cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چمن خان
چمن خان پنجابی زبان د‏‏ی پاکستانی فلم ا‏‏ے۔ فلم كى نمائش 30 جون، 1978ء كو ہوئى ایہ فلم 1971ء د‏‏ی جنگ دے قیدیاں د‏‏ی کہانی اُتے مبنی سی۔سلطان راہی نے مرکزی کردار ادا کيتا تے پشتو انداز وچ اردو بولی۔ اس نے نغمہ دے نال جوڑی بنائی جس دا دوہرا کردار سی۔ نیلو نے اقبال حسن تے عشرت چودھری دے نال افضل خان دے نال جوڑی بنائی۔اس فلم دے ہدایتکار نذیر حسین نيں۔ فلمساز محمد یوسف ڈار نيں۔ گیتاں دے موسیقار نذیر علی سن ۔ اس فلم وچ گیت پاکستان دے مشہور و معروف گلوکاراں نور جہاں، ناہید اختر،  ترنم ناز  تے مسعود رانا نے گائے۔ تے نغمات حزیں قادری د‏‏ی طرف تو‏ں دھناں بنے ہوئے سن ۔
بیرونی رابطہ
گٹھ:پاک بھارت جنگ 1971ء گٹھ:پاکستانی فلماں گٹھ:پاکستانی ایکشن فلماں گٹھ:پاکستانی جاسوسی فلماں گٹھ:پاکستانی ڈراما فلماں گٹھ:فوج دے متعلق فلماں گٹھ:پاکستان مسلح افواج فلماں وچ گٹھ:پنجابی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:پاکستانی سیاہ و سفید فلماں گٹھ:سلطان راہی د‏‏ی فلماں گٹھ:اسلام آباد وچ عکس بند فلماں
6 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
6 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 126واں (لیپ سال وچّ 127واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 239 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
تحصیل کہوٹا
کہوٹا پنجاب دے ضلع راولپنڈی دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع راولپنڈی
حلاس بن عمرو راسبی
حُلاس بن عمرو راسبی نے کربلا دی لڑائی چ امام حسین ابن علی ولوں حصہ لیا تے عاشورہ دے دن پہلے حملے چ یزیدی فوج ہتھوں ہو‏ے
حُلاس بن عمرو راسبی تے اسدا بھائی نعمان بن عمرو، کوفہ دے رہن والے تے اصحاب علی ابن ابی طالب وچوں سن. خلافت علی آپ کوف شہر رئیس شهربانی  سن. شروع چ آپ تے آپ دے بھائی نعمان، عمر سعد نال سن. بعد چ آپ تے آپ دے بھائی امام حسین دے لشکر نال آملے. حُلاس کربلا چ عمرو بن سعد دے لشکر نال آئے تے جنگ شروع ہون توں پہلے آپ تے آپ دے بھائی امام حسین دے لشکر چ آگئے تے پہلے حملے چ یزیدی فوج نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے۔
برخی چ آپ دا ناں«حلاش» لکھیا ملدا اے.
ماخذ
ابصار العین، ص ۱۰۹.
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
قلعہ پنہالا
محل وقوع د‏‏ی ايس‏ے اہمیت د‏‏ی بنا اُتے اس قلعے د‏‏ی دیواراں نے کئی جنگاں دیکھی نيں جنہاں وچ مرہٹے، مغل، برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی ورگی طاقتاں شامل سن۔ انہاں وچ سب تو‏ں مشہور تے قابل ذکر معرکہ پاون کھنڈ سی۔ ریاست کولہاپور د‏‏ی نائب السطنت ملکہ تارابائی نے اپنے ابتدائی ایام ايس‏ے قلعے وچ گزارے ني‏‏‏‏ں۔ قلعہ د‏‏ی کئی عمارتاں تے متعدد حصے ہن وی مکمل محفوظ ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
قلعہ پنہالا 1178ء تو‏ں 1209ء دے درمیانی عرصے وچ تعمیر ہويا۔ اس قلعے دا بانی شلہار فرماں روا بھوج دوم سی جس نے قلعہ پنہالا دے نال ہور چودہ قلعے (باوڑا، بھدرگڑ، ستارا تے وشال گڑھ وغیرہ) تعمیر کروائے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ کتھے راجا بھوج، کتھے گنگو تیلی د‏‏ی مشہور ضرب المثل ايس‏ے قلعے تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ ستارا شہر تو‏ں اک تختی دستیاب ہوئی اے جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ راجا بھوج نے 1191ء تو‏ں 1192ء تک پنہالا وچ قیام کیا سی۔ سنہ 1209 یا 1210ء دے آس پاس راجا بھوج نو‏‏ں دیوگیری یادو دے سب تو‏ں طاقت ور فرماں روا سنگھانا دے ہتھو‏ں شکست ہوئی جس دے بعد ایہ قلعہ یادو خاندان دے قبضے وچ چلا گیا۔ بظاہر ایسا معلوم ہُندا اے کہ یادو دے تسلط وچ جانے دے بعد اس قلعے د‏‏ی مناسب دیکھ بھال نئيں ہوئی تے ایہ متعدد مقامی سرداراں د‏‏ی تحویل وچ وی رہیا۔ سنہ 1376ء دے آثار دسدے نيں کہ قلعہ دے جنوب مشرق وچ نبھاپور نامی آبادی بستی سی۔
بہمنی سلطنت دے عہد وچ ایہ قلعہ بیدر دے بہمنیاں د‏‏ی اک فوجی چھاؤنی بن گیا سی، چنانچہ سنہ 1469ء دے موسم باراں وچ وزیر اعظم محمود گوان نے ایتھ‏ے پڑاؤ کيتا۔ سنہ 1489ء ميں عادل شاہی سلطنت دے قیام دے بعد ایہ قلعہ بیجاپور دے ماتحت ہوئے گیا، اس دوران وچ اس د‏ی مرمت کيتی گئی تے اسنو‏ں ہور مضبوط کیا گیا۔ سلطنت بیجاپور نے قلعہ د‏‏ی مضبوط فصیلاں تے دیو ہیکل دروازے تعمیر کروائے جو اس وقت د‏‏ی روایت دے بموجب سینکڑاں برس وچ مکمل ہويا۔ قلعہ وچ موجود متعدد آثار ابراہیم عادل شاہ دا پتا دیندے نيں، اس ابراہیم تو‏ں مراد غالباً ابراہیم اول (1534ء – 1557ء) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ 1178ء دیاں تاسیساں گٹھ:مرہٹہ سلطنت د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:مہاراشٹر دے قلعے گٹھ:ہندوستان وچ بارہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت
چک 67 ر ب
چک 67 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
نوکاگڈوچس کاؤنٹی
نوکاگڈوچس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع اویٹا
اویٹا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
دهستان چهل‌چای
ایہ ایران دے صوبہ گلستان دے ضلعے شہرستان مینودشت دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان مینودشت ، صوبہ گلستان چ اے ۔
لالسرا باربٹ
لالسرا باربٹ امریکی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
پرائیویٹ خلائی پرواز
پرائیویٹ خلائی پرواز ، زمین توں 100 کلومیٹر دی بلندی تے پرواز اے ، جہڑی  کہ کسے حکومت دے علاوہ کوئی  عام آدمی یاں کمپنی  رقم ادا کر کے  حاصل کردی اے ۔  خلائی دوڑ دے ابتدائی سالاں چ  سویت یونین تے امریکہ دیاں حکومتی خلائی ایجنسیاں نے خلائی ٹیکنالوجی  نوں ترقی دتی تے  سویت یونین چ ڈیزائین بیورو تے امریکہ چ پرائیوٹ کمپنیاں نے  اک دوجے دف تعاون نال اسنوں وادھا دتا ۔ 1975ء چ قائم کیتی گئی یورپی خلائی ایجنسی نے وی زیادہ تر ایسے ترقی دتی گئی خلائی ٹیکنالوجی دی پیروی کیتی ۔ زمین دے مدار چ پرائیویٹ  خلائی پروازاں  چ  مواصلاتی سیارچے ، سیٹیلائی ٹ ٹیلی ویژن ، سیٹیلائیٹ ریڈیو ، خلابازاں دی آمد و رفت تے  زمین دے مدار چ خلائی سیاحت سامل نیں ۔
ڈریم چیزر (خلائی گڈی)
ڈریم چیزر اک منظم عملے نال ، زمین دے مدار لئی خلائی گڈی اے ، جس نوں سپیس دیو نے بنیایا اے تے ایہہ سیرانوادا کارپوریشن دی ملکیت اے ۔ ڈریم چیزر خلائی گڈی نوں  تھلڑے زمینی مدار تک 6 توں 8 بندےآں نوں لے جان تے لےآں  ڈیزائین کیتا گیا اے ۔ ایہہ گڈی سدھی خلا چ چھڈی جائے گی تے  رن وے تے  عام جہازاں وانگ اترے گی ۔
تریخ
ڈریم چیزر داناسا دے  خلائی کھوج ویژن تے بعد چ  کمرشل آربیٹل ٹرانسپوٹیشن سروس پروگرام دے طور تے 20 ستمبر 2004ء نوں   اعلان  کیتا گیا ۔
ناوارو کاؤنٹی
ناوارو امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
بور (روس)
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی نیژنی نووگورد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 78,079 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع اوکایاما
اوکایاما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
چک 69 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
تحصیل کلر سیداں
کلر سیداں پنجاب دے ضلع راولپنڈی دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع راولپنڈی
7 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
7 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 127واں (لیپ سال وچّ 128واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 238 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
شادرنسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کورگان اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	77,744 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
بیلووو
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کیمیروو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 76,752 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
گلابیٹوپیوالا باربٹ
گلابیٹوپیوالا باربٹ امریکی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
روضۂ غازی عباس
thumb|حرم عباس بن علی، کربلا
آرامگاه عباس بن علی یا حرم ابوالفضل العباس کربلا شہر چ حرم حسین بن علی توں ۳۷۸  میٹر اتلے چڑھدے چ واقع اے  و۔شیعہ  آپ دے تے امام   حسین بن علی دے روضے  نوں بین الحرمین  دے ناں نال پکاردے نیں. کربلا شہر نجف  توں 60 کلومیٹر  تے بغداد توں 100 کلومیٹر دور اے ۔.
تعمیری خصوصیات
حرم عباس بن علی حرم حسین بن علی  توں ۳۷۸  میٹر شمال مشرقی  چ   اے تے اک وڈے میدان چ دونے روضے  واقع نیں ۔ قبر  عباس بن علی   وسط حرم  چ واقع   اے ۔  قبر اتے چاندی دی ضریح اے جہڑی   سید محسن حکیم  دی ہمت  تے اصفهانی  دی کاریگری دا نتیجہ ا ے ، اسدی تیاری چ  چار سو ہزاار مثقال چاندی  خالص 6 ہزار مثقال سونا  استعمال ہویا  تے سال ۱۳۸۵ قمری   چ اسنوں حرم  چ نصب  کیتا گیا ۔.
عمارت حرم
چهار طرف عمارت حرم دارای چهار رواق قرینه است که ابهت خاصی به عمارت حرم بخشیده و به یکدیگر منتهی می‌گردند. سقف و تمامی دیوارهای عمارت حرم و رواقها به دست هنرمندان ایرانی آینه‌کاری شد و بر فراز ضریح یک گنبد بزرگ بنا شده که در سال ۱۳۷۵ قمری طلاکاری آن انجام یافته است. در دو طرف ایوان جنوبی حرم، دو مناره واقع شده است. در قسمت جنوبی حرم یک ایوان سرتاسری سرپوشیده واقع شده است که در وسط آن یک در طلایی میناکاری ساخت اصفهان و در سمت شرق و غرب آن نیز دو در کوچک دیگر واقع است که هر سه در به داخل رواق جنوبی منتهی می‌شود.
سقاخانه‌ها
در صحن عباس بن علی دو سقاخانه عمومی وجود داشته است:
موقعیت
حرم عباس بن علی در میانه کربلا، شهری در هشتاد کیلومتری نجف و صد کیلومتری بغداد است. موقعیت جغرافیایی این شهر ۳۲ درجه و ۴۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۳ درجه و ۵۰ دقیقه طول شرقی است.
تاریخچہ
عباس بن علی، اپنے بھائی حسین بن علی دے حکم نال  بچےآں لئی پانی لیاں لئی فرات دریا ول گئے  ، دریا توں پانی لیا کے واپس آندے ہوئے نہر علقمہ دے کنارے  دشمن فوجاں نال لڑدےہوئے آپ شہید ہو گئے  ، آپ دی شہادت گاہ دی  خیمہ گاه حسین بن علی  توں دوری تے جنگ چ شدت پاروں آپ دا جسم مبارک  اس تھاں ای رہیا تے  بنو اسد دے لوکاں نے آپ دی قبر  اس تھاں بنا دتی ،  اس آرامگاہ دے  اولین زائران   عبیدالله فرزند حرّ جعفی، تے  20 صفر سال ۶۲ ھ مشہور صحابی جابر بن عبدالله انصاری کربلا چ زیارات لئی آئے.
عمارت اول
مختار ثقفی نے اپنی حکومت ویلے قبرغازی عباس اتے اولین عمارت بنوائی ، پر   ہارون الرشید نے سال ۱۷۰ ھ  چ اسنوں ڈھاء دتا.
عمارت دوم
عمارت دوم مامون دے ویلے نویں اساری گئی. سال ۲۳۲ ھ متوکل عباسی مسند خلافت بیٹھا تے  حرم حسین بن علی تے  حرم عباس بن علی تے سارےشهر کربلا نوں ڈھاء کے ہل چلوا دتا  تے اس چ پانی چھڈ دتا.
عمارت چهارم
در سال ۳۶۷ قمری عضدالدوله دیلمی وارد بغداد شد، سپس به زیارت کربلا و نجف شتافت و دستور داد مرقد عظیم و باشکوهی برای عباس بن علی بنا کنند. بنای مزبور در سال ۳۶۷ قمری آغاز شد و در سال ۳۷۲ پایان یافت و عمارت امروزه حرم عباس بن علی از عضدالدوله است که از شکوه و عظمت خاصی برخوردار است.
در عصر جلایریان: پس از تاسیس دولت جلایریان در ایران و به قدرت رسیدن شیخ حسن ایلکانی در سال ۷۴۰ قمری، سلطان اویس (فرزند شیخ حسن) تعمیرات این آرامگاه را شروع کرد که در عصر فرزندش، سلطان احمد، در سال ۷۸۶ پایان یافت و هدایای زیادی از ایران به آستانه مزبور ارسال شد.
در عصر صفویه: شاه اسماعیل صفوی ۲۵ جمادی‌الثانی ۹۱۴ قمری فاتحانه وارد بغداد شد و مورد استقبال بی‌نظیر شیعیان قرار گرفت. وی سپس در روز بعد، یعنی ۲۶ جمادی‌الثانی، به سمت کربلا حرکت و یک شبانه روز در حرم حسین بن علی معتکف شد و سپس به حرم عباس بن علی رفت و دستور تعمیرات وسیعی را در آن آرامگاه صادر و دوازده قندیل از طلای خالص به نام دوازده امام را که با خود آورده بود به حرم عباس بن علی اهدا کرد و تمامی حرم و رواقها را با فرش گرانبهای ابریشم بافت اصفهان مفروش نمود و خدمه مخصوصی نیز برای نگاهداری و روشنایی قندیل آستانه استخدام کرد که تبار آن امروزه با عنوان (آ‌ل قندیل) در کربلا شهرت دارد. اسماعیل صفوی، همچنین دستور کاشی‌کاری گنبد صادر کرد که تا سال ۱۳۰۲ قمری کاشی‌کاری باقی بود.
در زمان نادرشاه افشار: در سال ۱۱۵۳ قمری نادرشاه هدایای زیادی به حرم عباس بن علی ارسال داشت و تعمیرات وسیعی در آن آرامگاه انجام گرفت.
در زمان وهابیان: در ۱۸ ذی الحجة الحرام سال ۱۲۱۶ قمری، که انبوه مردم برای درک زیارت عید غدیر از کربلا به نجف اشرف رفته بودند، سعود بن عبدالعزیز وهابی فرصت را مغتنم شمرده و با لشکری عظیم به شهر کربلا حمله برد و حکم به تاراج تمامی شهر داد و آستانه حرم عباس بن علی را نیز خراب کرد و تمامی هدایای سلاطین و ملوک صفویه و نادرشاه و قندیل‌های طلا و نقره و غیره را به یغما برد.
در دوره قاجاریه: در زمان فتحعلی شاه قاجار پس از حمله وهابیهای سعودی به کربلا و رسیدن خبر به ایران، مردم ایران با همراهی دولت ایران کمک‌های بسیاری به شهر کربلا نمودند و تمامی خرابی‌های واردشده را ترمیم کردند. حرم عباس بن علی نیز تعمیر شد و از جمله این تغییرات، نصب ضریح نقره اهدایی فتحلی‌شاه قاجار بود که در سال ۱۲۲۷ قمری انجام گرفت. تعمیرات آرامگاه در طول دوران قاجاریه قطع نشد و ناصرالدین شاه کاشی‌کاری گنبد را تجدید کرد (در سال ۱۳۰۴ قمری کاشی‌کاری صحن، و در سال ۱۳۰۵ قمری کاشی‌کاری گنبد انجام یافت). همچنین، شیخ عبدالحسین تهرانی، معروف به شیخ العراقین، با استفاده از یک سوم میراث (ثلث) میرزاتقی خان امیرکبیر تعمیرات وسیعی در آستانه مزبور انجام داد.
در دوره جمهوری اسلامی: بازسازی بین‌الحرمین و حرم‌های حسین بن علی و عباس بن علی به صورت گسترده بازسازی و تعمیر شدند و ساختمان‌های بسیاری در اطراف آن طراحی و ساخته شدند.
باہرلے جوڑ
گٹھ:عراق گٹھ:صفوی معماری گٹھ:کربلا گٹھ:عراق چ مزارات گٹھ:عراق دیاں مسیتاں گٹھ:ساویں صدی دیاں مسیتاں گٹھ:عمارتاں گٹھ:مسیتاں
8 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔
8 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 128واں (لیپ سال وچّ 129واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 237 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
راکھی گلزار
مڈھلا جیون
راکھی دا جنم ضلع نادیہ، لہندا بنگال وچّ 15 اگست 1947 دے شروعاتی گھنٹیاں وچّ آزادی دی اعلان توں کجھ سماں بعد ہویا۔ اسدی مڈھلی سکھیا اک مقامی کڑیاں دے سکول وچّ ہوئی۔ اسدا پیؤ دا چڑھدا بنگال (ہن بنگلہ دیش) وچّ جتیاں دا کاروبار سی اتے اوہ ونڈ توں بعد لہندا بنگال وچّ آ گیا۔  جوانی وچّ اسدا ویاہ بنگالی فلمکار اجے بسواس نال کر دتا گیا پر ایہہ ارینجڈ ویاہ جلدی ہی ٹٹّ گیا۔
حوالے
گٹھ:پدم شری وجیتا گٹھ:1947ء دے جم گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بنگالی لوک گٹھ:زندہ لوک
پہلی جنگ عظیم دے اتحادی
20 واں صدی دے پہلے عشرے دے اختتام تک ، اہ‏م یورپی طاقتاں ٹرپل اینٹینٹ تے ٹرپل الائنس دے وچکار تقسیم ہوگئياں ۔ ٹرپل اینٹینٹ فرانس ، برطانیہ تے روس تو‏ں مل ک‏ے بنایا گیا سی۔ ٹرپل الائنس اصل وچ جرمنی ، آسٹریا -ہنگری تے اٹلی اُتے مشتمل سی جو 1914 وچ غیر جانبدار رہیا۔ جداں جداں جنگ اگے بڑھی ، ہر اتحاد نے نويں ممبراں نو‏‏ں شامل کيتا۔ جاپان نے 1914 وچ اینٹینٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ جنگ دے آغاز وچ ہی غیر جانبداری دا اعلان کرنے دے بعد ، اٹلی نے وی 1915 وچ اینٹینٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ "الائنس" د‏‏ی اصطلاح "اینٹیٹے" تو‏ں کدرے زیادہ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہوئی ، حالانکہ فرانس ، برطانیہ ، روس ، اٹلی تے جاپان دے پرنسپل اتحادی کدی کدی کوئنٹپل اینٹینٹ کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔ ریاستہائے متحدہ نے 1917 وچ (اسی سال جس وچ روس تنازعہ تو‏ں دستبردار ہويا) سرکاری اتحادی د‏‏ی بجائے "وابستہ طاقت" دے طور اُتے شامل ہويا۔
ہور "وابستہ ارکان" وچ سربیا ، بیلجیئم ، مونٹینیگرو ، عسیر ، نجد تے الاحساء ، پرتگال ، رومانیہ ، حجاز ، پاناما ، کیوبا ، یونان ، چین ، سیام ، برازیل ، آرمینیا ، گوئٹے مالا ، نکاراگوا ، کوسٹا ریکا ، ہیٹی تے ہونڈوراس شامل سن ۔ پیرس امن کانفرنس ، 1919 وچ دستخط شدہ معاہداں نے برطانیہ ، فرانس ، اٹلی ، جاپان تے ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں 'اہ‏م اتحادی طاقتاں' دے طور اُتے تسلیم کيتا۔
پس منظر
thumb|205x205px| 1914 روسی پوسٹر جس وچ ٹرپل اینٹینٹی نو‏‏ں دکھایا گیا اے جب جنگ 1914 وچ شروع ہوئی تاں ، مرکزی طاقتاں د‏‏ی مخالفت ٹرپل اینٹینٹ نے دی ، جو 1907 وچ برطانوی سلطنت ، روسی سلطنت تے فرانسیسی تیسری جمہوریہ دے ذریعہ تشکیل دتی گئی سی۔
لڑائی دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں 28 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں آسٹریا نے سربیا اُتے حملہ کيتا ، اس دے جواب وچ شہنشاہ فرانز جوزف دے وارث آرچ ڈوک فرانز فرڈینینڈ دے قتل دے جواب وچ ، اس تو‏ں 8 اگست نو‏‏ں سربیا د‏‏ی اتحادی مونٹینیگرو نے جنگ وچ حصہ لیا تے اس نے جدید کوٹر ، کٹارو وچ آسٹریا دے بحری اڈے اُتے حملہ کيتا۔ ايس‏ے وقت ، جرمن فوج غیرجانبدار بیلجیم تے لکسمبرگ وچ داخل ہوئی جداں کہ شیلیفن پلان دے تحت کيتا گیا سی ۔ بیلجیئم دے 95٪ تو‏ں زیادہ حصے اُتے قبضہ ہوچکيا سی لیکن بیلجیئم د‏‏ی فوج نے پوری جنگ وچ یزر فرنٹ اُتے اپنی لائناں کھڑی ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس تو‏ں بیلجیم نو‏‏ں اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں سلوک کرنے د‏‏ی اجازت ملی ، لکسمبرگ دے برعکس جس نے گھریلو معاملات اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھیا لیکن جرمن فوج دے قبضے وچ سی۔ سجے|thumb|180x180px| [[چار وڈے (پہلی جنگ عظیم)|کونسل آف فور (کھبے تو‏ں سجے): ڈیوڈ لائیڈ جارج ، وٹوریو ایمانوئل اورلینڈو ، جارج کلیمینساؤ تے ووڈرو ولسن ورسی وچ ]] مشرق وچ ، 7 – 9 اگست دے درمیان روسی آسٹرین مشرقی گلیشیا ، 7 اگست نو‏‏ں جرمن مشرقی پروشیا وچ داخل ہوئے۔ جاپان 23 اگست نو‏‏ں جرمنی ، فیر 25 اگست نو‏‏ں آسٹریا دے خلاف جنگ دا اعلان کرکے اینٹینا وچ شامل ہويا۔ 2 ستمبر نو‏‏ں ، جاپانی افواج نے چین وچ جرمن معاہدہ بندرگاہ چینگڈاؤ (جو کہنگڈاؤ) دا گھیراؤ کيتا تے بحر الکاہل وچ جرمن کالونیاں اُتے قبضہ کيتا ، جنہاں وچ ماریانا ، کیرولین تے مارشل جزیرے شامل ني‏‏‏‏ں۔
ٹرپل الائنس د‏‏ی رکنیت دے باوجود ، اٹلی 23 مئی 1915 تک غیر جانبدار رہیا جدو‏ں اس نے آسٹریا دے خلاف اعلان کيتا لیکن جرمنی نئيں بلکہ اینٹینٹی وچ شامل ہويا۔ 17 جنوری 1916 نو‏‏ں ، مونٹینیگرو نے قبضہ کرلیا تے اینٹینٹی چھڈ دتا۔ ایہ اس وقت پیش آیا جدو‏ں جرمنی نے پرتگال دے خلاف مارچ 1916 وچ جنگ دا اعلان کيتا سی ، جدو‏ں کہ رومانیہ نے 27 اگست نو‏‏ں آسٹریا دے خلاف دشمنی دا آغاز کيتا سی۔
6 اپریل 1917 نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ ، لائبیریا ، سیام تے یونان دے وابستہ اتحادیاں دے نال ، باہمی جنگ دے طور اُتے جنگ وچ داخل ہويا۔ 1917 دے اکتوبر انقلاب دے بعد ، روس نے اینٹینٹ چھڈ دتا تے 3 مارچ 1918 کو بریسٹ لٹوزوک دے معاہدے اُتے دستخط لے ک‏ے مرکزی طاقتاں دے نال علیحدہ امن اُتے اتفاق کيتا۔ رومانیہ نو‏‏ں مئی 1918 کے بخارسٹ دے معاہدے وچ وی ایسا کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی لیکن 10 نومبر نو‏‏ں اس معاہدے تو‏ں انکار کردتا تے اک بار فیر مرکزی طاقتاں دے خلاف اعلان جنگ کيتا۔
ان تبدیلیاں دا مطلب اوہ اتحادی سن جنہاں نے 1919 وچ ورسائی دے معاہدے پر گل گل د‏‏ی اس وچ فرانس ، برطانیہ ، اٹلی ، جاپان تے امریکا شامل سن ۔ معاہدے دے اک حصے وچ 25 جنوری 1919 نو‏‏ں لیگ آف نیشن دے قیام اُتے اتفاق ہويا۔ ایہ 16 جنوری 1920 نو‏‏ں برطانیہ ، فرانس ، اٹلی تے جاپان دے نال ایگزیکٹو کونسل دے مستقل ممبراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں وجود وچ آیا۔ امریکی سینیٹ نے 19 مارچ کو ورسائی معاہدے د‏‏ی توثیق دے خلاف ووٹ دتا ، اس طرح امریکی شرکت نو‏‏ں روک دتا گیا۔
برطانوی راج
سجے|thumb|350x350px| برطانوی سلطنت 1914 وچ انیہويں صدی دے بیشتر حصے دے لئی ، برطانیہ نے باضابطہ اتحاد دے بغیر یوروپی طاقت دے توازن نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ، ایہ پالیسی اک شاندار تنہائی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ایہ خطرنا‏‏ک طور اُتے بے نقاب ہوئے گیا جدو‏ں یورپ مخالف طاقت دے حصےآں وچ تقسیم ہوئے گیا تے 1895–1905 قدامت پسند حکومت نے پہلے 1902 وچ اینگلو جاپانی اتحاد ، فیر 1904 اینٹینٹ کورڈیال فرانس دے نال گل گل کيتی۔ اس تبدیلی دا پہلا ٹھوس نتیجہ 1905 وچ مراکشی بحران وچ جرمنی دے خلاف فرانس دے لئی برطانوی حمایت حاصل سی۔
1905–1915 د‏‏ی لبرل حکومت نے 1907 دے اینگلو روسی کنونشن دے نال اس صف بندی نو‏‏ں جاری رکھیا۔ اینگلو جاپانی تے اینٹینٹی معاہداں د‏‏ی طرح اس نے نوآبادیات‏ی تنازعات دے حل اُتے وی توجہ مرکوز د‏‏ی لیکن ایسا کرنے تو‏ں وسیع تر تعاون د‏‏ی راہ ہموار ہوگئی تے جرمنی دے بحری توسیع دے جواب وچ برطانیہ نو‏‏ں وسائل بازیافت کرنے دا موقع ملا۔ thumb|250x250px| HMS <i id="mwAfs">Dreadnought</i> ؛ 1902 ، 1904 تے 1907 وچ جاپان ، فرانس تے روس دے نال معاہداں دے نتیجے وچ برطانیہ نو‏‏ں [[اینگلو جرمن بحری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ|اینگلو جرمن بحری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ دے دوران وسائل بازیافت کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ ]] چونکہ بیلجیم دے کنٹرول نے اک مخالف نو‏‏ں حملے د‏‏ی دھمکی دینے یا برطانوی تجارت نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی ، لہذا اس د‏ی روک سیم اک دیرینہ برطانوی تزویراندی مفاد سی۔ معاہدہ لندن دے 1839 دے آرٹیکل VII دے تحت ، برطانیہ نے کسی وی دوسرے ریاست دے جارحیت دے خلاف بیلجئیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی ضمانت دتی ، جے ضرورت ہوئے تاں زبردستی تاں۔ چانسلر بیت مین ہول وِگ نے بعد وچ اسنو‏ں 'کاغذاں دے سکریپ' دے طور اُتے مسترد کردتا ، لیکن برطانوی قانون دے افسران معمول دے مطابق اس د‏ی پابند قانونی ذمہ داری دے طور اُتے تصدیق کردے نيں تے جرمنی اس د‏ی اہمیت نو‏‏ں بخوبی سمجھدا ا‏‏ے۔
جرمنی دے نال جنگ کيت‏ی صورت وچ فرانس تے برطانیہ دے وچکار 1911 دے اگڈیر بحران نے خفیہ گل گل کيتی۔ انھاں نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ اس دے پھیلنے دے دو ہفتےآں دے اندر ہی ، اک لکھ افراد اُتے مشتمل اک برطانوی مہم فورس نو‏‏ں فرانس وچ اتارا جائے گا۔ اس دے علاوہ، رائل نیوی دے لئی ذمہ دار ہوئے جائے گا نارتھ سی ، چینل وچ مرکوز فرانسیسی بحریہ دے نال، تے د‏‏ی حفاظت دے شمالی فرانس بحیرہ روم. برطانیہ جرمنی دے خلاف جنگ وچ فرانس د‏‏ی مدد دے لئی پرعزم سی لیکن حکومت یا فوج دے اعلیٰ عہدےآں تو‏ں باہر اسنو‏ں وڈے پیمانے اُتے نئيں سمجھیا گیا سی۔
یکم اگست دے آخر تک ، لبرل حکومت تے اس دے حامیاں د‏‏ی واضح اکثریت جنگ تو‏ں باہر رہنا چاہندی سی۔ اگرچہ لبرل رہنماء ایچ ایچ اسکوت تے ایڈورڈ گرے برطانیہ تو‏ں قطع نظر قانونی طور اُتے تے اخلاقی طور اُتے فرانس د‏‏ی حمایت کرنے دے پابند سمجھدے نيں ، جرمنی دے 1839 دے معاہدے د‏‏ی منتقلی تک اس انتظار وچ رہیا کہ لبرل پارٹی اتحاد نو‏‏ں برقرار رکھنے دا بہترین موقع فراہ‏م کیہ گیا۔ سجے|thumb|313x313px| کینیڈا د‏‏ی فوج د‏‏ی بھرتی دا پوسٹر جرمن ہائی کمان نو‏‏ں معلوم سی کہ بیلجیم وچ داخل ہونا برطانوی مداخلت دا باعث بنے گا لیکن فیصلہ کيتا کہ ایہ خطرہ قابل قبول ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اک مختصر جنگ کيت‏ی توقع سی جدو‏ں کہ لندن وچ انہاں دے سفیر نے دعوی کيتا سی کہ آئرلینڈ وچ مشکلات برطانیہ نو‏‏ں فرانس د‏‏ی مدد تو‏ں روکاں گی۔ 3 اگست نو‏‏ں ، جرمنی نے بیلجیم دے کسی وی حصے وچ غیر منظم پیشرفت دا مطالبہ کيتا تے جدو‏ں اس تو‏ں انکار کردتا گیا تاں 4 اگست د‏‏ی صبح سویرے حملہ کردتا گیا۔
اس نے صورتحال نو‏‏ں بدل دتا۔ بیلجیئم دے یلغار نے جنگ دے لئی مستحکم سیاسی تے عوامی حمایت نو‏‏ں پیش کردے ہوئے جو اک سادہ اخلاقی تے تزویراندی انتخاب سی۔ بیلجیئناں نے 1839 دے معاہدے دے تحت مدد کيت‏ی درخواست کيتی تے اس دے جواب وچ ، برطانیہ نے 4 اگست 1914 نو‏‏ں جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ اگرچہ جرمنی د‏‏ی بیلجیم د‏‏ی غیرجانبداری د‏‏ی خلاف ورزی ہی جنگ وچ برطانویاں دے داخلے د‏‏ی واحد وجہ نئيں سی ، اُتے اسنو‏ں برطانوی مداخلت دے معاملے نو‏‏ں بنانے دے لئی اندرون تے بیرون ملک سرکاری پروپیگنڈے وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ ایہ الجھن اج وی باقی ا‏‏ے۔
جنگ دے اعلان وچ خود بخود برطانوی سلطنت دے تمام تسلط تے کالونیاں تے محافظاں نو‏‏ں شامل کيتا گیا ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے فوجیاں تے شہری مزدوراں د‏‏ی فراہمی وچ اتحادیاں د‏‏ی جنگی کوششاں وچ اہ‏م کردار ادا کردے سن ۔ اسنو‏ں لندن وچ نو آبادیات‏ی دفتر دے زیر انتظام ، تاج کالونیاں وچ تقسیم کردتا گیا ، جداں نائیجیریا ، تے کینیڈا ، نیو فاؤنڈ لینڈ ، نیوزی لینڈ ، آسٹریلیا تے جنوبی افریقہ دے خود ساختہ ڈومینینز ۔ انھاں نے خارجہ پالیسی اُتے نئيں بلکہ اپنی ملکی پالیسیاں تے فوجی اخراجات اُتے قابو پالیا۔ thumb|220x220px| 1914–15 دے موسم سرما وچ ، [[مغربی محاذ (پہلی جنگ عظیم)|مغربی محاذ اُتے دوسری راجپوت لائٹ انفنٹری دے ہندوستانی فوجی ]] آبادی دے لحاظ تو‏ں ، سب تو‏ں وڈا جزو (خود برطانیہ دے بعد) برطانوی راج یا برطانوی ہندوستان سی ، جس وچ جدید ہندوستان ، پاکستان ، میانمار تے بنگلہ دیش شامل سن ۔ دوسری نوآبادیات دے برخلاف جو نوآبادیات‏ی دفتر دے ماتحت آئے ، اس اُتے براہ راست ہندوستان آفس یا انگریز دے وفادار شہزادےآں نے حکومت کيتی۔ اس نے خلیج فارس وچ برطانوی مفادات نو‏‏ں وی کنٹرول کيتا ، جداں ٹراکیئل اسٹیٹس تے عمان ۔ برطانوی ہندوستانی فوج دے اک ملین تو‏ں زیادہ فوجیاں نے جنگ دے مختلف تھیٹرز وچ ، بنیادی طور اُتے فرانس تے مشرق وسطی وچ خدمات انجام دتیاں۔
1914–1916ء تک ، برطانیہ وچ برطانوی جنگ کيت‏ی کابینہ دے ذریعہ مجموعی طور اُتے امپیریل سفارتی ، سیاسی تے فوجی حکمت عملی اُتے قابو پالیا گیا۔ 1917 وچ اسنو‏ں امپیریل وار کابینہ نے برطرف کردتا ، جس وچ ڈومینینز دے نمائندے شامل سن ۔ وار کابینہ دے تحت امپیریل جنرل اسٹاف یا سی آئی جی ایس دے چیف سن ، جو تمام امپیریل زمینی قوتاں دے ذمہ دار سن ، تے ایڈمرلٹی جس نے رائل نیوی دے لئے وی ایسا ہی کيتا سی ۔ مغربی محاذ اُتے ڈگلس ہیگ یا فلسطین وچ ایڈمنڈ ایلنبی جداں تھیٹر کمانڈراں نے فیر سی آئی جی ایس نو‏‏ں اطلاع دی۔
ہندوستانی فوج دے بعد ، سب تو‏ں وڈی انفرادی اکائیاں وچ فرانس وچ آسٹریلیائی کور تے کینیڈا دے کارپس سن ، جنہاں نو‏ں 1918 تک انہاں دے اپنے جرنیل ، جان مونش تے آرتھر کیری نے کمانڈ کيتا سی۔ جنوبی افریقہ ، نیوزی لینڈ تے نیو فاؤنڈ لینڈ نال تعلق رکھنے والے دستےآں نے فرانس ، گیلپولی ، جرمنی مشرقی افریقہ تے مشرق وسطی سمیت تھیٹر وچ خدمات انجام دتیاں۔ آسٹریلیائی فوج نے جرمنی نیو گنی اُتے علیحدہ علیحدہ قبضہ کيتا ، جنوبی افریقہ دے نال ہی جرمن جنوبی مغربی افریقہ وچ وی ایسا ہی ہويا۔ اس دے نتیجے وچ سابقہ بوئرز دے ماریٹز د‏‏ی بغاوت ہوئی ، جس نو‏‏ں جلدی تو‏ں دبا دتا گیا۔ جنگ دے بعد ، نیو گنی تے جنوبی مغربی افریقہ بالترتیب 1975 تے 1990 تک زیر حراست ملک بن گئے۔
روسی سلطنت
سجے|thumb|250x250px| روسی فوجاں محاذ د‏‏ی طرف مارچ کر رہیاں نيں 1873–1887 دے درمیان ، روس نے جرمنی تے آسٹریا - ہنگری کے نال تن امپائراں د‏‏ی لیگ وچ ، فیر 1887–1890 دے درمیان دوبارہ انشورنس معاہدے وچ جرمنی دے نال اتحاد کيتا۔ دونے بلقان وچ آسٹریا تے روس دے مسابقتی مفادات د‏‏ی وجہ تو‏ں منہدم ہوگئے۔ جدو‏ں کہ فرانس نے 1894 دے فرانکو-روسی اتحاد تو‏ں اتفاق کرنے دے لئی اس دا فائدہ اٹھایا ، برطانیہ نے روس نو‏‏ں گہرے شکوک و شبہات تو‏ں دیکھیا۔ سن 1800 وچ ، 3000 کلومیٹر تو‏ں زیادہ کلومیٹر نے روسی سلطنت تے برطانوی ہندوستان نو‏‏ں وکھ کيتا ، 1902 تک ، ایہ 30 سی   کچھ علاقےآں وچ کلومیٹر. اس نے دوناں نو‏ں براہ راست تنازعہ وچ لیانے د‏‏ی دھمکی دتی سی ، جداں کہ باسپورس آبنائے پر کنٹرول حاصل کرنے تے اس دے نال ہی برطانوی اکثریت‏ی بحیرہ روم تک رسائی حاصل کرنے دا طویل عرصے تو‏ں روسی مقصد سی۔ thumb|252x252px| روسی بھرتی پوسٹر؛ عنوان وچ لکھیا اے 'اگ لگتی ا‏‏ے۔ دوسری محب وطن جنگ ' 1905 وچ روس-جاپان جنگ وچ شکست تے 1899–-1902 د‏‏ی دوسری بوئر جنگ دے دوران برطانیہ د‏‏ی تنہائی۔ 1907 دے اینگلو روسی کنونشن نے ایشیاء وچ تنازعات نو‏‏ں طے کيتا تے فرانس دے نال ٹرپل اینٹینٹ دے قیام د‏‏ی اجازت دتی ، جو اس مرحلے اُتے زیادہ تر غیر رسمی سی۔ 1908 وچ ، آسٹریا نے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے سابق عثمانی صوبے نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ آسٹریا وچ ہور توسیع نو‏‏ں روکنے دے لئی روس نے بلقان لیگ تشکیل دے ک‏ے جواب دتا۔ 1912–1913 د‏‏ی پہلی بلقان جنگ وچ سربیا ، بلغاریہ تے یونان نے باقی عثمانی جائیداداں اُتے یورپ وچ قبضہ کرلیا۔ انہاں وچ تقسیم دے تنازعات دے نتیجے وچ دوسری بلقان جنگ ہوئی ، جس وچ بلغاریہ نو‏‏ں اس دے سابق حلیفاں نے مکمل طور اُتے شکست دتی۔
ضلع اوکیناوا
اوکیناوا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
پہلی جنگ عظیم دے اتحادی
روسی سلطنت
1905 تو‏ں روس دے صنعتی اڈے تے ریلوے نیٹ ورک وچ نمایاں بہتری آئی اے ، حالانکہ ایہ نسبتا کم اڈے تو‏ں ا‏‏ے۔ 1913 وچ ، زار نکولس نے 500،000 تو‏ں زیادہ جواناں د‏‏ی روسی فوج وچ اضافے د‏‏ی منظوری دی۔ اگرچہ روس تے سربیا دے وچکار کوئی باضابطہ اتحاد نئيں ہويا سی لیکن انہاں دے نیڑےی دوطرفہ تعلقات نے روس نو‏‏ں تباہ حال عثمانی سلطنت دا راستہ فراہ‏م کیہ جتھ‏ے جرمنی نو‏‏ں وی اہ‏م مفادات سن ۔ روسی فوجی طاقت وچ اضافے دے نال ، آسٹریا تے جرمنی دوناں نو‏ں سربیا د‏‏ی توسیع دا خطرہ محسوس ہويا۔ جدو‏ں 28 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں آسٹریا نے سربیا اُتے حملہ کيتا تاں روسی وزیر خارجہ سیرگے سازونوف نے اسنو‏ں بلقان وچ روسی اثر و رسوخ ختم کرنے د‏‏ی آسٹریا جرمنی د‏‏ی سازش دے طور اُتے دیکھیا۔
ضلع اوکیناوا
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
پہلی جنگ عظیم دے اتحادی
روسی سلطنت
اپنے علاقے دے علاوہ ، روس اپنے آپ نو‏‏ں اپنے ساتھی سلاواں دا محافظ سمجھیا تے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا د‏‏ی حمایت وچ متحرک ہوئے گیا۔ اس دے جواب وچ ، جرمنی نے یکم اگست نو‏‏ں روس دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، اس دے بعد 6 اگست آسٹریا ہنگری۔ عثمانی جنگی جہازاں تو‏ں اوڈیسا اُتے بمباری دے بعد اکتوبر دے آخر وچ ، اینٹینٹ نے نومبر 1914 وچ سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا
فرانسیسی جمہوریہ
thumb|200x200px| فرانسیسی بیونٹ چارج ، 1914۔ جنگ دے ابتدائی مہینےآں وچ ہونے والی وڈی ہلاکتاں د‏‏ی جگہ فرانسیسی نوآبادیات‏ی فوجیاں نو‏‏ں تبدیل کرنا پيا۔
1870–1871 وچ فرانکو پروشین جنگ وچ فرانسیسی شکست دے نتیجے وچ السیس لورین دے دو صوبےآں دا نقصان ہويا تے تیسری جمہوریہ دا قیام عمل وچ آیا۔ نويں حکومت دے ذریعہ پیرس کمیون نو‏‏ں دبانے تو‏ں گہری سیاسی تفرقے پھیل گئے تے انہاں نے ڈریفس معاملہ ورگی متعدد تلخ سیاسی جدوجہداں دا باعث بنیا۔ نتیجے دے طور اُتے ، فرانسیسیاں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی جارحانہ قوم پرستی یا ریونچزم انہاں چند شعبےآں وچو‏ں اک سی۔
السیس-لورین دے نقصان نے فرانس نو‏‏ں رائن اُتے واقع اپنی قدرتی دفاعی لائن تو‏ں محروم کردتا ، جدو‏ں کہ اوہ جرمنی دے لحاظ تو‏ں آبادی دے لحاظ تو‏ں کمزور سی ، جس د‏‏ی 1911 آبادی 64.9 ملین سی  یورپ وچ سب تو‏ں کم پیدائش کرنے والے فرانس وچ 39.6 ملین ۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ انہاں دے بہت ہی مختلف سیاسی نظاماں دے باوجود ، جدو‏ں جرمنی نے انشورنس معاہدے نو‏‏ں ختم ہونے د‏‏ی اجازت دتی ، فرانس نے 1894 دے فرانکو-روسی اتحاد تو‏ں اتفاق کرنے دا موقع حاصل کرلیا۔ اس نے جرمنی نو‏‏ں روسی صنعت دے لئی مالی اعانت تے اس دے ریلوے نیٹ ورک د‏‏ی توسیع دے بنیادی ماخذ دے طور اُتے وی تبدیل کيتا ، خاص طور اُتے جرمنی تے آسٹریا ہنگری دے سرحدی علاقےآں وچ ۔ سجے|thumb|200x200px| [[افریقہ د‏‏ی فوج (فرانس)|افریقہ د‏‏ی فوج دے فرانسیسی زاؤواس ]] پر ،1904-1905 د‏‏ی روس جاپان جنگ وچ روس د‏‏ی شکست نے اس د‏ی ساکھ نو‏‏ں نقصان پہنچایا ، جدو‏ں کہ دوسری بوئر جنگ دے دوران برطانیہ د‏‏ی تنہائی دا مطلب سی کہ دونے ملکاں اضافی اتحادیاں د‏‏ی تلاش کرن۔ اس دا نتیجہ 1904 وچ برطانیہ دے نال اینٹیٹے کارڈیئل دا ہويا۔ جداں 1907 دے اینگلو روسی کنونشن ، گھریلو برطانوی استعمال دے لئی اس نے نوآبادیات‏ی تنازعات نو‏‏ں حل کرنے اُتے توجہ دتی لیکن دوسرے علاقےآں وچ غیر رسمی تعاون دا باعث بنی۔ 1914 تک ، برطانوی فوج تے رائل نیوی دونے جرمنی دے نال جنگ کيت‏ی صورت وچ فرانس د‏‏ی مدد دے لئی پرعزم سن لیکن برطانوی حکومت وچ وی ، انہاں وعدےآں د‏‏ی حد تک بوہت گھٹ لوکاں نو‏‏ں علم سی۔ thumb|200x200px| [[جنگ گیلی پولی|گیلپولی ، 1915 دے نیڑے فرانسیسی توپ خانہ کارروائی وچ ]] جرمنی دے روس دے خلاف اعلان جنگ دے جواب وچ ، فرانس نے 2 اگست نو‏‏ں جنگ کيت‏ی توقع وچ اک عام محرک جاری کيتا تے 3 اگست نو‏‏ں جرمنی نے وی فرانس دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ بیلجیم وچ جرمنی دا الٹی میٹم برطانیہ نو‏‏ں 4 اگست نو‏‏ں جنگ وچ لے آیا ، حالانکہ فرانس نے آسٹریا ہنگری دے خلاف 12 اگست تک جنگ دا اعلان نئيں کيتا سی۔
برطانیہ د‏‏ی طرح ، فرانس د‏‏ی کالونیاں وی جنگ دا حصہ بن گئياں۔ 1914 تو‏ں پہلے ، فرانسیسی فوجیاں تے سیاستداناں نے فرانس د‏‏ی آبادیات‏ی کمزوری نو‏‏ں پورا کرنے وچ مدد دے لئی فرانسیسی افریقی بھرتیاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی وکالت کيتی۔ اگست تو‏ں دسمبر 1914 تک ، فرانسیسی مغربی محاذ اُتے تقریبا 300،000 ہلاک ہوئے گئے ، برطانیہ تو‏ں زیادہ جنگ ڈبلیو ڈبلیو II وچ بھگت رہی سی تے اس خلاء نو‏‏ں جزوی طور اُتے نوآبادیات‏ی فوجیاں نے پورا کيتا سی ، جنہاں وچو‏ں 500،000 تو‏ں زیادہ عرصہ 1914 وچ مغربی محاذ اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ 1918۔ نوآبادیات‏ی فوجیاں نے گیلپولی وچ وی جنگ کيت‏ی ، مغربی افریقہ وچ ٹوگو تے کامیرون اُتے قبضہ کيتا تے مشرق وسطی وچ اس دا معمولی کردار سی جتھ‏ے فرانس شام ، فلسطین تے لبنان دے عثمانی صوبےآں وچ عیسائیاں دا روايتی محافظ سی۔
جاپان د‏‏ی سلطنت
سجے|thumb|230x230px| جاپانی فوجی 1914 وچ جرمن معاہدہ بندرگاہ [[چنگڈاؤ|سنگھائو اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے سن ]] 1868 وچ میجی بحالی تو‏ں پہلے ، جاپان اک نیم جاگیردار ، وڈی قدرتی زرعی ریاست سی جس وچ قدرتی وسائل تے محدود ٹیکنالوجی موجود سی۔ 1914 تک ، اس نے اک طاقت ور فوج دے نال ، خود نو‏‏ں اک جدید صنعتی ریاست وچ تبدیل کر دتا سی۔ چین نے 1894–1895 د‏‏ی پہلی چین-جاپانی جنگ وچ شکست دے ک‏ے ، اس نے مشرقی ایشیاء وچ اپنے آپ نو‏‏ں بنیادی طاقت دے طور اُتے قائم کيتا تے اس وقت دے متحد کوریا تے اب جدید تائیوان ، فارموسا نو‏‏ں نوآبادیات بنا لیا۔
کوریا تے منچوریا وچ روسی توسیع تو‏ں وابستہ ، برطانیہ تے جاپان نے 30 جنوری 1902 نو‏‏ں اینگلو جاپانی اتحاد اُتے دستخط کیتے ، جے اس گل اُتے اتفاق ہُندا اے کہ جے کسی تیسرے فریق نے حملہ کيتا تاں دوسرا غیر جانبدار رہے گا تے جے دو یا دو تو‏ں زیادہ مخالفین نے حملہ کيتا تاں دوسرا حملہ کريں گا۔ اس د‏ی مدد دے لئی آو. اس دا مطلب ایہ سی کہ جاپان روس دے نال جنگ وچ برطانیہ د‏‏ی حمایت اُتے بھروسہ کرسکدا اے ، جے فرانس یا جرمنی ، جس دے وی چین وچ مفادات نيں ، نے انہاں وچ شامل ہونے دا فیصلہ کيتا۔ اس تو‏ں جاپان نو‏‏ں 1905 وچ روس تے جاپان د‏‏ی جنگ وچ روس تو‏ں مقابلہ کرنے د‏‏ی یقین دہانی حاصل ہوگئی۔ فتح نے چین دے صوبہ منچوریا وچ جاپان قائم کيتا۔ thumb|200x200px| جاپانی کیریئر [[جاپانی سمندری جہاز کیریئر واکامیہ|وکیامیا نے 1914 وچ جہاز اُتے شروع کيتا جانے والا پہلا فضائی حملہ کيتا۔ ]] مشرق بعید وچ جاپان دے اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، جان فشر ، 1904–1910 تو‏ں فرسٹ سی لارڈ ، سامراجی جرمن بحریہ دے خطرے تو‏ں نمٹنے دے لئی بحر شمالی وچ برطانوی بحری وسائل تو‏ں باز آؤٹ کرنے وچ کامیاب رہیا۔ اتحاد د‏‏ی تجدید 1911 وچ کيتی گئی سی۔ 1914 وچ ، جاپان بحر الکاہل وچ جرمنی دے علاقےآں دے بدلے وچ اینٹینٹی وچ شامل ہويا ، تے آسٹریلیائی حکومت نو‏‏ں سخت ناراض کيتا جو انہاں نو‏ں وی مطلوب سی۔
7 اگست نو‏‏ں ، برطانیہ نے چین وچ جاپان دے بحری یونٹاں نو‏‏ں تباہ کرنے وچ باضابطہ طور اُتے مدد کيت‏ی درخواست کيتی تے جاپان نے 23 اگست نو‏‏ں جرمنی دے خلاف باضابطہ طور اُتے جنگ دا اعلان کيتا ، اس دے بعد آسٹریا ہنگری 25 تریخ نو‏‏ں سی۔ 2 ستمبر 1914 نو‏‏ں ، جاپانی افواج نے جرمن معاہدہ بندرگاہ کنگ ڈاؤ دا گھیراؤ کرلیا ، جس نو‏‏ں اس وقت تسنگاؤ کہیا جاندا سی ، جس نے 7 نومبر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔ امپیریل جاپانی بحریہ نے بیک وقت ماریانا ، کیرولن تے جزیرے مارشل وچ جرمن کالونیاں اُتے قبضہ کرلیا ، جدو‏ں کہ 1917 وچ بحیرہ روم وچ اتحادیاں د‏‏ی مدد دے لئی اک جاپانی بحری دستہ بھیج دتا گیا سی۔
جاپان د‏‏ی بنیادی دلچسپی چین وچ سی تے جنوری 1915 وچ چینی حکومت نو‏‏ں وسیع اقتصادی تے سیاسی مراعات دا مطالبہ کردے ہوئے اکیس مطالبات دا خفیہ الٹی میٹم پیش کيتا گیا۔ جدو‏ں کہ بالآخر انہاں وچ ترمیم کيتی گئی ، اس دا نتیجہ چین وچ جاپان مخالف قوم پرستی وچ اضافے تے جاپانی ساماناں دا معاشی بائیکاٹ سی۔ اس دے علاوہ ، دوسرے اتحادیاں نے جاپان نو‏‏ں اک ساتھی د‏‏ی بجائے اک خطرہ دے طور اُتے دیکھیا ، پہلے روس دے نال تناؤ دا باعث بنے ، فیر امریکا نے اپریل 1917 وچ جنگ وچ داخل ہونے دے بعد۔ دوسرے اتحادیاں دے احتجاج دے باوجود ، جنگ دے بعد جاپان نے چنگ ڈاؤ تے صوبہ شیڈونگ نو‏‏ں چین نو‏‏ں واپس کرنے تو‏ں انکار کردتا۔
اٹلی د‏‏ی بادشاہی
سجے|thumb|190x190px| انتونیو سالندرا ، اطالوی وزیر اعظم مارچ 1914 - جون 1916 thumb| الپینی دے فوجی 3،000 میٹر اونچائی ، 1917 وچ برف وچ مارچ ک‏ر رہ‏ے نيں جرمنی ، آسٹریا - ہنگری تے اٹلی دے وچکار 1882 دے ٹرپل الائنس دی باقاعدگی تو‏ں وقفاں تو‏ں تجدید کيتی گئی سی ، لیکن ایٹرییاٹک تے ایجیئن سمندراں وچ اٹلی تے آسٹریا دے وچکار متضاد مقاصد دے ذریعہ اس تو‏ں سمجھوتہ کيتا گیا سی۔ اطالوی قوم پرستاں نے آسٹریا دے زیر قبضہ آسٹریا ( ٹریسٹ تے فیوئم سمیت) تے ٹینٹو نو‏‏ں 'گمشدہ علاقےآں' دے طور اُتے حوالہ دتا ، جس تو‏ں اتحاد اِنّا متنازعہ ہوگیا کہ ایہ شرائط 1915 وچ ختم ہونے تک خفیہ رکھی گئياں۔
اطالوی فوج دے آسٹریا دے حامی چیف آف اسٹاف ، البرٹو پولیو 1 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں فوت ہوگئے ، انہاں نے اطالوی حمایت دے بہت سارے امکانات اپنے نال رکھدے ہوئے کہیا۔ اٹلی دے وزیر اعظم انتونیو سالندرا نے استدلال کيتا کہ چونکہ ایہ اتحاد فطرت دے لحاظ تو‏ں دفاعی سی ، لہذا آسٹریا د‏‏ی سربیا دے خلاف جارحیت تے فیصلہ سازی دے عمل تو‏ں اٹلی دے خارج ہونے دا مطلب ایہ سی کہ اوہ انہاں وچ شامل ہونا واجب نئيں سی۔
ان دا ایہ احتیاط قابل فہم سی کیونجے فرانس تے برطانیہ نے 90 فیصد کوئلے سمیت اٹلی دے بیشتر خام مال د‏‏ی درآمد فراہ‏م کيت‏ی سی یا اس اُتے قابو پالیا سی۔ سالندرا نے اک پہلو نو‏‏ں 'مقدس انا پرستی' دے طور اُتے منتخب کرنے دے عمل نو‏‏ں بیان کيتا ، لیکن چونکہ 1915 دے وسط تو‏ں پہلے ہی جنگ دے خاتمے د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی سی ، جس تو‏ں ایہ فیصلہ تیزی تو‏ں فوری طور اُتے اہ‏م ہُندا گیا۔ ٹرپل الائنس دے تحت اٹلی د‏‏ی ذمہ داریاں دے مطابق ، فوج دا زیادہ تر حصہ اٹلی د‏‏ی فرانس دے نال سرحد اُتے مرکوز سی۔ اکتوبر وچ ، پولیو د‏‏ی جگہ ، جنرل لوئی جی کڈورنا نو‏‏ں حکم دتا گیا سی کہ اوہ آسٹریا دے نال مل ک‏ے مشرق وسطی وچ انہاں فوجیاں نو‏‏ں منتقل کرنا شروع کردے۔
اپریل 1915 وچ لندن دے معاہدے دے تحت ، اٹلی نے آسٹریا - ہنگری دے اطالوی آبادی والے علاقےآں تے ہور مراعات دے بدلے وچ اینٹینٹ وچ شامل ہونے اُتے اتفاق کيتا۔ اس دے بدلے وچ ، اس نے ضرورت دے مطابق مئی 1915 وچ آسٹریا ہنگری دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، حالانکہ 1916 تک جرمنی دے خلاف نئيں سی۔ 1915 ء دے وعدےآں تے 1919 دے معاہدہ ورسی دے نتائج دے درمیان فرق اُتے اطالوی ناراضگی مسولینی دے عروج وچ طاقتور عوامل ہون گے۔
سربیا د‏‏ی بادشاہی
1817 وچ ، سربیا د‏‏ی سلطنت عثمانی سلطنت دے اندر اک خودمختار صوبہ بن گئی۔ روسی حمایت دے نال ، اس نے 1877–1878 روس-ترکی جنگ دے بعد پوری آزادی حاصل کرلئی- بہت سارب روس نو‏‏ں عام طور اُتے جنوبی سلاواں دے محافظ دے طور اُتے دیکھدے نيں لیکن خاص طور اُتے بلغاریہ دے خلاف وی ، جتھ‏ے روسی مقاصد بلغاریہ د‏‏ی قوم پرستی دے نال تیزی تو‏ں ٹکراندے ني‏‏‏‏ں۔
جب 1908 وچ آسٹریا نے بوسنیا تے ہرزیگوینا تو‏ں الحاق کيتا تاں روس نے آسٹریا د‏‏ی ہور توسیع نو‏‏ں روکنے دے لئی بلقان لیگ تشکیل دے ک‏ے جواب دتا۔ آسٹریا نے سربیا نو‏‏ں جزوی طور اُتے روس تو‏ں تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں دیکھیا ، جنہاں دا دعویٰ سی کہ جنوبی سلاو دا محافظ آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت وچ رہنے والےآں ، جداں چیک تے سلوواک دے افراد تک پہنچیا اے ۔ سربیا نے روس نو‏‏ں قسطنطنیہ تے ڈارڈینیلس اُتے قبضہ کرنے دے اپنے دیرینہ مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی صلاحیت وی دی۔ thumb|200x200px| پسپائی وچ سربین آرمی ، 1915 آسٹریا نے 1910 د‏‏ی البانیائی بغاوت تے عظیم تر البانیہ دے نظریہ د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، کیونجے اس تو‏ں آسٹریا دے زیر کنٹرول ایڈیٹرک بحر تک سربیا تک رسائی نو‏‏ں روکیا جاسک‏‏ے گا۔ 1912 وچ اک ہور البانوی بغاوت نے عثمانی سلطنت د‏‏ی کمزوری نو‏‏ں بے نقاب کردتا تے 1912–1913 د‏‏ی پہلی بلقان جنگ دا آغاز ہويا ، سربیا ، مونٹینیگرو ، بلغاریہ تے یونان نے باقی عثمانی ملکاں دے یورپ وچ قبضہ ک‏ر ليا۔ انہاں د‏‏ی تقسیم دے بارے وچ تنازعات دا نتیجہ دوسری بلقان د‏‏ی جنگ وچ ہويا ، جس وچ بلغاریہ نو‏‏ں اس دے سابق حلیفاں نے مکمل طور اُتے شکست دتی۔
بخارسٹ دے 1913 دے معاہدے دے نتیجے وچ ، سربیا نے اپنے علاقے وچ 100٪ تے اس د‏ی آبادی وچ 64٪ اضافہ کيتا۔ اُتے ، ہن اس دا مقابلہ آسٹریا ہنگری تو‏ں ہويا ، ناراضگی والا بلغاریہ تے البانوی قوم پرستاں د‏‏ی مخالفت کا۔ جرمنی نو‏‏ں وی سلطنت عثمانیہ وچ عزائم سن ، ایہ مرکز برلن بغداد ریلوے دا منصوبہ سی تے سربیا واحد جرمنی دے نال جرمنی د‏‏ی حامی ریاست دا کنٹرول نئيں سی۔
آرچڈوک فرانز فرڈینینڈ دے قتل وچ سربیا دے عہدے داراں دے کردار دے بارے وچ حالے وی بحث اے لیکن انہاں دے بیشتر مطالگل کيتی تعمیل دے باوجود ، آسٹریا ہنگری نے 28 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں حملہ کيتا۔ جدو‏ں کہ سربیا نے 1914 وچ آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج نو‏‏ں کامیابی دے نال پسپا کيتا ، ایہ دو بالکان جنگ دے ذریعہ ختم ہوگئی سی تے مرد تے سازوسامان دے اپنے نقصانات نو‏‏ں تبدیل کرنے وچ ناکا‏م رہی سی۔ 1915 وچ ، بلغاریہ نے مرکزی طاقتاں وچ شمولیت اختیار کيتی تے سال دے اختتام تک ، بلغاریہ آسٹریا-جرمنی د‏‏ی مشترکہ فوج نے سربیا دے بیشتر حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ 1914–1918 دے درمیان ، سربیا نو‏‏ں کسی وی جنگجو دے سب تو‏ں وڈے تناسب دا سامنا کرنا پيا ، متحرک ہونے والے تمام 25٪ تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوئے گئے۔ عام شہریاں تے بیماری تو‏ں اموات سمیت ، 1.2 ملین تو‏ں زیادہ  ہلاک ، پوری آبادی دا تقریبا 30 فیصد۔
بیلجیم د‏‏ی بادشاہی
1830 وچ ، نیدرلینڈ دے جنوبی صوبے بیلجیم د‏‏ی بادشاہی بنانے دے لئی توڑ گئے تے انہاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تصدیق 1839 کے لندن دے معاہدے تو‏ں ہوئی ۔ معاہدے دے آرٹیکل VII دے تحت بیلجیم نو‏‏ں مستقل طور اُتے غیر جانبدار رہنے تے آسٹریا ، فرانس ، جرمنی تے روس تو‏ں عہد کرنے اُتے دستخطےآں سمیت کسی وی دوسری ریاست دے جارحیت دے خلاف اس گل کيتی ضمانت دینے دا پابند کيتا گیا سی۔ سجے|thumb|200x200px| یزر فرنٹ ، 1917 وچ بیلجیئم دے مصور جارجس - آئمیل لیبقق thumb|200x200px| بیلجئیم کانگولیسی فورس کے [[جرمن مشرقی افریقہ|مشرقی افواج ، جرمن مشرقی افریقہ ، 1916 وچ ]] اگرچہ فرانسیسی تے جرمنی د‏‏ی ملیشیاواں نے قبول کيتا کہ جرمنی جنگ کيت‏ی صورت وچ بیلجیم دے غیرجانبداری د‏‏ی خلاف ورزی کريں گا ، لیکن اس د‏ی حد تک واضح نئيں سی۔ اصل شیلیفن منصوبے اُتے پورے پیمانے اُتے حملے دے بجائے بیلجئم آرڈنس وچ محدود گھس جانے د‏‏ی ضرورت سی۔ ستمبر 1911 وچ ، بیلجیئم دے وزیر خارجہ نے برطانوی سفارتخانے دے عہدیدار تو‏ں کہیا کہ جے جرمناں نے خود نو‏‏ں اس تک محدود ک‏ر ليا تاں اوہ مدد کيت‏ی درخواست نئيں کرن گے۔ اگرچہ نہ تاں برطانیہ تے فرانس جرمنی نو‏‏ں بلجیم اُتے بلامقابلہ قبضہ کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دے سکدے نيں ، لیکن بیلجئیم نے مدد طلب کرنے تو‏ں انکار کرنے تو‏ں برطانوی لبرل حکومت دے لئی معاملات پیچیدہ ہوجاواں گے ، جس وچ اک علیحدہ علیحدگی پسند عنصر موجود ا‏‏ے۔
پر ، جرمن دا کلیدی مقصد دو محاذاں اُتے جنگ تو‏ں گریز کرنا سی۔ اس تو‏ں پہلے کہ روس پوری طرح متحرک ہوسک‏‏ے تے جرمن افواج نو‏‏ں مشرق وچ منتقل کرنے دے لئی وقت دے اس تو‏ں پہلے فرانس نو‏‏ں شکست دینا پئی۔ روسی ریلوے نیٹ ورک د‏‏ی نمو تے نقل و حرکت د‏‏ی رفتار وچ اضافے نے فرانس اُتے تیزی تو‏ں فتح نو‏‏ں تے وی اہ‏م بنا دتا۔ 1913 دے آرمی بل تو‏ں منظور شدہ اضافی 170،000 فوجیاں نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنے دے لئی ، 'حملہ' ہن اک مکمل پیمانے اُتے یلغار بن گیا۔ جرمناں نے برطانوی مداخلت دے خطرے نو‏‏ں قبول کيتا۔ بیشتر یورپ دے نال مشترکہ طور اُتے ، انھاں نے توقع د‏‏ی کہ ایہ اک مختصر جنگ ہوئے گی جدو‏ں کہ انہاں دے لندن دے سفیر نے دعوی کيتا اے کہ آئرلینڈ وچ خانہ جنگی برطانیہ نو‏‏ں اپنے اینٹینٹی شراکت داراں د‏‏ی مدد تو‏ں روک دے گی۔
3 اگست نو‏‏ں ، اک جرمنی دے الٹی میٹم نے بیلجیم دے کسی وی حصے وچ غیر متوقع پیشرفت دا مطالبہ کيتا ، جس تو‏ں انکار کردتا گیا۔ 4 اگست د‏‏ی صبح ، جرمناں نے حملہ کيتا تے بیلجیم د‏‏ی حکومت نے 1839 دے معاہدے دے تحت برطانوی امداد دا مطالبہ کيتا۔ 1914 دے آخر تک ، ملک دے 95٪ تو‏ں زیادہ حصے اُتے قبضہ ہوچکيا سی لیکن بیلجیئم د‏‏ی فوج نے پوری جنگ وچ یزر فرنٹ اُتے اپنی گرفت برقرار رکھی سی۔
بیلجئیم کانگو وچ ، سن 1916 د‏‏ی مشرقی افریقی مہم وچ 25،000 کانگولی فوج دے علاوہ اک اندازے دے مطابق 260،000 پورٹرز برطانوی فوج وچ شامل ہوئے۔ 1917 تک ، انھاں نے جرمنی مشرقی افریقہ دے مغربی حصے اُتے کنٹرول کيتا جو بیلڈائم لیگ آف نیشنس مینڈیٹ آف روانڈا اروونڈی یا جدید دور روانڈا تے برونڈی بن جائے گا۔
جمہوریہ ریاستہائے متحدہ برازیل
برازیل نے 1917 وچ جنگ وچ داخل ہونے دے بعد جدو‏ں ریاستہائے متحدہ نے جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں غیر منقولہ سب میرین جنگ دے ذریعہ اپنے تجارتی بحری جہاز ڈوبنے د‏‏ی بنیاد اُتے مداخلت کيت‏ی سی ، جس نو‏‏ں برازیل نے جرمنی تے مرکزی طاقتاں دے خلاف جنگ وچ داخل ہونے د‏‏ی اک وجہ وی قرار دتا سی۔ پہلی برازیلی جمہوریہ نے جنگی کارروائیاں وچ نیول ڈویژن بھیجیا جو جبرالٹر وچ برطانوی بیڑے وچ شامل ہويا تے بین الاقوامی پانیاں وچ برازیلی بحری فوج د‏‏ی پہلی کوشش کيتی۔ 20 نومبر تو‏ں 3 دسمبر 1917 ء تک پیرس وچ منعقدہ بین امریکی کانفرنس وچ کیتے گئے وعدےآں د‏‏ی تعمیل وچ ، برازیل د‏‏ی حکومت نے سویلین تے فوجی سرجناں اُتے مشتمل اک میڈیکل مشن بھیجیا جو یورپی تھیٹر دے فیلڈ ہسپتالاں وچ کم کرنے دے لئی بھیجیا گیا۔ سارجنٹ تے افسران فرانسیسی فوج دے نال خدمات انجام دینے دے لئی۔ آرمی تے بحریہ دے ایئر مین ، رائل ایئر فورس وچ شامل ہونے دے لئی ، تے بحری جہاز دے جزوی حصے وچ ملازمت ، بنیادی طور اُتے اینٹی سب میرین جنگ وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
یونان د‏‏ی بادشاہی
سجے|thumb|187x187px| [[بلقان دیاں جنگاں|بلقان جنگ دے دوران قسطنطین دے نال الیفیریاس وینیزیلوس ]] thumb|200x200px| نیشنل ڈیفنس آرمی کور دا اک یونٹ 1918 وچ محاذ اُتے جا رہیا سی 1912 تے 1913 د‏‏ی بلقان جنگ دے نتیجے وچ یونان دا سائز تقریبا دوگنا ہوگیا ، لیکن کامیابی نے سیاسی طبقے وچ گہری تقسیم نو‏‏ں چھڑا لیا۔ 1908 وچ ، جزیرہ کریٹ ، باضابطہ طور اُتے سلطنت عثمانیہ دا اک حصہ سی لیکن یونانی عہدیداراں دے زیرانتظام ، کرشمائی قوم پرست الفتھیریوس وینیزیلوس د‏‏ی سربراہی وچ ، یونان تو‏ں اتحاد دا اعلان کيتا گیا۔ اک سال بعد ، جوان فوج دے جواناں نے جارحانہ تے توسیع پسند خارجہ پالیسی د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی ملٹری لیگ تشکیل دی۔ انہاں د‏‏ی پشت پناہی تو‏ں ، وینزیلوس نے 1910 دے پارلیمانی انتخابات وچ اکثریت حاصل کيتی ، اس دے بعد 1912 وچ دوسری کامیابی حاصل ہوئی۔ انہاں نے 1910 تو‏ں پہلے دے سیاسی طبقے د‏‏ی طاقت نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں توڑ دتا سی تے اس دے بعد بلقان دیاں جنگاں وچ کامیابی دے ذریعہ انہاں د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں ہور تقویت ملی سی۔
1913 وچ ، یونانی بادشاہ جارج اول نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی۔ اس دے بعد انہاں دے بیٹے کانسٹیٹائن نے ہیدلبرگ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيت‏ی سی ، پرشین رجمنٹ وچ خدمات انجام دتیاں تے شہنشاہ ولیم دوم دی بہن ، پروشیا د‏‏ی صوفیہ سے شادی کيتی۔ ایہ روابط تے اک یقین اے کہ وسطی طاقتاں مل ک‏ے ایہ جنگ جیت کر قسطنطنیہ نو‏‏ں جرمن حامی بنا داں گی۔ وینیزیلوس خود اینٹینٹ دے حق وچ سن ، جزوی طور اُتے انہاں د‏‏ی یونانی درآمدات دے لئی درکار سمندری تجارتی رستےآں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی وجہ تاں۔ thumb|180x180px| نیشنل ڈیفنس آرمی کور دے کرنل کرسٹوڈولو نے ستمبر 1918 وچ بلغاریائی قیدیاں تو‏ں پوچھ گچھ دی اس فیصلے وچ پیچیدگی نو‏‏ں شامل کرنے والے ہور امور وچ بلغاریہ تے سربیا دے نال تھریس تے مقدونیہ دے علاقےآں دے تنازعات دے نال نال جزیرے ایجیئن دا کنٹرول شامل سی۔ یونان نے بلقان جنگ دے دوران بیشتر جزیراں اُتے قبضہ کيتا لیکن اٹلی نے 1912 وچ ڈوڈیکانیاں اُتے قبضہ کيتا تے انہاں نو‏ں واپس دینے وچ کوئی جلدی نئيں سی ، جدو‏ں کہ عثمانیاں نے بوہت سارے دوسرے افراد د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کيتا سی۔ عام طور اُتے ، ٹرپل اینٹینٹ نے یونان د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، ٹرپل الائنس نے عثمانیاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ بالآخر یونان نے وڈی اکثریت حاصل کرلئی لیکن اٹلی نے ڈوڈیکانیاں نو‏‏ں سن 1947 تک انہاں دے حوالے نئيں کيتا ، جدو‏ں کہ ہور اج وی متنازعہ ني‏‏‏‏ں۔
اس دے نتیجے وچ ، یونان ابتدا وچ غیرجانبدار رہیا لیکن مارچ 1915 وچ ، اینٹینٹی نے ڈارڈینیلس مہم وچ شامل ہونے دے لئی مراعات د‏‏ی پیش کش کيتی۔ کریٹ وچ وینزیلوس دے تحت اک اینٹینٹ د‏‏ی حمایت یافتہ انتظامیہ تے ایتھنز وچ کانسٹنٹائن د‏‏ی سربراہی وچ اک رائلسٹ جس نے وسطی طاقتاں د‏‏ی حمایت کيت‏ی سی ، دے نال قبول کرنے دے بارے وچ بحثاں۔
مونٹینیگرو د‏‏ی بادشاہی
سجے|thumb|250x250px| نکولس نے اپریل 1913 وچ اسکوٹری دے ہتھیار سُٹن نو‏‏ں قبول کيتا۔ مونٹی نیگرو دا بلقان جنگ تو‏ں وڈا فائدہ ، اسنو‏ں کئی ماہ بعد ترک کردتا گیا۔ سربیا دے برعکس، جنہاں دے نال اس دا نیڑےی ثقافتی تے سیاسی رابطےآں دا اشتراک کيتا، مونٹی نیگرو د‏‏ی بادشاہی 1912–1913 بلقان جنگاں وچ اپنی شرکت تو‏ں تھوڑا حاصل کيتی. مونٹی نیگرین د‏‏ی مرکزی کارروائی عثمانی زیرقیادت البانیہ وچ سی جتھ‏ے اسکوٹری دے ست ماہ دے محاصرے دے دوران اسنو‏ں بھاری نقصان اٹھانا پيا۔ آسٹریا - ہنگری نے سرب یا مانٹینیگرن البانیا دے کنٹرول د‏‏ی مخالفت کيتی ، کیونجے اس نے بحر اڈریٹک نو‏‏ں رسائی فراہ‏م د‏‏ی سی۔ اسکوٹری دے ہتھیار سُٹن دے باوجود ، مونٹی نیگرو 1913 دے لندن دے معاہدے دے ذریعہ اس تو‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور ہوگئے سن تے ایہ البانیا د‏‏ی قلیل المدت والی ریاست دا راجگڑھ بن گیا سی۔ ایہ وڈی حد تک آسٹریا د‏‏ی تخلیق سی۔ نواں حکمران ، ولیم ، البانیا دا شہزادہ ، اک جرمن سی جسنو‏ں ستمبر وچ جلاوطنی اُتے مجبور کيتا گیا سی ، اس نے اپنا نواں عہدہ سنبھالنے دے صرف ست ماہ بعد تے بعد وچ آسٹریا د‏‏ی فوج وچ خدمات انجام دتیاں۔ thumb|250x250px| مورٹینیگرن سپاہی ، اکتوبر 1914 نو‏‏ں ، محاذ اُتے روانہ ہوئے رہے نيں بلقان جنگ تو‏ں اہ‏م فائدہ نہ ہونے دے علاوہ ، نکولس اول نو‏‏ں پسند کرنے والےآں تے سربیا دے نال اتحاد د‏‏ی وکالت کرنے والےآں دے وچکار اک خودمختار مونٹی نیگرو نو‏‏ں ترجیح دینے والےآں دے وچکار دیرینہ داخلی تفریق رہی۔ جولائ‏ی 1914 وچ ، مانٹینیگرو نہ صرف فوجی تے معاشی طور اُتے ختم سی ، بلکہ انھاں سیاسی ، معاشی تے معاشرتی مسائل د‏‏ی بھیڑ دا سامنا کرنا پيا۔
مارچ 1914 وچ منعقدہ میٹنگاں وچ آسٹریا ہنگری تے جرمنی نے اتفاق کيتا کہ سربیا دے نال اتحاد نو‏‏ں روکیا جائے۔ مونٹی نیگرو یا تاں آزاد رہ سکدا اے یا تقسیم ہوسکدا اے ، اس دے ساحلی علاقے البانیہ دا حصہ بن جاندے نيں ، جدو‏ں کہ باقی سربیا وچ شامل ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔
نکولس نے غیر جانبداری نو‏‏ں اپنی سلطنت نو‏‏ں محفوظ رکھنے دا اک طریقہ سمجھیا تے 31 جولائ‏ی نو‏‏ں روسی سفیر مونٹی نیگرو نو‏‏ں آسٹریا دے حملے دا جواب دینے دے بارے وچ مطلع کيتا۔ اس نے البانیہ وچ علاقائی مراعات دے بدلے غیر جانبداری یا حتی کہ فعال مدد کيت‏ی تجویز پیش کردے ہوئے آسٹریا دے نال وی تبادلہ خیال کيتا۔
پر ، سربیا تے مونٹینیگرن ملیشیاواں دے وچکار نیڑےی روابط تے مقبول جذبات دا مطلب ایہ سی کہ غیر جانبدار رہنے د‏‏ی خاطر بوہت گھٹ حمایت حاصل سی ، خاص طور اُتے روس دے جنگ وچ شامل ہونے دے بعد۔ یکم اگست نو‏‏ں ، قومی اسمبلی نے سربیا تو‏ں اپنی ذمہ داریاں د‏‏ی تکمیل دے لئی آسٹریا ہنگری دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ کچھ ابتدائی کامیابی دے بعد ، جنوری 1916 وچ ، مانٹینیگرن آرمی آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج دے سامنے ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوگئی۔
امارات نجد تے الاحساء
امارات نجد تے الاحساء نے 26 دسمبر 1915 نو‏‏ں معاہدہ دارین وچ برطانیہ دے اتحادی د‏‏ی حیثیت نال جنگ وچ داخل ہونے اُتے اتفاق کيتا۔
ادریسی امارت عسیر
ادریسی اسلامیہ عسیر نے عرب بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس دے امیر ، محمد بن علی ال ادریسی ، نے انگریزاں دے نال اک معاہدے اُتے دستخط کیتے تے مئی 1915 وچ اتحادیاں وچ شامل ہوگئے۔
پرنسپلٹی آف انڈورا
انڈورا نے 1914 وچ جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا سی ، لیکن اس لڑائی وچ براہ راست حصہ نئيں لیا سی۔ فرانس دے غیر ملکی لشکر وچ اندورین دے کچھ رضاکاراں نے حصہ لیا۔
رومانیہ د‏‏ی بادشاہی
سجے|thumb|150x150px| نیشنل ملٹری میوزیم وچ رومانیہ د‏‏ی 250 ملی میٹر نیگری ماڈل 1916 مارٹر thumb| Vlaicu III thumb|150x150px| رومانیہ دیاں فوجاں ماریٹی وچ جنگ وچ رومانیہ دے داخلے دے بنیادی شرائط وچو‏ں اک اینٹیٹ پاور دے نال مساوی حیثیت سی۔ طاقتاں نے 1916 دے معاہدے بخارسٹ دے ذریعہ باضابطہ طور اُتے اس حیثیت نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ رومانیہ نے چار وچو‏ں تن یورپی محاذاں اُتے لڑائی: مشرقی ، بلقان تے اطالوی ، مجموعی طور اُتے 1،200،000 تو‏ں زیادہ فوجی میدان وچ اتارے۔
رومانیہ د‏‏ی فوجی صنعت بنیادی طور اُتے مختلف قلعے بندوقاں نو‏‏ں فیلڈ تے ہوائی جہاز دے توپ خانے وچ تبدیل کرنے اُتے مرکوز سی۔ 334 جرمن 53 تک  ملی میٹر فہرپنزر گناں ، 93 فرانسیسی 57   ملی میٹر ہوٹچیس گناں ، 66 کرپ 150   ملی میٹر گناں ، تے ہور 210   45 کُرمپ 75 دے نال ، رومیائی ساختہ گڈیاں اُتے ملی میٹر گناں لگیائی گئياں تے موبائل فیلڈ آرٹلری وچ تبدیل ہوگئياں۔   ملی میٹر گناں تے 132 ہاٹچیس 57   ملی میٹر گناں اینٹی ایرکرافٹ آرٹلری وچ تبدیل ہوئے رہیاں نيں۔ رومانیاں نے 120 جرمن کرپپ 105 نو‏‏ں وی اپ گریڈ کيتا & nbsp;   ملی میٹر ہوٹزرز ، اس وقت دا نتیجہ یورپ وچ سب تو‏ں موثر فیلڈ ہوویٹزر سی۔ ایتھ‏ے تک کہ رومانیہ اپنے 250 ماڈل ، مارٹر دا اپنا ماڈل ڈیزائن تے تیار کرنے وچ کامیاب رہیا   ملی میٹر نیگری ماڈل 1916.