cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کالا چڑی ترکھان
کالا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع پبنا
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ضلع ہورن
ہورن آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
شہید ثانی
زین الدین بن نور الدین علی بن احمد عاملی جُبَعی معروف شہید ثانی (۹۱۱-۹۵۵ یا ۹۶۵ق) علامہ حلی دی نسل تو‏ں نيں تے دسويں صدی ہجری دے نامور شیعہ علماء تے فقہاء وچ شمار ہُندے نيں۔ اوہ فقہ اسلامی دے عظیم ترین علماء وچو‏ں نيں تے کثیر کتب دے مؤلف نيں۔ الروضۃ البہیہ فی شرح اللمعۃ الدمشقیہ انہاں دی مشہور ترین فقہی کاوش ا‏‏ے۔ اوہ سنہ 965 ہجری وچ جام شہادت نوش کرگئے۔ انھاں نے بوہت سارے علمی سفر کيتے، بوہت سارے اساتذہ تو‏ں فیض حاصل کیتا تے بوہت سارے شاگرداں دی تربیت کيتی۔
ولادت
شہید ثانی 13 شوال سنہ 911 ہجری نو‏‏ں لبنان دے شیعہ علاقے جبل عامل دے نواحی پنڈ جُبَع وچ پیدا ہوئے۔
خاندان
شہید ثانی دے خاندان دے تمام افراد شیعہ علماء دے زمرے وچ شمار ہُندے سن حتی کہ انہاں دا خاندان "سلسلۃ الذہب" دے عنوان تو‏ں مشہور ہويا:
تعلیمی مراحل
شہید ثانی نے 9 سال دی عمر وچ ناظرہ قرآن تو‏ں فراغت حاصل کيتی تے قرآن نو‏‏ں ختم کیتا تے اس دے بعد حصول تعلیم وچ مصروف ہوئے۔ انہاں دے پہلے استاد انہاں دے والد علی بن احمد عاملی سن جنہاں تاں شہید نے عربی ادب وچ محقق حلی دی کتاب مختصر النافع، شہید اول دی کتاب اللمعۃ الدمشقیہ تے بعض ہور کتاباں پڑھ لاں۔
وہ سنہ 925 ہجری قمری وچ والد دی وفات دے بعد تعلیم جاری رکھنے دی غرض تو‏ں جبل عامل دے پنڈ "میس" چلے گئے تے ارشاد بن عبدالعالی میسی نے جو شہید دے خالو وی سن، اٹھ سال تک انہاں نو‏ں محقق حلی دی کتاب شرائع الاسلام تے علامہ حلی دیاں کتاباں ارشاد الاذہان تے قواعد الاحکم دیاں کتاباں پڑھائاں تے انہاں ساری کتاباں دا موضوع فقہ ا‏‏ے۔
سفر و سیاحت
اس عظیم شیعہ عالم نے اپنی زندگی وچ مختلف علاقےآں دی طرف علمی سفر کیتا تے سفر دے دوران بوہت سارے علماء تو‏ں فیض حاصل کیتا۔
انھاں نے جبل عامل دے بعد کرک نوح دا سفر اختیار کیتا تے نحو تے اصول نو‏‏ں سید جعفر کرکی تو‏ں حاصل کیتا تے جبیع وچ تن سال تک قیام دے بعد سنہ 937 ہجری قمری نو‏‏ں دمشق چلے گئے تے حکیم و فلسفی شیخ محمد مکی نو‏‏ں طب تے ہیئت دی بعض کتب پڑھ کر سنائاں تے شیخ احمد جابر دے درس وچ حاضر ہوئے تے قرائت و تجوید دی کتاب شاطبیہ انہاں نو‏ں پڑھ کر سنائی تے تائید حاصل کيتی۔ شہید ثانی نے صحیح مسلم تے صحیح بخاری شمس الدین طولون نو‏‏ں پڑھ کر سنائی۔
انھاں نے سنہ 942 ہجری قمری وچ مصر دی طرف عزیمت دی تے عربی علوم، اصول فقہ، معانی، بیان، عروض، منطق، تفسیر قرآن تے ہور علوم دے حصول دے لئے اوتھ‏ے دے 16 اساتذہ تو‏ں استفادہ کیتا۔
شہید ثانی نے شوال 944 ہجری قمری وچ زیارت خانۂ خدا دی توفیق پائی تے سنہ 646 ہجری قمری وچ عراق جاکر ائمۂ اطہار (ع) دی زيارت دا شرف حاصل کیتا۔ اوہ ہر سفر تو‏ں وطن لوٹ کر اپنے آبائی پنڈ جبع وچ قیام کردے سن ۔
سنہ 948 ہجری قمری نو‏‏ں شہید نے بیت المقدس دا سفر اختیار کیتا تے شیخ شمس الدین بن ابی اللطیف مقدّسی تو‏ں روایت دا اجازت نامہ حاصل کیتا تے اپنے وطن پلٹ کر آئے۔
بعد از اں اوہ روم شرقی دے سفر دی غرض تو‏ں روانہ ہوئے تے سنہ 949 ہجری قمری وچ قسطنطنیہ پہنچے۔ شہید نے اس سفر وچ اپنا رسالہ ـ جو دس علوم دے بارے وچ سی ـ قاضی عسکر محمد بن محمد بن قاضی زادہ رومی دے پاس بھجوایا تے انہاں تو‏ں ملاقات تے علمی مباحثہ کرنے دے بعد، قاضی رومی نے انہاں نو‏ں تجویز دتی کہ اپنی پسند دے کسی وی مدرس‏ے وچ تدریس کراں۔ شہید ثانی نے استخارہ کرنے دے بعد بعلبک دے مدرسہ نوریہ نو‏‏ں تدریس دے لئے منتخب کیتا تے مذکورہ قاضی دی طرف تو‏ں اس مدرس‏ے دا انتظام انہاں نو‏ں سونپ دتا گیا۔
شہید بزرگوار سنہ 953 ہجری قمری وچ ائمۂ اطہار (ع) دے مراقد منورہ دی زیارت دے بعد جبع واپس چلے گئے تے اپنے موطن وچ دائمی قیام دا فیصلہ کیتا تے اوتھ‏ے تدریس تے علمی کتب دی تالیف وچ مصروف ہوئے۔
مرجعیت
شہید ثانی بعلبک وچ سکونت پذیر ہونے دے بعد، اپنی علمی شہرت دے سائے وچ ، علمی مرجعیت دے رتبے اُتے فائز ہوئے تے اس علاقے دے نامی گرامی علماء تے فضلاء دور افتادہ ترین علاقےآں تاں، علمی فیض دے حصول دے لئے انہاں دی طرف رجوع کیتا تے انہاں دی علمی تے اخلاقی برکات تو‏ں بہرہ ور ہوئے۔ انھاں نے اس شہر وچ جامع تدریس دا آغاز کیتا؛ بااں معنی کہ، چونکہ اوہ علمی لحاظ تو‏ں پنجگانہ مذاہب ـ جعفری، حنفی، شافعی، مالکی تے حنبلی ـ تو‏ں پوری آگاہ سن تے انہاں اُتے عبور کامل رکھدے سن چنانچہ اوہ پانچاں مذاہب دے مطابق شاگرداں دی تربیت کردے سن تے اوہ درحقیقت فقہ مقارن تے تقابلی عقائد دی تدریس کردے سن ۔ عام لوگ وی اپنے اپنے مذاہب دے مطابق اپنے استفتائات دا جواب انہاں تو‏ں وصول کردے سن ۔
مشاہیر تے علماء دا کلام
شیخ حر عاملی (متوفٰی 1104 ہجری قمری) شہید ثانی دے بارے وچ لکھدے نيں: انہاں دی شخصیت وثوق، علم و فضل تے زہد و پارسائی، عبادت تے پرہیزگاری، تحقیق و مہارت، جلالت قدر تے عظمت شان تے تمام فضائل و کمالات دے لحاظ تاں، اس تو‏ں کنيں زيادہ مشہور اے اس دا ذکر کرنے دی ضرورت پیش آئے تے انہاں دی خوبیاں تے اوصاف حمیدہ اس تو‏ں کنيں زيادہ نيں کہ انہاں نو‏ں شمار کیتا جاسکے تے انہاں دی لکھتاں وی مشہور ہيں۔
شیعہ عالم رجال جناب تفرشی انہاں دے احوالات بیان کردے ہوئے لکھدے نيں: شہید ثانی مکتب شیعہ دے تابندہ چہراں وچو‏ں چمکتا دمکتا چہرہ تے انہاں دے موثق علماء وچو‏ں نيں۔ انہاں دی محفوظات کثیر تے مکتوبات پاکیزہ نيں۔
شہادت تے شہادت دی کیفیت
آپ دی شہادت دے بارے وچ دو روایات نقل ہوئی نيں۔ اک ایہ کہ شہید ثانی نے دو افراد دے درمیان تنازعے وچ اک فریق دے خلاف فیصلہ سنایا تو جس دے ضرر وچ فیصلہ ہويا سی اوہ شخص صیدا دے قاضی دے پاس جاندا اے تے ایہ قاضی روم دے سلطان (سلطان سلیمان) تو‏ں مطالبہ کردا اے کہ شہید نو‏‏ں بدعت ایجاد کرنے تے اہل سنت دے چاراں مذاہب تو‏ں خارج ہونے دی جرم وچ گرفتار کیتا جائے۔ اس روایت نو‏‏ں بعض نے رد کیتا ا‏‏ے۔ دوسری روایت ایہ اے کہ بعض اہل سنت سلطان سلیمان دے وزیر اعظم رستم پاشا دے پاس جاکر کہندے نيں کہ شیخ زین الدین (شہید ثانی) اجتہاد دا دعویدار اے تے بہت سارے شیعہ علما آپ دے پاس جاندے نيں تے امامیہ کتاباں انہاں دے پاس پڑھدے نيں تے انہاں دے اس کم دا مقصد شیعہ مذہب دی ترویج تے تبلیغ ا‏‏ے۔ اسی لئی رستم پاشا بعض لوگاں نو‏‏ں آپ دی گرفتاری اُتے مامور کردا اے جدو‏ں کہ اس وقت شہید مکہ وچ سن ۔ ایويں آپ نو‏‏ں مکہ وچ گرفتار کرکے استنبول لے گئے تے تے سرکاری گماشتاں نے انہاں نو‏ں سلطان دے پاس لے جانے دے بجائے خودسرانہ طور اُتے انہاں دا سر تن تو‏ں جدا کیتا تے آپ دا جسم تن دن تک دفن کيتے بغیر رکھیا تے بعد از اں سمندر وچ پھینک دتا۔ آپ دی تاریخ شہادت 5 ربیع الاول سنہ 965 ہجری ذکر کيتی گئی ا‏‏ے۔
شہادت دا خواب
شیخ بہائی دے والد شیخ حسین بن عبد الصمد حارثی کہندے نيں: اک دن وچ شہید ثانی دے پاس پہنچیا تے آپ نو‏‏ں اپنے آپ وچ گم پایا۔ جدو‏ں اوہدی وجہ پوچھی تو کہیا: برادرا! میرا خیال اے کہ وچ دوسرا شہید ہونگا، کیونکہ خواب وچ سید مرتضی علم الہدی نو‏‏ں دیکھیا انہاں نے اک مجلس دا اہتمام کیتا سی جس وچ شیعہ علما تے دانشور شریک سن ۔ جدو‏ں وچ مجلس وچ پہنچیا تو سید مرتضی اپنی جگہ تو‏ں کھڑے ہوگئے تے مینو‏ں تبریک پیش دی تے حکم دتا کہ وچ شہید اول دے نال بیٹھ جااں۔
مآخذ
گٹھ:دسويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:شہید شیعہ علما گٹھ:جبل عامل دے علما
4 مارچ
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
چیشائر
چیشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
لیوبیرتسی
لیوبیرتسی روس دا اک شہر اے تے روس دے اوبلاست یا صوبے ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ ایتھے 171,978 لوک 2010 دی گنتی نال وس رۓ نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دهستان درجزین
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان مہدی شہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان مہدی شہر ، صوبہ سمنان چ اے ۔
ضلع راجشاہی
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ڈرائیوکوپس گالیٹس
ڈرائیوکوپس گالیٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
پٹرول
پٹرول یا گیزولین اک تیل توں بنایا گیا پانی سار ہوندا اے جینوں انجناں چ بالن دے طور تے ورتیا جاندا اے۔ اینوں ملاؤ دے طور تے وی ورتیا جاندا اے ایدے نال پینٹ نوں کم گھاڑا کیتا جاندا اے۔ اینوں الیفیٹک ہائیڈروکاربناں چوں بنایا جاندا اے جیناں نوں تیل دی ڈسٹیلیشن توں حاصل کیتا جاندا اے۔ ایدے چ فیر آئسو-اوکٹین یا ٹالوین یا بینزین ملاۓ جاندے نیں تا کے ایدی آکٹین ناپ ود جاۓ۔ اس توں علاوہ ایدے چ نکے پیمانے تے دوجیاں شیواں وی ملائیاں جاندیاں نیں تاکے انجن زیادہ بہتر ٹرے تے دھواں صاف بنے۔ ایدے چ ایتھانول وی پٹرول دے متبادل دے طور تے ملایا جاندا اے۔
ضلع کورنیوبرگ
کورنیوبرگ آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
ضلع سراج گنج
سراج گنج بنگلا دیش دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
چک 188 ر ب
چک 188 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
مقدس اردبیلی
احمد بن محمد بن اردبیلی (متوفی 993 ھ) مقدس و محقق اردبیلی دے نام تو‏ں مشہور دسويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا وچو‏ں نيں تے شیخ بہائی دے معاصر نيں۔
مقدس اردبیلی علوم عقلی و نقلی وچ تبحر رکھدے سن ۔ حوزہ علمیہ نجف اشرف نے انہاں دی زعامت دے زمانہ وچ اک بار پھر رونق حاصل کيتی۔ انہاں دی مہم ترین کتاب زبدۃ البیان ا‏‏ے۔ نجاست خمر، حرمت غناء تے شرایط قاضی جداں مسائل فقہی وچ انہاں دے نظریات شیعہ فقہاء دے مشہور نظریات دے بر خلاف سن جس دا تذکرہ کتاب مجمع الفائدہ البرھان وچ ہويا ا‏‏ے۔
تشیع دے فروغ تے انہاں دی مشکلات دے حل دے سلسلہ مقدس اردبیلی صفوی حکومت تے دربار تو‏ں فائدہ حاصل کردے سن جدو‏ں کہ انہاں دا ذا‏تی تقوی و زہد بولی زد عام و خاص سی ۔
حیات و تحصیل علم
مقدس اردبیلی دے والد دا اسم گرامی محمد اے تے دسويں صدی ہجری وچ اردبیل وچ انہاں دی ولادت ہوئی۔ اوہ شیخ بہایی تے شاہ عباس اول دے معاصر سن ۔ علوم نقلی تے فقہ دی تعلیم انہاں نے سید علی صائغ تے حوزہ علمیہ نجف دے دوسرے اساتذہ تو‏ں حاصل کيتی۔ کچھ عرصہ تک انہاں نے شیراز دی طرف ہجرت اختیار کيتی تے اوتھ‏ے جمال الدین محمود تو‏ں علوم عقلی کسب کيتے۔ اواخر عمر وچ نجف اشرف وچ انہاں نے علوم عقلی دی تدریس تو‏ں ہتھ اٹھا لئے تے جدو‏ں تک زندہ رہے علوم نقلی تدریس کردے رہ‏‏ے۔ انہاں نے اپنی ریاست دے زمانہ وچ حوزہ علمیہ نجف نو‏‏ں اک جدید رونق عطا کيتی تے اوہ محقق اردبیلی دے نام تو‏ں مشہور ہو گئے۔ ماہ صفر سن 993 ہجری قمری وچ انہاں دی وفات ہوئی تے اوہ حضرت امیرالمومنین علیہ السلام دے حرم وچ ایوان طلا وچ سپرد خاک کيتے گئے۔ حرز الدین نے انہاں دی وفات دا سال 992 ھ ق تحریر کیتا ا‏‏ے۔
مقدس اردبیلی شیخ بہایی دے بعد اولین عالم نيں جنہاں نے خبر واحد اُتے عمل دے دائرہ نو‏‏ں وسعت بخشی تے معتبر و قابل اعتماد غیر شیعہ اثنا عشری روات دی روایات اُتے توجہ دت‏ی۔
اخلاقی خصوصیات
اوہ مقدس دے نام تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں تو‏ں کرامات وی نقل ہوئی نيں۔ مقدس اردبیلی اپنے شاگرداں دے درمیان خود نو‏‏ں کمتر تصور کردے سن ۔ انہاں دے شاگرداں تو‏ں منقول تحریراں تو‏ں انہاں دی تواضع تے ضرورت منداں دی دست گیری دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔
شیعہ علماء و فقہا نے انہاں دی تجلیل و تمجید دی اے ؛ جنہاں وچو‏ں سید مصطفیٰ تفرشی، شیخ حر عاملی ، علامہ مجلسی و شیخ عباس قمی نے مختلف القاب و کلمات دے ذریعہ انہاں دی تعریف دی ا‏‏ے۔ صاحب جواہر تے محدث بحرانی نے اپنی کتاب الحدایق الناضرہ تے صاحب مستند الشیعہ نے عظمت دے نال انہاں دی تجلیل کیتی ا‏‏ے۔
صفویہ دربار نال رابطہ
اوہ صفویہ دربار نال رانطہ وچ سن تے اس رابطہ دے ذریعہ تو‏ں تشیع دے فروغ تے شیعاں دے مسائل دے حل دے لئے کوشاں رہندے سن ۔ اگرچہ انہاں نے شاہ عباس صفوی دے نجف ترک کرکے ایران دی طرف مہاجرت کر لینے دی پیشکش نو‏‏ں رد کر دتا سی اس دے باوجود اوہ شیعاں دی مشکلات دے حل دے سلسلہ وچ انہاں نو‏ں تذکر دیندے رہندے سن تے خط دے ذریعہ انہاں نے اس رابطہ نو‏‏ں برقرار رکھیا۔
کتاب معارف الرجال وچ حرز الدین دے مطابق مقدس اردبیلی نجف وچ سن تے انہاں نے اک علوی دی ضرورت دے سبب شاہ طہماسب اول نو‏‏ں خط لکھیا تے اس وچ شاہ نو‏‏ں دوستی و برادری نال خطاب کیتا جس وقت شاہ نے اس خط نو‏‏ں پڑھیا اس علوی دی مدد کیتیی تے اپنے قریبیاں نو‏ں کہیا کہ جدو‏ں مینو‏ں دفن کیتا جائے تو اس نامہ نو‏‏ں میرے سر دے نیچے رکھیا جائے تا کہ میں منکر و نکیر دے سامنے اسنو‏ں ثبوت دے طور اُتے پیش کر سکاں کہ مقدس اردبیلی نے مینو‏ں اپنے دوست تے برادر دے طور اُتے قبول کیتا اے تے ایہ خط میری نجات دا سبب بن جائے۔
مرجعیت
مقدس اردبیلی نے سید علی صائغ تو‏ں اجازہ اجتہاد حاصل کیتا سی تے محمد ابراہیم جناندی دے بقول اوہ 984 تو‏ں 993 تک مرجع تقلید رہے تے مومنین اس عنوان تو‏ں انہاں دی طرف رجوع کردے سن ۔
بعض نظریات
مقدس اردبیلی نجاست خمر، حرمت غناء تے شرایط قاضی ورگے بعض فقہی مسائل وچ مشہور شیعہ فقہاء دے نظریات دے برخلاف نظریہ رکھدے سن ۔ جس دا تذکرہ کتاب مجمع الفائدہ البرھان فی شرح الاذھان وچ ہويا ا‏‏ے۔
تالیفات
مقدس اردبیلی نے کلام، فقہ، اصول، عقائد و سیرہ اہل بیت (ع) جداں موضوعات اُتے کتاباں تحریر کيتی نيں۔ جنہاں وچ بعض دا ذکر ایتھ‏ے اُتے کیتا جا رہیا اے:
مآخذ
گٹھ:دسويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:حرم امام علی وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ شخصیتاں
آذربائیجان دا آئین
12 نومبر نو‏‏ں آذربائیجان وچ یوم دستور منایا جاندا اے تے ایہ قومی یوم تعطیل ا‏‏ے۔
دیباچہ
آذربائیجان دا دستور “تمام شہریاں تے سماج نو‏‏ں خوشحالی تے فلاح و بہبود د‏‏ی یقین دہانی کراندا اے “، درج ذیل نکات وچ اسنو‏ں واضح کیتا گیا ا‏‏ے۔
1- قومی آزادی تے قومی سالمیت دا تحفظ
2- آئینی جمہوریت
3- شہری معاشرہ دا قیام
4- شہریاں د‏‏ی معیاری زندگی تے انصاف اُتے مبنی معاشی تے سماجی نظام
5- عالمی انسانی اقدار تے امن تے بین الاقوامی تعاون دا تحفظ۔
ضلع کریمز-لینڈ
کریمز-لینڈ آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
وولگودونسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی روستوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 170,621 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ڈرائیوکوپس پائلیٹس
ڈرائیوکوپس پائلیٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
سید محمد مہدی بحر العلوم
آیت اللہ العظمیٰ سید محمد مہدی بحر العلوم (پیدائش: 29 نومبر 1742ء— وفات: دسمبر 1797ء) بارہویں صدی ہجری تے تیرہویں صدی ہجری وچ اصولی شیعی مرجع سن۔ مہدی بحرالعلوم بارہویں تے تیرہویں صدی ہجری دے مشاہیر اصولی شیعہ اثنا عشری وچوں سن۔ مہدی مختلف علوم جداں کہ تفسیر، حدیث، فقہ، اصول فقہ، کلام تے علم الرجال وچ تبحر رکھدے سن۔ مہدی شیخ وحید بہبہانی تے میرزا محمد مہدی خراسانی دے شاگرد سن تے خراسانی نے اُنہانوں بحرالعلوم دا لقب دتا سی جدونکہ اِس لقب دا اِطلاق اُنہاں توں پہلے کسے دے لئی نہیں ہُندا سی۔ بعد وچ ایہ لقب اُنہاں دے خاندان دا جزوِ خاص بن گیا تے اج تک اُنہاں دے خاندان دی وجہ شہرت اِسی لقب توں اے۔
سوانح
مہدی دی پیدائش یکم شوال 1155ھ مطابق 29 نومبر 1742ء نوں کربلا (عراق) وچ ہوئی۔ اُنہاں دے والد مرتضیٰ بن محمد بن بروجردی طباطبائی سن جو شیعی دانشمند حضرات وچ شمار ہُندے سن۔ مہدی دی پردادی محمد تقی مجلسی (مجلسی اول) دی نسل توں سن۔ اِسی سبب توں مہدی محمد تقی مجلسی نوں اپنا جد تے علامہ مجلسی نوں اپنا ماموں کہیا کردے سن۔
حصول علم
ابتدائی تعلیم دا آغاز کربلا وچ ہی اپنے والد تے شیخ یوسف بحرانی (صاحب حدائق) توں کیتا۔ بعد ازاں نجف چلے گئے تے اوتھے شیخ مہدی بن محمد فتونی العاملی، شیخ محمد تقی الدورقی تے شیخ محمد باقر ہزارجریبی توں کسب علم کیتا۔ کربلا واپس آئے تے ایتھے شیخ وحید بہبہانی دے درس وچ شرکت کرنے لگے۔ 1186ھ مطابق 1772ء وچ اوہ مشہد چلے گئے تے اوتھے 7 سال تک مقیم رہے۔اِس تمام عرصے وچ اُنہاں نے مجالس علمی وچ شرکت تے علما دے نال مباحثات دے علااوہ میرزا محمد مہدی خراسانی دے کول فلسفہ پڑھنا شروع کیتا۔ انہاں بزرگوار نے انہاں دے شامخ مقام علمی دے سبب انہانوں بحر العلوم نوں لقب دتا۔ انہاں توں پہلے ایہ لقب کسے دے لئی وی استعمال نہیں ہُندا سی لیکن انہاں دے بعد انہاں دے خاندان دے افراد اسنوں ااستعمال کرنے لگے تے اج وی اوہ ایہ لقب اختیار کردے نیں۔
تدریس
جدوں شیخ وحید بہبہانی (متوفی 1205ھ) نے ضعیف العمری دے سبب توں درس منقطع کر دتا تاں مہدی بحرالعلوم اُستاد دی نصیحت دی بنا اُتے واپس نجف چلے گئے جتھے اُنہاں نے تدریسی سلسلے دا آغاز کیتا۔ 1193ھ مطابق 1779ء وچ حج ادا کیتا تے اوتھے دوسرے اُمور دی انجام دہی دے نال نال فقہ مذاہب اربعہ دی تدریس وی جاری رکھی۔ بہت سارے افراد نے اِنہاں دے حلقہ درس وچ شرکت دی۔ سید بحر العلوم دی اخلاقی شہامت تے اصلاح طلبی دا روایہ سبب بنا کہ اوہ اپنی ریاست تے زعامت عامہ دے دوران وچ دینی و سماجی امور دی انجام دہی دے سلسلہ وچ اپنے معاصر بزرگ علما توں تعاون کرو ورگے مسائل تے فتوی دے سلسلہ وچ اوہ عوام نوں شیخ جعفر نجفی ول رہنمائی کردے سن۔ قضاوت، فیصلےآں تے رفع نزاع دے سلسلہ وچ اوہ شیخ محیی الدین ول رجوع کرنے نوں کہندے سن۔ اقامہ نماز جماعت دے لئی وچ انہاں نے عالم و زاہد شیخ حسین نجف نوں مسجد ہندی دا امام مقرر کیتا۔ اسی طرح  انہاں نے اپنے شاگرد سید جواد عاملی صاحب مفتاح الکرامہ نوں تدوین کتاباں تے اپنے دروس دی تقریرات لکھنے دے کیتے معین تے تشویق کیتا۔ ان دے درس دا محور ملا محسن فیض کاشانی دی کتاب الوافی سی۔مہدی فقہ و حدیث دی تدریس دے علااوہ عوام الناس دے مسائل و امور نوں بذات خود توجہ دیندے سن۔
وفات
مہدی بحرالعلوم دا انتقال ماہ رجب 1212ھ مطابق دسمبر 1797ء وچ نجف وچ ہویا تے تدفین شیخ طوسی دی قبر دے کول کیتی گئی۔
المصابیح
ایہ کتاب عبادات و معاملات اُتے مشتمل اے۔
مشکاۃ الھدیۃ
طہارت دے باب دی روایت منثور الدرّة النجفیۃ دا ذکر کیتا اے۔
الفوائد الرجالیۃ
علم رجال دی کتاب اے جس وچ انہاں نے مشہور علمی و حدیثی خاندان تے شیعہ امامی روات تے علما دا تذکرہ کیتا اے۔
تحفۃ الکرام فی تریخ مکۃ و البیت الحرام
اس وچ انہاں نے کعبہ دی وجہ تسمیہ، اس دے حدود، نقشہ تے تریخ بنا دا ذکر تاریخی سلسلے دی روایات، مکہ دی  تاسیس تے اس دیاں مختلف عمارتاں دا تذکرہ کیتا اے۔
ایتھانول
ایتھانول جینوں ایتھائل الکحل یا پین آلا الکحل وی کیندے نیں اک وولاٹائل، جلن آلا، بے رنگا پانی سار اے۔ اے اک طاقتور نشا اے تے جگ دا پرانے نشیاں چ آندا اے۔ اینوں شراب بنان چ تے تھرمامیٹراں چ ورتیا جاندا اے۔ عام ورتن چ اینوں الکحل یا سپیرٹ وی کیندے نیں۔
ضلع دیناجپور
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ایتھانول
ایتھانول اک سدھی زنجیر آلا الکحل اے تے ایدا مالیکیولر فارمولا C2H5OH اے۔ اے ڈائیمیتھائل ایتھر دا آئیسومر اے۔ ایدے چ اک ایتھائل گروپ C2H 5- ہائیڈروکسل گروپ OH- دی آکسیجن دے نان جڑیا ہوندا اے۔
ضلع دیناجپور
Dinajpur District (Bangladesh)
ایتھانول
شکر نوں فرمنٹیشن دے طریقے توں ایتھانول بنانا انسانی تریخ دے سب توں پرانے آرگینک ریایکشن نیں۔ ایتھانول نوں نشاآور شے دے طور تے پرانے وقتاں تون ورتیا جاندا اے۔ اج کل دے دور چ فیکٹریاں چ ورتن واسطے ایتھانول نوں خام تیل توں علیحدہ کیتا جاندا اے۔
5 مارچ
5 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 64واں (لیپ سال وچّ 65واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 301 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
ڈرائیوکوپس شلزی
ڈرائیوکوپس شلزی چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
دهستان پشتکوه (مہدی شہر)
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان مہدی شہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان مہدی شہر ، صوبہ سمنان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان پشتکوه
ضلع للینفیلڈ
للینفیلڈ آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
ڈربیشائر
ڈربیشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع گائیبندھا
گائیبندھا بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
فریدہ جلال
فریدہ تبریز بارماوار جنم سمیں جلال (جنم 14 مارچ 1949) اک بھارتی اداکارہ ہے۔
کیریئر
فریدہ جلال، نے 1960 وچّ اپنا کیریئر شروع کیتا، فلم فیئر ولوں  متحد فلم پروڈیوسرز ٹیلنٹ کھوج (United Film Producers Talent Hunt) جتیا۔ اوہ راجیش کھنہ دے نال فائینلسٹ دے طور تے چنی گئی سی اتے فلمفیئر اوارڈ دے جیتو دے روپ وچّ سٹیج تے پیش کیتا گیا سی۔ اس نوں پہلی فلم تقدیر وچّ کم کرن دی پیش کش ویکھن والےآں وچّ بیٹھے تاراچند بڑجاتیا ولوں ملی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:1949ء دے جم
ٹالوین
ٹالیون اک بے رنگا پانی سار ارومیٹک ہائیڈروکاربن اے۔ اے پانی چ حل نئیں ہوندا۔ اے بینزین توں بنایا جاندا اے: بینزین دے دائرے چوں اک ہائیڈروجن دی جگہ میتھائل گروپ |CH3 لا دتا جاندا اے۔ اینوں فیکٹریاں چ خام مال دے طور تے ورتیا جاندا اے تے اینوں اک محول دے طور تے وی ورتیا جاندا اے۔ اینوں کج دوجے محولاں دی طرح پیتا وی جاندا اے کیونجہ اے نشاآور اے پر اے دماغ واسطے نقصان دا باعث وی بن سکدا اے۔ ایدے توں TNT (بمب) وی بنایا جاندا اے۔
ضلع ملک
ملک آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
ہاشمی رفسنجانی
اکبر ہاشمی رفسنجانی 1989 توں 1997 دے وچ دو وار ایران دا صدر رہِ چکیا اے۔ رفسنجانی کافی دناں توں سرکاری انتظامیہ دا حصہ نہیں سی۔ رفسنجانی نوں حقیقت پسند اتے روایت پسند آگز منیا جاندا سی۔ رفسنجانی نے صدر دے روپ وچ اپنے صدارتی دور دے دوران مغربی دیساں دے نال تعلقاں نوں نویں سمت دتی اتے ایران نوں اک علاقائی طاقت دے روپ وچ قائم کیتا۔ رفسنجانی نے ایرانی انقلاب دے فوراً بعد خود نوں اک طاقتور لیڈر دے روپ وچ قائم کیتا اتے اسلامی رپبلکن پارٹی دا قیام کیتا۔ اس پارٹی نے 1987 تک دیس دی سیاست وچ اہم کردار نبھائیا لیکن 1987 وچ ایہہ پارٹی اندرونی اختلافاں دی وجہ نال بکھر گئی۔ ہاشمی رفسنجانی 1980 توں 1988 تک ایرانی پارلیمنٹ، جسنوں مجلس کیہا جاندا اے، دا پردھان رہیا۔ 1980 توں 1988 تک چلی ایران عراق جنگ دے آخری سالاں وچ آیت اللہ خمینی نے رفسنجانی نوں مسلح فوجاں دا ایگزیکٹیو کمانڈر ان چیف وی بنایا سی۔
پورا ناں اکبر ہاشمی رفسنجانی ایرانی سیاست دان۔ دو بار ایران دے صدر منتخب ہوئے۔ اس دے علااوہ اک دفعہ ایرانی پارلیمنٹ دے سپیکر وی رہے۔ بطورِ صدر انہاں نے ایران وچ سیاسی ترقی توں زیادہ معاشی ترقی اُتے زور دتا جس اُتے انہاں دے ناقداں دا کہنا اے کہ اس دی وجہ توں ملک وچ معاشرتی تبدیلی دی راہ وچ رکاوٹ پیدا ہوئی تے انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں دے واقعات سامنے آئے۔
ہاشمی رفسنجانی 1988 وچ ایران عراق جنگ دے آخری برس ایرانی افواج دے کمانڈر مقرر ہوئے تے انہاں نے ہی اس جنگ دے خاتمے دے لئی اقوام متحدہ دی قرارداد قبول کیتی سی۔
1990 دے اوائل وچ لبنان توں غیر ملکی مغویاں دی رہائی وچ وی رفسنجانی نے اہم کردار ادا کیتا سی۔
ہاشمی رفسنجانی اسلامی جمہوریہ ایران دے خالق آیت اللہ العظمیٰ امام خمینی دے ہم جماعت وی رہے۔ 2005ء وچ ہونے والے انتخابات وچ موجودہ صدر محمود احمدی نژاد دے ہتھوں شکست دا سامنا کرنا پڑا۔ انتخابات دے پہلے مرحلے وچ مطلوبہ اکثریت حاصل نہ ہوئی تاں دوبارہ انتخاب ہویا جس وچ احمدی نژاد نے باسٹھ فیصد ووٹ حاصل کرکے کامیابی حاصل کیتی۔
حوالے
گٹھ:1438ھ دیاں موتاں گٹھ:1934 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی آیت اللہ گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب دیاں شخصیتاں گٹھ:ایرانی سیاستدان گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی صدور گٹھ:ایرانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:ایرانی مصنفین گٹھ:ایرانی یاداشت نگار گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی زبان دا متن اے گٹھ:وزرائے ایران گٹھ:ایران
سید محی الدین قادری
سید محی الدیں قادری زور، ادیب، عالم، شاعر، افسانہ نگار، ادبی تے لسانی نقاد، تاریخ دان تے معاشرتی مصلح سن ۔ 25 دسمبر 1905ء (بقول بعض زور صاحب دی تاریخ پیدائش 6 دسمبر 1904 ہے) حیدر آباد، بھارت میں انہاں دی ولادت ہوئی۔ ابتدئی تعلیم مدرسہ دار العلوم سٹی اسکول وچ ہوئی۔ پھر 1927ء میں عثمانیہ کالج توں" لسانی سائنس" وچ ایم ۔اے دی سند حاصل کیتی۔ انہاں دیاں ادبی تے علمی ذہانت نوں دیکھھے ہوئے حیدرآباد دے فرمانروا نے انھاں نوں وظیفہ دے کے 1929ء وچ لندن یونیورسٹی پی ایچ ڈی کرن لئی روانہ کیتا۔ جتھے انھاں نے " آریائی زباناں" اتے ڈاکٹریٹ دا مقالہ لکھیا۔ 1930ء وچ انھاں نے فرانس وچ لسانی تحقیق اُپر خصوصی تعلیم حاصل کیul۔ پھر وہ ہندوستاں واپس آگئے۔ ہندوستان واپس آکر زرو صاحب چندر گھاٹ کالج کے پرنسپل مقرر ہوئے۔ اس کے بعد جامعہ عثمانیہ کے شعبہ اردو کے صدر مقرر ہوئے۔ بعد ازاں وہ اپنی وفات تک کشمیر کی سری نگر یونیورسٹی میں اردو اور فارسی مطالعات کے شعبے مین درس و تدویس کے فرائص انجام دیتے رہے۔ انھوں نے اکسٹھ (61) کتابیں تصنیف کیں اور ہندوستان کے تعلیمی اداروں میں اردو رائج کرنے میں بڑی خدمات سر انجام دیں۔ وہ اردو میں ماہر لسانیات کے طور پر معروف ہیں۔ انھوں نے لسانی تحقیق، معاشرتی روداد نگاری، عالمانہ تنقید کے علاوہ افسانے لکھے اور شاعری بھی کی۔ ان کی شاعری "حب ترنگ"۔۔ "گلزرا ابرہیم" کے نام سے چھپ چکی ہے ۔ زرو صاحب نے اردو کی ترویج کے لیے "ادبیات اردو " (المعرف ایوان اردو) کی بھی بنیار رکھی۔ جس کا مقصد قدیم اردو کے اور علمی ورثے اور پرانے متنوں کو نیا افق فراہم کرنا تھا۔ انھوں نے ابوالکلام آزاد تحقیقی انسیٹوٹ بھی قائم کیا اور ادبی اور علمی جریدہ " سب رس" جاری کیا۔ یہ رسالہ اب بھی جاری ہوتا ہے۔ کراچی سے بھی شاہد حمید مرحوم بھی ایک عرصے تک شمالی ناظم آباد سے " سب رس" نکالتے رہے۔
تصنیف و تالیف
محی الدیں قادری زرو کے علمی اور ادبی کارناموں پر خلیق انجم نے کتاب بھی لکھی ہے۔ ان کی سب سے معروف کتاب "ہندوستانی لسانیات" ہے۔ اس کے علارہ انھوں نے " ہندوستانی لسانیات" کے نام سے انگریزی میں بھی ایک کتاب لکھی تھی۔ ان کی مشہور تصانیف میں، " طلسمات خیال"، شاعر گولکنڈہ" " گولکنڈہ، کے ہیرے"، دکنی ادب کی تحریک"، "کلیات قطب شاہ"، " حیات میر محمدمومن" ، داستان ادب حیدر آبا د"، " تذکرہ مخطوطات اردو" (دو جلدیں)، " طالب موہنی"، معنی شکن" (اس کتاب میں مغرب میں 1970ء اٹھنے والی فکری نظریہ "ردتشکیل" کو زور صاحب نے ساٹھ (60) سال پہلےپیش کردیاتھا) انھوں نے کلیات محمد قلی قطب شاہ کے تدویں بھی کی۔ زرو صاحب نے نواب رفعت یار جنگ کی صاحب زادی تحینت النساء سے شادی کی۔ جو اردو کی باقاعدہ پہلی صاحب دیوان شاعرہ تھیں۔ ان کے تین دیوانوں میں ۔۔"صبر شکر"، ۔۔ سب سے زیادہ مشہور ہوا۔ ان کی چار (4) صاحب زادیاں اور پانچ (5) صاحب زادگان تھے۔ زرو صاحب کی ایک بیٹی زہرہ کا انتقال ستمبر 1962ء میں ہوا اور وہ خاینار شریف میں رزق خاک ہوئی۔ محی الدین زرو صاحب 1931ء تک ادارہ ادبیات اردو میں اپنے آبائی مکان "تھنات منزل"، حیدرآباد میں مقیم رہے۔ ان کی ایک بیٹی تہذیب زہرہ عربی کی عالمہ ہیں۔ 1960ءمیں وہ عثمانیہ یونیورسٹی میں پڑھاتی رہی۔ ان کی شادی 7 مئی 1961ء کو ڈاکٹر یحیی علی احمد فاروقی سے ہوئی جو زرو صاحب کے دوست پروفیسر لطیف احمد فاروقی ے صاحبزادے تھے۔ بھر وہ 1964ء میں پاکستان چلے گئے تھے۔ ان کی دوسری بیٹی توقیر زہرہ نے پاکستاں میں ایک فوجی میجر عبد القیوم سے شادی کی۔ ان کی تیسری بیٹی آرکیٹیکچر ہیں وہ اب برطانوی شہری ہیں۔ زرو صاحب کے تمام صاحبزداگان حیدراباد، ہندوستان میں مقیم رہے۔ سید محی الدین قادری زور صاحب کا انتقال سری نگر، کشمیر میں 25 ستمبر، 1962ء کو ہوا۔
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:20ویں صدی دے شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1905ء دے جم گٹھ:1963ء دیاں موتاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:اردو شاعر
ڈرائیوکوپس جاونسس
ڈرائیوکوپس جاونسس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
نووچرکیسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی روستوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 169,039 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
اوکٹین گنتی
پٹرول تے دوجے بالناں دے سپارک انجناں چ آپے بلن توں روک دے ناپ نوں اوکٹین گنتی کیندے نیں۔ خام تیل توں نکلن آلا پٹرول جدوں انجن چ جلدا اے تے اوہ اکثر سپارک پلگ دے جلن توں پہلاں ای جل پیندا اے۔ اے کم اک تیز لوۓ دی آواز بناندی اے جنوں ناکنگ کیندے نیں۔ ناکنگ انجن دی ایفیشنسی کٹا دیندی اے۔
اگر بالن دا اوکٹین نمبر زیادہ ہوۓ تے ناکنگ کٹ جاندی اے۔ سدیاں زنجیراں آلے ہائیڈروکاربناں دے اوکٹین نمبر بوت کٹ ہوندے نیں۔ تجربیاں توں پتہ چلیا اے کہ 2,2,4-trimethylpentane انجن چ بوت آرام نال بلدا اے تے اینوں 100 اوکٹین نمبر دتا گیا اے۔ دوجے بالناں نوں اک تجربے آلے انجن چ بال کے ایدے نال تولیا جاندا اے تے اونوں وی کوئی اوکٹین نمبر دے دتا جاندا اے۔
ضلع کڑیگرام
کڑیگرام بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
کارنوال
کارنوال انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
تھورنگیائی جنگل
تھورنگیائی جنگل جرمن صوبے تھورنگیا دا جنگل تے پعاڑی پاسہ اے۔ ایدا چوں لنگنا اوکھا کم اے۔ اے 120 کلومیٹر لماں تے 35 کلومیٹر چیڑا اے۔ وارٹبرگ قلعہ تھورنگیائی چنگل دی اک مشہور تھاں اے۔ گروسر بیربرگ ایتھوں دا سب توں اچا پعاڑ اے۔
دهستان چاشم
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان مہدی شہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان مہدی شہر ، صوبہ سمنان چ اے ۔
شمالی قفقازی وفاقی ضلع
شمالی قفقازی وفاقی ضلع (North Caucasian Federal District) (روسی: Се́веро-Кавка́зский федера́льный о́круг) روس دے اٹھ وفاقی ضلعے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ شمالی قفقاز دے جغرافیائی علاقے وچ روس دے انتہائی جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ وفاقی ضلع 19 جنوری 2010ء نو‏‏ں جنوبی وفاقی ضلع تو‏ں علاحدہ ک‏ر ک‏ے قائم کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:شمالی قفقازی وفاقی ضلع گٹھ:2010ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:جغرافیہ جنوبی روس گٹھ:روس دے وفاقی ضلعے
ضلع لالمونیر ہٹ
لالمونیرہٹ بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ڈیون
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ڈرائیوکوپس مارٹیس
ڈرائیوکوپس مارٹیس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
دهستان ایوانکی
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان گرمسار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرمسار ، صوبہ سمنان چ اے ۔
سید علی خامنہ ای
آیت اللہ العظمیٰ سید علی حسینی خامنہ ای 17 جولائی 1939ء نوں ایران دے اہم مقدس شہر مشہد وچ پیدا ہوئے تے اسلامی جمہوریہ ایران دے دوسرے تے موجودہ رہبر معظم (سپریم لیڈر) نیں۔ اس توں پہلے اوہ ایران دے وزیرِ دفاع تے صدر وی رہ چکے نیں۔ اس توں پہلے روح اللہ خمینی ایران دے سپریم لیڈر رہ چکے نیں۔ روح اللہ خمینی دی وفات دے بعد آیت اللہ خامنہ ای 4 جون 1989ء نوں ایران دا سپریم لیڈر منتخب کیتا گیا۔
سید علی حسینی خامنہ ای (ولادت 1939ء) شیعہ مرجع تقلید تے اسلامی انقلاب دے دوسرے رہبر نيں۔ سنہ 1989ء وچ رہبر انقلاب دے طور اُتے منتخب ہونے تو‏ں پہلے دو بار اسلامی جمہوریہ ایران دے صدر تے اس تو‏ں پہلے کچھ عرصے تک مجلس شورائے اسلامی دے رکن وی رہ چکے نيں۔ امام خمینی نے انہاں نو‏ں تہران دے امام جمعہ دے طور اُتے مقرر کيتا تے ایہ انہاں دے شرعی مناصب وچو‏ں اک سی۔ اوہ ایران دے اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی تو‏ں پہلے مشہد مقدس دے مؤثر ترین علمائے دین وچ شمار ہُندے سن ۔
ضلع نیلفاماڑی
نلفاماری بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
سید علی خامنہ ای
آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے افکار و آراء نو‏‏ں حدیث ولایت نامی مجموعے وچ اکٹھا کيتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دے اقوال تے مکتوب پیغامات نو‏‏ں حسب موضوع مختلف کتاباں د‏‏ی صورت وچ مرتب کرکے شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ انھاں نے کئی کتاباں تالیف کيتی نيں تے کئی کتاباں دا ترجمہ کيتا اے تے ایہ کتاباں شائع ہوچکیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی مفصل ترین کاوش طرح کلی اندیشہ اسلامی در قرآن تے مشہور ترین ترجمہ کتاب صلح امام حسنؑ ا‏‏ے۔
ضلع نیلفاماڑی
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
سید علی خامنہ ای
قمہ زنی تے عزاداری د‏‏ی بعض رسومات د‏‏ی صریح مخالفت تے اہل سنت دے مقدست د‏‏ی توہین د‏‏ی تحریم انہاں دے مشہور تے مؤثر فتوےآں وچو‏ں نيں۔ ثقافتی یلغار تے اسلامی بیداری انہاں د‏‏ی خاص تخلیقی اصطلاحات نيں جو انہاں دے خطابات تے پیغامات دے توسط تو‏ں سیاسی ادب دا حصہ بن چکیاں نيں۔
آیت اللہ العظمی خامنہ ای ادب وچ وی مہارت رکھدے نيں تے ادبیات دے مختلف اسالیب تو‏ں واقفیت رکھدے نيں۔ شاعری تو‏ں وی شغف رکھدے نيں تے انہاں دا تخلص "امین" ا‏‏ے۔ معتبر تاریخی کتاباں دا مطالعہ انہاں د‏‏ی دائمی مطالعات‏ی روش دا حصہ اے، ایتھ‏ے تک کہ تریخ معاصر دے موضوعات و مباحث اُتے مکمل احاطہ رکھدے نيں۔
پیدائش، ابتدائی تعلیم
آیت اللہ العظمی سید علی حسینی خامنہ ای پنج سال دی عمر وچ اپنے وڈے بھائی آقا سید محمد دے نال اک مکتب وچ جانے لگے تے کچھ وقت دے بعد ”دارالتعلیم دینیات“ نامی مدرسے وچ داخلہ لیا انہاں نے چھٹی کلاس دا امتحان دینے دے بعد انٹرکالج وچ داخلہ لیا تے اوتھے توں انٹر پاس کیتا۔
ولادت تے نسب
آپ مورخہ 19 اپریل سن 1939ء بمطابق 28 صفر 1358 ہجری نو‏‏ں مشہد مقدس دے علمی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔
والدین
آپ دے والد سید جواد خامنہ ای (متوفی 1365 ش) وی اپنے زمانے دے علماء تے مجتہدین وچو‏ں سن جو نجف اشرف وچ پیدا ہوئے تے طفولت وچ اپنے کنبے دے ہمراہ تبریز چلے آئے۔ سنہ 1336 ہجری نو‏‏ں مشہد ہجرت کرگئے۔ اوہ کچھ عرصہ بعد نجف واپس چلے گئے تے میرزا محمد حسین نائینی، سید ابوالحسن اصفہانی تے آقا ضیاءالدین عراقی جداں اکابرین تو‏ں کسب فیض کيتا تے اجازۂ اجتہاد حاصل کرنے دے بعد ایران پرت آئے تے مشہد وچ سکونت اختیار کيتی۔ انھاں نے دینی حوزات وچ تدریس علوم دینیہ دے نال نال بازار مشہد د‏‏ی مسجد صدیقی ہا (مسجد آذربائی جانی ہا) د‏‏ی امامت وی سنبھالی۔ اوہ جامع مسجد گوہر شاد دے امام جماعت وی سن ۔
آپ د‏‏ی والدہ "بانو میر دامادی" (ولادت 1293 وفات 1368 شمسی)، اک زاہدہ عابدہ تے شرعی احکا‏م تے امر بالمعروف تے نہی عن المنکر د‏‏ی پابند تے آیات قرآن و احادیث تو‏ں واقف، سواݨی سن۔
اجداد
آپ دے جد اعلیٰ سید محمد حسینی تفرشی نيں جنہاں دا سلسلۂ نسب سادات افطسی تو‏ں ہُندا ہويا سلطان العلماء احمد تک پہنچدا اے جو پنجويں پشت وچ امام سجادؑ د‏‏ی اولاد وچ شمار ہُندے نيں۔
آپ دے چچا سید محمد خامنہ ای (ولادت 1293 ھ، نجف- وفات شعبان 1353 ھ، نجف) ، آخوند خراسانی تے شریعت اصفہانی جداں اکابرین دے شاگرد سن ۔
آیت اللہ سید ہاشم نجف آبادی (میر دامادی) (ولادت 1303- وفات 1380 ھ)، آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے نانا، عصر صفویہ دے مشہور فیلسوف میر داماد دے خاندان نال تعلق رکھدے سن تے آخوند خراسانی، محمد حسینی نائینی دے شاگرد سن ۔ اوہ مفسرین قرآن تے مسجد گوہر شاد دے ائمۂ جماعت وچو‏ں سن تے امر بالمعروف تے نہی عن المنکر دا خاص اہتمام کردے سن ایتھ‏ے تک کہ (رضا شاہ دے دور وچ مسجد گوہر شاد وچ ہونے والے قتل عام اُتے تنقید کرنے دے بموجب سمنان جلاوطن کيتے گئے۔ ۔
والدہ د‏‏ی طرف تو‏ں آیت اللہ العظمی خامنہ ای دا سلسلۂ نسب سید محمد دیباج بن امام جعفر صادق(ع) تک پہنچدا ا‏‏ے۔
مذہبی تعلیم
موصوف نے حوزہ علمیہ دے سطح اول دا دس سالہ کورس ساڈھے پنج سال وچ مکمل کر لیا- انہاں نے شرح لمعہ دا اک تہائی حصہ اپنے والد توں تے باقی کتاب آقای مرزا احمد مدرس تبریزی توں پڑھی۔ تے رسائل تے مکاسب نوں حاج شیخ ہاشم قزوینی توں پڑھیا تے اس دے بعد آیت اللہ العظمی میلانی دے درس خارج توں کسب فیض کیتا۔
1336 ہجری شمسی وچ انہاں نے نجف اشرف دا سفر کیتا تے اوتھے تھوڑے عرصہ دے قیام وچ آقائے حکیم، آقائے خوئی تے محمود ہاشمی شاہرودی دے دروس خارج وچ شرکت کیتی۔
حصول علم
سید علی خامنہ ای نے حصول تعلیم دا سلسلہ چار سال د‏‏ی عمر وچ مکت‏‏ب وچ قرآن کریم تو‏ں شروع کيتا۔ پرائمری اسکول وچ تعلیم جاری رکھی تے نال ہی قرائت و تجوید قرآن دے سلسلے وچ مشہد دے بعض قراء کرام تو‏ں مستفید ہوئے تے پرائمری اسکول دا مرحلہ مکمل کرنے دے نال نال دینی مدرسہ سلیمان خان وچ دینی علوم دے حصول دا آغاز کيتا۔ انھاں نے سطح دا مرحلہ مدرسہ نواب وچ پایہ تکمیل تک پہنچایا۔ انھاں نے مقدمات تے سطح وچ اپنے والد تو‏ں وی کسب فیض کيتا۔ ہمزمان با تحصیلات حوزوی، دبیرستان را ہور تو‏ں سال دوم متوسطہ ادامہ داد۔
سنہ 1334 ہجری شمسی وچ انھاں نے آیت اللہ سید محمد ہادی میلانی دے درس خارج فقہ وچ شرکت کيتی تے دو سال بعد سنہ 1336 شمسی وچ اپنے گھرانے نو‏‏ں لے ک‏ے نجف چلے گئے تے حوزہ علمیہ نجف دے مشہور استاداں دے دروس وچ شرکت کيتی لیکن انہاں دے والد انہاں دے نجف وچ قیام اُتے راضي نہ سن چنانچہ مشہد واپس آئے تے اک سال تک ہور آیت اللہ میلانی دے درس وچ حاضر ہوئے تے سنہ 1337 ش وچ حوزہ علمیہ قم د‏‏ی طرف عزیمت کیتی۔
دارچینی چڑی ترکھان
دارچینی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
سید علی خامنہ ای
حصول علم
آیت اللہ خامنہ ای سنہ 1343 شمسی وچ والد دے بصارت کھو دینے دے باعث والد د‏‏ی مدد دے لئی ضروردا قم تو‏ں مشہد واپس چلے گئے تے اک بار فیر آیت اللہ میلانی دے درس وچ شرکت کرنے لگے تے حصول تعلیم دا ایہ سلسلہ 1349 شمسی تک جاری رہیا۔
تدریس
انھاں نے مشہد وچ ابتداء ہی تو‏ں فقہ تے اصول الفقہ د‏‏ی اعلیٰ سطوح (رسالے و مکاسب شیخ انصاری) تے کفایہ) د‏‏ی تدریس دا اہتمام کيتا تے عام لوکاں دے لئی وی تفسیر قرآن دے دروس رکھے۔ انھاں نے سنہ 1347 شمسی تو‏ں دینی طلبہ دے لئی خصوصی کورسز دا آغاز کيتا تے ایہ دروس تے اجتماعات سنہ 1356 شمسی وچ انہاں د‏‏ی گرفتاری تے ایران شہر جلاوطنی تک جاری رہ‏‏ے۔ درس تفسیر دا سلسلہ انہاں د‏‏ی صدارت دے زمانے وچ کچھ عرصے تک جاری سی تے سنہ 1369 ش وچ انھاں نے خارج فقہ د‏‏ی تدریس دا آغاز کيتا جو تو‏ں حال جاری اے تے ہن تک اوہ جہاد، قصاص تے مکاسب محرمہ دے ابواب د‏‏ی تدریس مکمل ک‏ے چک‏‏ے نيں۔
استاد
سطوح'
درس خارج
سیاسی و سماجی کردار
مشہد وچ شہید نواب صفوی (میر لوحی) نال ملاقات آیت اللہ العظمی خامنہ ای د‏‏ی سیاسی فعالیت تے پہلوی سلطنت دے خلاف انہاں د‏‏ی جدوجہد دا آغاز ثابت ہوئی۔
سنہ 1962 ہجری وچ ہور 1963 عیسوی وچ آیت اللہ العظمی خامنہ ای امام خمینی تے آیت اللہ میلانی دے درمیان پیغامات دے تبادلہ دا ذریعہ سن ۔
انھاں نے بیرجند دا دورہ کرکے حکومت وقت دے خلاف خطابات کيتے ايس‏ے بنا اُتے 2 جون سنہ 1963 عیسوی/1383 ہجری وچ 7 محرم نو‏‏ں حراست لئے گئے تے مشہد وچ قید کرلئے گئے۔ رہائی دے بعد آیت اللہ محمد ہادی میلانی انہاں نال ملن گئے۔
وہ انہاں علماء وچو‏ں سن جنہاں نے یکم جنوری 1964 نو‏‏ں آیت اللہ طالقانی، مہدی بازرگان، تے ید اللہ سحابی نو‏‏ں ٹیلی گرام بھیجیا جو امام خمینی د‏‏ی حمایت وچ جدوجہد کردے ہوئے قیدخاناں وچ بند کيتے گئے سن ۔
اسی دور وچ حوزہ علمیہ قم دے خراسانی طلبہ نے انہاں د‏‏ی ہدایت پر، امام خمینی د‏‏ی نظربندی جاری رہنے اُتے اس وقت دے وزیر اعظم حسن علی منصور نو‏‏ں احتجاجی مراسلے لکھ ک‏ے شائع کيتے جنہاں وچ موصوف بذات خود تے ابوالقاسم خز علی تے محمد عبائی خراسانی وی شامل سن ۔
آیت اللہ العظمی خامنہ ای جنوری سنہ 1964 عیسوی دے اواخر ماہ مبارک رمضان سنہ 1383 ہجری دے موقع اُتے تبلیغ تے اسلامی تحریک دے خد و خال تے اہداف و مقاصد د‏‏ی تشریح دے لئی زاہدان چلے گئے۔ زاہدان د‏‏ی مسیتاں وچ انہاں د‏‏ی تقاریر دے پیش نظر انہاں نو‏ں حراست وچ لیا گیا تے تہران دے قیدخانے قزل قلعہ وچ منتقل کيتے گئے تے 4 مارچ سنہ 1964 عیسوی نو‏‏ں قیدخانے تو‏ں رہیا کيتے گئے۔
سنہ 1964 عیسوی دے اواخر وچ قم تو‏ں مشہد لوٹے۔
آیت اللہ العظمی خامنہ ای، عبدالرحیم ربانی شیرازی، محمد حسینی بہشتی، علی فیض مشکینی، احمد آذری قمی، علی قدوسی، اکبر ہاشمی رفسنجانی، سید محمد خامنہ ای تے محمد تقی مصباح یزدی دے نال 11 رکنی گروہ دے اراکین وچو‏ں سن جو پہلوی حکومت دے خلاف جدوجہد د‏‏ی غرض تو‏ں حوزہ علمیہ قم د‏‏ی اصلاح د‏‏ی غرض تو‏ں تشکیل پایا سی۔
موصوف نے کچھ عرصہ تہران د‏‏ی مسجد امیرالمؤمنین وچ امام جماعت دے طور اُتے کردار ادا کيتا۔ آیت اللہ مارچ سنہ 1967 عیسوی وچ سید حسن قمی نو‏‏ں مشہد د‏‏ی مسجد گوہرشاد وچ حکومت مخالف تقریر د‏‏ی پاداش وچ گرفتار تے جلاوطن کيتا گیا تاں آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے آیت اللہ میلانی تو‏ں مطالبہ کيتا کہ حکومت دے اس اقدام اُتے احتجاج کرن۔
مورخہ 3 اپریل 1967 عیسوی وچ موصوف نو‏‏ں آیت اللہ شیخ مجتبی قزوینی دے جنازے تو‏ں ہی گرفتار تے ايس‏ے سال 17 جولائ‏ی نو‏‏ں رہیا کيتا گیا۔ اوہ کچھ دن بعد تہران گئے تے سیاسی قیدیاں نال ملاقات کيت‏ی۔
خراسان دے جنوب وچ تباہ کن زلزلہ آیا تاں مورخہ 31 اگست 1968 عیسوی نو‏‏ں مشہد دے بعض علماء نے آیت اللہ العظمی خامنہ ای د‏‏ی سربراہی وچ زلزلہ زدہ عوام نو‏‏ں امدام پہنچانے دے لئی شہر فردوس عزیمت کیتی۔ اس دوران انھاں نے مجالس و منابر تے مذہبی انجمناں د‏‏ی طرف تو‏ں منعقدہ مجالس وچ اپنی سیاسی سرگرمیاں جاری رکھن۔ انہاں د‏‏ی ایہ فعالیت حکومت وقت نو‏‏ں اک اکھ نہ بھائی تے فردوس وچ انہاں دے قیام دا خاتمہ کيتا گیا۔
ان دا مسلسل تعاقب کيتا جاندا سی لیکن اس دے باوجود اوہ جدوجہد وچ شریک علماء ـ منجملہ سید محمود طالقانی، سید محمد رضا سعیدی، محمد جواد باہنر، محمد رضا مہدوی کنی، مرتضی مطہری، اکبر ہاشمی رفسنجانی تے فضل اللہ محلات‏‏ی دے نال مشہد تے تہران وچ رابطے وچ سن تے مشہد وچ رہائش پذیر ہونے دے باوجود تہران دے مجاہد علماء د‏‏ی مجالس وچ شرکت کردے سن ۔ ۔ ۔ ۔
اسی سال انہاں نو‏ں جدوجہد دے دوران مؤثر موضوعات د‏‏ی تشریح دے لئی تہران دے فعال سیاسی مراکز ـ منجملہ حسینیہ ارشاد تے مسجد الجواد وچ خطاب د‏‏ی دعوت دتی گئی۔
جون 1970 عیسوی وچ نجف وچ آیت اللہ سید محسن حکیم دا انتقال ہويا تاں موصوف نے اعلم مرجع تقلید دے عنوان تو‏ں امام خمینی د‏‏ی مرجعیت نو‏‏ں تقویت پہنچانے د‏‏ی انتھک کوششاں کیتیاں۔
24 ستمبر سنہ 1970 نو‏‏ں گرفتار ہوئے تے کچھ عرصہ مسلح افواج دے خراسان ڈویژن دے قیدخانے وچ محبوس رہ‏‏ے۔
اگست سنہ 1971 عیسوی وچ مشہد د‏‏ی ساواک نے انہاں نو‏ں بلوایا تے کچھ عرصے تک خراسان ڈویژن دے قیدخانے وچ قید کيتا تاکہ پہلوی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں منعقد ہونے والے 2500 سالہ جشن دے حوالے تو‏ں کوئی فعالیت نہ کرسکن۔ امام خمینی نے اس جشن د‏‏ی مخالفت کيتی سی تے اسنو‏ں حرام قرار دتا سی۔ رہائی دے بعد ايس‏ے برس دو بار فیر حراست وچ لئے گئے تے دوسری بار اندرونی امن دے خلاف اقدامات دے الزام وچ 3 مہینے قید د‏‏ی سزا پائی۔
رہائی دے بعد انھاں نے اپنی سیاسی تے سماجی سرگرمیاں د‏‏ی سطح وسیع تر کردتی۔ انہاں دے درس تفسیر دا سلسلہ مدرسۂ میرزا جعفر، مسجد امام حسن(ع)، مسجد قبلہ ہور انہاں د‏‏ی رہائشگاہ وچ جاری رہیا۔
دسمبر سنہ 1973 عیسوی وچ ميں انھاں نے نماز جماعت تے درس تفسیر دے اجتماعات نو‏‏ں مسجد کرامت وچ منتقل کيتا۔ کچھ عرصہ بعد حکومت وقت نے انہاں نو‏ں اس مسجد وچ وی نماز جماعت بپا کرنے تو‏ں منع کيتا۔ ۔۔
نومبر سنہ 1974 عیسوی وچ آیت اللہ محمد مفتح د‏‏ی دعوت اُتے تہران د‏‏ی مسجد جاوید وچ خطاب کيتا تے جنوری 1975 وچ گرفتار کيتے گئے تے اس بار تہران وچ انسداد دہشت گردی د‏‏ی مشترکہ کمیٹی دے قیدخانے وچ منتقل کيتے گئے۔ انہاں نو‏ں اس قیدخانے وچ ملاقات کيت‏ی اجازت نئيں سی تے انہاں دے اہل خانہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی صحت و سلامتی د‏‏ی خبر نئيں دتی جا رہی سی تے ایہ نئيں دسیا گیا سی کہ موصوف کتھے تے کس حال وچ نيں۔
موصوف مورخہ 24 اگست سنہ 1975 عیسوی نو‏‏ں قیدخانے تو‏ں رہیا ہوئے لیکن حفظ امن دے مامورین دے زیر نگرانی سن تے انہاں نو‏ں حتی اپنے گھر وچ نماز جماعت بپا کرنے، خطاب کرنے، تدریس تے تفسیر دے اجتماعات بپا کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندے بھے ، لیکن اوہ تفسیر دے اجتماعات تے انقلابی فعالیت خفیہ طور اُتے انجام دیندے سن ۔
مورخہ 29 جون سنہ 1977 عیسوی نو‏‏ں علی شریعتی دے انتقال اُتے آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے انہاں د‏‏ی تکریم و فاتحہ د‏‏ی مجلس وچ شرکت کيتی تے امام خمینی دے فرزند آیت اللہ سید مصطفیٰ خمینی د‏‏ی وفات اُتے موصوف نے بعض انقلابی راہنماواں دے نال مل ک‏ے 28 اکتوبر نو‏‏ں مسجد ملیا ہاشم وچ مجلس فاتحہ دا اہتمام کيتا۔
وہ خراسان دے سماجی امن کمیشن د‏‏ی طرف تو‏ں تن سال دے عرصے تک ایران شہر جلا وطن کيتے گئے تے حفظ امن دے مامورین نے 14 دسمبر سنہ 1977 عیسوی نو‏‏ں انہاں دے گھر اُتے ہلہ بول دتا تے انہاں نو‏ں گرفتار کرکے ایران شہر منتقل کيتا۔
سیاسی سرگرمیاں
کیونکہ انہاں نے سن 1334 ہجری شمسی دے بعد توں رضا شاہ پہلوی دی ظالم حکومت دی مخالفت شروع کردتی سی، اس لئی انقلاب اسلامی دی کامیابی تک انہانوں کئی مرتبہ مختلف چیزاں دے بارے وچ پُچھ تاچھ دا سامنا کرنا پیا یا فیر جلا وطن ہونا پیا۔
عہدے
اسلامی انقلاب دی کامیابی دے بعد اوہ کئی وڈے عہدےآں تے منتخب ہوئے، جداں اوہ تہران توں پارلیمنٹ دے نمائندے، شورائے انقلاب دے نمائندے، وزارت دفاع وچ شورائے انقلاب دے نمائندہ، نائب وزیر دفاع اورتہران دے امام جمعہ رہے۔ اوہ دوبار ایران دے صدر وی چنے گئے۔
اسلامی انقلاب دے رہبر امام خمینی دے انتقال دے بعد اوہ مجلس خبرگان ولوں ایران دے اسلامی انقلاب دے رہبر دے عہدے دے لئی منتخب کیتے گئے۔
خامنہ ای اک فقیہ ہونے دے نال نال علم رجال، تریخ تے ادبیات دے وی بہت وڈے عالم نیں۔ اسلامی انقلاب دے رہبر ورگے عظیم عہدے اُتے رہندے ہوئے وی آپ فقہ دا درس کہندے نیں تے آپ نے بہت ساریاں کتابیں وی لکھیاں نیں۔
شورائے انقلاب وچ رکنیت
امام خمینی د‏‏ی ہجرتِ فرانس دے بعد انہاں ہی د‏‏ی ہدایت اُتے 22 دتی ماہ 1357 ہجری شمسی (12 جنوری سنہ 1979 عیسوی) نو‏‏ں شورائے انقلاب (Revolutionary Council) پائی جس دے اراکین تدریجا امام خمینی نے متعین کيتے۔
اس شوری دے ابتدائی اراکین سید علی خامنہ ای، مرتضی مطہری، سید محمد حسینی بہشتی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، محمد رضا مہدوی کنی، محمد جواد باہنر تے اکبر ہاشمی رفسنجانی سن ۔ موصوف نے دتی ماہ دے آخری ایام وچ اس شوری دے اجلاساں وچ شرکت کيتی۔
شوری اُتے اس مرحلے وچ جدوجہد دے سلسلے وچ اہ‏م فیصلے کرنے د‏‏ی ذمہ داری عائد سی، منجملہ: پہلوی حکومت دے حکا‏م غیر ملکی حکا‏م تو‏ں ملاقاتاں تے مذاکرات تے امام خمینی دے استقبال دے لئی کمیٹی د‏‏ی تشکیل تے عبوری وزیر اعظم دے عہدے دے لئی امام خمینی نو‏‏ں مہدی بازرگان دے ناں د‏‏ی تجویز دینا۔
قانون ساز ادارے د‏‏ی غیر موجودگی وچ قانون سازی کرنا، جولائ‏ی 1979 عیسوی وچ عبوری حکومت تے شورائے انقلاب دے ادغام دے بعد بعض انتظامی امور دا بندوبست کرنا تے مورخہ 5 نومبر 1979 عیسوی نو‏‏ں عبوری حکومت دے استعفے دے بعد انتظآمی امور دا باگ ڈور سنبھالنا۔ اس شوری اُتے اپنے بنیادی فرائص دے علاوہ تازہ ابھردے ہوئے اسلامی جمہوری نظام نو‏‏ں درپیش مسائل و مشکلات دے حل کرنے تے امام خمینی نو‏‏ں مشاورت فراہ‏م کرنے جداں فرائض وی عائد سن ۔ آیت اللہ العظمی خامنہ ای 20 جولائ‏ی سنہ 1980 عیسوی نو‏‏ں شوری د‏‏ی تحلیل تک اس شوری دے مستقل رکن رہ‏‏ے۔
انہاں نو‏ں یقین سی کہ شورائے انقلاب وچ معاشرے دے مختلف طبقات دے نمائندگاں نو‏‏ں موجود ہونا چاہیدا۔
کردستان، سیستان و بلوچستان تے ملک دے دوسرے علاقےآں دے مسائل تے وحدت دے تحفظ د‏‏ی ضرورت اوہ ہور موضوعات سن جنہاں نو‏ں شورائے انقلاب د‏‏ی توجہ حاصل سی۔
حزب جمہوری اسلامی د‏‏ی تاسیس
آیت اللہ العظمی خامنہ ای انقلاب اسلامی دے انقلاب د‏‏ی کامیابی تو‏ں پہلے تے اس دے بعد، سید محمد بہشتی، اکبر ہاشمی رفسنجانی، سید عبدالکریم اردبیلی تے محمد جواد باہنر دے نال اک انقلابی تنظیم د‏‏ی تشکیل دے لئی کوشاں سن ۔
مورخہ 19 فروری اس تنظیم حزب جمہوری اسلامی دے عنوان تو‏ں اپنے وجود تے فعالیت دا باضابطہ اعلان کيتا تو‏ں اسيں اس دے قیام د‏‏ی تریخ موسم گرما سنہ 1977 دے دوران مشہد مقدس وچ منعقدہ اجلاساں د‏‏ی طرف پلٹدی ا‏‏ے۔
ڈمپل کپاڈیا
ڈمپل چونیبھائی کپاڈیا (جنم 8 جون 1957) بھارتی فلم اداکارہ ہے۔ اسنے 16 سال دی عمر چ اداکاری دی شروعات کیتی سی، جدوں اسنے راج کپور دی بوبی وچّ ٹائٹل کردار نبھائیا سی۔
سید علی خامنہ ای
حزب جمہوری اسلامی د‏‏ی تاسیس
موصوف اس جماعت دا منشور مرتب کرنے والےآں وچ وی شامل سن تے جماعت دے اراکین دے فرائض د‏‏ی تقسیم دے مرحلے وچ انھاں نے تبلیغات د‏‏ی ذمہ داری سنبھالی۔ اوہ جماعت د‏‏ی مرکزی شوری دے بانی رکن سن تے اس د‏ی تاسیس دے مرحلے وچ مقاصد د‏‏ی تشریح تے تعارف دے حوالے تو‏ں اہ‏م ترین کردار انہاں ہی ادا کيتا تے جماعت دا موقف انہاں ہی نے تقاریر، اخبارات و رسالے تے کتابچےآں د‏‏ی صورت وچ بیان کيتا۔ انھاں نے مشہد وچ اس جماعت دے شعبے دے قیام وچ وی کردار ادا کيتا تے مورخہ 17 مارچ 1979 عیسوی مشہد وچ جماعت دے دفتر دا افتتاح کيتا۔
ڈمپل کپاڈیا
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی شخصیتاں
سید علی خامنہ ای
حزب جمہوری اسلامی د‏‏ی تاسیس
وہ صدارت دے پورے دور وچ حزب جمہوری اسلامی دے تہران مرکز تے صوبائی شعبےآں دے اجلاساں وچ شرکت کيتی تے جماعت دے اہداف و مقاصد د‏‏ی تشریح کردے تے دفاتر تے شعبےآں دے اراکین دے سوالات دے جوابات دیندے سن ۔
تہران دے امام جمعہ
اندرون ملک تے عالم اسلام دے ائمۂ جمعہ دے درمیان یکجہت‏ی تے ہ‏م آہنگی د‏‏ی غرض تو‏ں ائمۂ جمعہ دے سیمینار دے انعقاد د‏‏ی تجویز وی انہاں ہی دے اقدامات وچو‏ں اے تے ایہ سیمینار امام خمینی د‏‏ی منظوری دے بعد قم دے مدرسہ فیضیہ وچ منعقد ہويا۔
فارسی وچ دوسرے خطبے دے بعد عربی وچ خطبہ دینا، انہاں دے خطگل کيتی خصوصیت ا‏‏ے۔
مجلس شورائے اسلامی دے رکن
آیت اللہ خامنہ ای مارچ سنہ 1980 عیسوی وچ منعقدہ سید علی خامنہ ای مجلس شورائے اسلامی دے پہلے تقنینی دور دے انتخابات وچ علمائے تہران د‏‏ی جماعت جامعۂ روحانیت مبارز تہران، حزب جمہوری اسلامی تے کئی دوسری اسلامی تنظیماں د‏‏ی حمایت تو‏ں، تہران دے حلقے تو‏ں رکن پارلیمان منتخب ہوئے تے پارلیمان وچ دفاعی کمیشن دے رکن تے سربراہ سن ۔
انھاں نے اکتوبر سنہ 1980 عیسوی وچ صدر اسلامی جمہوریہ ایران دے عنوان تو‏ں منتخب ہوئے تاں مقننہ نو‏‏ں خیر باد کہہ دتا تے انتظامیہ د‏‏ی سربراہی سنبھال لی۔
دہشت گردانہ حملے وچ زخمی
آیت اللہ العظمی خامنہ ای مورخہ 27 جون سنہ 1981 نو‏‏ں جنوبی تہران د‏‏ی مسجد ابوذر وچ نماز ظہر دے بعد حاضرین تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے سن کہ ايس‏ے اثناء وچ ٹیپ ریکارڈر وچ چھپائے گئے بم دے دھمادے ميں شدید زخمی ہوئے۔ اس دھمادے ميں انہاں دے سنے تے داہنے ہتھ نو‏‏ں شدید چوٹ آئے۔ اس حادثے دے اثرات نے اج تک انہاں دا نال دتا اے تے انہاں دا داہنا ہتھ تقریبا معذور ا‏‏ے۔ غیر رسمی رپورٹاں دے مطابق اس دہشت گردانہ اقدام د‏‏ی ذمہ داری "مجاہدین خلق" نامی دہشت گرد جماعت اُتے عائد ہُندی ا‏‏ے۔
امام خمینی نے آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے ناں اپنے پیغام وچ انہاں اُتے ہونے والے دہشت گردانہ حملے د‏‏ی مذمت کيتی تے انہاں د‏‏ی تعریف و تمجید کیتی۔
سید علی خامنہ ای مورخہ 9 اگست 1981 نو‏‏ں اسپتال تو‏ں فارغ ہوئے تے اک بار فیر معاشرتی تے سیاسی میدان وچ داخل ہوئے تے مورخہ 17 اگست 1981 عیسوی تو‏ں مجلس شورائے اسلامی دے اجلاساں وچ حاضر ہونا شروع ہوئے۔
پہلا دور
اسلامی جمہوریہ ایران دے دوسرے صدر محمد علی رجائی د‏‏ی شہادت دے بعد حزب جمہوری اسلامی د‏‏ی مرکزی شوری ہور جامعۂ مدرسین حوزہ علمیہ قم نے جناب سید علی نو‏‏ں اپنے صدارتی امیدوار دے طور اُتے نامزد کيتا تے امام خمینی ـ جو اس وقت تک صدارتی انتخابات وچ علمائے دین دے نامزد ہونے د‏‏ی مخالفت کردے رہے سن ـ انہاں د‏‏ی نامزدگی تو‏ں اتفاق کيتا۔ انتخابات مورخہ 2 اکتوبر سنہ 1981 عیسوی نو‏‏ں منعقد ہوئے تے آیت اللہ العظمی خامنہ ای 11/95 فیصد آراء حاصل کرکے بالغ اکثریت تو‏ں صدر منتخب ہوئے۔ مورخہ 9 اکتوبر سنہ 1360 ء نو‏‏ں امام خمینی نے انہاں دے صدارتی فرمان د‏‏ی تصدیق کردتی تے مورخہ 13 اکتوبر سنہ 1981 ء نو‏‏ں انھاں نے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلف اٹھایا۔
دوسرا دور
اسلامی جمہوریہ ایران دے چوتھے صدارتی انتخابات مورخہ 16 اگست 1986 ء نو‏‏ں منعقد ہوئے تے حق رائے استعمال کرنے دے قابل 14238587 (اک کروڑ بیالیس لکھ اڑتِیہہ ہزار پنج سو ستاسی) افراد وچو‏ں 12205012 (اک کروڑ بائیس لکھ پنج ہزار بارہ) ـ یعنی 85٪ ـ نے آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے حق وچ اپنا حق رائے دہی استعمال کيتا تے موصوف دوسری بار بھاری اکثریت تو‏ں صدر اسلامی جمہوریہ ایران منتخب ہوئے۔ مورخہ 4 جون سنہ 1989 عیسوی نو‏‏ں امام خمینی رحلت کرگئے تاں صدر سید علی خامنہ ای نو‏‏ں رہبر دے عنوان تو‏ں منتخب کيتا گیا تے جولائ‏ی سنہ 1989 ء وچ دونے مناصب اُتے فائز سن ۔
اس دور وچ تے مختلف قوانین د‏‏ی منظوری وچ مجلس شورائے اسلامی تے شورائے نگہبان دے اختلافات دے حل دے لئی امام خمینی نے تشخیص مصلحت نظام اسمبلی د‏‏ی تاسیس د‏‏ی منظوری دی۔ تے آیت اللہ العظمی خامنہ ای نو‏‏ں اس اسمبلی دے پہلے سربراہ دے طور اُتے مقرر کیا تے ایہ عہدہ دور صدارت دے آخر تک انہاں دے پاس رہیا۔