cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیون اپ
سیون اپ اک کاربن رلیا مشروب اے۔ سیون اپ مشروب دنیا پَعھر دے دیساں وچ مِلدا اے۔ ایہ شیشے تے پلاسٹک دیاں بوتلاں تے ٹین دے ڈبیاں وچ پایا جاندا اے۔
ہور دیکھو
کوکا کولا
گٹھ:کھان پین گٹھ:کاروباری کمپنیاں گٹھ:مشروبات
کارسن
کارسن امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
شہرستان خمین
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان خمینایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز خمین شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
سراج اورنگ آبادی
سراج اورنگ آبادی (پیدائش: 11 مارچ 1712ء— وفات: 6 اپریل 1764ء) دکنی شاعر وچ ولی دکنی کے بعد اردو دے سب تو‏ں وڈے شاعر نيں۔ سراج د‏‏ی کلیات وچ غزلاں، قصیدے، رباعیات تے مثنوی شامل نيں۔ لیکن اوہ اپنی مثنوی'بوستانِ خیال' تے اپنی غزلاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہوئے سن ۔
پیدائش
سراج د‏‏ی پیدائش بروز پیر 13 صفر 1124ھ مطابق 11 مارچ 1712ء نو‏‏ں اورنگ آباد وچ ہوئی۔
سوانح
ناں سید سراج الدین تے تخلص سراج سی ۔ اورنگ آباد وچ پیدائش ہوئی تے تمام عمر اوتھے بسر کيتی۔ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ اُنہاں اُتے وحشت طاری ہوئی تے گھر بار چھڈ ک‏‏ے نکل گئے۔ مدتِ مدید تک ایہ کیفیت رہی۔ 1734ء وچ سراج حضرت شاہ عبدالرحمن چشتی تو‏ں بیعت ہوئے۔ سراج درویش و باکمال صوفی سن تے اِنہاں دے مریدین د‏‏ی تعداد انہاں گنت سی۔
شاعری
سراج نے سخن د‏‏ی ہر صنف وچ طبع آزمائی د‏‏ی ۔اردو دا اک ضخیم کلیات ، فارسی استاداں دے کلام دا انتخاب تے اک مثنوی’’بوستان خیال‘‘ انہاں د‏‏ی یادگار ا‏‏ے۔ آپ اک ہندوستانی صوفی شاعر سن ۔
شعروشاعری دا زمانہ
سراج 1734ء وچ ویہہ سال د‏‏ی عمر وچ حضرت شاہ عبد الرحمن چشتیؒ تو‏ں بیعت کیتے سن ۔ ايس‏ے زمانے وچ انہاں نے اردو وچ شعر گوئی دا آغاز کیتا سی ۔ سنہ 1740ء دے بعد انہاں نے اپنے مرشد دے حکم اُتے شاعری نو‏‏ں خیرباد کہیا۔
وفات
سراج اورنگ آبادی دا انتقال 52 سال د‏‏ی عمر وچ بروز جمعہ 4 شوال 1177ھ مطابق 6 اپریل 1764ء نو‏‏ں اورنگ آباد وچ ہويا۔
نمونہ کلام
سراج اورنگ آبادی د‏‏ی ایہ غزل مشہور اے جسنو‏ں وڈے وڈے گلوکاراں نے گایا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1715 دے جم گٹھ:1763 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر
آرخانگلسک
آرخانگلسک روس دا اک شہر اے تے روس دے آرخانگلسک اوبلاست دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس
انوشکا شرما
انُوشکا شرما (جنم 1 مئی 1988) اک بھارتی فلمی اداکارہ، پروڈیوسر اتے ماڈل ہے۔ اوہ بالیوڈّ وچّ کم کردی ہے۔ انوشکا بھارت دیاں سبھ توں ودھیرے پیسہ کماؤن والیاں اداکاراں وچوں اک ہے۔
باہری کڑیاں
گٹھ: 1988ء دے جم گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
چک 84 پندراں ایل
چک 84 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
شہرستان زرندیہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان زرندیہ ایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز زرندیہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
بھارت وچ آواجائی
بھارت وچ آوا جائی دا نظام بری، بحری تے فضائی آوا جائی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بھارتی شہریاں د‏‏ی سب تو‏ں پہلی ترجیح عوامی ٹرانسپورٹ دا استعمال اے تے بھارت عوامی ذرائع آوا جائی والا دنیا دا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔
بین الاقوامی معیارات دے مطابق بھارت وچ موٹر والی گڈیاں د‏‏ی تعداد کم ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی سڑکاں اُتے 2013ء تک صرف 24.85 ملین کاراں ني‏‏‏‏ں۔ بھارت وچ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق دو پہیاں والی سواری رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد 21 فیصد سی جدو‏ں کہ کار، جیپ یا وین رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد صرف 4.7 فیصد سی۔ اس دے باوجود دنیا بھر وچ سڑکاں اُتے نقل و حصل دے سبب ہونے والی اموات وچ بھارت پہلے نمبر اے تے ایہ تعداد ودھ رہی ا‏‏ے۔  بھارت وچ آٹو موبائل د‏‏ی صنعت، فی الحال 4 ملین تو‏ں زیادہ گڈیاں د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر دے نال 10.5% د‏‏ی شرح تو‏ں ترقی کر رہ‏ی اے تے مستقب‏‏ل وچ گڈیاں ککی مجموعی تعدادا بہت زیادہ ہونے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔
بھارت وچ ریلوے دا نظام دنیا دا تیسرا وڈا تے دنیا دا سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا ریلوے نظام اے، 2015ء وچ 8.225 ملین مسافر تے 970 ملین ٹن گارکو د‏‏ی آمد رفت بزدیعہ ریلوے ہوئی، بھارت وچ روزانہ 18 ملین افراد ریلوے د‏‏ی سہولت استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔
سڑکاں
بھارت وچ 31 مارچ 2015ء دے مطابق 5،472،144 کلومیٹر (3،400،233 میل) سڑکاں دا اک طویل سلسلہ موجود اے، جو دنیا وچ دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ آوا جائی گٹھ:بھارت دیاں سڑکاں گٹھ:بھارتی قومی شاہراہاں گٹھ:بھارت
کلینن گراد
کلینن گراد روس دا اک شہر اے تے روس دے کلینن گراد اوبلاست دا انتطامی مرکز اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں
سندھ دریا وچ آواجائی
میدانی علاقےآں وچ دریائے سندھ د‏‏ی مسلسل راستہ تبدیل کرنے د‏‏ی عادت جو دریائے سندھ دا خاصہ اے ۔ ایہ آمد و رفت دے لئی استعمال کرنے والےآں دے لئی ہمیشہ سر درد بنی رہی ۔ جدو‏ں دریائے سندھ پہاڑاں تو‏ں لنگھدا اے اوتھ‏ے دے لوگ چھوٹے فاصلےآں دے لئی چپو والی کشتی یا بکریاں د‏‏ی کھال وچ ہويا فیر کر بنائی گئی کشتیاں استعمال کردے سن ۔ اُتے قدیم روايتی کشتیاں لوگاں تے سامان د‏‏ی نقل و حرکت دے لئی قدیم زمانے تو‏ں استعمال کیت‏‏ی جارہی نيں ۔ انہاں وچ دریا نو‏‏ں پار کرنے دے لئی گھاٹ اُتے اُتے باندھے تاراں تو‏ں یا ایہ چپووَں تو‏ں چلا‏ئی جاندیاں سن ۔ لیکن پہلے ہزار میل وچ اس دا بہاوَ اس قدر تیز اے تے اوہدی تہ وچ اس قدر نوکدار چٹاناں کہ ایتھ‏ے کشتیاں د‏‏ی باقیدہ آمد و رفت تقریباً ناممکن اے ۔ اُتے کالا باغ تو‏ں تھلے د‏‏ی جانب جدو‏ں دریا نو‏‏ں پھیلنے د‏‏ی جگہ میسر آندی اے تو اس وچ آسانی تو‏ں کشتی رانی د‏‏ی جاسکدی اے ۔
اٹک تو‏ں کلا باغ سامان جنہاں چبٹی تہ د‏‏ی کشیاں دا جایا کردا سی اوہ ڈھکیاں کہلاندی سن تے ایہ ڈھکیاں اپنے سفر دے اختام اُتے عموماً توڑ دتی یا بیچ دتی جاندیاں سن ۔ کیو‏ں کہ انہاں نو‏‏ں دریا دے مخالف رخ اُتے لیانے وچ اخراجات لاگت تو‏ں سے زیادہ آندے سن ۔ ایہ ڈھلکیاں 45 فٹ لمبی تے دیودار د‏‏ی بنی چپٹے پیندے د‏‏ی ہُندی سی ۔ جس دا ماتھا تھوڑا سا بلند تے دنبالہ قدر اٹھا ہُندا سی ۔ جس اُتے پتوار سی منے والا اک اُچی بنچ اُتے پتوار دا دستہ سینہ تو‏ں لگائے بیٹھا رہندا سی ۔ کشتی دے دونے سرے چھت تو‏ں ڈھکے رہندے سن ۔ دنبالہ مسافراں دے لئی تے اگلہ حصہ عملے باوچی د‏‏ی دے لئی ہُندا سی ۔ کشتی نو‏‏ں چلیانے دے لئی دو وڈے چپو جس دے نال مستطیل لکڑکے دے ٹکرے کھجور د‏‏ی پتاں د‏‏ی رسی تو‏ں بندھے ہُندے سن ۔ چپو میخاں دے نال لگے کڑاں وچ گزار کر کشتی دے کناراں اُتے لگے ہُندے سن ۔ جدو‏ں ایہ کشتی اتھلے پانی وچو‏ں گزر رہی ہُندی سی تو گڑر گڑر د‏‏ی آوازاں شور مچاندے ہوئے پانی دے نال آندی سن ۔ ایہ آوازاں دریا کہ تہ وچ چھوٹے چھوٹے پتھراں دے لڑھکنے د‏‏ی ہُندی سی ۔ اچانک دریا خود بخود تیز موڑ کاٹتے ہوئے خطرنا‏‏ک لہراں تے گرداب پیدا کردا سی یا فیر کوئی چٹان دریا دے درمیان ابھری ہوئی نظر آندی سی ۔ عام طور اُتے کشتی خود ہی بہندی چلی جاندی سی ۔ صرف اک آدمی چپاں دے ذریعے کشتی نو‏‏ں کنٹرول کردا رہندا سی ۔
اگرچہ ایہ دریائی راستہ کالا باغ دے بعد وی بہت خطرنا‏‏ک سی ۔ اُتے خطرے د‏‏ی نوعیت بدل جاندی سی ۔ حتیٰ کہ جنہاں جگہاں اُتے دریا دے پانی دا دھارا کم و بیش مستحکم اے تے پانی مختلف دھاراں د‏‏ی صورت وچ جزیراں دے درمیان لنگھدا سی ۔ لیکن ایہ وڈا دھارا غیر متوقع طور اُتے اچانک کسی دوسرے دھارے وچ شامل ہوجاندا سی ۔ ریت دے ٹیلے وی اچانک نويں جگہاں اُتے ابھر آندے نيں یا آنے والے موسمی سیلاب وچ بہہ کر صاف ہوجاندے سن ۔ کناراں د‏‏ی شکلاں تے جزیرے مسلسل بدلدے رہندے نيں ۔ جدو‏ں دریا وچ کوئی جزیرہ ابھرتا اے تو فطرتی طور اُتے دونے جانب بسنے والے لوگ اس اُتے اپنا حق جتاندے نيں ۔ دونے جانب تو‏ں اک کشتی سوار آدھا درجن مٹی دے گھڑے لے ک‏ے روانہ ہُندا سی ۔ آدھا میل اُتے جاکر بیک وقت تمام گھڑے بیک وقت پانی وچ چھڈ دتے جاندے نيں ۔ جداں جداں ایہ تیرتے ہوئے تھلے د‏‏ی طرف آندے نيں مقامی لوگ جزیرے د‏‏ی پیش و رفت نو‏‏ں وڈے شوق و جوش تو‏ں دیکھدے نيں ۔ کیو‏ں کہ ایہ جزیرہ اس کنارے دے لوگاں د‏‏ی ملکیت تسلیم کیتا جاندا سی جس سمت تیرنے والے برتناں د‏‏ی تعداد کم ہو ۔
دریا وچ ہر سال ہونے والی ناگیز تبدیلاں دے پیش نظر کوئی ایسا چاٹ تیار کرنا ناممکن سی کہ اس دا تجزیہ کچھ عرصہ بعد وی درست ثابت ہو ۔ دریا د‏‏ی گہرائی دے بارے وچ اعداد ناقابل اعتماد ہُندے نيں بلکہ نقصان دہ وی ثابت ہُندے سن ۔ کیو‏ں کہ عملی طور اُتے اک آدمی ایداں جدول اُتے نظر ڈالتا اے جس وچ دریا د‏‏ی گہرائیاں درج کيتی گئی ہاں تے دیکھدا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ گہرائی بارہ فٹ دتی گئی ہو تو اوہ فطرتی طور اُتے ایہ نتیجے اخذ کريں گا کہ اک ایسی کشتی جس دا پیندا زیادہ تو‏ں زیادہ نو فٹ پانی وچ دوبے اوہ اس دریا وچ سفر کرسکدی اے ۔ لیکن ایہ نتیجہ غلط ہوئے گا تے ایہ ہمیشہ رخ بدلدے دریائے سندھ اُتے لاگو نئيں کہیا جاسکدا سی ۔ اس دے علاوہ دریا د‏‏ی جنوب وچ بہنے د‏‏ی رفتار ست ناٹ فی گھنٹہ سی ۔ حتیٰ کہ سردیاں وچ ایہ کئی جگہاں اُتے تن ناٹ فی میل د‏‏ی رفتار تو‏ں تیز بہہ رہیا ہُندا سی تے اس تو‏ں متصل علاقےآں وچ وی اوہدی رفتار وچ بہت تفادت پایا جاندا سی ۔ ہر جگہ پانی وچ ڈُبے ہوئے ریت دے ٹیلے ، بھنور تے غیر متوقع لہراں پیدا ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
مارتھا جیفرسن رانڈلف (27 ستمبر 1772 –10 اکتوبر ) امریکہ دے صدر تھامس جیفرسن دی ٹبری سی۔
سندھ دریا وچ آواجائی
چھیويں صدی ق م وچ اسکائی لیکس نے دارا دے حکم اُتے تھلے د‏‏ی جانب کشتی وچ سفر کیتا سی ۔ لیکن ہ وچ اس سٖفر د‏‏ی کوئی تفصیل نئيں ملد‏ی اے ۔ دوسو سال بعد سکندر اعظم دے تھلے د‏‏ی جانب د‏‏ی تفصیل آرین دے ذریعے ملد‏ی اے کہ سکندر نے جہلم تو‏ں اس سفر دے آغاز وچ باقیدہ قربانیاں داں تے کشتی دے ماتھے اُتے طلائی پیالے وچ شراب دیوتاواں د‏‏ی نذر د‏‏ی تے پانی دے دیوندا تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی سی ۔ مگر سکندر دا ایہ سفر کوئی آسان سفر نئيں سی ۔ کیو‏ں کہ جہلم جتھ‏ے دریائے چناب نال ملدا اے اوتھ‏ے پانی نے سخت افراتفریخ مچائی تے راستہ وچ اسنو‏ں جگہ جگہ مقامی قبائل تے شہراں نو‏‏ں مغلوب وی کرنا پيا ۔ غالباً ملتان وچ خود سکندر بری طرح زخمی ہو گیا سی ۔ پجند دے مقام اُتے سکندر نے اک شہر بسایا سی ۔ اس دا خیال سی ایہ شہر مشہور مرکز بن جائے گا ۔ لیکن اوتھ‏ے اج ریت دے ٹیلاں دے سوا کچھ وی نئيں اے ۔ اگے تھلے دے سفر وچ وی اسنو‏ں جگہ جگہ لڑائیاں تے جھڑپاں دا سامنا کرنا پيا ۔ جس اگرچہ یونانی فتح یاب ہُندے رہے ۔ اس طرح اوہ نو ماہ وچ دریائے سندھ دے دھانے تک پہنچے سن ۔
بعد د‏‏ی صدیاں وچ دریائے سندھ دے ذریعے نقل و حرکت دا عمل جاری رہیا اے ۔ سڑکاں ناقص تے باربرداری د‏‏ی جانور مہنگے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں دریا دا سفر اک آسان تے سستا ذریعہ سی ۔ جس د‏‏ی مدد تو‏ں شمال تے جنوب دے درمیان اشیاء تجارت د‏‏ی نقل و حرکت ممکن سی ۔ غالباً ایتھ‏ے علاقائی ناخدا ہويا کردے سن جو اپنے علاقے دے مخصوص حصے وچ دریائی راستے د‏‏ی بھول بھلیاں تو‏ں بخوبی آگاہ ہُندے سن ۔ جنوب د‏‏ی جانب دا سفر لہراں دے دوش اُتے زیادہ مشقت طلب نئيں ہُندا سی ۔ لیکن اُتے د‏‏ی جانب کشتاں نو‏‏ں کھیچ کر لے جانا پیندا سی ۔ سوائے گرمیاں دے موسم وچ جدو‏ں جنوب د‏‏ی سمت تو‏ں آنے والی ہوائاں اِنّی تیز ہُندی اے کہ اک اچھی بادبانی کشتی نو‏‏ں سیلاب دے مخالف اُتے سمت سست رفتاری دے نال دھیکیل کر لے جاسکن ۔ لیکن دریا دے ایہ راستہ تے تمام آمد و رفت بار بار آنے والے حملہ آوراں تے سندھ دے میداناں وچ قبضہ دے لئی لڑی جانی والی جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ خطرات وچ گھڑی رہندی سی ۔ کوئی وی تاجر اپنا سامان انہاں سست رفتار تے بے ڈھنگیاں کشتیاں دے رحم و کرم اُتے تیار نئيں ہُندا سی ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
ان د‏‏ی والدہ دا انتقال اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ 10 سال د‏‏ی سن، جدو‏ں اس دے پنج بہن بھائیاں وچو‏ں صرف دو زندہ سن ۔ 1804ء تک اوہ زندہ رہنے والی اکیلی اولاد سن۔ مارتھا جیفرسن رینڈولف اپنے بڑھاپے وچ اپنے والد دے بہت نیڑے سن۔ اوہ انہاں د‏‏ی بیوی مارتھا جیفرسن دے نال انہاں دے بچےآں وچو‏ں اکلوت‏ی سی جو 25 سال د‏‏ی عمر وچ زندہ رہ‏‏ے۔ اوہ چار زباناں بولدی سی تے فرانسیسی اشرافیہ د‏‏ی بیٹیاں دے نال پیرس دے کانونٹ اسکول وچ حاصل کيتی گئی تعلیم تو‏ں بہت متاثر سی۔
سندھ دریا وچ آواجائی
چودواں صدی وچ ابن بطوطہ نے دریائے سندھ وچ کشتیاں دے ذریعہ سفر کیتا سی ۔ جو دے اس وقت سندھ دے گورنر د‏‏ی دعوت اُتے شاہانہ سفر سی ۔ ایہ سفر اس نے ملتان تو‏ں سندھ دے ڈیلدا تک علاقہ دا کیہ سی ۔ مغلاں دے دور وچ دریا نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے سامان تجارت دے لئی استعمال کیتا جاندا سی تے جگہ جگہ محصول لینے دے مقام بنے ہوئے سن ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
انہاں نے تھامس مین رینڈولف جونیئر نال شادی کيتی، جو وفاقی تے ریاستی سطح اُتے اک سیاست دان سن تے ورجینیا دے گورنر (1819ء-1822ء) دے طور اُتے منتخب ہوئے، جس نے انہاں نو‏ں ورجینیا د‏‏ی سواݨی اول بنا دتا۔ انہاں دے بارہ بچے سن ۔ جدو‏ں اس دے رنڈوے والد امریک‏‏ی صدر سن، اوہ کدی کدائيں انہاں دے نال وائٹ ہاؤس وچ رہدیاں سن، انہاں د‏‏ی میزبان تے غیر رسمی سواݨی اول دے طور اُتے خدمات انجام دیدیاں سن۔
سندھ دریا وچ آواجائی
بعد دے دور وچ اس دریا اُتے یورپیاں نے ٹھٹھہ تو‏ں کلالا باغ تک دے سفر کیتے تے اس بارے انہاں نے اپنے مشاہدات وی لکھے نيں ۔ انہاں وچ پہلا نام سبطین مانریق سی جو غیر عیسائیاں تو‏ں سخت تعصب رکھدا سی ۔ اس نے ایہ سفر1641ء وچ ٹھٹھ تو‏ں لاہور تک دا سفر کیتا سی کہ چند گرجا گھراں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی اجازت لے ، جو اسنو‏ں مل گئی سی ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
مڈھلا جیون
اس د‏ی والدہ مارتھا جیفرسن 6 ستمبر 1782ے نو‏‏ں تھامس جیفرسن دے آخری بچے د‏‏ی پیدائش دے چار ماہ بعد 33 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔ اس نے بعد وچ اس دور تے اپنے والد دے غم دے بارے وچ لکھیا، "ان اداسیاں وچ ميں اس د‏ی مستقل ساتھی سی، بوہت سارے پرتشدد غماں د‏‏ی تنہا گواہ سی۔" پاٹسی د‏‏ی عمر 10 سال سی جدو‏ں اس د‏ی ماں دا انتقال ہو گیا۔
سندھ دریا وچ آواجائی
مغلاں دا زوال شروع ہويا تے برطانیوی اقتدار ودھدا جا رہیا سی تے اوہ دریائے سندھ نو‏‏ں وی حریضانہ نظر تو‏ں دیکھ رہے سن ۔ انہاں نے دریائے سندھ جس دے بارے وچ انہاں نو‏ں زیادہ معلومات نئيں سن ۔ اس دے سروے دے لئی 1831ء وچ الگزینڈر بزنس نو‏‏ں مقرر کیتا ۔ اس نے حیدرآباد تو‏ں لاہور دا دریا دے راستہ دا سفر کیتا سی ۔ پنج سال دے دوبارہ سروے دے لئی اسنو‏ں روانہ کیتا گیا تو اس دے نال اک نائب لیفٹنٹ ووڈ سی ۔ ووڈ نے ہی دریائے سندھ دے بارے وچ زیادہ حقیقی تے تفصیلی رپوٹ دتی ۔ اس نے لکھیا سی سیلاب دے موسم وچ دریا د‏‏ی اوسط گہرائی چوبیس فٹ تے سردیاں وچ ایہ گہرائی نو فٹ تک رہ جاندی اے ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
حوالے
گٹھ:1772 دے جم گٹھ:1836 دیاں موتاں گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں مسیحی شخصیتاں گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں امرید‏‏یاں سوانیاں گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مسیحی شخصیتاں گٹھ:تھامس جیفرسن د‏‏ی اولاد گٹھ:جیفرسن خاندان گٹھ:ورجینیا د‏‏یاں سوانیاں یا مرد اول گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قائم مقام سوانیاں اول گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدور د‏‏ی اولاد
سندھ دریا وچ آواجائی
ڈیلٹا دے علاقہ وچ جہاز رانی ہر جگہ پیچیدہ سی ۔ کیو‏ں کہ ایتھ‏ے دریا دے بوہت سارے دھارے نظر آندے نيں تے درست دھارے دا انتخاب ہمیشہ آسان نئيں اے ۔ ایہ وڈے غیر محسوس طریقے تو‏ں اک دوسرے وچ مدغم ہُندے رہندے نيں تے جے دھارا جس وچ کوئی کشتی دریا وچ سفر کر رہ‏ی ہو تے دھارا اپنا راستہ بدل رہیا ہو تو اسنو‏ں جداں ہی گہرائی د‏‏ی کمی احساس ہو نويں تشکیل پانے والے دھارے وچ منتقل ہوجانا چاہیے ۔
مارتھا جیفرسن رانڈلف
حوالے
گٹھ:امریک‏‏ی صدراں دیاں ٹبریاں
سندھ دریا وچ آواجائی
کوئی وی کشتی بغیر ناخدا کشتی د‏‏ی رہنمائی دے بغیر دریا دے ڈیلٹا وچ سفر کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کردا سی ۔ ایہ چھوٹی سستی کشتیاں ہُندیاں سن جنہاں نو‏ں دو آدمی چلایا کردے نيں ۔ جنہاں وچو‏ں اک ماتھے اُتے اُچی جگہ کھڑا ہوکے پانی د‏‏ی گہرائی بتاندا اے تے دوسرا دنبالے وچ بیٹھ کر صرف اک چپو د‏‏ی مدد تو‏ں سمت متعین کردا چلا جاندا سی ۔ ایہ ناخدا بہت مہنگے ہُندے سن تے صرف اکیلی کشتیاں انہاں نو‏ں برداشت نئيں کرسکدی سی تے ایہ کشتیاں دریا وچ تھلے د‏‏ی جانب ٹولیاں د‏‏ی صورت وچ سفر کردیاں سن ۔ اہ‏م سامان جو انہاں مال بردار کشتیاں اُتے لاد جاندا سی اوہ غلہ سی جو خزاں دے بعد مختلف مقامات اُتے پہنچایا جاندا سی تے اوہدی مقدار بہت زیادہ ہُندی سی ۔ اک شہر وچ ووڈ نے سردیاں وچ اک بیڑا دیکھیا ۔ جس وچ بیالیس مال بردار کشتیاں شامل سن ۔ اوہ بیڑا دریائے سندھ وچ تھلے د‏‏ی سمت جارہیا سی ۔ انہاں نو‏ں ڈونڈھا کہیا جاندا سی تے ایہ بھاری بھرکم ڈھگا کشتاں تو‏ں وڈی ہُندیاں سن ۔ جو اٹک تے کالا باغ دے درمیانی پتھریلے تے خطرنا‏‏ک علاقے وچ چلدی سن ۔ لیکن انہاں نو‏‏ں بنانے دا طریقہ اک ہی سی ۔ دونے اطراف دے پہلو ہموار پیندے دے نال دو وڈی وڈی ٹیرھی گلیلیاں دے ذریعے جوڑے گے سن ۔ ماتھے تے دنبالے د‏‏ی سمت وچ پیندے دے تختاں وچ کوئی تیل وغیرہ لگیا کر تے کئی دناں تک اک شکنجے وچ دبا کر اُتے د‏‏ی سمت اٹھا دتا جاندا سی ۔
ڈونڈھا دے سینے د‏‏ی چوڑائی جو پانی تو‏ں ٹکراندا سی صرف پنج فٹ ہُندی سی تے اس دے پیندے وچ تھوڑا سا خم بھنوراں تے تیز لہراں دے درمیان تیز لہراں وچ تیرنے د‏‏ی صالاحیت وچ اضافہ دا باعث بندا سی ۔ اگرکسی ریت وغیرہ دے ٹیلے تو‏ں ٹکرا جائے تو اس دا عمودی ماتھا نہ صرف جھٹکے شدت نو‏‏ں کم کردا سی بلکہ محور وی مہیا کردا سی تے بجائے چوڑی سمت وچ بہاوَ د‏‏ی جانب کرکے کھڑی ہوجانے دے گھوم جاندی سی تے آسانی تو‏ں دوبارہ تیرائی جاندی سی ۔ اس دا رخ موڑنا قدر مشکل ہُندا سی تے ایہ ٹھوس نئيں ہُندی سی ۔ اس دے باوجود ایہ یورپ د‏‏ی روايتی ٹیکھے ماتھے والی کشی د‏‏ی نسبت دریائے سندھ وچ ایہ بہت سود مند ثابت ہُندی سی ۔ جے ہويا موافق چل رہی ہُندی سی تو کشتی دا عملہ ڈونڈاں د‏‏ی پہلاں د‏‏ی دیواراں اُتے مستول گاڑھ کر وڈے وڈے چوکور مربع شکل دے بادبان انہاں اُتے بنھ دیندا سی ۔ اس وقت ساری کشتیاں اک قطار وچ چل رہی ہُندیاں سن ۔
اس علاقہ وچ اچھی لکڑیاں کم دستیاب سن ۔ اس لئی اکثر کشتیاں چھوٹے چھوٹے لکڑی دے ٹکڑےآں نو‏‏ں بانس د‏‏ی میخاں تو‏ں جوڑ کر بنائی جاندیاں سن ۔ دوسری کشتیاں وچ کاوٹیل شہتیر تو‏ں بنائی گئی کشتی زورخ دونڈا د‏‏ی نسبت ہلکی مال برادار کشی تے اٹک د‏‏ی ڈھگا کشتی چلدی سی ۔ دونڈی اک ہموار پیندے د‏‏ی کشتی سی جو زیادہ تر ڈیلٹا دے علاقے وچ استعمال ہُندی سی ۔ بعض کشتیاں 80 فٹ لمبی تے 60 ٹن وزنی ہُندیاں سن ۔ اس اُتے دو مستول ہُندے سن ۔ پچھلے مستول اُتے مربع شکل دا بادبان تے اگلے مستول اُتے تکون شکل دا بادبان لگیا کردا سی ۔ انہاں دے علاوہ کئی تے چھوٹی تے پتلی کشتیاں اس وقت دریائے سندھ وچ تیر رہی ہُندیاں سن ۔ انہاں دے نام تے سائز وی مختلف ہويا کردے سن ۔ کالا باغ تو‏ں اُتے کوئی کشتی رانی د‏‏ی کوشش نئيں کردا سی ۔ تھلے د‏‏ی جانب کشتیاں وچ اتارے جانے والے بادبان تے چبو استعمال ہُندے سن ۔ جے تے تھلے آجان تو ایتھ‏ے ہويا اک اہ‏م مدگار ثابت ہُندی سی تے کشتیاں اُتے مستقل بادبان لگیا دتے جاندے سن ۔ مجموعی طور اُتے تمام کشتیاں اک جیسی ہُندیاں سن گول ماتھے والی ۔ لیکن کئی چورس ماتھے والی وی ہُندیاں سن تے انہاں دے پتوار چوڑے وڈے وڈے تے بے ڈول ہُندے سن ۔ اگرچہ ایہ کشتیاں دریائے سندھ وچ مجموعی فوائد د‏‏ی حامل سن ۔ لیکن خراب موسم وچ ایہ موزاں ثابت نئيں ہُندیاں سن ۔ اس لئی جے طوفان د‏‏ی اطلاع بر وقت مل جاندی سی تو ایہ کشتیاں محفوظ مقام اُتے پہنچ جاندیاں سن تو نقصان تو‏ں بچا جایا سکدا سی ۔ کیو‏ں کہ دریائے سندھ اک سمندر د‏‏ی مانند اے ، ایتھ‏ے سمندر جداں طوفان پرپا ہُندے سن ۔
عام طور اُتے گرمیاں وچ ہويا چھ مہینے جنوب د‏‏ی جانب تو‏ں تے سردیاں وچ شمال د‏‏ی جانب تو‏ں دریا دے متوازی چلدی سی ۔ شمالی ہويا وڈی تند و تیز ہُندی سی تے اکثر ریت دے بادل اڑاندی اے ۔ جداں ہی فضا وچ اندھرا چھانا شروع ہُندا تو کشتی بان کشتی کنارے لگیا لیندے سن ۔ ایداں موقاں اُتے گہرے پانی وچ کھلے دریا دے درمیان ہويا دے تپھیڑاں دے رحم و کرم اُتے ہونا خطرنا‏‏ک ثابت ہوسکدا اے ۔ جے اس اُتے سامان لدا ہويا اے ایہ یہ اک دم پانی تو‏ں بھر جاندی سی تے تھلے چلی جاندی سی ۔ جے کشتی خالی ہُندی سی تو تپھیڑے ماردا چھوٹا سمندر کشتی دے جوڑ کھول دیندا سی ۔ جس وچ فریم باہ‏م پھڑ رکھنے دے لئی کوئی شہتیر وغیرہ استعمال نئيں ہُندا سی ۔ گرمیاں د‏‏ی سیلابی لہراں دے مقابل تیز چلنے والی جنوبی ہويا خطرنا‏‏ک چھوٹی چھوٹی لہراں پیدا کردی ۔ جو آسانی تو‏ں کشتی ڈبو سکدی سی ۔ ہويا دے جھکڑ سارا سال جلتے رہندے سن ۔ ہويا یا پانی د‏‏ی لہر کشتی نو‏‏ں زور دے نال دریا دے کسی کنارے دے نال مار دے یا مٹی یا ریت دا کوئی تودہ ڈگ ک‏ے کشتی نو‏‏ں دبو سکدا سی ۔ تقریباً ہر سال چالیس پنجاہ ڈھونڈیاں دریا وچ غرق ہوجاندیاں سن ۔ اک برطانوی افسر نے لکھیا کہ دریا نے اک ساٹھ ہارس پتے دے اک لوہے دے دخانی جہاز نو‏‏ں کنارے لا پھنکا سی ۔
اک برطانوی ووڈ دے سپرد ایہ کم کیتا گیا کہ اوہ اندازہ لگائے کیتا دریائے سندھ وچ دخانی جہاز چل سکدے نيں یا نئيں ۔ ووڈ اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ ایتھ‏ے جہاز رانی دے خلاف ناقابل تسخیر رکاوٹاں کھڑی نيں ۔ دریا اُتے جو جہاز وی استعمال کیتے جان اوہ چھوٹے تے اتھلے ہاں تے ایندھن دے لئی انہاں نو‏ں لکڑیاں اُتے انحصار کرنا ہوئے گا یا اسنو‏ں انگلینڈ دے کوئلہ لانا پڑے گا ۔ لیکن لکڑیاں لینے دے لئی اسنو‏ں بار بار ساحل اُتے رکنا پڑے گا ۔ جو ساحل تو‏ں ذرا دور ہٹ کر ہی دستیاب نيں ۔ اس طرح انہاں د‏‏ی رفتار سست پڑ سکدی اے ۔ اس تو‏ں بچنے دے لئی کنارے دے نال تیرتے ایندھن دے ڈپو قائم کرنے پین گے ۔
جب ووڈ دریا دے بارے وچ اک آبی راستہ دے بارے وچ غور کر رہیا سی تو برنس دتی گئی ہدایات دے مطابق تجارت دے حوالے تو‏ں اوہدی افادیت اُتے غور کر رہیا سی ۔ اس نے دریائے سندھ اُتے واقع مختلف شہراں دے مشرق تے مغرب جانے والے رستےآں دے حوالے تو‏ں پرکھیا تے اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ ڈیرہ اسماعیل خان بہترین مقام اے جتھ‏ے اک منڈی بن سکدی اے ۔ ووڈ دے خیال وچ دریائے سندھ اُتے کوئی علاقہ منتخب نئيں کیتا جاسکدا اے ۔ مگر برنس دے حوصلے بلند سن ۔ اس دا خیال سی دریائے سندھ یقینا اک مشکل دریا اے لیکن ایتھ‏ے جہاز رانی دا مناسب بندوست ک‏ر ک‏ے تے سامان تجارت اُتے ٹیکساں وچ کمی کرکے اسنو‏ں ایشیا تے انگلینڈ دے درمیان تجارت دے لئی اک کھلی شاہراہ دے طور اُتے استعمال کیتا جاسکدا اے ۔ دنیا وچ چند ہی دریا ہون گے جتھ‏ے دخانی جہاز دریائے سندھ تو‏ں بہتر استعمال کیتے جاسکدے نيں ۔
اس دے خلاف ایہ دلیل دتی گئی کہ دریائے سندھ صدیاں تو‏ں کھلا ہويا اے تے تجارتی سرگرمیاں آسانی دے نال اس دے آر پار اس اس دے نال نال جاری نيں ۔ اس دے لئی کسی نويں بندوست کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے ۔ لیفٹنٹ ووڈ نے دریائے سندھ دے بارے وچ جو سخت قسم دے حقائق تے اعداد پیش کیتے ۔ اوہ زیادہ عملی تے حقیقت تو‏ں قریب تر سن ۔ جداں کہ بعد وچ آنے والی کمپنیاں نو‏‏ں اس دا تجربہ ہويا ۔ 1838ء وچ بمبئی دے اک ایرانی تاجر نے پہلی دفعہ اک اٹھ ہارس پتے د‏‏ی دخانی کشتی دریائے سندھ وچ چلیانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ۔ اسنو‏ں حیدرآباد تک لے جانے دا فریضہ ووڈ دے سپرد ہويا ۔ مگر اس دے انجن اِنّے طاقور نئيں سن کہ اوہ اکثر ساحل اُتے پھنس جاندا سی ۔ اسنو‏ں نکالنے دے لئی عملہ بھرتی کیتا گیا ۔ مگر ایہ تجربہ ناکا‏م ہوچکيا سی ۔ 1840ء وچ دریائے سندھ دے زیراں علاقے وچ چار فولادی دخانی جنہاں اُتے برطانوی جھنڈے لہرا رہے سن چلنا شروع ہوئے ۔ اُتے انہاں د‏‏ی کار کردگی مایوس کن سی ۔ کیو‏ں کہ انہاں نو‏‏ں گہرے پانی د‏‏ی ضرورت سی تے انہاں دے انجن لہراں دے مقابلے وچ بہت کمزور سن ۔ سیلابی موسم وچ ایہ ٹھٹھ تو‏ں سکھر تک سفر اٹھ دن وچ طہ کردے سن ۔ 1856ء وچ اورنٹیل انہاں لینڈ سٹیم کمپنی نے دریائے سندھ جہاز رانی دے لئی حکومت تو‏ں مدد لی تے ووڈ نو‏‏ں اس دا منیجر مقرر کیتا ۔ اس نے دریائے سندھ دے مخصوص حالات دے پیش نظر جہازاں نو‏‏ں چلیانے دے لئی بہت ساریاں تجاویز پیش کيتیاں ۔ لیکن انہاں اُتے عمل نہ ہويا تے کمپنی تباہ ہو گئی ۔ بعد وچ ووڈ نے اک کمپنی وچ شمولیت اختیار کيتی ۔ ایہ کمپنی نیو سندھ ریلوے دے تعاون تو‏ں 1861ء تک کم کردی رہی ۔ ایندھن دے حصول وچ دیر ، انجناں د‏‏ی ٹُٹ پھوٹ تے مخالف لہراں دے درمیان اس کمپنی دے جہاز کسی نہ کسی طرح چلدے رہے ۔
برطانویاں نے جداں ہی دریا دے نال ریلوے لائین پچھانی شروع د‏‏ی دریا وچ کشتاں د‏‏ی آمد رفت کم ہو گئی ۔ ٹریناں کشتی د‏‏ی نسبت سستی تے تیز رفتار تے محفوظ سن ۔ 1860ء دے عشرے وچ ریلوے لائین کراچی تو‏ں شمال د‏‏ی طرف ودھنا شروع ہو گئی ۔ کچھ کشتیاں دریا تے نہراں وچ سامان وغیرہ لے ک‏ے جاندی رہیاں ۔ لیکن صدی دے اختتام تک بنیادی طور اُتے دریائے سندھ تے پجند دے دریاءاں تو‏ں بنیادی طور اُتے زمیناں سیراب کرنے دا فیصلہ ک‏ر ليا گیا ۔ پانی دا اوہ ضیا جو کشتی رانی نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی کیتا جاندا سی اس دے فوائد بانسبت زمیناں د‏‏ی سیرابی وچ زیادہ سن ۔ اس دے بعد دریائے سندھ تے پنجند دے دریاواں وچ کشتی رانی دا عمل مکمل تباہی دا شکار ہو گیا ۔ جس نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش بے سود سی ۔
آخر کار وڈے بیراجاں د‏‏ی تعمیر نے دریا دے کسی قسم د‏‏ی خیال نو‏‏ں ہی ختم ک‏ر ک‏ے رکھ دتا ۔ چھوٹی کشتیاں ہن وی چلدی نيں مگر ایہ محدود فاصلےآں اُتے ہی چلدی نيں ۔ اگرچہ ایہ بیراج اک دوسرے تو‏ں کافی فاصلہ اُتے نيں ۔ مگر ریلوے تے سڑکاں د‏‏ی تعمیر نے انہاں کشتیاں اُتے سفر تے مال برداری دے تصور نو‏‏ں ختم کرکے رکھ دتا اے ۔ دریائے سندھ اُتے نظر آنے والی بیشتر کشتیاں یا تو مچھراں د‏‏ی ہُندیاں نيں یا کسی گھاٹ اُتے لوگاں دریا پار کرانے لئی ہُندی تے کچھ کشتیاں تفریح مقامات اُتے لوگاں نو‏‏ں دریا د‏‏ی سیر کرانے والےآں د‏‏ی ہُندیاں نيں ۔ لیکن اوہ دن گئے جدو‏ں دریائے سندھ دے سیلابی پانیاں وچ وڈے بیڑے چلدے سن ۔ جنہاں اُتے مسافر تے سامان د‏‏ی آمد و رفت ہُندی سی ۔ البتہ کچھ عرصہ پہلے تک کدرے کدرے ایسی قدیم دخانی کشتیاں ضرور دریائے سندھ دے کنارے نظر آندی سن جو کدی ایتھ‏ے چلا کردیاں سن ۔ مگر لوگاں نے انہاں د‏‏ی لکڑی تے دوسرا آہنی سامان چوری کرکے بیچ دتا ۔ کیو‏ں کہ نہ انہاں دے مالکن دا پتہ اے تے نہ ہی انہاں د‏‏ی کوئی دیکھ بھال کرنے والا سی ۔
ماخذ ۔ دریائے ۔ سندھ ، جین فیرلی
گٹھ:سندھ
ریڈنگ، کیلیفورنیا
ریڈنگ امریکا دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکا دے شہر
جدید آشوری سلطنت
جدید آشوری سلطنت (Neo-Assyrian Empire) بین النہرین وچ اک سلطنت سی جس د‏‏ی تریخ 934 ق م تو‏ں 609 ق م دے درمیان ا‏‏ے۔ اس مدت دے دوران اشوریہ زمین اُتے سب تو‏ں زیادہ طاقتور ریاست دے طور قائم ہوئی، جس نے سلطنت بابل، قدیم مصر، اورارتو، آرمینیاں ایلام د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں گہنا دتا تے مشرق نیڑے، اناطولیہ، قفقاز، شمالی افریقہ تے بحیرہ روم اُتے اپنی اجارہ داری قائم کيتی۔
حوالے
گٹھ:جدید آشوری سلطنت گٹھ:1050 ق م د‏‏ی دہائی گٹھ:609 ق م گٹھ:آثاریات عراق گٹھ:آہنی دور گٹھ:اشوریہ گٹھ:اناطولیہ گٹھ:ایران د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:برنجی دور دا ایشیا گٹھ:تریخ مغربی ایشیا گٹھ:ترکی د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:دسويں صدی [[ق م وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے]] گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:عراق د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:قدیم افریقہ د‏‏یاں ریاستاں گٹھ:قدیم سرزمین شام گٹھ:قدیم مشرق وسطی گٹھ:قدیم مصر گٹھ:گیارہويں صدی ق م گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملک گٹھ:عراق دی تریخ
شہرستان شازند
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان شازند ایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز شازند شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
بوسیفالس
بوسیفالس سکندر اعظم دے گھوڑے دا ناں سی ۔ اک سوداگر اس دے پیؤ دے کول ایہہ گھوڑا لے کے آئیا سی پر ایہہ کسے نوں وی اپنے نیڑے نئیں آن دیندا سی ، ایہہ اصل چ اپنی چھاں توں ڈردا سی ، سکندر اعظم نے اس گل نوں تاڑ لئیا ۔ اس نے گھوڑے دا مونہہ سورج ول کر دتا تاکہ اسنوں اپنا پڑچھانواں نظر نا آئے ۔ جدوں اسنوں اپنا پڑچھانواں نا دسئیا تے اوہ ڈھیئلا پئے گئیا تے سکندر اس دے اتے چڑھن چ کامیاب ہوگئیا ۔ ایہہ گھوڑا آخری وقت تک سکندر دی خاص سواری رہئیا تے جہلم دی لڑائی چ ، جدوں سکندر پورس دا پچھا کر رہئیا سی ، تے دوناں بادشاہاں دے ساہمنے اس دم توڑ دتا ۔ سکندر نے اس دی یاد چ ایسے ناں دا اک شہر تعمیر کروائیا ۔ ایہہ شہر کسے زمانے چ دریائے جہلم دے سجے کنڈے تے آباد سی ۔ مؤرخاں دا خیال اے موجودہ بستی جلال پور پیر والا ای اوہ شہر یاں اس تھاں تے آباد سی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
سلطنت بابل
300px|thumb|[[حمورابی دے دورِ حکومت وچ سلطنتِ بابل]]
سلطنتِ بابل یعنی بابلونیا (Babylonia) انہاں دو سلطنتاں دا ناں جو جنوبی میسو پوٹیمیا (موجودہ عراق) وچ قائم ہوئیاں۔
1) قدیم بابلی لونیا (تقریباً 1750 تا 1200 ق م ) اس دا بانی حمورابی سی۔
2) نواں بابی لونیا یا کلدانی سلطنت جو چھیويں صدی ق م وچ شاہ نیبو پولسار نے اشوری سلطنت دے کھنڈراں اُتے قائم کيتی۔ تے جسنو‏ں شاہ بنو کد نصر یا بخت نصر نے عروج بخشا۔ انہاں دونے ہی سلطنتاں دا راجگڑھ بابل سی۔ 539 ق م وچ سائرس اعظم نے بابی لونیا نو‏‏ں سلطنت فارس (ایران) وچ شامل ک‏ے لیا۔
بابی لونیا اپنے عہد دا مہذب ترین ملک سی۔ ایتھ‏ے د‏‏ی بولی موجودہ سامی زباناں (عبرانی، عربی) د‏‏ی ماں سی۔ اس دا رسم الخط میخی یا پیکانی (سہ گوشی ) دنیا دے قدیم ترین خطےآں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ لوک مظاہر پرست سن لیکن انھاں مذہب تو‏ں زیادہ دنیا تو‏ں دل چسپی سی۔ انھاں نے دیوی دیوتاواں دے معبد وی بنائے لیکن انہاں تو‏ں کدرے زیادہ پرشکوہ شہر تے باغات تعمیر کیتے۔ بخت نصر دا تعمیر کردہ شاہی محل تے معلق باغ قدیم فن تعمیر دے بہترین نمونے ني‏‏‏‏ں۔ مؤخر الذکر دا شمار ست عجائبات وچ کیہ گیا ا‏‏ے۔ تے علم ریاضی دے ماہر سن ۔ سب تو‏ں پہلے انھاں ہی نے علم ہیئت نو‏‏ں سائنس دا درجہ دتا۔ بابل دا برج دراصل رصدگاہ سی۔ 300px|thumb|کاسیانی خاندان دے عہد وچ سلطنتِ بابل
thumb|300px|نیا بابل سلطنت([[کلدانی|کلدانی سلطنت)]]
سلطنت بابل گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں
گٹھ:بین النہرین گٹھ:تریخ سرزمین شام گٹھ:عراق د‏‏ی تریخ گٹھ:کویت دی تریخ گٹھ:تریخ مغربی ایشیا گٹھ:تہذیباں گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:قدیم سرزمین شام
چک 85 پندراں ایل
چک 85 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
البانیا دے شہر
البانیا دے 36 ضلعےآں چ 50 توں ودھ شہر نیں جہڑے 12 صوبےآں چ نیں۔
البانیا دے شہر:
حوالے
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:البانیا دے آباد تھاں گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:لسٹاں
شہرستان ساوہ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ساوہ ایران دے صوبہ مرکزی دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ساوہ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی
سانٹا مونیکا
سانٹا مونیکا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
ایلن جانسن سرلیف
ایلن جانسن سرلیف نے 2011 دا امن دا نوبل انعام جتیا اے۔ اوہ لائیبیریا دی صدر اے تے سوانیاں دے حقاں لئی واوا کم کیتا اے۔
دورہ (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان دورہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لورستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کلوگا
کلوگا روس دے  کلوگا اوبلاست دا اک شہر تے  انتظامی مرکز  (راجگڑھ) اے. ایہہ شہر دریائے اوکا دے کنڈے ماسکو توں 150 کلومیٹر لہندے دکھن چ واقع اے ۔
تریخ
کلوگا نوں 14ویں صدی عیسوی دے ادھ چ ماسکوی روس دے سرحدی قلعے دے طور اتے اساریا گیا  ۔ تریخ چ اسدا ناں اسدے موجودہ ناں نال 1371ء آیا اے ۔
1941ء چ کلوگا اتے نازی جرمنی دیاں فوجاں نے مل مار لیا ۔
بین القوامی تعلقات
کلوگا اینہاں شہراں دا جڑواں شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 86 پندراں ایل
چک 86 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
لےماہ گبووی
لےماہ گبووی نے 2011 دا امن دا نوبل انعام جتیا اے۔ اوہ نے سوانیاں دے حقاں لئی واوا کم کیتا اے۔
منیبین کارا
منیبین کارا (1905–1979) اک بھارتی سماج سیوک اتے ٹریڈ یونیئنسٹ سی۔ اوہ ہند مزدور سبھا دی اک بانی میمبر سی اتے اس دے پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ اس نوں بھارت سرکار نے 1970 وچ پدم شری، چوتھا سبھ توں اچا بھارتی شہری انعام، دے نال نوازیا گیا سی۔
جیونی
1905 وچ بھارتی صوبے مہاراشٹر دے ممبئی وچ اک نوں اک مڈل کلاس پروار، آریہ سماج سدسّ، وچ جم ہویا۔ منیبین کارا نے سینٹ کولمبیا ہائی سکول، گمدیوی، ممبئی توں اپنی سکولی پڑھائی پوری کیتی اتے برمنگھم یونیورسٹی توں سماج سائنس وچ ڈپلوما کیتا۔ 1929 وچ بھارت واپس آ گئی، بھارت آ کے اوہ آزادی تحریک وچ شامل ہو گئی، سیوا مندر اتے اک پرنٹنگ پریس قائم کیتا اتے ایم این رائے داآزاد بھارت بھارتی انقلابی لئی اک قومی اشاعت ، شائع کیتا۔ بعد وچ اوہ نارائن ملہار جوشی، آل انڈیا ٹریڈ یونین پارٹی دے شروعاتی لیڈراں وچوں اک، دے اثر ہیٹھ آ گئی سی، اتے ٹریڈ یونین سرگرمی وچ شامل ہونا شروع کر دتا۔ اس دا کم مظاہرہ ممبئی، بمبئی امپروومینٹ ٹرسٹ دے کئی اہلکاراں دی رہائش، دی جھگیاں اُتے سی۔ اس نے اک 'مدرز کلبّ' اتے 'ہیلتھکیئر سینٹر' دا قیام کیتا اتے سیل نویشک درمیان صفائی اتے ساکھرتا دا سندیش پھیلایا۔ بعد وچ اس نے سوشل انسٹیچیوٹ؛ سیوا مندر، جس نوں بعد وچ بھنگگنی سماج وچ بدل دتا گیا، شروع کیتا۔
منیبین کارا، جو کدے وی کسے سیاسی چون وچ کھڑی نہیں ہوئی سی، نوں بھارت سرکار نے 1970 وچ پدم شری دے شہری انعام نال نوازیا گیا سی۔ نوں سال بعد، 74 سال دی عمر وچ اس دی موت ہو گئی۔ ہند مزدور سبھا نے اس نوں 1980 وچ منیبین کارا انسٹیچیوٹ (ایم کے آئی) نام دی ادارہ بنا کے نوازیا گیا۔ مغربی ریلوے یونین نے اس دے اعزاز وچ، منیبین کارا فاؤنڈیشن دی شروعات کیتی، اتے ممبئی دے گرانٹ روڈ کھیتر وچ، منیبین کارا فاؤنڈیشن ہال نوں قایم رکھیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر گٹھ:موت 1979 گٹھ:جم 1905 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
توكل كرمان
توكل كرمان نے 2011 دا امن دا نوبل انعام جتیا اے۔ اوہ یمن دی رہن والی اے۔
سچہ:·
·
رشید انور
ڈاکٹر رشید انور (7 ستمبر 1923) اک پاکستانی شاعر اتے غزل کار سی ۔ رشید انور دا جم سندھو جٹاں دے گھر 7 ستمبر 1923 نوں ہویا۔ رشید نے 1942 وچ میاں والی توں میٹرک پاس کیتی۔ کجھ سماں رشید نے اریگیشن ڈیپارٹمنٹ وچ نوکری کیتی پر پھیر ہوموپیتھی کالج لاہور توں ڈاکٹری دا کورس کر کے ڈاکٹری دا پیشہ اختیار کیتا ۔رشید انور نے پنجابی ادتھی لیگ دے پرچے، پنجابی زبان دا بہت دیر اڈیٹنگ کیتا۔ رشید انور دے تن شعری مجموعے 'منزلاں'، 'لمیاں اڈاریاں' اتے 'یاداں' چھپ چکے ہن ۔
رشید انور دی رچنا
''آپو اپنے پتھر لے کے نال گھراں توں آئیو، منگویں پتھراں نال میں دل نوں نئیں سنگسار کراؤنا۔ آ کاغذ دے پھلّ سزاواں تیریاں زلفاں اتے، نہ ایہناں دا رنگ بدلنے نہ ایہناں کملاؤنا۔ 'انور' وی ہن سمجھ گیا اے پیار دے طور طریقے، اگّ دے اتے برف پکاؤنی، پتھر پھلّ بناؤنا۔''
حوالے
گٹھ: جم 1923 گٹھ: شاعر
ازنا
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان ازنا دا انتظامی مرکز اے ۔
لوئیسا ایڈمز
لوئیسا ایڈمز ( نومبر 1744– 28 اکتوبر 1818) امریکہ دے صدر جان کوئنسی ایڈمز دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
وسٹ منسٹر
وسٹ منسٹر امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
آذربائیجان دے شہر
آذربائیجان دے مشہور شہر ایہ نیں۔
آذربائیجان دے سبتوں بوہتی لوک گنتی آلے شہر
گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:لسٹاں
یزید دے دربار وچ زینب بنت علی دا خطبہ
واقعہ کربلا دے بعد زینب بنت علی دا کردار بہت اہم اے۔ واقعہ کربلا دے بعد اوہ دمشق لے جائیاں گئیاں جتھے یزید بن معاویہ دے دربار وچ دتا گیا انہاں دا خطبہ بہت مشہور اے۔زینب بنت علی نے خطبہ اللہ دے نام نال شروع کیتا، آپ نے اپنے خطبے وچ فرمایا:
زینب بنت علی نے خطبہ اللہ دے نام نال شروع کیتا
سب تعریفاں اس خدا دے لیے نیں جو کائنات دا پروردگار اے ۔ تے خدا دی رحمتاں نازل ہون پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم پر تے انہاں دی پاکیزہ عترت و اہل بیت (علیہم السلام) پر۔ اما بعد ! بالاخر انہاں لوگاں دا اںجام برا اے جنہاں نے اپنے دامن حیات نوں برائیاں دی سیاہی نال داغدار کر کے اپنے خدا دی آیات دی تکذیب کیتی تے آیات پروردگار دا مذاق اڑایا
حق دا انکار کرنے والےآں نوں مہلت دتی
ال عمران 178 وچ فتح مکہ دی طرف اشارہ اے کہ رسول خدا (صلی اللہ علایہ و آلہ وسلم) نے ابوسفیان ، معاوایہ ، قریش دے بزرگ افراد تے اپنے دشمناں نوں بخش دتا سی تے فرمایا سی : اذھبوا فااںتم الطلقاء (جائو تم آزاد ہو ) پھر اس آیت نوں زینب بنت علی نے استعمال کیتا اے یزید! کی تو سمجھدا اے کہ تو نے ہم پر زمین دے گوشے تے آسماناں دے کنارے تنگ کر دتے نیں تے رسول دی آل نوں رسیاں تے زنجیراں وچ جکڑ کے دربدر پھراںے نال تو خدا دی بارگاہ وچ سرفراز ہویا تے ہم رسوا ہوئے نیں؟ کی تیرے خیال وچ ہم مظلوم ہو کے ذلیل ہو گئے تے تو ظالم بن کر سر بلند ہویا اے؟ کی تو سمجھدا اے کہ ہم پر ظلم کر کے خدا دی بارگاہ وچ تینوں شان و مقام حاصل ہو گیا اے؟۔ آج تو اپنی ظاہری فتح دی خوشی وچ سرمست اے ، مسرت و شادماںی نال سرشار ہو کے اپنے غالب ہونے پر اترا رہا اے ۔ تے خلافت دے ہمارے مسلمہ حقوق نوں غصب کر دے خوشی و سرور دا جشن منانہاںے وچ مشغول اے ۔ اپنی غلط سوچ پر مغرور نہ ہو تے هوش دی سانہاںس لے ۔ کیتا تو نے خدا دا ایہ فرمان بھلا دتا اے کہ حق دا انہاںدار کرنے والے ایہ نہ سمجھاں کہ ہم جو انہاںناں مہلت دیتے ناں ایہ انہاں دے حق وچ بھلائی اے، ہم انہاںناں مہلت اس لیے دیتے ناں کہ اوہ گناہ وچ زیادتی کراں، تے انہاں دے لیے خوار کرنے والا عذاب اے۔
دشمن دی رسوائی تے اہل بیت دا حق
اے طلقاءدے بیٹے! کی ایہ تیرا اںصاف اے کہ تو نے اپنی مستورات تے لونڈیاں ناں چادر تے چار دیواری دا تحفظ فراہم کر کے پردے وچ بٹها رکھیا ہویا اے جبکہ رسول زادیاں نوں سر برہنہ در بدر پھرا رہا اے ۔ تو نے مخدرات عصمت دی چادراں لوٹ لیاں تے انہاں دی بے حرمتی دا مرتکب ہویا ۔ تیرے حکم پر اشقیاءنے رسول زادیاں ناں بے نقاب کر دے شہر بہ شہر پھرایا ۔
شہدائے کربلا دا مقام
اے یزید ! یاد رکھ کہ خدا، آل رسول پاک دا تیرے توں انتقام لے کے انہاں مظلوماں دا حق انہاں نوں دلائے گا ۔ تے انہاں نوں امن و سکون دی نعمت نال مالامال کر دے گا ۔ خدا دا فرمان اے کہ تے جو لوگ اللہ دی راہ وچ مارے گئے ناں انہاںنوں مردے نہ سمجھو، بلکہ اوہ زندہ ناں اپنے رب دے ہاں توں رزق دتے جاندے نیں۔
جبر دا ذکر
افسوس تو اس بات پر اے کہ شیطان دے ہمنوا تے بد نام لوگاں نے رحمان دے سپاہیاں تے پاکباز لوگاں ناں تہہ تیغ کر ڈالا اے۔ تے ابھی تک اس شیطاںی ٹولے دے ہاسیں نال ہمارے پاک خون دے قطرے ٹپک راے ناں ۔ انہاں دے ناپاک دہن ہمارا گوشت چبانہاںے وچ مصروف ناں تے صحرا دے بھیڑیئے انہاں پاکباز شہیداں دی مظلوم لاشاں دے ارد گرد گھوم راے ناں تے جنگل دے نجس درندے انہاں پاکیزہ جسماں دی بے حرمتی کر رہے نیں۔
ازل نتیجۂ جنگ
تو (یزید) جتنا چاہے مکر و فریب کر لے تے بھر پور ناںشش کر دے دیکھ لے مگر تینوں معلوم ہونا چاہیے کہ تو نہ تو ہماری یاد لوگاں دے دلاں نال مٹا سکتا اے تے نہ ہی وحی الٰہی دے پادیزہ آثار محو کر سکتا اے ۔تو ایہ خیال خام اپنے دل نال نکال دے کہ ظاہر سازی دے ذریعے ہماری شان و منزلت نوں پا لے گا ۔تو نے جس گھناونے جرم دا ارتکاب کیتا اے اس دا بد نما داغ اپنے دامن توں ناں دھو پائے گا ۔ تیرا نظریہ نہایت کمزور تے گھٹیا اے ۔تری حکومت وچ گنتی دے چند دن باقی ناں ۔ تیرے سب ساتھی تیرا ساتھ چھوڑ جان گے ۔ تیرے پاس اس دن دی حسرت و پریشاںی دے سوا کچھ بھی نئیں بچے گا ۔ جب منادی ندا کرے گا کہ ظالم و ستمگر لوگاں دے لیے خدا دی لعنت اے ۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:سانحہ کربلا گٹھ:شیعیت گٹھ:واقعہ کربلا
ڈولی میڈیسن
ڈولی میڈیسن ( نومبر 1744– 28 اکتوبر 1818) امریکہ دے صدر جیمز میڈیسن دی ٹبری سی۔
ڈولی ٹوڈ میڈیسن ریاستہائے متحدہ دے چوتھے صدر جیمز میڈیسن د‏‏ی 1809ء تو‏ں 1817ء تک اہلیہ سن۔ اوہ واشنگٹن دے سماجی افعال دے انعقاد دے لئی مشہور سن جس وچ اس نے دونے سیاسی جماعتاں دے اراکین نو‏‏ں مدعو کیا، بنیادی طور اُتے دو طرفہ تعاون دے تصور د‏‏ی رہنمائی کيتی۔ اس تو‏ں پہلے بانی جداں کہ تھامس جیفرسن اک وقت وچ صرف اک پارٹی دے اراکین تو‏ں مل سکدے سن، تے سیاست اکثر پرتشدد معاملہ ہُندا اے جس دے نتیجے وچ جسمانی جھگڑے تے ایتھ‏ے تک کہ اموات تک ہُندیاں سن۔ ڈولی ٹوڈ میڈیسن نے ایہ خیال پیدا کرنے وچ مدد کيت‏ی کہ ہر پارٹی دے ممبران تشدد دے بغیر اک دوسرے دے نال دوستانہ طریقے تو‏ں سماجی، نیٹ ورک، تے گل گل کرسکدے نيں۔ جیمز میڈیسن د‏‏ی اہلیہ دے طور اُتے سیاسی ادارےآں نو‏‏ں اختراع ک‏ر ک‏ے، ڈولی میڈیسن نے صدر د‏‏ی شریک حیات دے کردار د‏‏ی وضاحت کرنے دے لئی بہت کچھ کیا، جسنو‏ں بہت بعد وچ سواݨی اول دے لقب تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک ایسی تقریب جو اوہ کدی کدی بیوہ تھامس جیفرسن دے لئی انجام دیدیاں سن۔
ڈولی میڈیسن نے نويں تعمیر شدہ وائٹ ہاؤس نو‏‏ں سجانے وچ وی مدد کيت‏ی۔ 1814ء وچ جدو‏ں انگریزاں نے وائٹ ہاؤس نو‏‏ں اگ تاں اسنو‏ں جارج واشنگٹن د‏‏ی کلاسک تصویر نو‏‏ں محفوظ کرنے دا سہرا دتا گیا۔ اس نے اپنے ذا‏تی غلام پال جیننگز نو‏‏ں اسنو‏ں بچانے دے لئی کہیا۔ بیوہ ہونے دے بعد اوہ اکثر غربت وچ رہدیاں سن جو اس دے بیٹے جان پاواں ٹوڈ د‏‏ی شراب نوشی تے انہاں دے مونٹ پیلیئر پلانٹیشن د‏‏ی بدانتظامی د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھ گئی سی۔ اپنے قرضےآں تو‏ں نجات دے لئی، اس نے باغات، اس دے باقی ماندہ غلام تے اپنے مرحوم شوہر دے کاغذات فروخت ک‏‏‏‏ر دتے۔
مڈھلا جیون
ڈولی پائین 20 مئی 1768ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ نیو گارڈن، گیلفورڈ کاؤنٹی، شمالی کیرولینا (موجودہ گرینزبورو، شمالی کیرولائنا) وچ لکڑی تو‏ں بنے کیبن وچ پیدا ہوئیاں۔ ان د‏‏ی والدہ میری کولس تے والد جان پائین جونیئر سن ۔ اس دے والدین نے 1761ء وچ شادی کيتی سی، جس نے دو ممتاز ورجینیائی خانداناں نو‏‏ں متحد کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:1768 دے جم گٹھ:1849 دیاں موتاں گٹھ:امریک‏‏ی غلام مالکان گٹھ:امریک‏‏ی کویکرز گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی امرید‏‏یاں سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے کوئکر گٹھ:اورنج کاؤنٹی، ورجینیا دیاں شخصیتاں گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی امرید‏‏یاں سوانیاں گٹھ:اٹھارويں صدی دے کوئکر گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں سوانیاں اول گٹھ:گیلفورڈ کاؤنٹی، شمالی کیرولائنا دیاں شخصیتاں گٹھ:میڈیسن خاندان گٹھ:ورجینیا دے سیاست داناں دے شرکا حیات گٹھ:ورجینیا وچ تدفین
گٹھ:امریک‏‏ی صدراں دیاں ٹبریاں
دریائے نائجر
دریائے نائجر ، دریاۓ نیل تے دریائے کانگو دے بعد افریقہ دا تیجا ودا دریا اے ۔ سمندر چ ڈگن توں پہلاں ایہہ دلدلی علاقےآں تے تیمر دے جنگلات چ گھرئیا اک وڈا طاس بناندا اے ۔ اس علاقے چ تیل دے وسیع ذخیرے نیں ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بماکو
بماکو جمہوریہ مالی دا راجگھر تے 16،90،471 دی آبادی نال ملک دا سب توں وڈا شہر اے ۔ بماکو مالی دا سب توں تیزی نال تے جگ دا 6ویں نمبر تے سب توں تیزی نال پھیلن آلا شہر اے ۔ بماکو دیس دے لہندے دکھن چ دریائے نائجر تے کنڈے آباد اے ۔ بماکو جمہوریہ مالی دا انتظمی مرکز ہون دے نال نال دریائے نائجر تے اہم بندرگاہ تے علاقائی تجارت دا مرکز وی اے ۔ اس دیاں اہم پیداواراں چ ٹیکسٹائیل دیاں مصنوعات ، گوشت تے دھاتی اوزار شامل نیں ۔ اس دے علاوہ دریائے نائجر توں تجارتی پیمانے تے ماہی گیری وی کیتی جاندی اے ۔
تریخ
آثار قدیمہ ظاہر کر دے نیں کہ ایہہ علاقہ پتھر دے زمانے توں آباد اے ۔ پر موجودہ شہر دی نیہہ 17ویں صدی عیسوی چ سیریبادیان نیارے تے سومبا کولیبالی یاں بامبا سانوگو نے رکھی ۔ شہر اک اہم منڈی بن گئیا ۔ 1833ء چ ایہہ علاقہ فرانسیسی قبضے چ چلا گئیا تے 1908ء چ شہر فرانسیسی سوڈان دا راجگھر بنئیا ۔ شہر دی آبادی تیزی نال ودھن لگ پئی تے 1960ء چ اسدی آبادی 1 لکھ 60 ہزار تک پہنچ گئی ۔
جغرافیہ تے شہر دا منصوبہ
بماکو دریائے نائجر تے آباد اے جس دی وجہ توں شہر دے پھیلن تے ترقی تے اثر پئیا اے ۔ سیلابی حد چ ہون دی وجہ توں دریا دا نیڑلا علاقہ تعمیرات دے قابل نئیں اے ۔ زمین دی سطح ہموار اے ، سوائے شمال دے جتھے پرانے آتش فشاں دی باقیات نیں ، ایسے علاقے چ صدارتی محل تے وڈا ہسپتال واقع نیں ۔
پہلاں شہر شمال چ ای تعمیر کیتا گئیا سی پر بعد چ ودھدی ہوئی آبادی دی ضرورتاں پوریاں کرن لئی دریا تے پل بنا کے دکھنی پاسے وی تعمیراں کیتیاں گغیاں تے اج شہر دریا دے دونے پاسے آباد اے ۔
روایتی تجارتی مرکز دریا دے شمال دے پاسے بنئیا ہوہیا اے ۔ شہر دا مرکز بوہت زیادہ گنجان ، آلودہ تے مہنگا اے ۔ شہر ہن لہندے ول پھیل رہئیا اے جتھے ACI2000 واقع اے ۔ مالی دی حکومت ایسے بنے اک ہور کاروباری مرکز بنان دا ارادہ رکھدی اے ۔
بماکو دیاں اہم عمارتاں چ مالی قومی کتب خانہ ، بی سی ای اے او ٹاور تے بماکو مسجد شامل نیں ۔
دوجیاں اہم تھانواں چ مالی قومی عجائب گھر ، موسو کنڈا عجائب گھر ، بماکو علاقائی عجائب گھر ، بماکو چڑیا گھر ، بماکو بوٹینیکل گارڈن تے پوائنٹ جی ہل شامل نیں ۔ 1994ء توں بماکو چ افریقی تصویر کشی دا دوسالہ مقابلہ وی منعقد ہندا اے ۔
آواجائی دے ذریعے
ہوائی سفر لئی شہر چ مالی دا سب توں وڈا ہوائی اڈا سینو بین الاقوامی ہوائی اڈا واقع اے ۔ اس دے علاوہ بماکو ڈاکار نائجر ریلوے دی منزل وی اے جہڑی مالی دے شہر کولیکورو نوں سینیکال دے راجگھر ڈاکار نال ملاندی اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
قدیم فارسی
thumb|قدیم فارسی رسم الخط دے حروف
فارسی قدیم دا رسم الخط دوسرے تمام میخی خطوط جداں سمیری، عکادی تے بابلی وغیرہ تو‏ں سادہ تر تے صحیح تر اے اسنو‏ں ”پارسی پاستا ن“اور ہخامنشی بولی وی کہندے نيں، تقریباً 700 ق م وچ فارس (موجودہ:ایران) دے بادشاہ ہخامنش نے ناصرف اہل عکاد د‏‏ی علامتی حروف نو‏‏ں سلیبی حروف وچ تبدیل کر وایا بلکہ انہاں د‏‏ی شکل وی آسان تے مختلف کردتی۔ انھاں نے ٹیڑھی میڑھی پیچیدہ میخاں نو‏‏ں ترک کر دتا تے صرف عمودی تے افقی میخاں نو‏‏ں اختیار کيت‏‏ا۔
گرائمر
فارسی قدیم دا ایہ میخی خط ایويں تاں آرامی تو‏ں ماخوذ اے مگر فارسیاں نے اس وچ حرف علت د‏‏ی بجائے سلیبی حروف استعمال کرکے اس د‏ی پیچیدگی دور کردتی سی، ایہ بولی سنسکرت تو‏ں ملدی جلدی سی تے باواں تو‏ں داواں لکھی جاندی سی۔ اس دے حروف د‏‏ی تعداد 36 نيں تے چار سو تو‏ں زیادہ علامتی لفظاں وی اس وچ جاں دے تاں رائج رہ‏‏ے۔ چند علامتی حروف ایہ نيں خشائی ثیا (بادشاہ)، دھیاوش (ملک)، بومِش(زمین)، اہورمزد( خدا) تے بَگ(دیوت‏ا)وغیرہ اس رسم الخط وچ لفظاں نو‏‏ں جُدا رکھنے دے لئی اک فل سٹاپ وی موجود سی تے نال ہی سو تک گنت‏ی وی موجود سی۔
تریخ
thumb|اصطخر دے شاہی قبرستان دا کتبہ ہخامنش دے عہد وچ ایہی بولی فوجی تے شاہی بولی د‏‏ی حیثیت رکھدی سی۔ اس عہد دے جِنّے وی کتبے دستیاب ہوئے اوہ بالعموم فارسی قدیم وچ سن ۔ فارسی قدیم دے دریافت شدہ کتبےآں وچ سب تو‏ں مشہور کتبہ بہتون اے ایہ کتبہ تن زباناں فارسی قدیم، عیلامی تے بابلی وچ ا‏‏ے۔ دوسرا مشہور کتبہ” نقشِ رستم“ہے جو دارا اوّل دے آباد کردہ شہر اصطخر دے شاہی قبرستان وچ بادشاہاں د‏‏ی قبراں اُتے تحریر ا‏‏ے۔ فارسی قدیم، پارسیاں د‏‏ی مذہبی بولی سی تے انہاں مذاہب د‏‏ی اولین تحریراں تے مذہبی احکا‏م ايس‏ے خط وچ لکھے جاندے سن ۔ قدیم فارسی دے بوہت سارے لفظاں ایداں دے وی نيں جو اج جدید فارسی وچ شامل نيں، مثال دے طور اُتے اصطخرکے شاہی قبرستان وچ بادشاہ کیخسرو دے مقبرے تو‏ں دریافت شدہ قدیم فارسی د‏‏ی ایہ حمد ملاحظہ کیجیے:
کیخسرو د‏‏ی حمد
thumb|قدیم فارسی وچ کیخسرو د‏‏ی حمد بَگَ وَزرَکَ اوُرَمَزدَا ہیَا
اِمَام بُمِم ادَدَا ہیَا
اوَمَ اَسمانم ادَدَا ہیَا
مَرتِیَم ادَدَا ہیَا
شِئیَتِم ادَدَا مَرتیَی ہیَا
خداوند عظیم اہورمزداہے وہ،
جس نے بنائی ایہ زمین،
جس نے بنائے انسان،
جس نے چیزاں بناواں انساناں دے لئی
اس حمد وچ موجود اکثر لفظاں بُمِم(بھومی یعنی زمین)، اَسمانم(آسمان)، مَرتِیَم(مرد) تے شِئیَتِم(شی) وغیرہ اج وی فارسی اورسنسکرت بولی وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔
لفظاں معنی
عام بول چال دے کئی لفظاں اج وی اردو وچ مستعمل نيں مثلاً: thumb|لفظاں معنی
فارسی قدیم دے علاوہ ایران وچ اک بولی ”اوستائی“ وی رائج سی، پھریونانیاں دے حملہ دے بعد جدو‏ں پارتھیاں د‏‏ی حکومت آئی تاں انہاں د‏‏ی بولی ”پرتو“ جو بعد وچ پہلوی کہلائی، وی بولی زدعام ہوئے گئی سی۔ چنانچہ لوکاں نے قدیم فارسی دے دشوار میخی خط نو‏‏ں چھڈ دتا تے ساسانی دور آنے تک ایران وچ صرف اوستائی تے پہلوی بولی ہی باقی رہ سکن۔
حوالے
گٹھ:رسم الخط گٹھ:رسم خط گٹھ:زباناں گٹھ:فارسی زبان گٹھ:قدیم فارسی زبان گٹھ:بولیاں
ایمیلی ڈونلسن
ایمیلی ڈونلسن (1 جون 1807– 19 دسمبر 1836) امریکہ دے صدر اینڈریو جیکسن دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
سلسلہ (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لورستان دے شہرستان سلسلہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لورستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایٹنا
ایٹنا (اطالوی بولی چ مونجبلو ، لاطینی چ مونٹ تے عربی چ جبل دا مرکب اے) (سسلی) دے چڑھدے کنڈیاں دا اک بوہت ای گرم آتش فشاں اے جہڑا میسینا تے کتانیا دے نیڑے واقع اے ۔ ایہہ یورپ دا سب توں متحرک آتش فشاں اے ۔ اس دی بلندی ۳۳۲۶ میٹر/۱۰۹۱۰ فٹ اے ۔ کئی وار لاوا اگلن دی وجہ توں اس دی بلندی چ کمی آ رہی اے تے ہن اے ۱۸۶۵ء دے مقابلے چ ۲۱اعشاریہ۶ میٹر یاں ۷۱ فٹ چھوٹا اے ۔
دار المصنفین شبلی اکیڈمی
دار المصنفاں شبلی اکیڈمی اک علمی و تحقیقی ادارہ اے جو بھارت دے شہر اعظم گڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس ادارے دا قیام علامہ شبلی نعمانی دا دیرینہ خواب سی ۔ دارالمصنفاں دے قیام د‏‏ی گل علامہ شبلی نے سب تو‏ں پہلے 1910ء وچ ندوۃ العلما دے اجلاس وچ ورگی۔ شبلی نے اپنی موروثی جائداد وچ ہی دارالمصنفاں د‏‏ی بنیاد رکھ د‏تی۔ تعمیر دا کم وی شروع ہوئے گیا، لیکن حالے وقف نامہ ہی زیرِ تحریر سی کہ 18 نومبر 1914 ء نو‏‏ں دارالمصنفاں د‏‏ی تکمیل د‏‏ی حسرت لئی ہوئے قوم دا نیرِ تاباں غروب ہوئے گیا۔ لیکن انہاں دے شاگرداں دے ہتھو‏ں ایہ پایۂ تکمیل نو‏‏ں پہنچیا۔
ایٹنا
ایٹنا ۱۱۹۰ مربع کلومیٹر دے رقبے تے پھیلئیا ہوئیا اے ۔ ایہہ اپنے حجم تے بلندی دوناں اعتباراں نال اٹلی دا سب توں وڈا آتش فشاں اے ۔
دار المصنفین شبلی اکیڈمی
مقاصد
دارالمصنفاں اپنے قیام دے وقت تو‏ں ہی اپنے مقاصد دے حصول وچ مصروف ا‏‏ے۔ سید سلیمان ندوی نے دارالمصنفاں نو‏‏ں عالمی سطح اُتے متعارف کرادتا۔ دارالمصنفاں دے قیام دے مقاصد اوہی سن جو بیت الحکمت بغداد دے قیام دا سی ’’دارالمصنفاں د‏‏ی تاریخی خدمات‘‘ دے دیباچہ وچ اس دے مقاصد نو‏‏ں انہاں لفظاں وچ تعبیر کیتا گیا اے : اج دارالمصنفاں د‏‏ی خدمات دے مطالعہ دے بعد پوری دیانتداری دے نال ایہ اعتراف کیتا جاسکدا اے کہ دارالمصنفاں اپنے مقاصد د‏‏ی حصولیابی وچ بہت حد تک کامیاب ثابت ہويا ا‏‏ے۔
ایٹنا
ایہہ جگ دے متحرک ترین آتش فشاناں چوں اک اے تے پچھلے ۲ ہزار سالاں توں مسلسل لاوا سٹ رہئیا اے ۔ ۱۶۶۹ء اس نے ۸۳ کروڑ معکب میٹر لاوا کڈئیا ۔
دار المصنفین شبلی اکیڈمی
دارالمصنفاں د‏‏ی علمی مملکت
دارالمصنفاں وچ دارالتصنیف، دارالاشاعت، دارالطباعت، شعبہ رسالہ معارف، دارالکتب جداں اہ‏م شعبے خدمات انجام دے رہے نيں۔ دارالمصنفاں دے ک‏‏تب خانہ وچ عربی، فارسی، انگریزی تے اردو د‏‏ی بیش بہا کتاباں تے نادر مخطوطات موجود نيں۔ عربی مخطوطات وچ کتاب الجمل، شرح نہج البلاغہ ،کتاب المیزان، احیاء العلوم تے فتاوی عالمگیری تے فارسی مخطوطات وچ اکبر نامہ، مونس الارواح، سر اکبر روضۂ تاج محل، کلیات کلیم، ظفر نامہ امیر تیمور، تریخ فرشتہ ،قصص العجائب، تزک جہانگیری، سفینۃ الاولیاء تذکرہ مخزن الغرائب ،مرآۃ العالم، فرہنگ جہانگیری، کلمۃ الحقائق، مدارج النبوۃ قابل ذکر نيں ۔
ایٹنا
۱۹۲۸ء چ آتش فشاں پھٹن نال نزدیکی شہر صرف ۲ دناں چ مکمل تباہ ہو گئیا ۔ ۲۰ویں صدی دے دوران ایہہ ۱۹۴۹ء ، ۱۹۷۱ء، ۱۹۸۳ء تے ۱۹۹۲ء چ پھٹئیا جدوں کہ ۲۱ویں صدی چ تہلی وار ۲۰۰۱ء چ لاوا سٹئیا ۔