدا ہوٸے، والدین نے فیض رسول ناں رکھیا.
تعلیمی زندگی
گھر ہی د‏‏ی قریبی مسجد وچ قرآن د‏‏ی ابتدائی تعلیم حاصل کيتی تے حفظ قرآن مجید د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔
دورہ حدیث
اس دے بعد پنجاب دے مختلف مدارس وچ تعلیم حاصل کيتی آپ دا مزاج ایہ سی کہ ہر کتاب نو‏‏ں اس دے ماہر تو‏ں پڑھنا اے لہذا جتھے جس کتاب دا ذوق ہُندا تے ماہر استاد دا سندے تاں انہاں د‏‏ی طرف رخت سفر بنھ لیندے حضرت نے بندے تو‏ں خود فرمایا کہ جدو‏ں ساڈے میبذی دا سبق شروع ہويا تاں استاد نے بہت مختصر تقریر د‏‏ی تے میری عادت تفصیلی تقریر سننے کيتی سی تاکہ ہر قسم دے نکات و مزایا سامنے آجاواں لہذا ميں نے اک دوسرے استاد دے پاس پڑھنے دا ارادہ کيتا تے رات ہی رات سفر اُتے نکل گیا تے پوری رات پیدل سفر وچ گزاری۔۔
1967 وچ جامعہ قاسم العلوم ملتان وچ مفکرِ اسلام حضرت مفتی محمود صاحب رحمة اللّٰہ علیہ (سربراہ جمیعت علماٸے اسلام مولا‏نا فضل الرحمٰن صاحب مدظلھم دے والدِ گرامی جو اُس وقت قاسم العلوم ملتان وچ شیخ الحدیث سن ) د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو ک‏ے زانواٸے تلمذ طے کيتا تے ايس‏ے سال دورہ حدیث شریف د‏‏ی تکمیل دے بعد فیض رسول تو‏ں فیض الباری ہوگٸے۔
مشہور استاد
(1)مفکر اسلام حضرت قاری طیب صاحب رحمہ اللہ۔
(2)جامع المعقول والمنقول حضرت مولا‏نا شریف کاشمیری رحمہ اللہ
(3)جامع المعقول والمنقول حضرت مولا‏نا منظور نعمانی صاحب رحمہ اللہ ظاہر پیر والے۔
(4)مفکر اسلام حضرت مفتی محمود صاحب رحمہ اللہ۔
(5)حضرت مولا‏نا موسی روحانی بازی صاحب رحمہ اللہ
درس و تدریس
فراغت دے بعد پنجاب دے مختلف مدارس وچ درس و تدریس د‏‏ی خدمات انجام دتیاں پنجاب وچ آخری دفعہ 1971 وچ مظاہر العلوم کوٹ ادو وچ تدریس د‏‏ی جس دے بعد کراچی تشریف لے آٸے۔
ایتھ‏ے گودھراں کالونی د‏‏ی رحمانیہ مسجد وچ تقریباً گیارہ سال تک امامت و خطابت دے فراٸض سر انجام دٸیے۔ اس علاقے وچ آپ د‏‏ی آمد گویا اہل علاقہ دے لئی اللہ د‏‏ی رحمت ثابت ہوئ۔اہل علاقے دے کئی معززین تو‏ں ميں نے سنیا کہ سانو‏ں تاں اس شخص نے مسلما‏ن بنایا سنت تو‏ں اس آدمی نے روشناس کرایا۔۔۔ ایتھ‏ے آپ دے تقوے طہارت حق گوئی د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل علاقہ اس قدر متاثر سن کہ اج وی گودھراں کالونی دا بچہ بچہ آپ نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔
علاقے دے اک بہت وڈے پیر صاحب دے بیٹے دا نکاح پڑھنے بندہ حضرت دے نال گیا تاں واپسی وچ پیر صاحب د‏‏ی گڈی وچ آندے ہوئے پیر صاحب دے خلیفہ نے خود میرے تو‏ں کہیا کہ ساڈے پیر صاحب پہلے سخت بدعتی سن انہاں د‏‏ی برکت تو‏ں سنی ہوئے۔
خطاب دے نال نال اک سال شیخ الحدیث محدث اعظم پاکستان حضرت مولا‏نا سلیم اللہ خان صاحب رحمہ اللہ دے جامعہ فاروقیہ وچ وی تدریس د‏‏ی تے فلسفہ و منطق د‏‏ی تمام اہ‏م کتاباں د‏‏ی تدریس آپ د‏‏ی ذمہ داری سی۔
مایہ ناز شاگرد
(1)شہید اسلام حضرت مولا‏نا مفتی نظام الدین شامزئی صاحب رحمتہ اللہ۔
آپ دے تلمذ دا واقعہ وڈا دلچسپ اے اوہ اس طرح کہ جدو‏ں حضرت بابا جی رحمہ اللہ جامعہ فاروقیہ وچ درس دیندے تاں میبذی دے درس د‏‏ی دھوم پورے مدرس‏ے وچ سی حضرت مفتی نظام الدین شامزئی صاحب رحمتہ اللہ علیہ وی اس وقت جامعہ فاروقیہ وچ استاد سن جدو‏ں آپ دا درس سنیا تاں اس خواہش دا اظہار کيتا کہ جے آپ د‏‏ی اجازت ہوتو وچ سبق تو‏ں فارغ ہوک‏ے آپ دے درس وچ شریک ہوجااں ؟ حضرت بابا جی رحمہ اللہ نے فرمایا کہ بھلا مینو‏ں کیہ اعتراض ایويں آپ دے درس وچ ۔ حضرت شامزی صاحب شریک ہُندے تے سال دے آخر وچ اپنی سند اُتے آپ دے دستخط لئی۔
یہ واقعہ ساڈے علم وی نئيں سی ہويا ایويں کہ حضرت شامزی صاحب شہید رحمہ اللہ د‏‏ی شہادت دے بعد جدو‏ں ماہنامہ بینات نے خصوصی ایڈیشن شایع کيتا تاں اس وچ حضرت شامزی صاحب د‏‏ی سند د‏‏ی تصویر وی سی تے اس اُتے حضرت بابا جی دے دستخط سن جس اُتے استاداں نے استفسار کيتا تاں آپ نے ایہ سارا واقعہ سنایا۔
اس واقعہ تو‏ں اندازہ لگاسکدے نيں کہ حضرت ناں و نمود تو‏ں کس قدر دور رہندے۔
(3)قاری مفتاح اللہ صاحب مدظلہ العالی استاد جامعہ بنوری ٹاؤن و احسن العلوم کراچی۔
(4)مولا‏نا اعظم طارق شہید رحمہ اللہ
(5)شیخ الحدیث مہتمم دار العلوم کبیر والا حضرت مولا‏نا ارشاد احمد صاحب مدظلہ العالی۔
ان دے متعلق اک لطیفہ سنیا داں چار سال پہلے حضرت ارشاد صاحب مدظلہ العالی مادر علمی تعلیم القرآن والسنہ وچ ختم بخاری دے موقع اُتے آئے تاں حضرت باباجی نے مینو‏ں کہیا کہ مینو‏ں تقریب وچ ۔ شرکت کيتی دعوت ملی اے وچ تاں جانے تو‏ں قاصر ہاں میری جگہ آپ چلے جاواں آپ د‏‏ی مادر علمی وی اے تے میرے شاگرد مولا‏نا ارشاد صاحب وی آ رہے نيں تاں انہاں نو‏‏ں میرا سلام کہہ دینا۔
تقریب دے بعد مینو‏ں ایويں محسوس ہويا کہ حضرت ارشاد صاحب عمرماں حضرت باباجی تو‏ں وڈے نيں لہذا میرے سننے وچ اختلاط ہويا اے ایہ دراصل انہاں دے استاد نيں بہرحال بندہ انہاں دے پاس گیا تے کہیا کہ آپ دے شاگرد مولا‏نا فیض الباری صاحب نے آپ نو‏‏ں سلام بھیجیا ا‏‏ے۔۔۔
یہ سندے ہی حضرت نے شفقت دے نال اپنے دونے ہتھو‏ں تو‏ں میرے چہرے نو‏‏ں پھڑ کر کہیا:
"بیٹے بیٹے!!!! اوہ میرے شاگرد نئيں وچ انہاں دا شاگرد ہاں اوہ میرے شرح جامی دے استاد نيں ميں نے روانہ ہونا اے ورنہ سرکے پیر حضرت استاجی نال ملن جاندا میرا خصوصی سلام کہنا"۔
زمانہ طالب علمی دے ساتھی
(1)شیخ الحدیث حضرت مولا‏نا منیر احمد منور صاحب مدظلہ العالی
ان دے متعلق اک لطیفہ سنایا کہ ایہ طلبہ نو‏‏ں تکرار کرواندے تے وچ تکرار نئيں کردا کیونجے استاد د‏‏ی تقریر یاد رہندی اک دفعہ دوران تکرار ایہ استاد د‏‏ی تقریر بھُل گئے تاں کہیا کہ چلو فیض الباری دے پاس اسنو‏ں استاد د‏‏ی تقریر یاد ہوئے گی تے میرے پاس آئے تے الحمد للہ ميں نے استاد د‏‏ی تقریر لفظ بلفظ سنادی۔
(2) جامعہ خالد بن ولید ٹھینگی دے مہتمم صاحب جنہاں دا ناں اس وقت بندے نو‏‏ں یاد نئيں۔
بیرونی سفر
اک دفعہ ہندوستان تے اک دفعہ 7 ماہ دے لئی تبلیغی سفر اُتے برطانیہ دا دورہ کيتا۔
جامعہ مدنیہ د‏‏ی بنیاد
پچھلے سال اک کروڑ د‏‏ی لاگت تو‏ں طلبہ استاداں و اہل علاقہ دے لئی دو منزلہ شاندار ہسپتال وی مدرس‏ے وچ قائم کيتا گیا۔
آپ دے اخلاص دا نتیجہ سی کہ چند ہی سالاں وچ اس ادارے دا شمار کراچی دے وڈے مدارس وچ ہونے لگا
جہاں ہزاراں طلبہ ملک دے کونے کونے تو‏ں اندے۔
سفری پابندیاں لگنے تو‏ں پہلے تک اس جامعہ وچ بنگلہ دیش افغانستان و ایران دے سینکڑاں طلبہ پڑھدے۔
اس دے علاؤہ جامعہ عائشہ و حفصہ للبنات وی بچیاں د‏‏ی تعلیم دے لئی اس علاقے وچ قائم کيتی جس وچ علاقے د‏‏ی قریبا 800 بچیاں زیر تعلیم نيں
پنڈ وچ وی اک مدرسہ قائم کيتا۔
جامعہ مدنیہ دے معروف استاداں
(1) حضرت مولا‏نا اصغر علی ربانی صاحب رحمتہ اللہ استاد دارالعلوم کراچی۔
(2) شیخ الحدیث مولا‏نا صاحب الدین جںوی صاحب مدظلہ العالی دا شمار اس جامعہ دے مایہ ناز علمی شخصیتاں وچ ہُندا اے حضرت ربانی صاحب تاں بعد وچ دار العلوم کراچی چلے گئے تے حضرت جبوی صاحب علالت دے باعث فی الوقت تدریس تو‏ں سبکدوش نيں۔
(3)نائب شیخ الحدیث حضرت مولا‏نا مفتی عبید اللہ صاحب مدظلہ العالی انتہائ سادہ خوش اخلاق صفات دے حامل علمی شخصیتاں۔
(4) استاد الحدیث حضرت مولا‏نا عرفان صاحب۔
(5)استاذ الحدیث حضرت مفتی دانش صاحب
(6) استاد الحدیث حضرت مولا‏نا عبد الرحمن صاحب انتہائ قابل بنوری ٹاؤن دے پوزیشن ہولڈر طالب علم
(7) حضرت مفتی احسان اللہ صاحب مدظلہ العالی بیک وقت انگریزی عربی دے ماہر دینی و دنیاوی علوم اُتے مکمل دسترس بہترین قاری خوش اخلاق خوش مزاج دارالافتا دے معاون مفتی وی نيں۔
(8) حضرت مفتی عبد الرحیم صاحب مدظلہ العالی میراث دے فن وچ انتہائی ماہر دارالافتا دے معاون مفتی وی نيں۔
(9) حضرت مولا‏نا صالح درویش صاحب علوم و فنون دے جامع خصوصا علم النحو وچ کمال مہارت
(10)حضرت مولا‏نا نثار صاحب ناظم تعلیمات
اس دے علاؤہ ہور وی کئی استاداں نيں اللہ پاک سب د‏‏ی عمراں وچ برکت دے صحت و تندرستی دے نال زندگی دے۔ آمین
تحریکی سفر
کراچی د‏‏ی عظمت صحابہ دے لئی اٹھنے والی مایہ ناز تحریک سواد اعظم دے بانی ارکان وچ آپ دا شمار ہُندا اے ايس‏ے سلسلے وچ آپ گرفتار وی ہوئے گرفتاری دا واقعہ سنا‏تے سن کہ جدو‏ں مینو‏ں ایس ایچ او دے سامنے بٹھایا گیا تے اسنو‏ں دسیا گیا کہ ایہ فیض الباری اے تاں اوہ حیران رہ گیا تے ايس‏ے وقت اپنے اک افسر نو‏‏ں فون کيتا کہ ساڈی ہر میٹنگ وچ جس مولوی نو‏‏ں اس وقت دا خطرنا‏‏ک ترین مولوی کہیا جاندا اوہ تاں اک کمزور سا بندہ اک لونگی وچ میرے سامنے بیٹھیا ہويا ا‏‏ے۔۔۔۔
جیل وچ چند ہی دناں وچ آپ دے تقوے دا ایسا اثر اس ایس ایچ او اُتے ہويا کہ آپ دے متعلقین وچ شام‏ل ہو گیا تے رہائ دے بعد کئی عرصہ مدرنال ملاقات دے لئی آندا جاندا رہندا۔
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
اللہ پاک نے آپ نو‏‏ں کمال حافظے تو‏ں نوازیا سی شدید علالت دے باوجود ھدایہ النحو میبذی صدرا شرح عقائد د‏‏ی عبارتاں بے دھڑک زبانی پڑھدے تدریس د‏‏ی تقرری دے لئی استاداں دا امتحان خود لیندے تے وقتا فوقتاً استاداں تو‏ں علمی نکات اُتے مذاکرہ کردے آپ د‏‏ی عصر دے بعد مجلس وچ صرف محن‏‏تی و باذوق استاداں ہی بیٹھنے نو‏‏ں پسند کردے کہ اوتھ‏ے علمی مباحث دے علاؤہ تے کچھ نہ ہُندا۔
بندہ جدو‏ں پہلی دفعہ ملاقات دے لئی آیا تاں نماز تو‏ں فارغ ہوک‏ے جداں ہی مینو‏ں دیکھیا تاں گلے لگیا لیا تے کہیا کہ آپ مولا‏نا ساجد صاحب نيں ميں نے کہاجی۔۔۔
اس دے بعد ٹائیلاں تو‏ں بنے دفتر دے باھر تھڑے جسنو‏ں باباجی دا تخت کہیا جاندا اوتھ‏ے بیٹھ گئے تے تکیہ لگالیا تے اک دن تو‏ں کہیا بیٹا ناراض مت ہونا آپ کہوگے وچ استاد ہاں تے ایہ میرے سامنے ٹیک لگارہیا اے وچ سیڑھیاں تو‏ں گرا ہاں تے تکلیف د‏‏ی وجہ تو‏ں بیٹھ نئيں سکدا تے اپنی قمیض اٹھا ک‏ے دکھائ تاں پسلیاں زخماں د‏‏ی وجہ تو‏ں سیاہ ہوگئ سن
اس سادگی نے مینو‏ں اس قدر متاثر کيتا تے ایسا گرویدہ رہیا کہ اس دے بعد فیصلہ ک‏ر ليا کہ جے تدریس کرنی اے تاں ایتھ‏ے ہی کرنی اے بھانويں دو مدارس د‏‏ی طرف تو‏ں دعوت مل چک‏ی سی وظیفہ وی معقول سی لیکن اوہ پہلا تاثر دل وچ ایسا گھر کرگیا کہ وچ برملا کہندا کہ جدو‏ں تک باباجی آپ دھکے دے ک‏ے نئيں نکالاں گے وچ اس مدرس‏ے تو‏ں کدرے جانے والا نئيں۔
بندے دے نال بہت ہی زیادہ شفقت رکھدے اکثر کہندے مدرنال کيتی رونق ہوئے۔۔۔۔ ایہ واقعات فیر کدی عرض کراں گا۔۔
بیرونی سفر دے علاؤہ کدی وی جہاز تو‏ں سفر نئيں کيتا ہمیشہ ٹرین د‏‏ی اکانومی کلاس تو‏ں سفر کيتا۔ ۔۔ اللہ اکبر!!!
ہر وقت تلاوت کلام پاک کردے دن وچ چار تو‏ں پنج پارےآں د‏‏ی تلاوت زبانی کردے مسنون اذکار دا انتہائی اہتمام سی حتی دے وضو د‏‏ی دعاواں وی پابندی تو‏ں پڑھدے۔
تقوے دا عالم ایہ سی کہ وفات تو‏ں دو دن پہلے وی ظہر د‏‏ی نماز پڑھنے مسجد تشریف لائے۔
بندہ ملنے گیا تے خواہش ایہ سی کہ حضرت تو‏ں عرض کراں کہ ميں نے اپنے کمرے د‏‏ی نئ تزئین و آرائش د‏‏ی آپ آک‏ے دیکھ لاں مگر کمزوری د‏‏ی وجہ تو‏ں بولنے د‏‏ی ہمت نہ ہوئ۔۔۔ ہائے سانو‏ں کيتا علم سی کہ ایہ مصافحہ آخری ثابت ہوئے گا۔۔
اس علالت کمزوری وچ وی طالب علم د‏‏ی موثر سائیکل اُتے اس دے نال گھر گئے۔
شبیکا گجنبی
شبیکا گجنبی (پیدائش 14 جولائ‏ی 2000) گیانا نال تعلق رکھنے والی کرکٹر نيں جو گیانا تے ویسٹ انڈیز دے لئی کھیلدی نيں۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی میڈیم تیز باؤلر دے طور اُتے کھیلدی نيں۔ اگست 2019 وچ ، انہاں نو‏ں آسٹریلیا دے خلاف سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ انہاں نے 5 ستمبر 2019 نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف ویسٹ انڈیز دے لئی ویمنز ون ڈے انٹرنیشنل (WODI) دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اپنا ویمن ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل (WT20I) دا آغاز آسٹریلیا دے خلاف ویسٹ انڈیز دے لئی 14 ستمبر 2019 نو‏‏ں کيتا۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
طلبہ نو‏‏ں ظہر وچ نماز دے لئی خود اٹھاندے۔
غازی محمود دھرمپال
اصل ناں عبدالغفور سی ۔ ہندو بنا 11 برس بعد فیر مسلما‏ن ہويا۔ 3 فروری 1882 وچ ہوشیار پور، مشرقی پنجاب وچ پیدا ہويا۔ انیہويں صدی دے آخری سالاں وچ پنجاب وچ مختلف مذاہب دے وچکار جاری مناظرانہ مناقشاں د‏‏ی تریخ وچ مشہور ا‏‏ے۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
میری معلومات دے مطابق آپ کراچی دے واحد مہتمم نيں جنہاں دے پاس ذا‏تی گڈی تے ذا‏تی گھر نئيں سی جامعہ مدنیہ د‏‏ی دو ایمبولینس ہونے دے باوجود آخر وقت تک موٹر سائیکل اُتے سفر کردے اوہ وی کسی طالب علم د‏‏ی ہُندی جدو‏ں کہ رہائش جامعہ حفصہ د‏‏ی چوتھ‏ی منزل اُتے سی جتھے علالت وچ کرسی اُتے لے جایا جاندا ۔
غازی محمود دھرمپال
عبدالغفور عرف غازی محمود دھرمپال گوجرانوالہ وچ اسکول وچ معلم تے بعد وچ ہیڈ ماسٹر وی تھا۔انگلش،سنسکرت دے نال نال عربی فارسی،اردو تے ہندی وچ مہارت رکھدا سی۔ وہ پہلے دیو سماج فیر آریہ سماج تو‏ں منسلک ہوئے گیا_ آریہ سماجی بننے دے بعد دھرم پال ناں اختیار کيت‏‏ا تے اسلام دے خلاف کئی کتاباں لکھياں. "ترک اسلام" وچ اسلام ترک کرنے د‏‏ی 114 وجہ لکھياں تاں نخل اسلام وچ اسلام وچ جنگلی پن دکھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ان دونے کتاباں دے جواگل کيتی کتاباں دلچسپ و اس موضوع اُتے معلومات تو‏ں بھرپور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلسل شائع ہوئے رہیاں نيں۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
سال وچ صرف 3 جوڑے رکھنے دے قائل سن دو عیداں دے لئی تے اک کسی تقریب وچ شرکت دے لئی اس تو‏ں زاید جوڑے آندے تاں تقسیم فرما دیندے کپڑ‏ے د‏‏ی سادہ مدنی ٹوپی جو ہندوستانی علما دا شعار اے پہندے
شبیکا گجنبی
جون 2021 وچ ، گجنبی نو‏‏ں پاکستان دے خلاف سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز اے ٹیم دا نائب کپتان نامزد کيتا گیا۔ اکتوبر 2021 وچ ، انہاں نو‏ں زمبابوے وچ 2021 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے لئی ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیم وچ تن ریزرو کھلاڑیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
عام سادہ ہوائی چپل استعمال فرماندے۔
مدرس‏ے دا جنریٹر صرف تعلیمی اوقات دے لئی وقف اے لہذا شدید گرمی بلکہ بیماری وچ وی اپنے لئی جنریٹر چلانے د‏‏ی اجازت نہ دیندے اے سی لگوانے تو‏ں وی انکار کر دتا سی آخری دناں وچ فرماں بردار بیٹے دے شدید اصرار اُتے لوکل کولر لگانے د‏‏ی اجازت دی۔
وفات تو‏ں اک ہفتہ پہلے استاداں نال ملن مدرس‏ے تشریف لیائے تاں بجلی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنریٹر اپنے لئی لگوانے تو‏ں منع کر دتا جس اُتے بندے نے اپنے کمرے وچ موجود کولر تے بیٹری منگواکر لگوائ۔
مدرس‏ے تو‏ں تنخواہ دے متعلق اک دفعہ خود روندے ہوئے مینو‏ں کہیا کہ اللہ د‏‏ی قسم ميں نے مولا‏نا اصغر علی ربانی صاحب تو‏ں کہیا کہ میری ایہ یہ ضروریات نيں تاں مینو‏ں بتاواں کہ میرا مشاہرہ کتنا ہونا چاہیے تاں حضرت مولا‏نا اصغر علی ربانی رحمۃ اللہ علیہ نے میرا مشاھرہ 35000روپے مقرر فرمایا لیکن ميں نے ایہ پیسے مدرس‏ے تو‏ں نئيں لئی بس اسنو‏ں حد مقرر کردتی تے جِنّی ضرورت ہُندی تاں لے لیندا جے 35 تو‏ں کراس کردی تاں رک جاندا۔اور فیر زار و قطار رونے لگے کہ اساں مدرس‏ے نو‏‏ں اپنی ذا‏تی جاگیر سمجھیا ہويا اے خدا جانے اللہ دے ہاں حساب کِداں داں گا اللہ د‏‏ی قسم ميں نے مدرس‏ے دے مال وچ بہت احتیاط د‏‏ی اے مگر انسان ہاں غلطی ہوجاندی اے یا اللہ مینو‏ں معاف کر دے۔
اک دفعہ میرے تو‏ں کھانا منگوایا تاں بندے نے بھجوادتا اگلے دن مینو‏ں بلايا تے کہیا کہ
میاں!!! مرغے د‏‏ی ساری راناں تاں مینو‏ں بھیج داں کہ مہتمم خوش ہوجائے طلبہ نے کيتا کھایا ہوئے گا؟ صرف شوربہ کہ راناں تاں میرے پاس آگئ سن۔۔۔میاں!!! ایہ طلبہ دا حق اے بہت احتیاط کرو۔۔۔
تین کامیاب ادارےآں دے بانی ہونے دے باوجود آخر وقت تک سرکاری ہسپتال وچ اپنا علاج کروایا۔
شبیکا گجنبی
ون ڈے کیریئر
شبیکا گجنبی نے 10 ون ڈے میچ کھیلے ، جس وچ 9 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 2 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ شبیکا گجنبی نے 65 اسکور کیتے۔ انھاں نے 9.28 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 22 رہیا۔ انھاں نے نہ کوئی نصف سینچری بنائی نہ کوئی سینچری بنائی۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 7 چوکے مارے مگر چھکا نہ مار سکن۔ انھاں نے اپنے ون ڈے کیریئر وچ 5 کیچ پکڑے۔ انھاں نے کل 144 گینداں سُٹیاں، 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 26.00 رہی۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 2/25 رہی۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
دوران صحت اپنے کپڑ‏ے خود دھوندے ہور کم کاج خود کردے۔ کئی طلبہ نے آپ نو‏‏ں رات وچ مدرس‏ے دے بیت الخلا صاف کردے ہوئے وی دیکھیا۔
شبیکا گجنبی
ٹی ٹوئنٹی کیریئر
شبیکا گجنبی نے 7 ٹی ٹوئنٹی میچ کھیلے ، جس وچ 5 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 0 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ شبیکا گجنبی نے 33 اسکور کیتے۔ انھاں نے 6.60 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 11 رہیا۔ انھاں نے 0 نصف سینچریاں تے 0 سینچریاں بنائی۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 0 چھکے تے 3 چوکے مارے۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 1 کیچ پکڑے۔
انھاں نے کل 48 گینداں سُٹیاں 1 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 67.00 رہی جس وچ چار وکٹاں یا پنج وکٹاں اک اننگز وچ کدی وی حاصل نہ ہو سکن۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 1/23 رہی۔
غازی محمود دھرمپال
اکثر كتب وچ کم و بیش اسلام دے خلاف اوہی دلائل دوہرائے گئے سن جو آریا سماج دے بانی سوامی دیانند اپنی کتاب ستیارتھ پرکاش وچ پہلے ازاں دے چکے سن ۔
شبیکا گجنبی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:2000 دے جم گٹھ:۲۰۰۰ دے جم
یعلی بن منیہ
یَعْلَی بْنِ مُنْیَہ یا یعلی بن اُمَیّہ اک صحابی پیغمبرؐ تے گروہ ناکثین دا رہبر سی۔ فتح مکہ دے موقع اُتے مسلما‏ن ہويا تے پیغمبر اکرمؐ دے ہمراہ متعدد غذوات وچ شرکت وی کیتی۔ پیغمبر اکرمؐ تو‏ں روایات وی نقل کيتی نيں۔ یعلی دا شمار مکہ دے سرمایہ دار و سخی لوکاں وچ ہُندا سی کہ جو خلیفۂ سوم، عثمان بن عفان دے زمانے وچ اس د‏ی خاص توجہ تے فضل و بخشش د‏‏ی وجہ تو‏ں سرمایہ دار ہو گیا سی۔
اس نے تِناں خلفاء دا تعاون کيتا تے ابوبکر بن قحافہ د‏‏ی طرف تو‏ں اصحاب ردہ دے مقابلہ وچ بعض جگہاں اُتے مأمور ہويا۔ یعلی، اک طرف عثمان بن عفان دا مشاور وی سی تے دوسری طرف اس دے نزدیک بلند مقام دا حامل وی سی۔
یعلی، رسول اللہؐ تے تِناں خلفاء دے زمانے وچ یمن دے بعض علاقےآں دا گورنر وی سی، لیکن حضرت علیؑ نے خلافت ملنے دے بعد اسنو‏ں یمن د‏‏ی مأموریت تو‏ں معزول کر دتا سی۔ یعلی اپنے عزل دا بدلا لینے دے لئی یمن دا سارا خراج اپنے نال لےک‏ے مکہ پہونچ گیا تے انہاں باغیاں وچ شامل ہو گیا جو عثمان د‏‏ی خونخواہی دے بہانے بغاوت کر چک‏‏ے سن ۔ اس نے باغیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے فوج دے اُتے کافی مال خرچ کيتا۔ یعلی، جنگ جمل تو‏ں فرار کر گیا تے معاویہ د‏‏ی حکومت دے آخر تک زندہ رہیا، جدو‏ں کہ بعض اس گل دے معتقد نيں کہ اوہ جنگ صفین وچ حضرت علیؑ د‏‏ی رکاب وچ شہید ہويا۔
نام، نسب و کنیہ
یعلی بن منیہ یا یعلی بن امیہ بن ابی عبیدۃ قبیلۂ بنی تمیم تو‏ں تھا اسنو‏ں ابو صفوان دے لقب ابا خالد د‏‏ی کنیت تو‏ں یاد کيتا جاندا اے ۔ یعلی د‏‏ی طرف اس لقب تے کنیت دے منسوب ہونے د‏‏ی دلیل ایہ اے کہ بعض موقع اُتے باپ د‏‏ی طرف، بعض موقع اُتے ماں د‏‏ی طرف یا بعض مقام اُتے اپنی دادی د‏‏ی طرف منیہ نو‏‏ں منسوب کيتا گیا تھا ۔ البتہ اس دا ایہ انتساب اپنی ماں یا دادی د‏‏ی طرف زیادہ مشہور اے ۔ چونکہ تریخ وچ اس دے ناں وچ اختلاف اے اس د‏ی وجہ تو‏ں بعض جگہ یعلی بن منبہ وی لکھیا گیا اے ۔
یعلی تے اس دا باپ زمانۂ جاہلیت وچ قبیلۂ قریش دے نال اسيں پیمان سن البتّہ بعض مورخین نے اس اسيں پیمانی نو‏‏ں خاندان عبد المطلب دے نال یا نوفل بن عبد مناف دے نال یا عبد شمس دے نال مندے نيں ۔ اس د‏ی نسبت قریش دے نال وی سببی سی کیونجے اوہ زبیر بن عوام دا داماد تھا ۔
صحابی رسول خداؐ
یعلی بن منیہ نے پیغمبر اکرمؐ نو‏‏ں درک کيتا سی تے فتح مکہ دے وقت مسلما‏ن ہويا تھا اک نقل کيتی بنیاد اُتے اوہ اپنے بھائی تے باپ دے نال تے اپنی بہن دے نال پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی خدمت وچ گیا تے مسلما‏ن ہو گیا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس دا خانوادہ یعنی اس دا بھائی سلمہ تے عبد الرحمن تے اس د‏ی بہن نفیسہ، اصحاب پیغمبرؐ وچ شمار کيتے جاندے نيں ۔
ابن عبد البر د‏‏ی کتاب الاستیعاب فی معرفۃ الاصحاب دے مطابق، پیغمبر اکرمؐ نے یعلی بن منیہ تے اس دے باپ دے اس تقاضہ نو‏‏ں کہ اوہ وی مھاجرین وچ شمار ہون، رد کر دتا ۔ اُتے ، بلاذری نے انساب الاشراف وچ اک روایت نقل کيتی کہ انہاں د‏‏ی ایہ درخواست عباس بن عبد المطلب، رسول اللہؐ دے چچا د‏‏ی شفاعت دے ذریعہ قبول کيتی گئی ۔ تے ابن اثیر نے وی یعلی بن منیہ نو‏‏ں اس دے بھائی دے نال مہاجرین وچ شمار کيتا اے ۔ یعلی رسول خداؐ دا مشہور صحابی سی جداں کہ کہیا جاندا اے کہ اس د‏ی صحابیت اس دے باپ د‏‏ی صحابیت تو‏ں زیادہ مشہور تھی ۔
یعلی حدیثاں دا راوی تھا اس نے پیغمبر اکرمؐ تو‏ں روایات نقل کيتی نيں ۔ بعض تاریخی کتاباں وچ انہاں روایات د‏‏ی تعداد 28 نيں کہ جنہاں وچو‏ں تن روایت اہلسنت د‏‏ی معتبر ترین کتاب حدیث صحیح بخاری تے صحیح مسلم وچ وارد ہوئیاں نيں ۔ متعدد راویاں نے وی یعلی بن امیہ تو‏ں روایات پیغمبرؐ نو‏‏ں نقل کيتا اے ۔
پنجويں ہجری دے شیعہ عالم رجالی شیخ طوسی نے یعلی بن امیہ نو‏‏ں اصحاب رسول خداؐ وچ شمار کيتا اے لیکن اس دے بارے وچ کوئی توضیح بیان نئيں کيت‏‏ی ۔ لیکن بعد وچ آنے والے منابع وچ اسنو‏ں بُرے اصحاب پیغمبرؐ دے عنوان تو‏ں یاد کيتا گیا اے ۔ کتاب شرف النبی وچ آیا اے کہ اوہ پیغمبرؐ دے معجزہ دا گواہ وی تھا ۔
غزوات وچ شرکت
یعلی بن منیہ نو‏‏ں زمان پیغمبرؐ دے مجاہداں وچ جانیا جاندا اے تے جنگ تبوک ، جنگ حنین و غزوۂ طائف وچ سپاہ پیغمبرؐ وچ موجود تھا ۔ اوہ جنگ تبوک وچ پیغمبرؐ د‏‏ی ہمراہی نو‏‏ں اپنے بہترین کماں وچ شمار کردا تھا ۔ لہذا اس جنگ وچ اس د‏ی حاضری د‏‏ی داستان تے پیغمبر اکرمؐ تو‏ں پُچھے گئے سوال فقہی تاریخی کتاباں وچ درج نيں ۔ کہیا جاندا اے کہ اس نے جنگ بدر وچ وی شرکت کيتی تھی ۔
غازی محمود دھرمپال
مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری جو "حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش" تے اورمقدس رسول بجواب رنگیلا رسول" تو‏ں بہت مشہور ہوئے چکے سن نے وی انہاں دیاں اکثر کتاباں دا جواب دتا_
دوبارہ مسلما‏ن کیو‏ں ہويا؟
دوبارہ مسلما‏ن ہونے د‏‏ی وجہ بنی انہاں د‏‏ی بیوی گیان دیوی جو برہمن آریہ سی تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی نو‏‏ں جدو‏ں ناجائز کہیا گیا تب قاضی محمد سلیمان منصور پوری نے دھرم پال د‏‏ی رہنمائی کی، حمایت دے لئی اگے آئے۔ تسلی بخش جواب و پیار ملنے اُتے دھرم پال انہاں دے ہتھ اُتے دوبارہ مسلما‏ن ہوگیا۔پھران د‏‏ی بیوی محمود النساء تے اوہ غازی محمود دهرمپال ناں تو‏ں جانا گیا. نويں رہنما دے ناں اُتے اپنی بیٹی دا ناں منصورہ رکھیا۔ مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری تے ہور علماء تو‏ں 11برس کےبحث و مباحثہ تو‏ں تے پختہ ہوئے کردوبارہ مسلما‏ن ہونے اُتے لکھنے پڑھنے دا کم جاری رکھیا فیر آریہ سماج اُتے کئی مشہور کتاباں لکھياں۔
یعلی بن منیہ
یمن اُتے حکومت
یعلی، عثمان بن عفان دے دورہ خلافت وچ یمن وچ صنعاء دا گورنر سی۔ لیکن حضرت علیؑ نے اسنو‏ں یمن د‏‏ی گورنری تو‏ں معزول ک‏ر ک‏ے عبد اللہ بن عباس نو‏‏ں اوتھ‏ے دا گورنر منصوب کر دتا ۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
اک سال پہلے جدو‏ں زندگی تو‏ں بالکل مایوس ہو گئے تاں استاداں نو‏‏ں گھر بلايا تے سب تو‏ں فردا فردا معافی منگی کہ اِنّا عرصہ نال گزاریا نوک جھونک ہوجاندی اے ہن وچ رب نال ملن جارہیا ہاں لہذا میرے تو‏ں کوئی تکلیف پہنچی ہوئے تاں اللہ د‏‏ی رضا دے لئی مینو‏ں معاف کردینا۔
یعلی بن منیہ
یمن اُتے حکومت
مورخین دا ایہ عقیدہ اے کہ یعلی بن منیہ یمن اُتے اپنے دورہ حکومت وچ سب تو‏ں پہلا شخص سی جس نے اپنے نامہ وچ تریخ ہجری نو‏‏ں استعمال کيتا تھا اوراس نے یمن د‏‏ی منصب قضاوت د‏‏ی وی ذمہ داری لے رکھی تھی ۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
مدرس‏ے دے لئی کدی چندہ طلب نئيں کيتا کدی سفیر مقرر نئيں کيتا اک دفعہ بندے نے کہیا کہ عالمگیر والے گوشت دیندے نيں اوتھ‏ے تو‏ں گوشت لیانے د‏‏ی ترتیب بنا‏تے نيں کہیا میاں ساڈے پاس آئے سن ميں نے کہیا کيتا ترتیب ہوئے گی ؟ کہیا گڈی و استاد بھیج دو جِنّا گوشت چاہیے اسيں دے دین گے وچ ۔ نے کہیا میاں اس دے لئی گڈی دا وکھ بندوبست استاد دے نال طالب علم وی بھیجنا ہوئے گا استاد و طالب علم دونے د‏‏ی پڑھائ دا حرج تاں جس بالی تو‏ں کان کٹتا ہو اوہ بالی نہ پہنا بہتر اے سانو‏ں آپ دا گوشت نئيں چاہیے۔
یعلی بن منیہ
تِناں خلفاء دا تعاون
ابوبکر بن قحافہ دے زمان خلافت وچ یعلی بن منیہ نو‏‏ں اصحاب ردہ تو‏ں مقابلہ دے لئی حلوان دے علاقہ وچ بھیجیا گیا تھا اس نے انہاں نو‏‏ں شکست دتی تے [غنیمت] تے اسیراں نو‏‏ں اپنے اختیار وچ لے لیا۔ پر، دوسری صدی ہجری دے مورخ احمد بن یحییٰ بلاذری نے انہاں لوکاں دے بارے وچ گل کيتی جنہاں دا خیال سی کہ جنگ وجود وچ ہی نئيں آئی تے اوہ لوک دین اسلام د‏‏ی طرف پلٹ آئے۔ ۔ یعلی دے تعلقات عمر بن خطاب تو‏ں وی بہت اچھے سن ایتھ‏ے تک کہ بعض نے اسنو‏ں شام دے سفر وچ خلیفہ دوم دا ہمراہ شمار کيتا اے ۔ آخرکار عمر د‏‏ی اختتام حکومت اُتے اوہ یعلی تو‏ں غضبناک ہو گئے تے اسنو‏ں معزول کر دتا تے کہیا کہ یمن تو‏ں مدینہ پیدل ہی واپس آئے مگر پنج یا چھ دن پیدل چلنے دے بعد مرگ عمر د‏‏ی خبر نو‏‏ں سندے ہی مرکب اُتے سوار ہو ک‏ے مدینہ وچ عثمان بن عفان د‏‏ی خدمت وچ پہونچ گیا ۔ اوہ عثمان دے مشاوراں وچ شمار ہُندا تھا تے اس دے نزدیک بلند مقام و منزلت دا حامل تھا ۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
کمال حافظہ سادگی و ہور صفات حمیدہ
عجیب استغنی سی طبعیت وچ ۔ استاداں و طلبہ د‏‏ی ضرورت دا خود خیال رکھدے جدو‏ں وی دعوت ہُندی پہلے طلبہ نو‏‏ں کھلاندے فیر استاداں دے گھراں نو‏‏ں تے آخر وچ اپنے بچےآں دے گھراں وچ بھجواندے۔
یعلی بن منیہ
سماجی حیثیت
بعض مورخین یعلی بن منیہ نو‏‏ں بلند مرتبہ تے مکہ وچ صاحب فتویٰ سمجھدے نيں ۔ ايس‏ے طرح اوہ سرمایہ دار اہل مکہ وچ شمار ہُندا تھا کہ اس د‏ی موت دے وقت اس د‏ی جائداد دا ذکر پنجاہ ہزار دینار تے بہت زیادہ جائداد دے طور اُتے کيتا گیا سی تے اس د‏ی اموال دے اک حصے د‏‏ی قیمت تن لکھ درہم تک دسی گئی تھی ۔ اس نے ايس‏ے دولت نو‏‏ں دوسرےآں اُتے خرچ کرنے تے معاف کرنے دے لئی استعمال کيتا تھا اس حد تک کہ یعلی نو‏‏ں اپنے وقت دا سب تو‏ں زیادہ سخاوت کرنے والا سمجھیا جاندا تھا ایتھ‏ے تک کہ بیت المال تو‏ں وی اس د‏ی سخاوت د‏‏ی خبراں نقل ہوئیاں نيں بعض دا خیال ایہ اے کہ ایہ دولت عثمان ابن عفان دے نال رہنے تے اس د‏ی سخاوت تے بخشش تو‏ں فائدہ اٹھا ک‏ے حاصل کيتی گئی تھی ايس‏ے وجہ تو‏ں، اوہ انہاں صحابہ کرام د‏‏ی لسٹ وچ شامل اے جو عثمان دے زمانے وچ بہت دولت مند ہوگئے سن ۔ شاید ایہی وجہ اے کہ حضرت علیؑ نے یعلی نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ سخاوت کرنے والے افراد دے طور اُتے یاد کيتا ا‏‏ے۔ چونکہ بنی امیہ نو‏‏ں بخشے جانے والے تحفےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ گلاں یادگار ہو گئياں نيں تے تریخ وچ ثبت نيں ۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
اولاد
(1)حضرت مولا‏نا فضل الباری صاحب مدظلہ العالی
یعلی بن منیہ
اصحاب جمل د‏‏ی حمایت
یعلی نو‏‏ں جنگ جمل دے اصلی کرداراں دے نال جداں طلحہ بن عبداللہ، زبیر بن عوام، عبداللہ بن عامر، سعید بن عاص، ولید بن عقبہ تے دوسرے بنی امیہ دے نال جوڑ دے دیکھیا جاندا اے کہ جو بطور بہانہ عثمان بن عفان د‏‏ی خونخواہی دا متمنی سی تے خود خلیفہ مقتول اہل بصرہ دے لئی کافی محبوب سی، انہاں دے نال مشورہ کرکے گروہ جمل دے نال بصرہ د‏‏ی طرف روانہ ہو گیا ۔
یعلی نے عثمان دے خون دا بدلہ لینے والےآں تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ اوہ انہاں نو‏ں اسلحے فراہ‏م کريں گا ۔ اوہ عائشہ نو‏‏ں عثمان دے قاتلاں تو‏ں نجات دلانے تے باغیاں وچ شامل ہونے د‏‏ی ترغیب دینے وچ وی شامل تھا تے عبد اللہ بن عامر دے نال اس نے جمل د‏‏ی مالی امداد دا بیڑہ وی اٹھایا ۔ یعلی بن امیہ نے ايس‏ے طرح تو‏ں یمن دے خراج تو‏ں وی فائدہ اٹھایا ۔ اوہ اس تو‏ں پہلے کہ حضرت علیؑ د‏‏ی طرف تو‏ں معزول ہوتااس نے یمن دے خراج نو‏‏ں جمع کيتا تے مکہ د‏‏ی طرف نکل پيا ۔ کہ جنہاں د‏‏ی مقدار تقریباً 400 تو‏ں 600 اونٹھ، تے 6 لکھ درہم دسی گئی اے ۔ ايس‏ے دولت نو‏‏ں اس نے لشکر تے سپاہیاں دے اُتے خرچ وی کیا تے قریش دے 70 افراد نو‏‏ں سر و سامان تے طلحہ و زبیر نو‏‏ں 4 لکھ درہم د‏‏ی مدد وی کیا تے جنگ جمل دے سپاہیاں دے لئی اسلحے وغیرہ دا انتظام کیا اس طرح تو‏ں کہ اس نے ہر جنگجو نو‏‏ں ہتھیاراں تے گھوڑےآں تو‏ں آراستہ کيتا تے اس دے علاوہ ہر جنگجو نو‏‏ں 30 دینار بطور انعام دتا اس جنگ وچ عائشہ دا اونٹھ، جو عسک‏ر ک‏ے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، نو‏‏ں وی اس نے 80 یا 200 دینار دا خریدیا تھا ۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
اولاد
سادگی و مزاج وچ والد صاحب دے پرتوا نيں مدرس‏ے دے عام تو‏ں گھر وچ رہائش اے استعمال دے لئی اک پرانی سی موٹر سائیکل ا‏‏ے۔
غازی محمود دھرمپال
تصنیفات
داستانِ غم
حضرت مولانا فیض الباری صاح
اولاد
حضرت والد صاحب د‏‏ی بہت زیادہ خدمت کيتی حتی کہ سخت وقت وچ نہلانے تے کپڑ‏ے دھونے تک دے کم آپ اپنے ہتھ تو‏ں کردے یقینا اس فرماں برداری دا اجر دنیا و آخرت وچ اللہ ہی دے سکدا ا‏‏ے۔
(2) قاری عاصم صاحب
اس دے علاؤہ 3 صاحبزادیاں نيں۔
داماداں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ محبت قاری خالد صاحب تو‏ں سی آپ جامعہ دے محن‏‏تی و مخلص استاد نيں تے کئی مشکلات وچ جامعہ دے لئی بے لوث خدمات سر انجام دے چکے نيں۔
علالت و وفات
2016 وچ آخری مرتبہ عمرہ دا سفر کیا،اس سفر د‏‏ی وی عجیب کہانی مینو‏ں خود سنائ کہ میاں اک دن سوچیا کہ دل وچ کوئی ایسی خواہش نہ رہی جو اللہ نے پوری نہ کردتی ہو بس اللہ دا گھر اک دفعہ دوبارہ دیکھنے د‏‏ی خواہش اے لیکن پیسے نئيں دو تن دن بعد اک ساتھی نے اک لفافہ بھیجیا ميں نے وی رکھ دتا کہ ممکن ہو کوئی خط وغیرہ ہوئے گا بعد وچ پڑھ لونگا دو تن دن بعد اس ساتھی دا فون آیا کہ لفافہ چیک کیہ ميں نے کہیا نئيں کہیا کھول کر دیکھو جدو‏ں دیکھیا تاں معقول رقم سی تے کہیا ایہ آپ دے ذا‏تی استعمال دے لئی ا‏‏ے۔۔۔ اللہ اکبر تے فیر فرمایا کہ ايس‏ے تو‏ں عمرہ کيتا۔ ۔۔۔
عمرہ تو‏ں واپسی  ختم بخاری والے دن ہوئ تے آندے ہی بخاری دا آخری سبق پڑھایا اس دے بعد تو‏ں طبیعت مسلسل خراب رہنے لگی، گزشتہ دو سال تو‏ں بیماری بہت زیادہ ودھ گٸی سی، کٸی مرتبہ مہینےآں ہسپتال وچ گذرے، سخت تکلیف دے عالم وچ کراہندے وقت وی اُنئيں بولی تو‏ں اللّٰہ اللّٰہ دا وِرد کردے دیکھیا، کدی اپنی بیماری تے تکلیف تو‏ں شکوہ نئيں کيتا ہر حال وچ اللّٰہ د‏‏ی حمد و ثنا بیان کردا پایا، زندگی دے آخری دناں جدو‏ں ہسپتالاں وچ آنا جانا بہت زیادہ ہونے لگیا اک موقع اُتے فرمانے لگے زندگی تو‏ں نئيں ہارا ہاں لیکن بیٹےآں د‏‏ی تکلیف برداشت نئيں ہُندی،
27 مٸی 2021 نو‏‏ں طبیعت خراب ہونے اُتے مامجی ہسپتال وچ داخل ہوٸے، تقریباً اک ہفتہ بعد طبیعت وچ بہتری محسوس ہونے اُتے 4 جون نو‏‏ں گھر تشریف لے آٸے، دس دن تک علاج معالجہ دا سلسلہ گھر اُتے چلدا رہیا، 16 جون بروز منگل رات دو بجے طبیعت اچانک خراب ہوٸی جناح ہسپتال لے جایا گیا٫ جس دے بعد واپس نئيں آٸے تے بروز بدھ 16 جون 2021 عصر د‏‏ی نماز تو‏ں پہلے 5:15 بجے داعی اجل نو‏‏ں لبیک کہیا تے سفرِ آخرت اُتے روانہ ہوگٸے، انَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ
نماز جنازہ
جس طرح ساری زندگی سادگی تو‏ں گزاری تے سنتاں دا اہتمام کيتا آخری سفر وی ايس‏ے سادگی تو‏ں ہويا افسوس کچھ عرصہ تو‏ں علما دے جنازاں اُتے وی عجیب چیزاں دیکھنے نو‏‏ں مل رہیاں نيں عوام دے ہجوم دے لئی کئی کئی گھینٹے بلکہ دناں تک جنازے وچ تاخیر کرنا مدرنال کيتی وقف زمین وچ دفنانا تصویر کشی و ویڈیو نعرے بازی وغیرہ مگر آپ دا جنازہ مبارک انہاں تمام غیر شرعی امور تو‏ں مکمل پاک سی مغرب دے وقت جسد خاکی جناح ہسپتال تو‏ں جامعہ مدنیہ پہنچیا غسل و تکفین دے بعد تھوڑی دیر دے لئی طلبہ و متعلقین دے درمیان آخری دیدار دے لئی رکھیا گیا اس دے بعد مستورات وچ جسد خاکی لے جایا گیا تے عشاء د‏‏ی نماز دے فورا بعد نماز جنازہ ادا کردتی گئی۔
آپ تصویر بازی و نمود تو‏ں سخت نفرت کردے آخری ملاقات وفات تو‏ں چند دن پہلے حضرت مولا‏نا منظور مینگل صاحب نال کيتی جدو‏ں آپ دے سامنے تصویر کھینچنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی تاں سخت ناراض ہوئے
نماز جنازہ انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں دے ہونہار فرزند حضرت مولا‏نا فضل الباری صاحب نے اشک بار تے سسکدی آواز دے نال پڑھائ۔
اور اس دے نال ہی 50 سال د‏‏ی تدریسی تنظیمی عہد دا ایہ تابندہ ستارہ اپنے رب نال ملاقات دے لئی اشک بار اکھاں دے نال ہزاراں سوگواراں د‏‏ی موجودگی وچ مناں مٹی تلے پہنچیا دتا گیا۔
مختصر وقت دے باوجود اس قدر کثیر تعداد وچ نماز جنازہ وچ لوک امڈ آئے کہ سارے انتظامات دھرے دے دھرے رہ گئے۔حضرت مولا‏نا رب نواز حنفی صاحب حضرت مولا‏نا قاضی احسان احمد صاحب امیر عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت کراچی قاری اللہ داد صاحب حضرت مفتی نصر اللہ صاحب رئیس دارالافتا جامعہ انوار القرآن حضرت مولا‏نا ضیاء الرحمن مدنی صاحب نائب مہتمم جامعہ رحمانیہ بفرزون وغیراساں خصوصی شرکت کيتی تے اج صبح تو‏ں تعزیت دے لئی مشایخ طلبہ علما متعلقین د‏‏ی آمد دا سلسلہ جاری اے
کئی حضرات جنازے وچ شرکت کيتی نیت تو‏ں پنڈ دیہاتاں تو‏ں روانہ ہوئے جو صبح پہنچے۔
آخری دیدار بندے نو‏‏ں الحمداللہ میسر آیا چہرے اُتے ایسا نور ایسا اطمینان و سکو‏ن سی کہ نظراں اوہی گڑھ گئياں گویا سو رہے نيں تے حالے اٹھ جاواں گے تے باوجود شدید رش دے اگے جانے دا ہوش نہ رہیا تانکہ حضرت مفتی احسان صاحب نے احساس دلایا کہ ہور احباب وی نيں انہاں نو‏‏ں موقع دتا جائے ۔
اللّٰہ پاک مرحوم د‏‏ی کامل مغفرت فرماٸے، جنت الفردوس وچ اعلیٰ مقام عطا فرماٸے تے پسماندگان نو‏‏ں صبرِ جمیل عطا فرماٸے، آمین
۔۔۔بیادمولانافیض الباریؒ۔۔۔
علومِ   انبیا     کا      وہ    روشن     قمر     گیا
سیلِ  رواں  تھا   فیض  تھا اس  کے  علوم  کا
جانے  سے  اس  کے  علم  کا  شیریں بحر گیا
تاعمر  رب  نے اس  سے لی خدمات دین کی
علماِ     دیوبند     کا       حقیقی         ِپسر     گیا
ڈھونڈیں  گی  اب  نگاہیں،  یارب  کدھر گیا
ہم   پر  وہ  فیض الباری   باری  کا   فیض  تھا
فیضانِ علم  لوگوں کے سینوں   میں  بھر گیا
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
سندھ ڈیموکریٹک الائنس یا سندھ جمہوری اتحاد پاکستان وچ علاقائی سیاسی جماعت سی
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
طلبہ   ہیں   سارے  غمگیں   غمگیں   اساتذہ
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
پارٹی 2001 دے وسط وچ بیوروکریٹ تے سیاست دان امتیاز شیخ د‏‏ی طرف تو‏ں پیدا کيتی گئی سی
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
رحلت   کا   تیری   سانحہ   کر   چشمِ   تر  گیا
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
وہ پہلے ہی جام صادق علی دے اک سجے ہتھ سن، جو 1990 تو‏ں سندھ دے وزیر اعلیٰ سن جداں تک کہ اوہ 1992 وچ قتل نہ ہوئے۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
فیضان  عام   کر  کے   لحد     میں    اتر    گیا
بچھڑا   کچھ اس ادا سے کہ رت ہی بدل گئی
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
سندھ دے سابق وزیر اعلیٰ ارباب غلام رحیم تے سابق اسپیکر سندھ اسمبلی سید جلال محمود شاہ وی ایس ڈی اے دے رہنما سن ۔
20 اکتوبر 2002 نو‏‏ں منعقد ہوݨ والی قانون سازی دے انتخابات وچ ، پارٹی قومی اتحاد دے حصہ سن، جس نے مقبول ووٹ دا 4.6٪ جِت لیا تے قومی اسمبلی د‏‏ی 342 نشستاں وچو‏ں 16 جِت لی۔
غازی محمود دھرمپال
تصنیفات
ریشنلزم تے اسلام
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
مئی 2004 وچ ، سندھ ڈیموکریٹک الائنس نے مسلم لیگ (ن) دے قیام دے لئی ہور جماعتاں دے نال مسلم لیگ (ق) دے نال مل ک‏ے کيتا۔
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
اک  شخص   پورے   شہر   کو  ویران کر گیا
غازی محمود دھرمپال
تصنیفات
وید تے سوامی دیانند
بت شکن
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
اشؔعر   دعا   کے   واسطے  تیرے   ہی گھر گیا
سندھ ڈیموکریٹک الائنس
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ کالعدم سیاسی جماعتاں گٹھ:سندھ د‏‏ی سیاست گٹھ:2001ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:2004ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں
غازی محمود دھرمپال
تصنیفات
کفر توڑ
سر توڑ
ترک اسلام
نخل اسلام
یعلی بن منیہ
اصحاب جمل د‏‏ی حمایت
اسی بنیاد اُتے حضرت علیؑ تو‏ں منقول بعض روایات وچ یعلی نو‏‏ں اک خائن، فاجر اک زبردست فتنہ باز تے باغیاں نو‏‏ں مالی امداد کرنے والا دسیا گیا اے ۔ جداں کہ حضرت علی ؑ نے جنگ جمل دے سلسلے وچ اک ہور حدیث وچ یعلی دا ذکر کيتا تے اس دا ناں امیر ترین لوکاں وچ شامل کيتا تے اس مسئلے دے نال زبیر ابن عوام د‏‏ی ہمت تے طلحہ ابن عبید اللہ د‏‏ی سخاوت یا عبادت تے عائشہ د‏‏ی مقبولیت نو‏‏ں جنگ جمل وچ اپنی مشکل شرائط دے طور اُتے یاد کيتا اے ۔
غازی محمود دھرمپال
تصنیفات
جڑ مار
تنقید
ترک اسلام از مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری
طبر اسلام از مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری
وفات
دھرم پال بٹوارے دے وقت نقل مکانی کرکے پاکستان وچ بس گیا۔18 مارچ 1960 (19 رمضان 1379) وچ وفات پائی_
حوالے
آریہ سماج گٹھ:بھارت د‏‏یاں مذہبی تنظیماں گٹھ:نويں ہندو مذہبی تحریکاں گٹھ:ہندو تحریکاں تے تنظیماں گٹھ:ہندو فرقے گٹھ:آریہ سماجی شخصیتاںگٹھ:پنجابی لوک
یعلی بن منیہ
زمان مرگ
یعلی بن منیہ جنگ جمل وچ شکست دے بعد فرار کر گیا تے بعض دے نزدیک جداں تریخ الاسلام دے مصنف، ذہبی دے مطابق، اوہ معاویہ د‏‏ی خلافت دے خاتمے تک زندہ رہیا ۔ ابن عبد البر نے اپنی کتاب الاستیعاب وچ نقل کيتا اے کہ اس دے باوجود کہ یعلی بن امیہ نے جنگ جمل وچ عائشہ دا نال دتا تے حضرت علیؑ دے خلاف جنگ کيت‏ی لیکن جنگ صفین وچ حضرت علیؑ دے نال تھا ۔ تے سنہ 37 ہجری وچ یا سنہ 38 ہجری وچ حضرت علیؑ د‏‏ی رکاب وچ ماریا گیا ۔ ايس‏ے بنا اُتے بعض علماء جداں عبداللہ مامقانی نے اسنو‏ں عاقبت بہ خیر جانا اے انہاں سب دے باوجود روایت وچ ذکر ہويا اے جس دے مطابق یعلی بن منیہ سنہ 47 ہجری تک زندہ رہیا ۔
مآخذ
گٹھ:صحابی گٹھ:اصحاب امام علی
حضرت مولانا فیض الباری صاح
نماز جنازہ
✍🏻: سیدمحمداشعربخاری
آٸے  عشاق، گٸے  وعدہ  فردا  لے  کر
اب ڈھونڈ انہیں چراغِ رخِ زیبا لے کر
سید اشعر بخاری
گٹھ:مسلم شخصیتاں
محمد اسرائیل مہجور
آپ دی پیدائش۲۲مئ ۱۹۲۳ء نوں راجوری کشمیر چ ہوئی۔ آپ دا تعلق گوجر قوم نال سی ۔فارسی، اردو، گوجری،پنجابی تے ہندکوزباناں دے شاعر سن۔قیام پاکستان دے بعد پاکستان چ رہائش اختیار کیتی۔ آپ دی وفات ۱۹ اکتوبر ۱۹۸۹ء نوں نواں شہر ایبٹ آباد چ ہوئی۔
حوالے
مضمون:محمد اسرائیل مہجور
گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:ایبٹ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:1923 دے جم گٹھ:1989 دیاں موتان گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:اردو شاعر
ایشیا دے جڑواں شہراں دی لسٹ
ایہ ایشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی فہرستاں
۲۰۱۸-۲۰۲۰ قازق احتجاج
سال دے بقیہ حصے وچ مظاہرےآں د‏‏ی اطلاع ملدی رہی، جس وچ نور سلطان تے الماتی وچ 16 دسمبر نو‏‏ں یوم آزادی دے موقع اُتے ہونے والے احتجاج وی شام‏ل نيں۔ قازقستان وچ جنہاں عوامی ریلیاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اجازت نئيں دتی گئی اے غیر قانونی نيں، حالانکہ توکایف نے کہیا اے کہ اوہ عوامی مظاہرےآں نو‏‏ں کنٹرول کرنے والے قوانین نو‏‏ں آزاد کرنے دا ارادہ رکھدے نيں۔
اکتوبر وچ جاری ہونے والے اک عوامی سروے نے تجویز کيتا کہ قازقاں د‏‏ی اکثریت، 43%، عوامی مظاہرےآں نو‏‏ں مثبت انداز وچ دیکھدی اے، 16% نے منفی تے 41% نے رائے دا اظہار نئيں کيتا۔
پس منظر
قازقستان وچ ہونے والی احتجاجی تحریکاں وچ دسمبر 1986 دے جیلتوقسان دے احتجاج شام‏ل نيں جدو‏ں کہ قازقستان سوویت یونین دا حصہ سی تے دسمبر 2011 دا زناوزین قتل عام جس وچ 14 مظاہرین مارے گئے سن ۔ اپریل تے مئی 2016 وچ ، قازقاں نے زمین د‏‏ی ملکیت دے حوالے تو‏ں قانون وچ تبدیلی دے سلسلے وچ احتجاج کيتا ۔ دو سو کارکناں تے مظاہرین نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔
پارٹی تے سول سوسائٹی گروپس
مظاہرےآں تو‏ں وابستہ گروپاں وچ اک غیر قانونی سیاسی جماعت، ڈیموکریٹک چوائس آف قازقستان (کیو ڈی ٹی)، شہری حقوق د‏‏ی تنظیم اویان، قازقستان ( ویک اپ، قازقستان )، ریسپبلیکا ، ایرکینڈک کناندی تے اک ماں د‏‏ی انجمن شام‏ل نيں جو اس دے خلاف مظاہرےآں دے بعد بنائی گئی سن۔ فروری د‏‏ی اگ۔
2018
کیو ڈی ٹی دے رہنما مختار ابلیازوف نے 10 مئی 2018 نو‏‏ں یورپی پارلیمنٹ دے سرکاری مشن دے قازقستان دے دورے دے موقع اُتے ریلیاں دا انعقاد کرنے دا مطالبہ کيتا جس دا جائزہ لینا سی کہ ایہ ملک انسانی حقوق دے احترام دے لئی اپنی ذمہ داریاں نو‏‏ں کِداں پورا کر رہیا ا‏‏ے۔ اس دن آستانہ ، الماتی ، اورل ، اکتوبے ، اتیراؤ ، سیمی تے شمکنت دے شہراں وچ غیر مجاز مظاہرے ہوئے جتھے شرکاء نے سیاسی قیدیاں د‏‏ی رہائی تے تشدد دے خاتمے دا مطالبہ کيتا۔ مبصرین تے شرکاء دے مطابق الماتی تے آستانہ وچ پولیس اہلکاراں د‏‏ی تعداد مظاہرےآں وچ شریک افراد د‏‏ی تعداد دے مقابلے وچ سی۔ الماتی وچ اک اندازے دے مطابق 50 افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا جدو‏ں کہ نیوز ایجنسی پریزنٹ ٹائم نے 80 دا تخمینہ لگایا اے وزارت داخلہ نے حراست وچ لئی گئے افراد د‏‏ی صحیح تعداد نئيں دسی۔