cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسرائیل بنگلہ دیش تعلقات
سفارت
بنگلہ دیش اقوام متحدہ دے انہاں 29 رکن ملکاں وچ شامل اے جو اسرائیل نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے۔ ایہ انہاں کئی ملکاں وچو‏ں اک اے جو سرکاری طور اُتے اپنے شہریاں نو‏‏ں اسرائیل دے سفر د‏‏ی ممانعت کردے نيں تے اسرائیل پاسپورٹاں قبول کرنے تو‏ں انکار کردے نيں۔
نومبر 2003ء وچ صحافی صلاح چودھری اس وقت گرفتار ہوئے جدو‏ں اوہ اسرائیل د‏‏ی راج دھانی تل ابیب دے دورے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں اُتے غداری تے گستاخی دے مقدمے درج ہوئے تے ست سال جیل د‏‏ی قید د‏‏ی سزا ہوئی۔
بنگلہ دیش خود مختار مملکت فلسطین د‏‏ی حمایت کردا اے تے اوہ مبینہ طور اُتے اسرائیل دے "فلسطین اُتے ناجائز قبضے" دا خاتمہ چاہندا ا‏‏ے۔
2017ء وچ ڈاکٹر شادمان زماں پہلے بنگلہ دیشی شہری بنے جو تاریخی طور اُتے اپنے بنگلہ دیشی پاسپورٹ اُتے اسرائیل دا دورہ کیتے۔ تب تو‏ں شادمان دے بارے وچ مشہور اے کہ اوہ انگلستان وچ قیام پزیر نيں کیو‏ں کہ اک تاں انہاں نو‏ں دہشت گرداں تو‏ں کئی دھمکیاں مل چکيتیاں نيں، دوسرے ایہ کہ اس گل دا وی قوی امکان سی کہ وطن واپسی اُتے غداری دا مقدمہ چلایا جا سکدا سی ۔
موساد تو‏ں وابستگی دا الزام
بنگلہ دیش دے اک ہور وزیر داخلہ نے 2016ء وچ ایہ دعویٰ کیتا اے کہ ملک وچ ترقی پسند بلاگراں تے اقليتی برادری دے افراد د‏‏ی ہلاکتےآں وچ اسرائیل دے ملوث ہونے دے شواہد سامنے آئے نيں۔ وزیر داخلہ اسد الزمان خان دے مطابق حزب مخالف دے اک رکن پارلیمان د‏‏ی اسرائیلی ایجنٹ نال ملاقات ہوئی سی جس وچ بنگلہ دیش دے خلاف’ عالمی سازش‘ دے شواہد ملے۔
2016ء وچ شیخ حسینہ نے ایہ الزام عائد کیتا سی کہ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں بی این پی تے جماعت اسلامی، بنگلہ دیش نے اسرائیلی خفیہ ایجنسی موساد دے نال مل ک‏ے فوجی سازش دے تحت تختیہ پلٹنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دے بعد ایہ دعوٰی کیتا گیا سی کہ بی این پی دے جنرل سیکریٹری اسرائیلی سیاست دان میندی این سفادی تو‏ں اپنے دورۂ ہند دے دوران ملاقات کر چک‏‏ے نيں۔ Aslam claimed that the meeting was accidental.
لبنان جنگ 2006ء
لبنان جنگ 2006ء دے فوری بعد دا ایہ نتیجہ اے کہ بنگلہ دیش اپنی پاپیادہ فوج اقوام متحدہ د‏‏ی امن دیکھ ریکھ فوج وچ شامل کرنا چاہندا سی، اُتے اسرائیل نے اسنو‏ں ایہ کہ کر مسترد کر دتا سی کہ بنگلہ دیش اسرائیل نو‏‏ں تسلیم نئيں کردا۔ حالاں کہ اسرائیل نے اس ملک د‏‏ی شراکت نو‏‏ں مسترد کیا، اُتے بنگلہ دیش تے نیپال اولین ملکاں سن انہاں دیاں فوجاں جنوبی لبنان دے ساحل اُتے پہنچی سی، جدو‏ں کہ مغربی ملکاں جداں کہ صورت حال وچ قائدانہ کردار نبھانے والے ملک فرانس نے اپنی فوجاں نو‏‏ں متعین کرنے دا کم ملتوی کیتا۔ 25 مئی 2015ء تک بنگلہ دیش دے 326 فوجی لبنان دے یو این آئی ایف ایل دا حصہ سی۔
چک 197 ای بی
چک 197 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
ڈوڈا دریا
ڈوڈا دریا یا سٹوڈ دریا، کشمیر تے لداخ وچ 79 کلومیٹر (49 میل) لمبا اک دریا اے،
سورج گرہن، 21 اگست 2017
سوموار 21 اگست، 2017 نوں، سمچا سورج گرہن، جسنوں اکثر "مہان امریکی اکلپس" وجوں درسایا جاندا اے، بحر الکاہل توں بحر اوقیانوس دے ساحل  تک سمچے سمندری ساحل دے امریکہ وچ اک بینڈ دے اندر دکھائی دتا۔ دوجے دیساں وچ ایہہ صرف انشک طور اُتے گرہن دے روپ وچ نظر آیا۔
سورج گرہن ادوں ہندا اے جدوں چند دھرتی اتے سورج دے وچکار لنگھدا اے، اس طرحاں دھرتی تے اک درشک لئی سورج دا چتر پوری طرحاں جاں انشک طور تے دھندلا ہندا اے۔ پورا سورج گرہن ادوں ہندا اے جدوں چند دا واضع ویاس سورج دی توں وڈا ہندا اے، ساری سدھی دھپّ نوں روکدا اے، دن نوں ہنیرے وچ بدلدا اے۔ سمچا گرہن دھرتی دی سطح وچ اک تنگ راہ وچ واپردا اے، جد کہ انشک سورج گرہن آلے دوآلے دے علاقے وچ ہزاراں کلومیٹر دی دوری تے نظر آؤندا اے۔
حوالے
گٹھ:2017
ڈوڈا دریا
جغرافیا
ڈوڈا دریا زانسکر-کارگل سڑک توں پہاڑی درہ پینجی لا دے نیڑے ڈرنگ ڈرونگ گلیشیئر توں شروع ہُندا اے۔ ڈریگ ڈراؤنگ گلیشیئر اپنے آپ ای برف اتے برف دا اک دریا اے تے قراقرم رینج دے باہر لداخ وچ سیاچن گلیشیئر توں علاوہ سبھ توں وڈا گلیشیئر اے۔ ایہ "ڈوڈا چوٹی" ناں دے اک پہاڑی علاقے توں نِکلدا اے۔ ایہ 21،490 فٹ (6،550 میٹر) اچا اے۔ منبعے توں اُٹھن توں بعد، ڈوڈا ،جنوب مشرق ول، زانسکر گھاٹی وچ کارگل زانسکر سڑک دے نال نال آکسُو، ابرن، کشول تے پھیے دے قصبیاں وچ وگدا اے۔
دریائے ڈوڈا جو، کݨک، بکواہیٹ تے مٹر دے کھیتاں نوں آبپاشی فراہم کر کے زنسکار وادی دی کم توں کم زرعی پیداوار وچ حصہ پاؤندا اے۔موسم گرما وچ قابل رسائی، دریا دے منبعے اُتے پنسی لا پہاڑی درے وچ دوسرے درے زوجیلا دے ناݪ شدید برف باری ہُندی اے، جو سردیاں دے دوران وادی سٹوڈ نوں دوسرے علاقےآں توں منقطع کر دیندیاے تے اس موسم وچ دریا جم جاندا اے۔ پینسی لا وچ دریا دا منبع سری نگر توں 350 کلومیٹر (220 میل) مشرق وچ واقع اے۔ دریائے ڈوڈا ایڈونچر اسپورٹس لئی مشہور اے۔ ڈوڈا تے زنسکار دی پوری لمبائی وچ رافٹنگ دی تقریبات دا اہتمام کیتا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کشمیر دے دریا
لیپٹوٹائفلوپس ریٹیکولارس
لیپٹوٹائفلوپس ریٹیکولارس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
عبدالشکور گورائیہ
عبدالشکور گورائیا پنجاب، پاکستان دے ضلع سیالکوٹ دے مغرب ول واقع خوبصورت پنڈ جوڑیاں وچ پیدا ہوئے، عبدالشکور گورائیا پنجابی تے اردو زبان دے نوجوان شاعر تے صحافی نیں۔ اوہ اپنی پنجابی تے اردو زبان وچ شاعری اور صحافتی خدمات دی وجہ توں مشہور نیں پنجاب یونیورسٹی چوں ایم اے کرن دے بعد ایناں نے شعبۂ صحافت نوں اپنا پیشہ بنایا، روزنامہ آساس، روزنامہ پاکستان، روزنامہ اسلام، رنگ ٹیلی ویژن چینل اسلام آباد، روزنامہ ایکسپیریس اور ملک دے دیگر وڈے وڈے اخبارات دے نال منسلک رہے، گزشتہ تین سالاں توں راولپنڈی اسلام آباد یونین آف جرنلسٹس (آر آئی یو جے) دی ایگزیکٹیو کونسل دے سینئر ممبر نیں اور راولپنڈی اسلام آباد نیشنل پریس کلب دی ادبی کمیٹی دے نائب صدر نیں۔ شمالی علاقہ جات توں شائع ہون آلے اخبار روزنامہ اذان دے ایڈیٹر رہے اور ماہنامہ ینگ مین اسلام آباد دے وی مدیر سن، پیشنٹس ویلفئیر ایسوسی ایشن جوڑیاں سیالکوٹ دے نائب صدر وی رہ چکے نیں ایس ویلے اسلام آباد وچ اک وڈے اشاعتی ادارے نال بطور نیوز ایڈیٹر منسلک نیں۔
پنجابی نمونہ کلام
تیرے پلو دیاں تاراں جدوں لہراؤندیاں نیں
ایہہ لکیراں قوس و قزح دیاں لگدیاں نیں
تو اکھاں وچ کاجل جدوں پاؤندی ایں
دن ویلے ای شاماں لگدیاں نیں
پینگھ تے بیٹھیاں جے زلفاں اڑدیاں نیں
آسمان دیاں گھٹاواں لگدیاں نیں
غزل
سوہنیا سانوں تیریاں نیں آساں وے
چھیتی آ مڑ ہو گئے آں لاشاں وے
جندڑی بڑی اوکھی ہوگئی اے
مار چھڈیا اے ظالماں شریکاں وے
راتی تارے گیندیاں رینے آں
دنے وا وا لکیراں اوساں وے
کھان نو کھان نئیں پین نوں پین نئیں
شمائل ترمذی
عظیم محدث امام ترمذی دی مشہور کتاب۔
عبدالشکور گورائیہ
اردو نمونہ کلام
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:پاکستانی صحافی
شمائل ترمذی
"شمائل ترمذی" جس وچ امام ترمذی رحمہ اللہ نے نہایت محنت وکاوش وعرق ریزی تو‏ں سیّد کائنات ،سيد ولد آدم، جناب محمد رسول صلى الله عليه و آلہ وسلم دے عسرویسر، شب وروز تے سفر وحضر توں متعلقہ معلومات نو‏ں احادیث دی روشنى وچ جمع کر دتا ہے- کتاب پڑھنے والا کدی مسکراندا تے ہنستا اے تو کدی روندا تے سسکیاں بھردا ہے- سیّد کائنات صلى اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے رخ زیبا دا بیان پڑھدا اے تو دل دی کلى کھل جاندی اے تے جدو‏ں گزر اوقات اُتے نظر جاتى اے تو بے اختیار آنسوآں دی لڑیاں گرنا شروع ہوجاندیاں نیں- (http://islamhouse.com/ur/books/398574/#!)
شمائل ترمذی جائزہ
شمائل ترمذی دا درجہ صحیحین دے بعد اے؛ مگربعض خصوصیات صحاح دی تمام کتاباں تو‏ں ودھ کے نيں، چنانچہ اسماعیل ہروی لکھدے نيں کہ: ”ترمذی“، بخاری تے مسلم تو‏ں زیادہ فائدہ بخش اے، انہاں دونے کتاباں تو‏ں صرف صاحب کمال تے صاحب نظر فائدہ اٹھاسکدے نيں تے ترمذی وچ احادیث دی ضروری شرح وی کردی اے۔ اس لئی محدثین تے فقہا وغیرہ ہر طبقہ دے لوگ مستفید ہوسکدے نيں۔ صاحب ”مواہب لدنیہ“ جو شمائل ترمذی دے محشی نيں لکھدے نيں کہ امام ترمذی دی ”جامع“ تمام حدیثی تے فقہی فوائد تے سلف وخلف دے مذاہب دی جامع اے، مجتہد دے لئی کافی اے تے مقلد نو‏ں دوسری کتاباں تو‏ں بے نیاز کرنے والی اے تے جس گھر وچ ایہ جامع ہوتو گویا اس گھر وچ نبی گل کر رہیا اے، ”قَالَ المصنِّفُ مَنْ کانَ فِي بَیتہ ہَذا الکتابُ یَعنِي جامِعَہ فَکأَنَّما فِي بیتہ نبیٌ یَتَکَلُّمُ“
عربی شروحات
شمائل ترمذی دے بعداس موضوع اُتے تے وی کتاباں لکھیاں گئیاں نيں؛ لیکن انہاں وچ اولیت دا سہرا امام ترمذی دے سر جاندا اے، کہ انھاں نے سب تو‏ں پہلے اس موضوع اُتے کتاب لکھی بوہت سارے علما و محدثین نے اس دی شرحاں لکھی نيں، چند مشہور شرحاں ایہ نيں:
اردو شروحات
اسی طرح اردو وچ وی اس دی کئی مشہور شرحاں متداول نيں، جداں امام ترمذی شمائل وچ 97 صحابہ تے صحابیات دی روایت نقل کیتیاں نيں، انہاں روایتاں وچ سب تو‏ں زیادہ تفصیل حضرت حسن تے حسین دی اس روایت وچ، جو انھاں نے آپ صلی اللہ علیہ وسلم دے ربیب ہند ابی ہالہ تو‏ں دی اے، اس دے بعدحضرت علی، حضرت انس تے حضرت عائشہ دی روایات مذکور نيں، امام حسنین جدو‏ں ہند ابی ہالہ تو‏ں روایت نقل کردے سن تو ہند بن ابی ہالہ دا تذکرہ انہاں الفاظ تو‏ں کردے سن ”کانَ وَصّافاً للنبی صلی اللہ علیہ وسلم“ یعنی لوگاں وچ سب تو‏ں زیادہ آپ دے اوصافِ حمیدہ دا تذکرہ کرنے والے۔ حضرت ہند بن ابی ہالہ سن ۔
حوالے
گٹھ:سنی کتب احادیث گٹھ:کتب حدیث گٹھ:مجموعات احادیث گٹھ:محمد بن عبد اللہ دی ثقافتی عکاسی گٹھ:کتاباں
کییل چھمبر
کییل چھمبر ناروے دی اک چھمبر اے۔
دهستان بروان غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
صوبہ تمنراست
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تمنراست الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تمنراست شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
سرنین
سویٹزرلینڈ یورپ دا اک دیس اے ۔ اس دا راجگھر برن شہر اے ۔ سویٹزرلینڈ دیاں سرکاری 4بولیاں نیں جہڑیاں ، جرمن ، فرانسیسی ، اطالوی تے رومانی (رومانش) نیں ۔ سرنین شہر سویٹزرلینڈ دا اک شہر اے تے سویٹزرلینڈ دے اوبوالڈن کنٹون دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
دراس دریا
دراس دریا (انگریزی:Dras River)، لداخ دے ضلع کارگل وچ اک دریا اے جو سرو دریا نال رلدا اے۔ دریائے دراس عظیم ہمالیائی سلسلے وچ زوجی لا پاس دے تھلیوں نِکݪدا اے تے شمال مشرق دی طرف کارگل وَل وَگدا اے۔ دریائے شنگو بلتستان وچ متوازی سمت وچ وَگدا اے، دریائے دراس وچ وی جا مِݪدا اے۔ مشترکہ دریا نوں مُختلف مقامی لوک متبادل طور تے سرو، دراس تے شنگو کہندے نیں۔
حوالے
گٹھ:لداخ دے دریا گٹھ:لداخ
باربرا ایکلن
باربرا جین ایکلن (28 فروری، 1943 – 27 نومبر، 1998) اک امریکی روح گائکہ اتے گیت کار سی، جو زیادہ تر سفل 1960 اتے 1970 وچّ ہوئی۔ اسدی گائکہ وجوں سبھ توں وڈی سفلتا "لوَ میکز آ ویمن" سی۔
جیون اتے کِتہ
ایکلن آکلینڈ کیلیفورنیا وچّ ہوئی اتے پروار نال 1948 وچّشکاگو، الینوۓ چلی گئی ۔جدوں اوہ 11سال دی سی ،اودوں ہی اسنوں گاؤن لئی پریریا گیا۔ اسنے ٹین عمر وچّ ہی شکاگو دے نائٹ کلباں وچّ گاؤنا شروع کر دتا سی۔ اسنے چیسّ رکارڈز وچّ فونٹئیلا باس، ایٹا جیمز ،قوقو ٹائلر دیاں رکارز سمیں بیکگراؤنڈ وچ وی کم کیتا۔
حوالے
گٹھ:جم 1943 گٹھ:موت 1998 گٹھ:گلوکارہگٹھ:امریکی شخصیتاںگٹھ:امریکی گائیک
لیپٹوٹائفلوپس روسٹوٹراٹس
لیپٹوٹائفلوپس روسٹوٹراٹس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صحیفہ ہمام ابن منبہ
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دی عربی کتب گٹھ:اٹھويں صدی دیاں کتاباں گٹھ:سنی کتب احادیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں
ٹرو ڈی فر چھمبر
ٹرو ڈی فر چھمبر ریونین دی اک چھمبر اے۔
لیپٹوٹائفلوپس ربرولنیاٹس
لیپٹوٹائفلوپس ربرولنیاٹس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اُلُغ خان
الماس بیگ (وفات: 1301ء یا 1302ء) جو اپنے لقب اُلُغ خان تو‏ں معروف نيں، سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی دے بھائی تے سالار سن ۔ انہاں نو‏ں بیانا دا اقطاع حاصل سی۔ سنہ 1296ء وچ علاء الدین خلجی دے سلطنت دہلی د‏‏ی تخت نشینی وچ اُلُغ خان دا انتہائی اہ‏م کردار رہیا ا‏‏ے۔ اُلُغ خان سلطان جلال الدین خلجی نو‏‏ں بہلا پھسلیا ک‏ے کڑا لے آئے جتھ‏ے علاء الدین نے انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔ بعد وچ انہاں نے ملتان دا انتہائی کامیاب محاصرہ کیتا تے جلال الدین دے خاندان دے بچ رہنے والے افراد نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا۔
سنہ 1298ء وچ خانیت چغتائی د‏‏ی جانب تو‏ں منگول ہندوستان اُتے حملہ آور ہوئے۔ چنانچہ اُلُغ خان انہاں منگولاں دے خلاف ڈٹے رہ‏ے، بالآخر انہاں منگولاں نو‏‏ں پسپا ہونا پيا۔ علاء الدین د‏‏ی اس فتح نے انہاں دے قد نو‏‏ں ہور بلند کر دتا۔ اگلے سال اُلُغ تے نصرت خان نے متمول صوبہ گجرات اُتے حملہ کیا۔ اس فتح دے نتیجے وچ علاء الدین دے شاہی خزانے بھر گئے۔ ہور اُلُغ خان نے منگولاں دے خلاف معرکہ کلی وچ وی فوجی کمک د‏‏ی قیادت سی تے محاصرہ رنتھمبور (1301ء) دے ابتدائی مرحلےآں دے کماندار رہے سن ۔ رنتھمبور د‏‏ی مہم ختم ہونے دے کچھ مہینےآں بعد اُلُغ خان دا انتقال ہوئے گیا۔
مڈھلا جیون
علاء الدین تے اُلُغ خان دونے دا نکاح جلال الدین خلجی د‏‏ی بیٹیاں تو‏ں ہويا سی۔ جدو‏ں جلال الدین سلطنت دہلی دے تخت اُتے متمکن ہوئے تاں انہاں نے علاء الدین نو‏‏ں امیر تزک تے الماس بیگ نو‏‏ں آخور بیگ (شہ سوار) دے منصب عطا کیتے۔
علاء الدین د‏‏ی تخت نشینی
سنہ 1291ء وچ سلطان جلال الدین خلجی نے علاء الدین نو‏‏ں صوبہ کڑا دا حاکم بنایا۔ اگلے کچھ برس وچ علاء الدین نے جلال الدین خلجی نو‏‏ں تخت تو‏ں ہٹانے د‏‏ی سازش رچی۔ سنہ 1296ء وچ علاء الدین دیوگیری اُتے حملہ آور ہويا، فتح دے بعد ہتھ آئے مال غنیمت نو‏‏ں بجائے دلی بھیجنے دے کڑا لے آیا تے ایتھ‏ے تو‏ں سلطان نو‏‏ں معذرت نامہ روانہ کر دتا۔ اُتے اُلُغ خان نے سلطان نو‏‏ں یقین دلایا کہ علاء الدین باغی نئيں ہويا ا‏‏ے۔ ہور انہاں نے سلطان نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے کڑا جانے دے لئی رضامند ک‏ر ليا کہ جے سلطان خود کڑا جا ک‏ے علاء الدین نو‏‏ں معاف نہ کرن تاں اوہ اس احساس جرم د‏‏ی وجہ تو‏ں خود کشی کر لے گا۔ چنانچہ سلطان کڑا پہنچے جتھ‏ے علاء الدین نے 20 جولائ‏ی 1296ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔
بعد وچ جدو‏ں علاء الدین خلجی سلطنت دہلی دے تخت اُتے متمکن ہوئے تاں انہاں نے اپنے بھائی الماسنو‏ں "اُلُغ خان" (عظیم خان) دا خطاب دے ک‏ے بار بیگ بنا دتا۔
دهستان بروان شرقی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
اوزود چھمبر
اوزود چھمبر مراکش دی اک چھمبر اے۔ ایدی اچائی 110 میٹر اے۔ ایدا پانی 3 واری گردا اے۔ ایہ گرینڈ ایٹلس پنڈ دے نیڑے اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:چھمبر
چشمہ شاہی
چشمے شاہی یا چشمہ شاہی ( ترجمہ : شاہی بہار ) ، جسنو‏ں چشمہ شاہی وی کہیا جاندا اے ، مغل باغات وچو‏ں اک اے جو مغل بادشاہ شاہجہان دے گورنر علی مردان خان نے اک بہار 1632 دے آس پاس وچ تعمیر کيت‏‏ا تھا۔ایہ شہنشاہ نےاپنے وڈے بیٹے پرنس دارا شکوہ دے لئے بطور تحفہ تعمیر کروایا سی۔ باغ زباروان پہاڑ اُتے ، راج بھون (گورنر ہاؤس) دے نیڑے ڈل جھیل سری نگر ، کشمیر ، بھارت واقع اے.
تریخ
چشمے شاہی نے اصل وچ اس دا ناں اس موسم بہار تو‏ں لیا سی جو دریافت کشمیر د‏‏ی عظیم خاتون اولت ، روپ بھوانی نے د‏‏ی ، جو کشمیری پنڈتاں دے صاحب قبیلے تو‏ں سن۔ روپا بھاوانی دا خاندانی ناں 'صاحب' سی تے موسم بہار نو‏‏ں اصل وچ 'چشمے صحابی' کہیا جاندا سی۔ برساں دے دوران ، ناں خراب ہويا تے اج اس جگہ نو‏‏ں چشم شاہی (شاہی بہار) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
اسٹیبلشمنٹ
کبھے|thumb| چشمہ شاہی باغ بہار دے آس پاس مغل گورنر علی مردان خان نے 1632 وچ تعمیر کيت‏‏ا سی۔ اسنو‏ں مغل بادشاہ شاہجہان نے اپنے وڈے بیٹے ، دارا شکوہ دے لئی مقرر کيت‏‏ا سی۔ چشمہ شاہی دے مشرق وچ پری محل (پری محل) واقع اے جتھ‏ے دارا سکوہ ستوتیش سیکھدے سن تے جتھ‏ے بعد وچ اسنو‏ں اپنے بھائی اورنگزیب نے مار ڈالیا۔ باغ 108 اے  میٹر لمبا تے 38   میٹر چوڑا اے تے اک ایکڑ رقبے وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ سری نگر دے تن مغل باغات وچ سب تو‏ں چھوٹا باغ ا‏‏ے۔ شالیمار باغ سب تو‏ں وڈا تے نشاط باغ دوسرا وڈا باغ ا‏‏ے۔ ایہ تِناں باغات دال جھیل دے سجے کنارے تعمیر کیتے گئے سن ، جس دے پس منظر وچ زباروان پہاڑاں ( زباروان رینج ) سن ۔
فن تعمیر تے بہار
باغ مغل فن تعمیر نو‏‏ں پیش کردا اے جداں کہ مغل دے مختلف باغات وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ فنکارانہ طور اُتے تعمیر باغ اپنے فن تے فن تعمیر وچ ایرانی اثر و رسوخ رکھدا اے تے ایہ ڈیزائن فارسی باغات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایہ اک میٹھے پانی دے چشمے دے آس پاس بنایا گیا اے ، جسنو‏ں روپا بھاوانی نے دریافت کيت‏‏ا اے ، جو اس دے مرکز تو‏ں چھتاں وچ وگدا ا‏‏ے۔ زمین د‏‏ی نمائش تے زمین د‏‏ی کھڑی حالت باغ د‏‏ی تشکیل دا باعث بنی ا‏‏ے۔ باغ د‏‏ی مرکزی توجہ دا موسم بہار اے جو چھتاں وچ وگدا اے تے اسنو‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے: اک آب پاشی ، آبشار ، تے چشمے۔ اک دو منزلہ کشمیری جھونپئی پہلی چھت اُتے کھڑی اے جو موسم بہار د‏‏ی اصل ا‏‏ے۔ اس دے بعد پانی واٹر ریمپ ( چادر ) دے تھلے تو‏ں دوسری چھت وچ جاندا ا‏‏ے۔ دوسری چھت پانی دے تالاب د‏‏ی طرح کم کردی اے تے اس دے مرکز وچ اک بہت وڈا چشمہ کھڑا ا‏‏ے۔ پانی دوبارہ پانی دے ڈھیر تو‏ں تیسری چھت وچ وگدا اے ، جو اک مربع پنج چشمہ تالاب ا‏‏ے۔ ایہ باغ دے دروازے اُتے سب تو‏ں کم تالاب ا‏‏ے۔ زائرین نو‏‏ں چھتاں دے دونے اطراف سیڑھیاں د‏‏ی اک پرواز دے ذریعے استقبال کيت‏‏ا گیا اے جو موسم بہار د‏‏ی ابتدا تک جاندا ا‏‏ے۔  انگریزی مصنف تے مسافر امیت کمار نے باغ دے بارے وچ لکھیا اے کہ " چھوٹا چشمہ شاہی آرکیٹیکچرل طور اُتے سری نگر دے نیڑے باغات وچ سب تو‏ں زیادہ دلکش اے  "۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ موسم بہار دے پانی وچ کچھ دواواں د‏‏ی خصوصیات ني‏‏‏‏ں۔ بھارت دے سابق وزیر اعظم پنڈت جواہر لال نہرو بہار دا پانی دہلی تک پہنچاندے سن ۔
رسائی
چشمہ شاہی سری نگر شہر دے دائرہ اختیار وچ سری نگر ہوائی اڈے تو‏ں شمال مشرق وچ ۔ ایہ راجبھون (گورنر ہاؤس) تو‏ں متصل ا‏‏ے۔ ایہ باغ بولیورڈ روڈ تو‏ں منسلک اے جو دال جھیل دے کنارے گزردا ا‏‏ے۔ باغ دے نیڑے بورڈنگ تے قیام دے لئی بہت سارے ہوٹل تے ریستوراں دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ ایہ باغ مارچ تو‏ں نومبر تک سیاحاں دے لئی کھلا رہندا ا‏‏ے۔ باغ دیکھنے دا بہترین وقت اپریل تو‏ں اکتوبر تک ا‏‏ے۔ مئی تے جون دے دوران باغ پوری طرح تو‏ں کھلدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مغلیہ باغات گٹھ:سری نگر دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1632ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستان وچ مغل باغات گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ باغات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:کشمیر
موہن سنگھ کُکڑپنڈیا
موہن سنگھ کُکڑپنڈیا  (جم 1950) انگلینڈ وچ رہن والا پرواسی پنجابی لکھاری اے۔
ناݪا ڈیک
نالہ ڈیک پنجاب دا اک نالہ اے جیہڑا برسات چ زیادہ چلدا اے۔ اے کشمیر توں ضع سیالکوٹ پاکستان چ اندا اے۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے گٹھ:پنجاب دے ندی نالے
صوبہ تندوف
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تندوف الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تندوف شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
الٹڈورف
سویٹزرلینڈ یورپ دا اک دیس اے ۔ اس دا راجگھر برن شہر اے ۔ سویٹزرلینڈ دیاں سرکاری 4بولیاں نیں جہڑیاں ، جرمن ، فرانسیسی ، اطالوی تے رومانی (رومانش) نیں ۔ الٹدروف شہر سویٹزرلینڈ دا اک شہر اے تے سویٹزرلینڈ دے اوری کنٹون دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
لیپٹوٹائفلوپس روفیڈورس
لیپٹوٹائفلوپس روفیڈورس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 159 ای بی
چک 159 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ہوانگگوشو چھمبر
ہوانگگوشو چھمبر چین دی اک چھمبر اے۔
الرشید
الرشید اللہ تعالیٰ دے صفات‏ی ناواں وچو‏ں اک ناں ا‏‏ے۔
شرح
الرشید اوہ ہستی جو اپنے غیر فانی منصوبےآں دے مطابق ثبات عقل عطا کردا اے تے راہ راست دکھاندا ا‏‏ے۔ اپنے بندہ نو‏‏ں اللہ دا راہ دکھانا ایہ اے تے اوہ اس دے نفس نو‏‏ں اپنی طاعت تے عبادت د‏‏ی راہ دکھاندا اے اس دے قلب نو‏‏ں اپنی مغفرت د‏‏ی راہ دکھاندا اے تے اس د‏ی روح نو‏‏ں اپنی محبت د‏‏ی راہ دکھاندا اے تے جس بندہ دا نفس سنوارنے دے لئی حق تعالیٰ اسنو‏ں راہ دکھاندا اے اس د‏ی علامت ایہ اے کہ اللہ تعالیٰ اس دے تمام امور وچ توکل تے تفویض الہام فرماندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسماء الحسنی گٹھ:اللہ
ناشولے
گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکی صوبیاں دے راجگڑھ
ضلع سوات
ضلع سوات پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے گٹھ:ضلع سوات
پلکھو ناݪا
پلکھو ناݪا پنجاب دا اک ناݪا اے ۔ ایہ جموں توں ٹردا اے تے وزیر آباد کوݪوں دریائے چناب وچ رَݪدا اے ۔ ناݪا پلکھو بجوات دے علاقے سید پور قصبے دے نیڑے توی دریا تے دریائے چناب دے وڈے کھبے کنڈھے دے نیڑے شروع ہُندا ا‏‏ے ۔ اس توں علاوا ہمالیا دے دامن وچ واقع بہت ساریاں چھوٹیاں ندیاں جموں‏ دے جنوب تے ضلع سیال کوٹ دے جنوب مشرق وچ اک مرکزی ناݪے ، ناݪا ایک دی شکل اختیار کردیاں نیں ۔ نالا ایک اپر چناب نہر توں اگے ناݪا پلکھو کہلوندا اے ۔ ناݪا پلکھو دریائے چناب دے برابر وَگدا اے ۔ ناݪا پلکھو (ناݪا ایک) سیال کوٹ شہر دے وچوں لنگھ کے اگے وزیر آباد دے شمال چوں لنگھ کے دریائے چناب دے برابر چلدا ہویا خانکی بیراج اُتے دریائے چناب وچ شامل ہو جاندا اے ۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے گٹھ:پنجاب دے ندی نالے گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پاݨی گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
صوبہ تیارت
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تیارت الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تیارت شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
لیپٹوٹائفلوپس سلگوئروئی
لیپٹوٹائفلوپس سلگوئروئی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سانولا مانگابے
سانولا مانگابے لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
صوبہ تیبازہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تیبازہالجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تیبازہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
دهستان اوچ‌تپه غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
ضلع سکھر
ضلع سکھر پاکستان دے صوبا سندھ دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:پاکستان دے ضلعے گٹھ:سندھ دے ضِلعے
لیپٹوٹائفلوپس سکوٹیفرنس
لیپٹوٹائفلوپس سکوٹیفرنس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
الصبور
الصبور اللہ تعالیٰ دے صفات‏ی ناواں وچو‏ں اک ناں ا‏‏ے۔
معنی
الصبور دے معنی نيں وڈے صبر وتحمل والا۔ وڈا برد بار کہ گنہگاراں نو‏‏ں عذاب دینے وچ جلدی نئيں کردا۔
تعریف
جو اپنے بندےآں دے اعمال اُتے صبر کردا اے تے سزا دینے وچ جلدی نئيں کردا۔ اس اسم دے تحت دو تعریفاں ذکر کيتی جاندیاں نيں اوہ ذات اے جسنو‏ں گناہاں د‏‏ی زیادتی سزا وچ زیادتی پرنئيں اٹھا سکدی، بعض حضرات نے فرمایا:” اللہ دے سامنے جے تسيں ظلم ک‏ر ک‏ے وی جاؤ گے تب وی اوہ تواڈا استقبال بخشش تے عطاء تو‏ں فرمائے گا تے جے تسيں گناہ ک‏ر ک‏ے اس تو‏ں اعراض کرو گے تب وی اوہ اپنی مغفرت دے نال تواڈی جانب توجہ فرمائے گا‘‘
حوالے
گٹھ:اسماء الحسنی گٹھ:اللہ
دریائے ژوب
دریائے ژوب (انگریزی: Zhob River)، پاکستان دے صوبےآں بلوچستان تے خیبر وچ وگݨ آݪا اک دریا اے۔ ایہدی کُل لمبائی 410 کلومیٹر اے، ایہ عام طور تے شمال مشرقی راستے اُتے وَگدا اے۔ دریائے ژوب، دریائے گومل دا معاون دریا اے۔
ایہ مسلم باغ دے نزدیک کان مہترزئی رینج توں نِکݪدا اے تے ژوب شہر توں تقریبن 4 کلومیٹر مغرب وَل گُزردا اے۔ ایہ کھجوری کیچ دے قریب دریائے گومل وچ شامل ہوجاندا اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے دریا
میجر مانگٹ
میجر مانگٹ کینیڈا رہندا پنجابی دا بہوپکھی ساہتکار اے۔ اوہدا دادکا پنڈ کبہ ، ضلع لدھیانہ (پنجاب، بھارت) اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناول کار گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:کینیڈیئن پنجابی لکھاری گٹھ:جم 1961 گٹھ:پنجابی لوک
میریٹ بم دھماکا
دھماکا
پاکستان دے وفاقی راجگڑھ اسلام آباد دے سیکٹر جی 5 وچ واقع فائیو سٹار ہوٹل میریٹ دے باہر ویہہ ستمبر 2008 د‏‏ی شب اک زور دار خود کش دھماکا دے نتیجہ وچ متعدد افراد جاں بحق جدو‏ں کہ درجناں زخمی ہوئے گئے۔ thumb|اسلامآباد دے اس علاقہ دا نقشہ جتھے ہوٹل واقع اے ۔جائے ہوٹل نیل رنگی ا‏‏ے۔
دهستان اوچ‌تپه شرقی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
میریٹ بم دھماکا
دھماکا
ہفتہ د‏‏ی شام افطار دے کچھ دیر بعد 8 بجے دے نیڑے میریٹ ہوٹل دے باہر زبردست دھماکا ہويا جس دے نتیجہ وچ ہوٹل د‏‏ی عمارت نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا تے اس دے دوسرے تے تیسرے فلور اُتے اگ بھڑک اٹھی جدو‏ں کہ داخلی دروازے تے اس د‏ی چھت نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا تے تمام شیشے چکنا چور ہوئے گئے۔
دهستان اوچ‌تپه شرقی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
میریٹ بم دھماکا
دھماکا
دھماکا دے بعد ہوٹل د‏‏ی عمارت تو‏ں اگ دے شعلے اٹھدے ہوئے دور تو‏ں دیکھے گئے جدو‏ں کہ دھماکا اِنّا شدید سی کہ اس د‏ی آواز کئی میل دور تک سنی گئی۔ خود کش حملے تو‏ں 53 افراد جاں بحق تے 266زخمی ہوئے گئے جنہاں نو‏ں پمز، پولی کلینک تے اسلام آباد دے ہور ہسپتالاں وچ منتقل کر دتا گیا۔ دھماکا دے بعد پولیس نے تمام علاقے نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا جدو‏ں کہ مختلف ہسپتالاں، ریسکیو 15 تے ایدھی د‏‏ی ایمبولینساں جائے وقوعہ اُتے پہنچ گئياں تے زخمیاں نو‏‏ں ہسپتالاں وچ منتقل کرنے دا سلسلہ شروع کر دتا گیا۔ اسلام آباد دے تمام ہسپتالاں وچ ہنگامی حالت نافذ کر دتی گئی۔ ابتدائی اطلاعات دے مطابق دھماکا دے باعث ہوٹل د‏‏ی گیس لائناں وی پھٹ گئياں جس تو‏ں کئی منزلاں اگ د‏‏ی نذر ہوئے گئياں۔ اگ تو‏ں ہوٹل دے 230 کمرے مکمل طور اُتے تباہ ہوئے گئے۔ بعض عینی شاہدین دے مطابق افطار د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوٹل وچ لوکاں دا بہت رش سی تے دھماکا دے نتیجہ وچ افطار دے لئی آئے ہوئے لوک نشانہ بنے۔ دھماکا دے بعد ہوٹل تے اس دے گردونواح وچ بجلی د‏‏ی فراہمی وچ تعطل آ گیا۔ دھماکا تو‏ں ہوٹل دے اردگرد سمیت بلیو ایریا تے کئی کلومیٹر دائرے وچ واقع عمارتاں دے شیشے ٹُٹ گئے۔
دھماکے د‏‏ی شدّت
دھماکا اس قدر شدید سی کہ درخت تے بجلی دے پول اکھڑ کر گر گئے جدو‏ں کہ ہوٹل دے باہر کھڑی گاڑیاں بری طرح تباہ ہوئے گئياں۔ میریٹ ہوٹل اسلام آباد د‏‏ی اک انتہائی خوبصورت تے پرشکوہ عمارت تصور ہُندی سی، اوہ دھماکا دے بعد ڈھانچہ وچ تبدیل ہوئے ک‏ے رہ گئی۔ ہوٹل دے داخلی مرکزی دروازے دے نال ہی مرکزی استقبالیہ نو‏‏ں شیشاں دے نال خوبصورت ایکویریم تو‏ں سجایا گیا سی جو دھماکا دے بعد مکمل تباہ ہوئے گیا تے اس ایکویریم وچ موجود درجناں چھوٹی وڈی رنگ برنگی مچھلیاں دور تک بکھر گئياں۔
خود کش دھماکا تو‏ں 20 فٹ گہرا تے 15 فٹ چوڑا گڑھا پے گیا۔ دھماکا د‏‏ی شدت تو‏ں دور دور تک عمارتاں لرز اٹھاں جدو‏ں کہ اس د‏ی آواز اسلام آباد دے علاوہ راولپنڈی وچ وی سنی گئی۔ خود کش حملہ آور ٹرک اُتے سوار سی اس وچ بارود تو‏ں بھریا ہويا دھماکا خیز مواد سی جس نے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلائی۔
دھماکا تو‏ں قریبی عمارتاں نو‏‏ں وی شدید نقصان پہنچیا تے دروازے تے کھڑکیاں دیواراں تو‏ں باہر نکل آئیاں جدو‏ں کہ شیشے مکمل طور اُتے ٹُٹ گئے۔ ذرائع دے مطابق میریٹ ہوٹل دے بالکل نال واقع متروکہ وقف املاک د‏‏ی عمارت د‏‏ی پنجويں منزل نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا جدو‏ں کہ ہوٹل دے عقب وچ واقع رہائشی عمارت گلشن جناح دے فلیٹس جتھے اُتے سرکاری ملازمین د‏‏ی اکثریت مقیم اے، نو‏‏ں وی شدید نقصان پہنچیا اکثر گھراں دے شیشے ٹُٹ گئے تے شیشاں دے ٹکڑے لگنے تو‏ں متعدد افراد زخمی وی ہوئے گئے۔
دھماکا خیز مواد
thumb دھمادے ميں 600 کلو دے لگ بھگ آر-ڈی-ایکس تے ٹی-این-ٹی دا استعمال ہويا سی۔ ماہرین دے مطابق ملغوبے وچ مارٹر، ٹورپکس تے ہور کاری مواد وی شامل سی۔ ایلومونیم دے استعمال تو‏ں بم تے زیادہ تاہکاری دا باعث بنا تے نال ہی اس د‏ی وسعت وچ وی وادھا ہوئے گیا۔
ذمہ داران
حکومت نے کسی مخصوص ادارے یا تنظیم نو‏‏ں ذمہ دار ٹھرائے بغیر القاعدہ،طالبان تے حرکت الجہاد الاسلامی نامی تنظیم وچو‏ں کسی اک یا ودھ دے ملوث ہونے دا اندیشہ ظاہر کيتا ا‏‏ے۔ دوبئی تو‏ں نشرکردہ چینل العربیہ دے اک نمائندہ دے مطابق اک تنظیم فدائین اسلام نے بذریہ فون حملےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی ا‏‏ے۔
گٹھ:2008ء وچ پاکستان گٹھ:2008ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:2008ء وچ قتل عام گٹھ:اسلام آباد گٹھ:اسلام آباد وچ اکیہويں صدی گٹھ:اسلام آباد وچ جرائم گٹھ:پاکستان وچ بم دھمادے گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ عمارتاں تے ساخات اُتے حملے گٹھ:پاکستان وچ کار تے ٹرک خودکش دھمادے گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:فلم شدہ وفیات
چک 166 ای بی
چک 166 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
الپ خان
الپ خان (وفات: 1315ء دے اواخر یا 1316ء دے اوائل وچ ) اک ہندوستانی سالار تے سلطان دہلی علاء الدین خلجی دے داماد سن ۔ الپ خان علاء الدین د‏‏ی جانب تو‏ں گجرات دے فرماں روا وی رہ‏‏ے۔ بادشاہ دے آخری برساں وچ شاہی دربار وچ انہاں دا اثر و رسوخ خاصا ودھ گیا سی۔ الپ خان نو‏‏ں علاء الدین خلجی دے قتل د‏‏ی سازش کرنے دے جرم وچ سزائے موت دے دتی گئی۔ ایہ سزا غالباً ملک کافور د‏‏ی اک سازش سی۔
مڈھلا جیون
الپ خان دا اصل ناں جنید سی جو بعد وچ ملک سنجر ہوئے گیا۔ تاریخی قرائن تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا تعلق خلجی شرفا دے کِس‏ے خاندان تو‏ں سی۔ مورخ عبد الملک عصامی دے مطابق علاء الدین خلجی نے ملک سنجر نو‏‏ں بچپن ہی وچ اپنے پاس رکھ دے انہاں د‏‏ی پرورش د‏‏ی ذمہ داری اپنے سر لے لی تھی۔
سنہ 1296ء وچ جدو‏ں علاء الدین خلجی تخت سلطنت اُتے جلوہ افروز ہوئے تاں انہاں نے ملک سنجر نو‏‏ں "الپ خان" (طاقت ور خان) دے خطاب تو‏ں نوازیا۔ الپ خان د‏‏ی بہن (سولہويں ستارہويں صدی عیسوی دے اک وقائع نویس نے انہاں دا ناں مہرو لکھیا اے ) تو‏ں علاء الدین دا نکاح ہويا تے مہرو دے بطن تو‏ں خضر خان پیدا ہوئے۔
پیشہ ورانہ زندگی
علاء الدین خلجی نے الپ خان نو‏‏ں امیر مجلس دے منصب تو‏ں سرفراز کرکے ملتان دا اقطاع عطا کر دتا سی۔ سنہ 1310ء وچ علاء الدین نے گجرات دا اقطاع وی عطا کر دتا۔ جین مصنفاں نے مسلما‏ن فاتحین د‏‏ی منہدم کردہ مندراں د‏‏ی تعمیر نو د‏‏ی اجازت دینے اُتے الپ خان د‏‏ی خوب تعریف کيت‏ی اے ۔ کاکا سوری نے اپنی کتاب نبھی نندن جنودھر پربندھ وچ الپ خان د‏‏ی اجازت تو‏ں شترنجیہ مندر د‏‏ی تجدید دا تذکرہ کیتا اے ۔
سنہ 1308ء وچ علاء الدین نے الپ خان نو‏‏ں دیوگیری اُتے حملہ کرنے وچ ملک کافور د‏‏ی امداد اُتے مامور کیتا۔ الپ خان د‏‏ی افواج باگلان اُتے حملہ آور ہوئیاں جتھ‏ے دیوگیری فرماں روا رام چندر نے واگھیلا بادشاہ کرن نو‏‏ں امارت دے رکھی سی۔ گوکہ الپ خان د‏‏ی فوج کرن نو‏‏ں گرفتار کرنے وچ ناکا‏م رہی لیکن انہاں نے کرن د‏‏ی بیٹی دیول دیوی نو‏‏ں پھڑ لیا۔ الپ خان نے دیول دیوی نو‏‏ں دلی روانہ کر دتا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی شادی خضر خان تو‏ں ہوئی۔
کتابیات
گٹھ:1310 دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:دلی سلطنت
تیرگوجو
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ تیرگوجو شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی گورج کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:Bhd
صوبہ تیزی وزو
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ تیزی وزو الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز تیزی وزو شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
دریاۓ شگر
دریاۓ شگر بلتستان دا اک دریا اے۔ اے بالتورو گلیشیئر توں نکل اے دریاۓ سند نال رلدا اے۔
کالروالا مانگابے
کالروالا مانگابے لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
ہمام بن منبہ
ہمام بن منبہ حافظ الامت ابوہریرہ دے شاگرد سن،حدیث دی اولین ترین کتاب صحیفہ ہمام ابن منبہ انہاں دی تالیف اے۔
نام و نسب
أبو عقبہ ہمام بن منبہ بن كامل بن شيخ، اليمانی الصنعانی الابناوی تابعین دی نسل وچو‏ں سن ۔ آپ دے والد منبہ بن کامل دے چار فرزند جنہاں دے نام ہمام بن منبہ، وہب بن منبہ، معقل بن منبہ تے غیلان بن منبہ سن ۔
ہمام بن منبہ جنوبی عرب دے باشندے سن جدو‏ں کہ آپ دی اصل ایرانی سی۔ آپ دی ولادت اک ایسے فارسی خاندان وچ ہوئی جو طلوع اسلام تو‏ں پہلے نوشیروان کسریٰ دے عہد وچ ایران تو‏ں آکر جنوبی عرب وچ رہائش پزیر ہو گیا سی ایہ لوگ ابناء فارس کہلاندے سن ۔ ابناء دراصل انہاں ایرانیاں دی اولاد نو‏ں کہندے نيں جو یمن نو‏ں فتح کرنے دے بعد اوتھے بس گئے سن ۔ ایہ فوج نوشیروان کسریٰ نے سیف بن ذی ایران دی درخواست اُتے حبشیاں تو‏ں جنگ کرنے دے لئی بھیجی سی۔
ولادت
ہمام بن منبہ 40ھ بمطابق 660ء صنعاء دے قریب اک جگہ ذمار وچ پیدا ہوئے جتھ‏ے آپ دے والد اپنے خاندان دے نال رہائش پزیر سن ۔ ایہی وجہ اے کہ آپ الیمانی صنعانی الابناوی کہلاندے سن جدو‏ں کہ آپ دی کنیت ابو عقبہ سی۔
خاندان
ہمام بن منبہ دے چھوٹے بھائی وہب بن منبہ اک عرصہ تک اپنے وطن وچ قاضی رہ‏ے۔ ھمام بن منبہ دی طرح وہب بن منبہ وی بہت زاہد و عابد سن ۔ انہاں نے 20 سال تک عشاء تے فجر دی نماز اک ہی وضو دے نال ادا کيتی۔ 100ھ وچ اوہ مکہ مکرمہ وچ موجود سن ۔ ایتھ‏ے انہاں نے متعدد نامور فقہاء تو‏ں فیض حاصل کیتا۔ عمر دے بالکل آخری حصے وچ انہاں نو‏ں یمن وچ قید خانے وچ ڈال دتا گیا جس دی کوئی وجہ معلوم نئيں ہوئی البتہ اوہ دین دی خاطر اس قید اُتے راضی سن تے کہندے سن کہ "رب تعالیٰ نے ساڈے لئی قید مقرر دی تو اسيں اس دی عبادت ھور زیادہ کردتی"۔
مرویات
ہمام بن منبہ اک ثقہ راوی نيں۔ آپ سیدنا ابوہریرہ دے خاص شاگرداں وچو‏ں سن ۔ آپ اپنے استاد دی از حد قدر کیتا کردے سن تے انہاں دی خدمت وچ زیادہ وقت گزارتے سن ۔ آپ نے ابوہریرہ تو‏ں نہ صرف حدیث دی تعلیم حاصل کیتی بلکہ معلم کائنات ''' محمد مصطفےٰ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی سیرت مطہرہ دے مختلف مظاہر و محاسن دی آگاہی وی حاصل کيتی۔ ہمام بن منبہ اپنے استاد تے رہبر و رہنما ابوہریرہ تو‏ں مختلف نکات دے بارے وچ سوالات کردے رہندے سن تے انہاں دے سیر حاصل جواب پاندے سن ۔ آپ اپنے استاد دے اس قدر مقرب ہو گئے کہ انہاں نے آپ نو‏ں اک صحیفہ حدیث عنایت کیتا جس دی آپ نے تاعمر انتہائی عقیدت و محبت دے نال حفاظت وی کیتی تے انہاں احادیث نو‏ں حتی الامکان دوسریاں تک وی پہنچایا۔
وفات
ہمام بن منبہ نے مختلف اسلامی جنگاں وچ وی بھرپور حصہ لیا تے مجاہد ہونے دے نال نال غازی دا مرتبہ وی حاصل کیتا۔ آپ نے لمبی عمر پائی تے 131ھ بمطابق 749ء وچ اپنے وطن صنعاء وچ ہی وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:750 دیاں موتاں گٹھ:تابعی راویان حدیث گٹھ:تابعین گٹھ:محدثین
دریاۓ جندی
دریاۓ جندی مالاکنڈ پاکستان دا اک دریا اے اے چارسدہ کول دریاۓ سوات نال رلدا اے۔
ٹرینٹن
ٹرینٹن (انگریزی: Trenton) امریکی صوبے نیو جرسی دا راجگڑھ اے۔
لیپٹوٹائفلوپس سیپٹمٹریاٹس
لیپٹوٹائفلوپس سیپٹمٹریاٹس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع سنگرور
جان پہچان
ضلع سنگرور 1948 وچ بنایا گیا سی۔ اپنے ہیڈ کواٹر توں پیا اس ضلعے دے نام سنگرور بارے کیہا جاندا اے کہ اس دی کھوچج سنگھو نام دے جٹّ نے تقریباً 400 سال پہلاں کیتی سی۔ اجوکا سنگرور کجھ سابقہ خاص پربندھکی اکائیاں، جیند، نابھہ اتے پٹیالہ دی پھلکیاں ریاست، ملیرکوٹلا دی مسلمان ریاست اتے اس ویلے دے لدھیانہ ضلعے دے کجھ حصیاں نال مل کے بنیا ہویا اے۔ ایہہ اک دلچسپی والا حقیقت اے کہ سنگرور خود پہلاں نابھہ ریاست دا حصہ ہویا کردا سی۔ اس لئی اس ضلعے دا اتہاس گنجھل دار اے ایپر کئی تتاں راہیں اس دی کھوج کیتی جا سکدی اے۔ مختصر وچ ضلعے دا اتہاس ہیٹھ مطابق اے:
پرانے ویلے
اوہ اس نویں نکور مٹی اتے چھپر والیاں جھونپڑیاں وچ رہن لگے۔ کافی دیر بعد اوہناں نے کچیاں اٹاں والے گھر بناؤنے شروع کر دتے۔ مکاناں دے نقشے بہت خوبصورت سن اتے کھلھے ڈلے سن۔
اس دور نوں پورب-ہڑپن دور کیہا گیا اے۔ اس تھاں تے ملیاں وستاں دی تلنا کلی بانگاں (راجستھان)، بناوالی (ضلع بھوانی)، بالو (ضلع جیند) اتے پاکستان وچ واقع کوٹ دیجی اتے امری نال کیتی جا سکدی اے۔
منیا جاندا اے کہ اس تھاں تے تقریباً 2000 ق م توں نویں لوک وسّ گئے۔ ایہناں دے بھانڈے زیادہ مضبوط سن اتے ساجو سامان ودھیرے چنگا سی۔ کسے وی پرکار دے اتھل پتھل دے کوئی ثبوت نہیں ہن۔ حملہ آوراں توں بچن لئی اک گڑی بنی ہوئی سی جو شاید رہاشی علاقے دے آلیدوالے سی۔ موتیاں دے ہار بناؤن والیاں دے گھر ملے ہن جنہاں وچ وڈی گنتی وچ مکمل اتے ادھورے ہار اتے تامبے دیاں دو چھینیاں ملیاں ہن۔ ایہہ کھوجاں تامبے-پتل یگ دی جدید تکنالوجی ول اشارہ کردیاں ہن۔ کجھ سونے دے ہار لوکاں دی سمردھی دے پرتیک ہن۔ اوہ ودھیاں پکے بھانڈے، مرتبان اتے کنڈیاں دی ورتوں کردے سن۔ بلد دے مٹی دے بتّ، ٹیراکوٹا اتے اڈلی دے سائز دے کیک وی بھاری مقدار وچ ملے ہن۔ پکیاں اٹاں دا اک کھوہ وی ملیا اے۔ مکان اساری دے گھٹو گھٹ پنج پڑاواں بارے پتہ چلیا اے۔
سبھ توں اہم کھوج اک ٹیراکوٹا دی مہر اے جو قتل دی رسم دا پرانک نظارہ دکھاؤندی اے۔ 1700 ای۔پو۔ تک ہہ تھاں ویران ہو گیا ہئتے پھر بارا لوکاں (روپڑ نیڑے بارا دے ناں تے پیا) نے اس نوں وسایا۔ گملیاں، بھانڈیاں اتے پانی دے مرتبانا دی ورتوں اس رہتل دی خاصیت سی۔ کامّ بن دا تجربہ اس علاقے دی اک خاصیت سی۔ نویں لوک، جنہاں نے روہڑا نوں 1100 توں 500 ای۔پو۔ تک اپنا گھر بنایا، رنگ کیتے سلیٹی بھانڈیاں دی ورتوں کریا کردے سن۔ اوہناں توں بعد آؤن والیاں نے (600 توں 200 ای۔پو۔) کالے بھانڈیاں دی ورتوں کیتی۔ حالانکہ خدائی ماتحت رقبے وچ اوہناں دے نیمت رہن سہن بارے پتہ نہیں چلیا پر ستری کھوج اتے کھڈیاں وچ اوہناں دی اس علاقے وچ موجودگی دے ثبوت ملدے ہن۔ سنگھا-کشان بھانڈیاں دے ثبوت ملے ہن۔ پوربی علاقے وچ خاص کشان اٹاں دے ڈھانچے ہن جنہاں تے انگلاں دے نشان ہن۔ کجھ ٹیراکوٹا مورتیاں وچ اک دیوی دی مورتی، بھارتی-پارتھیئن راجا گونڈوفرنیز (پہلی صدی اے۔ڈی) دے کجھ چھوٹے سکے اتے کشان سکے وی ملے ہن۔ کیوں جو سنگرور دا علاقہ پرانک دور دے لڑائی میدان کرکشیتر دے نیڑے اے، اس لئی اس وچ شکّ دی گنجائش بہت گھٹ رہِ جاندی اے کہ ویدک رہتل دا اثر نہ ہووے۔ ایہہ ضرور آرئن لوکاں دا نواس تھاں رہا ہووگا۔ رگوید سماجک-تہذیبی ترقی دا سبھ توں شروعاتی ساہتی ریکارڈ اے اتے سانوں اس یگ دے لوکاں دی جیون سٹائل دی پہلی جھلک حاصل کردا اے۔ ویدک دور دے سبھ توں وڈے دیوتا اندر سن۔ وکھ وکھ ویدک دیوتیاں دے کردار دے مکمل تجزیہ وچ آرئن سماج دا ججھارو پکھ اجاگر ہندا اے۔ ویدک دور دا ججھارو سماج دی نیچر کبیلائی سی۔ مہابھارت وچ اک آنظارہ ہیرو نوں دکھایا گیا اے۔ “اتھے مشہوری ہی سبھ کجھ سی۔ اتے مشہوری صرف اتے صرف لڑائی نال ہی حاصل کیتی جا سکدی سی، ہور کسے ڈھنگ نال نہیں” جنگلاں وچ گروآں اتے سنتاں دے آشرم نوجوان دھاوکاں اتے کیڈٹاں دے فوجی سرگرمیاں والے مرکز سن۔
اس توں علاوہ مہابھارت وچ دھرتی اتے سیاسی اتے سماجک-تہذیبی جیون دے وکھ وکھ پکھاں تے وسترت اتے لاہے وند جانکاری درج اے۔ مہابھارت دے مطالعہ توں پتہ چلدا اے کہ یودھیا، جو کہ اک لڑاکو قبیلہ سی، کرکشیتر دی پہنچ والے ہور سمبدھّ علاقیاں دے نال اجوکے سنگرور وچ رہندا سی۔ یودھیا اک گن جنجاتی سی جو اپنی بہادری لئی جانی جاندی سی۔ اوہناں دے ویلے دے زیادہ تر سکے پوربی پنجاب اتے ستلج اتے یمنا دے وچکارلے علاقے وچ پائے گئے سن۔ اجوکے ضلع سنگرور اتے اس دے نال لگدے علاقے 322 ای۔پو۔ وچ موریا سلطنت دے ماتحت آؤندے سن۔ نندہ نوں ہرا کے چندرخفیہ موریا نے موریا سلطنت دا قیام کیتا سی۔ چوتھی صدی دے شروع توں لے کے چھیویں صدی دے انت تک اس علاقے تے خفیہ حکومت دا راج رہا۔ کامیاب پرحکمرانی کارن خفیہ حکمرانی نں ہندواں دا سنہری دور کیہا جاندا اے۔ خفیہ سلطنت دا سبھ توں مشہور راجا چندرخفیہ وکرمادتیا سی۔
ستویں صدی دے شروع وچ اس علاقے تے پربھاوک وردھن دا راج سی جس دا راجگڑھ تھانیسر سی جو اج دے سنگرور ضلعے دے علاقے توں بہتی دور نہیں سی۔ اس دے بھرا ہرش وردھن نے اتری بھارت وچ فیلی انتشار نوں گھٹ کیتا اتے 606-47 اے۔ڈی۔ تک اکتالی سال تک راج کیتا۔ ایپر بعد وچ سلطنت دے علاقے دے پھلار کارن ہرش وردھن نے اپنی راجگڑھ تھانیسر توں بدل کے قنوج وکھے قائم کر لئی۔
اٹھویں صدی دے شروع وچ تھانیسر دی ہوند مٹ گئی اتے راجیاں دی اک نویں پیڑھی، تومر راجے، دکھن پوربی پنجاب تے کابج ہو گئے۔ تقریباً اک صدی توں بعد تومراں نوں ہٹا کے اجمیر دے چوہان اوہناں دی تھاں آ گئے۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے ضلعے گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجاب
الوارث
الوارث اللہ تعالیٰ دے صفات‏ی ناواں وچو‏ں اک ناں ا‏‏ے۔
معنی
الوارث دے معنی نيں سب دے بعد موجود رہنے والا۔ موجودات دے فنا ہوئے جانے دے بعد باقی رہنے والا تے تمام مخلوقات دا مالک
شرح
جو تمام کائنات د‏‏ی کدی نہ ختم ہونے والی ملکیت دا حامل اے انسان عارضی ملکیت دا حامل ہُندا اے جدو‏ں اس د‏ی موت واقع ہوئے جاندی اے اوہ کچھ نئيں رہندا۔ وارث تو‏ں مراد اے موجودات دے فنا ہوئے جانے دے بعد باقی تمام املاک اپنے مالکاں دے فنا ہوئے جانے دے بعد اس د‏ی طرف رجوع کرن گی، لیکن ایہ مطلب وارث دے ظاہری مفہوم دے اعتبار تو‏ں اے ورنہ تاں حقیقت وچ کائنات د‏‏ی اک اک چیز دا علی الاطلاق ازل تو‏ں ابد تک ملکیت وچ بغیر کسی تبدل تے تغیر دے اوہی مالک ا‏‏ے۔ تمام ملک تے ملکوت بالشرکت غیرے ايس‏ے دے لئی نيں تے اوہی سب دا حقیقی مالک اے چنانچہ ارباب بصائر ہمیشہ ایہ نداء آیت (لمن الملک الیوم للہ الواحد القہار) (گوش ہوش تو‏ں سندے نيں)
حوالے
گٹھ:اسماء الحسنی گٹھ:اللہ
صوبہ جیجل
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
مترسین میت
متر سین میت (جم 20 اکتوبر 1952) پنجابی ناول کار اتے کہانی کار ہن۔ ناول سدھار گھر تے اسنوں ساہت اکادمی انعام مل چکا اے۔ متر سین میت پیشے وجوں سرکاری وکیل اے۔
جیون ویروے
متر سین میت دا جم مڈل سکول پروار وچ پنڈ بھوتنا (سنگرور) وچ ہویا۔ اس دا پیؤ پٹواری سی جہناں دی بدلی اک تھاں توں دوجی تھاں ہندی رہندی سی اتے پروار وی اناں دے نال-نال رہندا۔ اسنے جیون دے پہلے اٹھ-نو  سال پنڈاں وچ گزارے۔ 1962 وچ اس دا پروار برنالے آ گیا اتے دلتاں توں وی نیویں سمجھے جاندے ‘دھانکیاں’ دے علاقے وچ گھر خرید لیا۔ اس دا لکڑپن کلیاں وچ رہندے دھانکیاں تے سانسیاں دے بچیاں وچکار کھیڈدیاں تے اوہناں دیاں دکھ تکلیفاں نوں ویکھدیاں اوہناں دے نال بیتیا۔ اتھے ہی 1968 وچ دسویں پاس کرن توں بعد کالج وچ داخلہ لے لیا۔
خاص
متر سین میت نے اپنے سارے ناولاں دیاں پی ڈی ایف کاپیاں اپنی ویبّ سائیٹ   [ http://www.mittersainmeet.in] تے پائیاں ہوئیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناول کار گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:برنالے دے لکھاری گٹھ:جم 1952 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:بھارتی لوک
جورجو
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ جورجو شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی جورجو کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
لال میکاع
جیون
لال میکاع پنجرے ج 75 ورے تک جی سکدا اے۔ 40 توں 50 ورے ایدا عام جیون اے۔
کھان پین
لال میکاع پھل تے بی کھاندا اے۔
بچے
لال میکاع 2 توں 3 تک انڈے دیندا اے مادہ میکاع 5 ہفتے تک آنڈیاں تے بیندی اے بچے انڈیاں توں نکلن مگروں 90 دن تک النے توں اڈاری مار جاندے نیں۔ اک ورے تک اے بچے اپنے ماپیاں نوں چھڈ دیندے نیں۔
ضلع سیال کوٹ
ضلع سیال کوٹ، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام سیال کوٹ شہر اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع سیال کوٹ
ظہور دیاں نشانیاں
علائم ظہور یا ظہور د‏‏یاں نشانیاں، اصطلاح وچ انہاں واقعات تے حوادث دا مجموعہ اے جو رسول اللہ]] تے ائمہ(ع) د‏‏ی پیشن گوئیاں دے مطابق ظہور امام زمانہ تو‏ں پہلے یا ظہور د‏‏ی آمد اُتے رونما ہونگے تے انہاں وچو‏ں ہر واقعے دا پیش آنا امام(عج) دے عالمی قیام و تحریک دے قریب تر ہونے د‏‏ی علامت اے تے جدو‏ں ایہ تمام علامتاں ظاہر ہونگی تے تمام واقعات رونما ہونگے امام مہدی علیہ السلام ظہور تے قیام کرن گے۔ انہاں ہی واقعات وچو‏ں اک آسمانی چیخ، سفیانی دا خروج تے یمانی وغیرہ دا قیام ا‏‏ے۔
ظہور د‏‏ی نشانیاں تے اشراط الساعہ دے درمیان تعلق
چونکہ دینی منابع و مآخذ وچ امام مہدی علیہ السلام دا قیام قیامت د‏‏ی برپائی دے علائم دے زمرے وچ شمار کیتا گیا اے ؛ بعض علائم قیامت د‏‏ی نشانیاں قرار دتے گئے نيں جنہاں نو‏ں اشراط الساعہ تو‏ں تعبیر کیتا جاندا ا‏‏ے۔
نشانیاں د‏‏ی تعداد
دینی مآخذ وچ متعدد طبیعی، غیر طبیعی واقعات تے سیاسی تے معاشرتی تبدیلیاں نو‏‏ں ظہور د‏‏ی نشانیاں وچ گردانا گیا ا‏‏ے۔ واضح اے کہ انہاں تمام نشانیاں دا اعتبار یکسان نئيں ا‏‏ے۔
انہاں وچو‏ں بعض احادیث و روایات ـ جو معتبر مآخذ تو‏ں منقول نيں ـ سند تے دلالت دے اعتبار تو‏ں محکم نيں۔
بعض روایات غیر معتبر کتاباں وچ غیر موثق راویاں تو‏ں منقول نيں۔
انہاں وچو‏ں بعض علائم صرف ظہور دے علائم نيں تے بعض صرف قیامت د‏‏ی نشانیاں نيں۔
بعض روایات کلی تے عام نيں تے بعض جزئي نيں جو تفصیلات اُتے مشتمل نيں جنہاں نو‏ں کدی اک ہی عنوان دے تحت اکٹھا کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔
علائم ظہور د‏‏ی قسماں
علائم ظہور وکھ وکھ تے مختلف نيں تے انہاں سب علائم دا تذکرہ مفید اے تے نہ ہی ضروری؛ کیونکہ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں، ظہور د‏‏ی قطعی تے حتمی نشانیاں نئيں نيں۔ استو‏ں علاوہ سند تے مندرجات دے لحاظ تو‏ں وی قابل اعتماد نئيں نيں تے انہاں د‏‏ی صحت تے عدم صحت بہت واضح نئيں ا‏‏ے۔ چنانچہ علائم د‏‏ی تقسیم وچ ذیل دے امور اُتے اکتفا کیتا جاندا اے:
حتمی تے غیر حتمی نشانیاں
ظہور د‏‏ی نشانیاں دے درمیان بعض وضوح و صراحت دے نال ظہور دے حتمی علائم دے طور اُتے بیان ہوئیاں نيں۔ غیر حتمی نشانیاں دے مقابلے وچ "حتمی نشانیاں" تو‏ں مراد ایہ اے کہ انہاں نشانیاں دا نمایاں ہونا ـ کسی قید و شرط دے بغیر ـ قطعی تے ضروری اے تے جدو‏ں تک ایہ نمودار نہ ہونگی امام مہدی علیہ السلام دا ظہور واقع نہ ہوئے گا۔
البتہ اس نکتے د‏‏ی طرف توجہ دینا ضروری اے کہ انہاں نشانیاں دے قطعی تے حتمی ہونے دے معنی ایہ نئيں اے کہ انہاں کہ انہاں دا نمودار نہ ہونا محال اے ؛ بلکہ جے حالات سازگار ہاں، انہاں دے تقاضے پورے ہونگے تے انہاں د‏‏ی راہ وچ کوئی رکاوٹ نہ ہوئے گی تاں انہاں دا ظہور پذیر ہونا ـ اللہ دے ارادے تو‏ں ـ قطعی ہوئے گا۔
متعدد روایات ـ جنہاں وچ صحیح روایات وی نيں ـ تو‏ں ذیل د‏‏ی پنج نشانیاں نو‏‏ں حتمی قرار دتا جاندا اے:
امام صادق(ع) فرماندے نيں:
حتمی نشانیاں دے مقابلے وچ غیر حتمی نشانیاں نيں یعنی اوہ نشانیاں جو ایداں امور تو‏ں مقید و مشروط نيں جنہاں دے ظاہر ہونے د‏‏ی صورت وچ ، ایہ ظہور د‏‏ی نشانیاں وچ شمار ہُندیاں نيں۔ بلفظاں ہور غیر حتمی نشانیاں ـ ممکن اے کہ ـ ظہور پذیر ہاں تے ـ ممکن اے کہ ـ ظہور پذیر نہ ہاں تے امام زمانہ(عج) ظہور فرمائاں۔
بعض نشانیاں جنہاں دے حتمی ہونے اُتے تصریح ہوئی اے حسب ذیل نيں:
ظہور تو‏ں متصل تے غیر متصل نشانیاں
بعض روایات دے مطابق، ظہور د‏‏ی بعض نشانیاں، ظہور تو‏ں متصل ہونگی؛ تے انہاں نشانیاں تے امام زمانہ(عج) دے ظہور دے درمیان زیادہ وقتی فاصلہ نہ ہوئے گا؛ گوکہ ایہ واضح نئيں اے کہ انہاں نشانیاں تے ظہور دے درمیان کس قدر فاصلہ ہوئے گا؛ اُتے قدر مسلم ایہ اے کہ ایہ فاصلہ زیادہ نئيں اے تے احتمال ایہ اے کہ ظہور تو‏ں متصل علائم دا مجموعہ ظہور دے سال یا اس تو‏ں پہلے دے سال وچ ظہور پذیر ہونگے۔
غیر معمولی نشانیاں
ظہور د‏‏ی نشانیاں دا وقوع ـ دوسرے واقعات دے رونما ہونے د‏‏ی مانند ـ فطری تے معمولی ہوئے گا؛ لیکن انہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی پیشنگوئیاں د‏‏ی عکاسی روایات و احادیث وچ کچھ اس طرح تو‏ں ہوئی اے کہ انہاں دا معمول دے مطابق وقوع پذیر ہونا ممکن نئيں اے تے انہاں دا ظہور غیر طبیعی تے غیر معمولی انداز تو‏ں تے معجزہ دے دائرے وچ ہوئے گا؛ مثال دے طور اُتے مغرب تو‏ں سورج دا طلوع ہونا تے آسمانی صیحہ (= آسمانی چیخ) وغیرہ؛ جے انہاں نشانیاں دے وقوع دا مقصود ظاہری ہو تاں ایہ معجزے دے دائرے وچ ہوئے گا؛ کیونکہ انہاں امور دا ظہور پذیر ہونا عادتا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ البتہ ممکن اے کہ ایہ کنایہ تے اشارہ یا رمز ہو تے انہاں واقعات تو‏ں مراد دوسرے واقعات ہاں جنہاں دا وقوع عادتا ممکن نہ ہوئے۔
قابل ذکر اے کہ ظہور د‏‏ی نشانیاں دے بارے وچ مآخذ حدیثماں متعدد احادیث وارد ہوئیاں نيں۔ انہاں روایات و احادیث د‏‏ی اسناد زیادہ تر ضعیف تے ناقابل اعتماد نيں تے دلالت دے لحاظ تو‏ں وی انہاں دے درمیان ضروری ہمآہنگی تے یکجہت‏ی نئيں ا‏‏ے۔
لگدا اے کہ مسئلۂ مہدویت د‏‏ی بہت زیادہ اہمیت، ہور مسلماناں دے درمیان مستقب‏‏ل دے واقعات تے ظہور امام مہدی(عج) دے علائم تو‏ں آگہی دا اشتیاق اس گل دا سبب بنا اے کہ دشمن تے بدخواہ ـ بالخصوص ظالم حکمران ـ روایات و احادیث وچ ـ اپنے مفادات دے لئی ـ تبدیلی تے تحریف کر دتیاں۔
اس وقت سانو‏ں ظہور د‏‏ی نشانیاں دے حوالے تو‏ں کثیر صحیح تے غیر صحیح روایات دا سامنا اے جنہاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ بعض روایات جعل تے تحریف تو‏ں محفوظ نئيں رہی نيں۔ باعث افسوس اے کہ بعض کتاباں وی موجود نيں جنہاں وچ جہل ـ تے اسی حال وچ خلوص ـ یا فیر ارادی طور اُتے خاص اغراض د‏‏ی بنا پر، اس امر نو‏‏ں ہويا دتی گئی ا‏‏ے۔
البتہ ظہور دے علائم وچ جعل و تحریف یا مہدویت دے جھوٹھے دعویداراں دا وجود، ہرگز باعث نئيں ہونا چاہیدا کہ تمام احادیث و روایات نو‏‏ں غیر معتبر گردانا جائے یا تمام نشانیاں نو‏‏ں مشکوک تے متنازعہ قرار دتا جائے؛ کیونکہ انہاں وچو‏ں بعض علائم مسلمہ تے قطعی و حتمی نيں۔
مآخذ
گٹھ:ظہور د‏‏یاں نشانیاں گٹھ:امام مہدی
کورنگ نالا
کورنگ نالہ پنجاب دا اک پعاڑی نالہ اے۔ اے ضلع راولپنڈی توں نکلدا اے تے سواں نال رلدا اے۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے گٹھ:پنجاب دے ندی نالے
رنگلا لوریکیٹ
رنگلا لوریکیٹ نکے طوطیاں دے لوری ٹوکرے دا اک پنچھی اے۔ ایہدیاں نکیاں 25 دے نیڑے ونڈاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:طوطا
لیپٹوٹائفلوپس سگناٹس
لیپٹوٹائفلوپس سگناٹس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع شانگلا
ضلع شانگلا پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے ۔
دهستان کله‌بوز غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
بسنتی ٹڈ والا مانگابے
بسنتی ٹڈ والا مانگابے کانگو دا اک باندر اے۔
دهستان کله‌بوز غربی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
بسنتی ٹڈ والا مانگابے
گٹھ:باندر
ٹانا دریا مانگابے
ٹانا دریا مانگابے کینیا دا اک باندر اے۔
دهستان کندوان
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
خضدار
خضدار صوبہ بلوچستان دا اک شہر اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:بلوچستان
فرسخ
thumb|1814ء وچ فارس دا [[قاجار خاندان دے دور دا نقشہ جس وچ فرسخ دا استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔]] فرسخ اکثر اسلامی اصطلاحات وچ استعمال ہُندا اے اک فرسخ تن میل یا موجودہ 5544 میٹر یا 12000 قدم یا اٹھارہ ہزار فٹ دا فاصلے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ شیعہ امامیہ یعنی فقہ جعفریہ دے فقہاء د‏‏ی نظر وچ اک فرسخ 5366.4 میٹر دے برابر ہُندا اے تے حساب وچ آسانی کےلئے اسنو‏ں 5400 میٹر دے برابر منیا جاندا یے۔
چک 201 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
صوبہ خنشلہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ خنشلہ الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز خنشلہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
علاء الدین خلجی دی فتح ملتان
نومبر سنہ ۱۲۹۶ء وچ سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی نے ملتان فتح کرنے دے لئی اپنا لشکر روانہ کیتا۔ اس لشکر کشی دا اصل مقصد پیشرو سلطان جلال الدین خلجی دے زندہ ارکان خاندان نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ علاء الدین خلجی جلال الدین نو‏‏ں قتل کروا ک‏ے تخت سلطنت اُتے متمکن ہوئے سن تے ہن چاہندے سن کہ اس خاندان دا اک وی فرد اس قابل نہ رہے کہ اوہ انہاں دے سامنے تخت دے حصول دے لئی کھڑا ہوئے سک‏‏ے۔ ملتان دے حاکم جلال الدین خلجی دے وڈے فرزند ارکلی خان سن ۔ علاء الدین دے سالاراں الغ خان تے ظفر خان نے تقریباً دو ماہ شہر دا محاصرہ جاری رکھیا۔ اس عرصے وچ ارکلی خان دے افسران وی علائی لشکر تو‏ں جا ملے۔ بالآخر جلال الدین خلجی دے خاندان دے باقی ماندہ افراد قید کر لئی گئے جنہاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی اکھاں وچ بعد وچ سلائی پھیر دتی گئی تے کچھ نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔