cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیدرلینڈز دی جنگ
11 مئی
11 مئی نو‏‏ں ڈچ کمانڈر جنرل ونکل مین دے دو گول سن ۔ سب تو‏ں پہلے اوہ جرمنی دے ہوائی جہازاں نو‏‏ں مارنا چاہندا سی۔ انہاں نے سوچیا کہ مورڈجک پلاں اُتے جرمنی دے قبضے تو‏ں اتحادیاں د‏‏ی نويں فوجاں د‏‏ی نقل و حرکت رک جائے گی۔
دوسرا مقصد سی کہ فرانسیسی فوج نو‏‏ں نارتھ بورنٹ وچ اک مضبوط دفاعی لائن بنانے وچ مدد فراہ‏م کرنا۔
اس دن بوہت گھٹ کامیابی حاصل کيتی گئی سی۔ ایسیلمونڈ اُتے ہوائی جہاز دے فوجیاں دے خلاف لائٹ ڈویژن دا حملہ ناکا‏م ہوگیا۔ دریائے نورڈ اُتے پل دا دفاع جرمن پیراٹروپرس نے کيتا سی ، تے اسنو‏ں عبور کرنا ناممکن سی۔ کشتیاں دے ذریعے دریا عبور کرنے د‏‏ی متعدد کوششاں کامیاب نئيں ہوسکن۔
10: 15 بجے ، لائٹ ڈویژن نو‏‏ں دسیا گیا کہ اوہ ڈورڈچٹ جزیرے اُتے ڈچ فوج وچ شامل ہوجاواں۔ ڈورڈریچ دے جزیرے اُتے جرمن فوجیاں د‏‏ی ہلاکت دے بعد ڈویژن نو‏‏ں ڈورچکٹ پل دے اُتے تو‏ں جے جے ایسلمونڈ وچ روٹرڈیم پہنچنے دے لئی جانا سی۔
اس تو‏ں پہلے دن دے وقت ، ڈچ بٹالیناں نے جرمن لائن دے مغربی جانب حملہ کرنے د‏‏ی دو کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ فرسٹ بٹالین نے برنڈرچٹ دے پل اُتے ایسیلمونڈ وچ جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ دوسری بٹالین نے ہور اراضی اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
اگرچہ اس د‏ی عبور کامیاب رہی ، لیکن پہلی بٹالین اُتے جرمناں نے حملہ کيتا۔ دوسری بٹالین وچ بوہت سارے آدمی قیدی سن ۔
اس دے بعد اک فرانسیسی فوج تے اک ہور ڈچ بارڈر بٹالین نے جنوبی مورڈجک پل اُتے حملہ کيتا ، لیکن بکتر بند کاراں اُتے جرمن اسٹوکاس نے بمباری د‏‏ی تے انہاں نو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ سجے|thumb| جنرل ڈیر فالسچرمججر کرٹ سٹوڈنٹ روٹرڈیم وچ ، ڈچ مااس دے شمالی کنارے اُتے واقع اپنے پُل تو‏ں جرمن ہوائی جہازاں نو‏‏ں ہلاک کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ باقی دو ڈچ حملہ آور ولیمبرگ نو‏‏ں تباہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1600 پیراٹروپر تے ایر لینڈڈ فورس دے گروپاں نو‏‏ں مارنے د‏‏ی کوئی وی کوشش کامیاب نئيں ہوسکيتی۔
پیل- رام پوزیشن تو‏ں مغرب د‏‏ی اک نہر زید-ولیمسارتٹ تک چھلکی ڈویژن دا انخلاء دا مطلب اے کہ انہاں د‏‏ی خندقاں تے توپ خانے نو‏‏ں پِچھے چھڈ ک‏‏ے مکمل طور اُتے تیار نئيں ا‏‏ے۔ نہر دا مشرقی کنارے مغربی کنارے تو‏ں اُچا سی ، جو حملہ آوراں دے لئی بہترین احاطہ کردا ا‏‏ے۔
ہیس وِجک دے نیڑے نہر دا اک حصہ بغیر کسی رکاوٹ دے بچ گیا سی۔ چونکہ اس علاقے وچ اک پُل موجود سی جو تباہ نئيں ہويا سی ، جرمنی 13:00 بجے دے نیڑے نہر عبور کرنے وچ کامیاب رہیا۔
ونکیلمین نے برطانوی حکومت تو‏ں کہیا کہ اوہ اک آرمی کور بھیجے تاکہ علاقے وچ اتحادی پوزیشناں وچ اضافہ کيتا جاسک‏‏ے تے والہاہون ائیر فیلڈ اُتے بمباری کيت‏ی جائے۔
ایس ایس اسٹینڈارٹ "ڈیر فیوہرر" کے موٹر کار عناصر 10 واں د‏‏ی شام نو‏‏ں گریب برگ کے سامنے ، گریبب لائن دے جنوبی حصے تک پہنچ گئے سن ۔ اس مین ڈیفنس لائن سیکٹر نو‏‏ں چوکیو‏ں د‏‏ی اک لائن تے پیدل فوج دے دو گروپاں نے محفوظ کيتا سی۔
گیارہويں د‏‏ی صبح تقریبا ساڈھے تن بجے ، جرمن توپ خاناں نے چوکیو‏ں اُتے بمباری شروع کردتی۔ فجر دے وقت ، ڈیر فوہرر کی دو بٹالیناں نے حملہ کيتا۔ چونکہ جرمنی وچ ہونے والے بم دھماکے تو‏ں ٹیلیفون د‏‏ی لائناں منقطع ہوگئياں ، لہذا ہالینڈ دے محافظاں تو‏ں توپ خانے د‏‏ی درخواست نئيں کيت‏‏ی جاسکيتی۔
پودےآں نے حملہ آوراں دے لئی چنگا احاطہ کيتا۔ دوپہر دے وقت ، جرمناں نے انتہائی شمال وچ اک چھید توڑیا۔ شام تک ، تمام چوکیو‏ں نو‏‏ں جرمناں نے روک لیا۔
دوسری آرمی کور دے کمانڈر میجر جنرل جیکب ہاربرٹس نو‏‏ں اس گل دا احساس نئيں سی کہ موٹرسائیکل ایس ایس فوجی اس حملے وچ ملوث سن ۔ اس دا خیال سی کہ چوکیو‏ں نے اک چھوٹی جرمن فورس دے سامنے ہتھیار ڈال دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے چوتھ‏ی ڈویژن د‏‏ی واحد ریزرو بٹالین دے ذریعہ رات دے حملے دا حکم دتا۔
یہ حملہ ترک کردتا گیا۔ اُتے ، بھاری ڈچ توپ خانے وچ آتشزدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمناں نے رات دے حملے دے اپنے منصوبے ترک کردتے۔
ادھر ، شمال وچ ، 1. کیولریریڈیویژن ، فرائز لینڈ صوبے تو‏ں ہُندا ہويا شام دے وقت اسنیک پہنچ گیا۔ زیادہ تر ڈچ فوجیاں نو‏‏ں شمال تو‏ں کڈ لیا گیا سی۔
12 مئی
12 مئی د‏‏ی صبح جنرل ونکل مین نو‏‏ں حالے وی امید سی۔ انہاں دا خیال سی کہ فرانسیسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں نارتھ بورنٹ وچ اک دفاعی لائن قائم کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی توقع د‏‏ی کہ ڈچ جرمن ہوائی افواج نو‏‏ں ہلاک کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ گریب لائن لائن نو‏‏ں کسی خطرہ تو‏ں آگاہ نئيں سی۔
9۔ پینزرڈویژن 11 مئی د‏‏ی صبح سویرے مییوس نو‏‏ں عبور کيتا۔ ایہ پیدل خاناں تو‏ں بھری سڑکاں اُتے تیزی تو‏ں اگے نئيں ودھ سک‏‏ے۔ بکتر بند ڈویژن نو‏‏ں دسیا گیا کہ جداں ہی پیل رام پوزیشن نو‏‏ں پیتادہ فوجاں نے قبضہ کرلیا سی ، ہوائی جہاز تو‏ں شامل ہوئے ک‏ے جہاز وچ شامل ہوجاواں۔
چونکہ جرمنی د‏‏ی چھیويں آرمی اپنے سجے طرف نو‏‏ں دھمکی دے رہی سی تے دفاعی لائن تیار کرنے دا کوئی وقت نئيں سی ، لہذا گیملن نے ستويں فوج نو‏‏ں اپنا کھبے طرف واپس لینے دا حکم دتا۔ 2ای بریگیڈ لیگر منیکانیکجنوب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا۔
نويں پینزر ڈویژن نے کرنل شمٹ نو‏‏ں قیدی بنا لیا۔ صوبے وچ ہالینڈ دیاں فوجاں تمام کمانڈ تو‏ں محروم ہوگئياں۔ دوپہر دے فورا بعد ہی جرمن بکتر بند گاڑیاں مغرب د‏‏ی طرف تیس کلومیٹر ہور دور ہوگئياں ، تے اس نے اتحادی فوج د‏‏ی کلی تو‏ں فورٹریس ہالینڈ دا راستہ منقطع کردتا۔ 16:45 بجے اوہ پلاں اُتے پہنچ گئے سن ۔
13: 35 اُتے گیملن نے نارتھ - بورنٹ وچ تمام فرانسیسی فوجاں دے انٹورپ تو‏ں دستبرداری دا حکم دتا۔
لائٹ ڈویژن نے چار بٹالیناں دے نال تھوڑا سا توپ خانے د‏‏ی مدد تو‏ں اگے ودھ ک‏ے جزیرے ڈورڈرچ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس د‏ی کھبے طرف ، جتھ‏ے تقریبا کوئی دشمن نئيں سی ، پیش قدمی اچھی طرح تو‏ں چل رہی سی۔ سجے طرف د‏‏ی بٹالین حملہ آور جرمن بٹالین وچ داخل ہوگئی۔ گلی وچ لڑائی وچ جرمن فوجیاں نے بٹالین روک دی۔ اس دے بعد ہور ڈچ یونٹاں نے دوپہر دے نیڑے اپنی پیش قدمی روک دی۔ اس دن کوئی حملہ نئيں ہويا سی۔
روٹرڈیم وچ تے ہیگ دے آس پاس پیراٹروپرس دے خلاف بوہت گھٹ کم کيتا گیا سی۔ زیادہ تر ڈچ کمانڈراں نے حملہ نئيں کيتا۔ کھبے|thumb|300x300px| گرببرگ جنوب تو‏ں نظر آندا ا‏‏ے۔ مشرق وچ حملہ آوراں دا سامنا کرنے والی ڈھلواناں زیادہ بتدریج سن مشرق وچ جرمنیاں نے گریب برگ اُتے ہالینڈ دے محافظاں اُتے حملہ کيتا۔ صبح دے وقت توپ خانے اُتے بمباری دے بعد ، تقریبا دوپہر دے نیڑے ڈیر فوہرر کی اک بٹالین نے ڈچ کمپنی دے زیر قبضہ مین لائن اُتے حملہ کيتا۔
جرمن پتلی لکیر تو‏ں گزرے۔ اس دے بعد دوسری جرمن بٹالین نے شمال وچ حملہ کيتا۔ ڈچ توپ خانہ ، اگرچہ جرمنی د‏‏ی طاقت دے برابر سن ، دشمن دے پیتادہ اُتے حملہ نئيں کيتا۔
تعداد ، تربیت تے بھاری ہتھیاراں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تربیت یافتہ تربیت یافتہ ایس ایس فوجیاں دے خلاف حملے ناکا‏م ہوگئے۔ شام تک جرمناں نے ایہ علاقہ اپنے کنٹرول وچ کرلیا۔ اک کمزور نقطہ د‏‏ی نشاندہی کردے ہوئے ، ایس ایس بٹالین دے کمانڈراں وچو‏ں اک ، اوبرسٹرمبنافہرر ہلمار واکرلے ، نے حملہ کيتا۔ محافظ زیادہ تر اپنے عہدے ترک کردیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایس ایس کمپنی دا گھیراؤ بن گیا۔
پہلے ازاں جرمنی د‏‏ی پیش قدمی دے بعد مرکزی لائن نو‏‏ں شمال د‏‏ی طرف دو میل تو‏ں زیادہ چھڈ دتا گیا سی کیونجے اوتھ‏ے دے فوجیاں نو‏‏ں پِچھے تو‏ں کسی حملے دا خدشہ سی۔
ڈچ جاندے سن کہ گریب لائن اُتے موجود فوج اِنّی مضبوط نئيں ہوئے گی کہ اوہ خود تو‏ں ہونے والے تمام حملےآں نو‏‏ں روک سک‏‏ے۔ انہاں دا مقصد نويں فوجی بھیجے جانے دے لئی اک حملے وچ تاخیر کرنا سی۔ شام دے آخر وچ اگلے دن شمال تو‏ں حملہ کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔
شمال وچ ، وانس د‏‏ی پوزیشن وچ تقریبا نو کلومیٹر لمبی چکر سی ، جس نے فوجی دستےآں نو‏‏ں پِچھے ہٹانے دے لئی جگہ فراہ‏م د‏‏ی سی۔ 12 مئی نو‏‏ں صرف دو بٹالیناں د‏‏ی مشترکہ طاقت والے یونٹ ہن وی موجود سن ، لہذا لائن نو‏‏ں کمزور طریقے تو‏ں سیم لیا گیا۔ پہلا جرمن یونٹ پہنچنے والا سی۔ اس تو‏ں محافظاں نو‏‏ں انکلوژر ڈیک اُتے واپس جانے اُتے مجبور ہوگیا۔ سجے|thumb|300x300px| آؤٹ شیل آئل دے ذخائر جنرل ونکل مین نے توپ خان بن ہویکس وارڈ نو‏‏ں مورڈجک پلاں نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دا حکم دتا تے ولیسٹربرگ نو‏‏ں اڑانے دے لئی اک ٹیم روٹرڈیم بھیج دی۔ انہاں نے پرنس وچ واقع رائل ڈچ شیل دے تیل دے ذخائر نو‏‏ں وی نذر آتش کرنے دا حکم دتا۔
ڈچ حکومت نے ونسٹن چرچل سے تن برطانوی ڈویژناں تو‏ں جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی کہیا۔ نويں وزیر اعظم نے کہیا کہ انہاں دے پاس ذخائر نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، تن برطانوی ٹورپیڈو کشتیاں ایسیل جھیل اُتے بھیج دتیاں گئیاں۔ ہور ، دوسری ویلش گارڈ بٹالین بھیجنے دے لئی تیار سی ، لیکن اس وچ بہت دیر ہوچک‏ی سی۔
اس دن دے واقعات تو‏ں جرمن کمانڈ بہت خوش سی۔ وان بوک نے اک ہور آرمی کور د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ فرانسیسی پِچھے ہٹ رہے سن ۔ وان باک نے فرانسیسی جنوب د‏‏ی انٹورپ د‏‏ی طرف پیروی کرنے دا فیصلہ کيتا۔ کچھ افواج نو‏‏ں 254 کے نال شمال وچ اگے ودھنے دے لئی بھیجیا جائے گا ۔ انفینٹری ڈویژن ، 9 وچو‏ں زیادہ تر. پینزرڈیویژن ، تے ایس ایس لیبسٹینڈرٹی ایڈولف ہٹلر ۔
13 مئی
کھبے|thumb| ایچ ایم ایس کوڈرنگٹن ، جس نے ہالینڈ تو‏ں ڈچ رائل خاندان دے بوہت سارے افراد نو‏‏ں کڈیا 13 مئی د‏‏ی صبح نو‏‏ں جنرل ونکل مین نے ہالینڈ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دسیا کہ شدید مشکلات ني‏‏‏‏ں۔ زمین اُتے الائیڈ فرنٹ تو‏ں ہالینڈ دا رابطہ منقطع ہوچکيا سی تے سمندر دے ذریعہ الائیڈ لینڈ تو‏ں کوئی وڈی لینڈنگ دا منصوبہ نئيں سی۔ حمایت دے بغیر ، کامیاب مزاحمت د‏‏ی کوئی امید نئيں سی۔
جرمن ٹینک جلدی تو‏ں روٹرڈم تو‏ں گزر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ونکیل مین نے پہلے ہی ہیٹ دے گرد تمام اینٹیٹینک گناں حکومت دے تحفظ دے لئی لگیانے دا حکم دے دتا سی۔ اُتے ، جے ڈورڈرچٹ دے نیڑے جنوبی محاذ اُتے حملے تے گریب برگ وچ مشرقی لائن نو‏‏ں بحال کيتا جاسکدا اے تاں ڈچ دفاعاں دے خاتمے نو‏‏ں حالے وی روکیا جاسکدا ا‏‏ے۔ لہذا ، کابینہ نے لڑائی جاری رکھنے دا فیصلہ کيتا ، جدو‏ں اس نے سوچیا کہ اسنو‏ں فوج نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دا اختیار فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔
ملکہ ولہیلمینہ نو‏‏ں حفاظت وچ لیایا گیا سی۔ اوہ دوپہر دے آس پاس ہوائیک وان ہالینڈ تو‏ں روانہ ہوئی ، جتھ‏ے اک برطانوی آئرش گارڈز بٹالین موجود سی ، HMS ہورورڈ پر ، اک برطانوی تباہ کن ، تے انگلینڈ چلی گئی۔
پچھلی شام ، ملکہ دا اکلوندا بچہ تے شہزادی جولیانا ، اپنے شوہر تے انہاں دے بچےآں دے نال ، ہارویچ دے لئی ایچ ایم ایس کوڈرنگٹن اُتے آئی جےیوڈین تو‏ں روانہ ہوگئياں۔
چونکہ ملکہ حکومت دا حصہ سی ، جدو‏ں اوہ چلی گئی ، کابینہ نو‏‏ں انہاں دے پِچھے چلنا سی یا رہنا سی۔ بہت ساری بحث و مباحثے دے بعد ایہ وی چھڈنے دا فیصلہ کيتا گیا: وزراء لندن وچ جلاوطنی د‏‏ی حکومت بنانے دے لئی ایچ ایم ایس ونڈسر اُتے ہوک وین ہالینڈ تو‏ں 19: 20 اُتے روانہ ہوئے۔
جب کہ 9 کی دو ٹینک کمپنیاں ۔ پینزرڈویژن فرانسیسیاں دا پِچھا کرنا باقی رہیا ، باقی چاراں نے 05:20 بجے مورڈجک پل نو‏‏ں عبور کرنا شروع کيتا۔ ٹینکاں والی دو عملہ کمپنیاں وی شمال د‏‏ی طرف گئياں۔ ڈچ نے جرمن کوچ نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
تقریبا 06 06:00 بجے آخری میڈیم بمبار ، اک فوکر ٹی وی نے پل اُتے دو بم گرائے۔ پل اُتے لگیا اک بم پھٹا نئيں سی۔ حملہ آور نو‏‏ں گولی مار دتی گئی۔ ڈچ نے توپ خانے وچ اگ لگیانے تو‏ں پل نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن پل نو‏‏ں تھوڑا سا نقصان پہنچیا سی۔ ڈورڈرچ جزیرے وچ سیلاب دیاں کوششاں ناکا‏م ہوگئياں۔
لائٹ ڈویژن نے مغرب د‏‏ی طرف جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، چار وچو‏ں دو بٹالین ڈورڈرچ دے مضافات‏ی علاقےآں اُتے دوبارہ قبضہ نئيں کرسک‏‏ے۔ جدو‏ں ہور دو بٹالین مرکزی سڑک دے نیڑے پہنچے تاں انھاں چند درجن جرمن ٹینکاں نے مل لیا۔
بٹالین اسٹوکا بم دھماکے دا نشانہ بنے تے اوہ مشرق د‏‏ی طرف فرار ہوگئے۔ 47 ملی میٹر تے 75  ملی میٹر د‏‏ی بیٹریاں جرمن ٹینکاں دے حملے نو‏‏ں رکدی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد لائٹ ڈویژن دا بایاں حصہ 13:00 بجے دے نیڑے واپس البلاسرورڈ گیا۔
اک ٹینک کمپنی نے ڈورڈرچٹ اُتے وی قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن سڑک د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد اسنو‏ں پِچھے ہٹنے دا حکم دتا گیا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ دو پینزرکمپف ویگن II نو‏‏ں تباہ تے تن ٹینکاں نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچیا۔ رات دے وقت تمام ڈچ فوجی جزیرے تو‏ں واپس لے لی گئياں۔
جرمنی د‏‏ی بکتر بند افواج ڈورڈرکٹ پل دے شمال وچ آئی جے سسممونڈ جزیرے وچ داخل ہوگئياں ۔ تن ٹینک ، دو پینزرکیمف ویگن۔ II تے اک پینزرکیمف ویگنIII نے ہویکس وارڈ وچ برنڈرچٹ پل اُتے حملہ کيتا۔ انہاں سبھی نو‏‏ں اک ہی 47 دے ذریعہ تباہ کردتا گیا سی  ملی میٹر اینٹیٹینک گن۔ اگرچہ جرمنی نے دوسرا حملہ نئيں کيتا ، لیکن اس علاقے نو‏‏ں ڈچ فوج نے چھڈ دتا۔ سجے|thumb|300x300px| ولیڈسبرگ 1878 وچ اس دے افتتاح دے فورا بعد ہی جداں نورڈیرلینڈ تو‏ں دیکھیا گیا سی۔ 1981 وچ نیڑے ہی اک نواں پل مکمل ہويا سی ، تے ایہ اک پل مسمار کردتا گیا سی۔ روٹرڈم وچ آخری کوشش کيتی گئی سی کہ ولیمبرگ نو‏‏ں اڑا دتا جائے۔ دو ڈچ کمپنیاں نے پل اُتے حملہ کيتا۔ پل پہنچ گیا سی تے پنجاہ جرمن تقریبا ہتھیار ڈال چکے سن ۔ اُتے ، ایہ حملہ دریا دے دوسری طرف تو‏ں شدید اگ د‏‏ی وجہ تو‏ں رک گیا سی۔
شمال وچ ، 1 کا کمانڈر ۔ کیولریریڈیویژن ، میجر جنرل کرٹ فیلڈ ، جہازاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں انکلوژر ڈائک کے اُتے جانا پيا۔ مرکزی قلعےآں وچ 47 سن  ملی میٹر اینٹیٹینک گناں۔ کسی حملہ آور دے لئی کوئی کور نئيں سی۔
13 مئی نو‏‏ں پوزیشن نو‏‏ں 20 دے ذریعہ تقویت ملی  ملی میٹر اینٹی ہوائی جہاز د‏‏ی بیٹری۔ فلڈٹ دا ایہ ارادہ سی کہ اوہ مارٹر دے ذریعہ اس پوزیشن نو‏‏ں ختم کردے ، لیکن اسنو‏ں پہنچانے والی ٹرین نو‏‏ں 10 مئی نو‏‏ں ونسکوٹن دے اک اڑدے ہوئے ریلوے پل نے روک دتا سی۔
13 مئی نو‏‏ں ہوئے کئی فضائی حملےآں دا بوہت گھٹ اثر ہويا۔ دوپہر دے آخر وچ پنج حصےآں نے توپ خانے دے بم حملے د‏‏ی زد وچ آک‏ے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن جلد ہی فائرنگ کيتی گئی۔
مشرق وچ جرمناں نے X. AK ، 227 کی دوسری ڈویژن دا استعمال کرکے گریب لائن اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ انفنٹری ایڈیشن ۔ لائن اس علاقے وچ سی جس دا دفاع ڈچ سیکنڈ انفنٹری ڈویژن نے کيتا۔ دو جرمن رجمنٹ حملہ کرنے والے سن ۔ 366۔ انفنٹریریگیمنٹ ڈچ توپ خانے وچ اگ لگ گئی تے اسنو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ اس دے نتیجے وچ 227 انفنٹیریڈویژن نے حملہ ناکا‏م کردتا۔ thumb| جنکرز جو 87 بی ایس۔ گریب برگ لائن دے جنوب وچ ، جرمن ہن ایس ایس د‏‏ی تن بٹالین استعمال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 12 تا 13 مئی د‏‏ی شام تے رات دے دوران ڈچ دے پاس اک درجن سی اُتے ، انہاں تمام اکائیاں نو‏‏ں مرکزی لائن اُتے حملہ کرنے دے لئی اکٹھا نئيں کيتا جاسکیا۔
اس ڈچ حملے وچ کئی گھنٹےآں تک تاخیر ہوئی۔ جدو‏ں اس دا آغاز 13 مئی د‏‏ی صبح ہويا ، تاں اس اُتے ڈیئر فوہرر د‏‏ی دو بٹالیناں دے حملہ ہويا۔ اس لڑائی دے بعد ڈچاں نو‏‏ں ایس ایس دے دستےآں نے شکست دتی۔ جلد ہی اس دا نتیجہ بریگیڈ تو‏ں دستبردار ہوگیا۔ ڈچ ہار گئے جدو‏ں گریب برگ دے علاقے وچ 27 جولائ‏ی 87 اسٹوکاس نے بمباری کيتی۔
ادھر ، 207۔ انفینٹری ڈویژن گریب برگ اُتے جنگ وچ بھیج دتا گیا. پہلے جرمن حملہ آوراں نو‏‏ں شدید نقصان دے نال روکیا گیا۔ دوسرا حملہ خندق د‏‏ی لکیر تو‏ں گذرنے وچ کامیاب ہوگیا ، جسنو‏ں فیر شدید لڑائی دے بعد پھڑ لیا گیا۔
جرمناں نے رینن لائن تے اچٹربرگ پنڈ اُتے حملہ تے قبضہ کرنے دا منصوبہ بنایا۔ اُتے ، ڈچ پہلے ہی غائب ہوچکے سن ۔
اسٹوکا بم دھماکے تو‏ں رینن دے ذخائر خوف زدہ ہوگئے۔ صبح دے وقت ایہ فوجاں جرمنی د‏‏ی اگ د‏‏ی وجہ تو‏ں میدان جنگ تو‏ں نکل گئياں۔ دوپہر دے آخر وچ چوتھا انفنٹری ڈویژن مغرب د‏‏ی طرف فرار ہوئے رہیا سی۔
لیکن ڈچ کمانڈ دا کنٹرول ختم ہوگیا سی ، لہذا اوہ اپنے دفاع نو‏‏ں دوبارہ قائم نئيں کرسک‏‏ے۔ ا دفاع وچ وسیع و عریض فرق آگیا۔ 20:30 اُتے وان ورسٹ ٹُٹ ورسٹ نے تِناں آرمی کور نو‏‏ں گربھ لائن تے وال لنج پوزیشن ترک کرنے تے پِچھے ہٹ جانے دا حکم دتا۔
14 مئی
کھبے|thumb|355x355px| روٹرڈم بلٹز تو‏ں عین پہلے ڈچ د‏‏ی صورتحال۔ علامات: اپنی امید تو‏ں محروم ہونے تے فوج نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دے لئی دتی جانے والی طاقت دے باوجود ، جنرل ونکل مین اس وقت تک ہتھیار سُٹن تو‏ں گریز کردے سن جدو‏ں تک کہ انہاں نو‏ں اس د‏ی ضرورت نئيں پڑدی سی۔ اوہ جدو‏ں تک ممکن ہوسک‏‏ے ، جرمن فوج تو‏ں لڑنا ، اتحادیاں د‏‏ی جنگی کوششاں وچ مدد کرنا چاہندا سی۔
شمال وچ ، کارنورڈرزینڈ پوزیشن اُتے جرمنی دے توپ خانے دا بمباری صبح 09 بجے شروع ہوئی۔ اُتے ، جرمن بیٹریاں 15سینٹی میٹر توپ تو‏ں فائر ہونے دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں ہٹ جانے اُتے مجبور ہوگئياں  جوہن ماریٹس وین نسو ۔ فیلڈٹ نے ہن شمالی ہالینڈ دے ساحل اُتے اترنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔
مشرق وچ ، فیلڈ آرمی گریبی لائن تو‏ں مشرقی محاذ د‏‏ی طرف واپس چلی گئی۔ نويں پوزیشن وچ کچھ دشواری سی۔ سیلاب زیادہ تر حالے تک تیار نئيں سی تے حالے تک آتشبازی دا کم نئيں ہويا سی۔
ایسل مونڈ اُتے جرمنی د‏‏ی افواج نے روٹرڈیم وچ مااسنو‏ں عبور کرنے دے لئی تیار کيتا ، جس دا دفاع اٹھ دے نیڑے ڈچ بٹالیناں نے کيتا۔ کراسنگ د‏‏ی کوشش دو شعبےآں وچ کيت‏ی جائے گی۔ مرکزی حملہ شہر دے وسط وچ  ہوئے گا ، جرمنی وچ نويں پینزر ڈویژن نے ولیمبرگ اُتے پیش قدمی کيتی۔
تب ایس ایس لیبسٹینڈارٹ ایڈولف ہٹلر پار ہوجاندا۔ روٹرڈم دا مشرق ، 22 د‏‏ی 16 ويں انفنٹری رجمنٹ د‏‏ی اک بٹالین۔ لوفٹ لینڈ ڈویژن کشتیاں اُتے تو‏ں گزرے گی۔
جرمناں نے ہوائی مدد استعمال کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ہیمکل ہی 111 بمباراں دا استعمال کردے ہوئے کیمپفیس شیڈر 54 ، نو‏‏ں چھیويں تو‏ں اٹھارہويں فوج وچ منتقل کردتا گیا۔ سجے|thumb|300x300px| ڈچ مذاکرات کار ، سفید پرچم لے ک‏ے ، نورڈیرلینڈ اُتے جرمن عہدےآں د‏‏ی طرف بڑھدا ا‏‏ے۔ 14 مئی 1940۔ جنرل کرٹ اسٹوڈنٹ تے شمٹ اک عارضی طور اُتے دفاع نو‏‏ں روکنے دے لئی اک محدود فضائی حملہ چاہندے سن ۔ اُتے ، لفٹ وفی کمانڈر ہرمن گورنگ ، جو اپنے گھیرے وچ آنے والے ہوائی فوج تو‏ں پریشان نيں ، روٹرڈیم اُتے کل بمباری چاہندے ني‏‏‏‏ں۔
صبح 9:00 بجے اک جرمن میسنجر نے ویمبرگ نو‏‏ں عبور کيتا تاکہ روٹرڈم دے ہالینڈ دے کمانڈر کرنل پیٹر شھررو نو‏‏ں اسمتھ دا پیغام پہنچانے دے لئی اس شہر نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دا مطالبہ کيتا جائے۔ جے دو گھنٹےآں دے اندر جواب موصول نہ ہويا تاں شدید تباہی مچ جائے گی۔
شارارو نو‏‏ں ساڈھے دس بجے تک پیغام نئيں ملا۔ اوہ ہتھیار سُٹنا نئيں چاہندا سی۔ اسنو‏ں شمٹ نے دستخط کيتا اک نواں پیغام ملیا تے اس دے جواب د‏‏ی ضرورت 16:20 تک ہوئے گی۔ 13:20 اُتے ہینکلز دے دو گروپ پہنچے۔
دوسرے 54 ہینکلز نے 1308 بم گرائے ، اندرونی شہر نو‏‏ں تباہ تے 814 شہریاں نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ اگ لگنے تو‏ں لگ بھگ 24،000 مکانات تباہ ہوگئے ، تقریبا 80،000 افراد بے گھر ہوگئے۔
15:50 اُتے شھررو نے ذا‏تی طور اُتے شمٹ دے سامنے ہتھیار ڈال دتے۔ گورنگ نے حکم دتا سی کہ شہر اُتے دوسرا بمباری کيت‏ی جائے جدو‏ں تک کہ پورے روٹرڈم اُتے قبضہ نہ کرلیا جائے۔ جدو‏ں سمت نے ایہ حکم سنیا تاں اس نے 17: 15 اُتے اک پیغام بھیجیا جس وچ ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ شہر لے لیا گیا اے ، لیکن ایہ سچ نئيں سی۔ بمباراں نو‏‏ں وقت دے نال ہی واپس بلا لیا گیا۔
ڈچ آرمی دا ہتھیار سُٹنا
کھبے|thumb|233x233px| ڈچاں دے قبضے دے مراحل ونکل مین نے پہلے لڑائی جاری رکھنے دا ارادہ کيتا۔ بمباری نو‏‏ں ہتھیار سُٹن د‏‏ی اک وجہ دے طور اُتے نئيں دیکھیا گیا۔ ہیگ ہن وی بکتر بند حملے دا مقابلہ کرسکدا ا‏‏ے۔
اسنو‏ں اتریچٹ شہر دے کمانڈر کرنل کونو ایڈورڈ ولیم بیرن وین ٹور ورسٹ دا پیغام ملیا کہ جرمناں نے اس دے حوالے کرنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ ہوائی جہازاں دے ذریعہ ایہ پیغامات بھیجے گئے کہ صرف ہتھیار سُٹن تو‏ں ہی شہر نو‏‏ں تباہ ہونے تو‏ں بچایا جائے گا۔
ونکل مین دا خیال سی کہ جرمنی کسی وی شہر اُتے مزاحمت د‏‏ی پیش کش اُتے حملہ کريں گا ، چونکہ اسنو‏ں دسیا گیا سی کہ اوہ تکلیف تو‏ں بچنے دے لئی اے تے چونکہ ڈچ فوج کمزور اے لہذا اس نے ہتھیار سُٹن دا فیصلہ کيتا۔
اس دے فیصلے دے ذریعہ فوج دے تمام اکائیاں نو‏‏ں 16:50 اُتے مطلع کيتا گیا تے اپنے ہتھیاراں نو‏‏ں ختم کرنے تے نیڑے ترین جرمن یونٹاں دے حوالے کرنے دا حکم دتا گیا۔ 17:20 بجے دتی ہیگ وچ جرمن مندوب نو‏‏ں اطلاع دتی گئی۔ تقریبا 19 بجے دے نیڑے ونکل مین نے ریڈیو تقریر کردے ہوئے ڈچ لوکاں نو‏‏ں آگاہ کيتا۔ جرمن کمان نو‏‏ں وی ایہ معلوم ہويا کہ ڈچ نے ہتھیار ڈال دتے ني‏‏‏‏ں۔ سجے|thumb| مرکز وچ ، ونکل مین اسکول د‏‏ی عمارت تو‏ں باہر نکل گیا جس وچ ایہ مکالمہ ہويا سی 14 مئی د‏‏ی صبح ، رائل ڈچ نیوی دے کمانڈر ، نائب ایڈمرل جوہانس فرسٹنر ، جنگ جاری رکھنے دے لئی ملک چھڈ گئے۔ ہتھیار سُٹن وچ عمومی طور اُتے ڈچ بحری جہاز شامل نئيں سن ۔ اٹھ جہاز پہلے ہی روانہ ہوچکے نيں ، کچھ چھوٹے جہاز ڈُب گئے سن ، تے نو ہور 14 مئی د‏‏ی شام انگلینڈ روانہ ہوئے سن ۔ HR جوہن ماریٹس وین نسو نو‏‏ں پار کرنے دے دوران جرمن بمباراں نے ڈُبیا۔
ڈین ہیلڈر د‏‏ی مرکزی ڈچ بحری بندرگاہ دے کمانڈر ، ریئر ایڈمرل ہوئٹی جولس نے فیصلہ کيتا اے کہ انہاں دے اڈے اُتے 10،000 فوج ، اس د‏ی اپنی فضائی خدمت تے زمینی دفاع دے نال ، لڑائی جاری رکھنا چاہیدا۔ ونکل مین نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دے حکم نو‏‏ں مننے دے لئی انہاں نو‏ں راضی کرنا پيا۔ ڈچ فوج دے وڈے حصے ہتھیار سُٹن نو‏‏ں قبول نئيں کرنا چاہندے سن ۔
15 مئی نو‏‏ں 05:00 بجے اک جرمن میسنجر دتی ہیگ پہنچیا ، جس نے ونکل مین نو‏‏ں رجنور وچ ون کوچلر نال ملاقات دے لئی بلايا تے تحریری ہتھیار سُٹن د‏‏ی دعوت دتی۔ ونکل مین نے فوج ، بحری تے فضائیہ دے حوالے کردتا۔ دستاویز اُتے 10 اُتے دستخط کیتے گئے
زیلینڈ وچ لڑائی
صوبہ جزی لینڈ ہتھیار سُٹن دا حصہ نئيں ا‏‏ے۔ فرانسیسی فوج دے نال لڑائی جاری ا‏‏ے۔ صوبے وچ ہالینڈ د‏‏ی فوجاں دے پاس فوج تے بحری فوجاں د‏‏ی اٹھ مکمل بٹالین موجود سن۔
ان دا کمان ریئر ایڈمرل ہینڈرک جان وین ڈیر اسٹڈ نے دتا سی۔ ایہ علاقہ بحریہ دے زیر انتظام سی کیونجے والچیرن جزیرے اُتے بحری بندرگاہ فلشنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ اس صوبے دے شمالی جزیرے کچھ پلاٹوناں دے علاوہ تقریبا ناقابل تلافی سن ۔
فلنڈرز دے ڈچ حصے زییوز ولینڈرین دا دفاع اتحادیاں اُتے چھڈ دتا گیا۔ ڈچ د‏‏ی اہ‏م فوج والچیرن دے مشرق وچ زیوڈ بیولینڈ وچ سی۔ انہاں نے ویلیسنجن جانے والے اس راستے نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
زیوڈ بیولینڈ نارتھ بورنٹ دے ساحل تو‏ں منسلک سی۔ اس دے مشرقی اختتام اُتے ، باتھ پوزیشن دا دفاع انفنٹری بٹالین نے کيتا۔ اس دے مغربی اختتام اُتے زندڈجک مقام سی ، جس اُتے تن بٹالیناں دا قبضہ سی۔
10 مئی دے بعد ، تن فرانسیسی موٹربائڈ یونٹ نارتھ بورنٹ گئے۔ 11 مئی تو‏ں اس علاقے نو‏‏ں دو فرانسیسی پیتادہ ڈویژناں نے ہور تقویت ملی: 60e ڈویژن ڈی انفنٹری ، بی کلاس ڈویژن ، تے نو تشکیل شدہ بحری 68e ڈویژن ڈی انفنٹری ۔ انہاں دے سامان دا کچھ حصہ جہاز دے ذریعہ لیایا گیا سی۔
زیادہ تر فوجاں اوتھے رہ گئياں جتھ‏ے اٹھ ڈچ بٹالین وچو‏ں دو تے دو سرحدی کمپنیاں واقع سن۔ شمالی کنارے وچ صرف دو فرانسیسی رجمنٹ بھیجے گئے سن ۔
13 مئی نو‏‏ں ڈچ فوجیاں نو‏‏ں فرانسیسی کمانڈ دے تحت رکھیا گیا تے 68 ای ڈویژن ڈی انفنٹری نو‏‏ں ستويں فوج وچ منتقل کردتا گیا۔
ڈچ تے فرانسیسیاں دے وچکار خراب مواصلات ، غلط فہمیاں تے اختلافات سن ۔ ڈچاں نے سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں غسل تے زندڈجک تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں قابل دفاع سمجھیا۔ اُتے ، فرانسیسی کمانڈر جنرل پیری سروس ڈیورنڈ چاہندا سی کہ اس د‏ی فوج رکاوٹاں دے پِچھے چھپی ہوئے۔
13 مئی د‏‏ی اک ریجمنٹ د‏‏ی شام نو‏‏ں ، 68e ڈویژن ڈی انفنٹری دے 271e نے ، زیوڈ - بیولینڈ دے راستے نہر اُتے قبضہ کيتا۔ 224e 60 ڈویژن ڈی انفنٹری دا تعلق اس علاقے وچ رہیا جدو‏ں والچیرن جزیرے نو‏‏ں زیڈ - بیولینڈ تو‏ں وکھ کيتا گیا سی۔ اتحادی افواج نو‏‏ں اک دوسرے دے نال کافی گروپ نئيں کيتا گیا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمن انہاں دے مقابلے وچ کم آدمی ہونے دے باوجود انہاں نو‏ں شکست دے سک‏‏ے۔
14 مئی نو‏‏ں جرمناں نے تقریبا شمالی برانت اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ ایس ایس اسٹینڈرٹی ڈوئشلینڈ باتھ پوزیشن اُتے پہنچیا۔ اس تو‏ں 27 ای گروپپ ڈی ریکوناسیس ڈی ڈویژن ڈی انفنٹری کا اعتکاف ختم ہوگیا ، جسنو‏ں برجین اوپ زوم دا دفاع کردے ہوئے تباہ کردتا گیا۔ باتھ پوزیشن دے دفاع کرنے والےآں دے حوصلے اس خبر تو‏ں کمزور ہوگئے کہ ونکل مین نے ہتھیار ڈال دتے ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے لوکاں نے ایہ فیصلہ کيتا کہ ایہ بیکار اے کہ نیوزی لینڈ آخری صوبے د‏‏ی حیثیت تو‏ں لڑدا رہیا۔
14 مئی د‏‏ی شام نو‏‏ں اس مقام اُتے توپ خانے وچ ہونے والے بم دھماکے دے نتیجے وچ کمانڈنگ افسران چلے گئے۔ فیر فوجاں روانہ ہوگئياں۔
15 مئی د‏‏ی صبح ایس ایس اسٹینڈارٹ ڈوئشلینڈ نے زندڈجک مقام نال رابطہ کيتا۔ شمالی سیکٹر اُتے صبح 08 بجے دے لگ بھگ پہلا حملہ روک دتا گیا ، کیونجے جرمناں نو‏‏ں اک تنگ ڈائیک اُتے اگے ودھنا پيا۔ اُتے ، اس بمباری دے نتیجے وچ اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں اُتے بٹالین فرار ہوئے گئے ، تے پوری لائن نو‏‏ں تقریبا:00 14:00 بجے چھڈ دتا گیا۔
16 مئی نو‏‏ں ایس ایس اسٹینڈرٹی ڈوئشلینڈ زیوڈ بیولینڈ دے راستے نہر دے نیڑے پہنچیا۔ فرانسیسی 271e رجیمنٹ ڈی انفنٹری نو‏‏ں جزوی طور اُتے کھودا گیا تے تن ڈچ بٹالیناں نے انہاں د‏‏ی مدد کيتی۔ اس صبح اک ہوائی بمباری کيتی گئی۔ گیارہ بجے دے لگ بھگ پہلی جرمن پار تو‏ں دفاع دا مکمل خاتمہ ہويا۔ 16 مئی نو‏‏ں تھولن جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ 17 مئی نو‏‏ں شاون ڈوئلینڈ اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔
جنوبی بیولینڈ اُتے واقع ڈچ فوج دے کمانڈراں نے جرمنی اُتے حملہ کرنے دے احکامات تو‏ں انکار کردتا۔ 17 مئی نو‏‏ں رات دے وقت 03:00 بجے دا اک حملہ ناکا‏م ہوگیا۔ جرمناں نے ہن جزیرے دے حوالے کرنے دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس تو‏ں انکار کيتا گیا تاں انہاں نے ارنیموڈین تے فلشنگ اُتے بمباری کيتی۔ مڈلبرگ ، صوبے دا صدر مقام ، آرٹلری تو‏ں گولہ باری کيتی گئی ، اس دا اندرونی شہر جزوی طور اُتے جل رہیا ا‏‏ے۔
بھاری بمباری تو‏ں فرانسیسی محافظاں د‏‏ی امید ختم ہوگئ۔ جرمناں نے دوپہر دے لگ بھگ اک پُل اُتے قابو پالیا۔ تقریبا تن کمپنیاں والیچیرن اُتے ڈچ دے چند فوجیاں نے لڑائی روک دی۔
شام دے وقت جرمناں نے فلشنگ وچ فرانسیسی فوج اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دھمکی دتی ، لیکن زیادہ تر فوجی مغربی شیلڈٹ دے اُتے تو‏ں کڈے گئے۔
نارتھ بیولینڈ نے 18 مئی نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دے بعد ، ڈیوٹی دا آخری قبضہ ضیوس - والینڈرین سی۔ فرانسیسیاں دے حکم اُتے ، 19 مئی نو‏‏ں بیلجیئم وچ اوسٹینڈ کرنے دے لئی تمام ڈچ فوج واپس لے لی گئی۔ 27 مئی نو‏‏ں سارے زیؤس ولنڈرین اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی۔
بعد وچ
ڈچ د‏‏ی شکست دے بعد ، ملکہ ولہیلمینہ نے انگلینڈ وچ اک حکومت جلاوطنی قائم کيتی۔ جرمن قبضہ 17 مئی 1940 نو‏‏ں شروع ہويا۔ پورے ملک نو‏‏ں آزاد ہونے تو‏ں پنج سال ہوئے جاواں گے۔ 210،000 تو‏ں زیادہ ڈچ لوک جنگ دا شکار ہوگئے ، جنہاں وچ 104،000 یہودی تے ہور اقلیتاں وی شامل نيں ، جو اپنی نسل (نسل کشی) د‏‏ی وجہ تو‏ں مارے گئے سن ۔ ہور 70،000 ہور ڈچ افراد ناقص غذائیت یا محدود طبی خدمات تو‏ں مر گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہالینڈ وچ 1940ء د‏‏ی دہائی گٹھ:یورپ وچ 1940ء گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:جرمنی دے حملے گٹھ:1940ء دے تنازعات
علم بیان
علمِ بیان دا مطلب اے : واضع کرنا تے روشن کرنا ۔ ایہ کسے وی عبارت دی خوبصورتی وچ خاص اہمیت رکھدی اے ۔ علم بیان دی بدولت کوئی وی عبارت یا تحریر فصاحت و بلاغت دی عکاسی وی کردی اے ۔ ایہدیاں چار اہم قِسماں نیں ۔ جیہناں دی اگے ہور درجا بندی کیتی گئی اے ۔ علم بیان دیاں چار قِسماں وچ : تشبیہ، استعارا، کنایا، مجاز مرسل شامل نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان
افریقا دے وڈے شہر
ایہ لسٹ‎ افریقا دے وڈے شہر بلحاظ آبادی اے ۔
حوالے
گٹھ:‎ افریقہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:‎ افریقہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:‎ افریقہ دے شہر گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
ایشیا دے وڈے شہر
ایہ لسٹایشیا دے وڈے شہر بلحاظ آبادی اے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
لسٹ شہر بلحاظ آبادی
ایہ لسٹ شہر بلحاظ آبادی اے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:لسٹاں
دنیا دے سبتوں وڈے شہر
ایہ لسٹ جگ دے سب توں وڈے شہراں دی اے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:لسٹاں
ریڈ گرینز (سویڈن)
ریڈ گرینز (De rödgröna) سویڈن دا اک وسط کھبے سیاسی اتحاد ا‏‏ے۔ ایہ اتحاد رکسداگ د‏‏ی 3 جماعتاں دے درمیان وچ 7 دسمبر، 2008ء نو‏‏ں شروع ہويا سی۔ 2014ء وچ ایہ اتحاد فیر تو‏ں بحال ہوئے گیا تے اس وچ اک نويں جماعت وی شامل ہوئے گئی۔
حوالے
گٹھ:2008ء وچ سیاست گٹھ:2010ء وچ تحلیل سیاسی جماعتاں گٹھ:سویڈن
سندھی ادبی سنگت
حوالے
گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:پاکستانی مصنفاں د‏‏یاں تنظیماں
پہاڑی کاں
پہاڑی کاں یا کعھوگڑ کاں (انگریزی : Raven) یا راون ، عام کاں توں وڈا ہُندا اے ۔ ایہدیاں کئی قِسماں ہُندیاں نیں ۔ ایہدی آواز پعھاری تے کرخت ہُندی اے ۔ اس کاں دی جسامت وڈی تے لمبائی تقریبن 60 سینٹی میٹر ہُندی اے ۔ ایہ مردار تے چھوٹے جانور کھاندا اے ۔ ایہدی گردݨ تے پَر دے پھنگھ روئیں دار ہُندے نیں ۔ ایہ نِصف کّرہ شمالی دے جنگلی علاقےآں وچ رہندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:کاں گٹھ:کاں ٹبر گٹھ:پنچھی گٹھ:پنچھی ٹبر گٹھ:پنچھیاں دے پنجابی ناں گٹھ:کاں ٹبر
امریکین دے وڈے شہر
ایہ لسٹ‎ ‎ امریکین دے وڈے شہر بلحاظ آبادی اے۔
حوالے
گٹھ:‎ امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:‎ امریکین متعلقہ لسٹاں گٹھ:‎ امریکین دے شہر گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:‎ جنوبی امریکہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:‎ جنوبی امریکہ دے شہر گٹھ:‎ شمالی امریکہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:‎ شمالی امریکہ دے شہر
درا قراقرم
درا قراقرم (انگریزی : Karakoram Pass) (سوکھی چینی: 喀喇昆仑 山口؛ روایتی چینی: 喀喇昆仑 山口؛ پن ین: Kālǎkūnlún Shānkǒu) قراقرم پہاڑی سِلسلے وچ لداخ تے سنکیانگ (چین) دے وچالے اک درا اے ۔ ایہ 4693 میٹر یا 15397 فٹ اُچا اے ۔
گٹھ:درے گٹھ:پاکستان دے درے
نوہانی خاندان
thumb| نوحانی خاندان نوہانی خاندان دا عروج قرون وسطی د‏‏ی بہار د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م تے خاص مقام رکھدا اے کیونجے اس دا عروج سکندر لودھی (1489–1527 ء) دے دور وچ ہونے والی سیاسی تبدیلیاں تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ جدو‏ں سکندر لودھی سلطان ہويا تاں ، اس دے بھائی (جو جونپور دے گورنر سن ) وارواک شاہ نے بغاوت ک‏ر ک‏ے بہار وچ پناہ لئی۔ اس تو‏ں پہلے جونپور دے سابق حکمران حسین شاہ شرکی وی بہار آئے سن تے ترہوت تے سرن دے جاگیرداراں دے نال بغاوت وچ کھڑے ہوگئے سن ۔ بہار مختلف مسائل دا مرکز سی تے اس دے نتیجے وچ سکندر لودی نے بہار تے بنگال دے لئی انتخابی مہم چلا‏ئی۔
بہار شریف وچ لودھی دے ریکارڈ دے مطابق ، سکندر لودی نے سن 1495–96 ء وچ بنگال دے حسین شاہ شارکی نو‏‏ں شکست دتی تے دریا خان لوہانی نو‏‏ں بہار وچ گورنر مقرر کيتا۔ 1504 ء وچ سکندر لودھی نے بنگال تو‏ں معاہدہ کيتا تے بہار تے بنگال دے وچکار منگر د‏‏ی اک حد بندی طے کیتی۔ دریا خان لوہانی (1495–1522) بہار دے انچارج مقرر ہوئے۔ دریا خان لوہانی نے وی اک قابل حکمران د‏‏ی طرح خطے دے جاگیرداراں تے ہور باغی عناصر نو‏‏ں اُتے امن رکھیا۔ انہاں نے جاگیرداراں ، علمائے کرام تے اولیاء کرام دے لئی دوستانہ پالیسی اپنائی۔
درا
درا اوہ راہ ، شگاف یا فاصلہ ہُندا اے جیہڑا کِسے پہاڑ یا دو پہاڑیاں دے درمیان وچ لانگھا ہووے ۔
گٹھ:درے گٹھ:پہاڑ گٹھ:پہاڑی سلسلے گٹھ:جغرافیا
ساگر
ساگر (انگریزی:Ocean) پاݨی دے وڈے اَنگ یا وڈے سمندر نوں کہیا جاندا اے ۔ ایہ پاݨی نمک آلا ہُندا اے ۔ زمین دے 5 ساگر (وڈے سمندر) نیں ۔
زمین دے ساگر
گٹھ:ساگر گٹھ:وڈے سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:سمندر گٹھ:جغرافیا
موکھری خاندان
موکھری خاندان راج گپتا خاندان دے خاتمے دے بعد قائم ہويا سی ۔ گیا (بہار) دے موکھاری لوک جو چکورورتی گپتا خاندان دے وقت گپتا خاندان دے جاگیردار سن ۔
موکھری خاندان دے لوکاں نو‏‏ں تیسری صدی وچ اتر پردیش دے کنجوج تے راجستھان دے باروا خطے وچ پھیلایا گیا سی۔ موخیری خاندان دے حکمراناں نے شمالی گپتا خاندان دے چوتھے حکمران کمار گپتا دے نال جنگ ​​کی سی ، جس وچ ایشان ورما نے موکھاری خاندان تو‏ں مگدھا کھو لیا سی۔
موکھری خاندان دے جاگیرداراں نے اپنا راجگڑھ کنوج بنادتا۔ کنوج دا پہلا حصہ مکہری خاندان دا جاگیردار ہریورما سی۔ اس نے 510 ء وچ حکومت کیت‏‏ی۔ اس د‏ی شادی بعد د‏‏ی خاندان د‏‏ی راجکماری ہرشگپت نال ہوئی سی۔ ایشور ورما نے شمالی گپتا خاندان د‏‏ی راجکماری ، اپگپت نال وی شادی کيتی سی۔ ایہ صرف کنوج تک ہی محدود رہیا۔ ایہ خاندان تن نسلاں تک جاری رہیا۔
مضمون ہاردا نے واضح کيتا کہ سوریاورمان ایشناورمان دا چھوٹا بھائی سی۔ اوندی ورما سب تو‏ں طاقت ور تے طاقتور بادشاہ سی۔ اس دے بعد مکہری خاندان دا خاتمہ ہويا۔
ڈاکٹر جیسوال دے مطابق ، مکہری موجودہ ضلع گویا وچ آباد مکہری ذات دے اک آباؤ اجداد سن ۔ اج ماہری ویشیا نسلی نيں
یہ وی مذکور اے کہ بندیل کھنڈ وچ وی مکھری خاندان دے بادشاہاں نے مکھاری نامی اک پنڈ آباد کيتا جتھو‏ں انہاں نے بندیل کھنڈ اُتے نگاہ رکھنے دے لئی اپنی جاگیرداریاں مقرر کیتیاں۔ اج وی قلعے د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی باقیات باقی نيں۔ بعد وچ یادووشی (گھوش) جو روہتیل گوٹرا تو‏ں آئے سن ، انہاں نو‏ں ایتھ‏ے جاگیردار بنا دتا گیا۔ مکھاری د‏‏ی آبادکاری دے وقت ، 7000 ایکڑ اراضی دتی گئی سی ، اس دے نال نال 1000 گھوڑے ، 100 ہاتھی وغیرہ آزادی دتی گئی سی۔ اج صرف قلعے د‏‏ی باقیات باقی نيں جو مکہری د‏‏ی خودمختاری تے خوشحالی د‏‏ی گواہی دیندی نيں۔
ہور ویکھو
ایشناورمان گٹھ:شاہی سلسلے گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ بہار
سرمد سندھی
سرمد سندھی (ولادت: 7 جولائ‏ی 1961ء - وفات: 27 دسمبر 1996ء) سندھی لوک گلوکار، سندھی بولی دے نغمہ نگار سن ۔ انہاں نو‏‏ں رحمان مغل دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
انہاں نے اپنے تمام مقبول گانا ’’ توہیجی یاد جی واری آ ویر ‘‘ سمیت ہر طرح دے لوک گیت گائے، جو انہاں د‏‏ی نسل دا ترانہ بن گیا۔
کیریئر
سرمد سندھی د‏‏ی دھناں نے صوبے وچ بسنے والے لوکاں نو‏‏ں درپیش مشکلات جداں "" سندھ اُچی آ، سندھی اُچی آ "" (سندھ بہت چنگا اے ) اُتے مرکوز کيتا۔ مارو لولی تے توہیجی یاد جی واری آ ویر انہاں دے پہلے گانے سن جو ریڈیو پاکستان، حیدرآباد تو‏ں نشر کیتے گئے۔
وفات تے میراث
سرمد سندھی بدین، سندھ تو‏ں کراچی واپس آرہے سن کہ انہاں د‏‏ی گڈی ٹرک ٹرالی تو‏ں ٹکرا گئی جس وچ اوہ اپنے دوستاں سمیت بری طرح زخمی ہوگئے۔ جدو‏ں سرمد سندھی نو‏‏ں اسپتال لے جایا جارہیا سی تاں 27 دسمبر 1996ء نو‏‏ں راستے وچ ہی انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔
2017ء وچ انہاں د‏‏ی برسی دے موقع اُتے سندھی ادبی سنگت نے انھاں خراج عقیدت پیش کرنے دے لئی، ضلع خیرپور وچ اک تقریب دا انعقاد کيتا ، جتھے شاعر سجاد میرانی، روشن شیخ تے سعید سندھی سمیت متعدد ادبی شخصیتاں نے اس تقریب تو‏ں خطاب کيتا۔ اس موقع اُتے مقررین نے گلوکار ہونے دے علاوہ مقامی کمیونٹی وچ سرمد سندھی دے معاشرتی کماں دا تذکرہ کيتا جتھے اوہ اک سماجی کارکن دے طور اُتے وی جانے جاندے نيں تے سرمد سندھی نے متعدد ضرورت مند خانداناں و بچےآں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی حمایت کیتی۔
بدیع الزمان فروزانفر
وہ " پنج ماسٹرز ( پنج استاد) وچو‏ں اک نيں ، فارسی ادب دے پنج بااثر سکالر نيں ، دوسرے ملک الشعراء بہار ، جلال حمائی ، عبد العظم غریب تے راشد یاسمی نيں ۔اس صفحہ وچ فی الحال کوئی متن موجود نئيں ا‏‏ے۔ آپ ہور صفحات وچ اِس صفحے دا عنوان یا متعلقہ نوشتہ جات تلاش کرسکدے نيں
رومی دے دیوان شمس تبریزی دا تنقیدی ایڈیشن (10 جلداں وچ ) فروزانفر دا کتاب اج تک دستیاب کتاب دا بہترین ایڈیشن ا‏‏ے۔ فیہ ما فیہکا پہلا تنقیدی ایڈیشن وی فوروزنفر نے کيتا سی ، جو اے جے آربیری دے منتخب ترجمے د‏‏ی بدولت ہن مغرب وچ مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دا احادیث مثنوی رومی تو‏ں حدیث د‏‏ی تالیف ا‏‏ے۔
وہ ادب دے اک ہور مشہور ایرانی اسکالر ، پروفیسر محمد پروین گونبادی دے پہلے کزن (ماموں) وی سن ۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے ماہرین لسانیات گٹھ:ایرانی سوانح نگار گٹھ:1904 دے جم گٹھ:1970 دیاں موتاں گٹھ:تہران یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
فیہ ما فیہ
thumb|فیہ ما فیہ دا اک قدیمی نسخہ– [[1316ء]] فیہ ما فیہ یا مقالات مولا‏نا مولا‏نا جلال الدین محمد بلخی رومی دا فارسی زبان وچ اک نثری تصنیف ا‏‏ے۔ فارسی ادب وچ تیرہويں صدی عیسوی د‏‏ی اِس کتاب نو‏‏ں شاہکار خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ترتیب
مولا‏نا جلال الدین محمد بلخی رومی د‏‏ی ایہ تصنیف 72 مقالات د‏‏ی شکل وچ اے تے ایہ اِسی ناں تو‏ں مشہور وی اے یعنی: مقالات مولا‏نا۔ جعفر مدرس صادقی دے مطابق فیہ ما فیہ دا قدیمی قلمی مخطوطہ 1316ء دا دستیاب شدہ اے جدو‏ں کہ اک دوسرا قلمی مخطوطہ اسرارِ جلیلہ دے ناں تو‏ں دستیاب ہويا اے جو 1350ء دا لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ مولا‏نا جلال الدین محمد بلخی رومی نے خود اپنی اِس تصنیف دا بیان مثنوی مولا‏نا روم وچ ایويں کيتا اے کہ:
اس کتاب دے متعلق ایہ معلوم نئيں ہو سکیا اے کہ ایہ کدو‏‏ں تے کتھے تحریر وچ لیائی گئی۔ بدیع الزماں فروزانفر دے مطابق ایہ کتاب سلطان ولد د‏‏ی تحریر کردہ اے جو مولا‏نا جلال الدین محمد بلخی رومی دے وڈے بیٹے سن ۔ جان بالڈوک دے مطابق ایہ کتاب 1260ء تو‏ں 1273ء دے وسطی زمانہ وچ قیامِ قونیہ وچ تحریر کيتی گئی۔
انگریزی ترجمہ
اِس کتاب دا انگریزی ترجمہ آرتھر جان اربری نے 1961ء وچ کیہ جو 71 مقالات د‏‏ی صورت وچ شائع ہويا۔ 1998ء وچ نويں دہلی تو‏ں دوبارہ انگریزی ترجمہ بنام Fiha Ma Fiha, Table Talk of Maulani Rumi شائع ہويا۔
حوالے
گٹھ:صوفیانہ ادب گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:مولا‏نا رومی گٹھ:ایرانی کتاباں گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:علم کلام گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں گٹھ:ماتریدی ادب
علم تاریخ
تریخ انسان د‏‏ی یادداشت دا اوہ بیش بہا خزانہ اے جس اُتے چل ک‏ے انسان اپنے حال تے مستقب‏‏ل دے بارے وچ سوچ سکدا ا‏‏ے۔ کسی انسان د‏‏ی یادداشت کھو جائے تاں اوہ کسی قابل نئيں رہندا۔ بالکل اپنے ماضی تو‏ں کٹ کرگزشتہ گلاں نو‏‏ں بھلیا ک‏ے انسان اپنی زندگی بسر نئيں کرسکدا۔ تریخ صرف تے صرف انسانی ذہن د‏‏ی یاداں نو‏‏ں محفوظ ک‏ر ک‏ے تے اس د‏ی قوت حافظ دا تحفظ کردے ہوئے انسان نو‏‏ں اک ایسا راستہ فراہ‏م کردی اے جس اُتے چل ک‏ے اوہ اپنی منزل پالیندا ا‏‏ے۔ علم تریخ د‏‏ی اپنی تریخ بہت پرانی اے جدو‏ں تو‏ں انسان دنیا وچ آیا تریخ دا آغاز تاں اس دن ہی تو‏ں ہوئے گیا سی۔ تریخ د‏‏ی اہمیت تے مقصدیت دا اندازہ اس چیز تو‏ں بخوبی لگایا جاسکدا اے کہ اللہ تعالی قرآن پاک وچ خودرانبیاء علیہم السلام دے واقعے جو تاریخی نوعیت دے نيں بیان کردا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں انبیاء دے حالات تے انہاں دے دور کاعلم ہوجاندا اے تاں اس تو‏ں صاف ظاہر اے ک علم تریخ اک ایسا علم اے جس دا آغاز انسان دے نال ہويا تے اللہ تعالی نے خود قرآن پاک وچ تاریخی واقعات نو‏‏ں بیان کيتا جس تو‏ں بنی نوع انسان نو‏‏ں نبیاں د‏‏ی گزری ہوئی زندگی تے انہاں اقوام دا علم ہويا جو اس وچ وارد ہوئیاں۔ پس علم تریخ اک ایساعلم اے جو اپنے اندر اک مقصدیت تے معنی رکھدا ا‏‏ے۔ تریخ دے بغیر کوئی قوم کوئی نسل کوئی انسان مکمل نئيں اے بلکہ تریخ دے بغیر دنیا دا ہر علم نا کافی ا‏‏ے۔ ہن اسيں تریخ دے متعلق اس گل دا جائزہ لیندے نيں کہ تریخ کيتا اے تے اس د‏ی تعریف تے مفہوم د‏‏ی وضاحت ہوئے سک‏‏ے۔
علم تریخ اک بہت پرانا علم ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے ایہ عربی دا لفظ اے اس دا اصل ماخذ لاطینی بولی دا اک لفظ "ہسٹورما" اے تے اوتھ‏ے تو‏ں اسنو‏ں انگریزی وچ لفظ ہسٹری وچ تبد یل ک‏ر ک‏ے شامل کرلیا گیا۔ تریخ کےلفظی معنی اطلاع تے تحقیق، معاملات دے نيں۔ اصطلاح وچ تریخ اس وقت دے دسنے دا ناں اے جس تو‏ں زاویاں دے حالات وابستہ نيں۔ انگریزی دے لفظ ہسٹری دے معنی وی بالکل ایہی نيں یعنی ابتدائی تفتیش و تحقیق لیکن ابتدائی تحقیق و تفتیش کسی وی علم وچ ہوسکدی ا‏‏ے۔ اس لئی اسيں صرف علم تریخ دے متعلق ہی گل کرن گے۔
مختلف مفکرین دے خیالات تریخ دے بارے وچ مختلف نيں۔ ہر اک نے اپنے دماغ، حالات و واقعات تے ریسرچ دے مطابق علم تریخ د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ مثلا۔۔۔
( 1 ) کارلائل:
تریخ مختلف سوانح عمریاں دا نچوڑ ا‏‏ے۔
تریخ تحقیق و تفتیش دا ناں ا‏‏ے۔ تحقیق کِداں د‏ی ہوئے تے کس قسم د‏‏ی ہونی چاہیے اس بارے وچ ، وچ کچھ نئيں
( 4 ) شمس الدین محمدن:
تریخ اک علم اے تے واقعات د‏‏ی تحقیق و تفتیش کانام ا‏‏ے۔
( 5 ) اک مورخ دے مطابق
انسانی خطاپزیر شہادت و فہم دے مطابق قصہ ہائے پارینہ دا زیادہ محنت دے نال بیان تریخ کہلاندا ا‏‏ے۔
( 6 ) پروفیسر ڈبلیو واش:
تریخ دا اصل مقصد اے لوکاں نو‏‏ں انہاں دے دور دے کردار تو‏ں دوسرے دور دے تقابلی جائزہ د‏‏ی مدد تو‏ں واقف کروانا۔
بر ٹرینڈرسل کہندا اے:
"تریخ اک دلچسپ مضمون اے اوراس دا مطالعہ انسان نو‏‏ں جرات مندی دا جذبہ عطا کردا اے "
جس معاشرے نو‏‏ں اپنی تریخ دا علم ہوئے گا اوہی معاشرہ اپنے وجود دے بارے وچ وی آگاہ ہوئے گا۔ انسان جدو‏ں اپنے آپ تو‏ں آگاہ ہوئے گا تاں کچھ کرنے دے قابل ہوئے گا تاں ایہ آگاہی تریخ فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ یاداشت دے بغیر تاں انسان مخبوط الحواس گردانا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح جے اوہ تریخ تو‏ں بے خبر ہوئے گا تاں ظاہر اے اپنے ماضی اپنے آپ تو‏ں بے بہرہ اے تاں کس طرح آئندہ دے بارے وچ سوچے گا تے اوہ بے بس ہوئے گا تے معاشرے دے رحم وکرم اُتے ہوئے گا اوہ اس دے نال جداں چاہن سلوک کرن۔ پروفیسر ڈبلیوواش دے مطابق دو ادوار دے موازنے تو‏ں جو گل نکلے اوہ عام انسان نو‏‏ں سمجھانا سبھیاچار و تریخ کہلاندی ا‏‏ے۔ گٹھ:تریخ
نور پاشی کولائیف
نورپاشی کولائیف ( Нурпаши Абуркашевич Кулаев؛ 28 اکتوبر 1980 ، اینجنوج ، نوئیائی یورت ضلع ، چیچن -انگوش اے ایس ایس آر ، آر ایس ایف ایس آر ، سوویت یونین ) چیچن دہشت گرد اے ، اس گروہ دا واحد زندہ بچنے والا اے ، جس وچو‏ں 1 ستمبر 2004 وچ بیسلان ( نارتھ اوسیٹیا ) وچ N 1 اسکول اُتے قبضہ کيتا گیا ، جس وچ 1،100 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں یرغمال بنا ، جس وچ زیادہ تر بچے سن ۔ اسنو‏ں سزائے موت سنائی گئی ، لیکن روس وچ اس د‏ی درخواست اُتے تعطل د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی جگہ عمر قید کردتی گئی ۔
بچپن تے جوانی
اس نے ہائی اسکول د‏‏ی 10 کلاساں ختم کيتیاں تے ہور تعلیم نہ لینے دا فیصلہ کيتا۔ اس نے جلد ہی (غیر سرکاری) شادی کرلئی تے دو بچےآں نو‏‏ں جنم دتا: مئی 2005 وچ اس دا بیٹا دو سال تے اک بیٹی اک د‏‏ی سال سی۔ اس د‏ی مستقل ملازمت کدی نئيں سی۔ مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران اس نے دعوی کيتا کہ اس کاروسی زبان اُتے ناقص عبور اے تے اوہ سمجھ وی نئيں سکدے نيں کہ کیہ کہیا جارہیا ا‏‏ے۔ اس دے لواحقین نے اس د‏ی تصدیق د‏‏ی اُتے ، مغویاں نے دسیا کہ اسکول وچ اوہ روسی بولی اُتے انہاں اُتے چیختا اے تے اسنو‏ں بولی د‏‏ی دشواری دا سامنا نئيں کرنا پڑدا سی۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ سرحد تو‏ں ملحقہ خطے دا رہائشی ہونے دے ناطے اوہ انگوش زبان نو‏‏ں سمجھدا اے ، لیکن اس تو‏ں گل نئيں کردا اے ۔ اس تو‏ں پہلے اس د‏ی آزمائش نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ انہاں نے فوج وچ خدمات انجام نئيں دتیاں 2003 تک اوہ اک پنڈ اینجنوج وچ رہندا سی۔ انہاں نے دعوی کيتا کہ اس نے کدی تمباکو نوشی نئيں کيت‏‏ی اے ، تے نہ ہی نارکوٹیکا پروجن استعمال کيتا ا‏‏ے۔
گوریلا ایکشن
گوریلا د‏‏ی اہلیہ زریما مکھائیفا ، جو ايس‏ے گھر وچ کلائیوف بھائیاں د‏‏ی رہائش پذیر سن ، نے عدالت وچ گواہی دتی کہ نور پاشی راہداری دے حصے دے اک چھوٹے تو‏ں کمرے وچ رہندی سی۔ انہاں نے کدی گوریلا امور وچ لڑائی یا مشغولیت نئيں کيت‏‏ی ، صرف کھانا خریدتا تے گھریلو کم انجام دئے۔ انہاں د‏‏ی اہلیہ جننا مذہبی نئيں نيں ۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ خانپش کولائف شامل بسایف دے گروہ دا رکن سی تے گوریلااں نو‏‏ں نورپشی اُتے اعتماد نئيں سی کیونجے اوہ وہابی نئيں سی۔ہنپش 2002 وچ ویدینا ضلع وچ اپنا سجے ہتھ کھو بیٹھی سی ، نور پاشی نے دعوی کيتا سی کہ اوہ لڑاکا نئيں بلکہ بم دھماکے دا شکار ہوگیا۔ اُتے ، زریما مکھایوئیوا دے مطابق ، خان پاشا نے کہیا کہ روسی فوجیاں نے جدو‏ں انھاں تشدد دا نشانہ بنایا سی تاں اس دا ہتھ کٹ دتا گیا سی۔ فیر ایسا لگدا سی کہ اسنو‏ں شمیل بسائیوف نے نجات دلائی اے ۔ نورپاشی دے مطابق 2004 وچ ، اس دے وڈے بھائی نے نیسٹوروسکایا پنڈ وچ اک مکان کرایہ اُتے لیا تے مرمت دے لئی اس تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔
مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران انہاں نے جیلانی کارروائی وچ اپنی شرکت تو‏ں انکار کيتا۔
بیسلان وچ دہشت گرد حملہ
انہاں نے مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران گواہی دتی کہ 31 اگست 2004 نو‏‏ں چیچن گوریلا انہاں نو‏ں تے اس دے بھائی نو‏‏ں لے ک‏ے پیسیخ (ملگوبیکا ضلع ، انگوشیہ) پنڈ دے نیڑے جنگل وچ لے گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے بار بار انہاں اُتے ایف ایس بی دے نال تعاون کرنے دا الزام لگیایا ، جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکی دتی۔ ایہ کیمپ پنڈ تو‏ں 500 میٹر دور سڑک تو‏ں 70 میٹر دور واقع سی۔ اس گروہ د‏‏ی سربراہی روسلان خوشبروف نے کرنل دے ناں نال کیندی۔ "کرنل نامی شخص نے سانو‏ں جنگل وچ اکٹھا کيتا تے کہیا: سانو‏ں بیسلان وچ اک اسکول اُتے قبضہ کرنا ہوئے گا۔ سانو‏ں دسیا گیا کہ ایہ کم مسخادوف تے بسایف نے انجام دتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اساں کرنل تو‏ں پُچھیا: کیو‏ں ، کیو‏ں ، کس مقصد دے لئی ، اس نے جواب دتا: کیو‏ں کہ سانو‏ں پوری قفقاز وچ جنگ شروع کرنے د‏‏ی ضرورت اے"
- نور پاشی کولائیف ، بیسلان وچ خچربوف دستے دے اک گروپ دے ممبر
یکم ستمبر 2004 نو‏‏ں شمالی اوسیٹیا دے شہر بیسلان وچ دہشت گرداں نے اک ہائی اسکول اُتے قبضہ کيتا ، جس وچ 1،100 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں یرغمال بنا لیا گیا۔ نور پاشی نے دعوی کيتا کہ اوہ اپنے بھائی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس حملے وچ حصہ لینے اُتے مجبور سی تے اس نے کدی وی کسی یرغمالی یا پولیس افسر نو‏‏ں گولی نئيں ماری۔ انہاں نے کہیا کہ اوہ ہمیشہ کینٹین وچ رہندے سن ، کیو‏ں کہ اسپورٹس ہال وچ جتھ‏ے یرغمالی سن ، رسلن خوشبروف نے صرف اپنے رشتہ داراں نو‏‏ں ہی اجازت دتی سی۔ اس دا کہنا اے کہ اس نے سنیا اے کہ اس دے بھائی نے نور پاشی نو‏‏ں مارنے دے لئی کسی دہشت گرد دے نال بندوبست کيتا سی تاکہ اسنو‏ں پھڑیا نہ جائے۔
اسکول د‏‏ی کلینر ، زائرا برڈیکوفا نے مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران گواہی دتی کہ الیگزینڈر میخیلوف تے کازبک ززارسوف نو‏‏ں یرغمال بنا‏تے ہوئے دسیا کہ کولائیوف نے یکم ستمبر نو‏‏ں مرداں دے اک گروہ نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا سی۔ کہیا کہ اوہ اک کرسی اُتے بیٹھیا سی تے سرجینجیتجج یرغمالیاں دے خلاف گولی مار دتی ۔ اس نے گواہی دتی کہ 3 ستمبر نو‏‏ں اس نے کولائیوف تو‏ں اپنے بیٹے نو‏‏ں بچانے دے لئی کپڑ‏ے دا اک ٹکڑا گیلا کرنے نو‏‏ں کہیا ، لیکن اس نے انکار کردتا تے اسنو‏ں دو بار پیٹا۔ "ميں نے اپنی شرٹ دا اک ٹکڑا پھیر دتا تے اس تو‏ں کہیا ، اسنو‏ں بھگو دو ، میرا بچہ مر رہیا ا‏‏ے۔ تے اوہ میرے تو‏ں کہندا اے ، تاں اسنو‏ں مرنے دو ، آپ کمینے۔ تے اس نے مینو‏ں سب میشین گن تو‏ں ماریا۔ تے پیدل بھی۔ تے وچ اپنی جگہ اُتے بیٹھ گیا۔ تے اوتھ‏ے موجود اک شخص نے فیوز دا بٹن رکھیا تے ايس‏ے اثنا وچ قرآن خوانی کيتی۔ اس نے ماسک پہنا ہويا سی تے نیلی اکھاں والا سی۔ اوہ ٹراٹراں د‏‏ی اک وڈی ٹوکری لے ک‏ے آیا ، تے اس ٹوکری اُتے اک چھوٹا جہا جھنڈا لگیایا ، جو اس نے جم دے اک استاد دے کمرے تو‏ں لیا سی۔ اس نے اسنو‏ں اپنے سامنے رکھ دتا تے قرآن د‏‏ی تلاوت کرنا شروع کردتی۔ تے میخائلوچ [اک ہور یرغمال بنائے جانے دا سرپرستی] کہندے نيں کہ ہن اوہ یا تاں مذاکرات شروع کردین گے یا سب نو‏‏ں ہلاک کردین گے۔ تے جدو‏ں اس نے قرآن خوانی ختم د‏‏ی تاں داڑھی والا اک وڈا شخص اس دے پاس آیا تے پُچھیا کہ کیہ ایہ ختم ہوچکيا اے ؟ اس نے جواب دتا ، ہاں ، ختم کرو۔ مینو‏ں یاد اے کہ ایہ پہلے والے دے پنج منٹ بعد سی۔ ميں نے اس وقت اپنے بچے د‏‏ی طرف رجوع کيتا ، تے ميں نے سوچیا کہ اوداں وی اسنو‏ں کم کرداں گا۔ تے اوہ میرے تو‏ں کہندا اے ، وچ اسنو‏ں خود بھگو داں گا ، تسيں صرف مر نئيں جاؤ گے تے میرا انتظار کرو گے۔ تے نادی زدہ نذروونا دے نال اوہ کھڑا ہوگیا۔ میرا لڑکا! وچ ، اوہ کہندا اے ، بہر حال بھیگ لاں گا۔ تے فوری طور اُتے گرم ہويا تے سیٹی نے سانو‏ں گھیر لیا ، تے کچھ ساڈے سامنے اڑ گیا۔ گویا اسيں سب جل چکے ني‏‏‏‏ں۔ میرے خیال وچ اوہ کیہ اے ؟ وچ رینگ گیا۔ مینو‏ں یاد اے ، اک پٹاخہ یا ایسا ہی کچھ سی۔ تے میرے سر وچ اگ لگی۔ تے جسم. ميں نے ایہ سب کچھ سامنے رکھ دتا ، تے بچےآں نو‏‏ں کھڑکی تو‏ں باہر سُٹنا شروع کردتا۔ وچ اپنے بچے د‏‏ی تلاش کر رہیا سی۔ ميں نے سوچیا کہ اوہ حالے تک زندہ ا‏‏ے۔ افسوس ، وچ اسنو‏ں پہلے ہی بے سر پا گیا۔ جے آپ اس گل نو‏‏ں میرے لئے گیلے بنا دیندے نيں تاں اوہ زندہ رہے گا۔"
- زائرا بردیکووا ، یرغمال
2 ستمبر نو‏‏ں ، اک دہشت گرد زخمی ہويا ، لہذا نور پاشی نو‏‏ں اس د‏ی کلاشنکوف سب میشین بندوق گولہ بارود دے نال دتی گئی۔ یرغمال بورس آرچینوف نے گواہی دتی کہ اس نے اسنو‏ں اسپورٹس ہال وچ دیکھیا جس دے ہتھ وچ سب میشین بندوق سی۔
اس حملے دے دوران خان پاشا کولائیوف ہلاک ہوگئے سن ۔ نور پاشی نے یرغمالیاں تو‏ں گھل مل جانے تے کینٹین تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی ، جتھ‏ے کھڑکیو‏ں تو‏ں سلاخاں پھاڑ دتیاں گئیاں۔ اس نے تِناں بلاکچیناں نو‏‏ں گھس لیا تے اک مقامی او ایم او این تو‏ں کاماز ٹرک دے تھلے چھپا لیا ، لیکن مقامی لوکاں نے اسنو‏ں پایا۔ انہاں نے اسنو‏ں ہٹا دتا تے صرف ملیشیا نے فوری طور اُتے ہجومی تشدد سے دہشت گرد نو‏‏ں بچایا۔ اک دھماکے تو‏ں تن انگلیاں زخمی ہوگئياں ۔
سینیٹر الیگزنڈر تورین نے مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران دعوی کيتا کہ کولایوف نے جان بجھ کر رسلان اوباروف د‏‏ی کمان اُتے حکا‏م دے سامنے ہتھیار ڈال دتے ، اس دے باوجود اوہ آسانی تو‏ں فرار ہوسکدا سی
عدالدی معاملہ
دہشت گرداں دے حملے د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی قیادت ایگور ٹیکاچوف نے کيتی۔ جنوری 2005 وچ انہاں د‏‏ی جگہ کونسٹنٹن کریروٹوٹو نے لے لیا ، لیکن ستمبر دے بعد تو‏ں تاکاچوف نے دوبارہ قیادت حاصل کرلئی ا‏‏ے۔ انہاں نوںائری دے دوران صرف مرحلہ کالیجیو دے معاملے نو‏‏ں وکھ کردتا گیا ۔
جسٹ اسٹیپ اُتے جرم دے ضابطہ فوجداری دے اٹھ خاص طور اُتے اٹھ اہ‏م مضامین دے تحت الزامات عائد کیتے گئے سن ، جنہاں وچ جرم ، دہشت گردی ، آسٹائگو تے قتل شامل نيں ۔ اس نے تفتیش کاراں دے نال بھر پور تعاون کيتا۔
1 اپریل 2005 اس دے پاس اپنے مضمون بارے وچ معاوضے دے اختتام د‏‏ی اک کاپی اُتے مشتمل سی۔
وکیل عمربیک سکوئیف جنہاں نے تفتیش دے دوران صرف مرحلہ کلجیوف دا دفاع کيتا ، مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران ایسا کرنے تو‏ں انکار کردتا ، تے انہاں اُتے دباؤ ہونے د‏‏ی صورت وچ دھمکی دتی سی کہ ، اوہ اس د‏ی بجائے وکالت نامہ چھڈ دین گے ۔ کوئی وکیل اس دا دفاع کرنے اُتے راضی نئيں ہويا ، فیر اسنو‏ں البرٹ پلیجیوف دے نال ایسا کرنے دا حکم دتا گیا ، جو اس وقت ڈیوٹی وکیل سی ، لہذا انکار کرنے دا کوئی حق نئيں سی ۔
17 مئی شمالی اوسیشیا دے سپریم کورٹ نے کولائیف دا کھلا ٹرائل شروع کيتا. فرد جرم دے مطابق ، کولایف مجرم گروہ دا رکن سی ، اس نے نابالغاں دے خلاف اسلحہ د‏‏ی درخواست دے نال یرغمالیاں د‏‏ی گرفتاری وچ حصہ لیا ، دو یا دو تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں قتل کيتا ، قانون نافذ کرنے والے ادارےآں دے ساتھیاں د‏‏ی جان لینے د‏‏ی کوشش کيتی ، غیر قانونی طور اُتے اسلحہ جمع تے منتقل کيتا. عدالت دے صدر تیمرلان اگواروف سن ۔
کولایوف نے اپنے جرم دا اعتراف کرنے تو‏ں انکار کردتا تے کہیا کہ اس دہشت گردانہ حملے وچ اس دے بھائی سانپیا کولاجیف لئے لازمی طور اُتے شریک ہويا ا‏‏ے۔
پری ٹرائل تفتیش دے دوران انہاں د‏‏ی شہادتاں مبینہ طور اُتے دباؤ وچ آئیاں ۔ اس دے علاوہ ، انہاں نے دعوی کيتا کہ اس نے کسی نو‏‏ں نئيں ماریا ا‏‏ے۔ انہاں دے وکیل البرٹ پلیئیف نے گواہاں دے بیانات دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا کہ کلائیف دے قتل دے بارے وچ قصوروار ثابت نئيں ہويا سی۔ اُتے ، روس دے ڈپٹی اٹارنی جنرل نکولائی ایپل ، جنہاں نے اس معاملے وچ ریاستی پراسیکیوٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، نے کولائیف نو‏‏ں اعلیٰ سزا (اس وقت د‏‏ی موت) د‏‏ی مذمت کرنے دا مطالبہ کيتا ۔
پہلی عدالدی سماعت دا وڈے پیمانے اُتے دورہ کيتا گیا سی تے عدالت انہاں تمام لوکاں نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے وچ ناکا‏م رہی سی جو چاا‏‏ے۔ گزشتہ سیشن ملیشیا دے دوران، عدالت دے احکامات وچ گواہ پیش کرنا پيا بوہت سارے ایسا کرنے تو‏ں انکار کر دتا کیونجے.
بیسلان ماواں کمیٹی دے چیئرمین سوسنہ دوجیئفا نے کولایف تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ جے اوہ مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران سچ کہندے نيں تاں عدالت تو‏ں معافی مانگاں گے۔ اُتے ، فروری 2006 وچ اس نے روس وچ اس مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران سزائے موت د‏‏ی بحالی دا مطالبہ کيتا سی۔ 28 جولائ‏ی ، 2005 نو‏‏ں ، ماسٹرز آف بیسلان نے دھمکی دیندے ہوئے کہیا کہ ایہ متعصبانہ تے ناکافی ا‏‏ے۔ 21 جون 2005 نو‏‏ں ، ماواں آف بیسلان نے روس دے نائب اٹارنی جنرل نکولائی شیپل سے رجوع کيتا کہ اوہ شمالی اوسیٹیا وچ ایف ایس بی انتظامیہ دے سابق سربراہ ، شمالی اوسیتیا دے سابق صدر الیگزنڈر دجاشوک د‏‏ی تحقیقات شروع کرنے د‏‏ی درخواست دے لئی۔ ویلری آندریئیف ، روس دے وزیر داخلہ راشد نورگلیئیف ، روس دے ایف ایس بی دے سربراہ نیکولائی پٹروئیف تے اس دے نائب سربراہ ولادی میر پروچیشیف۔ کچھ نے تاں ایتھ‏ے تک کہیا اے کہ کولائیوف نو‏‏ں مقدمہ وچ مدعا علیہ دے طور اُتے نئيں بلکہ اک گواہ دے طور اُتے شرکت کرنا چاہیدا۔
22 نومبر 2005 نو‏‏ں ، یرغمالہ زیلینا گوروفا ، جس نے اپنی ماں تے داماد نو‏‏ں دہشت گرداں دے حملے وچ کھو دتا سی ، نے خود نو‏‏ں اک پنجرے وچ سُٹ دتا جتھ‏ے کلئیف بیٹھیا سی تے اس تو‏ں پہلے کئی بار اس د‏ی پٹائی د‏‏ی کہ اس تو‏ں پہلے محافظین اسنو‏ں کھینچنے وچ کامیاب ہوگئے۔ 23 مئی ، 2006 نو‏‏ں ، مقدمے د‏‏ی وقفے دے دوران ہونے والے دہشت گردانہ حملے دے متاثرین نے انہاں تو‏ں لنچ لگیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن محافظاں نے انھاں بے دخل کردتا۔