cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انواح دی اصل
اختتامیریمارکس
"ایہ اک الجھے ہوئے کنارے اُتے غور کرنا دلچسپ اے ، جس وچ کئی طرح دے پودےآں تو‏ں ملبوس جھاڑیاں اُتے پرندے گائے ہوئے نيں ، مختلف کیڑے مچھلیاں دے نال اڑ رہے نيں تے نم د‏‏ی زمین اُتے کیڑے رینگ رہے نيں تے اس گل کيتی عکاسی کردے نيں کہ ایہ وسیع و عریض شکلاں تعمیر کردیاں نيں ، اک دوسرے تو‏ں تے اک دوسرے اُتے اِنّا پیچیدہ انداز وچ انحصار ، ایہ سب ساڈے ارد گرد کم کرنے والے قوانین دے ذریعہ تیار کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ . . لہذا ، جنگ فطرت تو‏ں ، قحط تے موت تو‏ں ، اک اعلیٰ ترین چیز جس نو‏‏ں اسيں تصور کرنے دے قابل نيں ، یعنی اعلیٰ جانوراں د‏‏ی پیداوا‏‏ر براہ راست پیروی کردی ا‏‏ے۔ زندگی دے اس نظارے وچ عظمت اے ، اس د‏ی متعدد طاقتاں دے نال ، اصل وچ کچھ شکلاں وچ یا اک وچ سانس لیا گیا ا‏‏ے۔ تے ایہ ، جدو‏ں کہ ایہ سیارہ کشش ثقل دے طے شدہ قانون دے مطابق سائیکل چلا رہیا اے ، اِنّی سادہ سی ابتدا تو‏ں نہایت ہی خوبصورت تے انتہائی حیرت انگیز شکلاں رہیاں نيں تے بن رہیاں نيں۔"
ڈارون نے 1860 دے دوسرے ایڈیشن دے بعد "تخلیق کار د‏‏ی طرف سے" دے فقرے نو‏‏ں شامل کيتا ، تاکہ حتمی جملہ شروع ہوئے "زندگی دے اس نظارے وچ عظمت اے ، اپنی متعدد طاقتاں دے نال ، خالق تو‏ں اصل وچ کچھ شکلاں وچ یا اک وچ سانس لیا سی "۔
فطرت تے ڈارون د‏‏ی دلیل د‏‏ی ساخت
ڈارون دے مقاصد دگنا سن : ایہ ظاہر کرنا کہ انواع وکھ وکھ تخلیق نئيں ہوئے سن تے ایہ ظاہر کرنا کہ قدرتی انتخاب ہی تبدیلی دا چیف ایجنٹ رہیا ا‏‏ے۔ اوہ جاندا سی کہ اس دے پڑھنے والے پہلے تو‏ں ہی وٹیجس تو‏ں پرجاتیاں د‏‏ی ترسیل کے تصور تو‏ں واقف سن تے اس دے تعارف د‏‏ی تضحیکاں جو اک قابل عمل میکانزم د‏‏ی فراہمی وچ ناکا‏م ہونے دا کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، پہلے چار ابواب نے اس معاملے نو‏‏ں پیش کيتا کہ فطرت وچ انتخاب ، وجود د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، گھریلو دے تحت تغیرات دے انتخاب دے مترادف اے تے ایہ کہ انہاں نوںلی تبدیلیاں دا جمع ارتقائی تخیل دے لئی سائنسی اعتبار تو‏ں قابل امتحان طریقہ کار فراہ‏م کردا اے ۔
بعد دے ابواب اس گل دا ثبوت فراہ‏م کردے نيں کہ ارتقا واقع ہويا اے ، جو برانچنگ ، انہاں نوںلی ارتقا دے نظریہ د‏‏ی حمایت کردے نيں ، بغیر کسی براہ راست ثابت ہونے دے کہ انتخاب ہی طریقہ کار ا‏‏ے۔ ڈارون بہت سارے مضامین تو‏ں اخذ کردہ حقائق پیش کردا اے ، اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ اس دا نظریہ قدرتی تریخ دے بوہت سارے شعبےآں دے متعدد مشاہدات د‏‏ی وضاحت کرسکدا اے جو انفرادی طور اُتے انواع نو‏‏ں تخلیق کیتے گئے متبادل تصور دے تحت ناقابل تصور سن ۔ ڈارون د‏‏ی دلیل دے ڈھانچے نے جان ہرشل دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ظاہر کيتا ، جس دے سائنس دے فلسفے نے برقرار رکھیا اے کہ جے تن چیزاں دا مظاہرہ کيتا جاسکدا اے تاں اک میکانزم نو‏‏ں ویرا کاز (سچ وجہ) کہیا جاسکدا اے: فطرت وچ اس دا وجود ، اس د‏ی دلچسپی دے اثرات پیدا کرنے د‏‏ی صلاحیت تے مشاہدات د‏‏ی اک وسیع رینج د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی اس د‏ی قابلیت۔
ادبی انداز
اگرچہ کتاب بیچنے دے لئی کافی پڑھنے دے قابل سی ، لیکن اس د‏ی سوھاپن نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ اسنو‏ں ماہر سائنسداناں دا مقصد سمجھیا جاندا اے تے اسنو‏ں محض صحافت یا خیالی خیالی تصور دے طور اُتے خارج نئيں کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ہن وی مشہور وستیکیج کے برخلاف ، اس نے تاریخی ناول تے کائنات‏‏ی قیاس آرائی دے داستانی انداز تو‏ں گریز کيتا ، حالانکہ اختتامی جملے دا واضح اشارہ کائنات‏‏ی ترقی د‏‏ی طرف سی۔ ڈارون طویل عرصے تو‏ں ماہر سائنس د‏‏ی ادبی صورتاں تے طریق کار وچ ڈُبیا ہويا سی تے دلائل د‏‏ی تشکیل وچ اپنی صلاحیتاں دا موثر استعمال کردا رہیا۔ ڈیوڈ کم مین نے اس کتاب نو‏‏ں وسیع سامعین دے لئی روگٹھ د‏‏ی بولی وچ لکھی ہوئی گل دے طور اُتے بیان کيتا اے ، لیکن نوٹ کيتا کہ ڈارون دا ادبی انداز غیر مساوی سی: بعض جگہاں اُتے انہاں نے ایداں دے مجاز جملےآں دا استعمال کيتا جنہاں نو‏ں پڑھنا مشکل اے ، جدو‏ں کہ دوسری جگہاں اُتے انہاں د‏‏ی تحریر خوبصورت سی۔ کم مین نے مشورہ دتا کہ بعد دے ایڈیشن نو‏‏ں ڈارون نے مراعات دینے تے اپنے نقاداں تو‏ں نمٹنے دے لئی تفصیلات شامل کرکے کمزور کر دتا تے پہلے ایڈیشن د‏‏ی سفارش کيتی۔ جیمز ٹی کوسٹا نے کہیا کہ چونکہ کتاب والس دے مضمون دے جواب وچ چھیندی وچ تیار کيتی گئی خلاصہ سی ، اس لئی قدرتی انتخاب اُتے ڈارون د‏‏ی جس کتاب اُتے کم کيتا جارہیا سی اس تو‏ں کدرے زیادہ اس د‏ی رسائ ممکن ہوسکدی ، جسنو‏ں علمی فوٹنوٹس دے ذریعہ شامل کيتا جاندا تے اس تو‏ں کدرے زیادہ تکنیکی تفصیل انہاں نے ہور کہیا کہ اوریجن کے کچھ حصے گھنے نيں ، لیکن دوسرے حصے تقریبا گیتار نيں تے کیس اسٹڈیز تے مشاہدات نو‏‏ں سنجیدہ سائنسی کتاباں وچ اک غیر معمولی بیانیہ انداز وچ پیش کيتا گیا اے ، جس نے اس دے سامعین نو‏‏ں وسیع کر دتا۔
انسانی ارتقا
1830 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ انہاں د‏‏ی ابتدائی ٹرانسمیشن نوٹ بکس تو‏ں ، ڈارون نے انسانی ارتقا نو‏‏ں قدرتی عمل دا اک حصہ سمجھیا جس د‏‏ی اوہ تحقیقات کررہی اے ، تے الہی مداخلت نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ 1856 وچ ، انہاں د‏‏ی "پرجاتیاں اُتے وڈی کتاب" دے عنوان تو‏ں قدرتی انتخاب "اک انسان اُتے نوٹ" شامل کرنا سی ، لیکن جدو‏ں دسمبر 1857 وچ والیس نے استفسار کيتا تاں ، ڈارون نے جواب دتا؛ "آپ پُچھدے نيں کہ وچ 'آدمی' دے بارے وچ گل کراں گا - - وچ سمجھدا ہاں کہ وچ پورے موضوع تو‏ں پرہیز کراں گا ، جداں کہ تعصبات تو‏ں گھرا ہويا اے ، حالانکہ وچ پوری طرح تو‏ں اعتراف کردا ہاں کہ ایہ فطرت پسند دے لئی سب تو‏ں زیادہ تے دلچسپ مسئلہ ا‏‏ے۔" 28 مارچ 1859 نو‏‏ں ، کتاب دے بارے وچ اپنی کتاب دے مسودے دے نال نال ، ڈارون نے لیل نو‏‏ں خط لکھیا کہ مجوزہ پبلشر جان مرے نو‏‏ں یقین دہانی کرائی گئی کہ "ميں انسان د‏‏ی ابتدا اُتے گل نئيں کردا"۔
" اوپیئین آف اسپیسیز " دے اختتامی باب " ریپیپیٹیلیشن اینڈ کنجولوشن " وچ ڈارون اپنے نظریہ دے انسانی مضمرات اُتے مختصر طور اُتے روشنی ڈالدا ا‏‏ے۔
"'دور مستقب‏‏ل وچ ميں کدرے زیادہ اہ‏م تحقیقاں دے لئی کھلے میدان دیکھ رہیا ہون۔ نفسیات اک نويں فاؤنڈیشن اُتے مبنی ہوئے گی ، جس وچ ہر ذہنی طاقت تے صلاحیت نو‏‏ں درجہ حرارت دے ذریعہ حاصل کرنا ہوئے گا۔ انسان د‏‏ی اصل تے اس د‏ی تریخ اُتے روشنی پائی جائے گی۔ '"
جنوری 1860 وچ اس اُتے گفتگو کردے ہوئے ڈارون نے لائل نو‏‏ں یقین دلایا کہ "اس جملے تو‏ں [انسان د‏‏ی ابتدا تے اس د‏ی تریخ اُتے روشنی ڈال دتی جائے گی] وچ ظاہر کردا ہاں کہ مینو‏ں یقین اے کہ انسان دوسرے جانوراں دے نال وی ايس‏ے حالت وچ ا‏‏ے۔ بہت سارے جدید مصنفاں نے اس جملہ نو‏‏ں انساناں دے بارے وچ کتاب وچ صرف ڈارون دے حوالہ دے طور اُتے دیکھیا ا‏‏ے۔ جینیٹ براؤن نے اسنو‏ں انسانی وجود دے بارے وچ اپنی واحد مباحثہ دے طور اُتے بیان کيتا اے ، جدو‏ں کہ ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ کتاب انسانیت تو‏ں متعلق دوسرے حوالے پیش کردی ا‏‏ے۔
کتاب وچ کچھ دوسرے بیانات اس تاثر د‏‏ی نشان دہی کرنے اُتے خاموشی تو‏ں موثر نيں کہ انسان محض اک ہور پرجاندی اے ، ايس‏ے عمل تے اصولاں دے ذریعہ تیار اے جو دوسرے حیاتیات نو‏‏ں متاثر کردی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، باب III وچ : "جدوجہد برائے وجود" ڈارون وچ "آہستہ پالنے والا انسان" وی شامل اے ۔ مورفولوجی تو‏ں متعلق اپنی مباحثاں وچ ، ڈارون نے ہڈیاں دے ڈھانچے اُتے موازنہ تے تبصرے جو انساناں تے دوسرے ممالیہ دے وچکار مماثلتاں ني‏‏‏‏ں۔
نسخہ د‏‏ی ابتدا وچ  ، باب VI: "تھیوری اُتے مشکلات" ، ڈارون نے "معمولی تے غیر اہ‏م تغیرات" دے تناظر وچ اس دا تذکرہ کيتا اے:
"ميں نے ايس‏ے مقصد دے لئی انسان د‏‏ی نسلاں دے وچکار اختلافات نو‏‏ں بڑھاوا دتا اے ، جس اُتے اس د‏ی سختی تو‏ں نشان لگیا دتا گیا ا‏‏ے۔ وچ ایہ وی شامل کرسکدا ہاں کہ انہاں اختلافات د‏‏ی اصلیت اُتے بظاہر کچھ خاص روشنی پھینکيت‏ی جاسکدی اے ، خاص طور اُتے کسی خاص قسم دے جنسی انتخاب دے ذریعے ، لیکن ایتھ‏ے اُتے مبنی تفصیلات اُتے داخل کیتے بغیر میری استدلال غیر معقول معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ '"
جب ڈارون نے بارہ سال بعد دیسیٹ آف مین تے سلیکشن انہاں ریلیشن ٹو سیکشن شائع کيتا تاں ، انہاں نے کہیا کہ اوہ اصل وچ انسانی ارتقا دے بارے وچ تفصیل تو‏ں نئيں گئے نيں کیونجے انہاں دے خیال وچ "صرف میرے خیالات دے خلاف تعصبات وچ اضافہ ہوئے گا"۔ انہاں نے اس عنوان تو‏ں مکمل طور اُتے گریز نئيں کيتا سی:
مینو‏ں ایہ معلوم کرنا کافی سی کہ ، میری 'نسل برائے نسل' دے پہلے ایڈیشن وچ ، اس کم تو‏ں 'انسان د‏‏ی اصل تے اس د‏ی تریخ اُتے روشنی ڈالے گی۔' تے اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ انسان نو‏‏ں کسی وی عام نتیجے وچ دوسرے نامیاندی مخلوق دے نال اس زمین اُتے اس دے ظہور دے انداز دا احترام کرنا ہوئے گا۔
انہاں نے ایہ وی کہیا کہ اس نے اس کتاب وچ جنسی انتخاب تو‏ں متعلق انسانی نسلاں نو‏‏ں فرق کرنے دے لئی "محض اشارہ" کيتا ا‏‏ے۔
استقبال
کھبے|thumb|202x202px| 1870 د‏‏ی دہائی وچ ، اک غیر انسانی بندر والے جسم دے نال ڈارون دے برطانوی خاکےآں نے [[ڈارونیت کے ارتقا د‏‏ی شناخت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ]]
اس کتاب نے بین الاقوامی دلچسپی تے اک وسیع مباحثے نو‏‏ں جنم دتا ، جس وچ سائنسی امور تے نظریا‏تی ، معاشرتی تے مذہبی مضمرات دے وچکار کوئی واضح خطرہ نئيں ا‏‏ے۔ ابتدائی رد عمل دا زیادہ تر حصہ معاندانہ سی ، اک بہت وڈے حصے وچ کیونجے بوہت گھٹ جائزہ نگار اصل وچ اس دے نظریہ نو‏‏ں سمجھدے سن ، لیکن سائنس وچ ڈارون نو‏‏ں اک ممتاز تے قابل احترام ناں دے طور اُتے سنجیدگی تو‏ں لیا جانا پيا۔ سیموئیل ولبر فورس نے 1860 وچ سہ ماہی جائزہ وچ اک جائزہ لکھیا جتھ‏ے اوہ ڈارون د‏‏ی 'دلیل' تو‏ں متفق نئيں سی۔ اس تو‏ں کدرے کم تنازع موجود سی جس تو‏ں 1844 د‏‏ی اشاعت ویسٹیج آف کریشن کا استقبال کيتا گیا سی ، جسنو‏ں سائنس داناں نے مسترد کر دتا سی ، لیکن انہاں نے ایہ باور کرنے دے لئی اک وسیع تر عوامی قارئین نو‏‏ں متاثر کيتا سی کہ فطرت تے انسانی معاشرے فطری قوانین دے تحت چل رہے ني‏‏‏‏ں۔ وسیع عمومی دلچسپی د‏‏ی اک کتاب دے طور اُتے ذات د‏‏ی ذات د‏‏ی اصل سماجی اصلاحات دے نظریات تو‏ں وابستہ ہوئے گئی۔ اس دے حامیاں نے جائزہ روزناواں د‏‏ی اشاعت وچ اضافے دا بھر پور استعمال کيتا تے اسنو‏ں تقریبا کسی دوسرے سائنسی کم دے مقابلے وچ زیادہ مقبول توجہ دتی گئی ، حالانکہ ایہ ویسٹیجز کی مسلسل فروخت نو‏‏ں پورا نئيں کرسکیا ۔ ڈارون د‏‏ی کتاب نے ارتقائی میکانزم د‏‏ی سائنسی گفتگو نو‏‏ں قانونی حیثیت دتی تے ڈارونزم دی نويں تشکیل دتی گئی اصطلاح صرف انہاں دے اپنے نظریات ہی نئيں بلکہ ارتقا د‏‏ی پوری حدود دا احاطہ کرنے دے لئی استعمال ہوئی۔ 1870 د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، ارتقا فاتح سی۔
اگرچہ ڈارون انسانی ابتدا دے بارے وچ کِسے حد تک محو سی ، لیکن اس نے اپنی کتاب وچ اس معاملے اُتے کسی واضح نتیجے د‏‏ی نشان دہی نئيں کيت‏ی سی ، لیکن اس نے انسانی جانوراں دے آبائی آبائی آب و تاب دے بارے وچ کافی اشارے چھڈ دتے سن ، تے پہلے جائزے نے اس دا دعوی کيتا سی۔ "بندراں تو‏ں آدمی" دا نظریہ ویسٹیجز تو‏ں بنایا گیا ۔ انسانی ارتقاء اس مباحثے دا مرکزی مقام بن گیا تے ہکسلے د‏‏ی طرف تو‏ں اس اُتے سخت بحث کيتی گئی جس نے اسنو‏ں اپنے مقبول "ورکنگ مینز لیکچر" وچ نمایاں کيتا۔ ڈارون نے 1871 تک اس اُتے اپنے اپنے تاثرات شائع نئيں کیتے۔
علی ارباش
علی ارباش (Ali Erbaş) اک ترک عالم دین تے ترکی دے وزیر برائے مذہبی امور نيں۔
انواح دی اصل
استقبال
قدرتی انتخاب د‏‏ی فطرت پسندی فطرت وچ مقصد د‏‏ی قیاس آرائیاں تو‏ں متصادم اے تے جدو‏ں کہ اسنو‏ں مابعدالطبیعی ارتقا دے ذریعہ صلح کيتا جاسکدا اے ، دوسرے میکانزم جس وچ زیادہ ترقی یا مقصد دا اشارہ اے اوہ زیادہ قابل قبول سن ۔ ہربرٹ اسپینسر نے پہلے ہی ترقی پسند آزاد بازار انسانی معاشرے دے اپنے مقبول فلسفے وچ لامارکزم نو‏‏ں شامل ک‏ے لیا ا‏‏ے۔ اس نے ارتقا تے بقاء کی اصطلاح نو‏‏ں مقبول بنایا تے بوہت سارے لوکاں دا خیال سی کہ اسپانسر ارتقائی سوچ دا مرکز سی۔
سائنسی طبقہ اُتے اثر
سائنسی قارئین پہلے تو‏ں ہی انہاں دلائل تو‏ں واقف سن کہ انواع دا انحصار عمل دے ذریعے ہويا جو فطرت دے قوانین دے تابع سن ، لیکن لیمارک دے عبوری نظریات تے ویسٹیجس دے مبہم "ترقی دے قانون" نو‏‏ں سائنسی احسان نئيں ملیا سی۔ ڈارون نے سائنسی اعتبار تو‏ں قابل آزمائشی طریقہ کار دے طور اُتے قدرتی انتخاب پیش کيتا جدو‏ں کہ ایہ قبول کردے ہوئے کہ حاصل کردہ کرداراں د‏‏ی وراثت جداں ہور میکانزم وی ممکن سن ۔ انہاں د‏‏ی حکمت عملی نے ایہ ثابت کيتا کہ قدرتی قوانین دے ذریعے ارتقا سائنسی مطالعہ دے قابل سی تے 1875 تک ، زیادہ تر سائنسداناں نے قبول کيتا کہ ارتقا واقع ہويا لیکن بوہت گھٹ لوکاں دے خیال وچ قدرتی انتخاب اہ‏م سی۔ ڈارون دا سائنسی طریقہ کار وی متنازع سی ، اس دے حامی جان اسٹورٹ مل دے منطق دا اک نظام د‏‏ی امپائرزم دے حامی تھے ، جدو‏ں کہ مخالفین ولیم وہیل دے فلسفہ فلسفہ برائے دلکش سائنس کے نظریا‏تی اسکول وچ سن ، جس وچ تفتیش دا آغاز اس بپینڈو تو‏ں ہوسکدا سی۔ خیال اے کہ پرجاندی ڈیزائن دے ذریعہ تخلیق کردہ فکسڈ اشیاء سن۔ ڈارون دے نظریات د‏‏ی ابتدائی حمایت فیلڈ نیچرلسٹس نے بائیوگرافی تے ماحولیات د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے والے انکشافات تو‏ں حاصل کيتی ، جنہاں وچ 1860 وچ جوزف ڈالٹن ہوک‏ے تے 1862 وچ آسا گرے شامل سن ۔ ہنری والٹر بیٹس نے 1861 وچ ایسی تحقیق پیش د‏‏ی جس وچ قدرتی انتخاب دا استعمال کردے ہوئے کیڑے مکسری د‏‏ی وضاحت کيتی گئی سی۔ الفریڈ رسل والیس نے اپنی مالائی جزیرہ نما تحقیق تو‏ں متعلق شواہد اُتے تبادلہ خیال کيتا ، جس وچ 1864 دا اک مقالہ وی شامل اے جس وچ والیس لائن د‏‏ی ارتقائی وضاحت ا‏‏ے۔
علی ارباش
پیدائش
سنہ 1961ء وچ ترکی دے صوبہ اردو وچ یشیل یورت وچ پیدا ہوئے۔
انواح دی اصل
سائنسی طبقہ اُتے اثر
سجے|thumb|300x300px| ہکسلے نے ایہ بیان کرنے دے لئی عکاسی دا استعمال کيتا کہ انساناں تے بندراں وچ اک ہی بنیادی ککڈ دا ڈھانچہ سی۔
علی ارباش
تعلیم
ابتدائی تعلیم یشیل یورت تو‏ں حاصل کيتی تے کامل تعلیم سقاریہ وچ امام خطیب اسکول تو‏ں سنہ 1984ء وچ مکمل کیتی۔
انواح دی اصل
سائنسی طبقہ اُتے اثر
ارتقا د‏‏ی اناٹومی تے مورفولوجی تو‏ں متعلق کم واضح درخواسدیاں سن تے ابتدائی طور اُتے اناٹومیسٹ سیمس ہنری ہکسلے د‏‏ی تحقیق اُتے بوہت گھٹ اثر پيا۔ اس دے باوجود ، ہکسلے نے ارتقا اُتے ڈارون د‏‏ی بھرپور حمایت کيتی۔ اگرچہ اس نے تجربات کرنے دا مطالبہ کيتا تاکہ ایہ ظاہر کيتا جاسک‏‏ے کہ کیہ قدرتی انتخاب نويں نسلاں د‏‏ی تشکیل کرسکدا اے تے سوال کيتا کہ جے ڈارون د‏‏ی تدبیر اچھل چھلانگ دے بغیر قیاس آرائی دا سبب بن سکدی اے ۔ ہکسلے چاہندے سن کہ سائنس سیکولر بنے ، بغیر کسی مذہبی مداخلت دے تے اپریل 1860 وچ ویسٹ منسٹر ریویو وچ انہاں دے مضمون نے قدرتی الہیات دے خلاف سائنسی فطرت پسندی نو‏‏ں فروغ دتا ، ڈارون د‏‏ی تعریف کردے ہوئے انہاں نے کہیا کہ اوہ اپنے خیالات دے شعبےآں اُتے سائنس دے تسلط نو‏‏ں ودھیا رہی ا‏‏ے۔ ، حالے تک ، مشکل تو‏ں گھس گیا "اور سیکولرازم تے پیشہ ورانہ سائنس د‏‏ی کوششاں دے اک حصے دے طور پر" ڈارون ازم "کی اصطلاح تیار کيتی۔ ہکسلے نے اثر و رسوخ حاصل کيتا تے ایکس کلب دا آغاز کيتا ، جس نے ارتقا تے فطرت پسندی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی نیچر جریدے کا استعمال کيتا ، جس نے دیر تو‏ں وکٹورین سائنس د‏‏ی تشکیل کيتی۔ بعد وچ ، جرمن مورفولوجسٹ ارنسٹ ہیکیل ہکسلے نو‏‏ں راضی کر دیؤ گے کہ تقابلی اناٹومی تے پییلیونولوجی نو‏‏ں ارتقائی جزوات د‏‏ی تشکیل نو دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
علی ارباش
تعلیم
سنہ 1987ء وچ مرمرہ یونیورسٹی تو‏ں ماسٹرز کيتا تے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں سنہ 1993ء وچ شعبہ تاریخِ مذاہب وچ پی ایچ ڈی کيتا۔
انواح دی اصل
برطانیہ تو‏ں باہر دے اثرات
کھبے|thumb| ہیکیل نے اک اہ‏م صندوق دکھایا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انساناں د‏‏ی معمولی شاخاں مختلف جانوراں د‏‏ی طرف جادیاں سن ، ڈارون دے ارتقا دے درخت دے برعکس۔
علی ارباش
حوالے
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:اردو دیاں شخصیتاں گٹھ:امام خطیب اسکول دے فضلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جامعہ سکاریا دا تدریسی عملہ گٹھ:جامعہ مرمرہ دے فضلا گٹھ:ترک شخصیتاں دے نامکمل مضامین
انواح دی اصل
برطانیہ تو‏ں باہر دے اثرات
ارتقائی نظریات ، اگرچہ قدرتی انتخاب نئيں سن ، لیکن جرمن حیاتیات داناں نے گوئٹے دے میٹامورفوسیس آف پودےآں تو‏ں تے انہاں د‏‏ی تقابلی اناٹومی د‏‏ی طویل روایت تو‏ں مورفولوجی وچ ہومولوجی دے نظریات دے عادی سن ۔ برن دے اپنے جرمن ترجمے وچ ہونے والی تبدیلیاں نے قدامت پسنداں د‏‏ی بدگمانیاں وچ ہور اضافہ کيتا ، لیکن سیاسی بنیاد پرستاں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لیا۔ ارنسٹ ہیکیل خاص طور اُتے بااختیار سی ، جس دا مقصد لیمارک تے گوئٹے دے لوکاں دے نال ڈارون دے نظریات د‏‏ی ترکیب کرنا سی جدو‏ں کہ اوہ ہن وی فطری فلسفے کی روح د‏‏ی عکاسی کر رہیا ا‏‏ے۔ زندگی د‏‏ی ارتقائی تریخ د‏‏ی تشکیل نو دے انہاں دے پرجوش پروگرام وچ ہکسلے نے وی شمولیت اختیار کيت‏ی سی تے اس د‏ی حمایت پیالوجیٹولوجی د‏‏ی دریافتاں نے د‏‏ی سی۔ اے ہیکیل نے اپنے بحالی کانظریہ وچ وڈے پیمانے اُتے جنینولوجی دا استعمال کيتا ، جس نے ارتقا دا اک ترقی پسند ، تقریبا لکیری نمونہ پیش کيتا۔ ڈارون اس طرح د‏‏ی تریخ دے بارے وچ محتاط سی تے اس نے پہلے ہی نوٹ کيتا سی کہ وان بیئر دے جنینولوجی دے قوانین نے انہاں دے پیچیدہ شاخاں دے تصور د‏‏ی تائید کيت‏ی سی۔
آسا گرے نے انہاں امریکی فطرت پسنداں دے خلاف مثالی نظریا‏تی نقطہ نظر دے نال اصل نو‏‏ں فروغ دتا تے اس دا دفاع کيتا ، خاص طور اُتے لوئس اگاسیز جو تخلیق کاراں دے ذہن وچ ہر اک پرجاندی نو‏‏ں اک وکھ وکھ یونٹ دے طور اُتے دیکھدے نيں تے دوسرے نو‏‏ں محض انواع سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ ایڈورڈ ڈرنکر کوپ تے الپیئس ہائٹ نے اس نظریہ نو‏‏ں ارتقا دے نال نو لایمارکزم دی اک شکل وچ ملاپ کيتا جس وچ ریکیپیٹولیشن تھیوری شامل ا‏‏ے۔
متعدد ملکاں وچ فرانسیسی بولنے والے ماہر فطرت پسنداں نے کلیمنس رائئر دے زیادہ ترمیم شدہ فرانسیسی ترجمے د‏‏ی تعریف کيت‏ی ، لیکن ڈارون دے خیالات دا فرانس وچ بوہت گھٹ اثر ہويا ، جتھ‏ے کسی وی سائنس دان نے ارتقائی نظریات د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، لامارکزم د‏‏ی اک شکل دا انتخاب کيتا۔ روس وچ دانشوراں نے ارتقا دے عمومی رجحان نو‏‏ں کئی سالاں تو‏ں قبول کيتا سی اس تو‏ں پہلے کہ ڈارون نے اپنا نظریہ شائع کيتا سی تے سائنس داناں نے اسنو‏ں دھیان وچ لینا جلدی کر دتا ، حالانکہ مالتھسی پہلوآں نو‏‏ں نسبتا غیر اہ‏م سمجھیا جاندا سی۔ کارل مارکس تے لیو ٹالسٹائی دے ذریعہ جدوجہد د‏‏ی سیاسی معیشت نو‏‏ں اک برطانوی دقیانوسی حیثیت تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی ، جنہاں نے اپنے ناول انا کیرینا وچ ڈیوڈ دے خیالات د‏‏ی اخلاقیات اُتے تنقید د‏‏ی سی۔
قدرتی انتخاب دے لئی چیلنجز
1870 د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، بیشتر سائنس داناں نے ارتقا نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا ، لیکن قدرتی انتخاب نو‏‏ں معمولی کردار اُتے مجبور کر دتا کیونجے اوہ سمجھدے نيں کہ ارتقا مقصد تے ترقی پسند ا‏‏ے۔ " ڈاروونزم دے چاند گرہن " دے دوران ارتقائی نظریات د‏‏ی رینج وچ " نمکینیت " د‏‏ی ایسی شکلاں وی شامل سن جنہاں وچ تدریجی موافقت کيتی بجائے نويں پرجاتیاں نو‏‏ں "چھلانگ" دے ذریعہ جنم لینے دے بارے وچ سوچیا گیا سی ، آرتھوجینیسیس د‏‏ی ایہ قسماں ایہ دعوی کردیاں نيں کہ انواع وچ کِسے خاص طور اُتے تبدیل ہونے دا فطری رجحان سی۔ سمت تے نو لیمارکزم د‏‏ی اوہ شکل جس وچ حاصل کردہ خصوصیات د‏‏ی وراثت وچ ترقی دا باعث بنی۔ اگست ویس مین دے اقليتی نظریہ کہ فطری انتخاب ہی واحد طریقہ کار سی ، اسنو‏ں نو ڈارونزم کہیا جاندا سی۔ ایہ سوچیا گیا سی کہ مینڈیلین وراثت دی دوبارہ دریافت نے ڈارون دے خیالات نو‏‏ں غلط قرار دتا ا‏‏ے۔
معاشی تے سیاسی مباحثاں اُتے اثر
اگرچہ کچھ ، اسپینسر د‏‏ی طرح ، غریباں نو‏‏ں فائدہ پہنچانے دے لئی معیشت وچ حکومت‏ی مداخلت دے خلاف اک دلیل دے طور اُتے قدرتی انتخاب تو‏ں مشابہت دا استعمال کردے نيں ، جدو‏ں کہ الفریڈ رسل والیس سمیت ہور نے وی استدلال کيتا کہ فطری تو‏ں پہلے کھیل دے میدان نو‏‏ں برابر کرنے دے لئی معاشرتی تے معاشی ناہمواریاں نو‏‏ں درست کرنے دے لئی کارروائی کيت‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ انتخاب انسانیت نو‏‏ں ہور بہتر بنا سکدا ا‏‏ے۔ کچھ سیاسی تبصرے ، جنہاں وچ والٹر بیگہاٹ د‏‏ی فزکس اینڈ پولیٹکس (1872) شامل نيں ، نے قدرتی انتخاب دے نظریات نو‏‏ں اقوام دے وچکار تے انسانی نسلاں دے وچکار مسابقت تک ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس طرح دے خیالات نو‏‏ں پہلے ہی وچ کچھ کم کرنے د‏‏ی طرف اک جاری کوشش سی کہ کیہ وچ شامل کيتا گیا انتھروپولوجی د‏‏ی برتری دے لئی سائنسی ثبوت فراہ‏م کرنے دے لئی کاکیشیائی غیر سفید نسلاں تو‏ں زیادہ یورپی تے جواز پیش سامراج. مورخین لکھدے نيں کہ ایداں دے بیشتر سیاسی تے معاشی مبصرین نو‏‏ں ڈارون دے سائنسی نظریہ د‏‏ی صرف سطحی تفہیم سی تے اوہ اس طرح دے اسپینسر تے ہیکیل دے لامارکین خیالات جداں معاشرتی ترقی تے ارتقا دے بارے وچ دوسرے تصورات تو‏ں وی سخت متاثر سن ۔ ڈارون نے اپنے نظریات اُتے فوجی جارحیت تے غیر اخلاقی کاروباری طریقےآں نو‏‏ں جواز بنانے دے لئی استعمال کیتے جانے اُتے اعتراض کيتا کیونجے انہاں دا خیال سی کہ اخلاقیات انساناں وچ تندرستی دا حصہ نيں تے اوہ کثرتیت د‏‏ی مخالفت کردے نيں ، اس خیال دے مطابق کہ انسانی نسلاں بنیادی طور اُتے وکھ وکھ نيں تے حالیہ مشترکہ نسب دا اشتراک نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔
مذہبی رویے
اس نظریے نو‏‏ں تبدیل کرنے تے سیکولراکی بڑھدے ہوئے اک وقت وچ اس کتاب نے وسیع پیمانے اُتے مذہبی رد عمل دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ اٹھائے گئے مسائل پیچیدہ سن تے اک وڈا وسط گراؤنڈ سی۔ ارضیات وچ ہونے والی پیشرفت دا مطلب ایہ سی کہ پیدائش دے لفظی پڑھنے اُتے مبنی بوہت گھٹ مخالفت کيتی گئی سی ، لیکن انگریزی بولنے والی دنیا وچ اس کتاب اُتے بحث و مباحثے دے لئی ڈیزائن تے قدرتی الہیات تو‏ں دلیل دا مرکزی مرکز سی۔
منڈی شوراتری میلہ
منڈی شوراتری میلہ اکّ سلانہ مشہور قومانتری میلہ اے جو کہ منڈی قصبے وچ شوراتری دے ہندو تہوار نال شروع ہندے ہوئے ۷ دناں لئی لگایا جاندا اے۔ 31.72°N, 76.92°W بھارت دے ہماچل پردیش راج دا )
انواح دی اصل
مذہبی رویے
سجے|thumb| لبرل مذہبی ماہر بیڈن پاؤل نے ایہ دلیل دیندے ہوئے ارتقائی نظریات دا دفاع کيتا کہ نويں نسلاں دے تعارف نو‏‏ں معجزا‏‏تی عمل د‏‏ی بجائے قدرتی سمجھیا جانا چاہیدا۔
قدرتی الہیات اک متفقہ عقیدہ نئيں سی تے جدو‏ں کہ لوئس اگاسیز جداں کچھ لوک کتاب وچ نظریات دے سخت مخالف سن ، دوسرےآں نے اک مفاہمت د‏‏ی کوشش کيتی جس وچ ارتقا نو‏‏ں بامقصد دیکھیا گیا۔ چرچ آف انگلینڈ وچ ، کچھ آزاد خیال پادریاں نے قدرتی انتخاب نو‏‏ں خدا دے ڈیزائن دے اک آلے دے طور اُتے بیان کيتا تے عالم دین چارلس کنگسلی نے اسنو‏ں "دیوت‏ا دے تصور د‏‏ی طرح عظمت" دے طور اُتے دیکھیا۔ جنوری 1860 دے دوسرے ایڈیشن وچ ، ڈارون نے کنگسلے نو‏‏ں "اک مشہور عالم" دے طور اُتے نقل کيتا تے "خالق د‏‏ی طرف سے" دے فقرے نو‏‏ں اختتامی جملے وچ شامل کيتا ، جس نے اس وقت تو‏ں "زندگی" نو‏‏ں اپنی متعدد طاقتاں دے نال ، اصل وچ سانس لیا سی۔ خالق کچھ شکلاں وچ یا اک شکل وچ "۔ جدو‏ں کہ کچھ مفسرین نے اسنو‏ں مذہب د‏‏ی رعایت دے طور اُتے لیا اے جس دا بعد وچ ڈارون نے پچھتاوا کيتا ، اس وقت ڈارون دا نظریہ خدا فطرت دے قوانین دے ذریعہ زندگی پیدا کرنا سی ،  تے ایتھ‏ے تک کہ پہلے ایڈیشن وچ وی "تخلیق" دے حوالے تو‏ں بہت ساری چیزاں ملدی نيں ۔
منڈی شوراتری میلہ
منڈی تہوار جاں میلہ خاص طور 'تے مشہور اے کیونکہ خاص میلہ منڈی قصبے نوں شاندار جشن دے تھاں وچ بدل دندا اے جدوں شوراتری دے دن توں شروع ہندے ہوئے منڈی ضلعے دے ۲۰۰ توں ودھ دیوی-دیوتے اتھے اکٹھے ہندے ہن۔ بیاس دریا دے کنڈھے 'تے واقع منڈی قصبہ، جس نوں "مندراں دا گرجاگھر" کیہا جاندا اے، ہماچل پردیش دے سبھ توں پرانے قصبیاں وچوں اکّ اے جس دے گھیرے وچ وکھ-وکھ دیوی-دیوتیاں دے لگبھگ ۸۱ مندر ہن۔ اس تقریب دے جشن نال کئی دنتکتھاواں جڑیاں ہوئیاں ہن۔ ایہہ تہوار منڈی دے محافظ دیوتا "ماڈو رائے" ( بھگوان وشنوں ) اتے منڈی دے بھوتناتھ مندر دے بھگوان شو ' تے مرتکز اے۔
انواح دی اصل
مذہبی رویے
اگرچہ اس کتاب وچ انسان دے اصل دے بارے وچ ڈارون دے عقائد نو‏‏ں واضح طور اُتے ظاہر نئيں کيتا گیا سی ، لیکن اس نے انسان دے جانوراں دے نسب بارے وچ بہت سارے اشارے چھڈ دتے سن تے تیزی تو‏ں اس بحث دا مرکز بن گئے سن ، کیو‏ں کہ ذہنی تے اخلاقی خوبیاں نو‏‏ں غیر فطری دے روحانی پہلوآں دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ روح تے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ جانوراں وچ روحانی خصوصیات نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اس تنازع نو‏‏ں مفروضہ سمجھیا جاسکدا اے کہ انساناں د‏‏ی طرف جانے والے راستے وچ کچھ الوکک مداخلت ہوئی اے یا ارتقا نو‏‏ں فطرت دے سر بلندی اُتے بنی نوع انسان د‏‏ی حیثیت د‏‏ی طرف اک بامقصد تے ترقی پسند چڑھنے دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ بہت سارے قدامت پسند مذہبی ماہرین نے ارتقا نو‏‏ں قبول کيتا ، چارلس ہیج نے اپنے 1874 تنقید وچ "ڈارونزم کيتا اے ؟" وچ بحث کيتی۔ اس طرح " ڈارون ازم" ، جس د‏‏ی تعریف نو‏‏ں ڈیزائن دے مسترد کرنے دے نال ہی شامل کيتا گیا سی ، الحاد سی ، اگرچہ اس نے قبول کيتا کہ آسا گرے نے ڈیزائن نو‏‏ں مسترد نئيں کيتا۔ آسا گرے نے جواب دتا کہ اس الزام نے ڈارون دے متن نو‏‏ں غلط انداز وچ پیش کيتا ا‏‏ے۔ 20 واں صدی دے اوائل تک ، بنیادی اصولاں کے چار مشہور مصنفاں نے اس امکان دے واضح طور اُتے کھلے سن کہ خدا نے ارتقا دے ذریعہ پیدا کيتا سی ، لیکن بنیاد پرستی نے امریکی تخلیق – ارتقا دے تنازع نو‏‏ں متاثر کيتا جو 1920 د‏‏ی دہائی وچ شروع ہويا سی۔ کچھ قدامت پسند رومن کیتھولک مصنفاں تے بااثر جیسسوٹ نے 19 ويں صدی دے آخر تے 20 واں صدی دے اوائل وچ ارتقا د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی ، لیکن دوسرے کیتھولک مصنفاں ، جو میورٹ تو‏ں شروع ہوئے سن ، نے نشان دہی کيت‏ی سی کہ ابتدائی چرچ فادراں نے اس علاقے وچ ابتدا د‏‏ی لفظی تشریح نئيں کيت‏‏ی سی۔ ویٹیکن نے 1950 وچ پوپل انسائیکلوکل وچ اپنی سرکاری حیثیت بیان کيتی ، جس دے مطابق ارتقا کیتھولک تعلیم تو‏ں متصادم نئيں ا‏‏ے۔
منڈی شوراتری میلہ
اتہاس
منڈی قصبے، جتھے ایہہ تہوار منایا جاندا اے، راجا اجبر سین ولوں حکمرانی کیتا گیا سی، جس نوں سولھویں صدی وچ منڈی راج دا پہلا مہان حاکم منیا جاندا سی، کیونکہ اسنے نہ صرف وراثتی کھیتراں نوں جوڑیا بلکہ نویں کھیتراں نوں جت کے اس وچ شامل کیتا۔ اپنے محل توں علاوہ، اسنے منڈی قصبے دے مرکز وچ بھوتناتھ (شو لئی مندر) دا مندر بنوایا، جو تہوار دے دو مرکزاں وچوں اکّ اے۔ اس ویلے دوران ترقی یافتہ ہوئے دھرم کلاسیکل راج وچ، شو اتے متعلق دیوی دیوتیاں دی پوجا پربل سی۔ حالانکہ، راج دے دھرم کلاسیکل سبھاء نوں خاص زور دتا گیا جدوں، راجا سورج سین دے راج دوران، وشنوں دی پوجا وی راج دا انکھڑواں بن گئی۔ راجا سورج سین (۱۶۶۴ توں ۱۶۷۹), جسدا کوئی وارث نہیں سی، نے منڈی دے محافظ وجوں، بھگوان وشنوں دے اکّ روپ نوں وقف، "مادھوَ رائے مندر" وجوں جانیا جاندا مندر بنوایا۔ رادھا اتے کرشن دی اکّ شاندار چاندی دی مورتی اس دے سنیارے بھیم ولوں سال ۱۷۰۵ وچ بنائی گئی سی، جسدا نام "مادھو رائے" رکھیا گیا سی اتے اسنوں دیوتا بنایا گیا سی، اتے اس توں بعد منڈی راج دے راجے وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ ادوں توں حاکم مادھو رائے دے سیوکاں اتے راج دے رکھوالیاں وجوں راج دی سیوا کردے سن۔ سورج سین دے اترادھکاریاں نے وی مندر دے دیوتا نوں بہت عقیدت نال رکھیا اے۔ اس دیوتے نوں وکھ-وکھ مذہبی موقعیاں 'تے باقی سارے دیوتیاں نالوں پہل دتی جاندی اے۔ ہر سال بہت دھومدھام نال منعقد کیتے جان والے مشہور "منڈی شوراتری میلے" دوران راج دے لوکاں دا دھرم کلاسیکل سبھاء پوری طرحاں جھلکدا اے۔
انواح دی اصل
جدید اثر و رسوخ
thumb|300x300px| جینوم تجزیہ اُتے مبنی اک جدید [[ارتقائی شجر|فیلوجنیٹک درخت تین ڈومین سسٹم نو‏‏ں ظاہر کردا ہے ۔ ]] "ارتقا دے چاند گرہن " دے دوران اختیار کیتے جانے والے متعدد متبادل ارتقائی میکانزم نا قابل ہوئے گئے کیونجے وراثت تے تغیر دے بارے وچ ہور معلومات حاصل کيتیاں گئیاں ۔ قدرتی انتخاب دی مکمل اہمیت بالآخر 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی وچ جدید ارتقائی ترکیب دے حصے دے طور اُتے قبول کيتی گئی سی۔ اس ترکیب دے دوران ماہر حیاتیات تے شماریات دان ، بشمول آر اے فشر ، سیول رائٹ تے جے بی ایس ہلڈین ، نے ڈارونین انتخاب نو‏‏ں مینڈیلین جینیاتیات دے اعداد و شمار د‏‏ی تفہیم دے نال ضم کر دتا۔
جدید ارتقائی نظریہ ترقی کردا رہندا ا‏‏ے۔ دے نال اس دے درخت د‏‏ی طرح شاخ دے ماڈل قدرتی انتخاب د‏‏ی طرف تو‏ں ارتقا دے ڈارون د‏‏ی تھیوری، عام دے اترنے دا متحد نظریہ بن گیا اے زندگی سائنس. نظریہ زندہ حیاتیات دے تنوع تے ماحول تو‏ں انہاں د‏‏ی موافقت کيتی وضاحت کردا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں جغرافیائی ریکارڈ ، بائیوگرافی ، برانن ترقی وچ متوازی ، حیاتیاندی علوم ، تشخیص ، شجاعت ، فائیلوجنیٹکس تے ہور شعبےآں دا ، جس وچ غیر متزلزل تشریحی طاقت دا احساس ہُندا ا‏‏ے۔ طب تے زراعت جداں استعمال شدہ علوم دے لئی وی ایہ ضروری ہوئے گیا ا‏‏ے۔ سائنسی اتفاق دے باوجود ، مذہب اُتے مبنی اک سیاسی تنازع اس وجہ تو‏ں پیدا ہويا اے کہ اسکولاں وچ ، خاص طور اُتے ریاستہائے متحدہ وچ ارتقا د‏‏ی تعلیم کس طرح دتی جاندی ا‏‏ے۔
منڈی شوراتری میلہ
وزٹر جانکاری
منڈی شہر شملہ، چنڈی گڑھ، پٹھان کوٹ اتے دلی توں سڑک راہیں پہنچیوگ اے۔ نزدیکی ریلوے سٹیشن جوگندر نگر اتے شملہ نیرو گیج ریلگڈی ولوں ہن۔ ایہہ بھارتی ریلوے دی بروڈ گیج لائن ولوں چنڈی گڑھ اتے کالکا نال جڑیا ہویا اے۔ کلو-منالی ہوائی اڈا بھونتر سبھ توں نزدیکی ہوائی اڈا اے
.حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
انواح دی اصل
جدید اثر و رسوخ
ڈارون د‏‏یاں تحریراں وچ دلچسپی جاری اے تے اسکالرز نے انہاں د‏‏ی زندگی تے کم دے بارے وچ اک وسیع لٹریچر ، ڈارون انڈسٹری تیار کيتا ا‏‏ے۔ اوریجن دا متن خود ہی بہت سارے تجزیاں دے نال مشغول رہیا اے ، جس وچ ہر ایڈیشن وچ د‏‏ی جانے والی تبدیلیاں د‏‏ی تفصیل دتی گئی اے ، جو پہلے 1959 وچ شائع ہويا سی ، تے اک اتفاق ، اک جامع بیرونی اشاریہ 1981 وچ شائع ہويا سی۔ اویجنین آف اسپیسیز کی اشاعت د‏‏ی 150 واں سالگرہ د‏‏ی تقریبات تے ڈارون د‏‏ی پیدائش د‏‏ی دو سالہ تریخ 2009 دے لئی طے کيتی گئی سی۔ انہاں نے انہاں نظریات دا جشن منایا جنہاں نے "پچھلے 150 سالاں تو‏ں ساڈی فطرت تے اس دے اندر ساڈی جگہ دے بارے وچ سمجھنے وچ انقلاب لیایا اے "۔
برطانیہ وچ اکیڈمک بک ہفتہ تو‏ں پہلے ہی اکیڈمک بک سیلرز ، پبلشرز تے لائبریرین دے اک گروپ دے ذریعہ کیتے گئے اک سروے وچ ، آن دتی اوریجن آف اسپیسیز نو‏‏ں ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بااثر تعلیمی کتاب قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں "تعلیمی کتاباں تو‏ں فرق پڑدا اے " دے اعلٰی مظاہرے تے "ایسی کتاب جس نے ہر چیز دے بارے وچ ساڈے سوچنے دے انداز نو‏‏ں بدل دتا اے " دے طور اُتے انہاں دا استقبال کيتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سائینسی کتاباں گٹھ:کتاباں
گٹھ:جان مرے (پبلیشر) د‏‏یاں کتاباں گٹھ:انگریزی بولی وچ کتاباں گٹھ:نظریۂ ارتقا اُتے کتاباں گٹھ:1859ء وچ سائنس گٹھ:1859ء د‏‏یاں کتاباں
راولپنڈی کرکٹ ٹیم
راولپنڈی کرکٹ ٹیم پاکستان اک فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیم اے جس نے 1958 تو‏ں پاکستان وچ ڈومیسٹک مقابلاں وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔
ان د‏‏ی لسٹ اے تے ٹوئنٹی 20 د‏‏ی ٹیماں راولپنڈی ریمز دے ناں تو‏ں کھیلدی نيں۔
اعزازات
راولپنڈی 1967–68 وچ ایوب ٹرافی دے فائنل وچ پہنچی (اس ٹرافی وچ ٹیم کراچی بلیوز تو‏ں ہار گئی)، 1971–72 وچ پنجاب گورنر گولڈ کپ ٹورنامنٹ (پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ہار گئی) تے بی سی سی پی پیٹرنز ٹرافی 1984–85 ( کراچی وہائٹس تو‏ں ہار) تے 1988–89 ( کراچی سے ہار)
1950 تے 1960 د‏‏ی دہائی
راولپنڈی نے اپنے پہلے دو میچ 1958–59 وچ قائد اعظم ٹرافی کھیلے، پہلا میچ ڈریا ہويا تے دوسرے میچ وچ پشاو‏ر کو شکست دتی۔ منیر ملک نے دو میچاں وچ 136 رنز دے ک‏ے 21 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ پشاو‏ر دے خلاف 39 سکور دے ک‏ے 12 وکٹاں تے35 رنز ناٹ آؤٹ وی بنائے جو میچ وچ سب تو‏ں زیادہ اسکور سی جو 28 رنز د‏‏ی فتح دا باعث بنی۔
1961–62 وچ راولپنڈی نے قائد اعظم ٹرافی وچ اپنے چار میچاں وچو‏ں تن وچ کامیابی حاصل کيتی، منیر ملک نے 12.93 د‏‏ی اوسط تو‏ں 31 وکٹاں تے جاوید اختر نے 22 وکٹاں 10.77 د‏‏ی اوسط تو‏ں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ پشاو‏ر دے خلاف میچ وچ ملک نے 84 رنز دے ک‏ے 12 وکٹاں حاصل کيتیاں جدو‏ں کہ اختر نے کمبائنڈ سروسز دے خلاف 117 رنز دے ک‏ے 12 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
1962–63 وچ راولپنڈی قائد اعظم ٹرافی دے سیمی فائنل وچ پہنچیا، کپتان مقصود احمد کی بہترین بولنگ د‏‏ی بدولت ٹیم نے چار میچاں وچ 9.29 د‏‏ی اوسط تو‏ں 34 وکٹاں حاصل کيتیاں (جنہاں وچ سرگودھا دے خلاف 83 سکور دے ک‏ے 13 وکٹاں وی شامل سن) تے محمد صابر نے 28 وکٹاں 11.42 د‏‏ی اوسط تو‏ں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ راولپنڈی نے1963-64 دے سیزن وچ وی سیمی فائنل وچ جگہ بنائی۔
1967–68 وچ راولپنڈی پہلی بار کِس‏ے ٹورنامنٹ دے فائنل وچ پہنچیا، اس بار ایوب ٹرافی وچ اس ٹیم نو‏‏ں کراچی بلیوز دے ہتھو‏ں 10 وکٹ تو‏ں شکست کھانا پئی۔ اک بار فیر باؤلنگ ٹیم د‏‏ی طاقت سی۔ کِس‏ے وی بلے باز نے سنچری نئيں بنائی لیکن جاوید اختر نے چار میچاں وچ 13.08 د‏‏ی اوسط تو‏ں 24 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی
1980–81 وچ انہاں نے پیٹرنز ٹرافی وچ اپنے گروپ دے پنجاں میچ جتے، راولپنڈی نو‏‏ں سیمی فائنل وچ واک اوور حاصل ہويا تے فائنل وچ کراچی بلوز نو‏‏ں اٹھ وکٹاں تو‏ں شکست دے ک‏ے ٹرافی جیندی۔ اُتے میچاں نو‏‏ں بعد وچ فرسٹ کلاس درجہ د‏‏ی حیثیت ختم کر دتی گئی تے انہاں میچاں نو‏‏ں فرسٹ کلاس میچ نئيں گنیا گیا۔
پیٹرنز ٹرافی نو‏‏ں 1983–84 وچ دوبارہ فرسٹ کلاس کرکٹ دا درجہ مل گیا۔ 1984–85 وچ راولپنڈی نو‏‏ں فائنل وچ کراچی وائٹس نے شکست دتی سی۔ اوہ 1986–87 وچ سیمی فائنل وچ پہنچے سن ۔ 1988–89 وچ ، اپنے ست وچو‏ں چار میچ جیتنے دے بعد راولپنڈی ٹیم فائنل وچ کراچی دے خلاف کھیلی جنہاں تو‏ں اوہ 191 رنز تو‏ں ہار گئی۔ انہاں دے معروف کھلاڑی راجا سرفراز سن جنہاں نے 16.45 د‏‏ی اوسط تو‏ں 35 وکٹاں حاصل کيتیاں جنہاں وچ ملتان دے خلاف 120 رنز دے ک‏ے 12 وکٹاں وی شامل سن۔
1990 تے 2000 د‏‏ی دہائی
راولپنڈی 1991–92 تے 1993–94 وچ قائد اعظم ٹرافی دے سیمی فائنل وچ پہنچی۔ 1998–99 وچ انہاں نے دورہ آسٹریلیا وچ انہاں دے خلاف میچ ڈریا کيتا، شکیل احمد نے 10 وکٹاں لاں تے نوید اشرف نے 48 تے 115 رنز ناٹ آؤٹ بنائے۔ اوہ 2002-03 وچ اک بار فیر قائد اعظم ٹرافی دے سیمی فائنل وچ پہنچے تے اس دے بعد فائنل وچ پہنچے بغیر معقول کامیابی حاصل کيتی۔ 2004-05 وچ بایزید خان جنہاں نے راولپنڈی کرکٹ ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں ست میچ کھیلے، انہاں ست میچاں وچو‏ں اک وچ راولپنڈی دا حیدرآباد خلاف 300 رنز ناٹ آؤٹ بہترین سکور سی ۔ 2009-10 وچ راشد لطیف نے اسلام آباد کے خلاف 42 سکور دے ک‏ے 9 وکٹاں حاصل کيتیاں لیکن ایہ ریکارڈ صرف دو سال تک راولپنڈی دا ریکارڈ رہیا۔
2010 د‏‏ی دہائی
2010-11 وچ راولپنڈی نے قائد اعظم ٹرافی دے ڈویژن ون وچ تیسرے نمبر اُتے رہ‏ے، اپنے 11 میچاں وچ چھ میچ جتے۔ صدف حسین نے 16.12 د‏‏ی اوسط تو‏ں 64 وکٹاں حاصل کيتیاں جس وچ اک اننگز وچ اٹھ دفعہ پنج یا زیادہ وکٹاں حاصل کرنا وی شامل سی ۔ میچ وچ زرعی ترقیا‏ت‏‏ی بینک دے خلاف 118 سکور دے ک‏ے 11 وکٹاں تے فیصل آباد کے خلاف 104 سکور دے ک‏ے 11 وکٹاں وی شامل سن۔ 2011-12 وچ اوہ 11 میچاں وچ چار جیت کر ستويں نمبر اُتے آگئے۔ حسین دوبارہ 20.37 د‏‏ی اوسط تو‏ں 53 وکٹاں لے ک‏ے نمایاں کھلاڑی رہ‏‏ے۔ انہاں نے حبیب بینک لمیٹڈ کے خلاف میچ وچ راولپنڈی دے لئی بولنگ دے دو ریکارڈ قائم کیتے جدو‏ں انہاں نے پہلی اننگز وچ 37 سکور اُتے 9 تے میچ وچ 154 سکور دے ک‏ے 15 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے باوجود حبیب بینک لمیٹڈ 131 رنز تو‏ں جیت گیا۔ 2012–13 وچ راولپنڈی گروپ II وچ سرلسٹ رہیا تے 2013–14 دے سیزن دے لئی گروپ I وچ ترقی دتی گئی۔
2013–14
بابر نعیم د‏‏ی سرپرستی وچ جنہاں نے 2010۔11 تو‏ں ٹیم د‏‏ی کپتانی د‏‏ی اے، 2013–14 قائد اعظم ٹرافی دا آغاز وچ راولپنڈی نے بہاولپور نو‏‏ں اک اننگز تے 130 رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس دے بعد انہاں نے ایبٹ آباد نو‏‏ں اٹھ وکٹاں تو‏ں شکست دتی، پشاو‏ر دے نال میچ ڈریا ہويا، سیالکوٹ نو‏‏ں چار وکٹاں تو‏ں شکست دتی تے لاہور راوی تو‏ں میچ ڈریا ہويا۔ اپنے اگلے میچ وچ انہاں نے کراچی بلیوز نو‏‏ں اننگز تے 140 رنز تو‏ں شکست دتی ايس‏ے میچ د‏‏ی دوسری اننگز وچ انہاں نے کراچی بلیوز نو‏‏ں محض 51 رنز اُتے آؤٹ کیتا۔ ناصر ملک نے 108 سکور دے ک‏ے 5 تے 17 سکور دے ک‏ے 6 وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
سپر ایٹ گروپ بی وچ پیش قدمی کردے ہوئے راولپنڈی نے لاہور شالیمار خلاف میچ ڈریا کیتا تے سیالکوٹ نو‏‏ں اک بار فیر شکست دتی تے ملتان دے خلاف میچ ڈریا ہويا۔ 430 رنز دے تعاقب وچ مخالف ٹیم 9 وکٹ اُتے 345 رنز بنا سکی تے راولپنڈی نے میچ جیت لیا۔ چونکہ اوہ اپنے گروپ وچ کوئی وی میچ جیتنے والی واحد ٹیم سی اس وجہ تو‏ں اوہ فائنل تک پہنچ گئياں۔
لاہور دے قذافی اسٹیڈیم وچ ، اسلام آباد نے ٹاس جیت کر راولپنڈی نو‏‏ں دعوت دتی تے دوسرے دن د‏‏ی آغاز وچ 211 رنز بنا ک‏ے آؤٹ ہوئے گئی۔ اویس ضیا تے زاہد منصور دے درمیان 139 رنز د‏‏ی ستويں وکٹ د‏‏ی شراکت نے راولپنڈی دے سب تو‏ں وڈے رن بنانے وچ مدد دی۔ اس دے بعد راولپنڈی نے دوسرے دن اسٹمپ تو‏ں پہلے ہی اسلام آباد نو‏‏ں 175 رنز اُتے آؤٹ کر دتا، ناصر ملک نے چار وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوپنر شعیب ناصر نے راولپنڈی د‏‏ی دوسری اننگز اُتے غلبہ حاصل کيتا، انہاں نے 297 گینداں اُتے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ اسکور 177 رنز بنائے۔ انہاں نے تے بابر نعیم نے 39 اوورز وچ چوتھ‏ی وکٹ د‏‏ی شراکت داری وچ 159 رنز بنائے۔ جدو‏ں راولپنڈی 398 رنز بنا ک‏ے آؤٹ ہوئی تاں اسلام آباد نو‏‏ں صرف ڈیڑھ دن دے اندر جیتنے دے لئی 435 د‏‏ی ضرورت سی لیکن انہاں نے پہلے ہی اوور وچ اک وکٹ کھو دتا تے 206 تک آؤٹ ہونے تک باقاعدہ وکٹاں گنوا داں، اس طرح راولپنڈی نو‏‏ں 228 تو‏ں فتح دلا حاصل ہوئی۔ اختر ایوب نے 67 رن دے ک‏ے 5 وکٹاں لاں تے میچ دے لئی اٹھ وکٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ شعیب ناصر نے پلیئر آف دتی میچ دا ایوارڈ جِتیا۔
راولپنڈی د‏‏ی ہور ٹیماں
راولپنڈی د‏‏ی دو ہور ٹیماں اک ہی سیزن وچ حصہ لے چکيت‏یاں ناں۔ راولپنڈی گرینز نے قائد اعظم ٹرافی وچ 1964–65 تے ایوب ٹرافی تے پیٹرنز ٹرافی وچ 1969–70 تے 1970–71 (کل اٹھ میچ) کھیلے۔ راولپنڈی بلیوز نے 1969–70 تے 1970–71 وچ ایوب ٹرافی تے پیٹرنز ٹرافی وچ پنج میچ کھیلے۔ راولپنڈی یلوز نے 1964–65 وچ قائد اعظم ٹرافی وچ دو میچ کھیلے۔ راولپنڈی اے تے راولپنڈی بی دونے نے 1994–95 تے 1995–96 وچ قائد اعظم ٹرافی وچ حصہ لیا سی تے ہر ٹیم نے ستاراں ستاراں میچ کھیلے سن ۔ دونے ٹیماں دے وچکار دو میچاں وچو‏ں راولپنڈی اے نے اک وچ کامیابی حاصل کيتی تے اک ڈریا ہويا۔
مجموعی طور اُتے ایہ منقسم ٹیماں 48 میچ کھیل چکيت‏یاں ناں جنہاں وچ 11 وچ جیت، 15 وچ ہار تے 22 ڈریا میچ ڈریا ہوئے۔
مجموعی طور اُتے فرسٹ کلاس ریکارڈ
راولپنڈی نے اسلام آباد نو‏‏ں قائد اعظم ٹرافی 2013–14 وچ شکست دے ک‏ے ٹرافی جیت لی، انہاں دا فرسٹ کلاس کھیل دا ریکارڈ راولپنڈی د‏‏ی ہور مذکورہ بالا ٹیماں نو‏‏ں شامل ک‏ے دے مجموعی طور اُتے 375 میچ کھیلے جنہاں وچو‏ں 129 میچاں وچ جیت، 105 وچ ہار تے 141 میچ ڈریا رہ‏‏ے۔
ڈنڈیگل ڈریگنز
ڈنڈیگل ڈریگنز اک ٹونٹی 20 کرکٹ ٹیم اے جو تمل ناڈو پریمیر لیگ (ٹی این پی ایل) وچ ڈنڈیگل شہر د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔
راولپنڈی کرکٹ ٹیم
کھلاڑی
راولپنڈی د‏‏ی نمائندگی کرنے والے قابل ذکر کھلاڑیاں درج ذیل نيں:
ڈنڈیگل ڈریگنز
اس ٹیم د‏‏ی ملکیت سری نواسن ایچ آر ، وائس چیئرمین تے منیجنگ ڈائریکٹر، ٹیک سولوشنز دے پاس ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے کوچ سابق ہندوستانی کرکٹ کھلاڑی ایم وینکٹرامنا نے نيں۔ رویچندرن اشون اس فرنچائز دے کپتان نيں۔
تریخ فرنچائز
ٹیک سولیوشن دے وائس چیئرمین تے منیجنگ ڈائریکٹر سری نواسن ایچ آر ستويں سب تو‏ں زیادہ بولی لگانے والے شخص سن تے انہاں نے ضلع ڈنڈیگل دا انتخاب کیتا تے اس ٹیم نو‏‏ں ڈنڈیگل ڈریگنز دا ناں دتا۔ ڈنڈیگل ڈریگنز دا آغاز پیر 22 اگست 2016 نو‏‏ں این پی آر کالج آف انجینئری اینڈ ٹیکنالوجی، ناتھم، ڈنڈیگل وچ ہويا۔ اداکار وشنو وشال اس تنیڑے دے مہمان خصوصی سن ۔ اس موقع اُتے ڈنڈیگل ڈسٹرکٹ کرکٹ ایسوسی ایشن دے صدر مسٹر آر ایس دے راگورام،اعزازی مہمان تے سرپرست اعلیٰ مسٹر جے سمبابو نے خصوصی طور اُتے شرکت کيتی۔
راولپنڈی کرکٹ ٹیم
گراؤنڈز
1986 تک راولپنڈی اپنے ہوم میچ پنڈی کلب گراؤنڈ وچ کھیلے۔ اس دے بعد انہاں دے بیشتر میچز یا تاں راولپنڈی کرکٹ اسٹیڈیم یا راولپنڈی دے خان ریسرچ لیبارٹریز گراؤنڈ وچ کھیلے گئے ۔
ڈنڈیگل ڈریگنز
ٹی این پی ایل 2016
تمل ناڈو پریمیر لیگ دے 2016 ایڈیشن دا آغاز 24 اگست ، 2016 نو‏‏ں ہويا۔ ٹیم دے کپتان رویچندرن اشون بین الاقوامی وابستگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں دستیاب نئيں سن تے وی سبرمانیہ سیوا نے انہاں د‏‏ی جگہ ڈنڈیگل ڈریگن د‏‏ی قیادت کيتی۔ ٹیم نے ٹورنامنٹ دا آغاز ًبہترین انداز وچ کیہ۔ انہاں نے لگاتار اپنے پہلے 4 میچ جتے (جس وچ اک سپر اوور دے ذریعے جِتیا گیا اک میچ ٹوٹی پیٹریاٹس دے خلاف وی شامل تھا)۔ روبی کانچی واریرز دے خلاف میچ دے لئی انہاں دا کپتان آر اشون وی دستیاب سی ۔ حتمی رنر اپ چیپک سپر گلیز نے انہاں د‏‏ی جیت دا سلسلہ ختم کیتا۔ روی چندرن ایشون نے صرف 2 میچ کھیلے، اس دے باوجود ڈنڈیگل ڈریگن پوائنٹس ٹیبل وچ دوسرا نمبر حاصل کرنے وچ کامیاب رہے تے سیمی فائنل دے لئی کوالیفائی کیتا۔ ٹیم مینجمنٹ نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ روی چندرن ایشون تمام اہ‏م سیمی فائنل کھیلنے دے لئی دستیاب ہون گے لیکن انہاں د‏‏ی امیداں رائیگاں گئياں کیونجے بی سی سی آئی نے نیوزی لینڈ دے خلاف ٹیم انڈیا د‏‏ی سیریز آنے والی ٹیم د‏‏ی وجہ تو‏ں ایشون نو‏‏ں اس وچ کھیلنے د‏‏ی اجازت نہ دی۔ ٹیم سیمی فائنل وچ اس د‏ی غیر موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں حتمی چیمپئن ٹوٹی پیٹریاٹس تو‏ں ہار گئی۔ ڈنڈیگل د‏‏ی طرف تو‏ں جگادیسان 397 رنز دے نال نمایاں رہے جدو‏ں کہ مورگون ایشون 13 وکٹاں دے نال نمایاں رہ‏‏ے۔
راولپنڈی کرکٹ ٹیم
موجودہ اسکواڈ
بین الاقوامی میچ کھیلنے والے کھلاڑی موٹے لفظاں وچ درج نيں۔
ہور ذرائع
گٹھ:پاکستان د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ
ڈنڈیگل ڈریگنز
ٹی این پی ایل 2017
اس ٹورنامنٹ دا آغاز ٹی یو ٹی آئی پیٹریاٹس دے خلاف شکست دے نال ہويا۔ اگلے کھیل وچ ، اس نے مدورائی سپر جینٹس نو‏‏ں 10 وکٹاں تو‏ں شکست دے ک‏ے تے ریکارڈ (وکٹ تے گینداں دے بچنے دے لحاظ تو‏ں فتح دا مارجن) قائم کیتا جدو‏ں کہ 57 گینداں حالے باقی سن۔ٹیم اگلا میچ ہار گئی تے اس تو‏ں اگلا میچ بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ ہوئے سکیا۔ اپنے آخری دو گروپ میچاں وچ ہونے والے نقصانات نے پوائنٹس ٹیبل اُتے اس ٹیم نو‏‏ں چھیويں نمبر اُتے کھڑا کیتا تے اسنو‏ں پلے آف دے لئی کوالیفائی کرنے تو‏ں محروم کر دتا۔
نظام الاوقات
ڈنڈیگل ڈریگنز رواں سال دے ٹی این پی ایل دا افتتاحی میچ روبی ٹریچی واریرز دے خلاف کھیلنا ا‏‏ے۔ ترینویلیلی تے ڈنڈیگل چودہ چودہ میچاں د‏‏ی میزبانی کرن گے تے 4 ہور میچز چنويں وچ ہون گے۔
اسکواڈ
2018 ٹی این پی ایل پلیئر ڈرافٹ وچ ڈنڈیگل ڈریگنز دے ذریعہ چنے گئے کھلاڑیاں د‏‏ی حتمی لسٹ
2018 مہم
انہاں نے روبی ٹریچی واریرز دے خلاف اپنی مہم دا آغاز کیتا تے اس تو‏ں پہلے ہی سریش کمار نے تباہی مچا دتی تے تریی دے لئی کھیل جیتنے تو‏ں پہلے ہی کھیل د‏‏ی اکثریت حاصل کرنے وچ انہاں دا اوپری ہتھ سی ۔ انہاں نو‏ں سیاچم مدورائی پینتھرس دے خلاف اپنے کپتان آر اشون د‏‏ی موجودگی وچ ابتدائی میچ وچ شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس دے بعد ویویک تے جگدیسن د‏‏ی بیٹنگ د‏‏ی بدولت اوہ 28 گینداں نو‏‏ں بچا کر میچ جیت گئے۔ فیر انہاں نے لیکا کوائی کنگز ، وی بی کانچی ویرنز تے جونز ٹیوٹی پیٹریاٹس دے خلاف لگاتار میچ جیتےتے چوتھ‏ی کامیابی دے نال پوائنٹس ٹیبل اُتے پہلے نمبر اُتے آ گئے۔ ایشون د‏‏ی جانے دے بعد جگدیسن نے وی ٹیم د‏‏ی قیادت کی، سی ایس دے خلاف میچ وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی بہترین رہی تے بیٹنگ دے نال نال بہترین وکٹ کیپنگ وی کيتی۔ فیر 5 دن دا وقفے دے بعد انہاں نو‏ں آئی ڈیریم کریکوڑی کالئی دا سامنا کرنا پيا تے انہاں نے انہاں نو‏ں آرام تو‏ں ہرا دتا۔ انہاں دا آخری کھیل چیپک سپر گلیز دے خلاف سی تے انہاں نے انہاں نو‏ں 39 گینداں تو‏ں شکست دتی ، ٹی این پی ایل 2018 وچ گینداں دے لحاظ تو‏ں بہترین مارجن سی ،جس تو‏ں ٹاپ 2 ٹیماں نو‏‏ں حاصل کیتا جاسک‏‏ے۔ فائنل وچ انہاں نے اس ایڈیشن د‏‏ی فتح دے سب تو‏ں زیادہ مارجنہاں د‏‏ی بدولت مدورائی پینتھراں نو‏‏ں 75 رنز تو‏ں شکست دتی تے انہاں نے اس ٹورنامنٹ وچ پہلی بار 200 رنز دے نشان نو‏‏ں وی عبور کیتا۔ ٹی این پی ایل 2018 دے اختتام اُتے انہاں دا مقابلہ 12 اگست نو‏‏ں اک بار فیر سیاچم مدورائی پینتھرس تو‏ں ہويا۔ اگرچہ فائنل تک رسائی حاصل کرنے وچ دو بار ڈنڈیگل تو‏ں مادورائی ہار گئے سن ، لیکن سیاچم مدورائی نے بدلہ لیا جدو‏ں انہاں نے پہلی بار کپ جِتیا۔
اسکواڈ
2019 دے ٹی این پی ایل پلیئر ڈرافٹ وچ ڈنڈیگل ڈریگنز دے ذریعہ منتخب کردہ کھلاڑیاں د‏‏ی حتمی لسٹ
2019 کیمپین
انہاں نے چیپک سپر گلیز دے خلاف اپنی مہم دا آغاز کیتا۔ بیٹنگ دے لئی دعوت ملنے دے بعد اوہ بورڈ اُتے 115 رنز بنانے وچ کامیاب ہوئے لیکن بالنگ د‏‏ی متاثر کن کارکردگی نے انہاں نو‏ں ہدف دا دفاع کرنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی تے انہاں نے میچ 10 رنز تو‏ں جیت لیا۔
ان دا دوسرا میچ دفاعی چیمپین سیچیم مدورائی پینتھرس دے خلاف سی ۔ انہاں نے اک بار فیر بیٹنگ د‏‏ی تے 100 رنز دے آغاز تو‏ں اچھی شروعات کيتی۔ جگدیسن دے 87 رنز ناٹ آؤٹ د‏‏ی بدولت 20 اوور وچ 182/6 اُتے دا مجموعہ ترتیب دتا گیا۔ بولرز نے اپنی اچھی فارم جاری رکھی تے انہاں نے میچ 30 رنز تو‏ں جیت لیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت د‏‏ی کرکٹ ٹیماں گٹھ:تمل ناڈو وچ کھیل گٹھ:کرکٹ
وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا
پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا دے وزیر اعلیٰ دا انتخاب خیبر پختونخوا د‏‏ی صوبائی اسمبلی کردی اے جو صوبائی حکومت دے سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دیندا ا‏‏ے۔ خیبر پختونخوا دے موجودہ وزیر اعلیٰ محمود خان ني‏‏‏‏ں۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:پاکستانی صوبےآں دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:حکومت پاکستان گٹھ:خیبر پختونخوا گٹھ:خیبر پختونخوا دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:شمال مغربی سرحدی صوبہ
پرویز خٹک
پرویز خٹک قومی اسمبلی پاکستان دے رکن تے پاکستان دے موجودہ وزیر دفاع ني‏‏‏‏ں۔ وہ صوبہ خیبر پختونخوا دے وزیر اعلیٰ وی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا تعلق پاکستان تحریک انصاف تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ یکم جنوری 1950ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ خیبر پختونخوا دے وزیر زراعت وی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان تحریک انصاف وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے اوہ عوامی نیشنل پارٹی دے سینئر رہنما سن ۔
اس وقت اوہ عمران خان د‏‏ی کابینہ وچ وزیر دفاع د‏‏ی خدمات سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
پرویز خٹک نوشہرہ دے نواحی پنڈ مانہاں دتی شریف وچ پیدا ہوئے۔ ایچی سن کالج لاہور وچ تعلیم حاصل کيتی۔ گریجویشن گورڈن گالج راولپنڈی تو‏ں کيتی۔ پیپلز پارٹی دے سیاسی رکن دے طور اُتے وی کم کيت‏‏ا۔ ان دے تن بیٹے تے دو بیٹیاں ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں وڈا بیٹا دادا دا کاروبار سنبھال رھا اے جدو‏ں کہ باقی دونے بیٹے برطانیہ وچ تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
مئی 2013ء دے انتخابات دے بعد انھاں خیبرپختونخوا دا وزیراعلیٰ چنا گیا۔ انھاں 84 ووٹاں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔
حوالے
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تا 2023ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی صوبےآں دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:خیبر پختونخوا ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تا 2018ء گٹھ:خیبر پختونخوا صوبائی اسمبلی دے ارکان گٹھ:خیبر پختونخوا دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:ضلع نوشہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا ایچیسن کالج گٹھ:فضلا جامعہ پشاو‏ر گٹھ:گورڈن کالج (پاکستان) دے فضلا
مٹو پونگل
تأمل وچ، "مٹو" شبد دا مطلب بلد اے اتے پونگل دا ایہہ دن پشوآں دے جشن لئی اے، خاص طور 'تے بلد جو کساناں نوں اپنے کھیتاں وچ فصلاں اگاؤن وچ مدد کرن لئی سخت محنت کرکے اہم کردار نبھاؤندے ہن، اگلے دن، ۱۵ جنوری نوں پیندا اے۔. ایہہ تہوار سری لنکا دی نسلی تمل آبادی ولوں وی منایا جاندا اے۔
تہوار دا دن وی اکّ خاص موقع اے جدوں زمیندار؉  اتے کسان، امیر اتے غریب، بڈھے اتے نوجوان سارے ذات-پات اتے نسل دے بندوبست توں بناں اکّ-دوجے نال مل کے غذا کردے ہن۔ اس طرحاں ایہہ تہوار اکّ اجیہا موقع اے جدوں کھیتاں وچوں تازی فصل نوں غذا اتے مٹھائیاں دے روپ وچ نہ صرف بھائیچارے نال، سگوں جانوراں اتے پنچھیاں نال وی سانجھا کیتا جاندا اے۔ ایہہ موسم دی تبدیلی نوں وی درساؤندا اے۔
نام اتے دنتکتھا
مٹو پونگل دو تأمل شبداں توں بنیا اے؛ "مٹو"، جسدا مطلب اے 'بلد'، اتے "پونگل"، دا شبدی مطلب اے 'ابلے ہوئے چاول' (اکّ چول اتے دال پکوان) پر النکارک طور 'تے خوش حالی دا مطلب اے۔ پونگل دا تہوار "جنن شکتی اتے نوینیکرن" دے جشن نوں وی درساؤندا اے اتے مانسون دے موسم دے انت اتے چولاں (جھونے) دی فصل دی کٹائی توں بعد، تن دن جاں چار دناں لئی منایا جاندا اے۔
مٹو پونگل نال جڑی اکّ کہانی دے مطابق، دیوتا شو نے اپنا بلد نندی (شو دا پہاڑ اتے اس دا دروازہ) لوکاں نوں اپنا سندیش دین لئی سورگ توں دھرتی 'تے بھیجیا کہ اوہ ہر روز تیل دا اشنان کرن اتے مہینے وچ اکّ وار کھانا کھان۔. اس دی بجائے، نندی نے لوکاں نوں مہینے وچ اکّ وار تیل اشنان کرن اتے ہر روز کھان دی صلاح دتی۔ غذا نال متعلق اس صلاح توں شو ناراض ہو گیا اتے غصے وچ آ کے، نندی نوں دھرتی 'تے مستقل طور 'تے رہن لئی اتے کساناں نوں ہر روز کھان لئی لوڑیندی وادھو خوراکی فصلاں پیدا کرن وچ مدد کرن لئی بھجا دتا۔
جلیکٹو
right|thumb|250x250px|[[جلیکٹو - مٹو پونگل دے جشن دے حصے وجوں اکّ بلد سواری پنڈ دی کھیڈ]] جلیکٹو (بلّ گلے لگاؤنا) شروع وچ مٹو پونگل دے جشناں دی دوپہر جاں شام نوں منعقد اکّ بلد ٹیمنگ پنڈ دی کھیڈ سی۔ ایہہ کھیڈ تاملناڈو دے دکھنی حصے وچ، خاص کرکے مدرائی، تروچراپلی اتے تنجاور وچ مشہور سی۔ اس دن جیہناں بلداں دی دن-رات پوجا کیتی جاندی سی اتے چارے جاندے سن، اوہناں دے سنگاں نوں سکیاں جاں نوٹاں دے روپ وچ پیسیاں دے بنڈلاں نال بنھیا جاندا سی۔ نوجوان منڈیاں نے اجیہے بلداں دا پچھا کیتا، اوہناں نوں لتّ ماری اتے سنگ نال بنھے ہوئے پیسے واپس لے لئے۔ جے اوہ ناکام ہو گئے تاں بلد بھجّ گئے اتے اگلی سویر ہی دکھائی دتے۔ پر ایہہ کھیڈ دا اکّ حلقہ روپ سی جو ۵۰۰ سال پہلاں تاملناڈو دے زیادہ تر پنڈاں وچ دیکھیا گیا سی۔  ایہہ روایتی کھیڈ تاملناڈو وچ ہیرو حکمرانی دوران بدل گئی اکّ نقصان دہ بلد دا پچھا کرن والی کھیڈ توں ایہہ جلیکٹو دے موجودہ روپ وچ بدل گئی، جو کہ اکّ خونی بلد-کشتی کھیڈ اے جو ہن پورے تاملناڈو دے پنڈاں وچ مٹو پونگل مناؤن لئی ہندی اے۔. جلیکٹو، تاملناڈو دی اکّ پرانے کھیڈ دے روپ وچ، تاملناڈو وچ نیلگریس وچ کرکییور وکھے وڈا چٹاناں دیاں ستہاں 'تے کھوجیاں گئیاں 'بلد پچھا کرن والی کھیڈ' دیاں چٹاناں دیاں پینٹنگاں توں تأئید کیتی گئی اے، جو کہ ۲٬۰۰۰ عیسیٰ مشرق اتے ۱٬۵۰۰ عیسیٰ مشرق دے وچکار ہن
ہور دھرماں وچ سمانتاواں
ہندو موسمی تیوہاراں دے انعقاد وچ سمانتاواں 'تے مطالعہ، خاص طور 'تے دکھنی بھارت وچ، جیہناں نوں مشرق-تریخی کیہا جاندا اے، یورپ وچ عیسائی دھرم دے نال، ایہہ اشارہ دندا اے کہ اجہیاں سمانتاواں سنجوگ نہیں ہو سکدیاں۔ سردیاں دے سنکرانتی دوہاں پرمپراواں وچ سورج دے مکر راشی وچ داخلہ کرن دی تاریخ اے جو مکر سنکرانتی (اتراین مطلب اتری کھیتر وچ پرکاش دی واپسی) نال میل کھاندی اے، نویں سال دا پہلا دن ہندواں دے مطابق ماگھ مہینے نال شروع ہندا اے۔ تأمل کیلنڈر ایہہ ۲۱ دسمبر متعلق عیسائی تاریخ نال میل کھاندا اے اتے اس نوں بکری دا چنہ کیہا جاندا اے، جدوں کہ ہندو کیلنڈر دے مطابق مدھ جنوری وچ اجیہا ہندا اے۔ مکر سنکرانتی ہندواں وچ تن دناں لئی منائی جاندی اے، مٹو پونگل (پشوآں دا تہوار) دے نال سورج دے مکر راشی وچ داخل ہون توں اگلے دن منایا جاندا اے۔ (تہوار دیاں تاریخاں وچ تھوڑا جیہا تغیر اے، سال در سال وکھ-وکھ ہندی اے، پر مکر سنکرانتی نوں مناؤن دا سار ہندواں وچ اکو جیہا اے)۔ مٹو پونگل دے دوران ہندواں ولوں پشوآں دی پوجا ۱۷ جنوری نوں روم وچ سینٹ اینتھنی دن وجوں منعقد کیتھولک تقریب دے نال اکّ شاندار برابری اے، جدوں پشوآں (گاں، گھوڑے، بکریاں، کھوتے اتے ہور) نوں اسیس دتی جاندی اے۔ ولسن نے روپک روپ وچ اکّ برابری دتی اے:
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
تیمبا شیری
۲۰۱۵ وچ اکّ انٹرویو وچ اسنے نوٹ کیتا کہ اسنے ۲۰۱۵ دے نیپال دے بھوچال دے نتیجے وجوں دوست، آلہ اتے گھر گوا دتے سن۔
باہری لنک
گٹھ:جم ۱۹۸۵ گٹھ:زندہ لوک گٹھ:دوکھلا ضلعے دے لوک گٹھ:جم 1985
منگلور داسرا
thumb|297x297px|شاردا، مکھ دیوتا نے دسرا دوران شری گوکرناتھیشور مندر وچ پوجا کیتی منگلور داسرا ( تلو: مارنیمی، کونکنی: منامی ), آچاریہ مٹھ ولوں منعقد بھارتی شہر مینگلور وچ اکّ تہوار اے]]۔ اس نوں نوراتری تہوار، وجیادشمی وی کیہا جاندا اے۔ ٹائیگر ڈانس، شیر ڈانس اتے رچھّ دا ناچ مکھ آکرشن ہن۔ اس موقعے ۱۰ دناں لئی شہر نوں روشنیاں نال سجایا گیا اے۔ thumb|303x303px|گنگاوتھرانا، کدرولی لوک اپنے گھراں اتے کاروباراں، دوکاناں، ہوٹلاں آدی نوں سجاؤندے ہن۔ منگلور دیاں زیادہ تر سڑکاں جویں کہ ایمجی روڈ، کیئیس راؤ روڈ، کارسٹریٹ، جیئیچئیس روڈ نوں جلوس لئی لائیٹاں اتے الیکٹرک لینٹراں نال سجایا گیا اے۔ رنگین اتے چمک دار؉  لائیٹاں نال سجائی منگلور سٹی کارپوریشن دی عمارت دا چتر شاندار نظارہ بناؤندا اے۔
۲۰۱۲ وچ سو سالا سلانہ تقریب نوراتری تہوار دوران کھچّ دا مرکز رہا۔ نوراتری اتے شوراتری دو وڈے تہوار ہن جو گوکرنناتھیشور مندر وچ منائے جاندے ہن۔ بی.آر.کرکیرا ولوں منگل دسرے دی شروعات کیتی گئی۔
وڈا جلوس
ایہہ جلوس وجے دشمی دی شام نوں کدرولی شری گوکرنناتھیشور مندر توں شروع ہندا اے اتے اگلے دن سویرے مندر کمپلیکس دے اندر پشکرنی تلاب وچ مورتیاں دے وسرجن دے نال اسے تھاں 'تے سماپت ہووےگا۔ مہاگنپتی اتے شاردا دے نال ' نودرگاں ' دیاں مورتیاں نوں جلوس وچ لجایا جاندا اے، پھلاں، سجاوٹی چھتریاں، جھانکی، بینڈ، چیندے اتے روائتی ناچ، لوک ناچ، یکشگان دے پاتر، ڈلو کنیتھا، گومبے (گڈیاں)، پلینالیکے (ہلیشالا)۔ ) اتے ہور روایتی کلا دے روپ۔ ایہہ جلوس کدرولی، مناگڈا، لیڈیہلّ، لالباگ، کیئیس راؤ روڈ، ہمپنکٹا، کار سٹریٹ اتے الاکے سمیت شہر دیاں مکھ سڑکاں توں لنگھیا۔
ہور ٹکانے
حالانکہ منگلور داسرا دا مڈھلا تھاں کدرولی شری گوکرناتھیشور مندر اے، منگلور داسرا نوں منگلادیوی، شری وینکٹرامنا مندر، شری جودومٹّ آدی ورگے مندراں ولوں منعقد جشناں / پروگراماںں دے گروہ وجوں وی جانیا جا سکدا اے۔ اتھے وکھ-وکھ شاردا پوجا کمیٹیاں ہن جو شاردا پوجا دا انعقاد کردیاں ہن۔ ایہناں وچوں کجھ ہن سروجنکا شری شاردا پوجا مہوتسو آچاریہ مٹھ، برہما تعلیم پربودھنی شری شاردا پوجا مہوتسو جودومٹّ، رتھابیڑی بالاکارا شاردا مہوتسو گوکرنا مٹھ، ٹینک کالونی شاردا مہوتسو، ویٹیروڈ بلکارا ورندا، شری شاردا ڈون یواکیرین آدی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار
۱۹۸۹ توں بین الاقوامی تعلقات
۱۹۸۹ تو‏ں بین الاقوامی تعلقات سرد جنگ دے خاتمے دے بعد تو‏ں عالمی امور دے اہ‏م رجحانات دا احاطہ کردے نيں۔
رجحانات
اکیہويں صدی نو‏‏ں ودھدی ہوئی اقتصادی عالمگیریت تے انضمام دے ذریعے نشان زد کيتا گیا اے، جس دے نتیجے وچ آپس وچ جڑی ہوئی معیشتاں دے لئی خطرہ ودھ گیا اے، جس د‏‏ی مثال ۲۰۰۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تے ۲۰۱۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل د‏‏ی عظیم کساد بازاری تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ اس دور وچ موبائل فون تے انٹرنیٹ دے نال رابطے د‏‏ی توسیع وی دیکھی گئی اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کاروبار، سیاست وچ بنیادی سماجی تبدیلیاں آئیاں نيں تے ایہ کہ کس طرح افراد مشترکہ مفادات دے نال نیٹ ورک کردے نيں تے معلومات حاصل کردے نيں۔ thumb| چین ۱۹۸۹ دے بعد تیزی تو‏ں شہری ہويا تے دوسری سب تو‏ں وڈی معیشت وچ وادھا ہويا (شنگھائی د‏‏ی تصویر وچ )۔ ودھدی ہوئی آبادی تے صنعت کاری د‏‏ی وجہ تو‏ں وسائل دے لئی دنیا بھر وچ مقابلہ ودھ گیا اے، خاص طور اُتے ہندوستان، چین تے برازیل وچ ۔ ودھدی ہوئی طلب ماحولیا‏ت‏ی انحطاط تے گلوبل وارمنگ وچ وادھا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
کچھ جوہری ہتھیاراں تو‏ں لیس ریاستاں د‏‏ی شمالی کوریا نو‏‏ں اپنے جوہری ہتھیاراں تو‏ں دستبردار ہونے تے ایران نو‏‏ں جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری تو‏ں روکنے د‏‏ی کوششاں دے سلسلے وچ بین الاقوامی کشیدگی وچ وادھا ہويا سی۔
۲۰۲۰ وچ ، COVID-19 وبائی بیماری ۱۹۱۹ دے بعد پہلی وبا بن گئی جس نے عالمی تجارت وچ کافی حد تک خلل ڈالیا تے عالمی معیشت وچ کساد بازاری پیدا کيتی۔