cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکینہ بنت حسین
مزار در شام گواہ اسیری اہل بیت علیہ السلام
ابو الفرج نے جناب سکینہ علیہ السلام کی مدینہ میں دفن کی خبر اور مصنوعی روایات پیش کر کے جناب سکینہ علیہ السلام کی زندگی کو بعد کربلا ثابت کرنے کی کوشش کی اس نے بعد کربلا حیات سکینہ علیہ السلام کو لکھا اور کچھ مصنوعی روایات کو جناب سکینہ علیہ السلام کی طرف منسوب کر دیا تا کہ طول حیات ثابت ہو جائے۔ جیسے جناب سکینہ علیہ السلام کا گھر شعرا کی محفل رہتا تھا، آپ نے بار بار بیوگی کے بعد عقد کیے(معاذاللہ)اور بھی شرمناک روایات لکھیں جس سے حسینیت کو متزلزل کر دیا۔ وہ جھوٹا اور کذاب ہے روایت میں ملتا ہے کہ وہ مرنے سے پہلے پاگل ہو گیا تھا۔ جناب سکینہ علیہ السلام کی قبر شام میں موجود ہے اور یہ درایت ہے نہ کہ روایت۔ شام میں جو بھی لوگ جاتے ہیں بڑی آسانی سے جناب سکینہ علیہ السلام کی قبر مبارک انھیں مل جاتی ہے اور ڈھونڈنے کی بھی نوبت نہیں آتی۔ اور آج کے دور میں تو جناب سکینہ علیہ السلام کی قبر کے اوپر شاندار روضہ مبارک اور گنبد و مینار بھی تعمیر کیا گیا ہے۔
صاحب قاموس سے دو دو باتیں
آغا سید مہدی لکھنوی لکھتے ہیں کہ ابو الفرج اصفہانی نے جس داستان کی بنیاد قائم کی تھی اس کو ان کے ہمنوا سنی عالم ہر زمانے میں سراہتے رہے ہیں۔ اور یہ زبردست کوشش بنی امیہ کی، بعض ناواقف شیعہ اہل قلم کی لیے بھی مغالطہ ثابت ہوئی اور یہ افسانہ ناسخ التواریخ کے صفحات میں بھی پہنچے۔ سپہر کاشانی کی کوئی بلند حیثیت نہیں ہے جو وہ فرقہ شیعہ پر حجت ہو نہ وہ مقتدین میں ہیں۔ ان کی غفلت کے تاریخ مذکورہ میں اور کتنے نمونے ہیں جو صاحبان بصیرت پر مخفی نہیں ہیں۔ دشمن اہلبیت کی ہوشیاری کا یہ نمونہ ہے کہ "قاموس" لغت کی کتاب ہے اس کا مذہبی چھیڑ چھاڑ سے کوئی تعلق نہیں۔ مگر خاندان رسالت کی تحقیر میں وہ اس قدر بھی آمادہ اور تیار ہیں کہ لغت میں بھی اپنے جذبہ کو نہیں چھوڑتے۔ اور یہ خصوصیات عام خواتین عرب کی تھیں ان کو جناب سکینہ علیہ السلام کے لیے تسلیم کرتے ہیں۔
سکینه بنت الحسین بن علی والطرة السکینة منسوبة الیھا
"جناب سکینہ علیہ السلام حسین علیہ السلام فرزند علی علیہ السلام کی دختر ہیں اور "بالوں کا جوڑا" جو مشہور ہے وہ انھیں کا ہے۔"
اس بے ادبی کا جائزہ یوں بھی لیا جا سکتا ہے جس بچی نے کمسنی میں اسیر ہو کر انتقال کیا ہو اس کو اس کا کہاں موقع مل سکتا ہے کہ وہ کسی فیشن موجد ہو اور عام خواتین اس کے جیسے بال بنانے لگی ہوں۔۔ بڑے افسوس کی بات ہے! آل محمد صلی اللہ علیہ وآله وسلم کی تذلیل میں جو قلم اٹھتا ہے وہ ایک نیا شاخسانہ مسلمانوں کے سامنے لاتا ہے۔ مگر یاد رہے! سچے واقعات شہادت میں ہر فتنہ کی رد موجود ہوتی ہے۔
سید نعمت اللہ جزائری رحمة اللہ علیہ دربار یزید کے حالات میں لکھتے ہیں کہ
ان یزید لعن اللہ اقبل الصبیة التی تسترو حھھا یزندھا وقال من ھذاہ الجاریة قالو ا ھذہ سکینه بنت الحسین
"یزید ایک لڑکی کی طرف متوجہ ہوا جو اپنے ہاتھوں سے منہ چھپائے تھی اور پوچھا کہ یہ کون بچی ہے؟۔ کسی نے کہا یہ سکینہ (علیہ السلام) ہے حسین (علیہ السلام) کی بیٹی۔"
بند دست کو عربی میں زند کہتے ہیں۔ اس سے معلوم ہوتا ہے کہ سکینہ علیہ السلام اتنی کمسن تھیں کہ ان کے چہرے کے چھپانے میں دونوں ہاتھ اور کلائیوں کے حصے مل کر کافی ہوئے۔ اگر سکینہ علیہ السلام کے بال چہرہ چھپانے کے لائق ہوتے جیسے کہ تمام بیبیاں بالوں سے منہ چھپائے تھیں تو وہ کبھی ہاتھوں سے منہ نہ چھپاتی۔ معلوم ہوا کہ سکینہ علیہ السلام کے بال اتنے بڑے نہ تھے اور جب بال بڑے نہ تھے تو چوٹی اور جوڑہ کا کوئی تذکرہ نہیں رہتا۔ سکینہ علیہ السلام نے اس سے پہلے انتقال کیا جو بال بڑھنے کی عمر تھی۔
ابوالفرج اصفہانی بہت زیادہ دروغ گو تھا
مؤلف آغانی کو جھوٹا قرار دینے میں صاحبان تحقیق کا اتفاق ہے جس کو ماہرین رجال "انوکھی چیزوں کا مجموعہ" "نوادر کا مخزن" "غلط واقعات کا ذخیرہ" سمجھتے ہیں۔ چنانچہ قاضی شہاب الدین ابو الفضل احمد بن علی بن حجر عسقلانی المتوفی 852ھ اپنی رجال کبیر میں لکھتے ہیں:
قال الخطیب حدثنی ابو عبد اللہ الحسین بن محمد بن طبا طبا العلوی سمعت ابا محمد الحسن بن الحسین النوبختی یقول کان ابو الفرج الصفہانی اکذب الناس کان یشتر شیاً کثیرا من الصحف ثم یکون روایته کلھا منھا
" خطیب کہتے ہیں کہ مجھ سے ابو عبد اللہ حسین بن محمد بن محمد بن طبا طبا علوی نے بیان کیا ہے کہ میں نے ابو محمد حسن بن حسن نوبختی کو کہتے ہوئے سنا ہے کہ ابو الفرج اصفہانی کاذب ترین مرد تھا"۔
لہذا ضروری نہیں کہ جو سکینہ مصعب اور عثمان کے پوتے کے نکاح میں تھی وہ (معاذاللہ) سکینہ علیہ السلام بنت الحسین علیہ السلام تھی (نہیں) بلکہ دنیائے اسلام میں سکینہ نامی کئی عورتیں پیدا ہوئیں اور اس کے علاوہ بنی امیہ میں بھی سکینہ نامی عورتیں تھیں۔ جناب سکینہ علیہ السلام کے عقد کا افسانہ بالکل اسی طرح ہے جس طرح جناب ام کلثوم علیہ السلام بنت فاطمہ علیہ السلام کا عقد عمر بن خطاب سے۔ ایک جیسے نام ہونے کی وجہ سے بھی جناب ام کلثوم علیہ السلام کی شخصیت پر یہ داغ آیا کہ آپ کی شادی عمر سے ہوئی۔ دراصل وہ ام کلثوم ابوبکر اور اسماء بنت عمیس کی بیٹی تھی نہ کہ علی علیہ السلام و فاطمہ علیہ السلام کی۔ جب ابوبکر کی وفات ہو گئی تو اسماء نے جناب امیر علیہ السلام سے عقد کیا اور ان کی بیٹی ام کلثوم اور وہ جناب امیر علیہ السلام کے گھر رہتے تھے اسی بنا پر لوگ یہ سمجھنے لگے کہ جو ام کلثوم عمر کے عقد میں ہے وہ علی علیہ السلام و فاطمہ علیہ السلام کی بیٹی ام کلثوم علیہ السلام(زینب صغریٰ) ہیں۔
جناب سکینہ علیہ السلام کا جواب
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم کا یہ قول مشہور ہے کہ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جب فرزندان علی علیہ السلام و جعفر علیہ السلام پر نظر ڈالی تو آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا کہ ہمارے لڑکے ہماری لڑکیوں کے لیے اور ہماری لڑکیاں ہمارے لڑکوں کے لیے۔
اس کے علاوہ جناب سکینہ علیہ السلام ان معظمہ علیہ السلام کی پوتی ہیں جن کے بارے میں رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا کہ فاطمہ علیہ السلام کا کفو کوئی بھی نہیں ہو سکتا آدم سے لے کر تمام انبیا تک سوائے علی علیہ السلام کے۔ پھر جناب سکینہ علیہ السلام تو اس طاہرہ کا گوشت ، پوست اور خون تھیں ان کا کفو کیونکر ایک ایسا ملعون ہو سکتا ہے جو ان کے شہداء کربلا کے خون کا انتقام لینے والے حضرت مختار رضی اللہ عنہ کا قاتل تھا اور پھر مصعب کے بعد اور بھی ایسے لوگ تھے جو مصعب ہی کی طرح تھے۔ اپنی دادی محترمہ کی طرح جناب سکینہ علیہ السلام کا بھی کوئی کفو نہیں تھا اگر جناب سکینہ علیہ السلام سن بلوغ تک پہنچ بھی جاتی تو ان کا کفو یقیناً اولاد امام حسن علیہ السلام میں سے ہوتا۔ چنانچہ شامی نے جس وقت ان کو دربار یزید میں اپنی کنیزی کے لیے طلب کیا اور گستاخانہ الفاظ میں کہا
ھب لی ھذه الجاریه من الغنمیة فتکون خادمة عندی
"(یزید) اس بچی کو مجھے دیدے۔ میں مال غنیمت میں سے اسے اپنی کنیز بنانے کے لیے پسند کرتا ہوں۔"
سکینہ علیہ السلام نے ام کلثوم علیہ السلام کی طرف رخ کر کے کہا:
فقالت یا عتماه اترین نسل رسول اللہ یکون ممالیك للاد عیا۔
"اے پھوپھی جان! آپ علیہ السلام دیکھتی ہیں کہ کہیں نسل پیغمبر زنا زادوں کی خدمت گزار ہو سکتی ہے؟"
اس سوالیہ لب و لہجہ نے کردار کی تصویر کھینچ دی اور بتا دیا کہ اولاد علی علیہ السلام جب کنیز نہیں بنائی جا سکتی تو کوئی دشمن اہلبیت اس کو رفیقہ حیات بھی نہیں بنا سکتا۔ ابطال عقد کسی دلیل برہان کی ضرورت نہیں ہے۔ خود شہزادی سکینہ علیہ السلام کا فیصلہ کافی ہے۔
ابو الفرج اصفہانی اور آغانی
کتاب آغانی پر تبصرہ کے ذیل میں علامہ سید علی حیدر صاحب رقمطراز ہیں کہ:
" جن لوگوں نے افتراء پردازوں کی من گھڑت حدیثوں کو بنیاد قرار دے کر خانوادہ علوی کی طرف نا مناسب باتیں منسوب کی ہیں، ان میں ابو الفرج اصفہانی سب سے آگے ہے۔ اسی کی "آغانی" سے عبد الحلیم شرر نے سکینہ علیہ السلام بنت الحسین علیہ السلام کے عنوان سے ایک ناول تحریر لکھ کر مسلمانوں کے دلوں میں آگ لگا دی تھی۔
ابو الفرج سے یہ بات بعید بھی نہ تھی کہ وہ اپنی کتاب کو ایسی باتوں سے بھر دے اسے نہ تو اس پاکیزہ خانوادہ کی معرفت حاصل تھی اور نہ اسے اولاد علی علیہ السلام کی نفسیات کا علم تھا۔ اگر وہ اس خانوادے کی قدر و قیمت سے کچھ بھی واقف ہوتا تو کبھی بھی وہ ان لغویات کو صحیح سمجھ کر اپنی کتاب میں درج نہ کرتا۔ مگر کیا کیا جائے کہ اموی ہونے کی وجہ سے اس کی فطرت بنی امیہ کی فطرت تھی۔ جس طرح بے حیائی و بے شرمی اس خاندان کی فطرت میں داخل تھی ویسا ہی وہ دوسروں کو سمجھتے تھے۔
پھر تحریر فرماتے ہیں کہ:
صاحب روضات الجنات لکھتے ہیں کہ:
سر سری نظر رکھنے والا بھی اندازہ کر سکتا ہے کہ اس (آغانی) میں صرف بے ہودہ، گمراہ کن باتیں اور ارباب لہو لعب کے قصص و حکایات ہیں اور علوم اہل بیت علیہ السلام سے بے توجہ رکھنے کے لیے (یہ کتاب) لکھی گئی ہے۔
آغانی کی روایتیں اس کے سلسلہ اسناد کے ساتھ مذکور ہیں اور سلسلہ اسناد کے ساتھ کوئی حدیث بیان کرنا بہت سے لوگوں کو مبتلائے فریب کر دیتا ہے اور لوگ اسے بہت دقیق علم سمجھ لیتے ہیں اور اسی دقیق علم پر بھروسا کر کے بہت سے بحث و تحقیق کرنے والوں نے آغانی کی روایتوں کو قابل یقین سمجھ لیا۔ چنانچہ وہ خود بھی گمراہ ہوئے اور تاریخی حقائق کو بھی مشتبہ کر ڈالا۔ خود ابوالفرج کیسا تھا؟ تو یہ حقیقت ہے کہ وہ انتہائی زیاں کار اور لذائذ و شہوات کا دل دادہ تھا اس کی اس کیفیت کا اثر اس کی کتاب میں بے حد نمایاں ہے۔ پوری کتاب ہنسی دل لگی رندی اور اوباشی کی باتوں سے بھری پڑی ہے۔ شعرا اور کاتبوں کی لغزشوں اور اخلاقی کمزوریوں کو ذکر کرنا اور ان کے دوسرے پہلوؤں کو نظر انداز کر دینا ثبوت ہے کہ حسین و خوشنما باتیں اکٹھا کرنے کی اسے زیادہ فکر نہ تھی۔ اس وضاحت کے بعد کوئی شک و شبہ باقی نہیں رہتا کہ ابوالفرج نے جناب سکینہ علیہ السلام بنت الحسین علیہ السلام سے متعلق جتنی بھی باتیں لکھی ہیں وہ محض کذب اور اتہام پر مبنی ہیں۔ کیونکہ اس نے جو روایتیں درج کی ہیں وہ سب کی سب مصعب بن زبیر، اس کا بھتیجہ زبیر بن بکار، ہثیم بن عدی طائی کوفی، صالح بن حسان اور اشعب کی بیان کردہ ہیں جنہوں نے اپنے کینہ و عناد اور قلبی عداوت کی بنا پر انتہائی کوشش یہ کی کہ آل ابوطالب علیہ السلام کی ایسی گھناؤنی تصویر پیش کریں کہ عوام الناس ان سے محبت کی بجائے نفرت پر مجبور ہو جائیں۔۔
" زبیر بکار حدیث میں قطعی بھروسے کا آدمی نہیں ہے۔"
علامہ مرزبانی لکھتے ہیں کہ زبیر بکار کا اہل بیت علیہ السلام سے برگشتہ ہونا بہت واضح ہے۔
کشف الیقین میں ہے کہ:
یہ زبیر بکار امیر المومنین علیہ السلام اور ان کی اولادوں کا سخت ترین دشمن تھا۔ ہثیم بن عدی کوفی بخاری و نسائی کے نزدیک کذاب ہے اس نے بہت سی منکر حدیثیں روایت کیں ہیں یہ قطعی نا قابل اعتبار اور متردک الحدیث ہے۔
علامہ ابن کثیر لکھتے ہیں کہ مصعب بن زبیر کی ایک دختر سکینہ تھی جس کی ماں فاطمہ بنت عبداللہ بن صائب تھیں۔ یہ سکینہ بڑی رنگین مزاج تھی ان کا عمر بن ربیعہ کے ساتھ بھی ربط ضبطٰٰ تھا۔ کوئی بعید نہیں کہ آل زبیر اور ان کے ہوا خواہوں نے اپنے خاندان سے اس عیب کو دور کرنے کے لیے ایسی خاتون سے منسوب کر دیا جو بعد میں اس کی ہمنام ہوئیں۔ اور جن کے بزرگوار سے اس خاندان کی دیرینہ عداوت بھی تھی۔ کیونکہ سکینہ بنت الحسین علیہ السلام کے متعلق ابوالفرج نے اپنی کتاب آغانی میں جتنی بھی روایتیں درج کی ہیں وہ سب انھیں زبیر بن بکار، مصعب بن زبیر اور ہثیم بن عدی وغیرہ سے ماخوذ ہیں جن پر بھروسا کرنا اپنی کج فہمی کا ثبوت فراہم کرنا ہے۔
بنت الشاطی کی تحقیق
ڈاکٹر عائشہ بنت الشاطی نے کتاب سکینہ بنت الحسین علیہ السلام میں اس طرف گہری توجہ کی اور ثابت کیا ہے کہ بعض لوگ جو حضرت سکینہ علیہ السلام سے غلط طور پر منسوب ہیں تاریخ میں اس بات کا مغالطہ ہے کہ ایک نام کی بہت سی مستورات ہوتی ہیں۔ جن کی شادیاں ہوئی ہیں۔ جب ایسی باتوں کی تحقیق کی گئی تو پتہ چلا کہ ایسے ملتے جلتے نام کئی ہیں۔ جن پر لوگوں کو دھوکا ہوا ہے کبھی کبھی ایک نام کی دو یا کئی مستورات بھی ہوئی ہیں کہ کسی کا رشتہ کسی دوسرے سے جوڑ دیا گیا اور شدہ شدہ یہ بات سکینہ نام تک پہنچی ہے۔ مثلاً عبد اللہ بن عثمان بن عبداللہ بن حکیم بن حزام کہ دراصل یہ ایک ہی آدمی کا نام ہے لیکن تاریخ نے مشکوک کر کے دو نام بتلا دیے ہیں اور اسی وجہ سے لکھ دیا گیا ہے کہ سکینہ کے دو شوہر تھے جن میں ایک عبدللہ بن عثمان بن عمرو بن حکیم بن حزام تھے۔
ڈاکٹر عائشہ بھی اسی بات کو مانتی ہیں کہ ایک جیسے نام ہونے کی وجہ سے تاریخ میں کافی غلط فہمیاں پیدا ہو گئی ہیں۔ اور شائد دشمنان آل محمد کے لیے ایک اچھا موقع بن گیا اور اسی موقع سے فائدہ اٹھا کر انہوں نے نا آشنا لوگوں کے ذہنوں پر وہ روایات غالب کر دیں جن کے بارے میں ان ناآشنا لوگوں کو علم تو نہ تھا لیکن ان روایتوں کو اپنی لاعلمی کی وجہ سے مان لیا اور تحقیق کرنے کی زحمت بھی نہیں اٹھائی۔
حوالے
گٹھ:669 دے جم گٹھ:736 دیاں موتاں گٹھ:بنو حسین گٹھ:تابعین گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی خواتین گٹھ:سانحۂ کربلا گٹھ:شیعیت گٹھ:عرب خواتین گٹھ:کربلا گٹھ:مدنی شخصیتاں گٹھ:676 دے جم گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:کم سنی وچ اموات گٹھ:اہل بیت گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:شیعہ اسلام وچ محبوب مسلم شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:قرون وسطی جنگ وچ خواتین گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین
رِینا چودھری
رینا چودھری (جم 2 جون 1968) اکّ سیاسی اتے سماجی ورکر اے اتے بھارت دے اتر پردیش راج وچ موہنلالگنج ہلکے توں چنی گئی پارلیمنٹ دی ممبر اے اتے سماج وادی پارٹی دی امیدوار رہی اے۔
ارنبھ دا جیون
رینا دا جم 2 جون 1968 نوں شری بھگوتی پرساد اتے شریمتی دے گھر ہویا سی۔ گورکھ پور ، اتر پردیش وچ چندر وتی۔ اوہ شادیشدا اے اتے اسدا اکّ پتر اے۔
سکھیا
رینا نے بناستھلی ودیاپیٹھ ( راجستھان ) اتے لکھنؤ یونیورسٹی توں اپنی سکھیا پوری کیتی۔ رینا نے اپنی ماسٹر آف آرٹس اتے ایل۔ایل۔ بی۔
کیریئر
رینا اکّ کلاکار اے۔ رینا 1998 وچ 12ویں لوک سبھا لئی چنی گئی سی۔ 1998–99 دوران، اسنے سیوا کیتی
1999 وچ، اوہ دوجی وار 13ویں لوک سبھا لئی دوبارہ چنی گئی۔ 1999–2000 دوران، اسنے سیوا کیتی
2004 وچ، اسنوں پارٹی دی ٹکٹ دین توں انکار کر دتا گیا سی اتے اس لئی اسنے پارٹی دی مڈھلی میمبر شپ توں استعفٰی دے دتا سی۔ اوہناں ایہہ وی الزام لایا کہ سماج وادی پارٹی نے ہلکے وچ اکّ باہری انسان نوں دھکے نال علاقے دے لوکاں دے مقصداں نال سمجھوتہ کیتا اے۔ اسنے دعوہ کیتا کہ پارٹی دے دو ہور سینئر آگوُ چندولی توں جواہر جیسوال اتے پھول پور؉ توں دھرم راج پٹیل - دوویں بھنگ لوک سبھا دے موجودہ ممبر وی ٹکٹاں توں انکار کرن توں ناخوش سن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۶۸ گٹھ:جم 1968
بلند رؤف
بلند رؤف  (1911ء تا 1987ء) اک ترک برطانوی صوفی، روحانی شیخ، مترجم تے مصنف سن ۔آپ ”محی الدین ابن عربی سوسائٹی“ دے پہلے صدر سن، جو ابن عربی د‏‏ی تعلیمات اُتے تحقیق تے نشر و اشاعت دا کم کردی اے تے آپ د‏‏ی تعلیمات دے ترجمے تے چھپائی د‏‏ی حوصلہ افزائی کردی اے، رؤف اپنی وفات 1987ءتک اس سوسائٹی نو‏‏ں چلاندے رہ‏‏ے۔
ازدواجی زندگی
1945ء تو‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی دے اوائل تک شہزادی فائزہ (شاہ فاروق اول) د‏‏ی بہن دے نال ازدواجی تعلقات رہ‏ے، فیر طلاق ہو گئی سی۔ سن 2012ء وچ بننے والی ڈاکیومنٹریIn Search of Oil and Sand وچ بلند رؤف نو‏‏ں مصری شاہی خاندان دے افراد دے نال مل ک‏ے Oil and Sandکے عنوان اُتے اک وڈیو تخلیق کردے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
ایس ای او ماہرین کی 1111+ ہائی ڈی اے اور پی اے خفیہ بیک لنکس کی فہرست
ایس ای او ماہرین کی ۱۱۱۱+ ہائی ڈی اے اور پی اے خفیہ بیک لنکس کی فہرست عمیر احمد د‏‏ی اک غیر افسانوی (نان فکشن) کتاب اے، جو 19 مئی 2019 نو‏‏ں یوتھ پبلشرز, لہور نے شائع کيتی۔ کتاب وچ بیک لنکس کی فہرست دے خیالات دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کتاب گٹھ:عمیر احمد دیاں کتاباں گٹھ:2019ء دی غیر افسانوی کتاباں گٹھ:یوتھ پبلشرز دیاں کتاباں
امریکی عالمی ثقافتی ورثہ تھانواں دی لسٹ
thumb|تقشہ امریکین دے عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں
ایہ یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی اک لسٹ اے جس وچ شمالی امریکا، وسطی امریکا، جنوبی امریکا تے کیریبین شامل ني‏‏‏‏ں۔ گرین لینڈ دے یورپ دے نال ثقافتی تے سیاسی تعلق دے باوجود ایتھ‏ے شمالی امریکا دے حصہ دے طور اُتے شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔
ملاحظات
گٹھ:امریکین متعلقہ فہارست گٹھ:امریکین متعلقہ فہرستاں گٹھ:لسٹ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
فارسی نثر نگاری دی مختصر تریخ
تعارف
نثر دا لفظی مطلب منتشر کرنا اے تے اصطلاح وچ ایہ شاعری دے برعکس ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ ، سادہ تے واضح گل جس دے ذریعے انسان تقریر اورتحریر وچ اپنے ارادے نو‏‏ں پورا کردا اے نثر دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ نثر ارتقائی سفر وچ سادگی و صاف گوئی تو‏ں لے ک‏ے پیچیدگی تے مصنوعیت تو‏ں گذردا ہويا ایداں دے اسلوب دے مقام تک وی پہنچیا اے، جتھ‏ے لفظاں د‏‏ی سجاوٹ تے مخصوص شعری صنعتاں دے اطلاق د‏‏ی وجہ تو‏ں مصنف دا اصل ہدف، صراحت و سلاست دے دایرے تو‏ں نکل کرفنی و ہنری میدان کارزار وچ طاقت آزمائی دا جوہر دکھانے لگدا ا‏‏ے۔
فارسی نثرکے تاریخی ادوار
اسلوب تے طرز دے اعتبار تو‏ں فارسی نثر نو‏‏ں کئی تاریخی ادوار وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے
1-	سامانی دور: جو تقریباً 300ہ۔ق تو‏ں شروع ہوک‏ے450 ہجری تک جاری رہیا۔ اس دور دے نثری اسلوب دے نمونے، جو سادگی، جامعیت، بناوٹ تے سجاوٹ تو‏ں مبرا نيں، تریخ بلعمی وچ دیکھے جاسکدے ا‏‏ے۔
2۔غزنوی اورسلجوقیاں دا پہلا دور: جو450 تو‏ں 550 ہجری تک محیط سی تے اس دور وچ فارسی نثرماں عربی دے بوہت سارے لفظاں دا استعمال نظر آندا، جداں تریخ بیہقی تے کلیلہ و دمنہ وغیرہ۔
3-	خوارزمشاہیان تے سلجوقیاں دا دوسرا دور: جو 550 سے600 ہجری تک محیط ا‏‏ے۔ اس دور وچ مسجع تے مرصع نثر نظر آندا اے جنہاں وچ متعدد ادبی صنائع دا بھر پور استعمال ہويا اے، جداں: تھ‏‏اںو‏اں حمیدی * تے مرزبان نامہ *۔
4-	مسجع نثرتے ناول نگاری دا دور: جو600 ہجری تو‏ں شروع ہويا تے 1200 ہجری تک جاری رہیا۔ محمد اوفی د‏‏ی لب الالباب تے عطاملك جويني د‏‏ی تریخ جھانگشا اس قسم دے نثر دے عمدہ نمونے ني‏‏‏‏ں۔
5-	کلاسیکل ادبیات د‏‏ی طرف بازگشت کادور: جو 1200 تے 1300 ہجری دے درمیان وچ تشکیل پایا سی جس وچ گلستان تے تریخ بیہہقی دے طرز دے نمونے پائے جاندے نيں، جداں منشآت قائم مقام وغیرہ۔
6-	نثرسادہ دا دور: جو 1300 ھ وچ شروع ہويا۔ ملکم دے مضامین تے حاجی بابا اصفہانی دے ترجمے اس دور دے نثر د‏‏ی نمایندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔
قدیم تے وسطی ادوار دے فارسی ادب وچ نثر دے موضوعات
طول تریخ وچ ، درج ذیل موضوعات دے اظہار دے لئی فارسی نثر دا استعمال ہُندا رہیا ا‏‏ے۔:1- قومی داستاناں تے بہادری دے قصے، جو چوتھ‏ی صدی ہجری وچ شاہناواں د‏‏ی شکل وچ نظرآندے نيں، خاص طور اُتے شاہ نامہ فردوسی/ شاہ نامہ موئدتی، شاہ نامہ ابومنصوری وغیرہ
عشقیہ یا مہم جوئی د‏‏ی داستاناں: عام طور پراسطرح دے موضوعات وچ عشقیہ یا بہادری و مہم جوئی اُتے مبنی داستاناں شامل نيں جو کدی نظم تے کدی نثر د‏‏ی شکل وچ نمودار ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ 585 ہجری وچ سماک عیار دے ناں تو‏ں فرامرز بن خداد د‏‏ی لکھی گئی کہانیاں تے بختیارنامہ وغیرہ دا اس حوالے تو‏ں تذکرہ کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ تراجم تے رجال د‏‏یاں کتاباں: جو 5 واں صدی ہجری وچ بہت مقبول سن ۔ انہاں وچ شاعراں، محققاں تے بزرگان دین دے حالات زندگی اُتے مبنی کتاباں شامل ني‏‏‏‏ں۔ پنجويں صدی ہجری دے وسط وچ اسحاق ابن ابراہیم نیشاپوری د‏‏ی تحریر کردہ قصص انبياء۔ عطار نيشابوري د‏‏ی تذکرۃ الاولیا، نظامي عروضي دا چہار مقالہ، ابوعلي محمد بلعمي د‏‏ی تالیف ترجمہ تریخ طبری، رشيدالدين فضل‌اللہ همداني د‏‏ی جامع التواريخ تے از ابوالفضل بيهقي ( ق470) د‏‏ی تاريخ بيهقي شامل ني‏‏‏‏ں۔ مشروطیت دے دور وچ فارسی نثر: جمہوری حکومت دے آغاز دے نال ہی، مجموعی طور پر، سادگی تے روانی دے علاوہ فارسی نثر د‏‏ی ظاہری شکل و صورت دے نال نال مواد تے مطالب دے بیان دے اسلوب وچ اک گہری تے بے مثال تبدیلی سامنے ا ٓگئی تے اس دے نتیجے وچ ادب د‏‏ی نويں اصناف جنم لینے لگاں جو آہستہ آہستہ مقبول عام ہُندی گئياں۔
اس دور دے نثری ا ٓثارکو کئی قسماں وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے: روزنامہ نگاری تے طنزنگاری: اس دورماں، صحافت گذشتہ ادوار د‏‏ی نسبت زیادہ مقبول ہونے لگی سی۔ آئینی حکومت کےاخبارات وچ سیاسی، سماجی تے بعض اوقات سائنسی امور اُتے توجہ دتی جاندی سی۔ اس دور دے نمایندہ نمونےآں وچ مشہوراخبار؛ صور اسرافیل تے طنز و مزاح اُتے مشتمل ـ نسیم شمال، ہور بہار تے دانشکدہ دے ناں تو‏ں چھپنے والے مجلے * شامل ني‏‏‏‏ں۔
ناول نگاری
اس دور وچ ، بیشتر تاریخی ناول لکھے گئے سن ۔جمهوری عہد دے ممتاز ناول نگاراں وچ ، شمس و تطغرا دے مصنف، (1328 ہجری) محمد باقر مرزا خسروی، عشق و سلطنت تے سائرس عظیم دے فتوحات (1334 ھ) دے تخلیق کار شیخ موسی کبودر آهنگی، داستان باستان اورسرگذشت کورش دے مصنف مرزا حسن خان بدیع (1299 ہجری) شامل ني‏‏‏‏ں۔ تے * چرواہاں د‏‏ی داستاناں، مزداک دے انتقام جو(1299 ہجری) تے منی نقاش د‏‏ی داستان(1305 ہجری) کے مصنف عبد الحسین صنعتی زادہ کرمانی دے ناں شامل ني‏‏‏‏ں۔
ڈراما نویسی
جمہوری دور وچ ڈرامائی ادب د‏‏ی واحد مثال تن ڈرامے: حاکم عربستان حاکم اشرف خان د‏‏ی سرگزشت، زمان خان بروجردی دا طرز حکومت تے شاہ قلی خان دے سفر کربلا د‏‏ی داستان شامل نيں جنہاں نو‏ں مرزا آغا تبریزی نے 1287 ھ دے دوران وچ لکھی اے تے انہاں وچو‏ں کچھ عصر حاضر وچ ميں شائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ ترجمے: جمہوری دور دے بیشتر ایرانی مترجمین نے الیگزینڈر ڈوماس دے تاریخی تے بعض اوقات سائنسی ناولاں دے ترجمے د‏‏ی طرف توجہ دتی۔ لیکن اس دور دا سب تو‏ں مشہور فارسی ترجمہ حاجی بابا اصفہانی د‏‏ی کہانی اے
دورہ بغاوت وچ نثر(13201300-شمسی ہجری): موجودہ صدی دے پہلے دو دہائیاں وچ ، ادب د‏‏ی کئی قسماں جداں: مختصر کہانیاں، معاشرتی ناول، ادبی تحقیق تے ادبی تنقید جیسےفارسی نثری نمونے سامنے آئے۔ انہاں دے علاوہ، انہاں دو دہائیاں دے نثر وچ جمہوری ادوار د‏‏ی ادبی اصناف وچ وی روز بروز وسعت تے ترقی ہُندی رہی۔ افسانہ نگاری د‏‏ی پہلی نسل دے ممتاز نمائندےآں وچ محمدعلی جمال زادہ * مرتضی مشفق کاظمی* صادق ہدایت *، صادق چوبک * محمد حجازی * تے بزرگ علوی * شامل ني‏‏‏‏ں۔ افسانہ نگاری دے علاوہ، اس دور وچ بہت سارے ادبی و تاریخی تحقیقات و نقد نگاری اُتے مبنی مقالات اوردیگرتحریراں نو‏‏ں ایران دے عظیم ادیباں نے کتاباں د‏‏ی شکل وچ فارسی نثری ادب دا حصہ بنایا۔ محمد تقی بہار د‏‏ی اسلوب شناسی *عبدالعظیم نیڑے د‏‏ی تصحیح کردہ گلستان سعدی۔ بديع‌الزمان فروزانفرکی تصحیح کردہ؛ كليات شمس و كتاب سخن و سخنوران، محمد علی فروغی د‏‏ی آئين سخنوري و سيرحكمت در اروپا، مشيرالدولہ پيرنيا د‏‏ی تاريخ ايران، احمد كسروي د‏‏ی خوزستان د‏‏ی پنج سو سالہ تریخ، حسن تقی زادہ د‏‏ی منی تے اس دا دین تے ابراھیم پور داود د‏‏ی اوستا دورسے متعلق تحریراں شامل ني‏‏‏‏ں۔
باطن بینی دا دور
باطن بینی دا دور (1332 ـ 1357 شمسی ہجری): ایہ دور ادبی اصناف دے لحاظ تو‏ں اُتے بار تے متنوع سی۔ اس تو‏ں پہلے دے ادوار د‏‏ی ادبی اصناف دے علاوہ، اس عہد دے نثر وچ ادبی فیلمی اسکرپٹ، ذہنی داستانیں/ ذهنی بہاؤ ۔۔ تے بچےآں تے نوجواناں دا ادب ورگی نويں صنفاں سامنے آئیاں، جنہاں وچو‏ں ہر اک صنف اپنے ارتقا د‏‏ی طرف سفر طے کردی رہی۔ اس دور دے نثر وچ ، افسانوی ادب، خاص طور اُتے جدید ناول نگاری تے مختصر کہانیاں نو‏‏ں اک اعلیٰ مقام حاصل ا‏‏ے۔ سمین دانشور دا مشہور ناول سووشون (1348شمسی ہجری)، جلال الاحمد دا اسکول دا پرنسپل (1337 شمسی ہجری) ابراہیم گلستان دا مجموعہ داستان شکار سایہ (1334 شمسی ہجری)، محمود اعتمادزادہ دا سپ دا مہرہ (1344 شمسی ہجری) تے شہر خدا(1349 شمسی ہجری)، رسول پرویزی د‏‏ی لکھی ہوئی پیوند لگی پتلون(1336 شمسی ہجری) اس دور دے مشہورناولاں تے افسانےآں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ علی محمد افغانی *، ‌غلامحسين ساعدي*، ‌ايرج پزشكزاد، هوشنگ گلشيري* جمال مير صادقي، بهرام صادقي و محمود دولت‌آبادي وی اس دور دے نمایندہ افسانہ نگاراں تے ناول نگاراں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ان دے علاوہ، دوسرے ادیباں دا اک گروپ وی اس دور وچ نمودار ہويا تے فارسی افسانہ تے ڈرامے نو‏‏ں اک نويں فضا مہیا کيتی۔ انہاں وچ احمد محمود، نادر ابراهيمي‌، امين فقيري‌، بهمن فرسي‌، گلي ترقي‌، عباس نعلبنديان، فريدون تنكابني‌، اكبر رادي‌، تقي مدرسي‌، ‌شهرنوش پارسي‌پور، ابراهيم رهبر‌، ناصر تقوايي‌، عدنان غريفي وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
ایہ امر قابل ذکر اے کہ اس دور د‏‏ی افسانوی نثرنگاری زیادہ تر منظرکشی اورفضا د‏‏ی تخلیق دے حوالے تو‏ں مشہورسی۔ اس دور دے اکثر ادیب فرنگي و عربي‌لفظاں انتخاب کرنے د‏‏ی بجائے اپنی تخلیقات وچ فارسی لفظاں تے اصطلاحات تو‏ں استفادہ کردے سن ۔ اس دور وچ داستانی ادب دے نال نال، نقد نگاری تے تاریخی وادبی تحقیقات دے میدان وچ استادانہ مہارت تے نويں فکر رکھنے والے ادیب سرگرم عمل ہوئے تے فارسی نثر نو‏‏ں بیش بہا تحریراں تو‏ں نوازیا۔
پرويز ناتل خانلري*، محمد معين*، ذبيح‌اللہ صفا*، عبدالحسين زرين كوب*‌، ‌غلامحسين يوسفي*، ‌محمد ابراهيم باستاني پاريزي، اس دور دے نمایندہ ادیب ني‏‏‏‏ں۔ اس دور دے آخری نسل نال تعلق رکھنے والے نمایندہ ادیباں وچ ؛ محمدرضا شفيعي كدكني، حسن سادات ناصري مصحح آتشكدہ آذر*، ‌رضا براهني، سيروس شميسا، عبدالحسين نوايي مصحح حديقةالشاعر*، محمد جعفر محجوب، عبّاس زرياب خويي و جلال دا ذکر کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
دورہ انقلاب اسلامي دے نمایندہ ادیب و شاعر
اس دور وچ بہت سارے ادیباں نے اپنے قلم دے ذریعے داستان نویسی، مقالہ نگاری تے روزنامہ نگاری دے ذریعے بوہت سارے ادبی شاہکار تخلیق کیتے، جنہاں وچ؛ "دُھپ د‏‏ی رات وچ ملاقات(1376 شمسی ہجری) و "ظهور (1378 شمسی ہجری) نویسندہ علی موذنی، " وچ تے وہ(1378 شمسی ہجری) تے "ایتھ‏ے تو‏ں اوتھ‏ے تک (1380 شمسی ہجری) نویسندہ رضا امیرخانی، "دوہرا منظر (1363 شمسی ہجری) تے" ادریسیاں دا گھر (1371 شمسی ہجری) نويسندہ غزالہ عليزادہ، "نمايش اورمهتا دا غبارہ (1368شمسی ہجری) نويسندہ ‌جعفر مدرس صادقي، "غار دے سائے (1368 شمسی ہجری) و "زمین کاآٹھوان دن (1371 شمسی ہجری) نويسندہ ‌شهريار مندنيپور، "پہاڑنے مینو‏ں آواز دتی (1372شمسی ہجری) نویسندہ محمدرضا بایرامی، " بیگم دا آخری کھیل (1384 شمسی ہجری) نویسندہ بلقیس سلیمانی، "شب بخیر آرام (1384شمسی ہجری) نویسندہ راضیہ تجار، "جانے دو (شمسی ہجری 1383) نویسندہ بهنازعلی پور، "لنگر انداز کشتی (1368 شمسی ہجری) نویسندہ سیدمهدی شجاعی، "چار آدمیاں د‏‏ی بٹالین (1375 شمسی ہجری) نویسندہ احمد دهقان و "پتھر دا شہر (1384 شمسی ہجری)نویسندہ زهرا پورقربان تے ہور ادبی آثار شامل ني‏‏‏‏ں۔ و
حوالے
گٹھ:فارسی
رحمت اللہ کیرانوی
مولوی رحمت اللہ کیرانوی اسلام تے اہل سنت دے وڈے پاسباناں وچو‏ں سن ۔ جس زمانے وچ ہزاراں یورپی مشنری، انگریز د‏‏ی پشت پناہی وچ ہندوستان دے مسلماناں نو‏‏ں مسیحی بنانے د‏‏ی کوششاں وچ لگے ہوئے سن، مولوی رحمت اللہ تے انہاں دے ساتھی مناظرےآں، تقریراں تے پیمفلیٹاں دے ذریعے اسلامی عقائد دے دفاع وچ مصروف سن ۔ 1270ھ بمطابق 1854ء یعنی جنگ آزادی تو‏ں تن سال پہلے رحمت اللہ کیرانوی نے آگرہ وچ پیش آنے والے اک معرکہ دے مناظرہ وچ مسیحیت دے مشہور مبلغ پادری فینڈر بحث کيتی۔
جنگ آزادی 1857ء وچ کیرانوی صوفی شیخ حاجی امداد اللہ (مہاجر مکی) د‏‏ی قیادت وچ انگریز دے نال قصبہ تھانہ بھون وچ انگریز دے خلاف جہاد وچ شامل ہوئے تے شاملی دے وڈے معارکہ وچ وی شریک ہوئے۔
انگریز د‏‏ی فتح دے بعد کیرانوی ہور مجاہدین د‏‏ی طرح ہجرت کرکے حجاز چلے گئے۔ ایتھ‏ے آپ نے پادری فنڈر د‏‏ی کتاب میزان الحق دا جواب اظہار الحق تحریر فرمایا۔ حجاز تو‏ں سلطان ترکی دے بلانے اُتے قسطنطنیہ (حالیہ استنبول) گئے تے اوتھ‏ے مسیحیاں تو‏ں مناظرے کیتے، اوتھ‏ے تو‏ں اظہار الحق شائع وی ہوئی۔ قسطنطنیہ دے مناظرےآں تے اظہار الحق دے متعلق مشہور مستشرق گارسان وتاسی دے مقالات وچ اے ؛
حوالے
گٹھ:1818 دے جم گٹھ:1891 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش دے مصنف گٹھ:احناف گٹھ:انیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:جنت المعلیٰ وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں
سُشما سوراج
سُشما سوراج (جم ۱۴ فروری ۱۹۵۲-موت ۶ اگست ۲۰۱۹) اکّ بھارتی سیاستدان سیجو پہلاں سپریم کورٹ دی سابقہ وکیل رہی اتے ۲۶ مئی، ۲۰۱۴ توں بھارت دے ودیش معاملیاں بارےمنتری سی۔ اکّ لیڈر دے طور تے سشما سوراج اندرا گاندھی توں بعد بھارت دے ودیش معاملیاں دی وزیر بنن والی دوجی عورت سی۔ اوہ پارلیمنٹ ممبر دے طور اُتے ستّ وار اتے اسمبلی ممبر سبھا دے ممبر وجوں تن وار چنی گئی سی۔ ۱۹۷۷ وچ ۲۵ سال دی عمر وچ اوہ ہریانہ دی کیبنٹ وزیر بنی۔ اسنے ۱۹۹۸ وچ دلی دی ۵ویں وزیر اعلیٰ دے طور اُتے کم کیتا۔
۲۰۱۴ دیاں بھارتی عام چوناں وچ مدھ پردیش وچ وسمت حلقے توں چون ۴۰۰٬۰۰۰ ووٹاں دے فرق نال جتی۔ سشما سوراج نوں امریکی وال سٹریٹ جرنل ولوں بھارت دے 'سروبہترین سیاستدان درجہ گیا سی۔
ایمز نویں دلی دے ڈاکٹراں دے مطابق، ۶ اگست ۲۰۱۹ دی رات نوں دل دا دورہ پین توں بعد سوراج دی دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی۔ اس نوں عوامی معاملیاں دے کھیتر وچ ۲۰۲۰ وچ مرن مگروں بھارت دے دوجے سبھ توں وڈے شہری انعام، پدم وبھوشن نال اعزازی کیتا گیا۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
سشما سوراج (née شرما) دا جم ۱۴ فروری ۱۹۵۲ نوں انبالہ چھاؤنی، ہریانہ وکھے اکّ پنجابی براہمن پروار وچ ہردیو شرما اتے شریمتی لکشمی دیوی دے گھر ہویا سی۔ اس دے پیؤ اکّ پرمکھ قومی سویم سیوک سنگھ دے ممبر سن۔ اس دے ماں پیؤ لاہور، پاکستان دے دھرمپرا علاقے دے رہن والے سن۔ اس نے انبالہ چھاؤنی دے سناتن دھرم کالج توں سکھیا حاصل کیتی اتے سنسکرت تے سیاسیات وچ میجرس دے نال بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس نے پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ توں قانون دی پڑھائی کیتی۔ ہریانہ دے بولی ڈیپارٹمنٹ ولوں منعقد اکّ راج-پدھری مقابلہ وچ اسنوں لگاتار تن سالاں لئی سرووتم ہندی سپیکر دا انعام جتیا گیا۔
وکالت کریئر
۱۹۷۳ وچ، سوراج نے بھارت دی سپریم کورٹ وچ وکیل وجوں مشق شروع کیتا۔ اس نے ۱۹۷۰ دے دہاکے وچ اکھل بھارتی طالب علم کونسل نال اپنے سیاسی کریئر دی شروعات کیتی۔ اس دا پتی، سوراج کوشل، سماج وادی لیڈر جارج پھرنانڈیز نال نیڑیوں جڑیا ہویا سی اتے سشما سوراج ۱۹۷۵ وچ جارج پھرنانڈیز دی قانونی بچاء ٹیم دا حصہ بن گئی۔ اس نے جیپرکاش نرائن دی کل انقلاب تحریک وچ سرگرمی نال حصہ لیا۔ ایمرجینسی توں بعد اوہ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہو گئی۔ بعد وچ، اوہ بھاجپا دی قومی لیڈر بن گئی۔
نجی جیون
ایمرجینسی دے ویلے دوران، ۱۳ جولائی ۱۹۷۵ نوں، سشما شرما نے سوراج کوشل نال ویاہ کیتا، جو بھارت دی سپریم کورٹ وچ اکّ ساتھی اتے ساتھی وکیل سی۔ ایمرجینسی تحریک نے جوڑے نوں اکٹھا کیتا، جس نے پھر سماج وادی لیڈر جارج پھرنانڈیز دی رکھیا لئی ٹیم بنائی۔ سوراج کوشل، بھارت دی سپریم کورٹ دے سینئر وکیل اتے اکّ مجرمانہ وکیل، نے ۱۹۹۰ توں ۱۹۹۳ تک مزورم دے گورنر وجوں وی سیوا کیتی۔ اوہ ۱۹۹۸ توں ۲۰۰۴ تک پارلیمنٹ دے ممبر رہے۔
اس جوڑے دی اکّ دھی، بنسوری، اے جو آکسفورڈ یونیورسٹی توں گریجوئیٹ اے اتے اندرونی مندر توں قانون وچ بیرسٹر اے۔
سشما سوراج دی بھین وندنا شرما ہریانہ وچ لڑکیاں دے اکّ سرکاری کالج وچ سیاسیات دی اکّ ایسوسیئیٹ پروفیسر اے۔ اس دا بھرا ڈاکٹر: گلشن شرما انبالہ وچ واقع اکّ آیوروید ڈاکٹر اے۔
۱۰ دسمبر ۲۰۱۶ نوں اس دا ایمز، دلی وکھے اکّ کڈنی ٹرانسپلانٹ کیتا گیا سی اتے انگ نوں اکّ جیوتّ غیر-متعلق دانی توں لیا گیا سی۔ سرجری نوں کامیاب دسیا گیا سی۔
موت
۶ اگست ۲۰۱۹ نوں، سشما سوراج نوں کتھت طور اُتے شام نوں دل دا دورہ پیا، جس توں بعد اس نوں ایمز نویں دلی لجایا گیا، جتھے بعد وچ دل دا دورہ پین کارن اسدی موت ہو گئی۔  اگلے دن دلی دے لودھی شمشانگھاٹ وکھے پورے سرکاری سنماناں نال اسدا آخری سنسکار کر دتا گیا۔
باہری لنک
گٹھ:16ویں لوک سبھا دے ممبر گٹھ:جم 1952 گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے سیاستدان گٹھ:بھارتی وکیل عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:موت 2019 گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے وزیر اعلیٰ گٹھ:۱۶ویں لوک سبھا دے ممبر گٹھ:جم ۱۹۵۲ گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے سیاستدان گٹھ:بھارتی وکیل عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:موت ۲۰۱۹ گٹھ:بھارتی جنتا پارٹی دے وزیر اعلیٰ
کازیمیر گورسکی نیشنل اسٹیڈیم وارسا
thumb| پونیاٹووسکی پل د‏‏ی طرف تو‏ں اسٹیڈیم thumb| 29 فروری ۲۰۱۲ نو‏‏ں پولینڈ پرتگال دا کھیل thumb| افتتاحی کنسرٹ، ۲۹ جنوری ۲۰۱۲ thumb| چھت سلائڈنگ آپریشن thumb| یورو ۲۰۱۲ پولینڈ-یونان دا افتتاحی میچ، ۸ جون ۲۰۱۲ thumb| 2 اکتوبر ۲۰۱۱ نو‏‏ں کھلے دن دے دوران کھڑا ا‏‏ے۔ thumb| لیگیا وارسا - ایف سی سیویلا میچ، ۱۷ اپریل ۲۰۱۲ thumb| سٹینڈز وچ کرسیاں thumb| چھت دا کلیدی پتھر thumb| نیشنل اسٹیڈیم تے رات نو‏‏ں Średnicowy پل thumb| کیسل اسکوائر تو‏ں نظر آنے والا نیشنل اسٹیڈیم thumb| [[پولینڈ قومی فٹ بال ٹیم|پولش مرداں د‏‏ی فٹ بال ٹیم د‏‏ی جرسیاں دے نال لیا ک‏ے روم]] thumb| وی آئی پی خاناں وچو‏ں اک thumb| حریفاں دے لئی ہائیڈرو مساج دا کمرہ thumb| وی آئی پی کوریڈور thumb| کثیر الجہ‏‏تی چیپل نیشنل اسٹیڈیم وارسا وچ کازیمیرز گورسکی (اکتوبر ۲۰۲۱ تک وارسا وچ نیشنل اسٹیڈیم )، جولائ‏ی ۲۰۱۵ تو‏ں پی جی ای ناروڈوی ناں تو‏ں وی - وارسا وچ اک ملٹی فنکشنل اسٹیڈیم ، جو ۲۰۰۸–۲۰۱۱ وچ ، ۲۰۱۲ یورپی فٹ بال چیمپئن شپ تو‏ں پہلے، ۱۰ ويں سالگرہ دے اسٹیڈیم د‏‏ی جگہ اُتے بنایا گیا سی۔ ۲۹ جنوری ۲۰۱۲ نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے کھولیا گیا۔ UEFA د‏‏ی درجہ بندی وچ اس دا چوتھا (اعلیٰ ترین) زمرہ اے ۔
دو منزلہ اسٹینڈز وچ ۵۸۰۸۰ نشستاں نيں جس وچ اعلیٰ معیار دے ۴٬۶۰۰ تے ۶۹ خانے (۸۰۰ افراد دے لئی) شام‏ل نيں۔
اس سہولت نو‏‏ں دو آرکیٹیکچرل دفاتر دے کنسورشیم نے ڈیزائن کيتا سی: JSK Architekci Sp۔ وارسا تو‏ں zo.o. کنسورشیم دے رہنما دے طور اُتے (ٹیم د‏‏ی قیادت Zbigniew Pszczulny تے Mariusz Rutz ک‏ر رہ‏ے نيں) تے ہیمبرگ وچ مقیم Gerkan, Marg und Partner International GmbH (ٹیم جس د‏‏ی قیادت ہیوبرٹ نیین ہاف تے مارکس فائسٹرر ک‏ر رہ‏ے نيں) دے تعاون تاں۔ Schlaich Bergermann &amp; Partner GmbH ، نفاذ انجینئرنگ دے لئی ذمہ دار اے.
یکم جنوری ۲۰۱۳ تو‏ں، سرکاری سٹیڈیم آپریٹر، اسٹیٹ ٹریژری کمپنی PL، کھیلاں تے کاروباری کمپلیکس دے انتظامی آلات د‏‏ی تیاری، سہولت دے انتظام تے ملحقہ علاقےآں د‏‏ی ترقی دے لئی، محصولات د‏‏ی فراہمی دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی، نیشنل اسٹیڈیم برانڈ د‏‏ی تشہیر، مارکیٹنگ تے اشتہاری حقوق د‏‏ی کمرشلائزیشن۔ ۲۰۱۲+ ، وزیر کھیل تے سیاحت د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا ۔
تعمیرات
نیشنل اسٹیڈیم اک ملٹی فنکشنل کھیلاں د‏‏ی سہولت اے جو کھیلاں د‏‏ی تقریبات، میوزک کنسرٹس تے ثقافتی تقریبات د‏‏ی تنظیم نو‏‏ں قابل بناندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، ایہ دفتر، تجارتی، ہوٹل تے معدے دے افعال (بالآخر ۵۰ فاسٹ فوڈ بارز) دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ اس دے علاقے وچ روزانہ ۲-۳ ہزار لوک قیام پذیر نيں ۔
کھیلاں دے مقابلےآں دے دوران، ایہ سہولت ۵۸ اسٹینڈز نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے قابل اے ۔ 580 شائقین، تے موسیقی د‏‏ی تقریبات دے دوران - ۷۲٬۹۰۰ افراد تک (بشمول ۱۰۶ معذور افراد)۔ اسٹیڈیم د‏‏ی کل کیوبک گنجائش (بغیر چھت کے) ۱ تو‏ں زیادہ اے ۔ 000 000 m³ سٹیڈیم دا کل رقبہ ۲۰۳ اے ۔ 920 m² پِچھے ہٹنے دے قابل چھت دے ڈھانچے دا دورانیہ ۲۴۰ اے ۔ × 270 m. زیريں سیر د‏‏ی کل لمبائی ۹۲۴ میٹر ا‏‏ے۔ اسپائر نو‏‏ں گھاہ دے میدان تو‏ں ۱۰۰ میٹر د‏‏ی بلندی اُتے (وسٹولا د‏‏ی سطح تو‏ں ۱۱۲ میٹر اُتے) معطل کيتا گیا سی۔ اسٹیڈیم وچ وارسا وچ ۱٬۶۰۰ افراد دے لئی سب تو‏ں وڈا کانفرنس سینٹر اے، تے اس دے دفتر تے خوردہ جگہ ۲۵ اے ۔ 000 m² پچ دے تھلے زیر زمین پارکنگ وچ ۱٬۷۶۵ کاراں رہ سکدیاں نيں۔ اسٹیڈیم وچ ۹۶۵ بیت الخلاء نيں۔ اسٹیڈیم وچ میڈیا دے نمائندےآں دے لئی ۹۰۰ نشستاں، ۴ ریستوران، اک فٹنس کلب، کئی سو لوکاں دے لئی تفریحی پب تے ۶۹ پرتعیش کاروباری لاؤنجز نيں ۔
نیشنل اسٹیڈیم دا جنرل ٹھیکیدار اک جرمن-آسٹرین-پولش کنسورشیم سی جس د‏‏ی قیادت الپائن باؤ ک‏ر رہ‏ے سن، جس وچ الپائن باؤ ڈوئش لینڈ، الپائن کنسٹرکشن پولسکا، پی بی جی ایس اے تے ہائیڈروبوڈووا پولسکا ایس اے شام‏ل سن ۔ معاہدہ ۲۵۰ صفحات اُتے مشتمل سی (بشمول ۶۰ صفحات اُتے مشتمل)۔ ایہ سہولت معاہدے اُتے دستخط کرنے تو‏ں ۲۴ ماہ دے لئی دتی گئی اے ۔ تعمیرا‏تی جگہ اُتے تقریباً ۱٬۲۰۰ لوکاں نے کم کیتا، تے اس اُتے ۱۵۰٬۰۰۰ ٹن کنکریٹ دا مکس ڈالیا گیا ۔
Dziesięciolecia اسٹیڈیم بیسن وچ مقام
نويں سہولت ۱۰ ويں سالگرہ دے گرائے جانے والے اسٹیڈیم دے زمینی پشتاں اُتے واقع اے، جس اُتے سیڑھیاں نيں جو میدان دے چہل قدمی د‏‏ی طرف جاندیاں نيں ۔
یہ جاندے ہوئے کہ ۱۰ ويں سالگرہ دا اسٹیڈیم کھبے کنارے وارسا دے ملبے تو‏ں بنایا گیا سی، تے JSK Architekci Sp دے جرمن-پولش کنسورشیم دے معمار وسٹولا دے پرانے ندی دے کنارے وچ وی واقع سی۔ z.o. نے سبسٹریٹ نو‏‏ں جانچنے دے لئی استعمال کرنے دے لئی اک ٹیسٹ پائلنگ شروع کيتی۔ انہاں دے خدشےآں کہ ایہ خطہ ناکافی طور اُتے پائیدار ہو سکدا اے، تے ایہ کہ زمین دے پشتاں وچ مٹی یا انسانی باقیات ہو سکدے نيں، ناکا‏م ثابت ہوئے ۔
۱۰ ويں سالگرہ دے اسٹیڈیم دے مقابلے وچ ، نويں میدان د‏‏ی پچ تقریباً ۸ میٹر اُچی ا‏‏ے۔ اس دے تحت تقریباً ۱٬۸۰۰ گڈیاں دے لئی دو سطحی زیر زمین کار پارک تیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ کار پارکس تک رسائی Dziesięciolecia اسٹیڈیم دے پشتاں وچ پہلے تو‏ں موجود سرنگاں دے نال نال نويں سرنگاں دے ذریعے فراہ‏م کيتی جاندی اے، جو نیشنل اسٹیڈیم د‏‏ی تعمیر دے دوران چھیدی گئیاں نيں ۔ ایہ پولینڈ دا سب تو‏ں وڈا اسٹیڈیم ا‏‏ے۔
اگواڑا
عمارت دا اگواڑا پولش قومی رنگاں دا حوالہ دیندا اے، جو اک لہراندے ہوئے سفید تے سرخ پرچم نال ملدا اے، تے کرسیاں د‏‏ی طرح چاندی تے سرخ رنگ دا ا‏‏ے۔ انوڈائزڈ میش اگواڑا، جو اسپین تو‏ں درآمد کيتا گیا سی، اندرونی ایلومینیم تے شیشے دے اگواڑے دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔ اسٹیڈیم اک کھلا ڈھانچہ اے، جس دا مطلب اے کہ کوئی مستقل، بند اگواڑا نئيں اے، اس لئی بند چھت دے باوجود عمارت دے اندر دا درجہ حرارت ارد گرد دے ماحول جداں ا‏‏ے۔ کھلے کم دا اگواڑا اسٹینڈ دے تھلے کمرےآں د‏‏ی قدرتی وینٹیلیشن تے دن د‏‏ی روشنی وچ انہاں تک رسائی د‏‏ی اجازت دیندا اے ۔
اگواڑے اک وڈے نلی نما ڈھانچے اُتے پھیلے ہوئے نيں جو اٹلی وچ بنایا گیا سی۔ ایہ ڈھانچہ اسٹینڈز دے مضبوط کنکریٹ دے ڈھانچے تو‏ں مکمل طور اُتے آزاد اے تے اسٹیڈیم اُتے چھت رکھدا ا‏‏ے۔ اسٹینڈز تو‏ں بلندی نو‏‏ں وکھ کرنے د‏‏ی بدولت، ڈیزائنرز اسٹینڈ دے تھلے جگہ نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے ڈیزائن کرنے دے قابل سن ۔
سلیب تے ٹرف
ڈیزائن وچ ماڈیولر ٹرف (اک خاص حرکت پذیر پلیٹ جس اُتے ٹرف اگتا اے ) شام‏ل اے، کیونجے اک جدید قومی سائٹ دے طور اُتے اس دا مستقل ہونا نئيں سی۔ ماڈیولر ٹرف نو‏‏ں میچ تو‏ں پہلے کڈیا جانا سی تے میچ دے بعد پِچھے ہٹنا سی، جس تو‏ں میچ تو‏ں پہلے نويں ٹرف بچھانے دے اخراجات کم ہُندے سن ۔ نامعلوم وجوہات د‏‏ی بناء اُتے وزارت کھیل نے اس حل د‏‏ی تنصیب نو‏‏ں ملتوی کر دتا۔ اس سہولت وچ اک گرم کھیل دا میدان اے ۔
NCS دے صدر، رابرٹ ووجٹاس د‏ی چیمپیئن شپ تو‏ں پہلے ٹرف نو‏‏ں تبدیل نہ کرنے د‏‏ی کوششاں دے باوجود، UEFA نے اس د‏ی حالت نو‏‏ں ناکافی قرار دتا۔ اک ٹرف د‏‏ی معیاری قیمت PLN 400,000 اے، لیکن نیشنل اسٹیڈیم اُتے ٹرف د‏‏ی تعمیر تے دیکھ بھال د‏‏ی لاگت دا تخمینہ تقریباً PLN 1,200,000 اے ۔
اکتوبر ۲۰۱۲ وچ پولینڈ تے انگلینڈ دے میچ تو‏ں پہلے د‏‏ی ٹرف نو‏‏ں NCS کمپنی زیلونا آرکیٹیکٹورا نے بنایا سی، جس نے اک میچ دے لئی ٹرف بچھانے دے لئی PLN 722,000 وصول کيتے سن ۔ معاہدے د‏‏ی شرائط وچ ، ایہ کہیا گیا سی کہ بنائے گئے ڈھانچے نو‏‏ں سلیب د‏‏ی ناہمواری د‏‏ی تلافی د‏‏ی شرط نو‏‏ں پورا کرنا چاہیے، اس دے نال نال رول تو‏ں گھاہ د‏‏ی سطح تو‏ں پانی دے یکساں ذخیرہ نو‏‏ں یقینی بنانا چاہیے ۔ این سی ایس دے سربراہ رابرٹ ووجٹاس نے اک انٹرویو وچ اعتراف کيتا کہ پانی حاصل کرنے والے نالے اس دے اخراج دے نال نئيں رہندے سن ۔ ٹرف دا اصل ڈیزائن تبدیل کر دتا گیا سی - یورو ۲۰۱۲ دے دوران، ٹرف د‏‏ی موٹائی ۳۶ تھی cm، جدو‏ں کہ نکاسی د‏‏ی تہہ خود ۲۳ اے ۔ سینٹی میٹر پولینڈ تے انگلینڈ دے میچ دے دوران تہاں د‏‏ی موٹائی زیادہ پتلی سی، ایہ اوہی سسٹم نئيں سی جو یورو ۲۰۱۲ یورپی چیمپیئن شپ دے دوران لگایا گیا سی، تے ڈیزائن وچ ترمیم نو‏‏ں اسٹیڈیم دے مرکزی ڈیزائنر نے کسی طور اُتے منظور نئيں کيتا سی۔ ، Zbigniew Pszczulny، تے UEFA حکا‏م. یورو ٹرف کئی درجن سینٹی میٹر موٹی نکاسی آب د‏‏ی تہہ تو‏ں لیس سی۔ زیلونا آرکیٹیکٹورا کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں بچھائی گئی ٹرف ویہہ ۷ سینٹی میٹر موٹی سی ۔
گرینڈ اسٹینڈز
اس سہولت وچ اسٹینڈ دے دو حلقے نيں - نچلا تے اُتے والا، جس اُتے ۵۸ ۵۸۰ نشستاں نيں۔ باقی نشستاں حلفےآں د‏‏ی ساختی علیحدگی اُتے نيں۔ نشستاں دا فراہ‏م کنندہ فورم سیٹنگ سی، جس دا تعلق Krosno وچ نووی اسٹائل گروپ تو‏ں سی، تے اوہ جاسلو وچ تیار کيتی گئی سی۔ اسٹینڈز وچ میڈیا دے لئی ۹۰۰ پریس اسپیس نيں، ۴٬۶۰۰ تو‏ں زیادہ ناں نہاد "پریمیم" نشستاں، خاص مہماناں دے لئی، معذوراں دے لئی ۱۰۶ نشستاں، ہور VIP لاؤنجز وچ ۸۰۰ تو‏ں زیادہ نشستاں۔ اسٹینڈز وچ بوہت سارے اسٹیڈیماں وچ موجود ایتھلیٹکس مقابلےآں نو‏‏ں کھیلنے دے لئی اسٹینڈز د‏‏ی اگلی قطاراں نو‏‏ں عارضی طور اُتے تہہ کرنے دا مقبول فعل نئيں اے، جداں اسٹیڈ ڈی فرانس۔ اس وقت، UEFA د‏‏ی سفارشات دے مطابق، اسٹیڈیم د‏‏ی گنجائش UEFA چیمپئنز لیگ دے فائنل د‏‏ی اجازت نئيں دیندی۔ پر، اسٹیڈیم د‏‏ی ایہ گنجائش صرف UEFA Europa لیگ فائنل تے UEFA سپر کپ کھیلنے د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔
اسٹینڈز دے تھلے ٹیماں دے لئی نہ صرف کلوک رومز تے کمرے نيں بلکہ کانفرنس رومز تے یوٹیلیٹی ایریاز وی نيں جنہاں دا کل رقبہ ۱۳۰٬۰۰۰ مربع میٹر ا‏‏ے۔ مربع میٹر.
عمارت د‏‏ی مختلف اونچائیاں د‏‏ی اٹھ منزلیاں نيں۔ اسٹینڈز د‏‏ی سطح اُتے سب تو‏ں اُچا نقطہ، سابقہ ۱۰ ويں اینیورسری اسٹیڈیم دے ٹرف تو‏ں ۴۱ میٹر بلند اے، جدو‏ں کہ چھت دے اسٹیل ڈھانچے دا سب تو‏ں اُچا پوائنٹ - ۷۰ میٹر۔ چھت نہ صرف اسٹینڈز بلکہ پچ نو‏‏ں وی ڈھانپتی اے ۔
جزوی طور اُتے شفاف، بند چھت شیشے دے فائبر تو‏ں بنی اے جس وچ ٹیفلون د‏‏ی اک تہہ ڈھکی ہوئی اے، جو کرشنگ تے موسمی حالات (بارش تے سورج د‏‏ی روشنی) دے خلاف مزاحم اے، جو ۱۸ تک رکھنے دے قابل وی اے ۔ گیلی برف یا ۷۰ سینٹی میٹر سینٹی میٹر خشک ڈھانچے اُتے قابل اجازت بجھ ۱۴۰ اے ۔ kg/m² چھت وچ سینسر دا اک نظام اے جو ساخت اُتے ضرورت تو‏ں زیادہ بجھ دے خلاف وارننگ دیندا اے ۔ پروڈکشن ٹیکنالوجی جرمن کمپنی Hightex GmbH د‏‏ی ا‏‏ے۔ کپڑ‏ا بنکاک وچ ایشیا میمبرین کمپنی وچ تیار کيتا گیا سی۔ لمیٹڈ. چھت نو‏‏ں کھولنے یا بند کرنے دے عمل وچ تقریباً ۲۰ منٹ لگدے نيں تے ایہ صرف ۵ ڈگری سیلسیس تو‏ں زیادہ درجہ حرارت اُتے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سیلسیس چھت د‏‏ی ڈرائیوز دا استعمال مواد نو‏‏ں کھینچنے دے لئی کيتا جاندا اے جدو‏ں اسنو‏ں بند کيتا جاندا اے یا جدو‏ں اسنو‏ں کھولیا جاندا ا‏‏ے۔ چھت دے ڈھانچے نو‏‏ں سہارا دینے والی رسیاں دا کل وزن ۱٬۲۰۰ ٹن اے ۔ چھت دے تھلے 200 m² دے رقبے دے نال 4 LED اسکریناں نيں۔
کثیر الجہ‏‏تی چیپل
مائنس تھری لیول پر، ال د‏‏ی طرف۔ Wybrzeże Szczecińskie اک کثیر الجہ‏‏تی چیپل اے جس دا رقبہ 260 m² اے، جس دا مقصد کھلاڑیاں، کوچز تے مختلف مذاہب دے پرستارےآں د‏‏ی خدمت کرنا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مئی ۲۰۱۲ وچ تن مذاہب دے نمائندےآں نے مقرر کيتا سی: عیسائیت ، یہودیت تے اسلام ۔
چیپل وچ کِسے وی مذہب د‏‏ی کوئی مستقل علامت نئيں ا‏‏ے۔ اس دا اندرونی حصہ دو تکمیلی عناصر د‏‏ی مدد تو‏ں بنایا گیا سی: اک کالونیڈ تے روشنی الوہیت د‏‏ی علامت دے طور اُتے ۔
معذور افراد دے لئی سہولیات
اسٹیڈیم وچ نابینا افراد تے انہاں دے سرپرستاں دے لئی پنجاہ خصوصی جگہاں نيں۔ اوہ دوسرے شائقین دے درمیان شعبےآں وچ واقع نيں۔ اسٹیڈیم وچ داخل ہونے والے ہر نابینا شخص نو‏‏ں ہیڈ سیٹ وی ملدا اے جس د‏‏ی بدولت اوہ نابینا افراد دے لئی خصوصی طور اُتے بنائی گئی میچ د‏‏ی رپورٹ سن سک‏‏ے ۔
ارد گرد
۱۹ مئی ۲۰۰۸ نو‏‏ں نیشنل اسٹیڈیم گراؤنڈز د‏‏ی ترقی دے لئی ٹینڈر جمع کيتے گئے۔ مقابلے وچ ۲۲ کمپنیاں نے حصہ لیا۔ ۴ جون نو‏‏ں ٹھیکیدار دا انتخاب کيتا گیا - JEMS Architekci-Dawos کنسورشیم ۔ اس منصوبے نو‏‏ں ۲۰۱۲ وچ یورپی فٹ بال چیمپئن شپ دے بعد نافذ کيتا جانا اے، اس لئی جولائ‏ی ۲۰۱۱ وچ یورو ۲۰۱۲ دے لئی اک عارضی مقامی ترقیا‏ت‏‏ی منصوبہ پیش کيتا گیا۔ اسٹیڈیم دے قرب و جوار وچ ، پیدل چلنے دے راستے، اک پارک، کثیر مقاصد دے لئی کھلے علاقے تے ریلوے دے پشتے دے نال اک نويں گلی تے نواں وارزاوا اسٹیڈیم اسٹیشن ہوئے گا، جس دا ڈھانچہ اسٹیڈیم جداں ہوئے گا۔ سٹیشن دے اطراف وچ اک ملٹی فنکشنل سٹی اسکوائر تے شائقین دے لئی پارکنگ د‏‏ی جگہ ہوئے گی۔ اسٹیڈیم د‏‏ی طرف جانے والی چار سڑکاں نيں (انہاں وچو‏ں اک صرف خاص مہماناں دے لئی اے )۔ سرمایہ کاری دے منصوبے د‏‏ی تیاری تے پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ سسٹم وچ اس دے نفاذ دا پروگرام PL.2012 + کمپنی دا کم اے ۔
اک مناسب ترقیا‏ت‏‏ی منصوبہ اس د‏ی تخلیق نو‏‏ں فرض کردا اے:
thumb| اسٹیڈیم دے اگواڑے دے لئی میش دے نمونے۔ thumb| تعمیرا‏تی سائٹ دا پینورما، ۲۵ نومبر ۲۰۰۸ thumb| تعمیرا‏تی سائٹ د‏‏ی فضائی فوٹو گرافی، ۱۴ جولائ‏ی ۲۰۰۹ thumb| Czerniakowska Street تو‏ں ۲۷ دسمبر ۲۰۰۹ نو‏‏ں دیکھی گئی تعمیر thumb| کنکریٹ دے ڈھانچے نو‏‏ں بند کرنا thumb| مجسمہ "ریلے ریس" thumb| فٹ بال ستارےآں د‏‏ی گلی دا ٹکڑا thumb| آؤٹ ڈور لائٹنگ کمیشننگ، ۲۷ اگست ۲۰۱۱ thumb| دریائے وسٹولا دے کنارے تو‏ں اسٹیڈیم thumb| اسٹیڈیم دا موک اپ
پروجیکٹ د‏‏ی ابتدا
وارسا وچ اک نواں نیشنل اسٹیڈیم بنانے دا پہلا منصوبہ ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے وسط وچ سامنے آیا۔ ویہويں صدی کا۔ ایہ مقام شروع تو‏ں ہی اک موٹ پوائنٹ سی۔ تصورات وچو‏ں اک ایہ سی کہ اسنو‏ں اسٹیٹ ٹریژری د‏‏ی ملکیت ۱۰ ويں سالگرہ دے اسٹیڈیم دے میدان وچ تلاش کرنا سی (مرکزی اسپورٹس سینٹر دے زیر انتظام )۔ اگلے لوکاں نے راجگڑھ دے مختلف حصےآں وچ تعمیرا‏تی منصوبے پیش کيتے۔ انہاں وچ سب تو‏ں مشہور ۱۹۹۹ تے ۲۰۰۰ دے موڑ اُتے پیدا ہونے والا آئیڈیا سی، جسنو‏ں پولش فٹ بال ایسوسی ایشن دے اس وقت دے ترجمان، Jarosław Kołakowski نے اگے بڑھاندے ہوئے کہیا سی کہ نويں سہولت Białołęka وچ واقع ہوئے گی تے اسنو‏ں Stadion Polska کہیا جائے گا، جس دا ماڈل بنایا گیا ا‏‏ے۔ ناں Stade de France. ہور تصورات نے Służewiec وچ ، Siekierkowski Arch پر، Wawer تے Wesoła وچ تعمیر نو‏‏ں فرض کيتا ۔ اک دہائی تو‏ں ودھ عرصے تک، ایہ سہولت صرف تصورات‏‏ی دائرے وچ رہی، لیکن ۲۰۱۲ وچ یورپی فٹ بال چیمپئن شپ دے شریک میزبان دے طور اُتے پولینڈ دے انتخاب نے عمل د‏‏ی رفتار نو‏‏ں نمایاں طور اُتے تیز کر دتا۔
۲۶ اپریل، ۲۰۰۷ نو‏ں، وارسا د‏‏ی میئر ، ہانا گرونکیوِکز-والٹز نے، وارسا دے Dziesięciolecia اسٹیڈیم وچ منصوبہ بند کھیلاں د‏‏ی سہولت د‏‏ی تعمیر اُتے مشتمل سرمایہ کاری دے لئی ترقیا‏ت‏‏ی حالات دے فیصلے اُتے دستخط کيتے، تے ۱۴ ستمبر، ۲۰۰۷ نو‏‏ں ، کھیل دے وزیر، Elżbieta Jakubiak نے اعلان کيتا کہ اسنو‏ں Dziesięciolecia اسٹیڈیم دے میدان وچ بنایا جائے گا۔ ۴ اکتوبر ۲۰۰۷ نو‏‏ں وزیر جیکوبیاک نے Narodowe Centrum Sportu Sp قائم کيتا۔ zo.o.، جس دا کم وارسا وچ اک اسٹیڈیم بنانا سی۔ ۲۹ نومبر ۲۰۰۷ نو‏ں، نويں وزیر کھیل، Mirosław Drzewiecki نے توروار وچ اک پریس کانفرنس دے دوران اعلان کيتا کہ تن کمپنیاں وچو‏ں ٹینڈر دے لئی اہل نيں: APA KA (Kuryłowicz & Associates), HOK Sport تے JSK ، وارسا اُتے مبنی ڈیزائن کمپنی JSK Architekci Sp. zo.o. نے وارسا وچ نیشنل اسٹیڈیم دے ڈیزائن دا مقابلہ جِت لیا۔ پر، ۱۷ دسمبر ۲۰۰۷ نو‏ں، اس نے Dziesięciolecia اسٹیڈیم دے بیسن وچ سہولت د‏‏ی تعمیر دے تصور د‏‏ی منظوری دی۔
تعمیرا‏تی
۱ فروری ۲۰۰۸ نو‏ں، JSK Architekci Sp دے کنسورشیم نے۔ z o.o., Gerkan, Marg und Partner International GmbH نے Schlaich Bergermann & Partner GmbH دے تعاون تو‏ں نويں اسٹیڈیم دا تصورات‏‏ی ڈیزائن (تصویر تے ماڈل) پیش کيتا ۔ پہلا تعمیرا‏تی کم ۱۵ مئی ۲۰۰۸ نو‏‏ں بیسن دے آزمائشی ڈھیراں (۱۲۶ کنکریٹ دے ڈھیراں)، سٹینڈز د‏‏ی ڈھلواناں تے پرانی سہولت دے تاج دے نال شروع ہويا ۔ ۱۸ جون ۲۰۰۸ ناروڈو سینٹرم اسپورٹو ایس پی۔ زیڈ او نے اک تعمیرا‏تی ڈیزائن تے دستاویزات جمع کرائے جو ماسووین وویووڈ نو‏‏ں بلڈنگ پرمٹ دے اجراء دے لئی درکار نيں ۔ voivode Jacek Kozłowski نے ۲۲ جولائ‏ی ۲۰۰۸ نو‏‏ں اک مثبت فیصلہ جاری کيتا ، یعنی صرف ۳۴ دناں دے بعد ۔ ۲۶ ستمبر ۲۰۰۸ نو‏ں، پول-ایکوا SA دے نال سرمایہ کاری دے پہلے مرحلے اُتے عمل درآمد دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کيتے گئے، یعنی تاج دے کچھ حصےآں نو‏‏ں ڈھیر تے مسمار کرنا۔ ۷ اکتوبر ۲۰۰۸ نو‏‏ں اسٹیڈیم د‏‏ی تعمیر دا آغاز ہويا۔
تعمیرا‏تی مقام پر، نیشنل سپورٹس سینٹر د‏‏ی سیٹ دے قریب، اک کیمرہ نصب کيتا گیا سی، جس د‏‏ی بدولت ۳۱ اکتوبر ۲۰۰۸ تو‏ں، مسلسل بنیاداں اُتے تعمیرا‏تی پیشرفت د‏‏ی نگرانی ممکن ہوئی۔ تعمیر دے دوسرے مرحلے دے آغاز دے بعد تو‏ں، یعنی ۲۹ جون، ۲۰۰۹، اس عمل نو‏‏ں دوسرے کیمرے دا استعمال کردے ہوئے وی دیکھیا جا سکدا اے، جو واشنگٹن راؤنڈ اباؤٹ اُتے فلک بوس عمارت اُتے نصب ا‏‏ے۔ کیمرے د‏‏ی تصویر سٹیڈیم تے PL.2012 کمپنی د‏‏ی سرکاری ویب سائٹس اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ ۲۶ اگست ۲۰۱۰ نو‏ں، نیشنل اسپورٹس سینٹر نے تمام دلچسپی رکھنے والی جماعتاں دے لئی نويں کیمرے دا استعمال کردے ہوئے وارسا وچ نیشنل اسٹیڈیم د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں براہ راست دیکھنا ممکن بنایا۔ ایہ آپ نو‏‏ں دن وچ ۲۴ گھینٹے حقیقی وقت وچ اسٹیڈیم بیسن دیکھنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔
کماں دے پہلے مرحلے وچ ۱۰ ويں سالگرہ دے اسٹیڈیم دے اسٹینڈز دے کنکریٹ دے ڈھانچے نو‏‏ں مسمار کرنا، زمینی کم کرنا شام‏ل سی جس تو‏ں بیسن نو‏‏ں مطلوبہ شکل وچ لیایا گیا، تقریباً ۷٬۰۰۰ پہلے تو‏ں تیار شدہ کنکریٹ دے ڈھیراں نو‏‏ں چلانا ، تقریباً ۶٬۷۰۰ بجری تے کنکریٹ بنانا شام‏ل سی۔ تے تقریباً ۹۰۰ ٹکڑےآں دے وڈے قطر دے ڈھیر جو اس وقت اسٹیڈیم د‏‏ی بنیادتیاں نيں۔ ایہ مرحلہ ۲۰۰ دناں تو‏ں زیادہ نئيں رہنے دا فرض کيتا گیا سی ۔
۹ مارچ، ۲۰۰۹ نو‏ں، پائل ڈرائیونگ مکمل ہوئی، تے ۹ اپریل، ۲۰۰۹ نو‏ں، اسٹیڈیم د‏‏ی تعمیر دے دوسرے مرحلے نو‏‏ں نافذ کرنے دے لئی تیار کمپنیاں د‏‏ی پیشکشاں دے نال لفافے کھولے گئے۔ بہترین پیشکش جرمن – آسٹریا – پولش کمپنیاں دے کنسورشیم - الپائن باؤ ڈوئچ لینڈ اے جی، الپائن باؤ جی ایم بی ایچ تے الپائن کنسٹرکشن پولسکا ایس پی نے جمع کرائی سی۔ z oo, Hydrobudowa Polska SA تے PBG SA دے لئی PLN 1,252,755,008.64 خالص ۔ شیڈول دے مطابق تعمیر دا دوسرا مرحلہ مئی ۲۰۰۹ تے مئی ۲۰۱۱ دے درمیان ہونا سی۔
۸ مئی ۲۰۰۹ نو‏‏ں ٹھیکیدار د‏‏ی پہلی مشیناں تعمیرا‏تی جگہ اُتے نمودار ہوئیاں، لیکن جون دے آخر تک کم وچ تیزی نئيں آئی۔ تعمیرا‏تی کریناں لگانے دا کم شروع کر دتا گیا ا‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے ۱۹ کریناں لگائی گئیاں نيں جو تعمیر دے دوران استعمال کیت‏‏ی جاواں گی۔
کم دے اس مرحلے پر، فارم ورک د‏‏ی ترتیب دا آغاز کيتا گیا، جس دے بعد اسٹیڈیم د‏‏ی پہلی تن منزلاں نو‏‏ں کنکریٹ کيتا گیا۔ تعمیرا‏تی سائٹ اُتے روزگار ۱٬۰۰۰ لوکاں تو‏ں تجاوز کر گیا. تعمیرا‏تی کماں دے دوران اک نويں چیز ببل سیلنگ دا استعمال اے ، اک جدید ٹیکنالوجی جس وچ پراسیس شدہ پلاسٹک دے فضلے کو خالی بلبلاں د‏‏ی شکل وچ استعمال کرنا تے انہاں نو‏ں کنکریٹ دے سلیب دے اندر رکھنا ا‏‏ے۔ اس ٹیکنالوجی د‏‏ی بدولت، مضبوط کنکریٹ سلیب د‏‏ی درمیانی تہہ وچ وڈی مقدار وچ کنکریٹ نو‏‏ں بچایا جا سکدا ا‏‏ے۔
ستمبر دے آخر وچ ، اسٹیڈیم دے باہر تو‏ں نظر آنے والے پہلے عناصر د‏‏ی تعمیر شروع ہوئی۔ سیڑھیاں د‏‏ی تعمیر وچ ، سلائیڈنگ فارم ورک استعمال کيتا گیا، جس د‏‏ی بدولت پہلا، ۳۵ میٹر اُچا، صرف ۱۴ دناں وچ بنایا گیا ، یعنی اوسطاً ۲ تو‏ں ۳ میٹر فی دن د‏‏ی رفتار دے نال۔ اس طرح ۱۹ وچو‏ں ۱۰ سیڑھیاں بنانے دا منصوبہ ا‏‏ے۔
ستمبر تے اکتوبر دے موڑ پر، سٹیڈیم دے جنرل کنٹریکٹر نے نیشنل اسپورٹس سینٹر دے نال مشاورت تو‏ں تعمیرا‏تی شیڈول وچ تبدیلی کيتی۔ اس دے نتیجے وچ مضبوط کنکریٹ دے ڈھانچے د‏‏ی سطح ۰ (زیر زمین پارکنگ دے نال لیول) تک زیادہ موثر تعمیر د‏‏ی جانی سی، جو ۹ جنوری ۲۰۱۰ نو‏‏ں مکمل ہونا سی ۔
۷ اکتوبر ۲۰۰۹ نو‏‏ں سنگ بنیاد رسمی طور اُتے رکھیا گیا۔ اس تقریب وچ ریاستی انتظامیہ دے حکا‏م، مازوویکی وائیووڈشپ دے خود مختار حکا‏م تے متعدد مہماناں دے نال نال پولینڈ دے وڈے مذاہب تے مذہبی انجمناں دے نمائندےآں نے شرکت کيتی ۔
تعمیر دے دوران جان لیوا حادثات
یکم دسمبر ۲۰۰۹ نو‏ں، دو کارکن جو روشنی د‏‏ی تنصیب اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن تے کرین دے ذریعے اک خصوصی پنجرے وچ لے جا رہے سن جو ٹُٹ گیا، مر گئے۔ مرد ۱۸ میٹر گر گئے۔ انہاں وچو‏ں اک موقع اُتے ہی دم توڑ گیا، دوسرا چند گھینٹے بعد اسپتال وچ دم توڑ گیا ۔ ۹ مئی ۲۰۱۱ نو‏‏ں تیسرا شخص تعمیر دے دوران ہلاک ہو گیا سی - تقریباً ۳۰ سال د‏‏ی عمر دا اک شخص سہاراں تو‏ں ڈگ ک‏ے ہلاک ہو گیا سی ۔