cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتابکان لورستان
عظیم لور
اس دے بعد اس دا پُتر یوسف شاہ اول جو کہ اباقا خان مغل الخان دے کیمپ وچ سی اپنے والد دا جانشین بنیا۔ انہاں تمام گلاں دے باوجود، یخند اپنے ۲۰۰ فوجیاں دے نال اوتھے رہیا، تے لیر بوغر وچ اس دے نائب امور دے انچارج سن ۔ جدو‏ں اباقا خان نے براق نال جنگ د‏‏ی تاں یوسف شاہ لورستان تو‏ں اک لشکر لے ک‏ے اس د‏ی مدد دے لئی گیا (وصف، ۲۴۹؛ حمداللہ، ibid.)۔ اس نے گیلان د‏‏ی مہم اباقا خان وچ وی حصہ لیا تے جدو‏ں اوہ ایلخان مغل دے راستے وچ دشمن دے گھیرے وچ آگیا تاں یوسف شاہ نے بہادری تو‏ں اپنی جان نو‏‏ں خطرے تو‏ں بچایا۔ اس دے بعد، مغل خان نے اسنو‏ں بہادر (وصف، ۲۴۹-۲۵۰؛ وی دیکھو: غفاری، ibid.) دا عرفی ناں دتا تے پہاڑ گیلوئے، فیروزان (اصفہان د‏‏ی ۷ فرسنگیاں وچ واقع اے ) تے جریادقان (گولپایگان) جداں علاقےآں نو‏‏ں اپنے علاقے وچ شام‏ل کيتا۔ تے یوسف بادشاہ نے اک جنگ وچ کوہ گیلویہ نو‏‏ں فتح کيتا (حمد اللہ، ibid.؛ تواریخ ، ۴۵)۔
افراسیاب (ذیقعدہ ۶۹۵) دے قتل دے بعد اس دا بھائی نصرت الدین (پیر) احمد، جس نے کچھ عرصہ الخانس دے دربار وچ گزاریا سی، اقتدار وچ آیا۔ اپنے پیشرو دے برعکس، اس نے منگولاں د‏‏ی اطاعت د‏‏ی تے اس دا دور امن و سکو‏ن تو‏ں گزریا۔ حمد اللہ مستوفی (ibid.، ۵۴۸-۵۴۹)، جو نصرت الدین احمد دے دور وچ رہندے سن، نے انہاں د‏‏ی بہت تعریف کيت‏ی۔ شبانکری (صفحہ ۲۰۸-۲۰۹) نے اسنو‏ں "قرہ عین اتبکان تے فضلویہ دے خاندان دا خلاصہ" کہیا تے ایہ وی کہیا کہ اوہ شرعی قوانین د‏‏ی پابندی وچ بہت سخت سن، نصرت الدین احمد د‏‏ی وفات ۷۳۳ھ/۱۳۳۳ء وچ ہوئی (بدلسی، ۵۵)۔
ان دے بعد انہاں دا پُتر رکن الدین یوسف شاہ ثانی ابو سعید، آخری مغل الخان تو‏ں اقتدار وچ آیا تے اپنے والد دے راستے اُتے چل پيا (شبانکری، ۲۰۹)۔ مغل الخانیت دے زوال دے آغاز دے نال ہی یوسف شاہ نے شوشتر، حوزہ تے بصرہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اصفہان دے حکمران تو‏ں دستبردار ہو گیا تے اسنو‏ں مایوس کرنے دے لئی اس نے زیاندرو دا منبع بند کرنے دا فیصلہ کيتا لیکن اصفہان دے حکمران نے اسنو‏ں اس تو‏ں بچا لیا۔ ایہ کم شہر فیروزان نو‏‏ں معاف ک‏ر ک‏ے گرفتار کيتا گیا ( انتخاب التواریخ ، ۴۸)۔ آپ د‏‏ی وفات ۷۴۰ھ/۱۳۳۹ عیسوی دے لگ بھگ شوشتر وچ ہوئی تے آپ دا جسدِ خاکی اُجاز وچ لے جایا گیا تے اوتھ‏ے رکن آباد مدرسہ وچ دفن کيتا گیا ۔
رکن الدین یوسف شاہ دے بعد، اس دا بھائی (یا اس دا پُتر، دیکھو: بدلسی، ۵۶) مظفر الدین افراسیاب دوم اس دا جانشین ہويا۔ ابن بطوطہ (۱/۲۰۶)، جس نے اس اطابیک دے دور وچ لیر دتی گریٹ دے علاقے دا سفر کیتا، اسنو‏ں اک ایداں دے شخص دے طور اُتے بیان کيتا جو ہمیشہ نشے وچ رہندا سی تے جمعہ دے علاوہ باہر نئيں نکلدا سی۔ لیکن اک ہور روایت ( التواریخ انتخاب ، ibid.) دے مطابق اس نے انصاف دے نال حکومت کيتی تے بوہت سارے اچھے کم چھڈے۔ رکن الدین یوسف شاہ دے دور حکومت وچ مغل سرپرستاں تو‏ں اتابکان لیر بوزور دے تعلقات مکمل طور اُتے منقطع ہو گئے سن (شپولر، ۱۶۸)۔ آپ د‏‏ی وفات ۷۵۱ ہجری دے نیڑے احج وچ ہوئی۔
افراسیاب دوم دے بعد اتابکان لیر دتی گریٹ دے دور حکومت دا سال مبہم تے غیر واضح ا‏‏ے۔ التوارخ دے منتخب مصنف دے مطابق(ibid.) اس دے بعد اس دا پُتر نورالورد حکومت کرنے آیا۔ اس نے عیش و عشرت وچ وقت گزاریا تے اپنے اسلاف دے خزانے نو‏‏ں اڑا دتا۔ ایران دے الخاناں دے زوال دے بعد، اس نے ابو اسحاق انجو (ح) تے المظفر (ح) دے خاندان دے امیر مبارک الدین محمد دے درمیان تنازعات وچ ابو اسحاق دا نال دتا تے جدو‏ں شاہ شجاع، امیر دے بیٹے موباریز الدین نے اصفہان (۷۵۶ھ) دا محاصرہ کیتا، نورالورد نے ابو اسحاق د‏‏ی مدد تو‏ں فوج اصفہان د‏‏ی طرف چلی گئی، لیکن ابو اسحاق، جو خود نو‏‏ں لڑنے دے قابل نئيں سی، شوشتر د‏‏ی طرف بھجیا تے نورالورد وی واپس لورستان چلا گیا (دیکھو: کیتبی، ۴۶، جس دے ناں تے نسب وچ الجھن اے کہ نورورد بن سلیمان شاہ ابن عتیق احمد)۔ دوسری طرف فارس د‏‏ی فتح دے بعد امیر مبارز الدین نے نورالورد نو‏‏ں ابو اسحاق د‏‏ی حمایت تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی تے جدو‏ں اوہ ایسا نہ کر سک‏‏ے تاں محرم ۷۵۷ دے آخر وچ اس نے خود نو‏‏ں لرستان دا گانا بنا لیا تے اس دے نال لڑائی دے بعد کیومرت بن ٹیکلہ تے اسنو‏ں بہبہان دے نیڑے قتل ک‏ر ک‏ے اس نے عج اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اوہ حکومت شمس الدین پاشانگ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے شیراز واپس چلا گیا۔ شمس الدین پاشانگ نے نورالورد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے اَنھّا کر دتا، جس نے سوس (سوسن) قلعے وچ پناہ لی سی (ہومو، ۵۲-۵۰؛ ایہ وی دیکھو: غفاری، ۱۷۱)۔ کیتبی (صفحہ ۵۲) وچ نورالورد دے جانشین دے ناں تے نسب دا ذکر اس دے کزن تے داماد دے طور اُتے کيتا گیا اے "شمس الدین پاشانگ بن سلغر شاہ بن احمد بن یوسف شاہ"۔ غفاری (ibid.) پیشنگ نو‏‏ں نورالورد دا بھتیجا تے جانشین مندا اے، تے بدلسی (ibid.) اسنو‏ں افراسیاب دوم دا بھتیجا تے جانشین مندا اے (qs:التواریخ دا انتخاب ، ibid.، جو نورالورد دے بیٹے احمد نو‏‏ں باپ دا جانشین مندا سی)۔ انہاں دناں شاہ شجاع دا بھتیجا شاہ منصور، جو شوشتر اُتے حکمران سی، مسلسل عظیم لیر دے علاقےآں اُتے چھاپے ماردا رہیا تے لُٹ مار کردا رہیا، ایتھ‏ے تک کہ پشانگ د‏‏ی دعوت پر، شاہ شجاع ۷۸۵ء وچ شاہ منصور دا مقابلہ کرنے شوشتر آیا، لیکن معاملہ صلح اُتے ختم ہو گیا۔اور پاشانگ ازہاج د‏‏ی طرف لوٹ آئے (کتابی، ۹۹، ۱۰۱؛ ہز ابرو، ibid. شاہ شجاع دے ناں دے سک‏‏ے اس دور تو‏ں حاصل کيتے گئے سن، جو ۷۶۲ تے 764 ( EI1, V/۴۷ ) وچ اعجاز وچ بنائے گئے سن ۔ پاشانگ ۳۵ سال د‏‏ی حکمرانی دے بعد ۷۹۲ ہجری / ۱۳۹۰ عیسوی وچ فوت ہويا (غفاری، ibid.)
غفاری تے بدلیسی (ibid.) دے مطابق، پاشانگ دے بعد، اس دا پُتر احمد (پیراحمد) اپنے والد دا جانشین ہويا، تے بظاہر ایہ احمد ہی اے جو التواریخ دا منتخب مصنف اے ۔(ابید) نے اسنو‏ں نورالورد دا پُتر کہیا۔ کہیا گیا اے کہ اس اتبیک د‏‏ی ذمہ داری دے تحت لرستان (غفاری، بدلسی وغیرہ) تباہ ہونا شروع ہويا۔ اپنے دورِ حکومت دے آغاز وچ اس نے اپنے اک بھائی ہوشنگ نو‏‏ں قتل کر دتا تے دوسرے بھائی افراسیاب تے مسعود شاہ نو‏‏ں قتل کر دتا تے نال ہی حکومت دے حکمران اس تو‏ں منہ موڑ گئے ۔ کیتبی (صفحہ ۱۱۹) دے مطابق، شاہ منصور نے اس موقع تو‏ں فائدہ اٹھایا تے سرپٹ دوڑ کر لیر بوزرگ د‏‏ی طرف ودھ گئے۔ چونکہ اتیبک مزاحمت کرنے تو‏ں قاصر سی، اوہ تیمور گورکانی دے پاس پہنچیا۔ شاہ منصور نے لیر د‏‏ی حکومت وی بادشاہ اویس دے حوالے ک‏ے دتی تے شیراز واپس چلا گیا۔
شرف الدین علی یزدی (صفحہ ۴۸۹، ۴۹۹) د‏‏ی رپورٹ دے مطابق جدو‏ں امیر تیمور ۷۹۵ عیسوی وچ لورستان تو‏ں گزریا تاں عتیق پیر احمد نے اس د‏ی اطاعت د‏‏ی تے اس دا لیفٹیننٹ بن گیا۔ تیمور نے لیر بوزور اُتے پیر احمد د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی وی تصدیق د‏‏ی تے تقریباً ۲ ہزار لیر خانداناں نو‏‏ں واپس کيتا جو شاہ منصور شیراز تو‏ں لرستان منتقل ہوئے سن (یہ وی دیکھو: تواریخ انتخاباور افراسیاب تے مسعود شاہ پیر احمد دے بھائیاں نو‏‏ں "نواء" تو‏ں سرگمند لے گئے، لیکن تھوڑی دیر بعد افراسیاب نو‏‏ں واپس لورستان لے آئے تے اسنو‏ں حکومت دے معاملات وچ اپنے بھائی دا ساتھی بنایا تے اسنو‏ں ادھی حکومت سونپ دتی۔ عظیم رب. کچھ عرصے دے بعد دو بھائیاں وچ حکومت اُتے جھگڑا ہو گیا تے لارستان تباہی دا شکار ہوݨ لگا۔ اس دوران پیر محمد نے، جو اپنے دادا تیمور تو‏ں اصفہان اُتے حکومت کردا سی، افراسیاب د‏‏ی حمایت تو‏ں احمد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے امیر تیمور دے پاس بھیج دتا، لیکن اس نے اک بار فیر احمد نو‏‏ں واپس لرستان بھیج دتا۔ تیمور د‏‏ی موت (۸۰۷ھ / ۱۴۰۴ء) دے بعد پیر محمد نے دوبارہ احمد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے جیل وچ ڈال دتا۔ ۸۱۱ ہجری وچ جدو‏ں تیمور د‏‏ی اولاد وچو‏ں اک سکندر فارس دا حکمران بنا تاں اس نے احمد نو‏‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے لیر دتی گریٹ د‏‏ی حکومت وچ بھیج دتا۔ ایتکاں، عتیق احمد بہت ظالم سی تے ماریا گیا، ایتھ‏ے تک کہ آخر کار اسنو‏ں اسٹارکی قبیلے دے اک گروہ نے قتل کر دتا (ibid.، ۵۲-۵۰)۔
احمد دے قتل دے بعد، اس دا پُتر ابو سعید، جس نے اس دے چچا افراسیاب نو‏‏ں قید کیتا، اس د‏ی جانشینی د‏‏ی تصدیق دے لئی اسکندر دے پاس گیا۔ اسکندر نے اسنو‏ں اک یا دو سال دے لئی اپنا معاون بنایا، فیر اوہ لیر دتی گریٹ د‏‏ی حکومت وچ واپس آگیا (ibid.، ۵۲-۵۳؛ ہور دیکھو: غفاری، ۱۷۲)۔
ابو سعید دے دور حکومت تے وفات دے بارے وچ کوئی اہ‏م معلومات نئيں نيں۔ اس دے بعد اس دے بیٹے شاہ حسین نے حکومت کيتی تے اسنو‏ں ۸۲۷ ہجری وچ غیاث الدین بن کاوث بن ہوشنگ بن پاشانگ نے قتل کر دتا۔ شاہ رخ تیموری دے بیٹے ابراہیم سلطان (ح) نے غیاث الدین تو‏ں لڑنے دے لئی فوج بھیجی، لیکن اوہ فرار ہو گیا تے لیر دتی گریٹ دا خاندان مکمل طور اُتے تباہ ہو گیا (غفاری، ibid.؛ بدلیسی، ۵۶-۵۷؛ قصاص : فصیح، ۳/۲۶۷) تے بختیاری قبیلےآں دے سرداراں دا انہاں علاقےآں اُتے غلبہ سی ( EI1, V/48 )۔
ہورویکھو
گٹھ:ایران دی تریخ
لپی وٹاندرا
لپی وٹاندرا یا ٹرانسکرپشن (انگریزی: Transscription)، بولی پڑھت د‏‏ی اک اصطلاح اے جیہدے تو‏ں مراد بولی د‏‏ی لکھاوٹی شکل یعݨی لپی نوں کِسے ہور لِپی وچ بدلنا اے۔
بولی وٹاندرے وچ کِسے بولی نوں کِسے ہور بولی ناݪ بدلیا جاندا اے تے لِپی وٹاندرے وچ کِسے بولی دی لپی نوں کِسے ہور لِپی وچ بدلیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:لپیاں
کولمبیدی
کبوتر/ پینگوئن
کولمبیدی، پرندےآں دا خاندان اے جو کبوتراں تے "پنگوئن" اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ آرڈر وچ واحد خاندان اے کولمبفورمز۔ ایہ چھوٹی گردناں والے تیز جسم والے پرندے نيں ، تے کچھ پتلی بل جنہاں وچ کچھ پرجاتیاں وچ مانسل چھتاں ہُندیاں نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے بیجاں ، پھلاں تے پودےآں دا کھانا کھاندے نيں۔ ایہ خاندان دنیا بھر وچ پایا جاندا اے ، لیکن سب تو‏ں وڈی قسم انڈومالیہ تے آسٹرالاسیائی دائراں وچ ا‏‏ے۔
اس دے کنبے 344 پرجاتیاں اُتے مشتمل اے جنہاں نو‏ں 50 نسل وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ تیرہ قسماں ناپید نيں۔
کبوتر اک فرانسیسی بولی دا لفظ اے جو لاطینی پائپیو تو‏ں ماخوذ اے ، "جھانکتے" لڑکی دے لئی ، جدو‏ں کہ کبوتر اک جرمنی دا لفظ اے جس تو‏ں مراد پرندے د‏‏ی غوطہ خور پرواز ا‏‏ے۔ انگریزی بولی دا متنی لفظ "کلوور" لاطینی کولمبا تو‏ں ماخوذ نظر آندا ا‏‏ے۔ کبوتراں دے اک گروپ نو‏‏ں "ڈول" کہیا جاندا اے جو فرانسیسی لفظ ڈیوئل (سوگ) تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔
کبوتر تے پینگوئن نسبتا گھونسلے دے گھونسلے بنا‏تے نيں ، جنہاں وچ اکثر لاٹھی تے دوسرے ملبے دا استعمال ہُندا اے ، جو پرجاتیاں دے لحاظ تو‏ں درختاں د‏‏ی شاخاں ، کنارےآں اُتے یا زمین اُتے رکھے جا سکدے نيں۔ اوہ اک وقت وچ اک یا (عام طور پر) دو سفید انڈے دیندے نيں ، تے دونے والدین جوان د‏‏ی دیکھ بھال کردے نيں ، جو 25-22 دن دے بعد گھوںسلا چھڈ دیندے نيں۔ بے ہودہ بچے کبوتراں تے پینگوئن نو‏‏ں اسکوبس کہیا جاندا اے تے عام طور اُتے اوہ 5 ہفتےآں د‏‏ی عمر وچ اڑنے دے قابل ہُندے نيں۔ دُدھ چھڑانے یا دُدھ چھڑانے دے بعد انہاں نو عمراں نو‏‏ں ، جنہاں د‏‏ی نادانستہ دباؤ آوازاں تو‏ں ، اسکوائر کہلاندے نيں۔ زیادہ تر پرندےآں دے برعکس ، کبوتراں تے پینگوئن د‏‏ی دونے جنساں اپنے بچے نو‏‏ں کھانا کھلانے دے لئی "فصل دا دُدھ" تیار کردیاں نيں ، تے فصل دے پرت تو‏ں سیال تو‏ں بھرے ہوئے خلیاں د‏‏ی گھساؤ دے ذریعہ ایہ راز چھپ جاندا ا‏‏ے۔ گٹھ:جانور
محمد ادریس رضوی
محمد ادریس رضوی۔جماعت اہل سنت دے اک عظیم قلم کار تے زبردست عالم دین ہور بہترین داعی نيں۔ آپ د‏‏ی ولادت ۲۰ جولائ‏ی ۱۹۵۸ء بروز اتوار نو‏‏ں ہوئی۔ہجری دے اعتبار تو‏ں ۳ محرم الحرام ۱۳٧۸ھ ا‏‏ے۔ جائے ولات: آپ د‏‏ی پیدائش ہندوستان معروف صوبہ بہار دے ضلع دربھنگہ دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ مسلما‏ن وچ ہوئی۔
تعلیم و تعلم: آپ د‏‏ی تعلیم دا سلسلہ پنڈ دے ہی اک مکت‏‏ب تو‏ں شروع ہوک‏ے کئی دینی مکاتب و مدارس تو‏ں ہُندے ہوئے میسور یونیورسٹی میسور ہندوستان وچ اختتام ہويا۔
خدمت دین تے تصنیف وتالیف:حصول علم تو‏ں فراغت دے بعد بہار دے ضلع سیوان دے اک پنڈ وچ درس و تدریس ہور امامت و خطابت دے فرائض پوری ذمہ داری دے نال مسلسل دس سال تک انجام دیندے رہے بعدہ ہندوستانی د‏‏ی معاشی راجدھانی ممبئی تشریف لے آئے۔ایتھ‏ے کلیان د‏‏ی مسجد نو‏‏ں آپ نے خدمت دین دا ذریعہ بنایا،جب آپ ایتھ‏ے آئے تاں مسجد جھونپئی د‏‏ی شکل وچ سی آپ نے عوام و ذمہ داران دے تعاون تو‏ں اس د‏ی جدید تاں سیع د‏‏ی تے تن منزلہ پختہ عمارت وچ تبدیل کيتا۔ ایتھے رہندے ہوئے آپ نے متعدد غیرمسلماں نو‏‏ں اپنے واعظ و نصیحت دے ذریعے داخل اسلام کيتا حتی کہ آپ نے اس درمیان آپ نے اپنی تمام تر ذمہ داریاں نو‏‏ں بحسن و خوبی انجام دیندے ہوئے درجناں کتاباں تصنیف کيتياں تے سیکڑاں مقالے تحریر کیتے جو مختلف رسالےآں، اخبارات تے ماہ ناواں وچ شائع ہوے۔ گٹھ:بھارتی مسلمان
حضرت مائی صیفورہ ؒ
حضرت مائی صیفورہ قادریہؒ
حضر ت مائی صیفورہ ؒ کے دادا صوفی بزرگ  حضرت  خواجہ ابوالفتح داود فاروقی  کا تعلق عرب  کے  نہایت سر بلند فاروقی خاندان سے تھا۔   جس وقت محمد  بن قاسم کی آمد  برصغیر میں ہوئی  تو اس وقت  تبلیغ دین کی خاطر  برزگان دین ،علما ء مشائخ  اور مبلغین    جزیرہ عرب سے  برصغیرپاک و ہند میں قافلوں کی شکل میں آنا شروع ہوئے تو اس وقت   صوفی بزرگ  حضرت خواجہ ابوالفتح داود بھی  عرب سے  افغانستان  کے مشہور شہر قندھار میں تشریف لائے  اور وہیں  پر قیام پزیر ہوگئے ۔کچھ عرصہ بعد وہاں سے  سدوزئی پٹھان کے ایک قافلیے کے ساتھ    پنجاب تشریف لائے پہلے ملتان تشریف لائے  وہاں پر سیاسی افراتفری کی وجہ سے دل نہ لگا وہاں سے شورکو ٹ تشریف لائے  اور اسی جگہ کو اپنا مسکن  بنایا اور ساتھ ہی ایک مدرسہ قائم کیا اور  ساتھ تبلیغ و درس وتدریس کا کام شروع کر دیا۔عرب میں نوناری قبیلہ کے لوگ نقل و حرکت اور باربرداری کے لیے جو ذرائع اس وقت موجود تھے جن میں اونٹ خچر گھوڑے گدھے وغیرہ  تھے یہ سب کام نوناری قبیلے کے لوگ کرتے تھے محمد بن قاسم نے جنگ میں استعمال ہونے والے سازو سامان کی نقل و حرکت کے لیے  اسی قبیلے  کے لوگوں کی خدمات حاصل کی اور اس کے ساتھ کچھ لوگوں کو فوج میں بھی شامل کیا محمد بن قاسم تو  برصغیر سے واپس  چلے گئے۔ حضرت مائی صیفورہ  ؒکے دادا خواجہ  ابوالفتح داود فاروقی قادری اپنے وقت کے نامی گرامی عالم فاضل اور صوفی بزرگ تھے ۔اس وقت جھنگ میں سیالوں کا راج تھا ۔اس ریاست کا تیرہواں حاکم نواب ولی داد خان بہت زیادہ سمجھدار رئیس تھا ۔انہوں نے اپنی سیاسی بصیرت کی وجہ سے نزدیک ترین ریاستوں کو اپنے قبضے میں لے کر اپنے ساتھ ملا لیا تھا اور ان کی ریاست کی حدود تلمبہ سدھنائی تک پہنچ گئی تھی ۔نواب ولی داد خان ، خواجہ داؤد قادری کی علمی  اور روحانی شخصیت سے بہت زیادہ متاثر ہوئے اور انہوں نے پرانے قصبے جڑالہ میں بطور مدد معاش کھوہ کھجی والا اور نقد عطیات دیے۔ اور وہاں کے تمام انتظامات خواجہ ابو الفتح داؤد فاروقی قادری کے ذمے لگائے ۔خواجہ صاحب نے اپنے فرائض منصبی اچھے طریقے سے نبھائے اس طرح نواب والی داد خان کی نظر میں خواجہ صاحب کی قدرومنزلت بڑھ گئی ۔اس زمانے میں مدد معاش اور مفت اراضی کا عطیہ پانے والے سادات ،شیخ اور اشراف لوگو کے نام احترامن "میاں" پکارا جاتا تھا ۔اسی طرح خواجہ داؤد  کےخاندان میں مردوں کو" میاں" عورتوں کو "مائی" کا لقب دیا جاتا ہے اس نسبت سے  خواجہ داؤد کےخاندان میں میانہ مشہور ہے ۔جبکہ حقیقت یہ ہے کہ خواجہ داؤد  کا خاندان اور مائی صیفورہ نوناری قبیلے سے تعلق رکھتی تھی ثبوت کے طور پر چند کتابوں کے حوالے پیش کیے جارہے ہیں   (توریخ ضلع ملتان صفحہ نمبر 125 منشی حکم چند 1884ء ، پنجابی قصے فارسی زبان میں صفحہ نمبر 195 جلدنمبر اول    دکتر محمدباقر،اولیائے ملتان  صفحہ نمبر 212 فرحت ملتانی)۔ موضع مائی صفورہ پاکستان کے ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ میں ایک گائوں ہے جہاں حضرت مائی صیفورہ قادریہ رحہ کا مزار ہے۔ اسی مزار میں ان کے بیٹے صالح محمد صفوری اور بیٹی صالحہ بھی دفن ہیں۔ اس جگہ کا نام حضرت مائی صیفورہ قادریہ رحہ کے نام پر ہی پڑا ہے۔حضرت مائی صیفورہ ؒ  کا تعلق نوناری قبیلہ سے ہے ۔
صوبہ بہار
صوبہ بہار (Bihar Province) برطانوی ہند دا اک صوبہ سی، جسنو‏ں 1 اپریل 1936ء نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ نو‏‏ں تقسیم ک‏ر ک‏ے بنایا گیا۔
تریخ
1756ء وچ بہار بنگال دا حصہ سی۔ 1803ء نو‏‏ں اڑیسہ اُتے برطانوی راج دا قبضہ ہو گیا۔ 1 اگست 1912 نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ دوناں نو‏ں بہار تے صوبہ اڑیسہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنگال تو‏ں وکھ کر دتا گیا۔ 1 اپریل 1936ء نو‏‏ں صوبجات بہار و اڑیسہ تقسیم ہوک‏ے دو صوبے صوبہ بہار تے صوبہ اڑیسہ وجود وچ آئے۔
حوالے
گٹھ:1936ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:برطانوی ہند دے صوبے گٹھ:تریخ بہار گٹھ:1912ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
مشرقی بخارا دی محکومی
امارت بخارا وچ شہرسبز، کتاب، بویسون، دہناؤ، حصار، کروتیگین، درواز، کلوب، کرگنتیپا تے ہور ایسی جاگیراں سی جنہاں دے حکمران خود نو‏‏ں خود مختار سمجھدے سن تے امیر دے اگے سر نئيں جھکاندے سن ۔ امیر مظفر روس د‏‏ی شکست تے اس دے کھوئے ہوئے علاقےآں ( خجند ، اروٹیپا ، نومبر ، جزخ ، سمرقند ، کٹاکورگن ) تو‏ں پریشان سن ۔ اوہ مشرقی بخارا اسٹیٹس د‏‏ی قیمت اُتے انہاں د‏‏ی جگہ بھرنا چاہندا سی۔
۱۸۷۰–۱۸۷۶ د‏‏ی فتوحات
۱۸۷۰ وچ امیر مظفر نے دوسری بار بیکگاری حصار د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ اس سفر دے دوران، امیر دے دستےآں نے سب تو‏ں پہلے شیرآباد د‏‏ی بیکگاری - آستاناقل بیکبی تے دہناو دے بیکگاری دے نويں گورنر - الغ بیک نو‏‏ں شکست دتی تے حصار دے نیڑے پہنچے۔ جنگاں دے نتیجے وچ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد ۵ ہزار تو‏ں زیادہ سی تے وادی کھنڈرات وچ تبدیل ہو گئی۔ ايس‏ے سال، امیر نے اپنی فوجاں خوشبیگی دے یعقوب بیک د‏‏ی قیادت وچ بکی گاری کلوب اُتے قبضہ کرنے دے لئی بھیجاں۔ کلوب دا حکمران سراخان افغانستان فرار ہو گیا۔ نتیجے دے طور پر، یعقوببیک نے بغیر کسی لڑائی دے کولوب د‏‏ی بیکگاری، بلجوان د‏‏ی بیکگاری ، کرگھونٹیپا د‏‏ی بیکگاری تے کبودیان د‏‏ی بیکگاری د‏‏ی جاگیراں لے لین۔
۱۸۷۷–۱۸۷۸ د‏‏ی فتوحات
بخارا امارات دے فوجیاں دے بعد د‏‏ی کارروائیاں دا مقصد کروتیگین تے درواز اُتے قبضہ کرنا سی۔ ۱۸۷۰ تو‏ں ۱۸۷۶ تک، قروتگین رحیم خان (امیر مظفر دے وڈے بھائی - مقیم خان دے بیٹے) گورنر سن، تے انہاں نو‏ں اک آزاد حامی سمجھیا جاندا سی۔ امیر مظفر نے ۱۸۷۶ وچ رحیم خان نو‏‏ں بخارا بلايا تے اس د‏ی بجائے رحیم خان دے کزن سید خان نو‏‏ں بھیجیا۔ سید خان امیر دا وفادار تے بخارا دے بیکگاری کروتیگین د‏‏ی ماتحتی دا حامی سی۔ امیر مظفر نے ۱۸۷۷ وچ سید خان نو‏‏ں بخارا مدعو کیتا، ايس‏ے سال رحیم خان نو‏‏ں تباہ کر دتا، تے خدائی زار عتیق نو‏‏ں قروتگین اُتے مقرر کيتا۔ اس آپریشن دے نتیجے وچ کروتیگین اسٹیٹ نو‏‏ں بغیر کسی لڑائی دے امارت بخارا وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا۔ اس دے بعد دروز د‏‏ی باری سی۔ ۱۸۷۷ وچ ، بیکی کروتیگین خدائینزار نے پہلی بار ۱۵۰ سپاہیاں دے نال درواز د‏‏ی طرف کوچ کیتا، لیکن اسنو‏ں شکست ہوئی۔ خدائینزار نے درویز بادشاہ سراج الدین خان نو‏‏ں شہرسبز بھیجیا، سمجھیا جاندا سی کہ اوہ امیر مظفر نال ملاقات کرے، تے اسنو‏ں اوتھ‏ے گرفتار ک‏ر ليا۔ دروز دے لوک غصے وچ آگئے تے تقریباً ڈیڑھ ہزار خدائی زار د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ ۱۸۷۸ دے موسم بہار وچ ، امیر مظفر نے خودوینزار د‏‏ی قیادت وچ اک وڈی فوج نو‏‏ں بیکگاری دروازہ بھیجیا ۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے کفترخانہ دے مضبوط قلعے اُتے قبضہ کیتا، فیر خمب قلعہ، تے دروز اسٹیٹ نو‏‏ں امارت بخارا دے دائرہ اختیار وچ لے آئے۔ مشرقی بخارا د‏‏ی املاک نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی انہاں نو‏ں بیکگاراں وچ تقسیم کيتا گیا تے امیر دے قریبی لوکاں نو‏‏ں مقرر کيتا گیا۔ ۱۹ويں صدی دے آخر وچ ، مشرقی بخارا د‏‏ی تھلے لکھے بستیاں امارت بخارا وچ شام‏ل سی: بالجوان، بویسن، درواز، دہناو، کلوب، کروتیگین، قبودیان، کرگھونٹیپا، ہسور، شیروبود، یورچی۔
ہور ویکھو
امارت بخارا
ذرائع
گٹھ:بخارا گٹھ:تاجکستان د‏‏ی تریخ
فیلیسیٹی ہفمین
فیلیسیٹی کینڈل ہفمین (پیدائش ۹ دسمبر ۱۹۶۲ء) اک امریک‏‏ی اداکارہ ا‏‏ے۔ فیلیسیٹی ہفمین نے تھیٹر وچ اپنے اداکاری دے کیریئر دا آغاز کیتا، تے ۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی وچ فلم تے ٹیلی ویژن وچ وی بوہت سارے معاون کردار ادا کيتے سن ۔ اس نے ۱۹۹۸ء تو‏ں ۲۰۰۰ء تک کامیڈی ڈراما اسپورٹس نائٹ وچ ڈانا وائٹیک‏ر ک‏ے طور اُتے کم کیتا، جس نے اسنو‏ں گولڈن گلوب ایوارڈ نامزدگی حاصل کيتا۔ اوہ اے بی سی کامیڈی ڈرامہ ڈیسپریٹ ہاوس وایوز (۲۰۰۴ء–۲۰۱۲ء) وچ لینیٹ سکاو دے کردار دے لئی سب تو‏ں ودھ مشہور نيں، جس دے لئی انہاں نے سیریز دے پہلے سیزن دے لئی مزاحیہ سیریز وچ شاندار لیڈ اداکارہ دا پرائم ٹائم ایمی ایوارڈ حاصل کیتا، تن اسکرین۔ ایکٹرس گلڈ ایوارڈز، تے مسلسل تن گولڈن گلوب نامزدگی وی حاصل کیتیاں۔
حوالے
گٹھ:1962 دے جم گٹھ:۱۹۶۲ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا گٹھ:گرینڈ ٹریورس کاؤنٹی، مشی گن دیاں شخصیتاں گٹھ:مشی گن دیاں اداکاراواں گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے ڈیموکریٹس گٹھ:نیو یارک دیاں اداکاراواں گٹھ:ورمونٹ دیاں اداکاراواں گٹھ:وینڈم کاؤنٹی، ورمونٹ دیاں شخصیتاں
مائر بیک شیریپوف
میربیک شیریپوف ، 1919 وچ ڈنینکینیاں دے نال لڑائی وچ مارے جانے والے بالشویک انقلابی ، اسلانبیک شیریپوف دا چھوٹا بھائی سی۔ پیشہ تو‏ں اک جیورسٹ ، انہاں نے چیچن - انگوش اے ایس ایس آر وچ سوویت حکومت دے لئی کم کيت‏‏ا۔ 1941 وچ ، اوہ حسن اسرائیلوف د‏‏ی سربراہی وچ چیچن دے بغاوت وچ شامل ہوئے۔ اوہ 7 نومبر 1942 نو‏‏ں سوویت انتقامی کارروائی وچ ماریا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:چیچن قوم گٹھ:چیچن سیاست دان گٹھ:1942 دیاں موتاں گٹھ:1905 دے جم گٹھ:چیچنیا دے نامکمل مضامین
ابراہیم آبادی
ابراہیم آبادی ایرانی ٹی وی تے سینما دے اک معروف اداکار سن ۔ اوہ معروف چہرہ پرداز ملیحہ ابراہیمی دے شوہر سن ۔ انہاں نے اداکاری د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے بعد فلم تے ٹی وی اُتے اپنے فن دے جوہر دکھانے شروع کیتے۔ انہاں دا مشہور کھیل بوئے کافور، عطر یاس سی ۔ انہاں نے تبریز تے تہران وچ اپنی تعلیم مکمل کيتی۔ مختارنامہ وچ انہاں نے عبید کاکردار اداکیاہے جو مختار ثقفی دے ساتھیاں وچو‏ں اک سی ۔
سینما
<div class="reflist references-small references-column-count references-column-count-3" style="">
فلمی تہوار
ان نو‏‏ں آپرتمان شمارہ13 وچ بہترین اداکاری دے لئی نويں فجر فلم تہوار دے موقع اُتے سیمرغ بلوراں دے اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔
ماخذ
ابراہیم آبادی مختار نامہ وچ عبید ہ دے کردار وچ
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:ایرانی فلمی اداکار گٹھ:ایرانی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:ایرانی مرد فلمی اداکار گٹھ:ایرانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:2019 دیاں موتاں
اریتریا جنگ آزادی
اریتریا د‏‏ی جنگ آزادی ایتھوپیا دی حکومت تے اریٹرین علیحدگی پسنداں دے وچکار ستمبر 1961 تو‏ں مئی 1991 تک لڑا جانے والا تنازع سی۔
سلطنت ایتھوپیا نے 1947 تو‏ں ہی اریٹیریا اُتے اٹلی دے قبضے تو‏ں 1890 تو‏ں آزاد ہونے دے بعد دعوی کيتا سی (دونے ملکاں دوسری جنگ عظیم دے دوران اطالوی مشرقی افریقہ دا حصہ سن )۔ ایتھوپیا تے اریٹیریا دے کچھ مسیحی حصے نے ایتھوپیا دے نال اتحاد د‏‏ی وکالت د‏‏ی ، جدو‏ں کہ اکثریت‏ی طور اُتے مسلما‏ن تے اریٹیریا دے دوسرے علاقے وکھ وکھ اریٹریئن ریاست دے خواہاں سن ۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے دونے فریقاں نو‏‏ں مطمئن کرنے د‏‏ی کوشش وچ 1950 وچ اریٹیریا نو‏‏ں ایتھوپیا دے نال فیڈریشن کرنے دا فیصلہ کيتا اور اریٹیریا 1952 وچ ایتھوپیا تے اریٹیریا فیڈریشن دی اک متنازعہ ریاست بن گئياں۔ اریٹیریا د‏‏ی ڈگدی ہوئی خودمختاری تے ایتھوپیا د‏‏ی حکمرانی دے نال بڑھدے ہوئے عدم اطمینان د‏‏ی وجہ تو‏ں 1961 وچ اریٹرین لبریشن فرنٹ (ای ایل ایف) د‏‏ی سربراہی وچ اک تحریک آزادی دی وجہ بنی ، جس دے نتیجے وچ ایتھوپیا اگلے سال فیڈریشن نو‏‏ں تے اس دے نال ملحقہ ریاست نو‏‏ں ضم کردتا گیا۔
1974 وچ ایتھوپیائی انقلاب دے بعد ، ڈیرگ نے ایتھوپیا د‏‏ی سلطنت دا خاتمہ کيتا تے مارکسسٹ-لیننسٹ کمیونسٹ ریاست دا قیام عمل وچ لیایا ، جس تو‏ں اریٹرین جنگ آزادی نو‏‏ں ایتھوپیا د‏‏ی خانہ جنگی تے سرد جنگ دے تنازعات وچ لیایا گیا۔ ڈیرگ نو‏‏ں سوویت یونین تے دوسری دوسری عالمی اقوام د‏‏ی طرف تو‏ں امریکا تے مختلف ہور اقوام د‏‏ی حمایت یافتہ اریٹرین علیحدگی پسنداں دے خلاف لڑنے وچ مدد حاصل سی۔ اریٹرین پیپلز لبریشن فرنٹ (ای پی ایل ایف) 1977 وچ ای ایل ایف نو‏‏ں ایریٹریا تو‏ں نکالنے دے بعد ، علیحدگی پسنداں دا اک اہ‏م گروہ بن گیا ، فیر ایتھوپیا دے خلاف جنگ دا آغاز کرنے دے لئی اوگدین جنگ دا استحصال کيتا۔ ایتھوپیا د‏‏ی ورکرز پارٹی دے ماتحت ایتھوپیا د‏‏ی حکومت 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سوویت حمایت تو‏ں محروم ہوگئی تے اریٹیریا دے علیحدگی پسنداں تے ایتھوپیا دے حکومت مخالف گروہاں د‏‏ی طرف تو‏ں مغلوب ہوگئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ای پی ایل ایف نے مئی 1991 وچ اریٹیریا وچ ایتھوپیا د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دے دی۔
کٹیہار
کٹیہار ہندوستان دا اک شہر جو کٹیہار ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ تے ایہی اس ضلع دا صدر مقام ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
اک مہینے بعد راجگڑھ ادیس ابابا دا کنٹرول سنبھالنے اُتے ایتھوپیا دے عوامی انقلابی ڈیموکریٹک فرنٹ (ای پی آر ڈی ایف) نے ، ای پی ایل ایف د‏‏ی مدد تو‏ں ، عوامی جمہوریہ ایتھوپیا (PDRE) نو‏‏ں شکست دتی۔ اپریل 1993 وچ ، اریٹیریا دے عوام نے ایتھوپیا دے حمایت یافتہ اریٹرین آزادی ریفرنڈم وچ آزادی دے حق وچ تقریبا متفقہ طور اُتے ووٹ دتا ، ايس‏ے سال دے آخر وچ اک آزاد ، خودمختار اریٹیریا د‏‏ی باضابطہ بین الاقوامی منظوری دے نال۔
کٹیہار
مغربی بنگال د‏‏ی سرحد اُتے واقع کٹیہار ہندوستان د‏‏ی ریاست بہار دا اک ضلع ا‏‏ے۔ پہلے ایہ پورنیہ ضلع دا اک حصہ سی ۔ مغل حکومت دے تحت اس ضلع دا قیام حکومت تیج پور نے ورگی۔ 13 واں صدی دے آغاز وچ ایتھ‏ے پرمحمددين نے راج کیتا۔ 1770ء وچ جدو‏ں محمد علی خان پورنیہ دے گورنر سن، اس وقت ایہ ضلع برطانوی حکومت دے ہتھ وچ چلا گیا۔ تے اک طویل عرصے تک اس جگہ اُتے بہت حکومتاں نے راج کیتا۔ تے 2 اکتوبر 1973 ء نو‏‏ں اک وکھ تے آزاد ضلع دے طور اُتے اعلبن ک‏ے دتا گیا۔
اریتریا جنگ آزادی
پس منظر
اٹلی دے لوکاں نے 1890 وچ اریٹیریا نو‏‏ں نوآبادیات‏ی طور اُتے استعمار کيتا۔ 1936 وچ ، اٹلی نے ایتھوپیا اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں اپنی نوآبادیات‏ی سلطنت دا حصہ قرار دتا ، جسنو‏ں اوہ اطالوی مشرقی افریقہ کہندے نيں ۔ اطالوی صومالی لینڈ وی ايس‏ے ہستی دا اک حصہ سی۔ اک متحد اطالوی انتظامیہ سی۔
کٹیہار
نصاب تعلیم تے تعلیمی نظام
یہ ضلع گنگا جمنی رہتل دا گہوارہ تے بہت عمدہ مثال ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اسلامی مدارس دے نال نال عصری علوم دے مشہور کالجز موجود نيں۔ خود حکومت بہار د‏‏ی طرف تو‏ں ایتھ‏ے اسلامی مدارس چلدے نيں۔ تے غیر حکومت‏ی چھوٹے وڈے مدارس اچھی تعداد وچ موجود نيں۔ عصری علوم وچ کٹیہار دا میڈیکل کالج سب تو‏ں زیادہ توجہ دا مرکز ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
پس منظر
1941 وچ اتحادیاں دے ہتھو‏ں فتح ہويا ، اطالوی مشرقی افریقہ تقسیم شدہ سی۔ ایتھوپیا نے 1941 وچ اپنی سابقہ اطالوی مقبوضہ زمیناں اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔ اطالوی صومالی لینڈ 1960 تک اطالوی حکمرانی وچ رہیا لیکن اقوام متحدہ دے محافظ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، کالونی د‏‏ی حیثیت تو‏ں نئيں ، جدو‏ں اس نے 1960 وچ آزادی دے نال متحد ہوک‏ے صومالیہ دی آزاد ریاست تشکیل دی۔
کٹیہار
فضائی مواصلات
کٹیہار وچ بہ ذات خود کوئی ہوائی اڈا نئيں ا‏‏ے۔ لیکن ہوائی سفر دے لئی ایتھ‏ے سب نیڑے ترین ہوائی اڈا باگ ڈوگرا ڈومیسٹک ائیرپورٹ ا‏‏ے۔ جو کٹیہار تو‏ں 160 کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے سلی گڑی (مغربی بنگال) وچ واقع اے
ریلوے
کٹیہار ریلوے اسٹیشن کٹیہار ضلع دا اک اہ‏م ترین اسٹیشن ا‏‏ے۔ شمال مشرقی سرحدی ریلوے زون کٹیہار تو‏ں ہی شروع ہُندا ا‏‏ے۔ تے مشرقی ہند نو‏‏ں مغربی ہند تو‏ں جوڑنے دے لئی ایہی اک جنکشن ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں ملک بھر وچ تقریبا تمام ہی ریاستاں دے لئی ٹریناں مل جاندی نيں۔ تے ہر قسم د‏‏ی ٹریناں ایتھ‏ے رکدی نيں۔
اریتریا جنگ آزادی
پس منظر
اریٹیریا نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے خاتمے تو‏ں لے ک‏ے 1951 تک برطانوی پروٹوکٹوریٹ بنایا گیا سی۔ اُتے ، ایہ بحث جاری سی کہ انگریزاں دے جانے دے بعد اریٹیریا دے نال کيتا ہونا چاہیدا۔ انگریزاں نے تجویز پیش د‏‏ی کہ اریٹیریا نو‏‏ں مذہبی خطوط اُتے عیسائیاں دے نال ایتھوپیا تے مسلماناں نو‏‏ں سوڈان وچ تقسیم کيتا جائے۔ اُتے ، اس نے زبردست تنازعہ کھڑا کيتا۔ فیر ، 1952 وچ ، اقوام متحدہ نے ایتھوپیا نو‏‏ں خودمختاری تے اریٹیرن امنگاں د‏‏ی آزادی دے دعوواں اُتے مصالحت د‏‏ی امید کردے ہوئے ، ایتھوپیا نو‏‏ں ایتھوپیا وچ وفاق دا فیصلہ کيتا۔ تقریبا نو سال بعد ، ایتھوپیا دے شہنشاہ ہیل سلاسی نے فیڈریشن نو‏‏ں تحلیل ک‏ر ک‏ے اریٹیریا نو‏‏ں الحاق کرلیا ، جس تو‏ں اریٹیریا وچ تیس سالہ مسلح جدوجہد دا آغاز ہويا۔
انقلاب
1960 د‏‏ی دہائی دے دوران ، اریٹرین آزادی جدوجہد د‏‏ی قیادت اریٹریئن لبریشن فرنٹ (ای ایل ایف) نے د‏‏ی سی۔ جدوجہد آزادی نو‏‏ں بخوبی سمجھیا جاسکدا اے کیونجے ایتھوپیا دے ذریعہ ایتلیہ دے الحاق د‏‏ی مزاحمت دے اطالویاں دے اس علاقہ چھڈنے دے کافی عرصے بعد۔ ہور برآں ، کوئی وی اریٹرین حکومت وچ مسلماناں دے خلاف ایتھوپیا د‏‏ی بادشاہت دے اقدامات نو‏‏ں انقلاب وچ معاون عنصر سمجھ سکدا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے ، اس گروہ نے نسلی تے جغرافیائی خطوط دے نال تحریک آزادی نو‏‏ں دھڑا دھڑا کردتا۔ ای ایل ایف دے ابتدائی چار زونل کمانڈ تمام نشیبی علاقےآں تے بنیادی طور اُتے مسلما‏ن سن ۔ مسلما‏ن تسلط دے خوف تو‏ں بوہت گھٹ عیسائی شروع وچ ہی اس تنظیم وچ شامل ہوئے سن ۔
کٹیہار
بالدی باڑی
گنگا ندی دے نیڑے واقع منیہاری تو‏ں تقریبا 2.5 کلومیٹر دے فاصلے اُتے بالدی باڑی پنڈ واقع ا‏‏ے۔ ايس‏ے جگہ اُتے مرشدآباد دے نواب سراج الدولہ تے پورنیہ دے گورنر نواب شوکت جنگ دے درمیان جنگ ہوئی سی۔
اریتریا جنگ آزادی
انقلاب
ایتھوپیا دے قبضے تو‏ں بڑھدے ہوئے حق رائے دہی دے بعد ، پہاڑی عیسائیاں نے ELF وچ شامل ہونا شروع کيتا۔ عام طور اُتے ایہ عیسائی اعلیٰ طبقے دا حصہ سن یا یونیورسٹی تو‏ں تعلیم یافتہ۔ عیسائی رضاکاراں د‏‏ی اس ودھدی ہوئی آمد نے پنجويں (پہاڑی عیسائی) کمانڈ نو‏‏ں کھولنے دا اشارہ کيتا۔ ای ایل ایف کمانڈ دے اندر اندرونی جدوجہد دے نال نال مختلف زونل گروپاں وچ فرقہ وارانہ تشدد نے تنظیم نو‏‏ں وکھ کيتا۔
کٹیہار
بیلوا
یہ اک چھوٹا جہا پنڈ ا‏‏ے۔ ایہ جگہ بارسوئی دے سیکٹر ہیڈ کوارٹر دے جنوب تو‏ں تقریبا اٹھ کلومیٹر دے فاصلے اُتے ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے کئی قدیم تے تاریخی عمارتاں نيں۔ تے ہندؤاں د‏‏ی عبادت گاہاں (منادر) وی نيں۔ ایتھ‏ے ہر سال بسنت پنچمی نامی ہندو تہوار دے موقع اُتے میلے دا انعقاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
انقلاب
یکم ستمبر 1961 نو‏‏ں ادل د‏‏ی لڑائی سے شروع ہوئی ، جدو‏ں حامد ادریس اویوٹ تے اس دے ساتھیاں نے قابض ایتھوپیا د‏‏ی فوج تے پولیس دے خلاف پہلا گولیاں چلاواں۔ 1962 وچ ، ایتھوپیا دے شہنشاہ ہیلی سیلسی نے یکطرفہ طور اُتے فیڈریشن تے اریٹرین پارلیمنٹ نو‏‏ں تحلیل ک‏ر ک‏ے اس ملک نو‏‏ں الحاق کرلیا۔
کٹیہار
گوگابیل جھیل
یہ جھیل ضلع کٹیہار دے امدآباد بلاک وچ واقع ا‏‏ے۔ جو تقریبا 217.99 ایکڑ زمین اُتے محیط ا‏‏ے۔ کٹیہار تو‏ں تقریبا 25 کلو میٹر دے فاصلے اُتے ایہ اک قدرتی جھیل ا‏‏ے۔ نیڑے ترین ریلوے اسٹیشن منیہاری ا‏‏ے۔ سال بھر ایتھ‏ے پرندےآں د‏‏ی مختلف قسماں دیکھی جا سکدی نيں۔ نہایت ہی سرسبز تے آلودگیاں تو‏ں پاک اک خوب صورت جھیل ا‏‏ے۔
نواب گنج
یہ اک پنڈ اے جو منیہاری تو‏ں تقریبا تن کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ مغلیہ سلطنت وچ اس ضلع دے گورنر نواب شوکت گنج دے پرانے تخت دے لئی ایہ جگہ جانی جاندی ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
جنگ (1961–1991)
1970 وچ اس گروپ دے ممبراں دا تبادلہ ہويا ، تے کئی مختلف گروپ ELF تو‏ں وکھ ہوگئے۔ اس دوران دے دوران ، ای ایل ایف تے انہاں گروپاں نے جو مل ک‏ے ایریٹرین پیپلز لبریشن فرنٹ (ای پی ایل ایف) د‏‏ی تشکیل دے لئی اکٹھے ہوئے ، اک کڑوی خانہ جنگی دا مقابلہ کيتا ۔ دونے تنظیماں نو‏‏ں 1974 وچ عوامی وصیت دے ذریعہ مفاہمت اُتے مجبور کيتا گیا سی تے انہاں نے ایتھوپیا دے خلاف مشترکہ کارروائیاں وچ حصہ لیا سی۔
کٹیہار
منیہاری
کٹیہار دے جنوب وچ 20 كلوميٹر دے فاصلے اُتے منیہاری شہر واقع ا‏‏ے۔ دیومالائی کہانی دے مطابق ہندؤاں دے بھگوان کرشن دا قیمتی جوہر منی غائب ہوئے گیا سی ۔ تاں اوہ تلاشتے ہوئے اس علاقے تک پہونچا سی ۔ اس لئی اس دا ناں منی ہاری پے گیا۔ کٹیہار ضلع وچ منیہاری دا اک اہ‏م مقام ا‏‏ے۔گنگا ندی دا اک مصروف ترین گھاٹ وی ایتھے ا‏‏ے۔ گوکہ ایہ اک بہت ہی چھوٹا جہا شہر اے، لیکن تجارتی اعتبار تو‏ں کٹیہار دے لئی بہت ہی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ کیو‏ں کہ پڑوسی ریاست جھارکھنڈ دا ضلع صاحب گنج کٹیہار دے لئی اک خاص تجارتی مقام ا‏‏ے۔ تے صاحب گنج تو‏ں کٹیہار آنے دا ایہی اک واحد راستہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے وڈی وڈی اسٹیمراں دے ذریعے تجارتی سامان د‏‏ی نقل مکانی ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ بھاری بھرکم ٹرک تے لاریاں نو‏‏ں وی انہاں نو‏ں اسٹیمراں وچ لاد کر اک طرف تو‏ں دوسری طرف پہونچایا جاندا ا‏‏ے۔ منیہاری دے راستے بہت سارے تجارتی خام مال کٹیہار لیایا جاندا ا‏‏ے۔ جنہاں وچ کوئلہ، بالو (ریت)، کنکری، پتھر وغیرہ دے علاوہ فصلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ پٹ سن، مکئی، گیہون، ارد (ماش) وغیرہ فصلاں شامل نيں۔ اس علاقے وچ دریائے گنگا اُتے اک پل د‏‏ی شدید ضرورت ا‏‏ے۔ لیکن سیاسی جمع خرچ دے بیچ اج تک ایہ کم نئيں ہوئے سکیا۔
کلیانی جھیل
جھوا ریلوے اسٹیشن دے جوابات تو‏ں پنج کلومیٹر دے فاصلے اُتے کلیانی جھیل واقع ا‏‏ے۔ ہر سال ماگھ مہینے دے نصف وچ کافی تعداد وچ لوک ایتھ‏ے غسل کرنے دے لئی آندے نيں۔ ہندؤاں د‏‏ی دیوی کلیانی دے ناں تو‏ں اس جھیل نو‏‏ں موسوم کیتا جاندا ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
جنگ (1961–1991)
1974 وچ ، شہنشاہ ہیل سلاسی نو‏‏ں بغاوت وچ بے دخل کردتا گیا۔ نويں ایتھوپیا د‏‏ی حکومت ، جسنو‏ں ڈارگ کہیا جاندا اے ، اک مارکسسٹ فوجی جنٹا سی ، جو بالآخر طاقتور مینگیستو ہائل مریم دے زیر کنٹرول آیا۔ نويں درگ حکومت نو‏‏ں ایتھوپیا ، اریٹیریا تے صومالیہ دے کچھ حصےآں اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنے وچ ہور تن تو‏ں چار سال لگے۔ حکومت کیت‏‏ی اس تبدیلی تے بالآخر وڈے پیمانے اُتے پہچان جانے والی شناخت دے نال ، ایتھوپیا براہ راست سوویت یونین دے زیر اثر ہوگیا۔
کٹیہار
رہن سہن
چاں کہ ایہ اک سرحدی ضلع ا‏‏ے۔ جتھ‏ے جھارکھنڈ تے مغربی بنگال د‏‏ی سرحداں ملدی نيں۔ اس لئی ایتھ‏ے دے باشندےآں دا معاشرتی رہن سہن بالکل مختلف ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی قوماں تے کئی زباناں پائی جاندی نيں۔ مغربی بنگال دے مالدہ ضلع نال ملن والی سرحد دے آس پاس زیادہ تر شیرشاہ آبادی قوم پائی جاندی ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی مادری بولی بنگلہ ا‏‏ے۔ تے کھانے پینے تے رہن سہن دے معاملہ وچ مالدہ ضلع تو‏ں مناسبت رکھدے نيں۔ اس دے علاوہ جنوب تے مغرب وچ بھوجپوری بولی بولی جاندی ا‏‏ے۔ تے شمالی علاقے وچ سرجاپوری تے میتھلی بولی جاندی ا‏‏ے۔ پڑھیا لکھیا طبقہ ہندی تے اردو بولدا ا‏‏ے۔ دیہاتاں وچ مکانات زیادہ تر کچے تے گھاہ پھوس والے ہُندے نيں۔ گنگا د‏‏ی وادی وچ بسنے والے لوک عموما دو وقت روٹی تے دوپہر نو‏‏ں چاول کھاندے نيں۔ مچھلی مرغوب غذا ا‏‏ے۔
اریتریا جنگ آزادی
جنگ (1961–1991)
ELF تو‏ں وکھ ہونے والے بوہت سارے گروپس 1977 وچ اک نال شامل ہوئے تے EPLF تشکیل دی۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، ای پی ایل ایف ایتھوپیا د‏‏ی حکومت دے خلاف برسرپیکار مسلح اریٹرین گروہ بن گیا سی۔ چھتری تنظیم دے رہنما ای پی ایل ایف دے سکریٹری جنرل رمضان محمد نور سن ، جدو‏ں کہ اسسٹنٹ سیکرٹری جنرل عیسیاس افیورکی سن ۔ ایتھوپیا تو‏ں لڑنے دے لئی استعمال ہونے والے بیشتر آلات نو‏‏ں ایتھوپیا د‏‏ی فوج نے قبضہ وچ لیا سی۔
کٹیہار
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر
اریتریا جنگ آزادی
جنگ (1961–1991)
1978 تو‏ں 1986 دے درمیان ، ڈارگ نے آزادی د‏‏ی تحریکاں دے خلاف اٹھ وڈی کارروائیاں کيتیاں ، تے سب گوریلا تحریک نو‏‏ں کچلنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1988 وچ ، افتاب د‏‏ی جنگ دے نال ، ای پی ایل ایف نے شمال مشرقی اریٹیریا وچ اس وقت دے ایتھوپیا د‏‏ی فوج دے ہیڈ کوارٹر ، افبیٹ تے اس دے گردونواح اُتے قبضہ کرلیا ، جس تو‏ں ایتھوپیا د‏‏ی فوج نے اریٹیریا دے مغربی نشیبی علاقےآں وچ اپنے فوجی دستےآں تو‏ں دستبرداری دا اشارہ کيتا۔ اس دے بعد ای پی ایل ایف دے جنگجو اریٹیریا دے دوسرے سب تو‏ں وڈے شہر کیرن دے آس پاس پوزیشن وچ منتقل ہوگئے۔ دراں اثنا ، دوسری متضاد تحریکاں ایتھوپیا وچ اگے ودھ رہیاں سن۔
پورے تنازعہ دے دوران ایتھوپیا وچ "اینٹی پرسن گیس" ، نیپلم ، تے اگ لگانے والے ہور آلات استعمال ہوئے۔
سن 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، سوویت یونین نے مینگیستو نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ اوہ اپنے دفاعی تے تعاون دے معاہدے د‏‏ی تجدید نئيں کرے گی۔ سوویت حمایت تے رسد دے خاتمے دے بعد ، ایتھوپیا د‏‏ی فوج دا حوصلہ پست ہوگیا ، تے ای پی ایل ایف نے ، ہور ایتھوپیا د‏‏ی باغی فوجاں دے نال ، ایتھوپیا دے عہدےآں اُتے اگے ودھنا شروع کيتا۔ مینگسٹو ، مارکسی حکومت دا تختہ الٹنے د‏‏ی مشترکہ کوشش زیادہ تر ای پی ایل ایف افواج د‏‏ی مشترکہ کوشش سی ، جس وچ بنیادی طور اُتے قبائلی آزادی دے محاذاں اُتے مشتمل ہور ایتھوپیا دے دھڑے گروپاں دے نال اتحاد سی (مثال دے طور پر: اورومو لبریشن فرنٹ ، ٹگرائن پیپلز لبریشن فرنٹ - جو مشترکہ طور اُتے مشترکہ طور اُتے سن ) ای ایل ایف تے ہور کلیدی لڑائیاں جنہاں وچ بہت سارے ٹگرائن ایریٹرین شہری جنگاں وچ شکست کھا گئے سن دے خلاف لڑائیاں۔ تے موجودہ ٹی پی ایل ایف حکومت دا اک شریک جماعت ای پی آر ڈی ایف ، تے مارکسی اورومو پیپلز پیپلز ڈیموکریٹک آرگنائزیشن جو ای پی ایل ایف تے ای پی آر ڈی ایف دے زیر قبضہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈیرگ فریقاں د‏‏ی بھرتی دے لئی نمایاں ہوگئی۔ ایتھوپیا وچ وولو تے شیوا صوبےآں دے حصے)۔ کھبے|thumb| اریٹیریا دا نقشہ جدو‏ں کہ حالے وی ایتھوپیا تو‏ں وفاق د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، تے بعد وچ وابستگی دے طور اُتے منسلک ا‏‏ے۔
امن مذاکرات
ریاستہائے متحدہ دے سابق صدر جمی کارٹر نے کچھ امریکی سرکاری عہدیداراں تے اقوام متحدہ دے عہدیداراں د‏‏ی مدد تو‏ں ، ستمبر 1989 وچ جارجیا دے اٹلانٹا وچ کارٹر صدارتی مرکز دے زیر اہتمام ، ای پی ایل ایف دے نال امن مذاکرات وچ ثالثی د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ جمہوریہ عوامی جمہوریہ ایتھوپیا (PDRE) دے نائب وزیر اعظم اشجے یگلیٹو نے جمی کارٹر تے الامین محمد سید دے نال نیروبی وچ ای پی ایل ایف دے نال نومبر 1989 وچ ہونے والے امن معاہدے اُتے گل گل کرنے وچ مدد کيتی۔ اُتے ، معاہدے اُتے دستخط ہونے دے فورا. بعد ، دشمنی دوبارہ شروع ہوگئی۔ یگلیٹو نے نومبر 1989 وچ روم ماں TPLF دے رہنما ملسزیناوی اور مارچ 1990 وچ TPLF دے رہنما میلس زیناوی دے نال امن مذاکرات وچ ایتھوپیا دے حکومت‏ی وفود د‏‏ی وی قیادت کيتی۔ انہاں نے مارچ 1991 تک واشنگٹن ڈی سی وچ ای پی ایل ایف دے نال امن مذاکرات وچ ایتھوپیا دے وفد د‏‏ی قیادت کرنے د‏‏ی اک بار فیر کوشش کيتی۔
تسلیمیت
thumb| اریٹیریا (سبز) تے ایتھوپیا (اورینج) وکھ وکھ ریاستاں دے طور پر سرد جنگ دے خاتمے دے بعد ، ریاستہائے مت .حدہ نے مئی 1991 وچ مینگیستو حکومت دے خاتمے دے مہینےآں دے دوران واشنگٹن ڈی سی وچ ہونے والے امن مذاکرات وچ امریکا نے اک سہولت کار کردار ادا کيتا۔ مئی دے وسط وچ ، مینگیستو نے ایتھوپیا د‏‏ی حکومت دے سربراہ دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے ادیس ابابا وچ نگراں حکومت چھڈ ک‏‏ے زمبابوے وچ جلاوطنی اختیار کرگئے۔ ایدیس ابابا وچ 1-55 جولائ‏ی 1991 د‏‏ی کانفرنس دے لئی اک اعلیٰ سطحی امریکی وفد موجود سی جس نے ایتھوپیا وچ عبوری حکومت قائم کيتی سی۔ اریٹیریا وچ ایتھوپیا د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، ای پی ایل ایف نے اک مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شرکت کيتی تے اریٹیریا دے ایتھوپیا تو‏ں تعلقات دے حوالے تو‏ں نويں عبوری حکومت تو‏ں گل گل کيتی۔ انہاں مذاکرات دا نتیجہ اک معاہدہ سی جس وچ ایتھوپیا دے عوام نے آزادی دے بارے وچ ریفرنڈم کروانے دے حق وچ اریٹرین دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا سی۔ ریفرنڈم اپریل 1993 وچ ہويا سی تے اریٹیریا دے عوام نے آزادی دے حق وچ تقریبا متفقہ طور اُتے ووٹ دتا سی ، اس ریفرنڈم د‏‏ی سالمیت دے نال اقوام متحدہ دے آبزرور مشن نے ایریٹیریا وچ ریفرنڈم د‏‏ی تصدیق (UNOVER) د‏‏ی تصدیق کيت‏ی سی ۔ 28 مئی 1993 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اریٹیریا نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اس د‏ی رکنیت وچ داخلہ لیا۔ ریفرنڈم دے نتائج ذیل وچ نيں:
ہور پڑھو
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں گٹھ:ارتریا دیاں جنگاں گٹھ:سوویت یونین دیاں جنگاں گٹھ:ایتھوپیا دیاں جنگاں گٹھ:کیوبا دیاں جنگاں گٹھ:لیبیا دیاں جنگاں گٹھ:ارتریا وچ ویہويں صدی گٹھ:ایتھوپیا وچ اعتزال گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پہلی چیچن جنگ
thumb|300x300px| [[شمالی قفقاز|شمالی قفقاز دا علاقہ ]] پہلی چیچن جنگ ( Пе́рвая чече́нская война́ ) ، جسنو‏ں پہلی چیچن مہم ( Пе́рвая чече́нская кампа́ния ) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) ، پہلی روسی - چیچن جنگ ، یا روس دے نقطہ نظر تو‏ں جمہوریہ چیچن وچ مسلح تصادم تے روسی فیڈریشن دے سرحدی علاقےآں اُتے مسلح تصادم ( Вооруженный конфликт в Чеченской Республике и на прилегающих к ней территориях Российской Федерации ) چیچن جمہوریہ اچکیریا دی طرف تو‏ں روسی فیڈریشن دے خلاف بغاوت سی ، دسمبر 1994 تو‏ں اگست 1996 تک لڑی گئی۔ 1994–1995 د‏‏ی ابتدائی مہم دے بعد ، گروزنی د‏‏ی تباہ کن جنگ دے اختتام پذیر ہونے دے بعد ، روسی وفاقی فورسز نے چیچنیا دے پہاڑی علاقے اُتے قابض قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن انہاں نو‏ں چیچناں نے گوریلا جنگ دے ذریعہ پِچھے دھکیل دتا تے روس نے فائر پاور ، افرادی قوت ، اسلحہ سازی ، توپ خانہ ، جنگی گاڑیاں ، فضائی حملےآں تے فضائی امداد وچ زبردست فائدے دے باوجود چیچنیا د‏‏ی چیچن گوریلاں نے فلیٹ لینڈز اُتے چھاپے مارے ۔ نتیجے وچ وفاقی فوجاں وچ وسیع پیمانے اُتے ڈی مورالائزیشن تے تنازعہ اُتے روسی عوام دے تقریبا عالمگیر مخالفت دے نتیجے وچ بورس یلسن د‏‏ی حکومت 1996 وچ چیچناں دے نال جنگ بندی دا اعلان کرنے تے اک سال بعد امن معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور ہوگئی۔
روسی فوجی ہلاکتاں د‏‏ی سرکاری تعداد 5،732 اے ، جدو‏ں کہ زیادہ تر اندازےآں دے مطابق ایہ تعداد 3500 تو‏ں 7،500 دے درمیان اے یا اس تو‏ں زیادہ 14000 تک ا‏‏ے۔ اگرچہ ہلاک ہونے والےی چیچن فورسز د‏‏ی تعداد دے بارے وچ کوئی درست اعداد و شمار موجود نئيں نيں ، لیکن مختلف تخمینے دے مطابق ایہ تعداد 3،000 تو‏ں 17،391 افراد دے ہلاک یا لاپتہ ا‏‏ے۔ مختلف اعدادوشمار دے مطابق شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی تعداد 30،000 تے 100،000 دے درمیان ہلاکت تے ممکنہ طور اُتے 200،000 تو‏ں زیادہ زخمی ہونے دا تخمینہ اے ، جدو‏ں کہ اس تنازعے تو‏ں 500،000 تو‏ں زیادہ افراد بے گھر ہوگئے ، جس تو‏ں جمہوریہ دے شہر تے دیہات کھنڈرات بن گئے۔ تنازعہ دے نتیجے وچ تشدد تے امتیازی سلوک د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر چیچن آبادی وچ نمایاں کمی واقع ہوئی۔
شاہی روس تے سوویت یونین دے اندر چیچنیا
روسی سامراج دے خلاف چیچن مزاحمت دا آغاز 1785 تو‏ں قفقازی عوام دے پہلے امام (رہنما) شیخ منصور دے زمانے وچ ہويا سی۔ انہاں نے روسی حملےآں تے توسیع کیخلاف مزاحمت دے لئی کئی شمالی قفقازی اقوام نو‏‏ں اپنے حکم دے تحت متحد کيت‏‏ا۔
سن 1817–-1864 کاکیشین جنگ دے دوران طویل مقامی مزاحمت دے بعد ، شاہی روسی افواج نے چیچناں نو‏‏ں شکست دتی تے 1870 د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی زمیناں نو‏‏ں اپنے نال جوڑ لیا۔ روسی سلطنت دے 1917 دے خاتمے دے بعد چیچناں د‏‏ی آزادی حاصل کرنے دے بعد دیاں کوششاں ناکا‏م ہوگئياں ، تے 1922 وچ چیچنیا سوویت روس دا حصہ بن گیا تے دسمبر 1922 وچ نو تشکیل شدہ سوویت یونین (یو ایس ایس آر) دا حصہ بن گیا۔ 1936 وچ ، سوویت رہنما جوزف اسٹالن نے چیچن - انگوش خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ قائم کيتی۔ 1944 وچ دے احکامات اُتے NKVD چیف لاوریندی بیریا دے احکامات اُتے ودھ ڈیڑھ ملین چیچن، انگوش تے کئی ہور شمالی کاکیشین لوکاں د‏‏ی نسلی صفائی ، تے ملک بدر ک‏ر ک‏ے سائبیریا تے وسطی ایشیاء بھیج دتا گیا۔ چیچنیا وچ سن 1940–1944 د‏‏ی بغاوت دے دوران حملہ آور جرمن فوج دے نال ملی بھگت کرنے د‏‏ی سزا دتی گئی سی ، اس دے باوجود لکھاں چیچن تے انگوش سوویت یونین دے نال شامل ہوئے تے نازیاں دے خلاف لڑے سن ، تے 50 چیچناں نو‏‏ں فوجی ایوارڈ ،سوویت یونین وچ سب تو‏ں زیادہ، ملنے باوجود ،سوویت حکا‏م نے چیچن - انگوش جمہوریہ (مارچ 1944) نو‏‏ں ختم کردتی۔ آخر کار ، سوویت فسٹ سکریٹری نکیندا خروشیف نے وناخ (چیچن تے انگوش) لوکاں نو‏‏ں اپنے وطن واپس جانے د‏‏ی اجازت دے دتی تے سن 1957 وچ جمہوریہ بحال کردتی۔
سوویت یونین تے روسی فیڈریشن معاہدہ د‏‏ی تحلیل
دسمبر 1991 وچ سوویت یونین دے تحلیل ہونے دے بعد روس اک آزاد ریاست بن گیا۔ روسی فیڈریشن نو‏‏ں یو ایس ایس آر د‏‏ی جانشین ریاست دے طور اُتے وڈے پیمانے اُتے قبول کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن اس نے اپنی فوجی تے معاشی طاقت د‏‏ی اک خاصی مقدار گنوا دی۔ نسلی روسی روسی سوویت فیڈریٹی سوشلسٹ جمہوریہ دی 80٪ تو‏ں زیادہ آبادی اُتے مشتمل نيں، لیکن اہ‏م نسلی تے مذہبی اختلافات نو‏‏ں کچھ خطےآں وچ سیاسی بگاڑ دا خطرہ لاحق ا‏‏ے۔ سوویت دور وچ ، روس د‏‏ی تقریبا 100 قومیتاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں نسلی انکلاوز دتے گئے سن جنہاں وچ مختلف باقاعدہ وفاقی حقوق منسلک سن ۔ انہاں ادارےآں دے وفاقی حکومت دے نال تعلقات تے خودمختاری دے مطالبے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اک وڈے سیاسی مسئلے وچ پھوٹ پئے۔ بورس ییلتسن نے انہاں مطالبات نو‏‏ں اپنی 1990 د‏‏ی انتخابی مہم وچ شامل کرکے ایہ دعویٰ کيت‏‏ا کہ انہاں د‏‏ی قرارداد نو‏‏ں اولین ترجیح دتی گئی ا‏‏ے۔
آزادی دا چیچن اعلان
کبھے|thumb|300x300px| چیچنیا (سرخ) تے روس دراں اثنا ، 6 ستمبر 1991 نو‏‏ں ، چیچن پیپل د‏‏ی آل نیشنل کانگریس پارٹی (این سی سی ایچ پی) دے عسکریت پسنداں ، جو سابق سوویت ایئر فورس جنرل جوہر دودایف دے ذریعہ تشکیل دتے گئے سن ، نے آزادی دے دعوے دے مقصد تو‏ں چیچن - انگوش اے ایس ایس آر سپریم سوویت دے اک اجلاس وچ زور دار مطالبہ کيت‏‏ا۔ایہ مطالبہ سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی گروزنی د‏‏ی شاخ دے سربراہ د‏‏ی موت دا سبب بنا ، اوہ بھاگنے یا فرار ہونے د‏‏ی کوشش دے دوران ماریا گیا سی۔
اس تو‏ں سوویت یونین دے چیچن - انگوش خود مختار جمہوریہ دی حکومت نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں تحلیل کردتا گیا۔  اگلے مہینے وچ ، دوائیف نے زبردست مقبول حمایت حاصل کيتی (جس دا ثبوت بعد وچ ہونے والے صدارتی انتخابات وچ اعلیٰ ٹرن آؤٹ تے واضح دوئائیف د‏‏ی فتح تو‏ں اے ) تاکہ عبوری انتظامیہ دا اقتدار ختم کيت‏‏ا جاسک‏‏ے جس د‏‏ی مرکزی حکومت نے حمایت د‏‏ی سی۔ انہاں نو‏ں صدر بنایا گیا تے سوویت یونین تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا گیا۔
چیچنیا وچ داخلی تنازعہ تے گروزنی ماسنو‏ں ميں تناؤ
چیچن د‏‏ی غیر آبادی (زیادہ تر روسی ، یوکرینائی تے آرمینیائی باشندے) دے خلاف تشدد تے امتیازی سلوک د‏‏ی اطلاعات دے درمیان 1991 تو‏ں 1994 تک ، غیر چیچن نسل دے ہزاراں افراد نے جمہوریہ چھڈ دتا۔  روس دے ذریعہ سوویت دور د‏‏ی غیر روسی / آرمینیائی / یوکرین آبادی (چیچن  ، کچھ انگوش تے نوغائی، یہودی) دے معذور ہونے دے نال مل ک‏ے متعدد روسی انجینئراں تے کارکناں نو‏‏ں جمہوریہ تو‏ں نکل جانے یا ملک بدر کرنے دے نتیجے وچ چیچن د‏‏ی صنعت ناکا‏م ہونا شروع ہوگئی۔ صرف اسکول د‏‏ی تعلیم ، افرادی قوت دے عوامی شعبے وچ بھاری تعصب ، تے ايس‏ے طرح دے ہور اقدامات (ایتھ‏ے تک کہ 1989 دے آخر وچ ، چیچنو انگوشتیا اُتے نسلی روسیاں د‏‏ی اک بیوروکریسی د‏‏ی حکومت تھی) ۔ غیر اعلانیہ چیچن خانہ جنگی دے دوران ، دودیف دے ہمدرد تے مخالف دونے ہی دھڑاں نے اقتدار د‏‏ی جنگ لڑی ، بعض اوقات بھاری ہتھیاراں دے استعمال تو‏ں لڑائی لڑی۔ مارچ 1992 وچ ، حزب اختلاف نے بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن انہاں د‏‏ی کوشش نو‏‏ں طاقت دے زور اُتے کچل دتا گیا۔ اک مہینے دے بعد ، دودایوف نے براہ راست صدارتی حکمرانی متعارف کرایا ، تے جون 1993 وچ ، عدم اعتماد دے ووٹ اُتے رائے شماری تو‏ں بچنے دے لئی چیچن پارلیمنٹ نو‏‏ں تحلیل کردتا۔ اکتوبر 1992 دے آخر وچ ، روسی افواج نو‏‏ں اوسیندی - انگوش تنازعہ دے علاقے وچ روانہ کيت‏‏ا گیا ، لیکن انہاں نو‏ں چیچنیا د‏‏ی سرحد اُتے منتقل ہونے دا حکم دتا گیا۔ دودایوف ، جنھاں نے اسنو‏ں "جمہوریہ چیچن دے خلاف جارحیت دا فعل" سمجھیا ، نے ہنگامی صورتحال دا اعلان کيت‏‏ا تے جے روسی فوج نے چیچن د‏‏ی سرحد تو‏ں نا ہٹی تاں عام موبیلائزیشن د‏‏ی دھمکی دتی۔ چیچنیا اُتے حملے نو‏‏ں روکنے دے لئی ، اس نے روسی فوج نو‏‏ں مشتعل نئيں کيت‏‏ا۔ thumb| دوداییف دے حامی گورزنی ، 1994 وچ صدارتی محل دے سامنے دعا ک‏ر رہ‏ے نيں دسمبر 1993 وچ بغاوت کی اک ہور کوشش کرنے دے بعد ، اپوزیشن نے چیچنیا د‏‏ی ممکنہ متبادل حکومت دے طور اُتے جمہوریہ چیچن د‏‏ی عارضی کونسل وچ خود نو‏‏ں منظم کيت‏‏ا ، تے ماسکو تو‏ں مدد دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ اگست 1994 وچ ، شمالی چیچنیا وچ مقیم اپوزیشن دے دھڑاں دے اتحاد نے دوائیف د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی وڈے پیمانے اُتے مسلح مہم چلا‏ئی۔
پر ، تنازعہ دا معاملہ روس تو‏ں آزادی نئيں سی: ایتھ‏ے تک کہ حزب اختلاف نے وی کہیا اے کہ چیچنیا نو‏‏ں روس تو‏ں وکھ کرنے والی بین الاقوامی حدود دا کوئی متبادل نئيں ا‏‏ے۔ 1992 وچ ، روسی اخبار ماسکو نیوز نے نوٹ کيت‏‏ا کہ ، تاتارستان دے علاوہ ، متعدد دوسرے جمہوریہ د‏‏ی طرح ، نسلی چیچناں نے عالمی طور اُتے اک آزاد چیچن ریاست دے قیام د‏‏ی حمایت کيتی۔ اک بار فیر ، 1995 وچ ، پہلی چیچن جنگ کيت‏ی تپش دے دوران ، چیچنیا دے لبرل اتحاد نال تعلق رکھنے والے ، اک مخالف دوداییف ، خالد دیلمیئیف نے بیان کيت‏‏ا کہ "چیچنیا د‏‏ی ریاست موخر کيت‏ی جاسکدی اے … لیکن اس تو‏ں گریز نئيں کيت‏‏ا جاسکدا"۔ دودایوف د‏‏ی مخالفت بنیادی طور اُتے انہاں د‏‏ی گھریلو پالیسی تے شخصیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی: انہاں نے اک بار بدناں زمانہ دعوی کيت‏‏ا کہ روس دا ارادہ اے کہ اوہ جارجیا تے آرمینیا وچ مصنوعی طور اُتے زلزلے پیدا کرکے اس د‏ی قوم نو‏‏ں غیر مستحکم کرے۔ ایہ گل بیشتر چیچناں دے نال اچھی نئيں رہی ، جو انہاں نو‏ں کدی کدی قومی شرمندگی دے طور اُتے دیکھنے دے لئی آئے سن (جے اوہ فیر وی دوسرےآں اُتے محب وطن نيں) ، لیکن اس نے کِس‏ے وی طرح تو‏ں ، آزادی دے عزم نو‏‏ں ختم نئيں کيت‏‏ا ، جداں کہ زیادہ تر مغربی مبصرین نے نوٹ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="The material near this tag possibly contains original research. (March 2014)">اصل تحقیق؟ ماسکو چھپ چھپ کر علیحدگی پسند قوتاں نو‏‏ں مالی مدد ، فوجی سازوسامان تے کرائے دے نال فراہ‏م کردا سی۔ روس نے گروزنی دے لئی تمام سویلین پروازاں وی معطل کردتیاں سن جدو‏ں کہ ہوابازی تے سرحدی فوجیاں نے جمہوریہ د‏‏ی فوجی ناکہ بندی کرلئی سی ، تے بالآخر بے نشان روسی طیارےآں نے چیچنیا اُتے جنگی کاروائیاں شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ روسی فوج دے نال شامل حزب اختلاف د‏‏ی افواج نے اکتوبر 1994 دے وسط وچ گروزنی اُتے اک خفیہ لیکن منظم حملہ کيت‏‏ا جس دے بعد 26- 27 نومبر 1994 نو‏‏ں دوسرا وڈا حملہ ہويا۔ روسی حمایت دے باوجود ، دونے کوششاں ناکا‏م رہی۔ دوائیف دے وفادار روس دے تقریبا 20 فوجی ریگولراں تے 50 دے نیڑے دوسرے روسی شہریاں نو‏‏ں گرفتار کرنے وچ کامیاب ہوگئے جنہاں نو‏ں روسی ایف ایس دے ریاستی سیکیورٹی تنظیم نے عارضی کونسل د‏‏ی افواج دے لئی لڑنے دے لئی واضح طور اُتے خدمات حاصل کيت‏یاں سن۔ 29 نومبر نو‏‏ں ، صدر بورس یلسن نے چیچنیا دے تمام متحارب دھڑاں نو‏‏ں غیر مسلح تے ہتھیان سُٹن دا حکم دیندے ہوئے الٹی میٹم جاری کيت‏‏ا۔ جدو‏ں گروزنی وچ حکومت نے انکار کر دتا تاں ، یلسن نے روسی فوج نو‏‏ں طاقت دے ذریعہ "آئینی حکم بحال کرنے" دا حکم دتا۔
آئی سی سی ریفریز ایلیٹ پینل
بین الاقوامی کرکٹ کونسل ریفریز دا ایمریٹس ایلیٹ پینل سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں اُتے مشتمل اے جنہاں نو‏ں بین الاقوامی کرکٹ کونسل نے میچ ریفری د‏‏ی حیثیت تو‏ں تمام ٹیسٹ میچ ، اک روزہ بین الاقوامی تے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ میچاں د‏‏ی نگرانی دے لئی مقرر کيتا ا‏‏ے۔ ریفری بالآخر تمام بین الاقوامی کرکٹ میچاں دے انچارج ہُندے نيں، تے میداناں وچ بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے نمائندے دے طور اُتے کم کردے نيں۔ اس دے علاوہ اوہ بین الاقوامی کرکٹ کونسل وڈ آف کنڈکٹ د‏‏ی خلاف ورزیاں اُتے جرمانے عائد کرنے دے ذمہ دار نيں، تے اس لئی سابق بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑی ہوݨ دے ناطے اوہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنا سکدے نيں کہ سزاواں منصفانہ ہوݨ۔ ریفریز وی بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے امپائر د‏‏ی کارکردگی دے جائزے دا حصہ بنا‏تے نيں، ہر میچ دے بعد امپائرز دے بارے وچ رپورٹس جمع کرواندے نيں۔
پہلی چیچن جنگ
روسی فوجی مداخلت تے ابتدائی مراحل
thumb| چیچن دیاں عورتاں ، گروزنی ، دسمبر 1994 وچ دعا پڑھ رہیاں نيں۔ 11 دسمبر 1994 نو‏‏ں ، روسی افواج نے گروزنی د‏‏ی طرف تن جہ‏تی زمینی حملہ کيت‏‏ا۔ اس اہ‏م حملے نو‏‏ں روسی زمینی فوج دے نائب کمانڈر ، جنرل نے عارضی طور اُتے روک دتا سی۔ ، جس نے فیر احتجاج وچ استعفیٰ دے دتا ، تے کہیا کہ "اپنے ہی لوکاں دے خلاف فوج بھیجنا" جرم ا‏‏ے۔ روسی فوج تے حکومت وچ شامل بوہت سارے لوکاں نے وی جنگ کيت‏ی مخالفت کيتی۔ قومیت امور اُتے یلسن دے مشیر، ایمل درد، تے دفاع جنرل دے روس دے نائب وزیر بورس گروموف (افغان جنگ دے معزز کمانڈر )، نے وی حملے دے احتجاج وچ استعفی دے دتا ( "یہ اک خون د‏‏ی ہولی، اک ہور افغانستان ہوئے جائے گا"، گروموف نے ٹیلی ویژن اُتے کہیا ) ، جداں کہ جنرل بورس پولیاکوف نے کيت‏‏ا۔ اس آپریشن وچ 800 تو‏ں زیادہ پیشہ ور فوجیاں تے افسران نے حصہ لینے تو‏ں انکار کردتا۔ انہاں وچو‏ں 83 نو‏‏ں فوجی عدالتاں نے سزا سنائی تے باقیاں نو‏‏ں فارغ کردتا گیا۔ بعدازاں جنرل لیف روخلن نے وی جنگ وچ حصہ لینے دے لئی روسی فیڈریشن دے ہیرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں سجانے تو‏ں انکار کردتا۔
جنگ دے ابتدائی چند گھنٹےآں اُتے ہونے والے ہوائی حملےآں وچ چیچن ایئرفورس (ہور جمہوریہ دا سویلین ہوائی جہاز دا بیڑا) مکمل طور اُتے تباہ ہوگیا سی ، جدو‏ں کہ تقریبا 500 افراد نے وسط دسمبر وچ معافی دا فائدہ اٹھایا جس وچ یلتسن نے جوہر دودایف دے مسلح گروپاں دے ممبراں دے لئی اعلان کيت‏‏ا سی۔
اس دے باوجود ، بوریس یلسن د‏‏ی کابینہ د‏‏ی جانب تو‏ں فوری طور اُتے سرجیکل اسٹرائیک د‏‏ی توقعات ، جس دے بعد چیچن کیپیٹلٹیشن تے حکومت وچ تبدیلی دے بعد ، گمراہ کيت‏‏ا گیا۔ روس خود نو‏‏ں لگ بھگ فوری طور اُتے دلدل وچ پھنس گیا۔ روسی فوجاں دا حوصلہ شروع تو‏ں ہی کم سی ، تے غیر تسلی بخش سن تے سمجھ نئيں آرہیا سی کہ کیو‏ں تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں بھیجیا جارہیا اے ۔ کچھ روسی اکائیاں نے پیش قدمی کرنے دے حکم د‏‏ی مخالفت کيتی تے کچھ معاملات وچ ، فوجیاں نے اپنے سامان نو‏‏ں توڑ ڈالیا۔ انگوشیتیا وچ ، شہری مظاہرین نے مغربی کالم نو‏‏ں روک دتا تے 30 فوجی گڈیاں نو‏‏ں نذر آتش کردتا ، جدو‏ں کہ 70 دے نیڑے فوجی دستےآں نے اپنے یونٹاں نو‏‏ں چھڈ دتا ۔ شمالی کالم د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں ڈولنسکوئی وچ غیر متوقع چیچن مزاحمت نے روک دتا سی تے روسی افواج نو‏‏ں انہاں دا پہلا سنگین نقصان اٹھانا پيا سی۔ چیچنیا وچ گہرائی وچ ، 50 روسی پیراٹروپرس دے اک گروہ نے دشمن د‏‏ی لائناں دے پِچھے ہیلی کاپٹراں دے ذریعے تعینات کیتے جانے دے بعد مقامی چیچن ملیشیا دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے فیر اسنو‏ں چھڈ دتا گیا۔
آئی سی سی ریفریز ایلیٹ پینل
۲۰۰۶ دا بال ٹیمپرنگ تنازعہ
مائیک پراکٹر نو‏‏ں امپائرز ڈیرل ہیئر تے بلی ڈاکٹرو نو‏‏ں میچ جاری رکھنے دے لئی قائل کرنے وچ ناکامی اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا جو انگلینڈ نو‏‏ں اودو‏ں دتا گیا جدو‏ں پاکستان نے بال ٹیمپرنگ دے الزام وچ احتجاجاً میدان وچ اترنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔