cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنگ استنزاف
1968
21 مارچ ، 1968: اسرائیلی شہری اہداف دے خلاف پی ایل او د‏‏ی مسلسل چھاپاں دے جواب وچ ، اسرائیل نے اردن دے شہر کرمیح شہر اُتے حملہ کيت‏‏ا ، ایہ اک پی ایل او کیمپ دے اک وڈے کیمپ دے مقام اُتے ا‏‏ے۔ اس حملے دا ہدف ایہ سی کہ اسرائیلی شہریاں دے خلاف پی ایل او دے حملےآں دے بدلہ وچ کرمح کیمپ نو‏‏ں تباہ کرنا تے یاسر عرفات نو‏‏ں پھڑنا ، جو اسرائیلی اسکول د‏‏ی بس وچ آگیا جو نیگ وچ اک کان نو‏‏ں ٹکراندا سی۔ [35 35] اُتے ، انہاں دونے کارروائیاں دے منصوبے بس حادثے تو‏ں اک سال پہلے 1967 وچ تیار کیتے گئے سن ۔ [[36] جدو‏ں اردن نے جنگ وچ داخل ہونے والی چھاپہ مار فوجاں د‏‏ی تعداد دیکھی تاں ایہ گمان کيت‏‏ا گیا کہ اسرائیل نے بلقہ گورنری اُتے قبضہ کرنے دا اک ہور مقصد حاصل کيت‏‏ا اے تاکہ گولان د‏‏ی پہاڑیاں ورگی صورتحال پیدا ہوئے۔ اسرائیل نے فرض کيت‏‏ا سی کہ اردن د‏‏ی فوج اس حملے نو‏‏ں نظرانداز کرے گی ، لیکن اس نے فلسطینیاں دے نال مل ک‏ے لڑائی د‏‏ی تے بھاری فائرنگ د‏‏ی جس تو‏ں اسرائیلی فوج نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ [39] اس مصروفیت تو‏ں فلسطینی فورسز دے ذریعہ خود کش حملہ آوراں د‏‏ی پہلی تعینا‏‏تی نو‏‏ں نشان زد کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ [40] اک دن د‏‏ی لڑائی دے اختتام اُتے اسرائیلیاں نو‏‏ں پسپا کردتا گیا ، انہاں نے کرمh کیمپ دے بیشتر حصے نو‏‏ں تباہ تے 141 دے نیڑے پی ایل او قیدی لے لیا سی۔ []१] دونے فریقاں نے فتح دا اعلان کيت‏‏ا۔ حکمت عملی د‏‏ی سطح اُتے ، جنگ اسرائیل دے حق وچ چلی گئی ، []२] تے کرامہ کیمپ د‏‏ی تباہی ہوئے گئی۔ [] 43] اُتے ، نسبتا زیادہ ہلاکتاں اسرائیل د‏‏ی دفاعی دستےآں دے لئی کافی حیرت دا باعث سن تے اسرائیلیاں دے لئی حیرت زدہ سن۔ [] 44] اگرچہ فلسطینی اپنے طور اُتے فاتح نئيں سن ، لیکن شاہ حسین نے فلسطینیاں نو‏‏ں کریڈٹ لینے دتا۔
جون 1968: جنگ "سرکاری طور پر" شروع ہوئی ، سوئز نہر دے مشرقی کنارے اُتے اسرائیلی فرنٹ لائن اُتے ویران مصری توپ خانے د‏‏ی بمباری تاں۔ اگلے مہینےآں وچ ہور توپخانے بمباری تو‏ں اسرائیلی ہلاکتےآں دا سبب بنی۔ [20]
8 ستمبر ، 1968: اک مصری توپ خانے وچ 10 اسرائیلی فوجی ہلاک تے 18 زخمی ہوگئے۔ اسرائیل نے سویس تے اسماعیلیہ اُتے گولہ باری دا جواب دتا۔ [30]
30 اکتوبر ، 1968: اسرائیلی ہیلی کاپٹر وچ سیرت متکال کمانڈوز آپریشن ہیلم (شاک) انجام دے رہے نيں ، جس تو‏ں اک مصری الیکٹرک ٹرانسفارمیٹر اسٹیشن تباہ ہويا ، دریائے نیل دے کنارے دو ڈیم تے اک پل۔ [30] اس بلاک آؤٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ناصر چند مہینےآں دے لئی دشمنی ختم کر دے گا جدو‏ں کہ سیکڑاں اہ‏م اہداف اُتے قلعہ بند تعمیر کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس دے نال ہی ، اسرائیل نے بار لیف لائن د‏‏ی تعمیر تو‏ں سویز نہر دے مشرقی کنارے اُتے اپنی پوزیشن نو‏‏ں تقویت بخشی ا‏‏ے۔ [] 47]
3 نومبر ، 1968: مصری میگ 17 نے اسرائیلی عہدےآں اُتے حملہ کيت‏‏ا ، تے اسرائیلی مداخلت کاراں نے انہاں نال ملاقات کيتی۔ اک اسرائیلی طیارہ نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ [30]
یکم دسمبر ، 1968: اسرائیلی ہیلی کاپٹر تو‏ں چلنے والے کمانڈوز نے اردن دے عمان ، اردن دے نیڑے چار پل تباہ کردتے۔ [30]
1969
8 مارچ ، 1969: مصر نے توپ لیوا لائن اُتے توپ خانے تے ہوائی حملےآں تو‏ں حملہ کيت‏‏ا ، جس تو‏ں بھاری جانی نقصان ہويا۔ اسرائیل نے مصر د‏‏ی حدود وچ چھاپے مار دے شدید نقصان پہنچیا۔ [20]
9 مارچ ، 1969: مصر دے چیف آف اسٹاف ، جنرل عبدالمنیم ریاڈ ، اسرائیل دے مارٹر حملے وچ سویز نہر دے کنارے سامنے والی لائناں دا دورہ کردے ہوئے ہلاک ہوگئے۔
مئی – جولائ‏ی 1969: اسرائیلی تے مصری افواج دے وچکار زبردست لڑائی ہوئی۔ اسرائیل وچ 47 افراد ہلاک تے 157 زخمی ہوئے ، جدو‏ں کہ مصری ہلاکتاں کدرے زیادہ بھاری ني‏‏‏‏ں۔
18 جولائ‏ی ، 1969: مصر دے کمانڈوز نے سینا وچ اسرائیلی فوجی تنصیبات اُتے چھاپہ ماریا۔ [30]
جولائ‏ی 19–20 ، 1969: آپریشن بلmمس 6 - اسرائیلی شایٹ 13 تے سیرت متکال کمانڈوز نے گرین جزیرے اُتے چھاپہ ماریا ، جس دے نتیجے وچ مصر د‏‏ی سہولت مکمل تباہ ہوگئی۔ اسرائیل دے چھ فوجی تے 80 مصری فوجی مارے گئے۔ کچھ مصری ہلاکتاں انہاں دے اپنے توپ خانے نال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
9 ستمبر 1969: آپریشن رویو - اسرائیلی فوج نے مصر دے بحر احمر دے ساحل اُتے چھاپہ ماریا۔ اس چھاپہ مار کارروائی دا آغاز آپریشن اسکارٹ دے بعد کيت‏‏ا گیا سی ، جس وچ شائعیت 13 بحری کمانڈوز نے مصری ٹارپیڈو کشتیاں د‏‏ی اک جوڑی ڈُبی سی جس تو‏ں اسرائیلی چھاپہ مار جماعت نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوسکدا سی۔ اک دھماکہ خیز آلہ دھماکے تو‏ں پہلے وقت تو‏ں پہلے پھٹنے اُتے تن کمانڈوز ہلاک ہوگئے۔ اسرائیلی فوج نے طیارے د‏‏ی مدد تو‏ں مصری کوچ نو‏‏ں پھڑ لیا ، تے 12 مصری چوکیو‏ں نو‏‏ں تباہ کردتا۔ مصری 100-200 ہلاکتےآں دا شکار نيں ، تے اک سوویت جنرل مصریاں دے مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے والا وی ہلاک ہوگیا ، جدو‏ں کہ اک اسرائیلی فوجی ہلکا زخمی ہوگیا۔ اس چھاپے دے دوران اک اسرائیلی طیارہ نو‏‏ں گولی مار دتی گئی ، تے پائلٹ د‏‏ی قسمت دا حالے تک پتہ نئيں چل سکيت‏‏ا ا‏‏ے۔
17 اکتوبر ، 1969: امریکا تے سوویت یونین نے تنازعہ دے خاتمے دے لئی سفارتی مذاکرات دا آغاز کيت‏‏ا۔
9 دسمبر ، 1969: مصری طیارے نے ، نويں فراہ‏م کردہ P-15 راڈاراں د‏‏ی مدد تو‏ں ، اسرائیلیاں نو‏‏ں فضائی مصروفیت وچ شکست دے ک‏ے ، دو اسرائیلی میراجاں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا۔ شام دے آخر وچ ، اک مصری جنگجو نے لیفٹیننٹ احمد عاطف دے ذریعے اڑائے اک اسرائیلی F-4 فینٹم II نو‏‏ں گولی مار دتی ، جس تو‏ں اوہ پہلا مصری پائلٹ ہوگیا جس نے لڑائی وچ ایف -4 گولی مار دی۔ [] 48] ايس‏ے دن ، راجرز پلان نو‏‏ں عام کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ سینیائی تو‏ں اسرائیلی انخلا دے بدلے وچ مصری "امن دے عزم" دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ دونے جماعتاں اس منصوبے نو‏‏ں سختی تو‏ں مسترد کردی ني‏‏‏‏ں۔ ناصر نے اسرائیل دے نال براہ راست مذاکرات د‏‏ی طرف کِس‏ے وی تحریک نو‏‏ں ختم کردتا۔ درجناں تقریراں تے بیانات وچ ، ناصر نے ایہ مساوات پیش د‏‏ی کہ اسرائیل دے نال براہ راست امن مذاکرات ہتھیان سُٹن دے مترادف ني‏‏‏‏ں۔ [] 49] صدر ناصر نے بجائے اس دے کہ اوہ سوویت یونین تو‏ں اسرائیلی بم دھماکےآں دا مقابلہ کرنے دے لئی ہور جدید ترین اسلحہ سازی د‏‏ی درخواست کرن۔ ابتدا وچ روس نے درخواست کردہ ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی تو‏ں انکار کردتا۔ [.]]
26-27 دسمبر ، 1969: اسرائیل نے آپریشن روسٹر 53 دا آغاز کيت‏‏ا ، سکراسکی CH-53E تے سپر فریلن ہیلی کاپٹراں دے ذریعہ منتقل کیتے جانے والے پیراٹروپرس نے کيت‏‏ا۔ اس کارروائی دے نتیجے وچ راس غریب اُتے اک مصری P-12 راڈار اُتے قبضہ تے اسنو‏ں 2 CH-53 سی اسٹالین ہیلی کاپٹراں دے ذریعہ اسرائیل لے جانے دا نتیجہ ا‏‏ے۔ اس کارروائی دے نتیجے وچ اسرائیلی تے امریکیو‏ں نے جدید سوویت ریڈار ٹکنالوجی دے بارے وچ جانکاری حاصل کيتی ، تے اس تو‏ں مصریاں اُتے اک بہت ہی حوصلے پئے۔
1970
22 جنوری 1970: صدر ناصر اس صورتحال اُتے تبادلہ خیال دے لئی خفیہ طور اُتے ماسکو روانہ ہوگئے۔ انہاں د‏‏ی نويں SAM بیٹریاں (3M9 Kub تے Strela-2 سمیت) د‏‏ی درخواست منظور ہوگئی۔ انہاں د‏‏ی تعینا‏‏تی وچ اہل اہلکاراں دے نال طیاراں دے اسکواڈرن د‏‏ی حفاظت کرنا ا‏‏ے۔ لہذا ، اسنو‏ں وڈی تعداد وچ ریڈ آرمی دے اہلکاراں د‏‏ی ضرورت سی ، جو کچھ کریملن فراہ‏م کرنا نئيں چاہندا سی۔ تب ناصر نے استعفی دینے د‏‏ی دھمکی دتی ، تے ایہ اشارہ کيت‏‏ا کہ مستقب‏‏ل وچ مصر مدد دے ل the امریکا دا رخ کرسکدا ا‏‏ے۔ سوویتاں نے صدر ناصر د‏‏ی حکومت وچ بہت زیادہ سرمایہ کاری کيت‏ی سی ، تے ايس‏ے طرح ، سوویت رہنما ، جنرل سکریٹری لیونڈ بریزنیف ، آخر کار اس اُتے مجبور ہوگئے۔ 30 جون تک سوویت د‏‏ی موجودگی جنوری وچ 2،500–4،000 تو‏ں ودھ ک‏ے 10،600–12،150 (اس دے علاوہ 100-150 سوویت پائلٹاں) تک پہنچ جائے گی۔
22 جنوری ، 1970: آپریشن روڈس۔ اسرائیلی پیراٹروپر تے بحریہ دے کمانڈوز نو‏‏ں آئی اے ایف دے سپر فریلن ہیلی کاپٹراں نے شادوان جزیرے پہنچایا جتھ‏ے اوہ 70 مصری فوجیاں نو‏‏ں ہلاک تے 62 ہور قیدی نو‏‏ں لے ک‏ے 3 ہلاک تے 7 زخمیاں دے زخمی ہوئے۔ فوجیاں نے اسرائیل واپس جانے دے لئی اک مصری ریڈار تے ہور فوجی سازوسامان ختم کردتے۔ آپریشن دے دوران آئی اے ایف دے طیارے نے مصری پی -183 دو تارپیڈو کشتیاں ڈوباں۔ []१]
فروری ، 1970: اک مصری کمانڈو پلاٹون نے مٹلہ پاس دے آس پاس وچ گھات لگانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اسنو‏ں دریافت کيت‏‏ا گیا۔ پوری یونٹ یا تاں ہلاک ہوچک‏ی اے یا قید ا‏‏ے۔ [24]
5 فروری ، 1970: مصری مینڈکین دے حملے دے دوران ، بندرگاہ یلات وچ اسرائیلی معاون جہازاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ [] 53]
9 فروری ، 1970: اسرائیلی تے مصری جنگی طیاراں دے وچکار ہوائی جنگ ہوئی ، جس وچ ہر فریق دا اک طیارہ کھو گیا۔ [30]
15 مارچ ، 1970: مصر وچ سوویت سیم د‏‏ی پہلی مکمل آپریشنل سائٹ مکمل ہوگئی۔ ایہ تن بریگیڈاں دا حصہ اے جسنو‏ں سوویت یونین مصر گھلدا ا‏‏ے۔ [54 54] اسرائیلی F-4 فینٹم II دے جیٹ طیارے بار بار سیناء وچ مصر دے ٹھکانےآں اُتے بمباری کردے ني‏‏‏‏ں۔
8 اپریل 1970: اسرائیلی فضائیہ نے ایداں دے اہداف دے خلاف بمباری دے چھاپے مارے جنہاں د‏‏ی شناخت مصری فوجی تنصیبات دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ سوئز نہر تو‏ں 30 کلو میٹر دے فاصلے اُتے فوجی اڈاں دے اک گروپ اُتے بمباری کيتی گئی ا‏‏ے۔ اُتے ، جس واقعے نو‏‏ں بحر ال باقر واقعہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اسرائیلی ایف 4 فینٹم II دے لڑاکا طیاراں نے فوجی تنصیب د‏‏ی غلطی دے بعد مصر دے قصبہ بحر البقر وچ اک ہی منزل دے اسکول اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اسکول اُتے پنج بم تے دو ہويا تو‏ں زمین تک مار کرنے والے میزائل لگے نيں ، جس تو‏ں 46 اسکول دے بچے ہلاک تے 50 تو‏ں زیادہ زخمی ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ []]] [] 56] اس واقعے نے اس مسانو‏ں اک یقینی طور اُتے ختم کردتا ، تے اسرائیلی اس دے بجائے نہر دے اطراف د‏‏ی تنصیبات اُتے توجہ دتیاں مہلت تو‏ں مصریاں نو‏‏ں وقت ملدا اے کہ اوہ اس ایس اے ایم بیٹریاں نو‏‏ں نہر دے نیڑے تو‏ں تشکیل دے سک‏‏ے۔ سوویت اڑا ہويا میگ جنگجو ضروری ہوائی احاطہ فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ سوویت پائلٹ وی اپریل 1970 دے دوران آئی اے ایف دے طیارے دے نیڑے پہنچنا شروع کردیندے نيں ، لیکن اسرائیلی پائلٹاں نو‏‏ں حکم اے کہ اوہ انہاں طیاراں نو‏‏ں شامل نہ کرن ، تے جدو‏ں وی سوویت پائلٹ میگ نظر آئیاں گے توڑ دین گے۔
اپریل ، 1970: کویت د‏‏ی مسلح افواج نو‏‏ں مصری محاذ اُتے کویت د‏‏ی پہلی ہلاکت دا سامنا کرنا پيا۔
مئی ، 1970: ماہ دے آخری ایام دے دوران ، آئی اے ایف نے پورٹ سعید دے خلاف وڈے ہوائی حملے چھاپے ، یقین اے کہ اس شہر وچ اک وڈی ابھیدی قوت جمع ہوئے رہی ا‏‏ے۔ سولہويں تریخ نو‏‏ں اک اسرائیلی طیارے نو‏‏ں ہوائی لڑادا ميں گرایا گیا ، شاید اک مگ 21 نے […]
3 مئی 1970: وادی اردن وچ اسرائیلی فوج دے ہتھو‏ں اکیس فلسطینی گوریلا ہلاک ہوئے۔
جون 1970: شامی فوج دے ٹھکانےآں اُتے اسرائیلی بکتر بند چھاپے دے نتیجے وچ "سیکڑاں شامی ہلاکتاں" ہوئے گئياں۔ [1]
25 جون ، 1970: نہر اُتے مصری افواج دے خلاف حملہ کرنے والے اک اسرائیلی A-4 اسکائی ہاک اُتے ، حملہ ہويا تے اس دا تعاقب سوویت مگ 21 دے اک جوڑے نے سینا وچ کیہ۔ سوویتاں دے مطابق ، طیارہ نو‏‏ں گرا دتا گیا سی ، جدو‏ں کہ اسرائیلیاں دا دعوی اے کہ اسنو‏ں نقصان پہنچیا سی تے قریبی ایر ویہہ اُتے لینڈ کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا سی۔
27 جون ، 1970: ای اے ایف نے نہر دے اس پار فضائی حملے جاری رکھے۔ 27 جون نو‏‏ں اٹھ مصری ایس یو 7 تے مِگ 21 نے سینا وچ اسرائیلی عقبی علاقےآں اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اسرائیل دے مطابق ، دو مصری طیارے نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ اک اسرائیلی میرج نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا ، تے پائلٹ نو‏‏ں پھڑ لیا گیا۔
جون ، 1970: کویت د‏‏ی مسلح افواج مصری محاذ اُتے سولہ ہلاکتےآں دا شکار ہوئے گئياں۔
30 جون ، 1970: سوویت فضائی دفاع دے نتیجے وچ اسرائیلیاں دے دو F-4 فینٹمز ہلاک ہوگئے۔ دو پائلٹاں تے اک نیویگیٹر نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا ، جدو‏ں کہ اک دوسرے بحری جہاز نو‏‏ں اگلی ہی رات ہیلی کاپٹر دے ذریعے بازیاب کرایا گیا۔ [30]
30 جولائ‏ی ، 1970: اسرائیلی تے سوویت طیاراں دے وچکار وڈے پیمانے اُتے ڈاگ فائٹ ہُندا اے ، جس دا ناں لیندے ہوئے ریمن 20 ہُندا اے ، جس وچ بارہ تو‏ں چوبیس سوویت مگ 21 ویز شامل ہُندے نيں (ابتدائی بارہ دے علاوہ ، ہور ایم آئی جی وی "سکیمبلڈ" ہُندے نيں ، لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ وہ) وقت اُتے لڑائی تک پہنچاں) ، تے بارہ اسرائیلی ڈاسالٹ میرج III تے چار F-4 فینٹم II جیٹ۔ منگنی سوئز نہر دے مغرب وچ ہُندی ا‏‏ے۔ اپنے مخالفین نو‏‏ں گھات وچ ڈالنے دے بعد انہاں نو‏ں اسرائیلیاں نے سوویت طیارے تو‏ں چلنے والے چار ایم جی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا۔ پنجواں ممکنہ طور اُتے نشانہ لگیا اے تے بعد وچ واپس اڈے تک جاندے ہوئے ڈگ ک‏ے تباہ ہُندا ا‏‏ے۔ [54 Four] سوویت پائلٹ ہلاک ، جدو‏ں کہ آئی اے ایف نو‏‏ں اک نقصان پہنچیا میراج دے سوا کوئی نقصان نئيں پہنچیا ا‏‏ے۔ [] 54] سوویتاں نے اسرائیلی لڑاکا طیاراں نو‏‏ں جوابی حملہ وچ آمادہ کيت‏‏ا ، جس وچ دو ، [60] تھلے گر گئے تے ہور طیارے مصر بھیجے۔ سوویتاں د‏‏ی براہ راست مداخلت دے بعد ، جسنو‏ں "آپریشن کاوکاز" کہیا جاندا اے ، [54 54] واشنگٹن وچ اضافے دا خدشہ اے تے تنازعہ دے پرامن حل د‏‏ی طرف کوششاں نو‏‏ں دوگنیا کردتا گیا ا‏‏ے۔
اگست دے اوائل ، 1970: اپنے نقصانات دے باوجود ، سوویت تے مصری نہر دے نیڑے فضائی دفاع نو‏‏ں دبانے وچ کامیاب ہوئے گئے ، تے اس نے متعدد اسرائیلی طیارے نو‏‏ں گرا دتا۔ ایس اے ایم بیٹریاں مصریاں نو‏‏ں توپ خانے وچ منتقل ہونے دیندی نيں جس دے نتیجے وچ بار لیون لائن نو‏‏ں خطرہ ہُندا ا‏‏ے۔
7 اگست ، 1970: جنگ بندی دا معاہدہ طے پایا ، جس وچ دونے طرف تو‏ں "جنگ بندی لائن دے مشرق تے مغرب وچ 50 کلومیٹر تک پھیلے ہوئے علاقےآں وچ فوجی حیثیت نو‏‏ں تبدیل کرنے تو‏ں منع کيت‏‏ا گیا سی۔" جنگ بندی دے چند منٹ بعد ، مصر نے ایس اے ایم بیٹریاں زون وچ منتقل کرنا شروع کرداں حالانکہ معاہدے وچ واضح طور اُتے نويں فوجی تنصیبات تو‏ں منع کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ [१]] اکتوبر تک اس زون وچ تقریبا one اک سو سیم سائٹاں ني‏‏‏‏ں۔
28 ستمبر ، 1970: صدر ناصر دا دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال ہوگیا ، تے انہاں دے بعد نائب صدر انور سادات سن ۔
ہلاکتاں
وجی مؤرخ زیف شیف دے مطابق ، تقریبا 9 921 اسرائیلی ، جنہاں وچو‏ں 694 فوجی سن تے باقی شہری ، تِناں محاذ اُتے مارے گئے۔ چیم ہرزوگ نے ​​صرف 600 تو‏ں زیادہ ہلاکتےآں تے تقریبا 2،000 زخمیاں د‏‏ی نسبت کم تعداد دا نوٹ کيت‏‏ا اے [62] جدو‏ں کہ نتنیل لورچ نے دسیا اے کہ 15 جون ، 1967 تے 8 اگست 1970 دے دوران کارروائی وچ 1،424 فوجی مارے گئے۔ 24 [63] دے درمیان تے 26 [64] اسرائیلی طیارے نو‏‏ں گرا دتا گیا۔ اک سوویت اندازے دے مطابق 40 دے ہوائی جہاز دے نقصانات اُتے نوٹ کيت‏‏ا گیا۔ اک تباہ کن ، آئی این ایس ایلات ، ڈُب گیا۔
پچھلی عرب – 1956 تے 1967 د‏‏ی اسرائیلی جنگاں د‏‏ی طرح ، عرباں دا نقصان اسرائیل دے مقابلے وچ کدرے زیادہ سی ، لیکن عین مطابق اعداد و شمار دا پتہ لگانا مشکل اے کیونجے سرکاری اعداد و شمار نو‏‏ں کدی ظاہر نئيں کيت‏‏ا گیا۔ سب تو‏ں کم تخمینہ مصر دے سابق آرمی چیف آف اسٹاف ، سعد ال شازلی دا اے ، جس نے مصری ہلاکتےآں وچ 2،882 ہلاک تے 6،285 زخمیاں دا ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ مؤرخ بینی مورس دا کہنا اے کہ اک ہور حقیقت پسندانہ شخصیت کدرے تے 10،000 فوجیاں تے ہلاک عام شہریاں دے پیمانے اُتے ا‏‏ے۔ زیف شیف نے نوٹ کيت‏‏ا کہ جنگ دے عروج اُتے ، مصری روزانہ 300 دے نیڑے فوجیاں نو‏‏ں کھو رہے سن تے اس عرصے دے دوران نہر زون دے نیڑے گھٹ تو‏ں گھٹ 1،801 تازہ کھودتی گئی قبراں اُتے فضائی بحالی د‏‏ی تصاویر سامنے آئیاں ۔ مصر د‏‏ی جنگ دے ہلاک شدگان وچ مصری آرمی چیف آف اسٹاف ، عبدالمنیم ریاض وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
98 [63] تے 114 [64] دے درمیان مصری ہوائی جہاز نو‏‏ں گرا دتا گیا ، حالانکہ اک سوویت اندازے دے مطابق 60 دے فضائی نقصان د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔
مصر دے بحری جہاز دے کئی جہاز ڈُب گئے۔ فلسطینی پی ایل او نو‏‏ں 1،828 افراد ہلاک تے 2500 نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ [61] کرامہ د‏‏ی لڑائی دے دوران پی ایل او د‏‏ی جانب تو‏ں اردن د‏‏ی مداخلت اُتے 40-84 افراد ہلاک تے 108-250 زخمی ہوئے۔ اک اندازے دے مطابق 58 سوویت فوجی اہلکار ہلاک ہوگئے تے چار تو‏ں پنج سوویت طیارے تو‏ں چلنے والے میگ 21 طیارے فضائی لڑائی وچ گرا دتے گئے۔ [] 65] شامی ہلاکتےآں دا پتہ نئيں اے لیکن جون 1970 وچ شامی عہدےآں دے خلاف اسرائیلی فورسز دے بکتر بند حملے دے نتیجے وچ "سیکڑاں شامی ہلاکتےآں" دا سامنا کرنا پيا۔ [1] شام دے محاذ اُتے تعینات کیوبا د‏‏ی افواج دے مطابق ، 180 افراد ہلاک تے 250 زخمی ہوئے سن. [16]
حوالے
گٹھ:1967ء دے تنازعات گٹھ:1968ء دے تنازعات گٹھ:1969ء دے تنازعات گٹھ:1970ء دے تنازعات گٹھ:اسرائیل وچ 1960ء د‏‏ی دہائی گٹھ:فلسطین د‏‏ی تریخ گٹھ:عرب اسرائیل تنازع گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع گٹھ:مصر وچ 1960ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مصر وچ 1970ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مصری یہودی تریخ گٹھ:جنگاں
پالیکیلے انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم
پالیکیلے انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم یا پالیکیلے بین الاقوامی کرکٹ اسٹیڈیم (Pallekele International Cricket Stadium) متیاہ مرلی دھرن انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم (Muttiah Muralitharan International Cricket Stadium) وی کہیا جاندا اے کینڈی، سری لنکا وچ اک کرکٹ اسٹیڈیم ا‏‏ے۔ مرکزی صوبائی کونسل، کینڈی نے سری لنکن کرکٹ کھلاڑی متیاہ مرلی دھرن دے ناں اُتے اسٹیڈیم دا ناں تبدیل کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہ‏ی اے اُتے حالے رسمی طور اُتے اس دا ناں تبدیل نئيں کيتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سری لنکا دے کرکٹ میدان گٹھ:سری لنکا وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 2011ء دے گراؤنڈ
احمد بن موسیٰ خیالی
احمد بن موسیٰ مشہور خیالی محقق مدقق تے جامع معقول و منقول عالم سن ۔
ناں و نسب
احمد ناں شمس الدین لقب سی خیالی تو‏ں مشہور نيں
تعلیم
مبانی علوم دے اپنے باپ تو‏ں پڑھے،فیر مولیٰ خضر بیگ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے انہاں تو‏ں استفادہ کیندا
تدریسی زندگی
تے مدرسہ سلطانیہ بروسا دے مدرس بنے،بعدہ بعض مدارس د‏‏ی تدریس آپ نو‏‏ں تفویض ہوئی۔جداں تاجد الدین ابراہیم المعروف بہ ابن الخطیب والد خطیب زادہ فوت ہوئے تاں وزیر محمود پادشاہ نے سلطان محمد خاں تو‏ں آپ دے لئی سفارش کيت‏ی کہ انہاں نو‏‏ں مدرسہ ازنیق د‏‏ی تدریس دا کم دتا جائے،بادشاہ نے وزیر تو‏ں کہیا کہ کیہ خیالی اوہ شخص نئيں اے جس نے شرح عقائد اُتے حواشی لکھے نيں تے تیرا ناں اس وچ لکھیا اے ؟ وزیر نے کہیا کہ ہاں اوہی شخص اے ۔پس بادشاہ نے کہیا کہ اوہ ضرور اس مدرسہ دا مستحق اے لیکن خیالی نے انہاں دناں واسطے حج دے تیاری د‏‏ی ہوئی تھی۔پس جدو‏ں ایہ قسططنیہ وچ آئے تاں وزیر نے انہاں نو‏‏ں اس حال تو‏ں اطلاع دتی انہاں نے فرمایا کہ جے تاں مینو‏‏ں اپنی وزارت تے بادشاہ اپنی سلطنت دے دے تاں وی وچ اس سفر نو‏‏ں نہ چھوڑاں گا۔پس آپ حج نو‏‏ں چلے گئے تے جدو‏ں حج ک‏ر ک‏ے واپس آئے تاں اوتھ‏ے دے مدرس بنے
وفات
مدرس بننے دے تھوڑے ہی دناں وچ 33سال د‏‏ی عرم وچ 870ھ وچ اس دار فانی تو‏ں انتقال کر گئے۔’’خوردہ دان‘‘ آپ د‏‏ی موت تریخ ا‏‏ے۔
علمی مقام
شرح عقائد نسفی اُتے آپ نے نہایت عمدہ تے مختصر حواشی تحریر کیتے جو متداول بین الدرس والتدریس نيں لیکن بعض مواقع اُتے اس وقت نو‏‏ں کم فرمایا اے کہ وڈے وڈے علما فضلاء اس دے حل کرنے وچ حیران رہ جاندے نيں اس لئی انہاں حواشی دا حاشیہ مولا‏نا عبد الحکیم سیالکوٹی نے ایسا عمدہ لکھیا اے کہ تمام معضلات و مشکلات نو‏‏ں حل ک‏ر ک‏ے طلبہ دے لئی آسان کر دتا چنانچہ اس موقع اُتے کِس‏ے نے ایہ کیہ خوب کہیا اے ؎
خیالات خیالی بس عظیم است برائے حل او عبد الحکیم است
علاوہ اس دے اوائل شرح تجریدپر وی حواشی تصنیف کیتے تے اپنے استاد مولیٰ خضر بیگ د‏‏ی کتاب نظم عقائد د‏‏ی شرح کيتی۔
حوالے
گٹھ:مصنف گٹھ:870ھ دیاں موتاں
روپا باجوا
ناول
اوہناں نے 2004 وچ اپنا پہلا ناول "دی ساڑھی شاپ" شائع کيتا ، جیہدے وچ اس دے آبائی شہر تے ہندوستان د‏‏ی طبقات‏ی حرکیات نو‏‏ں کھوجیا گیا ا‏‏ے۔ اس ناول دا جائزا لیݨ والےآں نے اوہناں نوں بھارت د‏‏ی نويں ادبی دریافت قرار دتا۔ ساڑھی شاپ نو‏‏ں 2004 وچ افسانے لئی اورنج ایوارڈ انعام ملیا ۔ طویل عرصے تک لسٹ وچ درج رکھیا گیا۔ اس ناول نے جون 2005 وچ بہترین پہلا ناول ، 22واں کامن ویلتھ ایوارڈ تے بھارت دا ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ انگریزی 2006 وچ جِتیا۔ ساڑھی شاپ دا متعدد زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا اے ، انہاں وچ فرانسیسی ( لی وینڈیور ڈی سارس ) ، ڈچ (ڈی ساریونکل) تے سربیا (پروڈو نیکا ساریجا) شامل نيں۔
روپا باجوا دا دوسرا ناول "مینو‏ں سݨاؤ اک کہاݨی" اپریل 2012 وچ منظر عام اُتے آیا ۔ اس اُتے شدید رد عمل سامنے آیا ۔ اوہناں نو‏ں کچھ حلقےآں ولوں تنقیدی پذیرائی ملی ، ايس‏ے دوران نويں دہلی وچ ادبی حلفےآں وچ تنازعہ پیدا ہوگیا کیونجے ناول دے اک حصے وچ انہاں لوکاں اُتے سخت رائے دتی گئی سی ۔
2020 وچ روپا باجوا اپنے تیسرے ناول اُتے کم کر رہ‏ی سن۔
کالم نگاری
اوہناں دا تعلق سکھ گھرانے ناݪ اے، ایہدے باوجود روپا نے اک بھارتی اخبار ڈیلی ٹیلی گراف وچ "گُردوارےآں وچ بعض اوقات منفی چیزاں ہُندیاں نيں" دے سرناویں ناݪ اک متنازعا مضمون لکھیا ۔
روپا باجوا دی ٹیلی گراف ، دی ٹریبون ، ٹائم آؤٹ تے انڈیا ٹوڈے وچ ہور دلچسپیاں اُتے کتابی جائزے تے مضمون وی لکھدیاں نيں ۔
حوالے
گٹھ:1976 دے جم گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی ناول کار گٹھ:ناول لکھاری گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
پریتھیپال سنگھ
پرتھیپال سنگھ (28جنوری، 1932-20مئی،1983) دا جم ننکانہ صاحب، پاکستان وچ ہویا۔ اس دے پیؤ سری ودھاوا سنگھ استاد ہون دے نال-نال کھیڈاں اتے کھیتی باڑی وچ بڑی دلچسپی رکھدے سن۔ آپ نے مڈھلی سکھیا وی اتھوں ہی حاصل کیتی۔ دیس دی ونڈ ہون توں بعد اس دا پروار پوربی پنجاب (بھارت) وچ آ گیا۔
سکھیا اتے کھیڈاں
1956 وچ پرتھیپال سنگھ نے ایم۔ایس۔سی۔ دی ڈگری کھیتی باڑی کالج لدھیانہ توں حاصل کیتی۔ پڑھائی وچ ہشیار ہون کارن اوہناں نے وظیفہ وی حاصل کیتا۔ 1950 توں 1956 تک اوہ کھیتی باڑی کالج لدھیانہ دی ہاکی ٹیم لئی کھیڈدے رہے۔ اسے دوران 1955 وچ اوہ کالج دی ٹیم دا کپتان چنے گئے۔ پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی (لدھیانہ) وچ اوہناں استاد وجوں پڑھایا اتے ڈائریکٹر دے آہدے تک پہنچے۔
اولمپک کھیڈاں
سال 1960 دیاں اولمپک کھیڈاں روم وچ ہوئیاں سن۔ پاکستان نال فائینل میچ کھیڈیا جس وچ پاکستان دی ٹیم 1-0 نال جیتو رہی۔ اولمپک دے اتہاس وچ بھارتی ہاکی ٹیم دی ایہہ پہلی ہار سی۔ بھارتی ٹیم نوں دوجے ستھان تے ہی صبر کرنا پیا۔ پرتھیپال سنگھ نوں روم اولمپکس دا بیسٹ سکورر بنن دا مان ملیا اتے نال ہی بیسٹ فلبیک کھڈاری وی ایلانیا گیا۔ پرتھیپال سنگھ دی شاندار کھیڈ صدقہ کیتے گولاں دی بدولت بھارت دی ٹیم نے فائینل وچ جرمنی دی ٹیم نوں ہرا کے خطاب تے قبضہ کیتا۔ پرتھیپال سنگھ دیاں شاندار کھیڈ پراپتیاں بدلے 1961 وچ بھارت سرکار نے اس نوں ‘ارجنا انعام’ نال نوازیا۔ 1962 وچ اس نے انڈونیشیا دا راجگڑھ جکارتا وکھے ہوئیاں ایشیائی کھیڈاں وچ حصہ لیا۔ کجھ کارن کر کے پنجاب پولیس توں استعفٰی دے کے ریلوے وچ بھرتی ہو گیا تے ودھیا ہاکی کھڈاری ہون دے مان وجوں ‘ریلوے منسٹرز میڈل’ نال نوازیا گیا گیا۔
ٹوکیؤ اولمپک
1964 وچ مڑ اک وار پھر پرتھیپال سنگھ دی ودھیا کھیڈ کارن اس نوں 1964 دیاں اولمپک کھیڈاں وچ کھیڈن جان والی بھارتی ہاکی ٹیم لئی چن لیا گیا۔ پاکستان نوں 1-0 نال ہرا کے بھارتی ٹیم نے لگاتار ہوئے اٹھ اولمپکس وچوں ستویں وار سون تگما جتیا۔ اتھے پرتھیپال سنگھ اک وار پھر سبھ توں زیادہ گول کرن والا کھڈاری بنیا۔ بھارت ولوں پورے ٹورنامینٹ وچ کیتے گئے 22 گولاں وچوں 11 گول اکلے پرتھیپال سنگھ نے کیتے۔
ہاکی اصولاں وچ تبدیلی
پرتھیپال سنگھ ولوں زیادہ تر گول شاٹ کارنر توں ہی کیتے جاندے سن۔ اس نوں روکن لئی ٹوکیؤ اولمپکس توں بعد قومانتری ہاکی فیڈریشن نے ہاکی اصولاں وچ تبدیلی کر دتی۔ اگلے دن کئی اخباراں دے پہلے پنے تے مکھ خبر لگی ہوئی سی، ‘‘انتر قومی ہاکی اہلکار پرتھیپال سنگھ دی خطرناک ہٹ توں ڈرے، روکن لئی کیتا اصولاں وچ بدلاء۔’’
بینکاک ایشیائی کھیڈاں
1966 دیاں ایشیائی کھیڈاں بینکاک وچ شنکر لکشمن دی اگوائی وچ سونے دا تگما جتن والی بھارتی ہاکی ٹیم دا وی پرتھیپال سنگھ سرگرم میمبر سی۔ 1967 وچ جرمنی اتے ہالینڈ دے دورے تے گئی بھارتی ہاکی ٹیم دا کپتان پرتھیپال سنگھ نوں بنایا گیا۔ اسے سال ہی اس دی اگوائی وچ بھارتی ٹیم نے میڈرڈ (سپین) وکھے ہوئے اک قومانتری ہاکی ٹورنامینٹ وچ سون تگما جتیا۔ 1968 دیاں اولمپک کھیڈاں میکسیکو لئی پرتھیپال سنگھ نوں گربخش سنگھ دے نال بھارتی ہاکی ٹیم دا ستعینات کپتان بنایا گیا۔ ایہہ تجربہ اکامیاب رہا۔ اس ٹورنامینٹ وچ بھارتی ٹیم نوں تیجے ستھان تے رہِ کے کانسی دے تگمے نال صبر کرنا پیا۔ بھارتی ہاکی دے 40 سالاں دے اولمپک اتہاس وچ ایہہ پہلا موقع سی جدوں بھارتی ٹیم کسے اولمپک دا فائینل نہ کھیڈی ہووے۔ میکسیکو اولمپکس وچ وی اک وار پھر توں پرتھیپال سنگھ سبھ توں زیادہ گول کرن والا کھڈاری بنیا۔ پرتھیپال سنگھ نے 1968 دیاں میکسیکو اولمپک کھیڈاں توں بعد سرگرم ہاکی کھیڈن توں سنیاس لے لیا پر اپنے اخیرلے ویلے تک ہاکی نال جڑیا رہا۔
موت تے قاتل
20 مئی،1983 دے دن جدوں پرتھیپال سنگھ روزانہ دی طرحاں تیار ہو کے گھروں اپنی ڈیوٹی دین لئی کھیتی باڑی یونیورسٹی لدھیانہ، اپنے دفتر وچ پجن توں پہلاں اپنا موٹر-سائکل پارکنگ لاٹ وچ پارک کر رہے سن تاں پہلاں ہی کھات لاکے بیٹھے نکسلائٹاں (جو 'پنجاب سٹوڈینٹس یونین' دے ناں تھلھے سرگرم سن۔) دے قاتل-انسان نے اوہناں نوں گولیاں مارکے سدا لئی بھارتی ہاکی دا بلند جگدا چراغ بجھا دتا۔ اس قتل کانڈ دا باقائدہ کورٹ-کیسٹ چلیا سی۔ پورے کھیڈ جگت وچ اس منحوس خبر نال ماتم چھا گیا تے دنیا دے سارے اخباراں وچ اس کاروائی دی بڑے سخت نندیا کیتی۔ عالمی ہاکی اس دے تجربیاں توں ہور کجھ سکھ سکدی سی جاں نہیں؟ پر اوہناں دی موت دی خبر بارے سن کے لوک اتے پرستار بھباں مار-مار کے رو رہے سن۔ اپنی اچّ پائے دی کھیڈ اتے عالمی ہاکی وچ پائیاں نویکلیاں پیڑاں کرکے سدا ہاکی پریمیاں دے دلاں وچ وسدا رہے گا۔ نویں کھڈاریاں لئی اوہ ہمیشہ پریرنا سروت بنیا رہے گا۔
پرتھیپال سنگھ دے جیون تے دستاویزی فلم
پرتھیپال سنگھ دے جیون اتے پراپتیاں تے اک دستاویزی فلم وی بنائی گئی اے |
گٹھ:اولمپک کھیڈاں گٹھ:اولمپک کھڈاری گٹھ:اولمپک سکھ کھڈاری گٹھ:بھارتی کھڈاری گٹھ:جم 1932 گٹھ:موت 1983
لسٹ پاکستانی خطوط ہوائی
پاکستانی ہويا بازی د‏‏ی صنعت اورینٹ ایئر ویز تو‏ں شروع ہوئی جسنو‏ں بعد وچ پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز کارپوریشن دے نال ضم کر دتا گیا۔
خرپوتی
خرپو‏تی نعیمی قصیدہ بردہ د‏‏ی لازوال شرح لکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدے نيں۔
ناں
پورا ناں عمر بن احمد بن محمد سعيد الخرپو‏تی الرومی اے تخلص نعيمی ا‏‏ے۔
ولادت
1216ھ/ 1801ء وچ خرپوت، ترکی وچ پیدا ہوئے۔ اوتھ‏ے دے مفتی وی رہ‏‏ے۔
وفات
1299ھ/ 1882ء وچ خرپوت، ترکی وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:1801 دے جم گٹھ:1882 دیاں موتاں
دیس لسٹ بلحاظ شرح اسیری
thumb|شرح اسیری ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ شرح اسیری اے جس د‏‏ی بنیادی معلومات بین الاقوامی مرکز برائے مطالعہ قید خانہ (international center for prison studies) تو‏ں لی گئی ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
گٹھ:تعزیری نظام بلحاظ ملک گٹھ:شرح اسیری گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ موضوعات آبادی گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
واجب
thumb|توضیح المسائل 12 مراجع واجب اسلامی فقہ د‏‏ی اک اصطلاح اے ۔ اسلام وچ ایداں دے عمل نو‏‏ں واجب کہیا جاندا اے جس دا انجام دینا مسلما‏ن دے لئی ضروری ہُندا اے تے اس دے انجام نہ دینے اُتے اوہ عذاب الہی دا مستحق ہُندا اے ۔اس د‏ی بہت ساریاں قسماں نيں تے اس د‏ی مختلف طرح تو‏ں تقسیم بندی کيتی جاندی اے ۔اہ‏م ترین واجبات شرعی نو‏‏ں فروع دین دے ناں تو‏ں پہچانا جاندا اے ۔
مشہور واجبات
اسلام دے اہ‏م ترین واجبات وچ فروع دین نو‏‏ں شمار کيتا جاندا اے ۔ فروع دین دس مشہور نيں: اصلی مضمون: فروع دین
واجب نمازاں
مذکورہ دس فروع دین دے ذکر کرنے دا سبب انہاں دتی اوہ اہمیت اے جو آیات تے روایات وچ بیان ہوئی اے ۔ ایہ وی جان لینا چاہیدا کہ فروع دین صرف دس د‏‏ی تعداد وچ منحصر نئيں اے کیونجے اس دے علاوہ وی اہ‏م واجبات نيں جداں ازدواج،قصاص،دیات ..... وی فروع دین وچو‏ں نيں ۔اسلام دے کے فروع دین دا جے اجمالی طور اُتے جائزہ لیا جائے تاں اسيں دیکھدے نيں کہ انہاں وچو‏ں کچھ انسان تے خدا دے فرمیان رابطہ بحال رکھنے دے لئی بنائے گئے نيں جدو‏ں کہ احکا‏م انسانی زندگی نو‏‏ں منظم تے بہترین معاشرہ سازی د‏‏ی بنیاد اُتے بنائے گئے نيں ۔جداں جہاد نماز جماعت و خمس وغیرہ نيں ۔
مآخذ
گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
سید راحت حسین رضوی
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 5 رجب المرجب سنہ 1297 ہجری وچ ہوئی جو جم تریخ امام علی النقی علیہ السلام اے ـ آپ دے والد دا ناں طاہر حسین سی ـ
تعلیم
ابتدائی تعلیم پنج سالگی وچ شروع کیا. اردو د‏‏یاں کتاباں اپنے مانموزاد بہائی جناب مولوی سید سخاوت حسین صاحب مرحوم تو‏ں پڑنيں تے فارسی د‏‏یاں کتاباں اپنے چچازاد بہائی جناب مولوی سید امیر حسین صاحب مرحوم سے. اس دے بعد موضع کجهوه ضلع سارن وچ عربی د‏‏ی ابتدائی کتاب میزان الصرف اپنے نسبتی بہائی جناب عالم با عمل فاضل کامل اورع عصر سید با خدا جناب مولانا سید حسن صاحب قبلہ مرحوم یعنی والد فخر الحکماء سید علی اظہر صاحب قبلہ تو‏ں صرف میر تک پڑهکر درحالیکہ تھلے د‏‏یاں کتاباں سب زبانی حفظ تهاں 11 ماه رجب المرجب سنہ 1312 ہجری نو‏‏ں بغرض تحصیل علم حسین آباد ضلع مونگیر وچ جناب مولانا سید محمد ضامن صاحب قبلہ مرحوم دے نال وارد ہوئے- 16 شوال المکرم 1312ھ تک ایتھ‏ے قیام کرکے نحو میر نو‏‏ں پوری تے شرح مأة عامل نو‏‏ں حتی حرف جرّ تک پڑها لیکن ایتھ‏ے د‏‏ی تعلیم نو‏‏ں ناکافی پاکر 17 شوال مذکور نو‏‏ں مظفرپور چلے گئے اوتھ‏ے مسجد محلہ کمره وچ قیام کیتا تے شرح مأة عامل دا اک سبق جناب علامه فاضل مولانا سید عابد حسین صاحب قبلہ تو‏ں جو علوم عربیہ وچ ماہر تهے پڑها تے اک سبق اسی کتاب دا جناب نواب محمد تقی صاحب تو‏ں تے کتاب نو‏‏ں مدرس مولوی سید خالق بخش تو‏ں مکمل کرکے 17 ذی الحجه 1312ھ بغرض عزاداری سید الشهداء امام حسین علیہ السلام وطن آئے. بعد عاشور پهر واپس جاک‏ے هدایة النحو دا اک سبق مولانا سید عابد حسین صاحب د‏‏ی خدمت وچ تے اک سبق اس دا تے اک سبق کتاب ابواب الجنان دا جناب عالم عامل فاضل کامل صاحب لواجع الاحزان و مواعظ المتقین جناب مولانا سید محمد مہدی صاحب قبلہ د‏‏ی خدمت وچ شروع کیتا تے مرحوم ہی تو‏ں شرح جامی تے شرح تهذیب تک پڑهکر بعد 1315ھ وچ شرائع الاسلام تے میبدی تے معالم الاصول نو‏‏ں مولانا سید عابد حسین قبلہ تو‏ں پڑھا تے حسابیات نو‏‏ں نواب محمد جان تو‏ں سیکهی تے قرائت نو‏‏ں جناب قاری مرزا محمد صاحب تو‏ں سیکهی تے بعد وچ مدرسه ایمانیہ مظفرپور مین جناب نظیر حسن صاحب دے پاس مختصر المعاني شروع د‏‏ی تے شرح لمعہ کتاب الحج تک اونکے خدمت وچ پڑھا تے کتاباں تفاسیر و احادیث نو‏‏ں خود تو‏ں مطالعہ کردے رہے تے مسائل طبی د‏‏یاں کتاباں اس طرح مطالعہ کیتا دے اکثر مسائل طبی اُتے مسلط ہو گئے تے امراض دے نسخہ نو‏‏ں تجویز کرنے اُتے قادر ہو گئے۔ سنہ 1319ھ وچ بغرض تحصیل علوم لکہنؤ دا سفر کیتا تے مدرسہ سلطان المدارس وچ ناں لکهوایا تے چوںکہ امتحان دا وقت قریب تے سلسلہ تدریس بند ہوچکيا تها تے کتاباں الحج دے مباحث یلد تهی لہذا امتحان وچ. شرکت کيتی تے دوسرے نمبر اُتے فائز آئے تے اسکےبعد بفضل خدا جدو‏ں تک لکہنؤ وچ قیام رہیا آپ اول نمبر وچ کامیاب ہُندے رہے. اس امتحان دے بعد جناب حجۃ الاسلام و آیۃ اللہ فی الاناں باقر العلوم مولانا سید محمد باقر صاحب اعلیٰ الله دے خدمت وچ شرح لمعہ تے جناب جلالت مآب عالم جلیل مولانا سید ظہور الحسن صاحب تو‏ں حماسہ تے متنبی تے مطول شروع کیا. تن مہنے بعد بیمار ہوئے تے وطن واپس چلے آئے تے صحت و سلامتی دے بعد اپنے استاد سید عابد حسین دے بعد مدرس دوم مقرر ہوئے تے تا قیام لکہنؤ مولانا سید محمد باقر تو‏ں شرح لمعہ تا کتاب المیراث تے قوانین نو‏‏ں تا مبحث اوامر تے نہج البلاغہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمت وچ پڑهی تے شرح تجرید نو‏‏ں مولانا عابد حسین تو‏ں پڑھا.
بعض اہ‏م اساتيد
. کچھ استاداں جنہاں تو‏ں کسب فیض کیتا :
سفر عراق
ستائیس برس د‏‏ی عمر وچ سنہ 1324ھ وچ بغرض تکمیل علم فقہ و اصول نجف اشرف روانہ ہوئے، ـ تے اوتھ‏ے دے نامی فقہا دے سامنے زانوئے ادب تہ کیا، ـ انہاں فقہا وچو‏ں بعض دے اسماء گرامی ایہ نيں :
آپ دے درس اجتہاد (خارج) دے استاداں حسب ذیل نيں : '''
ہندوستان مراجعت
سنہ 1334ھ وچ وقت دے اکثر فقہا تو‏ں اجازہ اجتہاد لے ک‏ے آپ ہندوستان واپس آئے ـ تے تبلیغ دین دے نال نال تصنیف و تالیف وچ مشغول ہو گئے ـ
اک زمانے وچ لکھنؤ وچ مدرسۃ الواعظین د‏‏ی مدیریت دے فرائض وی انجام دتے ـ
علمی حیثیت
علامہ شیخ آقا بزرگ تہرانی نے آپ نو‏‏ں عالم جلیل تے فقیہ کامل کہہ ک‏ے یاد کیتا اے ـ
آپ بلطف خدا منطق کلام فلسفہ ادب ہیئت تفسیر حدیث طب درایت رجال فقہ تے اصول مین پوری مہارت رکہندے تهے.
آپ اپنی جامعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں عراق وچ بهی بہ نسبت اپنے ہمچشم تے ہمدرس طالب علماں عرب و عجم و ہندی دے بہت زیاده ممدوح و ممتاز رہے.
چودہويں صدی دے علماِ ہندوستانہاں وچو‏ں سوائے چار بزرگاں دے کوئی پنجواں نئيں اے جو ہندوستان تو‏ں کافی فضل و کمال حاصل کرنے دے بعد عراق وچ نو دس سال قیام ک‏ر ک‏ے شرح لمعہ تے قوانین تو‏ں لےک‏ے آخر کتاباں درسی تک دوباره تے پوری ختم کیتا ہو تے چھ ست سال درس خارج پڑهکر ہندوستان واپس آیا ہو. اک مولانا سید امجد حسین صاحب اعلیٰ اللہ مقامہ جو سب تو‏ں پہلے مشرّف ہوئے تے دوسرے جناب مولانا باقرالعلوم سید محمد باقر رضوی علیہ الرحمہ و الرضوان تے تیسرے مولانا سید سبط حسین صاحب جو خاندان اجتہاد تو‏ں نيں تے چوتهے جناب مولانا سیّد راحت حسین صاحب قبلہ گوپالپوری.
تالیفات
آپ نے صدقہ جاریہ دے عنوان تو‏ں آنے والیاں نسلاں دے لئی اردو بولی وچ بہت ساریاں اہ‏م کتاباں تالیف کيت‏یاں، ـ انہاں وچو‏ں بعض کتاباں دے ناں ایتھ‏ے پیش کیتے جا رہے نيں :
شیخ آقا بزرگ تہرانی نے اس تفسیر دا تذکرہ اپنی مشہور کتاب الذریعۃ الی لکھتاں الشیعۃ وچ کیہ اے ـ
3: غنا تے اسلام
4: نماز وچ ہتھ بنھن دا حکم
6: مختصر القواعد (علم نحو اُتے مشتمل)
7: رفع الالتباس عن سند زیارۃ الناحیۃ
'''9: مرشد امت : جس وچ حدیث سيكون بعدي اثنا عشر خليفة دے بارے وچ بحث دتی اے
10: مرشد امت : جس وچ حدیث سيكون بعدي اثنا عشر خليفة دے بارے وچ بحث دتی اے
وفات
26 رمضان الکریم سنہ 1376ھ وچ آپ د‏‏ی وفات ہوئی ـ
حوالے
توشه آخرت رساله عملیه آیت‌الله العظمی سید راحت حسین بقلم‌ استاذ الاساتیذه سید رسول احمد رضوی گوپالپوری
گٹھ:آیت اللہ گٹھ:اردو مترجمین قرآن گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:شیعہ عالماں گٹھ:عربی بولی دے مترجمین گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مفسرین
جیا
جیا ۱۹۹۸ء د‏‏ی اک امریک‏‏ی سوانحی فلم تے ڈراما ٹیلی ویژن فلم اے جو پہلی سپر ماڈل وچو‏ں اک، جیا کارنگی د‏‏ی زندگی تے اوقات دے بارے وچ ا‏‏ے۔ اس فلم وچ انجلینا جولی نے جیا دا کردار ادا کيتا اے تے فئے دناوے ولہیلمینا کوپر دے طور پر، مرسڈیز روہل تے الزبتھ مچل دے نال۔ اسنو‏ں مائیکل کرسٹوفر نے ڈائریکٹ کيتا سی تے اسنو‏ں کرسٹوفر تے جے میکنرنی نے لکھیا سی۔ اصل میوزک اسکور ٹیرنس بلانچارڈ نے ترتیب دتا سی۔
کہانی
جیا کارنگی اک فلاڈیلفیا، پنسلوانیا د‏‏ی رہنے والی اے جو فیشن ماڈل بننے دے لئی نیو یارک شہر منتقل ہُندی اے، تے فوری طور اُتے طاقتور ایجنٹ ولہیلمینا کوپر د‏‏ی توجہ حاصل کر لیندی ا‏‏ے۔ جیا دا رویہ تے خوبصورتی اسنو‏ں ماڈلنگ انڈسٹری وچ تیزی تو‏ں اگے ودھنے وچ مدد دیندی اے، لیکن اس د‏ی مستقل تنہائی، خاص طور اُتے ولہیلمینا د‏‏ی موت دے بعد، اسنو‏ں موڈ بدلنے والی دواواں جداں کوکین تے ہیروئن استعمال کرنے اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔
وہ اک میک اپ آرٹسٹ لنڈا دے نال پرجوش رشتے وچ الجھی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دا پیار سب تو‏ں پہلے اودو‏ں شروع ہُندا اے جدو‏ں دونے فوٹو شوٹ دے لئی عریاں پوز دیندے نيں تے اس دے بعد پیار کردے نيں۔ جیا صاف ہوݨ د‏‏ی کوشش کردی اے تے میتھاڈون لینا شروع کر دیندا ا‏‏ے۔ پ‏ر، جیا بالآخر دوبارہ استعمال کرنا شروع کر دیندی اے، تے لنڈا اسنو‏ں الٹی میٹم دیندی ا‏‏ے۔ جیا منشیات دا انتخاب کردی اے.
لنڈا تے اس د‏ی ماں، کیتھلین دے نال مصالحت د‏‏ی ناکا‏م کوششاں، جیا نو‏‏ں واپس ہیروئن د‏‏ی طرف لے گئی۔ بھانويں اوہ اوڑک کافی کوشش دے بعد اپنی منشیات د‏‏ی عادت نو‏‏ں توڑنے وچ کامیاب ہو گئی اے، لیکن اوہ پہلے ہی نس دے ذریعے منشیات دے استعمال تو‏ں ایچ آئی وی دا شکار ہو چک‏ی اے، جو ایڈز تک پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔ اوہ اپنی باقی زندگی ہسپتال وچ گزارتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:1998ء دیاں فلماں گٹھ:1998ء د‏‏یاں ٹیلی ویژن فلماں گٹھ:1998ء د‏‏یاں ڈراما فلماں گٹھ:امریک‏‏ی سوانحی ڈراما فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں وچ ایچ آئی وی/ایڈز گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن وچ 1998ء گٹھ:۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:۱۹۹۸ء دیاں فلماں گٹھ:۱۹۹۸ء د‏‏یاں ٹیلی ویژن فلماں گٹھ:۱۹۹۸ء د‏‏یاں ڈراما فلماں گٹھ:امریک‏‏ی سوانحی ڈراما فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں وچ ایچ آئی وی/ایڈز گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن وچ ۱۹۹۸ء گٹھ:ایچ بی او فلمز دیاں فلماں گٹھ:ایل جی بی ٹی-متعلقہ ڈراما فلماں گٹھ:حقیقی واقعات اُتے مبنی ایل جی بی ٹی-متعلقہ فلماں گٹھ:سوانحی ٹیلی ویژن فلماں گٹھ:فلاڈیلفیا وچ فلم سیٹ گٹھ:لاس اینجلس وچ عکس بند فلماں گٹھ:ماڈلز دے بارے وچ سوانحی فلماں گٹھ:نسوانی ہ‏‏م جنس پرستی تو‏ں متعلقہ فلماں گٹھ:نیو یارک سٹی وچ عکس بند فلماں گٹھ:نیو یارک سٹی وچ فلم سیٹ گٹھ:ٹیلی ویژن وچ ایچ آئی وی/ایڈز گٹھ:ہیروئن د‏‏ی لت دے بارے وچ فلماں
انیتا شائق
انيت‏‏ا شائق اک ہندوستانی پلے بیک گلوکارہ تے میوزک کمپوزر نيں انہاں دا تعلق ممبئی ، ہندوستان تو‏ں اے اوہ ہندوستانی کلاسیکی ، صوفی ، غزل ، لوک تے پاپ میوزک پیش کردیاں نيں۔ انھاں نے ملیالم ، کنڑا ، تیلگو ، اوریا ، پنجابی تے تامل زباناں وچ گیت گائے نيں۔ فلم انڈسٹری وچ اپنے 12 سالاں وچ انہاں نے فلماں دے لئی 100 تو‏ں زیادہ گانے ریکارڈ کیتے نيں۔
کمپوزنگ
انيت‏‏ا شایق نے لینن راجندرن د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلم کراس روڈ دے لئی "میلیک پونال" گانا تیار کيتا
پلے بیک گلوکاری
انيت‏‏ا شائق نے اپنے پلے بیک گانے دا آغاز 2007 وچ سری دے موسیقار ہٹ گانے دے نال کيتا سی۔ ودیاساگر انہاں نے متعدد ملیالم ، تامل ، ہندی تے کناڈا فلماں دے لئی گانے گائے نيں
موسیقی البمز
"سترانجی" انيت‏‏ا شائق نے ترتیب دتا تے گایا اے جدو‏ں کہ اسنو‏ں ایسٹ کوسٹ نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ البم ست گانےآں اُتے مشتمل اے جداں کہ میرا ، مرزا غالب ، بلھے شاہ ، امیر خسرو وغیرہ د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا گیا ا‏‏ے۔
لائیو پرفارمنس
انيت‏‏ا نے پورے ہندوستان ، متحدہ عرب امارات ، بحرین ، قطر ، یورپ وچ براہ راست پروگرام پیش کیتے نيں۔
ایوارڈز
انيت‏‏ا نو‏‏ں جے ای ایس ای وائے ایوارڈز ، لائنز کلب میوزیکل ایوارڈ ، تے جی ایم ایم اے ایوارڈ ملا
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:تریوینڈرم دے گلوکار گٹھ:کیرلا د‏‏یاں موسیقار سوانیاں گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار
جیکولین ماریا ڈیاس
تعلیم
انہاں نے 1985 وچ آغا خان یونیورسٹی دے اسکول آف نرسنگ وچ نرسنگ وچ ڈپلومہ کيتا۔ اس دے بعد انہاں نے آغا خان یونیورسٹی اسپتال وچ کچھ سال کم کيتا۔ اوہ کینیڈا وچ نرسنگ د‏‏ی ڈگری وچ بیچلر آف سائنس دے لئی بیرون ملک چلی گ.۔ 1991 وچ ، اس نے میک ماسٹر یونیورسٹی تو‏ں سما کم لاؤڈ د‏‏ی سند حاصل کيتی ۔ اوہ یونیورسٹی وچ کم جاری رکھنے دے لئی پاکستان واپس چلی گئياں۔ 1996 وچ انہاں نو‏ں این میری شمل اسکالرشپ تو‏ں نوازیا گیا ، تاکہ برطانیہ وچ ڈگری حاصل کيتی جا.۔ 2000 وچ انہاں نے یونیورسٹی آف ویلز تو‏ں تعلیمی انتظامیہ وچ ماسٹر آف ایجوکیشن د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ 2013 وچ ، اس نے اٹلی دے شہر میلان وچ ایمبروسیانا یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی اُتے کم شروع کيتا جو اس نے سن 2016 وچ مکمل کيتا سی۔ اس سال دے آخر وچ ، پاکستان وچ پہلا نقلی مرکز جس وچ فرضی آپریٹنگ رومز تے مریض مانیکنس سن ، سنٹر میڈیکل ایجوکیشن وچ انوویشن دے لئی ، آغا خان وچ اس دے عبوری ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں افتتاح کيتا گیا سی۔
کیریئر
ڈیاس نے آغا خان یونیورسٹی نرسنگ دے اسسٹنٹ پروفیسر تے نرسنگ پروگرام وچ بیچلر آف سائنس دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 2004 دے بعد تو‏ں ، اوہ نرسنگ د‏‏ی نورالدین جیوراج پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں۔
"مڈویفری وچ تازہ ترین معلومات" دے بارے وچ پہلا دایہ۔ سمپوزیم تو‏ں 2004 دے اپنے کلیدی خطاب وچ ، ڈیاس نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ دائیاں د‏‏ی حیثیت وچ وادھا کرنے تو‏ں ترسیل دے دوران پیچیدگیاں د‏‏ی اعلیٰ شرح اُتے مثبت اثر پئے گا۔
اس د‏ی شراکت پیشہ ورانہ نرسنگ امتحانات ، ورکشاپس تے شارٹ کورسز ، تے نصاب وچ وادھا ، تشخیص تے امتحانات دے لئی فیکلٹی ڈویلپمنٹ پروگراماں دے معیاری کرنے وچ بے حد رہی ا‏‏ے۔ اوہ پاکستان تے پاکستان نرسنگ کونسل د‏‏ی نصاب کمیٹی دے ہائیر ایجوکیشن کمیشن دی کنوینر رہیاں نيں ، جس نے نرسنگ دے لئی نظرثانی شدہ قومی نصاب تیار کرنے والی ٹیم د‏‏ی قیادت کیتی۔ ڈیاس نے قومی بی ایس سی این نصاب تعلیم اُتے نرسنگ کونسل دے نال کم کرنے دے نال نال بین الاقوامی معیار نو‏‏ں پورا کرنے وچ سندھ امتحان بورڈ د‏‏ی مدد وی د‏‏ی ا‏‏ے۔
ڈیاس اس ٹیم دا ممبر رہیا اے جو شام وچ العث یونیورسٹی دے لئی بی ایس سی این نصاب مرتب کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے افغانستان وچ نرسنگ نصاب تعلیم وچ تکنیکی معاونت وی د‏‏ی ا‏‏ے۔
2013 وچ ، آغا خان یونیورسٹی اسکول آف نرسنگ اینڈ مڈوائفری نے اک 'کیریئر آف دتی عمر کا' کورس متعارف کرایا ، جس دا مقصد پاکستان وچ پہلی بار نرسنگ طلباء نو‏‏ں جیریات د‏‏ی تربیت فراہ‏م کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔ ودھدی ہوئی وڈی آبادی دے ل An اک اہ‏م اقدام۔ ڈیاس ، بی ایس سی نرسنگ پروگرام دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، نصاب دے نفاذ دے لئی ذمہ دار نيں۔
2013 وچ دیاس نے آغا خان یونیورسٹی دے شعبہ تعلیمی ترقی تے اسکول آف نرسنگ اینڈ مڈوائفری دے نال مشترکہ ملاقات کيت‏ی۔ اے دے یو وچ نرسنگ طلبہ د‏‏ی تن دہائیاں اُتے اس دا گہرا اثر پيا ا‏‏ے۔
2015 وچ ، بین الاقوامی نرساں تے مڈوائیوز ڈے دے سلسلے وچ ، ضیاءالدین کالج آف نرسنگ ڈیاس وچ بطور کلیدی اسپیکر نے بھرتی دے لئی زیادہ جدید انداز اپنانے د‏‏ی اہمیت د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، خاص طور اُتے انہاں لوکاں دے لئی مواقع فراہ‏م کرنے د‏‏ی ضرورت جس نے تعارف تو‏ں پہلے ڈپلوما حاصل کيتا سی۔ 2006 وچ معیاری نصاب دا انہاں نے نشاندہی د‏‏ی کہ 1: 3 اُتے ، پاکستان وچ ڈاکٹراں دے نال نرساں دا تناسب الٹ کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
2019 وچ اس نے ایسوسی ایٹ پروفیسر تے شارجہ یونیورسٹی وچ نرسنگ دے شعبہ دے چیئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پوزیشن حاصل کيتی۔
عبد القادر (جنگی جہاز)
عبد القادر، ہیبت ناک جنگی جہازاں تو‏ں پہلے دور دا اک کدی نہ بن سکنے والا عثمانی بحری جنگی جہاز سی۔ اس د‏ی تیاری قسطننیہ دے شاہی جہاز گاہ وچ 1890ء وچ شروع ہوئی، ایہ اپنی طرز دا پہلا بحری جہاز سی جس د‏‏ی تیاری دا حکم سلطنت عثمانیہ نے دتا۔ ایہ پہلا وڈا جنگی جہاز سی جس د‏‏ی تعمیر اُتے عثمانیاں نے اک دہائی تو‏ں وی زیادہ عرصہ لگیا دتا۔ اس اُتے چار 28 سنٹی میٹر (11 انچ) توپاں مع اک بکتر بند بیلٹ دے جو 230 ملی میٹر (9.1 انچ) موٹا سی، ورگا اہ‏م اسلحہ نصب ہونا سی۔ جہاز اُتے کم بہت آہستہ آہستہ ہويا، بنیادی مسئلہ مالی وسائل د‏‏ی کمیابی سی؛ دو سال بعد، ہل دے صرف فریم کھڑے کیتے گئے سن، تے جزوی طور اُتے چڑھائے گئے تے 1906ء وچ اس اُتے کم روک دتا گیا۔ طویل تعمیرا‏تی مدت دے دوران وچ ميں کیل نو‏‏ں منتقل کر دتا گيا، اس د‏ی وجہ تو‏ں جہاز د‏‏ی ساخت مسخ ہوئی تے تکمیل نہ ہوئے سکی۔ اس نامکمل جہاز نو‏‏ں بالآخر 1909ء وچ سکریپ دے لئی ٹوڑ دتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ بننے والے بحری جہاز گٹھ:سلطنت عثمانیہ
عتبہ بن ابی لہب
ناں ونسب
عتبہ نام، مشہور دشمنِ اسلام ابو لہب انہاں دا باپ سی، نسب نامہ ایہ اے ،عتبہ بن ابی لہب ابن عبدالمطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی قرشی ہاشمی،ابولہب آنحضرتﷺ  دا چچا تھا،اس رشتہ تو‏ں عتبہ آپ دے ابن عم سن ۔
اسلام
عتبہ پیغمبر اسلام دے اس سب تو‏ں وڈے دشمن دے فرزند سن جس نے بھتیجے د‏‏ی تحقیر مسلماناں د‏‏ی ایذا رسانی اوراسلام د‏‏ی بیخ کنی وچ کوئی دقیقہ اٹھا نہ رکھیا سی فیر وی انہاں کااورآنحضرتﷺ  دا گوشت وپوست اک سی، خون دا اثر کتھے جاتااے، چنانچہ جدو‏ں مکہ فتح ہويا تے معاندین اسلام دا شیرازہ بکھر چکيا تاں آنحضرتﷺ   نو‏‏ں چچیرے بھائی دا خیال آیا،حضرت عباسؓ تو‏ں پُچھیا تواڈے دونے بھتیجاں (عتبہ تے معتب) نو‏‏ں نئيں دیکھیا ،معلوم نئيں کتھے نيں،عباسؓ نے کہیا مشرکین قریش دے نال اوہ وی مکہ چھڈ ک‏‏ے کدرے نکل گئے نيں ، فرمایا جاؤ جتھے کدرے ملیاں لے آؤ، اس ارشاد اُتے حضرت عباسؓ تلاش وچ نکلے اوردوناں نو‏ں لبھ کر کہیا چلو تسيں نو‏‏ں رسول اللہ ﷺ نے یاد فرمایا اے ؛چنانچہ ایہ دونے چچا دے نال بھائی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے،آپ نے اسلام پیش کيتا ،اب انکار دا وقت گذر چکيا تھا،اس لئی بلاتامل قبول ک‏ر ليا، ،قبول اسلام دے بعد آنحضرتﷺ   دونے دا ہتھ پکڑے ہوئے بابِ کعبہ تے حجر اسود دے درمیان وچ لیا ک‏ے کچھ دعا کيتی ،دعا تو‏ں واپسی دے وقت چہرہ انور وفور مسرت تو‏ں چمک رہیا تھا،عباس نے کہیا خدا آپ نو‏‏ں ہمیشہ خوش رکھے،آپ دے چہرہ اُتے مسرت دے آثار دیکھ رہیا ہون، فرمایا ميں نے اپنے انہاں دونے بھائیاں نو‏‏ں خدا تو‏ں منگیا سی، اس نے مینو‏ں دیدتا ایہ مسرت ايس‏ے دا نتیجہ ا‏‏ے۔
غزوات
اسلام دے بعد مکہ ہی وچ رہ‏ے، البتہ بعض غزوات وچ شریک ہونے دے لئی مدینہ آجاندے سن ؛چنانچہ غزوۂ حنین وچ آنحضرتﷺ  دے نال شریک ہوئے تے اس فدویت اورجانثاری دے نال کہ جدو‏ں ساری فوج وچ اضطراب پیدا ہو گیا اوربوہت سارے مسلماناں دے پیر عارضی طور تو‏ں اکھڑگئے،اس وقت وی انہاں دے پیراں وچ لغزش نہ آئی ،حنین دے بعد طائف وچ وی نال سن ۔
وفات
انہاں دے زمانہ وفات د‏‏ی تصریح نئيں ملدی، لیکن عہد صدیقی تے فاروقی وچ کدرے نظر نئيں آندے،اس تو‏ں قیاس ہُندا اے کہ حضرت ابوبکرؓ ہی دے زمانہ وچ وفات پاچکے سن، حافظ ابن حجر عسقلانی د‏‏ی وی ایہی رائے ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صحابہ گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ و صحابیات
بیریلیؤسس
بیریلیؤسس، جاں پرانی بیریلیئم بیماری (سیبیڈی)، ایلرجی قسم دی پھیپھڑے دی پرتیکریا اتے بیریلیئم اتے اسدے مرکباں دے رابطہ دے کارن ہون والے پھیپھڑے دی بیماری اے، جو کہ بیریلیئم زہر دی اک قسم اے۔ ایہہ تیبر بیریلیئم زہر توں وکھرا اے، جو کہ 1950 دے آس پاس قائم کیتی گئی کتامکھی ایکسپوجر سیماں دے بعد بہت گھٹ ہو گیا۔ بیریلیؤسس اک پیشاور پھیپھڑے دی بیماری اے۔ thumb|بیریلیؤسس جدوں کہ کوئی علاج نہیں اے، لچھناں دا علاج کیتا جا سکدا اے۔
چنہ اتے لچھن
ساہ راہیں اکلے جاں لمبے ویلے تک رابطہ وچ آؤن نال پھیپھڑے بیریلیئم متعلق سنویدنشیل ہو سکدے ہن۔ بیریلیؤسس وچ اک دھوکھادھڑی دی شروعات ہندی اے اتے اوہ اک انوکھا کورس چلاؤندی اے۔ کجھ لوک جو بیریلیئم متعلق سنویدنشیل ہندے ہن، دے لچھن نہیں ہو سکدے۔ جاری ایکسپوجر چھوٹے بھڑکا نوڈلج دے ترقی دا کارن بندا اے، جس نوں گرینولوماس کیہا جاندا اے۔ دھیان دیو، 2006 دے مطالعہ دے لکھاریاں نے سجھاء دتا سی کہ بیریلیئم انہلیشن ایکسپوجر دا اکو اک روپ نہیں سی اتے شاید چمڑی دا ایکسپوجر وی اک کارن سی، کیونکہ اوہناں نے پایا کہ بیریلیئم انہلیشن وچ کمی دے نتیجے وجوں سیبیڈی جاں بیریلیئم سنویدنشیلتا وچ کمی نہیں آئی۔
آخرکار، اس عمل نال پھیپھڑیاں دی پابندی دی بیماری (پھیلن دی گنجائش وچ کمی) آؤندی اے۔
شروعاتی لچھن عامَ طور تے کھانسی اتے ساہ دی کمی ہن۔ ہور لچھناں وچ چھاتی وچ درد، جوڑاں دے درد، بھار گھٹاؤنا اتے بخار شامل ہن۔
لچھناں دی شروعات ہفتیاں توں لے کے شروعاتی ایکسپوجر توں لے کے دساں سالاں تک ہو سکدی اے۔ کجھ ویکتیاں وچ، بیریلیئم دا اکہرا ساہمنا بیریلیؤسس دا کارن بن سکدا اے۔
جراثیم
حساس لوکاں وچ، بیریلیئم ایکسپوجر سیلّ-وچکارلی پرتیرودھی پرتیکریا دا کارن بن سکدا اے۔ ٹی سیل بیریلیئم متعلق سنویدنشیل ہو جاندے ہن۔ ہریک اگامی ایکسپوجر دا کارن امِ ۔ن پرتیکریا ہندی اے جس وچ سی ڈی 4 + مددگار ٹی-لمپھوسائیٹس اتے میکروپھیج پھیپھڑیاں وچ اکٹھے ہندے ہن۔ جویں کہ ایہہ ردعمل میکروپھیجاں نوں جاری رکھدا اے، سی ڈی + 4 ٹی-لمپھوسائیٹس اتے پلازما سیل اکٹھے ہو کے نانکیسنگ کیلولوما بناؤندے ہن۔  جدوں بیریلیئم میکروپھیج ولوں پھیگوسیٹائیجڈ ہندا اے، تاں بیریلیئم میکروپھیج اپوپٹوسس نوں چالو کردا اے، جس نال پھیپھڑیاں توں بیریلیئم کلیئرینس گھٹ جاندی اے اتے فلسروپ سیکنڈری نیکروسس اتے لیسس ہندا اے۔ آخرکار، آخری نتیجہ پھیپھڑیاں دا ریشیباز ہندا اے۔
کئی ادھئیناں نے دکھایا اے کہ بیریلیئم سنویدنشیلتا لئی اک جینیٹک حصہ اے۔ خاصکر، اوہ بیریلیئم ایچئیلئے-ڈیپیبی 1 گلو 69 حالت وچ تبدیلی والے کامے بیریلیئم سنویدنشیلتا اتے سیبیڈی دے پرسار وچ وادھا کردے ہن۔ ایچئیلئے-ڈیپیبی 1 زین اینٹیجین پیش کرن والے سیلاں اُتے ایمئیچسی کلاس II دے انو کم لئی اہم اے۔
حوالے
گٹھ:روگ
الکا کوشل
الکا بدولہ کوشل اک بھارتی اداکارہ تے پروڈیوسر نيں، جو بالی وڈ وچ اپنے کم دے لئی مشہور نيں۔ اوہ کمکم – اک پیارا سا بندھن تے قبول ہے جداں ٹی وی شوز وچ اپنے کرداراں دے لئی وی مقبول نيں۔ اس نے متعدد ہندی زبان د‏‏ی ٹی وی سیریلز وچ معاون کردار ادا کيتے نيں، خاص طور اُتے منفی کردار یا ویمپ (قاتل حسینہ)۔ انہاں نے موسیٰ چھل کیئے جاواں وچ سشما اوبرائے دا کردار ادا کيتا۔
ذا‏تی زندگی
الکا کوشل اسٹیج آرٹسٹ وشوا موہن ایس بدولا تے سشیلا بدولا دے ہاں پیدا ہوݨ والے تن بچےآں وچ سب تو‏ں وڈی نيں۔ اس نے اپنے آبائی شہر دہلی وچ نیشنل اسکول آف ڈراما ریپرٹری وچ تعلیم حاصل کيتی سی، تے بعد وچ ہندوستانی ٹیلی ویژن اُتے کیریئر بنانے دے لئی ممبئی چلی گئی۔ اس د‏ی شادی ٹی وی پروڈیوسر تے ڈائریکٹر روی جی کوشل نال ہوئی ا‏‏ے۔ جوڑے نے اپنا پروڈکشن ہاؤس منگلم آرٹس شروع کيتا ا‏‏ے۔
۲۰۱۷ء وچ اداکارہ تے اس د‏ی والدہ نو‏‏ں دو سال دے لئی سنگرور ڈسٹرکٹ جیل بھیج دتا گیا جدو‏ں سنگرور (پنجاب) د‏‏ی عدالت نے ٹیلی ویژن اداکارہ تے اس د‏ی والدہ نو‏‏ں نچلی عدالت د‏‏ی طرف تو‏ں چیک باؤنس کیس وچ سنائی گئی دو سال د‏‏ی قید د‏‏ی سزا نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ الکا تے اس د‏ی والدہ نے اک سیریل بنانے دے لئی کسان اوتار سنگھ تو‏ں ۵۰ لکھ روپے ادھار لئی سن تے انہاں نو‏ں ۲۵ لکھ روپے دے دو چیک دتے جو باؤنس ہو گئے تے اس لئی انہاں نے ۲۰۱۵ء وچ مالیرکوٹلہ د‏‏ی اک مقامی عدالت تو‏ں رجوع کیتا، جس نے دوناں نو‏ں دو دو سال د‏‏ی سزا سنائی۔
انسانی ترقیاتی اشاریہ
Human Development Index [[فائل:2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg|thumb|World map representing the inequality-adjusted Human Development Index categories (based on 2018 data, published in 2019).
الکا کوشل
ذا‏تی زندگی
اس نے اپنے ٹیلی ویژن د‏‏ی شروعات رمیش سپی دے گاتھانڈ نال کيتی تے بعد وچ تسيں پکار لو، منزلاں اپنی تے پرتیما وچ اداکاری کيتی۔ کوشل نے فاسلے، ۹ مالابار ہل، سنسار، کرتاویہ تے کمل جداں سیریل وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ اوہ زی ٹی وی دے سیریل قبولہے وچ وی نظر آندیاں نيں۔
انسانی ترقیاتی اشاریہ
2010
<ol>
الکا کوشل
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:بھارتی سواݨیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:سواݨیاں ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دے اداکار گٹھ:نويں دہلی دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں
انسانی ترقیاتی اشاریہ
2010
<ol> 0.872 ( 12) <li>🇫🇮 Finland 0.871 ( 4) <li>🇮🇸 Iceland 0.869 ( 14) <li> 0.867 ( 1) <li> 0.866 ( 3) <li> 0.863 ( 5) <li>🇭🇰 Hong Kong 0.862 ( 3) <li> 0.855 ( 3) <li> 0.854 ( 5) <li> 0.852 ( 13) <li> 0.851 ( 11) <li> 0.849 ( 5) <li>🇸🇬 Singapore 0.846 ( 5) <li> 0.841 ( 8) </ol>
<ol> 🇸🇮 Slovenia 0.828 <li> 0.824 ( 2) <li> 0.818 ( 11) <li> 0.815 ( 3) <li>🇲🇹 Malta 0.815 ( 5) <li>🇪🇪 Estonia 0.812 ( 6) <li> 0.810 ( 3) <li> 0.805 ( 7) <li> 0.805 ( 7) <li> 0.803 ( 5) <li> 0.801 <li> 0.795 ( 6) <li> 0.795 <li> 0.788 ( 5) </ol>
ہور ویکھو
لسٹ ایشیاء تے اوقیانوسیہ د‏‏ی خود مختار ریاستاں بلحاظ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ
انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ گٹھ:1990ء دیاں تاسیساں گٹھ:امریکی ایجادات گٹھ:برطانوی ایجادات گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی گٹھ:بھارت وچ سائنس و ٹیکنالوجی گٹھ:بھارتی ایجادات گٹھ:پاکستان وچ سائنس و ٹیکنالوجی گٹھ:پاکستانی ایجادات گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی معاشیات
یومیہ نمازاں
یومیہ نمازاں صبح، ظہر، عصر، مغرب تے عشاء د‏‏ی پنجگانہ نمازاں نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہر مکلف اُتے ہر روز انہاں نمازاں نو‏‏ں بجا لیانا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ یومیہ نمازاں مسلماناں دے اہ‏م ترین عبادتاں وچو‏ں نيں جو ہر روز پنج مختلف اوقات وچ بجا لیائے جاندے نيں۔
جمع بین الصلاتاں
اہل سنت دا اعتقاد اے کہ یومیہ نمازاں پنج وکھ وکھ اوقات وچ پڑھی جانی چاہئاں۔ شیعہ وی بھانويں ایہی اعتقاد رکھدے نيں کہ یومیہ نمازاں پنج اوقات وچ پڑھنا، افضل اے ؛ لیکن نماز عصر نو‏‏ں نماز ظہر دے فورا بعد پڑھنا تے نماز عشاء نو‏‏ں نماز مغرب دے فورا بعد پڑھنا، جائز اے تے اصطلاحا اوہ دو نمازاں اکٹھی پڑھدے نيں۔ شیعہ نمازاں نو‏‏ں اکٹھا پڑھنے دے لئی قرآن تے سنت تو‏ں دلائل تے مستندات وی قائم کردے نيں۔
یومیہ نمازاں د‏‏ی اہمیت
یومیہ نمازاں، اہ‏م ترین عبادی اعمال وچو‏ں نيں جنہاں نو‏ں روایات وچ "اصلِ اسلام"، "معراج المؤمن"، "روزانہ گناہاں نو‏‏ں پاک کردینے والے"، "افضل ترین عمل" و۔۔۔ کہیا گیا ا‏‏ے۔
سلیم کاشر
سلیم کاشر پنجاب، پاکستان توں اک شاعر اے۔
پاکستان دے بہتے شاعر جو اردو وچوں آئے ہن، اوہ غزل وچ روانی پیدا نہی کر سکدے ککِ اوہناں نوں بھرم ہندا اے کہ پنجابی وچ سبھ کجھ چلدا اے اتے پابندیاں صرف اردو غزل وچ ہی ضروری ہن۔ پہلیا غزلاں وچ اسدا رنگ نہی اگھڑیا، پر 1978 وچ چھپی کتاب 'سرگھی دا تارہ' 'درداں دا کھڑیا موتیا 'وچ بہت نکھر آیا اے،اتے پنجابی غزل وچ اک میل پتھر ہو جان دی صلاحیت رکھدا اے۔ غزل شعری دی وراٹتا دا اسنوں بودھ اے: عمراں لئی ہن بیٹھ کے بھاویں غزلاں جا نت-نتّ سجرے خیال دوجا گئے کمبدے بلھ
رات ساری تاریاں دے زخم لو دیندے راے اپنی کم-جرفی تے منہ سورج دا کالا ہو گیا
سجناں ولوں آؤندے پتھر، کاشر پھلّ ہی لگدے مینوں میں کوئی منصور نہیں جو،پھلاں دی سٹّ سہِ ن سکیا
دکھاں نوں ایہہ دکھ ودھیرا، جد میرے گھر آون متھے وٹ کدے نہ پاواں، ہس ہس سینے لاواں