cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تریخ وہابیت
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۸۴. کتاب حدیقة الزوراء ص ۹۴، لیکن ایہ سب منصوبے نادر شاہ افشار دے آنے تو‏ں نقش بر آب ہوگئے، تے شیخ الاسلام دے فتوے نے مسلماناں وچ اختلاف ایجاد کرنے دے علاوہ کچھ اثر نہ دکھایا۔
٦۸۵. ابن السویدی ص ۹٦۔
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
۱۹۵۰ھ وچ (ریاض اُتے قبضہ د‏‏ی پچاسواں سال گرہ دے موقع پر)سلطان نے ایہ ارادہ کيتا کہ اک قدرتمند بادشاہ دے عنوان تو‏ں جشن طلائی (گولڈن جبلی)منایا جائے تاکہ اوہ حکومتاں جنہاں تو‏ں اس دے سیاسی تعلقات نيں اس د‏ی اس گل کيتی تعریف کرن کہ اس نے اپنی قوم نو‏‏ں صحرااں تے بیابانوںسے کڈ کربین الاقوامی پلیٹ فارم پرلیا ک‏ے کھڑا کردتا اے تے اوہ اس د‏ی خبراں اپنے اپنے ریڈیو تو‏ں نشر کرن ۔
روضہ رسول اکرم دے بارے وچ وضاحت
”اوہ آبنوس دا صندوق ( Apnus ) جس اُتے صندل د‏‏ی لکڑی دا کم تھااور چاندی دے ورق تو‏ں سجایا گیا سی آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے سرہانے موجود اے، جس د‏‏ی لمبائی پنج بالشت، عرض تن بالشت تے اونچائی چار بالشت اے تے آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  د‏‏ی قبر دے سامنے چاندی د‏‏ی اک میخ (کیل) اے، جس دے سامنے کھڑے ہوک‏ے لوک آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نو‏‏ں سلام کيتا کردے نيں۔
دروازے دے نزدیک تقریباً ویہہ عدد قندیل چھت وچ لگی ہوئیاں سن، جس وچو‏ں دوعدد سونے د‏‏ی تے باقی چاندی کیتیاں ناں۔ روضہ مقدس دے اندر دا اک حصہ پرسنگ مرمرکا فرش اے، تے قبلہ د‏‏ی طرف اک محراب نما جگہ اے جس نو‏‏ں بعض لوک حضرت فاطمہ زھر ا = دا گھر تے بعض لوک اس کوحضرت فاطمہ زہرا= د‏‏ی قبر مطھر کہندے نيں، ايس‏ے طرح روضہ رسولکے سامنے اک وڈا صندوق شمع تے چراغ جلانے دے لئی اے تے ہر شب وچ اس وچ چراغ جلائے جاندے نيں۔(۱۱۱)
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
۴٧۲. موصوف د‏‏ی ایہ گل بالکل غلط اے کیونجے مسلّم ایہ اے کہ اس مذہب دا بانی محمد بن عبد الوہاب اے نہ کہ عبد الوہاب، تے جداں کہ اساں عرض کيتا کہ خود عبد الوہاب اپنے بیٹے دا شدید مخالف سی، ايس‏ے طرح محمد دا نابینا ہونا تے اس د‏ی تے عبد العزیز د‏‏ی پرورش ابراہیم نامی شخص (قبیلہ بنی حرب) دے گھر وچ ایہ وی ایسی گل اے کہ مولف د‏‏ی نظر وچ اس دا کوئی دوسرا ثبوت نئيں ملدا، تے جداں کہ معلوم ہُندا اے کہ میرزا ابوطالب د‏‏ی بعض گلاں وھی نيں جنہاں نو‏ں سید عبد اللطیف شوشتری نے بیان کيتا اے تے چونکہ ایہ دونے مولف ہ‏معصر سن ظاہراً ایہ مطالب ابو طالب صاحب نے شوشتری صاحب د‏‏ی کتاب تو‏ں لئے نيں۔
رافضی کون لوک نيں؟
بدعتی لوک انبیاء تے صالحین د‏‏ی قبور د‏‏ی طرف بعنوان حج جاندے نيں، انہاں د‏‏ی زیارت کرنا شرعی جواز نئيں رکھدا، جس تو‏ں انہاں دا مقصد صاحب قبر دے لئی دعا کرنا ہو، بلکہ اس زیارت تو‏ں انہاں دا مقصد صاحب قبر د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا ہوتاہے کہ اوہ حضرات خدا دے نزدیک عظیم مرتبہ تے بلند مقام رکھدے نيں تے انہاں دا مقصد ایہ ہُندا اے کہ صاحب قبر نو‏‏ں نصرت تے مدد دے لئی پکارےں، یا انہاں د‏‏ی قبراں دے پاس خدا نو‏‏ں پکاراں، یا صاحب قبر تو‏ں اپنی حاجتاں طلب کرن۔(۲۰۲)
سعود بن عبد العزیز
کہیا ایہ جاندا اے کہ عبد العزیز ۱۲۱۸ھ وچ قتل ہويا، تے اس دے بعد اس دا بیٹا سعود اس دا جانشین قرار پایا،سعود نو‏‏ں سعودی عرب دے طاقتور بادشاہاں وچ شمار کيتا جاندا اے، کیونجے اس نے اپنے زمانہ تے اپنے باپ دے زمانہ وچ سعودی حکومت کیت‏‏ی توسیع دے لئی بہت زیادہ سعی وکوشش کيتی سی، سعود ہمیشہ تو‏ں اپنے قرب وجوار دے علاقےآں اُتے حملہ کردا رہندا سی اس دا جزیرة العرب تے دوسرے علاقےآں وچ اچھاخاصا رسوخ سی جس د‏‏ی بنا اُتے اوہ تمام علاقےآں اُتے حملہ ور ہُندا رہندا سی، شاید ايس‏ے وجہ تو‏ں سعودی مولفین نے اسنو‏ں ”کبیر“ دا لقب دتا ا‏‏ے۔(۵٧٧)
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
اسی دور وچ جدو‏ں ابن سعود دا ”جمعیة الاخوان“ دے نال نرم رویہ سی تاں اس د‏ی جانب تو‏ں متعین احساء دا حاکم امیر عبداللهبن جلوی اخوانیاں دے نال بہت سختی تو‏ں پیش آتاتھا ۔ تے اوہ عام طور تو‏ں ”جمعیة الاخوان“ دے قبیلےآں دے سرداراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شدت پسندی اُتے سر زنش کردا سی اس دا کہنا سی کہ گذشتہ حالات موجودہ حالات تو‏ں بہت بھتر سن ۔ احسا ء وچ ”جمعیة الاخوان“ دے کسی آدمی وچ ایہ جرات نئيں سی کہ اوہ کسی د‏‏ی طرف آنکھ اٹھا ک‏ے دیکھ سک‏‏ے ۔ تے ذرا سی غلط حرکت اُتے اسنو‏ں سزا ملدی سی، اس بناپر ”جمعیة الاخوان“ دے کارندے اوتھ‏ے ناشناختہ طریقےآں تو‏ں جاندے سن تے وڈی خاموشی دے نال اپنا کم انجام دیندے سن ۔(٧۲۰)
شیخ محمد تے شریف مکہ
۱۱۸۵ھ وچ امیر عبد العزیز(۲۵۴) تے محمد بن عبد الوہاب نے شیخ عبد العزیز حصینی دے ذریعہ کچھ تحفے امیر مکہ  شریف احمد بن سعید د‏‏ی خدمت وچ بھیجے ۔ شریف احمد نے امیر نجد  تو‏ں کہیا کہ پہلے علماء نجد  وچو‏ں کسی نو‏‏ں ساڈے پاس بھیجو تاکہ سانو‏ں ایہ معلوم ہوجائے کہ نجدیاں دے عقائد کیہ نيں؟شیخ عبد العزیز جدو‏ں مکہ  پہنچیا تاں اس نے مکی علماء تو‏ں بعض مسائل وچ بحث کيتی۔
ابن غَنّام، نجدی مورخ کہندا اے کہ اس مناظرہ تے بحث وچ حنبلیاں د‏‏یاں کتاباں لیائی گئياں تے مکی علماء مطمئن ہوگئے کہ نجدیاں دا طریقہ کار قبور تے انہاں دے گنبداں دے گرانے، لوکاں نو‏‏ں صالحین تو‏ں دعا تے شفاعت طلب کرنے تو‏ں روکنے دے بارے وچ صحیح اے، ایہ سب دیکھ ک‏ے شیخ عبد العزیز نو‏‏ں باکمال احترام نجد واپس بھیج دتا گیا۔
رافضی کون لوک نيں؟
”اَلسَّلاٰمُ عَلَیْكُمْ دَارَ قومٍ مُومِنِیْنَ وَاِنَّا اِنْ شَاءَ اللّٰه بِكُم لاحقُونَ، نَسْالُ اللّٰهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِیَةِ “۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۲۹. ظاہراً ابو ھریرہ د‏‏ی رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں اس حدیث دے ذریعہ استدلال کردے نيں کہ آپ نے فرمایا:
رافضی کون لوک نيں؟
”مومنین وچو‏ں ایداں دے وی مرد میدان نيں جنھاں نے اللہ تو‏ں کيتے وعدہ نو‏‏ں سچ کردکھایا، انہاں وچو‏ں بعض اپنا وقت پورا کرچکے نيں تے بعض اپنے وقت دا انتظار کررہے نيں، تے انہاں لوکاں نے اپنی گل وچ کوئی تبدیلی نئيں کيت‏‏ی اے “۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳٦. سورہ زمر آیت ۳۔
”جمعیة الاخوان“ تے ابن سعود دے اختلافات
شروع وچ انہاں دے درمیان پیغامات یا مکالمات د‏‏ی رد وبدل ہوئی تاں ايس‏ے دور وچ جدو‏ں ابن بجاد دا اک آدمی اس دا خط لےک‏ے ابن سعود دے پاس پہونچا تاں اس نے اسنو‏ں سلام تک نئيں کيتا (کیونجے وہلوک اسنو‏ں بدعتی سمجھدے سن )
سید احمد هندی
سید احمد۱۲۳۲ھ وچ حج دے لئی اپنے وطن تو‏ں نکلے تے راستہ وچ چند مھینہ کلکتہ وچ قیام کیہ انہاں دا ایہ سفر دو سال تک جاری رہیا، واپسی اُتے انھاں نے ایہ منصوبہ بنا لیا کہ پنجاب وچ سکھاں تے ہندواں د‏‏ی حکومت دے خلاف اعلان جھاد کرن ،اور جس وقت کابل تے قندہار دے مسلماناں نے انہاں د‏‏ی مدد دا وعدہ کيتا تے اوہ مطمئن ہوگئے، تاں انھاں نے۱۲۴۱ھ وچ اپنے حملے دا آغاز کردتا، انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی تعداد دس یا گیارہ ہزار سی جو انہاں دے نال بھادرانہ طور اُتے جنگ کردے سن ۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۰۱. الفتاوی الکبریٰ جلد اول ص ۲٦۲۔
سرزمین نجد
نجد د‏‏ی سرحد جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں یمامہ تے احقاف تو‏ں تے مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں عراق ، احساء تے قطیف تاں، شمال د‏‏ی طرف تو‏ں صحرائے شام تو‏ں تے مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں حجاز  دے علاقےآں تو‏ں ملی ہوئی ا‏‏ے۔
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
مرحوم خالصی صاحب نے اس درخواست اُتے عمل کردے ہوئے مختلف قبیلےآں دے سرداراں نو‏‏ں تقریباً(۱۵۰)ٹیلیگرام بھیجے جنہاں وچ انھاں کربلا وچ مذکورہ تریخ اُتے آنے د‏‏ی دعوت دتی گئی سی تے خود وی نہم شعبان نو‏‏ں کاظمین تو‏ں کربلا دے لئی روانہ ہوگئے۔
کربلا تے نجف اشرف اُتے وہابیاں داحملہ
ابتداسنو‏ں ہی آل سعوداور عراق یاں وچ جو اس زمانہ وچ عثمانی بادشاہ دے تحت سن، لڑائی جھگڑے ہُندے رہندے سن تے وہابی لوک عراق دے مختلف شھراں اُتے حملہ کردے رہندے سن، لیکن عراق  دے دومشہور شھر نجف تے کربلا اُتے حملہ ایسا نئيں سی جو مختلف شھراں اُتے ہُندا رہندا سی، بلکہ اس حملہ دا انداز کچھ تے ہی سی تے اس حملہ وچ مسلماناں دا قتل عام تے حضرت امام حسینںکے روضہ مبارک د‏‏ی توھین دے طریقہ تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ انہاں دے مذکورہ کمیں دا بنیادی مقصد انہاں دے مذہبی عقائد سن تے اوہ وی شدت تے تعصب دے نال، کیونجے انھاں نے تقریباً دس سال د‏‏ی مدت وچ کئی مرتبہ انہاں دونے شھراں اُتے حملہ کيتا ا‏‏ے۔
اسلامی دور وچ کعبہ دا غلاف
۹۴٧ھ وچ سلطان سلیمان عثمانی نے چند دوسرے دیھات خرید کر ملک صالح دے مو قوفات(٧۳٧) دے نال وقف کر دتا اس زمانہ وچ غلاف کعبہ دے حاشیہ اُتے قرآنی آیات تحریر کرنا اک معمول سی تے اسنو‏ں مکہ  پہونچانے دا ایہ طریقہ سی کہ تما م حاجیاں دا سر براہ تے سرپرست خاص وڈے اہتمام دے نال اس غلاف نو‏‏ں مکہ  لیجاندا سی۔
وہابیاں دے عقائد
غیر وہابیاں دا اس گل اُتے عقیدہ اے کہ جو شخص بولی اُتے شھادتین جاری کرے تے نماز روزہ بجالائے زکوٰة ادا کرے تے دین اسلام دے ضروریات دا معتقد ہوئے تاں اس دا شمار مسلماناں د‏‏ی فھرست وچ ہوئے گا، تے اس د‏ی جان ومال محفوظ اے، تے انہاں دا ایہ عقیدہ سیرت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے عین مطابق تے اسلام دے مسلمات وچو‏ں اے ،اس سلسلہ وچ صحیح بخاری، مسند احمد ابن حنبل تے دوسری معتبر کتاباں وچ متعدد احادیث بیان ہوئیاں نيں، گذشتہ زمانہ تو‏ں اج تک تمام مسلماناں دے فرقےآں د‏‏ی سیرت وی یھی رہی اے، تے مختلف مذاہب دے علمائے اسلام دا اس سلسلہ وچ اتفاق تے اجماع اے:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
(حاکم نیشاپوری) کہندے نيں کہ ميں نے محمد بن مومّل نو‏‏ں ایہ کہندے سنیا اے : وچ علم حدیث دے ماہر ابوبکر بن خزیمہ تے ابو علی ثقفی (ان دا علم وی انھاں د‏‏ی طرح اے ) تے انہاں دے بوہت سارے استاد دے نال سی جو حضرت امام رضا ں د‏‏ی طوس وچ زیارت دے لئی جارہے سن اس وقت ميں نے ابن خزیمہ نو‏‏ں اس قدر تعظیم، تواضع تے تضرع کردے دیکھیا کہ مینو‏ں تعجب ہونے لگا۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۰۳. فاسی، ايس‏ے طرح کہندے نيں کہ حضرت عائشہ دے زمانہ وچ لوک آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر د‏‏ی مٹی تبرک دے طور اُتے اٹھالیندے سن، (شفاء الغرام ج۲ص ۳۹۱)
رافضی کون لوک نيں؟
پہلے وی ذکر ہوچکيا اے، ایہ سب ناروا تہم تاں تے نادرست نسبتاں جو شیعاں د‏‏ی طرف دتیاں گئیاں نيں ایہ ايس‏ے زمانہکیتیاں نيں جدو‏ں گذشتہ صدیاں وچ شیعاں نال دشمنی تے تعصب بردا جاندا سی خصوصاً چوتھ‏ی، پانچوی تے چھیويں صدی وچ کہ جدو‏ں شیعہ تے سنی حكّام دے درمیان بہت زیادہ دشمنی تے تعصب پایا جاندا سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں بعض غرضی، کینہ پرور تے موقع پرست لوکاں نے موقع غنیمت جان ک‏ے شیعاں دے خلاف ہور تعصب تے دشمنی ایجاد د‏‏ی تے متعصب حكّام نو‏‏ں مزیدبھڑکایا تاکہ شیعاں دے خلاف انہاں د‏‏ی دشمنی تے زیادہ ہوجائے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳٧۹. رحلہ ابن بطوطہ جلد اول ص ۱۱٦۔
رافضی کون لوک نيں؟
لیکن عورتاں دے سلسلہ وچ خصوصی طور اُتے صحیح بخاری وچ نقل ہويا اے کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اک عورت نو‏‏ں دیکھیا کہ اک قبر دے پاس بیٹھی گریہ کر رہ‏ی اے تاں آپ نے اس تو‏ں فرمایا کہ اے کنيز خداپرہیزگار رہواور صبر کرو، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے اس عورت نو‏‏ں منع نئيں کيتا کیونجے جے عورتاں دا قبور د‏‏ی زیارت کرنا تے اوتھ‏ے پرگریہ کرنا حرام ہُندا تاں آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  اسنو‏ں منع فرماندے۔(۱٧۳)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
وہابی حضرات صرف ايس‏ے چیز نو‏‏ں قبول کردے نيں جو سنت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے مطابق ہو، ايس‏ے طرح جو چیزاں خلفائے راشدین تے صحابہ وتابعین یا اوہ لوک جو اجتھاد دے درجہ تک پہونچ گئے نيں (یعنی تیسری صدی دے آخر تک) انہاں دے موافق ہو، انہاں ہی نو‏‏ں قبول کردے نيں، ايس‏ے بناپر انہاں دا عقیدہ ایہ اے کہ جو چیزاں تیسری صدی دے بعد وجود وچ آئیاں نيں اوہ سب بدعتاں تے حرام نيں تے انہاں سب کوختم تے نیست ونابود کرنا واجب ا‏‏ے۔
شیخ عبد العزیز محمد السلمان
یاد دہانی
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۲۸. فرقہ جہم یہ، جُهم بن صفوان (دوسری صدی دے نصف اول)کے پیروکار نيں، جو جبر، ایمان تے صفات خدا دے بارے وچ مخصوص عقائد رکھدے نيں
حسینی خزانہ دے بارے وچ
کتاب”دوحة الوزرا“ وچ ایداں دے واقعات موجود نيں جو خود مولف دے زمانہ وچ رونما ہوئے، تے شاید بوہت سارے واقعات دے اوہ خود وی شاہد ہون، لہٰذا اس کتاب دے واقعات خاص اہمیت دے حامل نيں۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۸٦. تریخ المملکة العربیة السعودیہ جلد اول ص ۲۳ا تو‏ں ۱۲۹ تک دا خلاصہ۔
کربلا اُتے حملہ
لیکن اس واقعہ د‏‏ی تفصیل ڈاکٹر عبد الجواد کلید دار (جو خود کربلا دے رہنے والے نيں) اپنی کتاب تریخ کربلا وحائر حسینی وچ ”تاریخِ کربلائے معلی“ (ص ۲۰، ۲۲)سے کچھ اس طرح نقل کردے نيں :
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۱۹. سورہ فجر آیت ۲۳۔
رافضی کون لوک نيں؟
خداوندعالم اس دعا دے پڑھنے والے اُتے توجہ کردا اے تے اس دے لئی ستر ہزار فرشتے طلب بخشش کردے نيں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۵۲. الفجر الصادق ص ۱٧، ۱۸۔
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
لیکن حضرت امیر المومنین علی ں تو‏ں معجزہ رونما ہويا، تے انہاں دے کرم تو‏ں کچھ ایسا ہويا کہ دشمن دے بوہت سارے لوک مارے گئے تے اوہ بھاگنے اُتے مجبور ہوگئے،(۵٦۲) اگرچہ علامہ عاملی نے واقعہ د‏‏ی تفصیل بیان نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
اسی طرح علامہ موصوف جلد ہفتم دے آخر وچ کہندے نيں کہ اس کتاب دا ایہ حصہ ماہ رمضان المبارک د‏‏ی نويں تاریخ۱۲۲۵ھ د‏‏ی تریخ آدہی رات وچ تمام ہويا جدو‏ں کہ ساڈا دل مضطرب تے پریشان اے کیونجے ”عُنَیْزَہ“ دے وہابیاں نے نجف اشرف تے کربلائے معلی نو‏‏ں گھیر رکھیا سی۔(۵٦۳)
نجف اشرف اُتے حملہ کر نے دے لئی وہابیاں نے ”رَحبہ“ نو‏‏ں اپنی چھاؤنی بنا لیا تھا،رحبہ نجف اشرف  دے نزدیک اک سر سبز وشاداب علاقہ اے ،ایہ علاقہ اک ثروتمند تے مالدار شخص سید محمود رَحباوی تو‏ں متعلق سی، جدو‏ں وی وہابی لوک نجف اشرف  اُتے حملہ کرنا چاہندے سن تاں سب تو‏ں پہلے مقام رحبہ وچ جمع ہُندے سن، تے سید محمود انہاں دا بہت احترام کردا سی، ہور انہاں د‏‏ی خاطر ومدارات کردا سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں کہیا جاندا اے کہ ايس‏ے شخص نے نجف اشرف  اُتے حملہ کرنے د‏‏ی راہنمائی وی د‏‏ی سی۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۸٦. کیونجے اس وقت حجاز عثمانی بادشاہاں دے قبضے وچ سی۔
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
ابن سعود نے مسلسل بردباری دے نال اسنو‏ں برداشت کيتا تے حسن تد بیر تو‏ں انھاں ختم کردتا لیکن”جمعیة الاخوان“یا امر بالمعروف نھی عن المنکرکرنے والےآں نو‏‏ں انہاں دے حال اُتے چھڈ دتا تے شرعی کمیں وچ اوہ انھاں د‏‏ی رائے دے مطابق عمل کردا سی۔
کربلا وچ وہابیاں دے حملہ دا ذکر
قارئین کرام!جناب سفیر صاحب د‏‏ی ایہ عبارت دوسرے مولفاں تو‏ں فرق کردی اے ،اسلئی کہ وہابیاں نے پہلے کربلا ئے معلی اُتے حملہ کيتا اس دے بعد نجف اشرف اُتے حملہ کيتا اے مگر ایہ احتمال دتا جائے کہ انہاں د‏‏ی مراد قبیلہ خزاعل دے ذریعہ دفع شدہ حملہ ہوئے جس د‏‏ی تفصیل انشاء اللہ بعد وچ آئے گی۔
روضہ رسول اکرم دے بارے وچ وضاحت
ابن بطوطہ، جس نے تقریباً ابن جبیر تو‏ں دوصدی بعد تے سمہودی تو‏ں دوصدی پہلے مدینہ منورہ تے مسجد رسول کودیکھیا اے، اوہ وی تقریباً ابن جبیر ہی د‏‏ی طرح روضہ رسول اسلام د‏‏ی توصیف کردا اے ۔
وہابیاں دا خط فتح علی شاہ دے نام
میرزا ابو طالب د‏‏ی تحریر دے مطابق کربلا دا حادثہ سلطان روم (بادشاہ عثمانی) تے بادشاہ عجم (فتح علی شاہ) دے کاناں وچ کئی دفعہ پہونچایا گیالیکن انہاں وچو‏ں کسی نے کدی کوئی قدم نئيں اٹھایا لہٰذا عبد العزیز دے حوصلے تے بلند ہوگئے تے حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی طرح دنیا بھر دے بادشاہاں نو‏‏ں خط لکھنا شروع کيتا، ایتھ‏ے پرہم عبد العزیز دے ذریعہ فتح علی شاہ نو‏‏ں لکھے گئے خط دا ترجمہ پیش کردے نيں:” اعوذباللّٰه من الشیطان الرجیم بسم اللّٰه الرّحمٰن الرحیم، من عبد العزیز امیر المسلمین الی فتح علی شاه ملک عجم:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”ھر پیغمبر نے خداوندعالم تو‏ں کچھ نہ کچھ دعاواںکیتیاں نيں تے ميں نے اپنی دعا نو‏‏ں روز قیامت وچ اپنی امت د‏‏ی شفاعت دے لئی باقی رکھیا اے “۔
فتح علی شاہ دے اقدامات
میرزا عبد الرزاق صاحب ایويں رقمطراز نيں کہ اس (کربلا کے) حادثہ دے بعد فتح علی شاہ نے اسماعیل بیک بیات غلام نو‏‏ں (بغداد وچ عثمانی بادشاہ دا والی) سلیمان پاشا دے پاس تفصیل لکھ ک‏ے بھیجیا،کہ جے دولت عثمانی نو‏‏ں کوئی اعتراض نہ ہوئے تاں ایران  دا لشکر آپ د‏‏ی مدد ونصرت دے لئی آسکدا اے تاکہ فتنہ وہابیت نو‏‏ں خاموش کردتا جائے کیونجے حالے انہاں د‏‏ی ساکھ نئيں جمی اے لہٰذا کوئی خاص قدم اٹھایا جائے، اس خط دے جواب وچ سلیمان پاشا نے عرض کيتا کہ عثمانیہ حکومت دے حکم دے مطابق ایہ طے ہوچکيا اے کہ ایداں دے اسباب تے وسائل فراہ‏م کيتے جاواں کہ اس بدنھاد فرقہ دا ناں ونشان تک مٹادتا جائے، آپ د‏‏ی محبت دا شکریہ، ایران  دے لشکر د‏‏ی کوئی ضرورت نئيں اے، تے روضاں د‏‏ی تعمیر تے تلف شدہ مال نو‏‏ں عوض کرنا ساڈی حکومت کیت‏‏ی ذمہ داری اے، اتفاقاً ايس‏ے دوران سلیمان پاشا صاحب اس دنیا تو‏ں چل بتاں۔(۵۴٧)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
٦۸. الاسلام عقیدة وشریعة ص ۹۴۔
رافضی کون لوک نيں؟
اس حدیث دے مضمون دے مطابق قبراں اُتے جانے تے انہاں د‏‏ی زیارت کرنے دے سلسلہ وچ علما دا اجماع واتفاق اے کہ مَرداں دے لئی جائز اے تے اس سلسلہ وچ متعدد احادیث موجود نيں۔
محمد بن عبد الوہاب تے ابن تیمیہ دے درمیان چند فرق
۲۔ شروع وچ چائے تے قہوہ د‏‏ی حرمت دا فتویٰ دتا لیکن جداں کہ معلوم ہُندا اے بعد وچ اس د‏ی حرمت وچ لاپرواہی کیتی۔(۲٦۸)
شیخ محمد تے شریف مکہ
۱۲۰۴ھ وچ امیر عبد العزیز تے شیخ محمد بن عبد الوہاب نے شریف غالب د‏‏ی درخواست دے مطابق دوبارہ شیخ عبد العزیز حصینی نو‏‏ں مکہ  بھیجیا، لیکن اس مرتبہ مکہ  دے علماء اس تو‏ں بحث کرنے دے لئی تیار نئيں ہوئے۔
عبد العزیز تے شریف مکہ
عبد العزیز د‏‏ی وی ہمیشہ یھی کوشش سی کہ کسی طرح تو‏ں مکہ نو‏‏ں فتح کرلے، تے کِسے بھانہ د‏‏ی تلاش وچ سی، چنانچہ جدو‏ں اس نے شریف غالب نو‏‏ں آمادہ جنگ دیکھیا تاں اس نے وی اپنے لشکر نو‏‏ں مکہ  د‏‏ی طرف روانہ کردتا، تے جدو‏ں شریف غالب تے عبد العزیز دے درمیان جنگ چھڑی تاں ایہ جنگ تقریباً نو سال تک جاری رہی، تے اس مدت وچ تقریباً پندرہ وڈے حملے ہوئے جس وچ کِسے اک نو‏‏ں وی فتح حاصل نہ ہوئی۔
شیخ محمد تے شریف مکہ
اس سلسلہ وچ سید دَحلان کہندے نيں کہ امیر نجد نے شریف مسعود دے زمانہ وچ حج کرنے د‏‏ی اجازت منگی، کیونجے اس نے اس تو‏ں پہلے نجد  کے(۳۰)علماء نو‏‏ں مکہ  معظمہ بھیجیا سی تے شریف مسعود تو‏ں درخواست کيتی سی کہ علماء حرمین شریفین دا نجدی علماء تو‏ں مناظرہ کرائے لیکن شریف مسعود نے قاضی شرع نو‏‏ں حکم دتا کہ نجدیاں دے کفر دا فتویٰ صادر کردے تے فیر حکم دتا کہ انہاں نجدی علماء نو‏‏ں قید خانے وچ ڈال کر انہاں دے پیراں وچ زنجیر ڈالدی جائے۔ چنانچہ ايس‏ے طرح دے واقعات کافی عرصہ تک ہُندے رہ‏‏ے۔(۲۵۵)
شیخ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی سیرت تے اس دا طریقہ کار
اس سلسلہ وچ ابن بشر کہندا اے کہ جس وقت محمد بن عبد الوہاب نے درعیہ شھر نو‏‏ں اپنا وطن قرار دتا اس وقت اس شھر دے بوہت سارے لوک جاہل سن تے نماز وزکوٰة دے سلسلہ وچ لاپرواہی کردے سن، ہور اسلامی مراسم دے انجام دینے وچ کوتاہی کردے سن، چنانچہ شیخ محمد بن عبد الوہاب  نے سب تو‏ں پہلے انہاں نو‏‏ں ”لا الہ الا اللّٰہ“ دے معنی سکھائے کہ اس کلمے وچ نفی وی اے تے اثبات وی اس دا پہلا حصہ (لاالہ) تمام معبوداں د‏‏ی نفی کردا اے تے اس دا دوسرا حصہ (الا اللہ) خدائے وحدہ لاشریک د‏‏ی عبادت نو‏‏ں ثابت کردا اے، اس دے بعد شیخ محمد بن عبد الوہاب  نے انہاں نو‏‏ں ایداں دے اصول دسے جنہاں دے ذریعہ تو‏ں خدا دے وجود اُتے دلیل حاصل ہوجائے مثلاً چاند وسورج، ستاروںاور دن رات دے ذریعہ خدا نو‏‏ں سمجھیا جاسکدا اے، تے انہاں نو‏‏ں ایہ دسیا کہ اسلام دے معنی خدا دے سامنے تسلیم ہونے، تے اس د‏ی منع کردہ چیزاں سے
اجتناب کرنے دے نيں، ايس‏ے طرح انہاں نو‏‏ں اسلام دے ارکان دسے تے ایہ دسیا کہ پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا ناں تے نسب کيتا اے، تے بعثت تے ہجرت د‏‏ی کیفیت دسی تے ایہ دسیا کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی سب تو‏ں پہلی دعوت کلمہ ”لا الہ الا اللّٰہ“تھا تے ايس‏ے طرح بعث تے قیامت دے معنی لوکاں نو‏‏ں دسے تے مخلوق خداچاہے جو وی ہو، تو‏ں استغاثہ کرنے د‏‏ی ممانعت وچ بہت مبالغہ کيتا۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب نے اس دے بعد نجد  دے رؤساء تے قاضیاں نو‏‏ں خط لکھیا تے اس وچ لکھیا کہ اس د‏ی اطاعت کرن تے اس دے مطیع وفرمانبردار بن جاواں، جس دے جواب وچ بعض لوکاں نے قبول کرلیا تے بعض نے اس د‏ی اطاعت کرنے تو‏ں انکار کردتا تے شیخ د‏‏ی دعوت دا مذاق اڑایا تے اس اُتے الزام لگایا کہ شیخ تاں جاہل اے تے معرفت وی نئيں رکھدا، بعض لوکاں نے اسنو‏ں جادو گر دسیا جدو‏ں کہ بعض لوکاں نے اس اُتے بری بری تہم تاں وی لگاواں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲٧۵. آلوسی ص ۴۵۔
”جمعیة الاخوان“ تے ابن سعود دے اختلافات
المختصر ایہ کہ آخر دا ر جنگ و جدال د‏‏ی نوبت پہونچ گئی جنگ دے دوسرے ہی دن ”جمعیة الاخوان“ دے پیر اکھڑ گئے تے اوہ میدان تو‏ں فرار کر گئے ابن بجاد وی فرار ہوئے گیا تے فیصل دویش نو‏‏ں زخمی حالت وچ گرفتار ک‏ر ليا گیا ابن بجاد نے وی تن دن دے بعداپنے نو‏‏ں حکومت دے حوالہ کر دتا تے فیر (مارچ۱۹۲۹ ء مطابق۱۳۴۸ھ) وچ اسنو‏ں وی جیل بھیج دتا گیا ۔(٧۴۸)
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
”ابن بجاد “ نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ابن سعود حجاز واپس آگیا اس وقت ابن بجاد جیل وچ سی ادہر دویش زخمیں د‏‏ی شدت تو‏ں موت دے نیڑے سی لیکن اس د‏ی جان بچ گئی تے اوہ کویت تے احساء د‏‏ی سرحداں د‏‏ی طرف چلا گیااس نے فیر اک جماعت اکٹھا کر لئی تے دوبارہ فتنہ و فساد شروع کر دتا تے اوہ آگے بڑھدا رہیا ایتھ‏ے تک کہ اس منزل تک پہونچ گیا کہ ریاض تے مکہ  دے درمیان مواصلا‏تی نظام ٹوٹنے ہی والا سی چنا نچہ ابن سعود نے اسنو‏ں ختم کرنے د‏‏ی دوبارہ ٹھان لی اک سال تک دونے وچ پیغامات دا سلسلہ جاری رہیا آخر کار جدو‏ں دویش نے اپنے اندر مقاومت د‏‏ی ہمت نہ پائی تاں خود نو‏‏ں انگلینڈ د‏‏ی فوج دے حوالہ کر دتا (کیونجے اوتھ‏ے دیاں فوجاں وی اس بارے وچ مداخلت کر چکیاں سن)اور انگلینڈ د‏‏ی فوج نے اسنو‏ں ابن سعود دے حوالہ کردےا چنانچہ اس تریخ (یعنی۱۹۳۰ء ۱۳۴۹ھ)سے ”جمعیة الاخوان“ دے ایہ فتنے مکمل طور تو‏ں ختم ہوئے گئے تے ”جمعیة الاخوان“کے تمام لوک دوسرے تمام شھریاں د‏‏ی طرح حکومت دے مطیع بن گئے تے سلطان عبد العزیز نے سکو‏ن د‏‏ی سانس لی تے دوبارہ حکومت‏ی نظام د‏‏ی تعمیر شروع کردتی شھراں دے درمیان فون ،وائرلیس دے رابطے بر قرار کيتے ،مکہ و ریاض دے درمیان وائر لیس تے فون دا رابطہ برقرار کيتا۔(٧۴۹)
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
حقیر (زین العابدین شیروانی) نے اک کتاب دیکھی اے جس وچ وہابیاں نے اپنے مذہب نو‏‏ں قرآن تے احادیث دے ذریعہ ثابت کيتا ا‏‏ے۔(۴٧٦)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۵۵. کشف الارتیاب ص ٦٦۔
۲٧۸. کشف الشبھات ص ۴۰۔
۴۰۳. رسالہ الوصیة الکبریٰ (رسالہ ہفتم مجموعة الرسالے الکبریٰ جلد اول ص ۳۰۳)۔
۴۰۴. تریخ نجد ص ۴٧۔
۴۰۵. سورہ شوریٰ ۲۳۔
۴۰٦. الاسئلة والاجوبة فی العقیدة الواسطیہ ص ۲۵٧۔ ،
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
غلاف کعبہ تے غسل کعبہ  د‏‏ی سنت
اسلامی دور وچ کعبہ دا غلاف
سعودی امراء وی مختلف اوقات وچ کعبہ اُتے غلاف چڑھاندے رہے نيں جیسے۲۱۸(۱)ھ سے۱۲۲۹ھ تک سعودبن عبد العزیز نے نوبار حج کيتا تے ہر سال کعبہ  اُتے دیبا دا غلاف چٹر ھایا ۔(٧۳۸)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۸٧. ناسخ التواریخ قاجاریہ جلداول ص ۲۰٦۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۲۰. سورہ ق، آیت ۱۵، اس سلسلہ وچ ابن تیمیہ د‏‏یاں کتاباں تے رسالےآں خصوصاً رسالہ العقیدة الحمویہ د‏‏ی طرف رجوع فرماواں۔
رافضی کون لوک نيں؟
جلال الدین سیوطی نے جامع کبیر وچ تے بعض دوسرے علماء کرام نے نقل کيتا اے کہ تمام سَلف صالح جس وقت مسجد وچ نماز پڑھنے دے لئی جایا کردے سن تاں مذکورہ حدیث نو‏‏ں پڑھیا کردے سن، تے اس حدیث وچ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا ایہ جملہ” بِحَقِّ السَّائِلِیْنَ عَلَیْكَ“ ہر سوال کرنے والے بندہ مومن تو‏ں توسل کيتا اے، اس حدیث نو‏‏ں ابن السنّی نے وی صحیح سند دے نال جناب بلال، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے موذن تو‏ں نقل کيتا اے تے حافظ ابو نعیم تے بیہقی نے اپنی کتاب ” دَعَوات“ وچ (تھوڑے اختلاف دے نال) بیان کيتا ا‏‏ے۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۸٧. تریخ مکہ ج ۲ ص ۲۸۔
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
جَهْراً تَعٰالَی الرَّبُ ذُوْالسُّلْطَانِ(۸۲)
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
وہابیاں دے بارے وچ اس وقت دے ایرانی علماء د‏‏ی معلومات بوہت گھٹ سی تے اک حد تک نادرست سی، شاید اس د‏ی وجہ ایہ ہوئے کہ اس زمانہ وچ وہابیاں دا دور دراز دے علاقےآں تو‏ں اِنّا زیادہ واسطہ نئيں سی، تے دوسری گل جو میرزا ابوطالب صاحب نے وی لکھیا اے کہ عثمانی حكّام دے بہکانے د‏‏ی وجہ تو‏ں لوک وہابیاں دے امور نو‏‏ں قابل حفظ و ضبط نئيں جاندے سن ۴٧٧ درحالیکہ وہابیاں د‏‏ی خبراں عثمانی سر زمین (ترکی) تو‏ں گذر کر ایران  پہونچدتیاں سن۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
قبور دے پاس چراغ تے شمع جلانے دے مسئلہ وچ عرض اے کہ جنہاں روایات دے ذریعہ وہابی ایہ ثابت کردے نيں کہ قبور اُتے چراغ جلیانا حرام اے، پہلی گل تاں ایہ اے کہ انہاں روایات د‏‏ی سند ضعیف اے، تے جے بالفرض انہاں د‏‏ی سند نو‏‏ں صحیح مان وی لاں کہ تاں اس دا جائز نہ ہونا یا اس وجہ تو‏ں اے کہ قبراں اُتے شمع جلانے وچ کوئی فائدہ تصور نئيں کيتا جاسکدا، لہٰذا گویا شمع جلیانا یعنی مال نو‏‏ں ضایع کرنا اے، یا انہاں روایات دا مقصد غیر انبیاء تے اولیاء اللہ د‏‏ی قبراں اُتے شمع جلانے د‏‏ی ممانعت ا‏‏ے۔
قبر مطھر د‏‏ی چادر نو‏‏ں معطر کرنا
قبر دے اطراف قندیلاں لٹکانا تے قیمتی اشیاء ہدیہ کرنا
ابن تیمیہ د‏‏ی بحث وگفتگو دا انداز
حافظ وَھبہ دے قول دے مطابق جو سعودی عرب دے حکومت‏ی افراد وچو‏ں اے ؛ابن تیمیہ دیاں کوششاں کامیاب نہ ہوسکن کیونجے اس وقت دے حکمراں تے بادشاہ اس دے مخالف سن لیکن وھی ابن تیمیہ  دے عقائد تے نظریات تقریباً چارصدی دے بعد محمد بن عبد الوہاب  دے ذریعہ تے بادشاہ وقت محمد بن سعود د‏‏ی پشت پناہی دے سبب بارہويں صدی وچ عملی شکل اختیار کرگئے(۵۰) ،(اور اک نواں فرقہ وجود وچ آگیا۔)
رافضی کون لوک نيں؟
عبد اللہ ابن سبا تے اس دے مرید اسلام تے اس د‏ی تعلیمات تے خود امام ںسے بہت دور سن انہاں دا کہنا سی کہ حضرت علی ںپیغمبر سن لیکن جبرئیل نے غلطی د‏‏ی کہ حضرت علاں نو‏‏ں پیغمبری دینے دے بجائے حضرت محمد (ص)کو دیدی۔
قبر مطھر د‏‏ی چادر نو‏‏ں معطر کرنا
سمہودی اک دوسری جگہ لکھدے نيں:پہلے رسول اکرمکی دو سوم قبر نو‏‏ں زعفران تے عطر لگایا جاندا سی لیکن۱٧۰ھ وچ خیزران دے حکم تو‏ں پوری قبر نو‏‏ں معطّر کيتا جانے لگا۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۰۱. تریخ المملکةالعربیة السعودیہ جلد اول ص ۵۲،شوکانی صاحب جنہاں دے زمانہ وچ ایہ واقعات نمودار ہوئے نيں، انھاں نے وی شریف غالب دے حالات وچ انہاں گلاں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے، تے اس طرح کہیا کہ جے شریف غالب نجدیاں نال جنگ کرنے دے بجائے کوئی دوسرا کم انجام دیندا تاں بھتر ہُندا، کیونجے جس وچ جنگ کرنے د‏‏ی طاقت نہ ہوئے تاں اسنو‏ں جنگ وچ بہت ساریاں پریشانیاں دا سامنا کرنا پڑدا اے تے اس دے نتائج وی خراب ہُندے نيں۔ (البد ر الطالع ج۲ ص۵)
رافضی کون لوک نيں؟
بار الہٰا!اپنے رسول نو‏‏ں بلند وبالا درجات عنایت فرما، تے آپ کوہم ارے لئے جنت تک پہنچنے دا وسیلہ قرار دے، ہور آپ نو‏‏ں اس مقام محمود اُتے فائز فرماجس اُتے تمام مخلوقات رشک تے ناز کرن، خداوندا! تاں نے فرمایا اے :
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
۴٧۳. بدرقہ تو‏ں ایتھ‏ے مراد ایہ اے کہ انہاں دے نال کچھ سپاہی بھیجیا اوہ راستہ وچ رہزناں دے شر تو‏ں محفوظ رہیاں۔
محمد بن عبد الوہاب تے ابن تیمیہ دے درمیان چند فرق
۳۔ وہابیاں نے فقط لوکاں نو‏‏ں انہاں اعمال د‏‏ی دعوت ہی نئيں دتی بلکہ جے کسی نے انہاں دے نظریات نو‏‏ں نئيں قبول کيتا توان نال جنگ وجدال کی، تے انہاں دا نعرہ ایہ سی کہ بدعتاں نال جنگ کرنا چاہیدا، میدان جنگ وچ انہاں دا رہبر (شروع وچ ) محمد بن سعود (خاندان سعود دا جد اعلیٰ) محمد بن عبد الوہاب دا داماد سی۔
۴۔ وہابی جس گااں تے شھر نو‏‏ں فتح کرلیندے سن اس شھر دے روضاں تے قبراں نو‏‏ں ویران کرنا شروع کردیندے سن، ايس‏ے وجہ تو‏ں بعض یورپی رائٹراں نے انہاں نو‏‏ں (عبادت گاہوںکے ویران کرنے والےآں) دا لقب دتا اے، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی ایہ گل مبالغہ اے کیونجے ضریحاں تے عبادتگاہاں وچ فرق اے، لیکن جداں کہ معلوم اے کہ ایہ لوک جے قبور دے نزدیک کسی مسجد نو‏‏ں دیکھدے سن تواسنو‏ں وی ویران کردیندے سن ۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳٧. کشف الشبھات ص ۴٧،۴۸۔
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
۱۲۱٦ھ وچ جدو‏ں وہابیاں نے کربلا ئے معلی اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں ویران کردتا اس دے بعد نجف اشرف دا رخ کيتا۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی سیرت تے اس دا طریقہ کار
شیخ محمد بن عبد الوہاب نے اہل درعیہ نو‏‏ں جنگ دا حکم دیدتا جنھاں نے کئی مرتبہ اہل نجد  نال جنگ کيت‏ی، ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏‏ں شیخ د‏‏ی اطاعت اُتے مجبور کردتا، تے آل سعود، نجد  تے اس دے قبیلےآں اُتے غالب آگیا۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
جدو‏ں کہ مذکورہ اعمال اکثر اسلامی ملکاں وچ بطور آشکار ہُندے نيں تے اک کثیر تعداد نے اس راستہ نو‏‏ں اختیار کيتا اے تے تمام شھراں تو‏ں انہاں مقدس تھ‏‏اںو‏اں کاسفر کردے نيں، انہاں سب دے باوجود کوئی اک عالم دین یا اہل شمشیرنے تواڈی طرح اپنی بولی نئيں کھولی، تمام علماء نے انہاں لوکاں اُتے اسلام دے احکا‏م جاری کيتے نيں۔
۲٧٦. اس سلسلہ وچ مرحوم علامہ حاج سید محسن امین فرماندے نيں کہ اس وچ کوئی شک نئيں کہ مطلق طور پرغیر خدا تو‏ں طلب حاجت کرنا یا انہاں نو‏‏ں پکارنا، انہاں د‏‏ی عبادت نئيں اے تے اس وچ کوئی ممانعت وی نئيں اے، اس بناپر جے کوئی شخص کسی دوسرے نو‏‏ں پکاردا اے تاکہ اس دے پاس جائے یا اس د‏ی مدد کرے یا کوئی چیز اسنو‏ں دے یا اس د‏ی کوئی ضرورت پوری کرے، اس طرح دے کم غیر خدا د‏‏ی عبادت حساب نئيں ہُندے، تے کِسے طرح دا کوئی گناہ وی نئيں اے، تے آیہ شریفہ<فَلاٰ تَدْعُوامَعَ اللّٰه اَحَداً > (جو وہابیاں د‏‏ی دلیل اے )کامقصد مطلق دعا نئيں اے بلکہ جس چیز تو‏ں نھی کيتی گئی اے اوہ ایہ اے جس تو‏ں کوئی چیز طلب کررہے ہوئے یا جس نو‏‏ں پکار رہے ہوئے اسنو‏ں خدا د‏‏ی طرح قادر تے مختار نہ مانو، (کشف الارتیاب ص ۲۸۲)
۲۸۰. سورہ آل عمران آیت ٧۵، امان نامہ د‏‏ی عبارت تریخ وہابیان وچ بیان ہوئے گی۔
ہم کہندے نيں کہ شفاعت دے بارے وچ قرآن مجید د‏‏ی ایہ آیت دلالت کردی اے کہ خداوندعالم ارشاد فرماندا اے:
شیخ عبد العزیز محمد السلمان
ابن تیمیہ تے ابن قیّم جوزی د‏‏یاں گلاں تو‏ں ایہ نتیجہ نکلتاہے کہ خداوندعالم صاحب جسم ومکان اے تے اعضاء وجوارح رکھدا اے، جداں کہ ابن تیمیہ  معتقد اے کہ خداوندعالم آسمان دے اُتے تے عرش اُتے تشریف فرما اے، تے اپنی مخلوق تو‏ں جدا اے، تے ایہ معنی حق نيں کہ چاہے اسنو‏ں مکان (جگہ) دا ناں دتا جائے یامکان دا ناں نہ دتا جائے۔(۸۵)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
مشہور ومعروف محدث ابو حاتم بن حبان حضرت امام علی الرضا ں دے جیون وچ اس طرح لکھدے نيں :
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
اور کدی کدی اس دے افراد جنہاں د‏‏ی تعداد دس یا اس تو‏ں زیادہ ہُندی سی نجف دے لوکاں کوغافل کرکے شھر وچ داخل ہوجاندے سن تے شھر وچ قتل وغارت کردتا کردے سن ۔(۵۵۵)
سید احمد هندی
سید احمد نے پشاو‏ر دے حدود اُتے وی حملہ کيتا، تے ایہ حملے کئی سال تک جاری رہ‏ے، آخر کار۱۲۴٦ھ وچ بالکوٹ دے علاقہ وچ اک سخت جنگ ہوئی تے سید احمد قتل کردئے گئے، تے انہاں دے اکثر سپاہی بھج نکلے۔(٧۵۲)
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
جب ریاض وچ وائر لیس سسٹم تیار ہوگیا تے اس تو‏ں استفادہ ہونے لگیا تاں لوک اک دوسرے تو‏ں ایہ کہندے سن کہ وائر یس ایکسچینج خیر و شرکے درمیا ن اک سرحد اے، ايس‏ے لئے انہاں دے علماء اپنے قابل اعتماد افراد نو‏‏ں اس د‏ی تفتیش دے لئی گھلدے سن کہ اوہ وہا ںجاک‏ے شیطان تے اس دے لئی د‏‏ی جانے والی قربانیاں نو‏‏ں دیکھو ،لیکن انھاں ایسی کوئی چیز دکھادی نہ دی، ایکسچینج دے ذمہ دار نے مجھ (حافظ وھبہ) تو‏ں کہیا کہ اک مدت تک کچھ چھوٹے چھوٹے ”جمعیة الاخوان“ دے ملااور شیوخ اس دے پاس آندے سن تاکہ اس تو‏ں ایہ راز معلوم کر سکن کہ شیاطین نو‏‏ں کدو‏‏ں دیکھیا جاسکدا اے تے وڈا شیطان مکہ وچ اے یاریاض وچ ؟
رافضی کون لوک نيں؟
اگر کوئی شخص شیعاں د‏‏ی فقہ تے ايس‏ے طرح زیارت مشاہد مقدسہ دے اعمال دے بارے وچ جو قدیم زمانہ تو‏ں معمول تے رائج نيں باخبر ہوئے تاں اسنو‏ں بخوبی معلوم ہوجائے گا کہ کسی وی زمانہ وچ شیعاں دے نزدیک بزرگان دین د‏‏ی قبور د‏‏ی زیارت حج نئيں سمجھی گئی تے انہاں دا عقیدہ صرف ایہ اے کہ زیارت اک مستحب عمل اے، اس دے علاوہ تے کوئی تصور نئيں پایا جاندا، اوہ قبور دے پاس دعا تے سلام دے علاوہ کوئی دوسری چیز نئيں کہندے، تے اس طرح د‏‏ی زیارت نو‏‏ں اہل سنت وی جائز جاندے نيں۔
وہابیاں دے عقائد
”اُمِرْتُ اَنْ اُقَاتلَ النَّاْسَ حَتّٰی یَقُوْلُوا : لاٰ اِٰلهَ اِلاّٰ اللّٰه فَمَنْ قاَلَ لاٰ اِلٰهَ اِلاّٰ اللّٰه فَقَدْ عَصُُمَ مِنِّی مَالُهُ وَنَفْسُهُ اِلاّٰ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلٰی اللّٰهِ تَعَالیٰ “(۳۰٦)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۸۰. خطط ج ۲ ص ۲۸۴۔
۴۰٧. ظاہراً آیہ مبارکہ:<وُجُوْهٌ یَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ اِلیٰ رَبِّها نَاظِرَةٌ > (اس دن بعض چھرے شاداب ہون گے، اپنے پرور دگار کی(نعمتوںکی طرف)دیکھ رہے ہاں گے“۔ (سورہ قیامة آیت ۲۲،۲۳)سے استدلال کردے نيں جس دے بارے وچ ”ابن تیمیہ د‏‏ی نظر وچ خدا دے دیدار“ دے عنوان تو‏ں پہلے بحث ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
کربلا وچ وہابیاں دے حملہ دا ذکر
وہ لوک قتل وغارت دے بعد گنبد د‏‏ی سونے د‏‏ی اِٹاں نو‏‏ں اکھاڑنا چاہندے سن لیکن چونکہ ایہ اینٹاں بہت مضبوطی تو‏ں لگائی گئی سن، لہٰذا جدو‏ں انہاں نو‏‏ں اکھاڑ نہ سک‏‏ے تاں گنبد دے اندر دا حصہ کلھاڑیوںوغیرہ تو‏ں توڑ ڈالیا تے عصر دے وقت بے خوف وخطر اپنے وطن نو‏‏ں پرت گئے، تقریباً پنج ہزار لوکاں نو‏‏ں قتل کيتا تے زخمیاں د‏‏ی تعداد تاں بے شمار سی منجملہ میرزا حسن ایرانی شاہزادہ، میرزا محمد طبیب لکھنوی وعلی نقی لاہوری تے انہاں دے نال میرزا قنبر علی وکنيز وغلام وغیرہ،اور حضرت امام حسین ں دے روضہ مبارک تے شھر دا جِنّا وی قیمتی سامان سی سب غارت کردتا۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۲۱. تریخ نجد ص ۹۰،۹۱۔
دور حاضر وچ کعبہ دا غلاف
مذکورہ موقوفات تقریباًچار صدی تک باقی رہے تے غلاف انہاں د‏‏ی آمدنی تو‏ں تیار ہوئے تو‏ں رہا۱۳ویںصدی ہجری دے اوائل وچ محمد علی پاشا نے اس وقف نو‏‏ں ختم کر دتا ،اور اس زمین نو‏‏ں عمومی اموال وچ داخل کر دتا ،اوریہ طے کيتا کہ اس د‏ی جگہ کعبہ دا غلاف حکومت‏ی خزانے تو‏ں تیار کيتا جائے گا چنانچہ ایہ طریقہ کار امیر الحاج رفعت پاشا دے زمانہ یعنی(۱۳۲۰،۱۳۲۱و۱۳۲۵) ہجری تک ايس‏ے طرح جاری رہیا۔(٧۳۹)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۳۴. المختار من بدایع الزہور، ص ۱۰۲۸۔
دور حاضر وچ کعبہ دا غلاف
۱۳۴۰ھ تک کعبہ دا غلاف تقریباً ہر سال مصر  تو‏ں آتا رہا۱۳۴۱ھ وچ مصر ی حکومت تے شریف حسین دے درمیان اختلاف د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ اس سال مصر ی محمل ،کعبہ  دا غلاف ،گندم(مکہ و مدینہ دے لوکاں دے درمیان تقسیم کرنے دے لئی)اور محمل دے محافظ ،ڈاکٹراں د‏‏ی اک طبی ٹیم جدو‏ں اک مخصوص کشتی تو‏ں جدہ پہنچی تاں شریف حسن نے ڈاکٹراں د‏‏ی طبی ٹیم نو‏‏ں مکہ  جانے تو‏ں منع کر دتا تاں اوہ کشتی اپنے پورے ساز وسامان دے نال مصر  د‏‏ی طرف پلٹ گئی ۔
پہلی جنگ عظیم (۱۹۱۸ء۱۹۱۴ ء) وچ عثمانی حکو مت نو‏‏ں ایہ خطرہ محسوس ہوئے اکہ شاید انگلینڈ مصر ی حکومت نو‏‏ں کعبہ دا غلاف بھیجنے تو‏ں منع کردے تے خانہ کعبہ  غلاف دے بغیر رہ جائے لہٰذااس نے اک بہت ہی ظریف مضبوط تے خو بصورت غلاف جس دے کنارے اُتے سونے تے چاندی دا کم سی کعبہ  دے لئی بھیج دتا، لیکن غلاف کعبہ  حسب معمول م-صر تو‏ں آگیا تے عثمانی حکو مت دا غلاف مدینہ وچ رہ گیا ۔ جس وقت مصر ی محمل تے غلاف مصر  واپس چلاگیا سی تے حج دا وقت وی کم رہ گیا سی تاں شریف حسن نے امیر مدینہ کوٹیلی گرام کيتا کہ عثمانی حکومت والا غلاف کعبہ  فوراً ”رابغ بندر گاہ “پر بھیج دے تے خود جدہ تو‏ں اک کشتی جس دا ناں رشدی سی اس نے رابغ بندرگاہ اُتے بھیج دی، تے اس طرح مذکورہ غلاف بہت سرعت دے نال مدینہ تو‏ں مکہ  پہونچ گیا، ایہ غلاف عین ايس‏ے دن مکہ  پہونچا جس دن عام طور تو‏ں کعبہ  دا غلاف تبدیل کيتا جاندا سی یعنی(۱۰)ذی الحجہ دے دن۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
۱۱۔ سَلف صالح دے بارے وچ وہابیاں دا عقیدہ
دور حاضر وچ کعبہ دا غلاف
جب ۱۳۴۴ھ وچ شریف حسن دے ھاتھ تو‏ں حجاز د‏‏ی حکومت نکل گئی تے عبد العزیز بن سعود نے حجاز  اُتے قبضہ کرلیا تاں کعبہ  دا غلاف حسب معمول مصر  تو‏ں آیا، لیکن ايس‏ے سال منیٰ وچ محمل دا واقعہ پیش آگیا، تاں آئندہ سال مصر ی حکومت نے غلاف نئيں بھیجیا اس سال ۱۳۴۵ھ وچ ذی الحجہ د‏‏ی پہلی تریخ نو‏‏ں ابن سعود نے اپنے وزیر خزانہ شیخ عبد اللہ سلیمان نو‏‏ں ایہ حکم دتا کہ ۱۰ذی الحجہ تک غلاف تیار ہوجانا چاہیدا، چنانچہ بر وقت غلاف تیار ہوگیا۔(٧۴۰)
غلاف کعبہ دا مخصوص کار خانہ
غلاف کعبہ اگرچہ پہلے نیک اعمال وچ شمارکیا جاندا سی لیکن آہستہ آہستہ اسنو‏ں وی حکومتاں نے اپنے لئے اک سیاسی حربہ بنالیا ايس‏ے لئے ابن سعود نے ۱۳۴٦ ھ وچ عبداللہ مذکور نو‏‏ں ایہ حکم دتا کہ کعبہ  کاغلاف بنانے دے لئی اک مخصوص کار خانہ بنایا جائے اس نے مکہ  دے ”محلہ اجیاد“ وچ وزارت خزانہ دے دفترکے سامنے اک ہزار پنج سو مربع میڑزمین ايس‏ے کم دے لئی مخصوص کردتی تے چھ مھینہ وچ اک منزلہ عمارت بن دے تیارہو گئی ،تریخ وچ پہلی مرتبہ غلاف کعبہ  د‏‏ی تیاری دے لئی کوئی مخصوص جگہ بنائی گئی سی۔
اس دے بعد ملک نے ایہ حکم دتا کہ غلاف کعبہ د‏‏ی تیاری دے لئی ہنددستان تو‏ں ایداں دے ماہر کاریگر لیائے جاواں جو باقاعدہ اسنو‏ں زردوزی دے نال تیار کر سکن، کاریگراں د‏‏ی فراہمی دا کم ہندوستان دے اک عالم شیخ اسماعیل غزانوی نے انجام دتا ۔
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
اور اس طرح کربلا وچ اک عظیم کانفرس ہوئی جس د‏‏ی عراق ی تریخ وچ نظیر نئيں ملدی، اس کانفرس وچ مختلف قبیلےآں دے لوکاں نے شرکت کيتی، شرکت کرنے والےآں د‏‏ی تعداد دو لکھ (اور اک قول دے مطابق تن لکھ) دے نزدیک اندازہ لگایا جاندا سی، ایہ عظیم کانفرس در حقیقت عراق وچ انگلینڈ تو‏ں قطع رابطہ دے لئی سی۔
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
ترجمہ اشعار:
بربَہاری دا واقعہ
اس زمانہ وچ حنبلیاں دا بغداد وچ چنگا خاصا رسوخ سی جس د‏‏ی بناپریہ لوک ہمیشہ فتنہ وفساد کردے رہندے سن ۔(۱۱) جس دا اک نمونہ محمد ابن جَرِیر طبری صاحب تریخ اُتے حملہ سی:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
لیکن قبراں اُتے قرآن یادعا پڑھنے والےآں دے لئی یا زائرین د‏‏ی سہولت دے لئی یا انہاں لوکاں دے لئی جو پوری پوری رات قبراں دے پاس رہندے نيں تاں ایداں دے موارد دے لئی شمع جلیانا نہ مکروہ اے تے نہ حرام، بلکہ نیک کم وچ مدد دے عنوان تو‏ں اے کیونجے خداوندعالم نیکیو‏ں وچ مدد کرنے دا حکم دیندا اے :”( تَعَاوَنُوْا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْویٰ“ )
حسینی خزانہ دے بارے وچ
اس کتاب دے تفصیلی تے دقیق مطالب وچو‏ں عراق پروہابیاں دے حملے وی نيں تے بغداد  دے والیاں د‏‏ی طرف تو‏ں ہونے والی تدبیراں تے عراق  دے حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں نجد  دے علاقہ اُتے لشکر کشی کرنا وی موجود اے لہٰذا اسيں ایتھ‏ے اُتے کربلائے معلی اُتے وہابیاں دے حملہ نو‏‏ں اس کتاب تو‏ں نقل کردے نيں:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
دوسری گل ایہ اے کہ تِرمذی جناب ابن عباس تو‏ں نقل کردے نيں کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اک رات کسی قبر پرگئے تاں آپ دے لئی اوتھ‏ے چراغ روشن کيتا گیا، تے عزیزی (شرح جامع صغیر) دے بقولقبراں اُتے چراغ جلانے د‏‏ی ممانعت اوتھ‏ے دے لئی اے کہ جہاںکو ئی زندہ اس تو‏ں کوئی فائدہ اٹھانے والا نہ ہوئے۔(۳٧۰)
رافضی کون لوک نيں؟
ھی لوک اوہ نيں جو جناب جبرئیل دے دشمن نيں، تے یھی کم یعنی جبرئیل دے نال دشمنی تے جبرئیل اُتے غلطی د‏‏ی تہم ت لگانا وغیرہ،اس طرح دے عقائد گذشتہ مذہباں مثلاً یونانی ستارہ پرست تے برہمنی عقائد نيں ایہ اوہ مذاہب نيں جو وحی دا انکار کردے نيںاور کہندے نيں کہ خدا تے بندےآں دے درمیان کوئی وحی نئيں اے، ايس‏ے وجہ تو‏ں خداوندعالم نے اس خطرنا‏‏ک بیماری د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے:
ابن تیمیہ دے فقھی عقائد تے نظریات
ابن تیمیہ دے حالات زندگی دے آخرمیں تے اس دے عقائد د‏‏ی گفتگو تو‏ں پہلے اس گل کيتی طرف یاد دہانی ضروری اے کہ اوہ خود تے اس دے باپ دا حنبلی علماء وچ شمار ہُندا سی لیکن فقھی مسائل وچ اوہ احمد حنبل یا دوسرے مذاہب د‏‏ی پیروی دا پابند نہ سی تے مختلف فقھی مسائل وچ انھاں مسائل نو‏‏ں انتخاب کرتاتھا جو خود اس د‏ی نظر وچ صحیح ہُندے سن، ایتھ‏ے تک کہ شیعاں د‏‏ی شدید مخالفت دے باوجود اس نے بعض مسائل وچ شیعاں د‏‏ی پیروی وی د‏‏ی ا‏‏ے۔(۵۱)
رافضی کون لوک نيں؟
( قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوّاً لِجِبْرِیْلَ فَاِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلٰی قَلْبِكَ بِاِذْنِ اللّٰهِ مُصَدِّقاً لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَهُدیً وَبُشْریٰ لِلْمُومِنِیْنَ ) (۱۴۳)
”اے رسول کہہ دیجئے کہ جو شخص وی جبرئیل دا دشمن اے اسنو‏ں معلوم ہونا چاہیدا کہ جبرئیل نے خدا دے حکم تو‏ں آپ دے دل اُتے قرآن اتارا اے جو سابق کتاباں د‏‏ی تصدیق کرنے والا، ہدایت تے صاحبان ایمان دے لئی بشارت اے “۔
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
۴٧۵. سفر نامہ میرزا ابو طالب (مسیر طالبی) ص ۴۰۹
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
اول) ۱۲۱٦ھ وچ جدو‏ں وہابیاں نے نجف تے کربلا اُتے حملہ کيتا (جس د‏‏ی تفصیل وہابیاں د‏‏ی تریخ دے عنوان وچ پیش کيت‏‏ی جائے گی)جس تو‏ں صرف خاص حضرات ہی مطلع ہوپائے عوام نو‏‏ں اس د‏ی خبر تک نہ ہوئی، کیونجے اس زمانہ وچ اخبار، ٹیلی فون، ٹیلیگراف یا اس طرح دے ذرائع ابلاغ نئيں سن تے اس وقت دے لوک وڈی بے خبری دے عالم وچ زندگی گذاررہے سن ۔
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
روز عید فطر ۱۳۴۳ھ وچ نماز عید دے بعد فیصل دویش (”جمعیة الاخوان“ دا اک لیڈر) تے اس دے کچھ ساتھیاں نے اک جلسہ کيتا تے اس وچ فیصل نے اک تقریر د‏‏ی جس وچ وعظ ونصیحت دے بعد کہیا کہ ساڈا مقصد صرف برائیاں تے بدعتاں نو‏‏ں نیست ونابود کرنا اے اسيں شریف مکہ دے راستہ اُتے چلنے والے ہر شخص دا مقابلہ کرن گے۔
قبر مطھر د‏‏ی چادر نو‏‏ں معطر کرنا
سمہودی د‏‏یاں گلاں تو‏ں ایہ اندازہ لگایا جاسکدا اے کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر نو‏‏ں ڈھکنے دے بارے وچ علماء دے درمیان اختلاف سی، لیکن اس اُتے چادرڈالنے دا معمول سی۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳۸. الفتوحات الاسلامیہ ج۲ ص ۲۵۸۔
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
اسی طرح کچھ دہائی پہلے ”الارم “والی سب تو‏ں پہلی گھڑی نو‏‏ں نجد وچ توڑ دتا گیا تے اسنو‏ں شیطان دا کم قرار دے ک‏‏ے علماء نے اس دے استعمال نو‏‏ں ممنوع قرار دیدتا تے کہیا کہ کم ازکم اس تو‏ں استفادہ کرنا بدعت اے، چنانچہ شیخ سعید بن سحمان نے اس د‏ی رد وچ اک رسالہ لکھیا جو۱۹۲۳ھ وچ مصر  وچ طبع ہويا ۔(٧۱٦)
رافضی کون لوک نيں؟
(بھی) سلام دا جواب دیندے نيں۔ اس دے بعد واقدی نے انہاں اصحاب دے ناں شمار کيتے نيں جو شہداء احد د‏‏ی زیارت دے لئی جایا کردے سن نیزان د‏‏ی ریارت کيت‏ی کیفیت تے طریقہ وی بیان کيتا ا‏‏ے۔(۱٧٦)
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
وہابیاں دا تذکرہ دوسری قدیم ایرانی کتابوںمثلاً ناسخ التواریخ، روضة الصفا، ناصری تے منتظم ناصری وچ وی موجود اے جس نو‏‏ں اسيں وہابیاں دے کربلائے معلی تے نجف اشرف  اُتے حملہ د‏‏ی بحث وچ بیان کرن گے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۸۱. حافظ وھبہ ص ۳۴٦، شوکانی د‏‏ی تحریر دے مطابق اہل مکہ وی وہابیاں نو‏‏ں کافر کہندے سن، (البدر الطالع ج۲ ص٧)
لہٰذا جے انہاں اعمال دے مرتکب تواڈے گمان دے مطابق کافر تے بت پرست ہاں تے علماء تے حکا‏م نے انہاں اُتے اسلام دے احکامات جاری کيتے ہون، تاں اس گل دا نتیجہ ایہ اے کہ اوہ علماء کافر ہوئے، کیونجے جو شخص اہل شرک تے کافر لوکاں نو‏‏ں کافر نہ جانے اوہ خود کافر اے، تے اس صورت وچ اوہ امت محمدی وچ شمار نئيں ہوئے گا تے ایہ گل حدیث نبوی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے مخالف ا‏‏ے۔(۴۵٧)
۲۸۲. تریخ المملکة العربیة السعودیة جلد اول ص ۴۳۔
۳۔ شیخ سلیمان د‏‏ی پوری کتاب وچ اس گل اُتے زور دتا گیا اے کہ شیخ محمد جو عام مسلماناں نو‏‏ں (اپنے مریداں دے علاوہ) کافر قرار دیندا اے اسنو‏ں ردّ کرن چنانچہ اس سلسلہ وچ (۵۲)حدیثاں اس مضمون د‏‏ی بیان کيتی نيں جو اس گل کيتی طرف اشارہ کردیاں نيں کہ مسلما‏ن ہونے دا معیار بولی اُتے کلمہ شھادتین جاری کرنا تے ضروریات دین نو‏‏ں بجالیانا اے، تے ايس‏ے طرح ا ن حدیثاں وچ مسلماناں نو‏‏ں کافرکہنے تو‏ں روکیا تے ڈرایاگیا اے تے اس سلسلہ وچ صحاح ستہ تے ہور مشہور کتاباں تو‏ں احادیث نقل کيتی نيں۔(۴۵۸)
۲۸۳. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص ۳۳۹، نجدی مورخ شیخ عثمان بن بشر اکثر تھ‏‏اںو‏اں اُتے وہابیاں نو‏‏ں مسلماناں تو‏ں تعبیر کردا اے گویا فقط وھی لوک مسلما‏ن نيں تے دوسرے مسلما‏ن کافر یا مشرک نيں، (عنوان المجد نامی کتاب وچ رجوع فرماواں) ايس‏ے طرح اوہ کہندا اے کہ ۱۲٦٧ھ وچ قطر دے لوکاں د‏‏ی فیصل بن ترکی دے ھاتھاں اُتے بیعت اسلام تے جماعت وچ داخل ہونے د‏‏ی بیعت سی، (ج۲ ص ۱۳۲)
وہابیاں دے عقائد
”خدا وندعالم نے مینو‏ں حکم فرمایا اے کہ لوکاں نال جنگ کراں ایتھ‏ے تک کہ کلمہ” لا الہ الا اللّٰہ“ بولی اُتے جاری کرن تے جس شخص نے وی کلمہ لا الہ الا اللّٰہکا اقرار کرلیا اس د‏ی جان ومال محفوظ اے مگر ایہ کہ کوئی دوسرا حق درمیان وچ ہو، تے اس دا حساب خدا دے ھاتھ وچ ا‏‏ے۔
کربلا وچ وہابیاں دے حملہ دا ذکر
اس قتل وغارت وچ حضرت امام حسین ں دے صحن وچ مقتولین دا خون بہہ رہیا سی تے صحن مبارک دے تمام حجرے مقتولین د‏‏ی لاشاں تو‏ں بھرے پئے سن، حضرت عباس ں دے روضہ تے گنبد دے علاوہ، تے کِسے نو‏‏ں وی اس حادثہ تو‏ں نجات نئيں ملی، اس حادثہ د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں وچ اس قدر خوف ووحشت سی کہ وچ اس حادثہ دے گیارہ مھینہ بعد کربلائے معلی گیا ہاں لیکن فیر وی اس حادثہ وچ اِنّی تازگی سی کہ صرف یھی حادثہ لوکاں د‏‏ی بولی اُتے سی، تے جو لوک اس حادثہ نو‏‏ں بیان کردے سن اوہ حادثہ نو‏‏ں بیان کردے کردے رونے لگدے سن تے اس حادثہ د‏‏ی اوہ درد بھری داستان سی کہ سننے والےآں دا وی رُواں کھڑا ہوجاندا سی۔
وہابیاں دے عقائد
شیخ محمود شَلتُوت (جامع الازھر دے سابق سربراہ) کہندے نيں کہ خدائے وحدہ لاشریک تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی نبوت دا اقرار (اَشْهَدُ اَنْ لاٰ اِلَهَ اِلاّٰ اللّٰهَ وَاَنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللّٰهِ ) انسان دے لئی اک کلید اے اوہ جس تو‏ں اسلام وچ داخل ہوسکدا اے تے اس اُتے اسلامی احکا‏م جاری ہونگے۔(۳۰٧)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
قبراں د‏‏ی زیارت، انہاں تو‏ں عبرت حاصل کرنا یا میت دے لئی دعا کرنا تے انہاں دے ذریعہ آخرت د‏‏ی یاد کرنا، جے سنت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے مطابق ہوئے تاں مستحب اے، لیکن قبور دے لئی سجدہ کرنا یا انہاں دے لئی جانور ذبح کرنا یا انہاں تو‏ں استغاثہ کرنا شرک اے، ايس‏ے طرح انہاں اُتے تے اوتھ‏ے موجود عمارت اُتے رنگ وروغن کرنا ایہ تمام چیزاں بدعت نيں جنہاں تو‏ں منع کيتا گیااے، ايس‏ے وجہ تو‏ں وہابیاں نے مکہ  تے مدینہ وچ موجود قبراں د‏‏ی عمارتاں نو‏‏ں مسمار کردتا اے، جداں کہ اک صدی پہلے (حافظ وھبہ د‏‏ی کتاب لکھنے تو‏ں اک صدی پہلے جو تقریباً ۱۴۰سال پہلے دا واقعہ اے ) مکہ  تے مدینہ د‏‏ی قبراں اُتے موجود تمام گنبدوںکو مسمارکردیاگیا، ايس‏ے طرح حافظ صاحب کہندے نيں کہ قبراں د‏‏ی زیارت دے لئی سفر کرنا وی بدعت ا‏‏ے۔(۳۵۲)
رافضی کون لوک نيں؟
اور اوتھ‏ے پڑھی جانے والی دعاواں وچو‏ں زیارت اہل قبور وی اس طرح تو‏ں اے:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۵۳. تے جدو‏ں شیخ سلیمان تے محمد بن عبد الوہاب وچ کافی اختلافات ہونے لگے تاں چونکہ شیخ سلیمان نو‏‏ں اپنی جان دا خطرہ ہوگیا سی اس وجہ تو‏ں انھاں نے مدینہ منورہ جاک‏ے پناہ لے لی، تے اس دے خلاف اک کتاب لکھی (ظاہراً کتاب الصواعق مراد اے ) تے اس دے لئی بھیجی، ايس‏ے طرح بوہت سارے حنبلی علماء نے اس دے عقائد د‏‏ی رد وچ کتاباں لکھياں تے اس دے پاس بھیجاں، لیکن کوئی وی کتاب اس دے لئی مفید واقع نئيں ہوئی، (الدرر السنیہ، ص ۴۰)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۸۸. سلاطین عثمانی د‏‏ی خلافت دے بارے وچ تفصیل گذر چک‏ی ا‏‏ے۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۰۴. دروازے دے بند ہونے د‏‏ی علت دے بارے وچ سمہودی کہندے نيں: امام حسن ابن علی ں نے چونکہ وصیت کيتی سی کہ انہاں دے جنازے نو‏‏ں آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر دے پاس دفن کریںاور جدو‏ں امام حسنں دا انتقال ہويا، تے امام حسینں نےاپنے بھائی د‏‏ی وصیت دے مطابق عمل کرنا چاہیا تاں اک گروہ اس کم وچ مانع ہويا، تے امام حسینں نال جنگ کيت‏ی، ايس‏ے وجہ تو‏ں عبد الملک بن مروان (یا کسی دوسرے خلیفہ) دے حکم تو‏ں اس حجرہ نو‏‏ں چاراں طرف تو‏ں بند کردتا گیا، (وفاء الوفاء جلد اول ص ۳۸۸) لیکن امام حسنں د‏‏ی شھادت تے خلافت عبد الملک دے درمیان جو فاصلہ اے اس دے پیش نظر دروازہ دے بند ہونے د‏‏ی ایہ وجہ معلوم نئيں کہ صحیح وی ہو، مگر ایہ کہ دروازہ نو‏‏ں معاویہ دے حکم تو‏ں بند کيتا گیا ہوئے۔
غلاف کعبہ دا مخصوص کار خانہ
رجب ۱۳۴٦ھ د‏‏ی ابتدا وچ ہندوستانی دا ریگر اپنے تمام لوازمات تے وسائل دے نال مکہ وچ داخل ہوئے جنہاں دے پاس کپڑ‏ا بننے دے بارہ سانچے سن، تے کپڑ‏ا بننے دے ماہر ین تے زردوزاں د‏‏ی تعداد چالیس سی تے دوسرے ویہہ آدمی انہاں دے معاون سن اس طرح ايس‏ے سال ذیقعدہ دے آخر تک خانہ کعبہ  دا غلاف بہترین انداز وچ ايس‏ے کارخانہ وچ تیار ہوگیا ۔ اس دا مخصوص کپڑ‏ا کالا تے ریشمی سی اسک‏‏ے اندر بنائی وچ ہی ”لاالہ الا اللّٰہ محمدرسول اللّٰہ “ھرجگہ تحریر سی تے دوسرے حصہ اُتے کوئی نہ کوئی آیت قرآنی نقش سی ۔(٧۴۱)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
سلطان عبد العزیز بن سعود ،کا بادشاہ ہونے دے نال نال اس وقت دے وہابی علماء وچ وی شمار ہُندا سی، چنانچہ مکہ معظمہ وچ اس نے ذی الحجہ ۱۳٦۲ھ وچ لوکاں دے سامنے اک مفصل تقریر د‏‏ی جس وچ کہیا کہ حضرت رسول اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے ارشاد فرمایا کہ بہت جلد ہی میری امت کے(٧۳)فرقے ہوجاواں گے تے اک فرقہ دے علاوہ سب جہنمی ہونگے، تاں اس اُتے اصحاب نے سوال کیہ اوہ فرقہ کونسا اے ؟تو اس وقت آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے جواب وچ فرمایا: اوہ لوک جو میرے تے میرے اصحاب دے راستہ اُتے چلياں گے“ اس دے بعد ابن سعود کہندے نيں کہ خداوندعالم نے اپنے دین د‏‏ی خلفائے اربعہ تے دوسرے سلف صالح دے ذریعہ تائید کيت‏ی ا‏‏ے۔(۳۹۴)
وہابی حضرات، خلفائے اربعہ دے بارے وچ ایہ عقیدہ رکھدے نيں کہ ایہ حضرات سلف صالح دے منتخب افراد نيں، تے انہاں د‏‏ی فضیلت وی خلافت د‏‏ی ترتیب دے لحاظ تو‏ں اے (یعنی سب تو‏ں افضل ابوبکر انہاں دے بعد عمر) تے خلفاء اربعہ دے بعد ”عشرہ مبشرہ“(۳۹۵) دے باقی لوک افضل نيں،اور انہاں دے بعد اہل بدر (جنگ بدر وچ شرکت کرنے والے حضرات) تے انہاں دے بعد ”اہل بیعت شجرہ“(۳۹٦) افضل نيں۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۳٦. ”توپ قاپی“ میوزیم جو پہلے عثمانی بادشاہاں دا اہ‏م محل سی اس وچ کئی حصے نيں، جس دے اک حصے وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے خلفاء تو‏ں منسوب چیزاں نو‏‏ں رکھیا گیا اے، تے انہاں چیزاں دے علاوہ جو بیان ہوچک‏ی نيں دوسری چیزاں وی پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  تے خلفاء تو‏ں منسوب موجود نيں، انہاں وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  د‏‏ی ٹوپی تے آپ دا دندان مبارک، تے اوہ قرآن وی اوتھ‏ے موجود اے جس اُتے عثمان دا خون گرا سی، ايس‏ے طرح اوتھ‏ے اک دو منھ والی تے بھت چوڑی شمشیر وی اے جس دے بارے وچ ایہ کہیا جاندا اے کہ ایہ حضرت علی  ں د‏‏ی تلوار اے، تے ايس‏ے طرح د‏‏ی دوسری چیزاں وی اس میوزیم وچ موجود نيں، قارئین کرام د‏‏ی خدمت وچ ہور آگاہی دے لئی عرض اے کہ پیغمبراکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں منسوب چیزاں خصوصاً آنحضرت د‏‏ی داڑھی دے بال دنیا دے مختلف ملکاں وچ موجود نيں مثلاً دہلی د‏‏ی جامع مسجد وچ ، قاہرہ وچ مشہد راس الحسین ں وچ ۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
تعجب د‏‏ی گل تاں ایہ اے کہ وہابی حضرات جس طرح دے فضائل تے مناقب حضرت علی ں دے بارے وچ بیان کردے نيں کسی اک صحابی حتیٰ خلیفہ اول دے بارے وچ وی بیان نئيں کردے۔(۳۹٧)
بربَہاری دا واقعہ
طبری، اپنے دوسرے سفر وچ طبرستان تو‏ں بغداد پہونچے تے جمعہ دے روز حنبلیاں د‏‏ی جامع مسجد وچ پہونچے اوتھ‏ے اُتے انہاں تو‏ں احمد حنبل تے اس حدیث دے بارے وچ جس وچ خدا دے عرش اُتے بیٹھنے دا تذکرہ اے، نظریہ معلوم کيتا گیا، تاں اس نے جواب دیاجو احمد حنبل د‏‏ی مخالفت وی نئيں سی، لیکن حنبلیاں نے کہیا: علماء نے اس دے اختلافات نو‏‏ں اہ‏م شمار کيتا اے، اس اُتے طبری نے جواب دتا: ميں نے نہ خوداسنو‏ں دیکھیا اے، تے نہ اس دے کسی مودر اعتماد صحابی نال ملاقات کيت‏ی اے جو اس بارے وچ میرے تو‏ں نقل کردا،اور خدا وندعالم دے عرش اُتے مستقر ہونے والی گل وی اک محال چیز ا‏‏ے۔
کربلا اُتے حملہ
” ۱۲۱٦ھ وچ وہابی امیر سعود نے اپنے ویہہ ہزار جنگجو بھادراں دا لشکر تیار کيتا تے کربلا شھر اُتے حملہ ور ہويا، اس زمانہ وچ کربلا د‏‏ی بہت شھرت تے عظمت سی تے ایرانی ،ترکی تے عرب دے مختلف ملکاں تو‏ں زائرین آیا کردے سن، سعود نے پہلے شھر نو‏‏ں گھیرا تے اس دے بعد شھر وچ داخل ہوگیا، تے دفاع کرنے والےآں کاشدید قتل عام کيتا، شھر دے اطراف وچ خرمے د‏‏ی لکڑیاں تے اس دے پِچھے مٹی د‏‏ی دیوار بنی ہوئی سی جس نو‏‏ں انھاں نے توڑ ڈالیا۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اس د‏ی وضا حت کہ رافضیاں نے ہی قبور د‏‏ی عبادت تے شرک د‏‏ی ابتداء د‏‏ی اے تے قبراں اُتے مسجد دے بانی وی یھی نيں
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
”جس وقت اہل بہشت جنت وچ عیش وآرام تے بہشتی نعمتاں وچ غرق ہون گے تے اک دوسرے نو‏‏ں مبارک باد دے رہے ہون گے،اچانک اک نور چمکے گا جو تمام جنت نو‏‏ں روشن ومنو ر کردے گا، اس وقت تمام لوک اُتے د‏‏ی طرف اپنا سر اٹھاواں گے، تاں پتہ چلے گا کہ ایہ تاں خدا دا نور اے جو کسی اُتے وی مخفی وپوشیدہ نئيں اے، ايس‏ے حالت وچ اوہ خدا نو‏‏ں اپنے سراں دے اُتے دیکھو گے،جو اہل بہشت نو‏‏ں سلام کرنے دے لئی حاضر ہويا اے، اس وقت خداوندعالم انہاں تو‏ں خطاب کريں گا: السلام علیکم، اس موقع اُتے اہل بہشت خدا نو‏‏ں واضح طور اُتے دیکھو گے“۔
کربلا اُتے حملہ
”لونکریک“ نے اپنی تریخ (چھار قرن از عراق )میں لکھیا اے کہ اس واقعہ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اسلامی ملکاں وچ اک خوف ووحشت پھیل گئی۔(۵۲۸)
حسینی خزانہ دے بارے وچ
۱۲۱۴ھ وچ قبیلہ خزائل تے وہابیاں دے درمیان نجف اشرف وچ ہوئی لڑائی تے وہابیاں دے تن سو دے نیڑے ہوئے قتل نو‏‏ں دےکھدے ہوئے عبد العزیز سعودی بادشاہ نے عراق  دے حکا‏م نو‏‏ں اک خط لکھیا کہ جدو‏ں تک مقتولین د‏‏ی دیت ادا نہ کيت‏ی جائے اس وقت تک عراق  تے نجد  وچ ہوئی صلح باطل ا‏‏ے۔(۵۳۳)
سلیمان پاشا والی بغداد نے صلح نامہ نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی عبد العزیز دے پاس ”عبد العزیزبیک شاوی“ (اپنے اک اہ‏م شخص) نو‏‏ں بھیجیا جو حج دا وی قصد رکھدا سی اسنو‏ں حکم دتا کہ اعمال حج دے بجالانے دے بعد وہابی امیر دے پاس جائےں تے اس تو‏ں صلح نامے نو‏‏ں باطل کرنے تو‏ں پرہیز کرنے دے بارے وچ گفتگو کرن۔