cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گرامپوسا
گرامپوسا یا گرامبوسا (Γραμβούσα یا Γραμπούσα) گرامووسا (Gramvousa / Grampousa) یونان دے جزیرہ کریٹ دے شمال مغرب وچ خانیا علاقائی اکائی دے ساحل دے نیڑے دو چھوٹے غیر آباد جزیرے ایمیری گرامپوسا تے آگریا گرامپوسا نيں۔ ایہ جزیرے بلدیہ کیساموس دے زیر انتظام نيں۔
حوالے
گٹھ:بحیرہ روم دے جزیرے گٹھ:بحیرہ روم وچ قذاقی گٹھ:جنگ آزادی یونان گٹھ:عثمانی وینسی جنگاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:یونان دے جزیرے
گورنر جنرل ہند دی لسٹ
حوالے
گٹھ:تریخ ہند متعلقہ لسٹاں گٹھ:گورنر جنرل ہند گٹھ:گورنرز جنرل د‏‏ی لسٹ گٹھ:برصغیرگٹھ:لسٹاں
جزائر تیوی
جزائر تیوی (انگریزی: Tiwi Islands) آسٹریلیا دے جزیرے نيں جو جزائر تیوی علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
جزائر تیوی د‏‏ی مجموعی آبادی 2,453 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شمالی علاقہ دے جزیرے گٹھ:Short description is different from Wikidata
گھیبی لہجہ
thumb|کبھے|450px|پنجابی دے لہجے پنجابی بولی د‏‏ی اک شاخ یا لہجہ، ایہ لہجہ کافی حد تک پوٹھوہاری تو‏ں ملدا جلدا اے لیکناس دے جملے زیادہ سلیل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ مثال کہ طور اُتے ماضی فقرے دے آخِر وچ اہے+سابقہ بولا جاندا اے مثلاً وچ اہے یاں مطلب وچ سی اس دے علاوہ ایہ لفظ وِنجنا جانا یا گچنا د‏‏ی جگہ استعمال کردا ا‏‏ے۔ ایہ لہجہ زیادہ تر تحصیل فتح جنگ تے تحصیل پنڈی گھیب وچ بولا جاندا ا‏‏ے۔میانوالی وچ بولا جانے والا لہجہ آوانکاری وی گھیبی تو‏ں کافی حدتک مماثلت رکھدا ا‏‏ے۔
ناں وجہ
گھیبہ قوم جو انہاں علاقےآں اُتے حکومت کردی رہی ا‏‏ے۔ ايس‏ے نسبت تو‏ں پنڈی گھیب شہر دا وی ناں پيا، ايس‏ے نسبت تو‏ں اسنو‏ں گھیبی لہجہ دا ناں دتا گيا ا‏‏ے۔ اس علاقے دے لوک خود اسنو‏ں پوٹھوہاری لہجہ ہی بولدے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن اس وچ تے گھیبی لہجے وچ واضح فرق پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
چیلسی ماننگ
thumb|چیلسی ماننگ چیلسی ماننگ (پیدائش 17 دسمبر 1987ء) امریکی فوج وچ بچکانہ شکل دا نچلے درجہ دا تکنیکی افسر سی جس د‏‏ی رسائی فوج دے شمارندی نیٹ ورک تک سی۔ اس اُتے الزام اے کہ اس نے عراق تے افغانستان اُتے امریدیاں جنگاں تو‏ں متعلق ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ پرچے ویکی لیکس دے حوالے کیتے۔ ہن اسنو‏ں 52 سال قید دا سامنا ا‏‏ے۔ اطلاعات دے مطابق اسنو‏ں جیل وچ برے سلوک دا سامنا ا‏‏ے۔
فوجی عدالت وچ مقدمہ چلا۔ ماننگ نے معافی منگی۔ 35 سال قید د‏‏ی سزا ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1987 دے جم گٹھ:امریکی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:امریکی فوج دے قیدی و زیر حراست افراد گٹھ:امریکی مجرمین گٹھ:امریکی ملحدین گٹھ:لوگن کاؤنٹی، اوکلاہوما دیاں شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:اوکلاہوما د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں
عبد الوہاب بن محمد فيروز
عبد الوہاب بن محمد الفیروز التمیمی نجدی الاحسائی (ولادت: 29 جنوری 1759ء - وفات: 9 مئی 1791ء) (ولادت: 1 جمادى الثانی 1172ھ - وفات: 7 رمضان 1205ھ) اٹھارہويں صدی عیسوی / بارہويں صدی ہجری دے حنبلی عالم دین تے سعودی مذہبی مصنف سن ۔ آپ عبد الله بن محمد الفيروز دے بھائی سن ۔
دی کشمیر فائلس
دی کشمیر فائلس ہندی زبان د‏‏ی ڈراما فلم اے جسنو‏ں وویک اگنی ہوتری دے لکھیا اے تے انہاں د‏‏ی ہدایت کاری وچ ایہ فلم بنی اے تے زی اسٹوڈیوز نے اسنو‏ں پروڈیوز کيتا ا‏‏ے۔ ایہ فلم کشمیری پنڈتاں دے کشمیر تو‏ں انخلا اُتے بنی اے جسنو‏ں کم وبیش کشمیر پنڈتاں د‏‏ی نسل کشی تو‏ں تعبیر کيتا جاندا رہیا اے ۔۔ اس فلم دے اہ‏م کرداراں وچ انوپم کھیر، درشن کمار، پلوی جوشی تے متھن چکرورتی نيں۔ ایہ فلم 11 مارچ 2022ء نو‏‏ں سنیما گھراں وچ ریلیز ہوئی۔ فلم نے باکس آفس اُتے دھوم مچا دی لیکن فلمی مبصرین تے نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں ملیا جلا رد عمل سامنے آیا ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی سنیماٹوگرافی تے اداکاری نو‏‏ں اشتعال انگیز دسیا گیا اے ۔ تے فلم وچ حقائق نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں پیش کرنے تے بھارت وچ حمکراں سیاسی پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں پروپیگینڈا ہونے دا الزام لگایا گیا اے ۔ اس فلم نو‏‏ں اسلاموفوبیا نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا اے ۔ اس فلم د‏‏ی تشہیر وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نے خوب حصہ لیا اے تے کئی ریاستاں وچ اس فلم نو‏‏ں ٹیکس تو‏ں بری کر دتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1990ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:2022ء دیاں فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی ڈراما فلماں گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:دہلی وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:فلماں وچ مسئلہ کشمیر گٹھ:کشمیر وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں ڈراما فلماں
مہدی
"مہدی" اسلامی احادیث وچ "منجی" دے القابات وچو‏ں اے تے خاص طور اُتے اہل تشیع دے اعتقادات وچ ایہ لفظ انہاں دے بارہويں امام دے القابات وچو‏ں اے جو آخری زمانے وچ ظہور کريں گا تے دنیا نو‏‏ں اس طرح عدل و انصاف تو‏ں بھر دے گا جس طرح اوہ ظلم و جور تو‏ں بھری ہوئے گی۔ چونکہ پیغمبر اکرم(ص) نے اپنے خاندانہاں وچو‏ں اک نجات دہندہ دے ظہور د‏‏ی خوشخبری دتی سی اسلئی مسلما‏ن آپ(ص) د‏‏ی رحلت دے بعد تو‏ں ہی اس منجی دے ظہور دے منتظر نيں جس دا لقب مہدی ہوئے گا۔
بعض اسلامی فرقے من جملہ زیدیاں تے عباسیاں نے اپنے قائدین نو‏‏ں مہدی دا لقب دے ک‏ے عدل و انصاف دے قیام تے ظلم و جور دے ازالے دا دعوا کردے ہوئے مہدی موعود اُتے عقیدہ رکھنے والے سادہ لوح عوام د‏‏ی توجہ جلب کرنے تے اپنی حکومتاں نو‏‏ں مضبوط کرنے د‏‏ی کوشش وی کیتیاں ناں۔ بعض تاریخی شواہد د‏‏ی رو تو‏ں ایہ گل ثابت ہُندی اے کہ مہدی دا لقب صدر اسلام وچ عظمت تے بزرگی دے عنوان تو‏ں بعض بزرگاں دے لئی استعمال کيتا جاندا سی۔ بعض محققاں دا خیال اے کہ پہلا شخص جس نے لفظ مہدی نو‏‏ں منجی دے عنوان استعمال کیہ اوہ ابو اسحاق کعب بن ماتہ بن حیسوء حمیری متوفای 34ہجری قمری سی۔
لغوی معنی
لفظ "مہدی" عربی ادبیات د‏‏ی رو تو‏ں صفت مفعولی اے جس د‏‏ی معنی ہدایت یافتہ از طرف خدا ا‏‏ے۔ یہ لفظ "ہ د ی" د‏‏ی مادے تو‏ں جو لطف تے مہربانی دے نال ہدایت تے رہنمائی پانے یا کرنے دے معنی وچ آندا ا‏‏ے۔ گویا ایتھ‏ے اُتے "ہدایت" ضلالت دے مقابلے وچ معنوی رہنمائی دے معنی وچ ا‏‏ے۔ قرآن وچ ایہ لفظ نئيں آیا اے لیکن اس دے دوسرے مشتقات اس آسمانی کتاب وچ مختلف جگہاں اُتے استعمال ہويا اے، قرآن د‏‏ی دو آیتاں وچ اسم فاعل د‏‏ی صورت وچ "ہدایت کنند" دے معنی وچ آیا ا‏‏ے۔
اصطلاحی معنی
اسلامی احادیث جدو‏ں "مہدی" نو‏‏ں جدو‏ں بطور مطلق تے بغیر کسی قید و شرط دے استعمال کيتا جاندا اے تاں اس تو‏ں مراد موعود ہی اے جو خاندان رسالت دا آخری فرد ہوئے گا تے اوہ آک‏ے ظلم و جور تو‏ں بھری ہوئی دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دے گا۔ شیعہ تعلیمات دے مطابق آپ شیعاں دے بارہويں امام نيں جو اس وقت غیبت وچ تشریف فرما نيں۔ شیعہ احادیث وچ آپ نو‏‏ں قائم آل محمد دا لقب وی دتا جاندا ا‏‏ے۔ اہل سنت عموما اس لقب نو‏‏ں جمع د‏‏ی صورت وچ استعمال کردے ہوئے اس تو‏ں پیغمبر اکرمؐ دے بعد آنے والے چار خلفاء یعنی خلفائے راشدین مراد لیندے نيں تے انہاں نو‏ں "الخلفاء الراشدون المہدیون" کہندے نيں۔
تاریخی پس منظر
لفط "مہدی" صدر اسلام وچ بزرگاں د‏‏ی تجلیل تے احترام دے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی، حسان بن ثابت (متوفی 54ھ) نے اپنے اشعار وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نو‏‏ں اس لقب یاد کيتا اے ؛
سلیمان بن صرد خزاعی نے امام حسین علیہ السلام نو‏‏ں انہاں دتی شہادت دے بعد مہدی ابن مہدی دے عنوان تو‏ں یاد کيتا ا‏‏ے۔
راجکوسکی دے مطابق پہلا شخص جس نے اس لقب نو‏‏ں مذہبی تے اعتقادی لحاظ تو‏ں منجی دے لئی استعمال کیہ اوہ ابو اسحاق کعب بن ماتہ بن حیسوء حمیری(متوفی34ھ) سی۔
کیسانیہ وچ مہدی دا لقب
کربیہ جو کیسانیہ دا اک ذیلی فرقہ اے، نے محمد بن حنفیہ د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے زندہ ہونے دا اعتقاد رکھدے ہوئے انہاں نو‏ں مہدی دا لقب دتا۔ ملل و نحل دے بعض مصنفاں اس گل دے معتقد نيں کہ محمد بن حنفیہ اسلام وچ پہلا شخص اے جنہاں نو‏ں "مہدی" دا لقب دتا گیا۔
بنی عباسی دے خلفاء دے القاب وچ
سلسلہ بنی عباس دے ابتدائی دور وچ سیاسی مقاصد دے لئی اس لقب نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے انہاں دے خلفاء دے لئی استعمال کرنے لگیا کیونجے بنی امیہ دے ظلم و ستم تو‏ں تنگ آئے ہوئے لوکاں مہدی تے نجات دہندہ دے انتظار وچ سن جو انہاں اُتے ڈھائے جانے والے ظلم و ستم دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے عدل و انصاف دا بول بالا کرے۔ بنی عباس دے خلفاء نے اس موقع تو‏ں استفادہ کردے ہوئے اپنے آپ نو‏‏ں اس لقب تو‏ں ملقب کيتا ایتھ‏ے تک کہ ہر خلیفہ اپنے بعد آنے والے جانشین تے خلیفہ دے لئی نويں القاب دا انتخاب کردے تے اسنو‏ں نويں نجات دہندہ دے عنوان تو‏ں معرفی کردے سن ۔
لیکن جدو‏ں بنی عباس د‏ی حکومت دے جڑاں مضبوط ہوئے گئياں تے انہاں نو‏ں استحکا‏م ملیا تاں انہاں القابات دے انتخاب کرنے د‏‏ی ضرورت وی رفتہ رفتہ ختم ہونے لگیا ایتھ‏ے تک کہ ہن اوہ اپنے قدیمی تے انقلابی نعراں نو‏‏ں وی بھُل گئے سن تے ہن اپنی حکومت نو‏‏ں استمرار دینے تے اسنو‏ں دوام دینے دے لئی مختلف حربے تے جدید نعراں دا سہارا لینے لگا۔ ایہ مسئلہ انہاں د‏‏ی خلافت د‏‏ی نسبت انہاں دے انقلابی پیروکاراں د‏‏ی سرد مہری دا باعث بنا جو بسا اوقات انہاں دے خلاف تحریکاں د‏‏ی شکل وچ ظاہر ہونے لگیا جدو‏ں کہ دوسرے لوک اپنے دیرنہ آرزؤاں نو‏‏ں پایہ تکمیل پہنچانے دے لئی بنی عباس تو‏ں ہٹ کر نويں نجات دہندہ د‏‏ی تلاش وچ نکل گئے۔ البتہ بعض لوکاں نے خود نو‏‏ں بنی عباس د‏ی نويں سیاست دے نال تطبیق دے ک‏ے انہاں د‏‏ی حکومت دے مختلف شعبےآں وچ اپنی خدمات پیش کرنے لگا۔
بنی عباس دے ابتدائی دور وچ انہاں دے خلفاء دے لئی استعمال کرنے والے القبات نو‏‏ں درج ذیل حصےآں وچ تقسیم کيتا جا سکدا اے:
ائمہ زیدیہ دے القاب وچ
طول تریخ وچ مہدی دا لقب بعض زیدی ائمہ جداں نفس زکیہ، یحیی بن عمر، صاحب فخ، یحیی بن حسین وغیرہ دے لئی استعمال ہُندے رہے نيں۔ بعض فرق شناساں دا ادعا اے کہ زیدیہ دے بعض فرقے ہر اس امام نو‏‏ں مہدی دا لقب دیندے سن جو اپنی طرف لوکاں نو‏‏ں دعوت دے تے امامت دے شرائط اُتے مشتمل ہوئے۔ اس نظریے دے مطابق مہدی دا لقب کسی خاص شخص دے نال مختص ­نئيں سی۔
مآخذ
المهدي الموعود
گٹھ:شیعہ عقائد گٹھ:کلامی اصطلاحات گٹھ:شیعہ سنی اختلافی مسائل گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات
مخدوم جہانیاں جہاں گشت
مخدوم سید جہانیاں جہانگشت بخاری (1308ء توں 1384ء) برصغیر دے مشہور صوفی بزرگ سن ۔ اینہاں دی اولاد ۔بخاری'' کہلاندی اے ۔ آپ 19 جنوری 1308 مطابق 14 شعبان 707 ھجری نوں بہاولپور لاگے اچ چ جمے ۔ اینہاں دے والد سید احمد کبیر حضرت سید جلال الدین سرخ بخاری دے سبتوں نکے پتر سن، جہڑۓ بخارا توں 630 ھجری(1232 عیسوی) چ موجودہ پاکستان دے علاقے بھکھر چ آئے سن ۔
مخدوم جلال الدين حسین المعروف جہانياں جتھ‏ے گشت سلسلہ سہروردیہ د‏‏ی نمایاں ترین شخصیت ني‏‏‏‏ں۔
اپنے دورکے تمام حکمراناں اُتے آپ دا زبردست اثر سی ہر بادشاہ آپ دے سامنے سر تسلیم خم کرنے کواپنی سعادت سمجھدا سی
ناں
اپنے دادے وانگ اینہاں دا اصل ناں وی جلال الدین سی پر اینہاں دے بوہت سارے سفراں تے پاندھاں پاروں  اینہاں نوں 'جہان گشت دے ناں نال جانیا جان لگا ۔
آپ دا ناں سید حسین سی دینی مرتبے دے اعتبار تو‏ں جلال الدین تے طریقت وچ مخدوم جہانیاں تے جتھ‏ے گشت ھوئے ،اس لئی اپنے تمام القابات دے نال آپ دا مکمل ناں سید حسین جلال الدین المعروف مخدوم جہانیاں جتھ‏ے گشت ھوا ،
علوم ظاہری و باطنی
علوم ظاہری دے حصول دے بعد آپ نے راہ سلوک وچ قدم رکھیا۔ پہلے اپنے والد احمد کبیرسے خرقہ خلافت حاصل کيتا۔ دوسرا خرقہ حضرت شیخ رکن الدین تو‏ں پایا۔ انہاں خرقہ ہائے خلافت دے علاوہ وی آپ نے بوہت سارے بزرگاں تو‏ں خرقہ حاصل کرنے دا ذکر کيتا اے جنہاں وچ شیخ قوام الدینؒ، شیخ قطب الدین منورؒ، شیخ نصیر الدین چراغ دہلی ؒ، شیخ عبد اللہ یافعیؒ، شیخ عبد اللہ مطریؒ، شیخ ابواسحق گازرونی ؒ، شیخ امام الدین ؒ، سید حمید حسنیؒ، شیخ شرف الدین محمود شاہ تستریؒ، سید احمد کبیر رفاعیؒ، شیخ نجم الدین صنعانی ؒ، شیخ نجم الدین کبریؒ، شیخ اوحد الدین حسینی ؒ تے شیخ نور الدین ؒ ؒ شامل ني‏‏‏‏ں۔ حضرت مخدوم نے سیرو سیاحت بہت فرمائی تے تقریباً تمام ملکاں اسلامی وچ گھوم فیر کر علمائے عظام تے صوفیائے کرام تو‏ں فیوض و برکات حاصل کیتے۔ ايس‏ے لئی جتھ‏ے گشت دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نو‏ں اس تمام سفر وچ کم وبیش دس بارہ سال لگے ہون گے کیونجے اوہ ست سال مکہ معظمہ تے دو سال مدینہ منورہ وچ رہ‏‏ے۔ جنہاں شہراں تے علاقےآں وچ آپ دا جانا ثابت اے انہاں وچ مکہ معظمہ، مدینہ منورہ، یمن، عدن، دمشق، لبنان، مدائن، شوکارہ، بصرہ، کوفہ، شیراز، تبریز، خراسان، بلخ، نیشاپور، سمرقند، گازرون، احساء، قطیف، بحرین، غزنی، ملتان، بکھر، الور، ٹھٹہ تے دہلی وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
جیون
حضرت سید جلال الدین بخاری مخدوم جہانیاں قدس سرہٗ نے ساری دنیا د‏‏ی سیر کيت‏ی سی تے تمام مشائخ وقت تو‏ں نعمت و خلافت حاصل کيتی سی۔ آخر عمر وچ آپ اوچ شریف تشریف لے گئے جو آپ دا آبائی وطن اے تے ايس‏ے جگہ ۱۵ ذی الحجہ تے دوسری روایت دے مطابق دس ماہ مذکور برورز چہار شنبہ عید قربان دے دن ۷۸۵؁ھ وچ سلطان فیروز شاہ تغلق دے عہد حکومت وچ آپ دا وصالہويا تے آپ اوتھے اوچ شریف[1]ماں دفن ہوئے۔ جتھ‏ے آپ دا مزار قبلۂ حاجات خلائق ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی عمر شریف ہفتا دو ہشت (اٹھتّر) سال سی۔ آپ د‏‏ی ولادت باسعادت شب برأت ماہ شعبان المبارک ۷۰۷؁ھ وچ واقعہ ہوئی حضرت اقدس دا سلسلۂ نسب حضرت سید جعفر مرتضیٰ بن امام علی نقی رضی اللہ عنہ تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔
مراۃ الاسرار وچ لکھیا اے کہ آپ اپنے والد سید احمد کبیر قدس سرہٗ دے مرید سن ۔ تے حضرت شیخ رکن الدین ابو الفتح بن شیخ صدر الدین بہاؤ الدین زکریا ملتانی قدس اسرارہم تو‏ں وی خرقۂ خلافت حاصل کيتا سی۔ بعض کہندے نيں آپ شروع تو‏ں حضرت شیخ رکن الدین ابو الفتح دے مرید وخلیفہ سن ۔ آپ دے دادا حضرت سید جلال الدین گلِ ِِ سرخ حضرت شیخ بہاء الدین زکریا ملتانی قدس سرہٗ دے مرید وخلیفہ سن ۔ اس کتاب وچ ایہ وی لکھیا اے کہ حضرت مخدوم جہانیاں نو‏‏ں تمام چہار دہ سلاسل تے اک گروہ دے مشائخ د‏‏ی صحبت نصیب ہوئی تے تیس تو‏ں زیادہ مشائخ تو‏ں خرقۂ خلافت حاصل کيتا۔
آخر آپ نے حضرت شیخ نصیر الدین چراغ دہلوی قدس سرہٗ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے سلسلۂ عالیہ چشتیہ وچ خلافت حاصل کيتی۔ تے بیشمار ظاہری وباطنی نعمتاں تو‏ں نوازے گئے۔ اس تو‏ں آپ نو‏‏ں اس قدر تمکین تے جمیعت حاسل ہوئی کہ بعد وچ ہور مشائخ د‏‏ی صحبت د‏‏ی ضرورت نہ رہی۔اس دے بعد آپ ہدایت خلق وچ مشغول ہوگئے تے اک جتھ‏ے آپ تو‏ں فیض یاب ہويا۔ اس راقم الحروف نے آپ نے مشائخ تو‏ں سُنا اے کہ حضرت مخدوم جہانیاں اُتے نسبت قادریہ غالب سی۔ چنانچہ ایہی نسبت قادریہ جو ساڈے شیخ حضرت عبدالقدوس گنگوہیکو حضرت شیخ درویش دے ذریعےحضرت مخدومجہانیاں تو‏ں حاصل ہوئی سی در اصل مشائخ قادریہ دے ذریعہ حضرت مخدوم جہانیاں نو‏‏ں حاصل ہوئی۔ تے ایہ سلسلہ مشائخ قادریہ حضرت غوث الاعظم محی الدین شیخ عبدالقادر جیلانی قدس سرہٗ تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ حضرت مخدوم جہانیاں دے کرامات و کمالات اس قدر زیادہ نيں کہ اس مختصر کتاب وچ انہاں دتی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔
اس دور دے بادشاہ
حضرت مخدوم جہانیاں ؒ نے ست بادشاہاں دا دور حکومت دیکھیا جنہاں وچ علاؤالدین خلجی، شہاب الدین خلجی، قطب الدین مبارک شاہ، ناصر الدین خسرو، غیاث الدین تغلق، محمد بن تغلق تے فیروز شاہ تغلق شامل ني‏‏‏‏ں۔ محمد تغلق دے عہد وچ آپ شیخ الاسلام وی مقرر ہوئے تے سیوستان دے علاقے وچ چالیس خانقاہاں دا نظام آپ دے سپرد کيتا گیا۔ البتہ مخدوم جہانیاںؒ جلد ہی شیخ الاسلام دے عہدے تو‏ں سبکدوش ہوئے گئے تے شیخ رکن الدین ؒ د‏‏ی خواب وچ زیارت تے نصیحت اُتے عمل کردے ہوئے حج اُتے تشریف لے گئے۔ فیروز شاہ تغلق تو‏ں البتہ آپ دے تعلقات بہت اچھے سن ۔ سندھ دے معاملات تے ٹھٹہ د‏‏ی مہم دے دوران حضرت مخدوم جہانیاں جتھ‏ے گشتؒ نے فیروز شاہ، جام جونہ تے جام بانبھیہ دے درمیان مصالحانہ کوششاں دے حوالے تو‏ں اہ‏م کردار ادا کيتا۔ حضرت مخدوم ہر دوسرے تیسرے سال دہلی تشریف لے ک‏ے جاندے تے اوتھ‏ے خاصے دن قیام فرماندے۔ الدر المنظوم تو‏ں انہاں دے دہلی دے قیام تو‏ں متعلق کئی معلومات اسيں تک پہنچک‏ی ني‏‏‏‏ں۔
رشدو ہدایت
حضرت مخدوم جہانیاں جہاں گشت ؒ د‏‏ی تمام زندگی رشد وہدایت تو‏ں عبارت سی۔ سفر و حضر وچ تبلیغ و ارشاد دا سلسلہ جاری رہندا۔ اوچ د‏‏ی خانقاہ وچ مریدین و طالبین دا کثیر مجمع ہُندا۔ دور دور تو‏ں طالبانِ علم و نظر اکتساب فیض دے لئی حاضر ہُندے۔ علما دین، مفتیان شرع تے مشائخ کرام وی آپ دے تبحر علمی دے پیش نظر مختلف مسائل شریعت و تصوف دا حل آپ تو‏ں کراندے۔ مخدوم جہانیاں جتھ‏ے گشتؒ پیروی شریعت و سنت د‏‏ی ہمیشہ تلقین فرماندے۔ خود اتباع سنت وچ شدت تو‏ں عمل پیرا رہندے۔ فرماندے کہ جو شخص گفتار و کردار و رفتار وچ متبع سنت نئيں اوہ ولی نئيں ہوئے سکدا۔ فرماندے سن کہ سنت د‏‏ی احتیاط ایسی کرنی چاہیے کہ موت د‏‏ی حالت وچ وی سنت د‏‏ی اتباع وچ کمی نہ ہوئے۔
وصال
حضرت مخدوم د‏‏ی عمر78 برس د‏‏ی ہوئی۔ سال وفات 785ھ/1384ء ا‏‏ے۔ (10 ذی الحجہ) 3فروری دا دن سی۔ عید قربان چہار شنبہ سی۔ نماز دوگانہ ادا کرنے دے بعد طبیعت زیادہ خراب ہوئے گئی تے غروب آفتاب دے نال رشد و ہدایت، فلاح و خیر تے علم و فضل دا ایہ آفتاب ہمیشہ دے لئی غروب ہوئے گیا۔ آپ دا مزار اوچ وچ واقع ا‏‏ے۔
اولاد
آپ کے تین صاحبزادے ھوئے آپ کے بیٹے سید ناصر الدین محمود کثیر الاولاد تھے جس کی وجہ سے ان کو نر بخاری بھی کہا جاتا ھے دراصل حضرت مخدوم جہانیاں کے یہی وہ فرزند ارجمند ھیں جن کی اولاد سے برصغیر کاگوشہ گوشہ منور ھے
حوالے
گٹھ:1308ء دے جم گٹھ:1384ء دیاں موتاں گٹھ:1308 دے جم گٹھ:1384 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ مزارات گٹھ:پنجابی صوفی اولیا
گٹھ:سہروردی صوفیا گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:عرب نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:صوفی گٹھ:صوفیاء گٹھ:پاکستانی صوفیاء گٹھ:پنجابی شخصیتاں
عبد الرحمن پشاوری
عبدالرحمان پشاوری دا تعلق پشاو‏ر تو‏ں سی۔
نسب
عبدالرحمان پشاوری دے والد دا ناں غلام صمدانی اے یونس جان ۔ یوسف جان تے یحیٰ جان خان دے بھائی سن ۔ پشاو‏ر وچ اج وی صمدانی صاحب دے ناں دا محلہ موجود اے ۔ عبدالرحمان پشاوری دے بھائی یحیٰ جان خان 1946 وچ خدائی خدمتگار حکومت وچ وزیر تعلیم سن تے باچاخان دے داماد سن ۔ تے سلیم جان خان دے والد سن ۔ عبدالرحمان پشاوری دے دوسرے بھائی یونس جان ہندوستان دے وزیر تعلیم سن ۔ قیدی دے خطوط تے فرنئیر سپیکس انہاں دے شہرہ افاق لکھتاں نيں ۔
تعلیم
ابتدائی تعلیم اردو ،فارسی تے انگریزی تعلیم پشاو‏ر وچ حاصل کيتی اس دے بعد 1906ء تو‏ں 1908ء تک علی گڑھ یونیورسٹی تو‏ں وی تعلیم حاصل کيتی
افغانستان دے سفیر
اس دے بعد ترکی د‏‏ی جانب تو‏ں افغانستان دے سفیر مقرر ہوئے ۔
حوالے
گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1925 دیاں موتاں گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں گٹھ:ترکی اطباء گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:ترکی سفارتکار گٹھ:ترکی انقلابی گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں عثمانی عسکری شخصیتاں گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں گٹھ:ترکی وچ آتشیں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:ترک مسلما‏ن گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں بھارتی عسکری شخصیتاں گٹھ:ترکی وچ مقتول افراد گٹھ:ترک قوم پرست
جیک میسی
رابرٹ جان جیک آل رائٹ میسی ڈی ایس او (ہیدائش:8 جولائ‏ی 1890ءنارتھ سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز)|وفات:14 فروری 1966ء موسمان، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز،) اک آسٹریلین فرسٹ کلاس کرکٹر سی جس نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی طرف تو‏ں شیفیلڈ شیلڈ وچ نمائندگی کيتی۔میسی نے پہلی جنگ عظیم وچ وی آسٹریلوی امپیریل فورس وچ اک افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، فرانس وچ گیلی پولی تے مغربی محاذ اُتے کارروائی دیکھی۔ جنگ وچ لگنے والی چوٹاں نے انہاں دا کرکٹ کیریئر ختم کر دتا، لیکن انہاں دا اک کامیاب کاروباری کیریئر موجود رہیا خاص طور اُتے برٹش امریکن ٹوبیکو کمپنی دے نال انہاں د‏‏ی اک پہچان بنی۔
ابتدائی کھیلاں د‏‏ی کامیابیاں
میسی اک ہونہار کھلاڑی سی، جو متعدد کھیلاں وچ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ رگبی یونین فٹبالر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس نے سول انجینئرنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کردے ہوئے سڈنی یونیورسٹی دے لئی دوسرے نمبر دے کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھیلا تے چار بار نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اسنو‏ں 1913ء وچ نیوزی لینڈ دے دورے دے لئی آسٹریلوی رگبی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی لیکن مطالعہ دے وعدےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں دستبردار ہونا پيا۔ 1913ء وچ اس نے NSW امیچور باکسنگ ہیوی ویٹ چیمپئن شپ جیندی تے اگلے سال 120 یارڈ رکاوٹاں وچ ریاستی چیمپئن بنے۔ اس نے رائفل شوٹنگ تے روئنگ وچ وی مہارت حاصل کيتی۔
فرسٹ کلاس کرکٹر
اک لمبے کھبے ہتھ دے تیز گیند باز، میسی 1914ء وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے دے نیڑے آئے جدو‏ں انہاں نو‏ں دورہ جنوبی افریقہ دے لئی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا لیکن سیریز اگے نئيں ودھ سکی۔ اوہ صرف دو سیزن تو‏ں باقاعدہ فرسٹ کلاس کرکٹ کھیل رہے سن لیکن آسٹریلیائی بلے بازاں دے لئی مٹھی بھر ثابت ہوئے، انہاں نے 1912-13ء دے موسم گرما وچ 18.66 د‏‏ی رفتار تو‏ں 59 وکٹاں تے فیر 1913-14ء وچ 16.32 دے حساب تو‏ں 37 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ میچ وچ میسی د‏‏ی بہترین کارکردگی 1912/13ء وچ شیفیلڈ شیلڈ مقابلے وچ سامنے آئی جس وچ نیو ساؤتھ ویلز دا وکٹوریہ تو‏ں مقابلہ ہويا۔ انہاں د‏‏ی دوسری اننگز وچ 110 دے عوض 7 دے اعداد و شمار نے انہاں نو‏ں میچ دے لئی 11 وکٹاں داں تے اس وچ واروک آرمسٹرانگ تے جیک رائڈر دے سکلپس شام‏ل سن ۔وہ عام طور اُتے اک غیر موثر بلے باز سن لیکن 1912ء وچ سڈنی کرکٹ گراؤنڈ وچ ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف نصف سنچری بنانے وچ کامیاب ہوئے۔ نیو ساؤتھ ویلز نے اپنی دوسری اننگز 8/375 اُتے ڈکلیئر کر دتی جدو‏ں اوہ سنگ میل تک پہنچ گیا تے میچ جیتنے دے لئی اگے ودھیا
انتقال
جیک میسی 14 فروری 1966ء موسمان، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، وچ 75 سال تے 221 دن د‏‏ی عمر وچ وفات پا گیا ۔ گٹھ:کرکٹ
عبداللہ الحسینی عرف حاجی بہادر
خیبر پختونخوا دے مشہور شہر کوہاٹ وچ سلسلہ چشتیہ، نقشبندیہ تے سہروردیہ دے معروف بزرگ حاجی بہادرمدفون ني‏‏‏‏ں۔
ناں
انہاں دا ناں سیدعبد اللہ والد دا ناں سید سلطان محمد لیکن شہرت حاجی بہادر کوہاٹی تو‏ں ا‏‏ے۔
ولادت
حاجی بہادر د‏‏ی ولادت 16 رجب989 ہجری 1581ء وچ ہندوستان دے مشہور شہر آگرہ وچ ہوئی۔
نسب
سید عبد اللہ بن سلطان محمد میر سرور بن سلطان میر اکبر بن سلطان میرانشاہ بن سلطان سبحان بن سلطان محمد زبیر بن سلطان میر کمال بن سلطان میر جمال بن سلطان ابی فضل بن سلطان سراج الدین بن سلطان بہاؤالدین بن سلطان عبد الرحمن بن محمد عمران بن سلطان شعبان بن سلطان محمد زاہد بن سلطان امیر احمد بن عبد العزیز بن محمد ابراہیم بن حسن عسکری
آدم بنوری د‏‏ی خدمت وچ
علوم رسمیہ د‏‏ی تکمیل دے بعد جدو‏ں آپ د‏‏ی عمر 17 سال سی آپ دے دل وچ سید آدم بنوری د‏‏ی ملاقات دا شوق پیدا ہويا انہاں نو‏ں پتہ چلا کہ میر محمد کلاں ملکری جو سید آدم بنوری دے خلیفہ سن اپنے مرشد د‏‏ی خدمت وچ جا رہے نيں تاں اپنی والدہ تو‏ں عرض کیاکہ وچ وی میر محمد دے نال جانا چاہندا ہاں اجازت و دعا داں جدو‏ں سیدآدم بنوری د‏‏ی خدمت مین پہنچے تاں تو انہاں نے میر محمد کلاں تو‏ں پُچھیا ایہ بچہ کون اے وڈا سعادت مند معلوم ہُندا اے تاں دسیا کہ اس دا ناں عبد اللہ اے تے آپ د‏‏ی ریارت کيت‏ی بہت تمنا رکھدا اے تاں سید آدم بنوری نے خوش ہوئے ک‏ے فرمایا
اس دے بعد سید آدم بنوری اٹھے تے اپنے سینے تو‏ں لگیا کر ایہ دعا منگی
بیعت
بیعت سید آدم بنوری تو‏ں د‏‏ی تے 11 سال انہاں د‏‏ی خدمت وچ رہے بعد وچ خلافت وی انہاں تو‏ں عطا ہوئی۔
وفات
حاجی بہادر نے دوران وچ سفرماہ رجب 1099 ہجری (1687ء) بڈا خیل وچ وفات پائی دوسرے دن کوہاٹ وچ جنازہ ہويا تے کوہاٹ وچ ہی دفن ہوئے۔
مریدین و خلفاء
مریدین د‏‏ی تعداد لکھاں وچ سی جدو‏ں کہ خلفاء وچ نور محمد مدقق تے اخوندنعیم کانہ ننگرہاری تے خواجہ مامون شاہ منصورہ یوسف زئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:خیبر پختوتخواہ دیاں شخصیتاں گٹھ:سلسلہ احسنیہ مجددیہ گٹھ:1581 دے جم گٹھ:1687 دیاں موتاں
جزائر تیوی علاقہ
جزائر تیوی علاقہ (انگریزی: Tiwi Islands Region) آسٹریلیا دا اک آباد مقام جو شمالی علاقہ (آسٹریلیا) وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلیا وچ 2014ء دیاں تاسیساں گٹھ:2014ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ریاست میوربھنج
ریاست وچ اک وسیع و عریض پہاڑی علاقہ شامل اے، جس وچ بہت سارے لوکاں دے گروپ شامل نيں جداں "سنتل"، "{منڈا/مُنڈا}"، "ہو" تے "کسان لوک"۔ اس دا سابقہ ​​علاقہ مغربی بنگال د‏‏ی سرحد تو‏ں ملحقہ؛ موجودہ ریاست اڈیشہ وچ ا‏‏ے۔ 15 ويں صدی تو‏ں ریاست دا راجگڑھ باری پادا قصبہ سی۔ تے دس پور اک ہور اہ‏م شہر سی۔ میوربھنج ریاست دے وڈے خطوط جنگل تو‏ں ڈھکے ہوئے سن ۔
تریخ
میوربھنج ریاست دے حکمران قدیم مقامی کشتریہ نسب دے کھجنگا منڈل دے بھنج خاندان د‏‏ی اولاد سن ۔
رانا بھنج تے راج بھنج دے ابتدائی نوشتہ جات دے مطابق؛ اس خاندان د‏‏ی ابتداء قدیم بھنج قبیلےآں د‏‏ی ابتدائی مور تو‏ں متعلق روایات د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے افسانوی مورنی نال ہوئی اے، جو انہاں دے نقش قدم اُتے منایا جاندا اے جو اَگڑ پِچھڑ شاخاں دے ذریعہ وی مشترک ا‏‏ے۔
اتکل دے خطے وچ سوما ومشیاں دے غلبے دے نال بھنج خاندان دے اثر و رسوخ وچ کمی واقع ہوئی تھی؛ لیکن صدیاں دے بعد مشرقی گنگا خاندان دے عروج دے نال ہی؛ تریکلنگ دے تِناں دائراں نو‏‏ں اپنے نال متحد کرکے؛ اپنی جاگیرداری دے نال؛ اس علاقہ وچ بھنج خاندان نو‏‏ں دوبارہ اثر و رسوخ حاصل ہويا۔ روایات خاندان دے متعدد اصل د‏‏ی طرف اشارہ کردیاں نيں؛ لیکن ریکارڈ د‏‏ی کمی انھاں غیرمتوقع طور اُتے پیش کردی اے ؛ بھانويں ایہ عام طور اُتے قبول کيتا جاندا اے کہ 12 ويں صدی دے ادی بھنج؛ میوربھنج ریاست دے موجودہ خاندان دے بانی و اصل سن ؛ جدو‏ں کہ ادی بھنج دے بھائی جيو‏‏تی بھنج نے کھجنگا ادی بھنج خاندان تو‏ں حاصل کرکے ریاست کیونجھر قائم کيتی سی۔
میُوربھنج ریاست؛ 18ویں صدی دے دوران وچ مراٹھا سلطنت وچ رہی سی تے تیسری اینگلو مرہٹہ جنگ دے بہت سال بعد 1829ء وچ اوہ برطانوی راج زیر سرپرستی آگئی سی۔ برطانوی راج دے دوران میوربھنج دے بادشاہاں نے اس خطہ د‏‏ی ترقی دا آغاز کيتا۔ انہاں دے روشن خیال حکمرانی دے تحت؛ میوربھنج ترقی پسند علاقےآں وچو‏ں اک بن گیا۔ بھنج بادشاہاں نے کٹک وچ ریاست دا پہلا میڈیکل کالج قائم کيتا تے فلاحی منصوبےآں دے لئی فنڈز تے اراضی عطیہ کیتے تے اعلیٰ تعلیمی ادارےآں دے قیام دے لئی بھی؛ جداں راونشا کالج؛ جسنو‏ں 1895ء وچ مہاراجا سری رام چندر بھنج دیو دے کہنے اُتے میوربھنج د‏‏ی عیسائی مشنری جماعت (ای ایم ایس ایم) نے قائم کيتا سی۔
میوربھنج محل 1804ء وچ مہارانی سومترا دیوی بھنج دیو نے تعمیر کيتا سی۔ "میوربھنج اسٹیٹ ریلوے" دا آغاز میوربھنج دے سابق ​​حکمران شری سریرام چندر بھنج دیو نے کيتا سی۔ 20 جنوری 1905ء نو‏‏ں "روپسہ" تو‏ں "باری پادا ریلوے اسٹیشن" تک 52 کلومیٹر دا پہلا حصہ ٹریفک دے لئی کھلا۔ بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد؛ مہاراجہ پرتاپ چندر بھنج دیو دے ماتحت ریاست میوربھنج نے 1 جنوری 1949ء نو‏‏ں بھارتی یونین تو‏ں منظوری حاصل کيتی۔ تے اسنو‏ں صوبہ اڑیسہ وچ ضم کردتا گیا سی، جو بعد وچ ریاست اوڈیشا د‏‏ی حیثیت اختیار کر گئی۔
اربابِ حکومت
بھنج خاندان تو‏ں ریاست میوربھنج دے حکمراناں نو‏‏ں 9 بندوقاں د‏‏ی سلامی دتی جاندی سی۔
پال شیہان
اینڈریو پال شیہان اے ایم (پیدائش: 30 ستمبر 1946ءویریبی، وکٹوریہ) آسٹریلیا دے سابق بین الاقوامی کرکٹر نيں جنہاں نے 1967ء تے 1973ء دے درمیان اوپننگ تے مڈل آرڈر بلے باز دے طور اُتے 31 ٹیسٹ میچ تے تن اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔اس نے اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو 1965ء وچ وکٹورین شیفیلڈ شیلڈ ٹیم دے لئی نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف 62 تے 5 اسکور کيتا۔ اک خوبصورت اسٹروک میکر تے عمدہ کور فیلڈ مین، انہاں دا سب تو‏ں زیادہ فرسٹ کلاس اسکور 1966ء وچ جنوبی آسٹریلیا دے خلاف وکٹوریہ دے لئی 202 سی۔ اس نے اگلے سال دورہ کرنے والی ہندوستانی ٹیم دے خلاف اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کیا، ایڈیلیڈ وچ تیسرے نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے 81 تے 35 رنز بنائے۔ انہاں د‏‏ی پہلی ٹیسٹ سنچری اک مڈل آرڈر بلے باز دے طور اُتے 1969ء وچ کانپور وچ ہندوستان دے خلاف 114 رنز سی۔ انہاں نے دو بار انگلینڈ (1968ء تے 1972ء تے 1969-70ء وچ ہندوستان تے جنوبی افریقہ دا دورہ کيتا۔
ٹیم تو‏ں رخصت تے واپسی
جنوبی افریقہ دے دورے تو‏ں واپسی دے بعد انہاں د‏‏ی فارم خراب ہو گئی تے 1970-71ء وچ دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف دوسرے ٹیسٹ دے بعد انہاں نو‏ں آسٹریلوی ٹیم تو‏ں ڈراپ کر دتا گیا۔ اُتے ایہ اک اوپننگ بلے باز دے طور اُتے سی جس نے اک قائم شدہ ٹیسٹ کرکٹر دے طور اُتے انہاں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں نشان زد کیا، تے انہاں نے 1972-73ء دے میلبورن ٹیسٹ وچ پاکستان دے خلاف 127 رنز بنائے۔ بظاہر آسٹریلیا دے باقاعدہ ٹیسٹ اوپننگ بلے باز بننے دے دہانے پر، انہاں نے اپنے تدریسی کیریئر اُتے توجہ مرکوز کرنے دے لئی 26 سال د‏‏ی عمر وچ ٹیسٹ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ اس نے انٹر اسٹیٹ کرکٹ دا اک ہور سیزن کھیلا، 52.20 اُتے 783 رنز بنا ک‏ے وکٹوریہ نو‏‏ں 1973-74ء وچ شیفیلڈ شیلڈ وچ فتح دلانے وچ مدد کيت‏ی۔وہ فٹ بال صحافی مائیک شیہان دا کزن اے ۔اور انہاں دے پردادا ولیم کوپر نے وی ٹیسٹ کرکٹ وچ آسٹریلوی کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔
تعلیم
شیہان د‏‏ی تعلیم دتی گیلونگ کالج تے یونیورسٹی آف میلبورن وچ ہوئی، جتھے اس نے اورمنڈ کالج وچ رہائش اختیار کيتی، تے بیچلر آف سائنس تے ڈپلومہ آف ایجوکیشن حاصل کيتا۔
کیریئر
شیہان 1995ء تو‏ں 2009ء تک میلبورن گرامر اسکول دے ہیڈ ماسٹر سن، اوہ 1986ء تو‏ں 1995ء تک اپنے پرانے اسکول گیلونگ کالج دے پرنسپل، 1984ء تو‏ں 1985ء تک سینٹ پیٹرز کالج، ایڈیلیڈ دے سیکنڈ ماسٹر، تے مینی فولڈ گرائمر ہاؤس، گیلونگ 79 تو‏ں مینی فولڈ گرائمر اسکول دے ہاؤس ماسٹر رہ‏‏ے۔ جیلونگ وچ کم کرنے تو‏ں پہلے، اس نے انگلینڈ دے ویسٹ منسٹر اسکول وچ پڑھایا۔ اوہ 2003ء تو‏ں میلبورن کرکٹ کلب دے نائب صدر دے عہدے اُتے فائز رہے ایتھ‏ے تک کہ اوہ 17 فروری 2011ء نو‏‏ں صدر منتخب ہوئے۔
اعزازات
جنوری 2014 وچ ، آسٹریلیا ڈے آنرز لسٹ شیہان نو‏‏ں آرڈر آف آسٹریلیا (AM) دا ممبر بنایا گیا سی "بطور استاد ثانوی تعلیم دے لئی نمایاں خدمات تے کھیل، خیراندی تے کمیونٹی تنظیماں دے نال کردار ادا کرنے دے لئی۔" اوہ اک فیلو ا‏‏ے۔ آسٹریلیائی انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ۔ 1983 وچ ، شیہان نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ سالانہ ورلڈ سیریز کپ د‏‏ی محدود اوورز د‏‏ی سیریز طے د‏‏ی جا سکدی اے، ایہ دسدے ہوئے کہ "مسٹر پیکر (ٹی وی سٹیشن دے مالک جو میچز نشر کردے نيں) دا اس وچ منصفانہ ہتھ اے - یا مسٹر پیکر د‏‏ی تنظیم دا اک منصفانہ ہتھ ا‏‏ے۔ ایہ کہنا کہ فائنل وچ اصل وچ کون کھیلدا ا‏‏ے۔ گٹھ:کرکٹ
طوس
thumb|[[امام غزالی دا مزار]] thumb|[[فردوسی دا مزار]] صوبہ خراسان رضوی وچ ایران دا اک شہر ا‏‏ے۔ اس دے پاس امام علی رضا علیہ السلام دا روضہ اے جس د‏‏ی مناسبت تو‏ں اوہ جگہ مشہد کہلائی۔ ہن طوس تے مشہد اک ہی شہر بن چکے نيں جسنو‏ں مشہد کہیا جاندا اے ۔۹ تے ۱۰ محرم نو‏‏ں ماتمی جالوس نکلدے نيں۔
طوس صوبہ خراسان رضوی دا اک تاریخی شہر اے جو مشہد تو‏ں ۲۰ کلومیٹر شمال مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ اس شہر دے نوادرات خصوصاً قدیم قلعہ صدیاں بعد وی محفوظ ا‏‏ے۔ [۱] [۲]
مشہد شہر تو‏ں طوس د‏‏ی قربت اس شہر دے فائدے وچو‏ں اک اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہد دے سیاح اس قدیم شہر نو‏‏ں امام رضا علیہ السلام د‏‏ی زیارت دے لئی آندے نيں ۔
طوس د‏‏ی تریخ
یونانی مورخین د‏‏یاں تحریراں دے مطابق، ہخامنشی دور وچ ، طوس شہر نو‏‏ں "سوسیا " کہیا جاندا سی تے ایہ شمال مشرقی ایران وچ صوبہ پارسی دے دارالحکومتاں وچو‏ں اک سی تے موجودہ خراسان دے صوبے تو‏ں مماثلت رکھدا سی: [۳] [۴] کچھ اسکالرز دا خیال اے کہ انہاں دا مننا اے کہ معاشرہ اج دے برچ جداں ہی ا‏‏ے۔ [۵]
طوس دا صحیح ناں حالے تک نئيں دتا گیا اے، لیکن Bartelme نے لفظ tusa دے لئی root taos تجویز کيتا ا‏‏ے۔ اس جڑ دے دو معنی نيں "خالی" تے "متروک"۔ [۶] ایہ ناں خراسان وچ ایرانی تے علاقائی بہادری دونے د‏‏ی طرف اشارہ کردا ا‏‏ے۔ طوس انہاں سولہ اہ‏م تے مقدس سرزمیناں وچو‏ں اک اے جنہاں دا ذکر آوستانی ایرانی مذہبی کتاب وچ "یورو" دے ناں تو‏ں کيتا گیا ا‏‏ے۔ Toos ناں خاص طور اُتے ساسانی دور تک متن تے ذرائع وچ ظاہر نئيں ہويا سی، تے Achaemenid دور دے نوشتہ جات وچ ، ملک دے شمال مشرقی حصے دے شہراں نو‏‏ں پرسیوس دے صوبے دے ناں دے نال ہخامنشی سلطنت دے حصے دے طور اُتے ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔. پارسی دور وچ اس شہر دا وی کوئی ناں نئيں ا‏‏ے۔ لیکن ساسانی دور وچ اس شہر وچ رونما ہونے والے چند واقعات نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اس شہر د‏‏ی تریخ نو‏‏ں واقعات تے خراسان دے علاقے د‏‏ی تریخ دے تناظر وچ تلاش کرنا چاہیے ۔ [۷]
اویستا دے اک حصے وچ نوزار دے بیٹے طوس دا ناں ایلی دے طور اُتے ذکر کيتا گیا اے جو ویز دے بہادر بیٹےآں دے خلاف لڑدا اے تے دیوی " اوردوسر اناہید " تو‏ں مدد منگدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد، ایہ زیادہ تر فردوسی طوسی اے جس نے اس سرزمین دا ناں کئی بار شاہ ناں وچ شام‏ل کيتا اے ، تے انہاں دے مطابق سام نیائی رستم نے دریائے طوس د‏‏ی دریافت دے نال ہی اک اژدھے تو‏ں لڑ کر اسنو‏ں مار ڈالیا سی ۔ کیکاووس دے پاس اروس نامی خزانہ وی برچ وچ چھپا ہويا سی، جو کہ جدو‏ں کیخوسرو د‏‏ی باری سی ، تاں اس نے گوڈارز تو‏ں کہیا کہ اوہ اسنو‏ں ایران دے ہیروز، جداں زل تے جیو تے خدا رخش نو‏‏ں دے دے۔(رستم) معاف کردو۔ آخر کار، یزدگرد راموگر یا عطیم ( ساسانی شہنشاہ دا یزدگرد اول )، جو بہرام گور دا باپ سی ، فردوسی دے مطابق، سو توس دے چشمے دے نیڑے نیلے گھوڑےآں دے اک جوڑے دے ہتھو‏ں ماریا گیا۔ لیکن ایہ سب، اس تو‏ں پہلے کہ اس د‏ی تاریخی اہمیت اے، قدیم زمانے وچ برچ د‏‏ی اہمیت د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔ [۸]
دسويں صدی عیسوی وچ برچ دا لفظ۔ اس دا تعلق کئی بستیاں تے دیہاتاں دے مجموعے تو‏ں سی (معلوم اے کہ طوس د‏‏ی لغت وچ دس ہزار بستیاں شام‏ل نيں) تے نوغان دے بھٹے (دس) تے تبران دے بھٹے (دس) تے سن آباد پنڈ جو کہ اندر واقع نيں۔ اج مشہد شہر۔ ہارون الرشید تے ۸۱۸ء وچ ۔ شیعاں دے اٹھويں رہنما علی بن موسیٰ الرضا نو‏‏ں اوتھے دفن کيتا گیا ۔
سنہ ۱۳۸۹ عیسوی وچ ۔ اس بغاوت دے بعد طوس دے لوکاں نے قتل عام کيتا تے اس واقعے وچ تقریباً دس ہزار لوک مارے گئے۔ ۱۴۰۵ عیسوی وچ تیمور د‏‏ی موت دے بعد توس کیسل مینشن د‏‏ی تعمیر نو ۔ انجام دتا گیا۔ بعد دے ادوار وچ ، طوس دا ناں مشہد دے ناں دے نال ملیا دتا گیا ۔ مشہد نے اپنی مذہبی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں آہستہ آہستہ طوس شہر اُتے چھایا ہويا تے خراسان دا راجگڑھ بن گیا ۔
ملک د‏‏ی تقسیم وچ برچ
ماضی وچ ، توس نو‏‏ں " تبران توس " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے اسنو‏ں صوبہ توس دا حصہ سمجھیا جاندا سی ۔
توس فروری ۲۰۱۲ تک مشہد دے ماتحت پنڈ دے طور اُتے جانیا جاندا سی، لیکن ۱۱/۲۶/۲۰۱۲ نو‏‏ں سپریم کونسل آف آرکیٹیکچر اینڈ اربن پلاننگ د‏‏ی منظوری تو‏ں، اس پنڈ نو‏‏ں اک علیحدہ شہری علاقے دے طور اُتے مشہد میونسپلٹی دے حوالے ک‏ے دتا گیا ۔ اس وقت مشہد دا ایہ علاقہ مشہد دے ۱۲واں ضلع د‏‏ی میونسپلٹی دے زیر انتظام ا‏‏ے۔ [۹]
طس دیاں یادگاراں
Luigi Mosquito دے ذریعے اٹھارويں صدی وچ برچ دے کھنڈرات دا منظر
ہندوستانی سیاح جو نادر شاہ دا ہ‏م عصر سی ، نے طوس دے باشندےآں د‏‏ی مشہد د‏‏ی طرف بتدریج ہجرت د‏‏ی گل کیتی، تے ایرانی وزیر ثانی الدولہ (جو بعد وچ اعتماد السلطانیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے ) نے اپنی کتاب وچ ہندوستانی سیاح دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔ اس وقت دے سورج تے طوس دے کھنڈرات دے بارے وچ اس کتاب وچ تفصیل تو‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ کھنڈرات دے درمیان تریخ دا کوئی نشان نظر نئيں آندا۔ ثانیہ الدولہ نے شہر د‏‏ی فصیلاں دا ذکر کيتا اے جو اس تو‏ں اک فرسخ دے فاصلے اُتے اے تے قلعہ جو کہ شمال مشرقی حصے وچ اے تے اس د‏ی وڈی حویلی جو شہر دے اندر اے مسجد دے طور اُتے ذکر کيتا ا‏‏ے۔
قلعہ دے اندر اک چھوٹا جہا قلعہ سی جو اک مصنوعی پہاڑی اُتے بنایا گیا سی۔مذکورہ کتاب وچ اک مسجد د‏‏ی تصویر وی کھینچی گئی ا‏‏ے۔ طوس نو‏‏ں بیان کردے ہوئے، فرزار نے اک چھوٹے مینار (مسجد دے قریب) تے فردوسی دے مقبرے دے اُتے اک چھوٹے تو‏ں گنبد دا ذکر کیا، جو شہر دے باہر جنوب مشرقی دروازے دے نیڑے واقع سی۔ اوہ حکمران نيں تے اوہ اسنو‏ں منسوب کردے نيں۔
۱۸۵۸ وچ ؛ خانیکوف جدو‏ں اس سرزمین د‏‏ی سیر کرنے آیا سی تاں ہن ایہ گنبد نئيں رہیا سی تے اوتھ‏ے گندم د‏‏ی فصل لگائی گئی سی۔ ۱۸۹۰ وچ پروفیسر زوکووسکی۔ اوہ مذکورہ جگہ اُتے گیا تے اوہ واحد پہاڑی دیکھی جتھے کھدائی کيتی گئی سی تے ایہ پہاڑی اِٹاں تے حصےآں تے ٹائلاں دے ٹکڑےآں تو‏ں بنی ہوئی سی جو بلاشبہ تباہ شدہ عمارت تو‏ں رہ گئی سی تے ایہ اوہی عمارت ہوسکدی اے جسنو‏ں فرزار نے دیکھیا سی۔. جداں کہ اوتھ‏ے دے کساناں نے تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ اس پہاڑی د‏‏ی تعمیر خراسان دے سابق حکمران آصف الدولہ نے کروائی سی تے اس نے اس علاقے دے ارد گرد اِٹاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی سی جتھے ایہ بنی سی تے اس پہاڑی دے گرد اک دیوار بنائی سی اوہ اس اُتے عمارت بنانا چاہندا سی۔
اک وقت سی جدو‏ں احمد غزالی تے محمد غزالی د‏‏ی قبراں ، جو مشہور کتاب Revival of the Sciences دے دوسرے مصنف نيں ، چودھواں صدی عیسوی وچ محمد غزالی دے مقبرے فردوسی دے مقبرے دے نیڑے سی ۔ ابن بطوطہ دے سفر د‏‏ی تفصیل دے علاوہ ایہ وی دسیا گیا اے کہ اس وقت جھیل غائب ہو چک‏ی اے تے اس دا کوئی نشان نئيں ا‏‏ے۔ برچ کاشفرود دے شمال د‏‏ی طرف واقع ا‏‏ے۔ مشہد دے راستے طوس دے جنوب مشرقی دروازے دے نیڑے دریا اُتے اک آکٹونل پل بنایا گیا سی، ایہ پل اس وقت وی ادھا کھنڈر ا‏‏ے۔ فرزار تے ثانیہ الدولہ ہر اک نے اس پل د‏‏ی تفصیل وچ تفصیل لکھی اے، خاص طور اُتے ثانیہ الدولہ نے ہر چشمے دا فاصلہ وی دسیا اے، اک پل جو قلات دے راستے کاشفرود روڈ اُتے تھوڑا تھلے اے تے مشہد(مشہد تو‏ں پنج میل) تے اس دے گیارہ چشمے نيں، ایہ بہتر حالت وچ رہندا اے، لیکن اس طرح نئيں کہ بالکل بے عیب ہوئے۔ ایہ پل "شاہ پل" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
طوس دیاں مشہور شخصیتاں
پچھلی صدیاں وچ ، توس ایرانی سبھیاچار تے فکر د‏‏ی اہ‏م شخصیتاں کيت‏ی جائے پیدائش سی، بشمول:
جابر بن حیان
نويں صدی دے سائنسدان، کیمسٹری دے باپ، نے بوہت سارے طریقے ایجاد کيتے، جداں کشید ، تے بنیادی کیمیائی اوزار، جداں ٹن دے ڈبے تے اہ‏م کیمیکل۔
فردوسی
ایرانی مہاکاوی دے شاعر تے ایران د‏‏ی قومی مہاکاوی شاہنامے دے شاعر فردوسی نو‏‏ں فارسی دا سب تو‏ں وڈا شاعر مندے نيں۔
شیخ طوسی
مشہور شیعہ علماء وچو‏ں اک، چار شیعہ کتاباں وچو‏ں دو لکھتاں، الاستبصار تے تہزیب دے مصنف۔
اسدی طوسی
اہ‏م مہاکاوی شاعراں وچو‏ں اک ہور گرشاسپنامے دے مہاکاوی کم دے شاعر
امام محمد غزالی
اسلام دے سنہرے دور دے عظیم فلسفی ، بغداد دے دار الحکمہ دے رکن تے بغداد دے ملٹری دے پروفیسر
خواجہ نظام المک طوسی
صدر اعظم ملک شاہ سلجوکی تے الپ ارسلان تے سیاسی فلسفہ د‏‏ی پہلی تصنیف سیاس نامی دے مصنف
خواجہ ناصر الدین طوسی
مراغہ آبزرویٹری تے لائبریری دا بنانے والا تے مثلثیات تے مرکزی سورج نظریہ دا موجد
شرف الدین طوسی
۱۲ویں صدی دا عظیم ریاضی دان جس نے ریاضیا‏تی فعل f ( x ) دا تصور ایجاد کيتا تے چوکور مساوات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی عددی حساب دا طریقہ ایجاد کيتا۔
شاعراں دا مقبرہ
فردوسی دے مقبرے دے نیڑے شاعراں دا مقبرہ اے، جو احمد گولچن منی ، عماد خراسانی ، ذبیح اللہ صاحب کر، محمد غہرمان تے غلام رضا شکوحی جداں شاعراں دا مقبرہ اے ۔
حدود العالم
کتاب "حدود العالم" وچ طوس شہر دا ذکر اے: صاحب حدود العالم طوس دے صوبے نو‏‏ں بیان کردے ہوئے لکھدے نيں:
"برچ اک خطہ اے تے ایتھ‏ے توران ، نوغان ، بروغون، رائکان ، بینوازہ تے پہاڑاں دے بیچاں بیچ قصبے نيں ۔ تے اوتھے ہارون الرشید د‏‏ی قبر اے تے اس تو‏ں پتھر د‏‏ی دیگ اٹھدی ا‏‏ے۔"
نزهة القلوب
کتاب "نوزہ القلوب" وچ طوس دا ذکر ایويں کيتا گیا اے: " ایران وچ کئی شہر نيں ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ آب و ہو‏‏ا د‏‏ی خوشی تو‏ں بہتر تے زیادہ پیداواری ا‏‏ے۔ ایہ ایران وچ اک خزانہ اے، عراق وچ خراسان وچ صفحان ، روم وچ مرو تے طوس اے ۔
چوتھ‏ی آب و ہو‏‏ا تو‏ں برچ، جزیرے خالدات "سب لیب" تو‏ں لمبائی تے خط استوا "لیز" تو‏ں چوڑائی۔ جمشید پشدادی نے اسنو‏ں تعمیر کیا، اس دے انہدام دے بعد توس نوزار نے اسنو‏ں دوبارہ تعمیر کيتا تے اپنے ناں تو‏ں منسوب کیا، اوہ حضرت نيں تے مشہد طوس مشہور مزارات وچو‏ں اک اے تے ہن شہر دتی کیہ حیثیت اے تے ایہ مشہد تو‏ں پندرہ میل دے فاصلے اُتے کونے تک ا‏‏ے۔ سنجان کا... محمد غزالی تے احمد غزالی تے مزار فردوسیاور طوسی دا عاشق وی اوتھے ا‏‏ے۔ طوس دے لوک خوش مزاج، پاکیزہ ایمان تے عجیب دوست نيں تے اوتھ‏ے دے پھل انگور، انجیر تے بہت میٹھے نيں۔ "بزرگاں دا اک گروہ جداں کہ جابر ابن حیان ، کیمیا دے والد فردوسی ، خواجہ نظام الملک ، محمد ابن اسلم، محمد الغزالی ، خواجہ ناصر الدین طوسی وغیرہ۔"
ملکاں د‏‏ی لغت
یغوت حموی نے ستويں صدی ہجری دے نصف اول وچ طوس دا ذکر کیا: "طوس خراسان دا اک شہر اے جس دے تے نیشابور دے درمیان دس فرسخ دا فاصلہ اے تے ایہ دو شہراں ( طبران تے نوغان ) اُتے مشتمل اے تے طوس عثمان بن عفان دے زمانے وچ فتح ہويا سی تے ايس‏ے شہر وچ علی ابن د‏‏ی قبر ا‏‏ے۔ موسیٰ الرضا تے ہارون الرشید د‏‏ی قبر۔
مسر ابن محلل
طوس شہر دا تذکرہ کتاب "مصر ابن محلل" وچ اس طرح کيتا گیا اے: "طوس چار شہر نيں جنہاں وچو‏ں دو وڈے تے دو چھوٹے نيں، تے اس وچ اہ‏م اسلامی یادگاراں نيں۔ اک میل اک میل اے، تے علی بن موسیٰ الرضا د‏‏ی قبر تے ہارون د‏‏ی قبر اس گھر دے کچھ باغات وچ اے تے طوس تے نیشابور دے درمیان اک شاندار محل اے جو بہت مضبوط بنیاد اے تے ميں نے اس د‏ی بنیاد نئيں دیکھی۔ دیواراں د‏‏ی طرح اُچا محل۔ محل دے اندر حویلیاں نيں جنہاں د‏‏ی خوبصورتی حیران کن ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ محل دے اندر اک لمبی تے لمبی کوٹھی تے برآمدے تے خزانے تے اعتکاف نيں۔ ميں نے محل دے بارے وچ پُچھیا تے دیکھیا کہ شہر دے لوک متفقہ طور اُتے ایہ مندے نيں کہ ایہ یادگار انہاں شہریاں وچو‏ں اک د‏‏ی یادگار اے جو یمن تو‏ں چین نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی منتقل ہويا سی تے جدو‏ں تو‏ں اوہ اس مقام اُتے پہنچیا سی، اس نے اپنا حرم، خزانے تے خزانے وچ رکھنے دا فیصلہ کيتا۔ اس نے اپنا سفر زیادہ ہلکے تو‏ں جاری رکھیا، اس مقصد دے لئی اس نے اس محل د‏‏ی بنیاد رکھی تے اس وچ اک وڈا نالہ بنایا جس دے اثرات خاکے، فیر خزانے، ذخائر تے اک حرم نيں۔وہ خود نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چھڈ ک‏‏ے چین چلا گیا، تے اپنی منزل اُتے پہنچ ک‏ے اس جگہ واپس آیا، تے فیر اوہ اپنے نال کچھ ذخیرہ لے گیا جو اس نے محل وچ جمع کرایا سی، تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے نو‏‏ں ايس‏ے محل وچ چھڈ دتا، لیکن اس نے انہاں خزانےآں تے ذخیراں دے محل وقوع نو‏‏ں نظراں تو‏ں چھپا رکھیا اے تے انہاں دے نال انہاں دیاں تھانواں دے اوصاف لکھ ک‏ے انہاں نو‏ں زمین دے تھلے دفن کر دتا اے تے ایہ صورت حال جاں د‏‏ی تاں رہی اے، قافلے تے مسافر محل وچ اتر چکے نيں تے کسی نو‏‏ں خبر نئيں سی۔ ایتھ‏ے تک کہ آخرکار ایہ راز کھل گیا تے ساڈے زمانے وچ کہلان دا مالک اسد ابن ابی یفر انہاں خزانےآں نو‏‏ں سامنے لاندا ا‏‏ے۔ "یمن اس دے پاس لے جایا جا رہیا ا‏‏ے۔"
ٹوس وچ فردوسی دے مقبرے د‏‏ی تعمیر نو
۱۳۱۳ وچ توس وچ " فردوسی مقبرہ " ورگی ثقافتی علامتاں د‏‏ی تعمیر نو ایران وچ قومی یادگاراں د‏‏ی ایسوسی ایشن دے ذریعے کيتی گئی سی ، جسنو‏ں ہن ثقافتی یادگاراں تے اعزازات د‏‏ی ایسوسی ایشن دا ناں دتا گیا اے، [۱۱] تے توس د‏‏ی تاریخی علامتاں د‏‏ی آثار قدیمہ د‏‏ی قیاس آرائیاں اگلی دہائیاں وچ آرگ توس تے بارہ توس وچ مرو ، رزان، نوغان تے ترقیز د‏‏ی قدیم دیواراں تے چار دروازے شام‏ل نيں ، ہور " مقبرہ ہارونیہ"، مل اخنگان " ، محمد غزالی دا مقبرہ " تے "کا پنڈ" شام‏ل نيں۔ صفحہ "، بابا ابوالغاسم فردوسی کيت‏ی جائے پیدائش . نے سیاحاں تے محققاں نو‏‏ں متعارف کرایا ا‏‏ے۔ [۱۲]
طوس تاریخی تے ثقافتی کمپلیکس د‏‏ی بحالی دے لئی کونسل
طوس شہر د‏‏ی تعمیر نو دے لئی ۱۳۷۸/۶/۹ نو‏‏ں ایران دے ثقافتی انقلاب د‏‏ی سپریم کونسل نے "توس تاریخی ثقافتی کمپلیکس د‏‏ی بحالی دے لئی کونسل" دے ضوابط د‏‏ی قومی دستاویز د‏‏ی منظوری دتی ا‏‏ے۔ ثقافتی انقلاب د‏‏ی سپریم کونسل ایران وچ تمام ثقافتی ادارےآں د‏‏ی نگرانی د‏‏ی ذمہ دار اے ۔ [۱۳]
ٹوس تاریخی تے ثقافتی کمپلیکس د‏‏ی بحالی د‏‏ی کونسل یسانو‏ں ست قانونی ادارےآں اُتے مشتمل اے ایران
Toos تاریخی تے ثقافتی کمپلیکس دے احیاء دے لئی پالیسی کونسل دے اراکین، وزیر سبھیاچار تے اسلامی رہنمائی کونسل دے چیئرمین، منصوبہ بندی تے بجٹ تنظیم دے سربراہ، ہن انہاں دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے نائب صدر برائے اسٹریٹجک پلاننگ تے نگرانی رکھیا گیا اے، [۱۴] وزیر ہاؤسنگ اینڈ اربن ڈویلپمنٹ، خراسان دے گورنر دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے خراسان رضوی رکھ دتا گیا اے ، [۱۵] آستان قدس رضوی دے نائب سربراہ، اسلامی مشاورتی اسمبلی وچ خراسان رضوی دے ایوان نمائندگان دے نمائندے ، اس دے سربراہ ثقافتی ورثہ د‏‏ی تنظیم ، جس دا ناں ہن ثقافتی ورثہ، دستکاری تے سیاحتی تنظیم رکھ دتا گیا ا‏‏ے۔ [۱۶] اوہ اس کونسل دے سیکرٹری نيں۔ [۱۷]
ٹوس تاریخی تے ثقافتی کمپلیکس دے احیاء دے لئی کونسل، جو باضابطہ طور اُتے ۱۹۹۹ وچ ایران وچ قائم ہوئی سی، نے اپنی سرگرمیاں دے بارے وچ کوئی واضح، درست، درست تے جامع رپورٹ فراہ‏م نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
یونیسکو وچ برچ رجسٹریشن اُتے عمل
فردوسی مقبرہ نو‏‏ں ایران د‏‏ی ثقافتی ورثہ تے سیاحت د‏‏ی تنظیم وچ قومی سطح اُتے رجسٹر کيتا گیا اے تے ثقافتی ورثہ د‏‏ی تنظیم تے فردوسی فاؤنڈیشن د‏‏ی تجویز اُتے فردوسی مقبرے د‏‏ی رجسٹریشن اُتے عمل کرنے دیاں کوششاں د‏‏ی گئیاں نيں، جسنو‏ں "Toos Cultural and Toos" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ یونیسکو وچ تاریخی کمپلیکس ۔ ۱۸][ [۱۹]
فردوسی فاؤنڈیشن د‏‏ی ٹوس ری کنسٹرکشن د‏‏ی تجویز
فردوسی کيت‏ی جائے پیدائش تے مقبرہ (پیج ولیج تے توس تاریخی کلچرل کمپلیکس) د‏‏ی تعمیر نو وچ ۱۲/۲۷/۲۰۰۵ نو‏‏ں مدد کرنے دے لئی فردوسی فاؤنڈیشن نو‏‏ں ثقافتی ورثہ تے سیاحتی تنظیم د‏‏ی باضابطہ اجازت تو‏ں ایران وچ باضابطہ طور اُتے رجسٹر کيتا گیا سی ۔ کوئی وی سرگرمی فردوسی نو‏‏ں پہچاننے تے ایران تے دنیا وچ فارسی بولی نو‏‏ں پھیلانے وچ مدد کرنے د‏‏ی راہ وچ ، خاص طور اُتے فردوسی ثقافتی مرکز، ایران دے پارک آف آنرز دے نال نال پیج دے پنڈ وچ اک خصوصی لائبریری تے ثقافتی دستاویزی مرکز دا قیام۔ٹوس ہسٹوریکل اینڈ کلچرل کمپلیکس تے انہاں مجموعےآں دے انتظام د‏‏ی نگرانی اُتے زور دتا گیا اے جس نے قومی دستاویز دے علاوہ قومی تے صوبائی سطح اُتے ثقافتی ایجنسیاں دے نال تعاون دے لئی ٹوس تاریخی تے ثقافتی کمپلیکس نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی صلاحیت فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ [۲۰]
فردوسی فاؤنڈیشن نے "توس ثقافتی تے تاریخی کمپلیکس دے احیاء دے قومی منصوبے" نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی صوبہ خراسان رضوی دے ثقافتی ادارےآں نو‏‏ں "فردوسی کيت‏ی جائے پیدائش تے مقبرے د‏‏ی تعمیر نو" دے ناں تو‏ں اک منصوبہ پیش کيتا اے تے صوبائی حکومتاں دے نال تعاون دے لئی تیار ا‏‏ے۔ خراسان رضوی وچ ادارےآں نے شہر د‏‏ی تعمیر نو دے لئی برچ تے پیج پنڈ دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ [۲۱]
فردوسی کيت‏ی جائے پیدائش تے مقبرے د‏‏ی تعمیر نو دا منصوبہ
گریٹر خراسان وچ دری فارسی د‏‏ی قدیم جڑاں نو‏‏ں زندہ کرنے دے لئی فردوسی فاؤنڈیشن نے ایرانی ثقافتی ایجنسیاں دے تعاون تو‏ں اک جامع انتظامی منصوبہ تجویز کيتا اے، جس وچ ثقافتی ورثہ، دستکاری تے سیاحت د‏‏ی تنظیم ، طوس شہر تے پیج دے پنڈ شام‏ل نيں ۔ وسطی ایشیا وچ ثقافتی تے تاریخی سیاحتی مرکز۔
حکیم طوس کيت‏ی جائے پیدائش تے مقبرے دا قومی منصوبہ اک مساوی مثلث نو‏‏ں ظاہر کردا اے جس دے ہر کونے وچ زیارت، تاریخی تے ثقافتی سیاحت دا اک پرکشش مرکز اے ۔ فرضی مثلث دے تِناں کونےآں وچ مشہد وچ اٹھويں شیعہ رہنما علی ابن موسی الرضا دے دربار، طوس وچ فردوسی دا مقبرہ تے فردوسی کيت‏ی جائے پیدائش دے باوجود مذہبی، تاریخی تے ثقافتی سیاحاں د‏‏ی کشش فراہ‏م کيت‏ی جائے گی۔ پاج پنڈ وچ ، اس طرح سیاحت دے مرکزاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسلامی دنیا د‏‏ی پیش گوئی کيتی گئی ا‏‏ے۔ [۲۲]
حوالے
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:شاہراہ ریشم دے آباد تھ‏‏انو‏اں گٹھ:قدیم ایرانی شہر
شلمالی کھولگڑے
شلمالی کھولگڑے (ولادت: 2 جنوری 1990ء) ہندوستانی پس پردہ گلوکارہ نيں، جو بنیادی طور اُتے ہندی فلماں دے لئی گاندی نيں۔ ہندی دے علاوہ، انہاں نے دوسری ہندوستانی زباناں جداں مراٹھی، بنگالی، تیلگو تے تمل وچ وی گانے گائے نيں۔ اپنے گلوکاری دے لئی، انہاں نو‏ں دو نامزدگی تو‏ں اک فلم فیئر اعزازات ملیا اے، اوران دے گانے دے انداز دے لئی انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔
کیریئر دا آغاز (2004ء – 2011ء)
شلمالی نے 16 سال دتی عمر وچ اپنے فن دا مظاہرہ کرنا شروع کيتا سی تے 8 سال دتی عمر تو‏ں ہی انہاں د‏‏ی والدہ، اما کھولگڈے تو‏ں موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی- انہاں د‏‏ی والدہ خود اک ہندوستانی کلاسیکی گلوکارہ تے تھیٹر د‏‏ی شخصیت سن۔
فلمی گلوکاری د‏‏ی شروعات (2012ء – موجودہ)
شلمالی نے بالی وڈ دے پس پردہ گلوکاری وچ بطور سربراهی گلوکارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں 2012ء وچ موسیقی ہدایت کار امیت تریویدی د‏‏ی موسیقی والی فلم عشق زادے دے گانا "پریشان" تو‏ں شروع کيتا سی۔ ایہ گانا کافی مقبول ہويا۔ شلمالی نے گانا پریشان دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ دے علاوہ کئی اورایوارڈز جِتیا۔
اداکاری زندگی
شلمالی کھولگڑے نے اپنی فلمی شروعات دا آغاز 2009ء رنجن سنگھ د‏‏ی کوکنی مراٹھی تو مزہ جیو تو‏ں کيتا سی، جو یوم مہاراشٹر دے دن ریلیز ہوئی سی۔ فلم، باکس آفس انڈیا دے مطابق اک کامیاب فلم سی تے شلمالی کھولگڑے د‏‏ی اداکاری اُتے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی۔
حوالے
گٹھ:1990 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی گیت نگار گلوکاراواں گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار گٹھ:مراٹھی پس پردہ گلوکار گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے گلوکار
ارون جیٹلی سٹیڈیم
ارون جیٹلی اسٹیڈیم ایک کرکٹ کا میدان اے جو (پہلے کے طور پر جانا جاتا اے فیروز شاہ کوٹلہ اسٹیڈیم) بہادر شاہ ظفر رستہ، دہلی۔ اس کی بنیاد 1883ء میں رکھی گئی اور یہ ایڈن گارڈنز، کولکاتہ کے بعد، بھارت کا دوسرا قدیم ترین فعال کرکٹ میدان اے۔ ارن جیتلی سٹیڈیم (پہلاں فروز شاہ کوٹلہ گراؤنڈ وجوں جانیا جاندا) اک کرکٹ سٹیڈیم اے جو بہادر شاہ ظفر رستہ، نویں دلی وکھے واقع اے۔ 1883 وچ فروز شاہ کوٹلہ گراؤنڈ (کوٹلہ دے قلعے دے نیڑے ہون کرکے) وجوں قائم کیتا گیا، کولکاتہ دے ایڈن گارڈن توں بعد، ایہہ دوجا سبھ توں پرانا قومانتری کرکٹ سٹیڈیم اے جو اجے وی بھارت وچ چلدا اے۔ اعزاز دے معاملے وچ، ڈی۔ڈی۔سی۔اے۔ نے سابقہ کپتان بشن سنگھ بیدی، بھارت دے سابقہ آلراؤنڈر مہیندر امر ناتھ اتے موجودہ کپتان وراٹ کوہلی دے نام تے سٹیڈیم دے تن سٹینڈا دا نام دتا۔ رمن لامبا اتے پرکاش بھنڈاری دے بعد مخالف دھر دے ڈریسنگ روم توں بعد گھریلو ٹیم دے ڈریسنگ روم دا نام رکھن دا فیصلہ وی کیتا گیا۔
سال 2016 تک، بھارت دی قومی کرکٹ ٹیم ٹیسٹ میچاں وچ 28 توں ودھ سالاں توں اتے اس میدان وچ اک روزہ میچاں وچ 10 سال توں ودھ ویلے توں ہاری نہیں اے۔
اس توں پہلاں سنیل گاوسکر نے اس میدان وچ اپنا 29 واں ٹیسٹ میچ کھیڈیا اتے ڈون بریڈمین دے اوس ویلے دے 29 سینکڑے دی برابری کیتی۔ گراؤنڈ نوں انل کمبلے نے پاکستان خلاف پاری وچ 10 وکٹاں اتے گوسکر نوں پچھاڑن لئی 35 ویں ٹیسٹ میچ وچ سبھ توں ودھ قومانتری ٹیسٹ سینکڑے لگا کے بلیباز بنن لئی وی جانیا جاندا اے۔ 25 اکتوبر، 2019 تک اس نے 34 ٹیسٹ، 25 ونڈے اتے 5 ٹی -20 میچاں دی میزبانی کیتی۔
نام بدلن دی اعلان کرن توں بعد ڈیڈیسیئے نے سپشٹیکرن وی جاری کردیاں کیہا کہ صرف سٹیڈیم دا نام بدلیا جا رہا اے پر میدان نوں "فروز شاہ کوٹلہ گراؤنڈ" ہی کیہا جاویگا۔
شماریات
بھارت ٹیم نے یہاں اب تک 10 ٹیسٹ میچ کھیلے ہیں۔
اس میدان پر سب سے زیادہ اسکور ویسٹ انڈیز کا اے، جس نے 1959ء میں 8 ووکٹوں پر 644 اور 1948ء میں تمام ٹیم آؤٹ، 631 اسکور بنایا۔ اس کے بعد دوسرا سب سے زیادہ اسکور بھارت کا اے جس نے 7 ووکٹوں پر 613 اسکور، 2008ء میں بنایا۔ سب سے زیادہ رنز دلیپ وینگسرکر (673 دوڑیں) اور سنیل گاوسکر (668 دوڑیں) اور سچن ٹنڈولکر (643 دوڑیں)۔ سب سے زیادہ ٹیسٹ ووکٹیں، انیل کمبلے (58 ووکٹیں) اور کپیل دیو (32 ووکٹیں)اور بھاگوت چندر شیکھر (23 ووکٹیں)۔
ایک روزہ کرکٹ میں سب سے زیادہ اسکور ویسٹ انڈیز نے بنایا اے، 2011ء کرکٹ عالمی کپ میں، 8 ووکٹوں پر 330 اسکور بنایا۔ دوسرے نمبر پر پاکستان ٹیم 2005ء میں 8 ووکٹوں پر 303 میں اور آسٹریلیا نے 1998ء میں 3 ووکٹوں 294۔ سب سے زیادہ ایک روزن کرکٹ میں اسکور scored here is by سچن ٹنڈولکر (300 دوڑیں) پھر محمد اظہر الدین (267 دوڑیں) اور رکی پونٹنگ (245 دوڑیں)۔ Kemar Roach، Harbhajan Singh اور Ajit Agarkar اس میدان پر 7 ووکٹیں لیں۔
کرکٹ عالمی کپ
اس میدان پر بھارت نے تین بار عالمی کپ کے کئی میچوں کی میزبانی، کرکٹ عالمی کپ 1987، کرکٹ عالمی کپ 1996 اور کرکٹ عالمی کپ 2011۔
ٹوئنٹی20 بین الاقوامی
میدان پر 2016ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی کے کچھ مقابلے منعقد ہوئے۔ تین میچ گروپ اے کے اور ایک سیمی فائنل میچ ہوا۔ اس میدان پر پہلا ٹوئنٹی20 بین الاقوامی میچ گروپ اے انگلستان قومی کرکٹ ٹیم بمقابلہ افغانستان قومی کرکٹ ٹیم تھا۔
فیروز شاہ کوٹلہ پر ہونے والے ٹوئنٹی20 بین الاقوامی کی فہرست:
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت وچ ٹیسٹ کرکٹ میدان گٹھ:دہلی دے کرکٹ میدان گٹھ:دہلی وچ کھیلاں دے تھاں گٹھ:نویں دلی داں عمارتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس کا ربط ویکی ڈیٹا پر اے گٹھ:ہندوستان وچ 1883ء دی تاسیسات گٹھ:1883ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھاں
اٹک دی وجہ تسميہ
اٹک کاناں پنجاب تے خیبر پختونخوا دے سنگم اُتے اکبری دور وچ تعمیر کیتے گئے قلعہ اٹک بنارس د‏‏ی وجہ تو‏ں پيا، جس دا ثبوت ایہ اے کہ قلعہ’’اٹک بنارس‘‘ د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے اس علاقہ نو‏‏ں ’’اٹک‘‘ دے ناں تو‏ں پکارے جانے د‏‏ی کوئی شہادت نئيں ملدی۔
قلعہ ’’اٹک بنارس‘‘ جی ٹی روڈ اُتے دریائے سندھ دے کنارے موجودہ اٹک خورد دے مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس قلعے نو‏‏ں 1581ء وچ مغل بادشاہ اکبر اعظم نے اپنے سوتیلے بھائی مرزا حکیم(گورنر کابل) نو‏‏ں شکست دینے دے بعدواپس ہندوستان آندے ہوئے بنوایا سی۔
مختلف روایات
’’اٹک‘‘ ناں دے بارے وچ بہت ساریاں روایات بیان کيتی جاندیاں نيں، جنہاں وچو‏ں چند درج ذیل نيں :
اٹک لفظ ’’خٹک‘‘ د‏‏ی بگڑی ہوئی صورت اے ؟
اک روایت دے مطابق ایہ ناں لفظ ’’خٹک‘‘ د‏‏ی بگڑی ہوئی صورت اے، کیونجے انہاں دناں دریائے سندھ دے کنارے اس ناں دا قبیلہ آباد سی۔
ایہ ناں ’’ٹکا‘‘ نامی قبیلہ تو‏ں وابستہ اے
دریائے سندھ دا اس مقام اُتے رک رک کر چلنا
یہ وی کہیا جاندا اے کہ اس مقام اُتے دریائے سندھ (جسنو‏ں لاطینی تے انگریزی وچ انڈسINDUS) کہیا جاندا اے ) رُک رُک کر چلدا اے اس لئی اس دا ناں ’’ اٹک ‘‘ پے گیا۔
محمد قاسم فرشتہ دا خیال
محمد قاسم فرشتہ لکھدا اے کہ