cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چینا مچھی مار
چینا مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔ ایہ افریقہ تے ایشیاء دا واسی اے۔
پسار
ایہ تھلویں صحرائی افریقہ توں لے کے ترکی، پاکستان، ہندستان تے چین تک پھیلیا ہویا اے۔ اپنے تھاں توں ایہ گھٹ ای پرے باندا اے۔
پامیر
پامیر ایشیا دے وشکار اک پربت دھارا اے۔ ھندوکش، تیان شان کنلن تے قراقرم جتھے ملدے نیں پامیر اوتھے بندا اے۔ اے تھاں ایڈی اچی اے کہ اینوں جگ دی چھت کیا گیا اے۔ ایدا بوہتا حصہ تاجکستان چ اے۔
اسماعیل سامانی چوٹی (7,495 m) پامیر دی سب توں اچی اے۔
امریکی ٹھمنا مچھی مار
امریکی ٹھمنا مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
دریائے جمنا
جمنا اتلے ہندستان دا اک دریا اے جیدی لمبائی ۱۳۷۰ کلومیٹر اے اے ہمالیہ چ اترکھنڈ دے صوبے چوں جمنوتری دی تھاں توں ٹردا اے تے الہ آباد دی تھاں تے گنگا وچ جا ڈگدا اے۔ دریائے جمنا بھارت دے وڈے دریاواں چوں اک اے تے اتلے ہندستان دی زراعت اس دی بوہت اہمیت اے کیونجے اس دریا توں کڈیاں گئیاں نہراں توں ای اینہاں علاقےآں چ زراعت لئی پانی حاصل کیتا جاندا اے ۔ تے اینج اتلے بھارت دی خوشحالی دی اک وجہ ایہہ دریا وی اے ۔ دریائے جمنا ، دریاۓ گنگا نال مل کے ''دریائے گنگا دا میدان تشکیل دیندے نیں جداں پاکستان چ دریاۓ سندھ تے اسدے معاون دریا دریائے سندھ دا میدان تشکیل دیندے نیں ، جہڑا دنیا دے کجھ وڈے زرعی میداناں چوں اک اے ۔ اینج ای دریاۓ گنگا تے جمنا دا میدان وی جگ دے وڈے زرعی میداناں چوں اک اے ۔
اتلے ہندستان دی اینہاں دریاواں پاروں زرخیری دی وجہ توں ای آریا جدوں ہندستان چ آئے تے اوہ پہلےپنجاب تے فیر اتلے ہندستان چ جا آباد ہوئے ۔
آگرہ دا مشہور شہر وی دریائے جمنا دے کنارے آباد اے تے مغلیہ سلطنت دے مشہور بادشاہ شاہجہان دا اپنی ملکہ ممتاز محل لئی بنایا گیا مقبرہ تاج محل وی ایسے دریا دے کنارے اے ، جہڑا دنیا دے عجوبیاں چوں اک اے ۔
جانکاری
جمنا دریا بھارت دا اک دریا اے ۔ کوہ ہمالیہ چوں جمنوتری علاقے ولوں نکلدا اے۔ اتے ۸۵۰ میل دکھن دے ولّ وگدا ہویا الہٰ آباد تھاں اتے گنگا دریا نال جا ملدا اے۔ ہندو اس تھان نوں بہت متبرک وچار کردے ہن۔ دلی، برنداؤن، متھرا اتے آگرہ، اس ندی دے کنڈے بسے ہن۔ الہٰ آباد ولوں متھرا تکّ اس وچّ کشتیاں چل سکدیاں ہن۔ چنبل، بئتوا اتے کم-کاج سون جمنا دریا دے معاون دریا ہن جو بجھی چل ولوں نکلدے ہن۔ ہندو گنگا دی طرحاں جمنا نوں وی متبرک سمجھدے ہن۔ کانپور دے کول ندی جمنا ولوں نہر بھوجن شرقی کڈھی گئی ہے۔ جو گنگا اتے جمنا دے وچّ دوآبہ نوں فائدہ پہنچائے کردی ہے۔ دلی ولوں ذرا ہیٹھاں نہر آگرہ وی ندی جمنا ولوں کڈھی گئی ہے۔ ایہہ یمنوتری ناں دی جگہ ولوں نکلدی ہے۔ جمنا دریا گنگا دریا دا سبھتوں وڈا معاون دریا اے ۔
نکلن دا علاقہ
لہندے ہمالیہ ولوں نکل کے اتر پردیش اتے ہریانہ دی سرحد دے سہارے ۹۵ میل دا سفر کر کے سہارن پور ( میدانی علاقہ ) پجدی ہے۔ پھر ایہہ دلی، آگرہ ولوں ہندی ہوئی الہٰ آباد وچّ گنگا دریا وچّ مل جاندا اے ۔ ہندوستان دی سبتوں زیادہ متبرک اتے پرانے دریاواں وچّ جمنا دی گنتی گنگا دے نال کیتی جاندی اے۔ جمنا اتے گنگا دے دو آب دی آریہ ورت وچّ ہی آریاواں دی برج رہتل پروان چڑھی سی۔ اوداں تاں جمنا اک صرف اک اہم دریا اے ۔ جتھے تکّ رہتل دا تعلق اے، جمنا نوں صرف اک دریا آکھنا ٹھیک نئیں ۔ بلکہ ایہہ آریا برج تہذیب دی معاون تے مذہبی جذبات دا مرکز رہی اے ۔ پرانیاں کہانیاں موجب ایہہ دیوَ سروپ اے ۔ بھونبھاسکر سورج اسدا پیو، موت دے دیوتا جمراج اسدا بھرا اتے بھگوان شری کرشن اسدا پرِ منن یوگ نیں ۔ جتھے بھگوان شری کرشن اس برج رہتل دا جنک منیا جاندا اے، اتھے جمنا اسدی ماں منی جاندی اے۔ اس پرکار ایہہ صحیح معنےآں وچّ برج واسیاں دی ماں اے۔
کیبٹ بن ککڑ
کیبٹ بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
دریائے جمنا
نکلن دا علاقہ
جمنا دریا (شاہ مکھی:جمنا دریا) بھارت دا اکّ دریا اے۔  کوہ ہمالہ کھیتر جمنوتری ولوں نکلدا اے۔  اتے ۸۵۰ میل دکھن  دے ول وگدا ہویا الہٰ آباد تھاں اتے ندی گنگا ولوں جا ملدا اے۔  ہندو اس تھاں نوں بہت متبرک وچار کردے ہن۔  دلی،  برنداؤن،  متھرا اتے آگرہ،  اس ندی  دے کنڈے بسے ہن۔  الہٰ آباد ولوں متھرا تک اس وچّ کشتیاں چل سکدیاں ہن۔  چنبل،  بئتوا اتے کم-کاج سون ندی جمنا  دے معاون ہن جو بجھی چل ولوں نکلدے ہن۔  ہندو گنگا دی طرحاں جمنا نوں وی پوتر سمجھدے ہن۔  کانپور  دے کول ندی جمنا ولوں نہر غذا شرقی کڈھی گئی اے۔  جو گنگا اتے جمنا  دے وچ دوآبہ نوں فائدہ پہنچائے کردی اے۔  دلی ولوں ذرا ہیٹھاں نہر آگرہ وی ندی جمنا ولوں کڈھی گئی اے۔ ایہہ یمنوتری نامک جگہ ولوں نکلدی اے۔  ایہہ گنگا دریا دی سبھتوں وڈی معاون ندی اے۔
پرواہ کھیتر
مغربی ہمالہ ولوں نکل کے اتر پردیش اتے ہریانہ دی سیما دے سہارے ۹۵ میل دا سفر کر اتری سہارنپور  ( میدانی علاقہ )  پجدی اے۔  پھر ایہہ دلی،  آگرہ ولوں ہندی ہوئی الہٰ آباد وچ گنگا ندی وچ مل جاندی اے۔
ہندوستان دی سبتوں زیادہ پوتر اتے پرانے ندیاں وچ جمنا دی گنتی گنگا دے نال دی جاندی اے۔  جمنا اتے گنگا  دے دو آب دی آریہ ورت وچ ہی آریاوں دی پرانے سنسکرتیکا گوروشالی رپ بنّ سکیا سی۔  برجمنڈل کیتی تاں جمنا اکّ صرف اہم ندی اے۔  جتھے تک برج رہتل دا تعلق اے،  جمنا نوں صرف ندی کہنا ہی اہل نہیں اے۔  وستت: ایہہ برج رہتل دی معاون،  اسدی دیردھ قالین روایت دی پریرک اتے یہا دی مذہبی بھاونا  دی پرمکھ بنیاد رہی اے۔
پرانے انشرتییوں دے مطابق ایہہ دیوَ سورپ اے۔  بھونبھاسکر سورج اس دے پیؤ،  موت  دے دیوتے جمراج اس دے بھرا اتے بھگوان شری کرشن اس دے پرِ منن یوگ کیتے گئے ہن۔  جتھے بھگوانن شری کرشن برج رہتل  دے جنک کہے جاندے اے،  اتھے جمنا اسدی ماں منی جاندی اے۔  اس پرکار ایہہ سچے معنےآں وچ برجواسیاں دی ماں اے۔  ات: برج وچ اسنوں جمنا ماں کہنا سروتھا سارتھک اے۔  برنہ پران وچ جمنا  دے روحانی سورپ دا سپشٹیکرن کردے ہوئے ٹیکا پیش کیتا اے  -  جو سرشٹِ دا بنیاد اے اتے جنوں لکشنوں ولوں سچدنند سورپ کیہا جاندا اے،  اپنشداں نے جسدا ورنہ رپ ولوں گائن کیتا اے،  اوہی پرمتتو ساکشات جمنا اے۔  ۱ گوڑء مفکر شری رپ گوسوامی  نے جمنا نوں ساکشات چدانندمئی وتلایا اے۔  ۲ گرگسنہتا وچ جمنا  دے پچانگ- نام دی چرچہ اے۔ جمنا سہستر نام وچ یمنا جی   دے اکّ ہزار ناماں ولوں اسدی پشستی دا گائن کیتا گیا اے۔  ۳ جمنا  دے پرمبھکت اسدا دینک رپ ولوں متعلق دن پاٹھ کردے اے۔
برجبھاشا دے بھگت شاعراں اتے خاصیت ولبھ سمپردائی شاعراں نے گریراج گووردھن دی طرح جمنا  دے متعلق وی ادھکتا عقیدت وئکت کیتی اے۔  اس قوم دا شاید ہی کوئی شاعر ہو،  جنھے اپنی جمنا  دے متعلق اپنی شاعری  -  شردھانجلِ ارپت نہیں دی ہو۔  اوہناں دا جمنا وڈیائی متعلق ساہت برجبھاشا بھگتی شاعری دا اکّ الیکھنیی انگ اے۔
ندی دی گہرائی
ندی جمنا اکّ کافی ڈونگھا، اکّ اتھالو گہرائی اے،  ایہہ اوسط گہرائی ۱۰ فٹ  ( ۳ میٹر )  اتے ادھکتم گہرائی ۳۵ فٹ  ( ۱۱ میٹر )  اے. دلی دے نزدیک ندی وچ،  ایہہ ادھکتم گہرائی ۶۸ فٹ  ( ۲۰ میٹر )  اے. آگرہ وچ، ایہہ گہرائی ۳ فٹ اے  ( ۱ میٹر ). ندی دا ہی گہرائی ۳۰ فٹ ( ۹ میٹر )  ودھدی.
ادگم
جمنا دا ادگم تھاں ہمالہ دے ہماچھادت شرنگ بندرپچھّ ۲۰، ۷۳۱اونچائی فٹ ۷ ولوں ۸ میل  جواب - پشچم وچ واقع کالند پہاڑ اے،  جسدے نام اتے جمنا نوں کالندجا اتے جمنا ندی کیہا جاندا اے۔  اپنے ادگم ولوں اگے کئی میل  تک وڈا ہیمگاروں اتے ہمّ منڈتکندراوانوچّ خفیہ رپ ولوں وگدی ہوئی اتے پہاڑی ڈھلاناں اتے ولوں اتینت تیورتاپوروک اتردی ہوئی اسدی دھارا یمنوتری پہاڑ  ( ۲۰، ۷۳۱اونچائی فٹ )  ولوں ظاہر ہندی اے۔  اتھے اس دے درشنارتھ ہزاراں شردھالُ پاندھی پرتیورش بھارت سال  دے کوننے - کوننے ولوں پہنچدے ہن۔ یمنوتری پہاڑ ولوں نکلکے ایہہ ندی کئی پہاڑی دریاç اتے گھاٹیاں وچ گرجن - ترجن دے نال پرواہت ہندی ہوئی اتے ودئر،  کملاد،  ودری اسلور ورگی چھوٹی اتے تونس ورگی وڈی پہاڑی ندیاں نوں اپنے انچل وچ سمیٹدی ہوئی اگے ودھدی اے۔  اس دے بعد ایہہ ہمالہ دا دامن دا چھڈّ کر دون دی گھاٹی وچ داخلہ  کردی اے۔  اتھے ولوں کئی میل  تک دکھن پچھم کیتی اتے وگدی ہوئی اتے گرِ،  سرمور اتے آس نامک چھوٹی ندیاں نوں اپنی گود وچ لیندی ہوئی ایہہ اپنے ادگم ولوں لگبھگ ۹۵ میل  دور حال سہارنپور ضلعے دے فیض آباد؉   گرام  دے نیڑے میدان وچ آؤندی اے۔  اس ویلے اس دے تٹ تک دی اچائی سمندر سطح ولوں لگبھگ ۱۲۷۶ فٹ رہِ جاندی اے۔
پرانے پرواہ
میدان وچ جہیا اس ویلے جمنا دا پرواہ اے، وحیا اوہ ہمیشہ ولوں پرواہت نہیں ہندی رہی اے۔  پرانے انشرتییوں اتے تریخی الیکھوں ولوں معلوم ہندا اے،  حالانکہ جمنا پچھلے ہزاراں سالاں ولوں ودھمان اے،  تد وی اسدا پرواہ سماں سمینتے پرورتت ہندا رہا اے۔  اپنے سدھیردھ جیون دور وچ اسنے جنے تھاں ودلے اے،  اوہناں وچوں بہت گھٹ دی ہی جانکاری ہو سکی اے۔ پراگئیتیہاسک دور وچ جمنا مدھبن دے سمی وگدی سی،  جتھے اس دے تٹ اتے ستردھن جی  سروپرتھم متھرا نگری دا قیام کیتا سی والمیک رامائن اتے وشنوں پران وچ اسدا ٹیکا حاصل ہندا اے۔  ۱ کرشن دور وچ جمنا دا پرواہ کٹرا کیشو دیوَ  دے نزدیک سی۔  سترہویں صدی وچ بھارت آؤن والے یوروپی مفکر ٹیورنئر نے کٹرا  دے نیڑے دی زمین  نوں ویکھ کر ایہہ اندازا کیتا سی کہ اتھے کسے سماں جمنا دی دھارا سی۔  اس حوالہ وچ گراؤج دا مت اے کہ تریخی دور وچ کٹرا  دے نیڑے جمنا  دے پرواہت ہون دا امکان گھٹ اے،  پر اتینت پرانے دور وچ اتھے جمنا ضرور سی۔  ۲ استوں وی ایہہ سدھ ہندا اے کہ کرشن دور وچ جمنا دا پرواہ کٹرا  دے نیڑے ہی سی۔
کندھمّ دا اندازا اے، یننانی لکھاریاں  دے ویلے وچ جمنا دی پردھان دھارا جاں اسدی اکّ وڈی شاخاں کٹرا کیشو دیوَ دی مشرقی دیوال  دے ہیٹھاں وگدی ہوویگی۔  ۳ جو متھرا وچ بودھی دھرم دا مکمل پچار گو گیا اتے اتھے جمنا  دے دونویں ول کئی سندھارم بنائے گئے،  تہاڈا جمنا دی مکھ دھارا کٹرا ولوں ہٹکے اکثر  اسی تھاں اتے وگدی ہوویگی،  جتھے اوہ ہن اے،  پر اسدی کوئی شاخاں اتے معاون نہی کٹرا  دے نزدیک وی ودھمان سی۔  اجیہا اندازا اے،  جمنا دی اوہ شاخاں بودھی دور  دے بہت بعد تک سمبھوت: سولہویں صدی تک کیشو دیوَ مندر  دے ہیٹھاں وگدی رہی سی۔  مڈھوں دو ورساتی ندیاں سرسوتی اتے کرشن گنگا متھرا  دے پچھم والا حصہ وچ پرواہت ہوکے جمنا وچ ڈگدی سن،  جنھاندی سمرتی وچ جمنا  دے سرسوتی سنگم اتے کرشن گنگا نامک دھاٹ اے۔  ممکن اے جمنا دی اوہناں معاون نادیاں وچوں ہی کوئی کٹرا  دے کول وگدی رہی ہو۔
پراناں ولوں معلوم ہندا اے، پرانے ورندابن وچ جمنا گوبردھن  دے نزدیک پرواہت ہندی سی۔  ۴ جوکِ حال وچ اوہ گوبردھن ولوں لگبھگ میل  دور ہو گئی اے۔  گووردھن  دے نکٹورتی دو چھوٹے گرام جمناوتی اتے پرسولی اے۔  اتھے کسے دور وچ جمنا  دے پرواہت ہون چرچہ ملدے اے۔
پراسولی وچ جمنا نوں دھارا پرواہت ہون دا نشان س. ۱۷۱۷ تک ملدا اے۔ حالانکہ اس اتے یعقین ہونا اوکھا اے۔  شری گنگاپرساد کمٹھان نے برجبھاشا  دے اکّ مسلمان بھکتکوِ کاربیگ اپمان کارے دا ذکر شائع کیتا اے۔  کابیگ  دے کتھنانسار جمنے دے ساحلی پراسولی پنڈ دا نواسی سی اتے اسنے اپنی رچنا سں ۱۷۱۷ وچ سترجت کیتی سی۔  ۶
جدید پرواہ
حال سماں وچ سہارنپور ضلعے دے فیض آباد؉   پنڈ  دے نزدیک میدان وچ آؤن اتے ایہہ اگے ۶۵ میل  تک ودھدی ہوئی پنجاو  دے امبالے اتے ہریانے دے کرنال جلیاں نوں اتر پردیش  دے سہارنپور اتے مجپھر نگر جلیاں ولوں وکھ کردی اے۔  اس دھرتی - حصہ وچ اسوچّ مسکرا،  کٹھ،  ہنڈن اتے سبی نامک ندیاں میلتیاں ہن،  جیہناں  دے کارن اسدا سروپ وہت ودھ جاندا اے۔  میدان وچ آؤندے ہی استوں مشرقی جمنا نہر اتے پچھم والا نہر کڈھی جاندیاں ہن۔  ایہہ دوناں نہریں جمنا ولوں پانی لے کے اس دھرتی - حصہ دیاں سیکڑوں میل  دھرتی نوں ہری - بھری اتے اپج سنپنّ ونا دیندی اے۔
اس دھرتی - حصہ وچ جمنا دی دھارے دے دوناں ول پنجاو اتے اتر پردیش دے کئی چھوٹے وڈے نگراں دی سیماواں اے،  پر اس دے ٹھیک تٹ اتے چربی ہویا سوسے پرانے اتے پلیٹھی دا نگر دلی اے،  جو لمبے سماں ولوں بھارت دا راجگڑھ اے۔  دلی  دے لکھاں نر - ناریاں دی لوڑ دی تکمیل کردے ہوئے،  اتے اتھے دیاں ڈھیراں گندگی نوں وہاتی ہوئی ایہہ اوکھلا نامک تھاں اتے پجدی اے اتھے اس اتے اکّ بہت بنھ باندھا گیا اے جسدے نال ندی دی دھارا پوری طرحاں نئنترت کر لئی گئی اے۔  اس بنھ ولوں آگرہ نہر نکلدی اے،  جو ہریانہ،  دلی اتے اتر پردیش دیاں سیکڑوں میل  زمین  نوں سنچت کردی اے۔  دلی ولوں اگے ایہہ ہریانہ اتے اتر پردیش دی سیما بناؤندی ہوئی اتے ہریانے دے گڑگانوا ضلع نوں اتر پردیش  دے گاجیاباد ضلعے ولوں وکھ کردی ہوئی ایہہ اتر پردیش وچ پرواہت ہون لگدی اے۔
ساحلی تھاں
برج پردیش دی سانسکرتیک سیما وچ جمنا ندی دا پہلاں داخلہ بلندشہر ضلع دی کھرجا تہشیل  دے جیبر نامک قصبے دے نزدیک ہندا اے۔  اتھے ولوں ایہہ دکھن  دے ول وگدی ہوئی فریدآباد؉    ( ہریانہ )  ضلع دی پلوان تہسیل اتے الیگڑ اتر پردیش  دے ہاتھرس ضلع دی خیر تہسیل دی سیما نرمت کردی اے۔  اس دے بعد ایہہ چھاندا تہسیل  دے شاہ پور گرام  دے نزدیک ایہہ متھرا ضلع وچ داخلہ  کردی اے اتے متھرا ضلعے دی چھاندا اتے بھانٹ تہسیلوں دی سیما مقرر کردی اے۔  جیبر ولوں شیرگڑ تک ایہہ دکشنابھمکھ پرواہت ہندی اے اس دے بعد کجھ مشرق  دے ول مڑ جاندی اے۔  برج کھیتر وچ جمنا  دے تٹ اتے بسیا ہویا پلیٹھی دا الیکھنیی تھاں شیرگڑ اے۔ شیرگڑ ولوں کجھ دور تک مشرق دی سمت وچ وگ کر پھر ایہہ متھرا تک دکھن سمت وچ ہی وگدی اے۔ رستہ وچ اس دے دوناں ول پران مشہور بنّ اتے اپبن اتے کرشن لیلا تھاں ودھمان ہن۔  اتھے ایہہ بھانٹ ولوں ورنداون تک بلکھاتی ہوئی وگدی اے اتے ورندابن نوں ایہہ تن ول ولوں گھیر لیندی اے۔  پراناں ولوں معلوم ہندا اے۔  پرانے دور وچ ورندابن وچ جمنا دی کئی دھاراواں سی،  جیہناں  دے کارن اوہ لگبھگ پرایدیپ جیہا بنّ گیا سی۔  اس وچ کئی سندر بنکھنڈ اتے گھاہ  دے میدان سن،  جتھے بھگوانن شری کرشن اپنے ساتھی گوپ بچیاں  دے گائے چرایا  کردے سن۔ حال دور وچ جمنا دی اکّ ہی دھارا اے اتے اسیدے تٹ اتے ورندابن چربی ہویا اے۔ اتھے وچکار دور وچ کئی دھرماچاریاوں اتے بھگت شاعراں نے نواس اتے کرشنوپاسنا اتے کرشن بھگتی دا پچار کیتا سی۔  ورندابن وچ جمنا  دے کناریاں اتے وڈے سندر گھاٹ بنے ہوئے ہن اتے اوہناں اتے کئی مندر  - دیوالئے،  چھتریاں اتیدھرمشالاوانہے۔  ایہناں توں جمنا  دے تٹ دی شوبھا زیادہ بڑ جاندی اے۔  ورندابن ولوں اگے دکھن  دے ول وگدی ہوئی ایہہ ندی متھرا نگر وچ داخلہ  کردی اے۔
متھرا جمنا دے تٹ اتے بسیا ہویا اکّ ایسا تریخی اتے مذہبی تھاں اے،  جسدی دیرگھکالن گرو کہانی مشہور اے۔  اتھے بھگوان شری کرشن نے اوتار حاصل کیتا سی،  جسدے نال اس دے اہمیت دا وادھا ہویا اے۔  اتھے وی جمنا  دے تٹ اتے وڈے سندر گھاٹ بنے ہوئے ہن جمنا مینناو ولوں اتے پلّ ولوں دیکھن اتے متھرا نگر اتے اس دے گھاٹاں دا سندر درشء وکھائی دندا اے متھرا مینئنا اتے دو پکے پلّ ون ہن جیہناں وچ اکّ اتے ریلگڈی چلدی اے اتے دوجے اتے سڑک ٹرانسپورٹ چلدے ہن۔  متھرا نگر دی دکھن سیما اتے ہن گوکل ویراج وی نرمت کرایا گیا اے جسدا مقصد برج  دے زیر زمین پانی  دے پدھر نوں پھیر واپس لیاؤن اتے برج دی زرخیز زمین  نوں ودھ توں ودھ سنچت کرنا اے۔  بیتیا ہویا دور وچ جمنا متھرا - ورندابن وچ اکّ وڈا ندی  دے رپ وچ پرواہت ہندی سی،  پر جوسے استوں نہریں کڈھی گئیاں ہن،  ادوں توں اسدا جلیئے سروپ چھوٹا ہو گیا اے۔  صرف ورکھا ॠتُ وچ ایہہ اپنا پرانے رپ حاصل کر لیندی اے۔  اس ویلے میلاں تک اسدا پانی پھیل جاندا اے۔
متھرا ولوں اگے جمنا دے تٹ اتے کھبے پاسے گوکل اتے مہابن جویں مذہبی تھاں ہن اتے دانئے تٹ اتے مڈھوں اورنگ آباد؉   اتے اس دے بعد پھرہ جویں گرام ہن۔  اتھے تک جمنا  دے کنڈے ریتیلے ہن،  پر اگے پتھریلے اتے چٹٹانی کنڈے آؤندے ہن،  جسدے نال پانی دھارا بلکھاتی ہوئی سندر رپ وچ پرواہت ہندی اے۔
ساداباد تہسیل دے گرام اکوس  دے پے جمنا متھرا ضلع دی سی ما ولوں باہر نکلدی اے اتے پھر کجھ دور تک متھرا اتے آگرہ جلیاں دی سیما نرمت کردی اے۔  ساداباد تہسیل  دے مندور گرام  دے کول ایہہ آگرہ ضلع وچ داخلہ  کردی اے۔  اتھے اسوچّ قربن اتے گمبھیر نامک ندیاں آکے ملدیاں ہن۔
آگرہ نگر ولوں اگے جمنا دے اکّ طرف پھروجاباد اتے دوجے پاسے پھتیہباد ضلع اتے تہسیل واقع اے۔  اوہناں  دے  بعد بٹیشور دا مشہور مذہبی اتے تریخی تھاں آؤندا اے،  جتھے برج دی سانسکرتیک سیما ختم ہندی اے۔  بٹیشور دا پرانے نام سورپر اے،  جو بھگوان شری کرشن  دے پتامہ صور دا راجگڑھ سی۔  اتھے جمنا نے زور کھاندے ہوئے بہت موڑ لیا اے،  جسدے نال بٹیشور اکّ جزیرہ  دے سمان معلوم ہندا اے۔  اس تھاں اتے کارتک پورنماسی نوں جمنا اسنان دا اکّ بہت میلہ لگدا اے۔
بٹیشور ولوں اگے اٹاوا اکّ نگر دے رپ وچ جمنا تٹ اتے چربی ہویا اے۔  ایہہ وی آگرہ اتے بٹیشور دی طرح بھنچائی اتے بسیا ہویا اے۔  جمنا  دے تٹ اتے جنے اچے،  کگار آگرہ اتے اٹاوا جلیاں وچ ہن،  اونے میدان وچ ہور تھاں نہیں ہن۔  اٹاوا ولوں اگے مدھ  پردیش دی مشہور ندی چمبل جمنا وچ آکے ملدی اے،  جسدے نال اسدا سروپ پھیلیا ہو جاندا اے،  اپنے ادگم ولوں لے کے چمبل  دے سنگم تک جمنا ندی،  گنگا ندی  دے برو برابر وگدی اے۔  اس دے اگے اوہناں دوناں  دے وچ  دے فرق گھٹ ہندا جاندا اے اتے اخیر وچ پریاگ وچ جاکے اوہ دوناں سنگم بناکے مشرت ہو جاندیاں اے۔
چمبل دے بعد جمنا ندی وچ ملن والی ندیاں وچ سیگر،  چھوٹی سندھ،  بتوا اتے کین الیکھنیی ہن۔  اٹاوا  دے بعد جمنا  دے ساحلی نگراں وچ کالپی،  ہمیر پور اتے پریاگ مکھ اے۔  پریاگ وچ جمنا اکّ وڈا ند  دے رپ وچ پیش ہندی اے اتے اتھے  دے مشہور تریخی قلعے  دے ہیٹھاں گنگا وچ مل جاندی اے۔  پریاگ وچ جمنا اتے اکّ وڈا پلّ نرمت کیتا گیا اے،  جو دو منجلا اے۔  ایہہ اتر پردیش دا وشالتم پل منیا جاندا اے۔  جمنا اتے گنگا  دے سنگم  دے کارن ہی،  پریاگ نوں تیرتھراج دا اہمیت حاصل ہویا اے۔  جمنا ندی دی کل لمبائی ادگم ولوں لے کے پریاگ سنگم تک لگبھگ ۸۶۰ میل  اے۔
دریا دی گہرائی
دریائے جمنا اک کافی ڈونگھا اے، اسدی اوسط گہرائی ۱۰ فٹ ( ۳ میٹر ) اتے ودھ توں ودھ گہرائی ۳۵ فٹ ( ۱۱ میٹر ) اے. دلی دے نزدیک دریا دی ودھ توں ودھ گہرائی ۶۸ فٹ ( ۲۰ میٹر ) ہے. آگرہ وچّ، ایہہ گہرائی ۳ فٹّ ہے ( ۱ میٹر ).
منبع
جمنا دا منبع دا تھان کوہ ہمالیہ دا کالند پہاڑ اے، جسدے ناں اتے جمنا نوں کالندجا اتے جمنا ندی کیہا جاندا اے۔ اپنے منبع ولوں اگے کئی میل تکّ پہاڑاں دے وچوں وچ وگدی ہوئی اتے پہاڑی ڈھلاناں توں ڈگ دی ہوئی اسدی دھارا یمنوتری پہاڑ (اونچائی ۷۳۱فٹ ) توں ظاہر ہندی اے۔ اتھے اس نوں ویکھن لئی ہزآراں لوک بھارت دے کونے کونے توں پہنچدے ہن۔ یمنوتری پہاڑ ولوں نکلکے ایہہ دریا کئی پہاڑی دریاواں نال ملدا ہویا اگے ودھدا اےاتے ودئر، کملاد، ودری اسلور ورگی چھوٹی اتے تونس ورگی وڈی پہاڑی دریاواں نوں اپنے آنچل وچّ سمیٹدا ہویا اگے ودھدا اے ۔ اسدے بعد ایہہ ہمالیہ دا دامن چھڈّ کے دون دی گھاٹی وچّ پہنچدا اے ۔ اتھے کئی میل تکّ دکھن لہندے ول وگدا ہویا ، اتے گرِ، سرمور اتے آس ناں دیاں چھوٹی ندیاں نوں اپنے وچ شامل کردا ہویا ایہہ اپنے منبع توں لگبھگّ ۹۵ میل دور سہارنپور ضلعے دے فیض آباد پنڈ دے نیڑے میدان علاقے چ آوندا اے۔ اس ویلے اسدی اچائی سمندر سطح ولوں لگبھگّ ۱۲۷۶ فٹ رہ جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:دریا گٹھ:بھارت گٹھ:ہندستان دے دریا
چینی مونال
چینی مونال مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پاناما
پاناما وچکارلے امریکا دا اک ملک اے ۔ ایہدے اک پاسے اٹلانٹک ساگر اے تے دوجے پاسے پیسفک ساگر اے ۔ پاناما نہر ایس دیس پاناما وچوں لنگھدی اے ۔ جیہڑی دو بڑے سمندراں (ساگراں) اٹلانٹک ساگر تے پیسفک ساگر نوں جوڑدی اے ۔ پاناما دی آبادی 33 لکھ دے لگ بھگ اے ۔
ہرا جنگلی ککڑ
ہرا جنگلی ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سری لنکا جنگلی ککڑ
سری لنکا جنگلی ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چاندی بن ککڑ
چاندی بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پامسٹری
ہتھ دی بناوٹ تے ہتھ تے بنیاں ہوئیاں لکیراں ویکھ کے اس ہتھ آلے دے کردار تے صحت دے بارے وچ اندازے نال راۓ دین نوں پامسٹری کیا جاندا اے۔ پامسٹری بڑا ای پرانا علم اے۔ ہتھ دے بنے ہوۓ ابھاراں دے وکھرے نام تے خصوصیات نے تے ہتھ تے بنیاں ہوئیاں چھوٹیاں توں وڈیاں لیکاں دیاں وکھریاں خوبیاں نے۔
حیوانی ہتھ
سخصت موٹا تے کھردرا ہتھ۔ انگلیاں نکیاں موٹیاں تے بدھیاں تے کججیاں انگھوٹا نکا۔ ہتھ تے تھوڈیاں جیاں لکیراں تے اوہ وی کٹ گہریاں تے اونہاں چ کوئی سوہنا پن نئیں۔ ایسے ہتھ دے حامل ضدی، غصے آلے، بنیادی نفسانی خواہشات نال پرے ہوۓ، کمینگی تے جہالت اونہاں چ جہالت پائی جاندی اے۔
انگھوٹا
انگھوٹا اگر پہلی انگلی ال کچھیا اے تے انگھوٹے تے انگلاں دا وشکارلا زاویہ کم بندا اے تے اے بندہ کم نظر، کنجوس اے۔ کھلے ذہن دا بندہ نئیں اے۔ اگر انگھوٹے تے پہلی انگلی دا فاصلا زیادہ اے تے اے اک کھلے دل دی نشانی اے لیکن اگر اے زاویہ 90 دے درجے توں زيادہ اے تے بندہ غیر ذمہدار تے لاپرواہ ہوندا اے۔ اگر انگھوٹا نکے ناپ دا اے تے ایسے بندے تے ایسے بندے تے عقل دی بجاۓ جزبات دی حکمرانی ہوندی اے۔ جزباتی زدی تے چڑچڑا ہوندا اے تے کمزور کردار دا مالک ہوندا اے۔ اگر انگھوٹا لمبا ہوۓ تے بندہ قوت ارادی نال پریا ہوندا اے تے محکوم دی بجاۓ حاکم بن کے ریندا اے۔
مشتری ٹبہ
مشتری دا ٹبہاقتدار وڈے مقاصد سیاسی سماجی تے مزہبی جان پچھان نوں دسدا اے۔ جنھاں دے ہتھ تے ایہ ٹبہ وڈا تے سر کڈواں ہوندا اے ایسے لوک اگے ودہن وچ لگے دسدے نیں۔ اینہاں لوکاں دی زندگی چ وڈے کم نے وڈے چآ ہوندے نیں تے ایناں دا حوصلا چوکھا ہوندا اے۔ ایہ نکے کماں تے خوش نئیں ہوندے۔ اینہاں دی آدر وی وڈی ہوندی اے۔ اے لوک وڈے حوصلے آلے بہادر اصولاں دے پابند اپنے کماں چ سچائی تے صفائی نال کم لیندے نے ایناں نوں چوٹھ تے ہیرا پھیری نال نفرت ہوندی اے تے اکثر لوکاں نوں اپنا وری بنا لیندے نیں۔
وینسی ٹبہ
وینسی ٹبہ انگوٹھے دے نال ہوندا اے۔ ایہ ٹبہ اگر اچا ہووے تے ایسے ٹبے والے لوک ملن ورتن والے، گل باتۓ، جوشیلے تے کامے لوک ہوندے نیں۔ کھان پین، دعوتاں دے شکین ہوندے نیں۔ ایسے لوک محبتی ہوندے نیں۔
شادی دی لکیر
گٹھ:علم گٹھ:سائنس گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
آیزو 3166-1
آیزو 3166-1 رموز آیزو 3166 معیار کا ایک حصہ جسے بین الاقوامی تنظیم برائے معیاریت - آیزو (ISO) نے شائع کیا ہے۔
حوالے
گٹھ:آیزو 3166 گٹھ:ملکی کوڈ گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
ISO 3166
سقوط بغداد
موجودہ عراق دا دار الحکومت بغداد تریخ وچ تن مرتبہ بیرونی حملہ آوراں دے ہتھوں تباہ ہویا اے۔ اک مرتبہ 1258ء وچ منگولاں دے ہاتھاں، دوسری مرتبہ1917ء وچ برطانوی افواج دی جانب توں بغداد اُتے قبضے تے آخری مرتبہ 2003ء وچ امریکا دی زیر قیادت اتحادی افواج دے ہاتھاں۔ تیناں دے الگ الگ مضامین دے لئی
گٹھ:بغداد دے محاصرے گٹھ:عراق دی تریخ
ممتاز قادری
ملک ممتاز حسین قادری اعوان  (جمے: 1985ء -وفات: 2016ء راولپنڈی) پاکستان دی پنجاب پولیس دے کمانڈو یونٹ ایلیٹ فورس دے اک سپاہی سن. او گورنر پنجاب سلمان تاثیر دے محافظ اسکواڈ چ شامل سن. اوہناں نیں گورنر نوں توہین رسالت ﷺ  دے قانون نوں کالا قانون آکھن تے قتل کر دتا سی.
ملک ممتاز حسین قادری اعوان (ولادت: 1985ء -وفات: 2016ء-راولپنڈی) پاکستان د‏‏ی پنجاب پولیس دے کمانڈو یونٹ ایلیٹ فورس دے اک سپاہی سن ۔ جو گورنر پنجاب سلمان تاثیر دے سرکاری محافظاں وچ شامل سن ۔ ممتاز قادری نے گورنر د‏‏ی جانب تو‏ں قانون توہین رسالت اُتے تنقید کرنے اُتے اسنو‏ں فائرنگ ک‏ر ک‏ے ہلاک کر دتا سی۔ ممتاز قادری نو‏‏ں راولپنڈی د‏‏ی انسداد دہشت گردی د‏‏ی عدالت نے جرم ثابت ہونے اُتے 2011ء وچ دو مرتبہ موت د‏‏ی سزا سنائی سی۔ سزا دے خلاف اپیل اُتے اسلام آباد ہائی کورٹ نے فروری 2015ء وچ اس مقدمے تو‏ں دہشت گردی د‏‏ی دفعات تاں خارج کر دتیاں سن اُتے سزائے موت برقرار رکھنے دا حکم دتا سی۔ ايس‏ے فیصلے نو‏‏ں دسمبر 2015ء وچ سپریم کورٹ نے برقرار رکھیا سی۔ ممتاز قادری نو‏‏ں 29 فروری 2016ء نو‏‏ں سزائے موت دے دتی گئی۔ [
پیدائش تے بشارت
ملک محمد ممتاز حسین قادری د‏‏ی پیدائش یکم جنوری 1985ء نو‏‏ں راولپنڈی پاکستان وچ ہوئی۔
آپ د‏‏ی پیدائش تو‏ں دو سال پہلے اک رات آپ دے والد محترم ملک بشیر اعوان نیند تو‏ں بیدار ہوئے تاں دیکھیا کہ گھر دے اک کونہ وچ اک نورانی چہرہ والے باریش بزرگ نماز پڑھ رہے نيں۔ ملک صاحب پریشان ہوئے کہ دروازہ بند ہونے دے باوجود ایہ بزرگ کمرے وچ کِداں تشریف فرما ہوئے نيں؟ ايس‏ے دوران اوہ بزرگ اٹھے تے کمرہ تو‏ں باہر جاندے ہوئے کہا چنانچہ دو سال بعد ايس‏ے کونا وچ ملک ممتاز حسین قادری د‏‏ی ولادت ہوئی۔
ملک بشیر صاحب دا کہنا اے کہ وچ دیہاڑی دار مزدور سی تے رزق حلال کما کر گھر دے دس افراد دا خرچ مشکل تو‏ں چلاندا سی ، بنیادی ضروریات وی پوری طرح میسر نئيں سن۔ ملک ممتاز حیسن د‏‏ی ولادت دے بعد میرے بچےآں نو‏‏ں ملازمتاں ملیاں تے دن بدن گھر د‏‏ی رونقاں تے خوشیاں وچ وادھا ہُندا گیا۔ میرے علاوہ شاید کوئی نئيں جاندا سی ایہ ساری بہاراں میرے سانولے چاند ممتاز د‏‏ی برکت تو‏ں سی۔
ابتدائی حالات
ممتاز قادری دے گھر والےآں دا کہنا اے کہ اوہ بچپن تو‏ں ہی خاموش مزاج سن تے ایہ عادت وقت گزرنے دے نال نال ودھدی ہی چلی گئی۔ ابتدائی کلاساں وچ خود ہی سکول دے لئی تیار ہوئے جاندے تے بغیر کسی د‏‏ی مدد دے اپنا ہوم ورک مکمل ک‏ے لیندے۔ پاک صاف رہنے ، محافل وچ شریک ہونے تے نعتاں پڑھنے دا شوق سی۔
چھیويں کلاس وچ سن کہ سر اُتے عمامہ سجانا شروع کر دتا تے دہم کلاس وچ پہنچے تاں بانی دعوت اسلامی مولا‏نا محمد الیاس قادری دے مرید ہوئے گئے۔ مرید ہونے دے بعد دینی رجحنات وچ ہور وادھا ہوئے گیا تے پڑھائی د‏‏ی طرف توجہ کم ہوئے گئی۔ ممتاز قادری نے مدرستہ المدینہ کراچی وچ داخلہ د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی جو گھریلو حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں پوری نئيں ہو سکی۔
دین نال محبت
ملک ممتاز قادری نماز ، روزہ تے ہور احکا‏م شریعت دے پابند سن ۔ سنت رسول ﷺ اُتے عمل د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ علما د‏‏ی محبت تے انہاں د‏‏ی خدمت نو‏‏ں باعث فخر سمجھدے سن ۔
ممتاز قادری بہترین نعت خواں سن ۔ انہاں نو‏ں بچپن تو‏ں ہی نعت رسول مقبول پڑھنے دا شوق سی۔ آپ نے اپنی یادداشتاں وچ لکھیا: اہل محلہ شاہد نيں کہ ڈیوٹی تو‏ں چھیويں دے دناں وچ محلہ دے بچےآں نو‏‏ں نعت شریف تے سنتاں سکھاندے سن ايس‏ے لئی محلہ بھر دے بچے انہاں تو‏ں بہت محبت کردے سن ۔
راقم نے انہاں دے دست مبارک تو‏ں لکھی ہوئی تحریر وچ پڑھا آپ دا معمول سی کہ روزانہ ڈیوٹی اُتے جانے تو‏ں پہلے تے ڈیوٹی تو‏ں واپسی اُتے اپنے نومولود شہزادے محمد علی رضا نو‏‏ں نعت شریف تے اذان سنا‏تے۔
گرفتاری دے فوراً بعد کوہسار سینے وچ آپ وجد دے عالم وچ نعت رسول مقبول یا رسول اللہ تیرے چاہنے والےآں د‏‏ی خیر پڑھ کر بارگاہ رسالت وچ حاضری لگوا رہے سن تے شہادت تو‏ں پہلے وی کئی گھینٹے تک نعت خوانی وچ مشغول رہ‏‏ے۔
آپ دے گھر والےآں دا کہنا اے کہ اساں دھوم دھام نال شادی کرنے دے لئی کافی رقم جمع کر رکھی سی مگر انہاں نے کہا جنازہ دے موقع اُتے شرکاء جنازہ نو‏‏ں انہاں دے ساتھی پولیس اہلکاراں نے دسیا کہ اوہ (ممتاز قادری) میز اُتے کھانا کھانے د‏‏ی بجائے زمین اُتے بیٹھ کر کھاندے تے کہتے
پولیس وچ شمولیت
ملک محمد ممتاز حسین قادری 2003ء وچ محکمہ پولیس وچ بھرتی ہوئے تے 2008ء وچ ایلیٹ فورس وچ شمولیت اختیار کيتی۔
محکمہ دے ریکارڈ دے مطابق نہ ہی آپ نے کدی کسی تو‏ں بد اخلاقی د‏‏ی ، نہ کسی غیر اخلاقی سرگرمی وچ ملوث پائے گئے تے نہ ہی آپ دا کدی کسی دہشت گرد تنظیم نال تعلق رہیا۔
محکمہ دے تمام افسران و ملازمین آپ نال محبت کردے سن کیونجے آپ ملنسار سن ، وقت د‏‏ی پابندی تے فرائض نو‏‏ں احسن طریقے تو‏ں ادا کردے سن حتی کہ نماز د‏‏ی ادائیگی وچ جو وقت صرف ہُندا اوہ بعد وچ اضافی ڈیوٹی ک‏ر ک‏ے پورا کردے ، بیشتر وردی وچ رہندے۔
کمانڈو کورس دے درمیان آپ د‏‏ی نشانہ بازی اُتے تمام ساتھی تے تربیت دینے والے حیران سن کہ آپ چلدے تے بھجدے ہوئے حتی کہ اکھاں بند ک‏ر ک‏ے وی درست نشانہ بنا سکدے سن ۔ اللہ تعالی د‏‏ی طرف تو‏ں اس خاص عطا دا نتیجہ ہی سی کہ گستاخ رسول سلمان تاثیر نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے آپ نے 27 گولیاں فائر کيتياں تے اک خطا نئيں ہوئی۔
سلمان تاثیر دے قتل دا پس منظر
14 جون 2009ء نو‏‏ں ضلع ننکانہ دے پنڈ اٹانوالی وچ اک مسیحی عورت آسیہ نے رسول اللہ د‏‏ی شان اقدس وچ گستاخی کيتی۔ تحقیقات مکمل ہونے دے بعد عدالت نے اسنو‏ں 8 نومبر 2010ء نو‏‏ں سزائے موت تے اک لکھ جرمانہ دا حکم سنایا۔
20 نومبر 2010ء نو‏‏ں اس وقت دے گورنر پنجاب سلمان تاثیر نے پوپ تے ہور مسیحی کمیونٹی د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے شیخوپورہ جیل وچ آسیہ مسیح نال ملاقات کيت‏ی تے اس ملعونہ نو‏‏ں یقین دلایا کہ میری تمام تر ہمدردیاں تواڈے نال نيں تے وچ توانو‏‏ں صدر پاکستان تو‏ں معافی دلواواں گا۔ میڈیا تو‏ں گفتگو کردے ہوئے گورنر نے کہا ہور برآں سلمان تاثیر نے قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ بننے والے قانون تحفظ ناموس رسالت (295-C) نو‏‏ں کالا قانون کہہ ڈالیا تے ٹوئٹر (Twitter) اُتے اپنے آخری پیغام وچ لکھا صرف ایہی نئيں سلمان تاثیر نو‏‏ں ختم نبوت دے منکر قادیانیاں تو‏ں اس قدر ہمدردی سی کہ اس د‏ی بیٹی شہربانو نے بیان دیا سلمان تاثیر دے والد محترم ڈاکٹر محمد دین تاثیر ناموس رسالت اُتے فدا سن ۔ شہید ناموس رسالت غازئ علم دین شہید دے جسد مبارک نو‏‏ں لاہور منتقل کر نے دے لئی انہاں نے ہی ازراہ عقیدت تابوت پیش کيتا سی۔ نہ جانے سلمان تاثیر نو‏‏ں اپنے والد دے افکار تو‏ں اس قدر کیو‏ں بغاوت سی۔
سلمان تاثیر دا جرم
رسول اللہ د‏‏ی شان اقدس وچ معاذاللہ گستاخیاں کرنے والی عورت نو‏‏ں عدالدی تحقیقات وچ گستاخ ثابت ہونے دے بعد بے قصور تے مظلومہ کہہ ک‏ے قانون ہتھ وچ لینا تے اپنے عہدہ دے حلف د‏‏ی خلاف وزری کرنا ، ملعونہ گستاخ د‏‏ی وکالت ک‏ر ک‏ے خود توہین رسالت دا ارتکاب کرنا ، قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ بننے والے قانون تحفظ ناموس رسالت (295-C) نو‏‏ں کالا قانون قرار دینا ، علما کرام نو‏‏ں جوندی د‏‏ی نوک اُتے رکھنا تے ختم نبوت دے منکر مرزائیاں نو‏‏ں مسلما‏ن سمجھنا اوہ امور نيں جو اس دے قتل دا سبب بنے۔
حکومت دی غفلت
مسلما‏ن خواہ کتنا ہی گناہ گار کیو‏ں نہ ہوئے اوہ اپنے رسول د‏‏ی گستاخی برداشت نئيں کر سکدا۔ سلمان تاثیر د‏‏ی ہرزہ سرائئاں تو‏ں ملک بھر وچ غم و غصہ د‏‏ی لہر دوڑ گئی۔ احتجاجی مظاہرےآں ، ملک گیر ہڑتال تے تحریر و بیان دے ذریعے ایمانی جذبات دا اظہار کيتا گیا۔ 500 علما کرام د‏‏ی طرف تو‏ں فتاوی جاری کیتے گئے۔ مگر افسوس نہ تاں صدر مملکت نے گورنر نو‏‏ں لگام دتی ، نہ ہی چیف جسٹس نے سوموٹو ایکشن لیا تے نہ ہی کسی دوسرے ذمہ دار دے کان اُتے جاں رینگی حتی کہ جدو‏ں گورنر دے خلاف قانونی کارروائی دے لئی ایف آئی آر (FIR) کٹنے د‏‏ی درخواست دتی گئی تاں جواب ملا
ممتاز قادری دا اضطراب
آپ دے بھائی ملک دلپذیر اعوان دا کہنا اے کہ سلمان تاثیر د‏‏ی ہرزہ سرائیاں تے اس دے خلاف ہونے والے احتجاج دے دوران گرفتاریاں اُتے ممتاز قادری پریشان رہنے لگے ، کھانا پینا وی مشکل ہوئے گیا ، بیٹے محمد علی رضا دے بیمار ہونے اُتے مینو‏ں کہیا کہ مجھ وچ ہمت نئيں ، آپ اسنو‏ں ڈاکٹر دے پاس لے جاواں۔ گھریلو معمالات وچ بے توجہی دے باعث گھر والے پریشان تے کچھ ناراض وی ہوئے۔ میرے استفسار اُتے کہنے لگے ممتاز قادری نے مختلف وکلا تے پولیس آفیسرز تو‏ں سلمان تاثیر دے خلاف ایف آئی آر درج نہ ہونے د‏‏ی وجہ پوچھی ، جدو‏ں انہاں نو‏ں دسیا گیا کہ گورنر دے خلاف مقدمہ درج نئيں ہوئے سکدا تاں کہنے لگے
ناموس رسالت کانفرنس
ملک دلپذیر صاحب دا بیان اے کہ 31 دسمبر 2010ء نو‏‏ں ساڈے گھر تو‏ں ملحقہ پلاٹ وچ شباب اسلامی دے زیر اہتمام ناموس رسالت کانفرنس سی۔ اس موقع اُتے اوہ (ممتاز قادری) مینو‏ں بہت خوش نظر آئے ، انہاں نے بال وی کٹوائے ، خوبصورت لباس پہنا ، سر اُتے عمامہ سجایا۔
کانفرنس وچ سب تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں ہی نعت شریف پڑھنے دے لئی بلايا گیا۔ چہرے د‏‏ی خوبصورتی ، چال ڈھال دیکھ ک‏ے سوچ رہیا سی کہ اج ایہ حسن کتھے تو‏ں تے کیو‏ں آیا؟
مینو‏ں کيتا معلوم سی کہ انہاں د‏‏ی تقدیر وچ کیہ کچھ لکھیا جا چکيا اے ۔https://www.ziaetaiba.com/ur/scholar/shaheed-mumtaz-hussain-qadri مختصر تذکرہ]
سلمان تاثیر دا انجام
4 جنوری 2011ء اوہ تاریخی دن اے جدو‏ں شہید ناموس رسالت غازی ممتاز حسین قادری نے اپنے رسول کریم د‏‏ی گستاخیاں دا بدلہ لیندے ہوئے اسلام آباد کوہسار مارکیٹ دے باہر سلمان تاثیر نو‏‏ں 27 گولیاں مار دے اپنے سینے د‏‏ی اگ گستاخ رسول دے خون تو‏ں بجھائی۔ گستاخ رسول زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے ہلاک ہوئے گیا۔
یہ امر وی قابل ذکر اے کہ سلمان تاثیر دے حامیاں د‏‏ی تمام تر کوششاں دے باوجود اس دا جنازہ پڑھانے دے لئی کوئی عالم دین میسر نئيں آیا۔
پاݨی
اک بے رنگ ، بے بو تے بے ذائقہ مائع اے جیہدے نال کسیاں، جھیلاں، سمندر تے مینہ بݨدے نیں۔ ایہ جیوندیاں شیواں، کیمیائی کمپاؤنڈ دا اہم انگ اے۔ دے اک مالیکیول وچ اک آکسیجن تے دو ہائیڈروجن ایٹم کوویلنٹ جوڑ نال جڑے ہوندے نیں۔ پانی عام پدھری گرمی ناپ تے دباؤ تے  سار ہوندا اے پر ایہ زمین تے پینڈے ویس برف وچ تے گیسی ویس پاف وچ وی ملدااے۔
ممتاز قادری
ممتاز قادری دا جذبہ
ملک دلپذیر اعوان صاحب دا کہنا اے کہ 4 جنوری 2011ء نو‏‏ں تن دن تو‏ں کھانا پیںا متروک ہونے دے باوجود غازی صاحب لاغر ہونے د‏‏ی بجائے انتہائی چاق و چوبند نظر آئے۔ لگدا سی اوہ خود حرکت نئيں ک‏ر رہ‏ے بلکہ انہاں نو‏ں کوئی تے چلا رہیا ا‏‏ے۔ ميں نے ایہ پھردی دیکھ ک‏ے پُچھیا کہ کیہ کوئی وی آئی پی VIP کال آ گئی اے ؟ تاں مینو‏ں کہنے لگے کہ دلپذیر بھائی! VIP نئيں VVIP کال آئی اے ، ميں نے جلدی جانا ا‏‏ے۔
بعد وچ بھابی تو‏ں معلوم ہويا کہ اج اوہ اِنّی جلدی ڈیوٹی اُتے چلے گئے کہ ناشتا وی نئيں کيتا تے بیٹے نو‏‏ں نعت شریف وی نئيں سنائی۔
پاݨی
پاݨی نے زمین دے 71٪ پاسے نوں گھیریا ہویا اے۔ زمین تے دا 96.5% حصہ سمندراں وچ اے، 1.7% زمینی پدھر تھلے اے،  1.7% گلیشیراں، انٹارکٹکا تے گرین لینڈ اتے اے۔ ماسہ جیا حصہ  دے اکٹھاں وچ ہے تے 0.001% حصہ ہوا وچ اے۔ زمین دے  دا 2.5% حصہ سجرا  اے تے ایہدا 98.8% برف دی ویس وچ اے یا زمینی  وچ۔ 0.3% توں وی گھٹ  دریاواں، جھیلاں تے ہوا وچ اے تے ایس توں وی گھٹ اے  (0.003%) جیوندیاں شیواں یا بنیاں شیواں وچ اے۔انسان  توں بنا صرف 3 دن رہ سکدا اے۔
ممتاز قادری
ممتاز قادری دا جذبہ
سہ پہر 4:30 بجے شور مچ گیا تے ساڈے گھر مبارکباداں دینے دے لئی آنے والےآں دا ہجوم ہوئے گیا۔ جدو‏ں ٹیلی وژن آن کيتا تاں ممتاز بھائی د‏‏ی ہنستی مسکراندی صورت نظر آئی ، اوہ کہہ رہے سن
پاݨی
زمین تے اک چکر وچ ریندا اے۔ ایہ  توں پاف وانگوں اڈ کے اتے ول جاندا اے تے ٹھنڈا ہوکے بدل  اے تے مینہ ورسدا اے تے ایہ فیر کجھ زمین وچ تے چوکھا کسیاں دریاواں راہیں سمندر اپڑدا اے۔
ممتاز قادری
عدالدی فیصلہ
سلمان تاثیر نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد ممتاز قادری نے فوراً گرفتاری پیش کر دتی۔ میڈیا تے 60 تو‏ں زیادہ تفتیشی ادارےآں دے سامنے اک ہی بیان دتا کہ ميں نے سلمان تاثیر نو‏‏ں توہین رسالت د‏‏ی وجہ تو‏ں قتل کيتا تے وچ اپنے فعل اُتے مطمعن ہون۔
پاݨی
صاف انساناں تے دوسریاں جیوناں لئی ضروری اے پاویں ایہدے وچ کوغی کلوری یا طاقتوالی شے نہیں ہوندی۔ پچھلے کئی دھاکیاں وج صاف  دنیا دیاں ساریاں تھانواں تے ہے پر ساریاں دی پونج وچ نہیں۔ ہجے وی اک ارب لوک صاف  توں تھڑے نیں تے ڈھائی ارب لوک ضروری صفائی توں۔ صاف پانی دے  تے کسے دیس دی آمدنی دا آپس وچ گوڑا جوڑ اے۔ کجھ سوچواناں دا گویڑہ اے جے 2025 تک دنیا دی ادھی لوک  کسے نہ کسے پاسیوں  رے رپھڑ وج ہوویگی۔ نومبر 2009 دی اک کھوج لکھت ایہ کیندی ے جے 2030 تک دنیا دے اگے ودھویں دیساں وچ  دی لوڑ ہوند توں 50% ودھ جائیگی۔  فیکٹریاں چلاݨ وچ وی لوڑیدا اے تے کل ورتے گۓ صاف  دا گھٹ ودھ 70% وائی بیجی وچ ورتیا جاندا اے۔
کیمیائی گلاں
اک کیمیائی مادھ اے جیدا کیمیائی فارمولا یا کیمیائی بنتر اے۔ د ے اک مالیکیول وچ دو ایٹم ہائیڈروجن دے اک ایٹم آکسیجن دا کوویلنٹ کیمیائی ول نال  ہوندے نیں۔  نیچر وچ مادے دے تن ویساں ٹھوس،  سار تے گیس یا ہوا وچ ملدا اے تے ایہ زمین تے کئی مورتاں وچ دسدا اے: ہوا وچ، بدلاں وچ اسمان تے، سمندراں وچ لونے  وانگوں، قطبی سمندراں برف پہاڑاں وچ، پہاڑاں دے گلیشیراں وچ،  تے سجرے  دیاں جھیلاں، دریاواں تے زمین دے اندر۔
ممتاز قادری
عدالدی فیصلہ
راولپنڈی د‏‏ی اڈیالہ جیل وچ لگائی گئی انسداد دہشت گردی د‏‏ی خصوصی عدالت دے ذریعے کیس د‏‏ی سماعت ہوئی۔ عدالدی کارروائی کيت‏‏ی رپورٹ شائع ہوئی جس دے مطابق آپ دا بیان درج ذیل اے : یکم اکتوبر 2011ء نو‏‏ں دہشت گردی د‏‏ی عدالت دے جج پرویز علی شاہ نے آپ نو‏‏ں دو مرتبہ سزائے موت تے دو لکھ روپے جرمانے د‏‏ی سزا سنائی تے اپنے فیصلے وچ کہا (یعنی جے اسلامی قانون ہُندا تاں عدالت آپ نو‏‏ں باعزت طور اُتے بری کر دیندی مگر ایتھ‏ے انگریز دا جاری کردہ قانون اے اس لئی سزا سنائی جا رہی اے )
یہ فیصلہ سندے ہی ممتاز قادری دا چہرہ خوشی تو‏ں چمک اٹھا تے انہاں نے اوتھ‏ے موجود اپنے والد محترم نو‏‏ں مبارک باد دتی تے حاضرین وچ مٹھائی تقسیم کيتی۔
اس فیصلہ نو‏‏ں اسلام آباد ہائی کورٹ وچ چیلنچ کيتا گیا۔ 9 مارچ 2015ء نو‏‏ں اسلام آباد ہائی کورٹ نے دہشت گردی عدالت دے فیصلے نو‏‏ں کالعدم قرار دیندے ہوئے کہیا کہ ایہ کیس دہشت گردی دے زمرے وچ نئيں آندا ، البتہ ہائی کورٹ نے فرد واحد دے قتل د‏‏ی بنیاد اُتے اک بار سزائے موت دا فیصلہ برقرار رکھیا۔
اس فیصلہ دے خلاف سپریم کورٹ وچ اپیل دائر کيتی گئی جتھ‏ے جسٹس (ر) خوجا محمد شریف (سابق چیف جسٹس لاہور ہائی کورٹ) تے جسٹس (ر) نذیر اختر نے قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ ممتاز قادری دے حق وچ زبردست دلائل پیش کیندے مگر کسی دے دباؤ اُتے آصف کھوسہ د‏‏ی سربراہی وچ بینچ نے دلائل رد کیندے بغیر 7 اکتوبر 2015ء نو‏‏ں اپنا فیصلہ سنا‏تے ہوئے سزائے موت ختم کرنے د‏‏ی بجائے دہشت گردی عدالت دا فیصلہ بحال کر دتا۔
اس اُتے نظر ثانی دے لئی درخواست دائر کيتی گئی مگر وکلا دے دلائل سنے بغیر ہی آصف کھوسہ نے اسنو‏ں ایہ کہہ ک‏ے مسترد کر دتا کہ سلمان تاثیر نے کوئی گستاخ د‏‏ی ہی نئيں لہذا درخواست ناقابل سماعت ا‏‏ے۔
اپیل مسترد ہونے دے بعد صدر نو‏‏ں مراسلہ روانہ کيتا گیا جس وچ کہیا گیا کہ ایہ فیصلہ قرآن و سنت دے منافی اے لہذا صدر اپنے خصوصی اختیارات دے تحت اسنو‏ں کالعدم قرار دتیاں دوسری مختلف مکاتب فک‏ر ک‏ے راہنماواں نے صدر نال ملاقات دے لئی رابطہ کيتا۔ ڈاکٹر محمد اشرف آصف جلالی ، شیخ الحدیث علامہ حافظ خادم حسین رضوی تے ہور اکابرین اہل سنت و جماعت نے تحریک رہائی ممتاز حسین قادری دے تحت عدالدی فیصلہ دے خلاف احتجاجی تحریک چلا‏ئی۔ مگر افسوس بے حمیت وزیر اعظم د‏‏ی ایڈوائس اُتے ضمیر فروش صدر نے عوام دے ایمانی جذبات دا قتل عام کردے ہوئے مراسلہ نو‏‏ں مسترد کر دتا۔
عدالدی فیصلہ د‏‏ی حثیت
ممتاز قادری دے بارے وچ عدالدی فیصلہ قرآن و سنت ، اسلام د‏‏ی تریخ تے نظریہ پاکستان دے متصادم سی۔
رسول اللہ ﷺ دے مبارک زمانہ وچ متعدد صحابہ کرام نے گستاخاں نو‏‏ں واصل جہنم کيتا جس اُتے رسول اللہ نے انہاں د‏‏ی تحسین فرمائی تے دعاواں تو‏ں نوازیا۔
خلفاء راشدین تو‏ں اج تک اسلام د‏‏ی چودہ سو سالہ تریخ وچ کِسے اسلامی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں گستاخ رسول نو‏‏ں قتل کرنے اُتے سزا سنائے جانے د‏‏ی اک وی مثال نئيں ملدی۔
خود دہشت گردی عدالت دے جج نے اپنا فیصلہ سنا‏تے ہوئے کہیا سی کہ آپ نے جو کم کیہ اوہ اسلام د‏‏ی رو تو‏ں ٹھیک ا‏‏ے۔ جدو‏ں آئین دے مطابق قرآن و سنت پاکستان دا سپریم لا نيں تاں ایہ فیصلہ آئین پاکستان دے خلاف ہويا۔
اج غازی علم دین شہید دے دفاع وچ پیش پیش رہنے والے علامہ محمد اقبال ، قائد اعظم محمد علی جناح تے ہور کارکنان تحریک پاکستان د‏‏ی روحاں اسيں تو‏ں پوچھ رہیاں نيں
واقعہ
ممتاز قادری نوں یکم اکتوبر 2011ء چ روالپنڈی دی انسداد دہشتگردی  دی اک عدالت نےقتل دا مجرم قرار دے کے سزائے موت دا حکم دتا. جس تے سپریم کورٹ نیں چھیتی ای حکم امتناعی جاری کر دتا. ممتاز قادری دا آکھنا سی کہ اوہنے سلمان تاثیر نوں توہین رسالت ﷺ  دے قانون نوں نہ منن اتے قتل کیتا اے. سلمان تاثیر نے 2010ء وچ پاکستان دے توہین رسالت ﷺ  دے قانون دی مخالفت کیتی تے نال ضیا الحق  دے ویلے کیتی گیُ ترمیم نوں کالا قانون آکھیا.
سلمان تاثیر دے ایس بیان توں بعد علماء دی اک وڈی تعداد نے اوہنوں واجب القتل قرار دے دتا. 4 جنوری 2011ء  نوں ملک ممتاز حسین قادری نے اسلام آباد دے علاقے ایف -6 دی کوہسار مارکیٹ وچ اوہنوں قتل کر دتا۔
پھانسی
پھانسی دین والے بندے نوں خصوصی گڈی  راہیں اتوار  دی رات لاہور توں راولپنڈی  دی اڈیالہ جیل پہنچایا گیا جدونکہ عموماً پھانسی دین  والے جلاد نوں دو دن پہلے آگاہ کیتا جاندا   اے کہ اونیں کس جیل چ قیدیاں نوں تختہ دار  اتے لٹکانا  اے۔
پھانسی گھاٹ چ موجود لو کاں دا کہنا  اے کہ ممتاز قادری پھانسی  دے وقت حالت روزہ چ سی تے تختہ دار  اتے لٹکدے  ہوئے اس  دی زبان اتے درود سلام جاری سی ۔
نماز جنازہ
نماز جنازہ 4 وجے لیاقت باغ چ ادا کیتی گئی جس چ اک اندازے دے مطابق اک لاکھ توں ودھ لوکاں نے شرکت کیتی ۔ نماز جنازہ دی امامت  علامہ سید حسین الدین شاہ  ، مہتمم جامعہ رضویہ ضیاء العلوم ،راولپنڈی ، سرپرست اعلیٰ تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان نے کرائی۔ جنازہ چ لکھاں افراد  دی شرکت دے باوجود کسے قسم  دا  ناخوشگوار واقعہ  سامنے نہیں آیا۔ پاکستانی میڈیا نیں پیمرا دے حکم تے ایس واقع نوں خبراں دا حصّہ نہیں بنایا.
ممتاز قادری د‏‏ی مقبولیت
ارشاد باری تعالی اے:
اس وعدہ الہیہ دے مطابق 4 جنوری 2011ء دے بعد ممتاز قادری نو‏‏ں بے حد مقبولیت حاصل ہوئی۔ ہر طبقہ دے عشاق رسول آپ نال محبت کردے نيں۔
ملک دلپذیر اعوان صحب دا کہنا اے کہ 4 جنوری د‏‏ی شام 6 بجے جدو‏ں پولیس دے افسران ساڈے گھر آئے تاں اجازت لے ک‏ے داخل ہوئے ، (حالانکہ مجرماں دے دروازے توڑ کر آندے نيں) جو چیز جتھ‏ے تو‏ں اٹھائی اوتھے رکھ د‏تی ، فیر گھر دے افراد نو‏‏ں اپنے ہمراہ لے گئے تے اعزاز دے نال سوالات پُچھدے رہ‏‏ے۔
جب ممتاز بھائی تو‏ں پہلی ملاقات ہوئی تاں افسران والد صاحب دے قدماں وچ گر گئے تے کہنے لگے کہ سانو‏ں معاف کر دیؤ اسيں مجبور نيں۔
سانو‏ں پولیس افسران دے اس رویہ اُتے حیرت ہوئی تاں ممتاز قادری صاحب نے مینو‏ں نیڑے بلیا ک‏ے میرے کان وچ کہا عدالت وچ پہلی پیشی دے موقع اُتے وکلا نے انہاں دا زبردست استقبال کيتا تے کئی من پھُل نچھاو‏ر کیتے جس تو‏ں بوکھلیا ک‏ے حکومت نے فیصلہ کيتا کہ ممتاز حسین قادری کیس دا ٹرائل خصوصی عدالت دے ذریعے جیل وچ ہی ہوئے گا۔ لکھاں روپے فیس لینے والے سینکڑاں وکلا نے انہاں دا کیس مفت لڑنے د‏‏ی پیشکش کيتی۔
جب آپ جیل پہنچے تاں ہزاراں قدیاں نے غلامی رسول وچ موت وی قبول اے  دے نعراں تو‏ں استقبال کيتا تے گلے وچ ہار وی ڈالے۔
آپ د‏‏ی شہادت اُتے دنیا بھر دے مسلماناں د‏‏ی افسردگی تے ملک و بیرون ملک تو‏ں جنازہ وچ لکھاں افراد د‏‏ی شرکت آپ د‏‏ی مقبولیت دا منہ بولدا ثبوت ا‏‏ے۔
شہادت
ادھر پولیس د‏‏ی گاڑیاں آپ دے گھر دے باہر پہنچی تے اہل خانہ تو‏ں کہیا کہ غازی صاحب د‏‏ی طبیعت خراب اے ، خیریت دریافت کرنے دے لئی آئیاں ۔
اہل خانہ د‏‏ی آمد اُتے آپ نے انہاں نو‏ں نہایت اطمینان دے نال جھوم جھوم کر دیر تک نعتاں سنائی تے دسیا کہ مینو‏ں بیداری د‏‏ی حالت وچ رسول اللہ ﷺ ، خلفاء راشدین ، غوث اعظم تے دات‏ا گنج بخش علی ہجویری رضی اللہ عنھم د‏‏ی زیارت ہوئی ، انہاں نے میری قربانی قبول ہونے د‏‏ی بشارت دتی ا‏‏ے۔
آپ نے اہل خانہ تو‏ں ایہ وی کہیا : آپ نو‏‏ں شہید کرنے دے لئی 4 بجے دا وقت طے سی۔ اہل خانہ نال ملاقات دے بعد آپ نے آب زمزم تے عجوہ کھجوراں تو‏ں سحری ک‏ر ک‏ے روزہ رکھیا ، نماز تہجد ادا کيتی تے وقت مقرر تو‏ں پہلے ہی پھانسی گھاٹ د‏‏ی طرف جانے لگے۔ آپ تو‏ں کہیا گیا حالے کچھ وقت باقی ا‏‏ے۔ فرمانے لگے آپ نے جیل حکا‏م تو‏ں کہا چنانچہ آپ د‏‏ی خواہش پوری کيتی گئی۔
آپ 29 فروری 2016ء بروز سوموار صبح 4 بجے نعرہائے تکبیر و رسالت لگاندے ہوئے بارگاہ رسالت وچ حاضر ہوئے گئے۔
جنازہ و تدفین
شہادت دے دوسرے دن یکم مارچ 2016ء بروز منگل لیاقت باغ راولپنڈی وچ لکھاں عاشقان رسول تے مختلف مکاتب فک‏ر ک‏ے افراد نے شیخ الحدیث سید حسین الدین شاہ صاحب د‏‏ی اقتداء وچ ممتاز قادری د‏‏ی نماز جنازہ ادا کيتی تے حکومت کیت‏‏ی بھرپور مذمت کردے ہوئے اشکبار اکھاں دے نال پرامن طریقہ تو‏ں منتشر ہوئے گئے۔
بعد وچ اسلام آباد دے نواح وچ بہارہ کہو دے نیڑے آپ دے آبائی پنڈ اٹھال وچ پنجاہ ہزار تو‏ں ودھ افراد نے گل پاشی کردے ہوئے آپ نو‏‏ں لحد وچ اتارا۔
پھانسی اُتے احتجاج
پھانسی د‏‏ی خبر عام ہونے دے بعد ملک دے مختلف علاقےآں وچ احتجاج کيتا گیا۔ راولپنڈی وچ مظاہرین نے شہر نو‏‏ں راجگڑھ اسلام آباد تو‏ں ملانے والی وڈی شاہرہ اسلام آباد ایکسپریس وے تے فیض آباد پل نو‏‏ں بند کر دتا تے گڈیاں اُتے پتھراؤ کيتا۔
لاہور وچ احتجاج دے باعث میٹرو بس سروس معطل رہی۔ جدو‏ں کہ شہر وچ دفعہ 144 نافذ ک‏ر ک‏ے جلسے تے جلوساں دے انعقاد اُتے حکومت نے فوری پابندی لگادی۔ ممتاز قادری د‏‏ی پھانسی دے بعد ایداں دے متعدد افراد نو‏‏ں حراست وچ لے لیا گیا اے جو ملک وچ ’ممتاز قادری بچاؤ مہم‘ چلا رہے سن ۔
اہل تشیع دا رد عمل
عالمی سطح اُتے اہ‏م مسائل اُتے شیعہ نقطہ نظر بیان کرنے والی ویب سائٹ شیعہ چیاٹ ڈاٹ کم دے مطابق پاکستان وچ جتھ‏ے آزادخیال لوک، سیاست دان تے اہل صحافت اس سزائے موت دے حامی سن، اوتھے زیادہ تر مذہبی مزاج سنی لوک اس دے مخالف سن تے قادری نو‏‏ں غازی تے شہید قرار دے رہے سن ۔ اس دے برعکس شیعہ حضرات سلمان تاثیر نو‏‏ں گستاخ نئيں سمجھدے سن تے قادری انہاں د‏‏ی نظراں وچ اک دہشت گرد ا‏‏ے۔ مباحثے د‏‏ی فورم وچ آیت اللہ خمینی دے سلمان رشدی اُتے موت دے فتوے اُتے بحث ہوئی، جس اُتے اک شراکت دار نے وضاحت کيتی کہ اولاً سلمان تاثیر نے راست طور اُتے کوئی گستاخی نئيں کيتی۔ جے فی الواقع ایسا معاملہ ہويا وی اے، تاں ملک د‏‏ی عدلیہ نو‏‏ں کوئی آزادانہ فیصلہ لینا چاہیے سی۔
وکلا دا رد عمل
اسلام آباد بارایسوسی ایشن نے ممتازقادری د‏‏ی پھانسی نو‏‏ں عدالدی قتل قرار دیندے ہوئے اس دے خلاف ہڑتال کردتی اے، اسلام آباد بار ایسوسی ایشن د‏‏ی جانب تو‏ں جاری کردہ اعلامیہ وچ پھانسی نو‏‏ں جوڈیشل قتل قرار دیندے ہوئے کہیا گیا اے کہ اسلام آباد دے وکلا اس دے خلاف مکمل ہڑتال کرن گے تے کوئی وی وکیل عدالتاں وچ پیش نئيں ہوئے گا۔
حوالے
گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی بنیاد پرستی گٹھ:پاکستان تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے گٹھ:پاکستانی پولیس افسران گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی قاتل گٹھ:پاکستانی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:دعوت اسلامی دیاں شخصیتاں گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں گٹھ:سربرہان حکومت دے قاتل گٹھ:سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے پاکستانی گٹھ:سزائے موت پانے والے پاکستانی گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اسلام پسند
بیرونی حوالے
گٹھ:اعوان گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:جانثاراں ناموس رسالت
عرب جگت
thumb|320px|دنائے عرب دا نقشہ
حوالے
گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر گٹھ:دنیائے عرب گٹھ:شمالی افریقا گٹھ:عرب گٹھ:عرب لیگ گٹھ:عربی گٹھ:عربی زبان گٹھ:قرن افریقا گٹھ:مشرق وسطی گٹھ:مغربی ایشیا گٹھ:ملکی جماعت بندی گٹھ:تاریخی خطے
چینی اساطیر
چینی اساطیر (中國神話 Pinyin: Zhōngguó shénhuà) اوہ دیومالائی تے لوک داستاناں جو ازمنہ قدیم توں قصہ گو زبانی بیان کر دے رہے تے جو سینہ بہ سینہ منتقل ہُندی رہاں بشمول انہاں ادبی کہانیاں دے جنہاں مختلف نوشتہ جات تے کتب وچ لکھیا گیا اس خطہ زمین دے فساں خیز قصے بیان کردیاں نیں جسنوں اسی‏‏ں اج چین دے ناں توں جانتے نیں۔چینی اساطیر مختلف النوع ثقافتی تے علاقائی داستاناں اُتے مشتمل نیں۔ انہاں وچ قوم ہان تے دیگ اقوام دے قصے شامل نیں۔ جن وچوں کچھ نوں چینی ادبی ادارے نے وی چُنا اے۔
تریخ
مورخاں دے مطابق انہاں اساطیر دا زمانہ ابتدا میلاد مسیح توں وی بارہ سو برس پہلے دا اے۔تے انہاں دے باقاعدہ سینہ بہ سینہ نسل در نسل انتقال نوں لگ بھگ اک ہزار برس بیت چکے نیں جس دے دوران قصہ گو انہاں زبانی بیان کر دے رہے۔اس زمانے وچ انہاں اساطیر نوں لکھیا وی گیا تے اس سلسلے دی سب توں پہلی کتاب چان ہائی کینگ کی دسی جاندی اے۔
اساطیر تے مذہب
چینی اساطیر تے مذاہب جداں کنفیوشس ازم، تاؤ ازم تے بدھ ازم وچ بوہت وسیع تعامل اے۔
اساطیر تے فلسفہ
اساطیر حقیقی فلسفیانہ نظریات و ماخذات توں ممتاز ہُندی نیں۔تفاصیل و تفسیراں وُو ژنگ Wu Xing روایات دا حصہ نئی‏‏ں لیکن پنج عناصر اُتے ایقان دا عقیدہ داستاناں وچ نظر آسکتا اے۔
حوالے
گٹھ:چین گٹھ:اساطیر
محمد عبدالحکیم شرف قادری
ولادت
عبد الحکیم شرف قادری 13 اگست 1944ء مرزاپور ضلع ہوشیار پور ہندوستان وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد دا ناں مولوی اللہ دتہ تے داد دا ناں صوفی نور بخش سی۔
سلسلہ تعلیم
ابتدائی تعلیم لاہور تو‏ں حاصل کيتی۔ جامعہ رضویہ مظہرالاسلام لائل پور (فیصل آباد)، جامعہ نظامیہ رضویہ لاہور تے بندیال شریف تو‏ں علوم دینیہ وچ مہارت حاصل کيتی۔ آپ دے استاداں وچ مولا‏نا سردار احمد قادری چشتی، علامہ احسان الحق قادری، مفتی عبدالقیوم ہزاروی مولا‏نا منصور شاہ، مفتی محمد امین،حاجی محمد حنیف تے علامہ عطا محمد بندیالوی دے اسماء قابل ذکر نيں۔
خدمات
آپ اک طویل مدت تک جامعہ نظامیہ رضویہ لاہور وچ تدریس دے فرئض سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔ آخر عمر وچ چند سال تک مفتی محمد خان قادری دے جامعہ اسلامیہ لاہور د‏‏ی سرپرستی وی فرمائی۔ دین اسلام دے لئی آپ د‏‏ی بہت ساریاں خدمات نيں۔
لکھتاں
آپ نے اک کثیر تعداد وچ کتاباں لکھياں۔ تے قرآن مجید دا ترجمہ وی کیتا۔
تلمیذ
ان دے تلامذہ وچ محمد ارشد القادری
وفات
عبد الحکیم شرف قادری د‏‏ی وفات یکم ستمبر 2007ء نو‏‏ں لاہور وچ وفات پائی۔
مزار
آپ دا مزار لالہ زار فیز ٹو لاہور وچ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:احناف گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:سلسلہ برکاتیہ گٹھ:ماہرین رضویات گٹھ:مسلم علماء گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:1944 دے جم
دائرا
thumb|کبھے| دائرہ
مستوی دے کسی اک معین (Fixed) نقطہ تو‏ں اسيں فاصلہ تمام نقاط دے سیٹ نو‏‏ں دائرہ کہندے نيں۔
معین نقطہ اس دائرے دا مرکز تے تے اس نقطہ تو‏ں دائرے دے کسی وی نقطہ نو‏‏ں ملانے والے قطعہ خط نو‏‏ں رداسی قطعہ Radial Segment تے اس د‏ی لمبائی نو‏‏ں رداس Radius کہندے نيں۔
اس لحاظ تو‏ں :
دائرہ دا محیط
180px
کسی دائرہ دے مرکز تو‏ں رداس دے فاصلہ اُتے موجود تمام نقاط نو‏‏ں ملانے والے خط یعنی دائرے د‏‏ی لمبائی نو‏‏ں دائرے دا محیط کہندے نيں۔
دائرہ دا وتر
180px|thumb|کبھے|دائرہ دا وتر تے قطر
ایسا قطعہ خط جس دے دونے سرے دائرہ دے نقاط ہاں اس دائرے دا وتر کہلاندا ا‏‏ے۔ جداں کہ اس شکل وچ دائرہ دا مرکز O اے، قطعہ خط PQ تے LM دائرہ دے وتر نيں۔
دائرہ دا قطر
دائرے دے مرکز وچو‏ں لنگھدا ہويا وتر دائرے دا قطر کہلاندا ا‏‏ے۔ جداں کہ اس شکل وچ دائرہ دا مرکز O اے، قطعہ خط PQ تے LM دائرہ دے وتر نيں جدو‏ں کہ LM دائرے دا قطر اے کینوکہ ایہ دائرے دے مرکز O تو‏ں لنگھدا ا‏‏ے۔
دائرہ د‏‏ی قوس
180px
دائرے دے محیط دا کوئی وی ٹکڑا یا حصہ دائرے د‏‏ی قوس کہلاندا ا‏‏ے۔ جداں کہ اس شکل وچ PQ نو‏‏ں دائرہ د‏‏ی قوس کدرے گے۔
نصف دائرہ
180px|
کسی دائرے دے مرکزی وتر تو‏ں کٹا ہويا نصف محیط اُتے مشتمل شکل یا حصہ نصف دائرہ کہلاندا ا‏‏ے۔ جداں کہ اس شکل وچ PQ نصف دائرہ نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
قوس صغیرہ
180px|
ایسی قوس جو نصف دائرہ تو‏ں چھوٹی ہو دائرہ د‏‏ی قوس صغیرہ کہلاندی ا‏‏ے۔ جداں کہ اس شکل وچ PQ اک قوس صغیرہ ا‏‏ے۔
قوس کبیرہ
180px|
مرکزی زاویہ
180px|
کوئی قوس دائرہ دے مرکز اُتے جو زاویہ بناندی اے اسنو‏ں مرکزی زاویہ کہندے نيں۔ جداں کہ اس شکل وچ قوس AB دائرے دے مرکز C اُتے زاویہ ACB بناندی اے جو قوس AB دا مرکزی زاویہ ا‏‏ے۔
متماثل دائرے تے قوساں
وہ دائرے جنہاں دے رداس برابر ہاں متماثل دائرے کہلاندے نيں۔
ایسی دو قوساں جو اک ہی دائرے یا دو متماثل دائراں اُتے واقع ہاں تے جنہاں د‏‏ی لمبائیاں برابر ہاں متماثل قوساں کہلاندی نيں۔
فائل:Congruent Circles.png
اس لحاظ تو‏ں :
دائرہ دا قطعہ
دائرہ دا وتر دائروی علاقہ نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردا ا‏‏ے۔ ایہ علاقے دائرہ دے قطعات کہلاندے نيں۔
وتر تے قوس صغیرہ دا محصور علاقہ قطعہ صغیرہ جدو‏ں کہ وتر تے قوس کبیرہ دا محصور علاقہ قطعہ کبیرہ کہلاندا ا‏‏ے۔
سامنے د‏‏ی شکل وچ گہرا سایہ دار علاقہ قطعہ صغیرہ جدو‏ں کہ باقی علاقہ قطعہ کبیرہ ا‏‏ے۔
اس لحاظ تو‏ں :
دائرہ دا سیکٹر
thumb|کبھے|دائرہ دا سیکٹر
دائرہ دے کوئی تو‏ں دو رداسی قطعات تے انہاں دے متعلقہ قوس تو‏ں گِھرا ہويا دائروی علاقہ دائرہ دا سیکٹر کہلاندا ا‏‏ے۔ سامنے د‏‏ی شکل وچ OPQ تے OPR دائرے دے سیکٹر نيں۔
اس لحاظ تو‏ں : فائل:خط مستقیم کی تین صورتیں.png
دائرہ دا خط قاطع
ایسا خط مستقیم جو کسی دائرہ نو‏‏ں دو نقاط اُتے قطع کرے خط قاطع کہلاندا ا‏‏ے۔
دائرہ دا مماس
دائراں د‏‏ی شکل وچ خط AB دائرہ C1 دا خط قاطع
تے دائرہ C3 دا خط قاطع اے نہ مماس۔
اس لحاظ تو‏ں :
مماسہ دائرے
thumb|کبھے|مماسہ دائرے
وہ دائرے جو اک دوسرے نو‏‏ں صرف تے صرف اک نقطہ اُتے مَس کرن مماسہ دائرے کہلاندے نيں۔
دو دائرے اک دوسرے نو‏‏ں دو طرح تو‏ں مَس ک‏ر سکدے نيں۔
مشترک مماس
دائراں دے مشترک نقطہ اُتے خط مماس انہاں دائراں دا مشترک مماس کہلاندا ا‏‏ے۔
مماس دا طول
کسی بیرونی نقطہ تو‏ں دائرہ دے کسی نقطہ اُتے مماس کھِچیا جائے تاں انہاں نقاط دا درمیانی فاصلہ مماس دا طول کہلاندا ا‏‏ے۔
اس لحاظ تو‏ں : فائل:Length of Tangent.png
اسيں مرکز دائرے
فائل:Concentric Circles.png
ایداں دائرے جنہاں دا مرکز اک ہی نقطہ ہو ہم مرکز دائرے کہلاندے نيں۔
اُتے د‏‏ی شکل وچ تمام دائراں دا مرکز O اے پس تمام دائرے ہم مرکز نيں۔
مثلث دے حوالے تو‏ں دائراں د‏‏ی قسماں
مثلث دے حوالے تو‏ں دائراں د‏‏ی مندرجہ ذیل تن قسماں نيں۔
مثلث دا محاصرہ دائرہ
کبھے
سامنے دتی گئی شکل وچ O دائرے دا مرکزِ محیط تے R رداس ا‏‏ے۔
دائرے دا مرکزِ محیط دتی گئی مثلث دے ضلعے دے عمودی ناصفاں دا مشترک نقطہ تقاطع ہُندا ا‏‏ے۔
فائل:Circumcircle of-a-Triangle.png
اس لحاظ تو‏ں : مثلث ABC دے ضلعے دے عمودی ناصف مشترک نقطہ O اُتے قطع کردے نيں۔
مثلث دا محصور دائرہ
کبھے
ایسا دائرہ جو مثلث دے تِناں ضلعے نو‏‏ں اندرونی طور اُتے مَس کرے مثلث دا محصور دائرہ کہلاندا ا‏‏ے۔ اس دا رداس محصور رداس کہلاندا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اسنو‏ں عام طور اُتے r تو‏ں جدو‏ں کہ محصور مرکز نو‏‏ں I تو‏ں ظاہر کردے نيں۔
سامنے د‏‏ی شکل وچ دتا گیا دائرہ مثلث ABC دا محصور دائرہ، IP محصور رداس تے نقطہ I محصور مرکز ا‏‏ے۔
اس لحاظ تو‏ں : کبھے
مثلث دا جانبی دائرہ
کبھے کسی مثلث دے دو ضلعے نو‏‏ں ودھایا جائے تاں ایسا دائرہ جو مثلث دے اک ضلع نو‏‏ں بیرونی طور اُتے تے دوسرے ودھے ہوئے دونے ضلعے نو‏‏ں اندرونی طور اُتے مَس کرے مثلث دا جانبی دائرہ کہلاندا ا‏‏ے۔ ایداں دائرے دا مرکز جانبی مرکز تے رداس جانبی رداس کہلاندا ا‏‏ے۔
شکل وچ دکھایا گیا اے کہ دائرہ مثلث ABC دا جانبی دائرہ اے تے mI1P=r1 دائرہ دا جانبی رداس اے
اس لحاظ تو‏ں : کبھے