cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نمیبیا
باہرلے جوڑ
نمیبیا گٹھ:1990ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:افریقی اتحاد دے رکن ملکاں گٹھ:افریقی ملکاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملکاں گٹھ:انگریزی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:بانتو ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:بحر اوقیانوس دے کنارے واقع ملکاں گٹھ:جرمن بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:جمہوریتاں گٹھ:جنوب افریقی خطہ گٹھ:دولت مشترکہ جمہوریتاں گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملک گٹھ:سابقہ جرمن مستعمرات گٹھ:نمیبیا وچ 1990ء دیاں تاسیساں گٹھ:افریقا وچ 1990ء دیاں تاسیساں
گٹھ:دیس گٹھ:افریقہ دے دیس
صدراعظم
سلطنت عثمانیہ لئی کوپریلی ٹبر دی خدمات دا موازینہ اسیں خلافت عباسیہ لئی برامکہ دی خدمات نال کر سکدے آں ۔ 19ویں صدی چ دور تنظیمات دے بعد صدراعظم دا کردار ، مغربی بادشاہتاں دے وزیراعظماں ورگا سی ۔ آخری دور چ طلعت پاشا ، اسماعیل انور پاشا تے احمد جمال پاشا نے عالمی شہرت حاصل کیتی ۔ ایہہ تنوں تن پاشا اکھواندے سن ۔
پاکستان چ وی سبتوں وڈے حکومتی عہدے دا اردو چ سرکاری ناں وزیراعظم اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:یورپ
ناورو
ناورو ماٹھے وڈے سمندر دے دکھن ول اک جزیرہ دیس اے۔ ایہ کیریباتی دے چڑدے ول اے تے ایس توں 300 کلومیٹر(186 میل) دور اے۔ ناورو دی تھاں 	21 مربع کلومیٹر(8.1 مریع میل) اے۔ ایس دی لوک گنتی 2011 وچ 9،378 سی۔ ناورو دا راجگڑھ نومیا اے۔ ایہ دنیا دی دوجی سب توں گھٹ لوک گنتی الا دیس اے۔
گٹھ:دیس گٹھ:اوشیانا دے دیس
دهستان زانوس رستاق
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نوشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نوشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
ناڑ
کنک دے بوٹے دی نالی جدھے نال ٹوکریاں تے چھابے بندے نے اونہوں ناڑ کیندے نے۔
تصیل گنداوا
گٹھ:بلوچستان
ہائی ٹیک سٹی
ہائی ٹیک سٹی بھارت دا اک مرافقہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تلنگانہ د‏‏ی معیشت گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی معیشت گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے علاقے
سکی نالا
امرتسر ضلعے وچ سکی نالے دی شکل اک تیر دی طرحاں تنگ ہو جاندی ہے اتے سردیاں وچ پانی گھٹّ جاں کئی وار نہیں ہندا پر اپر باری دوآب نہر جو مادھوپور ہیڈورکس توں راوی وچوں نکلدی ہے، دا پانی علیپور ایسکیپ راہیں اس وچ چھڈیا جاندا ہے ۔ جدوں بارشاں دے دناں وچ ہڑ آؤندا ہے تاں ایہہ نالہ بہت بربادی کردا ہے اتے اس کھیتر وچ اس نوں اضل نالہ کیہا جاندا ہے ۔ ایہہ سپّ وانگ ول کھاندا چلدا ہے اتے راوی وچ پنڈ رینا اتے ککر نیڑے جا ڈگدا ہے ۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
گٹھ:پنجاب دے ندی نالے گٹھ:پاکستان دے ندی نالے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:دریا
26 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
کالی بیئیں
ہرے انقلاب دوران آلودگی
بھارت دے ہرے انقلاب دوران ایہہ بہت آلودہ اتے گندی ہو گئی سی۔ پر سن 2000 وچ سنت بلبیر سنگھ سیچیوال نے لوکاں دی مدد نال اسنوں صاف کر دتا۔
فرحت عباس شاہ
فرحت عباس شاہ دا شمار دنیا دے ممتاز تے اہ‏م شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں نے اردو تے پنجابی وچ بہت کلام تخلیق کیتا۔ موضوعات د‏‏ی وسعت تے کیفیات دے اظہار وچ ایسی تخلقی قوت کِس‏ے تے شاعر وچ نظر نئيں آندی۔ فرحت عباس شاہ نے نہ صرف معاشی بے انصافی اُتے قلم اٹھایا بلکہ دنیا دا پہلا اسلامک مائیکروفنانس ماڈل بنا د‏‏ی اسنو‏ں عملی طور اُتے ثابت وی کیتا۔ فرحت عباس شاہ نے ٹرکل ڈاون اکنامک تھیوری نو‏‏ں رد کرکے ٹوئیسٹ اپ اکانومی تھوری پیش د‏‏ی تے ہزاراں خانداناں نو‏‏ں اپنے پااں اُتے کھڑا۔ فرحت عباس شاہ نے فلسفہ، نفسیات، موسیقی، ادب، صحافت تے مارشل آرٹ جداں شعبےآں وچ اپنی حیثیت نہ صرف منوائی بلکہ قبول عام د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ انہاں نے ہمیشہ، عالمی امن، محبت تے انسانیت دے نظریات د‏‏ی سربلندی نو‏‏ں فوقیت دتی ۔
کالی بیئیں
بیئیں دا وگن تھاں
لہندی جاں کالی بییں ضلع ہشیارپور دی تحصیل مکیریاں دے پنڈ دھنوآ دے کول ٹیرکیانا چھمبھ توں شروع ہو کے 34 کلومیٹر ضلع ہشیارپور وچ دکھن-مغربی سمت وچ سفر کردی اے اتے پھر 126 کلومیٹر ضلع کپورتھلہ (سابقہ ریاست کپورتھلہ) وچوں لنگھ کے دریا بیاس وچ پنڈ آہلی پاس جا ڈگدی اے ۔ ضلع ہشیارپور وچ ایہہ دریا بیاس دے برو برابر چلدی اے اتے دریا بیاس دا جھکاؤ نیواں کھیتر ہون کرکے بییں ول اے اتے کئی وار بییں دا رستہ وی ملّ لیندا سی، جس توں جالندھر-پٹھان کوٹ ریلوے لائن نوں خطرہ پیدا ہو جاندا سی | اس نوں روکن لئی انگریزی راج ویلے 1888–89 وچ بییں اتے بیاس وچکار اک بنھ لگا دتا گیا سی، جس نوں 'بیئی بنھ' کیہا گیا ۔ بییں اپنے رستے وچ بہت ولھ کھاندی اے ۔
فرحت عباس شاہ
پیدائش تے ابتدائی تعلیم
فرحت عباس شاہ بروز اتوار 10 رجب 1384ھ مطابق 15 نومبر 1964ء نو‏‏ں جھنگ شہر پنجاب، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ فرحت عباس شاہ نے ابتدائی تعلیم جھنگ وچ ہی حاصل کيتی۔ جھنگ وچ ہی ایم ایس سی نفسیات د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ہور اعلیٰ تعلیم دے واسطے لاہور چلے آئے۔ 1988ء تا 1990ء تک اوہ پنجاب یونیورسٹی وچ فلسفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ 1990ء وچ پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں فلسفہ وچ ایم اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
کالی بیئیں
پہاڑی چوآں دا پانی
ہشیارپور ضلعے دے کنڈی کھیتر وچ شوالک پہاڑیاں دی ڈھلوان دکھن-پچھم سمت وچ اے، جس کارن برساتاں دے دناں وچ کئی چوء پہاڑاں توں پانی لے کے آؤندے سن جو بییں وچ پیندے سن اتے اوہناں وچوں کئی ریت کھلار کے راہ وچ ہی رہِ جاندے سن ۔ اس کارن ہزاراں ایکڑ زرخیز زمین خراب ہو جاندی سی ۔ پچھلی صدی دے 60ویاں وچ اک ماسٹر پلان بنا کے ایہناں چوآں نوں آپس وچ میل کے اک وڈے چوء وچ سٹدے ہوئے کئی گروپ بنائے گئے تے اوہناں دا پانی بییں وچ پایا گیا ۔ ایہہ اکٹھے کیتے چوء ہن، گنگیا چوآ، دسوہا لنگرپور گروپ آف چوء، مہنگروال گروپ آف چوء اتے کنگرانوالا چوء وغیرہ ۔
فرحت عباس شاہ
بحیثیت مارشل آرٹسٹ
فرحت عباس شاہ قومی سطح اُتے تسلیم کیتے جانے والے مارشل آرٹسٹ نيں۔ برما دے مشہور برمیز مارشل آرٹس وچ اوہ پہلے جوان ماسٹر د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے والا فرد نيں۔ 1990ء وچ قومی میلہ مویشیاں لاہور وچ فرحت عباس شاہ نے عالمی تریخ وچ پہلی بار برف دے 11 بلاک توڑنے دا ریکارڈ قائم کیتا۔ اج تک ایہ عالمی ریکارڈ قائم ا‏‏ے۔ تا حال 4 لکھ تو‏ں ودھ شاگرد اُنہاں تو‏ں مارشل آرٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کرچکے نيں۔ فرحت عباس شاہ نے مارشل آرٹ د‏‏ی تکنیک نو‏‏ں کھیلاں وچ متعارف کروانے وچ اہ‏م کردار اداء کیتا اے تے باقاعدہ اِس نو‏‏ں ضابطہ اختیاری اصول و قواعد دے تحت متعارف کروایا۔ اوہ بحیثیت مارشل آرٹسٹ دے "پاکستانی نِنجا" دے طور اُتے وی پہچانے جاندے نيں۔
کالی بیئیں
پہاڑی چوآں دا پانی
لہندی بییں اپنے سارے رستے وچ گنج کھاندی ہوئی جاندی اے ۔ دلی-امرتسر جرنیلی سڑک نوں سبھانپور دی تھاں اُتے کٹدی اے اتے پھر ایہہ کانجلی ویٹلینڈ جس نوں ریاست کپورتھلہ دے مہاراجیاں نے ڈویلپ کیتا سی، پہنچدی اے ۔ کانجلی ویٹلینڈ مشہور سیر-سپاٹے والی تھاں اے پر ہن ویلے دیاں پنجاب سرکاراں نے اس نوں وسار دتا اے ۔ وشکارلے ایشیا توں کئی قسماں دے پنچھی وی اتھے اڈّ کے آؤندے ہن ۔ بییں دے پانی نال بنائی جھیل وچ پانی بوٹی بہت ہو جاندی اے، جس نوں سمیں-ویلے سر پانی 'چوں کڈھنا بڑا ضروری اے ۔
فرحت عباس شاہ
امن و آشتی دے علمبردار
فرحت عباس شاہ نے عالمی طور اُتے مارشل آرٹ د‏‏ی تعلیم وچ بردباری، امن وسکو‏ن، خود اعتمادی تے امدادی افکار ورگی بنیادی قواعدی اصولیات نو‏‏ں متعارف کروایا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ مارشل آرٹ وچ امن و آشتی دے علمبردار سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔
کالی بیئیں
ہڑ
پچھلے سالاں وچ بییں وچ بہت بھاری ہڑ آؤندے سن اتے سردیاں وچ دھرتی 'چوں رس کے صاف تے چٹا پانی بییں وچ پیندا سی ۔ پر ہن دھرتی دے پانی دا لیول نیواں ہو جان اُتے رساؤ والا پانی بییں وچ نہیں وگدا ۔ ہن کپورتھلہ شہر دی میواسپل کمیٹی، ریل کوچ فیکٹری اتے کجھ ہور چھوٹے قصبیاں دا گندہ پانی اس وچ وگدا اے ۔
بیئیں کنڈے
بیئیں دے کنارے تریخی اہمیت دا اک شہر سلطان پور لودھی پیندا اے، جہڑا بییں دے بیاس نال سنگم توں 20 کلومیٹر دی دوری اُتے اے ۔ ایہہ بدھ دور دی پرانے تھاں اُتے وسیا اے ۔ سکھ دھرم دے پہلے گرو سری گرو نانک دیوَ جی نے 13 سال توں کجھ اپر اتھے رہائش رکھی سی، جنہاں دی سمرتی وچ کئی گردوارے بنے ہن | اوہناں وچوں دو گردوارے پہلا سنت گھاٹ جتھے بیٹھ کے گرو صاحب نے خاندانی جیون نوں تیاگن دا فیصلہ لیا اتے دوسرا جتھے گرو صاحب نہاؤندے تے سیر کردے ہندے سن، بییں دے کنڈھے اُتے واقع ہن ۔ بییں دی مذہبی پوترتا نوں دھیان وچ رکھدیاں ماحول پریمی سنت بلبیر سنگھ سیچیوال نے کجھ سال پہلاں بییں نوں صاف کرن اتے اس دا سندریکرن دا کم آرنبھیا سی، جہڑا سلطان پور دے نیڑے لگبھگ ختم ہو گیا اے ۔ بھارت دے سابقہ صدر عبدالکلام دو وار اتھے سیچیوال جی دے کیتے کم نوں ویکھن آ چکے ہن، اک وار صدر ہندیاں ۔ بییں اپر پرانے ویلے دے بنے دو ٹٹے پلّ ویکھے جا سکدے ہن، جنہاں وچوں اک جہانگیر بادشاہ نے بنوایا سی تے اک اورنگزیب نے ۔ مغل شہزادیاں دارا شکوہ اتے اورنگزیب کجھ سماں سلطان پور راے سن اتے اتھوں دے رہن والے مولوی اکھنڈ عبدل لطیفَ توں تعلیم حاصل کیتی سی ۔ اتھے اک اچے ٹلے اُتے مغل راج ویلے بنی سراں دے کھنڈر ویکھے جا سکدے ہن اتے اس دا درشنی دروازہ اجے بالکل ٹھیک حالت وچ اے ۔ سلطان پور لودھی مغل سلطنت ویلے دلی-لاہور شاہ راہ اُتے مشہور نگر سی ۔ اس ویلے دریا ستلج اتے بیاس اج دے تھاں ہریکے اُتے نہیں ملدے سن، جس کرکے اس کھیتر وچ ہڑ گھٹ آؤندے سن ۔
فرحت عباس شاہ
شعری مجموعے تے لکھتاں
1989ء تو‏ں تا حال فرحت عباس شاہ د‏‏ی 67 کتاباں شائع ہوچکيت‏یاں ناں جنہاں وچ مشہور ترین ایہ کتاباں نيں:
کالی بیئیں
حوالے
گٹھ:پنجاب بھارت دیاں ندیاں
فرحت عباس شاہ
شعری مجموعے تے لکھتاں
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پنجابی بولی دے شاعر
کالی بیئیں
حوالے
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
گٹھ:پنجاب دے ندی نالے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ
چک 273 ج ب
چک 273 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
چٹی بیئیں
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
تصیل قلات
گٹھ:بلوچستان
روسی وفاقی اکائیاں دی لسٹ بلحاظ نشہ آور اشیا دا غلط استعمال
ذیل وچ روسی وفاقی موضوعات د‏‏ی لسٹ بلحاظ نشہ آور اشیا دا غلط استعمال درج ا‏‏ے۔ (100،000 باشندےآں دے مطابق)
حوالے
گٹھ:روس دے وفاقی موضوعات گٹھ:روس وچ الکحل گٹھ:روس وچ صحت گٹھ:روس وچ منشیات
اسٹریلیائی کاں
اسٹریلیائی کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل صراب
گٹھ:بلوچستان
ناکا
پانی کھالے یا آڑ توں ہوندا ہویا پیلی تک پہنچدا اے پیلی چ جان لئی راہ نوں ناکا کیندے نے۔
جرمن سلطنت
جرمن سلطنت ، جرمنی دے اتحاد تے ولیم I دے جرمن بادشاہ دے طور تے اعلان جنوری 1871ء چ قائم ہوئی تے پہلی جنگ عظیم چ جرمنی دی شکست توں بعد 1918ء تک رہی فیر جرمنی جمہوریہ بن گئیا ۔ اپنے 47 سالہ دور چ جرمن سلطنت یورپ چ اک وڈی طاقت دے طور تے ابھری تے اک وڈی فوجی طاقت دے طور تے، پہلی جنگ عظیم چ شکست توں بعد اپنے ختمے تک موجود رہی ۔ ایس دیاں سرحداں مشرق چ روس نال، مغرب چ فرانس نال تے جنوب چ آسٹریا ہنگری نال ملدیاں سی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دی تریخ گٹھ:جرمن بادشاہتاں
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:وڈیاں سلطنتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
نوجوانان ترک
نوجوانان ترک (ترکی بولی:جون ترک لر) سلطنت عثمانیہ چ اصلاحات دے حامی مختلف گروہاں دا اتحاد سی ۔ نوجوانان ترک انقلاب دے ذریعے ای سلطنت دوجے آئینی دور چ داخل ہوئی ۔ ایہہ تحریک 1889ء چ پہلے فوجی طلبہ چ پھیلی تے فیر سلطان عبدالحمید II دے استبدادی رویہ دے پاروں اگے پھیلدی چلے گئی ۔ 1906ء چ باضابطہ طور تے جمیت اتحاد و ترقی دے ناں نال خفیہ طور تے وجود چ آون آلا گروہ نوجوانان ترک دے بیشتر ارکاں تے ای مشتمل سی ۔
نوجوانان ترک دے تن پاشےآں]] نے 1913ء دی بغاوت توں پہلی وڈی لڑائی دے خاتمے تک سلطنت عثمانیہ تے حکومت, کیتی ۔
گٹھ:ترکی گٹھ:ترک تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ چ 1889ء
تصیل بولیدہ
گٹھ:بلوچستان
تصیل دشت
گٹھ:بلوچستان
ضلع چناکلی
ضلع چناکلی ترکی دے صوبہ چناکلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بسمارک کاں
بسمارک کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پورے سروالا کاں
پورے سروالا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
27 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
بھوشن
بھوشن (1613ء–1712ء) ریتی کال دے اہ‏م شاعر سن ۔ ایہ متی رام تے چندا منی دے بھائی سن ۔ انہاں نو‏ں کوی بھوشن دا خطاب چترکوٹ دے رودر پرتاپ نے دتا سی۔ اس دے بعد اوہ ايس‏ے ناں تو‏ں مشہور ہوئے گئے۔ بھوشن کئی راجاواں دے درباراں تو‏ں وابستہ رہے لیکن بالآخر انہاں د‏‏ی ملاقات شیواجی تو‏ں ہوئے گئی۔ اس دے بعد اوہ شیواجی دے ہوئے ک‏ے رہ گئے۔ روایت اے کہ شیواجی نے اک اک شعر اُتے انہاں نو‏‏ں لکھاں روپے انعام دیے۔ انہاں نے بہاری تے متی رام د‏‏ی سِرنگار رَس د‏‏ی شاعری دے برخلاف ویر رس د‏‏ی شاعری نو‏‏ں رواج دتا۔
بھوشن د‏‏ی شاعری انقلابی آہنگ تے جوش و ولولے د‏‏ی شاعری ا‏‏ے۔ اس وچ بغاوت د‏‏ی لے ا‏‏ے۔ بھوشن شیواجی تے چھترسال دونے راجاواں تو‏ں بے حد عقیدت رکھدے سن کیونجے دونے ہندو قوم دے محافظ تے جنگجو و بہادر سن تے بھوشن د‏‏ی شاعری دے ہیرو سن ۔ ایہ دونے وی بھوشن دا بے حد خیال رکھدے سن ۔ روایت اے کہ چھترسال بھوشن د‏‏ی پالکی نو‏‏ں کاَنھّا لگاندا سی۔ بھوشن د‏‏ی شاعری اس دور نال تعلق رکھدی اے جدو‏ں کہ اکبر، جہانگیر تے شاہجہان د‏‏ی ہندو مسلم اتحاد دا شیرازہ اورنگزیب دے ہتھو‏ں پارہ پارہ ہوئے رہیا سی۔ شیواجی تے چھترسال اس بے چینی تے بغاوت دے نمائندہ سن ۔ اس لحاظ تو‏ں بھوشن نو‏‏ں ہندو قوم دا نمائندہ شاعر قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ بھوشن نے رومانی انداز دے کچھ اشعار وی کہ‏ے نيں۔ لیکن درحقیقت بھوشن دا اصلی جوہر انقلابی شاعری وچ کھلدا ا‏‏ے۔ ریندی کال دے دوسرے شاعراں د‏‏ی طرح بھوشن نے وی صنائع بدائع د‏‏ی طرف توجہ صرف کيتی۔ "شیوراج بھوشن" اس د‏ی روشن مثال ا‏‏ے۔ بھوشن دا اصل کارنامہ ایہ اے کہ اس نے ہندی شاعری نو‏‏ں عشق و مستی تو‏ں کڈ ک‏ے انقلابی آہنگ تو‏ں روشناس کرایا۔
"شیوراج بھوشن" النکار گرنتھ منیا جاندا اے جس وچ وِیر رَس د‏‏یاں مثالاں کثرت تو‏ں موجود نيں۔ بھوشن د‏‏ی تِناں کتاباں وچ جگہ جگہ اس زمانے دے تاریخی واقعات دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔ انہاں دے ایتھ‏ے اودھی، بندیلی، فارسی تے کھڑی بولی د‏‏ی آمیزش ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی شخصیتاں
ناگاساکی
مورت نگری
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ناگالینڈ
ناگالند ھندستان دا اک صوبہ اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
جرمن بولی
جرمن اک لیندی جرمن بولی اے تے اینج اے ڈچ تے انگریزی نال رلدی اے۔ اے دنیا دیاں وڈیاں بولیان چوں اے تے یورپی یونین دی سب توں وڈی بولی اے۔ دنیا ج 12 کروڑ لوکاں دی اے مان بولی اے تے 8 کرور لوک اینوں جاندے نیں۔ سٹینڈرڈ جرمن سکولاں کالجاں یونورسٹیاں تے گوئٹے انسٹیٹیوٹاں چ پڑھائی جاندی اے۔
نیرکتا
بول جرمن لاطینی توں آیا اے۔ اے بول پہلی واری جولیس سیزر نے ورتیا اونے جرمنی اک قبیلے دا زکر کیتا جیہڑا گال دے اتلے جڑھدے پاسے چ وسدا سے تے اینج اودر دے سارے لوک جرمن اخواۓ۔ اوہ جیہڑی بولی بولدے سن اوہ فیر جرمن اخوائی۔
جرمن لوک آپ اپنی بولی نوں ڈوئچ کیندے نیے۔ ڈوئچ دا مطلب عام لوک تے عام لوکاں دی بولی۔ اے لاطینی توں الٹ سی جیہڑے پڑھے لکھے لوکاں دی بولی سی۔ ڈچ ایدے نال رلدی بولی اے۔
جغرافیائی ونڈ
جرمن جرمنی (95٪)، آسٹریا (89٪) تے سویٹزرلینڈ (65٪) چ بولی جاندی اے۔ چرمن لکسمبرگ تے لیختنشٹاین دی چوکھی ساری لوک گنتی دی وی بولی اے۔ ایدے نال اے اٹلی فرانس بیلجیم تے ڈنمارک دے کج پاسیاں چ وی بولی جاندی اے۔ ایناں دے نال جرمن یورپ دے ہور دیساں وچ وی کدرے کدرے بولی جاندی اے۔
مڈ
جرمن ج سب توں پرانی لکھت نوویں صدی دی مسپلی اے۔ جرمنی اوس ویلے نکے نکے راجاں چ ونڈیا ہویا سی ایس لئی سارے لکھاری اے کردے سن جے ایس جرمن بولی ج لخیا جاۓ جینے چوکھے وڑے لوک پڑھ سکن۔
نویں جرمن
1522 چ مارٹن لوتھر نے جرمن چ بائبل چھاپی۔ 1800 دے گیڑے چ سٹینڈرڈ جرمن سامنے ان لگی۔ 1901 چ اینوں پورا پورا سٹینڈرڈ بنا لتاگیا۔ 1996 چ جرمن نوں فیر سدا کرن بارے سوچیا گیا۔
منی ہوئی جرمن
منی ہوئی یا سٹیندرڈ جرمن کسے خاص تھاں دی جرمن نیں لکھی ہوئی جرمن نون سٹیندرڈ کیا جاندا اے۔ پر فیر وی سٹینڈرڈ جرمن نے اتلے جرمنی دیاں کئی تھاواں تے اوس تھاں دی جرمن دی تھان لے لئی اے۔ لہران ج وی سٹینڈرد جرمن ای چلدی اے۔
جرمن: بدیسی بولی
انکریزی بولن والی دنیا چ جرمن، فرانسیسی تے ہسپانوی دے مگروں تیجی وڈی سکھی جان والی بولی اے۔ جرمن 90 توں 95 ملین تک یا 13٪ یورپیاں دی بولی اے روسی بولی دے مگروں اے یورپیاں دی سب توں وڈی ماں بولی اے۔ جیہڑی انگریزی تے فرانسیسی توں ود کے اے۔ تے اینج اے یورپی جٹ دی پہلی وڈی بولی اے۔ اے یورپی جٹ دیان سرکاری بولیان چ اک اے۔
جرمن بولیاں
جرمن بولی جرمن بولیاں دے ٹبر دی اک لیندی ٹعنی اے جیری ہند یورپی بولیاں دے ٹبر جوں اے۔ جرمن بولی نوں دو انکاں چ ونڈیا جاسکدا اے: ہائی جرمن تے لو جرمن۔ نال نال جڑیان ہویاں بولیان دے لوک ای اک دوجے دے بولی سمج سکدے نین دور والیان لئی سٹیندرد جرمن ای ملن دا ول اے۔
تھلویں جرمن
تھلویں جرمن ہانزا لیگ چ سب نوں سمج آن والی بولی سی۔ اے اتلے جرمنی دی وڈی بولی سی۔ پر 1534 چ لوتھر دے بائبل نوں اتلی جرمن ج پلٹن نال سب پلٹ گیا۔ اتلی ہائی جرمن سائینس تے ساہت دی وی بولی بن کئی۔ امریکہ تے ایشیاء نوں کاروباری رستیاں نے وی اتلے جرمنی دے راہواں دا مل کعٹا دتا۔ نالے جرمنی دے تکڑے تھان تھلویں تے وشکارلے جرمنی چ سن۔
صوبہ لاو کائی
صوبہ لاو کائی ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ لاو کائی شہر اے ۔
جرمن بولی
جرمن بول
جرمن بولی دے چوکھے سارے بول پرانی جرمن تے رلدیاں جرمن بولیاں چوں آۓ نیں. تھوڑے جۓ بول یونانی تے لاطینی توں آۓ نین تے اوس توں تھوڑے فرانسیسی توں آۓ نیں تے کج دیر توں انگریزی توں وی ارۓ نیں۔ ایدے نال نال جرمن بولی چ اے وی خوبی اے جے بدیسی بولاں نال رلے جرمن چوں ای بول بنا سکدی اے۔ نویں بول بنان دے ایس ول نال نویں صدی ج جرمن دے 40000 دے نیڑے بول سن تے لاطینی ایس کم چ بعوں پچھڑی سی۔
صوبہ لاو کائی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا
جرمن بولی
جرمن بول
جرمن رومن لپی ج لکھی جاندی اے۔ جرمن چ 26 اکرے نیں۔ 3 املاؤت نیں۔
جرمن نوں پھیلانا
جرمن بولی نوں ورتن تے پھیلان لئی کئی ادارے کم کر رۓ نیں۔ گوئٹے انسٹیٹیوٹ یورپ چ تے دنیا چ جرمن بولی تے رہتل نوں پھیلان تے اودے بارے جانکاری دین دا اک سرکاری تے وڈا ادارہ اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
ٹرنٹو
ٹرنٹو اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
ضلع آئیوواسک
ضلع آئیوواسک ترکی دے صوبہ چناکلی دا اک ضلع اے۔
دهستان بلده کجور
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نوشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ضلع آئیوواسک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
دهستان بلده کجور
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نوشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
تن پاشا
تن پاشا ، سلطنت عثمانیہ دے آخری چ مجموعی طور تے اینہاں تن اہم وزیراں نوں آکھئیا جاندا سی جہڑے 1913ء توں لے کے پہلی وڈی لڑائی دے خاتمے تک سلطنت عثمانیہ دے عملا حاکم سن ۔ اینہاں چ وزیر داخلہ محمد طلعت پاشا (1874ء- 1921ء) ۔ وزیر جنگ اسماعیل انور پاشا (1881ء - 1922ء) تے وزیر خارجہ احمد جمال پاشا (1872ء- 1922ء9 شامل سن ۔ ایہہ تنوں پہلی جنگ عظیم دے دوران سلطنت عثمانیہ دی اہم ترین شخصیتاں سن ۔ اینہاں تناں دا ترک جرمن اتحاد تے جنگ عظیم اول چ ترکی دی شرکت چ اہم ترین کردار سی ۔
معاہدہ مدروس دے مگروں ایہہ تنوں قسطنطنیہ توں فرار ہو گئے ۔ 20-1919ء چ ترک فوجی عدالت نے اینہاں دی غیرموجودگی چ اینہاں نوں سزائے موت سنائی ۔ بعد چ طلعت پاشا تے احمد جمال پاشا آپریشن نیمیسس چ مارے گئے ، جدوں کہ اسماعیل انور پاشا روسی خانہ جنگی دے دوران وچکارلے ایشیا دے لوکاں دی روس دے خلاف بسماچی تحریک دی قیادت کردے ہوئے تاجکستان چ اک روسی فوجی دے ہتھوں مارے گئے ۔ کہئیا جاندا اے انور دا قتل وی آپریشن نیمیسس دا حصہ ای سی ۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں
توین کوانگ
توین کوانگ شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے توین کوانگ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
وچینسا
وچینسا اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
جرمن لوک
جرمن لوک اک نسلی ٹولی نیں جناں دی جرمن رہتل تے سانجے پرکھ نیں تے جرمن جناں دی ماں بولی اے۔ جرمنی چ اوناں نون جرمن سدیا جاندا اے جناں کول جرمن نیشنیلٹی ہے۔ دنیا چ دس کروڑ لوکاں دی ماں بولی جرمن اے پر اوناں چوں 7 کروڑ دے نیڑے لوک ای اپنے آپ نوں جرمن اخواندے نیں۔
امریکہ دے 15٪ یا 4 کروڑ 30 لکھ دے نیڑے لوک اپنے آپ نوں جرمن امریکن اخواندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
مہندر سنگھ دھونی
مہیندر سنگھ دھونی، ایم ایسّ دھونی (جنم 7 جولائی 1981، بہار دے رانچی وچّ) دے نام نال جانے جاندے بھارتی کرکٹ کھڈاری اتے ون ڈے میچاں وچّ بھارتی کرکٹ ٹیم دے ورتمان کپتان ہن۔ شروات وچّ اک غیر-معمولی اجل اتے پہلکار بلیباز دے جانے جاندے دھونی ون ڈے دے سبھ توں شانت-چتّ کپتان وچوں اک جانے جاندے ہن۔ اس دی کپتانی دے دوران بھارت نے 2007 آئی سی سی عالمی ٹونٹی-ٹونٹی، 2007 - 2008 دے سیبی سیریج اتے بارڈر - گاوسکر ٹراپھی جس وچّ بھارت نے آسٹریلیا نوں 2-0 تے ہرایا پرمکھ میچ جتے۔ دھونی نے کئی سنمان پراپت کیتے ہن جویں 2008 وچّ 'آئی.سی.سی او ڈی آئی پلیئر آف د ییئر' اوارڈ (پہلا بھارتی کھڈاری جہناں نوں ایہہ سنمان ملیا)، راجیو گاندھی کھیل رتن پرسکار اتے 2009 وچّ بھارت دے چوتھے سرب-اچ ناگرک سنمان، پدمشری پرسکار۔
حوالے
گٹھ:بھارتی کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کرکٹ کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:1981ء دے جم گٹھ:بھارتی کرکٹ کپتان
بوگنولیا کاں
بوگنولیا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل بسیما
گٹھ:بلوچستان
تصیل خاران
گٹھ:بلوچستان
کاروس ملوری
کاروس ملوری کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بابا فخرالدین
ولادت
سید فخر الدین جو 564ھ وچ پیدا ہوئے ئے انہاں دے والد سید حسین ابن سید ابو القاسم ایران دے وسط وچ ’’ سیستان‘‘ د‏‏ی اک ریاست سی جس دے عادل بادشاہ سن
تعلیم و تربیت
چھ مہینہ د‏‏ی ہی مدت وچ آپ نے قرآن شریف حفظ ک‏ر ليا تے بہت جلد علوم مروجہ وچ کافی دسترس حاصل کيتی ۔
بادشاہت
آپ دے والد بزرگ گوار نے آپ د‏‏ی ذکاوت تے ذہانت دیکھ ک‏ے آپ نو‏‏ں اپنا جا نشین بنا لیا تے آپ نو‏‏ں اپنی ہی زندگی وچ کار وبار سلطنت وچ حصہ لینے دا موقع دتا۔تقریباً اس وقت آپ د‏‏ی عمر ویہہ سال سی والد بزرگوار د‏‏ی وفات دے بعد بلا شرکت غیر پچیس سال د‏‏ی سن وچ آپ نو‏‏ں بادشاہ سیستان بنا دتا گیا۔
بادشاہت تو‏ں کنارہ کشی
سید بابا فخر الدین دا ارادہ پہلے تو‏ں بادشاہ بننے دا ہی نہ سی اوہ چاہندے سن کہ کہ اپنے چچا زاد بھائی سید علی نو‏‏ں بادشاہ بنا داں لیکن امرا و وزرا تے تمام رعایا دے تقاضے تو‏ں آپ نے بادشاہی اختیار کيتی ۔ اک روز دا ذکر اے کہ سید بابا فخر الدینؒ دربار وچ عدل وانصاف فرما رہے سن اس وقت اک تاجر چند عمدہ گھو ڑے لا یا جنہاں وچ اک گھوڑا بہت عمدہ تے تیز رفتار سی اس گھو ڑے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے آپ نے ادھر توجہ د‏‏ی تے عدل وانصاف دے کم تو‏ں ذرا سی دیر دے لئی رک رہے تھوڑی دیر دے بعد عدل وانصاف د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے آپ نو‏‏ں اپنا تھوڑی دیر دے لئی عدل وانصاف نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے گھوڑے د‏‏ی طرف مائل ہوئے نا بہت ہی برا معلوم ہويا علما نو‏‏ں بلیا ک‏ے فتویٰ طلب کیا اک جید عالم نے اس دا کفارہ ترک بادشاہی بتلایا اوریہ حدیث پڑھی ۔ الدنیا جیفۃ وطالبھا کلاب (یعنی دنیا مردار اے تے اس دا طلبگا ر کتا اے )اس حدیث نے آپ دے دل اُتے بہت اثر کیا اس راست باز عالم تو‏ں خوش ہوئے ک‏ے اسنو‏ں انعام واکرام دتا تے فوراً تخت شاہی تو‏ں اتر کر تاج نو‏‏ں سر تو‏ں تے مہر نو‏‏ں انگشتری تو‏ں کڈ ڈالیا۔ آپ نے فوراً منا دتی کرادتی چھوٹے وڈے سب حاضر در بار ہاں وڈے وڈے امرا وزرا تجار رعایا حاضر دربار ہوئے آپ نے انہاں دے روبرو اک تقریر د‏‏ی تے سب نو‏‏ں راضی ک‏ر ليا کہ آپ دے بھائی سید مرتضیٰ نو‏‏ں آپ بادشاہی دیواں گے تے اس دربار وچ بھائی تو‏ں عدل وانصاف دا اقرار لے ک‏ے انہاں نو‏ں مالک تخت وتاج کر دتا تے تھاں تھاں بجلی د‏‏ی طرح ایہ خبر پھیل گئی ۔
ورود کشمیر
سید بابا فخر الدین نے سیستان د‏‏ی بادشاہی اپنے بھائی سید مرتضیٰ نو‏‏ں تے ترکستان د‏‏ی بادشاہی سید علی نو‏‏ں دیدی آپ سیستان تو‏ں چند وفا داراں دے نال کشمیر تشریف لیائے جدو‏ں سرینگر پہونچے تاں اوتھ‏ے دے راجا دے گھر وچ اک لڑکے د‏‏ی پیدائش ہوئے ئی تھی نجومیاں نے اس لڑکے د‏‏ی ولادت تو‏ں راجا دے راج نو‏‏ں زوال دا سبب دسیا سی راجا نے اس بچے نو‏‏ں جنگل وچ سُٹ دتا جدو‏ں دا گزر تن بعد اوتھ‏ے تو‏ں ہويا تاں اس روندے بچے د‏‏ی آواز سن کر اپنے ساتھی عبد العزیز نو‏‏ں اس بچے نو‏‏ں اٹھا ک‏ے پالنے د‏‏ی اجازت دیدی بچہ بھکھ تو‏ں تڑپتا سی آپ نے اس دے منہ وچ انگشت شہا دت دتا تاں اس تو‏ں دُدھ نکلنے لگیا تے ايس‏ے طرح اوہ بچہ سیراب ہوئے تا رہیا۔
سید علی ترکستان د‏‏ی سلطنت چھڈ ک‏‏ے حضرت د‏‏ی تلاش وچ آ گئے تے ایہ دونے حضرات ملکر ہمیشہ چلہ کشی تے روزہ دار رہیا کردے سن ۔
ادھر حضرت مظہر ولی نے اپنی لے پالک دختر ماما جگنی کوسید بابافخر الدین ؒ دے پاس بھیجیا کہ انھاں بلا لیائے حضرت دے حکم تو‏ں ماماں جگنی اپنے چند خادماں نو‏‏ں لےک‏ے بابا فخر الدینؒ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئیاں تے اپنے والد دا فرمان سنایا سب کھمم مٹھ تو‏ں چل ک‏ے ترچنا پلی آئے۔ مظہر ولی ؒ تو‏ں آپ د‏‏ی ملاقات ہوئی تاں آپ نے قدم بوسی د‏‏ی تے مظہر ولی نے گرم جوشی تو‏ں آپ نو‏‏ں گلے لگیا لیا نے آپ نو‏‏ں آزمانے دے لئی بہت ساریاں مشقتاں کرائاں آپ نے ہر کم نو‏‏ں سر انجام دہی وچ وڈی جانفشانی تو‏ں کم لیا اس وقت بابا فخر الدینؒ نو‏‏ں قابل جو ہر جان ک‏ے آپ نو‏‏ں اپنا مرید بنایا تے اپنی خلافت دتی ،خرقہ پہنایا تے ولایت دا ’’ پیالہ‘‘ پلایا تے سید علی مظہر ولی ؒ دے خادماں وچ داخل ہوئے ک‏ے شرف حاصل کيتا۔
وفات
سید بابا فخر الدین د‏‏ی وفات بروزجمعرات بارھواں تریخ ماہ جمادی الثانی 694ھ وچ ہوئی۔(سن وصال اج تو‏ں تقریباً 746 سال پہلے اے
حوالے
گٹھ:صوفیا گٹھ:1273 دیاں موتاں
ریڈلے سکاٹ
سر ریڈلے سکاٹ (جم 30 نومبر 1937) اک مشہور فلم ڈریکٹر اتے فلم پروڈیؤسر اے۔ 2010 وچّ آئی "روبن ہڈّ"، تریخی ناٹکی اتے بیسٹ پکچر آسکر جیتو فلم "گلیڈیئیٹر" (2000) اتے سائنسی-فکشن فلم "دی مارشن" (2015)، اسدیاں بہترین فلماں وچوں ہن۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1937 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:فلم ڈریکٹر گٹھ:فلم پروڈیؤسر
تصیل ماشکیل
گٹھ:بلوچستان
ناگویا
مورت نگری
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
لال بہادر شاستری اسٹیڈیم
لال بہادر شاستری اسٹیڈیم (Lal Bahadur Shastri Stadium) جس دا سابقہ ناں فتح میدان سی حیدرآباد، تلنگانہ وچ اک فٹبال تے کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ فٹ بال تھ‏‏اں گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:تلنگانہ دے کرکٹ میدان گٹھ:لال بہادر شاستری د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ کھیلاں دے تھ‏‏اں
تصیل ناگ
گٹھ:بلوچستان
دهستان خیرودکنار
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نوشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نوشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
شلنبرگ
شلنبرگ یورپ دے اک دیس لیختنشٹاین دی اک میونسپلٹی اے۔ لیختنشٹاین اک پعاڑی تے اچا دیس اے پر ایہ میونسپلٹی دیس دے ہیٹھلے تے پدھرے تھاں تے اے۔ دریائے رائن ایدے نالوں لنگدا اے۔
ضلع بائرامچ
ضلع بائرامچ ترکی دے صوبہ چناکلی دا اک ضلع اے۔
چک 29 ج ب شمالی
چک 29 ج ب شمالی ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ضلع بائرامچ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 29 ج ب شمالی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
نیو کیلیڈونی کاں
نیو کیلیڈونی کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ایک نالا
اس ندی نوں اپایا جاں اپاگا وی کیہا جاندا ہے ۔مہابھارت گرنتھ (8.44.10) اس نوں مدر دیش نال سبندھت ساکل (سیالکوٹ) کھیتر وچ دسدا ہے، جتھے جارتک (جٹّ) لوک جنہاں نوں واہک کیہا جاندا ہے، رہندے ہن ۔ پراچین ساہت وچ جنہاں جنپداں دا ورنن ہے، اوہناں وچوں مدر وی اک جنپد ہے جہڑا جہلم توں لے کے راوی تکّ پھیلیا ہویا سی اتے جسدا کیندر ساکیت سی جس نوں ہن سیالکوٹ ناں نال جانیا جاندا ہے، جو ایک ندی 'تے ستھت ہے اتے مہابھارت وچ اپاگا کیہا گیا ہے | اس جنپد وچ مدر لوک اتے جارتک لوک رہندے سن جہڑے ورتمان جٹّ لوکاں دے وڈیرے سن ۔ مدر بادشاہ کرو نسل دے بادشاہاں نال کوٹنیتک سبندھ رکھدے سن، جنہاں نوں ویاہک سبندھاں نال پکیاں کیتا جاندا سی | مدر دیش دی شہزادی مادری کرو حکمران پانڈو نال ویاہی ہوئی سی ۔ مدر دے شاسک سلی نے مہابھارت یدھ وچ دریودھن دا ساتھ دتا سی ۔
سیالکوٹ ایک دے سجے کنڈھے 'تے اک اچے تکونے پہاڑی دے سرے 'تے جو جموں توں دکھن والے پاسے توں شروع ہندا ہے، اپر ستھت ہے ۔ بادشاہ شاہ جہاں دے پتر دارا شکوہ نے ایک ندی 'چوں پکوالا دی تھاں توں شیخوپور تکّ اک نہر کڈھی سی، جس نوں کپتی کیہا جاندا ہے ۔
ایک نالہ سکندر اعظم ویلے وی موجود سی | ہندستان توں مڑدیاں سکندر نے اپنی سینا نوں کئی یونٹاں وچ ونڈ کے، جھنگ اتے شورکوٹ دے درمیان کسے تھاں حکم دتا سی کہ اوہناں پاس جو برتن ہن، اوہناں نوں دریا وچوں پانی نال بھر لیا جاوے | اس طرحاں پانی دی سپلائی نوں مضبوط بنا کے اُہ ساندل بار (ساندلبار) دے کھیتر وچ رہندے مالو لوکاں 'تے ٹٹّ پیا ۔
ایک نالے دا پرانا وہن سانگلے توں تھلے تکّ ویکھیا جا سکدا ہے اتے پھر 29 کلومیٹر جھنگ دے پورب وچ وی، پر ہور 19 کلومیٹر شورکوٹ دے پورب تکّ اس دا پرانا وگن دا راہ نہیں لبھدا | شاید پرانے ویلے وچ ایہہ چناب وچ جا ڈگدا سی ۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
گٹھ:پنجاب دے ندی نالے گٹھ:پاکستان دے ندی نالے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:دریا
29 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
تصیل واسک
گٹھ:بلوچستان
28 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
واقعے
1850ء.....برما کا شہر رنگون آتشزدگی دے باعث خاکستر ہو گیا.
1895ء.....دنیا دے پہلے فلمی تھیٹر دا پیرس  چ افتتاح ہویا.
1937ء.....نئے دستور دے نفاذ  دے بعد آئرلینڈ ری پبلک بنیا.
1951ء.....وزیر اعظم پاکستان خوا جہ ناظم الدین نے واہ آرڈننس فیکٹری دا افتتاح کیتا.
1985ء.....لبنان دے مسیحی  تے مسلمان دھڑےآں  رچکار امن معاہدہ طے پایا.
لاو کائی
لاو کائی شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے لاو کائی دا راجگڑھ اے ۔
تصیل خزدار
گٹھ:بلوچستان
لاو کائی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہیکل دوم دی یہودیت
ہیکل دوم دی یہودیت یروشلیم وچ 515 ق م وچ معبد دوم دی تعمیر تک تے 70 ق م وچ رومیاں دے ہتھوں اس دی تباہی تک دے دور اُتے محیط اے۔ ارتقا شریعت مقدس عبرانی، کنیسہ، یہودیاں دے آخرالزمانی دا انتظار تے ظہور مسیح اس دور دوم وچ شامل تصور کیتے جاندے نیں۔
تریخ
left|thumb| ہیکل دوم دی جدید تعمیر نو کہ اوہ ہیروڈ اعظم دے دور وچ تعمیر و بحالی دے بعد کیسا نظر آندا سی
صوبہ دیئن بیئن
صوبہ دیئن بیئن ویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ دیئن بیئن پھو شہر اے ۔
ہیکل دوم دی یہودیت
تریخ
ادوار
صوبہ دیئن بیئن
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا
ہیکل دوم دی یہودیت
تریخ
(توجہ : تواریخ تے ادوار مختلف جہات توں یا تے اندازہ نیں یا پھر روایتی )
بابل دی اسیری ، 586-539 ق م
فارسی، 539-333 ق م
هلنیستی، 333-164 سال ق م
پتلویمیک، 301-200 سال ق م
سلوکید، 200-164 سال ق م
ہشمونی، 164-63 سال ق م
رومی، 63 سال ق م - 70 دور عام
یروشلیم تے یہود
معبد اوّل دا دور 586 ق م وچ اس وقت اختتام پزیر ہویا جدوں بابل دے بادشاہ نبوکدنزر نے حملہ کر دے یروشلیم اُتے قبضہ کر لیا، ہیکل سلیمانی نوں تباہ کر دتا تے عوام دی اک کثیر تعداد نوں بابل ول جلاوطن ( بابل دی اسیری ) کر دتا تے یا قید کر کے لے گیا۔ 539 ق م  وچ ایرانی ( فارسی ) فاتح سائرس اعظم نے بابل نوں فتح کر لیا تے 538 ق م  وچ اسیران بابل ( یا بابل وچ جلاوطن ) یہودیاں نوں یہود مدیناتا واپس جانے دی اجازت دے دی گئی۔ جو بحیثیت فارسی صوبہ سلطنت یہوداہ دا اس وقت دا علاقہ سی۔ عام طور اُتے معبد دوم دی تعمیر دا عرصہ 520-515 ق م  بیان کیتا جاندا اے۔ لیک ایسا محسوس ہُندا اے کہ اس ضمن وچ بیان کیتا جانے والا ایہ دور افسانوی اے تے محض اس کیتے تخلیق  کیتا گیا اے تاکہ معبد اوّل دی تباہی تے معبد دوم دی تعمیر دے دوران یرمیاہ دی بیان کیتی گئی ستر برس گزر جانے دی پیش گوئی سچ ثابت ہو سکے۔
یہود جلاوطنی
بابل دی اسیری یا جلاوطنی توں ایہ مراد ہرگز نہیں کہ یہودی اوتھے غلام سن یا قیدی بنا کر رکھے گئے سن تے نہ ہی ایسا سی کہ اوہ انتہائی کسمپرسی تے دباؤ دے شکار سن بلکہ جدوں ایران ( فارس ) نے بابل اُتے قبضہ کر لیا تے یہودیاں نوں واپس یروشلیم جانے دی اجازت دے دتی گئی تے انہاں وچوں اکثر اپنی مرضی توں بابل وچ ہی مقیم رہے۔
حوالے
گٹھ:یہودیت دی تریخ گٹھ:رومی سلطنت وچ یہود تے یہودیت گٹھ:قدیم یہودی یونانی تریخ گٹھ:ہیکل دوم گٹھ:یہودیت
گیمپرن
گیمپرن یورپ دے اک دیس لیختنشٹاین دی اک میونسپلٹی اے۔
کاروس اورو
کاروس اورو کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل کارخ
گٹھ:بلوچستان
30 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
دیئن بیئن پھو
دیئن بیئن پھو شہر ویت نام دا اک شہر اے تے ویت نام دے صوبے دیئن بیئن دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے شہر گٹھ:ویت نام دے آباد تھاں گٹھ:ویتنام دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دهستان کالج
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان نوشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نوشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
تنظیم برائے دفاعی تحقیق و ترقی
تنظیم برائے دفاعی تحقیق و ترقی ایہ بھارت وچ دفاع تو‏ں متعلق ٹکنالوجی وچ تحقیق و ترقی کرنے د‏‏ی تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ تنظیم ڈی۔ آر۔ ڈی۔ او۔ دے ناں تو‏ں مشہور اے تے وزارت دفاع، حکومت ہند دے تحت آندی ا‏‏ے۔
جواں سال سائنس داناں د‏‏ی حوصلہ افزائی
ی آر ڈی او وقتًا فوقتًا ’ ینگ سائنٹسٹس میٹ‘ دا انعقاد کردی ا‏‏ے۔ اس پروگرام دا مقصد اپنے نوجوان سائنس داناں نو‏‏ں وائی ایس ایم دے ذریعہ گل گل نیٹ ورک، تبادلہ خیال تے سائنسی خیالات تے تصورات نو‏‏ں شیئر کرنے یا بانٹنے دے لئی اک پلیٹ فارم مہیا کراندا اے تاکہ انہاں نو‏ں اپنی تخلیق تے اختراعی صلاحیتاں نو‏‏ں نکھارنے وچ مدد ملے۔
حوالے
گٹھ:1958ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:بھارت د‏‏ی حکومت‏ی ایجنسیاں گٹھ:بھارت وچ 1958ء دیاں تاسیساں گٹھ:حکومت ہند گٹھ:دفاعی تحقیق و ترقی تنظیم گٹھ:مضامین جنہاں وچ سنسکرت بولی دا متن شامل اے گٹھ:بھارت
تصیل نال
گٹھ:بلوچستان
چک 29 ج ب جنوبی
چک 29 ج ب جنوبی  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
صوبہ لائی چاؤ
صوبہ لائی چاؤویت نام دے 58 صوبےآں چوں اک اے ، اسدا راجگڑھ لائی چاؤ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویت نام گٹھ:ویت نام دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا
ضلع بیگا
ضلع بیگا ترکی دے صوبہ چناکلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تصیل وادھ
گٹھ:بلوچستان
کاروس ٹسمانیکس
کاروس ٹسمانیکس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ہائیر
ہائیر گروپ اک چینی کثیر القومی کمپنی اے جیہڑی الیکٹرونکس دا سامان بݨاؤندی اے۔ اس کمپنی دا مرکزی دفتر کنگڈاؤ، شانڈونگ صوبا ، چین وچّ واقع اے۔ ایہ کمپنی ایئر کنڈیشنر، موبائل فوناں، کمپیوٹر، مائیکروویو اون، کپڑے، واشنگ مشیناں، فریجاں تے ٹیلیویژناں دا ڈیزائین تیار کرن، بݨاوݨ تے فروخت کرن دا کم کردی اے۔
حوالے
گٹھ:چین گٹھ:چینی کمپنیاں گٹھ:گھریلو آلات ساز گٹھ:کمپنیاں گٹھ:کاروباری کمپنیاں
چھترسال
مہاراجا چھترسال بندیل (4 مئی 1649ء - 20 دسمبر 1731ء) قرون وسطی دے اک نامور راجپوت جنگجو سن جنہاں نے مغل بادشاہ اورنگزیب نال جنگ کرکے بندیل کھنڈ وچ اپنی ریاست قائم کيتی سی تے "مہاراجا" دا لقب اختیار کیتا تھا
حوالے
گٹھ:1649 دے جم گٹھ:1731 دیاں موتاں گٹھ:تریخ اتر پردیش گٹھ:راجپوت حکمران گٹھ:ہندو جنگجو
تصیل زہری
گٹھ:بلوچستان
ایشن
ایشن یورپ دے اک دیس لیختنشٹاین دی اک میونسپلٹی اے۔ اے لیختنشٹاین دا چوتھا سب توں وڈا شہر اے۔
کاروس ٹرسٹس
کاروس ٹرسٹس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل باغبانہ
گٹھ:بلوچستان
نازی جرمنی
thumb|نازی جرمنی بمطابق 1943ء نازی جرمنی 1933ء تو‏ں 1945ء دے دوران دے جرمنی نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس د‏‏ی قیادت ایڈولف ہٹلر تے قومی اشتراکی جرمن مزدور جماعت (NSDAP) ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس ریاست دے لئی تیسری رائخ (انگریزی: Third Reich) وی کہیا جاندا اے جو قرون وسطیٰ د‏‏ی مقدس رومی سلطنت تے 1871ء تو‏ں 1918ء تک قائم جرمن سلطنت د‏‏ی جانشاں تیسری ریاست سمجھی جاندی سی۔ جرمنی وچ ریاست دے لئی 1943ء تک ڈوئچیس رائخ (جرمن رائخ) د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی جاندی سی، بعد وچ باضابطہ ناں عظیم تر جرمن رائخ (جرمن: Großdeutsches Reich) اختیار کیتا گیا۔
30 جنوری 1933ء نو‏‏ں ایڈولف ہٹلر نو‏‏ں جرمنی دا چانسلر مقرر کیتا گیا۔ حالانکہ ابتدائی طور اُتے اوہ اک اتحادی حکومت کیت‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے سن اُتے انہاں نے جلد اپنے حکومت‏ی شراکت داراں نو‏‏ں خارج کر دتا۔ اس وقت جرمنی د‏‏ی سرحداں بدستور معاہدۂ ورسائے دے مطابق متعین سن، جو پہلی جنگ عظیم دے اختتام اُتے برطانیہ، فرانس، امریکا، اطالیہ تے جاپان د‏‏ی اتحادیاں دے درمیان طے پانے والا معاہدہ سی۔
نازی جرمنی شمال وچ بحیرۂ شمال، ڈنمارک تے بحیرۂ بالٹک تو‏ں ملدا سی، مشرق وچ اس دا منقسم حصہ لتھووینیا، پولینڈ تے چیکوسلواکیہ تو‏ں منسلک سی، جنوب وچ اس د‏ی سرحداں آسٹریا تے سویٹزرلینڈ تو‏ں جدو‏ں کہ مغرب وچ فرانس، لکسمبرگ، بیلجیئم، نیدرلینڈ، رائن لینڈ تے سارلینڈ تو‏ں ملدیاں سن۔ جدو‏ں جرمنی نے رائن لینڈ، سار لینڈ تے میمل لینڈ اُتے تسلط حاصل کیتا تے آسٹریا، سودیتن لینڈ تے بوہیمیا تے موراویا اُتے قبضہ کیتا تاں ایہ سرحداں تبدیل ہوئے گئياں۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد جرمنی عظیم تر جرمنی وچ تبدیل ہوئے گیا، جس دا آغاز 1939ء وچ جرمنی د‏‏ی پولینڈ اُتے جارحیت تو‏ں ہويا سی، جس دے نتیجے وچ برطانیہ تے فرانس نے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا۔
دوسری جنگ عظیم دے دوران جرمنی نے یورپ تے شمالی افریقہ دا وڈا حصہ فتح ک‏ر ليا۔ ايس‏ے دوران لکھاں یہودیاں تے اقلیتاں نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں قید خاناں وچ ڈال دتا گیا یا موت دے گھاٹ اتار دتا گیا، اس قتل عام نو‏‏ں مرگ انبوہ (انگریزی: Holocaust) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے ہور اقوام، خصوصاً اطالیہ تے جاپان دے نال، اتحاد دے باوجود جرمنی جنگ ہار گیا تے نازی جرمنی دا خاتمہ ہوئے گیا۔ جنگ دے بعد سوویت اتحاد، برطانیہ، امریکا تے فرانس د‏‏ی فاتح اتحادی قوتاں نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
جرمنی تے 1933 توں 1945 تک ہٹلر دے راج نوں نازی جرمنی آکھیا جاندا اے۔ جرمن صدر پال فان ہنڈنبرگ نے 30 جنوری 1933 نوں ہٹلر نوں جرمن چانسلر بنایا۔ چانسلر بنن تے ہٹلر نے اک پربندھ نال سارے سیاسی ویریاں نوں مکایا تے طاقت تے ملوزوری مل ماریا جس باجہوں اوہ جرمنی دا کلا ای آگو رہ گیا۔ 2 اگست 1934 نوں اوہنے صدر دی کرسی وی اپنے کول کرلئی تے اینج چانسلر تے صدر دی طاقت اوہدے کول سی۔ 19 اگست 1934 نوں ہونوالے ریفرنڈم وچ اوہدے ایس کم نوں قنونی نیو دتی۔ ایس ریفرنڈم باہجوں ہٹلر نوں فیوہرر (Fuherer) وی کیا جان لگیا جیدا جرمن وچ مطلب سی آگو۔ جرمن سرکار نے اوہدے وکھالے نوں چوکھا ودھا کے دسیا۔ ہٹلر وچ جلسیاں وچ لوکاں نوں اپنے ول موڑن دا ودیا تے ول سی۔
نازی جرمنی وچ ہٹلر دے شبداں دا مل قنون توں وی ودھ سی۔ اتلی پدھر دے لوک ہٹلر ول ای ویکھدے سن تے اوہدیاں سوجاں تے ای چلدے سن۔ جدوں ساری دنیا وچ کام کاج وچ مندے باجوں لوکاں دا حال ماڑا سی ہٹلر نے وڈے کماں دا مڈھ رکھیا، مارکیٹ اکانومی نوں ودھیا ول نال ورتیا تے عام جرمناں دی حالت ھیک کیتی۔ اوس ویلے دے وڈے کماں وچوں جرمن آٹوباہن اک وڈا کم سی۔ ایس باہجوں ہٹلری جرمنی نوں پک ملی۔
thumb|نازی جرمنی بمطابق 1943ء
نازی جرمنی (باضابطہ طور اُتے جرمن ریخ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے 1943 تو‏ں 1945 تک گریٹر جرمن ریخ) 1933 تے 1945 دے درمیان جرمن ریاست سی ، جدو‏ں ایڈولف ہٹلر تے نازی پارٹی نے ملک اُتے کنٹرول کيتا سی آمریت وچ بدل گیا۔ ہٹلر د‏‏ی حکمرانی دے تحت ، جرمنی جلد ہی اک مطلق العنان ریاست بن گیا جتھے زندگی دے تقریبا تمام پہلوآں نو‏‏ں حکومت نے کنٹرول کيتا۔ تیسری ریخ ، جس دا مطلب اے "تیسرا دائرہ" یا "تیسری سلطنت" ، نازیاں دے اس تصور د‏‏ی نشاندہی کردا اے کہ نازی جرمنی پہلے دے مقدس رومن سلطنت تے جرمن سلطنت (1871–1918) دا جانشین سی۔ تیسری ریخ ، جسنو‏ں ہٹلر تے نازیاں نے ہزار سال ریخ دے ناں تو‏ں جانا سی ، صرف 12 سال بعد مئی 1945 وچ ختم ہويا ، جدو‏ں اتحادیاں نے جرمنی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ، یوروپ وچ دوسری جنگ عظیم دا خاتمہ کيتا۔
30 جنوری 1933 نو‏‏ں ، ہٹلر نو‏‏ں جرمنی دا چانسلر ،اور پول وان ہینڈنبرگ نو‏‏ں ریاست دے سربراہ مقرر کيتا گیا سی۔ اس دے بعد نازی پارٹی نے تمام سیاسی مخالفت نو‏‏ں ختم کرنا تے اس د‏ی طاقت نو‏‏ں مستحکم کرنا شروع کيتا۔ ہینڈن برگ دا انتقال 2 اگست 1934 نو‏‏ں ہويا تے ہٹلر نے چانسلری تے ایوان صدر دے عہدےآں تے اختیارات نو‏‏ں ضم کرکے جرمنی دا ڈکٹیٹر بنیا۔ 19 اگست 1934 نو‏‏ں منعقدہ اک قومی ریفرنڈم وچ ہٹلر نو‏‏ں جرمنی دا واحد فرور (قائد) ہونے د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ ہٹلر دے فرد وچ ساری طاقت مرکزی حیثیت رکھدی سی تے اس دا کلام اعلیٰ قانون بن گیا سی۔ حکومت اک مربوط ، باہمی تعاون دا ادارہ نئيں سی ، بلکہ اقتدار تے ہٹلر دے حق وچ جدوجہد کرنے والے دھڑاں دا مجموعہ سی۔ شدید افسردگی دے باوجود ، نازیاں نے معاشی استحکا‏م بحال کيتا تے بھاری فوجی اخراجات تے مخلوط معیشت دا استعمال کرکے وڈے پیمانے اُتے بے روزگاری دا خاتمہ کيتا۔ خسارے دے اخراجات نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے ، حکومت نے وڈے پیمانے اُتے خفیہ دوبارہ سازی پروگرام شروع کيتا تے عوامی کماں دے وسیع منصوبےآں د‏‏ی تعمیر ، بشمول آٹوباہن (موٹر ویز) د‏‏ی تعمیر وی شامل ا‏‏ے۔ معاشی استحکا‏م د‏‏ی واپسی نے حکومت کیت‏‏ی مقبولیت نو‏‏ں فروغ دتا۔
نسل پرستی ، نازی تے خاص طور اُتے دشمنی ، حکومت کیت‏‏ی مرکزی نظریا‏تی خصوصیات سن۔ نازیاں دے ذریعہ جرمنی دے عوام نو‏‏ں آریائی نسل د‏‏ی خالص شاخ ، ماسٹر ریس سمجھیا جاندا سی۔ اقتدار اُتے قبضہ دے بعد یہودیاں تے رومیاں دے لوکاں اُتے امتیازی سلوک تے ظلم و ستم شروع ہويا۔ پہلے حراستی کیمپ مارچ 1933 وچ قائم ہوئے سن ۔ یہودیاں تے ناپسندیدہ سمجھ‏‏ے جانے والے دوسرے افراد نو‏‏ں قید کيتا گیا سی ، تے لبرلز ، سوشلسٹ تے کمیونسٹ ہلاک ، قید یا جلاوطن ہوگئے سن ۔ عیسائی چرچ تے شہری جنہاں نے ہٹلر د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی مخالفت کيتی اوہ مظلوم سن تے بوہت سارے رہنماواں نو‏‏ں قید کردتا گیا۔ تعلیم نسلی حیاتیات ، آبادی د‏‏ی پالیسی ، تے فوجی خدمت دے فٹنس اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ سوانیاں دے لئی کیریئر تے تعلیمی مواقع کم کردتے گئے۔ تفریح ​​اور سیاحت دا اہتمام اسٹریٹتھ تھرو جوی پروگرام دے ذریعے کيتا گیا سی ، تے 1936 وچ سمر اولمپکس نے جرمنی نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے دکھایا۔ تبلیغی وزیر جوزف گوئبلز نے عوام د‏‏ی رائے نو‏‏ں متاثر کرنے دے لئی فلم ، اجتماعی ریلیاں ، تے ہٹلر دے سموہت انگیز بیانات دا موثر استعمال کيتا۔ حکومت نے فنکارانہ اظہار نو‏‏ں کنٹرول کيتا ، فن د‏‏ی مخصوص شکلاں نو‏‏ں فروغ دتا تے دوسرےآں اُتے پابندی عائد کيتی یا حوصلہ شکنی کیتی۔
1930 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، نازی جرمنی نے تیزی تو‏ں جارحانہ علاقائی مطالبات کيتياں ، جے انہاں نو‏‏ں پورا نہ کيتا گیا تاں جنگ کيت‏ی دھمکی دے رہی ا‏‏ے۔ سیرلینڈ نے 1935 وچ جرمنی وچ دوبارہ شمولیت دے لئی رائے شماری دے ذریعہ ووٹ دتا ، تے 1936 وچ ہٹلر نے رائن لینڈ وچ فوج بھیج دتی ، جسنو‏ں پہلی جنگ عظیم دے بعد ڈی-ملٹری کر دتا گیا سی۔ ايس‏ے سال وچ مارچ 1939 وچ ، سلوواک ریاست دا اعلان کيتا گیا تے اوہ جرمنی د‏‏ی اک مؤکل ریاست بن گیا ، تے مقبوضہ چیک لینڈاں دے باقی حصےآں اُتے بوہیمیا تے موراویا دا جرمن پروٹیکٹریٹ قائم کيتا گیا۔ اس دے فورا بعد ہی ، جرمنی نے لتھوانیا اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ میمل نو‏‏ں تیسرے مقام اُتے لے جائے۔ جرمنی نے سوویت یونین دے نال غیر جارحیت دے معاہدے اُتے دستخط کیتے تے یکم ستمبر 1939 نو‏‏ں یوروپ وچ دوسری جنگ عظیم شروع کردے ہوئے پولینڈ اُتے حملہ کردتا۔ 1941 دے اوائل تک ، جرمنی تے محور دے اقتدار وچ شامل انہاں دے یورپی اتحادیاں نے یورپ دا بیشتر حصہ کنٹرول ک‏ر ليا۔ ریکسکومیساریٹس نے فتح یافتہ علاقےآں دا کنٹرول سنبھال لیا تے پولینڈ دے باقی حصے وچ اک جرمن انتظامیہ قائم کيتی گئ۔ جرمنی نے اپنے مقبوضہ علاقےآں تے اس دے اتحادیاں دونے دے خام مال تے مزدوری دا استحصال کيتا۔
نسل کشی تے اجتماعی قتل حکومت کیت‏‏ی خصوصیات بن گئے۔ سن 1939 وچ شروع ہونے والے لکھاں جرمن شہریاں نو‏‏ں ذہنی یا جسمانی معذوری دے نال اسپتالاں تے پناہ گزیناں وچ قتل کردتا گیا۔ آئنسٹیگروپین نیم فوجی دستےآں دے دستےآں نے مقبوضہ علاقےآں وچ جرمنی د‏‏ی مسلح افواج دے نال مل ک‏ے لکھاں یہودیاں تے ہولوکاسٹ دے ہور متاثرین د‏‏ی اجتماعی ہلاکتاں کیتیاں۔ 1941 دے بعد ، لکھاں ہور افراد نو‏‏ں قید کيتا گیا ، انہاں نو‏ں موت دے گھاٹ اتارا گیا ، یا نازی حراستی کیمپاں تے بیرونی کیمپاں وچ قتل کيتا گیا۔ اس نسل کشی نو‏‏ں ہولوکاسٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
بھانويں سوویت یونین اُتے 1941 وچ جرمنی دا حملہ ابتدائی طور اُتے کامیاب رہیا سی ، سوویت د‏‏ی بحالی تے جنگ وچ امریکا وچ داخل ہونے دا مطلب ایہ سی کہ 1943 وچ ہیرمک (جرمن مسلح افواج) مشرقی محاذ اُتے اقدام ہار گیا سی تے 1944 دے آخر تک 1939 تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحد اُتے واپس دھکیل دتا گیا۔ 1944 وچ جرمنی اُتے وڈے پیمانے اُتے ہوائی بمباری ودھ گئی تے محور تے مشرقی تے جنوبی یورپ وچ محور د‏‏ی طاقتاں نو‏‏ں پسپا کردتا گیا۔ فرانس اُتے اتحادیاں دے حملے دے بعد ، سوویت یونین تے مغرب تو‏ں دوسرے اتحادیاں نے جرمنی نو‏‏ں فتح کرلیا ، تے مئی 1945 وچ اس د‏ی گرفتاری ہوگئی۔ ہٹلر دے شکست تسلیم کرنے تو‏ں انکار نے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلائی تے جنگ تو‏ں متعلقہ اضافی اموات دا سبب بنی۔ جنگ دے اختتامی مہینےآں فاتح حلیفاں نے ناسازی د‏‏ی پالیسی دا آغاز کيتا تے بہت ساری نازی قیادت نو‏‏ں نیورمبرگ دے مقدماں وچ جنگی جرائم دے مقدمے وچ ڈال دتا۔
ناں
نازی عہد وچ جرمن ریاست دے لئی عام انگریزی اصطلاحات "نازی جرمنی" تے "تیسری ریخ" نيں۔ مؤخر الذکر ، نازی پروپیگنڈہ اصطلاح ڈریٹس ریخ دا ترجمہ ، پہلے داس ڈریٹ ریخ ، 1923 وچ آرتھر مولر وین ڈین بروک د‏‏ی کتاب ، استعمال ہويا۔ کتاب نے مقدس رومن سلطنت (962–1806) نو‏‏ں پہلے ریخ تے جرمن سلطنت (1871–1918) نو‏‏ں دوسرا شمار کيتا۔
1933 توں 1943 تک جرمنی دا سرکاری ناں جرمن راج (Deutsches Reich) ریا جیہڑا 1943 توں 1945 تک وڈا جرمن راج ریا۔ ناں Reich دا مطلب لازمی سلطنت نہیں۔ نازی جرمنی یا تیسرا راج زیادہ ورتن وج رۓ۔ ایہ دوسرا ناں نازیاں نے وی ورتیا۔ ایہ ناں پہلی واری 1923 وچ جرمن لکھاری ارتھر مولر فان ڈن برک دے اک ناول تیسرا راج (Das Dritte Reich ) وچ ورتیا گیا۔ مقدس رومی سلطنت (962–1806) نوں پہلی، جرمن سلطنت (1871 - 1918) نوں دوجی گنیا گیا سی۔ وائمر لوکراج (1918–1933) نوں نازی کسے کنتی وج نہیں سی لیاندے۔
تاریخی پس منظر
جرمنی نو‏‏ں 1919 تو‏ں 1933 دے دوران ویمر ریپبلک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ایہ اک جمہوریہ سی جس وچ نیم صدارتی نظام موجود سی۔ جمہوریہ ویمار نو‏‏ں متعدد مسائل دا سامنا کرنا پيا ، جنہاں وچ ہائپر انفلیشن ، سیاسی انتہا پسندی (کھبے بازو تے سجے بازو دے پیرامیٹریاں د‏‏ی طرف تو‏ں تشدد وی شامل اے ) ، پہلی جنگ عظیم دے اتحادیاں دے نال متنازعہ تعلقات ، تے منقسم سیاسی جماعتاں د‏‏ی مخلوط حکومت دے سلسلے وچ ناکا‏م کوششاں دا اک سلسلہ۔ [6] پہلی عالمی جنگ دے خاتمے دے بعد جرمن معیشت نو‏‏ں شدید دھچکيا لگنا شروع ہويا ، اس د‏ی اک وجہ ایہ سی کہ سنہ 1919 دے ورثی معاہدے دے تحت ادائیگی کيتی گئی ادائیگیاں کیتی۔ حکومت نے ادائیگی کرنے تے ملک دے جنگی قرضےآں د‏‏ی ادائیگی دے لئی پیسہ چھپایا ، لیکن اس دے نتیجے وچ ہائپر انفلیشن صارفین دے سامان ، معاشی افراتفری تے کھانے پینے دے فسادات د‏‏ی قیمتاں وچ افراط زر دا باعث بنیا۔ [7] جدو‏ں جنوری 1923 وچ جدو‏ں حکومت نے انہاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی ادائیگیاں وچ غلطی د‏‏ی تاں فرانسیسی فوج نے روہر دے نال نال جرمن صنعتی علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا تے اس دے بعد وڈے پیمانے اُتے شہری بدامنی پھیل گئی۔ [8]
نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی (نیشنلسوزیالسٹسٹی ڈوئچے اربیٹ پارٹی) ، جو عام طور اُتے نازی پارٹی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، د‏‏ی بنیاد 1920 وچ رکھی گئی سی۔ ایہ اک سال پہلے تشکیل پانے والی جرمن ورکرز پارٹی (ڈی اے پی) دا نامزد جانشین سی ، تے اس وچو‏ں اک بہت دور تک - اس دے بعد صحیح سیاسی جماعتاں جرمنی وچ سرگرم عمل نيں۔ [9] نازی پارٹی دے پلیٹ فارم وچ جمہوریہ ویمار د‏‏ی تباہی ، معاہدہ ورسییل د‏‏ی شرائط نو‏‏ں مسترد کرنا ، بنیاد پرست عداوت تے بالشیوزم مخالف وی شامل سن ۔ [10] انہاں نے اک مضبوط مرکزی حکومت دا وعدہ کيتا ، جرمنی دے عوام دے لb لبنسرم ("رہائشی جگہ") وچ وادھا ، نسل پرستی اُتے مبنی قومی برادری د‏‏ی تشکیل ، تے یہودیاں دے فعال دباو دے ذریعے نسلی صفائی دے جو انہاں د‏‏ی شہریت تے شہری حقوق کھو لاں گے۔ [ 11] نازیاں نے والکیچ تحریک د‏‏ی بنیاد اُتے قومی تے ثقافتی تجدید تجویز کیتی۔ [12] پارٹی ، خاص طور اُتے اس د‏ی نیم فوجی تنظیم اسٹورمبٹیلونگ (SA St طوفان ڈیٹمنٹ) ، یا براؤن شرٹس نے اپنے سیاسی عہدے نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی جسمانی تشدد دا استعمال کيتا ، حریف تنظیماں دے اجلاساں وچ رکاوٹ پیدا ہوگئی تے انہاں دے ممبراں دے نال نال یہودیاں اُتے وی سڑکاں اُتے حملہ کيتا۔ [13] باویریا وچ اس طرح دے سجے مسلح گروہ عام سن ، تے انہاں نو‏ں گوستاو رائٹر ون قہر د‏‏ی ہمدرد سجے بازو د‏‏ی ریاستی حکومت نے برداشت کيتا۔ [14]
تريح
پہلی وڈی لڑائی وج جرمنی دی ہار تے فیر اوہدے نال سلوک نے نازی سوج دا مڈھ رکھیا۔ پہلی وڈی لڑائی دے فوجیاں نے ورسائی ٹریٹی، وائمر لوکراج تے لوکراج نوں منن وج جوش نادسیا۔ اوہناں بدلہ لین دی گل کیتی، آریا نسل نوں اچا آکھیا تے یہودیاں تے جرمنی دی ہار دا الزام لایا۔ نازیاں نے ایہ پروپیگنڈا کیتا جے جرمنی تے لڑائی جت ریا سی پر یہودیاں تے کمیونسٹاں نے پچھوں ایہدی پٹھ وچ جھرا ماریا۔ 1929 دے جگ دے کم کاج وچ ماڑے ہون تے ایس سوج نے زور پھڑیا۔ جرمنی وچ کم کاج توں فارغ لوک نازی پارٹی ول آس نال ویکھدے سن۔ وائمر لوک راج دیاں ازاد سوچاں تے سماج نوں اگے لجان ول اوہدے پیر کئی لوکاں لئی پچانے اوکھے سن۔ ماسکو جرمنی دی کمیونسٹ پارٹی دے پجھے کھڑا سی تے اکیہ گلنے وی لوکاں نوں ناز پارٹی ول کیتا۔ وشکارلی سوچ والیاں پارٹیاں دبیاں گیاں۔
30 جنوری 1933 نوں فرانز فان پاپن دے زور لان تے جرمن صدر ہنڈنبرگ نے ہٹلر نوں چانسلر بنا دتا۔ پاپن دی ای سوچ سی جے اوہ وائس چانسلر بنکے ہٹلر تے اہدے سنگیاں نوں اپنے ہتھ وج رکھ سکدا اے۔ ہٹلر نے چانسلر بنن مگروں پاپن دے ایہدے سنگیاں نوں کھڈے لین لادتا۔ کج مہینیاں وج ای ہٹلر نے قنونی راہواں ورتدیاں ہویاں سارے ماملے اپنے ہتھ وج لے لۓ تے دیس تے اک پارٹی راج ٹر پیا۔ 27 فروری 1933 نوں ریشتاگ دے کوٹھے نوں اگ لادتی گئی۔ ایس دی زمیواری اک ڈچ کمیونسٹ تے پائیگئی۔ جرمن کمیونسٹ پارٹی تے روک لادتی گئی ایہناں دے بندے پھڑ کے کیمپاں وج سٹے گۓ۔ ایسے قنون بناۓ گۓ جنہاں نال شہری ازادیاں ونں وی ڈکنا اسان ہوگیا جیویں جنڈے دی آدر دا قنون جیدے باہجوں لویکاں تے ہور وی روکاں لاياں گیاں۔ مارچ 1933 نوں ریشتاگ وچ ایہ قنون بنایا گیا جے چار ورے لئی ہٹلری سرکار نوں کسے قنون نوں لاگو کرن لئی ریشتاگ کولوں پچھن تے اوتھے گل بات کرن دی لوڑ نہیں سی۔ ایہ 1937 وج تے 1941 وج فیر لاگو کیتا گیا۔ کمیونسٹ، سوشلسٹ ڈیموکریٹ، نیشنلسٹ، پیپلز تے جرمن سٹیٹ پارٹیاں تے وی روک لگی تے اوہناں دے سنگیاں نوں نازی پارٹی وج آن دا سدا دتا گیا یا فیر سیاست چھڈن دی صلآ دتی گئی۔ 3 جولائی 1933 نوں کیتھولک پارٹی تے وی روک لادتی گغی پر ایس توں پہلے اوہناں نوں کج آسرے دتے گۓ۔ 14 جولائی 1933 نوں جرمنی وچ اکو پارٹی رہ گئی سی تے نویاں پارٹیان بنن تے روک لا دتی گئی سی۔ 1933، 1936 تے 1938 دیاں چوناں نازیاں دی اکھ تھلے ہویاں جنہاں وج نازی پارٹی تے کج ازاد آۓ۔
وائمر لوکراج دے کالے پیلے تے لال چنڈے دی تھاں پرانا چنڈ تے اوہدے نال سواستیکا والا چنڈا ورتن وج لیاۓ گۓ۔ 1935 وج سواستیکا چنڈا ای قومی چنڈا رہ گیا۔ 1935 توں ای نازی پارٹی دا ترانہ وی قومی ترانے نال وجن لگ پیا۔ 30 جنوری 1934 نوں صوبیاں دیاں سرکاراں نوں مکا کے اوہناں نوں برلن سرکار دے تھلے کردتا گیا۔ ایناں دا پربندھ گورنراں ہتھ دیدتا گیا۔ اک لکھ توں نکے شہراں دے وئیڑ گورنر چندے سن۔ ایس توں اپر دے شہراں لئی اندرلے بچاؤ دا وزیر مئیڑ چندا سی تے برلن ہمیبرگ لئی ہٹلر آپ اپنے بندے اگے لیاندا سی۔ 1934 دی بسنت تک صرف فوج اک ایسا ادارہ سی جیہڑا ہٹلر دے ہتھ وج نہیں سی۔ اوہدی پارٹی دا لڑاکا آگو ارنسٹ روہم فوج نون وی اپنی مٹھ وچ کرنا چاہندا سی پر ہٹلر فوج نال پھڈا نہیں پانا چاندا سی تے ہملر تے گرئرنگ دی لکی چھپی صلا نال روہم تے نیڑے تریڑے 200 اوہناں لوکاں نوں 30 جون تون 2 جولائی 1934 نوں مکادتا گیا جیہڑے اوہدے توں وکھری سوچ رکھدے سن۔