cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جیمز ویب خلائی ٹیلیسکوپ
MIRI
NIRCam، NIRSpec، FGS، تے NIRISS ماڈیولز دے لئی انفراریڈ ڈیٹیکٹر ٹیلیڈین امیجنگ سینسرز (سابقہ ​​راک ویل سائنٹیفک کمپنی) دے ذریعے فراہ‏م کیتے جا رہے نيں۔ جیمز ویب اسپیس ٹیلی سکوپ (JWST) انٹیگریٹڈ سائنس انسٹرومنٹ ماڈیول (ISIM) تے کمانڈ اینڈ ڈیٹا ہینڈلنگ (ICDH) انجینئرنگ ٹیم سائنس دے آلات تے ڈیٹا ہینڈلنگ آلات دے درمیان ڈیٹا بھیجنے دے لئی SpaceWire دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ [44]
خلائی جہاز بس
اصل مضمون: خلائی جہاز د‏‏ی بس (جیمز ویب اسپیس ٹیلی سکوپ)
خلائی جہاز د‏‏ی بس دا خاکہ ۔ سولر پینل سبز رنگ وچ اے تے ہلکے جامنی رنگ دے پینل ریڈی ایٹرز نيں۔
خلائی جہاز د‏‏ی بس جیمز ویب اسپیس ٹیلی سکوپ دا بنیادی معاون جزو اے جو کمپیوٹنگ، کمیونیکیشن، الیکٹرک پاور، پروپلشن تے ساختی حصےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ [45] سنشیلڈ دے نال نال، ایہ خلائی دوربین دے خلائی جہاز دا عنصر بناندا اے ۔ [46] JWST دے ہور دو وڈے عناصر انٹیگریٹڈ سائنس انسٹرومنٹ ماڈیول (ISIM) تے آپٹیکل ٹیلی سکوپ عنصر (OTE) نيں۔ [47] ISIM دا علاقہ 3 خلائی جہاز د‏‏ی بس دے اندر وی ا‏‏ے۔ ریجن 3 وچ ISIM کمانڈ تے ڈیٹا ہینڈلنگ سب سسٹم تے MIRI cryocooler شام‏ل نيں۔ [47]خلائی جہاز د‏‏ی بس آپٹیکل ٹیلی سکوپ عنصر تو‏ں قابل تعینات ٹاور اسمبلی دے ذریعے منسلک اے، جو سن شیلڈ تو‏ں وی جڑدی ا‏‏ے۔ [45] خلائی جہاز د‏‏ی بس سنشیلڈ دے سورج د‏‏ی طرف "گرم" طرف اے تے تقریباً 300 K (27 °C؛ 80 °F) دے درجہ حرارت اُتے چلدی ا‏‏ے۔ [46]
خلائی جہاز د‏‏ی بس دا ڈھانچہ 350 کلوگرام (770 lb) اے، تے اسنو‏ں 6,200 kg (13,700 lb) خلائی دوربین نو‏‏ں سپورٹ کرنا چاہیے۔ [48] ​​یہ بنیادی طور اُتے گریفائٹ مرکب مواد تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ [48] ​​اسنو‏ں کیلیفورنیا وچ اسمبل کيتا گیا سی، اسمبلی 2015 وچ مکمل ہوئی سی، تے فیر اسنو‏ں 2021 دے آغاز تک باقی خلائی دوربین دے نال مربوط کرنا سی۔ خلائی جہاز د‏‏ی بس اک آرک سیکنڈ د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی درستگی دے نال دوربین نو‏‏ں گھما سکدی اے ، تے کمپن نو‏‏ں دو ملی سیکنڈز تک وکھ کر سکدی ا‏‏ے۔ [49]
سنٹرل کمپیوٹنگ، میموری اسٹوریج، تے کمیونیکیشن آلات وچ ، پروسیسر تے سافٹ ویئر براہ راست ڈیٹا نو‏‏ں آلات تو‏ں تے اس تو‏ں سالڈ سٹیٹ میموری کور، تے ریڈیو سسٹم تک پہنچاندے نيں جو ڈیٹا نو‏‏ں زمین اُتے واپس بھیج سکدا اے تے کمانڈ وصول کر سکدا ا‏‏ے۔. [45] کمپیوٹر خلائی جہاز د‏‏ی نشاندہی نو‏‏ں وی کنٹرول کردا اے، جائروسکوپس تے اسٹار ٹریکر تو‏ں سینسر دا ڈیٹا لے ک‏ے، تے رد عمل دے پہیاں یا تھرسٹرز نو‏‏ں کمانڈ گھلدا اے ۔ [45]
ویب دے پاس راکٹ انجناں دے دو جوڑے نيں (اک جوڑا فالتو پن دے لئی) تاکہ L2 دے راستے وچ تے اسٹیشن کیپنگ دے لئی کورس د‏‏ی اصلاح د‏‏ی جا سک‏‏ے — ہالو دے مدار وچ صحیح پوزیشن نو‏‏ں برقرار رکھنا۔ اٹھ چھوٹے تھرسٹرز رویہ اُتے قابو پانے دے لئی استعمال کیتے جاندے نيں — خلائی جہاز د‏‏ی درست نشاندہی۔ انجن ہائیڈرزائن ایندھن (159 لیٹر یا 42 امریک‏‏ی گیلن لانچ دے وقت) تے ڈائنیٹروجن ٹیٹرو آکسائیڈ نو‏‏ں آکسیڈائزر دے طور اُتے استعمال کردے نيں (لانچ دے وقت 79.5 لیٹر یا 21.0 امریک‏‏ی گیلن)۔ [51]
سروسنگ
JWST دا مقصد خلا وچ سروس نئيں کرنا ا‏‏ے۔ رصد گاہ د‏‏ی مرمت یا اپ گریڈیشن دے لئی اک عملہ دا مشن، جداں کہ ہبل دے لئی کيتا گیا سی، فی الحال ممکن نئيں ہوئے گا، [52] تے NASA دے ایسوسی ایٹ ایڈمنسٹریٹر تھامس Zurbuchen دے مطابق، بہترین کوششاں دے باوجود، اک بغیر پائلٹ دے ریموٹ مشن نو‏‏ں موجودہ ٹیکنالوجی تو‏ں باہر پایا گیا۔ جس وقت JWST نو‏‏ں ڈیزائن کيتا گیا سی۔ [53] طویل JWST جانچ د‏‏ی مدت دے دوران، ناسا دے حکا‏م نے سروسنگ مشن دے خیال دا حوالہ دتا، لیکن کسی منصوبے دا اعلان نئيں کيتا گیا۔ [54] [55]کامیاب لانچ دے بعد تو‏ں، NASA نے کہیا اے کہ مستقب‏‏ل دے سروسنگ مشن، جے کوئی اے، د‏‏ی سہولت دے لئی محدود رہائش کيتی گئی سی۔ اس وچ شام‏ل نيں: JWST د‏‏ی سطح اُتے کراس د‏ی شکل وچ درست رہنمائی دے نشانات، ریموٹ سروسنگ مشنز دے استعمال دے لئی، ہور ری فل ایبل فیول ٹینک، ہٹنے دے قابل ہیٹ پروٹیکٹر، تے قابل رسائی منسلک پوائنٹس۔ [56] [53]
ہور دوربیناں دے نال موازنہ
ہبل پرائمری مرر تو‏ں موازنہ
فائل:ویب اور Hubble.webm کے درمیان بنیادی عکس کے سائز کا موازنہ
JWST تے ہبل دے درمیان بنیادی آئینے دے سائز دا موازنہ
اک وڈے اورکت خلائی دوربین د‏‏ی خواہش کئی دہائیاں پرانی ا‏‏ے۔ US _ _ [57] زمینی دوربیناں دے مقابلے وچ ، خلائی رصد گاہاں اورکت روشنی دے ماحول وچ جذب تو‏ں پاک سن۔ خلائی رصد گاہاں نے ماہرین فلکیات دے لئی اک مکمل "نیا آسمان" کھول دتا۔ [57]
400 کلومیٹر برائے ناں پرواز د‏‏ی اونچائی تو‏ں اُتے دے کمزور ماحول وچ کوئی قابل پیمائش جذب نئيں اے تاکہ 5 μm تو‏ں 1000 μm تک تمام طول موج اُتے کم کرنے والے ڈیٹیکٹر اعلیٰ ریڈیومیٹرک حساسیت حاصل کر سکن۔
—  ایس جی میکارتھی تے جی ڈبلیو اوٹیو، 1978۔ [57]
پر، انفراریڈ دوربیناں دا اک نقصان اے: انہاں نو‏ں انتہائی سرد رہنے د‏‏ی ضرورت اے، تے انفراریڈ د‏‏ی طول موج جِنّی لمبی ہوئے گی، انہاں نو‏ں اِنّا ہی ٹھنڈا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ [16] جے نئيں، تاں آلہ د‏‏ی پس منظر د‏‏ی حرارت خود ہی پتہ لگانے والےآں اُتے حاوی ہو جاندی اے، تے اسنو‏ں مؤثر طریقے تو‏ں اَنھّا بنا دیندی ا‏‏ے۔ [16] محتاط خلائی جہاز دے ڈیزائن تو‏ں اس اُتے قابو پایا جا سکدا اے، خاص طور اُتے دوربین نو‏‏ں دیور وچ انتہائی ٹھنڈے مادے جداں مائع ہیلیم دے نال رکھ دے ۔ [16] اس دا مطلب ایہ اے کہ زیادہ تر انفراریڈ دوربیناں د‏‏ی عمر انہاں دے کولنٹ دے ذریعے محدود ہُندی اے، جِنّے مہینےآں تک مختصر، شاید زیادہ تو‏ں زیادہ چند سال۔ [16]
بعض صورتاں وچ ، خلائی جہاز دے ڈیزائن دے ذریعے درجہ حرارت نو‏‏ں کافی کم رکھنا ممکن اے تاکہ کولنٹ د‏‏ی فراہمی دے بغیر نیڑے دے انفراریڈ مشاہدات نو‏‏ں قابل بنایا جا سک‏‏ے، جداں سپٹزر اسپیس ٹیلی سکوپ تے وائڈ فیلڈ انفراریڈ سروے ایکسپلورر دے توسیعی مشن ۔ اک ہور مثال ہبل دا نیئر انفراریڈ کیمرہ تے ملٹی آبجیکٹ سپیکٹرو میٹر (NICMOS) آلہ اے، جو نائٹروجن برف دے اک بلاک دا استعمال کردے ہوئے شروع ہويا جو چند سال بعد ختم ہو گیا، لیکن فیر اسنو‏ں کرائیو کولر وچ تبدیل کر دتا گیا جو مسلسل کم کردا رہیا۔ جیمز ویب اسپیس ٹیلی سکوپ نو‏‏ں بغیر کسی دیور دے خود نو‏‏ں ٹھنڈا کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا اے، سنشیلڈز تے ریڈی ایٹرز دے امتزاج دا استعمال کردے ہوئے، اک اضافی کریوکولر دا استعمال کردے ہوئے درمیانی اورکت والے آلے دے نال۔[58]
حوالے
گٹھ:خلائی دوربیناں گٹھ:سائنس وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:سائنس وچ 2019ء گٹھ:سائنس وچ 2020ء گٹھ:سائنس وچ 2021ء گٹھ:ناسا د‏‏ی خلائی مہمات گٹھ:ناسا دے پروگرام گٹھ:نام رکھنے اُتے تنازعات گٹھ:ایل جی بی ٹی متعلقہ نزاعات
گٹھ:سائنس گٹھ:خلائی سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:خلائی دوربین گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:دوربیناں گٹھ:ٹیلیسکوپ
لسٹ شہدائے کربلا
شہدائے کربلا اوہ مظلوم افراد نیں جو تریخ دی اک غیر منصفانہ جنگ چ انتہائی بے بسی چ مار دیتے گئے انہاں دا جرم صرف ایہ سی کہ اوہ وقت دے حاکم نوں درست تسلیم نہیں کردے سن ۔
10 محرم الحرام 61 ھ چ امام حسین دے قافلے نوں روک کے یزید  لعین دی فوج نے انہاں نال جو جنگ لڑی سی اس عظیم سانحے دا اک نام واقعہ کربلا اے۔
بنو ہاشم
شہدائے کربلا چ بنی ہاشم دے سب شہداء حضرت ابوطالب دے ہی پوتے تے پڑپوتے سن ۔
حسن بن علی دے پتر
( حسن مثنی کربلا چ شدید زخمی ہوئے سن مگر شہید نہیں ہوئے۔)
بنو ہاشم دے غیر مشہور افراد
انہاں رشتہ داراں دے علاوہ خاندان بنو ہاشم دے 43 ہور افراد قیام امام حسین وچ شہید ہوئے نيں۔ انہاں افراد دے ناں تواریخ وچ لبھن تو‏ں تھلے لکھے ملے نيں۔
ی
یہ 140 ناموں کی فہرست ہے بعض کتب 108 نام اور بعض میں کم یا زیادہ نام ملتے ہیں۔ اس فہرست میں بنی ہاشم (کے 25 سے زیادہ شہدا)، اور غلاموں (30 کے قریب) نیز دیگران (جیسے یوم عاشورہ سے پہلے کے شہداء وغیرہ یا دشمنوں کے لشکر سے آنے والے شہداء 10 کے قریب) کو شمار نہ کیا جائے تو مشہور تعداد 72 کے قریب ہی بنتی ہے۔
حوالے
گٹھ:مسلمان شہداء گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:شہداء اسلام گٹھ:اسلام متعلق لسٹاں گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:61ھ
لودویک زامنہوف
لودویک لازارو زامنہوف(Ludwik Łazarz Zamenhof) (15 دسمبر1859 - 14 اپریل 1917) اک اکھاں دے ڈاکٹر سن پر اوہناں دے مشہور ہون دا مکھ کارن اوہناں دی بنائی گئی اسپرانتو بولی اے۔ اوہناں دا جنم بیالی سٹوک (ہن پولینڈ وچ) ناں دے شہر وچ ہویا سی۔ بیالی سٹوک اس وقت روسی سلطنت دا اک حصہ سی۔
سنّ 1879 - 1885 دے دوران او ڈاکٹری دی پڑھائی لئی ماسکو اتے وارساشہراں وچ رہے۔ اوہناں دا ویاہ 1887 ای. وچ کلارا زیبرنیک نال ہویا اتے اوہناں دے تنّ بچے سن - آدم، صوفیا اتے لیدیا۔
زامنہوف پوری زندگی اسپرانتو نال جڑیاں کتاباں اتے بروشر چھاپدے رہے۔ اوہناں دی سبھ توں اہم تحریر سی - اسپرانتو دی بنیادی کتاب، جیہڑی کہ سنّ 1905 وچ ساہمنے آئی۔ اوہناں نے ساری دنیا لئی اک سانجھی بولی دے نال نال اک سانجھا مذہب بناؤن دی کوشس وی کیتی پر اوہناں دی اس کوشش نوں عامَ لوکاں دی طرف توں کوئی خاص ہونگارا نہی ملیا۔
اوہناں دی موت وارسا وچ پہلی وڈی لڑائی دے دوران ہوئی۔ اوہناں دا خیال سی کہ اوہناں دی ساری زندگی برباد گئی اے کیوں کہ منکھتا نے اجے تکّ وی امن اتے بھائیچارے نال رہنا نہی سکھیا اے۔
مڈھلے سال 1859-1885
لدوک زامنہوفدا جنم 15 دسمبر 1859 نوں مارکس زامنہوف اتے روزالیا سوفیر دے گھر ہویا سی۔ اوہ پہلے پتر سن اتے اپنی تناں بھیناں توں عمر وچ وڈے سن۔ زامنہوف دے جنم وقت اوہناں دے پیؤ بیالستوک شہر وچ اک سکول چلاؤندا سی پر پتر دے جمن توں بعد مارکس زامنہوفنے اک سرکاری نوکری کرن لگّ پئے۔ سنّ 1873 وچ مارکس زامنہوفدی تبدیلی ہو گئی اتے اوہ پورے ٹبر نال وارسا شہر وچ آ کے رہن لگّ پئے۔
زامنہوفخود نوں اک روسی یہودی مندے سن۔ اوہناں دی ماں یہودی بولی عبرانی بولدے سی، پیؤ روسی بولی وچ گلّ کردے سن اتے اوہناں دی پڑھائی دا زریعہ وی روسی بولی ہی سی۔ زامنہوفنے اک وار کیہا سی کہ روسی بولی اوہناں نوں سبھ توں پیاری لگدی اے پر بعد وچ اوہناں نے منیا کہ یہودی بولی عبرانیاوہناں دے دل دے سبھ توں قریب اے۔
اپنی 8 مارچ 1901 دی چٹھی وچ اوہناں نے لکھیا ، "میری ماں بولی روسی اے، پر اجکل میں زیادہتر پولی زبان وچ ہی بولدا ہاں..." اوہ اپنے بھین بھراواں نال پولی زبان وچ ہی گلّ کردے سن۔ اس توں علاوہ اوہناں نے چھوٹے ہندے ہی فرانسیسی، جرمن اتے عبرانی بولیاں دا علم حاصل کیتا سی۔ اس توں علاوہ سکول وچ اوہناں نے یونانی، لاطینی اتے انگریزی زباناں دی تعلیم حاصل کیتی۔ اوہ سپینی، لتووی اتے وولاپک بولیاں دا علم وی رکھدے سن۔ اوہناں نے کیہا سی کہ اوہ پولی، روسی اتے جرمن زباناں چنگی طرحاں بول سکدے سن، [[فرانسیسی اوہ ٹھیک ٹھاک بولدے سن۔
اوہناں نے 1879-1881 دے دوران ماسکو وچ اتے 1881-1885 وچ وارسا وچ ڈاکٹری دی پڑھائی کیتی۔ اس دوران اوہناں نوں وین شہر وچ ڈاکٹری دی ڈگری وی مل گئی۔
شروع وچ زامنہوف روس پکھی سن پر روسی حکومت ولوں یہودیاں نال ہوندے سلوک نوں دیکھ کے اوہ زینی موومینٹ نال جڑ گئے۔ پہلاں اوہناں نے سوچیا کہ یہودیاں لئی امریکہ وچ الگّ ملک بننا چاہیدا ہے اتے فیر اوہ فلسطین وچ نواں دیس بناؤن دے پکھ وچ ہو گئے۔ 1885 وچ اوہناں نوں اس گلّ دا احساس ہویا کہ فلسطین وچ نواں دیس بناؤنا لگبھگ ناممکن ہےاے ۔ اوہناں دے ایہہ سوچن پچھے ایہہ کارن سن
کم کتہ اتے اسپرانتو
زامنہوف دی پہلی بین القوامی مددگار بولی بناؤن دی کوشش دا نتیجہ لنگوے یونیویرسالا (Lingwe universala) سی۔ لنگوے یونیویرسالا 1878 دی سردیاں تک تیار سی۔ اس وقت زامنہوف اجے وی زمنیزیئم (یورپ دے کئی ملکاں وچ ہائی سکولاں دی تھاں زمنیزئم) ہندے ہن۔ اپنے جنم دن 'تے اوہناں نے اپنے دوستاں نال پہلی وال نویں بولی وچ اک گانا گایا۔ 1881 وچ اوہناں نے نوے سرے تو کوشش شروع کیتی اتے 1885 وچ ایہہ نویں بولی بن کے تیار سی۔ اس وقت اوہ لیٹویادے شہر ویئیسئیائے وچ ڈاکٹر دے طور تے کم کر رہے سن۔ اوہناں دی ایہہ پولی 1887 وچ پہلی کتاب دے روپ وچ ساہمنے آئی۔
اوہناں نے سبیرنیک دے پیؤ دی مالی مدد راہیں اوہ 26 جولائی 1887 نوں اسپرانتو بارے پہلی کتاب چھپواؤن وچ کامیاب ہوئے۔ اسی سال 9 اگست نوں اوہناں نے سبیرنیک نال ویاہ کر لیا۔ فیر اوہناں دے دو بچے ہوئی آدم اتے صوفیا، دونو بچے وڈے ہو کے ڈاکٹر بنے۔ 1904 وچ لودویک اتے کلارا زامنہوف(سبیرنیک دا ویاہ توں بعد بدل گیا سی) دا ناں دی زندگی وچ تیجے بچے نے دستک دتا لدیا زامنہوف۔
چنگے کم دی تلاش وچ زامنہوف اکتوبر 1893 وچ گرودنو آ گئے جتھے اوہناں نے پولیتسیا نام دی گلی وچ 4 نمبر کرائے دی دوکان وچ اک کلینک کھولھ لیا۔ دوکان جرمنی دے کسی لویزا راخمانین دی سی۔
اتھے زامنہوف اپنے ٹبر نال رہن لگّ پئے۔ اوہناں دی بیوی کوئی نوکری نہی کردی سی اتے بچے گھر وچ ہی تعلیم حاصل کردے سن۔ زامنہوفنے زوفیا آنتونوونا اتے سکھوولا نوں اپنے لئی کم کرن لئی رکھ لیا۔ گرودنو وچ زامنہوف گرودنا گبیرن دی ڈاکٹری سبھا دے میمبر وی سن۔ اس توں علاوہ اوہ گرودنا عدالت وچ مددگار ججّ وی سن۔ بیلوروسی تریخ دان اگناتووتس دے کتاب مطابق "عدالتی کم-کاج نے اوہناں زامنہوف نوں اصولاں اتے عظمت بارے نوی سوچ دتی۔"
1889 وچ زامنہوف داج وچ ملی رقم نوں پہلاں ہی خرچ کر چکے سن اتے ہن اوہناں دے سر 'تے اپنے بزرگ پیؤ دی ذمہ واری آ گئی سی۔ اس لئی زامنہوف نے چنگی نوکری لبھنی شروع کر دتی۔ ایہناں کارناں کر کے زامنہوف اگلے کئی سالا تک اسپرانتو دی ترقی ول دھیان نہی دے سکے۔ زامنہوفنے 8 نومبر 1897 نوں گرودنا شہر نوں چھڈ دتا اتے وارسا دے اک غریب یہودی علاقے دی گلی جیکا 9 ناں دی گلی وچ رہن لگّ پئے۔ 1900 دے قریب اوہناں دی مالی حالت سدھرن لگّ گئی سی۔
لگبھگ اس دوران ہی اسپرانتو لہندے یورپ وچ مشہور ہون لگّ گئی سی۔ زامنہوفلا ریوو La Revuo ناں دے اسپرانتو بولی دے رسالے وچ مددگار سن اتے اسپرانتو دیاں عالمی میٹنگاں (Universala Kongreso، UK) 'تے جان 'تے وی اوہناں نوں آمدنی ہوندی سی۔ اسپرانتودی پہلی عالمی میٹنگ، فرانس دے شہر بلونجو ناں دے شہر وچ ہوئی سی۔ زامنہوف دے بھرا لین زامنہوف مطابق لگبھگ ویہہ سال توں بعد لودویک نوں کجھ آرام ملیا سی۔ اس توں بعد زامنہوف ہر UK تے گئے۔
موت نے اوہناں نوں 14 اپریل 1917 نوں آ دبوچیا۔ زامنہوف نوں دو دن بعد دفنا دتا گیا۔ اوہ 1900 توں ہی کمزور دل اتے پیراں دے سنّ ہو جان دی بیماریاں توں پیڑت سن۔
سوانح عمری
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یہودی گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں
شامی چڑی ترکھان
شامی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ہاپکنز کاؤنٹی، ٹیکساس
ہاپکنز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
رنفریوشائر
رنفریوشائر سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔
14 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
چڑھدا یورپ
چڑھدا یورپ یا مشرقی یورپ (انگریزی:Eastern Europe)، براعظم یورپ دے چڑھدے حصے نوں آکھیا جاندا اے۔ ایہ چڑھدے پاسے براعظم ایشیا دی سرحد توں شروع ہو کے وسطی یورپ تک اے۔ چڑھدے یورپ وچ روس دے یورپی علاقے، یوکرین، بیلارس، پولینڈ، مالدووا وغیرا ممالک شامل نیں۔
گٹھ:یورپ گٹھ:علاقے گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دے خطے
نیاگرا چھمبر
نیاگرا کینیڈا تے امریکہ دے وشکار دریاۓ نیاگرا تے اک چھمبراے۔ براعظم اتلے امریکہ چ کینیڈا تے امریکہ دی ولگن تے واقع جگ دی مشہور ترین چھمبر "نیاگرا چھمبر" واقع اے ۔ جسنوں حسن فطرت دا اک وڈا شاہکار تے قدرتی عجائبات چوں اک سمجھئیا جاندا اے تے ایہہ جگ چ سیاحاں دی پسندیدہ تھانواں چ وی شامل اے ۔
آلا دوالا
ایہہ چھمبرکینیڈا دے صوبے اونٹاریو تے امریکہ دی ریاست نیو یارک دے درمیان واقع اے ۔
تریخ
اسنوں پہلی وار 1678ء چ فادر لوئس ہپی پن نے لبھئیا سی ۔ 1759ء چ سیورڈی لاسالی نے ایتھے اک قلعہ " فورٹ کاؤنٹی" قائم کیتا جس دا ناں بعد چ " فورٹ نیاگرا " ہوگئیا  ۔ انگریزاں نے سر ولیم جانسن دی قیادت ہیٹھ جنگ چ ایہہ قلعہ فرانسیسیاں توں کھوئیا  ۔ 1819ء چ دریائے نیاگرا نوں امریکہ تے کینیڈا وچکار سرحد منئیا گئیا تے 1848ء چ نیاگرا نوں قصبے دا درجہ دے دتا گئیا  ، ایہی قصبہ 1892ء چ شہر دا روپ اختیار کر گئیا ۔
چھمبراں دا وکھالہ
امریکہ تے کینیڈا توں ہوائی جہاز ، ریل گڈی یاں سڑک راہیں نیاگرا اپڑیئا جا سکدا اے ۔ دوناں دیساں وچکار بذریعہ نیاگرا رابطہ ریل راہیں ای اے ۔ دریائے نیاگرا تے دو پل واقع نیں ، جنہاں چ "قوس قزح پل " بوہت مشہور اے ، جہڑا 1941ء چ اسارئیا گئیا سی ، اس دا تعمیراتی حسن اج وی برقرار اے ۔ قوسی شکل چ اسارئیا گئیا ایہہ پل امریکہ تے کینیڈا وچکار مصروف ترین گزرگاہ اے ۔
نیاگرا چھمبر دا بوہتا سوہنا حصہ کینیڈا  ول اے ، جس نوں ویکھن لئی قوس قزح پل  توں پیدل یاں گڈی راہیں کینیڈا چ داخل ہوئیا جا سکدا اے  ۔ امریکہ تے کینیڈا دے شہریاں نوں سرحد ٹپن لئی  ویزے دی لوڑ نئیں پر دوجے ملکاں دے لوکاں  لئی ویزا لازمی اے ۔
نیاگراچھمبر دے پارک
نیاگرا چھمبر دا علاقہ دوہاں ملکاں چ قومی پارک دا درجہ رکھدا اے تے امریکہ چ نیاگرا ریزرویشن پارک تے کینیڈا چ ملکہ وکٹوریہ نیاگرا پارک کہلاندا اے  ۔ نیاگرا ریزرویشن سٹیٹ پارک ریاست ہائے متحدہ امریکا دے پرانے پارکاں چوں اک پارک اے جہڑا 1885ء چ امریکی حکومت نے اپنے انتظام ہیٹھ لئیا سی ۔ ایہہ پارک 107 ایکڑ رقبے تے پھیلئیا ہوئیا اے ، جدوں کہ ملکہ وکٹوریہ نیاگرا پارک 154 ایکڑ رقبے تے محیط اے ۔
نیاگرادے بارے مواد دے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا آبی جغرافیہ
Ніагарскі вадаспад Niagara Akvofalo निआग्रा जल प्रपात Air terjun Niagara pnb:نیاگرا நயாகரா நீர்வீழ்ச்சி
چٹپرا چڑی ترکھان
چٹپرا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ایلیگزنڈر گروتھنڈائیک
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
سکاٹش بارڈرز
سکاٹش بارڈرز سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔
ممبئی انڈیئنز
thumb|left|250px|ممبئی انڈیئنز دا ٹیم لوگو ممبئی انڈیئنز ممبئی وچ موجود اک کرکٹ دی ٹیم اے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک اے۔ ٹیم دا کوچ رکی پونٹنگ اے اتے کپتان روہت شرما اے۔ ٹیم دا ہن تک دا سبھ توں کامیاب گیندباز لستھّ ملنگا اے۔ ایہ ٹیم 2013 اتے 2015 وچ دو وار انڈیئن پریمیئر لیگ دا خطاب اپنے نام کر چکی اے اتے دو وار چیمپینز لیگ ٹونٹی-ٹونٹی دا خطاب جت چکی اے۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ گٹھ:کرکٹ
دهستان پطرگان
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان قاینات دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قاینات ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان پطرگان
15 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
دلی ڈیئرڈیولز
دلی ڈیئرڈیولز (Delhi Daredevils) دلی دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ اس ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کپتان ظہیر خان ہے۔ ٹیم دا کوچ پیڈی اپٹن ہے، جو پرانا کھڈاری ہے۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
سندی چڑی ترکھان
سندی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
چک 145 ر ب
چک 145 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
کیری لام
کیری لام (چینی: 林鄭月娥؛ انگریزی: Carrie Lam) ہانگ کانگ د‏‏ی چوتھ‏ی تے موجودہ منتظم اعلیٰ (چیف ایگزیکٹو) نيں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ سنہ 2012ء تو‏ں سنہ 2017ء تک ہانگ کانگ دے وڈے عہدےآں وچو‏ں اک چیف سیکریٹری دے منصب اُتے فائر سن۔
ہانگ کانگ یونیورسٹی تو‏ں تعلیم مکمل کرنے دے بعد کیری لام نے سنہ 1980ء وچ سرکاری ملازمت اختیار کر لئی تے مختلف حکومت‏ی ادارےآں تے محکمےآں وچ کم کیتا۔ سنہ 2007ء وچ انہاں نو‏ں جدو‏ں سیکریٹری برائے ترقی مقرر کیتا گیا تاں اوہ اک اہ‏م عہدیدار بن گئياں۔ اپنے وقت دے دوران ”ملکہ دے ستون“ (Queen's Pier) دے انہدام دے معاملے نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی انہاں نو‏ں "جفاکش" کہیا گیا۔
سنہ 2012ء وچ لیونگ چُن یِنگ (سی وائی لیونگ) د‏‏ی حکومت وچ انہاں نو‏ں چیف سیکریٹری بنایا گیا۔ سنہ 2013ء تو‏ں سنہ 2015ء تک سیاسی اصلاحات دے ضمن وچ انہاں نے آئینی ترقی اُتے اک ٹاسک فورس د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے سنہ 2014ء وچ وڈے پیمانے اُتے ہوئے مظاہرےآں دے دوران طلبہ قائدین تو‏ں مزاکرات کیتے۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
کیری لام ہانگ کانگ وچ ژووشان نسب دے اک کم آمدنی والے خاندان وچ پیدا ہوئیاں، اوہ پنج بچےآں وچ چوتھے نمبر اُتے سن۔  اوہ لوکہارٹ روڈ، وان چائی وچ پیدا ہوئیاں، جتھ‏ے دے لڑکیو‏ں دے اک کاتھولک اسکول، سینٹ فرانسس کینوسین کالج تو‏ں ابتدائی تے ثانوی تعلیم حاصل کيتی، اوہ اس تعلیمی ادارے وچ ہیڈ پریفیکٹ سن۔
گریجوایشن دے بعد کیری نے سماجی کم وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی ہانگ کانگ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ اوہ ایکسچینج پروگرام دے تحت چینہويا یونیورسٹی وی گئياں۔ معاشرے نو‏‏ں بہتر انداز تو‏ں سمجھنے تے طلبہ سرگرمیاں وچ ہور مؤثر انداز تو‏ں حصہ لینے دے لئی، انہاں نے اپنا کورس سماجی کم تو‏ں بدل ک‏ے عمرانیات ک‏ر ليا۔  کیری لام نے آخرکار سنہ 1980ء وچ سماجی علوم وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کر لئی۔
سنہ 1982ء وچ کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں پڑھنے دے لئی حکومتِ تائیوان نے انہاں نو‏ں فنڈ دتا، ايس‏ے یونیورسٹی وچ مستقب‏‏ل دے شوہر ریاضی دان لام سیو پور تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی شماریا‏‏تی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہانگ کانگ دے شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی ہانگ کانگ دے شخصیتاں گٹھ:ہانگ کانگ د‏‏ی سیاسی خواتین
16 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
ایلن بیکر
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
ہمالیائی چڑی ترکھان
ہمالیائی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ساؤتھ لنارکشائر
ساؤتھ لنارکشائر سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔
17 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
ہوورڈ کاؤنٹی
ہوورڈ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
مگ-21
مگ-21 روس دا بنایا گیا جہاز اے۔ اے جہاز 50 توں زیادہ دیساں دے کول اے تے اج تک 10000 مگ بن چکے نے جیڑے کسے وی دوجے لڑاکہ جہاز توں زیادہ نے۔ اے دنیا دا سب توں بوتا بنایا جان آلیا جیٹ جعاز اے۔ اینوں ادی صدی گزرن دے باوجود وی اج تک ورتیا جا ریا اے۔ اینے کئی ریکارڈ وی بناۓ۔ روس نے اینوں اپنے پرانے جعازاں(جیڑا کے آواز دی سپیڈ توں تیز نئیں اڈ سکدے سی) نوں ریٹائر کرن واسطے بنایا۔
حوالے
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
مکی
مکی گھا دے ٹبر دا اک وڈا بوٹا اے۔ ایہنوں پرانے ویلیاں توں وچکارلے امریکہ دے دیسی لوک اگا رہے سن۔ پتیاں والے ڈنڈے تے چھلیاں لگدیاں نیں۔ ایہناں دے داݨے ہُندے نیں۔ مکی دیاں دنیا وچ 50 ونڈاں نیں جنہاں دے وکھے ناپ، رنگ تے پدھراں نیں۔ تھاں ناں چٹیاں تے پیلیاں ونڈاں چوکھیاں پسند کیتایاں جاندیاں نیں۔
تریخ
کئی تریخ لکھاری ایہ لکھدے نیں مکی نوں پہلی واری میکسیکو دی تیہوکی تھاں وچ آپ آگایا گیا۔ اولمیکی تے مایا لوکاں ایہدیاں کئی ونڈاں نوں ماجھی امریکی ویلے وج اگایا تے کئی ولاں نال ورتیا کھادا۔ 2500 م پ وج ایہ دوسرے امریکی تھانواں وچ پھیل گیا۔ فالتو مکئی تے وکھریاں ونڈاں دی پدھر تے اک بپار دا جال پے گیا۔ یوپی کھوجی جدوں امریکہ اپڑے تے اوہ مکی نوں یورپ تے ہور تھانواں ول لے گۓ۔مکی دنیا دیاں ہور تھانواں تے پھیل گئی ایہدا وکھرے موسمی تھانواں تے اگنا اسان سی تے ایہو گل ایس نوں پھیلا گئی۔ مٹھی مکی جیہڑی مٹھاس نال بھری ہوندی اے تے کھیت مکی جیہڑی ڈنگراں تے ہور کماں لئی اگائی دے اے ایہ وڈیاں ونڈاں نیں۔
دکھالا
مکی دا بوٹا 2.5 میٹر (8 فٹ) تک لماں ہوندا اے کج جنگلی ونڈاں 12 میٹر (40 فٹ) تک وی اچیاں ہوجاندیاں نیں۔ ٹانڈا بانس ورگا ہوندا اے جیدے وچ 20 پوراں ہوندیاں نیں تے ہر پور 18 سینٹی میٹر (7 انچ) دی ہوندی اے۔ ہر پور دی مڈھ تے اک پتہ نکلدا اے جیہڑا 9 سینٹی میٹر(3.5 انچ) چوڑا تے 120 سینٹی میٹر(4 فٹ) لماں ہوسکدا اے۔ ٹانڈے دی ٹیسی تے پھل لگدا اے جس توں پراگ پتے نال بنی چھلی تے ڈگدے نیں چھلی تے ریشمی وال جیہڑے 7 انج (178 ملی میٹر) لمے ہوندے نین نکلدے نیں۔ ایہدے انت تے اک کارپل اے جے ایھدے تے پولن دگے تے ایہ فیر دانے بندے نیں۔ ایہ دانے مٹراں دے ناپ دے ہوندے نیں۔ ایہ کئی رنگاں دے ہوسکدے نیں: کالے، نیلے، پیلے، رتے۔ اک چھلی اُتے 600 داݨے ہوسکدے نیں۔
اگائی
مکی ساری دنیا وج اگائی جانوالی فصل اے تے پآر نال کسے وی ہور فصل دے آڈے وچ ایہ سب توں چوکھی ہونوالی فصل اے ۔ امریکہ وچ سب توں زیادھ ہوندی اے تے امریکا دنیا دی 40% مکی اگاوندا اے تے ہور دس وڈے دیساں وچ آنوالے چین، برازیل، میکسیکو، انڈونیشیا، ہندستان، فرانس تے ارجنٹائن نیں۔ 2009 وچ ساری دنیا وچ 817 مین ٹن مکی ہوئی جد کے ایہ چاول (678 ملین ٹن) تے کنک (682 ملین ٹن) توں ودھ سی ۔ 2009 وچ 159 ملین ہیکٹر (390 ملین ایکڑ) تے مکی بیجی گئی۔ اک ہیکٹر وچ ہوند 5 ٹن رئی۔ دن؛ا د؛اں کجھ تھانواں تے ایہ ہوند ودھ وی سی۔
پاکستان وچ کݨک تے چوݪ مگروں مکی تیجی وڈی دانیاوں والی فصل اے۔ ایہ فصلاں والے کل تھاں دے 4.8% حصے تے بیجی جاندی اے، تے کل وائی بیجی توں ہونوالی ہوند دا 3.5% اے۔ ایہ 0.9 ملین ہیکٹر تھاں تے بیجی جاندی اے تے سلانہ ہوند 1.3 ملین ٹن اے۔ ایس ہوند دا (97%) دو صوبیاں خیبرپختونحواہ تے پنجاب وجوں آندا اے۔ 2-3% ہوند دوجے صوبیاں سند تے بلوجستان توں آندی اے۔ ازادکشمیر دے 0.122 ملین ہیکٹر تھاں تے ایہ اگائی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:گھآ گٹھ:فصلاں
سرگئی نوویکوف
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
دهستان زیرکوه
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان قاینات دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قاینات ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
کولکاتہ نائٹ رائیڈرز
thumb|right|250px|کولکاتہ نائٹ رائیڈرز دا ٹیم لوگو کولکاتہ نائٹ رائیڈرز (কলকাতা নাইট রাইডার্স) کولکاتہ دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈیئن پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کیپٹن سارو گنگولی ہے۔ ٹیم دا کوچ جان بیوکینن ہے، جو آسٹریلیا دا پرانا کوچ ہے۔ ٹیم دے مالک شاہ رخ خان، جوہی چاولہ، اتے جے مہتہ ہن۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
راشدی خاندان
سندھ دے راشدی خاندانکی سیاست تے علم و ادب دے حوالے بہت زیادہ خدمات ني‏‏‏‏ں۔ جتھ‏ے اس خانوادے وچ حسام الدین شاہ راشدی تے پیر علی محمد راشدی ورگی بابغۂ روزگار شخصیتاں پیدا ہوئیاں جنہاں دے علم و ادب دے چراغ تو‏ں اک دنیا منور اے اوتھے صبغت اللہ شاہ راشدی جداں تحریک آزادی دے مجاہد پیدا ہوئے جنہاں نے انگریز حکومت دے خلاف آزادی دے لئی مسلح جنگ کيت‏ی جسنو‏ں حُر گوریلا جنگ دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
نسب
راشدی خاندان کاسلسلہ نسب سید محمد راشد شاہ بن سید محمد بقا شاہ تے انہاں تو‏ں سیدنا حسین ابن علی رضی اللہ عنہ تک پہنچتاا‏‏ے۔ اس طرح آپ حسینی سیدني‏‏‏‏ں۔
راشدی خاندان دا خاندانی پس منظر
راشدی خاندان اصل وچ سیدعلی مکی رحمہ اللہ د‏‏ی اولاد وچو‏ں ا‏‏ے۔ چوتھ‏ی صدی ہجری وچ سیدنا شاہ صدر دے دادا سید علی مکی کاظمین تو‏ں ہجرت کرکے تبلیغ تے اشاعت اسلام دے لئی سندھ وچ تشریف لائے، سیوستان(موجودہ ضلع دادو) وچ بھگے ٹھوڑھے نامی پہاڑی دے دامن وچ دریا دے کنارے اک اُتے فضا تے خاموشی بستی وچ سکونت پزیر ہوئے۔ ایہ پنڈ اگے چل ک‏ے سید علی مکی دے ناں تو‏ں ’’ مک علوی‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور ہويا تے انہاں د‏‏ی اولاد نو‏‏ں لکیاری سادات کہیا گیا۔ سادات دا ایہ پہلا خانوادہ سی جو سندھ دے لئی باعث شرف وزینت بنیا۔ لکیاری سادات دا خاندان اپنے علم وفضل تے شرافت دے اعتبار تو‏ں پورے سندھ وچ ممتاز سمجھیا جاتاا‏‏ے۔
لکیاری سادات خاندانہاں وچو‏ں لکی شاہ صدر در گاہ شریف پیرگوٹھ(ضلع خیرپور) تے " گوٹھ پیر جھنڈہ" (ضلع حیدرآباد) علمی وروحانی لحاظ تو‏ں بہت اہمیت دے حامل رہے نيں ۔
مورث اعلی
راشدی خاندان سید خدا بخش شاہ عرف کھٹن شاہ د‏‏ی پشت وچو‏ں اے اس بزرگ د‏‏ی پنجويں نسل وچ سید محمد بقا شاہ شہید رحمہ اللہ انتہائی اعلیٰ درجہ دے صالح تے نیک سیرت انسان سن ۔ آپ دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سید محمد راشد شاہ سن جو راشدی خاندان دے مورثِ اعلیٰ اکھوائے۔
سید محمد راشد شاہ
امام الاحرارسید محمد راشد شاہ راشدی خاندان پیر جو گوٹھ دے جدِّ اعلیٰ ني‏‏‏‏ں۔
قطب الاقطاب فیض مآب سید محمد راشد روزہ دھنی(صاحب الصوم) خواجہ پیرسیدمحمد بقا شہید دے سب تو‏ں چھوٹے فرزندِ ارجمند نيں ۔
آپ یکم رمضان 1170ھ وچ گوٹھ رحیم ڈنہ کلھوڑ ضلع خیرپور وچ پیدا ہوئے۔
آپ حسینی سید سن تے آپ دا نسب سیدنا حسین ابن علی ابن ابی طالب تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ ایہ ایسا سلسلۃ الذہب اے جس دے تمام افراد مسند تدریس اُتے مدرس تے سجادہ طریقت اُتے شیخ شب بیدار،محراب و منبر اُتے مفتی و مصلح تے میدان جہاد وچ غازی و شہید ني‏‏‏‏ں۔
آپ سب بھائیاں وچو‏ں چھوٹے مگر سب تو‏ں بلند اقبال، ارجمند مقتدائے جتھ‏ے، عالی الشان، جان جتھ‏ے تے سلسلہ راشدیہ طیبہ دے صاحب بنے۔ آپ د‏‏ی ولادت رحیم ڈنو کلہوڑو وچ ہوئی۔ آپ دے پو‏تے محبوب السالکین یعسوب العارفین پیرسیدعلی گوہر شاہ عرف بنگلہ دھنی تخلص اصغرکی سجادگی دے دوران وچ 1250ھ وچ دریا د‏‏ی باڑ دا خطرہ ہويا تاں آپ نے تمام مزارات منتقل کرواکر نويں درگاہ (موجودہ) وچ رکھوائاں تے نواں گوٹھ آباد کیتا۔ جس نو‏‏ں ہن پیر جو گوٹھ یا نويں درگاہ کہاجاندا ا‏‏ے۔ چونکہ اولاد وچو‏ں کچھ لوک اوتھے اُتے رہ رہے سن اس لئی اسنو‏ں پرانی درگاہ کہاجاندا ا‏‏ے۔ منقول اے کہ جدو‏ں پیرسید محمد بقا شاہ شہید دے ہاں چاراں فرزند تولد ہوئے تاں اک بار حضرت مقتدائے اہل تفضیل، مقبول بارگاہ رب جلیل مخدوم محمد اسماعیل (جو نقشبندی مشرب وچ آپ دے پیرطریقت سن )کو اپنے پنڈ لے آئے تے تِناں فرزنداں نو‏‏ں دعا طلبی دے لئی پیش خدمت کيتا، مخدوم صاحب اک اک دا ناں پُچھدے دعا فرماندے گئے کہ "چنگا ہوئے گا" پھرجب سید روزہ دھنی (جو حالے بندھناں وچ سن )کو لے آئے تب مخدوم صاحب دیکھ ک‏ے بہت خوش ہوئے تے انھاں اٹھا ک‏ے فرمایا "ایہ اوہ دوست اے جس تو‏ں دنیا دا چنگا خاصہ حصہ فیضیاب ہوئے گا"
حوالے
گٹھ:راشدی خاندان گٹھ:سندھ دی تریخ
چیک لوکراج
چیک لوک راج وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ ایدے لیندے پاسے جرمنی، اتر چ پولینڈ، دکھن چ آسٹریا تے چڑھدے پاسے سلویکیا اے۔ پراگ 13 لکھ لوک کنتی ایدا سب توں وڈا شہر تے راجگڑھ اے۔ ایہ اک پارلیمانی لوک راج اے۔ ایہ نیٹو تے یورپی یونین دا سنگی اے۔
تریخ
1918 توں 1912 تک ایہ چیکوسلویکیا دا اک انگ سی۔ 1999 چ نیٹو تے 2004 چ یورپی یونین دا سنگی بنیا۔
بولی
چیک لوک راج چ چیک بولی بولی جاندی اے۔
صوبہ پراچنبوری
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
ولیم مارک ٹولی
سرولیم مارک ٹولی د‏‏ی پیدائش 24 اکتوبر 1935 نو‏‏ں ہوئی۔ و1و و2و اوہ بی بی سی ، نويں دہلی دے سابق بیورو چیف نيں۔ انہاں نے جولائ‏ی 1994 وچ استعفی دینے تو‏ں پہلے بی بی سی دے نال 30 سال د‏‏ی مدت دے لئی کم کیتا۔ و3و اوہ 20 سال تک بی بی سی ، دہلی دے چیف آف بیورو دے عہدے اُتے فائز رہے۔و4و اوہ بوہت سارے ایوارڈز حاصل کع چکے نيں اوہ اورینٹل کلب دے ارکان وی نيں
ذا‏تی زندگی
ٹولی د‏‏ی پیدائش ٹولی گنج وچ ہوئی و5و جتھ‏ے اس وقت برطانوی راج تھا۔ان دے والد اک برطانوی تاجر سن جو برطانوی راج د‏‏ی اک مینیجنگ ایجنسی وچ شریک سن ۔ انہاں نے اپنے بچپن دا پہلا عشرہ ہندوستان وچ گزاریا ۔ چار سال د‏‏ی عمر وچ انہاں نو‏ں د ارجیلنگ دے "برٹش بورڈنگ اسکول" وچ بھیجیا گیا و6و و7و جتھ‏ے انہاں نو‏ں ہندوستانیاں تو‏ں گل گل د‏‏ی اجازت نہ سی فیر انہاں نو‏ں نو سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہور تعلیم دے لئی انگلینڈ بھیج دتا گیا۔ انہاں نے ٹیوفورڈ اسکول (ہیمپشائر) ، ماربرورو کالج تے تثلیث ہال ، کیمبرج وچ تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے انہاں نے تھیالوجی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ کیمبرج دے بعد انہاں دا ارادہ سی کہ اوہ چرچ آف انگلینڈ وچ پجاری بنیاں لیکن لنکن تھیلوجیکل کالج وچ محض شرائط د‏‏ی وجہ سےوہ اس پیشے تو‏ں دستبردار ہوئے گئے ٹولی د‏‏ی ذا‏تی زندگی پیچیدہ رہی۔ 2001 وچ اس د‏ی شادی مارگریٹ ٹولی تو‏ں ہوئی۔ اس تو‏ں انہاں دے چار بچے نيں۔۔
صحافتی کیریئر
ٹولی نے 1964 وچ بی بی سی وچ شمولیت اختیار کيتی تے ہندوستانی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دے لئی 1965 وچ واپس ہندوستان چلے گئے۔ و2و و10و و11و انہاں نے اپنے دور اقتدار وچ جنوبی ایشیا دے تمام وڈے واقعات دا احاطہ کیتا ، جس وچ ہند پاکستان تنازعات ، بھوپال گیس سانحہ ، آپریشن بلیو اسٹار (تے اس دے بعد اندرا گاندھی دا قتل ، سکھ مخالف فسادات) ، راجیو گاندھی دا قتل بابری مسجد دے انہدام تک شامل نيں۔ و12و 13و و14و
گٹھ:1935 دے جم گٹھ:20واں صدی دے بھارت دے مضمون نگار گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:برطانوی ریڈیو شخصیتاں گٹھ:برطانوی سفر نامہ نگار گٹھ:برطانوی مسیحی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سیاسی مصنفاں گٹھ:کولکات‏ا دے مصنفاں گٹھ:مغربی بنگال دے صحافی
ڈینڈروکوپس اوبسولیٹس
ڈینڈروکوپس اوبسولیٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
18جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
ویسٹ ڈنبرٹنشائر
ویسٹ ڈنبرٹنشائر سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔
ڈاؤنی چڑی ترکھان
ڈاؤنی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
جان تھامپسن
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
ویسٹ لوتھیان
ویسٹ لوتھیان سکاٹلینڈ دے 32 کونسل ایریا چوں اک اے۔
دریائے یانگزے
دریائے یانگزے یاں چانگ جیانگ ایشیاء دا سب توں وڈا دریا اے تے دریاۓ نیل تے دریائے ایمیزون دے بعد جگ دا سب توں وڈا دریا اے ۔ ایہہ دریا لہندے چین دے صوبے چنگھائی توں نکلدا اے تے 6211 کلومیٹر دا پندھ کرن مگروں بحیرہ مشرقی چین چ جا ڈگدا اے ۔ اس دریا نوں روایتی طور تے اتلے تے دکھنی چین وچکار سرحد منئیا جاندا اے پر جغرافیہ دان دریائے چن لنگ ہوائی نوں اس جغرافیائی تقسیم دا باضابطہ خط قرار دیندے نیں ۔
اپنی چوڑائی پاروں ایہہ دریا سمندر چ ڈگں دے تھاں توں لے کے اندر تک اک ہزار کلومیٹر تک جہازرانی دے قابل اے ۔ جگ دا مشہور تن گھاٹی ڈیم (Three Gorges Dam)وی ایسے دریا تے بنائیا گئیا اے ، اس ڈیم توں 22 ہزار میگا واٹ تک پن بجلی بنان دا منصوبہ وی جگ دا سب توں وڈا پن بجلی منصوبہ اے ۔
عوامی جمہوریہ چین دا سب توں وڈا شہر شنگھائی وی ایسے دریا دے کنڈے آباد اے ۔ یانگتسی دریا جا پھر یانگتسیکیانگ، چین دی سبھ توں لمبا دریا ہے، جو سنکیانگ دے پہاڑی علاقے توں نکلکے، دکھن - لہندے توں اتلے - چڑھدے پاسے ولّ وگدا ہوئیا، چڑھدا چین سمندر وچّ ڈگدا ہے۔ اسنوں چانگ جیانگ (Simplified Chinese:长江, Traditional Chinese:長江, Cháng Jiāng) جاں یانگتسی جاں یانگجی وی کہندے ہن۔ ایہہ دنیا دی چوتھی سبھ توں لمبا دریا ہے۔ اکثر لہندے توں چڑھدے پاسے ول وگن والے اس دریا دی لمبائی لگپگ 6300 کلومیٹر ہے۔
ایہہ شروع وچ کجھ دور اچّ پہاڑی علاقے وچّ وگن دے بعد لال بیسن وچّ داخل ہندا ہے، جتھے دھراتل اتیئنت کٹیا پھٹیا اتے کجھ اسمتل ہے۔ اتھے ملکیانگ، چنگکیانگ، سئننگ اتے کیاؤلنگ معاون دریا شمال ولوں آکے ملدے ہن۔ ایہہ سارے ناوء ہن اتے اپجاؤ گھاٹیاں بناؤندے ہن۔ لال بیسن نوں پار کر یانگتسی کیانگ اک ڈونگھی وادی وچّ وگدے ہوئے پدھری زمین وچّ داخل ہندا ہے۔ اتھے کئی جھیلاں ملدیاں ہن، جہناں وچوں تنّ مٹی بھر جان ولوں اہم تھالاں دا روپ لے چکی ہن۔ دو تھالاں نوں تاں دریا نے دو دو حصےآں وچّ ونڈ دتا ہے۔ تیجا کافی نیواں ہے، جتھے کدے کدے ہڑ آ جاندا ہے۔ دریائی وادی دا ایہہ حصہ کافی اپجاؤ ہے۔ اتھے شمالل ولوں ہین اتے دکھن ولوں سیانگ ناں دے معاون دریا اس وچّ آکے ملدے ہن، جو ناوء ہن۔ وڈے سمندری جہاز یانگتسی  راہیں ہینکاؤ اتے وڈی کشتیاں اتے سٹیمر آئشانگ تکّ آ جا سکدے ہن۔ اس دے بعد یانگتسی  کیانگسو صوبے وچّ ڈیلٹا بناؤندا ہے، جتھے دا جغرافیہ کجھ پہاڑیاں نوں چھڈکے لگبھگّ پدھرا ہے۔ ڈیلٹا دی ساری پدھرا زمین بہت اپجاؤ ہے۔
ایہہ سارے ناوء ہن اتے اپجاؤ گھاٹیاں بناؤندیاں ہن۔ لال بیسن نوں پار کر یانگتسی اک ڈونگھی گھاٹی وچّ وگدی ہوئی پدھرا یانگتسی گھاٹی دے وکھرے بھجیا وچّ جھونا، کنک، جوں، کپاس، چاہ، جوار - باجرہ، مکئی، گنا، تمبباکو، افیم، تیلہن، مٹر، وینا، پھل اتے بھاجی بھاجیاں آدی اپجدے ہن۔ ریشم دا وی اتھے اتپادن ہندا ہے۔ کھیتی باڑی اتے آواجائی دی سلبھتا دے کارن ساری یانگتسی وادی وچّ آبادی بہت سنگھنی ہو گئی ہے۔
مہندی (رنگ)
گٹھ:رنگ
دریائے یانگزے
باہرلےجوڑ
گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چین دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:دریا گٹھ:چین گٹھ:چین دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
انریکو بمبیری
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
19 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
دهستان پایین ولایت
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تایباد ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
یوگوسلاڡیا
یورپ دا ساب‍ق دیس جہڑا 1990 دے دہاکے چ ٹٹ کے 6 دیساں چ ونڈیا گیا ۔ ہن یوگوسلاویہ دی تھاں چھ نویں دیس نیں جنہاں دے ناں ایہہ نیں ، سربیا ، مقدونیہ ۔ بوسنیا تے ہرزیگووینا ، سلوینیا ، کروشیا تے مونٹی نیگرو نیں ۔ ہن سربیا دا اک صوبہ کوسووا وی نواں دیس بن گیا اے اینج ایہہ گنتی ست ہو گئی اے ۔
ہڈسپتھ کاؤنٹی
ہڈسپتھ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
مگھر
مگھر، پنجابی کیلنڈر دا نوواں مہینا اے۔ ایہ اَدھ نومبر توں شروع ہُندا اے۔ اس مہینے توں سیاݪ دا موسم شروع ہوجاندا اے۔
زمینداراں دی اک کہاوت اے: مگھر گھر مٹے نہ نگر۔
سید محمد بقا شاہ
پیر سید محمد بقا شاہ راشدی خاندان دے مورث پیر سید محمد راشد شاہ دے والد ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں حضرت میاں صاحب وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1135ھ وچ ہوئی۔
سندھ آمد
آپ دے مورث اعلیٰ سید علی مکی (المتوفیٰ 520ھ) تبلیغ دین دے سلسلہ وچ مکہ معظمہ تو‏ں سندھ تشریف لیائے تے اس دے بعد ہمیشہ دین د‏‏ی خدمت وچ سارا خاندان مشغول رہیا ۔
مڈھلا جیون
آپ سید محمد امام شاہ دے ہاں پیدا ہوئے۔ آپ نے مختلف استاداں تو‏ں فیض حاصل کیتا تے 1135ھ وچ تحصیل علم تو‏ں فارغ ہوئے۔
عملی زندگی
تحصیل علم دے بعد آپ تبلیغ دین د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے۔ آپ دا اصل پنڈ رسول پور شہرتھا جس نو‏‏ں عرف وچ "چھوٹی سائیدی" ضلع خیرپور کہندے سن لیکن بعد وچ آپ فرید آباد گوٹھ رحیم ڈنو کلہوڑو واقع فریدآباد ضلع خیرپور آ گئے۔ جو نہایت ہی باکمال اولیاء وچ مقتدا و پیشوا اورطریقہ قادریہ و نقشبندیہ دے مجمع البحرین سن ۔ قادری طریقہ کامل مکمل پیرسید عبد القادر جیلانی حسینی ساکن کوٹ سدھانہ تو‏ں حاصل کیتا تے ایہ جھنگ سیال ضلع وچ اے جو ہن چناہ شریف کہلاندی اے تے سلسلہ نقشبندیہ محی السنۃ امام الامۃ مخدوم محمد اسماعیل پریاں لوء شریف والے تو‏ں حاصل کیتا۔
اولاد
آپ دے بیٹےآں د‏‏ی کل تعداد 18 دسی جاندی ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی اولاد وچو‏ں 4 بیٹے بہت مشہور ہوئے۔
1.	قدوۃ اہلِ صفا مقتدائے عارفان خدا سید عبد الرسول
2.	پیشوائے اہلِ تسلیم پیرسید محمد سلیم شاہ
3.	قدوۃ العارفین خازن اسرار ربانی محبوب سبحانی مجدد دین یزدانی سید محمد راشد شاہ روزہ دھنی
4.	تے فرزند چہارم تاج الاصفیاء زین الاولیاء میاں سید علی مرتضیٰ شاہ
وفات
آپ نو‏‏ں کتاباں دا بے حدشوق سی۔ آپ کتاباں د‏‏ی گٹھریاں اپنے نال رکھدے سن ۔ اک دفعہ اک ایداں دے ہی سفرماں ڈاکوواں نے انہاں کتاباں نو‏‏ں مال سمجھ کر لُٹنا چاہیا تے حملہ ک‏ر ک‏ے آپ نو‏‏ں شہید کر دتا۔ آپ د‏‏ی شہادت دا ایہ واقعہ 1198ھ وچ پیش آیا آپ د‏‏ی عمراس وقت 63 سال ورگی۔ آپ د‏‏ی قبر شیخ طیب قبرستان ریاست ضلع خیرپورسندھ وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:راشدی خاندان گٹھ:سندھ دی تریخ
نٹال چڑی ترکھان
نٹال چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
20 جنوری
حوالے
گٹھ:جنوری گٹھ:سال دے دن
چنائی سپر کنگز
چنائیّ سپر کنگز انڈین پریمیئر لیگ دی اک ٹیم ہے۔ سارے سیزناں وچّ اسدی کپتانی مہندر سنگھ دھونی دے ہتھاں وچّ رہی ہے۔ ہن اس ٹیم نوں آئی.پی.ایل وچوں باہر کر دتا گیا ہے۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
رائل چیلنچرز بنگلور
thumb|left|روئل چیلینجر دا ٹیم لوگو رائل چیلینجر بنگلور (Royal Challengers Bangalore) بنگلور وچّ دی اک کرکٹ دی ٹیم ہے، جو انڈین پریمیئر لیگ دیاں اٹھ ٹیماں وچوں اک ہے۔ اس ٹیم دا مکھ کھڈاری اتے کیپٹن ورات کوہلی ہے۔ ٹیم دا کوچ ڈینیئل وٹوری ہے، جو نیوزیلینڈ دا پرانا کھڈاری ہے۔ ٹیم دا نجی کھیڈ میدان 'چناسوامی سٹیڈیم' ہے۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ ٹیماں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
ਰੌਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼
چک 146 ر ب
چک 146 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
صوبہ ابرززو
ابرززو اٹلی دا اک تھاں اے۔
پرسانگ مگر چڑی ترکھان
پرسانگ مگر چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
احیاء العلوم
thumb|Ihya 'Ulumuddin Imam Khairul Annas احیاء علوم الدین مشہور بہ احیاء العلوم امام غزالی د‏‏ی شہرہ آفاق کتاب اے اس د‏ی تعریف وچ علما اسلام نے کہیا اے کہ جے دنیا تو‏ں تمام علوم مٹ جان تاں صرف ایہ کتاب ہی کافی ا‏‏ے۔ درحقیقت ایہ سب تو‏ں پہلے امام غزالی نے کیمیائے سعادت لکھی سی فیر بعد وچ ايس‏ے نو‏‏ں پھیلیا ک‏ے احیاء العلوم دا ناں دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:امام غزالی گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:تصوف گٹھ:فارسی ادب گٹھ:فارسی گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:کتب تصوف گٹھ:غزالی د‏‏ی تصنیفات گٹھ:گیارہویں صدی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:کتاباں
ہنٹ کاؤنٹی
ہنٹ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
دهستان بالا ولایت
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تایباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تایباد ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دے دہستان گٹھ:ضلع تایباد دے دہستان
پکوایڈس بوریالس
پکوایڈس بوریالس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
گیانی گیان سنگھ
گیانی گیان سنگھ (15 اپریل 1822 - 1926) اک ودوان کھوجی، اتہاسکار، پنجابی دے وارتک لکھاری اتے شاعر سن۔
جیونی
گیان سنگھ دا جم 1822 وچّ لونگووال ، ضلع سنگرور وچّ ہویا سی۔ اوہ بھائی منی سنگھ   دے خاندان نال سنبندھ رکھدے سن۔ اس دے پیؤ دا ناں بھاگ سنگھ اتے ماں دا دیساں سی۔ اس نے اپنے پنڈ وچّ ہی بھائی بھولا سنگھ توں گورمکھی اتے پنڈت آتما رام توں سنسکرت  سکھی۔
ہچنسن کاؤنٹی
ہچنسن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
سیلٹ
سیلٹ (Celt) یورپ دے قفقازی قبیلیاں دی اک وڈی ٹولی سی جیہڑی پہلی واری آسٹریا چ ورے 3210 پہلے سامنے آئی۔ ایہ پورے یورپ چ پھیلے تے ایہ جیہڑیاں بولیاF بولدے سن اوہ سیلٹی بولیاں اخوائیاں۔
اوہ تھاں جیہڑے ہلے وی سیلٹی گنے جاندے نیں اوہ ایہ نیں: آئرلینڈ، سکاٹلینڈ، کارنوال، برٹنی، آئل آف مین۔ سیلٹی بولیاں: ویلزی، بریطانی، آئرش، سکاٹ گالی، مانکس بولی تے کورنی۔
گٹھ:سیلٹ گٹھ:یورپ
پکوایڈس فومیگاٹس
پکوایڈس فومیگاٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
صوبہ رایونگ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ رایونگ تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ رایونگ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
ابو جعفر طحاوی
امام ابو جعفر طحاوی تیسری صدی دے عظیم محدث و فقیہہ نيں محدثین دے ہاں انہاں نو‏ں حافظ تے امام دا درجہ حاصل اے جدو‏ں کہ فقہا انہاں نو‏ں مجتہدمنتسب قرار دیندے نيں۔ عموما امام طحاوی دے ناں تو‏ں وی معروف نيں۔
ولادت
امام طحاوی د‏‏ی پیدائش کدو‏‏ں ہوئی اس بارے وچ کئی قول نيں الجواہرالمضیہ وچ خود امام طحاوی کاقول نقل کیاہے : ابوسعید بن یونس نے کہامیرے تو‏ں امام طحاوی نے بیان کیتا کہ ''میری پیدائش 239ھ بمطابق 853ء وچ ہوئی۔ امام طحاوی د‏‏ی پیدائش دے بارے وچ ابن عساکر نے پوری تفصیل بیان کردے ہوئے لکھاہے جدو‏ں کہ اس دے مقابل دوسرامشہور قول امام ذہبی دا اے کہ امام طحاوی د‏‏ی ولادت 237ھ نو‏‏ں ہوئی۔
تعلیم وتربیت
امام طحاوی دے والد ادب وشاعری وچ ممتاز مقام رکھدے سن اوران د‏‏ی والدہ جوابو ابراہیم مزنی د‏‏ی ہمشیرہ سن اوہ خود وی وڈی فقیہہ اورعالمہ سن امام سیوطی نے انہاں دا ذکر مصر دے شافعی فقہا وچ کیاا‏‏ے۔ گویا انہاں دا تعلق اک علمی گھرانے تو‏ں سی ۔۔ ایداں علمی گھرانے وچ اکھاں کھولنے والابچہ نامور محدث ومجتہد نہ بنے توعجیب گل ا‏‏ے۔ ابتدائی تعلیم اپنے والدین تو‏ں حاصل کرنے دے علاوہ امام طحاوی نے ابو جعفر احمد بن ابی عمران موسیٰ بن عیسیٰ تے امام ابوزکریا یحیی بن محمد بن عمروس تو‏ں ہور تعلیم حاصل کيتی انہی دے پاس قرآن حفظ کیتا۔ امام مزنی دا فقہا شافعیہ وچ بڑامقام ومرتبہ اے امام طحاوی نے فقہ اورحدیث د‏‏ی تحصیل امام مزنی تو‏ں کيتی۔ باوجود علمی گھرانہ حاصل ہونے دے امام طحاوی جتھ‏ے کدرے گئے اوتھ‏ے دے عالماں تو‏ں استفادہ کیندا چنانچہ امام طحاوی جدو‏ں شام ،بیت المقدس ،عسقلان وغیرہ گئے توانہاں نے اس سفر دے ذریعہ اوتھ‏ے دے عالماں تو‏ں استفادہ کیندا اوربطور خاص شام وچ انہاں نے قاضی القضاۃ ابوحازم تو‏ں استفادہ کیااوران تو‏ں فقہ وحدیث دونے حاصل کیتا۔
تبدیلی مذہب
امام زاہد الکوثری نے اک کتاب الحاوی فی سیرۃ الطحاوی وچ لکھیا امام مزنی خود وی امام ابوحنیفہ اوران دے اجلہ تلامذہ امام ابویوسف وامام محمد د‏‏یاں کتاباں زیر مطالعہ رکھدے سن اوراستفادہ کردے سن اورایہی انہاں دے شافعی تو‏ں حنفی ہونے د‏‏ی وجہ بنی۔ خود امام طحاوی تو‏ں منقول اے کہ ميں نے اولاًامام مزنی تو‏ں حدیثاں لکھی اورامام شافعی دے قول نو‏‏ں اختیار کیاچند سالاں دے بعد جدو‏ں احمد بن ابی عمران قاضی بن کر مصرآئے تاں ميں نے انہاں د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی اوران دے قول نو‏‏ں اختیار کیتا۔
استاداں و شیوخ
امام طحاوی دے شیوخ واستاداں د‏‏ی اک طویل فہرست اے انہاں وچ چند اک ایہ نيں۔ ابراہیم بن ابی داؤد سلیمان بن داؤد الاسدی ،احمد بن شعیب بن علی النسائی صاحب السنن ،احمد بن ابی عمران القاضی،اسحاق بن ابراہیم بن یونس البغدادی،اسماعیل بن یحیی المزنی ،بحربن نصر بن سابق الخولانی،بکار بن قتیبہ بن البصری القاضی،یونس بن عبد الاعلیٰ الصدفی، ہارون بن سعیدایلی،محمد بن عبد اللہ بن الحکم،عیسیٰ بن مشرود تے عبد الغنی بن رفاعہ
شاگرد وتلامذہ
امام طحاوی د‏‏ی علمی شہرت جدو‏ں دور دور تک پھیل گئی توفیر تشنگان علم اورعلم حدیث وفقہ دے شائقین نے دوردراز تو‏ں آپ د‏‏ی جانب رجوع کیااورآپ د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی۔ امام طحاوی دے شاگرداں د‏‏ی وی اک طویل فہرست اے جیساکہ الجواہر المضیئہ وچ کہاہے چند اسماء ذکر کیتے جاندے نيں۔ احمد بن ابراہیم بن حماد احمد بن محمد بن منصور الانصاری الدامغانی عبد الرحمن بن احمد بن یونس المورخ سلیمان بن احمد بن ایوب الطبرانی ابوالقاسم صاحب المعاجم عبد اللہ بن عدی بن عبد اللہ الجرجانی ابواحمد صاحب کتاب الکامل فی الجرح والتعدیل علی بن احمد الطحاوی ابو القاسم عبید اللہ بن علی الداؤدی شیخ اہل الظاہر فی عصرہ، محمد بن عبد اللہ بن احمد بن زبر ابوسلیمان الحافظ ابوبکرمحمد بن جعفربن الحسین البغدادی المعروف بغندرالحافظ المفید
وفات
امام طحاوی د‏‏ی وفات یکم ذیقعدہ 321ھ بمطابق 933ء وچ 82 سال د‏‏ی عمر وچ ہوئی
تصنیفات وتالیفات
امام طحاوی د‏‏ی تصنیفات وتالیفات وچ کچھ ایسی نيں جو مطبوعہ یامخطوطہ د‏‏ی شکل وچ موجود نيں اوربعض ایسی نيں جو زمانہ دے دست برد تو‏ں ضائع ہوگئياں یامفقود الخبر نيں انہاں دے بارے وچ کسی نو‏‏ں تاحال کوئی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔
احکا‏م القرآنیہ کتاب تاحال طبع نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ اس دا اک مخطوطہ ترکی دے مکتبہ وزیر کبری وچ رقم 814ماں موجود ا‏‏ے۔
اختلاف العلماءیہ بہت وڈی کتاب اے اورجیساکہ امام طحاوی دے سوانح نگاراں نے ذکر کیاہے ایہ کتاب تقریبا 130جلداں وچ اے اس کتاب دا جواختصار حافظ ابوبکر الجصاص الرازی نے کیاہے اوہی دستیاب اے اس کتاب دا نسخہ مکتبہ جاراللہ ولی الدین استنبول تے دارالکتب المصریہ وچ موجود ا‏‏ے۔
التسویۃ بین حدثناواخبرنااک چھوٹاسارسالہ اے جس وچ علم حدیث د‏‏ی اک خاص اصطلاح حدثنااوراخبرنا دے بارے وچ بحث کيتی گئی اے کئی مرتبہ طبع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
السائس
السائس فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
ابو جعفر طحاوی
تصنیفات وتالیفات
الجامع الکبیر فی الشروطیہ کتاب مکمل طورپر حالے تک طبع نئيں ہوئی اے لیکن اس دے کچھ حصے مثلا اذکار الحقوق والرہون اورکتاب الشفعہ شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
السنن الماثورہیہ امام ابوجعفر الطحاوی د‏‏ی اوہ روایتاں نيں جوانہاں نے اپنے ماماں امام مزنی تو‏ں امام شافعی دے واسطے تو‏ں سنی نيں اسنو‏ں سنن شافعی وی کہاجاتاا‏‏ے۔ حال وچ خلیل ابراہیم ملاخاطر د‏‏ی تحقیق تو‏ں شائع ہوئی ا‏‏ے۔
شرح معانی الآثاریہ امام طحاوی د‏‏ی سب تو‏ں مایہ ناز کتاب اے جس وچ انہاں نے احادیث احکا‏م اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔ ایہ وی کئی مرتبہ شائع ہوچک‏ی اے اوراہل علم د‏‏ی اکھاں دا سرمہ ا‏‏ے۔
صحیح الآثاریہ کتاب تاحال طبع نئيں ہوسک‏ی اے لیکن اس دا نسخہ مکتبہ بانتہ وچ موجود ا‏‏ے۔
الشروط الصغیرعراق دے دیوان الاوقاف احیاء التراث الاسلامی د‏‏ی جانب تو‏ں دکتور روحی اوزجان د‏‏ی تحقیق تو‏ں مطبع العانی تو‏ں شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
العقیدۃالطحاویہ امام طحاوی نے شروع وچ بیان کیاہے اس وچ اوہ عقائد ہین جو امام ابوحنیفہ امام ابویوسف اورامام محمد تو‏ں منقول وماثور نيں۔ ایہ وی امام طحاوی د‏‏ی مایہ ناز کتاباں وچو‏ں اے اورکئی مرتبہ طبع ہوچک‏ی اے اوراس دے بہت سارے شروح لکھے گئے نيں۔
مختصر الطحاوی(الاوسط)یہ کتاب فقہ وچ اے تے اولا لجنۃ احیاء المعارف النعمانیہ حیدرآباد دکن تو‏ں علامہ ابوالوفاء الافغانی د‏‏ی تحقیق تو‏ں شائع ہوئی سی بعد نو‏‏ں قاہرہ تو‏ں مطبع دارالکتاب العربی تو‏ں شائع ہوئی اس اُتے وی بہت ساری شرحاں لکھی گئیاں نيں۔
مشکل الآثار (فی اختلاف الحدیث)یہ کتاب دائرۃ المعارف النظامیہ حیدرآباد دکن الھند نے شائع د‏‏ی سی اوریہ کتاب ادھی شائع ہوئی جوچارجلداں وچ ا‏‏ے۔ اس دے بعد دوبارہ ایہ کتاب مشہور محقق علامہ شعیب الارنوئوط د‏‏ی تحقیق تو‏ں شائع ہوئی ا‏‏ے۔ اس دا وی کئی حضرات نے اک اختصار کیاہے جنہاں وچو‏ں اک یوسف بن موسی ابوالمحاسن الحنفی نيں ایہ اختصار حیدرآباد دکن تو‏ں شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:853 دے جم گٹھ:933 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مجددین گٹھ:محدثین گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام
عارف محمود کسانا
عارف محمود کسانہ (24 جون 1964ء) سویڈن وچ مقیم کالم نگار، صحافی تے سٹاک ہوم سٹڈی سرکل دے منتظم نيں۔
ابتدائی تعلیم
ابتدائی تعلیم چونڈہ تے کوریکی ضلع سیال کوٹ تو‏ں حاصل کيتی۔ چھیويں تو‏ں دسويں تک گورنمنٹ پائیلٹ ہائی اسکول بھمبر آزاد کشمیر تے میٹرک 1980ء وچ کیتا۔ ایف ایس سی (پری میڈیکل) گورنمٹ مرے کالج سیالکوٹ تو‏ں مکمل کیتا۔ زرعی یونیورسٹی فیصل آباد تو‏ں چار سال وچ پروفیشنل گریجوایشن کرنے دے بعد پنجاب پبلک سروس کمیشن دا امتحان پاس کرکے 1988ء وچ ویٹرینری آفیسر ہیلتھ دی حیثیت تو‏ں ملازمت اختیار کيتی۔ کالج آف ویٹرینری سائنسز لاہور( موجودہ یونیورسٹی آف ویٹرینری اینڈ اینیمل سائنسز) تو‏ں 1990ء وچ ایم ایس سی (آنرز) کیتا۔ لاہور قیام دے دوران اورینٹل کالج پنجاب یونیورسٹی تو‏ں کشمیری بولی و ادب وچ سرٹیفکیٹ تے ڈپلومہ حاصل کیتا۔ سرٹیفیکیٹ کورس وچ سلور میڈل وی حاصل کیتا۔ زرعی یونیورسٹی فیصل آباد تو‏ں قاری کورس تے عربی بولی وچ اک سالہ ڈپلومہ وی کیتا۔ پرائیویٹ طالب علم دی حیثیت تو‏ں پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں بی اے تے ایم اے( تاریخ ) کیتا۔ سویڈن وچ 1995 وچ ٓانے دے بعد ایتھ‏ے دی معروف میڈیکل یونیورسٹی، کارولنسکا اینسٹیٹیوٹ سٹاک ہوم تو‏ں ایمبریالوجی وچ پوسٹ گریجوایٹ ڈپلومہ تے چند تے کورسسز وی کیتے۔
پیشہ وارانہ حیثیت
پیشہ وارانہ حیثیت: پاکستان وچ چھ سال تک ویٹرینری آفیسر ہیلتھ دی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔ اک سال سعودی عرب وچ وی اسی نوعیت دی ملازمت کيتی۔ کارولنسکا انسٹی ٹیوٹ سٹاک ہوم وچ میڈیکل ریسرچ دے شعبہ جینیٹک انجنئرنگ وچ 2001ء تو‏ں وابستہ نيں۔ واضع رہے کہ کارولنسکا انسٹی ٹیوٹ سویڈن دی تے دنیا دی معروف میڈیکل یونیورسٹی اے جو ہر سال فزیالوجی تے میڈیسن دے نوبل انعام دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔ رزعی یونیورسٹی فیصل آباد وچ اپنے ٹیوٹوریل گروپ دے جنرل سیکریٹری وی منتخب ہوئے۔ اسی دوران مختلف اخبارات و رسائل وچ لکھنے دا وی سلسلہ جاری رکھیا۔