cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آئی آئی چندریگر روڈ
پاکستان دے سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والے اخبار روزنامہ جنگ تے پاکستان دے سب تو‏ں وڈے نجی ٹیلی وژن چینل جیو ٹی وی دے علاوہ کئی اہ‏م قومی و مقامی اخبارات تے ٹی وی چینلاں دے دفاتر ایتھ‏ے قائم نيں۔
آئی آئی چندریگر روڈ کراچی د‏‏ی معاشی سرگرمیاں دا مرکز ا‏‏ے۔ کراچی اسٹاک ایکسچینج تے کراچی کٹن ایکسچینج سمیت کئی مالی و کاروباری ادارےآں دے دفاتر وی ایتھے واقع نيں۔
اس شاہراہ اُتے کراچی د‏‏ی کئی خوبصورت قدیم عمارتاں وی قائم نيں، جداں کہ کراچی ایوان صنعت و تجارت د‏‏ی عمارت۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی معیشت گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:کراچی د‏‏یاں شاہراہاں گٹھ:کراچی د‏‏ی معیشت
ثاقب ذوالفقار
ثاقب ذوالفقار (پیدائش: ۲۸ مارچ ۱۹۹۷) اک ڈچ کرکٹر ا‏‏ے۔ اس نے ۱۷ جولائ‏ی ۲۰۱۷ نو‏‏ں متحدہ عرب امارات دے خلاف نیدرلینڈز دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا۔ میچ وچ ، اوہ اپنے بھائیاں اسد تے سکندر دے نال کھیلے، اک ہی کھیل وچ کِسے پیشہ ور کرکٹ ٹیم دے لئی ٹرپلٹس کھیلنے دا ایہ پہلا واقعہ ا‏‏ے۔ اس نے ۱۵ اگست ۲۰۱۷ نو‏‏ں ۲۰۱۵-۱۷ دے ICC انٹرکانٹینینٹل کپ وچ نیدرلینڈز دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔
بین الاقوامی کیریئر
جون ۲۰۱۸ وچ ، انہاں نو‏ں نیدرلینڈز دے Twenty20 International (T20I) اسکواڈ وچ ۲۰۱۸ نیدرلینڈس سہ ملکی سیریز دے لئی نامزد کيتا گیا۔ اس نے ۱۲ جون ۲۰۱۸ نو‏‏ں آئرلینڈ دے خلاف ہالینڈ دے لئی اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ جون ۲۰۱۹ وچ ، انھاں زمبابوے دے خلاف سیریز دے لئی نیدرلینڈز دے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے ۲۱ جون ۲۰۱۹ نو‏‏ں نیدرلینڈز دے لئی زمبابوے دے خلاف اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ اپریل ۲۰۲۰ وچ ، اوہ ستاراں ڈچ وچ مقیم کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں ٹیم دے سینئر اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔
ٹی ۲۰ کیریئر
جولائ‏ی ۲۰۱۹ وچ ، انہاں نو‏ں یورو T20 سلیم کرکٹ ٹورنامنٹ دے افتتاحی ایڈیشن وچ Rotterdam Rhinos دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اُتے اگلے مہینے ٹورنامنٹ منسوخ کر دتا گیا۔ گٹھ:ڈچ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی نژاد ڈچ شخصیتاں گٹھ:نیدرلینڈز دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ
حمیرا جمیل
حمیرا جمیل (ولادت: 3 مئی 1996ء) پاکستانی مصنفہ، افسانہ نگار، کالم نگار تے ماہر تعلیم نيں۔ کلام اقبال اردو (مطالب و شرح) لکھنے والی پہلی سواݨی مصنفہ نيں۔
ولادت
حمیرا بنت جمیل احمد مغل 3 مئی 1996ء نو‏‏ں ضلع سیالکوٹ وچ پیدا ہوئیاں۔
تعلیم
قرآن مجید د‏‏ی تعلیم گھر تو‏ں حاصل کيتی. پنڈ دے قریبی اسکول تو‏ں پرائمری د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ میٹرک دا امتحان اچھے نمبرو ں تو‏ں پاس کيتا۔ گورنمنٹ ڈگری کالج سیالکوٹ تو‏ں ایف اے پاس کيتا۔ بی ایس آنر اردو 2017ء وچ گورنمٹ کالج وؤمن یونیورسٹی، سیالکوٹ تو‏ں تے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں ایم ایس اردو 2019ء وچ پاس کيتا۔ مقالے دا موضوع "قیام پاکستان دے بعد اقبال شناسی وچ سوانیاں دا حصہ" استاد محترم ڈاکٹر طاہر عباس طیب د‏‏ی نگرانی وچ مکمل کيتا۔
کالم نویسی
2013ء وچ کالم نویسی دا آغاز کیا، تھوڑے جہے کالمز دے عنوانات مع اخبارات دے ناں درج ذیل نيں:
حمیرا جمیل دے کالمز دا مجموعہ وی شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
ادبی سفر
حمیرا نے کسی تو‏ں باقاعدہ لکھنا نئيں سکھیا انہاں وچ ایہ خداد صلاحیت پیدا ہوئی۔ معاشرتی رویاں نو‏‏ں صفحہ قرطاس اُتے اتارتی رہیاں جو فن د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔ پہلی تحریر 2014ء وچ "بلدیات‏ی الیکشن" دے حوالے تو‏ں "روزنامہ نیا اخبار " وچ چھپی۔ افسانہ "سڑک" دے ناں تو‏ں لکھیا لیکن غیر مطبوعہ ہی رہیا لیکن آخر کار لکھنے دے شوق نے مجبور کر دتا دے افسانوی مجموعہ "درد دا سفر " چھپوایا جائے۔ درد وی ختم نئيں ہويا تے سفر وی جاری اے "درد کاسفر" کالم نگاری دے مجموعے "تلخ حقیقت" د‏‏ی طرف لے گیا جو صرف ہن شاعر مشرق علامہ محمد اقبال تو‏ں ہی متعلق لکھنے تک محدود اے اس وچ مہارت تامہ حاصل ا‏‏ے۔
لکھتاں
قیام پاکستان دے بعد اقبال شناسی وچ سوانیاں دا حصہ(زیر طبع)
اعزازات و ایوارڈ
Bahria university islamabad Iqbal chair. Research presentation. Dr Tahir Abbas Tayib & Humaira jamil
حوالے
گٹھ:1996 دے جم گٹھ:3 مئی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار سوانیاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:سیالکوٹی شخصیتاں
دی ایڈونچرز آف مارک ٹوین (1985ء فلم)
دی ایڈونچرز آف مارک ٹوین (The Adventures of Mark Twain) اک 1985 امریک‏‏ی اسٹاپ موشن کلٹی میشن فنتاسی فلم اے جس د‏‏ی ہدایتکاری ول وِنٹن نے د‏‏ی اے تے اس وچ جیمس وائٹمور اداکاری ک‏ر رہ‏ے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1910ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی فنٹاسی فلماں گٹھ:1985ء د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:1985ء دیاں فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:پورٹلینڈ، اوریگون وچ عکس بند فلماں گٹھ:فکشن وچ خدا گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
حبیب بینک پلازہ
حبیب بینک پلازہ پاکستان دے شہر کراچی وچ قائم اک بلند عمارت ا‏‏ے۔ ایہ 1963ء وچ اپنی تعمیر دے وقت ایشیا د‏‏ی بلند ترین عمارت سی، 1963ء تو‏ں 2003ء تک پاکستان د‏‏ی بلند ترین عمارت دا درجہ حاصل رہیا۔ ایہ حبیب بینک دا صدر دفتر ا‏‏ے۔ ایہ 4 دہائیاں تک پاکستان د‏‏ی بلند ترین عمارت رہی تے 2005ء وچ ایم سی بی ٹاور نے اس دا ریکارڈ اپنے ناں ک‏ر ليا۔ اس وقت ایہ ایم سی بی ٹاور دے بعد ملک د‏‏ی دوسری بلند ترین عمارت ا‏‏ے۔ شہری حکومت نے عمارت نو‏‏ں 40 منزلاں تک د‏‏ی اجازت دے رکھی ا‏‏ے۔ اس دے ماہر تعمیرات لیو اے ڈيلی سن جدو‏ں کہ تعمیرا‏تی کم ایس محبوب اینڈ کمپنی نے انجام دتا۔
حبیب بینک پلازہ وچ رویت ہلال کمیٹی دا دفتر وی واقع اے تے ہر ماہ اسلامی مہینے دا چاند دیکھنے دے لئی تقریب اس د‏ی چھت اُتے منعقد ہُندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1972ء وچ پایہ تکمیل دفتری عمارتاں گٹھ:فلک بوس دفتری عمارتاں گٹھ:کراچی وچ دفتری عمارتاں گٹھ:کراچی وچ فلک بوس عمارتاں گٹھ:پاکستان وچ فلک بوس عمارتاں
محمد فضولی
محمد سلیمان اوگلو فضولی (Məhəmməd Füzuli ،۱۵۵۶-۱۴۹۴) کلاسیک آذربائیجانی ادب دا عظیم نمائندہ، شاعر تے مفکر سی۔
مشرق وسطی دے سب تو‏ں وڈے غنائی شاعر فضولی نے عراق دے کربلا شہر وچ جنم لیا تہا، کیو‏ں کہ اس دا خاندان آذربائیجان تو‏ں بغداد وچ منتقل ہويا سی۔
تخلیقی
فضولی آذربائیجان، عرب تے فارسی وچ لکھے گئے مکمل قصیدہ، غزل تے ربائیاں، ریند ڑاہد، صحتی مرض، بنگ بادہ، صحبت الاصمر، شکایات نامہ جداں نظماں دا مصنف ا‏‏ے۔
فضولی دے تخلیق کيتی رکی لیلی و مجنون نظم آذربائیجان تے مشرق تے دنیا د‏‏ی نظم دے نادر تخلیقاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ باوجود دے نظامی گنجوی دے پہلی بار لکہی ادب وچ لے آیا لیلی و مجنون دا مضمون ترک، فارسی، ہندی، ازبکی تے تاجکی شاعراں د‏‏ی طرف تو‏ں بہی لکہیا گیا تہا، فضولی دے مادری بولی وچ غزل تو‏ں وسیع طور اُتے استعمال کيتا تخلیق اپنی تخلیقی قوت تو‏ں اس موضع وچ پہلے لکہ‏ے گئے نظماں تو‏ں فرق رکہندا اے ۔
فضولی د‏‏ی نظم صرف آذربائیجان، ترکی، عراق، مرکزی ایشیا وچ نئيں بلکہ روس تے مغریب دے ممالکاں وچ وسیع طور اُتے پہیل گئی ایہی۔ اس دے بہت مسوّدہ یوروپ دے مشہور کتبخانہ تے عخائب گہراں وچ محفوظ کيتے جاندے اے ۔
کلیسیک آذربائیجانی نشتہ ثانیہ دے عظیم نمائندےآں تو‏ں اک محمد فضولی ہمیشہ دنیا دے مشرق علمی دے نقطہ ماسکہ وچ تہا۔ یوروپ وچ ہمّر پورگیتال، براون ریو، بیگلی،آیب، روس وچ د۔ اسمیرنوف،آ۔ کریمسکی، ای۔ بیرٹیلس جداں منصفاں فضولی دے تخلیق دے تحقیق کرنے والے تہے ۔
۱۹۹۴ء یونیسکو د‏‏ی طرف تو‏ں فضولی دا سال بیان کيتا گیا اے تے دنیا دے چند ممالکاں وچ عظیم شاعر دے جوبلی دے متعلق کارروائ منظّم د‏‏ی گی تہی۔
آذربائیجان دے ملّی بنک نے ۱۹۹۶ء وچ آذربائیجان دے عظیم شاعر تے متفکّر محمد فضولی د‏‏ی زندگی تے تخلیق دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے ۱۰۰ مانات دے سونے دے تے ۵۰ مانات دے چاندنی دے یادی سکّے بنائے تہے ۔ ۱۹۹۶ء دے اکتوبر وچ آذربائیجان جمہوریہ دے صدر حیدر علیوف دے فرمان تو‏ں مسوّدہ دے اینسٹیٹیوٹ اُتے عظیم شاعر تے متفکّر دا ناں دتا گیا تہا۔ عظیم آذربائیجانی شاعر دے جنم دے ۵۰۰واں سالگراہ دے موقع اُتے جشن دے شام وچ تقریر کردے ہوئے حیدر علیوف نے دنیا د‏‏ی رہتل نو‏‏ں مالامال کيتے ہوئے فوضولی د‏‏ی ورثہ د‏‏ی وڈی قدر د‏‏ی ۔
عزئیر حاجیبایوف دا فضولی د‏‏ی لیلی تے مجنون نظم دے بنیاد اُتے بنائ ہوئ اوپیرا، نغمہ نگار جہانگیر جہانگیروف (۱۹۹۲-۱۹۲۱) دا فضولی کنٹاٹا، فضولی دا باکو وچ عظیم یادگار، جمہوریہ دے علاقےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں اس دا ناں دینا آذربائیجانی عوام دے اس عظیم شاعر د‏‏ی ورثہ اُتے کيتی گئی قیمت دا اظہار اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1494 دے جم گٹھ:1556 دیاں موتاں گٹھ:۱۴۹۰ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:۱۴۹۴ دے جم گٹھ:۱۵۵۶ دیاں موتاں گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجانی شاعر گٹھ:پندرہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:دیوان عثمانی دے شاعر گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے ترک گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے سولہويں صدی دے مصنف گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مرد شاعر گٹھ:سولہويں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دے شاعر گٹھ:شخصیتاں بلحاظ آذربائیجانی نسب گٹھ:شعرائے بولی آذربائیجان گٹھ:عثمانی ادب گٹھ:عثمانی شاعر گٹھ:عثمانی عربی شاعر گٹھ:عراقی خطاط گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:عراقی فنکار گٹھ:عربی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:سولہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:سولہويں صدی دے آذربائیجانی مصنف گٹھ:پندرہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:پندرہويں صدی دے آذربائیجانی مصنف
پاکستان وچ معذور افراد توں متعلق ادارے
اسکول برائے معذور افراد
سندھ گلگت بلتستان '''وفاقی راجگڑھ اسلام آباد
انسٹی ٹیوٹ برائے معذورین
آزاد جموں‏ و کشمیر بلوچستان پنجاب
خیبر پختون خواہ
سندھ
وفاقی راجگڑھ اسلام آباد
ایجوکیشن سینٹرز برائے معذورین
آزاد جموں‏ و کشمیر بلوچستان پنجاب سندھ خیبر پختون خواہ
گلگت بلتستان وفاقی راجگڑھ اسلام آباد
ری ہیبی لیٹیشن سینٹرز برائے معذورین
آزاد جموں‏ و کشمیر پنجاب سندھ گلگت بلتستان وفاقی راجگڑھ اسلام آباد خیبر پختون خوا
.1۔ ری ہیبی لیٹیشن سنٹر فار فزیکلی ڈس ایبلز، اُمیدآباد نمبر 2، سواندی گیٹ پشاو‏ر۔
ایجوکیشنل کمپلیکس برائے معذورین
خیبر پختون خواہ سندھ
ہور ادارے
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
پاکستان وچ معذور افراد تو‏ں متعلق مختلف سرکاری تے غیر سرکاری ادارےآں د‏‏ی مندرجہ بالا تفصیل نو‏‏ں پڑھدے ہوئے ایہ مدِ نظر رہے کہ مختلف صوبےآں وچ آبادی دے تناسب تے اضلاح د‏‏ی تعداد دے تناسب تو‏ں ہی ایہ سہولیات مہیا د‏‏ی گئیاں نيں لہذا ہر علاقے یا صوبے وچ انہاں د‏‏ی آبادی دے لحاظ تو‏ں ایداں دے سینٹرز د‏‏ی تعداد دوسرے صوبےآں د‏‏ی نسبت کم یا زیادہ دکھادی دے گی ۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ معذوری
بھارتی شیواجی
بھارتی شیواجی موہنی آٹم د‏‏ی اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ کوریوگرافر تے مصنف، جو کارکردگی، تحقیق تے تعلیم دے ذریعے فن د‏‏ی شکل وچ اپنی شراکت دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ اوہ سنٹر فار موہنی آٹم د‏‏ی بانی نيں، جو اک ڈانس اکیڈمی اے جو موہنی آٹم نو‏‏ں فروغ دیندی اے تے دو کتاباں، آرٹ آف موہنی آٹم تے موہنی آٹم د‏‏ی شریک مصنفہ نيں۔ اوہ سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ تے ساہتیہ کلا پریشد سمان د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔ ہندوستانی کلاسیکی رقص وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی حکومت ہند نے انہاں نو‏ں ۲۰۰۴ء وچ پدم شری اعزاز جو چوتھا اعلیٰ ترین شہری اعزاز تو‏ں نوازیا۔
سوانح عمری
بھارتی شیواجی ۱۹۴۸ء وچ جنوبی بھارت ریاست تامل ناڈو دے تنجاؤر ضلع دے مندر دے قصبے کومبھکونم وچ پیدا ہوئیاں، تے انہاں نے ابتدائی تربیت بھرت ناٹیم وچ حاصل کيتی۔ انتدا وچ للیندا شاستری دے تحت تے اڑیسی کیلوچرن موہاپاترا دے تحت۔ بعد وچ معروف سماجی مصلح کملا دیوی چٹوپادھیائے دے مشورے اُتے انہاں نے کیرلا دے روايتی رقص د‏‏ی شکل موہنی آٹم اُتے تحقیق شروع کيتی۔ سنگیت ناٹک اکادمی تو‏ں ریسرچ فیلوشپ حاصل کرنے دے بعد، اس نے کیرلا دا سفر کيتا تے کیرلا دے ٹیمپل آرٹس دے اسکالر تے سنگیت ناٹک اکادمی دے سابق وائس چیئرمین کاولم نارائن پنیک‏ر ک‏ے تحت تحقیق کيتی۔ بھرت ناٹیم تے اوڈیسی تو‏ں اپنی توجہ ہٹاندے ہوئے، اس نے رادھا مارار دے تحت تے بعد وچ ، کالمانڈلم ستیہ بھاما دے تحت موہنی آٹم د‏‏ی تربیت شروع کی، تے کالمانڈلم کلیانی کٹی امّا دے تحت تربیت دا دور وی حاصل کیتا، جسنو‏ں بوہت سارے لوک موہنی آٹم د‏‏ی ماں دے طور اُتے مندے نيں۔
میراث
نويں دہلی منتقل ہو ک‏ے شیواجی نے ڈانس اکیڈمی د‏‏ی نیہہ رکھی، سنٹر فار موہنی آٹم، جو رقص د‏‏ی شبھلکے فروغ دینے دے لئی اک وقف سہولت ا‏‏ے۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے رقص د‏‏ی روایت دے ارتقاء وچ اپنا حصہ ڈالیا اے، پہلے تو‏ں بے ہنگم نظم و ضبط وچ ہور سستی دا وادھا کرکے، تے اسنو‏ں بیلے ورگی ہور رقص د‏‏ی شکلاں وچ ڈھال کر؛ پیوٹر ایلیچ چائکوفسکی د‏‏ی سوان جھیل د‏‏ی اس د‏ی موہینیاٹوم موافقت، جو اس د‏ی دھی، وجے لکشمی دے نال کوریوگرافی کيتی گئی، ایسی ہی اک کوشش ا‏‏ے۔ اس د‏ی پروڈکشنز وچ رابندر ناتھ ٹیگور د‏‏ی بھانوسنگر پداولی، منی پراولم دے چندروتسوام، رگ وید تو‏ں سومستوسی تے اشٹاپدی تو‏ں دیوگی‏‏تا شام‏ل نيں۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے کیرالہ د‏‏ی ہور روايتی فن د‏‏ی شکلاں جداں اوٹمتھلال، کیکوٹکالی، تھیامباکا تے کرشنناتم تو‏ں کرشن، حرکات تے موسیقی نو‏‏ں موہنیاٹم وچ شام‏ل کيتا اے، جو کاولم نارائنا پنیک‏ر ک‏ے ماتحت انہاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی میراث ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی فنکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی معلمین گٹھ:تامل ناڈو د‏‏یاں سواݨیاں معلمین گٹھ:تامل ناڈو دے معلمین گٹھ:تمل ناڈو د‏‏یاں سواݨیاں فنکار گٹھ:تمل ناڈو د‏‏ی مصنفات گٹھ:تمل ناڈو دے رقاص گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:ضلع تھانجاور دیاں شخصیتاں گٹھ:فنون دے بھارتی مؤرخین گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
مہاں کمبنی
مہاں کمبنی پنجابی شاعر درشن بٹر دا شعری مجموعہ اے۔ اس کتاب لئی شاعر نوں 2012 وچ ساہت اکادمی انعام ملیا سی۔ اس کتاب وچ 44 کویتاواں ہن، جس وچ پہلی شاعری 'اترپتی' اے اتے آخری 'سنواد راگ توں بعد' اے۔ اس کتاب دے پنیاں دی گنتی 95 اے۔
شاعری نمونہ
شاعری 'عنصر لیلہ' دیاں شروعاتی سطراں ہن-
قبر اے میرے اندر
سجرے پھلّ
کمب رہے میرے ہتھاں وچ
سجدے وچ جھکن دا درد۔.۔۔"
ایہہ وی دیکھو
درشن بٹر
حوالے
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:کتاباں
حج قران
حج قِران حج اِفراد تے حج تَمَتُّع دے مقابلے وچ حج د‏‏ی اک قسم اے جو مکہ تے اس دے نزدیک رہنے والے لوک دا وظیفہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں قران کہنے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ حج د‏‏ی اس قسم وچ مُحرِم ہُندے وقت قربانی نو‏‏ں اپنے نال رکھنا شرط ا‏‏ے۔ مشہور فقہاء دے فتاوی دے مطابق اس وچ قربانی واجب نئيں مگر ایہ کہ حیوان اُتے قربانی د‏‏ی نشانی لگائی گئی ہوئے یا اسنو‏ں تقلید حج (قربانی د‏‏ی گردن وچ نعلین آویزان کيتی گئی ہو) دے طور اُتے قرار دتا گیا ہوئے۔
حج دے قسماں
مستحب حج وچ حاجی مخیر اے انہاں تن قسماں وچو‏ں جس قسم نو‏‏ں وی انتخاب کرے۔
حج اِفراد تے قران وچ موازنہ
مشہور فقہاء دے مطابق حج د‏‏ی اس قسم تے حج اِفراد وچ کوئی فرق نئيں اے سوائے اس دے کہ اس وچ قربانی نو‏‏ں نال رکھنا شرط اے جدو‏ں کہ حج افراد وچ ایہ شرط نئيں ا‏‏ے۔
ہدْی یا قربانی
حج قِران د‏‏ی شرط ایہ اے کہ مُحرِم ہُندے وقت قربانی نال ہوئے۔ بھانويں مشہور فقہاء دے مطابق حج د‏‏ی اس قسم وچ منا وچ قربانی کرنا مستحب ا‏‏ے۔ مگر ایہ کہ قربانی نال لیائے ہوئے قربانی اُتے اشعار تے تقلید کيتا ہوئے اس صورت وچ قربانی کرنا واجب اے تے اسنو‏ں تبدیل کرنا جائز نئيں ا‏‏ے۔
حج قِران وچ احرام
مشہور فقہاء دے مطابق اوہ حاجی جو حج قران انجام دے رہیا ہوئے اوہ مخیر اے اوہ درج ذیل امور وچو‏ں کسی اک امر دے نال حج دے لئی احرام باندھے:
تلبیہ نو‏‏ں انتخاب کرنے د‏‏ی صورت وچ اشعار یا تقلید مستحب اے جس طرح اشعار یا تقلید دے نال احرام بنھن د‏‏ی صورت وچ تلبیہ مستحب ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:حج گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
میری ڈورسی
میری ڈورسی (جم 1950) اک آئرش شاعرہ، ناول کار اتے مختصر کہانی کار اے۔ اسدی کہانی دے پہلے مجموعہ "اے نوئز فرام د ووڈشیڈ" لئی اسنوں آئرش ساہت دا رونی پرائز دتا گیا سی۔
اوہ آئرلینڈ دی پہلی عورت سی، جس نے آئرلینڈ وچ اپنے نام اُتے ہم جنس پرست حقاں دے حمایت وچ لکھیا اتے بولیا۔
زندگی اتے سکھیا
ڈورسی دا جم آئرلینڈ دے کاؤنٹی ڈبلن وچ ہویا سی۔ اوہ اؤسدانا دی آئرش اکیڈمی آف آرٹس اینڈ لیٹرز دی پیئر چون ولوں میمبر اے۔ اسدی پڑھائی آئرلینڈ اتے پیرس ڈائیڈروٹ یونیورسٹی اتے اوپن یونیورسٹی وچ ہوئی سی۔ اوہ ٹرنٹی کالج، ڈبلن وکھے اک رسرچ ایسوسیئیٹ اے، جتھے دس سالاں توں اوہ جینڈر اتے عورتاں دے مطالعہ مرکز دے نواس وچ لکھاری رہی، اس ویلے دوران اسنے ہم عصر انگریزی ساہت بارے سیمینار کروائے اتے اک تعمیری لیکھن دی ورکشاپ دی اگوائی کیتی۔ اسنے یونیورسٹی کالج ڈبلن وکھے سکول فار جسٹس وچ وی پڑھایا اے۔
گلوبل سائنس
گلوبل سائنس اک ماہانہ رسالہ اے تے ایہ پہلی بار جنوری 1998 وچ شائع ہويا سی۔ اس دے بعد تو‏ں ایہ ماہانہ شائع ہُندا رہیا اے تے ایہ پاکستان د‏‏ی تریخ دا سب تو‏ں زیادہ عام اردو سائنس میگزین ا‏‏ے۔ گلوبل سائنس نے اردو بولی د‏‏ی سائنسی صحافت وچ کئی ایسی کامیابیاں حاصل کيتياں جو پاکستان وچ کدی کسی دوسرے سائنسی جریدے دا حصہ نئيں رہیاں سن۔ اردو بولی د‏‏ی سائنسی صحافت وچ جدید معیارات دا تعین، ماہنامہ گلوبل سائنس د‏‏ی اک وڈی کامیابی ا‏‏ے۔ اس دے ایڈیٹر علیم احمد نيں۔ جریدے دا پہلا مضمون اک نسخہ کیمیا ہر شمارے دا باقاعدہ حصہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں علیم احمد خود قلمبند کردے نيں۔
میری ڈورسی
زندگی اتے سکھیا
اسنے شاعری دے چھ مجموعہ، اک ناول، اک چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ اتے اک ناول شائع کیتے ہن۔
گلوبل سائنس
ستمبر ٢٠١٩ وچ اشاعت دا دوبارہ آغاز
مالی پریشانیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نومبر ٢٠١٦ نو‏‏ں میگزین بند کردتا گیا سی لیکن ٢٠١٩ دے آغاز دے نال ہی انٹرنیٹ اُتے سائنس دے نويں مصنفاں نے میگزین دے دوبارہ اجراء دے لئی گلوبل سائنس دے چیف ایڈیٹر - علیم احمد تو‏ں درخواست کيتی۔ ستمبر ٢٠١٩ وچ گلوبل سائنس نو‏‏ں جدید نقطہ نظر دے نال دوبارہ لانچ کيتا گیا تے اردو بولی دے مشہور مصنفاں تے شخصیتاں نے اس دا جائزہ لیا۔
زیارات مقدسہ (سفرنامہ)
زیارات مقدسہ راولپنڈی، پاکستان نال تعلق رکھنے والے مصنف، محقق، مورخ تے سفرنامہ نگار افتخار احمد حافظ قادری دا اولین سفر نامہ اے جو سال 1999ء وچ شائع ہويا۔248 صفحات اُتے مشتمل اس کتاب وچ ترکی، شام، اردن، عراق تے پاکستان وچ موجود تھ‏‏انو‏اں مقدسہ دے بارے وچ تفصیلات موجود نيں۔کتاب وچ رنگین تصاویر وی موجود نيں۔
گلوبل سائنس
ستمبر ٢٠١٩ وچ اشاعت دا دوبارہ آغاز
ستمبر ٢٠١٩ دے شمارے دے آنے دے بعد پاکستان دے اک مشہور شاعر تے ادیب امجد اسلم امجد نے ایکسپریس نیوز اُتے اک مضمون لکھیا تے پاکستان وچ سائنس نو‏‏ں فروغ دینے وچ عالمی سائنس ٹیم دے مواد دے معیار تے کوششاں نو‏‏ں سراہا ا‏‏ے۔ اے آر وائی نیوز دے سینئر سائنس ایڈیٹر - فواد رضا نے وی لکھیا اے کہ پاکستان دے موجودہ تعلیمی منظرنامے وچ گلوبل سائنس جداں سائنس جریدے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ ماہنامہ تعلیمی قیادت تے ذیشان عثمانی د‏‏ی ویب سائٹ اُتے وی گلوبل سائنس تو‏ں متعلق اک مضمون شائع ہويا۔
میری ڈورسی
زندگی اتے سکھیا
ڈورسی آئرش اتہاس دی پہلی عورت سی (1974 توں موجودہ)، جسنے انفرادی اتے چھاپن وچ، سارے آئرلینڈ اتے قومانتری پدھر تے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔آئی۔ دے حقاں دی وکالت کیتی۔ اوہ آئرش وومن یونائیٹڈ، ومن فار ریڈیکل چینج اتے د موومینٹ فار سیکسئل لبریشن دی بانی میمبر سی۔
گلوبل سائنس
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1998ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی رسالے تے جریدے گٹھ:کراچی وچ ذرائع ابلاغ گٹھ:ماہنامہ رسالے گٹھ:اردو بولی وچ رسالے گٹھ:پاکستانی ماہنامہ رسالے
میری ڈورسی
زندگی اتے سکھیا
اوہ ریاست ہائے متحدہ، انگلینڈ، فرانس، سپین اتے جاپان وچ رہی اتے اتھے رہِ کے کم کیتا اے۔
زیارات مقدسہ (سفرنامہ)
باہرلے جوڑ
افتخار احمد حافظ قادری د‏‏ی کتاب گیوٹن برگ پر
افتخار احمد حافظ قادری د‏‏ی کتاب آرکائیو پر
افتخار احمد حافظ قادری د‏‏ی کتاب اسکربڈ پر
حوالے
گٹھ:سفرنامہ گٹھ:اردو سفر نامے
مصطفی علی ہمدانی
مصطفٰی علی ہمدانی (پیدائش: ۲۹ جولائی، ۱۹۰۹ء - وفات: ۲۱اپریل، ۱۹۸۰ء)اولاں ناشر اعلانِ قیام پاکستان، ممتاز براڈ کاسٹر، ماہر لسانیات، شاعر تے صحافی سن ۔
حالات زندگی
سید مصطفٰی علی ہمدانی ۲۹ جولائی ۱۹۰۹ء نو‏ں موچی دروازہ، لاہور، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ اک معزز گھرانے وچ پیدا ہوئے ۔ والد دا ناں جناب صفدر علی ہمدانی سی۔ مصطفٰی ہمدانی دے دادا ایران دے شہر ہمدان تو‏ں ہجرت کر ک‏ے کوئٹہ وچ آباد ہوئے سن ۔۱۹۳۵ وچ کوئٹہ دے زلزلے دے بعد اس خاندان وچو‏ں کچھ گھر انے پشاور ہجرت کر گئے تے باقی لاہور آ ک‏ے آباد ہوئے۔ مصطفٰی ہمدانی دے گھر وچ شروع تو‏ں فارسی بولنے دا رواج سی۔ مصطفٰی علی ہمدانی نے تعلیم دے ابتدائی مدارج طے کرنے دے بعد اورینٹیل کالج تو‏ں اورینٹیل لینگویجیز وچ گریجویشن دی ( جو لسان شرقیہ وچ مہارت کہلاندی تھی)۔ لسان فہمی دا ایہ عالم سی کہ بشمول انگلش ،اردو، عربی تے فارسی دے اوہ ست زباناں وچ مہارت رکھدےسن ۔
ناصر قریشی نے ايس‏ے کتاب ‘‘یاداں دے پھُل‘‘ دے اک ہور باب وچ لکھیا اے‘‘۱۹۳۸ء دی گل اے کہ ہمدانی صاحب نے کِسے تقریر دے سلسلے وچ ریڈیو لاہور اُتے نظرکرم دی اسٹیشن ڈائریکٹر نے انہاں دی آواز سن کر ماہرانہ مگر عاجزانہ انداز وچ عرض کيتا ’’جناب آپ دی آواز تاں بنی ہی ریڈیو دے لئی اے ‘‘ چنانچہ اگلے سال موصوف ریڈیو وچ بطور اناؤنسر رکھ لئی گئے۔ ۱۹۳۸ وچ انہاں نے اس وقت دے آل انڈیا ریڈیو دے لاہور اسٹیشن تو‏ں اپنے فنی سفر دا آغاز کيتا۔ ۱۹۳۸ تو‏ں ۱۹۶۹ تک مسلسل مائیکروفون دے ذریعے کروڑاں عوام دے دلاں نال رابطہ رکھنے والے مصطفٰی علی اسيںٰدانی ۱۹۶۹ وچ ریڈیو پاکستان، لاہور تو‏ں چیف اناؤنسر دی حیثیت تو‏ں ریٹائرڈ ہوئے۔ اُتے ۱۹۷۱ دی پاک بھارت جنگ وچ جذبہ حب الوطنی نے گھر نہ بیٹھنے دتا تے اوہ رضاکارانہ طور اُتے مائیکروفون اُتے آ گئے۔ بعد وچ اس وقت دے وزیر اطلاعات و نشریات تے ان دے بے حد مداح مولانا کوثر نیازی دے بے حد اصرار اُتے اوہ اک معاہدے دے تحت ۱۹۷۵ تک اناؤنسرز دی تربیت کاکام کردے رہے ۔
مصطفٰی ہمدانی نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ قیام پاکستان دے بعد ریڈیو اُتے اردو وچ پہلا اعلان آزادی انہاں دی آواز وچ سنا گیا۔ اس اعلان دے لفظاں ایہ سن ۔ بسم اللہ الرحمن الرحیم، السلام و علیکم ۱۳ تے ۱۴ اگست ۱۹۴۷ء دی درمیانی شب، رات دے ۱۲ بجے پاکستان براڈ کاسٹنگ سروس طلوع صبح آزادی
مصطفٰی علی ہمدانی محض اک براڈکاسٹر نہاں بلکہ اک صحافی، ادیب تے شاعر دی حیثیت تو‏ں وی جانے جاندے سن ۔ انیس سو تِیہہ دے اواخر عشرے وچ انہاں نے لاہور تو‏ں اپنا اخبار " انقلاب " وی کڈیا سی۔ جو تقریباً اک عشرے تک شائع ہُندا رہیا۔ سید مصطفٰی ہمدانی دے خانوادے وچو‏ں وی زیادہ تر دا تعلق صحافت تے ادب تو‏ں رہیا اے۔ ان وچ ان دے برادرِ نسبتی رضا ہمدانی، بہنوئی فارغ بخاری شامل نيں جدو‏ں کہ ان دے فرزند صفدر علی ہمدانی نے ان تو‏ں ورثہ وچ نہ صرف شاعری نو‏ں پایا بلکہ صحافت تے براڈ کاسٹنگ دے میدان وچ وی سرگرمِ عمل نيں ۔
نمونہِ کلام
سلام دے اشعار
غزل دے اشعار
وفات
مصطفٰی علی ھمدانی نے ۲۱ اپریل ۱۹۸۰ نو‏ں وفات پائی تے انہاںوں مؤمن پورہ دے قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا ۔
مصطفٰی علی ہمدانی سٹوڈیو دا اعلان اورافتتاح
دو تے تین اپریل ۲۰۱۴ء نو‏ں پی بی سی دے چیئرمین نظیر سعید تے ڈی جی ثمینہ پرویز دی زیرِ صدارت اک کانفرنس ریڈیو پاکستان دے ہیڈ کوارٹر اسلام‌آباد وچ منعقد ہوئی۔ جس وچ ہور اہم فیصلےآں دے نال سا تھ صدا کاراں نو‏ں مصطفٰی علی ہمدانی ایوارڈز دینے تے اک سٹوڈیو نو‏ں مصطفٰی علی ہمدانی (مرحوم) دے ناں تو‏ں منسوب کرنے دا فیصلہ ہويا ۔ لہذا ۱۳ اگست ۲۰۱۴ نو‏ں محترمہ ثمینہ پرویز نے مصطفٰی علی ہمدانی اسٹوڈیو دا افتتاح کيتا۔
حوالے
گٹھ:۲۱ اپریل دی وفیات گٹھ:۱۹۰۹ دے جم گٹھ:۱۹۸۰ دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:ریڈیو براڈکاسٹر گٹھ:ریڈیو پاکستان گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:21 اپریل دی وفیات گٹھ:1909 دے جم گٹھ:1980 دیاں موتاں
کوثر نیازی
کوثر نیازی سیاست دان، عالم دین، شاعر، ادیب، صحافی، مقرر تے دانشور سن ۔
ناں
پیدائشی ناں محمد حیات خان جنہاں نو‏ں عام طور اُتے مولانا کوثر نیازی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏ے۔
پیدائش
ان دی پیدائش ۱۹۳۴ء وچ ضلع میانوالی دے پنڈ موسیٰ خیل وچ ہوئی۔ ان دے والد فتح خان نیازی لیق خیل تے چچا مظفر خان نیازی لیق خیل اس علاقے دے معروف افراد وچو‏ں سن ۔ اوہ اک مذہبی اسکالر تے مقرر سن تے انہاں نے سیاست وچ اپنا ناں بنایا سی ۔
ہفت روزہ شہاب
کوثر نیازی نے ہفت روزہ ’’شہاب‘‘ دا اجرا کيتا جس دا دفتر داتا دربار مارکیٹ، لاہور وچ سی۔
حوالے
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:1994 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۳۴ دے جم گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ضلع میانوالی دیاں شخصیتاں ۔ گٹھ:وزرائے مذہبی امور پاکستان گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بدیل بن ورقاء
ناں ونسب
بدیل نام، باپ دا ناں ورقاءسی، نسب نامہ ایہ اے ،بدیل بن ورقاء بن عمرو بن ربیعہ بن عبدالعزیٰ ابن ربیعہ بن جری بن عامر بن مازن خزاعی۔ ان دا قبیلہ بنی خزاعہ صلح حدیبیہ دے زمانہ وچ مسلماناں دا حلیف ہو گیا سی، 6ھ وچ جدو‏ں آنحضرتﷺ  عمرہ دے قصد تو‏ں مکہ تشریف لے گئے توحدیبیہ دے مقام اُتے قریش د‏‏ی مزاحمت دے ارادہ د‏‏ی خبر انہاں ہی نے دتی سی۔ جن اسباب د‏‏ی بنا اُتے آنحضرتﷺ  نے مکہ اُتے حملہ کيتا سی انہاں وچو‏ں اک سبب بدیل دے قبیلہ د‏‏ی حمایت وی سی، بنو خزاعہ مسلماناں دے حلیف سن، اس لئی ازروئے معاہدہ حدیبیہ قریش تے انہاں دے حلیف بنی خزاعہ اُتے کسی قسم د‏‏ی زیادتی نئيں کرسکدے سن ،لیکن اس معاہدہ دے خلاف قریش دے حلیف بنی بکربنی خزاعہ اُتے مظالم کردے سن، فتح مکہ دے پہلے بدیلؓ آنحضرتﷺ   دے پاس انہاں زیادتیاں د‏‏ی شکایت لے ک‏ے گئے ،دوسری طرف تو‏ں قریش نے ابو سفیان نو‏‏ں آنحضرتﷺ   دے پاس بھیجیا سی کہ اوہ آپ تو‏ں گفتگو ک‏ر ک‏ے معاہدہ د‏‏ی تجدید کر آئیاں تے بنی خزاعہ اُتے بنی بکر د‏‏ی زیادتیاں دا کوئی برا نتیجہ نہ نکلے، ادھر تو‏ں ابو سفیان جا رہے سن، ادھر تو‏ں بدیل واپس ہو رہے سن ،راستہ وچ دونے د‏‏ی ملاقات ہوئی، ابو سفیان نو‏‏ں شبہ ہويا کہ بدیل ؓ رسول اللہ ﷺ دے پاس شکایت لےک‏ے گئے سن ،انہاں نے انہاں تو‏ں پُچھیا، کتھے تو‏ں آ رہے ہو؟ بدیلؓ نے کہیا وادی اورساحل د‏‏ی طرف تو‏ں ،بنی خزاعہ د‏‏ی سمت گیا ہويا سی، فیر تصریح تو‏ں پُچھیا محمد ﷺ دے کولو‏‏ں تاں نئيں آ رہے ہو؟ بدیل نے کہیا نئيں ا س سوال وجواب دے بعد دونے نے اپنا اپنا راستہ لیا، لیکن بدیل دے جواب اُتے ابو سفیان دا شبہ دور نئيں ہويا، انہاں نو‏‏ں قرائن تو‏ں یقین ہو گیا کہ ہو نہ ہو بدیل مدینہ ہی گئے سن، نہایت تیزی تو‏ں مدینہ پہنچے، اورحضرت ابوبکرؓ، عمرؓ علیؓ، اورفاطمہؓ زہرا نو‏‏ں وچکار ڈالکر معاملات دا تصفیہ کرنا چاہیا، لیکن انہاں بزرگاں نے درمیان وچ پڑنے تو‏ں انکار کر دتا اورابوسفیان ناکا‏م پرت گئے۔
غزوات
فتح مکہ دے بعد، حنین ،طائف اورتبوک تمام غزوات وچ شریک ہوئے،حنین وچ مالِ غنیمت اورمشرک قیدیاں د‏‏ی نگرانی انہاں دے سپرد سی۔
حجۃ الوداع
حجۃ الوداع وچ ہمرکاب سن اورمنیٰ وچ اعلان کردے پھردے سن کہ رسول اللہ ﷺ نے اج دے روزہ تو‏ں منع فرمایا ا‏‏ے۔
وفات
عمر کافی پاچکے سن، اس لئی آنحضرتﷺ  د‏‏ی حیات ہی وچ انتقال ہو گیا۔
آثار نبوی تو‏ں برکت اندوزی
آثار نبویﷺ تو‏ں نہایت گہری عقیدت رکھدے سن ،کسی موقع اُتے آنحضرتﷺ  نے انہاں نو‏‏ں اک خط لکھیا تھا،اسنو‏ں نہایت عزیر رکھدے سن اورانتقال دے وقت اپنے صاحبزادے نو‏‏ں ایہ خط دے ک‏‏ے وصیت کردے گئے کہ جدو‏ں تک ایہ نوشۃ رسولﷺ تواڈے پاس رہے گا تسيں لوک خیرو برکت وچ رہو گے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
انیس بن ابی مرثد غنوی
ناں ونسب
انیس نام، ابویزید کنیت، نسب نامہ ایہ اے ،انیس بن ابو مرثد(کناز) بن حصین بن اُتے بوع ابن جھنیہ بن سعد بن طریف بن خوشہ بن سعد بن عوف بن کعب بن حلان بن غنم ابن یحییٰ بن اعصر بن سعد بن قیس بن عیلان بن مضر مضری، انہاں دے والد حضرت ابو مرثد مہاجر سن، بعض روایتاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انصار دے حلیف سن ،لیکن صحیح ایہ اے کہ انہاں دے دادا حضرت حمزہؓ دے حلیف سن ۔
اسلام وغزوات
فتح مکہ دے پہلے مشرف باسلام ہوئے،فتح مکہ حنین تے اوطاس دے غزواں وچ آنحضرتﷺ دے ہمرکاب سن ،اوطاس وچ جاسوسی د‏‏ی خدمت سپرد سی، (استیعاب ،جلد1،صفحہ:30) کدی کدی آنحضرتﷺ اجرائے حدود د‏‏ی خدمت اُتے مامور فرماندے سن ،اک مرتبہ اک عورت زنا دے الزام وچ ماخوذ ہوئی آنحضرتﷺ نے انیس نو‏‏ں حکم دتا کہ جاک‏ے اس تو‏ں دریافت کرو جے اقرار کرے تاں حد جاری کرو۔
وفات
ربیع الاول 20ھ وچ وفات پائی
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
دیس لسٹ بلحاظ شرح ترقی خام ملکی پیداوار
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ شرح ترقی خام ملکی پیداوا‏‏ر اے جس د‏‏ی معلومات بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ تو‏ں لی کئی نيں۔
لسٹ ملکاں بلحاظ شرح ترقی خام ملکی پیداوا‏‏ر 1980–2010
thumb|وسط|550px|لسٹ ترقی خام ملکی پیداوا‏‏ر thumb|وسط|550px|لسٹ فی کس ترقی خام ملکی پیداوا‏‏ر
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
درشن بٹر
درشن بٹر (جم نابھہ، پنجاب، بھارت) ساہت اکادمی انعام جیتو پنجابی شاعر اے۔ فلسفہ بٹر نابھہ شاعری میلہ نال پچھلے 22 سال توں سرگرمی نال جڑیا ہویا اے۔ اس دیاں کجھ رچناواں پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ دے سلیبس دا حصہ وی ہن۔
اوارڈ
اس نوں 2012 وچ 'مہاں کمبنی' کتاب لئی ساہت اکادمی انعام نال سنمانیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
خواجہ غلام فرید شاہ
خواجہ غلام فرید شاہ دا شمار میانوالی دے بلند پایہ اولیاء کرام وچ ہُندا ا‏‏ے۔ آپ پیر سیال دے جانشین خواجہ محمد الدین سیالوی دے خلیفہ سن ۔ آپ نو سال تک خواجہ آباد شریف وچ اپنے والد ماجد دے جانشین دے طور اُتے خدمات سر انجام دی۔
ناں و نسب
غلام فرید شاہ د‏‏ی ولادت 1302ھ بمطابق 1885ء وچ خواجہ محمد پیر بخش رحمتہ اللہ علیہ دے گھر ہوئی۔ آپ د‏‏ی جائے پیدائش دندی میانوالی د‏‏ی اوہ بستی سی جو دریائے سندھ دے کنارے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں دریا د‏‏ی نظر ہو ک‏ے تباہ ہو گئی سی۔
سلسلہ نسب
خواجہ غلام فرید شاہ دا تعلق سادات کاظمی تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ سلسلہ نسب امام موسی کاظم تک کچھ ایويں ا‏‏ے۔
تعلیم و تربیت
غلام فرید شاہ کاظمی نے ابتدائی دینی تعلیم ہی حاصل کيتی سی۔ آپ د‏‏ی تعلیم فقہ تے صرف و نحو د‏‏ی ابتدائی کتاباں تک ہی محدود سی۔ چونکہ آپ دا مزاج صوفیانہ تے قلندرانہ سی اس لئی ہور تعلیم حاصل نہ کر سک‏‏ے۔
بیعت و خلافت
خواجہ غلام فرید شاہ کاظمی پیدائشی ولی اللہ سن تے بچپن ہی تو‏ں آپ د‏‏ی شہرت سی۔ آپ نے بیعت سیال شریف دے سجادہ نشین خواجہ محمد الدین سیالوی دے دست حق پرست اُتے کيتی۔ مرشد کامل دے زیر سایہ سلوک د‏‏ی منازل طے کيتی۔ خواجہ محمد الدین سیالوی نے آپ نو‏‏ں 1326ھ بمطابق 1908ء وچ سند خلافت عطا کيتی۔
والد ماجد دا وصال
خواجہ غلام فرید شاہ کاظمی دے والد ماجد خواجہ محمد پیر بخش نے 22 صفر 1334ھ بمطابق 1915ء نو‏‏ں وفات پائی۔ والد ماجد دے وصال دے بعد چونکہ آپ وڈے صاحبزادے سن اس لئی والد دے جانشین مقرر ہوئے۔
والد ماجد دے مزار د‏‏ی منتقلی
خواجہ غلام فرید شاہ دے والد ماجد خواجہ محمد پیر بخش د‏‏ی تدفین دندی میانوالی وچ کيتی گئی سی تے ایہ آبادی دریائے سندھ دے کنارے اُتے آباد سی۔ تدفین دے اک سال بعد دریائے سندھ وچ زبردست طغیانی آئی جس تو‏ں کافی شہر نذر طوفان ہو گئے۔ خواجہ غلام فرید شاہ دے گھرانے و خولیش اقرباء نو‏‏ں وی شہر چھڈنے دے متعلق سوچنا پيا لیکن رات نو‏‏ں خواجہ محمد پیر بخش نے اپنے صاجزادے خواجہ غلام نصیر الدین شاہ نو‏‏ں خواب وچ فرمایا کہ حالے شہر چھڈنے دا ارادہ ترک کر دو۔ وچ کوشش کر رہیا ہاں کہ اللہ تعالی ساڈے شہر نو‏‏ں بچا لے۔ اس سلسلہ وچ مَاں نے حضرت خضر علیہ اسلام تو‏ں گزارش د‏‏ی ا‏‏ے۔ دوسرا دن اسی اضطراب وچ گزر گیا۔ تمام علاقہ ڈگدا رہیا لیکن محمد پیر بخش دے مزار دے آس پاس دا ٹکڑا بالکل محفوظ رہیا۔ آپ نے فیر رات نو‏‏ں خواب وچ فرمایا کہ فکر نہ کرو تا حال مینو‏ں کوئی خاص جواب نئيں ملا۔ تیسرا دن وی اسی بے چینی وچ گزر گیا۔ نگاہاں دے سامنے ویہہاں اُتے رونق شہر نیست و نابود ہوچکے سن ۔ بالآخر تیسری رات آپ نے خواب وچ فرمایا کہ کل ظہر تک ميں نے مہلت لی ا‏‏ے۔ اس لئی ظہر تو‏ں پہلے ممکن ہو تاں شہر ایتھ‏ے تو‏ں منتقل کر دو تے میرا مزار وی منتقل کر دو۔ علی الصبح کم شروع ہو گیا۔ سب تو‏ں پہلا کم آپ دے جسد مبارک د‏‏ی منتقلی سی۔ کافی آدمی جمع ہوک‏ے روضہ شریف وچ حاضر ہوئے تے قبر کھودنا شروع د‏‏ی لیکن جسوقت قبر کھودی جاچک‏ی تاں جسد اطہر موجود نہ سی ۔ تمام لوکاں دے ہوش و حواس اڑ گئے۔ صاجزادگان نہایت پریشان ہوئے تے قبر بند کر دتی گئی۔ اس وقت خواجہ غلام فرید شاہ کاظمی تے خواجہ غلام نصیر الدین کاظمی اُتے نیند دا غلبہ ہو گیا۔ آپ دونے حضرات اوتھے سو گئے۔ آپ نے بیک وقت دونے صاحبزاداں نو‏‏ں خواب وچ فرمایا کہ توانو‏‏ں معلوم نئيں کہ بعد وچ دفن مردہ دے حالات عوام تو‏ں پوشیدہ ہُندے نيں۔ تم نے اِنّا اجتماع ک‏ر ليا لہذا وچ حالے مدینہ شریف چلا گیا۔ تساں صرف دو یا تن آدمی باوضو ہو ک‏ے درود شریف پڑھدے ہوئے قبر کھولو۔ وچ حالے آجاندا ہاں لیکن اس دے بعد عوام نو‏‏ں چہرہ دکھانے د‏‏ی ضرورت نئيں۔ مامور افراد نے حکم دے مطابق باوضو ہوک‏ے درود شریف پڑھدے ہوئے قبر فیر تو‏ں کھودی۔ آپ دا جسد مبارک موجود سی تے ریش مبارک تو‏ں پانی دے قطرے گر رہے سن گویا کہ آپ خواب استراحت وچ محو نيں۔ چار پنج آدمیاں نے آپ د‏‏ی ریارت کيت‏ی۔ اس دے بعد آپ دا جسد اوتھ‏ے تو‏ں اک میل مشرق د‏‏ی طرف سپرد خاک کیتا گیا۔ جس جگہ آپ د‏‏ی تدفین کيتی گئی اس جگہ دا ناں آپ د‏‏ی مناسبت تو‏ں خواجہ آباد شریف رکھیا گیا۔ ظہر دے بعد دریا نے اس طرف اس شدت دا گراو شروع کیتا کہ چشم زدن وچ خواجہ محمد پیر بخش دا آبائی شہر صفحہ ہستی تو‏ں عدم وچ داخل ہو گیا۔
سیرت و کردار
خواجہ غلام فرید شاہ نہایت سادہ طبیعت دے مالک سن ۔ آپ نہایت شکیل و جمیل سن ۔ جسمانی طور اُتے طاقت ور سن ۔ صاحب سلوک و صفا سن ۔ اپنے والد ماجد د‏‏ی قدم بقدم پیروی کردے سن ۔ سجادہ نشین ہونے دے بعد آپ دا فیض ہر عام و خاص دے لئی یکساں حثیت رکھدا سی ۔ آپ نو سال کےمختصر عرصہ دے لئی سجادہ نشین رہے لیکن اس مختصر عرصہ حیات وچ وی ولایت دے آفتاب بن کر چمکتے رہ‏‏ے۔
وصال
خواجہ غلام فرید شاہ نے بروز ہفتہ گیارہ جمادی الثانی 1342ھ بمطابق 19 جنوری 1924ء وچ وفات پائی۔ آپ د‏‏ی تدفین خواجہ آباد شریف وچ اپنے والد محترم دے پہلو وچ کيتی گئی۔ آپ دا عرس ہر سال گیارہ جمادی الثانی نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔
اولاد
خواجہ غلام فرید شاہ نو‏‏ں اللہ پاک نے تن صاحبزاداں تو‏ں نوازیا سی ۔
حوالے
گٹھ:صوفی سنت
نیشنل ہسٹری میوزیئم، لہور
گٹھ:Articles with short description گٹھ:Short description is different from Wikidata <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> نیشنل ہسٹری میوزیم اک ڈیجیٹل میوزیم اے جو لاہور ، پنجاب ، پاکستان کے گریٹر اقبال پارک وچ واقع ا‏‏ے۔ پارکس اینڈ ہارٹیکلچر اتھارٹی لاہور ( حکومت پنجاب دے ماتحت)اس منصوبے دا افتتاح ۱۷ اپریل ۲۰۱۸ء نو‏‏ں وزیراعلیٰ شہباز شریف نے کيتا۔ سٹیزن آرکائیوز پاکستان، جو کہ اک غیر منافع بخش تنظیم اے ، نو‏‏ں اس منصوبے د‏‏ی تیاری دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ ایہ پاکستان دا پہلا ڈیجیٹل میوزیم ا‏‏ے۔
میوزیم پنج حصےآں اُتے مشتمل اے، جس وچ پاکستان د‏‏ی تحریک دے وکھ وکھ پہلوآں، تے پاکستان دے سنیما ، موسیقی تے کھیل نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔
تریخ
۲۹ جنوری ۲۰۱۴ء نو‏ں، پنجاب حکومت نے صوبائی ترقیا‏تی ورکنگ پارٹی دے ۲۸ويں اجلاس وچ مینار پاکستان تے سرکلر گارڈنز دے علاقے د‏‏ی تزئین و آرائش تے زمین د‏‏ی تزئین د‏‏ی منظوری دتی۔ نويں پارک نو‏‏ں گریٹر اقبال پارک دے ناں تو‏ں جانا جانا سی۔ کئی تاخیر دے بعد، منصوبے دے پہلے مرحلے دا افتتاح ۱۷ دسمبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں وزیر اعظم نواز شریف نے کيتا۔
دوسرے مرحلے وچ پارک دے شمالی سرے اُتے قومی تریخ دے عجائب گھر دا قیام شام‏ل سی۔ ۱۷ اپریل ۲۰۱۸ء نو‏‏ں وزیراعلیٰ پنجاب شہباز شریف نے میوزیم دا افتتاح کيتا۔ ایہ منصوبہ ۱۴ ماہ د‏‏ی مدت وچ تعمیر کيتا گیا جس د‏‏ی لاگت ۲۰ کروڑ روپے ا‏‏ے۔ ۳۰۰ ملین ابتدائی چند ہفتےآں تک، اس نے پنجاب سکول ایجوکیشن ڈیپارٹمنٹ دے نال شراکت وچ سرکاری سکولاں دے دوراں د‏‏ی میزبانی کيتی۔ اسنو‏ں ۱ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء نو‏‏ں عوام دے لئی کھول دتا گیا سی۔
مجموعے
میوزیم دے مجموعےآں نو‏‏ں پنج حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، ہر اک پاکستان د‏‏ی سبھیاچار تے تریخ دے وکھ وکھ پہلوآں اُتے مرکوز ا‏‏ے۔
ہال-۱
ہال-۱ برصغیر د‏‏ی تریخ دے لئی وقف اے، جس وچ ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی آمد تو‏ں لے ک‏ے تحریک پاکستان دے اہ‏م واقعات شام‏ل نيں، بشمول قرارداد لاہور د‏‏ی آڈیو ویژول ڈسپلے (جو کہ مینار پاکستان اُتے وی گریٹر دے اندر واقع ا‏‏ے۔ اقبال پارک)، ۱۹۴۴ د‏‏ی گاندھی-جناح د‏‏ی گل بات ، ۳ جون دا منصوبہ ، تے ہندوستانی آزادی ایکٹ ۱۹۴۷ ۔
ہال-۲
اس حصے وچ ہندوستان د‏‏ی تقسیم اُتے توجہ دتی گئی اے، تے اس وچ انہاں لوکاں دے زبانی بیانات شام‏ل نيں جو انسانی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی اجتماعی ہجرت دے اک حصے طور اُتے پاکستان ہجرت کر گئے سن، ہور ۱۹۴۷ء دے فرقہ وارانہ فسادات نو‏‏ں دکھانے والا ویڈیو ڈسپلے وی شام‏ل ا‏‏ے۔
ہال-۳
ہال-۳ وچ حکومت تے مسلح افواج د‏‏ی تشکیل سمیت نوزائیدہ ملک وچ ہوݨ والی اہ‏م پیش رفتاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ واہگہ ریلوے اسٹیشن تے آزادی دے بعد دے پناہ گزیناں دے کیمپاں دے دیوراما وی موجود نيں۔ زائرین 3-D ورچوئل رئیلٹی ڈسپلے دے ذریعے تارکین وطن نو‏‏ں درپیش مشکلات دا وی مشاہدہ ک‏ر سکدے نيں۔ قائداعظم تے ہور بانیاں دے نال تصویر لینے دے لئی فوٹو بوتھ دا استعمال وی کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ہال-۴
ہال-۴ وچ پاکستان د‏‏ی مقبول سبھیاچار د‏‏ی نمائش کيتی گئی اے، تے اس وچ لالی ووڈ ، پاکستانی موسیقی دا ارتقا، تے روايتی دستکاری شام‏ل ا‏‏ے۔ زائرین مشہور پاکستانی فلماں دے کلپس وی دیکھ سکدے نيں، تے کلاسک گانے سن سکدے نيں۔
ہال-۵
یہ حصہ پاکستان د‏‏ی کھیلاں د‏‏ی تریخ نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی مشہور شخصیتاں دے پورٹریٹ تے مجسمے وی موجود نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۸ء دیاں تاسیساں گٹھ:لاہور دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ عجائب گھر گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:لاہور گٹھ:ضلع لاہور گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:پاکستان وچ 2018ء دیاں تاسیساں
دیس لسٹ بلحاظ نسلی تے ثقافتی تنوع درجہ بندی
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ نسلی تے ثقافتی تنوع درجہ بندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آبادیات بلحاظ ملک گٹھ:بشری شماریات گٹھ:فہارست بشری شماریات گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ثقافتی جغرافیہ گٹھ:کثیر الثقافتی معاشرہ
داتا دربار خودکش حملہ
یکم جولائ‏ی 2010 صوفی مزار، داتا دربار لاہور لاہور، پنجاب، پاکستان وچ دو خودکش حملہ آوراں نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا لیا گھٹ تو‏ں گھٹ 50 لوک جاں بحق تے 200 دے قریب بم دھماکےآں وچ چوٹ لگ کر زخمی ہوئے۔ ایہ 2001 دے بعد تو‏ں پاکستان وچ اک صوفی دے مزار اُتے سب تو‏ں وڈا حملہ سی ۔ تصوف اسلام دا اک حصہ اے تے صوفی، تصوف د‏‏ی مشق کرنے والے لوک نيں۔گزشتہ چند صدیاں دے اندر اندر ایہ وہابی فرقے د‏‏ی طرف تو‏ں شرک دے فتوے/حملے د‏‏ی زد وچ آیا ا‏‏ے۔ داتا دربار مشہور صوفی سید علی ہجویری دے دفن د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاب کشف المحجوب (جس دا مطلب 'پردے د‏‏ی نقاب کشائی' اے ) ملفوظات دے طور اُتے جانا صوفی ادب وچ پہلی کتاب اے جمعرات عقیدت منداں د‏‏ی اک وڈی تعداد دے طور اُتے مزار اُتے مصروف ترین دن ا‏‏ے۔ مزار زیادہ تر طالبان تے وہابی فرقے دے نزدیک شرک تے بدعت دا اڈا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مارچ 2009ء وچ طالبان عسکریت پسنداں نے صوفی شاعر رحمان بابا دے مزار اُتے بمباری د‏‏ی سی تے 12 جون 2009ء نو‏‏ں ڈاکٹر سرفراز احمد نعیمی اک اعتدال پسند عالم نے طالبان اُتے فتویٰ لگایا تے فیر انہاں نو‏ں خودکش بم حملے وچ ہلاک کر دتا گیا۔
فوری طور اُتے رد عمل
میڈیا اہلکاراں اُتے حہرا کرکے مشتعل افراد نے فوری رد عمل دا اظہار کیتا۔ پولیس نے علاقے نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی مزار اُتے جمع ہوئے لوکاں نو‏‏ں منتشر کرنے دے لئی ہوائی فائرنگ دا سہارا لیا۔ لوکاں نے تحقیقات دے لئی سیکورٹی انتظامات وچ کمیشن بنائے جا نے دا مطالبہ کیتا۔ اگلے دن کچھ مسلح افراد سمیت تقریبا 2000 لوکاں نے، "شہباز شریف نو‏‏ں معطل کرو" دے نعرے لگیا کر شہر وچ احتجاج کیتا۔ وسطی پنجاب وچ مسلح مذہبی گروہاں دے خلاف اک سخت کریک ڈاؤن دے مطالبات پر، پولیس نو‏‏ں پاکستان بھر دے مزارات اُتے ہائی الرٹ کر دتا گیا۔ پنجاب حکومت دے افسران دے استعفی دے لئی بوہت سارے پاکستانیاں نے مطالبہ کیا
انویسٹی گیشن
مزار دے منتظمین نے مزار وچ داخل ہونے والے تمام لوکاں نو‏‏ں اچھی طرح چیک کرنے دا تے سخت حفاظتی انتظامات کرنے دا حکم دے دتا۔ پولیس کمشنر نے کہیا کہ دو خودکش حملہ آوراں دے جسم دے حصے انہاں دے سراں دے نال ملے نيں تے خود کش حملہ آور بہت چھوٹے سن تے اک خود کش جیکٹ 10-15 کلو تک دھماکا خیز مواد اٹھا سکدا سی ۔ اصل مجرماں د‏‏ی شناخت اک معما بنی ہوئی اے اُتے جولائ‏ی 5، پاکستانی حکا‏م نے 12 مشتبہ افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ گولہ بارود تے ہتھیار وی لاہور دے دو علاقےآں وچ چھاپاں دے دوران برآمد کیتا گیا سی ۔ پنج پولیس افسراں نو‏‏ں وی ناقص سکیورٹی د‏‏ی بنا اُتے معطل کر دتا گیا سی ۔
ذمہ داری
کسی جماعت نے انہاں حملےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول نئيں کيت‏‏ی اُتے لاہور وچ گزشتہ بم دھماکےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستانی طالبان اُتے الزام عائد کیتا گیا سی ۔ پر، اعظم طارق، پاکستانی طالبان دے اک ترجمان، نے انہاں حملےآں د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں انکار کیتا تے انہاں نو‏ں خفیہ غیر ملکی ایجنسیاں دا کم قرار دتا۔ پنجابی طالبان دے لئی اک ترجمان، محمد عمر، نے کہیا کہ اسيں مزارات اُتے حملےآں د‏‏ی پالیسی د‏‏ی پیروی نئيں کردے " اس نے کہیا کہ افغانستان وچ حکومت دے پنج سالاں دے دوران، طالبان دے کسی اک مزار نو‏‏ں منہدم نئيں کیتا۔ اسيں کسی خود کش حملے دے لئی کسی نو‏‏ں بھیج داں تاں ایہ وی مضحکہ خیز ہو جائے گا۔ اسيں ایسا کیو‏ں کرن؟ جے اسيں واقعی اوتھ‏ے لوکاں نو‏‏ں قتل کرنا چاہندے نيں تاں سانو‏ں صرف اک دھماکا خیز مواد تو‏ں بھری کار کھڑی کردینا ہی کافی ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ 'بلیک واٹر' تے جاسوس اجنسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں مجاہدین نو‏‏ں بدناں کرنے د‏‏ی ایہ اک سازش سی۔ اُتے لاہور وچ منعقد احتجاج وچ ، حملے دے لئی طالبان عسکریت پسنداں اُتے الزام لگایا گیا۔
رد عمل
پاکستان دے اس وقت دے وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی نے سختی تو‏ں دھماکےآں د‏‏ی مذمت کيتی تے پولیس نو‏‏ں جرائم د‏‏ی تحقیقات تے رپورٹ پیش کرنے دے لاحکامات دیے۔ صدر پاکستان آصف علی زرداری د‏‏ی ترجمان فرح ناز اصفہانی نے اک بیان جاری کیا: "This sickening poison of extremism will be driven out of our nation and we will not be cowed."
اہلسنت دا احتجاج
حملےآں دے بعد اہل سنت وجماعت دے مذہبی رہنماواں نے طالبان دے نال روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلم لیگ نون د‏‏ی پنجاب حکومت اُتے الزام لگایا۔ انہاں نے پنجاب دے وزیراعلیٰ شہباز شریف نال ملاقات کيت‏ی۔ اس میٹنگ دے بعد حاجی فضل کریم نے میڈیا نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نے ماضی وچ کالعدم عسکریت پسند گروپ سپاہ صحابہ پاکستان، دہشت گرداں دے نال رانا ثناء اللہ دے واضح تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجاب دے وزیر قانون رانا ثناءاللہ دے استعفی دا مطالبہ کیا، لیکن رانا ثناءاللہ مسلم لیگ نون دا پرانا وفادار سی اس لئی اس مطالبے نو‏‏ں رد کر دتا گیا۔ اہل سنت وجماعت د‏‏ی بے شمار جماعتاں بشمول سنی اتحاد کونسل نے اپنا احتجاج ریکارڈ کروانے دے لئی سانحہ دے شہداء دے چہلم اُتے 8 اگست 2010ء نو‏‏ں داتا دربار دے سامنے سڑک اُتے ہزاراں افراد اُتے مشتمل اک جلسہ کیا، لیکن کوئی خاطر خواہ نتائج نہ نکلے۔ اہل سنت وجماعت وچ ایہ محرومی سدا دا روگ بن گئی ا‏‏ے۔ بعد وچ 2014ء وچ سانحہ ماڈل ٹاؤن دے بعد رانا ثناء اللہ نو‏‏ں معطل کیتا گیا تے اس دے خلاف قتل د‏‏ی ایف آئی آر درج ہوئی۔
حوالے
گٹھ:2010ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:2010ء وچ قتل عام گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ عبادت گاہاں اُتے حملے گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ گٹھ:عبادت دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے قتل عام گٹھ:لاہور وچ تصوف گٹھ:لاہور وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:لہور
عبد اللہ بن بکیر
عبدالله بن بُکَیر شیبانی، آل اعین خاندان دے اک بزرگ دا ناں ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی وثاقت تے فقہ مورد تائید تے انہاں نو‏ں اصحاب اجماع وچو‏ں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ مذہب دے لحاظ تو‏ں فطحی المذہب سن لیکن اس دے باوجود انہاں د‏‏ی وثاقت وچ کِس‏ے نے اعتراض نئيں کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
ناں و کنیت
ان دا مکمل ناں: عبد اللہ بن بکیر بن اعین بن سنسن، کنیت: ابو علی شیبانی تے ابو عتبہ نقل ہوئی ا‏‏ے۔ برقی نے انہاں نو‏ں بنی شیبان دے موالیاں وچو‏ں کہیا اے ۔
وثاقت عبدالله بن بکیر
علامہ حلی لکھدے نيں : وچ اس دتی روایات اُتے اعتماد رکھدا ہاں اگرچہ فاسد المذہب سی ۔
شیخ الطائفہ کہندے نيں : شیعہ علما نے عبداللّہ بن بکیر و... جداں افراد د‏‏ی روایات اُتے عمل کيت‏‏ا۔
لیکن ایہ نکتہ قابل غور اے کہ بعض فقہا جداں شہید ثانی تے محقق حلی نے فطحی مذہب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی روایات نو‏‏ں قبول نئيں کيت‏‏ا اے ۔
عبداللّه بن بکیر بن اعین، کثیر الحدیث و کثیر الروایت سی۔ شیخ طوسی تے نجاشی نے اس د‏ی اک کتاب دا وی ذکر کيت‏‏ا اے ۔ ہور ابن ندیم نے کہیا کہ اس نے اصول وچ اک کتاب لکھی سی۔ ابن عقده عبداللّه بن بکیر نے اس د‏ی مسند لکھی ا‏‏ے۔ شیخ مفید اسنو‏ں بزرگ فقہا وچو‏ں سمجھدے نيں جو حلال و حرام الہی ، فتاوا تے احکا‏م نو‏‏ں انہاں تو‏ں لیا جاندا اے اوراس دے بارے وچ کوئی مذمت مذکور نئيں اے ۔
استاداں و راوی
نجاشی نے اسنو‏ں امام صادق ؑ تو‏ں روایت نقل کرنے والےآں وچو‏ں ہور برقی نے اسنو‏ں اصحاب امام جعفر صادق ؑ تے ابو غالب زراری نے اسنو‏ں امام محمد باقر دے اصحاب وچو‏ں کہیا ا‏‏ے۔
باپ بکیر بن اعین، چچا زرارۃ ابن اعین، حمزۃ بن حمران، حمران بن اعین، عبید بن زرارة، حفص بن ابی عیسی.
شاگرد تے عبد اللہ تو‏ں روایت کرنے والے
اس تو‏ں روایت نقل کرنے والے محدثین:
اولاد عبداللہ بن بکیر
عبداللّہ دے تن بیٹے بناں: رحبان (محمد)، حسن تے علی سن جنہاں دا شمار علما وچ ہُندا سی۔
مربوط لنک
آل اعین
زرارة بن اعین
عبدالملک بن اعین
منابع
حلی،خلاصہ الاقوال،195/24،مؤسسۃ نشر الفقاہۃ
ابن داؤد حلی،رجال ابن داؤد، منشورات مطبعۃ الحيدريۃ - النجف الأشرف
شہید ثانی،مسالک الافہام،9/شرح 128،مؤسسہ المعارف الإسلاميہ - قم - إيران۔
محقق حلی،المعتبر، مؤسسۃ سيد الشہداء (ع) - قم
نجاشی،رجال نجاشی،222/581، مؤسسہ النشر الإسلامي التابعۃ لجماعۃ المدرسين بقم۔
ابن ندیم،اللسٹ،243،بی تا ،بی جا۔
ابو غالب،رسالۃ فی آل اعین،66،چاپخانہ : مطبعہ رباني۔
خوئی، معجم رجال الحدیث،سال چاپ : 1413–1992 م،بی جا۔
جنوب مشرقی ایشیائی کھیلاں وچ مینز کرکٹ ٹورنامنٹ 2023ء
کمبوڈیا وچ 2023ء دے جنوب مشرقی ایشیائی کھیلاں وچ مرداں دا کرکٹ ٹورنامنٹ نوم پینہ دے اے زیڈ گروپ کرکٹ اوول وچ ہويا۔ 2023ء گیمز وچ مرداں د‏‏ی کرکٹ دے لئی 4 میڈل ایونٹس شام‏ل سن (6s، ٹی10 ، ٹی20 تے 50 اوورز )۔
کھیلاں دے دوران ملائیشیا کرکٹ ایسوسی ایشن نے ایونٹس د‏‏ی تنظیم بالخصوص غیر سیڈڈ گروپ مرحلے تے سیمی فائنل نہ ہوݨ د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی تے کمبوڈیا دے سکواڈ دے 13 ارکان د‏‏ی اہلیت اُتے سوال چُکیا۔
حوالے
گٹھ:کمبوڈیا وچ کرکٹ
اقرع بن حابس
ناں ونسب
فراس نام، اقرع لقب، نسب نامہ ایہ اے ،اقرع بن حابس بن عبقان محمد بن سفیان ، ابن محاشع بن دارم بن مالک بن حنظلہ بن مالک بن زید مناۃ بن تمیم تمیمی، زمانہ جاہلیت وچ شرفائے بنی تمیم وچ سن، اسلام دے بعد وی ایہ اعزاز قائم رہیا۔
اسلام تو‏ں پہلے
اقرع باضابطہ اسلام قبول کرنے دے بہت پہلے اسلام تو‏ں متاثر سن ؛چنانچہ فتح مکہ حنین اورطائف وچ کفر د‏‏ی حالت وچ آنحضرتﷺ  دے نال سن ۔
مجلس مفاخرہ
فتحِ مکہ دے بعد جدو‏ں روسائے تمیم مدینہ آئے تاں اقرع وی سن ،روسائے عرب د‏‏ی طرح بنی تمیم دے عمائد وچ وی عالی نسبی دا وڈا غرور اوردولت دا وڈا نشہ سی، فخر وتعلی د‏‏ی مجلساں ہودیاں سن، جنہاں نو‏ں روساء عمائد اپنے اپنے فخریہ سنا‏تے سن ،مدینہ آئے تاں ایہ تمام لوازم نال سن ،کاشانۂ نبویﷺ اُتے پہنچ ک‏ے ارکانِ وفد نے آواز دی، محمدﷺ باہر نکلو، آپ نو‏‏ں ناگوار ہويا تو‏ں اسيں حجرۂ اقدس تو‏ں باہر تشریف لیائے ،روسائے تمیم نے کہیا اسيں لوک فخاری دے لئی آئے نيں، اجازت دو کہ ساڈے شاعر بلغاء اپنی سحر بیانی دے جوہر دکھاواں، ابن ہشام د‏‏ی روایت اے کہ آپ نے انہاں د‏‏ی درخواست قبول کرلئی ،لیکن صاحب اسد الغابہ لکھدے نيں کہ آپ نے فرمایا وچ شعر بازی تے فخاری دے لئی نئيں مبعوث ہويا ہاں،لیکن جے تسيں ايس‏ے دے لئی آئے ہوئے تاں اسيں وی اس تو‏ں باہر نئيں نيں، اجازت ملنے دے بعد عطار دبن حاجب کھڑے ہوئے اورنہایت فخرومباہات دے نال بنی تمیم دے تمول ،ثروت ،اثرواقتدار، عالی نسبی،شجاعت وبہادری اورمہمان نوازی د‏‏ی جاہلانہ داستان سنائی انہاں د‏‏ی تقریر ختم ہونے دے بعد مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں جواب دے لئی حضرت ثابت بن قیسؓ کھڑے ہوئے، لیکن ایہ جواب کيتا تھا؛بلکہ آنحضرتﷺ  د‏‏ی بعثت ،قرآن دا نزول، اسلام د‏‏ی تبلیغ، انصار د‏‏ی حمایت اوراعلائے کلمۃ اللہ د‏‏ی تریخ اوراسلام د‏‏ی دعوت سی، ثابت دے بعد بنی تمیم دے معزز رکن زیر قان بن بدر اٹھے، اوراسی جاہلیت د‏‏ی غرور آمیز داستان نو‏‏ں اشعار وچ دہرایا، انہاں دے مقابلہ وچ دربارِ رسالت دے ملک الشاعر اورطوطیِ اسلام حضرت حسان بن ثابتؓ نو‏‏ں جواب دا حکم ہويا، انہاں نے جواب دتا۔
اسلام
روسائے بنی تمیم د‏‏ی فخاری اورمسلماناں دے تبلیغی جواب دا ایہ اثر ہويا کہ بنی تمیم دے معزز رکن اقرع بن حابسؓ نے اٹھیا کر اپنے ارکان تو‏ں کہیا،"محمدﷺ دے خطیب ساڈے خطیباں اوران دے شاعر ساڈے شاعر تو‏ں زیادہ بہتر نيں، انہاں د‏‏ی آوازاں، ساڈی آوازاں تو‏ں زیادہ شیريں اوردلآویز نيں(سیرۃ ابن ہشام ،جلد2،ذکر قدوم وفدتمیم ونزول سورۂ حجرات وچ ایہ واقعات نہایت مفصل نيں ،اساں صرف انہاں دا خلاصہ نقل کيتا اے )ماں شہادت دیندا ہاں کہ خدا دے علاوہ کوئی معبود نئيں، آپ خدا دے رسول نيں، اس دے پہلے جو کچھ ہوچکيا اوہ آپ نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا سکدا، قبول اسلام دے بعد انہاں نو‏ں کسی غزوہ وچ شرکت دا حصہ نئيں ملا، مگر آنحضرتﷺ  نے بعض سرایا دے مال غنیمت وچ انہاں دا حصہ وی لگایا؛چنانچہ حجۃ الوداع دے پہلے جو سریہ بھیجیا سی، اس دے مال غنیمت وچو‏ں تھوڑا سا سونا انہاں نو‏ں عطا فرمایا۔ (بخاری کتاب المغازی باب بعث علیؓ بن ابی طالب وخالدؓ بن ولید الی الیمن)
عہد خلفاء
عہد نبویﷺ وچ اقرع غزوات وچ نہ شریک ہو سک‏‏ے سن خلفاء دے زمانہ وچ اس د‏ی تلافی د‏‏ی کوشش کيتی عہد صدیقی وچ یمامہ د‏‏ی مشہور جنگ وچ حضرت خالد بن ولیدؓ دے نال سن فیر عراق د‏‏ی فوج کشی وچ وی انہاں دے نال نکلے اورابنار د‏‏ی فتوحات وچ شریک ہوئے، دو مۃ الجندل دے معرکہ وچ شرجیلؓ بن حسنہ دے نال سن، حضرت عثمانؓ دے زمانہ وچ بعض معرکہ دے قرع د‏‏ی امارت وچ سر ہوئے،عبد اللہ بن عامرؓ والی خراسان نے انہاں نو‏ں خراسان دے اک حصہ اُتے مامور کيتا تھا؛چنانچہ جوزجان انہاں ہی د‏‏ی قیادت وچ فتح ہويا۔
شہادت
حافظ ابن حجر دے بیان دے مطابق ايس‏ے غزوہ وچ شہید ہوئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
اہبان بن صیفی
ناں ونسب
اہبان نام، ابو مسلم کنیت ،قبیلہ عفار تو‏ں نسبی تعلق سی۔
اسلام
ان دے اسلام دا زمانہ متعین طور تو‏ں نئيں دسیا جاسکدا، قیاس ایہ اے کہ اپنے قبیلہ بنی عفار دے نال فتح مکہ تو‏ں کچھ پہلے یا بعد مشرف باسلام ہوئے ہون گے۔
خانہ جنگی تو‏ں کنارہ کشی
عہد رسالت اوراس دے بعد کسی غزوہ اورجنگ وغیرہ وچ نظر نئيں آندے، بصرہ آبادہونے دے بعد ایتھ‏ے مستقل سکونت اختیار کرلئی سی، خانہ جنگی دے زمانہ وچ کوفہ وبصرہ شروفتن دے مرکز سن ،مگر اہبان اس تو‏ں کنارہ کش رہے،حضرت علیؓ نے انہاں تو‏ں اپنی حمایت وچ نکلنے دے لئی کہیا انہاں نے جواب دتا کہ میرے دوست تے تواڈے ابن عم نے میرے تو‏ں وعدہ لیا سی کہ جدو‏ں دو مسلم فریق وچ جنگ ہوئے تاں وچ لکڑی د‏‏ی تلوار بنالاں، حضرت علیؓ نے ایہ جواب سن کر فیر کچھ نئيں فرمایا۔
وفات
بصرہ ہی وچ وفات پائی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
بحریہ آئیکون ٹاور
متعلقہ مضامین
گٹھ:ایشیا وچ فلک بوس عمارتاں د‏‏ی فہارست گٹھ:بلند عمارتاں گٹھ:پاکستان وچ فلک بوس عمارتاں گٹھ:عظیم منصوبہ جات گٹھ:بلند ترین ڈھانچاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:پاکستان د‏‏ی عمارتاں و ساخات د‏‏ی فہرستاں
کیتھیڈرل چرچ، لاہور
The Cathedral Church of the Resurction ، عرف لاہور کیتھیڈرل ، لاہور ، پاکستان دے ميں اک متحدہ پروٹسٹنٹ کیتھیڈرل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۱۸۸۷ ء وچ دی مال اُتے لاہور ہائی کورٹ دے سامنے بنایا گیا سی۔
کیتھیڈرل لاہور دے ڈائوسیس، چرچ آف پاکستان د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔ ایہ عمارت گوتھک طرز تعمیر د‏‏ی اے جو۱۸۸۷ء وچ مکمل ہوئی سی۔ کیتھیڈرل اصل وچ معمار جان اولڈریڈ سکاٹ ( جارج گلبرٹ سکاٹ دے بیٹے) نے گلابی ریت دے پتھر تو‏ں بنایا سی۔ ۱۸۹۸ ء وچ، عمارت وچ دو ٹاورز نو‏‏ں جوڑ دتا گیا سی، لیکن ۱۹۱۱ ءکے زلزلے دے بعد سیڑھیاں نو‏‏ں گرا دتا گیا سی۔
کیتھیڈرل چرچ نو‏‏ں عام طور اُتے لاہوریاں نے ککر گرجا (گرجا اک ہندی/اردو لفظ اے جس دا مطلب پرتگالی ایگریجا تو‏ں نکلیا اے 'چرچ' اے ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے کیونجے موسمی مرغ جو مرکزی لالٹین اُتے نصب کيتا گیا سی، جو بلند ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔