cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سٹالن تے ٹراٹسکی دے اختلافات
اک ملک وچ سوشلزم
سانو‏ں یاد رکھنا چاہیئے کہ 1929-1923ء دے عرصے وچ افسر شاہانہ زوال پذیری دا عمل کدی وی مستحکم نئيں ہويا سی۔ اس حقیقت دا اظہار سٹالن  اوراس دے دھڑے د‏‏ی داخلی تے خارجی پالیسیاں دے اتار چڑھاؤ وچ ہُندا ا‏‏ے۔ 1928-1923ء دے عرصے وچ سٹالن   نے سجے بازو د‏‏ی پالیسی اختیار کيتی جس دے تحت کولاک (امیر کسان) نو‏‏ں رعایتاں داں تے نويں معاشی حکمت عملی ( NEC) دے پالیسی سازاں نو‏‏ں روس وچ نوازیا گیااور خارجہ پالیسی وچ اصلاح پسنداں تے نو آبادیات‏ی بورژوازی د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی گئی۔اس تو‏ں انقلاب شدید خطرے وچ پے گیا۔ داخلی طور اُتے اس تو‏ں محنت کشاں دے مقابلے وچ امیر کسان تے سرمایہ دار طاقت ور ہوئے۔ بیرون ملک اس نے کمیونسٹ انٹرنیشنل نو‏‏ں اک دے بعد دوسری شکست تو‏ں دوچار کيتا۔
ایسا نئيں سی کہ سٹالن  نے 1923ء دے جرمن تے 1927-1923ء دے چینی انقلاب نو‏‏ں شعوری طور اُتے پسپا کيتا سی۔ اس دے برعکس اوہ انہاں انقلاگل کيتی کامیابی دا خواہش مند سی۔ لیکن سجے بازو د‏‏ی اوہ موقعہ پرستانہ پالیسیاں جو اس نے اک ملک وچ سوشلزم دے ناں اُتے کمیونسٹ انٹرنیشنل اُتے تھونپی سن، اوہ انہاں شکستاں د‏‏ی وجہ بنیاں۔ جدلیاندی طور اُتے علت، معلول بن جاندی اے تے معلول، علت۔ روسی انقلاب د‏‏ی تنہائی ، افسر شاہی تے سٹالن   دے دھڑے دے ابھار د‏‏ی اصل وجہ سی۔ آخر الذکر کيتی غلط پالیسیاں نے جرمن تے چینی انقلابات (اور ایسٹونیا، بلغاریہ تے برطانیہ) د‏‏ی شکست تے ریخت دے حالات پیدا کيتے۔ انہاں پسپائیاں نے انقلاب نو‏‏ں ہور تنہا ک‏ر ک‏ے سوویت محنت کشاں د‏‏ی مایوسی نو‏‏ں کئی گنیاودھیا دتا جو یورپی محنت کشاں د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی قسم د‏‏ی مدد تو‏ں مکمل طور اُتے ناامید ہوئے گئے۔ اس تو‏ں افسر شاہی تے سٹالن  زم (جو افسر شاہی دے مادی مفادات دا سیاسی اظہار سی) مستحکم ہوئے۔ نتیجتاً بین الاقوامی انقلاب (جرمنی، اسپین) نو‏‏ں ہور شکستاں ہوئیاں جس نے دوسری عالمی جنگ دے حالات پیدا کيتے جس دے باعث USSR انتہائی شدید خطرات تو‏ں دوچار ہوئے گیا۔
مستقب‏‏ل وچ سوشلزم
آخر کار اسيں معاملے دے جوہر د‏‏ی طرف آندے نيں۔ اپنے مضمون دے اختتام اُتے بورس سٹریملن نہایت اہ‏م سوال پوچھدا اے: ’’کیہ انہاں پرانے تنازعات نو‏‏ں اج دے عہد وچ زیر بحث لیانے د‏‏ی کوئی افادیت اے ‘‘؟ تے اوہ جواب دیندا اے:
’’اسیں ہن سیاسی تے معاشی عدم استحکا‏م دے دور وچ داخل ہوئے چکے نيں جس وچ مروجہ سیاسی قوتاں وڈے پیمانے اُتے کمزور ہوئے چکيت‏یاں نيں۔ سماجی تے معاشی پولرائزیشن دے بارے وچ تشویش تے اضطراب ودھ رہیا اے جدو‏ں کہ نوجواناں وچ کِسے حد تک سوشلسٹ نظریات دا احیا ہوئے رہیا اے ۔یاد رہے کہ سوویت یونین دے انہدام دے بعد سوشلسٹ نظریات تریخ دے کوڑے دان دا حصہ بن چکے سن ۔ برطانوی جیرمی کوربن تے فرانس دے میلنشاں سمیت چند سیاست دان جنہاں د‏‏ی جڑاں ٹراٹسکائیٹ روایات وچ موجود نيں گزشتہ کچھ عرصے وچ مقبول ہوئے نيں اگرچہ ایہ کہنا حالے بہت مشکل اے کہ ٹراٹسکائزم عالمی سیاست وچ اک قوت دے طور پرموجود ا‏‏ے۔ ايس‏ے اثنا وچ ایہ سرکش ابھار، عالمی معاملات د‏‏ی دیکھ بھال وچ ترقی یافتہ مغربی ریاستاں د‏‏ی اجارہ داری نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی نااہلیت دا اظہار اے ‘‘۔
2008ء دے بحران تو‏ں لے ک‏ے ہن تک سیاسی تے سماجی توازن برباد ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ 2008ء دا بحران ماضی دے تمام بحراناں تو‏ں یکسر مختلف سی۔ ایہ عروج تے زوال دے چک‏ر ک‏ے معمول دا بحران نئيں سی بلکہ سرمایہ داری دے نامیاندی بحران دا عکاس سی۔ 2008ء تو‏ں پہلے سرمایہ داری نہ صرف اپنی حدود نو‏‏ں چھو چک‏ی سی بلکہ انہاں تو‏ں متجاوز ہوئے چک‏ی سی۔ بحران اس حقیقت دا اظہار سی۔ ہن سارا عمل اپنے الٹ وچ تبدیل ہوئے چکيا اے تے لکھاں لوک سماج وچ بنیادی تبدیلی د‏‏ی ضرورت دا شعور حاصل ک‏ر رہ‏ے نيں۔ عوام موجودہ حالات، موجودہ سماج تے موجودہ سیاست تو‏ں غیر مطمئن نيں۔ ایہ پاکستان تو‏ں فرانس تے برازیل تو‏ں برطانیہ تک ہر طرف دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ برطانیہ وچ اسيں جیرمی کوربن دا ابھار دیکھدے نيں تے فرانس وچ میلانشاں د‏‏ی ودھدی ہوئی حمایت، حتی کہ ایہ امریکا وچ وی دیکھیا جا سکدا اے اگرچہ اوتھ‏ے اس دا اظہار اک مسخ شدہ تے رجعتی شکل وچ ہويا۔ ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی فتح پرانے سیاسی توازن اُتے مکمل عدم اعتماد د‏‏ی غمازی کردی ا‏‏ے۔ ٹرمپ نے تبدیلی دا وعدہ کيتا سی، اگرچہ یقیناً کوئی حقیقی تبدیلی نئيں ہوئے گی۔ لیکن برنی سینڈرز د‏‏ی حمایت کرہ ارض دے طاقت ور ترین سرمایہ دارانہ ملک وچ سوشلسٹ نظریات د‏‏ی حمایت دے وسیع امکانات دا اظہار ا‏‏ے۔
ایہ صورتحال حکمران طبقات تے بورس ٹریملن جداں انہاں دے نظریا‏تی محافظاں دے لئی باعث تشویش ا‏‏ے۔ اوہ پریشان ہونے وچ حق بجانب ا‏‏ے۔ سرمایہ دارانہ نظام ہر جگہ بحران وچ ا‏‏ے۔ ایہ بہت عرصے تو‏ں قائم رہنے دا اوہ حق کھو چکيا اے جو ایہ اک وقت وچ ہر جگہ رکھدا سی۔ مستقب‏‏ل سوشلزم تے مارکس، اینگلز، لینن  تے محنت کش طبقے دے اس عظیم شہید لیون ٹراٹسکی  دے جدید ترین تے سچے نظریات دا اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سوویت یونین دی تریخ
کویسنل
کویسنل کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
صنیع ‌الملک
thumb|237x237px ابو حسن خان غفاری کاشانی (1814–1866) ، صنیع‌الملک ( ) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ،اک ایرانی پینٹر ، منی ایچر تے لاکیور فنکار تے کتاب د‏‏ی مصوری کرنے والے سن ۔
زندگی تے کم
1829 وچ اوہ مہر علی دا شاگرد بن گیا ، جو فتح علی شاہ قاجار دے درباری مصوراں وچ سب تو‏ں بہترین سی۔ محمد شاہ قاجار دے 1842 دے اس دے پورٹریٹ نے انہاں نو‏ں دربار وچ اک عہدے اُتے فائز کيت‏‏ا۔ انہاں نے اٹلی وچ 1846 تو‏ں 1850 دے درمیان اطالوی ماسٹرز دے کماں دا مطالعہ کيت‏‏ا۔ فارس واپس آنے دے بعد ، اوہ دربار دا نقاش باشی (چیف پینٹر) مقرر ہويا تے ایران وچ اعلیٰ تعلیم دے پہلے جدید ادارے نويں قائم دار دارالفنون وچ شامل ہوگیا۔ 1853 وچ ، انہاں نے گولستان پیلس دی لائبریری وچ رکھے جانے والے ، اک ہزار تے اک راتاں دے فارسی ایڈیشن دے لئی 1،134 صفحات اُتے مشتمل منی ایچر تیار کرنے وچ 34 مصوراں د‏‏ی اک ٹیم د‏‏ی نگرانی کيتی۔ اپنے آخری سالاں وچ ، انہاں نے ہور انتظامی ذمہ داریاں سنبھال لاں ، حکومت‏ی میڈیالاں وچ ترمیم د‏‏ی تے ملک وچ پرنٹنگ ادارےآں د‏‏ی نگرانی کيتی۔ 1861 وچ ، انہاں نے صنیع ‌الملک دا خطاب حاصل کيت‏‏ا ، جس دے ذریعہ اوہ عام طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
وہ محمد غفاری (کمال الملک) دے چچا سن ، جو ناصرالدین شاہ دے دور وچ دربار دے مصور سن ۔
اک ہزار تے اک رات کا تمثیل
اک ہزار تے اک راتاں (الف لیلہ)کے فارسی ورژن د‏‏ی تصویری تماثیل اس نے تے اس د‏ی نگرانی وچ دوسرے فنکاراں نے تیار ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 1853 ، گولستان پیلس لائبریری۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انیہويں صدی دے ایرانی مصور گٹھ:ایرانی مصورگٹھ:ایرانی شخصیتاں
رضا عباسی
thumb| یوتھ ریڈنگ ، 1625–26 رضا عباسی ، فارسی وچ ، عام طور اُتے آقا رضا عباسی یا آقا رضا c.  ( c. 1565 - 1635 ) صفوی دور دے آخر وچ اصفہان اسکول دے مایہ ناز فارسی ماہر مصنف سن ، انہاں نے اپنے کیریئر دا بیشتر حصہ شاہ عباس اول دے لئے کم کردے صرف کيت‏‏ا ۔ اوہ فارسی مصوری کا آخری عظیم ماہر سمجھیا جاندا اے ، جو مرققہ یا البمز ، خاص طور اُتے خوبصورت نوجواناں د‏‏ی واحد شخصیتاں دے لئی مشہور اے  ۔
زندگی تے فن
ممکنہ طور اُتے رضا کاشان وچ پیدا ہويا سی ، کیو‏ں کہ انہاں دے ناں دے اک نسخے وچ آقا رصا کاشانی لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ وی تذکرہ دتا گیا اے کہ اوہ مشہد وچ پیدا ہويا سی ، جتھ‏ے اس دے والد ، منی ایچر فنکار علی اصغر ، دے بارے وچ درج نيں ، انہاں نے گورنر شہزادہ ابراہیم مرزا دے آٹیلیئر وچ کم کيت‏‏ا سی۔ ابراہیم دے قتل دے بعد ، علی اصغر راجگڑھ قزوین وچ شاہ اسماعیل دوم د‏‏ی ورکشاپ وچ شامل ہوئے۔ رضا نے شاید اس د‏ی تربیت اپنے والد تو‏ں حاصل کيت‏ی سی تے چھوٹی عمر وچ شاہ عباس اول د‏‏ی ورکشاپ وچ شامل ہوئے سن ۔ اس تریخ تک ، روشن کتاباں دے لئی شاہی کمیشناں د‏‏ی تعداد کم ہوگئی سی ، تے شاہی ورکشاپ دے فنکاراں نو‏‏ں دتے جانے والے ملازمت دے معاملے وچ البم منی ایچرز د‏‏ی جگہ لے لی گئی سی۔
پہلے دے فارسی فنکاراں دے برعکس ، اوہ عام طور اُتے اپنے کم اُتے دستخط کردے سن ، اکثر تاریخاں تے ہور تفصیلات وی دیندے سن ، حالانکہ دستخطےآں دے بہت سارے ٹکڑے نيں جنہاں نو‏ں ہن علماء مسترد کردے ني‏‏‏‏ں۔ ہوسکدا اے کہ اس نے ، اہ‏م ، لیکن نامکمل شاہ نامہ اُتے کم کيت‏‏ا ہوئے گا ،جو ہن ڈبلن دی چیسٹر بیٹٹی لائبریری وچ ا‏‏ے۔ عباس دے دور حکومت دے اختتام اُتے تے اس دے اک بہت ہی مختلف انداز وچ پیش د‏‏ی جانے والی اس کم د‏‏ی اک بہت وڈی نقل ، اس د‏ی وی ہوسکدی ا‏‏ے۔ ہن ایہ برٹش لائبریری وچ اے (ایم ایس ایڈیشنل 27258)۔ اس د‏ی پہلی تریخ ڈرائنگ 1601 وچ اے ، ٹوپکاپی محل وچ ۔ روس د‏‏ی نیشنل لائبریری وچ 1601-2 د‏‏ی اک کتاب دا نقشہ انہاں د‏‏ی طرف منسوب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ کتاب وچ صرف اک چھوٹا جہا تصنیف شاید اس دے والد دے ذریعہ ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اسنو‏ں 1931 دے 16 خانے اور شیرین وچ اک خسرو تے شیرین وچ منسوب کيت‏‏ا جاندا اے ، حالانکہ انہاں دے معیار اُتے تنقید کيتی گئی ا‏‏ے۔
پر ، نجی ذخیرہ کرنے والےآں دے البمز یا مرققاں د‏‏ی خصوصیت انہاں د‏‏ی واحد خصوصیت سی ، جس وچ عام طور اُتے اک یا دو اعداد و شمار نو‏‏ں ہلکا پھلکا باغ والے پس منظر دے نال دکھایا جاندا سی ، کدی کدی سونے وچ ، اس انداز وچ جو پہلے بارڈر پینٹنگز دے لئی استعمال ہُندا سی ، جس وچ انفرادی پودےآں دے بارے وچ پوشیدہ سی۔ اک سادہ پس منظر۔ ایہ خالص قلم ڈرائنگ تے پوری طرح تو‏ں رنگین مضامین دے درمیان مختلف ہُندیاں نيں ، جس وچ کئی انٹرمیڈیٹ قسماں ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں زیادہ عام اعداد و شمار وچ گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ رنگ ہُندا اے ، اگرچہ اس دا پس منظر وچ نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ بعد وچ کم دا رنگ کم ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے ، یا اس دے خریدار '، پسندیدہ مضامین سجیلا لباس پہنے ہوئے تے خوبصورت نوجوان مرداں د‏‏ی مثالی شخصیت سن۔ باربرا برینڈ دے مطابق: "رضا د‏‏ی سیاہی ڈرائنگ د‏‏ی لائن وچ ساخت ، شکل ، نقل و حرکت تے حتی کہ شخصیت تکمیل مہارت ا‏‏ے۔ اس د‏ی رنگین شخصیتاں ، جو اکثر پورٹریٹ ہونے چاہئاں ، زیادہ سنجیدہ نيں تے اس دن دے فیشن ، امیر ٹیکسٹائل ، لاپرواہی تو‏ں پٹی پگڑی ، یوروپی ٹوپی اُتے زیادہ زور دیندے ني‏‏‏‏ں۔ سخت اعداد و شمار اکثر مڑے ہوئے کرنسی وچ کھڑے ہُندے نيں جو انہاں د‏‏ی اچھی طرح تو‏ں کمرےآں نو‏‏ں تیز کردا ا‏‏ے۔" انہاں نے جس انداز دا آغاز کیہ اوہ فارسی مصوراں د‏‏ی بعد د‏‏ی نسلاں اُتے اثر انگیز رہیا۔ متعدد شاگرد ممتاز فنکار سن ، جنہاں وچ موئن موساور شامل سن ، جنہاں نے کئی دہائیاں بعد اپنا نقاشی (اُتے د‏‏ی تصویر وچ ) نقش کيت‏‏ا تے نال ہی رضا دا بیٹا ، محمد شفیع عباسی بھی۔
اس دے پہلے کماں اُتے دستخط ہوئے سن آقا رضا (یا رضا ، رضا وغیرہ ، استعمال کردہ نقل حرفی اُتے منحصر اے ) ، جو مبہم طور اُتے ، اک ہ‏معصر فارسی فنکار دا ناں وی اے جس نے ہندوستان وچ مغل بادشاہ جہانگیر دے لئے کم کيت‏‏ا۔ 1603 وچ ، تقریبا 38 سال د‏‏ی عمر وچ ، فارس وچ مصور نے عباسی دا اعزاز اپنے سرپرست ، شاہ تو‏ں حاصل کيت‏‏ا ، جس نے اسنو‏ں اپنے ناں تو‏ں وابستہ کيت‏‏ا۔ 20 واں صدی دے اوائل وچ ، بہت زیادہ علمی بحث ہوئی ، زیادہ تر جرمنی وچ ، کہ آیا بعد وچ آقا رسا تے ریزا عباسی اک ہی شخصیتاں سن۔ ہن ایہ قبول ک‏ر ليا گیا اے کہ اوہ سن ، حالانکہ اس دا انداز وسط کیریئر وچ کافی حد تک تبدیلی لاندا ا‏‏ے۔ مصور ، رضا عباسی نو‏‏ں اپنے ہ‏معصر علی رضا عباسی ، شاہ عباس دے پسندیدہ خطاط ، جو 1598 وچ ، شاہی لائبریرین دے اہ‏م عہدے اُتے مقرر کيت‏‏ا گیا سی ، دے نال وی الجھن وچ نئيں پڑنا چاہیدا ، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں مصوراں دے شاہی آٹلیئر دے انچارج سن ۔ خطاطی دونے رضاز شاہ دے نال اپنی انتخابی مہم دے دوران 1598 وچ خراسان گئے تے اس دے پِچھے اس نے اس نويں راجگڑھ کیت‏‏ی طرف چلے گئے جس نے اس نے 1597–98 تک اصفہان وچ قائم کيت‏‏ا سی۔ اس دے فورا بعد ہی ، رضا عباسی نے شاہ د‏‏ی ملازمت نو‏‏ں "درمیانی زندگی دے بحران" وچ چھڈ دتا ، بظاہر اصفہان د‏‏ی "کم زندگی" دنیا دے نال وابستگی دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ آزادی تے آزادی د‏‏ی خواہاں ، بشمول کھلاڑی ، پہلوان تے ہور غیر ذمہ دار قسماں۔ 1610 وچ ، اوہ عدالت وچ واپس آیا ، شاید اس وجہ تو‏ں کہ اس دے پاس پیسے د‏‏ی کمی سی ، تے اوہ اپنی موت تک شاہ د‏‏ی ملازمت وچ رہیا۔ 15 واں صدی دے عظیم فنکار بہزاد سے منسوب نقشاں د‏‏ی نقل کرنے والی اک ڈرائنگ دا اک سلسلہ ، جو اردبیل دے مزار د‏‏ی لائبریری وچ سی ، اس گل کيتی سختی تو‏ں تجویز کردا اے کہ رضا شہر دا دورہ کيت‏‏ا سی ، شاید شاہ د‏‏ی جماعت دے اک حصے دے طور اُتے تے شاید اس دے دوراں اُتے 1618 یا 1625 وچ.
درباری خدمات وچ انہاں د‏‏ی واپسی دے وقت دے بارے وچ ، اس دے انداز وچ کافی حد تک تبدیلی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ "اس دے ابتدائی تصویراں د‏‏ی بنیادی رنگ تے ورچوئسو تکنیک 1620 د‏‏ی دہائی وچ گہرے ، ارتھیر رنگاں تے اک موٹے موٹے ، بھاری لائن نو‏‏ں جانے دا راستہ دیندی ا‏‏ے۔ نويں مضامین جزوی طور اُتے اس مایوس کن طرز د‏‏ی ترقی د‏‏ی تلافی کردے نيں "۔ اس نے بہت سارے بوڑھاں ، شاید اسکالرز ، صوفی معجزےآں ، یا چرواہاں دے علاوہ پرندےآں تے یورپیاں نو‏‏ں وی پینٹ کيت‏‏ا تے اپنے آخری سالاں وچ کدی کدی اپنے مضامین اُتے طنز کيت‏‏ا۔
شیلا کینبی د‏‏ی 1996 د‏‏ی مونوگراف نے 128 منی ایچر تے نقاشی نو‏‏ں قبول کيت‏‏ا جداں کہ رضا ، یا شاید ايس‏ے طرح ، تے "مسترد" یا "غیر یقینی انتساب" دے طور اُتے اس د‏ی لسٹ 109 اے جو کسی نہ کسی موقع اُتے اس د‏ی طرف منسوب ہوچک‏ی اے اج ، اس دے کم مل سکدے نيں رضا عباسی میوزیم وچ تہران وچ تے استنبول دے ٹاپکپی محل وچ لائبریری وچ ۔ اوہ متعدد مغربی عجائب گھراں وچ وی پایا جاسکدا اے ، جداں سمتھسنیا ، جتھ‏ے آرٹ دے فریر گیلری ، برٹش میوزیم ، لوور تے میٹروپولیٹن میوزیم آف آرٹ وچ اس دے تے شاگرداں دے البم موجود ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ستارہويں صدی دے ایرانی مصور گٹھ:سولہويں صدی دے ایرانی مصور گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مصور گٹھ:فارسی مصور گٹھ:1635 دیاں موتاں گٹھ:1565 دے جم گٹھ:ایرانی شخصیتاں
سورنک چمگادڑ
سور-نک چمگادڑ دنیا دا سب توں نکا چمگادڑ اے۔ ایہ تھائی لینڈ تے برما وچ ہوندا اے۔ ایہ 29 توں 33 ملی میٹر(1.1 توں 1.3 انچ) تک دا ہوندا اے تے 2 کرام وزن ہوسکدا اے۔ ایس لئی ایہنوں مکھی چمگادڑ وی کیندے نیں۔
ایہ اپنے ٹبر وچ اک ای سنگی اے۔
میڈیسن سکوائر
میڈیسن سکوائر جیتھے ففتھ ایوینیو تے براڈوے ملدے نیں اوتھے بندا اے۔ اے نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن دا اک انگ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو یارک شہر
تالیکوٹ دی لڑائی
تالیکوٹ دی کنڑ بولی: ತಾಳಿಕೋಟೆ, تیلگو:తళ్ళికోట) (٢٦ جنوری ١٥٦٥)، وجے نگر سلطنت تے دکن سلطنتاں دے وچکار اک خونریز لڑائی سی ، جس دا انجام وجینگر دی ہار تے دکھن بھارت دی آخری ہندو سلطنت دا پتن رہیا۔
تالیکوٹ د‏‏ی جنگ (23 جنوری 1565) وجیانگر سلطنت تے دکن سلطنتاں دے اتحاد دے وچکار اک خونریز جنگ سی جو آلیہ رامہ رایا نو‏‏ں شکست دینے دے لئی متحد ہوئے سن ۔ ایہ لڑائی اج دے شمالی کرناٹک دے اک قصبے تالیکوٹی وچ ہوئی ، جو بیجاپور شہر تو‏ں جنوب مشرق وچ تقریبا 80 کلومیٹر ( 50 میل) د‏‏ی دوری اُتے واقع اے
تالی ٹ وچ وجئے نگر سلطنت د‏‏ی شکست ، اس دے نتیجے وچ انہاں دے راجگڑھ وجیانگر د‏‏ی تباہی تے پرت مار ، عالیہ راما رایا دے جانشیناں دے تحت ریاست دا سست خاتمہ تے اس دے نتیجے وچ حتمی طور اُتے خاتمہ ہويا۔
جنگ
سجے|thumb| تالیکوٹا د‏‏ی لڑائی۔ وجیانگر دے شمال وچ مسلم سلطانیاں نے 23 جنوری 1565 نو‏‏ں ، آلیہ رام رایا د‏‏ی فوج اُتے متحد ہوک‏ے حملہ کيت‏‏ا ، جس نو‏‏ں تالیکوٹ د‏‏ی جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ افواج رکاکاسگی تے تنگادیگی گائاں دے نیڑے میدانی علاقےآں اُتے آپس وچ لڑاں(اسنو‏ں راکیواں دا تنگڈی د‏‏ی لڑائی وی کہیا جاندا اے )۔
اک مباحثے والے ورژن دے مطابق ، وجیانگر فوج جنگ جیت رہی سی ، لیکن اس دا جوش اس وقت بدل گیا جدو‏ں وجیاناگرہ فوج دے دو مسلما‏ن کمانڈر (گیلانی برادران) نے اپنا رخ بدلا تے متحدہ سلطاناں دے نال اپنی وفاداری دا رخ کيت‏‏ا جنگ دے اس نازک موڑ اُتے ، انہاں دے ذریعہ تخریبی حملہ کيت‏‏ا گیا۔ اچانک عالیہ رامہ ریا نو‏‏ں حیرت دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں اس د‏ی صفاں وچ شامل دو ڈویژناں نے اس دا مقابلہ کيت‏‏ا۔ انہاں نے عالیہ رامہ ریا نو‏‏ں پھڑ لیا تے موقع اُتے ہی اس دا سر قلم کر دتا ، سلطان حسین سلطانیاں د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے نال شامل ہوئے گیا۔
نتیجہ
رابرٹ سیول ، اپنی کتاب دی فارگورٹن ایمپائر وچ ، اس طرح اختتام پزیر ہوئے نيں - "اگ تے تلوار دے نال ، کواڑاں تے کلہاڑیاں دے نال ، اوہ آئے دن اپنی تباہی دا کم کردے رہ‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی تریخ وچ کدی وی ایسا تباہی نئيں برپا ہوچکيا اے ، تے اچانک اچانک ، اِنّے اچھے شہر اُتے ، کدی نئيں نکلیا ا‏‏ے۔ اک دن دولت مند تے محن‏‏تی آبادی دے نال اک دن خوشحالی دے پورے وسیع و عریض جذبے تو‏ں وابستہ اے ، تے اگلے ہی دن وڈے پیمانے اُتے وحشی قتل عام تے ہولناکیو‏ں دے بھیک مانگنے والے واقعات دے بیچ قبضہ ، سنگسار تے کھنڈرات وچ لبھ گیا۔ "
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ 1565 گٹھ:وجے نگر سلطنت گٹھ:دکھن سلطنتاں گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:کرناٹک دی تریخ گٹھ:آندھرا پردیش دی تریخ گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:لڑائیاں گٹھ:دکنی سلطنتاں
ٹفلوپس اٹر
ٹفلوپس اٹر اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سوہل
سوہل‎ (گجراتی: સોહિલ, s̪oːɦil) گجراتی زبان توں مردانا ناں ے۔ ے ناں عام طور تے مغربی ہندوستان تے پاکستان چ ورتیا جاندا ے۔
لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج
لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج (انگریزی: Lady Hardinge Medical College)، نویں دلی، بھارت وچ واقع عورتاں لئی اک میڈیکل کالج اے۔ 1916 وچ قائم، ایہہ 1950 وچ، دلی یونیورسٹی دے میڈیکل سائنس فیکلٹی دا حصہ بن گیا۔ کالج نوں بھارت سرکار ولوں فنڈ دتا جاندا اے۔
اتہاس
thumb|262x262px| 1921 وچ لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج اتے ہسپتال وچ نرساں۔ جدوں بھارت دی قومی راجگڑھ دلی تبدیل کر دتی گئی، اس ویلے بھارت دے وائسرائ، بیرن چارلس ہارڈنگ دی بیوی لیڈی ہارڈنگ نے عورتاں لئی اک میڈیکل کالج قائم کرن دا فیصلہ کیتا، کیونکہ اسنے منیا کہ اجیہے کالج دی گھاٹ نے بھارتی عورتاں لئی دوائی دے مطالعہ نوں ناممکن بنا دتا سی۔ لیڈی ہارڈنگ ولوں 17 مارچ 1914 نوں نیہہ پتھر رکھیا گیا سی اتے 1911-12 وچ مہارانی میری ولوں کیتے گئے سفر دی یاد وچ کالج نوں کئین میری کالج اینڈ ہسپتال دا نام دتا گیا سی۔ لیڈی ہارڈنگ 11 جولائی 1914 نوں اپنی موت تک ریاستاں اتے جنتا توں کالج لئی فنڈ اکتر کرن وچ سرگرمی نال شامل سی۔
کالج دا افتتاح امپیریئل دلی اینکلیو کھیتر وچ بیرن ہارڈنگ ولوں 7 فروری 1916 نوں کیتا گیا سی۔ مہارانی میری دے سجھاء اُتے، اسدے بانی دی یاد نوں قایم رکھن لئی کالج اتے ہسپتال دا نام لیڈی ہارڈنگ دے نام' تے رکھیا گیا۔ پہلے پرنسپل ڈاکٹر کیٹ پلاٹ سن اتے کالج نے 16 طالب علماں نوں داخل کیتا۔ جویں کہ اس ویلے ایہہ کالج پنجاب یونیورسٹی نال متعلق سی، طالب علماں نوں اپنی آخری امتحان لاہور دے کنگ ایڈورڈ میڈیکل کالج وکھے بیٹھنی پئی۔ ایہہ کالج 1950 وچ دلی یونیورسٹی نال متعلق ہویا اتے 1954 وچ پوسٹ-گریجوئیٹ کورس شروع کیتے گئے۔ ڈاکٹر۔ روتھ ینگ سیبیئی، جو روتھ ولسن وجوں کالج وچ سرجری دے پہلے پروفیسر سن، نے 1936 توں 1940 تک پرنسپل وجوں سیوا نبھائی۔ کلاوتی سرن چلڈرن ہسپتال، لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج نال جڑے دو ہسپتالاں وچوں اک، 1956 وچ بنایا گیا سی۔
شروع وچ، کالج اک گورننگ باڈی ولوں پربندھت اک خدمختیاری ادارہ سی۔ سال 1953 وچ، مرکز سرکار ولوں گٹھت پربندھکی بورڈ نے ادارہ دے پربندھن دا رسمی چارج سنبھال لیا سی۔ فروری 1978 وچ، پربندھن نوں بھارت سرکار دے صحتَ اتے پروار بھلائی وزارت نے پارلیمنٹ دے اک ایکٹ دے ماتحت سنبھال لیا۔ ڈائریکٹر پروفیسراں وچوں اک نوں کالج دا پردھان چنیا جاندا اے، جو کہ کالج وچ سبھ توں سینئر عہدہ اے۔
موجود روپ
ہسپتال 1991 توں مرد مریضاں لئی سنوجواناں حاصل کر رہا اے۔ سال 2011 توں ایم۔بی۔بی۔ایس۔ کورس وچ داخلے دی گنجائش 200 سیٹاں تک ودھا دتی گئی اے۔ سری متی سچیتا کرپلانی ہسپتال اتے کلاوتی سرن چائیلڈ ہسپتال، ترتیب وار 877 اتے 350 بستریاں دے نال کالج دے دو ادھیاپن ہسپتال ہن۔ کالج اتے ہسپتال شہر نوں تیسری پدھر دیاں ڈاکٹری سہولتاں وی حاصل کردے ہن۔ کالج دا مائیکروبائیولوجی ڈیپارٹمنٹ اس دے سیلمونیلا فیز ٹائیپنگ لئی قومانتری پدھر اُتے تعریف کردا اے، اتے ایہہ اک عالمی صحتَ تنظیم دکھنی پوربی ایشیا دے سٹریپٹوکوکل بیماریاں دے حوالہ اتے سکھلائی لئی شراکت دار مرکز اے۔ ایہہ ایڈز لئی اک نگرانی مرکز وی اے۔ دیش وچ بچیاں لئی پہلا ایارٹی سینٹر، ایل۔ایچ۔ایم۔سی۔ وچ 2007 وچ وی شروع کیتا گیا سی۔
کیمپس
کالج دے کیمپس وچ اک ہوسٹل، لائبریری، آڈیٹوریم اتے پریوگشالاواں ہن۔ اس وچ کھیڈاں اتے وادھو سہِ-پاٹھکرم دیاں سرگرمیاں لئی اک گراؤنڈ وی شامل اے۔
لائبریری
اک نویں مرکزی لائبریری عمارت آڈیٹوریم دی عمارت دا حصہ اے۔ کالج دی لائبریری بھارت وچ سبھ توں پرانی میڈیکل لائبریریاں وچوں اک اے اتے بائیومیڈیکل سائنس وچ پرانے رسالیاں دی اک چنگی بھنڈار وی اے۔لائبریری وچ 50,000 کھنڈاں دا بھنڈار اے۔
درجابندی
دِی ویک ولوں 2017 وچ بھارت وچ لیڈی ہارڈنگ دا 7 واں ستھان سی۔
زکریوگ سابقہ طالب علم
کالج دے سابقہ طالب علماں نوں ہارڈونئن کیہا جاندا اے۔ کالج دے پرمکھ طالب علم شامل ہن:
حوالے
گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم
چمگادڑ
چمگادڑ دد پلان والی اے جیہڑی اڈ وی سکدی اے۔ ایدیاں بانواں دے دوالے پتلا ماس ہوندا اے جس باجوں ایہ اڈسکدی اے۔ ایدیاں 1,240 ونڈاں نیں تے ایہ دد پلان والیاں دا 20٪ بندیاں نیں۔ 70٪ چمگادڑاں کیڑے کھانیاں نیں۔ ریندیاں وچون چوکھیاں فروٹ کھانیاں نیں۔ کج جیویں مچھی کھانی چمگادڑ کیڑیاں توں ہور شیواں کھاندیان نیں۔ ویمپائر چمگادڑاں خون پینیاں نیں۔ ایکروڈون جوباٹس دنیا دی سب توں وڈی تے سور-نک چمگادڑ دنیا دی سب توں نکی چمگادڑ اے۔
چمگادڑ دی اڈن جھلی دوجی انگلی توں چلدی اے۔ انگوٹھا ویلہ ریندا اے تے نکا ہوندا اے ایہدے نال نوں وی ہوندا اے جیدے نال ایہ لٹکدا اے. چمگادڑاں نے پنجھیاں وانگوں اپنا وزن تھوڑا رکھن لئی کئی کم کیتے نیں۔ پوچھل دیاں ہڈیاں تیلے ورگیاں نیں تے بس اڈن جھلی نوں سہارا دین جوگیاں بے نیں۔ ایہناں نے اپنے دند تے نہیں گنواۓ پر سر نکے تے نک پھینے ہوندے نیں۔ ایہناں نوں اک رپھڑ اے جیہڑا پنجھیاں نوں نہیں. ایہ انڈے نہیں دیندیاں تے ایہناں نوں نیانے اندر ای سمبھالنے پیندے نیں۔ چمگادڑاں نوں ٹڈ وچ ای اپنا نیانا لے کے اڈنا پیندا اے ایس باہجوں ایہناں دا اک ای نیانا ہوندا اے۔ اپنی گنتی نوں ٹھیک رکھن لئی چمگادڑاں دا نیانا جمن ویلہ لمے چر تک ریندا اے تے نکے ناپ دیاں ہوندیاں ہویاں وی 20 ورے تک جی لیندیاں نیں۔
دن نوں پنچھیاں دا راج ہوندا اے تے ایس لئی ساریاں چمگادڑاں رات نوں اڈدیاں نیں۔ رات نوں راہ لبھن لئی اک ودھیا کھوج ویونت دی لوڑ اے۔ اڈدیاں ہویاں چمگادڑاں اپنے اگے آنوالیاں شیواں نوں جانن تے جانچن لئی  کوک چھل دا ویونت ورتدیاں نیں۔ ایہ ریڈار ونگوں کم کردا اے۔ چمگادڑاں اپنے مونہ یا نک توں تیز کوک کڈدیاں نیں جیہڑی اگے آنوالی شے نال ٹکرا کے واپس آندی اے تے چمگادڑ نوں اگے آنوالی شے دا پتہ چل جاندا اے۔ چمگادڑ دی کوک بہت تیز ہوندی اے۔لامت چمگادڑاں اک کوک پیجن مگروں رکدیاں نیں تے جواب آن تے اگلی کوک کلدیاں نیں۔ چمگادڑ جنی کسی شے دے نیڑے ہوندی اے اوہناں ای کوک دا جواب چھیتی آندا اے۔ اگر چمگادڑ دے مونہ وچ شکار ہووے تے اوہ کوک چھل نہیں کڈ سکدی تے کج چر لئی اننی ہوسکدی اے ایس لئی کج چمگادڑاں مونہ دی تھاں نک وجوں کوک کڈدیاں نیں تے ایس لئی اوہناں دے نک ونسونے بنے ہوندے نیں تے نکے نکے میگافون لگدے نیں۔ مڑدی کوک نوں کن سندے نیں تے اینج دے ول دے بنے ہوندے نیں جیہڑی کوکاں نون سن سکن۔ کئی ونڈاں دیاں جمگادڑاں دے مونہ  کوکاں والے انگاں نال لدے ہوندے نیں: وڈے کن تے نک تے پتے چنجاں۔ پرانیاں کہانیاں دی کوئی جڑیل وی ایڈی پیڑی نہیں لگدی ہویگی جناں ایہناں اوزاراں باہجوں چمگادڑاں دا مونہ۔ ہر جمگادڑ ٹبر دا اپنا نین نقشہ ہوندا اے۔ ہر جمگادڑ دی نویکلی کوک ہوندی اے تے تے اوہنون سنن لئی نویکلا ای پربندھ۔
ناں
پنجابی وچ ایس دد پلانے دا ناں چمگادڑ، چمگدڑ انپچاک، چمچڑی تے چمچڑک اے۔چمگادڑ نوں پنجابی وچ چمگادڑ یا چمگدڑ ایس لئی آکھیا جاندا اے جے ایہدی بوتھی گدڑ ورگی ہوندی اے تے ایہدے پر یا کھمب جنہان نال ایہ اڈدا اے چم دے ہوندے نیں۔ چمچڑک وی ایسی چڑی جیہنوں چم لگیا ہوے اڈن لئی کیا جاندا اے۔
پسار
اڈاری دے گن نے چمچڑک نوں دنیا دے وڈے تھاں تے پھیلے ددپلانے بنا دتا اے۔ انٹارکٹا، ارکٹک تے کج دورے دے جزیرے چھڈ کے ایہ ساری دنیا تے ملدا اے۔ وکھریاں ونڈاں سال دیاں وکھریاں رتاں وچ رہن لئی وکھرے تھاں چندیاں نیں۔ ایہ سمندری کنڈے توں لے کے جنگل تے روہی تک دے تھاں ہوسکدے نیں۔ پر ہر تھاں تے دو چیزاں پک نیں: دن گزارن دی تھاں جیویں غار، رکھاں دے مگورے, انسان دے بنا‎‎‏ۓ کوٹھے تے کھان پین دی تھاں۔
چمگادڑاں دا آپسی ملن ورتن ایہناں دے ٹبراں وج وکھووکھ اے۔ کج کلیاں ای غاراں وج جیون لنگھادیندیاں نیں تے کجھ لکھاں دی گنتی گنتی وج کٹھیاں ریندیاں نیں۔ ایہ آپسی ملن ورتن لئی کئی وازاں کڈھدیاں نیں۔
کیڑے کھانیاں چمگادڑاں ساریاں چمگادڑاں دا 70٪ بندیان نیں۔ ریندیاں فروٹ تے جیندیان نیں تے تن خون پینیاں نیں۔
چمگادڑاں دے پتھری نشان ایہناں دیاں ہلکیاں ہڈیاں تے سکی زمین تے ہون باہجوں بہت گھٹ نیں۔ نرے 12٪ دے ٹوکرہ پدھر تک پتھری نشان ملے نیں۔ ایوسین ویلے دی اک چمگادڑ دے نشان 1960 وچ ملے۔ سب توں پرانے نشان 52 ملین ورے دے نیں تے جیہڑے 2003 وچ وائمنگ امریکہ توں ملے نیں۔
پر
چمچڑک دیان ہڈیاں دوجیاں دد پلانیاں توں چوڑے پاسے ولوں پتلیاں تے ہلکیاں ہوندیاں نیں تے ایہناں وچ لچک ہوندی اے۔ پر اتے کھل وچ بہت لچک ہوندی اے تے ایس باہجوں دوجے دد پلانیاں توں ود پھیل سکدے نیں۔ چمگادڑاں دے پر پنچھیاں دے پراں نالوں زیادھ پتلے تے زیادھ چنگا کم کردے نیں. ایہ نازک و واوا ہوندے نیں تے ایہناں وچ پھٹ یا کٹ اسانی نال لگدا اے پر چمگادڑ دے پر وچ ایہ گن ہے جے نکا چھوٹا کٹ آپ ٹھیک ہوجاندا اے۔ ایہناں دے پراں دے اتے چھون نوں مسوس کرنوالے مرکل ولگن لگے ہوندے نیں۔ ایہ ولگن انسنای انگلاں دے انت تے وی ہوندے نیں پر چمگادڑاں اتے تھوڑے فرق نال ہوندے نیں جے اوہناں تے ولگن دے وشکار وال وی ہوندا اے جیہڑا ایہنوں ہور مسوس کرنوالا بنادیندا اے تے ایہناں نال چمگادڑاں نوں ہوا بارے جانکاری ملدی اے تے ایہناں نال اوہ ہور ودھیا ول نال اپنے پراں نوں موڑ کے اڈدے نیں۔ اوہ چمگادڑ جیہڑے اپنے پراں نال شکار پھڑدے نیں اوہناں دے پراں تے ہور ونڈ دے مسوس کرنوالے ولگن لکے ہوندے نیں
پاکستان وچ
چمگادڑاں پاکستان دے دد پلانیاں دا 28٪ بندیاں نیں تے اک حساب وچ پاکستان وچ ایہناں دیاں 52 ونڈاں نیں۔
گوندل بار
گوندل بار پنجاب دے چج دوآب دا علاقا اے ۔ گوندل بار ضلع منڈی بہاؤدین اُتے مشتمل بار اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:پنجاب دیاں باراں
ٹرینیٹی گرجا (مینہیٹن)
ٹرینیٹی گرجا مینہیٹن نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن وچ اک گرجا اے۔
ٹفلوپس بڈومی
ٹفلوپس بڈومی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فرسٹ ایوینیو
فرسٹ ایوینیو نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن دی اک سڑک اے۔
صوبا گبھلا سولاویسی
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
توئی
توئی نیوزی لینڈ دا اک پنچھی اے۔ ایہ ماکھیو کھانا ٹبر دے وڈے پنچھیاں چوں اک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنچھی گٹھ:ماکھیو کھانا
چک 146 ڈبلیو بی
چک 146 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
ریول سٹوک
ریول سٹوک کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایلبرٹا دے شہر
وڈا سنہری تاجوالا اڈنا لومڑ
وڈا سنہری تاجوالا اڈنا لومڑ دنیا دی سب توں وڈی چمگادڑ اے۔ ایہ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر جوں اے تے فلپائن دا واسی اے۔ ایہدی رہن دی تھانوالے جنگل مکن باہجوں ایہدی گنتی وی تھوڑی رہ گئی اے تے ڈر اے جے کتے ایہ وی ناں مک جاوے۔
ایہدا پنڈا 29 سینٹی میٹر تک لما ہوندا اے۔ پر 1.5 توں 1.7 میٹر تک لمے ہوسکدے نیں تے اک پلیا چمگادڑ 0.7 تے 1.2 کلو دے وشکار ہوسکدا اے۔ ایہ سمندری پدھر دے بوٹیاں توں لے کے 1100 میٹر تک دی اچائی تک دے رکھاں دے فروٹاں نوں کھان جاندا اے۔
ایہ شام ویلے فروٹ کھان لئی نکلدا اے تے دور تک جاسکدا اے تے ایہ سمندر تے وی اڈ سکدا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
فلیٹآئرن بلڈنگ
فلیٹآئرن بلڈنگ نیویارک شہر دے انگ مینہیٹن دی سڑک ففتھ ایوینیو دی اک بلڈنگ اے۔ ایہ تکونی بلڈنگ 1903 وچ بنی تے نیویارک دی پہلی اچی بلڈنگ سی۔
ٹفلوپس ببرونی
ٹفلوپس ببرونی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
امرتسر آ گیا ہے
امرتسر آ گیا ہے (ہندی مول: अमृतसर आ गया है ) ہندی لیکھک اتے ناٹک کار، بھیشم ساہنی دی لکھی نکی کہانی ہے۔ ایہہ بھارت دی ونڈ دے سمیں دیاں گھٹناواں دوآلے بنی گئی ہے۔
حوالے
گٹھ:ساہت گٹھ:ہندی ساہت
عزرائیل
حضرت عزرائیل  اک مقرب فرشتہ نیں جنہاں نوں روح قبض کرن یعنی لوگاں دی جان کڈن دی خدمت سپرد کیتی گئی ہے، بے شمار فرشتے انہاں دی ماتحتی وچ کم کردے نیں۔ انہاں نوں فرشتہ اجل ، موت دا فرشتہ تے ملک الموت وی کہیا جاندا ہے۔آپ دا شمار چار بنیادی فرشتےآں وچ ہوندا ہے.سارے فرشتےآں وچ چار فرشتے مقرب تر نیں جنہاں نوں عالم دے وڈے وڈے امور تے ملک و ملکوت دے عظیم کم سپرد نیں انہاں وچوں اک جبریل نیں دوسرے میکائیل ،تیسرے اسرافیل تے  چوتھے عزرائیل نیں۔
عزرائیل نوں بائیبل (توریت) مطابق موت دا فرشتہ  منیا جاندا  ہے ۔
اسدے عبرانی ناں دا ترجمہ ربّ دی مدد ، ربّ ولوں مدد جاں اوہ جسدی ربّ مدد کردا ہے بندا ہے ۔  قرآن  وچّ اسنوں ملک الموت پر اسدے یہود - عیسائی شبد ہون دا کوئی ویروا نہیں ملدا ۔ اسلامی - فارس سبھیاچار نے اس شبد نوں فارسی وچّ عزرائیل   شبدا  نال اپنے اندر سموء لیا ۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ فرشتے گٹھ:فرشتے گٹھ:اسلام
اروناچل پردیش وچ مذہب
2001 دی بھارت دی جنگننا دے مطابق ، اروناچل پردیش وچ وکھ وکھ دھرماں دے لوکاں دی آبادی اس پرکار ہے
چک 120 ڈبلیو بی
چک 120 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
بریچانی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
بریچانی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع بریچانی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ٹفلوپس باماننسس
ٹفلوپس باماننسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سری
سری اک شمارندی مصنع لطیفی برنامج اے۔ ایہ برنامج صرف ایپل دی iOS شمارندے دے نال کم کردا اے۔ ایدے نال بول کر شمارندے توں کم کراندے نے۔ سری نوں سب تون پہلی واری 4 اکتوبر 2011 نوں انٹرنیٹ تے چاریا گیا سی۔ اے برنامج ہجے تک 9 ذباناں بول تے سمجھ سکتا اے ۔سری دا ناں ناوری بولی توں لیا گیا اے۔ اے سب توں پہلاں iOS-5 تے آئی فون-4s تے ورتیا گیا سی۔
کینگرو
کینگرو ایسے دد پلان والے پسو نیں جناں دے نیانے ویلے توں پہلے جمدے نین تے ماں دے ٹد نال لکی اک تھیلی وچ لکے تھناں توں دد پی کے وڈے ہوندے نیں۔ کینگرو صرف آسٹریلیا وچ ہوندے نیں۔ نکے کینگرو آسٹریلیا تے نیوگنی وچ ہوندے نیں۔
کینگرو دیاں پچھلیاں لتاں چھال مارن لئی لمیاں تے زور والیاں ہوندیاں نیں۔ تکڑی پوجھل تے نکا سر ہوندا اے۔
کینگرو آسٹریلیا دا قومی نشان اے تے کرنسینوٹاں تے وی دسدا اے۔آسٹریلیا دی ہوائی کمپنی کنٹاس تے وی ایدی مورت اے۔
روسلینڈ
روسلینڈ کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
انڈرس سیلسیس
انڈرس سیلسیس (27 نومبر 1701 – 25 اپریل 1744) اک سویڈن دا سینسدان سی۔ایدے ناں تے سیلسیس گرمی ناپ بنایا گیا سی۔
انڈرس سیلسیس 27 نومبر 1701 نوں اپسالہ سویڈن وچ جمیا۔ اوہدا پیو تارہ پڑھت دا پروفیسر تے دادا میتھمیٹکس دا پروفیسر سی۔ اوہ اپسالہ یونیورسٹی وچ پڑھیا تے ایتھے ای تارہ پڑھت دا استاد لگیا۔
گٹھ:سویڈن
ہرجیت اٹوال
ہرجیت اٹوال (جنم 8 اکتوبر 1952) پرواسی پنجابی اتے ہندی لیکھک، ناول کار اتے کہانی کار ہن۔ اوہ 1977 توں
انگلینڈ وچ رہِ رہے ہن۔ ہرجیت اٹوال نے اپنے ناولاں وچ پرواسی یتھارتھ نوں ودھیرے نیجھ نال چتریا ہے۔
جیون اتے کیریئر
ہرجیت اٹوال دا جنم پنڈ پھرالا، ضلع جالندھر (ہن ضلع نواں شہر۔ پنجاب، بھارت) وچّ، 8 ستمبر 1952 نوں ہویا سی۔ اس دے پتا دا نام درشن سنگھ ہے اتے ماتا دا نام بلبیر کور ہے۔ اس نے بی.اے.، ایل.بی.، تکّ دی ودیا پراپت کیتی اتے 1975 توں 1977 تکّ نواں سحر وکھے وکالت کیتی۔ رسالے شبد دی سنپادنا راہیں پنجابی سماج اتے ساہت دے انگلینڈ جا کے اپنا کاروبار شروع کیتا ہویا ہے۔ ہرجیت اٹوال نے کویتا وی لکھی اتے ناول رچنا وچ وی اہم ستھان ہے۔ اس دی پچھان کہانی دے کھیتر وچّ وی چنگی بنی ہے۔ ہرجیت اٹوال دیاں کہانیاں دا رچنا- وستو پرمکھ طور تے پنجابی پرواسیاں دیاں پدارتھک لالساواں اتے وورجت جنسی رستیاں دا سنسار بندا ہے۔ بے باک بیانی، منووگیانک چھوہاں راہی کیتی پاتر اساری اتے کتھا-رسا اس دیاں وشیش کتھا-جگتاں ہن۔ راون، کاسہ اتے پل آدی اس دیاں چرچت کہانیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری
پیر کامل (ناول)
{| class="toccolours vatop infobox" cellpadding="1" cellspacing="1" style="float:left;  padding:0px; margin: auto; width:300px; clear both; text-align:center; font-size:90%;" align="center;"
پیر کاملﷺ عمیرہ احمد دا اک ناول اے جیہڑا پہلے خواتین ڈائجسٹ وچ سلسلہ وار چھپدا ریا تے فیرر 2004ء وچ فیروز سنز نے کتابی صورت وچ شائع کیتا۔ ناول دا ترجمہ انگریزی وچ وی ہو چکیا اے۔ ایس ناول دا موضوع  ختم نبوت اے جیہڑا اسلام دا بنیادی عقیدہ اے۔
رچمونڈ
رچمونڈ کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
ٹفلوپس بپارٹیسس
ٹفلوپس بپارٹیسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لاہور بک شاپ
لاہور بک شاپ جاں لاہور بکس دا قیام جیون سنگھ ایم۔اے۔ نے 1940 وچ لاہور (برطانوی پنجاب، ہن پاکستان وچ) وچ کیتا سی۔ بھارت دی ونڈ توں اسنوں لدھیانہ شہر لیاندا گیا۔ اس ادارے نے پنجابی دیاں کتاباں شائع کرن توں اپنا سفر شروع کیتا سی اتے بعد وچ پنجابی، انگریزی اتے ساریاں لکھتاں، ناول، شاعری اتے مذہبی کتاباں تک چھاپن لگے۔ اس ادارے نوں پنجابی اشاعت دا موڈھی منیا جاندا اے۔ ایہہ ادارہ ہن تک پنجابی اتے انگریزی وچ 10,000 توں زیادہ سرلیکھاں نوں شائع کر چکا اے جس وچوں 1200 حالے وی اسدی کیٹالاگ دا حصہ ہن۔ 7 دہاکیاں توں لوکاں دی سیوا کردے آ رہے ہون کرن اسنوں سال 1994 وچ بھارت دے ادوں دے  وزیر اعظم مسٹر آئی کے گجرال نے سبھ توں ودھیا پنجابی پبلشر دا انعام دتا۔
جیون سنگھ خالصہ کالج امرتسر وچ سنت سنگھ سیکھوں، گربچن سنگھ طالب اتے وریام سنگھ ہوراں دا طالب علم رہا سی۔ ایہناں دے اثر ہیٹھ اوہ ساہت-پریمی بن گیا سی۔ اس نے 1940 وچ لاہور دی نسبت روڈ تے اک کوٹھی دے ورانڈے نوں دوکان دی شکل دے کے 'لاہور بک شاپ' کھولھی۔ اس کول ادوں کل 105 روپئے پونجی سی، جس وچوں اسنے 20 روپئے دوکان دا پیشگی کرایہ دتا۔ 20 روپئے خرچ کے لاہور بک شاپ دا بورڈ پینٹ کروایا اتے 60 روپئے دا فرنیچر خریدیا۔
حوالے
گٹھ:اشاعت گھر گٹھ:کتاباں
راۓ لکٹنسٹائن
راۓ لکٹنسٹائن اک امریکی پوپ آرٹ پینٹر سی۔ اینڈی وارہول، جیسپر جانز تے جیمز روزنکوسٹ نال رل کے پوپ آرٹ دا امریکہ وچ مڈ رکھیا۔
راۓ فاکس لکٹنسٹائن 27 اکتوبر 1923 نوں مینہیٹن نیویارک وچ جمیا۔ ہارلم چوں پڑھیا۔ دوجی وڈی لڑائی وچ اوہ فوج وچ سی۔ اوہائیو یونیورسٹی توں اوہنے سوہنے کم دی ڈگری لئی۔ ویلے نال اوہنوں مانتا لبھی۔
29 ستمبر 1997 نوں اوہ مریا۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
چک 168 ڈبلیو بی
چک 168 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
چڑھدا پسلا بورا کینگرو
چڑھدا پسلا بورا کینگرو آسٹریلیا دا اک کینگرو اے۔
ایہ آسٹریلیا دے چڑھدے پاسے ول ہوندا اے ایدا بورا رنگ پسلا یا ہلکا ہوندا اے تے ایس توں ایدا ناں چڑھدا پسلا بورا کینگرو رکھیا گیا اے۔
سالمن آرم
سالمن آرم کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
پوپ آرٹ
پوپ آرٹ نویں آرٹ دی اک ونڈ اے جیہڑی انگلینڈ وچ 1950 دے دھاکے وچ شروع ہوئی تے امریکہ تے ریندی دنیا وچ 1960 مگروں چلی۔ ایہ رہتل دیاں عام ورتن دیاں شیواں نوں وکھالے لئی ورتدی اے۔
ایہدا ناں آرٹ لکھاری لارنس الوے توں چلیا۔ راۓ لکٹنسٹائن تے اینڈی وارہول ایس تحریک دے وڈے ناں نیں۔
صوبا چڑھدا جاوا
انڈونیشیا براعظم ایشیاء دا اک مسلمان دیس اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ چڑھدا جاوا انڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز سورابایا شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 29 ریجنسیاں تے 662 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 8،502پنڈ نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید
مالدیپ دی سیر سپاٹا انڈسٹری
سیر سپاٹا مالدیپ دا سبھ توں وڈی معاشی صنعت اے جو دیس دی ودیسی مدرا راہیں مالی سادھن اتے روزگار پیدا کرن وچّ اہم رول ادا کردا اے۔ اتھوں دے سمندری جزیرے دنیا بھر توں اس دیس وکھے آؤن والے سیلانیاں لئی کھچّ دا مرکز ہندے ہن۔ 2013 وچّ اتھے 10 لکھ توں ودھ سیلانی آئے سی۔
اتہاس
مالدیپ وکھے سیر سپاٹا 1972 وچّ شروع ہویا۔ امریکہ دا اک ڈویلپمنٹ مشن مالدیپ وکھے 1960 وچّ آیا سی پر اسنے اسنوں سیر سپاٹے لئی آیوگ قرار دتا سی کیونکہ ایہہ مشن نوں اس پکھو ڈھکواں نہیں جاپیا سی۔ پر بعد وچّ 1972 وچّ اتھے پہلاں رزورٹ بنن توں بعد اتھے سیر سپاٹے نوں وڈا ہلارا ملیا۔ اتھے پہلاں سیلانی سموہ 1972 وچّ آیا ہون دا اندازہ اے۔ مالدیپ وکھے سیر سپاٹا گتیودھیاں صرف دو رزورٹ کھلن نال شروع ہویا جہناں دی کپیسٹی صرف 280 بیڈاں دی سی۔ "کرمبا دیپ رزورٹ" پہلا رزورٹ سی جو مالدیپ وچّ کھلیا اتے استوں بعد بینڈس ،نام دا رزورٹ کھلیا۔ اس سمیں مالدیو وچّ 105 توں ودھ رزورٹ ہن اتے سیلانیاں دی گنتی پچھلے سمیں توں لگاتار ودھدی جا رہی ہے۔ 2009 توں بعد "لوکل گیسٹ ہاؤساں"وچّ وی کافی وادھا ہویا اے کیونکی اس سمیں توں بعد نیماں وچّ سودھ کرکے سیلانیاں نوں عامَ وسوں وچّ رہن دی وی آگیا دے دتی گئی سی۔ اج 800,000 سیلانی سلانہ مالدیپ وکھے جاندے ہن۔
مالدیو دی قدرتی خوبصورتی
مالدیپ دے دیپ سموہ اپنی قدرتی سندرتا لئی جانے جاندے ہن ۔ اتھے نیلے رنگ دے سمندر اتے چاندی رنگے تٹی نظارے ویکھن نوں ملدے ہن ۔ اتھوں دا پون پانی بے حدّ صاف شفاف ہے ۔ مالدیوز دا موسم سیلانیاں لئی پانی کھیڈاں کھیڈن لئی کافی انوکول ہے ۔ سیلانی تیراکی توں علاوہ ، مچھیاں پھڑنا ، غوطہ خوری کرنا ، پتنگبازی کرنا آدی مان سکدے ہن ۔ مالدیوز دی رمنیکتا سارے سنسار دے سیلانیاں نوں کھیچدی ہے اتے ایہی کارن ہے کہ سئر سپاٹا ادیوگ اتھوں دا سبھ توں وڈا آمدن دا ذریعہ ہے ۔
سمندر ہیٹھلے درشاں اتے پانیاں دے صاف شفاف ہون کرکے مالدیو نوں وشو وچّ غوطہ خوری لئی سبھ توں اعلیٰ معیار دا مانیا گیا ہے۔ اگوڈا کام.ولوں کیتے سرویکھن انوسار اس نوں وشو دا سبھ توں رمنیک ہنیمون تھاں وی منیا گیا ہے ۔
سیر سپاٹا صنعتی کامے اتے مالک
مالدیو وچّ سیر سپاٹا ادیوگ وچّ کرمچاریاں دی نمائندگی " مالدیو سیلانی کرمچاری ایسوسی ایشن " :{en:Tourism Employees Association of Maldives (TEAM)} راہیں ہندی ہے ۔ اس کرمچاری ایسوسی ایشن دا مت ہے کہ اتھے رزگاریکت 25000 کامیاں دے کم کرن دے حالت بہت سجگر نہیں ہن اتے اجرتاں کافی گھٹّ ہن (ماسک US$80 توں US$235 وچکار ) جد کہ رہن سہن دا خرچہ بہت زیادہ ہے ۔. سیلانی انڈسٹری مالکاں دی ایسوسی ایشن دا ناں مالدیپ سیلانی انڈسٹری ایسوسی ایشن(en: Maldives Association of Tourism Industry) The employers' organisation is known as Maldives Association of Tourism Industry
ٹفلوپس بیسوبیکولارسس
ٹفلوپس بیسوبیکولارسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لیندا پسلا بورا کینگرو
لیندا پسلا بورا کینگرو آسٹریلیا دا اک کینگرو اے۔
شمس الدین محمد خفری
شمس الدین محمد بن احمد الخفری الکشی (وفات 1550) ، جسنو‏ں خفری دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، شیعہ اسلام وچ وڈے پیمانے اُتے مذہب تبدیلی دے دوران ، صفوی خاندان دے آغاز وچ ، اک فارسی مذہبی اسکالر تے ماہر فلکیات سی۔ انہاں نے فلسفہ ، مذہب ، تے فلکیات اُتے لکھیا ، مؤخر الذکر وچ الطوسی اُتے تفسیر تے الشیرازی اُتے اک تبصرا وی شامل ا‏‏ے۔
فلکیات
الطوسی خفری نے اپنی تفسیر وچ مساوی مسئلے دے کچھ اصل حل پیش کیتے نيں مرکری دے تن تے چاند دے لئی اک. چاند دے لئی انہاں دے حل ، جداں ٹولیمی دے اصل ماڈل د‏‏ی طرح ، ہن وی چاند دے فاصلے اُتے تفاوت موجود اے جسنو‏ں الشطیر نے پہلے طے کيت‏‏ا سی ، جس دے کم دے بارے وچ اوہ بظاہر واقف ہی نئيں سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سولہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ایرانی شیعہ گٹھ:فارسی فلسفی گٹھ:علمائے شیعہ گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:1550 دیاں موتاں گٹھ:۱۵۵۰ دیاں موتاں گٹھ:ایران گٹھ:ایرانی شخصیتاں
اینٹیلوپائن کینگرو
اینٹیلوپائن کینگرو اتلے آسٹریلیا دا اک کینگرو اے۔
اوکنیتسا
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
اوکنیتسا شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع ا وکنیتسا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مالدووا دے شہر گٹھ:مالدووا دے آباد تھاں گٹھ:مالدووا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سوری
سوری کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
رستم سہراب
رستم-سہراب  چار سو سال قبل مسیح دی اک کہانی اے جیہڑی فارسی شاعر فردوسی دے 10ویں صدی چ لکھے شاہکار شاہنامہ  وچوں اے۔ ایہہ ہیرو رستم اتے اس دے پتر، سہراب دی دکھی کہانی بے۔
کہانی
سہراب بہادر تے سچا انسان سی۔ اوہ ایران دا واسی سی۔ جیحوں ندی توں پار دوجا راج توران سی۔ اصل وچّ ایہہ ایران تے توران دے راجیاں دی لڑائی دی کہانی اے۔ رستم شکار کھیڈدا ہویا ندی پار کر کے توران راج وچّ چلا گیا۔ رات پے گئی تے اوہ اوتھے ای سوں گیا۔ سویرے جاگیا تے اس دا گھوڑا غائب سی۔ اوہ اپنا گھوڑا لین لئی سمنگا دے گڑھ ولّ تر گیا تے اتھوں دے راجے نوں ملیا۔ راجے نے اس نوں آرام کرن لئی رہائش دے دتی تے آکھیا کہ اوہ اس دے گھوڑے دی تلاش کروا کے، اس نوں واپس دے دیویگا۔ رستم آلےدوآلے دے راجاں وچّ بہت مشہور سی۔ اس کارن ہی اس راج دے راجے دی دھی اس نوں چاہندی سی۔ راجے دی دھی تہمینہ اس نوں رات موقعے ملی تے دسیا کہ اوہ اس نوں پیار کردی اے اتے اس نال ویاہ کرواؤنا چاہندی اے۔ دوسرے دن سمنگا دے راجے کول رستم نے اس دی دھی تہمینہ نال ویاہ دی گلّ کیتی۔ راجا خشی خشی تیار ہو گیا۔ سماں پا کے تہمینہ نے اک بالک نوں جنم دتا جو وڈا ہو کے نامی پہلوان تے یودھا بنیا تے انجانے وچّ اپنے پیؤ نال بھڑیا۔ پیو پتر دی کشتی، پھیر لڑائی، پتر دی موت  تے  تینویں  تہمینا دا سنسار چھڈّ جانا۔
صوبا اُبھا سماٹرا
صوبا اُبھا سماٹرا انڈونیشیا دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ مدان شہر اے ۔ اس صوبے وچ 25 ریجنسیاں ، 8 شہر، 444 ضِلعے تے 6110 پنڈ نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
آقا میرک
thumb| آقا میرک ، 1539–43 دے ذریعہ دونے ڈاکٹراں د‏‏ی دلیل آقا میرک ( 1520 – قزوین ، 1576) اک فارسی عکاس تے پینٹر تھا.
زندگی
آقا میرک اک پینٹر، صفوی شاہ تہماسپ اول دا اک درباری تے عصری حلفےآں وچ مشہور سی۔ ابتدائی طور اُتے تبریز ،ماں رہائش پزیر ، اس نے 1555 تے 1565 دے وچکار مشہد وچ مقیم رہیا تے قزوین وچ 1565 تو‏ں اپنی وفات تک رہیا.
کم
عصر حاضر دے داستان نگار دوست محمد نے ذکر کيت‏‏ا کہ آقا میرک نے میر موسویویر دے نال تبریز وچ شہزادہ سام مرزا دے محل دے لئی دیوار پینٹنگز تے شاہ طماسپ دے شاہ ناں ، فردوسی دے شاہ نامہ ('بادشاہاں د‏‏ی کتاب') تے نظامی د‏‏ی اک شاندار نقل سمیت شاہی نسخےآں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی سی۔ خامسا ('پنج اشعار')۔ قاضی احمد نے لکھیا اے کہ آقا میرک نو‏‏ں "فنکارانہ ڈیزائن دا کوئی ہ‏م خیال نئيں سی تے اوہ اک لاجواب مصور سی ، بہت ہی چالاک سی ، اپنے فن تو‏ں وابستہ سی ، بہت ہی عمدہ ، شاہ دا اک مباشرت تے بابا تھا"۔ خامسا دے اک مسود نے 1539 تو‏ں 1543 دے درمیان کيت‏‏ا سی جس وچ آکا میرک تو‏ں منسوب چار عکاسی ني‏‏‏‏ں۔ ڈکسن تے ویلچ نے طہماسپ دے لئی بنائے گئے شاہنما د‏‏ی یادگار کاپی وچ آکا میرک نو‏‏ں دوسری پینٹنگز تو‏ں منسوب کيت‏‏ا اے تے انہاں خصوصیات نو‏‏ں مصور د‏‏ی زندگی وچ چار ادوار د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
انداز
1520 د‏‏ی دہائی وچ جوانی دے زمانے دے نال منسلک کماں وچ قدرتی مناظر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے مصور کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ 1530کی دہائی دے اوائل وچ اک عبوری مدت دے بعد 1530 د‏‏ی دہائی دے آخر تو‏ں 1555 تک سنجیدہ کم ہوئے۔ ، جس وچ مرکب زیادہ پیچیدہ تے رنگ زیادہ بہتر ني‏‏‏‏ں۔ ڈکسن تے ویلچ دے خیال وچ ، اپنی زندگی دے اختتام اُتے مصور ابراہیم مرزا د‏‏ی جامع دے ہفت اورنگ ('ست تخت') د‏‏ی نقل دے لئی دو پینٹنگز وچ اپنے جوانی دے انداز وچ واپس آگیا۔
حوالے
گٹھ:1576 دیاں موتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی مصورگٹھ:ایرانی شخصیتاں
چک 168 ڈبلیو بی پانڈانوالی
چک 168 ڈبلیو بی پانڈانوالی  ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
دوندوشینی
مالدووا چڑھدےیورپ دا اک دیس اے جہڑا پہلے سویت یونین دی اک ریاست سی تے 1991ء چ سویت یونین دے ٹٹن مگروں آزاد دیس بنیا ، اسدا راجگھر کشینیف شہر اے ۔
آغا خان پیلیس
آغا خان پیلیس سلطان محمد خان آغا خان تیجا نے پونا، بھارت وچّ 1892 وچّ بنوایا سی۔ ایہہ بھارت دے اتہاس دے سبھ توں وڈے نشانیاں وچوں اک اے۔ ایہہ محل پونے دے نیڑلے علاقیاں دے کال-پیڑت لوکاں لئی مدد دے طور تے بنایا گیا سی۔
دوندوشینی
دوندوشینی شہر مالدووا دا شہر اے تے مالدووا دے ضلع دوندوشینی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 196 ڈبلیو بی
چک 196 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل میلسی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل میلسی چ وس رہیا اے ۔
آغا خان پیلیس
آغا خان پیلیس عالیشان عمارت اے اتے اسنوں بھارت دے مہان عجوبیاں وچوں اک منیا جاندا اے۔ ایہہ محل بھارت دی آزادی دی لہر نال نیڑیوں جڑیا ہویا اے، کیونکہ اسنوں مہاتما گاندھی، اس دی پتنی کستوربا گاندھی، اس دے سیکٹری مہادیو دیسائی اتے سروجنی نائیڈو لئی اک جیل دے طور تے ورتیا گیا سی۔ اتھے ہی کستوربا گاندھی اتے مہادیو دیسائی دی موت ہوئی سی۔[2] 2003 وچّ، بھارت دے پراتتوَ سرویکھن (اے.ایس.آئی.) نے اس نوں قومی اہمیت دی اک یادگار اعلانیا سی۔
پڡن ملہوترا
پڡن ملہوترا (جم 2 جولائی 1958)، ہندی فلم تے ٹیلی ویژن اداکار اے ۔ اوہ بدھدیو داس گپتا دی نیشنل فلم انعام جیتو باغ بہادر اتے سعید اختر مرزا دی سلیم لنگڑے پے مت رو وچ موہری کردار نبھا چکا اے۔ ایہہ دونو فلماں 1989 وچ رلیز ہوئیاں سن۔ 2003 وچ تیلگو فلم آئتھے اتے 2003 وچ ٹائیگر مینن دے کردار نوں جیوندا کردی فلم بلیک فرائیڈے نے پون نوں اداکاری جگت وچ اک مستقل پہچان دتی۔ دلی یونیورسٹی توں آرٹس دی گریجوئیشن کرن توں بعد اوہ 1984 وچ ‘یہ جو ہے زندگی’ سیریل نال ٹیلیوژن ول آیا۔ 1986 وچ اس نوں سعید اختر مرزا دے سیریل ‘نکڑ’ نال اوہ پہلاں پہل چرچہ وچ آیا سی۔
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بالیوڈ گٹھ:بھارتی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ٹیریس
ٹیریس کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
1940ء دی دہائی وچ محمد رفیع دے نغمےآں دی لسٹ
1940ء د‏‏ی دہائی وچ محمد رفیع نو‏‏ں گائیکی د‏‏ی محفلاں وچ کندن لال سہگل یعنی دے ایل سہگل نے متعارف کروایا۔ محمد رفیع نے 1943ء نو‏‏ں لاہور ریڈیو اُتے پنجابی نغمےآں تو‏ں اپنے سفر د‏‏ی ابتدا کيتی۔ فلماں وچ محمد رفیع صاحب نو‏‏ں نغمہ نویس تنویر نقوی نے متعارف کيتا۔ 1944ء وچ پہلی پنجابی فلم ’گل بلوچ‘ وچ انہاں نے اپنا گیت زینت بیگم دے نال ریکارڈ کيتا۔ اس دے بعد انہاں د‏‏ی پہلی ہندی فلم آپ دے لئی سی، ايس‏ے فلم وچ اس وقت دے عظیم موسیقار نوشاد دے نال پہلا گیت ’ہندوستان دے نيں ہم‘ ریکارڈ کروایا۔ اس فلم وچ رفیع دے ہور دو گیت وی شامل سن ۔ حسن لال بھگت رام تے نوشاد جداں منجھے ہوئے موسیقار نے انہاں د‏‏ی فن نو‏‏ں تراشا تے اس طرح رفیع صاحب د‏‏ی آواز دا ہر جگہ چرچا ہونے لگیا تے اس دے بعد فیر لاتعداد گیت آپ د‏‏ی آواز وچ امر ہُندے چلے گئے۔
رفیع صاحب دے فلمی دنیا وچ آنے تو‏ں پہلے اداکار خود فلماں وچ اپنے گیت گالیندے سن ۔ رفیع صاحب د‏‏ی آمد تو‏ں ہی لوک پلے بیک سسٹم تو‏ں متعارف ہوئے سن، 1940ء د‏‏ی دہائی وچ رفیع صاحب خود کئی فلماں وچ بطور اداکار وی نظر آئے، 1945ء وچ فلم لیلیٰ مجناں بنی، جس دے موسیقی کار رفیق غزنوی تے گووندرام سن ۔ اس فلم وچ محمد رفیع نے گیت گائے، جس دے اک گیت وچ اک داڑھی والے د‏‏ی شکل وچ گیت گاندے ہوئے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ گیت سی ‘ تیرا جلوہ جس نے دیکھیا اوہ دیوانہ ہوئے گیا’۔ سال 1945 وچ فلم جگنو بنی۔ جس دے ہدات کار سید شوکت حسین رضوی سن ۔ ’جگنو‘ دے لئی نورجہا‏‏ں دے نال گائے گئے گیت ’ایتھ‏ے بدلہ وفا کا‘ نے آپ نو‏‏ں شہرت د‏‏ی بلندیاں اُتے پہنچادتا۔ اس فلم دے اہ‏م اداکار دلیپ کمار تے نورجہا‏‏ں رہ‏‏ے۔ اس فلم وچ رفیع صاحب نے دلیپ کمار دے دوستاں وچو‏ں اک کالج بوائے دے رول وچ اداکاری وی د‏‏ی تے گلوکاری وی۔
اس فلم وچ رفیع صاحب دا گایا اک گیت ’’وہ اپنی یاد دلانے نو‏‏ں اک عہد د‏‏ی دنیا چھڈ گئے ’’ ایہ گیت کالج دے دوستاں اُتے فلمایا گیا، جس وچ خود رفیع صاحب نے اک کردار ادا کيتا تے اپنی آواز وی پیش کيت‏‏ی۔ انہاں گیتاں دے گیت کار اصغر سرحدی تے موسیقی کار فیروز نظامی سن ۔
1945ء وچ ہندی فلم ’پنڈ د‏‏ی گوری‘ دے لئی آپ نے ملکہ ترنم نورجہا‏‏ں دے نال پہلا فلمی گیت ’اجی دل ہے قابو میں ‘ ریکارڈ کروایا۔ 1946ء وچ ہندی فلم ’مان سرور‘ دے لئی آپ نے گی‏‏تا دت دے نال پہلا فلمی گیت ’جے ہند جے ہند، یہ ہند کی کہانیاں ‘ ریکارڈ کروایا۔ 1947ء وچ ہندی فلم ’شادی تو‏ں پہلے ‘ دے لئی آپ نے لدا منگیشک‏ر ک‏ے نال پہلا فلمی گیت ’چلو ہو گئی تیار، ذرا ٹھہرو جی‘ ریکارڈ کروایا۔ 1949ء وچ ہندی فلم ’چلمن‘ دے لئی آپ نے مکیش دے نال پہلا فلمی گیت ’جلے جلانے والے ہم کو جیسے موم بتی‘ ریکارڈ کروایا۔ 1949ء وچ موسیقارہنس راج بہل کے ساتھ فلم چکوری، زیورات، رات کی رانی تے فلم کروٹ دے گیت مقبول ہوئے۔ رات کی رانی وچ ’’اس چاند سے پیارے چاند ہو تم‘‘ تے ’’سن لو تو میرا افسانہ‘ لتا اور محمد رفیع د‏‏ی آواز وچ خوبصورت دوگانے ني‏‏‏‏ں۔ محمد رفیع د‏‏ی آواز وچ سولو گیت ’’جن راتوں کی نیند اڑ جاتی ہے ‘‘ اِنّا مقبول ہويا کہ ہن تک شاعر حضرات ايس‏ے طرز وچ اپناکلام سنانا زیادہ پسند کردے ني‏‏‏‏ں۔ فلم زیورات وچ دوگانے ’’ساجن کی اوٹ لے کے، ہاتھوں میں ہاتھ لے کے بہت مدھر تے دل نواز دھن ا‏‏ے۔
1940ء د‏‏ی دہائی دے محمد رفیع دے سب تو‏ں مقبول گیت ایہ نيں
سال 1940sء
1940 کی دہائی میں وہ گیت جن کے فلموں کے سال کے متعلق معلومات ناکافی ہیں
حوالے
گٹھ:بھارتی فلم متعلقہ فہرستاں گٹھ:ہندی گیت گٹھ:بھارتی فلمی جگت
محمد مرسی
محمد مرسی (مکمل ناں عربی زبان وچ محمد مرسي عيسى العياط، اگست 1951ء – 17 جون 2019ء) مصر دے سیاست دان تے 30 جون 2012ء تو‏ں 3 جولائ‏ی 2013ء مصر دے پنجويں صدر وی رہ‏‏ے۔ عبدالفتاح السیسی نے انہاں نو‏ں اک طویل عوامی مظاہرے دے بعد 2013ء مصری فوجی تاخت دے دوران وچ انہاں نو‏ں معزول ک‏ر ک‏ے قید کر دتا۔ ۔۔ بحیثیت صدر انہاں نے 2012ء وچ اک عبوری آئینی اعلان جاری کيتا سی جس دے تحت انہاں نو‏ں خود مختاری حاصل ہوئے گئی تے مکمل اختیارات انہاں دے ہتھ وچ آگئے ایتھ‏ے تک کہ عدالت د‏‏ی مداخلت دے بغیر قانون سازی دا حق وی مل گیا۔
محمد مرسی اک مصری سیاسی آگو اے۔ اوہ 30 جون 2012 توں لے کے 3 جولائی 2013 تک مصر دا صدر ریا تے فیر اوہنوں مصری فوج دے آگو نے راج توں لآ دتا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
محمد مرسی د‏‏ی ولادت شمالی مصر دے محافظہ الشرقیہ دے گااں العدوان وچ 8 اگست 1951ء نو‏‏ں ہوئی۔ ایہ علاقہ قاہرہ دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ والد کسان سن تے والدہ امور خانہ داری تک ہی محدود سن۔ اپنے پنج بھائیاں وچ اوہ سب تو‏ں وڈے سن ۔ بچپن وچ اوہ گدھے د‏‏ی پیٹھ اُتے سوار ہوئے ک‏ے اسکول جایا کردے سن ۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ انہاں نے قاہرہ دا رخ کيتا 1975ء وچ قاہرہ یونیورسٹی تو‏ں امتیازی نمبرات تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ مصری افواج د‏‏ی کیمیکل وارفیئر یونٹ وچ انہاں 1975ء تو‏ں 1976ء خدمات انجام دتیاں۔ فیر قاہرہ یونیورسٹی وچ داخلہلیا تے 1978ء وچ دھات کاری وچ ایم ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ماسٹر د‏‏ی ڈگری لینے دے بعد انہاں نو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی وظیفہ مل گیا۔ انہاں نے سال 1982ء وچ یونیورسٹی آف سدرن کیلیفورنیا تو‏ں اموادی علم وچ علامہ فلسفہ حاصل کيتا۔ انہاں دا تخصص ایلومینا (Al2O3) اُتے سی۔