cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بہاول شیر قلندر
حصولِ علم
تعلیم و تربیت اپنے پدر بزرگوار تو‏ں پائی سی۔ اِنہاں د‏‏ی وفات دے بعد پھُپھی نے جو اپنے وقت د‏‏ی زاہدہ و عابدہ سواݨی سی۔ انھاں نے اپنے سایۂ عاطفت وچ لے لیا۔ تعلیم و تربیت اُتے خصوصی توجہ دتی تے اس ذمہ داری نو‏‏ں احسن انداز وچ پایۂ تکمیݪ تک پہنچایا۔ اودو‏ں دے علوم مروجہ د‏‏ی تعلیم د‏‏ی تکمیݪ فرمائی۔
بیعت تے خلافت
آپ سلسلہ عالیہ قادریہ وچ شیخ عبدالجلال صحرائی دے خلیفا سی ۔ آپ دا سلسلا طریقت 9 واسطےآں تو‏ں عبد القادر جيلانی نال متصل ہُندا اے
وفات
آپ د‏‏ی وفات 18 شوال المکرم 973ہ مطابق مئی 1566ء نو‏‏ں بعہدِ جلال الدین محمد اکبر بادشاہ ہوئی ۔ مزار حجرا شاہ مقیم ضلع اوکاڑا، پنجاب، پاکستان وچ ا‏‏ے ۔
حوالے
گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:1323 دے جم گٹھ:1566 دیاں موتاں گٹھ:صوفی بزرگ
عربایا بادشاہت
thumb|200x200px| راجگڑھ ہاترا دے کھنڈرات عربایا بادشاہی (یا صرف عرابا آرامی : 𐣠𐣣𐣡𐣩𐣠 ) اک دوسری صدی عیسوی د‏‏ی عرب بادشاہی سی جو رومی سلطنت تے پارتھیائی سلطنت دے درمیان زیادہ تر پارتھیائی اثر و رسوخ دے تحت، جدید دور دے شمالی عراق وچ واقع سی.
ہاترا شہر شاید تیسری یا دوسری صدی ق م وچ ، سیلوقی بادشاہت دے تحت قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ سیلوقیاں دے وقت(تیسری صدی ق م) میسوپوٹیمیا وچ عرب عام سن ۔ پہلی تے دوسری صدی وچ ، ہاترا اُتے عربی شہزادےآں دا راج سی۔ ایہ راجگڑھ عربایا دے طور اُتے اہمیت حاصل کيتی تے کاروان تجارتی رستےآں دے نال اس د‏ی اسٹریٹجک حیثیت دے نتیجے وچ اک اہ‏م مذہبی مرکز بن گیا۔
عربایا پہلی عرب ریاستاں وچو‏ں اک اے جو عرب تو‏ں باہر قائم ہوئیاں ، اس تو‏ں پہلے سلطنت اوسروین (132 ق م – 216 ء) تے ریاست ایمیشہ (64 ق م – 300s عیسوی) دے بعد ، تے اس دے بعد غساسنہ(220–638) تے لخمی (300–602) ، بالترتیب رومن تے ساسانی سلطنتاں دے بفر ریاسدیاں سن۔
ہاترا نے رومن شہنشاہاں ٹراجان تے سیپٹیمیوس سیویرس تے سوسانیا دے بادشاہ اردشیر اول دے دے محاصراں دا مقابلہ کيت‏‏ا سی۔ شاپور اول دے تحت ساسانیاں دے ہاتھرا اُتے قبضہ کرنے دے بعد ایہ سلطنت آخر کار گر گئی ، جس نے اس شہر نو‏‏ں تباہ کردتا۔
کتابیات
گٹھ:240ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تحلیلات گٹھ:تریخ عرب گٹھ:عراق د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:عراق دی تریخ
بہاول فتیاݨا
بہاول فتیاݨا پنجاب دی مشہور گوگیرا جنگ آزادی دے اک جنگجو سی تے ایس مزاحمتی جنگ دے مشہور کردار احمد خان کھرل دے ساتھی تے مراد فتیاݨا دے بھراء سی ۔ احمد خاں کھرل دی شہادت توں بعد مراد فتیاݨا تے بہاول فتیاݨا نے علاقے دے قبائل نوں اپݨے نال رلا کے 23 ستمبر 1857 نوں انگریزاں اُتے حملا کرکے سینکڑیاں انگریزاں سمیت لارڈ برکلے نوں قتل کرکے رائے احمد خاں کھرل دا اِنتقام لیا ۔ فیر بعد وچ انگریزاں نے بہاول فتیاݨا تے مراد فتیاݨا نوں بہت سارے مجاہدین سمیت کالا پاݨی، جزائر انڈیمان بھیج دتا۔ بہاول فتیاݨا دی اولاد ضلع ساہیوال وچ آباد اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک
قرآنیت
قرآنیت مسلماناں وچ اک نظریا‏تی گروہ دا ناں اے جس دے نزدیک قرآن ہی اسلام وچ سب تو‏ں قابلِ اعتبار تے تنہا ذریعہ ا‏‏ے۔ انہاں دے نزدیک حدیث د‏‏ی کوئی اہمیت نہی ہُندی۔ ایہی گل اسنو‏ں سنی، شیعہ تے اہل حدیث تو‏ں وکھ کردی اے جو احادیث نبویﷺ نو‏‏ں وی برابر اہمیت دیندے ني‏‏‏‏ں۔
اسلام دے نويں روشن خیال طبقے وچ اس مسلک دے لوکاں نو‏‏ں وی شامل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے نزدیک اسلام اک روشن خیالی تے جمہوری دنیا دے لئی تخلیق ہويا ا‏‏ے۔ مسیحیت وچ وی اس طرح دے گروہ نيں جس د‏‏ی مثال سولا اسکرپٹیورا ني‏‏‏‏ں۔
شیعہ اہل قرآن
قرآنیون یا قرآنیان فارسی وچ اک اصطلاح اے جو ایران وچ اہل قرآن دے لئی استعمال ہُندا اے ۔لیکن ایران وچ اس دے نال لفظ شیعہ وی ملیا ک‏ے دے قرآنیون شیعہ یا قرآنیان شیعہ وی کہیا جاندا اے ۔شیعہ اہل قرآن تے برصغیر دے اہل قرآن وچ اک فرق ایہ اے کہ شیعہ اہل قرآن جنہاں نو‏ں کہیا جاندا اے اوہ صرف انہاں احادیث نو‏‏ں نئيں مندے جو خلاف قرآن یا خلاف عقل ہو،ہور امور وچ اوہ احادیث د‏‏ی حجیت دے قائل نيں۔اہل تشیع تو‏ں ابوالفضل برقعی، حیدرعلی قلمداران، سیدمصطفیٰ حسینی طباطبایی وغیرہ نو‏‏ں اہل قرآن شمار کيتا جاندا اے، جدو‏ں کہ اہل سنت وچ محمد شحرور، احمد صبحی منصور تے مصطفیٰ کمال المہدوی وغیرہ۔
حوالے
گٹھ:قرآنیت گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی مکاتب فکر گٹھ:قرآنیون
سِنگ
سِنگ (Horn) کئی ممالیا جانوراں دے سِر اُتے سخت نوکاں ہُندیاں نیں جیہناں دی لمبائی موٹائی تے شکل مُختلف جانوراں وچ مُختلف ہوسکدی اے ۔ سِنگ قرنین (keratin) پروٹین تے ہور پروٹیناں اُتے مُشتمل ہُندے نیں ۔ سِنگ جانور دی کھوپڑی دی ہڈی نال جُڑے ہُندے نیں ۔ بکریاں ، بھیڈاں ، گاں واں ، ڈھگےآں ، ہرناں ، مجھاں ، سمیت ہور بہت سارے ممالیا جانور سِنگ دار نیں ۔ سِنگاں ناࢦ بہت سارے روایتی ہتھیار ، سَند تے ساز بَݨدے نیں ۔ نرسنگا سِنگ نال بݨݨ آࢦا مشہور ساز اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جانور گٹھ:بیالوجی گٹھ:حیاتیات گٹھ:ممالیا گٹھ:ممالیا جانور
اومایاما رانی
left|thumb|360x360px|Johan Nieuhof's audience with the Queen of Quilon اسواتھی تھرئل امایاما، ودھرے کرکے بطورامایاما رانی جانیا جاندا اے، 1677 توں 1684 تکّاپنے بھتیجے راجا روی ورما دی طرف توں ویناد دے ریجینٹ رہی، جنہاں نے 1718 تک راج کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:کیرالا دیاں عورتاں گٹھ:بھارتی عورتاں
پیرامڈ کریک آبشار
پیرامڈ کریک آبشار آبشار اے جو برٹش کولمبیا، کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 300 ft ا‏‏ے۔
اکال پرکھ
اکال پرکھ سکھ دھرم وچ پرماتما دا نام اے جو سارے کائنات دا رچنہار، پالن ہار اتے کھے کرنہار اے۔ اکال پرکھ سارے سنسار دے ذرے-ذرے وچ اک رس مکمل اے۔ اوہ نرمل، نراکار اتے اٹلّ اے جس کر کے اوہ ہی سچ اے۔ گرو گرنتھ صاحب دے مطابق اکال پرکھ دے واسے نوں بے غم پورہ شہر وی کیہا جاندا اے۔
پیرامڈ کریک آبشار
حوالے
گٹھ:برٹش کولمبیا دیاں آبشاراں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:آبشاراں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اکال پرکھ
سکھ دھرم وچ اکال پرکھ دا تجزیہ
دھرم دا تریخی مطالعہ کرن توں پتہ لگ دا اے کہ ہندو دھرم وچ پرانے دھرماں دے انش اج وی سارے دھرماں نالوں زیادہ ہن اتے اس نوں نوینن دھرماں دی پدھرّ تے لے آؤن دے سبھ یتن نسپھل ثابت ہوئے ہن۔ اس دھرم وچ سرجنہار بارے کلپناں تاں ملدی اے پر اس دی عام ہندو واسطے کوئی لوڑ نہیں پروان کیتی گئی۔ اس دھرم وچ سارا زور دیوی جاں دیوتے دے بتّ دی پوجا اپر ہی لگا ہویا اے۔ اس پچھوں دوجے نمبر اتے اے یہودی دھرم اے، جس وچ پہلی واری اک سرجنہار اتے زور دتا گیا ملدا اے۔ پر اس ویلے دے رواج مطابق سرجنہار صرف یہودی دھرم نوں منن والیاں دا ہی پالن پوسن کردا اے اتے باقی دنیا واسطے کجھ نہیں کردا۔ اتھوا سرجنہار صرف یہودی لوکاں دی نجی جائداد اے۔ یہودی دھرم وچ بتّ پوجا دی سخت مناہی اے۔ اس وچوں نکلیا اے عیسائی دھرم، جسّ وچ سرجنہار دی اولاد وچوں پرمکھّ بچہ یسوع مسیح منیاں گیا اے۔ اوہ ہندو دھرم وچ پرچلتّ کہانیاں وانگو انویاہی ماں نوں جمیا سی اتے سرجنہار دا بچہ پروان کیتا گیا سی۔ اسلام وچ اک خدا جاں اﷲ سرجنہار منیا جاندا اے پر اوہ اپنے نمائندے جاں پیغمبر راہیں دنیا دا کلیان کردا اے۔ حضرت مہمدّ اسلام دا پہلا اتے آخری پیغمبر سی۔ سکھ دھرم توں عمر وچ وڈے ایہناں چار دھرماں وچ سرجن ہار دی لوڑ تاں محسوس کیتی گئی اے پر اس بارے سوچ وچ ولکھنتا بھرپور وچار ہن۔
سکھ دھرم وچ سرجنہار “ੴ”دے نشان نال گرو نانک نے پیش کیتا سی۔ اس دا چارن “اکوؤ” دی آواز نال کیتا جانا چاہیدا اے۔ اس نوں روزانہ جیون وچ اکالپرکھ توں علاوہ کئی واری آدی گرو گرنتھ صاحب وچ ہندو اتے اسلام دیاں مذہبی کتاباں وچ ورتے گئے شبداں نال وی مخالف کیتا گیا اے۔ سکھ دھرم وچ اکالپرکھ نوں اتے صرف اکالپرکھ نوں ہی دنیا دا سرجنہار اتے پالن پوسن کرن والا منیا جاندا اے۔ سکھ دھرم وچ بتّ پوجا لئی کوئی تھاں نہیں اتے منکھتا دا سدھا رشتہ اکالپرکھ نال پروان کیتا گیا اے۔ کسے وچولے دی لوڑ نہیں محسوس کیتی گئی۔ ہر گرسکھ واسطے آدی گرو گرنتھ صاحب نوں ہی صرف سبد گرو پروان کرن دا حکم دتا گیا اے اتے گربانی توں ہی ہر قسم دی اگوائی لین دی سفارش کیتی گئی اے۔ سکھ دھرم وچ سربت دا بھلا منگیا جاندا اے۔ اکالپرکھ سارے جگت دا رچنہار اے اتے رکھوالا اے۔
سکھ دھرم وچ اکالپرکھ دا تجزیہ : آدی گرو گرنتھ صاحب دے ارمبھکّ سبداں وچ اکالپرکھ دی تشریح دتی گئی اے۔ اسیں پاٹھکاں دی جانکاری واسطے ایہناں سبداں نوں معنےآں سمیت ہیٹھاں دے رہے ہاں۔
ੴستنامُ کرتا پرکھ نربھؤ نرویرُ اکال مورتِ اجونی سیبھں گر پرسادِ ۔۔ 1.1
مطلب: اکالپرکھ اک اے، جسّ دا نام سچائی دی ہوند اے، جو سرشٹی دا رچنہار اے، بھے رہت اے اتے ویر رہت اے۔ جس دا سروپ دور رہت اے اتے جو جوناں وچ نہیں آؤندا۔ جس دا پرکاش اپنے آپ توں ہویا اے، اتے جو ستگرو دی کرپا ولوں سمجھ وچ آؤندا اے۔
اپر دتی تشریح دی وضاحت گربانی وچ ہور گرو واکاں ولوں کیتی مل دی اے۔ ایہناں وچوں کجھ سبد معنےآں سمیت پاٹھکا دی جانکاری واسطے ہیٹھاں دتے گئے ہن۔
سنکٹِ نہی پرے جونِ نہی آوے نامُ نرنجن جا کو رے ۔۔ کبیر کو سوآمی ایسو ٹھاکر جا کے مائی ن باپو رے ۔۔2॥19॥70॥ 1.2 گؤڑی کبیر جی ا:گ:گ:س: پنہ 339
مطلب: اے بھائی ! جس اکالپرکھ دا نام نرنجن اے اوہ جون وچ نہیں آؤندا اتے اوہ جمن مرن دے چکر وچوں نہیں لنگھدا۔ کبیر دا سوآمی سارے جگت دا پالن ہار اے، جس دی ن کوئی ماں اتے ن کوئی پیؤ اے۔2।19।70।
کہت نام دیؤ ہرِ کی رچنا دیکھہُ ردے بچاری ۔۔ گھٹ گھٹ انتر سرب جاری صرف ایک مراری ۔۔4॥1॥ 1.3 آسا نامدیو جی ا:گ:گ:س: پنہ 485
مطلب: نامدیو آکھدا اے- (ہے بھائی !) اپنے دل وچ وچار کے ویکھ لوو کہ ایہہ اکالپرکھ دی دلچسپی ہوئی رچنا اے۔ ہر جیو وچ اتے ہر تھاں اوہ وسّ دا اے۔4।1। ساہو ہمارا ٹھاکر بھارا ہم تسکے ونجارے ۔۔ جیؤ پنڈُ سبھ راسِ تسے کی مارِ آپے جیوالے ۔۔6॥1॥13॥ 1.4 گؤڑی م:1 ا:گ:گ:س: پنہ 155
مطلب: اکالپرکھ ساہوکار اے اتے اسیں اس دے بھیجے ہوئے وپاری ہاں۔ ایہہ سریر اتے جند اس ساہوکار دی راس-پنجی دتی ہوئی اے۔ آپ ہی جند دیندا اے اتے آپ ہی لے لیندا اے ۔6।1।13। نہ تسُ مات پیؤ ست بندھپ نہ تسُ کامُ ن عورت ۔۔ عقل نرنجن اپر پرمپرُ سگلی جوتِ تماری ۔۔2॥6॥ 1.5 سورٹھ م:1 ا:گ:گ:س: پنہ 597
مطلب: اکالپرکھ دا کوئی پیو، ماں، پترّ اتے رشتے دار نہیں اے۔ اکالپرکھ دی ن وہوٹی اے اتے ن ہی کوئی کام واشنا اے۔ اسّ دی کوئی کل وی نہیں اے۔ اوہ بے انت اے اتے ہر تھاں اپنی جوت پرکاش کر رہا اے۔2।6।
توں آدی پرکھ اپرمپرُ کرتا تیرا پارُ ن پایا جائ جیؤ ۔۔ توں گھٹ گھٹ انتر سرب جاری سبھ مہہ رہیا سمائِ جیؤ ۔۔2॥7॥14॥ 1.6 آسا م:4 ا:گ:گ:س: پنہ 448
مطلب: اے اکالپرکھ ! توں سارے جگت دا مول ہیں اتے سرب مکمل ہیں۔ توں پرے توں پرے ہیں، ساری سرشٹی دا رچنہار ہیں اتے ہر اک سریر وچ موجود ہیں۔ تیری ہستی دا پارلا بناں کوئی نہیں لبھّ سک دا۔2।7।14।
توں میرا پیؤ توں اے میرا ماں ۔۔ توں میرا بندھپُ توں میرا بھراتا ۔۔ توں میرا راکھا سبھنی تھائی تا بھؤ کیہا کاڑا جیؤ ۔۔1॥24॥31 ॥ 1.7 ماجھ م: 5 ا:گ:گ:س: پنہ 103
مطلب: اے اکالپرکھ ! توں میرے پیو (دے تھاں) ہیں، توں میری ماں (دیے تھاں) ہیں۔ توں میرے رشتے دار (دے تھاں) اتے میرے بھرا (دے تھاں) ہیں۔ جدوں توں ہی سبھ تھانئی میرا راکھا اے تاں مینوں کسے دا ڈر نہیں اتے ن ہی کوئی چنتا اے۔1।24।31।
توں میرا سکھا توں ہی میرا میتُ ۔۔ توں میرا پریتم تم سنگِ ہیتُ ۔۔ توں میری پتِ تو اے میرا گہنا ۔۔ تجھ بنُ نمکھُ ن جائی رہنا ۔۔1॥18॥87॥ 1.8 گؤڑی م:5 ا:گ:گ:س: پنہ 181
مطلب: {ہے اکالپرکھ !} توں ہی میرا رشتے دار، توں ہی میرا متر اتے توں ہی میرا پریتم ہیں۔ میرا تیرے نال پیار اے اتے میں تیرے بناں اک پل وی نہیں رہِ سک دا۔1।18।87। جا تس بھاوے تا سرسٹِ اپائے ۔۔ آپنے بھانے لئے سمائے ۔۔1॥22॥ 1.9 گؤڑی م:5 ا:گ:گ:س: پنہ 292
مطلب: اکالپرکھ نے اپنی مرضی نال ہی دنیا رچیا اے اتے آپ ہی جگت نوں اپنے آپ وچ سمیٹ لیندا اے۔1। تو آپِ کرتا سبھ سرسٹِ دھرتا سبھ مہہ رہیا سمائِ ۔۔ دھرمراجا بسمادُ ہوآ سبھ پئی پیری آئِ ۔۔2॥5॥140॥ 1.10 آسا م:5 ا:گ:گ:س پنہ 406
مطلب: اکالپرکھ ساری سرشٹی پیدا کرن والا اے اتے اس نوں آسرا دین والا اے۔ اوہ آپ ہی ساری سرشٹی وچ مکمل اے۔ {پھر کوئی یگ ماڑا جاں چنگا کویں اے ؟} دھرمراج حیران ہو رہا اے کہ ساری دنیا اکالپرکھ دے حکم نوں منّ رہی اے۔ {کوئی یگ چنگا جاں ماڑا نہیں، مندے کرم ہی یگ نوں مندا بناؤندے ہن}۔2।4।140॥ سگل بنسپتِ مہہ بیسنترُ سگل دودھ مہہ گھیا ۔۔ اوچ نیچ مہہ جوتِ سمانی گھٹِ گھٹِ مادھؤ جیا ۔۔1॥1॥29॥ 1.11 سورٹھ م:5 ا:گ:گ:س: پنہ 617
مطلب: اے بھائی ! جویں سارے بوٹیاں وچ اگّ (خفیہ) اے، ہر اک قسم دے دودھ وچ گھیؤ اے۔ تویں سبھ جیواں وچ اکالپرکھ دی جوت سمائی ہوئی اے۔ اکالپرکھ ہر اک سریر وچ اتے ہر اک جیو وچ موجود اے۔1।1।29।
سجنُ میڈا چائیا ہبھ کہی دا متُ ۔۔ ہبھے جاننِ اپنا کہی ن ٹھاہے چتُ ۔۔2॥7॥ 1.12 مارو: ڈکھنے م:5 ا:گ:گ:س: پنہ 1096
مطلب: میرا متر اکالپرکھ پیار بھرے دل والا اے۔ اوہ ہر کسے دا متر اے۔ سارے ہی جیو اسّ نوں اپنا سمجھدے ہن۔ اوہ کسے دا دل نہیں توڑ دا۔2।7। تو میرا پیؤ تو اے میرا ماں ۔۔ تو میرے جی پران سکھداتا ۔۔ تو میرا ٹھاکر ہؤ داسُ تیرا ۔۔ تجھ بنُ اورُ نہی کو میرا ۔۔1॥18॥31॥ 1.13 بھیرؤ م:5 ا:گ:گ:س: پنہ 1144
مطلب: اے اکالپرکھ ! توں میرے واسطے پیؤ ہیں، توں ہی میرے واسطے ماں ہیں۔ توں ہی جند اتے پران دین والا ہیں۔ توں ہی مینوں سارے سکھ دین والا ہیں۔ توں میرا مالک ہیں اتے میں تیرا سیوک ہاں۔ تیتھوں بنا میرا ہور کوئی آسرا نہیں اے۔1।18।31।
پہلے سبد وچ دتی اکالپرکھ دی تشریح وچ اپر دتے سلوکاں راہی وضاحت کیتی گئی اے جاں وستار کیتا گیا اے۔ اسیں ایہناں نوں ہیٹھ دتے حصےآں وچ ونڈ کے سلوکاں وچ دتی وچار نوں اجاگر کر رہے ہاں۔
1) دنیا دی رچنا اکالپرکھ نے کیتی اے۔{1.1, 1.3, 1.6, 1.9, 1.10}۔ 2) ہر جیو وچ اکالپرکھ موجود اے۔{1.1, 1.5, 1.11}۔ 3) اکالپرکھ ن جمدا اے اتے ن مردا اے۔{1.1, 1.2}۔ 4) ایہہ سریر اتے پران اکالپرکھ نے بخشے ہوئِ ہن۔{1.4, 1.6, 1.13}۔ 5) اکالپرکھ دے حکم نال انسان دی زندگی اتے موت بجھیاں ہوئیاں ہن۔{1.9}۔ 6) اکالپرکھ جوناں وچ نہیں آؤندا۔{1.1, 1.2}۔ 7) اکالپرکھ دا ن پیؤ اتے ن ماں اے۔{1.2, 1.5}۔ 8) اکالپرکھ دا پتر جاں دھی اتے رشتے دار کوئی نہیں اے۔{{1.5}۔ 9) اکالپرکھ دی کوئی وہوٹی نہیں اے۔{1.5}۔ 10) اکالپرکھ دا ہر انسان پیؤ اتے ماں دے سامان ستکار کر دا اے۔{1.7, 1.8, 1.13}۔ 11) اکالپرکھ نال ہر انسان بھرا اتے سجن واننوں پیار کر دا اے۔{1.7, 1.8, 1.12}۔ 12) اکالپرکھ نوں ہر انسان بھروسے یوگ رکھوالا محسوس کر دا اے۔{1.7, 1.8}۔ 13) اکالپرکھ نال سانجھ نوں ہر انسان اپنی عزت اتے مان دی ضمانت سمجھدا اے۔{1.13}۔ 14) اکالپرکھ ہر یگ وچ سرشٹی وچ موجود رہا اے اتے کوئی یگ چنگا جاں ماڑا نہیں اے۔{1.10} 15) اکالپرکھ جدوں چاہندا اے اس جگت نوں اپنے آپ وچ سمیٹ لیندا اے۔{1.9}
اپر دتی جانکاری سکھ دھرم دی وچاردھارا نوں کافی حد تک واضع کر دیندی اے اتے ایہہ ساری گربانی وچ دتی گئی ملدی اے۔
اسیں دسم گرنتھ وچ دتی گئی بانی دی پڑتال کرنی اے کہ اسّ وچ اکالپرکھ بارے کی جانکاری دتی گئی اے۔ اسّ دا مطالعہ کر کے ویکھنا اے کہ کی اوہ وی ایہناں گناں دی مالک اے کہ نہیں؟
دسم گرنتھ وچ اکالپرکھ دی تشریح: دسم گرنتھ وچ پہلی بانی جاپُ دی اے اتے اس نوں جپُ جی دے برابر منّ کے نت نیم وچ پایا گیا اے۔ آکھیا جاندا اے کہ گرو گوبند سنگھ جی نے کھنڈے دی پہل چھکاؤن ویلے جاپُ وی جپُ جی دے نال پڑھیا سی۔ آؤ اسیں ویکھیئے کہ جاپُ وچ دتی بانی آدی گرو گرنتھ صاحب وچ دتی گربانی نال تلنا کرن اتے کسّ بھاء لگدی اے۔ ڈاکٹر۔ جگی نے دسم گرنتھ دے مطلب کر کے پنج حصےآں وچ چھپوائے ہن۔ حصہ پہلے وچ جاپُ، پہلی بانی، دے مطلب مل دے ہن۔ ایہناں دا مطالعہ کیتیاں سلوک 21 دے مطلب کجھ اسچررج جاپدے ہن۔ ایہہ سلوک اتے اس دے مطلب پاٹھکاں دی سیوا وچ ہیٹھاں دتے گئے ہن۔
نمستں اجنمے ۔ نمستں سبنمے ۔20।21। 1.14 دسم گرنتھ حصہ 1 جگی-جگی پنہ 4
مطلب: اے جنم-رہت! تینوں نمسکار اے، اے جنم-سمیت! {سنتان اتھوا پتر روپ وچ پیدا ہون والے – “سونیا ” } تینوں نمسکار اے ۔20।21। نمو سستر پانے۔ نمو استر مانے۔ نمو پرم گیاتا۔ نمو لوک ماں۔9।52। 1.15
دسم گرنتھ حصہ 1 جگی-جگی پنہ 8 مطلب: اے ہتھ وچ شستر حاصل کرن والے (تینوں) نمسکار اے، اے استر ورتن والے (تینوں) نمسکار اے۔ اے سبھ کجھ جانن والے (تینوں) نمسکار اے، اے جگت دے ماں سروپ! (تینوں) نمسکار اے۔9।52।
مطلب: (ہے پربھو! توں سبھ دا) آدی روپ، سبھ توں پہلاں ہون والا سروپ، ایونج اتے اپر اپار پرکھ ہیں۔ سبھ دا مان تن دیوتیاں ولوں منن یوگ، ابھید اتے مڈھ-قدیم توں ادار ہیں۔ سبھ دا پالک، سبھ دا ناشک اتے پھر سبھ دا کال-روپ ہیں۔ جتھے کتھے نرلپت ہون اتے وی پسیجن والا ہو کے براج رہا ہیں۔1।79।
کال ہین کلا سنجگتِ اکال پرک مقصد ۔ دھرم دھام سو بھرم رہت ابھوت الکھ ابھیس ۔6।84। 1.17 دسم گرنتھ حصہ 1 جگی-جگی پنہ 14
مطلب: (اس) کال-رہت، کلا (طاقت) سمیت اکال پرکھ نوں نمسکار اے۔ اوہ دھرم دا سروت، بھرم توں رہت، پنج تتاں توں نیارا، انظارہ اتے بھیس رہت اے۔6।84।
اوانکار آدی ۔ کتھنی انادِ۔ کھل کھنڈ خیال ۔ گر بر اکال۔7।167। 1.18 دسم گرنتھ حصہ 1 جگی-جگی پنہ 24
مطلب: توں آدی توں اوانکار سروپ ہیں اتے تیرا ذکر کتھن نہیں ہو سکدا۔ توں پھرنے وچ ہی دشٹاں نوں نشٹ کر سکدا ہیں اتے گر بر اکال ہیں۔7।167।
اپر دتے سلوکاں توں ہیٹھاں دتے سٹے نکل دے ہن۔ پہلا: دسم گرنتھ دا اکالپرکھ پتر روپ وچ جم لیندا اے{1.14}| دوجا: دسم گرنتھ دا اکالپرکھ شستر حاصل کر دا اے{ جسّ دا مطلب اے اوہ ہتھیاراں دی ورتوں وی کر دا اے، ہور لوکاں وانگو}{1.15}| تیجا: دسم گرنتھ دا اکالپرکھ ماں دے فرض وی نبھھاؤندا اے{1.15}{ کی ایہہ ماں وانگو دیوی-پوجا کرن ول اشارہ اے؟}| چوتھا: دسم گرنتھ دا اکالپرکھ تن دیوتیاں ولوں منن یوگ مان وی حاصل کردا اے {ایہہ تن دیوتے تاں برہما، وشنوں اتے سوجی ہی ہن، ہور کون ہو سکدا اے؟| پنجواں: اوہ سبھ دا ناشک اتے کال-روپ وی اے {1.16| چھیواں: اکال پرکھ دور رہت اتے طاقت سمیت اے۔ دھرم دا سروت اتے انظارہ اے۔ ستواں: توں اکال اتے گرُ ہیں۔ پاٹھک ہن ایہہ فیصلہ کرن، کی ایہہ سارے گن آدی گرو گرنتھ صاحب دے اکالپرکھ نال ملدے ہن جاں اس دے الٹ ہن؟
راگ تلنگ: صرف دور ای کرتار۔ آدی انتِ اننت مورتِ گڑن بھنجن ہار۔1|رہاؤ۔ 1.19 دسم گرنتھ حصہ 3 جگی-جگی پنہ 384
مطلب: صرف دور ہی سبھ دا کرتا اے۔ آدی توں انت تک مورتاں بناؤن اتے بھنن والا اے۔1|رہاؤ۔ سوییا 23: جال بدھے سبھ ہی مرت کے کوؤُ رام رسول ن باچن پائے۔ دانوَ دیوَ پھنند دھرادھر بھوت مستقبل اپائِ مٹائے۔ انت مرے پچھتائ پرتھی پرِ جو جگ مے اوتار کہائے۔ رے من لیل اکیل ہی دور کے لاگت کاہِ ن پائن دھائے۔23। 1.20 دسم گرنتھ حصہ 3 جگی-جگی پنہ 394
مطلب: سارے ہی موت دے جال وچ بنھے ہوئے ہن، کوئی رام اتے رسول وی (اس توں) بچ نہیں سکیا اے۔ دینت، دیوَ اتے شیشناگ، دھرادھر (پربت) بھوت دور وچ پیدا کیتے ہن اتے بھوش وچ مٹا دیویگا۔ جو جگت وچ اپنے آپ نوں اوتار اکھواؤندے سن، اوہ وی انت وچ پچھتاؤندے ہوئے پرتھوی اتے مر گئے ہن۔ اے مند بھاگے من (توں) بھجّ کے اکلے دور (پرم ستا) دے چرنی ہی کیوں نہیں لگ جاندا ۔23। ایہناں معنےآں توں واضع اے کہ دسم گرنتھ دا دور ہن آدی گرو گرنتھ صاحب دے اکالپرکھ دیاں ساریاں خوبیاں گرہن کر گیا اے۔ اسیں جاپُ وچ تن دیوتیاں ول اشارہ کر آئے ہاں {ویکھو 1.16} اتے اوہناں وچوں اک دور جاں سوجی اے جو ہندو دھرم وچ جگت وچ موت کرن دا ذمیوار اے۔ دسم گرنتھ نوں گرو گوبند سنگھ جی دی رچنا منن والے سکھ کی گرو گوبند سنگھ جی نوں گرو نانک جی دی دسویں جوت منّ دے ہن؟ جے اتر ہاں وچ اے تاں ایہہ دوویں گلاں کویں میل کھاندیاں ہن؟ یاد رہے کہ گرو گوبند سنگھ جی نے تاں آدی گرو گرنتھ صاحب نوں 1708 ای وچ سبد گرو قائم کیتا سی۔ کی گرو گوبند سنگھ جی آدی گرو گرنتھ صاحب دی گربانی نوں پروان کر دے سن جاں ہندو دھرم دے دیوی دیوتیاں نوں اکالپرکھ دے شریک مندے سن؟ ایہہ فیصلہ سکھاں نے ہی کرنا اے۔ اپر دتی جانکاری واضع کردی اے کہ اکالپرکھ دا دسم گرنتھ وچ الیکیا ہویا تجزیہ آدی گرو گرنتھ صاحب وچ دتے اکالپرکھ دے تجزیہ نالوں وکھرا اے۔ ایہہ ہندو دھرم نال ملدا جلدا اے۔ کی ڈاکٹر۔ جگی دور دے مطلب پرم اقتدار دے کر کے چلاکی کر رہا اے اتے سکھاں نوں ہندو دھرم دے اپاشک بناؤن دا یتن کر رہا اے؟ فیصلہ سکھاں نے کرنا اے کہ دسم گرنتھ گرو گوبند سنگھ جی دی رچنا اے کہ نہیں۔ اپر دتے حقیقت اتر نانہہ وچ ہی دیندے ہن۔
اُتلے کیتی چرچہ توں ہیٹھ دتی مساوات اپجی اے جو پاٹھکاں دے سارے بھلیکھے دور کرن وچ سہئتا دیندی اے۔ دسم گرنتھ وچ ایہناں تناں دا رشتہ واضع ہو گیا اے۔
کال = اکال = اکالپرکھ 1.21
آدی گرو گرنتھ صاحب وچ کبیر جی دے سلوک وچ شبد دور اتے اکال دتے مل دے ہن۔ ایہہ سلوک معنےآں سمیت ہیٹھاں دتا گیا اے۔
کالُ اکالُ خصم کا کینہ ایہہ پرپنچُ بندھاونُ ۔۔ کہہ کبیر تے انتے مکتے جنُ دل رام رسائنُ ۔۔2॥6॥ 1.22 مارو کبیر جی ا:گ:گ:س: پنہ 1104
کبیر جی آکھدے ہن کہ اس جگت نوں جیؤن (موت رہت) اتے مرن (موت سمیت) دے بندھناں وچ صرف اکالپرکھ، مطلب اکوؤ، نے ہی پایا ہویا اے۔ ایہناں توں اوہ انسان ہی بچدا اے جس دے دل وچ اکالپرکھ نوں یاد رکھیا جاندا اے۔ مطلب مطلب کہ اکالپرکھ دے حکم دی سوجھ اے اتے حکم دی پالنا کیتی جاندی اے۔2।6।
اُتلے جانکاری توں واضع ہو جاندا اے کہ دسم گرنتھ اتے آدی گرو گرنتھ صاحب وچ دتی بانی دی بنیاد تے ایہناں دوواں وچ کوئی سمچی سانجھ نظر نہیں آؤندی۔ اس توں سٹہ نکل دا اے کہ دسم گرنتھ گرو گوبند سنگھ جی دی رچنا نہیں منی جا سکدی۔
جگجیت سنگھ لائلپوری
جگجیت سنگھ لائلپوری (10 اپریل 1917–27 مئی 2013) بھارت دے آزادی سنگرامی، کمیونسٹ آگوُ سن۔ اوہ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ) دی بانی مرکزی کمیٹی دا سبھ توں پرانا زندہ میمبر سی۔]۔ انتلے سالاں وچ اوہ مارکسسٹ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (یونائیٹڈ) دے قومی جنرل سیکٹری سن۔
جیونی
اوہناں دا جم 10 اپریل 1917 نوں برطانوی پنجاب وچ لائلپور ضلعے دی تحصیل سمندری (ہن پاکستان) وچ س۔شیر سنگھ دے گھر ہویا۔ اوہناں نے مڈھلی تعلیم لائلپور توں اتے گورنمنٹ لاء کالج لاہور توں ایل۔ ایل۔ بی۔ کرن مگروں 1940 وچ اوہ کانگرس وچ سرگرم ہو گئے۔ اوہناں نے کسان مورچیاں دوران جیل وی کٹی۔
جدوں 2005 وچ مارکسسٹ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (یونائیٹڈ) دا قیام ہوئی سی، لائلپری اسدے جنرل سیکٹری بنے سن۔
سویجیونی
سال 2010 وچ لائلپری نے اپنی سوے-جیونی،  مائی لائیف مائی ٹائیمز  رلیز کیتی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:بھارت دے کمیونسٹ آگو گٹھ:جم 1917
بلبل شرما
بلبل شرما (جم 14 اکتوبر، 1952) اک بھارتی چترکار اتے لیکھکا اے نویں دلی وچ واقع ہن۔ اس ویلے اوہ نوَ-سمیت بچیاں دے لئی مختصر کہانیاں دے مجموعہ اُتے کم کر رہی اے۔
بھاونا چوہان
بھاونا چوہان اک بھارتی ناول کار، اک آرکیٹیکٹ اتے اک سابقہ بھارتی فوج میجر اے۔ چوہان نے مارچ 2001 وچ چینئی، بھارت وچ اؤفیسرس ٹریننگ اکیڈمی (او۔ٹی۔اے۔) توں گریجوئیٹ کیتا، میرٹ دے کرم وچ پہلے تھاں تے رہی اتے چھ مہارت میڈل جتے| اسنے چھ سال بھارتی فوج وچ میجر وجوں سیوا نبھائی۔ اسدا پہلا ناول، جتھے کڑیاں دا دلیر، اوہناں دی میٹرو ریڈس لڑی دے حصے وجوں، 2010 وچ پینگئن بکس ولوں شائع کیتا گیا سی۔ جتھے کڑیاں دی دلیری اک خیالی کھاتہ اے جو کہ 52 لیڈی کیڈٹاں (ایلسی) دی آوازاں دا پالن کردی اے، جو کہ 400 سجن مرد کیڈٹاں (جیسی) دے نال-نال سکھلائی دندے ہن| جنہاں وچوں کجھ دا مننا اے کہ عورتاں نوں ہتھیاربند فوجاں وچ رکھنا اک ماڑا وچار اے|
بلبل شرما
جیونی
بلبل شرما دا جم نویں دلی وچ ہویا سی اتے اوہناں نے اپنے بچپن دا زیادہ تر سماں سٹیل قصبہ بھلائی، مدھ پردیش وچ بتاا اے۔ شرما نے 1972 وچ جواہر لال نہرو یونیورسٹی، نویں دلی توں روسی بولی اتے ساہت وچ گریجوئیشن پوری کیتی۔ اس توں بعد اوہ اچّ سکھیا لئی ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی چلی گئی ।
بھاونا چوہان
بھارت دے پونے وچ جنمے بھاونا چوہان نے نویں دلی وچ سکول آف پلاننگ اینڈ آرکیٹیکچر توں گریجوئیشن کیتی اے۔ چوہان اس ویلے اپنے آرمی انجینیئر شوہر اتے بیٹے نال رڑکی وچ رہندا اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار
بلبل شرما
جیونی
اوہناں نے سٹیٹسمین وچ ہفتہ واری کالم لکھنے شروع کیتے اتے وکھ وکھ پرکاشکاں لئی بچیاں دیاں کتاباں اڈیٹیڈ کیتیاں۔
اوہناں دیاں کہانیاں دا فرینچ، اٹیلیئن، جرمن اتے فنش وچ ترجمہ کیتا گیا اے۔ اوہناں دیاں ہور بھاوناواں وچ برڈ واچنگ اتے اپاہج بچیاں نوں کلا سکھاؤن شامل اے۔
گڑگاؤں دے اک ودالا وچ شرما نے حوالہ دتا، “اوہ سبھ کجھ سکھو جو تسیں کر سکدے ہو، جدوں وی تسیں کر سکدے ہو، کسے توں وی کر سکدے ہو، ہمیشاں اک اجیہا سماں آویگا جدوں تسیں اس لئی شکرگزار ہوووگے"۔ اسدی لکھن دی سٹائل عام اے اتے اس دے نرکھن اتے تھاںاں دی بنیاد تے اے۔ عام چیزاں وچ خوبصورتی ول اشارہ کردیاں، اوہ اپنیاں کتاباں نوں روچک بناؤندے ہن۔ اوہ رتاں دے چکر وچ آؤندے ہن اتے تبدیلیاں لیاؤندے ہن ۔
کتاباں
شرما نے پچھلے 15 سالاں توں خاص بچیاں لئی کلا اتے کہانی سناؤن دیاں کئی ورکشاپاں لگائیاں ہن۔ اوہناں نے مختصر کہانیاں دے مجموعہ نال شروعات کیتی اتے اس توں بعد بچیاں لئی ناول اتے کتاباں ول ودھے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورت چترکار گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1952
مراد فتیاݨا
مراد فتیاݨا پنجاب دی گوگیرا بغاوت دے اک جنگجو سی تے ایس مزاحمتی جنگ دے مشہور کردار احمد خان کھرل دے ساتھی سی ۔ احمد خاں کھرل دی شہادت توں بعد مراد فتیاݨا تے اوہناں دے بھراء بہاول فتیاݨا نے علاقے دے قبائل نوں اپݨے نال رلا کے 23 ستمبر 1857 نوں انگریزاں اُتے حملا کرکے سینکڑیاں انگریزاں سمیت لارڈ برکلے نوں قتل کرکے رائے احمد خاں کھرل دا اِنتقام لے لیا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک
نیرن آبشار
نیرن آبشار آبشار اے جو برٹش کولمبیا، کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 40 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:برٹش کولمبیا دیاں آبشاراں گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ دوم گٹھ:آبشاراں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
الله ڤليهاراكن سلطان
اللہ پلیہاراکن سلطان< (Allah Peliharakan Sultan) (جاوی: الله ڤليهاراكن سلطان) برونائی دار السلام دا قومی ترانہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیائی ترانے گٹھ:برونائی د‏‏ی قومی علامات گٹھ:برونائی موسیقی گٹھ:برونائی دے نامکمل مضامین
حوالدار محمد حسین
غازی محمد حسین (Ghazi Muhammad Hussin) پاک فوج وچ حوالدار سن ۔ ایہ تحصیل تورکھو ضلع چترال دے اک پنڈ وادی کھوت دے کھونارٹیک وچ 64 وچ اک نامور خوشے گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ پہلا تمغہء جمہوریت پانے والے حوالدار غازی محمد حسین خوشے قبیلے نال تعلق رکھنے والے پہلی شخصیت ني‏‏‏‏ں۔ حکومت پاکستان د‏‏ی جانب کارگل جنگ وچ حصہ لیا، شاندار فوجی خدمات دے پیشِ نظر آپ نو‏‏ں کئی فوجی اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔
پاک فوج]]اور حکومت پاکستان نے آپ د‏‏ی وطن عزیز دے لئی بے لوث خدمات دے اعتراف وچ بے شمار اعزازت تو‏ں نواز اے جنہاں وچ تمغہء دفاع دا اعزاز سر لسٹ ا‏‏ے۔ محمد حسین اک سماجی کارکن وی نيں تے چترال د‏‏ی تریخ، معاشرت تے رہتل و تمدن اُتے تحقیق ک‏ر رہ‏ے نيں۔-
حوالے
گٹھ:پاک فوج گٹھ:چترال دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع چترال
کوک سٹوڈیو (پاکستان)
کوک سٹوڈیو پاکستانی موسیقی دا اک ٹی وی پروگرام اے جس وچ مختلف فنکار براہ راست اپنے فن دا مظاہرہ کردے نيں۔ اسنو‏ں کوکا کولا اسپانسر کردی ا‏‏ے۔ سنہ 2008ء وچ شروع کيتا گیا سی تے اس نے تنقید دے نال نال پورے ملک وچ مقبولیت وی پائی۔ ایہ مختلف ٹی وی چینلاں تے ریڈیو سٹیشناں دے ذریعے نشر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کوک سٹوڈیو دے پروگراماں وچ مختلف معروف آرٹسٹاں نو‏‏ں بلايا جاندا اے ہور ایہ نو آموز فنکاراں نو‏‏ں وی سامنے لیانے دے لئی معروف ا‏‏ے۔ اس طرز دے پروگرام نو‏‏ں پہلے برازیل وچ آزمایا گیا تے فیر اسنو‏ں پاکستان وچ شروع کيتا گیا۔ اس د‏ی مقبولیت دیکھدے ہوئے مختلف ملکاں وچ وی اس طرز دے پروگرام شروع کیتے گئے۔ روحیل حیات اس دے پروڈیوسر نيں۔
کھرڑ
<mapframe latitude="30.7477" longitude="76.6471" zoom="14" width="400" height="300" align="left"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 76.64538860321046,         30.7470732239569        ]      }    }  ] }
thumb|319x319px|فتح برج، چپڑچڑی کھرڑ، بھارت دی ریاست پنجاب دے موہالی ضلعے دا اک چھوٹا شہر اے اتے نگر کونسل اے۔ ایہہ چنڈی گڑھ توں 10-15 کلومیٹر اتے موہالی توں تکریبن 4 کلومیٹر اے۔ کھرڑ نوں روپنگر ضلعے دی تقسیم ویلے موہالی ضلعے چ شامل کیتا گیا سی اتے ہن ایہہ کافی تیزی نال ترقی کر رہا اے۔ اس نوں چنڈی گڑھ اتے موہالی دوآں دے لاگے ہون دا فائدہ ملدا اے، نال ہی اس نال وی کہ پنجاب سرکار کھرڑ دے ترقی لئی تیزی نال کم کر رہی اے۔ اسی کر کے اتھے رہائشی علاقے تیزی نال ودھ رہے نے۔ اتھے نویں وسو دے علاقے ماڈل ٹاؤن، شوالک انکلیو، سنی انکلیو اتے گلکو ویلی ہن۔ اس دے آلے-دوآلے اتے اندر چنڈی گڑھ گروپ آف کالج، چنڈی گڑھ یونیورسٹی اتے گرو گوبند سنگھ کالج کھل گئے ہن۔
اتہاس
کھرڑ پرانے سمیاں توں ہی مشہور رہا اے۔ ایہہ پانڈو دور توں لے کے کئی کہانیاں وچ پرچلت رہا اے۔
راکشس دا نہ
پرانی لوک کہانیاں مطابق کھرڑ دے علاقے وچ اک آدمخور راکشس رہندا سی، جسدا نہ کھرڑ منیا جاندا اے۔ کہانیاں مطابق اوہ راکشس بہت ہی نردئی سی جو آدمی دی گردن وڈھّ کے اسنوں کھا جاندا سی انتے سر نوں دور وگاہ کے ماردا سی۔ جس سمت وچ اوہ سر نوں وگاہ کے ماردا سی اسدا ناں منڈی کھرڑ پے گیا۔
پانڈو دور
جدو پانڈو اپنے ونواس ویلے جنگلاں وچ رہِ وچر رہے سن تا اوہ کھرڑ وچ وی آئے۔ اتے اتھے ہی اوہناں دی کھرڑ پھیری نوں وقف اک مندر وی بنیا ہویا اے۔
سکھ دور
منیا جاندا اے کہ سکھاں دے نووے گرو سری گرو تیغ بہادر جی کھرڑ توں ہی لنگھ کے دلی شہادت لئی گئے سن کیوکِ مغل دور وچ شاہ راہ اتھوں ہی لگدا سی۔ تے اوہناں دی یاد وچ بنے نیڑلے گردوارے اس دی تصدیق کردے ہن۔
بابا بندہ سنگھ بہادر جی نے کھرڑ دے نیڑے چپڑچڑی دے میدان وچ ہی سرہند دے صوبیدار نوں جنگ وچ ہرایا سی، جسدی یاد وچ گرودوارہ صاحب وی قائم اے اتے پنجاب سرکار ولو اسنوں تصدیق کردا اک برج اینڈ تریخی یادگار وی اساریا اے۔
انگریز دور
انگریز دے راج ویلے ایہہ انبالہ ڈویزن دا حصہ بن گیا۔ اسنوں تحصیل پدھر دی مانتا حاصل ہوئی جو اجے وی جاری اے۔ اس تحصیل دے وچ اج دے چنڈی گڑھ، موہالی، پنچکلا ضلعیاں سمیت کھرڑ تحصیل دا ہن دا علاقہ وی آؤندا سی۔
جغرافیہ
کھرڑ دی حالت 30 °44′N 76°39′E / 30.74, 76.65 تے اے۔ اس دی اچائی تقریباً 297 میٹر اے۔
بولیاں
پنجابی مکھ بولی جان بولی اے۔ ہندی اتے انگریزی وی لوک بول لیندے ہن۔
اتھے پوادی اپبولی بولی جاندی اے جو کہ برج بولی دے نیڑے منی جاندی اے۔
ٹکسالی پنجابی توں پوادی پنجابی اپبولی دا فرق:
"ٹکسالی پنجابی: کہ ہال اے ؟ پوادی اپبولی: کیا ہال اے؟" "ٹکسالی پنجابی: ایہہ توں کس طرحاں کیتا؟ پوادی اپبولی: ایہہ توں کیکنا کیتا؟" "ٹکسالی پنجابی: اسنوں اداں کرنا چاہیدا۔ پوادی اپبولی: اسنوں ایکناں کریدا۔" "ٹکسالی پنجابی: اسنوں دوہاں دے وچکار رکھدے۔ پوادی اپبولی: اسنوں دوہاں دے گبھے رکھدے۔" "ٹکسالی پنجابی: توں کل کی کردا سی؟ پوادی اپبولی: توں کل کیا کردا تا؟"
دھرم
کھرڑ دا مکھ دھرم سکھ دھرم اے۔ ہندو، اسلام، اسیی اتے جین وی ایتھے وادی گنتی چ دیکھن نوں ملدے ہن۔ گوردواریاں اتے مندراں نال ایہہ شہر بھریا ہویا اے۔ کھرڑ چ 71.3% سکھ، 28.1% ہندو اتے 0.6% ہور دھرماں نوں منن والے رہندے ہن۔
لوک
2001 دی گننا مطابق، کھرڑ دی آبادی 39,410, مرد 46% اتے عورتاں 54% ہن۔ کھرڑ چ 75% پڑھے-لکھے لوک ہن۔ 11% آبادی 6 سال توں ہیٹھاں اے۔
سکول
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے شہر اتے پنڈ گٹھ:بھارت دے شہر
ارداس
کی اے ارداس؟
ارداس وچ دساں گرو صاحباں نوں دھیایا گیا اے۔ اس وچ اک-اک اکھر پہلاں جیویا گیا اے، نام جپیا گیا اے، ونڈ کے چھکیا گیا اے، دیگ چلائی گئی اے، تیغ وہائی گئی اے، ویکھ کے انڈٹھّ کیتا گیا اے، بھانے نوں مٹھا کر کے منیا گیا اے۔ سکھاں دا کوئی وی جیون سنسکار تے کوئی وی دھرم سماگم اس توں بناں مکمل نہیں ہو سکدا۔ جنا چر قوم دا جیون تریا راے گا، ارداس دا وگاس ہندا ہی راے گا۔ شاید ہی کسے اتہاسکار نے اپنی قوم دا اتہاس اتنے تھوڑھے شبداں وچ اتنی پربینتا نال چتریا ہووے۔
نام دات بخشو
اے سچے پاتشاہ جیو۔ ساڈی بینتی پروان کرو اتے ساڈے دل وچ اپنے ناں دی دات بخشو۔ نام دی دات تاں ہی حاصل ہونی اے جے توں ستگرو نال جڑیگا۔ لالچ چھڈیگا، ادم کریگا، محنت کریگا، کرت کریگا، جے اندر نوں ٹکاؤنا اے تاں ہی توں ستگرو نال جڑ سکدا ہیں۔
نمرتا
ارداس نال سکھ دے من وچ نمرتا آؤندی اے، ہؤمیں دا پردہ دور ہندا اے۔ ہر جیو نوں اپنیاں ساریاں سیانپاں چھڈّ کے، تن-من پربھو در تے ارپن کر کے، نام دی دات منگنی چاہیدی اے۔
حوالے
گٹھ:گربانی گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
گریٹ آبشار (دریائے میسوری)
گریٹ میسوری آبشار آبشار اے جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 187 ft ا‏‏ے۔
یونی کریڈٹ
حوالے
گٹھ:یونی کریڈٹ گروپ گٹھ:1998ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:اطالیہ دے بینک گٹھ:اطالوی برانڈ گٹھ:Short description is different from Wikidata
گریٹ آبشار (دریائے میسوری)
حوالے
گٹھ:دریائے میسوری گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1800ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مونٹانا دیاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
صنم ماروی
‘‘‘صنم ماروی‘‘‘ پاکستان د‏‏ی نامور لوک فنکارہ تے صوفی گلوکارہ نيں، انہاں نے کوک اسٹوڈیو تے پاکستان ٹیلی وژن دے لئی لاتعداد گیت گئے نيں۔ اوہ سندھی ، پنجابی تے بلوچی زباناں وچ گاندی نيں.
مڈھلا جیون تے کیریئر
صنم ماروی دا بچپن مشکلات تے غربت تو‏ں بھریا ہويا تھا. ماروی نے 7 سال د‏‏ی عمر وچ ہی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کرنا شروع کردتی تھی. اوہ اک سندھی فیملی نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اس دے والد ، فقیر خان محمد وی اک سندھی لوک میوزک / ہارمونیم پلیئر سن ۔ انہاں نے صنم ماروی نو‏‏ں ابتدائی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت 2 سال تک دی، بعد وچ انہاں نے گوالیار گھرانہ روایت وچ سندھ تو‏ں استاد فتح علی خان تو‏ں کلاسیکی گانا تے راگ سیکھ لیا۔ اوہ کہندی نيں کہ انہاں نے لوک گلوکارہ عابدہ پروین تو‏ں وی بہت کچھ سکھیا اے. انہاں نے 2004 تے 2005 وچ رفیئر پیر تھیٹر وچ پرفارم کيتا۔
صنم ماروی نے 2009 وچ ، یوسف صلاح الدین د‏‏ی میزبانی وچ ، پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن چینل اُتے ‘ورثہ ہیریٹیج’ وچ ، اک میوزک پروگرام د‏‏ی شروعات د‏‏ی سی۔ اوہ پاکستانی تفریحی صنعت وچ اک وڈی بریک پیش کرنے اُتے انال پیار تو‏ں اسنو‏ں 'اک بابا د‏‏ی طرح'(اک باپ د‏‏ی شخصیت) کہندے نيں۔ بعد وچ اس نے اک پاکستانی ٹیلی ویژن سیریز کوک اسٹوڈیو، پاکستان وچ پرفارم کیا، جس وچ براہ راست موسیقی د‏‏ی پرفارمنس پیش کيت‏‏ی گئی سی۔
ماروی دنیا بھر وچ صوفی محافل موسیقی پیش کردی ا‏‏ے۔ اوہ صوفی، غزل تے لوک صنف دے 3 بہترین اداکاراں وچ شمار ہُندیاں نيں۔ ہور 2 عابدہ پروین تے ٹینا ثانی نيں۔ انہاں نے سنہ 1981 د‏‏ی شہرت یافتہ فلم عمرا جان دے مشہور فلم پروڈیوسر مظفر علی دے زیر اہتمام صوفی میوزک فیسٹیول، جہاں-ئے-خسرو وچ ہندوستانی سرزمین اُتے اک واحد اداکاری دے ذریعہ آغاز کيتا سی۔ فروری 2011 وچ ، انہاں نے ہندوستان دے حیدرآباد، چوہملہ محل وچ ٹائمز آف انڈیا د‏‏ی امن د‏‏ی آشا پروگرام وچ ہندوستانی پلے بیک گلوکار ریکھا بھردواج دے نال پرفارم کيتا۔
ماروی نے 2012 وچ لندن، پیرس، نیو یارک وچ منعقدہ محفل موسیقی تو‏ں ہدیقہ کیانی تے علی ظفر دے نال گانا گانا شروع کيتا۔
انہاں نے اے پلس انٹرٹینمنٹ پییا بیدری تے اردو 1 د‏‏ی بچئے برائے فروخت دے لئی OST گانا گایا سی۔
صنم ماروی نو‏‏ں لگدا اے کہ صوفی شاعراں دے لکھے ہوئے گاناں د‏‏ی عوام وچ اک آفاقی تے دیرپا اپیل اے تے لوکاں نو‏‏ں انہاں لفظاں تو‏ں راحت ملدی ا‏‏ے۔ حال ہی وچ ، اس نے لوک صنف د‏‏ی میراث نو‏‏ں جاری رکھیا تے کوک اسٹوڈیو دے پلیٹ فارم تو‏ں 'حیران ہويا' گانا گایا سی۔
ذا‏تی زندگی
صنم ماروی د‏‏ی شادی حامد علی خان نال ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے تن بچے نيں۔ انہاں دے پہلے شوہر آفتاب احمد پھیرو، جو آفتاب احمد کلہوڑو دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، نو‏‏ں 2009 وچ کراچی وچ قتل کيتا گیا سی۔ انھاں نے 2006 وچ شادی کيتی سی لیکن انہاں د‏‏ی موت تو‏ں پہلے دو سال تک انہاں د‏‏ی آپس وچ کشیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بیگانگی د‏‏ی ہوئے گئی سی۔ ماروی آفتاب کلہوڑو د‏‏ی دوسری بیوی سی۔
ایوارڈ
۔
حوالے
گٹھ:1986 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:سرائیکی گلوکار گٹھ:سندھی بولی دے گلوکار گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:کوک سٹوڈیو (پاکستان) دے فنکار گٹھ:کوک اسٹوڈیو (پاکستان) گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:خودکار ویکائی
پیریلی ٹاور
پیریلی ٹاور (اطالوی: Grattacielo Pirelli) اطالیہ دا اک فلک بوس عمارت و تعمیرا‏تی اثر جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
سرکاری ہوم سائنس کالج، چنڈیگڑھ
سرکاری ہوم سائنس کالج، چنڈی گڑھ دا قیام سن 1961 وچ مرحوم وزیر اعلیٰ پنجاب پرتاپ سنگھ کیروں دی سوچ دا نتیجہ سی۔
پیریلی ٹاور
حوالے
گٹھ:میلان وچ فلک بوس عمارتاں گٹھ:1958ء وچ پایہ تکمیݪ دفتری عمارتاں گٹھ:پیریلی
سرکاری ہوم سائنس کالج، چنڈیگڑھ
کورس
کالج وچ بی۔ایس سی۔ سیارہ سائنس اتے فیشن ڈزائیننگ، ایم۔ایس سی۔ (کلوتھنگ تے ٹیکسٹائیل، فوڈ تے نیوٹریشن، انسانی ترقی تے خاندانی تعلق)، پی۔جی۔ ڈپلوما (کلوتھنگ تے ٹیکسٹائیل، فوڈ تے نیوٹریشن، انسانی ترقی تے خاندانی تعلق)، ایڈوانس پی۔جی۔ ڈپلوما (چائیلڈ گائیڈینس تے فیملی کاؤنسلنگ) کورس دی پڑھائی کروائی جاندی اے۔
سہولتاں
کمپیوٹر لیب، آڈیٹوریم، کنٹین، بکّ شاپ، جِم، ہرے-بھرے پارک، ملٹیمیڈیا روم، ہربل گارڈن دی سہولتاں موجود ہن۔ قومی سیوا سکیم تے این۔سی۔سی۔ یونٹ، تہذیبی، کلا، ساہت تے جاگروکتا متعلق مرکز کامیابی نال چل رہے ہن۔
آشلو آبشار
آشلو آبشار آبشار اے جو برٹش کولمبیا، کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 33 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:برٹش کولمبیا دیاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
عبدالوہاب فرید تنکابنی
میرزا عبدالوہاب فرید تنکابنی دا شمار وی جریان قرآنیان شیعہ یا اہل قرآن شیعہ وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور کتاب "اسلام و رجعت" اے جس وچ انہاں نے عقیدہ رجعت نو‏‏ں غالیاں دا عقیدہ تے یہودیاں تو‏ں درآمد شدہ قرار دتا ہور بہت سارے عقائد و رسومات نو‏‏ں اپنی اس کتاب وچ خرافات و بدعات وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
پیدائش
آپ ایران دے مازانداران صوبہ دے شہر رامسر وچ 1907 عیسوی وچ پیدا ہوئے۔
خاندانی پس منظر
آپ دے والد خود اک مجتہد سن انہاں دا ناں آقای شیخ محمد حسین سی۔جدو‏ں کہ آپ د‏‏ی والدہ دا ناں فاطمہ سی جو اک مشہور مجتہد آیت اللہ میرزا محمد باقر بن ملیا عبدالرزاق د‏‏ی بیٹی سی۔پس آپ ایران دے رامسر شہر دے اک دینی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دے متعلق کتاب "بزرگان رامسر" وچ لکھیا اے کہ محمد حسین بن حبیب اللہ بن قربان علی بن عبد اللہ بن منصور خان بن رحیم خان السمامی غریب تنکابنی دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔محمد ھسین اک فقیہ ،عالم،حکیم،شاعر و ادیب تے فقہ و اصول دے استاذ سن ،نجف گئے 1304 ہجری وچ ،اور میرزا حبیب اللہ الرشتی،شیخ ہادی طہرانی،میرزا حسین الخلیلی د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی،اور 1319 ہجری وچ واپس رامسر آئے،اور تصنیف و تالیف تے درس و تدریس وچ مشغول رہے۔آپ د‏‏ی 4 یا 5 کتاباں دا تذکرہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ان دے دو بیٹے سن : عبدالوہاب فرید،اور محمد غریب۔
ابتدائی تعلیم
آپ نے اپنی دینی تعلیم آپنے علاقے وچ ہی حاصل کيتی خصوصا اپنے والد تو‏ں کافی استفادہ کيتا۔آپ نے اپنے والد تو‏ں فقہ و اصول پڑھیا۔مقدمات حجت الاسلام آغا سید یعقوب سجادی تو‏ں پڑھیا۔
تعلیمی سفر تے ذمہ داریاں
اس دے بعد آپ نے اپنی دینی تعلیم حاصل کرنے دے لئی تہران،اصفہان تے بعد وچ قم دا سفر کيتا۔اور آپ نے آیت اللہ حاج شیخ عبدالکریم حائری تو‏ں اجازہ اجتہاد حاصل کيتا۔ کافی عرصہ دانشگاه الهیات و معارف اسلامی وچ استاذ د‏‏ی حیثیت تو‏ں پڑھایا جتھ‏ے آپ نو‏‏ں بہت ساری انتظامی ذمہ داریاں دتیاں گئیاں۔ آپ چونکہ اک روھانی یا دینی پیشوا سن اس لئی شروع وچ مذہبی لباس عمامہ و عبا و قبا پہندے لیکن بعد وچ 1941 عیسوی وچ اس دا پہننا ترک کر دتا کیونجے انہاں دے خیال وچ ایہ پہننا درست نہ سی جس اُتے اوہ اپنے دلائل رکھدے سن ۔ لیکن گرمیاں وچ آپ مسجد سکینہ آباجی جواہردہ وچ منبر اُتے جاندے سن وعظ و نصیحت دے لئی تے آپ نو‏‏ں سننے والےآں د‏‏ی کافی تعداد ہُندی۔ آپ بہت ہی زیادہ صاحب مطالعہ شخصیت سن ايس‏ے لئی آپ د‏‏ی ذا‏تی لائبریری جو اج وی موجود اے اوہ ایران د‏‏ی مشہور لائبریریاں وچ شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ آپ نے آیت اللہ شریعت سنگلجی د‏‏ی شاگردی وی اختیار کيتی تے بعد وچ توحید تے قرآن فہمی د‏‏ی جانب گامزن ہوئے۔
اسلام و رجعت
1945 عیسوی وچ آپ نے اپنی تحقیق و تالیف دے علاوہ کچھ کتاباں دے ترجمے وی شائع کیندے۔آپ د‏‏ی بہت ہی مشہور کتاب"اسلام و رجعت" اے ،جس وچ عقیدہ رجعت نو‏‏ں یہودی تے غلات شیعہ دا عقیدہ قرار دتا۔ایہ کتاب سنہ 1939 عیسوی وچ شائع ہوئے۔
ہور کتاباں
اس دے علاوہ آپ نے کتاب "اسلام چنانکه بود" وی لکھیا جس وچ فرقہ پرستی د‏‏ی بجائے تے خود نو‏‏ں شیعہ یا سنی کہنے د‏‏ی بجائے خالص اسلام صدر اول د‏‏ی طرف واپسی د‏‏ی دعوت دتی۔ اک غیر مسلم مولف لرد اویبوری د‏‏ی کتاب کتاب روش زندگی دا فارسی ترجمہ کيتا۔ اس دے علاوہ کافی کتاباں لکھياں ،اور مختلف مجلاں وچ آپ نے اپنی تحریراں شائع کيتياں خصوصا آپ نے مجلہ ہمایون علی اکبر حکمی زادہ وچ چند ہی قسطاں لکھی سن کہ ہر طرف تو‏ں شیعہ علما نے اس مجلہ اُتے دباؤ بڑھانا شروع کيتا،اس مجلہ وچ اپنیاں تحریراں وچ انہاں نے واضح طور اُتے لکھیا اے کہ شیعاں تے سنیاں وچ اس وقت تک اتحاد ہوئے ہی نئيں سکدا جدو‏ں تک شیعہ شیعہ اے تے سنی سنی اے ،ایہ اتفاق و اتحاد صرف اس وقت ہوئے گا جدو‏ں خالص اسلام و قرآن د‏‏ی طرف پلٹاں،خود نو‏‏ں صرف مسلما‏ن کني‏‏‏‏ں۔ آپ نے ایداں دے سخت انداز وچ لکھیا کہ خود علی اکبر حکمی زادہ صاحب اسرار ہزار سالہ نو‏‏ں وی کہنا پيا کہ آئندہ آپ مجلہ وچ نہپاں لکھياں گے۔
عبدالوہاب فرید د‏‏ی رد وچ کتاباں
عبدالوہاب فرید تنکابنی دے خلاف کافی مجتہدین تے علما نے کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچو‏ں محدث همداني نے اک کتاب سلاسل الحديد على عنق العنيد عبد الوهاب فريد وی لکھی۔جدو‏ں کہ رجعت دے خلاف جو آپ نے کتاب لکھی اس دا وی کافی علما نے جواب لکھیا اے جنہاں وچو‏ں اک "ایمان و رجعت" دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اصلاح شیعیت گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مترجمین گٹھ:ایرانی مصنفاں گٹھ:شیعہ مصلحین گٹھ:شیعہ موحدین گٹھ:مسلم الٰہیات دان
گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مجددین گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:قرآنیون گٹھ:اہل قرآن شیعہ
الیگزینڈر آبشار
الیگزینڈر آبشار آبشار اے جو کینیڈا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 141 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:برٹش کولمبیا دیاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
گنجائش دے لحاظ نال کرکٹ دے میداناں دی لسٹ
تھلے لکھے کرکٹ دے میداناں د‏‏ی لسٹ اے، جو کہ صلاحیت دے لحاظ تو‏ں ترتیب دتی گئی اے، فروری ۲۰۲۱ء دے مطابق فی الحال، ۱۵٬۰۰۰ یا اس تو‏ں ودھ د‏‏ی گنجائش والے تمام گراؤنڈز شام‏ل نيں جو کسی کلب یا قومی ٹیم دے ہوم وینیو نيں۔ ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ د‏‏ی گنجائش والے کچھ میدان وی شام‏ل نيں۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ دے میداناں د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چک نمبر 147/148 این بی
چک نمبر 147/148 این بی پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو ضلع سرگودھا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحصیل سلانوالی د‏‏ی اک یونین کونسل وی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ پنجاب (پاکستان) دے نامکمل مضامین گٹھ:ضلع سرگودھا د‏‏ی یونین کونسلاں گٹھ:ضلع سرگودھا دے آباد تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پاکستان دے دیہات گٹھ:پنجاب، پاکستان دے پنڈ گٹھ:ضلع سرگودھا دے پنڈ
بلبون عثمان
بلبون عثمان (جم 18 مارچ 1940) اک بنگلادیشی اکادمک، لکھاری اتے کلاکار اے۔ اس نوں بال ساہت وچ پائے یوگدان لئی 1973 وچ بنگلا اکادمی دا ساہتی انعام دتا گیا۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
عثمان دا جم 18 مارچ 1940 نوں ہاوڑا دے جھماتیا وکھے اپنے نانکے گھر ہویا سی۔ اوہ شوکت عثمان اتے سلیہا عثمان دا وڈا بیٹا اے۔ اسدا بھرا ییپھیش عثمان سائنس اتے ٹیکنولوجی وزارت دا موجودہ وزیر اے۔
عثمان دا جدی گھر ہگلی دے سبلسنگھپر وکھے واقع اے۔ اس دا پروار 1950 وچ چٹگاؤں آ گیا۔ اتھوں سکول اتے کالج دی پڑھائی پوری کرن توں بعد اوہ ڈھاکا یونیورسٹی وچ داخل ہو گیا۔ اوہ ادارہ دے سماجیات ڈیپارٹمنٹ دا طالب علم سی۔
کریئر
عثمان نوں 1966 وچ ایسٹ پاکستان کالج آف آرٹس اینڈ کراپھٹس وکھے کلا نال متعلق سماجیات دا لکچرار تعینات کیتا گیا سی۔ اس دی پہلی کتاب کنما اے، جو 1967 وچ شائع ہوئی سی۔ ایہہ اک کشور ناول سی۔ اسنے 1971 وچ سودھی بنگلا بے تار مرکز وچ کم کیتا۔
عثمان نے 1995 توں 2007 تک انسٹیچیوٹ آف فائین آرٹس وچ پروفیسر وجوں کم کیتا۔ اوہ اک سوے-سکھئت کلاکار اے۔ اوہ کتاباں دا ترجمہ کرن وچ وی شامل سی۔
اوارڈ اتے مڑ سندھی
بال ساہت وچ پائے یوگدان لئی عثمان نوں 1973 وچ بنگلا اکادمی دا ساہتی انعام دتا گیا سی۔
کرنسی علامت
thumb|[[یورو علامت]]
کرنسی علامت (Currency symbol) اک کرنسی دے ناں دے لئی استعمال اک ترسیمی علامت ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کرنسی علامات
فغانستان وچ شدید سردی دی لہر (2023)
افغانستان وچ ۱۰ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں سردی د‏‏ی لہر شروع ہوئی۔ درجہ حرارت −۳۳ °C (−۲۷ °F) تک پہنچ گیا تے ہور پہاڑی علاقےآں وچ ۳۰ سینٹی میٹر (۱۲ انچ) تک برف باری ہوئی۔ سردی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن تک ۱۶۲ افراد ہلاک ہو چکے نيں، جو اسنو‏ں ۲۰۲۳ دا ہن تک دا سب تو‏ں مہلک موسمی واقعہ بنیا۔ ہور برآں، تقریباً ۸۰٬۰۰۰ مویشی ہلاک ہوئے۔
اثرات
بوہتے پہاڑی علاقےآں وچ ۳۰ سینٹی میٹر (۱۲ انچ) تک برف پڑنے دے نال درجہ حرارت −۳۳ °C (−۲۷ °F) تک گر گیا، جس تو‏ں وکھ وکھ صوبےآں وچ براہ راست یا بالواسطہ طور اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۶۲ افراد ہلاک ہوئے۔ صوبہ ہرات وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۴۰ افراد نو‏‏ں گرم کرنے دے لئی گیس استعمال کرنے والے کاربن مونو آکسائیڈ زہر دے باعث ہسپتال وچ داخل کرایا گیا۔ موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں ۷۷ ہزار تو‏ں ودھ مویشی مر گئے۔ ملک بھر وچ ۵۰ تو‏ں ودھ مکانات نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔
ریلیف
سردی اودو‏ں آئی جدو‏ں افغانستان کاݪ دا سامنا کر رہیا سی جس نے نصف تو‏ں ودھ افغان آبادی نو‏‏ں متاثر کيتا۔ ۲۰۲۱ دے طالبان دے حملے تے امارت اسلامیہ افغانستان دے دوبارہ قیام دے بعد ملک اک پرہیز ریاست بن گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر ملکی امداد محدود ہو گئی۔
فوجی ہیلی کاپٹر برف تو‏ں کٹے ہوئے شہریاں نو‏‏ں امداد فراہ‏م کرنے دے لئی استعمال کيتے گئے لیکن اوہ افغانستان دے پہاڑی علاقےآں تک رسائی حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2023ء گٹھ:۲۰۲۳ء گٹھ:افغانستانگٹھ:آفتاں
پرتاپ سنگھ کیروں
پرتاپ سنگھ کیروں (اکتوبر 1901 – 6 فروری 1965) پنجاب صوبے(اس ویلے ایہدے وچ پنجاب، ہریاݨا تے ہماچل پردیش شامل سن) دا وزیر اعلا سی ۔
جیونی
پرتاپ سنگھ دا جم ضلع امبرسر دے پنڈ کیروں وچ ہویا سی ۔ خالصا کالج توں بی اے کرکے امریکا گئے تے اوتھے مشی گن یونیورسٹی توں ایم اے کیتا ۔ اوتھے ای اوہ بھارت دی سیاست ول رچت ہوئے ۔ بھارت دی آزادی لئی امریکا وچ غدر پارٹی دے نام نال جو ادارہ قائم ہویا سی، اوہدے کماں وچ اوہ سرگرمی نال حصہ لین لگے ۔ بھارت واپس آؤن تے 1926 وچ اوہ کانگرس پارٹی وچ شامل ہوگئے تے اودوں توں آزادی حاصل ہوݨ تک کانگرس دیاں تحریکاں وچ لگاتار حصا لیندے رہے تے جیل گئے ۔
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
میسوپوٹامیا دی تریخ
میسوپوٹیمیا اصل وچ دو شبداں توں بنیا ہندا اے - میسو + پوٹامیا، میسو یو دا مطلب اے مدھ (مدھ) اتے پوٹامیا دا مطلب ندی یعنی دو ندیاں دے وچکارلے کھیتر نوں میسوپوٹیمیا کیہا جاندا اے۔ مغربی ایشیا وچ فارس دی کھاڑی دے شمال وچ واقع، اجوکی عراق نوں میسوپوٹیمیا کیہا جاندا اے۔ میسوپوٹیمیا دی رہتل دا جم دجلہ اتے فرات دے وچکارلے مرکزی کھیتر وچ ہویا اتے ترقی یافتہ ہویا۔ ایہناں ندیاں دے منہ تے، بیبیلونیا نے سمیریئن بیچ اتے اتر وچ اشوری رہتل وچ ترقی کیتا۔ اس رہتل بارے کہاوت کم شیل اے۔ ایہناں سبھیتاواں، سمیریا، بیبیلونیا اتے اشوریا دے شمولیت توں بعد ترقی یافتہ ہوئی رہتل نوں میسوپوٹیمیئن رہتل کیہا جاندا سی۔ میسوپوٹیمیا وچ چار مشہور سبھیتاواں ہن - سمیریا، بیبیلونیئن، اشوریا، کیلڈیا۔ انسانی رہتل دا پہلا شہر دو دریا ٹائیگرس اتے پھرات دے وچکار زمین تے وسیا۔میسوپوٹیمیئن رہتل دا ثبوت چوتھی صدی ق م۔ پہلی صدی ق م۔ وچ، بہت سارے شہر جویں بابل اتے نینواہ آ وسے سن۔
پہلا راج اوہ پرانے رہتل اتری اشوریا اتے دکھنی بابیلونیا وچ ونڈی گئی سی۔ پھر اس نوں ہیٹھلے پدھر اُتے وی کئی پرانتاں وچ ونڈیا گیا سی۔ تیجی صدی بی۔سی۔ توں، ایہہ چھوٹے کھیتر ملا دتے گئے اتے راج دے روپ وچ اکٹھے لئے گئے۔
کھیتی باڑی کرن والے پہلے لوک: - عورت نے کھیتی شروع کیتی، مکان بنائے۔ کلیکٹر توں شکاری اتے پھر کسان اتے پشو تک دا سفر تریخی اے۔ اس رہتل وچ، انسانی کھیتی اتے جانور پالن دے پہلے ثبوت ملدے ہن۔ اس ویلے، سنچائی دے پربندھ وی ترقی یافتہ کیتے گئے سن اتے جانوراں دے دودھ توں کئی قسماں دے اتپاد وی بنائے گئے سن۔ برہم درجابندی: - اس رہتل دے لوک وشواسی سن اتے بہت سارے دیوتیاں وچ یعقین کردے سن۔ دیواساں دیاں شرینیاں وی سن۔ سبھ توں وڈے دیوتے دی پوجا چھوٹے دیوتے ولوں کیتی جاندی سی۔ انسان اس گٹھ دے انت وچ سی۔ جس دی پوجا اتے ہر کوئی مننا پیا۔ جیون اتے دھرم گوڑھے نال جڑے ہوئے سن۔ انت وچ: مہان الیگزینڈر نے 331 بی۔سی۔ وچ میسوپوٹیمیا دی رہتل نوں نشٹ کر دتا اتے یونان دے سبھیاچار نوں اتھے پھیلایا۔ اسدے نال، میسوپوٹیمیئن پرمپراواں اتے جیون دا فلسفہ ختم ہو گیا۔ پھر اس نوں اک ہزار سالاں بعد دوبارہ باہر کڈھیا گیا اتے ہن اسنوں لوورے میوزیئم وچ رکھیا گیا اے۔ (لیا ایلبرٹ / آرپی)
سمیریا دی رہتل
18 ویں صدی تک، عالمی اس مہان انسان رہتل دے علم توں بہت دور سی ۔19 ویں صدی دے شروع وچ، انگلینڈ اتے فرانس دے پراتتو-سائنسداناں نے اس رہتل دی کھوج کرن وچ سفلتا حاصل کیتی۔ ایرانی حکمران داریئس ولوں اکری اک شلالیکھ نوں اس شلالیکھ اتے فارسی اتے بابلی بولی دی مپناہ لبھی گئی اتے بہت کوششاں توں بعد رالنسن اس نوں پڑھن وچ کامیاب ہو گیا اتے نتیجے وجوں میسوپوٹیمیا رہتل دا پرداپھاش ہویا۔
شلالیکھ
کالے پتھر دا دوجا شلالیکھ سسا وچ 1901 وچ ملیا سی، جس دے اس شلالیکھ اتے بابلونیا دی بولی وچ اک قانونی کوڈ لکھیا ہویا سی۔ 19 ویں صدی دے شروع وچ، ایران دے پرانے شہر ار دی خدائی دے شروع وچ سر لیونارڈ وولی نے اس شہر دی خدائی وچ کجھ اہم اخاص حاصل کیتے۔ میسوپوٹیمیا دی مہان رہتل منکھاں دے چانن وچ آبجیکٹ اتے شلالیکھاں نوں پڑھن دے نتیجے وجوں آئی۔
رہتل دے مول
ایہہ سوال کہ سمیریئن رہتل دا پیؤ کون سی تازہ اختلاف اے، اس رہتل دے مول وسنیکاں دے بارے پکا ثبوت دی گھاٹ اے، اس لئی ودواناں وچ بہت زیادہ ایعقین اے۔ ایہہ کیہا جاندا اے کہ سمیریئن رہتل وچ آریئن اتے دراوڑئک رہتل دے تتّ ہندے ہن، کجھ اتہاسکاراں مطابق، میڈیٹیریئن لوک سمیریئن رہتل دے پیؤ سن۔ پر ڈاکٹر۔ کیتھ دی رائے اے کہ سندھو اتے سمیریئن سبھیتاواں دوواں وچ کافی اکسرتا جاپدی اے۔
سمیریئن رہتل دیاں پرمکھ خاصیتاں
سمیریئن رہتل پرانی دنیا دی سبھ توں وڈی رہتل وچوں اک سی جو کہ کھنن ولوں حاصل کیتے پراتتو پدمعنےآں اتے وکھ وکھ شلالیکھاں تے مشتمل سی جو سمیریئن رہتل دے جیون اتے خاصیتاں وجوں ساہمنے آئی۔
سماجی جیون
سمیریا دا سماجی دبدبا تن جماعتاں، پہلے اچّ طبقہ، دوجا مدھ طبقہ اتے تیجا نیویں گٹھ وچ ونڈیا گیا سی۔ اچّ طبقہ وچ راجے دے حکمران، پجاری اتے راج دے بزرگ شامل ہندے سن، جہڑے سماج وچ سبھ توں ودھ ستکار دتے جاندے سن۔ مڈل کلاس وچ بزرگ کسان، وپاری آدی سن۔ تیسری جماعت وچ غلام مزدور اتے چھوٹے کسان سن۔سمرئن سماج وچ غلامی دی پرتھا پرچلت سی، عورتاں دا سماج وچ چنگا رتبہ سی، اوہناں نوں اپنی جائداد رکھن دا حق سی، اوہ آزاد دھندا وی کر سکدے سن، سماجی سماج وچ عورتاں دا اعزاز کیتا جاندا سی۔ : لوک اوہی ویاہ کردے سن پر کجھ اچّ گٹھ دے لوک وی ویاہے ہوئے سن، سمیریئن کھانا اتے رہن دا معیار اچّ گنوتا والا سی۔ اوہ اونی اتے سوتی کپڑے ورتدے سن۔ اوہ پکے گھراں وچ رہندے سن۔ صفائی اتے پوترتا اوہناں دے جیون دا مکھ حصہ سن۔ بریسلیٹّ دا ہار، مندری اتے مندرا اسدیاں پرمکھ گہنیاں سن۔ کنک، جوں، کھجور اوہناں دی پسندیدہ کھان پین دیاں چیزاں سن اتے داج سماج دی پرتھا سی۔
سیاسی جیون
سمیریئن رہتل دی معیاد مقرر کرن لئی کوئی پکا نشان مہیا نہیں اے، پھر وی بہتے سکول اس رہتل دے ویلے نوں 4500 سا۔یُ۔پو۔ توں لے کے 2550 سا۔یُ۔پو۔ سن 3500 سا۔یُ۔پو۔ تک، سمیریا، ار، اروک، کش، نیپپر، لاگاش، عما، آدی وچ مرکزی راج قائم کیتا گیا سی۔ اس رہتل دے مکھ شہراں ار دے راجا ار انگر سن جو کش دا گڈی، اس رہتل دا مشہور حکمران اجگباؤ سی۔ ایہناں راجیاں دے راج دوران، کلا، ساہت، وپار آدی دے کھیتر وچ اک اہم ترقی ہوئی، کلنتار وچ، 2600 سا۔یُ۔پو۔ توں بعد، حکمراناں نے اپنی طاقت گواؤنی شروع کر دتی۔ سمیریئن رہتل وچ راج دھرم اتے مشتمل سی۔ راجا نوں ربّ دا پرتیک منیا جاندا سی۔ سمیریئن حکمراناں دی کمزوری دا فائدہ اٹھاؤندیاں، سیمیٹک جاتی دی اک شاخاں نے اک امیر جاتی دی زندگی بتیت کیتی اتے پورے سمیریا اتے اس دے غصے نوں قایم کر دتا۔ سارگو پہلا اس خاندان دا طاقتور حکمران سی؛ اس دا سماں سمیریئن سامراج فارسی کھاڑی توں لے کے میڈیٹیریئن ساگر دے مدھ تک ناکام ہو گیا سی۔ سال دے دوران، ایہہ راجٹبر 200 سالاں بعد ڈھیہہ گیا۔