cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ریاست بیجاپور
ودے گنبد
ریاست بیجاپور دی پہچان اس دے وڈے گنبد کرکے وی اے۔ ایہہ گمبد 40 میٹر گھیرے والا اے اتے ایہہ دنیا دا چوتھا وڈا گمبد اے۔ بیجاپور ریاست دے سلطان عادل شاہ ستویں نے اس گمبد نوں اپنی قبر دے لئی بنایا سی۔ اس گمبد وچ 6 قبراں ہن، جنہاں وچوں اک سلطان دی اے، دو قبراں اس دیاں پتنیاں دیاں ہن، اک قبر سلطان دی دھی دی اے اتے اک سلطان دے پتر دی اے اتے اک قبر نچن والی نرتکی رمباوتی دی اے
کیہا جاندا اے کہ اس گمبد وچ کسے وی نقرے کوئی ہولی جہی آواز وی مونہوں کڈھے جاں کوئی گلّ کرے تاں اوہ پھٹّ دوسری نکر وچ سنی جا سکدی اے، ایہہ ہی اس گمبد دی کاریگری دا نمونہ اے۔ کیہا جاندا اے کہ اس نوں ایران دے مالک صندل نے تیار کیتا سی پر اس نوں تیار کرن توں بعد اس دے ہتھ وڈھّ دتے گئے سن تاں کہ اوہ دوبارہ اجیہا گمبد نہ بنا سکے۔
ایہہ گمبد ستّ منزلا اے، جس دی سبھ توں اپرلی چھت کافی خوبصورت اے۔ اس گمبد وچ 161 پوڑیاں ہن اتے اس گمبد دیاں دیواراں 10-10 فٹّ چوڑیاں ہن۔ سبھ توں ولکھن گلّ ایہہ اے کہ اس گمبد دی کوئی نیہہ نہیں اے اتے نہ ہی اس دے سہارے لئی کوئی مینار اے۔ ایہہ پوری دی پوری عمارت ہی اک پدھرے پتھر اپر کھڑی اے۔ اس گمبد دی ستویں منزل توں سارا شہر دکھائی دندا اے۔ اس دے چارے کونیاں وچ بنے چار مینار اس دی سندرتا وچ وادھا کردے ہن۔ اس دا ماڈل 3 کلومیٹر دور اج وی واقع اے۔ اس گمبد دے اگے پرانے اتے ہتھیاراں دا اجائب گھر بنیا ہویا اے۔
آنند محل
ریاست بیجاپور دا آنند محلّ وی کافی سندر اے اتے ایہہ بھون نرمان کلا دا اتم نمونہ اے۔ کیہا جاندا اے کہ اس محلّ دی شوبھا دور-دور تکّ سی اتے دور-دور توں لوک اس محلّ نوں دیکھن لئی آؤندے سن اتے اج وی آؤندے ہن۔ بیجاپور ریاست وچ وڈی گنتی عمارتاں مسلم سبھیاچار مطابق بنیاں ہوئیاں ہن۔ اتھوں دے لوکاں دے رہن-سہن اپر مسلم سبھیاچار دا پرچھاواں صاف دکھائی دندا اے۔
ریاست بیجاپور اک اجیہی ریاست اے، جتھوں دے لوک اپنے-اپنے نوں ریاست دی ریا ہون اپر اج وی مان کردے ہن۔ اس توں علاوہ بیجاپور وچ اج وی وڈی گنتی وچ سیلانی آؤندے ہن تے بیجاپور ریاست دیاں یاداں اپنے نال لے جاندے ہن۔
مسلم تہذیب
بیجاپور اوہ ریاست اے، جتھے کہ مسلم راجے راج کردے سن۔ اس کرکے ہی اس ریاست نوں مسلم ریاست کہندے سن۔ ایہہ ریاست بہت ہی وڈی سی۔ اس ریاست وچ مسلم سبھیاچار دا بول بالا سی۔ بیجاپور شہر اس ریاست دا راجگڑھ سی۔ پرانے ویلے توں ہی بیجاپور دے اندر 10 کلومیٹر لمبی دیوار اے، جو کہ اس شہر دی خوبصورتی نوں اج وی ودھاؤندی اے۔ اس دیوار نوں دیکھن لئی اج وی سیلانی آؤندے ہن۔ ریاست بیجاپور وچ بیجاپور شہر توں علاوہ ٹکوٹا، جمکھنڈی، المٹی وی دیکھنیوگ تھاواں ہن، جتھے کہ سیلانی اج وی وڈی گنتی وچ جاندے ہن۔
رائل سوسائٹی
رائل سوسائٹی لندن (The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge) جانکاری نوں ودون دی اک سنگت اے۔ ایدے نیو نومبر 1660 چ رکھی گئی سی۔
ضلع پچینیا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
پنجاب سنکٹ تے پنجابی ساہت
پنجاب سنکٹ دا پنجابی ساہت 1980–1992 دوران چلے پنجاب سنکٹ دے اثر ہیٹھ لکھے ساہت نوں کیہا جاندا اے۔شاعری، ناٹک، کہانی، ناول لگبھگ سارے روپانکاراں وچ ہی سنکٹ نال متعلق ساہت دی رچنا ہوئی اے۔پنجاب سنکٹ نال متعلق ساہت بارے جانن توں پہلاں پنجاب سنکٹ دا تریخی پچھوکڑ جان لینا ضروری اے۔
تریخی پچھوکڑ
پنجاب سنکٹ دیاں جڑاں پنجاب دے تریخی پچھوکڑ وچ پئیاں ہن۔پنجاب سنکٹ دے پیدا اتے ودھن پچھے معاشی، سماجی، سیاسی تے مذہبی کارن پئے ہن۔پنجاب سنکٹ دے جم دا پہلاں کارن 1966 دی پنجاب ونڈ سی جس نال پانیاں دا *چنڈیگڑھ دا اتے پنجابی بولدے علاقیاں دا مسئلہ ظاہر ہویا۔دوجا مکھ کارن 1978 دی سکھاں اتے نرنکاریاں دی جھڑپ سی۔1984 تک *سنت جرنیل سنگھ بھنڈرانوالے دا اثر بہت ودھ گیا سی۔صحافی ہرندر بویجا دے کتھن انار، "اوہ ذیل سنگھ دی کھوج سی تے سنجے گاندھی ولوں مُتحرک کیتا گیا سی۔ بھنڈرانوالے نوں ختم کرن لئی سرکار نے '*اپریشن بلیو سٹار' کیتا جسنے سکھاں دی مذہبی بھاونا نوں ڈھاہ لائی۔اس دے بعد *اندرا گاندھی دے قتل مگروں ہوئے 'سکھ قتل عام دی گھٹنا واپری۔جسدے خلاف وجوں پنجاب وچ ات گردی نے سر چکیا جو کہ 1992 تک دبا دتا گیا۔
ضلع پچینیا
ضلع پچینیاسربیا دے 25 ضلعےآں چوں اک اے ، اسدا انتظامی مرکز ورانیئے شہر اے ۔
پنجاب سنکٹ تے پنجابی ساہت
پنجاب سنکٹ تے پنجابی ساہت
ساہت انسان دی نفسیات اتے عقل دے پدھر نوں درساؤن والا پیمانہ اے۔پنجاب سنکٹ دا جو اثر پنجابیاں دی نفسیات اپر پیا اسنوں ساہت دے وکھ-وکھ روپاں راہیں سرجیا گیا اے۔
ضلع پچینیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے ضلعے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
پنجاب سنکٹ تے پنجابی ساہت
پنجاب سنکٹ نال متعلق شاعری
1980 توں پہلاں یعنی پنجاب سنکٹ دے ابھار توں پہلاں شاعری وچ ترقی پسندی، نوَ-ترقی پسندی جاں پرگیتک شاعری دی رچنا ہو رہی سی پر جدوں پنجاب دے ماحول وچ مسئلہ اتے سنکٹ دے پرچھاویں ڈونگھے ہون لگے تاں پنجابی شاعر وی اس توں ابھجّ نہ رہِ سکے] ۔ ڈاکٹر۔ستندر سنگھ نور مطابق، "[پنجاب دی مسئلہ نے سمچی شاعری نوں ڈونگھی طرحاں متاثر کیتا۔ جنہاں شاعراں نے سنکٹ توں متاثر ہو کے شاعری لکھی اوہ اس طرحاں ہن-
پنجاب سنکٹ نال متعلق ناٹک
1980 توں 1990 دے دہاکے دا پنجابی ناٹک سبھ توں ودھ پنجاب سنکٹ دی پیشکاری دا ناٹک بن کے ابھریاں جس دا شروع
پنجاب سنکٹ نال متعلق کہانی
پنجابی کہانی کاراں نے وکھ-وکھ درشٹیکوناں توں اس مسئلہ نوں دیکھیا اتے پرگٹایا اے۔ودھیرے کہانی کار اس نوں سیاسی تراسدی دے روپ وچ دیکھدے ہن۔ کجھ پرمکھ کہانی کار تے اوہناں دیاں رچناواں اس طرحاں ہن-
پنجاب سنکٹ نال متعلق ناول
پنجاب دی سنکٹ حالت پنجابی ناولکاری دے روپ نوں موڑ دندی اے۔پنجابی ناول کار اس سنکٹ نوں سمجھن سمجھاؤن دی عمل وچ اجیہے ناولاں دی رچنا کردے ہن جنہاں وچ سنکٹ دی حالت تے وستو ویرویاں بارے وکھ وکھ وچاردھارائی پوزیشناں توں بحثاں نوں پیش کیتا گیا اے۔
ضلع امپیریا
امپیریا اٹلی دا اک ضلع اے۔
نیلسرا رس پنچھی
نیلسرا رس پنچھی رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ اے افریقہ دا واسی اے۔
آٹو لووی
آٹو لووی ( 3 جون 1873 - 25 دسمبر 1961) اک جرمن فارماکالوجی گرو سی جنے ایسیٹل کولائن دی کھوج کیتی۔ اونہوں 1936 اچ ہینری ہیلٹ ڈیل دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
اکسری موٹر
اکسری موٹر (Homopolar motor) موٹراں دی سب توں سادہ ونڈ اے۔ ایدے چ مقناطیسی ویڑہ ایکسز آف روٹیشن نال ہوندا اے تے کرنٹ کسے تھاں تے مقناطیسی ویڑہ دے آمنے سامنے نیں ہوندی۔ ایدے چ پولیرٹی پلٹائی نیں جاسکدی ایس لئی اینوں اکسری موٹر اکھیا جاندا اے۔
اکسری موٹر 1821 چ پہلی واری انگریز سینسدان مائیکل فراڈے نے بنائی سی اے الیکٹرومیگنیٹزم نال کمن والی سب توں پہلی مشین سی۔
دهستان معصومیه
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان اراک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان اراک چ اے ۔
نووا سکوشیا
thumb|نووا سکوشیا نووا سکوشیا (Nova Scotia) ، کینیڈا دا اک صوبا اے جو کینیڈا دے جنوب مشرقی ساحل اُتے واقع ا‏‏ے۔ اٹلانٹک کینیڈا دا ایہ سبھ تو‏ں زیادہ آبادی رکھݨ والا صوبا ا‏‏ے۔ اس دا راجگڑھ ہیلی فیکس اے جو علاقے دا اہ‏م معاشی مرکز ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا کینیڈا دا دوسرے نمبر اُتے سب تو‏ں چھوٹا صوبہ ا‏‏ے۔ اس دا کل رقبہ 55287 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل آبادی 935962 افراد ا‏‏ے۔ ایہ کینیڈا دا چوتھا کم آبادی والااور دوسرا گنجان ترین آباد صوبہ وی ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا د‏‏ی معیشت دا انحصار قدرتی ذرائع اُتے اے اُتے ویہويں صدی دے دوران اس وچ تبدیلی وی آئی ا‏‏ے۔ ماہی گیری، کان کنی، جنگلات تے زراعت اج وی اہ‏م نيں اُتے سیاحت، ٹیکنالوجی، فلم، موسیقی تے فنانس جداں شعبے وی اہمیت اختیار کر گئے نيں۔
صوبے وچ میکماق قوم دے کئی علاقے وی شامل نيں۔ ایہ قوم سارے میری ٹائم صوبےآں، مین، نیو فاؤنڈ لینڈ تے گاسپی جزیرا نما اُتے قابض سی۔ نووا سکوشیا اُتے اس وقت وی میکماق لوک موجو د سن جدو‏ں یورپی لوک ایتھ‏ے آباد ہونے آئے۔ 1604 وچ ایتھ‏ے پورٹ رائل اُتے فلوریڈا دے شمال وچ فرانسیسی کالونی قائم ہوئی جسنو‏ں ہن اکاڈیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 1713 تو‏ں 1760 دے درمیان برطانیہ نے اس علاقے اُتے قبضہ کر لیااور ہیلی فیکس نو‏‏ں 1749 وچ صدر مقام بنایا۔ 1867 وچ نووا سکوشیا کینیڈا دے الحاق دے بانی ارکانہاں وچو‏ں اک بنیا۔ ہور اراکین وچ نیو برنزوک تے کینیڈا دا صوبہ شامل نيں۔ کینیڈا دا صوبہ درحقیقت موجودہ دور دے کوبیک تے اونٹاریو اُتے مشتمل سی۔
جغرافیا
صوبے د‏‏ی مین لینڈ نووا سکوشیا دے جزیرہ نما اُتے مشتمل اے جس دے اطراف وچ بحر اوقیانوس موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بے شمار خلیجاں وی موجود نيں۔ نووا سکوشیا وچ کِسے وی جگہ سمندر 67 کلومیٹر تو‏ں زیادہ دور نئيں۔ کیپ بریٹن آئی لینڈ جو نوواسکوشیا د‏‏ی مین لینڈ تو‏ں شمال مشرق وچ اے، وی صوبے دا حصہ ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح سیبل آئی لینڈ جو جہاز توڑنے د‏‏ی صنعت دا مرکز اے، صوبے دے جنوبی ساحل تو‏ں 175 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا رقبے دے اعتبار تو‏ں کینیڈا دا دوسرا چھوٹا صوبہ ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا نو‏‏ں کینیڈا دا انتہائی جنوبی صوبہ وی کہندے نيں۔
موسم
نووا سکوشیا معتدل آب و ہو‏‏ا والی جگہ اُتے موجود ا‏‏ے۔ چونکہ صوبہ تقریباً ہر طرف تو‏ں پانی تو‏ں گھرا ہويا اے ،اس دا موسم میری ٹائم بجائے کانٹی نینٹل ا‏‏ے۔ کانٹی نینٹل آب و ہو‏‏ا وچ درجہ حرارت د‏‏ی شدت نو‏‏ں سمندر معتدل بناندا رہندا ا‏‏ے۔
نووا سکوشیا دے موسم اُتے سمندر دا گہرا اثر اے تے صوبے وچ گڈیاں د‏‏ی نمبر پلیٹ اُتے وی سمندر د‏‏ی شکل بنی ہوئی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے موسم سرما نسبتاً سرد تے گرمیاں گرم تر ہُندیاں نيں۔ صوبے دے اطراف یعنی شمال وچ سینٹ لارنس د‏‏ی خلیج، مغرب وچ خلیج فنڈی تے جنوب تے مشرق وچ بحر اوقیانوس نيں۔
جنوب وچ 140 سینٹی میٹر تے ہور حصےآں وچ سالانہ بارش 100 سینٹی میٹر ہُندی ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا وچ دھند وی کثرت تو‏ں پڑدی اے تے دار الخلافہ ہیلی فیکس وچ سالانہ 196 دن تے یار ماؤتھ وچ سالانہ 191 دن دھند د‏‏ی نظر ہُندے نيں۔
سالانہ اوسط درجا حرارت کچھ ایداں دے ہُندے نيں
نووا سکوشیا اُتے سمندر دے اثر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ صوبہ کینیڈا دا گرم ترین صوبہ ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا وچ زیادہ شدید درجہ حرارت نہ ہونے، تاخیر تو‏ں تے لمبی گرمیاں، اکثر ابر آلود موسم، سمندری دھند تے روز بروز بدلدا موسم دا موسم بہت بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا دے موسم د‏‏ی درج ذیل چار وجوہات ہوئے سکدیاں نيں
چونکہ نووا سکوشیا بحر اوقیانوس دے بالکل نال ہی اے اس لئی ایتھ‏ے استوائی طوفان تے ہری کین گرمیاں تے خزاں وچ آندے رہندے نيں۔ 1871 تو‏ں ہن تک ایتھ‏ے تقریباً ہر چار سال وچ اک طوفان ضرور آیا ا‏‏ے۔ آخری بار ایتھ‏ے درجہ دو دا طوفان ہری کین جوان ستمبر 2003 وچ آیا سی۔ آخری استوائی طوفان نوئل 2007 وچ آیا سی۔
تریخ
تقریبن 11 ہزار سال پہلے پیلو انڈین لوکاں نے موجودہ دور د‏‏ی نووا سکوشیا دے علاقے وچ سکونت اختیار کيتی۔ آرچیاک انڈین لوک ایتھ‏ے اک ہزار تو‏ں 5 ہزار سال پہلے تک آبا د رہ‏‏ے۔ میکماق جو ایتھ‏ے اس صوبے تے پورے ملک دے آبائی قبیلے نيں، انہاں لوکاں دے براہ راست وارث نيں۔
کچھ لوکاں دا خیال اے کہ وائی کنگ بحری قزاق ایتھ‏ے کچھ عرصہ آباد رہے اُتے اس بارے کم ہی ثبوت ملدے نيں۔ اس بارے تریخ دان وی متفق نئيں۔ شمالی امریکا وچ وائی کنگ لوکاں د‏‏ی مصدقہ آبادی صرف لانس آوکس دے سبزہ زاراں وچ سی جو اس گل دا ثبوت اے کہ وائی کنگ لوک اس جگہ نو‏‏ں کرسٹوفر کولمبس تو‏ں وی 500 سال پہلے دریافت کر چک‏‏ے سن ۔
1654 وچ کنگ لوئز چودہ آف فرانس نے نواب کولس ڈینی نو‏‏ں اکاڈیا دا گورنر مقرر ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تمام ضبط شدہ زمیناں تے اوتھ‏ے موجود معدنیات دے حقوق وی دے دیے۔ کنگ ولیم د‏‏ی جنگ دے دوران برطانویاں نے اس اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا لیکن برطانیہ نے جنگ دے اختتام اُتے ریسوک د‏‏ی ٹریٹی دے تحت ایہ علاقہ دوبارہ فرانس دے حوالے ک‏ے دتا۔ ملکہ این د‏‏ی جنگ دے دوران ایہ علاقہ برطانیہ د‏‏ی وفادار فوج دے قبضے وچ لے لیا تے اس اُتے اٹرچٹ د‏‏ی 1713 د‏‏ی ٹریٹی دے تحت قبضہ برقرار رکھیا۔ فرانس نے پرنس ایڈورڈ آئی لینڈ تے کیپ برٹن آئی لینڈ دا قبضہ سنبھالے رکھیا تے لوئیز برگ اُتے قلعہ وی بنایا تاکہ سمندر تو‏ں آنے والے کیوبک دے راستے دا نظم و نسق سنبھالیا جا سک‏‏ے۔ امریکی کالونی دے دستےآں نے اس اُتے قبضہ کيتا اُتے برطانیہ نے اسنو‏ں فیر فرانس دے حوالے ک‏ے دتا۔ مگر 1755 د‏‏ی فرنچ اینڈ انڈین جنگ دے دوران ایہ علاقہ فیر اپنے قبضے وچ لے لیا۔
1713 وچ نووا سکوشیا د‏‏ی مین لینڈ برطانوی کالونی بݨی۔ اگرچے سیموئل وچ دے اکتوبر 1710 وچ اقتدار سنبھالنے دے بعد انہاں علاقےآں اُتے اپنی گرفت مضبوط نہ کر سکیا۔ برطانوی افسراں نو‏‏ں اکاڈیا د‏‏ی آبادی د‏‏ی اکثریت اُتے اعتراض سی جو فرانسیسی نژاد تے رومن کیتھولک سی۔ ایہ لوک کنگ جارج نو‏‏ں یا برطانوی بادشاہت نو‏‏ں سچے دل تو‏ں نئيں مندے سن ۔ ہیلی فیکس نو‏‏ں دار الخلافہ بنائے جانے دے باوجود وی ایتھ‏ے اکاڈین د‏‏ی اکثریت باقی رہی۔ اُتے ایتھ‏ے بیرونی پروٹسٹنٹ وی لونن برگ تو‏ں 1753 وچ ادھر منتقل ہوئے۔ انہاں نويں لوکاں د‏‏ی تعداد وچ کچھ فرانسیسی تے سوئس سن اُتے جرمناں د‏‏ی اکثریت سی۔ 1755 وچ برطانیہ نے بارہ ہزار اکاڈین نو‏‏ں زبردستی بے دخل کر دتا۔ اس واقعے نو‏‏ں عظیم انخلا کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اسی وقت ہی تاج برطانیہ نے اس طرح زمین تقیسم کرنا شروع د‏‏ی جس تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی تجارت د‏‏ی اکثریت برطانیہ دے نال ہی ہوئے۔ مثلاً جون 1764 وچ بورڈ آف ٹریڈ نے شاہی وفادارےآں نو‏‏ں وڈی مقدار وچ زمیناں عطا کيتياں۔ انہاں وچ سیمس پاونل، رچرڈ اوسوالڈ، ہمفرے براڈ سٹریٹ، جان وینٹ ورتھ، سیمس تھوروٹن تے لندن دے بیرسٹر لیوٹ بلیک بورن شامل نيں۔ دو سال بعد 1766 وچ لیوٹ بلیک بورن دے گھر اک ملاقات وچ ڈیوک آف رٹلینڈ دے مشیر، اوسوالڈ تے اس دے دوست جیمز گرانٹ جو اوہناں د‏‏ی نووا سکوشیا وچ ذُما داریاں تو‏ں سبکدوش کر دتا تاکہ اوہ برطانوی مشرقی فلوریڈا اُتے اپنی توجہ مرکوز کر سکݨ۔
وقت دے نال نال کالونی د‏‏ی حدود بدلدیاں رہیاں۔ نووا سکوشیا نو‏‏ں 1754 وچ سپریم کورٹ ملی جس دے لئی جوناتھن بیلچر نو‏‏ں تعنیات کيتا گیا۔ 1758 وچ اپنی قانون ساز اسمبلی وی دتی گئی۔ 1763 وچ کیپ بریٹن آئی لینڈ نووا سکوشیا دا حصہ بن گیا۔ 1769 وچ سینٹ جانز آئی لینڈ جو موجودہ دور دا پرنس ایڈورڈ آئی لینڈ اے، وکھ کالونی بن گیا۔ سن بری د‏‏ی کاؤنٹی نو‏‏ں 1765 وچ بنایا گیا تے اس وچ موجودہ دور د‏‏ی تمام نیو برنزوک تے مشرقی مین پینوبسکاٹ دریا تک وی اس دا حصہ بنائی گئياں۔ 1784 وچ کالونی دا مغربی وڈا حصہ وکھ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں نیو برنزوک دا صوبہ بنا دتا گیا۔ مین والا حصہ نويں امریکی ریاست میسا چوسٹس نو‏‏ں ملا۔ کیپ بریٹین نو‏‏ں 1784 وچ وکھ کالونی بنایا گیا تاکہ اسنو‏ں نووا سکوشیا نو‏‏ں 1820 وچ واپس کيتا جا سک‏‏ے۔
نووا سکوشیا برطانوی شمالی امریکا تے برطانوی سلطنت د‏‏ی پہلی نو آبادی سی جسنو‏ں خود مختار حکومت جنوری فروری 1848 وچ دتی گئی۔ اسنو‏ں ایہ درجہ جوزف ہوئے د‏‏ی کوششاں تو‏ں ملا۔ 1867 وچ الحاق دے حامی پریمئر چارلس ٹپر نے نووا سکوشیا تے نیو برنزوک نو‏‏ں کینیڈا دا حصہ بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
1868 دے انتخابات وچ الحاق د‏‏ی مخالف جماعت نے وفاقی سطح اُتے 19 وچو‏ں 18 تے صوبائی سطح اُتے 38 وچو‏ں 36 نشستاں جیتاں۔ ست سال تک ولیم آنند تے جوزف ہوئے نے برطانوی شاہی خاندان تو‏ں نووا سکوشیا د‏‏ی کینیڈا تو‏ں علیحدگی د‏‏ی لاحاصل کوششاں جاری رکھن۔ حکومت الحاق د‏‏ی سختی تو‏ں مخالفت کردی سی تے انہاں دا خیال سی کہ الحاق دا مقصد محض کینیڈا دے صوبے اُتے اپنا تسلط جمائے رکھنے د‏‏ی برطانوی کوشش اے:
'۔۔۔ (الحاق دی) سکیم دا مقصد بظاہر ایہ دکھادی دیندا اے کہ (نووا سکوشیا دے ) لوکاں نو‏‏ں خود مختار حکومت تو‏ں، انہاں دے حقوق تو‏ں، آزادی، خود مختاری، انہاں د‏‏ی آمدنیاں تو‏ں ،تجارت تے ٹیکساں دے حقوق پرت کر انہاں نو‏ں ایسی وفاقی مقننہ دے حوالے کرنا اے جس اُتے انہاں دا کوئی اختیار نئيں ہوئے گا تے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی نمائندی کرنے والا کوئی نئيں، انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی بے انتہا ماہی گیری، ریلاں تے ہور اثاثےآں تو‏ں محروم کيتا جائے گا تے اوہ اک خوش، آزاد تے خود مختار صوبے د‏‏ی بجائے کینیڈا دا محض اک صوبہ بن دے رہ جاواں گے۔'
ایہ تقریر حکومت نے تاج برطانیا نال گفتگو کردے ہوئے کيتی۔
1868 وچ نووا سکوشیا دے ہاؤس آف اسمبلی نے اک قرارداد منظور د‏‏ی جس وچ انہاں نے الحاق د‏‏ی مخالفت کيتی۔ 1880 د‏‏ی دہائی د‏‏ی ایہ مخالفت ہن کھلم کھلا شروع ہوئے چکيت‏ی سی تے 1920 د‏‏ی دہائی وچ میری ٹائم دے حقوق د‏‏ی تحریک شروع ہوئی۔ کچھ علاقےآں وچ نووا سکوشیا دے جھنڈے ڈومینن ڈے اُتے سرنگاں رہ‏‏ے۔
آبادی
2001 دے کینیڈا د‏‏ی مردم شماری دے تحت ایتھ‏ے سب تو‏ں زیادہ تعداد سکاٹش لوکاں د‏‏ی اے جو انتیس اعشاریہ تن فیصد سن ۔ انگریز لوک اٹھائیس اعشاریہ اک فیصد، آئرش انیس اعشاریہ نو، فرانسیسی سولہ اعشاریہ ست، جرمن دس فیصد، ولندیزی یعنی ڈچ تن اعشاریہ نو فیصد، قدیم اقوام تن اعشاریہ دو فیصد، ویلش اک اعشاریہ چار فیصد، اطالوی اک اعشاریہ تن فیصد، اکاڈین اک اعشاریہ دو فیصد سن ۔ سینتالیس اعشاریہ چار فیصد لوکاں نے خود نو‏‏ں کینیڈین ظاہر کيتا۔
زباناں
2006 د‏‏ی کینیڈا د‏‏ی مردم شماری دے تحت ایتھ‏ے د‏‏ی کل آبادی 913462 افراد سی۔ انہاں وچو‏ں 899270 افراد نے اک بولی نو‏‏ں مادری کہیا۔ نتائج دے مطابق انگریزی والے افراد کل تعداد دا بانوے اعشاریہ تریپن فیصد سن ۔ فرانسیسی زبان نو‏‏ں تن اعشاریہ باسٹھ فیصد افراد نے چنا۔ عربی، میکماق، جرمن، چینی، ولندیزی، پولش، ہسپانوی، یونانی، اطالوی، کورین تے گیلک زباناں وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں بولنے والے افراد د‏‏ی تعداد اک اک فیصد تو‏ں کم سی۔
مذہب
2001 د‏‏ی مردم شماری دے تحت ایتھ‏ے رومن کیتھولک افراد د‏‏ی تعداد کل آبادی دا 37 فیصد ا‏‏ے۔ یونائٹڈ چرچ آف کینیڈا دے منے والے سولہ فیصد جدو‏ں کہ اینگلیکن چرف آف کینیڈا نو‏‏ں تیرہ فیصد افراد مندے نيں۔
معیشت
نووا سکوشیا د‏‏ی معیشت وچ روايتی طور اُتے زیادہ تر حصہ قدرتی ذرائع دا اے اُتے ہن اس وچ تبدیلی آ رہی ا‏‏ے۔
نووا سکوشیا وچ قدرتی ذرائع بکثرت موجود نيں۔ سکوشین شیلف وچ مچھلیاں د‏‏ی بے انتہا تعداد ا‏‏ے۔17واں صدی وچ فرانسیسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں ترویج دتے جانے دے بعد تو‏ں ماہی گیری ایتھ‏ے صوبے د‏‏ی معیشت دا اہ‏م ستون سی۔ 20واں صدی دے اختتام اُتے حد تو‏ں زیادہ مچھلیاں پکڑے جانے د‏‏ی بنا اُتے اس وچ کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ 1992 وچ کاڈ مچھلی د‏‏ی تعداد وچ انتہائی کمی تے شکار اُتے پابندی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے 20000 ملازمتاں ختم ہوئیاں نيں۔
2005 وچ فی کس آمدنی 31344 ڈالر سالانہ سی جو کینیڈا د‏‏ی اوسط فی کس آمدنی تو‏ں تقریباً تن ہزار ڈالر کم تے کینیڈا دے امیر ترین صوبے یعنی البرٹا تو‏ں نصف سی۔
کان کنی ایتھ‏ے د‏‏ی اہ‏م صنعت اے تے ایتھ‏ے جپسم، نمک تے بیریٹ نکلدا ا‏‏ے۔ 1991 تو‏ں ہن تک گہرے سمندر وچ تیل تے گیس وی معیشت دا اہ‏م حصہ بن چکے نيں۔ زراعت حالے وی صوبے د‏‏ی معیشت دا اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا دے وسط وچ لمبر تے کاغذ د‏‏ی صنعتاں وی ملازمتاں دے لئی اہ‏م نيں۔
نووا سکوشیا د‏‏ی سیاحت د‏‏ی صنعت وچ 6500 براہ راست تے 40000 بالواسطہ ملازمتاں نيں۔
حکومت تے سیاست
نووا سکوشیا د‏‏ی حکومت پارلیمانی جمہوریہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی یک ایوانی مقننہ باون اراکین اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نووا سکوشیا ہاؤس آف اسمبلی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی سربراہ ملکہ الزبتھ دوم نووا سکوشیا د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل د‏‏ی وی سربراہ نيں۔ ایہ کونسل صوبائی حکومت کیت‏‏ی کابینہ دا کم کردی ا‏‏ے۔ ملکہ د‏‏ی ذمہ داریاں انہاں د‏‏ی جگہ لیفٹینٹ گورنر سر انجام دیندا ا‏‏ے۔ حکومت دا سربارہ پریمئر روڈنی میک ڈونلڈ نيں جنہاں نے 22 فروری 2006 نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔ ہیلی فیکس وچ مقننہ تے لیفٹینٹ گورنر دے دفاتر نيں۔
نووا سکوشیا وچ تن بار ایسی حکومتاں بنی نيں جو ہور پارٹیاں د‏‏ی حمایت تو‏ں اکثریت حاصل کرسکی سن۔ اس د‏ی وجہ نووا سکوشیا وچ انتخابی حلفےآں د‏‏ی کچھ اس طرح تو‏ں تقسیم اے کہ کسی اک جماعت دے لئی اکثریت حاصل کرنا کافی مشکل ا‏‏ے۔ نووا سکوشیا مین لینڈ دے دیہات پروگریسو کنزرویٹو جدو‏ں کہ ہیلی فیکس د‏‏ی میونسپلٹی د‏‏ی تمام تر حمایت نیو ڈیمو کریٹس دے پاس ا‏‏ے۔ کیپ بریٹن زیادہ تر لبرل نو‏‏ں ووٹ دیتاہے اُتے چند یاک پروگریسو کنزرویٹو تے نیو ڈیمو کریٹ وی چنے جا سکدے نيں۔ اس طرح تن مختلف جماعتاں نو‏‏ں تقریباً یکساں ووٹ ملدے نيں۔
پچھلے انتخابات 13 جون 2006 نو‏‏ں ہوئے سن جنہاں وچ پروگریسو کنزرویٹو نو‏‏ں 23، نیو ڈیمو کریٹ نو‏‏ں 20 تے لبرل نو‏‏ں 9 نشستاں ملیاں۔
نووا سکوشیا وچ ہن کوئی وی انہاں کارپوریٹڈ شہر نئيں، انہاں نو‏ں 1996 وچ ریجنل میونسپلٹی بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ ہیلی فیکس جو صوبائی دار الخلافہ اے، ہن ہیلی فیکس ریجنل میونسپلٹی بن گیا اے ايس‏ے طرح صوبے دا دوسرا وڈا شہر ڈار ماؤتھ ا‏‏ے۔ سڈنی دا پرانا شہر ہن کیپ بریٹن ریجنل میونسپلٹی دا حصہ ا‏‏ے۔
2004 وچ ہاؤس آف اسمبلی نے اک قرارداد د‏‏ی منظوری دتی تاکہ ٹرکس اینڈ کایکوس دے کیریبئن جزیرے جے کینیڈا تو‏ں الحاق کرنے دے خواہش مند ہاں تاں انہاں نو‏ں قبول کيتا جا سک‏‏ے۔
تعلیم
وزیر تعلیم صوبے وچ تعلیم د‏‏ی فراہمی دا ذمہ دار ہُندا اے جداں کہ تعلیمی ایکٹ تے سکولاں، کالجاں، یونیورسٹیاں تے پرائیوٹ سکولاں تو‏ں متعلق ایکٹاں وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ وزیر تے محکمہ تعلیم دے اختیارات نو‏‏ں گورنر انہاں کونسل ریگولیشن دے تحت کنٹرول کیتے جاندے نيں۔
نووا سکوشیا وچ بچےآں دے لئی 450 تو‏ں ودھ سکول نيں۔ پبلک سکول بارہويں جماعت تک تعلیم دیندے نيں۔ صوبے وچ کچھ پرائیوٹ سکول وی نيں۔ تعلیم عامہ ست علاقائی ریجنل سکول مہیا کردے نيں جو انگریزی تے فرانسیسی وچ تعلیم دے ذمہ دار نيں۔ نووا سکوشیا کمیونٹی کالج دے صوبے وچ تیرہ کیمپس نيں۔ کمیونٹی کالج تربیت تے تعلیم اُتے زور دیندا اے تے اسنو‏ں 1988 وچ صوبے دے ہور ووکیشنل سکولاں نو‏‏ں اس وچ ضم ک‏ر ک‏ے بنایا گیا۔ صوبے وچ بارہ یونیورسٹیاں تے کالج نيں جنماں ڈلہوزی یونیورسٹی، یونیورسٹی آف کنگز کالج، سینٹ میری یونیورسٹی ہیلی فیکس، ماؤنٹ سینٹ ونسنٹ یونیورسٹی، نووا سکوشیا کالج آف آرٹس اینڈ ڈیزائن، اکاڈیا یونیورسٹی، یونیورسٹی سینٹ اینے، سینٹ فرانکس زایور یونیورسٹی، نووا سکوشیا زرعی کالج، کیپ بریٹن یونیورسٹی تے اٹلانٹک سکول آف سیولوجی شامل نيں۔
حوالے
نووا سکوشیا گٹھ:اٹلانٹک کینیڈا گٹھ:برطانوی شمالی امریکا گٹھ:برطانیہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا د‏‏ی صوبائی تقسیم گٹھ:کینیڈا دے صوبے و علاقہ جات گٹھ:میری ٹائمز گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیا گٹھ:کینیڈا دے صوبے
پنجاب پٹھار
پنجاب پٹھار پنجاب دے اُبھے پاسے وچ اک پٹھار یا سطح مرتفع اے ۔ ایہہ پہاڑی علاقا اے ۔ پنجاب پٹھار ضلع اسلام آباد ضلع راولپنڈی ، ضلع جہلم  تے ضلع اٹک تے مشتمل اے ۔ ایس علاقے وچ پنجابی زبان دے ماجھی، پہاڑی، پوٹھواری، گھیبی تے چھاچھی لہجے بولے جاندے نیں۔
جغرافیا
پنجاب پٹھار اک اُچا نیواں پہاڑی تھاں اے ۔ پنجاب پٹھار دے سارے ضلعے پہاڑی نیں ۔ ایہ ضلعے ضلع اسلام آباد ضلع راولپنڈی ، ضلع جہلم تے ضلع اٹک نیں۔ ایس علاقے وچ معدنیات دی وافر مقدار موجود اے ۔
تریخ
قدیم ٹیکسلا، اک قدیم یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ اے جو سطح مرتفع اُتے واقع ا‏‏ے۔ ٹیکسلا، ہندومت تے بدھ مت د‏‏ی تعلیمی جامعہ سی ، جو خنجراب دے اس پار تو‏ں شاہراہِ ریشم تو‏ں منسلک سی تے پوری دنیا دے طلباء نو‏‏ں راغب کردی سی۔
روات قلعہ، لاہور د‏‏ی طرف جی ٹی روڈ اُتے راولپنڈی تو‏ں ۱۷ کلومیٹر (۱۱ میݪ) دور مشرق وچ واقع اے ۔ اک گکھڑ سردار ، سلطان سارنگ خان د‏‏ی قبر قلعے دے اندر واقع ا‏‏ے۔ اوہ ۱۵۴۶ ء وچ شیر شاہ سوری د‏‏ی افواج دے خلاف لڑدے ہوئے فوت ہويا۔ بدھ مت دے اس اسٹوپا د‏‏ی باقیات مانکئلا پنڈ وچ راولپنڈی تو‏ں ۳۲ کلومیٹر جنوب مشرق وچ دریافت ہوئیاں۔ بظاہر ، ایہ گندھارا اسٹوپا کنیشکا (128-151 AD) دے دور وچ بنایا گیا سی ۔ علامات دے مطابق ، گوتم بدھ نے بھوکے شیراں نو‏‏ں کھانا کھلانا کرنے دے لئی اپنے جسم دے کچھ حصے ایتھ‏ے قربان کر دتے سن ۔ ۱۹۳۰ وچ ، اس ستوپا تو‏ں سؤݨ ، چاندی تے تانبے دے متعدد سک‏‏ے (۶۶۰ تو‏ں ۷۳۰ ء) تے اک کانسی دا تابوت ملیا سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:آزاد کشمیر دے تغیرات ارض گٹھ:پاکستان دے تغیرات ارض گٹھ:پاکستان دے خطے گٹھ:پنجاب، پاکستان دے تغیرات ارض گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:جغرافیہ آزاد کشمیر گٹھ:جغرافیہ پنجاب، پاکستان گٹھ:سطح مرتفع پاکستان گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ آثار قدیمہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:جغرافیہ پاکستان
مورت نگری
گٹھ:پٹھار گٹھ:ایشیا دا جغرافیا
دکھنی افریقہ دی تریخ
منیا جاندا اے کہ پہل انسان 100،000 توں زیادہ سال پہلاں دکھنی افریقہ وچ آباد سی۔ اس نسلی وکھریویں نال بھرپور دیس دا تریخی ریکارڈ عامَ طور اُتے پنج وکھ-وکھ کلاں وچ ونڈیا جاندا اے: سابق-بستیوادی ویلہ، بستیوادی ویلہ، بعد-بستیوادی اتے رنگبھید دا ویلہ اتے رنگبھید توں بعد دا ویلہ ۔ زیادہ تر اتہاس، خاص کر کے بستیوادی اتے بعد -بستیوادی ویلےآں دا اتہاس زیادہ تر، سبھیاچاراں دیاں جھڑپاں، یورپی مولواسی اتے آدواسی لوکاں دے وچکار پرتشدد مقامی جھگڑے، قبضے اتے دمن، اتے ہور نسلی اتے سیاسی تناواں دا اتہاس۔
انھیویں صدی وچ ہیریاں اتے سونے دی کھوجاں نے کھیتر دی قسمت نوں ڈونگھی طرحاں متاثر کیتا، اس نوں عالمی پدھر اُتے پہنچا دتا اتے صرف تے صرف کھیتی مشتمل معیشت توں صنعتی معاشی انتظام ول شفٹ کر دتا۔ کھوجاں دا نتیجہ بوئر دے وسنیکاں اتے بریٹیش سامراج درمیان کھلھی لڑائی اتے نویں جدوجہد ہوئے، جو نویں نویں دکھنی افریقی مائیننگ صنعت تے نینترن لئی لڑے گئے سن۔
اینگلو-بوئر جاں دکھن اپھریکن جنگ (1899–1902) وچ بوئراں دی ہار توں بعد دکھنی افریقہ ایکٹ 1909 دے مطابق دکھنی افریقہ دی یونین بریٹیش سامراج دی ڈومینیئن دے طور اُتے تیار کیتی گئی سی، جس نال پہلاں دیاں چار وکھ وکھ بریٹیش کلونیاں: کیپ کالونی، نیٹل کلونی، ٹرانسوال کالونی، اتے اؤریج ندی کلونی نوں اکٹھا کیتا گیا۔ یونین ایکٹ دی حالت دے لاگوُ ہون توں بعد 1934 وچ دیش بریٹیش سامراج دے اندر اک خودمختار قومی راج بن گیا۔ 1960 دی جنمت دے نتیجے وجوں ایہہ ڈومینیئن 31 مئی 1961 نوں ختم ہو گیا سی، جس نے دیس نوں دکھنی افریقہ دا ریپبلک نامی اک پربھتّ سٹیٹ بنایا سی، اک رپبلکن آئین وی اپنایا گیا سی۔
1948–1994 توں، دکھنی افریقی سیاست وچ افریکانیر نسل پرست حاوی سی۔ نسلی ونڈی اتے سفید گھٹ گنتی دی حکومت نوں رسمی طور اُتے اپارتھیڈ (رنگبھید) دے طور اُتے جانیا جاندا سی، اپارتھیڈ اک افریقن شبد اے جسدا مطلب اے "بھیدبھاو"۔ ایہہ 1948 وچ (بریٹیش راج دے ماتحت) وچ ہوند وچ آیا اتے دکھنی افریقہ اک جمہوریہ بن گیا جدوں ایہہ رنگبھید ادھکارت قانون بن گیا۔ 1960 وچ اس بھیدبھاو دے قانون دے 27 اپریل 1994 نوں،وستارت کیتا گیا۔ دہاکیاں دے ہتھیاربند جدوجہد اتے قومانتری خلاف دے بعد، جس دوران مکھ طور اُتے سوویت یونین ولوں غیر-نسلی افریقی نیشنل کانگرس (اے اینّ سی) نوں دتی گئی حمایت شامل سی، اے اینّ سی نے دیس دیاں پہلیاں لوکتنتری چوناں وچ جس وچ ساریاں نسلاں ووٹ کر سکدیاں ہن جت حاصل کیتی اتے ادوں توں دکھنی افریقہ دی کمیونسٹ پارٹی اتے دکھنی افریقہ دیاں ٹریڈ یونیناں دی کانگرس نال اک اسنگت گٹھجوڑ وچ اپھریکن نیشنل کانگرس نے دکھنی افریقہ دی سیاست دا دبدبا بنا رکھیا اے۔
سابق اتہاس
لکھے تریخی رکارڈاں توں پہلاں دے ویلے دی کھوج کرن والے سائنسداناں نے ایہہ قائم کر دتا اے کہ جس کھیتر دا ہن عامَ طور اُتے دکھنی افریقہ وجوں ذکر کیتا جاندا اے، اوہ انسانی ترقی دے اہم مرکزاں وچوں اک اے۔ اتھے آسٹریلوپتھیسائین گھٹو گھٹ 25 لکھ سال پہلاں توں رہِ رہے سی۔ جدید انسانی بندوبست 125،000 سال پہلاں وچکارلے پتھر جگّ وچ ہویا سی، جویں کہ کلاسیز رور گپھاواں وکھے آثار قدیمہ کھوجاں دے روپ وچ دکھایا گیا اے۔ پہلا انسانی واسا دکھنی افریقہ دے شمال-مغربی علاقے دے اتپن ہون والے ڈیئینئے گروہ نال متعلق اے اتے اجے وی ملکی کھوئزن (کھوئی اتے سین) وچ پرچلت اے۔
حوالے
گٹھ:جنوبی افریقہ دی تریخ گٹھ:دکھنی افریقہ دی تریخ
ضلع لا سپیزیا
لا سپیزیا اٹلی دا اک ضلع اے۔
جرمنی دا اتحاد
'' alt=Political map of central Europe showing the 26 areas that became part of the united German Empire in 1891. Germany based in the northeast، dominates in size، occupying about 40٪ of the new empire.|thumb|300x300px|، جرمن سامراج1871-1918 ویلے۔کیونجو بہو-قومی آسٹریا سامراج دے جرمن بھاشی حصے نوں باہر کڈھ دتا گیا سی، اس جغرافیائی رچنا لیسر جرمنی (کلینڈیتسچ) حل دی نمائندگی کردی اے۔ جرمنی دا سیاسی اتے پربندھکی طور اُتے اک دیس وچ ایکیکرن 18 جنوری 1871 نوں فرانس دے ورسیلس پیلیس وچ ہال آف مررز وچ ہویا سی۔وچکار یورپ دے آزاد راجاں (پروشیا، بویریا، سیکسونی وغیرہ) نوں آپس وچ ملاکے 1871 وچ اک قومی راج اتے جرمن سلطنت دی اساری کیتی گئی۔ اس تریخی عمل دا نام جرمنی دا ایکیکرن اے۔ اسدے پہلاں ایہہ علاقہ (جرمنی) 39 راجاں وچ ونڈیا ہویا سی۔ ایہناں وچوں آسٹریائی سلطنت اتے پروشیا شاہی راج اپنے معاشی اتے سیاسی اہمیت لئی مشہور سن۔ انقلاب فرانس  ولوں پیدا نویں وچاراں توں جرمنی وی متاثر ہویا سی۔ نیپولین نے اپنیاں جتاں ولوں وکھ وکھ جرمن - راجاں نوں رائین-یونین دے تحت متحد کیتا، جسدے نال جرمن راجاں نوں وی اکٹھے ہون دا احساس ہویا۔ اس نال جرمنی وچ ایکتا دی بھاونا دا پرسار ہویا۔ ایہی کارن سی کہ جرمن - راجاں نے ویانا کانگرس دے ساہمنے اوہناں نوں اک سوتر وچ متحد کرن دی پیش کش کیتی، پر اس ول کوئی دھیان نہیں دتا گیا۔
پچھوکڑ
پہلاں ہی 18 ویں صدی دی شروعات وچ، آرنبھک پربدھتا دے ساہت وچ کدے-کدے جرمن مائیکرو-سٹیٹ دی تنقید کیتی جاندا سی اتے عوامی طور اُتے قومی-راج دی خواہش ظاہر کیتی جاندی سی۔ خاص طور اُتے ودوان جوہن گوٹفرائیڈ گریگوئی دے آلے دوآلے اک جڑی اک منڈلی وچ اک سارے جرمن پڑھن والی پبلک لئی فونٹ بنائے سن تاں جو کہانی جغرافیہ، نقشہ نویسی اتے دند-کتھائی ساہت اتے تہذیبی اتے بھاشائی روایت دا پرگٹاوا کیتا جا سکے اتے اس پرکار جرمن ساہت وچ ترقی پسند ایکتا دا وچار ظاہر ہو سکے۔ اک صدی بعد، نپولیئنک قبضے دے ویلے، ویمر ودواناں دی اک ادارہ نے پھریڈرک جوہین جسٹن برٹوچ نوں کلّ-جرمن دے وچاردھارا دے نظرئیے نال یاد کیتا۔.۔: … اک ہور ہور شاندار جوہ۔ گوٹفرڈ گریگوریئس (پرچلت نام Melissantes ماتحت) 18 ویں صدی دی شروعات وچ پہلاں توں بن چکیا اک وچار، جس نوں اگر ہر جگہ برابر ہنگارا ملیا، تاں اس نوں ہور اگے لے جانا چاہیدا سی۔ جرمنی دے پہاڑی قلعیاں دا جہناں نوں کجھ حد تک تباہ کر دتا گیا سی اتے کجھ حد مڑ اساریا گیا سی، اوہناں دا عجیب وغریب ذکر، یصنعت اتہاس دے اس ولوں نویں کھلھے مورت نال جڑ جاندا اے، جس وچ بہت سارے مشہور شہر اتے قلعیاں دے پرسار اتے بربادی نوں پیش کیتا گیا اے۔ اس دی گننا اک اجیاے دیش وجوں کیتی گئی سی جو پربھتّ علاقیاں دیاں تنگ حداں تک محدود نہیں سی، مگر جسدے پتاپن نوں پتازمین دی کمی اکھردی سی، جس طرحاں انسان وچ جب الوطنی دی گھاٹ سی، اسے طرحاں عامَ ہتّ…
نویں انتظام
وئنا کانگرس ولوں جرمن-راجاں دی جو نوی انتظام کیتی گئی، اسدے تحت اوہناں نوں سنگھ دے روپ وچ متحد کیتا گیا اتے اسدا پرمکھ آسٹریا نوں بنایا گیا۔ راجٹبر دے مقصداں نوں دھیان وچ رکھدے ہوئے اڈّ اڈّ جرمن راجاں دا مڑ تنظیم کیتا گیا۔ ایہناں راجاں لئی اک گروہ سبھا دا گٹھن کیتا گیا، جسدا اکٹھ فرینکفرٹ وچ ہندا سی۔ اسدے میمبر جنتا ولوں چنے ہوئے نہ ہوکے وکھ وکھ راجاں دے راجیاں ولوں نامزد کیتے جاندے سن۔ ایہہ راجے نویں وچاراں دے مخالف سن اتے قومی ایکتا دی گل نوں ناپسند کردے سن، پر جرمن راجاں دی جنتا وچ قوم پرستی اتے آزادی دی بھاونا موجود سی۔ ایہہ نوی انتظام اس پرکار سی کہ اتھے آسٹریا دی سرداری موجود سی۔ اس جرمن کھیتر وچ لگپگ 39 راج سن جہناں دا اک اتحاد بنایا گیا سی۔
جرمنی دے وکھ وکھ راجاں وچ چنگی کر دے وکھ وکھ قنون سن، جہناں توں اتھے دے وپاری ترقی وچ وڈیاں اڑچناں آؤندیاں سن۔ ایہناں اڑچناں نوں دور کرن لئی جرمن راجاں نے ملکے چنگی یونین دی اساری کیتی۔ ایہہ اک پرکار دا وپاری اتحاد سی، جسدا اکٹھ ہر سال ہندا سی۔ اس اتحاد دے فیصلے اتفاق رائے نال ہندے سی۔ ہن سارے جرمن راجاں وچ اک ہی پرکار دا سیما-شلک لاگوُ کر دتا گیا۔ اس انتظام نال جرمنی دے وپار دی ترقی ہوئی ، نال ہی اسنے اتھے ایکتا دی بھاونا نوں وی ترقی یافتہ کیتا۔ اس پرکار اس معاشی ایکیکرن نال سیاسی ایکتا دی بھاونا نوں بل ملیا۔ اصل وچ، جرمن راجاں دے ایکیکرن دی سمت وچ ایہہ پہلا اہم قدم سی۔
آسام وچ مسیحیت
thumb| [[تیزپور]] آسام وچ مسیحیت تیسرا برا مذہب ا‏‏ے۔ آسام بھارت د‏‏ی اک ریاتس اے جو شمال مشرقی بھارت وچ واقع ا‏‏ے۔ بھارت وچ مردم شماری، 2011ء کےمطانق آسام وچ مسیحیاں د‏‏ی کل تعداد 1,165,867 اے جو کل آبادی دا 3.74% ا‏‏ے۔ آسام وچ مسیحیت اسلام دے بعد دوسرا برا تیزی تو‏ں پھیلنے والا مذہب ا‏‏ے۔ آسام وچ مسیحیت دا سب تو‏ں وڈا مرکز دیما ہساؤ ضلع اے جتھ‏ے کل آبادی دا تقریباً 30 فیصد حصہ مسیحیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے بعد کاربی آنگلونگ ضلع اے جتھ‏ے 16.5% مسیحی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اعداد و شمار 2011ء مردم شماری دے ني‏‏‏‏ں۔
آسام وچ مسیحی مشنری تے تبلیغ د‏‏ی ابتدا 1626ء وچ ہوئی جدو‏ں دو مشنریاں کاربال تے سیسیلا نو‏‏ں اوتھ‏ے بھیجیا گیا۔ ایہ دونے 26 ستمبر 1626ء نو‏‏ں آسام پہونچے۔ اوہ آسام ہُندے ہوئے ہوگلی-چنچرا جا رہے سن ۔ 1836ء وچ باقاعدہ مسیحی مشنری نے اوتھ‏ے کم کرنا شروع کیتا تے ناتھن براون تے اولیور نو‏‏ں اوتھ‏ے بھیجیا گیا۔ ایہ دونے اس تو‏ں پہلے برما وچ اپنی تبلیغی خدمات دے چکے سن ۔ اوہ اپنے نال چھاپہ خانہ لے گئے سن تے پہلی متربہ سادیہ وچ اترے۔ سادیہ آسام دے مشرق بعد وچ ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے انہاں نے آسامی تے خامتی زباناں وچ اسکول دا قیام کیتا تے کتاباں شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نے عہد نامہ جدید دا ترجمہ وی آسامی بولی وچ کیہ۔ لیکن 1839ء وچ خامتی جنگجواں نے واویلا مچا دتا تے اوہ دونے جے پور روانہ ہوئے گئے۔ جےپور وچ وی اوہ آسامی بولی وچ کتاباں شائع کردے سن ۔ عہد نامہ جدید دا پہلا آسامی بولی دا ترجمہ 1848ء وچ ‘امار ترانکورت جیسو کرشتور نیوم‘ دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ اس نے آسامی بولی وچ کچھ دعاواں وی شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔
آسام وچ کھاسی تے گارو دو اہ‏م مسیحی قبیلے ني‏‏‏‏ں۔ آسام وچ بنگالیاں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ اے تے انہاں وچ وی کچھ مسیحی پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:بھارت
دکھنی اوانکار
دکھنی اوانکار گرو نانک ولوں رچی بانی اے جس دے 54 پؤڑیآں ہن۔ گرو جی نے اپنی پہلی اداسی ویلے ہندواں دے مشہور تیرتھ وارانسی ویلے پنڈتاں نوں جس بانی نال متاثر کیتا اوہ بانی دکھنی اوانکار سی۔ اس بانی وچ گرو جی نے پرماتما دی سرب ویاپکتا تے مہما دا وکھیان کیتا اے۔ شروع وچ او اکھر نوں اوانکار دے حوالہ وچ ورتیا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:سکھ دھرم گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
چک 369 ج ب
چک 369 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
جوزف لسٹر
گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع ساوونا
ساوونا اٹلی دا اک ضلع اے۔
جارج اوہم
جارج اوہم اک جرمن ساغینسدان سی۔ او ارلینجن باویریا چ جمیا۔ سکول ماسٹر سی۔ اونے اوہم دا قنون بنایا سی۔
گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے
ضلع برگامو
برگامو اٹلی دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اٹلی دے ضلعے
گوہاٹی ریلوے سٹیشن
گواہاٹی ریلوے سٹیشن گوہاٹی، آسام دے مرکز وچّ واقع اے۔ گواہاٹی ریلوے سٹیشن دے بالکل پچھے آسام سٹیٹ ٹرانسپورٹ کارپوریشن دا بسّ اڈا اے۔ ایہہ گواہاٹی دے پلٹن بازار دے طور تے وی جانیا جاندا اے جتھوں زیادہ تر پرائیویٹ بسّ کمپنیاں گواہاٹی نوں صوبے تے باقی صوبیاں اتے اتلے چڑھدے نال جوڑن دا کم کردیاں ہن۔
گواہاٹی جنکشن تے آواجائی گھٹاؤن لئی، شہر دے اک ہور ریلوے سٹیشن مالاگا وچ کمکھائی ریلوے سٹیشن اے۔ لگبھگ سبھ نویاں پیش کیتیاں ریلگڈیاں کاماکھیا سٹیشن توں چلیاں جاندیاں ہن۔ شیلانگ ولّ ریلگڈیاں دی شروعات کرن لئی بیلٹولا (گوہاٹی دے دکھنی حصے وچ) وچ اک نواں ریلوے سٹیشن بناؤن دی سکیم سی۔ سکیم نوں آخری روپ دتا گیا اے اتے اجے وی عمل وچّ اے۔
دهستان سیاوشان
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان آشتیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
گوہاٹی ریلوے سٹیشن
ہور سٹیشن
شہر دے پہنچیوگ علاقے دے اندر اتے اس دے آسپاس نرینگی، نیو گوہاٹی، عذرا، امنگوں، چانجسی، ڈگر اتے اگٹھوری دے نام نال کجھ ہور سٹیشن ہن۔
دهستان سیاوشان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان آشتیان چ اے ۔
گوہاٹی ریلوے سٹیشن
ہور سٹیشن
- کاماکھیا جموں ریلوے سٹیشن: ایہہ سٹیشن شہر دے مرکز توں تقریباً 10 کلومیٹر دی دوری تے واقع اے اتے ایہہ سیلانی دیوی کمکائی دے کاماکھانے مندر دا دورہ کرن لئی اک پسندیدہ تھاں اے۔
- نارنگی ریلوے سٹیشن: ایہناں نرینگی سٹیشناں وچ صرف اتر-پوربی صوبےآں توں آؤن والیاں ٹریناں نوں روکن لئی ورتیا جاندا اے۔
- نواں گواہاٹی ریلوے سٹیشن: ایہہ سٹیشن ڈھوآ ڈھوائی دیا سنوجواناں لئی ورتی جاندی اے کیونکہ ایہہ گوہاہاٹی رفائینری نیڑے اے۔
- ازارا ریلوے سٹیشن: ایہہ سٹیشن لوکپریت گوپیناتھ بورڈولوئی قومانتری ہوائی اڈے دے نیڑے اے۔
- امین گاؤں ریلوے سٹیشن: ایہہ شہر دے شمالی پاسے پرانا سٹیشن سی جدوں ساراہیبت برج نہیں بنیا سی۔
- اگرتھی ریلوے سٹیشن: سٹیشن اگرتھی، بھارتی تکنیکی سنتھاں گواہاٹی دے نیڑے شمالی گواہاٹی ولّ اے۔
چندر پرکاش راہی
چندر پرکاش راہی اک پنجابی لکھاری اے جو انگریزی وچّ لکھدا اے۔
گوہاٹی ریلوے سٹیشن
حوالے
گٹھ:بھارتی ریلاں
چندر پرکاش راہی
زندگی
چندر پرکاش راہی دا جدی شہر کھنہ، پنجاب (بھارت) اے۔ ہندستان دی ونڈ (1947) دے ویلے اوہ ساڈھے تیراں سال دی عمر دا لڑکا سی۔ اپنی پڑھائی پوری کرن دے بعد اوہ اک سکول استاد بن گیا، اتے اسنے دیہاتی، نیم-شہری اتے شہری علاقےآں وچّ 35 سال انگریزی پڑھائی۔ بعد وچّ اوہ پٹیالہ وسّ گیا۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:جٹ
یوجین او نیل
یوجین او نیل (16 اکتوبر 1888 -24 جولائی 1974) اک آئرش امریکی ڈرامہ لکھاری سی۔ اونہوں 1936 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع بریسکیا
بریسکیا اٹلی دا اک ضلع اے۔
چک 368 ج ب
چک 368 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع کومو
کومو اٹلی دا اک ضلع اے۔
روڈلف کلاسیس
گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے
دهستان مزرعه نو
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان آشتیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
کارلوس ساویدرا لاماس
کارلوس ساویدرا لاماس ( 1 نومبر 1878-5 مئی 1959) اک ارجنٹینی تلیم تے سیاسی گرو سی۔ اونہوں 1936 اچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
دهستان مزرعه نو
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان آشتیان چ اے ۔
کارلوس ساویدرا لاماس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کیمرون رس پنچھی
کیمرون رس پنچھی رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔اے افریقہ دا واسی اے۔
ایکس رے
ایکس رے الیکٹرومیگنیٹک ریڈیایشن دی اک وںڈ اے۔ اینوں رونٹیگن ریز وی کیا جاندا اے اینون لبن والے سیسندان ولہیلم رونٹیگن دے ناں پاروں۔ اے 1895 چ لبی گیس تے ایس پاروں 1901 چ فزکس دا نوبل انعام ولہیلم رونٹیگن نوں لبیا۔
بلجندر نسرالی
بلجندر نسرالی (جم 13 جنوری 1969) پنجابی ناول کار اتے کہانی کار اے۔
جیون ویروے
بلجندر دا پنڈ نسرالی (ضلع لدھیانہ ) اے۔ اسدا بچپن اتھے ہی بیتیا۔ پنڈ دے سرکاری سکول توں میٹرک کیتی اتے اگلی پڑھائی پہلاں کھنے اتے پھیر پٹیالہ توں کیتی۔ پنڈ دے سکول وچ پنجابی ناول کار کرمجیت کسا اوہدا استاد سی اتے اس کولوں اسنوں ساہت پڑھن تے لکھن دی چیٹک لگی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی ناول کار
ضلع نیشاوا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
ضلع نیشاوا سربیا دے 25 ضلعےآں چوں اک اے ، اسدا انتظامی مرکز نیش شہر اے ۔
دهستان بیات
ایہ ایران دے صوبہ مرکزی دے ضلعے شہرستان ساوہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان ساوہ چ اے ۔
ضلع کریمونا
کریمونا اٹلی دا اک ضلع اے۔
چک 363 ج ب باہمنی والا
چک 363 ج ب باہمنی والا  ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
اُتم سنگھ بھولاناتھ
اُتم سنگھ بھولیتیم 20ویں صدی دے ستویں اٹھویں دہاکے دا مشہور پنجابی گائیک تے گیت کار اے جسنے پنجاب سنکٹ دے دہشتی دناں وچّ وی گانا جاری رکھیا۔ مشہور پنجابی گائیک کرتار سنگھ رملا اسدے ہی شریکے وچوں اے۔
جیون
اُتم سنگھ بھولاناتھ دا جم ونڈ توں باراں سال پہلاں ضلع لاہور دے تھانا رائیونڈ ماتحت پیندے پنڈ ہنڈال وکھے پیؤ سہاوا سنگھ تے ماں حکم کور دے گھر ہویا۔ بچپن توں ہی اسنوں گراموفون تیے توے سنن دا شونق سی تے سے شونق نے اسنوں گاؤن لئی راعب کیتا۔ اسنے اپنی مڈھلی پڑھائی پنڈ دے ہی پرائمری سکول توں کیتی تے نال نال ہی پنڈ دے مسلمان توں ہرمونیئم سکھنا شروع کر دتا۔ اسدے پروار نوں ونڈ دا وی سنتاپ بھوگنا پیا جس وچّ اسدے ماں پیؤ دی موت ہو گی۔ اسنوں بھولاناتھ دا تخلص اسدی ماں نے ہی دتا۔ پچی سال دی عمر وچّ سدا ویاہ دیال کور نال ہویا۔ انھاں دے گھر چار پتراں تے اکّ دھی نے جم لیا پر چار پتاں وچوں کوئی وی نہ بچ سکیا۔
حوالے
http://epaper.dainiktribuneonline.com/1204567/Filmnama/ST_13_May_2017#dual/2/1 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی گائیک
پوہلی
انگریزی نام: Cirsium arvense پوہلی جاں لےہ اک جڑی بوٹی اے کنک دی فصل چ ہوندی اے تے کنک دی کٹائی اوکھی کر دیندی اے۔
لیہ (لےہ) (انگریزی نام: Cirsium arvense) اسٹریسی پروار وچ پھلاں والے پودیاں دی اکّ سدیوی سپیسیز اے، جو پورے یورپ اتے مغربی ایشیا، اتری افریقہ وچ جدی اے اتے ہور کتے وی مکمل طور 'تے پائی جاندی اے۔ اس دے جدی علاقہ وچ معیاری انگریزی نام کریپنگ تھسٹل اے۔ اسنوں عام طور 'تے کینیڈا تھسٹل اتے فیلڈ تھسٹل وجوں وی جانیا جاندا اے۔
پنجاب، بھارت وچ ایہہ ہاڑی رتّ دیاں فصلاں دا ندین اے، جو عام کرکے کنک، چھولے، جوں، باغاں جاں فالتو پئیاں چیزاں وچ زیادہ ہندا اے۔
ذکر
thumb| پھلاور کریپنگ تھسٹل کریپنگ تھسٹل 150cm تک ودھن والا اکّ جڑی-بوٹیاں والا سدیوی پودا اے۔ سنگھنیاں جڑھاں توں مکمل کلونل کلونیاں بناؤندے ہن جو ودھ رہے موسم دوران بہت ساریاں کھڑھیاں کمت ودھیاں بھیجدیاں ہن۔ ایہہ اکّ روڈرل سپیسیز اے۔
ٹاہنیاں اتے پتے
تنے 30-150 سینٹیمیٹر، پتلا ہرا، اتے آزاد طور 'تے شاکھاواں والا، نروگھن اتے چمک دار؉  (کوئی ٹرائیکوم جاں گلوکسن نہیں)، زیادہتر تکھے کھنبھاں توں بناں ہندے ہن۔ پتے تنے 'تے اپنے بیس سلسلے اتے کلیسنگ جاں تھوڑھے ویلے وچ ڈکرینٹ دے نال بدلویں ہندے ہن۔ پتے بہت ہی کانٹے دار؉  ، لوبڈ اتے 15-20 سینٹیمیٹر لمبا اتے 2-3 cm چوڑا (پھلاں دے تنے دے اپرلے حصے 'تے چھوٹا) تک ہندے ہن۔
thumb thumb بیج گولڈپھنچ اتے لنیٹ لئی اکّ اہم غذا ہن، اتے کجھ حدّ تک ہور پھنچاں لئی۔ کریپنگ تھسٹل دے پتیاں دی ورتوں لیپیڈوپٹیرا دیاں 20 توں ودھ قسماں ولوں غذا دے طور 'تے کیتی جاندی اے، جس وچ پینٹ کیتی لیڈی بٹرپھلائی اتے انگریلڈ موتھ اتے ایپھیڈز دیاں کئی قسماں شامل ہن۔
پھلاں نوں مدھو-مکھیاں، پتنگے، بھانڈے اتے بیٹل (عام پراگن سنڈروم ) مربعے وکھ-وکھ طرحاں دے کیڑے-مکوڑے آؤندے ہن۔
اکّ بوٹی دے طور تے حالت
سپیسیز نوں مکمل طور 'تے اکّ جنگلی بوٹی منیا جاندا اے بھاویں ایہہ جدی ہووے، اداہرن وجوں یونائیٹڈ کنگڈم وچ ویڈس ایکٹ 1959 دے تحت اکّ "نقصاندائک بوٹی" وجوں نامزد کیتا گیا اے۔ ایہہ بہت سارے وادھو کھیتراں وچ اکّ گمبھیر حملہ آور سپیسیز وی اے جتھے اسنوں پیش کیتا گیا اے، عام طور 'تے اناج دی فصل دے بیجاں وچ اکّ گندگی دے روپ وچ. اس نوں کئی دیساں وچ اکّ نقصان دہ بوٹی وجوں درسایا گیا اے؛ اداہرن لئی آسٹریلیا، برازیل، کینیڈا، آئرلینڈ، نیوزیلینڈ اتے متحدہ راج امریکہ । بہت سارے دیس اس پودے، جاں اس دے حصےآں (مطلب، بیج) نوں ہور آیات پیداواراں جویں کہ کھپت لئی اناج جاں پرسار لئی بیجاں دے گندگی وجوں ریگولیٹ کردے ہن۔ کینیڈا وچ، لیہ (C. arvense) نوں Weed Seeds Order 2005 وچ اکّ پرائمری نقصان دہ ندین بیج وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا اے جو کینیڈا دے بیج اصولاں 'تے لاگوُ ہندا اے۔
حوالے
گٹھ:بوٹے
کاپوسوار
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
کاپوسوار ھنگری دا اک شہر اے تے دیس دی سومود کاؤنٹی دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
محمد عبد اللہ گجراتی
محمد عبد اللہ گجرا‏تی سیال شریف دے روحانی پیشوا خواجہ شمس الدین سیالوی دے خلیفہ خاص سن ۔
ولادت
شیخ محمد عبد اللہ د‏‏ی ولادت اپنے ننھال وچ موضع ہینہ ضلع جہلم وچ 1250ھ بمطابق 1834ء نو‏‏ں ہوئی۔ آپ دے والد ماجد دا ناں مولا‏نا صدر الدین (متوفی 1259ھ) سی۔ شیخ محمد عبد اللہ دے نانا جان حافظ نور جی (متوفی 1270ھ) سن ۔ اوہ زاہد تے عابد سن ۔
تعلیم
محمد عبد اللہ گجرا‏تی نے بچپن دے چند سال اپنے نانا جان دے زیر سایہ گزارے۔ ساڈھے چار سال د‏‏ی عمر وچ حافظ نور دین چک عمر د‏‏ی خدمت وچ حاضر کیتے گئے تے حافظ صاحب د‏‏ی توجہ تو‏ں جلد ہی قرآن پاک یاد ک‏ر ليا۔ بعد وچ علوم متداولہ د‏‏ی تحصیل و الد ماجد تو‏ں د‏‏ی جو اپنے دور دے نامور استاداں وچ شمار ہُندے سن ۔ انہاں دے علاوہ میکی ڈھوک وچ مولا‏نا محمد احسن چشتی تے اپنے عم محترم مولا‏نا میاں مخدوم علم تو‏ں وی استفادہ کیندا۔
بیعت و خلافت
محبوب سبحانی خواجہ سید غلام حیدر علی شاہ جلالپوری نے محمد عبد اللہ نو‏‏ں خواجہ شمس العارفین سیالوی تو‏ں بیعت کرایا۔ مجاہدے و ریاضت تے منازل سلوک طے ک‏ر ک‏ے خرقہ خلافت حاصل کیتا۔ قادریہ، سہروردیہ تے نقشبندیہ سلاسل وچ وی آپ نو‏‏ں اجازت حاصل سی۔
درس و تدریس
علوم متداولہ د‏‏ی تحصیل و تکمیل تے خرقہ خلافت ارزانی ہونے دے بعد محمد عبد اللہ گجرا‏تی نے چک عمرماں درس و تدریس تے رشد و ہدایت دا سلسلہ جاری فرمایا۔ بے شمار علماء آپ دے چشمہ فیض تو‏ں سیراب ہوئے۔ چک عمر اگرچہ آپ دے پردادا مولا‏نا حافظ شیخ محمد شکر اللہ رحمتہ اللہ علیہ خلیفہ مجاز خواجہ محمد فخر الدین دہلوی دے زمانہ تو‏ں ہی منبع فیض چلا آرہیا سی لیکن شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی د‏‏ی شبانہ روز مساعی د‏‏ی بدولت علم و فضل دا گہوارہ بن گیا۔ علامہ اصغر علی روحی نے اک دفعہ فرمایا : ميں نے لاہور د‏‏ی مسیتاں تے علماء د‏‏ی لسٹ تیار کيتی تاں نصف تو‏ں زیادہ مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ دے شاگرد ثابت ہوئے۔
تلامذہ
عبد اللہ گجرا‏تی دے مشہور تلامذہ دے ناں ایہ نيں:
شاعری
آپ نغز گو تے قادر الکلام شاعر سن ۔ اس دے علاوہ تریخ گوئی وچ آپ نو‏‏ں قدرت کاملہ حاصل سی۔ برجستہ تریخ کہنے وچ آپ اپنی مثال نہ رکھدے سن ۔ آپ نے سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ تاریخاں رقم فرمائاں۔ 1896ء وچ پیسہ اخبار نے انعای مقابلہ کرایا۔ آپ نے عربی ، فارسی تے اردو ماں قطعات تریخ لکھ ک‏ے ارسال کيتے تے اول نمبر آنے اُتے آپ د‏‏ی خدمت وچ تن انعام پیش کیتے گئے۔ آپ عربی، فارسی، اردو تے پنجابی وچ طبع آزمائی فرمایا کردے سن ۔ آپ دا فارسی کلام حافظ شیرازی، جان جانان تے ناصر علی سرہندی د‏‏ی زمیناں تے انہاں دے رنگ وچ ا‏‏ے۔
لکھتاں
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دیاں لکھتاں وچ دو کتاباں شامل ني‏‏‏‏ں۔
وصال
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دا وصال 1340ھ بمطابق 1921ء نو‏‏ں چک عمر وچ ہويا۔ آپ د‏‏ی تدفین چک عمر وچ ہی کيتی گئی۔ آپ دا خوبصورت مزار مرجع خلائق ا‏‏ے۔ چونکہ دونے بیٹے آپ د‏‏ی زندگی وچ ہی وفات پا گئے سن اس لئی جانشین آپ دا حقیقی بھتیجا مولا‏نا محمد سلام شائق اللہ ہوئے۔
اولاد
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دے دو بیٹے سن ۔ یہ دونے والد صاحب د‏‏ی زندگی وچ وفات پا گئے سن ۔
خصائص
مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی بے نظیر فاضل تے مناظرہ وچ یکتائے روزگار سن ۔ آپ کے معتقدین دا حلقہ بہت وسیع سی۔ امیر حبیب اللہ خان والی کابل تے مہاراجہ بنیر سنگھ حاکم ریاست جموں‏ و کشمیر آپ دے مداحاں وچو‏ں سن ۔ اج تو‏ں تقریبا پون صدی پہلے موضع جانی چک تحصیل ڈنگہ ضلع گجرات وچ نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا موئے مبارک سی۔ مزتے عید قربانی دے موقع اُتے اس د‏ی زیارت کرایا کردے سن ۔ اس د‏ی زیارت دے لئی بے انداز خلق خدا حاضر ہويا کردی سی۔ مزتے اسنو‏ں اپنے رہائشی مکان اُتے رکھدے سن جتھ‏ے اس د‏ی بے ادبی دا احتمال ہُندا سی۔ اس لئی مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ نے اپنی گرہ تے اپنے احباب دے چندہ تو‏ں اک مسجد تے اک زیارت گاہ تعمیر کرا دتی جتھ‏ے بصد ادب و احترام موئے مبارک رکھوا دتا۔ شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی سادات دا بے حد احترام فرمایا کردے سن ۔ جدو‏ں کدی قبرستان تو‏ں گزرنے دا اتفاق ہُندا تاں گھوڑی تو‏ں اتر جاندے سن تے اپنے جوندے وی پیر تو‏ں اتار دیندے سن ۔ برجسته تریخ کہنے وچ اپنی مثال آپ سن ۔ شریعت مطہرہ دے بہت پابند سن ۔
حوالے
گٹھ:صوفی سنت
عبد الرحمن بارکر
محمد عبد الرحمن بارکر (پیدائشی ناں فلپ بارکر، 3 نومبر 1929 تا 16 مارچ 2012) اردو تے جنوبی ایشیا دے پروفیسر سن تے ایمپائر آف دتی پیٹل تھرون نامی پہلی رول پلیئنگ گیم بنائی۔ اس دے علاوہ فینٹیسی/سائنس فینٹسی اُتے کئی ناول لکھے جو اوہدی تخلیاتی دنیا ٹیکومل تو‏ں متعلق سن ۔
تدریسی زندگی تے تخلیقی نیٹ ورکنگ
1950 وچ تے اس تو‏ں ذرا پہلے جدو‏ں بارکر یونیورسٹی آف واشنگٹن وچ میلویل جیکوبز دے پاس پڑھ رہیا سی، اوہ اشاعت د‏‏ی جانب مائل ہويا تے اس نے مضامین، مختصر کہانیاں تے مقامی کلبزین سنیسٹیرا وچ لکھنا شروع کر دتا۔ مؤخرالذکر مضمون جیک وینس د‏‏ی حالیہ شائع ہونے والی کتاب ‘مرتی زمین‘ اُتے اس دے تبصرے تے اس کتاب دے اقتباست اُتے مشتمل سی ۔   ہور ایہ کہ بارکر نے انہاں شائع شدہ کتاباں دے مصنفین دے نال خط کتابت جاری رکھی۔ انہاں وچ لن کارٹر وی شامل سی جس د‏‏یاں تحریراں تے لسانی تجربات وچ بارکر نے کافی دلچسپی لی تے فیر اسی دے نال مل ک‏ے اس نے اپنی دنیا تخلیق ک‏ر ک‏ے اس دے بارے وچ لکھیا۔
1951 وچ بارکر نو‏‏ں فل برائٹ وظیفہ ملیا تاکہ ہندوستانی زباناں پڑھ سک‏‏ے تے اسی سال بھارت دے پہلے دورے اُتے اوہ ‘خالص مذہبی وجوہات د‏‏ی بنا پر‘ مسلما‏ن ہو گیا۔ فائن دے مطابق ‘اسلام بہت عقلی مذہب لگا‘۔ اُتے بارکر نے اس وقت اپنی سوچ دے بارے وچ دسیا کہ ‘تاج محل اُتے اللہ تعالیٰ دے ننانوے ناواں نو‏‏ں سن کر اس اُتے (ناقابلِ تصور) سرمستی تے سرشاری د‏‏ی کیفیت طاری ہو گئی تھی‘۔
ہور تدریسی تعلیم تے کیریئر
بارکر نے 1958/59 تو‏ں 1972 تک میک گل یونیورسٹی وچ اسلامیات دے ادارے وچ وی پڑھایا۔ 1960 وچ یونیورسٹی پنجاب تو‏ں دو سال متعلق رہنے دے بعد بارکر انگریزی بولنے والے طلبہ و طالبات دے لئی اردو تے بلوچی تعلیمی مواد وچ دلچسپی لینے لگیا۔ 2010 تک انہاں وچو‏ں کچھ استعمال ہُندے رہ‏‏ے۔ 1972 وچ اس نے منیاپولس وچ یونیورسٹی آف منیسوٹا وچ پڑھانا شروع کر دتا تے ایتھ‏ے جنوب ایشیائی شعبے د‏‏ی سربراہی د‏‏ی تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ریٹائر ہونے تک کم جاری رکھیا۔ اس دے چند سال بعد مالی تنگی دے بعد ایہ محکمہ بند کر دتا گیا۔
The forgotten Tolkien
برکلے وچ قیام دے دوران اگرچہ بارکر نے سائنس فکشن/فینٹیسی فینڈم تو‏ں تعلق کم کر دتا مگر یکسر ختم نئيں کیا۔ اسی دور وچ بارکر نے اپنے ساتھی ماہرِ لسانیات بل شیپلے تے وکٹر گولا دے نال مل ک‏ے پروٹو گیمنگ اُتے کم شروع کیتا تے تفصیلی مضامین پیش کیتے تاکہ اس نويں مجوزہ دنیا دے بارے معلومات پیش د‏‏ی جان۔
مائیک مونارڈ د‏‏ی جانب تو‏ں شروع د‏‏ی جانے والی گیم Dungeons & Dragons نو‏‏ں دیکھنے دے بعد جدو‏ں اس کھیل دے اصل ٹیسٹر وچو‏ں اک لیک جینیوا تو‏ں منیاپولیس منتقل ہويا تاں بارکر نے اپنی نويں دنیا نو‏‏ں اپنے پیش کردہ اصولاں تے D&D د‏‏ی میکانیات د‏‏ی مدد تو‏ں بنانا شروع کر دتا۔ چھ ہفتےآں دے بعد اسنو‏ں اگست 1974 وچ شائع کیتا گیا تے اس دا ناں ایمپائر آف دتی پیٹل تھرون رکھیا گیا تے فیر اس دا کھیل شروع ہو گیا تے اس وچ ڈیو آرنیسن جداں اراکین نے بارکر تے ٹیکومل نو‏‏ں اپنے پسندیدہ ڈنجن ماسٹر تے رول پلیئنگ گیم کہیا۔ جدو‏ں گیری گائیجکس د‏‏ی توجہ بارک‏ر ک‏ے کم د‏‏ی جانب مبذول ہوئی تاں ایہ فیصلہ ہويا کہ ٹی ایس آر گیم میکنکس دا نظرِ ثانی شدہ نسخہ پیش کرے گی جس وچ بارکر د‏‏ی مہم جوئی دا محدود شدہ حصہ وی شامل ہوئے گا۔ ٹی ایس آر ایمپائر آف دتی پیٹل تھرون 1975 وچ پیش کيتی گئی جو جنرل کون ہشتم دے لئی سی۔ اس طرح ایہ ٹی ایس دا شائع ہونے والا رول پلے والا تیسرا کھیل سی ۔ دسمبر 1976 وچ ڈریگن میگزین دے اداراندی صفحے اُتے ٹم کاسک نے ورلڈ آف ٹیکومل تے جے آر آر ٹولکین د‏‏ی مڈل ارتھ د‏‏ی سیٹنگ د‏‏ی گہرائی، داستاناں تے لسانی پسِ منظر دا مقابلہ کیتا تے دسیا کہ ‘میرے حساب تو‏ں تفاصیل دے حساب تو‏ں ایمپائر آف دتی پیٹل نو‏‏ں مڈل ارتھ اُتے اوہ فوقیت حاصل اے جو زیادہ تر کھلاڑیاں نو‏‏ں درکار ہُندی اے کیونکہ ایہ جنگی کھلاڑی نے بنائی اے جدو‏ں کہ ٹولکین دا ایسا کوئی پسِ منظر نئيں تے D&D دے شائع ہونے تو‏ں پہلے فوت ہو گیا سی تے اس مسئلے اُتے ذا‏تی طور اُتے توجہ نئيں دے سکیا۔
سیٹنگز وچ دتی گئی محدودیت بارکر نو‏‏ں پسند نئيں آئی تے 1977 دے بعد اس نے ٹی ایس آر تو‏ں ورلڈ آف ٹیکومل واپس لے لی تے اسنو‏ں امپیریل پبلشنگ (1978)، ایڈونچر گیمز (1981)، گیم سائنس (1983–1984)، ٹیکومل گیمز (1983–1986)، ڈفرنٹ ورلڈز پبلی کیشنز (1987–1988)، ٹی او ایم ای (1991–1994)، ٹیٹاز ہاؤس آف گیمز (1997–2002)، زٹولا (2002–2003) تے گارڈینز آف آرڈر (2005) نو‏‏ں دیے۔ ڈیو آرنیسن نے بارک‏ر ک‏ے نال ذا‏تی تعلقات د‏‏ی بنا اُتے ایڈونچر گیمز دے نال ٹیکومل سے متعلق کئی کتاباں شائع کيتیاں جنہاں وچ فوجی فہرستاں، نقشے تے عام حوالہ جاندی مواد شامل سی ۔ بارکر دا آر پی جی دا ناول دتی مین آف گولڈ (جولائ‏ی 1984) ٹیکومل پر لکھیا گیا تے اسنو‏ں ڈی اے ڈبلیو نے شائع کیتا سی ۔ اگرچہ مہم د‏‏ی سیٹنگ وچ موجود گہرائی، چار بار مختلف ضمیماں دے نال چھپنے تے بارکر د‏‏ی اپنی شراکتےآں تے اک ہی موضوع اُتے لکھی گئی پنج کتاباں دے باوجود بارکر د‏‏ی ٹیکومل دے بارے بوہت گھٹ سامعین جاندے سن ۔ 2009 وچ جرمن جریدے ڈیئر شپیگل نے اسنو‏ں ‘بھولی بسری ٹولکین‘ کہیا۔ مضمون وچ دوستاں تے واقف کاراں دے حوالے تو‏ں لکھیا گیا کہ شاید اس کھیل د‏‏ی سیٹنگ مغربی معاشرے دے لئی انجان سن تے ایہ وی کہ ایہ کھیل پہلے از وقت پیش کیتا گیا سی کہ اس وقت لوک حالے اس تصور تو‏ں واقف ہونا شروع ہو رہے سن کہ نت نويں دنیا وچ کِداں کھیلنا ا‏‏ے۔