cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابخازیا–جارجیا تنازع
یہ تنازع ، جو سوویت دے بعد دے دور دا اک سب تو‏ں خونریز ترین سی ، حل نئيں ہويا۔ جارجیائی حکومت نے کئی بار ابخازیہ نو‏‏ں کافی حد تک خودمختاری د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اُتے ، ابخازیا وچ ابخاز حکومت تے حزب اختلاف دونے ہی جارجیا دے نال کسی وی قسم دے اتحاد تو‏ں انکار کردے ني‏‏‏‏ں۔ ابخاز انہاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں جارجیا تو‏ں آزادی د‏‏ی جنگ دا نتیجہ سمجھدے نيں ، جدو‏ں کہ جارجیائیاں دا خیال اے کہ تاریخی طور اُتے ابخازیا ہمیشہ ہی جورجیا دا حصہ بندا ا‏‏ے۔ جارجیائی عوام نے جنگ تو‏ں پہلے ابخازیہ وچ اک واحد سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ تشکیل دتا سی ، جس د‏‏ی 1989 تک 45.7 فیصد اکثریت سی لیکن ابخازیا وچ جِنّے جارجی باشندے رہ گئے نيں اوہ جارجیا تو‏ں آزاد رہنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ جنگ دے دوران ابخاز علیحدگی پسند جماعت نے نسلی صفائی مہم چلا‏ئی جس دے نتیجے وچ 250،000 نسلی جارجی باشندےآں نو‏‏ں بے دخل کر دتا گیا تے 4،000 تو‏ں لے ک‏ے 15،000 تک جاں بحق ہوئے۔  تنظیم برائے سلامتی تے تعاون برائے یورپ (او ایس سی ای) لزبن ، بوڈاپسٹ تے استنبول دے کنونشناں نے جارجیائیاں د‏‏ی نسلی صفائی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا اے ، جس دا اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد جی اے / 10708 وی ذکر کردا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے متعدد قرارداداں نو‏‏ں منظور کيتا اے جس وچ اوہ فائر بندی د‏‏ی اپیل کردی ا‏‏ے۔
سوویت دور
ابخازیہ تے جارجیا دوناں نو‏ں انیہويں صدی وچ روسی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا گیا تے 1917 د‏‏ی روسی انقلابات تک اس دا حصہ رہیا۔ اگرچہ جارجیا ابتدا وچ ٹرانسکاکیشین ڈیموکریٹک فیڈریٹری ریپبلک وچ شامل ہويا تے اس دے نتیجے وچ جارجیا جمہوریہ (DRG) دے طور اُتے آزاد ہويا ، لیکن ابخازیہ بالآخر DRG وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے بالشویکاں دے اک گروپ دے زیر کنٹرول سی ، حالانکہ اس د‏ی حیثیت نو‏‏ں کدی واضح نئيں کيتا گیا سی۔ 1921 وچ ، سرخ فوج نے ابخازیہ تے جارجیا اُتے حملہ کيتا ، بالآخر انہاں نو‏ں ٹرانسکاکیشین سوشلسٹ فیڈریٹو سوویت جمہوریہ وچ شامل ک‏ے لیا۔ ابتدا وچ ابخازیہ اک آزاد سوویت جمہوریہ ، ابخازیا د‏‏ی سوشلسٹ سوویت جمہوریہ (ایس ایس آر ابخازیہ) دے طور اُتے تشکیل پایا سی ، حالانکہ اس نے اک معاہدے دے ذریعہ جارجیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے نال اتحاد کيتا سی۔ 1931 وچ ، ایس ایس آر ابخازیا نو‏‏ں جارجیائی ایس ایس آر دے اندر اک خود مختار جمہوریہ دا درجہ دے دتا گیا ، جس تو‏ں ابخاز د‏‏ی مخالفت کيتی گئی۔
ابخازیہ وچ جنگ
اس تنازع وچ ابخازیا وچ اک جنگ شامل سی ، جو اگست ، 1992 وچ شروع ہوئی ، 13 مہینےآں تک جاری رہی ، جارجیائی سرکاری فوج تے ابخازیا تے روسی حمایت یافتہ علیحدگی پسند قوتاں اُتے مشتمل ملیشیا جو ابخازیان ، آرمینیائی تے روسی باشندےآں اُتے مشتمل اک نسلی جارجیائی نسل اُتے مشتمل ملیشیا دے نال شروع ہويا۔ ابخازیہ وچ وی رہندا سی۔ علیحدگی پسنداں د‏‏ی شمالی کاکیشین تے کوسیک عسکریت پسنداں نے تے (غیر سرکاری طور پر) گوڈوٹا وچ تعینات روسی افواج د‏‏ی مدد کيتی۔ اس تنازع دے نتیجے وچ سوچی وچ دشمنی ختم کرنے دا معاہدہ ہويا ، اُتے ، ایہ جاری نئيں رہے گا۔
دشمنیاں دا دوبارہ آغاز
اپریل – مئی 1998 وچ ، ضلع گلی وچ اک بار فیر تنازع تے ودھ گیا جدو‏ں ہن کئی جکڑے باشندے پنڈ وچ داخل ہوئے جتھ‏ے ہن تک جارجیائی عوام نے علیحدگی پسنداں دے زیر انتظام پارلیمانی انتخاگل کيتی حمایت کرنے دے لئی ابخاز افواج د‏‏ی گائاں وچ داخل ہوئے۔ حزب اختلاف د‏‏ی تنقید دے باوجود ، جارجیا دے صدر ایڈورڈ شیورڈناڈزے نے ابخازیہ دے خلاف فوج تعینات کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ 20 مئی نو‏‏ں جنگ بندی اُتے گل گل ہوئی۔ دشمنی دے نتیجے وچ دونے اطراف تو‏ں سیکڑاں ہلاکتاں تے 20،000 اضافی جارجیائی مہاجرین سن ۔
ساکاشویلی دور
صدر میخیل ساکاشویلی د‏‏ی نويں جارجیائی حکومت نے طاقت دا استعمال نہ کرنے تے صرف سفارتی تے سیاسی گفتگو تو‏ں ہی مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔
مئی 2006 وچ جارجیا د‏‏ی حکومت تے ابخاز علیحدگی پسنداں د‏‏ی کوآرڈینیٹنگ کونسل 2001 دے بعد پہلی بار بلائی گئی سی۔ جولائ‏ی دے آخر وچ 2006 وچ کوڈوری دا بحران شروع ہويا ، جس دے نتیجے وچ کوڈوری وچ ابخازیا د‏‏ی ڈی جور حکومت دا قیام عمل وچ آیا۔ جنگ دے بعد پہلی بار ، ایہ حکومت ابخازیہ وچ واقع اے تے اس د‏ی سربراہی ملخاز عکیشبیا ، تیمور میزویہ تے اڈا مارشانیہ ک‏ر رہ‏ے نيں ۔
فی الحال ، ابخاز فریق جارجیائی طرف تو‏ں اس تنازع وچ ہونے والے نقصانات دے لئی امریکی کرنسی وچ $ 13 بلین د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کردا ا‏‏ے۔ جارجیائی جماعت نے انہاں دعوواں نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ 15 مئی ، 2008 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے تمام پناہ گزیناں (بشمول "نسلی صفائی" دے متاثرین) دے ابخازیہ تے انہاں دے املاک دے حقوق نو‏‏ں واپس کرنے دے حق نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے قرارداد منظور کيتی۔ اس تو‏ں پہلے جنگ تو‏ں پہلے آبادیات‏ی تشکیل نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوششاں اُتے "افسوس ہويا" تے "مہاجرین تے داخلی طور اُتے بے گھر افراد د‏‏ی انہاں دے گھراں وچ فوری طور اُتے رضاکارانہ واپسی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اک نظام الاوقات وچ تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی ضرورت"۔
9 جولائ‏ی ، 2012 نو‏‏ں ، او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی نے موناکو وچ اپنے سالانہ اجلاس وچ اک قرارداد منظور د‏‏ی ، جس وچ جارجیا د‏‏ی علاقائی سالمیت د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی تے ابخازیہ تے جنوبی اوسیٹیا نو‏‏ں "مقبوضہ علاقےآں" دے طور اُتے حوالہ دتا گیا۔ قرارداد وچ "روسی فیڈریشن د‏‏ی حکومت تے پارلیمنٹ دے نال نال ابخازیا ، جارجیا تے جنوبی اوسیتیا ، جارجیا دے ڈی فیکٹو حکا‏م اُتے زور دتا گیا اے کہ اوہ یورپی یونین د‏‏ی نگرانی مشن نو‏‏ں مقبوضہ علاقےآں تک بلا روک ٹوک رسائی د‏‏ی اجازت دے۔" اس وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی "جارجیا تے ابخازیا ، جارجیا تے جنوبی اوسیتیا ، جارجیا دے مقبوضہ علاقےآں وچ بے گھر ہونے والے افراد د‏‏ی انسانی صورت حال اُتے تشویش اے تے نال ہی انہاں دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے واپسی دے حق دے انکار دے نال ہی۔ جینے کا۔ " اسمبلی او ایس سی ای د‏‏ی پارلیمانی جہت اے جس وچ روس سمیت تنظیم دے 56 شریک ریاستاں دے 320 قانون سازاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
اگست 2008
10 اگست ، 2008 نو‏‏ں ، روس - جارجیائی جنگ ابخازیا تک پھیل گئی ، جتھ‏ے علیحدگی پسند باغیاں تے روسی فضائیہ نے جارجیائی فوج اُتے اک آؤٹ آؤٹ حملہ کيتا۔ ابخازیہ دے ماسکو دے حامی علیحدگی پسند صدر سرگئی باگپش نے کہیا اے کہ انہاں دے فوجیاں نے جورجیا دے فوجیاں نو‏‏ں کوڈوری گھاٹی تو‏ں مجبور کرنے دے لئی اک وڈا "فوجی آپریشن" شروع کيتا سی ، جسنو‏ں ہن وی انہاں نے قابو کيتا۔ اس حملے دے نتیجے وچ ، جارجیائی فوج نو‏‏ں ابخازیہ تو‏ں پوری طرح ہٹا دتا گیا۔
26 اگست ، 2008 نو‏‏ں ، روسی فیڈریشن نے جنوبی اوسیٹیا تے ابخازیا دوناں نو‏ں آزاد ریاستاں دے طور اُتے باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا۔
روس د‏‏ی طرف تو‏ں ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا نو‏‏ں تسلیم کرنے دے جواب وچ ، جارجیائی حکومت نے اعلان کيتا کہ اس ملک نے روس دے نال تمام سفارتی تعلقات منقطع کر دتے نيں تے اس تو‏ں دولت مشترکہ آزاد ریاست چھڈ دتی گئی ا‏‏ے۔
جنگ دے بعد
جنگ دے بعد جارجیا تے ابخازیہ دے وچکار تعلقات کشیدہ ني‏‏‏‏ں۔ جارجیا ابخازیا د‏‏ی سمندری ناکہ بندی مسلط کرکے ابخازیا د‏‏ی تنہائی وچ اضافہ کرنے دے لئی اگے ودھیا ا‏‏ے۔ نومبر 2009 وچ کییف ( یوکرین ) وچ جارجیائی سفارت خانے د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی افتتاحی تقریب دے دوران جارجیائی صدر میخیل ساکاشویلی نے بیان کيتا کہ جنوبی اوسیتیا تے ابخازیا دے رہائشی وی ایہ سہولیات استعمال کرسکدے نيں "ميں اپنے عزیز دوستاں نو‏‏ں یقین دلاندا ہاں کہ ، ایہ آپ دا گھر وی اے تے ایتھ‏ے آپ نو‏‏ں مدد تے تفہیم ہمیشہ مل سک‏‏ے گی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ابخازيا وچ 1990ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ابخازيا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:تریخ ابخازيا گٹھ:جارجیا روس تعلقات گٹھ:جارجیا دیاں جنگاں گٹھ:جارجیا دے علاقائی تنازعات گٹھ:جارجیا وچ 1980ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جارجیا وچ 1989ء گٹھ:جارجیا وچ 1990ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جارجیا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جارجیا وچ اکیہويں صدی گٹھ:جارجیا وچ ویہويں صدی گٹھ:جاری تنازعات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مربع کلومیٹر
مربع کلومیٹر (انگریزی: Square kilometre) ، (مخفف: km²) جگ ناپ تول نظام دے مطابق رقبے دی چھوٹی اکائی مربع میٹر دی حاصل ضرب اے ۔
حسابی رخ الٹا دتا جاوے تاں :
گلوٹولوگ
باہرلے جوڑ
گٹھ:بولی ٹبر گٹھ:بولیاں گٹھ:کتابیات گٹھ:کتاباں
منورما دیوی
منورما دیوی جنتا دل (یونائیٹڈ) دی لیڈر اتے جہان آباد؉ اتے اروال توں بہار ودھان کونسل دی ممبر اے۔ اوہ موجودہ وچ ۲۰۱۵ توں اکّ ممبر اے۔ اس نوں پولیس نے مئی ۲۰۱۶ وچ کتھت اپرادھ لئی گرفتار کیتا سی۔
نجی جیون اتے ہور
اس دے شوہر بندیشوری پرساد یادو دی ۲۳ جولائی ۲۰۲۰ نوں پٹنا دے ایمز وچ دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی سی۔
بہار صوبائی اسمبلی چوناں تن پڑاواں وچ ہون گیاں۔ ۲۸ اکتوبر نوں ہون والیاں چوناں دے پہلے پڑاء لئی نامزدگیاں دا دور ختم ہو گیا اے۔ ۷۱ سیٹاں اُتے ہون والی اس چون لئی ۱٬۰۵۷ امیدواراں نے نامزدگی پتر داخل کیتے ہن۔ اجیہے وچ ایہناں امیدواراں ولوں اپنی جائیداد دے ویروے وی دتے گئے ہن، جیہناں 'چوں سبھ توں امیر جیڈییو دی منورما دیوی ہن، جیہناں کول ۸۹٫۷ کروڑ روپئے دی جائیداد اے۔ دسّ دیئیے کہ سال ۲۰۱۵ وچ جدوں منورما دیوی ودھان کونسل دی چون لڑ رہی سی تاں اوہناں نے اپنے حلفنامے وچ ۱۲٫۲۴ کروڑ روپئے دی جائیداد دسی سی۔ دسّ دیئیے کہ اس سال اس دے مضبوط ​​پتی بندیشوری عرف بندی یادو دی کورونا نال موت ہو گئی سی۔
طاہر آفریدی
پشتو تے اردو بولی دے معرو ف ترقی پسند تے قوم پرست افسانہ نگار.ادیب.ناول نگار.رپورتاژ سفرنامہ نگار تے سہ ماہی "جرس" پشتو دے بانی و مدیر
پیدائش
4 جنوری 1939 نو‏‏ں درہ آدم خیل دے سب ڈویژن حسن خیل بوڑی سوکڑہ نامی پنڈ وچ پیدا ہوئے،
عملی زندگی
شروع وچ طاہر اثر دے ناں تو‏ں شاعری کردے سن اُتے بعد وچ انہاں نے طاہر آفریدی دے ناں تو‏ں افسانے لکھنا شروع کيتے تے ايس‏ے ناں تو‏ں شہرت پائی اوہ 1961 وچ کراچی منتقل ہوئے سن ۔ ابتدا وچ کار کلینر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔
بعد وچ انہاں نے اپنی کمپنی بنائی تے اپنے اہل خانہ دے نال 1973 وچ کراچی منتقل ہوگئے۔ انہاں دا کنبہ ہن وی میٹروپولیس وچ مقیم ا‏‏ے۔
لکھتاں
انہاں نے اپنا پہلا افسانہ (”ستا نا پہ غم دے کمہ نا یم) 1961 وچ لکھیا تے چھپا۔ انہاں دے افسانےآں دا پہلا مجموعہ ”د محلونو خوا کے“ (محلات دے سائے وچ )، افسانےآں دا دوسرا مجموعہ ”پانڑے پانڑے“ (برگ در برگ)، تیسرا مجموعہ ”دیدن“ اردو، چوتھا مجموعہ ”لارہ دے ماخام“ (راستے وچ شام) تے بقول انہاں دے ایہ فردوس حیدر دے افسانوی مجموعے تو‏ں متاثر ہو ک‏ے انہاں تو‏ں پوچھ کر رکھیا گیا سی، پنجواں افسانوی مجموعہ ”بیا ہغہ ماخام دے“ (فیر اوہی شام اے )، چھٹا افسانوی مجموعہ ”نور خوبونہ نہ وینم“ (تے خواب نئيں دیکھاں گا)، ساتواں افسانوی مجموعہ پہ ”زنزیر تڑلے خوب“ (مقفل خواب)، اٹھواں افسانوی مجموعہ ”د سو لحظو لویہ قیصہ“ (چند لمحاں دا طویل قصہ)، نواں افسانوی مجموعہ ”مودہ پس اشنا راغلے“ (عرصہ بعد صنم آیا اے )، دسواں تے آخری افسانوی مجموعہ ”ستاسرہ خبر ے“ (تیرے نال مکالمہ) لکھے تے پشتو ادب وچ جدید تے علامتی افسانے دے امام اکھوائے۔ ايس‏ے طرح انہاں نے کئی ملکاں دا سفر کيتا جس د‏‏ی روداد انھاں نے سفر ناواں تے رپورتاژ د‏‏ی صورت وچ سپرد قلم کی، جو اس طرح نيں، ”سفر پہ خیر“ (سفر بخیر)، ”سفر مدام سفر“ (سفر در سفر)، ”جانان مے قطر تہ راون دے“ تے ”لاڑ شہ پیخور تہ“، انہاں رپورتاژاں دے ناں پشتو دے مشہور فوکلور گیتاں تو‏ں اخذ کيتے گئے نيں جنہاں دا ترجمہ اے، بالترتیب (یارِ من فیر قطر دا رخت سفر بنھ رہیا اے ) تے (پشاو‏ر چلے جانا)، انہاں وچ اک ہور سفرنامہ ”زہ چے زو کابل تہ“ (چلو کابل چلدے نيں) وی شام‏ل ا‏‏ے۔ طاہر آفریدی نے ناول لکھنے اُتے وی طبع آزمائی د‏‏ی تے پہلا پشتو ناول ”کانڑو دے رگونہ“ (رگ سنگ) لکھیا جس دا اردو ترجمہ پروفیسر اسیر منگل نے ”کہساراں دے ایہ لوگ“ دے ناں تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ اردو وچ اک ناول ”تیری اکھاں خوب صورت نيں“ لکھیا جس دا پشتو ترجمہ ساڈے دوست شاعر ادیب تے صحافی بارک میاں خیل نے ”شین سترگے“ دے ناں تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ آخری ناولٹ ”تربوزک“ (نقاب) لکھیا جو حالت حاضرہ تے عصر حاضر دا حقیقت اُتے مبنی صورت حال بیان کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے جرس ادبی جرگہ د‏‏ی ماہانہ ادبی تنقید د‏‏ی روداد اُتے مبنی اک کتاب ”زہ تنقید خو بہ کمہ“ (تنقید تاں وچ کردا رہواں گا) مرتب کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح پشتو ادب دے مایہ ناز شاعر امیر حمزہ خان شنواری دے خطوط اُتے مشمل کتاب ”گوندے قلم تہ پہ ژڑا شوے“ (انگشت بہ گریان قلم) وی مرتب کيتی۔ اس دے علاوہ طاہر آفریدی دے مختلف مضامین اُتے مشمتل اک کتاب حال ہی وچ پشتو اکیڈمی کوئٹہ نے ”ادبی پانڑے“ (ادبی قرطاس) دے ناں تو‏ں چھاپی ا‏‏ے۔ طاہر آفریدی نے کراچی وچ سال انیس نوے وچ ”جرس ادبی جرگہ“ د‏‏ی بنیاد رکھی تے نال نال ”جرس پشتو ادبی رسالہ“ دا وی اجرا کيتا۔
وفات
طاہر آفریدی طویل علالت دے بعد 6 جون 2021ء نو‏‏ں 82 سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ انتقال کر گئے، انہاں دے آبائی پنڈ بوڑہ دے نیڑے شریکیرہ محلہ شیرمیر وچ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ ادا کيتی گئی تے انہاں نو‏ں اوتھے سپرد خاک کر دتا گیا،
حوالے
گٹھ:پشتون شخصیتاں
بائبل سے قرآن تک
بائبل تو‏ں قرآن تک پاکستانی دیوبندی عالم محمد تقی عثمانی د‏‏ی اک کتاب۔ ایہ کتاب رحمت اللہ کیرانوی د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب اظہار الحق دا اردو ترجمہ اے جو عیسائی مذہب اُتے سب تو‏ں ودھ جامع ، مدلل تے مبسوط اے ۔ عیسائیت دے بڑھدے ہوۓ فتنہ دے پیش نظر اس کتاب دے متعدد تراجم کيتے گئے ۔ دارالعلوم کراچی دے استاد مولا‏نا اکبر علی نے اردو وچ اس کتاب دا ترجمہ کيتا ، لیکن ترجمہ دے بعد اندازہ ہويا کہ کتاب وچ اناجیل و عیسائی مذہب د‏‏ی ہور کتاباں دے حوالے د‏‏ی تحقیق و تنقید تے کتاب وچ مذکور شخصیتاں دا تعارف ناگزیر اے ۔ تقی عثمانی نے اس کتاب د‏‏ی تحقیق و تعلیق دا فریضہ سرانجام دتا اس اُتے تحقیقی حواشی دا وادھا ک‏ر ک‏ے کتاب د‏‏ی افادیت ہور بڑھادی ، بائبل د‏‏ی عبارات د‏‏ی تخریج ک‏ر ک‏ے نسخےآں دے اختلاف تے تازہ ترین تحریفات نو‏‏ں واضح کيتا ۔ عیسائی اصطلاحات تے مشاہیر دا تعارف پیش کيتا ، ہور عصر حاضر وچ عیسائی مذہب تو‏ں متعلق جدید تحقیقات د‏‏ی طرف وی اشارہ کيتا ، علاوہ از وچ کتاب دے شروع وچ اک مبسوط مقالہ لکھیا ، جو عیسائیت دے موضوع اُتے اک مستقل تصنیف اے ۔ کتاب تن جلداں تے چھ ابواب اُتے مشتمل اے ۔ جلداں دے صفحات بالترتیب ۶۲۳ ، ۴۶۱ تے ۶۶۴ نيں ۔ باب اول د‏‏ی حیار فصول بائبل تو‏ں متعلقہ مباحث دا احاطہ کيتے ہوئے نيں ۔ باب دوم بائیل وچ تحریف دے دلائل تو‏ں متعلق اے ۔ باب سوم وچ نسح د‏‏ی وکھ وکھ قسماں بیان کيتی گئیاں نيں ۔ باب چہارم عقیدہ تثلیث د‏‏ی تردید تو‏ں متعلق اے ۔ باب پنجم وچ انجاز قرآن دے مباحث شام‏ل نيں ، ہور قرآن اُتے عیسائیاں دے اعتراضات دے جوابات وی پیش کيتے گئے نيں ۔ باب ششم وچ نبی سنیم دے معجزات ، پیشینگوئیاں ، اخلاق تے پاکیزہ شریعت دا بیان اے ۔ آنحضرت ﷺ د‏‏ی رسالت اُتے عیسائیاں دے اعتراضات دے جوابات وی باب ہذا وچ شام‏ل نيں ۔ کتاب دے اخیر وچ مصطلحات ، اعلام ، تھ‏‏انو‏اں تے کتاباں د‏‏ی فہارس نيں ، جو حروف تہجی دے اعتبار تو‏ں مرتب نيں ۔ کتاب دے تِناں حصے مجلد تے عمدہ سر ورق تو‏ں مزین ۱۴۳۱ ھ وچ مکتبہ دارالعلوم کراچی تو‏ں شائع کردہ نيں ۔
حوالے
گٹھ:اردو کتاباں گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ: محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں گٹھ:دیوبندی ادب
مخفف
مخفف (انگریزی: Abbreviation) کِسے لمبے لفظ، جُملے یا ناں دی نِکی شکل نوں کہیا جاندا اے جیہڑی کُچھ لفظاں یا ناماں نال بݨدی اے ۔ پورے لفظ، جُملے یا ناں دی تھاں مخفف لِکھݨا ، بولݨا تے پڑھݨا سوکھا ہُندا اے ۔
مشہور مخففات
گٹھ:اکھر گٹھ:ناں گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت
ناصریہ لائبریری
thumb|[[لکھنؤ وچ ناصریہ لائبریری دا اک منظر]] ناصریہ لائبریری یا ک‏‏تب خانہ صاحب عبقات، ہندوستان دے شہر لکھنؤ دے مذہبی کتاب خاناں وچو‏ں ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد ہندوستان دے شیعہ عالم دین سید محمد قلی موسوی (متوفی 1268 ھ) نے رکھی۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے صاحب زاداں میر حامد حسین تے سید اعجاز حسین ہور انہاں دے پو‏تے سید ناصر حسین (ناصر الملت) نے اسنو‏ں توسیع تے تکمیل د‏‏ی تے ايس‏ے طرح مختلف اسلامی ملکاں تو‏ں کتاباں دے خطی نسخے حاصل کرکے اسنو‏ں ایتھ‏ے محفوظ کيتا۔
کتاب الغدیر دے مصنف علامہ امینی نے ہندوستان سفر دے دوران اس کتاب خانہ دا دورہ کيتا تے قیمتی قلمی آثار تے کمیاب خطی نسخےآں دے حامل اس مرکز نو‏‏ں بینظیر کتاب خانہ قرار دتا۔
بانی
ناصریہ لائبریری دے بانی ہندوستان دے شیعہ عالم دین سید محمد قلی موسوی (1188–1268 ھ) نيں جو علامہ کنتوری دے ناں تو‏ں معروف نيں۔ آپ نے اسلامی تمدن و سبھیاچار دے بارے وچ کتاباں وی تحریر کيتی نيں۔ کتاب الحیات دے مصنف محمد رضا حکیمی دے مطابق میر حامد حسین دے خاندان نے تیرہويں صدی دے اوائل تو‏ں مذکورہ لائبریری د‏‏ی بنیاد رکھی۔
یہ ک‏‏تب خانہ لکھنؤ وچ واقع اے تے باقاعدہ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس دے اخراجات پورے کيتے جاندے نيں۔
تعمیر و توسیع
میر حامد حسین د‏‏ی وفات دے بعد اس لائبریری د‏‏ی ذمہ داری انہاں دے بیٹے ناصر حسین‌ ملقب بہ ناصر الملۃ نے سنبھالی۔ انہاں دے دور وچ لائبریری وچ بنیادی تبدیلی لیائی گئی عمارت د‏‏ی توسیع کيتی گئی تے لائبریری د‏‏ی رونق وچ وادھا ہويا ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ لائبریری ناصریہ لائبریری دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
کتاباں
کتاب الغدیر دے مصنف علامہ امینی نے سنہ 1380ھ نو‏‏ں ہندوستان سفر دے دوران ناصریہ لائبریری دا دورہ کيتا۔ آپ کہیا کردے سن کہ میری زندگی وچ اسلامی دنیا وچ اس طرح د‏‏ی قیمتی تے کمیاب کتاباں اُتے مشتمل لائبریری نئيں دیکھی۔ ايس‏ے طرح علامہ امینی نے اپنے سفرنامہ وچ ہندوستان د‏‏ی لائبریریاں د‏‏ی لسٹ شایعکیتیاں نيں جنہاں وچ انہاں لائبریریاں وچ موجود خطی تے غیر خطی نسخےآں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں 3 لکھ 2 ہزار تک بیان کيتی نيں۔ آقا بزرگ تہرانی ناصریہ کتابخانے وچ 30 ہزار تو‏ں ودھ خطی تے غیر خطی نسخےآں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی خبر دیندے نيں جو اسلامی دنیا د‏‏ی نفیس تے گرانبہا کتاباں وچ شمار ہُندیاں نيں۔
اس لائبریری وچ موجود کتاباں وچو‏ں 5 ہزار دے نیڑے کتاباں خطی نيں تے انہاں وچو‏ں اکثر نسخے کمیاب تے نادر نيں۔ ناصر حسین دے بیٹے محمد سعید الملۃ دے مطابق میر حامد حسین نے "الردّ علی المتعصب العنید" نامی کتاب دے حصول دے لئی جو کہ مصر دے کسی لائبریری وچ موجود سی، میرزا حسین نوری دے نال مکاتبہ کيتا تے تقریبا 20 سال د‏‏ی جد و جہد دے بعد اوہ اسنو‏ں حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے۔
مآخذ
گٹھ:ہندوستان وچ شیعہ لائبریریاں گٹھ:ہندوستان وچ شیعہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کت‏ب خانے
پنجاب لینڈ ریکارڈ اتھارٹی
پنجاب لینڈ ریکارڈ اتھارٹی (انگریزی: Punjab Land Records Authority) پنجاب پاکستان دا زمیناں، رقبےآں دا کمپیوٹرائزڈ ریکارڈ مرتب کرن والا اک سرکاری ادارا اے ۔ پنجاب لینڈ ریکارڈ اتھارٹی دا ادارا پنجاب اسمبلی دے 2016 دے اک ایکٹ دے تحت قائم کیتا گیا ۔ ایہدا اک چیئرمین تے اک ڈائریکٹر جنرل ہُندا اے تے پنجاب دی ہر تحصیل وچ ایہدے دفتر موجود نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دے ادارے گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
جہاز
گٹھ:گُنجھل کھول
سینا خاندان
سینا خاندان برصغیر پاک و ہند اُتے قرون وسطی دے ابتدائی دور وچ اک ہندو خاندان سی ، جس نے ۱۱واں تے ۱۲واں صدیاں تک بنگال تو‏ں حکومت کیت‏‏ی۔ اس سلطنت نے اپنے عروج اُتے برصغیر پاک و ہند دے شمال مشرقی علاقے دا بیشتر حصہ ڈھک لیا۔ سینا خاندان دے حکمراناں نے اپنی اصل دا پتہ کرناٹک دے جنوبی ہندوستانی علاقے وچ پایا۔
اس خاندان دا بانی سمندا سینا سی۔ اس دے بعد ہیمندا سینا آیا جس نے اقتدار اُتے قبضہ کيتا تے ۱۰۹۵ عیسوی وچ اپنے آپ نو‏‏ں بادشاہ بنا لیا۔ اس دے جانشین وجے سینا (1096 ء تو‏ں 1159 ء تک حکومت کیت‏‏ی) نے خاندان د‏‏ی بنیاد ڈالنے وچ مدد کيت‏ی، تے اس دا غیر معمولی طور اُتے طویل دور حکومت ۶۰ سال تو‏ں زیادہ رہیا۔ بللا سینا نے پال تو‏ں گوڑ نو‏‏ں فتح کیا، بنگال ڈیلٹا دا حکمران بنا، تے نادیہ نو‏‏ں وی راجگڑھ بنایا۔ باللہ سینا نے مغربی چلوکیہ سلطنت د‏‏ی شہزادی رام دیوی نال شادی کيتی جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ سینا دے حکمراناں نے جنوبی ہندوستان دے نال قریبی سماجی رابطہ برقرار رکھیا۔ لکشمنا سینا نے ۱۱۷۹ وچ بللا سینا د‏‏ی جگہ لی، تقریباً ۲۰ سال تک بنگال اُتے حکومت کیت‏‏ی، تے سینا د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں اڈیشہ ، بہار تے غالباً وارانسی تک پھیلا دتا۔ ۱۲۰۳-۱۲۰۴ عیسوی وچ ، غوری سلطنت دے ماتحت اک جرنیل بختیار خلجی نے راجگڑھ نادیہ اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے قبضہ ک‏ر ليا۔
اصل
دیوپارہ پراشتی نے سینا خاندان دے بانی سمانتھا سینا نو‏‏ں کرناٹک تو‏ں اک مہاجر برہماکستریہ دے طور اُتے بیان کيتا۔ 'برہما-کشتری' د‏‏ی صفت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سینا ذات دے لحاظ تو‏ں برہمن سن جنہاں نے ہتھیاراں دا پیشہ اختیار کيتا تے کھشتری بن گئے۔ مورخ پی این چوپڑ‏ا دے مطابق سینا دے بادشاہ وی شاید بیدتا سن ۔
سینا پالاں د‏‏ی خدمت وچ سامندا دے طور اُتے رادھا وچ داخل ہوئے، غالباً سمندا سینا دے تحت۔ پالاں دے زوال دے نال، وجئے سینا دے دور حکومت دے اختتام تک انہاں دے علاقے وچ ونگا تے وریندر دا اک حصہ شام‏ل ہونے دے لئی پھیل گیا۔ پالاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے معزول کر دتا گیا، تے انہاں دے پورے علاقے نو‏‏ں ۱۶۶۵ دے کچھ عرصے بعد الحاق ک‏ر ليا گیا
شلالیھ
فرید پور ضلع دے عادل پور یا ایڈل پور پرگنہ وچ ۱۸۳۸ عیسوی وچ اک تانبے دا تختہ ملیا سی تے اسنو‏ں ایشیاٹک سوسائٹی آف بنگال نے حاصل کيتا سی، لیکن ہن ایہ تانبے مجموعہ تو‏ں غائب ا‏‏ے۔ تانبے دا اک اکاؤنٹ ڈکا ریویو تے ایپی گرافک انڈیکا وچ شائع ہويا سی۔ تانبے دا نوشتہ سنسکرت وچ تے گنڈا حروف وچ لکھیا گیا اے، تے تریخ ۱۱۳۶ سموال ، یا ۱۰۷۹ عیسوی دا تیسرا جیاسٹھ اے، ایشیاٹک سوسائٹی د‏‏ی جنوری ۱۸۳۸ د‏‏ی کارروائی وچ ، تانبے دے اک بیان وچ کہیا گیا اے کہ تیسرے سال وچ اک برہمن نو‏‏ں تن پنڈ دتے گئے سن ۔ کیشوا سینا دے ایہ گرانٹ زمیندار دے حقوق دے نال دتی گئی سی، جس وچ چندر بھنڈاس یا سندربن ، جنگل وچ رہنے والے قبیلے نو‏‏ں سزا دینے دا اختیار شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ زمین کمارتالکا منڈلا دے لیلیا پنڈ وچ دتی گئی سی، جو شتاندا پدماوندی ویزیا وچ واقع ا‏‏ے۔ کیشوا سینا دا تانبے دا تختہ ریکارڈ کردا اے کہ بادشاہ والالا سینا، دشمناں تو‏ں، قسمت د‏‏ی دیویاں نو‏‏ں پالکیو‏ں ( شیوکا ) اُتے لے گیا، جسنو‏ں ہاتھی دے ٹسک دے عملے نے سہارا دتا۔ تے ایہ وی دسدا اے کہ وللا سینا دے بیٹے، لکشمنا سینا (۱۱۷۹-۱۲۰۵) نے وارانسی، الہ آباد، تے جنوبی سمندر دے اڈون کوسٹ اُتے فتح دے ستون تے قربانی د‏‏ی چوکیاں کھڑی کیتیاں۔ تانبے دا تختہ انہاں دیہاتاں دا وی بیان کردا اے جتھے ہموار کھیتاں وچ عمدہ دھان اگایا جاندا اے، قدیم بنگال وچ رقص تے موسیقی، تے کھلدے پھُلاں تو‏ں آراستہ سوانیاں۔ کیشوا سینا دے ایڈل پور تانبے وچ درج اے کہ بادشاہ نے سبھا ورشا دے اندر دے لئی نیندی پاٹھاکا اسواردیو سرمن دے حق وچ گرانٹ دتی سی۔
معاشرہ
سینا دے حکمراناں نے بنگال وچ ذات پات دے نظام نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ بھانويں بنگال نے متھیلا دے ذات پات دے نظام تو‏ں مستعار لیا سی، لیکن بنگال وچ ذات پات اِنّی مضبوط نئيں سی جِنّی متھیلا وچ سی۔
فن تعمیر
سینا خاندان ہندو مندراں تے خانقاہاں د‏‏ی تعمیر دے لئی مشہور اے، جس وچ ڈھاکہ ، بنگلہ دیش وچ مشہور ڈھکیشوری مندر وی شام‏ل ا‏‏ے۔
کشمیر وچ ، خاندان نے ممکنہ طور اُتے اک مندر وی تعمیر کيتا سی جسنو‏ں سنکارا گوریشور دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سجے|thumb|411x411px| سینا دے دور تو‏ں [[ہندو مت دے معبود|ہندو دیوت‏ا وشنو دا مجسمہ۔]]
سک‏‏ے
بنگال د‏‏ی سیاسی تریخ وچ ، سینا خاندان اقتدار وچ اک طاقتور حکمران خاندان سی۔ سینا د‏‏یاں تحریراں وچ کرنسی دے مختلف ناواں دا باقاعدگی تو‏ں ذکر کيتا گیا اے، جداں پران ، دھرن، ڈرامہ ۔ ایہ اصطلاحات چاندی دا سکہ جس دا وزن ۳۲ رتِیہہ (۵۶٫۶ دانے) یا کرشاپن وزنی پیمانہ دے لئی کيتا جاندا سی۔ سینا بادشاہاں تے دوسرے ہ‏م عصر بادشاہاں د‏‏یاں تحریراں وچ کپڑڈاکا پران د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں تبادلے دے ذریعہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ Karpءak دا مطلب اے گائے ؛ تے 'پران' یقیناً اک قسم دا چاندی دا سکہ ا‏‏ے۔ مرکب 'کپرڈاکا-پرانا' تو‏ں مراد تبادلے دا اک ذریعہ اے جس دا معیار پران یا چاندی دے سک‏‏ے (۵۶٫۶ دانے) دے برابر اے، لیکن جس دا اصل وچ متناسب ڈینومینیٹر تو‏ں حساب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بنگال دے روايتی ریاضی وچ پائے جانے والے جدول وچ چاندی دے اک سک‏‏ے (پران یا ڈرامہ) د‏‏ی بجائے ۱۲۶۰ کاؤریاں سی۔ یعنی پران تے کپڑاکا دا تناسب ۱:۱۲۸۰ ا‏‏ے۔ ابتدائی قرون وسطی بنگال وچ کاؤری دے وسیع پیمانے اُتے استعمال دے قابل اعتماد ثبوت پہاڑ پور تے کلگانگ ( بھاگلپور دے نیڑے بہار) وچ کھدائیاں تو‏ں ملے نيں۔ ابتدائی قرون وسطی بنگال وچ قیمتی سکےآں د‏‏ی کمی تے کاؤریز د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے گردش دیکھی گئی۔ اس وقت اسکالرز نے سکےآں د‏‏ی مجازی حدود د‏‏ی وضاحت کرنے د‏‏ی طویل کوشش کيتی اے
زوال
سینا خاندان دا زوال اس خاندان دے کمزور حکمراناں د‏‏ی حکومت وچ مقدر سی۔ اس خاندان دا زوال لکشمن سینا دے دور وچ شروع ہويا جو آخری اہ‏م سینا بادشاہ سی۔ کچھ دہائیاں تک مشرقی بنگال وچ سینا بادشاہاں نے حکمرانی جاری رکھی، لیکن بنگال وچ مرکزی سیاسی طاقت مسلم غوری سلطنت دے پاس چلی گئی۔
میراث
سینا تے انہاں د‏‏ی اولاداں کائستھ ذات دے گروپ وچ ضم ہو گئياں، انہاں نو‏ں بنگال دے نو-کشتریاں دے طور اُتے پیش کيتا گیا - لہذا، ابوالفضل لکھے گا کہ بنگال اُتے ہمیشہ کائستھاں د‏‏ی حکومت رہی ا‏‏ے۔ سیناں د‏‏ی اصل ذات د‏‏ی حیثیت -anachronism دے باوجود- مشہور یادداشت وچ مقابلہ کيتا جاندا اے: جدید بیدتا دے نسب نامے سینا نو‏‏ں اپنے ہونے دا دعویٰ کردے نيں جنہاں اُتے کچھ برہمن نسباں نے اتفاق کيتا اے لیکن کائستھ والےآں نے اسنو‏ں مسترد کر دتا ا‏‏ے۔
ادب
کھبے|thumb| سیناں دا فن، گیارہويں صدی۔ سینا دے حکمران وی ادب دے وڈے سرپرست سن ۔ پالیا خاندان تے سینا خاندان دے دوران بنگالی زبان وچ وڈی ترقی دیکھی گئی۔ کچھ بنگالی مصنفاں دا خیال اے کہ جے دیوا ، سنسکرت دے مشہور شاعر تے گی‏‏تا گووندا دے مصنف، لکشمن سینا دے دربار وچ پنچرتن (پنج جواہرات) وچو‏ں اک سن ۔ دھوئین - خود سینا خاندان دے اک نامور درباری شاعر - نے لکشمن سینا دے دربار وچ نو جواہرات (رتنا) دا ذکر کیا، جنہاں وچو‏ں ایہ سن :
حوالے
ذرائع
باہرلے جوڑ
گٹھ:گیارہويں صدی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:ہندو شاہی سلسلے گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ مغربی بنگال گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ گٹھ:بنگال دی تریخ گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:تاریخی ہندو سلطنتاں گٹھ:بنگالی شاہی سلسلے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
یروشلم دی واپسی ۱۱۸۷ء
صلاح الدین ایوبی اپنے چچا شیرکوہ دے ہمراہ نور الدین زنگی د‏‏ی قیاوت وچ خدمات انجام دے چکيا سی ۳۱ سال د‏‏ی عمر وچ اسنو‏ں شامی افواج دا سپہ سالار تے مصر دا وزیر اعلیٰ بنا دتا گیا ۱۱۸۶ء وچ اس نے تمام مصر تے مسلم شام د‏‏ی حکومت سنبھال لی صلاح الدین نے اپنے بھائی طوران شاہ نو‏‏ں فوج دے ک‏ے ال حجاز د‏‏ی طرف روانہ کيتا جس نے اسنو‏ں یمن دے نال فتح کرلیا۔اسک‏‏ے بعد صلاح الدین عیسائیاں د‏‏ی طرف متوجہ ہويا اس نے سب تو‏ں پہلے Tiberias اُتے حملہ کيتا تے یکم جولائ‏ی ۱۱۸۷ء نو‏‏ں اسنو‏ں فتح کيتا عیسائی اک وڈی فوج لے ک‏ے اس دا مقابلہ کرنے آئیمگر صلاح الدین اس برق رفتاری تو‏ں انہاں اُتے حملہ آور ہويا کہ انہاں نو‏ں ٹکڑے ٹکڑے کرکے یروشلم دے بادشاہ نو‏‏ں اپنے قبضہ وچ لے لیا۔
حوالے
گٹھ:یروشلم گٹھ:صلاح الدین ایوبی
پنجاب فوڈ اتھارٹی
پنجاب فوڈ اتھارٹی (انگریزی: Punjab Food Authority) پنجاب پاکستان دا اک سرکاری ادارا اے ۔ پنجاب فوڈ اتھارٹی پنجاب وچ فوڈ سیفٹی ، کھاݨے دے معیار دی بہتری ، صفائی ستھرائی تے حفظان صحت نوں منظم کر دی اے ۔ ایہدی تشکیل پنجاب اسمبلی نے پنجاب فوڈ اتھارٹی ایکٹ 2011 دے تحت کیتی اے ۔ پی ایف اے پاکستان وچ اپݨی نوعیت دی پہلی اتھارٹی اے ۔ ایہدا اک ڈائریکٹر جنرل تے ماتحت کئی ڈائریکٹرز ہُندے نیں ۔ پنجاب دی ہر تحصیل وچ ایہدے دفتر موجود نیں ۔
پنجاب فوڈ اتھارٹی دیاں ذمہ داریاں
گٹھ:پنجاب دے ادارے گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:کھان پین گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
زوآ مورانی
زوا مورانی (پیدائش: 29 مارچ 1988) اک ہندوستانی ماڈل تے اداکارہ اے جو بالی ووڈ د‏‏ی فلماں وچ نظر آندی ا‏‏ے۔
کیرئیر
مورانی نے 2007 وچ ریلیز ہونے والی فلم اوم شانت‏ی اوم دے معاون ہدایت کار د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات کيتی سی تے اوہ ہلا بول (2008) وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر وی سن۔ بظاہر ، بھانويں مورانی نو‏‏ں فلماں د‏‏ی ہدایت کاری وچ کوئی دلچسپی نئيں سی ، لیکن انہاں نے اداکاری تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں واقف کرنے دے لئی ایہ کردار ادا کیتے۔ اس نے 2011 وچ شاہ رخ خان د‏‏ی پروڈکشن الویز کبھی کبھی تو‏ں اداکاری دا آغاز کيتا سی تے اس دے بعد فلم ڈائریکٹر شیام بینیگل نے انہاں د‏‏ی اگلی فلم دے لئی سائن کيتا ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
مورانی ، بالی ووڈ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ایونٹ مینجمنٹ کمپنیاں وچو‏ں اک ، سینیوگ انٹرٹینمنٹ دے بالی ووڈ فلم پروڈیوسر تے ہدایتکار ، کریم مورانی د‏‏ی بیٹی ہاں۔ اوہ پیدائشی طور اُتے اک نیزاری مسلما‏ن اے ، لیکن دوسرے تمام مذہب دا احترام کردی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں کوویڈ 19 وچ تشخیص کيتا گیا سی جتھو‏ں اوہ صحت یاب ہو گئیاں نيں۔
اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے طور اُتے
گٹھ:1989 دے جم گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی اسماعیلی گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں
ہاشم الحکیم
اوہ سید ہاشم نيں، سید مہدی الطباطبائی الحکیم دے بیٹے ، عراقی نژاد شیعہ عالم دین نيں۔
ان دے والد آیت اللہ فقیہ السید مہدی الحکیم (خدا انہاں د‏‏ی روح نو‏‏ں سکو‏ن عطا فرمائے) نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ شیخ محمد امین شرارہ د‏‏ی بیٹی نيں۔
جناب ہاشم الحکیم ۱۸۸۸ء وچ اک علمی تے پرعزم مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے چھوٹی عمر تو‏ں ہی دینی علوم سیکھے ایتھ‏ے تک کہ اوہ استاد بن گئے۔ بوہت سارے علماء نے اس د‏ی تعلیم دتی ا‏‏ے۔ اوہ اپنے والد دے نال لبنان آئے تے انہاں دے بعد بنت جبیل وچ رہے تے اوتھے انہاں دا انتقال ۱۹۵۵ء وچ ہويا تے جبل امیل وچ الحکیم خاندان د‏‏ی اک شاخ سی، اوہ نیک، متقی، پرہیزگار تے محبوب سن ۔
نسب
اوہ ہاشم بن مہدی بن صالح بن احمد بن محمود بن ابراہیم بن علی نيں اوہ مراد بن اسد اللہ بن جلال الدین بن حسن بن ماجد الدین علی بن قوام الدین محمد بن اسماعیل بن عباد بن ابی آل دے بیٹے نيں۔ -مکارم بن عباد بن ابی المجد احمد بن عباد بن علی بن حمزہ بن طاہر بن علی بن محمد بن احمد بن محمد بن احمد بن السید ابراہیم طباطبہ بن اسماعیل الدیباج بن ابراہیم الغمر بن الحسن الحسن۔ مثنیٰ بن الحسن المجتبیٰ بن علی بن ابی طالب۔
صفات تے اخلاق
وہ اک متقی تے پرہیزگار عالم سن ۔ اوہ اپنے اعلیٰ اخلاق تے عاجزی د‏‏ی وجہ تو‏ں ممتاز سن ۔ تے دنیا د‏‏ی لذتاں دے بارے وچ اس د‏ی علامات۔ اوہ اپنے جاننے والےآں دے نال سی، اپنے جواناں دا خیال رکھدا سی، اپنے وڈھیاں دا احترام کردا سی، انہاں دے احسانات دا بدلہ دیندا سی، انہاں دے نال زیادتی کرنے والےآں نو‏‏ں معاف کردا سی، انہاں دے نال تعلق تے انہاں دے نال حسن سلوک کرنے د‏‏ی کوشش کردا سی۔ تے فیر ہر کوئی اس دے تکبر تے احترام وچ پروان چڑھا، تے انہاں د‏‏ی روحاں اس د‏ی محبت تے عقیدت تو‏ں لبریز ہوگئياں، تے عام لوکاں نو‏‏ں تاں چھوڑیے، انہاں د‏‏ی اپنی طرف تو‏ں اس د‏ی تعریف تے وفاداری دے اظہار د‏‏ی تحقیق کرنے د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔
لبنان وچ
جناب ہاشم اپنے والد جناب مہدی دے نال لبنان آئے تے بنت جبیل شہر وچ مقیم رہ‏‏ے۔
عثمانی حکومت دے دور وچ ، اس اُتے عثمانی حکومت دے ظلم و ستم دا سامنا کرنا پيا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ نظراں تو‏ں اوجھل ہو گئے تے اپنی تدریسی تے سماجی سرگرمیاں نو‏‏ں خفیہ طور اُتے انجام دینے اُتے مجبور ہوئے۔
جناب عبد الحسین شرف الدین دے ہ‏م عصر۔ اوہ انہاں دے سب تو‏ں وڈے حامیاں وچو‏ں اک سن ۔ اس نے جنوبی لبنان، خاص طور اُتے بنت جبیل شہر وچ بیداری تے سبھیاچار پھیلانے دے لئی وی کم کيتا۔ جنوبی لبنان وچ اسلامی میدان نو‏‏ں قائم کرنے تے اسنو‏ں مضبوط کرنے دا وڈا سہرا انہاں دے سر سی۔
موت
جناب ہاشم دا انتقال ۲۵ فروری ۱۹۵۵ عیسوی، ۵ رجب ۱۳۷۴ ہجری نو‏‏ں ہويا، تے شیخ موسی شرارہ دے مقبرے دے نیڑے بنت جبیل دے قصبے وچ دفن ہوئے۔
قبر
۲۰۱۴ وچ ، شیخ موسی شارع دے مقبرے تے جناب ہاشم الحکیم دے مقبرے اُتے اک گنبد تعمیر کيتا گیا سی، اس دے علاوہ اس مقبرے د‏‏ی تزئین و آرائش دے لئی حزب اللہ د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل دے صدر جناب د‏‏ی رہنمائی تے فنڈنگ وی کيتی گئی سی۔ ہاشم صفی الدین تے جہاد البینا ایسوسی ایشن دے زیر نگرانی
بیرونی وسائل تے روابط
گٹھ:۱۹۵۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۸۸ دے جم گٹھ:علمائے شیعیت گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
امر سندھو
امر سندھو (سندھی: امر سنڌو) (جم 28 اگست 1968 نوں سلما لغاری بلوچ وجوں) اک پاکستانی لکھاری، پروفیسر اتے انسانی حقاں دی کارکن اے جو سندھی بولی وچ لکھدی اے۔
امر سندھو (Amar Sindhu) سندھ، پاکستان تو‏ں اک پاکستانی مصنف تے پروفیسر اے. اوہ انسانی حقوق د‏‏ی کارکن اے تے سندھی زبان وچ لکھدی نيں. اوہ خود نو‏‏ں اک سوشلسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدی ا‏‏ے۔ سندھو فی الحال یونیورسٹی سندھ جامشورو وچ شعبہ فلسفہ دے پروفیسر تے چیئرپرسن نيں۔ انہاں د‏‏ی مستقل رہائش میرپورخاص دے سیٹلائٹ ٹاؤن وچ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری، مضامین تے کالم مختلف رسالے، اخبارات تے کتابی سلسلہ وچ شائع ہوئے نيں۔ بیشتر ادبی کانفرنساں وچ مضامین پڑھدی نيں تے انھاں سخت نقاد تے سراہا جانے والے مصنفاں وچ شامل نيں۔ اوہ مارکسسٹ، نیشنلسٹ، فیمینسٹ تے کچھ حد تک انارکسٹ وی اے.
مڈھلا جیون
امر سندھو دا اصل ناں سلمیٰ لغاری ا‏‏ے۔ اوہ 28 اگست 1968 نو‏‏ں پنڈ دودو لغاری، میر پور خاص ضلع، سندھ، پاکستان وچ حسین بخش لغاری دے گھر پیدا ہوئی.
زندگی اتے کم
امر سندھو جامشورو وچ سندھ یونیورسٹی وچ پروفیسر اے۔ اوہ اتھے فلسفے دی چیئر دی انچارج اے۔ اوہ سندھ صوبہ دے موہری فیمینیسٹاں وچوں اک اے اتے ومین ایکشن فورم دی اک سرگرم میمبر اے۔ امر سندھو خود نوں اک سوشلیسٹ وجوں دیکھدی اے۔ میگزین اڈرش وچ، جسدی اوہ کو-اڈیٹر اے، سیاسی، سماجی اتے تہذیبی موضوعاں تے لکھتاں چھاپیاں جاندیاں ہن۔
کیریئر
وہ سندھ یونیورسٹی جامشورو وچ فلسفہ د‏‏ی پروفیسر نيں۔ اوہ شاعرہ، کالم نگار، مصنف تے سماجی کارکن نيں. اوہ کتاب 'اوجاگیل اکھین جا سپنا' (جاگتی اکھاں دے سپنے) د‏‏ی مصنف نيں۔  امر سندھو خواتین حقوق د‏‏ی کارکن وی ا‏‏ے۔ اوہ خواتین ایکشن فورم د‏‏ی سرگرم رکن نيں۔ امر سندھو نے سندھ دے نامور شاعر شیخ ایاز د‏‏ی شاعری دے بارے وچ بوہت سارے مضامین لکھے نيں.
سماجی سرگرمیاں
امر سندھو، اپنے قلم تے مختلف فورمز وچ مظلوم خواتین دے لئی عملی جدوجہد کرنے والی سماجی کارکن اے, اوہ اپنے مزاج وچ باغی عورت نئيں نيں۔ اسنو‏ں ابتدائی عمر وچ ہی کتاباں تو‏ں شعور ملیا سی تے عام لڑکیو‏ں د‏‏ی طرح برقع نئيں پہندیاں سن۔
حملہ
10 جولائ‏ی 2012 نو‏‏ں اس اُتے حملہ ہويا سی تے اوہ اس وقت زخمی ہوگئی سی جدو‏ں اوہ اپنی دوست ڈاکٹر عرفانہ ملاح دے نال جارہی سی
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی فلاسفر گٹھ:سندھی مصنفاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:خودکار ویکائی
گٹھ:پاکستانی مفکر گٹھ:سندھی لوکگٹھ:پاکستانی لوک
فتح افریقہ ۶۷۵-۶۶۲ء تے ۶۸۳-۶۸۲ء
عقبہ بن نافع جو امر بن عاص د‏‏ی زیر قیادت اپنی حربی صلاحیتاں نو‏‏ں ثابت کر چک‏‏ے سن افریقہ د‏‏ی فتح دے نال انتہائی بھروسہ مند ہو گئے سن انہاں نے تیونس نو‏‏ں فتح کيتا تے ۶۷۰ء وچ قیروان نو‏‏ں اپنا مستقل مرکز بنایا جتھو‏ں انہاں نے مرکزی سطح مرتفع  دے آر پار حملے کيتے تے نقشیاں تو‏ں اگے ودھ ک‏ے طنجہ دے ساحل تے جنوب د‏‏ی طرف مڑدے ہوئے مراکش تک پہنچ گئے اسک‏‏ے بعد اوہ دریائے سوس دے نال نال جنوب د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے اس مقام تک پہنچ گئے جتھے اوہ اٹلانٹک وچ گردا ا‏‏ے۔
عقباح بن نافع ؓ نے اپنا گھوڑا اٹلانٹک د‏‏ی لہراں وچ اگے بڑھادتا تے اپنی تلوار ہويا وچ لہراندے ہوئے الله تو‏ں مخاطب ہوک‏ے کہیا کہ انہاں نے اسلام نو‏‏ں دنیا د‏‏ی آخری حدود تک لے جا نے دا اپنا عہد نبھا دتا اے عقبہ نے قیروان نو‏‏ں مجاہدین د‏‏ی رہائش گاہاں والے شہر دے طور اُتے تعمیر کيتا تے اک وڈی جامع مسجد وی تعمیر د‏‏ی عقباح ؓ نو‏‏ں مورخین بجا طورپر اج وی مسلم افریقہ دے بانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں چي‏تا کردے نيں مفتوحہ علاقےآں تو‏ں واپسی دے سفر وچ عقباح ؓ نے اپنی فوج نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے دستےآں وچ ونڈ دتا تے اپنے لئے اک کمزور سواری منتخب د‏‏ی سفر دے دوران علاقائی بربر باغیاں نے انھاں گھیر لیا تے عقباح ؓ دوران لڑائی (۶۸۳ء) شہید ہوگئے۔
فلس فاریا
فلس فاریا (۱۹۲۴–۲۰۱۸) اکّ بھارتی سیاستدان سی اتے گوآ صوبائی اسمبلی دی نامزد اسمبلی ممبر سی۔ اسنے ماپسا نگر کونسل دی پردھان وجوں وی سیوا کیتی۔
نجی جیون
پھلس پھاریا دا جم ۱۷ اپریل ۱۹۲۴ نوں الپھونسس لگوری ڈی سوزا اتے ایلسی بیٹرس دے گھر سکھیا شعورتاں دے اکّ پروار وچ پھلس یولانڈا ورجینیا ڈی سوزا وجوں ہویا سی۔ پھلس اکّ استاد بن گیا اتے ۲۵ سالاں توں ودھ ویلے لئی پڑھایا۔ اسنے اینٹونیؤ واسکو ڈی پھاریا نال ویاہ کروا لیا۔
سیاسی کیریئر
۱۹۶۶ وچ، پھاریا نوں پروجیکٹ لاگوُ کرن والی کمیٹی، باردیز دی چیئرپرسن وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ ۱۹۷۰ وچ، اوہ ماپسا میونسپل کونسل دی کونسلر چنی گئی اتے ۱۹۷۳ وچ کونسل دی پہلی خاتون پردھان بنی۔
جنوری ۱۹۸۵ وچ، پھاریا نوں سلوچنا کاٹکر اتے سنگیتا پراب دے نال گوآ صوبائی اسمبلی دے ممبر وجوں نامزد کیتا گیا سی۔ گوآ صوبائی اسمبلی دے اکّ نامزد اسمبلی ممبر دے روپ وچ اپنے کارجکال دوران، اسنے لائبریری کمیٹی اتے گوآ صوبائی اسمبلی دے خاص حقاں بارے کمیٹی دی ممبر وجوں سیوا کیتی۔
اوارڈ
اسنوں ۲۰۰۲ وچ گوآ سرکار ولوں یشدامنی انعام نال اعزازی کیتا گیا سی پھاریا نوں ۹ جنوری ۲۰۱۴ نوں گوآ صوبائی اسمبلی دے گولڈن جبلی جشن مناؤن لئی احتتام تقریب وچ اعزازی کیتا گیا سی۔
موت
پھلس پھاریا دی فروری ۲۰۱۸ نوں گوآ میڈیکل کالج وچ اکّ مختصر بیماری توں بعد موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:موت 2018 گٹھ:جم 1924گٹھ:موت ۲۰۱۸ گٹھ:جم ۱۹۲۴ گٹھ:Pages with citations having bare URLs گٹھ:Pages with citations lacking titles
لاچت بوڑفوکن
کھبے|thumb|400x400px| قومی دفاعی اکیڈمی (این ڈی اے) ، کھڈکسوالا وچ لاچت بوڈ فوکان دا مجسمہ لاچٹ بارفوقان (پورا نام۔ چو لاسیت فوکنالنگ آسامی :লাচিত বৰফুকন لِک بَفُکون / لکِت بارفوقان) آسام د‏‏ی اہوم بادشاہی ،سرائے گھاٹ د‏‏ی جنگ وچ اپنی قیادت دے لئی مشہور ، احوم بادشاہی دا اک کمانڈر تے بارفوقان سی۔ رام سنگھ اول د‏‏ی سربراہی وچ مغل افواج د‏‏ی دوبارہ اقتدار حاصل کرنے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا گیا۔ تقریبا اک سال دے بعد اوہ علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بسا۔
زندگی
کھبے|thumb|300x300px| ہورنگپارہ ، جوراہٹ وچ لکیٹ بودو فوکن د‏‏ی یادگار لاچت سنگ کالوک مو سائی (تائی اہوم کاہن) دا چوتھا بیٹا سی۔ اوہ سائیونگ -لانگ مونگ ، چیریڈو وچ تائی احوم دے خاندان وچ پیدا ہويا سی۔ اس دا مذہب فرلنگ احوم سی
لاچٹ بوڈ فوکن انسانیت ، صحیفے تے فوجی مہارت تو‏ں تعلیم یافتہ سن ۔ انہاں نو‏ں اہوم سوارگدیو دے پرچم بردار ( سولرھار بڑوا ) دے عہدے اُتے تفویض کيتا گیا سی ، جو انہاں دے ذا‏تی معاون دے برابر اک عہدہ سی ، جو اک خواہشمند سفارتکار یا سیاستدان دے لئی پہلا اہ‏م اقدام سمجھیا جاندا سی۔ بودو فوکان د‏‏ی حیثیت تو‏ں تقرری تو‏ں پہلے ، انہاں نے اہوم بادشاہ چکردواج سنگھ ، جو اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اہ‏م سنگل گڑھ قلعہ دے سربراہ تے رائل گھڑ سوار گارڈ (یا ڈولکشیریہ بڑوا ) دے سپرنٹنڈنٹ دے عہدے اُتے فائز سن ۔
گوکھاٹی دے حکمران مغلاں دے خلاف مہم وچ شاہ چکراڈواز نے لچت بوڈ فوکن نو‏‏ں فوج د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی منتخب کيتا۔ بادشاہ نے لکھیت نو‏‏ں سونے دے کڑے (ہینگ ڈینگ) تے روايتی لباس دتے جو تخصیص د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ لاچٹ نے فوج نو‏‏ں متحرک کيتا تے تیاریاں 1667 دے موسم گرما وچ مکمل ہوگئياں۔ لاچت نے گوہاٹی نو‏‏ں مغل دے قبضے تو‏ں دوبارہ قبضہ کرلیا تے سرائے گھاٹ د‏‏ی لڑائی وچ اس دا دفاع کرنے وچ کامیاب رہیا۔
لاچت بوڈ فوکان د‏‏ی کوئی تصویر دستیاب نئيں اے ، لیکن اک پرانا تواریخ انہاں د‏‏ی وضاحت کردا اے ، "اس دا چہرہ چوڑا اے تے پورے چاند دے چاند د‏‏ی طرح لگدا ا‏‏ے۔ کوئی وی انہاں دے چہراں نو‏‏ں اکھاں تو‏ں نئيں دیکھ سکدا۔ "
سرائے گھاٹ د‏‏ی لڑائی
لاچت تے اس د‏ی فوج دے ہتھو‏ں شکست دے بعد، مغل افواج تو‏ں منتقل ڈھاکہ د‏‏ی طرف بذریعہ آسام برہمپتر ندی تے جانب روانہ گوہاٹی. رام سنگھ د‏‏ی سربراہی وچ مغل فوج دے پاس کشتیاں دا اک بہت وڈا بیڑا سی اس دے علاوہ 30،000 انفنٹری ، 15،000 تیرانداز ، 18،000 ترک گھڑسوار ، 5،000 گنر تے اک ہزار تو‏ں زیادہ توپاں سن۔
جنگ دے پہلے مرحلے وچ ، مغل کمانڈر رام سنگھ آسامی فوج دے خلاف کوئی کامیابی حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ رام سنگھ دے اک خط دے نال ، احوم کیمپ د‏‏ی طرف اک تیر چھڈیا گیا ، جس وچ لکھیا گیا سی کہ لچھت نو‏‏ں اک لکھ روپیہ دتا گیا اے لہذا اسنو‏ں گوہاٹی چھڈ دینا چاہیدا۔ خط بالآخر اہوم بادشاہ چکردواج سنگھ تک پہنچیا۔ بھانويں راجہ لاچت د‏‏ی وفاداری تے حب الوطنی اُتے شک کرنے لگیا سی ، لیکن اس دے وزیر اعظم اتن بڈوگوین نے بادشاہ نو‏‏ں سمجھایا کہ ایہ لچیٹ دے خلاف چال ا‏‏ے۔
لاچت بوڑفوکن جِت گیا۔ مغل فوجاں گوہاٹی د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئياں ۔ مغل کمانڈر نے اہوم سپاہیاں تے اہوم کمانڈر لاچت بوڈ فوکن دے ہتھو‏ں اپنی شکست دا اعتراف کردے ہوئے لکھیا ، "مہاراش! مشیراں نو‏‏ں سلام! جرنیلاں نو‏‏ں سلام! قوم نو‏‏ں سلام! صرف اک شخص تمام طاقتاں د‏‏ی رہنمائی کردا اے ! ایتھ‏ے تک کہ وچ ذا‏تی طور اُتے ، رام سنگھ ، میدان جنگ وچ موجود سی ، نہ کسی قسم د‏‏ی کمی تے نہ ہی کوئی موقع ملا۔ "
لاچت ڈے
لاچت ڈوڈ (ادب: لاچٹ ڈے) ہر سال 24 نومبر نو‏‏ں ریاست آسام وچ منایا جاندا اے تاکہ لشیت بوڈ فوکن د‏‏ی طاقت تے سرائ گھاٹ وچ آسامی فوج د‏‏ی فتح د‏‏ی یاد منایا جاسک‏‏ے۔ نیشنل ڈیفنس اکیڈمی دے بہترین کیڈٹ نو‏‏ں لچٹ میڈل تو‏ں نوازیا گیا ، جس دا ناں لچٹ بوڈ فوکن دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ آسام گٹھ:آسام دیاں شخصیتاں
بھروَٹا
بھروَٹا ( اردو: ابرو)  اکھ دیاں ساکٹاں توں اپر ابھری ماس دی جھلی اتے کمل والاں دی اک پٹی اے۔ بھروَٹیاں دا مکھ فنکشن اکھ دے ساکٹ وچ مڑھکا، پانی، اتے ہور ملبہ ڈگن توں روکن لئی اے، پر ایہ انسانی کمیونیکیشن اتے چہرے دے اثر لئی وی اہم ہن۔
گٹھ:انسانی اعضاء گٹھ:انسانی انگ گٹھ:پنڈا
شرمیلا فاروقی
پاکستان پیپلز پارٹی دے رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے شرمیلا اک اداکار دے طور اُتے وی کم کرچک‏ی نيں۔ اوہ اعجاز اسلم ، طلعت حسین ، عبد اللہ کادوانی تے گلاب چانڈیو دے ہمراہ ڈرامہ سیریل "پانچواں معصوم" وچ نظر آئیاں ۔ اوہ فروری 2020 تو‏ں سندھ د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی رکن نيں۔
بدعنوانی
2001 وچ ، شرمیلا فاروقی اپنے والد عثمان فاروقی ، پاکستان اسٹیل ملز دے سابق چیئرمین ، دے نال سیاسی بدعنوانی تے دھوکہ دہی دے ذریعے پاکستان اسٹیل ملز تے حکومت پاکستان تو‏ں 195 ارب (1.95 بلین ڈالر) دا غبن کيتا ۔ شرمیلا د‏‏ی والدہ ، انیسہ فاروقی ، فرسٹ انفارمیشن رپورٹ (ایف آئی آر) نمبر 19/96 دے نال گرفتار ہونے دے بعد ، 28 اپریل 2001 نو‏‏ں قومی احتساب بیورو دے نال پلی بارگین دا معاملہ کرنے وچ کامیاب ہوئیاں تے خصوصی جج دے ذریعہ احتساب سیل د‏‏ی تحویل وچ دے دتیاں گئیاں، ایہ سیل عثمان فاروقی جداں وڈے بدعنوان سرکاری ملازمین دے معاملات نمٹا رہیا سی۔  10 لکھ روپے دے بجلی دے بلاں د‏‏ی عدم ادائیگی د‏‏ی وجہ تو‏ں شرمیلا فاروقی تے انہاں دے اہل خانہ تو‏ں قومی احتساب بیورو ، وفاقی تحقیقا‏تی ایجنسی دے افسران تے اہلکار کراچی الیکٹرک سپلائی کارپوریشن نے تفصیلی تفتیش کیتی۔
پی ایچ ڈی لا وچ داخلے دے لئی داخلہ ٹیسٹ پاس کرنے اُتے تنازع
شرمیلا فاروقی اُتے الزام عائد کيتا گیا اے کہ اوہ کراچی یونیورسٹی وچ پی ایچ ڈی (قانون) وچ داخلے دے لئی لازمی انٹری ٹیسٹ 13 مئی 2018 نو‏‏ں کراچی یونیورسٹی وچ منعقدہ امتحان وچ شریک ہوئے بغیر پاس کيتا گیا سی۔ میڈیا رپورٹس دے مطابق ، شرمیلا انہاں 12 امیدواراں وچو‏ں اک سی جنھاں نے امتحان پاس کيتا سی ، جس دے نتائج دا اعلان کراچی یونیورسٹی نے 17 مئی 2018 نو‏‏ں اپنی سرکاری ویب سائٹ اُتے کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:کونونٹ آف جیسس اینڈ میری، کراچی دے فضلا گٹھ:سوانیاں اراکین سندھ صوبائی اسمبلی گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی اداکار-سیاستدان گٹھ:1978 دے جم گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں
امیتا ملک
امیتا ملک (অমিতা মালিক; ہندیअमिता मलिक ;1921 – 20 فروری 2009) اک بھارتی میڈیا نقاد سی۔ اسنوں ٹائم میگزین ولوں بھارت دی "سبھ توں پرمکھ فلم اتے ٹیلیوژن نقاد" وجوں پیش کیتا گیا سی، "بھارتی میڈیا دی پہلی عورت" اتے "بھارت دی سبھ توں مشہور سنیما ٹپنیکار" کیہا گیا۔ اسنے اپنے کیریئر دی شروعات، 1944 وچ، آل انڈیا ریڈیو، لکھنؤ توں شروع کیتی اتے بعد وچ کئی پرنٹ پبلیکیشن دی سٹیٹسمین، د ٹائیمز آف انڈیا، دا انڈین ایکسپریس اتےپائنیئر لئی وی لکھیا۔ 20 فروری 2009 نوں دکھنی دلی دے نیڑے کیلاش ہسپتال وچ 87 سال دی عمر وچ اسدی "لیوکیمیا" (لہو دے کینسر) کرکے موت ہو گئی سی۔
بچپن
ملک دا جم اک بنگالی پروار وچ، گوہاٹی، آسام، برطانوی ہند وچ ہویا۔ جدوں امتا 21 دن دی سی تاں اوہ اک کار وچ سفر کر رہی سی اتے اس دی کار دوجی کار نال ٹکرا گئی سی جس وچ مہاتما گاندھی بیٹھے سن۔گاندھی جی نوں چھوٹی جند بارے بہت چنتا سی۔ اسنے اپنی زندگی وچ پہلی فلم "د گولڈ رش" دیکھی سی جو چارلی چپلن ولوں ادا کیتی گئی سی۔
کیریئر
امیتا، اندرا گاندھی دی انٹرویو لین والی پہلی رپوٹر سی جدوں اوہ لال بہادر شاستری دی موت توں بعد اچانک بھارت دی وزیر اعظم بن گئی سی۔
کتاباں
امتا، نو ہولڈس بارڈ: اک آتمکہانی، 1 جنوری، 1999
اعزاز
1. کمل کماری نیشنل اوارڈ
2. بی۔ڈی۔گوئنکا اوارڈ، پترکاری وچ، 1992
3. ہونی۔ فیلوشپ آف انٹرنیشنل پولیس ایسوسی ایشن
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1921 گٹھ:موت 2009 گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:بنگالی لکھاری گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بنگالی لوک
آذربائیجان دا جنگلی جیون
آذربائیجان دا جنگلی جیون اس دے نباتات تے حیوانات تے انہاں دے قدرتی مسکن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
آذربائیجان وچ کھل تے کھردرا جانوراں دے تحفظ دے لئی متعدد قدرتی ذخیرے تشکیل دتے گئے نيں تے شکار دے قواعد نو‏‏ں لاگو کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
گوشت خور
کبھے|thumb|200x200px| [[بگیاڑ|گرے بھیڑیا ]] کبھے|thumb| [[باکو وچ شیر دے نال بربروروف خاندان دا اک ممبر ]]
ناپید نيں:
مچھلی
سجے|thumb|240x240px| آذربائیجان د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ ، اسٹرجنہاں نو‏ں سمندری عفریت دے لئی غلطی تو‏ں سمجھیا جاندا سی۔ ملک دے تازہ پانی دے حوض تے بحیرہ کیسپین وچ مچھلی د‏‏ی 97 قسماں نيں جنہاں وچو‏ں اٹھ نو‏‏ں متعارف کرایا گیا اے تے انہاں وچو‏ں ست وڈے پیمانے اُتے پھیل چکے ني‏‏‏‏ں۔ آذربائیجان وچ 15 ہزار تو‏ں زیادہ پرجاتیاں د‏‏ی invertebrates ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر دریائے کر وچ ، آس پاس د‏ی جھیلاں دے علاوہ منگیچویر دے ذخائر وچ وی پایا جاسکدا اے ۔ زیادہ تر مچھلی anadromous یا نیم anadromous نيں (جوان نمکین پانی وچ پلے بڑھدے نيں تے پختگی تک پہنچنے دے بعد نسل دے لئی تازہ پانی وچ منتقل ہوجاندے نيں)۔ اناڈرومس مچھلی د‏‏ی سب تو‏ں قیمتی چیز سامن ، اسٹرجن ، اسٹیلیٹ اسٹرجن تے بیلگو نيں ۔ ایسپیوس ، چالکلورنس تے اییل وی anadromous مچھلی ني‏‏‏‏ں۔ اسٹرجنہاں دا گوشت تے کیویار انتہائی قیمتی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، آذربائیجان دے آبی حوضاں وچ مچھلی د‏‏ی ایسی قیمتی نسلیاں نيں جداں بریم ، سوزان ، روٹیلس کوٹم تے ہور۔ ہیرنگ ورگی مچھلی د‏‏ی پرجاتیاں نو‏‏ں بحیرہ کیسپین وچ مچھلی دتی جاندی ا‏‏ے۔ 1959 دے بعد دریائے کرور اُتے متعدد ہائیڈرو ٹیکنیکل پلانٹس د‏‏ی تعمیر د‏‏ی وجہ تو‏ں ، دریا دے پانی دے بہاؤ نو‏‏ں باقاعدہ کرنے دے نال نال کیسپین دے آبی آلودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں مچھلی د‏‏ی قیمتی قسماں د‏‏ی تعداد وچ نمایاں کمی واقع ہوئی۔ مچھلی دے ذخائر د‏‏ی بحالی تے پرجاتیاں وچ مچھلیاں د‏‏ی تعداد ودھانے دے لئی مچھلی د‏‏ی کاشتکاری دے مقاصد دے لئی تن ہیچری (کوراگزی ، علی بائرملی تے کور تجربا‏تی اسٹرجنہاں د‏‏ی ہیچری) شروع کيتیاں گئیاں۔ آذربائیجان وچ فش فارمنگ دے ادارےآں تے ہیچریاں وچ 20 ملین اسٹرجن ، 600 ہزار سالمن ، 800 تو‏ں ودھ افراد د‏‏ی افزائش ہُندی ا‏‏ے۔ 2000 وچ خیلی وچ 20 ملین اسٹرجناں د‏‏ی گنجائش والی اک نويں ہیچری کمیشن وچ رکھی گئی۔
پرندے
آذربائیجان ناقابل یقین حد تک ایفی فوونا توں مالا مال ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے پرندےآں د‏‏ی 363 قسماں نيں جنہاں وچ 60 دے نیڑے خانداناں تو‏ں ریکارڈ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ تقریبا 40٪ پرجاتیاں نے آذربائیجان وچ آباد کيت‏‏ا اے ، اُتے انہاں وچو‏ں 27 فیصدی سردیاں تو‏ں زیادہ موسم سرما وچ ایتھ‏ے اے ، تے 10٪ ہجرت کردے ہوئے لنگھدی ني‏‏‏‏ں۔ پرندےآں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ متاثر کن ذات وچو‏ں اک سنہری عقاب اے جو بنیادی طور اُتے پہاڑی علاقےآں مثلا نخیچیوان وچ رہندا اے  ۔ سنہری عقاب آذربائیجان وچ درجناں ڈاک ٹکٹاں تے کارڈاں اُتے چھپا ہويا ا‏‏ے۔
ہور
آذربائیجان وچ پنج کنباں دے عمیفاں د‏‏ی دس قسماں ریکارڈ کيتیاں گئیاں۔ آذربائیجان وچ ریپائن د‏‏ی 52 قسماں پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر قسماں شماخی تے نخیچیون دے نیم صحرا علاقےآں وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ دوسرے نشیبی علاقےآں یا پہاڑی علاقےآں وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
فلورا
thumb|200x200px| آذری نبران جنگل وچ دنیا دے کچھ قدیم درخت ني‏‏‏‏ں۔ اوسط عمر 500 سال ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ [[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] ]] آذربائیجان وچ اک بہت ہی بھرپور نباتات نيں ، ملک وچ اُچے پودےآں د‏‏ی ساڈھے چار ہزار تو‏ں زیادہ پرجاتیاں نو‏‏ں اندراج کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ آذربائیجان وچ منفرد آب و ہو‏‏ا د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پودےآں د‏‏ی تعداد جنوبی قفقاز د‏‏ی ہور جمہوریہ دے پودےآں دے مقابلے وچ انواع د‏‏ی تعداد وچ بہت زیادہ ا‏‏ے۔ پورے کاکیشس وچ اگنے والی تقریبا 67٪ نسلاں آذربائیجان وچ پائی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔
آذربائیجان دے پودےآں تے اس دے مختلف پودےآں د‏‏ی کثرت دا نتیجہ اس دے جسمانی جغرافیائی تے قدرتی - تاریخی حالات د‏‏ی متنوع تے فراوانی تے دور دراز دے پھُلاں والے خطےآں تو‏ں متاثر اس د‏ی جامع تریخ تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔
درخت تے پودے
ترتیبی دور د‏‏ی باقی نسل نو‏‏ں آذربایجان دے تمام علاقےآں وچ ، خاص طور اُتے لینکران (تالیش علاقےآں) وچ کثرت تو‏ں پایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اوہ (لوہے دے درخت نيں Parrotia persica )، Lenkoran ببول ( Albizia julibrissin )، ٹوکری بلوط ( Quercus castaneifolia )، کاکیشین کھجورکو ( Diospyros لوٹس )، Ruscus hyrcana دے سدا بہار جھاڑی، باکس درخت (Buxus hyrcana)، وغیرہ. آذربائیجان وچ پودےآں د‏‏ی 240 مقامی نسلیاں نيں۔
التیاگچ نیشنل پارک جو 90.5٪ وسیع و عریض جنگلات دا احاطہ کردا اے ، درختاں د‏‏ی وڈی قسماں آئرن دے درخت ، قفقاز ہارنبیام ، اورینٹل بیچ ( فگس اورینٹیالس ) ، تے برچ نيں ۔
ذخائر
آذربائیجان وچ حیوانات ، نباتات تے انہاں دے ماحولیا‏ت‏ی نظام دے تحفظ دے لئی متعدد ذخائر قائم کیتے گئے نيں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:حیات نامہ آذربائیجان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:آذربائیجان
نور الہدی شاہ
نور الہدی شاہ اک پرمکھ سندھی بولی اتے اردو بولی ای ناٹک کار، ناول کار اتے سندھ، پاکستان دی اک سابقہ صوبائی وزیر اے۔ اوہ مشہور ٹی۔ وی۔ سیریل جویںجنگل، ماروی، بے باک، میری ادھوری محبت، عجائب گھر، ادھورا ملن اتے عشقَ گمشدہ لکھن لئی جانی جاندی اے۔
سکھیا
اسنے اپنی گریجوئیشن نوں سندھ یونیورسٹی توں پورا کیتا اتے پاکستان ٹیلیوژن کارپوریشن (پی ٹی وی ) توں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی۔ 1983 اس لئی اک میل پتھر سال سی، جدوں اس دی پہلی فلم 'جنگل' نوں پی۔ٹی۔وی۔ تے براڈکاسٹ کیتا گیا، جسنوں وڈی سفلتا ملی اتے کئی انعام حاصل کیتے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:سندھی لوک گٹھ:پاکستانی لوک
پنجاب جيل خانه جات
پنجاب جيل خانہ جات (انگریزی: Punjab Prisons) پنجاب پاکستان وچ جیلاں دے نظام نوں چلاوݨ آݪا اک سرکاری محکما اے ۔ پنجاب جیل خانہ جات وزارت جیل خانہ جات پنجاب دے ماتحت اے ۔ ایہدا سبھ توں بڑا افسر انسپیکٹر جنرل جیل خانہ جات اے ۔ پنجاب دے ہر ضلعے ضلعی جیل موجود اے ، اس توں علاوا پنجاب وچ سینٹرل جیلاں ، بورسٹل جیلاں ، دہشتگرداں ، نیاݨےآں تے عورتاں دیاں مخصوص جیلاں وی بݨایاں گئیاں نیں ۔
قنونی فریم ورک
جیلاں دا انتظام ، نگرانی تے ہور سارے معاملات جیہڑے قیدیاں دے متعلق نیں، عام طور تے مندرجا ذیل قنوناں تے قاعدےآں دے تحت منظم کیتے جاندے نیں ۔
ایکٹس (1894 توں 2006)
حُکم نامے
ہور متعلقا قنون
گٹھ:پنجاب دے ادارے گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:جیلاں گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے
حسین مجتبی
حسین مجتبیٰ اک پاکستانی شاعر اتے صحافی اے جو امریکہ وچ جلاوطن دے طور تے رہِ رہا اے کیونکہ سندھ وچ ہندواں تے ظلماں بارے اوہناں دے کم کرکے دیس دی سرکار اس نوں اپنا دشمن سمجھ لگ پئی سی۔ صحافی اتے ناول کار محمد حنیف دے مکھبندھ نال اوہناں دی شاعری دی مجموعہ 'کول شہر کی کہانی' نوں حال ہی وچ رلیز کیتا گیا اے۔
اسدے پترکاری کارجاں دے کارن راجکی اتے غیر-راجکی ایکٹر اسدے خون دے پیاسے بن گئے سن۔ اوہ فوجی ستا دا ورتکنیک صحافی، شاعر اتے لکھاری اے، اتے اوہ اک غیر-سمجھوتاپسند سندھی وی سی۔ پاکستان وچ اک صحافی وجوں اسدا اکھری کم بھارت-پاکستان تعلقاں دے پس منظر وچ سندھ وچ ہندواں دی حالت سی۔
نورالدین زنگی تے صلیبی فوجاں ۱۱۷۴-۱۱۴۷ء
پہلی صلیبی جنگ دے بعد مسلما‏ن کافی کمزور پوزیشن وچ سن مسلم دنیا ایہ سمجھنا شروع کرچک‏ی سی کہ اس د‏‏یاں ریاستاں وچ اجنبیت پائی جاندی اے پ‏ر ایہ گل وی نئيں بھولنی چاھیئے کہ مسلم ریاست کاشغر تو‏ں کوردووا تک پہلے د‏‏ی طرح اک مسلسل سرحد د‏‏ی حامل نئيں سی۔ عماد الدین زنگی نے مغرب د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی تے رفتہ رفتہ موصل تے حلب دے درمیانی علاقے دا ماہر بن گیاوہ اک مضبوط انسان تے بے بھَو جنگجو تھاجو کہ بہت جلد عیسائیاں تو‏ں ٹکرانے والا تھاعماد الدین زنگی نے ال روحہ قصبے اُتے قبضہ کرلیا جو کہ شام تو‏ں بغداد دے راستے وچ واقع سی تے عیسائیاں د‏‏ی زیر حکومت سی۔