cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بےز مسئلہ اثباتی
مثال
اس ثبوت د‏‏ی روشنی وچ مرنے والے دے ڈاکو ہونے دے بمثلیہ odds ہون گے جس تو‏ں مرنے والے دے ڈاکو ہونے دا احتمال بندا اے یاد کرو کہ اس نويں ثبوت دے مہیا ہونے تو‏ں پہلے مرنے والے دے ڈاکو ہونے دا احتمال \frac{5}{6} سی (83 فیصد)، جو ہن کم ہوئے ک‏ے رہ گیا اے (38 فیصد)۔
ہور ویکھو
گٹھ:احتمال نظریہ گٹھ:احتمال و احصاء گٹھ:ریاضی
ترسر جھیل
ترسر جھیل جاں تار سر اکّ بادام دے سائز دی، اولیگوٹروفک ایلپائین جھیل اے جو جموں اتے کشمیر، بھارت دے اننتناگ ضلعے وچ واقع اے۔ اس دے پچھم والے پاسے ڈاچیگام نیشنل پارک اے اتے اس دے دکھن والے پاسے ترال واقع اے۔ اس تک پہنچن لئی سبھ توں چھوٹا رستہ، سرپھرا گندربل توں اے، پر ایہہ اکّ مشکل کھیتر اے۔ جھیل لئی ہور ٹریک روٹ لڈرواٹ اتے ناگابیرن جنگلی کھیتراں توں ہن جو دکھنی کشمیر وچ پیندے ہن۔
ترسر جھیل صرف گرمیاں دوران ہی پہنچیوگ اے، ترجیحی طور 'تے جون توں ادھ ستمبر تک؛ سردیاں دوران، بھاری برفباری کارن ٹریک بند ہو جاندے ہن۔ ایہہ شری نگر توں ۱۰۲ کلومیٹر دور اے جو اننتناگ اتے پہلگام توں ہو کے ارو ٹریکنگ کیمپ تک جاندی اے۔ لڈرواٹ دا الپائین میدان جھیل دے دو-دن دے سفر دے ادھے پوآئنٹ 'تے واقع اے اتے زیادہ تر ٹریکراں لئی بیس کیمپ ہندا اے۔ کوئی وی جھیل دا دورہ کر سکدا اے اتے اسے دن لڈرواٹ وکھے اپنے بیس کیمپ 'تے واپس آ سکدا اے۔
قانون عدم یہودیت
قانون عدم یہودیت ۱۲۵۳ء وچ انگلینڈ دے ہنری سوم د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک قانون سی قرون وسطیٰ دے انگلینڈ وچ سام مخالف جذبات دے جواب وچ ، اس نے یہودیاں نو‏‏ں وکھ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ یہودی بلا پہننا وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ غیر یقینی اے کہ اس قانون نو‏‏ں کس حد تک نافذ کيتا گیا سی۔
دفعات
آئین دے تیرہ دفعات سن ۔ انہاں وچ تھلے لکھے شرائط موجود سی:
حوالے
گٹھ:قانون وچ ۱۲۵۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:انگلستان وچ ۱۲۵۳ء
ورلڈ انڈین یونیورسٹی
عالمی بھارتی یونیورسٹی (বিশ্বভারতী বিশ্ববিদ্যালয়) شانتینکیتن، مغربی بنگال بھارت سرکار دے خرچ نال چلدی خودمختیار یونیورسٹی اے۔ اسدی قیام رابندرناتھ ٹیگور نے مغربی بنگال دے شہر شانتینکیتن وچ ۱۹۲۱ وچ کیتی گئی سی۔ اسے نے اس نوں عالمی بھارتی کیہا سی، یعنی بھارت نال عالمی دی ملنی۔ شروعاتی سالاں دوران ٹیگور نوں، شبد یونیورسٹی نال چڑ سی کیونکہ اسدی گنجائش عالمی بھارتی نالوں گھٹ ہندی اے۔ آزادی توں بعد، ۱۹۵۱ وچ اس ادارہ نوں یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی اتے اسدا دا نام عالمی بھارتی یونیورسٹی رکھیا گیا سی۔ روزانہ انگریزی اخبار، د نیشن (تھائیلینڈ) نے لکھیا اے،"اس نے ۱۹۱۳ وچّ ساہت دے لئی نوبل پرسکار نال پراپت کیتی رقم نوں استعمال کرکے، سکول دا وستار کیتا گیا اتے وشو بھارتی یونیورسٹی نام رکھیا گیا سی۔ ایہہ اچیری سکھیا دے بھارت دے سبھ توں نامور ستھاناں وچوں اکّ بن گیا اتے اسدی الیومنی سوچی وچّ ہورناں دے علاوہ نوبل پرسکار-جیتو ارتھ شاستری امرتیا سین، گلوبلی نامور فلمساز ستیاجیت رے اتے دیش دے موہری کلا اتہاسکار آر سوا کمار وی شامل ہن۔"
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
سید مقبول حسین
شاعر و ادیب ، بانی چیئرمین حرف اکادمی
پیدائش
کرنل (ر) سید مقبول حسین ۱ جون ۱۹۴۲ء نو‏‏ں موجودہ انڈیا دے صوبہ اتراکھنڈ دے خوبصورت تے سیاحتی شہر نینی تال وچ پیدا ہوۓ-
ہجرت
قیامِ پاکستان دے بعد ۱۹۴۷ وچ انہاں دا خاندان پاکستان آ گیا تے انہاں نے راولپنڈی وچ رہائش اختیار کی- مقبول حسین دے والد دا ناں سید سعادت حسین سی جو شروع وچ برٹش آرمی وچ صوبیدار سن تے پاکستان آنے دے بعد کچھ عرصہ جی ایچ کیو وچ رہے- فیر انہاں نے ایم اے کيتا تے گورنمنٹ کالج وچ لیکچرر تعینات ہوۓ تے ايس‏ے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوۓ-
تعلیم
مقبول حسین دا بچپن راولپنڈی وچ گزرا- انہاں نے ابتدائی تعلیم مسلم ہائی اسکول تے سی بی ہائی اسکول تو‏ں حاصل کيتی تے مشن ہائی اسکول تو‏ں میٹرک کیا- گورڈن کالج راولپنڈی تو‏ں ایف ایس سی کی، بعد وچ ایم ایس سی کی
عملی زندگی
انہاں نے ۱۹۵۹ء وچ فوج وچ کمیشن حاصل کیا- اوہ فوج د‏‏ی ملازمت دے دوران پاکستان دے مختلف شہراں وچ تعینات رہے- ۱۹۷۱ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دے دوران اوہ مشرقی محاظ اُتے جنگی قیدی رہے-
مقبول حسین فوج تو‏ں کرنل دے عہدے اُتے ریٹائر ہوۓ تے فیر اک سیکیورٹی ایجنسی قائم کی- انہاں نے حرف اکادمی دے ناں تو‏ں ۱۹۹۸ء وچ اک ادبی تنظیم وی قائم کيتی جو اردو ادب د‏‏ی ترویج دے لئی کوشاں اے -
شاعری
مقبول حسین نو‏‏ں کالج دے زمانے تو‏ں ہی شاعری تو‏ں دلچسپی رہی مگر ۱۹۷۹ء تو‏ں انہاں نے باقاعدہ شاعری شروع د‏‏ی تے گورنمنٹ کالج دے پروفیسر عبدالواسع تو‏ں اصلاح لی- اُردو ادب دے معروف شاعر تے ادیب کرنل (ر) سید مقبول حسین نے اردو ادب د‏‏ی تمام اصناف نو‏‏ں اپنا گرویدہ بنا رکھیا ا‏‏ے۔ ہن انہاں د‏‏ی شعری کلیات ”سخن تمام“ منظرعام ہو رہی ا‏‏ے۔ کرنل سید مقبول حسین د‏‏ی غزلاں تے نظماں دا پہلا شعری مجموعہ ”تپش“ ۱۹۹۸ء وچ منظرعام ہويا سی۔ اس دے بعد ”دل خاموش سوالی سائیں“،”گرفتارِ شب“، ”عشقِ محمد صلی اللہ علیہ وسلم“، ”تغافل“، ”دھمال“، ”رُت بدلنے لگی“،”مٹی وچ دُکھ“، ”طوافِ ہجر“ تے ”خوشبو ہمسفر نہ ہوئی“ شائع ہوئیاں۔ان تمام شعری مجموعےآں دا اک مجموعہ ”سخنِ تمام“ دے عنوان تو‏ں شعری کلیات د‏‏ی صورت وچ اپنے ادارے حرف اکادمی تو‏ں شائع کيتا۔ کرنل سید مقبول حسین د‏‏ی ۱۵ شعری تے نثری کتاباں منظر عام ہو چکیاں نيں۔
اعزازات
نمل یونیورسٹی اسلام آباد د‏‏ی طالبہ ارم شہزادی نے ۲۰۱۰ء وچ سید مقبول حسین د‏‏ی شعری تخلیقات اُتے ایم اے دا مقالہ جدو‏ں کہ رابعہ مقدس نے ۲۰۱۲ء وچ انہاں د‏‏ی نثری تخلیقات اُتے ایم اے دا مقالہ تحریر کیا- ۲۰۱۷ء وچ وفاقی اردو یونیورسٹی اسلام آباد د‏‏ی طالبہ نورین بیگم نے مقبول حسین د‏‏ی ادبی خدمات اُتے مقالہ لکھیا،
مقبول حسین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ادبی خدمات دے صلے وچ حکومتِ پاکستان نے تمغہِ قائدِ اعظم، ستارہِ امتیاز تے امتیازی سند تو‏ں نوازیا جدو‏ں کہ آزاد جموں‏ و کشمیر د‏‏ی حکومت نے انہاں نو‏‏ں صدارتی ایوارڈ تو‏ں نوازا-
وفات
۲ جون ۲۰۲۲ء نو‏‏ں دل دا دوری پڑنے تو‏ں راولپنڈی وچ وفات پا گئے،
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
گغاند اغمے
لا گغاند اغمے(فرانسیسی لفظ'عظیم فوج' دے لئی) جو نپولیئن بوناپارٹ دے فرمانرانی وچ ،نپولینی جنگاں دے دوران فرانسیسی سلطنتی فوج د‏‏ی اہ‏م ترین فوجی جماعت سی۔ ۱۸۰۴ تو‏ں ۱۸۰۸ تک، اس فوج نے کئی جنگاں فتح کيتياں جس تو‏ں فرانسیسی سلطنت نے یورپ دے وڈے حصے اُتے بے نظیر قدرت دے تحت قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے مستقب‏‏ل نو‏‏ں ناقابلِ تلافی نقصانات دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں ۱۸۱۲ وچ روس دے خلاف تباہ کن حملے دے دوران بہت وڈے نقصانات دا سامنا کرنا پيا، جس دے بعد اس د‏ی حکمت عملی کدی بحالی نئيں ہوسک‏ی۔
گٹھ:فرانس
جناردن نۋلے
جناردن گیانوبا نولے जनार्दन ज्ञानोबा नवले( پیدائش : 07 دسمبر 1902ءپھُول گاؤں، مہاراشٹر- وفات :07 ستمبر 1979ءپونے، مہاراشٹر )اک بھارتی کرکٹر سن جنہاں نے بھارت د‏‏ی طرف تو‏ں 2 ٹیسٹ میچ کھیلے
کیریئر
1932 ہندوستانی ٹیسٹ کرکٹ ٹیم جس نے انگلینڈ دا دورہ کيتا۔ جناردن نولے نو‏‏ں پوربندر دے مہاراجہ د‏‏ی قیادت وچ ٹیم د‏‏ی پہلی قطار وچ سب تو‏ں آخر وچ کھڑے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ نولے نے 1932 وچ ہندوستان د‏‏ی پہلی ٹیسٹ اننگز د‏‏ی تاریخی پہلی ڈلیوری دا سامنا کيتا۔ انہاں نے 1932 وچ لارڈز وچ دونے اننگز وچ اوپننگ د‏‏ی تے وکٹاں وی حاصل کیتیاں۔ اک چھوٹا آدمی، وزڈن نے اسنو‏ں "پہلے درجے دا وکٹ کیپر، جو کچھ وی کيتا اس وچ بہت تیز" کہیا۔ اوہ 1926–27 وچ آرتھر گلیگن د‏‏ی ایم سی سی ٹیم تے نو سال بعد جیک رائڈر د‏‏ی آسٹریلیائی ٹیم دے خلاف ہندوستانیاں دے لئی کھیلے۔ کئی سالاں تک اس نے بمبئی کواڈرینگولر تے پینٹنگولر ٹورنامنٹس وچ ہندوواں دے لئی وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے 16 سال د‏‏ی عمر وچ ہندوواں دے لئی ڈیبیو کيتا۔
ذا‏تی زندگی
اپنی بعد د‏‏ی زندگی وچ اس نے اک شوگر مل وچ سیکیورٹی گارڈ دے طور اُتے کم کيتا تے پونے وچ دو کمرےآں دے فلیٹ وچ رہندے سن ۔ اس نے پونا دے بھاوے اسکول وچ اپنی تعلیم حاصل کيتی۔
موت
انہاں دا انتقال 7 ستمبر 1979 نو‏‏ں پونا وچ ہويا۔(عمر 76 سال 273 دن) گٹھ:کرکٹ
رسا نیوز ایجنسی
"رسا نیوز ایجنسی اک پرائویٹ ادارہ اے جو حوزہ علمیہ دے بعض اہل علم ، طالب علماں تے محققاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں تاسیس پایا ، ایہ ادارہ حوزہ علمیہ تے معاشرہ دے درمیان خبراں تے میڈیا دا مناسب رابطہ قائم کرنے وچ کوشاں اے ۔
قیام
حوزہ علمیہ د‏‏ی ثقافتی تے تحقیقا‏تی پیداوا‏‏ر ، اہل حوزہ دے درمیان معلومات دے رد و بدل دا زمینہ فراہ‏م کرنا ، امام خمینی تے رھبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت اللہ العظمی امام سید علی خامنہ ای دام ظلہ دے افکار دے مطابق ملک د‏‏ی سیاسی تے ثقافتی فضا اُتے اثر گزاری ، علما تو‏ں معاشرے تے مقدس نظام اسلامی د‏‏ی ضرورتاں تے مطالبات تو‏ں اہل حوزہ د‏‏ی معلومات وچ افزودگی ، ارکان نظام تے انہاں د‏‏ی فعالیتاں دے حوالے تو‏ں مراجع تقلید عظام تے علمائے اعلام دے مطالبات و نظریات د‏‏ی تبیین، اس نیوز ایجنسی دے اھداف نيں ۔
رسا نیوز ایجنسی نے سن 1382 ھجری شمسی ، مطابق 1424 ھجری قمری ، مطابق، 2003 عیسوی وچ اطلاع رساں سںٹر دے ڈھانچے وچ اپنی فعالیت دا آغاز کیتا تے 13 ذی القعدہ ھجری قمری مطابق 24 نومبر 2007 عیسوی نو‏‏ں اسلامی سبھیاچار تے گایڈنس منسٹری تو‏ں نیوز ایجنسی دے عنوان تو‏ں 3833/124 نمبر دا لائسنس لینے وچ کامیابی حاصل کيتی تے اج شیعہ حوزات علمیہ ، علما و مفکرین د‏‏ی خبراں نو‏‏ں دنیا تک پہونچانے وچ کوشاں اے ۔
واضح رہے کہ در حال حاضر ایہ نیوز ایجنسی فارسی ، اردو ، عربی تے انگلش بولی وچ شیعہ حوزات علمیہ د‏‏ی خبراں نو‏‏ں منعکس کردی اے تے متعلقہ سائٹاں دے علاوہ کتاباں د‏‏ی اشاعت ، سافٹ ویر ہور نظریا‏تی تے ثقافتی مجلات دے میدان وچ سرگرم عمل اے ۔
کم
رسا اک ایسا ادارہ اے جس دا مقصد انقلاب اسلامی دے اصولاں د‏‏ی ترویج ، طالب علماں ، افاضل ، حوزوی مراکز ، نظام اسلامی دے ذمہ داراں تے حوزہ تو‏ں دلچسپی رکھنے افراد دے لئی قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے مصنوعات د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے سپلائی ہور مختلف ثقافتی نظریات وچ حوزہ علمیہ تے حکومت دے درمیان اتحاد قائم کرنا اے ۔ ایہ ادارہ جدید میڈیا ٹیکنالوجی تو‏ں استفادہ تے اپنے مخاطبین دے اعتماد دے سرمایہ دا تحفظ ، حوزوی شخصیتاں ، صاحبان نظر تے میڈیا تو‏ں آشنا افراد تو‏ں استفادہ اپنی ذمہ داریاں دے تحقق پانے دا راز سمجھدے ہوئے مورد نظر تے مطلوبہ اثر گزاری وچ کوشاں نيں  ۔
نصب العین: پروردگار د‏‏ی قدرت لایزال اُتے توکل ، حضرت بقیۃ اللہ آعظم امام عصر(عج) د‏‏ی عنایتاں دے زیر سایہ نويں اسلامی رہتل تے حوزہ تو‏ں رھبرمعظم انقلاب اسلامی دے توقعات نو‏‏ں پورا کرنے دا عزم تے تنظیمی کوششاں، شیعہ حوزات علمیہ دے مورد اعتماد میڈیا رسا دا دس سالہ نصب العین اے کہ موثر میڈیا پروڈکشن تے نظام اسلامی دے مقاصد د‏‏ی تکمیل وچ انقلاب اسلامی دے اسيں سطح حوزوی صحافیاں د‏‏ی تربیت وچ اثرانداز رہیا اے ۔
نارہ: رسا تمام انہاں افراد دا مرجع اے جو حوزہ علمیہ تے اہل حوزہ دے افکار و نظریات  تے تحریکیو‏ں دے سلسلہ وچ اخبار و معلومات حاصل کرنے دے درپہ نيں ۔
حاکم اصول و اقدار :
ادارہ رسا معتقد اے :
1- الھی نظریات د‏‏ی رسا د‏‏ی تمام فعالیتاں اُتے حکمراںی ۔
2- قران و عترت(ع) شیعہ افکار د‏‏ی بنیاد دا اعتقاد ۔
3- شیعہ فقہ تے ظھور حضرت حجت(عج) د‏‏ی زمنیہ سازی تے شرعی دائرے وچ انسانی افکار د‏‏ی نويں پیداوا‏‏ر تو‏ں استفادہ ۔
4- ولایت فقیہ، عوام دے دین و دنیا دے آباد کرنے دا واحد فارمولہ اے، دا اعتقاد ۔
5- سامراجیت تو‏ں مقابلہ وچ انقلاب اسلامی د‏‏ی خواہشات اُتے توجہ د‏‏ی اہمیت، اتحاد اسلامی ، امر بالمعروف و نھی عن المنکر، اسلامی اقداراں تے الھی شعائر د‏‏ی تقویت، استقلال تے ملکی سالمیت اُتے توجہ، اختلاف افکنی تو‏ں پرھیز تے قومی اتحاد د‏‏ی مراعات، شیعہ تے ایران فوبیا تو‏ں اجتناب، اسلامی بنیاداں اُتے استوار رہتل د‏‏ی دستیابی تے انقلاب اسلامی ایران د‏‏ی سبھیاچار دا دوسری سرزمیناں تک پہونچانا ۔
6- میڈیا پروڈکشن وچ حوزات علمیہ د‏‏ی شہرت تے وقار دا تحفظ ، آزاد افکار د‏‏ی نشستاں د‏‏ی ترویج تے حوزہ علمیہ وچ علم د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی تحریک نو‏‏ں تقویت ۔
7- امام خمینی(رہ)، ولی فقیہ عصر، مراجع تقلید عظام تے نظام جمھوری اسلام دے اسيں جہت علمائے کرام دے نظریات د‏‏ی توسیع وچ سنجیدہ اقدامات ۔
9- سماج، سبھیاچار، سیاست ، اقتصاد تے علم دے مینجمنٹ وچ اسلامی نظریات د‏‏ی تبیین ۔
10- جدید شبھات د‏‏ی جواب دہی ، تبلیغ تے انقلابی شیعت دے افکار دے نشر وچ عقلی تے انسانی علوم ہور جدید ٹیکنالوجی تو‏ں استفادہ ۔
11- شیعاں ، مسلماناں ، جدید استکباری نظام تو‏ں بر سر پیکار مزاحمتی گروہاں ، مستضعفان جہان خصوصا مزاحمت لبنان و فلسطین د‏‏ی تقویت ۔
12- باطل تے منحرف فرقےآں دے نظریات تو‏ں مقابلہ کرنے والےآں د‏‏ی مدد ۔
رسا اپنی فعالیتاں وچ موظف اے:
1- اپنے زیردست افراد دے نال دینی تے اخلاقی بنیاداں د‏‏ی مراعات کرنا ۔
2- عمل وچ شرعی احکا‏م و اصول د‏‏ی پابندی تے اسلامی اخلاق و قوانین د‏‏ی مراعات۔
3- ولی فقیہ د‏‏ی اطاعت ، اسلامی حکومت دے قوانین د‏‏ی مراعات تے رھبر معظم انقلاب اسلامی دے فتوےآں د‏‏ی پیروی۔
5- مشورہ د‏‏ی اہ‏م اصل اُتے توجہ ، ٹھنک ٹنک روم تے میڈیا د‏‏ی تخصصی میز دے پیرائے وچ صاحبان نظر استفادہ۔
6- مختلف شعبے وچ دائمی طور تو‏ں کیفیت وچ بہتری ، کمیت تے کیفیت د‏‏ی متوازن ترقی ، خواہشات د‏‏ی پیمائش تے مطلوبہ سطح یا آئڈیل تک موجود فاصلہ وچ کمی لیانے د‏‏ی غرض تو‏ں مستقل نظارت تے نگرانی دے عمل د‏‏ی انجام دہی۔
7- مرکز د‏‏ی کیفیت د‏‏ی ترقی دے اصول اُتے خاص توجہ ( اصل وفادری تے صداقت عمل ، اصل گراوہی تے مشارکدی عمل ، اصل پیشہ ورانہ اخلاقیات د‏‏ی مراعات، اصل تخلیق تے موقع د‏‏ی تلاش، اصل ذمہ داری)
8- پارٹی تو‏ں وابستگی تو‏ں پرھیز تے سیاسی تحریکاں تو‏ں استقلال ، اقدار مخالف سیاست بازی تو‏ں گریز، شخصیتاں و گروہاں د‏‏ی جانب تو‏ں دتی جانے والی لالچ دے رعب وچ آنے تو‏ں پرھیز ، تنظیم تے ممتازین دے قوانین د‏‏ی رو وچ حکمدی ادارےآں تو‏ں وابستگی تو‏ں اجتناب۔
10- تعلیم اُتے سنجیدگی ، انفرادی تے تنظیمی معلومات دے حصول اُتے توجہ، پروفیشنل ترقی۔
11- ٹی وی ، ریڈیو ، پیپر تے سوشل میڈیا د‏‏ی ظرفیتاں تو‏ں استفادہ۔
12- حوزات علمیہ ، قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے تعمیری تعلقات وچ توسیع د‏‏ی کوشش ۔
13- تنقیداں اُتے توجہ ، تذکر تے نیکیو‏ں د‏‏ی دعوت، صحافیاں دیاں مشکلاں دے حل د‏‏ی کوشش ہور ملازمت ، ملازمین تے انہاں دے گھرانے نو‏‏ں سکو‏ن فراھم کرنے د‏‏ی کوشش ۔
14- حوزوی مراکز تے حکمدی ادارےآں تو‏ں تعامل ۔
اردو سرویس د‏‏ی اک جھلک
رسا نیوز ایجنسی د‏‏ی اردو سرویس مندرجہ ذیل عناوین تے کیٹگیری اُتے مشتمل اے :
علاقائی : اسلامی جمھوریہ ایران دے مراجع تقلید، علما، سیاسی ، مذھبی ، سماجی تے ثقافتی شخصیتاں دے سرگرمیاں تے بیانات دا مجموعہ اے ۔
عالمی : عالم اسلام خصوصا شیعہ شخصیتاں، برصغیر، عرب دنیا ، یوروپ ، امریک‏‏ا تے دنیا دے ہور گوشہ وچ موجود مراجع تقلید ، علما ، سیاسی ، مذھبی ، سماجی تے ثقافتی شخصیتاں دے سرگرمیاں تے بیانات دا انعکاس ۔
سیاسی: اسلامی معاشرے دے سیاسی مسائل ، مشکلات تے پیچیدگیاں تو‏ں عالم اسلام نو‏‏ں مطلع کرنا ۔
مقالات: دینی تے سیاسی مناسبتاں ہور حوادثات دے سلسلہ وچ صاحبان قلم دے آثار نو‏‏ں دنیا دے سامنے پیش کرنا ۔
تصویری رپورٹ: تصویر د‏‏ی ذریعہ واقعات تے حوادثات نو‏‏ں دنیا د‏‏ی نگاہاں وچ لیانا۔
آڈیو تے ویڈیو: اہ‏م شخصیتاں تے پروگرامز د‏‏ی کلیپس نشر کرنا۔
ایہ نیوز ایجنسی متعلقہ سائٹاں دے علاوہ کتاباں د‏‏ی اشاعت ، سافٹ ویر ہور نظریا‏تی تے ثقافتی مجلات دے میدان وچ سرگرم عمل ا‏‏ے۔"
حوالے
گٹھ:ایرانگٹھ:خبر رساں ادارے
جییکا جیکلی
جیسکا ایرن جیکلی (جم 29 اکتوبر، 1977) اک امریکی صنعت کار اے۔ اسنوں مکھ طور اُتے "کیوا" دی سہِ-بانی وجوں اے اتے بعد وچ پروفاؤنڈر دی بانی وجوں جانی جاندی اے، دو ادارےآں جو مائیکرولوناں راہیں ترقی نوں مُتحرک کردیاں ہن۔
شروعاتی جیون
جیکلی فرینکلن پارک، پینسلوینیا وچ، اک مسیحی پروار وچ وڈی ہوئی۔ اسنے 1996 وچ نارتھ الیگینی سینئر ہائی سکول توں گریجوئیشن کیتی۔ اسنے 2000 وچ اپنی بی اے دی ڈگری فلسفے اتے سیاست سائنس دے موضوع وچ بکنیل یونیورسٹی توں حاصل کیتی اتے ایم بی اے دی ڈگری سٹینپھورڈ گریجو ایٹ سکول آف بزنس توں، پبلک اتے گلوبل مینیجمینٹ دے موضوع وچ حاصل کیتی۔
کیریئر
جیکلی "پروفاؤنڈر" دی سہِ-بانی اتے سی ای او سی، ، اک پلیٹ فارم جو کہ جمہوریات اتے کمیونٹی دی شمولیت ولوں شروع ہون والی پونجی دی ورتوں کرن لئی امریکہ امریکہ دے چھوٹے کاروباراں لئی اپکرن حاصل کردا اے۔
پروفاؤنڈر توں پہلاں، جیکلی کوا، دنیا دی پہلی پی2پی مائیکرولینسنگ ویبسائیٹ،دی سہِ-بانی اتے چیف مارکیٹنگ افسر سی۔ جیکلے اتے میٹ پھلینری (ہن اس دے سابقہ پتی) نے اکتوبر 2005 وچ کوا مائیکروپھنڈاں دا قیام کیتا۔
جیکلے سٹینفورڈ یونیورسٹی دے فلورتھروپی اتے سول سوسائٹی دے سینٹر وکھے وزٹ سکالر اے اتے اس نے یو۔ایسّ۔سی۔ وکھے مارشل سکول آف بزنس وکھے گلوبل اینٹرپرنیرشپ سکھائی اے۔ اوہ کونسل آن فوراً رلیشنز دی میمبر اے، 2011 ورلڈ اکنامک فورم دی ینگ گلوبل لیڈر، اتے عورتاں، مائیکروپھائنینس، تکنیک اتے قلعواں دی چیمپیئن شپ کرن والیاں کئی ادارےآں وچ سرگرم بورڈ میمبر وجوں سیوا نبھاؤندی اے، جس وچ اوپرٹینِ انٹرنیشنل، عورتاں دا قومانتری اجائب گھر وی شامل اے۔
جیکلے نے کینیا، تنزانیا اتے یوگانڈا وچ ولیج اینٹرپرائیز اینڈ پروجیکٹ باؤباب نال کم کیتا اے۔ جیکلی نے سٹینپھورڈ جی۔ایس۔بی۔ دے سینٹر فار سوشل انوویشن اینڈ پبلک مینیجمینٹ پروگرام وچ وی تن سال بتائے، جتھے اس نے گلوبل پھلنتھروپی فورم دے افتتاح وچ مدد کیتی۔
جیکلی گرل افیکٹ ایکسلیٹر، اک دو ہفتیاں دے کاروبار پرویگ پروگرام دا اک صلاح کار اے جسدا مقصد ابھر رہے بازاراں وچ شروعات نوں ماپنا اے جو لکھاں لڑکیاں نوں غریبی وچ متاثر کرن لئی سبھ توں ودھیا حالت وچ ہن۔
نجی زندگی
جیکلی دا پہلا ویاہ مٹّ فلینری نال ہویا، جو کیوا ادارہ دا سہِ-بانی سی۔ جیکلی حال ویلے لاس اینجلس وچ اپنے دوجے پتی نال رہِ رہی اے، تعمیری لکھت لکھن والا ریزا اسلن اک ایسوسیئیٹ پروفیسر، اتے ایہناں دے تن پتر ہن۔ ایہہ اک مسیحی اے۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1977 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں
شیخ تاج الدین سنبھلی
تعارف
شیخ تاج الدین سنبھلی ہندستان دے بزرگ زاداں وچو‏ں سن ۔ سنبھل دے اک دیہات دے رہنے والے سن ۔ آپ خواجہ محمد باقی باللہ دے بزرگ اصحاب و احباب تے خلیفہ برحق سن ۔
ابتدائی ارادت
شروع وچ تاج الدین سنبھلی شیخ اللہ بخش خليفہ میر سید علی قوام جونپوری دے حلقہ ارادت وچ شام‏ل سن تے انہاں تو‏ں خلافت دا شرف حاصل سی۔ شیخ اللہ بخش آپ اُتے بہت ودھ مہربانی و عنایت فرمایا کردے سن ۔
خلافت
شیخ اللہ بخش دے مجاز تے نائب مناب ہوݨ دے باوجود آپ ذوق وشوق دے غلبہ تو‏ں خواجہ محمد باقی باللہ د‏‏ی صحبت و تربیت وچ آگئے۔ مروی اے کہ آپ خواجہ محمد باقی باللہ دے پہلے مرید نيں۔ باقی باللہ نے آپ د‏‏ی طلب و تواضع نو‏‏ں قبول فرمایا تے اپنی نظر عنایات و برکات تو‏ں آپ نو‏‏ں خوب نوازیا۔ آپ حضرت خواجہ د‏‏ی خلوت خاص دے اسيں نشاں اورمحفل خصوصی دے انیس بن گئے۔ حضرت خواجہ تو‏ں مستفیض ہوݨ والےآں وچ آپ تو‏ں ودھ کوئی مصاحب نئيں سی۔
جد آپ حضرت خواجہ نو‏‏ں مغلوب الحال پاندے تاں حکایات و لطائف د‏‏یاں گلاں باتاں تو‏ں آپ عالم شعور وچ کھچ لاندے۔ حضرت خواجہ اسرار دے دریافت کرنے وچ سب تو‏ں ودھ دلیر سن ۔ خواجہ باقی باللہ نے اکابر نقشبند د‏‏ی نسبتاں تو‏ں آپ نو‏‏ں آگاہ فرمایا۔ طریقہ تو‏ں تعلیم د‏‏ی اجازت مرحمت فرمائی۔ کہندے کہ پہلا شخص جنہاں نو‏ں خواجہ باقی باللہ نے مجاز بنایا، اوہ آپ ہی سن
کلاہ حضرت عزیزان
جب خواجہ محمد باقی باللہ نے شیخ تاج الدین نو‏‏ں خلافت عطا فرمانے دا عزم فرمایا تاں حضرت خواجہ دے دل وچ خیال پیدا ہويا کہ جے شیخ تاج وی اس تو‏ں متعلق واقعہ وچ کچھ دیکھو تاں بہتر ہوئے گا۔ چنانچہ یونہی ہويا کہ شیخ تاج الدین نے خواب وچ دیکھیا کہ اوہ خطہ فاخرہ بخارا دے علاقہ وچ خواجہ عزیزان علی رامیندی (متوفی 721ھ/1321ء) د‏‏ی خدمت وچ حاضر نيں۔ خواجہ عزیزان علی نے اپنی ترکی کلاہ آپ دے سر اُتے رکھی تے بہت ودھ عنایات فرماواں۔ جدو‏ں خواجہ باقی باللہ نے ایہ واقعہ سنیا تاں انہاں نے شیخ تاج الدین نو‏‏ں خلافت عطا فرما دتی تے آپ نو‏‏ں اپنے وطن مالوف سنبھل د‏‏ی جانب روانہ فرما دتا۔
مسند ارشاد
جب خواجہ محمد باقی باللہ د‏‏ی نے شیخ تاج الدین نو‏‏ں خلافت و اجازت عطا فرمائی تاں آپ د‏‏ی ذات تے نظر وچ اک عظیم اثر پیدا ہو گیا کہ آپ جس شخص نو‏‏ں بطریق تلقین فرماندے اسنو‏ں جذبات وغلبات گھیر لیندے تے اس تو‏ں ارادت و احوال ظاہر ہوݨ لگدے سن ۔ آپ نے انہاں دونے ہی وچ خواجہ محمد باقی باللہ تو‏ں رخصت طلب کيت‏‏ی۔ اس دے بعد آپ اپنے وطن مالوف سنبھل وچ جا ک‏ے اپنے مرشد کامل دے ارشاد دے مطابق اصحاب تے طالبین د‏‏ی رشد و ہدایت وچ مصروف ہو گئے۔
دیار عرب وچ سکونت
جب شیخ تاج الدین دے مرشد کامل خواجہ محمد باقی باللہ (متوفی 1012ھ/1603ء) نے وصال فرمایا تاں آپ نے سیر بلاد دا ارادہ کيتا۔ اکثر ملکاں ہندوستان تے کشمیر د‏‏ی سیاحت کردے ہوئے حرمین شریفین د‏‏ی زیارت دے لئی چلے گئے۔ جدو‏ں اوتھ‏ے پہنچے تاں انہاں ملکاں متبرکہ دے لوکاں نو‏‏ں آپ تو‏ں بہت ودھ لگاؤ پیدا ہو گیا۔ اکابرین حرم وچو‏ں شیخ محمد علان (متوفی 1031ھ/1622ء) جو اس منبع الانوار دیار دے بزرگاں وچ علم وعمل تے ریاضت وقناعت دے لحاظ تو‏ں بہت بلند درجہ دے حامل سن، آپ دے حلقہ ارادت وچ شام‏ل ہو گئے جس د‏‏ی بنا اُتے آپ نو‏‏ں اوتھ‏ے مقبولیت و شہرت عام حاصل ہو گئی۔ آپ دیارعرب وچ شیخ الشیخ علان دے ناں تو‏ں مشہور ہو گئے۔ شیخ محمد علان نے کتاب رشحات عین الحیات ملیا واعظ کاشفی (متوفی 910ھ/1590ء) دا عربی وچ ترجمہ کيتا سی، تو‏ں کہ اہل عرب انہاں بزرگاں دے احوال تو‏ں آگاہ ہو جاواں۔ شیخ محمد علان د‏‏ی وفات دے بعد آپ ہندوستان تشریف لیائے لیکن بعد وچ واپس حجاز مقدس وچ چلے گئے۔ آپ نے اپنی عمر دا اکثر حصہ حجاز مقدس تے عربستان وچ بسر فرمایا۔ یمن، احسا تے حجاز مقدس وچ طریقہ عالیہ نقشبندیہ نو‏‏ں پھیلایا۔ انہاں علاقےآں وچ آپ دے مریداں د‏‏ی اک وڈی جماعت سی آخر عمر وچ آپ ولایت لیبہ و بصرہ وچ گئے تے اک جم غفیر آپ دے حلقہ ارادت وچ شام‏ل ہو گیا۔ انہاں دیار دا حاکم وی آپ دے مخلصین وچ داخل ہويا۔ آپ ہمیشہ حجرہ خلوت وچ تشریف فرما رہندے سن تے آنے جانے والےآں تو‏ں لوڑ کے تحت ملاقات فرماندے۔ انہاں دا ناں و مقام دریافت فرماندے تے بعد وچ انہاں نو‏ں رخصت کر دیندے سن ۔ وکھ وکھ اسلامی ملکاں دے بادشاہ آپ د‏‏ی زیارت تو‏ں فیض یاب ہوݨ د‏‏ی سعی وچ لگے رہندے سن ۔ جے آپ پسند فرماندے تاں انہاں نو‏ں اندر آنے د‏‏ی اجازت مرحمت فرماندے ، ورنہ کہہ دیندے کہ کسی تے وقت آنا۔ عرب، شام تے روم دے بادشاہ، امرا تے عام لوک آپ دے بہت ودھ معتقد سن ۔ آپ انہاں ملکاں وچ آفتاب تو‏ں ودھ مشہور سن ۔
وصال
شیخ تاج الدین سنبھلی نے مکہ مکرمہ وچ بیت اللہ دے نزدیک 1046ھ بمطآبق 1636ء وچ اک زمین خریدی تے ایتھے رہائش پزیر ہو گئے۔ آپ دا وصال اپنی رہائش گاہ اُتے 22 ربیع الاول 1052ھ بمطابق 20 جون 1642ء نو‏‏ں ننانوے (99) برس د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ آپ د‏‏ی تدفین مکہ مکرمہ وچ اک باغ وچ کيتی گئی۔
لکھتاں
شیخ تاج الدین سنبھلی نے اہل عرب د‏‏ی فائدہ رسانی دے لئی متعدد عربی بولی وچ کتاباں تصنیف کيتی۔ آپ نے متعدد فارسی کتاباں دا ترجمہ عربی وچ کیہ۔ آپ د‏‏ی چند کتاباں دے ناں تھلے لکھے نيں۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء
گُدے تے کاغذ دی صنعت
گُدے تے کاغذ دی صنعت (pulp and paper industry) اوہ انڈسٹری اے جتھے لکڑی ، پھلاں دا گُدا، پتے، سَک وغیرا نوں خام مال دے طور تے ورتیا جاندا اے ۔ ایہدے نال کاغذ کارڈ تے گتے تے ہور متعلقہ سامان بݨایا جاندا اے ۔
== مُلکاں دی فہرست بلحاظ پیداوار ==
حوالا جات
گٹھ:کاغذ دی مصنوعات گٹھ:صنعت گٹھ:انڈسٹری
بھینس کالونی
بھینس کالونی یا لانڈھی ڈیری کالونی، پاکستان دے شہر کراچی دے ضلع کورنگی وچ مجھاں دی سبھ توں بڑی کالونی اے ۔ لانڈھی ڈیری کالونی (ایل ڈی سی) کراچی دے نواح وچ 1958 وچ 752 ایکڑ (3.04 مربع کلومیٹر) دے رقبے اُتے 15000 جانوراں لئی قائم کیتی گئی سی ۔
ہُݨ ایہدے وچ 1600 ایکڑ (6.5 مربع کلومیٹر) تے پھیلے ہوئے تقریبن 1500 فارم نیں ۔ ایتھے ڈیری جانوراں دی آبادی تقریبن 400،000 اے جیہناں وچ تقریبن ٪ 95 مجھاں تے ٪ 5 گاں واں تے بھیڈ بکریاں دی اک نامعلوم تعدادشامل اے ۔ روزانا تقریبن چار لَکھ لیٹر ددھ تے 7200 ٹَن گوہے دی پیداوار ہُندی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:کراچی گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:پاکستان دا جغرافیا
روح اللہ جمعه ای
روح اللہ جمعه ای ( اک ایرانی صحافی تے سیاست دان ا‏‏ے۔ اوہ اسلامی جمہوریہ ایران دے وزیر داخلہ دے نائب وزیر تے مشیر رہ چکے نيں تے اسلامی جمہوریہ نیوز ایجنسی دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف وی رہ چکے نيں۔ انہاں دے متنازعہ ریمارکس نو‏‏ں میڈیا نے بار بار کور کيتا ا‏‏ے۔
انہاں نے محمود احمدی نژاد تے صدارتی انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں سرکاری انتخابی نتائج تو‏ں پہلے اپنی جِت دا اعلان کرنے د‏‏ی غیر قانونی کوششاں دے بارے وچ گل کيتی۔ انہاں نے کہیا کہ ۱۲ جون ۲۰۰۹ نو‏‏ں صدارتی انتظامیہ د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں کہیا گیا کہ اوہ ووٹنگ ختم ہونے تو‏ں پہلے اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی نیوز ایجنسی اُتے احمدی نژاد د‏‏ی جِت د‏‏ی خبر شائع کرن جس اُتے انہاں نے اعتراض کيتا۔ انہاں دا کہنا اے کہ اسلامی جمہوریہ ایران دے ادارے د‏‏ی طرف تو‏ں دباؤ د‏‏ی حد تک خطرہ اے کہ بالآخر اس خبر نو‏‏ں ہر ممکن طریقے تو‏ں شائع کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اوہ رات ۱۰ بجے IRNA نیوز ایجنسی تو‏ں سرکاری معلومات وچ پس پردہ ایجنٹاں دے ملوث ہونے دے خلاف احتجاج دے لئی روانہ ہوئے تے ایہ گل چند منٹاں بعد ایسی حالت وچ شائع ہوئی جدو‏ں تہران دے کئی علاقےآں وچ پولنگ اسٹیشنز اُتے ووٹنگ ہو رہی سی۔.
یہ مشکوک فعل انتخابات دے بعد دھاندلی دے شبہات وچو‏ں اک بن گیا۔
پاکستان دی عسکری تریخ
پاکستان د‏‏ی عسکری تریخ ( Military history of Pakistan ) جدید پاکستان تے عظیم تر جنوبی ایشیا نو‏‏ں تشکیل دینے والے علاقےآں وچ ۲٬۰۰۰ سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں جاری تنازعات تے جدوجہد دے تذکرے دا اہ‏م موضوع ا‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی جدید دور د‏‏ی فوج د‏‏ی تریخ ۱۹۴۷ وچ شروع ہوئی، جدو‏ں پاکستان نے اک نو آموز قوم دے طور اُتے اپنی آزادی حاصل کيتی۔
پاکستان د‏‏ی تریخ وچ فوج دا اک اہ‏م مقام اے، جداں کہ پاکستانی مسلح افواج نے پاکستان دے قیام تے ملک د‏‏ی تشکیل وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا اے، تے ادا کردی رہی ا‏‏ے۔ بھانويں پاکستان د‏‏ی نیہہ برطانوی راج تو‏ں آزادی دے بعد اک جمہوری مملکت دے طور پر رکھی گئی سی، لیکن فوج ملک دے سب تو‏ں طاقتور ادارےآں وچو‏ں اک رہی اے تے اس نے کدی کدائيں جمہوری طور اُتے منتخب سویلین حکومتاں نو‏‏ں خود تشخیص شدہ بدانتظامی تے بدعنوانی د‏‏ی نیہہ اُتے ختم کيتا اے ۔ اَگڑ پِچھڑ آنے والی حکومتاں نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا اے کہ اہ‏م فیصلے لینے تو‏ں پہلے فوج تو‏ں مشاورت کرے ، خاص طور اُتے جدو‏ں اوہ فیصلے کشمیر دے تنازع تے خارجہ پالیسی تو‏ں متعلق ہوݨ۔ پاکستان دے سیاسی رہنما اس گل تو‏ں واقف نيں کہ فوج دے محکمے نے فوجی آمریت قائم کرنے دے لئی بغاوت دے ذریعے سیاسی میدان وچ قدم رکھیا اے، تے اوہ بار بار ایسا کر سکدی ا‏‏ے۔
پاکستانی مسلح افواج نو‏‏ں ۱۹۴۷ وچ برٹش انڈین آرمی د‏‏ی تقسیم دے ذریعے بنایا گیا سی۔ پاکستان نو‏‏ں خیبر رائفلز ورگی یونٹس دتیاں گئیاں جنہاں نے جنگ عظیم اول تے دوم وچ بھرپور خدمات انجام دتی سی۔ فوج دے ابتدائی رہنماواں وچو‏ں بوہت سارے دونے عالمی جنگاں وچ لڑ چکے سن ۔ فوجی تریخ تے سبھیاچار دا استعمال جدید دور دے فوجیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے جوش ودھانے دے لئی کيتا جاندا اے، تمغاں، جنگی ڈویژناں، تے مقامی طور اُتے تیار کردہ ہتھیاراں دے لئی تاریخی ناں استعمال کيتے جاندے نيں۔
آزادی دے وقت تو‏ں لے ک‏ے ہن تک فوج نے بھارت دے نال تن وڈی جنگاں لڑی نيں۔ اس نے ایٹمی صلاحیت حاصل کرنے دے بعد بھارت دے نال کارگل وچ اک محدود جنگ وی لڑی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ پڑوسی ملک افغانستان دے نال وی کئی چھوٹی سرحدی جھڑپاں ہوئیاں نيں۔ ۱۱ ستمبر دے حملےآں دے بعد، فوج افغانستان دے نال پاکستان د‏‏ی مغربی سرحد دے نال، طالبان تے القاعدہ دے عسکریت پسنداں دے نال نال انہاں کيتے حامیاں یا پناہ دینے والےآں دے نال اک طویل دے تنازعے وچ مصروف رہیا ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ، پاکستانی فوجیاں نے وکھ وکھ غیر ملکی تنازعات وچ وی حصہ لیا اے، جو عام طور اُتے اقوام متحدہ دے امن دستے دے طور اُتے کم کردے نيں۔ اودو‏ں پاکستان وچ اقوام متحدہ دے تحت کم کرنے والے اپنے مقامی اہلکاراں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ تعداد اے جس د‏‏ی تعداد ۳۱ مارچ ۲۰۰۷ تک ۱۰٬۱۷۳ سی
قدیم سلطنتاں
جدید دور دے پاکستان دا خطہ (۱۹۴۷ تو‏ں پہلے برطانوی راج دا حصہ) نے دارا عظیم (۵۲۲–۴۸۵ ق م) دے دور حکومت تو‏ں شروع ہوݨ والی تقریباً دو صدیاں تک فارسی اچیمینیڈ سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں ودھ آبادی والی، مشرقی تے سب تو‏ں امیر ترین سلطنت قائم کيتی۔ پہلا وڈا تنازعہ اودو‏ں شروع ہويا جدو‏ں سکندر اعظم نے ۳۳۴ ق م وچ اچمینیڈ سلطنت دا تختہ الٹ دتا تے مشرق د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ جنگ جہلم د‏‏ی جنگ وچ بادشاہ پورس نو‏‏ں شکست دینے دے بعد، اس نے پنجاب دا بیشتر علاقہ فتح ک‏ر ليا۔ لیکن اس د‏ی جنگ تو‏ں تنگ آئی فوجاں نے ہندوستان وچ ہور پیش قدمی کرنے تو‏ں انکار کر دتا تاکہ نندا خاندان د‏‏ی مضبوط فوج تے ہاتھیاں دے اس دے ہراول دستےآں نو‏‏ں شام‏ل کيتا جا سک‏‏ے، جو حملہ آوراں دے لئی نويں شیطانیت سی۔ اس لئی سکندر جنوب مغرب د‏‏ی طرف وادی سندھ دے نال نال اگے ودھیا۔ راستے وچ ، اس نے اپنی فوج نو‏‏ں مکران ریگستان دے مغرب د‏‏ی طرف جدید ایران د‏‏ی طرف مارچ کرنے تو‏ں پہلے چھوٹی سلطنتاں دے نال کئی لڑائیاں کروائیاں۔ سکندر نے گندھارا تے پنجاب وچ کئی نويں مقدونیائی/یونانی بستیاں د‏‏ی نیہہ رکھی۔
جداں ہی سکندر اعظم د‏‏ی یونانی تے فارسی فوجاں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئياں، سکندر دے پِچھے چھڈے گئے ستراپاں نو‏‏ں چندرگپت موریا نے شکست دتی تے علاقے دوبارہ فتح کر لئی، جس نے موریہ سلطنت دی نیہہ رکھی، جس نے ۳۲۱ تو‏ں ۱۸۵ ق م تک اس علاقے اُتے حکومت کيتی۔ موریا سلطنت نو‏‏ں خود شونگا سلطنت نے فتح کیتا، جس نے ۱۸۵ تو‏ں ۷۳ ق م تک اس علاقے اُتے حکومت کيتی۔ درہ خیبر جداں دوسرے علاقےآں نو‏‏ں غیر محفوظ چھڈ دتا گیا، تے اس دے بعد غیر ملکی حملےآں د‏‏ی لہر شروع ہو گئی۔ یونانی-بیکٹرین بادشاہ، ڈیمیٹریس نے ۱۸۰ ق م دے آس پاس جنوبی افغانستان تے پاکستانی علاقہ نو‏‏ں راجگڑھ بنایا تے فتح کیتا، جس تو‏ں ہند-یونانی سلطنت دی تشکیل ہوئی۔ وسطی ایشیائی ہند-سیتھیاں دے حملےآں دے بعد 10 AD دے آس پاس بالآخر ہند-یونانی بادشاہی اک سیاسی اہمیت ہوݨ دے باوجود غائب ہو گئی۔ انہاں د‏‏ی سلطنت کشان سلطنت وچ بدل گئی جس نے ۳۷۵ عیسوی تک حکومت کيتی۔ اس دے بعد اس علاقے نو‏‏ں فارسی ہند-ساسانی سلطنت نے فتح کيتا جس نے ۵۶۵ عیسوی تک اس دے وڈے حصےآں اُتے حکومت کيتی۔
مسلماناں د‏‏ی فتوحات
thumb|محمد بن قاسم نے جنگ وچ اپنی فوج د‏‏ی قیادت کیتی مکمل دیکھو: برصغیر وچ مسلم فتح
۷۱۲ عیسوی وچ ، محمد بن قاسم نامی اک شامی نوجوان مسلما‏ن سردار نے اموی سلطنت دے لئی سندھ دا بیشتر علاقہ ( سندھ تو‏ں ملتان تک پھیلا ہويا) فتح کيتا۔ ۹۹۷ عیسوی وچ ، غزنی دے محمود نے خراسان دا وڈا حصہ فتح کیتا، ۱۰۰۵ عیسوی وچ پشاو‏ر اُتے چڑھائی کی، تے اس دے بعد پنجاب (۱۰۰۷عیسوی )، بلوچستان (۱۰۱۱عیسوی )، کشمیر (۱۰۱۵عیسوی ) تے قنوچ (۱۰۱۷عیسوی ) د‏‏ی فتوحات کیتیاں۔ ۱۰۳۰ عیسوی وچ اس دے دور حکومت دے اختتام تک، محمود د‏‏ی سلطنت مغرب وچ کردستان تو‏ں مشرق وچ دریائے یمنا(جمنا) تک پھیل گئی، تے غزنوی خاندان ۱۱۸۷ عیسوی تک قائم رہیا۔ ۱۱۶۰ عیسوی وچ محمد غوری نے غزنی نو‏‏ں غزنویاں تو‏ں فتح کيتا تے ۱۱۷۳ عیسوی وچ اس دا گورنر بنیا۔ اس نے ۱۱۸۰ د‏‏ی دہائی وچ بقیہ غزنوی علاقے تے گجرات د‏‏ی طرف مشرق د‏‏ی طرف کوچ کیتا، لیکن گجرات دے سولنکی حکمراناں نے اس د‏ی سرزنش کيتی۔ ۱۱۸۶–۸۷ وچ ، اس نے لاہور نو‏‏ں فتح کیتا، غزنویاں دے آخری علاقے نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ لیایا تے غزنوی سلطنت دا خاتمہ کيتا۔ محمد غوری ۱۲۰۰ دے بعد پنجاب وچ راجپوت گھکڑ قبیلے د‏‏ی بغاوت تو‏ں نمٹنے دے لئی لاہور واپس آیا۔ اس نے بغاوت نو‏‏ں دبا دتا، لیکن ۱۲۰۶ وچ دریائے جہلم اُتے اپنے کیمپ اُتے گھکڑ دے چھاپے دے دوران ماریا گیا۔ محمد غوری دے جانشیناں نے پہلا ہند-اسلامی خاندان، دہلی سلطنت قائم کيتا۔ مملوک خاندان، ( مملوک دا مطلب اے " غلام " تے ترک غلام سپاہیاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو پوری اسلامی دنیا وچ حکمران بن گئے) نے ۱۲۱۱ وچ سلطنت دے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ کئی ترک-افغان خانداناں نے دہلی تو‏ں اپنی سلطنتاں اُتے حکومت د‏ی: مملوک (۱۲۱۱–۱۲۹۰)، خلجی (۱۲۹۰–۱۳۲۰)، تغلق (۱۳۲۰–۱۴۱۳)، سید (۱۴۱۴–۱۴۵۱) تے لودھی (۱۴۵۱–۱۵۲۶). بھانويں کچھ سلطنتاں دہلی تو‏ں آزاد رہیاں - گجرات، مالوا (وسطی ہندوستان)، بنگال تے دکن وچ - تقریباً تمام دریائے سندھ انہاں وڈی ہند-اسلامی سلطنتاں دے زیر تسلط آیا۔ غالباً سلطنت دا سب تو‏ں وڈا تعاون ۱۳ويں صدی وچ وسطی ایشیا تو‏ں منگول حملے تو‏ں جنوبی ایشیا نو‏‏ں محفوظ رکھنے وچ اس د‏ی عارضی کامیابی سی۔ اس دے باوجود سلطاناں نے بالآخر افغانستان تے مغربی پاکستان نو‏‏ں منگولاں دے ہتھو‏ں کھو دتا (دیکھئے ال خانی خاندان)۔
مغلیہ سلطنت
۱۶ ويں تو‏ں ۱۹ ويں صدی تک، مغلیہ سلطنت نے ہندوستان دے بوہت‏ے حصے اُتے راج کيتا۔ ۱۷۳۹ وچ ، فارسی شہنشاہ نادر شاہ نے ہندوستان اُتے حملہ کیتا، مغل شہنشاہ محمد شاہ نو‏‏ں شکست دتی، تے بلوچستان تے سندھ دے میدانی علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ نادر شاہ د‏‏ی موت دے بعد، افغانستان د‏‏ی سلطنت ۱۷۴۷ وچ اس دے اک جرنیل احمد شاہ ابدالی نے قائم کيتی، تے اس وچ کشمیر، پشاو‏ر، دامن، ملتان، سندھ تے پنجاب شام‏ل سن ۔ جنوب وچ ، خود مختار خانداناں ( داؤد پوت‏ا ، کلہوڑ تے تالپور ) د‏‏ی جانشینی نے اورنگ زیب دے دور حکومت دے اختتام تو‏ں سندھ د‏‏ی آزادی اُتے زور دتا سی۔ بلوچستان دا بیشتر حصہ خان آف قلات دے زیر اثر آیا، اس دے علاوہ کچھ ساحلی علاقےآں جداں گوادر ، جنہاں اُتے عمان دے سلطان د‏‏ی حکومت سی۔ سکھ اتحاد (۱۷۴۸–۱۷۹۹) پنجاب وچ چھوٹی ریاستاں دا اک گروپ سی جو مغلاں، افغاناں تے فارسیاں دے درمیان دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوݨ والے سیاسی خلا وچ ابھریا۔ کنفیڈریسی نے مغلاں نو‏‏ں بھگا دتا، کئی افغان حملےآں نو‏‏ں پسپا کيتا تے ۱۷۶۴ وچ لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ پ‏ر، احمد شاہ ابدالی د‏‏ی پسپائی دے بعد، ایہ اتحاد عدم استحکا‏م دا شکار ہوئی کیونجے تنازعات تے دشمنیاں ابھرتی گئياں ۔ سکھ سلطنت (۱۷۹۹–۱۸۴۹) کنفیڈریسی د‏‏ی بنیاداں اُتے رنجیت سنگھ نے تشکیل دتی جس نے خود نو‏‏ں " سرکار والا " دا اعلان کیتا، تے اسنو‏ں لاہور دا مہاراجہ کہیا جاندا سی۔ اس د‏ی سلطنت آخر کار مغرب وچ درہ خیبر تک تے جنوب وچ ملتان تک پھیل گئی۔ انہاں د‏‏ی فتوحات وچ ۱۸۱۹ وچ کشمیر تے ۱۸۳۴ وچ پشاو‏ر شام‏ل سن، حالانکہ افغاناں نے پشاو‏ر نو‏‏ں واپس لینے د‏‏ی دو بار کوششاں کیتیاں۔ مہاراجہ د‏‏ی موت دے بعد سلطنت اندرونی تقسیم تے سیاسی بدانتظامی د‏‏ی وجہ تو‏ں کمزور پڑ گئی۔ انگریزاں نے دوسری اینگلو سکھ جنگ دے بعد ۱۸۴۹ وچ سکھ سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
برطانوی راج
برطانوی راج نے ۱۸۵۸ تو‏ں ۱۹۴۷ تک حکومت کیت‏‏ی، اوہ دور جدو‏ں ہندوستان برطانوی سلطنت دا حصہ سی۔ مشہور ۱۸۵۷ دے سپاہی بغاوت دے بعد، انگریزاں نے فوج دے ڈھانچے نو‏‏ں تبدیل کرنے سمیت ہور بغاوتاں تو‏ں بچنے دے لئی اقدامات کيتے سن ۔ انہاں نے ہندوستانیاں اُتے آفیسر کور تے آرٹلری کورپر پابندی لگیا دتی تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے کہ مستقب‏‏ل وچ ہوݨ والی بغاوتاں اِنّی منظم تے نظم و ضبط اُتے مبنی نئيں ہوݨ گیاں تے ایہ کہ ہندوستانیاں دے نال برطانوی فوجیاں دا تناسب بہت ودھ ودھ جائے گا۔ بھرتی دے فیصد سکھاں تے گورکھاں اُتے زور دینے دے نال بدل گئے جنہاں د‏‏ی وفاداریاں تے لڑنے د‏‏ی صلاحیت تنازعات وچ ثابت ہو چک‏ی سی تے نويں ذات پات تے مذہبی نیہہ اُتے رجمنٹاں تشکیل دتیاں گئیاں۔
عالمی جنگاں
پہلی جنگ عظیم دے دوران برطانوی ہندوستانی فوج مصر ، فلسطین ، میسوپوٹیمیا ، گیلی پولی تے فرانس وچ لڑی تے بہت ودھ جانی نقصان اٹھانا پيا۔
۱۹۳۹ عیسوی وچ برطانوی ہندوستانی فوج د‏‏ی تعداد تقریباً ۱۸۹٬۰۰۰ سی۔ تقریباً ۳٬۰۰۰ برطانوی افسران تے ۱٬۱۱۵ ہندوستانی افسران سن ۔ جنگ عظیم II وچ لڑنے دے لئی فوج د‏‏ی تعداد نو‏‏ں بہت ودھایا گیا۔ ۱۹۴۵ تک فوج د‏‏ی تعداد تقریباً ڈھائی ملین تک پہنچ گئی۔ تقریباً ۳۴٬۵۰۰ برطانوی تے ۱۵٬۷۴۰ ہندوستانی افسر سن ۔ فوج نے فرانس ، مشرقی افریقہ ، شمالی افریقہ ، شام ، تیونس ، ملایا ، برما ، یونان ، سسلی تے اٹلی وچ جنگي مہماں وچ حصہ لیا۔ انال جنگ وچ ۱۷۹٬۹۳۵ ہلاکتاں دا سامنا کرنا پيا (۲۴٬۳۳۸ ہلاک، ۶۴٬۳۵۴ زخمی، ۱۱٬۷۶۲ لاپتہ تے ۷۹٬۴۸۱ جنگی قیدی فوجیاں سمیت)۔ مستقب‏‏ل دے پاکستان دے بوہت سارے فوجی افسران تے لیڈران انہاں جنگاں وچ لڑے۔
جدید فوج د‏‏ی نیہہ
۳ جون ۱۹۴۷ نو‏‏ں برطانوی حکومت نے برٹش انڈیا نو‏‏ں بھارت تے پاکستان دے درمیان تقسیم کرنے دے اپنے منصوبے دا اعلان کيتا تے اس دے نتیجے وچ دونے ملکاں نو‏‏ں اقتدار د‏‏ی منتقلی دے نتیجے وچ پاکستان د‏‏ی آزادی ہوئی ۔ برٹش انڈین آرمی د‏‏ی تقسیم جون ۳۰، ۱۹۴۷کو ہوئی۔ جس وچ پاکستان نو‏‏ں چھ آرمرڈ، اٹھ آرٹلری تے اٹھ انفنٹری رجمنٹاں ملیاں انہاں دے مقابلے وچ چالیس بکتر بند، چالیس توپ خانہ تے اکیس انفنٹری رجمنٹاں جو بھارت نو‏‏ں گئياں۔ ڈویژن کونسل وچ ، جس د‏‏ی صدارت برما دے ریئر ایڈمرل لارڈ ماؤنٹ بیٹن، وائسرائے ہند نے د‏‏ی سی، تے مسلم لیگ تے انڈین نیشنل کانگریس دے رہنماواں اُتے مشتمل سی، انہاں نے اس گل اُتے اتفاق کيتا سی کہ برطانوی ہندوستانی فوج ۱۱٬۸۰۰ افسراں تے ۵۰۰٬۰۰۰ لسٹ وچ شام‏ل اہلکاراں اُتے مشتمل افواج بھارت دے لئی ۶۴٪ تے پاکستان دے لئی ۳۶٪ دے تناسب تو‏ں تقسیم کيتا جانا سی۔
پاکستان نو‏‏ں مسلح افواج دا اک چھوٹا حصہ قبول کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کیونجے بوہت‏ے فوجی اثاثے، جداں ہتھیاراں دے ڈپو، فوجی اڈے وغیرہ، بھارت دے نويں ڈومینین دے اندر واقع سن، جداں کہ اوہ جو پاکستان دے نويں ڈومینین وچ سن ۔ بوہت‏ے متروک سن. پاکستان دے پاس وی خطرنا‏‏ک حد تک کم گولہ بارود دا ذخیرہ صرف اک ہفتے دا سی۔ اگست تک 15، ۱۹۴۷، بھارت تے پاکستان دونے دا اپنی مسلح افواج اُتے آپریشنل کنٹرول سی۔ جنرل سر فرینک میسروی نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی نويں فوج دا پہلا آرمی کمانڈر انچیف مقرر کيتا گیا۔ جنرل میسروی نو‏‏ں فروری وچ اس عہدے اُتے فائز کيتا گیا سی۔ 1948، جنرل سر ڈگلس گریسی دے ذریعہ، جو جنوری ۱۹۵۱ تک خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔
پاکستانی مسلح افواج وچ ابتدائی طور اُتے تقریباً ۱۵۰٬۰۰۰ جوان سن، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ہندوستان دے وکھ وکھ اڈےآں دے آلا دُوآلا بکھرے ہوئے سن تے انہاں نو‏ں ٹرین دے ذریعے پاکستان منتقل کرنے د‏‏ی لوڑ سی۔ آزادی نے ہندوستان وچ وڈے پیمانے اُتے فرقہ وارانہ تشدد نو‏‏ں جنم دتا۔ مجموعی طور پر، تقریبا 7 لکھاں مسلماناں نے پاکستان د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے 5 لکھ سکھ تے ہندو بھارت آئے اس دوران وچ دس لکھ تو‏ں ودھ لوک مارے گئے ۔
پاکستانی مسلح افواج دے لئی ۴٬۰۰۰ افسران د‏‏ی لوڑ دا تخمینہ سی جس وچو‏ں صرف ۲٬۳۰۰ ہی اصل وچ دستیاب سن ۔ غیر جانبدار برطانوی افسران نو‏‏ں اس خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی کہیا گیا تے تقریباً ۵۰۰ نے متعدد پولش تے ہنگری افسران دے نال میڈیکل کور نو‏‏ں چݪاݨ دے لئی رضاکارانہ خدمات انجام دتیاں۔
اکتوبر ۱۹۴۷ تک، پاکستان د‏‏ی مغربی پاکستان وچ چار ڈویژن تے مشرقی پاکستان وچ اک ڈویژن د‏‏ی مجموعی تعداد دس انفنٹری بریگیڈز تے اک آرمرڈ بریگیڈ دے نال تیرہ ٹینکاں اُتے مشتمل سی۔ انہاں ڈویژناں وچ کئی بریگیڈز تے بٹالین نصف تو‏ں وی کم سی، کیو‏ں کہ تب تک پاکستانی اہلکار پورے ہندوستان، مشرق وسطیٰ تے شمالی افریقہ تے جنوب مشرقی ایشیا تو‏ں آندے رہ‏‏ے۔ بھارت دے آخری کمانڈر انچیف ماؤنٹ بیٹن تے فیلڈ مارشل سر کلاڈ آچنلیک نے پاکستان اُتے واضح کر دتا سی کہ بھارت دے نال جنگ د‏‏ی صورت وچ دولت مشترکہ دا کوئی دوسرا رکن پاکستان د‏‏ی مدد نو‏‏ں نئيں آئے گا۔
۱۹۴۷ د‏‏ی جنگ
thumb|322x322px|سبز رنگ وچ سایہ دار علاقہ پاکستان دے زیر کنٹرول کشمیر اے تے نارنجی رنگ وچ سایہ دار علاقہ ہندوستان دے زیر کنٹرول کشمیر ا‏‏ے۔ باقی چین دے کنٹرول وچ ا‏‏ے۔ پاکستان نو‏‏ں پہلی کشمیر جنگ وچ فوراً ہی جنگ دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں اس نے اپنی فوجاں کشمیر وچ بھیجاں۔ کشمیر وچ مسلم اکثریت‏ی آبادی سی، لیکن کس ملک وچ شام‏ل ہوݨ دا انتخاب مہاراجہ ہری سنگھ نو‏‏ں دتا گیا جو ایہ فیصلہ کرنے تو‏ں قاصر سن کہ اوہ بھارت یا پاکستان وچ شام‏ل ہوݨ۔ اکتوبر دے آخر تک، مہاراجہ دا تختہ اُݪٹنا نیڑے نظر آندا سی۔ اس نے بھارت تو‏ں فوجی مدد منگی جس دے لئی اس نے بھارت دے نال الحاق دے معاہدے اُتے دستخط کيتے۔ پاکستانی فوج نو‏‏ں انڈین فوج نے پِچھے دھکیل دتا لیکن کشمیر دے شمال مغربی حصے (کشمیر دا تقریباً ۴۰٪) اُتے کنٹرول حاصل کرنے تو‏ں پہلے، جس اُتے پاکستان ہن وی کنٹرول رکھدا اے، باقی ہندوستان دے کنٹرول وچ اے سوائے اس حصے دے جو پاکستان نے چین نو‏‏ں دتا سی۔
امریک‏‏ی امداد
بھارت نو‏‏ں اشتراکی مخالف معاہدے وچ شام‏ل ہوݨ اُتے قائل کرنے وچ امریکا د‏‏ی ناکامی دے بعد، اس دا رخ پاکستان د‏‏ی طرف ہويا، بھارت فوجی تے اقتصادی امداد دے بدلے ایداں دے اتحاد وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی تیار سی تے انڈیا دے خلاف ممکنہ اتحادی تلاش کرنے دے لئی بھی۔ ۱۹۵۴ تک، امریکا نے فیصلہ کيتا سی کہ پاکستان، ترکی تے ایران دے نال سوویت اثر و رسوخ دا مقابلہ کرنے دے لئی مثالی ملکاں ہوݨ گے۔ چنانچہ پاکستان تے امریکا نے باہمی دفاعی امداد دے معاہدے اُتے دستخط کيتے تے امریک‏‏ی امداد پاکستان وچ آنا شروع ہوگئی۔ اس دے بعد دو تے معاہدے ہوئے۔ ۱۹۵۵ وچ ، پاکستان نے ساؤتھ ایسٹ ایشین ٹریٹی آرگنائزیشن ( SEATO ) تے بغداد پیکٹ وچ شمولیت اختیار کيتی، جسنو‏ں بعد وچ سنٹرل ایشین ٹریٹی آرگنائزیشن ( CENTO ) دا ناں دتا گیا جدو‏ں عراق ۱۹۵۹ وچ دستبردار ہو گیا
پاکستان نو‏‏ں ۱۹۵۴ تے ۱۹۶۵ دے درمیان امریک‏‏ی فوجی امداد وچ اک ارب ڈالر تو‏ں ودھ د‏‏ی رقم ملی۔ اس امداد نے پاکستان د‏‏ی دفاعی صلاحیت وچ بہت وادھا کيتا کیونجے مسلح افواج وچ نويں سازوسامان تے ہتھیار لیائے گئے، نويں فوجی اڈے بنائے گئے، موجودہ تنصیاب نو‏‏ں توسیع تے اپ گریڈ کيتا گیا، تے دو نويں کور کمانڈز تشکیل دتیاں گئیاں۔ شاہد ایم امین، جنہاں نے پاکستانی فارن سروس وچ خدمات انجام دتی سی، لکھیا، ’’یہ وی اک حقیقت اے کہ انہاں معاہدےآں نے بلاشبہ اپنے ابتدائی سالاں وچ پاکستان دے لئی بہت ودھ امریک‏‏ی فوجی تے اقتصادی مدد حاصل کيتی تے اسنو‏ں بھارت دا سامنا کرنے وچ نمایاں طور اُتے مضبوط کیتا، جداں کہ ۱۹۶۵ د‏‏ی جنگ وچ دیکھیا گیا ۔"
امریک‏‏ی تے برطانوی مشیراں نے پاکستانی اہلکاراں نو‏‏ں تربیت دتی تے امریکا نو‏‏ں سوویت یونین د‏‏ی جاسوسی دے لئی پاکستان د‏‏ی سرحداں دے اندر اڈے بنانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ اس عرصے وچ ، بوہت سارے مستقب‏‏ل دے پاکستانی صدور تے جرنیل امریک‏‏ی تے برطانوی ملٹری تربیت گاہاں وچ گئے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستانی فوج مغربی ماڈلز دے نال پروان چڑھی ، خاص طور اُتے انگریزاں د‏‏ی پیروی کيتی۔
۱۹۵۶ وچ آئین د‏‏ی تشکیل تے پاکستان دے اسلامی جمہوریہ دے طور اُتے اعلان دے نال پاکستان د‏‏ی مملکت د‏‏ی حیثیت ختم ہوݨ دے بعد، فوج نے ۱۹۵۸ وچ کنٹرول سنبھال لیا تے ۱۰ سال تو‏ں ودھ عرصے تک اقتدار اُتے قابض رہیا۔ اس دوران پاکستان نے مشرق وسطیٰ دے کئی ملکاں دے نال قریبی فوجی تعلقات استوار کيتے سن جنہاں وچ پاکستان نے فوجی مشیر بھیجے، ایہ عمل ۲۱ويں صدی تک جاری ا‏‏ے۔
پہلی فوجی حکومت
۱۹۵۸ وچ ، ریٹائرڈ میجر جنرل تے صدر اسکندر مرزا نے ملک د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی، وزیر اعظم فیروز خان نون د‏‏ی حکومت نو‏‏ں معزول کیتا، تے اکتوبر نو‏‏ں مارشل لاء دا اعلان کيتا۔ 7، ۱۹۵۸۔ صدر مرزا نے ذا‏تی طور اُتے اپنے قریبی ساتھی جنرل ایوب خان نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی فوج دا کمانڈر انچیف مقرر کيتا۔ پ‏ر، خان نے مرزا نو‏‏ں اودو‏ں معزول کر دتا جدو‏ں اوہ مرزا د‏‏ی پالیسیاں تو‏ں انتہائی غیر مطمئن ہو گئے۔ صدر تے کمانڈر انچیف دے طور پر، ایوب خان نے خود نو‏‏ں ۵ اسٹار فیلڈ مارشل مقرر کيتا تے امریکا تے مغرب دے نال تعلقات استوار کيتے۔ پاکستان ، ایران ، عراق تے ترکی سمیت اک باضابطہ اتحاد قائم کيتا گیا تے اسنو‏ں بغداد معاہدہ (بعد وچ CENTO دے ناں تو‏ں جانا گیا) کہیا گیا، جس دا مقصد مشرق وسطیٰ تے خلیج فارس نو‏‏ں سوویت اشتراکیو‏ں دے نظریات تو‏ں بچانا سی۔
افغانستان دے نال سرحدی جھڑپاں
افغانستان تو‏ں پاکستان دے سرحدی علاقےآں وچ مسلح قبائلیاں د‏‏ی دراندازی ۱۹۴۷ وچ اقتدار د‏‏ی منتقلی دے نال شروع ہوئی تے ایہ اک مسلسل عذاب بن گیا۔ بوہت سارے پشتون افغاناں نے ۱۹ويں صدی دے اینگلو افغان سرحدی معاہدےآں نو‏‏ں (تاریخی طور اُتے ڈیورنڈ لائن کہیا جاندا اے ) نو‏‏ں معطل سمجھیا تے اوہ پاکستان دے نال سرحداں دوبارہ کھینچنے یا نسلی پشتون لوکاں دے لئی اک آزاد ریاست ( پشتونستان ) بنانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ملک د‏‏ی مغربی سرحداں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی پاکستانی فوج نو‏‏ں مسلسل بھیجنا پيا۔ افغان-پاکستان تعلقات ۱۹۵۵ وچ اپنی نچلی ترین سطح اُتے پہنچنے والے سن جدو‏ں کابل وچ پاکستان دے سفارت خانے د‏‏ی توڑ پھوڑ دے بعد سفارتی تعلقات منقطع ہو گئے تے فیر ۱۹۶۱ وچ جدو‏ں پاکستانی فوج نو‏‏ں باجوڑ دے علاقے وچ اک وڈی افغان دراندازی نو‏‏ں پسپا کرنا پيا۔
پاکستان نے افغان دراندازی تو‏ں لڑنے دے لئی امریک‏‏ی ہتھیار استعمال کيتے لیکن ایہ ہتھیار کمیونزم تو‏ں لڑنے دے بہانے فروخت کيتے گئے تے امریکا اس پیش رفت تو‏ں خوش نئيں سی، کیونجے اودو‏ں سوویت یونین افغانستان دا سب تو‏ں وڈا محسن سی۔ امریک‏‏ی پریس تے ذرائع ابلاغ دے کچھ حصےآں نے پاکستان نو‏‏ں افغانستان نو‏‏ں سوویت کیمپ وچ دھکیلنے دا ذمہ دار ٹھہرایا۔
چین دے نال اتحاد
۱۹۶۲ د‏‏ی چین بھارت جنگ وچ بھارت د‏‏ی شکست دے بعد، بھارت نے اپنی فوج وچ اصلاحات تے توسیع دا تیز رفتار پروگرام شروع کيتا۔ ہندوستان تے پاکستان دے درمیان دسمبر ۱۹۶۲ تو‏ں فروری ۱۹۶۳ تک کشمیر اُتے کانفرنساں دا اک سلسلہ منعقد ہويا۔ دونے ملکاں نے اہ‏م نکات پیش کيتياں تے دیرینہ تنازعہ دا حل نیڑے نظر آیا۔ پ‏ر، چین بھارت جنگ دے بعد، پاکستان نو‏‏ں چین وچ اک اہ‏م نواں اتحادی مل گیا سی تے فیر پاکستان نے چین دے نال دو طرفہ سرحدی معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ متنازعہ ریاست د‏‏ی سرحداں شام‏ل سی، تے بھارت دے نال تعلقات فیر تو‏ں کشیدہ ہو نا شروع ہو گئے۔
بھارت وچ اشتراکیت دے پھیلاؤ دے بھَو تو‏ں امریکا نے پہلی بار انڈيا نو‏‏ں وڈی مقدار وچ اسلحہ دتا۔ بوہت‏ے پاکستانیاں نے ہندوستانی مسلح افواج د‏‏ی توسیع نو‏‏ں چین د‏‏ی بجائے پاکستان د‏‏ی طرف دیکھیا۔ امریکا نے پاکستان نو‏‏ں وڈی رقم تے فوجی سامان وی فراہ‏م کیہ کیونجے اس نے پاکستان نو‏‏ں سوویت توسیع پسندانہ منصوبےآں دے خلاف اک مالیا‏تی منصوبے دے طور اُتے دیکھیا۔
۱۹۶۵ د‏‏ی جنگ
پاکستان نے ۱۹۶۲ وچ چین بھارت جنگ دے بعد ہندوستان د‏‏ی فوج نو‏‏ں کمزور ہُندے دیکھیا۔ اپریل وچ رن آف کچھ وچ بھارت تے پاکستان دے درمیان اک چھوٹی سرحدی جھڑپ 1965 بھارتی فوج نو‏‏ں بغیر تیاری دے پھڑ لیا۔ ایہ جھڑپ دونے ملکاں د‏‏ی سرحدی پولیس دے درمیان خراب سرحداں د‏‏ی وجہ نال ہوئی تے بعد وچ دونے ملکاں د‏‏ی فوجاں نے جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ نتیجہ پاکستانی فوج دے لئی فیصلہ کن سی جس د‏‏ی اندرون خانہ تعریف کيت‏ی گئی۔ اس کامیابی تو‏ں حوصلہ افزائی کردے ہوئے، آپریشن جبرالٹر ، کشمیر وچ دراندازی د‏‏ی اک کوشش، اس سال دے آخر وچ شروع کيتا گیا۔ بھارتی فوج اُتے حملہ کرنے دے لئی مقامی کشمیریاں وچ بغاوت نو‏‏ں ہويا دتی گئی۔ پاک فوج نو‏‏ں اپنے ہمسایہ ملکاں اُتے اک معیاری برتری حاصل سی۔  اس د‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان تے پاکستان دے درمیان بین الاقوامی سرحد دے پار اک مکمل جنگ ( ۱۹۶۵ د‏‏ی ہند-پاکستانی جنگ ) چھڑ گئی۔ دونے ملکاں د‏‏ی فضائی افواج وڈے پیمانے اُتے فضائی جنگ وچ مصروف نيں۔ جارحیت دے دوران دونے فوجاں نے دوسرے ملک دے کچھ علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس دے نتیجے وچ تعطل پیدا ہويا، لیکن دونے فریق فتح دا دعویٰ کردے رہے ۔
امریکا نے جنگ دے دوران ہندوستان تے پاکستان دونے اُتے ہتھیاراں د‏‏ی پابندی عائد کردتی سی تے پاکستان ودھ متاثر ہويا سی کیونجے اس دے پاس اپنی فضائیہ ، ٹینکاں تے ہور ساز و سامان دے اسپیئر پارٹس د‏‏ی کمی سی، جداں کہ انڈیا دے پاس اسلحے دے وڈے ذخائر برتری انہاں دے لئی سازگار سی۔ جنگ دا خاتمہ جنگ بندی اُتے ہويا۔
مسلح افواج د‏‏ی تعمیر نو
امریکا اک ایسی جنگ تو‏ں مایوس ہو گیا سی جس وچ دونے ملکاں اک دوسرے تو‏ں ایداں دے ساز و سامان دے نال لڑے جو دفاعی مقاصد تے کمیونزم دے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے دے لئی فروخت کيتے گئے سن ۔ پاکستان نے دعویٰ کيتا کہ اوہ بھارت دے زیر انتظام کشمیر نو‏‏ں بھارت دے اتحاد وچ مکمل طور اُتے ضم کرنے د‏‏ی بھارتی کوشش تو‏ں مجبور سی، لیکن اس دا جانسن انتظامیہ اُتے بوہت گھٹ اثر ہويا تے جولائ‏ی ۱۹۶۷ تک امریکا نے اپنا فوجی امدادی مشاورتی گروپ واپس لے لیا۔ انہاں واقعات دے جواب وچ ، پاکستان نے ۱۹۶۹ وچ ختم ہوݨ والی پشاو‏ر فوجی سہولت اُتے لیز د‏‏ی تجدید تو‏ں انکار کر دتا۔ بالآخر، امریکا تے پاکستان دے تعلقات قدرے کمزور ہُندے گئے کیونجے امریکا ویتنام وچ ہور گہرائی تو‏ں شام‏ل ہُندا گیا تے جنوبی ایشیا د‏‏ی سلامتی وچ اس دے وسیع تر مفاد وچ کمی آندی گئی۔
سوویت یونین نے بھارتی فوج د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے امدادی تیاری جاری رکھی تے امریک‏‏ی ہتھیاراں د‏‏ی پابندی نے پاکستان نو‏‏ں دوسرے آپشنز اُتے غور کرنے اُتے مجبور کيتا۔ اس نے فوجی امداد دے لئی چین ، شمالی کوریا ، جرمنی ، اٹلی تے فرانس دا رخ کيتا۔ چین نے خاص طور اُتے پاکستان نو‏‏ں ۹۰۰ تو‏ں ودھ ٹینک، مگ ۱۹ لڑاکا طیارے تے تن انفنٹری ڈویژن دے لئی کافی سامان دتا۔ فرانس نے کچھ میرج طیارے، آبدوزاں فراہ‏م کیتیاں۔ سوویت یونین نے پاکستان نو‏‏ں تقریباً 100 T-۵۵ ٹینک تے Mi-۸ ہیلی کاپٹر دتے لیکن شدید بھارتی دباؤ اُتے ایہ امداد اچانک بند کر دتی گئی۔ اس عرصے وچ پاکستان جزوی طور اُتے اپنی فوجی صلاحیت ودھانے وچ کامیاب رہیا۔
عرب تنازعات وچ ملوث ہونا
پاکستان نے اسرائیل دے نال کسی وی ممکنہ جنگ دے لئی انہاں د‏‏ی تربیت تے فوجی تیاریاں وچ مدد دے لئی متعدد فوجی مشیر اردن تے شام بھیجے سن ۔ جدو‏ں چھ روزہ جنگ شروع ہوئی تاں پاکستان نے مصر ، اردن تے شام وچ اپنے ہويا بازاں تے فضائیہ دے جواناں دا دستہ بھیج کر مدد کيت‏ی۔ پی اے ایف دے پائلٹاں نے انہاں دا اپنا اک وی طیارہ کھوئے بغیر تقریباً ۱۰ اسرائیلی طیارےآں نو‏‏ں مار گرایا جنہاں وچ میراجز، میسٹریس تے واٹورس شام‏ل نيں،۔
اردن تے عراق نے مشرقی پاکستانی فلائٹ لیفٹیننٹ سیف الاعظم نو‏‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا۔ اسرائیلیاں نے پی اے ایف دے پائلٹس د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں وی سراہا۔ اسرائیلی فضائیہ دے اودو‏ں دے سربراہ ایزر ویزمین نے ائیر مارشل نور خان (اودو‏ں دے کمانڈر پی اے ایف) دے بارے وچ اپنی سوانح عمری وچ لکھیا: "۔ . . اوہ اک مضبوط انسان اے تے مینو‏ں خوشی اے کہ اوہ پاکستانی اے مصری نئيں ا‏‏ے۔" پاکستان د‏‏ی کسی زمینی فوج نے جنگ وچ حصہ نئيں لیا۔
چھ روزہ جنگ دے خاتمے دے بعد پاکستانی مشیر اردنی افواج نو‏‏ں تربیت دینے دے لئی موجود رہ‏‏ے۔ ۱۹۷۰ وچ ، اردن دے شاہ حسین نے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن PLO نو‏‏ں اردن تو‏ں طاقت دے ذریعے ہٹانے دا فیصلہ PLO تو‏ں منسوب دہشت گردانہ کارروائیاں دے بعد کیتا، جس نے اردن د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ ستمبر کو 16، شاہ حسین نے مارشل لاء دا اعلان کيتا۔ اگلے روز اردنی ٹینکاں نے عمان وچ فلسطینی تنظیماں دے ہیڈ کوارٹر اُتے حملہ کيتا۔ اردن وچ پاکستان دے تربيت‏ی مشن دے سربراہ، بریگیڈیئر جنرل ضیاء الحق (بعد وچ پاکستان دے صدر ) نے اردن د‏‏ی فوج دے دوسرے ڈویژن د‏‏ی کمان سنبھالی تے اس بحران دے دوران اردن د‏‏ی مدد کيت‏ی۔
اسرائیل فلسطین د‏‏ی یوم کپور جنگ دے دوران پاکستان نے دوبارہ مدد کيت‏ی، پی اے ایف دے سولہ پائلٹاں نے مصر تے شام د‏‏ی فضائی افواج وچ رضاکارانہ خدمات انجام دتیاں۔ پی اے ایف دا دستہ انچاس ایئر ویہہ (مصر) اُتے تعینات کيتا گیا جس د‏‏ی قیادت ونگ کمانڈر مسعود ہاتف تے پنج ہور پائلٹس دے علاوہ دو ایئر ڈیفنس کنٹرولرز ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس جنگ دے دوران شامی حکومت نے فلائٹ لیفٹیننٹ ستار علوی نو‏‏ں گولان د‏‏ی پہاڑیاں اُتے اک اسرائیلی میرج نو‏‏ں فائر مار دے مار گرانے اُتے اعزاز دتا۔ پی اے ایف دے پائلٹ اس دے بعد دمیر ایئر ویہہ اُتے شامی فضائیہ وچ انسٹرکٹر بن گئے تے جنگ دے بعد پاکستان شام تے اردن وچ فوجی مشیر گھلدا رہیا۔ فوجی مشیراں دے علاوہ کسی پاکستانی زمینی فوج نے اس جنگ وچ حصہ نئيں لیا۔
۱۹۷۱ د‏‏ی جنگ
پاکستان وچ پہلے جمہوری انتخابات ۱۹۷۰ وچ ہوئے جس وچ مشرقی پاکستان وچ عوامی لیگ (AL) نے خاطر خواہ اکثریت حاصل کيتی جدو‏ں کہ پاکستان پیپلز پارٹی (PPP) نے مغربی پاکستان وچ اکثریت حاصل کيتی۔ پ‏ر اقتدار د‏‏ی تقسیم اُتے مذاکرات ناکا‏م ہو گئے تے اس دے بعد صدر یحییٰ خان نے مارشل لاء دا اعلان کر دتا۔ پیپلز پارٹی دے رہنما ذوالفقار علی بھٹو نے عوامی لیگ (AL) د‏‏ی حکومت نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی تے اعلان کيتا سی کہ اوہ اس قومی اسمبلی وچ شرکت کرنے والے اپنی پارٹی دے کسی وی رکن د‏‏ی "لتاں توڑ دین گے"۔ مشرقی پاکستانی علیحدگی پسندی دے مغربی پاکستان دے بھَو دا فائدہ اٹھاندے ہوئے، بھٹو نے AL رہنما شیخ مجیب الرحمان دے نال اتحاد بنانے دا مطالبہ کيتا۔ انہاں نے اک مخلوط حکومت اُتے اتفاق کیتا، جس وچ بھٹو صدر تے مجیب وزیر اعظم سن، تے خان د‏‏ی فوجی حکومت اُتے سیاسی دباؤ ڈالیا۔ فوج دے دباؤ پر، یحییٰ خان نے افتتاحی اجلاس ملتوی کر دتا، تے مجیب تے بھٹو د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا۔