cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی لوکدھارا دے کجھ پکھ
جادو، دھرم اتے طب
گرمیت سنگھ اس لیکھ وچ کہندے ہن کہ، 'لوک چکتسا وچ جڑی بوٹیاں نوں وی شامل کیتا جاندا ہے۔ پر لوک چکتسا وچ جدوں اسیں جڑی-بوٹیاں دی گلّ کردے ہاں تاں ساڈا بھاوَ اوہناں جڑھی-بوٹیاں توں ہی ہے جنھاں دی ورتوں پچھے جادو ٹونا جاں دھرم نال لوک وشواساں دی بھاونا کارج شیل رہندی ہے۔' جڑھی-بوٹیاں دی علاج-شکتی وی اوہناں وچلے روگانوناشک تتاں کرکے نہیں سمجھی جاندی، سگوں جڑی-بوٹیاں نال جڑی دیوی بھاونا دا پرتپھل سمجھی جاندی سی۔ منکھی چنتن نے اج تک تنّ پڑائ تہہ کیتے ہن – 1) جادو چنتن 2) دھرم 3) وگیان
جادو دے دو مکھ اصول
1) لاگواں جادو تے 2) انکرنمولک جادو (انوروپ توں انوروپ دی اتپتی)۔ ,جادو وچ منتر(spells),تویت (amulets) اتے جنتراں(charms) دی اہم بھومکا ہے۔
جادو چنتن توں دھرم چنتن ول
بودھک وکاس دے نال منکھ نے جد جادو-چنتن توں دھرم چنتن وچ پرویش کیتا تاں چکتسا پرنالی وچ وی پرورتن آیا۔ جادو منتراں دے نال دھارمک کرمکاڈاں  اتے انشٹھاناں نوں وی بیماریاں دے علاج لئی ورتیا جان لگیا۔ اس لئی بیماریاں دے علاج لئی ورتے جاندے منتراں وچ دھرم تے جادو دوہاں دا سمیل نظر آؤندا ہے۔
کسے دیوی شکتی وچ وشواس اتے اس وشواس دا وہار وچ کیتا گیا انشٹھانک پرگٹا ملکے ہی دھرم دی سرجنا کردے ہن۔ دھرم چنتن جادو-چنتن دا ہی اگلیرا پڑائ ہے۔
لوک دھرم
گرمیت سنگھ دھرم نوں پربھاشت کردیاں کہندا ہے کہ دھرم توں ساڈا بھاوَ کسے پرابھوتک شکتی وچ وشواس توں ہے، جو منکھی اچھا دی پورتی لئی اک مادھئم وجوں کارج شیل ہندا ہے۔ اس وشواس دا وہارک روپ راہیں پرگٹا ہندا ہے۔ تے اوہناں نے دھرم نوں دو حصیاں وچ ونڈیا ہے – 1) مول دھرم اتے 2) آدم-قالین دھرم۔
جادو متعلق وشواس اتے انشٹھان منکھی جیون وہار دا انکھڑ انگ بن گئے۔ پر انوبھوَ اتے چنتن دے وکاس نے جادو ودھیاں دے تھوتھے پربھاو نوں جان کے پراکرتک ورتاریاں پرتِ اک نواں رخ اختیار کیتا۔ پرکرتک ورتاریاں پرتِ اک نواں رخ اختیار کیتا۔ دھرم دا آدھار جادو دیاں روڑیاں ہی سن۔ پنجابی لوک دھرم دا اجیہا پرمپراگت دھرم ہے جس لچ مول اتے آدم قالین دھرم دیاں روڑیاں دے نال نال اوہناں وبھنّ دھرماں دیاں روڑیاں دا وی سمشرن ہے جو پنجاب دے اتہاس وچ سبھیاچاریکرن دی لمی پرکریا دا نتیجہ ہن۔
پنجابی سبھیاچار تے لوک چکتسا
لوک جیون دا سارا بودھک اتے مانسک پاسار لوک من دی سرجنا ہندی ہے۔ لوک من دی وڈی پچھان ہے کہ اوہ جنہاں گلاں وچ وشواس رکھدا ہے اوہ وگیانک سچ نہیں پر لوک سچ اوش ہندیاں ہن۔ ڈان یوڈر وی ہانکو ( Hanko) دا حوالہ دندیاں کہندا ہے – "اسیں لوک چکتسا جاں آدی چکتسا دی سارتھکتا نوں وگیانک چکتسا دے مقابلے رکھ کے نہیں جان سکدے۔ اسدا یوگ ملّ اسدے اپنے سبھیاچارک پچھوکڑ نوں دھیان وچ رکھ کے ہی پایا جا سکدا ہے۔" پنجاب وچ اج وی وگیانک علاج دی تھاں لوک علاج نوں مہتا ملن دا کارن پنجابی لوکاں دی سماجک تے سبھیاچارک پرمپرا وچوں لبھیا جا سکدا ہے۔
حوالے
گٹھ:لوکدھارا گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:کتاباں
بروکسیا کارچی
بروکسیا کارچی گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
کیا
کیا اک وڈے ناپ دا طوطا اے جیہڑا نیوزی لینڈ دے تھلویں جزیرے دے جنگلی تے پہاڑی تھانواں تے ریندا اے۔ ایہ 48 سینٹی میٹر (19 انچ) لماں ہوندا اے۔ پراں دا رنگ زیتونی ہرا ہوندا اے. اندروں پر کھٹے رنگ دے ہوندے نیں۔ اتلی چنج تھلے ول مڑی ہوندی اے۔
ایدے کھان پین وچ مردار دا گوشت، جڑاں پتے، رس تے کیڑے ہیگے نیں۔ اینوں پہلاں ایدے پعڈاں نوں تنگ کرن دی بنا تے ماریا جاندا سی پر 1986 توں ایدی راکھی دا قنون بنایا گیا اے۔ ایہ رکھاں دیاں جڑاں وچ آلنے بناندا اے۔ ایہ اک سیانا پکھیرو اے
نجف آباد
گٹھ:ایران
ماس میڈیا
Chipakati
موصل یونیورسٹی
موصل یونیورسٹی اک عوامی یونیورسٹی اے جو عراق دے شہر موصل وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مشرق وسطی د‏‏ی سب تو‏ں وڈے تعلیمی تے تحقیقی مراکز وچو‏ں اک اے، تے بغداد یونیورسٹی دے بعد عراق دا دوسرا سب تو‏ں وڈی یونیورسٹی اے ۔
موصل یونیورسٹی نو‏‏ں داعش گروپ نے 2014ء وچ بند کردتا سی لیکن کچھ عمارتاں تے نصاب دے نال چند ماہ بعد ہی دوبارہ کھول دتی گئی۔ خیال کيتا جاندا اے کہ اس لائبریری وچ 8،000 تو‏ں زیادہ کتاباں تے 100،000 نسخے تباہ ہوگئے۔ ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ اس یونیورسٹی نو‏‏ں داعش نے اڈا/چوکی دے طور اُتے استعمال کيتا سی تے مارچ 2016ء وچ مشترکہ جوائنٹ ٹاسک فورس دے فضائی حملےآں دا نشانہ بنایا گیا سی۔ عراقی فورسز نے جنوری 2017ء وچ اس اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔
تعلیمی پروگرام
موصل یونیورسٹی دا قیام اپریل 1967ء وچ وزارت صحت (Ministry of Health) دے زیر انتظام، 1929ء دے کالج آف میڈیسن د‏‏ی بنیاداں اُتے بنایا گیا سی۔
ایہ یونیورسٹی موصل شہر تے عراق وچ اعلیٰ تعلیم دا اک تعلیمی مرکز بننے دے لئی قائم کيتی گئی سی۔ اج یونیورسٹی 100 تو‏ں ودھ سائنسی مہارتاں وچ تسلیم شدہ بیچلر ، ماسٹرز تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری پیش کردی اے یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھے جانے دے بعد تو‏ں ہن تک 80،000 تو‏ں ودھ طلبہ فارغ التحصیل ہوئے نيں۔
میڈیکل کالج
میڈیکل کالج وچ انڈرگریجویٹ پروگرام چھ سال دا اے تے تعلیم د‏‏ی زبان انگریزی ا‏‏ے۔ کالج عراقی تے عربی بورڈ دے نال ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں دیندا ا‏‏ے۔ میڈیکل کالج وچ عملے د‏‏ی تعداد 142 اے، تے 1992ء تک کالج تو‏ں فارغ التحصیل افراد د‏‏ی کل تعداد 6400 تو‏ں زیادہ سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:عراق وچ 1967ء دیاں تاسیساں گٹھ:موصل گٹھ:1967ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بین الاقوامی یونیورسٹیاں گٹھ:موصل یونیورسٹی گٹھ:عراق وچ تعلیم
کوسن
کوسن، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
کمبرلینڈ کاؤنٹی، ورجینیا
کمبرلینڈ امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
غلام قادر روہیلہ (نظم)
thumb|بانگ درا د‏‏ی نظم دا عکس علامہ محمد اقبال دے مجموعۂ کلام بانگِ درا د‏‏ی اک نظم دا عنوان جس وچ علامہ نے اک تاریخی واقعے د‏‏ی طرف اشارہ کیتا اے، جس وچ غلام قادر روہیلہ د‏‏ی بربریت دکھادی اے کہ اس نے مغل بادشاہ دیاں اکھاں نکالنے دے بعد اس دے حرم د‏‏ی عورتاں نو‏‏ں رقص دا حکم دتا سی ۔ لیکن روہیلہ نے جدو‏ں ایہ دیکھیا کہ اوہ شریف بیبیاں کس طرح اس دے حکم اُتے عمل در آمد کر رہیاں نيں تاں اسنو‏ں کچھ شرم آئی، اپنی تلوار تے خنجر کھول کر رکھ دتے تے ایويں ظاہر کیتا کہ اوہ سو گیا اے، آخر اٹھا تے انہاں عورتاں تو‏ں کہیا کہ سونے دا تاں بہانہ سی، ميں نے تواناں موقع دتا سی کہ میرے خنجر تو‏ں ہی میرا خاتمہ کردو، لیکن افسوس خاندانِ تیمور تو‏ں غیرت ختم ہوئے چک‏ی۔ اقبال نظم دا اختتام اس شعر اُتے کردے نيں۔
<blockquote style='border: 1px solid black; padding: 2em;'> مگر ایہ راز آخر کھل گیا سارے زمانے پر
حمیت نام ہے جس کا گئی تیمور کے گھر سے
چھپائی
چھپائی اک ایسا کم اے جیدے چ لکھت تے مورتاں نوں سیاہی نال کاغذ تے پرنٹنگ پریس نال چھاپیا جاندا اے۔
غلام قادر روہیلہ (نظم)
بظاہر ایہی لگدا اے کہ ایہ نظم غلام قادر روہیلہ د‏‏ی بربریت دکھانے دے لئی اے، لیکن اس دا اختتام سانو‏ں فکر و جستجو د‏‏ی دعوت دے ک‏ے چھڈ جاندا اے کہ جدو‏ں تک تمام تاریخی واقعات سامنے نہ ہون، قاری پیچ و تاب وچ ہی مبتلا رہندا اے تے ایہ وی اقبال دے کلام دا اک خاصہ ا‏‏ے۔
تاریخی پس منظر
غلام قادر روہیلہ، دا تعلق افغاناں دے قبیلہ روہیلہ تو‏ں سن جو روہیل کھنڈ دے باسی سن ۔ ہندوستان د‏‏ی تریخ، مغلاں تے پٹھاناں د‏‏ی نبرد آزمایاں تو‏ں بھری پئی ا‏‏ے۔ عظیم پٹھان شاعر، خوشحال خان خٹک دا کلام اس دا واضح ثبوت ا‏‏ے۔ شیر شاہ سوری نے وی ہمایاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہندوستان بدر کر دتا سی لیکن اس د‏ی اولاد آخر ہمایاں دے ہتھو‏ں ہی موت دے گھاٹ اتری۔
اس نظم وچ جس مغل بادشاہ دا ذکر اے، اس دا ناں مرزا عبداللہ تے لقب شاہ عالم ثانی سی، اوہ 1759ء تو‏ں لےک‏ے اپنی وفات 1806ء تک تخت دہلی اُتے کٹھ پتلی حکمران رہیا۔ غلام قادر روہیلہ دے ہتھو‏ں 1787ء وچ اَنھّا ہويا۔ مغل سلطنت دا زوال اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات دے نال ہی ہوئے گیا سی، اس دے بعد جِنّا عرصہ وی ایہ سلطنت رہی، اوہ ہاتھی والی اس مثال دے مصداق اے کہ اوہ مردے مردے وی کافی عرصہ لگیا دیندا ا‏‏ے۔ اس واقعے دے پس منظر وچ دیکھو تاں اس وقت طاقت دے ڈرامے وچ کئی کردار سن : مغل خود، مرہٹے، سکھ، انگریز تے حملہ آور۔ مرہٹاں تے سکھاں نے اس زمانے وچ شمالی ہندوستان وچ طوفان اٹھایا ہويا سی تے حکمراناں دے لئی مسلسل دردِ سر بنے ہوئے سن ۔
مرہٹاں د‏‏ی چیرہ دستیاں تے مظالم جدو‏ں حد تو‏ں ودھ گئے تو، غلام قادر روہیلہ دا جرنیل دادا، نجیب الدولہ انہاں دے خلاف اٹھیا کھڑا ہويا۔ اس نے ایہ سوچیا کہ مغل، مرہٹاں دے خلاف اس دا نال دین گے کہ مرہٹے خود، مغل سلطنت دے لئی مسلسل پریشانیاں کھڑی ک‏ر رہ‏ے سن، لیکن خاندانِ تیموریہ تے انہاں دے وزراء نے کمال بد طیندی دا مظاہرہ کردے ہوئے، الٹا مرہٹاں دے نال مل ک‏ے نجیب الدولہ نو‏‏ں محصور کر دتا تے اس تو‏ں پے در پے جنگاں لڑاں۔
ان حالات وچ جدو‏ں نجیب الدولہ نے دیکھیا کہ ہن کوئی چارہ نئيں اے تاں اس نے احمد شاہ ابدالی تو‏ں مدد منگی۔ احمد شاہ ابدالی نے اپنے قاضی تو‏ں فتوٰی طلب کیتا تاں قاضی نے کہیا کہ مرہٹاں دے خلاف نجیب الدولہ د‏‏ی مدد جائز ا‏‏ے۔ لہذا احمد شاہ ابدالی نے مرہٹاں تو‏ں پانی پت دے مقام اُتے جنگاں لڑاں۔ تے انہاں وچ سب تو‏ں مشہور پانی پت د‏‏ی تیسری لڑائی ا‏‏ے۔ جو 1761ء وچ ہوئی تے اس وچ ابدالی نے غلام قادر روہیلہ دے دادا نجیب الدولہ تے والد ضابطہ خان د‏‏ی مدد تو‏ں مرہٹاں نو‏‏ں شکستِ فاش دتی جس تو‏ں مرہٹاں د‏‏ی اصل طاقت ہمیشہ دے لئی ختم ہوئے گئی۔ ابدالی دے سامنے اس وقت دہلی دا تخت خالی پيا ہويا سی، لیکن ایہ وی تریخ د‏‏ی ستم ظریفی اے ہا فیر انسان دا مقدر کہ ہُندا اوہ نئيں اے جسنو‏ں چاہیا جاندا ا‏‏ے۔ ابدالی بجائے دہلی پہ قابض ہونے دے واپس چلا گیا۔
اس دے بعد وی نجیب الدولہ د‏‏ی مرہٹاں تے سکھاں تو‏ں کشمکش جاری رہی لیکن اوہ 1770ء وچ فوت ہوئے گیا۔ اس بہادر جرنیل د‏‏ی تعریف اپنے پرائے سب ہی کردے نيں، ایتھ‏ے تک کہ انتہائی متعصب ہندو مصنف جادو ناتھ سرکار، جس نے تاریخِ مغلیہ تے تاریخِ ہند اُتے کئی کتاباں تصنیف کيت‏یاں ناں تے جو مسلماناں دے خلاف زہر تو‏ں بھری پئی نيں، اس نے وی نجیب الدولہ د‏‏ی معاملہ فہمی تے جرنیلی د‏‏ی تعریفاں کيت‏یاں ناں۔
نجیب الدولہ دے مرنے دے بعد، مرہٹاں نے روہیلاں تو‏ں پانی پت د‏‏ی شکست دا انتہائی شرمناک انتقام لیا۔ اس د‏ی وفات دے دو سال بعد ہی 1772ء وچ مرہٹاں نے مغلاں دے نال مل ک‏ے روہیلاں دے خون دے دریا بہا دتے تے ایہی واقعہ غلام قادر روہیلہ دے انتقام دا محرک ا‏‏ے۔
غلام قادر روہیلہ اس وقت کوئی 12، 13 سال دا بچہ سی، اس نے اپنے قبیلے نو‏‏ں مرہٹاں دے نال نال اپنے مسلما‏ن بھائیاں دے ہتھو‏ں مردے دیکھیا۔ گل ایتھے تک رہندی تاں شاید اوہ ایہ فعل شعنیہ نہ کردا جس د‏‏ی طرف علامہ نے اپنی نظم وچ اشارہ کیتا ا‏‏ے۔ لیکن ہويا اوہی جو فاتح فوجاں ہمیشہ کردیاں نيں، مرہٹاں تے مغل فوج نے روہیلہ قبیلے د‏‏ی عورتاں د‏‏ی عصمت دری کيتی۔ غلام قادر نے ایہ سب کچھ اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا، جان تاں اس د‏ی بچ گئی لیکن اوہ اس ظلم نو‏‏ں کدی نہ بھلا سکیا جو اصل وچ مغل بادشاہ شاہ عالم ثانی نے ہی کیتا سی کہ مرہٹے اکیلے روہیلاں نو‏‏ں فتح نئيں کرسکدے سن
غلام قادر نے 1787ء وچ جدو‏ں اس د‏ی عمر کوئی 27 سال سی، دہلی اُتے حملہ کیتا تے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا تے ایہ واقع رو پزیر ہويا۔ جدو‏ں اس نے شاہ عالم ثانی نو‏‏ں پھڑیا تاں اس نے کہیا۔ اگرچہ تواڈا جرم تاں اس دا متقاضی اے کہ تواڈا بند بند جدا کرکے تواڈا گوشت چیل کوواں نو‏‏ں کھلا دتا جائے لیکن ایہ میری خدا ترسی اے کہ وچ تواناں زندہ چھڈے دیندا ہون، ہاں اس وچ شک نئيں کہ ميں نے تسيں تو‏ں غوث گڑھ د‏‏ی اس بد سلوکی دا جو تسيں نے میری ماں بہناں دے نال روا رکھی، پورا پورا انتقام لے لیا اے تے اس دے بعد خنجر تو‏ں اس د‏ی دونے اکھاں کڈ دتیاں اس واقعہ دے اک سال بعد ہی غلام قادر 1788ء وچ مرہٹاں دے نال لڑدا ہويا ماریا گیا۔
اب اس تمام واقعے تو‏ں اک گل تاں ظاہر ہُندی اے د‏‏ی غلام قادر نے جو کچھ وی کیہ اوہ انتقام دے جذبے وچ سی کہ مغلاں تے مرہٹاں نے اس د‏ی خاندان د‏‏ی عورتاں د‏‏ی خود تے اپنی فوجاں تو‏ں آبروریزی کروائی، لیکن غلام قادر نے فتح دے باوجود اس حد تک بربریت نئيں دکھادی جس دا مظاہرہ مغل و مرہٹہ فوجاں نے کیتا سی بلکہ اس نے غیرت کھا دے مغل عورتاں نو‏‏ں موقع وی دتا کہ اسنو‏ں قتل کر دتیاں۔
ایہی وجہ اے کہ اقبال نے اپنی نظم دا آغاز تاں غلام قادر روہیلہ د‏‏ی بربریت تو‏ں کیتا اے، لیکن نظم دے اختتام پہ نہ صرف غلام قادر اُتے لعن طعن نئيں کيت‏‏ی بلکہ مغلاں نو‏‏ں ہی تنقید دا نشانہ بنایا اے کہ انہاں وچ غیرت و حمیت ختم ہوئے گئی سی۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:اقبالیات گٹھ:بانگ درا گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سلطنت مغلیہ
بروکسیا لمبرٹونی
بروکسیا لمبرٹونی گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
بارلے جوڑ
Brookesia karchei
کویوٹ
کویوٹ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔
سانت الرچ ام پلر
سانت الرچ ام پلر، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
اخبار
اخبار (Newspaper) ایہجی اشاعت نو‏‏ں کہیا جاندا اے جیہدے وچ خبراں چھپدیاں نيں ۔ ایہدے وچ سیاست، فن، رہتل، کھیل، سماج، تجارت وغیرہ شعبےآں د‏‏ی خبراں شائع ہُندیاں نيں ۔ اصطلاحن کسے واقعے دا براہ راست، بے لاگ تے صحیح بیان جیہدے وچ بہت سارے افراد نو‏‏ں دلچسپی ہووے ۔ صحیح خبر اِداں دے واقعے دا بیان اے جیہدے وچ کوئی تبصرہ نہ ہووے ، کوئی الزام نہ لایا گیا ہووے ، کِسے ذا‏تی رائے دا اظہار نہ کيتا گیا ہووے ، کوئی حقیقت مسخ نہ کيتی گئی ہووے تے اپݨے ولو‏ں کِسے گَل دا وادھا نہ کيتا گیا ہووے ۔ خبر وچ تازگی، قرب زماں و مکاں تے وسعت ہوݨی ضروری ا‏‏ے ۔ طرز تحریر موثر تے دل نشین ہوݨی چاہیدی اے ۔ بعض خبراں مقامی اہمیئت د‏‏یاں ہُندیاں نيں تے بعض عالمی امن و امان اُتے اثرانداز ہُندیاں نيں ، جیہناں تو‏ں ہر ملک دے عوام نو‏‏ں دلچسپی ہُندی اے ۔ بعض اوقات چھوٹی جئی جگہ اُتے انوکھا یا دلچسپ واقعا پیش آ جاندا اے جیہڑا لوکاں د‏‏ی دلچسپی دا موجب بݨ جاندا ا‏‏ے ۔ خبر د‏‏ی اہمیئت دا تعلق متعدد چیزاں تو‏ں ہُندا اے جہناں وچ خبر دا فوری پن یا تازگی قربت مکانی اثرات یا نتیجا تعدد حیثیت عرفی ، تنازع ، تعداد انوکھا پن شامل نيں ۔ کِسے قنون دا نفاذ یا حکومت دا کوئی اعلان عوام اُتے اثر نداز ہُندا ہووے تاں ایہ وڈی خبر ا‏‏ے ۔ راز وی خبر دا اک اہ‏م عنصر ا‏‏ے ۔ وڈے لوکاں د‏‏ی زندگی یا کردار دے لُکے ہوئے گوشےآں وچ جھاکݨ دا شوق شدید ہُندا ا‏‏ے ۔ کِسے معمولی حیثیئت دے آدمی دا وڈا کارناما یا وڈے آدمی د‏‏ی چھوٹی جئی گَل وی خبر بݨ سکدی ا‏‏ے ۔ واقعا ، مشاہدا تے واقعا نگاری خبر دے عناصر ترکیبی نيں ۔ لیکن صحافی نو‏‏ں قاری دے رجحانات ، اپݨے اخبار د‏‏ی پالیسی تے بعض اخلاقی اصولاں دا وی پاس رکھنا ہُندا ا‏‏ے ۔ اخبارات ، خبراں بین الاقوامی تے ملکی خبررساں ایجینسیاں توں علاوہ اپنے ناما نگاراں تے خاص نمائندےآں تو‏ں وی حاصل کردے نيں ۔ ہر اخبار دے سٹاف رپورٹر عام تقاریب تو‏ں متعلق خبراں توں علاوا تلاش تے کوشش نال خصوصی خبراں فراہ‏م کردے نيں ۔
گٹھ:میڈیا گٹھ:ابلاغیات گٹھ:اخبار گٹھ:اخبارات
کاکا
کاکا نیوزی لینڈ دااک طوطا اے۔ ایہ 45 سینٹی میٹر / 18 انچ تک لما تے 390 توں 560 گرام جوکھ دا ہوندا اے۔ ایہ کیا دا نیڑے دا ساک اے پر ایدے کھمب گوڑے رنگ دے ہوندے نیں تے ایہ رکھ تے جوکھا ریندا اے۔
چک 231 ڈبلیو بی
چک 231 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
دهستان رهال
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان خوئی دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خوئی ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
دیکشابھومی
thumb|دیکشابھومی، ناگپور دیکشابھومی ایہ بھارت وچ بدھ دھرم دا اک پرمکھ مرکز ہے جہاں بودھ دھرم دا دوبارہ ادے ہوا ہے۔ ناگپور وچ واقع اس تھاں اتے باباصاحب ڈاکٹر بھیمراو رام جی آمبیڈکر نے ١٤ اکتوبر ١٩٥٦ کو اپنے لگ بھگ ١٠،٠٠،٠٠٠ ساتھیاں دے نال بدھ مت قبول کیتا سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:بدھ عبات گاہاں گٹھ:عبادت گاہاں گٹھ:بدھ دھرمگٹھ:بدھ مت
گٹھ:بھارت دے مذہبی تھاں گٹھ:بدھ مذہبی تھاں گٹھ:بھارت وچ بدھ پگوڈے گٹھ:بدھ عبادت گاہاں گٹھ:بھارت وچ مذہب
نطنز
گٹھ:ایران
مغل اعظم
مغل اعظم (ہندی: मुग़ल-ए आज़म ; اردو: مغلِ اعظم ; رومن لپی: Mughal-e-Azam) 1960 دی کے آصف دی ڈاریکٹ اتے شاپورجی پالونجی دی بنائی اردو فلم اے۔ اس فلم وچ پرتھویراج کپور، دلیپ کمار، مدھوبالا اتے درگا کھوٹے نے مکھ کردار نبھائے ہن۔
کہانی سار
فلم اکبر دے بیٹے شاہزادہ سلیم (دلیپ کمار) اتے دربار دی اک کنیز نادرہ (مدھوبالا) دے وچ پیار دی کہانی وکھاندی اے۔ نادرہ نوں اکبر ولوں انارکلی دا خطاب دتا جاندا اے۔ فلم وچ وکھایا گیا اے کہ سلیم اتے انارکلی وچ پیار ہو جاندا اے اتے اکبر استوں ناخوش ہندے ہن۔ انارکلی نوں قیدخانے وچ بند کر دتا جاندا اے۔ سلیم انارکلی نوں چھڈاؤن دی ناکام کوشش کردا اے۔ اکبر انارکلی نوں کجھ ویلے بعد رہا کر دندے ہن۔ سلیم انارکلی نال ویاہ کرنا چاہندا اے اتے اکبر اسدی اجازت نہیں دندے۔ سلیم بغاوت دی اعلان کردا اے۔ اکبر اتے سلیم دیاں فوجاں وچ جنگ ہندی اے اتے سلیم پھڑیا جاندا اے۔ سلیم نوں بغاوت لئی موت دی سزا سنائی جاندی اے اتے آخری پل اکبر دا اک ملازم انارکلی نوں آؤندا ویکھ توپ دا منہ موڑ دندا اے۔ اسدے بعد اکبر انارکلی نوں اک بے ہوش کر دین والا کھنبھ دندا اے جو انارکلی نے اپنے حجاب وچ لگاکے سلیم نوں بے ہوش کرنا ہندا اے۔ انارکلی اجیہا کردی اے۔ سلیم نوں ایہہ دسیا جاندا اے کہ انارکلی نوں دیوار وچ چنوا دتا گیا اے پر اصل وچ اسے رات انارکلی اتے اسدی ماں نوں راج توں باہر بھیج دتا جاندا اے۔
سنگیت
سنگیت نوشاد نے دتا اے۔ بوہتے گیت لتا منگیشکر نے گائے ہن۔
گیت:
گٹھ:ہندی فلماں
رزمیہ گلگامش
کبھے|thumb|180px|عکادی بولی وچ نسخہ رزمیہ گلگامش
ڈکنسن کاؤنٹی
ڈکنسن امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ٹلفس
ٹلفس، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
رزمیہ گلگامش
رزمیہ گلگامش میسوپوٹیمیا د‏‏ی اک رزمیہ نظم اے جو ادب د‏‏ی اولین نظماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ گلگامش د‏‏ی ادبی تریخ اوروک دے شاہ گلگامش دے متعلق لکھی گئی پنج سمیری نظماں تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں وچ چار نظماں عکادی زبان وچ مشترکہ رزمیہ دے بنیادی مآخذ دے طور اُتے استعمال کیت‏‏ی گئياں۔
کہانی دا ماخذ
اس رزمیہ د‏‏ی عبارت وچ مسلسل کانٹ چھانٹ ہُندی رہی تے اس دا کوئی نسخہ اس وقت موجود نني‏‏‏‏ں۔ اس نظم دا جو ترجمہ موجود اے اوہ مختلف مآحذ دا ملغوبا ا‏‏ے۔ اگرچہ بابلی گلگامش نے کئی سمیری حکایات تو‏ں اکتساب کیتا اے، دونے ماخذ وچ کئی وڈے اختلافات وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ سمیری حکایات وچ انکیدو گلگامش دا نوکر دکھایا گیا ا‏‏ے۔ جنگلی انسان یا اس دا دوست نني‏‏‏‏ں۔ اُتے اس داستان نو‏‏ں ست دن تے ست رات اُتے مشتمل چھ ادوار وچ تقسیم کرنے د‏‏ی ذمہ دار بابلی حکایت ا‏‏ے۔ اس سب ادوار وچ گلگامش د‏‏ی شخصیت اک نؤی تبدیلی تو‏ں گزردے نظر آندی ا‏‏ے۔
کہانی
بابلی حکایت وچ گلگامش نو‏‏ں ارک دے اک طاقتور تے نیم لافانی بادشاہ دے طور اُتے پیش کیتا گیا جو اپنی رعایا تو‏ں وڈی سختی تو‏ں پیش آندا ا‏‏ے۔ آسمانی دیوت‏ا نو‏‏ں لوکاں دے حال اُتے رحم آندا اے تے اوہ ارورو دیوی ک وحکم دیندا اے کہ اوہ مٹی تو‏ں اک جنگلی انسان تیار کرے تا کہ اوہ بادشاہ د‏‏ی توجہ بٹا سک‏‏ے۔ ایہ شخص جس دا ناں انکیدو لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ گلگامش د‏‏ی طاقتکو للکاردا اے لیکن اس تو‏ں شکست کھا دے اس دا بہت گاڑصا دوست بن جاندا ا‏‏ے۔ تے فیر دونے مل ک‏ے بہت ساریاں مہمات سر کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک مہم دے دوران انھاں نے اک مقدس جنگل وچ اگے دیودار دے درخت نو‏‏ں کرانا ہُندا اے جس د‏‏ی حفاظت اک عفریت ہمبابا نو‏‏ں ہلاک کر دیندے نيں لیکن ہُندا کیتا اے دا اس کامیابی تو‏ں انہاں وچ غرور آ جاندا اے تے اوہ آسمانی بیل نو‏‏ں مار دے خدائے اشتر نو‏‏ں اپنا دشمن بنا لیندے نيں جو انکیدو نو‏‏ں ہلاک کر دیندا ا‏‏ے۔ گلگامش اپنے یار د‏‏ی جدائی تو‏ں بہت دلبردشتہ ہُندا تے بفائے دوام د‏‏ی تلاش وچ نکل کھڑا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ تاں اسنو‏ں نئيں ملدی البتہ عقل اس دے ہتھ ضرور آ جاندی ا‏‏ے۔
بروکسیا لانئاٹا
بروکسیا لانئاٹا گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
کینس
کینس کتے دے ٹبر دی اک جنس اے۔
گناڈنوالڈ
گناڈنوالڈ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
ٹیلی فون
ٹیلی فون ایس مشین اے جیدے نال دور بیٹھے بندے نال گل کیتی جاسکدی اے جدوں آموں سامنے گل ناں ہوسکے۔ ایہنوں پہلی واری گراہم بل نے 1876 وچ بنایا۔ ایدے وچ اک اواز پیجن والا تے اک سنن والا انگ ہوندا اے تے اک کسے دا نمبر ڈائل کرنوالا۔
گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی گٹھ:سائنسی آلات گٹھ:سائنسی ایجاداں
اشنویه
گٹھ:ایران
بروکسیا مائکرا
بروکسیا مائکرا گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
بغداد یونیورسٹی
بغداد یونیورسٹی عراق دے راجگڑھ بغداد وچ واقع یونیورسٹی دا عراق وچ اک اہ‏م یونیورسٹی اے.
تریخ
کالج آف اسلامک سائنسز دا دعوی اے کہ اس د‏ی شروعات 1067 ء وچ ابو حنیفہ دے ناں نال ہوئی۔ اُتے ، کالج آف لاء ، جو بغداد یونیورسٹی دا پہلا حلقہ کالج (یعنی استاداں) بننے دے لئی جدید تعلیمی ادارےآں دا ابتدائی قدیم اے ، دا قیام 1908 وچ ہويا سی۔ انجینئرنگ کالج 1921 وچ قائم کيتا گیا سی۔ 1923 وچ ہائیر ٹیچر ٹریننگ کالجز تے لوئر کالج آف ایجوکیشن ، 1927 وچ کالج آف میڈیسن ، تے 1936 وچ فارمیسی کالج سن ۔ 1942 وچ ، لڑکیو‏ں دے لئی پہلا اعلیٰ ادارہ ، کوئین عالیہ کالج قائم ہويا۔ 1943 وچ ، ہور نويں کالجاں د‏‏ی تجاویز پیش کيت‏‏ی گئياں ، جس دے نتیجے وچ 1949 وچ کالج آف آرٹس تے کالج آف سائنس تے 1950 وچ ابو غریب کالج آف ایگریکلچر دا قیام عمل وچ آیا۔
1922 وچ ، راجہ نے باب المعظم وچ یونیورسٹی د‏‏ی تنظیم دے لئی اک اسکیم شروع د‏‏ی ، لیکن ناکافی طلباء داخلے دے اہل سن ۔ اُتے ، سیولوجیکل کالج د‏‏ی تشکیل دے نال ہی یونیورسٹی د‏‏ی تشکیل دے بارے وچ اک آغاز ہويا۔ اُتے ، جنوری 1925 وچ ، اسکول آف انجینئرنگ سیلوجیکل کالج د‏‏ی عمارت دے خالی اوپری منزلہ وچ چلا گیا۔ 1935 وچ ، منرو کمیشن نے استدلال کيتا کہ عراق کسی یونیورسٹی دے لئی تیار نئيں اے ، تے یونیورسٹی دے قیام د‏‏ی اگلی کوشش 1945 تک شروع نئيں ہوئی سی۔ فیر 1947 وچ ، اک سینئر ممبر نے حکومت عراق دے لئی 'مورگن رپورٹ' تیار کيتی ۔برٹش کونسل دے عملے نے 1948 وچ ، اُتے ، وزارت نے تیار کردہ منصوبے دے حق وچ برطانوی کونسل د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں مسترد کردتا ، لیکن نئيں کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی گئی۔ مئی 1953 وچ ،
باہرلےجوڑ
گٹھ :یونیورسٹیاں گٹھ:بغداد
گٹھ:عراق وچ یونیورسٹیاںگٹھ:عراق وچ تعلیم
کیوی
کیوی نیوزی لینڈ دااک ناں اڈن والا پکھیرو اے۔طوطا اے۔ ایہ نیوزی لینڈ دا فومی پنچھی اے تے عام نیوزی لینڈ دے واسی نوں وی ایس توں کیوی آکھیا جاندا اے۔
ایتھوپی بگیاڑ
ایتھوپی بگیاڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔
ہال ان ٹیرول
ہال ان ٹیرول، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
الیکٹرونکس
الیکٹرونکس یا برقیات علم تے طرزیات دا انگ اے جیدے چ برقیہ (electron) دے چنے ہوۓ راہواں یا ویکیوم وچوں ٹرن ویکھیا جاندا اے۔
گٹھ:طرزیات
ڈنوڈی کاؤنٹی
ڈنوڈی امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بروکسیا منیما
بروکسیا منیما گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
اکسامز
اکسامز، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
چک 235 ڈبلیو بی
چک 235 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
امبون
امبون انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ مالوکو دا راجگہڑ اے ۔
بروکسیا پرارماٹا
بروکسیا پرارماٹا گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
کیپیسیٹر
کیپیسیٹر بجلی دا اک پرزہ اے اے آمنے سامنے رکھیاں دو پلیٹاں تے دوناں دے وشکار رکھی اک بجلی روک نال رل کے بنیا ہوندا اے۔
گٹھ:فزکس
بجلی
بجلی (Electricity) وکھ وکھ فطری تے غیر فطری مظاہر دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی اک عمومی اصطلاح اے، ایداں دے مظاہر کہ جیہناں وچ برقی باراں (electric charges) دی روانی (فلو) ہو رہی ہووے ۔ ایس اصطلاح یا مظہر دا مقناطیسیت دے مظہر نال شام‏ل ہوݨ اُتے اک بنیادی باہمی عمل (fundamental interaction) د‏‏ی تشکیل ہُندی اے جیہنو‏‏ں برقناطیسیت (electromagnetism) کہیا جاندا ا‏‏ے ۔
ہور دیکھو
مینز برق بلحاظ ملک
فالز
فالز، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
انڈکٹر
انڈکٹر بجلی دا اک پرزہ اے جیہڑا انرجی کٹھی کرسکدا اے جیہڑی مقناطیسی ویڑہ چ بجلی دے ٹرن نال بندی اے۔
گوٹزنز
گوٹزنز، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
الیگزنڈر جزیرہ
الیگزنڈر جزیرہ انٹارکٹکا دا اک جزیرہ اے۔
پیریراس پتہ گرگٹ
پیریراس پتہ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
دکھنی امریکی پؤرا لومڑ
دکھنی امریکی پؤرا لومڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی امریکی اے۔
گرو رام داس
گرو رام داس سکھان دے چوسن کرو سن۔ اوہ 9 اکتوبر 1534 نوں لہور چ جمے۔ پیو دا ناں ہری داس سوڈی تے ،ماں دا ناں انوپ دیوی سی۔ اوناں دی ٹبری بی بی بھانی سی جیڑی سکھاں دے تیجے گرو امر داس دی سب توں ندی تعی سی۔
رام داس نوں 30 اگست 1574 نوں سکھاں دا چوسی گرو بنایا گیا۔ اونے رامداس پور جینوں ہن امرتسر کیتا جاندا اے وسایا تے نالے ہرمندر صاحب دا نقشہ بنایا۔ گرو رام داس نے اپنے سب توں ندے پتر گرو ارجنہاں دیو نوں سکھاں دا اگلا گرو بنایا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ گرو
پینگوئن
پینگوئن پانی دا ناں اڈن والا اک پنچھی اے جیہڑا زمین دے تھلویں انگ خاص کرکے انٹارکٹکا تے ریندا اے۔ ایناں دے کالے تے چٹے رنگ دے کھمب ہوندے نیں ایہ پانی دے جیون نال گجے ہوندے نیں تے ادا جیون سمندر تے تے ادا سکے تے لنگدا اے۔ ایناں دی گزر کرل، مچھی تے سکوڈ تے ہوندی اے جناں نوں ایہ سمندر وچون پھڑدے نیں۔
سارے پینگوئن زمین دے تھلویں انک دے واسی نیں پر کج ای انٹارکٹکا ورگے ٹھنڈے تھاںواں تے ریندے نیں کئی کج گرم تھانواں تے ہوندیاں نیں تے اک گیلاپیگوس پینگوئن ایکویٹر کول ریندی اے۔
چک 243 ڈبلیو بی
چک 243 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
صوبا لہندا کالیمانتان
انڈونیشیا براعظم ایشیا دا اک مسلمان دیس اے ، جہرا مشرق بعید ج واقع اے ۔ انڈونیشیا دے کل 33 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چوں 31 صوبے تے 2 خاص علاقے نیں ۔ صوبہ لہندا کالیمانتان انڈونیشیا دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اسدا دا انتظامی مرکز پونٹیاناک شہر اے ۔ اس صوبے دیاں 12 ریجنسیاں تے 175 سب ڈسٹرکٹ نیں ، صوبے چ 1،777پنڈ نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید
گرائز ام سلرین
گرائز ام سلرین، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
نوشاد علی
نوشاد (جاں نوشاد علی؛ 25 دسمبر 1919 – 5 مئی 2005) اک بھارتی سنگیتکار سن۔ اوہ بالیوڈّ دے سبھ توں پہلے سنگیتکاراں وچوں اک سی۔ اک آزاد سنگیتکار دے طور تے اس دی پہلی فلم 1940 وچ بنی پریم نگری سی اتے 1944 وچ بنی فلم رتن اوہناں دی پہلی سنگیتک کامیابی سی۔ 1982 وچ نوشاد نوں دادا صاحب پھالکے انعام اتے 1992 وچ پدم بھوشن نال اعزازیا گیا۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
نوشاد علی دا جم لکھنؤ وچ 25 دسمبر 1919 نوں ہویا۔ اوہناں دے پیؤ دا ناں واحد علی سی جو پیشے وجوں عدالت وچ منشی سی۔ نوشاد نوں سنگیت ول وڈی کھچّ سی۔ اس لئی اس نے اپنے گھر نزدیک سازاں دی اک دوکان تے نوکری کر لئی تاں کہ اس دی سازاں نال نیڑتا ہو سکے۔ بچپن وچ، نوشاد، لکھنؤ توں 25 کلومیٹر دور بارابنکی وچ دیوا شریف دا سالانہ میلہ دیکھن جایا کردا سی۔ اتھے اس زمانے دے سارے مہان قوال اتے سنگیتکار عقیدت منداں اگے اپنی سنگیت کلا پیش کریا کردے سن۔ اس نے استاد غربت علی، استاد یوسف علی، استاد ببن خاں صاحب، اتے ہورناں کولوں ہندوستانی سنگیت دا مطالعہ کیتا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی سنگیتکارگٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی مسلمان
گشنٹز
گشنٹز، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
بروکسیا سٹمپفی
بروکسیا سٹمپفی گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
بارلے جوڑ
Brookesia peyrierasi
ڈائیوڈ
ڈائیوڈ بجلی دا اک پرزہ اے جیدے دو ٹرمینل نیں پر ایدے چوں صرف اک پاسیوں بجلی لنگ سکدی اے۔ ایدے ایس کم باجوں ایہ اے سی بجلی نوں ڈی سی بجلی چ پلٹن لئی تے ریڈیو چ ریڈیو سگنل نوں موڈولیشن چ پلٹن ل‏‏ی ورتیا جاندا اے۔ کارل فرڈیننڈ براون نے 1874 چ پہلی واری ڈائیوڈ دے ایس کم نوں لبیا۔ اجکل سلیکان دے ڈائیوڈ ورتے جاندے نیں تے کتے کتے جرمینیم دے ڈائیوڈ نال وی کم چلایا جاندا اے۔
دهستان آواجیق جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چالدران ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
روک
روک (انگریزی:Resistor) بجلی دا اک پرزہ اے ایدا کم (بجلی نوں) روکنا اے۔
چک 249 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
ٹرانسفارمر
بدل کار یاں وٹاون والا"ٹرنسفارمر"اے اُو شے یامشین اے جیدے راہیں برقی رو نوں واد توں کٹ تے کٹ توں واد کیتا جاندا اے۔
افریقی پینگوئن
افریقی پینگوئن افریقہ دا اک پینگوئن اے۔
پمپاس لومڑ
پمپاس لومڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی امریکی اے۔
کیماتن ان ٹیرول
کیماتن ان ٹیرول، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
ضلع نوابشاہ
thumb|ضلع نواب شاہ
ضلع نواب شاہ پاکستان دے صوبا سندھ وچ اک ضلع ا‏‏ے ۔ ضلعے دے کل رقبا 4502 مربع کلومیٹر اے ۔ 1998ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایہد‏ی کل آبادی 1،071،533 ا‏‏ے ۔
تریخ
نواب شاہ 1935ء وچ سندھ نو‏‏ں وکھ صوبہ بنائے جانے تو‏ں پہلے ہی ضلع د‏‏ی حیثیت رکھدا سی ۔ جیہڑی ایہنو‏ں 1912ء وچ عطا کيتی گئی۔ ضلع دا ناں 1881ء وچ سن، دادو تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے اس علاقے وچ آباد ہوئے ک‏ے نواب شاہ د‏‏ی بنیاد رکھݨ والے سید نواب شاہ تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ 1912ء وچ جدو‏ں نواب شاہ نو‏‏ں ضلعی حیثیت ملی سی تاں اس وچ 7 تحصیلیاں سن کنڈیارو، نوشہرو فیروز، مورو، سکرنڈ، نواب شاہ، سنجھورو تے شہدادپور۔ انہاں وچو‏ں نوشہرو فیروز ہن وکھ ضلعی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
محل وقوع
نواب شاہ وسطی سندھ وچ دریائے سندھ دے مشرقی کنارےآں اُتے واقع ا‏‏ے۔ ضلع نواب شاہ دے شمال وچ ضلع نوشہرو فیروز، شمال مشرق تے مشرق وچ ضلع خیرپور، مشرق وچ ضلع سانگھڑ، جنوب وچ ضلع مٹیاری تے جنوب مغرب تے جنوب وچ ضلع جامشورو واقع ا‏‏ے۔ دریائے سندھ اس د‏ی مغربی سرحد بناندا ا‏‏ے۔
انتظامی تقسیم
انتظامی طور اُتے ضلع نواب شاہ 4 تحصیلاں وچ تقسیم اے:
ذرائع آوا جائی
ضلع نواب شاہ قومی شاہراہ اُتے واقع اے جو اس دے قلب تو‏ں لنگھدی ہوئی ضلع نوشہرو فیروز وچ داخل ہُندی ا‏‏ے۔
ایس توں علاوا نواب شاہ ہوائی اڈا انتہائی اہمیت دا حامل اے کیونجے موسمیا‏‏تی یا ہور وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کراچی دے جناح بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اترن وچ ناکا‏م جہاز ايس‏ ہوائی اڈے اُتے اتردے نيں ۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے ضلعے گٹھ:سندھ دے ضِلعے
بنگکولو (شہر)
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:مشرق بعید
دهستان چالدران شمالی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
پورا پتہ گرگٹ
پورا پتہ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
کولساس
کولساس، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
پروسیسر
پروسیسر کسے وی کمپیوٹر دا مڈلا پرزہ اے اینے جیہڑے کم آکھے جاندے نیں اوہ کردا اے۔
شویڈاگون پگوڈا
thumb|220px|[[برما دے رنگون شہر وچ شویڈاگون پگوڈا]] شویڈاگون پگوڈا ( برمی: ရွှေတိဂုံ ဘုရား, شویڈاگون فیہ؛انگریزی: Shwedagon Pagoda ) برما دے راجگڑھ یانگون وچ واقع اک ٩٩ میٹر اچا سونے نال ڈھکیا ہوئیا پگوڈا تے ستوپ(سٹوپا) ہے۔ ایہ کنڈوجی جھیل ( ကန်တော်ကြီး, Kandawgyi Lake ) توں لہندے وچ سنگٹرا پہاڑی ( သိင်္ဂုတ္တရကုန်းတော်, Singuttara Hill )  اتے واقع ہے اتے پورے یانگون شہر توں اچائی اتے ہے ۔ ایہہ برما دا سبھ توں اہم اتے شبھ پگوڈا منیا جاندا ہے اتے اسوچّ پچھلے پنج بدھاں دیاں کجھ یادگاراں ہن : کاکوسندھ دی چھڑی ، کونگمن دی پانی دی چھنی ، کشئپ دے بستر دا اک حصہ اتے  گوتم بدھ  دے والاں دے اٹھ ریشے ۔
حوالے
گٹھ:میانمار گٹھ:برما دے مذہبی تھاں گٹھ:بدھ مذہبی تھاں گٹھ:برما وچ بدھ پگوڈے گٹھ:بدھ عبادت گاہاں گٹھ:میانمار وچ مذہب
سلاتینا
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ریم
ریم (انگریزی:Random Access Memory) کمپیوٹر ڈیٹا دا گودام اے۔
ڈنزربرگ
ڈنزربرگ، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
گنٹو پینگوئن
گنٹو پینگوئن انٹارکٹکا دے دوالے دا اک پینگوئن اے۔
بنائی گئی ذہانت
بنائی گئی ذہانت (انگریزی:Artificial Intelligence) کمپیوٹر مشین دی ذہانت اے ۔
پیرینٹ پتہ گرگٹ
پیرینٹ پتہ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
پلوئیشتی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ پلوئیشتی شہر رومانیہ دا شہر اے تے رومانیہ دی پراہووا کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سینٹ گلگن
سینٹ گلگن، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
پانیویا ٹورنیڈو
پانیویا ٹورنیڈو آواز توں تیز، کمدے پراں آلا ہر فن مولا لڑاکا جعاز اے۔ اس جعاز دے 3 ورژن نیں: ٹورنیڑو IDS لڑاکا بمبار، ٹورنیڈو ECR دشمن دے ریڑار تے ہوائی بچاؤ پنن آلا تے ٹورنیڈو ADV روک جعاز۔ ٹورنیڑو برطانیہ، جرمنی تے اٹلی نے رل کے بنایا سی۔ اینوں برطانیہ، سعودی عرب تے اٹلی نے 1991 دی عراق جنگ وچ بوت کم اچائی تے اڈاندے ہوۓ دشمن دے رن وے تے ریڑار تباہ کرن لئی ورتیا۔ اینوں بوزنیا دی جنگ، افغانستان دی جنگ تے لبیا دی جنگ وچ وی ورتیا گیا سی۔
بارلے جوڑ
Panavia Tornado
چک 255 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
نکا پینگوئن
نکا پینگوئن اک نکا پینگوئن اے جیڈا صرف 33 سینٹی میٹر لما ہوندا اے۔
دهستان آواجیق شمالی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
انفارمیشن ٹیکنالوجی
اطلاعاتی طرزیات یا ا ط (بانگریزی: Information Technology یا IT) علم دی اک ونڈ اے جیدے وچ شمارندے تے مصنع لطیف نوں ورتیا جاندا اے دسان لیں سامبن تے اگے پیجن لئی۔
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:طرزیات
شہرستان شہریار
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان شہریارایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز شہریار شہر اے۔
سٹروبل
سٹروبل، آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک پنڈ اے۔
ڈومرگ پتہ گرگٹ
ڈومرگ پتہ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
شیفو ایم ٹیننگبریج
شیفو ایم ٹیننگبریج، آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک پنڈ اے۔
سیچورا لومڑ
سیچورا لومڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی امریکی اے۔
ایڈلائی پینگوئن
ایڈلائی پینگوئن انٹارکٹکا دا اک پینگوئن اے۔
ساتو مارے
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ ساتو مارے شہر رومانیہ دا شہر اے تے رومانیہ دی ساتو مارے کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بروکسیا ٹوبرکولاٹا
بروکسیا ٹوبرکولاٹا گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
برازیلی لومڑ
برازیلی لومڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی امریکی دیس ارازیل دا لومڑ اے۔
آنف
آنف، آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک پنڈ اے۔
پچ بائ ہالئن
پچ بائ ہالئن، آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک پنڈ اے۔
ریکسوردی پتہ گرگٹ
ریکسوردی پتہ گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
دهستان خضرلو (چالدران)
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چالدران ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
کاسوبی قبراں
کمپالا، یوگینڈا وچّ کاسوبی قبراں، چار کبکاں (بگندا دے راجے) اتے بگندا دے شاہی پروار دے ہور میمبراں لئی دفنائے جان دی تھاں ہے۔ سٹے وجوں، ایہہ سائیٹ گنڈا لوکاں لئی اک اہم روحانی اتے سیاسی سائیٹ بنی ہے، اتے نال ہی روائتی آرکیٹیکچر دا اک اہم اداہرن وی ہے۔
کجھ وڈیاں عمارتاں مارچ 2010 وچ لگبھگ پوری طرحاں اگّ لگن نال تباہ ہو گئیاں سن، جسدا کارن جانچ جاری ہے۔ نتیجے وجوں، جولائی 2010 وچ اس نوں خطریاں دی ورلڈ ہیریٹیج سائیٹس دی لسٹ وچ شامل کیتا گیا سی۔
بگانڈا راج نے اپنے راجیاں دیاں قبراں نوں دوبارہ بناؤن دی سونہہ کھادھی ہے اتے صدر مسیوینی نے کیہا کہ یوگینڈا دی قومی سرکار سائیٹ دی بحالی وچّ مدد کریگی ۔
حوالے
گٹھ:قبراں گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:یوگینڈا
کولما امبر
کولما امبر گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
چک 269 ڈبلیو بی
چک 269 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
ایڈنٹ
ایڈنٹ، آسٹریا دے صوبے سالزبرگ دا اک پنڈ اے۔
شہرستان رباط کریم
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان رباط کریمایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز رباط کریم شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران
سیلاؤ
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ سیلاؤ شہر رومانیہ دا شہر اے تے رومانیہ دی سیلاج کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ایف-18 ہارنیٹ
ایف-18 ہارنیٹ امریکی لڑاکا جعاز اے جیڑا ایئر کرافٹ کیریئر توں اڈ کہ بمباری تے ہوائی لڑائی لڑ سکدا اے۔ اے جعاز بوت پھرتیلا اے تے بوت زیادہ ایلفا تے وی کنٹرول چ ریندا اے۔ اس وجہ توں ایدا اک نوا ماڈل وی بنایا گیا اے جینوں ایف-18 سپر ہارنیٹ کیندے نیں۔ مگر اس ویلے دونوں جعاز اڑ رۓ نیں۔
ریتھے
ریتھے، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
لنگیناؤ
لنگیناؤ، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
گیلاپیگوس پینگوئن
گیلاپیگوس پینگوئن گیلاپیگوس جزیریاں دا اک پینگوئن اے۔
بوٹگر گرگٹ
بوٹگر گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
آوراکی
آوراکی نیوزی لینڈ دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایدی اچائی 3,754 میٹر اے۔
چک 271 ڈبلیو بی اتلا
چک 271 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
دهستان چالدران جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
مایا دیوی ٹیمپل
مایا دیوی مندر پرانا بدھ  مندر اے جو کہ لمبینی ،  نیپال  ، دے  یونیسکو   عالمی ورثہ تھاں  وچ واقع اے ۔ ایہہ روایتی طور اتے  گوتم بدھ  دا جمستھان منے جان والے لمبنی دا مکھ مندر اے ۔ ایہہ پوتر تالاب پشکرنی اتے پوتر باغیچے دے نیڑے واقع اے ۔ اس تھاں توں حاصل ہوئے سبھتوں پرانے آثار تیجی صدی قبل مسیح دے  اشوک  دے اساری اٹّ دی عمارت سی ، پر 2013 وچ چھیویں صدی قبل مسیح دے لکڑی توں بنے مندر دی کھوج ہوئی ۔
2013 دی کھوج
بین القوامی آثآر قدیمہ ماہراں دے اک گروپ نے نومبر 2013 وچ مایہ دیوی مندر دے اندر کھدائی شروع کیتی ۔ اس اتکھنن دا نیترتوکرتا برطانیہ دے ڈرہم وودیالئے دے روبن کاننگہم اتے پشپتی کھیتر ترقی امنہ دے کوش پرساد آچاریا نے کیتا ۔ کاننگہم دے مطابق بدھ دے جیون نال جڑی ایہہ پہلی پراساری چیز اے ۔
یونیورسٹی کالج لندن وچ دکھن ایشیائی آثار قدیمہ دی طالبہ جولیا شا نے چیتایا سی کہ ایہہ کھوجیا گیا مندر بدھ دے ویلے توں پہلے دی جان رکھ پوجا دا وی ترجمانی کر سکدا اے اتے اسوچ اتے انو سندھان دی ضرورت اے ۔
حوالے
گٹھ:نیپال گٹھ:نیپال دے مذہبی تھاں گٹھ:بدھ مذہبی تھاں
گٹھ:بدھ عبادت گاہاں
شہرستان ورامین
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران
گرو ہرگوبند
گرو ہرگوبند سکھاں دے دس گروواں چوں چھیویں گرو سن۔ اوہ 25 مئی 1606 نوں گرو بنا‎ۓ گۓ۔ اوہ گیاراں ورے دے نیڑے سن جدوں اوناں دے پیو گرو ارجن دیو نوں ماردتا گیا۔ ایس توں اوہ مغلاں دے ویری ہوگۓ سن۔ سکھاں نون اوناں نے اک لڑاکا ٹولی دی مورت دے دتی۔ 1608 چ اونے اکال تخت بنوایا حیڑا سیاسی زور دس دا سی۔ اوناں نیں مغلاں نال 4 لڑاياں لڑیا۔ اک ورہ اوہ گوالیار دے قلعے چ قید رۓ۔ ضلع جلندر چ کیرت پور دی نیو رکھی۔
گرو 2 مارچ 1644 نوں مر گۓ۔
پلوشا بشیر
پلوشا بشیر (پیدائش 20 اکتوبر 1987ء، کراچی) اک پاکستانی بیڈمنٹن کھلاڑی ا‏‏ے۔۔ پلوشا 2009ء وچ خواتین دے سنگلز تے ڈبلز دے اعزازات جیت کر قومی چیمپیئن بنیاں۔ پلوشا کئی سالاں تو‏ں مختلف بین الاقوامی مقابلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ ابتدائی طور اُتے تھلے تو‏ں قومی اعزازات جیتیے ہوئے قومی سطح اُتے اک ستارے دے طور اُتے ابھرنا۔ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقدہ 2010ء دے جنوب ایشیائی کھیلاں وچ کانسی دا تمغا جِتیا سی۔ اس کامیابی نے انہاں نو‏ں پاکستان وچ زیادہ شہرت تے عزت عطا کيتی۔ پلوشا نے 2014ء ایشائی کھیل، 2014ء تے 2018ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تربیت (کوچنگ) رضی الدین احمد نے د‏‏ی ا‏‏ے۔
کھیل
2009ء وچ ، پہلی بار قومی سنگل تے ڈبل وومن بیدمنٹن ٹورنمنٹ وچ فتح حاصل کيتی۔
2010ء وچ پلوشا نے ڈھاکہ وچ منعقد ہونے والے جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے انفرادی خواتین مقابلاں وچ کانسی دا تمغا حاصل کيتا۔
جنوب ایشیائی کھیل
انفرادی خواتین
بی ڈبلیو ایف انٹرنیشنل چیلنج/سیریز
انفرادی
جوڑی وچ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1987 دے جم گٹھ:2018ء دولت مشترکہ کھیلاں دے بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ بیڈمنٹن دے تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:ساحر تخلیق مضمون دے ذریعہ تحریر شدہ مضامین گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
کتب خانہ اشور بنی پال
thumb|[[الواح سفالی وچو‏ں اک لوح(مٹی د‏‏ی تختی)]] قدیم کتاباں خاناں د‏‏ی باقاعدہ تریخ دا آغاز اشوربنی پال دے کت‏ب خانے تو‏ں ہوتاا‏‏ے۔ ایہ ک‏‏تب خانہ اپنے عہد دا اک ترقی یافتہ ک‏‏تب خانہ سی تے اپنی تحریری سرمایہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اج وی اس تو‏ں عہد گزشتہ دے بوہت سارے گوشے وا ہُندے رہندے ني‏‏‏‏ں۔
ذخیرہ کتاباں
اس کت‏ب خانے دے سرمایہ علمی د‏‏ی تعداد دے بارے اختلاف پایا جاندا اے، ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ اس وچ الواح د‏‏ی تعداد دس تو‏ں پچیس ہزار دے درمیان سی جو زیادہ تر بورسپا دے کت‏ب خانے د‏‏ی تختیاں دے مندرجات د‏‏ی نقل اُتے مشتمل سن۔ شاہی کاتباں نے بعینہ مذہبی احکامات تے شاہی فراماں دے علاوہ رجزیہ نظماں، موسیقی، قوانین، فلکیات، جادو تے لوک داستاناں نو‏‏ں انہاں اُتے درج کیتا ا‏‏ے۔ اس کت‏ب خانے د‏‏ی بہت ساریاں تختیاں، جنہاں د‏‏ی تعداد2072 اے، اج بھیبرٹش میوزیم وچ محفوظ ا‏‏ے۔
فراہمی کتاباں
اس کت‏ب خانے وچ فراہمی مواد دے لئی شاہی احکامات جاری کیتے گئے سن، مسودات دے حصول دے لئی مختلف طریقے اختیار کیتے جاندے سن ۔ سب تو‏ں پہلے شاہی کاتب یا نقل نویس اشوریہ تے بابلکے دو دراز علاقےآں دا سفر کردے تے جو کچھ مواد ہتھ آندا اس د‏ی نقول تے تراجم ک‏ر ک‏ے ذخیرہ وچ شامل ک‏ے لیندے۔ زیادہ تر مسودات پرنہ صرف شاہی مہرثبت سی بلکہ اکثر مسودات اُتے اس د‏ی وضاحت ہُندی کہ ایہ مسودہ بادشاہ دا مرتب شدہ ا‏‏ے۔
تنظیم کتاباں
کت‏ب خانے وچ موجود مواد د‏‏ی ترتیب مضامین دے اعتبار تو‏ں د‏‏ی گی سی تے ایتھ‏ے اُتے کیٹلاگ سازی دا اک با ضابطہ نظام رائج سی۔ جس وچ موضوع دے علاوہ کتاب دے مقام تے مآخذ د‏‏ی معلومات فراہ‏م د‏‏ی جادیاں سن۔ اس کت‏ب خانے دا اک جامع کیٹلاگ مندرجات دے نال کت‏ب خانے دے داخلی دروازے اُتے آویزاں سی۔
عملہ
اس علمی مرکز وچ مختلف ماہرین د‏‏ی نگرانی وچ وکھ وکھ شعبے موجود سن ۔ جتھ‏ے اُتے تراجم، تصنیف و تالیف تے نقل نویسی دا خاطر خواہ انتظام موجود سی۔ اس دے علاوہ شعبہ حصول مواد وی سی۔ شاہی مہتمم د‏‏ی نگرانی وچ بوہت سارے کاتب تے منشی الواح د‏‏ی ترتیب و نگرانی اُتے مامور سن ۔ کچھ دے ذمے تاریخی حالات و واقعات نو‏‏ں قلم بند کرنے سی جدو‏ں کہ کہ کچھ کارکن سرکاری حساب کتاب درج کرنے اُتے مامور سن ۔ اس دے علاوہ دارالترجمہ و تالیف وچ مختلف موضوعات اُتے تصنیف و تالیف دا کم دن رات جاری رہندا سی۔ حوالے دے لئی قدیم زباناں د‏‏ی لغات سینکڑاں برس پرانی تختیاں د‏‏ی نقلاں ترجمہ دے لئی اوتھ‏ے اُتے موجود تمام عملہ د‏‏ی معقول تنخوانيں خزانہ شاہی تو‏ں مقرر سن۔
حوالے
گٹھ:اشوریہ گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:بین النہرین دا ادب گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:ستويں صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:عراق وچ کت‏ب خانے گٹھ:قدیم کت‏ب خانے گٹھ:مٹی د‏‏ی تختیاں
شہرستان اسلام شہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان اسلام شہرایران دے صوبہ تہران دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز اسلام شہر شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران
امریکی جنگلی کتا
امریکی جنگلی کتا کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
ماوری لوک
ماوری لوک نیوزی لینڈ دے واسی نین تے اوتھوں دے پرانے لوک نیں۔ ماوری لوکاں دی کل گنتی 8 لکھ دے نیڑے اے تے ایہ نیوزی لینڈ دے نال آسٹریلیا برطانیہ تے ہور دیسان وچ وی ریندے نین۔
کرمباخ
کرمباخ، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
نکے سنگوالا گرگٹ
نکے سنگوالا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
گرو ہر راۓ
گرو ہر راۓ سکھاں دے ستویں گرو سن۔ اوناں نوں 8 مارچ 1644 نوں گرو بنایا گیا۔ اوناں دے دادا گرو ہرگوبند چھیویں گرو سن۔
گرو ہر راۓ نے 2200 دے نیڑے لڑاکا سکھ جتھا ہر ویلے تیا رکھیا۔ سکھ مت تے پرچار ل‎ئی اوہ کئی تھاواں تے وی گیا۔ گرو ہر راۓ 31 ورے دا سی جدوں اوہ مر گیا۔
نیلیاںلتانوالا گرگٹ
نیلیاںلتانوالا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
قطبی بگیاڑ
قطبی بگیاڑکتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔
ڈورن
ڈورن، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
ٹوپیوالا گرگٹ
ٹوپیوالا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
ایف-18 سپر ہارنیٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکا جعاز
دهستان ببه‌جیک
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چالدران دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چالدران ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
برینڈ
برینڈ، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
گرو پنتھ
گرو پنتھ یا خالصہ پنتھ سکھ مت دی اک ٹولی اے حیڑی خالصہ (پاک کیتے گۓ سکھ) دے کماں نوں سمبالدی اے۔ اے اینانں سارے لوکاں ول اشارہ اے جناں نے خالصہ دی راہ نوں چنیا۔ خالصہ پنتھ گرو نانک دے نرمل پنتھ دی اگلی مورت اے۔ اے خالص روحانیت دی راہ اے جیڑی رسم رواج توں ہٹ کے اے۔
گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
ٹلہ تسمان
ٹلہ تسمان نیوزی لینڈ دا دوجا سب توں اچا پہاڑ اے جیہڑا 3497 میٹر دی اچائی تک جاندا اے۔ ایہ نیوزی لینڈ دے پربت دھارے تھلواں الپس وچ اے تے نیوزی لینڈ دے سب توں اچے پہاڑ آوراکی توں 4 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔
گرو ہر کرشن
گرو ہرکرشن سکھ مت دے اٹھویں گرو سن۔ اوہ ست اکتوبر 1661 نون گرو بناۓ گۓ۔ اوہ اپنے پیو گرو ہر راۓ دے مگرون کرو بنے۔
گرو ہر کرشن 7 جولائی 1656 چ کیرت پور صاحب، روپ نگر پنجاب ہندستان گرو ہر راۓ تے کشن کور دے کعر جمے۔ ہر کرشن ہلے 5 وریاں دا سی جدوں اونوں اوناں دے پیو دے مرن تے گرو بنایا گیا۔ گرو ہر راۓ دے وڈے پتر رام راۓ نے مغل شہنشاہ اورنگ زیب نوں شکیت کیتی جے اونوں مغلاں نال چنگے چوڑ رکھن تے گرو وی نیں بنایا گیا تے نالے پیو دی جائداد چوں وی کج نیں لبیا۔ اورنگ زیب نے گرو ہرکرشن نوں دلی سدیا۔ گرو ہرکرشن دلی چ چیچک دے روگی ہوکے 30 مارچ 1664 نوں مر گۓ۔
گردوارہ بنگلہ صاحب گرو ہرکرشن دی دلی پھہرن والی تھاں تے بنایاگیا۔
دادا صاحب پھالکے انعام
دادا صاحب پھالکے بھارت دا سبھّ توں اعزاز یوگ سنیما واسطے اعزاز اے جو 1969 وچ دادا صاحب پھالکے دل ١٠٠ سالگرہ تے شروع کیتا گیا سی جس وچ اک سنہری کنول دا اعزاز، شال اتے نقد رقم جو ویلے ویلے ودھدی رہندی اے، دتی جاندی اے۔ جو ہیٹھا لکھی اے۔
Recipients
گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:فلماں گٹھ:فلم انعام
چک 289 ڈبلیو بی تھلواں
چک 289 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
چلاک گرگٹ
چلاک گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
تسمان سمندر
تسمان سمندر آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے وشکار اک سمندر اے۔ ایہ بحرالکاہل دا اک انگ اے۔ ایہ 2800 کلویمٹر لماں تے 22 کلومیٹر چوڑا اے۔
دهستان بسطام
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان چایپارہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تسمان سمندر
تسمان سمندر  دکھنی بحر الکاہل دے دکھن-لہندے حاشیے دا اک سمندر ہے جو آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ وچکار پیندا ہے جو اک توں دوجے پاسے تکّ لگبھگ 2,000 ک.م. لما ہے۔ اتر توں دکھن ولّ ایہہ 2,800 ک.م. (لگبھگ) لما ہے۔ اس سمندر دا ناں نیدرلینڈی کھوجی ایبل جنسزون تسمان مگروں رکھیا گیا جو نیوزیلینڈ اتے تسمانیا نال میل کرن والا پہلا یورپی ہے۔
دهستان بسطام
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان چایپارہ ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
کٹ لومڑ
کٹ لومڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔ ایہ اتلے امریکہ دا اک نکے ناپ دا لومڑ اے۔
تسمان سمندر
حوالے
گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
سیبو
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ سیبو شہر رومانیہ دا شہر اے تے رومانیہ دی سیبیؤ کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 372 ڈبلیو بی
چک 372 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
گوفس
گوفس، آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک پنڈ اے۔
رڑے بھمبیری بولے
دو شبد
ڈاکٹر جسبیر سنگھ آہلووالیا :- مالوے دے لوک گیتاں دے وکھ-وکھ روپاں دے اکترن تے مطالعہ نال متعلق ایہہ کھوج-پروجیکٹ پنجابی سبھیاچار دے اگھے ودوان ڈاکٹر ناہر سنگھ نوں سونپیا گیا،جو دس جلداں وچّ مکمل ہونا ہے ۔ اس دیاں پہلیاں چار جلداں چھپ چکیاں ہن۔ 'رڑے بھمبیری بولے' اس لڑی تحت تیار کیتی گئی چھیویں جلد ہے۔ اس کتاب وچ لگبھگ 550 سٹھنیاں اتے 485 ہیئرے شامل ہن جو پنجابناں دی کلاونت سرجناتمک پرتبھا نوں درساؤدیاں ہن۔ لوک-ورثے دے اس ملوان مواد نوں ڈاکٹر. ناہر سنگھ نے آؤندیاں پیڑیاں لئی سانبھ دتا ہے۔
کھوج پرجیکٹ بارے
مالوے دے لوکگیتاں دے اکترن،مطالعہ نال متعلق کھوج پروجیکٹ دیاں پہلیاں چھ جلداں مکمل ہو گئیاں ہن جناں دا مختصر ویروا اس پکار ہے۔ کالیاں ہرناں روہیئیں پھرنا(مالوے وچ مرداں دے گِدے دیاں بولیاں) لونگ برجیا والا(ملویناں دے گِدے دیاں بولیاں) چنا وے تیری چاننی(ملویناں دے لمے گون، جھیڑے اتے برہڑے-1) کھونی نین جل بھرے(ملویناں دے لمے گون، جھے ڑے اتے برہڑے-2) باغیں چمبا کھڑ رہا( سہاگ،گھوڑیاں، ودھاوے اتے چھند پراگے) رڑے بھمبیری بولے( سٹھنیاں اتے ہیئرے) ماں سہاگن شگن کرے دھرتی پیار کریندیئے کلر دیوا مچدا روہیاں دے بول ایہہ کھوج کارج دا کم ناہر سنگھ نے 1976 وچ شروع کیتا سی اتے سہجے-2 ہندا گیا جویں دھیاں، مٹیاراں ہو جاندیاں ہن؛ نکی-2 کنی نال ڈھاب بھر جاندی ہے :- نکی نکی کنی دا مینہہ ورسیندا چولیئیں، چولیئیں ڈھاب بھری نی تیرا کد مکلاوا بھاگبھری
سٹھنی دا لوکدھارک تے ساہتک پچھوکڑ
سٹھنی دے لوکدھارک تے ساہتک مہتو نوں سمجھن لئی ضروری ہے کہ اس گیت- روپ اتے اس نال جڑے ریتی-مولک ویاہ سندربھاں نوں سبھیاچارک-مانوچارک وگیان دے چوکھٹے وچ رکھ کے ویکھیا جاوے۔
ساکاداری سبندھاں دی ستھاپنا
اس طرحاں قبیلیاں دے وچکار استریاں دے نیمبدھّ اتے سچارو وٹاندرے دوارا ساکاداری سنگٹھن پکے ہون لگے۔
دھی دا ویاہ-اکاہ پوتر کارج
کھیتی کیندرت ارتھ ووستھا اتے مرد پدھان سماجک ووستھا وچ دھیاں نوں پتری بھوئیں وچوں حصہ نہیں دتا جاندا سی۔اس لئی دھی دے ویاہ وچ دتے جان والے داج اتے اگوں بھین دی دھی دے ویاہ سمیں لئی لائی جان والی 'نانک چھکّ' دے روپ وچ بھوئیں دے حصے دی تھاویں سوغاتاں دے روپ وچ کجھ کو حصہ دتا جان لگّ پیا۔اس مہاندان دی پروڑتا ساڈیاں لوک-سیانپاں اتے لوکگیتاں وچ تھاں، تھاں کیتی ملدی ہے :- باپ تاں میرا لکھ داتا توں کش منگدا کیوں نہیں وے اوہ تاں گٔوآں دے دان کریداں وے کش منگدا کیوں نہیں وے۔ ( بیدی دا گیت/سہاگ)