cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بنگلا دیش
20ویں صدی
بنگال اک وڈا صوبہ سی ایس لئی 1905 وچ انگریزاں ایہنوں دو جصیاں وچ ونڈیا۔ لیندا بنگال تے چڑھدا بنگال۔ چرھدے بنگال دا راجگڑھ ڈھاکہ سی۔ پر ایس فیصلے نوں 1911 وچ پرت دتا گیا۔ 1947 نوں برطانوی سلطنت دے مکن تے بنگال ٹوٹے ہوکے دو حصیاں وچ ونڈیا گیا۔ جتھے مسلم چوکھے سن اوہ چرھدے پاسے دا بنگال پاکستان دا اک انگ بن گیا چڑھدا پاکستان اخوایا۔
1970 دیاں چوناں وچ عوامی لیگ قومی اسمبلی دیاں سب توں زیادھ سیٹاں جت کے پہلے نمبر تے اندی اے تے پیپلز پارٹی دوجے نمبر تے۔ عوامی لیگ نوں سرکار نہیں بنان دتی جاندی۔ جس نال ایتھوں دے لوکاں نوں کاوڑ چڑھ جاندی اے۔ مارچ 1971 نوں فوج اک آپریشن کردی اے جیدے وچ کغی لوک مارے گۓ جس نال ایہ کاوڑ ہور گوڑی ہو جاندی اے۔ عوامی لیگ اک بن باسی سرکار ہندستان وچ بناندی اے۔ مکتی باہنی اک گوریلا ٹولی ہندستان دی ہلہ شیری نال بنائی جاندی اے جیہڑی پاک فوج نال لڑدی اے۔ مکتی باہنی وچ ہندستانی فوج وی رلی ہوئی سی۔ پاکستان تے ہندستان وشکار لڑائی چھڑجاندی اے پاک فوج نوں 16 دسمبر 1971 نوں لڑائی بند کرنی پئی۔ ڈھاکے تے ہندستانی فوج مل ماردی اے۔ 19 مارچ 1972 نوں ہندستانی فوج واپس ہوندی اے۔ چڑھدا پاکستان بنگلہ دیش بنجاندا اے۔ 1973 تے 1974 وچ کال پیندا اے شیخ مجیب 1975 وچ اک پارٹی پربندھ لاگو کردا اے۔  15 اگست 1975 نوں بنکلہ دیشی فوج راج تے مل ماردی اے تے شیخ مجیب الرحمان تے اوہدے ٹبر نوں قتل کردتا جاندا اے۔ 1977 وچ لیفٹیننٹ جرنل ضیاالرحمان صدر بندا اے۔ اوہ اپنی اک سیاسی پارٹی بناندا اے۔ ضیا دا راج اودوں مکدا اے جدوں 1981 وچ اوہنوں قتل کیتا جاندا اے۔ بنگلہ دیش دا اگلا آگو حسین محمد ارشاد سی اوہ 24 مارچ 1982 نوں راج تے مل ماردا اے۔ اوہ 6 نومبر 1990 تک راج کردا اے۔ اوس مگروں خالدھ ضیا چوناں جت کے راج سمبھالدی اے۔
سرکار انتظام
بنگلہ دیش اک پارلیمانی لوکراج اے۔ سارے 18 یا ور وریاں دے لوک اک کوٹھے والے 5 ورے تک رہن والی جاتیو سنگھشد لئی ووٹ پاسکدے نیں۔ ایہدے 350 سنگی ہوندے نیں جنہاں وجوں 50 سوانیاں ہوندیاں نیں۔ وزیراعظم سرکار دا آگو ہوندا اے تے وزیری سنگت بناندا اے۔ وزیراعظم پارلیمنٹ جاتیو سنگھشد دا ممبر ہونا جاہیدا اے تے صدر اوہنوں چُݨدا اے پر اوہدے نال جاتیو دے چوکھے سنگی ہونے چاہیدے نیں۔
دیس ونڈ
تصغیر بنگلہ دیش نوں 8 ونڈاں وچ ونڈیا ہویا اے تے ایہناں ونڈاں دے ناں ایہناں دے گڑھاں دے ناں تے نین: ڈھاکہ، چٹاگانگ، باریسال، کھلنا،ماءمن سنگہ، راجشاہی، سلہٹ تے رنگپور۔ ایہ ونڈاں اگے ضلعیاں وچ ونڈیاں ہویاں نیں۔ بنگلہ دیش وچ 64 ضلعے نیں جنہاں نوں اگے نکی ونڈ تھانہ وچ ونڈیا ہویا اے۔ ہر تھانہ اگے یونین کونسلاں وج ونڈیا ہویا اے تے ہر کونسل وچ کئی پنڈ آندے نیں۔ ایہناں اتلیاں ونڈاں تے سرکاری لوک کم چلاندے نیں جد کے یونین کونسل نوں چلان والے چنے جاندے نیں۔
بنگلہ دیش دا سب توں ودا شہر تے راجگڑھ ڈھاکہ اے۔ ایس دے دس وڈے شہراں دی لوک گنتی تھلے دتی گئی اے۔
محول
ایہ اک ٹراپک دیس اے تے جتھے پالا ہلکا ہوندا اے تے اکتوبر توں مارچ تک ریندا اے جد کے گرمیاں گرم تے وتر والیاں مارچ توں جون تک ہوندیاں نیں۔ دیس دا سب توں تھوڑا گرمی نالپ 2011 وچ جیسور نگر وچ 4.5° سیلسیس سی۔ مونسون دا مینہ جون توں اکتوبر تک ریندا اے تے دیس نوں ایہدا چوکھا سارا پانی ملدا اے۔ ایتھے ہر ورے ای طوفان تے ہڑ آندے نیں۔ چوکھی لوک گنتی محول نوں خراب کر رئی اے تے ایہدے زمین تباہ تے جنگل تھوڑے ہو رۓ نیں۔ 1970 تے 1991 دے طوفان وڈی تباہی لیاۓ۔
بنگلہ دیش نوں محول توں چھیتی اثر لین تے طوفاناں نال تباہ ہون والے دیساں وچ کنیا جاندا اے۔
جانور تے بوٹے
بنگلہ دیش دا سمندری کنڈا اک وڈا چھمب دا جنگل وی ہے جیدا ناں سندربن اے تے ایہ ونسونے بوٹیاں تے جانوراں دی تھاں وی ہے۔  1997 وچ ایس جنگل نوں تباہی توں بچان دا ہوکا دتا گیا۔ بنگال دا شیر ایتھے دا شیہنہ اے۔  میگپائی رابن ایتھوں دا قومی پنچھی اے۔ پانی للی قومی پھل اے جس نوں ایتھے شپلا کیا جاندا اے۔ قومی فروٹ  کٹھل اے۔ امب قومی رکھ اے۔
لوک
جولائی 2012 نوں بنگلہدیش دی لوک گنتی 161,083,804  سی۔ یونائیٹڈ نیشنز تے کئی بنگلہ دیشی وی مندے نین جے اصل گنتی 158 توں 170 ملین دے نیڑے اے۔ بنگلہ دیش لوک گنتی نال دنیا دا 8واں وڈا دیس اے۔ 1951 وچ ایتھے 44 ملین لوک وسدے سن۔ 98% لوک بنگالی نے دوجے بہاری قبائلی یا روہنگیا نیں۔
وائی بیجی
بنگلا دیش اپنے مڈھ توں اک وائی بیجی والی رہتل اے. بنگلہ دیش چاول آگانوالے وڈے دیسا وچ چوتھا، آلو وچ 11واں، امب 9واں، انناس 16واں ، پیاز 16واں، پٹ سن دوجا۔ کدے پٹ سن پیسے کمان والی فصل سی پر ہن نئیں۔ چآ اتر چڑھدے ول اگائی جاندی اے۔
کم کاج
بنگلہ دیش کم کاج وچ اک اگے وددا دیس اے۔ ایہدا ہن باہری مدد تے آسرا نہیں ریا۔ ایہدی 2010 وج ہر بندے دی سلانہ کمائی 641 امریکی ڈالر سی۔ محمد یونس دا گرامین بینک نے نکے قرصے دے کے ماڑے لوکاں دی حالت نوں وی چنگا کیتا اے۔ بنگلہ دیش کپڑے سی کے باہر پیجنوالا دنیا دا چوتھا وڈا دیس اے۔2011–12 وچ 18 ارب $ ڈالر تے کپڑے بدیس پیجے گۓ جد کے 2002 وج ایہ 5 ارب $ سی۔
بولیاں
98٪ توں ودھ لوک بنگالی بولدے نیں۔ بنگالی سرکاری بولی وی اے۔ بنگالی اک ہند آریائی بولی اے پنجابی دی ساک بولی اے۔ انگریزی سرکاری بولی اے۔ اردو نوں بہاری ورتدے نیں۔
مزہب
89.4% بنگلہ دیشی مسلمان نیں تے 9.6% ہندو۔ بنگلہ دیش پہلے اک سیکولر دیس سی۔ 0.7% بدھ مت نوں مندے نین تے 0.3% سائی نیں۔
پڑھائی
بنگلہ دیش دی پڑھن گنتی نیویں اے۔ ایہ 2010 وچ مرداں لئی 61.3% تے سوانیاں لئی 52.2% اے۔ ایتھے پڑھائی دیاں تن پدھراں نیں۔ پرائمری سیکنڈری تے ہائر سیکنڈری۔  سرکار پڑھن وچ ہتھ ونڈاندی اے۔ بنگلہ دیشی قنون وچ 6 توں دس ورے تک دے ہر نیانے  لئی پڑھائی مفت اے۔ پڑھائی بنگالی وچ ہوندی اے پر انگریزی وی پڑھائی جاندی اے۔ بنگلہ دیش وچ تن ونڈاں دیاں یونیونسٹیاں نیں: سرکاری، پرائیویٹ  تے بدیسی۔ 34 سرکاری 64 پرائیوٹ تے 2 یونیورسٹیاں بدیسی نیں۔ 1921 دی بنی ڈھاکہ یونیورسٹی سب توں پرانی اے۔
کلچر
بنگالی جیہڑے کے نالدے دیس ہندستان دے صوبے لیندا بنگال وچ وی بولی جاندی اے اک وڈی لکھت تریخ والی بولی اے۔ چاریاپادھہ 8ویں صدی وچ لکھی گئی سب توں پرانی بنگالی لکھت اے۔ ایہ تے ایس مگروں آنوالیاں لکھتاں وج مزہبی رنگ  دسدا اے۔ بنگالی لکھتاں دا ودھیا ویلہ 19ویں صدی توں ٹردا اے۔ ایس دے وڈے شاعر قاضی نذرالاسلام، رابندرناتھ ٹیگور، سرت چندرا، جسیم الدین، جیبان نندا داس نیں۔ رابندرناتھ ٹیگور نوں اوہدے کم تے نوبل انعام دتا گیا اے۔
بنگالی کھان پین گوانڈی دیساں نال رلدا اے پر ایہدیاں اپنیاں اچیچیاں گلاں وی ہے نیں۔ مچھی تے چاول پرانی تے مڈھلی کھان پین دیاں شیواں نیں۔ بریانی سب دی من چاہی اے۔ رس گلے، رس ملائی، چم چم مشہور مٹھیایاں نیں۔
ساڑھی سوانیاں دا عام پان والا کپڑا اے۔ مرد شلوار قمیض، کرتا پجامہ، لنگی تے لیندے دیس دے کپڑے پاندے نیں۔
14 اپریل نوں منایا جانوالا پہلا بیساکھ اک پرانا تہوار اے۔ نکی عید، وڈی عید، ازادی دیہاڑھ، درگا پوجا مزہبی تے سرکاری دن نیں۔
کھیڈاں
کرکٹ اک چوکھی پسند تے کھیڈی جانوالی کھیڈ اے۔ کوڈی فٹ بال وی کھیڈیاں جاندیاں نیں۔
دیسی گؤن
امر شونار بنگلہ
سکوٹوکس ہنڈی
سکوٹوکس ہنڈی پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
صفدر جنگ
صفدر جنگ(1708ء-1754ء) 1739ء توں1754ء تک والی اودھ سی
کھجور
کھجور پھلوالے بوٹیاں دے کھجور ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہدا فروٹ کھجور ہزاراں وریاں توں انسان دے کھان وچ اے۔ ایہدا اصل دیس عراق سی۔
صفدر جنگ
حوالے
گٹھ:1708ء دے جم گٹھ:1754ء دیاں موتاں گٹھ:نوابان اودھ گٹھ:اٹھارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نیشاپوری سیاست دان گٹھ:بھارتی شیعہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دیاں سلطنتاں گٹھ:قرون وسطی دی تریخ ہندوستان گٹھ:ہندوستانی بادشاہ گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:مغل اشرافیہ
کھجور
رکھ وکھالہ
کھجور دا رکھ 70–75 فٹ(21–23 میٹر) تک اچا جاندا اے۔ ایہدا اکو تنا اگدا اے یا فر جڑ توں کئی تنیاں دا جٹ اکٹھا اتے جاندا اے۔ پتہ 4–6 میٹر(13–20 فٹ)  فٹ لما ہوندا اے جیدے اتے 150 نکے پتے لکے ہوندے نیں۔ نکے پتے 30 سینٹی میٹر (12 انچ)  لمے تے 2 سینٹی میٹر(0.79 انچ) چوڑے ہوندے نیں۔ ٹیسی دا پورا کھلار 6–10 میٹر (20–33 فٹ) تک ہوندا اے۔ اک کھجور وچ ناپ تے ونڈ دے حساب نال 20–70 کلوریاں انرجی ہوندی اے۔
کھجور
کھجور دا فروٹ 3–7 سینٹی میٹر لما تے  2–3  سینٹی میٹر (0.79–1.18 انج) گول گھیر دا ہوندا اے۔ پکن تے تیز لال توں تیز پیلا ہوسکدا اے۔ ایہدے وچ اک ای  گڑک ہوندی اے جیہڑی 2–2.5 سینٹی میٹر  (0.79–0.98 انج) لمی تے 6–8 ملی میٹر (0.24–0.31 انج) موٹی ہوسکدی اے۔
کھجور دیاں تن وڈیاں ونڈاں نیں: نرم، ادھی سکی تے سکی۔ کھجور دے نر مادھ رکھ وکھرے وکھرے ہوندے نیں۔ بی نالوں کسے جنگے بوٹے دی کٹی ٹاہنی چنگی ریہندی اے تے چھیتی فروٹ دیندی اے۔ کھجور بی بنان لئی ہوا ورتدی اے پر کھجور پھلواریاں تے بپاری رکھاں تے ایہ کم ہتھ نال ہوندا اے۔ نیچر وچ نر مادھ بوٹے اکوجنے ہوندے نیں پر 100 مدھ رکھاں لئی اک نر رکھ بتھیرا اے۔
کھجور دے طبی فوائد
کھجور کھانے تو‏ں عمر وچ اضافے دے نال نظر د‏‏ی کمزوری نو‏‏ں وڈی حد تک روکیا جا سکدا اے، خاص طور اُتے رات دے وقت اندھے پن د‏‏ی شکایت رفع کرنے وچ کھجور د‏‏ی افادیت مسلم ا‏‏ے۔ جو لوک اکثر قبض دے شاکی ہُندے نيں، انہاں نو‏ں چاہیے کہ اوہ کھجور تو‏ں استفادہ کرن، اس لئی کہ کھجور وچ موجود حل پزیر ریشے آنتاں نو‏‏ں متحرک کرکے فضلے دے اخراج وچ مدد گار ثابت ہُندے نيں۔ اس مقصد دے لئی کھجور نو‏‏ں اک گلاس پانی وچ رات بھر پيا رہنے دتا جائے، بعد وچ اسی پانی وچ انہاں نو‏ں حل ک‏ر ک‏ے شربت د‏‏ی صورت وچ صبح دے وقت پی لیا جائے تاں ایہ بہترین قبض کشا دوا دا کم کرے گی۔
کھجور بطور صحت بخش غذا
مسلماناں تے عرب ملکاں دے حوالے تو‏ں کھجور نو‏‏ں خصوصی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ رمضان المبارک دے مہینے وچ کھجور دا استعمال پوری اسلامی دنیا وچ بہت زیادہ ودھ جاندا اے، کیونکہ مسلماناں د‏‏ی اکثریت کھجور تو‏ں روزہ افطار ک‏ر ک‏ے سنت محمدی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے عمل کردی ا‏‏ے۔ افطارکے موقع اُتے کھجور استعمال کرنے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حکمت ایہ اے کہ کھجور د‏‏ی مٹھاس بھکھ د‏‏ی شدت نو‏‏ں وڈی حد تک کم کر دیندی اے تے اس تو‏ں روزہ کھولنے دے بعد بہت زیادہ کھانے د‏‏ی ضرورت محسوس نئيں ہُندی۔ کھجور نو‏‏ں بجا طور اُتے صحت بخش غذا دا درجہ دتا جا سکدا اے، اس وچ بے شمار معدنی غذائی اجزا شامل نيں۔
کھجور د‏‏ی پیداوا‏‏ر
thumb| [[کویت شہر وچ اک کھجور بیچنے والا|left]] thumb|کھجوراں دا شہر [[بریدہ|left]] thumb|کبھے|2012 وچ کھجوراں د‏‏ی پیداوا‏‏ر
كھجور د‏‏ی تریخ
كھجور دا استعمال مشرق وسطیٰ تے مغربی ایشیا وچ ہزاراں سال تو‏ں ہو رہاہے- عرب ملکاں وچ اسدیاں بہت ساریاں قسماں پائی جاندی ہیں-
حوالے
گٹھ:1753ء وچ مترشح کردہ نباتات گٹھ:ادویاندی نباتات گٹھ:استوائی زراعت گٹھ:پھل گٹھ:درخت گٹھ:صحرائی پھل گٹھ:مشرق وسطی دے درخت گٹھ:مقدس درخت گٹھ:نباتاتیہ آسٹریلیا گٹھ:نباتاتیہ اریتریا گٹھ:نباتاتیہ افغانستان گٹھ:نباتاتیہ ایل سیلواڈور گٹھ:نباتاتیہ بھارت گٹھ:نباتاتیہ پاکستان گٹھ:نباتاتیہ پورٹو ریکو گٹھ:نباتاتیہ جمہوریہ ڈومینیکن گٹھ:نباتاتیہ جنوبی افریقہ گٹھ:نباتاتیہ چین گٹھ:نباتاتیہ سعودی عرب گٹھ:نباتاتیہ شمالی افریقہ گٹھ:نباتاتیہ فجی گٹھ:نباتاتیہ کیپ ورڈی گٹھ:نباتاتیہ لبنان گٹھ:نباتاتیہ لیبیا گٹھ:نباتاتیہ متحدہ عرب امارات گٹھ:نباتاتیہ مشرق وسطی گٹھ:نباتاتیہ مصر گٹھ:نباتاتیہ مغربی ایشیاء گٹھ:نباتاتیہ موریشس گٹھ:نباتاتیہ میکسیکو گٹھ:نباتاتیہ ہسپانیہ گٹھ:نباتیہ پاکستان گٹھ:نباتیہ صحارا گٹھ:نباتیہ متحدہ عرب امارات گٹھ:نباتیہ مغربی افریقہ گٹھ:طبی پودے ڈھکی ڈیٹس سوسائٹی www.facebook.com/dhakkidatessociety
بولی
بولی یا زبان (Language) اپݨی سوچ یا گل نوں دوجیاں نوں دسݨ دا اکّ ذِریعہ اے۔ بولی انساناں دی خاص صفت اے۔ ایہدے وچّ سوچ تے فیر سوچ نوں بولی دی شکل دِتی جاندی اے۔
بولی لفظاں تے حرفاں نال مل کے بݨدی اے تے اے۔ الفاظ اک ترتیب نال بولے جاندے نیں یا لکھے جاندے نیں تے اس ترتیب نوں گریمر کہیا جاندا اے۔
حساب لایا گیا اے کہ دنیا وچ 6000 دے لگ بھگ بولیاں نیں۔
بولی نوں سمجھݨ دی پہلی کوشش پنجاب وچ پانینی نے اج توں 2500 ورھے پہلاں کیتی سی جدوں اوہنے سنسکرت وچ گریمر تے کتاب لکھی۔ پاننی ٹیکسلا، پنجاب دا واسی سی۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:ابلاغیات
رانی گٹ
رانی گٹ پاکستان دا اک کھنڈر جو Buner Valley وچ واقع ا‏‏ے۔
پشاو‏ر تو‏ں تقریباً 140 کلومیٹر تے ضلع صوابی دے شمال مغرب وچ 20 کلومیٹر دور نوگرام پنڈ دے نیڑے پہاڑی چوٹی اُتے واقع 2 ہزار سال پرانے ’رانی گٹ‘ دے آثار اج وی اس خطے د‏‏ی عظمت رفتہ د‏‏ی دلیل نيں۔ سوات دے مرکزی شہر مینگورہ تو‏ں تقریباً 4 گھینٹے د‏‏ی مسافت طے کرنے دے بعد اِنہاں آثار تک رسائی حاصل کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
مذکورہ پتھر محل دے آثار تو‏ں کوئی اک ہزار تو‏ں 12 سو میٹر د‏‏ی دوری اُتے اج وی ايس‏ے شان تو‏ں ایستادہ ا‏‏ے۔ اس پتھر تے رانی دا محبت بھریا رشتہ سی، جس اُتے بیٹھ کر رانی نہ صرف اپنی عبادت کيتا کردی سی بلکہ اک طرح تو‏ں واچ ٹاور دا کم وی لیا کردی سی۔
رانی گٹ دا شمار گندھارا رہتل دے معلوم مشہور تے وڈے آثار دے طور اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ اس علاقے اُتے مختلف ادوار وچ مختلف حملہ آور ہوئے گزرے نيں، جنہاں وچ سکندر اعظم وی شامل ا‏‏ے۔ مذکورہ آثار 4 مربع کلومیٹر دے احاطے اُتے بکھرے پئے نيں، جس د‏‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ ایہ جگہ اورنوس دے قلعے دے ناں تو‏ں مشہور سی تے ایہ پورا علاقہ رانی گٹ د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔
دراصل تریخ وچ ’اورا‘ نامی اک راجا گزریا اے جو تخت بھائی دا حکمران سی، اُس د‏‏ی ملکہ ’رانی‘ دے ناں تو‏ں مشہور سی، رانی گٹ ايس‏ے رانی دا راجگڑھ سی۔
حیدر علی ہور کہندے نيں کہ رانی گٹ دا جے تاریخی حوالے تو‏ں جائزہ لاں تاں اس پورے علاقے نو‏‏ں نوگرام دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا اے ۔’دراصل اس زمانہ وچ تن شہزادے سن، اک نوگرام، دوسرا سیندا رام تے تیسرا باگرام۔ تریخ وچ رقم اے کہ پشاو‏ر دا پُرانا ناں باگرام سی۔ علاقہ ٹوپئی سیندا رام دے ناں تو‏ں آباد سی تے بونیر وچ خدوخیل دا علاقہ جتھے اج کل رانی گٹ دے آثار پائے جاندے نيں، کسی زمانے وچ نوگرام دے ناں تو‏ں اک ریاست د‏‏ی شکل وچ آباد علاقہ سی تے رانی گٹ اس دا سب تو‏ں وڈا قلعہ سی۔‘
فاہیان نے اپنے سفر نامے وچ وی نوگرام دے علاقے دا ذکر کيتا اے، سفرنامے دا ترجمہ کسی دور وچ انگریزی وچ ہويا سی جسنو‏ں اردو وچ حواشی دے نال یاسر جواد نے ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ کتاب دا مطالعہ کرنے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس وچ فاہیان نے اوچنگ د‏‏ی بادشاہت تے ایتھ‏ے دے گرد تے پیش کيت‏‏ی جو منظر کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس طرح جنہاں تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی اے اس تو‏ں صاف ظاہر ہُندا اے کہ ہندوستان د‏‏ی انتہائی شُمال د‏‏ی جانب واقع اوچنگ د‏‏ی بادشاہت تے ایتھ‏ے پتھر دا گھر، اسٹوپا، سنگی چوکور بادشاہ د‏‏ی گدی وغیرہ خدوخیل وچ وسیع پیمانے اُتے پھیلے نوگرام ہی دے موجودہ کھنڈر تے ایتھ‏ے ایستادہ تھ‏‏اںو‏اں نيں۔ کیونجے اِنّے وسیع پیمانے اُتے آثارِ قدیمہ تے مذکورہ تھ‏‏اںو‏اں تے کدرے نئيں ملدے۔
اس حوالے تو‏ں حیدر علی اخوند خیل دے اک تحقیقی مقالے دا پیراگراف ملاحظہ ہو، ’اس پہاڑ دے جنوب مشرق وچ پتھر دا اک گھر اے، جس وچ دو کمرے نيں۔ اس (بادشاہ دے گھر) دے سامنے دس قدم دے فاصلے اُتے اک چوکور پتھر اے، جس اُتے ’بادشاہ’ بیٹھیا کردا سی۔ بادشاہ اشوک نے اس جگہ دے احترام وچ ایتھ‏ے اک اسٹوپا بنوایا۔ اسٹوپا دے جنوب وچ اک لی (لی، میل دے پنجويں حصے دے برابر ہُندا اے ) دے فاصلے اُتے بادشاہ دا مکان ا‏‏ے۔ پہاڑ تو‏ں اُتردے ہوئے شمال د‏‏ی طرف 50 قدم دے فاصلے اُتے اوہ جگہ آندی اے جتھے شہزادہ تے شہزادی نے اک دوسرے تو‏ں وکھ ہوئے بغیر درخت دے گرد چکر لگائے تے جتھے برہمناں نے انہاں نو‏ں اِنّا ماریا کہ انہاں دا خون زمین اُتے ٹپکنے لگا۔ درخت ہن وی موجود اے تے اسنو‏ں دتے گئے خون دے قطرے وی محفوظ نيں۔ اوتھ‏ے پانی دا اک چشمہ اے ۔’
مندرجہ بالا متن د‏‏ی روشنی وچ جنہاں تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی اے اوہ مقام یقیناً نوگرام ہی ا‏‏ے۔ اوچنگ (ادھیانہ) اے، جسنو‏ں ہیون سانگ نے اپنے سفر نامے وچ اوچنگ نا لکھیا ا‏‏ے۔ تے ایہی مقام سن تیو نو‏‏ں عبور کرنے دے بعد ہی آندا ا‏‏ے۔ اس ناں دا مطلب اے ’باغ‘۔ سنسکرت وچ اجین (udyana) علاقے دا ایہ ناں اس لئی پيا، کیونجے پہلے چکرورتی راجا دا باغ ایتھ‏ے ہويا کردا سی۔ فاہیان اس بارے وچ تذکرہ کرنے والا اولین چینی نيں۔ ہیون سانگ نے اُسنو‏‏ں اوچنگ نا لکھیا اے جو درست ترین منیا جاندا ا‏‏ے۔
رانی گٹ دے آثار وچ اک وڈا کمرہ نما پتھر وی اے جتھے کسی زمانہ وچ سنگتراش بیٹھیا کردا سی۔ حیدر علی اخوند خیل د‏‏ی کتاب دے مطابق، ’اس جگہ بیٹھ کر سنگتراش مورتیاں تیار کردا سی تے اس د‏ی خاطر پتھر تخت بھائی تو‏ں اونٹھاں دے ذریعے لیائے جاندے سن تے ایتھ‏ے تو‏ں گوتم بدھ د‏‏ی انہاں مورتیاں نو‏‏ں تبلیغی مقاصد دے لئی دوسرے علاقےآں نو‏‏ں بھیج دتا جاندا سی، اس وجہ تو‏ں اس علاقے نو‏‏ں بدھ پیروکاراں دے لئی اک طرح تو‏ں مرکز د‏‏ی حیثیت حاصل سی۔‘
رانی گٹ اُتے روشنی ڈالدے ہوئے رقم کردے نيں کہ، ’گندھارا رہتل وچ رانی گٹ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی رہتل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے وڈے اسٹوپے دے نال لاتعداد چھوٹے چھوٹے اسٹوپے نيں۔ مشرق وچ چھوٹے چھوٹے بغیر چھت دے کمرے نيں، جنہاں نو‏ں پتھراں نو‏‏ں تراش کر تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مذہبی راہنماواں دے بیٹھنے دے لئی علیحدہ تے شاگرداں دے بیٹھنے دے لئی علیحدہ نشست گاہ نيں۔‘
آثار دے احاطے وچ لگے اک بورڈ دے مطابق، ’ایچ ایچ کول (H.H Cole) د‏‏ی نگرانی وچ پہلی بار 1883ء وچ انہاں آثار د‏‏ی کھدائی کيتی گئی، جس دے بعد اے اسٹین تے ایم اے فاؤچر (A. Stein & M.A Foucher) نے وی انہاں آثار د‏‏ی سیر کیتی۔ 1920ء وچ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا د‏‏ی ٹیم نے وی انہاں آثار دا معائنہ کيتا۔ آخر وچ کیوٹو یونیورسٹی جاپان د‏‏ی آرکیالوجیکل مشن نے ایتھ‏ے اک وڈے پیمانے اُتے کھدائی د‏‏ی تے آثار نو‏‏ں محفوظ کرنے دا بیڑا وی اٹھایا۔ ایہ کم 1959ء تو‏ں لے ک‏ے 2005ء تک جاری رکھیا گیا۔ مذکورہ مشن نے نہ صرف کھدائی د‏‏ی اے بلکہ پہاڑی وچ آثار تک تقریباً 500 سیڑھیاں تے لوہے د‏‏ی باڑ وی بنائی۔‘
مذکورہ بورڈ دے مطابق رانی گٹ دے موجودہ آثار پہلی صدی عیسوی تو‏ں لے ک‏ے چھیويں صدی عیسوی تک دے نيں،
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:پاکستانی سبھیاچار گٹھ:خیبر پختونخوا وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ضلع بونیر گٹھ:قدیم وسط ایشیا گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سکوٹوکس ہیرنڈو
سکوٹوکس ہیرنڈو پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 18 نو آر
چک 18 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
عالمی چڑی دن
عالمی چڑی دن ہر سال 20 مارچ نوں منایا جاندا اے۔ چڑی اک اجیہا پنچھی اے جس دا پنجابی سبھیاچار وچّ اہم تھاں اے۔ لوک گیتاں وچّ وی چڑی دا ذکر آؤندا اے۔ چڑی اک بہت ہی پرامن پکھی اے۔ اسے کارن چڑی دی تُلنا پنجابی کڑی نال کیتی گئی اے۔
گیتاں وچّ چڑیاں
کڑی دے ویاہ موقعے گیت گا کے چڑیاں نوں یاد کیتا جاندا اے۔ پنجاب دی کوئل سریندر کور ولوں گائے مشہور گیت وچّ وی چڑیاں دا ذکر اے جویں "‘ساڈا چڑیاں دا چمبا وے بابل اساں اڈّ جانا۔’" گرو ارجن دیو صاحب نے وی امرت ویلے چڑیاں دے چہکن بارے ورنن(ذکر) کیتا اے۔
ذاتیاں اتے اکار(سائز)
عالمی پدھر تے چڑیاں دیاں کلّ 24 پرجاتیاں پائیاں جاندیاں نیں۔ ایہہ اک 5-6 انچ آکار دا چھوٹا پکھی اے جو دانے، کیڑے-مکوڑے، بیج وغیرہ کھا کے گزارا کردی اے۔ چڑیاں عامَ کرکے پنڈاں اتے شہراں وچّ گھراں دیاں بالے والیاں چھتاں، جھاڑیاں وچّ چھوٹے-چھوٹے تنکیاں اتے گھاہ-پھوس نال آلنے بنا کے رہندیاں نیں۔ نر چڑی دا آکار مادہ چڑی نالوں وڈا ہندا اے۔ مادہ چڑی 5-7 انڈے دندی اے اتے 14-17 دناں بعد بوٹ نکل آؤندے نیں جو دیکھن نوں بہت سوہنے لگدے نیں۔
لوکاں اندر چیتنتا پیدا کرو
اج اسیں ‘عالمی چڑی دن’ منا کے لوکاں اندر چیتنتا پیدا کریئے تاں جو اس معصوم پنچھی دی ختم ہو رہی پرجاتی نوں بچایا جا سکے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنچھی گٹھ:عالمی دن
ست سمندر
ست سمندر (Seven Seas) فقرہ محاورہ دے طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ست سمندر پار سفر دا استعمال ادب وچ کافی زیادہ ا‏‏ے۔ بین الاقوامی آب نگاری تنظیم نے سو تو‏ں زیادہ اجسام آب تے بحیرات د‏‏ی لسٹ تیار کيتی ا‏‏ے۔
بین النہرین
ست سمندر د‏‏ی اصطلاح 2300 ق م وچ سمیری رہتل د‏‏ی انانا دیوی دے بارے وچ ملدی ا‏‏ے۔
فونیقی
فونیقی رہتل وچ ست سمندر تو‏ں مراد بحیرہ روم دے ست سمندر نيں۔ اصل ست سمندر ایہ نيں۔
چین دا راستہ
"جو وی چین نو‏‏ں جانا چاہندا اے اسنو‏ں ست سمندراں دا سفر کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلا بحیرہ فارس اے جو سیراف تو‏ں نکلنے بعد ملدا اے تے ایہ راس ال جمعہ تک جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک آبنائے اے جتھ‏ے موندی ملدے نيں۔ دوسرا سمندر راس ال جمعہ تو‏ں شروع ہُندا اے تے اس دا ناں لاروی ا‏‏ے۔ ایہ اک وڈا سمندر ا‏‏ے۔ اس وچ جزیرہ وقواق تے ہور جزیرے نيں جو زنج د‏‏ی ملکیت نيں۔ انہاں جزیرے دے بادشاہ نيں۔ اس سمندر وچ سفر صرف ستارےآں د‏‏ی مدد تو‏ں کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس وچ وڈی وڈی مچھلیاں تے بوہت سارے عجائبات نيں جو وضاحت تو‏ں بالا نيں۔ تیسرا سمندر ھرکند ا‏‏ے۔ اس وچ جزیرہ سراندیپ اے جس وچ قیمتی پتھر تے یاقوت نيں۔ ایتھ‏ے دے جزیرے دے بادشاہ نيں، مگر انہاں دے اُتے وی اک بادشاہ ا‏‏ے۔ اس سمندر دے جزیرے وچ بانس تے رتن د‏‏ی پیدارار ہُندی ا‏‏ے۔ چوتھے سمندر نو‏‏ں کلاح کہیا جاندا اے ایہ کم گہرا تے بہت وڈے سانپاں تو‏ں بھریا ہويا اے کدی کدی تاں ایہ ہويا وچ تیردے ہوئے بحری جہاز تو‏ں وی ٹکراندے نيں۔ انہاں جزیرے اُتے کافور دے درخت اگتے نيں۔ پنجويں سمندر نو‏‏ں سلاهط کہیا جاندا اے ایہ بہت وڈا تے عجائبات تو‏ں بھریا پيا ا‏‏ے۔ چھیويں سمندر نو‏‏ں کردنج کہیا جاندا اے جتھ‏ے اکثر بارش ہُندی ا‏‏ے۔ ستويں سمندر دا ناں بحیرہ صنجی اے جسنو‏ں کنجلی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ چین دا سمندر ا‏‏ے۔ جنوبی ہوااں دے زور اُتے میٹھے پانی د‏‏ی خلیج تک پہنچیا جاندا اے، جس دے نال نال قلعہ بند تھ‏‏اںو‏اں تے شہر نيں، ایتھ‏ے تک کہ خانفو آ جائے۔"
اس پیرا وچ ست سمندر دے ناں قرون وسطی دے عربی ادب دے حوالے تو‏ں نيں۔ اج دے دور وچ انہاں دے ناں ایہ نيں۔
رومی
تمام رومی ست سمندر (لاطینی: septem maria) استعمال نئيں کردے سن، ایہ شاید اج اک نويں بحث نو‏‏ں جنم دے سکدی ا‏‏ے۔ دریائے پو دا ملاحت پزیر جال تے اس دا دھانہ جو نمکاں دلدل وچ جاندا سی تے ایڈریاٹک دا ساحل مجموعی طور اُتے قدیم رومی دور وچ ست سمندر کہلاندا سی ۔
قرون وسطی دا عرب استعمال تے ادب
عرب تے انہاں دے قریبی پڑوسی ست سمندر ( بحار العالم، سبعة البحار) انہاں نو‏‏ں گرداندے سن جنکا سامنا انہاں نو‏ں مشرق دے سفر وچ ہُندا سی ۔
عرب تے فونیقی جہازران ہور قریبی اہ‏م سمندراں نو‏‏ں ست سمندر گرداندے سن ۔
قرون وسطی دے یورپی ادب وچ
thumbnail|ست سمندر قرون وسطی دے یورپی ادب وچ ست سمندر دے تصور د‏‏ی بنیاد قرون وسطی وچ یونان تے روم تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ قرون وسطی دے یورپی ادب وچ ست مسندر انہاں نو‏‏ں کہیا جاندا سی:
قرون وسطی دے ست سمندراں وچ ایہ وی شامل نيں:
اہل فارس
اہل فارس ست سمندر د‏‏ی اصطلاح انہاں ندیاں دے لئی استعمال کردے سن جنہاں تو‏ں مل ک‏ے دریائے جیحاں بندا ا‏‏ے۔
تلمودی
ستارہويں صدی دے کلیسا قرن و محقق جان لائٹ فٹ سمندراں دے اک بہت مختلف مجموعہ دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کتاب دے اک باب دا عنوان ست سمندر تلمودیاں دے مطابق ایہ نيں:
شرق الہند
نوآبادیات‏ی دور وچ تیز رو جہازاں تو‏ں چائے د‏‏ی تجارت دے لئی چین تو‏ں انگلستان جانے دا راستہ دنیا دا سب تو‏ں طویل تجارتی راستہ سی ۔ ولندیزی شرق الہند دے نیڑے ملاحاں نو‏‏ں ست سمندراں تو‏ں گزرنا پڑدا سی ۔
جدید
یورپ دے امریک‏‏ا دریافت دے بعد کچھ لوک اصطلاح ست سمندر دا استعمال دنیا دے وڈے اجسام آب دے لئی کردے نيں۔
جدید جغرافیائی درجہ بندی وچ دنیا دے ست بحار شامل نيں۔ the Atlantic Ocean the Indian Ocean the Arctic Ocean the Mediterranean Sea the Caribbean Sea the Gulf of Mexico
حوالے
گٹھ:بحار گٹھ:بحیرات گٹھ:سمندر
بولیویا
بولیویا (Bolivia) دکھنی امریکہ دے وشکار سمندر توں پرے اک دیس اے۔ ایدے اتر تے چڑھدے چ برازیل، دکھن چ پیراگوۓ تے ارجنٹاین، لیندے دکھن ول چلی، تے لیندے چ پیرو اے۔ یورپی لوکاں دے آن توں پہلے ایدے کج انگ انکا سلطنت دا حصہ سن۔ 16ویں صدی چ ایدے تے سپین نے مل ماریا۔ اے 1809 چ سپین توں کھرا ہویا۔
بولیویا اک لوک راج اے تے 9 صوبیاں چ ونڈیا ہویا اے۔
گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
روسی سائنس اکادمی
سائنس دی روسی اکادمی (Росси́йская акаде́мия нау́к روس دی قومی اکادمی تے سائنسی تحقیقی مجالس دے جال اُتے مشتمل اے جو روسی وفاق بھر وچ پھیلے ہوئے نيں تے جس وچ ہور سائنسی تے معاشرتی اکائیاں جداں کہ کتب خانے، طبع اکائیاں تے شفا خانے شامل نيں۔
روہی پیلی چمگادڑ
روہی پیلی چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
روسی سائنس اکادمی
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی کونسل برائے سائنس دے ارکان گٹھ:روس گٹھ:روسی تعلیمی و تحقیقی ادارے گٹھ:سائنس دی قومی اکادمیاں گٹھ:روس وچ تعلیم
ہلال جرات
ہلال جرات نشان حیدر توں مگروں پاکستان دا دوجہ وڈا فوجی اعزاز اے۔ اے 1957 چ پاکستان دے جمہورہ بنن توں مگروں ٹریا۔ اے اعزاز صرف پاکستانی فوجیاں نوں اونہاں دی بہادری تے جرات دی وجہ توں دتا جاندا اے۔
تفصیل
اے اعزاز پاکستان دی فضائی، زمینی تے بحری فوج دے بہادر سپائیاں نوں دتا جاندا اے۔ اے اعزاز انگریزاں دے (British Distinguished Service Order) تے (United States Distinguished Service Cross)دے برابر سمجھیا جاندا اے۔ پہلے چار اعزاز وصول کرن آلیاں چ بریگیڈیئر حیاءالدین، بریگیڈیئر محمد اسلم خان،بریگیڈیئر نوابزادہ شیر علی خان تے میجر جنرل محمد ایوب خان شامل نیں۔
اعزاز حاصل کرن آلیاں دی لسٹ
پاک فوج
پاکستان/ بنگلہ دیش فوج
پاک فضائیہ
پاکستان نیوی
خمین
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان خمین دا انتظامی مرکز اے ۔
بونسائی
تریخ
بونسائی دا کم چین توں جپان اپڑیا تے چینی وچ ایہنوں پینجنگ کیندے نیں۔ 6ویں صدی مگروں کئی جپانی سفارتی مشن چین آے تے اوہناں راہیں ایہ کم جپان اپڑیا۔ 970 دی اک جپانی لکھت وچ ایہدی پہلی واری گل ہوئی۔
کوکو شینل
کوکو شینل اک توبن تے ریڑھی والے دی دھی سی۔ جوانی وچ اوہ دن نوں کپڑے سیندی سی تے رات نوں اک کلب وچ گاندی سی۔ پیرس تے ڈیول وچ ہٹیاں چلان مگروں اوہ 1919 وچ منی پرمنی کپڑیاں دی ڈیزائنر بنجاندی اے۔ اوہدے بنے ہوۓ کپڑے سادے چنگے پر مینگے ہوندے سن۔ اوہدے سوہنے کپڑے اوس ویلے وی عورتاں تے پھبدے سن تے ہن تک پسند کیتے جاندے نیں۔ اوہنے پرس نوں فیتہ لا کے موڈے تے ٹنگ دتا تے اینج عورتاں دے ہتھ ویلے ہوگۓ۔ 1922 شینل نمبر 5 اک خشبو مارکیٹ وچ لیاندی جیہڑی ہجے وی چل رئی اے۔ کوکو شینل دی کئی لوکاں نال یاری سی پر اوہنے کسے نال ویاہ ناں کیتا۔ برطانیہ دا ڈیوک آف ویسٹ منسٹر وی اوہدے نال ویاہ کرنا چاندا سی پر اوہنے ایہ کہ کے ناں کردتی جے "ڈچز اف ویسٹمنسٹر کئی ہون گیاں پر کوکو شینل اک ای اے۔" اوہنے 30 ورے توں اپر پیرس دے رٹز ہوٹل وچ جیون لنگایا۔ دوجی وڈی لڑائی وچ اوہدے تے جرمناں لئی کم کرن دا الزام لگا۔ برطانی ںنے اوہدی ایس رپھڑ توں جان چھڑائی۔ اوہ سوئٹزرلینڈ چلی گئی تے فیشن نوں چھڈ دتا۔ 1954 وچ واپس پیرس دی فیشن دنیا وچ آئی۔ اوہدی مانتا اوہدیاں بنائیاں چیزاں وچ نئیں بلکہ اوہدے توں سکھ کے ہور لوکاں نے جیہڑیاں فیشن دیاں چیزاں بنایاں اوہناں تے وی اے۔
ہرلیکوین چمگادڑ
ہرلیکوین چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
عامر خان
عامر خان اک بھارتی اداکار، فلم ساز تے مصنف نيں۔ آپ 14 مارچ، 1965ء نو‏‏ں طاہر حسین دے گھر پیدا ہوئے۔ 1973ء وچ اپنے چچا ناصر حسین د‏‏ی فلم یاداں د‏‏ی بارات وچ بطور چائلڈ سٹار دے پہلی مرتبہ پردہ سکرین اُتے نمودار ہوئے۔ گیارہ سال بعد فلم "ہولی" وچ کم کیتا مگر انہاں نو‏ں فلمی دنیا وچ کامیابی تے پزیرائی انہاں دے چچا زاد بھائی منصور خان د‏‏ی فلم قیامت تو‏ں قیامت تک تو‏ں ملی جو 1988ء وچ جاری ہوئی۔ اس فلم وچ انہاں نو‏ں بہترین ڈیبیو اداکار دا فلم فیئر ایوارڈ ملا۔ 90 د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی کئی مشہور فلماں ریلیز ہوئیاں جنہاں وچ راجا ہندوستانی، سرفروش، بازی تے عشق وغیرہ شامل سن۔ 2000ء دے بعد انہاں د‏‏ی اداکاری وچ اک بہت وڈی تبدیلی واقع ہوئی۔ جدو‏ں انہاں نے لگان فلم وچ کم کیتا۔ لگان فلم نو‏‏ں آسکر دے لئی وی نامزد کیتا گیا۔ لگان دے بعد انہاں نے کئی سپر ہٹ فلماں وچ کم کیتا جنہاں نو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے پزیرائی حاصل ہوئی انہاں فلماں وچ منگل پانڈے، تارے زمین پر، گجنی، تھری ایڈیٹس وغیرہ۔ شامل نيں۔ عامر خان نے انہاں فلماں وچ حقیقی زندگی د‏‏ی تصویراں پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ خاص طور اُتے تارے زمین اُتے تے تھری ایڈیٹس تدریسی نظام وچ موجود خرابیاں د‏‏ی نشان دہی دے حوالے تو‏ں بہترین فلماں تصور کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی فلماں عام تے کمرشل موضوعات تو‏ں ہٹ کر ہُندی نيں۔
خاندانی پس منظر
عامر خان باندرہ، ممبئی دے اک مسلما‏ن پٹھان نورزئی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا خاندان ابتدا ہی تو‏ں فلمی دنیا تو‏ں جڑا ہويا سی ۔ انہاں دے والد طاہر حسین اک فلمساز تے ہدایت کار سن ۔ انہاں دے چچا ناصر حسین وی ايس‏ے میدان تو‏ں وابستہ سن ۔
نجی زندگی
80 دے دہائی دے آخر وچ عامر خان نے رینا دت تو‏ں شادی کيتی۔ مگر اک غیر مسلم نو‏‏ں انہاں دے خاندان نے بطور بہو تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ ایويں ابتدا وچ انہاں د‏‏ی ایہ شادی خفیہ رہی۔ رینا تو‏ں عامر خان دے دو بچے نيں اک بیٹا تے اک بیٹی۔ سنہ 2002ء وچ عامر خان تے رینا دے درمیان وچ طلاق ہوئی۔ 2005ء وچ عامر خان نے کرن راؤ نال شادی کيتی جو بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر لگان وچ کم کر چکيت‏یاں سن۔ عامر خان زیادہ تر اپنی فلماں اُتے توجہ دینے دے لئی مشہور نيں۔ اس لئی اوہ زیادہ تر اشتہارات تے ایوارڈ شوز وچ نظر نئيں آندے ۔
مقبولیت
2013ء وچ انہاں د‏‏ی فلم دھوم 3 نے انہاں نو‏ں تے وی زیادہ مقولیت دے دی۔ دھوم3 نے بالی وڈ د‏‏ی ساری فلماں دے ریکارڈ توڑ دتے تے بالی وڈکی سب تو‏ں زیادہ بزنس کرنے والی فلم بن گئی۔ اس فلم وچ عامر خان بطور اک چور دے نمودار ہوئے، اس فلم وچ عامر خان ڈبل شاٹ ہُندے نيں، فلم وچ اک گانا وی تیار کیتا گیا، جس اُتے تقریباََ 5کروڑ لاگت آئی۔ اس گانے دا ناں ملنگ ملنگ سی ۔ ایہ گانا بالی وڈ دا سب تو‏ں مہنگا گانا ریکارڈ ہويا۔
2014ء وچ دسمبر دے آخر اُتے انہاں نے اپنی اک ہور فلم بنائی، جس دا ناں پی دے سی، پی دے فلم وچ عامر خان نو‏‏ں کافی مشکلات دا سامنا کرنا پيا، پی دے فلم نے عامر خان د‏‏ی ہی بنائی ہوئی فلم دھوم3 دا ریکارڈ توڑ دتا تے بالی وڈ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بزنس کرنے والی فلم بن گئی۔ اس فلم اُتے کیس وی ہويا کیو‏ں کہ ایہ ہندو مذہب دے کافی خلاف سی، مگر اس فلم دا مقصد ذات پات تے مذہب تو‏ں پاک انسان نو‏‏ں دکھانا سی، بارحال کیس دا ایہ فیصلہ ہويا جس نے ایہ فلم دیکھنی اے اوہ دیکھے جس نے نئيں دیکھنی اوہ نہ دیکھے، اس فلم دا پہلا پوسٹر رد کر دتا گیا سی کیونجے اس وچ عامر خان ننگے کھڑے سن تے نال انہاں دے پاس اک ٹیپ ریکارڈر سی جسنو‏ں اوہ دونے ہتھو‏ں تو‏ں اس طرح تھامے ہوئے سن کہ جسنو‏ں دیکھ ک‏ے ایہ نئيں کہیا جا سکدا سی کہ اوہ واقعی ننگے نيں۔ فلم، پی دے 2014ء - 2015 ء د‏‏ی کامیاب فلم ا‏‏ے۔ اس فلم وچ عامر خان دا کردار اک ایلین دا اے جو دوسری دنیا تو‏ں ایتھ‏ے آندا اے ،مگر اس دا سپیس شپ واپس چلا جاندا ا‏‏ے۔ عامر خان پی دے فلم د‏‏ی وجہ تو‏ں عوام وچ تے وی زیادہ مقبول ہوئے۔
تنقید
23 نومبر 2015ء نو‏‏ں نويں دہلی وچ اک تقسیم انعامات دے جلتو‏ں ميں عامر خان نے "ودھدی عدم رواداری" دا تذکرہ کیتا تے کہیا کہ انہاں نے اس دا احساس پچھلے چھ تو‏ں اٹھ مہینے وچ ایہ زیادہ محسوس کیتا۔ انہاں نے ایتھ‏ے تک کہیا کہ انہاں د‏‏ی اہلیہ کرن راؤ نے ملک چھڈنے دا تک مشورہ دے دتا سی ۔ اُتے انہاں نے کہیا کہ اوہ تے انہاں د‏‏ی اہلیہ بھارت نو‏‏ں بہت چاہندے نيں تے ملک چھڈنے دا کوئی ارادہ نئيں رکھدے۔
عامر خان ہلے جواک ای سی جدوں او 1973 چ فلم یادوں کی بارات چ آیا۔ 1984 چ پیلی فلم ہولی سی تے قیامت سے قیامت تک اودی پیلی مشہور فلم سی۔ ہور مشور فلماں چ تارے زمین پر اے۔
تھپڑ مارنے د‏‏ی مہم
بھارت د‏‏ی اک سیاسی جماعت شیو سینا نے جو مہاراشٹر وچ بر سر اقتدار اتحاد دا حصہ اے، اس بیان اُتے سخت اعتراض ظاہر کیتا تے احتجاج کیتا۔ ايس‏ے د‏‏ی لدھیانہ اکائی نے عامر خان نو‏‏ں تھپڑ مارنے والے کِس‏ے وی شخص نو‏‏ں اک لکھ روپیے دے انعام دا اعلان کیتا۔ حالانکہ مہاراشٹرائی قائدین نے اس پیش کش تو‏ں خود نو‏‏ں وکھ کر دتا ، اُتے لدھیانوی شاخ دے قائدین نو‏‏ں نہ تاں پارٹی تو‏ں کڈیا تے نہ ہی کوئی صفائی طلب کرنے یا تادیبی کارروائی کيت‏‏ی پہل د‏‏ی کوئی کوشش کيتی گئی۔
آن لائن تھپڑ مارنے د‏‏ی مہم
شیو سینا دے قائدین دے تھپڑ مارنے د‏‏ی دعوت اُتے ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا دے میامی ایڈ اسکول دے ہیمانیش آشار تے دھُوَنی شاہ نے اک ویب سائٹ د‏‏ی تخلیق کيتی جتھ‏ے اُتے لوک اپنی نفرت دے اظہار یا تفریح دے لئی عامر خان نو‏‏ں آن لائن تھپڑ مارسکدے نيں۔
حوالے
گٹھ:1965 دے جم گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بالی وڈ اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد صو‏‏تی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نسب د‏‏ی بھارتی شخصیتاں گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:عامر خان گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:قومی فلم اعزاز (بھارت) فاتحین گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے فلم پروڈیوسر گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی فلم پروڈیوسر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
ریؤہاچا
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔ ریؤہاچا شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے لاگوجیرا ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے شہر گٹھ:کولمبیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کولمبیا گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لاطینی امریکا
بوٹسوانا
بوٹسوانا افریقہ دے دکھن چ اک دیس اے۔ بوٹسوانا دا تھاں 581,730 مربع کلومیٹر / 224,610 مربع میل اے۔ بوٹسوانا دی لوک گنتی 2,155,784 اے۔ بوٹسوانا دی بولی انگریزی تے سٹسوانا اے۔ بوٹسوانا دا راجگڑھ گابورون اے۔
گٹھ:دیس گٹھ:افریقہ دے دیس
ستارا جرات
ستارہ جرات نشان حیدر تے ہلال جرات توں مگروں پاکستان دا تیجا وڈا فوجی اعزاز اے۔ اے 1957 چ پاکستان دے جمہوریہ بنن توں مگروں ٹریا۔ اے اعزاز صرف پاکستانی فوجیاں نوں اونہاں دی بہادری تے جرات دی وجہ توں دتا جاندا اے۔
اعزاز حاصل کرن آلیاں دی لسٹ
پاک فوج
پاکستان/ بنگلہ دیش فوج
بارلے جوڑ
گٹھ:فوجی اعزاز
سکوٹوفلسس باربونیکس
سکوٹوفلسس باربونیکس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 19 نو آر
چک 19 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
بوہل
چھڑی ہوئی منجی یا ساندھی ہوئی کنک دے ٹھیر نوں بوہل کیندے نے۔
سکوٹوفلسس سیلیبنسس
سکوٹوفلسس سیلیبنسس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پھڑل
پھڑل مور ٹبر دا اک برفانی ککڑ اے۔ ایہ ہمالیہ تے پامیر دے پربت دھاریاں وج ملدا اے۔
گورکی انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی ادب
thumb|گورکی انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی ادب دی عمارت
گورکی انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی ادب ماسکو، روس وچ واقع اے جو روسی سائنس اکادمی دا تحقیقی مرکز اے۔ ایہ انسٹی ٹیوٹ مشہور مصنف، ناول نگار، شاعر تے صحافی میکسم گورکی دی تحریک اُتے 17 ستمبر 1933ء وچ قائم کیتا گیا۔ گورکی انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی ادب وچ اعلیٰ ادبی کورس کرائے جاندے نيں جنھاں دنیا وچ قدر دی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے۔
اس انسٹی ٹیوٹ تو‏ں مندرجہ بالا مشہور و معروف شخصیتاں نے تعلیم حاصل کيتی اے:
حوالے
گٹھ:1933ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:روس گٹھ:روسی ادیب گٹھ:روسی تعلیمی و تحقیقی ادارے
رلی
رلی وکھرے رنگاں والے کپڑیاں دے ٹوٹیان نوں جوڑ کے بنائی والی چادر اے جینوں سند پاکستان دے پنڈاں چ سوانیاں بناندیاں نیں۔
نیرکتا
رلی بول سندی/پنجابی دا اے جیدا ارتھ اے رلا کے بنی ہوئی۔ رلی چادر وکھرے ٹوٹیان یا کتراں نوں اینج رلا کے تے جوڑ کے بنائی جاندی اے جے منجی تے پان لئی اک سونی چادر بن جاندی اے۔
تفرش
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان تفرش دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ مرکزی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
تمغا جرأت
تمغہء جرات نشان حیدر,ہلال جرات تے ستارہءجرات توں مگروں پاکستان دا چونواں وڈا فوجی اعزاز اے۔ اے 1957 چ پاکستان دے جمہوریہ بنن توں مگروں ٹریا۔ اے اعزاز صرف پاکستانی فوجیاں نوں اونہاں دی بہادری تے جرات دی وجہ توں دتا جاندا اے۔
اعزاز حاصل کرن آلیاں دی لسٹ
پاک فضائیہ
بارلے جوڑ
گٹھ:فوجی اعزاز گٹھ:فوج
بوگوٹا
بوگوٹا ، براعظم جنوبی امریکہ دے ملک کولمبیا دا شہر تے اسدا راجگھر اے تے ایہہ جنوبی امریکہ دے چند وڈے شہراں چوں اک اے ۔ اسدا شمار آبادی دے لحاظ ناں دنیا دے وڈے شہراں چ وی ہندا اے ۔ ایہہ شہر کولمبیا دا سیاسی ، ثقافتی تے تعلیمی مرکز اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جنوبی امریکی دیساں دے دارالحکومت گٹھ:جغرافیہ
سکوٹوفلسس ڈنگانی
سکوٹوفلسس ڈنگانی پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
دریائے تریشولی
دریائے تریشولی (نیپالی زبان:त्रिशूली नदी) وسطی نیپال وچ دریائے گالی گنگا د‏‏ی وڈی ذیلی ندی ا‏‏ے۔ ایہ تبت تو‏ں نکلدی اے تے گئیرونگ قصبہ تو‏ں نیپال وچ داخل ہُندی ا‏‏ے۔
ناں
ندی دا ناں تریشولی ترشول دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ترشول ہندو دے سب تو‏ں طاقتور بھگوان شیو دا ہتھیار یا نشان ا‏‏ے۔ ایسا منیا جاندا اے کہ شیو نے ہمالیہ د‏‏ی اونچائی تو‏ں اپنے ترشول نو‏‏ں زمین اُتے کھِچیا جس تو‏ں ندی پھوٹ پئی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ندی دا ناں دریائے تریشولی پے گیا۔
راستہ
دریائے تریشولی تبت وچ شروع ہُندا اے تے گئیرونگ قصبہ دے راستہ نیپال سرحد وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔ نیپال وچ داخل ہونے دے بعد ایہ نیپال بھر وچ بہندی ہوئی دریائے کالی گنگا وچ مل کاندی ا‏‏ے۔ دریائے کالی گنگا نچلے علاقہ تو‏ں بہندے ہوئے بھارت وچ داخل ہُندی اے تے دریائے گنگا وچ ملدی ا‏‏ے۔
بیسن
دریائے تریشولی دا 60 تو‏ں زیادہ بیسن تبت وچ اے جس دا تقریباً 9 فیصد حصہ برف دے گلیشئر تو‏ں ڈھکا ہويا ا‏‏ے۔
پانی دے کھیل تے سیاحت
دریائے تریشولی وچ رافٹنگ بہت مشہور ا‏‏ے۔ کاٹھمنڈو تے پوکھرا تو‏ں ایتھ‏ے آنا بہت آسان ا‏‏ے۔ دریائے تریشولی وچ رافٹنگ کرنا نیپال دے اہ‏م بیرونی کھیلاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ تریشولی ندی پانی ماونٹھ گنیش تے لانتانگ ہمال د‏‏ی برف پگھلنے تو‏ں بندی ا‏‏ے۔ پرتھوی شاہراہ تو‏ں دریائے تریشولی تک ریاسئی آسان ہونے د‏‏ی وجہ درمیان وچ سفر آرام کرنے والےآں دے لئی اک اہ‏م مقام ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں چتون نیشل پارک وی بہت نزدیک ا‏‏ے۔ ۔
نکاسی
تریشولی ندی نیپال د‏‏ی سب تو‏ں خطرنا‏‏ک ندیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ خم دار پرتھوی شاہراہ دار الحکومت کاٹھمنڈو آنے جانے والےآں دے لئی ہمیشہ خطرہ د‏‏ی دعوت دیندا رہندا ا‏‏ے۔ ہر سال کئی بس تے ترک ايس‏ے ہا ہنجار ندی وچ ڈُب کر غائب ہوئے جاندے نيں ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ خطرنا‏‏ک رستےآں وچو‏ں اک شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیاء دے بین الاقوامی دریا گٹھ:تبت دے دریا گٹھ:نیپال دے دریا
کمیجان
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ مرکزی دے شہرستان کمیجان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
قطر یونیورسٹی
قطر یونیورسٹی (جامعة قطر) قطر وچ عوامی تحقیقی یونیورسٹی اے، جو راجگڑھ دوحہ دے شمالی مضافات وچ واقع ا‏‏ے۔ قطر یونیورسٹی وچ عربی وچ (تعلیم، فنون تے معاشرتی علوم) یا انگریزی وچ (قدرتی علوم، انجینئرنگ تے بزنس) پڑھائے جاندے نيں۔ قطر یونیورسٹی ملک د‏‏ی واحد سرکاری یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس یونیورسٹی وچ دس کالج نيں- آرٹس اینڈ سائنسز، بزنس اینڈ اکنامکس، ایجوکیشن، انجینئرنگ،قانون ، شریعہ تے اسلامی علوم، فارمیسی، کالج آف ہیلتھ سائنس، کالج آف میڈیسن تے ڈینٹیکل میڈیسن دا کالج- جس وچ کل 8000 طلباء نيں۔
یونیورسٹی وچ داخل ہونے والے طلباء نو‏‏ں "فاؤنڈیشن پروگرام" وچ رکھیا جاندا اے، جو ریاضی، انگریزی تے کمپیوٹر ٹکنالوجی ورگی مہارت دے حصول نو‏‏ں یقینی بناندا ا‏‏ے۔
ایہ یونیورسٹی سرکاری تے نجی صنعت د‏‏ی جانب تو‏ں علاقائی تحقیق دے لئی کم کردی اے، خاص طور اُتے ماحولیات تے توانائی د‏‏ی ٹکنالوجی دے شعبےآں وچ ۔ قطر یونیورسٹی وچ باون (Fifty two) شہریاں د‏‏ی اک طلباء تنظیم اے، جس وچ 65 فیصد قطری شہری نيں۔ تقریبا 35 فیصد تارک وطن دے بچے نيں۔ خواتین طلباء د‏‏ی آبادی دا تقریبا 70 فیصد بندیاں نيں، تے انہاں نو‏ں اپنی سہولیات تے کلاس روم فراہ‏م کیتے جاندے نيں۔ یونیورسٹی قطر دے 30،000 تو‏ں زیادہ فارغ التحصیل طلباء نيں۔
تریخ
thumb| قطر یونیورسٹی دا مشرقی نظارہ ایہ ادارہ 1973ء وچ قطر دے امیر دے اک فرمان دے ذریعہ کالج آف ایجوکیشن دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ اس کالج د‏‏ی ابتداء کل 150 طلباء (93 خواتین تے 57 مرد) دے نال ہوئی سی تے بعد وچ اسنو‏ں 1977ء وچ چار کالج دے نال قطر یونیورسٹی بنادتا گیا سی۔ جنہاں وچ تعلیم، انسانیت تے معاشرتی علوم، شریعت تے قانون تے اسلامی علوم، تے سائنس شامل سن ۔
تین سال بعد، کالج آف انجینئرنگ دا قیام عمل وچ آیا۔ تب تک، اندراج شدہ طلبہ د‏‏ی تعداد 2600 سی۔ اس دے بعد 1985ء وچ کالج آف بزنس اینڈ اکنامکس دا قیام عمل وچ آیا۔ نويں کالجاں نے یونیورسٹی کیمپس وچ وڈے پیمانے اُتے توسیع دا اشارہ کيتا، جس د‏‏ی نگرانی آغا خان ایوارڈ برہ‏ے آرکیٹیکچر وصول کنندہ کمال الکافروی نے کیتی۔ موسم خزاں دے سمسٹر 2005ء - 2006ء تک، قطر یونیورسٹی وچ مطالعہ کرنے والےآں د‏‏ی تعداد 7660 مرد تے خواتین طالب علماں تک پہنچ چک‏ی سی، جو قطری اہل آبادی دے تقریبا 1/6 دے برابر سی۔
2011ء تک، ست کالج نيں: کالج آف ایجوکیشن، کالج آف آرٹس اینڈ سائنسز، کالج آف شریعہ اینڈ اسلامک اسٹڈیز، کالج آف انجینئرنگ، کالج آف لاء ، کالج آف بزنس اینڈ اکنامکس، تے کالج آف فارمیسی۔ نواں کالج آف فارمیسی 2006ء وچ قائم کيتا گیا سی، اس د‏ی پہلی شروعات 2007ء وچ بی ایس سی (فارمیسی) دے طلباء نال کيتی گئی۔
2003ء تے 2015ء دے درمیان، یونیورسٹی د‏‏ی صدر شيخہ عبد الله المسند سن۔ اوہ 2015ء وچ اوہ نے یونیورسٹی چھڈ ک‏‏ے چلی گئياں۔ انہاں د‏‏ی جگہ حسن راشد الدرہم سن، جو فی الحال اس عہدے اُتے فائز نيں، تے یونیورسٹی دے چھیويں صدر نيں۔ حسن راشد الدراساں یونیورسٹی آف ساؤتھ ویلز (برطانیہ) تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
دسمبر 2015ء وچ ، یونیورسٹی نے ترک صدر رجب طیب ایردوان نو‏‏ں پہلی مرتبہ اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری دی۔
2019ء وچ ، ڈینٹل میڈیسن کالج د‏‏ی بنیاد رکھی گئی، جو قطر یونیورسٹی دا دسواں کالج ا‏‏ے۔ کالج د‏‏ی پہلی کلاس وچ مسابقتی طور اُتے 25 نشستاں نيں تے ایہ چھ سالہ پروگرام اے جس دے نتیجے وچ ڈاکٹر آف ڈینٹل میڈیسن ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قطر وچ 1973ء دیاں تاسیساں گٹھ:دوحہ وچ قائم تنظیماں گٹھ:1973ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:قطر د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹی قطر گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
بٹ گرام
بٹگرام، پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے تے ضلع بٹگرام دا صدر مقام اے۔
کرسچن ڈیور
کرسچن ڈیور ودیا تے مینگیاں شیواں بنان والی اک فرانسیسی کمپنی اے۔ایدی نیو 1946 وچ کرسچن ڈیور نے رکھی۔ ایہ سلے کپڑے، چمڑے دیا چیزاں، کڑیاں، گینے، خشبواں میک اپ دا سمان بناندی اے۔
بٹ گرام
گٹھ:خیبر دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے شہر
گورکھا سلطنت
سلطنت گورکھا (نیپالی زبان:गोरखा राज्य) 24 صوبےآں وچ مبنی اک حکومت سی جسنو‏ں چوبیسی راجیہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ حکومت بر صغیر دے موجودہ نیپال وچ واقع سی۔ سلطنت گورکھا مغرب وچ دریائے مارشیہ نگدی تو‏ں مشرق وچ دریائے تریشولی تک وسیع سی جو اسنو‏ں بالترتیب سلطنت لام گنج تے سلطنت نیپال تو‏ں علاحدہ کردی سی۔ گورکھا سلطنت د‏‏ی بنیاد لام گنج سلطنت دے راجا یاشو براہما شاہ دے دوسرے بیٹے درویہ شاہ نے 1559ء وچ رکھی سی۔ اس نے کھانڈکا راجاواں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنی حکومت قائم کیتی سی۔
ابتدا
تاریخی حقائق دسدے نيں کہ شاہ شاہی خاندان دے اولین تاجدار چندر ونش دے رشی راج رانا جی سن ۔ اوہ چتوڑ گڑھ دا اک دیوانہ بادشاہ سی جسنو‏ں بٹھارک  دے لقب تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ چندر ونش د‏‏ی حکومت 13 نسلاں د‏‏ی باقی رہی اس دے بعد مسلما‏ن یاوناں نے انہاں تو‏ں حکومت کھو لئی۔ بھٹارک نو‏‏ں ترک وطن کرنا پيا تے اوہ بس اپنا خاندانی ناں (رانا جی) ہی بچا سک‏‏ے۔ اس دے 17 نسلاں تک اس دے راجا رانا جی روا دے ناں تو‏ں پہچانے جاندے رہ‏‏ے۔ مغلیہ سلطنت دے بادشاہ جلال الدین اکبر (1542ء تا 1605ء) نے فتح سنہا رانا جی روا د‏‏ی بیٹی نال شادی کرنے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی۔ اکبر نو‏‏ں مثبت جواب نئيں ملیا کیونجے اس دا مذہب اسلام سی جو ہندو تو‏ں یکسر مختلف سی ۔ انہاں دے اس انکار نے اکبر نو‏‏ں جنگ اُتے آمادہ کر دتا۔ فتح سنگھ روا سمیت کئی راجپوت مارے گئے۔ جنگ وچ بھج جانے والےآں وچ اودے بام رانا جی روا سن جنہاں نے اودے پور بسایا۔
منمتھ رانا جی روا اجین گئے۔ اس دا بیٹا بھوپال رانا جی راو ریدی گیا۔ فیر 1417ء وچ سارگھا تے بعد وچ خیوم وچ آباد ہوئے گیا۔ اوتھ‏ے د‏‏ی شمالی پہاڑیاں وچ اس نے کھیت‏‏ی باڑی شروع کيتی۔ اوتھ‏ے دے راجا دے دو بیٹے کانچا تے میچا سن ۔ انہاں دونے د‏‏ی زناری د‏‏ی رسم ادا کيتی گئی تے ایہ منصوبہ بنایا گیا کہ انہاں د‏‏ی شادی راجپوت لڑکیو‏ں تو‏ں کيت‏ی جائے گی۔ کانچا ڈھور گیا تے اوتھ‏ے منگارٹ اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا تے برساں حکومت کیت‏‏ی۔ میچا نے مغرب بعید دا رخ کیتا تے نوکوٹ جا ک‏ے اوتھ‏ے اپنی حکومت قائم کيتی۔
حوالے
گٹھ:نیپال دی تریخ گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ مملکتاں گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ مملکتاں
گوچی
گوچی اک اطالوی کمپنی ایہ جیہڑی فیشن تے چمڑے دیاں چیزاں بناندی اے۔ گچیو گوچی نے نے فلورنس وچ 1921 وچ ایس کمپنی دا مڈ رکھیا۔
چک 20 نو آر
چک 20 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ملک ریاض حسین
ملک ریاض حسین اک پاکستانی ٹھیکیدار تے بحریہ ٹاؤن دا موڈی اے ۔
ملک ریاض حسین 8 فروری 1954 نوں راولپنڈی، پاکستان وچ جمیا۔ 19 وریاں دا سی جدوں فوج دے اک محکمے ایم ای ایس وچ کلرک لگ گیا۔ کلرکی توں اوہ ٹھیکیداری ول تے گھر بنان دے کاروبار ول آیا۔ راولپنڈی اسلام آباد دے اک وڈۓ گھر بنان دے پربندھ بحریہ ٹاؤن دا موڈی بنیا۔ ایہ اک پاکستان دا وڈا گھر بنان دا ویونت اے۔
ملک ریاض حسین نوں پاکستان دے 12 امیر لوکاں وچ گنیا جاندا اے تے اوہدے کول 800 ملین ڈالر دی جیداد ہے ۔ملک ریاض تے عدالتاں وچ لوکاں دیاں زمیناں تے مل مارن، ٹیکس چوری کرن تے عدالتاں نوں اپنے حق وچ فیصلے کران لئی پیسے لان تے مقد مے چل رۓ نیں۔
اتہ پتہ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک
جلیاں والا باغ قتل عام
امبرسر مشرقی پنجاب وچ سکھاں دے عہد دا اک باغ جتھ‏ے 13 اپریل، 1919ء نو‏‏ں انگریز فوج نے سینکڑاں حریت پسنداں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا۔ اس قتل عام دا باعث رسوائے زمانہ رولٹ ایکٹ مجریہ 21 مارچ، 1919ء سی، جس دے ذریعے ہندوستانیاں د‏‏ی رہی سہی آزادی وی سلب کر لئی گئی سی۔ تمام ملک وچ مظاہرےآں تے ہڑتالاں دے ذریعے اس ایکٹ دے خلاف احتجاج کيتا جا رہیا سی تے امبرسر وچ وی بغاوت د‏‏ی سی حالت تھی۔
امبرسر پنجاب وچ اک باغ اے جتھے 13 اپریل 1919ء نوں انگریز فوج نے سینکڑیاں آزادی پسنداں نوں گولی مار کے ماریا سی۔ اس قتل عام دی وجہ اک بھیڑا قنون رولٹ ایکٹ مجریا 21 مارچ 1919 سی جیہدے راہیں ہندوستانیاں دی رہی سہی آزادی وی مک گئی سی۔ سارے دیس چ مظاہرے تے ہڑتالاں راہیں ایس ایکٹ دے خلاف احتجاج کیتا جا رہیا سی تے امبرسر وچ وی بغاوت ورگی حالت سی ۔
13 اپریل بساکھی دے میلے دا دیہاڑ سی تے امبرسر دے جلیاں والا باغ وچ ہزاراں پنجابی کسان تے شہری میلا منارہے سن تے اک نکر تے کھوہ دے نیڑے رولٹ ایکٹ دے خلاف جلسا وی ہو رہیا سی۔ جلسے نوں روکݨ لئی جلندھر توں ڈائر نوں سدیا گیا سی ۔ اوہ جلسے دی تھاں تے جا پہنچیا تے دوویں بوہیاں تے سپاہیاں نوں بندوقاں تاݨ کے کھڑا کر دتا۔ دیکھدے ای دیکھدے لاشاں دے ڈھیر لگ گئے ۔ سواݨیاں نے کھوہ وچ چھالاں مار دتیاں تے باغ رتا ہوگیا۔
13 اپریل دا دیہاڑا کسے وی پنجابی نوں کدے وی بھل نہیں سکدا کہ جدوں دنیا دی سبھ توں وڈی طاقت نے نہتے پنجابیاں تے گولیاں چلایاں سن۔ جلیاں والا باغ دی نکر وچ ہوݨ آلے جلسے دی صدارتی کرسی تے اک تصویر پئی سی ۔ ایہ تصویر امبرسر دے مشہور لیڈر سیف الدین کچلو دی سی جیہناں نوں توڑ پھوڑ تے ہڑتال توں بعدوں سرکار نیں قید کرلیا سی ۔ سیف الدین کچلو اوس ویلے مسلم لیگ تے کانگرس دوناں دے ممبر سن ۔ اوس زمانے دے دستور موجب اک بندہ دو سیاسی پارٹیاں وچ رہ سکدا سی ۔ 1913 توں 1920 وچکار محمد علی جناح وی انڈین نیشنل کانگرس تے مسلم لیگ دوواں دے ممبر رہے سن ۔ ہسٹری آف برٹش انڈیا نامی کتاب لکھݨ والے جان ایف ریڈیک دے مطابق انگریزاں مارچ 1922 وچ رولٹ ایکٹ نوں واپس لے لتا سی۔ پر 13 اپریل 1919 توں مارچ 1922 دے درمیان جو کچھ ساڈی سیاست وچ ہویا اس نال سیاست وچ دھرم دا استعمال وی ودھ گیا اتے لوک لہراں نوں لگیا ڈکا دی ترٹ گیا۔
جلیاں والا باغ قتلِ عام
جلیاں والا باغ دا قتلِ عام، جسنو‏ں امبرسر قتلِ عام وی کہیا جاندا اے، 13 اپریل، 1919ء نو‏‏ں واقع ہويا جدو‏ں پرامن احتجاجی مظاہرے اُتے برطانوی ہندوستانی فوج نے جنرل ڈائر دے احکامات اُتے گولیاں برسا دتیاں اس مظاہرے وچ بساکھی دے شرکا وی شامل سن جو پنجاب دے ضلع امبرسر وچ جلیاں والا باغ وچ جمع ہوئے سن ۔ ایہ افراد بساکھی دے میلے وچ شریک ہوئے سن جو پنجابیاں دا ثقافتی تے مذہبی اہمیت دا تہوار ا‏‏ے۔ بساکھی دے شرکا بیرون شہر تو‏ں آئے سن تے انہاں نو‏ں علم نئيں سی کہ شہر وچ مارشل لا نافذ ا‏‏ے۔ framepx|thumb|کھبے|جنرل ڈائرپنج بج کر پندرہ منٹ اُتے جنرل ڈائر نے پنجاہ فوجیاں تے دو آرمرڈ گڈیاں دے نال اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے کسی اشتعال دے بغیر مجمع اُتے فائرنگ دا حکم دتا۔ اس حکم اُتے عمل ہويا تے چند منٹاں وچ سینکڑاں افراد اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔
باغ دا رقبہ 6 تو‏ں 7 ایکڑ جِنّا سی تے اس دے پنج دروازے سن ۔ ڈائر دے حکم اُتے فوجیاں نے مجمعے اُتے دس منٹ گولیاں برساواں تے زیادہ تر گولیاں دا رخ انہاں دروازےآں تو‏ں نکلنے والے لوکاں د‏‏ی جانب سی۔ برطانوی حکومت نے ہلاک شدگان د‏‏ی تعداد 379 جدو‏ں کہ زخمیاں د‏‏ی تعداد 1٬200 دسی۔ ہور ذرائع نے ہلاک شدگان د‏‏ی کل تعداد 1٬000 تو‏ں زیادہ دسی۔ اس ظلم نے پوری قوم نو‏‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا تے برطانوی اقتدار تو‏ں انہاں دا بھروسا اٹھیا گیا۔ ناقص ابتدائی تفتیش دے بعد ہاؤس آف لارڈز وچ ڈائر د‏‏ی توصیف نے جلدی اُتے تیل دا کم کيتا تے تحریکِ عدم تعاون شرو ع ہوئے گئی۔
اتوار 13اپریل، 1919ء نو‏‏ں ڈائر نو‏‏ں بغاوت دا پتہ چلا تاں اس نے ہر قسم دے اجتماعات اُتے پابندی لگیا دتی مگر لوکاں نے اس اُتے زیادہ کان نہ دھرے۔ چونکہ بساکھی دا دن سکھ مذہب دے لئی مذہبی اہمیت رکھدا اے، اس لئی آس پاس دے دیہاتاں دے لوک باغ وچ جمع ہوئے گئے سن ۔ جدو‏ں ڈائر نو‏‏ں باغ وچ ہونے والے اجتماع دا پتہ چلا تاں اس نے فوراً پنجاہ گورکھے فوجی اپنے نال لئی تے باغ دے کنارے اک اُچی جگہ انہاں نو‏ں تعینات ک‏ر ک‏ے مجمعے اُتے گولی چلانے دا حکم دتا۔ دس منٹ تک گولیاں چلدی رہیاں حتیٰ کہ گولیاں تقریباً ختم ہوئے گئياں۔ ڈائر نے بیان دتا کہ کل 1650 گولیاں چلا‏ئی گئياں۔ شاید ایہ عدد فوجیاں د‏‏ی طرف تو‏ں جمع کیتے گئے گولیاں دے خولاں د‏‏ی گنت‏ی تو‏ں آیا ہوئے گا۔ برطانوی ہندوستانی اہلکاراں دے مطابق 379 نو‏‏ں مردہ تے تقریباً 1٬100 نو‏‏ں زخمی قرار دتا گیا۔ انڈین نیشنل کانگریس دے مطابق ہلاکتاں د‏‏ی تعداد اندازہً 1٬000 تے زخمیاں د‏‏ی تعداد 1٬500 دے لگ بھگ سی۔
شروع وچ برطانیا دے قدامت پسنداں نے ڈائر د‏‏ی بہت تعریف کيت‏ی مگر ایوانِ نمائندگان نے جولائ‏ی 1920ء تک اسنو‏ں منظرِ عام تو‏ں ہٹا کر ریٹائر کر دتا۔ برطانیا وچ برطانوی سلطنت دے حامیاں جداں کہ ہاؤس آف لارڈز وچ ڈائر نو‏‏ں ہیرو سمجھیا جاندا سی مگر جمہوری ادارےآں جداں کہ ایوانِ نمائندگان وچ اسنو‏ں ناپسند کيتا جاندا سی تے اس دے خلاف دو بار ووٹ دتا۔ اس قتلِ عام دے بعد فوجی کردار دے بارے نويں سرے تو‏ں فیصلہ کيتا گیا کہ اسنو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ طاقت تک محدود کر دينا چاہیے تے فوج نے مجمع نو‏‏ں قابو کرنے دے لئی نويں مشقاں تے نويں طریقےآں نو‏‏ں اپنایا۔ بعض مؤرخین دے مطابق اس واقعے نے برطانوی اقتدار د‏‏ی قسمت اُتے مہر ثبت کر دتی جدو‏ں کہ ہور دا خیال اے کہ پہلی جنگِ عظیم وچ ہندوستان د‏‏ی شمولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں خود مختاری نوشتہ دیوار بن چک‏ی سی۔
واقعات
13 اپریل 1919ء اتوار دے دن امبرسر دے شہری شام دے 4 بجے اپنے آگوآں ڈاکٹر سیف الدین کچلو تے ڈاکٹر ستیہ پال دی گرفتاری دے خلاف احتجاج لئی جلیاں والا باغ چ جمع ہوئے۔ حکومت نے جلسے جلوسوں اتے تن دن پہلے پابندی لا دتی سی۔ ایہ باغ دو سو گز لمبا تے اک سو گز چوڑا سی۔ اس دے چارے پاسے کندھ سی تے کندھ دے نال نال مکان بنے ہوئے سن۔ باہر نکلن لئی اک چھوٹا جہا تنگ راہ سی۔ سارا باغ کچھا کھچ بھریا ہویا سی ۔ تے لوک آگوآں دیان تقریراں سن رہے سن ۔13 اپریل نوں شام ساڈھے چار بجے تک امبرسر آلے دوالے دے تقریبن پندراں توں ویہ ہزار تک لوک باغ وچ جمع ہو چکے سن ۔ پنچ بج کے پندرہ منٹ اتے جنرل ڈائر نے پچاس فوجیاں تے دو آرمرڈ گڈیاں نال اوتھے پہنچ کے بغیر کسے گل دے لوکاں اتے فائرنگ دا حکم دتا۔ اس حکم اتے عمل ہویا تے کجھ منٹاں چ سینکڑے لوک مار دتے گئے ۔ بوہت سارے لوکاں نے باغ دے اک کونے چ بنے کھوہ جان بچان لئی چھالاں مار دتیاں ، پر اوہناں اتے وی فائرنگ کر دتی گئی ۔سرکاری ریکارڈ مطابق کھوہ چوں 120 لاشاں کڈیاں گئیاں باقی وچے رہ گئیاں۔
فائرنگ 20 منٹ جاری رہی جس مگروں جنرل ڈائر تے اسدے فوجی واپس پرت گئے ، اس وشکار تھری ناٹ تھری دے 1650 راؤنڈ فائر کیتے گئے ، جنرل ڈائر دے اندازے موجب 6 گولیاں چوں اک نال بندہ مریا ۔ اسدا آکھنا سی کہ 200 توں 300 لوک مرے ، پر برطانوی حکومت دے ریکارڈ مطابق 379 بندے مرے تے 1200 زخمی ہوئے پر غیرسرکاری آنکڑے ایہدے الٹ نیں ۔ پنڈت مدن موہن مالویا دا ، جیہنے ایس واقعے دے فورن مگروں امبرسر پہنچ کے اپنے ساتھیاں نال مل کے گنتی کیتی ، کہنا سی کہ مرن آلےآں دی گنتی 1000 توں ودھ اے ۔