cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مھدی منتظر تے اسلامی فکر
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
ہشتم۔ اساں اپنی تالیف کردہ کتاب "اول مظولم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام(۱۰۸) " وچ غُسل پیغمبرؐ، ادائے قرض، حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی خلافت تے جانشینی تے انہاں د‏‏ی اطاعت تے فرماں برداری دے بارے وچ آنحضرت د‏‏ی وصیتاں نو‏‏ں تفصیلاً اہل سنت د‏‏ی کتاباں تو‏ں ثابت کيتا اے لہذا اہل سنت د‏‏ی کتاباں وچ موجود متعدد روایات د‏‏ی روشنی وچ کلمہ "بعدی" دے "مع الفصل" اُتے دلالت کرنے د‏‏ی گنجائش ہی نئيں رہ جاندی اے کیونجے ایہ تمام روایات اس امر د‏‏ی حکایت کر رہیاں نيں کہ رحلت رسول اللہﷺ دے فورا بعد حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی طرف رجوع کرنا ضروری ا‏‏ے۔
۶ ۔ینابیع المودۃ، شیخ سلیمان قندوزی، ص ۴۴۸۔
نکتہ: ساڈی کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام " پڑھنے تو‏ں محترم قارئین اُتے اس روایت کيتی حقیقت اظہر من الشمس ہوجائے گی۔
اول۔ کتاباں اہل سنت تو‏ں نقل شدہ دس روایات وچ لفظ "بعد" یائے متکلم "ی" د‏‏ی طرف مضاف ہويا اے ؛ جو تن دلیلاں د‏‏ی بنا اُتے بلافصل ہونے اُتے دلالت کر رہیا اے:
۱ ۔ دلیل تبادر: مخاطبین جدو‏ں رسول اکرمؐ تو‏ں ایہ جملہ سندے نيں کہ "میرے بعد علی بن ابی طالب  خلیفہ ہون گے" توجو گل فورا ذہن وچ آندی اے اوہ ایہ اے کہ علی علیہ السلام ، نبی کریمﷺ د‏‏ی رحلت دے فورا بعد خلیفہ قرار پاواں گے خصوصاً جدو‏ں کہ مختلف انداز تو‏ں ایہ لفظ نقل ہويا اے مثلاًٍ: "ه تے خلیفتی مِنۡ بَعۡدی، اَنۡتَ خلیفتی تے اَنۡتَ اَوۡلی بِالۡمُؤۡمنین مِنۡ بَعۡدی، اَنۡتَ وَلیُّ کُلّ مؤمنٍ بَعۡدی تے مؤمِنَةٍ، اَخی تے وَصیِّی تے خلیفتی وَ الاِمامُ بَعۡدی ۔۔۔"
۱ ۔ روز غدیر نبی کریمﷺ نے لوکاں نو‏‏ں آواز دی، پس اس دن حضور ؐ نے کيتا خوب فرمایا۔
نکتہ: امام احمد ابن حنبل(۲۲) نے عاصم تو‏ں انہاں نے زر تو‏ں انہاں نے عبد اللہ تو‏ں ایہی روایت نقل کيتی اے لیکن اس وچ لفظ "اسمُہُ اسمی" نئيں ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے کتاب(۲۳) وچ اک ہور مقام اُتے دوسرے طریق تے سند دے نال اس روایت نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
عقد الدّرر(۴۴) نے روایت نقل کيتی اے: ابو جعفر  امام محمد باقر نے فرمایا: امیرالمؤمنین حضرت علی علیہ السلام تو‏ں صفات مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) دے بارے وچ سوال کيتا گیا تاں آپ  نے فرمایا: مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) متوسط القامہ جوان نيں، انہاں دا چہرہ خوبصورت اے، انہاں دے بال کاندھاں اُتے پئے ہون گے، انہاں دے چہرہ دا نور انہاں دے بالاں د‏‏ی سیاہی تے ریش مبارک اُتے غالب آرہیا ہوئے گا۔
۳۰ " وَ عَن شُعَیبِ(۴۶) اِبنِ اَبی حَمزةُ، قالَ: دَخَلتُ عَلی اَبی عَبدِ الله ِ الۡحُسیۡنِ ابۡنِ عَلیٍّ‘، فَقُلۡتُ لَه ُ: اَنۡتَ صاحِبُ ه ذَا الۡاَمۡرِ؟؛ قالَ : لا، فَقُلۡتُ: فَوَلَدُک؟ قالَ: لا، فَقُلۡتُ: فَوَلَدُ وَلَدِکَ؟ قَال : لا، فَقُلۡتُ فَمَنۡ ه ُو؟
۲.کذب تے جھوٹھ اُتے عموماً اِنّی زیادہ مقدار وچ راویاں دا متفق ہونا اک محال تے غیر ممکن امر اے ۔ لہٰذا ابو الفیض غماری شافعی ( متوفی۱۳۸۰ ھ ق) استاد دانشگاہ الازھر اپنی کتاب "ابرازُ الوھم المکنون من کلام ابن خلدون" روایات ِ مہدی موعود دے تواتر کواسی راہ تو‏ں ثابت کردے ہوئے کہندے نيں : واضح رہے کہ تیس افراد پرمشتمل جماعت کاجھوٹھ اُتے متفق ہونا عادتاً محال اے فیر اسک‏‏ے بعد اصحابِ پیغمبر جو کہ روایاتِ مہدی موعود دے راوی نيں اورانہاں نے پیغمبر گرامی تو‏ں روایات نو‏‏ں نقل کيتاہے انہاں دے ناں بیان کردے نيں جنہاں دے ناں نامی مندرجہ ذیل نيں:
۱۲. ام حبیبہ،
٧۴ ۔ایضاً، ص ۱٧۹، ۱٧۲، ۱۳۲۔
۱۱۴ ۔سورہ نحل (۱۶) آیت ۴۳۔
عبد الرزاق نے کتاب جمع وچ معمر دے توسط تو‏ں قتادہ تو‏ں روایت کيتی اے کہ حضور د‏‏ی رحلت دے بعد حضرت علی علیہ السلام نے انہاں دے قرض یعنی تقریباً پنج لکھ درہم ادا کيتے۔
اولاً: علمائے اہل سنت د‏‏ی معتبر تے مستند کتاباں تو‏ں ماخوذ اے، جس طرح ہور ابواب وچ وی اس نکتہ دا خیال رکھیا گیا ا‏‏ے۔
احمد ابن حنبل مسند وچ تے میر سید علی ہمدانی شافعی مودّۃ القربیٰ د‏‏ی چوتھ‏ی مودت دے آخر وچ روایت کردے نيں کہ پیغمبر اکرمﷺ نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا: "یا عَلیُّ اَنۡتَ تُبۡرِءُ ذِمَّتی وَ اَنۡتَ خَلیفَتی عَلی اُمَّتی " اے علی علیہ السلام توانو‏‏ں میری ذمہ داری تو‏ں عہدہ برا ہونا اے تے تسيں ہی میری اُمت وچ میرے جانشین ہوئے۔
حافظ ابو نعیم اصفہانی(۸۹) ، محمد بن عمران خراسانی(۹۰) ، ابو سعید خرکوشی(۹۱) ، سجستانی(۹۲) ، خوارزمی(۹۳) ، ابن جوزی(۹۴) ، محمد بن یوسف گنجی شافعی(۹۵) ، حموینی(۹۶) تے جلال الدین سیوطی(۹٧) نے نقل کيتا اے کہ خطبہؐ غدیر دے بعد حسان بن ثابت نے عرض کيتا:
۶ ۔ جدو‏ں اسيں کتاباں اہل سنت دا مطالعہ کردے نيں تاں بعض ایسی روایات نظراں دے سامنے آندیاں نيں جنہاں دے مطابق حضرت عمر نے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت اُتے ممانعت عائد کرنے دا اعتراف کيتا ا‏‏ے۔ اسيں ایتھ‏ے بطور نمونہ صرف اک مثال پیش ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ہور حضرت مہدی (عج) دے بارے وچ پیغمبر گرامی قدر د‏‏ی بیان کردہ بشارتاں وچ آپ ملاحاظہ فرما رہے نيں کہ:
ابو الفضل احمد بن طاہر اپنی کتاب تریخ بغداد وچ سند معتبر دے نال تے ابن ابی الحدید(۸۵) وی حضرت عمر د‏‏ی شرح زندگانی وچ روایت کردے نيں کہ اک مرتبہ راستہ وچ اک مقام اُتے عمر تے عبد اللہ بن عباس دا سامنا ہوگیا تاں عمر نے عبد اللہ بن عباس تو‏ں سوال کيتا تواڈے چچا زاد بھائی دا کیہ حال اے ؟
٧. ایہ اوہ روایت اے جسنو‏ں علمائے اہل سنت نے نقل کيتا تے تصریح د‏‏ی اے لیکن عملاً اسنو‏ں مکمل طور اُتے نظر انداز کر دتا اے تے شیعاں اُتے کذب تے کفر تے ارتداد وغیرہ د‏‏ی تہمتاں لگاندے نيں۔
۱۸ ۔ شیخ سلیمان حنفی بلخی(۴۴) ، بسند شیخ ابو اسحاق کلابادی بخاری، جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں روایت کردے نيں:
إِلَهُكَ مَوْلَانَا وَ أَنْتَ وَلِيُّنَا وَ لَنْ تَرَ مِنّا فِی الۡوِلَایَةِ عَاصِياً
مہدی (عج) میری عترت وچو‏ں ہون گے تے اوہ میری سنت د‏‏ی خاطر جنگ کرن گے
رسول اکرمﷺ نے فرمایا: جے دنیا د‏‏ی مدت اک دن تو‏ں زیادہ باقی نہ بچے تاں خدا اس دن نو‏‏ں اِنّا طولانی کر دے گا ایتھ‏ے تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد سلطانِ جبل الدیلم تے قسطنطنیہ بن جائے۔
۳۰ ۔ینابیع المودۃ، باب ۹۵، ص ۴۹۵، طبع۸، دار الکتب العراقیہ سال ۱۳۸۵۔
۲۵ ۔ صاحب ینابیع المودۃ(۵۳) نے امیر المؤمنین علی بن ابی طالب‘سے روایت کيتی اے کہ :"قال رسول الله ﷺ: لا تَذه َبُ الدُّنیا حَتّی یقوُمَ بِاُمَّتی رَجُلٌ مِن وُلدِ الحُسَینِ یملَاُ الاَرضَ عَدلاً کَما مُلِئَت ظُلماً "
د: جے حقیقت نو‏‏ں ايس‏ے طرح تسلیم کيتا جائے جو آپ کہندے نيں تاں فیر خلفاءِ راشدین، خلفاءِ بنی امیہ تے عباس دے ناں وی تاں قران وچ مذکور نئيں نيں لہذا حضرت ابوبکر د‏‏ی اتباع وی نئيں کرنی چاہیے، کیونجے آپ ہی اعتراض کردے نيں کہ انہاں دا ناں قران وچ نئيں اے لہذا انہاں د‏‏ی خلافت تے امامت برحق نئيں اے ۔۔۔
۱ ۔ینابیع المودہ، باب ۶۸، ص ۴۰۶، طبع دار الکتب العراقیہ، سال ۱۳۸۵ ھ ق، طبع ہشتم بر بنائے نقل از کتاب "الدر المنظم شیخ کمال الدین ابو سالم محمد بن طلحہ حلبی شافعی۔
ب: جدو‏ں اسيں طہارت تو‏ں دیّت تک قوانین تے احکا‏م اسلامی دا مطالعہ کردے نيں تاں اسيں دیکھدے نيں کہ قران کریم نے جزئیات دے بجائے کلیات دے بیان اُتے اکتفاء کيتا اے مثلاً: قران نے نماز د‏‏ی رکعات د‏‏ی تعداد بیان نئيں کيت‏‏ی ہور مبطلات نماز، شکوک تے اجزاء تے شرائط نماز د‏‏ی جزئیات نو‏‏ں بیان نئيں کيتا ا‏‏ے۔
اول: اسيں کتاب "اول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی علیہ السلام " طبع اول(۵) دے صفحہ ۲۶ تو‏ں ۴۵ اُتے ایہ گل ثابت کرچکے نيں کہ حدیث غدیر، متن تے سند دے اعتبار تو‏ں متواتر تے قطعی الصدور اے تے اس دے صادر ہونے وچ ذرّہ برابر شک تے شبہ نئيں ا‏‏ے۔ تے موجودہ روایت کيتی دلالت وی کتاباں اہل سنت د‏‏ی روشنی وچ واضح طور اُتے بیان کردتی ا‏‏ے۔
۵۱. عمر ابن خطاب (۲۳ ھ ق)
نکتہ: ايس‏ے روایت نو‏‏ں یوسف بن یحیی مقدس شافعی(۵۱) نے "رَجُلٌ مِن أمَّتِی " دے وادھا دے نال نقل کيتا ا‏‏ے۔
حضرت مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) دا چہرہ درخشاں ستارے د‏‏ی مانند ہوئے گا
۳۴ ۔ ابن حجر نے اپنی کتاب صواعق محرقہ وچ اہل بیت علیھم السلام د‏‏ی شان وچ وارد شدہ آیات نو‏‏ں نقل کرکے بارہويں آیت دے ذیل وچ رؤیانی تے طبرانی وغیرہ تو‏ں روایت نقل کيتی اے کہ رسول خداﷺنے فرمایا:
۸۶. مسند(ابویعلی)
عمر نے کا: یقیناً رسول اللہؐ انہاں دے (علیؑ) بلند مقام تے مرتبہ دے قائل سن لیکن ہرگز اس دا مطلب اثبات حجت یا قطع عذر نہ سی۔ رسول خداؐ کدی کدی امت نو‏‏ں انہاں دے بارے وچ آزماندے تے کدی علی علیہ السلام نو‏‏ں امر خلافت سپرد کرنے دے سلسلہ وچ امت نو‏‏ں آزماندے سن تے جدو‏ں اپنے آخری ایام وچ بستر بیماری اُتے اس امر د‏‏ی تصریح کرنے دا ارادہ ظاہر کيتا تاں "ميں انہاں دے اس عمل وچ حائل ہوگیا"۔
مذکورہ دس روایات وچ حضورؐ سرور کائنات نے نص جلی تے تصریح فرمائی اے کہ حضرت علی بن ابی طالب‘ میرے بعد خلیفہ ، امام تے تمام مؤمنین دے سرپرست نيں لہذا لفظ "بعدی" دے ذریعے حقیقت واضح تے روشن ہوجاندی ا‏‏ے۔
صلاح الدین صفدی نے کتا ب وافی بالوفیات وچ حرف الف دے ذیل وچ ابراہیم بن سیار ہانی بصری بہ نظام معتزلی دے حالات وچ لکھیا اے:
۴. مناقب المہدی ، حافظ ابونعیم اصفہانی ، (متوفی ۴۳۰ ھ ق)،
عقد الدُّرر(۱۴) وچ ابو سعید خدری تو‏ں روایت کيتی گئی اے کہ رسول خداؐ نے فرمایا: آخری زمانہ وچ میری اولاد وچو‏ں اک ایسا جوان مرد قیام کريں گا جو نہایت خوبصورت ہوئے گا، جس د‏‏ی ناک لمبی ہوئے گی اوہ ظلم تے جور تو‏ں بھری ہوئی دنیا نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دے گا تے اوہ ست سال اس اس طرح حکومت کريں گا۔
۳۵ ۔ شیخ سلیمان قندوزی(۹) نے مسنداً ثابت بن دینار تو‏ں انہاں نے سعید بن جبیر تو‏ں تے انہاں نے عبد اللہ بن عباس تو‏ں نقل کيتا اے:
ثانیاً: ساڈے نزدیک اکثریت علماء تے معاریف اہل سنت اہ‏م اے، نہ اقلیت۔
مہدی موعود میرے تو‏ں اے
۳ ۔ آپ دا پروردگار ہی ساڈا مولا اے تے آپ ہی ساڈے ولی تے سرپرست نيں۔ تے امر ولایت وچ سانو‏ں آپ نافرمان نہ پاواں گے۔
۳ ۔ احمد ابن حنبل مسنداً روایت کردے نيں: "قال رسول اللہﷺ: "لَا تَنقَضی الاَیَّامُ وَلَا یَذه َبُ الدَه رُ حَتَّی یَملِکَ العَرَبَ رَجُلٌ مِن اهل بیندی یواطی اِسمُه ُ اِسمِی ۔(۱۳)
٧۵ ۔ایضاً، ص ۱۲۴۔
۶. عبد اللہ ابن الحارث بن جزء الزبیدی،
۸۱ ۔ینابیع المودہ، باب ۹۴، ص ۴۹۲ تے ۴۹۳۔
٧. ابو ہریرہ،
پیغمبر اکرمﷺ نے روز عید غدیر خم ایہ اعلان کيتا سی کہ علی علیہ السلام ہر مؤمن تے مؤمنہ دے مولا نيں تے فیر حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا:
ج: خداوند تبارک تے تعالیٰ قران کریم وچ ارشاد فرماندا اے:( اِنّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا الذِّکۡرَ وَ اِنَّا لَه ُ لَحافِظُون ) (۱۱۵) ؛ اساں ہی اس قران نو‏‏ں نازل کيتا اے تے اسيں ہی اس د‏ی حفاظت کرنے والے نيں۔
پنجم: پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی تصریح دے مطابق حضرت علی علیہ السلام اُتے ظلم کرنے والےآں اُتے خدا تے لعنت کرنے والےآں د‏‏ی لعنت اے تاں آپ اہل سنت کس دلیل د‏‏ی بنیاد اُتے تمام صحابہ نو‏‏ں بطور مطلق عادل قرار دیندے نيں؟
۵. ثوبان،
"اِنَّ فی اُمَّتِی المَه دتی یخرُجُ یعیشُ خَمساً اَو سَبعاً اَو تسعاً "
رسول اکرمﷺ نے فرمایا: جس نے خروج مہدی دا انکار کيتا اس نے پیغمبر ؐ اُتے نازل ہونے والی ہر شئ دا انکار کيتا، ايس‏ے طرح نزول عیسیٰ دا انکار کرنے والا کافر اے ہور دجّال دا انکار کرنے والا کافر ا‏‏ے۔
ھ: جے آپ دے کہنے دے مطابق صرف اوہی گل قابل قبول ہوئے جس دا ذکر قران وچ موجود ہوئے تاں فیر بوہت سارے احکا‏م الٰہی، معاملات عبادت نو‏‏ں ترک کرنا پئے گا کیونجے صراحت دے نال انہاں دا ذکر قران وچ نئيں آیا اے یا انہاں د‏‏ی جزئیات نو‏‏ں قران وچ بیان نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔
نکتہ: شیخ منصور علی ناصف از علمائے الازہر تے مدرس جامع الزینی(۸) نے ايس‏ے روایت نو‏‏ں رویانی، ابو نعیم دیلمی تے طبرانی تو‏ں نقل کيتا اے تے محمد بن یوسف گنجی شافعی نے کتاب "البیان فی اخبار صاحب الزمان" وچ نقل کيتا اے تے کہندے نيں: ایہ حدیث حسن اے تے ساڈے نزدیک اس د‏ی سند معروف ا‏‏ے۔
"الْمَهْدِيُّ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي لَوْنُهُ لَوْنٌ عَرَبِيٌّ وَ جِسْمُهُ جِسْمٌ إِسْرَائِيلِيٌّ عَلَى خَدِّهِ الْأَيْمَنِ خَالٌ كَأَنَّهُ كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً يَرْضَى فِي خِلَافَتِهِ أَهْلُ الْأَرْضِ وَ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ الطَّيْرُ فِي الْجَوِّ "
دو ضروری نکات :
۵۲. عثمان بن عفّان (۳۵ ھ ق)
۵۳. ابو ھریرہ الدّوسی ( ۵۸ ھ ق)
"اَلمَه دتی مِنّا اهل البَیتِ اَشُمُّ الاَنف یُملَاُ الاَرضَ عَدلاً کَما مُلِئَت جَوراً "
۸٧. افراد ( دار قطنی)
"اِبشِری بِالمَه دتی مِنکِ " توانو‏‏ں بشارت دتی جاندی اے کہ مہدی تواڈی اولاد وچو‏ں نيں۔
۱۰۴. مشکاة المصابیح ( خطیب تبریزی)
يَقُولُ فَمَنْ مَوْلَاكُمُ وَ وَلِيُّكُمْ؟ فَقَالُوا وَ لَمْ يَبْدُوا هُنَاكَ التَّعَامِيَا
نکتہ: ایہ فرمنیا کہ عیسیٰ آخر وچ ہون گے، اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ جدو‏ں مہدی موعود خروج کرن گے تاں شیعہ تے سنی روایات دے مطابق حضرت عیسیٰ  آسمان تو‏ں نازل ہون گے تے حضرت مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) دے پِچھے نماز پڑھیاں گے تے انہاں دے اصحاب وچ شامل ہوجاواں گے۔
حضورؐ سرور کائنات نے امامت علی علیہ السلام اُتے نص فرمائی سی تے انہاں نو‏ں لوکاں دا امام تے رہبر معین فرمایا سی تے اصحاب نے اس مطلب نو‏‏ں سمجھ وی لیا سی لیکن عمر بن خطاب نے رسول اکرمﷺ دے بعد حضرت ابوبکر د‏‏ی خاطر خلافت بلافصلِ علی علیہ السلام نو‏‏ں کتمان کرلیا سی۔
۳ ۔ ینابیع المودہ، باب ۹۴، ص ۴۸۹، طبع ہشتم دار الکتب العراقیہ، سال ۱۳۸۵۔
۵. القول المختصر فی علامات المہدی المنتظر ، ابنِ حجرہیثمی مکی شافعی ،( ۸٧۴ ھ ق)،
چہارم: ہن جدو‏ں کہ امیر المؤمنین حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی خلافت، وزارت وصایت اُتے کثرت تو‏ں روایات موجود نيں تاں اسيں اہل سنت حضرت تو‏ں ایہ سوال کرنا چاہن گے:
قتل علی علیہ السلام تو‏ں دین فاسد ہوجائے گا ایتھ‏ے تک کہ مہدی اصلاح کرن
پس جے حقیقتا گفتار پیغمبر ؐ نو‏‏ں وحی الٰہی تے پروردگار عالم د‏‏ی جانب تو‏ں سمجھدے نيں تاں آپ نو‏‏ں اس گل دا اقرار کرنا پئے گا کہ ایہ ظلم لازمی طور اُتے واقع ہويا اے بنابراں ایہ دو حالتاں تو‏ں خارج نئيں:
۳ ۔ جدو‏ں اہل سنت تمام اصحاب رسولؐ نو‏‏ں بطور موجبہ کلیہ عادل سمجھدے نيں تاں فیر اس امر دے پیش نظر اوہ اس حقیقت د‏‏ی طرف متوجہ کیو‏ں نئيں ہُندے کہ امیر المؤمنین حضرت علی علیہ السلام اصحاب رسول وچو‏ں نيں، رسول خداؐ دے چچا زاد بھائی، داماد تے اہل بیت وچو‏ں نيں ہور اہل سنت دے خلیفہ چہارم تے روایت نبوی دے مطابق فاروق تے مدار حق نيں تے جتھے علی علیہ السلام نيں حق اوتھے اے ؟
۹ ۔ ابو داؤد(۲۴) ، ابو سعید خدری تو‏ں مسنداً روایت کردے نيں:"قَالَ رَسُولُ اللَّهِﷺ الْمَهْدِيُّ مِنِّي وَ هُوَ أَجْلَى الْجَبْهَةِ أَقْنَى الْأَنْفِ يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً يَمْلِكُ سَبْعَ سِنِين‏ "
۴ ۔ پس پیغمبر اسلامﷺ نے علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا: اے علی علیہ السلام اٹھو کہ وچ اس گل اُتے راضی ہاں کہ تسيں میرے بعد امت دے امام تے ہادی ہوئے۔
٧۶ ۔ایضاٍ، ص ۳۲۳۔
۱. ابو سعید خدری،
٧٧ ۔مسند، ج۱، ص ۳۳۰۔
حضرت عمر نے جواباًٍ کہیا: آخر اوہ میرے مولا نيں۔
"اَنا سَیِّد ُ النَّبِیینَ، وَ عَلیٌّ سَیِّدُ الۡوَصییّنَ وَ اِنَّ اَوۡصیائی بَعۡدی اِثۡنا عَشرَ اَوَّلُه ُم "عَلی" وَ آخِرُه ُمۡ " الۡقائِمُ الۡمَه ۡدی (عج)"
ابن عباس نے کہیا: جدو‏ں ميں انہاں تو‏ں آخری مرتبہ ملیا تاں دیکھیا کہ اوہ اپنے ڈول دے ذریعے کنوئاں تو‏ں پانی کھچ رہے سن تے لباں اُتے انہاں دے تلاوت قران سی۔
زمین ظلم تے ستم تو‏ں بھر جائے گی
۴. پیغمبر اکرمﷺ نے اس روایت وچ حضرت مہدی (عج) د‏‏ی غیبت د‏‏ی تصریح فرمائی اے تے اسيں انشاء اللہ غیبت اُتے بحث دے دوران اس مسئلہ نو‏‏ں بیان کرن گے تے ثابت کرن گے کہ ایہ شیعاں دے بارہويں امام ہی نيں جو اس وقت پردہ غیبت وچ نيں تے ٧۳ فرقےآں وچو‏ں شیعہ ہی اہل نجات نيں۔
تفصیلات دے لئی کتاب اول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی علیہ السلام دے صفحہ نمبر ۱۵۸ اُتے "عدول صحابہ یا صحابہ عدول" دے عنوان نو‏‏ں ملاحظہ فرماواں۔
حضرت مہدی د‏‏ی تکذیب کرنے والا کافر اے
مہدی میری اولاد وچو‏ں ہون گے جنہاں دا رنگ عربی تے بدن اسرائیلی (سڈول جسم) ہوئے گا، انہاں دے سجے رخسار اُتے تِل ہوئے گا اوہ چمکدے ہوئے ستارہ د‏‏ی مانند چمکاں گے تے ظلم تو‏ں بھری دنیا نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے۔ ساکنان زمین تے آسمان تے ہويا وچ موجود پرندے انہاں د‏‏ی خلافت تو‏ں خوشحال ہون گے۔
۳۱ ۔سورہ زمر (۳۹) آیت ۵۶۔
پہلی، اٹھائیسواں، تیسواں، تے پینتیسواں روایات وچ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔
۳۱ ۔ ینابیع المودہ(۶) نے صاحب جواہر العقدین تو‏ں حضرت عائشہ دے توسط تو‏ں نبی کریم تو‏ں روایت نقل کيتی اے کہ آپﷺنے فرمایا:
اے علی تسيں میرے تو‏ں ہوئے تے وچ تسيں تو‏ں ہون، تسيں تاویل قران دے سلسلہ وچ جنگ کرو گے جس طرح ميں نے نزول قران دے سلسلہ وچ جنگ کيت‏ی اے، توانو‏‏ں میرے تو‏ں اوہی نسبت اے جو ہارون نو‏‏ں موسی تو‏ں سی۔ میری اس تو‏ں صلح اے جس تو‏ں تواڈی صلح اے، تے اس نال جنگ اے جو تسيں نال جنگ کرے۔ تسيں ہی مضبوط رسی ہو، میرے بعد لوکاں دے شبہات بیان کرنے والے تسيں ہی ہوئے تے میرے بعد تسيں ہر مؤمن تے مؤمنہ دے ولی تے سرپرست ہو، تسيں ہی اوہ شخصیت ہوجس دے بارے وچ خداوند عالم نے فرمایا اے: "اور اللہ تے رسول د‏‏ی جانب تو‏ں حج اکبر دے دن انساناں دے لئی اعلام عام اے "(۳) تسيں ہی میری سنت لینے والے ہو، تسيں ہی میری ملت تو‏ں بدعتاں نو‏‏ں دور کرنے والے ہوئے۔ وچ اولین فرد ہاں جس دے لئی زمین شگافتہ ہوئے گی، تسيں بہشت وچ میرے نال ہوگے۔ وچ ، تسيں حسن تے حسین تے فاطمہ بہشت وچ داخل ہونے والے اولین افراد ہون گے۔ پروردگار نے مجھ اُتے وحی نازل د‏‏ی اے کہ تواڈی فضیلت تے برتری بیان کراں لہذا وچ لوکاں دے اجتماع وچ کھڑا ہوگیا تے جس گل دا مینو‏ں حکم دتا گیا سی اسنو‏ں تبلیغ دا فریضہ انجام دتا جداں کہ خداوند عالم نے فرمایا سی: "اے پیغمبر آپ اس حکم نو‏‏ں پہنچیا داں جو آپ دے پروردگار د‏‏ی طرف تو‏ں نازل کيتا گیا اے "(۴) فیر پیغمبر اکرم ﷺ نے فرمایا: اے علی لوکاں دے کینہ تے دسیسہ کاریاں تو‏ں ہوشیار رہنا جو انہاں دے دلاں وچ پوشیدہ نيں تے اوہ انہاں نو‏ں میری رحلت دے بعد آشکار کرن گے۔ ایہ اوہ لوک نيں خدا نے جنہاں اُتے لعنت د‏‏ی اے تے لعنت کرنے والے وی انہاں نو‏ں لعنت کردے رہن گے۔ فیر پیغمبر اکرمﷺ نے گریہ کردے ہوئے فرمایا: جبرئیل نے مینو‏ں ایہ خبر دتی اے کہ ایہ لوک علی علیہ السلام اُتے ظلم کرن گے تے ایہ ظلم دا سلسلہ اس وقت تک چلدا رہے گا ایتھ‏ے تک کہ ساڈے قائم قیام کرن ۔۔۔ فیر اس وقت میری اولاد وچو‏ں قائم مہدی ظہور کرن گے تے قیام کرن گے ۔۔۔ تو‏ں آخر روایت۔
۳ ۔ اسيں اپنے محترم قاری تو‏ں گزارش کردے نيں کہ پیغمبر ختمی مرتبت، خیر البشر حضرت محمد مصطفیٰ ؐ دے فرمودات اُتے غور تے فکر تے تدبر تو‏ں کم لاں کہ کیہ خلفائے ثلاثہ وچو‏ں کسی اک د‏‏ی خلافت دے بارے وچ اس طرح د‏‏ی تصریحات وارد ہوئیاں نيں؟!
قیامت برپا نہ ہوئے گی جدو‏ں تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد ولی تے سرپرست نہ بن جائے
۲ ۔ دلیل صحت حمل: ہر عام تے خاص اُتے ایہ گل بالکل واضح اے کہ لفظ "بعدی" نو‏‏ں بلافصل اُتے حمل کرنا صحیح اے ؛ یعنی نبی کریمؐ دے فورا بعد حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں انہاں دا جانشین تسلیم کرنا چاہیے۔
۳٧ ۔ کتاب عِقدُ الدُّرَر فی اخبار المنتظر(۱۳) وچ حذیفہ دے توسط تو‏ں روایت کيتی گئی اے کہ رسول خداؐ نے فرمایا:
دنیا اس وقت تک تمام نہ ہوئے گی جدو‏ں تک کہ فرزندان حسین تو‏ں میری امت وچو‏ں اک شخص قیام نہ کرے، اوہ ظلم تے جور تو‏ں بھری دنیا نو‏‏ں عدل تے انصار تو‏ں بھر دین گے۔
"قال رسول الله ﷺ: مَن کَذَّبَ بِالدَّجّال فَقَد کَفَرَ وَ مَن کَذَّبَ بِالمَه دتی (عج) فَقَد کَفَرَ "
رسول اکرمﷺ نے فرمایا: دجّال د‏‏ی تکذیب کرنے والا کافر اے، ايس‏ے طرح مہدی (عج) د‏‏ی تکذیب کرنے والا کافر ا‏‏ے۔
حقیقی اسلام مہدی دے ذریعہ ظاہر ہوئے گا
۱۵ ۔ احمد ابن حنبل(۴۱) نے ابو الصدیق ناجی دے توسط تو‏ں ابو سعید خدری تو‏ں روایت کيتی اے کہ پیغمبر اکرم ﷺ نے فرمایا:
۵ ۔ احمد بن حنبل(۱۵) نے عاصم تو‏ں انہاں نے زر تو‏ں انہاں نے عبد اللہ تو‏ں تے انہاں نے رسول خدا ﷺ تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپﷺنےفرمایا:
۱٧ ۔ ینابیع المودہ، باب ۹۴، ص ۴۹۳۔
اٹھائیسواں روایت وچ نبی کریمؐ نے حضرت فاطمہ زہرا سلام اللہ علیھاسنو‏ں فرمایا: "وَ وَصِیُّنَا خَیرُ الاَوصِیَاءِ وَ ه ُوَ بَعلُکِ " ساڈا وصی تمام اوصیاء وچ سب تو‏ں افضل اے تے اوہ تواڈا شوہر ا‏‏ے۔
۴ ۔کنز العمال فی سنن الاقوال تے الافعال، ج۶، ص ۳۰۔
ہور خداوند عالم نے سورہ طہ د‏‏ی ۳۶ واں آیت حضرت موسیٰ تو‏ں فرمایا اے:( قَالَ قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يَا مُوسَى ) ارشاد ہويا موسیٰ اساں تواڈی مراد توانو‏‏ں دیدی ا‏‏ے۔
قیام مہدی تک علی علیہ السلام اُتے ظلم دا سلسلہ۔۔۔
أَنْتَ مِنِّي وَ أَنَا مِنْكَ وَ اَنۡتَ تُقَاتِلُ عَلَى التَّأْوِيلِ كَمَا قَاتَلْتُ عَلَى التَّنْزِيلِ وَ أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى وَ أَنَا سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَکَ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَك وَ أَنْتَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى وَ أَنْتَ تُبَيِّنُ لَهُمْ مَا اشْتَبَهَ عَلَيْهِمْ مِنۡ بَعْدِي وَ أَنْتَ إِمَامُ وَ وَلِيُّ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ بَعْدِي وَ أَنْتَ الَّذِي أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ ( وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ ) وَ أَنْتَ الْآخِذُ بِسُنَّتِي وَ ذَابُّ البِدَعِ عَنْ مِلَّتِي وَ أَنَا أَوَّلُ مَنْ اِنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْهُ ، وَ أَنْتَ مَعِي فِی الْجَنَّةِ وَ اَوَّلُ مَنۡ یَدۡخُله َا اَنَا وَ اَنۡتَ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ فَاطِمَةُ وَ اَنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنْ اَخۡبَرَ فَضْلِكَ فَقُمْتُ بِهِ بَینَ النَّاسِ فَبَلَّغْتُهُمْ مَا أَمَرَنِيَ اللَّهُ بِتَبْلِيغِهِ وَ ذالِکَ قَولُه ُ تعالیٰ ( یا ایه ا الرَّسولُ بَلِّغۡ مَا اُنزِلَ اِلیکَ مِن رَّبِّکَ ) اِلی آخر الآیة، ثُمّ قَالَ یَا عَلی اِتَّقِ الضَّغَائِنَ الَّتِي ه ِیَ فِي صُدُورِ مَنْ لَا يُظْهِرُهَا إِلَّا بَعْدَ مَوْتِي أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ ثُمَّ بَكَىﷺ وَ قَالَ: " أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ أَنَّهُمْ يَظْلِمُونَهُ بَعدی وَ اِنَّ ذَالِکَ یَبۡقَی حَتَّی اِذا قامَ قَائِمُه ُم فَعِندَ ذالِکَ یَظۡه َرُ القَائِمُ المَه دِی من وُلۡدِی یقوم اِلیٰ آخر الروایة ۔
یا۔ نعوذ باللہ۔ حضور سرور کائنات د‏‏ی خبر تو‏ں چشم پوشی کر لیجئے تے مقام عمل وچ اسنو‏ں کذب تصور کر لیجئے۔ یا فیر آنحضرت دے بعد اس ظلم دا اقرار کیجئے جو حضرت علی علیہ السلام تو‏ں خلافت غضب کردے کیہ گیا!!
رسول اللہﷺ نے فرمایا: انہاں وچو‏ں پہلے سید الوصیّین، ابو الائمہ علی بن ابی طالب‘ ہون گے انہاں دے بعد انہاں دے دو بیٹے حسن  تے حسینؑ پس انہاں تو‏ں متمسک رہنا کہ جہل جاہلین توانو‏‏ں فریب نہ دیدیے ۔۔۔
میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد ولی تے سرپرست بن جائے گا
۱۰۸ ۔اول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی ؑ، طبع اول، ص ۳۹۴ تو‏ں ۳۹۸۔
۴ ۔ ترمذی(۱۴) نے مسنداً روایت کيتی اے کہ "عن النبیﷺ قال: "یَلِی رَجُلٌ مِن اهل بَیتِی یُواطی اِسمُه ُ اِسمی "
مہدی موعود عج اللہ فرجہ الشریف ائمہ وچ فاصلہ زمانی دے نال آئیاں گے
۵ ۔ اس موقع اُتے آنحضرت نے دعا فرمائی پروردگار! علی علیہ السلام دے دوست نو‏‏ں دوست رکھ تے اس دے دشمن نو‏‏ں اپنا دشنت قرار دے۔
رسول اکرمﷺ نے فرمایا: مہدی میرے تو‏ں نيں، انہاں د‏‏ی پیشانی کشادہ، ناک لمبی ہوئے گی، جس طرح زمین ظلم تے جور تو‏ں بھری ہوئے گی اسنو‏ں ايس‏ے طرح عد ل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے تے اوہ ست سال خلافت تے حکومت کرن گے۔
"اَلمَه دتی رَجُلٌ مِن عِترَتی یُقاتِلُ عَلی سُنَّتی کَما قاتَلۡتُ اَنا عَلَی الوَحی "
سوم: پیغمبر اکرمﷺ نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا: "وَ اَنتَ امام تے ولی کُلِّ مؤمنٍ تے مؤمنةٍ بعدی " اے علی تسيں میرے بعد ہر مؤمن تے مؤمنہ دے ولی تے سرپرست ہو، اس روایت وچ لفظ "بعدی" یعنی "میرے بعد" حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلا فصل خلافت اُتے دلالت کر رہیا اے، تے اساں کتاب ا ول مظلوم عالم امیر المؤمنین علی علیہ السلام وچ صفحہ نمبر ۵۹ تو‏ں ۶۶(۸) اُتے اہل سنت د‏‏ی نقل کردہ ۱۸ روایات بیان کيتی نيں جنہاں وچ پیغمبر اکرمﷺ نے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی جانشینی د‏‏ی تصریح د‏‏ی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ آپ شیعہ تے اہل سنت د‏‏ی کسی کتاب وچ حتی اک روایت وی متفق علیہ نئيں دیکھ سکدے کہ جس وچ پیغمبر اسلامﷺ نے حضرت ابو بکر، عمر یا عثمان دا اپنا خلیفہ، وزیر یا وصی کہہ ک‏ے تعارف کرایا ہوئے۔
۱ ۔ حالے تک آپ نے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت دے بارے وچ جو روایات ملاحظہ فرمائی نيں جو اس سلسلہ وچ وارد ہونے والی روایات نبویؐ دے بحرِ بیکراں دا اک معمولی سا قطرہ ا‏‏ے۔ اس سلسلہ وچ ہور تفصیلات دے لئی حقیر د‏‏ی تالیف کردہ کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام " د‏‏ی طرف رجوع فرماواں جس وچ صفحہ ۵۴ تو‏ں ۸۰ کتاباں اہل سنت تو‏ں نصوص وصایت تے صفحہ ۸۰ تو‏ں ۱۱۱ ادلہ قاطعہ مثلاًٍ تمام صحابہ اُتے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی افضلیت اُتے چہل روایات وی پیش کيت‏‏ی نيں۔
ماں انبیاء دا سردار تے علی علیہ السلام اوصیاء دے سردار نيں تے میرے بعد میرے بارہ جانشین ہون گے جنہاں وچ اول علی علیہ السلام تے آخری قائم مہدی ہون گے۔
اس روایت وچ آنحضرت تصریح فرما رہے نيں کہ "میرے بعد" بارہ اوصیاء ہون گے؛ ہور تصریح فرما رہے نيں کہ انہاں وچ اول علی علیہ السلام تے آخری مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) نيں۔
۱۳ ۔ احمد ابن حنبل(۳٧) نے مسنداًٍ ابو الصدیق دے توسط تو‏ں ابو سعید خدری تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسول اکرمﷺ نے فرمایا:
رسول گرامی ﷺ دا ارشاد پاک اے: ایام تمام نہ ہون گے تے زمانہ اس وقت تک ختم نہ ہوئے گا جدو‏ں تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد د‏‏ی عرب اُتے سلطنت قائم نہ ہوجائے تے اوہ میرا ہمنام ہوئے گا۔
"قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: إِنَّ عَلِياً إِمَامُ أُمَّتِي مِن بَعْدِي وَ مِنْ وُلْدِهِ الْقَائِمُ الْمُنْتَظَرُ الَّذِي ظَه َرَ يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدلاً وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً إِنَّ الثَّابِتِينَ عَلَى الْقَوْلِ بِاِمامَتِه ِ فِي زَمَانِ غَيْبَتِهِ لَأَعَزُّ مِنَ الْكِبْرِيتِ الْأَحْمَرِ فَقَامَ إِلَيْهِ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِوَلَدِكَ القائِمِ غَيْبَةٌ؟ قَالَ إِي وَ رَبِّي وَ لِيُمَحِّصُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقُ الْكافِرِينَ يَا جَابِرُ إِنَّ هَذَا الأَمْرَ مِنْ الأَمْرِ اللَّهِ وَ سِرٌّ مِنْ سِرِّ اللَّهِ عِلْمُهُ مَطْوِيٌّ عَنْ عِبَادِ اللَّهِ فَاياكَ وَ الشَّكَّ فِيهِ فَإِنَّ الشَّكَّ فِي أَمْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ كُفْرٌ "
ميں نے رسول خدا ﷺ تو‏ں سنیا، آپؐ نے فرمایا: وائے ہوئے امت دے ظالم بادشاہاں اُتے کہ اوہ کس طرح مسلماناں دا خون بہاندے نيں تے انہاں دا استحصال کردے نيں ۔۔۔ اے حذیفہ، جے دنیا دا صرف اک دن باقی رہ جائے گا تاں خداوند عالم اس اک دن نو‏‏ں اِنّا طولانی کردے گا ایتھ‏ے تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد حاکم بن جائے گا اوہ ہی اسلام نو‏‏ں ظاہر کريں گا تے یاد رکھو خداوند عالم نے ہرگز اپنے وعدے د‏‏ی مخالفت نئيں کيت‏‏ی اوہ ہر شئ اُتے قادر تے توانا ا‏‏ے۔
دنیا اس وقت تک اپنے انجام نو‏‏ں نہ پہنچے گی جدو‏ں تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد د‏‏ی سلطنت قائم نہ ہوجائے
تفسیر صافی تے نفحات الرحمن وچ وی آیۂ اطاعت (سورۂ نساء/ آیت ۵۹) دے ذیل وچ ایسی ہی روایت نقل کيتی گئی ا‏‏ے۔
۱۹ ۔ ابو بکر اسکافی نے کتاب فائدے الاخبار وچ جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں روایت کيتی اے:
"قال رسول الله : "لَا تَذه َبُ الدُنیا حتّی یَملِکَ العَرَبَ رَجُلٌ مِن اهل بَیتِی یُواطی اِسمُه ُ اِسمِی "
۳۲ ۔عقدر الدرر فی اخبار المنتظر، باب ۹، فی فتوحاتہ تے سیرتہ، باب۳، ص ۳۸٧، طبع مسجد مقدس جمکران۔
۱۰۲ ۔در الولایۃ۔
۱۱ ۔ینابیع المودہ، باب ۹۴، ص ۴۹۲، طبع ہشتم دار الکتب العراقیہ، سال ۱۴۸۵ ھ۔
۸۸. المصنف (بیھقی)
بیشک مہدی میری امت وچ خروج کرنے والے نيں تے اوہ ۵ ، ٧ یا ۹ سال زندہ رہن گے۔
۳ ۔ دلیل عدم صحت سلب: یعنی جے کوئی شخص ایہ کہندا اے کہ "لفظ بعدی" بلافصل اُتے حمل نئيں ہُندا تاں اس دا ایہ کلام خطاء تے غلط ا‏‏ے۔ ہرگز ایہ کہنا درست نئيں اے کہ نبی کریمؐ دے بعد امامت بلافصل علی علیہ السلام لفظ "بعدی" تو‏ں منافات رکھدا ا‏‏ے۔
روز روشن د‏‏ی طرح واضح اے کہ حتی اک متفق علیہ روایت وی ایسی نئيں اے جس د‏‏ی سند نو‏‏ں دونے مذاہب نے صحیح قرار دتا ہوئے تے اس وچ نبی کریمؐ نے حضرت ابوبکر، عمر یا عثمان د‏‏ی خلافت د‏‏ی تصریح فرمائی ہوئے۔ لیکن حضرت علی علیہ السلام دے بارے وچ متعدد روایات ہی نئيں بلکہ آیات وی نازل ہوئیاں نيں جنہاں دا مطالعہ کرنے والا اندازہ کرسکدا اے کہ یقیناً حضرت علی علیہ السلام ، ہی نبیؐ دے بعد انہاں دے خلیفہ، جانشین تے وزیر نيں۔ کیہ تسيں نے ملاحظہ نئيں کيتا کہ کس طرح آنحضرتؐ نے انہاں نو‏ں دنیا تے آخرت وچ اپنا ولی قرار دتا اے تے اپنے تمام رشتہ داراں اُتے مقدم رکھیا اے ہور کس طرح انہاں نو‏ں منزلت ہارونی اُتے فائز کيتا ا‏‏ے۔ صرف نبوت نو‏‏ں مستثنیٰ قرار دتا اے جس دا مطلب ایہ اے کہ حضرت علی علیہ السلام وچ نبوت دے علاوہ آنحضرتؐ د‏‏ی تمام صفات تے خصوصیات پائی جاندیاں نيں۔
"لَا تَقُومُ السّاعَةُ حتّی یلی رَجُلٌ مِن اهل بیندی یُواطی اسمُه ُ اِسمی "
آپ حضرات خود پیغمبر اکرم تو‏ں ایہ روایت نقل کردے نيں تے گواہی دیندے ہوئے اقرار کردے نيں کہ آنحضرت نے گریہ کردے ہوئے فرمایا: میرے بعد علی علیہ السلام پرلوک ظلم تے ستم کرن گے تے اس ظلم دا سلسلہ تو‏ں قیام مہدی (عج) چلدا رہے گا، ساڈا سوال ایہ اے کہ:
وَ اللہ! شیعہ تے سنی کتاباں وچ ایسی کثیر التعداد روایات موجود نيں جنہاں وچ نبی کریمﷺ نے تصریح فرمائی اے کہ آپؐ دے بعد علی علیہ السلام آپؐ دے جانشین تے امت دے امام تے سرپرست نيں جدو‏ں کہ آپ فریقین د‏‏ی کتاباں وچ اک وی متفق علیہ ایسی روایت نہ دیکھ سکن گے کہ جس وچ حضورؐ نے فرمایا ہوئے کہ میرے بعد حضرت ابوبکر، عمر یا عثمان خلیفہ ہون گے۔
(حضرت) عمر ابن خطاب دا ایہ کہنا تاں بالکل ٹھیک اے کہ یقیناً پیغمبر گرامی قدر حضرت علی علیہ السلام دے بلند مقام تے مرتبہ دے قائل سن لیکن انہاں دا ایہ کہنا ٹھیک نئيں اے کہ اپنا جانشین معین کرنے دے بارے وچ نبی کریمﷺ دا فرمان حجت نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے جے حضور سرور کائنات رسول اللہﷺ دا فرمان اپنے جانشین دے بارے وچ حجت نئيں ہوسکدا تاں فیر کس دا قول حجت بن سکدا اے ؟!
"لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَبَعَثَ اللَّهُ رَجُلًا اسْمُهُ اسْمِي وَ خُلُقُهُ خُلُقِي يُكَنَّى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ یُبایِعُ لَه ُ النّاسُ بَینَ الرُّکنِ وَ المَقامِ، یَردُّ الله ُ بِه ِ الدّینَ وَ یفتَحُ لَه ُ الفُتُوحُ فلا یبقی عَلی وَجه ِ الاَرضِ اِلّا مَن یقُول؛ لا اِله َ اِلّا الله ، فَقَامَ سَلمانُ فَقال: یا رَسُولَ الله ِ مِن ای وُلدِکَ؟ مِن وُلِدِ ابنی ه ذا وَ ضَرَب بِیدِه ِ عَلَی الحُسَینِ  "
پیغمبر اکرمﷺنے تیسواں روایت وچ حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا:
۵ ۔الجامع الصغیر، حدیث ۹۲۴۳۔
"یا عَلی اَنتَ وَصیّی حَربُکَ حَربی وَ سِلمُکَ سِلمی وَ اَنتَ الاِمامُ اَبُو الۡاَئِمَّةِ الاِحدی عَشَرَ الَّذینَ ه ُمُ المُطَه َّرونَ المَعصُومُونَ وَ مِنه ُ المَه دتی (عج)"
۱۸ ۔عقد الدرر فی اخبار المنتظر، باب ۵، ص ۱٧۸، طبع مسجد مقدس جمکران، سال ۱۴۲۵ ھ۔
بنابراں حضرت علی علیہ السلام آیات کریمہ تے حدیث منزلت (جو کہ شیعہ تے سنی اتفاق نظر دے مطابق) جو کہ صحیح اے، د‏‏ی روشنی وچ قوم وچ آنحضرت دے خلیفہ تے جانشین، انہاں دے خاندانہاں وچو‏ں انہاں دے وزیر، انہاں دے امر تبلیغ وچ شریک، امت وچ فضل تے برتر قرار پاواں گے۔
۱ ۔ موفق بن احمد(۱) تے شیخ سلیمان بلخی(۲) نے عبد الرحمن بن ابی لیلی تو‏ں مسنداً روایت کيتی اے کہ انہاں نے اپنے والد تو‏ں روایت کيتی اے:
بیشک جو شخص وی سورہ طہ د‏‏ی ۲۹ تے اس دے بعد والی آیات تو‏ں آشنا ہوئے ہور حدیث منزلت اُتے غور کرے تاں اس دے ذہن وچ ایہ تمام مقام تے منزلتاں سما جاندیاں نيں تے اوہ اس وچ کِسے قسم دا شک تے شبہ نئيں کرسکدا۔
چاہے دنیا دے خاتمہ وچ اک ہی دن بچے، مہدی (عج) ضرور آئے گا
نکتہ: صاحب ینابیع المودہ اس روایت دے ذیل وچ رقمطراز نيں کہ نصیر بن حماد نے وی اس روایت نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
۱۰٧ ۔رجوع فرماواں: مسند احمد بن حنبل، ج۴، ص ۲۸۱؛ صواعق محرقہ، باب۱، فصل۵۔
جی ہاں پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی رحلت دے بعد حضرت علی علیہ السلام دے حق خلافت نو‏‏ں غصب کرکے آپ اُتے نہایت ظلم کيتا گیا تے عالم نما لوکاں نے لباس شریعت پہن کر تے کتمان حق کرکے کثیر لوکاں نو‏‏ں راہ راست تو‏ں منحرف کردتا۔ قیامت وچ انہاں تو‏ں سخت حساب لیا جائے گا!!
نکتہ: عالم اہل سنت متقی ہندی صاحب(۵۶) نے ابو نعیم دے توسط تو‏ں ابن عباس تو‏ں ایسی ہی اک روایت اس فرق دے نال نقل کيتی اے کہ ابتدائے حدیث وچ ایہ عبارت اے : "لَن تَھلِکَ؛ امت ہرگز ہلاک نہ ہوئے گی" ہور کتاب "سیرۃ الحلبیۃ(۵٧) " وچ وی ایہ روایت نقل کيتی گئی ا‏‏ے۔
پس حضور سرور کائنات د‏‏ی جانب تو‏ں حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت د‏‏ی تصریح دے بعد کسی اجتہاد د‏‏ی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔
بزرگ عالم دین علامہ امینی(۹۸) نے اپنی کتاب "الغدیر" وچ اہل سنت تے شیعہ کتاباں تو‏ں ایہ اشعار نقل کيتے نيں۔ ہور حدیث غدیر بارے وچ مختلف ادوار وچ جنہاں عرب شاعر نے اشعار نظم کيتے تے اس حدیث وچ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی "خلافت"، "امامت" تے "ولایت" نو‏‏ں امت پرمکمل سرپرستی شمار کردے نيں تے علمائے اہل سنت نے انہاں نو‏ں اپنی مختلف کتاباں وچ نقل کيتا اے ؛ تے اعتراف کيتا اے کہ نبیؐ کریم نے اس حدیث دے ضمن وچ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت د‏‏ی تبلیغ دا ارادہ فرمایا ا‏‏ے۔ "قالَ الله ُ تَعالی :( فَماذا بَعۡدَ الۡحَقِّ اِلَّا الضَّلال ) (۹۹) تے حق دے بعد ضلالت دے سوا کچھ وی نئيں۔
حضرت مہدی (عج) اپنی پہچان دے لئی نشانیاں دکھاواں گے
نکتہ: ايس‏ے قسم د‏‏ی روایت متقی ہندی نے اپنی کتاب "البرہان فی علامات مہدی آخری الزمان" باب دوم وچ تے علامہ مجلسی نے بحار الانوار وچ کشف الغمہ تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔
۱۱۵ ۔سورہ حجر (۱۵) آیت ۹۔
۲۱ ۔ گنجی شافعی(۴۶) نے عبد الرحمن بن حاتم تو‏ں انہاں نے نعیم بن حماد تو‏ں انہاں نے علی بن حوشب تو‏ں انہاں نے حضرت علی بن ابی طالب‘سے روایت کيتی اے:
"لا اِله الّا الله " کہنے والے دے سوا روئے زمین اُتے کوئی نہ رہے گا
ہور شیخ صاحب(۱۰۲) روایت کردے نيں کہ جابر بن عبد اللہ انصاری کہندے نيں کہ رسول کریمﷺ نے میرے تو‏ں فرمایا: اے جابر! میرے بعد میرے اوصیاء تے جانشیناں وچو‏ں اول علی علیہ السلام ہون گے فیر حسنؑ، فیر حسین  ۔۔۔ ہون گے۔
٧ ۔ صواعق محرقہ۔
۹ ۔ روایت عمر بن خطاب د‏‏ی روشنی وچ علی ؑ، خلیفہ تے وصی پیغمبر نيں
۸۲ ۔ ایضاًٍ، ص ٧٧۔
۱۰۳ ۔مناقب، ص ۸۰ ۔
ششم: حضور سرور کائنات نے اس روایت شریفہ وچ حد معین فرمائی اے: ایہ ظلم تو‏ں قیام حضرت قائم (عج) جاری رہے گا۔
شیخ سلیمان حنفی(۱۰۱) روایت کردے نيں: میرے بعد بارہ امام ہون گے، اے علی علیہ السلام انہاں وچو‏ں پہلے تسيں ہوئے تے آخری قائم ہون گے خداوند عالم جنہاں دے ہتھو‏ں وچ مشرق تے مغرب د‏‏ی فتح عطا کريں گا۔
سلمان فارسی دا سوال، مہدی کس دے فرزند نيں؟
نکتہ: حضرت مہدی (عج) د‏‏ی مدت خلافت دے بارے وچ اسيں انشاء اللہ باب نہم وچ بحث کرن گے تے کتاباں اہل سنت وچ موجود اختلاف روایات وی بیان کرن گے۔ لیکن ایتھ‏ے صرف اس نکتہ د‏‏ی طرف اشارہ کرنا ضروری اے کہ ممکن اے کہ عدد ۵ ، ٧ تے ۹ وچ اختلاف پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی جانب تو‏ں نہ ہوئے بلکہ راوی (ابو سعید خدری) د‏‏ی جانب تو‏ں ہوئے کیونجے اس باب وچ ابو سعید خدری تو‏ں نقل ہونے والی ہور کثیر روایات نو‏‏ں ملاحظہ کردے نيں تاں اسيں دیکھدے نيں کہ انہاں وچ تصریح موجود اے کہ حضرت مہدی د‏‏ی خلافت تے سلطنت ست سال ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ايس‏ے باب د‏‏ی نويں روایت تے علامہ مجلسی(۱٧) د‏‏ی روایت وی اس گل کيتی تائید کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
۸۶ ۔سورہ حشر (۵۹) آیت ٧۔
٧ ۔ ابو داؤد(۱۸) ، شیخ سلیمان بلخی(۱۹) تے مؤمن شبلنجی مصری(۲۰) مسنداً حضرت علی علیہ السلام دے توسط تو‏ں پیغمبر گرامی قدر ﷺ تو‏ں روایت کردے نيں کہ آپﷺنے فرمایا:
"لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدَّهْرِ إِلَّا يَوْمٌ لَبَعَثَ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يَمْلَؤُهَا عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْرا "
اس وقت تک قیامت نئيں آئے گی جدو‏ں تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مر دولی تے سرپرست (اولیٰ بالتصرف) نہ بن جائے، تے اوہ میرا ہمنام ہوئے گا۔
حضرت ہارون  نو‏‏ں حضرت موسیٰ  د‏‏ی نسبت تو‏ں جو مقام تے مرتبہ تے شرف ملیا اے انہاں د‏‏ی تفصیلات کچھ اس طرح نيں مثلاً مقام "وزارت"، "پشت پناہی"، امر تبلیغ رسالت وچ "شرکت" تے تمام امت دے لئی "واجب الاطاعت" ہونا اے کیونجے ارشاد رب العزب اے: (موسیٰ نے خدا تو‏ں درخواست کيتی) میرے خاندان تو‏ں میرے بھائی ہارون نو‏‏ں میرا وزیر بنا دے، اس دے ذریعے میری پشت نو‏‏ں مضبوط کر دے تے اسنو‏ں میرے امر وچ شریک بنا دے۔ (طہ ۲۹ تو‏ں ۳۲) ۔
پیغمبر اکرمﷺ دے بعد حضرت علی علیہ السلام اُتے ہونے والا ظلم کيتا اے ؟ تے لوکاں دے دلاں وچ اوہ کون سا کینہ تے نیرنگ پوشیدہ سی جو پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی رحلت دے بعد آشکار ہويا؟
واللہ! جے تعصب د‏‏ی عینک اتار کر اہل سنت د‏‏ی روایات د‏‏ی طرف رجوع کيتا جائے تاں یقیناً اوہ شیعہ اثنا عشری د‏‏ی حقانیت دا کلمہ پڑھ لے گا کیونجے اہل سنت د‏‏ی نقل کردہ روایات وچو‏ں تیسواں روایت وچ نبی کریم ؐ نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا:
۲۶. علاماتِ المھدی ، تالیف سیوطی.
سوم۔ نبی کریمﷺ نے متعدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے نصّ جلی دے مطابق اپنے بعد اپنے امام تے جانشین نو‏‏ں معین فرمایا اے لہذا کسی دے لئی ہن کوئی عذر تے بہانہ د‏‏ی گنجائش باقی نئيں رہ جاندی اے ؛ تے اوہ روایات اثنی عشریہ نيں جنہاں وچ آپ نے فرمایا اے: میرے پہلے خلیفہ علی علیہ السلام ہاں گےلہذا نصّ جلی د‏‏ی روشنی وچ چوتھے ہونے د‏‏ی نفی ہوئے رہی ا‏‏ے۔ اسيں ایتھ‏ے بطور نمونہ صرف تن روایات پیش ک‏ر رہ‏ے نيں اگرچہ اس تو‏ں پہلے روایات اثنی عشریہ دے بارے وچ کچھ توضیحات پیش ک‏ر رہ‏ے نيں؛ شیخ سلیمان بلخی حنفی(۱۰۰) رقمطراز نيں۔
چالیس بشارات نبوی وچو‏ں پہلی روایت وچ نبی کریمﷺنے فرمایا:
۶. العرف الوردی فی اخبار المھدی ، مشہور عالم سیوطی ، ( متوفی ۸۱۱ ھ ق)،
ششم۔ احمد بن حنبل(۱۰٧) نے مقام رحبہ اُتے پیش آنے والے واقعہ دے بارے وچ زید بن ارقم تے ابو طفیل دے وچکار ہونے والی گفتگو نو‏‏ں اس طرح نقل کيتا اے:
نبی اکرمﷺ نے فرمایا: میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد جو میرا ہمنام ہوئے گا ولی تے سرپرست بنے گا۔
اے علی! تسيں میرے وصی ہو، تواڈے نال جنگ میرے نال جنگ اے، تواڈی صلح میری صلح اے، تسيں امام ہوئے تے گیارہ ائمہ دے والد ہوئے جو سب دے سب پاک تے پاکیزہ تے معصوم نيں تے مہدی انہاں وچو‏ں ہون گے۔
۲ ۔ "وَ فیِ الۡمَناقِبِ حدَّثنَا اَصۡحابُنا وَ قالوُا حَدَّثَنا مُحَمَّدُ بۡنُ ه َمّام قالَ حَدَّثَنا جَعۡفَرُ بۡن مُحَمَّد بۡنِ مالِکِ الۡفِراری، قالَ: حَدَّثَنی اَلۡحُسَیۡنُ بن مُحَمَّد بۡنِ سَماعَة قالَ حَدَّثَنی اَحۡمَدُ بۡنُ الۡحارِثِ قالَ حَدَّثَنی الۡمُفَضَّلُ بن عُمَر عَنۡ یُونُسِ بن ظَبۡیان عَنۡ جابِرِ بۡنِ یَزیدِ الۡجُعفی قالَ سَمِعۡتُ جابِرَ بۡنَ عَبۡدِ الله ِ الۡاَنۡصاری یَقُولُ: قالَ لی رَسُولُ الله ِﷺ: یا جابِرُ اِنَّ اَوۡصیائی وَ اَئِمَّةَ الۡمُسۡلِمینَ مِنۡ بَعۡدی اَوَّلُه ُمۡ عَلی ثُمَّ الۡحَسَنُ ثُمَّ الۡحُسَیۡنُ ۔۔۔"
۴ ۔ ہن اسيں ایتھ‏ے اوہی بنیادی سوال کرنا چاہن گے کہ جے رسول اسلامﷺ حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی خلافت تے جانشینی دا اعلان کرنا چاہندے تاں کيتا جو کچھ ہن تک اساں کتاباں اہل سنت تو‏ں دلائل تے روایات پیش کيت‏‏ی نيں؛ اس دے علاوہ کچھ تے بیان کردے؟!
۳۹ ۔ ہور ايس‏ے کتاب عقد الدُّرر(۱۵) وچ ابو ہریرہ تو‏ں روایت کيتی گئی اے کہ رسول خداؐ نے فرمایا:"لَوۡ لَمۡ یَبۡقَ مِنَ الدُّنۡیا اِلّا لَیۡلَةٌ لَمَلَکَ فیه ا رَجُلٌ مِنۡ اَه ۡلِ بَیۡتِی " جے دنیا دے اختتام وچ صرف اک شب وی باقی رہ جائے گی تب وی یقیناً میرے اہل بیت وچو‏ں اک شخص ضرور حکومت کريں گا۔
ہور اس روایت نو‏‏ں حافظ ابو نعیم اصفہانی نے صفت المہدی وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔
حضرت مہدی (عج) دے لئی آسمان تو‏ں نزول برکات
حضرت عمر د‏‏ی ولایت علی علیہ السلام دے بارے وچ ایہ تصریح اس وقت اے کہ حالے ۳۵ ہجری بہت دور اے تے حالے آپ دے ہتھو‏ں اُتے لوکاں نے بیعت وی نئيں کيت‏‏ی تے نہ ہی انہاں نو‏ں خلیفہ تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ پس اس دا مطلب ایہ اے کہ اس وقت وی تمام مؤمنین دے مولا سن نہ کہ رحلت پیغمبرؐ دے ۲۵ سال بعد۔
اخلاق مہدی(عج)، اخلاق پیغمبر اکرم د‏‏ی مانند اے
۱۰۸ ۔صواعق محرقہ، س ۳۶۔
حاکم نیشاپوری(۲۵) نے تھوڑے جہے اختلاف دے نال اپنی کتاب وچ اس روایت نو‏‏ں نقل کيتا اے تے ايس‏ے طرح متقی ہندی(۲۶) نے وی اپنی کتاب وچ اس روایت نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
"مہدیؑ" پروردگار د‏‏ی جانب تو‏ں سانو‏ں عطا کردہ ست خصال وچو‏ں نيں
۲۸ ۔ "دَخَلَتۡ فاطِمَةُ عَلی اَبیه ا فی مَرَضِه وَ بَکَت وَ قَالت یا اَبی اَخشَی الضَّیۡعَةَ مِن بَعدِکَ فَقال یا فاطَمَةُ اِنَّ الله اِطَّلَعَ الی اهل الارضِ اِطَّلاعَةً فَاختارَ مِنه ُم اَباکِ فَبَعَثَه ُ رَسُولاً ثُمَّ اِطَّلَعَ ثانیَةً فَاختارَ مِنه ُم بَعلَکِ فَاَمَرَنِی اَن اُزَوِّجَکِ مِنه ُ فَزَوَّجۡتُکِ وَ ه ُوَ اَعظَمُ المُسلِمینَ حِلماً وَ اکثَرُه ُم عِلۡماً وَ اَقدَمُه ُم اِسلاماً اِنّا اهل بَیتٍ اَعطَانا سَبعَ خِصالَ لَم یعطِه ا مِنَ الاَوَّلینَ وَلا یدرِکه ا اَحَدٌ مِنَ الاخرِینَ نَبینا خَیرُ الانبیاءِ وَ ه وَ اَبُوکِ وَ وَصیُّنا خَیرُ الاَوصیاءِ وَ ه ُوَ بَعۡلُکِ وَ شَه یدُنا خَیر الشُه َداءِ وَ ه ُوَ عَمّ اَبیکِ حَمۡزَةُ وَ مِنّا مَنۡ لَه ُ جَناحانِ یطیرُ بِه ِما فِی الجَنّةِ حَیثُ یشاءُ وَه ُوَ جَعۡفَرُ وَ مِنّا سِبطا ه ذِه ِ الامّه وَ ه ُما اِبۡناکِ وَ مِنّا مَه دتی ه ذِه ِ الاُمَّة "
بیان رسالت وچ حضرت علی علیہ السلام دے حیرت انگیز فضائل
۱۰ ۔شیخ سلیمان قندوزی(۸۴) نے موفق بن احمد خوارزمی تو‏ں ، عبد الرحمن بن ابی لیلی تو‏ں تے اوہ اپنے والد تو‏ں روایت کردے نيں:
اب اسيں اس موقع اُتے شیخ سلیمان بلخی حنفی د‏‏ی تحقیق تے پیش کرنا مناسب سمجھ رہے نيں(۱۰۴) :
۱۵ ۔شیخ سلیمان قندوزی، ینابیع المودہ، باب ۹۴، ص ۴۹۲، طبع ۸، دار الکتب العراقیہ، سال ۱۳۸۵ ھ۔
نکتہ: ايس‏ے روایت نو‏‏ں ابن ماجہ نے ابو ہریرہ تو‏ں تے ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ وچ آیہ "الثانیہ عشر" دے عنوان تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
مہدی موعود (عج) دے ظہور دے بارے وچ اصحاب کرام تے تابعین ذوی الاحترام د‏‏ی بشارتاں
۸ ۔المعجم الکبیر۔
رسول خداؐ نے فرمایا: علی علیہ السلام میرے بعد میری امت وچ امام نيں تے قائم منتظر انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہون گے جو ظلم تے جور تو‏ں بھری ہوئی دنیا نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے تے قسم اے اس پروردگار د‏‏ی جس نے مینو‏ں حق دے نال بشیر تے نذیر بناکر مبعوث کيتا اے جو شخص انہاں د‏‏ی غیبت دے زمانہ وچ انہاں د‏‏ی امامت اُتے ثابت قدم رہے گا اوہ یاقوت سرخ د‏‏ی مانند قرار پائے گا۔ ايس‏ے اثناء وچ جابر بن عبد اللہ انصاری اپنی جگہ تو‏ں کھڑے ہوئے تے عرض کيتا: یا رسول اللہﷺ! کیہ تسيں د‏‏ی اولاد وچو‏ں آنے والے قائم دے لئی غیبت وی واقع ہوئے گی؟ فرمایا: قسم بخدا، مہدی دے لئی غیبت واقع ہوئے گی فیر حضور نے سورۂ آل عمران د‏‏ی ۱۴۱ واں آیت تلاوت فرمائی یعنی خدا مؤمنین نو‏‏ں پاک تے پاکیزہ (خالص) قرار دے گا تے کفار نو‏‏ں نابود کر دے گا۔ فیر حضور سرور کائنات نے فرمایا: اے جابر! ایہ غیبت اوامر الٰہی تے اسرار الٰہی وچو‏ں اے جسنو‏ں خداوند عالم نے بندےآں تو‏ں مخفی رکھیا ا‏‏ے۔ پس اس معاملہ وچ شک کرنے تو‏ں پرہیز کرنا کیونجے اوامر الٰہی وچ شک کرنا کفر ا‏‏ے۔
"تَمْلَأُ الْأَرْضُ ظُلْماً وَ جَوْراً ثُمَّ یخرُجُ رَجُلٌ مِنْ عِتْرَتِي یملِکُ سَبعاً اَو تِسعاً فَيَمْلَاُ الارضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً "
۳۳ ۔ عقد رالدرر فی اخبار المنتظر، باب ۱۲، فیما یجری من الفتن فی ایامہ تے بعد انقضاءِ مدَّتہ، ص ۳۴۶۔
۲۲ ۔ عقدر الدرر فی اخبار المنتظر، باب٧، فی شرفہ تے عظیم منزلتہ، ص ۱۹۵۔
۲۶ ۔ "عَنْ حُذَيْفَةِ الیمان قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَذَكَّرَ لَنَا مَا هُوَ كَائِنٌ الی یومِ القِیامَةِ ثُمَّ قَالَ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَبْعَثَ الله ُ رَجُلًا مِنْ وُلْدِي اِسْمُهُ اسْمِي فَقَامَ سَلْمَان وَ قال: يَا رَسُولَ اللَّهِ اِنَّه ُ مِنْ أَي وُلْدِكَ قَالَ ﷺ: ه ُوَ مِنْ وُلدي هَذَا وَ ضَرَبَ بِيَدِهِ عَلَى الْحُسَيْنِ "
اگر واقعاً کوئی شخص عقیدہ رکھدا اے کہ نص قرانی د‏‏ی روشنی وچ نبی کریمﷺ دا فرمان وحی الٰہی دے سوا کچھ وی نئيں اے تاں بقول عمر حضور سرور کائنات گاہی بگاہی خلافت علی علیہ السلام دا اعلان کردے رہندے سن تاں قطعی طور اُتے اسنو‏ں یقین ہوجائے گا کہ فرمان نبیؐ اثبات حجت تے قطع عذر دا سبب اے ؛ مگر ایہ کہ العَیَاذُ باللہ کوئی ایہ توقع کرے کہ خود خدا آک‏ے خلافت علی علیہ السلام دا اعلان کرے !!
۱۰۶ ۔ینابیع المودہ، باب ٧٧، ص ۴۴۶۔
۸۸ ۔پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی دس تصریحات جنہاں وچ لفظ "بعدی" حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت اُتے دلالت کر رہیا ا‏‏ے۔