cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نہرو
موت
نہرو پاکستان اتے چین دے نال بھارت دے تعلقاں وچ سدھار نہیں کر پائے۔ پاکستان دے نال اک سمجھوتے تک پہنچن وچ کشمیر مدعا اتے چین دے نال دوستی وچ سیما اختلاف رستے دے روڑے ثابت ہوئے۔ نہرو نے چین دی طرف دوستی دا ہتھ وی ودھایا، لیکن 1962 وچ چین نال جنگ ہو کے رہی۔ نہرو لئی ایہہ اک بہت وڈا جھٹکا سی اتے شاید اوہناں دی موت وی اس کارن ہوئی۔ 27 مئی 1964 نوں جواہر لال نہرو نوں دل دا دورہ پیا جس وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔پنڈت جواہرلال نہرو دے انتقال تے اٹل بہاری واجپائی دے منوبھاو اس دا پرگٹاوا کردے ہن "اک سپنا سی جو ادھورا رہِ گیا، اک گیت سی جو گونگا ہو گیا، اک لوء سی جو اننت وچ لین ہو گئی۔ سپنا سی اجیاے اک دنیا دا جو بھے تے بھکھ توں رہت ہووےگا، گیت سی اک اجیاے مہانکاوِ دا جس وچ گیتاں دی گونج اتے گلاب دی مہک سی۔ لوء سی اجیاے دیپک دی جو رات بھر جلدا رہا، ہریک ہنیرے نال لڑدا رہا اتے سانوں رستہ دکھا کے، اک سویر نروان نوں حاصل ہو گئے۔ موت اٹلّ اے، سریر ناشوان اے۔ کھرے سونے دی جس دیہہ نوں اسیں چتا تے چڑھا کے آئے ہاں اس دا نعش مقررہ سی۔ پر کی ایہہ ضروری سی کہ موت انی چوری چھپے آؤندی؟ جدوں سنگی ساتھی سوں راے سی، جدوں پہریدار بے خبر سن، ساڈی زندگی دا اک بیش قیمتی خزانہ لٹیا گیا۔ بھارتماں اس تے سوگوار اے۔ اس دا سبھ توں لاڈلا شہزادہ کھو گیا اے۔ مانوتا اج غم گین اے۔ اس دا پجاری سوں گیا اے۔ شترقی اج اشانت ہے-اس دا پہریدار چلیا گیا اے۔ دلتاں دا سہارا چھٹّ گیا اے۔ جن جن دی اکھ دا تارہ ٹٹ گیا اے۔ تھیٹر دا پردہ ڈگّ گیا اے۔ عالمی دے تھیٹر دا موہری اداکار اپنا آخری ابھنی دکھا کے انتردھیان ہو گیا اے۔"
گھر واپسی
اہ‏م واقعات
اپریل 2017ء وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 53 مسیحی خاندان آر ایس ایس دے "مسیحیت تو‏ں آزاد بلاک" مہم دے تحت ارکی، جھارکھنڈ وچ ہندو بن گئے۔ کوچہ سندری پنڈ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 7 ہور مسیحی خاندان شدھی کرن د‏‏ی رسم تو‏ں گزرے۔
نہرو
لکھتاں
جواہر لال نہرو سیاستدان ہون دے نال-نال بہت ودھیا لکھاری وی سن۔
گھر واپسی
اہ‏م واقعات
مئی 2017ء وچ آر ایس ایس نے گھٹ تو‏ں گھٹ 22 مسلما‏ن خانداناں دے مذہب د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی رسم انجام دی، جس وچ خواتین تے بچے شامل سن ۔ ایہ رسم اپنے آپ وچ منفرد نوعیت د‏‏ی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں خفیہ طور اُتے فیض آباد، اتر پردیش وچ انجام پائی۔ بعد وچ انہاں افراد نے نامہ نگاراں نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نے کسی مذہبی جلتو‏ں ميں شریک رہنے د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی وجہ تو‏ں شدھی کرن وی شامل ہوئے سن تے انہاں نو‏‏ں تاں پتہ ہی نئيں کہ انہاں دا مذہب تبدیل کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔
جنوری 2019ء وچ 96 قبائلی خاندان جو 9 سال پہلے مسیحیت اختیار کر گئے سن، گھر واپسی دے مرحلےآں تو‏ں گزر کر دوبارہ ہندو بن گئے۔ ایہ واقعہ کیلاشہر وچ ہويا جو اونا ضلع وچ ا‏‏ے۔ ایہ واقعہ ہندو جاگرن منچ دے پرچم تلے ہويا جو آر ایس ایس تے وی ایچ پی د‏‏ی ذیلی شاخ ا‏‏ے۔
گھر واپسی مہم دا متضاد رد عمل
2013ء تو‏ں 2018ء دے بیچ بی جے پی زیر اقتدار ریاست گجرات وچ مذہبی تبدیلی د‏‏ی درخواست دینے والے 93.5 فی صد لوک ہندو سن، جو کسی تے مذہب نو‏‏ں اختیار کرنا چاہندے سن ۔مذہب د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی درخواست دینے والےآں د‏‏ی تعداد 1,766 سی، جنہاں وچ 1,652 ہندو سن، 71 مسلما‏ن، 42 مسیحی تے اک سکھ سی ۔ وی ایچ پی دے سابق صدر تے انتر راشٹریہ ہندو پریشد دے بانی پروین توگاڈیہ نے گجرات دے وزیر اعلٰی وجے روپانی دے انہاں اعداد و شمار اُتے تبصرہ کردے ہوئے دعوٰی کیتا کہ ہندو مذہب ترک ک‏ر ک‏ے دوسرے مذاہب اختیار کرنے والےآں د‏‏ی تعداد انہاں اعداد و شمار تو‏ں کدرے زیادہ اے، مگر صحیح گنت‏ی دستیاب نئيں اے کیوںکہ سرکاری فوائد حسب سابق جاری رکھوانے دے لئی لوک اپنے مذہبی موقف دا کھل کر اعتراف نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں، جو اک بے حد سنجیدہ معاملہ ا‏‏ے۔
نہرو
پنجاب دے معاملے وچ نہرو دی پالیسی
جواہر لال نہرو نے لیہندے پنجاب توں اجڑ کے آئے لوکاں دا مڑ وسیبا ودھیا ڈھنگ نال یقینی بنایا۔ پنجاب دے مرکزی حصے، جہڑا اس ویلے پوربی جاں چڑھدے پنجاب وجوں جانیا جان لگا سی، وچ چنڈی گڑھ نامی نواں شہر اساریا گیا۔ یونیورسٹیاں اتے ہسپتال بنائے گئے۔ بھاکھڑا بنھ مکمل کیتا گیا۔ نہرو دی ایہو اچھا سی کہ معاشی ترقی دے ہلارے والیاں کیندرمکھی پریرناواں، سماجی سدبھاونا اتے سیاسی سہہوند جاری راے تاں کہ لوکاں دا ودھیا مستقبل یقینی بنایا جا سکے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر گٹھ:بھارتی قومی کانگرس دے آگو گٹھ:بھارت دے وزیر خارجہ گٹھ:جم 1889 گٹھ:موت 1964 گٹھ:نہرو دی پہلی کابینہ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:گاندھی نہرو ٹبر
152ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
کرشنا کوہلی
کرشنا کماری کوہلی ، ، مختصر ناں کشو بائی) اک پاکستانی سیاست دان جو ایوان بالا پاکستان د‏‏ی مارچ 2018ء تو‏ں منتخب رکن ا‏‏ے۔ اوہ پہلی ہندو دلت خاتون تے ایہ منصب پانے والی دوسری ہندو خاتون (پہلی رتنا بھگوان داس چاولا) ا‏‏ے۔ اس نے حقوق نسواں دے لئی تے بندھوا مزدوری دے خلاف مہم چلا‏ئی سی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
کرشنا کوہلی 1 فروری 1979ء نو‏‏ں نگر پارکر دے پسماندہ علاقے نال تعلق رکھنے والے غریب خاندان وچ پیدا ہوئی۔ جدو‏ں اوہ بچی سی تے تیسری جماعت د‏‏ی طالبہ سی، تاں اسنو‏ں تے اس دے خاندان نو‏‏ں بندھوا مزدور بنا ک‏ے تن سال دے لئی ضلع عمرکوٹ دے نجی قید خانے وچ (جس دا مالک اک وڈیرا تھا) قید ک‏ر ليا گیا۔ انہاں نو‏ں تب ہی رہائی ملی جدو‏ں پولیس نے اس نجی قید خانے وچ چھاپہ ماریا۔ اس نے ابتدائی تعلیم ضلع عمرکوٹ تو‏ں حاصل کيتی تے فیر ضلع میرپور خاص تو‏ں حاصل کيتی۔
اس نے 1994ء وچ 16 برس د‏‏ی عمر وچ شادی کيتی تب اوہ نويں جماعت د‏‏ی طالبہ سی۔ اس نے شادی دے بعد اپنی تعلیم جاری رکھی تے 2013ء وچ جامعہ سندھ تو‏ں عمرانیات وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
وہ سنہ 2007ء وچ اسلام آباد وچ تیسرے مہر گڑھ ہیومن رائٹس یوتھ لیڈرشپ ٹرینگ کیمپ وچ آئی جس وچ اس نے حکومت پاکستان، بین الاقوامی ہجرت، تزویراندی منصوبہ بندی دے متعلق مطالعہ کیا تے معاشرہ نو‏‏ں تبدیل کرنے والے آلات دے متعلق سکھیا۔
سیاسی کیریئر
کرشنا کوہلی نے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) وچ اک سماجی فعالیت پسند دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ تھر دے علاقے د‏‏ی اچھوت برادریاں دے حقوق دے لئی مہم چلا سک‏‏ے۔ اس نے حقوق نسواں دے لئی، پندھوا مزدوری دے خلاف تے جنسی حراساں کرنے دے خلاف وی مہم چلا‏ئی۔ 2018ء دے پاکستانی ایوان بالا انتخابات وچ اوہ پیپلز پارٹی د‏‏ی سندھ تو‏ں امیدوار سی تے اوہ انہاں انتخابات وچ کامیابی تو‏ں منتخب ہوئی۔ اوہ پہلی ہندو دلت خاتون رکن اے تے رتنا بھگوان داس چاولا دے بعد دوسری منتخب شدہ ہندو خاتون رکنِ ایوان بالا ا‏‏ے۔
اعزاز
2018ء نو‏‏ں بی بی سی نے کرشنا نو‏‏ں 100 با اثر خواتین د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی ہندو شخصیتاں گٹھ:دلت سیاست دان گٹھ:سندھ تو‏ں ایوان بالا دے ارکان گٹھ:سندھ دے سیاستدان گٹھ:فضلا جامعہ سندھ گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
نرماد
نَرماداشنکر لال شنکر دوَے المعروف نَرماد گجرا‏تی شاعر، ڈراما نگار، مضمون نگار، خطیب، مدون لغت تے مصلح سی۔ اسنو‏ں جدید گجرا‏تی ادب دا بانی تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بمبئی وچ تکمیل تعلیم دے بعد ٹیچر دے طور اُتے کم کیتا فیر چھڈ ک‏‏ے لکھنے نو‏‏ں روز گار بنایا۔ زرخیز کیریئر دے دوران، اس نے گجرا‏تی وچ ادبی اشکال متعارف کیتے۔ اس نے تنگ دستی دا وی سامنا کیتا لیکن خود نو‏‏ں اک سرشار مصلح ثابت کيتا، مذہبی و سماجی انتہا پسندی دے خلاف آواز بلند کيتی۔ اس دے مضامین، نظماں، ڈرامے تے نثر کچھ مجموعات وچ شائع ہوئے۔ اس د‏ی ماری حقیقت (میری حقیقت)، گجرا‏تی وچ پہلی آپ بي‏تی اے، جو بعد وچ شائع ہوئی۔ اس د‏ی نظم جے جے گروی گجرات ہن بھارت د‏‏ی ریاست گجرات دا ریاستی ترانہ ا‏‏ے۔
سوانح
سورت، گجرات وچ پیدا ہويا، تعلیم بمبئی وچ پائی۔ تعلیم دے نال نال سماجی کماں وچ دلچسپی لینا شروع کی، نتیجتاً بدھی وردھک سبھا 1851ء د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ايس‏ے درمیان وچ لکھنے دا آغاز کیتا۔ نرماد نے اپنی ادبی تخلیقات تو‏ں گجرا‏تی نظم و نثر وچ نويں پہلاں تے نويں سمتاں د‏‏ی دریافت کيتی۔ کیفیت تے ہیئت دونے اعتبار تو‏ں جدیدیت پہلی مرتبہ نرماد د‏‏ی شاعری وچ ظہور پزیر ہوئی۔ گجرا‏تی شاعری نو‏‏ں اس نے تن نويں موضوع فطرت، محبت تے وطن پرستی عطا کیتے۔ اس د‏ی شاعری شدت اخلاص تے اصلاحی لگن د‏‏ی آئینہ دار ا‏‏ے۔ اس دا ایقان سی کہ جذبات‏ی ہیجان شاعری دے لئی نہایت ضروری ا‏‏ے۔
نرماد نوجواناں د‏‏ی طرح سیماب صفت، آزاد خیال، نڈر تے بے باک طبعیت دا مالک ا‏‏ے۔ اس دا اُتے خلوص جذبہ اس د‏ی وطن پرستانہ شاعری وچ اک دلکشی پیدا کر دیندا ا‏‏ے۔ اس نوع د‏‏ی شاعری وچ اوہ منفرد ا‏‏ے۔ "جے جے گروی گجرات" اس د‏ی اک کلاسیکی نظم اے جس وچ اوہ گجرات د‏‏ی عظمت دا گن گاندا ا‏‏ے۔ نرماد د‏‏ی اصلاحی سرگرمیاں تے تخلیقی صلاحیتیاں ہی نے جدیدیت د‏‏ی اسپرٹ پیدا د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس نے اپنے دور دے گجرات نو‏‏ں عمل، بلند حوصلگی، مہم پسندی تے سب تو‏ں ودھ ک‏ے وطن دوستی تے ترقی دا نعرہ دتا ا‏‏ے۔ نرماد د‏‏ی دوسری اہ‏م نظماں ایہ نيں، سوتنترا (1859ء)، گوپی گیندا (1860ء)، رت ورنن (1861ء)، رودن رسیکا۔ انہاں سب نو‏‏ں نرما کویندا دے ناں تو‏ں اک شعری مجموعہ د‏‏ی صورت دے دتی گئی ا‏‏ے۔
نرماد شاعری نو‏‏ں اظہار خیال دا اہ‏م ذریعہ دسدا اے اُتے اصلاحی خیالات دے پرچار دے لئی اس نے نثری پیرایہ اختیار کیتا۔ اس طرح جدید معنےآں وچ اوہ گجرا‏تی دا پہلا نثر نگار وی ا‏‏ے۔ اس نے ادب نو‏‏ں صرف ترسیل دا ذریعہ ہی نئيں بنایا بلکہ اسنو‏ں حسن دا پیکر وی عطا کیتا۔ نرماد نے راجیہ رنگ دے عنوان تو‏ں اک مجمل تریخ عالم وی لکھی، ماری حقیقت دے ناں تو‏ں اپنی دلچسپ سوانح حیات ترتیب دی۔ ایہ سب 1936ء وچ شائع ہوئی۔ ہور ضخیم لکھتاں وچ قدیم شاعراں دے خاکے تے راماین و مہابھارت دے ترجمے شامل نيں۔ "ویر نرسمہا" اس دا نامکمل رزمیہ ا‏‏ے۔ "گجرا‏تی نومہ کوش" دے ناں تو‏ں اک لغت وی مرتب کيتی۔ اس نے ڈرامے وی لکھے۔ 26 فروری 1886ء نو‏‏ں بمبئی، برطانوی راج وچ وصال ہويا۔
اس د‏ی نجی زندگی اُتے نظر ڈالاں تاں اس نے تن شادیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ سورت د‏‏ی دیوانی عدالت دے صدر سورجرام شاستری د‏‏ی دختر گلاب تو‏ں 29 اپریل 1844ء نو‏‏ں شادی کيتی۔ گلاب نے اک لڑکی نو‏‏ں جنم دتا جو 1852ء وچ 15 روز بعد مر گئی۔ گلاب خود اک مردہ بچہ د‏‏ی پیدائش دے بعد 1853ء وچ انتقال کر گئی۔ مئی 1856ء وچ تریپورانند شاستری د‏‏ی لڑکی داہی گوری نال شادی جو 1860ء وچ اس تو‏ں وکھ ہوئے گئی۔ 1869ء وچ اپنی ذات د‏‏ی بیوہ خاتون، سبھدرا (بعد وچ نرمادا گوری) نال شادی کيتی تے بیوی تو‏ں دوباری شادی نہ کرنے د‏‏ی گھٹیا روایت نو‏‏ں توڑیا۔ اس نے 1870ء وچ اک بچہ جے شنکر جنا۔ جے شکر بمبئی بلدیہ دے لئی کلرک دے طور اُتے کم کردا سی، اس نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی، طاعون دے سبب 31 مارچ 1910ء نو‏‏ں انتقال ہويا۔
حوالے
گٹھ:1833 دے جم گٹھ:1886 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:تریخ سورت گٹھ:سورت، گجرات دیاں شخصیتاں گٹھ:گجرا‏تی بولی دے شاعر گٹھ:گجرا‏تی بولی دے مصنفاں گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں گٹھ:ہندو مصلحین
153ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
بھارت سرکار
حکومت ہند بھارت دیاں 29 ریاستاں تے 7 مرکزی زیرِ اقتدار علاقےآں دے وفاق اتے مشتمل حکومت جو بھارتی آئین دے مطابق قائم شدہ حکمراں ادارہ ہے۔ اسنوں سرکاری طور پر وفاقی حکومت (Union Government)، حاں مرکزی حکومت (Central Government) وی کہیا جاندا ہے۔ اس دا راجگڑھ نویں دلی ہے۔
حکومت
بھارتی آئین دی تمہید وچ بھارت نوں خود مختار، اشتراکی، مذہبی طور اتے غیر جانبدارانہ تے جمہوری ملک قرار دتا گیا ہے۔
سنویدھانک وشیشتا
سوندھان دے پرستاونا دے انوسار بھارت اک سمپربھتاسمپنّ، سماج وادی، دھرمنرپکھّ، لوکنترک، لوک-راج ہے.
سماج وادی
سماج وادی شبد سنویدھان دے 1976 وچّ ہوئے 42ویں سنشودھن ادھنیم دوارا پرستاونا وچّ جوڑیا گیا. ایہہ اپنے سارے ناگرکاں لئی ساماجک اتے آرتھک سمانتا سنسچت کردا ہے. جاتی، رنگ، نسل، لنگ، دھرم جاں بھاشا دے آدھار اتے کوئی بھیدبھاو کیتے بناں ساریاں نوں برابر دا درجہ اتے موقعے دندا ہے. سرکار کیول کجھ لوکاں دے ہتھاں وچّ پیسہ جماں ہون ولوں روکیگی اتے سارے ناگرکاں نوں اک اچھا جیون پدھر پردان کرن دی کوشش کریگی. بھارت نے اک مشرت آرتھک ماڈل نوں اپنایا ہے. سرکار نے سماج واد دے لکش نوں پراپت کرن لئی کئی قنوناں جویں اسپرشئتا انمولن، جمینداری ادھنیم، سامان تنخواہ ادھنیم اتے بال محنت مناہی ادھنیم آدی بنایا ہے.
دھرمنرپکھّ
دھرمنرپکھّ شبد سنویدھان دے 1976 وچّ ہوئے 42ویں سنشودھن ادھنیم دوارا پرستاونا وچّ جوڑیا گیا. ایہہ سارے دھرماں دی سمانتا اتے دھارمک صحن شیلتا سنشچیت کردا ہے. بھارت دا کوئی آدھکارک دھرم نہیں ہے. ایہہ نہ تاں کسے دھرم نوں ہلا شیریل دندا ہے، نہ ہی کسے ولوں بھیدبھاو کردا ہے. ایہہ سارے دھرماں دا سنمان کردا ہے اتے اک سامان سبھاء کردا ہے. ہر ویکتی نوں اپنے پسند دے کسے وی دھرم دا اپاسنا، پالن اتے پچار دا ادھیکار ہے. سارے ناگرکاں، چاہے اوہناں دی دھارمک مانتا کجھ وی ہو قنون دی نظر وچّ برابر ہندے ہن. سرکاری جاں سرکاری انودان پراپت سکولاں وچّ کوئی دھارمک ہدایت لاگوُ نہیں ہندا.
لوکنترک
بھارت اک آزاد دیش ہے، کسے وی جگہ ولوں ووٹ دین دی آزادی، سنسد وچّ انسوچیت ساماجک سموہاں اتے انسوچیت جنجاتیاں نوں وشیش سیٹاں راکھویناں کیتیاں گئی ہے. مقامی نکائے چون وچّ تیویں امیدواراں لئی اک نشچت انپات وچّ سیٹاں راکھویناں دی جاندی ہے. سارے چناواں وچّ عورتاں لئی اک تہائی سیٹاں راکھویناں کرن دا اک ودھییک لمبت ہے. ہانلاکِ اس دی کریاننوئن کویں ہووےگا، ایہہ نشچت نہیں ہن. بھارت دا چون کمیشن آزاد اتے نرپکھّ چناواں لئی ذمہ دار ہے.
لوک-راج
راجشاہی، جس وچّ راج دے پرمکھ ونشانگت آدھار اتے اک جیون بھر جاں پدتیاگ کرن تکّ لئی نیوکت کیتا جاندا ہے، دے وپرت اک گنتانترک راشٹر دے پرمکھ اک نشچت معیاد لئی پرتکھ جاں پروکش روپ ولوں جنتا دوارا چنیا ہویا ہندے ہے. بھارت دے راشٹرپتی پنج سال دی معیاد لئی اک چناوی کالج دوارا چنے جاندے ہن.
پرمکھ
راشٹرپتی، جو کہ راشٹر دا پرمکھ ہے، دی ادھکانشت: رسمی بھومکا ہے۔ اس دے کماں وچّ سنویدھان دا ابھوئکتیکرن، پرستاوت قنوناں (ودھییک) اتے اپنی سہمتی دینا، اتے ادھیادیش جاری کرنا۔ اوہ بھارتی سیناواں دا مکھ سیناپتی وی ہے۔ راشٹرپتی اتے اپراشٹرپتی نوں اک اپرتئکش متدان ڈھنگ دوارا 5 سالاں لئی چنیا جاندا ہے۔ پردھانمنتری سرکار دا پرمکھ ہے اتے کاریاپالکا دی ساری شکتییاں اسیدے کول ہندیاں ہے۔ اس دا چون راجنیتک پارٹیاں جاں گٹھبندھن دے دوارے پرتکھ ڈھنگ ولوں سنسد وچّ بہومت پراپت کرن اتے ہندا ہے۔ بہومت بنے رہن دی حالت وچّ اس دا کارجکال 5 سالاں دا ہندا ہے۔ سنویدھان وچّ کسے اپ - پردھانمنتری دا پراودھان نہیں ہے اتے سماں - سماں اتے اسوچّ پھیربدل ہندا رہا ہے۔
وئوستھاپکا
وئوستھاپکا سنسد نوں کہندے ہن جسدے دو آرام ہن - اچسدن راج سبھا، اتے ننسدن لوکسبھا۔ راج سبھا وچّ 245 میمبر ہندے ہن جدوں کہ لوکسبھا وچّ 552۔. راج سبھے دے میبراں دا چون، اپرتئکش ڈھنگ ولوں 6 سالاں لئی ہندا ہے، جدوں کہ لوکسبھا دے میبراں دا چون پرتکھ ڈھنگ ولوں، 5 سالاں دی معیاد دے لئی۔ 18 سال ولوں زیادہ عمر دے سارے بھارتی ناگرک متدان کر لوکسبھا دے میبراں دا چون کر سکدے ہاں۔
کاریاپالکا
کاریاپالکا دے تنّ انگ ہن - راشٹرپتی، اپراشٹرپتی اتے منتریمنڈل۔ منتریمنڈل دا پرمکھ پردھانمنتری ہندا ہے۔ منتریمنڈل دے پرتئیک منتری نوں سنسد دا میمبر ہونا لازمی ہے۔ کاریاپالکا، وئوستھاپکا ولوں ہیٹھاں ہندا ہے۔
عدالت
بھارت دی آزاد عدالت دا سکھر سرووچّ عدالت ہے، جسدا پرمکھ پردھان ججّ ہندا ہے۔ سرووچّ عدالت نوں اپنے نویں ماملیاں اتے اچّ نیالیاں دے وواداں، دونھوں نوں دیکھن دا ادھیکار ہے۔ بھارت وچّ 21 اچّ عدالت ہن، جہناں دے ادھیکار اتے ذمہ واری سرووچّ عدالت دی آشا سیمت ہن۔ عدالت اتے وئوستھاپکا دے آپس وچّ متبھید جاں وواد دا صلح راشٹرپتی کردا ہے۔
سنگھ اتے راج
بھارت دی شاسن ووستھا کیندری اتے راجیئے دونھوں سدھانتو دا مشرن ہے۔ لوکسبھا، راج سبھا سرووچّ عدالت دی سرووچتا، سنگھ لوک سیوا کمیشن اتادِ اسنوں اک سموہ ڈھانچے دا روپ دندے ہن تاں راجاں دے منتریمنڈل، مقامی نکاؤں دی سوائتا اتادِ جویں تتّ اسنوں راجاں ولوں بنی شاسن ووستھا دے ولّ لے جاندے ہن۔ ہر اک راج دا اک راجپال ہندا ہے جو راشٹرپتی دوارا 5 سالاں لئی نیوکت کیتے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت
ہیٹنگر کاؤنٹی
ہیٹنگر امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 101 ج ب
چک 101 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
شہزادہ گستاو ایڈولف سمندر
شہزادہ گستاو اڈولف سمندر، وڈا سمندر آرکٹک  دی اک شاخ، نناوت، کینیڈا دے ککیکتالک علاقہ وچّ واقع ہے۔
اس سمندر دا ناں سویڈنی راجے گستاو چھیواں اڈولف مگروں پیا ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد شمالی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ایتھیازم
ناں
ایتھیازم دا شبد یونانی زبان توں نکلیا اے جیدا مطلب اے "رب توں بغیر" یا "بغیر رب دے"۔ پرانے یونان چ ایہدا اک مطلب "ناپاک" وی سی۔
ایتھیسٹ دے ہور مطلباں چ بے رب، ادھرمی، بے دین، ملحد، کافر، فاسق، فاجر، دہریہ، نا خدا ترس، بد، خلاف شرع، رندانہ، ناپاک تے بے خدا شامل نے۔
پہلی واری ایہہ شبد 5 صدی پ م اچ بنیا، جیدا تعلق اوناں لوکاں نال سی جو رب دے نال تعلق کھو رئے سن یا رب نوں منن توں انکار کردے سن۔ اوس ویلے ایہدا مطلب "ناپاک" مراد لیا جاندا سی۔
سماج وچ ایتھیازم
بہت سارے دیساں وچ کھلے عام ایتھیازم بارے گل کرنا اک جرم سمجھا جاندا اے۔ مثال دے طور تے بائبل یا قرآن نوں غلط آکھنا یا رب دی موجودگی توں انکار کرنا۔
تنگ نظر مسلمان دیساں چ رب دے وجود توں انکار کرن آلے لوکاں لئی موت دی سزا سنائی جاندی اے۔ اوتھے ایتھیازم دے خلاف سخت قانون بنائے گئے نے۔
لیندی دنیا اچ ادھرمی تے ان متی لوکاں دے حقوق دی حفاظت لئی قنون بنائے گئے نے۔
ایس ویلے دنیا دی کل آبادی دا % 3۔2 حصہ ان متی لوک نے۔ جپان وچ %65 لوک ، روس وچ %48 لوک، اٹلی وچ %6 تے سویڈن وچ %85 لوک ان متی نے۔
تریخ
شبد ایتھیازم تے پہلی واری سولہویں صدی چ استعمال ہویا پر ایہدا مڈھ ویدک ویلے نال جا کے رلدا اے۔
پرانا ہندی دھرم:
یونانی تریخ:
وشکارلہ ویلہ:
رینیساں:
1900 توں بعد:
نوی ایتھیازم:
سوچاں
عملی ایتھیازم
عملی ایتھیازم نوں "بے پروائی" یا "بےحسی" وی آکھیا جاندا اے۔ ایہدیاں وکھری شکلاں ہو سکدیاں نے، جیویں:
نظریاتی ایتھیازم
نطریاتی ایتھیازم صاف طور تے رب دی موجودگی دے خلاف ثبوت دیندی اے۔
اناں دلیلاں دے مطابق، لوکاں نوں رب دے بارے کوئی جانکاری ہونا ممکن نئی یا لوک رب دی موجودگی دے بارے کوئی کھوج نئی کر سکدے۔
اناں دلیلاں دے مطابق، رب دے وجود توں وضاحت نال انکار کیتا جاندا اے۔
اناں دلیلاں دے مطابق، کسے وی مذہب چ منن جان آلے رب دی اچیچیاں گلاں عقلی دلیلاں نال نئی رلدیاں، ایس لئی ایسے رب نوں نئی منیا جا سکدا۔
لڈوگ فویرباخ تے سگمنڈ فرائیڈ دے مطابق رب تے مذہب، لوکاں دی ایجاد نے۔ اناں نوں ایجاد کرن دا مقصد لوکاں دی جذباتی تے نفسیاتی لوڑاں پوریاں کرنا اے۔ بدھ مت، کارل مارکس تے فریڈرش اینگلز وی ایس دلیل نوں منن آلے نے کہ رب تے مذہب تے یقین۔ معاشرتی رویے نے، جناں نوں ، جناں نوں طاقتور ٹولہ، کمزور نوں دبان لئی استعمال کردا اے۔ میخائیل بیکونن نے والٹیئر دے مشہور باک "جے رب نا موجود ہوندا، تے اوہنوں ایجاد کرنا پیندا" نوں پٹھا کر دتا تے آکھیا:"جے رب سچ مچ موجود ہوندا تے ایہہ ضروری سی کہ اوہنوں ختم کیتا جائے۔"
فلسفہ
ایمونیل کانٹ:
لڈوگ فویر باخ:
بیرن دولباخ:
سقراط:
بدھ مت:
ایپیکیورس:
رچرڈ ڈاکنز:
ایتھیازم، مذہب تے اخلاقیات
گٹھ:مذہب
کڈر کاؤنٹی
کڈر امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
پیچورا سمندر
پچورا سمندر (Печо́рское мо́ре, جاں پیچورسکوئی مورے)، روس دے اتر-لہندے ولّ واقع اک سمندر ہے جو بیرنٹس سمندر دا سبھ توں دکھن-چڑھدا حصہ ہے۔
155ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
1844 دیاں اقتصادی تے فلسفی ہتھ لکھتاں
1844 دیاں اقتصادی اتے فلسفی ہتھ لکھتاں (پیرس والیاں ہتھ لکھتاں وی کہہ لیا جاندا ہے) اپریل اتے اگست 1844 دے درمیان کارل مارکس دیاں لکھیاں حوالےآں دی لڑی ہے۔ مارکس دے جیون ویلے دوران اوہ ایہہ چھپوا نہیں سن سکے۔ ایہہ ہتھ لکھتاں 1927 وچّ سوویت یونین دے اک  ادارے نے پہلی وار شائع کیتے۔
پرسنگ
نوٹبکس، معاشیات دے مارکس دے تجزیے دا مکھ طور تے ایڈم سمتھ دا اک شروعاتی پرگٹاوا اتے ہیگل دے فلسفے دی تنقید ہن۔ ایہہ نجی جائیداد، کمیونزم، اتے کرنسی سمیت موضوعاں دی ویاپک رینج نوں مخاطب ہندیاں ہن۔ ایہہ مارکس دی اس دلیل دے شروعاتی پرگٹاوے لئی مشہور ہن کہ جدید صنعتی سماجاں دیاں حالتاں دا نتیجہ اجرتی-کامیاں دی اوہناں دی جیون سرگرمی/کم نالوں علیٰحدگی (جاں بے گانگی) وچّ نکلدا ہے۔
کیونجو 1844 دے کھرڑے مارکس دے وچار ایہناں دی اتپتی دی شروعات سمیں دکھاؤندے ہن، انگریزی وچّ 1959 تکّ دیری نال ایہناں دے اشاعت نے مارکس اتے مارکسزم بارے، خاص طور تے جرمن وچارواد وچّ اگیترے کم نال مارکسزم دے تعلق دے بارے حالیہ سکالرشپ نوں گہرائی تکّ متاثر کیتا ہے۔
حوالے
گٹھ:مارکسزم گٹھ:کتاباں
فائرباخ بارے تھیسس
فائرباخ بارے تھیسس (جرمن:Thesen ber Feuerbach) کارل مارکس ولوں 1845 اپنی کتاب جرمن آئیڈیالوجی دے پہلے کانڈ دی روپ ریکھا وجوں لکھے مختصر فلسفی حوالے ہن۔ اس کتاب دی طرحاں ہی ایہہ حوالے وی مارکس دے جیون ویلے دوران شائع نہیں ہو سکے  سن اتے 1888 وچّ پہلی وار اک پمفلٹ دے ضمیمے وجوں فریڈرک اینگلس نے ایہہ تھیسس شائع کیتے سن۔ ہیٹھاں درج ہے اوہ 11واں تھیسس جس نے اس دستاویز نوں یادگاری رتبہ دوا دتا:
ایہہ وی ویکھو
٭کارل مارکس ٭دا جرمن آئیڈیالوجی ٭دا ہولی فیملی
گٹھ:مارکسزم
پنڈی بھٹیاں
پنڈی بھٹیاں پنجاب دے ضلع حافظ آباد دی تحصیل پنڈی بھٹیاں وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل پنڈی بھٹیاں دا راجگڑھ وی اے ۔
پنڈی بھٹیاں ،پاکستان دے تیسرے وڈے شہر فیصل آباد تو‏ں تقریباً 60 کلومیٹر دور شمال د‏‏ی سمت واقع اک شہر ا‏‏ے۔ ایہ ضلع حافظ آباد د‏‏ی تحصیل پنڈی بھٹیاں دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ جس دا ناں موٹروے ایم 2 تے ایم 3 دے سنگم د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہو گیا ا‏‏ے۔ انتظامی تقسیم دے لحاظ تو‏ں ایہ قصبہ پنجاب دے ضلع حافظ آباد وچ واقع ا‏‏ے۔ تریخ دان اسد سلیم شیخ دا تعلق ايس‏ے علاقہ تو‏ں ا‏‏ے۔
ایہ پراݨا شہر اے اسنو‏ں دلے دی بار وی کہندے اے۔ ایتھ‏ے سبھ تو‏ں ودھ کاشت چول تے کݨک کیتیاں جاندیاں نيں تے اس شہر دے نیڑے اک پنڈ اے جو کہ بہت مشہور اے جس دا ناں چوہدوخدایا اے تے ایہ پنڈ بہت خوبصورت ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب، پاکستان دے شہر گٹھ:ضلع حافظ آباد گٹھ:ضلع حافظ آباد دے آباد تھاں
پھالیا
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع منڈی بہاؤدین
156ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
157ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
اردشير کاوﺳﺠﻰ
اردشير کاوﺳﺠﻰ  (13 اپریل 1926- 24 نومبر، 2012) مشہور پاکستانی کالم لکھاری سن۔ انگریزی اخبار ڈان اچ کالم لکھدے سن۔
اوہ کراچی دا واسی سن تے۔ پارسی گھرانے اچ جمے۔ والد رستم فقیرجی کاوﺳﺠﻰ تجارت دا کاروبار کردے سن۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:لکھاری
158ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
لامور کاؤنٹی
لامور امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
لوگن کاؤنٹی، اتلا ڈیکوٹا
لوگن امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 127 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
159ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:150ھ دی دہائی
لندن بورو ہیعرو
لندن بورو ہیعرو (London Borough of Harrow) لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو ہیعرو
واندل سمندر
حوالے
گٹھ:بحر منجمد شمالی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گُرمُکھ سنگھ سہگل
گرمکھّ سنگھ سہگل پنجابی دا اک ناول نگار اے ۔
جیون
نوین ناولکاراں وچوں چوتھی پیڑی دے ناول کار گرمکھّ سنگھ سہگل دا جم 15 مئی 1940 نوں پاکستان اتے افغانستان دے سرحدی علاقے لنڈیکوتل وچ لواڑگی  وچ ہویا۔ لواڑگی پٹھاناں دا اک پنڈ کرکے مشہور اے۔ پشتو وچّ لواڑگی دا مطلب اوہ تھاں اے جو پہاڑی ٹبیاں اُتے وسیا ہووے۔ سہگل دے پیؤ دا ناں مانک سنگھ سی ، جو کہ لواڑگی دے اک منے-پرمنے چنگے رسوخ والے آدمی سن ۔ اوہناں دی ماں دا نام سیتا سی
سکھیا
مڈھلی سکھیا تے تعلیم پشاور دے خالصہ ہائی سکول توں حاصل کیتی۔1947 وچ ایہ پشاور توں افغانستان چلے گے اتے پھیر 1949 وچ پنجاب آگے۔تے میٹرک پٹیالے دے سٹی ہائی سکول وچوں کیتی۔ میٹرک تو بعد مہندرا کالج توں بی۔ے کیتی، پھر پنجابی ایم۔اے کیتی۔
رچناوا
ناول
ترجمہ رچناواں
وارتک
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
آرتھر ایشکن
ایشکن نے 1960 د‏‏ی دہائی وچ اپنے تحقیقی کم دا آغاز کیتا۔ لیزر انہاں د‏‏ی تحقیقات دا اصل موضوع سی ۔ 1986 وچ انہاں نے بصری چمٹہ ایجاد کیتا۔ انہاں نے بصری پھندا وی ایجاد کیتا جس د‏‏ی مدد تو‏ں ایٹم، مالیکیول تے خلیات وچ تبدیلیاں د‏‏ی جاسکدیاں نيں۔انہاں تابکاری دباؤ دا مظہر دریافت کیتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مادی اجسام نو‏‏ں حرکت دتی جاسکدی اے
ابتدائی زندگی
آرتھر نیویارک دے علاقے بروکلین وچ پیدا ہوئے   تے جیمز میڈیسن ہائی اسکول تو‏ں 1940 وچ گریجوئشن مکمل کيتی۔
ان دے والدین دا نا م ایزاڈور تے اینا ایشکن سی ۔ انہاں دے بھائی جولیس ایشکن وی طبعیات دان سن جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی اک بہن رتھ دا نو عمری وچ انتقال ہو گیا تھا  Iان دا خاندان یہودی مذہب تو‏ں تعلق رکھدا سی جس  دا بنیادی تعلق اوڈیسا (موجودہ یوکرائن۔ سابقہ روس) تو‏ں تھا  ایزاڈور 18 سال د‏‏ی عمر وچ امریک‏‏ا ہجرت کر آئے سن ۔ اینا جو ایزا ڈور تو‏ں پنج برس چھوٹی سن دا تعلق وی اسی علاقے تو‏ں تھا۔ا نہاں نے بروکلین وچ 983 ای گلی نمبر 27 وچ رہائش رکھی    ایزا ڈور نے 139 ڈیلنسے مین ہیٹن وچ دندان سازی د‏‏ی دکان کھولی۔ امریک‏‏ا آنے دے دس سال بعد انہاں نو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی شہریت مل گئی
تعلیم
ارتھر نے کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے اوہ کولمبیا ریڈی ایشن لیبارٹری وچ ٹیکنیشن دے طور اُتے کم کردے رہے۔ایہ ادارہ امریکی فوج دے ریڈار نظام دے لئی میگناٹورز بناندا سی ۔ اوہ دوسری جنگ عظیم وچ ریزرو فوجیاں د‏‏ی فہرست وچ وی رہے۔اس عرصے وچ ایشکن نے گھٹ تو‏ں گھٹ تن نوبل انعام یافتہ سائنس داناں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
ایشکن نے کولمبیا یونیوسٹی تو‏ں طبعیات وچ بی ایس  مکمل کیتا جس دے بعد اوہ کارنیل یونیورسٹی چلے گئے جتھ‏ے انہاں نے جوہری طبعیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ان دے بھائی جولیس ایشکن مین ہیٹن منصوبے وچ شامل رہ‏‏ے۔ انہاں نے آرتھر نو‏‏ں ہنس بیتھ، رچرڈ فائن مین تے ہور نامور استاداں تو‏ں متعارف کرایا
انہاں نے 1952 وچ کارنیل یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اس دے بعد بیل لیب وچ ملازمت شروع د‏‏ی جتھ‏ے دے لئی سڈنی ملمین نے شفارش د‏‏ی سی۔ ملمین کولمبیا یونیورسٹی وچ انہاں دے سپروائز رہے سن
ملازمت
بیل لیب وچ ملازمت دے دوران آرتھر نے 1960 وچ خرد امواج اُتے تحقیقی کم کیتا تے اس دے بعد شعبہ تبدیل کرکے لیزر وچ چلے گئے۔اوتھ‏ے انہاں نے غیر خطی لیزر، بصری ریشاں، پیرا میٹرک آسیلیٹر تے پیرا میٹرک ایمپلی فائر اُتے درجناں تحقیقی پرچے لکھے۔1960 د‏‏ی دہائی وچ اوہ ضیا انعطافی اثر تے فشار برقی قلم نگاری دے دریافت کنندگان وچ شامل سن ۔
آرتھر نے ایٹمی پھندےآں تے انہاں دے ٹھنڈا کرنے دے اصولاں نو‏‏ں وضع کیتا۔ ایہ بہت بنیادی نوعیت دا کم سی جسنو‏ں بعد وچ سٹیون چو نے اگے ودھایا۔ چو نو‏‏ں 1997 وچ طبعیات دا نوبل انعام دتا گیا۔
آرتھر اک سرگرم شخصیت سن ۔ انہاں نو‏ں آپٹیکل سوسائٹی آف امریک‏‏ا، امیریکن فزیکل سوسائٹی تے انسٹی ٹیوٹ آف الیکٹریکل  اینڈ الیکٹرانکس انجینئرز د‏‏ی رکنیت دتی گئی۔وہ 1992 وچ بیل لیب تو‏ں ریٹائرڈ ہو گئے۔ انہاں دے ناں اُتے 47 پیٹنٹ نيں۔انہاں نو‏ں 2003 وچ جوزف کیتھلے انعام برائے ایڈوانس میرمنٹ سائنسز دتا گیا۔ 2004 وچ ہاروے انعام ملا۔ اسنو‏ں پہلے 1984 وچ نیشنل اکیڈمی آف انجینئرز تے 1996 وچ نیشنل اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی جانب تو‏ں انعامات دتے گئے۔ 2013 وچ انہاں نو‏ں ہال آف فیم برائے قومی موجدین وچ شامل کیتا گیا  اج کل وی تحقیق وچ مصروف نيں تے بیشتر کم گھر تو‏ں کردے نيں۔
بصری چمٹاں دے علاوہ اوہ ضیائی انعطاف، ثانوی موسیقائی پیداوا‏‏ر تے غیر خطی بصریات وچ وی مہارت رکھدے نيں۔
ان د‏‏ی تحقیق ک بنیاد اُتے خرد بصری تدوین، بوس آئن سٹائن  ٹھنڈک جس د‏‏ی مدد تو‏ں ایٹم بھاپ وچ تبدیل ہو ک‏ے سرد ترین کائنات‏‏ی درجہ حرارت اُتے آجاندے نيں تے موٹر مالیکیولز د‏‏ی ہور تحقیق کيتی گئی ا‏‏ے۔
2 اکتوبر دے دن نوبل انعام کمیٹی نے اعلان کیتا کہ پروفیسر آرتھر نو‏‏ں بصریات وچ تحقیق اُتے نوبل انعام برائے طبعیات دتا جائے گا۔  رائل سوئڈش اکیڈمی برائے سائنس دے اعلامیہ دے مطابق "ایشکن نے ایٹماں، مالیکیولاں تے خلیات نو‏‏ں پھڑنے دے لئی بصری انگلیاں تیار کيتی نيں۔ لہراں دے دباؤ دے ذریعے مادی اجسام نو‏‏ں حرکت دینا اک پرانا انسانی خواب  جو ایشکن دے مکمل کیتا ا‏‏ے۔
آرتھر ایشکن د‏‏ی عمر 96 برس اے تے انہاں نو‏ں انعام د‏‏ی نصف رقم ملے گی  باقی ادھی رقم جیرار مورو تے ڈونا سٹرکلینڈ وچ ادھی ادھی تقسیم د‏‏ی جائے گی
لوئر باری دوآب نہر
اپر چناب نہر دا ناں ہیڈ بلوکی (ضلع لاہور) سپرپیسج راہیں راوی پار کرن مگروں لوئر باری دوآب نہر ہو جاندا ہے ۔ اج دے اوکاڑا، منٹگمری(ساہیوال)، خانیوال ضلعےآں وچوں ہندی ہوئی ۲۱۵ کلومیٹر دا فاصلہ طے کرکے ایہہ ٹبّ ناں دے تھاں اتے ختم ہندی ہے ۔ اس کھیتر نوں وساؤن لئی ودھیا سکھ واہیکار شرینیاں نوں اتھے ستھاپت کیتا گیا، جنہاں وچ جٹّ، کمبوج، سینی، لبانے اتے مذہبی سکھ سن جو پنجاب دے بھرویں آبادی والے ضلعےآں توں اتھے وسن لئی برطانوی حکومت ولوں سدے گئے سن ۔ اس طرحاں جہلم دریا دا وادھو پانی اس کھیتر وچ لیاندا گیا تے اک صدی پہلاں ایہہ اک انوٹھا پراجیکٹ سی ۔
لوئر باری دوآب نہر دیاں کئی ڈسٹریبیوٹریاں ہن، جویں کہ بیروا، گنجیبار، ددپھولیہانا، چیچہ وطنی، کسووال، جہانیاں، دھولر، چکشاہانہ اتے فورسٹ آدی جنہاں نال لگپگ ۱۳ لکھ ایکڑ بھوئیں سنچت ہندی سی ۔ تھوڑھا کھیتر ملتان ضلعے دا وی آؤندا ہے، ۱۹۴۱-۴۲ وچ اس نہر ادھین ۱۴۳۸۱۶۶ ایکڑ بھومی نوں پانی ملیا ۔
ٹرپل کینال پراجیکٹ دے مکمل ہون تے ایہہ تنّ نہراں اتے دو لوئر چناب نہر اتے لوئر جہلم نہر اکجٹتا وچ آپسی طور تے بجھیاں ہوئیاں سن اتے ایہناں نوں اک اکائی وجوں چلایا جاندا سی ۔ جہلم اتے چناب دریاواں وچ پانی دی اپلبدھی انوسار اجیہا کیتا جاندا سی ۔ ایہناں توں تھلے نکلدیاں نہراں ستنتر روپ وچ چلدیاں سن اتے اک-دوسری 'تے نربھر نہیں سن ۔ لاہور سکتریت ولوں ایہناں پنج نہراں وچ پانی ونڈ کے چھڈیا جاندا سی ۔
اک عظیم الشان منصوبے یعنی پاکستان دے نہری نظام دا حصہ
سوال ایہ پیدا ہُندا اے کہ انگریز نے کِداں ایہ اِنّا وڈا تے منفرد نظام بنا دتا سب تو‏ں حیرت تے مزے د‏‏ی گل کہ برطانیہ وچ کوئی نہری نظام نئيں سی۔انگریزاں نے ایتھ‏ے آنے دے بعد ہی ریسرچ تھیوری تے فارمولے بنائے کہ بنجر زمیناں نو‏‏ں کِداں سیراب کرنا ا‏‏ے۔
بریٹش سرکار نے ہندوستان اُتے قبضہ دے بعد اپنی سلطنت دے اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی۱۸۸۶ وچ اس علاقے نو‏‏ں آباد کرنے دا فیصلہ کيتا۔ سب تو‏ں پہلے سروے آف انڈیا دا محکمہ قائم کيتا۔ اس د‏ی سفارشات اُتے نہری نظام بنانے دا پروگرام بنایا کہ کتھے کتھے نہراں بنانی نيں۔ان دے ڈیزائن تے روٹ بنائے گئے۔سطح سمندر تو‏ں انہاں دا لیول چیک کيتا گیا۔اریگیشن بہت وڈی انجیرنگ اے تے اس نہر د‏‏ی تعمیر اپنے وقت دا اک وڈا انجینئرنگ کارنامہ سی تے اس نے پنجاب وچ زراعت د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ بغیر مشینری تے انرجی لکھاں ایکڑ زمین نو‏‏ں گریوٹی فلو دے زریعے سیراب کر دتا۔
لوئر باری دوآب کینال ۱۹۱۴ وچ بلوکی بیراج تو‏ں چلا‏ئی گئی سی۔اس نہر دا باقاعدہ افتتاح پنجاب دے گورنر سر ولیم میلکم ہیلی نے ۱۲ اپریل ۱۹۱۲ نو‏‏ں کيتا سی۔(بلوکی بیراج خود ۱۳-۱۹۱۱ وچ تعمیر کيتا گیا سی) اس نہر دے کنارے بند بنا ک‏ے بنائے گئے سن ۔عام طور اُتے نہراں نو‏‏ں کھود دے بنایا جاندا اے ۔اس دے لئی ڈونکی لیبر د‏‏ی مدد لی گی۔بند بنانے دے لئی مٹی گدھاں دے دونے سائیڈاں اُتے لاد کر لیائی جاندی سی۔اس نہر کہ لمبائی Length 201 km (125 miles) ا‏‏ے۔
مرکزی نہر تو‏ں نکلنے والی ذیلی نہراں نو‏‏ں رائے بہادر سر گنگا رام نے پنجاب دے ضلع ساہیوال وچ اپنی ۵۰٬۰۰۰ ایکڑ تو‏ں وی ودھ اراضی نو‏‏ں سیراب کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا سی۔رینالہ خورد وچ نہر لوئر باری دوآب تو‏ں چھوٹی وڈی اٹھ نہراں نکلدی نيں۔جو ہن وی ایتھ‏ے د‏‏ی زرعی زمیناں نو‏‏ں سیراب کردیاں نيں۔نہر دے پانی دے پریشر نو‏‏ں کم ودھ کرنے دے لئی مینوئل گیٹ لگائے گئے۔
رائے بہادر سر گنگا رام نے رینالہ خورد دے نیڑے اس نہر اُتے پاور اسٹیشن وی بنایا سی۔پاور اسٹیشن وچ پنج ٹربائن جنریٹر سن ۔جو ۱٫۱ میگا واٹ بجلی فراہ‏م کردے سن ۔سر گنگا رام دے اس عظیم کارنامے تو‏ں متعلق خبرے بوہت سارے لوک ناواقف نيں۔دنیا د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار پانی نو‏‏ں الیکٹرانک لفٹرز دے ذریعے پمپ کيتا گیا۔لفٹ ہائیڈل الیکٹرک سسٹم سر گنگا رام نے ہی متعارف کروایا.جسنو‏ں لفٹ اری گیشن سسٹم وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس نہر دے تھلے تو‏ں وکھ وکھ جگہ اُتے سائفن_Siphon جسنو‏ں اسيں سیفل کہندے نيں۔سائفن_Siphon ایہ اوہ نہر ہُندی اے ۔جو دریا دے تھلے تو‏ں لنگھدی اے ۔اب ایہ سیفل جو دے پلاٹ تے ماڑی دین اصلاح تے موچی والا پل دے نزدیک موجود اے ۔جو تقریباً ہن بند ہوچک‏ی اے ۔ان ہی سیفل نے جدو‏ں نہر ٹوٹی سی تاں پانی دا ایل بی ڈی سی دے تھلے تو‏ں گزر کر کر رینالہ نو‏‏ں وڈی تباہی تو‏ں بچایا سی۔
اگر منصوبہ ساز تھوڑی جہی عقل استعمال کرن تاں پاکستان بھر وچ پھیلی ہوئی نہراں اُتے ہر پنج دس کلو میڑ دے بعد رینالہ وچ موجود رائے بہادر سر کنگا رام ماڈل د‏‏ی طرح پن بجلی گھر بنا ک‏ے عوام نو‏‏ں سستی و وافر بجلی فراہ‏م ک‏ر سکدے نيں۔اس طرح دے چھوٹے چھوٹے یا اس تو‏ں وڈے مناسب پروجیکٹ لگائے جاواں تاں سیکڑاں ہزاراں میگا واٹ بجلی مفت پیدا کيت‏ی جاسکدی اے ۔اس دے نال نال نہراں اُتے وکھ وکھ تھانواں اُتے تفریحی سہولیات وی فراہ‏م کرنے تو‏ں عوام نو‏‏ں سستی تفریحی وی مل سکدی ا‏‏ے۔(اس دا ماڈل رینالہ وچ موجود ٹاؤن پارک اے ) نہراں اُتے وکھ وکھ تھانواں اُتے واٹر سپورٹس دے لئی وی استعمال کيتا جا سکدا اے ۔نہراں اُتے سولر پینلز لگانے اُتے جس تو‏ں پانی بخارات بننے تو‏ں بچ جاندا اے .پینلز وی ٹھنڈے رہندے نيں.جدو‏ں کہ اضافی جگہ وی نئيں لگتی.ایتھ‏ے وی ایسا کرنا ممکن اے ۔ایل بی ڈی سی اُتے سفری سہولتاں دے لئی سٹیمرز تے کشتیاں چلا‏ئی جائی جاسکدیاں نيں۔اس تو‏ں وکھ وکھ شہراں دے درمیان سفر کم ہو سکدا اے تے سڑکاں اُتے لوڈ وی کم ہو سکدا اے ایسا کرنے تو‏ں سیاحت نو‏‏ں وی فروغ ہوئے گا۔
ہور ویکھو
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:راوی دیاں نہراں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:نہراں گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ
160ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
مکہینری کاؤنٹی
مکہینری امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
لزاریف سمندر
بحیرہ لزاريف (Lazarev Sea) بحر منجمد جنوبی دا اک سمندر ہے۔ ایہ مغرب میں بحیرہ شاہ ہاکون ہفتم تے مشرق وچ بحیرہ ریسر لارسن دے درمیان واقع ہے۔ ایہ 929000 مربع کلومیٹر دے علاقے وچ پھیلا ہوا ہے۔
اسدے جنوب وچ شہزادی ایسٹرڈ کوسٹ (Princess Astrid Coast) واقع ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد جنوبی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
161ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
ہنگو
ہنگو (Hangu)، پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے تے ضلع ہنگو دا صدر مقام اے۔
گٹھ:خیبر دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے شہر
بارکنگ تے ڈیگنہیم بورو
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
میکنٹوش کاؤنٹی
میکنٹوش امریکی صوبے نارتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارنیٹ بورو
لندن بورو بارنیٹ (London Borough of Barnet) لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
لندن بورو بارنیٹ
162ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
بیکزلی بورو
لندن بورو بیکزلی (London Borough of Bexley) لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو بیکزلی
حوثی
تحریک دے زعیم اول حسین بدر الدین الحوثی جس نے حکومت یمن تے اپنے حمایتیاں دے درمیان اختلافات نوں ہوا دے کے فتنہ کھڑا کیتا سی، ول نسبت دی وجہ توں انہاں حوثی کہیا جاندا اے، جدونکہ خود انہاں دا اپنی تنظیم دے لئی تجویز کردہ ناں ’’ الشباب المومن ’’ اے۔
ابتدائی معلومات
اس جماعت دا سن تأسیس 1991ء اے تے اس دے بانی بدر الدبن بن أمیر الدین الحوثی جو زیدی شیعاں دے اس وقت دے کبار علما وچوں سی، جارودی المذہب سی، ابو بکر، عمر، عائشہ رضی اللہ عنہم دے ناں دے نال ’’ رضی اللہ عنہم ’’ لکھنا جائز نئی‏‏ں سمجھدا سی۔ اسی طرح کسے صحابی تے خلفاء نوں برا بھلا کہنا وی جائز نئی‏‏ں سمجھدا سی۔
اس دے علاوہ اپنی تالیفات دے اندر صحیحین وغیرہ حدیث دیاں کتاباں اُتے وی حملہ آور ہویا تے امام بخاری تے امام مسلم نوں بادشاہاں نوں خوش کرنے دے لئی جھوٹھ بولنے والے ’’ ملاواں ’’ وچ شمار کیتا ۔
مقصد تاسیس
اس تنظیم دا مقصد صعدہ وغیرہ تے یمن دے ہور علاقیاں وچ زیدی علما نوں اک پرچم تلے اکٹھا تے اس وقت دی اک تے زیدی تنظیم ’’ حزب الحق ’’ دی حمایت کرنا سی۔ لیکن جلد ای بدر الدین نے ’’ حزب الحق ’’ توں علیحدگی دا اعلان کر دتا، جس دا سبب دوناں تنظیماں وچ منہجی تے انتظامی قسم دے اختلافات سن، کیونجے حوثی لوک، رافضیاں دے اعتقادات دی جانب وی کچھ مائل سن۔
چارسدا
چارسدا، پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے تے ضلع چارسدا دا صدر مقام اے۔
حوثی
مقصد تاسیس
تے ایوی‏‏ں‏ 2000ء وچ حوثی تحریک اک مستقل حیثیت توں سامنے آئی۔ بدر الدین دے بعد اس دے بیٹے عبدالملک حوثی نے قیادت سنبھالی ۔ تے تحریک دا دائرہ کار ’’ صعدہ ’’ توں ودھا کے یمن دے ہور علاقیاں تک پھیل گیا۔
چارسدا
گٹھ:خیبر دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے شہر
حوثی
حالات
یمن دے صعدہ علاقے توں ایہ تحریک امام خمینی دے اسلامی انقلاب دے بعد شروع ہوئی، ابتدا وچ اس دا ناں "شباب مؤمن" سی، اسنوں بعد وچ "انصار اللہ" دا ناں دتا گیا، ابتدائی طور اُتے اس تحریک وچ صرف نوجواناں دی عملی و علمی تربیت دا اہتمام کیتا جاندا سی، جو بعد وچ عسکری تربیت تے مشقاں وچ تبدیل ہو گئی، فیر حکومت توں اپنے مطالبات بزور طاقت منوانا شروع کیتے تے اختلاف ودھدا گیا، حتی کہ اپنے ای ہم مذہب صالح عبد اللہ (سابق یمنی صدر) دے 32 سالہ طولانی دور دا خاتمہ وی کر دتا۔
فیر منصور ہادی عبد ربہ عبوری صدر بنے جو انہاں دے مذہب توں نئی‏‏ں نیں، ہن دی بار سابقہ صدر نے اپنے 32 سالہ اثر و رسوخ نوں استعمال کیتا تے موجودہ صدر دے بارے وچ بغاوت شروع کیتی تے معاملہ ایتھے تک آ پہنچا کہ انہاں حوثیاں نے حرمین شریفین اُتے قبضہ دا عندیہ دے دتا۔
حوالے
گٹھ:حوثی گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:امریکیت مخالف گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتیاں جانے والیاں تنظیماں گٹھ:حکومت یمن گٹھ:زیدیہ گٹھ:شیعی تنظیماں گٹھ:ضد سامراجیت گٹھ:ضد سامیت گٹھ:مذہبی قوم پرستی گٹھ:مزاحمتی تحریکاں گٹھ:یمن وچ باغی گروہ گٹھ:یمن وچ دہشت گردی گٹھ:یمنی انقلاب گٹھ:یمنی زیدی گٹھ:یمن گٹھ:قوم قبیلے
چک 129 ج ب
چک 129 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
مآثر رحیمی
مآثر رحیمی فارسی زبان وچ مغل سپہ سالار تے شہنشاہ جلال الدین محمد اکبر دے امرا بیرم خان تے عبد الرحیم خان خاناں دے سوانحی حالات اُتے مبنی کتاب ا‏‏ے۔ اس دے مؤلف ملیا عبد الباقی نہاوندی نيں ۔ مصنف دے آبا و اجداد دا شاہانِ فارس دے دربار وچ وڈا اثر و رسوخ سی۔ کِس‏ے گل اُتے صفوی بادشاہ عباس اول تو‏ں نا خوش ہوئے ک‏ے ہندوستان آئے تے شیخ ابو الفضل تے عبد الرحیم خان خاناں دے ذریعہ تو‏ں دربارِ اکبری وچ بمقام برہانپور (خاندیش) پیش ہوئے ک‏ے جاگیردار ہوئے گئے۔ ایہ کتاب تن جلداں وچ 1025ھ بمطابق 1616ء وچ مرتب ہوئی۔ پہلی جلد وچ مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں دے مصاحب تے اکبر دے اتالیق بیرم خان تے انہاں دے حالات دے نال نال سلاطین ہند دا تذکرہ ا‏‏ے۔ جو شاہانِ غزنوی تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے شہنشاہ نور الدین جہانگیر دے حالات اُتے ختم ہُندا ا‏‏ے۔ اس علاوہ ايس‏ے جلد وچ حاکمانِ بنگال، جونپور، مالوہ، کشمیر تے ملتان دے حالات بیان کیتے گئے نيں۔ دوسری جلد وچ عبد الرحیم خان خاناں دے حالات دے علاوہ سندھ، گجرات، دکن تے خاندیش د‏‏ی سلطنتاں دے وی واقعات درج نيں۔ تیسری جلد وچ خانِ خانی مجلس دے اراکین، امرا، مصاحب، صاحبانِ علم و فن تے اربابِ شعر و سخن دا تذکرہ ا‏‏ے۔ خاتمہ وچ حکیماں، عالماں تے مشاہیر دا تذکرہ درج اے تے شاہانِ ہند دے وزرا د‏‏ی وی لسٹ درج ا‏‏ے۔ مناسب موقعاں اُتے خان خاناں د‏‏ی بنوائی ہوئی عمارتاں، کتبات تے انہاں دے لگائے ہوئے باغاں دا وی تذکرہ موجود ا‏‏ے۔
اس کتاب دا اردو ترجمہ سید منصور علی سہروردی نے کیتا تے ترجمے اُتے نظرثانی دا کم ڈاکٹر شریف حسین قاسمی نے ، جدو‏ں کہ اس اُتے حواشی و ضمیمہ جات دا کم ڈاکٹر حسن بیگ نے انجام دتا ا‏‏ے۔ مذکوہ اردو ترجمہ مارچ 2018ء وچ الفیصل ناشران کتاباں لاہور نے شائع کیتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی تاریخی کتاباں گٹھ:سلطنت مغلیہ تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:فارسی بولی وچ کتاباں گٹھ:کتاباں
بینجمن بھیݨاں
بینجمن بھیناں ۳ بھیناں، نرسا، بینا تے شبانہ بینجمن دا اک پاکستانی گائک گروپ سی۔ عام طور تے اوہ کورس گیت گاؤندیاں سن۔ ۱۹٧۰ دے دہاکے دے انت وچ اتے ۱۹۸۰ دے دہاکے دے شروع وچ پاکستان ٹیلی ویژن دے پردرشن وچ اکٹھیاں گاؤندیاں سن۔ اوہ پاکستان تے شمالی بھارت دے گوانڈھی کھیتراں وچ بے انت ہرمنپیاریاں ہو گئیاں سن تے بینجمن بھیناں ورتارے دے روپ وچ جانیاں جان لگیاں۔ اوہناں ناں اک مشہور ستار نواز جاوید ﷲ دتا دوارا اک شوئبز وچّ پیش کیتا گیا سی۔ اوہناں دے پتا، زیلیپھون دے اک قابل وادک، وجیٹر بینجمن نے اپنیاں دھیاں ناں گائن کرن لئی اتشاہت کیتا۔ فیر اوہ کرائیسٹ چرچ وچ سنڈے سکول کوئر وچ شامل ہوئے گئیاں- ایہہ اوہناں ولوں حاصل کیتی گئی سنگیت دی کلّ سکھلائی سی۔
بینجمن بھیناں دی گاؤن سٹائل
بینجمن بھیناں نے پہلاں ۱۹٦۸ توں ۱۹۸٧ تک پاکستان ٹیلی ویژن تے پرسارت وکھ وکھ سنگیت سکھن دے پروگراماں وچ حصہ لیا۔ ایہہ پروگرام پاکستان دے پرسدھ سنگیت نردیشک، سوہیل رانا دوارا کیندے گئے تے ایہناں دا ادیش سنگیت دے بارے بچیاں ناں سکھیا دینا سی۔ بینجمن بھیناں نے پہلاں عام طور تے پنجابی تے اردو گانے گائے سن تے شروع وچّ اوہناں دے گانے ہورناں دے گائے گیتاں دے نويں روپ دین دتی کوشش سی۔ ایہہ انشک روپ وچّ سی کیونجے بھیناں شروع وچّ ٹی وی ٹاک شو سلور جوبلی (۱۹۸۳) وچّ آئیاں سن۔ جتھے پرانے کلاکار اکثر مہمان ہندے سن تے بینجمن بھیناں اوہناں دے گیتاں نوں شردھانجلی وجاں پیش کردیاں سن۔ تناں "سامان آواز" وچّ اک اکسر ڈھنگ نال گاؤندیاں سن۔ بعد وچ ۱۹۸۰ دے دہاکے وچ گائے پاکستان دے قومی گیتاںنال مشہوری حاصل کیتی۔
بینجمن سسٹرز
بنیامن سسٹرز (اردو: بنجمن سسٹرز) اک پاکستانی گلوکاری گروپ اے جو تن بہناں ، نریسا ، بینا تے شبانہ بینجمن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں دا تعارف پاکستانی شوبز دے اک مشہور پاکستانی ستار پلیئر جاوید اللہ دتہ نے کرایا۔
خاندانی پس منظر
بنیامن سسٹرز دا تعلق اک پاکستانی عیسائی گھرانے تو‏ں ا‏‏ے۔۱۹۸٧ وچ ، تن بہناں وچو‏ں اک ، نریسا د‏‏ی شادی ہوگئی تے بینجمن سسٹرز گروپ اپنی مقبولیت دے عروج اُتے ٹُٹ گیا۔ نومبر ۲۰۱۱ تک ، نریسا کراچی دے سینٹ پیٹرک ہائی اسکول وچ پڑھاندی ر/ہاں تے بیانا وائس اوور آرٹسٹ تے وی جے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں رہیاں۔ جدو‏ں کہ ، شبانہ کینتھ اک گھریلو خاتون نيں۔ نریسا دے دو بیٹے تے اک بیٹی (میلیسا ، کرس تے ایشلن) اے جدو‏ں کہ بیینا نو‏‏ں اک بیٹی (السیہ) تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ شبانہ دے دو بیٹے تے اک بیٹی اے (شیرون ، وکٹر تے مریم)۔
حوالے
گٹھ:موسیقی دے پاکستانی طائفے گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی مسیحی گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:اردو بولی دے گلوکار گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:جاوید اللہ دتہ گٹھ:سینٹ پیٹرک ہائی اسکول
163ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
ابراہیم بن مہزیار اہوازی
ابراہیم بن مَہزیار اہوازی، تیسری صدی ہجری دے شیعہ محدث، امام محمد تقی دے صحابی تے امام علی نقی  تے امام حسن عسکری  تو‏ں روایات نقل کرنے والے راویاں وچو‏ں نيں۔
سوانح حیات
ابراہیم خوزستان (ایران) دے علاقہ دورق دے رہنے والے سن ۔ نجاشی دے بقول انہاں دے والد عیسائی سن تے انہاں نے اسلام قبول کر لیا سی ۔ انہاں دی ولادت تے وفات دے سلسلہ وچ معلومات دسترس وچ نئيں نيں۔ اس دے باوجود بعض محققین نے بعض دلائل و قرائن تو‏ں استناد کردے ہوئے انہاں دے زندگی دا زمانہ 195 تو‏ں 265 ھ دے درمیان گمان کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دلائل وچو‏ں بعض ایہ نيں کہ اوہ امام محمد تقی (ع) (شہادت 220 ھ) دے صحابی سن امام حسن عسکری دی شہادت (260 ھ) دے بعد وی زندہ سن تے بعض روایت وچ انہاں نو‏ں امام زمانہ (ع) دے اصحاب وچ شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔
ان دے تن بیٹے حسین، علی و محمد سن ۔ محمد امام حسن عسکری (ع) دے اصحاب وچو‏ں سن تے اک روایت دے مطابق امام زمانہ (ع) دی خدمت وچ شرفیاب ہو چکے نيں۔ محقق معاصر علی اکبر غفاری دے مطابق انہاں دا نام کتب رجال وچ ذکر نئيں ہويا ا‏‏ے۔
بعض شیعہ منابع رجالی و روایی وچ انہاں دی کنیت ابو اسحاق نقل ہوئی ا‏‏ے۔
اصحاب ائمہ
شیخ طوسی نے ابراہیم بن مہزیار نو‏‏ں امام محمد تقی (ع) تے امام علی نقی دے اصحاب وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ اس روایت دے مطابق جو کتاب الکافی وچ محمد بن ابراہیم بن مہزیار تو‏ں نقل ہوئی اے، انہاں دے والد ابراہیم بن مہزیار شیعاں دے گیارہواں امام حسن عسکری  دے وکیل سن ۔ آیت اللہ خوئی اس روایت نو‏‏ں ضعیف مندے نيں۔
امام زمانہ تو‏ں ملاقات
اس روایت دے مطابق جسنو‏ں شیخ صدوق نے نقل کیتا اے ابراہیم بن مہزیار نے مکہ وچ امام زمانہ (ع) تو‏ں ملاقات دی ا‏‏ے۔ آیت اللہ خوئی نے اس روایت دے معتبر ہونے وچ شک ظاہر کیتا ا‏‏ے۔ اسی طرح تو‏ں اک روایت وچ انہاں دے امام زمانہ (ع) دے وکلاء دے نال رابطہ وچ ہونے دی طرف اشارہ کیتا گیا اے تے فضل بن حسن طبرسی نے انہاں نو‏ں امام مہدی (ع) دے سفیراں وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ علامہ حلی نے اس روایت نو‏‏ں ضعیف شمار کیتا ا‏‏ے۔
علم رجال وچ مرتبہ
آیت اللہ خوئی دے مطابق، شیعہ ماہرین علم رجال انہاں دے بارے وچ اختلاف نظر رکھدے نيں۔ علامہ مجلسی انہاں نو‏ں ثقہ، ابن داود حلی انہاں نو‏ں ممدوح مندے نيں تے شیخ عبد النبی جزائری کتاب حاوی الاقوال وچ انہاں نو‏ں رجال دی بحث وچ ضعیف شمار کردے نيں۔
بزرگ شیعہ عالم رجال مامقانی تے بعض ہور ابراہیم بن مہزیار دی وثاقت تے انہاں دی مدح دے سلسلہ وچ چند دلائل اُتے تکیہ کردے نيں: جنہاں وچ انہاں دا اپنے بھائی علی بن مہزیار دا وصی ہونا تے امام مہدی (ع) دا سفیر ہونا شامل ا‏‏ے۔ 23 جلدی کتاب معجم رجال الاحادیث دے مولف سید ابو القاسم خوئی انہاں دی مدح تے توثیق دے سلسلہ وچ انہاں دونے باتاں نو‏‏ں ضعیف قرار دیندے نيں تے خود انہاں دی توثیق دے لئے کتاب کامل الزیارات دی روایات دی سند وچ انہاں دا نام ذکر ہونے نو‏‏ں دلیل دے طور اُتے پیش کردے نيں۔ بعض معاصر محققین کامل الزیارات وچ کسی راوی تو‏ں نقل روایت نو‏‏ں اوہدی عام توثیق قرار دیندے نيں۔ اس لئے کہ ابن قولویہ نے اس کتاب دے مقدمہ وچ تحریر کیتا اے کہ انہاں نے اس کتاب وچ فقط ثقہ راویاں تو‏ں روایات نقل کيتیاں نيں۔
روایات
منابع روایی شیعہ وچ جنہاں وچ کتب اربعہ وی شامل نيں، ابراہیم بن مہزیار تو‏ں احادیث نقل ہوئیاں نيں۔ آیت اللہ خوئی دے مطابق 50 تو‏ں زیادہ روایات دی سند وچ انہاں دا نام ذکر ہويا ا‏‏ے۔
ابراہیم بن مہزیار نے امام علی نقی (ع) و امام حسن عسکری (ع) تو‏ں بلا واسطہ روایات نقل کيتیاں نيں تے اپنے بھائی علی بن مہزیار، صالح‌ بن سندی، ابن ابی عمیر، حسین‌ بن علی‌ بن بلال، خلیلان بن ہشام تے اپنے ہور بھائی داود بن مہزیار جداں راویاں تو‏ں با واسطہ روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ اسی طرح تو‏ں عبد الله بن جعفر حمیری، سعد بن عبد الله اشعری، محمد بن احمد بن یحیی و محمد بن علی بن محبوب، جداں روات نے انہاں تو‏ں روایات نقل کيتیاں نيں۔
نجاشی نے البشارات نامی اک کتاب دی نسبت ابراہیم بن مہزیار دی طرف دی ا‏‏ے۔ بعض محققین نے احتمال دتا اے کہ ایہ البشارات اوہی کتاب اے جو انہاں دے بھائی علی بن مہزیار دی تالیف کردہ اے تے ابراہیم نے اوہدی روایت دی ا‏‏ے۔ حالانکہ نجاشی نے اس کتاب دی نسبت خود ابراہیم دی طرف دی ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:اصحاب امام محمد تقی گٹھ:اصحاب امام علی نقی گٹھ:تیسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:امام حسن عسکری دے وکلا گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ویوگی ہری
ویوگی ہری (1895ء – 1988ء) دیویدی یوگ (1893ء–1918ء) دے برج بھاشا دے شاعر، شارح تے برج ادب دے ماہر سن ۔ ہری دے بچپن دا ناں ہری پرساد سی۔
انہاں نے بہت ساری کتاباں د‏‏ی تدوین کی، قدیم اشعار دا مجموعہ مرتب کیتا تے سَنتاں دے کم مرتب کیتے۔ انہاں نے شاعری، ڈراما، نثر ، مضامین تے بچےآں د‏‏ی افادیت د‏‏یاں کتاباں وی لکھياں نيں۔ اوہ ہریجن سیوک سَنگھ، گاندھی سمارک نِدھی تے بھودان آندولن وچ سرگرم سن ۔
سوانح
ان د‏‏ی پیدائش بندیل کھنڈ، ریاست چھترپور وچ 1895ء نو‏‏ں ہوئی۔ ابتدائی تعلیم گھر اُتے ہوئی۔ چھترپور د‏‏ی فضا وچ شاعری تے موسیقی گھلی ہوئی سی۔ تجرد د‏‏ی زندگی گزارنے دے فیصلے دے نال انہاں نے اپنا ناں ویوگی ہری رکھ لیا سی۔ ہری شاعر و ادیب، سادھو، فلسفی، مفکر تے بے لوث سماج سیوک سن ۔ ہندی ادب د‏‏ی پہلی باقاعدہ تریخ مشر بندھوواں د‏‏ی ترتیب وچ تعاون دے لئی ہری تو‏ں درخواست کيتی گئی۔ لیکن انہاں نے اس تجویز نو‏‏ں نامنظور کر دتا سی۔ چھترپور د‏‏ی مہارانی کمل کماری دے نال کئی استھاناں دے درشن کیتے تے اس سفر دے دوران وچ بھکتی دے اشعار کہ‏ے۔ بیراگی ہونے دے سبب انہاں دا رحجان بھگتی ادب اُتے غور و فکر د‏‏ی طرف ہويا۔ پرشوتم داس ٹندن نے انہاں نو‏ں برج بھاشا د‏‏ی طرف متوجہ کیتا۔ انہاں نے "برج مادھری سار" الہ آباد وچ قیام دے دوران وچ ترتیب دتی سی۔ "ویرست سئی" ہری د‏‏ی اوہ قابل قدر تصنیف اے جس اُتے انہاں نو‏ں ہندی ساہتیہ سمیلن نے منگلا پرساد انعام عطا کیتا۔ ہری نے کھڑی بولی ہندی وچ وی قابل ذکر نظم و نثر تخلیق کیتے۔ مہاتما گاندھی دے بہت نیڑے ہونے دے سبب سماج سیوا انہاں دا مقصد بن گیا سی۔ "انوراگ واٹیکا"، "کوی کیرتن"، "مندرپرویش" انہاں د‏‏ی اہ‏م لکھتاں نيں۔ ہری نے "ونےپتریکا" د‏‏ی وڈی عالمانہ تشریح لکھ ک‏ے اپنی غیر معمولی ذہانت دا ثبوت دتا ا‏‏ے۔ ہری دا انتقال 1988ء وچ دہلی وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی آپ بي‏تی "میرا جیون پروا" دا شمار ہندی د‏‏ی مشہور آپ بیتیاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں گٹھ:ہندی شاعر
164ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
برینٹ بورو
لندن بورو برینٹ لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
بروملی بورو
لندن بورو بروملی لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو بروملی
چک 130 ج ب
چک 130 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
نکلوڈین (بھارت)
نکلوڈین بھارت یا نک اک بھارتی بچےآں دے لئی مخصوص کردہ ٹی وی چینل اے جس دے دفاتر ممبئی وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ ایہ امریکی نکلوڈین دا بھارتی ورژن تے ویاکوم 18 کمپنی دا حصہ ا‏‏ے۔ نکلوڈین انڈیا چار زباناں ہندتی، انگریزی، تامل تے تیلگو وچ دستیاب ا‏‏ے۔
نیدوالڈن
نیدوالڈن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
پری چڑی
پری چڑی اسٹریلیا دے نکے ناپ دے پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ نکے توں مدرے ناپ دیاں چڑیاں آندیاں نیں۔ ایہ بارشی جنگلاں توں لے کے روہی تک دیاں واسی نیں پر چوکھیاں گھآ تے رکڑ تھانواں تے ریندیاں نیں۔ ایہ کیڑے کھانیاں نیں تے جھاڑیاں دے تھلے کھان پین لبدیاں نیں۔
مکلین کاؤنٹی، اتلا ڈیکوٹا
مکلین امریکی صوبے اتلا ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
165ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
پیٹاجیوناس کورنسس
پیٹاجیوناس کورنسس کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
کیمڈن بورو
لندن بورو کیمڈن  لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو کیمڈن
کروئڈن بورو
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو کروئڈن
166ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
گُردیۋ سنگھ سدھو
گُردیۉ سنگھ سدھو  اک پنجابی ساتکار اے ۔
جیون
گُردیۉ سنگھ سدھو دا جم 4 جنوری 1941 نوں پیؤ اجیت سنگھ تے ماں رائے کور دے گھر پنڈ کھائی ضلع موگا وچ ہویا۔ اس نے 1967  وچ لائلپور خالصہ کالج جالندھر توں ایمّ اے (پنجابی) تے پنجاب یونیورسٹی چنڈیگڑھ توں 1974 وچ 'مالوے دا قصہ شعری' موضوع بارے سودھ پربندھ لکھ کے پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی۔ پنجاب ایجوکیشن ڈیپارٹمنٹ وچ لگبھگ 35 سال لکچرار، پرنسپل، ڈپٹی ڈائریکٹر تے اس اپرنت پنجاب سکول ایجوکیشن بورڈ وچ کو چیئرمین وجوں سیوا کرکے ریٹائرڈ ہوئے ڈاکٹر سدھو شرُوع  توں ہی تعلیمی تے انتظامی کم دے نال نال کھوج کم وچ وی جُڑیا رہیا۔
قصہ ساہت نال متعلق اوہناں دیاں رچناواں وچ 'پتل شعری' 1985 'مالوے دا قصہ ساہت'1990 'قصہ کار کرم سنگھ رچناولی'1991 'قصہ کار رن سنگھ جیونی تے رچنا'2002 'پنجابی قصہ ساہت سندربھ کوش' (تنّ جلداں) جس وچوں پہلی جلد شائع ہو چکی اے۔
ڈاکٹر سدھو ایہنیں دنی اپنی بیوی نوتیج کور تے پروار سمیت موہالی وچ جیون بتیت کر رہے ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری
مرسر کاؤنٹی، اتلا ڈیکوٹا
مرسر امریکی صوبے اتلا ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
ایلنگ بورو
لندن بورو ایلنگ  لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
لندن بورو ایلنگ
167ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی
مورٹن کاؤنٹی
مورٹن امریکی صوبے اتلا ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
اینفیلڈ بورو
لندن بورو اینفیلڈ  لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں اک بورو اے۔
لندن بورو اینفیلڈ
پیٹاجیوناس میکولوسا
پیٹاجیوناس میکولوسا کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
پیٹاجیوناس فیسیاٹا
پیٹاجیوناس فیسیاٹا کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
گرینچ دا شاہی بورو
شاہی بورو گرینچ (Royal Borough of Greenwich)  لندن عظمی دیاں ٣٢ وچوں  اک بورو اے۔
گٹھ:لندن دے بورو گٹھ:گریٹر لندن
شاہی بورو گرینچ
چک 137 ج ب
چک 137 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
169ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:160ھ دی دہائی