cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ضلع پاٹنوس
ضلع پاٹنوس ترکی دے صوبہ آغری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دو ایوانیت
دو ایوانیت (انگریزی:bicameralism) کسی وی ملک دا پرلیمان جس دے دو قانون سازپارلیمانی ایوان ہوتاہے جداں پاکستان دا اک قومی اسمبلی تے دوسرا سینیٹ ا‏‏ے۔
مثالاں
600px|thumb|وسط|
ویشنی وولوچیوک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تویر اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق   52,326 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
محمد نجیب اللہ
محمد نجیب اللہ 1987ء تو‏ں 1992ء تک افغانستان دے صدر رہے سن ۔ اوہ کمیونسٹ سن تے سوویت یونین دے حامی سن ۔ ايس‏ے لئی انہاں دے تختے دے پلٹنے دے کچھ ہی سال بعد اک وقت ایسا آیا جدو‏ں افغان جنگجوواں نے انہاں نو‏ں پھانسی دے ک‏ے ہلاک کیتا سی۔
مڈھلا جیون
نجیب اللہ 1947ء وچ پیدا ہوئے۔ اوہ پشتون قبیلہ غلجئی دے احمد زئی شاخ نال تعلق رکھدے سن ۔ا فغان صدر اشرف غنی دا تعلق وی احمد زئی شاخ تو‏ں اے ئ۔ انہاں نے ابتدائی تعلیم حبیبیہ اسکول کابل تے سینٹ جوزف اسکول بارہ مولا، کشمیر تو‏ں حاصل کيتی تے کابل یونیورسٹی تو‏ں طب د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی. ،جتھ‏ے اوہ کمیونسٹ نظریات تو‏ں متاثر ہوئے
بر صغیر دے تغیر پزیر حالات
1996ء وچ افغانستان دے طالبان دے برسر قتدار آنے دے بعد سابق صدر ڈاکٹر نجیب اللہ قابل وچ مجاہدین دے ہتھو‏ں قتل ہوئے جاندے نيں۔اسی سال افغان خانہ جنگی دا باقاعدہ آغاز ہُندا اے، طالبان تے شمالی اتحاد طاقت دے حصول دے لئی باہ‏م دست وگریباں ہُندے نيں۔ حالاں کہ 1992ء تو‏ں اقتدار پہلے صبغۃ اللہ مجددی تے فیر برہان الدین ربانی دے ہتھو‏ں آیا سی جو مخالف کمیونسٹ مجاہدین اتحاد نال تعلق رکھدے سن ۔ اُتے عرصے وچ نجیب کابل وچ ادارہ اقوام متحدہ وچ پناہ گزيں بنے رہ‏‏ے۔ سفارتی تحفظ د‏‏ی بنا اُتے کِس‏ے افغان نے انہاں نو‏ں ہتھ نئيں لگایا۔ مگر طالبان عسکریت پسنداں نے تمام سفارتی روایات نو‏‏ں بالائے طاق رکھدے ہوئے نجیب اللہ نو‏‏ں جبرًا اپنے نال لے گئے۔ انہاں دے نال برا سلوک کیتا گیا تے بالآخر انہاں نو‏ں بر سرعام سزائے موت دتی گئی۔ کچھ اطلاعات دے مطابق انہاں نو‏ں مخنث بنایا گیا سی تے انہاں نو‏ں برہنہ پھانسی اُتے لٹکایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1947 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:افغان اطباء گٹھ:افغان صدور گٹھ:افغان مقتولین گٹھ:افغانستان دے سفیر برائے ایران گٹھ:افغانستان وچ 1980ء د‏‏ی دہائی گٹھ:افغانستان وچ 1990ء د‏‏ی دہائی گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:حبییہ ہائی اسکول دے فضلا گٹھ:سزائے موت یافتہ افغان شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ صدور گٹھ:طالبان دے ہتھو‏ں قتل ہونے والی شخصیتاں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:مقتول طبیب
چک 228 ر ب بوغانی
چک  228 ر ب (بوغانی)   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
مائنٹ پیکو نیشنل پارک
مائنٹ پیکو نیشنل پارک آئیوری کوسٹ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیوری کوسٹ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
ایلین تھامپسن
مڈھلا جیون
تھانپسن دا جم 28 جون 1992 نوں ہویا سی اتے اوہ مینچیسٹر پارش، جمیکا دی رہن والی اے۔ پہلاں اسنے کرسچیانا ہائی سکول اتے بعد وچّ مینچیسچر ہائی سکول وچّ سکھیا حاصل کیتی۔ اسنے 2009 وچّ انتر سیکنڈری چیمپیئن شپ وچّ 12.01 سیکنٹ دا ویلہ لے کے 100 میٹر وچّ چوتھا تھاں حاصل کیتا سی۔ 2011 وچّ اسنے کجھ کارناں کرکے مینچیسٹر ہائی سکول دی ٹیم دا ساتھ چھڈّ دتا سی۔
کامیابیاں
1988 وچّ سیول وچّ ہوئیاں اولمپک کھیڈاں توں بعد ایلین تھانپسن اجیہی پہلی خواتین اتھلیٹ اے جسنے اکو اولمپک (2016 ریو) دے 100 میٹر اتے 200 میٹر، دوواں ایوینٹاں وچّ سونے دا تمغہ جتیا ہووے۔
2016
ریو ڈی جنیرو وچّ ہوئیاں 2016 اولمپک کھیڈاں دے 100 میٹر ایوینٹ دے وچّ تھانپسن نے 2012 اولمپک کھیڈاں دی وجیتا سٹائل اتے ٹوری باوے نوں پچھے چھڈّ کے سونے دا تمغہ جتیا سی۔
اس توں علاوہ تھامپسن نے 2016 ریو اولمپک وچّ ہی 200 میٹر ایوینٹ مقابلے وچّ نیدرلینڈ دی ایتھلیٹ نوں پچھے چھڈّ کے سونے دا تمغہ جتیا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1992 گٹھ:اولمپک کھڈاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جمیکا دے اولمپک اتھلیٹ گٹھ:اولمپک کھیڈاں
یاربیلی پکھی پوچھل
یاربیلی پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
Rhipidura hyperythra
ٹائ نیشنل پارک
ٹائ نیشنل پارک آئیوری کوسٹ دا اک نیشنل پارک اے۔
دھات نقاشی
نقاشی دھات وچّ بنی شکل وچّ اک ڈزائن تیار کرن لئی کسے دھات دی سطح دے فالتو حصیاں دی کٹائی لئی تیز تیزاب جاں مارڈینٹ دا استعمال کرن دا عمل نوں کہندے ہن (ایہہ مول عمل سی؛ جدید نقاشی عمل وچّ ہور پرکار دے مواد اتے ہور کیمیائی مادےآں دا استعمال کیتا جا سکدا اے)۔ پرنٹ تیار کرن دی انٹیگلیو ڈھنگ دے روپ وچّ ایہہ نقشہ کاری (engraving) دے نال پرانے ماسٹر پرنٹاں لئی سبھ توں اہم تکنیک اے اتے اج اسدا وڈے پیمانے اتے استعمال کیتا جاندا اے۔
بنیادی طریقہ
خالص طور تے نقاشی وچّ اک دھات (عامَ طور اتے تانبہ، جستا جاں سٹیل) دی پلیٹ نوں اک موم دی سطح دے ڈھک دتا جاندا اے جو تیزاب پرتیرتکنیک ہندا اے۔ اسدے بعد کلاکار نقاشی دی اک نکیلی سوئی نال سطح نوں کھرچدا اے جتھے اوہ تیار پیس وچّ وکھاؤن لئی اک لکیر حاصل کرنا چاہندا اے، جسدے نال ننگی دھات ابھرکے آئے۔ اک ترچھے انڈکار حصہ والے اک اوزار، ایچاپ دا وی استعمال پھلیاں ہوئیاں لائیناں لئی کیتا جاندا اے۔ اسدے بعد پلیٹ نوں تیزاب دے اک ٹب وچّ ڈبویا جاندا اے جسنوں تکنیکی طور اتے مارڈینٹ (کٹن لئی فرانسیسی شبد) جاں ایچینٹ کیہا جاندا اے، جاں پھر اسنوں تیزاب نال دھوتا جاندا اے۔ تیزاب، دھات دے ظاہر حصے نوں کٹدا اے اتے پلیٹ وچّ ڈبیاں لائیناں ہی بچیاں رہِ جاندیاں ہن۔ اسدے بعد باقی سطح نوں پلیٹ توں صاف کر لیا جاندا اے۔ سمچی پلیٹ وچّ سیاہی لگائی جاندی اے اتے کجھ ویلے بعد سطح توں مسّ نوں ہٹا دتا جاندا اے، اس پرکار نقاشی کیتیاں گئیاں لائیناں وچّ صرف سیاہی بچی رہِ جاندی اے۔
اسدے بعد پلیٹ نوں پیپر دی اک شیٹ (ملائم کرن لئی اسنوں اکثر گلہ کر لیا جاندا اے) دے نال اک ہائی - پریشر پرنٹنگ پریس دے اندر رکھیا جاندا اے۔ پیپر نقاشی کیتیاں گئیاں لائیناں توں سیاہی نوں سوکھ لیندا اے اتے اک پرنٹ تیار ہو جاندا اے۔ اس عمل نوں کئی وار دہرایا جا سکدا اے، پلیٹ ولوں گھس جان دا سنکیت دین توں پہلاں عامَ طور اتے کئی سو چھاپے (کاپیاں) پرنٹ کیتے جا سکدے ہن۔ پلیٹ اتے کیتے گئے کم نوں پورے عمل نوں دوہراندے ہوئے وی جوڑیا جا سکدا اے؛ اس توں اک اجیہی ایچنگ تیار ہندی اے جو اک توں ودھ سمتاں وچّ موجود رہندی اے۔
ایچنگ نوں اکثر ہور انٹیگلیو تکنیکاں دے نال شامل کیتا گیا اے جویں کہ اینگریونگ (اداہرن لئی ریمبراں) جاں ایکواٹنٹ (اداہرن لئی گویا)۔
وجود
لگپگ قرون وسطی دے بعد جاں اس توں وی پہلاں توں یورپ وچّ دھات دیاں چیزاں جویں کہ بندوقاں، کوچ، کپ اتے پلیٹاں وچّ سجاوٹ دے کم وچّ سنیاراں اتے ہور دھات - کرمکاراں ولوں ایچنگ پرچلت سی۔ انج وی جرمنی وچّ کوچ دی مزین سجاوٹ اک اجیہی کلا سی جو شاید 15ویں صدی دے انت دے آلے دوآلے - ایچنگ دے اک پرنٹ تیار کرن والی تکنیک دے روپ وچّ ترقی یافتہ ہون توں کجھ ویلے پہلاں اٹلی توں لیائی گئی سی۔
منیا جاندا اے کہ پرنٹ تیار کرن وچّ ورتی جان والی عمل دے روپ وچّ اسدا کھوج آسبرگ، جرمنی دے ڈینیئل ہوفر (لگپگ 1470–1536) ولوں کیتا گیا سی۔ ہوفر اک نقاش سن جنہاں نے کوچ نوں اس طریقے نال مزین کیتا سی، اتے لواے دیاں پلیٹاں دی ورتوں کردے ہوئے اس تکنیک دا پرنٹ تیار کرن وچّ استعمال کیتا سی،جنہاں وچوں کئی اج وی موجود ہن۔ اپنے پرنٹ دے علاوہ کوچ اتے اوہناں دی کلاکرتی دے دو پرمانت اداہرن موجود ہن: 1536 دی اک ڈھال جو ہن میڈرڈ دے ریئل آرمیریا وچّ موجود اے اتے اک تلوار جو نیوریمبرگ دے جرمنی شیج قومی عجائب-گھر (Germanisches Nationalmuseum) وچّ رکھی اے۔ جرمن تریخی عجائب-گھر، برلن وچّ 1512 اتے 1515 دے وچّ دی تاریخ دا اک آگسبرگ گھوڑے دا کوچ موجود اے جسنوں ہوپھر دی ایچنگ اتے لکڑی دے ٹکڑیاں توں بنیاں آکرتیاں نال مزین کیتا گیا اے لیکن اسدا کوئی نشان موجود نہیں اے کہ ہوپھر نے آپ اس اتے کم کیتا سی کیونکہ اوہناں دے مزین پرنٹ زیادہتر وکھ وکھ میڈیا وچّ ہور شلپکاراں لئی پیٹرنس دے روپ وچّ تیار کیتے گئے سن۔ تامبے دے پلیٹاں لئی سوچ شاید اٹلی وچّ بنایا گیا سی اتے اسدے بعد ایچنگ چھیتی ہی پرنٹ تیار کرن والے کلاکاراں لئی سبھ توں زیادہ لوکاں نوں پسند زریعہ دے روپ وچّ اینگریونگ دے ساہمنے اک چیلنج بنکے آ گیا۔ اسدا سبھ توں بہت فائدہ ایہہ سی کہ اینگریونگ دے برخلاف، جس وچّ دھات اتے نقاشی لئی خاص کوشل دی لوڑ ہندی اے، ایچنگ ڈرائنگ وچّ ماہر کسے کلاکار لئی مقابلتاً سوکھ نال سکھی جان والی کلا اے۔
کیلوٹ دیاں کاڈھاں: ایچپ، ہارڈ گراؤنڈ، سٹاپنگ-آؤٹپنگ
اس نے پہلاں دے ایچراں دی تلنا وچّ کئی سٹاپنگس-آؤٹپنگس دا مکمل اتے پربین استعمال کیتا۔ ایہہ مکمل پلیٹ اتے ہلکے جاے تیزاب کٹّ دین دی تکنیک اے، جسدے بعد کلاکرتی دے اوہناں حصیاں دی سٹاپنگ-آؤٹپنگ کیتی جاندی اے جسنوں کلاکار دوبارہ تیزاب وچّ ڈبون توں پہلاں گراؤنڈ دے نال کور کردے ہوئے ہلکے ٹون وچّ رکھنا چاہندا اے۔ اس عمل دے ساودھانیپوروک نئنترن نال اس نے دوری اتے لائیٹ اتے شیڈ دے اثر وچّ ابھوتپوو سوکھمتا حاصل کیتی۔ اس دے زیادہتر پرنٹ مقابلتاً چھوٹے سن - ودھیرے لمبے ڈائمینشن وچّ لگپگ چھ انچ جاں 15 سمع تکّ، لیکن ویروے دے نال پیک۔
اوہناں دے انوائیاں وچوں اک، پیرس دے ابراہم بوس نے ایچنگ دے پہلے شائع مینئل دے نال کیلوٹ دے آوشکاراں نوں پورے یورپ وچّ پھیلایا جسدا اطالوی، ڈچ، جرمن اتے انگریزی وچّ ترجمہ کیتا گیا سی۔
17ویں صدی ایچنگ دا مہان یگ سی جس وچّ ریمبراں، جیووانی بینیڈیٹو کاسٹگلیون اتے کئی ہور مہانرشی کلاکار ہوئے سن۔ 18ویں پائرانیسی وچّ تائیپولو اتے ڈینئل چوڈوویکی چنگیرے ایچراں دی اک تھوڑھی سی گنتی وچّ سبھ توں اتم سن۔ 19ویں صدی اتے 20ویں صدی دی شروات وچّ ایچنگ دے پنر-ابھار نے کجھ گھٹّ اہمیت دے کلاکار وڈی گنتی وچّ پیدا کیتا لیکن واستو وچّ کوئی وڈا نام شامل نہیں سی۔ ایچنگ اج وی مکمل طور تے پرچلت اے۔
ویروے نال جدید تکنیک
اک مومیکت تیزاب - روکن والا جسنوں اک گراؤنڈ دے روپ وچّ جانیا جاندا اے، اسنوں دھات دے اک پلیٹ اتے لگایا جاندا اے جو اکثر تامبے جاں جستے دا ہندا اے لیکن سٹیل پلیٹ وکھ وکھ گنوتاواں دے نال اک ہور زریعہ اے۔ گراؤنڈ دے دو عامَ پرکار ہن: ہارڈ گراؤنڈ اتے ساپھٹ گراؤنڈ۔
ہارڈ گراؤنڈ دا دو طریقیاں نال استعمال کیتا جا سکدا اے۔ ٹھوس ہارڈ گراؤنڈ اک سخت مومیکت بلاک وچّ آؤندا اے۔ اس قسم اتے ہارڈ گراؤنڈ دا استعمال کرن لئی نقاشی کیتے جان والی پلیٹ نوں اک گرم پلیٹ (70 ڈگری سیلسیس اتے نردھارت) اتے رکھیا جاندا اے، جو اک طرحاں دی دھات دی کم کرن والی سطح جسنوں گرم کیتا جاندا اے۔ پلیٹ گرم ہندی اے اتے گراؤنڈ نوں ہتھاں نال، پلیٹ اتے پگھلاؤندے ہوئے اسنوں لگایا جاندا اے۔ گراؤنڈ نوں جنہاں زیادہ سامان طور تے ممکن ہو رولر دے ذریعے پلیٹ اتے پھیلایا جاندا اے۔ اک وار لگائے جان دے بعد ایچنگ پلیٹ نوں گرم - پلیٹ کولوں ہٹا دتا جاندا اے اتے اسنوں ٹھنڈھا ہون دتا جاندا اے جو گراؤنڈ نوں سخت کر دندا اے۔
گراؤنڈ دے سخت ہو جان دے بعد کلاکار پلیٹ نوں آمورت طور تے تنّ شہد دیان مکھیاں دے موم والے ٹیپراں نال پھوکدا اے جسدے نال لو پلیٹ اتے لگّ کے گراؤنڈ نوں کالا کر دندی اے اتے ایہہ ویکھنا آسان ہو جاندا اے دی پلیٹ دا کہڑا حصہ ظاہر اے۔ دھوآں کرن نال نہ صرف پلیٹ کالی ہو جاندی اے سگوں موم دی تھوڑھی ماترا وی اس وچّ مل جاندی اے۔ بعد وچّ کلاکار اک نکیلے اوزار دا استعمال کر گراؤنڈ نوں کھرچدا اے اتے دھات ظاہر ہو جاندی اے۔
ہارڈ گراؤنڈ نوں لگاؤن دا دوجا طریقہ ترل ہارڈ گراؤنڈ ولوں اے۔ ایہہ اک پیپے وچّ آؤندا اے اتے اسنوں نقاشی والی پلیٹ اتے اک برش دے ذریعے لگایا جاندا اے۔ ہوا وچّ کھلھا رکھن اتے ہارڈ گراؤنڈ سخت ہو جاندا اے۔ کجھ پرنٹر تیل/تارکول مشتمل ایسپھاپھالٹم [ 2 ] جاں بٹمین دا ہارڈ گراؤنڈ وجوں ورتوں کردے ہن، حالانکہ بٹمین دا استعمال اکثر سٹیل پلیٹاں نوں جنگ توں اتے تامبے دیاں پلیٹاں نوں پرانا ہون توں بچاؤن لئی کیتا جاندا اے۔
گراؤنڈ نوں دھوڑا یکت روجن جاں سپرے پینٹ دا استعمال کردے ہوئے اک پھائن مسٹ وچّ وی لگایا جا سکدا اے۔ اس عمل نوں ایکواٹنٹ کہندے ہن اتے ایہہ رنگاں دے ٹون، شیڈو اتے ٹھوس کھیتراں نوں تیار کرن وچّ مدد کردا اے۔
15 اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
دھات نقاشی
ویروے نال جدید تکنیک
اسدے بعد پلیٹ نوں پوری طرحاں اک تیزاب وچّ ڈبویا جاندا اے جو ظاہر کیتی دھات نوں صاف کر دندا اے۔ تامبے جاں جستے دیاں پلیٹاں اتے ایچنگ لئی پھیرک کلورائیڈ دا استعمال کیتا جا سکدا اے جدوں کہ نائیٹرک تیزاب دا استعمال جستے جاں سٹیل دے پلیٹاں اتے ایچنگ لئی کیتا جا سکدا اے۔ خاص پرکار دے گھولاں وچّ 2 حصہ FeCl3 وچّ 2 حصہ پانی اتے 1 حصہ نائٹرک وچّ 3 حصہ پانی دا ہندا اے۔ تیزاب دی سمرتھا ایچنگ عمل دی رفتار نوں نردھارت کردی اے۔
ایچنگ دا عمل دے دوران پرنٹر گھولن دا عمل وچّ تیار بلبلیاں اتے اپرد نوں پلیٹ دی سطح توں ہٹان لئی چڑی دے کھنبھ جاں اجیہی ہی کسے چیز دی ورتوں کردے ہن، جاں پلیٹ نوں ویلے - ویلے اتے تیزاب دے ٹب وچّ ڈبو کے کڈھیا جا سکدا اے۔ جیکر بلبلا پلیٹ اتے رہن دتا جاندا اے تاں ایہہ تیزاب نوں پلیٹ وچّ کٹائی کرن توں روک دندا اے جتھے بلبلا اسنوں چھونہدا اے۔ تامبے اتے سٹیل دی تلنا وچّ جستا کتے زیادہ تیزی نال بلبلے پیدا کردا اے اتے کجھ کلاکار اپنے پرنٹاں وچّ ملکی وے افیکٹ (آکاش گنگا اثر) پیدا کرن لئی اک روچک گولاکار بلبلے - ورگے چکر تیار کرن لئی اسدی ورتوں کردے ہن۔
اپرد (detritus) اک بکنیدار پگھلی ہوئی دھات اے جو نقاشی کیتے گئے گرووج نوں بھر دندی اے اتے ایہہ تیزاب نوں پلیٹ دی ننگی ہوئی سطح وچّ اک سامان طریقے نال کٹے جان توں روک دندی اے۔ اپرد نوں پلیٹ توں ہٹان دا دوجا طریقہ پلیٹ دے نقاشی کیتے گئے حصے نوں ہیٹھاں تیزاب دے اندر پلاسٹسن گینداں جاں پتھر اتے رکھنا اے حالانکہ اس تکنیک دی اک کمی بلبلیاں دا باہر نکل آؤنا اتے اوہناں نوں تتدور ہٹا پاؤن وچّ اسمرتھ ہونا اے۔
پلیٹ نوں تیزاب توں ہٹا دتا جاندا اے اتے تیزاب نوں ہٹان لئی اسنوں پانی نال دھوتا جاندا اے۔ گراؤنڈ نوں تارپین ورگے اک ولائک نال ہٹایا جاندا اے۔ تارپین نوں اکثر متھائل یکت سپرٹس دی ورتوں کر پلیٹ توں ہٹایا جاندا اے کیونکہ تارپین چکنا ہندا اے اتے سیاہی دے استعمال اتے پلیٹ دی پرنٹنگ نوں متاثر کر سکدا اے۔
سپٹ - بائٹنگ اک اجیہی عمل اے جسدے نال پرنٹر پلیٹ دے کجھ خاص کھیتراں وچّ اک برش دے ذریعے پلیٹ اتے تیزاب دا استعمال کردے ہن۔ اس مقصد لئی پلیٹ نوں ایکواٹنٹ کیتا جا سکدا اے جاں سدھے تیزاب دے سمپرک وچّ لیایا جا سکدا اے۔ اس عمل نوں سپٹ=بائٹنگ اس لئی کیہا جاندا اے کیونکہ اس وچّ لار دی ورتوں کیتی جاندی اے جسدی ورتوں کدے تیزاب نوں ڈائلیوٹ کرن لئی کیتی جاندی سی حالانکہ ہن عامَ طور اتے آگم اربک جاں پانی دی ورتوں کیتی جاندی اے۔
اک پلاسٹک کارڈ، گوشت بورڈ دا اک ٹکڑا جاں کپڑے دا اک گچھا اکثر مسّ نوں چھنّ لائیناں وچّ داخلہ کراؤن لئی استعمال کیتا جاندا اے۔ اسدے بعد سطح نوں سٹیپھ پھیبرک دے اک ٹکڑے نال صاف کر دتا جاندا اے جسنوں ٹارلاٹین کہندے ہن اتے پھر اسنوں نیوجپرنٹ پیپر نال صاف کر دتا جاندا اے، کجھ پرنٹر اپنے انگوٹھے دے آدھار اتے اپنے ہتھ جاں ہتھیلی دے بلیڈ حصہ دی ورتوں کرنا پسند کردے ہن۔ صفائی کرن نال سیاہی چیراں وچّ رہِ جاندی اے۔ انتم صفائی لئی تسی اورگینجا ریشم دے اک مڑے ہوئے ٹکڑے دا وی استعمال کر سکدے ہن۔ جیکر تامبے جاں جستے دیاں پلیٹاں دی ورتوں کیتی جاندی اے تاں پلیٹ دی سطح بہت صاف ہو جاندی اے اتے اسے لئی ایہہ پرنٹ وچّ سفید ہندا اے۔ جیکر سٹیل پلیٹ دا استعمال کیتا جاندا اے تاں پلیٹ دے سبھاوک دند پرنٹ نوں ایکواٹنٹنگ دے اثر دے سامان اک چیکنی ورقے امتحان دندے ہن۔ اسدے نتیجے وجوں سٹیل پلیٹاں نوں ایکواٹنٹنگ دی ضرورت نہیں ہندی اے کیونکہ تیزاب وچّ لگاتار ڈبوئے جان اتے پلیٹ دا کرمک ایکسپوجر اوہی نتیجہ دیویگا۔ کاغذ دا اک نم ٹکڑا پلیٹ اتے رکھیا جاندا اے اتے اسنوں پریس دے زریعہ راہیں چلایا جاندا اے۔
غیر - زہریلی ایچنگ
تیزاب اتے سالوینٹس دے صحتَ سبندھی اثراں دے بارے وچّ ودھدی چنتا 20ویں صدی دے انت وچّ ایچنگ دے گھٹّ زہریلے طریقے ترقی یافتہ کرن دا کارن بنی۔ کوٹنگ لئی اک ارمبھ دا کھوج ہارڈ گراؤنڈ دے روپ وچّ پھلور ویکس دی ورتوں سی۔ مارک جیپھرون اتے کیتھ ہاورڈ ورگے ہور پرنٹراں نے گراؤنڈ دے روپ وچّ ایکرلک پالیمر اتے ایچنگ لئی فیرک کلورائیڈ دی ورتوں کرن والیاں پرنالیاں ترقی یافتہ کیتیاں۔ پالیمراں نوں سالوینٹس دی بجائے سوڈیئم کاربونیٹ (کپڑے دھون والا سوڈا) نال ہٹایا جاندا اے۔ ایچنگ لئی استعمال کیتے جاندے ویلے پھیرک کلورائیڈ تیزاب دی طرحاں اک کھورن والی گیس پیدا نہیں کردا، اس پرکار پرمپراگت ایچنگ دا دوجا خطرہ دور ہو جاندا اے۔
پرمپراگت ایکواٹنٹ، جو دھوڑا یکت ریجن جاں اینامیل سپرے پینٹ دی ورتوں کردا اے، اسدی جگہ اتے ایکریلک پالیمر ہارڈ گراؤنڈ دے اک ایئر برش ایپلیکیشن دی ورتوں ہندی اے۔ نال ہی، سوڈا عیش گھول دے علاوہ کسے وی سالوینٹ دی لوڑ نہیں ہندی اے، حالانکہ ایئر برش سپرے دیاں ایکرلک سامگریاں دے کارن اک وینٹیلیشن ہڈ دی ضرورت ہندی اے۔
پرمپراگت ساپھٹ گراؤنڈ، جس وچّ پلیٹ توں ہٹان لئی سالوینٹس دی لوڑ ہندی اے اسدی جگہ پانی - مشتمل رلیپھ پرنٹنگ سیاہی دا استعمال ہندا اے۔ سیاہی پرمپراگت ساپھٹ گراؤنڈ دی طرحاں چھاپاں نوں حاصل کردی اے، پھیرک کلورائڈ ایچینٹ دا پرتیرودھ کردی اے، اسدے باو جود اسنوں گرم پانی اتے سوڈا عیش گھول جاں امونیا نال صاف کیتا جا سکدا اے۔
صنعتی پرکریاواں وچّ اینوڈک ایچنگ دی ورتوں اک صدی توں وی زیادہ ویلے ولوں کیتی جا رہی اے۔ ایچنگ پاور ڈائریکٹ کرنٹ دا اک سروت اے۔ نقاشی والی سامان (اینوڈ) نوں اسدے دھناتمک دھرو نال جوڑ دتا جاندا اے۔ اک رسیور پلیٹ (کیتھوڈ) اسدے رناتمک دھرو نال جڑیا ہندا اے۔ دوناں نوں تھوڑھا وکھ - وکھ رکھیا جاندا اے اتے اسنوں اک اپیکت الیکٹرولائیٹ دے اک اپیکت جلی گھول وچّ ڈبویا جاندا اے۔ بجلی میٹل نوں اینوڈ توں باہر کڈھکے گھول وچّ دھکدی اے اتے اسنوں دھات دے روپ وچّ کیتھوڈ اتے جماں کردی اے۔ 1990 توں کجھ ہی ویلے پہلاں آزاد طور تے کم کرن والے دو سموہاں نے انٹیگلیو پرنٹنگ پلیٹاں نوں تیار کرن وچّ اسدی ورتو دے وکھ - وکھ طریقے ترقی یافتہ کیتے۔
میریون اتے اومری بیہر ولوں کاڈھ کڈھی پیٹینٹشدا الیکٹروٹیک پرنالی وچّ ایچنگ دے کجھ خاص غیر-زہریلہ تریکیاں دے برخلاف اک نقاشی کیتی پلیٹ اتے جنی وار کلاکار چااے اونی وار دوبارہ کم کیتا جا سکدا اے۔    ایہہ پرنالی 2 وولٹ توں گھٹّ بجلی دا استعمال کردی اے جو نقاشی کیتے گئے بھاگاں وچّ دھات دے اسمان کرسٹلاں نوں ظاہر کردی اے جسدا نتیجہ سیاہی دا اتم پرتیدھارن ہندا اے اتے جسدی پرنٹ کیتی چھوی دے سروپ دی گنوتا روائتی تیزاب ودھیاں دے تلّ ہندی اے۔ نیویں وولٹیج دے برخلاف دھرویئتا میجونٹنٹ پلیٹ دے نال - نال سٹیل پھیسنگ تامبے دیاں پلیٹاں تیار کرن دا اک ٹاکرے تے سرل طریقہ حاصل کردا اے۔
دھات پلیٹاں دیاں قسماں
تانبہ ہمیشہ توں اک پرمپراگت دھات رہا اے اتے اسنوں ایچنگ لئی اج وی پسند کیتا جاندا اے کیونکہ ایہہ اک سامان طریقے نال کٹائی کردا اے، بناوٹ نوں چنگی طرحاں دھارن کردا اے اتے صاف کیتے جاندے ویلے سیاہی دے رنگ نوں نشٹ نہیں کردا۔ جستا تامبے توں سستا اے اسے لئی شروات کرن والیاں لئی بہتر اے، لیکن ایہہ تامبے دی طرحاں اونی صفائی نال کٹّ نہیں پاؤندا اے اتے ایہہ سیاہی دے کجھ رنگاں نوں بدل دندا اے۔ ایچنگ سبسٹریٹ دے روپ وچّ سٹیل دی لوکپراتا ودھ رہی اے۔ تانبہ اتے جستا دیاں قیمتاں نے سٹیل نوں اک وکلپ بنا دتا اے۔ سٹیل دی لکیر گنوتا تامبے توں کجھ گھٹّ چنگی ہندی اے لیکن ایہہ جستے دی تلنا وچّ بہتر اے۔ سٹیل اک قدرتی اتے انت ایکواٹنٹ اے۔
صنعتی ورتوں
ایچنگ دی ورتوں پرنٹڈ سرکٹ بورڈاں اتے اردھچالک اؤزاراں دے نرمان وچّ (ویکھو ایچنگ (مائکروپھیبریکیشن)، کچّ اتے اتے سوکھمدرشی جانچ-پڑتال لئی دھات دے نمونے تیار کرن وچّ وی کیتی جاندا اے۔
ہارڈ گراؤنڈ
thumb|right|thumb|سڑک دے مورت دے نال کیفے وچّ جوان کڑی، 'لیسر اری' ولوں ایچنگ، 1924
پرنٹراں کول تیزاب دے اثراں نوں نئنترت کرن دے کئی طریقے ہن۔ سبھ توں عامَ طور اتے پلیٹ دی سطح نوں اک سخت، مومیکت گراؤنڈ نال کور کر دتا جاندا اے جو تیزاب دا پرتیرودھ کردا اے۔ اسدے بعد پرنٹر اک نکیلے پوائنٹ نال گراؤنڈ نوں کھرچدا اے جسدے نال دھات دی اوہ لائیناں ظاہر ہو جاندیاں ہن جنہاں تے تیزاب دا دشاثر پیا اے۔
ایکواٹنٹ
ایکواٹنٹ اک اجیہا بدلاؤ اے جس وچّ اک خاص ریجن نوں پلیٹ اتے اک سامان طریقے نال ونڈ دتا جاندا اے، پھر اسدے بعد اک یونیفارم لیکن سٹیک گھنتا توں گھٹّ اک سکرین گراؤنڈ تیار کرن لئی اسنوں گرم کیتا جاندا اے۔ ایچنگ دے بعد کوئی وی ظاہر سطح اک خراب (یعنی کالی) سطح وچّ بدل جاندی اے۔ ایسے کھیتر جو انتم پرنٹ وچّ ہلکے ہندے ہن اوہناں نوں تیزاب باتھ دے وچّ وارنشنگ ولوں راکھواں کیتا جاندا اے۔ لگاتار وارنشنگ دا عمل دوہراؤن اتے پلیٹ نوں تیزاب وچّ رکھن نال اجیاے ٹون والے کھیتر تیار ہو جاندے ہن جنہاں نوں اک مومیکت گراؤنڈ وچّ ڈرائنگ دے ذریعے حاصل کرنا مشکل جاں اسمبھو ہندا اے۔
سوگر لفٹ
اس وچّ چینی جاں کیمپ کافی دے اک سیرپ ورگے گھول وچّ موجود ڈزائیناں نوں اسدے اک ترل ایچنگ گراؤنڈ جاں سٹاپ آؤٹ وارنش وچّ لیپ کیتے جان توں پہلاں دھات دی سطح اتے پینٹ کیتا جاندا اے۔ بعد وچّ جدوں پلیٹ نوں گرم پانی وچّ رکھیا جاندا اے تاں چینی گھل جاندی اے اتے امیج نوں چھڈّ کے باہر نکل آؤندی اے۔ اسدے بعد پلیٹ اتے نقاشی کیتی جا سکدی اے۔
سپٹ بائیٹ
سوچھ تیزاب اتے عربی گوند دے اک مرکب (جاں لگپگ کدے ہی - لار) جسنوں دلچسپ نتیجہ دین لئی اک دھات دی سطح اتے ٹپکایا، بکھیریا جاں پینٹ کیتا جا سکدا اے۔
حوالے
گٹھ:نقاشی گٹھ:فن گٹھ:فنون لطیفہ
دهستان عشرستاق
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بہشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بہشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
کراسنوکامسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پرم کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق  51,929  اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
انڈونیشیا ایئرایشیا پرواز 8501
انڈونیشیا ایئرایشیا پرواز 8501 دی اک پرواز سی جو انڈونیشیا دے شہر سورابایا توں سنگاپور روانگی دے دوران 28 دسمبر نوں لاپتہ ہو گئی - جہاز وچ عملے دے 7 لوکاں تے 155 مسافراں دے نال کل 162 لوگ سوار سن - جہاز سورابایا ایئرپورٹ توں مقامی وقت (UTC+7) دے مطابق 5:35am اُتے روانہ ہوئیا تے 8:30 (SGT) اُتے سنگاپور وچ لینڈ کرنا سی - جہاز نے 7:24 اُتے بحیرہ جاوا وچ جاوا تے کالیمانتان دے درمیان ایئر ٹریفک کنٹرول توں رابطہ کھو دتا- ایئر لائن دے آفیشل فیس بک تے ٹوئٹر پیج نے جہاز نوں گمشدہ قرار دتا اے -
گمشدگی
طیارہ سورابایا ایئرپورٹ توں صبح 5:20 اُتے روانہ ہونا سی تے اٹھ بجے سنگاپور ایئرپورٹ اُتے پہنچنا سی- روانگی دے تھوڑی ہی دیر بعد جہاز دا 7:24 اُتے بحیرہ جاوا دے اُتے جاوا تے کالیمانتان دے درمیان جکارتا ایئرٹریفک کنٹرول توں رابطہ منقطع ہو گیا-
مسافر تے عملہ
ایئرایشیا نے گمشدہ طیارے دے 155 مسافراں دی قومیت ظاہر کیتی اے جنہاں وچ 16 بچے ، 138وڈے تے 1 نومولود بچہ شامل اے -:
باہرلےجوڑ
گٹھ:2014 دے فضائی حادثے گٹھ:2014 وچ انڈونیشیا گٹھ:2014 وچ سنگاپور گٹھ:انڈونیشیا سنگاپور تعلقات گٹھ:انڈونیشیا وچ ہوائی حادثے گٹھ:بحیرہ جاوا گٹھ:دسمبر 2014 دیاں سرگرمیاں گٹھ:انڈونیشیا
ضلع ٹاسلیکے
ضلع ٹاسلیکے ترکی دے صوبہ آغری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مائنٹ سینگبی نیشنل پارک
ڈجرڈجرا نیشنل پارک آئیوری کوسٹ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیوری کوسٹ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
16 اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
ضلع توتک
ضلع توتک ترکی دے صوبہ آغری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Tutak
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ٹیک انگیج
ٹیک انگیج امریکا، برطانیہ، آسٹریلیا، متحدہ عرب امارات تے پاکستان وچ ایڈیٹوریل ٹیماں تے مصنفاں دے نال ٹیکنالوجی نیوز میگزین ہے ۔  ٹیک انگیج پاکستان وچ اک سافٹ ویئر کمپنی ٹیک اباؤٹ دا اک پروجیکٹ ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی 2003 وچ سالانہ کانفرنساں وچ ہنر مندانہ مواقع حاصل کرنے تے انہاں دے حصول دے لئی غیرتجربہ کار ٹیک شائقین منصوبے دے طور اُتے قائم کيتی گئی سی ، لیکن بعد وچ ایہ اک ٹیکنالوجی میگزین تے نیوز سائٹ بن گئی۔
عملہ
ٹیک انگیج ڈاٹ کم د‏‏ی ٹیم تکنیکی تبدیلیاں ہور خبراں دا احاطہ کردی ا‏‏ے۔
برادری
ٹیک انگیج ڈاٹ کم قارئین نو‏‏ں کہانیاں اُتے تبصرہ کرنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ اس نے بہتر گفتگو تے بہتر ٹیک کمیونٹی د‏‏ی تعمیر دے لئی اصولاں دے اک سیٹ د‏‏ی متعارف کرایا اے ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 2003ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان د‏‏ی آن لائن کمپنیاں گٹھ:ممکنہ طور اُتے تریخ بیانات اُتے مشتمل تمام مضامین گٹھ:انٹرنیٹ
نیوزیلینڈی پکھی پوچھل
Rhipidura albiscapa
ڈے فورسٹ نیشنل پارک
ڈے فورسٹ نیشنل پارک جبوتی دا اک نیشنل پارک اے۔
17 اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
آسٹریلیائی ایوان نمائندگان
آسٹریلوی یوان نمائندگان آسٹریلیا دا ایوان زیريں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏ی سیاست گٹھ:آسٹریلیا وچ 1901ء دیاں تاسیساں گٹھ:قومی ایوان زیريں گٹھ:ویسٹمنسٹر طرز حکمرانی
ضلع ادیامان
ضلع ادیامان ترکی دے صوبہ ادیامان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Adıyaman
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مینگروو پکھی پوچھل
گٹھ:پکھیپوچھل
18اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
ڈجیبوتی نیشنل پارک
ڈجیبوتی نیشنل پارک جبوتی دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جبوتی دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
بیریوزوسکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی سوردلووسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 51,583 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
یبوکی نیشنل پارک
یبوکی نیشنل پارک جبوتی دا اک نیشنل پارک اے۔
چک 228 ر ب
چک  228 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ستا تے بلونت ڈوم
ستا تے بلونتا دو ربابی گرو ارجن دیو دے دربار وچّ سن، ستا کھنڈور صاحب دا رہن والا سی اتے بلونت مالوے دا رہن والا سی۔ دونوں ربابی سرری گرو انگد دیو صاحب جی نے شبد کیرتن کرن لئی اپنی سیوا وچّ رکھے سن۔ ایہہ پنجوی پاتشاہی تک سنگتاں نوں اپنے شبد کیرتن نال نہال کردے رہے، انت بڈھے ہو گئے، سیوا وی پرانی ہو گئی۔ اک واری ایہناں دی پتری دا ویاہ سی ایہناں نے گورو جی اگے بینتی کیتی کہ دیپ مالا دی آمدن سانوں دے دتی جاوے۔ گورو جی نے دیپ مالا دی عمداً دے دتی، جو سببّ نال اس واری اگے نالوں بہت تھوڑی سی، پر ایہناں ربابیاں نے جھگڑا کیتا تے آکڑ تے مان وچّ روپیہ موڑ گھولیا آکھن لگے اسیں ہی گرو ارجن دیو جی نوں گورو بنایا ہے، اسیں چوکی نہ کراگے تا گریائی ہی جاندی رہوگی۔ گورو جی نے اپنے سکھ منان نوں گھلے، پر ایہہ نہ منے، سگوں اگو ایوگ بچن کہن لگے کہ گرو نانک دیوَ نوں وی اسیں نے ہی گورو بنایا سی ایہہ گلّ توں گورو جی نے اہنا نوں سراپ دتا حکم دتا کہ کوئی سکھ ایہناں نوں منہ نہ لائے، اتے جو کوئی ایہناں دی شفارس کریگا اسدا سر منہ کالا کرکے، کھوتے اتے چڑاکے پچھے ڈھول تے منڈے لا کے گلی گلی گھمایا جاویگا۔ گورو دا بھانا اہناں ربابیاں دیاں دیہیاں فٹّ گئیاں کوئی سکھ منہ نہی سی لا رہا۔ لاہور وچّ اک سکھ بھائی لدھا سی ستا تے بلونت انت لاہور وچ بھائی لدھا کول شفارش لے کے گئے بھائی جی نے ایہناں تے ترس کھا کے گورو جی دا حکم پورا کرن لئی اپنا سر منہ کالا کر کھوتے تے سوار ہو لاہور تے امرتسر دیاں گلیاں وچّ گھم کے گورو جی دے دربار وچّ متھا ٹیکیا، گورو جی ویکھ کے پرسنّ ہوئے فرمایا۔
“دھنّ بھائی لدھا پرؤپکاریں ایہہ کیہا روپ وٹایا ہے؟
لدھے بینتی کیتی مہاراج ستے تے بلونت نوں بخشو اس اپر ربابیاں نے ہیٹھ لکھی وار آکھی، ایہہ وار بلونت تے ستا دوواں نے رل کے بولی ہے پر برج بھاشا نال ملدی ہے۔ (رام کلی کی وار رائے بلونڈِ تکھا ستے ڈرمِ آکھی) ناؤ کرتا قادرُ کرے کیؤ بولُ ہووے جو کھیودے۔ دے گنا ست بھین بھراو ہے پارنگتِ دان پڑیودے۔ نانکِ راجُ چلایا سچُ کوٹ ستانی نیودے۔........ اہنا بارے بابا بدھ نے ‘ہنس چوگ نامی اپنی پستک وچ درج کیتا ہے۔ ایہناں بارے بہت گھٹّ جانکاری ملدی ہے۔
حوالے
گٹھ:بھگتی لہر گٹھ:سکھ بھگت گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ مت دا اتہاس گٹھ:بانی کار
مدھو اچاریہ
مَدْھْوَ اچاریہ (ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು) نو‏‏ں پورن پراگیہ تے آنند تیرتھ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دا پیدائشی ناں واسو دیو سی ۔ مدھو اچاریہ اک ہندو فلسفی تے دویت ویدانت مکتاباں فک‏ر rے بانی سن ۔ مدھو اچاریہ بھکتی تحریک دے عہد دے اہ‏م فلاسفہ وچو‏ں اک سن ۔ کرناٹک وچ انہاں دے بوہت سارے معتقدین پائے جاندے نيں جو انہاں نو‏‏ں وایو دا تیسرا جنم مندے نيں تے پہلے دو جنم ہنومان تے بھیم سن ۔
ابتدائی زندگی
مدھیہ گیہ دکن دے پاس کرناٹک وچ اُڑیپی ناں د‏‏ی جگہ دے پاس واقع اک پنڈ پاجک وچ رہندا سی ۔ اس دے پاس تھوڑی سی زمین سی جو اس دے گزر بسر دے لئی کافی سی۔ مدھیہ گیا وڈا قابل سی ۔ اوہدی قابلیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی لوگ اُس ”بھٹ“ کہندے سن ۔
مدھیہ گیہ د‏‏ی بیوی دا ناں ویدوندی سی، اس دے بطن تو‏ں اک لڑکی تے دو لڑکے پیدا ہوئے۔ بدقسمتی تو‏ں دونے لڑکے چھوٹی عمر وچ وفات پا گئے۔ مدھیہ گیہ نو‏‏ں اس گل کيتی فکر ہوئی کہ جے اس دے کوئی لڑکا نہ ہويا تاں اوہدی نسل رک جائے گی۔ بارہ برس تک وڈی لگن تو‏ں مدھیہ گیہ تے انہاں د‏‏ی بیوی ویدوندی نے اڑیپی دے مندر وچ بھگوان د‏‏ی پوجا د‏‏ی تے دعا منگدے رہے کہ انہاں دے اک لڑکا ہوئے۔ بالآخر دسہرے دے دن ویدوندی نے اک لڑکے نو‏‏ں جنم دتا۔ مدھیہ گیہ نے اس لڑکے دا ناں واسو دیو رکھیا۔ اگے چل دے ایہی واسو دیو مدھو اچاریہ دے ناں تو‏ں سارے ہندوستان وچ مشہور ہويا۔
واسو دیو دے بچپن دے بوہت سارے قصے مشہور نيں۔ اک واقعہ ایويں دسیا جاندا اے کہ واسو دیو جدو‏ں پنج برس دے سن، تاں اک دن گھر تو‏ں کدرے لاپتہ ہو گئے۔ انہاں دے ماں باپ نے انھاں بہت ڈھونڈا لیکن کچھ پتہ نہ چلا۔ تن دن دے بعد اچانک مدھیہ گیہ نو‏‏ں خبر ملی کہ واسو دیو تاں اُڑیپی دے مندر وچ ا‏‏ے۔ دونے فوراً اُڑیپی پہنچے۔ اوتھ‏ے بھگوان اننتیشور دے مندر وچ مورتی دے سامنے بھگتاں د‏‏ی بھیڑ لگی ہوئی سی۔ ننھا واسو دیو لوگاں نو‏‏ں بتا رہیا سی کہ شاستراں دے مطابق بھگوان وشنو د‏‏ی پوجا کرنے دا صحیح طریقہ کیتا ا‏‏ے۔ اس واقعہ دے بعد تاں اس گل وچ شک ہی نئيں رہ گیا سی کہ واسو دو کوئی معمولی بچے نئيں بلکہ اوتار سن ۔
اس واقعہ دے کچھ دناں بعد اوہ پنڈ د‏‏ی پاٹھیا شالا وچ پڑھنے دے لئی بھیجے گئے۔ واسو دیو کھیل کود، کُشتی لڑنے، دوڑنے، کودنے پھاندنے تے تیرنے وچ سب تو‏ں اگے رہندے۔ انہاں دے ننھے تو‏ں جسم وچ اِنّی طاقت سی کہ لوگ حیرت کردے تے اُنئيں پیار تو‏ں ”بھیم“ کہہ دے پکارتے سن ۔ واسو دیو د‏‏ی غیر معمولی طاقت د‏‏ی وجہ تو‏ں شاید انھاں پون سُت دا اوتار کہیا جانے لگیا تے بعد وچ لوگ اس گل وچ یقین وی کرنے لگے۔
لیکن واسو دیو کھیل کود وچ جتھ‏ے اپنے تو‏ں وڈے لڑکےآں تو‏ں اگے سن اوتھ‏ے پڑھائی لکھادی وچ وڈے ڈھیلے سن ۔ آخر وچ اُستاد نے واسو دیو نو‏‏ں سمجھیا بُجھا کر راستے اُتے لیانے د‏‏ی ساری کوشش چھڈ دت‏ی۔ واسو دیو وی پاٹھیا شالا چھڈ ک‏‏ے گھر چلے آئے۔ ہن واسو دیو نے اپنے آپ ہی پڑھنا شروع کیتا تے جلد ہی ویداں تے شاستراں دا پورا گیان حاصل ک‏ر ليا۔ ترک شاستر (منطق) تے گرامر (قواعد) دے تاں اوہ ماہر سن ۔ پاٹھیا شالا چھڈنے دے بعد تو‏ں واسو دیو دا دِل دنیا تو‏ں اُچاٹ رہنے لگیا۔ اُنئيں گھر بسانے د‏‏ی کوئی خواہش نہ سی۔ اوہ چاہندے سن کہ ویداں، ویدانگاں تے شاستراں دا مطالعہ کرنے دے بعد اپنی ساری زندگی دھرم دے پرچار وچ لگائاں۔ پندرہ برس د‏‏ی عمر وچ انھاں نے ایہ فیصلہ کیتا کہ اُنئيں سنیاس لینا چاہیے۔
ترک دنیا
سنیاس لینے دے لئی گُرو د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ بہت لبھن اُتے ”اچیوت پریکش“ نامی سنیاسی اسنو‏ں واسو دیو د‏‏ی ملاقات ہوئی۔ واسو دیو نے اچیوت پریکش نو‏‏ں اپنا گُرو چنا۔ لیکن سنیاس تو‏ں پہلے ماں باپ د‏‏ی اجازت وی ناگزیر ہُندی ا‏‏ے۔ مدھیہ گیہ تے ویدوندی دا اک ہی لڑکا سی تے اسنو‏ں سنیاس لینے د‏‏ی دُھن سوار سی۔ اس تو‏ں مدھیہ گیہ تے ویدوندی وڈے غمزدہ ہوئے۔ انھاں نے واسو دیو نو‏‏ں ایہ کہہ دے سنیاس لینے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کر دتا کہ جے تساں نے سنیاس لے لیا تاں ساڈے مرنے دے بعد ساڈا انتم سنسکار کِداں ہوئے گا۔ آخری رسوم نہ ادا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی مکتی نہ ہوئے گی۔ لیکن واسو دیو سنیاس لینے دا عہد کر چک‏‏ے سن ۔ چنانچہ انھاں نے اپنے والدین نو‏‏ں دلاسا دتا کہ انہاں دے ایتھ‏ے اک ہور لڑکے دا جنم ہوئے گا۔ اس دے کچھ ہی عرصے بعد ویدوندی نے اک ہور بیٹے نو‏‏ں جنم دتا۔ اس دا ناں وشنو تیرتھ رکھیا گیا۔ جدو‏ں تک وشنو تیرتھ دا جنم ہو گیا تب تک واسو دیو نے سنیاس ہی نئيں لیا۔ لیکن چھوٹے بھائی دے جنم دے بعد ہن کوئی رکاوٹ نئيں رہ گئی چنانچہ انہاں نے سنیاس لیا۔ سنیاسی ہونے دے بعد ہی اُنئيں پورن پراگیہ (پورن بودھ) دا خطاب دتا گیا تے لوگ اُنئيں واسو دیو د‏‏ی بجائے اسی ناں تو‏ں پکارنے لگے۔
علما تو‏ں اختلاف
اب پورن پراگیہ اپنے گُرو اچیوت پریکش دے نال مٹھ وچ رہنے تے پوجا پاٹھیا دا مطالعہ کرنے لگے۔ اچیوت پریکش ویدانت دے وڈے بھاری عالم سن ۔ پورن پراگیہ وی وید، ویدان تے شاستراں د‏‏ی گہری جانکاری رکھدے سن ۔ ہن انھاں ویدانت دا مطالعہ تے اس اُتے غور کرنے دا موقع ملا۔ لیکن کچھ ہی دناں دے بعد پورن پراگیہ دا گُرو تو‏ں اختلاف رہنے لگیا۔ اکثر اچیوت پریکش تو‏ں انہاں د‏‏ی بحث ہو جاندت‏ی۔ دھیرے دھیرے پورن پراگیہ د‏‏ی علمیت تے ذہانت نکھرنے لگی۔ آس پاس انہاں د‏‏ی قابلیت تے علمیت د‏‏ی شہرت پھیلنے لگی۔ ابتدا وچ اچیوت پریکش پورن پراگیہ دے جواب تو‏ں متفق نئيں ہُندے سن ۔ لیکن اوہ وی ایہ مننے اُتے مجبور ہو گئے کہ پورن پراگیہ دے سوچنے دا طریقہ بالکل نواں تے انوکھا اے تے انہاں دے جواباں وچ وڈی جان ا‏‏ے۔ اچیوت پریکش نے انھاں مٹھ (ہندو خانقاہ) دا نگران اعلیٰ بنایا۔ اس طرح پورن پراگیہ اننتیشور دے مندر دے مٹھ د‏‏ی سب تو‏ں اُچی گدی اُتے بیٹھے۔ مٹھ دے نگران اعلیٰ دے نال ہی اُنہاں دا ناں پورن پراگیہ تو‏ں بدل کر آنند تیرتھ یا مدھو اچاریہ رکھ دتا گیا۔ بعد وچ انہاں دا ناں مدھواچاریہ ہی سب تو‏ں زیادہ مشہور ہويا۔
شنکر اچاریہ دا کہنا سی کہ سنسار وچ اک ایشور نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تے جو کچھ وی اسيں دیکھدے نيں اوہ سب جھوٹھ اے، مایا دا کھیل ا‏‏ے۔ ایشور نو‏‏ں صرف گیان دے ذریعے ہی سمجھیا تے پایا جا سکدا ا‏‏ے۔ مدھو اچاریہ نو‏‏ں شنکر اچاریہ د‏‏ی ایہ گل درست معلوم نئيں ہوئی۔ اُنئيں ایہ دیکھ دے بہت دکھ ہويا کہ شنکر اچاریہ دے شاگرد عوام نو‏‏ں صحیح راستے اُتے نئيں لے جا رہے نيں۔ انھاں نے دل ہی دل وچ طے کیتا کہ دیش بھر گھوم گھوم کر لوگاں نو‏ں ميں دھرم تے ایشور دے بارے وچ اپنا مت بناواں گا۔ اسی ارادے تو‏ں مدھو اچاریہ سارے ملک وچ دے سفر دے لئی چل پئے۔
تبلیغ
تبلیغ دے لئی اوہ سب تو‏ں پہلے اوہ دکھن بھارت گئے۔ انہاں دے نال اچیوت پریکش تے کُچھ شاگرد وی سن ۔ اس زمانے وچ دکھن بھارت کئی چھوٹی چھوٹی سلطنتاں وچ بٹا سی ۔ اکثر آپس وچ انہاں د‏‏ی لڑائیاں ہُندی رہندیاں سن۔ لیکن انہاں سلطنتاں دے راجا عالماں د‏‏ی وڈی قدر کردے سن ۔ بھری سبھا وچ جو عالم دوسرے مت یا عقیدے دے عالم نو‏‏ں شاستر دے معنی تے مطلب دسدے وچ ہرا دیندا سی، اس دے مت یا عقیدے نو‏‏ں راجا تے اوہدی پرجا مان لیندے سن ۔ سب تو‏ں پہلے مدھو اچاریہ منگلور پہنچے۔ ایتھ‏ے انھاں نے اپنے مخالفاں نو‏‏ں مذہبی بحث (مناظرہ) وچ وڈی آسانی تو‏ں ہرا دتا۔ منگلور تو‏ں اگے ودھ دے اوہ تروونکور پہنچے۔ تروونکور دے راجا نے انہاں د‏‏ی وڈی عزت کيتی۔ تے اُنئيں دربار وچ آ کر شاستر دے معنی تے مطالب دسدے دے لئی مدعو کیتا مدھو اچاریہ تاں اسی کم دے لئی نکلے سن، انھاں نے راجا نو‏‏ں د‏‏ی گل منظور کر لئی۔ اسی وقت شرنگیری مٹھ دے نگران اعلیٰ ودتا شنکر وی تروونکور آ پہنچے۔ شرنگیری دا مٹھ انہاں چار مٹھاں وچو‏ں اک سی ۔ جسنو‏ں شنکر اچاریہ نے خود قائم کیتا سی ۔ تروونکور دے سامنے راجا دے دربار وچ مدھو اچاریہ د‏‏ی جیت ہوئی۔ اس دے بعد مدھو اچاریہ اپنے چیلاں دے نال رامیشورم پہنچے۔ ایتھ‏ے وی اپنے مخالفاں نو‏‏ں ہرانے دے بعد اوہ شری نگم گئے تے شری نگم تو‏ں اڑیپی پرت آئے۔
مدھو اچاریہ دے اس دورے دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ دکھن بھارت وچ انہاں د‏‏ی جیت دا ڈنکا بجنے لگیا۔ لیکن شنکر اچاریہ نو‏‏ں اپنی ہار بہت کھلی۔ اوہ مدھو اچاریہ دے دشمن بن گئے۔ انھاں نے جتھ‏ے تہاں مدھو اچاریہ تے انہاں دے چیلاں نو‏‏ں ستانا شروع کر دتا۔ لیکن اس تو‏ں مدھو اچاریہ جُھکے نئيں۔ اڑیپی پرت کر مدھو چاریہ نے بھگوت گیندا د‏‏ی شرح لکھی تے ویدانت سوتراں د‏‏ی وضاحت دا کم ہتھ وچ لیا۔ اس طرح کئی برس اڑیپی وچ ٹھہرے رہنے دے بعد مدھو اچاریہ نے اتر بھارت دا دورہ کرنے دا فیصلہ کیتا۔ اُتر بھارت وچ اس زمانے وچ مسلماناں دا کافی زور سی ۔ کئی بار مدھو اچاریہ نو‏‏ں مسلما‏ن سرداراں د‏‏ی جاگیراں تے علاقےآں تو‏ں ہو ک‏‏‏ے گزرنا پيا۔ اوہ مسلما‏ن سرداراں تو‏ں فارسی وچ گل ک‏ر ک‏ے انھاں متاثر کر دیندے سن ۔ اُنئيں مسلماناں دے ہتھو‏ں کدی وی کسی طرح دا نقصان نئيں پہنچیا۔ مدھو اچاریہ دا کہنا سی کہ کسی انسان دے دل وچ جگہ بنانے دے لئی ایہ ضروری اے کہ اس تو‏ں اسی د‏‏ی بھاشا وچ گل گل د‏‏ی جائے۔
اُتر بھارت وچ مختلف علاقےآں دا کا دورہ کردے ہوئے مدھو اچاریہ آخیر وچ مدھو اچاریہ ہردوار پہنچے۔ ایتھ‏ے انھاں نے کئی دناں تک اپاسی تے دھیان کیتا۔ اسی بیچ اوہ کچھ دناں دے لئی ہمالیہ د‏‏ی غار وچ چلے گئے۔ کئی دناں تک اکیلے رہنے دے بعد اوہ ہردوار پرت آئے۔ تے انھاں نے پہلی بار اعلان کیتا کہ بھگوان وشنو د‏‏ی پوجا ہی ایشور د‏‏ی سچی پوجا ا‏‏ے۔ ایتھے انھاں نے ویدانت سوتر د‏‏ی اپنی شرح شائع کيتی۔ اج وی انہاں د‏‏ی شرح اپنے ڈھنگ د‏‏ی انوکھی کتاب منی جاندی ا‏‏ے۔ ہردوار تو‏ں انھاں نے اپنا دورہ شروع کیتا۔ ہن جتھ‏ے کدرے وی اوہ گئے انھاں نے بھگوان وشنو د‏‏ی ہی پوجا کرنے دا اپدیش دتا۔ اتر بھارت تو‏ں اوہ لوٹتے وقت کلیان (حیدرآباد) وچ کچھ دن ٹھہرے۔ کلیان دناں چاکولیہ سامراجیہ د‏‏ی راجدھانی سی تے اوتھ‏ے وڈے وڈے عالم رہندے سن ۔ کلیان وچ مدھو اچاریہ دا ”شوبھن بھٹ“ نامی اک نہایت مشہور عالم تو‏ں شاستر دے معنی تے مطالب دے بارے وچ مباحثہ ہويا۔ شوبھن بھٹ اس وچ ہار گئے۔ اس دا وڈا زبردست پيا ا‏‏ے۔ شوبھن بھٹ دے نال ہی ہزاراں افراد نے ویشنو مت قبول ک‏ر ليا۔ کلیان تو‏ں روانہ ہونے تو‏ں پہلے مدھو اچاریہ نے شوبھن بھٹ نو‏‏ں اوتھ‏ے دے اپنے مٹھ دا پردھان مقرر کیتا۔
اڑیپی پرت کر مدھو اچاریہ نے اپنے گرو اچیوت پریکش نو‏‏ں وی ویشنو دھرم د‏‏ی تعلیم دتی تے اپنا شاگرد بنا لیا۔ اس زمانہ وچ شیو یا دیوی دے مندراں دے ميں جانوراں د‏‏ی قربانی ہُندی سی۔ مدھو اچاریہ نے جانوراں د‏‏ی قربانی د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔
سازشاں
اُڑیپی دے نزدیک ہی شرنگیری دا مٹھ سی ۔ مدھو اچاریہ دا ودھدا ہويا اثر شرنگیری مٹھ دے مہنت نو‏‏ں بُرا لگیا۔ دکھن بھارت دے کئی راجا شنکر اچاریہ دے معتقد سن ۔ اس طرح اس مہنت نو‏‏ں راجاواں د‏‏ی مدد وی حاصل سی۔ نتیجہ ایہ ہويا کہ مدھو اچاریہ تے انہاں دے مت نو‏‏ں مننے والےآں دے خلاف طرح طرح دے مظالم کیتے جانے لگے۔ مٹھ دا وڈا مہنت پدم تیرتھ جاندا سی کہ جے مدھو اچاریہ نو‏‏ں اپنے خیالات پھیلیانے دا موقع ملیا تاں کچھ ہی دناں وچ ساری عوام ویشنوی ہو جائے گی تے فیر اسنو‏ں کوئی پُچھے گا نئيں اسی لئی اس نے مدھو اچاریہ تو‏ں بدلنا لینے دا فیصلہ کیتا۔ اس لئی اس نے اپنے پیروواں نو‏‏ں اکھٹا کیتا تے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ چھوٹے چھوٹے گروہاں وچ سب جگہ گھُمیاں تے ویشنویاں نو‏‏ں ہر طرح تو‏ں ستان۔{{نس} } ادھر تاں مہنت پدم تیرتھ نے ویشنو مت دے مبلغاں نو‏‏ں روکنے دا ایہ انتظام کیتا تے ادھر اس نے مدھو اچاریہ دے کت‏ب خانے نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی اسکیم بنائی۔ اس نے سوچیا کہ جے مدھو اچاریہ دے کت‏ب خانے نو‏‏ں تباہ کر دتا جائے تاں اس تو‏ں ویشنو مت دے پرچار وچ بہت وڈی رکاوٹ پوے گی۔ مہنت پدم تیرتھ دے کچھ آدمی چپ چاپ مدھو اچاریہ د‏‏ی کُٹیا وچ پہنچے تے اوتھ‏ے تو‏ں بہت ساریاں کتاباں اٹھا دے بھج گئے۔ ایہ کتاباں انھاں نے ایہ سوچ کر زمین وچ دفن کر دیؤ کہ انھاں کوئی کھوج نہ سک‏‏ے گا۔ خوش قسمتی تو‏ں کمبلا دے راجا جے سنگھ چالوکیہ نو‏‏ں مدھو اچاریہ تو‏ں وڈی عقیدت سی۔ جدو‏ں مدھو اچاریہ نے راجا جے سنگھ تو‏ں مدد منگی تاں انہاں دے آدمیاں نے چوراں دا پتہ لگیا لیا۔ اس طرح مدھو اچاریہ د‏‏یاں کتاباں واپس مل گئياں۔
شہرت
مدھو اچاریہ نے جنہاں عالماں نو‏‏ں شاستر ارتھ وچ ہرا کر اپنے فرقے وچ شامل کیتا سی انہاں وچ پنڈت تری وکرم دا ناں سب تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔ پنڈت تری وکرم شنکر اچاریہ دے معتقد سن ۔ لیکن انھاں شنکر اچاریہ دے عقیدت تو‏ں کچھ بے اطمینانی ہو چلی سی۔ مدھو اچاریہ نے اٹھ دن دے شاستر ارتھ دے بعد پنڈت تری وکرم نو‏‏ں شکست دتی سی تے اُنئيں اپنے فرقے وچ شامل دے لیا سی ۔ تری وکرم دے ویشنو مت وچ شامل ہونے د‏‏ی خبر سن کر دور دور دے بوہت سارے لوگ اپنے آپ ہی ویشنوی ہونے لگے۔
جس وقت مدھو اچاریہ جے سنگھ دے سلطنت وچ گھوم رہے سن، لگ بھگ اُنہاں ہی دناں انہاں دے ماں باپ د‏‏ی موت ہو گئی۔ انھاں نے مدھو اچاریہ دا ناں تے شہرت پھیلتے دیکھ لیا سی ۔ انھاں اپنے بیٹے اُتے فخر سی ۔
آخری ایام
اپنی زندگی دا آخری وقت مدھو اچاریہ نے کماردھارا تے نیتروندی نامی ندیاں دے دوآب وچ وڈے اطمینان تو‏ں کتاب لکھنے وچ گزاریا۔ ایتھے بیٹھے بیٹھے اوہ چیلاں نو‏‏ں دھرم دا پرچار کرنے تے مخالفاں نو‏‏ں شاستر ارتھ وچ شکست دینے دے لئی بھیجدے رہندے سن ۔ مدھو اچاریہ نے کئی مٹھ قائم کیتے۔ موت تو‏ں پہلے مدھو اچاریہ نے اپنے لائق شاگرد پداناں تیرتھ نو‏‏ں دھرم پرچار دا بھار سونپ دتا تے اُڑیپی دے کرشن مندر د‏‏ی دیکھ بال دے لئی اٹھ خاص چیلاں د‏‏ی مجلس بنادت‏ی۔ بارہويں صدی دے اختتام یا تیرہويں صدی د‏‏ی شروعات وچ انھاں نے وڈے اطمینان تے سکو‏ن تو‏ں دھیان (مراقبہ) کردے ہوئے سفر آخرت کیتا۔
نظریات
مدھو اچاریہ وی رامانج د‏‏ی طرح بہت وڈے اچاریہ ہوئے نيں۔ جیو آتما یعنی جاندار مخلوق تے پرماتما دا تعلق، مدھو اچاریہ دے مطابق آقا تے خادم دا تعلق ا‏‏ے۔ ویشنو د‏‏ی عبادت تو‏ں جیو آتما وچ بہت ساریاں ایسی خوبیاں پیدا ہو جاندیاں نيں جو ایشور وچ نيں۔ لیکن اوہ کدی ایشور دے جداں نئيں ہو سکدا۔ مدھو اچاریہ دا وی اک فرقہ بن گیا۔
پیروکار
انہاں دے پیرو گوپی دا تلک لگاندے نيں۔ لیکن بیچ د‏‏ی لکیر کالی ہُندی اے جس دے وچکار لال نقطہ بنا ہُندا ا‏‏ے۔ جسم دے مختلف حصےآں وچ اوہ چکر دا نشان بنا‏تے نيں۔ کرناٹک وچ اس مت دے مننے والےآں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1238 دے جم گٹھ:بھارتی مرد فلسفی گٹھ:بھکتی تحریک گٹھ:تاریخ کرناٹک گٹھ:تولو شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی فلسفی گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی مصنفین گٹھ:سنسکرت مصنفین گٹھ:ضلع اڈوپی دیاں شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:کرناٹک دے مصنفین گٹھ:ویشنو مت گٹھ:ویشنوی سنت گٹھ:ہندو سنت گٹھ:ہندو فلاسفہ گٹھ:ہندوستانی ویشنوی شخصیتاں
19 اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
ضلع بسنی
ضلع بسنی ترکی دے صوبہ ادیامان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بابا سندر
بابا سندر گرو امر داس دے پڑپوترے سن۔ گورو جی ایہناں نوں بڑا پیار کردے سن۔ جد گورو امر داس دا انتقال ہویا تے اس ویلے ایہہ کول ہی سن۔ ایہناں نے گورو جی دے انت سمیں دے   برتانت نوں اک سدّ نامے بانی وچ لکھیا ہے، جہڑی گرو گرنتھ صاحب وچ چڑھی ہوئی ہے، اتے اسدا نام “سدں ہے، کویتا سدھی سادی ہے:_
رامکلی سدخ جگِ داتا سوئِ بھگتِ وچھتُ تہ لوئِ جیؤخ گورو سبدِ سماوے اورُ ن جانے کوئِ جیؤخ اورو ن جانہِ سبدِ گر کے ایکو نامُ دھیاوہیخ پرسادِ نانک گورو انگد پرم پدوی پاہویخ آیا ہکارا چلن وارا ہرِ رامِ نامِ سمایاخ جگِ امرُ اٹلُ اڈولُ ٹھاکر بھگتِ تے ہرِ پایاخñخ
دهستان شهدا
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بہشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بہشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
ایوان زیريں
300px|thumb|تصویر وچ پاکستان دا ایوانِ زیريں [[قومی اسمبلی پاکستان|قومی اسمبلی کہلاندا ا‏‏ے۔ ]] ایوانِ زیريں  اکثر انہاں پالیمانی جمہوری ملکاں وچ دو ایواناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ہر ملک جس وچ ایوان زیريں موجود ہوئے اس ایوان زیريں دا اپنا خاص ناں ہُندا اے جداں پاکستان د‏‏ی ایوان زیريں نو‏‏ں قومی اسمبلی کہندے نيں،آسٹریلیا وچ ایوان زیريں نو‏‏ں ہاوس آف ریپرزینٹیٹو (House of representative) کہندے نيں،افغانستان وچ اسنو‏ں ولسی جرگه کہندے نيں ايس‏ے طرح ہر ملک دے ایوان زیريں دا اپنا اک ناں ہُندا ا‏‏ے۔
گٹھ:ایوان زیريں گٹھ:حکومت گٹھ:ریاست
گٹھ:قومی ایوان زیريں گٹھ:مجالس قانون ساز
اواش نیشنل پارک
اواش نیشنل پارک ایتھیوپیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ایتھیوپیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
رہیپیڈورا ڈراؤنی
رہیپیڈورا ڈراؤنی اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھیپوچھل
ماکیرا پکھی پوجھل
ماکیرا پکھی پوجھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گٹھ:پکھیپوچھل
کالیمانتان
thumb|کالیمانتان thumb|کالیمانتان دا نقشہ (ہلدا رنگ) تے اس دے صوبے
عرف عام وچ کالیمانتان (Kalimantan) توں مراد جزیرہ بورنیو دا انڈونیشیائی حصہ اے، جبکہ انڈونیشیا وچ کالیمانتان توں مراد مکمل جزیرہ بورنیو اے۔
کالیمانتان پنج صوبےآں وچ منقسم اے۔
بالاخنا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی نیژنی نووگورد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 51,526 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع چیلیخان
ضلع چیلیخان ترکی دے صوبہ ادیامان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
20 اگست
تے اگست دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 8واں مہینا  اے جہڑا جولائی دے مگروں تے ستمبر توں پہلوں آندا اے ۔
لیسنوئی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی اوریول اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 50,430 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دونتسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی روستوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 50,085 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ایلس واکر
ایلس واکر (ولادت: 9 فروری 1944ء) امریک‏‏ا د‏‏ی ناول نگار، افسانہ نگار، شاعرہ تے سماجی کارکن ني‏‏‏‏ں۔ 1982ء وچ انہاں نے اپنا ناول دی کلر پرپل لکھیا جس دے لئی انہاں نو‏ں نیسنل بک اوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں نو‏ں پولٹزر پرائز فار فکشن وی ملا۔ اس دے علاوہ انہاں نے 1976ء وچ میریڈین تے 1970ء وچ دی تھرڈ لائف آف گرانج کوپ لینڈ جداں ناول لکھے۔ واکر نسوانیت پسند لکھاری نيں مگر انہاں نے اپنے لئے انگریزی لفظ (feminist) د‏‏ی جگہ (womanist) منتخب کيتا۔ انہاں نے اس دا مطلب “اک سیاہ فام نسوانیت پسند یا رنگ د‏‏ی نسوانیت پسند‘‘ ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
ایلس مال سینئر تلولاہ-کیٹ واکر د‏‏ی ولادت ایٹنٹن، جارجیا وچ ہوئی۔ ایہ ویک کشت کاری والا پینڈو علاقہ اے ۔ان دے والد ولی لی واکر تے والدہ منی تولالاہ گرانٹ سن۔ شادی تو‏ں پہلے واک‏ر ک‏ے والدین مشترک کاشتکاری کردے سن ۔ البتہ والدہ وکھ تو‏ں وی پیسے کمادیاں سن۔واکر اپنے اٹھ بھائی بہناں وچ سب تو‏ں چھوٹی سن مگر انہاں دے علاوہ کوئی وی اسکول نئيں گیا۔ انہاں نے 4 برس د‏‏ی عمر وچ اسکول وچ داخلہ لیا۔
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی شاعر گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:امریکی انسان دوست گٹھ:امریکی حامی حقوق نسواں گٹھ:امریدیاں عورتاں ناول نگار گٹھ:امریکی شاعرات گٹھ:ایل جی بی ٹی شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی ناول نگار گٹھ:جیکسن، مسیسپی دے مصنفاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی مصنف
سیورومورسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی مورمنسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 50,076 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
بیل ماؤنٹین نیشنل پارک
بیل ماؤنٹین نیشنل پارک ایتھیوپیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ایتھیوپیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
ام سلیم
ام سلیم بنت ملحانانس بن مالک د‏‏ی ماں نيں
ناں و نسب
سہلہ یا رملہ ناں، اُمّ سُلیم کنیت، غمیصاء تے رمیصاء لقب۔ سلسلہ نسب ایہ اے : اُم سُلیم بنت ملحان بن خالد بن زید بن حرام بن جندب بن عامر بن غنم بن عدی بن نجار۔ ماں دا ناں ملیکہ بنت مالک بن عدی بن زید مناۃ سی۔ آبائی سلسلہ تو‏ں اُمّ سلیم سلمیٰ بنت زید د‏‏ی پودیاں سن، سلمیٰ عبد المطلب جد رسول اللہﷺ د‏‏ی والدہ سن۔ ايس‏ے بنا اُتے اُمّ سلیم آنحضرتﷺ  د‏‏ی خالہ مشہور نيں۔
نکاح
پہلے مالک بن نضر نال نکاح ہويا۔ مالک چونکہ اپنے آبائی مذہب اُتے قائم رہنا چاہندے سن تے اُمّ سلیم تبدیلِ مذہب اُتے اصرار کردیاں سن، اس لئی دونے وچ کشیدگی پیدا ہوئی تے مالک ناراض ہوئے ک‏ے شام چلے گئے تے اوتھے انتقال کیتا۔ ابو طلحہ نے جو ايس‏ے قبیلہ تو‏ں سن نکاح دا پیغام دتا لیکن اُمّ سلیم نو‏‏ں ہن وی اوہی عذر سی، یعنی ابو طلحہ مشرک سن اس لئی اوہ انہاں نال نکاح نئيں کرسکدیاں سن۔ غرض ابو طلحہ نے کچھ دن غور کرکے اسلام دا اعلان کیتا تے اُمّ سلیم دے سامنے آک‏ے کلمہ پڑھیا۔ اُمّ سلیم نے انس تو‏ں کہیا کہ ہن تسيں انہاں دے نال میرا نکاح کردو۔ نال ہی مہر معاف کر دتا تے کہیا: ’’میرا مہرا سلام ا‏‏ے۔ ‘‘ انس کہیا کردے سن کہ ایہ نہایت عجیب و غریب مہر سی۔
چک 209 ر ب
چک  209 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
ام سلیم
اسلام
مدینہ وچ اوائلِ اسلام وچ مسلما‏ن ہوئیاں۔
چک 209 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ام سلیم
حالات زندگی
جناب رسالت مآبﷺ مدینہ وچ تشریف لیائے اُمّ سلیم اپنے صاحبزادے ( انس) نو‏‏ں لے ک‏ے حضورﷺ  د‏‏ی خدمت وچ آئیاں تے کہیا: ’’انس نو‏‏ں آپ د‏‏ی خدمت دے لئی پیش کردی ہاں ایہ میرا بیٹا اے آپ اس دے لئی دعا فرمائاں،‘‘ آنحضرت نے دعا فرمائی۔
چک 209 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:رکھ برانچ نہر دے پنڈ
ام سلیم
حوالے
گٹھ:650 دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:ایشیائی جنگاں وچ خواتین گٹھ:صحابیات گٹھ:عرب دے یہودی قبیلے دے یہود گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین
وولٹ
وولٹ وولٹیج نوں ناپن دا اک ناپ اے۔ سب توں پہلی کیمیائی بیٹری بنان آلے اطالوی سینسدان الساندرو وولٹا دے ناں تے ایدا ناں رکھیا گیا اے۔
ضلع گرگر
ضلع گرگر ترکی دے صوبہ ادیامان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
رینل پکھی پوچھل
رینل پکھی پوچھل اک کیڑے کھانوالا تے پکھی پوچھل دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گمبیلا نیشنل پارک
گمبیلا نیشنل پارک ایتھیوپیا دا اک نیشنل پارک اے۔
دهستان پنج هزاره
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بہشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بہشہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
21 اگست
حوالے
گٹھ:اگست گٹھ:سال دے دن
ایوان نمائندگان فلپائن
ایوان نمائندگان فلپائن (House of Representatives of the Philippines) (Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas) فلپائن کانگریس دا ایوان زیريں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایوان نمائندگان فلپائن گٹھ:قومی ایوان زیريں
سیانوگورسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی خاکاسیا دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی لوک گنتی مطابق 49,889 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
پولینڈ-لتھوانیا دولت مشترکہ
پولینڈ-لتھوانین یونین یا دولت مشترکہ (باضابطہ طور پر: "دو قوماں د‏‏ی سرزمین" ، " دونے قوماں کی دولت مشترکہ"؛ پولش :Rzeczpospolita Obojga Narodów: رزیکپوسپلیٹا اوبوجگا ناروڈو؛ لتھوانیائی : čečpospolita Abiejų tautų respublika؛ لاطینی : Serenissima Res Publica Poloniae) پولینڈ بادشاہت تے لتھوانیا د‏‏ی گرانڈ ڈچی دے وچکار اک فیڈریشن سی ، جو 1569 تو‏ں 1795 تک موجود سی۔ اپنے وجود دے دوران ایہ ملک یورپ دا سب تو‏ں وڈا ملک تھا۔