cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شیش کباب
حوالے
گٹھ:مصری پکوان گٹھ:لبنانی پکوان گٹھ:فلسطینی پکوان گٹھ:عراقی پکوان گٹھ:اردنی پکوان گٹھ:اسرائیلی پکوان گٹھ:گوشت دے پکوان گٹھ:ترکی دے پکوان گٹھ:سیخ کھانے گٹھ:عثمانی پکوان گٹھ:شامی پکوان گٹھ:کباب
متحدہ بنگال
thumb| [[حسین شہید سہروردی ، بنگال دے آخری وزیراعظم]] متحدہ بنگال ۱۹۴۷ وچ تقسیم ہند دے وقت صوبہ بنگال نو‏‏ں اک غیر منقسم، خودمختار ریاست وچ تبدیل کرنے د‏‏ی تجویز سی۔ اس نے مذہبی بنیاداں اُتے بنگال د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ مجوزہ ریاست نو‏‏ں آزاد ریاست بنگال کہیا جانا سی۔ اک اعترافی سیاسی نظام وضع کيتا گیا۔ اس تجویز نو‏‏ں ووٹ دے لئی پیش نئيں کيتا گیا۔ برطانوی حکومت نے ماؤنٹ بیٹن پلان تے ریڈکلف لائن دے مطابق بنگال نو‏‏ں تقسیم کرنے دے لئی اگے ودھیا۔
تریخ
۲۷ اپریل ۱۹۴۷ نو‏ں، حسین شہید سہروردی ، بنگال دے وزیر اعظم تے مسلم لیگ دے رہنما، نے نويں دہلی وچ اک پریس کانفرنس تو‏ں خطاب کردے ہوئے برطانوی حکومت دے منصوبےآں دے تحت بنگال د‏‏ی ودھدی ہوئی تقسیم دے خلاف اپنی مخالفت دا خاکہ پیش کيتا۔ پریس کانفرنس وچ ، سہروردی نے اک "آزاد، غیر منقسم، تے خودمختار بنگال" بنانے دے لئی مذہبی اختلافات نو‏‏ں اک طرف رکھنے د‏‏ی پرجوش درخواست کيتی۔ "آؤ اک لمحے دے لئی رک کے غور کرو کہ جے بنگال متحد رہیا تاں کيہ ہو سکدا ا‏‏ے۔ ایہ اک عظیم ملک ہوئے گا، جو کہ ہندوستان دا سب تو‏ں امیر تے سب تو‏ں زیادہ خوشحال ہوئے گا، جو اپنے لوکاں نو‏‏ں اعلیٰ معیار زندگی دینے دے قابل ہوئے گا، جتھے اک عظیم لوک اپنے قد د‏‏ی پوری بلندی تک پہنچ سکن گے، اک ایسی سرزمین جو حقیقی معنےآں وچ بہت زیادہ ہو. ایہ زراعت تو‏ں مالا مال ہوئے گا، صنعت و تجارت تو‏ں مالا مال ہوئے گا تے وقت گزرنے دے نال نال ایہ دنیا د‏‏ی طاقتور تے ترقی پسند ریاستاں وچو‏ں اک ہوئے گا۔ جے بنگال متحد رہندا اے تاں ایہ کوئی خواب نئيں رہے گا، کوئی تصور نئيں ہوئے گا۔" سہروردی، مدنا پور دے اک وکیل، مغربی بنگال نو‏‏ں ہندو مسلم تقسیم دے مخالف فریق تو‏ں نئيں کھونا چاہندے سن ۔ اس تجویز نو‏‏ں بنگالی ہندو رہنماواں انڈین نیشنل کانگریس دے سرت چندر بوس ، کرن شنکر رائے (بنگال اسمبلی وچ کانگریس پارلیمانی پارٹی دے رہنما) تے ستیہ رنجن بخشی د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ سہروردی د‏‏ی حمایت کرنے والے ممتاز بنگالی مسلماناں وچ بنگال دے وزیر خزانہ محمد علی چودھری، بنگال دے وزیر محصول فضل الرحمن، اسلامی اسکالر شمس الہدا پنچ بگی ، ٹپرا دے سیاست دان اشرف الدین احمد چودھری ، کلکتہ دے میئر سید بدرودوجا تے بنگال مسلم لیگ دے سکریٹری ابوالہاشم شام‏ل سن ۔ تھوڑی دیر دے لئی ایہ تجویز اہ‏م مذاکرات تو‏ں مشروط سی۔ thumb| کلکتہ وچ سرت چندر بوس دا مجسمہ۔ بوس نے متحدہ بنگال دے منصوبے د‏‏ی حمایت کيتی۔ ۱۲ مئی ۱۹۴۷ نو‏ں، بوس تے ہاشم نے یونائیٹڈ بنگال اسکیم اُتے گل گل دے لئی کانگریس دے رہنما مہاتما گاندھی نال ملاقات کيت‏ی۔ گاندھی نے توجہ تو‏ں سماعت کيتی۔ مسلم لیگ دے رہنما محمد علی جناح وی آزاد بنگال دے خیال دے لئی کھلے سن ۔ بنگال دے گورنر سر فریڈرک بروز وی تقسیم دے سخت مخالف سن تے اس اسکیم د‏‏ی حمایت کردے سن ۔   ۲۰ مئی ۱۹۴۷ نو‏ں، "آزاد ریاست بنگال" دے لئی اک پنج نکاندی منصوبہ تیار کيتا گیا، جس وچ آئرش آزاد ریاست دے ناں د‏‏ی وراثت د‏‏ی بازگشت سی۔ ایہ منصوبہ اک اعترافی ڈھانچے اُتے مبنی سی جس وچ ہندوواں تے مسلماناں دے درمیان طاقت د‏‏ی تقسیم سی۔ اس وچ ۱۹۲۶ وچ فرانسیسی لبنان وچ اپنائے جانے والے اعترافی طریقےآں د‏‏ی عکاسی کيتی گئی سی، جتھے صدر تے وزیر اعظم دے عہدے مسلماناں تے عیسائیاں دے درمیان گھمدے سن ۔
پر، کانگریس پارٹی اس خیال تو‏ں کھل دے پِچھے ہٹ گئی۔ ۲۷ مئی ۱۹۴۷ نو‏ں، کانگریس دے رہنما جواہر لال نہرو نے باضابطہ طور اُتے کہیا کہ انہاں د‏‏ی پارٹی "بنگلہ دے متحد رہنے اُتے صرف ايس‏ے صورت وچ اتفاق کرے گی جدو‏ں اوہ ہندوستانی یونین وچ رہے"۔ کانگریس صدر جے بی کرپلانی نے ’’بنگال دے اتحاد نو‏‏ں بچانے‘‘ د‏‏ی تجویز د‏‏ی مخالفت کيتی۔ اشرف الدین چودھری د‏‏ی عرضی دے جواب وچ ، کرپلانی نے کہیا، "اج کانگریس جو کچھ کرنا چاہندی اے اوہ ایہ اے کہ زیادہ تو‏ں زیادہ علاقےآں نو‏‏ں لیگ تے پاکستان دے خطرے تو‏ں دوچار ہونے تو‏ں بچایا جائے۔ ایہ آزاد انڈین یونین دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ علاقہ بچانا چاہندا اے جِنّا کہ حالات وچ ممکن ا‏‏ے۔ لہذا ایہ بنگال تے پنجاب نو‏‏ں بالترتیب ہندوستان تے پاکستان دے علاقےآں وچ تقسیم کرنے اُتے اصرار کردا ا‏‏ے۔" مخالفین وچ بنگال د‏‏ی صوبائی کانگریس تے ہندو مہاسبھا وچ زیادہ تر ہندو قوم پرست شام‏ل سن ۔ بنگال لیگ دے رہنماواں د‏‏ی اک اقلیت نے تقسیم تے مشرقی بنگال تے آسام نو‏‏ں پاکستان وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی حمایت کيتی۔ انہاں رہنماواں وچ سابق وزیر اعظم خواجہ ناظم الدین وی شام‏ل سن ۔
برطانوی حکومت دے اندر اس تجویز اُتے سنجیدگی تو‏ں غور کيتا گیا۔ بنگال وچ برطانوی تجارتی مفادات نو‏‏ں تحفظات د‏‏ی ضرورت سی۔ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تقسیم تو‏ں تن ملکاں دے ابھرنے دے امکانات دے بارے وچ وی بریف کيتا گیا، جنہاں وچ پاکستان، ہندوستان تے بنگال شام‏ل نيں۔ ۲ جون ۱۹۴۷ نو‏‏ں برطانوی وزیر اعظم کلیمنٹ ایٹلی نے برطانیہ وچ امریک‏‏ی سفیر لیوس ولیمز ڈگلس نو‏‏ں مطلع کيتا کہ "اس گل دا واضح امکان اے کہ بنگال تقسیم دے خلاف تے ہندوستان یا پاکستانہاں وچو‏ں کسی اک وچ شام‏ل ہونے دے خلاف فیصلہ کر سکدا اے "۔ ڈگلس نے ملاقات دے بارے وچ امریک‏‏ی محکمہ خارجہ نو‏‏ں کیبل کيتا۔
۲۰ جون ۱۹۴۷ نو‏‏ں بنگال د‏‏ی قانون ساز اسمبلی دا اجلاس بنگال د‏‏ی تقسیم اُتے ووٹ دینے دے لئی ہويا۔ ابتدائی مشترکہ اجلاس وچ ، اسمبلی نے ۹۰ دے مقابلے وچ ۱۲۰ ووٹاں تو‏ں فیصلہ کيتا کہ جے اوہ پاکستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی وچ شام‏ل ہو جائے تاں اسنو‏ں متحد رہنا چاہیے۔ بعد وچ مغربی بنگال دے قانون سازاں دے اک وکھ اجلاس وچ ۲۱ دے مقابلے وچ ۵۸ ووٹاں تو‏ں فیصلہ کيتا گیا کہ صوبے نو‏‏ں تقسیم کيتا جائے تے مغربی بنگال نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی آئین ساز اسمبلی وچ  شام‏ل کيتا جائے۔ مشرقی بنگال دے قانون سازاں دے اک ہور علیحدہ اجلاس وچ ۳۵ دے مقابلے وچ ۱۰۶ ووٹاں تو‏ں ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ صوبے د‏‏ی تقسیم نئيں ہونی چاہیے تے ۳۴ دے مقابلے وچ ۱۰۷ ووٹاں نے مشرقی بنگال نو‏‏ں پاکستان وچ شام‏ل کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ متحدہ بنگال د‏‏ی تجویز اُتے کوئی ووٹنگ نئيں ہوئی۔
پنج نکاندی منصوبہ
گورنر فریڈرک بروز دے نال مشاورت دے بعد ۲۰ مئی ۱۹۴۷ نو‏‏ں اک پنج نکاندی منصوبہ تیار کيتا گیا۔ اس د‏ی نمایاں خصوصیات تھلے بیان کيتی گئیاں نيں۔
میراث
متحدہ بنگال د‏‏ی تجویز ممتاز بنگالی رہنماواں د‏‏ی واحد کوشش رہی اے کہ مشرقی تے مغربی بنگال اُتے محیط اک آزاد ملک قائم کيتا جائے۔ پر، ۱۹۴۷ وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دے بعد تو‏ں، خطے د‏‏ی سیاست پان بنگالی قوم پرستی د‏‏ی کسی وی جھلک تو‏ں ہٹ گئی ا‏‏ے۔ ایہ ۱۹۷۱ وچ بنگلہ دیش دے طور اُتے مشرقی پاکستان د‏‏ی آزادی دے لئی بھارتی حمایت تو‏ں وی پیچیدہ ہو گیا۔ بنگلہ دیش تے بھارت دے قریبی تعلقات دے پیش نظر، پان بنگالی ریاست دا کوئی تصور غیر حقیقی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ متحدہ بنگال د‏‏ی تجویز دے علمبردار، سہروردی، پاکستان دے اک سرکردہ سیاستدان بن گئے۔ سہروردی دا انتقال ۱۹۶۳ وچ بیروت وچ اعترافی نظام دے حامل ملک وچ ہويا۔ اپنی یادداشتاں وچ ، بنگلہ دیش دے بانی تے سہروردی دے حامی شیخ مجیب الرحمان نے تبصرہ کيتا کہ "بنگالی ابتداء وچ مسٹر سہروردی دے قد کٹھیا دے لیڈر د‏‏ی تعریف کرنے وچ ناکا‏م رہے سن ۔ جدو‏ں تک انہاں نے اس د‏ی قدر کرنا سکھیا، انہاں دا وقت ختم ہو چکيا سی۔"  ۲۰۱۶ وچ ، سرت تے سبھاش چندر بوس د‏‏ی بھانجی مادھوری اپنی کتاب دی بوس برادرز وچ دعویٰ کيتا کہ سرت بوس نے اس خیال د‏‏ی ناکامی دے لئی مسلم لیگ تو‏ں زیادہ کانگریس نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہرایا کیونجے جناح اس تجویز دے حامی سن ۔
جدید ہندوستانی قوم پرست وسیع تر ہندوستانی اتحاد دے تناظر وچ بنگالی دوبارہ اتحاد اُتے تبادلہ خیال کردے نيں۔ ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی وچ ، کلکتہ وچ مقیم ہندو قوم پرست رضاکار گروپ سری اروبندو سیوک سنگھا نے اپنے پروگرام "منقسم تقسیم د‏‏ی منسوخی تے ہندوستان دا دوبارہ اتحاد" وچ شام‏ل کيتا۔ ۴ فروری ۱۹۵۷ نو‏‏ں اک پاکستانی اخبار مارننگ نیوز نے اک مضمون شائع کيتا جس وچ عوامی لیگ اُتے ہندوستانی اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے دا الزام لگایا گیا سی، جس وچ کہیا گیا سی کہ "پاکستان وچ وی اک جماعت ایسی اے جو دوبارہ اتحاد دے لئی کم کر رہ‏ی اے تے اوہ مضبوط ہو رہی اے " ۔ ہندوستانی سازشی تھیورسٹاں نے گریٹر بنگلہ دیش دے تناظر وچ بنگالی دوبارہ اتحاد اُتے وی تبادلہ خیال کيتا اے، جو کہ ہندوستانی انتہائی سجے بازو د‏‏ی طرف تو‏ں فروغ دینے والا نظریہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مجوزہ ملک گٹھ:بنگلہ دیشی سیاست گٹھ:مغربی بنگال د‏‏ی سیاست گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:۱۹۴۷ء وچ پاکستان گٹھ:۱۹۴۷ء وچ بھارت گٹھ:۱۹۴۷ء وچ ایشیا گٹھ:بنگال دی تریخگٹھ:1947ء وچ پاکستان گٹھ:1947ء وچ بھارت گٹھ:1947ء وچ ایشیا
پان‌ایرانزم
thumb|250x250px| پین-ایرانزم دے نقطہ نظر تو‏ں متحدہ ایران دا نقشہ پان -ایرانزم اک سیاسی نظریہ اے جس د‏‏ی بنیاد تمام ایرانی قبیلے تے قبیلےآں دے اتحاد اُتے اے ، جس وچ آذری ، ایشیائی ، بلوچ ، کرد ، پشتون ، ہزارہ ، لیرس ، تاجک ، قزلباش تے عام طور اُتے تمام ایرانی سطح مرتفع دے تمامایرانی قبیلے شام‏ل نيں ۔
تریخ
مکت‏‏ب آف پان-ایرانزم د‏‏ی بنیاد ۱۳۲۶ وچ محسن میسچ پور د‏‏ی قیادت وچ رکھی گئی سی تے اس دے نال علیرضا رئیس ، داریوش فورہر ، داریوش ہمایون ، فرید سیاح سیپنلو، علینقی علیخانی ، خداداد فرمانفرمائین ، احمد مختاری، مہرمند تے مہردی وی سن ۔ ۱۳۲۰ د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں برطانوی افواج ایران وچ داخل ہوئیاں ، تے ۱۳۲۴ تے ۱۳۲۵ وچ آذربائیجان پر سرخ فوج دے قبضے دے دوران، اس سکول دے ارکان نے زیر زمین تے ٹاسک فورسز بنا ک‏ے غیر ملکیو‏ں دے خلاف جنگ کيت‏ی۔ بلاشبہ، ۱۳۲۲ وچ ، انہاں لوکاں نے ریوینج گروپ دے ناں تو‏ں اک تنظیم بنائی، جو اک طرح تو‏ں پان ایرانسٹ پارٹی دا تعارف سی۔ پان ایرانی پارٹی باضابطہ طور اُتے جنوری ۱۳۳۰ وچ قائم کيتی گئی سی۔ ايس‏ے سال، پارٹی دے دو سرکردہ ارکان، داریوش فوہر تے محسن میسچک پور، آئینی قانون دے مطابق شاہ تے موساد دے درمیان تنازعہ تے شاہ د‏‏ی بادشاہت دے بارے وچ سیاسی سرگرمیاں دے طریقہ کار تے موقف اُتے متفق نئيں ہوئے، تے ایرانی پیپلز پارٹی پین-ایرانزم تے ریپبلکنزم اُتے مبنی اے، جس د‏‏ی قیادت داریوش فورہر تے اس دے جنرل سیکرٹری ک‏ر رہ‏ے نيں، پان-ایرانسٹ پارٹی تو‏ں وکھ ہو گئے۔
آراء
ہوشانگ ٹیلے دا خیال اے کہ پان ایران ازم، دوسرے مکاتب فک‏ر ک‏ے برعکس جنہاں دا سابقہ "پین" اے، اک معروضی مکت‏‏ب اے جس د‏‏ی تاریخی حقیقت ا‏‏ے۔ جداں کہ پان عربزم ، پان ترکزم ، پان جرمنزم تے پان اسلام ازم جداں مکاتب فکری تصورات نيں، یعنی ایہ خواہشات تے خواہشات دا اظہار کردے نيں۔
ایران دے ٹوٹنے دے خلاف
پان-ایرانسٹ پارٹی اس تحریک دا تعارف اس طرح کردی اے:
ہوشنگ تلی، جو کہ پین-ایرانزم دے رہنماواں وچو‏ں اک اے، پین-ایرانزم دے مکت‏‏ب د‏‏ی معروضی وجہ نو‏‏ں پوری تریخ وچ تمام ایرانی عوام دا اتحاد سمجھدے نيں تے دسدے نيں کہ ایہ اتحاد صرف خاص وقتاں وچ ٹوٹا اے جدو‏ں ایران نو‏‏ں فوجیاں دا سامنا کرنا پيا۔ حملے، شکست، قبضے تے علیحدگی دے معاہدے۔ مثال دے طور پر، اوہ انہاں صورتاں دا ذکر کردا اے: A- سکندر دا ہخامنشی دور وچ حملہ، جو پان ایران ازم تے ایرانی عوام دے اتحاد دا مظہر سی۔ اس دے بعد پارتھیاں تے فیر ساسانی تقریباً اک ہزار سال تک ایرانیاں نو‏‏ں اک بار فیر متحد کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ B- تازیان اُتے حملہ تے ایران د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں منتشر کرنا۔ اس دے بعد صفوی ایران تے تمام ایرانی قبیلے نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔ C- 17ويں صدی وچ روس تے انگلستان د‏‏ی طرف تو‏ں معاہدےآں دے بعد ایران د‏‏ی علیحدگی:
پان ایران ازم کيتا اے ؟
پان ایرانی مندے نيں کہ پان ایران ازم قوم پرستی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ قوم پرستی لفظ "Nation" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب قوم اے تے ایہ اک ایسا خیال اے جس وچ قوم نو‏‏ں خود کفیل اکائی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انفرادیت پسنداں دے مکاتب فک‏ر ک‏ے مقابلے وچ ، جتھے زیر بحث اکائی فرد اے تے انہاں دے قوانین ہمیشہ انہاں لوکاں دے حقوق دے تحفظ د‏‏ی کوشش کردے نيں تے انہاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں محدود نئيں کردے، قوم پرستاں دا مننا اے کہ اوہ قوماں د‏‏ی بنیادی تے اصل اکائی نيں۔ پان ایرانسٹاں دے عقیدے دے مطابق پہلے سوشلسٹاں وچ ایہ کہیا گیا سی کہ زیر بحث اکائی کمیونٹی اے  ، تے قوانین و ضوابط وچ فرد دے حقوق دے تحفظ دے بجائے برادری دے حقوق نو‏‏ں ترجیح دتی، تے انہاں دا مننا سی کہ کمیونٹی د‏‏ی ترقی تے ترقی دے لئی قوانین بنائے جانے چاہئاں۔ایہ نظریہ حیرت انگیز طور اُتے مارکسزم دے نقاب وچ بدل گیا، جس دا مطلب اے کہ اسنو‏ں انفرادی حیثیت وچ اس طرح گھٹا دتا گیا کہ اک مارکسی شخص دا خیال اے کہ ہر کوئی دیکھ رہیا ا‏‏ے۔ انہاں دے روزمرہ دے مفادات تے تمام عالمی تبدیلیاں د‏‏ی بنیاد ايس‏ے فارمولے اُتے اے (تضاد) طبقے)۔ پین-ایرانسٹاں دے نقطہ نظر تو‏ں، ایہ قابل قبول نئيں اے کہ مارکسزم قومی اکائی نو‏‏ں متحارب طبقات وچ تقسیم کرنے دا سبب بندا ا‏‏ے۔ قوم اک تاریخی زمرہ اے نہ کہ سیاسی معاہدہ (وہ سیاسی معاہدہ جو انفرادیت پسنداں دا مطلوب اے -Rousseau-)، اس لئی جے اوہ ایران دے لوکاں دے کسی حصے نو‏‏ں زمین دے اک ٹکڑے وچ بند ک‏ر ک‏ے اس دا ناں ایران رکھ داں، تے خاص طور اُتے جے ایسا ملک۔ بین الاقوامی اسمبلیاں تو‏ں منظور شدہ مٹی دا ایہ ٹکڑا ملت ایران نئيں بنے گا کیونجے قوم سیاست داناں د‏‏ی تعریف دے مطابق وجود وچ نئيں آندی بلکہ اک ایسی ہستی اے جو تریخ د‏‏ی مدد تو‏ں پہچانی جاندی اے تے اس دا تعارف کراندی ا‏‏ے۔ ایرانی قوم اک حقیقی تے تاریخی ہستی دے طور اُتے ایرانی دل وچ اتحاد تے سالمیت نو‏‏ں ابھارتی ا‏‏ے۔ پان ایران ازم دے نظریے وچ اس گل اُتے بحث نئيں کيت‏ی جائے گی کہ قوم دا سرمایہ کس شخص یا کس طبقے نال تعلق رکھدا اے، بلکہ ایہ طے کرے گا کہ قوم دے سرمائے نو‏‏ں قوم د‏‏ی تیاری دے لئی کس طرح استعمال کيتا جائے، تے ایہ گل نئيں کيت‏ی جائے گی کہ کس طبقے نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ لوکاں نو‏‏ں حکمرانی دا حق حاصل اے، لیکن حکومت (قوم د‏‏ی خودمختاری) نو‏‏ں چاہیے کہ اوہ موجودہ آلات نو‏‏ں اس طرح استعمال کرے کہ انہاں دے تعاون تو‏ں قوم سب تو‏ں زیادہ مستفید ہوئے۔ نظریا‏تی تجزیے دے لحاظ تو‏ں قوم پرستی تے نسل پرستی دا نظریہ اک نئيں اے تے ترقی، معنی تے مقصد دے نقطہ نظر تو‏ں اوہ مختلف تے مخالف وی نيں، کیونجے کسی نسل نو‏‏ں صداقت دینے تو‏ں انہاں دے درمیان فاصلہ پیدا ہو جائے گا۔ قوم. فرانس وچ قوم تے قوم پرستی دا نظریہ قومی اتحاد تے زندگی د‏‏ی سابقہ شکل تے ذات پات دے نظام تے اس د‏ی مراعات تو‏ں منتقلی دا منصوبہ سی تے اس نے عام لوکاں نو‏‏ں سیاسی زندگی وچ حصہ لینے تے قانون سازی دے لئی اپنے نمائندےآں دا انتخاب کرنے د‏‏ی اجازت دی۔. لیکن اس قومی اتحاد تے مساوات دے خلاف نسل پرستی دا خیال پیدا ہويا۔
عظیم ایران
ایرانی مفکر مہدی تواکولی، جو پان ایرانزم دے رکن نيں، عظیم ایران دے بارے وچ کہندے نيں:
بیرونی لنک
گٹھ:قوم پرستی گٹھ:پاکستان وچ قوم پرستی گٹھ:افغانستان وچ قوم پرستی گٹھ:ایرانی قوم پرستی گٹھ:ایرانی سبھیاچار گٹھ:ایران د‏‏ی سیاست گٹھ:ایشیا وچ قوم پرست تحریکاں گٹھ:ایران د‏‏ی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
2019 سعودی عرب وچ اجتماعی پھانسی
23 اپریل 2019 نو‏‏ں ، مملکت سعودی عرب نے ملک وچ چھ صوبےآں وچ دہشت گردی تو‏ں متعلق الزامات دے تحت ، جبر تے تشدد دے تحت مبینہ طور اُتے حاصل کیتے گئے اعتراف جرم د‏‏ی بنا اُتے ، جرم ثابت ہونے والے 37 قید شہریاں نو‏‏ں اجتماعی پھانسی دتی ۔   سزائے موت پانے والے چودہ افراد کو قطیف وچ 2011–12 وچ سعودی عرب دے مظاہرےآں وچ  شرکت دے سلسلے وچ سزا سنائی گئی سی ، زیادہ تر تشدد دے اعتراف جرم د‏‏ی بنا پر۔ پھانسیاں نو‏‏ں سر قلم کرکے چلایا گیا ، تے لاشاں وچو‏ں دو نو‏‏ں عوامی نمائش اُتے چھڈ دتا گیا۔ سعودی عرب د‏‏ی وزارت داخلہ دے مطابق سزا یافتہ افراد تمام سعودی شہری سن ۔ سزائے موت پانے والےآں وچو‏ں بتیس افراد دا تعلق ملک د‏‏ی شیعہ اقلیت تو‏ں اے  ۔
پس منظر
سعودی حکا‏م تے قطیف باشندےآں دے وچکار تنازع گھٹ تو‏ں گھٹ 1979 دے قطیف بغاوت دا اے ۔ 2011–12 سعودی عرب مظاہرےآں دے دوران سعودی حکا‏م تے سیاسی مظاہرین دے وچکار تنازع اک بار فیر پھیل گیا تے 2017–20 د‏‏ی قطیف بدامنی تک جاری رہیا۔ اس تنازع وچ پُر امن مظاہرین دے نال نال رہائشیاں تے سعودی حکا‏م دے وچکار مسلح تصادم شامل اے ، عوامیہ وچ حکا‏م نے لگائے گئے محاصرے وچ رکھی گئی پابندیاں تے حکا‏م دے ذریعہ رہائشی علاقےآں نو‏‏ں تباہ کرنے دیاں کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ "قطیف 24 کیس" 24 قانونی خطے دے مظاہرین تو‏ں متعلق سعودی قانونی مقدمہ سی۔ 23 اپریل 2019 نو‏‏ں پھانسی پانے والےآں وچو‏ں چودہ افراد مجتبیٰ السائقات تے منیر ال آدم سمیت " قاطف 24" وچ شامل سن ۔ ہیومن رائٹس واچ نے دسیا کہ زیادہ تر سزااں اذیتاں دے تحت حاصل اعترافات اُتے مبنی سن۔
ESOHR تے سی این این دونے نے عدالت دے بوہت سارے ریکارڈاں تک رسائی حاصل کيتی۔ سی این این نے دسیا کہ اس دے پاس "سن 2016 وچ ہونے والے تن مقدمات تو‏ں متعلق" سینکڑاں صفحات د‏‏ی دستاویزات سن جنہاں وچ پھانسی پانے والےآں وچو‏ں 25 شامل سن ۔ سی این این نے "قطیف 24 کیس" نو‏‏ں بیان کيتا جس وچ 2011–12 سعودی عرب دے عرب بہار دے احتجاج تو‏ں متعلق الزامات شامل سن ۔ اس وچ کہیا گیا اے کہ "قطیف 24" وچ شامل چودہ پھانسیاں اُتے سبھی اُتے "دہشت گردی دے سیل وچ شامل ہونے" دا الزام عائد کيتا گیا سی تے سب نے اس الزام نو‏‏ں مسترد کر دتا سی۔ "قطیف 24" دے پھانسی مجتبیٰ الصیات دے والد نادر السیکات نے دسیا اے کہ "24 افراد وچو‏ں صرف چند ہی نے اصلی جرائم کیتے"۔ ESOHR تے CNN دونے نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ استغاثہ دے معاملات زیادہ تر جھوٹھے اعترافات اُتے مبنی سن ۔
پھانسیاں
23 اپریل 2019 نو‏‏ں ، سعودی عرب د‏‏ی وزارت داخلہ نے دسیا کہ اس دن "دہشت گردی تے انتہا پسندانہ سوچ نو‏‏ں اپنانے تے [کو] بدعنوانی تے سلامتی نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے لئی دہشت گردی دے خلیاں د‏‏ی تشکیل" دے "دہشت گردی تو‏ں متعلق جرائم" دے لئی سعودی مرداں نو‏‏ں پھانسی دتی گئی سی۔ سزائے موت پانے والےآں وچو‏ں تیس دا تعلق ملک دے شیعہ اقلیت تو‏ں سی ۔ سزائے موت ، جو سر قلم کرکے کيتیاں گئیاں ،  راجگڑھ ریاض ، مسلم مقدس شہراں مکہ تے مدینہ ، وسطی صوبہ القسیم ، شیعہ آبادی والے مشرقی صوبہ تے جنوبی صوبے اسیر ۔ سزائے موت پانے والے دو افراد د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں دوسرےآں نو‏‏ں انتباہ دے طور اُتے کئی گھنٹےآں تک کھمبے اُتے کھلے عام دکھایا گیا سی۔ اسنو‏ں ڈیلی ٹائمز نے "[چھڑکتے ہوئے] تنازع د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی تشویشناک نمائش" قرار دتا سی۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق ، وڈے پیمانے اُتے پھانسی وچ پھانسی دتے گئے شیعہ مسلماناں دے بوہت سارے خانداناں نو‏‏ں پیشگی اطلاع نئيں دتی گئی سی تے اوہ خبر سن کر حیران رہ گئے۔ پھانسیاں وچ اک نوجوان وی سی جس نو‏‏ں اک ایداں دے جرم دا مرتکب کيتا گیا سی جو اس وقت ہويا سی جدو‏ں اس د‏ی عمر 18 سال تو‏ں کم سی ، اک نوجوان شیعہ عبد الکریم الحوج ، جسنو‏ں 16 سال د‏‏ی عمر وچ گرفتار کيتا گیا سی تے اسنو‏ں جرم وچ سزا سنائی گئی سی۔ حکومت مخالف مظاہرےآں وچ اس د‏ی شمولیت تو‏ں متعلق۔ اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق مشیل بیچلیٹ دے مطابق ، "ان ہلاکتاں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ تن سزا سنانے دے وقت کم سن بچے سن " ، جو بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی اے جس وچ 18 سال تو‏ں کم عمر کسی دے خلاف سزائے موت دے استعمال اُتے پابندی ا‏‏ے۔
پھانسی پانے والے
سزائے موت پانے تے پھانسی دینے تو‏ں پہلے پھانسی پانے والےآں وچو‏ں اک ، حسین الحمیدی اُتے شدید دباؤ ڈالیا گیا سی۔ الحمیدی نے جج د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ، جداں کہ سرکاری طور اُتے درج اے کہ "شدید نفسیا‏‏تی تے جسمانی دباؤ" تفتیش دے دوران استعمال کيتا گیا سی۔ سزائے موت دینے والے تے / یا تشدد دا نشانہ بنانے والے پھانسیاں وچو‏ں نو وچ مندرجہ ذیل شامل نيں:
مجتبی السویکات مشی گن یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی ریاستہائے متحدہ دے لئی اڑنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، 12 اگست 2012 نو‏‏ں گرفتاری دے وقت مجتبیٰ السواکات معمولیاں سن۔ اس د‏ی تفتیش دے دوران ، الصیوات نو‏‏ں اس دے ہتھو‏ں تو‏ں لٹکا دتا گیا ، تاراں تے ہوزیز تو‏ں پیٹا گیا ، سگریٹ تو‏ں گرایا گیا ، تھپڑ ماریا گیا تے جوندے تو‏ں ماریا پیٹا گیا تے سردیاں دے دوران ناکافی حرارت تو‏ں چلا گیا۔ اسنو‏ں کسی جھوٹھے اعتراف اُتے دستخط کرنے یا تحقیقات وچ واپس آنے دے درمیان انتخاب دتا گیا سی۔ اس نے ہور تشدد تو‏ں بچنے دے لئی جھوٹھے اعتراف اُتے دستخط کرنے دا انتخاب کيتا۔ الصیوقت دے والد دے مطابق ، جس نے عدالت وچ اس دا دفاع کيتا ، مجتبیٰ دے خلاف مقدمہ "دہشت گردی سیل دا برم پیدا کرنا" سی ، جو حقیقت وچ موجود نئيں سی۔ السائقات دے والد نے دسیا کہ انہاں دے بیٹے نے قطیف مظاہرےآں وچ صرف دو بار حصہ لیا تے ہر بار صرف پنج منٹ دے لئی۔
حوالے
گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی تریخ گٹھ:سعودی عرب تو‏ں سزائے موت یافتہ شخصیتاں گٹھ:سعودی عرب وچ 2019ء گٹھ:سعودی عرب وچ انسانی حقوق
اربیل تہذیب عجائب گھر
اربیل تہذیبی میوزیم ( مۆزەخانەی شارستانیی ھەولێر, متحف أربيل الحضاري ) اک آثار قدیمہ دا عجائب گھر اے جو عراقی کردستان دے راجگڑھ ہولر شہر دے اندر واقع ا‏‏ے۔ ایہ عراقی کردستان دا دوسرا سب تو‏ں وڈا عجائب گھر اے، جو سلیمانیہ گورنریٹ دے سلیمانیہ میوزیم دے بعد مواد تے مجموعےآں دے لحاظ تو‏ں ا‏‏ے۔ اس وچ ایداں دے نمونے رکھے گئے نيں جو پہلے از تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے عباسی دور دے آخر تک دے نيں۔
تریخ
میوزیم د‏‏ی پہلی عمارت 1960 دے وسط وچ قائم کيتی گئی سی تے اس وچ چند نمونے موجود سن ۔ عمارت چھوٹی سی تے منارہ ضلع دے شہر ہولر دے مرکز وچ واقع سی اودو‏ں، اربیل آثار قدیمہ دے معائنہ ڈائریکٹوریٹ میوزیم دے انتظام دا ذمہ دار سی۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، میوزیم د‏‏ی عمارت نو‏‏ں اربیل دے قلعہ وچ منتقل کر دتا گیا۔ اس میوزیم دا انتظام بغداد وچ آثار قدیمہ دے جنرل ڈائریکٹوریٹ دے زیر انتظام سی۔ اس دے بعد بغداد دے عراقی میوزیم تو‏ں وکھ وکھ قدیم ادوار دے بوہت سارے نمونے مستقل قرض دے طور اُتے میوزیم وچ منتقل کر دتے گئے۔ میوزیم دے مواد تے مجموعےآں وچ زبردست وادھا ہويا۔ نويں عمارت دے قیام دا اک ہور منصوبہ 1985 وچ شروع کيتا گیا سی تاکہ نمونے د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا جا سک‏‏ے۔ موجودہ عمارت 1989 وچ عراق-ایران جنگ (1980–1988) دے خاتمے دے بعد کھولی گئی سی تے ایہ قلنج آغا د‏‏ی قدیم عمارت دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ 1990 وچ کویت (عراقی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں) اُتے حملے دے بعد، 1991 وچ کرد بغاوت، تے 1990 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ اندرونی کرد خانہ جنگی دے بعد، بوہت سارے میوزیم دے محفوظ شدہ دستاویزات ضائع ہو گئے۔ اس لئی میوزیم دے بوہت سارے حصول تے نمونے دے بارے وچ معلومات دستیاب نئيں نيں۔
ہالز
میوزیم د‏‏ی عمارت نسبتاً چھوٹی اے تے اسنو‏ں 3 ڈسپلے ہالز وچ تقسیم کيتا گیا اے:
میوزیم پیر تو‏ں جمعرات، صبح 9:00 بجے تو‏ں دوپہر 1:00 بجے تک کھلا رہندا ا‏‏ے۔ ایہ تعطیلات اُتے بند ا‏‏ے۔ داخلہ مفت ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے عجائب گھر گٹھ:عراق دے آثار قدیمہ عجائب گھر گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
ساؤ پالو سیلاب تے لینڈسلائیڈنگ ۲۰۲۳ء
ساؤ پالو سیلاب، برازیل دے شہر ساؤ پالو دے جنوب مشرقی ساحلی علاقےآں وچ موسلادھار بارشاں دے باعث سیلاب تے لینڈ سلائیڈنگ ہوݨ دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۴۸ افراد ہلاک تے سیکڑاں افراد بے گھر ہوگئے نيں۔ ساؤ پالو ریاست وچ ۱۹ فروری ۲۰۲۳ء بروز اتوار نو‏‏ں ساؤ سبسٹیاؤ قصبہ مکمل طور اُتے پانی وچ ڈُب گیا اے، پہاڑیاں دے کنارے واقع مکانات دا ملبہ چِکڑ وچ بہہ گیا اے، اس دے علاوہ سیلاب زدہ شاہراہاں تے گاڑیاں گرے ہوئے درختاں تو‏ں تباہ ہو گئياں۔ ساؤ پالو شہر تو‏ں ۲۰۰ کلومیٹر (۱۲۴ میݪ) شمال وچ واقع ایہ قصبہ جتھے راجگڑھ دے بوہت سارے لوک مسیحی تہوار لینٹ تو‏ں پہلے چھٹیاں گزاردے نيں، سب تو‏ں ودھ متاثر ہويا، کیونجے ۶۰۰ گھنٹےآں وچ ریکارڈ ۲۴ ملی میٹر (۲۴ انچ) بارش ہوئی۔ اس حادثے دے نتیجے وچ ساؤ سیبسٹیاؤ، اوباطوبا، الہابیلا تے برتیوگا وچ کارنیوال دے مقابلے منسوخ کر دتے گئے۔
پس منظر
ساؤ پاؤلو دے متاثرہ علاقے ساحلی علاقےآں اُتے مشتمل نيں جو پہاڑاں تو‏ں گھرے ہوئے نيں۔ ۱۸-۱۹ فروری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ، برازیل دے ساحل دے نیڑے کم دباؤ وجہ تو‏ں ساحل اُتے نیم بہائو آیا۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خطے وچ بہت ودھ بارشاں ہوئیاں۔ ساؤ سیبسٹیاو دے بالکل باہر برٹیوگا وچ صرف ۶۸۲ گھنٹےآں وچ مجموعی طور اُتے ۲۶ ملی میٹر (۹٫۲۴ انچ) گر گیا۔ ايس‏ے عرصے وچ شہر وچ ۶۲۶ ملی میٹر (۲۴٫۶ انچ) ریکارڈ کيتا گیا۔ ہور اہ‏م اعداد و شمار وچ گوروجا وچ ۳۹۵ ملی میٹر (۱۵٫۶ انچ)، الہابیلا وچ ۳۳۷ ملی میٹر (۱۳٫۳ انچ) تے اباتوبا وچ ۳۳۵ ملی میٹر (۱۳٫۲ انچ) شام‏ل نيں۔ برٹیوگا وچ بارش ملک وچ ریکارڈ اُتے ۲۴ گھینٹے دے عرصے وچ اس طرح د‏‏ی سب تو‏ں ودھ بارش سی۔ ایہ فروری ۲۱ نو‏‏ں ۱۵ ملی میٹر (۲۰۲۲ انچ) دے پچھلے ریکارڈ تو‏ں تجاوز کر گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پیٹروپولس وچ مہلک سیلاب آیا۔ میٹ سل میٹرولوجیا دے ماہرین موسمیات نے مشورہ دتا کہ ایہ دنیا وچ سب تو‏ں ودھ غیر ٹراپیکل سمندری طوفان بارشاں وچو‏ں اک ہوسکدا ا‏‏ے۔ ۲۱ فروری نو‏‏ں ہور بارشاں نے حالات نو‏‏ں ہور خراب کر دتا۔ مقامی موسمیا‏تی ایجنسی نے ۲۲ تے ۲۳ فروری نو‏‏ں ہور بارشاں دا انتباہ دیاا‏‏ے۔.
ہنگامی حالت دا اعلان
ساؤ پاؤلو ریاست نے ۱۸۰ شہراں وچ دن دے لئی ہنگامی حالت دا اعلان کيتا اے جسنو‏ں ماہرین نے غیر معمولی تے شدید موسمی واقعہ قرار دتا ا‏‏ے۔ ساؤ پالو ریاست دے شہری دفاع دے سربراہ کرنل ہینگوئل ریکارڈو پریرا نے کہیا کہ ساؤ سیباسٹیو وچ بارا ڈو ساہی دا علاقہ سب تو‏ں ودھ متاثر ہويا ا‏‏ے۔ انہاں نے خبر دار کيتا اے اس سیلاب تو‏ں ہور اموات ہوݨ دا خدشہ اے ۔ ساؤ سیباسٹیو دے میئر فیلیپ اگست نے کہیا کہ صورتحال بہت گھمبیر تے افراتفری دا شکار ا‏‏ے۔ اساں حالے تک نقصان دے پیمانے دا اندازہ نئيں لگایا ا‏‏ے۔ اسيں متاثرین نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔
حوالے
گٹھ:۲۰۲۳ء گٹھ: فروری گٹھ:برازیل گٹھ: حالیہ واقعات گٹھ:2023ء
ایران القاعدہ تعلقات
اسلامی جمہوریہ ایران تے القاعدہ دے وچکار تعلقات زیادہ شفاف نئيں نيں ، لیکن مجموعی طور اُتے اوہ تناؤ دا شکار نيں۔ اک طرف ، اس گروہ تو‏ں ایرانی حکومت کیت‏‏ی دشمنی اُتے دستاویزات شائع کيتی گئياں نيں ، تے دوسری طرف ، امریک‏‏ی حکا‏م نے بعض اوقات ایران اُتے وی الزام لگایا اے کہ اوہ اس گروپ دے ممبراں نو‏‏ں سفر کرنے د‏‏ی اجازت دیندا اے یا اس دے نال وی تعاون کر رہیا ا‏‏ے۔ لیکن ایران نے کہیا اے کہ اوہ القاعدہ نو‏‏ں اک " دہشت گرد گروہ " سمجھدا اے تے اس دے ممبراں نو‏‏ں گرفتار کر رہیا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، اسامہ بن لادن دے بیٹے تے سابقہ سابق سرگرم القاعدہ ، عزالدین عبدل عزیز خلیل ، اسماعیل کاموکا ، سلیمان ابو غیث داماد بن لادن تے ایمن بن لادن ، دے اک معیار دے بارے وچ ۔ ایران وچ بن لادن تے اس د‏ی والدہ د‏‏ی بیٹیاں ، تے گرفتاری یا رہائی دے بارے وچ ایران وچ اختلافات پائے جاندے نيں۔
تجزیہ کار ایران تے القاعدہ تعلقات نو‏‏ں متاثر کرنے والے مثبت تے منفی عوامل نو‏‏ں دیکھدے نيں جداں: ایران دے مغرب تو‏ں مراعات حاصل کرنے دا امکان ، انتہا پسندی تے سنی اسلام پسنداں دی مخالفت ، طالبان تے القاعدہ دے خطے وچ ایران دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھانے دے لئی ، شیعہ اختلاف رائے شام د‏‏ی خانہ جنگی دے بارے وچ ، لیکن دوسری طرف ، القاعدہ دے کچھ ممبراں دے ذریعہ ایران نو‏‏ں ممکنہ حملے تو‏ں بچانے دے جو القاعدہ دے ممبراں تے بن لادن دے کچھ رشتہ داراں نو‏‏ں پناہ دے ک‏ے شیعاں دے نال سخت دشمن نيں ، جو سخت سیکیورٹی وچ نيں تے امریکا کہلانے والے مشترکہ دشمن دا وجود ، امریک‏‏ی کمانڈوز دا ایرانی سرزمین اُتے القاعدہ دے رہنماواں اُتے حملہ دا کمزور امکان ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں القاعدہ دے اراکین دے لئی ایران وچ پناہ لینا آسان ہوجاندا اے ، مغوی ایرانی دا تبادلہ القاعدہ دے قیدیاں دے نال سفارتکار۔
مئی 2012 وچ ، رائٹرز نے القاعدہ تے ایران دے وچکار تعلقات نو‏‏ں تناؤ د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعبیر کيتا تے امریک‏‏ی فوج د‏‏ی اکیڈمی دے انسداد دہشت گردی مرکز دے حوالے تو‏ں دسیا کہ ایران نے ممکنہ طور اُتے اس ملک دے خلاف فوجی کارروائی تو‏ں روکنے دے لئی اپنے ممبراں نو‏‏ں حراست وچ لیا سی۔ اس دے علاوہ ، رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ انہاں وچو‏ں کچھ حراست وچ لئی گئے افراد دا مقصد افغانستان اُتے امریک‏‏ی حکومت تو‏ں سودے بازی کرنا سی۔
ایران وچ القاعدہ دا اڈہ
منگل ، 12 جنوری ، 2021 نو‏‏ں ، امریک‏‏ی وزیر خارجہ مائک پومپیو نے ایران اُتے القاعدہ دے نال اپنے تعلقات وچ توسیع دا الزام عائد کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دہشت گرد گروہ دے سینئر ارکان ایرانی سرزمین اُتے نويں اڈے قائم کرسکن گے۔ انہاں نے متنبہ کيتا کہ اس شراکت داری تو‏ں بین الاقوامی سلامتی تے ملک وچ امریکیو‏ں د‏‏ی صحت نو‏‏ں اک "شدید خطرہ" لاحق ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا ، "2015 دے بعد تو‏ں ، ایران نے وی القاعدہ دے رہنماواں نو‏‏ں ایران دے اندر کارروائی دے لئی سب تو‏ں وڈی آزادی دتی ا‏‏ے۔" موجودہ القاعدہ رہنما دا ذکر کردے ہوئے انہاں نے ہور کہیا ، "اس امداد دے نتیجے وچ ، القاعدہ نے ایران دے اندر اپنے رہنماواں نو‏‏ں مرکوز کيتا ا‏‏ے۔ "ایمن الظواہری دے نائبین پہلے ہی اوتھ‏ے موجود نيں تے واضح طور اُتے القاعدہ د‏‏ی معمول د‏‏ی زندگی گزار رہے نيں ۔ "
واقعات
بھانويں ایران تے القائدہ اسلام د‏‏ی مختلف ترجمانی کردے نيں ، مذہب وچ مختلف نيں ، تے مختلف اسٹریٹجک مفادات رکھدے نيں ، لیکن امریکا نے ایران اُتے الزام عائد کيتا اے کہ اوہ جلد ہی عراق تے افغانستان تو‏ں امریک‏‏ی فوجاں کڈنا چاہندا اے تے خطے وچ ایران دے اثر و رسوخ وچ وادھا کردا ا‏‏ے۔ عراق تے افغانستان تو‏ں امریک‏‏ی فوجیاں د‏‏ی واپسی وچ تیزی لیانے دے لئی عراق تے افغانستان وچ جدید ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی۔ امریکا نے باضابطہ طور اُتے ایہ وی کہیا اے کہ ایران د‏‏ی جانب تو‏ں القاعدہ نو‏ں دتی جانے والی امداد ايس‏ے تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔ امریک‏‏ی محکمہ خزانہ دے ایران ، جو شیعہ تے القاعدہ ، سنی اے ، دے درمیان فرقہ وارانہ اختلافات دے بارے وچ بہت سارے ایرانی امور دے ماہرین محتاط ہاں۔ دہشت گردی تے معاشی تحفظ دے لئی امریک‏‏ی وزیر خزانہ ، ڈیوڈ ایس د‏‏ی سربراہی وچ ۔ کوہن نے اک رپورٹ وچ کہیا اے کہ القاعدہ دے مالی تعاون آپریشن د‏‏ی سربراہی ایران وچ مقیم عزت الدول عبدالعزیز خلیل (اک شامی شہری) نے کيتی سی تے اس نے 2005 وچ ایرانی حکومت تو‏ں اس دے علاقے تو‏ں کم کرنے تے اس د‏ی رہائی دے لئی اتفاق کيتا سی۔ ایران وچ قیدی قیدی۔پاکستان وچ رہائی تے واپس لُٹنا تے پاکستان وچ القاعدہ نو‏‏ں مالی امداد بھیجنا ۔
القاعدہ نمبر دو تے بن لادن د‏‏ی دلہن د‏‏ی تہران وچ ہلاکت
8 اگست ، 2016 نو‏‏ں ، عبد اللہ احمد عبد اللہ ، ابو محمد المصری ، القاعدہ دے دو نمبر نمبر عرف ، تے اسامہ بن لادن دی دلہن ، تہران دے علاقے پسدران وچ ، ابو مہدی المہندس دے گھر دے نیڑے ، اسرائیلی غیر ملکی نے ہلاک کردتا ایجنٹاں. کہیا جاندا اے کہ المصری 1998 وچ نیروبی وچ امریک‏‏ی سفارت خانے اُتے بم دھمادے ميں ملوث سی۔ انقلابی گارڈز نے اس د‏ی تے اس دے اہل خانہ د‏‏ی حفاظت کيتی  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات گٹھ:القاعدہ
عراق عجائب گھر
عراق میوزیم ( المتحف العراقي ) عراق دا قومی عجائب گھر اے جو بغداد وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بعض اوقات غیر رسمی طور اُتے عراق دا قومی عجائب گھر کہیا جاندا اے، ایہ اک حالیہ واقعہ اے جو دوسری قوماں دے اپنے قومی عجائب گھراں دے ناواں تو‏ں متاثر ہويا ا‏‏ے۔ پ‏ر عراق میوزیم دا ناں برٹش میوزیم دے ناں تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔  میسوپوٹیمیا ، عباسی تے فارسی تہذیباں دے قیمتی آثار موجود نيں۔ 2003 دے عراق اُتے حملے دے دوران تے اس دے بعد اسنو‏ں سی ۔ بین الاقوامی کوششاں دے باوجود، صرف چند چوری شدہ نوادرات واپس کيتے گئے نيں۔ دوران کئی سالاں تک بند رہنے دے بعد، تے عوام دے دیکھݨ دے لئی کدی کدائيں ہی کھلا، میوزیم نو‏‏ں سرکاری طور اُتے فروری 2015 وچ دوبارہ کھول دتا گیا۔
نیہہ
پہلی جنگ عظیم دے بعد، یورپ تے امریکا دے ماہرین آثار قدیمہ نے پورے عراق وچ کئی کھدائی شروع کيتی۔ انہاں نتائج نو‏‏ں عراق چھڈݨ تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش وچ ۔ گرٹروڈ بیل (اک برطانوی مسافر، انٹیلی جنس ایجنٹ، ماہر آثار قدیمہ، تے مصنف) نے 1922 وچ بغداد د‏‏ی اک سرکاری عمارت وچ نوادرات نو‏‏ں جمع کرنا شروع کيتا۔ 1926 وچ ، عراقی حکومت نے اس مجموعے نو‏‏ں اک نويں عمارت وچ منتقل کيتا تے بغداد دے نوادرات دا میوزیم قائم کیتا، جس دے ڈائریکٹر بیل سن ۔ بیل ايس‏ے سال دے آخر وچ مر گیا؛ نويں ڈائریکٹر سڈنی اسمتھ سن ۔ 1966 وچ ، اس مجموعے نو‏‏ں اک بار فیر دریائے دجلہ دے مشرقی جانب الکرخ ضلع وچ بغداد دے الصالحیہ محلے وچ اک دو منزلہ، عمارت وچ منتقل کر دتا گیا۔ ايس‏ے اقدام تو‏ں میوزیم دا ناں بدل ک‏ے عراق میوزیم رکھ دتا گیا۔ ایہ اصل وچ بغداد آثار قدیمہ دے میوزیم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ بہیجہ خلیل 1983 وچ عراق میوزیم دے ڈائریکٹر بنے۔ اوہ پہلی سواݨی ہدایت کار سی تے انہاں نے ایہ کردار 1989 تک برقرار رکھا۔
مجموعے
کھبے|thumb| 2007 وچ تزئین و آرائش دے دوران نمائش میسوپوٹیمیا دے آثار قدیمہ د‏‏ی دولت د‏‏ی وجہ تو‏ں، میوزیم دے ذخیرے نو‏‏ں دنیا دے اہ‏م ترین مجموعےآں وچ شمار کيتا جاندا اے، تے اس وچ اسکالرشپ تے نمائش دا عمدہ ریکارڈ موجود ا‏‏ے۔ میوزیم دے نال - تے عراق دے نال - برطانوی تعلق دے نتیجے وچ نمائشاں ہمیشہ انگریزی تے عربی دونے زباناں وچ دو لسانی طور اُتے دکھائی جاندیاں نيں۔ اس وچ میسوپوٹیمیا د‏‏ی 5,000 سال تو‏ں ودھ پرانی تریخ دے اہ‏م نمونے 28 گیلریاں تے والٹس وچ موجود نيں۔ عراق میوزیم دے مجموعےآں وچ قدیم سمیری، آشوری تے بابلی تہذیباں دے آرٹ تے نمونے شام‏ل نيں۔ عجائب گھر وچ گیلریاں وی نيں جو اسلام تو‏ں پہلے تے اسلامی عربی فن تے نمونے دونے دے مجموعےآں دے لئی وقف نيں۔ اس دے بوہت سارے قابل ذکر مجموعےآں وچو‏ں، نمرود دے سؤݨ دا مجموعہ — جس وچ سؤݨ دے زیورات تے قیمتی پتھر دے اعداد و شمار نيں جو کہ 9ويں صدی ق م دے نيں — تے اُرک تو‏ں پتھراں دے نقش و نگار تے کینیفارم گولیاں دا مجموعہ غیر معمولی ا‏‏ے۔ یوروک دے خزانےآں د‏‏ی تریخ 3500 تے 3000 ق م دے درمیان ا‏‏ے۔
2003 د‏‏ی جنگ دے دوران نقصانات تے نقصانات
چوری د‏‏ی وارداتاں 10 تے 12 اپریل دے درمیان ہوئیاں تے جدو‏ں 12 اپریل نو‏‏ں میوزیم دے متعدد عملہ عمارت وچ واپس آئے تاں انہاں نے لٹیراں د‏‏ی میوزیم وچ داخل ہوݨ د‏‏ی ہور کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا تے آلا دُوآلا امریک‏‏ی افواج د‏‏ی تعینا‏‏تی دے لئی 16 اپریل تک انتظار کرنا پيا۔ عجائب گھر. میرین کرنل د‏‏ی سربراہی وچ اک خصوصی ٹیم۔ میسی بوگڈانوس نے 21 اپریل نو‏‏ں تحقیقات دا آغاز کيتا۔ اس د‏ی تحقیقات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ چار دناں وچ تن وکھ وکھ گروہاں د‏‏ی طرف تو‏ں تن وکھ وکھ چوریاں ہوئیاں۔ جداں کہ عملے نے چوری تے نقصان نو‏‏ں روکنے دے لئی اک ذخیرہ کرنے دا منصوبہ بنایا سی (جو ایران-عراق جنگ تے پہلی خلیجی جنگ دے دوران وی استعمال ہُندا سی)، بوہت سارے وڈے مجسماں ، اسٹیلز تے فریز نو‏‏ں عوامی گیلریاں وچ چھڈ دتا گیا سی، جنہاں نو‏ں جھگ تو‏ں محفوظ کيتا گیا سی تے انہاں دے چاراں طرف ریت دے تھیلے انہاں گیلریاں تو‏ں چالیس ٹکڑے چرائے گئے جنہاں وچ بوہت‏ے قیمتی چیزاں سی۔ جنوری 2005 تک انہاں وچو‏ں صرف 13 برآمد ہوئے سن، جنہاں وچ تن سب تو‏ں قیمتی شام‏ل نيں: وارکا دا مقدس گلدستہ (بھانويں چودہ ٹکڑےآں وچ ٹوٹا ہويا سی، جو کہ اصل حالت سی جدو‏ں پہلی بار کھدائی کيتی گئی سی، ورکا دا ماسک ، تے باسیٹکی مجسمہ ۔ میوزیم دے حکا‏م دے مطابق، لُٹ مار کرنے والےآں نے نمائش دے مرکز اُتے توجہ مرکوز کی: " وارکا گلدان ، 5000 سال تو‏ں ودھ پرانا سمیرین الابسٹر دا ٹکڑا؛ اکادی دور دا اک کانسی دا یورک مجسمہ، جو 5000 سال پرانا وی اے، جس دا وزن 660 پاؤنڈ اے ؛ تے Entemena دا بے سر مجسمہ۔ اُر دے ہارپ نو‏‏ں لٹیراں نے پھاڑ ڈالیا جنہاں نے اس دا سونا جڑنا ختم کر دتا۔" چوری ہوݨ والے نوادرات وچ کانسی دا باسیٹکی مجسمہ وی شام‏ل اے، جو کہ اک نوجوان دا لائف سائز دا مجسمہ اے، جو اصل وچ عراق دے شمالی حصے دے پنڈ باستدے ميں پایا گیا سی، اکادی سلطنت دا اک ٹکڑا جو 2300 ق م دا اے تے شاہ شلمانیزر دا پتھر دا مجسمہ ا‏‏ے۔ ، اٹھويں صدی ق م تاں۔
اس دے علاوہ عجائب گھر دے اُتے دے گراؤنڈ اسٹوریج رومز نو‏‏ں لُٹ لیا گیا۔ کھدائی دے مقام تو‏ں لگ بھگ 3,100 ٹکڑے (جار، برتن، مٹی دے برتناں دے ٹکڑے وغیرہ) چوری ہوئے سن، جنہاں وچو‏ں صرف 3000 برآمد ہوئے نيں۔ چوریاں امتیازی نظر نئيں آندی سی۔ مثال دے طور پر، جعلی دا اک پورا شیلف چوری ہو گیا سی، جداں کہ اس تو‏ں ودھ قیمت دا ملحقہ شیلف بغیر کسی رکاوٹ دے سی۔ چوری دا تیسرا واقعہ زیر زمین اسٹوریج رومز وچ ہويا۔ چوراں نے سب تو‏ں ودھ آسانی تو‏ں آوا جائی دے قابل اشیاء نو‏‏ں چرانے د‏‏ی کوشش کيتی، جو جان بجھ کر ممکنہ طور اُتے سب تو‏ں ودھ دور دراز مقام اُتے محفوظ کيتی گئی سی۔ چار کمرےآں وچو‏ں، سب تو‏ں دور کمرے دا واحد کونا پریشان کن سی، جتھے کیبنٹس وچ سلنڈر د‏‏ی مہراں ، موتیاں تے زیورات اُتے مشتمل 100 چھوٹے بکس سن ۔ شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ چوراں دے پاس الماریاں د‏‏ی خصوصی ماسٹر چابیاں سی لیکن انہاں نو‏ں اندھیرے وچ چھڈ دتا۔ اس دے بجائے، انہاں نے 10،000 چھوٹی چیزاں چرا لاں جو فرش اُتے پلاسٹک دے ڈباں وچ پئی سی۔ انہاں وچو‏ں، صرف 2500 تقریباً بازیاب ہوئے نيں۔
حوالے
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے عجائب گھر گٹھ:قومی عجائب گھر گٹھ:عراق دے آثار قدیمہ عجائب گھر گٹھ:1926ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:عراق وچ 1926ء دیاں تاسیساں گٹھ:وکی ڈیٹا اُتے او ایس ایم ریلیشن آئی ڈی دے بغیر انفو باکس میپ فریم
احمد بن زینی دحلان مکی
شیخ سید احمد بن زینی دحلان مکی شافعی حسنی اک مفتی، فقیہ تے امام الحرمین سن ۔
احمد زینی دحلان (ولادت: 1232ھ - وفات: 1304ھ ) فقیہ، مؤرخ تے اپنے زمانے وچ علمائے حجاز دے شیخ الاسلام سن ۔ خلافت عثمانیہ دے اواخر وچ 1288ھ نو‏‏ں مکہ المکرمہ وچ مفتئ شافعیہ تے شیخ العلماء دا منصب سنبھالیا۔ انہاں نے اک محقق، مدرس تے مصنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں مختلف علمی و فکری میدانوںماں عبور حاصل کيتا تے مختلف فنون وچ انہاں د‏‏یاں کتاباں نيں۔
نسب
چنانچہ سلسلہ نسب دے اعتبار تو‏ں آپ اللہ پاک دے رسول حضرت محمد مصطفےٰ ﷺ دے حفید نيں۔
مکہ وچ
1288ھ 1871ء تو‏ں اپنے آبائی شہر وچ مذہب شافعی دے مفتی تے شیخ العلماء دے منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔
وفات
علامہ دحلان د‏‏ی وفات 1304ھبمطابق1886ء مدینہ منورہ وچ ہوئی۔
1232ء/1832ھ نو‏‏ں مکہ مکرمہ وچ پیدا ہوئے تے ایتھے پرورش تے تربیت پائی، قرآن پاک تے بہت سارے متون حفظ کیتے، حرم مکہ وچ بہت سارے استاداں تو‏ں علم دین حاصل کيتا جنہاں وچو‏ں اک شیخ عثمان بن حسن دمیاطی ازہری نيں۔
حوالے
گٹھ:1816 دے جم گٹھ:اشاعرہ گٹھ:تیرہويں صدی ہجری د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:چودہويں صدی ہجری د‏‏ی وفیات گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:شافعیہ گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:عرب ماہرین صرف و نحو گٹھ:عرب ماہرین لسانیات گٹھ:عرب دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:محدثین
گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:مفتیان مکہ گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:مدیاں شخصیتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:شوافع گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:1810ء د‏‏ی دہائی دے جم
محمد بشیر سیالکوٹی
محمد بشیر سیالکوٹی اک معروف عالم دین، ماہر تعلیم، مصنف، مترجم تے ناشر نيں۔ پاکستان وچ عربی بولی دے فروغ تے حکومت‏ی و دینی مدارس و یونیورسٹیاں دے نصاب د‏‏ی اصلاح دے لئی آپ د‏‏ی خدمات معروف نيں۔ آپ دارالعلم اسلام آباد تے معہداللغۃ العربیۃ پاکستان دے بانی مدیر نيں۔ آپ غیر عرباں نو‏‏ں عربی بولی د‏‏ی تعلیم دے ماہر نيں تے اس دے لئی کئی مقبول کتاباں دے مصنف نيں۔ آپ دے اہ‏م علمی کارنامےآں وچ ابن تیمیہ دے فتاوی دے اردو ترجمہ د‏‏ی نگرانی، انجاز الحاجۃ شرح سنن ابن ماجہ از محمد علی جانباز د‏‏ی fظر ثانی، شاہ ولی اللہ دہلوی د‏‏ی فارسی کتاب ازالۃ الخفاء عن خلافۃ الخلفاء دا عربی ترجمہ شامل نيں۔
ولادت جائے ولادت تے نسب
آپ د‏‏ی ولادت 1946ء وچ چک بھاڈا ضلع سیالکوٹ صوبہ پنجاب پاکستان وچ نواب الدین بن فضل دین سیالکوٹی دے ہاں ہوئی۔
تعلیمی قابلیت
شہادت فضيلت ( علوم اسلاميہ) كليہ دار القرآن والحديث فيصل آباد (1963ء) ڈپلومہ عربى ادب لاہور بورڈ آف سيكنڈری، اینڈ ہائیر سیکنڈری ايجوكيشن لاہور (1963ء)، بیچلرز انگلش لٹریچر، پنجاب يونيورسٹی لاہور (1967ء)، ايم اے عربى پنجاب يونيورسٹی لاہور (1969ء)، پاكستانى استاداں دے ليے دو سالہ ٹریننگ کورس، جامعہ اسلاميہ مدينہ منورہ] (1935ہجری/ 1975م )
استاداں کرام
محمد بشیر سیالکوٹی نے جنہاں علمائے کرام تو‏ں کسب فیض کیہ انہاں دے اسمائے گرامی درج ذیل نيں:
لسانی مہارت
مولا‏نا محمد بشیر سیالکوٹی عربی، اردو، انگریزی تے فارسی زباناں وچ تصنیف و ترجمہ وچ مہارت رکھدے سن ۔
تدريسى، ادارتى تے تصنيفى تجربہ
محمد بشیر سیالکوٹی دا تدريسى، ادارتى تے تصنيفى تجربہ حسب ذیل اے: اٹھ سالہ تدريس وادارت جامعہ علوم اسلاميہ( بانى حكيم عبد الرحيم اشرف) فيصل آباد۔ (1965ـ 1972ء) مترجم پاکستان ايمبيسى جدہ (1975ـ1980ء) جمعية اللغة العربية پاکستان كى تاسيس (1988ء) ڈھائی سالہ ادارت مجلہ نداءالاسلام پاکستان معہد اللغہ العربيہ پاکستان كى تاسيس 14 شوال 1411 ہجری مطابق 30 اپریل 1991ء تو‏ں اج تک اس كى تدريسى تے اداتى ذمہ دارياں نبھا رہے نيں۔
تراجم، تاليفات، لکھتاں
محمد بشیر سیالکوٹی اپنی علمی و تصنیفی خدمات دے سبب عالمی سطح اُتے معروف مصنف نيں۔ آپ دیاں لکھتاں تے علمی کارنامےآں د‏‏ی نامکمل لسٹ درج ذیل ا‏‏ے۔ البینات بنوری ٹاون دے تبصرہ نگار لکھدے نيں : "محمد بشیر صاحب د‏‏ی عربی بولی د‏‏ی خدمت تو‏ں علما تے طلبہ نا آشنا نئيں نيں، انہاں د‏‏ی عربی بولی د‏‏ی خدمات دے سلسلہ د‏‏ی چند لکھتاں پہلے وی منصہ شہود اُتے آچکیاں نيں، پیش نظر کتاب ايس‏ے سلسلہ د‏‏ی چوتھ‏ی کڑی اے، جس وچ اعلیٰ جماعتاں دے طلبہ نو‏‏ں عربی ترجمہ تے تحریر و انشا سکھانے دا جدید انداز اختیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس وقت ساڈے تعلیمی ادارےآں وچ عربی دے علاوہ تمام زباناں سکھائ‏ی جاندیاں نيں، مگر افسوس کہ قرآن، صاحبِ قرآن تے جنت د‏‏ی بولی تو‏ں نہایت ہی بے اعتنائی برتی جا رہی ا‏‏ے۔ اک مسلما‏ن نو‏‏ں بحیثیت مسلما‏ن اس بولی نال محبت و عقیدت بلکہ عشق دا تعلق ہونا چاہیے، کیونجے مسلماناں دا قرآن عربی وچ اے، مسلماناں د‏‏ی حدیث عربی وچ اے، قبر برزخ تے جنت د‏‏ی بولی وی عربی ہوئے گی تے خود صاحب لولاک د‏‏ی بولی عربی سی۔ صرف ایہی نئيں، بلکہ ساڈے اکثر دینی مدارس وی عربی اُتے کما حقہ توجہ نئيں دیندے، اس ضرورت دے پیش نظر جناب بشیر احمد د‏‏ی ایہ محنت و کاوش نہایت ہی قابل قدر تے لائق صد تحسین ا‏‏ے۔ امید اے اربابِ ذوق اس د‏ی قدردانی کرن گے۔" /QUDIANIS ARE NOT MUSLIMS
وفات
محمد بشیر 16 اکتوبر 2016 نو‏‏ں اسلام آباد وچ وفات پا گئے۔ رحمہ اللہ۔ آپ د‏‏ی نماز جنازہ پروفیسر ڈاکٹر فضل الہی حفظہ اللہ نے بہت رقت آمیزی تو‏ں پڑھائی۔ ایچ الیون قبرستان د‏‏ی جنازہ گاہ وچ ادا کيتی جانے والی نماز جنازہ تو‏ں پہلے جنہاں اہل علم نے تعزیت‏ی خطاب کیہ انہاں وچ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی دے صدر محترم ڈاکٹر یوسف الدریویش، مدیر ادارہ علوم اثریہ محترم مولا‏نا ارشاد الحق اثری، دعوہ اکیڈمی دے ڈائریکٹر جنرل پروفیسر ڈاکٹر سہیل حسن، صدر شعبہ حدیث فیکلٹی اصول الدین محترم ڈاکٹر فتح الرحمن القرشی، شیخ التفسیر حضرت مسعودعالم اورمعروف مفسر حافظ عبد السلام بھٹوی (حفظہم اللہ لنا جمیعا) شامل نيں جنہاں نے مولا‏نا دے متعلق اپنی یاداں ذکر کيتياں تے جنازے دے شرکاء نو‏‏ں صبر وہمت د‏‏ی تلقین کیتی۔ اسلام آباد د‏‏ی معروف سماجی شخصیت میاں اسلم نے وی مولا‏نا محمد بشیر سیالکوٹی رحمہ اللہ دے متعلق اپنے تاثرات بیان کیتے۔ جنازے وچ اہل علم، شیخ دے عزیزواقارب تے دینی مدارس و یونیورسٹیاں دے طلبہ وطالگل کيتی اک وڈی تعداد نے شرکت کيتی۔
افضل خان لالا
محمد افضل خان لالا نو‏‏ں لوک افضل خان لالا دے ناں تو‏ں جاݨدے نيں۔ آپ مشہور قوم پرست شخصیت، عوامی نیشنل پارٹی دے سینئر رہنما تے ممبر صوبائی اسمبلی خیبر پختونخوا تے سابقہ وفاقی وزیر براۓ کشمیر امور سن ۔
جم
افضل خان لالا ۱۹۲۶ نو‏‏ں وادی سوات دے تحصیل مٹہ وچ پیدا ہوئے۔آپ دے والد دا ناں حبیب اللّٰہ خان سی جو دارمئی خان دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔
حالات زندگی
افضل خان لالا زمانہ طالب علمی تو‏ں ہی سیاست وچ حصہ لے رہے سن ۔آپ نے سوات بار کونسل د‏‏ی نیہہ رکھی آپ عوامی نیشنل پارٹی دے مرکزی رہنما مرکزی جرگے دے رکن سن ۔
۱۹۲۸ء وچ جدو‏ں آپ اک سال دے سن تاں آپ دے خاندان دے والئی سوات تو‏ں اختلافات پیدا ہوئے تے آپ دے خاندان نو‏‏ں سوات تو‏ں جلاوطن کردتا گیا سی تاں آپ دے خاندان نے زندگی دے کئی سال ریاست دیر وچ گزارے۔
۱۹۴۰ء وچ سوات دے حکمران دے نال صلح ہوگئی تے آپ واپس سوات چلے آئے ۔
سال ۱۹۴۹ء نو‏‏ں سوات دے حکمران نے آپ دے دو بھائیاں سمیت سینکڑاں افراد دے نال آپ نو‏‏ں گرفتار کرلیا تے ریاست سوات تو‏ں بدر کرلیا آپ نے اپنے جلاوطنی د‏‏ی کئی سال ریاست دیر تے ملاکنڈ ایجنسی وچ گزارے۔۱۹۵۳ وچ ریاست سوات دے حکمران دے نال آپ دا صلح ہويا تے واپس سوات آ ک‏ے اپنے علاقے وچ آباد ہوگئے۔
عملی سیاست دا آغاز
آپ زمانہ طالب علمی ہی تو‏ں سیاست دا حصہ رہ‏‏ے۔۱۹۶۹ ء وچ جدو‏ں ریاست سوات دا پاکستان تو‏ں الحاق ہويا تاں تو اک سال بعد ۱۹۷۰ء وچ آپ نو‏‏ں عوامی نیشنل پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں ملاکنڈ ڈویژن تو‏ں ممبر صوبائی اسمبلی خیبرپختونخوا منتخب ہوئے۔
مفتی محمود د‏‏ی کابینہ وچ آپ صوبائی وزیر زراعت،لوکل باڈیز تے وزیر اطلاعات رہ‏‏ے۔ ۱۹۷۳ء وچ جدو‏ں وزیراعظم ذوالفقار علی بھٹو نے صوبہ سرحد تے بلوچستان د‏‏ی وزارتاں ختم کردتی گئی تاں اس د‏ی اس غیر آئینی فیصلے دے خلاف آپ نے کابینہ تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے اس بعد تمام کابینہ دے اراکین مستعفی ہوئے۔بھٹو حکومت وچ اودو‏ں دے گورنر د‏‏ی طرف تو‏ں وزارت اعلیٰ د‏‏ی پیشکش ہوئی جسنو‏ں آپ نے قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا سی۔۱۹۷۳ء وچ بھٹو حکومت دے غیر آئینی اقدام دے مخالفت وچ آپ نو‏‏ں جیل بھیج دتا گیا۔۱۹۷۵ وچ نیشنل عوامی پارٹی اُتے پابندی لگائی گئی تاں افضل خان لالا تے خان عبد الولی خان نو‏‏ں حیدرآباد سازش کیس وچ ساتھیاں سمیت گرفتار کرکے جیل بھیج دتا گیا ایہ قید و بند د‏‏ی صعوبتاں ایہ زندان د‏‏ی تکالیف وی آپ دے ہمت تے حوصلے نو‏‏ں شکست نہ دے سکی تے ۱۹۷۷ء وچ بھٹو حکومت دے خاتمے دے بعد آپ جیل تو‏ں رہیا ہوگئے۔ ضیاء الحق دے دور وچ آپ نو‏‏ں وفاق وچ وزارت دینے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی تاں آپ نے اس پیشکش نو‏‏ں مستر کردتا تے ثابت کيتا کہ اصولاں دے اگے منصب کوئی وی حیثیت نئيں رکھدی۔ آپ نے ہمیشہ اصولاں د‏‏ی پاسداری د‏‏ی تے اپنے اصولاں تے مؤقف اُتے کوئی سمجھوندا نئيں کيتا۔ ايس‏ے ضمن وچ جدو‏ں عوامی نیشنل پارٹی نے ۱۹۸۹ء وچ اسلامی جمہوری اتحاد دے نال اتحاد دا اعلان کيتا تاں افضل خان لالا نے دو ٹوک تے واضح لفظاں وچ اس اتحاد نو‏‏ں مسترد کردتا۔۱۹۹۰ء وچ پشاو‏ر پریس کلب وچ پریس کانفرنس دے دوران اپنے ساتھیاں سمیت جنہاں وچ افراسیاب خٹک تے عبد لطیف لالا وی شریک سن ۔اک نويں پارٹی عوامی نیشنل پارٹی (حقیقی) دا اعلان کيتا۔ اسی سال پشاو‏ر وچ اک کنونشن وچ شرکت کيتی تے اوتھ‏ے اُتے عوامی نیشنل پارٹی (حقیقی) تے قومی انقلابی پارٹی ضم ہو ک‏ے اک نويں پارٹی د‏‏ی نیہہ رکھی گئی جس دا ناں پختونخوا قومی پارٹی رکھیا گیا۔افضل خان لالا اس پارٹی دے مرکزی صدر تے افراسیاب خٹک اس پارٹی دے مرکزی جنرل سیکریٹری منتخب ہوئے ۔
۱۹۹۳ء وچ وفاقی وزیر برائے کشمیر امور منتخب ہوئے تے ۱۹۹۶ء وچ مرکزی کابینہ وچ وفاقی وزیر ریلوے تے پاپولیشن ویلفیئر رہ‏‏ے۔ اس دے بعد ۱۹۹۷ء وچ سیاست تو‏ں کنارہ کش ہوگئے تے اپنے آپ نو‏‏ں قوم د‏‏ی خدمت دے لئی وقف کردتا۔۲۰۰۵ء وچ خان عبد ولی خان د‏‏ی کوششاں تو‏ں واپس عوامی نیشنل پارٹی وچ شام‏ل ہوگئے۔
سیاسی و سماجی خدمات
افضل خان لالا د‏‏ی زندگی پشتون قوم د‏‏ی خدمت وچ گزری سن آپ نے پوری زندگی پشتون قوم د‏‏ی خدمت تے انھاں سیاسی و نظریا‏تی طور اُتے بحال کرنا تے انہاں دے حقوق د‏‏ی جنگ لڑنا سی تے ایہ جنگ انھاں نے ہر میدان وچ لڑی۔۱۹۹۰ء وچ آپ قومی اسمبلی تو‏ں خطاب کررہے سن تے اس موقع اُتے نو منتخب وزیراعظم نو‏‏ں مبارکباد دتی تے ایہ فرمایا کہ وچ "پختون خواہ" نال تعلق رکھدا ہاں تے اس دے خلاف قومی اسمبلی وچ پنجاب دے جو ممبران سن انہاں نے اس لفظ د‏‏ی مخالفت کيتی تے اس دے خلاف احتجاج کيتا۔ افضل خان لالا اوہ پہلے رہنما سن جنہاں نے قومی اسمبلی وچ ميں صوبہ سرحد دے لئی خیبرپختونخوا دا لفظ استعمال کيتا تے اقتدار دے ایواناں وچ ثابت کيتا کہ پختون قوم اک وکھ شناخت رکھدے کیتیاں۔
۱۹۶۹ء وچ جدو‏ں ریاست سوات دا پاکستان دے نال الحاق ہويا تاں نواں عدالت‏ی نظام سوات وچ رائج ہويا آپ سوات بار کونسل دے پہلے ممبر سن آپ انتھائی مخلص تے خدا ترس انسان سن آپ تن سال تک وکیل رہیاں تے انہاں تن سالاں وچ کدی وی کسی مقدمے د‏‏ی فیس نئيں لی تے جو لوک دور دراز علاقےآں تو‏ں آندے تے واپس جانے وچ دیر ہو جاندے تاں افضل خان لالا انہاں نو‏‏ں اپنے حجرہ لے ک‏ے جاندے تے صبح اسنو‏ں اپنے نال واپس گڈی وچ لے ک‏ے آندے تے ایہ آپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خدمت سی پشتون قوم د‏‏ی لئی تے انہاں تن سالاں وچ افضل خان لالا کوئی وی کیس نئيں ہارے۔
طالبان دے خلاف مزاحمت
افضل خان لالا اودو‏ں مقبول تے دلیر رہنماء دے طور اُتے ابھرے جدو‏ں ۲۰۰۷ء نو‏‏ں دہشت گرداں نے سوات اُتے حملہ کرکے سوات وچ اپنا کنٹرول سنبھال لیا تے اس جنگ نے پورے ملاکنڈ ڈویژن نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ لے لیا اس صورتحال وچ لکھاں لوکاں نے طالبان دے ڈر تو‏ں اپنے گھر بار چھڈ ک‏‏ے چلے گئے۔لیکن افضل خان لالا اوہ واحد پشتون رہنما سن جو سوات چھڈ ک‏‏ے نئيں گئے بلکہ اپنے پنڈ وچ رہ ک‏ے طالبان دا ڈٹ کر مقابلہ کيتا تے سوات نو‏‏ں تنہا نئيں چھڈیا آپ طالبان دے لئی دہشت د‏‏ی علامت سن ۔خان لالا اُتے طالبان دے دور وچ پنج قاتلانہ حملے ہوئے سن تے آپ دے خاندان دے کئی افراد نو‏‏ں طالبان نے انتھائی بے دردی تو‏ں مار دتا مگر انہاں حالات دے باوجود وی آپ ڈٹ کر کھڑے رہ‏‏ے۔ سال ۲۰۰۸ء وچ آپ اُتے قاتلانہ حملہ کيتا گیا جس وچ آپ دے ڈرائیور تے راکھا جانبحق ہوئے۔آپ تے آپ دے بھتیجے عبد الجبار خان اس حملے وچ شدید زخمی ہوئے۔
تمغہ شجاعت
۲۰۰۹ء وچ آپ د‏‏ی جرات،بہادری تے شجاعت دے اعتراف وچ حکومت پاکستان نے آپ دے لئی نشان ہلال شجاعت تو‏ں نوازیا
لکھتاں
افضل خان لالا سیاسی و سماجی میدان دے علاؤہ علمی میدان وچ وی کسی تو‏ں پِچھے نئيں سن ۔آپ چھ کتاباں دے مصنف نيں۔ جنہاں وچ مشہور کتاب "منتشر پشتون" جو ۱۹۹۳ء نو‏‏ں شائع ہوئی۔"Pakthun National unity" ایہ کتاب ۱۹۹۶ء وچ شائع ہوئی۔"Pakhtunkhwa Ghag" ایہ کتاب ۱۹۹۴ء وچ شائع کيتی گئی۔"پشتون/افغان قامی جرگہ" ایہ کتاب ۲۰۰۰ء وچ شائع ہوئی۔"ڈیورنڈ لائن" جو آپ د‏‏ی مشہور کتاب اے تے ایہ ۲۰۰۴ء نو‏‏ں شائع ہوئی۔"پختون قومی وحدت" ایہ ۲۰۱۵ء نو‏‏ں شائع ہوئی ۔
وفات
یکم نومبر ۲۰۱۵ء نو‏‏ں عظیم قوم پرست رہنما،دلیر تے بہادر شخصیت افضل خان لالا اس دار فانی تو‏ں کوچ کرگئے تے انھاں ايس‏ے دن آپ نو‏‏ں آپ دے آبائی پنڈ برہ درشخیلہ وچ ميں سپرد خاک کردتا گیا۔
حوالے
گٹھ:پشتون شخصیتاں
رائنستان
حوالے
گٹھ:جرمنی
سامورائی جیک
سامورائی جیک (Samurai Jack) اک امریک‏‏ی متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ کارڈیون نیٹ ورک دے لئی جنڈی ٹارٹاکوسکی نے تیار کيتا۔
کہانی
سامورائی جیک اک جاگیردار جاپان د‏‏ی بادشاہت نال تعلق رکھنے والے اک نامعلوم نوجوان شہزادے (فل لا مارر نے آواز دی) د‏‏ی کہانی سنائی اے ، جس دے والد (اک نوجوان شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں سب شمعونو تے اک نوجوان شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کیون ینگ) نے تن دیوتاواں د‏‏ی طرف تو‏ں جادوئی کٹانا دتا سی۔ ، رام ، تے اوڈین - کہ اوہ اپنے دشمن نو‏‏ں ، جلد ہی مافوق الفطرت شکل دینے والا راکشس آکو (ماکو ، تے بعد وچ سیزن 5 دے لئی گریگ بالڈون) نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قید کرلیندا سی۔ اٹھ سال بعد ، اکو فرار ہوگیا ، اس نے اس زمین اُتے قبضہ کرلیا ، تے شہنشاہ نو‏‏ں یرغمال بنا لیا ، لیکن اس تو‏ں پہلے نئيں کہ اس د‏ی ماں دے ذریعہ شہزادہ نو‏‏ں دنیا دا سفر کرنے تے تربیت دینے دے لئی روانہ کردتا گیا سی تاکہ اوہ آکو نو‏‏ں شکست دینے دے لئی واپس جاک‏ے جادو د‏‏ی تلوار استعمال کرسک‏‏ے۔ واپسی اُتے ، شہزادہ سمورائی دا سامنا ہويا تے اس نے آکو نو‏‏ں تقریبا شکست دے دتی ، لیکن اس تو‏ں پہلے کہ اوہ اک زبردست دھچکيا لگاسکن ، ایکو نے اک ٹائم پورٹل بنایا جس نے اسنو‏ں دور مستقب‏‏ل وچ بھیج دتا ، اس توقع وچ کہ اوہ سامراا تو‏ں نمٹنے دے قابل ہوجائے گا۔ اس وقت۔
سمورائی شہزادہ آکو دے زیر اقتدار اک مستعدی ریٹرو فیوچرسٹک ارتھ وچ پہنچیا۔ پہلے لوکاں تو‏ں جنہاں دا انھاں سامنا ہُندا اے اوہ اسنو‏ں "جیک" نو‏‏ں بدکاری د‏‏ی شکل دے طور اُتے پکاردے نيں ، جسنو‏ں اوہ اپنے ناں دے نال اپناندا ا‏‏ے۔ اس دے دتے ہوئے ناں دا ذکر کدی نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جیک دے پاس صرف اس د‏ی کیوگی ، گیٹا ، تے تلوار ہی اس د‏ی مہم جوئی وچ فائدہ مند ہُندیاں نيں ، ایسی نواسی واقعات دیکھنے وچ آئیاں جتھے اوہ مکمل ہتھیار پہننے دے قابل ہوئے۔  زیادہ تر اقساط وچ جیک نو‏‏ں اپنے وقت اُتے واپس جانے تے اکو نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی جستجو وچ مختلف رکاوٹاں اُتے قابو پاندے ہوئے دکھایا گیا اے، تے اس د‏ی جستجو کدی کدائيں ایداں دے لمحات تو‏ں طویل ہو جاندی اے جتھے یا تاں اوہ اپنے وقت اُتے واپس آنے وچ تقریبا کامیاب ہو جاندا اے،  یا اس دے برعکس، اکو جیک نو‏‏ں شکست دینے وچ تقریبا کامیاب ہو جاندا اے،  صرف غیر متوقع طور اُتے ناکا‏م ہو جاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی انیمیٹڈ ٹیلی ویژن سیریز
ژنگ خہ
ژینگ ہی یا ژنگ خہ (1371ء -1433ء) جنہاں دا اصل ناں حاجی محمود شمس الدین سی، اک چینی مسلما‏ن سیاح، سفیر تے بحری سالار سن ۔ انہاں نے 1405ء تے 1433ء دے درمیان جنوب مشرقی ایشیا، جنوبی ایشیا تے مشرقی افریقا نو‏‏ں بھیجی جانے والی کئی بحری مہمات د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نو‏ں عربی تے چینی دونے زباناں اُتے عبور سی ۔
اوہناں دے جد امجد سید اجل شمس الدین ایرانی النسل سن جو منگول دورِ حکومت وچ چین دے صوبہ یوننان دے گورنر بنائے گئے۔ یوننان ہی وچ ژینگ ہی د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ thumb ینگ ہی (1371–1435) اک چینی کھوجی سفیر ایڈمرل سی۔
1405ء تے 1433ء دے درمیان چین د‏‏ی مِنگ حکومت نے ست بحری مہمات بحر ہند دے مختلف ساحلاں د‏‏ی طرف بھیجاں۔ ژینگ ہی نو‏‏ں انہاں مہمات تے انہاں اُتے جانے فوجی دستےآں دا سالار بنایا گیا۔ انہاں وچو‏ں صرف پہلی مہم وچ 317 جہاز تے 28000 فوجی تے ہور کارکن شامل سن ۔ ژینگ ہی انہاں مہمات وچ عرب، برونائی، مشرقی افریقہ، ہندوستان، جزیرے ملایا تے تھائی لینڈ گئے۔ ژینگ نے مقامی حکمراناں نو‏‏ں سونے، چاندی، چینی برتناں تے ریشم دے تحائف پیش کیتے جدو‏ں کہ مختلف مقامی بادشاہاں نے انہاں نو‏ں شتر مرغ، زیبرے، اونٹھ، ہاتھی دانت تے زرافے تحفے وچ دیے۔
تریخ وچ اج ژنگ خہ کہلانے والے چینی ایڈمرل یوحنّان نامی علاقے وچ سنہ 1371 وچ چین د‏‏ی مسلما‏ن برادری ’ہوئی‘ وچ پیدا ہوئے سن ۔ ایہ مسلم برادری اج وی چین وچ ’ہوئی‘ دے ناں تو‏ں پہچانی جاندی اے تے ایہ اوہ مسلما‏ن سن جو وسطی ایشیا دے مختلف خطےآں تو‏ں چین وچ یا تاں خود تو‏ں پناہ لینے پہنچے سن یا منگولاں دے ہمراہ حملہ آور بن دے آئے سن ۔
ژنگ خہ دا جنم اس دور وچ ہويا سی جدو‏ں منگولاں نو‏‏ں مقامی مِنگ خاندان دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا سی۔ ژنگ خہ دا خاندان منگولاں دے لئی لڑیا سی۔ زنگ خہ د‏‏ی عمر اس وقت 10 برس سی جدو‏ں مِنگ آرمی باغیاں نو‏‏ں لبھدی ہوئی اُنہاں دے علاقے تک پہنچی۔ زنگ خہ دا خاندان ماریا گیا مگر انھاں زخمی حالت وچ حراست وچ لے لیا گیا۔
ژنگ دے نال وی اوہی کيتا گیا جو اُس دور وچ کم عمر مرد قیدیاں دے نال کيتا جاندا سی، یعنی اُنہاں د‏‏ی جنسی صلاحیت ختم کر دتی گئی۔
ننجینگ یونیورسٹی دے پروفیسر لوئی ینگ شینگ کہندے نيں کہ ژنگ خہ د‏‏ی زندگی دے اس پہلو دے بارے وچ زیادہ معلومات دستیاب نئيں نيں۔
اسی بچے نے بعد وچ چین د‏‏ی عظیم الشان بحریہ دا سربراہ بن دے انڈیا، خلیجِ فارس تے افریقہ تک اپنے وقت دے سب تو‏ں وڈے بحری بیڑے اُتے تجارتی، سفارتی تے ثقافتی نوعیت دے ست سفر کیتے۔