cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نولکھا سائباں
اثرات
اک منفرد تے متاثر کن یادگار دے طور تے ایہ عمارت رڈیارڈ کپلنگ لئی تحریک دا ذریعہ بݨی۔ اوہناں دے ناولاں وِچوں اک دا عنوان The Naulahka (sic) اے، جو اس وقت دی منگیتر کیرولین دے بھائی ولکاٹ بیلسٹیر دے تعاون ناݪ لکھیا گیا سی۔ ناول اک قیمتی ہار دے بارے وچ اے، جیہنوں نولکھا کہیا جاندا اے۔ جَد کپلنگ ڈمرسٹن، ورمونٹ وچ اپݨے گھر وچ آباد ہوئے، تاں اوہناں نے پویلیئن دے نام اُتے اوہدا نام نولکھا رکھیا۔ اوہناں دے نزدیک، نولکھا دیہی ورمونٹ دیاں خوبیاں، امن پسندی تے تنہائی دی علامت سی۔
مسکوکیات
نولکھا پویلیئن دا نقشا 1964ء وچ حکومت پاکستان دے جاری کردہ پاکستانی اک روپے دے نوٹ دے پُٹھے پاسے چھاپیا گیا سی۔ 2005ء وچ واشنگٹن ڈی سی وچ پاکستانی سفارتخانے دی عمارت نولکھا پویلیئن دی طرز اُتے بݨائی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:لہور دا آرکیٹکچر گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
حکیم سمرقندی
حکیم ابو القاسم اسحاق السمرقندی (عربی: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)، اک سنی-حنفی عالم، قاضی (جج)، تے ما ورا النہر نال تعلق رکھنے والے بابا سن ۔ جنہاں نے ابوبکر الوراق دے نال بلخ وچ تصوف د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعض ذرائع نے اسنو‏ں فقہ تے کلام وچ ماتریدی (متوفی ۳۳۳/۹۴۴-۴۵) دے طالب علم دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔۔
اوہ کلام وچ ماہر سن تے انہاں نے اک حنفی مسلکی بیان تصنیف کيتا۔ جو کسی وی مقرر کردہ حکمران د‏‏ی اطاعت د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ ایہ عقیدہ کرامیہ دے سخت سنیاسی اُتے تنقید کردا اے [Note 1] تے سندی معجزات ( کرامت ) کے روايتی خیالات نو‏‏ں قبول کردا ا‏‏ے۔
ابو قاسم د‏‏ی زندگی نے مشرق وچ حنفی سنیاں دے عقائد تے تعلیمات تے انہاں د‏‏ی السواد اعظم ( السواد الاعظم ) د‏‏ی تشکیل وچ اک اہ‏م موڑ دا نشان لگایا۔ ) اک طویل عرصے تک بوہت سارے حنفیہ متوریاں دے لئی عقیدہ دے حوالے تو‏ں اک اہ‏م ذریعہ سی۔ بھانويں ایہ حالے تک واضح نئيں اے کہ آیا حکیم المطوریدی دا شاگرد سی، یا اس د‏ی کتابچہ حنفیت دے نظریے اُتے محض اک روايتی دستاویز سی۔
ناں
ابو قاسم اسحاق بی۔ محمد بن اسماعیل بن ابراہیم بن زید حکیم ثمرقندی۔
پیدائش
اس د‏ی صحیح تریخ پیدائش نامعلوم اے، حالانکہ کچھ جدید سوانح نگار اس تریخ نو‏‏ں ۲۶۰/۸۷۴ھ دے آس پاس دسدے نيں۔
زندگی
انہاں د‏‏ی زندگی دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں۔ اوہ تیسری/۹ويں صدی دے آخر تو‏ں چوتھ‏ی۱۰ويں صدی دے پہلے نصف تک زندہ رہے نيں۔
موت
انہاں دا انتقال سمرقند وچ ہويا تے جکردزا ( جاكرديزه ) وچ دفن ہوئے۔ )، ممتاز علماء تے بزرگاں دے لئی مخصوص جگہ۔ انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ غیر یقینی اے، بعض نے اسنو‏ں ۳۴۰ ہجری، بعض نے ۳۴۲ ہجری تے بعض نے ۳۴۵ ہجری وچ قرار دتا ا‏‏ے۔ تے ۴۰۲ھ وچ کہیا جا رہیا سی۔
ابو المعین النصفی (متوفی ۵۰۸/۱۱۱۴ھ) نے اپنی کتاب تبصرات عدیلہ وچ انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے تے انہاں دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ ۳۳۵ھ ہجری سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر یقینی سنہ وفات گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی گٹھ:۹۵۰ دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:۸۷۰ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:سمرقند دیاں شخصیتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:احناف گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
سید علی نقی نقوی لکھنوی
سید علی نقی نقوی (1905۔1988 ء) معروف نقن صاحب برصغیر پاک و ہند دے اک معروف عالم سن جنھاں نے 26 رجب المرجب 1323 ھ وچ اک علمی گھرانے وچ اکھ کھولی۔ ابتدائی تعلیم اپنے والد تے وڈے بھائی دے پاس حاصل کيتی تے فیر ہور علم حاصل کرنے دے لئی نجف اشرف تشریف لے گئے جتھے اپنی زندگی دا اک نمایاں باب رقم کيتا تے پنج سال د‏‏ی مدت وچ اس دور دے بزرگ علماء تو‏ں کسب فیض دے بعد ہندوستان واپس آگئے۔ جتھے علوم اہل بیت اطہارؑ د‏‏ی تبلیغ و ترویج وچ مشغول رہ‏‏ے۔ اس عرصے وچ بہت ساریاں کتاباں تصنیف کیتیاں۔ آپ نے اپنی زندگی وچ مختلف عناوین اُتے جو کتاباں یا رسالے تحریر کيتے انہاں د‏‏ی تعداد 141 دے نیڑے ا‏‏ے۔ یکم شوال 1408 ھ وچ وفات پائی۔
پیدائش
26 رجب 1323 ھ مطابق 1905 ء لکھنؤ، ہندوستان وچ ممتاز العلماء ابو الحسن منن صاحب دے ایتھ‏ے پیدا ہوئے جو شمس العلماء سید ابراہیم بن جنت مآب سید تقی بن سید حسین علیین بن سید دلدار علی نقوی (غفران مآب) دے فرزند سن ۔
تعلیم و تربیت
حالے آپ د‏‏ی عمر 3 یا 4 سال دے درمیان سی کہ آپ دے والد 1327 ھ وچ مع متعلقین تکمیل علوم دے لئی نجف اشرف تشریف لے گئے۔ آپ د‏‏ی عمر 9 برسکيتی سی جدو‏ں 1323 ھ وچ آپ دے والد ہندوستان واپس آئے۔ اس وقت تک آپ د‏‏ی صرف و نحو د‏‏ی ابتدائی کتاباں ختم ہوئے چکیاں سن۔ لکھنؤ واپس آ ک‏ے آپ دے والد طاب ثراہ نے آپ د‏‏ی تعلیم اپنے ذمے رکھی۔ والد د‏‏ی علالت دے زمانے وچ آپ دے برادر مولا‏نا سید محمد عرف میرن آپ نو‏‏ں پڑھاندے سن ۔
وفات
آپ نے یکم شوال روز عید الفطر 1408 ھ بمطابق 18 مئی 1988 ء لکھنؤ وچ رحلت فرمائی تے اوتھے سپرد خاک کيتے گئے۔
علمی صلاحیت
آپ بے پناہ علمی صلاحیتاں دے مالک سن ۔ آپ اک ہی وقت وچ دو مدرسےآں: مدرسہ ناظمیہ تے سلطان المدارس وچ پڑھدے سن تے آپ نے مدرسہ ناظمیہ دے فاضل و سلطان المدارس دے سند الافاضل دا اک ہی نال امتحان دتا۔ فیر دوسرے سال دونے درجےآں دے ضمیماں دا تے تیسرے سال ممتاز الافاضل تے صدر الافاضل دا اک نال ہی امتحان دتا۔
طالب علمی وچ ہی سر فراز لکھنؤ، الواعظ لکھنؤ تے شیعہ لاہور وچ آپ دے علمی مضامین شائع ہونے لگے سن ۔ 3، 4 کتاباں وی عربی تے اردو وچ ايس‏ے زمانے وچ شائع ہوئیاں۔ تدریس دا سلسلہ وی جاری سی۔ کچھ عرصے تک بحثیت مدرس ناظمیہ وچ وی معقولات د‏‏ی تدریس د‏‏ی اس دور دے شاگرداں وچ مولا‏نا محمد بشیر فاتح ٹیکسلا، علامہ سید مجتبی حسن کماں پوری و حیات اللہ انصاری شامل سن ۔
عربی ادب وچ آپ د‏‏ی مہارت تے فی البدیہ قصائد و مراثی لکھنے دے ايس‏ے دور وچ بوہت سارے مظاہرے ہوئے تے عربی شعر وادب وچ آپ دے اقتدار نو‏‏ں شام، مصر تے عراق دے علماء نے قبول کيتا۔ ايس‏ے مہارت نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے علامہ امینی نے آپ دے قصائد دے مجموعے وچو‏ں حضرت ابو طالب د‏‏ی شان وچ آپ دے قصیدے نو‏‏ں کتاب الغدیر وچ شامل کیا تے آقا بزرگ تہرانی نے شیخ طوسی دے حالات نو‏‏ں آپ ہی دے لکھے ہوئے مرثیے اُتے ختم کيتا ا‏‏ے۔
اسی طرح آپ د‏‏ی ہور علمی صلاحیتاں دا مشاہدہ عراق وچ حصول علم دے انہاں ایام د‏‏ی تالیفات تو‏ں کيتا جا سکدا اے جنہاں وچ آپ نے سب تو‏ں پہلے وہابیت دے خلاف اک کتاب تصنیف کيتی جو بعد وچ کشف النقاب عن عقائد ابن عبدالوهاب دے ناں تو‏ں شائع ہوئی۔ عراق و ایران دے مشہور اہل علم نے اس کتاب نو‏‏ں اک شاہکار قرار دتا۔ دوسری کتاب اقالۃ العاثر فی اقامۃ الشعائر حضرت امام حسین د‏‏ی عزاداری دے جواز وچ تے تیسری کتاب السیف الماضی علی عقائد الاباضی دے ناں تو‏ں چار سو صفحات اُتے مشتمل کتاب خوارج دے رد وچ لکھی۔
استاداں
لکھنو وچ جنہاں حضرات تو‏ں آپ نے علم حاصل کیا:
سفر عراق تے حصول علم
سید العلماء اپنی زندگی وچ دو مرتبہ عراق دا سفر کيتا۔ پہلی مرتبہ اپنے والد دے ہمراہ تے دوسری مرتبہ 1345ھ مطابق 1927ء وچ تکمیل علم دے لئی۔ آپ نے عراق وچ صرف پنج سال دا عرصہ گزاریا۔ انہاں پنج برساں وچ آپ نے فقہ و اصول وچ اوہ ملکہ پیدا کيتا کہ اس دور وچ آپ د‏‏ی علمی صلاحیتاں نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اس زمانے دے 3 مجتہدین آیت اللہ سید ابو الحسن اصفہانی، آیۃ اللہ نائینی و آیۃ اللہ سید ضیاء الدین عراقی نے آپ نو‏‏ں واضح لفظاں وچ اجتہاد دے اجازے دے ک‏ے آپ د‏‏ی علمی صلاحیتاں دا اعتراف کيتا۔ علم کلام تے دفاع مذہب وچ آپ د‏‏ی مہارت دا لوہا سید محسن امین عاملی، شیخ جواد بلاغی، محمد حسین کاشف الغطاء تے سید عبد الحسین شرف الدین موسوی نے مان لیا۔
اجازۂ اجتہاد
درج ذیل شخصیتاں نے آپ نو‏‏ں اجازۂ اجتہاد تو‏ں نوازیا:
علمی خدمات
آپ د‏‏ی علمی زندگی نو‏‏ں تن حصےآں: خطابت، شاگرد پروری، تحریر وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
خطابت
سید العلماء د‏‏ی خطابت دا اک خاص رنگ سی جو عبارت آرائی و سستی نکتہ آفرینی دے بجائے علم تے تحقیق اُتے مبنی سی تے اک گھنٹہ د‏‏ی مجلس وچ حقائق دے کِنے در وا ہوئے جاندے سن انہاں د‏‏ی تقریر تے تحریر وچ بوہت گھٹ فرق ہُندا سی۔ دوسری خاص گل انہاں د‏‏ی تقریراں وچ ایہ سی کہ کہ ہر مذہب و ملت دا مننے والا اسنو‏ں اطمینان قلب دے نال سن سکدا سی تے فیض یاب ہوئے سکدا سی۔ کسی جملہ تو‏ں کسی د‏‏ی دل آزاری دا خطرہ نئيں سی۔
شاگرد پروری
لکھنو یونیورسٹی: عراق تو‏ں واپسی دے کچھ عرصہ بعد 1932ء وچ آپ لکھنؤ یونیورسٹی دے شعبۂ عربی تو‏ں وابستہ ہوگئے تے ستائیہہ برس تک طلباء نو‏‏ں فیض پہنچاندے رہ‏‏ے۔
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی: 1959ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی نے آپ نو‏‏ں شیعہ دینیات دے شعبے وچ بحیثیت ریڈر مدعو کيتا تے آپ علی گڑھ منتقل ہوگئے۔ فیر آپ شیعہ دینیات دے پروفیسر بنائے گئے۔ ریٹائرمنٹ دے بعد آپ نے علی گڑھ ہی وچ سکونت اختیار کرلئی- 1977ء وچ لکھنؤ دے کچھ شرپسنداں نے آپ دے لکھنؤ دے مکان وچ اگ لگیا دتی۔ جس وچ ہزاراں قیمتی کتاباں جل ک‏ے راکھ ہوگئياں۔ اس وچ آپ دے عربی لکھتاں دے غیر مطبوعہ مسودات وی تلف ہوگئے جنہاں دا انھاں آخر عمر تک صدمہ رہیا۔
تحریری خدمات
آپ نے جتھے ترویج دین دے لئی خطابت نو‏‏ں اختیار کيتا اوتھے اس دے نال نال اپنی علمی صلاحیتاں نو‏‏ں قرطاس و قلم دے حوالے وی کيتا بلکہ ایويں کہنا چاہیدا کہ آپ اپنی زندگی وچ تبلیغ دین د‏‏ی نشر و اشاعت دے لئی خطابت د‏‏ی نسبت شعبہ تدریس تے تحریر نو‏‏ں زیادہ اہمیت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے سن ۔ اس د‏ی اہمیت تے افادیت دا اندازہ آپ د‏‏ی کتاباں د‏‏ی طویل لسٹ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے لگایا سکدا ا‏‏ے۔ آپ نے اپنی مصروفیات دے باوجود خاص طور اُتے اردو بولی وچ نہایت اہ‏م کتاباں، رسالے تے مضامین دا ذخیرہ آنے والیاں نسلاں دے لئی صدقۂ جاریہ دے عنوان تو‏ں چھڈیا تے اس دے علاوہ عربی بولی وچ وی عمدہ کتاباں تصنیف کیتیاں۔ آپ دے قلم تو‏ں تحریر ہونے والی کتاباں، رسالے تے مضامین د‏‏ی کل تعداد لسٹ کتابچہ سید العلماء دے مطابق 141 بیان ہوئی ا‏‏ے۔
اردو تحریراں
سید علی نقی نقن د‏‏ی اردو کتاباں د‏‏ی لسٹ:
بیرونی رابط
مآخذ مقالہ: میراث برصغیر (سید العلماء نمبر) محرم الحرام و جمادی الثانی 1432 ہجری بمطابق 2011 عیسوی (قم)
مآخذ
گٹھ:چودہویں صدی ہجری دے شیعہ مفسرین گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ علما گٹھ:لکھنو وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
سر ہینری ہارڈنگ
سر ہینری ہارڈنگ (Henry Hardinge) اک برطانوی فوجی افسر تے سیاست دان سی۔ اوہ پہلی اینگلو سکھ جنگ دے دوران ہندستان دا گورنر جنرل بنیا،۔ کریمیا دی جنگ وچ اوہ فوجان دا کمانڈر ان چیف سی۔
سر ہینری ہارڈنگ 1844 توں 1856 تک ہندستان دا گورنر جنرل رہیا ۔ ایہہ  بھارت دا 6واں گورنر جنرل اتے سپین، نیپولیئن، کریمیا  اتے اینگلو سکھ لڑائیاں دا جیتو، فیلڈ مارشل سر ہینری ہارڈنگ۔ واٹرلو دی جنگ وچ نیپولیئن دی خاص انگ محافظ فوج نال لڑدے ویلے اس دا کھبا ہتھ وڈھیا گیا سی۔
جم تے پڑھائی
اس دا جم 30 مارچ 1785 نوں انگلینڈ دے کینٹ صوبے دے رودھم شہر وچ ہویا۔ اس دے پیؤ دا نام ہینری ہارڈنگ اتے ماں دا نام فرینکس ہارڈنگ سی۔ ڈرہم سکول توں پڑھائی کرن اپرنت اوہ 23 جولائی 1799 نوں فوج وچ بھرتی ہو گیا تے اس دی پہلی تعیناتی کینیڈا وچ ہوئی۔
فوج دی نوکری
27 مارچ 1802 نوں اوہ لیفٹینینٹ اتے 21 اپریل 1804 نوں کیپٹن بن گیا ۔ اس ویلے نیپولیئن دی پرتگال تے سپین دے خلاف جنگ چل رہی سی۔ انگلینڈ پرتگال اتے سپین دی ڈٹ کے مدد کر رہا سی۔ ہارڈنگ نوں وی اس وچ حصہ لین لئی پرتگال بھیج دتا گیا۔ اس دے جیون دی پہلی لڑائی فرانس دے خلاف رولیکا دی جنگ (17 اگست 1808) سی۔ اس جنگ وچ اس نے اک اینگلو-پرتگیز ٹکڑی دی اگوائی کیتی اتے سر آرتھر ویلزلی دی کمانڈ ہیٹھ فرانسیسی فوج نوں ہرایا۔ اس توں بعد اس نے ویمیرو اتے کورونا دی جنگ وچ حصہ لیا۔ ویمیرو دی جنگ وچ اوہ پہلی وار زخمی ہویا۔ اوہ 1815 تک پرتگال اتے سپین وچ نیپولیئن دی فوجاں دے خلاف لڑدا رہا تے کئی جتاں حاصل کیتیاں۔ 18 جون 1815 نوں اس نے نیپولیئن دے خلاف آخری واٹرلو دی جنگ وچ حصہ لیا جتھے جمبورچے دا گولہ وجن کارن اس دا کھبا ہتھ اڈّ گیا۔ پر اس ولوں وکھائی بے مثال بہادری کارن بریٹیش کمانڈر لارڈ ولنگٹن نے اس نوں نیپولیئن دی اک تلوار نذر کیتی۔ 1821 وچ اوہ کرنل، 1830 وچ میجر جنرل اتے 1841 وچ لیفٹینینٹ جنرل بن گیا۔
سیاست وچ
1820 وچ اوہ پارلیمینٹ وچ ایم۔پی۔ بن گیا تے اس نے آئرلینڈ دے معاملیاں بارے اتے جنگ دے وزیر وجوں خدمتان نبھائیاں۔
ہندستان دا گورنر جنرل
1844 وچ اس نوں لارڈ ایڈنبرو توں بعد بھارت دا گورنر جنرل تھاپ دتا گیا۔ اوہ اپنے دیس نال اینا وفادار سی کہ پہلی اینگلو سکھ جنگ ویلے اس نے گورنر جنرل ہندیاں ہویاں اپنے توں جونیئر جنرل گف دی کمانڈ ہیٹھ لڑائی کیتی۔ 18 دسمبر 1845 نوں مدکی دی جنگ ویلے گف نے فوج دے سجے پاسے اتے ہارڈنگ نے کھبے پاسے دی کمانڈ کیتی۔ جنگ ختم ہون توں بعد اس نے 9 مارچ 1846  نوں مہاراجہ دلیپ سنگھ نال لاہور دا معاہدہ کر کے خالصہ راج نوں عملی طور تے اپنے ماتحت کر لیا۔ 1848 وچ اوہ انگلینڈ واپس چلا گیا اتے کل بریٹیش اسلحے خانے دا انچارج بنا دتا گیا۔ اس دے شاندار ملٹری کیریئر نوں ویکھدے ہوئے 28 ستمبر 1852 وچ اس نوں بریٹیش فوج دا کمانڈر-ان-چیف اتے 2 اکتوبر 1855 نوں فیلڈ مارشل تعینات کر دتا گیا۔
جنگ کریمیا
پر ہریک دے برے دن آؤندے ہن۔ جو اپر جاندا اے اوہ تھلے وی ضرور ڈگدا اے۔ روس دے خلاف ہوئی کریمیا دی جنگ کارن ہارڈنگ نوں بہت شرمندگی دا ساہمنا کرنا پیا۔ 16 اکتوبر 1953 توں 30 مارچ 1856 تک تقریباً تن سال چلی اس خونی جنگ وچ انگلینڈ، ترکی (سلطنت عثمانیہ) اتے فرانس دیاں سانجھیاں فوجاں پوری ٹلّ لگا کے وی روس نوں پوری طرحاں نال نہ ہرا سکیاں۔ اس جنگ وچ سانجھیاں فوجاں دے 225000 اتے روس دے 530000 دے قریب فوجی مارے گئے۔ انگلینڈ وچ اس ناکامی دی گھوکھ کرن لئی اک کمیشن بنایا گیا۔ جدوں ہارڈنگ اس جنگ بارے مہارانی وکٹوریا نوں رپورٹ پیش کر رہا سی تاں اس نوں تکھے سوالاں دا ساہمنا کرنا پیا۔ بے بسی اتے شرمندگی کارن اس نوں ادھ رنگ دا دورہ پے گیا تے اوہ دھرتی تے ڈگّ پیا۔ پر اوہ اینا محکم سی کہ اک پاسہ مارے جان دے باو جود دوبارہ اپنے پیراں تے کھڑا ہو گیا تے رپورٹ پوری کیتی۔
موت
ماڑی صحتَ دے کارن اس نے جولائی 1856 نوں اپنے عہدے توں استعفٰی دے دتا۔ بیماری دی حالت وچ 24 ستمبر 1856 نوں 71 سال دی عمر وچ اس دی موت ہو گئی۔ اس نوں شاندار سرکاری اعزاز نال سینٹ پیٹر چرچ، فورڈکومبے وکھے دفنا دتا گیا۔
پتر
اس دے دو بیٹے سن۔ وڈا بیٹا اس نال پرائیویٹ سیکٹری سی تے چھوٹا بیٹا چارلس ہارڈنگ 1910 توں 1916 تک بھارت دا وائسرائے رہا۔
ٹُنڈا لاٹ
پہلی اینگلو سکھ جنگ وچ خالصہ فوج نوں ہراؤن کارن پنجابی اس نوں نفرت کارن جاں مذاق اڈاؤن خاطر ٹنڈا لاٹ کہن لگ پئے۔ بھارت وچ گورنر جنرل نوں لاٹ صاحب کیہا جاندا سی جو انگلش شبد لارڈ دا وگڑیا ہویا روپ اے۔
پنجاب وچ کئی وار لوک پھڑھ مارن لئی کہہ دیندے ہن کہ میں تاں کسے ٹنڈے لاٹ دی پرواہ نہیں کردا۔ جنگ نامے وچ شاہ محمد فیروز شاہ دی لڑائی دا ذکر کردے ویلے ٹنڈے لاٹ بارے لکھدا ہے…۔. ”سنگھ سورمے آن میدان لتھے، گنج لاہ سٹے اوہناں گوریاں دے۔ ٹنڈے لاٹ نے انت نوں کھائے غصہ، پھیر دتے نی لکھ ڈھنڈوریاں دے۔ شاہ محمدا رنڈ بیٹھائے لندن، سنگھ جان لیندے نال زوریاں دے۔” اوہ علیوال دی جنگ دوران وی ٹنڈے لاٹ دا ذکر کردا ہے…۔. ”سٹھاں کوہاں دا پندھ سی لدھیانہ، راتو رات کیتی ٹنڈے دوڑ میاں۔ اوہ وی لٹیا لاٹ نے آن ڈیرہ، سبھ کھوہ کے کیتیاں چوڑ میاں۔ جھلی ابوتبیلے دیاں پڑتلاں نے، ادھی گھڑی لڑائی دی سوڑ میاں۔ شاہ محمدا سنگھ لٹائے ڈیرے، کر آئے نے ترٹیاں چوڑ میاں۔”
ورلڈ اسمبلی آف مسلم یوتھ
مسلم نوجواناں د‏‏ی عالمی اسمبلی اک بین الاقوامی اسلامی تعلیمی تنظیم اے جس دا بیان کردہ مقصد "مسلم نوجواناں د‏‏ی شناخت نو‏‏ں محفوظ رکھنا تے جدید معاشرے وچ درپیش مسائل اُتے قابو پانے وچ مدد کرنا اے "۔ رپورٹ دے مطابق دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسلم تنظیم  WAMY نوجواناں تے طلباء دے مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی کانفرنساں ، سمپوزیا ، تعلیمی ورکشاپس تے تحقیقی حلفےآں دا اہتمام کردا اے ، اس دے علاوہ یورپ وچ مسلم نوجواناں دے لئی فٹ بال ٹورنامنٹ تے یورپی مسلم سکاؤٹس کیمپ۔ مسلم ورلڈ لیگ دے نال نال ، ایہ "وڈے پیمانے اُتے سعودی فنڈ یافتہ گروپاں دے عالمی نیٹ ورک دا حصہ اے … اسلامی تعلیمات نو‏‏ں فروغ دینا تے مسلماناں نو‏‏ں زیادہ مذہبی طور اُتے مشاہدہ کرنے د‏‏ی ترغیب دینا ، ہور دلچسپی رکھنے والے غیر مسلماں تے حالیہ تبدیلیاں دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کرنا اسلام " ایہ 31 ہور ملکاں وچ سیٹلائٹ ابواب نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے پنج براعظماں دے کچھ ہور 196 مسلم نوجوان گروپاں تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔
تریخ
WAMY د‏‏ی بنیاد 1972 وچ ریاض ، سعودی عرب وچ رکھی گئی تے دنیا بھر وچ مسلماناں د‏‏ی نمایاں آبادی والے ملکاں وچ دفاتر کھولے گئے۔ WAMY د‏‏ی بنیاد اخوان المسلمون دے رکن کمال ہیلوابی نے رکھی جو 1982 تک WAMY دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر دے طور اُتے خدمات انجام دیندے رہے۔
پیو ریسرچ سینٹر دے مطابق ، "1970 تے 1990 د‏‏ی دہائی دے درمیان ، اخوان المسلمون ، مسلم ورلڈ لیگ تے مسلم نوجواناں د‏‏ی عالمی اسمبلی د‏‏ی یورپی سرگرمیاں اِنّی باہ‏م جڑی ہوئیاں سن کہ انہاں نو‏‏ں وکھ وکھ دسنا اکثر مشکل ہُندا تھا"۔ پیو دے مطابق WAMY تے MWL دا اثر و رسوخ کچھ کم ہو گیا اے کیونجے سوشل میڈیا تے بلاگز نے "دوسرے گروپاں دے لئی وسیع سامعین تک پہنچنا آسان بنا دتا اے "۔
WAMY دا مقصد
WAMY دا بیان کردہ مقصد " مسلم شناخت نو‏‏ں محفوظ رکھنا ، مسلم نوجواناں نو‏‏ں جدید معاشرے وچ درپیش مسائل اُتے قابو پانے وچ مدد کرنا" تے "مسلم نوجواناں نو‏‏ں اپنے ملکاں وچ فعال تے مثبت شہری بننے دے لئی انہاں د‏‏ی تعلیم و تربیت کرنا" ا‏‏ے۔ WAMY دا مقصد "غیر مسلماں نو‏‏ں اسلام نو‏‏ں اس دے خالص ترین شکل وچ اک جامع نظام تے طرز زندگی دے طور اُتے متعارف کروانا" تے "ہور مذہبی تنظیماں دے درمیان مکالمے ، تفہیم تے تعریف دا رشتہ قائم کرنا" ا‏‏ے۔ اس دا مقصد نوجواناں تے طلباء دے مسائل دے حل دے لئی کانفرنساں ، سمپوزیا ، ورکشاپس تے تحقیقی حلفےآں دا اہتمام کرنا ا‏‏ے۔ WAMY دا مقصد "ایسی کتاباں ، بروشرز ، رپورٹس تے نمائشی مواد شائع کرنا اے جو غیر مسلماں نو‏‏ں اس دے جامع وژن وچ بہترین طریقے تو‏ں متعارف کرائے" تے مسلم نوجواناں نو‏‏ں معاشراں وچ انہاں دے کردار دے بارے وچ بہترین تعلیم دتیاں WAMY دا مقصد تبادلے دے دوراں ، حج تے عمرہ دے دوراں دا اہتمام کرنا تے مسلم نوجوان تنظیماں نو‏‏ں تربیت تے مدد فراہ‏م کرنا اے تاکہ انہاں دے مقاصد نو‏‏ں بہتر طریقے تو‏ں پورا کيتا جا سک‏‏ے۔ پسندیدہ کتاباں وچ اسلام پسند مصنفاں سید قطب ، ابوالاعلیٰ مودودی تے محمد قطب دے کم شام‏ل نيں۔
WAMY UK د‏‏ی ویب سائٹ وچ کہیا گیا اے کہ "ساڈا مقصد ساڈے کثیر الثقافتی معاشرے وچ امن تے اتحاد دے پلاں د‏‏ی تعمیر ا‏‏ے۔ … مسلم نوجواناں نو‏‏ں مشترکہ بھلائی د‏‏ی تعلیم دینے تے مختلف کمیونٹیاں دے لوکاں دے درمیان افہام و تفہیم نو‏‏ں فروغ دینے دے ذریعے۔ "
پیو ریسرچ مذہب تے پبلک لائف پروجیکٹ دے مطابق ، "سعودی پیسے تے اثر و رسوخ دے نتیجے وچ ، لیگ تے اسمبلی دوناں نو‏ں وسیع پیمانے اُتے اسلام دے سخت وہابی برانڈ نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی سمجھیا جاندا اے جو صحرا وچ مروجہ اے "۔
مبینہ طور اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت
بھارتی حکومت نے WAMY دے اسسٹنٹ جنرل سیکرٹری نذیر قریشی اُتے کشمیر وچ دہشت گرد گروہاں د‏‏ی حمایت کرنے دا الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔
مئی 2004 وچ ، 50 ایف بی آئی ، یو ایس امیگریشن اینڈ کسٹمز انفورسمنٹ ، تے جوائنٹ ٹیررازم ٹاسک فورس دے ایجنٹاں نے ورجینیا دے اسکندریہ وچ امریکا وچ WAMY دے دفتر اُتے چھاپہ ماریا۔ WAMY نے اک بیان جاری کردے ہوئے کہیا کہ اس دے تمام کمپیوٹر تے ہارڈ ڈرائیوز چھاپے وچ ضبط کر لئی گئے نيں تے اک رضاکار بورڈ ممبر ابراہیم عبداللہ نو‏‏ں امیگریشن دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اک کسٹم سینئر اسپیشل ایجنٹ ڈیوڈ سی کین دے دستخط کردہ حلف نامے وچ کہیا گیا اے کہ اک WAMY اشاعت وچ ایداں دے لوکاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جنہاں نے اسرائیلیاں اُتے حملہ کيتا اے ، بشمول اک شخص جس نے پہاڑ تو‏ں بس چلیا ک‏ے 14 افراد نو‏‏ں ہلاک کيتا ، "فلسطین تو‏ں ہیرو" دے طور اُتے ۔ کین لکھدے نيں کہ اس اشاعت دا اک حصہ ، جس دا عنوان اے "یہودیاں د‏‏ی طرف دشمنی" ، مسلماناں د‏‏ی یہودیاں نال نفرت د‏‏ی وجوہات د‏‏ی لسٹ اے ، بشمول ، "یہودی انسانیت دے دشمن نيں: اوہ اس دنیا وچ بدکاری نو‏‏ں فروغ دیندے نيں۔" اک بیان وچ ، WAMY نے کسی وی دہشت گردانہ تعلق د‏‏ی سختی تو‏ں تردید د‏‏ی تے کہیا کہ حکومت نے انہاں نو‏ں دسیا اے کہ تحقیقات صرف "امیگریشن مسائل" اُتے مرکوز ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سعودی عرب وچ نوجواناں د‏‏یاں تنظیماں گٹھ:1972ء وچ قائم ہونے والی اسلامی تنظیماں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
پال کولنگ ووڈ
پال ڈیوڈ کولنگ ووڈ (پیدائش: ۲۶ مئی ۱۹۷۶ء) اک انگلش کرکٹ کوچ تے سابق کھلاڑی نيں، جنہاں نے انگلینڈ دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے کھیل دے تِناں فارمیٹس وچ کھیلا۔ اوہ ڈرہم کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلا تے ۲۰۱۰ء دے آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ جیتنے والے کپتان سن ۔ کولنگ ووڈ انگلینڈ د‏‏ی ٹیسٹ ٹیم دے باقاعدہ رکن تے ون ڈے انٹرنیشنل ٹیم (۲۰۰۷–۲۰۰۸ء) دے کپتان سن ۔ اوہ انگلینڈ دے لئی پہلے T20I کیپ نيں۔ اس نے اپنے کیریئر دے آخری چھ سیزن دے لئی اپنے کاؤنٹی کلب، ڈرہم کاؤنٹی کرکٹ کلب د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اک بیٹنگ آل راؤنڈر، جس د‏‏ی بلے بازی نے قدرتی اسٹروک پلے نو‏‏ں وڈی سختی دے نال جوڑ دتا، کولنگ ووڈ نے وی قابل اعتماد درمیانی رفتار تو‏ں بولنگ کيتی۔ اک "قدرتی ایتھلیٹ" دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے، اسنو‏ں اپنے وقت دے بہترین فیلڈرز وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی، اوہ عام طور اُتے بیک ورڈ پوائنٹ یا ٹیسٹ وچ تیسری یا چوتھ‏ی سلپ اُتے فیلڈنگ کردے سن ۔ اوہ انگلینڈ دے لئی بطور وکٹ کیپر وی تعینات ہوئے۔ انہاں دا فرسٹ کلاس ڈیبیو ۱۹۹۶ء وچ ہويا تے اس نے انگلینڈ دے لئی پہلی بار ۲۰۰۱ء وچ اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ وچ حصہ لیا تے ۲۰۰۳ء وچ ٹیسٹ میچ دا آغاز کيتا۔ دو سال تک اوہ کدی کدائيں ٹیسٹ کھلاڑی رہے لیکن آخری ٹیسٹ دے لئی منتخب ہونے دے بعد ۲۰۰۵ء ایشیز وچ اس نے باقاعدہ جگہ حاصل کيتی۔ ۲۰۰۶-۰۷ء ایشز دے دوران انہاں د‏‏ی ۲۰۶ اُتے مشتمل اننگ ۷۸ سال تک آسٹریلیا وچ انگلینڈ دے کسی بلے باز د‏‏ی پہلی ڈبل سنچری سی تے اس میچ وچ جس وچ انگلینڈ نو‏‏ں شکست ہوئی سی۔ آسٹریلیا وچ ۲۰۰۶-۰۷ء کامن ویلتھ بینک سیریز دے اختتام اُتے کولنگ ووڈ د‏‏ی مسلسل تن میچ جیتنے والی پرفارمنس د‏‏ی سیریز نے انہاں نو‏ں برطانوی میڈیا وچ پرجوش منظوری حاصل کيتی۔ اس دے "ناقابل یقین اعصاب تے استقامت دے آل راؤنڈ ڈسپلے" نے انگلینڈ دے لئی ٹرافی نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ مدد کيت‏ی۔ ۲۰۱۰ء وچ اس نے انگلینڈ د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پہلی آئی سی سی ٹرافی، ۲۰۱۰ء ورلڈ ٹی ٹوئنٹی تک پہنچایا۔ مئی ۲۰۱۹ء تک، اوہ انگلینڈ دے سب تو‏ں زیادہ کیپڈ ODI کرکٹر سن تے ۲۰۱۵ء وچ ایان بیل نو‏‏ں پِچھے چھڈنے تک، ODI وچ سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ انہاں نے جنوری ۲۰۱۱ء وچ ، ۲۰۱۰-۱۱ء ایشز سیریز دے پنجويں ٹیسٹ دے دوران ٹیسٹ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا۔ اس نے اعلیٰ مقام حاصل کیا، تن بار ایشز دا فاتح بن گیا کیونجے انگلینڈ نے ۲۴ سالاں وچ پہلی بار آسٹریلیا وچ سیریز جیندی، تن اننگز د‏‏ی فتوحات نے ۳-۱ د‏‏ی جِت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہ ستمبر ۲۰۱۸ء وچ فرسٹ کلاس تے لسٹ اے کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ کھیلنے تو‏ں ریٹائر ہونے دے بعد، کولنگ ووڈ کوچنگ وچ چلے گئے۔ اوہ ۲۰۱۴ء وچ انگلینڈ کرکٹ ٹیم دے عملے وچ محدود اوورز دے ماہر تے فیلڈنگ کوچ دے طور اُتے شام‏ل ہونے تو‏ں پہلے اسکاٹ لینڈ تے ڈرہم سی سی سی دے لئی کوچنگ ٹیم دا حصہ سن ۔ فروری ۲۰۲۲ء وچ ، انہاں نو‏ں مرداں د‏‏ی انگلینڈ کرکٹ ٹیم دا عبوری ہیڈ کوچ نامزد کيتا گیا۔
ابتدائی تے ذا‏تی زندگی
کولنگ ووڈ د‏‏ی پیدائش تے پرورش شاٹلی برج، کنسیٹ، کاؤنٹی ڈرہم دے قریب، والدین ڈیوڈ تے جینٹ نے اپنے وڈے بھائی پیٹر دے نال ہوئی، تے اس د‏ی تعلیم بلیک فائن کمپری ہینسو اسکول وچ ہوئی، جسنو‏ں ہن کونسٹ اکیڈمی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ "بلیک فائن کمپری ہینسو اسکول دے کھیل دے میداناں پر" کرکٹ تو‏ں متعارف کرایا گیا، پال "صرف نو سال د‏‏ی عمر وچ شاٹلی برج د‏‏ی انڈر 13s ٹیم وچ زبردستی داخل ہونے وچ کامیاب رہیا"۔
انڈین پریمیئر لیگ
انڈین پریمیئر لیگ دے دوسرے سیزن وچ انگلستان دے کھلاڑی آزادانہ طور اُتے شرکت دے لئی، کولنگ ووڈ نو‏‏ں دہلی ڈیئر ڈیولز نے اپنی دوسری کھلاڑیاں د‏‏ی نیلامی دے دوران $۲۷۵٬۰۰۰ وچ سائن کيتا سی۔ ۲۰۱۱ء د‏‏ی نیلامی وچ ، انہاں نو‏ں راجستھان رائلز نے US$۲۵۰٬۰۰۰ وچ سائن کيتا سی، لیکن ورلڈ کپ دے دوران گھٹنے د‏‏ی انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ IPL4 وچ حصہ نئيں لے سک‏‏ے سن ۔
اعزازات
انہاں نو‏ں ۲۰۰۷ء وچ انگلینڈ دے ساتھی مونٹی پنیسر دے نال وزڈن دے پنج سال دے بہترین کرکٹرز وچو‏ں اک دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی۔ اس دے استدلال وچ ، وزڈن نے اسنو‏ں "اس قسم دے کرکٹر دا مجسمہ بننے دے طور اُتے بیان کيتا جس نے نہ صرف اپنی صلاحیتاں دا زیادہ تو‏ں زیادہ استعمال کيتا بلکہ بہتر ہونے دا عزم وی کيتا۔ " گٹھ:کرکٹ
مجذوب
مجذوب دا کلمہ عربی بولی دے لفظ، جذب تو‏ں بنا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس دے لغوی معنی غرق ہوجانے، جذب ہوجانے والے دے ہی آندے ني‏‏‏‏ں۔ ہور ایہ کہ عربی وچ جذب دے مفاہیم نو‏‏ں مدنظر رکھیا جائے تاں مجذوب دے معنےآں وچ کشش تے گرویدہ ہوجانے والے دے وی آجاندے ني‏‏‏‏ں۔ صوفیت وچ ایہ اصطلاح کثرت تو‏ں دیکھنے وچ آندی اے تے اس تو‏ں مراد اک ایسی شخصیت د‏‏ی ہُندی اے کہ جو کِس‏ے راہ (مذہب) وچ اس قدر غرق ہوئے چک‏ی ہوئے کہ جتھ‏ے اس دے بعد شعور (consciousness) د‏‏ی کیفیات باقی نا رہی ہون۔
تعریف
دارالافتاء نامی اک اسلامی موقع آن لائن لفظ مجذوب د‏‏ی تعریف انہاں لفظاں وچ کردا اے کہ : مجذوب اللہ دے عشق وچ مستغرق لوک ہُندے نيں، انہاں لوکاں دا اللہ دے نال کيت‏‏ا راز وابستہ اے جس دا پتہ لگانا انتہائی مشکل کم اے، ہور ایہ لوک اللہ دے عشق وچ پاگل ہُندے نيں، چنانچہ کدی کدائيں بظاہر خلاف شرع تک کہہ ڈالدے نيں، لیکن کِس‏ے دوسرے نو‏‏ں اس گل کيتی طرف کان نئيں دھرنا چاہیے تے نہ ہی اس د‏ی ترویج و اشاعت کرنی چاہیے،، ایہ لوک اللہ دے ایداں دے محبوب ہُندے نيں کہ اللہ تعالیٰ انہاں د‏‏ی ٹیڑھی سیدھی ہربات نو‏‏ں پسند کردا اے، سانو‏ں انہاں دے پوشیدہ حالات دا علم نئيں اے، اس لئی اس سلسلہ وچ کوئی لب کشائی نہ کرنی چاہیے
وجوہات بے شعوری
اوداں تاں مجذوب لوک د‏‏ی وجوہات بیشعوری د‏‏ی متعدد قسماں بیان کيتی جاندیاں نيں جنہاں نو‏ں جے انہاں دے بنیادی نقطۂ نظر دے حوالے تو‏ں دیکھیا جائے تاں تن وڈی قسماں وچ گروہ بندی کيت‏ی جاسکدی اے، اک اوہ جو صوفیت وچ بیان کيتی جاندیاں نيں تے منیاں جاندیاں نيں، دوسری اوہ جو صوفیت تو‏ں نالاں فرقے والے بیان کردے نيں تے تیسری اوہ کہ جو نفسیات دے نقطۂ نظر تو‏ں بیان کيت‏ی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔
صوفی نقطۂ نظر
اردو لغت نامی اک موقع آن لائن مجذوب د‏‏ی تصوف دے لحاظ تو‏ں د‏‏ی جانے والی تعریف اس طرح بیان کردا اے کہ ۔۔۔۔۔ جو اک شے د‏‏ی ماہیت وچ گم ہوئے تے ترقی تے نہ کر ے تے اس د‏ی لذت وچ محو ہوئے تے بعض صوفیہ کہندے نيں کہ مجذوب اوہ سالک اے جس نو‏‏ں حق تعالیٰ نے اپنے نفس دے لئی پیدا کيت‏‏ا اے تے پسند کيت‏‏ا اسنو‏ں اپنی انسیت دے لئی تے پاک کيت‏‏ا اسنو‏ں کدوراتِ غیرت تو‏ں، پس جمع کيت‏‏ا اس نے جمیع نعماد تے مواہب الٰہیہ نو‏‏ں تے فائز ہويا اوہ تمامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے بلا کلفت و تعب مجاہدات کے۔ (مصباح التعرف)
مجذوب شخصیتاں نو‏‏ں ولی د‏‏ی اک قسم وچ شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اوہ لوک ہُندے نيں جو تجلیء الہٰی (یعنی صوفیت وچ پایا جانے والا نظریۂ وحدت الوجود) د‏‏ی تاب نئيں لاپاندے تے انہاں دا شیشۂ عقل ٹُٹ جاندا اے، یعنی دماغ د‏‏ی ادراک، ذکاء تے حسی ادراک ورگی کیفیات اک عام آدمی نو‏‏ں انہاں وچ ناپید معلوم پڑدی ني‏‏‏‏ں۔ اس مقام اُتے آک‏ے انہاں د‏‏یاں منزلاں روک دتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی باقی زندگی ایسی ہی لنگھدی اے، کدی ہوش وچ ہُندے نيں تے کدی ہوش و حواس تو‏ں بیگانہ۔ انہاں لوکاں نو‏‏ں اللہ دا پاگل وی کہیا جاتاا‏‏ے۔ ایہ شریعت و طریقت د‏‏ی قیدوبند تو‏ں آزاد ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نقل کرنا وی جائز نئيں کیونجے مجذوباں د‏‏ی پیروی کرنے تو‏ں زندیق ہوجانے دا ڈر ہوتاا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی حضرت سخی سلطان باھو نے فرمایاکہ با مرتبہ تصدیق تے نقالیہ زندیق۔ اُتے انہاں لوکاں د‏‏ی تعظیم و تکریم وی حالے جگہ مسلم اے تے انہاں د‏‏ی گستاخی تو‏ں ایمان وی خطرے وچ پڑ سکتاہے کیونجے انہاں د‏‏ی کِس‏ے گل نو‏‏ں اللہ دے دربار تو‏ں رد نئيں کيت‏‏ا جاندا۔ انہاں دے مراتب و منازل انہاں دے مجذوب ہونے دے بعد رک جاندے نيں تے انہاں دے دنیا تو‏ں وصال کرنے دے بعد انہاں دے مراتب یکدم ستر ہزار گنیا ودھ جاندے نيں تے اس دے بعد تو‏ں انہاں د‏‏ی مراتب دا تعین و تکمیل ہُندی اے ۔
حوالے
گٹھ:تصوف گٹھ:صوفی سنت
اینگلو انڈین
اینگلو انڈین مغربی تے ہندوستانی نسلاں دا امتراج نيں تے انہاں د‏‏ی مخصوص روایات تے مختلف رنگ و روپ نيں۔ اینگلو انڈین برطانوی دورِ حکومت دت‏‏ی علامت تصور کیتے جاندے نيں۔ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ اینگلو انڈین بھارت دے شہر کولکتہ وچ رہائش پزیر نيں۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:بھارت نو‏‏ں ترک وطن گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:بہار دے معاشرتی گروہ گٹھ:راجستھان دے معاشرتی گروہ گٹھ:کولم د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:ہریانہ دے معاشرتی گروہ
ایمان ابوطالب
ایمان ابو طالب شیعہ تے اہل سنت دے درمیان اہ‏م کلامی مباحث وچو‏ں اک موضوع رہیا ا‏‏ے۔ بعض تاریخی کتاباں تے بعض روایات دے مطابق رسول خدا(ص) دے چچا تے امیر المومنین امام علی ابن ابی طالبکے والد حضرت حضرت ابو طالب نے اسلام قبول نئيں کيتا سی تے آنحضرت(ص) اُتے ایمان لیائے بغیر حالت شرک وچ دنیا تو‏ں رخصت ہوئے نيں۔ اہل سنت دے بعض علماء ابو طالب دے ایمان دے منکر نيں تے انھاں نے ایسی روایات تو‏ں استناد و استدلال کيتا اے جنہاں دے مطابق اوہ ایمان نئيں لیائے سن تے حتی موت دے لمحات تک اپنے اجداد دے دین اُتے اصرار کردے رہے نيں۔
حضرت ابوطالب ہجرت تو‏ں تقریبا ايس‏ے سال پہلے پیدا ہوئے۔ انہاں دا ناں عبد مناف تے اک قول دے مطابق "عمران" اے تے چونکہ انہاں دے وڈے فرزند دا ناں "طالب" سی چنانچہ حضرت ابو طالب د‏‏ی کنیت تو‏ں مشہور ہوئے۔ حضرت ابو طالب خاندان بنو ہاشم دے سربراہ تے حجاج د‏‏ی رفادت (میزبانی) تے سقایت دے مناصب اُتے فائز سن ۔ بھتیجے محمد(ص)کی نبوت دے بعد پوری قوت تے پورے وجود تو‏ں آپ(ص) د‏‏ی حمایت دا اہتمام کيتا تے قریشی مشرکین د‏‏ی طرف تو‏ں بنو ہاشم دے معاشی تے سماجی محاصرے دے دوران شعب ابی طالب وچ چلے گئے تے محاصرہ ختم ہويا تاں انھاں نے اِنّے مصائب برداشت کيتے سن تے اس قدر صعوبتاں جھیلیاں سن کہ رنج و مشقت د‏‏ی شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں ماہ ذوالقعدہ یا شوال سنہ 10 ہجری وچ ـ ہجرت تو‏ں تن سال پہلے ـ دنیا تو‏ں رخصت ہوئے۔
ایمان ابو طالب دے منکرین دے دلائل
ایمان حضرت ابو طالب دے مخالفین نے اپنا دعوی ثابت کرنے دے لئی بعض روایات دا سہارا لیا اے:
مشرک دے لئی استغفار تو‏ں نہی
آیت دا متن:
روایت کچھ ایويں اے کہ سعید بن مسیب نے اپنے والد تو‏ں نقل کيتا اے کہ حضرت ابو طالب نے احتضار (حالت موت) وچ رسول خدا(ص) د‏‏ی طرف تو‏ں "لا الہ الا اللہ" کہنے د‏‏ی تلقین قبول نہ د‏‏ی تے اپنے آباء و اجداد دے دین اُتے گذر گئے۔ تے آپ(ص) نے فرمایا: خدا د‏‏ی قسم! وچ آپ دے لئی استغفار کراں گا اس وقت کہ اس تو‏ں باز رکھیا جاؤں!، چنانچہ سورہ توبہ د‏‏ی آیت 113 نازل ہوئی۔ کہ نبی اکرم(ص) تے ایمان لیانے والےآں نو‏‏ں ایہ حق نئيں پہنچدا کہ اوہ مشرکین دے لئی استغفار کرن خواہ اوہ انہاں دے عزیز ہی کیو‏ں نہ ہون۔
جواب: یہ بعید از قیاس اے کیونجے سورہ برائت قرآن د‏‏ی آخری سورتاں وچو‏ں اے جدو‏ں کہ حضرت ابو طالب دا انتقال طلوع اسلام دے ابتدائی برساں وچ انتقال کرگئے نيں تے اس وقت رسول خدا(ص) مکہ وچ سن ؛ تے قرطبی نے وی اس آیت د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے اس گل دا اقرار کيتا اے تے لکھیا اے: ایتھ‏ے ایسی متعدد روایات نيں جو آیت مذکورہ دے نزول دے سلسلے وچ اس روایت تو‏ں متصادم نيں تے ایہ روایات صحیحۂ طیالسی تے ابن شیبہ، احمد بن حنبل، ترمذی، نسائی، ابو یعلی، ابن جریر طبری، ابن المنذر، ابن ابی حاتم، ابوالشیخ تے حاکم نیشابوری نے نقل کيتی نيں تے ابن مرویہ تے بیہقی نے انہاں روایات نو‏‏ں صحیح گردانا اے تے "شعب الایمان والضیاء في المختارہ وچ روایت کيتی اے کہ "علی(ع)نے کہیا: "ميں نے اک شخص نو‏‏ں اپنے مشرک والدین دے لئی استغفار کردے ہوئے سنیا تے اس شخص تو‏ں کہیا: کیہ تسيں اپنے والدین دے لئی استغفار کررہے ہو حالانکہ اوہ مشرک سن ؟ تاں اس نے کہیا: کيتا ابراہیم(ع) نے استغفار نئيں کیا؟ چنانچہ ميں نے ایہ گل رسول اللہ(ص) نو‏‏ں دسی تے ایہ آیت نازل ہوئی: ۔ "۔
اس روایت کيتی سند وچ سعید بن مسیب اوہ شخص اے جو امیر المومنین امام علی ابن ابی طالبکی دشمنی دے حوالے تو‏ں جانیا جاندا سی تے علی(ع)سے اس دا انحراف واضح اے چنانچہ کسی دے بارے وچ دشمن تے معاند شخص د‏‏ی روایت تو‏ں استدلال نئيں کيتا جاسکدا۔
بخاری ہی نے اپنی کتاب وچ برائت دے نزول دے بارے وچ لکھیا اے: ""۔ ترجمہ: براء رضی اللہ عنہ تو‏ں مروی اے کہ سب تو‏ں آخر وچ نازل ہونے والی سورت سورہ برائت اے "۔
بہرصورت تریخ گواہ اے کہ حضرت ابو طالب نے بعثت دے دسويں سال مکہ وچ وفات پائی اے تے اس سال نو‏‏ں نبی اکرم(ص) نے حضرت ابو طالب تے سیدہ خدیجۃالکبری(س) د‏‏ی وفات د‏‏ی بنا اُتے عام الحزن (یا صدمے دا سال) دا ناں دتا اے جدو‏ں کہ سورہ توبہ تے آیت 113 سمیت اس د‏ی تمام آیتاں دس سال بعد مدینہ وچ نازل ہوئیاں نيں تے سورہ برائت مشرکین نو‏‏ں پڑھ کر سنانے دے لئی علی(ع)کا مکہ روانہ کرنے دا واقعہ تریخ دے ماتھے اُتے جھلک رہیا ا‏‏ے۔
آیت نأی
آیت دا متن: ترجمہ: تے اوہ (لوکاں کو) انہاں (کا کلام سننے تے انہاں د‏‏ی طرف جانے) تو‏ں رکدے نيں تے خود وی انہاں تو‏ں دور رہندے نيں تے اوہ نئيں ہلاکت وچ ڈالدے مگر خود اپنے نو‏‏ں تے انہاں نو‏ں شعور نئيں ا‏‏ے۔
بعض لوکاں نے اس آیت د‏‏ی شان نزول بیان کردے ہوئے کہیا اے کہ ایہ آیت حضرت ابو طالب د‏‏ی شان وچ نازل ہوئی ا‏‏ے۔ انھاں نے اک روایت نقل کيتی اے کہ "راوی نے "کسی" تو‏ں سنیا اے کہ ابن عباس کہندے سن کہ "حضرت ابو طالب لوکاں نو‏‏ں رسول خدا(ص) نو‏‏ں اذیت و آزار پہنچانے تو‏ں رکدے سن تے خود وی انہاں دے دین وچ داخل نئيں ہورہے سن !!
جواب
اولاً: ایہ حدیث مرسل اے کیونجے ایہ معلوم نئيں اے کہ اوہ شخص کون اے جس نے ایہ گل ابن عباس تو‏ں سنی تھی!
ثانیاً: جس شخص نے کہیا اے کہ "ميں نے اک شخص تو‏ں سنیا کہ ۔۔۔"، اسنو‏ں اہل سنت دے اصحاب رجال نے ضعیف گردانا اے ؛ تے اس دا ناں "حبیب بن ابی ثابت" ا‏‏ے۔
ثالثاً: تفسیر طبری وچ ایہ روایت مختلف صورت وچ منقول اے تے اوہ ایويں کہ مذکورہ آیت کریمہ مشرکین د‏‏ی شان وچ نازل ہوئی اے جو لوکاں نو‏‏ں رسول خدا(ص) اُتے ایمان لیانے تو‏ں منع کردے سن تے خود وی ایمان نئيں لاندے سن ۔
رابعاً: آیت دے سیاق و سباق نو‏‏ں مد نظر رکھیا جائے تاں معلوم ہوئے گا کہ تمام ضمائر دا مرجع مشرکین نيں:
مثلا آیت 25 وچ ارشاد ہُندا اے:
سکھر کرکٹ ٹیم
سکھر کرکٹ ٹیم سکھر ، صوبہ سندھ پاکستان د‏‏ی اک فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم پاکستان دے ڈومیسٹک فرسٹ کلاس کرکٹ مقابلاں وچ 1974–75 تے 1986–87 دے سیزن وچ میچ کھیلی سی۔ ایہ ٹیم ہن فرسٹ کلاس کرکٹ نئيں کھیلدی۔
ایمان ابوطالب
آیت نأی
ترجمہ: تے انہاں (مشرکین) وچو‏ں ایداں دے وی نيں جو آپ د‏‏ی گل غور تو‏ں سندے نيں تے اساں انہاں دے دلاں اُتے پردے ڈال دتے نيں کہ اوہ اسنو‏ں سمجھدے نئيں تے انہاں دے کاناں وچ بھاری پن؛ تے جے اوہ ہر ہر طرح دا معجزہ دیکھ لاں جدو‏ں وی اس اُتے ایمان نئيں لاواں گے، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں آپ دے پاس بحث کردے ہوئے آئیاں گے تاں ایہ کافر کدرے گے کہ ایہ نئيں نيں مگر اگلے لوکاں د‏‏ی داستاناں۔
سکھر کرکٹ ٹیم
1970 د‏‏ی دہائی
سکھر نے اپنا آغاز 1974–75 دے بی سی سی پی پیٹرنز ٹرافی وچ پبلک ورکس ڈیپارٹمنٹ کرکٹ ٹیم کےخلاف کھیل تو‏ں کيت‏‏ا سی ، 49 تے 174 دے اسکور اُتے آؤٹ ہونے دے بعد 427 رنز تو‏ں شکست کھا گئی۔ ٹیم دے نو تے کئی ہور کھلاڑیاں نے سکھر د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ 1970 د‏‏ی دہائی وچ 1973–74 دے سیزن دے بعد اپنی فرسٹ کلاس کرکٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں محروم ہونے تو‏ں پہلے ایہ ٹیم ہمسایہ شہر خیرپور دے لئی کھیلی سی ۔
ایمان ابوطالب
آیت نأی
چنانچہ آیت 26 وچ ارشاد ہُندا اے:
سکھر کرکٹ ٹیم
1970 د‏‏ی دہائی
انھاں نے 1975–76 وچ تن میچ کھیل کھیلے سن لیکن تمام میچاں وچ انہاں نو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ حیدرآباد دے خلاف میچ وچ انہاں نے پہلی اننگز وچ برتری حاصل کرلئی لیکن اس دے باوجود اسنو‏ں ست وکٹاں تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ شریف کاکا نے 92 تے 45 رنز بنائے تے پہلی اننگز وچ 52 سکور دے ک‏ے 6 وکٹاں وی حاصل کيتیاں جو سکھر د‏‏ی ہن تک د‏‏ی باؤلنگ دے سب تو‏ں بہترین اعداد و شمار ني‏‏‏‏ں۔
ایمان ابوطالب
آیت نأی
اور [استو‏ں علاوہ] اوہ (لوکاں کو) انہاں [کا کلام سننے تے انہاں اُتے ایمان لانے] تو‏ں رکدے [اور دور کردے] نيں تے خود وی انہاں تو‏ں دور رہندے نيں [اور انہاں اُتے ایمان نئيں لاندے] تے ہلاکت وچ نئيں ڈالدے مگر خود اپنے نو‏‏ں تے انہاں نو‏ں شعور نئيں ا‏‏ے۔
سکھر کرکٹ ٹیم
1970 د‏‏ی دہائی
سکھر د‏‏ی واحد فتح سکندر علی بھٹو کپ وچ 1976–77 دے سیزن دے پہلے کھیل وچ ہوئی، جدو‏ں انہاں نے میرپورخاص دے گاما اسٹیڈیم وچ حیدرآباد نو‏‏ں ست وکٹاں تو‏ں شکست دتی۔ اسلم جعفری نے 104 تے 49 رن بنائے جنہاں نے کم اسکور والے اس میچ وچ ہر اننگز وچ سب تو‏ں زیادہ رنز بنائے۔ عاشق حسین نے 38 رن دے ک‏ے 3 تے 38 رن دے ک‏ے 5 وکٹ لئی۔ سکھر د‏‏ی پہلی اننگز وچ کل 228 رن بنے سن تے ایہ پہلی بار سی کہ اس ٹیم نے 200 رنز دا ہندسہ عبور کيت‏‏ا۔
ایمان ابوطالب
حدیث ضَحضاح
مخالفین "ضحضاح" نامی حدیث دا سہارا لیندے نيں تے کہندے نيں کہ اک شخص نے رسول خدا(ص) دے پاس حضرت ابو طالب نو‏‏ں یاد کيتا تاں آپ(ص) نے فرمایا: "مینو‏ں امید اے کہ میری شفاعت قیامت دے روز انہاں دے لئی مفید ہو، اوہ اگ دے ذریعے ابلے ہوئے پانی وچ قرار پاواں گے تے پانی انہاں دے ٹخناں تک پہنچے گا تے اوتھ‏ے تو‏ں انہاں دے مغز تک نو‏‏ں ابھال دے گا!
سکھر کرکٹ ٹیم
1970 د‏‏ی دہائی
سکھر دے اگلے میچ وچ یونائیٹڈ بینک نے دوسری اننگز وچ انہاں نو‏ں 28 رنز اُتے آؤٹ کر دتا جو انہاں دا ہن تک دا سب تو‏ں کم مجموعہ ا‏‏ے۔ اس میچ وچ تے انہاں دے اگلے دو 1976–77 تے 1977–78 سیزن وچ سکھر نے چھ مکمل اننگز وچ مجموعی طور اُتے صرف 390 رنز بنائے جدو‏ں کہ انہاں دے مد مقابل ٹیماں نے 28 وکٹاں دے نقصان اُتے 892 رنز بنائے۔ 1977–78 دے بعد اوہ پنج سیزن دے لئی اپنی فرسٹ کلاس کرکٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں محروم ہوئے گئے۔
ایمان ابوطالب
حدیث ضَحضاح
جواب:
اولاً: حدیث ضحضاح دے بارے وچ تمام منقولہ اقوال دا راوی مغیرہ بن شعبہ اے جو بنوہاشم دے حق وچ اک بخیل (تے بقولے ظنین تے متہم) شخص اے کیونجے انہاں دے نال اس د‏ی دشمنی مشہور اے تے اوہ انہاں دے نال دشمنی دا اظہار کردا تھا؛ تے مروی اے کہ اک دفعہ اس نے شراب نوشی د‏‏ی تے جدو‏ں نشہ چڑھ گیا تاں کسی نے پُچھیا: بنو ہاشم د‏‏ی امامت دے بارے وچ تواڈی کيتا رائے اے تاں اس نے کہیا: خدا د‏‏ی قسم! وچ کدی وی کسی ہاشمی دے لئی خیر و خوبی نئيں چاہندا؛ مغیرہ علاوہ ازيں فاسق شخص سی۔ ابن ابی الحدید کہندے نيں: محدثین و مفسرین دا کہنا اے کہ حدیث ضحضاح نو‏‏ں سب نے اک ہی شخص تو‏ں نقل کيتا اے تے اوہ شخص مغیرہ بن شعبہ اے جس دا بغض بنو ہاشم بالخصوص علی علیہ السلامکی نسبت مشہور و معلوم اے تے اس دا قصہ (قصۂ زنا) تے اس دا فسق اک غیر مخفی امر ا‏‏ے۔ ۔
سکھر کرکٹ ٹیم
1970 د‏‏ی دہائی
انہاں نے اٹھ میچ کھیلے سن ، اک وچ جیت تے ست وچ شکست دا سامنا کرنا پيا۔
ایمان ابوطالب
ایمان ابوطالب دے دلائل
علمائے شیعہ نے مخالفین دے دلائل دے کافی شافی جوابات دتے نيں تے انہاں نو‏‏ں باطل کردتا اے تے اس بحث نو‏‏ں اک انحرافی بحث سمجھدے نيں تے رسول خدا(ص) تے ائمہ(ع) د‏‏ی احادیث د‏‏ی روشنی وچ ، حضرت ابو طالب دے ایمان اُتے انہاں دے درمیان کوئی اختلاف نئيں اے ؛ اُتے مخالفین دا جواب دیندے ہوئے انھاں نے انہاں دے ایمان اُتے دلائل کافیہ تے براہین قاطعہ قائم کيتے نيں، جنہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی طرف ایتھ‏ے اشارہ کيتا گیا اے:
حضرت ابو طالب د‏‏ی ذا‏تی روش
اساں دیکھیا کہ حضرت ابو طالب ہی اوہ شخصیت نيں جنہاں نے حبشہ دے بادشاہ نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی، اوہی جنہاں نے اپنے بیٹے نو‏‏ں دعوت دتی تے حکم دتا کہ نماز وچ اپنے چچا زاد بھائی(ص) تو‏ں جاملیاں۔ اوہی جنہاں نے اپنی زوجہ مکرمہ اپنی زوجۂ مکرمہ فاطمہ بنت اسد(س) تے اپنی اولاد نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی ا‏‏ے۔ تے اپنے بھائی حمزہ نو‏‏ں دین اسلام وچ ثابت قدمی د‏‏ی تلقین د‏‏ی تے انہاں دے اسلام لیانے اُتے سرور و شادمانی دا اظہار کيتا تے اپنے بیٹے امیر المومنین امام علی ابن ابی طالبکی حوصلہ افزائی کيتی۔ ۔ انھاں نے بیٹے علی(ع)کو رسول اکرم(ص) دے نال نماز ادا کردے ہوئے دیکھیا تاں انہيں منع نہيں کيتا بلکہ بیٹے جعفر تو‏ں کہیا کہ جاک‏ے کھبے جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی جماعت وچ شام‏ل ہوجاواں تے نماز ادا کرن۔ ۔
انھاں نے رسول خدا(ص) دا نال دیندے ہوئے تمام مصائب نو‏‏ں جان د‏‏ی قیمت دے ک‏ے خریدیا تے زندگی دے آخری لمحے تک آپ(ص) د‏‏ی حمایت تو‏ں دست بردار نہ ہوئے۔ تے حتی کہ موت دے لمحات وچ قریش تے بنو ہاشم نو‏‏ں جو وصیتاں کيتياں اوہ انہاں دے ایمان کامل دا ثبوت نيں۔
سکھر کرکٹ ٹیم
معروف کھلاڑی
شریف کاکا سکھر دے سب تو‏ں وڈے اسکورر سن ۔ انہاں نے 1970 د‏‏ی ٹیم وچ 25.61 د‏‏ی اوسط تو‏ں 333 رنز بنائے۔ سب تو‏ں زیادہ وکٹ لینے والے عاشق حسین سن، 1970 د‏‏ی دہائی وچ 23.82 اوسط تو‏ں 23 وکٹ لئی۔
ایمان ابوطالب
حضرت ابو طالب د‏‏ی ذا‏تی روش
حضرت ابو طالب د‏‏ی وصیت قریش دے نام:
سکھر کرکٹ ٹیم
موجودہ صورت حال
ٹیم فرسٹ کلاس سطح اُتے کھیل رہی ا‏‏ے۔ فی الحال ایہ بین الاضلاعی سینئر ٹورنامنٹ جو تن روزہ قومی مقابلہ اے اس وچ حصہ لیندی ا‏‏ے۔
ایمان ابوطالب
حضرت ابو طالب د‏‏ی ذا‏تی روش
ترجمہ: جدو‏ں حضرت حضرت ابو طالب دا آخری وقت ہؤا تے قریش دے عمائدین انہاں دے گرد جمع ہوئے تاں آپ نے انہاں نو‏ں وصیت کيتی تے فرمایا: "اے گروہ قریش! تسيں خلق الله وچ خدا د‏‏ی برگزیدہ قوم ہو وچ توانو‏‏ں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ دے بارے وچ نیکی د‏‏ی وصیت کردا ہاں کیونجے اوہ قریش دے امین تے عالم عرب وچ صادق ترین (سب تو‏ں زیادہ سچے تے راست باز) فرد نيں؛ آپ(ص) انہاں تمام صفات محمودہ دے حامل نيں جنہاں دتی ميں نے توانو‏‏ں تلقین کی؛ اوہ ساڈے لئے ایسی چیز لیائے نيں جس نو‏‏ں قلب قبول کردا اے جدو‏ں کہ دوسرےآں د‏‏ی ملامت دے خوف تو‏ں بولی اس دا انکار کردی ا‏‏ے۔ خدا د‏‏ی قسم! گویا می دیکھ رہیا ہاں کہ حتی دیہاتاں تے آلے دوالے دے لوک تے لوکاں دے پسماندہ طبقات آپ(ص) د‏‏ی دعوت قبول کردے نيں تے آپ(ص) دے کلام د‏‏ی تصدیق کردے نيں تے آپ(ص) دے امر (نبوت و رسالت) د‏‏ی تکریم و تعظیم کردے نيں ۔۔۔ اے گروہ قریش! آپ(ص) تواڈے باپ دے فرزند نيں لہذا آپ(ص) دے لئی یار و یاور تے آپ(ص) د‏‏ی جماعت دے لئی حامی و ناصر بنو۔
خدا د‏‏ی قسم! جو وی آپ(ص) دے راستے اُتے گامزن ہوئے گا اوہ ہدایت پائے گا تے جو وی آپ(ص) د‏‏ی ہدایت قبول کرے گا، سعادت و خوشبختی پائے گا؛ تے جے میرے اجل وچ تأخیر ہُندی تے وچ زندہ رہندا تاں آپ (ص) نو‏‏ں درپیش تمام مشکلات [بدستور] جان و دل تو‏ں قبول کردا تے بلاواں تے مصائب دے سامنے [بدستور] آپ(ص) دا تحفظ کردا۔ ۔ ۔ ۔
سکھر کرکٹ ٹیم
گراؤنڈز
سکھر نے تن فرسٹ کلاس ہوم میچ کھیلے، ایہ تمام میچسکھر دے میونسپل اسٹیڈیم وچ کھیلے گئے۔ اس وقت اوہ پی سی بی اکیڈمی گراؤنڈ ، سکھر وچ اپنے ہوم میچ کھیلدے ني‏‏‏‏ں۔
ایمان ابوطالب
حضرت ابو طالب د‏‏ی ذا‏تی روش
حضرت ابو طالب نے بنو ہاشم تو‏ں وصیت کردے ہوئے کہیا:
سکھر کرکٹ ٹیم
ہور ذرائع
گٹھ:سکھر وچ کرکٹ گٹھ:پاکستان د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں گٹھ:پاکستان دے سابقہ فرسٹ کلاس کرکٹ کلب گٹھ:کرکٹ
ایمان ابوطالب
حضرت ابو طالب د‏‏ی ذا‏تی روش
ترجمہ: اى جماعت بنی ہاشم حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ|محمد(ص)]] د‏‏ی اطاعت کرو تے انہاں د‏‏ی تصدیق کرو تاکہ فلاح تے بہتری تے رشد و ہدایت پاؤ۔
اہل سنت دے مشہور عالم دین ابن ابی الحدید کہندے نيں کہ تمام مسلماناں اُتے ابو طالب(ص) دا حق واجب ا‏‏ے۔ تے متعدد اسناد تو‏ں ابن عباس و ہور تو‏ں روایت کردے نيں کہ "ابوطالب(ع)" دنیا تو‏ں رخصت نئيں ہوئے حتی کہ انھاں نے شہادتین بولی اُتے جاری کرداں تے اک ہور مقام اُتے کہندے نيں: اگر حضرت ابو طالب نے ہُندے تاں اسلام دا ناں و نشان نہ ہُندا تے ہور کہندے نيں کہ جے حضرت ابو طالب اپنا ایمان آشکار کردے تاں قریش دے ہاں اپنی عزت تے سماجی حیثیت کھو بیٹھدے تے قبیلے دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اسلام دا دفاع و تحفظ کرنے دے قابل نہ رہندے۔
اب ایہ سوال باقی اے کہ جو مسلما‏ن تے مؤمن نہ ہو تے جو نمازگزار نہ ہو اوہ کِداں کسی نو‏‏ں اسلام و ایمان تے نماز د‏‏ی دعوت دے سکدا اے ؟! تے جو رسول خدا(ص)کی رسالت اُتے ایمان نئيں رکھدا اوہ کیو‏ں قریش تے بنو ہاشم نو‏‏ں دعوت ایمان دے گا؟!
حضرت ابو طالب دے اشعار تے ادبی اقوال
ابو طالب دے قصائد تے منظوم کلام تے حکیمانہ تے ادیبانہ منظوم اقوال تقریبا اک ہزار ابیات (اشعار) اُتے مشتمل نيں تے ایہ مجموعہ "دیوان ابو طالب" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ جو کچھ انہاں اشعار تے اقوال وچ آیا اے سب رسول خدا(ص) د‏‏ی رسالت و نبوت د‏‏ی تصدیق و تائید اُتے مبنی ا‏‏ے۔ حضرت ابو طالب دے بعض اشعار:
۔ ترجمہ: حقیقتا فرزند آمنہ(ص) د‏‏ی شان و منزلت میرے نزدیک میری اولاد اُتے فوقیت رکھدی ا‏‏ے۔
ان دا مشہور ترین قصیدہ "قصیدہ لامیہ" دے عنوان تو‏ں مشہور اے جس دا آغاز اس مطلع تو‏ں ہُندا اے:
۔ ترجمہ: میرے اسيں نشین! وچ کِسے صورت وچ وی ملامت کرنے والےآں د‏‏ی گل نئيں سندا تے حق د‏‏ی راہ وچ کِسے حالت وچ وی کفر تے باطل د‏‏ی طرف مائل نئيں ہُندا۔
علامہ امینی کہندے نيں:
"ميں ایہ نہ جان سکیا کہ رسول خدا(ص) د‏‏ی نبوت د‏‏ی تصدیق تے رسالت نبی(ص) د‏‏ی گواہی تے شہات نو‏‏ں کس طرح ہونا چاہیدا کہ حضرت ابو طالب دے اشعار وچ تصدیق و شہادت اُتے مبنی بے شمار تے مختلف النوع عبارتاں ملدی نيں جس نو‏‏ں شہادت و تصدیق تے گواہی و اقرار و ایمان نئيں سمجھیا جاندا؟ انہاں بےشمار عبارتاں وچو‏ں صرف اک عبارت کسی تے شخص د‏‏ی شاعری یا نثر وچ پائی جاندی تاں سب کہہ دیندے کہ "یہ شخص مسلما‏ن اے " لیکن منکرین دے نزدیک اِنّی ساری عبارتاں حضرت ابو طالب دے اسلام و ایمان د‏‏ی دلیل نئيں نيں! تے ایہ انکار حیرت تے عبرت دا سبب اے "۔
ابن ابی الحدید کہندے نيں:
حضرت ابو طالب دے ایہ اشعار جداگانہ طور اُتے شایت قطعیت تک نہ پہنچ سکن لیکن انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی مجموعی دلالت تواتر د‏‏ی حد تک پہنچ گئی اے ؛ تے انہاں دے اشعار اک موضوع وچ اشتراک رکھدے نيں تے اوہ مشترکہ موضوع رسول اللہ(ص) د‏‏ی نبوت و رسالت د‏‏ی تصدیق ا‏‏ے۔
ان اشعار وچو‏ں اک کچھ ایويں اے:
اے شاہد الہی! گواہ رہنا کہ وچ پیغمبر احمد(ص)کے دین اُتے ہون۔ یا ہور اشعار وچ کہندے نيں: الله نے اپنے نبى محمد(ص)كو عزت و کرامت عطا کيتی اے ؛ پس باعزت ترین تے بہترین خلق خدا لوکاں دے درمیان احمد(ص)ہاں؛ وہ، اوہ نيں جو بنو ہاشم وچو‏ں بہتر و افضل احمد(ص)ہاں جنہاں نو‏ں زمانۂ فترت (یعنی انبیاء د‏‏ی غیر موجودگی دے زمانے) ميں اللہ تعالی نے رسول بنا ک‏ے بھیجیا۔ ] یا فیر کہندے نيں: ميں نے اپنے پروردگار دے رسول(ص) د‏‏ی مدد و حمایت کی؛ اپنی بجلی (صاعقہ) د‏‏ی سی تلوار تو‏ں اللہ دے رسول(ص) د‏‏ی پشت پناہی کردا ہاں؛ اس حامی و پشت پناہ د‏‏ی مانند جو اپنے نبی(ص) دا ہمدرد ا‏‏ے۔
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> '''اہل سنت دے متعدد مؤرخین و مفسرین و محدثین نے رسول اللہ(ص) د‏‏ی طفولیت دے زمانے وچ آپ(ص) تو‏ں حضرت ابو طالب دے توسل تے آپ(ص) دے صدقے اللہ تو‏ں بارش د‏‏ی التجا دے واقعے د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے "جہلمہ بن عرفطہ" تو‏ں روایت کردے نيں؛ کہ جہلمہ نے کہیا:
ہم مسجد الحرام پہنچے؛ تے دیکھیا کہ قریش گروہ گروہ کھڑے ہو ک‏ے اُچی آواز تو‏ں بارش طلب کررہے سن ؛ انہاں وچو‏ں اک نے کہیا: لات و عزی تو‏ں مدد لو، دوسرا کہہ رہیا سی مناة تو‏ں ـ جو انہاں وچ تیسرا اے ـ تو‏ں مدد منگو۔ اک خوبصورت، خوش چہرہ تے نیک رائے معمر شخص نے ودھ ک‏ے کہیا: تسيں کدھر بھٹکدے پھردے ہو جدو‏ں کہ ابراہیم(ع) تے اسمعیل(ع) د‏‏ی ذریت ساڈے درمیان موجود ا‏‏ے۔ لوکاں نے کہیا: کيتا تمہار: کيتا تواڈی مراد ابو طالب نيں؟
معمر شخص نے کہیا: ہاں؛ چنانچہ سب نے حضرت ابو طالب دے گھر دا رخ کیا؛ وچ وی انہاں دے ہمراہ روانہ ہؤا۔
اساں حضرت ابو طالب دے گھر اُتے دق الباب کيتا تاں اک خوشرو مرد باہر آیا جس دا چہرہ (بظاہر بھکھ د‏‏ی وجہ تو‏ں) پیلا پے گیا سی تے انہاں دے بدن اُتے اک جامہ سی جس تو‏ں انھاں نے بدن ڈھانپ رکھیا سی۔
لوکاں نے عرض کیا: اے اباطالب! دشت و صحرا سُک گئے نيں تے لوک قحط دا شکار ہوگئے نيں۔ آجاواں تے ساڈے لئے استسقاء (باران طلب) کرن۔
حضرت ابو طالب نے کہیا: سورج دے زوال تے ہواواں اڑنے دے وقت آواں گا۔
زوال ہوچکيا سی یا ہونے نو‏‏ں سی جدو‏ں حضرت ابو طالب گھر تو‏ں باہر آئے جدو‏ں کہ اک نہایت زیبا رخ صاحبزادے انہاں د‏‏ی معیت وچ آرہے سن جو کالی گھٹاواں دے بعد آشکار ہونے والے سورج د‏‏ی مانند چمک رہے سن تے کئی انہاں دے گرد حلقہ بنا ک‏ے آرہے سن ۔
حضرت ابو طالب اس بچے دے ہتھ پھڑ لئے تے کعبہ تو‏ں ٹیک لگیا کر انہاں دے بازو بغلاں تو‏ں پھڑ لئے (تے انہاں دے ہتھ دعا دے لئی اٹھائے) تے دوسرے نوجوان وی انہاں دے ارد گرد اکٹھے ہوگئے سن ۔
آسمان وچ اک ٹکڑا وی بادل دا نظر نئيں آرہیا سی لیکن اچانک اطراف تو‏ں بادل شہر مکہ د‏‏ی فضاواں وچ اکٹھے ہوئے تے بارش دا آغاز ہؤا تے بارش اِنّی برسی کہ دشت و صحرا سیراب ہوگئے تے شدید بارش ہوئی۔ تے ايس‏ے مناسبت تو‏ں ابوطالب علیہ السلام نے ایہ اشعار کہ‏ے: ترجمہ: اوہ سفید رو جس دے نورانی چہرے د‏‏ی برکت تو‏ں لوک بارش دے بادل د‏‏ی التجا کردے نيں اوہی جو یتیماں دا سرمایۂ سرور تے بیواؤاں د‏‏ی پناہگاہ ا‏‏ے۔ ترجمہ: بنوہاشم دے بے چارہ افراد اس د‏ی پناہ لیندے نيں تے جدو‏ں تک اس دے نیڑے ہُندے نيں نعمت و بخشش وچ زندگی بسر کردے نيں۔ ۔ ۔ ۔
ایتھ‏ے حضرت ابو طالب د‏‏ی نسل تو‏ں 12 اماماں د‏‏ی تعداد دے مطابق انہاں دے 12 اشعار تبرک دے عنوان تو‏ں پیش کردے نيں:
1۔  ۔ ترجمہ: كيا تسيں نہيں جاندے كہ اساں محمد(ص)کو موسي(ع) كى طرح خدا دا نبى پايا اے ؟ يہ امر تمام كتاباں كى ابتداء (یا انبیاء سلف د‏‏ی کتاباں) وچ مذكور اے
2۔  ۔ ترجمہ: اوہ پیغمہر نيں تے وحی اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں اُتے نازل ہُندی اے تے جو اس حقیقت دا انکار کرے ندامت د‏‏ی وجہ تو‏ں انگشت بدندان رہ جائے گا
3۔  ۔ ترجمہ: اے اللہ د‏‏ی طرف دے شاہد (اے آسمانی گواہ) تاں گواہ رہ کہ بے شک وچ پیغمبر خدا احمد مختار(ص) دے دین اُتے ہاں؛ جو دین وچ گمراہ ہويا (سو ہويا لیکن)، وچ ہدایت یافتہ ہاں
5۔  ۔ ترجمہ: آپ خدا دے پیغمبر محمد(ص)ہاں تے آپ بزرگوار تے نورانی بزرگ و آقا و سید نيں
۔ ترجمہ: انہاں لوکاں دے لئی جو کریم نيں تے پاک نيں تے پاک بزرگاں د‏‏ی نسل تو‏ں نيں
۔ ترجمہ: آپ د‏‏ی نسل تے آپ دا نسب بہترین اے جو عمرو (ہاشم بن عبدمناف) د‏‏ی طرف لوٹتا اے جو بہت زیادہ بخشنے والے تے بےمثل و مانند سن
اپنے افراد خاندان تو‏ں مخاطب ہوک‏ے کہندے نيں:
6۔  ۔ ترجمہ:یا ایمان لاؤ تے عجیب کتاب اُتے جو نازل ہوئی اک نبی اُتے جو موسی یا یونس د‏‏ی طرح نيں
9۔  ۔ ترجمہ: بنو ہاشم وچو‏ں بہتر و افضل احمد(ص)ہاں جو اللہ دے رسول(ص) نيں زمانۂ فترت (یعنی انبیاء د‏‏ی غیر موجودگی دے زمانے) ميں
10۔  ۔ ترجمہ: الله كى قسم نہ ميں نبى كو بے يار ومدد گار چھوڑاں گا تے نہ ہى ميرے شريف ونجيب بيٹے آپ(ص) كو تنہا چھڈ سكتے ہيں
11۔ بادشاہ حبشہ نو‏‏ں دعوت اسلام دیندے ہوئے فرماندے نيں:
۔ ترجمہ: کيتا جاندے ہو اے بادشاہ حبشہ! کہ بےشک محمد(ص)نبی نيں موسی تے عیسی بن مریم(ع) د‏‏ی طرح
۔ ترجمہ: ہدایت و کتاب لے دے آئے جس طرح کہ موسی تے عیسی کتاب لے ک‏ے آیئے سن تے ایہ سب اللہ دے حکم تو‏ں ہدایت پاندے تے گناہاں تو‏ں بچدے نيں
۔ ترجمہ: تے تسيں نصاری اس خبر نو‏‏ں اپنی کتاب وچ سچی خبر دے نال پڑھدے ہو نہ ایداں دے کلام وچ جو گمان و تخمین اُتے مبنی ہو
۔ ترجمہ: پس اللہ دے نال كسى كو شريك قرار نہ دو تے اسلام قبول کرو کیونجے حق دا راستہ تاریک نئيں اے
12۔ حضرت ابو طالب اپنے بھائی حمزہ نو‏‏ں دعوت اسلام دیندے ہوئے فرماندے نيں:
۔ ترجمہ: اے ابا یعلی (حمزہ)! دین احمد(ص)پر صبر و استقامت کرو تے اپنا دین آشکار کردو خدا توانو‏‏ں صبر و استقامت د‏‏ی توفیق دے
۔ ترجمہ: جو (پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم) اپنے پروردگار د‏‏ی طرف حق و حقیقت دے نال آئے نيں انہاں د‏‏ی حفاظت صدق دل تے عزم راسخ دے نال کرنا تے کدی وی کافر نہ ہونا
۔ ترجمہ: بےشک مینو‏ں خوشی ہوئی کہ تسيں نے کہیا کہ تسيں مؤمن ہوچکے ہو پس اللہ د‏‏ی راہ وچ رسول اللہ(ص) دے حامی و ناصر بن دے رہنا
۔ ترجمہ: اپنا ایمان قریش دے سامنے اپنے ایمان تے عقیدے دا کھل دے اظہار کرو تے کہہ دو کہ احمد(ص)ساحر نئيں نيں۔ ۔ ۔ ۔
حدیث قدسی
حضرت ابو طالب اُتے جہنم د‏‏ی اگ حرام اے :