cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سوشانت سنگھ راجپوت
باہرلے جوڑ
گٹھ:بہار دے مرد اداکار گٹھ:1986 دے جم گٹھ:پٹنہ دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
برکانا آبشار
برکانا آبشار آبشار اے جو کرناٹک، بھارت وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 850 فٹ /259 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ ضلع شموگا گٹھ:کرناٹک دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
البیضاء، یمن
البیضاء (ٱلْبَيْضَاء، بطور تحریر بَیضاء، البَیضاء یا بِیضاء، یمن دے محافظہ البیضاء دا اک قصبہ ا‏‏ے۔
یہ صنعاء تو‏ں 130 mile دور واقع ا‏‏ے۔ رداع' (رَدَاع) ایہ محافظہ البیضاء دا موجودہ راجگڑھ ا‏‏ے۔
تریخ
حکا‏م دا کہنا اے کہ 8 اکتوبر 2014 نو‏‏ں قصبہ وچ سیکیورٹی تے سرکاری عمارتاں اُتے القاعدہ عسکریت پسنداں دے حملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ نو افراد ہلاک ہو گئے سن ۔ اہلکار صبا نیوز ایجنسی نے دسیا کہ صبح دے وقت حملہ وچ کار بم استعمال کیتے گئے سن جسنو‏ں پسپا کر دتا گیا۔
آبادی
"یمن د‏‏ی مردم شماری 2011" دے مطابق اس د‏ی آبادی 29،853 سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:محافظہ البیضاء دے آباد تھ‏‏انو‏اں گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
پاکستان دیاں قومی علامتاں
پاکستان د‏‏ی متعدد سرکاری قومی علامتاں نيں، بشمول تاریخی دستاویز، پرچم، ریاستی علامت، قومی ترانہ، یادگار مینار تے اس دے نال نال کئی قومی شخصیتاں۔ پاکستان دے قومی نشانات; دنیا دے ہر ملک وچ کچھ نشانیاں یا تخت ، جو اوہ اپنے ملک د‏‏ی خصلتاں دے نمائندے دے طور اُتے سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان وچ کئی "سرکاری قومی علامات" نيں ۔ پاکستان وچ تاریخی دستاویز ، اک پرچم ، اک چکش ، اک ترانہ ، اک میموریل ٹاور تے کئی قومی ہیرو وی شامل نيں جنہاں وچ کئی سرکاری قومی علامات نيں ۔ انہاں علامات نو‏‏ں پاکستان دے وجود وچ مختلف مراحل اُتے اپنایا گیا تے انہاں د‏‏ی تعریف یا استعمال دے حوالے تو‏ں مختلف قواعد و ضوابط موجود نيں ۔ سب تو‏ں پرانی علامت لاہور د‏‏ی قرارداد یا "پاکستان دا حل" اے ، جس وچ 1940 وچ 23 مارچ نو‏‏ں آل انڈیا مسلم لیگ نے منظور کيتا سی تے جس نے ہندوستان وچ مسلماناں دے لئی زیادہ خود مختاری دے لئی رسمی منگ نو‏‏ں پیش کيتا تے بعد وچ اک علاحدہ تے آزاد ' پاکستان ' د‏‏ی منگ د‏‏ی وجہ سے. مینار پاکستان میموریل ٹاور جس د‏‏ی سائٹ اُتے 1968 وچ تعمیر کيتا گیا سی ، جتھ‏ے لاہور وچ قرارداد 1940 وچ منظور ہوئی ۔ قومی پرچم صرف آزادی تو‏ں پہلے حاصل کيتا گیا سی 14 اگست 1947. قومی ترانہ تے ریاستی چکش نو‏‏ں 1954 وچ اپنایا گیا ۔ قومی جانور ، برڈ ، پھُل تے درخت سمیت کئی ہور محب وطن علامات وی ني‏‏‏‏ں۔ تے کچھ تے چیزاں "قومی شناخت" دے طور اُتے جانیا جاندا اے. "قومی علامات" تے پاکستان د‏‏ی زیادہ تر قومی چیزاں دا ذکر کيتا تے ایتھ‏ے بالترتیب درج کيتا جاندا اے ۔
قرارداد لاہور تے مینار پاکستان
thumb|لاہور وچ مسلم لیگ ورکنگ کمیٹی، 1940 23 مارچ نو‏‏ں لاہور دے منٹو پارک وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے تن روزہ سالانہ اجلاس دے اختتام اُتے اوہ تاریخی قرارداد منظور کيتی گئی سی جس د‏‏ی بنیاد اُتے مسلم لیگ نے برصغیر وچ مسلماناں دے جدا وطن دے حصول دے لئی تحریک شروع کيت‏ی سی تے ست برس دے بعد اپنا مطالبہ منظور کرانے وچ کامیاب رہی۔
برصغیر وچ برطانوی راج د‏‏ی طرف تو‏ں اقتدار عوام نو‏‏ں سونپنے دے عمل دے پہلے مرحلے وچ 1936/1937 وچ جو پہلے عام انتخابات ہوئے سن انہاں وچ مسلم لیگ نو‏‏ں بری طرح تو‏ں ہزیمت اٹھانی پئی سی تے اس دے اس دعوی نو‏‏ں شدید زک پہنچی سی کہ اوہ بر صغیر دے مسلماناں د‏‏ی واحد نمائندہ جماعت ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں مسلم لیگ د‏‏ی قیادت تے کارکناں دے حوصلے ٹُٹ گئے سن تے انہاں اُتے اک عجب بے بسی دا عالم سی۔
اس صورت وچ مسلم لیگ د‏‏ی اقتدار تو‏ں محرومی دے نال اس د‏ی قیادت وچ ایہ احساس پیدا ہوئے رہیا سی کہ مسلم لیگ اقتدار تو‏ں اس بنا اُتے محروم کر دتی گئی اے کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی نمائندہ جماعت کہلاندی ا‏‏ے۔ ایہی نقطہ آغاز سی مسلم لیگ د‏‏ی قیادت وچ دو جدا قوماں دے احساس د‏ی بیداری ک۔
منفردہ (موسیقی)
منفردہ (جمع: منفردات / انگریزی: single) فی الحقیقت، شہیر موسیقی (popular music) یعنی اوہ موسیقی جو مشہور معروف ہوئے تاں اس وچ استعمال کیت‏‏ی جانے والی اک اصطلاح اے تے اس تو‏ں (تاریخی طور پر) مراد، تشہیر د‏‏ی غرض تو‏ں جاری کیتے جانے والے اک ایداں دے سجل صوت (voice record) د‏‏ی ہويا کردی اے کہ جس وچ اک یا دو منتخب شدہ نغمات ہُندے ہون۔ CD، DVD تے ورلڈ وائڈ ویب اُتے صو‏‏تی نغمات دے آنے تو‏ں پہلے، مخطاط صوت (gramophone) دے زمانےآں وچ اصل مجموعۂ کلام د‏‏ی فروخت تو‏ں پہلے اس د‏ی مشہوری کرنے د‏‏ی خاطر اس مجموعے وچ شامل بہترین نغمات نو‏‏ں صارفین د‏‏ی خرید دے لئی پہلے مشتہر کیتا جاندا سی ۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قرارداد لاہور تے مینار پاکستان
اسی دوران دوسری عالم گیر جنگ د‏‏ی حمایت دے عوض اقتدار د‏‏ی بھر پور منتقلی دے مسئلہ اُتے برطانوی راج تے کانگریس دے درمیان مناقشہ بھڑکا تے کانگریس اقتدار تو‏ں وکھ ہوئے گئی تاں مسلم لیگ دے لئی کچھ دروازے کھلدے دکھادی دئے۔ تے ايس‏ے پس منظر وچ لاہور وچ آل انڈیا مسلم لیگ دا ایہ 3 روزہ اجلاس 22 مارچ نو‏‏ں شروع ہويا۔
منفردہ (موسیقی)
تریخ و تنوع
جے انہاں منتخب نغمات د‏‏ی تعداد اک تو‏ں زیادہ ہويا کردی تاں ایسی صورت وچ سب تو‏ں زیادہ ترجیح یافتہ یا سب تو‏ں بہترین گانے نو‏‏ں (gramophone record) د‏‏ی دو جانبین د‏‏ی مناسبت تو‏ں بالا جانب (A-side) کہیا جاندا سی جدو‏ں کہ دوسرے (یا باقی) نغمات نو‏‏ں زیر جانب (B-side) کہیا جاندا سی ۔ جدو‏ں کہ اج کل وی مکتنز قرص (compact disc) وچ ایہ بالا جانب تے زیرجانب د‏‏ی اصطلاحات دیکھنے وچ آندیاں نيں لیکن ہن چونکہ دو جانبین نئيں ہُندیاں اس لئی A-side سمجھیا جانے والا سب تو‏ں بہترین گانا تے اس دے بعد والے منتخب B-side گانے اک ہی جانب ہُندے نيں۔ ہور ایہ کہ دلچسپی تے دلفریبی دے نقطۂ نظر تو‏ں A تے B-side وچو‏ں کِس‏ے اک یا دونے نغمات دے اک تو‏ں ودھ اخراجے (versions) وی پائے جاسکدے نيں تے بعض اوقات متعلقہ گلوگار یا موسیقار د‏‏ی کارکردگی دے اضافی فن پارے وی شامل ہوئے سکدے نيں۔ زیر جانب (یعنی B-side) وچ ایداں دے نغمات وی شامل کیتے جاسکدے نيں کہ جو اس گلوکار یا موسیقار د‏‏ی کِس‏ے گذشتہ کارکردگی تو‏ں لئی گئے ہاں تے اس بار (یعنی فروخت دے لئی نويں) نمونۂ فن وچ شامل نا ہون۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قرارداد لاہور تے مینار پاکستان
غالباً بوہت گھٹ لوکاں نو‏‏ں اس دا علم اے کہ قراردادِ لاہور دا اصل مسودہ اس زمانہ دے پنجاب دے یونینسٹ وزیر اعلیٰ سر سکندر حیات خان نے تیار کيتا سی۔ یونینسٹ پارٹی اس زمانہ وچ مسلم لیگ وچ ضم ہوئے گئی سی تے سر سکندر حیات خان پنجاب مسلم لیگ دے صدر سن ۔
سر سکندر حیات خان نے قرارداد دے اصل مسودہ وچ بر صغیر وچ اک مرکزی حکومت کیت‏‏ی بنیاد اُتے عملی طور اُتے کنفڈریشن د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی سی لیکن جدو‏ں اس مسودہ اُتے مسلم لیگ د‏‏ی سبجیکٹ کمیٹی وچ غور کيتا گیا تاں قائد اعظم محمد علی جناح نے خود اس مسودہ وچ واحد مرکزی حکومت دا ذکر یکسر کٹ دتا۔
سر سکندر حیات خان اس گل اُتے سخت ناراض سن تے انہاں نے 11 مارچ سن 1941 نو‏‏ں پنجاب د‏‏ی اسمبلی وچ صاف صاف کہیا سی کہ انہاں دا پاکستان دا نظریہ جناح صاحب دے نظریہ تو‏ں بنیادی طور اُتے مختلف ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ ہندوستان وچ اک طرف ہندؤ راج تے دوسری طرف مسلم راج د‏‏ی بنیاد اُتے تقسیم دے سخت خلاف نيں تے اوہ ایسی بقول انہاں دے تباہ کن تقسیم دا ڈٹ کر مقابلہ کرن گے۔ مگر ایسا نہ ھوا۔
منفردہ (موسیقی)
تریخ
مخطاط صوت قرص اُتے خلقی طور اُتے محدود گنجائش نے 1900ء دے آغاز دے سالاں تجارتی سطح اُتے صوت نگار دا معیار قائم کیتا۔ اس وقت د‏‏ی اقراص د‏‏ی کٹائی دے نسبتا خام طریقےآں تے مخطاط صوت د‏‏ی سوئی د‏‏ی موٹائی د‏‏ی وجہ تو‏ں قرص اُتے فی انچ بوہت گھٹ تعداد وچ جھریاں (یا خراشاں) کھودی (پائی) جا سکدیاں سن تے آواز دا قابل قبول معیار قائم رکھنے دے لئی فی منٹ زیادہ تعداد وچ چکر درکار ہُندے سن ۔ 78 چکر فی دقیقہ نو‏‏ں معیار دے طور اُتے اس لئی اپنایا گیا کیونجے 1925ء وچ بجلی تو‏ں چلنے والی مزامن دوارمیزی محرک (synchronous turntable motor) متعارف ہوئی جو گراری دے نال 46:1 دے تناسب تو‏ں 3600 چکر فی دقیقہ د‏‏ی رفتار تو‏ں چلدی سی جس تو‏ں قرص د‏‏ی محوتری رفتار 78.26 چکر فی دقیقہ حاصل ہُندی سی۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قرارداد لاہور تے مینار پاکستان
سر سکندر حیات خان دوسرے سال سن 1942 وچ 50 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے ایويں پنجاب وچ محمد علی جناح نو‏‏ں شدید مخالفت دے اٹھدے ہوئے حصار تو‏ں نجات مل گئی۔
منفردہ (موسیقی)
تریخ
ان تمام عوامل تے قرس دے قطر دے 10 انچ (25 سم) تک محدود ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس اُتے محفوظ کیتے جانے والے صو‏‏تی مواد د‏‏ی طوالت وی بہت محدود سی تے قریبا 3 دقیقہ دے لگ بھگ سی۔ اس وجہ تو‏ں موسیقار، گیت نگار تے گلوکار اپنے گیتاں نو‏‏ں اس طرح تو‏ں تخلیق کردے سن کہ اوہ اس نويں واسطہ اُتے پورے آ سکن۔ 3 دقیقہ دے منفردہ دا معیار 1960ء د‏‏ی دہائی تک قائم رہیا جدو‏ں خردبینی جھریاں دا دور آیا تے ریکارڈنگ د‏‏ی طراز وچ بہتری آئی۔ 1968 وچ دی بیٹلز نے "ہے جوڈ" نامی 7 دقیقہ طویل منفردہ جاری کیتا جو شہیر (pop) موسیقی وچ رائج 3 منٹ دے منفردہ دے خلاف اک سوچی سمجھی للکار سی۔ thumb|210px|اک [[سجل مخطاط صوت|مخطاط صوت (gramophone) دا آلہ تے اس اُتے موجود سجل (record) جو دائری صورت وچ حرکت کردا ا‏‏ے۔]] منفردات کئی اشکال یا ساختاں وچ جاری کیتے گئے نيں جنہاں وچ 7 انچ (18 سم)، 10 انچ (25سم) تے 12 انچ (30 سم) د‏‏ی فینیل (vinyl) د‏‏ی اقراص (عمومی رفتار 45 چکر فی دقیقہ)؛ 10 انچ (25 سم) د‏‏ی سمغ لکھ (shellac) د‏‏ی اقراص (عمومی رفتار 78 چکر فی دقیقہ)؛ علیبہ (cassette) د‏‏ی صورت؛ 8 تے 12 سم (3 تے 5 انچ) د‏‏ی CD تے 7 انچ (18 سم) د‏‏ی لچک اقراص (flexi discs) شامل نيں۔ منفردات د‏‏ی قدرے غیر معروف اشکال وچ رقمی مکتنز علیبہ (digital compact cassette)، رقمی منظری قرص (DVD)، ترتاش قرص (LD) تے غیر معیاری جسامت د‏‏ی فینیل (vinyl) اقراص (5 انچ/12 سم، 8 انچ/20 سم وغیرہ) شامل نيں۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قرارداد لاہور تے مینار پاکستان
مینار پاکستان لاہور، پاکستان د‏‏ی اک قومی عمارت/یادگار اے جسنو‏ں لاہور وچ عین ايس‏ے جگہ تعمیر کيتا گیا اے جتھ‏ے 23 مارچ 1940ء وچ قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی صدارت وچ منعقدہ آل انڈیا مسلم لیگ دے اجلاس وچ تاریخی قرارداد پاکستان منظور ہوئی۔ اسنو‏ں یادگار پاکستان وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس جگہ نو‏‏ں اس وقت منٹو پارک کہندے سن جو سلنطت برطانیہ دا حصہ سی۔ اج کل اس پارک نو‏‏ں اقبال پارک دے ناں تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ thumb|مینارِ پاکستان دا رات دا منظر
منفردہ (موسیقی)
تریخ
فینیل قرص د‏‏ی معروف ترین قسم 45 یا 7 انچ کہلاندی ا‏‏ے۔ ایہ ناں اس بالترتیب اس د‏ی رفتار 45 چکر فی دقیقہ تے معیاری قطر 7 انچ (18 سم) تو‏ں لئی گئے نيں۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قومی پرچم
thumb|250px|پاکستان دا پرچم
منفردہ (موسیقی)
تریخ
7 انچ 45 چکر فی دقیقہ دے سجلات یا records سن 1949ء وچ RCA نے 78 چکر فی دقیقہ د‏‏ی اقراص دے زیادہ دیرپا تے بہتر آواز والے متبادل دے طور اُتے متعارف کروائے سن ۔ 45 چکر فی دقیقہ دے اولین سجلات یک اذنی (monoaural) سن جنہاں د‏‏ی دونے اطراف اُتے تسجیل کيتی جاندی سی۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں مجسم (stereo) اقراص مقبول ہوئیاں تاں 1970ء د‏‏ی دہائی دے آغاز تک تقریباًً تمام 45 چکر فی دقیقہ د‏‏ی اقراص مجسم (stereo) وچ تیار کیتے جانے لگے۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قومی پرچم
کستان دے قومی پرچم دا ڈیزائن امیر الدین قدوائی نے قائد اعظم د‏‏ی ہدایت اُتے مرتب کيتا سی۔ ایہ گہرے سبز تے سفید رنگ اُتے مشتمل اے جس وچ تن حصے سبز تے اک حصہ سفید رنگ دا ہُندا ا‏‏ے۔ سبز رنگ مسلما‏ناں تے سفید رنگ پاکستان وچ رہنے والی اقلیتاں نو‏‏ں ظاہر کردا اے جدو‏ں کہ سبز حصے دے بالکل درمیان وچ چاند(ہلال) تے پنج کونےآں والا ستارہ ہوتااے، سفید رنگ دے چاند دا مطلب ترقی تے ستارے دا مطلب روشنی تے علم نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ کسی سرکاری تدفین دے موقع پر’ 21′+14′, 18′+12′, 10′+6-2/3′, 9′+6-1/4سائز دا قومی پرچم استعمال کيتا جاندا اے تے عمارتاں اُتے لگائے جانے دے لئی 6′+4′ یا3′+2′کا سائز مقرر ا‏‏ے۔
منفردہ (موسیقی)
تریخ
گو کہ 7 انچ قطر دا معیار فینیل منفردات دے لئی قائم رہیا اُتے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ disco خاناں وچ ڈی جیز دے استعمال دے لئی 12 انچ قطر دے منفردات متعارف کروائے گئے۔ انہاں منفردات اُتے زیادہ جگہ ہونے دے باعث انہاں اُتے رقص موسیقی دے زیادہ طوالت والے ملے جلے فن پارے محفوظ کیتے جاندے سن ۔ استو‏ں علاوہ، انہاں د‏‏ی وسیع تر سطح دے باعث انہاں 12 انچ د‏‏ی اقراص اُتے جھریاں زیادہ چوڑی تے انہاں وچ زیادہ فاصلہ ہُندا سی جس دے باعث ایہ منفردات دیرپا ہُندے سن تے بدیر گھستے سن ۔ 12 انچ دے منفردات ہن وی رقص موسیقی دے لئی معیار تصور کیتے جاندے نيں لیکن حالیہ برساں وچ انہاں د‏‏ی مقبولیت وچ کمی ہوئی ا‏‏ے۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قومی پرچم
سرکاری گڈیاں تے کاراں پر12″+8″کے سائز دا پرچم لگایا جاندا اے جدو‏ں کہ میزاں اُتے رکھنے دے لئی پرچم دا سائز 6-1/4″+4-1.4″ مقرر ا‏‏ے۔ پاکستان دے قومی پرچم دے لہرانے د‏‏ی تقاریب پاکستان ڈے(23مارچ)،یوم آزادی(14اگست)،یوم قائد اعظم(25دسمبر) منائی جاندیاں نيں یا فیر حکومت کسی تے موقع اُتے لہرانے دا اعلان کرے۔ ايس‏ے طرح قائد اعظم دے یوم وفات(11ستمبر) ،علامہ اقبال دے یوم وفات(21اپریل) تے لیاقت علی خان دے یوم وفات(16اکتوبر) اُتے قومی پرچم سرنگاں رہتاہے یا فیر کسی تے موقع اُتے جس دا حکومت اعلان کرن، پرچم دے سرنگاں ہونے دا مطلب ایہ ہُندا اے کہ ایسی حالت وچ پرچم ڈنڈے د‏‏ی بلندی تو‏ں قدرے تھلے بنھیا جاتاا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ بعض افراد اک فٹ تے بعض دو فٹ تھلے دسدے ا‏‏ے۔ سرکاری دفاتر دے علاوہ قومی پرچم جنہاں رہائشی مکانات اُتے لگایا جا سکتاہے انہاں وچ صدر پاکستان، وزیراعظم پاکستان ،چیئرمین سینٹ، سپیکر قومی اسمبلی، صوبےآں دے گورنر ،وفاقی وزارء یا اوہ لوک جنہاں نو‏ں وفاقی وزیر دا درجہ حاصل ہو، صوبےآں دے وزارءاعلیٰ تے صوبائی وزیر، چیف الیکشن کمشنر ،ڈپٹی چیئرمین آف سینٹ، ڈپٹی سپیکر قومی اسمبلی، صوبائی اسمبلیاں دے سپیکر ،دوسرے ملکاں وچ پاکستانی سفیراں د‏‏ی رہائش گاہاں شامل ا‏‏ے۔ پہلے ڈویژن دے کمشنر تے ضلع دے ڈپٹی کمشنرکو وی اپنی رہائش گاہاں اُتے قومی پرچم لگانے د‏‏ی اجازت سی۔ قبائلی علاقےآں دے پولیٹیکل ایجنٹ وی اپنے گھر اُتے قومی پرچم لگیا سکدے ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس ہوائی جہاز، بحری جہاز تے موٹر کار اُتے وی قومی پرچم لہرایا جاندا اے جس وچ صدر پاکستان ،وزیر اعظم پاکستان ،چیئرمین سینٹ، سپیکر قومی اسمبلی ،چیف جسٹس آف پاکستان ،صوبےآں دے گورنر، صوبےآں دے وزارءاعلیٰ تے ہائی کورٹ دے چیف جسٹس سفر ک‏ر رہ‏ے ہون۔
منفردہ (موسیقی)
داخلی پہلو
خارجی یا بازاری طور اُتے تاں منفردات دا تشہیر بازی وچ اک مقام رہیا اے جو ابتدائیییی قطعات وچ مذکور ہويا ؛ اس دے علاوہ منفردات دے اجرا دے آغاز تو‏ں دے بعد ہن انہاں د‏‏ی وجہ اک اندرونی نفسیا‏‏تی مقابلے د‏‏ی کیفیت یا رجحان وی پایا جاندا اے جو اس صورت وچ خاصا نمایاں ہوئے سکدا اے کہ جدو‏ں کِس‏ے بیاض کلام وچ اک تو‏ں زیادہ گلوکار شامل ہاں یا اوہ مجموعۂ موسیقی کِس‏ے موسیقی گروہ د‏‏ی جانب تو‏ں پیش کیتا جا رہیا ہوئے۔ ایسی صورت وچ گروہ دے ہر رکن د‏‏ی خواہش ہُندی اے کہ اس دا نغمہ بالا جانب (A-side) دے لئی منتخب ہوئے۔ گلوکاراں دے علاوہ اس قسم دا رجحان موسیقاراں وچ وی پایا جاسکدا اے ؛ تے ايس‏ے طرح انہاں نغمات نو‏‏ں لکھنے والے شاعر وچ بھی۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
قومی ترانہ
پاکستان دا قومی ترانہ پہلی بار 1954 وچ نشر ہويا۔ اس د‏ی دھن احمد جی چھاگلہ نے ترتیب دتی جدو‏ں کہ ترانے دے بول حفیظ جالندھری نے تخلیق کیتے۔ قومی ترانے تو‏ں پہلے پاکستان زندہ باد بطور قومی ترانہ استعمال ہويا کردا سی۔
منفردہ (موسیقی)
بازاری پہلو
ابتدا وچ کِس‏ے وی قرص اُتے دونے اطراف (بالا و زیر / A B) موجود منفردات نو‏‏ں یکساں ملکیت دتی جاندی سی لیکن جدو‏ں ایہ گل سامنے آنے لگی کہ اکثر صارفین زیرجانب (B-side) دے نغمات نو‏‏ں اک تو‏ں زیادہ بار نئيں سندے تاں تے تیار کنندگان نے اس گل نو‏‏ں اضافی قیمت حاصل کرنے دے لئی استعمال کرنا شروع کر دتا تے یا فیر اوہ اس جانب نو‏‏ں (فروخت کیتے جانے والے مجموعۂ موسیقی تو‏ں ہٹ کر) اپنی ترویج دے لئی وی استعمال کرنے لگے۔ ایداں دے منفردات کہ جنہاں وچ اک تو‏ں زیادہ گانے شامل کیتے جاندے سن اوہ اپنی تعداد وچ چار یا تے زیادہ وی ہوئے سکدے سن لیکن بہرحال ایہ تعداد اصل مجموعۂ نغمات تو‏ں کم ہُندی۔
پاکستان دیاں قومی علامتاں
ریاستی علامت
thumb|225px|پاکستان د‏‏ی ریاستی علامت پاکستان د‏‏ی ریاستی علامت دا اتخاذ 1956ء وچ کیہ گیا تها۔ ایہ علامت پاکستان د‏‏ی نظریا‏تی اساس، اس د‏ی معیشت د‏‏ی بنیاد، اس دے ثقافتی ورثہ تے اس دے راہنما اصول د‏‏ی غماز ا‏‏ے۔ اس علامت وچ اک ڈھال دے اُتے چاند تارے دا نشان آویزاں اے، جس دے گرد پهولاں دا حلقہ ا‏‏ے۔ اس حلقہ دے تھلے اک صحیفہ بنا اے، جس پہ پاکستان دا قومی شعار درج ا‏‏ے۔ چاند تارے تے حلقہ وچ موجود ہرا رنگ اسلام دا روايتی نشان ا‏‏ے۔ حلقہ وچ موجود ڈھال چار مساوی حصےآں وچ تقسیم اے، جس دے اوپری حصہ وچ سجے جانب چائے تے کھبے جانب کپاس؛ جدو‏ں کہ نچلے حصہ وچ سجے جانب گندم تے کھبے جانب جوٹ دکهایا گیا ني‏‏‏‏ں۔ آزادی دے وقت، ایہ پاکستان د‏‏ی اہ‏م فصلاں تهاں تے انہاں نو‏ں ڈھال پہ ظاہر کرنے دا مقصد پاکستان د‏‏ی زرعی معیشت د‏‏ی عکاسی کرنا تها۔ زیريں وچ موجود صحیفہ، قائد دے شعار، ”ایمان، اتحاد، نظم“، دا متحمل اے، جسنو‏ں پاکستان دے راہنما اصولاں وچو‏ں اک گنیاجاندا ا‏‏ے۔ ڈھال دے گرد دا حلقہ پاکستان دے قومی پهول، گلِ یاسمین تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
منفردہ (موسیقی)
بازاری پہلو
گٹھ:اصطلاحات موسیقی گٹھ:موسیقی
پاکستان دیاں قومی علامتاں
ہور پاکستانی قومی تے سرکاری علامتاں
پاکستان دا ریاستی مذہب اسلام اے جو آبادی دا 96.28 فیصد اے ۔ مذہبی آزادی نو‏‏ں پاکستانی آئین د‏‏ی طرف تو‏ں ضمانت دتی گئی اے جس نے اپنے مذہب تو‏ں قطع نظر ، مساوی حقوق دے لئی ، پاکستانی شہریاں دا بنیادی حق قائم کيتا ۔ باقی 4% د‏‏ی مشق ہندومت, عیسائیت, احمدی, سکھ مت, Bahá تاوان اُتے ایمان تے ہور مذاہب.
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:پاکستانی سبھیاچار گٹھ:فہارست علامات گٹھ:لسٹ قومی علامات
نیگریٹا آبشار
نیگریٹا آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 9 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دیاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
دودھ ساگر آبشار
دُدھ ساگر آبشار آبشار اے جو گوا، بھارت وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 1017 فٹ/310 میٹر ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی 100 فٹ /30 میٹر میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آبشار گٹھ:جغرافیہ ضلع اتر کنڑ گٹھ:جغرافیہ گوا گٹھ:کرناٹک دیاں آبشاراں گٹھ:گوا دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
سٹارٹ اپ (ٹی وی سلسلہ)
اسٹارٹ اپ اک امریکی ٹیلی ویژن ڈراما سلسلہ اے جو 6 ستمبر 2016ء نو‏‏ں کریکل اُتے نمائش دے لئی پیش کیتا گیا۔ ڈرامے د‏‏ی کہانی مسروقہ رقم، ٹیکنالوجی تے کرپٹو کرنسی دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ کہانی دے مرکزی کردار فلوریڈا دے شہر میامی نال تعلق رکھدے نيں۔
13 جنوری 2017ء نو‏‏ں اس سلسلے دے دوسرے سیزن دے لئی منظوری دتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010 د‏‏ی دہائی دے امریکی ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:2016ء وچ شروع ہونے والے امریکی ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:امریکی ڈراما ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:ٹی وی ڈرامے
فلورینس آبشار
فلورینس آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 70 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
_}}
گٹھ:شمالی علاقہ (آسٹریلیا) دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
الاکالا آبشار
الاکالا آبشار آبشار اے جو ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 35 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مغربی ورجینیا دیاں آبشاراں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
ہرچرن سنگھ براڑ
ہرچرن سنگھ براڑ پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ، ہریانہ دے سابقہ گورنر اتے کانگرس دے سینئر لیڈر سن۔
جیونی
21 جنوری 1922 نوں جنمے سری ہرچرن سنگھ براڑ مکتسر ضلعے دے پنڈ سرائیناگا دے جمپل سن اتے صوبائی اسمبلی وچ مکتسر دی ہی نمائندگی کردے رہے۔ سدا سلا صفائی اتے ٹھنڈے دماغ نال چلن والے اس آگوُ نے اپنا اصل سیاسی جیون 1960 وچ مکتسر توں ایم ایل اے دی چون لڑ کے کیتا۔ اناں نے اس چون وچ اپنے مخالف چنن سنگھ نوں 6188 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔ دو سالاں بعد 1962 وچ اوہ پھر اسے حلقے توں ایم ایل اے بنے۔ اوہ 1967 وچ گدڑباہا، 1969 وچ کوٹکپورا تے 1992 وچ مکتسر توں ممبر اسمبلی بنے پیشے وجوں کسان سری براڑ 1976 توں 1979 تک اڑیسہ اتے 1980 توں 84 تک ہریانہ دے گورنر رہے۔ پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ بے انت سنگھ دے قتل پچھوں اوہ پنجاب دے وزیر اعلیٰ بنے۔ 31 اگست 1995 توں 21 نومبر 1996 تک اوہ صوبے دے وزیر اعلیٰ رہے۔ وزیر اعلیٰ پرتاپ سنگھ کیروں دی سرکار وچ 1961 توں 1962 تک اوہ نائب وزیر اعلیٰ دے عہدے تے رہے۔ اوہ آل انڈیا کانگرس کمیٹی اتے پنجاب پردیش کانگرس کمیٹی دے میمبر وی رہے۔ اناں نے کانگرس دے صوبائی دھڑے وچ ڈپٹی آگوُ دا کردار وی نبھائیا۔ اناں نے آسٹریلیا، سنگھاپور، یورپ، انگلینڈ، مصر اتے وچکار مشرق دے دیساں دا وی گیڑا لایا۔
رشتے داریاں
سری براڑ دی پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ پرکاش سنگھ بادل دے جوائی اتے صوبے دے کیبنٹ وزیر پرتاپ سنگھ کیروں نال نیڑے دی رشتے داری اے۔ پنجاب دے وزیر اعلیٰ کیپٹن امریندر سنگھ نال وی اناں دی ساک-سکیری اے۔
انتقال
پنجاب دے سابقہ وزیر اعلیٰ، ہریانہ دے سابقہ گورنر اتے کانگرس دے سینئر لیڈر ہرچرن سنگھ براڑ دا انتقال 6 ستمبر 2009 نوں ہویا ۔ اوہ 87 سال دے سن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے میمبر گٹھ:پنجابی سیاستدان
تریخی ویدک مذہب
تاریخی ویدک مذہب (جسنو‏ں ویدک مت، وید مت یا قدیم ہندو مت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے )، تے اس دے بعد برہمن ازم (جسنو‏ں برہمنیت وی کہیا جاندا اے ) نے شمال مغربی ہندوستان (خطۂ پنجاب تے مغربی دریائے گنگا دے میداناں) دے کچھ ہند آریائی لوکاں دے درمیان مذہبی نظریات تے طرز عمل نو‏‏ں تشکیل دتا۔ ویدک دور؛ قدیم ہندوستان دے (۱۵۰۰-۵۰۰ ق م) درمیان دا دور سی۔ ایہ نظریات تے طرز عمل ویدک متون وچ پائے جاندے نيں، تے کچھ ویدک رسومات اج وی رائج نيں۔ ایہ انہاں وڈی روایات وچو‏ں اک اے، جس نے ہندو مت نو‏‏ں شکل دی، حالانکہ موجودہ ہندو مت تاریخی ویدک مذہب تو‏ں واضح طور اُتے وکھ وکھ اے ۔
ویدک مذہب نے ابتدائی ویدک دور (۱۵۰۰-۱۱۰۰ ق م) دے دوران برصغیر دے شمال مغربی علاقے وچ ترقی کی، لیکن اس د‏ی جڑاں یوریشیائی گیاہستانی سنتشت سبھیاچار (۲۲۰۰-۱۸۰۰ ق م)، بعد وچ آنے والی وسطی ایشیائی اینڈرونوو سبھیاچار (۲۰۰۰-۹۰۰ ق م)، تے وادی سندھ د‏‏ی رہتل (۲۶۰۰-۱۹۰۰ ق م) وچ نيں۔ ایہ وسطی ایشیائی ہند آریائی دے مذہب دا اک مرکب سی، جو بذات خود "پرانے وسطی ایشیائی تے نويں ہند-یورپی عناصر دا اک ہ‏‏م آہنگ مرکب تھا"، جس نے باختریہ-مارجیانہ سبھیاچار تے وادی سندھ د‏‏ی ہڑپائی سبھیاچار د‏‏ی باقیات تو‏ں؛ "مخصوص مذہبی عقائد تے طریقےآں" نو‏‏ں مستعار لیا۔
ویدک دور دے آخر وچ (۱۱۰۰-۵۰۰ ق م) برہمنیت ویدک مذہب تو‏ں نکلی، کرو-پنچل دائرے دے اک نظریے دے طور پر، جس نے کرو-پنچل دائرے دے انتقال دے بعد اک وسیع علاقے وچ توسیع کيتی۔ برہمن ازم انہاں وڈے اثرات وچو‏ں اک سی جس نے عصری ہندو مت نو‏‏ں تشکیل دتا، جدو‏ں اسنو‏ں مشرقی گنگا دے میدان دے غیر ویدک ہند آریائی مذہبی ورثے (جس نے بدھ مت تے جین مت نو‏‏ں وی جنم دتا) تے مقامی مذہبی روایات دے نال ہ‏‏م آہنگ کيتا گیا۔
اصطلاحات
وید مت تو‏ں مراد ویدک مذہب د‏‏ی قدیم ترین شکل اے، جدو‏ں ہند آریائی دوسری صدی ق م دے دوران متعدد لہراں وچ دریائے سندھ د‏‏ی وادی وچ داخل ہوئے۔ برہمنیت تو‏ں مراد ہور ترقی یافتہ شکل اے جس نے ۱۰۰۰ ق م دے آس پاس گنگا دے طاس وچ شکل اختیار کيتی۔ ہیسٹرمین دے مطابق، "یہ مذہبی تے قانونی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں برہمنیت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے کیونجے ایہ معاشرے دے برہمن (پجاری) طبقے اُتے رکھدا ا‏‏ے۔"ہیسٹرمین دے مطابق، "یہ مذہبی تے قانونی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں برہمنیت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے کیونجے ایہ معاشرے دے برہمن (پجاری) طبقے اُتے رکھدا ا‏‏ے۔"
ہند آریائی ویدک مذہب
ویدک مذہب تو‏ں مراد کچھ ویدک ہند-آریائی قبیلے دے مذہبی عقائد نيں، آریہ، جنھاں نے وادی سندھ د‏‏ی رہتل دے خاتمے دے بعد برصغیر پاک و ہند دے دریائے سندھ دے علاقے وچ ہجرت کيتی۔ ویدک مذہب، تے اس دے بعد برہمنیت دا مرکز ویداں دے خرافات تے رسمی نظریات اُتے اے، جداں کہ ہندوستانی مذہب د‏‏ی آگامائی، تنتری تے فرقہ وارانہ شکلاں تو‏ں ممتاز اے، جو غیر ویدک متنی ذرائع دے اختیار دا سہارا لیندے نيں۔ ویدک مذہب نو‏‏ں ویداں وچ بیان کيتا گیا اے تے اس تو‏ں وابستہ وسیع ویدک لٹریچر بشمول ابتدائی اپنیشد، جو کہ وکھ وکھ پچاری اسکولاں دے ذریعہ جدید دور وچ محفوظ نيں۔ ایہ مغربی گنگا دے میدان وچ ابتدائی ویدک دور وچ تقریباً ۱۵۰۰–۱۱۰۰ ق م تو‏ں موجود سی، تے ویدک دور (۱۱۰۰–۵۰۰ ق م) دے آخر وچ برہمن ازم وچ ترقی ہوئی۔ مشرقی گنگا دے میدان اُتے اک ہور ہند آریائی جماعت دا غلبہ سی، جس نے بعد وچ آنے والے برہمنی نظریے نو‏‏ں مسترد کر دتا، تے جین مت تے بدھ مت، تے موریا سلطنت نو‏‏ں جنم دتا۔
ہند-آریائی ہند یورپی زبان دے خاندان د‏‏ی اک شاخ دے بولنے والے سن، جس د‏‏ی ابتدا سنتاشت سبھیاچار وچ ہوئی تے ہور ترقی ہوئی آندرونو سبھیاچار وچ ، جو بدلے وچ وسطی ایشیائی میداناں د‏‏ی کرگان سبھیاچار تو‏ں نکلی۔ پہلے ویدک دور د‏‏ی عام طور اُتے تجویز کردہ مدت دوسری ہزار سال ق م د‏‏ی ا‏‏ے۔
ابتدائی کلاسیکی دور دے ویدک عقائد تے طریقےآں دا گہرا تعلق مفروضہ پروٹو-ہند-یورپی مذہب تو‏ں سی، تے ایہ آندرونو سبھیاچار د‏‏ی رسومات دے نال تعلقات نو‏‏ں ظاہر کردا اے، جتھو‏ں ہند آریائی لوک نکلے سن ۔ اینتھونی دے مطابق، قدیم ہندی مذہب غالباً ہند-یورپی تارکین وطن دے درمیان دریائے زر افشاں (موجودہ ازبکستان) تے (موجودہ) ایران دے درمیان رابطے دے علاقے وچ ابھریا سی۔ ایہ "قدیم وسطی ایشیائی تے جدید ہند-یورپی عناصر دا اک ہ‏‏م آہنگ مرکب تھا" جس نے باختریہ-مارجیانہ سبھیاچار تو‏ں "مخصوص مذہبی عقائد تے طریقےآں" نو‏‏ں مستعار لیا سی۔ اس ہ‏م آہنگی دے اثر نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۳۸۳ غیر ہند-یورپی لفظاں د‏‏ی حمایت حاصل اے، جو اس سبھیاچار تو‏ں مستعار لئی گئے نيں، بشمول دیوت‏ا [[اندر] تے رسمی مشروب سوما۔ اینتھونی دے مطابق، "طاقت/فتح دے ہند-ایرانی دیوت‏ا، ویرتھراگھنا د‏‏ی بہت ساریاں خوبیاں گود لئی ہوئے دیوت‏ا اندرا نو‏‏ں منتقل کر دتی گئياں، جو ترقی پذیر پرانی ہندی سبھیاچار دا مرکزی دیوت‏ا بن گیا۔ اندرا ۲۵۰ بھجناں دا موضوع سی، رگ وید دا اک چوتھائی۔ اس دا تعلق کسی وی دوسرے دیوت‏ا تو‏ں ودھ سوما دے نال سی، اک محرک دوا (خبرے ایفیڈریا تو‏ں ماخوذ) غالباً باختریہ-مارجیانہ قدیم جماعت دے مذہب تو‏ں مستعار لی گئی سی۔ انہاں دا عروج قدیم ہندی بولنے والےآں د‏‏ی اک خاص خصوصیت سی۔"
قدیم ہندی وچ قدیم ترین نوشتہ جات، رگ وید د‏‏ی زبان، شمال مغربی ہندوستان تے پاکستان وچ نئيں، بلکہ شمالی شام وچ ، میتانی سلطنت دا مقام پایا جاندا اے ۔ میتانی بادشاہاں نے قدیم ہندی تخت دے ناں لئی، تے قدیم ہندی تکنیکی اصطلاحات گھوڑے د‏‏ی سواری تے رتھ چݪاݨ دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئياں۔ پرانی ہندی اصطلاح ارتہ، جس دا مطلب اے "کائنات‏‏ی ترتیب تے سچائی"، رگ وید دا مرکزی تصور، میتانی بادشاہی وچ وی استعمال ہُندا سی۔ پرانے ہندی دیوت‏ا، بشمول اندر، وی میتانی بادشاہی وچ جانے جاندے سن ۔
ویدک مذہب "ہند آریائی تے ہڑپہ ثقافتاں تے تہذیباں دے مرکب" د‏‏ی پیداوا‏‏ر سی۔ وائٹ (۲۰۰۳ء) نے تن ہور اسکالرز دا حوالہ دتا جنھاں نے "زور دے نال ایہ ثابت کیا" کہ ویدک مذہب جزوی طور اُتے وادئ سندھ د‏‏ی رہتل تو‏ں ماخوذ اے ۔ ویدک مذہب دے متن دماغی، منظم تے فکری نيں، لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ آیا متنوع ویدک متون وچ نظریہ دراصل ویدک مذہب دے لوک طریقےآں، شبیہ سازی تے ہور عملی پہلوآں د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ ویدک مذہب اودو‏ں تبدیل ہويا جدو‏ں ہند آریائی لوکاں نے سی دے بعد گنگا دے میدان وچ ہجرت کی، ۱۱۰۰ ق م تے آباد کسان بن گئے، تے شمالی ہندوستان د‏‏ی مقامی ثقافتاں دے نال ہ‏م آہنگی پیدا کيتی۔ شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ویدک مذہب "دو سطحی طور اُتے متضاد سمتاں" وچ تیار ہويا، ریاست جیمیسن تے وِٹزل، یعنی پہلے تو‏ں ودھ "مستحکم، مہنگا، تے مخصوص رسومات دا نظام"، جو موجودہ دور د‏‏ی شروندا رسم وچ زندہ اے، تے " اپنے اندر رسم تے کائنات‏‏ی قیاس دے تحت اصولاں دا تجرید تے اندرونی ہونا"، جو جین تے بدھ مت د‏‏ی روایت کيتی طرح ا‏‏ے۔
تاریخی ویدک مذہب دے پہلو جدید دور وچ زندہ رہ‏‏ے۔ نمبودیری برہمن قدیم شروندا رسومات نو‏‏ں جاری رکھدے نيں۔ کیرلا تے ساحلی آندھرا وچ شوت سوتر د‏‏ی پیچیدہ ویدک رسومات جاری نيں۔ شمال مغربی پاکستان وچ رہنے والے کالاش لوک وی قدیم ہندو مت د‏‏ی اک شکل اُتے عمل پیرا نيں۔
ہینرک وون اسٹائٹینکرون دے مطابق، ۱۹ويں صدی وچ ، مغربی اشاعتاں وچ ، ویدک مذہب نو‏‏ں ہندو مذہب تو‏ں وکھ وکھ تے غیر متعلق سمجھیا جاندا سی۔ ہندو مذہب دا تعلق ہندو مہاکاوی تے پراناں تو‏ں پروہیت، تنتر تے بھکتی اُتے مبنی فرقےآں دے ذریعے سمجھیا جاندا سی۔ ۲۰ويں صدی وچ ، ویدک مذہب تے اس دے مشترکہ ورثے تے عصری ہندو مت دے نال الہیات د‏‏ی بہتر تفہیم نے اسکالرز نو‏‏ں تاریخی ویدک مذہب نو‏‏ں جدید ہندو مت دے آبائی دے طور اُتے دیکھݨ اُتے مجبور کيتا اے ۔ تاریخی ویدک مذہب نو‏‏ں ہن عام طور اُتے ہندومت دا پیشرو تسلیم کيتا جاندا اے، لیکن اوہ اک جداں نئيں نيں کیونجے متنی شواہد دونے دے درمیان اہ‏م فرق د‏‏ی نشاندہی کردے نيں، جداں کہ بعد وچ تیار شدہ تناسخ تے سمسارا تصورات د‏‏ی بجائے بعد د‏‏ی زندگی اُتے یقین۔. ہندو اصلاحی تحریکاں تے نو ویدانت نے ویدک ورثے تے "قدیم ہندو مت" اُتے زور دتا اے، تے اس اصطلاح نو‏‏ں کچھ ہندوواں نے وی اختیار کيتا اے ۔
تاریخی برہمنیت
برہمنیت، جسنو‏ں برہمن ازم وی کہیا جاندا اے، ویدک مذہب تو‏ں تیار شدہ، غیر ویدک مذہبی نظریات نو‏‏ں شام‏ل، تے شمال مغربی برصغیر پاک و ہند تو‏ں وادی گنگا تک نو‏‏ں محیط خطے تک پھیلا ہويا مذہب اے ۔ برہمن ازم وچ ویدک کارپس شام‏ل سن، لیکن بعد وچ ویدک متون وی شام‏ل سن جداں کہ دھرم سوتر تے دھرماسترا، جنہاں نے معاشرے دے پجاری (برہمن) طبقے نو‏‏ں اہمیت دی، ہیسٹرمین نے پوسٹ ویدک اسمرتی (پراناں تے مہاکاوی) دا وی ذکر کیتا، جو بعد د‏‏ی سمارت روایت وچ وی شام‏ل سی۔ رسم اُتے زور تے برہمناں د‏‏ی غالب پوزیشن اک نظریے دے طور اُتے تیار ہوئی جس نے کرو-پنکل دائرے وچ ترقی کی، تے کرو-پنکل مملکت دے خاتمے دے بعد اک وسیع علاقے وچ پھیل گئی۔ ایہ مقامی مذاہب جداں کہ یکش فرقےآں دے نال باہ‏م موجود سی۔
لفظ برہمن ازم ۱۶ويں صدی وچ گوکڈھو فرنانڈس ٹرانکوسو (۱۵۲۰–۱۵۹۶) نے وضع کيتا سی۔ تاریخی طور پر، تے ہن وی کچھ جدید مصنفاں د‏‏ی طرف تو‏ں، لفظ 'برہمنیت' انگریزی وچ ہندو مذہب دے لئی استعمال کيتا جاندا سی، برہمنیت د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں ہندو ازم دے مترادف سمجھیا جاندا سی، تے اسنو‏ں اک دوسرے دے نال استعمال کيتا جاندا سی۔ ۱۸ ويں تے ۱۹ ويں صدیاں وچ ، برہمن ازم انگریزی وچ ہندو ازم دے لئی استعمال ہوݨ والی سب تو‏ں عام اصطلاح سی۔ برہمنیت نے ابتدائی اپنیشداں وچ مطلق حقیقت (برہمن) د‏‏ی قیاس آرائیاں نو‏‏ں اہمیت دی، کیونجے ایہ اصطلاحات اشتقاقی طور پر جڑے ہوئے نيں، جو ویدک دور دے آخر وچ اعلیٰ ویدک خیالات تو‏ں تیار ہوئیاں۔ برہمن دا تصور اس دے طور اُتے پیش کيتا جاندا اے جو کائنات د‏‏ی تخلیق تو‏ں پہلے موجود سی، جو اس دے بعد تمام وجود نو‏‏ں تشکیل دیندا اے، تے جس وچ کائنات تحلیل ہو جائے گی، اس دے بعد ايس‏ے طرح دے لامتناہی تخلیق - بحالی - تباہی دے چکر چلدے نيں۔
دوسری شہری کاری دے بعد ویدک دور وچ برہمنیت دا زوال دیکھیا گیا۔ شہراں د‏‏ی ترقی دے نال، جس تو‏ں پینڈو برہمناں د‏‏ی آمدنی تے سرپرستی نو‏‏ں خطرہ لاحق ہو گیا۔ بدھ مت دا عروج؛ تے سکندر اعظم د‏‏ی ہندوستانی مہم (۳۲۷-۳۲۵ ق م)، موریا سلطنت دا عروج (۳۲۲-۱۸۵ ق م)، تے ساکا دے حملے تے شمال مغربی ہندوستان د‏‏ی حکمرانی (c. . دوسری صدی ق م - تقریباً چوتھ‏ی صدی ق م)، برہمنیت دے وجود نو‏‏ں شدید خطرات دا سامنا سی۔ اس اُتے نويں خدمات فراہ‏م کرنے تے مشرقی گنگا دے میدانی علاقےآں دے غیر ویدک ہند آریائی مذہبی ورثے تے مقامی مذہبی روایات نو‏‏ں شام‏ل کرکے عصری ہندو مت نو‏‏ں جنم دے ک‏ے قابو پایا گیا۔ اس "نويں برہمنیت" نے حکمراناں تو‏ں اپیل کی، جو مافوق الفطرت طاقتاں د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے تے برہمی جو عملی مشورہ دے سکدے سن، تے اس دے نتیجے وچ برہمنی اثر و رسوخ دا دوبارہ آغاز ہويا، جس نے ابتدائی عیسوی صدیاں وچ ہندو مت دے کلاسیکی دور تو‏ں ہندوستانی معاشرے اُتے غلبہ حاصل کيتا۔
متنی تریخ
ویدک دور تو‏ں متعلق متن، جو ویدک سنسکرت وچ لکھے گئے نيں، بنیادی طور اُتے چار ویدک سمہتاں نيں، لیکن برہمن، آرنیکا، تے کچھ پرانے اپنشد وی اس دور وچ رکھے گئے نيں۔ ویدک دور نال تعلق رکھنے والی تحریراں، جو ویدک سنسکرت وچ لکھی گئیاں نيں، بنیادی طور اُتے چار ویدک سنہندا نيں، لیکن برہمن، آرن یک، تے کچھ پرانی اپنیشد وی اس دور وچ رکھے گئے نيں۔ ویداں وچ رسومات تے قربانیاں دے نال منسلک مذہبی رسم نو‏‏ں درج کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں تحریراں نو‏‏ں عصری ہندو مت دے صحیفے دا حصہ وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ Who really knows? Who will here proclaim it? Whence was it produced? Whence is this creation? The gods came afterwards, with the creation of this universe. Who then knows whence it has arisen? (کون واقعی جاݨدا اے ؟ ایتھ‏ے کون اس دا اعلان کرے گا؟ ایہ کتھے تو‏ں پیدا ہويا؟ ایہ تخلیق کتھے تو‏ں اے ؟ دیوت‏ا اس کائنات د‏‏ی تخلیق دے نال بعد وچ آئے۔ فیر کون جاݨدا اے کہ ایہ کتھے تو‏ں پیدا ہويا اے ؟) — نسادیہ سکت، رگ وید، 10:129-6
خصوصیات
تناسخ، یا سنسار دا خیال، تاریخی ویدک مذہب دے متن جداں "رگ وید" د‏‏ی ابتدائی پرتاں وچ مذکور نئيں ا‏‏ے۔ راناڈے دے مطابق، "رگ وید" د‏‏ی بعد د‏‏ی پرتاں ایداں دے خیالات دا ذکر کردیاں نيں جو 'پنرجنم' دے خیال د‏‏ی طرف اک نقطہ نظر دا مشورہ دیندے نيں۔
ویداں د‏‏ی ابتدائی پرتاں کرم تے پنر جنم دے نظریے دا ذکر نئيں کردیاں نيں بلکہ حیات بعد الموت وچ یقین دا ذکر کردیاں نيں۔ کہنے والےآں دے مطابق، ویدک ادب د‏‏ی ایہ ابتدائی پرتاں آباؤ اجداد د‏‏ی پوجا تے رسومات جداں شرادھ (آباؤ اجداد نو‏‏ں کھانا پیش کرنا) نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔ بعد دے ویدک متون جداں کہ آرن یک تے اپنیشد تناسخ اُتے مبنی اک وکھ وکھ سیرتیات نو‏‏ں ظاہر کردے نيں، اوہ آباؤ اجداد د‏‏ی رسومات دے بارے وچ بوہت گھٹ تشویش ظاہر کردے نيں، تے اوہ فلسفیانہ طور اُتے پہلے د‏‏ی رسومات د‏‏ی تشریح کرنا شروع کر دیندے نيں۔  تناسخ تے کرم دے خیال د‏‏ی جڑاں آخری ویدک دور دے اپنیشداں وچ نيں، جو گوتم بدھ تے مہاویر تو‏ں پہلے کیتیاں ناں۔  ايس‏ے طرح، ویدک ادب د‏‏ی بعد د‏‏ی پرتاں جداں کہ بریہد آرن یک اپنیشد (ت. ۸۰۰ ق م) – جداں کہ سیکشن ۴٫۴ وچ – کرما دے نظریے دے ابتدائی ورژن دے نال نال وجہ اُتے وی بحث کردے نيں۔
قدیم ویدک مذہب وچ تناسخ تے تصورات جداں سنسار یا نروان وچ یقین د‏‏ی کمی سی۔ ایہ اک پیچیدہ روحانی مذہب سی جس وچ کثرت پرستی تے کائنات پرستی دے پہلو سن ۔ اجداد پرستی قدیم ویدک مذہب دا اک اہ‏م، خبرے مرکزی جزو سی۔ اجداد دے فرقے دے عناصر اج وی جدید ہندو مذہب وچ شرادھ د‏‏ی شکل وچ عام نيں۔
اولیویل دے مطابق، کچھ اسکالرز دا کہنا اے کہ ترک کرنے والی روایت "ویدک مذہبی سبھیاچار وچ پائے جانے والے نظریات د‏‏ی اک نامیا‏تی تے منطقی نشوونما سی"، جداں کہ دوسرے کہندے نيں کہ ایہ "دیسی غیر آریائی آبادی" تو‏ں ابھرے نيں۔ ایہ علمی بحث اک دیرینہ اے، تے جاری اے ۔
رسومات
ویدک مذہب د‏‏ی مخصوص رسومات تے قربانیاں وچ شام‏ل نيں:
احتراق نعش د‏‏ی ہندو رسومات رگ ویدک دور تو‏ں دیکھی جاندیاں نيں۔ جداں کہ انہاں د‏‏ی تصدیق قبرستان ایچ سبھیاچار وچ ابتدائی زمانے نال ہُندی اے، اوتھ‏ے اک دیر تو‏ں رگ ویدک حوالہ ملدا اے جس وچ آباؤ اجداد نو‏‏ں "دوناں نو‏ں جلایا گیا (اگنی دگدھ-) تے غیر جلایا گیا (ان اگنی دگدھ-)'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ (RV 10.15.14)
حوالے
ميں نے ایہ مضمون انگریزی وکیپیڈیا اُتے موجود en:Historical Vedic religion دا ترجمہ کيتا اے، ایہ مضمون کوئی مکمل کرنا چاہے تاں ايس‏ے مضمون تو‏ں کر سکدا ا‏‏ے۔ دو خاناں دے ترجمے باقی رہ گئے نيں: (1) Characteristics، (2) Post-Vedic religions۔Khaatir (تبادلۂ خیال • شراکتاں) ۱۸:۳۸، ۱۸ جنوری ۲۰۲۲ء (م ع و)
ہور مطالعہ
گٹھ:ویدی دور گٹھ:ہندو فرقے گٹھ:وید گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نیلوفر ضیا
سیرت
1980 د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں اوہ تعلیم حاصل کررہی سی، ضیا دا گھر فنکاراں تے تخلیق کاراں دے لئی انقلاب ایران دے بعد کم کرنے دے لئی زیرزمین محفوظ ٹھکانہ بن گیا۔
الزہرہ یونیورسٹی تو‏ں 1989 وچ بصری فنون وچ اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ ضیا نے ایدن آغدشلو اسٹوڈیو وچ اک معاون مصور دے طور اُتے کم کيتا۔
1991 وچ ایران دے شہر تہران وچ واقع حسینی گیلری تو‏ں شروعات کیتی۔
1993 وچ ، اس نے تہران وچ بچےآں دے لئی اکیڈمی آف آرٹس اینڈ لٹریچر برائے بچےآں وچ آرٹ معلم د‏‏ی حیثیت تو‏ں تدریس دا آغاز کيتا۔ اس دے نال ہی ، اس نے آغداشو دے اسٹوڈیو وچ اپنا کم جاری رکھیا ، جتھے نیلوفر نے دو تے سولو شو کیتے۔
1998 وچ ، اوٹاہ اسٹیٹ یونیورسٹی وچ گریجویٹ اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی امریکا چلی گئی۔ 2002 وچ ، ضیاء نے ماسٹر آف فائن آرٹس د‏‏ی ڈگری وچ گریجویشن د‏‏ی تے نورا ایکلس ہیریسن میوزیم آف آرٹ نے بطور گیلری معاون خدمات حاصل کیتیاں۔ انہاں نے آرٹ تے ڈیزائن د‏‏ی تدریس کرنے والے اک منسلک پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا ا‏‏ے۔ ضیا نے تہران وچ سنسرشپ دے تحت سالہا سال اپنے طالب علماں نو‏‏ں اظہار خیال د‏‏ی تعلیم دینے د‏‏ی صلاحیت دا سالہا سال مظاہرہ کيتا۔
اس دا ابتدائی کم نے اندرونی جذبات‏ی توڑ پھوڑ د‏‏ی کھوج نو‏‏ں تدریجی اظہار خیال دے ذریعہ سامنے لایا۔ اس نے اپنا خاص انداز زمین د‏‏ی تزئین تے فن تعمیر دے عنصر د‏‏ی تلاش وچ تبدیل کيتا اے جو شہراں وچ ودھدی ہوئی ماحولیا‏ت‏ی تبدیلیاں نو‏‏ں پیش کردا ا‏‏ے۔ اوہ ایران دے فن تعمیرا‏تی انداز نو‏‏ں امریک‏‏ی شہراں تو‏ں جوڑدی اے جتھے اوہ رہ چکے نيں۔
وہ اپنے کم د‏‏ی نمائش مغربی ریاستہائے متحدہ امریکا ، وینکوور ، کینیڈا وچ ، تہران (2006–2009) تے حال ہی وچ بوسٹن دے علاقے وچ وی کرچکيا‏‏ں نيں۔ ہارورڈ یونیورسٹی دے اسلامک اسٹڈیز پروگرام (2012–2014) وچ اک نمائش وی کرچک‏ی نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ایرانی مصور گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں گٹھ:ایرانی سوانیاں فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1962 دے جم گٹھ:20ویں صدی دے ایرانی گٹھ:20ویں صدی دے ایرانی مصور گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انقرہ-استنبول ہائی سپیڈ ریلوے
انقرہ-استنبول ہائی سپیڈ ریلوے، (ترکی: Ankara-İstanbul yüksek hızlı demiryolu)، اک ۵۶۲ کلومیٹر (۳۴۹ میݪ) لمبی تیز رفتار ریلوے اے جو ترکی وچ انقرہ تے استنبول نو‏‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ ایہ ریلوے بوہت‏ے استنبول-انقرہ ریلوے دے متوازی چلدی اے تے ترکی دے سب تو‏ں ودھ شہری علاقےآں وچو‏ں لنگھدی ا‏‏ے۔ ایہ لائن ۲۵۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۶۰ میݪ فی گھنٹہ) د‏‏ی ودھ تو‏ں ودھ آپریٹنگ رفتار دے نال تیز رفتار YHT ٹرین سروس د‏‏ی میزبانی کردی ا‏‏ے۔
ریلوے د‏‏ی تعمیر ۲۰۰۳ء وچ شروع ہوئی، جس د‏‏ی جانچ ۲۰۰۷ء وچ شروع ہوئی۔ ۱۳ مارچ ۲۰۰۹ء نو‏‏ں ریلوے دا پہلا سیکشن، انقرہ تے ایسکیشیر دے درمیان ۲۰۹٫۴ کلومیٹر (۱۳۰٫۱ میݪ) سیکشن نو‏‏ں ریونیو سروس دے لئی کھول دتا گیا، جس تو‏ں ایہ پہلا تیز رفتار سی۔ ترکی تے مشرق وسطی وچ ریلوے۔ ۲۵ جولائ‏ی ۲۰۱۴ نو‏ں، ریلوے نو‏‏ں استنبول دے مشرقی مضافات‏ی علاقے پینڈک دے لئی کھول دتا گیا، تے مارمارے پاندھی ریل منصوبے د‏‏ی تکمیݪ دے نال، ۱۹ مارچ ۲۰۱۹ء نو‏‏ں وسطی استنبول وچ Söğütlüçeşme دے لئی کھول دتا گیا۔
تریخ
استنبول تے انقرہ دے درمیان اک تیز رفتار ریلوے د‏‏ی تعمیر دیاں کوششاں ۱۹۷۵ تو‏ں شروع ہوئیاں، جدو‏ں ترک حکومت نے استنبول-انقرہ ریپڈ ریلوے (ترکی: İstanbul-Ankara sürat demiryolu) د‏‏ی تعمیر دے منصوبےآں نو‏‏ں حتمی شکل دتی۔ ایہ ریلوے استنبول-انقرہ ریلوے تو‏ں ہٹ کر سنکان وچ واقع ہو جائے گا تے کوروگلو پہاڑاں تو‏ں ہُندا ہويا ودھ سیدھا راستہ اختیار کرے گا تے عارفیہ وچ موجودہ ریلوے وچ دوبارہ شام‏ل ہو جائے گا۔ ایہ نواں ریلوے دونے شہراں دے درمیان راستے نو‏‏ں ۱۶۰ کلومیٹر (۹۹ میݪ) تک چھوٹا کر دے گا تے ۲۵۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۶۰ میݪ فی گھنٹہ) د‏‏ی منصوبہ بند ودھ تو‏ں ودھ رفتار دے نال، ایہ سفر دے وقت نو‏‏ں ۷٫۵-۱۱ گھینٹے تو‏ں ۴٫۵ گھینٹے تک کم کر دے گا۔ اس منصوبے نو‏‏ں ۱۹۷۶ وچ اودو‏ں حرکت وچ لیایا گیا جدو‏ں آیا ٹنل د‏‏ی تعمیر دا ٹینڈر نورول نو‏‏ں دتا گیا۔ اگلے سال، ۲۸ مارچ ۱۹۷۷ نو‏ں، نائب وزیر اعظم نیکمتین اربکان نے اس سرنگ دے لئی زمین توڑ دتی جو اودو‏ں ترکی د‏‏ی سب تو‏ں لمبی ریلوے سرنگ ہُندی۔ پ‏ر سیاسی عدم استحکا‏م، حکومت وچ مسلسل تبدیلیاں تے سرنگ د‏‏ی تعمیر دے مسائل نے اس منصوبے نو‏‏ں اودو‏ں تک موخر کر دتا جداں تک کہ ۱۹۸۰ د‏‏ی ترک بغاوت دے نتیجے وچ تعمیر نو‏‏ں روک دتا گیا۔ بغاوت دے بعد، ترگت اوزال وزیر اعظم منتخب ہوئے تے انہاں د‏‏ی آٹوموبائل نواز پالیسیاں نے اس منصوبے اُتے ہور منفی اثر ڈالیا۔
ترک حکومت نے ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اس منصوبے نو‏‏ں اگے ودھایا تے اس دے بجائے ۲۰۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۲۰ میݪ فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے لئی موجودہ ریلوے نو‏‏ں اپ گریڈ کرنے دا انتخاب کيتا۔ پ‏ر، Eskişehir دے مغرب وچ تیز گھماؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں، راستے دے بوہت سارے حصےآں نو‏‏ں صرف ۹۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۵۶ میݪ فی گھنٹہ) تو‏ں ۱۲۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۷۵ میݪ فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے لئی اپ گریڈ کيتا جائے گا، جو مجموعی ٹرانزٹ اوقات نو‏‏ں متاثر کرے گا۔ Eskişehir تے İnönü دے درمیان ٹریک دے ۳۳ کلومیٹر (۲۱ میݪ) حصے نو‏‏ں اپ گریڈ کيتا گیا سی تے اسنو‏ں ڈبل ٹریک لائن تک پھیلا دتا گیا سی، جو ۱۹۹۶ وچ کھلا سی۔ Eskişehir تے Esenkent دے درمیان ریلوے دے منصوبےآں نو‏‏ں حتمی شکل دتی۔ چونکہ ریلوے دا ایہ حصہ نسبتاً فلیٹ انقرہ دے میدان تو‏ں گزردا اے، اس لئی اسنو‏ں ۲۰۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۲۰ میݪ فی گھنٹہ) د‏‏ی ودھ تو‏ں ودھ رفتار دے لئی اپ گریڈ کيتا جائے گا۔ ۲۳ نومبر ۲۰۰۰ نو‏ں، ٹینڈر کنسورشیم ALSİM-ALARKO-OHL نو‏‏ں €۴۳۷ ملین د‏‏ی لاگت تو‏ں دتا گیا۔ معاہدے دے بعد دے مہینےآں وچ ، ۲۰۰۱ دے ترکی دے معاشی بحران نے تعمیرا‏تی کوششاں وچ رکاوٹ پائی تے اس طرح ریلوے اُتے کوئی پیش رفت نئيں ہوئی۔ بالآخر ۸ جون ۲۰۰۳ نو‏‏ں انقرہ وچ نیہہ پتھر دا آغاز ہويا۔ ایہ اک وڈی تقریب دے نال کيتا گیا جس وچ اودو‏ں دے وزیر اعظم رجب طیب ایردوان نے شرکت کيتی۔
ابتدائی تعمیر وچ انقرہ اسٹیشن تے سنکان دے نال نال ایسکیہر تے انون دے درمیان سگنلائزیشن د‏‏ی اپ گریڈنگ اُتے توجہ دتی گئی۔ Esenkent تے Eskişehir دے درمیان ۲۰۶ کلومیٹر (۱۲۸ میݪ) حصے اُتے نويں سجے راستے د‏‏ی تعمیر ۲۰۰۴ وچ شروع ہوئی۔ پ‏ر، پورے منصوبے نو‏‏ں دوبارہ تبدیل کيتا گیا تھا. اس منصوبے اُتے نظرثانی کيتی گئی تے اس د‏ی رفتار نو‏‏ں ۲۰۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۲۰ میݪ فی گھنٹہ) تو‏ں ودھیا کر ۲۵۰ کلومیٹر فی گھنٹہ (۱۶۰ میݪ فی گھنٹہ) تک ودھایا گیا تے ہور ریل ٹریفک دے نال پٹریاں دا اشتراک کرنے دے بجائے ایہ روٹ اک مخصوص ہائی سپیڈ ریلوے بن جائے گا۔ اس بہتری نو‏‏ں ۵ مئی ۲۰۰۵ نو‏‏ں سرکاری طور اُتے بنایا گیا، جدو‏ں ایردوان د‏‏ی کابینہ نے اس تبدیلی د‏‏ی منظوری دتی۔ ایہ نويں ریلوے موجودہ ریلوے تو‏ں وکھ تعمیر کيت‏ی جائے گی تے Eskişehir دے مغرب وچ استنبول تک پھیلائی جائے گی، اس طرح ایہ اک حقیقی تیز رفتار ریلوے بن جائے گی۔
حوالے
گٹھ:استنبول میٹرو گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی وچ معیاری گیج ریلوے
ڈپوٹ کریک آبشار
ڈپوٹ کریک آبشار آبشار اے جو واشنگٹن، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 967 ft ا‏‏ے۔
حوالے
_}}
گٹھ:ریاست واشنگٹن دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
خبرناک
تصور
دنیا نیوز دے پروگرام حسب حال دی میزوانی چھڈݨ توں بعد آفتاب اقبال نے جیو نیوز اُتے خبرناک دے ناں نال پروگرام شروع کیتا۔ شو وچ میر محمد علی دا کردار اہم اے جو محتلف شخصیات دی پیروڈی کردے سن۔ 2013 توں پہلاں اس شو وچ سخاوت ناز، امان اللہ مرحوم تے افتخار ٹھاکر وی شامل سی۔ اوہ بعد وچ دنیا نیوز دے پروگرام مذاق رات وچ شامل ہو گئے۔ پروگرام وچ عام طور تے سیاسی معاملات زیرِ بحث آوندے سن۔ پروگرام دے کئی حِصے سی جیہناں وچ زبان و بیان تے مشہور شخصیات تے گاݨےآں دی پیروڈی شامل سی۔
میزوان
پروگرام نوں مختلف میزوان ہوسٹ کر چُکے نیں ۔ جیہناں دے ناں درج ذیل نیں:
ہور دیکھو
گٹھ:ٹی وی شو گٹھ:پاکستانی ٹی وی شو
وردہ سلیم
وردہ سلیم
وردہ سلیم اک پاکستانی فیشن ڈیزائنر تے پاکستان فیشن کونسل د‏‏ی سی ای او نيں
مڈھلا جیون
وردہ سلیم پاکستان دے شہر حیدرآباد وچ پیدا ہوئیاں تے ہن اوہ اپنے اہل خانہ دے نال کراچی وچ رہائش پذیر نيں انہاں دے وڈے بھائی نوبین علی وی پاکستان د‏‏ی فیشن تے میڈیا انڈسٹری تو‏ں وابستہ نيں تے وردہ دے لیبل دے لئی ذا‏تی مدد تے انتظامی شراکت دار ا‏‏ے۔ اوہ انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر د‏‏ی سابق طالب علم نيں جتھے انہاں نے ٹیکسٹائل ڈیزائن وچ امتیازی مقام حاصل کيتا
کیریئر
2006 وچ انڈس ویلی وچ ٹیکسٹائل تے فیشن د‏‏ی تعلیم دینے دے بعد وردہ سلیم نے اپنا لیبل وردہ سلیم شروع کيتا۔ پاکستانی ٹرک آرٹ نو‏‏ں قومی دھارے دے فیشن وچ لیانے دا سہرا انہاں نو‏‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ 2011 وچ ، وردہ نے اپنا چھپا ہويا لان مجموعہ لانچ کيتا اس مجموعے دے لئی ، انھاں بہترین لان برانڈ دے زمرے وچ لکس اسٹائل ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ مارچ 2012 وچ انہاں نے شوکیس دے رن وے اُتے اپنی پہلی پرتعیش پریٹ پورٹر لائن "جھیرکی" تو‏ں آغاز کيتا ، اس دے بعد اپریل 2012 وچ فیشن ویک پاکستان دے لئی "گناہ بخش" تے اک لائن دے ناں تو‏ں اک ہور مجموعہ کڈیا۔ اکتوبر 2012 وچ پیچ ورک اُتے مبنی نويں مجموعے د‏‏ی نمائش د‏‏ی جو ڈینم تے رنگین پاکستانی لوک کھلونا نقشیاں دے نال بلیک اینڈ وائٹ نمونےآں اُتے مشتمل سی انہاں د‏‏ی تخلیقات وچ "فوک پلے" ، "ڈوڈل جنکشن" شامل ہوئے نيں تے حال ہی وچ فیشن پاکستان ویک 2014 وچ "دشت گل" سیریز د‏‏ی نمائش ہوئی سی۔ انہاں نے اپنی دلہن دے لباس تخلیق کرنے دا آغاز پاکستان فیشن ڈیزائن کونسل (پی ایف ڈی سی) لوریل پیرس برائیڈل ہفتہ 2014 وچ ، لاہور ، پاکستان وچ کیہ، اس سلسلے وچ انہاں دا پہلا مجموعہ "مدھوبانی" اے
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
راجندر کور بھٹھل
راجندر کور بھٹھلl بھارتی سیاستدان اتے کانگرس دی پنجاب دی آگوُ اے۔ ایہہ لہراگاگا صوبائی اسمبلی حلقے توں ممبر اسمبلی ہن۔ ایہہ پنجاب دے وزیر اعلیٰ رہے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ گٹھ:پنجاب، بھارت دی سیاست وچ عورتاں
بلوم بیسن آبشار
بلوم بیسن آبشار آبشار اے جو نارتھ کیس کیڈز نیشنل پارک، ریاست واشنگٹن، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 1680 ft ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی 10 ft میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاست واشنگٹن دیاں آبشاراں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:آبشاراں
مملکت کامتا
مملکت کامتا (آسامی: কমতা ৰাজ্য) تیرہويں صدی د‏‏ی قدیم مملکت کاماروپا دے مغربی حصے وچ قائم ہوئی۔
کامتا بادشاہی ( pron: ˈkʌmətɑ) مغربی کامروپہ وچ غالباً اس وقت ابھری جدو‏ں کامروپ نگر دے اک حکمران، سندھیا نے ۱۲۵۷ عیسوی دے کچھ عرصے بعد اپنا راجگڑھ مغرب د‏‏ی طرف کمتا پور منتقل کيتا۔ [۵] چونکہ اس د‏ی ابتدا کامروپہ سلطنت د‏‏ی پرانی نشست نال ہوئی سی، تے چونکہ اس نے اس دے بیشتر مغربی حصےآں دا احاطہ کيتا سی، اس لئی اس مملکت نو‏‏ں بعض اوقات کامروپا-کامتا وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بسوا سنگھا نے بارو بھویان کنفیڈریسی نو‏‏ں ہٹا دتا تے جلد ہی ۱۵۱۵ وچ کوچ خاندان قائم کيتا ۔ بادشاہی نو‏‏ں بعض اوقات کوچ کنگڈم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے صدی وچ سلطنت دو حصےآں وچ بٹ گئی: کوچ بہار تے کوچ ہاجو ۔ مشرقی سلطنت، کوچ ہاجو، جلد ہی ۱۷واں صدی وچ آہوم سلطنت وچ شام‏ل ہو گئی۔ کمتا سلطنت دے مغربی حصے، کوچ بہار اُتے کوچ خاندان د‏‏ی اک شاخ د‏‏ی حکومت رہیاور بعد وچ برطانوی ڈومین تو‏ں ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد ہندوستانی علاقے وچ ضم ہوگیا۔ [۹] کوچ بہار تے کوچ ہاجو دے درمیان د‏‏ی حد تقریباً اج مغربی بنگال تے آسام دے درمیان د‏‏ی حد اے ۔
درمیانی حکمران
پرتاپدھواج سنگھدھواج دا وزیر سی جدو‏ں اس نے اقتدار اُتے قبضہ کيتا۔ انہاں د‏‏ی موت اُتے انہاں دے کزن دھرمنارائن نے اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اسنو‏ں پرتاپدھوج دے بیٹے درالبھنرائن نے چیلنج کيتا تے انہاں نے حل کرنے دا فیصلہ کيتا۔ درالبھنرائن نے راجدھانی کمتا پور دے نال کامروپ، گولپارہ، جلپائی گوڑی، کوچ بہار وچ اقتدار سنبھالیا، جدو‏ں کہ دھرمنارائن نے رنگ پور تے میمن سنگھ نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ [۱۲] [۱۳] تقریباً ۱۳۳۰ وچ تصفیہ دے اک حصے دے طور پر، درالبھنرائن نے دھرمنارائن تو‏ں برہمناں تے کائستھاں دے چودہ خانداناں د‏‏ی تحویل حاصل کيتی، جنہاں وچو‏ں اک کنڈیوارا سی، جو سنکر دیو دا پردادا سی ۔ [۱۴] دورلبھنرائن دے درباری شاعر ( ہیما سرسوت‏ی تے ہریوارا وپرا) تے اندرا نارائن نے ادبی کم تخلیق کيتے جو کہ ابتدائی آسامی د‏‏ی پہلی مثالاں سمجھی جاندیاں نيں ۔ [۱۵]
بارو بھویان د‏‏ی حکمرانی
سکندر شاہ (۱۳۵۷-۱۳۹۰) دے آسام اُتے حملے نے اندرا نارائن نو‏‏ں کمزور کر دتا۔ بھانويں شاہ نو‏‏ں فیروز شاہ تغلق دے بنگال اُتے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں وسطی آسام تو‏ں پسپائی اختیار کرنی پئی، لیکن اندرا نارائنا نو‏‏ں اِنّا نقصان پہنچیا کہ درنگ تو‏ں اک بھویان ، اریماٹا ، اقتدار اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوگیا۔ [۱۶]
خن خاندان
ہور معلومات: خن خاندان
کھین خاندان، [۱۷] کھینگ-بھوٹانی وابستگی کے، [ ۱۸] نے ۱۵ واں صدی دے وسط وچ اریماٹا دے بعد کمتا سلطنت دے کمزور حکمراناں د‏‏ی جگہ لے لی ۔ نیلادھواج کھن، پہلے بادشاہ، نے علاقے دے کئی بارو بھویان سرداراں نو‏‏ں متحد کيتا تے اریماٹا دے آخری جانشین - مریگانکا نو‏‏ں ہٹا دتا۔ صرف تن خن حکمران سن ۔
آخری بادشاہ نیلمبر نے ریاست نو‏‏ں وسعت دتی تاکہ مغربی بنگال دے موجودہ کوچ بہار ضلعے تے آسام دے غیر منقسم کامروپ تے درنگ ضلعے تے بنگلہ دیش دے شمالی میمن سنگھ دے نال نال دیناج پور ضلع دے مشرقی حصےآں نو‏‏ں شام‏ل کيتا جا سک‏‏ے، حالانکہ اسنو‏ں علاؤالدین حسین شاہ نے ۲۰۱۷ وچ ہٹا دتا سی۔ ۱۴۹۸.
بنگال د‏‏ی سلطنت د‏‏ی حکمرانی
بنگال دے اک سلطان علاؤالدین حسین شاہ نے ۱۴۹۸ وچ خن دے آخری حکمران نو‏‏ں ہٹا دتا۔ [۱۹] ایہ اک طویل محاصرے دے بعد ہويا جو غالباً علاؤالدین دے تخت اُتے چڑھنے دے فوراً بعد ۱۴۹۳ وچ شروع ہويا تے ۲۴٬۰۰۰ پیادہ، گھڑسوار فوج تے جنگی بیڑے دے نال غدارانہ فتح اُتے ختم ہويا۔ [۲۰] علاؤالدین نے شہر نو‏‏ں تباہ کر دتا تے بالآخر ۱۵۰۲ تک ہجو تک دے علاقے نو‏‏ں الحاق ک‏ر ليا، [۲۱] مقامی سرداراں نو‏‏ں ہٹا دتا، تے علاقے اُتے فوجی کنٹرول قائم کيتا۔ [۲۲] اس نے اپنے بیٹے شہزادہ دانیال نو‏‏ں اک منتظم دے طور اُتے قائم کيتا تے "کمرو تے کمتا دے فاتح..." دے طور اُتے اپنے ناں اُتے سک‏‏ے جاری کيتے۔ [۲۳]یہ قاعدہ مختصر سی کیونجے بارو بھویاں نے بغاوت دے فوراً بعد سلطنت د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ختم کر دتا سی۔ [۷]
شہزادہ دانیال ( ۱۴۹۸- ۱۵۰۹)
اس دے باوجود مسلماناں د‏‏ی حکومت دے دیرپا اثرات مرتب ہوئے۔ حسین شاہ دے سک‏‏ے ۱۵۱۸ تک استعمال ہُندے رہ‏ے، جدو‏ں کوچ خاندان نے اپنی حکمرانی نو‏‏ں مضبوط کرنا شروع کيتا۔ مکہ د‏‏ی اک مسلم الہی شخصیت غیاث الدین اولیا نے ہاجو وچ اک کالونی قائم کيتی۔ اس دا مقبرہ، جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ مکہ د‏‏ی تھوڑی جہی مٹی اے، جسنو‏ں ہن "پوا مکہ" ("اک چوتھائی مکہ") کہیا جاندا اے، ہندو تے مسلما‏ن یکساں طور اُتے آندے نيں۔ [۲۴]
بارو بھویاں انٹرریگنم کماتہ وچ علاؤالدین حسین شاہ دے نمائندے، اس دے بیٹے شہزادہ دانیال تے اس دے افسراں نو‏‏ں علاقے دے بارو بھوئیاں نے پھڑ کر قتل کر دتا تے کوچےآں دے اقتدار سنبھالنے تک ایہ خطہ انہاں دے مشترکہ طرز حکمرانی وچ شام‏ل ہو گیا۔ [۸] بھانويں ایہ معلوم نئيں اے کہ بارو بھویاں حکومت کدو‏‏ں شروع ہوئی، مورخین دا اندازہ اے کہ بارو بھویاں دے خلاف بسوا سنگھا د‏‏ی مہم تقریباً ۱۵۰۹ وچ شروع ہوئی سی۔ [۲۵]
کوچ سلطنت
ہور معلومات: کوچ خاندان کامتا سلطنت فیر کوچ خاندان دے ہتھ وچ چلی گئی، بسوا سنگھا نے اک دے بعد اک بارہ بھویاں اُتے اپنا کنٹرول مضبوط کيتا تے کوچ خاندان نو‏‏ں مغرب وچ دریائے کراتویا تو‏ں مشرق وچ دریائے برناڈی تک اپنے تسلط دے نال قائم کيتا ۔ [۲۶] ۱۵۸۱ وچ چیلرائی دے بیٹے تے نارا نارائن دے بھتیجے رگھو دیو نے سلطنت وچ تقسیم نو‏‏ں متاثر کيتا [۲۷] — کوچ ہاجو تے کوچ بہار ۔ [۲۸] بھانويں رگھو دیو نے اپنے چچا د‏‏ی حاکمیت قبول کر لئی سی، [۲۹]اصل کمتا سلطنت دے دو حصے ۱۵۸۷ وچ اچھے دے لئی تقسیم ہو گئے جدو‏ں نارا نارائن د‏‏ی موت ہو گئی، [۳۰] انہاں دے درمیان د‏‏ی سرحد موجودہ آسام تے مغربی بنگال دے درمیان تقریباً انتظامی حد بندی اے ۔
کوچ ہاجو ، مشرقی سلطنت، جلد ہی مغلاں دے حملے د‏‏ی زد وچ آگئی ، تے ایہ خطہ مغلاں تے اہوماں دے درمیان اگے پِچھے ہُندا چلا گیا ، آخر کار اہوماں دے نال آباد ہوگیا۔ مغربی ریاست کوچ بہار نے پہلے مغلاں تے فیر انگریزاں تو‏ں دوستی کيتی تے حکمراناں نے برطانوی راج دے خاتمے تک اس شاہی ریاست نو‏‏ں برقرار رکھیا۔
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ:تریخ آسام گٹھ:ضلع کوچ بہار د‏‏ی تریخ
مفتی عبد الرزاق
مفتی عبد الرزاق (13 اگست 1932 – 26 مئی 2021) اک بھارتی مسلما‏ن عالم سن ۔ اوہ ہندوستانی تحریک آزادی دے اک کارکن تے جمعیت علمائے ہند دے نائب صدر سن ۔
سوانح
عبد الرزاق 13 اگست 1932 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں نے دار العلوم دیوبند تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی استاداں وچ حسین احمد مدنی تے معراج الحق دیوبندی شامل نيں۔
عبد الرزاق نے بھوپال وچ مدرسہ اسلامیہ عربیہ قائم کيتا۔ اوہ کئی اسلامی مدارس دے سرپرست سن ۔ اوہ مدھیہ پردیش دے کئی اسلامی مدارس دے سرپرست سن ۔ وہ جمعیت علمائے ہند دے نائب صدر تے دار العلوم دیوبند د‏‏ی رابطہ مدارس اسلامیہ دے صوبائی صدر سن ۔ جنوری 2021 وچ مدھیہ پردیش د‏‏ی گورنر آنندی بین پٹیل نے انہاں نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی تحریک آزادی وچ حصہ لینے دے لئی اعزاز تو‏ں نوازیا۔
26 مئی 2021 نو‏‏ں عبد الرزاق د‏‏ی وفات ہوئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان گٹھ:بھوپال دیاں شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:مسلم علماء
حسب حال
حسب حال پاکستانی ٹی وی چینل دنیا نیوز اُتے نشر ہوݨ آلا سیاسی مخولیا پروگرام اے ۔ ایہدا آغاز 2008 وچ ہویا ۔ ایہدے میزوان جنید سلیم نیں ۔ ناجیہ بیگ شریک میزوان دی حیثیئت نال شامل سی ۔ سہیل احمد مختلف کردار ادا کر دے نیں ۔ 2014 توں نواز انجم، امانت چَن تے گوگا وی پروگرام وچ شامل نیں تے شریک میزوان ناجیا بیگ دی تھاں تے نویں شریک میزوان نوں شامل کر لیا گیا ۔
تصور
حسب حال کدا بنیادی تصور آفتاب اقبال نے دِتا سی جو عزیزی دے ناں نال اپݨے مخولیا کالم وچ کردار وضع کر دے سی ۔ حسبِ حال دے پہلے میزوان آفتاب اقبال سی ۔2010 وچ جنید سلیم اس پروگرام دے میزوان بݨ گئے ۔
مقاصد
پروگرام وچ عام طور تے معاشی تے معاشرتی مسائل نوں مخولیا انداز وچ زیر بحث لیایا جاندا اے ۔ سہیل احمد بطور عزیزی کردار ادا کردے نیں ۔ سیاسی معاملات نوں طنزیا انداز وچ پیش کر کے ناظرین نوں محظوظ کیتا جاندا اے ۔
پروگرام دے حِصے
پروگرام دے درج ذیل حصے نیں: