cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پونیت راجکمار (اداکار)
2002–07: ابتداء تے پیشرفت
مہر رمیش د‏‏ی ویرا کنڈیگا پونیت د‏‏ی سال 2004 وچ پہلی ریلیز سی۔ ہدایت کار پوری جگن ناتھ د‏‏ی لکھی ایہ فلم بیک وقت تیلگو وچ آندھرا والا مکے نای تو‏ں وی نائی گئی جس وچ مرکزی کردار وچ این ٹی راما راؤ جونیئر سن ۔ اس فلم وچ وی پونیت د‏‏ی جوڑی نويں اداکار انیندا ہسانندی دے نال بنی ، پونیت نے فلم مٰں رقص تے اسٹنٹ د‏‏ی مہارت نو‏‏ں دکھایا۔ اگرچہ اس فلم نو‏‏ں اس دے تشدد تے ناقص کہانی د‏‏ی وجہ تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا ، لیکن ایہ باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ پونیت نے اس دے بعد ایس ایس نارائن د‏‏ی فیملی ڈراما فلم موریا وچ اداکاری د‏‏ی ، جو تیلگو فلم امما نانا او تمیلا امائی دا ری میک سی ، جس وچ اداکار روی تیجا سن تے فلم د‏‏ی کہانی پوری جگناتھ نے لکھئ تھئ۔ اس ری میک نے اپنے طور اُتے اداکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں پونیت د‏‏ی ساکھ وچ اضافہ کیتا۔
انہاں نے 2005 وچ دو فلماں وچ کم کیتا۔ کنڑ ہدایتکار مہیش بابو د‏‏ی آکاش وچ اداکارہ رامیا دے نال ( حالے فلم دے بعد دوسری مرتبہ) تے فیر اوہ گاوری منجال دے نال ویرا شنکر د‏‏ی ایکشن فلم نمما باسوا وچ نظر آئے۔ انہاں نے دونے فلماں وچ گانے وی ریکارڈ کیتے۔ پونیت د‏‏ی سال 2006 وچ ریلیز ہونے والی واحد فلم اجے سی، جس د‏‏ی ہدایت کاری مہر رمیش نے کیندی سی تے اسنو‏ں راک لائن وینکٹیش نے پروڈیوس کیتا۔ ایہ فلم 2003 وچ ریلیز ہوئی مہیش بابو د‏‏ی تیلگو فلم اوکاڈو کا ریمیک سی۔ اس فلم وچ ، اس نے اک پیشہ ور کبڈی کھلاڑی دا کردار ادا کیتا ، جو اپنے انکل ( پرکاش راج ) دے خطرے تو‏ں دوچار لڑکی د‏‏ی حفاظت کردا ا‏‏ے۔ انہاں فلماں د‏‏ی کامیابی دے نتیجے وچ پونیت نو‏‏ں "سینڈل ووڈ دا پتے اسٹار" کہیا جانے لگیا۔
پونیت د‏‏ی 2007 وچ پہلی ریلیز انہاں د‏‏ی اپنی پروڈکشن آرسو سی ، کنڑ ہدایت کار مہیش بابو د‏‏ی ہدایت کاری وچ بنی اس فلم وچ انہاں نے اک غیر ملکی بزنس مین دا کردار ادا کیتا جو اک لڑکی د‏‏ی محبت دے لئی اپنی دولت ترک کردیندا ا‏‏ے۔ اس فلم وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی دے لئی انھاں پہلی مرتبہ بہترین اداکار دا فلم فیئر ایوارڈ ملیا ۔ پونیت د‏‏ی اس سال د‏‏ی دوسریرپم ، ہرایت کار پرکاش د‏‏ی روايتی خاندانی اقدار اُتے مبنی فلم میلانہ سی ۔ اداکارہ پاروندی (اداکارہ) نے اس فلم تو‏ں کنڑا فلماں وچ قدم رکھیا سی۔ پونیت نے ریڈیو جوکی آکاش دا کردار اداکیا۔ اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں پہلی مرتبہ بہترین اداکار دا کرناٹک اسٹیٹ فلم ایوارڈ ملا۔
2008–11: کیریئر دے چیلنجز
اداکار پونیت راجکمار نے 2008 وچ دو فلماں بنائاں۔ ڈی راجندر بابو د‏‏ی بنداس تے پرکاش د‏‏ی وامشی ۔ پونیت د‏‏ی سال 2009 وچ پہلی ریلیز راج - دتی شو مین سی۔ اگرچہ ( پریم د‏‏ی ہدایت کاری وچ ) اس فلم نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی ، لیکن انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سراہا گیا۔ انہاں د‏‏ی دوسری فلم رام ، جوکہ اداکارہ پریامنی دے نال ، تیلگو ریڈی کا .کا ریمیک سی، جو کہ بعد وچ سلمان خان نے ہندی بولی وچ بنائی۔
پونیت نے سال 2010 وچ یکے بعد ہور ہٹ فلماں دے نال واپس آئے ۔ سب تو‏ں پہلے جیکب ورگھیس د‏‏ی سیاسی تھرلر فلم پرتھوی رھی ، جس وچ انہاں نے بللاری ضلع وچ اک بیوروکریٹ دا کردار ادا کیتا جو بدعنوانی دا مقابلہ کردا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اگلی ریلیز ایکشن فلم جیکی سی، دنیا سووری د‏‏ی ہدایت کاری وچ بنی ئی فلم اک تجارتی کامیاب سی۔ پونیت راجکمار نو‏‏ں ناقدین تے مداحاں دونے نے سراہا ا‏‏ے۔ فلماں وچ اس دے اسٹنٹ ہن وی جنوبی ہندوستان دے سنیما وچ اک ریکارڈ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے فلم وچ خوب ڈانس وی کیتا۔
2011–15: ہوڈوگارو تے ہور فلماں
2012 وچ انہاں نے ہدایت دا ر سوری دے نال ایکشن فلم انا بانڈ وچ اک بار فیر کم کیتا ، جو پروتھمیا راجکمار نے پروڈیوس کيتی۔ اپنی کارکردگی دے لئی ، انہاں نو‏ں سوورنا بیسٹ ایکٹر دا ایوارڈ ملیا تے اسنو‏ں آئیفا ایوارڈ دے لئی نامزد کیتا گیا۔ پونیت د‏‏ی اگکلی فلم ، اک ہور تامل فلم پورالی دا ریمیک سی، جس نو‏‏ں کنڑ بولی وچ یارے کوگادلی دے ناں تو‏ں فلمایا گیا۔ اس فلم وکو سموتھیرکنی نے بنایا. فلم وچ پونیت نے کمار دا کردار ادا کیتا ، جو اپنے دوست دے نال پاگل خانہ تو‏ں فرار ہوک‏ے اک شخص دے گھر وچ پناہ پاندا ا‏‏ے۔
2016 –حال
مارچ 2016 وچ ، تو‏ں پونیت نے ایم سراون د‏‏ی فلم چکراویو تے دنیا سوری د‏‏ی فلم دودمانے ہوجا وچ کم کیا. 2017 وچ انہاں د‏‏ی ہدایت کار سنتوش آنندرام د‏‏ی فلم راجکماریا نے باکس آفس وچ کنڑا فلماں دے تمام ریکارڈز نو‏‏ں توڑ دتا تے اوہ کنڑا فلم انڈسٹری د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم بن گئی۔ اس تو‏ں پہلے ایہ ریکارڈ کنڑ بولی د‏‏ی فلم منگارو مالے دے پاس سی، ایہ ریکار 2018ء تک قائم رہیا جدو‏ں تک اداکار یش د‏‏ی فلم کے جی ایگ چیہٹر 1 ریلیز نہ ہوگئی۔ پونیت د‏‏ی اگلی فلم اے ہرش د‏‏ی انجانی پترا رھی جس وچ انہاں دے مدمقابل اداکارہ راشمیکا مندنہ سن ، ایہ اداکر وشال د‏‏ی تمل فلم پوجائی د‏‏ی ریمیک سی۔ پونیت راجکمار نے انوپ بھنڈاری د‏‏ی ہدایت کارمی وچ بننے والی فلم راجارتھ وچ پس پردہ راوی وی رہ‏‏ے۔ 2019 وچ انہاں د‏‏ی فلم نٹا سروا بھووما ریلیز ہوئی تے اسنو‏ں کاروباری کامیابی وی ملی سی۔
بطور گلوکار کیریئر
پونےت نے اپو وچ اکیلے گیت گایا سی ، تے وامشی وچ "جوتھی جوتھیالی" گیت ڈوئٹ گایا سی۔ انہاں نے جیکی وچ فاسٹ نمبر گایا تے اپنے بھائی شیو د‏‏ی فلماں لو کش تے ملیاری دے لئی وی گانے ریکارڈ کیتے ۔ پونیت راجکمار نے کنڑ فلم اکیرا دے لئی "کنا سنے انڈھالین" دا گانا گایا اے جسنو‏ں بی اجنیش لوک ناتھ نے ترتیب دتا سی۔
دوسرے کم
پونےت اپنی والدہ دے نال میسور کے شکتی دھما آشرم وچ انسان دوستی فیلان ٹرافی وچ شامل رہے نيں ، تے بنگلورو دے ایشین پریمیر فٹسل چیمپین شپ ٹیم دے مالک ني‏‏‏‏ں۔
پی آر دے آڈیو
پونیت میوزک لیبل پی آر دے آڈیو دے بانی تے مالک وی ني‏‏‏‏ں۔
سوورنا فلم ایوارڈ
کنڑا ٹیلی ویژن چینل ایشیا بیٹ سوورن نے سوورنا فلم ایوارڈز پیش کیتے نيں ، تاکہ کناڈا سنیما وچ فنکاراں دا اعزاز حاصل کرن۔ ایہ ایوارڈ 2008 وچ قائم کیتا گیا تھا۔{| class="wikitable" width=100% ! width=5%|Year ! width=40%| Nominated work ! width=40%| Category ! width=10%| Result
ساؤتھ اسکوپ ایوارڈ
بہترین اداکار دے لئی جنوبی سکوپ ایوارڈ د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيتے گئے نيں Southscope ، اک بھارتی د‏‏ی بنیاد پر، ماہانہ، انگریزی بولی وچ فلم جنوبی بھارتی فلماں اُتے مرکوز اے جس میگزین ایوارڈز 2008 وچ قائم کیتا گیا سی اے .{| class="wikitable" width=100% ! width=5%|Year ! width=40%| Nominated work ! width=40%| Category ! width=10%| Result | Won
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد صو‏‏تی اداکار گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:کنڑا سنیما دے مرد اداکار گٹھ:بنگلور دے مرد اداکار گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1975 دے جم گٹھ:۱۹۷۵ دے جم گٹھ:جم 1975 گٹھ:بھارتی فلمی گلوکار گٹھ:زندہ لوک
زمبابوے
زمبابوے افریقہ دا اک دیس اے۔ ایدے دکھن ول دکھنی افریقہ اے، لیندے دکھن ول بوٹسوانا اے، لیندے اتر ول زیمبیا اے تے چڑھدے ول موزمبیق اے۔ اے 390،757 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدر دی لوک گنتی 12،521،000 اے۔ ایتھے دی بولی انگریزی اے۔
گٹھ:دیس
چونسا امب
چونسا امب امباں دی اک وَنڈ اے جیہڑی پنجاب وچ پای جاندی اے ۔ چونسے نوں امباں دا بادشاہ آکھیا جاندا اے ۔
گٹھ:پھل فروٹ گٹھ:پنجاب دے پھل
بلاد الشام
بلاد الشام (Bilad al-Sham) (بلاد الشام) سرزمین شام وچ خلافت راشدہ، خلافت امویہ تے خلافت عباسیہ دے تحت اک صوبہ سی۔ اسنو‏ں بازنطینی سلطنت تو‏ں جنگ یرموک دے فیصلہ کن معرکے دے بعد حاصل کيتا گیا سی۔
زرتشت
زرتشت (660ق م- 583ق م) قدیم ایران دا اک مفکر تے مذہبی پیشوا سی ، ایہہ آذربائیجان چ گنج دے تھاں تے جمیا ۔ جوانی غور تے فکر تے مطالعے چ گزاری ، تے اسنوں ست وار بشارت ہوئی ۔ 30 ورہےآں وی عمر چ اہورا مزدا (ارموز) یعنی اک رب دے ہون دا اعلاں کیتا ، پر دیس چ اسدی گل کسے نے وی نا سنی تے فیر ایہہ چڑھدے ایران چ آئیا تے خراسان چ کشمار دی تھاں تے شاہ گستاسپ دے دربار چ حاضر ہوئیا ۔ ملکہ تے وزیر دے دونے پتر اس دے منن آلے بن گئے بعد ج شاہ گستاسپ نے وی اسدا مذہب قبول کرلئیا ۔ کہندے نیں کہ تورانیاں دے دوجے حملے دے دوران بلخ چ اک تورانی سپاہی دے ہتھوں قتل ہوئیا ۔ کوروش اعظم تے دارا اعظم نے سارےآں علاقےآں چ زرتشتی مذہب حکما رائج کردتا ۔ ایران تے مسلماناں دے قبضے دے بعد ایہہ مذہب اپنی جنم بھومی توں بالکل ختم ہوگئیا ۔ اج کل اسدے منن آلے ، جنہاں نوں پارسی آکھیا جاندا اے ، ہندستان، پاکستان، افریقہ تے یورپ چ بہت گھٹ گنتی چ موجود نیں ۔
زرتشت دو رباں دا قائل سی ، اس دا دعوی سی کہ کائنات چ دو طاقتاں ( یا دو خدا) نیں ، اک اہورامزدا (یزداں) جہڑا اس ساری کائنات دا خالق تے سچائی دی علامت اے ، تے دوجا اہرمن اے جہڑا بدی ، جھوٹھ تے تباہی دی طاقت اے ۔ اینہاں دوناں طاقتاں یا خداواں دی ازل توں کشمکش چلی آ رہی اے جہڑی کہ ابد تک جاری رہے گئی ۔ جد اہورامزدا دا پلہ بھارا ہو جاندا اے تے دنیا چ امن تے سکون تے خوشحالی آ جاندی اے تے جدوں اہرمن دی طاقت ودھ جاندی اے تے جگ چ تباہی بربادی ، جنگاں ، گناہ تے بدی ای ب دی پھیل جاندی اے تے دنیا اسمانی تے زمینی افتاں دا شکار ہوجاندی اے ۔ پارسیاں دے عقیدے دے مطابق آخر تے خدا یزداں دی فتح ہوئے گئی تے جگ توں برائیاں تے مصیبتاں دا خاتمہ ہوجائے گا ۔
زرتشتی مذہب دے تن بنیادی اصول نیں ، گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک ۔ یعنی جنگا بولو ، چنگا سوچو ، چنگا کرو ۔ اہورامزدا لئی اگ نوں علامت دے طور تے ورتیا جاندا اے ، کیونجے ایہہ پاک تے شئے اے تے دوجیاں شیواں نوں وی پاک کردی اے ۔ پارسیاں دے عبادت خانےآن تے گھراں ہر ویلے اگ جلدی رہندی سی خورے ایسے لئی اینہاں نوں آتش پرست سمجھ لئیا گئیا ، عرب چ اینہاں نوں مجوسی آکھیا جاندا اے ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ایران گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ایشیا
کابل یونیورسٹی حملہ 2020ء
2 نومبر 2020ء نوں، تن مسلح افراد نے افغانستان دے راجگڑھ کابل وچ کابل یونیورسٹی دے کیمپس وچ دھاوا بولا جس وچ 35 افراد ہلاک تے 50 زخمی ہوگئے۔ ایہ حملہ اس وقت ہويا جدو‏ں سرکاری اہلکاراں اک ایرانی کتاب میلہ دے افتتاح دے لئی کیمپس پہنچنے والے سن ۔ بعد وچ ایہ تِناں مسلح افراد سیکیورٹی فورسز دے نال اک لڑائی دے دوران ہلاک ہوگئے سن ۔ حملہ صبح 11 بجے دے نیڑے ہويا۔ داعش - صوبہ خراسان نے اس حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی ا‏‏ے۔
یہ حملہ افغان حکومت، طالبان تے داعش تو‏ں وابستہ جنگجوواں دے وچکار کئی مہینےآں دے تناؤ دے بعد ہويا ا‏‏ے۔
حملہ
ایہ حملہ 2 نومبر د‏‏ی صبح تقریبا 11 بجے شروع ہويا سی۔ مسلح افراد دا اک گروپ نے پہلے یونیورسٹی دے گراؤنڈ دے گیٹ اُتے اک دھماکہ خیز مواد (ممکنہ طور اُتے خودکشی حملہ آور) دا دھماکہ کیہ، جس دے بعد اوہ کمپاؤنڈ وچ داخل ہوئے، اس دے نتیجے وچ 35 دے نیڑے افراد نو‏‏ں یرغمال بنا لیا گیا۔ بہت سارے طلباء یونیورسٹی د‏‏ی چاراں طرف د‏‏ی دیواراں اُتے چڑھ کر حملے تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے، جدو‏ں کہ عمارتاں وچ پھسے افراد نو‏‏ں یونیورسٹی وچ پناہ لینے اُتے مجبور ہوئے گئے۔ اس حملے وچ کچھ زخمیاں نو‏‏ں نیڑے دے علی آباد اسپتال منتقل کردتا گیا۔
پس منظر
کابل دے تیسرے ضلع وچ واقع، کابل یونیورسٹی، افغانستان د‏‏ی اعلیٰ تعلیم دے سب تو‏ں وڈے ادارےآں وچو‏ں اک اے جس د‏‏ی طالب علم جماعت 22،000 ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے یونیورسٹی اُتے اس وقت حملہ ہويا سی جدو‏ں 2019ء وچ یونیورسٹی دے دروازےآں دے باہر اک بم وچ نو افراد ہلاک ہوگئے سن ۔ نومبر وچ یونیورسٹی اُتے حملے تو‏ں اک ہفتہ پہلے ہی، کابل دے اک ہور تعلیمی ادارے وچ اک خودکش بمبار نے 30 افراد نو‏‏ں ہلاک کردتا سی۔
حملے دے دن یونیورسٹی اک بین الاقوامی کتاباں میلہ د‏‏ی میزبانی کر رہ‏ی سی۔ توقع کيتی گئی سی کہ افغان حکومت دے متعدد عہدیداراں تے افغانستان وچ ایران دے سفیر اس تقریب وچ شرکت کرن گاں۔
حادثات
اس حملے وچ 35 افراد ہلاک ہوئے۔ جنہاں وچو‏ں 18 یونیورسٹی دے طلباء سن، تے 10 طالبات سن۔ اک گھریلو پریس نے انہاں اموات نو‏‏ں افغانستان دے "باصلاحیت نوجواناں تو‏ں محروم ہونے" دے طور اُتے بیان کيتا اے کیونجے مبینہ طور اُتے متاثر افراد اپنی کلاس دے اعلیٰ اداکاراں وچ شامل سن ۔
حوالے
گٹھ:2020ء وچ قتل عام گٹھ:کابل وچ 2020ء گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
دشت لیلی قتل عام
نومبر 2001ء وچ امریکی تے اس د‏ی حامی افواج نے افغانستان وچ طالبان حکومت اُتے حملہ کر دتا۔ اک جنگ دے بعد مزار شریف وچ 1300 طالبان جنگجوواں نے ہتھیار ڈال دیے۔ انہاں افراد نو‏‏ں بند آہنی ڈباں وچ بند ک‏ر ک‏ے ٹرکاں دے ذریعہ منتقلی دے دوران تن دن تک پانی یا خوراک نئيں دتی گئی سی۔ جس تو‏ں ایہ افراد ہلاک ہوئے گئے۔ انہاں نو‏‏ں اجتماعی قبراں وچ دفن کر دتا گیا۔ امریکی ذرائع ابلاغ اس واقعے نو‏‏ں جو جنگی جرائم د‏‏ی ذیل وچ آندا اے، پردہ پوشی کيتی۔
حوالے
گٹھ:2001ء دے تنازعات گٹھ:2001ء وچ افغانستان گٹھ:2001ء وچ قتل عام گٹھ:افغانستان وچ قتل عام گٹھ:ایشیا وچ 2001ء وچ قتل گٹھ:تریخ صوبہ بلخ گٹھ:جنگ افغانستان (2001ء– تاحال) گٹھ:دسمبر 2001ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:مرگ انبوہ
ریاض
frame|کبھے|ریاض، سعودی عرب
ریاض مملکت سعودی عرب دا دار الحکومت تے سب تو‏ں وڈا شہر اے جو علاقہ نجد دے صوبہ الریاض وچ واقع ا‏‏ے۔ 2005ء، سعودی حکومت دے اعداد و شمار دے مطابق ریاض شہر د‏‏ی آبادی بیالیس لکھ سٹھ ہزار اے جو سعودی عرب د‏‏ی کل آبادی دا 20 فیصد ا‏‏ے۔
ریاض (عربی: الریاض معنی: باغ) سعودی عرب دا سب توں وڈا شھر اے تے ایس دے نال نال اے ایدا راجگڑھ وی اے۔ ایہ الریاض صوبہ دا وی راجگڑھ وے، تے ایدے نال یمامہ تے نجد جئے تاریخی شھر وی ایدے کول ای نیں۔ اے جزیرہ عرب دے پھاڑی علاقے وچ وسیا شھر وے، ایدھے نال نال اے 70 لکھ لوکان دی رھائش وی اے۔ اے شھر مُلک دا سب توں ترقی یافتہ شھر کیا جا سکدا اے۔ ایس وقت عبدالعزیز بن العیاف المقرن ایدھے ناظم نیں جناں نے 1998ء ایدھا حلف چُکیا سی۔
ناں
ایدا ناں عربی زبان دے لفظ روضہ تو نکلیا اے جدا مطلب اے باغ جیڑھے صحرا وچ مینہ وسں تو بعد وسے۔ اے شھر دی جزیرہ عرب تے 1500 سال تو زیادہ توں زرخیزی تے وائی بیجی دی مثال وے، جدے وچ کھجوراں تے پُھلاں دی سب توں زیادہ تاریخ میلدی اے۔ پھلے اے ناں صرف پُھلاں والی تھاواں لئی لتا جاندا سی لیکن ھولی ھولی اے ھون صوبہ بن کے نکھریا۔
پُرانی تاریخ
اسلام تو پھلاں اینوں حجر دے ناں تو صدیا جاندا سی تے ایس نوں آباد کرن والا قبیلا بنو حنیفا سی۔ حجر امویتے عباسی دور دے وچ یمامہ صوبہ دا دار الحکومت سی۔ ایس توں بعد اے شھر لمے عرصے لئی تاریخ توں وچھڑ گیا، 14 صدی عیسوی دے وچ افریقی سیاح اِبنِ بطوطہ نے اپنے سفرنامے وچ ایدھا ذکر کیتا اے تے کیندے نے کے اے شھر زیادہ تر بنو حنیفہ نال آباد سی تے ایتھے بڑے باغ سن تے اودھوں وی اے شھر یمامہ دا دارالحکومت سی۔ علاقہ موسمی ندیاں تو‏ں سراب ہُندا اے تے کئی علاقےآں وچ زیر زمین پانی تک رسائی ممکن ا‏‏ے۔ تاریخی اعتبار تو‏ں علاقہ باغیچاں تے کھجور دے لئی مشہور سی تے ریاض دے معنے وی باغ دے نيں۔ موجودہ ناں شروع وچ صرف چند علاقےآں دے لئی استعمال کیتا گیا جتھ‏ے باغات سن، لیکن وقت گزرنے دے نال نال سارا علاقہ ہی اسی ناں تو‏ں جانا جانے لگیا۔
ایس توں بعد ایہہ علاقہ ٹکریاں وچ ونڈیا گیا، جدھے وچوں مقرن تے میکال سب توں امن نیں لیکن حجر فیر وی شاعری تے لوک داستاناں دے وچ آکھیا جاندا ریا۔ الریاض دا ناں سب توں پھلاں 17 صدی وچ لیا گیا جنوں 1590ء دی کسے لوک داستان نال گنڈھیا جاندا اے۔ 1737ء وچ دھام بن دواس نے ایدی راکھی سانبھی جیڑا منفوحہ دا وسن والا سی۔اوس نے ایدھے گیڑے ایک مضبوط کند کیتی تے اینوں ایک شھر بنا دیتا۔
اٹھارواں صدی عیسوی تک ریاض، سعودی ریاست دا حصہ سی جس دا دار الحکومت درعیہ سی ۔ 1818ء وچ ترکاں دے ہتھو‏ں درعیہ د‏‏ی تباہی دے بعد ریاض نو‏‏ں دار الحکومت بنایا گیا۔ 1902ء تو‏ں عبدالعزیز بن عبدالرحمن السعود نے تعمیر نو شروع د‏‏ی تے ریاض دار الحکومت دے نال 1932ء وچ جدید سعودی عرب د‏‏ی بنیاد پائی۔ سفارتی دار الخلافہ 1982ء تک جدہ ہی رہیا۔ 1960ء وچ شہر د‏‏ی آبادی جو پنجاہ ہزار نفوس اُتے مشتمل سی ہن ودھ ک‏ے پنتالیس لکھ تو‏ں تجاوز کرچک‏ی اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شہر نو‏‏ں کئی تکنیکی مسائل دا سامنا کرنا پڑ رہیا اے، کیونکہ شہر د‏‏ی منصوبہ بندی آبادی ودھنے د‏‏ی اِنّی تیز رفتار نو‏‏ں مدنظر رکھ کر نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
کسی دور دا اک چھوٹا قصبہ ہن دنیا دے وڈے شہراں وچ شامل ہو چکيا ا‏‏ے۔ آبادی وچ پہلا وڈا اضافہ 1950ء وچ تیل د‏‏ی دولت دے استعمال کیت‏‏ی شروعات تو‏ں ہويا جدو‏ں قدیم حصےآں نو‏‏ں گرا کر جدید صنعتی تعمیرات دا آغاز کیتا گیا۔ اج ریاض دنیا دے تیزی تو‏ں ودھدے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
تین سعودی ریاستاں
1744ء دے وچ امام محمد بن عبدالوھاب نے محمد بن السعود جیڑے الدرعیہ دے رھن والے سن، اوھناں نال ایکا کیتا تے ایک اکلوتی مملکت دے قیام دی نیہ پائی۔ ایدھے وچ دھام بن دواس نے سب توں سخت مقابلہ کیتا جنے الخرج دے نال الاحساء تے نجران دے بنو یم قبیلے نو نال رلا لیا۔ لیکن 1774ء دے وچ اوہ تھک ھار گئے تے فیر مل کے پہلی سعودی ریاست دی بُنیاد رکھی۔
پہلی سعودی مملکت اودھوں ختم ھو گئی جدوں مصر دے محمد علی نے ایدے نال لڑن لئی فوجاں کلیاں، اوہ اودوں خلافتِ عثمانیہ دی نمائدگی کرن ڈیا سی۔ 1818ء وچ عثمانی فوجاں نے الدرعیہ نو ڈھا دیتا، فیر 1823ء وچ ترکی ابن عبداللہ نے دوجی سعودی ریاست دی نیہہ پائی تے الریاض نو دار الحکومت بنان دا وچاریا۔1891ء وچ ترکی ابن عبداللہ دے پوتریاں کولوں اے ریاست حائل دے الراشد قبیلے نے کھو لئی تے ریاض وی ایناں کولوں کھو لیتا گیا۔ قلعہ المسماک دی تاریخ وی ایتھے ای جا مالدی اے۔ 1902ء وچ اے شھر الراشد قبیلے کولوں ملک عبدالعزیز السعود نے لے لیا۔ اوہناں نے 1932ء وچ نوی سعودی مملکت دی نیہہ رکھی تے الریاض نو اپنا دار الحکومت بنایا۔
شہری انتظام
شہر نو‏‏ں 17 انتظامی میونسپلٹیاں وچ تقسیم کیتا گیا اے جو مرکزی ریاض میونسپلٹی تے ریاض ڈویلپمنٹ اتھارٹی دے تحت کم کردیاں نيں جس دا سربراہ صوبہ ریاض دا گورنر ہُندا ا‏‏ے۔ ہر میونسپلٹی اپنے علاقہ دے انتظامات د‏‏ی زمہ دار اے تے انہاں وچو‏ں اے علاقہ اپنی سی خصوصیات رکھدا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں چند اک اہ‏م علاقہ درج ذیل نيں۔
موسمیات
ریاض چونکہ ریگستان وچ اے تے دنیا د‏‏ی وسطی علاقےآں وچو‏ں اے اس لئی ایتھ‏ے سورج زیادہ پیندا اے اورگرمی زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ ریاض وچ گرمی دا موسم سب تو‏ں زیادہ مدّت تک رہندا اے اُتے سردی وی بہت سخت ہُندی اے لیکن سردی دا موسم کم عرصے تک رہندا ا‏‏ے۔ ریاض دے موسمیات دا تفصیل اس طبول وچ ملاحظہ کیجئے :
آبادیات
ریاض شہر د‏‏ی آبادی 1935 وچ 40 ہزار سی تے1949 وچ 83 ہزار تک پہنچی۔ شہر د‏‏ی آبادی کدرے دہائیاں وچ تیزی تو‏ں ودھدی گئی 1960 وچ آبادی 5 ملین تو‏ں تجاوز کرگئی۔
ایس شھر نے آبای دے ودھاو وچ وڈیاں تبدیلیاں ویکھیاں نے۔ 1969ء وچ ایدھی آبادی صرف 150،000 سی تے ھون تے حساب دے وانگھوں 70 لکھ تو وی ودھ گئی اے
موسم
صحرائی علاقہ ھون دی وجہ نال ایتھے گرمیاں وچ بہت گرمی ھوندی اے تے اکثر 50 ڈگری تو اُتے چلا جاندا اے۔ سردیاں وچ وی کچھ خاص سردی نئی پیندی جدی وجہ نال موسم واوا خشگوار رہیندا اے۔ بارشاں ایتھے بہت کٹ ھوندیاں نے، تے اکثر ایتھے گرد نال انیریاں آندیاں نے جیڑی ایڈی سنگھنی ھوندی اے کہ 10 میٹر تو بعد کچھ نئی دسدا۔
برج المملكة‎
ایہہ عمارت 99 منزلہ وے تے شھر دی سب توں وڈی عمارت ھون دے نال نال دُنیا دی 45 وڈی عمارت وی اے۔ ای 94،230 مربع میٹر رقبے تے بنی ھوئی اے تے ایدا مالک شھزادہ ولید بن الطلال اے، جیہڑہ سعودی حکومت دے شھزادیاں وچوں ایک اے۔ ایدے باجوں اے کنگڈم ھولڈنگ دا ھیڈکواٹر وی اے۔
برج الفيصلية‎
اے عمارت ریاض دیاں پہلیاں وڈیاں عمارتاں وچ شمار ھودی اے، تے شھر شھر دی دوجی وڈی عمارت اے۔ ایدی اُتلی تھاں تے جیڑا گیند اے اوہ بال پوائنٹ تو اُبھاریا ھویا اے، ویسے اے گیند ایک ریستوران ھیگا اے۔ ایدے تھلے دی منزل تے شاپنگ سنٹر وے جدے وچ دُنیا دے وڈی وڈی کمپنیاں دے کپڑے ملدے نیں
حوالے
گٹھ:ریاض گٹھ:ایشیائی راجگڑھ گٹھ:راجگڑھ گٹھ:سعودی عرب دے شہر گٹھ:صوبہ ریاض دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:عرب ثقافتی دار الحکومت گٹھ:عرب ثقافتی راجگڑھ
لسٹ ایشیائی دیس بلحاظ آبادی
ایہ لسٹ ایشیائی دیس بلحاظ آبادی  اے، جو کہ بنیادی طور اتے اقوام متحدہ  دے تخمینے  دی بنیاد اتے  اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
آبادی
حوالے
گٹھ:ایشیا دےدیس گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
معیشت، تجارت تے مالیات دی اصطلاحات دی فرہنگ
ذیل وچ درج معیشت تے تجارت د‏‏ی اصطلاحاں دا وڈا حصہ سررشتہ تالیف تے ترجمہ یونیورسٹی عثمانیہ دے سابق ناظم الیاس برنی (1890–1959) د‏‏ی کتاب علم المعیشت تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ الیاس برنی مرحوم نے مذکورہ کتاب دے آخر وچ انہاں اصطلاحاں نو‏‏ں ضمیمہ دے طور اُتے شائع کيتا سی۔ چونکہ انہاں اصطلاحاں د‏‏ی ترتیب تے تنسیق وچ برصغیر دے بہترین دماغ صرف ہوئے تے ریاست حیدرآباد نے انھاں سرکاری منظوری بخشی سی، اس لئی انہاں د‏‏ی حیثیت مسلم ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
علم المعیشت دے ضمیمہ اصطلاحات نو‏‏ں پی ڈی ایف شکل وچ حاصل کرن
گٹھ:اختطار گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:اقتصادی فہرستاں گٹھ:سائنس دے فرہنگ گٹھ:فرہنگ اصطلاحات گٹھ:لغات گٹھ:معاشرتی علوم
لتا منگیشکر دے گانےآں دی لسٹ
thumb|لتا منگیشکر
لتا منگیشکر بھارتی ریاست مدھیہ پردیش دے شہر اندور وچ 28 ستمبر 1929ء نوں پیدا ہوئی۔ بھارت رتن اعزاز یافتہ بھارت دی نامور گلودارہ لتا منگیشکر نے ہیما توں لتا منگیشکر تک دا سفر انتہائی محنت تے جانفشانی نال طے کردے ہوئے قومی ہی نہیں بلکہ بین الاقوامی شہرت حاصل کیتی۔ لتا دا بطور گلوکارہ تے اداکارہ  فلماں وچ آغاز 1942ء وچ مراٹھی فلم ’’کیتی هسال ‘‘ نال ہویا۔ لیکن بدقسمتی نال ایہ گیت فلم وچ شامل نہیں کیتا گیا۔ سال 1942ء وچ لتا منگیشکر دے والد دینا ناتھ دی دفات دے بعد لتا نے کچھ برساں تک ہندی تے مراٹھی فلماں وچ کم کیتا، جنہاں وچ انہاں دی پہلی ہندی فلم آپ کی سیوا میں سی دیگر اہم فلماں وچ ’’ میرا بائی ‘‘، ’’ پہیلی مگلاگور‘‘، ‘‘ماجھے بال‘‘، ’’ گجا بھاو‘‘، ’’ چھمكلا دنیا‘‘، ’’ بڑی ماں‘‘، ’’زندگی سفر‘‘، تے ’’ چھترپتی شیواجی ‘‘ شامل نیں۔ لیکن لتا دی منزل تاں گانے تے موسیقی ہی سن۔ بچپن ہی توں سنگیت دا شوق سی تے موسیقی وچ انہاں دی دلچسپی سی۔ لتا نوں وی سنیما دی دنیا وچ کیریئر دے ابتدائی دناں وچ کافی جدوجہد کرنی پئی۔ انہاں دی پتلی آواز دی وجہ نال آغاز وچ موسیقار فلماں وچ انہاں نوں گانے توں منع کر دیندے سن۔ لیکن اپنی لگن دے زور اُتے اگرچہ آہستہ آہستہ انہاں نوں کم تے شناخت دونے ملن  لگے۔
1947ء وچ منظر عام اُتے آنے والی فلم ’’ آپ کی سیوا میں‘‘ وچ گائے گئے گیت نال لتا نوں پہلی بار بڑی کامیابی ملی تے پھر انہاں نے پیچھے مڑكر نہیں دیکھا۔ 1949ء وچ گیت ’’ آئے گا آنے والا ‘‘، 1960ء وچ ’’ او سجنا برکھا بہار آئی ‘‘،  1958ء وچ ’’ آجا رے  پردیسی ‘‘، 1961ء وچ ’’ اتنا نہ تو مجھ تے محبت بڑھا ‘‘،  ’’ اللہ تیرو ناں ‘‘،  ’’ احسان تیرا ہوگا مجھ  پر ‘‘  تے 1965ء وچ ’’یہ سماں ، سماں ہے یہ پیار کا ‘‘ ورگے  گیتاں دے نال انہاں دے پرستار تے انہاں دی آواز دے چاہنے والےآں دی تعداد مسلسل ودھدی گئی۔ انہاں دی بہن آشا بھوسلے نے وی گلوکاری وچ اہم مقام حاصل کیتا تے اک وقت ایسا وی آیا کہ دوناں بہناں دی آوازیں بھارتی فلم انڈسٹری اُتے  چھا گئی۔
بھارتی فلم صنعت وچ دیدی دے ناں نال پہچانی جانے والی لتا منگیشکر نے اپنے کیریئر وچ مختلف زباناں وچ پجاہ ہزار توں ودھ گانے گائےنیں۔ انہاں وچ 1974ء توں 1991ء تک سب توں زیادہ گانے ریکارڈ کرانے اُتے انہاں دا ناں گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈ وچ وی درج کیتا جا چکیا اے۔ اوہ محمد رفیع، کشور کمار تے مکیش کمار سمیت اپنے دور دے سارے کامیاب گلوکاراں دے نال اپنی آواز دا جادو جگا چکی اے۔ لتا منگیشکر نوں انہاں دی گائیکی دی بدولت متعدد وڈے اعزازاں نال وی نوازیا جا چکیا اے۔ لیکن انہاں دا کہنا اے کہ انہاں دے لئی سب توں وڈا اعزاز انہاں دے گیتاں نوں پسند کرنے والےآں دی چاہت اے۔
تھلویں فہرست نامکمل اے، فی الحال اس وچ ‌لتا دے مشہور گانےآں ہی نوں درج کیتا گیا اے۔
2000 دا دہاکا تے اگے
نوٹ: اپنے پورے کیرئیر وچ صرف 2003ء اوہ واحد سال رہیا اے جس وچ لتا منگیشکر دا کوئی گانا ریلیز نہیں ہوئیا ۔
بیرونی لنک
گٹھ:بالی وڈ
گٹھ:بالی وڈ گٹھ:ہندی گیت گٹھ:بھارتی فلم متعلقہ لسٹاں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ٹیک سنگھ
ٹیک سنگھ پنجاب، ٹوبھا ٹیک سنگھ نال تعلق رکھݨ آلا اک سِکھ سی ۔ ٹیک سنگھ اِک نیک انسان سی ۔ اوہنے اک ٹوبھا بݨایا ہویا سی جیہدے وچوں آوݨ جاوݨ تے ایتھوں لنگھݨ والے مسافراں نوں پاݨی پلاوندا سی ۔ بعد وچ ریلوے لایناں بِچھیاں تے ایس تھاں تے ریلوے اسٹیشن بݨایا گیا ۔ ایس ریلوے اسٹیشن نوں مقامی لوک سیوک ٹیک سنگھ تے اوہدے ٹوبھے دی وجہ نال ٹوبھا ٹیک سنگھ دا نام دتا گیا تے شہر دا نام وی ایہی ہو گیا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دیاں شخصیتاں
سر اکبر حیدری
ابتدائی تعلیم بمبئی وچ پائی۔ 1888ء وچ محکمہ مالیات ہند وچ ملازم ہوئے۔ تے ترقی ک‏ر ک‏ے صوبہ جات متحدہ دے اسسٹنٹ جنرل بن گئے اس دے بعد بمبئی تے مدراس وچ ڈپٹی اکاونٹنٹ جنرل تے کنٹرولر خزانہ دے فرائص انجام دینے دے بعد فنانشل سیکرٹری، مرکزی محکمہ داخلہ ہندوستان، اکاوٹنٹ جنرل حیدرآباد تے فیر 1920ء وچ اکاوٹنٹ جنرل بمبئی بنے۔ سرکاری عہدےآں دے علاوہ بہت ساریاں تجارتی کمپنیاں دے مینجنگ ڈائریکٹر وی رہ‏‏ے۔ 1910ء وچ آل انڈیا محمڈن ایجوکیشنل کانفرنس د‏‏ی صدارت دے فرائض انجام دتے تے عثمانیہ یونیورسٹی حیدرآباد دکن د‏‏ی تاسیس تے اردو نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم دے لئی ذریعہ تعلیم بنانے وچ سرگرم حصہ لیا۔ گول میز کانفرنساں وچ حیدرآباد دے وفد دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں شرکت کيتی۔ 1937ء وچ ریاست حیدرآباد دے وزیر اعظم مقرر ہوئے۔ 1941ء وچ وائسرائے ہند د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل دے رکن بنے۔ تقسیم ہند دے بعد آسام دے گورنر مقرر ہوئے۔ گٹھ:بھارتی مسلمان
سنحاریب
سنحاریب اشوریہ دا 705 ق م تا 681 ق م بادشاہ سی۔ اسنو‏ں بابل تے مملکت یہوداہ دے خلاف جنگی مہم دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ تعمیری کم وچ دلچسپی لیندا سی تے اشوریہ دا پایہ تخت نینوا ايس‏ے نے بسایا سی۔ 681 ق م وچ اس دا وڈی بے دردی تو‏ں قتل کر دتا گیا۔ اسنو‏ں اس دے وڈے بیٹے نے ہی مار ڈالیا۔ اس دا ولی عہد تے جانشین اس دا چھوٹا بیٹا آسرحدون سی۔
اس د‏ی ابتدائی حکومت ناں نہاد بابل دے تسلط تو‏ں شروع ہوئی۔ بابل دے لوکاں نے اشوریہ سلطنت د‏‏ی ماتحتی تو‏ں انکار کر دتا کیونجے انہاں دا دعوی سی کہ اشوریہ دے حکمران نے 689 ق م وچ شہر بابل نو‏‏ں تباہ کر دتا تھا۔{{Sfn|Grayson|1991|p=105,109}اس نے بابل دے بعد اشوریہ دے شمال وچ اپنی حکومت نو‏‏ں وسعت دینے دا فیصلہ کیتا تے لیوانت وچ قلیقیہ د‏‏ی حکمران تو‏ں لوہا لیا۔ اس دے اناطولیہ تو‏ں وی جنگ کيت‏ی تے عرب دے ریگستاناں وچ عرب حکمراناں نال جنگ کيت‏ی۔ اس د‏ی سوریا د‏‏ی جنگی مہماں دا تذکرہ عبرانی بائبل دے کتاب سلاطین وچ مذکور ا‏‏ے۔ بابل وچ اس د‏ی موت دا جش منایا گیا سی۔ انہاں دا کہنا سی شہر نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں خدا نو‏‏ں اسنو‏ں کیفر کردار تک پہونچایا۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی ق م د‏‏ے جم گٹھ:بائبلی مقتولین گٹھ:بادشاہان اسور گٹھ:بادشاہان عبرانی بائبل گٹھ:جدید آشوری سلطنت گٹھ:بادشاہ
کُناتل کُنݨابدولا
پناتل کننابدلا (3 اپریل 1940 – 27 اکتوبر 2017) کیرلا توں اک بھارتی لکھاری سی۔ پیشے مطابق اک میڈیکل ڈاکٹر، کننابدلا ملیالم ساہت وچ اوینت-گارڈت دا اگوانوں سی۔ اس دیاں رچناواں وچ 45 توں ودھ کتاباں شامل ہن، جس وچ 7 ناول، 15 کہانی مجموعہ، یاداں، اک سوے-جیونی اتے یاتراواں شامل ہن۔ اسدی رچنا سمارکسیلدور (یادگاری پتھر ) نے مرکزی اتے راج اکادمی انعام جتے۔
شروعاتی اتے نجی زندگی
کننابدلا دا جم 1940 وچ وٹاکارا، ملابار ضلع (موجودہ کوزیکوڈ ضلع، کیرلا) دے کرکڑ وچ سی۔ کے۔ مامو اتے سائنا دے پتر دے روپ وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی مڈھلی تعلیم کرکڑ ماپیلا لوئر پرائمری سکول اتے سرکاری پھشریز ٹیکنیکل سکول، مڈپلی توں ہائی سکول دی پڑھائی کیتی۔ اسنے تلسیری دے سرکاری برنین کالج وچ داخلہ لیا اتے سائنس وچ اپنی پری-ڈگری اتے بیچلر دی ڈگری پوری کیتی۔ اوہ برینن کالج وچ اپنی پڑھائی جاری رکھنا چاہندا سی اتے ملیالم وچ اپنی ماسٹر دی ڈگری کرنا چاہندا سی۔ اس نوں مرحوم نقاد ایم این وجیان ، جو کہ ملیالم ڈیپارٹمنٹ دے کالج دے استاد سن،نے روک دتا اتے اس نوں صلاحَ دتی، "لکھاری بنن لئی تہانوں ایم۔اے۔ کرن دی ضرورت نہیں اے؛ تہانوں بسّ اکھر جانن دی لوڑ اے۔" اسنے صلاحَ اُتے دھیان دتا اتے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی ایم بی بی ایس دی پڑھائی کرن لئی چلا گیا۔
اوہ اک رجسٹرڈ میڈیکل پریکٹیشنر سی اتے اسنے 1970 توں 1973 تک سرکاری سیکٹر وچ اتے 1974 توں 1976 تک وٹاکارا وکھے سنوجواناں نبھائیاں سن۔ اسنے حلیمہ نال ویاہ کروا لیا اتے اسدے تن بچے سن۔ کننابدلا اپنے پچھلے سالاں دوران کالیکٹ وچ اک فلیٹ وچ اکلا رہِ رہا سی۔
اک روڑھیوادی مسلم پچھوکڑ توں آؤن دے باو جود، کننابدلا اپنی من موجی اتے غیر روائتی جیون سٹائل لئی جانیا جاندا سی۔ اسنے زندگی نوں مانن دی چون کیتی۔ سیٹھو نے اک وار کیہا: “عامَ لوکاں نوں شبد چتراں وچ بنھن دی اس دی قابلیت حیران کرن والی سی۔ اس جادو نال، اوہ مہان رچناواں لکھ سکدا سی۔ پر، اسنے زندگی نوں مانن دی چون کیتی اتے اپنے بہت سارے ہم عصر لوکاں دے الٹ مہان رچناواں لکھن دی پرواہ نہیں کیتی۔ اسدی جیون سٹائل نوں اس رکاوٹ دا کارن کیہا جا سکدا اے۔ ” حالانکہ اوہ اک مسلمان پروار وچ پیدا ہویا سی، اوہ کدے وی مذہبی جیون نہیں، سگوں اک انسان وانگ جیؤنا چاہندا سی۔ اسنے مسلمان پروار وچ جم لین دے باو جود سبھیاچار دے حوالے نال ہمیشہ اپنے آپ نوں ہندو دسیا۔ اوہ شراب اتے سور نوں پسند کردا سی اتے اس نوں عوامی طور اُتے منن توں کدے ہچکچاہٹ نہیں کردا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد ناول کار گٹھ:موت 2017 گٹھ:جم 1940
تبع حمیری
تبع اسعد ابو كرب الحميری۔ انہاں د‏‏ی کنیت تے انہاں دا ناں اسعد سی، انصار بنی حیرہ ايس‏ے د‏‏ی طرف منسوب نيں، حیرہ کوفہ دے نیڑے اک شہر ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں اسعد الکامل وی لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے یہودیت نو‏‏ں ترک کرکے اسلام قبول کیتا سی۔
تبع تو‏ں مراد
قرآنی تبع : قرآنی تُبَّعْ، تبع اوسط اے جس دا ناں اسعد، ابوکریب یا ابو کرب کنیت اے، ایہ بادشاہ آپ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) د‏‏ی بعثت تو‏ں نو سو سال تے اک روایت دے اعتبار تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ست سو سال پہلے گزریا اے، ایہ تے اس د‏ی قوم آتش پرست سی۔
کعب احبار د‏‏ی تفسیر
عبد الرزاق وابن المنذر نے ابن عباس تو‏ں روایت کیتا کہ چار آیات نيں اللہ د‏‏ی کتاب وچو‏ں جنہاں دے بارے وچ مینو‏ں علم نئيں کہ انہاں دا کیہ معنی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ ميں نے انہاں دے بارے وچ کعب احبار تو‏ں پُچھیا ” قوم تبع“ تے تبع دا ذکر نئيں فرمایا کہ اوہ کون سی تاں انہاں نے کہیا کہ تبع اک بادشاہ سی تے اس د‏ی قوم کاہن سی تے اس د‏ی قوم وچ کچھ لوک اہل کتاب تو‏ں وی سن تے کاہن اہل کتاب اُتے حملہ کردے سن ۔ تے انہاں د‏‏ی تابعداری کرنے والے نو‏‏ں قتل کردے سن اہل کتاب نے تبع تو‏ں کہیا کہ اوہ لوک سانو‏ں جھٹلاندے نيں تاں تبع نے کہیا جے تسيں سچے ہوئے تاں اک قربانی پیش کرو تسيں وچو‏ں جو افضل ہوئے گا اس د‏ی قربانی نو‏‏ں اگ کھاجائے گی اہل کتاب تے کاہناں نے قربانی پیش د‏‏ی اگ آسمان تو‏ں نازل ہوئی اہل کتاب د‏‏ی قربانی نو‏‏ں کھاگئی تبع نے اہل کتاب د‏‏ی تابعداری د‏‏ی تے اسلام لے آیا اس وجہ تو‏ں اللہ تعالیٰ نے اسنو‏ں قوم دا قرآن مجید وچ ذکر فرمایا تے تبع دا ذکر نئيں فرمایا۔
پہلا غلاف کعبہ
جب مکہ معظمہ پہنچیا تاں قبیلہ ہذیل دے بعض لوکاں نے ازراہِ شفقت بادشاہ تو‏ں کہیا کہ اسيں تینو‏ں اوہ گھر بتائاں کہ جس وچ خزانہ اے تے اوہ گھر خانہ کعبہ اے، مقصد انہاں نو‏‏ں ایہ سی کہ تبع اس گستاخی تو‏ں ہلاک ہوئے جائے مگر انہاں دونے عالماں نے اسنو‏ں اس حرکت تو‏ں باز رکھیا تے عرض کیہ ایہ خانہ خدا اے، خبردار اس د‏ی طرف نظر بد ہرگز نہ کرنا، تبع نے اس حرکت تو‏ں توبہ د‏‏ی تے ہذیلیاں نو‏‏ں قتل کرا دتا تے مکہ وچ حاضر ہوئے ک‏ے شعب صالح وچ قیام کیتا تے خانہ خدا نو‏‏ں لباس پہنایا، سب تو‏ں پہلے تبع ہی نے خانہ کعبہ اُتے غلاف ڈالنا شروع کيتا، تبع نے مکہ وچ چھ روز قیام کیتا تے چھ ہزار بد نے قربان کیتے۔
یمن وچ آزمائش
جب تبع یمن پہنچیا تاں قوم نے بغاوت کردتی تے کہیا تاں نے دین بدل ڈالیا اے، آخر فیصلہ ایہ ہويا کہ زیر کوہ جو اک اگ اے اوتھ‏ے دونے فریق چلاں تے اگ حسب معمول ظالم نو‏‏ں جلا دے، قوم اپنے بتاں نو‏‏ں لےک‏ے گئی تے تبع کعب واسعد نو‏‏ں نال لے گیا انہاں دے گلاں وچ مصاحف لٹکے ہوئے سن، ایہ اگ دے اُتے تو‏ں بآسانی گزر کر مقام معین اُتے پہنچ گئے، اس دے بعد اگ نکلی تے بت پرستاں نو‏‏ں جلیا ک‏ے خاکستر کر دتا، اس دے بعد اگ جدھر تو‏ں آئی سی واپس چلی گئی، اس دے بعد قوم تبع دے کچھ بچے ہوئے لوکاں نے یہودیت قبول کرلئی-
نبی آخرالزمان نو‏‏ں خط
سیدتناعائشہ صدیقہ نے فرمایا تبع نو‏‏ں برا نہ کہو اوہ مرد صالح سی، آپ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے تبع دے بارے وچ فرمایا کہ اوہ اسلام لیایا تھا. تبع نے دار ابو ایوب آپ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) دے لئی بنوایا سی تے وصیت نامہ لکھیا سی کہ نبی آخر الزمان جدو‏ں تشریف لائاں تاں ایہ گھر تے میرا پیام نیاز پیش خدمت کیتا جائے، چنانچہ اوہ خط ابو ایوب انصاری نے آپ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) د‏‏ی خدمت وچ پیش کیتا۔ اس خط وچ ایہ اشعار وی سن : شھدتُ علی احمد أنَّہٗ رسول من اللہ باری النسم فلو مد عمری الی عمرہ لکنتُ وزیراً لہٗ وابن عم خط دا مضمون ابن اسحٰق د‏‏ی روایت دے مطابق ایہ سی : امَّا بعد! فانی آمنتُ بک وبکتابک الذی أنزل علَیْک، وانا علی دینک وسنتکَ وآمنتُ بربک ورب کل شئ وآمنتُ بکل ما جاء من ربک من شرائع الاسلام فِان ادرکتُکَ فبھا ونعمت وان لم ادرککَ فاشفع لی ولا تنسنی یوم القیامۃ فانی من ربک من امتک الاولین وتابعتک پہلے مجیئک وأنا علی ملتکَ وملت ابیک ابراھیم (علیہ السلام) ثم ختم الکتاب ونقش علیہ، للہ الامر من پہلے ومن بعد وکتب عنوانہ الی محمد بن عبد اللہ نبی اللہ ورسولہ خاتم النبیین و رسول رب العالمین (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) من تُبَّع اول۔
حوالے
گٹھ:شاہان گٹھ:مشرق وسطی دے بادشاہ گٹھ:یمنی یہودی گٹھ:بادشاہ
کُٹیکرشن مرار
کرکٹّ ماراتو کٹیکرشن مرار (14 جون 1900 – 6 اپریل 1973) اک بھارتی مضمون نگار اتے ملیالم ساہت دا ساہتی نقاد سی۔ اوہ مہابھارت دا اک نقاد مطالعہ بھرتپریدنم لئی جانیا جاندا سی، جس نوں کئیاں ولوں ملیالم دیاں سبھ توں بااثر کتاباں وچوں اک گنیا جاندا اے اتے اس نے ساہت اکادمی انعام اتے کیرل ساہت اکادمی انعام حاصل کیتے سن۔
جیونی
کٹیکرشن مرار دا جم 14 جون 1900 نوں دکھنی بھارت دے کیرلا راج دے پالکڑ ضلعے وچ کریکٹّ مراتو کرشن مارار اتے لکشمیکٹی مراسیار دے گھر وچ ہویا سی۔
مڈھلی سکھیا دے طور تے ڈرائنگ دے نال اسنے پرکشن، جو کہ خاندانی پیشہ سی، سکھیا، مگر اسدی زندگی ادوں بدل گئی جدوں اسنے شری نیلکنتا سرکاری سنسکرت کالج پتمبی وچ داخلہ لیا، جتھے اسنوں دو مشہور استاداں، پنسری نمبی اتے شمبھو شرما توں پڑھن دا موقع ملیا۔ اس توں بعد، اسنے ساہت شرومنی امتحان پاس کیتی اتے کیرلا کلامنڈلم وکھے ساہت آچاریہ دے طور تے اپنے کیریئر دی شروعات کیتی جتھے اسنے 15 سال ولاتول نارائن مینن دے نال کم کیتا، اس ویلے دوران اسنے اپنیاں بہت ساریاں لکھتاں شائع کیتیاں۔ 1938 توں 1961 تک اوہ ملیالم روزانہ اخبار، ماتروزمین دا پروفریڈر سی۔
مرار دا ویاہ 1924 وچ کڑاکمرت نارائنکٹی مرسیار نال ہویا اتے اس جوڑے دے ستّ بچے، چار پتر اتے تن دھیاں سن۔ اپنی زندگی دے مگرلے حصے وچ، اسدا روحانی کماں ول ودھیرے جھکاء ہو گیا سی۔ 6 اپریل 1973 نوں 72 سال دی عمر وچ اسدا انتقال ہو گیا۔
ساہتی کیریئر
کٹیکرشن مرار ساہتی بکواس دا سخت نقاد سی۔ اس دی رچنا، بھارتپریدانم، مہابھارت دا تنقیدی مطالعہ کئیاں ولوں اک بنیادی کم منیا جاندا اے اتے سیکنڈری سکھیا دے بھارتی سرٹیفکیٹ دے سلیبس دا اک حصہ اے۔ اسدی اک ہور اہم رچنا کلا جیوتم تانے (کلا جیون ہی اے) اے، جسنوں کیرل ساہت اکادمی انعام، مرکزی ساہت اکادمی اوارڈ اتے ایم پی پال انعام جتے۔ ملیالا سٹائل، اسدیاں ہور اہم رچناواں وچوں اک اے، جو ملیالم دی صحیح ورتوں بارے سبھ توں پرمانک گرنتھاں وچوں اک اے۔ ساہتیاسلپم، دنتگوپرم اتے کیولکو (ساہتی تنقید دا مجموعہ) ساہتی الوچنا بارے اس دیاں کجھ ہور رچناواں ہن۔ اس توں علاوہ، اسنے ساہتی الوچنا دے لیکھاں دے 19 توں ودھ مجموعہ شائع کیتے ہن۔
حوالے
گٹھ:موت 1973 گٹھ:جم 1900
ایم این پالُور
پلور مادھون نامبوتری (22 جون 1932 – 9 اکتوبر 2018)، عامَ طور تے ایم این پالور وجوں جانیا جاندا اے، کیرل، بھارت توں ملیالم-بولی دا شاعر سی۔ اوہ ملیالم دے مڈھلے آدھنکوادی شاعراں وچوں اک سی پر اس دیاں لکھتاں ملیالم دی شعری پرمپرا وچ رڑھیاں ہوئیاں سن۔ اس نوں اپنے مجموعہ کلکلم لئی 1983 وچ، راج دا سبھ توں اچّ ساہتی اعزاز کیرلا ساہت اکادمی انعام، حاصل ہویا سی۔ اسنوں 2013 وچ اپنی سوے جیونی کتھائلتاونٹے کہانی لئی مرکزی ساہت اکادمی انعام وی ملیا سی۔
زندگی
اوہ پالورو ماناکل مادھون نامبوتری اتے شریدیوی انترجم دے پتر دے روپ وچ 22 جون 1932 نوں پیراوور، ایرناکلم وچ پیدا ہویا سی۔ اک بہت روڑھیوادی نامبوتری پروار دے ماحول وچ وڈا ہون والے، پالور نے چھوٹی عمر وچ ہی ودوان کیپی نارائنا پشاروڈی دے ماتحت سنسکرت سکھی۔ اس نوں پٹیکانڈوڈی رونی مینن اتے واڑینکادا کنجو نائر دے ماتحت کیرلا کلامنڈلم وکھے کتھکلی سکھن دا وی موقع ملیا۔ اس نے رسمی طور اُتے پڑھائی نہیں کیتی۔
اوہ پیراوور دے اک غریب نامبوتری گھر وچ پلیا وڈا ہویا۔ شاعری اس لئی اسدی ماں دا سبھ توں قیمتی تحفہ سی۔ اسدی ماں دا ویاہ 14 سال دی عمر وچ ہویا سی۔ اوہ اسنوں جی۔سنکارا کروپ، پنتنم اتے ایڑوتچن دیاں کویتاواں سناؤندی سی۔ اوہ اس نوں گھر وچ، چلکدی ندی دے پانیاں اُتے کھیڈدے جاں اس پانی نوں صرف ویکھدے ہوئے، ہر جگہ کاوَ-چھندِ دہراؤندی رہندی۔
اسنے اپنا گھر چھڈّ کے بمبے چلا گیا اتے اپنی زندگی گزارن لئی وکھو وکھ کاروباراں وچ رجھّ گیا۔ اس نے بمبے وچ انڈین ایئرلائیناں وچ سیوا نبھائی سی۔ اسنے پہلاں ٹرانسپورٹ ڈیپارٹمنٹ وچ اتے بعد وچ مینٹینینس سیکشن وچ کم کیتا اتے 1990 وچ گراؤنڈ سپورٹنگ ڈویزن دے سینئر آپریٹر وجوں سیوامکت ہویا۔ رٹائرمینٹ توں بعد اوہ کالیکٹ دے کووور وکھے سیٹل ہو گیا۔ 9 اکتوبر 2018 نوں 86 سال دی عمر وچ بڈھاپے متعلق بیماریاں کارن اسدی موت ہو گئی۔
شاعری
پلور 20 ویں صدی دے ادھ دے کجھ سبھ توں ودھیا ملیالم کویتاواں دا لکھاری اے۔ اس دے پرمکھ مجموعہ ہن  کالیکلم، پیڈیتونڈن، تیرتھسفر، بھنگییوم ابھنگیئم، سنگمسنگیتم، پچمنگا  اتے  سرگا دھارا ۔
ایہہ اک نجی دکھانت سی جس نے اسنوں گمبھیرتا نال شاعری ول موڑ دتا۔ "22 سال دی عمر وچ میری بھین دی موت توں بعد ہی میری زندگی وچ شاعری قد وڈا ہویا،" اوہ کہندا اے۔
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1932
لسٹ یوریشیائی دیس بلحاظ آبادی
ایہ لسٹ یوریشیائی دیس بلحاظ آبادی اے، جو کہ بنیادی طور اتے اقوام متحدہ  دے تخمینے  دی بنیاد اتے  اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
آبادی
حوالے
گٹھ:ایشیا دےدیس گٹھ:لسٹاں گٹھ:یورپ دےدیس گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں بلحاظ آبادی
توریہ
توریہ دا معنی چھپانا تے کنایہ کرنا ا‏‏ے۔
ایسالفظ یافعل جس دے ظاہری معنی نو‏‏ں چھوڑکر دوسرا معنی مرادلیاجائے جو صحیح ا‏‏ے۔ مثلاً کِس‏ے نو‏‏ں کھانے دے لئی بلايا اوہ کہندا اے ميں نے کھانا کھالیا۔ اس دے ظاہر معانی ایہ نيں کہ اس وقت دا کھانا کھالیا اے مگر اوہ ایہ مراد لیندا اے کہ کل کھایا ا‏‏ے۔
معنی د‏‏ی تحقیق
توریہ یعنی لفظ دے جو ظاہر معانی نيں اوہ غلط نيں مگر اس نے دوسرے معانی مراد لئی جو صحیح نيں، ایسا کرنا بلاحاجت جائز نئيں تے حاجت ہوئے تاں جائز ا‏‏ے۔ علامہ زبیدی لکھدے نيں ’’ وری الخبر توریہ‘‘ دا معنی اے : اصل خبر نو‏‏ں چھپا کر کچھ تے ظاہر کیا‘ حدیث وچ اے کہ جدو‏ں آپﷺ سفر دا ارادہ کردے تاں سفر نو‏‏ں چھپا کر ایہ وہم ڈالدے کہ آپ کِس‏ے تے چیز دا ارادہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
علامہ تفتازانی توریہ د‏‏ی تعریف وچ لکھدے نيں کہ توریہ نو‏‏ں ابہام وی کہندے نيں تے اس د‏ی تعریف ایہ اے کہ "اک لفظ دے دو معانی ہاں : نیڑے تے بعید‘ تے بولنے والا کِس‏ے خفی قرینہ د‏‏ی بنا اُتے اس لفظ دا بعید معنی مراد لے تے مخاطب اس تو‏ں نیڑے سمجھ‏‏ے"۔
توریہ احادیث وچ
امام بخاری روایت کردے نيں
ابوہریرہ بیان کردے نيں کہ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے فرمایا : ابراہیم علیہ السلام نے صرف تن (ظاہری) جھوٹھ بولے۔
اس حدیث وچ توریہ اُتے جھوٹھ دا اطلاق کیتا گیا اے کیونجے اوہ ظاہرا تے صورۃ جھوٹھ ہُندا اے حقیقتہ جھوٹھ نئيں ہُندا۔ قرآن تے حدیث وچ تعریض تے توریہ د‏‏ی بہ کثرت مثالیاں ناں : اللہ تعالیٰ دا ارشاد اے
’’ فقال انی سقیم (الصفت : 89)حضرت ابراہیم (علیہ السلام) نے کہیا : وچ بیمار ہاں
سقیم دا نیڑے معنی اے : جسمانی بیمار تے بعید معنی اے : روحانی بیمار‘ حضرت ابراہیم (علیہ السلام) جسمانی بیمار نہ سن ‘ انہاں نے اس لفظ تو‏ں توریہ کرکے روحانی بیماری مراد لی‘ یعنی قوم د‏‏ی بت پرستی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی روح بیمار سی یا مستقب‏‏ل وچ بیمار ہونا مراد لیا۔
’’ قالوا ءانت فعلت ھذا بالھتنا یابرھیم قال بل فعلہ کبیرھم ھذا فسئلوھم انہاں کانوا ینطقون (الانبیاء : 63۔ 62) انہاں نے کہیا : اے ابراہیم! کیہ تسيں نے ساڈے معبوداں دے نال ایہ کم کیتا اے ؟ ابراہیم (علیہ السلام) نے کہیا : بلکہ انہاں دے اس وڈے (بت) نے ایہ کم کیتا اے ‘ جے ایہ بولدے نيں تاں تسيں انہاں تو‏ں پوچھ لو
امام بخاری روایت کردے نيں :
ابوہریرہ بیان کردے نيں کہ اک دن حضرت ابراہیم (علیہ السلام) تے حضرت سارہ اک ظالم بادشاہ دے ملک وچ گئے‘ اس بادشاہ نو‏‏ں دسیا گیا کہ اس ملک وچ اک شخص آیا اے ‘ اس دے نال اک عورت اے جو تمام لوکاں تو‏ں زیادہ خوبصورت اے بادشاہ نے حضرت ابراہیم (علیہ السلام) نو‏‏ں بلوایا تے پُچھیا کہ ایہ عورت کون اے ؟ حضرت ابراہیم (علیہ السلام) نے کہیا : ایہ میری بہن ا‏‏ے۔
’’ اخت‘‘ دے دو معنی ہیں‘ نیڑے معنی اے : نسبی بہن تے بعید معنی اے : دینی بہن‘ بادشاہ نے اس لفظ تو‏ں نسبی بہن سمجھیا تے حضرت ابراہیم (علیہ السلام) نے دینی بہن دا ارادہ کیتا تے ایہ توریہ ا‏‏ے۔
انس بن مالک بیان کردے نيں کہ رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) د‏‏ی خدمت وچ آک‏ے اک شخص نے سواری طلب کی‘ آپ نے فرمایا : وچ تسيں نو‏‏ں اونٹھ دے بچہ اُتے سوار کراں گا‘ اس شخص نے کہیا : یا رسول اللہ! وچ اونٹھ دے بچے دا کیہ کراں گا‘ آپ نے فرمایا : جو اونٹھ پیدا ہُندا اے اوہ اونٹھ دا بچہ ہی ہُندا۔
امام بخاری روایت کردے نيں : انس بن مالک بیان کردے نيں کہ ابوطلحہ دا بیٹا فوت ہوئے گیا‘ انہاں نے (بیوی تو‏ں ) کہیا : لڑکے د‏‏ی طبیعت کِداں د‏ی اے ؟ ام سلیم نے جو کہیا کہ ’’بیٹا اُتے سکو‏ن اے تے مینو‏ں امید اے کہ اسنو‏ں راحت مل گئی‘‘ اس دا نیڑے معنی ایہ سی کہ اسنو‏ں بیماری تو‏ں شفا مل گئی اے تے بعید معنی ایہ سی کہ اوہ فوت ہوئے گیا تے اسنو‏ں ابدی راحت مل گئی اے ‘ام سلیم نے اس معنی دا ارادہ کیتا سی کیونجے ابوطلحہ ايس‏ے وقت سفر تو‏ں آئے سن تے اوہ انہاں نو‏‏ں آندے ہی کوئی تکلیف دہ گل سنانا نئيں چاہندی تھیں‘ اس لئی انہاں نے صراحۃ ایہ نئيں کہیا کہ اوہ فوت ہوئے گیا تے توریہ تو‏ں کلام کیتا۔
امام ترمذی روایت کردے نيں
توریہ فقہا د‏‏ی نظر وچ
علامہ شامی لکھدے نيں
"غرض صحیح دے لئی توریہ تے تعریض جائز اے مثلا مزاح وچ ‘ جداں کہ نبی کریم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے فرمایا : جنت وچ کوئی بڑھیا نئيں جائے گی (یعنی بڑھیا بہ حیثیت بڑھیا نئيں جائے گی بلکہ جوان ہوئے ک‏ے جائے گی)‘ ہور فرمایا : تیرے شوہر د‏‏ی اکھ وچ سفیدی اے ‘ ہور فرمایا : اسيں تسيں نو‏‏ں اونٹھ دے بچہ اُتے سوار کرن گے (کیونجے ہر اونٹھ کِس‏ے اونٹھ دا بچہ ہُندا اے )
حوالے
گٹھ:سماجی لسانیات گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:مزاح
ابن الدیبع
ابن الدیبع – ابو عبد اللہ عبدالرحمن بن علی بن محمد بن عمر الشیبانی الشافعی (پیدائش: 9 اکتوبر1461ء – وفات: دسمبر 1537ء) جنوبی عرب وچ فقہ شافعی نال تعلق رکھنے والے فقیہ، عالم، مؤرخ تے محدث سن ۔
پیدائش تے خاندان
ابن الدیبع دا اصل ناں عبدالرحمن بن علی بن محمد بن عمر اے جدو‏ں کہ کنیت ابوعبداللہ ا‏‏ے۔ اپنے مورثِ اعلیٰ علی بن یوسف الدیبع د‏‏ی نسبت تو‏ں ابن الدیبع اکھوائے۔ المحبی د‏‏ی خلاصۃ الآثار تے تاج العروس د‏‏ی رُو تو‏ں دَیبَع دے معنی نوبیہ د‏‏ی صحرائی بولی وچ معنی ’’سفید‘‘ دے نيں۔
نسب تے پیدائش
نسب ایويں اے: ابو عبد اللہ عبدالرحمن بن علی بن محمد بن عمر ـــ بن علی بن یوسف، جدو‏ں کہ القاب وچ وَجیہ الدین الشیبانی الزَبِیدی نيں۔ محمد بن عمر دے بعد نسب وچ کچھ افراد پردۂ اخفا وچ نيں تے علی بن یوسف تک ہی نسب دا پتا چلدا ا‏‏ے۔ ابن الدیبع 4 محرم الحرام 866ھ مطابق 9 اکتوبر 1461ء نو‏‏ں یمن دے شہر زبید وچ پیدا ہوئے۔ اِنہاں دے والد بچپن وچ ہی گھر چھڈ ک‏‏ے چلے گئے سن تے ہندوستان وچ اُنہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔
وفات
ابن الدیبع نے رجب 944ھ مطابق دسمبر 1537ء وچ زبید شہر وچ وفات پائی۔ زبید شہر وچ ہی تدفین کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1461 دے جم گٹھ:1537 دیاں موتاں گٹھ:اسلام دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے عربی مصنفاں گٹھ:پندرہويں صدی دے مصنفاں گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے عربی مصنفاں گٹھ:سولہويں صدی دے مصنفاں گٹھ:عرب نال تعلق رکھنے والے محدث گٹھ:یمنی شخصیتاں
این پی محمد
این پی محمد (1 جولائی، 1928 – 3 جنوری، 2003)، مختصر وچ این کے نال جانیا جاندا، اک بھارتی ناول کار، کہانی کار اتے پٹکہانی لکھاری سی۔ اوہ ملیالم بولی دے ایم ٹی واسدیون نائر، او وی وجین، ککاندان اتے کملا داس ورگے اپنے ہم عصر لکھاریاں دے نال، ملیالم فکشن وچ آدھنکوادی لہر دے موہریاں وچوں اک وجوں جانیا جاندا اے۔ اوہ کیرلا ساہت اکادمی دے پردھان اتے کئی پرسکاراں دے پراپک سن جنہاں وچ مرکز ساہت اکادمی انعام، کہانی لئی کیرل ساہت اکادمی انعام، ناول لئی کیرل ساہت اکادمی انعام، للتھمبیکا انترجام انعام، پدمپربھا ساہتی انعام اتے متتو ورکی اوارڈ شامل سن ۔
جیونی
این۔ پی۔ محمد دا جم 1 جولائی، 1928 نوں دکھنی بھارت دے کیرلا راج دے کوزیکوڈ ضلعے دے کونڈنگل وکھے، اک آزادی گھلاٹیا، این پی۔ ابو اتے امبیچی پتھما بیوی دے گھر ہویا سی۔ مشہور راجنیتا اتے کیرل صوبائی اسمبلی دے میمبر این پی موئدین اس دا بھرا سی۔ محمد نے زومورن دے گرووایرپن کالج وچ کالج دی پڑھائی پوری کرن توں پہلاں کونڈنگل دے مقامی سکول، بازل مشن سکول، پرپنگنگڑی اتے گنپتی سکول، کوزیکوڈ وکھے اپنی سکول دی پڑھائی کیتی۔ اسنے اپنے کیریئر دی شروعات اک سہکاری سبھا وچ کلرک وجوں کیتی پر جلدی ہی ہاؤسنگ بورڈ سہکاری سبھا، کوزیکوڈ چلا گیا جتھے اسنے اگلے تن دہاکیاں لئی سیوا نبھائی اتے اتھوں ہی سیوامکت ہویا۔ اسنے کیرلا کومودی دے نواسی اڈیٹر وجوں سیوا نبھائی اتے کئی پرکاشناں جویں کہ نوستھی، نریکشنم، گوپرام، پردیپم اتے جاگرت نال جڑے ہوئے سن جتھے اس نے اوہناں دے سمپادکی بورڈاں دے میمبر وجوں سیوا نبھائی۔
محمد دا ویاہ امبیچی پتھما نال 1952 وچ ہویا سی اتے اس جوڑے دے ستّ بچے سن۔ لکھاری اتے اکادمک، این پی حافظ محمد ایہناں وچوں اک سی۔ محمد 3 جنوری، 2003 نوں 74 سال دی عمر وچ، کوزیکوڈ دے اک نجی ہسپتال وچ نمونیا نال دم توڑ گیا سی۔ اس دے مرتک اوشیشاں نوں ایم۔ٹی۔ واسودیون نائر، یو۔اے۔ کھدر، پی۔ ولسلا، کے ٹی محمد، سکمار ازیکوڈے، ایم ایم بشیر، پی وی گنگادھرن اتے یوکے کمارن سمیت اسدے دوستاں اتے پتونتیاں دی حاضری وچ، کنمپارمبھو قبرستان وکھے دفنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد ناول کار گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:موت 2003 گٹھ:جم 1929
پنڈٹ روی ورما شُکلا یونیورسٹی
پنڈت رویشنکر شکلا یونیورسٹی (انگریزی: Pt. Ravishankar Shukla University) اچّ سکھیا دی اک ادارہ اے، جو رائیپر، چھتیسگڑھ، بھارت وچ واقع اے۔ ایہہ چھتیسگڑھ وچ اچّ سکھیا دی سبھ توں وڈی اتے سبھ توں پرانی ادارہ اے۔ ایہہ اک راج یونیورسٹی اے جسدی قیام 1964 وچ مدھ پردیش سرکار ولوں کیتی گئی سی۔ ایہہ اک ٹیچنگ-کم-ایپھیلیئیٹڈ یونیورسٹی اے، جو کہ 129 کالجاں نال متعلق اے اتے اس وچ 29 یونیورسٹی ٹیچنگ ڈیپارٹمنٹ (یو۔ٹی۔ڈی۔) ہن
اتہاس
پں۔ رویشنکر شکلا یونیورسٹی، رائیپر، دی قیام 1964 وچ ہوئی سی۔ اسدا نام پں۔ رویشنکر شکلا، مدھ پردیش دے پہلے وزیر اعلیٰ مگر رکھیا گیا۔ ایہہ یونیورسٹی 1 مئی نوں ہوند وچ آئی اتے 1 جون 1964 توں 46 ایپھیلیئیٹڈ کالجاں، پنج یونیورسٹی ٹیچنگ وحصےآں (یوٹیڈی) اتے 34,000 طالب علماں نال کم شیل رہی۔ اس ویلے دی اطلاع اتے نشریاتی وزیر اندرا گاندھی نے 2 جولائی، 1965 نوں پنج موضوعاں وچ یونیورسٹی دے پوسٹ گریجوئیٹ ڈیپارٹمنٹ دا افتتاح کیتا سی۔
یونیورسٹی پچھلے 44 سالاں دوران طالب علماں دی گنتی (لگبھگ 1.2 لکھ) دے نال نال انوراج، منکھتا، قدرتی سائنس، قانون، سکھیا، فارمیسی، پربندھن، جسمانی سکھیا، لائبریری سائنس اتے کمپیوٹر دے معاملے وچ بہت وڈا وادھا ہویا اے جویں چھتیسگڑھ دے 11 ضلعیاں وچ پھیلیا 28 سکولاں اتے 261 ایپھیلیئیٹڈ کالجاں وچ سائنس، آدی۔
چھتیسگڑھ نوں 1 نومبر 2000 نوں مدھ پردیش راج نے اک سیاسی ہستی وجوں بنایا سی۔
اکادمک
اکادمک حصہ، رویشنکر شکلا یونیورسٹی، رائیپر، دے پربندھکی بنیادی ڈھانچے دا مکھ حصہ اے۔ جس راہیں یونیورسٹی یونیورسٹی دے ادھیاپن وحصےآں اتے کالج نال متعلق کالجاں وچ وکھ وکھ کورس تیار کردا اے اتے چلاؤندا اے۔ ادے س مقصد لئی، اس حصہ دے راہیں، ایگزیکٹیو کونسل، اکادمک کونسل، مستقل کمیٹی، اکادمک یوجنابندی اتے ملانکن بورڈ، پھیکلٹیز، بورڈ آف سٹڈیز اتے رسرچ ڈگری کمیٹیاں آدی دا گٹھن کیتا جاندا اے اتے یونیورسٹی ایکٹ دیاں دھاراواں مطابق کم کردے ہن۔
کیمپس
یونیورسٹی دا راجگڑھ رائیپر شہر دے مغربی حصے وچ وڈا کیمپس اے۔ یونیورسٹی دے کیمپس اندر اک کینٹین اے۔ کیمپس وچ ہیٹھ لکھیاں سہولتاں ہن:
باہری لنک
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
زنجیراں دی لڑائی
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
سررشتہ تالیف تے ترجمہ یونیورسٹی عثمانیہ
سررشتہ تالیف تے ترجمہ عثمانیہ یونیورسٹی دا دار الترجمہ سی جسنو‏ں سنہ 1917ء وچ قائم کيتا گیا۔ اس دار الترجمہ دا بنیادی مقصد یونیورسٹی عثمانیہ دے نصاب دے لئی علوم تے فنون د‏‏یاں کتاباں دا ترجمہ تے تالیف سی۔ سنہ 1947ء تک تقریباً تیس سال اس ادارے نے اردو بولی د‏‏ی بیش بہا خدمات انجام دتیاں۔ تقسیم ہند دے موقع اُتے دار الترجمہ د‏‏ی سرگرمیاں موقوف ہوئے گئياں، فیر اگست 1955ء وچ اس د‏ی عمارت وچ اگ لگ گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا ریکارڈ تے عمارت وچ محفوظ علمی ذخیرہ تلف ہوئے گیا۔ اُتے اس وقت دے بھارتی وزیر تعلیم ابو الکلام آزاد د‏‏ی کوششاں تو‏ں دار الترجمہ نو‏‏ں بحال کيتا گیا، اس دے بعد وی ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں کچھ اہ‏م کتاباں شائع ہوئیاں۔
مولوی عبد الحق سررشتہ دے پہلے ناظم مقرر ہوئے تے انہاں د‏‏ی زیر نگرانی سررشتہ دے تن شعبے قائم کیتے گئے۔ انتظامی عملہ تے دفتر، دار الترجمہ تے تالیف تے مجلس وضع اصطلاحات۔ سنہ 1947ء تک سررشتہ تالیف تے ترجمہ د‏‏ی جانب تو‏ں کل 369 کتاباں شائع ہوئیاں۔ پہلی کتاب 1919ء وچ عبد الماجد دریابادی د‏‏ی ترجمہ کردہ کتاب "منطق استخراجی تے استقرائی" دے عنوان تو‏ں شائع ہوئی۔
اسمائے مؤلفین تے مترجمین
سررشتہ تالیف تے ترجمہ د‏‏ی جانب تو‏ں جنہاں حضرات د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کتاباں شائع ہوئیاں انہاں د‏‏ی لسٹ درج ذیل ا‏‏ے۔
ان حضرات دے علاوہ سررشتہ تالیف تے ترجمہ وچ برصغیر دے ممتاز اصحاب علم تے فضل وی موجود سن جنہاں وچ مولوی عبد الحق، مرزا محمد ہادی رسوا، عبد الباری ندوی، عبد الحلیم شرر، محمد الیاس برنی، خلیفہ عبد الحکیم تے وحید الدین سلیم شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:بھارتگٹھ:اردو
ویر کُنوَر سنگھ یونیورسٹی
بہار یونیورسٹی ایکٹ 1976 [1992 دے سودھ ایکٹ 9 دے طور اُتے] دے ماتحت، ویر کنور سنگھ یونیورسٹی، نامور قومی ہیرو اتے 1857 دے اگھے آزادی گھلاٹیئے، کنور سنگھ دے ناں تے، 22 اکتوبر 1992 نوں قائم کیتی گئی سی۔
ایہہ یونیورسٹی یو۔جی۔سی۔ ایکٹ دی دھارا 2 (ایف) دے تحت مانتا حاصل یونیورسٹیاں دی لسٹ وچ اے۔ اس دے سارے 17 سنویدھانک کالج اتے اک متعلق کالج مگدھ یونیورسٹی، بودھ-گیا، بہار دے سنویدھانک / مانتا حاصل کالج ہون دے کارن UGC توں وتی مدد حاصل کر رہا اے۔
تعلیمی
یونیورسٹی فزکس، کیمیا سائنس، بوٹنی، جولوجی، گنت، کمپیوٹر سائنس، ونج، اتہاس، مطلب شاستر، پربندھن، قانون، سماجیات، جغرافیہ آدی ورگے کھیتراں وچ پڑھاؤن اتے سکھلائی کراؤندی اے۔ ایہناں کورساں توں علاوہ، ایہہ راج اتے اسدے آس پاس دے کالجاں اتے ادارےآں نال جڑے ہوئے ایکسچینج پروگرام چلاؤندی اے۔
اسدے سنویدھانک اتے متعلق کالجاں نے یوجیسی-دوارای سپانسر کیتا سرٹیفکیٹ / ڈپلوما / ایڈوانسڈ ڈپلوما پروگرام جویں کہ ڈی۔سی۔اے۔، دہاتی پربندھن، ٹشو سبھیاچار، مچھی پالن، ہسپتال دا کوڑا پربندھن، فیشن ڈزائیننگ، ای-کامرس اتے کمپیوٹر ہارڈویئر رکھ-رکھائ پیش کیتے گئے ہن۔
وادھو سہِ پاٹھکرم دیاں سرگرمیاں
ویر کنور سنگھ جی دی اگوائی وچ آزادی سنگرام اتے آزادی تحریک ویر بنوچیر دا اسی-ورھیاں دا مضبوط، بلکل فٹ نرک اتے دلوں پیار کرن والا سچا مظاہرہ سی۔ ساڈی وکھ وکھ متعلق اتے متعلق ادارےآں جویں اینسیسی، اینئیسئیس، سکاؤٹس اتے گائیڈاں اتے نہرو یوا مرکز ولوں جسمانی سرگرمیاں، کھیڈاں، کھیڈاں اتے تہذیبی پروگراماں وچ اہم یوگدان پایا گیا اے۔ 5 بہار بی این این سی دی کمانڈ کرنل ترسیم سنگھ وڑیچ نے اک بزرگ گھوڑسوار اتے بھارتی فوج وچ 29 سالاں تک سیوا کرن دا امیر تجربہ یونیورسٹی دے 8 کالجاں نال جڑی 7 سینئر ڈویزن کمپنی ولوں ایکتا اتے انوراج دے لوگو دی سیوا کیتی۔ اوہ کالج جتھے سینئر لڑکے اتے لڑکیاں نوں این۔سی۔سی۔ وچ شامل ہون دا اعزاز حاصل ہویا اے: - ایچ۔ڈی۔ جین کالجب آرا لیفٹینینٹ انج راجک مہاراجہ کالج آرا سی۔ٹی۔او۔ جی۔کے۔ سنگھ ایس۔بی۔ کالج آرا سی۔ٹی۔او۔ رامنارائن مشرا جے۔جے۔کالج، آرا لیپھٹینٹ سہبودین بی۔ڈی۔ کالج، بہیا لیفٹینینٹ ببیتا پانڈے سنجے گاندھی، کالج لیفٹینینٹ ایم پاٹھک ایم ایم ایم کالج آرا۔ سیٹیؤ سمتا کماری۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
زوگ
زوگ سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
چانکیہ نیشنل لاء یونیورسٹی
چانکیا نیشنل لاء یونیورسٹی (انگریزی: Chanakya National Law University) بھارت دے بہار، پٹنا وچ اک خدمختیاری لاء سکول اے۔ ایہہ بہار سرکار (2006 دے بہار ایکٹ 24) ولوں 2006 وچ قانونی سکھیا دے کھیتر نوں وقف اک پبلک یونیورسٹی وجوں قائم کیتی گئی سی۔ پٹنا ہائی کورٹ دا چیف جسٹس یونیورسٹی دا ایگزیکٹیو کلپتی اے۔ ڈاکٹر: جے این بھٹّ ادارہ دے پہلے چانسلر سن۔ اس ویلے ایہہ عہدہ مان یوگ جسٹس سری راجیندر مینن کول اے۔ اس ویلے انترم اپ-کلپتی مان یوگ جسٹس سری متی مردلا مشرا (رٹائرڈ) ہن۔ پہلاں ایہہ عہدہ پرو۔ ڈاکٹر۔ اے لکشمیناتھ کول سی۔