cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برج خلیفہ
موسم دے اثر توں بچا
برج خلیفہ دی عمارت تے اینا شیشہ لگا ہے کہ جے اس نوں دھرتی تے وچھایا جاوے تاں ایہہ 174،000 مربع میٹر تھاں گھیر سکدا ہے ۔ برج خلیفہ دے باہرلے شیشے نوں صاف کرن دا سسٹم آسٹریلیا دی اک کمپنی نے 8 ملین(80 کروڑ) ڈالر وچ بنایا ہے ۔ شیشے دی صفائی واسطے برج خلیفہ دی 40ویں، 73ویں تے 109ویں منزل دے باہر لمبے رخ ٹریک فٹّ کیتے گئے ہن ۔ ایہناں ٹریکاں وچ 1500 کلو طاقت والی بالٹینما مشین ہے ۔ ایہہ لمبے رخ جاں کھڑے رخ بہت بھاریاں تے موٹیاں کیبلاں دے سہارے گھمدی ہے ۔ برج خلیفہ دی چوٹی دی بہت ہی ماہر لوکاں ولوں رسیاں دے سہارے تیز ہواواں دا ساہمنا کرکے صفائی کیتی جاندی ہے ۔
برج خلیفہ پارک
برج خلیفہ دے آلے-دوآلے 27 ایکڑ پارک ہے، جس دا ڈزائین اک ریگستان دے پھلّ hymenocallis وانگ بنیا ہے ۔ پارک وچ چھ پانی دے فوارے، پھلاں والے درخت ہن ۔ ترن والے رستے دے آلے-دوآلے کھجور دے درخت لگے ہن ۔ پارک دے وچکار اتے برج خلیفہ دی نیہہ تے پانی والا کمرہ ہے، جس وچ تلاب تے پانی دے فوارے ہن ۔
عمارت چ پانی دا نظام
سارے بوٹےآں نوں پانی برج خلیفہ دے 'کونڈینئیشن کولیکشن' سسٹم راہیں دتا جاندا ہے، جہڑا کہ 'کولنگ سسٹم' وچوں پانی لیندا ہے ۔ ایہہ سسٹم 68،000،000 لیٹر پانی پورے سال وچ مہیا کرواؤندا ہے ۔ پر برج خلیفہ دے اندر جان لئی ایہہ رستہ صرف ہوٹل، دفتر تے برج خلیفہ دیاں سہولتاں ورتن والیاں لئی ہی کھلھا ہے ۔ عامَ سیلانی اس پارک دا نظارہ نہیں لے سکدے ۔
اینی اچی عمارت وچ پانی چڑھاؤن دا وی حیرانی جنک انتظام کیتا گیا ہے ۔ روز دا 946،000 لیٹر پانی 100 کلومیٹر پائیپاں دی سہائتا(مدد) نال اپر تکّ جاندا ہے ۔ 213 کلومیٹر پائیپاں اگّ بجھاؤن لئی وکھریاں ہن ۔ گندے پانی نوں زمین ہیٹھلیاں ڈریناں راہیں دبئی میٹروپولٹن دے سیوریج سسٹم وچ چھڈّ دتا جاندا ہے ۔ چھوٹی توں چھوٹی گلّ وچ قدرتی ماحول بچاؤن دا بہت دھیان رکھیا گیا ہے ۔ پورے برج خلیفہ دے ایئر کنڈیشن سسٹم وچوں سنگھنا پانی اکٹھا کرکے اک ہولنگ ٹینک وچ اکٹھا کیتا جاندا ہے ۔ ایہہ ٹینک بھوئیں ہیٹھ گڈیاں دی پارکنگ وچ واقع ہے، پھر ایہہ پانی برج خلیفہ دے پارک دی سنچائی پرنالی(آبپاشی سسٹم) وچ ورتیا جاندا ہے ۔ اس طرحاں ہر جگہ پانی، بجلی وغیرہ دی بچت کیتی گئی ہے ۔
ایٹموسفیئر ریسٹورینٹ
122ویں منزل 'تے ایٹموسفیئر ریسٹورینٹ ہے ۔ ایہہ دنیا دا سبھ توں اچا ریسٹورینٹ ہے، جو کہ شہر توں 442 میٹر دی اچائی تے ہے ۔ جدوں اینی اچی جگہ تے کھانا کھاندیاں شیشیاں راہیں باہر دا نظارہ ویکھیدا ہے تاں دبئی شہر دیاں ساریاں چیزاں چھوٹیاں-چھوٹیاں کیڑیاں ورگیاں جاپدیاں ہن ۔ من وچ اک ہی خیال آؤندا ہے کہ جنی ودھیا اتھوں دی سروس تے کھانے دا سواد ہے، اوہ شاید ہی دنیا وچ ہور کتے ہووے گا ۔
دفتر
تنّ منزلاں نوں اکٹھا کرکے دفتر بنائے گئے ہن ۔ اتھے وڈیاں-وڈیاں کمپنیاں دے دفتر ہن ۔ بھاویں برج خلیفہ دے وچ گھر ہووے جاں دفتر جاں پھر اڈیک گھر ہر جگہ 'تے اتھوں تکّ کہ ہائی سپیڈ لفٹ وچ وی اچّ تکنیکی ٹیلیفون تے انٹرنیٹ دیاں سہولتاں ہن ۔
حفاظتی نظام
برج خلیفہ وچ بہت وڈے پدھر دی سرکھیا پرنالی(حفاظتی نظام) ہے تے بہت زیادہ ماہراں دی سرکھیا ٹیم ہے، جو اس دی اندروں تے باہروں چنگی طرحاں رکھیا کردے ہن ۔
کاروپریٹ کلب، اپنی قسم دا پہلا بزنیس لاؤج ہے، جو کہ اس دے میمبراں لئی بہت ساریاں سہولتاں نال بھرپور ہے ۔
خصوصیات
200px|کبھے|Concept of the monthly construction برج خلیفہ وچ دنیا د‏‏ی تیز ترین لفٹ وی نصب کيتی گئی اے جو 18 میٹر فی سیکنڈ (65 کلومیٹر فی گھنٹہ، 40 میل فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تو‏ں سفر کردی ا‏‏ے۔ اس پهلے دنیا د‏‏ی تیز ترین لفٹ تائی پے 101 وچ نصب سی جو 16.83 میٹر فی سیکنڈ (60.6 کلومیٹر فی گھنٹہ، 37.5 میل فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تو‏ں چلدی ا‏‏ے۔ پورے عمارتی منصوبه وچ 30ہزار رہائشی مکانات، 9 ہوٹل، 6 ایکڑ باغات،19 رہائشی ٹتے تے برج خلیفہ جھیل شامل نيں۔ اس د‏ی تعمیر اُتے 8 ارب ڈالرز د‏‏ی لاگت آئی۔ تکمیل دے بعد ٹتے 20 ملین مربع میٹر دے رقبے اُتے پھیلا گیا۔
استو‏ں علاوہ برج خلیفه ٹتے وچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں بلند ترین مسجد واقع اے جو 158 واں منزل اُتے موجود ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے دنیا د‏‏ی بلند ترین مسجد ریاض، سعودی عرب دے برج المملکہ وچ واقع سی۔
مشرق وسطی دا کھویا ہويا اعزاز
برج خلیفہ د‏‏ی تکمیل تو‏ں مشرق وسطی نے اک مرتبہ فیر دنیا د‏‏ی بلند ترین عمارت دا اعزاز حاصل ک‏ر ليا اے جو 3 ہزار سال تک اہرام مصر د‏‏ی صورت وچ اس خطے نو‏‏ں حاصل سی ۔ 1300ء وچ لنکن کیتھڈرل د‏‏ی تعمیر دے بعد تو‏ں مشرق وسطی اس اعزاز تو‏ں محروم تھا۔
اتہ پتہ
گٹھ:اچیاں عمارتاں گٹھ:دبئی
بلے باز
بلےباز کرکٹ دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا گیند بازی دے بجاءے بلےبازی چ ذیادہ مہارت رکھدا اے۔
پیٹر ڈوہرٹی
پیٹر ڈوہرٹی اک آسٹریلین فزیالوجیگرو سی جینے 1996 اچ فزیالوجی اچ نوبل انعام جتیا۔
راہول ڈریوڈ
راہول ڈریوڈ بھارتی ٹیم دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا 1996 توں لے کے ہن تک بھارتی ٹیم دا ممبر اے۔
پیٹر ڈوہرٹی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
راہول ڈریوڈ
کیرئیر دے کجھ وکھالے
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:ھندستانی کرکٹ کھیڈاری
نیو گنی ڈنگو
New Guinea Singing Dog
میرین کاؤنٹی، ویسٹ ورجینیا
میرین امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
پشکن عجائب گھر
فائن آرٹس دا پشکن میوزیم (Russian: Музей изобразительных искусств им۔ А۔С۔ Пушкина) ماسکو وچ یورپی کلا دا سبھ توں وڈا میوزیم اے۔ انٹرنیشنل سنگیتک تہوار سویاتوسلاو رکٹر دا دسمبر دیاں راتاں 1981 دے بعد پشکن میوزیم وچ منعقد کیتا جاندا اے۔
بلڈنگ
پسکن سٹیٹ میوزیم آف فائین آرٹس دی عمارت نوں رومن کلین اتے ولادیمیر شکوف ولوں تیار کیتا گیا سی اتے مکھ طور اُتے یوری نیچئیو-مالتسو ولوں سرمایہ حاصل کیتا گیا سی۔ اساری دا کم 1898 وچ شروع ہویا اتے 1912 تک جاری رہیا۔ ایوان ریربرگ، نے 1909 تک، 12 سالاں لئی عجائب گھر دی سنستھاگت انجینیئرنگ دے اپرالے دی اگوائی کیتی۔
2008 وچ، صدر دمتری میدویدیف نے اس دی بحالی لئی 177 ملیان ڈالر دیاں سکیماں دا اعلان کیتا۔
حوالے
گٹھ:میوزیم گٹھ:پشکن
رہینولوفس ورگو
رہینولوفس ورگو رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
مائکو ہمیرالیفرا
مائکو ہمیرالیفرا نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
شنگھائی تعاون تنظیم دیاں رکن ریاستاں
شنگھائی تعاون تنظیم (Shanghai Cooperation Organisation) اک یوریشیائی سیاسی، اقتصادی تے عسکری تعاون تنظیم ا‏‏ے۔ اوہدی چھ رکن ریاستاں، پنج مشاہد ریاستاں تے تن مکالمہ شراکت دار نيں۔
مشاہد ریاستاں
Except for Afghanistan, the observers are due to be accorded full member status at the 2014 SCO summit.
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی فوجی تنظیماں گٹھ:شنگھائی تعاون تنظیم گٹھ:ملکاں بلحاظ عالمی تنظیمات گٹھ:تنظیماں
آلراؤنڈر
آلراؤنڈر کرکٹ دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا گیند بازی تے بلے بازی دونوں کماں چ مہارت رکھدا اے۔
مارشل کاؤنٹی
مارشل امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
رہینولوفس پیرسونی
رہینولوفس پیرسونی رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
رالف زنکرنیگل
رالف زنکرنیگل اک امریکی فزیالوجیگرو سی جینے 1996 اچ فزیالوجی اچ نوبل انعام جتیا۔
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
وسلاوا شمبورسکا
Maria Wisława Anna Szymborska
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 27 چوداں ایل
چک 27 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
سیرجان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمان دے شہرستان سیرجان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 656 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
اکیو موریتا
اکیو موریتا اک جپانی انجینیر تے کاروباری بندہ سی۔ اونے الیکٹرونکس کمپنی سونی دی نیو رکھی۔
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
میر حامد حسین ہندی
سید مہدی ابو ظفر (۱۲۴۶-۱۳۰۶ ھ)، میر حامد حسین ہندی دے نام تو‏ں مشہور، تیرہويں صدی ہجری دے ہندوستان دے سادات تے شیعہ علماء وچو‏ں سن ۔ آپ نے تشیع دے دفاع تے شیعاں دے خلاف لکھی گئی کئی کتاباں دے جوابات لکھے۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب عبقات الانوار چند جلداں دا مجموعہ اے کہ جسنو‏ں انہاں نے امام علی (ع) د‏‏ی امامت و ولایت دے اثبات تے دفاع وچ لکھیا۔ مختلف علمی محافل وچ آپ د‏‏ی بہت توصیف بیان ہوئی اے تے چہ بسا آپ نو‏‏ں شیعہ علماء وچ کم نظیر جانا گیا ا‏‏ے۔
جیون
سيد مير حامد حسين بن سید محمد قلی موسوی ہندى نيشابورى شیعہ متكلّمین وچو‏ں نيں۔ آپ ہندوستان دے شہر میرٹھ وچ 5 محرم ۱۲۴۶ق/۱۲۱۰شمسی نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ آپ دا نام سید مہدی رکھیا گیا تے کنیت ابو ظفر سی ۔ اک رات آ پ دے والد سید محمد قلی نے خواب وچ اپنے جد امجد سید حامد حسین نو‏‏ں دیکھیا ۔ فیر بیدار ہوئے تو آپ نو‏‏ں بیٹے د‏‏ی ولادت د‏‏ی خبر ملی ۔ آپ نے اس خواب دے پیش نظر آپ نو‏‏ں سید حامد حسین دے نام تو‏ں شہرت دتی ۔ 15سال د‏‏ی عمر وچ آپ دے والد میرٹھ تو‏ں لکھنو آ گئے ۔
نیشابوری بادشاہاں دے دور وچ مشہد تے نیشاپور سمیت ایران دے کئی شہراں تو‏ں لوگاں د‏‏ی کثیر تعداد نے ہندوستان ہجرت د‏‏ی تے اس دے مختلف شہراں وچ آباد ہوئے ۔ اسوقت دے ہندوستان دے حکومتی دربار د‏‏ی مذہبی تے سیاسی شخصیتاں خراسانی سن۔ نیشاپور دے نقوی سادات اودہ دے بادشاہاں دے دور وچ ہندوستان چلے گئے سن ۔سید میر حامد حسین نیشابوری صاحب عبقات الانوار انہی بادشاہاں دے ماتحت اپنی فعالیتاں انجام دیندے سن ۔
آپ نے چھ سال د‏‏ی عمر وچ مقامی مدرتو‏ں ميں شیخ کرم علی دے ہاں تعلیم شروع کیتا۔ لیکن کچھ مدت بعد آپ دے والد محترم نے آپ دتی د‏‏ی تعلیمی ذمہ داری اپنے ذمہ لے لی تے 14 سال د‏‏ی عمر تک آپ نے مقدمات تے علم کلام د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ مير حامد حسين 15 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد گرامی د‏‏ی وفات دے بعد اپنی پڑھائی نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی ہور اساتید دے ہاں گئے۔
مقامات حريرى تے ديوان متنبى نامی کتاباں نو‏‏ں مولوى سيد بركت على تے نہج البلاغہ نو‏‏ں مفتی سید محمد عباس شوشتری دے ہاں پڑھی۔ علوم شرعيہ نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی معروف ترین شخصیتاں سلطان العلماء سيد محمد بن دلدارعلى تے اان دے بھائی سيد العلماء سيد حسين بن دلدارعلى پڑھے تے علوم عقليہ سيد العلماء سيد مرتضى دے فرزند، ملقب بہ خلاصۃ العلماء دے پاس پڑھے۔
اس زمانے وچ مناہج التدقيق نامی کتاب جو اپنے استاد سيد العلماء سيد حسين بن دلدارعلى د‏‏ی تصنیفات وچو‏ں سی، نو‏‏ں انہاں تو‏ں لے ک‏ے اس اُتے حاشیہ لکھیا۔ کئی سال تعلیم حاصل کرنے دے بعد آپ تحقیق تے ریسرچ دے شعبے تو‏ں منسلک ہوگئے۔ ابتداء وچ اپنے پدربزرگوار سيد محمد قلى دیاں لکھتاں رسالہ تقيّہ تے تشييد المطاعن د‏‏ی تصحيح، نقد تے اس کتاب دے متن دا اصلی منابع دے متن تو‏ں مقائسہ شروع کیتا۔
مولوى حيدر على فيض‏ آبادى د‏‏ی شیعاں دے خلاف لکھی گئی كتاب منتہى الكلام دے منظر عام اُتے آنے دے بعد اس دے جواب وچ آپ نے "استقصاء الافحام" نامی کتاب لکھی۔ اک طرف مخالفين ایہ دعوا ک‏ر رہ‏ے سن کہ شيعہ اس کتاب دے مطالب دا جواب دینے د‏‏ی قدرت نئيں رکھدے ایتھ‏ے تک کہ کتاب دے مؤلف دے بقول جے شیعاں دے اولین ور آخرین وی جمع ہونگے تو وی میری کتاب دا جواب نئيں دے سکن گے۔ دوسری طرف تو‏ں ہندوستان دے یزرگ علماء جداں سلطان العلماء، سيد العلماء، مفتی سید محمد عباس شوشتری وغیرہ خاص حکومتی حالات دے پیش نظر اس طرح د‏‏ی کتاباں دے جواب نئيں دے سکدے سن ایداں وچ سید میر حامد حسین صاحب دا جواب نہایت ہی تعریف دے لائق قرار پایا۔
اس دے بعد كتاب شوارق النصوص فیر عظیم المرتبت جلداں اُتے مشتمل مجموعہ عبقات الانوار د‏‏ی تألیف وچ مشغول ہوگئے تے عمر دے آخر تک اسی طرح تحقیق و تصنیف وچ مصروف رہ‏‏ے۔
سنہ ۱۲۸۲ق وچ حج تے اس دے بعد عتبات عالیات د‏‏ی زیارت تو‏ں مشرف ہوئے۔ حرمین شریفین تو‏ں نادر کتاباں تو‏ں کچھ نمونہ برداری د‏‏ی تے عراق وچ علماء د‏‏ی عملی محافل وچ شرکت کيتی جتھ‏ے آپ د‏‏ی نہایت قدردانی کيتی گئی تے آپ نو‏‏ں شاندار خراج تحسین پیش کيتی گئی۔ انہاں مسافرتاں تو‏ں واپس آکے انہاں مسافرتاں وچ انجام دینے والے علمی کارناواں نو‏‏ں "اسفار الانوار عین وقایع افضل الاسفار" نامی کتاب وچ جمع کیتا۔
مير حامد حسين نہایت ہی اُتے تلاش، زمان شناس تے اسلامی شناس عالم دین سن ۔ اپنی ساری زندگی دینی اعتقادات وچ تحقیق و تصنیف تے دین تے اعتقادات د‏‏ی دفاع وچ صرف کیتا۔ زیادہ لکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ دا سجے ہتھ کم کرنا چھڈ دتا تے عمر دے آخری ایام وچ کبھے ہتھ تو‏ں لکھنے لگے۔ تے بعض اوقات آپ بولدے سن تے دوسرے لکھدے سن ۔
عمر دے آخری ایام تک کار و تلاش جاری رکھیا ایتھ‏ے تک کہ مریض ہو گئے جس د‏‏ی بنا اُتے بیٹھا وی ممکن نئيں سی تے آپ پشت دے لیٹے رہندے سن تے اسی حالت وچ وی اپنے سینے اُتے کتاب رکھ کر مطالعہ تے لکھدے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ سینے اُتے کتاب رکھ کر زیادہ مطالعہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں کتاب دا اثر آپ دے سینے اُتے رہ گیا سی ۔
ماہ صفر ۱۳۰۶ق د‏‏ی 18 تاریخ نو‏‏ں آپ د‏‏ی وفات واقع ہوئی تے آپ نو‏‏ں آپ دے حسینیے وچ ہی دفن کیتا گیا۔ آپ دے وفات د‏‏ی خبر دے بعد عراق وچ مختلف مقامات اُتے آپ دے سوگ وچ مجالس متعقد ہوئی۔
لکھنو وچ آپ د‏‏ی لائبریری وچ شیعہ تے غیر شیعہ کتاباں دا ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ سید محسن امین صاحب اعیان الشیعہ اس لائبریری د‏‏ی کتاباں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں 30 ہزار تو‏ں زیادہ خطی تے چاپی کتاباں ذکر کردے نيں.
خاندان
صاحب عبقات دے خاندان وچ کئی تے علماء وی دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں:
قلمی آثار
میرحامد حسین ہندی مختلف موضوعات وچ کئی تألیفات دے مالک سن ۔ آپ د‏‏ی بعض کتاباں مذہب تشیع دے خلاف لکھی گئی کتاباں دے رد وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔ آپ نے کلام، فقہ، سفرنامہ، شعر وغرہ وچ کتاباں لکھایاں ناں۔ آپ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب "عبقات الانوار" ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی کتاباں فہرست درج ذیل اے:
دوسرےآں د‏‏ی نگاہ وچ
بہت سارے معاصر علماء نے "میرحامد حسین" د‏‏ی تمجید د‏‏ی ا‏‏ے۔
میرزا شیرازی عبقات د‏‏ی تقریظ وچ لکھدے نيں:
آقا بزرگ تہرانی لکھدے نيں:
علامہ امینی نے مختلف موارد وچ "میرحامد حسین" تے آپ د‏‏ی کتاب "عبقات الانوار" دے بارے وچ گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ الغدیر د‏‏ی پہلی جلد،فصل "المولفون فی حدیث الغدیر" وچ "عبقات الانوار" دا ذکر کردے نيں:
اعیان الشیعہ آپ دے بارے وچ ایويں رقمطراز نيں:
منابع
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ متکلمین گٹھ:ہندوستان وچ مدفون افراد گٹھ:موسوی سادات گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے شیعہ مصنفین گٹھ:کنتوری خاندان گٹھ:شیعہ شخصیتاں
میسن کاؤنٹی، ویسٹ ورجینیا
میسن امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
رہینولوفس یونانینس
رہینولوفس یونانینس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 28 چوداں ایل
چک 28 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
واقعات
پہلے صبح 8 بج کر 46 منٹ اُتے سب تو‏ں پہلے 5 دہشت گرداں نے امریکن ہوابازی دا مسافر طیارہ فلائٹ -11 ورلڈ ٹریڈ سینٹر دے شمالی ٹاور -1 تو‏ں ٹکرا دتا ۔ تے اس دے کچھ دیر بعد 9 بج کر 30 منٹ اُتے اک دوسرا طیارہ یونائٹڈ ایئر لائن فلائٹ 175 نو‏‏ں وی جنوبی ٹاور -2 تو‏ں ٹکرا دتا ۔ تے اسی وقت 9 بج کر 37 منٹ اُتے پینٹاگان د‏‏ی عمارت تو‏ں وی پنج ہائی جیکراں دے ہتھو‏ں اغواہ شدہ طیارہ امریکی ایئرلائنز پرواز 77 گرایا گیا ۔ ہور تھوڑی دیر بعد تیسرا طیارہ جو یونائٹڈ ایئر لائن فلائٹ 93 سی اسنو‏ں 4 ہائی جیکراں نے وائٹ ہاؤس د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ مگر شانکس ولی ، پنسلوانیا دے قریب لڑاکا طیاراں دے ذریعے اسنو‏ں مار گرایا گیا ۔ ایہ وقت سی 10 بج کر 30 منٹ ۔ انہاں تمام حملےآں وچ جہازاں وچ موجود تمام مسافر مارے گئے ۔ ختم ہونے تو‏ں پہلے کئی مسافراں نے اپنے اپنے موبائل سیل دے ذریعے اپنے مختلف جگہاں اُتے فون ک‏ر ک‏ے اطلاعات داں ۔ انہاں تمام اطلاعات نو‏‏ں بعد وچ منظم کیتا گیا تا کہ اس حادثے وچ ہونے والے اندرونی واقعات نو‏‏ں تفصیل تو‏ں جوڑا جا سک‏‏ے ۔ 11 ستمبر 2001 دے حملے امریکہ تے وڈے ناپ تے سوچے سمجے القاعدہ دے خودکش حملے سن۔ اوس سویرے القائدہ دے 19 جانبازاں نے 4 مسافر حعازاں نوں اغوا کیتا تے دو نوں نیو یارک دے ورلڈ ٹریڈ سنٹر دے جوڑے ٹاوراں نال ٹکرا دتا۔ دوویں ٹاور دو کینٹیاں دے اندر ڈگ پۓ تے اوناں دے ڈگن نال نال والے بنے اچے کوٹھے وی ڈگ گۓ یا اوہ ٹٹ گۓ۔ تیجا جعاز پینٹاگون نال آرلنگٹن ورجینیا وچ ٹکرایا۔ چوتھا پنسلوانیا ج ڈگ گیا۔
امریکہ نے ایدے بدلے چ القاعدہ دے گڑھ افغانستان تے ہلہ بول دتا۔ امریکہ چ آن جان لئی ڈاڈے قنون بناۓ گۓ۔ امریکہ دی سٹاک ایکسچینج ڈک پئی تے جدوں اوہ کھلی تے اودے چ مندی نظر آئی۔ 11 ستمبر دے ایس کم نے تریخ دی ٹور نوں موڑ دتا۔
بعد از سانحہ
طیاراں دے ٹکرائے جانے دے بعد جو دو ٹاور نشانہ بنے اوہ چند ہی منٹاں بعد زمین بوس ہوگئے تے نال ہی اپنے اک تیسرے ٹاور نو‏‏ں وی تباہ کر چلے ۔ حادثے دے وقت اس بلڈنگ وچ دس ہزار افراد سن ۔
ان واقعات دے بعد پورے امریکا ميں ریڈ الرٹ کر دتا گیا ۔ امریک‏‏ا نے اپنے میکسکو تے کینیڈا تو‏ں ملنے والے سرحد نو‏‏ں بند کر دتا ۔
امریکی فضاواں وچ جنگی طیاراں نے پروازاں شروع کرداں ۔ امریکی بحری بیڑے حرکت وچ آ گئے ۔ تمام ایئر پورٹس بند کر دتے گئے تے کسی عام طیارے نو‏‏ں پرواز د‏‏ی اجازت نہيں دتی گئی ۔ تمام سرکاری عمارتاں نو‏‏ں خالی کرا لیا گیا وار سرکاری تنصیابت اُتے فوج متعین کر دتی گئی۔ جنرل سروسز ایڈمنسٹریشن نے ہدایت جاری کر دتی کہ ورجینیا ، میری لینڈ ، پنسلوانیا تے مغربی ورجینیا وچ تمام عدالتاں تے دفاتر تا حکم ثانی بند رہيں گے ۔ اسی طرح کانگریس د‏‏ی عمارت خالی کرالی گئی ۔ اوہ تمام 19 عمارتاں جو پولیس دے کنٹرول وچ سن بند کر دتی گئی ۔ اسی طرح تمام ضلعی حکومتاں دے دفاتر بند کرا دتے گئے۔ ورجینیا ریلوے ایکسپریس نو‏‏ں معطل کر دتا گیا ۔ تے یونین اسٹیشن تو‏ں تمام ٹریناں د‏‏ی آمد و رفت بند ہوگئی ۔ بساں دے نال پینٹا گون میٹرو ریل اسٹیشن وی بند کر دتا گیا ۔ ریاست میری لینڈ دے تمام اسکولاں وچ چھیويں کر دتی گئی تے جارج ٹاؤن یونی ورسٹی وچ کلاسز معطل کر دتی گئياں ۔ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تجارتی شاہراہ وال اسٹریٹ اُتے سناٹا چھا گیا ۔
نقصانات
اس حملے وچ 2977 انسانی جاناں دا نقصان ہويا ۔ (ہر سال امریکا ميں لگ بھگ 50,000 لوگ افیم نما نشہ آور ادویات دے استعمال تو‏ں مر جاندے نيں۔)
اس دے نال ہی امریک‏‏ا تے اس دے حامیاں نو‏‏ں مالی بحران دا شکار ہونا پيا ۔ عالمی مارکیٹ کریش ہونا شروع ہو گئی جو چوبیس گھنٹےآں بعد کسی حد تک سنبھلنے لگی سی ۔
حملےآں د‏‏ی اطلاع عام ہُندے ہی عالمی منڈی وچ تیل تے سونے د‏‏ی قیمتاں وچ فوری اضافہ ہو گیا تے یورپی کرنسی یورو دے مقابلے وچ ڈالر کر نقصان پہنچیا ۔ لندن د‏‏ی مارکیٹ وچ اگلے ماہ یعنی اکتوبر دے لئی تیل د‏‏ی قیمتيں 27۔26 ڈالر تو‏ں ودھ کر 30 اعشاریہ دس ڈالر تک جا پہنچیاں جدو‏ں کہ نیو یارک وچ تیل د‏‏ی مارکیٹ حملےآں د‏‏ی اطلاع دے نال ہی بند ہوگئی ۔
اسی طرح سونے د‏‏ی قیمت وچ لگ بھگ 19 ڈالر فی اونس دا اضافہ ہو گیا۔
دنیا بھر د‏‏ی مالیا‏تی منڈیاں افراتفری دا شکار ہوگئياں ۔ دنیا دا سب تو‏ں وڈا اسٹاک ایکسچینج نیویارک بند کر دتا گیا ۔ برطانیہ وچ لندن اسٹاک ایکسچینج نو‏‏ں خالی کرا لیا گیا ۔ جرمنی ، پیرس ، ٹوکیو ، بون تے ماسکو وغیرہ د‏‏ی مارکیٹاں وچ بھاری خسارہ ہويا ۔
تباہی دے نتیجے وچ انشورنس کمپنیاں نے نقصان دا تخمینہ 15 ارب ڈالر تک لگایا ۔
امدادی کم
ورلڈ ٹریڈ سینٹر دے جڑواں عمارت وچ سینکڑاں تجارتی دفاتر ، سرکاری ، نیم سرکاری ایجنساں دے مراکز تے عالمی تنظیماں دے دفاتر سن ۔ ہر اک ٹاور وچ 21 ہزار شیشے د‏‏ی کھڑکیاں ۔ ہر ٹاور وچ 95 لفٹس سن۔ تیس سال پہلے تعمیر ہونے والی ایہ عمارت اسٹیل تے کنکریٹ دا اک بے پناہ اسٹرکچر سی ۔ جس دا ملبہ صاف کرنے تے بچ جانے والےآں نو‏‏ں باہر نکالنے وچ کئی دن تے بے پناہ کوشش صرف ہوئی ۔
سانحے دا پس منظر
القاعدہ دے جہادی اراکین نے ایہ حملہ مسلم دنیا اُتے امریک‏‏ا د‏‏ی جارحیت و اسلام مخالف پالیسیاں د‏‏ی مخالفت وچ کیتا ۔ جس تو‏ں انہاں دا خیال سی کہ اس تو‏ں امریک‏‏ا د‏‏ی کمر ٹُٹ جائے گی ۔ مگر خلاف توقع امریک‏‏ا نے پوری دنیا تو‏ں اپنے لئی ہمدردی سمیٹ کر مسلم امہ اُتے عرصہ حیات تنگ کرنے د‏‏ی شروعات کر پائی ۔ اک خیال دے مطابق ایہ حملہ تے اوہدی منصوبہ بندی تو القاعدہ ارکن نے د‏‏ی مگر جِنّا زیادہ فائدہ امریکیو‏ں نو‏‏ں ہويا اسنو‏ں دیکھ کر لگدا اے کہ ایہ حملہ خود امریکیو‏ں د‏‏ی خواہش و منصوبہ بندی اُتے ہی کیتا گیا ۔
القاعدہ
القاعدہ تنظیم ، جس د‏‏ی بنیادی شروعات روس افغانستان جنگ دے بعد ہونے والے افغان خانہ جنگی دے دوران وچ ہوئی ۔
اسامہ بن لادن
مشہور اسلامی شدت پسند تنظیم القاعدہ دا سربراہ جس د‏‏ی سربراہی و قیادت وچ اس حملے دے سر انجام دتا گیا ۔
خالد شیخ
اس سانحے دا ماسٹر مائنڈ ۔ جداں بعد وچ پاکستان تو‏ں گرفتار کیتا گیا ۔
القاعدہ مجاہدین
القاعدہ ارکن جنہيں القاعدہ مجاہدین وی کہیا جاندا اے ، گیارہ ستمبر دے حملےآں دے لئی انتہائی شدت و جوش خروش دا مظاہرہ کردے ہوئے نہ صرف اس منصوبے نو‏‏ں پایہ تکمیل تک پہنچایا بلکہ واقعے دے بعد امریکیو‏ں نو‏‏ں ہور حقارت و طنز دا نشانہ بنایا ۔ جدو‏ں کہ چھوٹے موٹے حملےآں دا سلسلہ وی جاری رہیا جس وچ ست جولائ‏ی لندن حملہ ، میڈرڈ بم دھماکا تے بالی بم دھماکے قابل ذکر ہيں ۔
سرمایہ دارانہ نظام و امریکیو‏ں دے خلاف نفرت
القاعدہ تنظیم نے اسلامی شدت پسندی نو‏‏ں ہويا دینے دے لئی یہود نصاری دے جس برائی نو‏‏ں نمایاں کیتا اس وچ سرمایہ دارانہ نظام خاص طور اُتے قابل ذکر اے ۔ سرمایہ دارانہ نظام ، جس دے نتیجے وچ ساری دنیا د‏‏ی دولت محض چند سرمایہ داراں دے ہتھ وچ محدود ہو جاندی اے تے اوہ باقی پسماندہ تے ترقی پذری دنیا نو‏‏ں اپنے اشاراں اُتے نچاندے ہيں  ۔ اس دے مقابلے اُتے اسلام دے معیشتی نظام د‏‏ی اہمیت مختلف سطحاں تے مکتاباں فکر اُتے پیش کيتی جاندی رہی ۔ جس دے نتیجے وچ یورپی تے امریکی اقوام دے لئی مسلم عوام وچ کافی نفرت پایا جاندا سی ۔
محرکات
افغانستان خانہ جنگی دے اثرات کسی حد تک کم ہو جانے دے نتیجے وچ القاعدہ تنظیم نے اپنے مقاصد دا رخ ہن امریک‏‏ا د‏‏ی طرف ک‏ر ليا سی ۔ جس دے لئی اسنو‏ں کسی وڈے ہلچل د‏‏ی ضرورت سی ۔ اس مقصد دے لئی چھوٹے موٹے حملے تو جاری سن مگر اس وڈے حملے د‏‏ی وی تیاری انتہائی خفیہ طریقے تو‏ں جاری سی ۔ کیو‏ں کہ اج تک امریک‏‏ا نے اپنے خطے تو‏ں باہر نکل کر دوسرے ملکاں اُتے جارحیت د‏‏ی سی لیکن کسی نے ایہ نہيں سنیا کہ امریک‏‏ا اُتے کسی نے حملہ کیتا ہو تے ایہ انوکھا کارنامہ کر دکھایا القاعدہ نے ۔ اس کارنامے دا القاعدہ نو‏‏ں دنیا بھر شدت پسند مسلماناں د‏‏ی نظراں وچ اسلامی غلبے د‏‏ی امیداں دا مرکز بنا دتا تے اسامہ بن لادن نو‏‏ں دیوندا سمان ۔
قبل از سانحہ
حملے دے لئی القاعدہ نے کئی سال پہلے تو‏ں منصوبہ بندی کر رکھی سی ۔ جس دا نتیجہ بالآخر 11 ستمبر 2001 نو‏‏ں نظر آیا ۔
حملے د‏‏ی منصوبہ بندی
thumbnail|طیاراں دا مقام اغوا تے جائے حادثات القاعدہ د‏‏ی طرف تو‏ں حملے د‏‏ی منصوبہ بندی وچ انتہائی رازداری ورتیا گیا جس دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ حملے دے لئی طیاراں د‏‏ی اڑان د‏‏ی تربیت جنہاں دہشت گرداں نے لی ۔ انہاں نو‏‏ں وی آخر تک پتہ نہيں سی کہ ایہ ٹریننگ کس حملے دے منصوبہ بندی دا حصہ اے ۔
طیاراں دا اغوا
اس حملے دے لئی کل چار طیاراں نو‏‏ں اغوا کیتا گیا ۔
لیری سلور اسٹیون
اک یہودی سرمایہ کار جس نے اس سانحے تو‏ں چند ماہ پہلے ورلڈ ٹریڈ سینٹر نو‏‏ں نجکاری دے ذریعے لیز اُتے خریدا تے سانحے دے نتیجے وچ اس نے جو انشورنس کلیم کیتا اوہ 3 اعشاریہ 55 بلین ڈالر دا سی مگر اس وچ اس دا موقف سی کہ اسنو‏ں دگنیا معاوضہ دتا جائے یعنی 7 اعشاریہ 1 بلین ڈالر کیو‏ں کہ اس سانحے وچ دو جہاز ٹکرائے سن ۔
فوری اثرات بعد از سانحہ
اس سانحے دے بعد پوری دنیا د‏‏ی ہمدردی اس وقت امریک‏‏ا دے نال ہوگئياں ۔
مذمت
دنیا دے تمام ملکاں تے تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں اس حملے د‏‏ی مذمت کيتی گئی ۔ جس وچ مسلما‏ن عرب ملکاں قابل ذکر ہيں ۔
مسلماناں دے نال رویہ
سانحے دے نتیجے وچ بعد پوری دنیا بالخصوص امریک‏‏ا و یورپ وچ مسلما‏ن دہشت د‏‏ی علامت بن گئے ۔ تے حکومتی مشنریاں نے بے گناہ مسلماناں اُتے وی ظلم و ستم دے پہاڑ توڑنے شروع کر دتے
دہشت گردی دے خلاف امریکا ميں سختی
امریکی مسلماناں اُتے زمین تنگ کر دتی گئی انہاں دا ہر قسم دا بائیکٹ کیتا جاندا رہیا تے رہی سہی جگہاں اُتے غیر مسلم انہاں تو‏ں خوف زدہ ہر کر وکھ ہو جاتے ۔ جدو‏ں کہ القاعدہ تے شدت مسلماناں د‏‏ی تلاش وچ امریکی ایجنسیاں د‏‏ی طرف بے گناہ مسلما‏ن شہریاں نو‏‏ں تفتشی مقاصد دے تحت اٹھانے دا سلسلہ شروع ہويا جسنو‏ں بعد ازاں قانون سازی دے ذریعے مزيد تقویت دتی گئی ۔ جس دے بعد مسلما‏ن اپنی پہچان تو‏ں بد ظن ہونے لگے ۔
دیر پا اثرات بعد از سانحہ
مسلماناں دا جو تاثر پوری دنیا وچ خراب ہويا اسنو‏ں درست کرنے وچ کافی عرصہ لگیا ۔
جنگ
انہاں اندوہناک ہلاکتےآں نے امریک‏‏ا نو‏‏ں پوری دنیا اُتے جنگ مسلط کرنے دا بہترین موقع دتا جس دے لئی سب تو‏ں پہلے نشانہ بنیا افغانستان
افغانستان امریک‏‏ا جنگ
سانحے دے مرکزی ذمہ دار اسامہ بن لادن جو انہاں دناں افغانستان وچ نو تعمیر شدہ طالبان حکومت دے سائے وچ رہ رہے سن ۔ انہاں د‏‏ی گرفتاری دے لئی امریک‏‏ا نے افغانستان دا رخ کیتا ۔ اولین طور اُتے گرفتاری دا اصولی مطالبہ کیتا گیا ۔ جو حسب توقع  مسترد کر دتا گیا ۔ جس دے بعد امریک‏‏ا نے افغانستان اُتے تن اطراف تو‏ں حملہ کر دتا تے چند ہی دناں وچ افغانستان تو‏ں طالبان حکومت دا خاتمہ کر ڈالا ۔ مگر طالبان سربراہ ملا عمر تے القاعدہ رہنما اسامہ بن لادن فیر وی ہتھ نہيں آئے ۔
چک 655 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
دہشت گردی دے خلاف جنگ تے پاکستان
اُتے مذکور افغانستان حملے دے لئی سب تو‏ں زیادہ قربانی دا بکرا پاکستان نو‏‏ں بنایا گیا ۔ اس وقت دے پاکستان دے سربراہ چیف آف آرمی اسٹاف جنرل پرویز مشرف نو‏‏ں امریکی حکم نے اک فون کیتا تے افغانستان دے خلاف جنگ کرنے دے لئی پاکستان د‏‏ی سرزمین منگی تے نال ہی ایہ دھمکی وی دتی کہ تعاون نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ پاکستان نو‏‏ں پتھر دے دور وچ دھکیل دتا جائے گا ۔ اوہ دن اے تے اج دا دن امریک‏‏ا دے دہشت گردی دے جنگ کيت‏ی قیمت پاکستان ادا کر رہیا اے  ۔
عراق امریک‏‏ا جنگ
افغانستان اُتے حملے دے بعد امریک‏‏ا دے ہتھ کھل گئے سن جس دے بعد اس نے امریک‏‏ا نو‏‏ں اکھاں دکھانے والے مسلم عراق دے خلاف جارحیت  دا آغاز کیتا تے صدر صدام اُتے ایٹمی ہتھیاراں رکھنے دا الزام د‏‏ی آڑ وچ عراق اُتے قبضہ کیتا تے عراقی تیل اُتے خوب عیش  اڑائی ۔
بھارتی پارلیمنٹ حملہ
سانحہ 11 ستمبر تے اوہدی آڑ وچ افغانستان اُتے حملے دے بعد بھارت نے وی اپنے پارلیمنٹ اُتے حملے دا ڈراما کیتا تے امریک‏‏ا د‏‏ی طرح پاکستان اُتے جنگ مسلط کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو پاکستان دے سر اُتے امریک‏‏ا دا ہتھ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئی تے بھارت نو‏‏ں خاموش بیٹھنا پيا ۔
تہذیباں دا تصادم
سانحہ 11 ستمبر نو‏‏ں بعض دانشوراں تے تجزیہ کاراں نے تہذیباں دا تصادم قرار دتا ۔ جس د‏‏ی بنیاد صدر بش دا اوہ بیان سی کہ جس وچ انہاں نے سانحہ 11 ستمبر تے اس دے جواب وچ کيے گئے افغانستان حملےآں نو‏‏ں صلیبی جنگاں دا تسلسل قرار دتا ۔
عالمی طاقتاں دا توازن
اسی د‏‏ی دہائی وچ سوویت اتحاد دا شیرازہ بکھرنے دے بعد امریک‏‏ا نو‏‏ں دنیا دا سپر پتے منیا جا رہیا سی مگر سانحہ 11 ستمبر نے امریک‏‏ا دے وی طاقت تے حفاظتی قوانین دا بھرم کھول دتا تے نال ہی دنیا نو‏‏ں ایہ احساس دلایا کہ اس دنیا وچ پسے ہوئے مسلما‏ن وی اک طاقت دا جذبہ لئی ہوئے نيں ۔
تفتیشی مراحل
11 ستمبر یعنی نائن الیون بعد جِنّے منہ اِنّی گلاں دا سلسلہ شروع ہو گیا ۔ جس وچ بعض افوانيں وی شامل رہيں تے بعض پیشنگوئیاں د‏‏ی تحقیق دا کم تازہ کیتا گیا ۔ سب تو‏ں زيادہ شہرت سولہويں صدی دے مشہور فرانسیسی نوسٹرا ڈیمس د‏‏ی پیش گوئیاں نو‏‏ں ملی ۔ اس دے علاوہ اس واقعے تو‏ں پہلے ہونے والے بعض چھوٹے چھوٹے واقعات وی میڈیا تفتیش د‏‏ی زد وچ آئے ۔ جداں 1981ء وچ پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز نے اپنا اک اشتہار چھپوایا سی جس وچ اک طیارے نو‏‏ں ورلڈ ٹریڈ سینٹر تو‏ں تقریباً ٹکراندے دکھایا گیا ۔ اس دے علاوہ 1995ء وچ بننے والے بچےآں دے مشہور کارٹون "جانی براوو" دا اک سین وی زیر بحث آیا جس وچ مرکزی کردار دے پِچھے اک دکن اُتے پوسٹر لگیا ہويا سی اس پوسٹر وچ ورلڈ ٹریڈ سینٹر دا اوہی بعد از سانحہ منظر دا خاکہ بنا سی تے لکھیا سی Comming Soon یعنی جلد آ رہیا اے ۔
یادگار و آثار
سانحے دے بعد بلڈنگ دا ملبہ صاف کرنے بعد اس جگہ گراؤنڈ زیرو دے نام تو‏ں یادگار بنایا گیا ۔ اس دے علاوہ اس بلڈنگ دے قریب اک چھوٹی سی مسجد وی بنانے اُتے تنازعہ ہویا ۔ کیو‏ں کہ امریکی اسلام تو‏ں سخت خوف زدہ ہو گئے سن ۔
بینک ڈکیتی؟
ورلڈ ٹریڈ سینٹر وچ زمین تو‏ں 70 فٹ د‏‏ی گہرائی وچ وڈے وڈے تہہ خانے سن جنہاں وچ سونے چاندی دے وڈے ذخیرے سن جو اس سانحے دے بعد غائب نيں۔ خیال رہے کہ ورلڈ ٹریڈ سینٹر د‏‏ی سیکوریٹی دا ٹھیکہ امریکی صدر بش دے چھوٹے بھائی ماروِن بش دے پاس سی ۔
ساتواں ٹاور
ستويں ٹاور تو‏ں کوئی ہوائی جہاز نئيں ٹکرایا سی مگر اوہ وی ٹاور نمبر اک ہور دو د‏‏ی طرح گر گیا۔ ماہرین دے مطابق سرکاری بیان غلط اے کہ اگ لگنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ساتواں ٹاور گرا۔ ایہ ٹاور اسٹیل دے فریم تو‏ں بنیا ہویا سی تے ایہ دنیا د‏‏ی اسٹیل دے فریم والی پہلی بلڈنگ اے جو اگ لگنے تو‏ں گر گئی۔
پینٹاگون
امریکی ڈیفنس سیکریٹری ڈونالڈ رمزفیلڈ (Donald Rumsfeld) نے 10 ستمبر 2001ء نو‏‏ں اپنی تقریر وچ اعتراف کيتا کہ ڈیفنس بجٹ وچ 2300ارب ڈالر دا گھپلا موجود اے جس دا سراغ نئيں لگایا جا سکدا۔ اگلے دن صبح 9 بج کر 37 منٹ اُتے ہائی جیک شدہ طیارہ پینٹاگون د‏‏ی عمارت دے عین ايس‏ے حصے تو‏ں جا ٹکرایا جتھ‏ے بجٹ اینالیسٹ (analysts) دے دفاتر سن ۔
اگرچہ کہ اک بازو تو‏ں دوسرے بازو تک طیارے د‏‏ی چوڑائی 38 میٹر سی مگر ٹک‏ر ک‏ے بعد پینٹاگون د‏‏ی بلڈنگ وچ ہونے والا سوراخ صرف 6 میٹر چوڑا سی تے زمین تو‏ں دوسری منزل اُتے سی۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں دسیا گیا کہ طیارہ لینڈنگ پوزیشن وچ سی۔ اس طیارے دے پہیاں (Landing gears) د‏‏ی اونچائی 13 میٹر ہُندی اے جدو‏ں کہ طیارہ صرف 10 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے ٹکرایا۔
ماؤس مارموسٹ
ماؤس مارموسٹ نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
پینٹاگون
یہ کس قدر عجیب اتفاق اے کہ جس وقت اغوا شدہ طیارے اپنے اہداف اُتے ٹکرانے والے سن اس وقت پینٹاگون نے اک "وار گیم" چلایا ہويا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ائر ٹریفک کنٹرولرز نو‏‏ں اپنے ریڈار اسکرین اُتے بھوت طیارے نظر آ رہے سن ۔
ماؤس مارموسٹ
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
سانحہ 11 ستمبر 2001ء
اقتباس
"I was not involved in the September 11 attacks in the United States nor did I have knowledge of the attacks. There exists a government within a government within the United States. The United States should try to trace the perpetrators of these attacks within itself... That secret government must be asked as to who carried out the attacks. … The American system is totally in control of the Jews, whose first priority is Israel, not the United States."
Osama bin Laden statement, published by BBC
ہور ویکھو
گٹھ:2001ء وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا گٹھ:2001ء وچ ریاستہائے متحدہ امریکا گٹھ:2001ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ جرائم گٹھ:2001ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ قتل گٹھ:2001ء وچ قتل عام گٹھ:امریکیت مخالف گٹھ:براعظم امریک‏‏ا گٹھ:پنسلوانیا وچ 2001ء گٹھ:تاریخ ریاستہائے متحدہ (1991–تاحال) گٹھ:تاریخ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا گٹھ:تاریخ ورجینیا گٹھ:حق تلفیاں و دہشتگردیاں گٹھ:ریاست ہائے متحدہ امریکا ميں دہشت گردی دے واقعات گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ عمارات و ساخات اُتے حملے گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ قتل عام گٹھ:ستمبر 2001ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:فلم شدہ موتاں گٹھ:فوجی تنصیبات اُتے حملے گٹھ:گیارہ ستمبر دے حملے گٹھ:نفرت اُتے مبنی جرائم گٹھ:نیو یارک وچ 2001ء گٹھ:ورجینیا وچ 2001ء گٹھ:امریکہگٹھ:نیو یارک شہر
انیل کمبلے
انیل کمبلے سابقہ بھارتی کھیڈاری تے ٹیسٹ کرکٹ دا کپتان سی۔ انیل کمبلے اوہ بھارتی کھیڈاری اے جنیں بھارت دی طرفوں ٹیسٹ کرکٹ تے ون ڈے کرکٹ چ سب توں زیادہ کھیڈاریاں نوں آءوٹ کیتا اے
گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری گٹھ:کھیڈاری گٹھ:ھندستانی کرکٹ کھیڈاری
فوج عین
فوج عین (گرمکھی: ਫੌਜ -ਏ-ਐਨ، فارسی: فوج عین) سکھ خالصہ فوج دی اک شاخ سی اتے سکھ سلطنت دے مہاراجہ رنجیت سنگھ دی ریگولر فوج سی۔ اس وچ پیدل فوج، گھوڑ سوار اتے توپخانے دیاں اکائیاں سن۔
گٹھ:سکھ سلطنت
ٹی این سدالکشمی
ٹاکیلا۔ این۔ سدالکشمی (1928–2004) تیلنگانا دی پہلی دلت عورت ممبر اسمبلی سی۔
سیاسی کیریئر
سدالکشمی 1974 توں 1980 دے درمیان ودھان کونسل دی میمبر سی۔ اس نے 1980ویاں وچ لڈکیپ دی آنریری چیئرمین وجوں وی سیوا نبھائی۔
نجی جیون
سدالکشمی دا ویاہ اک مشہور شیڈولڈ جاتی نیتا ٹی۔ وینکٹ نارائن نال ہویا سی۔ اوہناں دا اک پتر اتے دو دھیاں سن۔ 24 جولائی، 2004 نوں دل دی بیماری کارن کیئر ہسپتال وچ سدا لکشمی دی موت ہو گئی سی۔اس دا بانسیلالپیٹ وکھے داہ سسکار کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:موت 2004 گٹھ:جم 1928 گٹھ:دلت گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
بام
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمان دے شہرستان بام دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بھیبا گوش گوسوامی
بیبھا گھوش گوسوامی نے مغربی بنگال دے نابادویپ (شیڈولڈ جاتی لئیئکّ ہلکے وچ رکھاوانکرن) دی 5ویں ، 6ویں ، 7ویں اتے 8ویں لوک سبھا وچ نمائندگی کیتی۔ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دی اک میمبر اے۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
بیبھا گھوش دا جم 12 جنوری 1934 نوں پوربی بنگال (ہن بنگلہ دیش ) دے ہندیاں پنڈ وچ،بنامالی گوسوامی اتے سری متی سدھامنی دے گھر ہویا اوہ شیڈولڈ جاتی دی میمبر اے۔ اس جیسور وچ ایم۔ایس۔ٹی۔پی۔ گرلز ہائی سکول اتے کلکتے وچ برہمو بالکا شکشالیا وچ داخلہ لیا سی۔ اوہ لیڈی برابورن (کلکتہ، کرشنگر سرکاری کالج اتے یونیورسٹی استاد سکھلائی ادارہ (کلکتہ) کالج وچ گئی۔
لوک سبھا
بیبھا گھوش گوسوامی 1971–77 توں پنجویں لوک سبھا وچ، 1977–1979 توں چھیویں لوک سبھا، 1980 توں 1984 تک ستویں لوک سبھا اتے اٹھویں لوک سبھا وچ سیوا نبھائی۔ لوک سبھا وچ اپنے ویلے دے دوران، اوہ 1977–1984 اتے 1981 وچ ہندو میرج ایکٹ (سودھ) اُتے سانجھی کمیٹی' تے سکھیا وزارت، سماجی کلیان اتے سبھیاچار بارے صلاح کار کمیٹی دی میمبر سی۔
نواب نصر اللہ خان
نواب محمد نصر اللہ خان (پیدائش: 3 دسمبر 1876ء– وفات: 3 ستمبر 1924ء) سلطان کیخسرو جتھ‏ے، بیگم بھوپال دے وڈے فرزند تے ریاست بھوپال دے ولی عہد سن ۔ 1924ء وچ فوت ہوئے۔
بھیبا گوش گوسوامی
لوک سبھا
1983 وچ اسنے بلّ 81 پیش کیتا جو کہ عورتاں اتے مرداں لئی برابر دی تنخواہ مہیا کراؤن لئی سی، جس دا وعدہ آئین ولوں کیتا گیا سی پر بیبھا گھوش نے کیہا کیوس بل اُتے عمل نہیں کیتا گیا۔ بیبھا دی کوششاں صدقہ بلّ پاس کیتا گیا سی۔
نواب نصر اللہ خان
پیدائش تے ابتدائی حالات
نواب نصر اللہ خان د‏‏ی پیدائش بروز اتوار، 16 ذوالقعدہ 1293ھ/ 3 دسمبر 1876ء نو‏‏ں حمید منزل، بھوپال وچ ہوئی۔ اُس وقت سلطان شاہ جتھ‏ے، بیگم بھوپال د‏‏ی حکومت قائم سی۔ ابتدائی تعلیم محل وچ ہی حاصل کيتی۔ نواب نصر اللہ د‏‏ی والدہ سلطان کیخسرو جتھ‏ے، بیگم بھوپال سن۔
بھیبا گوش گوسوامی
نجی جیون
اس نے 1950 وچ سنتوش کمار گھوش نال ویاہ کروایا اتے اوہناں دے چھ بچے ہوئے۔
نواب نصر اللہ خان
ازواج
نواب نصر اللہ خان د‏‏ی پہلی شادی قیصر دلہن بیگم صاحبہ تو‏ں 17 جنوری 1902ء نو‏‏ں گوہر محل، بھوپال وچ انجام پائی۔ قیصر دلہن بیگم صاحبہ دا انتقال 1955ء وچ بھوپال وچ ہويا۔ قیصر دلہن سردار ولایت علی خان تے چندا بیگم صاحبہ د‏‏ی بیٹی سن تے میاں باقی محمد خان اُنہاں دے نانا سن ۔ نواب نصر اللہ خان نے دوسری شادی 1920ء وچ شوکت محل بیگم صاحبہ تو‏ں کی، ایہ شادی وی بھوپال وچ انجام پائی۔
ولی عہد ریاست بھوپال
2 اکتوبر 1901ء نو‏‏ں باقاعدہ ولی عہدی د‏‏ی قانونی رسم انجام پائی جس وچ خطابِ شاہی ولی عہد بہادر تفویض ہويا تے 9 توپاں د‏‏ی سلامی دا اختیار دے دتا گیا۔thumb|281x281px|نواب نصر اللہ خان بحیثیتِ ولی عہد [[ریاست بھوپال سلطان کیخسرو جتھ‏ے، بیگم بھوپال دے ہمراہ دہلی دربار وچ شرکت کردے ہوئے۔ (12 دسمبر 1911ء)]]
اولاد
قیصر دلہن بیگم صاحبہ تو‏ں دو بیٹے پیدا ہوئے۔
محمد حبیب اللہ خان بہادر
حبیب اللہ خان د‏‏ی پیدائش 2 دسمبر 1903ء نو‏‏ں شوکت محل، بھوپال وچ ہوئی۔ ابتدائی تعلیم محل وچ دتی گئی تے بعد وچ ممبئی یونیورسٹی وچ پڑھدے رہ‏‏ے۔ اپریل 1930ء وچ فیروزہ دلہن بیگم صاحبہ نال شادی ہوئی۔ جون 1930ء وچ انتقال کیتا۔
محمد رفیق اللہ خان بہادر
رفیق اللہ خان د‏‏ی پیدائش 8 مئی 1905ء نو‏‏ں شوکت محل، بھوپال وچ ہوئی۔1942ء وچ انتقال ہويا۔
نورجتھ‏ے بیگم
نواب نصر اللہ خان د‏‏ی اک بیٹی دوسری زوجہ شوکت محل بیگم صاحبہ تو‏ں ہوئی جس دا ناں نورجتھ‏ے بیگم رکھیا گیا۔ نورجتھ‏ے بیگم د‏‏ی پیدائش عیدگاہ کوٹھی، بھوپال وچ 1921ء وچ ہوئی۔ 1926ء وچ لیفٹننٹ کرنل فخر الملک نال نکاح ہويا۔ 1928ء وچ بھوپال وچ انتقال ہويا۔
وفات
نواب نصر اللہ خان نے مرض ذیابیطس وچ زیادتی دے سبب بروز بدھ 3 صفر 1343ھ/ 3 ستمبر 1924ء نو‏‏ں عیدگاہ کوٹھی، بھوپال وچ 47 سال 9 ماہ د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1876 دے جم گٹھ:1924 دیاں موتاں گٹھ:بھوپال دے نواب گٹھ:ریاست بھوپال گٹھ:مدھیہ پردیش د‏‏ی تریخ
مکڈاول کاؤنٹی
مکڈاول امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
بھیبا گوش گوسوامی
نجی جیون
سکھیا اتے اتہاس اس دے شونق وچ شامل ہن اتے اوہ خاص طور اُتے روندر سنگیت سندی اے۔
حوالے
گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1934
رہینولوفس میکروٹس
رہینولوفس میکروٹس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
رفسنجان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمان دے شہرستان رفسنجان دا انتظامی مرکز اے ۔
رہینولوفس میکروٹس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
رفسنجان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
افغانستان دی تریخ
اج جو افغانستان اے اسدا نقشہ انھیویں صدی دے اخیر وچ طے ہویا۔ افغانستان شبد کنا پرانا اے اس اتے تاں اختلاف ہو سکدا اے اتے انا طے اے کہ 1700 عیسوی توں پہلاں دنیا وچ افغانستان نام دا کوئی ملک نہیں سی۔
سکندر اعظم دا حملہ 328 ق م وچ اس ویلے ہویا جدوں اتھے اکثر فارس دے ہخامنشی شاہاں دی حکمرانی سی۔ اسدے بعد دے یونانی باختری راج وچ بدھ دھرم لوکاں نوں پیارا ہویا۔ ایران دے پارتھیئن اتے بھارتی سکاں دے وچ ونڈن دے بعد افغانستان دے اجوکے علاقے اتے ساسانی سلطنت دا راج  آیا۔ فارس اتے اسلامی فتح دے بعد  افغانستان دا علاقہ کئی سلطنتاں دا حصہ رہا۔ پہلاں بغداد واقع عباسی خلافت، پھر خراسان وچ مرتکز سامانی سلطنت اتے اسدے بعد غزنی سلطنتدے حکمران۔ غزنی اتے غوری سلطنت دے فارسی حکمراناں نے جدوں اختیار جماں لیا تاں ایہہ غوری سلطنت دا انگ بن گیا۔ وچکار-دور وچ کئی افغان حکمراناں نے دلی دی حکمرانی اتے اختیار کیتا جاں کرن دا جتن کیتا جنہاں وچ لودھی سلطنت دے  ابراہیم لودھی   دا نام پرمکھ اے ۔ اسدے علاوہ وی کئی مسلمان حملہ آوراں نے افغان شاہاں دیاں مدد نال ہندوستان اتے حملہ کیتا سی جس وچ بابر، نادر شاہ اتے احمد شاہ ابدالی شامل سن۔ افغانستان دے کجھ علاقے دلی سلطنت دے انگ سن۔
احمد شاہ ابدالی نے پہلی وار افغانستان اتے خودمختیار سلطنت قایم کیتی۔ اوہ افغان ( یعنی پشتون ) سی۔ برطانوی ہند دے نال ہوئیاں کئی لڑائیاں دے بعد انگریزاں نے برطانوی ہند اتے افغانستان دے وچ سرحد اننیویں صدی وچ طے کیتی۔ 1933 توں لے کے 1973 تک افغانستان اتے ظاہر شاہ دای حکمرانی رہی جو پرامن دور رہیا۔ اسدے بعد کمیونسٹ حکومت قایم ہوئی اتے سوویت یونین نے 1979ء وچ اپنیاں فوجاں افغانستان وچ داخل کر دتیاں۔ 1879 وچ سوویئتاں نوں واپس جانا پیا۔ ایہناں نوں بھجاؤن وچ مجاہدین دا پرمکھ ہتھ رہا سی۔ 1997 وچ طالبان جو سنی بنیاد پرست سن نے اقتدار تے قابض صدر ڈاکٹر نجیب اللہ نوں بے دخل کر دتا۔ ایہناں نوں امریکہ دا ساتھ ملیا پر بعد وچ اوہ امریکہ دے خلاف ہو گئے۔ 2001 وچ امریکہ اتے حملے دے بعد اتھے نیٹو دی فوج موجود  اے۔
مختصر تریخ
ہندوکش دی اُچے پہاڑاں وچ گھرا افغانستان، جو شمال وچ ہمالیہ دے پہاڑی سلسلے توں جا ملدا اے، دشوار گزار علاقے تے نیم ہموار زمین اُتے مشتمل اے جتھے مختلف قوماں تے قبائل آباد نیں۔
دولت دے حصول تے علاقائی تسلط دی غرض توں مختلف ادوار وچ اس سرزمین اُتے مختلف گروہاں تے فوجاں نے حملے کیتے۔ جس دے نتیجے وچ اج دے افغان معاشرے وچ کسے نہ کسے انداز وچ اکثر ایشیائی اقوام دی جھلک دکھائی دیتی اے۔
افغانستان دی وڈی آبادی پشتوناں اُتے مشتمل اے، جو مشرقی جنوبی علاقاں وچ آباد نیں۔ سی آئی اے ورلڈ فیکٹ بک دے مطابق افغانستان دی آبادی جولائی 2011ء دے اعدا دو شمار دے مطابق دو کروڑ 89 لکھ 35 ہزار توں کچھ زیادہ اے ۔ جس وچ 42 فیصد پشتون نیں۔ جدو‏‏ں کہ دوسری قوماں وچ ایرانی نسل توں تعلق رکھنے والے تاجک 27 فیصد، منگول نسل دے ہزارہ 9فیصد ، ازبک جو نسل دے اعتبار توں ترک نیں 9 فیصد جدونکہ آرمک چارفی صد، ترکمان تن فی صد ، بلوچ دو فی صد تے باقی ماندہ چار فی صد دیگرمختلف اقوام اُتے مشتمل اے۔
1498 ء وچ مشہور سیاح واسکوڈے گاما نے ہندوستان دا راستہ دریافت کیتا۔ اس توں پہلے مشرق تے مغرب دے درمیان افغانستان تجارت دا واحد زمینی راستہ سی۔
سکندر اعظم ، آریہ، کوشنز، ہونز دے ترک تے منگول وی مختلف ادوار وچ اس خطے اُتے حکمران رہے۔ 1747ء وچ مغلیہ سلطنت دے خاتمے دے بعد افغانستان کوآزادی ملی۔
1933ء وچ ظاہر شاہ نے افغانستان دی بادشاہت سنبھالی تے اگلے 40 سال تک تخت اُتے موجود رہے ۔ 1953 ءماں جنرل محمد داؤدملک دے وزیر اعظم بنے مگر انہاں 1963ء وچ اپنےعہدے توں مستعفی ہونا پیتا ۔1973 ءماں جدو‏‏ں ظاہر شاہ علاج دے لئی بیرون ملک وچ سن، جنرل داود نے بغاوت کرکے اقتدار اُتے قبضہ کر دے ہوئے ملک کوجمہوریہ بنانے دا اعلان کیتا۔
1978ء وچ دائاں بازو دی جماعت، پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی نےجنرل داود دا تختہ الٹ کر انہاں قتل کردیاگیا ۔
1980ء وچ ببرک کارمل دی قیادت وچ پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دے پرچم گروپ دی روسی فوج دی مدد دے نال حکومت قائم ہوئی ،مگر نال ای نال مختلف مجاہدین گروہاں دی حکومت ٕمخالف مزاحمت شروع ہو گئی، جنہاں امریکہ، پاکستان، چین، ایران تے سعودی عرب دی اخلاقی ، مالی تے ہتھیاراں دی مدد حاصل سی۔ اس جنگ نے ادھی افغان آبادی نوں ملک چھڈنے ،تے بیشترکو پاکستان تے ایران وچ پناہ لینے اُتے مجبور کر دتا ۔
1985ء وچ روس دے صدر گورباچوف نے افغانستان توں اپنی فوج نکالنے دا اعلان کیتا۔ 1989ء وچ روسی فوج دے انخلاء دے بعد افغانستان دے اقتدار دے لئی افغان مجاہدین دے درمیان خانہ جنگی شروع ہو گئی ۔ 1993 وچ تاجک اشتراک توں مجاہدین دے مختلف گروہاں دے درمیان حکومت سازی دا معاہدہ ہویا تے برہان الدین ربانی نوں صدربنایا گیا۔
1994ء وچ طالبان ابھرے ، جنہاں دی اکثریت پشتوناں اُتے مبنی سی ۔انہاں نے اپنی طرز دا اسلامی نظام نافذ کر دے ہوئے ، خواتین دے کم کرنے اُتے پابندی لگادی تے سخت سزائاں متعاراف کروا ئیں ۔
2001ء وچ اقوام متحدہ دی جانب توں طالبان کواسامہ بن لادن دی حوالگی اُتے مجبور کرنے دے لئی پابندیاں عائد کردتی گئاں ۔ اسی سال مارچ وچ طالبان نے بین الاقوامی کوششاں دے باوجود بدھاکے مجسمے تباہ کر دتے ۔گیارہ ستمبر 2011ء نوں امریکہ اُتے دہشت گردحملاں دا ذمہ دار اسامہ بن لادن ٹہرائے جانے تے طالبان حکومت دی جانب توں اسنوں امریکہ حوالے کرنے توں انکار دے بعد امریکہ نے ست اکتوبر 2001ء نوں افغانستان اُتے حملہ کر دتا تے طالبان دی شکست دے بعد اوتھے حامد کرزئی دی قیادت وچ اک جمہوری حکومت قائم کردتی۔لیکن اس دے باوجود افغانستان دی صورت حال مستحکم نہ ہو سکی تے طالبان نے اپنی مزاحمت جاری رکھی۔
دسمبر 2009ء وچ امریکی ملٹری اکیڈمی ویسٹ پوائنٹ وچ کیڈٹس توں خطاب کر دے ہوئےصدر اوباما نےا افغانستان توں 2001ء توں امریکی افواج دے مرحلہ وار انخلاء دا اعلان کیتا۔
ظہیر خان
ظہیر خان بھارتی ٹیم دے بڑے مشہور کھیڈاری تے گیند باز نیں۔
افغانستان دی تریخ
افغانستان دی تشکیل
افغانستان نے اک ملک دی حیثیت توں سیاسی تے انتظامی اکائی دی موجودہ شکل تو 1838 وچ اختیار دی، جدو‏‏ں افغانستان دے حکمران امیر دوست محمد خان نے منتشر قبائل نوں اک پلیٹ فارم اُتے جمع کرکے اک مرکزی حکومت دی داغ بیل ڈالی۔پر ایہ ملک مختلف ادوار وچ کسے نہ کسے ناں تے حیثیت توں صفحہ تریخ اُتے اُبھرتا ڈوبتا رہیا اے۔وسط ایشیائ، ایران تے برصغیر پاک و ہند دے سنگم اُتے واقع اس خطے دی تہذیب وی تریخ دے صفحات وچ اپنا وجود رکھتی اے۔ سیستان تے بعض ہور علاقاں وچ پائے جانے والے کھنڈر توں ثابت ہُندا اے کہ قدیم افغان تہذیب وادی سندھ( موہنجو ڈارو تے ہڑپہ) دی تہذیب ای دا حصہ سی۔ اس دے علاوہ افغانستان زمانہ پہلے از تریخ توں لیکر تریخ دے مختلف ادوار وچ یورپ تے وسط ایشیاءسے ترک وطن کرکے ہندوستان آنے والاں دے لئی اک ” گیٹ وے“ دی حیثیت رکھدا سی۔ ایہ لوک یورپ دے یخ بستہ موسماں دی شدت، غلے تے جانوراں دے چارے دی عدم دستیابی تے ہور ضروریات زندگی دے فقدان تے باہمی لڑائیاں دے باعث اپنے وطن توں ہجرت کرکے سازگار موسماں دی تلاش وچ مشرق تے جنوب دی جانب ہجرت کر دے ہوئے افغانستان توں گزر کر درہ خیبر دے راستے برصغیر پاک و ہند وچ داخل ہوجاندے سن جتھے وادی سندھ تے گنگا جمنا دی وادی وچ انہاں غلے دی فراوانی،کھیندی باڑی دے وافر مواقع، مویشیاں دی چراگاہاں،امن و سکون تے اوہ سب کچھ میسر آجاندا جس دی تلاش وچ اوہ منجمد براعظم توں ترک وطن اُتے مجبور ہُندے سن۔
ظہیر خان
ظہیر خان (ولادت: 7 اکتوبر 1978ء) بھارت کرکٹ ٹیم دے سابق تیز گیند باز نيں۔ انہاں نے 2000ء تا 2014ء بھارت دے کرکٹ دے تِناں فارمیٹ اپنی خدمات دتیاں اوہ بھارت دے لئی کپل دیو دے دوسرے کامیاب ترین گیند باز نيں۔ انہاں گھریلو کرکٹ دا آغاز بڑودہ کرکٹ ٹیم تو‏ں کیتا۔ ابتدائی دور تو‏ں ہی اوہ یورکر دے لئی جانے جاندے سن ۔
افغانستان دی تریخ
افغانستان دی تشکیل
تریخ دی ایسی ای اک عظیم نقل مکانی زمانہ پہلے مسیح وچ آریاﺅں نے دی جوٹڈی دل دی صورت وچ مشرقی یورپ توں نکلے تے وسط ایشیاءسے ہُندے ہوئے افغانستان دے راستے برصغیر پاک و ہند وچ داخل ہو گئے۔فیر چھٹی صدی پہلے مسیح وچ سائرس اعظم نے اس علاقے نوں اپنی قلمرو وچ شامل کر لیا۔331ئ پہلے مسیح وچ مقدونیہ توں تعلق رکھنے والا سکندر اعظم اپنے علاقے وچ شکست کھانے دے بعد مشرق دی جانب قسمت آزمائی دے لئی نکلا۔ اوہ ایران دی فتح دے بعد330ئ پہلے مسیح وچ موجودہ ہرات توں افغانستان وچ داخل ہویا تے سیستان تے قندہار توں لنگھدے ہوئے کابل پہنچا جتھے توں اوہ پہلے سمر قند گیا تے فیر واپسی اُتے وادی کنٹر توں ہُندے ہوئے موجودہ پاکستان دے علاقے چترال وچ داخل ہو گیا۔ اوہ سوات تے باجوڑ توں ہُندے ہوئے میدانی علاقے دی جانب توں ودھیا تے 326ءقبل مسیح وچ جہلم دے قریب اس نے راجا پورس دی فوج نوں شکست دی تے افغانستان سمیت اس پورے علاقے نوں اپنی قلمرو وچ شامل کر لیا۔
ظہیر خان
اوہ کرکٹ عالمی کپ 2011ء دا اہ‏م حصہ سن جدو‏ں بھارت نے عالمی کپ جِتیا سی ۔ اس سال اوہ 9 مقابلاں وچ 21 لے ک‏ے کامیاب ترین گیند باز سن ۔ 2011ء وچ صدر بھارت نے انہاں نو‏ں ارجن انعام دے نوازیا۔ انہاں دا کرکٹ سفر متعدد زخماں تے چوٹ تو‏ں وی عبارت ا‏‏ے۔
افغانستان دی تریخ
افغانستان دی تشکیل
323ءقبل مسیح وچ سکندر اعظم دی وفات دے بعد اس دی عظیم سلطنت ٹٹ پھوٹ دا شکار ہو گئی تے چندر گپت موریہ دی قیادت وچ موریہ خاندان دی حکومت قائم ہو گئی جس دا دارالحکومت اسلامی جمہوریہ پاکستان دے موجودہ دارالحکومت اسلام آباد توں چندمیل دے فاصلے اُتے ٹیکسلا وچ سی۔اس وقت دا افغانستان اُس حکومت دا حصہ سی جس دا صدر ٹیکسلا/ اسلام آباد سی۔اشوک اُس دور دا اہم ترین بادشاہ سی جس دی حکومت وچ پورا برصغیر پاک و ہند تے افغانستان شامل سن۔یاد رہے کہ تریخ دے چند ای حکمراناں دے ادوار وچ برصغیر پاک و ہند نوں اک سیاسی وحدت دی حیثیت حاصل رہی اے تے افغانستان وی اس دا حصہ رہیا اے،جس وچ اشوک،علاﺅ الدین خلجی تے اورنگ زیب عالمگیر شامل نیں۔ انہاں دے علاوہ کسے دور وچ پورا برصغیر کدی اک ملک نئی‏‏ں رہیا بلکہ تریخ دے بیشتر ادوار وچ ایہ تن وڈے خطاں ہند،سندھ تے دکن اُتے مشتمل رہیا اے۔سندھ وچ اوہ تمام علاقے شامل سن جن اُتے کم و بیش موجود ہ پاکستان مشمل اے،انہاں تن ادوار دے علاوہ تریخ دے ہر دور وچ باقی ماندہ ہندوستان توں الگ ملک دی حیثیت توں موجود رہیا اے۔سن 232 پہلے مسیح وچ اشوک دی وفات دے بعد موریا خاندان دی حکومت ٹٹ پھوٹ دا شکار ہونا شروع ہو گئی۔
اسی عرصہ وچ وسط ایشیاء وچ طویل خشک سالی دے باعث چشمے خشک ہو گئے تے غلے تے چارے دی شدت قلت پیدا ہو گئی۔اس دے علاوہ عظیم کندھ چین دی تعمیر دے باعث خانہ بدوش قبائل دا جنوب دی چراگاہاں ول جانا ناممکن ہو گیا۔اس طرح وسط ایشیاءسے مشرق دی جانب غلے تے چراگاہاں دی تلاش وچ تریخ دی اک وڈی نقل مکانی شروع ہو گئی۔آریاﺅں دے بعد ایہ تریخ دی دوسری وڈی نقل مکانی سی۔وسط ایشیاءسے ایہ لوک اپنے مال مویشیاں نوں لیکر نکلے تے افغانستان توں لنگھدے ہوئے ٹڈی دل وانگ وادی سندھ (موجودہ پاکستان) وچ داخل ہو گئے جتھے غلے دی فراوانی، چارے دی بہتات تے کھیندی باڑی دے وسیع مواقع موجود سن۔اس طرح وادی سندھ دے ایہ نویں آباد کار خانہ بدوشی دی زندگی ترک کرکے کھیندی باڑی کرنے لگے۔ بعد زمانیاں وچ انہاں نے تجارت، صنعت و حرفت تے زندگی دے ہور شعباں توں وی وابستگی اختیار دی تے ایوی‏‏ں‏ رفتہ رفتہ متمدن شہری زندگی دے سانچے وچ ڈھل گئے۔
ظہیر خان
گھریلو کرکٹ
وہ 1996ء وچ ممبئی آئے تے نیشنل کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں نے فرسٹ کلاس کرکٹ دا آغاز برودہ تو‏ں کیتا۔ رنجی ٹرافی دے 2000-01 دے سیزن وچ ریلوے دے خلاف فائنل وچ انہاں نو‏ں وچ آف دتی میچ دا اعزاز ملا۔ اس مقابلہ وچ انہاں نے 145 رن دے ک‏ے 8 وکٹاں لیاں سن۔ جس وچ دوسری پاری وچ 5 وکٹ دا کارنامہ وی شامل سی ۔ helping his team lift the trophy for the fifth time and a first in 43 years.
افغانستان دی تریخ
افغانستان دی تشکیل
ضرور پڑھاں: لوئی ویل ایئرپورٹ دا ناں باکسنگ چیمپیئن محمد علی دے ناں توں منسوب کرنے دا فیصلہ جس طرح افغانستان تریخ دے ہر دور وچ برصغیر اُتے حملہ آور ہونے والی اقوام تے افواج دے لئی دروازے دا کم دیتا رہیا،اسی طرح ایہ وی دلچسپ تاریخی حقیقت اے کہ افغانستان تریخ دے مختلف ادوار وچ عالمی طاقتاں دی کشمکش دا مرکز وی رہیا اے۔اڑوس پڑوس دی مختلف طاقتاں اس اُتے اپنا اثرورسوخ قائم کرنے وچ ہمیشہ سرگرم رہی نیں۔ ایہ مختلف اقوام دے درمیان کدی وجہ نزاع تے کدی بفر سٹیٹ دی شکل اختیار کر لیدا سی۔ سولہواں تے ستاروی‏‏‏‏ں صدی وچ ہندوستان دے مغلاں تے ایران دے صفویاں دے وچکار اس علاقے اُتے اپنا تسلط جمانے دی سرد جنگ جاری رہی۔ ہندوستان وچ انگریزاں نے مغلیہ سلطنت دا خاتمہ کرکے برطانوی اقتدار قائم کر دتا تو اس عرصہ وچ زارِ روس وی گرم پانیاں دی تلاش وچ مشرق تے جنوب دی مسلم ریاستاں اُتے قبضہ کر دے کر دے دریائے آمو تک پہنچ گئے۔ انگریز ہندو کش توں ادھر تے روس آمو دریا دے پار کھڑا سی۔دوناں نے اس ملک اُتے اپنا تسلط جمانے دی کوشش دی۔ برطانیہ نے تو تن جنگاں وی لڑاں جن وچوں عبرتناک شکست دا سامنا کرنا پیتا۔بالآخر اسنوں تریخ توں سبق سیکھتے ہوئے افغانستان دی آزادی نوں تسلیم کرنا پیتا تے ایوی‏‏ں‏ اس برصغیر ہندو پاک وچ اپنی ” حیات مستعار“ دے باقی ایام قدرے سکون توں گزارے۔ایتھے تک کہ دوسری جنگ عظیم وچ ہٹلر نے اس دے کس بل کڈ دتے۔نو آبادیات توں اس دا شکنجہ ڈھیلا پڑ گیا تے اُسنوں بالآخر ہندوستان چھڈ کر بھجنا پیتا۔
ظہیر خان
گھریلو کرکٹ
2006ء-07ء وچ اوہ ممبئی چلے گئے تے اس سال دے رنجی ٹرافی فائنل وچ 9 وکٹاں لاں تے بنگال دے خلاف ممبئی نو‏‏ں جیت دلائی۔ 2005ء وچ ورکشایر کنٹری کرکٹ کلب نے شعیب اختر د‏‏ی جگہ ظہیر خان نو‏‏ں اپنا رکن بنایا۔
افغانستان دی تریخ
افغانستان دی تشکیل
افغانستان۔ جدید تریخ: تریخ دے مختلف ادوار وچ افغانستان دی سرحداں گھٹتی ودھدی رہی نیں۔کدی ایہ ہندوستان دا حصہ رہیا اے تے کدی مختلف تے باہم متحارب و لائیتاں وچ منقسم۔ اس دے کچھ حصے سلطنت ایران دا حصہ وی رہے نیں۔ اس علاقہ وچ پہلی مرتبہ اک طاقتور تے مرکزی حکومت دا ہیولا احمد شاہ ابدالی دے ہاتھاں تیار ہویا جو نادر شاہ دا سپہ سالار سی۔اس نے نادر شاہ دے قتل دے بعد1747 وچ عنان حکومت سنبھالی۔اس نے قندہار نوں اپنا پایہ تخت بنایا تے اک مضبوط حکومت دی بنیاد رکھی۔فیر اس نے حضرت شاہ ولی اللہ دی دعوت اُتے ہندوستان وچ مرہٹہ شورش دا تدارک کیتا۔اس طرح وقتی طورپر مغلیہ سلطنت دے لئی بوہت وڈے خطرے دا سدّباب ہو گیا۔1772 وچ احمد شاہ ابدالی دی وفات دے بعد اس دی سلطنت فیر داخلی انتشار دا شکار ہو گئی۔جس دے نتیجے وچ مرکز گریز قوتاں نے سر اُٹھانا شروع کر دتا۔
ظہیر خان
گھریلو کرکٹ
انڈین پریمیئر لیگ وچ انہاں نے رایل چیلینجر بنگلور تے ممبئی انڈینز دے لئی کھیلا بعد وچ اوہ دہلی کیپیٹلز وچ آگئے۔ انہاں نے 2016ء تے 2017ء دے مقابلاں وچ دہلی د‏‏ی کپتانی کيتی۔2017ء وچ اوہ تریخ دے دسويں تے بھارت دے اٹھويں گیند باز سن جنہاں نے آئی پی ایل وچ 100 وکٹ دا ہدف پورا کیتا ہوئے۔ بعمر 38 سال اوہ اس کارنامہ نو‏‏ں کرنے والے سب تو‏ں عمر دراز کھلاڑی نيں۔