cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کویتا کوشِک
شروعات (2001–2006)
thumb|Kaushik at an award show کوشک نے اپنے کالج دے دناں دوران ماڈلنگ، پروگراماں دی میزبانی اتے اینکرنگ شروع کیتی سی۔ 2001 وچ اوہ کتمب لئی نویں دلی وچ آڈیشناں وچ نظر آئی اتے ممبئی چلی گئی۔ کپمب، سوپ اوپیرا وچ کم کرن توں بعد، کوشک نوں کہانی گھر گھر کی وچ دیکھیا گیا، جس وچ مانیا دوشی دی کردار نبھایا سی۔ پھیر اس نے نینا کلکرنی دے کردار نوں درسایا، دوپہر نوں روزانہ کمکم - ایک پیارا سا بندھن اتے اک ہور مشہور ٹیوی سیریز، ریمکس وچ، پیا کا گھر وچ، اس نے پلوی دا کردار نبھایا۔ اوہ سیریل تمارھی سمت، اتے سی۔آئی۔ڈی۔ وچ چھوٹے جہے رول وچ وی بطور سب انسپیکٹر انشکا وجوں نظر آئی۔
کامیابی
انڈسٹری وچ اس دے شروعاتی دناں وچ، کوشک نوں اس دے اچے فریم اتے آکرشک شخصیت دے کارن زیادہتر گلیمرس اتے منفی کرداراں دی پیش کش کیتی گئی۔ اسنے اپنا کارجکال چندرمکھی چوٹالا دے طور تے ایف۔آئی۔آر۔ 2006 وچ، جو اس دے کیریئر وچ اک اہم شو ثابت ہویا اتے اس نے اس ویلے کیتی جا رہی منفی کرداراں اُتے روک لگا دتی۔ سٹکام وپاری اتے نازک کامیابی ثابت ہوئی، 1000 ایپیسوڈاں نوں پورا کیتا۔ ہریانوی لحظے وچ بولن والی اک عورت سپاہی دے کردار نے کوشک نوں بھارتی ٹیلیوژن دا اک مشہور چہرہ بنایا اتے اس لئی کئی تعریف اتے انعام جتے۔ چندرمکھی چوٹالا دے پاتر نوں بھارتی ٹیلیوژن دے سبھ توں مشہور کامک پاتراں وچوں اک درجہ دتا گیا اے۔
نجی جیون
کوشک دا ساتھی ٹیلیوژن اداکار کرن گروور نال رشتہ سی اتے اوہناں نے سیلیبرٹی جوڑیاں دے ڈانس رئیلٹی شو “نچ بلیئے 3” وچ حصہ لیا۔ ایہہ جوڑا 2008 وچ اڈّ ہو گیا۔ اسنے اپنے سبھ توں چنگے دوست رونت یعقین نال 2017 وچ ویاہ کروایا۔
حوالے
گٹھ:جم 1981 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں اداکاراواں گٹھ:دلی دے لوک گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:جم 1981 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں اداکاراواں
قربان قلی بردی محمدوف
قربان قلی ملک قلیوویچ بردی محمدوف (Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow) اک ترکمان سیاست دان تے فروری 2007ء تو‏ں ترکمانستان دے صدر وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دنیا دے ہن تک دے پہلے دندان ساز نيں جنہاں نو‏ں صدارت دا منصب ملا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ترکمانستان دے نائب صدور گٹھ:ترکمانستان دے وزرائے اعظم گٹھ:ترکمانستانی جرنیل گٹھ:ترکمانستانی مسلم گٹھ:ترکمانستانی مصنفاں گٹھ:ترکمانی صدور گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ترکمانستانی موسیقار
نیلز کاج جرنی
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
صوبہ الجزائر
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ الجزائر الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز الجزائر شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
بالی لپی
left|thumb|250px|اکھر بالی بالی لپی انڈونیشیا  دے  بالی جزیرہ دی آسٹرونیشئن بالی بولی ، پرانی بالی بولی ، اتے  سنسکرت  لکھن لئی استعمال ہندی ہے ۔ کدے - کدے ایہہ نیڑے دے ٹاپو لومبوک دی ششک بولی ( Sasak ) لکھن لئی وی استعمال ہندی ہے ۔ بالی وچّ اسنوں اکھر بالی جاں ہنچرک کہندے ہن ۔ اسم وچ 33 صحیح حرف, 18 واول اتے 2 وسرگ  ہن ۔
سیف الدین سیفی
شیخ سیف الدین سیفی دہلوی بخاریآپ شیخ عبد الحق محدث دہلوی دے والد نيں۔
بالی لپی
بالی لپی ، براہمی لپی  توں نکلی ہے ۔ ایہہ لپی  دکھن ایشیا  اتے  دکھن چڑھدا ایشیا  دیاں کئی لپیاں نال بہت زیادہ مشابہت رکھدی ہے ۔
سیف الدین سیفی
ولادت
شیخ سیف الدین سیفی 940ھ نو‏ں دہلی وچ پیدا ہوئے۔
چک 341 ای بی
چک 341 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
سیف الدین سیفی
حالات زندگی
شیخ سیف الدین سیفی اک صاحب دل بزرگ سن ۔ اپنی شعرگوئی تے اُتے لطف بذلہ سنجی دی وجہ تو‏ں مشہور سن، لیکن درحقیقت اوہ صاحب باطن خدا رسیدہ بزرگ سن ۔ شیخ سیف الدین نو‏ں ابتدائی زمانے تو‏ں مشائخ دی صحبت دا شوق سی بوہت سارے اکابر دی صحبت تو‏ں جدو‏ں تسکین قلب نہ ہوئی تو پھر شیخ امان پانی پتیؒ دی خدمت وچ پہنچے تو ایسا محسوس ہويا کہ کسی نے زخماں اُتے مرہم لگادتا۔ کچھ کتاباں پڑھائاں۔ تکمیل تربیت دے بعدخلافت اپنے دستِ خاص تو‏ں لکھ کر عنایت فرمایا۔ شیخ سیف الدین اگرچہ اپنے وقت دے علمی معیار تے روایات دے مطابق کوئی جید عالم تو نہ سن ۔ لیکن انہاں وچ اوہ تمام اخلاقی خوبیاں موجود سن۔ جو علم وفضل تو‏ں پیدا ہوندی نيں تے جنہاں تاں اس وقت دے اکثر علما بدقسمتی تو‏ں محروم سن ۔ صداقت، دیانت ا ستفناء انہاں وچ کوٹ کوٹ کر بھراگیا سی
چک 341 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
بالی لپی
ایہ وی ویکھو
گٹھ: لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں گٹھ:براہمی لپیاں
سیف الدین سیفی
وفات
شیخ سیف الدین 27 شعبان 990ھ نو‏ں انتقال ہويا۔
حوالے
گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:دلی دیاں شخصیتاں گٹھ:دلی
جارجز کوہلر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
آمنہ شیخ
آمنہ شیخ اک پاکستانی اداکارہ اے۔ اوہ 1981 وچّ نیو یارک وچّ جمی اتے اسدے ابا اک فارماسسٹ ہن۔ اسدے مشہور ڈرامیاں وچّ دام، مات، عشقَ گم شدہ اتے جیکسن ہائیٹس  وغیرہ پرمکھ ہن۔ استوں علاوہ اسنے سیڈلنگس، ارمان اتے جوش ورگیاں مشہور فلماں وچّ وی اداکاری کیتی اے۔ 2005 وچّ اسنے  محب مرزا  نال نکاح کروا لیا جو کہ خود اک فلم اداکار اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:کراچی دے اداکار گٹھ:اداکارہ گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
علاء الدین خلجی دی فتح دیوگیری
سنہ 1308ء دے آس پاس سلطنت دہلی دے فرماں روا سلطان علاء الدین خلجی نے اپنے سالار ملک کافور نو‏‏ں اک لشکر جرار دے ک‏ے دیوگیری روانہ کیندا جو یادو راجا رام چندر دا پایہ تخت سی۔ پہلے ازاں سنہ 1296ء وچ وی علاء الدین خلجی نے دیوگیری اُتے حملہ کرکے راجا رام چندر نو‏‏ں اپنا باج گزار بنایا سی۔ اُتے کچھ برساں بعد رام چندر نے خراج ادا کرنا بند کر دتا تے واگھیلا راجا کرن نو‏‏ں اپنے پاس پناہ دے دتی جنہاں نو‏ں سنہ 1304ء وچ علاء الدین خلجی نے گجرات بدر کر دتا سی۔
الپ خان د‏‏ی سرکردگی وچ لشکر سلطانی د‏‏ی اک ٹکڑی نے یادو حکومت وچ واقع کرن د‏‏ی ریاست اُتے حملہ کیندا تے واگھیلا شہزادی دیول دیوی نو‏‏ں گرفتار کرکے لے گئے تے بعد وچ ايس‏ے شہزادی تو‏ں علاء الدین دے بیٹے خضر خان نے بیاہ ک‏ر ليا۔ فوج دا دوسرا حصہ ملک کافور د‏‏ی زیر قیادت دیوگیری اُتے حملہ آور ہويا تے مخالفین د‏‏ی معمولی تو‏ں مزاحمت دے بعد لشکر سلطانی دا قلعہ اُتے قبضہ ہوئے گیا۔ راجا رام چندر نے علاء الدین د‏‏ی محکومی قبول کرلئی تے بعد وچ انہاں نے شمالی ریاستاں اُتے لشکر کشی دے سلسلے وچ ملک کافور نو‏‏ں بساط بھر تعاون وی پیش کردے رہ‏‏ے۔
تریخ
دیوگیری اُتے علاء الدین خلجی د‏‏ی اس دوسری لشکر کشی دے سنہ د‏‏ی تعیین دے سلسلہ وچ وقائع نگاراں تے مورخین دا اختلاف ا‏‏ے۔ علائی دربار دے وقائع نویس امیر خسرو نے اس حملے د‏‏ی تریخ مارچ 1307ء لکھی اے لیکن محاصرہ سیوانا دے بعد اس دا ذکر کیندا اے جو سنہ 1308ء وچ پیش آیا سی۔ سولہويں صدی عیسوی دے مورخ محمد قاسم فرشتہ نے فتح دیوگیری دا سنہ 1306ء درج کیندا لیکن انہاں نے وی اس دا تذکرہ ايس‏ے سال دے ذیل وچ کیہ اے جس برس محاصرہ سیوانا پیش آیا سی۔
عہد علائی دے نیڑے العہد مورخ ضیاء الدین برنی نے اس حملے دا سنہ 1308ء دسیا اے جسنو‏ں کشوری شرن لال وی درست سمجھدے نيں۔
کتابیات
گٹھ:دیوگیری دے یادو گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:جنگاں
دهستان ازومدل جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ورزقان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ورزقان ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
مزارع تحریک
مزارع لہر جاں مزارع تحریک بھارت دے صوبے پیپسو وچ رجواڑیاں تے جاگیرداری پربندھاں خلاف لڑن والا لوک-مہربان، سماجک-سیاسی تحریک سی، جہڑا کہ موجودہ لال پارٹی دی اگوائی وچ چلیا۔ ضلع مانسا دے پنڈ کشنگڑھ، جو کہ بریٹا دے لاگے اے، اس لہر دے پرمکھ مرکز وجوں ابھریا کشنگڑھ مزارعیاں دی لہر ماتحت آؤندے 784 پنڈاں وچوں مشہور ہویا کیونکہ اس پنڈ وچوں مزارعیاں نوں کچلن لئی 19 مارچ 1949 نوں پنڈ اتے فوج ولوں حملہ کیتا گیا سی۔ لال پارٹی جس دا قیام کامریڈ تیجا سنگھ آزاد دی اگوائی وچ 8 جنوری 1948 نوں نکودر وچ کیتا گئیا سی، نے پنجاب وچ کامریڈ چین سنگھ چین دی رہنمائی وچ ‘مزارع وار کونسل’ قایم کیتی گئی اتے ‘پیپسو کسان سبھا’ دا وی گٹھن کیتا گیا تاں جو مزارع لہر دیاں سرگرمیاں نوں ہور تیز کیتا جا سکے۔ بھاویں آزادی دے لمے گھول توں بعد بھارت آزادی حاصل کر چکیا سی اتے بھارت-پاک ونڈ دے دردناک زخم وی جھلّ چکیا سی۔ دوسرے پاسے ایہہ لہر گروہ بندی توں بالکل انبھجّ سی۔ ایہہ صرف مزارعیاں دا تحریک سی۔ کوئی ہندو نہیں سی، کوئی سکھ نہیں سی تے نہ ہی کوئی مسلمان۔ اصل معنےآں وچ بھارت دی آزادی وی ایہناں لہراں لئی بہتے مطلب نہیں رکھدی سی کیونکہ دیس دے اندر حالے وی انگریز  پالیسیاں والا پچھوکڑ ہی کم کر رہا سی۔ انگریزی راج دیاں غلام رکھن والیاں پالیسیاں اتے اوہی سامراج کسے نہ کسے روپ وچ ملک اندر جاگیرداری تے رجواڑاشاہی اپر چھایا ہویا سی۔ جس کارن ایہہ صرف لوک-لہر سی جہڑی مذہبی وکھریویاں دی لپیٹ وچ نہ آ سکی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں کسان تحریکاں گٹھ:تحریکاں
صوبہ جلفہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
بوزاؤ کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
بوزاؤ کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام بوزاؤ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
شکیرا
شکیرا ازابیل میبارک رپول ( جنم 2 فروری،1977), اک کولمبیئن گلوکارہ- گیت کار، ڈانسر، ریکارڈ ڈریکٹر، کوریؤگرافر،   تے ماڈل ہن جناں دا جنم برانکلا وچّ ہویا۔ شکیرا نے سکول دے دوران ہی گانا کرنا شروع کر دتا جس وچّ اپنے لاطینی،عربی روک اینڈ رول  تے بیلے ڈانسنگ شامل ہن۔ شکیرا دی ماں بولی ہسپاوی ہے پر ایہہ سہج طریقے نال انگریزی، پورتگالی تے اطالوی، فرانسیسی تے کاتالان وی بول لیندی ہے۔ ایہہ عربی کلاسیکل سنگیت وی جاندی ہے۔
مقامی ڈریکٹراں دے نال اس دیاں پہلیاں دو ایلبماں مشہور نہی ہو سکیاں۔ اس وقت شکیرا کولمبیا توں باہر مشہور نہی سی پر اس دی اصلی پرسدھی Pies Descalzos (1996),تے چوتھی ایلبم Dónde Están los Ladrones? (1998) دے نال ہی ہوئی۔
اوہ دو گریمی انعام، ستّ لاطینی گریمی انعام، تے گولڈن گلوب انعاملئی نامزد ہوئی ہے۔ ایہہ اجے سبھ توں ودھ بکن والی کولمببیئن کلاکار ہے جس دیاں 60 ملیان توں ودھ ایلبماں دنیا  بھر وچّ بک چکیاں ہن۔ شکیرا دا مشہور گانا وکا وکا 2010  وچّ فٹ بال وشو کپ وچّ وچّ گاؤن لئی چنیا گیا سی۔ شکیرا نوں ہولیوڈ واک آف فیم وچّ اک سٹار ملیا ہے۔ فوربز نے 2014 وچّ دنیا دی سبھ توں پربھاوشالی مہلا دی لسٹ وچّ 54واں ستھان دتا ہے۔
حوالے
گٹھ:جم 1977 گٹھ:گلوکارہ گٹھ:زندہ لوک
صفر مراد نیازوف
مڈھلا جیون
ترکمانستان دے سابق صدر۔ صفرمراد نیازوف بچپن وچ ہی یتیم ہو گئے۔ اُنہاں دے والد دوسری جنگ عظیم وچ تے اُنہاں د‏‏ی والدہ سن اُنیس سو اڑتالیس وچ ترکمانستان دے راجگڑھ وچ آنے والے تباہ کن زلزلے وچ ہلاک ہو گئياں۔
سیاسی زندگی
انہاں نے نوجوانی وچ ہی کیمونسٹ پارٹی وچ بہت تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی تے صرف پینتالیس سال د‏‏ی عمر وچ کیمونسٹ پارٹی دے سیکرٹری بنے۔ اُس وقت ترکمانستان سابق سوویت یونین دا حصّہ سی۔
شخصیت
مراد نیازاف نو‏‏ں ذا‏تی تشہیر د‏‏ی شوقین شخصیت سمجھیا جاندا سی کیونجے انہاں نے ملک دے کئی شہراں تے ہوائی اڈےآں دے ناں اپنے ناں تو‏ں منسوب کر رکھے۔ اُنہاں نے کئی عالی شان محل تے اپنے بہت وڈے وڈے مجسمے بنوائے۔ شہراں تے ہوائی اڈےآں دے علاوہ اک شہابی پتھر تک نو‏‏ں اُنہاں دا ناں دتا گیا۔ انہاں نو‏ں ترکمانباشی یا ’تمام ترکماناں دا باپ‘ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُنہاں نے تیل تو‏ں مالا مال ترکمانستان اُتے تقریباً ویہہ سال تک حکمرانی کيت‏ی۔
الزامات
جد ملک وچ غربت پھیلنے لگی تے ملک سیاسی تنہائی دا شکار ہو گیا تاں اُنہاں دے بوہت سارے حلیف ملک تو‏ں باہر چلے گئے تاکہ اوہ اوتھ‏ے تو‏ں حزب اختلاف د‏‏ی آواز اٹھا سکن۔ دوہزار دو وچ اُنہاں اُتے ملک وچ موجود مخالفین دے جہاز نو‏‏ں تباہ کرنے دا الزام وی لگا۔ تجزیہ نگاراں دا کہنا اے کہ مراد نیازوف نے میراث وچ تعلیم تے صحت دے شدید بحران چھڈے ۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:الیکٹریکل انجینئر گٹھ:تا حیات صدور گٹھ:ترکمانستان دے وزرائے اعظم گٹھ:ترکمانستانی مسلم گٹھ:ترکمانی سیاستدان گٹھ:ترکمانی شخصیتاں گٹھ:ترکمانی صدور گٹھ:حکومت ترکمانستان گٹھ:سوویت اتحاد دے جماعتی رہنما گٹھ:سوویتی سیاست دان گٹھ:مصنفیں قومی ترانہ گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب گٹھ:شخصیتاں جو دفتر وچ انتقال کر گئے
میر وایس ہوتک
حاجی میر وایس خان ہوتک (پیدائش: 1673ء— وفات: نومبر 1715ء) پشتون قبیلے غلزئی دے سردار سن ۔ آپ دا تعلق قندھار تو‏ں سی جنہاں نے ہوتکی دور حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی تے ایہ حکومت افغانستان تے ایران دے وسیع علاقے وچ 1709ء تو‏ں 1738ء تک قائم رہی۔ افغانستان وچ صوبہ قندھار دے لوک ہن حاجی میر وایس ہوتک نو‏‏ں “میر وایس نیکا“ دے ناں تو‏ں جاندے نيں جس دا مطلب “دادا میر وایس“ یا “بزرگ میر وایس“ دے نيں۔
میر وایس ہوتک (1673 – 1715) قندھار دا اک افغانی سردار سی اودا جوڑ غلزئی قبیلے نال سی۔قندھار اٹھارویں صدی دے ٹرن تے صفوی سلطنت چ سی تے ایرانی، ایران وانگوں قندھار تے افغانستان نوں وی بدوبدی شیعہ بنانا چاندے سن۔ میر وایس ہوتک نے ایس گل نوں چنگا نان سمجیا تے ایران نال لڑپیا تے اوہنوں افغانستان چوں کڈدتا۔
جیون کہانی
میر وایس ہوتک قندھار دے اک مانتا والے ہوتکی قبیلے وچ 1673 نوں جمیا۔ ہوتکی دا جوڑ اگے غلزئی نال رلدا اے۔ اوہدے پیو دا ناں سلیم خان تے ماں دا ناں نازو توخی سی۔ نازو توخی پشتو دی شاعرہ سی۔ میر وایس ہوتک دا ویاہ خانزادی سدوزئی نال ہویا جیہڑی ابدالی قبیلے دی سی۔
1707 وچ قندھار آپودھاپی وچ پیا ہویا سی تے مغل سلطنت تے صفوی سلطنت دے وشکار لڑائی دا مڈھ۔ ایس تھاں نوں اپنے تھلے رکھن لئی صفوی سلطنت دے صوبیدار نے میر وایس ہوتک نوں بندھی بنایا لیا جے اوہدا قبیلہ تھلے لگا روے۔ اوہنوں اصفہان پیجیا گیا۔ صفوی سلطنت نے ملوزوری ایران نوں سنی توں شیعہ بنا دتا سی تے ہن اوہ افغانستان دا مزھب وی پلٹ رئی سی لوکاں نوں تلوار دے زور نال اپنا مزہب پلٹارئی سی۔ میر وایس اصفہان توں حج کرن لئی مکہ جاندا اے تے اوتھوں صفوی سلطنت دے خلاف فتوا لیندا اے جیہڑی قندھار تے پورے افغانستان دے لوکاں نال ظلم کر رئی سی۔
1709 وچ قندھار واپس اپڑ کے اوہنے صفوی ملوزوری مزھب پلٹنے دے خلاف لوکاں نوں کٹھا کیتا تے جدوں صفوی فوج دا وڈا انگ قندھار توں باہر گیا سی اوہنے قندھار نوں صفوی شکنجے توں ازاد کرالیا تے صفوی صوبیدار گورگین خان نوں مار دتا۔ہوتک سپاہیاں نے شہر مگروں صوبے نوں وی ازاد کرالیا۔ اک صفوی فوج ائی پر اوہنوں وی پرے تک دتا گیا۔ 1711 وچ 30،000 فوجی صفوی سلطنت ولوں کلے گۓ گورگین خان دے پتیجے خسرو خان دی آگوی وچ۔ میر وایس نال لڑن مگروں ایہدے وچوں صرف 700 جان بچا کے جا سکے تے خسرو خان وی ماریا گیا۔ 1713 وچ رستم خان دی آگوی وچ اک ہور پیجی گئی صفوی فوج وی ماری گئی۔ میر وایس قندھار دے دوالے دا ہن فوجی آگو سی۔
میر وایس ہوتک نے نومبر 1715 تک اپنے مرن تک راج کیتا۔ افغانستان نوں اک وکھ دیس بنان وچ اوہدا وڈا کم اے۔ دوجے اوہنے صفوی سلطنت دے ایران وانگوں افغانستان نوں ملو زوری مزہب پلٹنے توں بچایا۔
مڈھلا جیون
میر وایس ہوتک قندھار شہر وچ اک امیر تے سیاسی خاندان وچ پیدا ہوئے۔ ایہ خاندان عرصہ دراز تو‏ں سماجی تے سیاسی خدمات وچ نامور تصور کیتا جاندا سی ۔ میروایس ہوتک سلیم خان تے نازو توخی جنھاں نازو آنا وی کہیا جاندا اے دے فرزند تے کرم خان دے پو‏تے سن، جو اپنے قبیلے دے ملک منتخب ہُندے آئے سن، جو ہوتکی قبیلے یا ہوتک خاندان دے سربراہ دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔ ہوتک خاندان غلزئی قبیلے د‏‏ی مشہور شاخ اے تے علاقہ قندھار دے تمام پشتون قبیلےآں وچ ایہ قبیلہ مضبوط تے سیاسی و سماجی طور اُتے مستحکم تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ حاجی امان اللہ ہوتک نے اپنی کتاب وچ ایہ تحریر کیتا اے کہ غلزئی قبیلہ دراصل افغانستان دے علاقہ غور یا غرج دے باسی نيں۔ ایہ قبیلہ بعد وچ جنوب مشرقی افغانستان وچ علاقہ حکومت ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے ہجرت کر گیا۔ میروایس ہوتک د‏‏ی شادی خانوادے سدوزئی تو‏ں ہوئی جو درانی قبیلہ نال تعلق رکھدیاں سن۔
دور حکومت
350px|کبھے|“عظیم قندھار“ "Candhar" سفویدی سلطنت تے مغل دور حکومت وچ 1707ء وچ قندھار اک میدان جنگ کيت‏ی حیثیت اختیار کر گیا سی جتھ‏ے فارس دے شیعہ سفوید حکمراناں تے ہندوستان دے سنی مغل حکمراناں دیاں فوجاں اک دوسرے تو‏ں بر سر پیکار سن۔ میر وایس جو سنی قبائلی سردار سن، انہاں دا جنگ وچ کردار مشکوک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے قبیلے دے افراد سمیت گورگین خان نے گرفتار کروا لیا۔ گورگین خان نے انہاں ا سیران نو‏‏ں اصفہان وچ سفویدی عدالت وچ پیش کرنے دے لئی بھیج دتا، اصفہان ہی ہن ایران کہلاندا ا‏‏ے۔ قبائلی سردار نو‏‏ں بعد وچ رہیا کر دتا گیا تے ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں ایران دے اس وقت دے شاہ، شاہ سلطان حسینی نال ملاقات کيت‏ی اجازت وی دے دتی گئی۔ چونکہ میروایس نو‏‏ں اپنے تئاں جنگ وچ مشکوک کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں قلق سی انھاں نے ایرانی حکا‏م د‏‏ی اجازت تو‏ں سلطنت عثمانیہ دے دور وچ مکہ د‏‏ی جانب حج د‏‏ی خاطر سفر کیتا۔ کہیا جاندا اے کہ میر وایس ہوتک نے جِنّا وقت ایرانی عدالت دے روبرو تے ایران وچ گزاریا، صفوی طرز حکومت تے فوجی و جنگی تکنیک دا انتہائی نیڑے تے باریک بینی تو‏ں مشاہدہ کیتا۔
مکہ وچ قیام دے دوران میرا وایس ہوتک نو‏‏ں سوچنے دے نويں مواقع ملے تے انہاں نے اسلامی مفتیٰ تو‏ں انہاں شعیہ حکمراناں دے خلاف فتویٰ تے علم حاصل کیتا جو دراندازی دے مرتکب ہوئے ک‏ے مقامی لوکاں اُتے ظلم کرن۔ میر وایس نو‏‏ں اپنے علاقہ قندھار دے حوالے تو‏ں سفویدیاں دے خلاف فتویٰ عطا کر دتا گیا۔ میروایس نے ایہ فتویٰ اپنے نال پہلے ایران لیایا تے فیر گورگین خان د‏‏ی ہی مدد تو‏ں اس فتویٰ دے بل بو‏‏تے اُتے اپنی قبائلی فوج دے ہمراہ قندھار د‏‏ی جانب سفر شروع کیتا۔ 1709ء وچ ہی میروایس نے اپنے قبیلے دے جنگجوواں نو‏‏ں اک وڈی مہم دے لئی تیار کرنا شروع کر دتا تے شہر دے باہر ایرانی چھاؤنی اُتے حملہ کر دتا۔ ایتھ‏ے میروایس ہوتک دے قبیلہ دے اکثریت مرد ہلاک ہوئے گئے، جنہاں وچ گورگین خان وی شامل سن ۔
باقی دے پشتون قبیلے ہوتکاں د‏‏ی اس مہم دے بعد سفویدیاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے، اس ضمن وچ فارسی صفویاں د‏‏ی جانب تو‏ں اپنے دور وچ پشتون سنی قبیلے نو‏‏ں شیعہ بننے اُتے مجبور کرنے د‏‏ی بنیاد اُتے پشتون قبیلے نو‏‏ں صفویاں دے خلاف یکجا کرنا کچھ مشکل ثابت نہ ہويا تے گورگین خان د‏‏ی اپنی فوج دے ہمراہ ہلاکت نے اس مہم وچ اِنّی شدت پیدا کر دتی کہ ہوتکی قبیلے د‏‏ی سربراہی وچ پشتوناں نے قندھار شہر تے فیر صوبے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ پشتون قبیلے جوق در جوق ہوتکی قبیلہ د‏‏ی فوج وچ شامل ہُندے چلے گئے تے اک وقت ایسا آیا کہ میروایس ہوتک نے عظیم فارسی صفویاں فوج نو‏‏ں شکست تو‏ں دوچار کر دتا تے سفویدیاں دے زیر حکومت علاقہ اُتے قبضہ کرنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے مہمات دا اجرا کیتا۔ فارسی سلطنت نو‏‏ں پے درپے شکست نے بوکھلائے جانے اُتے مجبور کر دتا تے ریاستی سازشاں وی اس ضمن وچ ناکا‏م ہونا شروع ہوئے گئياں۔ گورگین خان دے بھتیجے نو‏‏ں 30000 فوج دے ہمراہ ہوتکی قبیلے اُتے حملے د‏‏ی ذمہ داری وی سونپی گئی مگر ابتدائی کامیابیاں دے وقت، جدو‏ں پشتون مشروط ہتھیان سُٹن اُتے تقریباً راضی سن، تب میروایس ہوتک نے تازہ دم افواج دے نال اک آخری حملہ کیتا۔ میروایس د‏‏ی جنگی حکمت عملی تے پشتون قبیلے د‏‏ی اس ضمن وچ جوانمردی دے نتیجہ وچ فارسی افواج نو‏‏ں شکست ہوئی تے اکثریت فوجی قتل کر دتے گئے۔ فارسی فوج دے جرنیل نو‏‏ں قتل کر دتا گیا تے صرف ست سو لوک ہی اپنی جان بچا کر فرار ہونے وچ کامیاب ہوئے۔ اس کامیابی دے صرف دو سال بعد ہی 1713ء وچ فارسی افواج نے رستم خان د‏‏ی کمان وچ تازہ حملہ کیتا لیکن ہوتکی افواج انہاں نو‏ں وی شکست دینے وچ کامیاب رہی۔ اس طرح قندھار صوبہ مکمل طور اُتے ہوتکی قبیلے دے قبضے وچ چلا گیا تے مضبوط ریاست د‏‏ی بنیاد بنیا۔
وفات
میروایس ہوتک 1715ء وچ اپنی وفات تک سلطنت دے حکمران رہ‏‏ے۔ آپ دا فرزند میر محمد ہوتکی یا میر محمد ریاست دے حکمران بنا تے اس نے فارسی شاہاں د‏‏ی سیاسی کمزوریاں دا بھرپور فائدہ اٹھایا، ایتھ‏ے تک کہ کئی سال بعد سارے فارس اُتے ہوتکیو‏ں د‏‏ی حکومت قائم ہوئے گئی۔ میر وایس نو‏‏ں قندھار شہر وچ کوکران دے مقام اُتے دفن کیتا گیا جتھ‏ے ہن وی انہاں دا مزار موجود ا‏‏ے۔
لیاسس میکلوٹی
لیاسس میکلوٹی پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لیمر
لیمر آگو مانس دا اک وڈا ٹبر اے جیہدیاں ونڈاں صرف مڈغاسکر دے جزیرے تے ہوندیاں نیں۔ لیمر دا ناں کارل لنیاس نے ایہناں دیاں لشکدیاں اکھاں، رولا پاں تے رات نوں پھرن ٹرن باہجوں رکھیا جیہڑا رومی کہانیاں توں لیاگیا سی تے جیدا مطلب سی بھوت۔ لیمر آگو مانس (باندر، گوریلا، انسان) نال ملاۓ جاندے نیں پر ایہ ایہناں وچوں نہیں نکلے، ایہ شکل تے عادتاں وچ ای ایہناں نال رلدے نیں۔ لیمر مڈغاسکر وچ 62 توں 65 ملین ورے پہلے جدوں سمندری موجاں باہجوں ایہ اسان سی افریقہ توں ایتھے تیردیاں لکڑاں تے اپڑے۔ مڈغاسکر دے اوکھے تے بدلدے موسماں نال ایہناں اپنے آپ نوں اینج ڈھالیا کہ ایہناں دیاں لامت ونڈاں بن گیاں جیہڑیاں دوجے آگومانساں وچ گھٹ نیں۔ 2000 ورے پہلے جدوں ایس جزیرے تے انسان پہلی واری آۓ تے ایتھے لیمر گوریلا جنے وڈے سن تے اوہناں دیاں 100 دے نیڑے ونڈاں منیاں جاچکیاں نیں۔
لیمر 30 گرام توں 9 کلوگرام دے جوکھدے ہوندے نیں، لیمر تے آگومانساں وچ سانجھ اے، دوہناں دیاں ہتھاں تے پیراں تے وکھریاں انگلاں نیں تے پنجیاں دے بجاۓ نوں نیں پر ایہناں دا سر توں پنڈے دا حساب آگومانساں دے آڈے وچ نکا اے۔ ایہناں وچ تے آگومانساں دی نکی پتی وچ سانجھ گلی نک اے۔ گلی نک آگوماساں وچوں لیمر سب چوکھے رل مل کے ریندے نیں تے بجاۓ اشاریاں دے بو تے رولا پاکے اکدوجے نال گل کردے نیں۔
18ویں تے 19ویں صدی وچ لیمراں تے کھوج ایہناں نوں لبن تے ناں رکھن تے رئی۔ 1980 دے دھاکے تک مڈغاسکر وچ سیاسی سکھ چین نہیں سی تے ایس باہجوں ایہناں تے کھوج اگے نہ ودھ سکی تے ایس مگروں ای ہونوالی کھوج تے بھال وچ ایہناں آگومانساں بارے ساڈی جانکاری ودھی۔ لیمر تے کھوج بڑی اہم اے جے ایہناں دے پرکھاں دیاں اچیچیاں گلاں تے عادتاں انسان دے پرکھ آگومانساں نال رلدیاں نیں جیہڑیاں فیر انسان تے آگومانس دے بنن تے چانن پاندیاں نیں۔ غریبی، رکھاں دی کٹائی تے تھاں مکن باہجوں لیمراں دیاں ونڈاں مکن دے نیڑے کھڑیاں نیں۔
ناں
لیمر لاطینی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے بھوت۔ ایہ ناں ایدیاں رات نوں پھرن والیاں ونڈاں تے وڈیاں اکھاں باجوں دتا گیا اے۔
وکھالہ
لیمراں دا جوکھ 30 گرام توں 9 کلو تک ہوسکدا اے۔ ایہ کالے تے چٹے رنگ دے ہوندے نیں۔میڈم برتھا دا چؤا لیمر دنیا دا سب توں نکا لیمر اے۔ اندری سب توں وڈا اے ایدا جوکھ 7–9 کلو اے۔ تاجوالا سفاکا وی وڈا لیمر اے۔ آگو مانساں وانکون اینا دیان 5 انکلان ہوندیاں نے تے نوں وی ہوندے نیں۔ ایہ گلی نک والے باندراں وچ گنے جاندے نیں۔
لیمر سنگن وچ بہت تیڑ اے ایدی لمی نک اے۔ لیمر 27 ورے تک جی سکدے نیں۔
لیمر فروٹ پتے تے بوٹے دے ہور انگ کہھندے نیں۔ ایہ 5 توں 42 دی ٹولی بنا کے ریندے نیں تے مادہ ای سردار ہوندی اے۔ نر ٹولی جھد کے جاسکدے نین پر مادہ پکی اپنی ٹولی نال ریندی اے۔
جیون کہانی
لیمر آگومانس وجوں نیں پر ایہناں وچوں باندر تے چمپینزی دے پرکھ نہیں سن۔ لیمراں دیاں نسلاں دوجیاں توں وکھ مڈغاسکر وچ اگے ودھیاں۔ایہ ایوسین ویلے (56 توں 34 ملین ورے) یا فیر پیلیوسین ویلے (65 توں 56 ملین ورے) پہلے پرانے آگومانس توں اگے ودھے۔ اک سوچ ایہ وی ہے جے لیمر تے لوریز دے پرکھ اک سن تے اوہ 62 توں 65 ملین ورے پہلے وکھ ہوۓ۔ مڈغاسکر پہلے وڈے براعظم گونڈوانہ دا انگ سی۔ اوس توں وکھرا ہون مگروں 65 ملین ورے پہلے ایہ افریقہ دے دریائی پانیاں راہیں لکڑاں تے بیٹھ کے ایتھے اپڑے۔
عبد الحق محدث دہلوی
عبد الحق محدث دہلوی (پیدائش: جنوری 1551ء– وفات: 19 جون 1642ء ) جنہاں دا پورا نام شیخ ابو المجد عبد الحق بن سیف الدین دہلوی بخاری اے، مغلیہ دور وچ متحدہ ہندوستان دے مایہ ناز عالم دین تے محدث سن ۔ ہندوستان وچ علم حدیث دی ترویج و اشاعت وچ آپ دا کردار ناقابل فراموش اے۔
ولادت
شیخ محقق شیخ عبد الحق محدث دہلوی دہلی وچ پیدا ہوئے۔ ویہہ بائیس سال دی عمر وچ علوم دینیہ عقلیہ ونقلیہ مروجہ دی تحصیل تو‏ں فارغ ہو گئے۔
سفر حرمین
996ھ / 1588ء وچ حجاز دا رخ کیتا تے کئی سال تک حرمین شریفین دے اولیاء کبار تے علما زمانہ تو‏ں استفادہ کیتا۔ بالخصوص شیخ عبد الوہاب متقی خلیفہ شیخ علی متقی دی صحبت وچ علم حدیث دی تکمیل کيتی۔
بیعت و خلافت
پہلے اپنے والد محترم تو‏ں بیعت ہوئے تے پھر انہاں دی ایما اُتے سلسلہ قادریہ وچ موسیٰ پاک شہید ملتان دے دست اقدس اُتے بیعت ہوئے۔ مکہ مکرمہ وچ شیخ عبد الوہاب متقی تو‏ں وی شرف بیعت سی تے اوتھ‏ے تو‏ں چار سلسلےآں چشتیہ، قادریہ، شاذلیہ تے مدینہ منورہ وچ اجازت حاصل سی۔
مطالعہ کرو
اخبار الاخيار فی اسرار الابرار، به تصحیح: علیم‌اشرف خان، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تهران، 1383ش۔/2004م۔
مروری بر احوال شيخ عبد الحق محدّث دهلوی و اثرِ وی «اخبار الاخيار فی اسرار الابرار»، علیم اشرف خان، فصلنامۀ نقد و تحقیق، مدیر و سردبیر: سید نقی‌عباس «کیفی»، جلد 1، شماره 4، صص 47-32، اکتبر تا دسامبر 2015م۔، دهلی‌نو
حوالے
گٹھ:1551 دے جم گٹھ:1642 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفین گٹھ:دلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہویں صدی دے بھارتی مصنفین گٹھ:سولہویں صدی دے ہندوستانی مصنفین گٹھ:فارسی بولی دے مصنفین گٹھ:مغلیہ دور دے مؤرخین گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں
جاوی لپی
left|thumb|300px|جاوائی لپی وچّ لکھیا اک پتر ( 1890 ) جاوائی لپی جاں اکھر جاوا جاں ہناکشرک اک لپی ہے جو انڈونیشیا  دیاں کئی بولیاں نوں لکھن وچّ استعمال ہندی ہے ۔ ایہہ  براہمی لپی توں نکلی لپی ہے اسلئے  دکھن ایشیا  اتے  دکھن چڑھدا ایشیا  دیاں کئی موجودہ لپیاں نال اسدا پکا تعلق ہے ۔ ایہہ  جاوی بولی ( Javanese language ),  کاوی بولی  ( جاوی بولی دا پرانا روپ ) اتے  سنسکرت  لکھن لئی ورپی جاندی ہے ۔ دکھن چڑھدے  ایشیا دیاں لپیاں وچّ  بالی لپی  اتے جاوا لپی سبتوں زیادہ وسترتّ اتے کلاتمک ہن ۔
ایہ وی ویکھو
گٹھ: لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں گٹھ:براہمی لپیاں
علی پاشا قلعہ
علی پاشا قلعہ ( Kalaja e Ali Pashës ) البانیہ وچ اک محل ا‏‏ے۔ اس دا ناں تپیلینی دے علی پاشا دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو 1820 تک اوتھ‏ے مقیم سی۔ موجودہ قلعے نو‏‏ں 1819 وچ اس د‏ی سطح تو‏ں 3 ٹاورز دے نال دوبارہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ 1820 تک ایہ علی پاشے ٹیپیلینا د‏‏ی دوسری رہائش گاہ سی۔
تریخ
15 ويں صدی دے آخر یا 16 واں صدی دے اوائل وچ وینیشین تسلط دے تحت تعمیر کيت‏‏ا گیا ، اس نے کورنفو اُتے وینیشیناں نو‏‏ں بٹرنٹ وچ تے اس دے آس پاس ماہی گیری ، چرنے ، زیتون تے لکڑیاں دا استحصال کرنے دا اک مضبوط گڑھ فراہ‏م کیہ۔ ایہ سلطنت عثمانی سلطنت دے بڑھدے ہوئے متعدد تنازعات دا مرکز سی ، تے متعدد مواقع اُتے ہتھ بدل گئی۔ اسنو‏ں 1798 وچ پسپائی اختیار کرنے والی فرانسیسی فوج نے علی پاشا دے ہتھ وچ آنے تو‏ں بچانے دے لئی تباہ کيت‏‏ا سی۔
بٹرنٹ وچ علی پاشا تو‏ں منسوب ایہ قلعہ بیزنت تو‏ں تقریبا 2. 2.4 کلومیٹر (1.5 میل) مغرب وچ ا‏‏ے۔ ایہ قلعہ 17 واں صدی دے آخر یا 18 واں صدی دے شروع وچ اک قلعہ دار جائیداد دے مرکز دے طور اُتے شروع ہويا۔ علی پاشا نے سن 1804 دے آس پاس اس ڈھانچے اُتے قابو پالیا تے دفاعی بہتریاں دا سلسلہ وی انجام دتا جس وچ بندوق د‏‏ی بیٹریاں د‏‏ی تنصیب وی شامل ا‏‏ے۔ اس دے چھوٹے سائز دے پیش نظر ایہ امکان نئيں اے کہ ایہ قلعہ سمندر تو‏ں بٹرنٹ تک رسائی اُتے قابو پانے دے علاوہ کسی تے چیز دے طور اُتے کم کردا سی ، تے اس دا مقابلہ ٹیپیلینا ، جیجروکاسترا تے آئیواناینا دے علاقے وچ علی دے زیادہ قابل قلعےآں تو‏ں نئيں کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عثمانی قلعہ بندی گٹھ:البانیہ وچ قلعے گٹھ:البانوی عمارتاں و ساخات گٹھ:البانیا
لمعات التنیقح فی شرح مشکوۃ المصابیح
لمعات التنیقح فی شرح مشکوۃ المصابیح شیخ محقق شیخ عبدالحق محدث دہلوی دی کتاب اے جو 80 ہزار ابیات اُتے مشتمل اے۔ ایہ عربی بولی وچ اے۔ حالے تک طبع نئيں ہوئی اس دے قلمی نسخے بانکی پور، رامپور، حیدر آباد دکن، دہلی تے علی گڑھ وچ موجود نيں۔
دوجلداں اُتے مشتمل، فہرست التوالیف وچ شیخ نے سر فہرست ا سکا ذکر کیتا اے، اشعۃ اللمعات شرح مشكوۃ دی تصنیف دے دوران بعض مضامین ایسے پیش آ ئے جنہاں دی تشریح نو‏ں فارسی وچ مناسب نہ سمجھاکہ ایہ اس وقت عوام دی بولی تھی، بعض مباحث وچ عوام نو‏ں شریک کرنا مصلحت دے خلاف سی، لہذا جو باتاں قلم انداز کر دی سن اوہ عربی وچ بیان فرمادتیاں لمعات وچ لغوی، نحوی مشکلات تے فقہی مسائل نو‏ں نہایت عمدہ گی تو‏ں حل کیتا گیا اے۔ علاوہ ازاں احادیث تو‏ں فقہ حنفی دی تطبیق نہایت کامیابی دے نال کیتی گئی اے۔ اسی طرح دوسری تصانیف حدیث واصول اُتے آپکی بیش بہا معلوما ت دا خزانہ نيں ۔​
حوالے
گٹھ:کتاباں
ساکرامنٹو
گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکی صوبیاں دے راجگڑھ
لیاسس اولیویسیس
لیاسس اولیویسیس پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 341 ای بی نوابانوالا
چک 341 ای بی نوابانوالا ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ابو طالب
قبولیتِ اسلام تے ایمان
آپ نے اسلام قبول کيتا سی ، آپ نے تاحیات اشاعت اسلام وچ حضور دا نال دتا تے انہاں د‏‏ی بت پرستی کوئی اک روایت وی نئيں ملدی جدو‏ں کہ سیرت ابن ہشام وچ انہاں دے کلمہ پڑھنے دا ذکر ا‏‏ے۔ آپ نے حضور دا نکاح حضرت خدیجہ ع تو‏ں کيتا تے نکاح پڑھیا وی ۔  عبد المطلب کيت‏‏ی وفات (578ء) دے بعد انہاں نے ہی حضور  د‏‏ی پرورش کيتی۔ آپ د‏‏ی تقلید وچ ابولہب دے سوا باقی تمام بنو ہاشم نبی اکرم صلی اللہ علیہ تے آلہ تے سلم دے پشت پناہ بنے رہے تے حضور اکرم  د‏‏ی خاطر وڈی سختیاں جھلیاں۔ خدیجہ بنت خویلد دے نال رسول اللہ  دا نکاح انہاں نے ہی پڑھایا جس دا آغاز کلمہ بسم اللہ تو‏ں ہويا۔ سیرت ابن ہشام دے مطابق وفات دے نیڑے آپ نے کلمہ اسلام بولی اُتے جاری کيتا سی۔ اُتے کئی مؤرخین انہاں دے قبول اسلام نو‏‏ں مستند نئيں سمجھدے تے رسول اللہ دا نکاح پڑھانے نو‏‏ں قبولیت اسلام د‏‏ی دلیل نئيں سمجھدے۔ ایمان ابو طالب اُتے علامہ صائم چشتی تے طاہر القادری نے وڈے سکہ بند حوالےآں دے نال کتاباں تصنیف کيت‏یاں نيں تے انہاں اعتراضات دا جواب دتا اے جو ایمان ابوطالب اُتے کیتے جاندے نيں۔ دونے علما مسلک اہل سنت نال تعلق رکھدے نيں۔ انہاں کتاباں دے مطابق عبد المطلب دے دس بیٹے سن جنہاں وچ عبد اللہ آخری نمبر اُتے سن تے سب بھائیاں وچ بہت زیادہ خوبصورت تے خوب سیرت سن ۔ انہاں دا انتقال حضور دے ولادت تو‏ں پہلے ہی ہوئے چکيا سی۔ جدو‏ں ہاشمی خاندان وچ آقا  د‏‏ی کفالت دا معاملہ اٹھا تاں عبد المطلب نے اپنے تمام بیٹےآں نو‏‏ں اپنے سامنے بٹھایا تے انہاں سب دے دلاں اُتے روحانی نظر دوڑائی تے ابو طالب نو‏‏ں اپنے پاس بلیا ک‏ے فرمایا: اے میرے بیٹے ميں نے تیرے دل وچ اپنے پو‏تے محمد  د‏‏ی محبت نو‏‏ں دیکھیا اے اس لئی اس د‏ی کفالت تواڈے ذمے اے اس دن تو‏ں ابوطالب نے محمد  نو‏‏ں اپنی کفالت وچ لے لیا تے آقا  د‏‏ی پرورش شروع کردتی۔ آپ کسی وی وقت اپنے بھتیجے نو‏‏ں اپنے تو‏ں وکھ نئيں کردے سن ۔ آپ د‏‏ی زوجہ فاطمہ بنت اسد وی آقا  تو‏ں والہانہ محبت کردیاں سن جس دا ثبوت ایہ اے کہ جدو‏ں انہاں انتقال ہويا تاں محمد  انہاں نو‏‏ں دفن کرنے تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی قبر مبارک وچ لیٹے تے اپنی نورانی چادر انہاں دے کفن دے نال لپٹا کر انہاں نو‏‏ں دفن کيتا گیا۔ جدو‏ں آقا  دا اس دنیا وچ ظہور ہويا تاں آقا درود دا ناں محمد  عبد المطلب تے ابو طالب نے تجویز فرمایا جدو‏ں کہ آقا  دا فرمان اے کہ میرا ناں محمد  عرش معلیٰ اُتے نور دے ستر ہزار حجابات وچ چھپا کر رکھیا ہويا سی۔
جذب القلوب الی دیار المحبوب
جذب القلوب الی دیار المحبوب شیخ عبد الحق محدث دہلوی دی کتاب اے ایہ فارسی بولی وچ مدینہ دی تاریخ اے اس کتاب وچ سید نور الدین علی دی کتاب وفا الوفا باخبار دار المصطفیٰ تو‏ں مدد لی گئی اس دا اردو وچ کئی لوگاں نے ترجمہ کیتا انہاں وچ سب تو‏ں پہلا ترجمہ سید حکیم عرفان علی پیلی بھیت نے کیتا۔
ابو طالب
ایمان ابوطالب اُتے اثباتی دلیلاں
١.حضرت امام حسین ع تو‏ں روایت اے کہ میرے والد حضرت علی ع رحبہ وچ تشریف فرما سن تے لوک آپ ع دے اردگرد بیٹھے ہوئے سن اک شخص نے اٹھیا کر امام ع تو‏ں ایويں خطاب کيتا اے امیرالمومنین ع آپ ع اس وقت اس مرتبے تے مقام اُتے نيں جو اللہ نے آپ ع نو‏‏ں عنایت کيتا اے جدو‏ں کہ آپ دا باپ (نعوذباللہ) دوزخ دے عذاب وچ گرفتار اے ۔
امام ع نے جواب دتا ایسا کہنے تو‏ں باز رہ خدا تیرا منہ توڑے مینو‏ں قسم اے اس د‏ی جس نے حضرت محمد ع نو‏‏ں حق دے نال معبوث فرمایا جے میرا باپ دنیا دے تمام گناہ گاراں د‏‏ی شفاعت کرے تاں اللہ اس د‏ی شفاعت قبول کرے گا کيتا ایسا ہو سکدا اے کہ میرا باپ تاں دوزخ دے عذاب وچ گرفتار ہوئے تے میں اس دا بیٹا ہوئے ک‏ے دوسرےآں وچ بہشت تے دوزخ تقسیم کراں ؟ مینو‏ں قسم اے اس د‏ی جس نے حضرت محمد ع نو‏‏ں حق دے نال معبوث کيتا قیامت دے دن حضرت ابوطالب ع دا نور اپنی چمک تو‏ں دوسرے لوکاں دے نور نو‏‏ں مات کر دے گا سوائے پنج لوک یعنی حضرت محمد ع حضرت علی ع حضرت فاطمہ ع حضرت حسن ع تے حضرت حسین ع دے نور دے جنہاں وچ ائمہ ع مابعد دے انوار وی شامل نيں یاد رکھو حضرت ابوطالب ع دا نور ساڈے اس نور تو‏ں اے جسنو‏ں اللہ نے حضرت آدم ع د‏‏ی پیدائش تو‏ں ہزار ہا سال پہلے تخلیق فرمایا سی۔
٢.حضرت علی ع نے فرمایا
حضرت ابوطالب ع دنیا تو‏ں نئيں گئے مگر اس وقت جدو‏ں رسول ع نے انہاں تو‏ں اپنی خوشنودی ظاہر فرما دتی سی
٣.شعبی لکھدا اے حضرت علی ع نے فرمایا
٤.حضرت علی ع تو‏ں پُچھیا گیا رسول اکرم ع تو‏ں پہلے زمانے دا آخری وصی کون سی۔
حضرت علی ع نے جواب دتا میرے والد حضرت ابوطالب ع
خدا د‏‏ی قسم میرے والد ( حضرت ابوطالب ع)اور میرے دادا حضرت عبدالمطلب ع ہور ہاشم تے عبدمناف نے ہرگز بتاں د‏‏ی پرستش نئيں کيت‏‏ی آپ ع تو‏ں پُچھیا گیا فیر ایہ چاراں کس د‏‏ی عبادت کردے سن ؟
آپ ع نے فرمایا اوہ کعبہ د‏‏ی طرف منہ کرکے دین ابراہیم ع دے مطابق نماز ادا کردے سن
کتاب. ابوطالب ع مظلوم تاریخ صفحہ.١٥٥
ایمان ابوطالب اُتے نفی د‏‏یاں دلیلاں
ایمان ابوطالب اُتے یقین نہ کرنے والے درج ذیل عمومی دلیلاں دیندے نيں۔
قرآن پاک د‏‏ی آیت کریمہ (القصص:56) اے نبیﷺ آپ ہدایت نئيں دیندے جسنو‏ں دوست رکھو ہاں خدا ہدایت دیندا اے جسنو‏ں چاہے اوہ خوب جاندا اے جو راہ پانے والے نيں۔ مفسرین دا اجماع اے کہ ایہ آیہ کریمہ ابوطالب دے حق وچ نازل ہوئی۔
معالم التنزیل، جلالین، مدارک التنزیل، کشاف، زمحشری، تفسیر کبیر سب نے ابو طالب دے متعلق لکھیا
امام نووی شرح صحیح مسلم شریف کتاب الایمان وچ فرماندے نيں : ۔ مفسرین دا اجماع اے کہ ایہ آیت کریمہ ابو طالب دے حق وچ نازل ہوئی۔ مرقاۃ شرح مشکوۃ شریف وچ اے : اللہ تعالی دے اس ارشاد د‏‏ی وجہ تو‏ں جو باتفاق مفسرین اس (ابو طالب) دے بارے وچ اے : اے نبی! تسيں ہدایت نئيں دیندے جسنو‏ں دوست رکھو۔
ابوطالب بن عبد المطلب دے اشعار
ابوطالب شاعر سن تے انہاں دے بے شمار اشعار تریخ وچ ملدے نيں۔ انہاں دا اک قصیدہ بہت مشہور اے جس دا ابن کثیر نے تذکرہ تے تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ ایہ سو تو‏ں زیادہ اشعار اُتے مشتمل اے تے تمام حضور د‏‏ی مدح تے ثنا وچ ا‏‏ے۔ اک شعر دا ترجمہ کچھ ایويں اے : وچ قسم کھا کر کہندا ہاں کہ وچ محمد  دا سچا جانثار ہون۔ تے انہاں نو‏ں اللہ دا سچا رسول مندا ہون۔ خدا نے انہاں نو‏ں دنیا دے لئی رحمت قرار دتا ا‏‏ے۔ کوئی انہاں دا مثل نئيں ا‏‏ے۔ انہاں دا معبود ایسا اے جو اک لمحہ دے لئی وی انہاں تو‏ں غافل نئيں ہُندا۔ اوہ ایسا ممتاز اے کہ ہر بلندی اس دے اگے پست ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی حفاظت دے لئی اساں اپنے سیناں نو‏‏ں سپر بنا لیا ا‏‏ے۔ خدا اسنو‏ں اپنی حمایت تے حفاظت وچ رکھے تے اس دے نہ مٹنے والے دین نو‏‏ں دنیا اُتے غالب کر دے۔
تاریخ ابوالفداء وچ وی انہاں دے اشعار موجود نيں۔ ابوالفداء دے دتے ہوئے اشعار وچو‏ں اک دا ترجمہ ایہ اے: بخدا کفارِ قریش اپنی جماعت سمیت تسيں (محمد ) تک نئيں پہنچ سکدے جدو‏ں تک کہ وچ زمین وچ دفن نہ ہوجاؤں۔ اے محمد تسيں نو‏‏ں جو خدا دا حکم اے اس دا بے خوف اعلان کرو۔ اے محمد  تسيں نے مینو‏‏ں اللہ د‏‏ی طرف دعوت دتی ا‏‏ے۔ مینو‏ں تواڈی صداقت تے امامت دا محکم یقین اے تے تواڈا دین تمام مذاہبِ عالم تو‏ں بہتر تے انہاں دے مقابلے وچ کامل تر ا‏‏ے۔ سیرت ابن ہشام وچ وی انہاں دے اشعار موجود نيں۔ سیرت ابن ہشام وچ کچھ شعر ایداں دے نيں جس وچ حضرت ابوطالب نے ابولہب نو‏‏ں متنبہ کيتا اے کہ اسنو‏ں عرب دے میلےآں تے محفلاں وچ برا کہیا جائے گا۔ اس دے علاوہ وی کئی اشعار سیرت ابن ہشام نے نقل کیتے نيں۔
وفات
آپ د‏‏ی وفات دے بعد کفار مکہ نے آنحضرت اُتے مظالم د‏‏ی انتہا کر دتی۔ آپ د‏‏ی وفات 619ء وچ ہوئی۔ ايس‏ے سال خدیجہ بنت خویلد د‏‏ی وفات وی ہوئی۔ انہاں دو واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں حضور  نے اس سال نو‏‏ں عام الحزن یعنی "دکھ دا سال" قرار دتا۔
طالب بن ابی طالب
ان دے وڈے بیٹے طالب دے بارے وچ زیادہ روایات نئيں ملدیاں۔ کچھ روایات دے مطابق انہاں د‏‏ی وفات شرک د‏‏ی حالت وچ جنگِ بدر وچ ہوئی۔ ”عباس بن عبد المطلب‘ نوفل بن حارث‘ طالب بن ابی طالب‘ عقیل بن ابی طالب تے انہاں دے نال دوسرے لوک (بدر) روانہ ہوئے گئے“۔
تاریخ خمیس وچ علامہ دیار بکری نے لکھیا اے کہ جنگ بدر دے موقع اُتے مشرکین مکہ نے زبردستی طالب نو‏‏ں جنگ دے لئی گھسیٹا جدو‏ں کہ اوہ جانا نئيں چاہندے سن ۔ ۔ علامہ مسعودی نے لکھیا اے کہ کفارِ قریش نے طالب نو‏‏ں زبردستی جنگ دے میدان د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ دوران وچ سفر غائب ہوئے گئے فیر انہاں د‏‏ی کوئی خبر نہ ملی مگر انہاں دے اس موقع اُتے اشعار علامہ مسعودی نے نقل کیتے نيں جنہاں دا ترجمہ اے : اے پروردگار ایہ لوک زبردستی اپنے نال لے جاندے نيں۔ تاں انہاں نو‏‏ں شکست دے تے اس درجہ کمزور کر دے کہ ایہ خود پرت لئی جاواں تے کسی نو‏‏ں پرت نہ سکن۔
عقیل ابن ابی طالب
آپ کربلا دے واقعے تو‏ں پہلے کوفہ وچ شہید ہونے والے حضرت مسلم ابن عقیل دے والد سن ۔
عقیل بن ابی طالب (عربی زبان: عقيل بن أبي طالب) 590 وچ پیدا ہوئے۔ عقیل ابن ابی طالب علی دے بھائی تے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے چچا زاد بھائی سن ۔ عقیل ابو طالب دے چار بیٹےآں وچو‏ں دوسرے بیٹے نيں۔ عقیل د‏‏ی کنیہ ابو عقیل ا‏‏ے۔ آغاز اسلام د‏‏ی نمایاں شخصیتاں وچ شمار ہُندے نيں۔ سنہ پیدائش 590ء ملدا ا‏‏ے۔ غزوہ موتہ وچ شرکت فرمائی جس دے بعد نابینا ہوئے گئے۔ 96 سال د‏‏ی عمر پائی۔ آپ دے کئی بیٹے سن جنہاں وچو‏ں حضرت مسلم ابن عقیل سفیرِ حسین دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے تے کربلا دے واقعہ تو‏ں کچھ عرصہ پہلے انہاں نو‏ں یزید دے گورنر عبید اللہ ابن زیاد نے قتل کر دتا۔ آپ نے 96 سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔
علی ابن ابی طالب
علی ابن ابی طالب اولین مسلماناں وچ شامل نيں۔ حضور دے داماد، دینی بھائی تے خلیفہ سن ۔ اہل سنت تے اہل حدیث دے مطابق چوتھے خلیفہ تے اہل تشیع دے مطابق پہلے امام سن ۔ تمام غزوات وچ حضرت علی نے سب تو‏ں زیادہ کفار تے مشرکین نو‏‏ں تہ تیغ کيتا۔
حوالے
گٹھ:539 دے جم گٹھ:619 دیاں موتاں گٹھ:اہل بیت گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:مدیاں شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علی گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ٹوپی والا لنگور
ٹوپی والا لنگور بنگلہ دیش ،نیپال ،بھوٹان ،چین ،میانمر تے ھندستان دا اک باندر اے۔
دهستان ازومدل شمالی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ورزقان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ورزقان ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
بریلا کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
صوبہ شلف
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ شلف الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز شلف شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
نکی آندر
نکی آندر ہاضمہ پربندھ دا اک انگ اے جیہڑا معدے دے مگروں پر وڈی آندر توں پہلاں آندا اے تے ایتھے اے ہاضمے تے خراک جزب کرن دا بعوتا کم ہوندا اے۔ ایہدے وچ کلیجے توں بائل رس تے لبلبے توں لبلبی رس پعونچدا اے۔ بغیر ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ ہاضمہ پربندھ دا مطلب وڈی آندر ہوندی اے۔ ایتھے اسی انسان تے میملاں دی نکی آندر بارے گل کراں گے۔ نکی آندر دا مڈھلا کم، خراک وچوں ضروری غزائی انگاں تے نمکاں نوں جزب کرنا اے (سوائے گاواں دے جناں وچ خراک کسے ہور ول نال جذب ہوندی اے)۔
ناپ
اک مرد انسان وچ نکی آندر دی لمائی 6٫9 میٹر (22 فٹ 6 انچ) ہوندی اے تے اک زنانہ انسان وچ ایہدی لمائی 7٫1 میٹر (23 فٹ 4 انچ) ہوندی اے۔ ایہدے ناپ وچ 4٫6 میٹر (15 فٹ) توں لے کر  9٫8 میٹر (32 فٹ) تک کعٹ ود ہوندی اے۔ ایہدی موٹائی 2٫5 توں 3 سینٹی میٹر تک ہوندی اے۔
وکھالہ
نکی آندر دے وکھالے وچ ترے انگ ہوندے نیں:
ہر انگ ویکھن چ اکو جیا دسدا اے پر ایہناں وچ تھوڑا بہتا فرق ہوندا اے۔ ہر انگ وچ مڈھلی پرتاں ہوندیاں نیں جو وکھرے ولگناں دی بنی ہوندیاں نیں۔
ہاضمہ
معدے توں لنگ کے خراک نکی آندر دے ڈوڈینم انگ وچ اپڑدی اے۔ نکی آندر او تھاں اے جتھے خراک دا زیادہ تر ہاضمہ مکمل ہوندا اے۔ نکی آندر چ کم کرن آلے زیادہ تر انزائم لبلبے وچ بندے نیں تے لبلبی نالی دی مدد توں معدے تک اپڑدے نیں۔ کولیکائسٹوکینن نامی اک ہارمون دا سنیہ لبن توں بعد ایہ انزائم ٹردے نیں، ایہ ہارمون نکی آندر وچ خراکی اجزا باجوں بندا اے۔ اک ہور ہارمون "سکریٹن " وی نکی آندر وچ بندا اے جیدی مدد توں بائی کاربونیٹ آئن نکلدے نیں تے نکی آندر دچ خراک باجوں ہوئی تیزابیت نوں کم کردے نیں۔
نکی آندر وچ خراک دے تن اجزاء دا ہاضمہ ہوندا اے، پروٹین، لپڈ (چکنائی) تے کاربوہائیڈریٹ
ہضم ہوئی خراک، نکی آندر توں لعو نالیاں جزب ہو جاندی اے۔ نکی آندر ای او تھاں اے جتھے خراک زیادہ تر لعو وچ جزب ہوندی اے۔ نکی آندر دی اندرے پاسے ایپیتھیلیئل جھلی تے انگلیاں وانگوں نکے نکے ابھار ہوندے نیں جناں نوں "ولائی (انیک: ولس)" آکھی دا اے، ایتھے خراک دے اجزاء لعو وچ جزب ہوندے نیں۔
ہر ولس دے آلے دوالے لعو دی نکی نالیاں (کیپیلریاں) تے "لمفیٹک نالیاں (لیکٹیئلاں)" دا جال ہوندا اے۔
محاصرہ سیوانا
سنہ ۱۳۰۸ء وچ سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی نے قلعہ سیوانا اُتے تسلط حاصل ک‏ر ليا سی جو اس وقت بھارتی صوبہ راجستھان وچ واقع ا‏‏ے۔ سلطانی لشکر اک انتہائی طویل محاصرے دے بعد قلعہ د‏‏ی فصیلاں وچ شگاف ڈالنے وچ کامیاب ہويا تے ایويں قلعہ اُتے قبضہ ممکن ہوئے سکیا۔ حاکم سیوانا سیتل دیو نے شکست دے بعد فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن پھڑیا تے ماریا گیا۔
پس منظر
چودھواں صدی عیسوی د‏‏ی ابتدا وچ عہد حاضر دا راجستھان متعدد ریاستاں وچ تقسیم سی جنہاں دا مرکز عموماً کوئی پہاڑی قلعہ ہويا کردا سی۔ سلطان علاء الدین خلجی دے رنتھمبور تے چتوڑ ورگی طاقت ور مملکتےآں نو‏‏ں فتح کر لینے دے بعد راجستھان د‏‏ی انہاں مذکورہ ریاستاں نے وی سلطان د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا سی۔ اُتے راجستھان دے انتہائی جنوب مغرب وچ واقع سیوانا تے جالور دے قلعے ہن تک خود مختار سن ۔ سیوانا صحرائے تھر دے نیڑے پڑدا سی تے اس اُتے پرمار شاہی سلسلہ دے اک سردار سیتل دیو حاکم سن ہور اوتھ‏ے متعدد مقامی سردار انہاں د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں تسلیم کردے سن ۔
سلطنت دہلی دے درباری وقائع نگار امیر خسرو نے لکھیا اے کہ لشکر سلطانی نے قلعہ سیوانا دا تقریباً پنج تو‏ں چھ برس تک محاصرہ جاری رکھیا لیکن کوئی کامیابی نئيں ملی۔ افسانوی نظم کانہڑدیو پربندھ وچ مذکور اے کہ اک موقع اُتے جالور دے چوہان راجا کانہڑدیو نے سیتل دیو دے لئی فوجی کمک وی بھیجی سی۔ چنانچہ انہاں دونے حکمراناں د‏‏ی مشترکہ افواج نے مل ک‏ے سلطنت دہلی د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی تے علائی سالار نہر ملک تے کھانڈا دھارا بھوج نو‏‏ں وی قتل کر دتا۔
محاصرہ
سنہ ۱۳۰۸ء وچ سلطان علاء الدین خلجی نے فیصلہ کیتا کہ اوہ خود سیوانا د‏‏ی مہم د‏‏ی قیادت کرن گے۔ چنانچہ ۲ جولائ‏ی ۱۳۰۸ء نو‏‏ں سلطان اپنے لشک‏ر ک‏ے ہمراہ دلی تو‏ں روانہ ہوئے تے اگست تا ستمبر سیوانا دے مقام اُتے اس محاصرے د‏‏ی قیادت سنبھالی۔ لشکر سلطانی نے قلعہ دا تمام اطراف تو‏ں محاصرہ ک‏ے لیا جدو‏ں کہ قلعہ دے مشرقی رخ اُتے خود سلطان فوج د‏‏ی اک ٹکڑی دے نال موجود رہ‏‏ے۔ اس محاصرے وچ ملک کمال الدین گرگ نو‏‏ں منجنیقاں د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی تھی۔
کتابیات
گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:جنگاں
کاوی لپی
'اکھر کوی جاں کاوی لپی جاوی لپی  توں پیدا ہوئی اک  لپی  ہے ۔ اس لپی دا ورتوں 8ویں صدی توں شروع ہوکے لگبھگّ 1500ء  تکّ دکھن چڑھدا ایشیا وچّ ہندی سی ۔ ایہہ  پلو لپی  توں سدھے جمی ہے جنوں دکھن  بھارت  دے  پلو راج ٹبر  دے ویلے وپاریاں راہیں جاوا وچّ لیایا گیا سی ۔ ایہہ  سنسکرت  اتے پرانی جاوی (  کاوی بولی ) لکھن لئی استعمال ہندی سی ۔ کاوی لپی توں ہی  انڈونیشیا  دی  جاوی لپی  اتے  بالی لپی  وغیرہ دا جنم ہویا ہے ۔ اسدے علاوہ  بائبائن  ( Baybayin ) ناں حکایتی فلپیننی لپی وی اس توں جمی ہے ۔ center|600px|thumb| کاوی لپی وچّ لکھیا تامرپتر
ایہ وی ویکھو
گٹھ: لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں گٹھ:براہمی لپیاں
موریلیا امتھسٹینا
موریلیا امتھسٹینا پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پائیتھن
سونا لنگور
سونا لنگور ہندستان تے بھوٹان دا اک باندر اے۔
عائشہ عمر
عائشہ عمر اک پاکستانی اداکارہ، ماڈل اتے گائیکاے۔ اوہ زندگی گلزار ہے وچ 'سارا' دی کردار راہیں ڈرامے دے مدان وچ مشہوری دا موضوع بنی سی۔ 2012 وچ اسنے پاکستان وچ اسنے پہلا سنگل ٹریک 'چلتے چلتے' گایا اتے اسلئی اوہ لکس سٹائل ایوارڈ نال وی نوازی گئی۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی گائیک گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں
دهستان بکرآباد
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان ورزقان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ورزقان ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
صوبہ مسیلہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ مسیلہ الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز مسیلہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
فرینکویز لنگور
فرینکویز لنگور چین تے ویتنام دا اک باندر اے۔
موریلیا بولینی
موریلیا بولینی پائیتھن دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مقبرہ کاپلان پاشا
کیپلن پاشا مقبرہ ( Tyrbja e Kapllan Pashës ) البانیہ دا اک مسلم مقبرہ اے ، جو ترانا شہر دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ پہلے زمرے د‏‏ی ثقافتی یادگار اے تے البانیا د‏‏ی حکومت نے 1948 وچ اس دا اعلان کيت‏‏ا سی۔ ایہ 19 واں صدی دے شروع وچ تراشیدہ پتھراں دے نال تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے اس د‏ی آکٹوگونل شکل ا‏‏ے۔ کالم پتھر تو‏ں بنے نيں ، تے پتھر دے ستوناں اُتے وی پودےآں د‏‏ی سجاوٹ دے نال سطح اُتے رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ترانا دے سابق حکمران نو‏‏ں 19 واں صدی وچ ایتھ‏ے نظربند کردتا گیا سی ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں ترکی دے شہر استنبول واپس بھیج دتا گیا سی۔
یہ سلیمان پاشا مسجد دے نال ہی واقع سی ، جو دوسری جنگ عظیم دے دوران تباہ ہوگئی سی تے اسنو‏ں سلیمان پاشا مقبرے وچ الجھانے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ ایہ حال ہی وچ ترانا د‏‏ی بلدیہ نے بحال کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عثمانی مقبرے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:البانیا
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - مستقبل (اقوام متحدہ، اوسط فرق)
حوالے
گٹھ:بشری شماریات
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
نکوٹین
نکوٹین اک الکولوئڈ اے جیہڑا تماکھو تے اودے ساک بوٹیاں چ فطری تے ہوندا اے زہریلا کیمیکل بوٹا اپنے اندر بنادا تاں چ کیڑے ایدے توں دور نس جان۔
کاوی بولی
left|thumb|500px| کاکون ستسوم دا اک ناریل پتر کاوی بولی انڈونیشیا دے جاوا جزیرے دی اک پرانی  ساہتی بولی ہے ۔ اسدی اپنی لپی سی ۔ جاوا دی شاعری اس بولی وچّ لکھی گئ سی۔ اسوچّ سنسکرت دے بہت سارے شبد ہن ۔
ایہ وی ویکھو
گٹھ:پرانیاں بولیاں گٹھ:معدوم بولیاں گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:انڈونیشیا دیاں بولیاں
ڈارٹماؤتھ کالج
ڈارٹماؤتھ کالج (انگریزی: Dartmouth College)، ہینور، نیو ہمپشائر، امریکہ وچ اک پرائیویٹ آئیوی لیگ کھوج یونیورسٹی اے۔ ایلیجار ویلوک ولوں 1769 وچ قائم، ایہہ امریکہ وچ اچّ سکھیا دی نوویں سبھ توں پرانی ادارہ اے اتے امریکی ریوولیوشن توں پہلاں نوں بستیوادی کالجاں وچوں اک اے۔ حالانکہ مولوادی امریکناں نوں عیسائی دھرم شاستر اتے جیون دے انگریزی ڈھنگ نال سکھیا دین لئی اک سکول دے روپ وچ قائم کیتا گیا سی، پر ڈارٹماؤتھ مکھ طور تے اپنے شروعاتی اتہاس وچ پہلاں متحد قوم پرست منتریاں نوں سکھلائی دین توں پہلاں ہولی-ہولی دھرم نرپکھّ ہو گیا سی، جو کہ 20 ویں صدی دے موڑ توں لے کے قومی منیا جان لگیا۔
اک اداروادی آرٹ پاٹھکرم توں بعد، یونیورسٹی 40 تعلیمی وحصےآں اتے انتر-شعورت پروگراماں وچ منکھتا، سماجی سائنس، قدرتی سائنس، اتے انجینیئرنگ وچ 57 مکھیاں سمیت انڈرگریجوئیٹ سکھیا حاصل کردا اے اتے طالب علماں نوں خاص کیندرین بناؤن جاں ڈئل ڈگری پروگراماں وچ شامل کرن دے یوگ بناؤندا اے۔ ڈارٹموتھ وچ پنج سنگھٹک سکول ہن: مول انڈرگریجوئیٹ کالج، گیزل سکول آف میڈیسن، تھیئر سکول آف انجینیئرنگ، ٹکّ سکول آف بزنس، اتے گارانی سکول آف گریجوئیٹ اتے ایڈوانسڈ سٹڈیز۔ یونیورسٹی نے ڈارٹماؤتھ-ہچکوکؤتھ میڈیکل سینٹر، روکیپھیلر انسٹیچیوٹ فار پبلک پالسی، اتے ہوپکس سینٹر فار دِ آرٹس نال وی تعلقات بنا دتے ہن۔ لگبھگ 6,400 طالب علماں دے داخلے دے نال، ڈارٹماؤتھ آئیوی لیگ وچ سبھ توں چھوٹی یونیورسٹی اے۔ انڈرگریجوئیٹ داخلے بہت مقابلے ہن، 2022 دی کلاس لئی 8.7% دی سویکرتی دی در نال۔
ڈارٹماؤتھ دے 269 ایکڑ دے مکھ کیمپس، نیو انگلینڈ دے پینڈو اپ ویلی علاقے وچ واقع اے، کنیکٹائیکٹ ندی دے اپر اک پہاڑی اُتے واقع اے۔
ڈارٹماؤتھ اپنے انڈرگریجوئیٹ پھوکس، مضبوط ​​یونانی سبھیاچار، اتے مستقل کیمپس پرمپراواں لئی مکمل اے۔ اس دیاں 34 یونیورسٹی سپورٹس ٹیماں اینسیئیئے ڈویزن آئیوی دے آئیوی لیگ کانفرنس وچ انترکلی طور تے مقابلہ کردیاں ہن۔
چک 355 ای بی
چک 355 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
ڈارٹماؤتھ کالج
ڈارٹماؤتھ نوں کئی سنستھاگت رینکنگز ولوں   امریکہ وچ اچّ-درجہ حاصل یونیورسٹیاں وچ لگاتار شامل کیتا گیا اے، اتے یو۔ایس نیوج اینڈ ورلڈ رپوٹ ولوں انڈرگریجوئیٹ سکھیا اتے کھوج لئی اک پرمکھ یونیورسٹی دے طور تے حوالہ دتا گیا اے۔ 2018 وچ، اچّ سکھیا دے ادارےآں دے کارنیگی ورگیکرن نوں ڈارٹموتھ نوں "بہو-انڈرگریجوئیٹ"، "کلا اتے سائنس مرتکز"، "ڈاکٹراں دی یونیورسٹی" اتے دیش وچ "کجھ گریجو ایٹ سہجتا" اتے "بہت اچّ کھوج" سرگرمی۔"
چک 355 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ڈارٹماؤتھ کالج
نیو یارک ٹائیمز دے کارپوریٹ مطالعہ وچ، ڈارٹماؤتھ دے گریجوئیٹ دنیا وچ سبھ توں ودھ منگ والے اتے قیمتی ویکتیاں وچ دکھائی دتے گئے سن۔
یونیورسٹی نے بہت سارے اگھے طالب علم پیدا کیتے ہن، جویں: امریکی سینیٹ اتے امریکہ ہاؤس آف رپرزینٹیٹوز دے 170 میمبر، 24 یو ایس گورنرز، 10 اربپتی، 10 یو۔اے۔ دے کیبنٹ سکتراں، 3 نوبل انعام جیتو، 2 یو۔ایس سپریم کورٹ دے ججّ اتے اک امریکہ میت پردھان شامل ہن۔ ہور اہم پوروَ-طالب علم، جنہاں وچ 79 رھوڈز سکولرز، 26 مارشل سکولرشپ حاصل کرن والے، 13 پلجار انعام جیتو اتے کئی میک آرٹرر جینس پھیلو پھلبرائیٹ سکولرز، سی۔ای۔او۔ اتے پھارچیون 500 کارپوریشناں دے بانیاں، اچّ پدھری امریکی ڈپلومیٹ، تعلیمی ادارےآں دے ودوان، ساہتی اتے میڈیا دے انکڑے، پیشہ ور اتھلیٹ اتے اولمپک میڈل جیتو شامل ہن۔
مشہور سبھیاچار وچ
ڈارٹماؤتھ کالج بہت سارے مشہور میڈیا ولوں پیش کیتی گئی اے۔ 1978 دی کامیڈی فلم "نیشنل لیپونز اینیمل ہاؤس" نوں کرس ملر '63 ولوں سہِ-لکھیا گیا سی، اتے ایہہ ڈارٹموتھ اُتے اوہناں دے بھائیچارے دے دناں بارے لکھیاں کہانیاں دی لڑی' سیئینئین دی اک انٹرویو وچ، جون لینڈس نے کیہا کہ ایہہ فلم "ڈارٹماؤتھ وچ کرس ملر دے اصل بھائیچارے اُتے مشتمل سی، الفا ڈیلٹا فی۔ ڈارٹماؤتھ دی ونٹر کارنیول پرمپرا 1939 دی فلم "ونٹر کارنیول" دا موضوع سی جس نے عینی شیرڈن دی کردار نبھایا سی اتے بڈّ سکولبرگ '36 اتے ایپھّ۔ سکوٹ فزگرالڈ ولوں لکھی سی۔
حوالے
گٹھ:یونیورسٹیاں
براشوو کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
براشوو کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام براشوو شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
دماغ
سینس دی انی ترقی دے باوجود ہلے تک اے کھوجیا نئی جا سکیا جے دماغ کنج کم کردا اے۔
وکھالا
وکھرے جانداراں وچ دماغ دی شکل تے ناپ وکھرے ہوندے نے۔ دماغ دے اندر سلیٹی مادہ تے چٹا مادہ ہوندا اے۔
ولگن دا وکھالا
سارے جانداراں دے دماغ دو ونڈاں دے ولگناں توں بنے ہوندے نیں: نیوران تے گلیئل ولگن۔ گلیئل ولگن نوں نیوروگلیا وی آکھدے نیں۔ ایس ولگن دے کم سہارا، میٹابولک سہارا، انسولیشن تے وادے لئی رہنمائی کرنا ایں۔ پر نیوراناں نوں اناں توں ود اہم سمجھیا جاندا اے۔