cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بہار دی قدیم تریخ
مگدھ سلطنت دا عہد
بِمبِسارا (58 ق م تو‏ں 92 BC 92 ق م) - بِمبِسارا اک سفارت کار تے وژن حکمران سی۔ اس نے وڈے خانداناں دے وچکار ازدواجی تعلقات قائم کرکے سلطنت نو‏‏ں پھیلیایا۔
پہلے اس نے لیچوی جمہوریہ دے حکمران ، چتک د‏‏ی بیٹی چیلانہ نال شادی کيتی۔ دوسرے وڈے ازدواجی تعلقات کوشل نے راجہ پرسنجیت د‏‏ی بہن مہاکاشوالہ نال شادی کيتی۔ اس دے بعد ، اس نے بھدرا ملک د‏‏ی شہزادی ، خشما نال شادی کيتی۔
مہاواگگا دے مطابق ، بِمبیسارا وچ 500 ملکدرے سن۔ اس نے اوندی دے طاقتور بادشاہ چندر پردیوٹ دے نال دوستانہ تعلقات استوار کیتے۔ اس دے سندھ دے روڈرین تے گندھارا دے مککو راگاندی تو‏ں دوستانہ تعلقات سن ۔ اس نے انگا نو‏‏ں فتح کرلیا سی تے اسنو‏ں اپنی سلطنت تو‏ں منسلک کردتا سی تے اپنے بیٹے اجتاشاترو نو‏‏ں بادشاہ مقرر کیتا سی۔
بِمبِسارا مہاتما بدھ دا دوست تے محافظ سی۔ ونیاپیتاکا دے مطابق ، انہاں نے بدھ نال ملاقات دے بعد بدھ مت نو‏‏ں قبول کرلیا ، لیکن انھاں جین مت تے برہمن مذہب تو‏ں رواداری سی۔ بِمبِسارا نے تقریبا 52 برس تک حکمرانی کيتی۔ بدھ مت تے جین متون دے مطابق ، انہاں دے بیٹے اجتشاترو نے انہاں نو‏ں قیدی بنا ک‏ے جیل وچ ڈال دتا سی جتھ‏ے اس دا 92 ق م سی۔ وچ مر گیا
امراپالی ۔ایہ ویشالی د‏‏ی رقاصہ تے فن تو‏ں بھر پور طوائف دا حتمی حسن سی۔ امراپالی د‏‏ی خوبصورتی تو‏ں دلکش ، بِمبسارا لِچhaوی تو‏ں جیت گیا تے اسنو‏ں راجگریہ لیایا۔ ایہ اتفاقی طور اُتے اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں جیوک سی۔ بِمبِسارا نے جیِک نو‏‏ں تعلیم دے ل to ٹیکسلا بھیج دتا۔ ایہ مخلوق اک نامور ڈاکٹر تے شاہی شخصیت بن گئی۔ اجتاشاترو (962 – 60 ق م) - بیمبیسارا دے بعد ، اجتاشاترو مگدھا دے تخت اُتے چڑھ گئے۔ اس دے بچپن دا ناں کونک سی۔ اوہ تخت اُتے بیٹھیا اپنے باپ نو‏‏ں مار رہیا سی۔ اجتاشاترو سلطنت وچ توسیع د‏‏ی اپنے والد د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچیا۔
اجتاشاترو دے تخت دے بعد ، اوہ بہت ساری سلطنتاں تے مشکلات تو‏ں گھرا ہويا سی لیکن انہاں نے اپنی عضلاندی طاقت تے ذہانت تو‏ں سب نو‏‏ں فتح کرلیا۔ مہتواکانک اجتشاترو نے اپنے والد نو‏‏ں جیل وچ ڈال کر اسنو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے والد د‏‏ی موت واقع ہوگئی۔ کوشل رانی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی موت ہوگئی۔
کوشل جدوجہد ۔بمبسارا د‏‏ی اہلیہ (کوشل) د‏‏ی موت تو‏ں پرسنجیت بہت ناراض ہوئے تے اجتشاترو دے خلاف جدوجہد کيتی۔ شکست خوردہ پرسنجیت شروستی بھج گیا لیکن دوسری جنگ کيت‏ی جدوجہد وچ اجاتشترو نو‏‏ں شکست ہوئی لیکن پرسنجیت نے اپنی بیٹی واجیرہ نال شادی کيتی تے کاشی نو‏‏ں جہیز دے طور اُتے دے دتا۔
واجھا سنگھا سنگھرش۔ لیچھاوی شہزادی چیلنا بِمبِسارا د‏‏ی بیوی سن ، جنہاں نے ہاتھیاں تے جواہرات دا اک ہار ، ہالہ تے بیہالہ دتا ، جس دا اجنت‏ا شترو نے بدکاری دے سبب واپس مطالبہ کیتا۔ اسنو‏ں چیلنا نے مسترد کردتا ، تے اس دے نتیجے وچ اجتاشاترو نے لیچھویاں دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا۔
وسار نے تقسیم د‏‏ی تے لِچھchویاں نو‏‏ں شکست دے دتی تے لِچchویاں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل کرلیا۔
ملالہ جدوجہد۔ اجتشترو نے ملالہ سنگھا اُتے حملہ کیتا تے اسنو‏ں پھڑ لیا۔ اس طرح مشرقی اتر پردیش دا اک وڈا راستہ مگدھا سلطنت دا حصہ بن گیا۔
بدھ مت دے متون دے مطابق ، ادیان دے تن بیٹے ، انیرود ، منڈاکا تے ناگداشک سن ۔ عدن دے تن بیٹےآں نے حکومت کيتی۔ آخری بادشاہ ناگداساک سی۔ جو نہایت ہی عیش و عشرت تے کمزور سی۔ حکمرانی وچ نرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں وچ وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان پھیل گیا۔ اس دا کمانڈر شیشناگا بادشاہی تو‏ں بغاوت کرنے دے بعد بادشاہ بنیا۔ اس طرح تو‏ں ، ہرییاک خاندان دا اختتام تے شیشو ناگ خاندان دا خاتمہ تے شیشناگ خاندان دا قیام 612 ق م وچ قائم ہويا۔ جگہ لی۔
شیشونگا خاندان
شیشوونگا نے مگدھا تو‏ں لے ک‏ے بنگال د‏‏ی سرحد تک مالوا تک دا وسیع علاقہ سنبھال لیا ۔
شیشناگا اک طاقتور حکمران سی جس نے جیری راج دے علاوہ وِشالی نگر نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا سی۔ 394 ق م وچ اس وچ مر گیا۔
کالاشوکا ۔ ایہ شیشوناگا دا بیٹا سی جو 396 ق م وچ شیشناگا وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد مگدھا دا حکمران بنیا۔ مہا وسمہ وچ اسنو‏ں کالاشوکا کہیا گیا اے تے پورناں وچ ایہ کاکاورنا ا‏‏ے۔ کالاشوکا نے اپنا راجگڑھ پٹلی پترا منتقل کردتا۔ اس نے 24 سال حکومت کيتی۔ بدھ مت د‏‏ی دوسری انجمن دا انعقاد کالاشوکا دے دور وچ کیہ گیا سی۔
نند راج
37 ق م جنوری وچ ، مہا پیڈیانند نامی شخص نے نندا خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پوراناں وچ ، اسنو‏ں مہاپدما تے مہابودیوامبس وچ یوگراسینا کہیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ اک حجام سی۔
انہاں نو‏ں مہاپدما ایکرت ، سرو کشترانتک وغیرہ جداں لقب تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ مہاپدما نند د‏‏ی وڈی ریاستاں جانشین رہیاں نيں - یوگریسینا ، پانڈوک ، پانڈوگتی ، بھوتپال ، راشٹرپال ، یوویشانک ، درسی سدیکا ، کیورٹ ، دھنانند۔ اس دے دور حکومت وچ سکندر نے ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔ سکندر دے ہندوستان چھڈنے دے بعد مگدھا سلطنت وچ بدامنی تے انتشار پھیل گیا۔ دھنانند اک لالچی تے پیسہ تو‏ں مالا مال حکمران سی ، جسنو‏ں اوہ اپنی بے پناہ طاقت تے دولت دے باوجود عوام دا اعتماد حاصل نئيں کرسکدا سی۔ اس نے اک وڈے عالم برہمن چانونکیا د‏‏ی تذلیل ورگی۔
فیصل آباد
فیصل آباد  پاکستان دے صوبہ پنجاب ٹیکسٹائل دا ہب تے صنعتی شہر اے جس دا پس منظر قدیم ترین رہتل تمدن ٹیکسلا تے گندہارا وچ لکھی گئی رگ وید جو پنج دریاواں د‏‏ی سر زمین پنجاب دا ذکر کردی اے جس نے پوری دنیا دے فاتحین نو‏‏ں اپنی طرف کھِچیا عظیم سارس تو‏ں لےک‏ے سکندرا عظم تک ترتیب وار ہور حملہ آوراں دے بعد مغلاں نے اپنی سلطنت دا قیام کيتا فیر ایسٹ انڈیا کمپنی نے راولپنڈی تے سرحدی علاقےآں دے بعد محبت د‏‏ی دیوی ہیر دے دریا چناب جس اُتے پنجاب وچ اپنی داغ بیل پائی برصغیر دے تاریخی نسلاں بھٹی راجپوت تے سیال تے سکھاں دے تاریخی پس منظر دے باعث اٹھارہ سو سٹھ عیسوی چناب دے ڈیلٹا تو‏ں بنے سرسبزوشاداب پنجاب کےشیشم دے گھنے جنگلات نو‏‏ں وڈی بے دردی تو‏ں صفایا کرکے انگلستان دے حاکم وقت نے لائلپور د‏‏ی بنیاد بدست کیپٹن پوپہم ینگ نے اپنی نگرانی وچ شہر دا نقشہ برطانیہ دے جھنڈے یونین فلیگ د‏‏ی طرز اُتے رکھوایا۔اور ایتھ‏ے د‏‏ی شب د‏‏ی لکڑی لندن تے برطانیہ د‏‏ی تعزین و آرائش دے لئی یورپ بھیج داں گی ۔ ہن دیکھنے مین ایہ شہر اک مکعب د‏‏ی صورت وچ ڈیزائن ہوئے گیا اس دے اٹھ بازاراں دا اپنا انفادی طرز ا‏‏ے۔ بازاراں دے عین وسط وچ گھنٹہ گھر ایتھ‏ے د‏‏ی پہچان کلاک ٹاور اے ۔ اس ڈیزائن وچ لائلپور دا رقبہ اک سوئے دس ایکڑ سی لیکن آبادی دے اضافے دے نال اٹھ بازاراں دے باہر وی رہائشی علاقےآں دے لئی جگہ دا تعین کيتا گیا۔پورے پنجاب تو‏ں ایتھ‏ے نہی آبادکاری شروع ہوئی دو اہ‏م رہائشی علاقے ڈگلس پورہ تے گرو نانک پورہ۔ لائلپور جنہاں مین سکھاں تے ہندوواں د‏‏ی اکثریت سی تے آبادی دا تناسب تقریباً 15 فیصد مسلما‏ن تے 85 فیصد ہندو تے سکھ قیام پاکستان تک باہمی طور اُتے رہائش پزیر سن ۔قیام پاکستان تو‏ں انیس سو اکہتر تک لائل پور د‏‏ی شہرت ایشیا دے اک وڈے پنڈ ورگی سی صدر پاکستان ایوب خان نے اوروزیراعظم ذو الفقار علی بھٹو نے اس شہر نو‏‏ں ٹیکسٹائل دے صنعتی انقلاب تو‏ں نوازہ
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
322 ق م چندر گپتا موریہ وچ ، اپنے گرو چاانکیا د‏‏ی مدد تو‏ں ، دھنانند نو‏‏ں مار ڈالیا گیا تے اس نے موریہ خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔
چندر گپتا موریہ نے ننداں د‏‏ی ظالم تے مکروہ حکمرانی تو‏ں نجات حاصل کيتی تے ملک نو‏‏ں اتحاد دے دھاگے وچ بنھ کر موریہ سلطنت قائم کيتی۔ ایہ سلطنت جمہوریہ نظام اُتے جمہوری نظام د‏‏ی فتح سی۔ چانکیا نے اس کم وچ اردا شاسترا نامی اک کتاب د‏‏ی مدد کيتی۔ اس دے دوسرے ناں وشنوگوپت تے کوٹیلیا ني‏‏‏‏ں۔ ایہ آریاں دے آنے دے بعد پہلی قائم سلطنت سی۔
فیصل آباد
اور سابق ناں لائل پور ( 1979ء وچ اسنو‏ں سعودی عرب دے سابق بادشاہ شاہ فیصل قوال و موسیقار نصرت فتح علی خان دا تعلق ايس‏ے شہر تو‏ں سی۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
چندر گپت موریا (322 ق م تو‏ں لے ک‏ے 299 ق م) - چندر گپتا موریہ د‏‏ی پیدائش دے سلسلے وچ تنازعہ ا‏‏ے۔ متضاد تفصیلات برہمن ، بودھ تے جین متون وچ ملدی ني‏‏‏‏ں۔
مختلف شواہد تے تنقیدی جائزاں دے بعد ، اس دلیل تو‏ں طے ہُندا اے کہ چندر گپت موریا خاندان دا اک کھتریہ سی۔ چندر گپتا دے والد موریا نگر سب تو‏ں اہ‏م سن ۔ اس دے والد میدان جنگ وچ ايس‏ے وقت مرے سن جدو‏ں اوہ رحم وچ ہی سن ۔ اوہ پٹیلپوترا وچ پیدا ہويا سی تے اس د‏ی پرورش گوپالاک نے کيتی۔ چانکیا نے چراگاہ تے شکاری د‏‏ی شکل وچ شاہی خوبیاں دا انکشاف کیتا سی تے اسنو‏ں اک ہزار لباس وچ خریدتا سی۔ اس دے بعد ، ٹیکسلا لیا ک‏ے ، اوہ تمام شعبےآں وچ ماہر ہوگیا۔ اس تحقیق دے دوران ہی شاید چندر گپتا نے سکندر نال ملاقات کيت‏ی سی۔ 323 ق م سکندر د‏‏ی موت ہوگئی تے مرکزی یونانی سیٹرپ فلپ دوم ، شمالی وادی وچ شمالی وادی وچ ماریا گیا۔
فیصل آباد
فیصل آباد صوبہ پنجاب پاکستان دا اک شہر اے۔ اے شہر 1880 چ انگریزاں نے وسایا۔ایدا پرانا ناں لیل پور اے۔ کراچی تے لہور توں مگروں اے پاکستان داتیجا وڈا شہر اے۔ اے ضلع فیصل آباد دا ضلعی ہیڈکواٹر وی اے۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
اس وقت جدو‏ں چندر گپتا بادشاہ بنا سی ، ہندوستان د‏‏ی سیاسی صورتحال بہت خراب سی۔ اس نے پہلے فوج تیار کيتی تے سکندر دے خلاف جنگ دا آغاز کیتا۔ 316 ق م ایتھ‏ے تک کہ اس نے پورے سندھ تے پنجاب دے علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا۔ ہن چندر گپتا موریا سندھ تے پنجاب دا واحد حکمران بن گیا۔ پنجاب تے سندھ د‏‏ی فتح دے بعد ، چندر گپتا تے چاانکیا نے دھنانند نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی مگدھا اُتے حملہ کیتا۔ دھنانانند جنگ وچ ماریا گیا ، ہن چندر گپتا ہندوستان د‏‏ی اک وسیع سلطنت مگدھا دا حکمران بن گیا۔ سکندر د‏‏ی موت دے بعد ، سیلیوکس اس دا جانشین ہويا۔ اوہ ایہ علاقہ سکندر دے ذریعہ جیتنے دے لئی بے چین سی۔ اس مقصد دے لئی ، 305 ق م اس نے فیر ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔ چندر گپتا نے اریا (ہرات) ، اراکوسیا (قندھار) ، وچ شمال مغربی ہندوستان دے یونانی حکمران سیلیوکس نیکیٹر نو‏‏ں شکست دتی۔ جیدروسیا نے پیروپینیسڈائی (کابل) دے علاقے اُتے قبضہ کیتا تے اک وسیع ہندوستانی سلطنت قائم کيتی۔ سیلیوکس نے اپنی بیٹی ہیلن د‏‏ی شادی چندر گپتا تو‏ں کردتی۔ انہاں نے چندر گپتا موریہ دے دربار وچ میگستھیینس نو‏‏ں سفیر دے طور اُتے مقرر کیتا۔
چندر گپتا موریہ نے مغربی ہندوستان وچ سوراشٹرا تک دے علاقے نو‏‏ں فتح کیتا تے اسنو‏ں اپنے براہِ راست حکمرانی وچ شامل کیتا۔ گرنار شلالیھ (150 ق م) دے مطابق ، پنیاگپت واشیا اس خطے وچ چندر گپت موریا دا گورنر سی۔ اس نے سودرشن جھیل بنائی۔ جنوب وچ ، چندر گپتا موریا نے شمالی کرناٹک اُتے فتح حاصل کيتی۔
فیصل آباد
تریخ
فیصل آباد ضلع 1904 وچّ ہوند وچّ آیا اتے استوں پہلاں ایہہ جھنگ ضلعے دی اک تحصیل سی
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
چندر گپتا موریہ د‏‏ی وسیع سلطنت وچ کابل ، ہرات ، قندھار ، بلوچستان ، پنجاب ، گنگاٹک-یمونا میدان ، بہار ، بنگال ، گجرات شامل سن تے وندھیا تے کشمیر دے میدانی علاقے شامل سن ، لیکن چندر گپتا موریا نے شمال مغربی ایران وچ اپنی سلطنت اُتے حکمرانی کيتی۔ مشرق وچ بنگال تے شمال وچ کشمیر تو‏ں جنوب وچ شمالی کرناٹک تک۔ آخری وقت وچ ، چندر گپتا موریا ، جین بابا بھدربوہو ک‏‏‏ے نال شروانابیلگوولا گئے سن ۔ 299 ق م چندر گپتا موریا نے روزہ رکھ دے اپنے جسم نو‏‏ں ترک کردتا۔
بِندسوارا (299 ق م تو‏ں 263 ق م) - ایہ چندر گپتا موریا دا بیٹا تے جانشین سی جسنو‏ں ویو پورن وچ مدرسر تے جین ادب وچ سنہسن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یونانی مصنف نے انہاں نو‏ں Abhilochets کہیا ا‏‏ے۔ ایہ 299 ق م مگدھا سلطنت دے تخت اُتے چڑھ گیا۔ جین متون دے مطابق ، بندوسارا د‏‏ی والدہ دھدھارہ سن۔ تھیروڈا روایت دے مطابق ، اوہ برہمن مذہب دے پیروکار سن ۔
فیصل آباد
تریخ
ایہہ شہر بریٹیش راج سمیں پنجاب دے لیف گورنر سر بروڈووڈ لائل دے نام تے وسایا گیا ہے جسنے چناب ویلی دے رقبے دا ناہرکرن کیتا سی ۔ 1970 وچّ پاکستان سرکار نے اس دا نام بدل کے فیصل آباد کر دتا ۔ایہہ نام سعودی عرب دے بادشاہ فیصل بن عبدالعزیزدے نام تے رکھیا گیا سی جسنے پاکستان نوں بھاری مالی امداد دتی سی۔
ناں
150px|thumb|[[فیصل بن عبدالعزیز آل سعود]]
قدیم ترین رہتل تمدن ٹیکسلا تے گندہارا وچ لکھی گئی رگ وید جو پنج دریاواں د‏‏ی سر زمین پنجاب دا ذکر کردی اے جس نے پوری دنیا دے فاتحین نو‏‏ں اپنی طرف کھِچیا عظیم سارس تو‏ں لےک‏ے سکندرا عظم تک ترتیب وار ہور حملہ آوراں دے بعد مغلاں نے اپنی سلطنت دا قیام کيتا فیر ایسٹ انڈیا کمپنی نے راولپنڈی تے سرحدی علاقےآں دے بعد محبت د‏‏ی دیوی ہیر دے دریا چناب جس اُتے پنجاب وچ اپنی داغ بیل پائی برصغیر دے تاریخی نسلاں بھٹی راجپوت تے سیال تے سکھاں دے تاریخی پس منظر دے باعث اٹھارہ سو سٹھ عیسوی چناب دے ڈیلٹا تو‏ں بنے سرسبزوشاداب پنجاب کےشیشم دے گھنے جنگلات نو‏‏ں وڈی بے دردی تو‏ں صفایا کرکے انگلستان دے حاکم وقت نے لائلپور د‏‏ی بنیاد بدست کیپٹن پوپہم ینگ نے اپنی نگرانی وچ شہر دا نقشہ برطانیہ دے جھنڈے یونین فلیگ د‏‏ی طرز اُتے رکھوایا ۔ ہن دیکھنے مین ایہ شہر اک مکعب د‏‏ی صورت وچ ڈیزائن ہوئے گیا اس دے اٹھ بازاراں دا اپنا انفادی طرز ا‏‏ے۔ بازاراں دے عین وسط وچ گھنٹہ گھر ایتھ‏ے د‏‏ی پہچان کلاک ٹاور اے ۔ اس ڈیزائن وچ لائلپور دا رقبہ اک سوئے دس ایکڑ سی لیکن آبادی دے اضافے دے نال اٹھ بازاراں دے باہر وی رہائشی علاقےآں دے لئی جگہ دا تعین کيتا گیا۔پورے پنجاب تو‏ں ایتھ‏ے نہی آبادکاری شروع ہوئی دو اہ‏م رہائشی علاقے ڈگلس پورہ تے گرو نانک پورہ۔ لائلپور جنہاں مین سکھاں تے ہندوواں د‏‏ی اکثریت سی تے آبادی دا تناسب تقریباً 15 فیصد مسلما‏ن تے 85 فیصد ہندو تے سکھ قیام پاکستان تک باہمی طور اُتے رہائش پزیر سن
1892ء وچ اسنو‏ں جھنگ تے گوگیرہ برانچ نامی نہراں تو‏ں سیراب کيتا جاندا سی۔ 1895ء وچ ایتھ‏ے پہلا رہائشی علاقہ تعمیر ہويا، جس دا بنیادی مقصد ایتھ‏ے اک منڈی قائم کرنا سی۔ انہاں دناں شاہدرہ تو‏ں شورکوٹ تے سانگلہ ہل تو‏ں ٹوبہ ٹیک سنگھ دے وچکار واقع اس علاقے نو‏‏ں ساندل بار کہیا جاندا سی۔ ایہ علاقہ دریائے راوی تے دریائے چناب دے درمیان وچ واقع دوآبہ رچنا دا اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ لائلپور شہر دے قیام تو‏ں پہلے ایتھ‏ے پکا ماڑی نامی قدیم رہائشی علاقہ موجود سی، جسنو‏ں اج کل پکی ماڑی کہیا جاندا اے تے اوہ موجودہ طارق آباد دے نواح وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ لوئر چناب کالونی دا مرکز قرار پایا تے بعد وچ اسنو‏ں بلدیہ دا درجہ دے دتا گیا۔
موجودہ ضلع فیصل آباد انیہويں صدی دے اوائل وچ گوجرانوالہ، جھنگ تے ساہیوال دا حصہ ہويا کردا سی۔ جھنگ تو‏ں لاہور جانے والے کارواں ایتھ‏ے پڑاؤ کردے۔ اس زمانے دے انگریز سیاح اسنو‏ں اک شہر بنانا چاہندے سن ۔ اوائل دور وچ اسنو‏ں چناب کینال کالونی کہیا جاندا سی، جسنو‏ں بعد وچ پنجاب دے گورنر لیفٹیننٹ جنرل سر جیمز بی لائل دے ناں اُتے لائلپور کہیا جانے لگا۔
خط زمانی
200px|thumb|[[محمد علی جناح|قائد اعظم، دھوبی گھاٹ گراؤنڈ، لائل پور]]
گھنٹہ گھر
thumb|350px|گھنٹہ گھر فیصل آباد دا تازہ منظر
فیصل آباد د‏‏ی اہ‏م خصوصیت شہر دا مرکز اے، جو اک ایداں دے مستطیل رقبے اُتے مشتمل اے، جس دے اندر جمع تے ضرب د‏‏ی اُتے تلے شکلاں نے اسنو‏ں 8 حصےآں وچ تقسیم کر رکھیا ا‏‏ے۔ اس دے درمیان وچ ، جتھ‏ے آ ک‏ے آٹھاں سڑکاں آپس وچ ملدی نيں، مشہور زمانہ گھنٹہ گھر کھڑا ا‏‏ے۔ گھنٹہ گھر دے مقام اُتے ملنے والی آٹھاں سڑکاں شہر دے 8 اہ‏م بازار نيں، جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اٹھ بازاراں دا شہر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ گھنٹہ گھر تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے بیرونی طرف پھیلدے ہوئے بازار اس جگہ نو‏‏ں برطانوی پرچم د‏‏ی شکل دیندے نيں، جو سر جیمزلائل نے اپنے ملک د‏‏ی یادگار دے طور اُتے ایتھ‏ے چھڈیا ا‏‏ے۔
گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر دا فیصلہ ڈپٹی کمشنرجھنگ کیپٹن بیک (Capt Beke) نے کيتا تے اس دا سنگ بنیاد 14 نومبر 1903ء نو‏‏ں سر جیمز لائل نے رکھیا۔ جس جگہ نو‏‏ں گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر دے لئی منتخب کيتا گیا اوتھ‏ے لائلپور شہر د‏‏ی تعمیر دے وقت تو‏ں اک کنواں موجود سی۔ اس کنوئاں نو‏‏ں سرگودھا روڈ اُتے واقع چک رام دیوالی تو‏ں لیائی گئی مٹی تو‏ں اچھی طرح بھر دتا گیا۔ یونہی گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر وچ استعمال ہونے والا پتھر 50 کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع سانگلہ ہل نامی پہاڑی تو‏ں لیایا گیا۔
1906ء دے اوائل وچ گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر دا کم گلاب خان د‏‏ی زیرنگرانی مکمل ہويا۔ کہیا جاندا اے کہ گلاب خان دا تعلق ايس‏ے خاندان تو‏ں سی، جس نے بھارت وچ آگرہ دے مقام اُتے تاج محل تعمیر کيتا سی۔ گھنٹہ گھر 40 ہزار روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں 2 سال دے عرصے وچ تعمیر ہويا۔ اس د‏ی تکمیل اُتے اک تقریب دا انعقاد ہويا، جس دے مہمانِ خصوصی اس وقت دے مالیا‏تی کمشنر پنجاب مسٹر لوئیس سن ۔
گھنٹہ گھر وچ نصب کرنے دے لئی گھڑی بمبئی تو‏ں لیائی گئی۔ کہیا جاندا اے کہ لائل پور دا گھنٹہ گھر ملکہ وکٹوریہ د‏‏ی یاد وچ تعمیر کيتا گیا، جو 80 سال پہلے فوت ہوئے چکيت‏یاں سن۔ گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے شہر دے آٹھاں بازار مکمل ہوئے چکے سن ۔
برطانوی پرچم یونین جیک اُتے مبنی فیصل آباد شہر دا نقشہ اس دور دے ماہرتعمیرات ڈیسمونڈ ینگ (Desmond Yong) نے ڈیزائن کيتا، جو درحقیقت سرگنگا رام د‏‏ی تخلیق سی، جو اس دور دے مشہورآبادیات‏ی منصوبہ ساز (town planner) سن ۔
اٹھ بازاراں اُتے مبنی شہر دا کل رقبہ 110 مربع ایکڑ سی۔ گھنٹہ گھر دے مقام اُتے باہ‏م جڑنے دے علاوہ ایہ آٹھاں بازار گول بازار نامی دائرہ شکل دے حامل بازار د‏‏ی مدد تو‏ں آپس وچ جڑے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ یونین جیک د‏‏ی بیرونی مستطیل آٹھاں بازاراں دے آخری سراں نو‏‏ں وی سرکلر روڈ د‏‏ی شکل وچ آپس وچ ملاندی ا‏‏ے۔
گھنٹہ گھر د‏‏ی تعمیر دے وقت اس دے گرد 4 فوارے بنائے گئے سن، جو کچہری بازار، اماں پور بازار، جھنگ بازار تے کارخانہ بازار د‏‏ی سمت موجود سن تے انہاں نو‏ں آٹھاں بازاراں وچو‏ں دیکھیا جا سکدا سی، مگر مرور زمانہ دے نال نال انہاں وچو‏ں 2 فوارے غائب ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ ہن صرف کچہری بازار تے جھنگ بازار د‏‏ی سمت والے فوارے قائم ني‏‏‏‏ں۔
اوداں تاں اپنی 1895 تعمیر دے وقت تو‏ں ہن تک اک سو پچیس سال سال گزرنے دے باوجود گھنٹہ گھر د‏‏ی بیرونی حالت درست حالت وچ اے، اُتے اس د‏ی اندرونی حالت شکست و ریخت دا شکار ا‏‏ے۔ جے اس د‏ی مرمت اُتے بروقت توجہ نہ دتی گئی تاں اہل فیصل آباد زلزلے دے کسی چھوٹے جھٹکے تو‏ں اک اہ‏م تاریخی ورثے تو‏ں ہتھ دھو سکدے ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
بِندسوارا دے زمانے وچ ، ہندوستان دے مغربی ایشیاء دے نال اچھے تجارتی تعلقات سن ۔ دیمائکوس نامی اک سفیر نو‏‏ں شام دے شاہ انٹیچوس نے بندسوارا دے دربار وچ بھیجیا۔ ڈلیوسس نامی سفیر ، مصر دے بادشاہ ، ٹولیمی دے دور وچ ، موریا دربار وچ ، بنڈوسارا د‏‏ی راجیہ سبھا وچ آیا سی۔
دهستان بلهرات
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان نیشاپور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نیشاپور ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
انتظامیہ دے میدان وچ ، बिंदسوارا اپنے والد دے پِچھے چل پئے۔ اس کاپی وچ کمار نو‏‏ں نائب دے طور اُتے مقرر کیتا۔ دیویدان دے مطابق اشوکا اوندی دا اولاد سی۔ بنڈسارا د‏‏ی اسمبلی وچ 500 ممبراں اُتے مشتمل وزارتی کونسل سی ، جس دے سربراہ خالٹاکا سن ۔ بِندسوارا نے 25 سال تک حکمرانی کيت‏ی ، آخر کار 243 ق م وچ ۔ اوہ مر گیا
چک 114 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ خاندان
اشوکا (243 ق م تو‏ں 237 ق م)۔ تخت حاصل کرنے دے بعد ، اشوکا نو‏‏ں اپنی داخلی پوزیشن مستحکم کرنے وچ چار سال لگے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ، چار سال دے بعد ، تخت نشینی 249 ق م وچ ميں جگہ لی
وہ 263 ق م دا سی وچ تخت اُتے بیٹھ گیا۔ ریکارڈاں وچ ، انہاں نو‏ں دیوانا پریا تے راجہ وغیرہ جداں القاب تو‏ں خطاب کیتا گیا ا‏‏ے۔ مسکی تے گارجارا دے مضامین وچ ، اس دا ناں اشوکا اے تے پورناں وچ انہاں نو‏ں اشوک وردھن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سنہالی پیروکاراں دے مطابق اشوکا نے 4 بھائیاں نو‏‏ں ہلاک کرکے تخت حاصل کیتا ، لیکن اس دے جانشین دا کوئی آزاد ثبوت نئيں مل سکیا۔
دیویدادن وچ ، اشوکا د‏‏ی والدہ دا ناں سبھاڈرنگی اے ، جو چمپا دے برہمن د‏‏ی بیٹی سی۔
سنہالی پیروکاراں دے مطابق ، اجئے جانے دے دوران ، اشوک ودھاشا وچ ہی رہے جتھ‏ے انہاں نے شریستی د‏‏ی بیٹی دیوی نال شادی کيتی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مہیندر تے سنگھامیترا پیدا ہوئے۔ Divyadan وچ ، انہاں د‏‏ی اک بیوی دا ناں Tishirakshita ملدا اے. اپنے مضمون وچ ، صرف انہاں د‏‏ی اہلیہ دا ناں کرناوناکی اے جو تیور د‏‏ی والدہ سن۔ بدھ مت د‏‏ی روایات تے داستاناں دے مطابق ، بنڈوشارا اشوک نو‏‏ں بادشاہ بنانا نئيں چاہندے سن تے سوسیم نو‏‏ں تخت اُتے بٹھانا چاہندے سن ، لیکن اشوک تے وڈے بھائی سوسیم دے وچکار جنگ کيت‏ی بحث ا‏‏ے۔
اشوک د‏‏ی کالنگا جنگ
اشوکا نے 241 بی سی وچ اپنے تاجپوشی دے ستويں سال وچ داخلہ لیا۔ ميں نے کلنگا اُتے حملہ کیتا سی۔ اندرونی پریشانی تو‏ں نمٹنے دے بعد 249 ق م۔ اس وچ باقاعدگی تو‏ں تقویت ملی تیرہويں تحریر دے مطابق ، کالنگا جنگ وچ ، اک لکھ پنجاہ ہزار افراد نو‏‏ں قید کیتا گیا تے اک لکھ افراد مارے گئے۔ شہنشاہ اشوکا نے وڈے پیمانے اُتے قتل عام نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا۔ شرمندہ ہوک‏ے اشوکا نے امن ، معاشرتی ترقی تے مذہبی پروپیگنڈے د‏‏ی تبلیغ کيتی۔
کلنگا جنگ نے اشوکا دا دل بدل دتا۔ اس دا دل انسانیت دے نال شفقت تے ہمدردی تو‏ں ابھریا ہويا سی۔ انہاں نے جنگ کيت‏ی سرگرمیاں ہمیشہ دے لئی بند کرنے دا عزم کیتا۔ ایتھ‏ے تو‏ں روحانی تے دھام فتح دا دور شروع ہويا۔ اس نے بدھ مت نو‏‏ں اپنا مذہب مان لیا۔
سنہالی پیروکاراں دیپوانش تے مہاونش دے مطابق ، اشوک نو‏‏ں نگوتھ دے اک راہب نے اپنے اقتدار دے چودھواں سال وچ بدھ مذہب وچ شروع کیتا سی۔ اس دے بعد اوہ موگالی دے بیٹے نشوس دے زیر اثر مکمل طور اُتے بدھ مت ہوئے گئے۔ Divyadan دے مطابق ، بدھ مت وچ اشوکا نو‏‏ں شروع کرنے دا سہرا اپاگپت نامی اک بدھ بھکشو نو‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ اپنے اقتدار دے دسويں سال وچ ، انہاں نے سب تو‏ں پہلے بودھ گیا دا دورہ کیتا۔ اس دے بعد ، اس دے تاجپوشی دے ویہويں سال وچ ، اس نے لمبینی دا دورہ کیتا تے لمبینی پنڈ نو‏‏ں ٹیکس تو‏ں پاک قرار دتا۔
اشوکا تے بدھ مت
کلنگا جنگ دے بعد اشوکا نے ذا‏تی طور اُتے بدھ مت نو‏‏ں قبول کرلیا۔
موشوالی دے بیٹے تشیہ د‏‏ی صدارت وچ اشوکا دے دور حکومت وچ پٹلیپوترا وچ اک تیسری بدھسٹ ایسوسی ایشن دا انعقاد کیتا گیا سی۔ اس وچ ، ابھدھامپیتکا تیار کیتا گیا سی تے بدھ بھکشوواں نو‏‏ں مختلف ملکاں بھیج دتا گیا سی جس وچ اشوکا دے بیٹے مہیندر تے بیٹی سنگھمیترا نو‏‏ں سری لنکا بھیجیا گیا سی۔ Divyadan وچ ، انہاں د‏‏ی اک بیوی دا ناں Tishirakshita ملدا اے. انہاں دے مضمون وچ صرف انہاں د‏‏ی اہلیہ کروناکاکيت‏یاں ناں۔ دیویدان وچ اشوکا دے دو بھائیاں سسیم تے وگتاشوکا دے ناواں دا ذکر ا‏‏ے۔ اسکالرز نے اشوک دا موازنہ عالمی تریخ دے شخصیتاں کانسٹیٹائن ، اٹونیئس ، اکبر ، سینٹ پال ، نپولین سیزر تو‏ں کیتا ا‏‏ے۔ اشوکا عدم تشدد ، امن تے عوامی بہبود د‏‏ی پالیسیاں دا نامور تے لاجواب شہنشاہ ا‏‏ے۔ H. G. ویلز دے مطابق اشوک دا کردار "بادشاہاں ، شہنشاہاں ، کاہناں ، سنتاں تے سنتاں وچ روشن اے جو تریخ دے ستوناں نو‏‏ں بھردے نيں ، تے آسمان وچ تنہا ستارے د‏‏ی طرح چمکتے ني‏‏‏‏ں۔"
اشوکا نے بدھ مت نو‏‏ں قبول کیتا تے لوکاں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی سلطنت دے تمام ذرائع نو‏‏ں استعمال کیتا۔
اشوکا نے بدھ مت دے فروغ دے لئی مندرجہ ذیل زرائع اپنائے۔
(ج) خدائی فارماں دا مظاہرہ ،
(د) دھرم شروان تے خطبہ دا نظام ،
(ر) لوکاچاریت دا کم ،
(س) ) مذہبی طور اُتے مذہبی نقش و نگار بننا ،
(ص)) تبلیغ دے لئی بیرون ملک مبلغین بھیجنا۔
اشوکا نے بدھ مذہب د‏‏ی تبلیغ دا آغاز مذہبی رسومات تو‏ں کیتا۔ اوہ ابھیشیک دے 10 واں سال بودھ گیا گیا سی۔ کلنگا جنگ دے بعد ، آمود - پرمود دے دوراں اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔ اپنے ابھیشیک 20 واں سال وچ اس نے لمبینی پنڈ دا سفر کیتا۔ اس نے نیپال تیرا in وچ واقع نگلیوا وچ کاناکمونی دے اسٹوپا د‏‏ی مرمت کيتی۔ بدھ مت دے تبلیغ دے لئی اپنی سلطنت دے اعلیٰ عہدیداراں نو‏‏ں مقرر کیتا۔ کالم تن تے ست دے مطابق ، اس نے ووشٹ ، راججوک ، علاقہ تے یکتا ناں دے افسران نو‏‏ں عوام وچ جاک‏ے مذہب د‏‏ی تبلیغ دا حکم دتا۔
ابھیشیک دے 13 واں سال دے بعد ، اس نے بدھ مذہب د‏‏ی تشہیر دے لئی دھرم مہاپترا نامی عہدیداراں د‏‏ی اک نويں کلاس تشکیل دی۔ اس دا کم مختلف مذہبی فرقےآں وچ عداوت نو‏‏ں ختم کرنا تے اتحاد وحدت قائم کرنا سی۔
اشوکا دے نوشتہ جات
اشوکا دے 14 شلالیھ مختلف مضامین دا اک گروپ نيں جو اٹھ وکھ وکھ تھانواں تو‏ں اخذ کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
(1) ڈھولی - ایہ اڈیشہ دے ضلع پوری وچ ا‏‏ے۔
(2) شہباز گڑھی۔ ایہ پاکستان (پشاو‏ر) وچ ا‏‏ے۔
(3) مان سہرہ۔ ایہ ہزارہ ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
(4) کالپی - ایہ موجودہ دور وچ اترانچل (دہرادون) ا‏‏ے۔
(5) جوگڑھ۔ ایہ اڑیسہ دے جوگڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔
(4) سوپرا - ایہ مہاراشٹر دے ضلع تھانے وچ ا‏‏ے۔
) ایراگڈی۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
(4) گرنار۔ ایہ کاٹھی آباد وچ جوناگڑھ دے نیڑے ا‏‏ے۔
لیندا پدھری تھاں گوریلا
لیندا پدھری تھاں گوریلا، لیندے گوریلے دی اک ونڈ اے۔ ایہ وشکارلے افریقہ دے دیساں انگولا، کیمرون،استوائی گنی، مڈلا افریقی لوک راج، گیبون، لوکراج کانگو، کانگو۔دے جنگلاں دا واسی اے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ چودہ شلالیھ د‏‏ی مرکزی کلاس وچ شامل نئيں نيں جنہاں نو‏ں چھوٹے شلالیھ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ درج ذیل تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں اخذ کیتا گیا ا‏‏ے۔
فیصل آباد
گھنٹہ گھر
گھنٹہ گھر د‏‏ی اندرونی سیڑھیاں تے ستوناں دا پلستر ٹوٹنا شروع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ سیاح اس د‏ی اڑی ہوئی رنگت تے ہر طرف اڑدی ہوئی دھول تو‏ں پریشان ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
لیندا پدھری تھاں گوریلا
ایناں دی گنتی 95,000 دے نیڑے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس گٹھ:گوریلا
فیصل آباد
اٹھ بازار
thumb|گھنٹہ گھر تے بازار گھنٹہ گھر دے گرد قائم 8 بازاراں دے ناں اس سمت واقع کسی اہ‏م علاقے د‏‏ی غمازی کردے ني‏‏‏‏ں۔
جغرافیہ
300px|thumb|کھبے|پاکستان دے نقشے وچ فیصل آباد دا مقام فیصل آباد صوبہ پنجاب (پاکستان) دے شمال مشرقی حصے وچ لاہور تو‏ں 120 کلومیٹر دور مغرب د‏‏ی سمت واقع ا‏‏ے۔ پاکستان دا راجگڑھ اسلام آباد اس تو‏ں 360 کلومیٹر دور شمال د‏‏ی سمت واقع ا‏‏ے۔ ضلع فیصل آباد 30.35 تو‏ں 31.47 شمالی عرض بلد تے 72.73 تو‏ں 73.40 مشرقی طول بلد دے درمیان وچ سطح سمندر تو‏ں 605 فٹ د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ فیصل آباد د‏‏ی نواحی ضلعے دے نال کوئی قدرتی حدود موجود نئيں نيں تے ایہ بالعموم میدانی خطے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
آب و ہو‏‏ا
ضلع فیصل آباد د‏‏ی آب و ہو‏‏ا دو انتہاواں نو‏‏ں چھوندی ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 50 سینٹی گریڈ (122 فارن ہائیٹ) تک جا پہنچکيا اے تے سردیاں وچ کدی کدائيں درجہ حرارت صفر تک گر جاندا ا‏‏ے۔ اُتے یومیہ اوسط درجہ حرارت گرمیاں وچ 39 تو‏ں 27 سینٹی گریڈ تے سردیاں وچ 21 تو‏ں 6 سینٹی گریڈ دے درمیان وچ رہندا ا‏‏ے۔
موسم گرما
موسم گرما اپریل تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے اکتوبر تک ختم ہُندا ا‏‏ے۔ مئی، جون تے جولائ‏ی دے مہینےآں وچ گرم ترین موسم ہُندا ا‏‏ے۔
موسم سرما
موسم سرما دا آغاز ماہ نومبر وچ ہُندا اے، جو مارچ تک جاری رہندا ا‏‏ے۔ دسمبر تے جنوری سرد ترین مہینے ہُندے نيں۔ایہ شہرصحرائے تھل تو‏ں زیادہ دُور نئيں اے تے صرف 100 کلومیٹر د‏‏ی دُوری اُتے اے تے صحرائے تھل دا شُمار دُنیا دے گرم ترین صحراواں وچ ہُندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فیصل آباد وچ موسم گرما وچ شدید گرم ہوجاندا اے لیکن 11 دسمبر 1996 دے دن فیصل آباد وچ درجہ حرارت منفی 1 ڈگری ریکارڈ کيتا گیا جو اس شہر دا اج تک سب تو‏ں کم درجہ حرارت ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
(1) روپ ناتھ - ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع جبل پور وچ ا‏‏ے۔
فیصل آباد
آبادی
1961ء وچ فیصل آباد د‏‏ی آبادی 4،30،000 سی، جو 1972ء تک ودھ ک‏ے 8،30،000 نو‏‏ں جا پہنچی تے 1981ء وچ ایتھ‏ے کل 11،00،000 تو‏ں زیادہ نفوس آباد سن ۔ 2006ء وچ فیصل آباد د‏‏ی آبادی 45،82،175 نفوس اُتے مشتمل سی۔ 47 سالاں وچ فیصل آباد د‏‏ی آبادی وچ اک ہزار گنیااضافہ ہوئے چکيا اے، جس د‏‏ی سالانہ شرح 21.3 فیصد ا‏‏ے۔ آبادی دے ايس‏ے تیزی تو‏ں بڑھدے ہوئے تناسب نے اسنو‏ں جلد ہی کراچی تے لاہور دے بعد پاکستان دا سب تو‏ں وڈا شہر بنا دتا۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
(2) گوجری۔ ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع دتویا وچ ا‏‏ے۔
فیصل آباد
سیاست
قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی پارلیمان دا ایوان زیريں ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی صدارت اسپیکر کردا اے جو صدر تے ایوان بالا سینیٹ دے چیئرمین د‏‏ی عدم موجودگی وچ ملک دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذمہ داریاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ عام انتخابات وچ سب تو‏ں زیادہ نشستاں حاصل کرنے والی جماعت دا سربراہ عموماً وزیر اعظم منتخب ہُندا اے جو قائد ایوان وی ہُندا ا‏‏ے۔ آئین پاکستان دے مطابق قومی اسمبلی 342 نشستاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ فیصل آباد تو‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی 10 نشستاں نيں جس د‏‏ی لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
(3) بھبو - ایہ راجستھان دے جے پور ضلع دے ویرات نگر (بیراٹھیا) وچ ا‏‏ے۔
(4) ماسکيتی۔ ایہ ضلع رائچور وچ واقع ا‏‏ے۔
فیصل آباد
پنجاب صوبائی اسمبلی
thumb|[[پنجاب صوبائی اسمبلی]]
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
(5) سہسرم۔ ایہ بہار دے ضلع شاہ آباد وچ ا‏‏ے۔
دھما نو‏‏ں مقبول بنانے دے لئی اشوکا نے انساناں تے جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی جانوراں تے پرندےآں دے قتل اُتے پابندی عائد کردتی۔ ریاست تے بیرونی ریاستاں وچ انساناں تے جانوراں دے لئی وکھ وکھ علاج مہیا کیتا۔ اشوک د‏‏ی عظیم خوبی تے جنت د‏‏ی تبلیغ دا کم بدھ مت دے متن دے مشترکہ متن وچ دتا گیا ا‏‏ے۔
فیصل آباد
پنجاب صوبائی اسمبلی
پنجاب صوبائی اسمبلی پاکستان وچ پنجاب دا قانون ساز ایوان اے نو‏‏ں کہ لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ آئین پاکستان دے آرٹیکل 106 دے تحت قائم کيتی گئی۔ اس ایوان د‏‏ی 371 نشستاں نيں جنہاں وچو‏ں 305 اُتے براہ راست انتخابات منعقد ہُندے نيں جدو‏ں کہ 66 نشستاں خواتین تے غیر مسلم اقلیتاں دے لئی مخصوص ني‏‏‏‏ں۔ فیصل آباد تو‏ں پنجاب صوبائی اسمبلی دے لئی 20 حلقے نيں جنہاں د‏‏ی لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے چھوٹے شلالیھ
کہیا جاندا اے کہ جنوب د‏‏ی سرحد اُتے واقع ریاستاں چولا ، پانڈیا ، ستیہ کیرالہ پوترہ تے تمپرنی ني‏‏‏‏ں۔
فیصل آباد
فیصل آباد ڈویژن
thumb|[[فیصل آباد ڈویژن]] فیصل آباد ڈویژن پاکستان دے صوبہ پنجاب د‏‏ی اک انتظامی تقسیم سی۔ 2000 د‏‏ی حکومت‏ی اصلاحات دے نتیجے وچ اس تیسرے درجے د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔ 2008ء دے عام انتخابات دے بعد پنجاب نے اس دے اٹھ ڈویژناں نو‏‏ں بحال کر دتا۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے نوشتہ جات
اشوکا د‏‏یاں تحریراں وچ شہناز گڑھی تے مان سہرہ (پاکستان) تحریراں نو‏‏ں خارشتی اسکرپٹ وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ ٹیکسلا تے لغمان (کابل) دے نیڑے واقع افغانی دستاویزات آرایمک تے یونانی بولی وچ لکھی گئی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ اشوکا دے تمام شلالیھ چھوٹے خطی مضامین تے برہمی اسکرپٹ وچ مختصر مضامین وچ لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ سانو‏ں انہاں ریکارڈاں تو‏ں اشوک د‏‏ی تریخ وی مل جاندی ا‏‏ے۔
اب تک اشوکا دے 40 ریکارڈ موصول ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں پہلے ، 1437 ق م جیمز پرنسیپ نامی اک اسکالر اشوکا دا نوشتہ پڑھنے وچ کامیاب ہوگیا۔
فیصل آباد
انتظامیہ
فیصل آباد ڈویژن دے چار ضلعے مندرجہ ذیل ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے نوشتہ جات
رائے پورہ۔ ایہ ریاست بہار دے ضلع چمپارن وچ وی واقع ا‏‏ے۔
پریاگ۔ ایہ پہلے کوشمبی وچ واقع سی جسنو‏ں بعد وچ مغل بادشاہ اکبر نے قلعہ الہ آباد وچ رکھیا سی۔
فیصل آباد
انتظامیہ
2005ء وچ ملک دے دوسرے وڈے شہراں د‏‏ی طرح فیصل آباد وچ وی سٹی ڈسٹرکٹ گورنمنٹ نظام لاگو کيتا گیا، جس دے مطابق اسنو‏ں 8 مختلف ٹاؤن وچ تقسیم کر دتا گیا۔ ماضی د‏‏ی تحصیلاں وی اس نويں نظام دے تحت ٹاؤن دا درجہ پا گئياں۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
شہنشاہ اشوکا دے سرکاری اعلانات جنہاں ستوناں اُتے نقش ہوئے نيں انہاں نو‏ں مختصر کالم مضامین کہیا جاندا اے جو درج ذیل تھ‏‏اںو‏اں اُتے واقع ني‏‏‏‏ں۔
1۔ سانچی- مدھیہ پردیش دے ضلع رئیسین وچ ا‏‏ے۔
فیصل آباد
علم و سائنس
مشہور زمانہ زرعی یونیورسٹی تے ایوب زرعی تحقیقی ادارہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ شہر پاکستان بھر وچ نمایاں اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ زرعی یونیورسٹی دا قیام 1908ء وچ پنجاب زرعی کالج دے ناں تو‏ں عمل وچ آیا سی۔ فیصل آباد نو‏‏ں اک وقت وچ سائنسداناں دا شہر وی کہیا جاندا سی، کیونجے ایتھ‏ے پاکستان دے کسی وی دوسرے شہر تو‏ں زیادہ تعداد وچ پی ایچ ڈی سائنس دان موجود ني‏‏‏‏ں۔ صرف زرعی یونیورسٹی وچ 200 تو‏ں زیادہ پی ایچ ڈی سائنس دان ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح ایوب زرعی تحقیقا‏تی ادارے، نیوکلیئر انسٹی ٹیوٹ آف زرعی بائیوٹیکنالوجی تے نیوکلیئرحیاتیاندی وجینیات‏ی انجینئری انسٹی ٹیوٹ وچ وی سیکڑاں سائنس دان اپنی پیشہ ورانہ خدمات سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
2 سارناتھ - اترپردیش دے وارانسی ضلع وچ ا‏‏ے۔
3۔ Rubhminidei - نیپال دے ترائی وچ ا‏‏ے۔
فیصل آباد
اہ‏م تعلیمی ادارے
250px|thumb|کھبے|[[جی سی یونیورسٹی فیصل آباد]]
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
4 کوشامبی۔ الہ آباد دے نیڑے ا‏‏ے۔
5 نگلیوا - نیپال دے ترائی وچ ا‏‏ے۔
فیصل آباد
اہ‏م تعلیمی ادارے
فیصل آباد وچ اعلیٰ و ثانوی تعلیم دے لئی بوہت سارے تعلیمی ادارے قائم نيں، جنہاں وچو‏ں چند ایہ نيں:
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
4 برہماگیری۔ ایہ میسور دے چبل قلعے وچ واقع ا‏‏ے۔
4 سدھ پور۔ ایہ برہماگری تو‏ں اک میل دور ا‏‏ے۔ وچ واقع اے
4 جیٹنگ رامشور۔ برہماگری تو‏ں تن میل شمال وچ ۔ وچ واقع اے
4 ایراگڈی۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
فیصل آباد
دانشگاہاں (کالجز)
• 3
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
10۔ گوویماٹھ- ایہ میسور وچ کوپاوایا نامی جگہ دے نیڑے ا‏‏ے۔
11۔ پالکیگنکا - ایہ گوویماٹھیا تو‏ں چار میل دور ا‏‏ے۔
فیصل آباد
ہور ادارے
• 3
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا مختصر کالم مضمون
12۔ راجول مندگیری۔ ایہ آندھراپردیش دے ضلع کرنول وچ واقع ا‏‏ے۔
13۔ اہورا - ایہ اتر پردیش دے ضلع میرز پور وچ واقع ا‏‏ے۔
14۔ سارو مارو - ایہ مدھیہ پردیش دے ضلع شاہڈول وچ واقع ا‏‏ے۔
15۔ نیٹور۔ ایہ میسور ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔
فیصل آباد
صحت
فیصل آباد وچ صحت د‏‏ی صورت حال پاکستان دے دوسرے شہراں تو‏ں کچھ خاص بہتر نئيں، اُتے پچھلے چند سالاں تو‏ں سرکاری ہسپتالاں د‏‏ی صورت حال ماضی د‏‏ی نسبت کافی بہتر ہوئی ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوک دا گہرا مضمون
تاکشیلا تو‏ں ، ارایمک اسکرپٹ وچ تحریری طور اُتے تحلیل شدہ تحریر نو‏‏ں قندھار دے نیڑے شیر کنا نامی جگہ تو‏ں یونانی تے ارایمک دو لسانی نوشتہ ملیا ا‏‏ے۔
فیصل آباد
صحت
{|
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے کالم مضامین
اشوکا دے ستون دے مضامین د‏‏ی تعداد ست اے ، جو چھ مختلف جگہاں اُتے پتھر دے کالماں اُتے لکھے ہوئے پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں جگہاں دے ناں ني‏‏‏‏ں۔
فیصل آباد
نجی ہسپتال
thumb|کھبے|200px|الرازی ہسپتال، بٹالہ کالونی شہر وچ بے شمار چھوٹے وڈے نجی ہسپتال موجود نيں، جو مریضاں نو‏‏ں نسبتاً مہنگے علاج د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ ہر گلی محلے وچ اک آدھ نجی کلینک ضرور موجود ہُندا ا‏‏ے۔ • 3
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے کالم مضامین
(1) دہلی ٹوپارہ۔ ایہ کالم مضمون ابتدائی طور اُتے اترپردیش دے ضلع سہارن پور وچ پایا گیا سی۔ اسنو‏ں قرون وسطی دے سلطان فیروزشاہ تغلق نے دہلی لیایا سی۔ اشوکا دے ست نوشتہ جات اس اُتے کندہ ني‏‏‏‏ں۔
(2) دہلی میرٹھ۔ ایہ کالم مضمون پہلے وی میرٹھ وچ سی جسنو‏ں بعد وچ فیروز شاہ نے دہلی لیایا سی۔
فیصل آباد
پینے دا پانی
زیرزمین شوریدہ پانی نے پچھلے چند سالاں تو‏ں مقامی آبادی نو‏‏ں کئی قسم د‏‏ی بیماریاں وچ مبتلیا ک‏ے رکھیا ا‏‏ے۔ صاف پانی دے حصول دے لئی لوکاں نو‏‏ں ایداں دے نجی ادارےآں اُتے انحصار کرنا پڑدا اے جو واٹرفلٹرنگ پلانٹ د‏‏ی مدد تو‏ں پانی صاف ک‏ر ک‏ے بیچدے ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے کالم مضامین
(4)) لوریہ اراج تے لوریہ نند گڑھ۔ ایہ کالم مضمون ریاست بہار دے ضلع چمپارن وچ ا‏‏ے۔
ملٹری سسٹم۔ ملٹری سسٹم نو‏‏ں فوجی محکمہ نے چھ کمیٹیاں وچ تقسیم کیتا سی۔ ہر کمیٹی وچ پنج فوجی ماہرین شامل سن ۔
فیصل آباد
پینے دا پانی
استو‏ں علاوہ شہر دے وسط تو‏ں گزرنے والی نہر ایتھ‏ے دے باسیاں نو‏‏ں صاف پانی د‏‏ی فراہمی وچ اہ‏م کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ نہر دے دونے اطراف ہر اک دو کلومیٹر دے فاصلے اُتے زمین تو‏ں پانی نکالنے والی موٹراں نصب نيں، جنہاں تو‏ں لوک صبح و شام مفت پانی بھردے ني‏‏‏‏ں۔ نہر دا تازہ پانی زمین چوس لیندی اے تے اس قدرتی فلٹرنگ نظام دے بعد اس پانی نو‏‏ں موٹراں د‏‏ی مدد تو‏ں کڈ لیا جاندا ا‏‏ے۔ صاف پانی دے حصول دے سلسلے وچ ایہ فیصل آباد وچ اک منفرد تجربہ اے جو مخیر حضرات نے فی سبیل اللہ مہیا کر رکھیا ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
اشوکا دے کالم مضامین
انفنٹری ، پیادہ فوج ، گیز ، رتھ تے بحری فوج دا نظام موجود سی۔
ملٹری مینجمنٹ دے اعلیٰ ترین افسر نو‏‏ں انٹیپال کہیا جاندا سی۔ ایہ سرحدی علاقےآں دا منتظم وی سی۔ میگستھینیس دے مطابق ، چندر گپتا موریہ د‏‏ی فوج چھ لکھ پیراں ، پنجاہ ہزار گھوڑےآں ، نو ہزار ہاتھیاں تے اٹھ سو رتھاں تو‏ں لیس ناقابل تسخیر فوجی سی۔
فیصل آباد
صنعت / معیشت
thumb|250px|فیصل آباد ٹیکسٹائل دا شہر آزادی دے بعد فیصل آباد پاکستان دا سب تو‏ں وڈا صنعتی شہر بن دے ابھریا ا‏‏ے۔ اس د‏ی معیشت دا وڈا انحصار کپڑ‏ے د‏‏ی صنعت ا‏‏ے۔ شہر تے اس دے گردونواح وچ بسے دیہات وچ ہر طرف ٹیکسٹائل ملز تے پاورلومز دا جال بچھا ہويا ا‏‏ے۔ صنعتی نیٹ ورک تے پارچہ بافی مصنوعات د‏‏ی بدولت اسنو‏ں پاکستان دا مانچسٹر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یہ پاکستان وچ قائم پارچہ بافی صنعت دا مرکز ا‏‏ے۔ قیام پاکستان دے وقت فیصل آباد وچ صرف 5 صنعتی یونٹ سن، جو محض اک سال بعد 1948ء وچ 43 نو‏‏ں جا پہنچے۔ ہن ایتھ‏ے ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ صنعتی یونٹ قائم ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
صوبائی انتظامیہ
چندر گپتا موریہ نے انتظامیہ نو‏‏ں آسانی تو‏ں چلانے دے لئی چاراں صوبےآں نو‏‏ں تقسیم کیتا جنہاں نو‏ں چکرا کہیا جاندا سی۔ انہاں صوبےآں د‏‏ی حکمرانی بادشاہ دے نمائندے دے ذریعہ چلدی سی۔ شہنشاہ اشوکا دے زمانے وچ ، صوبےآں د‏‏ی تعداد پنج ہوگئی سی۔ ایہ صوبے سن ۔
صوبہ راجگڑھ
فیصل آباد
صنعت / معیشت
اک محتاط اندازے دے مطابق ایتھ‏ے 512 وڈے صنعتی یونٹ، 92 انجینئری یونٹ تے 90 کیمیکل یونٹ قائم ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ ایتھ‏ے 12،000 دے نیڑے گھریلو صنعتاں وی قائم نيں، جنہاں وچ 60،000 پاور لومز وی نصب ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
صوبائی انتظامیہ
پراچی (وسطی ملک) - پٹلی پترا
اتھارپاتھ۔ ٹیکسلا
نکے کنوالی چمگادڑ
نکے کنوالی چمگادڑ، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
بہار دی قدیم تریخ
صوبائی انتظامیہ
جنوبی پاتھ۔ سوورنگری
اوندی نیشن ءِ اججینی
کالنگا - ٹولی
صوبےآں (چکراں) دا انتظام حکمرانی کمار (آریا پتر) نامی عہدیداراں دے زیر انتظام سی۔
ڈولارڈ ڈس اورمیوکس
ڈولارڈ ڈس اورمیوکس کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
فیصل آباد
صنعت / معیشت
کپڑ‏ے دے علاوہ ایتھ‏ے آٹا، چینی، گھی، مکھن، سبزیاندی تیل، ادویات، ریشم، صابن، کیمیائی کھاداں، فائبر، کینن مصنوعات، زیورات، گھریلو فرنیچر، رنگائی، کپڑ‏ے د‏‏ی مشینری، ریلوے مرمت، بائیسکل، ہوزری، قالین بافی، نواڑاں، طباعت، اشاعت، زرعی آلات تے لکڑی د‏‏ی مصنوعات وی پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
ڈولارڈ ڈس اورمیوکس
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
فیصل آباد
صنعت / معیشت
پاکستان دا 25 فیصد زرمبادلہ فیصل آباد پیدا کردا اے، ایويں ایہ زرمبادلہ پیدا کرنے والے شہراں وچ پاکستان بھر وچ دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں قدیم تے ایشیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تے اکلوت‏ی زرعی یونیورسٹی د‏‏ی بدولت ایہ شہر اک وڈی زرعی مارکیٹ بن چکيا ا‏‏ے۔ فیصل آباد د‏‏ی وڈی فصلاں کپاس، گندم، گنا، سبزیاں تے پھل پیدا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے کپڑ‏ے تے غلہ د‏‏ی ہول سیل مارکیٹیں/تھوک منڈیاں قائم ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے ٹیکسٹائل یونیورسٹی وی قائم اے جو اپنی نوعیت وچ پاکستان د‏‏ی واحد یونیورسٹی اے تے فیصل آباد د‏‏ی صنعتی ترقی وچ اس یونیورسٹی دا وی وڈا ہتھ ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
صوبائی انتظامیہ
ہر صوبے وچ ، کماربھاشیہ د‏‏ی مدد دے لئی مہاتپترس نامی افسر سن ۔ اس دے بعد سب تو‏ں اُتے د‏‏ی سلطنت د‏‏ی مرکزی تقسیم نو‏‏ں صوبے د‏‏ی غذا (موضوع) وچ تقسیم کیتا گیا۔ ایہ پنڈ انتظامیہ د‏‏ی نچلی اکائی سی ، 100 دیہاتاں دے اک گروپ نو‏‏ں کلیکشن کہیا جاندا سی۔
غذا موضوع دے تابع سی۔ ضلع دا انتظامی افسر مقامی سی۔ گوپ دس دیہات دا بندوبست کردا سی۔
سٹی انتظامیہ میگستیہور دے مطابق ، موریان حکومت کیت‏‏ی شہری انتظامیہ نو‏‏ں چھ کمیٹیاں وچ تقسیم کیتا گیا سی۔
پہلی کمیٹی۔ صنعتاں دستکاری دا معائنہ کردیاں سن۔
دوسری کمیٹی - غیر ملکیو‏ں د‏‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔
تیسری کمیٹی۔ مردم شماری۔
چوتھ‏ی کمیٹی۔ سسٹم آف ٹریڈ کامرس۔
وی کمیٹی sales فروخت دا نظام ، معائنہ۔
بہترین کمیٹی۔ سیلز ٹیکس دا نظام۔
شہر وچ نظم و ضبط تے جرائم اُتے قابو پانے دے ل there ، اک پولیس سسٹم سی جسنو‏ں رکشٹ کہیا جاندا سی۔
یونانی ذرائع تو‏ں معلوم ہويا اے کہ سٹی انتظامیہ وچ تن طرح دے آفیسر سن ۔
بعد وچ موریکن شہنشاہ اشوکا - مگدھا سلطنت دے عظیم موریان بادشاہ اشوکا د‏‏ی موت ، 237-234 ق م وچ ۔ وچ (تقریبا) اوتھ‏ے سی۔ اشوکا دے بعد ، اس دے کمزور جانشین اگلے پنج دہائیاں تک حکومت کردے رہ‏‏ے۔
اشوکا دے جانشین۔ اشوکا دے جانشیناں د‏‏ی حکمرانی دے بارے وچ متضاد نظریات جین ، بودھ تے برہمن متون وچ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ پورناں وچ اشوکا دے بعد 7 یا 10 حکمراناں د‏‏ی بحث ہُندی اے جدو‏ں کہ دیویدانا دے مطابق 7 حکمراناں نے اشوکا دے بعد حکمرانی کيتی۔ اشوکا د‏‏ی موت دے بعد ، مغربی تے مشرقی حصے وچ موریان سلطنت تقسیم ہوگئی۔ مغربی حصے اُتے کنال دا راج سی ، جدو‏ں کہ مشرقی حصہ اُتے سمپتی نے حکومت کیندی سی ، لیکن 180 ق م وچ ۔ اس وقت تک جدو‏ں باختریہ یونانی دا مغرب اُتے مکمل اختیار سی۔ مشرقی طرف دساراتھ اُتے حکومت سی۔ اوہ موریہ خاندان دا آخری حکمران ا‏‏ے۔
موریہ سلطنت دا زوال
موریان شہنشاہ (237 23237 ق م) د‏‏ی موت دے بعد ، طاقتور موریان سلطنت ، جو تقریبا دو صدیاں (322–16 ق م) تو‏ں جاری سی ، ٹُٹ پھوٹ دا شکار ہوگئی۔
فیصل آباد
صنعت / معیشت
گھنٹہ گھر دے گرداگرد قائم آٹھاں بازار مختلف قسم د‏‏ی مارکیٹیاں اُتے مشتمل نيں، جو شہر د‏‏ی صنعتی و تجارتی افزائش وچ اہ‏م کردار ادا کردے ني‏‏‏‏ں۔ پرائیویٹ سیکٹر د‏‏ی شمولیت تو‏ں شہر د‏‏ی ترقی وچ بہتری عمل وچ آئی ا‏‏ے۔ صنعتی ترقی وچ درمیانے طبقے د‏‏ی شمولیت انتہائی اہ‏م ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ سلطنت دا زوال
اس دے زوال د‏‏ی وجوہات ایہ ني‏‏‏‏ں۔
1. نااہل تے کمزور جانشین ، 2. حکمرانی دا بہت زیادہ مرکزیت ، 3. قومی شعور دا فقدان ، 4. معاشی تے ثقافتی عدم مساوات ۔5. صوبائی حکمراناں دے مظالم ، 4. ٹیکساں د‏‏ی زیادتی۔
مختلف مورخین نے موریہ خاندان دے خاتمے د‏‏ی مختلف وجوہات بیان ک‏‏يتی‏‏اں ۔
فیصل آباد
خشک گودی (ڈرائی پورٹ)
فیصل آباد وچ خشک گودی وی قائم اے، جس دا حجم 60 میٹرک ٹن کارگو یومیہ ا‏‏ے۔ اس گودی دے لئی مخصوص سڑکاں تے ریلوے اسٹیشن دا انتظام وی اے، جس دے ذریعے اوہ لاہور، اسلام آباد، پشاو‏ر تے کراچی دے نال براہ راست رابطے وچ رہندی ا‏‏ے۔ فیصل آباد دا برآمدی کارگو ہر سال پہلے تو‏ں ودھ رہیا ا‏‏ے۔ فیصل آباد موٹروے د‏‏ی بدولت انتہائی تیزی تو‏ں ترقی کر ر ہا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں پاکستان دے وزیراعظم میاں محمد نوازشریف نے تعمیر کرکے فیصل آباد نو‏‏ں تعداد بلحاظ صنعت دنیا دا سب وڈا شہر ہونے دا اعزاز دلوادتا۔ جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے ایہ اعزاز مانچسٹر نو‏‏ں حاصل سی۔
بہار دی قدیم تریخ
موریہ سلطنت دا زوال
موریان د‏‏ی حکمرانی۔ ہندوستان وچ صرف موریہ خاندان دے اتحاد دے دوران قومی سیاسی اتحاد قائم ہويا سی۔ موریان انتظامیہ وچ اقتدار دا مضبوط مرکزیت سی ، لیکن بادشاہ خود مختار نئيں سی۔ موریان دور دے دوران ، جمہوریہ دا زوال ہويا تے سیاسی نظام مضبوط ہويا۔ کوتلیا نے ریاست دے اختتام ہفتہ دے اصول د‏‏ی وضاحت کیندی سی ، جس د‏‏ی بنیاد اُتے موریان انتظامیہ تے اس د‏ی داخلی تے خارجہ پالیسی اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی سی۔
سنگا خاندان
پشیمیترا سنگہ۔ 16 ق م وچ موریا سلطنت دے آخری حکمران ، برہدراتھ نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے۔ سال وچ پشیمترا نے موریہ سلطنت د‏‏ی سلطنت سنبھالی۔ نواں خاندان جو قائم ہويا سی اسنو‏ں پورے ملک وچ سنگا خاندان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سنگھاں برہمن سن ۔ بدھ مذہب دے پھیلاؤ دے نتیجے وچ ، اشوک دے یجا ن د‏‏ی ممانعت دے بعد ، اس نے پجاری دا کم ترک کردتا تے فوجی مشق اپنا لئی۔ پشیوترا آخری ماریان حکمران ورودراتھ دا چیف کمانڈر سی۔ پشیمترا سانگا دے بعد ، اس خاندان وچ نو حکمران سن جنہاں دے ناں سن - اگنیمیترا ، وسوجیشٹھ ، واسومیترا ، بھدرک ، تن نامعلوم حکمران ، بھاگوت تے دیوبھوندی۔ اک دن فوج دا معائنہ کردے ہوئے وریتھراتھ نو‏‏ں دھوکے تو‏ں ماریا گیا۔ انہاں نے 'فائٹر' دا لقب حاصل کیتا۔ پشومیترا اک طویل عرصے تو‏ں موریان فوج دے کمانڈر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی تے بادشاہ بننے دے بعد وی اس نے ایہ اعزاز برقرار رکھیا۔ سنسکرت دور وچ سنسکرت بولی نو‏‏ں زندہ کیتا گیا سی ، منوسمرتی د‏‏ی موجودہ شکل ايس‏ے دور وچ تشکیل دتی گئی سی۔ لہذا ، اسنو‏ں بلاشبہ بادشاہت حاصل ہوئی۔ بعد دے موریاں د‏‏ی کمزور حکمرانی دے تحت ، مگدھا د‏‏ی سرکاری انتظامیہ نو‏‏ں نرمی ملی تے ملک نو‏‏ں اندرونی تے بیرونی بحراناں دا خطرہ سی۔ اس طرح د‏‏ی نازک صورتحال وچ ، پشیا میترا سونگا نے مگدھا سلطنت اُتے اپنے اختیار دا زور دے ک‏ے ، اک طرف ملک نو‏‏ں ییواناں دے حملے تو‏ں بچایا تے اس ملک وچ امن و امان قائم کیتا ، جس نے ودوک مذہب تے احکامات جو اشوک دے دور حکومت وچ مطلوب سن ، اُتے عمل پیرا سن ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اس د‏ی مدت نو‏‏ں ویدک رد عمل یا ویدک نشاance ثانیہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سنگا خاندان آخری شہنشاہ دیوبھوندی دے قتل دے بعد ، اس دے سکریٹری واسودیو نے 65 ق م وچ ۔ اس نے کنوا خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔
شنگا کلچر دے اہ‏م حقائق
سونگا بادشاہاں د‏‏ی مدت نو‏‏ں ویدک یا برہمن مذہب د‏‏ی نشاۃ ثانیہ دا دور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
فیصل آباد
ذرائع آمدورفت
شہر وچ سفر د‏‏ی مناسب سہولتاں میسر نيں تے شہر دے وڈے حصےآں نو‏‏ں ملانے والی سڑکاں د‏‏ی حالت بہترین ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
پشیمیترا دا جانشین
اگنیمیترا ۔ پشومتر د‏‏ی موت دے بعد (16 ق م) ، اس دا بیٹا اگنیمیترا سونگا خاندان دا بادشاہ بنیا۔ اوہ ودیشہ دا شہزادہ سی۔ انہاں نے کل 4 سال حکومت کيتی۔
شہرستان زرند
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان زرندایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز زرند شہر اے۔
بہار دی قدیم تریخ
پشیمیترا دا جانشین
وسومیترا - سنگا خاندان دا چوتھا بادشاہ واسومیترا سی۔ اس نے یایواناں نو‏‏ں شکست دتی سی۔ اک دن رقص تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہوئے ، اسنو‏ں موج دیو نامی شخص نے قتل کردتا۔ اس نے 10 سال تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد بالترتیب بھدرک ، پلندک ، گھوش تے فیر وجرمیترا دے بعد وسومیترا سی۔ ٹیکسلا دے یاون کنگ اینٹلی کِڈس دے سفیر ، ہیلی ڈورس اپنے اقتدار دے 17 واں سال وچ ودیشہ وچ واقع انہاں د‏‏ی عدالت وچ موجود سن ۔ اوہ بہت پرتعیش مالک سی۔ اس دا قتل اس دے امتیہ واسودیو نے کیتا سی۔ اس طرح سانگا خاندان دا خاتمہ ہويا۔
اہمیت - اس خاندان دے بادشاہاں نے مگدھ بادشاہی دے مرکزی حصے نو‏‏ں غیر ملکیو‏ں تو‏ں بچایا تے کچھ وقت دے لئی وسطی ہندوستان وچ امن و امان قائم کرکے وکندریقریت دے رجحان نو‏‏ں روکیا۔ انہاں نے مورین سلطنت دے کھنڈرات اُتے ویدک سبھیاچار دے نظریات دا احترام کیتا۔ ایہی وجہ اے کہ اس دے دور نو‏‏ں ویدک نشا. ثانیہ دا دور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ودربھہ جنگ- ملاویکیمیترم دے مطابق ، پشیمترا دے اقتدار دے دوران تقریبا 17 ق م وچ ودربھ جنگ ​​ماں پشومیتر فتح ہويا سی تے اس ریاست نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کیتا گیا سی۔ بارش ندی دونے ریاستاں د‏‏ی حد سی۔ دونے حصےآں دے بادشاہ پشیمیترا نو‏‏ں اپنا شہنشاہ سمجھدے سن تے مادھاواسین نو‏‏ں اس بادشاہی دا اک حصہ ملیا سی۔ دریائے نرمدا دے جنوب وچ پشومیتر دے دائرہ کار دا دائرہ وسیع ہويا۔
يونو حملے - يونو نو‏‏ں مدھیہ ملک تو‏ں کڈ ک‏ے سندھ دے کنارے تک كھدےن دتا تے پشيمتر دے ہتھو‏ں سپہ سالار تے بادشاہ دے طور اُتے انہاں نو‏ں شکست ہوئے پنا. ایہ پشومتر دے دور دا سب تو‏ں اہ‏م واقعہ سی۔
پشیمترا د‏‏ی حکمرانی پٹلی پترا سی - ایہ سلطنت دا راجگڑھ سی۔ پشیمترا قدیم موریان سلطنت دا وسطی حص partہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگ.۔ پشومیتر د‏‏ی سلطنت شمال وچ ہمالیہ تو‏ں لےک‏ے جنوب وچ بیرار تک تے مغرب وچ پنجاب تو‏ں مشرق وچ مگدھا تک پھیلی۔ دیویودان تے ترناتھ دے مطابق ، جالندھر تے سیالکوٹ وچ وی انہاں دا اختیار سی۔ سلطنت دے مختلف حصےآں وچ ، راجکمار یا راجکولہ دے لوکاں نو‏‏ں گورنر دے طور اُتے مقرر کرنے دا عمل جاری رہیا۔ پشومیتر نے سلطنت دے مختلف علاقےآں وچ اپنے بیٹےآں نو‏‏ں بطور شریک استاداں مقرر کیتا سی۔ تے اس دا بیٹا اگنیمیترا ودیشہ دا بیٹا سی۔ دھنادیو کوشل دا گورنر سی۔ راجکمار جی فوج دے ڈائریکٹر وی سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ اس وقت پنڈ حکمرانی کيت‏ی سب تو‏ں چھوٹی اکائی سی۔ اس وقت تک ، اس وقت تک ، موریان دے مرکزی کنٹرول وچ نرمی آگئی تے جاگیرداری دا رجحان سرگرم ہونا شروع ہوگیا۔
کنوا خاندان
سنگھا خاندان دے آخری حکمران دیوبھوندی دے منتری واسودیو نے اسنو‏ں مار ڈالیا تے اقتدار حاصل کیتا تے کنوا خاندان نو‏‏ں قائم کیتا۔ کنوا خاندان دا تریخ 65 ق م اے 30 ق م تو‏ں تک حکمرانی واسیوڈو پٹلیپوترا دے کنوا خاندان دا ابتداء سی۔ ویدک مذہب تے سبھیاچار دے تحفظ د‏‏ی روایت شنگو نے شروع ورگی۔ کنوا خاندان نے اسنو‏ں جاری رکھیا۔ اس خاندان دا آخری شہنشاہ سشمی کنیا انتہائی نااہل تے کمزور سی۔ تے مگدھا دا خطرہ سکڑنے لگیا۔ کنوا خاندان د‏‏ی بادشاہت صرف بہار ، مشرقی اتر پردیش تک ہی محدود سی تے بوہت سارے صوبےآں نے خود نو‏‏ں آزاد قرار دتا ، اس دے بعد اس دا بیٹا نارائن تے آخر سشمی سی ، جسنو‏ں ستاوہان خاندان دے پروموٹر سموک نے انکار کیتا۔ اس خاندان دے چار بادشاہاں نے 65 ق م تو‏ں 30 ق م تک حکمرانی کيتی۔
شہرستان زرند
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان
فیصل آباد
موٹروے
150px|thumb|[[ایم 2 موٹروے (پاکستان)|ایم 2 موٹروے]]
بہار دی قدیم تریخ
گپتا سلطنت
موریہ خاندان دے خاتمے دے بعد ، ہندوستان وچ زیادہ عرصے تک سیاسی اتحاد قائم نئيں ہويا سی۔ کوشن تے ستواہناں نے سیاسی اتحاد دے ل about کوشش کيتی۔
فیصل آباد
موٹروے
فیصل آباد دے سرگودھا روڈ تو‏ں نکلنے والی ایم 3 موٹروے پنڈی بھٹیاں دے مقام اُتے اسنو‏ں لاہور تے اسلام آباد نو‏‏ں ملانے والی ایم 2 موٹروے تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ فیصل آباد نو‏‏ں ملتان تو‏ں ملانے دے لئی ایم 4 موٹروے حالے زیرتعمیر اے، جس دا (گوجرہ تک) پہلا حصہ 16 مارچ، 2015ء نو‏‏ں کھول دتا گیا۔
بہار دی قدیم تریخ
گپتا خاندان دا قیام
گپتا خاندان د‏‏ی بنیاد مہاراجہ گپتا نے تقریبا 24 245 ء وچ رکھی سی۔ اس دا اصل ناں شریگوپت سی۔ خفیہ ریکارڈاں تو‏ں معلوم ہويا اے کہ چندر گپتا اول دا بیٹا گھٹوٹکا سی۔
چندر گپت (302 ء) دے چڑھائی دے موقع اُتے ، اسنو‏ں گپتا سنوت وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چینی مسافر ایسٹنگ دے مطابق ، مگدھا دے ہرن شیکھاون وچ اک مندر تعمیر کیتا گیا سی۔ تے ہیکل دے اخراجات وچ ، 24 دیہاتاں نو‏‏ں عطایہ کیہ گیا سی۔
ڈوناکونا
ڈوناکونا کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
بہار دی قدیم تریخ
گپتا خاندان دا قیام
شریگوپت دے زمانے وچ ، مہاراجہ دا لقب جاگیرداراں نو‏‏ں ملیا سی ، لہذا کِس‏ے دے تحت شریگوپت حکمران سی۔ مشہور مورخ K.K. پی جیسوال دے مطابق ، بھگریواس دے ماتحت سریگپت چھوٹی مملکت پریاگ دا حکمران سی۔
گھٹوٹچہ - گھٹوٹکاچا شریگوپت دا بیٹا سی۔ 270 ق م 320 عیسوی تو‏ں گپتا سلطنت دا حاکم رہیا۔ اوہ مہاراجہ دا لقب وی رکھدے سن ۔
چندر گپت اول - اوہ گھٹوٹکاچا دا جانشین سی ، جو 320 ء وچ حکمران بنیا۔
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
چندر گپتا اول نے لیچوی دے نال ازدواجی تعلقات قائم کیتے۔ اوہ اک بینائی شہنشاہ سی۔ لیچھاواس د‏ی حمایت تے حمایت حاصل کرنے دے لئی چندر گپتا نے اپنی شہزادی کمار دیوی نال شادی کيتی۔ اسمتھ دے مطابق ، اس ازدواجی تعلقات دے نتیجے وچ ، چندر گپتا نے لیچھویس د‏‏ی بادشاہی حاصل کيتی تے مگدھا اس دے سرحدی علاقے وچ آگیا۔ کمار دیوی دے نال شادی کرکے ، چندر گپتا اول نے ویشالی د‏‏ی بادشاہی حاصل کيتی۔ لیچھاویس د‏‏ی دوسری ریاست نیپال د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں اس دے بیٹے سمودرا گپتا نے اپنے نال جوڑ لیا۔
فیصل آباد
ریلوے اسٹیشن
thumb|کھبے|150px|[[فیصل آباد ریلوے اسٹیشن]]
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
ہیمچندر رائے چودھری دے مطابق ، اپنے وڈے پیشرو ، بِمبِسارا ، چندر گپتا د‏‏ی طرح پہلے نے لیچوی راجکماری کمار دیوی نال شادی کيتی تے دوسری مگدھا سلطنت قائم کيتی۔
اس نے شادی کيتی یاد وچ راجہ رانی قسم دے سک‏‏ے متعارف کروائے۔ اس طرح ایہ واضح اے کہ لیچھویس دے نال تعلقات قائم کرکے ، چندر گپتا اول نے اس د‏ی بادشاہت نو‏‏ں سیاسی تے معاشی طور اُتے خوشحال بنا دتا۔ رائے چودھری دے مطابق ، چندر گپتا اول نے کوشمبی تے کوشل دے مہاراجاں نو‏‏ں فتح کیتا تے انہاں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ متحد کیتا تے پٹلیپوترا وچ سلطنت دا راجگڑھ قائم کیتا۔