بھوریاں_والے_راجے
اٹھارھویں صدی دے انتلے چار دہاکے ایہہ سکھ سردار چاہے تھوڑھے پنڈاں دے مالک سن جاں بہوتیاں دے، پر آپو-اپنے علاقے وچ پورن خود مختیار سن۔ اٹھارھویں صدی دا باقی رہندا سماں ایہناں نے اک-دوجے دے علاقے کھوہن لئی لڑائی جھگڑے کرن اتے باہری حملیاں توں بچاء کردیاں ہی بتیت کیتا۔ 1767 وچ احمد شاہ درانی دے حملے کارن سکھ سردار ادھر-ادھر ہو گئے پر جیوں ہی اوہ واپس گیا، اوہناں نے مڑ اپنیاں ملکھاں سانبھ لئیاں۔ دلی دے مغل بادشاہ نوں اپنی سلطنت وچ لگی سنھ نہیں سی بھاؤندی، اس لئی اس نے 1777 وچ اپنے وزیر نزپھ خاں نوں سکھاں نوں ادھینگی مناؤن لئی بھیجیا۔ سکھ سرداراں نے رل کے اس دا مقابلہ کیتا۔ نتیجے وجوں نزپھ خاں نوں سکھاں نال اک دوجے نال رل کے رہن دی سندھی کرکے واپس مڑنا پیا۔ پر مغل بادشاہ لئی اس سندھی دا کوئی مہتو نہیں سی۔ اس نے سکھ سرداراں نوں این مناؤن واسطے نومبر 1779 وچ شاہزادہ پھرکھندا بخت اتے نواب مزید-اد-دولا نوں فوج دے کے بھیجیا پر پھر وی حاصل کجھ نہیں ہویا۔ مغل حکومت دے پربھاوہین ہون کارن کجھ سال تاں سکھ راجے اتے ہور سردار اک طرحاں ستنتر ہوند دے مالک بنے رہے پر 1788 وچ مرہٹیاں ولوں دلی وچ ڈیرے لاؤن پچھوں ایہہ سارے اوہناں دی چھانی بھرن لگے۔ ادھر اٹھارھویں صدی دے انت تکّ کلکتے وچ پیٹھ جماؤن اپرنت ایسٹ انڈیا کمپنی نے مغل حکومت دی کمزوری بھانپدیاں راجنیتک لالساواں پالنیاں شروع کیتیاں اتے 1757 وچ بنگال دے مغل صوبیدار سراج-اد-دولا نوں پلاسی دی لڑائی وچ ہرا کے بنگال اتے قبضہ کر لیا اتے پھر گنگا-یمنا دوآبے وچ ہور اگے ودھدیاں سنیکت پرانتاں وچ فتح گڑھ دے ستھان اتے اپنا ریزیڈینٹ تعینات کیتا۔ اس ویلے تکّ کمپنی کول یمنا پار سکھ سرداراں اتے ستلج توں پار ستھاپت ہو چکے رنجیت سنگھ دے راج بارے جانکاری نہیں سی۔ انینویں صدی دے چڑھدیاں ہانسی دے انگریز حاکم جارج تھامس نے ستلج توں پورب ولّ دیاں سکھ ریاستاں نوں دباؤنا شروع کر دتا۔ جارج تھامس دیاں ودھیکیاں توں سطے ہوئے پٹیالہ، نابھہ، جیند، کیتھل، لاڈوا اتے تھانیسر دے سکھ راجیاں نے اک ڈیپوٹیشن دلی اتے قابض مرہٹا دولت راؤ سندھیا دے فرانسیسی جرنیل مسٹر پیرن کول بھیج کے اس نوں اس طرحاں دی سرکھیا دین دی بینتی کیتی جہو جہی اوہناں نوں مغلاں دے راج سمیں ملدی رہی سی۔ فلسروپ سکھ ریاستاں دی سہائتا لئی بھیجی مراٹھا سینا نے ایہہ کھیتر جارج تھامس توں تاں خالی کروا لیا پر نتیجے وجوں سکھ ریاستاں نوں جو سالانہ نذرانہ پیش کرن لئی کیہا، اوہ ایہناں ریاستاں دے وتوں کتے ودھ سی، جس کارن نواں جھگڑا اتپن ہو گیا۔ انیویں صدی: انگریز ادھیکاریاں نال سمپرک ایہہ اتہاسک سچائی ہے کہ 1800 عیسوی تکّ انگریزاں نوں یمنا توں پار سکھ ملکھاں اتے ستلج توں پار رنجیت سنگھ دے پربھتا سنپنّ راج بارے بلکلّ جانکاری نہیں سی۔ جد ایسٹ انڈیا کمپنی ولوں سندھیا دے دربار وچ نیوکت ریزیڈینٹ مسٹر کولنز نے کلکتے بیٹھے گورنر جنرل لارڈ ویلزلے نوں شاہ زمان اتے لاہور درمیان نیڑتا ہون دی کنسوء دتی تاں اس نے لاہور دربار پرتی شبھ اچھا پرگٹاؤن واسطے پرتیندھّ بھیجن دا فیصلہ کیتا۔ اس نے اجیہا سندھیا راہیں ہی کرنا اچت سمجھیا۔ اس نے 1800 دے شروع وچ سندھیا نوں سجھاء دتا کہ اوہ سکھ راجیاں ولّ گپت سندیش-واہک بھیج کے شاہ زمان دا ورودھ کرن اتے انگریزاں پرتی سدبھاونا رکھن دی پریرنا کرے۔ انگریز ریزیڈینٹ دی صلاح نال سندھیا نے اس منورتھ لئی اپنے اہل کار میر یوسف علی دی چون کیتی اتے اس نوں مئی دے مہینے لاہور ولّ توریا۔ اس دے لاہور نوں روانہ ہون بارے جان کے دولت راؤ سندھیا دے دلی وچ تعینات فرانسیسی سینا-مکھی پیرن نے راجا بھاگ سنگھ جیند راہیں راجا رنجیت سنگھ نوں کمپنی دیاں چالاں توں سچیت رہن لئی اکھوا بھیجیا۔ اس لئی میر یوسف علی نوں تاں اپنے منورتھ وچ سفلتا نہ ملی، پر اس نال ایسٹ انڈیاں کمپنی اتے رنجیت سنگھ درمیان سمپرک بن گیا۔ رنجیت سنگھ نے بناں میر یوسف علی نوں دسیاں پھتہگڑھ وچلے کمپنی دے ریزیڈینٹ نوں خط اتے خریتا بھیج کے وشواس دوایا کہ اوہ کسے وی طرحاں شاہ زمان نال نزدیکی نہیں بنائیگا۔