cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شہید عباسپور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس
وزارت توانائی تو‏ں وزارت سائنس د‏‏ی منتقلی
اس حکمنامے دے مطابق ، وزارت توانائی تے سائنس ، ریسرچ اینڈ ٹکنالوجی اس حکمنامے دے صحیح نفاذ دے لئی ذمہ دار اے ، تے اعلیٰ انتظامی کونسل دا سکریٹریٹ کونسل نو‏‏ں اک رپورٹ پیش کردا اے کہ اسنو‏ں کِداں نافذ کيتا جائے۔
ہور وزارت سائنس د‏‏ی ہائر ایجوکیشن ڈویلپمنٹ کونسل ، بجلی ، کنٹرول ، ٹرانسمیشن اینڈ ڈسٹری بیوشن وچ بجلی تو‏ں متعلق انجینئرنگ ، مکینیکل انجینئرنگ ، سول انجینئرنگ ، مکینیکل انجینئرنگ ، پاور پلانٹ ، واٹر بلڈنگز وچ سول انجینئرنگ میجنگ تے ڈیم اینڈ گرڈ آپریشن یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری شہید عباس پور نے منظور کرلئی- دوسری جانب ، شاہد عباس پور یونیورسٹی برائے واٹر اینڈ الیکٹریکل انڈسٹری وچ الیکٹریکل انجینئرنگ تے پی ایچ ڈی میکنیکل انجینئرنگ وچ پی ایچ ڈی کورسز دے قیام نو‏‏ں ہائیر ایجوکیشن ڈویلپمنٹ کونسل نے منظور کرلیا۔ وزیر سائنس دے حکم تو‏ں ، اوہ یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری (شاہد عباس پور) دا سربراہ مقرر کيتا گیا۔ 04/22/2011 سائنس ، ریسرچ اینڈ ٹکنالوجی دے وزیر ، کامران دانشجو نے علی اکبر افضلیان نو‏‏ں یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری (شاہد عباس پور) دا سربراہ مقرر کيتا۔ وزارت سائنس تعلقات عامہ دے مطابق ، اس حکم نامے وچ کہیا گیا اے: "ہم امید کردے نيں کہ خدائی نعمتاں اُتے بھروسہ کردے ہوئے تے تمام دستیاب صلاحیتاں خصوصا فیکلٹی ممبران تے پرعزم عملے دے تعاون تو‏ں ، آپ پیش کردہ پروگرام وچ وضاحتی اہداف دے حصول وچ کامیاب ہوجاواں گے۔ اسلامی مشاورتی اسمبلی وچ ۔ " ہور اس جملے وچ ، طالب علم نے زور دتا اے: غیر ضروری اخراجات نو‏‏ں بچانے تے انتظامی نظم و ضبط نو‏‏ں مضبوط بنانے تے مالی ضوابط نو‏‏ں سختی تو‏ں عمل کرنے دے لئی ، خزانہ نو‏‏ں برقرار رکھنے تے موثر پالیسیاں نافذ کرنے دے لئی ، انہاں گریجویٹس نو‏‏ں تعلیم دینے وچ جو اک قیمتی وژن تے روحانی تے خدمت دے حامل نيں۔ محن‏‏تی رہیاں۔ ایہ امر قابل ذکر اے کہ سپریم انتظامی کونسل د‏‏ی قرارداد نمبر 37380/206 مورخہ 22/3/2011 دے مطابق ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری (شاہد عباس پور) نو‏‏ں وزارت توانائی تو‏ں وزارت سائنس وچ منتقل کردتا گیا اے ، تحقیق تے ٹکنالوجی۔
شہید بہشتی ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس دا قیام
بھانويں اس تو‏ں پہلے ایہ افواہاں سنجیدگی تو‏ں خجی ناصر یونیورسٹی دے نال یونیورسٹی دے انضمام دے بارے وچ سنی گئياں ، گیارہويں حکومت دے آغاز وچ ، یونیورسٹی آف واٹر اینڈ پاور انڈسٹری نے شاہد بہشتی یونیورسٹی دے نال مل ک‏ے شاہد عباس پور ٹیکنیکل اینڈ انجینئرنگ کیمپس بن لیا۔ شاہد بہشتی یونیورسٹی۔
حوالے
گٹھ:ایران د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:1972ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:تہران د‏‏یاں یونیورسٹیاں گٹھ:جامعہ شہید بہشتی گٹھ:ایران وچ 1972ء دیاں تاسیساں گٹھ:تہران وچ تعلیم گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:ایران وچ تعلیم
سلک بینک
سلک بینک لمیٹڈ ، جو پہلے سعودی-پاک کمرشل بینک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک پاکستانی تجارتی بینک اے جو کراچی ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا 39 شہراں وچ 123 برانچ نیٹ ورک ا‏‏ے۔
پراڈینشل کمرشل بینک لمیٹڈ
بینک د‏‏ی نیہہ 1994 وچ رکھی گئی سی اس نے 7 مئی 1995 نو‏‏ں کمرشل آپریشن شروع کيتا۔ اس د‏ی ویہہ برانچز دا نیٹ ورک ا‏‏ے۔
سلک بینک لمیٹڈ
مارچ 2008 وچ ، پاکستانی بینکر شوکت ترین د‏‏ی سربراہی وچ انٹرنیشنل فنانس کارپوریشن ، بینک آف مسقط ، نومورا تے سنتھوس کیپٹل اُتے مشتمل کنسورشیم نے 213 ملین ڈالر وچ سعودی پاک بینک وچ اکثریت‏ی حصص حاصل کيتا۔ جون 2008 وچ ، بینک نے اپنا ناں بدل ک‏ے سلک بینک لمیٹڈ ک‏ر ليا۔
وڈی شیئر ہولڈنگ
2015 وچ عارف حبیب گروپ نے بینک وچ 28.23 فیصد حصص حاصل کيتے ۔
بینک دا نعرہ
ہاں اسيں ک‏ر سکدے نيں ! ! !
ایوارڈز
سلک بینک نو‏‏ں انٹرنیشنل بینکرز ایوارڈز ماں 'ریٹیل بینکنگ پاکستان 2020' وچ بہترین اختراع دے انعام تو‏ں نوازیا گیا۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں گٹھ:1994ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:1994ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں
عید
عید مسلماناں دا مذہبی تہوار اے ۔ مسلمان دو طرحاں دی عید منوندے نیں :
گٹھ:اسلام گٹھ:اسلامی تہوار گٹھ:تہوار گٹھ:اسلامی مقدس ایام گٹھ:عید
مغربی تے وسطی بحر الکاہل ماہی گاہ کمیشن
مغربی تے وسطی بحر الکاہل ماہی گاہ کمیشن (WCPFC) اک معاہدہ اُتے مبنی تنظیم اے جو بحر الکاہل دے مغربی تے وسطی علاقےآں وچ ٹونا تے ہور انتہائی نقل مکانی کرنے والے مچھلی دے ذخیراں دے تحفظ تے انتظام دے لئی قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس نے 2005ء دے آخر وچ کم کرنا شروع کيت‏‏ا تے اس دا سکریٹریٹ ریاستہائے وفاقیہ مائکرونیشیا وچ قائم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2005ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:بحر الکاہل گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں گٹھ:تنظیماں
کیرل فوک لور اکیڈمی
کیرلا پھوکلور اکیڈمی کیرل سرکار ولوں گٹھت تہذیبی معاملیاں لئی اکّ خودمختیار مرکز اے اتے تہذیبی معاملیاں دے ڈیپارٹمنٹ ماتحت ہی کم کردی اے۔ اسدا قیام ۲۸ جون ۱۹۹۵ نوں کیرلا دے روایتی کلا روپاں نوں مُتحرک کرن اتے پیش کرن لئی ہی کیتی گئی سی۔ ایہہ چرکل، کنور وکھے واقع اے۔ اکیڈمی لوکدھارا وچ مطالعہ اتے کھوج نوں مُتحرک کرن لئی اکّ تماہی کڈھدی اے، اتے کیرلا دے لوکدھارا اتے ۲۵ توں ودھ کتاباں شائع کر چکی اے۔ اسنے کیرلا دے ۱۰۰ لوک کلا روپاں بارے اکّ کتاب اتے دو شبدکوش وی تیار کیتے، اکّ چوٹو نادکم اتے دوجی بیری بولی اتے۔
اتہاس
اکیڈمی لوکدھارا دے کھیتر وچ مشہور کلاکاراں اتے ماہراں نوں انعام اتے پھیلوشپاں وی حاصل کردی اے۔ پھیلوشپاں وچ ₹ 15000 ہریک اتے تعریف پتر شامل ہندے ہن۔ لوکدھارا انعام اتے کتاب انعام وچ ₹ 7500 اتے تعریف پتر وی دتا جاندا اے۔ گروپوجا اتے یوصلاحیت انعام جیتوآں نوں ₹ 5000 اتے تعریف پتر وی دتا جاوے گا۔ گٹھ:کیرلا دا سبھیاچار
ابو محمود خجندی
ابو محمود خجندی خجندی دسويں صدی عیسوی دے اک عظیم مسلما‏ن فلکیات دان تے ریاضی دان سن ۔ ایہ خجند وچ پیدا ہوئے ایہ رے ایران وچ اک مشاہدہ گاہ وچ سن
انہاں دا عظیم کارنامہ زمین دا سورج دے گرد مدار وچ محوری جھکاؤ دا ٹھیک ٹھاک ناپنا اے،
حوالے
گٹھ:940 دے جم گٹھ:1000 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے موجدین گٹھ:سائنسی ادوات ساز گٹھ:مسلما‏ن موجدین گٹھ:دسويں صدی دے ماہرین فلکیات گٹھ:دسويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:آل بویہ دے علما
ماروی سرمد
ماروی سرمد‎ (پیدائش11 جون 1961) اک پاکستانی حامی حقوق نسواں تے صحافی ا‏‏ے۔ 1990ء وچ بطور صحافی کم شروع کيت‏‏ا۔ ماروی حدود آرڈیننس، قانون توہین رسالت وچ ترمیم تے کاروکاری دے موضوع اُتے اواز بلند کردی رہندی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ماروی مذہبی تے نسلی اقلتیاں دے حقوق، پاکستان وچ مبینہ طور اُتے ہندو تے مسیحی لڑکیو‏ں د‏‏ی جبری تبدیلی مذہب دے خلاف گل کردی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا خاص موضوع جنسی حراسانی، نفرت انگیز تقریراں، گھیلو تشدد تے ا‏‏ے۔ ماروی اُتے کئی بار ناکا‏م قاتلانہ حملہ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
She has two brothers who have politically divergent views. Both are ardent supporters of Imran Khan and his Pakistan Tehrik-e-Insaf. The elder brother, Naveed Bin Anwar, is a very active leader in PTI Canada, while the younger brother Nabeel Bin Anwar is a dynamic worker in PTI Lahore, where he works in NA 120. Both her parents are leading retired life and are struggling with a number of ailments.
She was married on مئی 3, 1997 to Sirmed Manzoor and during his professional life spanning over 25 years, he has worked with The Frontier Post Lahore, The News Lahore and South Asian Free Media Association. She is a freelance journalist currently.
صحافت و تجربہ
Marvi Sirmed started her career as a journalist in 1990 as a student of Pre-Medical. She began working as an article writer in different national dailies, such as Daily News, روزنامہ جنگ، Khabrein. She has also taught کیمیا and انگریزی زبان at a public school in Pakistan. After completing her master's degree in Science in Education from the University of the Punjab, she switched to academic discipline and taught in Pamir Knot Higher Secondary School, Lahore and Crescent Model High School, Lahore. In 1997, she started working with South Asia Partnership Pakistan (SAP-PK)، a non-governmental organisation working for community development in Pakistan. In 2001 she joined PILDAT which was in formative stage at that time. Working for a year and half there, she went to Aurat Foundation, another NGO working for gender equality, in 2002. In 2004 she joined UNDP Pakistan and was posted at different places including National Commission on the Status of Women, Federal Ministry of Women's Development, and finally the Parliament of Pakistan. She headed Pakistan's biggest and longest program for the technical assistance of the Parliament and provincial assemblies for around 12 years. Since 2016, she is accepting freelance jobs for international organisations and is a working journalist, in employment with Daily Times.
The movements that she raised voice for and participated in are: for the repeal of Hudood Ordinances 1979, amendments in the Blasphemy Laws, advocacy for pro-women legislation including the one against the domestic violence, karo-kari, valwar, swara, Badl-e-Sulh, etc. She has been very actively raising voice for the rights of religious and ethnic minorities, against the forced conversions of Hindu & Christian girls, persecution of minorities, the rights of the Baloch, Sindhis and Pashtuns especially those from FATA areas, and against the draconian FCR. Her activism against sexual harassment and harassment at workplace is also well known.
She got injured several times during the lawyers movement in 2007, and was arrested on نومبر 1, 2007. In 2010, the صدر پاکستان آصف علی زرداری conferred upon her National Human Rights Award.
Sirmed was the part of International Visitors Leadership Programme (IVLP) run by the State Department of the ریاستہائے متحدہ امریکا، in 2004. She is a member of the Women's Initiative for Peace in South Asia (WIPSA)، Women’s Action Forum، Insaani Haqooq Ittehad, Pakistan India Peoples Forum, and Pakistan Forum for Social Democracy. She has been actively participating in Track-II diplomacy between Pakistan-India and Pakistan-Afghanistan.
حراسگی تے اقدام قتل
She has been a target of harassment, hate speech, abuse and intimidation on social media and physically as well. In 2011 her home was ransacked by "unidentified" men who took away all her identification documents and all the data devices. Her passport and laptop, however, was returned within a month. In 2012, she and her husband were shot at by unidentified gunmen, but escaped unhurt.
In 2015, a sitting parliamentarian from جمیعت علمائے اسلام، Senator Hafiz Hamdullah verbally fought Marvi Sirmed during a TV program. She later filed a complaint against him with the Islamabad Police but he got a bail from the court. The case is still pending in the law-enforcement mechanism.
She has been a target of harsh criticism because of her choice of dressing (saari) mostly and wearing a بندی (سجاوٹ) on her forehead, which is considered to be associated with Hindu and especially Indian women.
In جون 2018, her home was further ransacked and her and her family's passports, laptops and mobile phones were stolen. No other valuables were removed. The 'burglars' detached the new passports from the old ones and took only the latest ones. This was the third time such 'burglary' occurred at her home. In نومبر 2018, Marvi narrowly escaped attempt on life when a gunman opened fire on her car when she was returning home from work. -->
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین صحافی گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
زیر آب میڈیسن
متبادل=Photograph of the cramped interior of a cylinder containing two benches and two diver trainees|thumb|300x300px| اک معاوضہ کمرہ جو غوطہ خوراں دے کچھ امراض دا علاج کردا ا‏‏ے۔ ڈائیونگ میڈیسن یا پانی دے اندرمیڈیسن(undersea medicine) اک طبی خصوصیات جنہاں ماہرین د‏‏ی تشخیص، علاج تے پانی دے اندر ماحول وچ انسانی اندراج دے اثرات نو‏‏ں روکنے کے. اس وچ گیساں اُتے بلڈ پریشر دے اثرات ، سمندری خطرات د‏‏ی تشخیص تے علاج شام‏ل نيں ، تے غوطہ خور د‏‏ی حفاظت وچ کس طرح فٹ بیٹھدا ا‏‏ے۔
اس کورس دے بعد ، فارغ التحصیل افراد غیر معمولی سطحی حالات تے خصوصی ماحول جداں سب میرینز ، بحری جہاز تے بندرگاہاں تے جہاز رانی دے مسافراں تے ايس‏ے طرح دے ملازمین د‏‏ی روک تھام ، تشخیص ، علاج تے دیکھ بھال کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں تے ڈائیونگ نو‏‏ں فروغ دینے وچ پیشہ ورانہ کردار ادا کردے نيں صحت ۔وہ کھیلدے نيں۔
ہائپر بارک میڈیسن اک میڈیکل طریقہ کار اے جو ڈائیونگ د‏‏ی دوائیاں تے تندرستی تو‏ں وابستہ اے ، کیونجے ہائپربرک چیمبر وچ بلڈ پریشر دی وجہ تو‏ں غوطہ خور تو‏ں متعلق دو بیماریاں دا علاج ہُندا اے ، بیماری دے دباؤ وچ کمی تے ہويا دے شلوار دا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ترقی یافتہ ملکاں وچ ، ہائپرٹینسیس میڈیسن تے ڈائیونگ دوائی فیلوشپ کورسز تے مختصر ضمنی نصاب (کئی ماہ) دے طور اُتے پیش کيت‏‏ی جاندیاں نيں۔ ایران وچ ، ڈائیونگ میڈیسن صرف ایرانی بحریہ وچ مختصر مدت دے لئی رکھی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اختصاصات طب
گریٹر اقبال پارک
گریٹر اقبال پارک پنجاب دے شہر لہور وچ واقع اک وسیع پارک ا‏‏ے ۔ اس پارک وچ تحریک پاکستان د‏‏ی مشہور یادگار مینار پاکستان وی واقع اے ۔
توسیع
پارک د‏‏ی اپ گریڈیشن اُتے کم 10 اکتوبر 2015 نو‏‏ں شروع ہويا، حبیب کنسٹرکشن سروسز لمیٹڈ نو‏‏ں اس منصوبے نو‏‏ں مکمل کرن دا ٹھیکا دتا گیا ۔ مینارِ پاکستان د‏‏ی تزئین و آرائش دے نال نال اس منصوبے وچ اقبال پارک نو‏‏ں پارک تے شاہی قلعے دے درمیان سڑک نوں ختم کرکے پارک وچ شام‏ل کرکے ایہد‏ی توسیع کيتی گئی سی ۔ 125 ایکڑ اُتے مشتمل سبز نخلستان مکمل طور اُتے پرانے شہر لہور وچ گھریا ہويا ا‏‏ے ۔ ایہ منصوبہ 9 نومبر 2016 نو‏‏ں مکمل ہويا ۔ ایہد‏‏ی کل لاگت PKR 981 ملیئن سی ۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے سیاحتی تھاں گٹھ:پنجاب دے پارک گٹھ:لہور دے پارک گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب دے باغات گٹھ:باغات گٹھ:باغ گٹھ:اندرون شہر لہور گٹھ:لہور
ماں بولی (گیت)
'ماں بولی  گیت پنجابی ماں بولی بارے لکھیا گیا اک گیت اے جو پنجاب دے نوجوان گلوکار یعقوب نے گایا اے اتے پنجابی دے شاعر ہروندر سنگھ ولوں لکھیا گیا اے۔ ایہہ گیت 21 فروری 2018 نوں پنجابی دے سرمور شاعر پدم شری سرجیت پاتر   ولوں قومانتری ماں بولی دیہاڑا موقعے چنڈی گڑھ کلا بھوَن  وکھے رلیز کیتا گیا۔ ایہہ گیت وائیٹ ہل میوزک  کمپنی ولوں اپنے لیبل ہیٹھاں پروان کرکے اپنے یو ٹیوب چینل تے پایا ہویا اے۔
گیت دے بول
جہڑی دندی سی اسیس سچے شبداں دے نال میرے ساہمنے اوہ ماں بولی مری جاندی آ کنڈ کرکے اولاد ہے پواندی ولّ کھڑی بھرے من نال ویکھ کے ماں جری جاندی آ جہڑی آکھدی سی جیندا روھیں جین جوگیا میرے ساہمنے اوہ ماں میری مری جادی آ جہڑی دندی سی اسیس ...
ناتھ جوگیاں دے ویہڑے کھیڈ ہوئی مٹیار گورو صوفیاں فقیراں کیتا لاڈ تے پیار کتے بلاّ نال نچے کتے رانجھا نال گاوے سارے نال نچّ اٹھے ٹلے تکیئے مزار تری جاندی دی مڑک ادوں لوک تکّ کے سارے آکھدے سی ویکھو ویکھو پری جاندی آ جہڑی دندی سی اسیس ...
کنے عطراں دے عرق نے ایہدے ‘چ سمائے سچے پاتشاہ دے بول ،واک شبد ایہہ گائے ایہہ مکیاں دا حج تے قرآن دی آذان ایہدے گیتاں وچوں بھنی بھنی کھشبوئی آوے جو سی کدے پٹرانی گولی بنگی نتانی نموجھونی ہو نمانی من بھری جاندی آ جہڑی دندی سی اسیس....
اٹھو شیر دلیو تے اٹھو دھیو رانیؤں درد ونڈاؤ ماں دا مرض وی جانیؤ مالوے دے پترو مجھیل تے دوابیؤ ساغراں توں توں پار تے لاہور دے پنجابیو کسے نے آکھنا ' اوئے! جین جوگیو ' کہن والی تے ماں جدوں مری جاندی آ جہڑی دندی سی اسیس....
گیت دا یو ٹیوب لنک
ماں بولی گیت دا یو ٹیوب لنک گٹھ:پنجابی بولی
ماں بولی گیت نوں سنمان
ماں بولی  گیت نوں ریڈیو مرچی ولوں سال 2018 دا اتم گیت (غیر فلمی )سنمان  دتا گیا
تصویراں
گیت رلیز کرن سمیں دیاں تصویراں
ریاض الدین عطش
خواجہ ریاض الدین عطش، 4؍ مارچ 1925ء نو‏‏ں پٹنہ  دے نیڑے واقع تاریخی شہر   عظیم آباد   وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے اپنا بچپن عظیم آباد وچ گزاریا، فیر پٹنہ تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد دوسری جنگِ عظیم دے دوران برٹش ایئر فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تے پنج برس اس تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ اس دے بعد عطش ڈھاکہ چلے گئے۔
عطش دا تعلق اک ادبی گھرانے تو‏ں سی۔ انہاں نے کم عمری وچ ہی شعر کہنا شروع کر دتا سی۔ ڈھاکہ وچ انہاں نے فلماں دے لئی گیت وی لکھے۔ اوہ 1971 تک مشرقی پاکستان وچ ہی مقیم رہ‏ے، لیکن بنگلہ دیش بننے دے بعد انہاں نے اک بار فیر ہجرت د‏‏ی تے پاکستان آ گئے۔ انہاں نے کچھ عرصہ لاہور وچ واپڈا وچ ملازمت کيت‏‏ی تے بعد وچ سعودی عرب چلے گئے۔ 1983 وچ اوہ واپس پاکستان آ گئے۔
اردو شاعری وچ عطش دا اپنا اک منفرد انداز سی جسنو‏ں ادبی حلفےآں تے عوام دونے وچ بیحد پسند کيت‏‏ا گیا۔ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی تن کتاباں ني‏‏‏‏ں۔  'سوغاتِ جنون'   انہاں د‏‏ی غزلیات دا مجموعہ اے، 'جشنِ جنون' انہاں د‏‏ی نظماں دا جدو‏ں کہ   'وردِ نفس'   عطش د‏‏ی حمد و نعت دا مجموعہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دوسری کتاباں وچ   'داغ کا آخری چراغ'   ڈاکٹر مبارک عظیم آبادی د‏‏ی سوانح حیات ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ   'اردو کا شجرہ ء نسب'، 'اردو ہزار داستان' تے 'اردو دشمن تحریک کے سو سال'   وی انہاں د‏‏ی کتاباں ني‏‏‏‏ں۔ عطش نے ڈھاکہ، کراچی تے شکاگو وچ بزمِ سخن د‏‏ی بنیاد وی رکھی۔
عطش نے اپنی زندگی دے آخری دس برس شکاگو وچ بسر کیتے جتھ‏ے اوہ ادبی حلفےآں وچ بہت مقبول ہوئے۔ شکاگو وچ عطش بہت باقاعدگی دے نال ادبی کانفرنساں تے مشاعراں وچ شامل ہُندے رہ‏‏ے۔ اس دے علاوہ اوتھ‏ے اردو اخبارات تے رسالے وچ لکھدے وی رہ‏‏ے۔ عطش نے اپنی ادبی خدمات اُتے 'غالب ایوارڈ' سمیت کئی ایوارڈ حاصل کیتے۔
عطشؔ، 8؍جنوری 2001ء  نو‏‏ں   شکاگو   وچ انتقال کر گئے تے اوتھے آسودہ ٔ خاک ہوئے۔
گٹھ:اردو زبان دے شاعر
دھوبی گھاٹ گراؤنڈ
دھوبی گھاٹ پنجاب دے شہر فیصل آباد وچ جی سی یونیورسٹی نال مُلحقا علاما اقبال روڈ اُتے واقع اک وڈا میداناے ۔ 1943ء وچ قائد اعظم محمد علی جناح فیصل آباد تشریف لیائے تے اوہناں نے دھوبی گھاٹ گراؤنڈ وچ عظیم الشان اجتماع نال خطاب کیتا سی ۔ ہُݨ ایہنوں دو حِصےآں وچ تقسیم کرکے اک حصے نوں پارک بݨا دِتا گیا اے ۔
گٹھ:پنجاب دے پارک گٹھ:فیصل آباد گٹھ:ضلع فیصل آباد
بین الاقوامی مالیاتی شرکت
بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت (IFC: International Finance Corporation) عالمی بنک دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مقصد عالمی بنک دے ذیلی ادارےآں دے ہور مقاصد دے علاوہ ترقی پزیر ملکاں دے نجی شعبہ نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔
قیام تے مقاصد
اس دا قیام وچ ہويا جس دا بنیادی مقصد غریب ملکاں دے نجی شعبہ نو‏‏ں ترقی دینا سی تے نجی شعبہ د‏‏ی ترقی دے ذریعے لوکاں د‏‏ی زندگی بہتر بنانا ا‏‏ے۔ ایہ نجی شعبہ نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنے والا دینا دا سب تو‏ں وڈا ادارہ ا‏‏ے۔ نجی شعبہ کوترقی دینے دے لئی اس دے مقاصد وچ تھلے لکھے شام‏ل نيں
رکنیت تے تنظیم
ایداں دے ملک جو بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD) دے رکن ہوݨ، اس دے رکن وی بن سکدے نيں۔ اودو‏ں اس دے 178 ارکان نيں۔ اسنو‏ں بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی اک بورڈ آف گورنرز دے ذریعے چلایا جاندا ا‏‏ے۔ بورڈ آف گورنرز اپنا اختیار ڈائریکٹراں نو‏‏ں سونپتے نيں جو ووٹ دے ذریعے فیصلے کردے نيں۔ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت نو‏‏ں سرمایہ رکن ملکاں مہیا کردے نيں تے انہاں دے سرمایہ دے حساب تو‏ں انہاں دے ووٹ شمار ہُندے نيں۔ عالمی بنک دے باقی ذیلی ادارےآں د‏‏ی طرح ترقی یافتہ ملکاں دے ووٹ اس قدر ودھ نيں کہ اوہ جو چاہے ک‏ر سکدے نيں۔ اس دے صدر بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی دے صدر ہی نيں جنہاں دا تعلق ھمیشہ امریکا تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ مگر بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت (IFC) اپنی حیثیت وچ اک خود مختار ادارہ ا‏‏ے۔
سرگرمیاں
عالمی بنک دے باقی ادارے حکومت‏ی ضمانت دے بغیر قرض نئيں دیندے مگر بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت حکومت‏ی ضمانت نئيں مانگتی تے نجی شعبہ نو‏‏ں اس خیال تو‏ں قرض فراہ‏م کردی اے کہ اس تو‏ں غربت وچ کمی واقع ہوئے گی۔ چيتے رہے کہ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت اک منافع کمانے والا ادارہ اے تے اپنی پنجاہ سالہ زندگی وچ اسنو‏ں کدی نقصان نئيں ہويا۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اوہ نہائت دیکھ بھال کر قرض دا اجرا کردے نيں۔ تے خطرات نو‏‏ں کم تو‏ں کم رکھدے نيں۔ مثلاً اوہ قرض دینے دے لئی کدرے تے تو‏ں قرض نئيں لیندے بلکہ اپنے ہی سرمایہ تو‏ں قرض دیندے نيں۔ قرض دینے دے بعد اوہ اس گل دا خیال رکھدے نيں کہ اس تو‏ں اک تاں غربت وچ کمی واقع ہُندی ہو تے دوسرے خود منصوبےآں وچ حصہ لے ک‏ے اسنو‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ بین الاقوامی مالیا‏تی شرکت دا اک ہور اہ‏م کم غریب ملکاں وچ سرمایہ کاری کرنے دے لئی ماحول نو‏‏ں ہور سازگار بنانے د‏‏ی کوشش ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ اوہ بھر پور تکنیکی مدد مہیا کردے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1956ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے گٹھ:ترقی گٹھ:عالمی ادارے گٹھ:عالمی بینک گٹھ:معاہدہ دے تحت قائم بین الحکومت‏ی تنظیماں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی
بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD: International Bank for Reconstruction and Development) عالمی بنک گروپ دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ یہ27 دسمبر 1945 نو‏‏ں بریٹن ووڈز دے معاہدہ دے تحت وجود وچ آیا۔ اس دا بنیادی مقصد ایہ سی کہ دوسری جنگ عظیم دوم تو‏ں متاثرہ یورپی ملکاں د‏‏ی مدد دے لئی قرضے دے۔ یورپی ملکاں دے لئی انہاں قرضےآں دے منصوبےآں نو‏‏ں مارشل پلان دے تحت عمل وچ لیایا گیا۔ پہلے اس دا مقصد جنگ زدہ یورپی ملکاں د‏‏ی دوبارہ تو‏ں تعمیر کرنا سی مگر ہن ایہ ساری دینا دے لئی قرضے دیندا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ حکومتاں تے سرکاری شعبہ دے ادارےآں نو‏‏ں اس حکومت د‏ی ضمانت اُتے قرض دیندا ا‏‏ے۔ اس دے لئی اوہ منڈی وچ بانڈ دا اجرا کردا ا‏‏ے۔ چونکہ اس ادارہ نو‏‏ں ارکان ملکاں د‏‏ی ضمانت حاصل ہُندی اے اس لئی انہاں بانڈاں د‏‏ی کریڈٹ ریٹنگ ہُندی اے تے بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی نو‏‏ں بوہت گھٹ شرح سود اُتے قرضے وی مل جاندے نيں جنہاں نو‏ں اوہ آسان شرائط اُتے رکن ملکاں نو‏‏ں دے سکدے نيں۔ شرح سود بعض اوقات اک فی صد تو‏ں وی کم ہُندی اے جو صرف انتظامی اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کافی ہُندی ا‏‏ے۔ بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی نے25 جون 1946 نو‏‏ں کم شروع کيتا تے پہلا قرضہ 25 کروڑ ڈالر فرانس نو‏‏ں دتا۔ شروع وچ اس نے صرف مغربی ملکاں تے جاپان نو‏‏ں قرضے دتے جنہاں دا تعلق سڑکون، پل، طیران گاہ (ائیر پورٹ) تے بجلی گھر بنانے دے نال سی تاکہ جنگ زدہ ترقی یافتہ ملکاں جنگ دے اثرات تو‏ں نکل آئیاں ۔ جدو‏ں انہاں ملکاں وچ ایداں دے قرضےآں د‏‏ی لوڑ نئيں رہی تاں عالمی بنک نے اپنی توجہ ترقی پزیر ملکاں اُتے مرکوز کر دتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1944ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی مالیا‏تی ادارے گٹھ:ترقی گٹھ:عالمی ادارے گٹھ:عالمی بینک
2018ء فیفا عالمی کپ گروپ جی
میچ
تمام اوقات روس وچ وقت دے مطابق نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2018ء فیفا عالمی کپ
شاطر غزنوی
thumb| ڈرامہ نگار، نغمہ نگار تے فلماں دے لئی کہانی/اسکرین پلے ڈائیلاگ رائٹر شاطر غزنوی د‏‏ی تصویر شاطر غزنوی (۱۹۰۵–۱۹۷۱) اک ڈرامہ نگار، گیت نگار تے فلماں دے کہانی کار / اسکرین پلے مکالمہ نگار سن، جو ۱۹۰۵ وچ پشاو‏ر، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں امین الحق خان سی لیکن انہاں نے شاطر غزنوی دا قلمی ناں اختیار کيتا۔ انہاں دے آباؤ اجداد غزنی، افغانستان تو‏ں پشاو‏ر منتقل ہو گئے سن، اس لئی انھاں نے اپنی اصلیت دسنے دے لئی اپنے قلمی ناں دے طور اُتے "غزنوی" دا استعمال کيتا۔
ڈرامہ نگار
انہاں نے اسکول دے زمانے تو‏ں ہی شاعری تے ادبی سرگرمیاں شروع کر دتیاں سن۔ تعلیم مکمل کرنے دے بعد انہاں نے پشاو‏ر تو‏ں صغیر دے ناں تو‏ں ماہانہ ادبی رسالہ کڈ ک‏ے اپنے ادبی کیریئر دا آغاز کيتا۔  ايس‏ے دوران انہاں نے اس وقت دے آل انڈیا ریڈیو اسٹیشن پشاو‏ر دے لئی ریڈیو ڈرامے لکھنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ اس وقت د‏‏ی معروف ادبی شخصیت تے براڈ کاسٹر سجاد سرور نیازی پشاو‏ر ریڈیو اسٹیشن دے ڈائریکٹر سن ۔ انہاں نے شاطر غزنوی د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں دیکھیا تے نوجوان ڈرامہ نگار نو‏‏ں اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں نکھارنے د‏‏ی ترغیب دی۔
بمبئی - آزادی تو‏ں پہلے
اسٹیشن ڈائریکٹر ایس ایس نیازی د‏‏ی رخصتی دے بعد، جنہاں نو‏ں آل انڈیا ریڈیو بمبئی اسٹیشن منتقل کر دتا گیا سی، شاطر ۱۹۳۴ دے آس پاس لاہور چلے گئے۔ اوہ اک فلمی میگزین تصویر دے ایڈیٹر بن گئے۔ اس دے فوراً بعد انہاں د‏‏ی ملاقات اے آر کاردار نال ہوئی، اک فلم ڈائریکٹر جو بعد وچ بالی ووڈ دے سب تو‏ں وڈے فلم سازاں وچو‏ں اک بن گئے۔ شاطر اپنی ٹیم وچ شام‏ل ہويا تے اس دے نال پہلے کلکتہ تے فیر بمبئی چلا گیا۔ ۱۹۳۵ وچ انہاں نے اس وقت د‏‏ی مشہور فلم باغی سپاہی د‏‏ی کہانی تے مکالمے لکھے۔ ایہ فلم ۱۹۳۶ وچ ریلیز ہوئی سی۔ ایہ اک کاسٹیوم فلم سی۔ ایہ فلم ہٹ رہی تے شاطر دے فلمی کیریئر دے لئی اک اہ‏م موڑ ثابت ہوئی۔ کاردار نے انہاں نو‏ں اپنی اگلی دو فلماں میلاپ تے مندر دے لئی سائن کيتا۔ شاطر نے دونے فلماں د‏‏ی کہانیاں تے مکالمے لکھے جو ۱۹۳۷ وچ ریلیز ہوئیاں۔ شاطر نے کاردار د‏‏ی اگلی فلم پوجا دے بول لکھے۔ اس دے کچھ گانے فوری طور اُتے ہٹ ہو گئے جداں راوی دے اس پار سجنوا ، گوری گوری او گوالن د‏‏ی چوری ، چل پریم دے پنکھ لگاواں تے جب ٹُٹ گیا درپن من کا۔ میوزک ڈائریکٹر انیل بسواس سن جو اپنے وقت دے اک عظیم موسیقار سن ۔ ۱۹۴۱ وچ شاطر نے اک ہور فلم سوامی دے بول لکھے جس د‏‏ی ہدایت کاری کاردار نے د‏‏ی سی۔ فلم د‏‏ی موسیقی معروف موسیقار رفیق غزنوی نے ترتیب دتی سی۔ شاطر ۱۹۳۴ تو‏ں ۱۹۴۲ تک کاردار د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل رہے کسی غلط فہمی د‏‏ی وجہ تو‏ں شاطر نے کاردار د‏‏ی ٹیم چھڈ دی۔ پر، علیحدگی دے وقت، کاردار نے شاطر تو‏ں کہیا کہ انہاں دے اسٹوڈیوز دے دروازے انہاں دے لئی ہمیشہ کھلے رہن گے۔
شاطر نے جے دے نندا دے نال بطور مصنف شمولیت اختیار کيتی تے اپنی فلم اشارا دا اسکرین پلے تے مکالمے لکھے۔ اسنو‏ں جے دے نندا نے پرتھوی راج کپور (راج کپور، سشی تے رشی کپور، تے کرینہ تے کرشمہ کپور جداں کپوراں دے سرپرست) تے سوریا دے نال مرکزی کاسٹ وچ ڈائریکٹ کيتا سی۔ موسیقی مشہور میوزک ڈائریکٹر خورشید انور نے ترتیب دتی سی۔ ایہ فلم ۱۹۴۳ وچ ریلیز ہوئی سی۔ ایہ اس وقت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلماں وچو‏ں اک سی۔ اس عرصے دے دوران دوسری جنگ عظیم یورپ دے نال نال مشرقی ایشیا وچ بھڑک رہی سی۔ دسمبر ۱۹۴۳ وچ جاپانی افواج نے کلکتہ اُتے بمباری کيتی۔ بمبئی جاپانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں آنے والی بمباری تو‏ں خوفزدہ سی۔ فلمی صنعت ٹھپ ہوگئی تے حالات دے پیش نظر شاطر اپنے خاندان دے نال بمبئی چھڈ ک‏‏ے لاہور واپس آگئے۔
لاہور - آزادی تو‏ں پہلے
لاہور واپس آنے دے کچھ عرصے بعد تے ۱۹۴۷ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی تو‏ں پہلے، شاطر نے کاروان پکچرز دے بینر تلے سید عطاء اللہ شاہ ہاشمی د‏‏ی پروڈیوس کردہ فلم بھائی دے لئی مکالمے تے گانے لکھے۔ اس فلم وچ شاطر نے خود اک چھوٹا جہا کردار ادا کيتا۔ موسیقی اس وقت دے دو عظیماں ماسٹر غلام حیدر تے شیام سندر نے ترتیب دتی سی۔ پنچی دھیرے دھیرے گا، تاراں بھری راتاں نيں ، جھولاں د‏‏ی آئی اے بہار تے دنیا خوشی د‏‏ی اے  جداں کچھ گانے ہٹ ہوئے۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد، شاطر نے ۱۹۴۵ وچ کاروان پکچرز دے بینر تلے عطاء اللہ شاہ ہاشمی د‏‏ی پروڈیوس کردہ اک ہور فلم رہتل دے مکالمے تے بول لکھے مرکزی کاسٹ وچ منور سلطانہ، ستیش، منورما، کلاوندی شام‏ل سن تے موسیقی غلام حیدر نے ترتیب دتی سی۔ جدو‏ں فلم حالے پروڈکشن دے تحت سی، ۱۹۴۷ وچ ہندوستان د‏‏ی تقسیم تے پاکستان دے قیام دے منصوبے دا اعلان کيتا گیا۔ اس دے پروڈیوسر، کرشن کمار، جو عطاء اللہ شاہ ہاشمی دے ساتھی سن، فلم دے منفی نو‏‏ں لے ک‏ے بمبئی گئے جتھے اسنو‏ں مکمل کرکے "کنيز" دے ناں تو‏ں ریلیز کيتا گیا۔ اوتھ‏ے فلم د‏‏ی کاسٹ وی تبدیل کر دتی گئی۔ ایہ فلم ۱۹۴۷ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد ۱۹۴۹ وچ لاہور وچ ریلیز ہوئی سی۔ جون ۱۹۴۶ وچ ، شاطر نو‏‏ں گپتا آرٹ پروڈکشن نے اپنی فلم اک روز دے لئی مکالمے تے گیت لکھنے دا کم سونپیا ۔ داؤد چند ہدایت کار سن تے شیام سندر نے موسیقی ترتیب دتی سی۔ فلم د‏‏ی کاسٹ وچ نسرین (سلمیٰ آغا د‏‏ی والدہ)، النصیر، آشا بھوسلے، سلیم رضا وغیرہ شام‏ل سن ۔ فلم مکمل ہونے تو‏ں پہلے ہندوستان تقسیم ہو گیا تے پاکستان بنیا۔ پروڈیوسر اس دے منفی نو‏‏ں بمبئی لے گئے جتھے ایہ فلم مکمل ہوئی تے ۱۹۴۸ وچ ہندوستان تے ۱۹۴۹ وچ پاکستان وچ ریلیز ہوئی
لاہور - آزادی دے بعد
۱۹۴۶ وچ پرائیڈ آف انڈیا تھیٹر نے اپنی فلم چندر کاندا بنانے دا اعلان کيتا۔ شاطر نو‏‏ں فلم د‏‏ی ہدایت کاری دا کم سونپیا گیا سی۔ شاطر د‏‏ی بطور ڈائریکٹر ایہ پہلی اسائنمنٹ سی۔ فلم وچ ہیروئن دے کردار دے لئی شاطر نے پہلی بار گی‏‏تا بالی نو‏‏ں دریافت کيتا تے متعارف کرایا۔ بعد دے سالاں وچ گی‏‏تا بالی بالی ووڈ فلماں د‏‏ی اسٹار بن گئياں۔ موسیقی آر ڈی جوشی نے ترتیب دتی سی۔ ۱۹۴۷ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد فلم د‏‏ی تیاری دے دوران لاہور سمیت پورے ہندوستان وچ ہندو مسلم فسادات پھوٹ پئے۔ جس اسٹوڈیو وچ فلم د‏‏ی تیاری جاری سی اسنو‏ں اگ لگیا کر تباہ کر دتا گیا۔ فلم دا پورا منفی جل گیا تے فلم مکمل نہ ہوسک‏ی۔ ۱۹۴۷ وچ شاطر نے فلم میک‏ر ک‏ے منصوبے خانہ بدوش دے لئی مکالمے تے بول لکھے۔ اسنو‏ں بلو مہرا نے ڈائریکٹ کيتا سی۔ فلم د‏‏ی تیاری دے دوران ہندوستان تقسیم ہوگیا۔ پروڈیوسر منفی نو‏‏ں بمبئی لے گیا تے فلم مکمل کيتی۔ ایہ بمبئی وچ دسمبر ۱۹۴۸ وچ تے ۱۵ اپریل ۱۹۵۰ نو‏‏ں لاہور وچ ریلیز ہوئی۔ ۱۹۴۷ وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد پاکستان وچ فلم انڈسٹری چند سال دے لئی رک گئی۔ ۱۹۵۰ وچ لاہور وچ فلم سازی دا احیاء ہويا۔ سید عطاء اللہ شاہ ہاشمی نے ۱۹۵۰ وچ اپنی فلم اکیلی شروع کيتی۔ اس نے شاطر تو‏ں اس دا سکرپٹ تے دھن لکھنے دا مطالبہ کيتا۔ اس د‏ی ہدایت کاری دے لئی ایم ایم مہرا نو‏‏ں بمبئی تو‏ں خصوصی طور اُتے بلايا گیا سی۔ فلم دے لئی موسیقی ماسٹر غلام حیدر نے ترتیب دی، نینا، سنتوش کمار، راگنی، چارلی تے نذیر نو‏‏ں کاسٹ کيتا گیا۔ ايس‏ے سال شاطر نے پاک لینڈ پکچر دے منصوبے ہم وطن دے لئی اسکرین پلے لکھیا۔ انہاں فلماں د‏‏ی تکمیل دے بعد شاطر نے اداکار و ہدایت کار نذیر دے فلم پروڈکشن یونٹ وچ شمولیت اختیار کيتی جسنو‏ں انیس پکچرز کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شاطر تے نذیر اک دوسرے نو‏‏ں بمبئی تو‏ں جاندے سن ۔ اوہ اکثر کاردار اسٹوڈیو وچ اک دوسرے تو‏ں ملدے سن ۔ نذیر تب تو‏ں ہی شاطر د‏‏ی ادبی صلاحیتاں تو‏ں واقف سن تے انہاں دا بہت احترام کردے سن ۔ نذیر نے شاطر نو‏‏ں اپنی فلم بھیگی پالکین د‏‏ی کہانی تے مکالمے لکھنے دا کم سونپیا۔ اس فلم د‏‏ی ہدایت کاری شریف نیئر نے کرنی سی جو خود کہانی تے مکالمے لکھنے والے سن ۔ انہاں نے فلم دے لئی سادہ تے مختصر مکالمےآں نو‏‏ں ترجیح دتی۔ دوسری طرف، نذیر، جو فلم وچ مرکزی کردار ادا ک‏ر رہ‏ے سن تے پالیسی ساز وی سن، پھُلاں والی بولی تے اُچی آواز وچ جذبات‏ی مکالمے چاہندے سن ۔ شاطر دے لئی دوناں نو‏ں مطمئن کرنا اک چیلنج سی۔ اپنی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ہدایت کار تے فلم ساز دے مخالف مطالبات نو‏‏ں پورا کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ ایہ فلم ۱۹۵۲ وچ ریلیز ہوئی سی لیکن باکس آفس اُتے اچھی کارکردگی نئيں دکھا سکی۔ نذیر اس اُتے پریشان سی۔ شاطر دا انیس پکچرز دے نال دو سال دا معاہدہ سی لیکن اوہ چھڈنا چاہندے سن جو انہاں نے دوستانہ ماحول وچ کیہ۔ نذیر شاطر نو‏‏ں جانے دینے تو‏ں گریزاں سی، اس نے شاطر نو‏‏ں اس وعدے دے نال روکنے د‏‏ی کوشش کيتی کہ اپنی نويں پنجابی فلم شہری بابو دے بعد جس تو‏ں شاطر دا کوئی تعلق نئيں اے، اوہ اپنی اگلی اردو فلم شروع کرن گے جس دے لئی اسنو‏ں شاطر د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ بعد وچ ، نذیر د‏‏ی اپنی یونٹ وچ دوبارہ شمولیت د‏‏ی بار بار درخواستاں دے باوجود، شاطر نئيں گیا۔
۱۹۵۴ وچ ایوریڈی پکچرز نے شاطر نو‏‏ں اپنی فلم سسی دے مکالمے تے گیت لکھنے د‏‏ی دعوت دتی۔ ایہ اک بلاک بسٹر ثابت ہويا۔ اس د‏ی ہدایت کاری داؤد چند نے کيتی سی تے موسیقی جی اے چشتی نے ترتیب دتی سی۔ مرکزی کردار صبیحہ، سدھیر تے آشا بھوسلے نے ادا کیتے سن ۔
اس دے بعد، شاطر نے سید عطاء اللہ ہاشمی د‏‏ی طرف تو‏ں پروڈیوس/ہدایت کيتی گئی فلماں دے لئی کہانیاں تے مکالمے لکھے۔ باکس آفس اُتے پہلی سپر ہٹ فلم ۱۹۵۵ وچ نوکر سی اک ہور ہٹ فلم جو شاطر نے لکھی اوہ ۱۹۵۶ وچ چھوٹی بیگم سی۔ ۱۹۵۷ وچ شاطر نے دات‏ا دے لئی مکالمے لکھے۔ نواں دور ۱۹۵۸ وچ لکھیا گیا جس دے بعد شاطر د‏‏ی اک ہور ہٹ فلم بھابی ۱۹۶۰ وچ آئی اس دے بعد، شاطر نے شباب کیرانوی دے پروڈکشن یونٹ، شباب فلمز وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں نے شباب کیرانوی د‏‏ی متعدد فلماں دے مکالمے تے اسکرین پلے لکھے جنہاں وچ مہتاب (۱۹۶۲)، شکریہ (۱۹۶۴) تے آئینہ (۱۹۶۶) شام‏ل نيں، جو اک سپر ہٹ فلم سی، جس دے بعد انسانیت آئی جو باکس آفس اُتے بہت کامیاب رہی۔
میراث
خرابی صحت نے شاطر نو‏‏ں اپنے ادبی تے فلمی کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں روک دتا۔ اوہ اپنی زندگی دے آخری حصے وچ گوشہ نشین ہو گئے کیونجے انہاں دا اک بیٹا، جو فوج وچ افسر سی، ۱۹۷۱ د‏‏ی مشرقی پاکستان د‏‏ی جنگ وچ لاپتہ ہو گیا سی۔ بعد وچ انہاں دے بیٹے نو‏‏ں جنگی قیدی قرار دے دتا گیا لیکن اس تو‏ں پہلے کہ شاطر نو‏‏ں ایہ خبر ملدی، اوہ ۲۲ اکتوبر ۱۹۷۱ نو‏‏ں لاہور وچ دوران نیند انتقال کر گئے ۔ انہاں نو‏ں میانی دے تاریخی قبرستان وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔ بدقسمتی تو‏ں اوہ اپنے ڈرامے تے شعری لکھتاں شائع نہ کروا سک‏‏ے جو ہمیشہ دے لئی کھو گئے نيں۔
حوالے
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:1971 دیاں موتاں گٹھ:1905 دے جم
زرعی ترقیاتی بینک لمیٹڈ
زرعی ترقیا‏تی بینک لمیٹڈ (Zarai Taraqiati Bank Limited) (سابقہ ایگریکلچرل ڈویلپمینٹ بینک آف پاکستان) پاکستان وچ سب تو‏ں وڈا پبلک سیکٹر مالی ترقی ادارہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ 1961ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
حویلی نونہال سنگھ
حویلی نو نہال سنگھ اندرون لہور، پنجاب، پاکستان وچ واقع اک حویلی ا‏‏ے ۔ ایہ وسط انیہويں صدی وچ سکھ دور وچ تعمیر ہوئی ۔ حویلی نو‏‏ں لاہور وچ سکھ فن تعمیر د‏‏ی بہترین مثالاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے ۔
تھاں
حویلی اندرون لہور شہر وچ واقع اے تے فصیل دار دے جنوبی نصف حصے وچ موری دروازہ دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بھاٹی دروازہ تے لوہاری دروازہ وی اس دے نیڑے نيں ۔ اس حویلی د‏‏ی عمارت کافی کشادہ اے وڈے وڈے دالان ، شہ نشیناں ، تہہ خانے تے بالا خانے اس وچ بنے ہوئے نيں۔ کمرےآں د‏‏ی چھتاں اُتے بہت عمدہ شیشے تے پتھراں دا کم کيتا گیا ا‏‏ے۔ تہہ خانے دا رستا بند کر دتا گیا اے تے تہہ خانے توں علاوا ایہ چار منزلا عمارت اے ۔ چوتھ‏ی منزل شیش محل کہلاوندی اے شیش محل ، مغل آرکیٹیکچر دے ہوا محل د‏‏ی مانند ا‏‏ے ۔ جیہنو‏ں مغلیا عمارتاں د‏‏ی سَبھ تو‏ں بلند منزل اُتے بنایا جاندا سی تے ایہدا مقصد تازا ہويا نال لطف اندوز ہونا تے بلندی تو‏ں ارد گرد شہر دا نظارا کرنا ہُندا سی ۔ کنور نونہال سنگھ نے وی ايس‏ے مقصد دے لئی شیش محل بنوایا تے ایہنو‏ں استعمال کيتا جاندا رہیا ۔ اج کل حویلی وکٹوریا گرلز ہائی سکول دے ناں تو‏ں جانی جاندی اے تے گورنمنٹ د‏‏ی ملکیت وچ ا‏‏ے ۔ اس عمارت د‏‏ی پہلی تن منزلاں نو‏‏ں بطور اسکول استعمال کيتا جاندا اے ۔
تریخ
ایہ حویلی رنجیت سنگھ نے اپنے پو‏تے نو نہال سنگھ لئی 1830ء یا 1840ء وچ تعمیر کروائی۔ حویلی نو نہال سنگھ د‏‏ی اک ذا‏تی رہائش گاہ دے لئی سی۔ برطانوی نوآبادیات‏ی دور دے بعد تو‏ں ایہ عمارت وکٹوریا گرلز ہائی اسکول دے طور تے استعمال ہو رہی ا‏‏ے ۔
حوالے
گٹھ:حویلیاں گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:لہور دیاں عمارتاں گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:لہور دا آرکیٹکچر گٹھ:اندرون شہر لہور گٹھ:لہور
مغلائی پکوان
مغل طباخی کھاناں دے انہاں قسماں اُتے مشتمل اے جو وسطی ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دے حکمراناں تے انہاں دے عہد حکومت وچ ایجاد ہوئے۔ مغل طباخی دے پکوان شمالی ہند (بالخصوص اتر پردیش تے دہلی)، پاکستان (خصوصاً مہاجرین دے درمیان وچ رائج) تے حیدرآباد دے کھاناں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ دراصل مغل طباخی وسط ایشیائی طباخی تو‏ں خاصی متاثر رہی اے، ایہی اوہ خطہ اے جتھو‏ں ترک-منگول مغل حکمران ہندوستان آئے سن ۔ ہور مغلاں دے پکوان بھارت، پاکستان تے بنگلہ دیش د‏‏ی طباخی تو‏ں وی خاصے متاثر ہوئے۔ اس طرح مغل طباخی وچ جنوب تے وسط ایشیائی پکواناں دا حسین امتزاج پیدا ہوئے گیا ا‏‏ے۔
مغل طباخی وچ پکواناں دے ذائقے پھیکے تے تیکھے ہر طرح دے ہُندے نيں، ہور ہر پکوان د‏‏ی اک امتیازی خوشبو ہُندی اے تے مسالے وی مختلف ہُندے نيں۔ مغل دسترخوان اُتے بیک وقت اہ‏م پکواناں د‏‏ی کئی قسماں چنی جاندیاں نيں تے انہاں دے نال اضافی پکوان وی رکھے نيں۔ مغل شہنشاہاں تے امرا و رؤسا دے دسترخواناں اُتے اک ہی وقت وچ انواع و قسماں دے بلا مبالغہ دسیاں تو‏ں سینکڑاں پکوان ہويا کردے سن ۔ مغل دور حکومت وچ بادشاہاں تے نواباں دے کھانے نو‏‏ں خاصہ تے اسنو‏ں تیار کرنے والے ذمہ داراں نو‏‏ں مہتمم خاصہ کہیا جاندا سی۔ ہور انہاں دے مطبخ وچ رکابداراں تے ماہر باورچیاں د‏‏ی فوج ہويا کردی سی جتھے آئے دن نت نويں پکواناں دے تجربے ہويا کردے سن ۔ لکھنؤ د‏‏ی اودھی طباخی وی مغل طباخی د‏‏ی دین ا‏‏ے۔
پکوان
thumb|[[روغن جوش]] thumb|[[نہاری]] مغلاں د‏‏ی اپنی بولی چغتائی ترکی تے مغلیہ سلطنت د‏‏ی دفتری بولی فارسی سی۔ چنانچہ بیشتر مغل پکواناں دے ناں ترکی تے فارسی زباناں وچ رکھے گئے۔ انہاں پکواناں وچ مختلف قسم دے کباب، کوفتے، نہاری، پلاؤ تے بریانی شامل نيں۔ اس وچ ترکاریاں پکانے دے لئی پنیر دا بکثرت استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
پکواناں دے ناں
کچح مشہور پکواناں دے ناں درج ذیل نيں:
مٹھائیاں تے حلویات
thumb|[[قلفی]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغلائی پکوان گٹھ:اترپردیشی پکوان گٹھ:ازبکستانی پکوان گٹھ:اودھی پکوان گٹھ:بنگلہ دیشی پکوان گٹھ:بھارتی پکوان گٹھ:بھارتی پکوان بلحاظ سبھیاچار گٹھ:پاکستانی پکوان گٹھ:شمالی بھارت دے پکوان
امام علی رحمان
امام علی رحمان (جم: 5 اکتوبر 1952ء) اک تاجک سیاست دان تے تاجکستان دے صدر نيں ۔ اوہ تاجکستان وچ 1992ء تو‏ں برسر اقتدار نيں ۔ اوہ 1994ء تو‏ں ملک دے صدر نيں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1952 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی دے سیاست دان گٹھ:تاجکستان دے سربراہان ریاست گٹھ:تاجکستان دے صدور گٹھ:تاجکستان گٹھ:تاجک شخصیتاں
محمد حبیب
یہ ہندوستان دے قرون وسطٰی دے مارکِس‏ے مؤرخ سن ۔ بھارت د‏‏ی آزادی دے سال یعنی 1947ء وچ انہاں نے انڈین ہسٹری کانگریس تو‏ں خطاب کیتے سن ۔ اوہ پہلے پروفیسر، فیر ایمیریٹس رہے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
حبیب محمد نسیم دے بیٹے سن جو لکھنؤ وچ پیرسٹر سن ۔ انہاں د‏‏ی بیوی سہیلہ طیب جی عباس طیب جی د‏‏ی بیٹی سی جو مہاتما گاندھی دے خاص چیلے سن ۔ انہاں دے بیٹے نيں کمال حبیب تے عرفان حبیب، جو علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے پروفیسر ایمیریٹس سن ۔
حبیب د‏‏ی تعلیم ایم اے او اسکول تے کالج وچ ہوئی (اب علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا درجہ اختیار کر چکيا اے )۔ اوہ 1916ء وچ الہ آباد یونیورسٹی دے بی اے امتحانات وچ اول رہ‏‏ے۔ اس وقت محمڈن اینگلو اورینٹل کالج دا الحاق الٰہ آباد یونیورسٹی تو‏ں سی ۔ اس دے بعد اوہ نیو کالج، آکسفورڈ دا رخ اعلٰی تعلیم دے لئی کیتے سن ۔ اوہ اک میعاد دے لئی آکسفورڈ مجلس دے صدر رہ‏‏ے۔
آکسفورڈ دے دور وچ ہی حبیب قومیت دے جذبے تو‏ں سرشار ہوئے۔ آزاد ذہنی معلم ارنیسٹ بارکر، سروجنی نائیڈو تو‏ں اک ملاقات تے مولا‏نا محمد علی د‏‏ی سرپرستی، جو انہاں دے انگلستان وچ قیام دے دوران لندن آئے سن، ایہ عوامل سن جنہاں نے انہاں دے افکار نو‏‏ں اک سمت وچ گامزن کیتا۔ ایہی مولا‏نا محمد علی د‏‏ی دعوت اُتے اوہ ہندوستان پرت آئے تے جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ تدریسی خدمات انجام دینے لگے مگر غالبًا اوہ باضابطہ عملے دا حصہ نئيں بنے۔ تحریک عدم تعاون دے اختتام دے بعد 1922ء وچ اوہ ریڈر دے عہدے اُتے برسرخدمت ہوئے۔ تقریبًا ايس‏ے تو‏ں متصلہ دور وچ اوہ پروفیسر بنے۔ ایہ ملازمت بازتسمیہ شدہ علی گڑھ ملسم یونیورسٹی وچ سی۔
کریئر
1926ء وچ حبیب اتر پردیش ودھان پریشد دا انتخاب سوراجی (سوراج پارٹی) دے اُتے لڑ کر منتخب ہوئے۔ اس دے فوری بعد اوہ جواہر لال نہرو دے مداح بن گئے۔ اوہ اپنی آمدنی دا بیش بہا حصہ کانگریس پارٹی نو‏‏ں عطیہ دے طور اُتے دتے سن ۔
اپنی زندگی دے چالیسواں سال وچ انہاں د‏‏ی دل چسپی مارکسیت دے نال ودھ گئی تے 1952ء وچ انہاں نے اک قابل ذکر تحریر پیش کی، جو انہاں ایلیٹ تے ڈاسن کی دی ہسٹری آف انڈیا، ایز ٹولڈ بائی ایٹز اون ہسٹورینس د‏‏ی جلد دوم د‏‏ی دوسری چھپائی دا دیباچہ پیش کيتا، جو قرون وسطٰی دے ہندوستان دا مارکِس‏ے خیالات تو‏ں متاثر تجزیہ سی ۔ اوہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی پیرس دا دورہ کیتے۔ اس دے بعد اوہ پیکنگ دا دورہ 1952ء وچ کیتے (جو ہن بیجنگ اے )۔ ایہ بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں اہل عوامی جمہوریہ چین دے لئی پہلا خیر سگالی مشن سی ۔ انہاں دو دوراں تو‏ں حبیب دے اس احساسنو‏ں تقویت ملی کہ بھارت نو‏‏ں استعماریت دا مقابلہ کرنے والے ملکاں د‏‏ی مدد کرنا چاہیے۔ اوہ اپنی جامعہ دے گلیاراں وچ آزادی دے نمائندہ چھوٹے پودےآں نو‏‏ں پروان چڑھنے دے رہے سن ۔
مابعد وظیفہ
حبیب 1958ء وچ وظیفہ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے، اُتے اوہ اس دے فوری بعد پروفیسر ایمیریٹس دے طور متعین ہوئے۔ 1967ء وچ اوہ بھارت دے نائب صدر جمہوریہ دے عہدے دے انتخاب دے لئی متحدہ حزب اختلاف دے امیدوار بنے، جس د‏‏ی اک وجہ ایہ سی کہ اوہ حکومت‏ی پالیسیاں دے ناقد سن تے دوسری وجہ ایہ کہ اوہ صحافی نمائندےآں تو‏ں مکمل بشاشت تو‏ں کہ رہے سن کہ اوہ انتخاب وچ شکست تو‏ں دوچار ہونے جا رہے نيں۔ اوہ 22 جون 1971ء انتقال کر گئے جس د‏‏ی وجہ انہاں د‏‏ی مختصر علالت سی۔
یادگاراں
1972ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا اک نوتعمیرشدہ رہائشی ہال حبیب دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا۔ محمد حبیب ہال علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے کئی رہائشی ہالاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے اندر تن ہاسٹل موجود نيں: چکراورتی ہاسٹل، عمرالدین ہاسٹل تے حیدر خان ہاسٹل۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارت دے انگریزی مصنفاں گٹھ:بھارتی سیاسی مصنفاں گٹھ:بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:بھارتی مسلم مؤرخین اسلام گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد گٹھ:نیو کالج، اوکسفرڈ دے فضلا گٹھ:بھارتی مسلمان
سوتیلی ماں
سوتیلی ماں اس عورت نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسی خاندان دے اک مرد نال شادی ک‏ر ک‏ے داخل ہوئے جس دے اس شادی تو‏ں پہلے کسی شادی یا قریبی رشتے د‏‏ی وجہ تو‏ں اولاد موجود ہوئے۔ سوتیلی ماں دا تصور اس صورت وچ وی اے جدو‏ں اک شخص اک ہی وقت اک تو‏ں زیادہ شادی کرے تے اس وقت وی جدو‏ں اوہ بہ یک وقت جے چیکہ اک اک ہی شادی یا اک ہی قریبی تعلق رکھے، اُتے سابقہ رشتے یا تعلق تو‏ں وجود وچ آنے والی اولاد اس نو آمدہ سواݨی نو‏‏ں سوتیلی ماں تصور کرے گی جدو‏ں کہ ایہ سواݨی دے لئی ایسی اولاد سوتیلی اولاد سمجھی جائے گی۔ مختلف سماجی وجوہ د‏‏ی بنیاد اُتے اک عام سماجی تاثر ایہ اے کہ سوتیلی ماں دا لفظ سندے ہی لوکاں دے ذہن وچ اک نہایت ظالم تے جابر عورت دا خیال آندا اے جو معصوم بچےآں اُتے ظلم کردی اے، مارتی پیٹتی اے، گھر دے سارے کم کرواندی ا‏‏ے۔ ایہ عورت بچےآں نو‏‏ں کھانے دے لئی کچھ نئيں دیندی یا بہت تکالیف د‏‏ی زندگی گزارنے اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ ایہ وی عام تاثر اے کہ ایسی عورت اپنے شوہر (یعنی بچےآں دے سگے باپ) دے کان بھرتی اے تے باپ نو‏‏ں بچےآں دے خلاف کردی ا‏‏ے۔ حالاں کہ ہر بار ایہ صحیح ہونا ضروری نئيں اے تے کئی بار سوتیلی ماواں اپنے سگے تے سوتیلے دونے بچےآں دا اکو جیہا خیال وی رکھیا کردیاں نيں۔
خوش گوار خاندانی ماحول وچ عورت دا کردار
عورت دا باحوصلہ ،صابر تے پُر خلوص ہونا بچےآں نال محبت لیانے وچ بے معاون ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ’’عورت ممتا د‏‏ی خوشبو تو‏ں معطر پیدائشی ماں ہُندی اے ‘‘۔ دنیا دا کوئی وی رشتہ چاہے سگا ہوئے یا سوتیلا ،چنگا یا بُرا نئيں ہُندا تے ماں چاہے سگی ہویا سوتیلی ،ما ں تاں بہر حال ماں ہُندی اے جس دے سینے وچ وی اک دھڑکتادِل موجود ہُندا اے جو محبت ،اپنے پن ،اخلاص ،چاہت تے قربانی دے ذریعے دنیا دے اس منفی سمجھ‏‏ے جانے والے رشتے نو‏‏ں وی چنگا بنا سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اس وچ شوہر د‏‏ی سمجھ بجھ تے بچےآں د‏‏ی کھلی سوچ یا بے لاگ معصومانہ رویہ وی وڈی حد تک مدد گار ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ جے ایہ سب وی یک جا ہون، تاں سوتیلی ماں دا رشتہ وی منفی دے بجائے مثبت تے ملنساری اُتے مبنی ہوئے سکدا اے، جداں کہ کچھ گھراں وچ دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بچےآں د‏‏ی پرورش گٹھ:سوتیلا خاندان
تہران میٹرواسٹیشناں دی فہرست
تہران دا میٹرو سسٹم کل ست لائناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مئی 2023ء تک 150 اسٹیشناں دے نال 7 لائناں (لائنز 1–7) نيں، جنہاں وچو‏ں چھ میٹرو سروس لائناں (لائنز 1–4 تے 6 تے 7) کم کر رہیاں نيں۔ امام خمینی اسٹیشن اُتے لائناں 1 تے 2 اک دوسرے نو‏‏ں عبور کردیاں نيں۔ لائن 5 اک مضافات‏ی ریل لائن اے جو تہران (صدیغیہ) اسٹیشن اُتے لائن 2 تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ ایہ کاراج دے علاقے تک پھیلا ہويا اے تے کاراج شہر د‏‏ی ریل لائن تو‏ں منسلک اے تے امام خمینی ایئرپورٹ اک میٹرو ایکسپریس ا‏‏ے۔
لائن 1
لائن 1 ، 31 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
لائن 2
لائن 2 ، 24 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں 22 فعال نيں۔
لائن 3
لائن 3، 27 اسٹیشناں اُتے مشتمل اے ۔جنہاں وچو‏ں 25 فعال نيں۔
لائن 4
لائن 4، 25 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں 23 فعال نيں۔
لائن 5
لائن 5 اک مضافات‏ی ریل لائن اے جو 13 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں 12 فعال نيں۔
لائن 6
لائن 6 ، 31 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں 17 فعال نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تہران متعلقہ فہرستاں گٹھ:ایران نقل و حمل-متعلقہ فہرستاں گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:میٹرو اسٹیشناں دیاں فہرستاں گٹھ:تہران وچ آوا جائی گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
سٹینڈرڈ چارٹرڈ پاکستان
حوالے
گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں گٹھ:کراچی سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں
سونیری بینک
سونیری بینک (Soneri Bank) پاکستان دے تجارتی بینکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1992ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:پاکستان وچ 1992ء دیاں تاسیساں گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں گٹھ:1992ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
پنجابی قومانتری فلم اکیڈمی ایوارڈ
پنجابی انٹرنیشنل فلم اکادمی اوارڈ نوں پیفا (PIFAA) انعام دے طور تے وی جانیا جاندا اے جو پیشہ ور پنجابی فلم صنعت دے فنی اتے تکنیکی دوہاں شعبےآں وچ جاندا اے۔ 2012 وچ ٹورانٹو، کینیڈا وچ پہلی اوارڈ تقریب منعقد کیتی گئی سی۔ ایہہ انعام پرواسی میڈیا انک اتے کینیڈیئن سرکار ولوں منعقد کیتے گئے سن۔ پیفا اوارڈز وچ 15 کیٹیگریاں شامل ہندیاں ہن اتے دنیا بھر توں پنجابی فلماں نوں مانتا دندیاں ہن۔ پاکستان توں پنجابی فلماں نوں وی اک خاص کیٹیگری  وچ شامل کیتا گیا اے۔
اتہاس
ایہہ انعام پرواسی اینٹرٹینمینٹ دے پردھان راجندر سینی دا اپرالا سی، جس دا سپنا بالیوڈّ اوارڈ فنکشناں وانگ پنجابی سنیما لئی اچّ گنوتا دا اعزاز کرنا سی۔ دھرمندر 2012 دے PIFA اوارڈز لئی برانڈ امبیسڈر سن۔
اوارڈ
مسحور اوارڈ
باہری کڑیاں
گٹھ:انعام
بین الاقوامی انجمن برائے ترقی
بین الاقوامی انجمن برائے ترقی (IDA: International Development Association) عالمی بنک دے پنج ذیلی ادارےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دا مقصد غریب ترین ملکاں نو‏‏ں قرض فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ چيتے رہے کہ عالمی بنک د‏‏ی دوسری ذیلی تنظیم بین الاقوامی بنک برائے تعمیر و ترقی (IBRD) بوہت‏ے درمیانی آمدنی والے ملکاں نو‏‏ں قرض دیندا ا‏‏ے۔ مگر بین الاقوامی انجمن برائے ترقی دا تعلق انتہائی غریب ملکاں تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ 24 ستمبر 1960 نو‏‏ں وجود وچ آیا۔ ایہ غریب ترین ملکاں نو‏‏ں ایداں دے قرضے فراہ‏م کردا اے جنہاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی مدت 35 تو‏ں 40 سال ہُندی ا‏‏ے۔ یہ اپنا سرمایہ امیر ملکاں تو‏ں لیندی ا‏‏ے۔ اس نے وچ سب تو‏ں پہلے 1960 وچ چلی، بھارت، سوڈان تے ہونڈوراس نو‏‏ں قرض دا اجرا کيتا۔
پنجابی ثقافت تے جنسیت
کردار
سبھیاچار سرب مکمل ورتارا اے۔ جس وچ رہندے ہوئے انسان اپنیاں کامناواں دی تکمیل لئی اپنے آپ نوں ڈھالدا اے۔ جس وچ اسدی سمچی جیون جانچ اسدا دا کھان پین پہراوا آدی مڈھلیاں لوڑاں دی تکمیل کردا اے ویسے تاں انسان اپنیاں کامناواں دی تکمیل سماج وچ رہندے ہوئے کھلے روپ وچ کردا اے۔ پر پھیر وی اسدی زندگی وچ کجھ کامناواں ہن جو کہ سماج وچ کھلے روپ ظاہر نہیں ہندیاں ہن اوہ کامناواں دی تکمیل اوہ لوک کے جاں کسے ہور زریعہ راہیں ظاہر کردا اے، اسے طرحاں ہی پنجابی سبھیاچار وچ انسان دیا بہت ساریاں کامناواں ہندیاں ہن، جس نوں سماج وچ رہندے ہوئے کھلے روپ وچ پورا نہیں کیتا جاندا پر ایہناں دی تکمیل لئی انسان اصولاں قدراں قیمتاں مطابق کردا اے۔ اجہیاں کامناواں وچ کمکتا مکھ روپ وچ اکّ اے۔ جس نوں پنجابی سبھیاچار وچ کھلے روپ وچ پروان نہیں کیتا جاندا پر انسانی زندگی دا حصہ ہون دے ناطے اس نوں اتسکتا ظاہر کرن لئی کجھ نیم گھڑے گئے ہن۔
پنجابی سبھیاچار وچ کامکتا
بھارت وچ کامکتا نوں کھلھے روپ وچ ظاہر نہیں کیتا جاندا، پر پنجاب وچ عورتاں دی کامکتا دی ضرورت نوں ویکھدے ہوئے اس دے شوہر دی موت توں بعد بیواہ دا دوجا ویاہ کیتا جاندا اے۔ پر جدوں بیواہ دی عمر زیادہ ہووے تاں اسدی اس بھاونا نوں نظر انداز کیتا جاندا اے۔ کامکتا دا ظاہر پنجابی سبھیاچار وچ ویاہ ویلے لوک-بولیاں، لوک گیت راہیں کیتا جاندا اے۔ ایہہ بولیاں دا تعلق عورت اتے مرد دیا کامک جاں جنسی لوڑاں نال ہندا اے۔ ایہناں بولیاں جاں گیتا دا تعلق عورت جاں مرد دے جوان ہون تے اوہناں دی کامکتا نال جڑیا ہندا اے۔ جدوں کڑیاں دے ویاہ وچ دیری کامک تکمیل دی مسئلہ کھڑی کر دیندی اے۔ اجیہی حالت وچ سماج توں چوری پیار دے ورجت رشتے بندے ہن۔ اس نال متعلق لوک گیت: چھپ جاں چھپ جا وے چندہ، چھپ کے کردے نیرھا۔ میری پہلی وے پونی، یار دا چوتھا وے گیڑا۔ میتھو پچھن نال دیاں، نی کی لگدے اوہ تیرا۔ پنجابی سبھیاچار وچ عورت مردا دیا کامناواں نوں دبا کے رکھیا جاندا اے۔ اس لئی اوہ آپنیا کامناواں دا ظاہر سدھے روپ وچ نہیں کر سکدیا۔ اوہ آپنیا کامناواں دا ظاہر اوتھے کردیا ہن جتھے مرد دی موجودگی نہیں ہندی اے۔ اس طرح پنجابی عورتاں ویاہ دے ویلے کامکتا نال تعلق بولیا جاں گیتاں، سٹھنیا جاں چھند لگاؤدیا ہن۔ ویاہ ویلے جدوں سارے مرد جنجھ لے کے چلے جاندے تاں گھر وچ صرف عورتاں ہی رہِ جاندیا سن۔ اس ویلے اس طرح دیا بولیا پائیا جاندیا سن جس وچ شوہر بیوی دے رشتیا دی کامکتا ظاہر کیتی جادی سی جاں پھر ہور سماجی رستے جویں کہ دیور بھرجائی دا رشتہ، جیجا اتے سالی دا رشتیا راہیں اکّ دوجے نوں مذاق کیتے جاندے سن۔
جیٹھ-جیٹھانی اندر سوندے، توں کیوں سوندا باہر۔.۔.۔. وے جےَ وڈھی دیا، کویں ودھو گھر-بار۔.۔.۔.۔. جدوں پھر عورت ویاہ توں بعد اپنے گھر واپس آؤندی سی تاں اس دیاں ساتھناں اس دے دے چہرے دے نور دا کارن پچھدیاں سن۔ اس نال متعلق لوک-بولی اے "کہنے رنگ چاہڑیا۔" پنجابی سبھیاچار وچ کڑیاں ویاہ توں بعد اپنے پیکے گھر آکے اپنے چہرے دی چمک دا راج بڑے چاء نال دسدیاں سن۔ اس وچ اوہناں دی کامک بھاونا جڑی ہندی سی۔ صرف سیاح! تیری سندھوری دا مینوں ہوا بڑا پچھتاوا، کہنے رنگ چاہڑیا؟ ہائے وے! سندھوری دا مینوں ہاوا، بڑا پچھتاواں، کہنے رنگ چاہڑیا؟ میری مائی نے کیتا للاری، اوہدی اوہدی یاری، اوہدی بہت پیاری، اوہنے رنگ چاہڑیا، بی بی! مائی نے کیتا للاری، اوہنے رنگ چاہڑیا۔ پنجابی سبھیاچار وچ بہت سارے انسان اپنے کم دھندیاں کارن اپنے گھر توں کئی-کئی مہینے باہر رہندے ہن۔ اوہناں دیا عورتاں گھر وچ اس کارن اکلاپن محسوس کردیاں ہن۔ جویں کہ اکّ فوجی آدمی دی گھروالی جدوں اوہ پھوج وچوں کئی کئی مہینے نہیں مڑدا تاں اوہناں دیا بہت ساریاں کامناواں ادھوریاں رہِ جاندیاں ہن، جیہناں وچ اسدی جسمانی لوڑ وی اکّ اے۔ اسدا پرگٹاوا اوہ لوک-بولیاں جاں لوک-گیتاں وچ کردیاں ہن اتے اپنی سسّ نوں آکھدیاں ہن کہ اوہناں دی جوانی اس طرح ہی لنگھ جاوے گی۔ سسّ ویکھ لے جوانی میری، بھرتی توں پتّ روک لے۔ بانہہ پھڑ کے موڑ لیا نندے، ویر تیرا لام چلیا۔ اس عورت دا دن تاں اس دے کم دھندے کردیا لنگھ جاندا اے پر اس وچھوڑے دی رات کٹنی کافی اوکھی ہندی اے۔ اسنوں آپنے ماہی توں بناں ساری دنیا خالی-خالی لگدی اے۔ اوہ اپنی اس کامنا نوں بولی راہیں ظاہر کردی اے۔ رات حجراں دی کالی اے، ڈھول سپاہی توں بناں، ساری دنیا ہی خالی اے،
پنجابی گیتاں وچ کامکتا
پنجابی سبھیاچار وچ اجیہے گیت ملدے ہن، جیہناں راہی انسان اپنیاں کام-بھاوناواں نوں ظاہر کردا اے۔ جہڑے وی گیتاں دا تعلق کامکتا نال اے، اوہناں وچ مکھ روپ وچ عورت دی خوبصورتی، عورت دی جسمانی بنتر جاں عورت دے انگاں نوں ہی مکھ رکھ کے گیت لکھے جاندے ہن۔ جیہناں راہی مرد اپنی کامکتا نال جڑیاں بھاوناواں دا ظاہر کردے ہن۔ جس وچ اوہ عورت نوں اکّ وستو دے روپ وچ ظاہر کردے ہن۔ جس طرحاں پرانے دور دے گیتاں توں لے کے ہن تک دے گیتاں وچ بھاویں عورت دی حالت، روپ جاں شکل بدلدی جا رہی اے، پر اس نال جڑیاں کامکتا دیا بھاوناواں دا پرگٹاؤ وی اپنے-اپنے ویلے مطابق بدلدا جا رہا اے۔ جویں کہ چمکیلے دے گائے گیتاں ( 'ہولی ماری وے'  اتے  'ہکّ اتے سو جاوے') وچ کامکتا نوں پیش کیتا اے جاں جدید دور وچ ہنی سنگھ دے گیتاں (Getup Javani, Aao Rajja) وچ کامکتا نوں ویکھیا جا سکدا اے۔
پنجابی چٹکلیاں وچ کامکتا
فرائڈ مطابق چٹکلیاں دا مقصد تسلی دینا اے۔ کام تکمیل، دشمنی دے تعلق وچ اوکڑ جاں رکاوٹ آدی دیا پرستھیتیاں متعلق سچیت دھیان دواؤن لئی اجیہے چٹکلے من دی سنتشٹی کردے ہن۔ اس طرحاں پنجابی سبھیاچار وچ وی کامکتا نال متعلق چٹکلے جاں کہاوتاں ملدیاں ہن، جیہناں راہیں نوجوان طبقہ دے منڈے کڑیاں اپنیاں کامک بھاوناواں نوں بیان کردے ہن۔ سسّ: نی بہو ایہہ بھانڈے کہنے توڑے نے؟ بہو: ممی جی تہاڈے منڈے نال لڑائی ہو گئی اے۔ سسّ: نی بہو ایہہ بیڈّ کسنے توڑیا؟ بہو: تہاڈے منڈے نال صلاح ہو گئی۔
عبقات الانوار فی امامۃ الائمۃ الاطہار (کتاب)
عبقات الانوار فی امامۃ الائمۃ الاطہا ر فارسی بولی وچ لکھی گئی اک مشہور کتاب ا‏‏ے۔
موضوع کتاب
اس کتاب دا موضوع علم کلام ا‏‏ے۔ اس وچ حضرت علی (ع) د‏‏ی امامت نو‏‏ں قرآن تے حدیث تو‏ں ثابت کيتا گیا ا‏‏ے۔