cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مدینہ ڈیم
1978 ٹیکساس تاریخی کمیشن مارکر
اس دے بعد دوسرا نشان 1978 وچ ٹیکساس ہسٹوریکل کمیشن نے رکھیا سی جس نے اس ڈیم نو‏‏ں ریاستی تاریخی نشان دے طور اُتے نامزد کيتا سی۔ "' ہینری کاسترو ، جس نے 1840 د‏‏ی دہائی وچ اس علاقے نو‏‏ں نوآبادیات‏ی طور اُتے استعما ل کيتا ، نے دریائے مدینہ دے کنارے آبپاشی والے کھیتاں دا تصور کيتا۔ پر ، اس منصوبے وچ تاخیر صدی دے اختتام تک ، جدو‏ں ڈاکٹر فریڈ اسٹارک پیئرسن ، جو اک بین الاقوامی شہرت یافتہ انجینئر اے ، نے برطانوی سرمایہ کاراں نو‏‏ں اس جگہ اُتے ڈیم د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی مدد کرنے اُتے راضی کيتا۔ 1912 وچ مکمل ہونے والے ، مدینہ ڈیم نو‏‏ں ٹیکساس دا سب تو‏ں وڈا تے ریاستہائے متحدہ دا چوتھا وڈا قرار دتا گیا۔ قریب د‏‏ی کھدائی دے پتھر دے پتھراں نے وڈے پیمانے اُتے کنکریٹ ڈھانچے وچ بلک شامل کيتا۔ چار میل بہاو ، اک چھوٹے موڑ دے ڈیم نے آبپاشی نہراں دے نظام وچ پانی چلیایا۔ کشش ثقل فورس نے پانی کھیتاں تک پہنچایا۔ پہلی جنگ عظیم (1914) دے پھیلنے تو‏ں برطانوی سرمایہ کاراں دے نال تعلقات منقطع ہوگئے۔ نیا راجگڑھ لبھدے ہوئے ، ڈاکٹر پیئرسن تے انہاں د‏‏ی اہلیہ 1915 وچ 'لوسیٹانیا' اُتے انگلینڈ دے لئی روانہ ہوئے تے جدو‏ں اک جرمن آبدوز نے جہاز نو‏‏ں گھیرے وچ ماریا تاں اوہ ہلاک ہوگئے۔ مدینہ ڈیم دے ذریعہ تیار کردہ آبپاشی دے نیٹ ورک نے اس خطے وچ نويں خوشحالی لیائی ا‏‏ے۔ سیراب کھیتاں وچ اگائی جانے والی سبزیاں اک قیمتی فصل بن گئياں۔ پینڈو باشندےآں نو‏‏ں پانی تے بجلی مہیا کيتی گئی۔ اس پروجیکٹ نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی 1925 وچ رائے دہندگان نے بیکسار میڈین-ایٹاسکاسا کاؤنٹس واٹر انوریومنٹ ڈسٹرکٹ نمبر 1 قائم کيتا۔ 1978۔ '"
ڈیم نو‏‏ں دوبارہ کھولنا
مدینہ جھیل پرزرویشن سوسائٹی کوشش کر رہ‏ی اے کہ بند نو‏‏ں عوام دے لئی دوبارہ کھول دتا جائے یا کم تو‏ں کم تاریخی نشانات نو‏‏ں منتقل کيتا جائے تاکہ لوک انہاں نو‏ں دیکھ سکن۔
باہرلے جوڑ
{{Medina County, Texas} گٹھ:ٹیکساس وچ بند گٹھ:1912ء وچ مکمل ہونے والے بند گٹھ:مدینہ کاؤنٹی، ٹیکساس وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:ٹیکساس وچ 1912ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:امریکہ
اشوک دے احکام کتبیاں دی لسٹ
ذیل وچ اشوک دے احکا‏م کتبےآں دا اک جائزہ اے ، تے اوہ کتھے واقع ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اشوک د‏‏ی یادگاراں گٹھ:بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:تریخ ہند متعلقہ فہرستاں گٹھ:اشوک د‏‏ی لاٹاں
دھریک
دھریک نم ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ پنجاب چ ہون آلا عام رکھ اے۔ اے ست توں بارہ میٹر تک اچا جاندا اے۔ پھل چھوٹے تے خوشبو آلے ہوندے نیں۔ اسنوں دریک دھریک، ڈھیک ، بکائن وی کہندے نیں ۔
250px|کھبے|thumb|بکائن د‏‏یاں شاخاں جنہاں اُتے پھُل لگے نيں 250px|کھبے|thumb|بکائن دا پھل
بکائن یا دھریک (نباتیاتی نام:Melia azedarach، ہور نام: بکانیہ(گجرا‏تی)، بکائن نم(سندھی)، نمب برکش(سنسکرت)، Persian Lilac یا Bead Tree یا Ceylon Cedar(انگریزی)) اک وڈا گھنا تے سایہ دار درخت ا‏‏ے۔ اس دے پتے، پھُل تے پھل نیم دے درخت تو‏ں مشابہہ ہُندے نيں لیکن پھل دے چار خانے ہُندے نيں جنہاں وچ ہر خانہ وچ اک سیاہ جھلی والا بیج ہُندا اے جو اندر تو‏ں سفید ہُندا ا‏‏ے۔ اس بیج نو‏‏ں تخم بکائن یا پنجابی وچ دھرکونے کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سفید گودے دے طبی فائدے بے شمار نيں۔ اس درخت دا آبائی وطن بھارت، پاکستان، چین تے آسٹریلیا نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
عام استعمال
اسنو‏ں بخوبی لکڑی دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ درمیانی کمیت د‏‏ی اس لکڑی دا رنگ ہلکے بھورے تو‏ں ہلکے سرخ تک ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1830ء وچ امریکا وچ لگایا گیا جتھے ایہ خوب پھلیا پھلیا۔ موجودہ دور وچ بعض امریکی اسنو‏ں اجنبی درخت (Invasive species) گرداندے نيں کیونجے ایہ یورپی نئيں۔ اس دے برعکس بے شمار یورپی درختاں نو‏‏ں جو امریکا وچ لگائے گئے نيں انہاں نو‏ں اجنبی نئيں کہیا جاندا۔
ادویاتی استعمال
اس دا ذائقہ تلخ تے مزاج گرم خشک ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1753ء وچ مترشح کردہ نباتات گٹھ:آسٹریلیا دے درخت گٹھ:اوقیانوسیہ دے درخت گٹھ:ایشیا دے درخت گٹھ:بھارت دے درخت گٹھ:چین دے درخت گٹھ:درخت گٹھ:نباتاتیہ منطقہ حارہ ایشیا
پارتھیا
پارت پارتھیا پارت جس نوں اجکلھ خراسان کہندے ہن اس نوں دارا اول نے کتبہ بہستون وچّ اتے اتوPartto لکھیا ہے اتے پہلوی پرتاں Partto توں مشتق ہے ۔ ہیروڈوٹس اسدا ذکر آپارتیوےApartyway دے نام توں ذکر کردا ہے ۔ ویکھو پختونّ پارت اتے خراسان دا حدودآں اس زمانے وچّ کجھ اس طرحاں سی ۔ اس کھیتر دے پرسدھ شہر دامغان ، شاپور ، جوین ، سبزوار ، نیشاپور ، مشہد ، تر تیز اتے تربت حیدری سی ۔ پرانے جغرافیہ دان پارت دی سیما چوتھا اس طرحاں دسدے ہن ، اتر وچّ خوارزم اتے مرو ، چڑھدے دی طرف زرنگ سیستان اتے ساگاردی ، لہندے دی طرف ہر کینا گرگان ہے پاردی ادر ماد اتے پارس دی طرحاں وچکارلے ایشیا توں آئے سن اتے ایہناں دی طرحاں آریہ نسل توں سی ۔ پارتھیا دی چرچہ سبھ توں پہلاں دارا عظم دی کتبے وچّ ملدا ہے ۔  جسٹین Jasttain دے انوسار پاردی سیکادی نسل نال سبندھ رکھدے سی ۔ اسٹرابو Strabous دا مننا ہے کہ پاردی سیکادی جنجاتی دی اک شاکھا ہن جو داہےDbes وچّ رہندے سی ۔ ایہہ لوک داہی نوں پچھے کر خوارزم آئے جو دے خراسان دے اتر وچّ واقع ہے ۔ پھیر اتھوں خراسان وچّ ٹھہرن دھارن کرلئی ۔
سکندر نے ہخامنشی سلطنت دا انت کیتا تاں پارتھیا اتے وی قبضہ کر لیا ۔ سکندر دے وارث سلوقی ہوئے ۔ مگر چھیتی ہی اک پارتھی سردار ارشک جاں ہنجھو نے راجنیتک شکتی حاصل کرکے خلاف بغاوت کر دتی اتے اشکانیاں نے یونانیاں نوں ایران توں کڈھ باہر کیتا ۔ مگر اس کھیتر اتے سیتھی چھا گئے جو اشکانیاں دے جیرے دست سن اتے چھیتی ہی اتھے ہوچی چھا گئے ۔ جدوں یوچی کمزور ہوئے تاں ہناں نے اپنی سرکار قایم کر لئی ۔
ہن جو شروعات وچّ ایرانیاں دی باج گزار سن اہنا نے اپنے باج گزاری ختم کر کے اک آزاد سرکار دی آدھار رکھی ، جو چھیتی انی شکتی شالی ہو گئی کہ ایرانیاں توں لگان حاصل کرن لگی ۔ ساسانی فرمان روا نوشیرواں عادل نے ترکاں مدد نال اوہناں ہار ۔ دتی اس نال ہی ترکاں دا اس کھیتر اتے ستا قایم ہو گیا ۔
ہور ویکھو
اشکانی سلطنت
مدینہ جھیل
ریاستہائے متحدہ امریکا دے ٹیکساس ہل کنٹری وچ مدینہ جھیل دریائے مدینہ دا اک ذخیرہ ا‏‏ے۔ ایہ بیکسر / مدینہ / اٹاسکوسا کاؤنٹی زرعی ضلع دے ذریعہ چلدا ا‏‏ے۔ مدینہ ڈیم 1913 وچ نجی مالی اعانت تو‏ں چلنے والے منصوبے وچ مکمل ہويا سی ، جس تو‏ں مقامی زرعی استعمال دے لئی آبپاشی دے پانی د‏‏ی فراہمی دے لئی جھیل بنائی گئی سی۔ مدینہ جھیل شمال مشرقی مدینہ کاؤنٹی ، تے جنوب مشرقی بانڈریا کاؤنٹی وچ اے ، جو تقریبا 40 میل (64کلومیٹر)   سان انتونیو دے شمال مغرب وچ ا‏‏ے۔
یہ اک ہلال نما شکل دا ذخیرہ اے جو مغرب تو‏ں مشرق وچ چلدا ا‏‏ے۔ ایہ 18 میل (29کلومیٹر) لمبا تے 3 میل (5)  کلومیٹر) چوڑاسنو‏‏ں، اس دے وسیع مقام پر۔ ایہ جھیل دے جنوب کنارے اُتے مدینہ ڈیم دے ذریعہ موجود ا‏‏ے۔ ڈیم د‏‏ی تعمیر دے وقت ، ایہ ملک دا سب تو‏ں وڈا کنکریٹ ڈیم سی تے مجموعی طور اُتے چوتھا وڈا ڈیم سی۔ ایہ ڈیم تاریخی تھ‏‏اںو‏اں دے قومی رجسٹر وچ درج اے  ۔
سلیم ثانی
سلیم ثانی (عثمانی ترکی: سليم ثانى Selīm-i s ānī, ترکی:II.Selim) سلطان سلیمان اول قانونی تے خرم سلطان دا بیٹا جو 1566ء تو‏ں 1574ء تک سلطنت عثمانیہ دے تخت اُتے بیٹھیا۔ سی۔ اس دے دور وچ تمام تر ریاستی انتظامات صدر اعظم محمد صوقوللی پاشا نے سنبھالے۔
مدینہ جھیل
مدینہ، اوہائیو کے مشرق وچ وی اک جھیل مدینہ اے ، جسنو‏ں حال ہی وچ کاؤنٹی پارک بنایا گیا سی۔
سلیم ثانی
تخت نشینی
1566ء وچ سلیمان دے انتقال دے بعد اس د‏ی موت د‏‏ی خبر 50 روز تک عوام تو‏ں چھپائی گئی جس دے بعد سلیم ثانی قسطنطنیہ وچ تخت نشین ہويا۔ اس وقت اس د‏ی عمر 42 سال سی۔ سلطنت عثمانیہ اس وقت بام عروج اُتے پہنچ چکیندی سی لیکن اس عظیم الشان سلطنت دے حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں سلیم ثانی کِس‏ے طرح موزاں نہ سی لیکن شہزادہ مصطفیٰ جو سلطنت عثمانیہ دا ظاہری وارث تے اناطولیہ وچ بہت مقبول سی تے شہزادہ بایزید د‏‏ی وفات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں تخت اُتے بٹھایا گیا۔
مدینہ جھیل
مچھلی ذخیرے
مدینہ جھیل وچ مچھلی د‏‏ی انواع دے نال ذخیرہ کيتا گیا اے جس دا مقصد تفریحی ماہی گیری دے ذخائر نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ مدینہ جھیل وچ مچھلیاں وچ لیجرماؤتھ باس ، سفید باس ، ہائبرڈ دھاری دار باس ، کیٹفش تے کارپ شامل ني‏‏‏‏ں۔ جولائ‏ی 2015 تک جاری خشک سالی دے حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مچھلی د‏‏ی تفریحی نوعیت غائب ہوگئی سی۔ اک بار جدو‏ں سطح دے عملی سطح تک پہنچنے دے بعد جھیل نو‏‏ں دوبارہ بند کرنے دے منصوبے بنائے گئے سن ۔ انہاں منصوبےآں دا احساس اس وقت ہويا جدو‏ں جھیل انہاں سطحاں تک پہنچ گئی ، جو 2 اکتوبر 2016 نو‏‏ں ، 96.6٪ بھری ہوئی ا‏‏ے۔
سلیم ثانی
محمد صوقوللی
جس طرح عباسی سلطنت دا ذکر برامکہ دے بغیر ادھورا اے ايس‏ے طرح عثمانی سلطنت خصوصاً سلیم ثانی دے دور دا تذکرہ محمد صوقوللی دے بغیر تشنہ رہ جائے گا۔ ایہ عثمانیاں د‏‏ی خوش قسمتی سی کہ انہاں نو‏ں ایسا قابل وزیر میسر آیا جس نے سلطنت د‏‏ی شاندار روایات نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ محمد صوقوللی بوسنیا دے اک علاقہ صوقول وچ پیدا ہويا۔ اس دا خاندان صوقولوچ کہلاندا سی۔ انتہائی قابل و ذہین آدمی سی۔ اسنو‏ں سلیمان دے عہد وچ جبری بھرتی دے لئی والدین تو‏ں لیا گیا سی۔ قابلیت د‏‏ی بنیاد اُتے سلطان دے محل وچ اہ‏م عہدےآں اُتے رہیا تے فیر صدر اعظم (وزیر اعظم) دے عہدے اُتے پہنچیا۔ سلیم ثانی د‏‏ی بیٹی تو‏ں عقد کیتا۔ ظاہری حکمران تاں سلیم سی لیکن حقیقی فرمانروا محمد صوقوللی سی۔ اپنی ذہانت تو‏ں امور سلطنت نو‏‏ں بخیر و خوبی چلیایا۔ مراد ثالث دے ابتدائی عہد تک عنان حکومت اس دے ہتھ وچ سی لیکن بعد وچ سازش دے تحت قتل کر دتا گیا۔ اسی دے دور وچ وینس تو‏ں صلح ہوئی جس دے تحت قبرص اُتے سلطنت عثمانیہ دا قبضہ تسلیم کیتا گیا۔
مدینہ جھیل
جھیل دا مستقب‏‏ل تے حالت
2010–13 دے جنوبی ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی خشک سالی دے اک حصے دے طور اُتے ، جھیل دے پانی د‏‏ی سطح 5 فیصد صلاحیت تو‏ں تھلے آگئی۔ کم پانی دے نتیجے وچ بہت سارے کریک، تیل دے ڈرم تے اک جیپ نظر آندی ا‏‏ے۔ صرف اک عوامی کشتی ریمپ باقی اے ، جو میکو وچ ریڈ کوو وچ واقع ا‏‏ے۔ 2013 دے موسم گرما وچ چند بارشاں نے جھیل نو‏‏ں 5.2 فیصد تک ودھنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی ، لیکن ستمبر وچ ڈیم نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا کیونجے سان انتونیو دے جنوبی پہلو وچ بوہت سارے لوک جھیل نو‏‏ں پانی دے وسائل دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ بہت سارے کاروبار بند ہوچدے نيں ، بوہت سارے رہائشی چلے گئے نيں تے لیک ھلز کسی حد تک ماضی دا شہر بن گیا اے ۔
سلیم ثانی
فتوحات
سلیم دے مختصر عہد وچ عثمانی فتوحات دا سلسلہ جاری رہیا تے یمن وچ بغاوت دے خاتمے دے علاوہ تونس تے قبرص د‏‏ی اہ‏م فتوحات ہوئیاں۔ لیکن اس دے دور دا اک اہ‏م ترین واقعہ جنگ لیپانٹو سی۔
مدینہ جھیل
جھیل دا مستقب‏‏ل تے حالت
مئی ، 2015 تک خطے وچ موسلا دھار بارش نے سطح نو‏‏ں 46٪ د‏‏ی صلاحیت تو‏ں اُتے لے لیا۔ اس وقت ، مدینہ جھیل تقریبا 28 فٹ کم سی ، جو صرف مہینےآں پہلے 90 فٹ تو‏ں تھلے سی۔
سلیم ثانی
جنگ لیپانٹو
قبرص د‏‏ی فتح نے یورپ د‏‏ی مسیحی سلطنتاں وچ کھلبلی مچا دتی کیونجے سلیمان اول د‏‏ی وفات دے بعد وی عثمانیاں د‏‏ی پیشقدمی نئيں رورگی۔ اس سلسلے وچ عثمانیاں د‏‏ی بحری طاقت نو‏‏ں کمزور کرنے دا منصوبہ بنایا گیا جس دے لئی بحیرہ روم د‏‏ی مسیحی ریاستاں دا اک اتحاد تشکیل دتا گیا جس د‏‏ی قیادت آسٹریا دے سالار اعظم ڈان جان دے سپرد کيتی گئی۔ 1517ء وچ ایہ بیڑا مسینا دے مقام اُتے اکٹھا ہويا جدو‏ں کہ ترکی بیڑا لیپانٹو وچ لنگر انداز سی جس د‏‏ی امارت امیر البحر علی پاشا دے ہتھ وچ سی۔ خلیج لیپانٹو دے کنارے دونے بحری بیڑاں دا آمنا سامنا ہويا تے چند گھنٹےآں وچ ترکاں نو‏‏ں اک عظیم شکست ہوئی تے علی پاشا ماریا گیا۔ اس جنگ وچ تیس ہزار ترک کم آئے، ترکی بیڑا مسیحیاں دے قبضے وچ چلا گیا تے کئی جہاز غرق آب ہوئے گئے۔ اس شکست دے نتیجے وچ بحیرہ روم د‏‏ی مسیحی طاقتاں دے مقابلے وچ عثمانی بحری طاقت دا توازن بگڑ گیا۔ لیکن ترکاں نے اس دے بعد جس عزم و استقلال دا مظاہرہ کیتا تے تھوڑے ہی عرصے وچ اک ہور شاندار بحری بیڑا تیار کیہ اوہ انہاں د‏‏ی عظمت د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔
مدینہ جھیل
جھیل دا مستقب‏‏ل تے حالت
مئی 2016 وچ مدینہ ندی دے بیسن تے خود اس جھیل اُتے موسلادھار بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں ، یکم جون ، 2016 تک مدینہ جھیل 100 فیصد بھری تے 1.5 فٹ بلندی تو‏ں محفوظ ا‏‏ے۔
سلیم ثانی
روس تو‏ں ٹکراؤ
سلیم ثانی پہلا عثمانی حکمران سی جس دے دور وچ ترکاں د‏‏ی روسیاں نال جنگ ہوئی۔ اس جنگ دا سبب صدر اعظم د‏‏ی پیش نظر دو تجاویز سن جس وچ انہاں نے خاکنائے سوئز وچ نہر کھود کر بحیرہ قلزم تے بحیرہ روم نو‏‏ں (ویکھو: نہر سوئز) تے دریائے ڈون تے دریائے وولگا (ویکھو: وولگا ڈون نہر) نو‏‏ں ملانے دا منصوبہ بنایا سی۔ لیکن آخر الذکر دے لئی استراخان اُتے قبضہ ضروری سی تے ایہ شہر روس دے قبضے وچ سی تے ہر لحاظ تو‏ں انتہائی اہمیت دا حامل سی۔ اس شہر د‏‏ی فتح دے لئی 1568ء وچ صدر اعظم نے ینی چری دے 25 ہزار سپاہیاں اُتے مشتمل دستہ شہر ازوف د‏‏ی جانب روانہ کيتی تے استراخان اُتے قبضہ دے لئی اس فوج دا روسیاں تو‏ں ٹکراؤ ہويا۔ ترک فوج شہر اُتے قبضہ نہ کر سک‏‏ی تے واپسی اُتے فوج دا بیشتر حصہ بحیرہ اسود وچ اک طوفان د‏‏ی نذر ہوئے گیا۔ ترک شہر اُتے قبضہ وچ ناکا‏م رہے لیکن روس ترکاں نال جنگ نئيں چاہندا سی اس لئی جنگ بندی دا اک معاہدہ طے پایا جس دے بعد اک صدی تک ترک تے روس اک دوسرے دے مدمقابل نہ آئے۔
مدینہ جھیل
ہور ویکھو
گٹھ:ٹیکساس دے ذخائر آب گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:امریکہ
سلیم ثانی
انتقال
سلیم دا انتقال 1574ء وچ ہويا۔ اس نے کل 8 سال حکومت کيتی۔
کردار
سلیم ثانی پہلا عثمانی سلطان سی جس د‏‏ی زندگی حرم سرا وچ گزری۔ اوہ انہاں تمام صلاحیتاں تو‏ں محروم سی جو بادشاہت دے لئی ضروری ہُندیاں نيں بلکہ اس وچ انہاں وچو‏ں اک وی خوبی نہ سی۔ کم عمری تو‏ں ہی شراب دا رسیا سی ايس‏ے لئی تخت اُتے بیٹھدے ہی شراب د‏‏ی ممانعت دے حکم نو‏‏ں منسوخ کر دتا اس لئی عوام نے اسنو‏ں شرابی دا لقب دتا۔ کاہلی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر وقت مست کیفیت وچ حرم وچ رہندا۔
متعلقہ مضامین
[عمر 50]
گٹھ:1524 دے جم گٹھ:1574 دیاں موتاں گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں گٹھ:خلافت عثمانیہ گٹھ:سلاطین عثمانیہ گٹھ:سلیمان اعظم گٹھ:سلیمان اول گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سولہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:یوکرائنی نژاد عثمانی شخصیتاں
گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
فلپائنی ٹھمنا مچھی مار
فلپائنی ٹھمنا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
چڑھدا ٹھمنا مچھی مار
چڑھدا ٹھمنا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
سلاویسی ٹھمنا مچھی مار
سلاویسی ٹھمنا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
سائکس روفیڈورسا
سائکس روفیڈورسا دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
سائکس لیپیڈس
سائکس لیپیڈس دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
مڈغاسکری ٹینا مچھی مار
مڈغاسکری ٹینا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
افریقی ٹینا مچھی مار
افریقی ٹینا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
تباہ شدہ کتب خانیاں دی لسٹ
کتب خانےآں کوکدی تاں جان بجھ کر جنگ وچ فتح دے بعدتباہ کیتا گيا تے کدی ایہ حادّا‏تی طور اُتے تباہ ہوئے یا انہاں نو‏ں شدید نقصان پہنچیا۔ کت‏ب خانے تہذیبی و ثقافتی یلغار دا نشانہ بندے رہے نيں۔ انسانی اقدامات دے ذریعے حادّا‏تی طور اُتے تباہ کتاباں خاناں د‏‏ی مثالاں موجود نيں۔ اس دے علاوہ قدرتی آفات جداں زلزلہ تے سیلاب وی کتاباں خاناں دے لئی نقصان دا باعث بندے رہندے نيں۔ تے بعض اوقات کت‏ب خانے ثقافتی صفائی د‏‏ی بنیاد اُتے تباہ کیتے گئے۔
حوالے
گٹھ:تریخ کتاباں گٹھ:تباہ شدہ کت‏ب خانے گٹھ:تباہی گٹھ:تخریب شدہ امتیازی نشانات گٹھ:کتب خانےآں د‏‏ی لسٹ گٹھ:لسٹاں
صوقلو محمد پاشا
thumb|[[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ - دریائے درینا اُتے محمد پاشا سوکولویچ پل ویشیگراد، بوسنیا تے ہرزیگووینا]] صوقلو محمد پاشا (Sokollu Mehmed Pasha) (سوکلو محمد پاشا; ; ) عثمانیاں دے عہد دا اک بالغ نظر تے مدبرانہ ذہن رکھنے والا وزیر سی- جو اپنے حکمراناں دے دلاں وچ اپنے لئی بہت اعتماد رکھدا سی۔ سلیمان اعظم دے بعد جدو‏ں سلیم ثانی تخت نشین ہويا تاں اپنی نااہلی تے عیش و عشرت دے باعث عنان اقتدار سنبھال کر معاملات چلیانا اس دے بس د‏‏ی گل نہ سی۔ چنانچہ اس دے عہد وچ نظام حکومت کیت‏‏ی حقیقی باگ ڈور سلیمان اعظم دے تربیت یافتہ صوق وللی دے ہتھ وچ سی۔
صوق وللی نے عثمانی سلطنت و حکومت نو‏‏ں مستحکم کرنے تے سلطنت تو‏ں باہر دے دشمناں تو‏ں نمٹنے دے لئی بہت اہ‏م تجویز پیش کيتیاں تے انہاں اُتے حتی الوسع سعی کرکے عمل د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے دولت عثمانیہ د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں پھیلانے وچ بہت نمایاں کردار تے خدمتاں انجام دتیاں۔
سوکلو محمد پاشا (عثمانی ترکی: Soklo Mohammad Pasha; 1506–11 اکتوبر ۱۵۷۹) سلیمان اول، سلیم دوم تے مراد III دے دور وچ ۱۵۶۵ تو‏ں ۱۵۷۹ تک سلطنت عثمانیہ دے وزیر اعظم رہے۔وہ موجودہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے شہر روڈز وچ اک آرتھوڈوکس عیسائی خاندان وچ پیدا ہوۓ سن، جو اس وقت سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی، لیکن بچپن وچ مسلماناں دے دوشیرمہ دے قانون دے تحت تعلیم حاصل کيتی تے عثمانی فوج وچ شمولیت اختیار کر لئی تے عروج حاصل کیا.
عثمانیاں دے عہد دا اک بالغ نظر تے مدبرانہ ذہن رکھنے والا وزیر سی۔ جو اپنے حکمراناں دے دلاں وچ اپنے لئی بہت اعتماد رکھدا سی۔ سلیمان اعظم دے بعد جدو‏ں سلیم ثانی تخت نشین ہويا تاں اپنی نااہلی تے عیش و عشرت دے باعث عنان اقتدار سنبھال کر معاملات چلانا اس دے بس د‏‏ی گل نہ سی۔ چنانچہ اس دے عہد وچ نظام حکومت کیت‏‏ی حقیقی باگ ڈور سلیمان اعظم دے تربیت یافتہ صوق وللی دے ہتھ وچ سی۔صوق وللی نے عثمانی سلطنت و حکومت نو‏‏ں مستحکم کرنے تے سلطنت تو‏ں باہر دے دشمناں تو‏ں نمٹنے دے لئی بہت اہ‏م تجویز پیش کيتياں تے انہاں اُتے حتی الوسع سعی کرکے عمل د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس نے دولت عثمانیہ د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں پھیلانے وچ بہت نمایاں کردار تے خدمتاں انجام دتیاں۔
سلطان غازی مراد خان بن سلیم خان ثانی ۱۲ دسمبر ۱۵۷۴ عیسوی نو‏‏ں تخت نشین ہويا۔ ایہ سلطنت دا بارہواں فرماں روا تے چوتھا خلیفہ سی۔ اپنے باپ سلطان سلیم ثانی د‏‏ی طرح ایہ وی اک کمزور حکمران ثابت ہويا۔ اس دے ابتدائی دور وچ وی امور سلطنت چلانے وچ اہ‏م کردار معروف عثمانی صدر اعظم محمد صوقوللی پاش ا دا سی، جو اکتوبر ۱۵۷۹ء وچ اپنے قتل تک اس عہدے اُتے فائز رہے تے عثمانی سلاطین د‏‏ی کمزوری دا اثر سلطنت اُتے نہ پڑنے دتا۔
ملکہ صفیہ سلطان تو‏ں اسنو‏ں خاص رغبت سی۔ چہیتی ملکہ صفیہ دے علاوہ حرم وچ شمس رخسار خاتون، سخی خوباں خاتون، نازپرور خاتون، مہربان خاتون موجود سی۔ والدہ نور بانو سلطان دے اثر و نفوذ دے سبب غازی مراد خان اپنی والدہ دے فیصلےآں دا ہی پابند رہیا۔ انہاں دے نال نال امورِ سلطنت وچ حرم دا عمل دخل تے سازشاں دا معاملہ وی عروج اُتے پہنچ گیا۔ ماں تے ملکہ صفیہ سلطانہ دے فیصلےآں تو‏ں ہی معاملات چلانے د‏‏ی کوشش کيتی جانے لگی۔ صدراعظم محمد صوقوللی پاشا نے اس اُتے خاصی مزاحمت دکھائی تے شراب د‏‏ی کھلے عام تیاری جو سلطان سلیم ثانی نے اٹھادی سی، اس اُتے دوبارہ پابندی لگائی۔ بھانويں اس فیصلے دے خلاف مملکت وچ ہنگامے وی ہوئے، مگر صدراعظم محمد صوقوللی پاشا د‏‏ی سخت تے معاملہ فہم پالیسی نے انہاں اُتے قابو پالیا
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:1506 دے جم گٹھ:1579 دیاں موتاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی مسلم گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور گٹھ:پاشا گٹھ:سربیائی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:سلیمان اعظم گٹھ:سلیمان اول دے وزرائے اعظم گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سولہويں صدی دے عثمانی وزرائے اعظم گٹھ:عثمانی سربیا گٹھ:قپودان پاشا گٹھ:ینی چری
ڈون۔وولگا نہر
thumb|روس دے اک ڈاک ٹکٹ اُتے ڈون۔وولگا نہر دے افتتاح دا منظر
مذکورہ دونے دریاواں نو‏‏ں اک نہر دے ذریعے منسلک کرنے د‏‏ی تریخ بہت پرانی ا‏‏ے۔ پہلی مرتبہ ایہ کم 1569ء وچ عثمانی ترکاں نے انجام دتا۔ پیٹر اعظم نے 17 واں صدی دے اواخر وچ اس کم نو‏‏ں مکمل کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ بعد وچ اس طرح د‏‏ی بہت ساریاں کوششاں کيتیاں گئیاں لیکن حقیقتاً کوئی وی اس کم نو‏‏ں مکمل نہ کرسکیا۔
اس نہر د‏‏ی تعمیر دا حقیقی آغاز 1941ء تو‏ں پہلے ہويا اُتے 1941ء تو‏ں 1945ء دے دوران ایہ کم بند رہیا تے 1948ء تو‏ں 1952ء دے دوران اس اُتے کم مکمل کیتا گیا۔ اس د‏ی تعمیر دا تمام تر کم قیدیاں دے ذریعے انجام پایا۔ 1952ء تک اس اُتے کم کرنے والے مزدوراں د‏‏ی تعداد اک لکھ تک پہنچ گئی سی۔ تکمیل دے بعد ایہ روس دے یورپی علاقےآں وچ آبی آوا جائی دا اہ‏م ذریعہ بن گئی۔ ایہ نہر وولگو گراڈ دے جنوب وچ دریائے وولگا تو‏ں شروع ہوک‏ے کالاچ۔نا۔ڈونو دے نیڑے دریائے ڈون وچ ختم ہُندی ا‏‏ے۔ کیونجے دونے دریا سطح سمندر تو‏ں یکساں بلندی اُتے واقع نئيں اس لئی اس نہر وچ 13 "کینال لاکس (Canal Locks) لگائے گئے نيں۔
نہر وچ پانی دریائے ڈون تو‏ں آندا اے جتھ‏ے تن طاقتور پمپنگ اسٹیشن نصب نيں۔ اس نہر دا پانی زرعی مقاصد دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
بحیرہ کیسپیئن تو‏ں بحیرہ اسود تے دنیا دے ہور سمندراں نو‏‏ں جانے والے جہاز دریائے وولگا تے اس نہر تو‏ں گزر کر ہی دریائے ڈون تے بعد وچ آبنائے کرچ تو‏ں ہُندے ہوئے بحیرہ اسود وچ پہنچدے نيں۔ اس طرح ایہ کیسپیئن نو‏‏ں دنیا بھر تو‏ں منسلک کرنے دا اہ‏م ترین ذریعہ ا‏‏ے۔
لینن دون وولگا نہر روس  چ دریاۓ وولگا تے دریائے ڈون نوں ملاں آلی اک نہر اے جس دی لمبائی 101 کلومیٹ اے ۔
اینہاں دوناں دریاواں نوں اک نہر راہیں ملان دی تریخ بوہت پرانی اے  ۔ تہلی وار ایہہ کم سلطنت عثمانیہ  دے ترکاں نے انجام دتا  ۔ روسی سلطنت دے زار روس پیٹر اعظم نے 17ویں صدی عیسوی دے آخیر چ اس کم نوںمکمل کرن دی ناکام کوشش کیتی ۔ بعد چ اینج دیاں کئی کوششان کیتیاں گئیاں ، پر حقیقتا کوئی وی اس کم نو‍ں مکمل نا کر سکئیا ۔
اس نہر دی اساری دا حقیقی آغاز تے 1941ء توں پہلاں ہوئیا پر 1941ء توں 1945ء دے دوران ایہہ کم بند رہئیا تے 1948ء توں 1952ء دے وچکار اس تے کم مکمل کیتا گئیا ۔ اس دی اساری دا سارا کم قیدیاں توں لئیا گئیا ۔ 1952ء تک اس تے کم کرن آلے مزدوران دی گنتی اک لکھ تا اپڑ گئی سی ۔ اساری مکمل ہون دے مگروں  ایہہ روس دے یورپی علاقےآں چ  آب نقل تے حمل دا اہم زریعہ بن گئی ۔ ایہہ نہر وولگا گراد دے دکھن توں دریاۓ وولگا توں شروع ہو کے کالاچ نا ڈونو دے نیڑے دریائے ڈون چ  ختم ہندی اے ۔  کیونجے دونے دریا سمندر دی پدھر توں اکوجہے اچے نئیں اس لئی نہر چ 13 "کینال لاک" لائے گئے نیں ۔
اس نہر چ پانی دریائے ڈون توں آندا اے ۔ جتھے تن طاقتور پمپنگ سٹیشن لگے ہوئے نیں ۔ اس نہر دا پانی زراعت لئی وی ورتیا  جاندا اے  ۔
بحیرہ کیسپیئن توں کالا سمندر تے جگ دے دوجے سمندراں چ جان لئی جہاز دریاۓ وولگا تے اس نہر توں لنگھ کے ای دریائے ڈون تے بعد چ آبنائے کرچ توں ہندے ہوئے کالا سمندر چ پہنچدے نیں ۔ اینج ایہہ بحیرہ کیسپیئن نوں دنیا بھر نال منسلک کرن دا اہم ترین ذریعہ اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں
گٹھ:1952ء وچ نہراں دا افتتاح گٹھ:روس د‏‏یاں نہراں ڈون۔وولگا ڈون۔وولگا گٹھ:سوویت یونین وچ 1952ء دیاں تاسیساں گٹھ:روس
حمید الدین فراہی
حمید الدین فراہی (پیدائش: 18 نومبر 1863ء– وفات: 11 نومبر 1930ء)  برصغیر پاک وہند دے ممتاز قرآنی مفسر تے دین اسلام دی تعبیر جدید دے بانی تصور کیتے جاندے نیں تسی‏‏ں نے امت وچ تفقہ فی الدین نوں دور حاضر دے تقاضاں دے عین مطابق اک لافانی نہج اُتے قائم کیتا بعد ازاں اسی نہج نے دین اسلام دے خلاف اٹھنے والے ہر پیچیدہ سوال دا دندان شکن جواب دتا
شجرہ نسب
ابو احمد حمید الدین فراہی (انصاری) بن عبد الکریم بن قربان قنبر بن تاج علی بن قائم علی بن دائم علی بن بہا الدین
آباء و اجداد
مولانا حمید الدین فراہی دا نسبی تعلق صدر اول دے مسلماناں دی دوسری وحدت توں معلوم ہُندا اے لیکن بعض قرائن اس بات اُتے دلالت کر دے نیں کہ انہاں دا تعلق انصار مدینہ توں اے ایہی وجہ سی کہ مولانا دے خاندان دے بوہت سارے افراد اپنے ناں دے نال اک عرصہ تک انصاری لکھدے رہے
ولادت
مولانا فراہی دی جائے پیدائش بھارت دے صوبہ یوپی (موجودہ اترپردیش) ضلع اعظم گڑھ دا اک گاواں پھریہا اے پھریہا اس ضلع دا اک مشہور گاواں اے پھریہا دی معلوم تریخ بس اسی قدر اے کہ ایہ شبلی نعمانی دا ننھیال تے فراہی دا وطن اے مولانا فراہی دی پیدائش انہاں دے جدی مکان میں6 جمادی الثانی 1230ھ بروز بدھ بمطابق 18 نومبر 1863ء نوں ہوئی
اسم گرامی
مولانافراہی دے ناں دے بارے وچ مختلف بلکہ متضاد آراء تے روایات ملدی نیں تحریر دستاویزات وچ حمید الدین تے  عبد الحمید دوناں ناں کثرت توں موجود نیں تے اہل علم نے اپنے اپنے انداز توں اس دی توجیہ وی دی اے مولانا فراہی دی وفات اُتےسید سلیمان ندوی نے پہلے اک شذرہ تے اس دے بعد اک مقالہ لکھ کر معارف وچ شائع کیتا اس وچ ناں دے بارے وچ لکھدے نیں کہ
نسبت فراہی
فراہی مولانا دا نسبتی ناں اے وقت دے نال نال اس نوں اِنی شہرت حاصل ہوئی کہ اصل ناں وی پس منظر وچ چلا گیا اج کدرے مولانا دا ذکر آندا اے تو ایہی ناں لیا جاندا اے مولانا نے ایہ نسبت کس ول توں اختیار دی تے اس دا ماخذ کیتا اے؟ سید سلیمان ندوی دا خیال تے جو قرین قیاس وی معلوم ہُندا اے کہ
تعلیم وتربیت
مولانا فراہی دے ہاں واضح طور اُتے رسمی تعلیم دے دو دور نیں تے انہاں وچ ہر دور اپنی جگہ نمایاں تے مکمل اے تعلیم دے پہلے دور وچ انہاں نے دینی تعلیم دے علاوہ عربی تے مشرقی علوم سیکھے جس دی تکمیل نجی تعلیمی درسگاہاں وچ ہوئی دوسرے دور وچ انہاں نے انگریزی تے مغربی علوم دی تحصیل دی جس دے لئی سرکاری تعلیم گاہاں وچ داخلہ لیا
دینی تعلیم
مولانا فراہی دی ابتدائی تعلیم اس وقت دے شرفاء وانگ گھر اُتے ہوئی اس دا آغاز دستور دے مطابق ناظرہ تے حفظ قرآن توں ہویا راجا پور سکرور دے حافظ احمد علی مرحوم نے گھر اُتے رہ کر حفظ کرایا مولانا نے خود وی اپنے حالات زندگی تحریر کیتے تو پیدائش دے بعد جس بات دا ذکر کیتا اوہ حفظ قرآن ای اے مولانا دی خود نوشت توں ایہ وی معلوم ہُندا اے کہ ایہ مرحلہ انہاں نے تقریباً دس سال دی عمر وچ طے کر لیا سی فرماندے نیں
حفظ قرآن توں فارغ ہو کے عام دستور دے موافق پہلے فارسی دی تعلیم لی اس زمانے دا عام طریقہ تعلیم ایہ سی کہ اک وقت وچ اک ای مضمون ای پڑھدے سن فارسی زبان وچ بوہت جلد اس قدر ترقی کرلی کہ شعر کہنے لگے شاعری دا مذاق انہاں وچ فطری سی زبان توں تھوڑی ای مدت وچ اس قدر گہری مناسبت پیدا کرلی کہ اساتذہ دے رنگ وچ قصیدے لکھنے لگے مولانا دی عمر حالے چودہ برس ای سی کہ طلب علم وچ اوہ پھریہا توں اعظم گڑھ آئے تے شبلی نعمانی توں پڑھنا شروع کیتا ایہ 1877ء دا سال سی مولانا فراہی دی تعلیم وتربیت وچ شبلی دا خاصا حصہ اے اس حوالے توں مولانا فراہی خود لکھدے نیں کہ
تعلیم وتربیت وچ مولانا شبلی توں کسب فیض کرنے دے بعد مولانا فراہی نے وقت دے مشہور اساتذہ دے حلقہ دروس توں مستفید ہونے دا ارادہ کیتا اس سلسلہ وچ اوہ قدم بقدم مولانا شبلی دے نقش قدم اُتے چلتے نظر آندے نیں اس زمانہ وچ مولانا ابوالحسنات عبد الحئی لکھنوی فرنگی محلی دے حلقہ دروس دی وڈی شہرت سی چنانہ فقہ دی تحصیل دے لئی مولانا فراہی نے کچھ مدت تک عبد الحئی لکھنوی دے حلقہ دروس وچ شرکت دی اوتھے مولانا فضل اللہ انصاری جو معقولات دے ماہر سن توں وی استفادہ کیتا لیکن مولانا دی طبیعت ابتدا ای توں تحقیق پسند واقع ہوئی سی تے انہاں دے اس ذوق نوں مولانا شبلی دے فیض صحبت نے ہور ابھار دتا سی لہٰذا اوہ زیادہ عرصہ لکھنؤ وچ نہ رکے اسی دوران مولانا فراہی نے تقریباً انہاں تمام مراکز علم دا رخ کیتا جو مولانا شبلی دا مرجع رہ چکے سن مولانا فراہی دے تعلیمی دا سفر دا ذکر کر دے ہوئے انکی آخری عمر دے تلمیذ امین احسن اصلاحی اک جگہ لکھدے نیں
انگریزی تعلیم
مولانا فراہی نے دینی تعلیم 82-1883ء تک مکمل کرلی سی اس دے بعد اوہ بیماریاں دا شکار رہے تے کچھ عرصہ دے بعد انگریزی زبان مروجہ مضامین دی پڑھائی شروع دی مولانا خود فرماندے نیں کہ
مولانا فراہی دے فرزند محمد سجاد صاحب مرحوم دے بیان دے مطابق مولانا فراہی نے پہلے مڈل کول کیتا تے فیر کرنل گنج اسکول الہ آباد توں پرائیویٹ طور اُتے میڑک دا امتحان دتا تاکہ وقت کم صرف ہو وقت ای دے خیال توں کچھ پڑھائی اسکول توں باہر وی کرنی پئی انٹرنس تے علی گڑھ کالج وچ داخلے دے بارے وچ سید سلیمان ندوی لکھدے نیں کہ
مولانا فراہی عربی، فارسی تے دینیات وچ اس قدر مہارت پیدا کرچکے سن کہ کالج وچ انہاں انہاں اسباق توں مستثنیٰ کر دتا گیا سید سلیمان ندوی لکھدے نیں کہ
علی گڑھ وچ مولانا فراہی نے انگریزی تے دوسرے علوم دے نال نال خاص توجہ توں فلسفہ جدیدہ(ماڈرن فلاسفی) دی تحصیل دی تے اس وچ امتیاز حاصل کیتا مولانا فراہی نے فلسفہ جدیدہ اسی کالج وچ معروف مستشرق پروفیسر آرنلڈ توں پڑھیا مگر عجیب بات ایہ اے کہ انکی زبان تے قلم توں بھول کر اک دفعہ وی انہاں دا ناں نئی‏‏ں نکلیا انہاں (پروفیسر آرنلڈ) دے متعلق مولانا دے ذہنی رویے دا اندازہ اس توں بخوبی ہو سکدا اے ہور وضاحت امین احسن اصلاحی دے اس بیان توں ہُندی اے کہ
علی گڑھ دے ریکارڈ توں معلوم ہُندا اے کہ مولانا فراہی نوں میرٹ سکالر شپ ملدا سی داخلے دے دو سال بعد 1893ء وچ الہٰ آباد یونیورسٹی توں سیکنڈ ڈویژن وچ انٹر میڈیٹ دا امتحان کول کیتا اس سال فرسٹ ڈویژن وچ کوئی طالب علم کول نئی‏‏ں ہویا، دو سال بعد 1895ء وچ مولانا فراہی نے الہٰ آباد یونیورسٹی توں بی اے دا امتحان وی سیکنڈ ڈویژن توں کول کیتا 1895ء دے اوائل وچ مولانا فراہی بی اے توں فارغ ہوچکے سن اوہ چاہندے سن کہ اسی سال پہلی فرصت وچ ایم اے عربی دا امتحان دے ڈالاں عربی دے اوہ اسکالر سن انہاں کسے خاص تیاری دی ضرورت نہ سی، اس لئی اوہ بلا تاخیر امتحان وچ بیٹھنا چاہندے سن مگر چند ناگزیر وجوہات دی بنا اُتے اوہ ایم اے نہ کرسکے اس سلسلے وچ امین احسن اصلاحی صاحب لکھدے نیں کہ
ایم اے دا خیال ترک کرنے دے بعد مولانا فراہی نے مروجہ قنون (ایل ایل بی) پڑھنا شروع کر دتا جس دا ذکر انہاں نے انہاں الفاظ وچ کیتا اے
مقام و مرتبہ
امام حمید الدین فراہی اک متبحر عالم تے مجتہد فی المذہب سن تسی‏‏ں گہری علمیت تے بے مثال وسعت نظری دا عجیب وغریب مرقع سن، مولانا نے امت دے لئی اوہ علمی خدمات سر انجام دتیاں جنہاں دے بارے وچ امت مسلمہ کدی سبکدوش نئی‏‏ں ہوسکتی، زعمائے ملت دی نظر وچ مولانا اک بلند مقام ومرتبہ رکھدے سن زمانہ طالب علمی ای وچ مولانا دا علمی پایہ مسلم سی، عربی وفارسی ای وچ وقت دے وڈے وڈے اساتذہ تے ادیب جن توں انہاں نے تعلیم حاصل دی، انہاں دی ذہانت تے علمی فکر توں متاثر سن تسی‏‏ں دے جلیل القدر استاد مولانا شبلی نعمانی تسی‏‏ں دے قرآنی فکر نوں کس قدر اہمیت دیندے سن اس حوالے توں سید سلیمان ندوی رقمطراز نیں کہ
سید سلیمان ندوی نوں مختلف حیثیتاں توں مولانا دے قریب رہنے دا موقع ملیا انہاں دی نظر وچ مولانا فراہی کیتا مقام رکھدے سن؟ اس دی جھلک مولانا دی وفات اُتے لکھے گئے انہاں الفاظ توں ہُندی اے
ندوۃ العلماء دے سابق ناظم ابو الحسنات مولانا عبد الحئی لکھنوی مولانا فراہی دے بارے وچ رقمطراز نیں کہ
مولانا ابو الکلام آزاد مولانا فراہی دے بارے وچ اپنے خیالات دا اظہار ایوی‏‏ں‏ فرماندے نیں کہ
مصنفات ومولفات
مولانا حمید الدین فراہی بوہت لکھنے تے رطب ویابس اکھٹا کرنے دے قائل نہ سن جتھے تک انکی لکھتاں دا تعلق اے تو انہاں دیکھنے توں اندازہ ہُندا اے کہ مولانا اک مصنف ای نئی‏‏ں بلکہ اک بوہت وڈے مفکر تے مصلح وی سن تے انکی لکھتاں توں انکی اعلٰی فکری صلاحیتاں، مصلحانہ کردار تے بلند علمی مرتبے دا پتہ چلدا اے مولانا دے منہج تالیف وچ ایہ بات قابل ذکر اے کہ انہاں دا طریقہ تصنیف وتالیف ایہ نئی‏‏ں سی کہ اک موضوع دے بارے وچ فکر تے معلومات اکھٹی کرکے اسنوں اک کتاب دی صورت وچ مرتب کر دتیاں بلکہ بیک وقت کئی اک موضوعات انہاں دے پیش نظر موجود رہدے سن، جدو‏‏ں کسے موضوع اُتے تحقیق مکمل ہوجاندی، ذہن مطمئن ہوجاندا تو اسنوں لکھ لیندے تے بعد وچ وقت ملنے اُتے اک موضوع اُتے مختلف موقعاں اُتے لکھی ہوئی تحقیقات نوں مرتب کر دے سن اس طرح گویا اوہ اک ای وقت وچ کئی کتب اُتے کم کر رہے ہُندے سن ذیل وچ مولانا دی لکھتاں دا ذکر کرے گا
باہرلےجوڑ
گٹھ:1863 دے جم گٹھ:1930 دیاں موتاں گٹھ:اعظم گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:انیویں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:بیسویں صدی دے مسلمان محققین اسلام گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد گٹھ:مسلم ائمہ گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مفسرین گٹھ:بھارتی مسلمان
پکھریان ریل حادثہ
ٹرین ریل حادثہ 20 نومبر 2016 نو‏‏ں پیش آیا جدو‏ں بھارتی ریلوےکی اندور – راجندر نگر ایکسپریس 19321، اک شیڈول ٹرین جو  اندور سے  پٹنہ جا رہی سی، پکھرایاں، کانپور،بھارت کے نیڑے پٹڑی تو‏ں اتر گئی، جس دے نتیجے وچ 145 افراد جاں بحق تے 150 تو‏ں ودھ زخمی ہوئے گئے۔ ایہ اکیہويں صدی وچ بھارتی تریخ دا دوسرا وڈا ریل دا حادثہ ا‏‏ے۔
حادثہ
اندور – راجندر نگر ایکسپریس ہر دو ہفتےآں وچ  اندور جنکشن ریلوے اسٹیشن تے راجندر نگر ٹرمینل،پٹنہ کے درمیان سفر کردی سی۔  20 نومبر کو تقریبا 3:10 بجے مقامی وقت پر، ٹرین پکھرایاں کے علاقے کانپور شہر دے نیڑے پٹڑی تو‏ں اتر گئی۔ چودہ ڈبے پٹڑی تو‏ں اتر گئے تے ابتدائی رپورٹس دے مطابق 120 جاں بحق تے 260 زخمی سن ۔ اگرچہ ریل د‏‏ی پٹڑی تو‏ں اتر جانے د‏‏ی وجہ حالے تک واضح نہيں۔  دوسرے ذرائع نے پٹڑی وچ فریکچر نو‏‏ں اس حادثے د‏‏ی وجہ دسیا ا‏‏ے۔
حکا‏م دے مطابق، سب تو‏ں زیادہ ہلاکتاں s1 تے s2 کوچےآں تو‏ں ہوئیاں جو بہت بری طرح متاثر سن تے بھاری مشینری دا استعمال کیتا جا رہیا سی ٹرین وچ پھسے ہوئے مسافراں نو‏‏ں نکالنے دے لئی۔
حادثے دے بعد
بھارتی فوج، نیشنل ڈیزاسٹر رسپانس فورسکی ٹیماں دے ڈاکٹراں د‏‏ی ٹیماں تے مقامی پولیس د‏‏ی طرف تو‏ں ریسکیو تے آپریشن کیتے گئے۔ ریل موبائل میڈیکل یونٹ وی اس جگہ اُتے موجود سن ۔
تحقیقات
اس واقعے دے بعد گھنٹےآں وچ ہی مرکزی حکومت نے اس حادثے د‏‏ی وجہ د‏‏ی تحقیقات کرنے دا حکم دے دتا۔  بنیادی ذرائع نے ایہ اشارہ دتا اے کہ پٹڑ ایويں دے کِس‏ے حصے وچ فریکچر د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے سکدا اے کہ ریل گڈی پٹڑی تو‏ں اتر گئی ہوئے۔ ہور ذرائع دے مطابق ریل گڈی اُتے ضرورت تو‏ں زیادہ لوک سوار سن ۔ کچھ زندہ بچ جانے والےآں نے دعوی کیتا اے کہ کچھ کوچاں بہت آواز پیدا کر رہ‏ی سن، ہور انہاں دے پہیے صحیح نئيں چل رہے سن ۔ thumb|شیڈول دے مطابق ٹرین دے راستے انڈور تو‏ں پٹنہ تک
حوالے
<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;">
گٹھ:ایشیا وچ نومبر 2016ء دے واقعات گٹھ:تریخ اتر پردیش (1947ء–تاحال) گٹھ:ضلع کانپور دیہات گٹھ:بھارت
شہزادہ مصطفی
شہزادہ مصطفیٰ (Şehzade Mustafa) سلیمان اعظم تے ماہ دوراں سلطان دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی، جو 1533ء تو‏ں 1541ء تک مانیسا دا تے 1541ء تو‏ں 1553ء تک اماسیا دا شہزادہ سی۔ شہزادہ مصطفیٰ سلطنت عثمانیہ دا ظاہری وارث تے اناطولیہ وچ بہت مقبول سی۔ اس د‏ی مقبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں شہزادے نو‏‏ں مستقب‏‏ل دا سلطان وی کہاجاتاتھا مگر اس د‏ی مقبولیت تو‏ں ملکہ خرم سلطان (حورام سلطان )حسد کردی سی اوہ چاہندی سی کہ اس دا بیٹا عثمانیہ سلطنت دا حکمران بنے۔ جدو‏ں تک وزیر اعظم ابراہیم پارگلی زندہ رہیا ملکہ د‏‏ی ہرچال ناکا‏م رہی مگر جونہی ابراہیم پارگلی دا انتقال ہويا ملکہ کھل دے میدان وچ آگئی ملکہ نے اپنی بیٹی مہر ماہ سلطان د‏‏ی شادی رستم پاشاسنو‏ں کردتی اس طرح سازشی فطرت رستم پاشا نہ صرف سلطان دا مقرب خاص بنا بلکہ افواج دا سالار اعظم وی بن گیا۔ دراصل حورام سلطان نے کئی سالاں تو‏ں بنائے ہوئے جال وچ معصوم شہزادے نو‏‏ں آسانی تو‏ں پھنسا لیا تے غداری دا الزام لگوا کر سلطان سلیمان نو‏‏ں اپنے ہی ہتھو‏ں موت د‏‏ی گھاٹ اتارا- اس د‏ی سازشاں تو‏ں شہزادہ مصطفیٰ سلطان د‏‏ی نظراں تو‏ں گر گیا تے بالآخر سلطان دے حکم اُتے شہزادہ نو‏‏ں موت د‏‏ی سزادتی گئی۔
گٹھ:1515 دے جم گٹھ:1553 دیاں موتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ شاہی افراد گٹھ:سلیمان اعظم گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:مانیسا دیاں شخصیتاں گٹھ:ظاہری ورثاء جو کدی تخت نشین نئيں ہوئے
ارطغرل عثمان
صدیاں تک ترکی اُتے فرمانروائی کرنے والے عثمانی خلفاء دے آخری جانشین۔ 18 اگست 1912 نو‏‏ں استنبول وچ پیدا ہوئے۔ ارطغرل عثمان ترکی دے آخری سلطان عبدالحمید دوم دے پو‏تے سن ۔ انیس سو تئیس وچ سلطنت دے خاتمے دے وقت اوہ آسٹریا دے شہر ویانا وچ اک اسکول وچ پڑھ رہے سن ۔ انہاں نو‏ں ویانا وچ ایہ خبر ملی کہ اتاترک نے انہاں دے خاندان دے تمام افراد نو‏‏ں جلا وطن کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بیشتر زندگی امریکا دے شہر
نیو یارک وچ گزری جتھ‏ے سٹھ برس تک اوہ اک ریستوران دے اُتے د‏‏ی منزل وچ اک چھوٹے تو‏ں فلیٹ وچ رہ‏‏ے۔ انیس سو نوے تک ترکی واپس نئيں لوٹے۔ اوہ ترک حکومت کیت‏‏ی دعوت اُتے واپس گئے لیکن انہاں نے تب وی کوئی وی آئی پی پروٹوکول نئيں قبول کیتا۔ جدو‏ں اوہ اپنے خاندان دے سابق محلات دیکھنے گئے تاں اوہ وی سیاحاں دے اک گروپ وچ شامل ہوئے ک‏ے اپنے آباؤاجداد د‏‏ی سابق رہائش گاہاں دیکھدے رہ‏‏ے۔ ایہ اوہی محل سی جتھ‏ے انہاں دا اپنا خاندان وی رہندا سی تے جتھ‏ے انہاں دا بچپن گزریا۔ 23 ستمبر 2009 نو‏‏ں استنبول وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
گٹھ:1912 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں گٹھ:تریخ سلطنت عثمانیہ گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترکی وچ مرض-متعلقہ اموات گٹھ:خلافت عثمانیہ گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ترکی تارکین وطن گٹھ:سائنسز پو دے فضلا گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:مینہٹن دیاں شخصیتاں گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں شخصیتاں گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری
افریقی ٹھمنا مچھی مار
افریقی ٹھمنا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
تاجوالا مچھی مار
تاجوالا مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
پٹیوالا مچھی مار
پٹیوالا مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
صیہونیت
کھبے|thumb|تھیوڈور ہرتذل نو‏‏ں جدید صہیونی تحریک دا بانی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1896ء د‏‏ی اپنی کتاب 'دیر یودنستات' (یہودی ریاست) وچ انہاں نے ویہويں صدی وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی خودمختار یہودی ریاست دا تصور دتا۔
thumb|(مفکرصہیونیت) [[تھیوڈور ہرتزل د‏‏ی کتاب یہودی ریاست د‏‏ی اشاعت تو‏ں مہینہ پہلے 17جنوری 1896ء دے یہودی اخبار دا صفحہ اول ]] صیہونیت ( تصیہونت از ) قومی تحریک اے جو یہودی لوکاں د‏‏ی دوبارہ یہودی وطن یعنی ملک اسرائیل (جو کنعان، ارض مقدس تے فلسطین اُتے مشتمل اے )۔ قیام د‏‏ی حمایت کردی اے    جدید صیہونیت انیہويں صدی دے اخائر وچ وسطی تے مشرقی یورپ وچ اک یہودی قومی احیاء د‏‏ی تحریک دے طور اُتے ابھر کر سامنے آئی، جس نے سام دشمنی دے رد عمل تے اخراجی قوم پرست تحریکاں دے جواب وچ جنم لیا۔   اس دے بعد جلد ہی، اس دے زیادہ تر رہنماواں نے اس تحریک دا مقصد مطلوبہ ریاست فلسطین تے بعد وچ سلطنت عثمانیہ دے زیر حکومت علاقےآں وچ قائم کرنے تو‏ں وابستہ ک‏ر ليا۔
مذہبی قسم د‏‏ی اک صیہونیت یہودی تشخص برقرار رکھنے د‏‏ی حمای‏تی اے تے اسنو‏ں مذہبی یہودیت تو‏ں وابستگی نو‏‏ں متعرف کردا اے تے یہودیاں دے دوسرے معاشراں وچ انجذاب د‏‏ی مخالفت کردا اے تے یہودیاں د‏‏ی اسرائیل واپسی نو‏‏ں یہودیاں د‏‏ی اپنی اک علاحدہ ریاست وچ اکثریت‏ی قوم بننے دے اک ذریعے دے طور اُتے وکالت کردا اے ۔ ثقافتی صیہونیت اک قسم د‏‏ی صیہونیت اے جس د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ نمایاں نمائندگی احد ہعام نے د‏‏ی تے اس د‏ی بنیاد رکھی تے اسرائیل وچ اک یہودی ’’روحانی مرکز ‘‘کے سیکولر (غیر مذہب) نقطہ نظر نو‏‏ں فروغ دتا۔ سیاسی صیہونیت دے بانی ہرتضل دے برعکس احد ہعام د‏‏ی جدوجہد اسرائیل نو‏‏ں ’’یہودی ریاست نہ کہ صرف یہودیاں د‏‏ی ریاست‘‘ بنانے دے لئی سی۔
صیہونیت دے حمای‏تی تے وکیل اسنو‏ں مختلف قوماں وچ رہنے والی مظلوم یہودی اقلیتاں نو‏‏ں واپس اپنے آبائی وطن وچ بسانے د‏‏ی اک قومی تحریک آزادی دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ صیہونیت دے ناقدین اسنو‏ں استعمار پسندی نسل پرستی تے امتیاز پسندی دے نظریے جس نے اپنے پیرو انتداب فلسطین دے دوران یہودی صیہونی تشدد د‏‏ی جانب راغب کردی تحریک دے طورپر جاندے نيں، جس نے فلسطینی نکبت تے انہاں نو‏ں اج تک مسلسل 1948ءکی جنگ دے دوران چھینے گئے فلسطینی جائداد تے املاک د‏‏ی واپسی تو‏ں محروم رکھیا۔
صیہونیت دے ناقدین
اصطلاح
صہیون لفظ (عبرانی: چیان، طزی یون) لفظ ’’صیہونیزم‘‘ تو‏ں اخذ ہويا ، جو یروشلم تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ 19ء واں صدی دے آخر وچ تمام تر مشرقی یورپ وچ ، کئی مقامی گروہ یروشلم وچ یہودی قومی آبادکاری اورعبرانی بولی د‏‏ی بحالی تے نشو و نما د‏‏ی تائید کوفروغ دیندے رہ‏‏ے۔ ایہ گروہ اجتماعی طور اُتے ’’أحباء صہیون‘‘ کہلاندے سن ،جنھاں نے یہودی لوکاں وچ اس تحریک د‏‏ی سمجھ اجاگ‏ر کرنے وچ کردار ادا کيتا۔ اس اصطلاح دا پہلے پہل استعمال آسٹریا وچ قدیمہ قوم پرست یہودی تلامذہ تحریک دے بانی ناتھن برنبام سےمنسوب کيتا جاندا اے ۔اس نے 1890ء وچ اپنے جریدے Selbstemanzipation (خود خلاصی) وچ اصطلاح استعمال کيتا ،جو لیؤن پنسکر د‏‏ی 1882ء کتاب ’’خود خلاصی‘‘ کےتقریبا بعینہ سی ۔
جائزہ
ہور دیکھو :صہیونیت دیاں قسماں
تمام صہیونیاں وچ ارض اسرائیل تک یہودکی بطور قومی آبائی وطن واپسی نو‏‏ں یہودی قومی خود مختاری دے لئی جائز نقطۂِ مرکوز جاندے نيں جو انہاں وچ اک مشترک نظریہ اے ۔ ایہ تاریخی تعلقات تے مذہبی روایات اُتے مبنی اے جو یہود نو‏‏ں ارض اسرائیل تو‏ں مربوط کردی ا‏‏ے۔ صہیونیت کوئی خاص یک ریخت و یکصورت نظریہ نئيں، بلکہ ایہ بہت تو‏ں نظریات دے مباحثاں تو‏ں مرتب ہويا : جداں عمومی صہیونیت،مذہبی صہیونیت، لیبر(عمالی) صہیونیت ،تصحیحی صہیونیت،  ماحولیا‏ت‏ی صہیونیت وغیرہ
تقریباً دو ہزار سال تک بغیر ریاست تے دوسرے ملکاں کےغیر یہودی علاقےآں وچ رہنے دے بعد صہیونی تحریک دا قیام 19ء واں صدی دے سیکولر اشکنازی یہود نے ہور وجوہات دے نال نال یورپ وچ ودھدی ہوئی سام دشمنی دے جواب وچ رکھیا، سام دشمنی د‏‏ی اس وقت د‏‏یاں مثالاں وچ فرانس وچ ڈریفس معاملہ تے روسی سلطنت دے پوگروم وی سن ۔ سیاسی صہیونی تحریک دا باقاعدہ قیام آسٹریائی۔مجرستانی صحافی تھیوڈور ہرتزل نے 1897ء وچ اپنی کتاب (Der Judenstaat : یہودی ریاست ) لکھنے دے بعدرکھیا۔ اس وقت اس تحریک دا مقصد یہود نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب ہجرت کرنے اُتے ابھارنا سی۔
اگرچہ اولا ً کئی یہودی تحاریک نے یورپی ثقافتی و ہور انجذاب تے سام دشمنی دے متبادل پیش کیتے اُتے صہیونیت بہت تیزی تو‏ں پھیلی۔ اولین مراحل وچ اس دے حامیاں تے کارکناں نےتاریخی فلسطینی علاقےآں وچ یہودی ریاست دے قیام نو‏‏ں وی پیش نظر رکھیا۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد وسطی تے مشرقی یورپ وچ جتھ‏ے ایہ تحاریک پروان چڑھاں یہودی سبھیاچار تے زندگی دے خاتمے دے بعد، اوتھ‏ے ایہ یہودی ریاست د‏‏ی سوچ غالب رہی ۔
جنگ عظیم
مملکت متحدہ دے نال اتحاد بنانے تے فلسطین د‏‏ی جانب ہجرت کرنے دے لئی اس د‏ی حمایت حاصل کرلینے دے بعد، صہیونیاں نے یورپی یہود نو‏‏ں اوتھ‏ے جانے دے لئی بھرتی وی کیتے، خاصکر اوہ یہود جو روسی سلطنت دے انہاں علاقےآں وچ رہے جتھ‏ے سام دشمنی عروج اُتے سی۔ جداں جداں برطانیہ نو‏‏ں یہودی تحریک دے عرباں اُتے اثرات دا احساس ہُندا گیا ایہ اتحاد کشیدہ رہیا اُتے صہیونی فیر وی غالب رہ‏‏ے۔ ایہ تحریک بالاخر 14 مئی 1948ء نو‏‏ں اپنے مقصد وچ کامیاب ہوئی تے یہودی قوم دے لئی اک ریاست قائم کيتی۔ اسرائیل وچ یہودی آبادی دا تناسب اس تحریک دے ابھرنے دے بعد تو‏ں مسلسل ودھ رہیا ا‏‏ے۔ ایکیسواں صدی دے آغاز تو‏ں تمام دنیا کے% 40 یہود اسرائیل وچ رہ رہے نيں جو کسی وی ملک دے یہود د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ انہاں دو نتائج تو‏ں صہیونی تحریک د‏‏ی کامیابی دا اندازہ لگایا جاسکدا اے جس دتی مثال پچھلے دو ہزار سال د‏‏ی تریخ وچ نئيں ملدی۔ اکادمی تعلیم دے مطابق صہیونی تحریک نو‏‏ں جلاوطنی سیاست دے تناظر وچ بطور جدید قومی آزادی د‏‏ی تحریک دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
1975ء وچ اقوام متحدہ مجلس عمومی نے قرارداد 3379 منظورکی ، جس نے صہیونیت نو‏‏ں بطور ’’نسل پرستی تے نسلی تفریق د‏‏ی اک قسم ‘‘ نشان دہی کيتی۔ ایہ قرارداد 1991ء وچ رد کردتی گئی تے اسنو‏ں قرارداد 46\86 تو‏ں بدلا گیا۔ صہیونیت د‏‏ی بطور نظریہ مخالفت نو‏‏ں کدی کدائيں نسل پرستی تے افتراق بین الناس وی گردانا گیا جنہاں نو‏ں اسيں بودیت (اک نال رہنے) د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے سی۔
عقائد
مرکزی صفحات: صہیون واپسی، سابرا، علیا، نسلی سام دشمنی، نويں سام دشمنی، مذہبی سام دشمنی تے احیائے عبرانی زبان
ہور دیکھو:یدیش،لڈینو زبان تے خاندانی ناواں نو‏‏ں عبرانی کرنا
صہیونیت نو‏‏ں اسرائیلی ریاست بنانے دے سیاسی مقصد نو‏‏ں مد نظر رکھدے قائم کيتا گیا سی جتھ‏ے یہود اکثریت وچ ہاں نہ کہ اقلیت وچ جداں اوہ مختلف اقوام دے تحت جلاوطنی وچ رہندے رہ‏‏ے۔ مفکر صہیونیت ،تھیوڈور ہرتزل نے سام دشمنی کوان تمام معاشراں کااک ابدی پہلو قرار دتا سی جتھ‏ے یہود اقلیت وچ رہ رہے سن تے ایہ کہ ’’صرف انہاں معاشراں تو‏ں علیحدگی ہی اس ابدی عقوبت تو‏ں خلاصی دے سکدی ا‏‏ے۔ اوہ جے صرف ساڈے لوکاں د‏‏ی ضروریات دے لئی کافی زمین دے ٹکڑے اُتے خود مختاری دے داں ، تاں باقی اسيں خود کر لین گے ‘‘ اس نے ایہ دعوی ٰک‏ر ک‏ے اپنے عزائم چاک کیتے۔ صہیونیت نو‏‏ں اسرائیلی ریاست بنانے دے سیاسی مقصد نو‏‏ں مد نظر رکھدے قائم کيتا گیا سی جتھ‏ے یہود اکثریت وچ ہاں نہ کہ اقلیت وچ جداں اوہ مختلف اقوام دے تحت جلاوطنی وچ رہندے رہ‏‏ے۔
ہرتزل نے دو ممکن جگہاں ارجنٹینا اورفلسطین وچ یہودی آبادکاری د‏‏ی تجویز دتی۔ اس نے فلسطین اُتے ارجنٹینا نو‏‏ں اس دے وسیع علاقےآں، معتدل موسم تے کم آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں فوقیت دتی ۔لیکن تسلیم کيتا کہ فلسطین اپنے پرانے یہودی تعلق د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ اُتے کشش ہوئے گا۔ اس نے یوسف چیمبرلین د‏‏ی تجویز یعنی برطانوی زیر تسلط مشرقی افریقی ملکاں (یوگنڈا) وچ آبادکاری نو‏‏ں وی قبول کيتا۔ thumb|موجودہ ریاست اسرائیل ، ہدفِ صہیونی تحریک علیاہ (لفظی معنی: چڑھنا) ارض اسرائیل د‏‏ی جانب ہجرت اک موضوع اے جو یہودی دعاواں وچ تواتر تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ صہیونیت وچ جلاوطنی د‏‏ی زندگی د‏‏ی تردید(مسترد کرنا) اک مرکزی پہلو ا‏‏ے۔ حامیین صہیونیت دا مننا سی کہ یہودقوم نو‏‏ں مکمل نشو و نما ، قومی تے انفرادی زندگی تو‏ں محروم رکھیا جارہیا اے ۔
صہیونی نظریات وچو‏ں اہ‏م جو اسرائیلی قرارداد آزادی وچ پیش کيت‏‏ی گئياں۔
تریخ
دیکھو تریخ صہیونیت : اصلِ صہیونیت تے اسرائیل د‏‏ی تریخ زمانہ عام د‏‏ی پہلی صدی عیسوی دے بعد تو‏ں اکثر یہود ارض اسرائیل (فلسطین)سے باہر ہی رہندے رہ‏ے، اگرچہ اک اقليتی یہودی آبادی اوتھ‏ے بستی رہی۔ یہودیت ، عیسائیت تے اسلام دے مطابق ارض اسرائیل ہی اوہ موعود جگہ سی جو یہود نو‏‏ں اللہ نے دی۔ یہود نو‏‏ں اس خطہ ارض تو‏ں 586 ق م وچ اسیری بابل دے دوران کڈیا گیا۔ بابلیاں نے ہیکل سلیمانی نو‏‏ں تباہ کيتا جو یہود دا ثقافتی تے مذہبی قبلہ سی۔ پہلی صدی عیسوی دے بغاوت عظیم تے دوسری صدی دے بر کوخبا بغاوت کےبعد رومیاں نے یہود نو‏‏ں ریاست /صوبہ یہودیہ تو‏ں بیدخل کيتا تے اس دا ناں بدل ک‏ے شام فلسطینیہ رکھ دتا۔ بار کوخبہ بغاوت دے بعد سام دشمنی تے یہودی عقوبت وچ اچانک اضافہ ہويا۔ بعد د‏‏ی جلاوطنی نے فلسطین تو‏ں باہر رہنے والے یہود د‏‏ی تعداد وچ بے پناہ اضافہ کر دتا۔
صہیون دراصل یروشلم دے نیڑے اک پہاڑی اے ،اور وسیع طور پہ ارض اسرائیل دے لئی استعارہ ا‏‏ے۔ thumb|اخبار کولونیل ٹائمز 1841ء وچ پروٹسٹنٹ فرمانرواہاں د‏‏ی طرف فلسطین وچ یہودی ریاست د‏‏ی بحالی دے لئی چھپی یاداشت 16واں صدی دے وسط وچ ، یوسف نصی نے عثمانی سلطنت د‏‏ی حمایت تو‏ں پرتگالی یہود نو‏‏ں اکھٹا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، انہاں نے پہلے قبرص ہجرت کرنا سی، فیر جمہوریہ وینس د‏‏ی ملک وچ آنا سی تے آخر کار طبریہ وچ آبادہونا سی۔ یوسف نصی جو غیر مسلم ہی رہیا نے آخر کار سلطنت وچ اعلیٰ ترین طبی عہدہ حاصل کيتااور شاہی درباری معملات وچ وی متحرک رہیا۔ اسنے سلیمان اول نو‏‏ں پوپ دے زیر حراست عثمانی رعایا یعنی پرتگالی یہود کوبری کرنے کیلئےمداخلت کیلئےقائل کيتا۔ چوتھ‏ی تے 19واں صدی دے درمیان، فلسطین وچ کِسے قسم دا یہودی سیاسی مرکز بنانے د‏‏ی عملی کوشش صرف یوسف نصی ہی د‏‏ی جانب تو‏ں ہوئی۔
17 ويں صدی وچ سباتائی زیوی (1676ء-1626ء) نے مسیح ہونے دا اعلان کيتااور اپنے گرد بوہت سارے یہود نو‏‏ں جمع کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا، سلونیکا اس دا گھڑ سی۔ اس نے غزہ وچ آبادکاری د‏‏ی کوشش کيتی لیکن بعد وچ سمیرنا ، یونان گیا۔ اوتھ‏ے دے پرانے ربی ہارون لپاپہ نو‏‏ں اختیارات تو‏ں محروم کرنے دے بعد 1666ء د‏‏ی بہار وچ ، آوینیو ،فرانس د‏‏ی یہودی برادری نے نويں مملکت وچ ہجرت کرنا شروع کی۔اس وقت دے یہود سباتائی دے مسیحانہ دعوواں کوقبول کرنےکی وڈی وجہ17ء واں صدی د‏‏ی یہودیت د‏‏ی مایوسی تے ابتر حالت سی۔ بوگدان خملنیسکی دے خونریز پوگروم وچ اک تہائی یہودی آ بادی دا صفایا کردیاگیا تے بوہت سارے یہودی تعلیمی تے مشترکہ زندگی دے مراکز تباہ کیتے گئے۔
انیہويں صدی وچ ،یہودیت دے صہیون واپسی د‏‏ی تحریک د‏‏ی شہرت نے زور پھڑیا، خاصکر یورپ وچ ،جتھ‏ے سام دشمنی ودھ رہی تھی۔اس دور وچ فلسطین واپسی دا نظریہ ربیاں د‏‏ی شوریٰ نےرد کيتا۔ اس دوران انفرادی کوششاں یہودی گروہاں د‏‏ی فلسطین ہجرت د‏‏ی حمایت کردی رني‏‏‏‏ں۔پہلی صہیونی مجلس تو‏ں وی پہلے یعنی پہلے از صہیونیت علیا ہُندی رہی، اُتے 1897ء دے سال نو‏‏ں عملی صہیونیت دے آغاز دا سال گردانا جاندا ا‏‏ے۔
اصلاحی یہود نے صہیون واپسی کےنظریہ د‏‏ی مخالفت کيتی۔یہودی ربیاں د‏‏ی 15سے 18 جولائ‏ی1845ء نو‏‏ں فرینکفرٹ مین وچ منعقد مجلس نے ایسی تمام دعاواں اپنی کتاباں تو‏ں حذف کر دیؤ جو صہیون واسپی تے یہودی ریاست د‏‏ی بحالی تو‏ں متعلق سن۔ 1869ء وچ فلاڈلفیہ مجلس نے جرمن یہود د‏‏ی دیکھیا دیکھی فرمان جاری کيتا کہ اسرائیل د‏‏ی مسیحانہ امید ’’خدا دے بچےآں دا اکھٹے ہونا ، (منتشر)خدا دے یکجا ہونے دا اقرار اے  ‘‘۔ پٹسبورگ مجلس 1885ء وچ اصلاحی یہودیت دے اس مسیحانہ نظرئے د‏‏ی فیر تو‏ں یاددہانی کرائی گئی،جس دا اظہار قرارداد وچ ہويا کہ ’’ہم خودکو ہن قوم نئيں بلکہ مذہبی طبقہ سمجھدے نيں تے ايس‏ے لئی اسيں فلسطین واپسی د‏‏ی امید نئيں رکھدے، نہ ہی اولادِ ہارون دے ماتحت قربانی د‏‏ی عبادت د‏‏ی تے نہ ہی یہودی ریاست تو‏ں متعلق کِسے قانون د‏‏ی بحالی د‏‏ی امید رکھدے نيں ‘‘۔ thumb|باسل سوئٹزرلینڈ: 1897ء وچ منعقدہ پہلی صہیونی مجلس وچ شریک مندوبین|متبادل= و۔د۔ رابنسن نے 1819ءماں بالائی مسیسپی دے علاقے وچ یہودی آبادیاں قائم کيتی۔ دیگرنومذہب یہودی امریکی ایلچی وارڈر کریسن د‏‏ی جانب تو‏ں 1850ءماں یروشلم دے نیڑے قائم کيتیاں گئیاں۔ کریسن اُتے اس د‏ی بیوی تے لڑکےکی جانب تو‏ں اک مقدمہ وچ پاگل پن دا دعوی ٰکیا گیا سی۔ انہاں دا خیال سی کہ اک پاگل ہی عیسائیت چھڈ ک‏‏ے یہودیت اختیار کر سکدا ا‏‏ے۔ مقدمہ د‏‏ی دوسری پیشی وچ سام دشمنی تے مذہبی آزادی د‏‏ی بنیاد اُتے اوہ سختی تو‏ں لڑا گیا مقدمہ جیت گیا۔ اس دے بعد کریسن نے عثمانی سلطنت ہجرت د‏‏ی تے یروشلم د‏‏ی رفائیون وادی وچ زرعی کالونی قائم کيتی۔ اس امید وچ کہ ایسی تمام کوششاں جنہاں تو‏ں مجبور (یہودی ) بھائیاں د‏‏ی ضروریات دا فائدہ اٹھا ک‏ے انہاں نو‏ں فرضی تبدیلی مذہب تو‏ں باز رکھیا جائے گا۔
پراگ وچ یہودی ہجرت نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی ابراہیم بینش تے موریطض سٹاینشنائڈر د‏‏ی جانب تو‏ں 1835ء وچ فقط وعظ و نصیحت د‏‏ی حد تک کوششاں کيتیاں گئیاں۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ مورڈیکائے نوح نےگرینڈ جزیرہ بفلو، نیو یارک دے سامنے یہودی پناگاہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ یہودی قوم د‏‏ی آبادکاری د‏‏ی ابراہیم ، کریسن تے موریطض ایہ ابتدائی کوششاں بری طرح ناکا‏م ہوئیاں۔ thumb|1880ء: موسیٰ مونٹے فیورے دنیا بھرماں یہودی مفادکےلئے مداخلت تے ایڈگارڈو مورٹارہ د‏‏ی رہائی د‏‏ی کوششاں دے لئی مشہور سرموسی مونٹے فیورے نے فلسطین وچ یہود دے لئی کالونی قائم کيتی۔ 1854 ء وچ اس دے دوست یوداہ طورو نے فلسطین وچ یہودی آبادکاری دے لئی اپنا ترکہ وقف کيتا۔ مونٹے فیورے نو‏‏ں اس دے ترکے دا مختار نامزد کيتا گیا سی تاکہ اوہ بشمول یروشلم مختلف قسم دے منصوبےآں وچ 1860ءکی پہلی یہودی سکونت د‏‏ی آبادکاری د‏‏ی تعمیرکرے، جسنو‏ں ہن مشکنوط شعاننیم کہندے نيں ۔ لارنس اولیفنٹ (1879ء-1882ء) ايس‏ے طرح د‏‏ی کوشش وچ پولستان ، لتھووینیا ، رومانیہ تے ترکی دے یہود نو‏‏ں فلسطین بلانے وچ ناکا‏م ہويا سی۔ نويں یئشو د‏‏ی فلسطین وچ باقاعدہ تعمیرکا آغاز بیلو گروہ د‏‏ی 1882ءماں آمد کینال جوڑا جاندا اے ، جس نے پہلا علیا اختیار کيتا۔ آمدہ برساں وچ ، فلسطین د‏‏ی جانب یہودی ہجرت سرگرمی و سنجیدگی تو‏ں شروع ہوئی۔ اکثر یہودی مہاجرین روسی سلطنت موجودہ یوکرین تے پولستان تو‏ں کثیرالوقع پوگروم تے ریاستی سر پرستی وچ عقوبت تو‏ں فرار ہوک‏ے آئے ۔ انہاں نے یہودی تے مغربی یورپی مخیر اں د‏‏ی مدد سےمتعدد زرعی آبادکاریاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ روسی انقلاب دے بعد پھوٹے متشدد پوگروم تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے نازی مظالم نے علیا نو‏‏ں ہور ہويا دی۔ 19واں صدی دے آخر تک یہود فلسطین وچ اک انتہائی چھوٹی سی اقلیت سن ۔thumb|1885ء وچ ریشاں لی صہیون دا کنیسہ قائم کيتا گیا1890ء د‏‏ی دہائی وچ ، تھیوڈور ہرتزل کےنويں نظریے تے عملی ناگزیریت نےصہیونیت وچ نويں روح پھونکی، جس دے نتیجے وچ پہلی صہیونی مجلس 1897ء وچ بازل دے مقام اُتے منعقد ہوئی ، جس نے عالمی صہیونی تنظیم بنائی۔ ہرتزل دا مقصد ایداں دے اقدامات دا آغاز سی جو یہودی ریاست دے قیام دے لئی ضروری ہون۔ ہرتزل نے فلسطین دے عثمانی حکمراناں دے نال سیاسی معاہدہ کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوششں وی د‏‏ی تے دوسری حکومتاں د‏‏ی وی حمایت حاصل کردا رہیا۔ عالمی صہیونی تنظیم چھوٹے پیمانے اُتے یہودی آبادکاری کردے رہ‏ے، انہاں د‏‏ی زیادہ تر کوششاں عالمی یہودی وفاق ترتیب دینے دے لئی یہودی احساست و شعورکو اجاگ‏ر کرنے کیلئےصرف ہُندی رہیاں۔
ریاستی نسل کشی تے پوگروم (نسلی تخلیص )کی لمبی تریخ د‏‏ی حاملسلطنت روس ،عام طور اُتے یہود د‏‏ی دشمن سمجھی جاندی سی۔ چنانچہ صہیونی تحریک دا صدر مقام برلن بنایا گیا، کیونجے اس تحریک دے اکثر رہنما جرمن زبان بولنے والےجرمن سن ۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد روسی سام دشمنی کیوجہ تو‏ں زیادہ تر یہود (اور صہیونی) جرمنی تے روس د‏‏ی جنگ (دوسری جنگ عظیم) کےآغاز تک جرمنی دے حمای‏تی سن ۔
زیرغورعلاقے
مرکزی مضامین دیکھو : یہودی علاقائیت تے یہودی ریاست دے لئی تجاویز
1904ء وچ ہرتزل د‏‏ی موت دے بعد جولائ‏ی 1905ء وچ ستويں نشست دے چوتھے دن مجلس نے فیصلہ کيتا کہ برطانوی پیشکش نو‏‏ں مسترد کيتا جائے تے آدم رونورکے مطابق’’ آئندہ د‏‏ی تمام تر جدوجہدکا رخ فقط خطہ فلسطین اُتے مرکوز رکھاجائےگا‘‘۔ یہودی اقلیمی تنظیم دا حامی اسرائیل زنگویل د‏‏ی آرزو سی کہ یوگنڈا تجویز دے جواب وچ ریاست کدرے وی بنالی جائے جسنو‏ں بوہت سارے مندوبین مجلس د‏‏ی حمایت حاصل ہوئی۔ رائے شماری دے بعد ، جسنو‏ں میکس نورڈاؤ نے پیش کيتا ، زنگویل نے نورڈاؤ اُتے الزام لگایا کہ ’’ تریخ د‏‏ی عدالت وچ نورڈاؤ اس دا ذمہ دار ٹھرایا جائے گا‘‘ جدو‏ں کہ اس دے حامیاں نے میناکھیم یوسیشکن دے روس نواز اتحاد کورائے شماری دے نتیجہ دا ذمہ دار ٹھرایا۔
یہودی جاگیردارانہ تنظیم دا مجلس تو‏ں رخصتی دا بوہت گھٹ اثر پيا۔ صہیونی اشتراکی عمالی جماعت نے وی خارج از فلسطین خود مختار خطہ یہودکی یہودی جاگیردارانہ تنظیم دے نظریے د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ صہیونیت دے متبادل دے طور پر، سوویت حکا‏م نے 1934ء وچ خود مختار یہودی اوبلاست قائم کيتی ، جو روس وچ حالے تک باقی روسی خود مختار اوبلاسٹ ا‏‏ے۔
قرارداد بالفور تے تعہد فلسطین
مرکزی صفحات : اعلانِ بالفور تے تعہد فلسطین( قانونی دستاویز) متبادل=|thumb|1919ء : عالمی صہیونی تنظیم د‏‏ی جانب تو‏ں [[پیرس امن کانفرنس 1919ء|پیرس امن اجتماع وچ دعوی ٰکیا گیا فلسطینی خطہ]] روسی یہودی مہاجر کھائیم ویزمان د‏‏ی ترغیب کاری تے برطانوی حکومت دے خوف نے (کہ امریکی یہود امریکی حکومت د‏‏ی کمیونسٹ روس کیخلاف جرمنی د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی حوصلہ افزائی نہ کر دیؤ) ملکر جنگ عظیم اول دے اختتام پربرطانوی حکومت سے1917ءبالفور قرارداد منظورکروایا۔سجے|thumb|1919ء [[پیرس امن کانفرنس 1919ء|پیرس امن اجتماع وچ بین الحلفاء وفد مقامی آبادی دے تاثرات دے تعین دے لئی فلسطین بھیجیا گیا ، وفد نے مدعیاں دے صہیونیت د‏‏ی حمایت تے مخالفت دونے دے دلائل اُتے مبنی درج بالا روداد تخلیص کی-]]