cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عباس بن علی
وفاداری کے مختلف پہلو
حضرت عباسؑ کی مہم ترین خصوصیات میں سے ایک خصوصیت اپنے زمانے کے امام کی شناخت اور ان کیان کی اطاعت محض تھی۔ آپ نے تین اماموں ؑ کی دور امامت کو دیکھا .چاہے بابا علی علیہ السلام کا دور امامت ہو یا بھیا حسن علیہ السلام کا دور امامت ہو، آ پ نے ہمیشہ اپنی وفا کا لوها منوایا ۔ آپ کے زیارتنامہ میں امام صادق علیہ السلام سے منقول یہ جملات اس امر کی روشن دلیل ہیں کہ آپ ولایت مداری میں کس قدر آگے تھے۔ «المطیح ﷲ و لرسوله ولامیر المومنین والحسن والحسین صلی اﷲ علیهم » یعنی ،تجھ پر سلام اےای اﷲ کے صالح بندےوخدابندےو خدا اور اس کے رسول کے مطیع و فرماں بردار اور امیرالمومنین،امام حسن اور امام حسین علیہم السلام کے حقیقی پیرو کار۔ حضرت عباسؑ نے کربلا میں وفا اور وفاداری کے جو نقوش چھوڑے ہیں وہ سب اپنے امام وقت کی اطاعت اور اس سے وفاداری کی وجہ سے ہے۔ کوئی یہ نہ سوچے کہ شاید حضرت عباسؑ کی فداکاری قبیلہ کاتعصب اور خاندانی تھی، نہیں بلکہ حضرت عباسؑ کی یہ ساری قربانیاں ولایت مداری اور اس کی اطاعت کی وجہ سے تھیں۔چنانچہ ارباب تاریخ اس شبھہ سے پردہ اٹھاتے ہوئے لکھتے ہیں۔
بلکہ( حضرت عباسؑ) جانتے تھے کہ دین خدا، امام حسین کی وجہ سے قائم ہے۔امام حسینؑ ہی دین کے ستون ہیں۔ وه دین خدا اور شریعت پیامبرﷺ کی بقاء کے لیے جہاد کر رہے ہیں (اس خاطر حضرت عباس جان ودل سے) فرزندان رسول خداﷺ اور حضرت زهرا سلام اللہ علیہا کی بیٹیوں کی حمایت کر رہے تھے جیسا کہ خود فرمایا کرتے تھے، خدا کی قسم اگر میرے بازووں کو کاٹو تو بھی میں اپنے دین، اپنے امام حق اور یقین اور فرزند دختر پیامبر پاک ﷺ و امین کی حمایت کروں گا۔
وفاداری کے چند نمونے
یوں تو حضرت عباسؑ کی پوری زندگی وفا اور وفاداری سے لبریز ہے لیکن حضرت عباس ؑکی یه وفا داری سانحہ کربلا میں کچھ منفرد انداز میں نکھر کر سامنے آئی دوست ہوں یا دشمن کوئی بھی آپ کی وفا داری کی داد دئے بغیر نہ رہ سکا۔ منمندرجہدرجہ ذیل سطور میں حضرت عباسؑ کی وفاداری کے چند نمونے پیش کرتے ہیں۔ ١۔امان نامے کا ٹکرر کرنا
عبیداللہ اوراس کے کارندے اس بات سے آگاہ تھے کہ جب تک حضرت عباسؑ امام حسین علیہ السلام کے ساتھ ہیں ان پر حاوی ہونا نہایت ہی دشوار مسئلہ ہے لہذا یہ چال چلی کہ حضرت عباسؑ کو امام حسین علیه السلام سے جداکریں اس چال اورحربے کوعملی جامه پهنا نے کے لیے عصرتاسوعا شمرملعون چارهزار فوج کے همراه دشت نینوا پهنچا،اورحضرت عباسؑ کو آواز دی لیکن حضرت عباس ؑنے اس کی پکار پر کوٍئی توجہ نہیں دی بلکہ یوں کہوں عباس نامدارؑ نے شمر کو جواب کا لائق ہی نہ سمجھا، جب آقا و مولا امام حسین علیہ السلام نے کہا میرے عزیز بھیا جا و دیکھوشمر آپ سے کیا چاہتا ہے؟ اپنے بھیا اور امامؑ کی اطاعت میں آگے بڑھ کر شمر سے کہا،کہو کیا کہا چاہتے ہو۔شمر نے کہا اے عباس !میں نے ابن زیاد سے تمہیں اور تمھارے بھائیوں کے لیے امانامان نامہ لے لیا ہے، لہذا آپ اپنے آپ کو حسین ؑسے الگ رکھیے۔شیر خدا کے شیر فرزند بپھر گئے اور طیش میں آکر فرمایا:«تبت یداک و لعن ما جئت به من امانک یا عدو اﷲ، اتأ مرونا ان نترک اخانا وسیدنا الحسین بن فاطمه و ند خل فی طاعت اللعناء و اولاد اللعناء اتومننا و ابن رسول اﷲ لا آمان له» تیرے ہاتھ ٹوٹ جائیس اور لعنت ہو اس امان نامہ پر اور اس پر جس سے یہ امان نامہ لے کر کے آئے ہو، اے دشمن خداکیا تو ہمیں یہ امرکررہاہے کہ ہم اپنے بھائی ومولا اور فاطمہ (ع) کےلخت جگر کو تنای چھوڑ کر لعنت شدگان اور لعنت شدگان کے فرزندوں کی اطاعت کے زمرے میں داخل ہوجائیں(عجیب بات ہے) آیا ہمیں امان دے رہے ہو لیکن فرزند رسول خدا ﷺکے لیے کوئی امانآمان نہیں؟یہ جملات حضرت عباس کی شجاعت اور وفاداری کی واضح دلیل ہے۔
شام عاشورا امام حسین علیہ السلام نے اپنے تمام یار و انصار کو ایک خیمے میں جمع کرکے فرمایا : سب سنو یہ قوم دغل باز،صرف میرے خون کی پیاسی ہے لہذا میں اپنی بیتم تمہاری گردنوں سے اٹھاتا ہوں ،چراغ گل کیے دیتا ہوں۔شب کی تاریکی سے فائدہ اٹھا کر ہر کوئی اپنا اپنا راستہ لےلے اور یوں ہر کسی کو بھاگنے کی بہترین فرصت فراہم کی لیکن قربان جائیں حضرت عباسؑ کی وفاداری پر کہ تاریکی کا سکوت توڑ کر سب سے پہلے آپ نے اپنے عھد وفا کو پورا کرنے کا عزم ظاہر کیا ، چنانچہ ارباب تاریخ نے لکھا ہے «فبدألقول العباس بن علی علیه السلام فقال له لم نفعل ذالک؟البقی بعدک؟ لا ارنا اﷲ ذالک ابدا» اس وقت عباسؑ بن علی ؑنے آغاز سخن فرمایا اور امام حسین علیہ السلام کی خدمت میں عرض کیا،ہم یہ کام کیوں انجام دیں؟کیا اس لیے کہ آپ کے بعد باقی رهیں (یعنی زندہ رہںا)؟ نہیں، خدا کبھی بھی یہ چیز(آپ کی جدایی ) ہمیں نہ دکھلائے۔
٣۔نہر فرات پر وفاداری کی انتہا
جب اکبر شہید ہوئے کئی بار حضرت عباس ؑنے امام حسین علیہ السلام سے جنگ کی اجازت چاہی ہر بار امام علیہ السلام نے یہ کہہ کر کہ بھیا تو میرے فوج کا علمدار ہے اگر تو جائے گا تو میری فوج کا کیا بنے گا؟ میرا خیال ہے شاید امام علیہ السلام عباس کو کچھ دیر اور اپنےدرمیان روکنا چاہتے تھے چونکہ امام علیہ السلام جانتے تھے خیام حسینی میں موجود مخدرات عصمت و طہارتؑ اور چھو ٹے معصوم بچوں کی ڈھارس عباسؑ تھے جب تک عباسؑ زندہ تھے ؛ ان کی امیدیں بھی زندہ تھیں۔ جب حضرت عباسؑ کا اصرار بڑھا تو امام علیہ السلام نے یہ کہکر کہ خیموں میں چھوٹے بچے تشنہ لب ہیں ان کے لیے کچھ پانی کا بندوبست کرو۔ حضرت عباس ؑنے اپنے بھائی حسین ؑکے ماتھے کو چوما اور نہر فرات کی طرف بڑھے فوج اشقیا کی صفوں کو چیرتےہوئے نہر فرات تک پہنچے ، مشکیزہ کو پانی سے بھرا خود بھی تو پیاسے تھے ایک چلو پانی کالیا اور پینےکاارادہ کیا «فذکر عطش الحسین علیه السلام و من معه فرقی الماء» ایک دفعہ امام حسین علیہ السلام اور ان کے ساتھ موجود افراد(چھوٹے چھوٹے بچوں) کی پیاس یاد آئی ۔ پانی کو نہر فرات میں پھینک دیااور اپنے نفس سے یوں مخاطب ہوئے: «یا نفس من بعد الحسین هونی و بعدہ لا کنت ان تکونی وهذا الحسین وارد المنون وتشربین باردالمعین ، تاﷲ ما هذا فعال دینی» ای نفس حسینؑ کے بعد ذلت و خواری تر ی نصیب ہو’ حسینؑ کے بعد زندہ رہنے کے لیے تو باقی نہ رہے۔حسین علیہ السلام (تشنگی کی وجہ سے) موت کے دھانے پرجا پہنچے ہیں اور تو ٹھنڈا پانی پی رہاہے ، خدا کی قسم یہ کام عباس کے دین اور آئین(وفا) میں شامل نہیں، پھر ایک نعرہ لگاتے ہوئے فرمایا:« واﷲ لا اذوق الماء وسیدی الحسین عطشانا» اﷲ کی قسم میں پانی نہیں پیتا در حالیکہ میرے آقا حسین علیہ السلام پیاسے ہیں ۔
ایک فارسی شاعر نے زبان عباس ؑکو یوں رقم کیا ہے۔ عباس بی وفا تو نبودی کنون چہ شد
نوشی تو آب ماندہ حسینیت در انتظار
عباس تو بے وفا نہیں تھے ابھی تجھ کو کیا ہوا
تو پانی پیے جبکہ تیرا حسینؑ پیاسا تیرے انتظار میں ہے
وفاداری عباسؑ پر دشمن کا اعتراف
حضرت عباسؑ کی وفاداری اتنی عظیم تھی کہ دشمن بھی اس پر اعتراف کرنے لگا’ اور ان کا پلید ترین دشمن بھی اس سے انکار نہیں کرسکا۔ چنانچہ جب وسائل غارت شدہ کو شام میں یزید کے پاس لے جایا گیا ان وسائل میں ایک بڑا علم بھی تھا جس کا کوئی بھی حصہ تیروں اور تلواروں کے زخموں سے خالی نہیں تھا لیکن اس علم کا دستگیرہ (قبضہ) بالکل سالم تھا، یزید نےپوچھا اس علم کو کون اٹھاتا تھا؟ کہا گیا یہ علم ’عباس بن علی کا ہے۔ یزید تعجب سے تین بار اس علم کی تعظیم میں کھڑے ہوکر بیٹھا اور کہا «انظروا الی هذا العلم فانه لم یسلم من الطعن و الضرب الا مقبض الید التی تحمله» یعنی اس علم کو دیکھیے نیزوں اور تلوار کی چوٹوں سے اس کا کوئی حصہ متاثر ہوئے بغیر نہیں رہ سکا، سوائے دستگیرہ کے جس کو علمدار اپنے ہاتھوں سے پکڑ کر اٹھاتے تھے۔ (یعنی صرف قبضہ علم ضربات سے محفوظ رہا ہے) قبضہ علم کا سالم رہنا اس بات کی دلیل ہے کہ علمدار نے تیروں ، نیزوں اور تلواروں کی تمام ضربات کو جو ہاتھوں پر آتے تھے تحمل کیا ہے اور علم کو گرنے نہ دیاہے۔ تب یزید نے کہا « بیت اللعن یا عباس هکذایکون وفاء الاخ لاخیه » اے عباس لعن اور ملامت (ننگ و عار)کو اپنے سے کوسوں دور کر دیا (یعنی لعن اور ملامت تجھے پر نہیں ججتی ہے)بے شک بھائی کی بھائی سے وفاداری ایسی ہی ہونی چاہیے‏۔
ایک فارسی شاعر نے کیا خوب کہا ہے ۔ پنج امامی کہ تو را دیدہ اند
چشم خداوند چو دست تو دید
اے عباس تجھ کو پانچ اماموں ؑنے دیکھا ہے اور علم اٹھانے والے تیرے بازووں کا بوسہ لیتے ہیں۔عین اﷲ (حضرت علیؑ) نے جب قنداقے کو اٹھایا اور تربے بازووں پر ان کی نظر لگی تو انکھیں آنسووں سے نمناک ہوئیں۔
حضرت عباس کی وفاداری ائمہ علیہم السلام کی نگاہ میں
ائمہ معصومین علیہم السلام نے حضرت عباس علیہ اسلام کے متعلق بہت کچھ بیان فرمایا ہے اور معصوم کی زبان سے نکلی ہوئی بات مبالغہ آرائی اور غیر حقیقت پر مبنی نہیں ہوتی بلکہ قول معصوم حقیقت کو بیان کرتا ہے ۔ ذیل میں چند ایک نمونے بطور مختصر بیان کرتے ہیں؛
٣۔حضرت عباس علیہ السلام کی فداکاری اور وفاداری کا تذکرہ امام زمانہ (عج اﷲتعالی فرجه الشریف)نے زیارت ناحیہ مقدسہ کے اندر یوں بیان کیا ہے:
؛ (میرا سلام ہو ابو الفضل العباس ؑپر کہ جنھوں نے اپنے بھائی کے لیے اپنی جان کی قربانی پیش کرکے ایثار اور وفاداری کا اعلی مظاہرہ کیا۔)
واقعہ کربلا اور عباس بن علی
واقعہ کربلا کے وقت عباس بن علی کی عمر تقریباً 33 سال کی تھی۔ حسین بن علی نے آپ کو لشکر کا علمبردار قراردیا۔ اِسی وجہ سے آپ کا ایک لقب علمدار کربلا بھی مشہور ہے۔ آج ساری دُنیا میں جگہ جگہ شہداء کربلا کی یاد منائی جاتی ہے۔ مجلسِ عزَا وجلوس عزاداری میں کربلا کے علم کی شبیہ اور شبیہ ذوالجناح کو ایک خاص اہمیت حاصل ہے۔ حسین بن علی کے ساتھیوں کی تعداد 72 یا زیادہ سے زیادہ سو افراد پر مشتمل تھی اور لشکر یزیدی کی تعداد تیس ہزارسے زیادہ تھی مگر عباس بن علی کی ہیبت و دہشت لشکر ابن زياد پر چھائی ہوئی تھی۔ کربلامیں کئی ایسے مواقع آئے جب عباس بن علی جنگ کا رخ بدل سکتے تھے لیکن امامؑ وقت نے انھیں لڑنے کی اجازت نہیں دی کیونکہ اس جنگ کا مقصد دنیاوی لحاظ سے جیتنا نہیں تھا۔ امام جعفر صادق، عباس بن علی کی عظمت و جلالت کا ذکر کرتے ہوئے کہا کرتے تھے : ”چچا عباسؑ کامل بصیرت کے حامل تھے وہ بڑے ہی مدبر و دور اندیش تھے انہوں نے حق کی راہ میں بھائی کا ساتھ دیا اور جہاد میں مشغول رہے یہاں تک کہ درجۂ شہادت پرفائز ہو گئے آپ نے بڑ اہی کامیاب امتحان دیا اور بہترین عنوان سے اپناحق ادا کر گئے“ ۔ تصغیر|بائیں|روضۂ عباس
شہادت
10 محرم کو حسین بن علی نے ان کو پیاسے بچوں خصوصاً اپنی چار سالہ بیٹی حضرت سیدہ سکینہ الحسین کے لیے پانی لانے کا حکم دیا مگر ان کو صرف نیزہ اور علم ساتھ رکھنے کا حکم دیا۔ اس کوشش میں انھوں نے اپنے دونوں ہاتھ کٹوا دیے اور شہادت پائی۔ اس دوران میں ان کو پانی پینے کا بھی موقع ملا مگر تین دن کے بھوکے پیاسے شیر نے گوارا نہیں کیا کہ وہ تو پانی پی لیں اور خاندا نِ رسالت ﷺ پیاسا رہے۔ شہادت کے بعد جیسے باقی شہداء کے ساتھ سلوک ہوا ویسے ہی عباس بن علی کے ساتھ ہوا۔ ان کا سر کاٹ کر نیزہ پر لگایا گیا اور جسمِ مبارک کو گھوڑوں کے سموں سے پامال کیا گیا۔ ان کا روضہ اقدس عراق کے شہر کربلا میں ہے جہاں پہلے ان کا جسم دفن کیا گیا اور بعد میں شام سے واپس لا کر ان کا سر دفنایا گیا۔ دریائے فرات جو ان کے روضے سے کچھ فاصلے پر تھا اب ان کی قبر مبارک کے اردگرد چکر لگاتا ہے۔ جو ایک دُنیا کا زندہ معجزہ ہے۔
سلام کرتا ہے مُحسن اور سارا زمانہ اس باب الحوائج قمرِ بنی ہاشم کو ۔۔۔۔۔
مزار
کربلا میں حضرت عباس کے روضے کے نو دروازے ہیں۔ روضہ حسین کے دروازوں کی طرح ان سب کے بھی مختلف نام ہیں اور ان سب پر مختلف طرح سے سلام کیا گیا ہے۔
اولاد و نسل
عباس بن علی کی اولاد اِس وقت دُنیا کے کافی ممالک میں پائی جاتی ہے۔ آپ علوی سید قبیلہ بنو ہاشم سے ہیں۔ اِس لیے آپ کی اولاد دُنیا میں سادات علوی کے نام سے مشہور و معروف ہے۔ سادات علوی کی آ گئے مختلف شاخیں ہیں۔ اِسی لیے آپ کی اولاد عرب وعراق میں ‘‘ سادات علوی ‘‘ مصر میں ‘‘ سادات بنی ہارون ‘‘ اردن میں ‘‘ سادات بنو شہید ‘‘ یمن میں ‘‘ سادات بنی مطاع ‘‘ ایران میں ‘‘ سادات علوی ابوالفضلی ‘‘ اور برصغیر پاک وہند میں ‘‘ سادات علوی المعروف اعوان قطب شاہی ‘‘ کے عنوان سے مشہور و معروف ہے۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
گٹھ:مسلمان شہداء گٹھ:ستویں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:علی ابن ابی طالب گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:647ء دے جم گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:سانحۂ کربلا گٹھ:اہل بیت گٹھ:تابعین گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علی گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:واقعہ کربلا گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:مقتولین کربلا
کالی چنجوالا باربٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:افریقی باربٹ
12 اپریل
12 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 102واں (لیپ سال وچّ 103واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 263 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
کانگو دریا
thumb|دریائے کانگو کانگو پانی دے ناپ دے حساب نال ایمیزن دے مگرون دنیا دا دوجا وڈا دریا اے۔ اے ۴۷۰۰ کلومیٹر لمبا اے اے تھلویں وشکارے افریقہ چوں وگدا اے۔ اے بجر اوقیانوس چ ڈگدا اے تے اوتھے ایدے چ ۴۱۰۰۰ مکعب میٹر اک سکنٹ پانی ہوندا اے۔ ۷۲۰ فٹ دی ڈونگائی نال ایہ دنیا دا سب توں ڈونگا دریا وی اے۔
دریائے کانگو (سابقہ دریائے زائر) مغربی و وسطی افریقہ دا سب تو‏ں وڈا دریا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل لمبائی ۴۳۷۴ کلومیٹر (۲۷۱۸ میݪ) اے اس طرح ایہ دریائے نیل دے بعد افریقہ دا دوسرا سب تو‏ں لمبا دریا ا‏‏ے۔ کانگو تے اس دے معاون دریا ایمیزن دے بعد دنیا دے دوسرے سب تو‏ں وڈے برسات‏ی جنگل تو‏ں گزردے نيں۔
کانگو دے دریائی طاس دا بیشتر حصہ کیونجے خط استوا اُتے یا اس دے تھلے واقع اے اس لئی اس دا بہاؤ مستقل اے تے ہر وقت اس دے معاون دریاواں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک دریا اُتے بارش ضرور ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ کانگو دا ناں دریا دے دہانے اُتے قائم قدیم سلطنت کانگو دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ دریا دے کنارےآں اُتے واقع جمہوریہ کانگو تے عوامی جمہوریہ کانگو دونے دے ناں وی ايس‏ے اُتے رکھے گئے نيں۔ ۱۹۷۱ء تو‏ں ۱۹۹۷ء تک زائر د‏‏ی حکومت اسنو‏ں دریائے زائر کہندی سی۔
کانگو دا منبع عظیم وادی شق دے مشرقی حصےآں دے پہاڑاں دے علاوہ جھیل ٹانگانیکا تے جھیل ایمویرو وی ا‏‏ے۔
ایہ دریا برقابی توانائی (انگریزی: Hydroelectric Power) د‏‏ی وی بے پناہ صلاحیتاں رکھدا اے تے انہاں صلاحیتاں دا اظہار انگا بند نيں۔ جنوبی افریقا دے سرکاری ادارے ایسکوم نے انگا د‏‏ی بجلی پیدا کرنے د‏‏ی صلاحیتاں وچ اضافے دے لئی اک تجویز پیش کيت‏‏ی اے جس دے تحت موجودہ بندےآں وچ بہتری تے نويں برقابی بند د‏‏ی تعمیر دے ذریعے اس تو‏ں ۴۰ گیگاواٹ تک بجلی پیدا د‏‏ی جا سک‏‏ے گی جو چین دے تین گھاٹی بند تو‏ں دو گنیاودھ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:دریائے کانگو گٹھ:افریقہ دے بین الاقوامی دریا گٹھ:انگولا دے دریا گٹھ:جمہوریہ کانگو دے دریا گٹھ:دریا کانگو گٹھ:کانگو (زائر) دے دریا گٹھ:جمہوری جمہوریہ کانگو-جمہوریہ کانگو سرحد گٹھ:انگولا-جمہوری جمہوریہ کانگو سرحد گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ساؤ پولو
ساؤ پولو برازیل دا سب تون وڈا شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 19,889,559 دے نیڑے اے۔ اے وڈا سمندر اوقیانوس دے کنڈے تے وس ریا اے۔
شرد یادڡ
شرد یادو جنت‏ا دل (متحدہ) پارٹی دے سیاست دان ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ست بار لوک سبھا تے ریاستی اسمبلی نو‏‏ں دو مرتبہ منتخب کیتا گیا اے ْاس دے قیام دے بعد اوہ جنت‏ا دل (متحدہ) دے قومی صدر سن ۔
مڈھلا جیون
1 جولائ‏ی، 1947 نو‏‏ں اوہ مدھیہ پردیش دے ہوشنگ آباد ضلع دے اخمؤو پنڈ وچ کساناں دے خاندان دے معمولی وسائل وچ پیدا ہوئے سن ۔ رابرٹسسن کالج تے جببل پور انجنیئرنگ کالج، جبال پور، مدھیہ پردیش وچ بی ای وچ تعلیم (سول)۔ صدر، طالب علم یونین، جبل پور، انجینئری کالج، 1971؛ ڈاکٹر رام منوہر لوہیا د‏‏ی تعلیمات اُتے اثر انداز فعال نوجوان رہنما نے کئی وڈے پیمانے اُتے تحریکاں وچ حصہ لیا۔1969-70، 1 971 تے 1975 دے دوران ایم ایس اے دے زیر اہتمام؛ منڈل کمیشن د‏‏ی سفارشات دے عمل وچ کردار ادا کیتا۔
پارلیمانی انتخابی حلقہ
شرد یادو نے 1 99 1991، 1996، 1999 تے 2009 وچ چار مرتبہ جیت لیا اے جس وچ بہار دے مدھورا لوک سبھا دے حلقہ انتخابی حلقے تو‏ں 1957 ء وچ آچاری کروپانی منتخب کیتا گیا سی۔ انہاں نے دوسرے لوک سبھا دے حلفےآں تو‏ں وی فتح حاصل کيتی۔ 1998 تے 2004 وچ لالو پرشاد یادو تے 2014 ء وچ آرجیڈی دے دوسرے امیدوار د‏‏ی طرف تو‏ں دو مرتبہ مدھورا انتخابی حلقہ تو‏ں ہرا دتا گیا ا‏‏ے۔ وہ 1974 وچ لوک سبھا دے جبال پور (ایم پی) دے انتخابی حلقے تو‏ں پہلی بار منتخب ہوئے سن ۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں جے پی موومنٹ چوٹی اُتے سی تے اوہ ہیجا کیسان دے انتخابی نشان اُتے سیاسی میدان دے لئی منتخب کردہ انتخابی امیدوار سن ۔ اک بار فیر، اوہ 1977 ء وچ اک ہی انتخابی حلقہ تو‏ں منتخب ہوئے۔ اوہ سال 1989 وچ بداون (یو پی) لوک سبھا دے انتخابی حلقے تو‏ں منتخب ہوئے سن ۔ اس دے بعد اوہ مدھورا لوک سبھا دے حلقے تو‏ں مقابلہ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ لالو یادو نے اپنی نشست استعفی دے دتی 2004 وچ ۔
حوالے
گٹھ:1947 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:جنت‏ا دل دے سیاست دان گٹھ:چھیويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش گٹھ:مدھیہ پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:نويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:وی پی سنگھ انتظامیہ گٹھ:بہار تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:بہار تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان
صوبہ نامور
نامور بیلجیم دا اک صوبہ اے۔
کالیکالروالا باربٹ
کالیکالروالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
باسپا دنپا جتی
باسپا دنپا جتی (2002 - 1912) بھارت دے صدر سی۔ اوہ 1977 وچ چھے مہینے ل‏ئی بھارت دے صدر رہے۔
ریو ڈی جینرو
ریو ڈی جینرو برازیل دا دوجا وڈا شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 14,387,000 دے نیڑے اے۔ اے وڈا سمندر اوقیانوس دے کنڈے تے وس ریا اے۔
لاگوس
لاگوس افریقہ دے دیس نائیجیریا دا وڈا شہر دے افریقہ دا دوج وڈا شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 15,500,000 دے نیڑے اے۔
ارزاماس
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی نیژنی نووگورد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 106,367 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ناکس کاؤنٹی، ٹیکساس
ناکس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
صوبہ پھٹتھالنگ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ پھٹتھالنگ تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ پھٹتھالنگ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
پؤری چھاتیوالا باربٹ
پؤری چھاتیوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
دہستان شلمچه
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان عنبرآباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان عنبرآباد ، صوبہ کرمان چ اے ۔
چک 95 ر ب
چک 95 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
پاکستان ٹیلی ویژن
پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک (انگریزی: Pakistan Television Network) حکومت پاکستان د‏‏ی ملکیت پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن (Pakistan Television Corporation) دے زیر انتظام بعید نما نظام ا‏‏ے۔ ایہ "PTV" دے ناں تو‏ں عام جانیا جاندا ا‏‏ے۔
گریٹ بیریئر ریف
thumb|گریٹ بیریئر ریف دا خلا تو‏ں منظر
گریٹ بیرئیر ریف یا عظیم حائل شعب دنیا دا سب تو‏ں وڈا سنگی مرجانی چٹاناں دا نظام اے جو ۲۹۰۰ انفرادی سنگستاناں تے ۹۰۰ جزیرے اُتے مشتمل اے جو تقریباً ۳ لکھ ۴۴ ہزار ۴۰۰ مربع کلومیٹر دے علاقے وچ ۲۶۰۰ کلومیٹر (۱۶۰۰ میݪ) تک پھیلے ہوئے نيں۔ سنگی مرجانی چٹاناں دا ایہ نظام آسٹریلیا دے شمال مشرقی وچ کوئنزلینڈ دے ساحلاں اُتے بحیرۂ کورل وچ موجود اے ۔ گریٹ بیریئر ریف (انگریزی: Great Barrier Reef) دنیا دا مرجانی پڑیاں دا سب توں وڈا پربندھ اے۔ ایہ آسٹریلیا دے کول الکاہل سمندر چ اے۔ ایہ ۲۹۰۰ پانی پتھراں ، ۹۰۰ جزیریاں نال رل کے بنیا اے جیہڑا ۳ لکھ ۴۴ ہزار ۴۰۰ مربع کلومیٹر دے سمندر تے ۲۶۰۰ کلومیٹر (۱۶۰۰ میل) تک پھیلا ہویا اے۔
گریٹ بیریئر ریف نو‏‏ں خلاء تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے تے ایہ دنیا دا واحد سب تو‏ں وڈا ڈھانچہ اے جو زندہ اجسام نے بنایا ا‏‏ے۔ سنگی چٹاناں نو‏‏ں ارباں ننھے اجسام نے ترتیب دتا اے جو 'کورل پولپ' کہلاندے نيں۔ گریٹ بیریئر ریف متنوع حیات دا حامل اے تے ۱۹۸۱ء وچ اسنو‏ں عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا گیا سی۔ سی این این نے اسنو‏ں دنیا دے ۷ قدرتی عجائبات وچو‏ں اک قرار دتا سی۔
پاکستان ٹیلی ویژن
قیام
پاکستان چ ٹیلی ویژن دا اغاز 26 نومبر 1964 نوں لہور دے اسٹیشن توں ہویا۔ حکومت پاکستان نے اکتوبر 1964 چ تجرباتی بنیاد تے جپان دی اک فرم نپن الیکٹرک کمپنی دے تعاون نال پاکستان دے 2 شہراں لہور اور ڈھاکہ چ ٹیلی ویژن اسٹیشن کھولݨ دا فیصلہ کیتا تے 26 نومبر 1964 نوں لہور تے 25 دسمبر 1964 نوں ڈھاکہ چ ٹیلی ویژن اسٹیشن کھولے گئے۔ ایہ دونوں اسٹیشن شروع چ روزانہ 3 گھینٹھے دی نشریات دا اہتمام کر دے سن تے ستوارے چ 1 دن یعنی پیر نوں ٹی وی دی نشریات نہیں ہُندی سی۔ شروع شروع چ ٹی وی دے سارے پروگرام اسٹیشن چ تیار نہیں ہُندے سی بلکہ نشریات دا زیادہ حصہ درآمدی تے دستاویزی معلوماتی پروگراماں تے مبنی ہُندا سی۔
گریٹ بیریئر ریف
اس علاقے وچ گریٹ بیریئر ریف میرین پارک دے قیام تو‏ں علاقے نو‏‏ں انسان د‏‏ی دستبرد تو‏ں محفوظ رکھنے وچ مدد ملدی اے جداں کہ حد تو‏ں ودھ ماہی گیری تے سیاحت۔ علاقے نو‏‏ں ہور ماحولیا‏تی خطرات دا وی سامنا اے جداں کہ پانی دے معیار وچ کمی، موسمیا‏تی تبدیلی وغیرہ۔
پاکستان ٹیلی ویژن
پروگرام
درآمدی فلماں چ ’سکس ملین ڈالر مین بائیونک وومین ‘، ’چیس‘، ’بارن فری‘، ’ڈیفرنٹ سٹروکس‘، ’لٹل ہاوس آن پریری‘، ’پلینیٹ آف ایپس‘،’ایئر وولف‘،’ تھری اینجل‘،’کولمبو‘، ’ٹام اینڈجیری‘،’پنک پینتھر‘،’لوسی شو‘ تے ’شرلاک ہومز‘ قابل ذکر نیں۔ ایس توں علاوہ پاکستان چ ہوݨ آلی اقتصادی تے صنعتی ترقی دے متعلق فلماں جیہڑیاں ٹیلی ویژن دی آمد توں پہلاں وزارت اطلاعات دے ذیلی ادارے ڈیپارٹمنٹ آف فلم اینڈ پبلیکیشنز توں ادھار لے کے ٹی وی تے دکھائیاں جاندیاں سن۔
گریٹ بیریئر ریف
یہ علاقہ سیاحاں وچ بہت ودھ مقبول اے تے ایہ علاقے د‏‏ی اک اہ‏م اقتصادی سرگرمی ا‏‏ے۔ ماہی گیری وی علاقے د‏‏ی اہ‏م صنعت اے جس تو‏ں ہر سال اک ارب آسٹریلوی ڈالرز د‏‏ی آمدنی ہُندی ا‏‏ے۔
مورتاں
گٹھ:عظیم حائل شعب گٹھ:آسٹریلیا دے تغیرات ارض گٹھ:آسٹریلیا وچ زیر آب غواصی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:آسٹریلیا وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:بحیرہ کورل گٹھ:جغرافیہ آسٹریلیا گٹھ:عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
پاکستان ٹیلی ویژن
دستاویزی فلماں
بعدچ پی ٹی وی نے وی ایس ای نوعیت دی دستاویزی فلماں بناونا شروع کر دتیاں تے معروف پروڈیوسر عبیداللہ بیگ نے ٹیلی ویژن لئی دستاویزی فلماں دا اغاز کیتا۔ ایہناں دیاں زیادہ تر فلماں شکاریات، جنگلات تے تعمیرات دے متعلق نیں۔ ایہناں توں بعد شیریں پاشا، قریش پور، ناظم الدین تے ظہیر بھٹی نے وی دستاویزی فلماں تیار کیتیاں۔
فخرالدین علی احمد
فخرالدین علی احمد (۱۹۰۵ - ۱۹۷۷) پعارت دے ۵ویں صدر سن۔ اوہ ۱۹۷۴ توں ۱۹۷۷ تک بھارت دے صدر رۓ۔
پاکستان ٹیلی ویژن
براہ راست نشریات
شروع شروع چ ٹی وی پروگرام براہ راست نشر ہُندے سن۔ جد اک لائیو پروگرام ختم ہُندا تاں ایس توں بعد درآمدی یا دستاویزی فلم لا دتی جاندی تے ایس وقفے چ دوسرے لائیو پروگرام دا سیٹ لا دتا جاندا سی۔
فخرالدین علی احمد
پھخرودین علی احمد (۱۳ مئی ۱۹۰۵ – ۱۱ فروری ۱۹۷۷) اکّ بھارتی وکیل اتے سیاستدان سی جسنے ۱۹۷۴ توں ۱۹۷۷ تک بھارت دے پنجویں صدر وجوں سیوا نبھائی۔
پاکستان ٹیلی ویژن
پہلا ڈراما
پی ٹی وی نے اپنا پہلاڈرامہ ’نذرانہ‘ پیش کیتا جیہدے چ محمد قوی خان، کنول نصیر تےمنور توفیق نے اداکاری کیتی۔ ایہدا سکرپٹ نجمہ فاروقی نے لکھیا سی تے ایہنوں ڈائریکٹفضل کمال نے کیتا سی۔ پہلا باقاعدہ ڈراما سیریل ’ٹاہلی تھلے‘ اے۔ ایہہ پنجابی ڈراما سی۔ ایہدا اسکرپٹ اشفاق احمد مرحوم نے لکھیا۔
فخرالدین علی احمد
دلی وچ جمے، احمد نے دلی اتے کیمبرج وچ پڑھائی کیتی اتے ۱۹۲۸ وچ لنڈن دے اندرونی مندر توں بار وچ بلایا گیا۔ بھارت واپس آ کے، اسنے لاہور اتے پھر گہاٹی وچ قانون دا مشق کیتا جتھے اوہ آسام دے ایڈووکیٹ جنرل بنے۔ ۱۹۴۶. ۱۹۳۰ دے دہاکے وچ بھارتی قومی کانگرس نال اکّ لمی سانجھ دی شروعات کردے ہوئے، احمد ۱۹۳۹ وچ گوپیناتھ بوردولوئی وزارت وچ اتے پھر بملا پرساد چلیہا دے ماتحت ۱۹۵۷ توں ۱۹۶۶ تک آسام دے مالیات وزیر رہے۔ اسنوں ۱۹۶۶ وچ وزیراعظم اندرا گاندھی ولوں اکّ کیبنٹ وزیر بنایا گیا سی اتے ۱۹۷۴ تک جدوں اوہ بھارت دے صدر چنے گئے سن، بجلی، سنچائی، صنعت اتے کھیتی باڑی سمیت منترالیاں دا انچارج سی۔
صدر ہون دے ناطے، احمد نے اگست ۱۹۷۵ وچ ایمرجینسی لاگوُ کیتی اتے کئی آرڈینینساں اتے آئینی سہولتں نوں اپنی رضا مندی دتی جو شہری آزادیاں نوں بری طرحاں محدود کردے ہن اتے اندرا گاندھی نوں فرمان ولوں راج کرن دی اجازت دیندے ہن۔ ابو ابراہم ولوں اکّ پرتیک کارٹون وچ شائع، احمد دی وراثت ایمرجینسی لئی اس دے حمایت ولوں گندھلی ہوئی اے اتے اسنوں اکّ ربڑ سٹینپ پردھان وجوں درسایا گیا اے۔
احمد دی فروری ۱۹۷۷ وچ موت ہو گئی، اس دا سرکاری آخری سنسکار کیتا گیا اتے نویں دلی وچ پارلیمنٹ بھون دے نیڑے اکّ مسجد وچ دفنایا گیا۔ احمد، جو بھارت دے صدر بنن والے دوجے مسلمان سن، عہدے 'تے مرن والے دوجے صدر وی سن۔ احمد توں بعد بی.ڈی. جتی نے ایگزیکٹیو پردھان اتے نیلم سنجیوا ریڈی ولوں ۱۹۷۷ وچ بھارت دے چھویں صدر وجوں نامزد کیتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارت دے صدر گٹھ:جم 1905 گٹھ:موت 1977 گٹھ:برپیٹا ضلعے دے لوک
پاکستان ٹیلی ویژن
وڈے ناں
پی ٹی وی دے اغاز چ کچھ شخصیات نیں جیہناں دے تذکرے دے بغیر پی ٹی وی دی تریخ شاید ادھوری رہوے ایہناں شخصیات چ نثار حسین، ذکا درانی، اسلم اظہر، محمد نثار حسین، جمیل آفریدی، شہنشاہ نواب، بختیار احمد، فضل کمال، مختار صدیقی، آغا بشیر، شہزاد خلیل، فرح سیر، آغا ناصر، کمال احمد رضوی، رفیع خاور ننھا، عون محمد رضوی، قمر چودھری، نذیر حسینی، سمیعہ ناز، مہ رخ نیازی، طارق عزیز ، کنول نصیر، قوی خان، روحی بانو ریحانہ صدیقی شامل نیں-
رنگین ٹی وی
1976 چ ٹیلی ویژن رنگین ہو گیا۔ پہلا رنگین ڈراما ’پھول والوں کی سیر، سی جیہدے چ آصف رضا میر تے خالدہ ریاست نے اداکاری کتیی۔ سکرپٹ اشفاق احمد نے لکھیاتے ایہنوں ڈائریکٹ محمد نثار حسین نے کیتا سی۔
علاقائی اسٹیشن
لہور تے ڈھاکہ چ 1964 چ ٹی وی اسٹیشن قائم ہوئے تے کراچی ٹی وی اسٹیشن 2 نومبر 1967 نوں قائم ہویا۔ ایہ پہلا مکمل ٹی وی اسٹیشن سی جیہڑا موبائل یونٹ‘ 2 اسٹوڈیوز تے پروڈکشن دی جدید سہولیات نال لیس سی۔ ایس توں بعد 26 نومبر 1967 نوں کوئٹہ تے 5 دسمبر 1976 نوں پشاور چ ٹی وی اسٹیشن بن گئے۔ سقوط ڈھاکہ توں بعد پاکستان چ پی ٹی وی دے 5 مراکز لہور، کراچی، اسلام آباد، پشاور تے کوئٹہ رہ گئے۔
پی ٹی وی دے چینل
پی ٹی وی دے مختلف چینل نیں ۔ جیہناں چ پی ٹی وی ہوم، پی ٹی وی نیوز، پی ٹی وی ورلڈ، پی ٹی وی گلوبل، پی ٹی وی سپورٹس تے پی ٹی وی نیشنل شامل نیں۔
سٹیلائیٹ
پاکستان ٹیلی وژن دا پہلا چنیل پی ٹی وی ورلڈ مصنوعی سیارے دے ذریعے تقریبن 32 ممالک چ دکھایا جان لگ گیا۔ بعد چ پی ٹی وی تے چینل تھری نوں وی مصنوعی سیارے دے ذریعے دکھایا جان لگ گیا۔ اگست 2007 چ پی ٹی وی ون نوں پی ٹی وی ہوم تے پی ٹی وی ورلڈ نوں پی ٹی وی نیوز تے چینل تھری نوں اک پرائیوٹ ادارے دے سپرد کر کے ایہدا ناں اے ٹی وی رکھ دتا گیا۔
ماہانہ ٹی وی ٹیکس تے تنقید
پاکستان چ بجلی دے میٹر دا ہر صارف بجلی دے بِلاں دے ذریعے 35 روپے براہ راست ptv دے کھاتے چ جمع کراون دا پابند اے۔ نکتہ داں افراد ایہ اعتراض چکدے نیں کہ محصول اکٹھا کرن دی مجاز صرف حکومت اے۔ ایس لئی ایہ ٹیکس غیرقانونی اے۔ ایہدے خلاف لوکاں نے عدالت وچ رِٹ وی داخل کروائی ہوئی اے۔
گٹھ:پاکستانی ٹی وی چینل گٹھ:پاکستانی ٹیوی ڈرامے
صوبہ لیجے
لیجے بیلجیم دا اک صوبہ اے۔ ایہ ویلونیا وچ اے۔
13 اپریل
13 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 103واں (لیپ سال وچّ 104واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 262 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
بریر بن خضیر ہمدانی
بُرَیر بن خُضَیر هَمْدانی مِشْرَقی اک صاحب علم دانشمند تے قاری قرآن سن تے اک  کتاب قضایا و احکام ناں دی لکھی جس چ  امیرالمومنین علی ابن علی طالب تے  امام حسن محتبی توں روایات نقل کیتیاں نیں. زیارت رجبیه چ آپ دا ذکر اے ۔
بُرَیر بن خُضَیر هَمْدانی(عربی: بریر بن خضیر همدانی) دا تعلق قبیلہ ہمدان دی شاخ بنی مشرق نال سی  جہڑا پچھوں یمن دا سی ۔     آپ قران دے قاری سن تے مسجد کوفہ چ قرآن پڑھاندے سن  ۔ آپ تابعی سن تے علی ابن ابی طالب دے اصحاب وچوں سن ، جدوں بریر نے سنیا کہ  کہ حسین ابن علی نے  کربلا آن لئی مدینہ چھڈ دتا  ، آپ نے  امام حسین نال رلن لئی کوفہ چھڈ دتا ۔.
بریر کوفہ  دے رہن والے سن تے امام حسین دے  کربلا چ قیام دی خبر سنی ،آپ امام نال آملے ،تے  عاشورا تک امام حسین نال رہے تے  حر دی شہادت مگروں میدان جنگ چ آئے تے شہادت دے درجے اتے فائز ہوئے ۔
حسین بن علی بریر دی نگاہ چ
کربلا چ آن مگروں، حسین بن علی دے اصحاب وچکار گل بات ہوئی. بریر نے حسین بن علی نوں آکھیا:
يا بن رسول الله لقد من الله بك علينا أن نقاتل بين يديك ، تقطع فيك أعضاؤنا ، حتى يكون جدك يوم القيامة بين أيدينا شفيعا لنا ، فلا أفلح قوم ضيعوا ابن بنت نبيهم ، وويل لهم ماذا يلقون به الله ، وأف لهم يوم ينادون بالويل والثبور في نار جهنم. «به خدا قسم ای فرزند رسول خدا، پروردگار به برکت وجود شما بر ما منّت نهاد تا برای یاری شما کشته شویم و پیکر ما قطعه قطعه گردد، تا در قیامت از شفاعت جدّت برخوردار شویم، گروهی که فرزند پیامبر را تباه گرداند روی رستگاری را نخواهد دید. وای بر آن‌ها! هنگام رستاخیز خدای را چگونه دیدار می ‌کنند؟ آنان در آتش جهنم فریاد هلاکت و مرگ سر می‌ دهند» اے فرزندر رسول خدا ، خدا دی قسم ،پروردگار آپ دے وجود دی برکت میرے اتے رکھے  تے میں آپ دی  دوستی چ ماریا جاواں تے میرا جسم ٹکڑے ٹکڑے ہوجان ، قیامت چ آپ دے نانا دی شفاعت نصیب ہوئے  ، گروہ جہڑا فرزند رسول نوں تباہ کرن ا چاہندا اے او رستگاری نئیں چاہندا ، اوہ  لوک اپنے اس کم دے بعد خدا دا کداں ساہمنا کرن گے؟  اوہ لوک جہنم دی اگ چ سُٹے جان گے ۔
عرو ابن سعد اتے اعتراض
حسین ابن علی دے کجھ ساتھیاں نے کربلا دی لڑائی چ عمرو ابن سعد دی  امام حسین تے اہل بیت دا پانی بند کرن دی مذمت کیتی  جنہاں وچوں بریر ابن  خصیر سن  جو ابن سعد کول گئے تے آکھیا  کیہ او اہل بیت رسول نوں پیاس نال مرن چھڈ دے گا ،  جدوں کہ اوہ دعوی کردا  کہ اوہ اللہ تے اللہ دے رسول نوں جاندا اے ۔.
یزید نال مباہلہ
یزید ابن موقل ، بنو عبدالقیس دا ، امام حسین دے کیمپ مل آیا تے اُچی آواز نال بریر ابن خضیر نوں پُکاریا تے آکھیا کہ  اسنوں کداں پتا لگا کہ خدا نےاس لئی  کیہ چُنیا ۔ بریر نے جواب دتا :خدا نے اچھائی میرے لئی تے برائی یزید لئی چُنی ۔.
جواب چ یزید نے بریر نوں جھوٹھا آکھیا ۔ بریر نے اسنوں مباہلے دا چیلنچ کیتا ۔ یزید متفق ہو گیا تے دونے میدان چ  مقابلے لئی آگئے  ۔ دسیا جاندا اے کہ  یزید دے وار دا بریر اتے کوئی اثر نئیں ہویا  ، پر،  بریر دے وار چ تلوار یزید دا  خود  کٹدی ہوئی  اسدے دماغ تک پہنچ گئی ۔ تے اوہ تھلے ڈگیا تے مر گیا ۔
رجز
بریر ابن خضیر نے میدان کربلا چ ایہ رجز پڑھدے ہوئے جنگ کیتی :
شہادت
یزید نوں مارن توں بعد ، بریر نے عمرو ابن سعد دے لشکر اتے  ، اوہناں نوں رسول اللہ دے نواسےآں دے قاتل آکھ دے ہوئے حملے شروع کیتے. رضی ابن منقد نے بریر اتے حملہ کیتا تے اوہ کجھ چر لڑدے رہے، بریر نے اسنوں تھلے سُٹ لیا تے اسدے سینے اتے بیٹھ گیا  ۔کعب بن جابر ازدی نے  پچھوں اینہاں دے پِنڈے اتے برچھی نال حملہ کیتا  جسنال اوہ شہید ہوگئے ۔ ایہ دسیا جاندا اے کہ انہاں دے قاتل نوں اسدی بیوی  تے چاچا زاد عبیداللہ ابن جابر سمیت لوکاں بھیڑا آکھیا ۔ <ref name=Qarashi722>. قاتل آپ وی شرمسار ہويا تے کجھ شعر لکھے جو اسدی ندامت رسدے نیں ۔.
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
اوبنینسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کلوگا اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 104,798 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
صوبہ پھوکٹ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ پھوکٹ تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ پھوکٹ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
خالدہ ریاست
خالدا ریاست اک پاکستانی ٹی وی ڈراما اداکارہ سی ۔ اوہ 70 دے دہاکے دے چھیکڑ تے 80 دے دہاکے وچ ٹی وی سکرین تے ڈاڈھی چھائی رہی ۔
کیریئر
خالدا ریاست نے سبھ توں پہلاں جسوسی سیریز نامدار چ کم کیتا۔ 70 دے دہاکے دے چھیکڑ چ حسینا معین دے کلاسیکی ڈرامے چ اداکاری کیتی۔ ایس توں علاوا انور مقصود دے ڈرامے ہاف پلیٹ چ وی کم کیتا۔ اوہناں دے مشہور ڈرامیاں وچ پناہ، بندش، دھوپ، دہوار، کھویا ہوا آدمی، تعبیر، اب تم جاسکتے ہو تے پڑوسی شامل نیں ۔
ٹبّر
سینیئر ٹی وی اداکارہ عایشا خان اوہناں دی وڈی بھیݨ اے ۔ اوہناں دے والد ریاست علی محکما پولیس چ افسر سن ۔
موت
خالدا ریاست کینسر دے مرض چ مُبتلا ہوݨ پاروں 26 اگست 1996 نوں جگ توں چلاݨا کر گئیاں ۔
کالے مگروالا باربٹ
کالے مگروالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
ضلع اکیٹا
اکیٹا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
دوہرے دندانوالا باربٹ
دوہرے دندانوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
پانڈئے بادشاہت اُتے ملک کافور دا حملہ
سنہ ۱۳۱۰ء وچ سلطنت دہلی دے فرماں روا سلطان علاء الدین خلجی نے ہندوستان دے انتہائی جنوب دیاں سلطنتاں نوں فتح کرنے دے لئی ملک کافور دی سرکردگی وچ اک لشکر روانہ کیتا سی۔ ہوئے سلاں نوں زیر کرنے دے بعد ملک کافور سلطنت پانڈئے ول ودھیا۔ مسلم وقائع نگاراں دے ایتھے اس سلطنت دا ناں مالابار درج اے۔ دراصل ملک کافور نے دو پاندئے بھائیاں ویر تے سندر دے درمیان وچ جاری حصول اقتدار دی جنگ دا فائدہ اٹھایا سی۔ سنہ ۱۳۱۱ء دے مارچ تے اپریل وچ ملک کافور پانڈئے سلطنت دے متعدد علاقےآں اُتے حملہ آور ہوئے، انہاں وچ سلطنت دا پایہ تخت مدورئی وی شامل سی۔ گوکہ اس لشکر کشی دے ذریعہ ملک کافور پانڈئے بادشاہ نوں تخت دلی دا باج گزار نہ بنا سکیا لیکن مال غنیمت دے طور اُتے زر و جواہر، گھوڑےآں تے ہاتھیاں دا وڈا ذخیرہ لشکر سلطانی دے ہتھ آیا۔
پس منظر
سنہ ۱۳۱۱ء دے اوائل وچ ملک کافور اک وڈے لشکر دے ہمراہ دکن پہنچے۔ فروری دے مہینے وچ انہاں نے دس ہزار سپاہیاں نوں لے کے مملکت ہوئے سل دے پایہ تخت دوارسمدر دا محاصرہ کیتا تے ایہ محاصرہ اس وقت تک جاری رہیا جدوں تک ہوئے سل حکمران ویر بلالا سوم تخت دلی نوں خراج ادا کرنے اُتے راضی نہ ہوئے۔ فتح دے بعد ملک کافور نے ہور بارہ دناں تک ایتھے قیام کیتا تاکہ باقی ماندہ لشکر وی دوارسمدر پہنچ جائے۔
عین اُسے وقت ہوئے سل حکومت دے جنوب وچ واقع پانڈئے سلطنت وچ حصول اقتدار دی جنگ جاری سی۔ راجا مارورمن کلشیکھر پانڈئے اول دی وفات دے بعد اس دے شہزادےآں ویر تے سندر وچ رسہ کشی شروع ہو گئی سی۔ کئی وقائع نگاراں نے بیان کیتا اے کہ اسی رسہ کشی دے دوران وچ سندر نے ملک کافور توں مدد چاہی تے ایہی مطالبہ پانڈئے علاقےآں اُتے حملہ دا سبب بنیا۔ تاہم معاصر مورخ امیر خسرو نے اس دا ذکر نہیں کیتا بلکہ انہاں دے مطابق ملک کافور نے دونے سلطنتاں دے علاقےآں اُتے حملہ کیتا سی۔
کتابیات
گٹھ:پانڈئے شاہی سلسلہ گٹھ:دلی سلطنت دیاں جنگاں گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
صوبہ لکسمبورگ
لکسمبورگ بیلجیم دا اک صوبہ اے۔
لیمب کاؤنٹی
لیمب امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع آوموری
آوموری جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
جنوبی قطب
جنوبی قطب زمین دے دو تھانواں چوں اک اے جتھے زمین دے دو ایکسز اک دوجے نال ملدے نیں ۔ ایہ زمین دا سبھ توں جنوبی یا تھللا تھاں اے تے ایہ شمالی قطب توں اوہدے دوجے پاسے تے اے ۔ ایہ براعظم انٹارکٹکا وچ اے تے 1956 توں ایتھے اک سٹیشن بنیا ہویا اے ۔ روآل آمونسن اک ناروی ایتھے اپڑن والا پہلا انسان سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جغرافیا گٹھ:انٹارکٹکا
داہڑیوالا باربٹ
داہڑیوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
ضلع چیبا
چیبا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
لامار کاؤنٹی
لامار امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
دهستان لاله‌زار
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان بردسیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بردسیر ، صوبہ کرمان چ اے ۔
14 اپریل
14 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 104واں (لیپ سال وچّ 105واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 261 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
بارشی جنگل
بارشی جنگل (انگریزی:Rainforest) اوہ جنگل نیں جیہڑے چوکھیاں بارشاں دے ہون نال ہوندے نیں۔ اے بارش کعٹ توں کعٹ 68 توں 70 انچ سلانہ ہوسکدی اے۔ مون سون دیاں بارشاں وی ایناں جنگلاں دی وجہ نیں۔ بارشی جنگلاں چ جیون دیاں چوکھیاں ونڈاں ہیگیاں نیں۔ زمین دی 28٪ آکسیجن نوں بارشی جنگل بناندے نیں۔
کالی چھاتیوالا باربٹ
کالی چھاتیوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:افریقی باربٹ
لامپاساس کاؤنٹی
لامپاساس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
یونان دے شہراں دی لسٹ
ایہ فہرست یونان دے شہر (List of cities in Greece) اے۔
فہرست بمطابق مردم شماری
thumb|left|260px|[[ایتھنز]] thumb|left|260px|[[تھیسالونیکی]] thumb|left|260px|[[پاتراس]] thumb|left|260px|[[پیرایوس]] thumb|left|260px|[[لاریسا]] thumb|left|260px|[[ایراکلیون]] thumb|260px|[[ولوس]] thumb|260px|[[خالسیس]] thumb|left|260px|[[سیریس]] thumb|left|260px|[[کاوالا]] thumb|left|260px|[[خانیا]] thumb|left|260px|[[روڈس (شہر)]] thumb|260px|[[اگرینیو]] thumb|260px|[[ویروئا]] thumb|260px|[[میتیلین]] thumb|260px|[[کورفو (شہر)]]
باہرلےجوڑ
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں بلحاظ ملک گٹھ:لسٹ یورپ دے شہر گٹھ:یونان جغرافیہ-متعلقہ لسٹاں گٹھ:یونان دے آباد تھاں گٹھ:یونان دے شہر
پیلی چنجوالا باربٹ
پیلی چنجوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
غیبت کبری
غَیبتِ کبریٰ شیعاں دے بارہويں امام(عج) دی طولانی مدت تک پوشیدہ زندگی گزارنے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو سنہ 329 ہجری قمری تو‏ں شروع ہوئی تے اج تک جاری ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ غیبت صغریٰ اے جس دی مدت مختصر سی تے 69 سال دے بعد ختم ہوئی جس دے خاتمے دے بعد غیبت کبرا شروع ہوئی۔ اکثر شیعہ علماء دے مطابق غیبت کبری دے دور وچ امام زمانہؑ تو‏ں رابطے دا کوئی امکان موجود نئيں لیکن بعض علماء اس دور وچ وی آپ تو‏ں ملاقات نو‏‏ں ناممکن نئيں سمجھدے نيں۔ علامہ طباطبایی دے مطابق امام زمانہ غیبت کبرا دے زمانے وچ وی امامت دے بعض وظائف جداں باطینی تے معنوی طور اُتے لوگاں دی رہنمائی تے انہاں اُتے ولایت، نو‏‏ں انجام دیندے نيں۔
اثناء عشری شیعاں دے عقیدہ دے مطابق غیبت کبریٰ یا غیبت دوم امام زمانہ محمد مہدی علیہ السلام دی دوسری غیبت اے جو غیبت صغرٰیٰ یا غیبت اوّل دے بعد وقوع پزیر ہوئی۔ دونے غیبتاں وچ فرق ایہ اے کہ غیبت صغرٰی وچ امام نے چار نمائندے( جو نواب اربعہ کہلاندے نيں ) مقرر کیتے سن ۔ لیکن غیبت کبریٰ وچ کوئی نمائندہ مقرر نئيں کیتا گیا۔ ایہ غیبت329 ویں قمری سال تو‏ں قلیل مدتی پوشیدگی دے بعد شروع ہوئی تے قرب قیامت وچ ظہور امام تک جاری رہے گی، تب تک امام عوام الناس دی نظراں تو‏ں اوجھل رہن گے۔ لیکن انہاں دے وجود مقدس تو‏ں مخلوقات عالم فیضیاب ہورہیاں نيں تے انہاں دی دعاواں سب دے شامل حال نيں۔ اس دور غیبت دے اختتام اُتے خدا دے حکم تو‏ں امام ظہور فرمان گے تے عدل و انصاف دی ایسی حکومت قائم کرن گے جس دا فیض پوری دنیا نو‏‏ں ملے گا۔ امام ظالماں نو‏‏ں نیست و نابود کرکے مظلوماں تے پسے ہوئے لوگاں نو‏‏ں انہاں ظالماں تو‏ں نجات دلان گے.
غیبت تے مخفی زندگی
امام زمانہ دا لوگاں دی نظراں تو‏ں غائب ہونے نو‏‏ں تے پوشیدہ زندگی گزارنے نو‏‏ں غیبت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ غیبت امام زمانہ نو‏‏ں دو حصےآں غیبت صغرا تے غیبت کبرا وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔
غیبت صغرا وچ امام زمانہ تمام لوگاں دی نظراں تو‏ں غائب نئيں سی ؛ بلکہ اس دور وچ آپ دے خاص نمایندے سن جنہاں دے ذریعے آپ اپنے پیروکاراں تو‏ں رابطے وچ ہُندے سن ۔ انہاں افراد نو‏‏ں نواب امام زمانہ یا نواب اربعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اکثر شیعہ علماء غیبت صغرا دی مدت نو‏‏ں 69 سال مندے نيں۔ غیبت کبرا دا آغاز غیبت صغرا دے بعد ہويا۔ اس دور وچ امام زمانہ تمام لوگاں دی نظراں تو‏ں غائب ہو گئے۔ غیبت کبرا سنہ 329ھ تو‏ں ہن تک جاری ا‏‏ے۔
غیبت کبرا دا آغاز تے اختتام
شیعہ منابع دے مطابق علی بن محمد سمری دی وفات تو‏ں اک ہفتہ قبل امام زمانہؑ نے اپنی اک توقیع وچ انہاں دی وفات تے غیبت کبرا دے آغاز دی خبر دیندے ہوئے اسنو‏ں اپنے بعد کسی نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر نہ کرنے دا حکم دیندے نيں۔ اس توقیع وچ اس دور دے اختتام دی طرف کوئی اشارہ نئيں ہويا اے صرف ایہ آیا اے کہ اس دور دا خاتمہ اس وقت ہوئے گا جدو‏ں دنیا بے انصافی تے ظلم و جور تو‏ں بھر جائے گی۔
اس دور وچ امام(عج) دا کردار
علامہ طباطبایی دے مطابق امام زمانہؑ غیبت کبرا دے دور وچ وی اپنی امامت دے بعض وظائف نو‏‏ں انجام دیندے نيں۔ امام دا وظیفہ صرف دینی تعلیمات لوگاں تک پہنچانا تے ظاہری طور اُتے انہاں دی ہدایت تے رہنمائی کرنا نئيں۔ بلکہ اس دے علاوہ امام دے تے وی وظائف نيں جنہاں وچ باطنی تے معنوی ولایت و رہبری سر فہرست اے جس دے ذریعے امام لوگاں دی معنوی زندگی نو‏‏ں سدھاردے نيں۔ انہاں دے مطابق امام زمانہ اگرچہ لوگاں دے نظراں تو‏ں غائب اے لیکن باطنی تے معنوی طور اُتے آپ لوگاں دے روح تے جان تو‏ں آگاہ نيں تے انہاں دی ہدایت کردے نيں۔
امام زمانہ نال ملاقات
غیبت کبرا دے زمانے وچ امام زمانہ نال ملاقات دے امکان پذیر ہونے تے نہ ہونے وچ شیعہ علماء دے درمیان اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔ محمد بن ابراہیم نعمانی، شیخ مفید، فیض کاشانی تے کاشف الغطاء وغیرہ اس گل دے معتقد نيں کہ غیبت کبرا دے دور وچ امام زمانہؑ نال ملاقات دا کوئی امکان موجود نئيں۔ البتہ انہاں وچ شیخ مفید کہندے نيں کہ اس دور وچ آپ دی بعض قابل اعتماد احباب جنہاں دا وظیفہ صرف امام دی خدمت کرنا اے، نو‏‏ں امام زمانہ دا دیدار نصیب ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں علماء دا اپنے نظریے اُتے سب تو‏ں اہ‏م دلیل امام زمانہؑ دا علی بن محمد سَمری دے نام لکھی گئی اوہ توقیع اے جس وچ صراحتا فرمایا گیا اے کہ اس دور وچ جس نے وی ایہ ادعا کیتا کہ امام زمانہ نو‏‏ں دیکھیا اے اوہ جھوٹا ا‏‏ے۔
شیعہ علماء دا دوسرا گروہ جس وچ سید مرتضی، شیخ طوسی، کَراجَکی تے محدث نوری وغیرہ شامل نيں، غیبت کبرا دے زمانے وچ وی امام زمانہؑ نال ملاقات نو‏‏ں ممکن قرار دیندے نيں۔ سید مرتضی تے شیخ طوسی نے امام زمانہ دے نال کسی دی ملاقات ہوئی وی اے یا نئيں اس بارے وچ کچھ نئيں کہیا صرف ایہ کہندے نيں کہ اس دور وچ امام زمانہ دے نال ملاقات ممکن اے ؛ جدو‏ں کہ محدث نوری نے مذکوره توقیع اُتے بعض اعتراضات دے علاوہ، امام زمانہ نال ملاقات دی بہت سارے داستاناں وی نقل کردے نيں۔ انہاں داستاناں دا کوئی معتبر سند نہ ہونا ہور جنہاں تو‏ں انہاں داستاناں دی نسبت دتی گئی اے انہاں دی اپنی زبانی انہاں داستاناں دا بیان نہ ہونا انہاں داستاناں اُتے ہونے والے اعتبراضات وچ سی نيں۔
مآخذ
گٹھ:شیعہ عقائد‎‏ گٹھ:امام مہدی گٹھ:مہدویت
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:شیعی معادیات گٹھ:شیعیت گٹھ:شیعہ ائمہ گٹھ:مہدیت
نووی اورینگوئی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی یامالو نینتس خودمختار اوکروگ دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 104,144 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سمندر
سمندر  (انگریزی:Sea) لونے پانی دی وڈی تھاں نوں کیندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:سمندر گٹھ:پانی
ضلع اہیمے
اہیمے جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
کاسپیسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی داغستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 103,914 اے ۔
ضلع اہیمے
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
کاسپیسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
دریا
دریا (River) پاݨی دا اوہ وڈا تے قدرتی لانگھا اے جیہڑا کسے پہاڑ یا جھیل تو‏ں بہت سارا پاݨی لے ک‏ے قدرتی طور تے خشکی اُتے اپݨی گزرگاہ بݨا کے دور تک وگدا چلا جاندا اے ۔ دریا یا تاں کِسے دوسرے دریا نال جا ملدا ا‏‏ے یا کسے سمندر یا ساگر وچ جا گِردا ا‏‏ے ۔ دریا بذات خود مستقل وی ہُندے نيں تے معاون وی ۔ اک دریا دوسرے دریا وچ جاگرے تاں معاون کہلوندا ا‏‏ے ۔ کچھ صورتاں وچ اک دریا اپنے بہاؤ دے دوران، راستے وچ ای زمین وچ جذب تے بخارات بنݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں خشک ہو جاندا اے تے اپݨے دریائی رستے دے آخر تک نئيں پہنچدا ۔
ہور ویکھو
گٹھ:پاݨی گٹھ:جغرافیا گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:دریا گٹھ:آبپاشی گٹھ:پاݨی دا لانگھا
میرانڈہ ہاوس، دہلی
thumb|بیج یاوس
میرانڈہ ہاوس، دہلی بھارت دا نسوانی کالج اے جس دا الحاق دہلی یونیورسٹی تو‏ں ا‏‏ے۔ این آئی آر ایف نے میرانڈہ ہاوس نو‏‏ں بھارت دا 2019ء دا بہترین کالج قرار دتا ا‏‏ے۔ ایہ کالج سر لسٹ ا‏‏ے۔  ، اس د‏ی بنیاد 1948ء وچ رکھی گئی سی۔ ایہ کالج سائنس تے لبرل آرٹس وچ کورسز میہا کردا ا‏‏ے۔ مرانڈا ہاؤس بھارت وچ دلی یونیورسٹی توں مانتا حاصل خاتون کالج اے۔ 1948 وچ قائم، ایہہ سائنس اتے اداروادی قلعواں وچ ڈگریاں حاصل کردا اے۔
تریخ
جب اس دا افتتاح ہويا سی اس وقت میرانڈہ ہاوس وچ کل 6 شعبے سن ۔ 2012ء وچ شعبہ جات د‏‏ی تعداد 6 تو‏ں ودھ ک‏ے 18 ہوئے گئی ا‏‏ے۔ 1948ء وچ میرانڈہ ہاوس د‏‏ی طالبات بی ایس سی ہانرس (بوٹانی) دے لئی دہلی یونیورسٹی جادیاں سن۔
میرانڈہ ہاوس وچ سائنس د‏‏ی تعلیم دا آغاز 1963ء-64ء وچ ہويا۔ بی ایس سی جنرل 1971ء وچ شروع ہويا تے بی ایس سی ہانرس د‏‏ی تعلیم دہلی یونیورسٹی د‏‏ی بجائے کالج وچ ہی دتی جانے لگی۔ بشریات تے معاشرتی علوم وچ متعدد نويں کورسز داخل نصاب کیتے گئے۔
میرانڈہ ہاوس وچ سوشل سائنس، بشریات تے بنیادی سائنس وچ لبرل تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ کالج دے کیمپس وچ ہی لیباریٹری تے ہور سہولیات موجود نيں۔ 2012ء دے اعداد و شمار دے مطابق کالج وچ 3000 طالبات زیر تعلیم نيں۔
thumb| سر مورس گوائیئر (بوہت زیادہ سجا)، مرانڈا ہاؤس، دلی یونیورسٹی دے بانی مرانڈا ہاؤس دا قیام 1948 وچ یونیورسٹی دے وائس چانسلر، سر مورس گوائیئر ولوں کیتی گئی سی۔ 1952 وچ اسدے ولوں شائع اک میگزین وچ، اسنے تن کارن لکھے کہ کالج نوں مرانڈا کیوں کیہا گیا۔ اسدی من پسند اداکارہ کارمین مرانڈا سی، اسدی دھی دا نام مرانڈا سی، اتے ولیئم شیکسپیار دے ناٹک د ٹینپیسٹ وچ مرانڈا نام دا اک پاتر سی، اسدے مطابق، اک عورت نوں کویں دا ہونا چاہیدا اے ایہہ اسدی اک اتم اداہرن سی۔ اس دا نیہہ پتھر لیڈی ایڈونا ماؤنٹبیٹن نے اسے سال 7 مارچ نوں رکھیا سی۔ مرانڈا ہاؤس یونیورسٹی دے کیمپس وچ لال اٹاں دا بنیا ہویا اے۔ اس دے اصل ڈزائن دی سکیم آرکیٹیکٹ والٹر سائیکس جورج ولوں کیتی گئی سی اتے ایہہ بستیوادی یگ وچ قائم کیتے گئے بھارت دے ہور تعلیمی اداریاں دی بنتر نال ملدی جلدی اے۔۔ جویں ہی ایہہ کالج وڈا ہویا، کئی عمارتاں ہور اس نال جڑ گئیاں ہن۔
اس کالج دے الومنی اتے طالب علم مرانڈیئن وجوں جانے جاندے ہن۔
مرانڈا ہاؤس نے جولائی 1948 وچ 33 طالب علماں نال شروعات کیتی، جو اسے سال ستمبر تک 105 ہو گئی۔ 1997–98 وچ ایہہ 2,090 سی۔ اکادمک سٹاف 1948 وچ چھ توں ودھا کے 1997–98 وچ 120 (ستھائی) اتے غیر-تعلیمی سٹاف 1948 وچ 11 توں (ہوسٹل وچ پنج اتے کالج وچ چھ) 1997–98 وچ 120 ہو گیا۔ 1948 وچ کالج دی رہائش (ہوسٹل) وچ 43 طالب علم رہندے سن، جنہاں وچوں ستّ طالب علم دلی یونیورسٹی دے ہور کالجاں وچ داخل سن۔ ہوسٹل وچ ہن 250 طالب علم ہن۔
اس دا قیام ویلے، مرانڈا ہاؤس دے چھ ڈیپارٹمنٹ سن؛ اتھے ہن اٹھاراں ہو گئے۔ مرانڈا ہاؤس نے دلی یونیورسٹی وکھے عورتاں لئی سائنس دی سکھیا دی شروعات کیتی، جدوں اس نے 1948 وچ اپنی بی۔ایسّ۔سی۔ آنرز (بوٹنی) کورس شروع کیتا۔ سائنس ٹیچنگ یونیورسٹی وچ کروایا گیا سی اتے 1963–64 وچ بی۔ایسّ۔سی۔ جنرل اتے 1971 وچ، بی۔ایسّ۔سی۔ کالج وچ آنرز ٹیچنگ دا کم شروع ہویا۔ اس ویلے توں مانوتا اتے سماجی سائنس وچ بہت سارے نویں موضوع پیش کیتے گئے ہن۔
مرانڈا ہاؤس سماجی سائنس، منکھتا اتے مڈھلے سائنس وچ ادار سکھیا حاصل کردا اے۔ کالج دے بنیادی ڈھانچے وچ ٹیچنگ پریوگشالاواں اتے عام سہولتاں شامل ہن۔ مرانڈا ہاؤس وچ 4,000 توں ودھ طالب علم سن۔
باہری لنک
گٹھ:دلی یونیورسٹی گٹھ:دلی وچ یونیورسٹیاں اتے کالج
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ 1948ء دیاں تاسیساں گٹھ:دلی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:دلی یونیورسٹی گٹھ:بھارت وچ تعلیم
دهستان مشیز
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان بردسیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بردسیر ، صوبہ کرمان چ اے ۔
چک 97 ر ب
چک 97 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ایلیستا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کلمیکیا دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 103,728 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
15 اپریل
15 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 105واں (لیپ سال وچّ 106واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 260 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
دھارواڑ
دھارواڑ کرناٹک دا شہر اتے ضلع اے۔ 1962 وچّ اس نوں ہبلی نال ملا دتا گیا تاں ہی اس نوں ہبلی دھارواڑ وی کہیا جاندا اے۔ اس نگر دا رقبہ 200 مربع کلومیٹر اے۔ایہہ بنگلور توں 425 کلومیٹر اتلے لہندے وچّ واقع اے۔ ایہہ نیشنل ہائیوے 4 (بھارت) تے بنگلور توں پونا وچّکار واقع اے۔
اس تے کپاہ اتے عمارتی لکڑ دا وپار ہندا اے۔ اتھے کپڑے بنانے دے کارخانے ہن۔
کلاسیکل سنگیت
کرناٹک دے شہر دھارواڑ نوں اتر تے دکھن بھارتی رہتلاں دے سمیل دا نشان منیا جاندا اے۔ کلاسیکل سنگیت، ہورناں للت کلاواں تے ساہت دے کھیتراں وچّ ملاپ دیاں جنیاں مثالاں اتھے ملدیاں ہن، اوہ دیس دے ہور کسے اک تھاں تے نہیں ملدیاں۔ دھپرد تے خیال گائیکی ہندوستانی کلاسیکل سنگیت دے دو مکھ انگ ہن، پر ملک ارجن منصور کرناٹک سنگیت دی سکھیا-دیکھیا دے باو جود خیال گائکی دے خلیفہ منے جاندے رہے ہن۔ دھپرد وچّ وی اوہناں دی مہارت باکمال سی۔
حوالے
گٹھ:کرناٹک دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر
کلغیوالا باربٹ
کلغیوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
پاکستانی لوک
پاکستانی قوم (Pakistani people) اوہ افراد نيں جو مستقل ریاست پاکستان دے شہری نيں۔ 2017ء وچ پاکستان د‏‏ی آبادی 207 ملین تو‏ں ودھ سی جو اسنو‏ں دنیا دا پنجواں سب تو‏ں زیادہ آبادی والا ملک بناندی ا‏‏ے۔
تارکین وطن
دنیا بھر دے مختلف ملکاں وچ پاکستانی افراد آباد نيں۔
پاکستانی شہریت تے انشہریت
پاکستان دے کچھ لوک دوہری شہریت تے کچھ بغیر شہریت دے حامل لوک وی رہندے نيں. گوادر جسنو‏ں ہوار دا دروازا کہیا جاندا اے 8 ستمبر 1958ء نو‏‏ں پاکستان نے گوادر نو‏‏ں عمان تو‏ں ساڈھے پنج ارب روپے وچ خرید لیا، جس دے نال ہی گوادر دے عرب دور دا سورج غروب ہوئے گیا۔ مسقط تے عمان تو‏ں خیردنے دے بعد ہن گوارد دے باشندے پاکستانی دوہری شہریت دے حامل نيں thumb|گوادر مسقط تے عمان ہند تقسیم دے بعد بھارت تے بنگلادیش تو‏ں آئے ہوئے باشندےآں نو‏‏ں مہاجر کہاجاندا ا‏‏ے۔ بھارت اپنے مہاجراں نو‏‏ں بیرو وطن شہری دے طور اُتے گنت‏ی وچ شمار کردا ا‏‏ے۔ ہند تقسیم د‏‏ی وجہ تو‏ں 4.2 ملیاں پناہگیر بے گھر ہوگئے تے پاکستان د‏‏ی طرف جانے اُتے مجبور ہوئے۔ انٹر سروسز انٹلیجنس دے مطابق كلبھوش جادھو نو‏‏ں بھارت نے مہاجراں د‏‏ی جاسوسی کرنے تے رہنی کہنی معلوم کرنے پاکستان بھیجیا گیا۔ ایہ انہاں دے مشن دا حصہ سی۔بھارتی مہاجر پاکستان د‏‏ی شہریت دے حامل نئيں نيں، کدرے ناہلی برتنے اُتے پاکستانی شہریت حاصل کرنے وچ کامیاب ہوجاندے نيں۔ افغانی مہاجر سویت یونین د‏‏ی جنگ تو‏ں لےک‏ے مودہ امریکی جنگ تک افغانی مہاجر پاکستان دا رخ کردے رہے نيں۔ 1979ء وچ سویت یونین د‏‏ی فوجیاں نے افغانستان وچ گڑی ہوئی کاروائی شروع کردتی۔ جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں 3.9 ملیاں تو‏ں ودھ مہاجراں پاکستان وچ داخل ہوئے۔ پاکستانی سرکار نے انسانی ہمدردی تے اسلامی بھائی چارے دے بنیاد اُتے ہر قسم د‏‏ی مدد کيت‏ی افغانی مہاجراں دے زیادہ آبادی والے حصہ خیبر پختونخوا تے بلوچستان نيں انہاں دے الاوہ ملک دے دوسرے حصےآں وچ وی رہاش پزیر نيں۔
سمندر پار پاکستانیاں دے لئی قومی شناختی کارڈ (این آئی سی او پی)
سمندر پار پاکستانیاں دے لئی کمپیوٹرائزڈ قومی شناختی کارڈ نو‏‏ں این آئی سی او پی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جو اوورسیز پاکستانی فاؤنڈیشن، وزارت مزدوران و افرادی قوت تے وزارت داخلہ دے باہمی عزم تے کاوشاں تو‏ں نادرا نے سر انجام دتا۔