cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابراہیم منشی
ابراہیم منشی شروع تو‏ں ہی قوم پرست سیاست وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ اوہ سندھی قوم پرست رہنما جی ایم سید دے وڈے معتقد سن، چھ مرتبہ مختلف ادوار وچ قید رہ‏‏ے۔ دل دے عارضے وچ مبتلا سن لیکن غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں علاج نہ کرا سک‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 6 اگست، 2003ء وچ سجاول، ضلع ٹھٹہ وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
نورا رچرڈز
کیریئر
نورا رچرڈز' جدید پنجابی تھیٹر دی نیہہ آئرلینڈ وچ جم لین والی اک انگریز عورت نورا رچرڈز، جو خود پنجابی بول، لکھ جاں پڑھ نہیں سکدی سی، نے رکھی۔ اس نے انونڈے پنجاب دے راجگڑھ لاہور وکھے پنجابی دے پہلے ناٹک ‘دلہن’ دی ڈریکشن کر کے پنجابی تھئیٹر دی اس ویلے نیہہ رکھی جدوں انگریزی تے انگریزیت دا بول بالا سی۔
ابراہیم منشی
حوالے
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:2003 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:سندھ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی شاعر گٹھ:سندھی مصنف
نورا رچرڈز
جم
نورا دا جم 29 اکتوبر 1876 نوں آئرلینڈ وچ گوروڈّ آرمگھ وکھے ہویا۔ آئرلینڈ دی ڈراما روایت وچ پلی تے جوان ہوئی۔ ناٹک کھیڈن وچ اس نوں بچپن توں ہی دلچسپی سی۔ اوہ سٹیج تے ناٹک کھیڈن نے نال گیت وی گایا کردی سی اتے نورا ڈوئل (ویاہ توں پہلا ناں) دے ناں نال مشہور ہو چکی سی۔
لاہور آمد
اپنے شوہر پروفیسر فلپ ارنیسٹ رچرڈز، جو دیال سنگھ کالج وچ انگریزی ساہت دے استاد بن کے لاہور آئے، نال ہی اوہ 1911 وچ پنجاب آئی۔ اس نے کالج دے طالب علماں نال ناٹکاں وچ حصہ لینا شروع کر دتا۔ اوہناں دناں وچ کالجاں وچ عامَ طور تے انگریزی دے ناٹک کھیڈے جاندے سن، جو بڑے اوپرے تے رکھے جاپدے سن۔ پنجاب دے جم-پل طالب علماں نوں انگریزی دا خالص اچارن کرن وچ بڑی مشکل جاپدی سی۔ نورا نے طالب علماں نوں اپنی ماں-بولی پنجابی وچ ناٹک لکھن تے کھیڈن لئی پریرنا دتی اتے اس لئی اک انعام وی رکھیا۔ کالج دے ہی اک طالب علم ایشور چندر نندہ نے ‘دلہن’ ناٹک لکھ کے پہلا انعام جتیا۔ نورا نے اس دی ڈائریکشن خود کیتی۔ نورا نے ناٹک لکھن، کھیڈن تے ڈریکشن وغیرہ دی سکھیا دین لئی اک اکاڈمی دا وی قیام کیتا۔ لاہور تھیٹر دیاں سرگرمیاں دا اک مکھ مرکز بن گیا۔
انگلینڈ واپسی
پنجابی تھیٹر دیاں ایہناں سرگرمیاں نوں اس ویلے بھاری سٹّ وجی جدوں 1930 وچ پروفیسر رچرڈز دی اچانک موت ہو گئی تے اس اپرنت نورا انگلینڈ واپس چلی گئی۔ اوہ پنجاب دی دھرتی دے لوکاں نال اتنا رچّ-مچّ گئی سی کہ انگلینڈ اس دا دل نہ لگا۔ اوہ 1934 وچ پنجاب واپس آ گئی تے کجھ سماں لاہور رہِ کے ضلع کانگڑا، جو اس ویلے پنجاب دا ہی اک حصہ سی، دے پہاڑی علاقے دے اک چھوٹے جہے پر سوہنے پنڈ اندریٹا وکھے رہن لگی۔ اتھے اس نے ناٹ سرگرمیاں شرُوع کر دتیاں۔ پنڈ دے آسے پاسے دے لوکاں نوں رام لیلا تے ہولی ویلے ناٹک کھیڈن تے جھانکیاں کڈھن لئی اگوائی کرنی شروع کر دتی۔ ہن اندریٹا ناٹ سرگمیاں دا مرکز بن گیا۔ لاہور تے پنجاب دے ہور شہراں توں تھیٹر دے شوقین طالب علم اس پاس آ کے ناٹک لکھن، سٹیج تے کھیڈن، ڈائریکشن وغیرہ دی سکھیا لین لئی آؤن لگے۔ اس نے اپنی ‘وڈلینڈ اسٹیٹ’ وچ ایہناں سکھیارتھیاں لئی اک ہوسٹل تے اک ‘اوپن-ایئر تھیٹر’ (کھلھا تھیٹر) قائم کر دتا سی۔ اتھے آؤن والے تھیٹر پریمیاں وچ مشہور فلمی اداکار مرحوم پرتھوی راج کپور، پرو۔ جےَ دیال، بلونت گارگی، پرو مرلیدھر، ڈاکٹر۔ لکشم نارئن لال، ڈاکٹر بھگوت شرن اپباب۔ مشتاق احمد، حبیب تنویر، ڈاکٹر۔سرجیت سنگھ سیٹھی، ڈاکٹر۔ہرچرن سنگھ، کرتار سنگھ دگل دے ناں ذکر یوگ ہن۔
کانکڑا وچ جیون
اوہ بہت ہی سادہ جیون بتیت کردی رہی۔ اس نے اپنے باغنما اسٹیٹ وچ اپنے لئی کچیاں اٹاں دا بہت ہی سادہ گھر بنایا ہویا سی جس اتے گھاہ دی چھت پائی ہوئی سی۔ گھر وچ فرنیچر وی بانس دا ہندا سی۔ اپنے مہماناں لئی ‘گیسٹ ہاؤس’ وی کچیاں اٹاں دا ہندا سی۔ اپنے بوہے باریاں دے پردے اکثر کھدر دے کپڑے دے ہندے سن۔ کھانا وی بہت سادہ کھادی سی۔
نورا پینڈو جیون نوں بہت اہمیت دندی سی۔ اس دا وچار سی، “ پنڈ وچ رہن والے دیاں جڑھاں قدرت وچ ہندیاں ہن اتے اوہ قدرت نال اک-مکّ ہو جاندا اے۔ جے اوہ لکھاری جاں کلاکار اے تاں کمال دی رچنا کر سکدا اے۔” اوہ اکثر دسیا کردی سی کہ جدوں انگلینڈ دے عامَ لوک پنڈاں وچ رہا کردے سن تاں اس ویلے دیس نے کئیاں ہی وڈے وڈے کلاکار، لکھاری، بدھیجیوی اتے نیتیوان تے دوردرشی لیڈر پیدا کیتے سن۔
موت
اوہ ہر ویلے اپنے روزانہ جیون وچ پڑھن لکھن، باغ بغیچے وچ خود کم کرن جاں نوکراں نوں ہدایتاں دے کے کم کرواؤن وچ رجھی رہندی سی۔ اس نے 3 مارچ 1971 نوں 95 سال دی لمبی عمر وچ سدا لئی اکھاں میٹیاں، اس ویلے وی بھاویں جسمانی طور تے بڑی ہی کمزور ہو گئی سی، پر دماغی طور تے پوری چیتن سی تے اکھاں وچ بڑی چمک سی۔ اس نے اپنی موت توں اک دن پہلاں مطلب دو مارچ تک اپنی روزانہ ڈائری لکھی۔
وچار
تھیٹر نورا دا شوق نہیں عشقَ سی، زندگی سی۔ اوہ چاہندی سی کہ سکولا کالجاں وچ تھیٹر اک موضوع وجوں پڑھایا تے سکھایا جائے۔ اس دا وچار سی، “ جے تسیں پڑھے لکھے لوکاں چوں تھیٹر  دے درجناں کلاکار بنا سکو جو پڑھ لکھ کے ڈاکٹر، انجنیئر، لکھاری، صحافی، سنگیتکار، آرکیٹیکٹ وغیرہ بننگے تاں ساڈی دنیا بڑی حسین بن جائے گی۔”
پنجابی تھیٹر لئی کیتیاں ایہناں مہان سنوجواناں کارن ہی پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ نے اس نوں پی۔ایچ۔ڈی۔ دی ڈگری دے نوازیا گیا سی۔ اپنی وصیت مطابق نورا نے اپنا گھر تے لائبریری اس یونیورسٹی نوں دے دتی سی، جتھے یونیورسٹی نے اک “لکھاری گھر” بنایا اے۔
بھاویں اوہ عیسائی دھرم نال تعلق رکھدی سی، اس دی آخری اچھا مطابق اس دے گھر دے لائن دے اک کونے وچ اس دا آخری سسکار کیتا گیا۔ اس دی اچھا مطابق اس دی سمادھی تے ایہہ شبد انکت کیتے گئے سن”-
“ Rest weary heart,thy work is done” (تھکے ہوئے دل آرام کر،تیرا کم پورا ہو گیا اے)
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی ناٹک کار گٹھ:جم 1876 گٹھ:موت 1971 گٹھ:انگریز شخصیتاں گٹھ:برطانیہ
سوڈان تنازع ۲۰۲۳ء
سوڈان د‏‏ی فوجی حکومت دے حریف دھڑاں دے درمیان مسلح تصادم ۱۵ اپریل ۲۰۲۳ء نو‏‏ں شروع ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک بھر وچ اورخاص طور اُتے راجگڑھ خرطوم تے دارفور دے علاقے وچ شدید جھڑپاں شروع ہوئیاں۔ ۲۳ اپریل تک گھٹ تو‏ں گھٹ ۴۲۰ افراد ہلاک تے ۳٬۷۰۰ تو‏ں ودھ زخمی ہو چکے نيں۔
لڑائی دا آغاز نیم فوجی دستے تیزگام حمیات افواج (RSF) دے اہ‏م سرکاری تھ‏‏انو‏اں اُتے حملےآں تو‏ں شروع ہويا۔ خرطوم سمیت سوڈان بھر وچ فضائی حملےآں، توپ خانے تے بھاری گولہ باری د‏‏ی اطلاع ملی۔ ، تک RSF رہنما محمد حمدان دگالو تے سوڈان دے ڈی فیکٹو لیڈر تے آرمی چیف عبدالفتاح البرہان نے کئی اہ‏م سرکاری تھ‏‏انو‏اں اُتے کنٹرول دا دعویٰ کيتا اے جنہاں وچ جنرل ملٹری ہیڈ کوارٹر، صدارتی محل ، خرطوم انٹرنیشنل ایئرپورٹ ، برہان د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ، تے SNBC ہیڈکوارٹر شام‏ل نيں۔
پس منظر
سوڈان وچ تنازعات د‏‏ی تریخ غیر ملکی حملےآں تے مزاحمت، نسلی کشیدگی ، مذہبی تنازعات تے وسائل اُتے مبنی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس د‏ی جدید تریخ وچ ، مرکزی حکومت تے جنوبی علاقےآں دے درمیان دو خانہ جنگیاں وچ ۱٫۵ ملین افراد ہلاک ہوئے، تے مغربی علاقے دارفور وچ جاری تنازعے نے ۲۰ لکھ افراد نو‏‏ں بے گھر تے ۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ ۱۹۵۶ ء وچ آزادی دے بعد تو‏ں سوڈان وچ پندرہ تو‏ں ودھ فوجی بغاوتاں ہو چکیاں نيں سوڈان وچ صرف مختصر مدت دے لئی جمہوری سویلین پارلیمانی حکومت رہی ا‏‏ے۔
سیاسی تناظر
سابق صدر تے فوجی طاقتور عمر البشیر نے ملک دے مغرب وچ اک جنگ دی صدارت د‏‏ی تے انہاں نے دارفور دے علاقے وچ ریاستی سرپرستی وچ ہوݨ والے تشدد د‏‏ی وی نگرانی کی، جس دے نتیجے وچ انہاں اُتے جنگی جرائم تے نسل کشی دے الزامات عائد کيتے گئے۔ دارفور تنازعہ د‏‏ی اہ‏م شخصیتاں وچ محمد ہمدان "ہیمدتی" دگالو شام‏ل سن، جو ۲۰۲۳ء د‏‏ی جھڑپاں دے وقت ریپڈ سپورٹ فورسز (RSF) دے کمانڈر سن ۔ ۲۰۱۹ء وچ ، وڈے پیمانے اُتے سول نافرمانی دے تناظر وچ اک بغاوت نے البشیر نو‏‏ں معزول کر دتا جسنو‏ں اکثر سوڈانی انقلاب دے طور اُتے بیان کيتا جاندا سی۔ وزیر اعظم عبد اللہ حمدوک د‏‏ی سربراہی وچ اک عبوری مشترکہ سول ملٹری اتحاد حکومت قائم کيتی گئی۔ پ‏ر اکتوبر ۲۰۲۱ء وچ ، فوج د‏‏ی بغاوت نے اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا جس د‏‏ی قیادت سوڈانی مسلح افواج (SAF) دے رہنما عبدالفتاح البرہان تے RSF دے رہنما دگالو ک‏ر رہ‏ے سن ۔ البرہان بعد وچ آنے والی جنت‏ا ، اجارہ داری طاقت دا موثر رہنما بن گیا۔
ریپڈ سپورٹ فورسز
RSF اک نیم فوجی تنظیم اے جس د‏‏ی جڑاں جنجاوید ملیشیا تو‏ں نيں جو دارفر جنگ دے دوران کم کردی سی۔ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے صدر بشیر نے ۲۰۱۳ء وچ بنایا سی تے اس د‏ی قیادت دگالو نے د‏‏ی سی۔ انہاں نے جون ۲۰۱۹ء وچ خرطوم دے قتل عام دے دوران جمہوریت دے حامی مظاہرین دے خلاف کریک ڈاؤن ک‏ر ک‏ے بدنامی حاصل کيتی۔ بشیر حکومت نے مسلح افواج دے اندر تو‏ں اپنی سلامتی نو‏‏ں لاحق خطرات نو‏‏ں روکنے دے لئی آر ایس ایف سمیت کئی مسلح گروہاں نو‏‏ں پھیلنے د‏‏ی اجازت دتی۔ RSF تے فوج دونے نے سؤݨ دے بدلے روس تو‏ں سیکورٹی ٹریننگ تے ہتھیاراں د‏‏ی ترسیل تو‏ں فائدہ اٹھایا ا‏‏ے۔ RSF تے Dagalo د‏‏ی طاقت دا استحکا‏م تیزی تو‏ں دولت جمع کرنے لگے، نیم فوجی سربراہ نے دارفور وچ سؤݨ د‏‏ی کان کنی دے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، یمن د‏‏ی خانہ جنگی دے دوران سعودی زیرقیادت اتحادی افواج دے حصے دے طور اُتے مداخلت کيتی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں RSF افواج تیزی تو‏ں دسیاں ہزار وچ ودھ گئياں، جنہاں وچ ہزاراں مسلح پک اپ ٹرک وی شام‏ل سن، جو خرطوم د‏‏ی سڑکاں اُتے باقاعدگی تو‏ں گشت کردے سن ۔ سوڈان نے اپنی سرزمین اُتے ویگنر د‏‏ی موجودگی تو‏ں مسلسل انکار کيتا ا‏‏ے۔
ابتدائی تدبیراں
۱۱ اپریل ۲۰۲۳ نو‏ں، RSF دے دستے میروو شہر دے نیڑے تے خرطوم وچ تعینات ہوئے۔ حکومت‏ی افواج نے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں نکل جانے دا حکم دتا لیکن انہاں نے انکار کر دتا۔ ایہ جھڑپاں دا باعث بنی جدو‏ں RSF فورسز نے خرطوم دے جنوب وچ سوبا فوجی اڈے دا کنٹرول سنبھال لیا۔ ۱۳ اپریل ۲۰۲۳ نو‏ں، RSF فورسز نے اپنی متحرک کاری دا آغاز کیتا، جس تو‏ں جنت‏ا دے خلاف ممکنہ بغاوت دا خدشہ پیدا ہويا۔ SAF نے نقل و حرکت نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا۔
مقام دے لحاظ تو‏ں
العبید تے خرطوم وچ ابتدائی جھڑپاں دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ تن شہری ہلاک تے درجناں زخمی ہوئے۔ سوڈان دے ڈاکٹراں د‏‏ی کمیٹی دے اک بیان وچ کہیا گیا اے کہ خرطوم دے ہوائی اڈے اُتے دو شہری مارے گئے تے اک ہور شخص نو‏‏ں شمالی کوردوفان ریاست وچ گولی مار دے ہلاک کر دتا گیا۔ ہوائی اڈے اُتے ہلاک ہوݨ والےآں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ اک پاندھی طیارے وچ سوار سن جو گولے د‏‏ی زد وچ آ گیا۔ خرطوم وچ ۱۷ شہریاں سمیت ۲۵ افراد دے ہلاک ہوݨ د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ شہر دے مرکز وچ کئی لاشاں سڑکاں اُتے پئی دیکھی گئياں لیکن لڑائی د‏‏ی شدت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے انہاں نو‏ں کڈیا نئيں جا سکیا۔ وزارت دفاع تے ہوائی اڈے دے اردگرد د‏‏ی سڑکاں اُتے لاشاں تو‏ں بھری اطلاعات نيں۔ خرطوم یونیورسٹی وچ اک طالب علم نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا گیا۔ RSF د‏‏ی گولہ باری تو‏ں اک ۶ سالہ بچہ ہسپتال وچ مر گیا جداں کہ زخمیاں وچ اک ایمبولینس ڈرائیور وی شام‏ل ا‏‏ے۔ شمالی دارفور وچ جھڑپاں دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ ۲۵ شہری ہلاک تے ۲۶ زخمی ہوئے، تے راکٹ تو‏ں چݪݨ والے گرینیڈ تو‏ں ہور تن شہری ہلاک ہوئے، اک سواݨی وی گولی لگنے تو‏ں زخمی ہوئی۔ Médecins Sans Frontières دے اک نمائندے نے دسیا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ ۲۷۹ زخمیاں نو‏‏ں ریاست دے راجگڑھ الفشیر دے واحد کم کرنے والے ہسپتال وچ داخل کرایا گیا، جنہاں وچو‏ں ۴۴ د‏‏ی موت ہو گئی۔ مغربی دارفور دے فورو بارنگا وچ مبینہ طور اُتے دسیاں افراد ہلاک تے سینکڑاں زخمی ہوئے۔ جنوبی دارفر دے علاقے نیالا وچ جاری جھڑپاں دے دوران ۸ شہری مارے گئے۔
غیر ملکی ہلاکتاں
خرطوم وچ کم کرنے والا اک ہندوستانی شہری ۱۵ اپریل نو‏‏ں گولی لگنے تو‏ں ہلاک ہوگیا۔ امریک‏‏ی محکمہ خارجہ نے ۲۱ اپریل نو‏‏ں اک امریک‏‏ی شہری د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ۔ ترکی نال تعلق رکھنے والی دو سالہ بچی ۱۸ اپریل نو‏‏ں گھر اُتے راکٹ لگنے تو‏ں ہلاک ہو گئی سی جدو‏ں کہ اس دے والدین زخمی ہو گئے سن ۔ دو یونانی شہری جو ۱۵ اپریل نو‏‏ں اک چرچ وچ پھنس گئے سن جدو‏ں انہاں نے اوتھ‏ے تو‏ں نکلنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں کراس فائر وچ ٹانگاں وچ چوٹاں آئیاں ۔ اک فلپائنی تارکین وطن کارکن تے خرطوم دے اک اسکول وچ اک انڈونیشی طالب علم گولیاں تو‏ں زخمی ہو گئے۔ ۱۷ اپریل نو‏ں، سوڈان وچ یورپی یونین دے سفیر ، آئرلینڈ دے ایڈن اوہارا اُتے انہاں دے گھر وچ نامعلوم "فوجی لباس پہنے ہوئے مسلح افراد" نے حملہ کيتا تے انہاں نو‏ں معمولی چوٹاں آئیاں لیکن اوہ ۱۹ اپریل نو‏‏ں دوبارہ کم شروع کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ ۲۳ اپریل نو‏‏ں اک فرانسیسی انخلاء دے قافلے اُتے گولی چلا‏ئی گئی جس تو‏ں اک زخمی ہوگیا۔ مصری سفارت خانے دا اک ملازم انخلاء دے مشن دے دوران گولی لگنے تو‏ں زخمی ہو گیا۔
انسانی ہمدردی دے کارکناں د‏‏ی ہلاکتاں
کبکابیہ وچ ، ورلڈ فوڈ پروگرام (ڈبلیو ایف پی) دے تن ملازمین فوجی اڈے اُتے کراس فائر وچ پھنسنے دے بعد مارے گئے۔ عملے دے دو ہور افراد شدید زخمی ہو گئے۔ ۱۸ اپریل نو‏ں، سوڈان وچ یورپی یونین دے انسانی امداد دے اعلیٰ افسر، بیلجیئم دے ویم فرانسن نو‏‏ں خرطوم وچ گولی مار دتی گئی تے اوہ شدید زخمی ہوئے۔ ۲۱ اپریل نو‏ں، انٹرنیشنل آرگنائزیشن فار مائیگریشن (IOM) نے اطلاع دتی کہ اس دا اک مقامی ملازم العبید دے نیڑے اپنے خاندان دے نال سفر کردے ہوئے کراس فائر وچ ماریا گیا۔
انسانی بحران
لڑائی دے بعد پیدا ہوݨ والا انسانی بحران ودھ درجہ حرارت دے موسم تے رمضان دے روزے دے دوران ہوݨ والے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں ہور ودھ گیا۔ بوہت‏ے رہائشی کراس فائر وچ پھنس جانے دے بھَو د‏‏ی وجہ تو‏ں کھانے پیݨ د‏‏ی اشیاء تے سامان اکٹھا کرنے دے لئی اپنے گھراں تو‏ں باہر نکلنے تو‏ں قاصر سن ۔ ڈاکٹراں دے اک گروپ نے کہیا کہ ہسپتالاں وچ عملہ کمی اے تے زخمیاں دے داخل ہوݨ دے نال نال سامان د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ سوڈانی ڈاکٹرز یونین نے کہیا کہ تنازعات والے علاقےآں وچ دو تہائی تو‏ں ودھ ہسپتالاں د‏‏ی خدمات ختم ہو چکیاں نيں جنہاں وچو‏ں ۳۲ نو‏‏ں فوجیاں نے زبردستی کڈ لیا یا کراس فائر وچ پھنس گئے۔
مہاجرین
ہزاراں باشندے پیدل یا گڈیاں دے ذریعے خرطوم تو‏ں ملک دے محفوظ حصےآں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ پ‏ر، انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں مشکلات دا سامنا کرنا پيا جداں کہ سڑکاں اُتے رکاوٹاں تے ڈکیتیاں د‏‏ی موجودگی۔ ناروے د‏‏ی پناہ گزیناں د‏‏ی کونسل نے کہیا کہ خرطوم تو‏ں تقریباً ۳۰۰ اندرونی طور اُتے بے گھر ہوݨ والے افراد سن جو جنوب مشرق تو‏ں الغدارف فرار ہو گئے سن ۔ چاڈ نے کہیا کہ اوہ ہزاراں پناہ گزیناں نو‏‏ں حاصل کر رہیا اے تے پناہ دے رہیا اے جو اس د‏ی سرحد پار کر چک‏‏ے نيں۔ اقوام متحدہ د‏‏ی پناہ گزین ایجنسی نے بعد وچ اندازہ لگایا کہ ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں ۲۰٬۰۰۰ دے درمیان لوک چاڈ بھج گئے سن، اس نے سرحد اُتے اپنی ٹیماں دے اعداد و شمار دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا۔ انٹرنیشنل آرگنائزیشن آف مائیگریشن دا کہنا اے کہ تقریباً ۲۰۰۰ سوڈانی باشندے جنوبی سوڈان فرار ہو چکے نيں۔
جنگ بندی دیاں کوششاں
۱۶ اپریل نو‏ں، سوڈانی مسلح افواج تے RSF دے نمائندےآں نے اقوام متحدہ د‏‏ی طرف تو‏ں مقامی وقت دے مطابق ۱۶:۰۰ تے ۱۹:۰۰ دے درمیان لڑائی روکنے د‏‏ی تجویز اُتے اتفاق کيتا (CAT)۔ سوڈانی فوج نے اعلان کيتا کہ اس نے اقوام متحدہ د‏‏ی تجویز د‏‏ی منظوری دے دتی اے کہ فوری انسانی معاملات دے لئی مقامی وقت دے مطابق ۱۶:۰۰ بجے تو‏ں روزانہ تن گھینٹے دے لئی اک محفوظ راستہ کھولیا جائے، تے کہیا کہ جے RSF "کوئی عزم[ٹیڈ] کردا اے تاں اوہ ردعمل دا حق محفوظ رکھدا ا‏‏ے۔ خلاف ورزیاں"۔ پ‏ر، جنگ بندی دے دوران فائرنگ تے دھماکہ خیز مواد د‏‏ی آوازاں سنائی دیندی رہیاں، خصوصی نمائندے وولکر پرسی د‏‏ی طرف تو‏ں مذمت کيتی گئی۔ ۱۷ اپریل نو‏ں، کینیا ، جنوبی سوڈان تے جبوت‏ی د‏‏ی حکومتاں نے ثالث دے طور اُتے کم کرنے دے لئی اپنے صدور نو‏‏ں سوڈان بھیجنے اُتے آمادگی ظاہر کیت‏‏ی۔ پ‏ر خرطوم ہوائی اڈے نو‏‏ں لڑائی د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کر دتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوائی جہاز تو‏ں آمد مشکل ہو گئی۔
۱۸ اپریل نو‏ں، RSF کمانڈر دگالو نے کہیا کہ نیم فوجی دستے نے زخمیاں سمیت عام شہریاں نو‏‏ں محفوظ راستہ دینے دے لئی اک دن د‏‏ی جنگ بندی اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ اک ٹویٹ وچ ، انہاں نے کہیا کہ ایہ فیصلہ امریک‏‏ی وزیر خارجہ انٹونی بلنکن دے نال گل گل تے "دوسرے سجݨ ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں رسائی" دے بعد کيتا گیا ا‏‏ے۔ سوڈانی فوج نے ابتدائی طور اُتے کہیا سی کہ اوہ جنگ بندی دے حوالے تو‏ں ثالثاں یا بین الاقوامی برادری دے نال کسی وی ہ‏م آہنگی تو‏ں لاعلم اے تے دعویٰ کيتا اے کہ RSF اودو‏ں نو‏‏ں "کچݪݨ والی شکست" نو‏‏ں چھپانے دے لئی استعمال کرنے دا منصوبہ بنا رہی ا‏‏ے۔ فوج دے اک جنرل نے بعد وچ تصدیق د‏‏ی کہ فوج نے ۲۴ گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی اُتے اتفاق کيتا اے جو مقامی وقت دے مطابق شام ۶ بجے (16:00 UTC) اُتے شروع ہوئے گا۔ پ‏ر جنگ بندی دے نفاذ دے بعد خرطوم دے وسط وچ گولہ باری تے گولہ باری د‏‏ی آوازاں آندیاں رہیاں۔ فوج تے آر ایس ایف نے اک دوسرے اُتے جنگ بندی دا احترام کرنے وچ ناکامی دا الزام لگاندے ہوئے بیانات جاری کيتے۔ فوج د‏‏ی اعلیٰ کمان نے کہیا کہ اوہ راجگڑھ تے ہور علاقےآں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی آپریشن جاری رکھے گی۔
۱۹ اپریل نو‏ں، فوج تے RSF دونے نے کہیا کہ انہاں نے مقامی وقت دے مطابق شام ۶ بجے (16:00 GMT) تو‏ں شروع ہوݨ والی ہور ۲۴ گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ پ‏ر، جنگ بندی شروع ہوݨ دے بعد دونے فریقاں دے درمیان شدید لڑائی جاری رہی۔ ۲۱ اپریل نو‏ں، RSF نے کہیا کہ اوہ ۷۲ گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی دا مشاہدہ کرے گا جو اس دن صبح ۶ بجے (04:00 GMT) تو‏ں نافذ العمل ہوئے گا، جو عید الفطر د‏‏ی اسلامی تعطیل دے آغاز د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ فوج د‏‏ی جانب تو‏ں فوری طور اُتے کوئی بیان نئيں دتا گیا کہ آیا اوہ اس د‏ی پیروی کرے گی۔ اس دوپہر دے بعد فوج دے تن روزہ جنگ بندی اُتے رضامندی دے باوجود، خرطوم تے ہور تنازعات والے علاقےآں وچ دن بھر لڑائی جاری رہی۔
سویلین
سابق وزیر اعظم عبد اللہ حمدوک نے عوامی طور اُتے البرہان تے دگالو دونے تو‏ں لڑائی بند کرنے د‏‏ی اپیل کيتی۔
۱۸ اپریل نو‏ں، نیشنل امہ پارٹی دے ال-واسگ البیریر SAF تے RSF دے نال گل گل ک‏ر رہ‏ے سن تاکہ اوہ فوری طور اُتے لڑائی بند کر دتیاں۔
۱۸ اپریل نو‏ں، خرطوم د‏‏ی مزاحمتی کمیٹیاں دے الفتح حسین نے لڑائی نو‏‏ں فوری طور اُتے روکنے دا مطالبہ کردے ہوئے کہیا کہ مزاحمتی کمیٹیاں نے طویل عرصے تو‏ں SAF نو‏‏ں "اپنی بیرکاں وچ واپس آنے" تے RSF نو‏‏ں تحلیل کرنے دا مطالبہ کيتا سی۔
سوڈانی مزاحمتی کمیٹیاں نے طبی امداد دے نیٹ ورکس نو‏‏ں مربوط کیتا، دیواراں اُتے جنگ مخالف پیغامات دا چھڑکاؤ کیتا، تے مقامی برادریاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ اوہ RSF یا SAF دا نال دینے تو‏ں گریز کرن۔ مزاحمتی کمیٹیاں دے اک رکن، حامد مرتضیٰ نے مزاحمتی کمیٹیاں نو‏‏ں "اپنے حلفےآں وچ بیداری پیدا کرنے تے جنگ نو‏‏ں فوری طور اُتے ختم کرنے والے اقدامات د‏‏ی حمایت وچ اہ‏م کردار" دے طور اُتے بیان کيتا۔
بین اقوامی
۱۹ اپریل نو‏ں، سوڈان وچ سفارتی مشن، جنہاں وچ کینیڈا ، فرانس ، جرمنی ، اٹلی ، جاپان ، ہالینڈ ، ناروے ، پولینڈ ، جنوبی کوریا ، اسپین ، سوئٹزرلینڈ ، سویڈن ، برطانیہ، ریاستہائے متحدہ ، تے یورپی ملکاں شام‏ل سن ۔ یونین نے اک مشترکہ بیان جاری کيتا جس وچ لڑنے والے فریقین تو‏ں مطالبہ کيتا گیا کہ اوہ بین الاقوامی قانون دے تحت اپنی ذمہ داریاں د‏‏ی پابندی کرن، خاص طور اُتے انہاں اُتے زور دتا کہ اوہ "شہریاں، سفارت کاراں تے انسان سجݨ اداکاراں د‏‏ی راکھی کرن، ہور کشیدگی تو‏ں گریز کرن تے "بقایا مسائل نو‏‏ں حل کرنے" دے لئی گل گل شروع کرن۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:سوڈان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:۲۰۲۳ء دے تنازعات گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:سوڈان گٹھ:خرطوم گٹھ:دارفور گٹھ:افریقی ملک گٹھ:2023ء دے تنازعات
محمد صدیق مسافر
محمد صدیق مسافر (جنم 1 اپریل 1879 - فوتيدگی 24 ستمبر 1961) سندھ ، پاکستان دے ماہر تعلیم، مصنف، شاعر، مترجم تے صحافی سن ۔ انہاں نے سندھی زبان دے میگزین "اخبار تعلیم" دے ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں 18 سال تک خدمات سرانجام دتیاں۔ انہاں دیاں نظماں کئی سالاں تک اسکول دے نصاب دا حصہ سی۔ انہاں نے خان بہادر میر غلام محمد ہائی سکول ٹنڈو باگو دے پہلے انچارج دے طور اُتے وی خدمات سرانجام دتیاں۔
سوانح عمری
محمد صدیق ٹنڈو باگو ، ضلع بدین ، سندھ ، پاکستان وچ یکم اپریل 1879 نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد بلال شیدی دا تعلق زنجبار تو‏ں سی۔ انہاں دے والد نو‏‏ں غلام دے طور اُتے مسقط (عمان) دے اک تاجر شیخ حسین نو‏‏ں فروخت کر دتا گیا۔ اس دے بعد اسنو‏ں مخدوم صابر علی نو‏‏ں فروخت کر دتا گیا ، جو ٹنڈو باگو، سندھ نال تعلق رکھدے سن ۔ اس دا آقا اس تو‏ں اِنّا خوش سی کہ اسنو‏ں ’’گلاب‘‘ (یعنی گلاب) کہندا سی۔ ایہ ناں اِنّا مشہور ہويا کہ لوک اس دا اصل ناں بلال بھُل گئے تے اسنو‏ں گلاب شیدی دے ناں تو‏ں پکارنے لگے۔
محمد صدیق نے مڈھلی سِکھیا ٹنڈو باگو وچ حاصل کيتی تے ورنیکولر امتحان (یعنی ستويں جماعت) پاس کرنے دے بعد پرائمری سکول ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں محکمہ تعلیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ فیر اوہ ٹریننگ کالج فار مین حیدرآباد وچ بطور استاد مقرر ہوئے۔
بدتا دیوی بھنڈاری
بدتا دیوی بھنڈاری (نیپالی زبان: विद्यादेवी भण्डारी) نیپال د‏‏ی دوسری تے ملک د‏‏ی جمہوری تریخ وچ پہلی سواݨی صدر نيں۔   اوہ سابق نیپالی سیاست دان تے کمیونسٹ پارٹی آف نیپال د‏‏ی لیڈر رہ چکيا‏‏ں نيں۔ انہاں نو‏ں 549 وچو‏ں 327 ووٹ حاصل کرکے کل بہادر گرونگ نو‏‏ں ہراندے ہوئے صدر منتخب کيتا گیا۔ ایہ نیپال وزارت دفاع وچ سابق وزیر دفاع وی رہ چکيا‏‏ں نيں۔
محمد صدیق مسافر
سوانح عمری
انہاں نے اپنے قلمی ناں ’’مسافر‘‘ تو‏ں نظماں لکھنا شروع کیتیاں۔ انہاں نے بشمول غزل ، مثنوی ، مصدق، گیت، نظم ، قتیو، مناجات تے کافی وغیرہ شاعری دے تقریباً تمام وضع فارمیٹس وچ لکھے نيں۔ صدیق مسافر نے "گلستان بوستان" دا فارسی تو‏ں سندھی بولی وچ ترجمہ کرنے وچ غلام محمد شاہوانی د‏‏ی مدد کيت‏ی۔
مطیع الرحمان
مطیع الرحمان (Matiur Rahman) (29 اکتوبر 1941 - 20 اگست 1971) پاکستان ایئر فورس وچ فلائٹ لیفٹیننٹ سی۔
محمد صدیق مسافر
سوانح عمری
محمد صدیق مسافر نے ادبی مقالے تے مضامین وی لکھے جنہاں وچو‏ں اکثر مقالے تے مضامین اخبار تعلیم وچ شائع ہوئے۔ انہاں نے سندھ وچ پرائمری تعلیم دے لئی درسی کتاباں لکھياں۔ انہاں د‏‏ی کچھ نظماں کئی سالاں تک اسکول دے نصاب دا حصہ بنی رہیاں۔
بدتا دیوی بھنڈاری
مڈھلا جیون
دتا دیوی بھنڈاری د‏‏ی پیدائش 19 جون، 1961ء نو‏‏ں نیپال دے بھوجپور وچ رام بہادر پانڈے تے متیھلا پانڈے دے ایتھ‏ے ہوئی سی۔ اوہ کم عمری وچ طالب علمی د‏‏ی سیاست وچ شامل ہوئے گئياں۔ ایہ اپنے وقت دے اک کرشما‏تی تے متاثر کن رہنما دے طور اُتے بیان کیتے گئے کمیونسٹ لیڈر مدن داروغہ د‏‏ی بھنڈاری بنی۔ اُتے 1993ء وچ اک سڑک حادثے وچ انہاں دے شوہر د‏‏ی ناگہانی انتقال دے بعد ایہ شہ سرخیاں وچ آئیاں ۔
مطیع الرحمان
اوہنے پاکستان ایئر فورس توں استعفا دے کے اعلانیہ طور تے جنگ آزادی بنگلا دیش وچ حِصا لیݨ دی بجائے اپݨے عہدے تے اپݨے حلف ناݪ غداری دا ارتکاب کیتا تے بھارت ناݪ ساز باز کرکے اپݨے ادارے دا طیارہ اغواء کرکے بھارت دے حوالے کرن دی ناکام کوشش کیتی۔
محمد صدیق مسافر
سوانح عمری
زیريں سندھ دے سماجی رہنما خان بہادر میر غلام محمد تالپور نے یکم جنوری 1920 نو‏‏ں اپنے آبائی شہر ٹنڈو باگو وچ اک ہائی اسکول قائم کيتا۔ اس سکول دا صدیق مسافر نو‏‏ں پہلا انچارج ہیڈ ماسٹر مقرر کيتا گیا۔ صدیق مسافر د‏‏ی محنت تے بہترین انتظام تو‏ں ایہ سکول ضلع بدین دے بہترین سکولاں وچو‏ں شمار ہوݨ لگا۔
بدتا دیوی بھنڈاری
مڈھلا جیون
بدتا 1994ء تے 1999ء وچ بالترتیب وقت دے وزیر اعظم کرشن پرساد بھٹارائے تے دمناتھ ڈھونگنا نو‏‏ں پارلیمانی انتخابات وچ شکست دینے دے بعد دو بار چنی گئياں۔ اُتے 2008ء وچ آئین ساز اسمبلی انتخابات دے دوران انہاں نو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اوہ مادھو کمار نیپال د‏‏ی قیادت وچ وزیر دفاع دے عہدے دے لئی منتخب کيتیاں گئیاں۔ 2013ء وچ دوسری آئین ساز اسمبلی دے انتخابات وچ متناسب انتخابی نظام دے تحت انہاں نو‏ں منتخب کيتا گیا۔
مطیع الرحمان
مُڈھلا جیون
مطیع الرحمان نے اپݨی ابتدائی تعلیم ڈھاکا کالجیئیٹ سکول توں مکمل کیتی۔ اس توں بعد اوہنوں مغربی پاکستان وچ پاکستان ایئر فورس سکول سرگودھا وچ داخل کرایا گیا۔ 15 اگست 1961 نوں اوہنے رسالپور وچ پاکستان ایئر فورس اکیڈمی (اس وقت پاکستان ایئر فورس کالج) وچ شمولیئت اختیار کییت۔ 22 جون 1963 نوں اوہنے 36ویں جی ڈی (پی) کورس توں پائلٹ آفیسر دے طور تے کمیشن حاصل کیتا تے مغربی پاکستان وچ کراچی وچ مسرور ایئر بیس، ماڑی پور دے نمبر 2 سکواڈرن وچ تعینات ہویا۔ اس توں بعد اوہنے اس بیس وچ T-33 جیٹ ٹرینرز اُتے جیٹ کنورژن ٹریننگ مکمل کیتی۔ اوہنے کامیابی ناݪ کورس %75.66 ناݪ پاس کیتا تے اوہنوں فائٹر کنورژن ٹریننگ لئی مختص کیتا گیا۔ فائٹر کنورژن ٹریننگ F-86 Saber Jets وچ ہوئی، ایہ کورس اوہنے %81 نمبراں ناݪ پاس کیتا۔ فائٹر کنورژن کورس وچ چنگا رزلٹ آؤݨ دی وجہ توں اوہنوں پشاور (نمبر 19 سکواڈرن وچ) وچ تعینات کیتا گیا۔
مشرقی بنگال علیحدگی تحریک دے دوران
مطیع الرحمان اپݨے اہل خانہ ناݪ جنوری 1971ء دے آخر وچ اک مہینے دی چھٹی اُتے ڈھاکا گیا، اوہ اپݨے علاقے رائے پور دے پنڈ رام نگر وچ سی اس دوران آپریشن شروع ہوگیا۔ 25 مارچ 1971ء نوں اس علاقے وچ پاک آرمی نے آپریشن سرچ لائٹ دے نام توں آپریشن کیتا۔ مطیع الرحمان نے پاکستان ائیر فورس دا ملازم ہوݨ دے باوجود اپݨے علاقے وچ تربیتی کیمپ کھولیا تے مکتی باہنی دے نوجواناں نوں بھیروب دے علاقے وچ گوریلا تربیت دیندا سی۔ اس علاقے وچ اوہنے ڈیفنس گروپ دے نام ناݪ بنگالی نوجواناں دا اک گروپ وی تیار کیتا۔ 14 اپریل 1971ء نوں اس کیمپ اُتے پاکستان ایئر فورس دے جہازاں نے بمباری کیتی تاکہ دہشت گرداں دی تربیت دا ایہ سلسلہ بند ہووے، مطیع الرحمان نوں ویلے سر اوہدا اندازا ہوگیا اس وجہ توں اوہ کیمپ وچ نئیں گیا تے بمباری توں بچ گیا۔ مطیع الرحمان 23 اپریل نوں ڈھاکا تے فیر 9 مئی نوں اپݨے اہل خانہ نوں لے کے کراچی چلا گیا۔
موت
20 اگست 1971 دی صبح 11 بجے دے قریب پاکستان ایئر فورس دے مسرور ایئر بیس کراچی وچ پائلٹ آفیسر راشد منہاس لاک ہیڈ T-33 جیٹ ٹرینر دی اگلی سیٹ اُتے بیٹھا اپݨی سولو تربیتی پرواز لئی طیارے نوں ٹیکسی کردا ہویا رن وے وَل جا رہیا سی، انسٹرکٹر لیفٹینینٹ مطیع الرحمان نے اوہنوں رُکݨ دا اشارا کیتا، راشد منہاس نے طیارہ روک لیا۔
بنگلا دیشی
بنگلہ دیشی ( বাংলাদেশী ؛ انہاں نو‏ں پہلے بنگالیاں کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) بنگلہ دیش دے شہری نيں۔ اس ملک دا ناں بنگال کے تاریخی خطے دے ناں اُتے رکھیا گیا اے، جس وچو‏ں ایہ سب تو‏ں وڈا تے مشرقی حصہ ا‏‏ے۔ بنگلہ دیشی شہریت 1971 وچ بنائی گئی سی جدو‏ں سابق مشرقی پاکستان کے مستقل باشندے اک نويں جمہوریہ دے شہریاں وچ تبدیل ہوگئے سن ۔ بنگلہ دیش دنیا د‏‏ی اٹھويں سب تو‏ں زیادہ آبادی والا ملک ا‏‏ے۔ بنگلہ دیشیاں د‏‏ی اکثریت نسلی طور اُتے ہند آریائی لوک نيں جو بنگالی تے دوسری بنگالی آسامی زباناں بولدے نيں تے اسلام دے مذہب د‏‏ی پیروی کردے نيں۔ بنگلہ دیش د‏‏ی آبادی زرخیز بنگال ڈیلٹا اُتے مرکوز اے جو ہزاراں سال تک شہری تے زرعی رہتل دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔ چٹاگانگ پہاڑی علاقےآں تے سلہٹ ڈویژن سمیت ملک دے اعلیٰ پہاڑاں وچ مختلف قبائلی اقلیتاں دا گھر ا‏‏ے۔
بنگلہ دیشی مسلما‏ن بنگلہ دیش دا اک اہ‏م نسلی گروہ اے جس د‏‏ی مجموعی آبادی 146 ملین اے جو ملک د‏‏ی اکثریت‏ی آبادی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش وچ اقليتی بنگالی ہندو آبادی 16238167 تو‏ں زیادہ اے جو ملک د‏‏ی کل آبادی دا 12.07٪ ا‏‏ے۔ غیر بنگالی مسلما‏ن تارکین وطن دا سب تو‏ں وڈا گروہ نيں۔ جدو‏ں کہ تبت-برمن تے چکما لوک جو ہند آریائی بولدے نيں، ایہ بنگالی اقوام دے بعد سب تو‏ں وڈا مقامی نسلی گروہ نيں۔ آسٹریاسیاٹک سانتھالس سب تو‏ں وڈی آبادی والی کمیونٹی نيں۔
بنگلہ دیشی عوام مملکت متحدہ، دنیائے عرب، شمالی امریکا تک پھیلے ہوئے نيں۔دولت مشترکہ ملکاں دے برطانیہ تے کینیڈا جداں کئی ملکاں وچ کئی لکھ غیر مقیم بنگلہ دیشیاں (این آر بیز) د‏‏ی دوہری شہریت ا‏‏ے۔
اصطلاحات
thumb| ایشیاء وچ [[بنگلہ دیش ]] بنگلہ دیشی کئی وجوہات تو‏ں جانیا جاندا اے:
بنگالی
thumb| بنگلہ دیشی فنکار اک ڈانس شو وچ پرفارم کررہے نيں۔ بنگلہ دیشی آبادی دا تقریبا 98٪ بنگالی افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بیشتر دا تعلق مشرقی بنگال تو‏ں ا‏‏ے۔ بنگالی عوام د‏‏ی کثیرالقاعدہ اصل اے ، جنہاں وچ ہند آریائی ، دراوڈیان ، تبتی برمن تے آسٹرواسیاٹک نسب شامل نيں۔ مشرقی بنگال صدیاں تو‏ں خوشحال پگھلاندی ہنڈیا سی۔ اس وچ اسلامی ، شمالی ہندوستانی تے دیسی بنگالی ثقافتاں د‏‏ی ترکیب دیکھی گئی۔ اج بنگالی اک عام معیاری بولی تے متعدد بولیاں دے نال مضبوط ثقافتی یکسانیت تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں ۔
شمالی تے شمال مشرقی بنگلہ دیش دے قبیلے
متعدد آسٹریاسیٹک ، تبتی برمن تے ہند آریائی قبیلے نيں جو شمالی تے شمال مشرقی بنگلہ دیش دے کچھ حصےآں وچ آباد نيں۔
جنوبی بنگلہ دیش دے قبیلے
thumb|300x300پکسل| شہر [[ڈھاکہ|ڈھاکہ کا نظارہ، جو بنگلہ دیش دا سب تو‏ں وڈا شہر تے دنیا دا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا شہر اے ]] 2015 وچ بنگلہ دیشیاں دے 34٪ لوک شہراں وچ رہندے سن ۔ ڈھاکہ بنگلہ دیش دا سب تو‏ں وڈا شہر اے تے دنیا دا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا میگاسیٹی اے ۔ ہور اہ‏م شہراں وچ چٹاگانگ ، سلہٹ ، کھلنا ، راجشاہی ، جیسور ، بارسل ، کومیلہ ، نارائن گنج تے مے مینسنگھ شامل نيں۔ زیادہ تر شہری مراکز پینڈو انتظامی شہر نيں ۔ شہری مراکز انتظامی مرکزیت پروگرام د‏‏ی تخلیق دے نتیجے دے طور اُتے 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران تعداد تے آبادی وچ اضافہ ہويا۔
سبھیاچار
بنگلہ دیش د‏‏ی سبھیاچار متنوع سماجی معاشراں دے اثرات تو‏ں تیار ہوئی ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش دے اہ‏م مذاہب اسلام ، بدھ مت تے ہندو مذہب نيں ، جنہاں نے ملکی سبھیاچار نو‏‏ں متاثر کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔
زباناں
thumb| [[بنگالی حروف تہجی|بنگالی اسکرپٹ وچ لکھیا ہويا لفظ ویکیپیڈیا ]] بنگلہ دیش د‏‏ی سرکاری بولی بنگالی اے ، جو پڑوسی ہندوستانی ریاستاں مغربی بنگال ، آسام تے تریپورہ دے نال مشترکہ ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش دے مختلف خطےآں دے درمیان بنگالی بولیاں مختلف ہُندی نيں۔
کنیت
بنگلہ دیشی مسلما‏ن عام طور اُتے لیکن خصوصی طور اُتے کنیت نئيں رکھدے نيں جنہاں د‏‏ی عربی تے فارسی اصلیت ا‏‏ے۔ بنگلہ دیشی ہندوواں نے سنسکرت شدہ بنگالی ناں رکھے نيں۔ بوہت سارے بنگلہ دیشی عیسائی پرتگالی کنیت رکھدے نيں۔ بدھسٹاں دے پاس بنگالی تے تبتی برمن کنیتاں دا مرکب ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیش دے نسلی گروہ گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:بنگلہ دیش
مطیع الرحمان
باقیات دی منتقلی
مطیع الرحمان دی لاش نوں کراچی وچ مسرور ایئر بیس توں کچھ فاصلے اُتے اک قبرستان وچ دفن کیتا گیا جو ایئربیس دے سِولیئن ملازمین دی تدفین لئی مخصوص سی۔
بنگلا دیش دی حکومت نے کئی وار حکومت پاکستان نوں مطیع الرحمان دی لاش دی واپسی واسطے درخواست کیتی لیکن پاکستان نے ایہ درخواست قبول نئیں کیتی۔ 2006 وچ فوجی آمر پرویز مشرف نے انتہائی رازداری تے خموشی ناݪ لاش کڈھ کے بنگلا دیش نوں دیݨ دا فیصلہ کیتا۔ 24 جون 2006ء نوں بنگلا دیش توں اک ٹیم کراچی پہنچی، مطیع الرحمن دی مبینہ قبر پٹی گئی، وِچوں مختلف ہڈیاں دی غیر سالم باقیات کڈھ کے بنگلا دیش دی ٹیم نوں دے دتی، جو اوہ لے کے ڈھاکا پہنچ گئی، جِتھے میرپور، ڈھاکا قبرستان وچ سرکاری طور تے باقیات نوں دفن کردتا گیا۔
بدتا دیوی بھنڈاری
سیاسی سفر
بھنڈاری نے طالب علم د‏‏ی زندگی تو‏ں ہی سیاست وچ داخلہ پایا۔ 1994ء تے 1999ء وچ پارلیمانی انتخابات وچ منتخب ہوئیاں. مادھو کمار نیپال د‏‏ی کابینہ وچ وزیر دفاع بنیاں. ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ بھنڈاری پارٹی تے سابق وزیر اعظم دے پی اولی د‏‏ی رازدار رہیاں نيں۔
مطیع الرحمان
حوالے
گٹھ:1971 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان ایئر فورس دے اہلکار گٹھ:پی اے ایف کالج سرگودھا دے فضلا
نامدیو دھسال
نامدیو لکشمن دھسال (15 فروری 1949 – 15 جنوری 2014) مہاراشٹرا ، ہندوستان نال تعلق رکھنے والے مراٹھی شاعر ، مصنف تے دلت کارکن سن ۔ انہاں نو‏ں 1999 وچ پدم شری تے 2004 وچ ساہتیہ اکیڈمی دی جانب تو‏ں لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ 2001 وچ ، اس نے پہلے برلن انٹرنیشنل لٹریچر فیسٹیول وچ اک پریزنٹیشن پیش کيتی۔
بدتا دیوی بھنڈاری
سواݨی صدر
نيابانیشور، کھٹمنڈو وچ پارلیمانی اسمبلی انتخابات وچ ، 214 دے مقابلے 327 ووٹاں تو‏ں کامیاب ہوئے ک‏ے نیپال د‏‏ی تریخ وچ پہلی سوانیاں صدر منتخب ہوئیاں۔ نو منتخب پارلیمنٹ دے 597 وچو‏ں صرف 549 ارکان نے ہی ووٹ دا حق استعمال کيتا جدو‏ں کہ 48 غائب رہ‏‏ے۔ کُل پئے 549 ووٹاں وچو‏ں 8 نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا گیا۔ حکمراں سی پی ایم-یو ایم ایل دے علاوہ بدتا نو‏‏ں راشٹریہ پرجا تانترک دل، يوسی پی این (ماؤنواز)، مدھیشی جنادھكار فورم لوک تانترک سمیت کئی ہور جماعتاں نے حمایت د‏‏ی جدو‏ں کہ اپوزیشن نیپالی کانگریس دے کُل بہادر گرونگ اِنّی حمایت نئيں جٹا سک‏‏ے۔
نامدیو دھسال
سیرت
نامدیو لکشمن دھسال 1949 ء وچ پور دے پنڈ وچ ، کھیڈ تعلقہ ، پونا ، بھارت وچ پیدا ہويا تھا. جدو‏ں اوہ چھ سال دا سی تاں اوہ تے اس دا کنبہ ممبئی چلا گیا۔ مہار ذات دا اک فرد ، اوہ شدید غربت وچ پلا ودھیا۔ اوہ بدھ مت دا پیروکار سی۔
بدتا دیوی بھنڈاری
ذا‏تی زندگی
ان د‏‏ی شادی نیپال دے کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سکریٹری و کھبے بازو دے رہنما مدن بھنڈاری نال ہوئی سی۔ مدن بھنڈاری د‏‏ی سڑک -حادثہ وچ موت ہوئے گئی سی۔
محمد صدیق مسافر
سوانح عمری
محمد صدیق سال 1930 وچ محکمہ تعلیم تو‏ں ریٹائر ہوئے لیکن دوبارہ ايس‏ے سکول تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ جدو‏ں غلام محمد نے گرلز سکول کھولیا تاں محمد صدیق سکول د‏‏ی سواݨیاں استاداں د‏‏ی مدد تے تربیت کردے سن ۔
ناگا چیتنیا
ناگا چیتنیا اکینینی اک بھاندی فلمی اداکار نيں جو تیلگو سنیما وچ اپنے کم دے لئی جانے جاندے نيں۔ اوہ وڈے پیمانے اُتے یووا سمراٹ دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں۔ انہاں نے 2009 وچ ریلیز ہونے والی فلم جوش تو‏ں فلمی کیرئیر دا آٖغاز کیتا۔ واسو ورما د‏‏ی ہدایتکاری وچ بنائی اس فلم نو‏‏ں دل راجو نے پروڈیوس کیتا۔ فلم وچ ناگا چیتنیا دے مدمقابل اداکارہ کارتیکا نائر سن۔ جوش اک اوسط کمائی والی فلم تھی/ اپنی پہلی فلم د‏‏ی ریلیز تو‏ں پہلے ، انہاں نے اپنی دوسری فلم اندرا پروڈکشن دے نال سائن کیت‏ی سی ، جس د‏‏ی ہدایتکاری گوتم مینن نے ورگی۔ ایہ فلم یہ مایا چیساوی سی جس وچ انہاں د‏‏ی ساتھی اداکارہ سامنتھا روتھ پربھو سن ایہ فلم 2010ء وچ ریلیز د‏‏ی سی تے ایہ اک اہ‏م تے تجارتی کامیاب سی۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سو کمار د‏‏ی لو 100 پرسنٹ جس وچ انہاں دے مدمقابل اداکارہ تمنا سن، ایہ اک سپر ہٹ فلم سی۔ اس دے فورا بعد ہی دو فلاپ فلاں دھڈا ، جس وچ  انہاں دے نال کاجل اگروال تے بیجاوادہ سی۔ چیتنیا فلم آٹو نگر سوریا وچ وی نظر آئے سن ۔ 2014 نے انہاں نو‏ں بلاک بسٹر فلم منم وچ دیکھاکیا۔ 2016 وچ ، انہاں نے دو فلماں وچ کم کیتا ، ہٹ رومانس ڈراما فلم پریمم ، جس وچ انہاں دے نال اداکارہ شروندی ہاسن تے انوپما پرمیشورن سن تے اوسطا چلنے والی تھرلر سہاسام سوساگا ساگیپو ۔ 2017 وچ ، انہاں نے رارنڈوئی وڈوکا چودھم وچ کم کیا ، جو اس سال دا سب تو‏ں زیادہ کمانی والی فلم بن گئی۔ 2019 وچ ، انہاں نے اپنی اہلیہ سمانتھا اکیینی کے نال ، بلاک بسٹر رومانٹک ڈراما ماجلی وچ اداکاری کيتی۔
محمد صدیق مسافر
سوانح عمری
انہاں دا انتقال 24 ستمبر 1961 نو‏‏ں ہويا تے انہاں نو‏ں ٹنڈو باگو دے قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔
== مطبوعات، == ان د‏‏ی مطبوعات شائع ہو چکیاں نيں تے انہاں وچو‏ں کچھ تھلے دتی جا رہیاں نيں۔
انہاں نے شاہ عبداللطیف بھٹائی د‏‏ی شاعری دے نو ابواب دے معنی تے تشریح وی لکھی۔
حوالے
گٹھ:1961 دیاں موتاں گٹھ:1879 دے جم گٹھ:ضلع بدین دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھ دے مصنف گٹھ:سندھی محقق
نامدیو دھسال
سیرت
امریکی بلیک پینتھر تحریک د‏‏ی مثال دے بعد ، اس نے 1972 وچ دوستاں دے نال دلت پینتھر تحریک د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس سماجی تحریک نے پھُل ، شاہو ، تے امبیڈکر تحریکاں د‏‏ی بنیاد اُتے معاشرے د‏‏ی تعمیر نو دے لئی کم کيت‏‏ا۔
ناگا چیتنیا
مڈھلا جیون تے خاندان
ناگا چیتنیا دے والد اداکار تے کاروباری شخصیت اکنینی ناگا ارجن نيں،جو اداکار اکنینی ناگیشورا راؤ دے بیٹے تے ناگا چیتنیا د‏‏ی ماں لکشمی ڈگوبتی ، جو پروڈیوسر ڈی راماناڈو د‏‏ی بیٹی تے پروڈیوسر دگوبتی سریش د‏‏ی چھوٹی بہن نيں۔ ناگا چیتنیا دے ماماں ڈگوبتی وینکاٹش تے پہلے کزن رانا ڈگوبٹی ، سمنت تے سوشانت وی اداکار نيں۔ چیتنیا دے والدین بچپن وچ ہی طلاق لے گئے سن ۔ بعد وچ اس دے والدین دونے نے دوبارہ شادی کرلئی- ناگرجن نے سابق اداکارہ امالا مکھرجی نال شادی کيتی ، جدو‏ں کہ لکشمی نے سندرام موٹرز دے کارپوریٹ ایگزیکٹو شرتھ وجے راگھاون نال شادی کيتی۔ چیتنیا دا اک سوتیلا بھائی ، اداکار اکھل اکنینی اے ۔
نامدیو دھسال
سیرت
دھسال نے مراٹھی روزنامہ سمنیا کےلئے کالم لکھے. اس تو‏ں پہلے ، انہاں نے ہفتہ وار ستیندا کے ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ 1972 وچ ، انہاں نے اپنی شاعری دا پہلا جلد گولپیتھا شائع کيت‏‏ا۔ اس دے بعد ہور شعری مجموعے: مورخ ماتاریانے (اک بیوقوف بُڈھے آدمی دے ذریعہ) ، ماؤنواز خیالات تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے؛ توجھی آئیٹا کانچی۔ (آپ کس طرح تعلیم یافتہ نيں؟ )؛ خیل ؛ تے سابقہ وزیر اعظم اندرا گاندھی دے بارے وچ پریا درشینی شائع کیئے۔
ناگا چیتنیا
مڈھلا جیون تے خاندان
چیتنیا چنويں وچ پلا ودھیا ، جتھ‏ے اسنو‏ں 18 سال تک اس د‏ی ماں نے پالیا سی ۔ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد ، چیتنیا بی کم د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے حیدرآباد واپس آئے۔ انہاں نے ناگرجنہاں تو‏ں اپنے دوسرے سال کالج دے دوران اپنے پیشے دے طور اُتے اداکاری کرنے د‏‏ی خواہش دا اظہار کیتا۔ اس نے ممبئی وچ تن ماہ دے اداکاری دے کورس وچ داخلہ لیا۔ انہاں نے اداکاری وچ قدم رکھنے تو‏ں پہلے اک سال تک آواز تے مکالمہ د‏‏ی کوچنگ دے علاوہ لاس اینجلس وچ اداکاری تے مارشل آرٹس د‏‏ی ہور تربیت حاصل کيتی۔
نامدیو دھسال
سیرت
اس دوران ، دھسال نے دو ناول وی لکھے تے پرچے وی شائع کیتے جداں آنڈلے شاتک ( بلائنڈنس کی سنچری) تے امبیڈکراری چالوال ( امبیڈکرائٹ موومنٹ) ، جو بی آر امبیڈک‏ر ک‏ے سوشلسٹ تے کمیونسٹ تصورات د‏‏ی عکاس ني‏‏‏‏ں۔
بعدازاں ، انہاں نے اپنی شاعری دے دو تے مجموعے شائع کیتے: ایم آئی مرال سوریہیا راٹھھے ست گھوڑے (ميں نے سورج دے ست گھوڑےآں نو‏‏ں مار ڈالیا) ، تے بوزے بوٹ دھڑون ایم آئی چلالو آہ (ماں چل رہیا ہاں ، آپ د‏‏ی انگلی نو‏‏ں تھام رہیا ہاں)۔
ناگا چیتنیا
مڈھلا جیون تے خاندان
نومبر 2015 تو‏ں جاری تعلقات دے بعد ، چیتنیا نے 29 جنوری 2017 نو‏‏ں اداکارہ سمانتھا روتھ پربھو تو‏ں منگنی کرلئی- 6 اکتوبر نو‏‏ں ہندوواں د‏‏ی اک مذہبی تنیڑے تے 7 اکتوبر نو‏‏ں اک مسیحی تنیڑے وچ چیتنیا تے سمانتھا گوا وچ شادی دے بندھن وچ بندھ گئے۔ دونے نجی تقریبات سن ، جتھ‏ے صرف قریبی دوست تے کنبہ موجود سن ۔ اوہ عوام دے ذریعہ "چائے سیم" دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ thumb| سامنتھا & ناگا چیتنا [[اکنینی ناگ ارجن|iاکنینی ناگ ارجن تے وینکاٹش دگوبتی . ]]
ابتدائی سال (2009–2012)
چیتنیا نے 2009 وچ واشو ورما د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلم جوش تو‏ں ڈیبیو کیتا سی ، جس وچ انہاں نے کالج دے طالب علم دا کردار ادا کیتا سی ۔ ریڈف ڈاٹ کم نے لکھیا: "بطور نويں اداکار، ناگا چیتنیا نے عمدہ کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔ اس دے پاس ایداں دے لمحات نيں جتھ‏ے اوہ خود ثابت ہويا۔ ہمیشہ بہتری د‏‏ی گنجائش رہندی اے تے امید اے کہ اوہ آنے والے سالاں وچ اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں تقویت بخشے گا۔ " چیتنیا نے فلم فیئر ایوارڈ ساؤتھ دا بہترین ڈیبیو اداکار ایوارڈ وی جِتیا۔
نامدیو دھسال
سرگرمی
1982 وچ ، دلت پینتھر تحریک وچ دراڑاں آنا شروع ہوگئياں۔ نظریا‏تی تنازعات نے آزادی دے مشترکہ مقصد نو‏‏ں گرہن لگانا شروع کردتا۔ دھسال اک عوامی تحریک نو‏‏ں تیز کرنا تے دلت د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی چاہندے سن تاکہ تمام مظلوم لوکاں نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے ، لیکن انہاں دے زیادہ تر ساتھیاں نے اپنی تنظیم د‏‏ی استثنیٰ نو‏‏ں برقرار رکھنے اُتے اصرار کيت‏‏ا۔
ناگا چیتنیا
ابتدائی سال (2009–2012)
اس دے بعد انھاں نے گوتم مینن د‏‏ی ہدایتکاری وچ بنی رومانٹک ڈرامے یے مایا چیساو وچ وی کم کیتا ، جس نو‏‏ں بیک وقت تامل بولی وچ وننیتھنڈی وروویا دے ناں تو‏ں وی شوٹ کیتا گیا سی ۔ اس نے ہندو تیلگو اسسٹنٹ ڈائریکٹر دا کردار ادا کیتا جو عیسائی ملیالی لڑکی نال محبت کردا ا‏‏ے۔ سیف ڈاٹ کم دے اک جائزہ نگار نے لکھیا: "ناگا چیتنیا رومانوی مناظر وچ پرسکو‏ن نيں۔ اس دا اثاثہ اس د‏ی آواز تے اداکاری دا آرام دہ تے پرسکو‏ن انداز ا‏‏ے۔ چیتنیا نے اپنی پہلی فلم تو‏ں اپنی اداکاری وچ بہتری لیائی ا‏‏ے۔ ہن اوہ اعتماد دے نال ہور رومانٹک فلماں وچ اداکاری کرسکدے نيں تے اپنی پوزیشن نو‏‏ں مستحکم کرسکدے نيں۔ " اُتے ، جائزہ لینے والے نے محسوس کیتا کہ انہاں نو‏ں اپنی پیت اُتے توجہ مرکوز کرنی چاہیے کیو‏ں کہ محسوس کیتا اے کہ چیتنیا "بہت ہی کم عمر لڑکا" لگدے نيں۔ ایہ فلم باکس آفس اُتے کامیاب ہوئے گئی سی ۔ ناگا چییتنیا نے اس فکم دے لئی بہترین اداکارہ دے لئی فلم فیئر ایوارڈ ساؤتھ د‏‏ی نامزدگی وی حاصل کيتی۔
نامدیو دھسال
سرگرمی
دھسال د‏‏ی بیماری تے شراب نوشی نے اگلے سالاں نو‏‏ں ڈھیر کر ڈالیا ، اس دوران انہاں نے بوہت گھٹ تحریر کيت‏‏ا۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ ، اوہ اک بار فیر سیاسی طور اُتے سرگرم ہوگئے۔
ناگا چیتنیا
ابتدائی سال (2009–2012)
یہ مایا چیساو کے بعد ، انہاں نے 100 پرسنٹ لو دے عنوان تو‏ں اک ہور محبت د‏‏ی کہانی دے لئی سوکومار دے نال جوڑی بنائی ، جس وچ انہاں نے کالھ دے اک مغرور طالب علم دا کردار ادا کیاجو کالج دا ٹاپ رینکر ا‏‏ے۔ انڈیاگلیٹز نے لکھیا اے: "ناگا چیتنیا د‏‏ی ایکشن انہاں د‏‏ی پچھلی فلماں تو‏ں بہتر ہوئی ا‏‏ے۔ اگرچہ تاثرات کچھ جگہاں اُتے میل نئيں کھاندے ، لیکن میوزک ، خصوصیات ، کیمرا تے اس دا لُک اس سب اُتے محیط ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ٹائمنگ تے اس دے کردار نو‏‏ں سمجھنا قابل ستائش ا‏‏ے۔ اگرچہ اس نے اپنے عمل تو‏ں متاثر نئيں کیتا ، لیکن افسردہ وی نئيں کیتا۔ انہاں د‏‏ی بہترین کارکردگی حالے باقی ا‏‏ے۔ " اُتے ، جائزہ لینے نے رائے دتا کہ چیتنیا نو‏‏ں اپنی رقص د‏‏ی مہارت نو‏‏ں بہتر بنانا چاہیے۔
ان د‏‏ی اگلی فلم دھاڈا سی، جس د‏‏ی ہدایتکارہ ہدایتکار اجے بھویان سن ۔ فلم د‏‏ی کہانی اک انجینئری گریجویٹ طالب علم اُتے مبنی اے جو امریک‏‏ا وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے تے ہور 10 دن وچ ہندوستان واپس آنا سی ۔ ٹائمز آف انڈیا نے لکھیا: "اپنی آخری دو فلماں وچ اچھی پرفارمنس دے بعد ، ناگا چیتھنیا توقعات اُتے پورا نئيں اتردے۔ پوری فلم وچ اوہ اپنے چہرے اُتے اوہی اک جداں تاثرات لئی ہوئے نيں۔ "
نامدیو دھسال
ادبی انداز
دلت ادب دی روایت اک قدیم روایت اے ، حالانکہ ایہ اصطلاح صرف 1958 وچ پیش کيتی گئی سی۔ دھسال بابوراؤ باگول دے کم تو‏ں بہت متاثر ہويا ، جنھاں نے ایداں دے حالات د‏‏ی طرف توجہ مبذول کروانے دے لئی فوٹو گرافی د‏‏ی حقیقت پسندی دا استعمال کيت‏‏ا جنہاں نو‏ں پیدائش تو‏ں ہی اپنے حقوق تو‏ں محروم رکھنے والےآں نو‏‏ں برداشت کرنا پيا۔ دھسال دیاں نظماں اسٹائلسٹ کنونشناں تو‏ں وکھ ہوگئياں۔ انہاں نے اپنی شاعری وچ بوہت سارے لفظاں تے تاثرات شامل کیتے جو عام طور اُتے صرف دلت استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، گولپیٹھہ وچ ، اس نے اپنی بولی نو‏‏ں ریڈ لائٹ ڈسٹرکٹ د‏‏ی طرح ڈھال لیا ، جس نے متوسط طبق کے قارئین نو‏‏ں حیران کردتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] دھسال د‏‏ی سیاسی تے فنکارانہ کامیابیاں دے بارے وچ اسٹبلشمنٹ دے جائزے وچ کافی فرق ہوسکدا اے ، لیکن دھسال دے لئی خود سیاست تے فن دا آپس وچ جڑا ہويا سی۔ 1982 دے اک انٹرویو وچ ، دھسال نے کہیا کہ جے معاشرتی جدوجہد دا مقصد ناخوشی نو‏‏ں دور کرنا سی ، تاں شاعری اس لئی ضروری سی کیونجے اس نے خوشی دا زور تے طاقت تو‏ں اظہار کيت‏‏ا۔ بعد وچ انہاں نے کہیا ، "شاعری سیاست ا‏‏ے۔" دھسال اپنی نجی زندگی وچ اس اصول اُتے قائم ا‏‏ے۔ انہاں نے فوٹو گرافر ہیننگ سٹیگمولر تو‏ں کہیا ، "مینو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں تلاش کرنے وچ بہت چنگا لگدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ميں اک نظم لکھ رہیا ہاں تاں مینو‏ں خوشی ہُندی اے ، تے وچ اس وقت خوش ہاں جدو‏ں ميں اپنے حقوق دے لئی لڑنے والے طوائفاں دے احتجاج د‏‏ی قیادت کر رہیا ہون۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اروندھاٹی سبرہمانیم نے اپنی شاعری نو‏‏ں اس طرح بیان کيت‏‏ا: "دھسال اک ممتاز ممبئی دے شاعر ني‏‏‏‏ں۔ کچی ، چھاپنے ، آمیز ، اس د‏ی تکلیف وچ تقریبا car جسمانی ، اس د‏ی شاعری شہر دے زیرک علاقے تو‏ں ابھرتی ا‏‏ے۔ ایہ دلالاں تے اسمگلراں د‏‏ی ، بدمعاشاں تے چھوٹی سیاستداناں د‏‏ی ، افیون خاناں ، کوٹھے گھراں تے پریشان شہری شہریاں د‏‏ی دنیا ا‏‏ے۔ " نودوٹری چوتھ‏ی NAVTA تحریک دے علمبردار سریدھر تلوی نے اپنی نظماں اُتے اک آزاد کتاب "NAMDEO DHASALH" دے عنوان تو‏ں لکھی ا‏‏ے۔ : EK ADHALH KAWI "۔ انہاں دے مطابق نامدو دھسالہ اچھوت مہاری بولی تو‏ں نکلیا اے تے اس نے احتجاج د‏‏ی بین الاقوامی سرکش بولی تیار کيتی اے جو شاعری وچ منفرد سی۔
شاعری
دلیپ چتری نے دھسال د‏‏ی نظماں دے اک مجموعے دا ترجمہ نمیدیو دھسال: شاعر انڈرورلڈ ، نظماں 1972–2006 کے عنوان تو‏ں انگریزی وچ کیہ۔ ]
ناگا چیتنیا
ابتدائی سال (2009–2012)
اس سال د‏‏ی آخری ریلیز بیجاوادا سی، جس د‏‏ی ہدایتکاری ویویک کرشنا نے ورگی۔ فلم وچ چیتنیا نے کالج دے طالب علم تو‏ں بنے گینگسٹر دے کردار نو‏‏ں پیش کردے ہوئے دیکھیا سی ۔ فلم نو‏‏ں منفی تبصرے ملے ، ناقدین نے اسنو‏ں بدترین فلم قرار دتا۔  انہاں د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں ناقدین نے وی اکھیڑا ۔ ٹائمز آف انڈیا نے لکھیا: "ناگا چیتنیا دے کیریئر د‏‏ی بدترین فلم کہلانے وچ اس فلم نے" دھاڈا "کو وی پِچھے چھڈ دتا سی ۔ اگرچہ اس نوجوان اداکار نو‏‏ں حالے وی اپنے چہرے دے تاثرات اُتے کم کرنے د‏‏ی ضرورت اے ، لیکن اس فلم وچ اسنو‏ں ناقص تاثرات والے کردار تو‏ں دوچار کر دتا گیا ، جو تمام ہیروازم تو‏ں مبرا اے تے اوہ اس تو‏ں اُتے اٹھنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ "
نامدیو دھسال
ایوارڈ تے اعزاز
مندرجہ ذیل جدول وچ نامیو دھسال دے جیتنے والے ایوارڈز د‏‏ی لسٹ دکھادی گئی ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
دھسال د‏‏ی شادی شاعر شاہیر عامر شیخ د‏‏ی بیٹی ملیکا عامر شیخ تو‏ں ہوئی سی۔ انہاں دا اک بیٹا ، آشوتوش سی۔
ناگا چیتنیا
تجارتی اتار چڑھاو (2013 – موجودہ)
چیتنی د‏‏ی اگلی فلم Tadakha سی، جو این لنگاسوامی د‏‏ی تمل ایکشن فلم ویٹٹائی دا ریمیک سی ۔ دتی ہندو اخبار نے لکھیا: "ناگا چیتنیا نے فلم وچ بہتری دکھادی " ایہ فلم باکس آفس اُتے سپر ہٹ رہی سی ، جس تو‏ں اداکار نو‏‏ں کافی حد تک بریک ملا
نامدیو دھسال
موت
دھسال 15 جنوری 2014 نو‏‏ں بمبئی اسپتال وچ کولوریکل کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال ہوئے گیا۔
بدتا دیوی بھنڈاری
حوالے
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:باہن شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سوانیاں سربراہ ریاست گٹھ:سوانیاں صدور گٹھ:سوانیاں وزرائے دفاع گٹھ:نیپال دے صدور گٹھ:نیپالی سیاسی سوانیاں گٹھ:نیپالی کمیونسٹ گٹھ:وزرائے نیپال گٹھ:نیپالی ہندو
ناگا چیتنیا
تجارتی اتار چڑھاو (2013 – موجودہ)
ان د‏‏ی اگلی ریلیز دیوی کتا د‏‏ی ہدایتکاری وچ چلنے والا پولیٹیکل ڈراما آٹونگر سوریا تھی ، جس وچ انہاں نے اک ہنر مند مکینک ، سوریا دا کردار ادا کیتا۔ ریلیز دے بعد ، فلم نو‏‏ں نقاداں دے ملے جلے جائزے ملے ، اُتے انہاں نے فلم وچ ناگا چیتنیا د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں سراہا تے اسنو‏ں اپنی بہترین کاوشاں وچو‏ں اک قرار دتا۔ البتہ فلم فلاپ ہوئی۔
اس دے بعد ، چیتنیا نے اوکا لیلیٰ کوسم وچ کم کیتا جو اک رومانٹک مزاحیہ فلم سی تے فلم وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں ناقدین نے خوب سراہا ۔ ٹائمز آف انڈیا نے لکھیا ، "اوکا لیلیٰ کوسم اک سادہ محبت د‏‏ی کہانی اے جو آپ دے چہرے اُتے اک وڈی مسکراہٹ چھوڑدی ا‏‏ے۔"
2015 وچ ، انہاں د‏‏ی ریلیز ایکشن کرائم ڈراما دوہچے ،تھی جو سدھیر ورما دے ہدایت کاری وچ 2015 وچ ناقص جائزاں لئی ریلیز کيتی گئی سی۔ ايس‏ے سال دے آخر وچ ، اوہ گوتم مینن د‏‏ی دو لسانی رومانٹک تھرلر فلم سہاسم سوساگا ساپیپو کے وچ وی نظر آئے۔
2016 وچ ، انہاں نے پریمم ناں دے ، 2015 وچ ملیالم کلٹ رومانٹک فلم پریمم دے ری میک وچ وی کم کیتا ، فلم وچ انہاں دے علاوہ شروندی حسن وی سن۔ پریمم اکتوبر 2016 وچ ریلیز ہوئی تے اس نے وڈی کامیابی تے تعریف حاصل ورگی۔ اس فلم نے انہاں نو‏ں اپنے کیریئر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی حاصل کيتی۔ پریمام کی کامیابی دے بعد ، اس د‏ی اگلی ریلیز سہسام سوساگا ساپیپو تھی ، جو نوٹ بندی دے دو دن بعد جاری ہوئی سی ، مثبت جائزے ملے۔  تے انھاں نے اسنو‏ں تنقیدی پزیرائی حاصل کيتی لیکن کوئی کاروباری کامیابی نئيں ملی۔
نامدیو دھسال
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی بدھ شخصیتاں گٹھ:ہندومت تو‏ں بدھ مت قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بودھ گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف گٹھ:پونے دیاں شخصیتاں گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:دلت مصنفاں گٹھ:دلت فعالیت پسند گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:مراٹھی شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:1949 دے جم گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ناگا چیتنیا
تجارتی اتار چڑھاو (2013 – موجودہ)
مئی 2017 وچ ، ررنڈوئی وڈوکا چودھم ، اک خاندانی ڈراما ، چیتنیا دے لئی ہور پزیرائی لے ک‏ے آیا۔
ان د‏‏ی بعد وچ فلم ، تھرلر یودھم شرنم 8 ستمبر 2017 نو‏‏ں ریلیز ہوئی لیکن اک تباہ کن ناکا‏م ثابت ہوئی۔
2018 وچ انہاں نےاداکاہ ساویتری اُتے بننے والی بائیوپک فلم ، مہانٹی وچ اک مختصر کردار ادا کيتا، فلم دے ہدایت کار ناگ اشونتھے تے ئی دلم اک بہت وڈی ہٹ تھی. انہاں نے اپنے دادا ناگیشورا راؤ دا کردار ادا کیتا۔ 31 اگست 2018 نو‏‏ں ایلیز ہوئی ماروندی داساری د‏‏ی ہدایت کاری وچ بنی فلم شیلاجا ریڈی الوڈو نے ملے جلے جائزے حاصل کیتے تے اوسط کم شرح کمانے والی فلم نکلی۔ انہاں نے انو ایمانوئل تے رمیا کرشنن دے نال کم کیتا ۔ ۔" 2 نومبر نو‏‏ں ، بمشکل دو ماہ بعد ، انہاں د‏‏ی اگلی سنسنی خیز فلم ساویاساچی ریلیز ہوئی تے ناکا‏م ہوئے گئی۔ اس د‏ی ہدایتکاری چندو مونڈیٹی نے ورگی۔ اس وچ ناگا چیتنیا نو‏‏ں اک حیرت انگیز آدمی دے کردار وچ پیش کیتا گیا سی ۔
2019 وچ ،شیوا نروان، د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت کردہ فلم منجلی جو 5 اپریل نو‏‏ں ریلیز کيتی گئی تھی،اس فلم وچ شادی دے بعد پہلی مرتبیہ انہاں د‏‏ی بیوی نے انہاں دے نال سامنتھااکنینی نے کم کیتا۔ دونے نے پہلے اک دوسرے دے نال یے مایا چیساو ، منم تے آٹونگر سوریا وچ کم کیتا ا‏‏ے۔. شادی دے بعد انہاں دا ایہ پہلا تعاون سی ۔
وہ اس وقت وینکی ماما دے ناں تو‏ں اک ہور فلم دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں ، جس د‏‏ی ہدایتکاری دے ایس رویندر نے د‏‏ی اے ، وینکٹیش دے نال ، جسنو‏ں ڈگوبیندی سریش بابو نے پروڈیوس کیتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1986 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:چنائی دے مرد اداکار گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
چائینا ایئر لائنز
چائنا ایئرلائینز (سی اے ایل) رپبلک آف چائنا (تائوان) دی سبھ تو وڈی جھنڈا بردار اتے ایئرلائین کمپنی اے I اسدا مکھ دفتر تاؤیوان قومانتری ہوائیئڈڈے وچ اے اتے مقررہ اہلکاراں دی گنتی ۱۱٬۱۵۴ اے I
چائنا ائیر لائنز (انگریزی:China Airlines ) تائیوان د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ چائنا ائیر لائنز دا مرکزی دفتر تائیوان دے ائیر پورٹ تاویوان بین الاقوامی ہوائی اڈا اُتے واقع ا‏‏ے۔
چائنا ایئرلائینز ہفتے وچ ۱۱۱ شہراں (کوڈشیئر سمیت) سارے ایشیا، یورپ، اتری امریکہ اتے اوشیانا واسطے ۱۱۴ ہوائیئڈڈیا توں ۱۴۰۰ اڈاناں بھردا اے I کارگو ڈیپارٹمنٹ ہفتہ واری ۳۳ ستھاناں لئی ۹۱ مکمل مالوہی اڈاناں بھردا اے I 2013 وچ ایہہ ایئرلائین یاتری متعلق کلومیٹر لابھ دے روپ وچ (RPK)دنیا وچ ۲۹ویں سبھ تو وڈی ایئرلائین اتے مال بھاڑے دے معاملے وچ ۱۰ویں سبھ توں وڈی ایئرلائین اے I چائنا ایئرلائینز دی تن معاون ایئرلائین کمپنیاں ہن: مینڈارنّ ایئرلائین، جہڑی گھریلو اتے علاقائی ستھاناں لئی اڈاناں سنچالت کردی اے؛ چائنا ایئرلائینس کارگو جہڑی مالواہی جہازاں دے بیڑے چلاؤدی اے اتے اپنے گارڈ ایئرلائین دی کارگو گنجائش دا پبندھن کردی اے ؛ ٹائیگر-ایئر تائوان اکّ گھٹ لاگت والی واہک کمپنی اے I چائنا ایئرلائنس اتے سنگاپور ایئرلائین گروپ ٹائیگر-ایئر ہولڈنگس ولوں قائم کیتی گئی اے I
تشکیل اتے شروعاتی سال (۱۹۵۹-۱۹۹۵)
دو دے بیڑے دے نال پیبیوئی امپبنس نال، چائنا ایئرلائینز دا قیام ۱۶ دسمبر، ۱۹۵۹ نوں ہوئی سی I اتے اس دے سارے شعر پوری طرحاں نال رپبلک آف چائنا گورمنٹ دے کنٹرول وچ اے I [کیٹاٹیؤن دی لوڑ] ایہہ ایئرلائین اکّ رٹائرڈ ایئر فورس افسر ولوں قائم کیتا گیا سی اتے شروعات وچ اسدا مرکز نقطہ چاٹر اڈاناں سی I 1960 دے دشک دے دوران چائنا ایئرلائین اپنا پہلا روٹ مقرر کر سکی I اکتبر ۱۹۶۲ وچ، تائپے توں ہوالئن دی اڈان ایئرلائین دی پہلی اڈان سی I[6.] بعد وچ، کارویللے اتے بوئنگ ۷۲۷-۱۰۰ ہوائی جہاز دے آمد دے نال، ایئرلائیناں نے قومانتری اڈاناں دی شروعات دکھن ویتنام، ہانگ کانگ اتے جاپان دے نال کیتی I بوئنگ ۷۴۷-۲۰۰ دے آمد دے بعد، ایئرلائین نے اپنے پہلے یروپی تھاں، ایمسٹڈمّ دی اڈان بھری I
۱۹۷۸ وچ جاپان اتے چین ایرلن ہینیدا وچ ٹوکیو انٹرنیشنل ایرپورٹ تے واپس آئے تے اپنی ساری اڈانا نیوٹوکیوئنٹرنیشنل ایرپورٹ تے ریلوکیٹ کیتیا تے ہانیدا وچ صرف اکّ چین ایرلیئین ہی اڈانا اوپریٹ کردی سی جو کی صرف گھریلو اڈانا دی سیوا ددی سی. ایہہ عمارت پی آر سی تے تائوان وچ کسی وی جاپانی ایرپورٹ لے کروسنگ راہ دا کام کردی سی. اس واسطے اس نو کالس اوساکا سروس جو کی سٹی دا صرف اکّ ہی ہوائی اڈا سی. اگلے ویہہ سال ٹھیک سی پر کمپنی دی انی ترکی نہیں ہو سکی جنی ہونی چاہیدی سی.
لوگو اتے پوشاک وچ تبدیلی(۱۹۹۵-۲۰۱۰)
رپبلک آف چائنا دے جھنڈا بردار دے رپ وچ، چائنا ایئرلائینس تے تائوان دی سیاسی حالت دے اختلاف دا اثر ہویا اے اتے دے دباء وچ اس دے اوہناں دیشا دی اڈاناں تے روک لگا دتی گئی جیہناں دے پیارکے دے نال سیاسی تعلق سی I قومانتری اختلاف توں بچن لئی ۱۹۹۵ وچ چائنا نے قومی جھنڈے نوں ہٹاکے “پلمّ باسم” لوگو نوں اپنایا، جہڑا کہ پہلاں ومان دی ٹیل-ونگس تے دکھائی دندا سی I “پلمّ باسم” رپبلک آف چائنا دا قومی پھلّ اے I
ہور ویکھو
گٹھ:1959ء وچ قائم ہوݨ والیاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان گٹھ:پڑتاݪ بین الویکی ربط گٹھ:تائیوان د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:تائیوانی برانڈ گٹھ:حکومت‏ی خطوط ہوائی مرافقات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:اسکائی ٹیم گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:ہوائی اڈاناں گٹھ:چین
تریخ روابط ایران تے گرجستان
ایران تے جارجیا(گرجستان)، تریخ دے بعض موڑ پر، خاص طور اُتے صفوی خاندان دے قیام دے دوران، اک دوسرے دے نال قریبی تے وسیع تعلقات رکھدے سن، تے انہاں دونے ملکاں وچو‏ں اک د‏‏ی تریخ دا مطالعہ دوسرے د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کيتے بغیر اک قابلِ عمل تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ نامکمل مطالعہ.
تعارف
جارجیا نو‏‏ں اپنی ہنگامہ خیز تریخ دے دوران سیاسی جغرافیہ تے قدرتی جغرافیہ دے درمیان مماثلت دا سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔ ایہ تفاوت جارجیا وچ عدم استحکا‏م دے ادوار دے ابھرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، مرکزی حکومت تے اس د‏ی فرقہ وارانہ بادشاہت د‏‏ی کمزوری تے جارجیا دے نیڑے طاقتور ریاستاں د‏‏ی تشکیل، جو اس سرزمین د‏‏ی بھاری قیمت اُتے ختم ہوئی۔
قدیم یونانیاں دے لئی مشہور جارجیا دے لوکاں د‏‏ی محنت جارجیا د‏‏ی خوشحالی دا باعث بنی، لیکن ایہ خوشحالی جارجیا دے لئی خوش آئند نئيں سی، کیونجے عظیم فاتحین نے، خوشحالی تے خوشحالی د‏‏ی شہرت سن کر، جارجیا نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی خواہش کی، تے اس لئی کہ اوہ جارجیائی باشندےآں د‏‏ی مزاحمت دا سامنا کرنا پيا۔ تے