حمیدیہ_قتل_عام
قتل عام د‏‏ی وجوہات
1877–1878 روس-ترکی جنگ نے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی بنیاداں د‏‏ی بکھرتی تے زوال نو‏‏ں روشن کیتا ، اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ایہ تباہی دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، روسی-ترک جنگ دے ذریعہ ارمینیائی معاملے نو‏‏ں بین الاقوامی بنایا گیا تے بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی لسٹ وچ داخل ہوگیا۔ نو سلطنت سلطان ، عبدالحمید دوم (1842–1918) ، نو‏‏ں سلطنت نو‏‏ں حتمی تباہی تو‏ں بچانے دے لئی لازمی کم دا سامنا کرنا پيا۔ آئین دے اعلان دے نال ہی ، سلطان نے جلد ہی اصلاح د‏‏ی تمام کوششاں ترک کردتیاں انہاں نے نسبتا Mid ترقی پسند مڈٹھیائی حزب اختلاف دا بدلہ لیندے ہوئے ملک نو‏‏ں بالکل مختلف سمت لے لیا۔ عبد الحمید تے اس دے پیروکار دونے ہی بخوبی واقف سن کہ ریاستی بحران د‏‏ی سنگ بنیاد ، اس دے خاتمے د‏‏ی وجوہات ، ایہ اس د‏ی اچیلس د‏‏ی ہیل سی և قومی سوال باقی ا‏‏ے۔ سلطنت عثمانیہ ، سب تو‏ں پہلے ، عیسائی لوکاں دا اک بہت وڈا قید خانہ سی ، جتھ‏ے حقیقی غلامی وچ زندگی گزاردے ہوئے ، اوہ اک آہستہ آہستہ موت دا نشانہ بنے ، ہمیشہ قتل عام تے مسلما‏ن جنونیت دے دوسرے مظاہرےآں دا نشانہ بنے۔ قرآن مجید دے "کافراں" دے خلاف لڑنے تے انہاں نو‏‏ں ختم کرنے دے معروف اصولاں دا ملک وچ کھلے عام استعمال کیتا گیا۔ قومی سوال ریاست دا فیصلہ کن مسئلہ بن گیا ، جس دے نال ہی مشرقی آمریت د‏‏ی تقدیر وابستہ ہوگئی۔ اک احتیاط دے نال ڈیزائن کیتا گیا ، عملی ، لیکن حقیقت وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں بحران تو‏ں نکالنے دے لئی شیطانی منصوبہ تشکیل دتا گیا ، جس د‏‏ی مضبوط نظریا‏تی بنیاد سی ، ، اسلام تے عثمانی ازم دے بنیادی اصولاں دے مرکب د‏‏ی شکل وچ ۔ سلطان نے اک ہی وقت وچ ، یورپی تعلیم دے اک ماسٹر نو‏‏ں تعلیم دے ک‏ے اپنے لئے اک پیر قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن مسلم جنونیت تو‏ں بھری اک نويں نسل۔ واضح رہے کہ ترک سلطاناں نے ہمیشہ ، ہر جگہ ، آرمی باشندےآں سمیت ، اپنے جوئے دے تحت عوام دے خلاف انتہائی سفاک تے ظالمانہ پالیسی اپنائی۔ انیہويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ ، خاص طور اُتے آرمینیائی سوال دے عروج تے آرمینیائی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے عروج دے دوران ، سلطنت حکومت دا دباؤ تے ظلم و ستم شدت اختیار کردا گیا۔ تے ايس‏ے طرح سلطان عبد الحمید ، جس نے 1876 وچ تخت اُتے چڑھا ، آرمینیاں دے قتل عام نو‏‏ں منظم کرنے دا ارادہ کیتا ، انہاں نے تکبر تو‏ں ایہ اعلان کیتا کہ ارمینیاں دے قتل عام تو‏ں آرمینیائی سوال نو‏‏ں حل کیتا جانا چاہیدا۔ بہت سارے بیرونی مسائل حل کرنا ، ايس‏ے وقت ، سلطان داخلی مسائل حل کر رہیا سی۔ عبدالحمید دوم نے سن 1880 د‏‏ی دہائی وچ آرمینیاں دے خلاف اپنی پالیسی دا آغاز کیتا۔ آرمینیائی کاز دے اک محافظ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، میک کولم میک کال نے اک بار صحیح طور اُتے کہیا ، سب تو‏ں پہلے ، آرمینیاں دے تعلیمی نظام ، مذہب تے سبھیاچار اُتے جنگ دا اعلان کیتا گیا۔ حامد نے محسوس کیتا کہ آرمینیائی عوام د‏‏ی قومی بیداری دے خلاف جدوجہد وچ ، ہیملیٹ سوال دا فیصلہ کرنا سی یا نني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے سلطان دے دور حکومت نے ہی ثقافتی نسل کشی دا استعمال شروع کیتا۔ ہور برآں ، جے بیرونی حالات یا ہور تحفظات د‏‏ی وجہ تو‏ں وقتا فوقتا جسمانی طور اُتے ختم کرنے دے ہتھکنڈاں نو‏‏ں ہتھیاراں تو‏ں ہٹایا جاسکدا اے ، تاں فیر آرمینیائی عوام دے خلاف ریاست د‏‏ی زیرقیادت ثقافتی نسل کشی بند نئيں ہوئی ، ایہ سو سال تو‏ں زیادہ عرصے تک جاری رہی۔ عین ايس‏ے وقت پر، سلطان نے مغربی ارمینیا وچ ، سیلیسیا وچ ، ہوم لینڈ وچ بسنے والے آرمینیاں اُتے براہ راست دھچکيا لگیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس تو‏ں انہاں دے وجود دے لئی ناقابل برداشت حالات پیدا ہوگئے۔ آرمینیائی عوام دے خلاف ظلم و ستم ، چوری ، پرت مار تے تشدد معمول بن رہے ني‏‏‏‏ں۔ آرمینیائی آبادی والے تمام خطےآں وچ آرمینیائی مخالف خصوصی حکومت تشکیل دتی جارہی ا‏‏ے۔ زمین کامل جہنم وچ بدل رہی ا‏‏ے۔ "پہلا مرحلہ ،" اس وقت دے سب تو‏ں وڈے پبلسٹر ، ایمیل ڈیلن نے لکھیا ، "مستقل طور اُتے قتل و غارت دے پروگرام نو‏‏ں انجام دینا سی۔" سب تو‏ں پہلے ، اس اُتے عمل درآمد نہایت ظالمانہ ٹیکس پالیسی دے نال کیتا گیا سی۔ ہیڈ ٹیکس تے فوجی ٹیکس خاص طور اُتے بھاری سی۔ سلطان نے معاشی دباؤ نو‏‏ں انتہائی لطیف سیاسی جبر دے نال جوڑ دتا۔ آرمینیائی آبادی والے دیہات تے علاقےآں وچ مسلماناں د‏‏ی آبادکاری نو‏‏ں ریاستی پالیسی د‏‏ی سطح تک ودھیا دتا گیا۔ ہور ایہ کہ آباد کاراں نو‏‏ں دس سال تک فوجی خدمات تو‏ں مستثنیٰ کیتا گیا ، مفت زمین تے مادی امداد موصول ہوئی۔ انہاں وڈے پیمانے اُتے آباد کاریاں نے اک مقصد حاصل کیتا: آرمینیائی آبادی والے علاقےآں د‏‏ی قومی تشکیل نو‏‏ں تبدیل کرنا ، انہاں نو‏ں کمزور کرنا ، آرمینیائیاں نو‏‏ں معاشی طور اُتے نشانہ بنانا ، اپنے وطن وچ آرمینیائی آبادی دا تھوڑا سا فیصد حاصل کرنا۔ واضح رہے کہ آرمینیائی علاقےآں وچ خصوصی طور اُتے عسکریت پسند ، پسماندہ ، شمالی قفقاز دے جنونی قبائلی - پرت مار دے ذریعے رہنے والے کرد قبیلے۔ سلطان دے پروگرام وچ کرد خاص طور اُتے اہ‏م سن ۔ تے انہاں ہی کرداں تو‏ں ناں نہاد "حمادیye" رجمنت تشکیل دتی گئی اے ، جس د‏‏ی تشکیل تو‏ں ہی آرمینیاں دے کھلے عام قتل عام شروع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ حمیدیانہ ظلم و جبر دے بارے وچ گل کردے ہوئے ، قتل عام دے طریقہ کار دا زیادہ تفصیل تو‏ں حوالہ دینا ضروری ا‏‏ے۔ 1890 د‏‏ی دہائی ترک حکومت نے آخر کار قتل عام دے صدیاں پرانے اسلحہ نو‏‏ں تیار کیتا تے انھاں تقویت بخشی۔ اِنّے وڈے پیمانے اُتے قتل و غارت گری د‏‏ی ایہ پہلی کوشش سی ، لہذا کچھ جگہاں اُتے مقامی حکا‏م مرکز دے ہدایات نو‏‏ں منظم انداز وچ عملی شکل دینے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ محتاط امتحان تو‏ں اک بار فیر یقین اے کہ 1894 تو‏ں 1897 دے عرصہ دے خونی واقعات نو‏‏ں وڈی تفصیل تو‏ں تیار کیتا گیا سی تے اس د‏ی تجویز ترتیب وچ کيتی گئی سی۔ سلطان نے سب تو‏ں پہلے صدیاں پرانے ارمینی عوام ، ساسون ، زیٹون تے وان د‏‏ی جدوجہد آزادی دے مراکز اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ چنانچہ ترکی وچ آرمینیاں دے قتل عام دا آغاز 1890 وچ ہويا ، جس دا پہلا شکار بہادر ساسون سی۔ ساسون ، جس د‏‏ی آبادی تقریبا 35 35،000 آرمینیائی ، درجناں دیہاندی گروہ اُتے مشتمل اے ، 1880 د‏‏ی دہائی تو‏ں کرد ڈاکوواں ، سرکاری فوجاں تے پولیس د‏‏ی صوابدیدی دے خلاف برسرپیکار ا‏‏ے۔ آزادی خیالات دے فروغ دے لئی لبرل ساسون زرخیز زمین سی۔ ہنچک دے اعداد و شمار پہلے سن ، کہ انہاں نے ساسون نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی عملی کم کیتا۔ 1891 وچ میہران تمتیان ساسن وچ آباد ہويا تے کوہ پیماواں دے وچکار ارمینیا د‏‏ی آزادی دے خیال د‏‏ی تبلیغ کيتی۔ 1893 وچ مئی وچ ، ترک تمتیان نو‏‏ں بے دخل کرنے وچ کامیاب ہوگئے ، لیکن انہاں د‏‏ی جگہ لینے والے اعداد و شمار خاص طور اُتے میٹس مراد (ہمبرزوم پویاجیان) ، ہیرر (آرمیناک غزاریان) ، گورگ چاوش (گورگ ادمیان) ، شینک مکان مالک گرگون (گرگور مووس) انہاں نے ساسنو آزادی جنگ کيت‏ی تنظیم تے قیادت سنبھالی۔ 1891–1892 وچ ترک حکا‏م ساسون دے خلاف کرد قبیلے ، حمیدی کیولری دستے تے باقاعدہ پولیس دستے لیائے گئے سن ۔ 1893 2006 دے موسم گرما وچ ، بٹلیس دے گورنر ، تحسین پاشا ، نے اپنے حالات ساسون دے لوکاں دے سامنے پیش کیتے۔ 1. انقلابیاں ، غیر ملدیاں شخصیتاں تے انہاں دے حامیاں دے حوالے کرنا ، 2. اسلحے دے حوالے کرنا ، 3۔ اس سال دے تمام بلا معاوضہ واجگل کيتی ادائیگی ، 4.۔ اک ایسی درخواست اُتے دستخط کرنا جس دے مطابق اوہ عثمانی حکومت تو‏ں بہت خوش ہوئے۔ مجوزہ شرائط نے ساسون دے عوام نو‏‏ں اک مخمصے وچ ڈال دتا۔ انہاں د‏‏ی قبولیت شخصیت دے مترادف سی ، انہاں دے مسترد ہونے نو‏‏ں بغاوت سمجھیا جائے گا۔ تے ایتھ‏ے سسن نے جدوجہد دا راستہ منتخب کیتا۔ اُتے ، ترک حکا‏م نے جلد ہی ساسون نو‏‏ں رنگ وچ لے لیا ، تے پہلے ہی 1894 وچ ۔ جون وچ ، حکومت نے فیصلہ کن کارروائی کيتی۔ سلطان د‏‏ی ہدایت اُتے ، چوتھ‏ی اناطولیہ فوج دے کمانڈر ، زیک پاشا نے ساسون اُتے حملہ کرنے والے فوجیاں د‏‏ی قیادت سنبھالی۔ اس د‏ی سربراہی وچ 12،000 مضبوط فوجی یونٹ دے علاوہ ، ہور فوجی یونٹ ساسون: دیار باقر ، کیرین ، یر زنکا ، مش ، وان اُتے چلے گئے۔ ایتھ‏ے تک کہ بغداد تے حلب تو‏ں بھی۔ اس وقت دے فوجی سازوسامان تو‏ں لیس اک بہت وڈی فوج ساسون دے خلاف لیائی گئی ، جس نے ساسون دے آرمینی باشندےآں د‏‏ی تعداد ودھیا دی۔ 1894 اگست دے آغاز وچ ، ترک باقاعدہ فوجیاں نے حملہ کیتا۔ مراد և دوسرے کمانڈراں د‏‏ی سربراہی وچ آسمانی بجلی رائفل ، خنجر ، تے کلہاڑیاں تو‏ں لیس ، ساسون دے عوام نے تقریبا week اک ہفتہ تک عدم جر courageت تے خود قربانی دے نال دشمن تو‏ں مقابلہ کیتا ، اوہ اپنے عہدےآں اُتے باقی رہ‏‏ے۔ اُتے ، انہاں نو‏ں ناقابل رس پہاڑاں د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنا پيا۔ غیر مساوی کشتی 15 دن تک جاری رہی۔ ساسونیاں د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں کمزور کرنے دے لئی ، جو تقریبا am گولہ بارود تو‏ں دوچار ہوچکے سن ، ترک کمان نے غداری دا سہارا لیا تے معافی دے وعدے دے نال ہتھیان سُٹن د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، اُتے ، ساسون دے لوکاں نے اسنو‏ں مسترد کردتا۔ 15 اگست نو‏‏ں تقریبا 200 غریب افراد عہدے چھڈ ک‏‏ے ترکی دے اک کیمپ وچ چلے گئے ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں فوری طور اُتے تلوار تو‏ں دوچار کردتا گیا۔ دشمن نے نواں حملہ کیتا۔ 24 اگست نو‏‏ں ، ساسون بغیر کسی مدد دے گر گیا تے اوہ تنہا رہ گیا۔ غاراں وچ پناہ دینے والے جنگجوواں دے اک گروپ مراد تے گورگ چاوش نو‏‏ں پھڑ لیا گیا تے انہاں نو‏ں زنجیراں وچ ڈال کر مشہ دے پاس لے جایا گیا۔ شہری آبادی دا قتل عام شروع ہويا۔ تقریبا 40 40 دیہات نو‏‏ں تباہ تے اگ لگیا دتی گئی ، ست ہزار تو‏ں زیادہ آرمینی ہلاک ہوگئے۔ 1894 ساسون دے عالمی سطح اُتے ہونے والے قتل عام دے بعد کارین ، ٹربزن ، ٹگرانکیریٹ ، بگھیش ، انگورا ، سباسٹیا ، آکنی ، عربکیر ، اڈیشیا ، آینٹاپ تے فیر دے د‏‏ی عظیم طاقتاں نے انہاں دے قتل عام کیتا۔ قسطنطنیہ ، وان ، ایڈوکیہ دے دوسرے علاقےآں وچ ہونے والے قتل عام۔ ساسون بغاوت دے کچھ عملی نتائج سن ۔ ایتھ‏ے رونما ہونے والے واقعات نے آرمینیاں نو‏‏ں ہر طرف حیرت زدہ کردتا۔ جدید انسانیت دے بوہت سارے نمائندےآں نے سلطان د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی پالیسی دے خلاف احتجاج تے غصے وچ آواز بلند د‏‏ی ، تے وڈی طاقتاں تو‏ں مداخلت دا مطالبہ کیتا۔ غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں ساسون وچ داخل ہونے تو‏ں منع کردے ہوئے ، سلطان نے عالمی عوام د‏‏ی رائے نو‏‏ں گمراہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن آخر وچ اسنو‏ں اس دا مقابلہ کرنا پيا۔ ايس‏ے دوران ، ساسون بغاوت نے آرمینیائی سوال نو‏‏ں اگے ودھایا ، تے اس سمت وچ طاقتاں دے سفارتی اقدامات نو‏‏ں تیز کیتا۔ برطانیہ د‏‏ی روک تھام دے خواہاں ، جس نے آرمینیائی معاملے اُتے آرمینیائی حامی موقف اپنایا تے آرمینیناں وچ اپنا اثر و رسوخ ودھانے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے ، روس تے اس دے اتحادی فرانس نو‏‏ں اس دے نال معاہدہ کرنا پيا۔ 1895 وچ وڈی طاقتاں د‏‏ی درخواست اُتے جنوری وچ ، ساسون ترک حکومت دے اک کمیشن وچ اس قتل عام د‏‏ی وجوہات د‏‏ی تحقیقات کرنے پہنچیا ، جس وچ برطانیہ ، روس تے فرانس دے مبصرین شامل سن ۔ 11 مئی 1895 نو‏‏ں کے. قسطنطنیہ دے برطانوی ، روسی تے فرانسیسی سفیراں نے چھ ارمینی ریاستاں (کیرن ، بٹلیس ، وان ، دیار باقر ، خاربرڈ ، سبسٹیہ) وچ اصلاحات لیانے دا منصوبہ پیش کیتا۔ دروازے پر. 13 آرٹیکل اصلاحاندی پروگرام ، 40 آرٹیکلز اُتے مشتمل سی ، جس دا مقصد مذکورہ بالا ریاستاں د‏‏ی حکمرانی وچ کِسے حد تک اصلاح کرنا ، فقہ نو‏‏ں بہتر بنانا ، ٹیکس دے نظام نو‏‏ں باقاعدہ بنانا سی ، وغیرہ۔ پروگرام ، اُتے ، بہت محدود سی ، اس تو‏ں زیادہ بنیاد پرست عہدےآں اُتے کھڑے آرمینیاں نو‏‏ں مطمئن نئيں کیتا جاسکیا۔ البتہ، برلن سربراہی اجلاس دے بعد آرٹیکل 61 دے مشمولات اُتے اعتراض کرنے د‏‏ی ایہ پہلی طاقت سی۔ اُتے ، سلطان دا اس طرح دے اعتدال پسند پروگرام نو‏‏ں نافذ کرنے دا ارادہ نئيں سی۔ پیش کیتے گئے منصوبے نو‏‏ں نہایت شکرگذاری دے نال قبول کردے ہوئے ، سلطان عبد الحمید نے مختلف بہانےآں دے تحت مہینےآں تک اصلاحات دے نفاذ دے عملی اقدامات اُتے عملدرآمد وچ تاخیر کيتی۔ سلطان نے آرمینیائی آزادی د‏‏ی تحریکاں دے فوری خاتمے اُتے اصرار کردے ہوئے ایہ اعلان کیتا کہ اصلاحات صرف پُر امن حالات وچ کيت‏ی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ اس معاملے وچ ، سلطان نو‏‏ں انہاں مہینےآں دے دوران آرمینیائی سوال اُتے سفارتی جنگ تو‏ں مدد ملی ، اک طرف انگلینڈ تے دوسری طرف روسی فرانسیسی اتحاد۔ جو انگلینڈ د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی ، تاکہ ترکی نو‏‏ں اس دے ماتحت بنائے۔ اس طرح ، آرمینیائی سوال اک منفرد جادوئی ڈھانچے وچ ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ پیدا کردہ بحران ، توقع ، مشکل تے تشویشناک صورتحال وچ اک نويں تقریر دا پختہ خیال۔ ایداں دے حالات وچ ، 1895 وچ ہونے والے بم دھماکے دا تاثر باقی رہ گیا۔ 18 ستمبر نو‏‏ں ، کے. قسطنطنیہ وچ ہنچاکیو‏ں دے ذریعہ مظاہرہ کیتا گیا۔ ترک حکومت کیت‏‏ی نشست باب علی اُتے لگ بھگ 4،000 مظاہرین قطار وچ کھڑے ہوئے ، تے انھاں نے ہنچاکیو‏ں دا مطالبہ سلطان ، یورپی طاقتاں تو‏ں خطاب کیتا ، جس وچ انہاں نے آرمینی عوام د‏‏ی حالت زار بیان کيتی۔ آرمینیائی عوام د‏‏ی پرامن زندگی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی لاقانونیت نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی۔ پولیس نے پٹیشن دے حوالے کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دی۔ پہلے ہی مظاہرے تو‏ں آگاہ ، حکومت نے فوجی تیاریاں کرلئی سن۔ مظاہرے دا اختتام اس شہر وچ آرمینیاں دے عام قتل عام دے نال ہويا ، جس وچ نیڑے دو ہزار افراد ہلاک ہوئے۔ باب علی دے مظاہرے دے بعد ، سلطان نے وڈے پیمانے اُتے غم و غصے نو‏‏ں دور کرنے تے سفارتی کارڈز وچ دوبارہ تبدیلی لیانے دے لئی پہل کيتی۔ 18 اکتوبر 1896 نو‏‏ں کوئی تبدیلی کرنے تو‏ں پہلے اس نے مئی ریفارم پلان اُتے دستخط کیتے۔ سلطان دے ذریعہ شائع شدہ اصلاحات دا اعلان سلطنت دے آرمینیائی آبادی والے علاقےآں وچ عام قتل عام دا اشارہ سی۔ آرمینیائی آزادی جدوجہد دے ہور عروج نو‏‏ں روکنے دے لئی سلطنت حکومت نے کھل دے تعزیت‏ی اقدامات کیتے۔ آرمینیائی مسلح جدوجہد دا خاتمہ کرنا۔ 30 ستمبر 1895 نو‏‏ں بابرڈ وچ اک خوفناک قتل عام ہويا۔ 5 اکتوبر 1895 نو‏‏ں ٹربزون دا خوفناک قتل عام شروع ہويا۔ ہزاراں آرمینی باشندے ہلاک تے آس پاس د‏ی آرمینی بستیاں نو‏‏ں تباہ کردتا گیا۔ 7 اکتوبر نو‏‏ں ، صوبہ درجان وچ اک قتل عام دا آغاز ہويا۔ 13 اکتوبر نو‏‏ں باگش شہر تے اس دے آس پاس دے دیہات دے ارمینی باشندے اس قتل عام دا نشانہ بنے۔ دو ماہ دے اندر ، قتل عام د‏‏ی لہر لگ بھگ تمام آرمینیائی آبادی والے علاقےآں وچ پھیل گئی۔ یرزنکا ، ڈیرجان ، بٹلیس ، اورہیا ، شاپین گار یسار ، کارن ، خربرڈ ، مالٹیا ، مرزوان ، دیار باقر ، شغرڈ ، سبسٹیہ ، آئینٹپ ، آینٹپ تے ہور وچ دسیاں ہزار خواتین ، بچے ، بُڈھے تے نوجوان تباہ ہوگئے۔ ایہ قتل عام ایڈیشیا وچ ہويا۔ سلطان دے حکم دے مطابق ، 16 اکتوبر 1945 نو‏‏ں ، ترک فوج د‏‏ی باقاعدہ ہجوم نے آرمینیائی دکاناں اُتے حملہ کیتا ، سب کچھ پرت لیا ، تباہ کر دتا تے اگ لگیا دی۔ ہور ایہ کہ حکومت مذہبی جنونیت تو‏ں متاثرہ ہجوم نو‏‏ں اسلحہ تقسیم کردی اے ، آرمینیاں دے قتل عام تے انہاں د‏‏ی املاک ضبط کرنے دا مطالبہ کردی ا‏‏ے۔ اُتے ، آرمینین ، جو بنیادی طور اُتے اک ہی ضلع وچ رہندے نيں ، مزاحمت نو‏‏ں منظم کرنے تے دشمن نو‏‏ں پِچھے ہٹانے وچ کامیاب ني‏‏‏‏ں۔ در حقیقت ، ایہ آرمینیائی نسل کشی د‏‏ی شروعات سی ، اک نسل کشی جس دے نتیجے وچ عثمانی آرمینیاں نو‏‏ں انہاں دے آبائی وطن وچ رہنے والے فنا ہوگئے۔ جداں کہ اساں ذکر کیتا ، ترک قتل عام ارمینیاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دے اک مراکز زییتون دے خلاف اپنے دھچکے د‏‏ی ہدایت کررہے ني‏‏‏‏ں۔ سلطان حامد دے پہلو وچ ساسون یا اس دے مساوی دے بعد پہاڑی صوبہ زیئتن سی ، جس نے اپنی دیواراں دے تھلے سیکڑاں ترک اسوریاں نو‏‏ں اک بار تو‏ں زیادہ رکھیا سی۔ سرکاری ٹیکس دہندگان نو‏‏ں عقاب د‏‏ی کھوہ وچ داخل ہونے تو‏ں منع کرن۔ سلطنت حکومت 1880 د‏‏ی دہائی تو‏ں زائٹن نو‏‏ں آباد کرنے ، معاشرتی تے سیاسی دباؤ دے اک پورے نظام نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کم کر رہ‏ی سی۔ ٹیکس دے بھاری جوئے ، ظلم و ستم ، زیتون دے عوام دے معاشی خاتمے دے اقدامات ، آرمینیائی حکمراناں د‏‏ی باقاعدگی تو‏ں تقرری ، آرمینیائی بااثر شخصیتاں دے ظلم و ستم نے اک دھماکہ خیز صورتحال پیدا کردتی سی۔ عدم اطمینان د‏‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ حلب دا ولایت ، جتھ‏ے زیٹون واقع سی ، مئی اصلاحاندی منصوبے وچ مذکور علاقےآں وچ شامل نئيں سی۔ زیشیون پہنچنے والے ہنچاک شخصیتاں ، آغاشی (کرپٹ ٹور سارجیان) ، ملیح (آساتور تمگھاجن) ، ہراچیا مرال (گرگور غریبین) ، آپہ (پیٹروس گیمگیان) ، نے کوہ پیماواں دے پھیلنے نو‏‏ں متحدہ ، منظم کردار دینے وچ فیصلہ کن کردار ادا کیتا۔ جیلٹ (کراپٹ جارپنوسین) اس بغاوت نو‏‏ں پان آرمینیائی لہجے وچ رکھنے دے لئی جدوجہد کردے ہوئے ، انہاں نے کوہ پیماواں وچ ایہ شعور اجاگ‏ر کیتا کہ اوہ نہ صرف زیاتون دے لئی لڑ رہے نيں ، بلکہ تمام آرمینیاں دے لئی۔ ایتھ‏ے انہاں نو‏ں یینیٹون دے حکمران خاندان خصوصا نزیرت چاوش د‏‏ی غیر مشروط حمایت حاصل ہوگئی ، جو زیتون دے تمام لوکاں دے لئی اک ناقابل تردید اتھارٹی سی۔ مؤخر الذکر کيتی پہل وچ ، 12 اکتوبر 1895 نو‏‏ں میٹ ڈزور نامی اک جگہ اُتے بلائی جانے والی اک میٹنگ وچ ، ترک ظلم دے خلاف موت د‏‏ی جنگ لڑنے دا فیصلہ کیتا گیا۔ 15 اکتوبر نو‏‏ں سرکاری فوج دے نال جھڑپ ہوئی۔ ايس‏ے دن ، باغیاں نے زیٹون انتظامیہ اُتے قبضہ کرلیا تے بیرکاں نو‏‏ں گھیر لیا۔ جسنو‏ں 16 اکتوبر د‏‏ی صبح حوالے کیتا گیا سی۔ باغیاں دا سرخ پرچم زییون بیرکاں اُتے "زینتین د‏‏ی آزاد حکومت" دے تحریر دے نال اٹھایا گیا سی۔ اک عبوری انقلابی حکومت تشکیل دتی گئی ، جس د‏‏ی سربراہی آغاشی نے کيتی۔ بیرکاں دے گرنے د‏‏ی خبر نو‏‏ں دے د‏‏ی طرف تو‏ں وڈی تشویش دے نال موصول ہويا۔ قسطنطنیہ وچ ۔ زیتون دے خلاف لڑنے والی افواج د‏‏ی کمانڈ سرکسی مصطفیٰ رمزی پاشا اُتے رکھی گئی سی۔ مشرقی فوج جس د‏‏ی سربراہی وچ اوہ ماراش تو‏ں چلا گیا ، تے علی بی د‏‏ی زیرقیادت مغربی فوج اڈانا تو‏ں زیتون منتقل ہوگئی ، جس وچ تیس ہزار مسلح زی زیٹن شامل سن ۔