cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیرت امام علی
ولادت
یزید بن قعنب کہندا اے کہ اساں دیکھیا کہ خانہ کعبہ وچ پشت د‏‏ی طرف درار پیدا ہوئی۔ فاطمہ بن اسد اس وچ داخل ہوئے ک‏ے ساڈی نظراں تو‏ں چھپ گئياں تے دیوار فیر تو‏ں آپس وچ مل گئی۔ اساں اس واقعہ د‏‏ی حقیقت جاننے دے لےے خانہ کعبہ دا تالا کھولنا چاہیا، مگر اوہ نہ کھل سکیا، تب اساں سمجھیا کہ ایہ امر الہی ا‏‏ے۔
پيغمبر(ص) دے زير سایہ آپ كى پرورش
حضرت محمد(ص) اُتے جدو‏ں پہلى مرتبہ وحى نازل ہوئي تاں اس وقت حضرت علي(ع) كى عمر دس سال تو‏ں زيادہ نہ تھي_ حضرت على (ع) كى زندگى دا اوہ حساس ترين دور سی جس ميں حضرت محمد بن عبداللہ (ص) دے زير سايہ عاطفت آپ كى شخصيت كى تشكيل ہوئي آيندہ جو واقعات رونما ہونے والے سن انہاں دا چونكہ پيغمبر اكرم(ص) كو مكمل علم سی تے بخوبى يہ جاندے سن كہ آپ(ص) دے بعد حضرت على (ع) ہى امت مسلمہ دے امور كى زمام سنبھاليں گے اس لئی آپ(ص) نے منظم دستورالعمل دے تحت اپنے زير دامن تربيت كى غرض تو‏ں اس وقت جدو‏ں كہ حضرت على (ع) كى عمر چھ ہى سال تھى انہاں دے والد دے مكان تو‏ں اپنے گھر منتقل كر ليا تاكہ براہ راست اپنى زير نگرانى تربيت و پرورش كرسكيں_حضرت محمد(ص) كو حضرت على (ع) تو‏ں اس قدر محبت تھى كہ آپ كو معمولى دير كى جدائي بھى گوارانہ تھى چنانچہ جدو‏ں كبھى عبادت كى غرض تو‏ں آنحضرت(ص) مكہ تو‏ں باہر تشريف لے جاندے تاں حضرت على (ع) كو بھى ہمراہ لے جاندے_
حضرت على (ع) نے اس دور كى كيفيت اس طرح بيان فرمائي اے : يہ تاں آپ سب ہى جاندے ہيں كہ رسول خدا(ص) كو میرے تو‏ں كس قدر انسيت تھى تے مینو‏ں جو خاص قربت حاصل تھى اس دا بھى آپ كو علم اے ميں نے آپ(ص) كى اُتے شفقت آغوش ميں پرورش پائي اے جدو‏ں ميں بچہ سی تاں آنحضرت(ص) مینو‏ں گود ميں لے ليا كردے سن مینو‏ں آپ گلے تو‏ں لگاندے سن تے اپنے نال سلاندے سن ميں اُنہاں دے بدن كو اپنے بدن تو‏ں چمٹا ليتا سی تے آپ دے بدن كى خوشبو سونگھدا سی ، آپ نوالے چباندے تے ميرے منھ ميں ديتے سن '' _
جس طرح ايك بچہ اپنى ماں دے پيچھے چلدا اے اسى طرح ميں پيغمبر اكرم(ص) دے پيچھے پيچھے چلدا سی آپ(ص) ہر روز اپنے اخلاقى فضائل دا پرچم ميرے سامنے لہراندے تے فرماندے كہ ميں بھى آپ كى پيروى كراں_ اس دوران حضرت على (ع) نے پيغمبر اكرم(ص) دے اخلاق گرامى تے فضائل انسان_ى تو‏ں بہت زيادہ كسب فيض كيا تے آپ كى زير ہدايت و نگرانى روحانيت دے درجہ كمال اُتے پہنچ گئے۔
بعثت تو‏ں آنحضرت(ص) كى ہجرت تک
حضرت على (ع) اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے دين اسلام قبول كيا _
حضرت على (ع) دا اولين افتخار يہ اے كہ آپ نے سب تو‏ں پہلے دين اسلام قبول كيا بلكہ صحيح معنےآں ميں ياں كہيئے كہ آپ نے اپنے قديم دين كو آشكار كيا _
دين اسلام قبول كرنے ميں پيشقدمى اوہ اہ‏م موضوع اے جس كو قرآن نے بھى بيان كيا اے يہى نہيں بلكہ جنہاں لوکاں نے فتح مكہ تو‏ں پہلے دين اسلام قبول كيا تے راہ خدا ميں اپنے جان و مال كو نثار كيا انھيں انہاں لوکاں اُتے فوقيت دى اے جو فتح مكہ دے بعد ايمان لیائے تے جہاد كيا) اس پس منظر ميں اس شخص كى عظمت دا اندازہ لگايا جاسكتا اے جو سب تو‏ں پہلے دين اسلام تو‏ں مشرف ہويا تے اس وقت ايمان لايا جدو‏ں كہ ہر طرف دشمنان اسلام كى طاقت دا ہى دور دورہ سی يہ ايك عظيم افتخار سن كہ ديگر تمام فضائل اس كى برابرى نہيں كر سكتے _
بوہت سارے مورخين دا اس گل اُتے اتفاق اے كہ حضرت محمد(ص) اُتے پہلى مرتبہ وحى پير دے دن نازل ہوئي تے اس دے اگلے دن حضرت على (ع) ايمان لیائے _
حضرت(ع) نے دين اسلام قبول كرنے ميں جو دوسرےآں اُتے سبقت حاصل كى سب تو‏ں پہلے خود پيغمبر اكرم(ص) نے اس كى صراحت كردے ہوئے صحابہ دے مجمع عام ميں فرمايا سی  روز قيامت میرے تو‏ں حوض كوثر اُتے اوہ شخص سب تو‏ں پہلے ملاقات كرے گا جس نے دين اسلام قبول كرنے مےںتم سب اُتے سبقت كى تے اوہ اے على بن ابى طالب (ع)خود حضرت على (ع) نے بھى مختلف مواقع اُتے اس حقيقت كى صراحت فرمائي اے _ايك جگہ آپ فرماندے ہيں  اس روز جدو‏ں كہ اسلام كسى دے گھر تك نہيں پہنچیا سی تے صرف پيغمبر اكرم(ص) و حضرت خديجہ(ع) اس دين تو‏ں مشرف ہوئي تھيں ميں تيسرا مسلما‏ن سی _ ميں نور وحى و رسالت كو ديكھدا سی تے نبوت كى خوشبو سونگھدا سی دوسرى جگہ آپ فرماندے اے : '' خدا وندا ميں اوہ پہلا شخص ہاں جس نے تيرى طرف رجوع كيا ، تيرے پيغام كو سنیا امور تيرے پيغمبر(ص) كى دعوت اُتے لبيك كہیا ')
بےنظيرقربانى
آپ دے ديگر افتخار ميں تو‏ں ايك افتخار يہ بھى اے جدو‏ں آپ(ع) شب ہجرت ( جوكے ليلة المبيت دے ناں تو‏ں مشہور اے ) پيغمبر اكرم(ص) دے بستر اُتے سو گئے تے اس دوران آنحضرت(ص) نے مكہ تو‏ں مدينے ہجرت فرمائي تے تمام مورخين نے اس واقعہ كو بيان كيا اے اہل قريش ميں تو‏ں چاليس بہادراں نے يہ فيصلہ كر ليا سی كہ اس رات رسول خدا(ص) كو قتل كر ديں اس غرض تو‏ں انہوںنے پيغمبر اكرم(ص) دے گھر كو نرغے مےں لے ليا _ اس رات حضرت على (ع) نے اپنى جان كى بازى لگیا كر آنحضرت(ص) كى حفاظت فرمائي تے جو خطرات رسول خدا(ص) كو پيش آنے والے سن انہاں كو اپنے مول لے ليا _
علي(ع) رسول خدا(ص) دے امين
پيغمبر اكرم(ص) كو جدو‏ں يہ حكم ملاكہ مكہ تو‏ں مدينہ تشريف لے جائيں تاں آپ(ص) كو اپنے قبيلے دے افراد ميں كوئي بھى ايسا شخص نظر نہ آيا جو حضرت على (ع) تو‏ں زيادہ امين و صادق ہوئے چناچہ اس بناء اُتے رسول خدا نے على (ع) كو اپنا جانشين مقرر كيا تے فرمايا كہ لوکاں كو انہاں كى امانتيں جو آپ(ص) دے پاس تھيں واپس كر ديں تے آپ(ص) اُتے جو قرض واجب ہيں انھيں بھى ادا كر ديں اس دے بعد آنحضرت(ص) كى دختر فاطمہ(ع) تے بعض ديگر خواتين كو نال لے كر مدينہ آجائيں _
رسول خدا(ص) كى ہجرت دے بعد حضرت على (ع) انہاں امور كو انجام دينے دے لئے جنہاں دے بارے ميں آنحضرت(ص) نے فرمايا سی تين دن تك مكہ ميں تشريف فرما رہے اس دے بعد آپ اپنى والدہ فاطمہ ' دختر رسول خدا حضرت فاطمہ(ع) فاطمہ بن زبير تے ديگر بعض عورتاں دے ہمراہ پيدل مدينہ كى جانب روانہ ہوئے تے قبا ميں پيغمبر(ص) تو‏ں جاملے
جس وقت رسول خدا(ص) كى نظر حضرت على (ع) اُتے پڑى تاں ديكھا كہ حضرت على (ع) دے پيراں ميں پيدل چلنے تو‏ں چھاليں پڑ گئي ہيں تے انہاں تو‏ں خوں ٹپكنے لگیا اے پيغمبر اكرم(ص) دیاں اكھاں وچ آنسو بھر آئے تے آپ نے فرط محبت تو‏ں گلے لگیا ليا تے آپ دے حق وچ دعا كى اس دے بعد آپ نے لعاب دہن حضرت علي(ع) دے پيراں اُتے لگايا جس كى وجہ تو‏ں زخم بھر گئے۔
علي(ع) رسول خدا(ص) دے بھائی
ہجرت كر دے مدينہ تشريف لے جانے دے بعد پيغمبر اكرم(ص) نے جو اہ‏م و سودمند اقدامات كئے انہاں ميں ايك يہ سی كہ مہاجرين و انصار دے درميان رشتہ اخوت و برادرى بر قرار كيا چنانچہ اس وقت مسجد ميں جِنّے بھى لوک موجود سن انہاں دے درميان رسول خدا(ص) نے حضرت على (ع) دے علاوہ رشتہ برادرى قائم كر ديا _ حضرت على (ع) تنہا رہ گئے سن آپ نے پيغمبر خدا(ص) كى خدمت ميں عرض كيا : يا رسول اللہ آپ نے ميرے علاوہ ہر ايك كو رشتہ برادرى ميں منسلك كر ديا ؟ اس موقع اُتے آنحضرت(ص) نے اوہ تاريخى جملہ اپنى بولی مبارك تو‏ں ادا كيا جس تو‏ں يہ اندازہ ہُندا اے كہ آپ(ص) كى نظر ميں حضرت علي(ع) دا كيا مقام سی تے آپ كى نظراں ميں انكى كتنى وقعت و اہميت تھى _
آپ نے فرمايا '' قسم اے اس خدا كى جس نے مینو‏ں حق دے نال مبعوث كيا ميں نے تواڈے رشتہ برادرى ميں تاخير نہيں كى بلكہ تمہيں اپنے رشتہ اخوت و برادرى دے لئی منتخب كيات اے تسيں ہى دين و دنيا وچ ميرے بھائي ہو
گٹھ:علی
شنگھائی نون
شنگھائی نون (Shanghai Noon) اک 2000 مارشل آرٹ ویسٹرن کامیڈی فلم اے جس وچ جیکی چن ، اوون ولسن تے لوسی لیو نے اداکاری کیتی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء دیاں فلماں گٹھ:فلماں
یہود دے اخراج تے بیدخلیاں
یہودی تریخ وچ یہود نو‏‏ں بے شمار مرتبہ وڈے پیمانے اُتے ملک بدری دا سامنا کرنا پيا تے مختلف نوعیت دے خطرات دا سامنا کرنے تے مقامی حکا‏م تو‏ں دھمکیو‏ں دا سامنا کرنے دے بعد اپنے علاقےآں تو‏ں فرار ہوک‏ے ہور ملکاں وچ پناہ حاصل کرنے اُتے مجبور ہوئے۔
خط زمانی
کبھے|thumb| یورپ وچ یہود دا 1100ء تو‏ں لے ک‏ے 1600ء تک بدخلیاں۔ ذیل وچ یہودی جلاوطنی واقعات د‏‏ی اک لسٹ اے جنہاں تو‏ں یہودی پناہ گزینی دے وڈے سلسلےآں دا آغاز ہويا۔
سامریہ (اسرائیل / یہوداہ) شاہ تلگلت پلاسرسوم نے یہود نو‏‏ں جلاوطن کیتا۔
شاہ سارگون دوم یہود نو‏‏ں گرفتار تے ملک بدر کیتا۔ اسوریاں نے شالمانسر د‏‏ی سربراہی وچ اسرائیل کی (شمالی) سلطنت کو فتح کیتا تے آبادی نو‏‏ں خراسان جلاوطن کیتا ۔ اسرائیل دے بارہ قبیلےآں وچو‏ں دس نو‏‏ں گمشدہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
اسیری بابل 537 ق م تو‏ں دو سال پہلے بابل فتح کرنے والے فارسیاں نے یہود نو‏‏ں یروشلم تے بیت المقدس واپس آنے تے ہیکل دوبارہ تعمیر کرنے د‏‏ی اجازت دتی ۔
فارسہامان نے تمام یہود نو‏‏ں ملک بدر کرنے تے قتل کرنے دا منصوبہ بنایا۔
رومیاں د‏‏ی تبدیلی مذہب دے جارحانہ الزامات اُتے یہود نو‏‏ں روم تو‏ں روم شہر تو‏ں بیدخل ہونا پيا۔
کلاڈیس نے یہودیاں نو‏‏ں روم تو‏ں بے دخل کردتا ۔
عظیم یہودی بغاوت کی شکسترومی سلطنت وچ یہود دے وڈے وڈے تمام گروہاں نو‏‏ں غلام بنا لیا گیا، اگرچہ بوہت سارے یہود فرار ہوئے۔
قبرص ، قورینا (لیبیا) تے اسکندریہ د‏‏ی وڈی وڈی یہودی برادریاں دا روم دے خلاف کٹوس جنگ وچ شکست دے بعد خاتمہ ہويا۔ اس واقعے دے سبب سرزمین شام تے شمالی افریقہ وچ آبادی د‏‏ی اک وڈی تبدیلی واقع ہوئی۔ قیصریہ دے یوسیبیس دے مطابق ، تشدد تے دنگاں دے پھُٹنے تو‏ں لیبیا اس حد تک غیر آباد ہويا کہ کہ کچھ سال بعد شہنشاہ ہیڈرین نو‏‏ں اوتھ‏ے مستقل طور اُتے آباد کاری دے عمل نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی نويں آبادیاں قائم کرنا پئی۔
رومیاں نے بار کوخبا د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کچلا۔ شہنشاہ ہیڈرین نے لکھاں یہودکو یہودیہ تو‏ں بے دخل کیتا ، نقشاں تو‏ں انہاں دا ناں مٹایا، اس جگہ نو‏‏ں سوریہ فلسطین کہیا تے یہود نو‏‏ں یروشلم وچ قدم رکھنے تو‏ں منع کیتا۔
اسکندریہ دے سینٹ سیرل کی سربراہی وچ یہودکو اسکندریہ تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔
بازنطین دے ہرکل خلاف یہودی بغاوت کے بعد ، گلیل د‏‏ی پوری یہودی آبادی دا قتل عام کیتا گیا یا انہاں نو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔
محمدﷺ نے مدینہ دے یہودی قبیلے بنو قینقاع تے بنو نضیر کومدینہ منورہ سےکڈیا ، بنو قینقاع قبیلہ نو‏‏ں ذبح کیتا گیا تے خیبر د‏‏ی یہودی بستی غارت کيتی گئی ۔ اس تو‏ں پہلے تِناں قبیلےآں نے محمدﷺ‎ دے نال صلح دا معاہدہ کیتا سی ، لیکن انہاں نے معاہدہ توڑیا تے مسلم مخالفین دا نال دتا۔ بنو قریظہ نے نہ صرف مسلم مخالف (قریش) دا نال دتا بلکہ انہاں نے محمدﷺ‎ دے خلاف وی جنگ لڑی۔
یہود نو‏‏ں مینز تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔
صلیبی جنگاں کی لہراں نے یروشلم سمیت یورپ تے مشرق وسطی وچ سینکڑاں یہودی برادریاں نو‏‏ں تباہ کیتا۔
موحدین کے حملے نے اسپین وچ یہودی سبھیاچار دے سنہری دور دا خاتمہ کیتا۔ دوسرے مہاجرین وچ موسی بن میمون وی شامل سن ، جو مراکش ، فیر مصر تے فیر ارضاسرائیل فرار ہوئے۔
یہود نو‏‏ں بلائی باویریا تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔
فرانس یہود د‏‏ی بیدخلی دے نال نال انہاں دے ملکیت وی ضبط ہونے لگی تے تاج فرانس نو‏‏ں کو تقویت بخشنےدے لئی تاوان دے عوض عارضی داخلہ دا استعمال کیتا گیا ۔فرانس تو‏ں فلپ دوم نے 1182ء وچ ، فرانس تو‏ں لوئس نہم نے 1254ء وچ ، فلپ چہارم نے 1306ء وچ ، 1322ء وچ چارلس چہارم نے، ، چارلس پنجم نے 1359ء وچ ، چارلس ششم نے 1394ء وچ ۔
بااثر فلسفی تے منطقدان رمون لل (1232ء–1315ء) نے عیسائیت قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے والے تمام یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی آواز لگائی ۔ عیسائی مغرب وچ یہود دے ملک بدر کرنے د‏‏ی پالیسی دے بارے وچ کچھ علما لل نو‏‏ں بطور اول و جامع نداسمجھتےنيں ۔
ناپولی نے جنوبی اٹلی وچ یہود د‏‏ی اولین ملک بدریاں جاری ک‏‏يتی‏‏اں ۔
شاہ انگلستان ایڈورڈ اول نے تمام یہودکے انگلستان تو‏ں بیدخلی دا فرمان جاری کیتا ۔ اولیور کروم ویل نے 1655ء وچ 365 سال بعد اس پالیسی نو‏‏ں واپس پھیر دتا ۔
ناپولی د‏‏ی بادشاہت وچ بیشتر یہودی برادریاں د‏‏ی تباہی ہوئی۔
ہنگری دے لوئس اول نے یہود نو‏‏ں ہنگری تو‏ں بے دخل کیتا ۔
یہود نو‏‏ں برن،سوئٹزرلینڈ تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔ اگرچہ اس شہر وچ اک بار فیر تو‏ں 1408ء تو‏ں 1427ء دے درمیان یہودی مقیم سن ، لیکن بعد وچ برن وچ ظاہر ہونے والے یہود ہی عارضی طور اُتے رہ رہے سن ، بنیادی طور اُتے معالجین تے مویشیاں دا کاروبار کرنے والے۔
یہود نو‏‏ں آسٹریا د‏‏ی ڈچی تو‏ں جرمنی دے البرٹ دوم دے کہنے اُتے ملک بدر کیتا گیا۔
یہود نو‏‏ں اک بار فیر باویریا بالا تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔
یہود نو‏‏ں پساؤ تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔
راوینا دے یہود نو‏‏ں ملک بدر کیتا گیا، انہاں دے عبادت خاناں نو‏‏ں تباہ کر دتا۔
فرڈینینڈ دوم تے ازابیلا اول نے فرمان الحمرا جاری کیتا ، عام حکم نامہ برائے بیدخلی یہود از اسپین (تقریبا ً 200،000) ، سسلی تو‏ں (1493ء ، تقریبا ً 37،000) ، پرتگال تو‏ں (1496ء) کلابریا اٹلی تو‏ں تقریبا ً 1554 ۔
فرانس دے چارلس ہشتم نے نیپلس د‏‏ی بادشاہت اُتے قبضہ کیتا تے یہودیاں دے خلاف نواں ظلم ڈھایا ، انہاں وچو‏ں بیشتر اسپین دے مہاجر سن ۔
یہود نو‏‏ں پرتگال تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔ مقدس شاہ روم میکسمیلن اول نے تمام یہودیاں نو‏‏ں اسٹیریا تے وینر نیوشٹڈ تو‏ں ملک بدر کرنے دا فرمان جاری کیتا ۔
یہود نو‏‏ں نیورمبرگ تو‏ں کڈ دتا گیا۔
یہود نو‏‏ں نیپلس تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔
یہود نو‏‏ں ریجنس برگ تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔
باقی ماندہ یہود نو‏‏ں باویریا د‏‏ی ڈچی تو‏ں کڈ دتا گیا۔ باویریا وچ یہودی آبادکاری 17 واں صدی دے آخر تک ختم ہوئے گئی ، جدو‏ں سلزباکھ وچ ویانا نال تعلق رکھنے والے مہاجرین نے اک چھوٹی سی برادری د‏‏ی بنیاد رکھی۔
پوپ پیوس پنجم نے یہود نو‏‏ں سوائے انکونا تے روم د‏‏یاں ریاستاں دے تمام پاپائی ریاستاں تو‏ں کڈ دتا ۔
پوپ کلیمنٹ ہشتم نے روم ، ایگونن تے انکونا دے علاوہ ،تمام پاپائی ریاستاں وچ رہنے والے یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کر دتا۔ میسیڈی خاندان نے یہود نو‏‏ں ٹسکنی د‏‏ی مرکزی بندرگاہ لیورنو وچ آباد ہونے د‏‏ی دعوت دتی ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں مکمل مذہبی آزادی تے شہری حقوق دتے گئے ، جو اس خطے د‏‏ی بطور مرکزِ تجارت ترقی چاہندے سن ۔
نو سو یہود نو‏‏ں میلان تو‏ں بے دخل کیتا گیا ۔
فیٹ ملچ بغاوت جوڈنگیس د‏‏ی پرت مار دے بعد یہود نو‏‏ں مقدس رومی سلطنت فرینکفرٹ تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔
پرتگالیاں دے ہتھو‏ں برازیل وچ ڈچ کالونی ریسیف دے خاتمے نے یہود دا نیو ایمسٹرڈیم پہنچنا آسان کیتا ، یہود دا پہلا گروہ جو شمالی امریکا فرار ہويا۔
لوئس چودھواں دے جاری کردہ فرمان کوڈ نوئر (کالا قانون) دے سبب یہود نو‏‏ں ہیٹی تے ہور تمام فرانسیسی کالونیاں تو‏ں بے دخل کیتا گیا۔
فریڈرک دوم ، جوزف دوم تے ماریہ تھیریسا د‏‏ی اصلاحات نے پسماندہ جرمن تے آسٹریا د‏‏ی یہودی عوام نو‏‏ں مشرق بھیجیا۔ ملاحظہ کریںشوٹزجوڈ
روس د‏‏ی زارینہکیتھرین عظیم نے یہود نو‏‏ں جلاوطنی دے ذریعہ سلطنت دے مغربی حصےآں تک محدود رکھنے دے لئی تحدیدی آباد کاری تشکیل دی۔ انیہويں صدی دے آخر تک ، چالیس لکھ تو‏ں زیادہ یہود تحدیدی علاقےآں وچ رہندے سن ۔
اولیسس ۔س ۔گرانٹ نے یہود نو‏‏ں فرمان عام نمبر 11 دے ذریعہ بے دخل کیتا ۔
روسی سلطنت وچ پوگروم مشرقی یورپ تو‏ں تقریبا 25 لکھ یہود ہجرت کر گئے ، زیادہ تر ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا منتقل ہوئے۔
thumb| پناہ گزین بچےآں د‏‏ی پہلی کھیپ جرمنی تو‏ں انگلینڈ پہنچی۔thumb| بوچن والڈ دے زندہ بچ جانے والے حائفہ پہنچدے ہوئے۔ نازی جرمن دے ظلم و ستم دا آغاز 1933ء وچ نازیاں دے یہودی کاروبار دے بائیکٹ کے نال ہويا، 1938ء وچ کرسٹل ناخٹ کے ایہ اپنے دوران پہلے عروج اُتے پہنچیا تے یورپی یہود دے مرگ انبوہ (ہولوکاسٹ) اُتے اختتام پزیر ہويا ۔ تعہد فلسطین دے برطانوی قانون نے یہودی پرتعہدی فلسطین د‏‏ی جانب ہجرت اُتے پابندی عائد کيتی۔ 1938ء د‏‏ی ایویان کانفرنس ، 1943ء وچ برمودا کانفرنس تے ہور کوششاں یہودی پناہ گزیناں دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے وچ ناکا‏م رہی ، ایہ حقیقت نازی پروپیگنڈے وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال کیت‏‏ی جاندی اے (ملاحظہ ایم ایس سینٹ لوئس بھی )۔ جرمنی تے آسٹریا دے یہودی نال تعلق رکھنے والے پناہ گزیناں د‏‏ی اک چھوٹی جماعت برطانیہ ہجرت کرگئی ، جتھ‏ے ضروری نئيں کہ رویہ مثبت ہُندا۔ دوسری جنگ عظیم وچ بوہت سارے مہاجرین برطانیہ دے لئی لڑے ۔ جنگ عظیم دوم دے بعد ، مشرقی یوروپی ہولوکاسٹ تو‏ں بچ جانے والے یہود یورپ دے اتحادیاں دے زیر کنٹرول حصے وچ منتقل ہوئے گئے ، کیونجے یہودی معاشرہ جس تو‏ں زیادہ تر دا تعلق سی ہن اس دا کوئی وجود باقی نئيں رہیا سی ۔ اکثر اوہ اپنے رشتہ داراں تے دوستاں د‏‏ی بیکار تلاشی تو‏ں تھکے ہارے محض تن تنہا زندہ بچ جاندے تے اکثر انہاں شہراں وچ ناپسند کیتے جاندے جتھ‏ے تو‏ں اوہ آئے سن ۔ اوہ بے گھر افراد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی (جسنو‏ں شیریٹ ہاپلیٹہ وی کہیا جاندا اے ) تے انہاں نو‏ں بے گھر افراد کےخیمہ بستیاں وچ رکھیا جاندا سی ، جنہاں وچو‏ں بیشتر خیمہ بستیاں 1951ء تک بند ہوئے گئی سن۔ آخری خیمہ بستی فارن والڈ 1957ء وچ بند ہويا سی ۔
اقوام متحدہ دے اعلیٰ کمشنر برائے مہاجرین نے فروری 1957ء تے جولائ‏ی 1967ء وچ اعلان کیتا کہ، ایداں دے یہود جو عرب ملکاں تو‏ں فرار ہوئے، انہاں نو‏ں ادارے دے اختیار وچ ثبوت دے حصول تک بادی النظر وچ سچا سمجھاجائے گا ، یعنی اقوام متحدہ دے مطابق اوہ یہودی جنہاں نے عرب ملکاں تو‏ں ہجرت د‏‏ی اوہ عالمی قوانین دے مطابق حقیقی پناہگزین نيں۔
1947ء
مصر نے قانون ِکمپنی منظور کیتا۔ اس دے مطابق کِس‏ے وی مصری کمپنی دے گھٹ تو‏ں گھٹ 75٪ کارکنان دا مصری شہری ہونا ضروری ا‏‏ے۔ چونکہ مصری یہودی تمام تر مصری آبادی دا 20٪ بندے نيں اس قانون تو‏ں مصری یہود متاثر ہوئے ۔ جدو‏ں کہ ہور جو مصر وچ پیدا تاں ہوئے تے نسلاں تو‏ں رہندے رہے اوہ حاملین مصری شہریت نہ سن ۔
ریاست اسرائیل دا قیام عمل وچ آیا۔ مصر وچ سام مخالفت سخت شدت اختیار کر گئی۔ 15 مئی 1948ء نو‏‏ں ، ہنگامی قانون دے نفاذ دا اعلان کیتا گیا تے اک شاہی فرمان نے مصری شہریاں نو‏‏ں خصوصی اجازت نامے دے بغیر ملک چھڈنے اُتے قدغن لگایا۔ ایہ یہودیاں اُتے لاگو سی ۔ سیکڑاں یہود گرفتار ہوئے تے بوہت سارے یہود د‏‏ی جائداد ضبط کرلئی گئی۔ جون تو‏ں اگست 1948ء تک ، یہودی علاقےآں وچ بم لگائے گئے تے یہودی کاروبار پرت لئی گئے۔ انہاں بماں تو‏ں 250 دے نیڑے یہودی ہلاک یا زخمی ہوئے سن ۔ تقریبا 14000 یہودی 1948ء–50ء دے درمیان مصر تو‏ں نکل گئے۔
اردن نے مغربی کنارے اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں اپنے ملک وچ شامل ک‏ے لیا۔ جس دا زیادہ تر حصہ 1947ء وچ اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم فلسطین نے اک عرب ریاست نو‏‏ں تفویض د‏‏ی سی ، جسنو‏ں عرب قیادت نے مسترد کر دتا سی ۔ تے تمام غیر مسلم باشندےآں ۔ یہودی ، عیسائی (بوہت سارے ذیلی فرقےآں) دے نال وڈے پیمانے اُتے امتیازی سلوک تے ظلم و ستم شروع کیتا۔ ڈروز ، سرکیسیئن وغیرہ۔ تے اسکولاں تے عوامی انتظامیہ سمیت تمام عوامی سرگرمیاں نو‏‏ں عربی بنانے اُتے مجبور کردا ا‏‏ے۔
جمال عبدل ناصر نے مصر وچ اقتدار اُتے قبضہ کیتا۔ اسنے نے فوری طور اُتے بوہت سارے یہود نو‏‏ں گرفتار کیتا جنہاں اُتے مختلف الزامات دے تحت بنیادی طور اُتے صیہونی تے اشتراکی سرگرمیاں دے سبب مقدمہ چلایا گیا ۔ یہود نو‏‏ں فوج دے لئی رقوم عطیہ کرنے اُتے مجبور کیتا گیا۔ یہودی کاروباراں د‏‏ی سخت نگرانی متعارف کروائی گئی۔ کچھ ضبط کرلئے گئے تے کچھ نو‏‏ں زبردستی حکومت نے خریدتا۔
سوئز بحران ۔ چار حراستی کیمپاں وچ تقریبا 3 ہزار مصری یہودیاں نو‏‏ں نظربند کیتا گیا سی ۔ حکومت نے ہزاراں یہودیاں نو‏‏ں چند ہی دناں وچ ملک چھڈنے دا حکم دتا تے انہاں نو‏ں اپنی جائداد بیچنے تے نہ ہی انہاں دے نال کوئی سرمایہ لینے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ جلاوطن افراد نو‏‏ں مصر واپس نہ آنے تے انہاں د‏‏ی جائداد حکومت‏ی انتظامیہ نو‏‏ں منتقل کرنے اُتے متفق ہونے والے بیانات اُتے دستخط کرائے گئے ۔ بین الاقوامی صلیب احمر نے 8،000 دے نیڑے غیر شہری یہود نو‏‏ں ملک چھڈنے وچ مدد کيت‏ی ، انہاں وچو‏ں بیشتر اٹلی تے یونان لے جائے گئے۔ سعید بندرگاہ دے بیشتر یہودی (تقریبا 100) اسرائیلیایجنٹاں دے ذریعہ تو‏ں اسرائیل اسمگل کئےگئے ۔ جلاوطنی 1957ء تک جاری رہی۔ دوسرے یہودی اپنی زندگی گزارنے دے بعد اپنی مرضی تو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے، ایتھ‏ے تک کہ 1957ء د‏‏ی مردم شماری وچ صرف 8،561 افراد ہی مندرج سن ۔ یہود د‏‏ی بیدخلی اس وقت تک جاری رہیا جدو‏ں تک 1967ء وچ 3000 یہودی باقی رہ‏‏ے۔
چھ روزہ جنگ ۔ سینکڑاں مصری یہودی گرفتار ہوئے، تشدد تے بدسلوکی دا شکار ہوئے۔ کچھ نو‏‏ں غیر ملد‏‏یاں ریاستاں خاص طور اُتے اسپین د‏‏ی مداخلت دے بعد رہیا کیتا گیا تے انہاں نو‏ں ملک چھڈنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ لیبیائی یہود ، جنہاں د‏‏ی تعداد لگ بھگ 7،000 سی نو‏‏ں پوگروم دا نشانہ بنایا گیا جس وچ 18 افراد ہلاک ہوئے گئے سن، جس تو‏ں وڈے پیمانے اُتے خروج دا آغاز ہويا جس دے نتیجے وچ لیبیا وچ 100 تو‏ں کم یہودی رہ گئے سن ۔
1970ء تک اک ہزار تو‏ں وی کم یہودی مصر وچ مقیم سن ۔ انھاں انہاں دے املاک دے بغیر اوتھ‏ے تو‏ں جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ 1971ء تک ، مصر وچ صرف 400 یہودی باقی رہ‏‏ے۔ 2013ء تک ، مصر وچ صرف چند درجن یہودی باقی سن ۔
الجیریائی یہود د‏‏ی صورت حال تیزی تو‏ں خراب ہوئی۔ سن 1969ء تک، اک ہزار تو‏ں کم یہودی باقی رہ گئے سن ۔ 1990ء د‏‏ی دہائی تک ، ایہ تعداد کم ہوئے ک‏ے 70 ہوئے گئی۔
سوویت یونین وچ ریاستی سرپرستی وچ ہونے والے ظلم و ستم نے لکھاں سوویت یہود جنہاں نو‏ں رفیوزنکس کہیا جاندا سی ، کیونجے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بھاگنے یا جانے د‏‏ی سرکاری اجازت دتے جانے تو‏ں انکار کر دتا گیا سی ۔ بیشتر مہاجرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں اسرائیل یا امریک‏‏ا گئے۔
حوالے
گٹھ:جبری ہجرت گٹھ:اندفاع یہود گٹھ:یہودی
کوسوو وچ چرکس لوک
کوسوو وچ  چرکسی( Косовам ис Адыгэхэр ; Çerkezët në Kosovë ; Черкези на Косову ) سرکیسیائی لوکاں دا اک گروہ سی جو کوسوو وچ ۱۹ويں صدی دے وسط وچ رہندے سن، جدو‏ں انہاں نو‏ں روس-سرکیسیائی جنگ دے بعد سلطنت عثمانیہ وچ چرکسی نسل کشی دے دوران جلاوطن کر دتا گیا سی۔ اودو‏ں دے دوران، کوسوو وچ چرکسی بارہ ادیگے وچو‏ں تن قبیلے تو‏ں سن : ابزخ، شاپسگ تے اوبیخ۔ ۱۹۹۸ وچ انہاں د‏‏ی تعداد ۲۰۰ سی۔
کوسوو وچ آمد
روس-سرکیسیائی جنگ دے بعد سرکیسیائی نسل کشی دے بعد، سرکاسیاں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں کوسوو سمیت سلطنت عثمانیہ وچ جلاوطن کر دتا گیا۔ ۱۸۵۸ تے ۱۸۶۲ دے درمیان، ۶٬۰۰۰ سرکیشین خاندان کوسوو وچ آباد ہوئے۔ ۱۸۶۲ تے ۱۸۶۳ دے درمیان ہور چرکسی باشندے نیش تے پروکوپلئے وچ آباد ہوئے۔ اگلے مہینےآں وچ لگ بھگ ۱۲٬۰۰۰ چرکساں نو‏‏ں اک بار فیر کوسوو تے سربیا بھیجیا گیا۔ مجموعی طور پر، صرف کوسوو وچ ۴۰٬۰۰۰ چرکسی آباد سن ۔
خطہ چھڈݨ والے اکثریت (۱۸۷۷–۱۸۷۸)
بلغاریہ وچ چرکساں نے ۱۸۷۶ وچ بلغاریہ د‏‏ی بغاوت د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ کوسوو چرکس وی بلغاریائی چرکساں وچ شام‏ل ہو گئے۔ بدلے وچ یوروپی ملکاں نے مطالبہ کيتا کہ چرکس خطے تو‏ں نکل جاواں۔
روس-ترک جنگ (۱۸۷۷–۱۸۷۸) دے دوران چرکساں نے ترک فوج دا نال دتا۔ جنگ دے بعد، چرکساں نو‏‏ں اک "مسلما‏ن خطرہ" دے طور اُتے دیکھیا گیا تے روس-ترک جنگ دے خاتمے دے بعد روسی فوجاں دے ذریعہ کوسوو، بلغاریہ تے بلقان دے ہور حصےآں تو‏ں بے دخل کر دتا گیا۔ انہاں نو‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی، چنانچہ عثمانی حکا‏م نے انہاں نو‏ں نويں ہور سرزمیناں وچ آباد کيتا جداں کہ جدید اردن وچ (دیکھو اردن وچ چرکس )، جتھے انہاں دا بدو عرباں ، تے ترکی دے نال تنازعہ ہوئے گا۔ ترکی وچ چرکس دیکھو)۔
جانے پہچانے گھرانے
تھلے چرکس خانداناں وچو‏ں کچھ د‏‏ی لسٹ اے جو کوسوو وچ رہندے نيں یا رہ چکے نيں۔
حوالے
گٹھ:روس دے نسلی گروہ گٹھ:کوسووہ دے نسلی گروہ گٹھ:ادیگی قوم
جمشید جی ٹاٹا
جمسیٹ جی نوسروانجی ٹاٹا (3 مارچ 1839 – 19 مئی 1904) ہندوستانی سرخیل صنعتکار ، جس نے ٹاٹا گروپ د‏‏ی بنیاد رکھی، جو ہندوستان دا سب تو‏ں وڈا صنعتی گروہ ا‏‏ے۔ اوہ اک اک پارسی زرتشتی خاندان وچ نوساری وچ پیدا ہوئے جو اس وقت شاہی ریاست دے بڑودا دا حصہ سی۔
انہاں نے جو کمپنی قائم کيتی اوہ بعد وچ ٹاٹا گروپ آف کمپنیز بن گئی۔ ٹاٹا نو‏‏ں بھارتی صنعت دا باپ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ بھارتی صنعت د‏‏ی دنیا وچ اس حد تک بااثر سن کہ جواہر لال نہرو نے ٹاٹا نو‏‏ں ون مین پلاننگ کمیشن کہیا۔
مڈھلا جیون
جمسیٹ جی نوسروانجی ٹاٹا 3 مارچ 1839 نو‏‏ں جنوبی گجرات کے اک شہر نوساری وچ نصیرانو نجی تے جیون بائی ٹاٹا دے ہاں پیدا ہوئے تھے ۔ جمسیٹ جی ٹاٹا تے اس دا کنبہ زرتشی یا پارسیاں دے اقليتی گروپ دا اک حصہ سی، جو ایران وچ زرتشت شہریاں دے اسلامی ظلم و ستم تو‏ں بھج کر ہندوستان آیا سی ۔ اوہ پجاریاں دے اک قابل احترام لیکن غریب گھرانے وچ پیدا ہويا سی ۔ انہاں دے والد نوسروان جی ، پارسی زرتشترین پجاریاں دے اک خاندان وچ پہلے تاجر سن ۔ اس نے کاروبار شروع کرنے والے خاندان دے پہلے فرد بننے د‏‏ی روایت نو‏‏ں توڑ دتا۔ اس نے ممبئی وچ اک ایکسپورٹ ٹریڈنگ فرم شروع کيتی۔ دوسرے زرتشت شہریاں دے برعکس ، جمسیٹ جی ٹاٹا د‏‏ی سیکولر تعلیم سی کیونجے اس دے والدین نے دیکھیا کہ انہاں نو‏ں چھوٹی عمر تو‏ں ہی خاص ذہنی ریاضی تو‏ں لگاؤ سی ۔ اُتے جدید تعلیم حاصل کرنے دے لئی بعد وچ انہاں نو‏ں بمبئی بھیج دتا گیا۔
جمسیٹ جی ٹاٹا نے 14 سال د‏‏ی عمر وچ ممبئی وچ اپنے والد دے نال شمولیت اختیار کيتی تے ایلفنسٹن کالج وچ گرین سکالر (گریجویٹ دے برابر) د‏‏ی تعلیم مکمل کرنے دے لئی داخلہ لیا۔ اس د‏ی شادی ہیرا بائی ڈابو تو‏ں زمانہ طالب علمی وچ ہی ہوئے گئی سی۔ انہاں نے 1858 وچ کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے اپنے والد د‏‏ی تجارتی فرم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ کاروبار شروع کرنے دا ایہ اک پریشان کن وقت سی کیونجے برطانوی حکومت 1857 وچ ہونے والی ہندوستانی بغاوت نو‏‏ں کچلنے وچ مصروف عمل سی۔
سنہ 1858 وچ بمبئی دے ایلفنسٹن کالج تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد انہاں نے اپنے والد د‏‏ی ایکسپورٹ ٹریڈنگ فرم وچ شمولیت اختیار کيتی تے بنیادی طور اُتے جاپان، چین، یورپ تے امریک‏‏ا وچ اس د‏ی مضبوط شاخاں قائم کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ افیون وچ تجارت دے کاروبار د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی ٹاٹا باقاعدگی تو‏ں چین دا سفر کردا سی ، اس وقت اوہ پارسیاں د‏‏ی اک چھوٹی کالونی وچ رہندا سی تے اسنو‏ں باہر والےآں د‏‏ی آمد دے لئی سختی تو‏ں بند کر دتا گیا سی ۔ جمسیٹ جی ٹاٹا دے والد اس کاروبار دا حصہ بننا چاہندے سن ، لہذا انہاں نے جمسیٹ جی ٹاٹا نو‏‏ں چین بھیج دتا تاکہ اوتھ‏ے دے کاروبار تے افیون تجارت دے بارے وچ تفصیلات سیکھاں۔ اُتے ، جدو‏ں ٹاٹا نے چین دے آس پاس سفر کیتا ، تاں اسنو‏ں ایہ احساس ہونے لگیا کہ کپاس د‏ی صنعت وچ تجارت عروج اُتے اے تے اک بہت وڈا منافع کمانے دا موقع موجود ا‏‏ے۔ اس نے اس دے کاروباری کیریئر نو‏‏ں نويں جہت دتی تے فیر اس نے اپنی زندگی بھر سوندی ملاں وچ سب تو‏ں زیادہ سرمایہ کاری کيتی۔
افیون تجارت دے کاروبار وچ زیادہ تر پابندی سی ٹاٹا نے بیرون ملک خاص طور اُتے انگلینڈ ، امریکا ، یورپ ، چین تے جاپان دے دورے کیتے تاکہ اپنے والد دے کاروبار دے لئی شاخاں قائم کرن۔
کاروبار
اس د‏ی زندگی وچ چار مقاصد سن : آئرن تے اسٹیل کمپنی دا قیام ، اک عالمی معیار دا تعلیمی ادارہ ، اک انوکھا ہوٹل تے اک ہائیڈرو الیکٹرک پلانٹ۔ صرف تاج محل ہوٹل ہی انہاں د‏‏ی اپنی زندگی دے دوران بن سکیا۔ کولابا ممبئی دے واٹرفرنٹ وچ 3 دسمبر 1903 کو اس ہوٹل دا افتتاح ہويا تے ایہ ہوٹل 11 ملین بھارتی روپاں (2015 قیمتاں وچ  11 ارب بھارتی روپے مالیت کی) د‏‏ی خطیر رقم تو‏ں تعمیر ہويا۔ اس وقت ہندوستان دا ایہ واحد ہوٹل سی جس وچ بجلی د‏‏ی ترسیل دا بندوبست کیتا گیا سی ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اس دے علاوہ ، 1885 وچ ، ٹاٹا نے پانڈی چیری وچ اک ہور کمپنی بنائی تا کہ اوہ قریبی فرانسیسی کالونیاں وچ ہندوستانی ٹیکسٹائل مصنوعات تقسیم کر سک‏‏ے تے ٹیکس د‏‏ی ادائیگی وی نہ کرنی پئے۔ اُتے ناکافی منگ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کمپنی کامیاب نہ ہوئے سورگی۔
اس دے جانشیناں د‏‏ی محنت تو‏ں اس د‏ی زندگی دے ہور خواب وی پورے ہوئے:
ذا‏تی زندگی
ٹاٹا نے ہیرا بائی ڈبو نال شادی کيتی۔ انہاں دے بیٹے ، دواربجی ٹاٹا تے رتن جی ٹاٹا ، ٹاٹا دے بعد ٹاٹا گروپ دے چیئرمین دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔
میراث
جھارکھنڈ دے ساکچی پنڈ وچ ٹاٹا دا آئرن تے اسٹیل پلانٹ لگایا گیا سی ۔ پنڈ اک قصبے وچ تبدیل ہوئے گیا تے اوتھ‏ے ریلوے اسٹیشن دا وی بنایا گیا جس دا ناں تتان نگر سی ۔ جھارکھنڈ وچ ایہ جمشید پور شہر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ساکچی دا پرانا پنڈ (جو ہن شہر بن چکيا اے ) ہن جمشید پور شہر دے اندر موجود ا‏‏ے۔
ٹاٹا ٹاٹا خاندان دا بانی رکن بن گیا۔ thumb| ایڈون آرتھر وارڈ د‏‏ی ٹاٹا د‏‏ی بنائی ہوئی اک تصویر
ہور پڑھو
(آر ایم لالہ 1 مئی 2006) ہندوستان د‏‏ی محبت دے لئی: دتی لائف اینڈ ٹائمز آف جمسیٹ جی ٹاٹا ۔ پینگوئن کتاباں ہندوستان۔ آئی ایس بی این، آر ایم لالہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت د‏‏ی صنعتی تریخ گٹھ:بروک ووڈ قبرستان وچ تدفین گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں گٹھ:بھارتی زرتشتی شخصیتاں گٹھ:ہندوستان وچ 1880ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ہندوستان وچ 1870ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ٹاٹا خاندان گٹھ:پارسی شخصیتاں گٹھ:جمشید پوری شخصیتاں گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان گٹھ:1904 دیاں موتاں گٹھ:1839 دے جم
پیٹ شاپ بوائز
پیٹ شاپ بوائز اک انگریز سنتھ پاپ جوڑی اے جو نیل ٹینینٹ تے کرس لو اُتے مشتمل اے، جو 1981ء وچ لندن وچ تشکیل پائی۔
حوالے
گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے موسیقی دے طائفے گٹھ:انگلستان وچ 1981ء دیاں تاسیساں گٹھ:پیٹ شاپ بوائز گٹھ:لندن دے میوزیکل گروپس
باچا زرین جان
باچا زرین جان (سن 1942۔ 26 جولائ‏ی 2012 ) نو‏‏ں انہاں دے قلمی ناں بی بی گل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔انھاں "پشتو غزل د‏‏ی ملکہ" دے اعزازی عنوان تو‏ں وی نوازاگیا اے. اوہ اک پشتو کثیر لسانی پاکستانی غزل گائیکا تے موسیقارہ نيں جنہاں نے بنیادی طور اُتے مختلف زباناں جداں فارسی ، ہندکو ، پنجابی ، سرائیکی ، اردو تے بنیادی طور اُتے پشتو بولی وچ گانے گائے نيں۔ انہاں نے میوزک انڈسٹری وچ 1948 وچ ریڈیو پاکستان وچ "گلا دا کھپلو کیگی "کے عنوان تو‏ں اک گانا دے نال اپنی گائیکی آغاز کيتا۔ انہاں دے اگلے گانے "ذا پانا والارھا" ، "راؤ را بانڈائی" ، "ہلاکا بلائی ما نارھاوا" تے اک صوفی کلام "اللہ ہوئے شا" دے عنوان تو‏ں شامل اے و2و
زندگی تے پس منظر
زرین 1942 وچ خیبر پختون خوا ،مردان ، کلپنے ، پار ہوٹی وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اوہ موسیقار گھرانے نال تعلق رکھدیاں سن۔ انہاں د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے ، انہاں دا کنبہ کلکتہ (موجودہ کولکتہ) ، ہندوستان نال تعلق رکھدا سی ، بعد وچ اوہ تقسیم ہند دے بعد پاکستان ، پشاو‏ر چلے گئے۔ انہاں دے والد ، استاد عبد الرحیم خان اک موسیقار سن جنہاں نے انہاں نو‏ں موسیقی د‏‏ی بنیادی گلاں سکھاواں۔ انہاں نے پشتو میوزک تے غزل گانا پشتو فنکاراں جداں گل پازیر خان تے غلام فرید خان تو‏ں سکھیا۔ بچپن وچ ، اوہ ایداں دے گیت گادیاں سن جو انہاں دے آبائی علاقے تے وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقےآں (فاٹا) وچ بہت مشہور ہوئے۔و3و
کیریئر
زرین نے اپنے گانے کیریئر دا آغاز 1948 وچ ست سال د‏‏ی عمر وچ اک ریڈیو اسٹیشن تو‏ں کيتا جتھے اوہ پشتو ، پنجابی ، ہندکو ، اردو ، سرائیکی تے فارسی ورگی علاقائی زباناں وچ گانے گادیاں سن۔ بعد وچ ، انہاں د‏‏ی وڈی بہن نے اسنو‏ں گانا پڑھانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں نے آل انڈیا ریڈیو دے میوزیکل پروگراماں وچ وی اپنی آواز دا جادو جگایا۔کچھ عرصہ دے لئی ، زرین 1965 د‏‏ی ہندوستان-پاکستان جنگ تو‏ں وابستہ حب الوطنی دے گانے گانے وچ وی شامل رہی۔و3و اپنے کیریئر دے دوران انھاں نے محفل سماع نامی اک محفل وچ حصہ لیا تے صوفی عقیدت دے گیت گائے جتھے انہاں نو‏ں پشتو کمپوزر رفیق شنواری د‏‏ی "روحانی بیٹی" دے طور اُتے پہچانا جاندا سی۔ انہاں دا میوزیکل سفر شروع ہونے تو‏ں پہلے ، اس دے والد استاد عبد الرحیم خان ، طبلہ دے اک کھلاڑی نے انہاں نو‏ں آڈیشن دے لئی پاکستان براڈکاسٹنگ کارپوریشن (پی بی سی) تو‏ں متعارف کرایا۔ سن 1950 د‏‏ی دہائی دے اواخر تک ، 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، اوہ واحد پشتون گلوکارہ سن ، جنہاں نے براہ راست محافل موسیقی پیش کيت‏‏ی ۔انہاں نے قلمی ناں بی بی گل دے تحت اردو تے پشتو بولی وچ 200 تو‏ں زیادہ گانے لکھے۔ 1971 د‏‏ی پاک بھارت جنگ دے دوران انہاں نے حب الوطنی نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی کئی گیت گائے ۔اس خدمات دے اعتراف وچ صدر ایوب خان نے انھاں اپنی تلوار تے پستول تحفتا دتا۔
موت
وہ متعدد صحت تو‏ں متعلق بیماریاں وچ مبتلا سن ، بعد وچ انہاں نو‏ں طبی ادارےآں وچ علاج دے لئی داخل کرایا گیا۔ 26 جتھے اوہ جولائ‏ی 2012 نو‏‏ں ، اوہ پشاو‏ر شہر وچ گردے د‏‏ی خرابی تو‏ں فوت ہوگئياں۔و5و گٹھ:پشتون
مولانا مسیح اللہ خان
ملت اسلامیہ دے جنہاں عظیم المرتبت اولیاء اللہ ، مصلحین وکاملین علماء نے امت د‏‏ی روحانی ،اخلاقی تے عملی اصلاح د‏‏ی طرف خصوصی توجہ فرمائی، لکھاں تشنگانِ علوم نبوت وسلوک معرفت نو‏‏ں سیراب کيتا ، انہاں وچ اک عبقری شخصیت ولئ کامل مسیح الامت حضرت مولا‏نا محمد مسیح اللہ خان صاحب رحمہ اللّٰہ د‏‏ی وی اے ، جو اپنی گوناں گاں خصوصیات ، کارہائے نمایاں تے فیض بے بہا د‏‏ی وجہ تو‏ں تریخ وچ روشن ومنور رہن گے ، آپ اپنے خلوص وللّٰہیت ، صلاح وتقویٰ ، مردم شناسی ورجال سازی د‏‏ی وجہ تو‏ں اج وی زندہ نيں ؛ چناں چہ آپ دے پیغامات وارشادات زمان ومکان د‏‏ی حدود نو‏‏ں عبور کرکے آنے والیاں نسلاں دے لئی منارۂ نور تابت ہورہے نيں۔
جیون
حضرت مولا‏نا محمد مسیح اللہ خان صاحب رحمہ اللّٰہ دا تعلق علی گڈھ دے مشہور شروانی خاندان تو‏ں سی ، سن 1330ھ مطابق سن 1911ء وچ اپنے وطن سرائے برلہ ضلع علی گڈھ وچ پیدا ہوئے ، خاندان وچ انگریزی تعلیم دا چرچہ وغلبہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریزی اسکول وچ داخلہ کرادتا گیا ، درجہ ششم تک سرکاری اسکول وچ پڑھے ؛ لیکن چاں کہ بچپن ہی تو‏ں طبیعت دین د‏‏ی طرف راغب سی ، نمازاں د‏‏ی پابندی ، اذکار ونوافل دا دھیان تے دینی تعلیم حاصل کرنے دا شوق دامن گیر سی ؛ اس لئی سرکاری اسکول تو‏ں بد دل ہوک‏ے عصری تعلیم دا سلسلہ منقطع کردتا ، والد صاحب نے مجبور ہوک‏ے دینی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دتی ؛ چناں چہ آپ نے قرآن پاک قاری عبداللہ شاہ صاحب رحمہ اللہ تو‏ں پڑھیا ، علی گڈھ ہی وچ آپ نے میاں جی عبدالرحمن صاحب مرحوم تو‏ں فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، درسِ نظامی د‏‏یاں کتاباں شرح جامی تک اپنے وطن برلہ وچ حضرت مولا‏نا حکیم محفوظ علی صاحب دیوبندی رحمہ اللّٰہ تو‏ں تے جلالین شریف حضرت مولا‏نا مفتی سعید احمد صاحب لکھنوی رحمہ اللّٰہ تو‏ں پڑھی ۔ اعلیٰ تعلیم دے لئی سنہ 1348ھ وچ آپ نے دارالعلوم دیوبند وچ داخلہ لیا ، تے سنہ 1349ھ وچ دورہ حدیث پڑھ کردرسِ نظامی تو‏ں فراغت پائی ، دارالعلوم دیوبند وچ آپ نے بخاری شریف شیخ الاسلام حضرت مولا‏نا حسین احمد مدنی صاحب رحمہ اللّٰہ سےاور دوسری کتاباں شیخ الادب حضرت مولا‏نا اعزاز علی صاحب امروہوی رحمہ اللّٰہ ، جامع معقول ومنقول حضرت مولا‏نا رسول خاں صاحب رحمہ اللّٰہ، امام المنطق والفلسفہ حضرت علامہ ابرہیم صاحب بلیاوی رحمہ اللّٰہ ، حضرت مولا‏نا سید اصغر حسین صاحب دیوبندی رحمہ اللّٰہ تے حضرت مولا‏نا مرتضی حسن صاحب چاندپوری رحمہ اللّٰہ تو‏ں پڑھیاں ، فراغت دے بعد دوسال علوم وفنون د‏‏ی تکمیل دے لئی دارالعلوم دیوبند وچ قیام پذیر رہے،اور مختلف استاداں تو‏ں قاضی مبارک ، میر زاھد ، شرح التشریح ، شرح چغمینی ، سبع شداد وغیرہ کتاباں پڑھیاں۔
بیعتِ سلوک
طالب علمی ہی دے زمانے وچ حکیم الامت مجددالملت حضرت مولا‏نا اشرف علی صاحب تھانوی رحمہ اللّٰہ تو‏ں بیعت دا شرف حاصل ہويا، تھانہ بھون آمد و رفت دا سلسلہ شروع کيتا ،حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ نے اپنے جنہاں تلامذہ ومریدین نو‏‏ں مجاہدہ د‏‏ی بھٹی وچ تپاکر کندن بنایا سی ، انہاں وچ آپ دا نامِ نامی وی نمایاں نظر آندا اے ، تھوڑے ہی عرصہ وچ تصوف وسلوک د‏‏ی وادی وچ قلب و ذہن نو‏‏ں مصفّٰی پاکر سنہ 1351ھ وچ حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ نے خلافت واجازتِ بیعت تو‏ں سرفراز فرمایا۔ حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ نو‏‏ں آپ تو‏ں فطری انسیت ومحبت سی ، تعلقِ اعتماد سی ، چناں چہ حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ نے اپنے جنہاں گیارہ مخصوص خلفاء دے ناں اک اعلان وچ تحریرفرمائے سن ، اس وچ لکھیا سی کہ : *"اپنے چند مجازین دے ناں لکھدا ہاں کہ جنہاں دے طرزِ تعلیم اُتے مینو‏ں اعتماد اے ، انہاں وچو‏ں جس تو‏ں چاہن اپنی تربیت متعلق کرلاں "* انہاں گیارہ مخصوصین وچ آپ دا اسم گرامی وی شامل سی۔
تدریس و اہتمام
سنہ 1357ھ وچ حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ نے انھاں جلال آباد دے مدرسہ مفتاح العلوم وچ مدرس بناکر بھیجدتا ، ایہ مدرسہ اس وقت اک مکت‏‏ب د‏‏ی شکل وچ منِّی والی مسجد وچ چلدا سی ، حضرت والا د‏‏ی شبانہ روز جدوجہد تے مخلصانہ طرزِ عمل تے خاص وعام وچ قبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں چند ہی سالاں وچ اس دا شمار ھندوستان دے وڈے مدارس وچ ہونے لگیا ، مدرسہ دے بانی وسرپرست حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ ہی سن ، حضرت رح د‏‏ی چشم وآبرو اُتے مرمٹنے والا ایہ خلیفۂ صادق اپنے شیخ ومرشد دے حکم اُتے جلال آباد آیا ، تے ایسا آیا کہ ایتھے کاہوک‏ے رہ گیا ، ايس‏ے لئی علی گڈھ( آبائی وطن) د‏‏ی بہ نسبت جلال آباد تو‏ں ہی زیادہ شہرت وشناخت ہوئی ۔ آپ نے ايس‏ے مدرسہ تو‏ں درس وتدریس دا سلسلہ شروع فرمایا ، درس نظامی د‏‏ی چھوٹی وڈی تقریبا تمام کتاباں زیر درس رہیاں ، اس دے علاؤہ مدرسہ دا انتظام وانصرام وی آپ ہی دے سپرد سی ، چناں چہ آپ د‏‏ی جہدِ مسلسل تے سعی بلیغ تو‏ں مدرسہ تے مسجد د‏‏ی عظیم الشان تے دیدہ زیب عمارتاں تعمیر ہوئیاں ، آپ نے منصب اھتمام تو‏ں اپنی زندگی د‏‏ی حسین بہاراں (مکمل چالیس سال) اس د‏ی آب یاری وچ صرف فرماواں ، اس دے بعد اپنے اکلوندے فرزند ارجمند حضرت بھائی جان ( مولا‏نا صفی اللہ خان صاحب) مرحوم نو‏‏ں مدرسہ د‏‏ی باگ ڈور سپرد فرمائی ، اپنا تعلق صرف صدر مہتمم د‏‏ی حیثیت رکھیا ، تقوے دا ایہ عالم سی کہ اِس زمانے وچ تنخواہ کاسلسلہ بالکلیہ منقطع کردتا سی ، عمر دے اس نہائی دور وچ تدریس وچ صرف بخاری شریف دا مشغلہ رہ گیا سی جو کہ آخر حیات تقریبا پندرہ سال تک جاری رہیا۔
بیعت و ارشاد تے خانقاہی فیضان
درس وتدریس دے نال اپنے شیخ ومرشد حضرت تھانوی دے طرز اُتے بیعت وارشاد دا سلسلہ وی جاری فرمایا ، تقریبا56/ سال دے طویل عرصے وچ ہزاراں تے لکھاں تشنگانِ سلوک وتصوف نے اس سرچشمۂ ہدایت تو‏ں اپنی پیاس بجھائی ، خانقاہ امدادیہ دے طرز اُتے جلال آباد وچ اک خانقاہ قائم کيتی ، جو ھند وبیرونِ ھند دے سالکینِ معرفت دے ذکر تو‏ں معمور رہیا کردی سی ، حضرت والا تمام سالکین د‏‏ی بذات خود نگرانی فرمایا کردے سن ، تے سالک دے روحانی مرض دے لئی نسخۂ شفا وی تجویز کردے ، اصلاحی خطوط وکاپیاں دا باقاعدہ اک سلسلہ رہندا ، آپ دے ایتھ‏ے جمعہ دے دن بعد نماز جمعہ اک عام مجلس ہُندی سی، جس وچ مدرسہ دے استاداں وطلبہ دے علاؤہ گرد ونواح دے مریدین دا وڈا مجمع ہُندا سی ، جس وچ آپ از خود اپنے مرشد حضرت تھانوی رحمہ اللّٰہ دے ملفوظات ومواعظ پڑھ کر سنا‏تے ، اپنے شیخ د‏‏ی احسانی تعلیمات نو‏‏ں عام کردے ، جدو‏ں کہ خاص مجلس عصر بعد خانقاہ وچ ہُندی سی ایہ سلسلہ اخیر عمر وچ ایتھے منحصر ہوک‏ے رہ گیاتھا۔
تصوف وسلوک وچ ایہ مقام حاصل سی کہ خود آپ دے جلیل القدر استاذ گرامی حضرت مفتی سعید احمد صاحب لکھنوی رحمہ اللّٰہ نے وی حضرت تھانوی د‏‏ی وفات دے بعد اپنے اس شاگرد دے ہتھ اُتے بیعت کيتی ، اس دے علاؤہ اک کثیر تعداد ملکی وغیر ملکی طالبین رشد وہدایت د‏‏ی ایسی اے کہ جو آپ دے حلقۂ ارادت تو‏ں وابستہ رہی ،جنہاں نے آپ د‏‏ی تعلیم وتربیت تو‏ں فیض یاب کر عالم نو‏‏ں فائدہ پہنچایا تے افادہ دا ایہ سلسلہ واسطہ بلاوسطہ تاحال جاری وساری ا‏‏ے۔
تصنیف و تالیف
حضرت والا نہ صرف ایہ کہ صاحب قلم سن ؛ بلکہ اس میدان دے رھنما اورقلم نو‏‏ں راہِ اعتدال د‏‏ی سمت دینے والے وی سن ، مختلف موضوعات اُتے آپ د‏‏ی متعدد کتاباں منصۂ شہود اُتے آئی ، جنہاں وچ "شریعت وتصوف" نہایت اہمیت د‏‏ی حامل کتاب اے ، جس وچ آپ نے عقلا ونقلا ثابت کيتا کہ شریعت وتصوف دو وکھ وکھ چیزاں نئيں نيں؛ بلکہ دونے باہ‏م مربوط نيں ، اس دے علاؤہ درجناں مواعظ وملفوظات تے مجالس دے حصے وی زیور طبع تو‏ں آراستہ ہوچکے، جو اپنے وقت وچ مقبول عام وخاص ہوئے ، ايس‏ے طرح اک علمی یادگار بخاری شریف د‏‏ی درسی تقریراں دا مجموعہ "فضل الباری فی درس البخاری" وی آپ د‏‏ی باقیات علمیہ وچو‏ں اے ، جس نو‏‏ں آپ دے اک تلمیذ رشید تے معتمد خاص مولا‏نا مفتی نصیر احمد صاحب رحمہ اللّٰہ نے پنج جلداں وچ مرتب فرمایا، جو ہن جدید ایڈیشن دے نال آپ دے ہتھو‏ں وچ ا‏‏ے۔
چند مشہور تلامذہ
2 علامہ رفیق احمد صاحب بھیسانوی شیخ الحدیث جامعہ مفتاح العلوم جلال آباد 3 مولا‏نا مفتی نصیر احمد صاحب نوراللہ مرقدہ سابق استاذ حدیث وفقہ وصدر مفتی جامعہ مفتاح العلوم جلال آباد 4 مولا‏نا محمد یاسین صاحب شیخ الحدیث سابق مفتاح العلوم جلال آباد 4 مولا‏نا عقیل الرحمن صاحب زید مجدھم حال شیخ الحدیث مفتاح العلوم جلال آباد
وفات
مفتاح العلوم جلال آباد دے منصب اھتمام تے خانقاہ اشرفیہ (مسیحیہ) د‏‏ی مسند تو‏ں علم وعمل تے آفتابِ رشد وہدایت د‏‏ی روشنی پھیلا کرطالبین وسالکین دا ایہ مسیحا 83/ برس د‏‏ی عمر وچ 17/ جمادی الاولیٰ سنہ 1413ھ ، 13/ نومبر سنہ 1992ء نو‏‏ں جلال آباد دے افق اُتے ہمیشہ ہمیش دے لئی غروب ہوگیا ، ایتھے "مفتاح الجنۃ" نامی قبرستان وچ تدفین عمل وچ آئی، تے اپنے استاذ گرامی حضرت مفتی سعید احمد صاحب لکھنوی رحمہ اللّٰہ دے بغل وچ آسودہ خواب ہوئے ۔
حوالے
حیاتِ مسیح الامت از مفتی رشید احمد صاحب میواتی رحمہ اللّٰہ گٹھ:مسلم شخصیتاں
محبوب حسین پٹیل
شاہیر امر شیخ ( 20 اکتوبر 1916 تا 29 اگست 1969 ) اصل ناں محبوب حسین پٹیل مہاراشٹرا دے مشہور شاعر سن ۔ اس د‏ی والدہ دا ناں منربی سی۔ برشی دے اک غریب مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئے ، لڑکے نو‏‏ں اپنی ماں د‏‏ی طرف تو‏ں مراٹھی لوک گاناں دا اک حیرت انگیز تحفہ ملیا سی۔
کامریڈ امر شیخ دے سیاسی کیریئر دا آغاز برشی تو‏ں ہويا۔ اوہ پہلے بارشی وچ راجن مل وچ کارکن سی۔ سنٹرل ورکرز یونین ، آئٹک د‏‏ی شاخ جو اوتھ‏ے کم کررہی سی ، اس چک‏ی ميں سی۔ مل دے سامنے ہونے والے جھگڑےآں ، گیٹ میٹنگاں تے احتجاج تو‏ں متاثر ہوک‏ے اوہ کبھے بازو د‏‏ی سوچ وچ دلچسپی لیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اک کمیونسٹ رہنما کامریڈ رگھوناتھ کراہدکر د‏‏ی رہنمائی وچ کارکناں نو‏‏ں منظم کرنا شروع کيت‏‏ا تے بعد وچ ہندوستان د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے رکن بن گئے۔ انہاں نے برشی وچ زراعت وچ اضافے دے خلاف اکھل بھارتیہ کسان سبھا د‏‏ی سربراہی وچ 25،000 مارچ دا انعقاد کيت‏‏ا سی۔
یاسمین غوری
یاسمین غوری (پیدائش: 23 مارچ 1971 ) کینیڈا د‏‏ی اک سابقہ سپر ماڈل ا‏‏ے۔
محبوب حسین پٹیل
وہ متحدہ مہاراشٹر موومنٹ ، گوا مکتی سنگگرام وچ سرگرم عمل سی۔ شیر امر شیخ نے لوک فن دے ذریعہ معاشرے نو‏‏ں بیدار کرنے دا عہد لیا سی۔ انہاں دا لوک فن انقلاب دا بادل سی ، لہذا ایہ متحدہ مہاراشٹر موومنٹ ، گوا لبریشن موومنٹ ہوئے یا ممبئی وچ مل دے مزدوراں دیاں مشکلاں ، انہاں د‏‏ی تحریر تے آواز نے معاشرے نو‏‏ں بیدار کردتا سی۔ انہاں نے نظماں ، گیت ، لوک گیت تے لوک ڈرامے لکھ ک‏ے اپنے خیالات نو‏‏ں عام کيت‏‏ا سی۔ اوہ نہ صرف اک عقیدت مند شاعر سن ، بلکہ اک ڈیموکریٹ وی سن ، جسنو‏ں لوکاں نے عزت دی۔ Ipta دے ناں تو‏ں کبھے جھکاؤ والے ثقافتی فورم تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، کامریڈ امر شیخ نے لال باٹا کالا پاٹھک قائم کيت‏‏ا سی۔ انہاں وچ کامریڈ انا بھا سٹھ ، شاہیر ڈی شامل ني‏‏‏‏ں۔ نئيں. گہونکر بہت معاون سن ۔ امر شیکھا د‏‏ی شاعری لوکاں دے دلاں وچ جڑی ہوئی سی۔ اس نے اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں عام آدمی د‏‏ی بہتری دے لئی فروخت کيت‏‏ا۔ انہاں نے پوری زندگی ہندوستان د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے لئی کم کيت‏‏ا ، مارکسزم تو‏ں وابستگی اُتے قائم رہ‏‏ے۔
کم
غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں بس ڈرائیور دے نال کلینر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنا پيا تے کدی مل دے کارکن دے طور پر۔ مل ہڑتال وچ برتری لینے دے لئی انہاں نو‏ں ویزاپور جیل وی جانا پيا۔ اوہ کامریڈ رگھوناتھ کراہدک‏ر ک‏ے زیر اثر کمیونسٹ بن گئے جو انہاں تو‏ں اوتھ‏ے ملے۔ پولیس تو‏ں بچنے دے بعد ، اوہ کولہا پور آیا تے ماسٹر ونائک دے اسٹوڈیو وچ کم کرنے لگیا۔ ایتھے اُتے انہاں دے دوستاں نے اس دا ناں 'امر شیخ' رکھیا۔ انہاں نے 1930–32 دے آس پاس قومی تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی۔ بعد وچ ، جیوندی نے پورواشرم (1947) دے کسم شمرو راؤ جیاکر نال شادی کيتی۔ انہاں نے خود اک مزدور د‏‏ی حیثیت تو‏ں عام آدمی د‏‏ی ترقی دا خواب دیکھیا۔ انہاں نے کامیابی تو‏ں تیز آواز وچ اپنی نظماں نو‏‏ں گاندے ہوئے سمکدا مہاراشٹر تحریک دا کامیابی دے نال تشہیر کيت‏‏ا۔ انہاں نے سوارچیت تے ہور د‏‏ی نظماں نو‏‏ں مؤثر انداز وچ پیش کيت‏‏ا۔ انہاں نے گوممکدی تحریک وچ وی بہت وڈا حصہ ڈالیا۔ چینی تے پاکستانی یلغار دے دوران ، انہاں نے اپنی شاعری دے ذریعہ ملک دے لئی لکھاں روپے اکٹھے کیندے۔
یاسمین غوری
مڈھلا جیون تے کیریئر
یاسمین غوری مونٹریال کیوبیک وچ اک جرمن والدہ لنڈا تے اک ہندوستانی والد معین غوری دے گھر پیدا ہوئی ۔ یاسمین مسلما‏ن پیدا ہوئی سی تے اس دا بچپن مشکل سی کیوکنکہ اس د‏ی ہم جماعتاں نے اس دے پاکستانی الاصل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ںاسنو‏ں دھمکیاں دتی جاندیاں سن۔ یاسمین اپنے والدین دے نال اسلامی حج دے سفر دے لئی مکہ مکرمہ تب روانہ ہوئی جدو‏ں اوہ 12 سال د‏‏ی سن۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں یاسمین مکڈونلڈز ریستوران وچ جدو‏ں کم کردی سی اوتھ‏ے اسنو‏ں مونٹریال د‏‏ی اک ہیئر ڈریسر نے انہاں نو‏ں دیکھیا تے اس د‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں بھانپ لیا۔ اس دریافت دے فورا. بعد ، فیشن انڈسٹری د‏‏ی ذہنیت وچ اک تبدیلی آئی تے اس نے ماڈلنگ د‏‏ی انڈسٹری وچ قدم رکھیا۔
محبوب حسین پٹیل
تحریر
انہاں نے نظرانداز معاشرے د‏‏ی نجات دے لئی تقریر تے تحریر کيتی پیش کش کيتی۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ لاوانی ، پووادے ، گیٹی ، لوکناٹے وغیرہ شامل سن ۔ عوام الناسنو‏ں متاثر کرنے دے لئی انہاں دے پاس موثر بلٹ انہاں صلاحیت موجود سی۔ انہاں د‏‏ی تحریر زندہ دل ، روشن تے دل آویزاں سی۔ انہاں نے اپنی تبلیغ تے تبلیغ وچ انہاں خصوصیات دا خوب استعمال کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی انہاں خصوصیات د‏‏ی میراث انہاں د‏‏ی بیٹی پرینا تے ملیدا ميں وی نظر آندی ا‏‏ے۔ امر شیخ دا نظم دے اندرونی حصے تے ترکیب سازی دا سی۔ انہاں نے اپنی کچھ اشعار دے ذریعہ رودر راس د‏ی ایجاد وی کيتی۔ اگرچہ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں ترکیباں متعلقہ نيں ، لیکن انہاں وچ سوچ دا اک متحرک احساس ا‏‏ے۔ اوہ صرف مانسوی شاعر ہی نئيں سن ، اوہ اک مقبول جمہوری جماعت سن ۔ انہاں د‏‏ی شاعری نے لوکاں دے لباں اُتے جڑ پکڑی تے پھل پھُل گئی تے لوکاں نے اسنو‏ں زندہ کيت‏‏ا۔ س۔ کے اترے ، ایم بمقابلہ صدر نے آزادانہ طور اُتے اس شہر د‏‏ی تسبیح د‏‏ی ا‏‏ے۔ آتری اسنو‏ں 'مہاراشٹرا دا مائکوسکی' کہندے سن ۔ اس د‏ی پسندیدہ ڈگری لوکشہیر سی۔ کیونجے اس نے اپنی پوری زندگی جنت‏ا جناردھنہ دے لئی وقف کردتی سی۔ شاعری اس جمہوریت د‏‏ی زندگی دا خون سی تے عام آدمی د‏‏ی سربلندی اس د‏ی روح د‏‏ی آواز سی۔
کالاش (1958) تے دھارتیماٹا (1963) انہاں دے اشعار نيں ، امر گیت (1951) انہاں دا انکشاف اے  تے پہلا بالی (1951) انہاں دا ڈرامہ ا‏‏ے۔ چھ ني‏‏‏‏ں۔ شیواجی مہاراج ، ہولکر تے ادھم سنگھ دا پاوڈا۔ انہاں رسالے تگ دیپ تے سے وقت د‏‏ی آواز ترمیم. مہاتما جیوتیبا مظاہر تے انہاں فلماں دا کردار تے انہاں دا تنازعہ اے  یا نعتکتون موثر تے دھنگادار۔ اپنی زندگی دے اختتام د‏‏ی طرف ، اس نے اختلاف رائے د‏‏ی وجہ تو‏ں کمیونسٹ پارٹی چھڈ دی۔
یاسمین غوری
مڈھلا جیون تے کیریئر
اپنے والدین د‏‏ی ناپسندیدگی دے باوجود ، یاسمین نے فعال طور اُتے ماڈلنگ کیریئر نو‏‏ں اگے ودھایا ، 1990 وچ نیو یارک جانے تو‏ں پہلے میلان تے پیرس وچ ماڈلنگ د‏‏ی دنیا وچ فن دا مظاہرہ کيتا۔ اوتھ‏ے اسنو‏ں فیشن انڈسٹری وچ اک پہچان ملی۔ نیویارک ٹائمز نے اس دے رن وے واک نو‏‏ں "اس دے کولہاں دا بال بیئرنگ کنڈا (ball-bearing swivel of her hips)" تو‏ں تعبیر کيتا۔ ۔ اس دے خد و خال نے اسنو‏ں فیشن دا اک حصہ بنادتا جس نو‏‏ں ہن فیشن د‏‏ی دنیا وچ "کینیڈا دے حملے" (Canadian invasion) دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔
محبوب حسین پٹیل
تحریر
مطالعہ 'شہیر امر شیخ' ممبئی یونیورسٹی وچ انہاں دے اعزاز وچ لوک فن نو‏‏ں تحفظ ، پرورش تے تحقیق دے نال نال شاعری تے لوک فن دے ورثے نو‏‏ں بڑھانا (2007) دے مقصد تو‏ں شروع کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ مراٹھی د‏‏ی شاعر تے ادیب ملیکا امر شیخ   اسدد‏‏ی بیٹی سن۔ انڈی پور وچ اتفاقی طور اُتے اس د‏ی موت ہوگئی۔
حوالے
گٹھ:1969 دیاں موتاں گٹھ:1916 دے جم
یاسمین غوری
ریٹائرمنٹ
جب غوری نے آخری لمحے وچ 1997 وچ یویس سینٹ لارینٹ شو تو‏ں دستبرداری اختیار کيتی تاں قیاس آرائیاں شروع ہوئیاں کہ اوہ ریٹائر ہو رہیاں نيں۔ اوہ واقعی اپنے شوہر ، وکیل رالف برنسٹین دے نال گھر بسانے دے لئی ریٹائر ہوگئی۔ انہاں د‏‏ی اک بیٹی اے جس دا ناں مایا ا‏‏ے۔
دوسرے میڈیا وچ حوالے
یاسمین غوری نے مزاحیہ کتابی سیریز جوناتھن اسٹیل وچ جاسمین دا کردار ادا کيتا جو اک متاثر کن کردار سی۔ بالکل اصلی شخص د‏‏ی طرح ، مزاحیہ کتاب دا کردار اک سابقہ ماڈل دا سی جو مونٹریال وچ اک پاکستانی والد تے جرمنی د‏‏ی والدہ دے ہاں پیدا ہوئی اے ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1971 دے جم گٹھ:پاکستانی نژاد دے کینیڈین شخصیتاں گٹھ:کینیڈین سوانیاں ماڈل گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سلطان محمود خان
سلطان محمود خان ( موت۔ 1859 ) : جنرل غوث خان دا پتر مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج ویلے بھاری توپخانے دے اک حصے دا کمانڈر سی ۔ اس دے توپخانے دے ڈیرے نوں توپخاناۓ سلطان محمود کیہا جاندا سی ۔ 1814 وچ جنرل غوث خان دی موت توں پچھوں ، بھاویں کہ توپخانے دی مکھ کمان مصر دیوان چند نوں سمبھالی گئی سی ، مگر بیٹری جہڑی دیوان کول سی سلطان محمود نوں دتی گئی سی ۔ سلطان محمود مہاراجہ رنجیت سنگھ دیاں ملتان اتے کشمیر دیاں مہماں ویلے نال سی ۔ 1835 وچ ، سکھ فوج دا برگیڈاں وچ مڑقیام کرن اپرنت جدوں گھوڑ بیٹری ہر برگیڈ نال لگا دتی گئی سی تاں ساری برگیڈ دی ، جنرل سلطان محمود اک وکھری فوج ٹکڑی دے طور تے کمان کردا سی ۔ توپخانائے سلطان محمود اکتوبر 1831 وچ روپڑ وکھے مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے ولیئم بینٹنک میٹنگ دے تریخی موقعے تے حاضر سی ۔
سلطان محمود بہت وشئی قسم دیاں عادتاں والا سی اتے اسدے زیادہ شراب پین کرکے اس نوں اپنے مالک سامھنے کئی واری بہت مسئلہ آئیا مگر ایہہ کم دا افسر سی اتے رنجیت سنگھ اس متعلق بہت فراخدلی رکھدا سی ۔ جدوں نونہال سنگھ نے راج اقتدار سنبھال لئیا تاں سلطان محمود توں کمان کھوہ لئی گئی اتے اس نوں پہاڑاں وچ منڈی وکھے جنرل وینتورا ماتحت توپخانے دے اک دستے دا انچارج بنا دتا گیا ۔ مگر مہاراجہ شیر سنگھ دے گدی تے بیٹھن نال اس نوں مڑ بحال کر دتا گیا اتے اسدے پتر سلطان احمد علی خان نوں کرنل بنا دتا گیا ۔ 1843 وچ دوویں پیو پتر لاہور اتے ہوئے حملے وچ رجھّ گئے جسنوں شیر سنگھ دے قتل بعد سندھاوالیاں نے اپنے قبضے وچ لے لیا سی ۔ اس موقعے تے ایہناں دیاں سنوجواناں بدلے ایہناں نوں ڈوگرا راجا ہیرا سنگھ ولوں ہور وادھو جگیراں دتیاں گئیاں سن ۔ سلطان محمود نوں ہن ہزارہ وکھے توپخانے دی کمان دتی گئی جتھے ایہہ 1843 تک رہا اتے پھر دوویں پیو-پتر ڈیرہ جات ول چلے گئے ۔ دوسری اینگلو سکھ جنگ چھڑن ویلے سلطان محمود اتے اس دا لڑکا سلطان احمد علی خان رامنگر وکھے باغی سکھ فوجاں نال مل گئے اتے ساری جنگ ویلے انگریزاں دے خلاف لڑے ۔ پنجاب دے انگریزی راج نال ملاؤن پچھوں سلطان محمود دیاں جگیراں دوبارہ اس نوں دے دتیاں گئیاں سن مگر اس نے 600 روپئے دی جیون بھر لئی پینشن حاصل کیتی جہڑی ایہہ امرتسر ضلعے وچ اپنے جدی پنڈ بھیرووال وکھے 1859 تک مرن ویلے تک لیندا رہا ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:سکھ سلطنت
پرتیکشا کاشی
thumb|250x250px| پرتیکشا کاشی اوڈکاتھر مٹّ ہال، بنگلور، 2013 وچ کارکردگی کر رہے ہن [ششٹاچار: انجلی ریڈی جے thumb|250x250px| پریتاکشا کاشی راسا سنجے، اے۔ڈی۔اے رنگمندیرا، بنگلور، 2013 وچ کارکردگی کر رہی اے [ششٹاچار: انجلی ریڈی جے پرتیکشا کاشی اک انڈین کچیپڈی ڈانسر اے، آندھرا پردیش، بھارت دا اک کلاسیکل ناچ۔ اوہ ڈاکٹر۔ گبی ویرنا دے پروار وچوں اے اتے پنج سال دی عمر وچ نچن دی شروعات کیتی گئی سی۔ جدوں توں اسنوں اپنی ماں اتے گرومتی جی دی رہنمائی ہیٹھ کچیپڑی وکھے سکھلائی دتی گئی اے۔ وجیینتی کاشی، جو اک مشہور کچیپڑی ڈانسر اے، اک مشہور کلاکار اتے کوریؤگرافر، اتے شمبھوی سکول آف ڈانس دی فنی ڈریکٹر اے۔ ویجینتی کاشی کرناٹک سنگیتا نرتیا اکیڈمی دی موجودہ چیئرپرسن وی اے۔
کاشی اک کمپیوٹر سائنس انجینیئر اے۔ اس دا جنونّ ناچ توں علاوہ اداکاری، ٹیچنگ، انعقاد اتے نٹوونگم، کلاسیکل بھارتی ناچ دا پاٹھ کراؤن دی کلا وچ وی اے، جو کہ لایا جاں تال دی بھاونا نوں سنبودھت کردا اے، جو کہ بھارتی کلاسیکل ناچ دا اک اہم پہلو اے۔ کچیپڑی پھیلاؤن اتے نوجواناں نوں اس ول متاثر کرن وچ ڈونگھی دلچسپی نال، اوہ بنگلور وچ چاہوان ڈانسراں دی کوچنگ کردی اے۔
نوں یوئر سٹار نوں دتے اک انٹرویو وچ، پرتشا کاشی دا حوالہ دتا گیا سی کہ کویں تکنالوجی نے کلا نوں لابھ پہنچایا- “اک طرحاں نال میرا تکنیکی پکھ اجے وی بہت ڈھکواں اے اتے اک ڈانسر وجوں میرا کیریئر وچ بہت لما پینڈا اے۔ مینوں لگدا اے کہ تکنیکی سمجھداری ہونا اتے اس گنجائش دا لابھ لینا بہت ضروری اے جو تکنالوجی پیش کردا اے؛ ہو سکدا اے کہ ایہہ سنگیت، روشنی، میڈیا اتے ہور بہت کجھ دی بنیاد تے کارکردگی دی گنوتا نوں ودھاؤن لئی وچاراں نوں مکمل، سکھن جاں لاگوُ کرن لئی ہووے۔ بھارت وچ تکنیکی انقلاب نے ہمیشہ کلا دا پکھ پوریا اے! ”।
زندگی اتے کیریئر
پرتیکشا کاشی، بنگلور، کرناٹک، بھارت وچ اک فنی پروار وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ کچیپڑی ڈانسر ویجینتی کاشی دی بیٹی اے۔ اتے وجی کاشی، جو اک ٹیلی وژن اتے تھئیٹر کلاکار اے۔