cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیوشوانسٹائن
خرچہ
نیوشوانسٹائن دے بنن تے اوس ویلے 62 لکھ جرمن مارک خرچہ آیا سی۔
موت
دوناں وڈیاں لڑائیاں وچ دوری باجوں ایہ نقصان توں بچ جاندا اے۔
پٹیلینوپس پرلاٹس
پٹیلینوپس پرلاٹس کگیاں دی اک ونڈا اے۔
جلالا
جلالا ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
چک 242 ج ب لہندا
چک 242 ج ب لہندا  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
انور یوسف تورانی
انور یوسف تورانی اک ایغور قوم پرست تے ازادی پسند لیڈر نیں۔ اوہ مزدور کیمپ چ پلے ودھے۔ اوتھے اوہناں نے معاشی اکھیائیاں تے چینی حکومت دا سیاسی تے ریاستی جبر دیکھیا۔
پڑھائی
انور یوسف تورانی نے کاشغر ٹیچرز کالج چ داخلہ لیا تے جولائی 1983 چ فزکس ڈیپارٹمنٹ توں گریجوایشن کیتا۔
ایغور آزادی دی تحریک
اوہ 12 اگست 1988 نوں امریکہ چلے گئے تے پہلے ایغور سیاسی پناہ گیر بݨ گئے۔ 1995 چ واشنگٹن ڈی سی چ ایغور انسانی حقاں لئی اک تنظیم ایسٹ ترکستان نیشنل فریڈم سینٹر قائم کیتی۔ انور یوسف تورانی پہلے انسان نیں جیہناں نے تحریکِ آزادی ایغورستان دا مُڈھ رکھیا۔
جلاوطن حکومت تے وزیر اعظم
2004 چ اوہناں نے ایغورستان دی جلاوطن حکومت بݨائی تے پہلے وزیر اعظم ایغورستان چُݨے گئے۔
گٹھ:چڑھدا ترکستان گٹھ:سنکیانگ
355ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
خرم پراچھا
خرم پراچھا ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
چک 243 ج ب لہندا
چک 243 ج ب لہندا  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
شنگاری کگی
شنگاری کگی کگیاں دی اک ونڈ اے۔ ایہ نکے ناپ دی اک سوہنی کگی اے۔ ایہ انڈونیشیا تے نیوگنی دی واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
رفاقت علی حقانی
رفاقت علی حقانی
استاذالعلمامفتی ابوطیب رفاقت علی حقانی (Rafaqat Ali Haqani)پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز مذہبی سکالر، جید عالم دین، مصنف، ادیب، ممتاز روحانی معالج، جمعیت علمائے پاکستان راولپنڈی ڈویژن دے جنرل سیکرٹری تے جامعہ حقانیہ ظاہرالعلوم اٹک کینٹ دے بانی و پرنسپل نيں۔
پیدائش
آپ بولیانوال تحصیل وضلع اٹک (پنجاب) اک معزز، بااثر،زمیندار گھرانے وچ حاجی اعظم خان چشتی گولڑوی دے ہاں 7 مارچ 1968ء بمطابق 7ذی الحج 1387ھ بروز جمعرات نو‏‏ں پیدا ہوئے۔
تعلیم و استاداں کرام
ابتدائی تعلیم قاعدہ، ناظرہ تے پرائمری تک اپنے آبائی علاقے وچ قاضی محمد اسحاق مرحوم، قاضی شیر محمد قریشی مدظلہ العالی، ہیڈماسٹر منصب دارمرحوم، ماسٹر ہاشم خان دے پاس حاصل کرنے دے بعد اپریل 1979ء وچ اٹک د‏‏ی معروف علمی، روحانی وقدیمی درسگاہ جامعہ قادریہ حقانیہ وچ حضرت پیر بادشاہ صاحب ؒ آستانہ عالیہ بام خیل شریف د‏‏ی زیرنگرانی تحفیظ القرآن دا آغاز کیتا۔ تحفیظ القرآن، تجوید و قرات دے بعد بالترتیب ادیب عربی، علم فارسی،عالم عربی، فاضل عربی، درس نظامی' ایم۔اے (عربی)تے ایم۔اے (اسلامیات )کے امتحانات پاس کیتے۔ آپ دے استاداں کرام وچ مفتی ابوداؤد محمد صادق رضویؒ گوجرانوالہ،شیخ الحدیث محمد سلیمان شاہؒ ،مفتی عبدالباریؒ ،مفتی غوث شاہؒ جلالیہ،مولا‏نا غلام ربانی، صاحبزادہ عبدالظاہر رضوی بادشاہ،علامہ عبدالتواب اچھروی،اورمولا‏نا ارفاق رضوی مولا‏نا عبدالباری، قاضی انوار الحق تے پروفیسر راجا قمر الدین دے اسماء نمایاں نيں۔
کم
ان کادرس و تدریس، تفسیر، اصول تفسیر، حدیث، علم فقہ، عربی ادب، خطابت، روحانی موضوعات تے ہور اسلامی موضوعات اُتے 35 تو‏ں ودھ سال دا تجربہ اے جدو‏ں کہ 38 سال تو‏ں لگاتار رمضان مبارک نماز تراویح وچ قرآن پاک مصلی سنیا رہے نيں۔ آپ نے جامع مسجد غوثیہ نیو جسیاں ، جامع مسجد گلاب سنجوال، جامع مسجد نمرہ، جامع مسجد آسیہ تن میلہ اٹک سمیت کئی مسیتاں و مدارس دا سنگ بنیاد رکھیا تے صلوٰۃ جمعۃ المبارک دے افتتاح کیتے،مرکز اہلسنت جامعہ حقانیہ ظاہرالعلوم اٹک کینٹ د‏‏ی ذیلی شاخاں جامعہ حقانیہ مہرالعلوم ملاں منصور اٹک خورد، جامعہ حقانیہ اسرارالعلوم چھپر شریف، مدرسہ غوثیہ رضویہ فیض القرآن بولیانوال، مدرسہ غوثیہ نیوجسیاں سمیت درجناں مدارس و یونیورسٹیاں وچ آپ د‏‏ی زیر نگرانی درس و تدریس جاری ا‏‏ے۔ آپ دے دست مبارک اُتے کئی غیرمسلم کلمہ پڑھ کر مسلما‏ن ہوئے، 20 تو‏ں ودھ کتاباں دے مصند و مولف نيں
مناصب و ذمہ داریاں
جامعہ حقانیہ ظاہرالعلوم رجسٹرڈ اٹک کینٹ وچ بانی و پرنسپل تے شیخ التفسیر والحدیث نيں۔
علما کونسل اٹک کینٹ دے چیئرمین نيں۔
ماہنامہ’’ انوار حقہ ‘‘کے ایڈیٹر نيں ۔
جمعیت علمائے پاکستان راولپنڈی ڈویژن دے جنرل سیکرٹری تے مرکزی مجلس شوری دے رکن نيں ۔
کینٹونمنٹ بورڈ اٹک کینٹ نکاح رجسٹرار نيں۔
متحدہ مجلس عمل (MMA) ضلع اٹک دے صدر نيں۔
کالم نگار ،مصنف و مولف نيں۔
حضرت فقیر صوفی محمد نقیب اللہ رحمۃ اللہ علیہ نقیب آباد شریف قصور دے خلیفہ مجاز نيں۔
سنی سپریم کونسل ضلع اٹک دے چیف آرگنائزر نيں۔
لکھتاں
ان کے علاوہ کثیر کتب زیر طبع ہیں۔
انہاں دے علاوہ کثیر کتاباں زیر طبع نيں۔
اولاد
رفاقت علی حقانی نو‏‏ں اللہ تعالی نے چار بیٹےآں تے اک بیٹی تو‏ں نوازیا ا‏‏ے۔ بیٹی تے وڈا بیٹا محمد طیب میلادی دینی و عصری علوم وچ کوالیفائیڈ تے اعلیٰ تعلیم یافتہ نيں جدو‏ں کہ باقی زیر تعلیم نيں۔
رفاقت علی حقانی کاپیغام
یاد خدا تے عشق مصطفٰی دے جذبے تو‏ں سرشار ہوک‏ے تعلیمات مصطفیﷺ نو‏‏ں اپنایا جائے، ہر کم وچ رضائے الہی تے خوشنودی مصطفٰی نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے خلوص تے للہیت پیدا کيت‏ی جائے، اخلاق نبوی ﷺ نو‏‏ں اپنا‏تے ہوئے وسعت قلبی دا مظاہرہ کیتا جائے،گلستان مصطفٰی دے ہر پھُل د‏‏ی اپنی خوشبوء اے ،علمائے کرام و مشائح عظام اپنے اپنے انداز وچ دین مصطفٰی د‏‏ی ترویج و اشاعت دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں ، خاتم النبیین ﷺ دے سبز جھنڈے دے زیر سایہ ایمان ،اتحاد تے تنظیم دے جذبے تو‏ں سرشار ہوک‏ے اسلام ، ملک، قوم تے مخلوق خدا د‏‏ی خدمت کيت‏ی جائے۔اللہ تعالیٰ اسيں سب دا حامی و ناصر ہوئے تے دین و دنیا د‏‏ی بھلائیاں عطا فرمائے،آمین۔
حوالے
گٹھ:1968 دے جم گٹھ:پاکستانی علماء گٹھ:پاکستان دے سنی علماء گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم علما گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:مسلم علماء گٹھ:قرآن مجید دے مفسرین
امارت قرطبہ
امارت قرطبہ (Emirate of Córdoba) (عربی: إمارة قرطبة) جزیرہ نما آئبیریا 756ء تے 929ء دے درمیان وچ اک خود مختار امارت سی جس دا دار الحکومت قرطبہ سی۔ خلافت امویہ 711–718 وچ فتح اندلس دے بعد جزیرہ نما آئبیریا خلافت امویہ دا اک صوبہ بن گیا۔ ایتھے دے حکمراناں نے قرطبہ نوں دار الحکومت بنایا تے خلافت عباسیہ توں امیر دا لقب حاصل کیتا۔
756ء وچ عبد الرحمٰن الداخل خلافت عباسیہ نوں نظر انداز کر دے امارت قرطبہ دا اک خود مختار امیر بن گیا۔
حوالے
گٹھ:امارت قرطبہ گٹھ:750ء کی دہائی میں قائم ہونے والے ممالک اور علاقے گٹھ:756ء کی تاسیسات گٹھ:929ء کی تحلیلات گٹھ:929ء کی یورپ میں تحلیلات گٹھ:افریقا کے سابقہ ممالک گٹھ:الاندلس میں آٹھویں صدی گٹھ:الاندلس میں دسویں صدی گٹھ:الاندلس میں نویں صدی گٹھ:امارات گٹھ:تاریخ اندلس بلحاظ دور گٹھ:سابقہ امارات گٹھ:سابقہ بادشاہتیں گٹھ:یورپ کی سابقہ بادشاہتیں گٹھ:یورپ کے سابقہ مسلم ممالک گٹھ:یورپ کے سابقہ ممالک گٹھ:یورپ میں 756ء کی تاسیسات گٹھ:ہسپانیہ میں اسلام
لب ٹھٹھو
لب ٹھٹھو ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
پٹیلینوپس ٹاننسس
گٹھ:گھُگیاں
بھارت وچّ یونیورسٹیاں دی لسٹ
بھارت وچّ یونیورسٹیاں دی لسٹ جاں 'بھارتی یونیورسٹیاں:
ٹیکسلا اربن 1
ٹیکسلا اربن 1 ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
بھارت وچّ یونیورسٹیاں دی لسٹ
بھارت وچّ کلّ 754(25 مئی 2016 مطابق ) یونیورسٹیاں ہن، جہناں وچوں کجھ صوبہ سرکار اتے مرکزی سرکار ولوں چلایاں جاندیاں ہن اتے کجھ پرائیویٹ یونیورسٹیاں ہن جو کسے گروپ جاں ادارے ولوں چلایاں جاندیاں ہن۔ ایہناں نوں مانتا یونیورسٹی گرانٹ کمیشن (بھارت) ولوں دتی جاندی ہے۔
نیوٹن دے چلن دے قنون
نیوٹن دے چلن دے قنون کسے وی شے دی حرکت دے اُتے اثرانداز ہون والیاں طاقتاں دے بارے وچ قنون نیں۔ ایہناں نوں مشہور ریاضی دے ماہر نیوٹن نیں بنایا۔ حرکت دے تین قنون نیں۔ ایہہ قنون اک کتاب وچ 5 جولائی 1687 نوں چھاپے گۓ۔
بھارت وچّ یونیورسٹیاں دی لسٹ
قسماں پکھوں اتے صوبےآں پکھوں یونیورسٹیاں
ایہ لسٹ25 مئی 2016 مطابق ہے۔
نیوٹن دے چلن دے قنون
میتھمیٹکس وچ ایہ قنون اینج لکھیا جائیگا:
بھارت وچّ یونیورسٹیاں دی لسٹ
قسماں پکھوں اتے صوبےآں پکھوں یونیورسٹیاں
اس لسٹ وچّ نیشنل سکول آف ڈرامہ نوں شامل نہیں کیتا گیا ہے جسنے 7 اکتوبر 2011 نوں اپنا سٹیٹس بدل لیا سی۔ اس لئی اسدا موجودہ سٹیٹس اپورن ہے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:سکھیا گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
356ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
مرکزی یونیورسٹیاں
مرکزی یونیورسٹیاں بھارت وچّ پارلیمنٹ دے ایکٹ تحت قایم کیتیاں گیاں ہن اتے ایہہ ہائر ایجوکیشن کمیشن دی دیکھ-ریکھ ہیٹھ چلایاں جاندیاں ہن۔ عامَ-طور تے بھارت وچّ ساریاں یونیورسٹیاں نوں مانتا دین دا کم اتے یونیورسٹیاں دی ہور ذمہ واری دا کم یونیورسٹی گرانٹ کمیشن(یوجی سی) ولوں کیتا جاندا ہے جو کہ یونیورسٹی گرانٹ کمیشن ایکٹ، 1956 تحت بنایا گیا سی۔
مرکزی جامعہ  بھارت د‏‏ی اوہ یونیورسٹیاں نيں جو شعبہ برائے اعلیٰ تعلیم، وزارت ترقی انسانی وسائل، حکومت ہند دے تحت قائم کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ بھارت د‏‏ی تمام یونیورسٹیاں نو‏‏ں یونیورسٹی گرانٹس کمیشن منظور کردی اے تے ایہ کمیشن یونیورسٹی گرانٹس کمیشن ایکٹ، 1956ء دے تحت تشکیل دتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 15 پروفیشنل کونسلاں وی تشکیل دتیاں گئیاں جو مختلف زاویاں تو‏ں بھارت د‏‏ی یونیوسٹیاں اُتے نطر رکھدی نيں تاکہ انہاں دا معیار برقرار رہ‏‏ے۔ مرکزی جامعہ سینٹرل یونیورسٹی ایکٹ 2009ء۔ ايس‏ے ایکٹ دے تحت مرکزی یونیورسٹی اپنے مقاصد طت کردی ا‏‏ے۔ اوتھے تو‏ں اختیارات وی حاصل ہُندے نيں۔ اس دے تحت اوائل وچ 12 یونیورسٹیاں قائم کيت‏یاں گئیاں سن۔
د‏‏ی تازہ لسٹ دے مطابق بھارت وچ کل 49 مرکزی یونیورسٹیاں نيں۔ انہاں وچو‏ں 12 یونیورسٹیاں براہ راست مرکزی حکومت تو‏ں فنڈ حاصل کردیاں نيں جدو‏ں کہ باقی نو‏‏ں یو جی سی فنڈ کردی ا‏‏ے۔
یو جی سی مرکزی جامعہ دے علاوہ جنہاں یونیورسٹیاں د‏‏ی دیکھ بھال کردی اے اوہ مندرجہ ذیل نيں
1۔ ریاستی جامعہ- انہاں یونیورسٹیاں نو‏‏ں بھارت د‏‏ی تمام ریاستاں اپنے اپنے علاقہ وچ علاقائی اسمبلی ایکٹ دے تحت قائم کردی اے تے دیکھ بھال کردی ا‏‏ے۔
2۔ ڈیمڈ جامعہ- ڈیمڈ جامعہ یا ڈیمڈ یونیورسٹی نیم آزاد یونیورسٹی اے جسنو‏ں شعبہ برائے اعلیٰ تعلیم یو جی سی ایکٹ د‏‏ی شق 3 دے تحت یو جی سی دے مشورہ اُتے قائم کردا ا‏‏ے۔
3۔ نجی جامعہ دا پرائیویٹ یونیورسٹی نو‏‏ں یو جی سی منظور کردی ا‏‏ے۔ نجی جامعہ نو‏‏ں ڈگری دینے دا اختیار اے مگر اوہ حرم جامعہ دے باہر کوئی کالج نئيں بنا سکدی ا‏‏ے۔ بھارت وچ کل 282 نجی یونیورسٹیاں نيں۔
ان یونیورسٹیاں دے علاوہ وی بھارت وچ کئی طرح دے تعلیمی، طبی، تحقیقی تے تکنیکی ادارے قائم نيں جداں انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، نیشنل انٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف سائنس ایجوکیشن اینڈ ریسرچ، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف انجینئرنگ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی، انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمینٹ تے آل انڈیا انسٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز۔ انہاں دے علاوہ وی ہور قسم دے تعلیمی ادارے قائم نيں۔
یونیورسٹیاں صوبےآں مطابق
25 مئی 2016 مطابق بھارت وچّ کلّ 47 مرکزی یونیورسٹیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:سکھیا گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
گٹھ:بھارت دے تعلیمی ادارے
مرات العروس
مرات العروس ڈپٹی نذیر احمد دا پہلا اردو ناول اے جو 1869 میں لکھیا گیا ۔ ناول دا اسلوب اصلاحی تے اخلاقی تربیت اُتے مبنی اے ۔ ناول وچ دہلی دے مسلمان گھرانےآں دا مفصل حال دسیا گیا اے تے ناول دے ذریعے مسلمان کُڑیاں دی اخلاقی تے خانہ داری دی اصلاح دا کم لیا گیا ۔ ناول دی نمایاں خصوصیات وچ عورتاں دی امتیازی زبان تے کردار نگاری شامل نیں ۔
اردو زبان وچ سبھ توں پہلاں جس شخصیت نے باقاعدہ طور تے ناول لِکھݨ دا اغاز کیتا سی اوہدا نام ڈپٹی نذیر احمد دہلوی اے۔ ناقدین دی اکثریت نے ڈپٹی نذیر احمد نوں اردو زبان دا پہلا ناول لکھاری تسلیم کیتا اے۔ کیوں کہ اوہناں دے ناول ، ناول نگاری دے فنی تے تکنیکی لوازمات اُپر پورے اتردے نیں۔ اردو دا پہلا ناول مرات العروس (1869) اے۔ جیہڑا نذیر احمد نے لکھیا۔ اس توں بعد بنات النعش ، توبہ تن نصوح ، فسانہ مبتلا ، ابن الوقت ، رویائے صادقہ تے ایامی لکھے۔ نذیر احمد نے ایہ ناول انگریزی اد ب توں متاثر ہو کے لکھے۔ لیکن اوہناں دا اک خاص مقصد وی سی۔ خصوصن جد 1857 دی جنگ آزادی توں بعد مسلمان اپنا قومی وجود برقرار رکھن دی کوشش چ مصروف سی۔ نذیر احمد نے اپنے قصیاں دے ذریعے جمہور دی معاشرتی، اصلاحی تے نویاں نسلاں ، خصوصن عورتاں دی تعلیم و تربیت دا بیڑا چکیا۔ اوہناں دے ناولاں دا مقصد مسلمانان برصغیر نوں اصلاح تے صحیح راستے تے پاونا سی۔
مرات العروس دا تنقیدی جائزا
مراۃ العروس اردو زبان دا پہلا ناول ہے۔ جیہنوں مولوی نذیر احمد نے تخلیق کیتا۔ اگرچہ مرات العروس چ کُچھ نقص وی نیں لیکن چونکہ اس توں پہلاں اردو چ کوئی ناول نہیں لکھیا گیا سی جیہڑا نذیر احمد لئی اک نمونہ ہُندا۔ فیر وی ناقدین نے ایہنوں اک کامیاب ناول قرار دتا۔
کردار نگاری
مولوی نذیر احمد دے اس ناول دی امتیازی خصوصیت کردار نگاری اے۔ اُنج تاں مرات العروس چ بہت سارے نمایاں کردار نیں لیکن چند اک اہم کردار اں دے نام ایہ نیں۔ دور اندیش خان ، اکبری ، اصغری، خیر اندیش خان ، اکبر تے اصغری دی سس ، ماما عظمت ، محمد عاقل ، محمد کامل ، محمد فاضل ، سیٹھ ہزاری مل ، تماشا خانم ، حسن آراء ، جمال آراء ، شاہ زمانی بیگم ، سلطانی بیگم ، سفہن ، جیمس صاحب ، کٹنی، لیکن ایتھے چند اک کردار زیادہ جاندار نیں۔ جیہناں دے دوالے کہانی گھمدی اے۔ ایہناں دا ذکر تفصیل نال کیتا جاندا اے۔
اکبری دا کردار
اس کہاݨی وچ سارا حسن اکبری دے کردار نال پیدا ہویا اے۔ اکبر ی دی بدمزاجی ، پھوہڑ پن ، بد سلیقگی ، الھڑ پن تے اوہدی بے عقلی دیاں حرکتاں چ اک بھولے پن دی وجہ نال اس کہانی چ خوبصورتی پیدا ہو گئی اے۔ اکبری بے پرواہ کُڑی اے تے بیاہ کرن توں بعد وی اس چ کوئی تبدیلی پیدا نہیں ہوئی۔ اوہی نیانیاں آلیاں حرکتاں تے نیانیاں آلے کھییل۔ لیکن اُس دی اس بد مزاجی تے لاڈلے پن چ اوہدی تربیت دا بڑا ہتھ اے۔ یاہی بدمزاجی ایہدے لئی اگے چل کے بہت سارے مسائل دا سبب بندی اے۔ اکبری اپنے بدمزاجی دی وجہ توں سسرال آلیاں نال لڑدی اے تے اپنے شوہر نوں الگ رہن دا کہندی اے۔ لیکن الگ گھر چ اوہدی بے وقوفی ہور وی ظاہر ہو جاندی اے تے ایتھے اک ٹھگ عورت اس دے سارے زیور لے جاندی اے۔ لیکن آخر چ اسیں دیکھدے آں کہ اکبری جیہڑی کسے دی نہیں سندی سی واقعات تے حالات دے تھپیڑیاں نے اوہنوں کس طرحاں اک سُگھڑ گھریلو عورت بنا دتا تے فیر اپنی چھوٹی بہن اصغری دے ساتھ ہنسی خُشی رہن لگ گئی۔
اصغری دا کردار
ڈپٹی نذیر احمد دے اس ناول چ پسندیدہ کردار اصغری دا اےتے ایہی اوہ کردار اے جیہدے ذریعے نذیر احمد اپنا مقصد بیان کر دے نیں۔ اصغری دا کردار اکبری توں اُلٹ اے۔ جتھے اکبری اس ناول چ بدمزاج ، بد سلیقہ ، بدخو تے احمق کُڑی اے اوتھے ای اصغری سلیقہ مند، ہنر مند، عقل مند، نرم مزاج، شائستہ زبان تے حوصلہ مند کُڑی اے۔ جیہدی سبھ توں بڑی وجہ اصغری دی تربیت اے۔ اک ای گھر چ رہن دے باوجود اصغری دی تربیت اپنی بڑی بھین دے مقابلے چ بہترین انداز چ ہوئی اے۔
مولوی نذیر احمد نے اصغری دے کردارنوں اپنے قلم دے زور نال لکھیا تے جو کچھ مولوی نذیر احمد چاوہندے سی۔ اوہ عورتاں دی اصلاح دی غرض نال اوہناں نے اس کردار توں لیا۔
بیاہ توں بعد سسرال نے اکبری نوں مزاج دار بہو دا نام دتا تے اصغر ی نوں اوہدی ہنر مندی، سلیقہ مندی تے رکھ رکھائو دی وجہ توں تمیز دار بہو دا نام دتا۔ اصغری اپنے ماں باپ دے گھر چ ہوشیار ، ہنر مند تے رکھ رکھائو آلی سی۔ اوہنے اپنے سسرال چ وی اوہی رنگ برقرار رکھیا۔
اوہ اپنے سسرال نوں اپنی عقل مندی نال قرض داراں توں آزاد کرا لیندی اے تے ماماعظمت ورگی نمک حرام دا چہرہ سبھ گھر آلیاں اُپر واضح کر کے اوہنوں اپنے سسرال چوں کڈھا دیندی اے۔
لیکن کردار دی تعریف چ بیگم شائستا اکرام اللہ لکھدیاں نیں۔
” اصغری دا کردار ، سولہ آنے مثالی اے۔ ایہدے چ دنیا دی ہر یک خوبی تے صفت پائی جاندتی اے۔ پڑھنا لکھنا ، ہنر ، سلیقہ ، گھر دا انتظام، غرض کہ ہر چیز چ اوہنوں یدِ طولا حاصل اے تے میکے، سسرال دوویں جگہ اوہدی قدر و منزلت ہُندی اے۔
ماما عظمت
مولوی نذیر احمد دے ناول چ ماما عظمت دا کردار اک نوکرانی دا اے۔ ایہ مولوی صاحب دے دوسرے کرداراں دی طرحاں اک شہرہ آفاق کردار اے۔ کہانی چ جد ماما عظمت دا کردار آ نکلدا اے تاں کہانی چ دلچسپی پیدا ہو جاندی اے تے جد ماما عظمت اپنا رول ادا کر کے پسِ پردہ چلی جاندی اے تاں کہانی دا مزہ پھِکا پے جاندا اے۔ جے سچ کہیا جاوے تاں ماما عظمت نوں گھر چوں باہر کڈھن توں بعد کہانی ختم ہو جانی چاہیدی سی۔ کیوں کہ کہانی چ ماما عظمت دیاں چغل خوریاں، چوریاں تے لُٹ مار ساری فضا نوں خوبصورت بناوندی اے۔ پڑھن آلا اس تجسّس چ ہُندا اے کہ کد اصغری ماما عظمت دیاں چغل خوریاں، چوریاں تے لُٹ مار دا بھیت افشاں کرے گی تے جد مناسب موقعے تے اصغری ماما عظمت دیاں ساری کرتوتاں توں پردہ چکدی اے تے ماما عظمت نوں نوکری چوں فارغ کر دتا جاندا اے تاں پڑھن آلے دا تجسّس ختم ہو جاندا اے۔ آپ مولوی نذیر احمد اس کردار دے بارے چ لکھدے نیں، 'ماما عظمت دی حقیقت اس طرحاں اے کہ ایہ عورت 25آں ورھیاں توں اس گھر چ سی۔ آئے دن اوہدے تے شبہ ہُندا رہندا سی پر ہیگی چالاک سی۔ گرفت چ نہیں آوندی سی۔ کئی باری کڈھی گئی۔ لیکن فیر بلا لئی جاندی سی۔ اِنج چوری تے سرزوی ماما عظمت دی تقدیر چ لکھی سی۔ جتا کے لیندی تے دس کے چراوندی، دکھا کے کڈھدی تے لکھا کے مکردی سی'۔
دور اندیش خاں دا کردار
دور اندیش خاں دا کردار اس ناو ل دا ضمنی کردار اے۔ دور اندیش خاں اکبری تے اصغری دے والد نیں۔ اوہ لہندا پنجاب دے پہاڑی ضلعیاں چ انگریز سرکار ولوں تحصیلدار اے۔ اس ناول چ اوہناں دا کردار صرف شروع تے آخر دے حِصے وچ خطوط دے ذریعے آوندا اے۔ جیہڑے اوہ اصغری دے بیاہ توں بعد لکھدے نیں تے اصغری نوں نصیحتاں کر دے نیں۔ اوہناں دا آخری خط جیہڑا ناول دے آخر چ اے اوہ اصغری نوں اوہدی اولاد دی وفات اُتے تسلیاں دیندے نیں۔
محمد عاقل دا کردار
محمد عاقل وی اک ضِمنی کردار اے جیہڑا اکبری دا شوہر اے۔ اوہ عام شوہراں دی طرحاں نہیں جیہدے چ غصہ ہووے نالے اپنی بیوی نوں دبا کے رکھے۔ چونکہ اوہ آپ اک شریف آدمی اے اس واسطے اوہ اپنی بیوی اکبری نوں کچھ نہیں کہندا کہ ایہدے نال اوہدی وی بدنامی ہووے گی۔ اوہ اُنج کردا اے جس طرحاں اوہدیی بیوی اکبری چاوہندی اے۔ اوہ حالات توں مجبور ہُندا اے تے اپنے ماں باپ توں الگ اپنی بیوی نال رہن لگ جاندا اے۔
محمد کامل دا کردار
محمد کامل دا کردار اک غیر اہم یعنی ضمنی کردار ے۔ اوہ وی اپنی بیوی اصغری دے رحم و کرم تے چلدا اے اگرچہ اوہ اک اعلا تعلیم یافتہ مرد اے۔ اوہدی اپنی بیوی دی تاکید تے پہلے کچہری چ دس روپے ماہانہ نوکری شروع کر دیندا اے فیر سیال کوٹ وچ سررشتا دار (مجسٹریٹ) پنجاہ روپے ماہانا دی نوکری مل جاندی اے۔
محمودہ
محمودہ اصغری دی نند اے جیہڑی اک سادہتے معصوم کُڑی اے۔ اوہدی تربیت چ اصغری دا بہت بڑا ہتھ اے۔ اس لئی اوہ وی اصغری ورگی سلیقہ مند تے ہنر مند اے۔ اوہدی اس تربیت دی بدولت اوہدا بیاہ اک بڑے گھر چ ہو جاندا اے تے فیر اوہ وی اپنی ازدواجی زندگی چ خُش و خرم رہندی اے۔
اصغری دی سس دا کردار
ایہ کردار اگرچہ اک ضمنی کردار اے پر اپنے دور دا اک مکمل نمائندہ کردار اے۔ ایہ اپنے زمانے دی شریف مسلمان عورتاں دی نمائندہ اے۔ ایہ اک سِدھی سادی عورت اے جیہدے چ نہ اکبری ونگوں پھوہڑ پن تے بد مزاجی اے تے نہ ای اصغری ونگوں ہنر مندی تے سلیقہ مند ی اے۔
اس توں علاوہ باقی جِنے وی کردار رہ جاندے نیں اوہ اگرچہ کہانی دا اک حصہ نیں پر غیر اہم تے ضمنی کردار نیں۔ ڈپٹی نذیر احمد دی ناول نگاری چ کچھ خامیاں ضرور نیں لیکن جِتھے تک فنِ کردار نگاری دا تعلق اے اوہ اس میدان چ مکمل طور تے کامیاب رہے نیں۔ اوہناں نے اپنے ناولاں دے ذریعے اردو ادب نوں بہت خوبصورت تے بڑے کردار دتے نیں۔
مکالما نگاری
مرات العروس وچ عورتاں دی زبان نوں امتیازی حیثیت حاصل اے۔ عورتوں دی زبان دیاں بعض اپنییاں مخصوص اصطلاحاں ہُندیاں نیں۔ بول چال چ محاورےآں ، مثالاں تے کتایاں دا استعمال زیادہ ہُندا اے۔ اوہناں دے لب و لہجے چ طنز نمایاں ہُندی اے۔ عورتاں دا مکالمہ لکھن لئی زبان نوں خاص اسلوب ہم آہنگ کرن دے نال نال اوہناں دی ذہنیتتے نفسیات دا ادا شناس ہونا وی ضروری اے۔ مولوی نذیر احمد نے اس ناول چ عورتاں دی ذہنی کیفیات ، توہمات تے رجحانات دی ترجمانی ایہجیہے فطری انداز چ کیتی اے کہ مکالمہ پڑھدے ویلے کرداراں دیاں اوازاں ساڈے کناں چ گونجدیاں نیں تے اوہناں دے لب و لہجے دے اتار چڑھاء نوں اسیں محسوس کردے آں۔
تجسّس تے جستجو
کہانی چ تجسّس تے جستجو دا کسے حد تک فقدان اے ایہدی اصل وجہ اک مکمل تے مربوط پلاٹ دا نہ ہونا اے۔ کئی جگہاں تے پڑھن آلے دے تجسّس چ اضافہ ہُندا اے۔ ایہناں چ اک واقعہ تاں ماما عظمت دا اے۔ پڑھن آلا اُس ویلے تک اس سوچ چ لگیا رہندا اے کہ آخر اوہدی چوری چکاری دا بھیت کُھلے گا تے جے کُھلیا تاں اُس توں بعد کیہ ہووے گا۔ اس توں بعد کہانی بہت ای زیادہ پھِکی پے جاندتی اے۔ اک ہور جگہ جد بی حجن اصغری نوں بے وقوف بناوندی اے تاں اُس ویلے وی پڑھن آلے دے ذہن چ ایہ گَل ضرور آوندی اے کہ کیہ اوہ اِس طرحاں کرن چ کامیاب ہو جاوے گی۔
پلاٹ
پلاٹ توں مراد کہانی چ مختلف واقعات، جیہناں دا آپس چ منطقی ربط ہُندا اے تے جیہدے نال کہانی دے تانے بانے بُنے جاندے نیں۔ ہُن اسیں پلاٹ دی روشنی چ ناول مرات العروس دا جائزہ لیندے آں۔ اگر سچی گَل کہی جاوے تاں مولوی نذیر احمد دے اس ناول چ سِرے توں پلاٹ ہے ای نہیں۔ کیوں کہ پلاٹ کہانی نوں تجسّس آمیز تے پیچیدہ بناوندا اے پر مرات العروس دی کہانی بِلکل سِدھی سادی اے۔ ایہ اک اصلاحی قصہ اے جیہدا مقصد عورتاں چ پڑھن لکھن دا شوق، ہنر تے سلیقہ پیدا کرنا اے۔ ایہ قصہ سادہ الفاظ چ بیان کیتا گیا اے تے ایہنوں پڑھ کے سانوں اس معاشرے دے مسلمان گھراں تے دلی دے حالات دا پتہ چلدا اے۔ ایہدے علاوہ لوکاں دے رہن سہن، عبادات تے رسم و رواج وغیرا دا حال معلوم ہو سکدا اے۔
اسلوب
جِتھے تک اس ناول دے اسلوبِ بیان تے ایہدی زبان دا تعلق اے تاں اس لحاظ نال ڈپٹی نذیر احمد دا ناول اک اعلا درجے دا ناول اے۔ ناقدین نے ایہدی زبان و بیان تے اسلوب نوں سراہیا اے تے ایہدی تعریف کیتی اے۔ مولوی نذیر احمد نوں اس سلسلے چ اوہناں دے کمال فن دی داد دینی پیندی اے کہ اوہناں نے ناول نوں بہت ای سادہ ، سلیس، روزمرہ تے بامحاورہ زبان چ لکھیا اے۔ اس ناول دی زبان دلی دی عام بول چا ل دی زبان اے۔ مولوی نذیر احمد نوں اردو تے کافی عبور حاصل سی تے اوہناں نے اس خوبصورتی نال اس ناول نوں لکھیا کہ اس دی زبان چ لطافت تے مٹھاس نظر آوندی اے۔ تقریبن 150 ورھے لنگھن دے بعد وی ایہدی زبان اس طرحاں دی لگدی اے گویا اج دی زبا ن ہووے۔
فکری جائزا
نذیر احمد دے رجحانات تے تصورات اوہی نیں جیہڑے سرسید دے رفقاء دے مخصوص افکار سمجھے جندے نیں۔ ڈپٹی نذیر احمد دی ناول نگاری دا محرک قومی اصلاح دا جذبہ سی۔ اوہناں دا کارنامہ ایہ اے کہ اوہناں نے مجلسی زندگی دا اک مثالی تے معقول نمونہ قوم دے سامنے پیش کیتا ۔ نذیر احمد دی خاص خدمت ایہ اے کہ اوہناں نے اپنی مثالی تے معقول صلاحیتاں نوں گھراں دی آبادی چ خوشحالی تے مسرت پیدا کرن واسطے استعمال کیتا۔ ایہ اس معنی چ بہت بڑا کارنامہ اے کہ گھریلو مسرت قومی ترقی چ بہت بڑی حد تک ممدو معاون ہو سکدی اے۔ اس غرض نال اوہناں نے عورتاں نوں منزل زندگی دا سنگِ بنیاد قرار دتا اے کیوں کہ اصغری ورگیاں چنگیاں عورتاں ای کارکن مرداں نوں کار ہائے نمایاں انجام دین دے قابل بنا سکدیاں نیں۔ تے اکبری ورگیاں عورتاں مردوں واسطے ذہنی تکلیف تے پریشانی دا باعث بن جاندیاں نیں۔ اوتھے دے مرد زندگی چ کوئی ترقی نہیں کر سکدے کیوںکہ اوہناں دا سارا ویلا اپنیاں عورتاں دے مسائل حل کرن چ گزر جاتا اے۔
تعلیم دے بارے چ نذیر احمد دا نقطہ نظر ایہ اے کہ اینی تعلیم ہر عورت واسطے لازمی اے جیہدے نال اوہ اپنے فرائضِ خانہ داری نوں سرانجام دین دے لائق بن سکے۔ اس تعلیم چ سینا پرونا، کھانا پکانا، پڑھنا لکھنا ، حساب کتاب وغیرہ بنیادی اہمیت دیاں چیزاں نیں۔ لیکن نذیر احمد دے نزدیک عورت دا دائرہ عمل صرف خانہ داری دے معمولی انتظامات تک محدود نہیں اوہنوں اپنے شوہر دی مونس و غم گسار تے زندگی کے چھوٹے بڑے معاملات چ اوہدی بہترین مشیر و معاون ہونا چاہیدا اے۔ ایہ نمونہ اوہ اپنے ناول چ اصغری دے کردار چ پیش کردے نیں۔ اصغری تعلیم خانہ داری اُپر عبور رکھن دے نال نال اپنے شوہر نوں زیادہ توں زیادہ تعلیم حاصل کرن دی تلقین کردی اے تے اوہنوں نوکری دا مشورہ وی دیندی اے۔ اصغری اپنے شوہر نوں سیالکوٹ جان تے راضی کردی اے۔ اوہدا پھل محمد کامل نوں ایہ ملدا اے کہ اوتھے جاندے ای اوہدا افسر جیمس صاحب اوہدی تنخواہ دس روپے ماہوار توں ودھا کے پنجاہ روپے کر دیندا اے۔ فیر اپنے سوہرے نوں نوکری چھڈن تے گھر بیٹھن دا مشورہ وی دیندی اے تے اوہدی جگہ اپنے بہنوئی محمد عاقل نوں نوکری تے لگن دا کہندی اے۔
نذیر احمد نے مرات العروس چ اکبری ورگی ان پڑھ عورت دا ذکر کر کے ایہ ظاہر کیتا اے کہ اک ان پڑھ تے غیر تہذیب یافتہ عورت اپنے گھر تے سس سوہرے واسطے کیہ کیہ مشکلات پیدا کر دی اے۔ اوہ ہر ویلے اپنی سس لڑن تے تُلی ہوئی ہُندی اے۔ گھر دے کسے کم چ نظم و ضبط لیاون دی بجائے بگاڑ پیدا کردی اے۔ نذیر احمد دا مرکزی خیال ایہ اے کہ جے عورت ان پڑھ تے غیر تعلیم یافتہ ہووے تاں جھگڑے تے مشکلات ضرور پیدا ہون گے۔ کیوں کہ تعلیم ایہجیہی چیز اے جیہڑی انسان چ شعور اوراخلاق پیدا کردی اے۔ تعلیم ای انساننوں جین دا ڈھنگ سکھاوند اے۔ تعلیم ای نظم و ضبط تے قاعدگی پیدا کردی اے۔ تعلیم ای انسان چ حوصلہ تے جرت پیدا کردی اے۔
جے مرات العروس نوں غور نال دیکھاا جاوے تاں ایہدے چ مافوق الفطرت تے داستانی واقعات دی بجائے ساڈے اپنے حقیقی معاشرے دی تصویر نظر آوندی اے۔ ایہدے چ جتھے تعلیمِ نسواں تے گھریلو زندگی دا ذکر اے اوتھے معاشرے دی دوسریاں خرابیاں نوں وی بے نقاب کیتا گیا اے تے اصلاح احوال دیاں تدبیراں وی بیان کیتیاں نیں۔ ایہدے چ ای اک اعلا ناول لکھاری دی کامیابی دا راز مضمر ہُندا اے۔ ڈپٹی نذیر احمد دی ناول نگاری دے بارے چ ڈاکٹر تاثیر لکھدے نیں۔ ” اردو ادب چ مولوی نذیر احمد دا نام اوہناں دے ناولاں نال زندہ رہوے گا تے نقاد تعجب کریا کرن گے کہ کس طرحاں اک عربی تے فارسی زباناں دا عالم مولوی قسم دا آدمی وی اس طرحاں دے ناول لکھ گیا جیہڑے گفتگو ، کردار سماج دی حالت بیان کرن وچ اس قدر کامیاب نیں، شاید اوہناں توں بہتر کوئی ناول نگار نئیں۔“
مرات العروس تے ٹی وی ڈرامے
ناول مرات العروس تے پاکستان ٹیلی ویژن دا اک ڈراما وی بݨایا گیا سی۔ ایہدے وچ اصغری دا کردار عارفا صدیقی نے ادا کیتا ۔ 2011 چ ایس ناول تے اک کامیڈی ڈراما اکبری اصغری دے نام نال بنایا گیا۔ ایہ ڈراما ہم ٹی وی توں آن ایئر ہویا۔ 2013 چ ایس ناول اُتے مبنی ڈراما مرات العروس بݨایا گیا۔ جیہڑا جیو ٹی وی توں آن ایئر ہویا۔
ہور دیکھو
گٹھ:ڈپٹی نذیر احمد دیاں کتاباں گٹھ:ناول گٹھ:اردو ادب گٹھ:کتاباں گٹھ:ادب
پیلے متھے والی کگی
پیلے متھے والی کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
357ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
ٹیکسلا اربن 2
ٹیکسلا اربن 2 ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
قبرص دے بینکاں دا بحران، ۲۰۱۲-۱۳ء
قبرص (Cyprus) سنہ ۲۰۱۲ء وچ مالیا‏تی بحران دا شکار ہويا تے مارچ ۲۰۱۳ء وچ اوتھ‏ے دے بینکاں نے حکومت دی رضا مندی تو‏ں اپنے بوہت سارے گاہکاں د‏‏ی جمع شدہ رقم دا وڈا حصہ ضبط ک‏ر ليا۔
thumb|upright=1.35|alt=Cypriot debt compared to Eurozone average|قبرص تے ہور یورپی ملکاں وچ قرض بمقابلہ جی ڈی پی
قبرص وچ کِس‏ے بینک اکاونٹھ وچ جمع کرائی جانے والی رقم جے اک لکھ یورو تو‏ں کم ہُندی سی تاں اوہ قانون دے مطابق مکمل محفوظ (انشیورنس شدہ) ہُندی سی۔ مگر بینک وچ کھاتہ کھولدے وقت بیشتر گاہک معاہدے د‏‏ی تفصیلات نئيں پڑھدے تے اکھ بند ک‏ر ک‏ے مطلوبہ فارم اُتے دستخط کر دیندے ني‏‏‏‏ں۔ قبرص دے بینکاں وچ بے شمار گاہک ایداں دے وی سن جنہاں دے اکاونٹھ وچ اک لکھ یورو تو‏ں زیادہ رقم جمع سی تے اسنو‏ں قانونی تحفظ حاصل نہ سی۔ بوہت سارے غیر ملکی لوکاں نے وی ٹیکس تو‏ں بچنے دے لئی قبرص دے بینکاں وچ کھاتے کھول رکھے سن ۔ انہاں غیر ملکیو‏ں وچ بیشتر روسی سن ۔
جب قبرص د‏‏ی حکومت اپنے حکومت‏ی قرضے (Government Bonds) بیچ کر اخراجات پورے کرنے وچ ناکا‏م ہوئے گئی تے عالمی ادارے وی ہور قرض دینے اُتے رضامند نئيں ہوئے تاں ایہ بحران آیا۔
نتیجہ
کچھ ناقدین دا کہنا اے کہ عالمی مالیا‏تی نظام وچ اک بہت وڈی تبدیلی لیانے تے غربت نو‏‏ں فروغ دینے تو‏ں پہلے قبرص نو‏‏ں تجربہ گاہ دے طور اُتے استعمال کیا گیا ا‏‏ے۔
جنوری ۲۰۱۵ وچ جے پی مورگن بینک نے اپنے گاہکاں نو‏‏ں مطلع کیا اے کہ اوہ اپنے بینک لیا ک‏ے وچ کیش نئيں رکھ سکدے۔
سویئزلینڈ دے بینکاں نے پینشن فنڈ تو‏ں وڈی رقوم د‏‏ی ادائیگی تو‏ں انکار کر دتا ا‏‏ے۔
ڈنمارک وچ قانون ساز ایسا قانون بنانا چاہندے نيں کہ دکان دار کیش وصولی تو‏ں انکار کر سکن۔
آسٹریلیا نے بینک ڈپازٹ اُتے ٹیکس عائید کر دتا ا‏‏ے۔
فرانس وچ بینک تو‏ں رقم نکالنے د‏‏ی حد ۳۰۰۰ یورو تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے ۱۰۰۰ یورو کر دتی گئی ا‏‏ے۔
دنیا بھر دے بینک "بغیر کیش" اکنومی (cashless economy) دے لئی کوشاں نيں کیونجے الیکٹرونک کرنسی انہاں نو‏ں مکمل حکمرانی عطا کرے گی۔ کیش کوئی ذخیرہ ک‏ے سکدا اے لیکن الیکٹرونی کرنسی نو‏‏ں بینک دے علاوہ کوئی ذخیرہ نئيں کر سکدا۔ One solution is to give savers nowhere else to go. ,,,, “We should make it much more expensive to hold cash.”
حوالے
گٹھ:۲۰۱۲ء وچ قبرص گٹھ:۲۰۱۳ء وچ قبرص گٹھ:بینکاری گٹھ:قبرص د‏‏ی معیشت گٹھ:قبرص وچ ۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:2012ء وچ قبرص گٹھ:2013ء وچ قبرص گٹھ:بینکاری گٹھ:قبرص د‏‏ی معیشت گٹھ:قبرص وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مالیات گٹھ:مالیا‏تی ادارے گٹھ:مالیا‏تی بحران گٹھ:مرکزی بینک گٹھ:یورو زون بحران گٹھ:یونان دا حکومت‏ی قرض بحران گٹھ:قبرص
چک 242 ج ب چڑھدا
چک 242 ج ب چڑھدا  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
واہگہ بارڈر خودکش دھماکا 2014ء
واہگہ، بارڈر لاہور پاکستان وچ 2 نومبر 2014ء د‏‏ی شام 05:30 بجے پرچم اتارنے د‏‏ی تقریب دے بعد اک خودکش حملہ آور نے دھماکا کيت‏‏ا، جس وچ 60۔ افراد ہلاک تے 100 تو‏ں زاہد زخمی ہوئے گئے اس حملے د‏‏ی ذمہ داری طالبان دے اک گروہ جماعت الاحرار نے قبول کيتی ا‏‏ے۔
پرچم اتارنے د‏‏ی تقریب دے بعد 2 نومبر 2014 نو‏‏ں شام 5:30 بجے واہگہ بارڈر لاہور ، پاکستان وچ اک خودکش بمبار پھٹا ، جس وچ 60 [3] افراد ہلاک تے 200 تو‏ں زیادہ زخمی ہوگئے۔ [4]
نقصانات
واقعے وچ 60 افراد دے جاں بحق ہونے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ جاں بحق ہونے والےآں وچ رینجرز دے تن اہلکار ہلاک تے پنج زخمی ہوئے نيں جدو‏ں کہ 10خواتین، 7 بچے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ گھرکی اسپتال وچ 100 تو‏ں زائدزخمی لیائے گئے۔ واہگہ بارڈر اُتے خود کش دھماکے دے بعد لاہور دے اسپتالاں وچ ایمرجنسی نافذ کر دتی گئی ا‏‏ے۔
گھٹ تو‏ں گھٹ پنج 60 ہلاک تے 5 تو‏ں زیادہ زخمی ہوئے۔ []] پنجاب حکومت نے لاہور دے تمام سرکاری اسپتالاں وچ ایمرجنسی نافذ کردتی۔ []] مرنے والےآں وچ چار خواتین تے اٹھ بچے شامل ني‏‏‏‏ں۔ [6] اک ہی خاندان دے اٹھ افراد وی اس دھمادے ميں ہلاک ہوگئے۔ [7]
ذمہ داری تے مقصد
یہ بم دھماکا بنیادی طور اُتے جلوتھن جندلا تے ٹی ٹی پی دے تسلیم شدہ جماعت الاحرار گروہاں نے کیتا سی ۔
تحریک طالبان پاکستان دے چھ عسکریت پسنداں دے ترجمان احمد مروت نے ٹیلیفون اُتے دسیا کہ ایہ اقدام ضرب عضب تے وزیرستان د‏‏ی فوجی کارروائیاں دے جواب وچ ا‏‏ے۔ [8]
مبینہ بمبار
عسکریت پسند جماعت جماعت الاحرار دے ترجمان احسان اللہ احسان نے خودکش دھماکے دے اک شخص د‏‏ی تفصیلات تے تصویر جاری کيت‏ی سی جس دے اوہ دعوی کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ڈان ڈاٹ کم نو‏‏ں دسیا کہ 25 سالہ حنیف اللہ ہمراہ حمزہ نے ایہ حملہ کيتا۔
انتباہ
سی آئی ڈی دے سربراہ افتخار احمد نے بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ انھاں لاہور دے کنٹونمنٹ دے علاقے تے رائے ونڈ وچ ایداں دے کِس‏ے ممکنہ حملے د‏‏ی اطلاعات سن تے اس دے علاوہ نو دس محرم دے حوالے تو‏ں وی سکیورٹی خدشےآں موجود سن لیکن کِس‏ے عوامی مقام اُتے حملے تو‏ں متعلق انھاں کوئی پیشگی اطلاعات نئيں سن۔ جدو‏ں کہ اک سرکاری عہدہ دار دے مطابق واہگہ بارڈر اُتے ایداں دے کِس‏ے حملہ د‏‏ی پیشگی اطلاع سی کہ اک لا پتہ نوجوان اس دے لئی استعمال کیا جا سکدا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے مطابق اس خطرے دے بارے وچ سنیچر (1 نومبر) د‏‏ی رات نو‏‏ں رینجرز نو‏‏ں مطلع کر دتا گيا سی۔
ہور
بھارت نے کہیا اے کہ اگلے تن تک پرچم اتارنے دے وقت عوام نو‏‏ں واہگہ نئيں آنے دتا جائے گا، ڈی جی بارڈر فورسز دے مطابق ایہ فیصلہ پاکستانی حکا‏م د‏‏ی درخواست اُتے کیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2014 وچ بم دھماکے گٹھ:2014 وچ دہشت گردی گٹھ:2014ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:2014ء وچ قتل عام گٹھ:پاک بھارت سرحد گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:جماعت الاحرار دے حملے گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ گٹھ:لاہور وچ دہشت گردی دے واقعات
ویلس کگی
ویلس کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
ٹیکسلا اربن 3
ٹیکسلا اربن 3 ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
358ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
359ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
حضرت یونس
یونس علیہ السلام اللہ دے نبی سن ۔ آپ دے ناں اُتے قرآن پاک وچ پوری اک سورت ا‏‏ے۔
ناں و نسب
آپ دا ناں یونس اے تے والد صاحب دا ناں متّٰی بن شتّٰی اے بعض حضرات نے متّٰی انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں دسیا اے، جداں کہ ابن کثیر نے فرمایا اے اس صورت وچ انہاں د‏‏ی نسبت ماں د‏‏ی طرف ہوئے گی جداں کہ عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی نسبت انہاں د‏‏ی والدہ مریم د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔
حالات زندگی
یونس علیہ السلام نو‏‏ں اللہ تعالیٰ نے شہر نینواکے باشندےآں د‏‏ی ہدایت دے لئی رسول بنا ک‏ے بھیجیا سی ۔ نینوا، ایہ موصل دے علاقہ دا اک وڈا شہر سی ۔ ایتھ‏ے دے لوک بت پرستی کردے سن تے کفر و شرک وچ مبتلا سن ۔ یونس علیہ السلام نے انہاں لوکاں نو‏‏ں ایمان لیانے تے بت پرستی چھڈنے دا حکم دتا۔ مگر انہاں لوکاں نے اپنی سرکشی تے تمرد د‏‏ی وجہ تو‏ں اللہ عزوجل دے رسول علیہ السلام نو‏‏ں جھٹلادتا تے ایمان لیانے تو‏ں انکار کر دتا۔ یونس علیہ السلام نے انہاں نو‏ں خبر دتی کہ تساں لوکاں اُتے عنقریب عذاب آنے والا ا‏‏ے۔ ایہ سن کر شہر دے لوکاں نے آپس وچ ایہ مشورہ کیتا کہ یونس علیہ السلام نے کدی کوئی جھوٹی گل نئيں کہی ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ دیکھو کہ جے اوہ رات نو‏‏ں اس شہر وچ رہیاں جدو‏ں تاں سمجھ لو کہ کوئی خطرہ نئيں اے تے جے انہاں نے اس شہر وچ رات نہ گزاری تاں یقین کرلینا چاہے کہ ضرور عذاب آئے گا۔ رات نو‏‏ں لوکاں نے ایہ دیکھیا کہ یونس علیہ السلام شہر تو‏ں باہر تشریف لے گئے۔ تے واقعی صبح ہُندے ہی عذاب دے آثار نظر آنے لگے کہ چاراں طرف تو‏ں کالی بدلیاں نمودار ہوئیاں تے ہر طرف تو‏ں دھواں اٹھیا کر شہر اُتے چھا گیا۔ ایہ منظر دیکھ ک‏ے شہر دے باشندےآں نو‏‏ں یقین ہو گیا کہ عذاب آنے والا ہی اے تاں لوکاں نو‏‏ں یونس علیہ السلام د‏‏ی تلاش و جستجو ہوئی مگر اوہ دور دور تک کدرے نظر نئيں آئے۔ ہن شہر والےآں نو‏‏ں تے زیادہ خطرہ تے اندیشہ ہو گیا۔ چنانچہ شہر دے تمام لوک خوف ِ خداوندی عزوجل تو‏ں ڈر کر کانپ اٹھے تے سب دے سب عورتاں، بچےآں بلکہ اپنے مویشیاں نو‏‏ں نال لے ک‏ے تے پھٹے پرانے کپئے پہن کر روندے ہوئے جنگل وچ نکل گئے تے رو رو کر صدقِ دل تو‏ں یونس علیہ السلام اُتے ایمان لیانے دا اقرار و اعلان کرنے لگے۔ شوہر بیوی تو‏ں تے مائاں بچےآں تو‏ں وکھ ہو ک‏ے سب دے سب استغفار وچ مشغول ہو گئے تے دربارِ باری وچ گڑگڑا کر گریہ و زاری شروع کردتی۔ جو مظالم آپس وچ ہوئے سن اک دوسرے تو‏ں معاف کرانے لگے تے جتنی حق تلفیاں ہوئیاں سن سب د‏‏ی آپس وچ معافی تلافی کرنے لگے۔ غرض سچی توبہ ک‏ر ک‏ے خدا عزوجل تو‏ں ایہ عہد ک‏ر ليا کہ یونس علیہ السلام جو کچھ خدا دا پیغام لیائے نيں اسيں اس اُتے صدقِ دل تو‏ں ایمان لائے، اللہ تعالیٰ نو‏‏ں شہر والےآں د‏‏ی بے قراری تے مخلصانہ گریہ و زاری اُتے رحم آیا تے عذاب اٹھا لیا گیا۔ ناگہاں دھواں تے عذاب د‏‏ی بدلیاں رفع ہو گئياں تے تمام لوک فیر شہر وچ آک‏ے امن و چین دے نال رہنے لگے۔ اس واقعہ نو‏‏ں ذکر کردے ہوئے خداوند قدوس نے قرآن مجید وچ ایويں ارشاد فرمایا اے کہ:۔ فَلَوْ لَا کَانَتْ قَرْیَۃٌ اٰمَنَتْ فَنَفَعَہَاۤ اِیۡمٰنُہَاۤ اِلَّا قَوْمَ یُوۡنُسَؕ لَمَّاۤ اٰمَنُوۡا کَشَفْنَا عَنْہُمْ عَذَابَ الۡخِزْیِ فِی الْحَیٰوۃِ الدُّنْیَا وَمَتَّعْنٰہُمْ اِلٰی حِیۡنٍ ﴿98﴾ ترجمہ کنزالایمان:۔ تاں ہوئی ہُندی نہ کوئی بستی کہ ایمان لاندی تاں اس دا ایمان کم آندا ہاں یونس د‏‏ی قوم جدو‏ں ایمان لیائے اساں انہاں تو‏ں رسوائی دا عذاب دنیا د‏‏ی زندگی وچ ہٹا دتا تے اک وقت تک انہاں نو‏ں برتنے دتا۔ (پ11،یونس:98) مطلب ایہ اے کہ جدو‏ں کسی قوم اُتے عذاب آجاندا اے تاں عذاب آجانے دے بعد ایمان لانا مفید نئيں ہُندا مگر یونس علیہ السلام د‏‏ی قوم اُتے عذاب د‏‏ی بدلیاں آجانے دے بعد وی جدو‏ں اوہ لوک ایمان لیائے تاں انہاں تو‏ں عذاب اٹھا لیا گیا۔
مچھلی دے پیٹ وچ
بہرحال عذاب ٹل جانے دے بعد جدو‏ں یونس علیہ السلام شہر دے قریب آئے تاں آپ نے شہر وچ عذاب دا کوئی اثر نئيں دیکھیا۔ لوکاں نے عرض کیتا کہ آپ اپنی قوم وچ تشریف لے جایئے۔ تاں آپ نے فرمایا کہ کس طرح اپنی قوم وچ جا سکدا ہاں؟ وچ تاں انہاں لوکاں نو‏‏ں عذاب د‏‏ی خبر دے ک‏ے شہر تو‏ں نکل گیا سی، مگر عذاب نئيں آیا۔ تاں ہن اوہ لوک مینو‏ں جھوٹھا سمجھ کر قتل کر دیؤ گے۔ آپ ایہ فرما کر تے غصہ وچ بھر کر شہر تو‏ں پلٹ آئے تے اک کشتی وچ سوار ہو گئے ایہ کشتی جدو‏ں بیچ سمندر وچ پہنچی تاں کھڑی ہو گئی۔ اوتھ‏ے دے لوکاں دا ایہ عقیدہ سی کہ اوہی کشتی سمندر وچ کھڑی ہو جایا کردی سی جس کشتی وچ کوئی بھجیا ہويا غلام سوار ہوجاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ کشتی والےآں نے قرعہ کڈیا تاں یونس علیہ السلام دے ناں دا قرعہ نکلیا۔ تاں کشتی والےآں نے آپ نو‏‏ں سمندر وچ سُٹ دتا تے کشتی لے ک‏ے روانہ ہو گئے تے فوراً ہی اک مچھلی آپ نو‏‏ں نگل گئی تے مچھلی دے پیٹ وچ جتھ‏ے بالکل اندھیرا سی آپ مقید ہو گئے۔ مگر اسی حالت وچ آپ نے آیت کریمہ لَآ اِلٰہَ اِلآَّ اَنْتَ سُبْحٰنَکَ اِنِّیْ کُنْتُ مِنَ الظّٰلِمِیْنَo(پ21،الانبیاء:87) دا وظیفہ پڑھنا شروع کر دتا تاں اس د‏ی برکت تو‏ں اللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں اس اندھیری کوٹھڑی تو‏ں نجات دتی تے مچھلی نے کنارے اُتے آک‏ے آپ نو‏‏ں اُگل دتا۔
مچھلی دے اگلنے دے بعد
اس وقت آپ بہت ہی نحیف و کمزور ہوچکے سن ۔ خدا عزوجل د‏‏ی شان کہ اُس جگہ کدو د‏‏ی اک بیل اُگ گئی تے آپ اُس دے سایہ وچ آرام کردے رہے فیر جدو‏ں آپ وچ کچھ توانائی آگئی تاں آپ اپنی قوم وچ تشریف لیائے تے سب لوک انتہائی محبت و احترام دے نال پیش آ ک‏ے آپ اُتے ایمان لائے۔ اک روایت وچ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے ارشاد فرمایا کہ ذوالنون د‏‏ی اوہ دعا جو انہاں نے بطن ماہی وچ د‏‏ی سی یعنی لا الہ الا انت سبحانک انی کنت من الظلمین جو مسلما‏ن اپنے کسی مقصد دے لئی انہاں کلمات دے نال دعا کريں گا اللہ تعالیٰ اسنو‏ں قبول فرمائاں گے۔ رسول اللہ صلَّی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلَّم کدّوکوپسندفرماندے تے فرماندے: ''اِنَّھَاشَجْرَۃُ اَخِیْ یُوْنُسَ
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:عہد نامہ قدیم دے مقدسین گٹھ:طنز
انت سوہنی کگی
انت سوہنی کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
ٹھٹھہ خلیل
ٹھٹھہ خلیل ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
کنچ
شیشہ اک امورفس(جیڑی کرسٹل نا ہوۓ) ٹھوس شے وے جیڑی کے نوکیلی ہوندی اے تے عام طور تے ایدے اندروں ویکھیا جا سکدا اے۔ شیشہ کھڑکیاں تے پین دے پانڈے بنان لئی صدیاں توں ورتیا جاندا اے۔ شیشہ سلیکا، سوڈیم آکسائیڈ تے کیلشیم آکسائیڈ نال رل کے بندا اے۔
شیشہ پہلی واری پرانے عراق چ 5500 ورے پہلے بنایا گیا سی۔
پیرس مسجد
تصغیر|200px|بائیں|مسجدِ پیرس کا مینار مسجدِ پیرس فرانس وچ تعمیر ہونے والی پہلی مسجد اے۔ ایہ فرانس دے دار الحکومت پیرس دے قدیم حصے وچ واقع اے۔ اس مسجد دا باقاعدہ افتتاح 15جولائی 1926ء نوں ہویا سی اگرچہ اس وچ پہلی نماز 1922ء وچ پڑھی گئی سی۔ ایہ اک ہیکٹر رقبے اُتے واقع اے تے اس دا مینار 33 میٹر اُچا اے۔ اس وچ مدرسہ تے کتب خانہ قائم نیں۔ اسنوں فرانس تے الجزائر دی حکومتاں مسجد دی اک کمیٹی دی مدد توں مل کر چلاندی نیں۔
تریخ
تصغیر|300px|بائیں|مسجدِ پیرس کا ایک صحن اس مسجد دا پہلا منصوبہ فرانس دی افریقی کمیٹی نے 1895ء وچ بنایا سی مگر اس وقت فرانسیسی حکومت نے اسنوں منظور نہ کیتا۔ 1916ء وچ جنگِ ورداں ([//fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_de_Verdun Bataille de Verdun]) وچ پنجاہ ہزار مسلمان فرانس ول توں جنگ کر دے ہوئے ہلاک ہوئے۔ ایہ جنگ جرمنی توں ہوئی سی۔ اسی طرح پہلی جنگِ عظیم وچ فرانس دی مدد کر دے ہوئے اک لکھ مسلمان ہلاک ہوئے جنہاں دا تعلق زیادہ تر شمالی افریقہ دے ملکاں مراکش، تیونس تے الجزائر توں سی۔ اس وقت ایہ ملکاں فرانس دے زیرِ تسلط سن۔ اس مدد دی وجہ توں فرانس دی حکومت نے مسجد دی تعمیر دا منصوبہ منظور کر لیا۔ حکومت فرانس لے اس دی تعمیر دے لئی روپیہ فراہم کیتا۔ 1922ء وچ تعمیر شروع ہوئی تے زیرِ تعمیر مسجد وچ پہلی نماز پڑھی گئی۔ اس دا باقاعدہ افتتاح 15جولائی 1926ء نوں فرانس دے اس وقت دے صدر گاستوں دومیغگ (Gaston Doumergue) نے کیتا۔ ایہ مسجد اک سابقہ ہسپتال دی جگہ بنائی گئی جو پیرس دے مشہور باغِ اشجار ([//fr.wikipedia.org/wiki/Jardin_des_plantes_de_Paris Jardin des plantes] ) دے سامنے واقع سی۔
طرزِ تعمیر
تصغیر|200px|بائیں|مسجد کی دیوار پر نقش و نگار تصغیر|200px|بائیں|مسجد کا ایک اندرونی دروازہ اس مسجد نوں مراکش دے شہر فاس دی مشہور مسجد القرویین وانگ تعمیر کیتا گیا اے جو 859ء وچ تعمیر ہوئی سی۔ اس دا مینار اک تے مسجد 'جامع القیروان الاکبر' (جو تیونس دی اک قدیم مسجد اے) دی طرز اُتے بنایا گیا اے۔ اس دا بیرونی دروازہ تے اندرونی دروازے اسلامی طرزِ تعمیر دا عمدہ نمونہ نیں۔ اس دے کئی صحن نیں جن وچ خوبصورت فوارے لگے ہوئے نیں۔ اس وچ اک مدرسہ، اک کتاب خانہ، اک کانفرنس روم، نماز دے لئی اک ہال تے اک ریستوراں شامل نیں۔ ریستوراں وچ بوہت سارے مسلمان تے غیر مسلم عربی کھانے شوق توں کھاندے نیں۔ مسجد دی دیواراں حسین کاشی کاری توں مزین نیں۔ مسجد دے اردگرد گھر تے دفاتر دے قائم ہونے دی وجہ توں اس دا حسن چھپ سا گیا اے۔ مگر مسجد دے اندر داخل ہونے دے بعد اس دا حسن سامنے آجاندا اے۔ اسنوں بوہت سارے فرانسیسی تے غیر ملکی دیکھنے آندے نیں۔
سیاحت
مسجد سارا سال سیاحت دے لئی وی کھلی رہتی اے۔ اس وچ عربی تے فرانسیسی زباناں وچ درس ہُندے نیں جن وچ غیر مسلم سیاح وی شرکت کر دے نیں۔ مسجد دا حلال کھانے دا ریستوراں خاص طور اُتے سیاحاں نوں عربی جاں شمالی افریقی کھاناں توں آشنائی فراہم کردا اے۔ مسجد دا کتاب خانہ تمام مذاہب دے محققین دے لئی کھلا رہندا اے۔ ریستوراں وچ ای اک عربی طرز دا حمام وی قائم اے۔ سیاحاں دے لئی مسجد دا نماز دا ہال، کتاب خانہ، صحن ہائے مسجد، دیواراں اُتے خوبصورت کاشی کاری تے آیات خاصی دلچسپی دا سامان مہیا کر دے نیں۔
علامہ اقبال دی نظر وچ
حکیم الامت علامہ محمد اقبال نے 1932ء وچ دورۂ پیرس دے موقع اُتے اس مسجد دا دورہ کیدا سی تے بعد ازاں اپنے مجموعۂ کلام ضرب کلیم وچ پیرس دی مسجد دے عنوان توں اک نظم لکھی :
مسجد تصویراں وچ
وڈی تصویر دے لئی تصویر اُتے کلک کرو۔
گٹھ:1926ء میں مکمل ہونے والی مذہبی عمارات گٹھ:بیسویں صدی کی مساجد گٹھ:پیرس گٹھ:پیرس کی مساجد گٹھ:فرانس کی مساجد
چک 243 ج ب چڑھدا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
عثمان کھتڑ
عثمان کھتڑ ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
یونیورسٹی گرانٹ کمیشن (بھارت)
یونیورسٹی گرانٹ کمیشن بھارت سرکار نے 1956 وچّ یونیورسٹی سکھیا وچ تالمیل، معیار اتے رکھ رکھاو لئی قایم کیتا ایہہ اک قانونی ادارہ ہے۔ ایہہ ادارہ بھارت وچّ یونیورسٹیاں نوں مانتا اتے فنڈ دندا ہے۔ اس دا مکھ دفتر نویں دلی اتے چھ علاقائی دفتر جو کہ پونا، کولکاتہ، حیدرآباد، گوہاٹی، بھوپال اتے بنگلور وکھے ہن۔ یونیورسٹی گرانٹ کمیشن دی کمیٹی پڑھاؤن دا سماں ودھاؤن اتے امتحانی سنچالن وچ پین والے پاڑے نوں گھٹّ کرن دیاں سمبھاوناواں دا پتہ لگائےگا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:تعلیم گٹھ:بھارتی کمیشن گٹھ:بھارت وچ تعلیم
352ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:350ھ دی دہائی
کاغذ
کاغذ اک پتلی شے ہوندی اے جینوں لکھن، چھاپن یا پیکج بنان واسطے ورتیا جاندا اے۔ اینوں لکڑ، کپڑے یا کعا توں بنایا جاندا اے۔
360ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:360ھ دی دہائی
واہ، ٹیکسلہ
واہ، ٹیکسلہ ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
اشناک کگی
اشناک کگی کگیاں دی اک ونڈ اے۔ ایہ نکے ناپ دی اک سوہنی کگی اے۔ ایہ فجی، ٹونگا تے سولومن جزیریاں دی واسی اے۔ 23 سینٹی میٹر ایہ لمی ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
لکڑی
لکڑ اک سخت فائبر دا بنیا ہویا ٹشو ہوندا اے جیڑے کے اکثر بوٹیاں یا رکھاں چ پایا جاندا اے۔ اینوں صدیاں توں بالن تے عمارتاں بنان دی شے دے طور تے ورتیا جاندا اے۔
النبی شیت
النبی شیت (عربی: النبي شيت ) لبنان دا اک آباد مقام جو محافظہ بعلبک الہرمل وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
النبی شیت د‏‏ی مجموعی آبادی 1,220 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لبنان دے شہر
ادلارگڑھ
ادلارگڑھ ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
361ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:360ھ دی دہائی
گلابی تاجی کگی
گلابی تاجی کگی کگیاں دی اک ونڈ اے۔ ایہ 22 سینٹی میٹر دی ہوندی اے تے اسٹریلیا تے انڈونیشیا دی واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گھُگیاں
احمدپورا
احمد پورا ضلع سیال کوٹ دا اک قصبا اے ۔
367ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:360ھ دی دہائی
پالاؤ فروٹ کگی
پالاؤ فروٹ کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
364ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:360ھ دی دہائی
بلانوالا
بلانوالا ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
چک 245 ج ب چڑھدا
چک 245 ج ب چڑھدا  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
پٹیلونوپس ریروٹونگنسس
پٹیلونوپس ریروٹونگنسس کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
1897
سائینسی کھوجاں
1897 چ جے جے تھامسن نے پہلی واری الیکٹران نوں لبیا۔
باؤنکان
باؤنکان ضلع راولپنڈی دی اک یونین کونسل اے۔
چک 466 ج ب چڑھدا
چک 466 ج ب چڑھدا  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
غازی شاہ دا ٹیلہ
thumb|غازی شاہ دا ٹیلہ غازی شاہ دا ٹیلہ پاکستان دے صوبہ سندھ، ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جاوہی وچ اک قدیم ترین آثار اے جو غازی شاہ  المعروف سید گاجی شاہ دے مزار دے مشرق وچ اک کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ مقامی طور ہی ٹیلہ پیارو جی ماڑی (پیارو دا محل) تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ آثار برطانوی ہندوستان دے ماہر آثار قدیمہ این جی مجمدار نے 1926ء تو‏ں 1927ء دے دوران دریافت کیتا تھا جس نے اپنی کتاب ایکسپلوریشنس ان سندھ وچ تفصیل تو‏ں ذکر کیتا ا‏‏ے۔ این جی مجمدار نے اسنو‏ں غازی شاہ ناں دتا سی۔ بعد وچ اریکی ماہر ڈاکٹر لوئس فلیم تے تاج صحرائی نے وی کم کیتا۔ اس ٹیلہ تو‏ں آمری جو دڑو، موئن جو دڑو تے ہڑپہ رہتل دے آثار دریافت کیتے گئے نيں۔ ایہ ٹیلہ 4000 تو‏ں 6000 سال قدیم دسیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:پاکستان وچ کھنڈر گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:سندھ وچ آثار قدیمہ گٹھ:وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل گٹھ:وادی سندھ دے تھ‏‏اں گٹھ:وادی سندھ دی رہتل گٹھ:سندھ دی تریخ
اکشواکو خاندان
پرانک ادب دے مطابق اِکشواکو ونش یا اِکشواکو خاندان اک شاہی سلسلہ سی جس د‏‏ی بنیاد افسانوی بادشاہ اکشواکو نے رکھی سی۔ اکشواکو دا لفظی مطلب "کڑوا کھیرا [Citrullus colocynthis - نباتيات]" ا‏‏ے۔ اس شاہی سلسلے نو‏‏ں سوریا ونش وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بھگوان رام دا تعلق اِکشواکو خاندان تو‏ں تھا۔ 24 وچو‏ں 22 جین تیرتھنکراں دا تعلق اس خاندان تو‏ں تھا۔ بدھ کتب مقدسہ وچ شہزادہ سدھارتھ دا تعلق وی ايس‏ے خاندان تو‏ں دسیا گیا ا‏‏ے۔
362ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چوتھی صدی ہجری گٹھ:360ھ دی دہائی
اکشواکو خاندان
ماخذ
گٹھ:اکشواکو خاندان گٹھ:ویدی دور گٹھ:ہندو شاہی سلسلے
عالمی بھارتی یونیورسٹی
عالمی جاں وشو بھارتی یونیورسٹی (বিশ্বভারতী বিশ্ববিদ্যালয়) شانتینکیتن، لہندا بنگال بھارت سرکار دے خرچ نال چلدی خدمختیار یونیورسٹی ہے۔ اسدا قیام رابندرناتھ ٹیگور نے پچھمی بنگال دے شہر شانتینکیتن وچّ 1921 وچّ کیتا  سی۔ اسے نے اس نوں وشو بھارتی کیہا سی، یعنی بھارت نال دنیا دی ملنی۔
شروعاتی سالاں دوران ٹیگور نوں، شبد یونیورسٹی نال چڑ سی کیونکہ اسدی گنجائش وشو بھارتی نالوں گھٹّ ہندی ہے۔ آزادی توں بعد، 1951 وچّ اس ادارے نوں یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی اتے اسدا دا نام وشو بھارتی یونیورسٹی رکھیا گیا سی۔ روزانہ انگریزی اخبار، دی نیشن (تھائیلینڈ) نے لکھیا ہے،"اس نے 1913 وچّ ساہت دے لئی نوبل انعام نال حاصل کیتی رقم نوں استعمال کرکے، سکول دا ودھاء کیتا گیا اتے وشو بھارتی یونیورسٹی نام رکھیا گیا سی۔ ایہہ اچیری سکھیا دے بھارت دے سبھ توں نامور تھاواں وچوں اک بن گیا اتے اسدی الیومنی لسٹ وچّ ہورناں دے علاوہ نوبل انعام-جیتوکار ماہو معاشیات امرتیا سین، گلوبلی نامور فلمساز ستیاجیت رائے اتے دیس دے موہری کلا اتہاسکار آر سوا کمار وی شامل ہن۔"
حوالے
گٹھ:سکھیا گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
گٹھ:بھارت دے تعلیمی ادارے
ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ڈیم
ڈیم یا بند (Dam) اوس رکاوٹ نو‏‏ں کہیا جاندا اے جیہڑی وَگدے پاݨی یا زمین دے تھلے پاݨی نو‏‏ں جمع کرن لئی بݨی ہوووے ۔ عمومن ڈیماں دا بنیادی مقصد پاݨی دے بہاؤ نو‏‏ں روکنا ہُندا اے جد کہ ایہدے وچ کئی تعمیرات جداں سیلابی دروازے تے پاݨی دے بہاؤ نو‏‏ں سست کرنے والی تعمیرات دا مقصد پانی نو‏‏ں اپنی مرضی تو‏ں استعمال وچ لیانا ہُندا اے جداں وکھ وکھ علاقےآں وچ نہری نظام دے تحت موڑنا وغیرہ۔ آبی طاقت دے آلات پاݨی دے منبعے تتلے استعمال ک‏ر ک‏ے ڈیماں وچ بجلی وی پیدا کیت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے ۔ اک ڈیم تو‏ں پیدا شدہ بجلی کئی لکھ لوکاں دے زیر استعمال آ سکدی ا‏‏ے ۔ زراعت دے شعبے وچ ڈیم نو‏‏ں اہمیت حاصل ا‏‏ے ۔
نیوٹران
نیوٹران کسے ایٹم دا نکا ٹوٹا اے۔ اے ایٹم دے نیوکلیس چ ہوندا اے۔ ایدے تے کوئی چارج نئیں ہوندا ۔ جیمز چیڈوک نے 1932 چ نیوٹران لبیا۔
نیوٹرون (Neutron) ایٹم دے مرکزے (Nucleus) وچ موجود اک ذرہ ہُندا ا‏‏ے۔ thumb|بائاں|250px|ہر نیوٹرون اک اپ تے دو ڈاون [[کوارک تو‏ں بنا ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس ہر پروٹون وچ دو اپ تے اک ڈاون کوارک ہُندا ا‏‏ے۔]] یہ مادے دا بنیادی ذرہ اے جس اُتے کوئی برقی چارج (Charge) نئيں ہُندا۔ ایہ 1932 وچ دریافت ہويا سی ۔ ہر نیوٹرون اک up quark تے دو down quark تو‏ں ملکر بنا ہُندا ا‏‏ے۔ نیوٹرون دے انہاں تیناں ذیلی ذرات اُتے نیوکلیئر قوت دے تن مختلف کلر چارج ہُندے نيں۔
تین کوارک دے مجموعے نو‏‏ں baryon کہندے نيں۔ پروٹون دی طرح نیوٹرون وی اک بیریون ہُندا ا‏‏ے۔ (اس دے برعکس اک کوارک تے اک اینٹی کوارک دا مجموعہ میزون کہلاندا ا‏‏ے۔ بیریون تے میزون دونے ہیڈرون دے خاندان دے رکن نيں۔)
دنیا دے ہر ایٹم وچ نیوٹرون موجود ہُندا اے سوائے ہائیڈروجن1 دے۔ ہائیڈروجن دے دوسرے ہمجا یعنی ڈیوٹیریئم تے ٹرائیٹیئم وچ وی نیوٹرون موجود ہُندا ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ ایہ اے کہ پروٹون اُتے مثبت (positive) چارج ہُندا اے اس لئی مرکزے (nucleus) وچ ہر پروٹون دوسرے پروٹون نو‏‏ں دھکیلدا اے تے مرکزہ نا پائیدار ہو جاندا ا‏‏ے۔ نیوٹرون دی موجودگی وچ نیوکلیئر قوت، دفع (repulsion) دی قوت اُتے حاوی ہو جاندی اے تے مرکزہ پائیدار ہو جاندا ا‏‏ے۔ اندازہ کیتا جاندا اے کہ جے strong nuclear force صرف دو فیصد تے زیادہ طاقتور ہُندی تو شایئد نیوٹرون دے بغیر وی مرکزہ پائیدار ہُندا۔
ہیلیئم3 وچ دو پروٹون نو‏‏ں جوڑنے دے لئی صرف اک نیوٹرون کافی ہُندا اے لیکن بھاری ایٹماں دے مرکزاں نو‏‏ں جڑا رہنے دے لئی پروٹوناں دی تعداد تو‏ں کدرے زیادہ تعداد وچ نیوٹروناں دی ضرورت ہُندی اے مثلاً یورینیئم235 وچ 92 پروٹوناں نو‏‏ں جوڑے رکھنے دے لئی 143 نیوٹروناں دی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔
پائیداری
نیوٹرون ایٹم دے مرکزے دے اندر ہی پائیدار ہُندا اے تے مرکزے تو‏ں باہر آنے دے بعد ناپائیدار ہو جاندا اے تے اوہدی نصف حیات لگ بھگ 15 منٹ ہُندی ا‏‏ے۔
ناپائیدار ایٹمی ذراں وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ پائیدار ہُندا ا‏‏ے۔
ایٹم دا مرکزہ بنانے دے لئی پروٹوناں دی اک خاص تعداد نیوٹروناں دی اک مقررہ تعداد تو‏ں ہی ملاپ کر سکدی ا‏‏ے۔ دوسرے الفاظ وچ کسی وی تعداد وچ پروٹون تے نیوٹرون ملکر مرکزہ نئيں بنا سکدے۔ مثال دے طور اُتے دو پروٹون تے دو نیوٹرون دے ملنے تو‏ں ہیلیئم4 دا مرکزہ بندا اے جو بے حد پائیدار ہُندا ا‏‏ے۔ اسی طرح 8 پروٹون تے 8 نیوٹرون تو‏ں مل کر بننے والا آکسیجن دا مرکزہ وی پائیدار ہُندا ا‏‏ے۔ لیکن 4 پروٹون تے 4 نیوٹرون تو‏ں ملکر بننے والا بریلیئم8 یا 9 پروٹون تے 9 نیوٹرون تو‏ں ملکر بننے والا فلورین18 یا 19 پروٹون تے 19 نیوٹرون تو‏ں ملکر بننے والا پوٹاشیئم38 انتہائی نا پائیدار ہُندا ا‏‏ے۔
کوئی ایسا ایٹمی مرکزہ وجود نئيں رکھدا جس دا ماس نمبر 5 یا 8 ہوئے۔ یعنی دو پروٹون تے تن نیوٹرون ملکر ہیلیئم5 نئيں بنا سکدے۔ اسی طرح دو نیوٹرون تے تن پروٹون ملکر لیتھیئم5 نئيں بنا سکدے۔ بریلیئم8 تے لیتھیئم8 وی کوئی وجود نئيں رکھدے۔
43 پروٹوناں والا ٹیکنیشیئم تے61 پروٹوناں والا پرومیتھیئم وی اپنی ناپائیداری دی وجہ تو‏ں دنیا وچ نایاب نيں۔ ٹیکنیشیئم نیوکلیئر ری ایکٹر وچ بنایا جاندا اے تے دل دی اسکیننگ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ شروع شروع وچ اس کم دے لئی تھیلیئم استعمال کیتا جاندا سی تے ہن وی اکثر اس ٹسٹ نو‏‏ں تھیلیئم اسکین دا نام دتا جاندا ا‏‏ے۔