cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جدید عظیم طاقتاں دی لسٹ
فرانس
متبادل=Bonaparte in a simple general uniform in the middle of a scrum of red-robbed members of the Council of Five Hundred|باواں|thumb| جنرل بوناپارٹ ، 18 بروامیر بغاوت۔ فرانس اک غالب سلطنت سی جو پوری دنیا دے وکھ وکھ تھانواں اُتے بوہت سارے نوآبادیات رکھدی سی۔ لوئس XIV دے طویل دور حکومت دے دوران ، 1643 تو‏ں 1715 تک ، فرانس یوروپی طاقت دا حامی سی۔ سلطنت فرانس (1804–1814) جسنو‏ں گریٹر فرانسیسی سلطنت یا پہلی فرانسیسی سلطنت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، لیکن زیادہ تر عام طور اُتے نپولین سلطنت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، 19 واں صدی دے اوائل وچ وی براعظم یورپ دے بیشتر علاقےآں د‏‏ی غالب طاقت سی۔
نپولین 18 مئی 1804 نو‏‏ں فرانس دا شہنشاہ ( L'Empereur des Français ) بن گیا تے 2 دسمبر 1804 نو‏‏ں شہنشاہ د‏‏ی تاجپوشی د‏‏ی گئي ، فرانسیسی قونصلیٹ د‏‏ی مدت ختم ہونے اُتے ، تے آسٹریا ، پرشیا دے خلاف تیسری اتحاد د‏‏ی جنگ وچ ابتدائی فوجی فتوحات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ، روس ، پرتگال ، تے اس تو‏ں وابستہ ملکاں ، خاص طور اُتے آسٹریلٹز (1805) تے فریڈلینڈ د‏‏ی جنگ (1807) د‏‏ی جنگ وچ ۔ جولائ‏ی 1807 وچ معاہدہ تلسیت نے یوروپی براعظم اُتے دو سالاں دے خونریزی نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا۔ اجتماعی طور اُتے نپولین جنگاں دے ناں تو‏ں جانے والی فوجی فتوحات دے بعد دے سالاں نے مغربی یورپ دے زیادہ تر حصےآں تے پولینڈ وچ فرانسیسی اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھایا۔ 1812 وچ ، عروج اُتے ، فرانسیسی سلطنت دے پاس 130 ڈپارٹمنٹ سن  ، 70 ملین تو‏ں زیادہ مضامین اُتے حکمرانی کردے سن ، جرمنی ، اٹلی ، اسپین تے وارسا دے ڈچی وچ وسیع پیمانے اُتے فوجی موجودگی برقرار رکھدے سن ، تے پروشیا ، روس تے آسٹریا نو‏‏ں برائے ناں اتحادیاں دے طور اُتے گن سکدے سن ۔
ابتدائی فرانسیسی فتوحات نے پورے یورپ وچ فرانسیسی انقلاب د‏‏ی بہت ساریاں نظریا‏تی خصوصیات برآمد ک‏‏يتی‏‏اں ۔ نپولین نے لوکاں دے کچھ عام خدشےآں د‏‏ی اپیل کردے ہوئے حمایت حاصل کيتی۔ فرانس وچ ، انہاں وچ قدیم رسم د‏‏ی بحالی ، بورباناں تے ملک تو‏ں فرار ہونے والے مہاجر شرافت د‏‏ی ناپسندیدگی ، انقلاب نو‏‏ں الٹانے د‏‏ی کوشش کرنے والے غیرملکی بادشاہاں دے شبہات - تے جیکبینز د‏‏ی خواہش کہ فرانس دے انقلابی نظریات نو‏‏ں بڑھاوا دتا جائے دا خوف شامل سی۔
پنجابی رہتل
پنجابی رہتل اوہ رہتل اے جیڑی دیس پنجاب وچ یا ایہدیاں وکھریاں تھاواں تے وکھرے ویلیاں وچ ٹردی رئی۔ اے رہتل گھٹو گھٹ چارلکھ ورھے پرانی اے تے ایہدے ساریاں توں پرانے نشان پنجاب دے دریا، دریاۓ سواں دے کنڈیاں تے لئے گۓ پتھر دیاں اوزآراں توں ہوندی اے۔ وائی بیجی تے اوہدے اگے پچھے جیہڑا سماج بندا اے اوہ پنجابی رہتل وچ سب توں اگے دسدا اے۔ ہڑپہ پنجابی رہتل دا سب توں وڈا تے پرانا نشان اے۔
ولیمسن کاؤنٹی
ولیمسن امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
کولمبیا یونیورسٹی
کولمبیا یونیورسٹی نیو یارک امریکہ وچ اک پرانی یونیورسٹی اے۔
پنجابی رہتل
پنجابی رہتل یا ثقافت
پنجابی رہتل پنجاب دے جغرافیائی خطے دی پیداوار اے ۔ پنجاب دا جغرافیائی وقوع اجیہا اے کہ ایہہ پرانے زمانے توں تھل راہیں ہندستان  نوں لمے لہندے  رستیوں ہور ملکاں نال جوڑن والا علاقہ رہیا اے ۔ اس کر کے پنجاب نوں ہندستان دا داخلی دروازا کہیا جاندا اے ۔ پہلے زمانیاں وچ جنے وی لوک جاں حملہ آور بھارت ولّ آئے اوہ پنجاب وچوں ہی لنگھے۔ اس کرکے پنجاب وچّ یدھاں، مار-دھاڑاں اتے پرسپر ثقافت دے انوکھے نمونے ملدے نیں ۔ ایہہ اصل وچّ مختلف نسلاں، جاتاں، دھرماں دی سمیل بھوئیں ہے۔ اسے کرکے پنجابی سبھیاچار دے کجھ کیندری پکھ ہور سبھیاچاراں نالوں مولوں وکھرے ہن۔ پنجاب دی زرخیز اتے میدانی زمین، جیون-انوکول سہندا گرم تے تر آب و ہوا  اتے ہمالہ پربت توں وہندے دریاواں دی قدرتی نیامت نے اس حسین زمین نوں پرانے  زمانے توں ہی منکھی وسوں لئی بہت انوکول بنائی رکھیا ہے۔ پرانی-جیونی دیاں مول لوڑاں سہجے ہی پراپت ہو جان کارن اتھے منکھ ہزاراں سالاں توں وسدا آ رہا ہے۔ لگاتار اتھل-پتھل اتے تباہی دے باو جود ایہہ خطہ آباد رہا ہے۔ اسے کرکے ہی سبھیاچار وگیانی پنجاب نوں سبھیاچار دا پنگھوڑا ہون دا مان دندے ہن۔
تریخی درشٹی توں پوربلے سبھیاچار دے پرمان اس دھرتی توں ملدے نیں جو لگ پگ دس ہزار سال توں وی پرانے ہون دا اندازا اے ۔ اس توں بعد سپت سندھو رہتل دے ناں نال جانی جاندی انی ترقی یافتہ شہری رہتل وی اسے دھرتی اتے سرجی گئی۔ سپت سندھو رہتل دے پرانے  نمونے موہن جو دڑو، ہڑپا، سنگھول تے ڈھولباہا وغیرا تھانواں توں کیتی کھدائی توں حاصل ہوئے ہن۔ اس نوں ہڑپا رہتل وی کیہا جاندا ہے۔ گلیاں، گھراں، اشنان-گھراں وغیرہ دی نشچت ویونت توں ایہہ پرمان ملدے ہن کہ ایہہ تہذیب اس زمانے دے حساب نال بہت ترقی یافتہ سی۔ آریا لوکاں نے لگ-پگ 1500-3000 قبل مسیح دے سمیں وچّ اس خطے وچّ داخلہ کیتا۔ اوہ وکھ وکھ سمیاں وچّ وکھ-وکھ ٹولیاں دے روپ وچّ آئے۔ اس دور وچّ پنجاب دے اس خطے وچّ آریہ سبھیاچار دا شروع  ہندا ہے، جس نے دنیا  نوں سبھیاچاری پکھ توں مہان یوگدان دتا۔
پنجاب دی اس دھرتی دا ایہ ناں تاں مسلماناں دے آؤن نال پنج آب توں پرچلت ہویا پر اس توں پہلاں اس خطے بارے پنچند ناں دی ورتوں دے حوالے ملدے نیں ۔ سمے دے بدلن نال پنجاب دا ایہ جغرافیائی خِطا دنیا دے پرانے ترقی یافتہ مہان سبھیاچار دا مرکز کیندر بن جاندا ہے پنجاب دی اس دھرتی اتے چارے وید (رگوید، ساموید، یجروید اتے اتھروَ وید) رچے گئے، جو اجے تک وی ساڈی سبھیاچاری قدامت اتے مہانتا دا اتم نمونہ ہن۔ اپنشد گیان-ساہت دی دوسری مان یوگ ونگی ہے جو اتھے رچی گئی۔ بھاشا-ویاکرن سنبندھی پاننی دی جگت-پرسدھ رچنا 'اشٹادھیائ' وی اسے دھرتی تے لکھی گئی۔ اسے سمیں تکشلا یونیورسٹی ناں دا سکھیا مرکز بہت چرچت رہا، جتھے دیساں-دیسانتراں توں راج کمار پڑھن آؤندے رہے۔
پنجابی سبھیاچار دے وکاس دا اک پڑائ اسلام دھرم دے دخل اتھوا مسلمانی حملیاں نال شروع ہندا ہے جس دا آرنبھ 712 عیسوی وچّ محمد بن قاسم دے حملے نے کیتا۔ ستّ صدیاں دے لگاتار حملیاں دوران مسلمانی راج ستھاپت ہندے رہے جنہاں دی سکھر مغل راج سی۔ اس دور وچّ پنجابی سبھیاچار اتے سبھ توں ودھ پربھاو اسلام دھرم اتے سبھیاچار دا پیا۔ صوفی مت نے کٹڑ براہمنی ووستھا توں دکھی لوکاں نوں راحتَ دوائی۔ پنجابی کھان-پین، پہراوے، بھاشا اتے ساہت اتے اسلامی سبھیاچار دا پربھاو نکھیڑنا بہت مشکل ہے۔
مدھ یگ وچّ پنجابی سبھیاچار دے اتہاس وچّ اک نواں دور گورو نانک دیوَ جی دوارا سکھ دھرم دی ستھاپنا نال شروع ہندا ہے۔ پنجاب دی اس دھرتی اتے پنجابی لوکاں دے دکھاں دا علاج اتے آدرشاں دی سرجنا گورو نانک دیوَ جیگرو صاحبان نے لوک پکھی درشٹی توں کیتی۔ اس جیون دی کیندری مہتا ستھاپت کردیاں کرت کرن، نام جپن اتے ونڈ چھکن دے سرب کالیانکاری سماجی منکھی سنکلپ پیش کیتے۔ اس وچّ جات-پات، اوچ-نیچ آدی دے بھید-بھاواں نوں چھڈّ کے مانوی سانجھ اتے سربت دے بھلے دی گلّ کیتی گئی۔ سری گورو ارجن دیوَ جی دوارا آدی گرنتھ دی سنپادنا نے سنسار ساہت نوں لاثانی خزانہ دتا جس وچّ مانوتا دی مکتی دا سندیش ہے۔ گورو گوبند سنگھ جی نے خالصے دی سرجنا کرکے پنجاب دی اس دھرتی نوں نویں پٹھّ دتی۔ پنجابی سبھیاچار لئی ایہہ دور، اس دی ستنتر اتے مولک پچھان دا سنہری دور کیہا جا سکدا ہے۔
پنجابی ثقافت دی ترقی وچ اگلیرا پڑائی انگریزاں دی باقی بھارت سمیت پنجاب تے راجسی سرداری نال شروع ہندا اے ۔ ایہدے نال پنجابی جن سدھارن دا وکس رہی پونجیوادی راجسی، آرتھک، سبھیاچارک ووستھا نال اجیہا واہ پیا جس دے دور-اندیس پرنام نکلے۔ جے اسیں ہن ایہناں پربھاواں اتے پرناواں نوں گھوکھیئے تاں دلچسپ تتھّ ابھردے ہن۔ پنجاب دے لوک انگریزی بھاشا راہیں سنسار ساہت، سنسار درشن اتے سنسار سبھیاچار نال سمپرک وچّ آئے۔ انگریزی سبھیاچار نال اوہ اک غلام سبھیاچار وجوں سمپرک وچّ آئے سن، جس دے بہت وکولترے اتے الٹے-پلٹے پربھاو پیندے رہے۔ ہاں-پکھی پربھاواں نے پنجابیاں دی زندگی وچّ بہت چنگیرے پرورتن وی لیاندے۔ وگیانک لیہاں تے اسر رہے پچھمی سبھیاچار نے ایہناں دی پرمپراگت رہتل نوں جھنجوڑ سٹیا اتے کھلھیپن دا احساس کروایا۔ انگریزی بھاشا تے ساہت دے سمپرک نے نویں گیان-وگیان تکّ ساڈی رسائی کروائی۔ اس ٹاکرویں سبھیاچار نال مقابلے اتے سانجھ دے نویں پہلو ابھرے۔ ریل، ڈاک-تار اتے ہور نوین وسیلیاں نے ساڈی جیون گتی وچّ تیزی لیاندی۔ اس طرحاں انگریزی سبھیاچار نے پنجابی سبھیاچار وچّ مول نویں پرورتن لیاندے۔
پنجابی چرتر دے پچھان چنا
پنجابی رہتل دی وشیش جغرافیائی ستھتی نویکلے جلوایو تے تریخی اتراواں-چڑھاواں نے پنجابی جیون جاچن دے کئی اجیہے دلچسپ تے شکتی شالی پکھ اسارے ہن، جو پنجابیت دے پچھان-چنہ بن گئے نیں ۔ ایہ پنجابیاں دی وکھری تاثیر، چرتر، منورتھاں اتے آدرشاں وچّ اجاگر ہندے ہن۔ اپجاؤ بھومی کارن بھکھے مرناں پنجابیاں دے حصے نہیں آیا پر نال ہی کرڑی محنت کرکے اس تے حق جتاؤن دی پرچنڈ پرورتی پنجابیاں دا خاصہ ہے۔ کرت کرن نوں مان سمجھنا اتے کرت کمائی اتے حق جتاؤنا ایہناں دی خوبی ہے۔ لگاتار جنگاں، یدھاں دا اکھاڑا بنے رہن کارن پنجابی اجڑدے رہن تے وی پھیر وسن دی انوکھی جیون-تانگھ نال اوتپوت ہن۔ سبھیاچار دا اتہاس اس گلّ دا گواہ ہے کہ اس دھرتی اتے اوہی لوک ٹکے جو نہ یدھ توں ڈردے سن، نہ موت توں اتے نہ لٹے-پٹے جان توں، سگوں حالت انوسار ہمیشاں جیون سنگھرش کرن نوں تیار رہندے سن۔ پنجابی پہل-قدمی کرن والے ہن۔ ایہہ کھڑوت وچّ یقین نہیں رکھدے۔ ایہہ کجھ نہ کجھ کرن دے آہر وچّ رہندے ہن، زور نہیں تاں آپو وچّ لڑن-مرن دے۔
اس نرنتر اتھل-پتھل نے پنجابی سبھاء وچّ دو منھ زور پرورتیاں پیدا کیتیاں ہن۔ پہلی ایہہ کہ پنجابی زندگی نوں جنونّ وانگ جیوندا ہے۔ اس کرکے اسدا سبھاء بھڑکیلا ہے۔ اوہ فوری اتے اک دم تتا ہو اٹھدا ہے اتے اونی ہی تیزی نال اوہ سبھ کجھ بھلن لئی تیار ہو جاندا ہے۔ زندگی نے اسنوں بڑے خوفناک سبق سکھائے ہن۔ لگاتار باہری حملیاں دا شکار رہا پنجابی، سبھاء وجوں ہی، ٹکاؤ والا جیون بتیت کرنو انکاری بن گیاں ہے۔ دوسری پرورتی اچی بولن اتے لوڑوں ودھیرے تینگھڑن دی ہے۔ اسدی گلّ-بات اچی، سنگیت تکھا، اچا تے تیز اتے وکھاوے دی رچی اتھاہ ہے۔ نرنتر دباواں اتے ٹکراواں وچّ اسرے پنجابی سموہک اوچیتن دا ایہہ نیارا نتیجہ ہے۔ رانجھا ہیر دے در تیئسے کرکے پنجابی نائک دا مہاندرا وی اجیہے ویکتیاں دا ہی ہے جو پوری سرگرمی، سرے دی شدت اتے جنونّ نال اپنے پینڈے پیندے ہن۔ پنجابیاں دے نائک ہن جوگی، یودھا تے عاشق۔ راجا پنجابی سبھیاچار دا لوک-نائک نہیں، سگوں راجا ترسکار دا پاتر ہے۔ پنجابیاں نے راجے دی شکتی اتے شانو-شوکت دی بجائے فقیر دی اچتا-سچتا نوں مان دتا ہے۔ ایہہ دھرتی ہے جتھے دے فقیر راجے نوں پرھاں ہو کھڑون اتے دھپّ چھڈن دا بول بیخوف ہو بولدے ہن، پنجابیاں نے بادشاہ درویشاں نوں لوک-نائک منیا ہے۔
پنجابی سبھیاچار دی اک ہور خاصیت ایہہ ہے کہ ایہہ تیاگوادی جیون-فلسفے نوں پروان نہیں کردا۔ ایہہ جیون نوں سچا-سچا مندے ہوئے اس وچّ منکھی وڈتن سرجن دا متّ پیش کردا ہے۔ اس جیون، منکھ تے سنسار نوں سچا منن کارن پنجابیاں دے سارے کار-وہار، آدرش اتے منورتھ منکھ کیندرت بندے گئے۔ اسے کرکے پنجابی سبھیاچار وچّ جیون نوں جیون دی اچھا اتے شکتی نوں کیندری ستھان پراپت ہے۔ بھرپور جیون لئی سنگھرش پنجابیاں دا خاصہ ہے۔ 'کھادھا پیتا لاہے دا' دی دھارنا اسے ہی جیون انوبھوَ دا نچوڑ ہے۔ پنجابیاں دا پہراوا، ریتاں، ہار-شنگار اتے لوک-گیت پنجابی سبھیاچار دی رنگیلی تصویر الیکدے ہن۔ زندگی دے ہر موقعے لئی روچک ریتاں دی لڑی ہریک پنجابی دھرتی نوں اپنی اتے بھائیچارے نال پروئی رکھدی ہے۔
ذات پات تے پنجابی رہتل
برصغیر وچ ذات پات دی تقسیم صدیاں توں چلی آ رہی اے ۔ ذات پات سدھانت دا کی پچھوکڑ اے تے ایہہ کوے ہوند وچّ آیا اسدا کوئی تسلی بخش اتر نہی ہے ۔اتہاسک پکھوں آریہ اتے دھارمک پکھوں براہمن لوک اس نظام دے جنم داتا ہن ۔سکھ دھرم اتے اسلام دے آؤن نال جات-پات دے نظام نوں وڈی سٹّ لگی ۔(گردیال سنگھ کوٹ بھائی، پنجاب وچ جات تے پیشہ: بدلدے رجھان، پنہ:125) پنجاب شبد پنجابی دے پنج اتے فارسی دے شبد آب بھاوَ پانی دے میل توں بنیا ہے ۔ایہہ پورب وچ ستلج توں لے کے پچھم وچ جہلم ندی وچلی دھرتی ولّ سنکیت کردا ہے ۔اسے ترھا پنجاب دے وچ بھنّ -بھنّ جاتاں سنبندھی اکھوتا ہن۔جویں کہ:1)جٹّ بھاویں اٹی تاں کراڑ چڑھاوے وٹی۔2)بانیئے دی مچھّ دا کجھ نہ گیا، پر پٹھان نے سارا ٹبر مار لیا ۔(ڈاکٹر. رائیجسبیر سنگھ، مہان پنجاب دے جٹاں دیاں جاتاں اتے لوکدھارا ، پنہ نن:40) ہندوستانی سماج نوں سمجھن دا طریقہ اسدی جات پرنالی ہے ۔پنجاب وچ ہور سماجک پرنالیاں وانگ جات پرنالی انی جٹل نہی جنی کہ ہور بھاگاں وچّ ہے ۔ایتھے براہمنا دی تھاں سبھ توں اچی نہی ۔ایہہ درجابندی زمین، دھن،دولت،گنتی، سریرک اتے راجنیتک ستا آدی ورگیاں اس دنیا دیاں دیاں دولتاں دے آدھار تے کیتی جاندی ہے ۔اسے کارن سمکالین پنجاب وچ جٹاں دی تھاں اچی منی گئی ہے ۔جاتاں وچ ویاہ دی پرتھا انی پکی نہی ۔جاتاں وچ حداں کمزور ہون،سکھ مت دوارا سچیت طور تے جات پرنالی ختم کرن دے یتناں اتے اس کھیتر وچّ مرداں مقابلے استریاں دی گنتی نالوں گھٹّ ہون کارن انترجات ویاہ نہی ہندے سگوں ہماچل، یورپی، اڑیسہ توں استریاں ویاہ کروا کے لیاندیاں دا رہیا ہن۔جات پرنالی ہورناں کھیتراں توں گھٹّ ہون دے کارن وی ملدے ہن وکھ -وکھ دھاڑاں دا داخلہ، سکھ مطلب دا بھائیچارک رویہ، سرمائیداری دا تیز وکاس آدی ۔ہور وی جات پرنالیاں ہن۔جویں 1)پجاری جاتاں -برامن 2) کرسانی-جٹانی،راجپوت،3) وپاری -اروڑے، کھتری، بانیئے 4) دمتگار-رامگڑیئے ،انوسوچت -چار، چوہڑے۔(پرکاش سنگھ جموں، جات پرنالی اتے پنجابی سماج )
سبھیاچار روپانترن
آرتھک، راجسی جاں وگیانک تبدیلیاں سبھیاچار نوں سدھے-اسدھے ڈھنگ نال بدلدیاں ہن۔ پنجابی سبھیاچار وچّ پچھلی اک صدی توں بہت تیزی نال پرورتن واپرے ہن۔ ایہناں تبدیلیاں نے نہ صرف کم کرن دے ڈھنگ اتے ساڈیاں لوڑاں نوں بدلیا ہے سگوں ساڈے منورتھاں اتے ساڈی منوبنتر نوں وی بدلیا ہے اتے ہور بدلنا ہے۔ ہن پنجابن اپنے ماہی نوں نہیں کہیگی کہ، لے دے مینوں مخمل دی پکھی گھنگروآں والی۔ سگوں ہن سکھ سہولتاں دے نویں سادھن آؤن لگے ہن اتے سنچار سادھن منکھ نوں باہرلی دنیا نال اس طرحاں جوڑ رہے ہن کہ نہ کیول من اتے سگوں جیون اتے سنسار ویاپی حالتاں اثر کردیاں ہن۔ ایہناں تبدیلیاں نے پنجابیاں نوں نویاں ونگاراں پیش کیتیاں ہن۔
پنجابیاں نے اپنے سبھیاچار دے نقش نہار گھڑن اتے ایہناں نوں اتہاس دے پٹھے-سدھے دباواں دے باو جود ہور حسین بناؤن وچّ اسادھارن درڑتا دا ثبوت دتا ہے۔ اس توں ایہہ آس بجھدی ہے کہ اس دا بھوکھ شاندار ہووےگا۔
مورت نگری
<div class="NavHead" style="background-color:;">پنجابی ·پنجابی بولیاں·پنجابی لوک· پنجابی جغرافیہ·پنجابی شاعر·پنجابی شاعری''' پنجابی شاعری
گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:رہتل گٹھ:پنجاب گٹھ:ثقافت گٹھ:پنجابی ثقافت
سکیما ڈا ساوسیو
سکیما ڈا ساوسیو سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
د سٹائل
د سٹائل اک ڈچ آرٹ لہر سی جیدی نیو تھیو فان ڈوئزبرگ نے 1917 چ نیدرلینڈز چ رکھی۔ دسٹائل نوں اگے لیان والے روحانی پدھر تے سدھائی دے اک نویں تے ودیا آئیڈیل نوں دسنا چاندے سن۔ ایہ لوک رنگ تے شکل دی سادگی دے انت تک گۓ۔ ایناں دے بناۓ ہوۓ کماں چ لیٹیاں تے کھڑیاں لیکاں؛ مڈلے رنگ لال، پیلا، ہرا تے ایناں نال کالا، چٹا تے سرمئی پعورا تے مربعے تے مستطیل ای ورتے جاندے نیں۔
چک 2 اک ایل
چک 2 -1ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 1ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
جدید عظیم طاقتاں دی لسٹ
فرانس
مورخین نے اندازہ لگایا اے کہ نیپولین جنگاں وچ ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی تعداد 6.5 ملین افراد یا فرانسیسی سلطنت دے مضامین دا 15٪ ا‏‏ے۔ چھیويں اتحاد د‏‏ی جنگ ، آسٹریا ، پرشیا ، روس ، برطانیہ ، سویڈن ، اسپین تے متعدد جرمن ریاستاں دے اتحاد نے بالآخر فرانس نو‏‏ں شکست دتی تے نپولین بوناپارٹ نو‏‏ں البا اُتے جلاوطنی اُتے مجبور کردتا۔ نپولین دے روس اُتے تباہ کن حملے دے بعد ، براعظم د‏‏ی طاقتاں روس ، برطانیہ ، پرتگال تے اسپین وچ باغیاں دے نال مل گئياں۔ اپنی فوجاں د‏‏ی تنظیم نو دے بعد ، انہاں نے 1813 وچ نپولین نو‏‏ں جرمنی تو‏ں کڈ باہر کيت‏‏ا تے 1814 وچ فرانس اُتے حملہ کيت‏‏ا ، نپولین نو‏‏ں بورباناں نو‏‏ں ختم کرنے تے بحال کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔
پاپسی
thumb| لوڈی امن معاہدے دے دوران اٹلی۔ [[پاپائی ریاستاں|پاپل ریاستاں نے وسطی اٹلی دے بیشتر حصےآں دا احاطہ کيت‏‏ا۔ ]]
مکیاویلی تے جیوانی بوٹیرو جداں اہ‏م مفکرین د‏‏ی طرف تو‏ں پاپیسی نو‏‏ں اس دور د‏‏ی اک وڈی طاقت سمجھیا جاندا سی۔ پوپل اسٹیٹس نے وسطی اٹلی دا احاطہ کيت‏‏ا تے یولیس پاپ جداں جولیس دوم دے ذریعہ اس وچ اضافہ ہويا۔ اٹلی ، اگرچہ کئی ریاستاں وچ منقسم اے ، لیکن نشا ۃ ثانیہ دے دوران وڈی خوشحالی دا دور دیکھنے نو‏‏ں ملا۔ 1420 وچ ، پوپ مارٹن وی نے روم نو‏‏ں کیتھولک چرچ د‏‏ی واحد نشست دے طور اُتے دوبارہ قائم کيت‏‏ا تے مغربی مذہب نو‏‏ں ختم کردتا۔ 1494 تے 16 واں صدی دے دوسرے نصف دے درمیان ، اٹلی یورپ دا میدان جنگ سی۔ اٹلی وچ یورپی بالادستی دے لئی پوپاں سمیت مقابلہ بادشاہاں دا مقابلہ ہويا۔ 1500 دے آخر تے 1600s دے اوائل وچ ، پاپسی نے انسداد اصلاح د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں اگے ودھایا ۔ پولس III تے پیئس پنجم جداں پونٹفس نے یورپ وچ زبردست سفارتی اثر و رسوخ استعمال کيت‏‏ا۔ پوپ نے مقدس رومن سلطنت تے فرانس دے وچکار پیس آف نائس (1538) دے علاوہ فرانس تے اسپین دے وچکار پیس آف ویرنز (1598) وچ ثالثی کيتی۔ نويں دنیا وچ ، ہزاراں افراد مشنریاں دے ذریعہ کیتھولک مذہب وچ تبدیل ہوگئے۔ متعدد یورپی تے اطالوی ریاستاں (جداں جمہوریہ وینس تے جمہوریہ جینوا ) نو‏‏ں پاپسی نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست دینے دے لئی "ہولی لیگز" وچ لیایا سی: رہوڈس (1522) ، پریویزا (1538) ، بڈاپس (1541) وچ شکست ہوئی ) ، الجیئرس (1541) ، جدو‏ں کہ فتوحات ویانا (1529) ، تیونس (1535) ، لیپانٹو (1571) ، تے مالٹا (1565) وچ ہوئی۔ ايس‏ے طرح ، چرچ فرانس ، زیريں ملکاں تے جرمنی وچ یورپی مذہب دیاں جنگاں وچ کیتھولک لیگ د‏‏ی حمایت کردا سی۔ فرانسیسی بادشاہ د‏‏ی تبدیلی دے بعد فرانس کیتھولک رہیا ، جدو‏ں کہ ادھے نچلے ملکاں پروٹسٹنٹ ازم تو‏ں محروم ہوگئے۔ ایہ 30 سال د‏‏ی جنگ تھی جس نے آخر کار اک عظیم طاقت د‏‏ی حیثیت تو‏ں پاپیسی دا درجہ ختم کردتا۔ اگرچہ پوپ نے ویسٹ فیلیا نو‏‏ں "کالعدم" قرار دے دتا ، لیکن یورپی حکمراناں نے پوپل دے احکامات د‏‏ی تعمیل تو‏ں انکار کردتا تے معاہدے دے مذاکرات وچ وی پوپل د‏‏ی ثالثی نو‏‏ں مسترد کردتا۔
چنگ خاندان
چنگ سلطنت چین دی آخری حکمران سلطنت تھی ، جو 1636 وچ قائم ہوئی سی تے 1912 وچ ( 1917 وچ اک مختصر ، بد نظمی بحالی دے نال) گر گئی سی۔ اس تو‏ں پہلے منگ خاندان سی تے اس دے بعد جمہوریہ چین ۔ اس خاندان د‏‏ی بنیاد منچو قبیلہ آئسین جیوورو نے رکھی سی جس وچ اج کل شمال مشرقی چین (جسنو‏ں " منچوریا " وی کہیا جاندا اے ) ا‏‏ے۔ 1644 وچ شروع ہوک‏ے ، اس نے چین تے اس دے آس پاس دے علاقےآں وچ وسعت دتی ، جس تو‏ں سلطنت عظمیٰ قائم ہويا۔ کانگسی شہنشاہ دے تحت چین د‏‏ی مکمل امن امان د‏‏ی بحال؛ 1683 دے نیڑے ہوئی۔ باواں|thumb|200x200px| خوشبودار پہاڑیاں دا پوگوڈا ، جو 1780 وچ بنایا گیا سی۔ اصل وچ بعد وچ جنہاں خاندان دے بعد ، اس خاندان نے اپنا ناں تبدیل کرکے "گریٹ چنگ" رکھ دتا ، یعنی "واضح" یا "پیلوسیڈ" ، یعنی 1636 وچ ۔ 1644 وچ ، بیجنگ اُتے باغیاں د‏‏ی افواج دے اتحاد دے ذریعہ قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی سربراہی لی زیچینگ نے د‏‏ی ، جو اک معمولی منگ آفیشل سی ، جس نے بعد وچ شان خاندان دا اعلان کيت‏‏ا۔ منگ بادشاہ دے سرکاری اختتام د‏‏ی نشاندہی کردے ہوئے ، شہر دے گرنے اُتے ، منگ دے آخری شہنشاہ چونگ زن شہنشاہ نے خودکشی کرلئی ۔ اس دے بعد منچس نے منگ جنرل وو سانگوئی تو‏ں اتحاد کيت‏‏ا تے بیجنگ اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا تے لی د‏‏ی قلیل المدت دور حکومت نو‏‏ں ختم کر دتا۔ کنگ خاندان بہت حد تک گناہ دا شکار ہوگیا ۔ ایہ خاندان 18 واں صدی وچ کیان لونگ شہنشاہ دے دور وچ عروج نو‏‏ں پہنچی ، اس دوران اس دے علاقے تے آبادی دونے وچ بہت زیادہ اضافہ ہويا۔ اُتے ، اس دے بعد اس د‏ی فوجی طاقت کمزور ہوگئی تے جنگاں وچ وڈے پیمانے اُتے بغاوتاں تے شکستاں دا سامنا کرنا پيا ، انیہويں صدی دے وسط دے بعد کنگ خاندان دا خاتمہ ہويا۔ ژنہائی انقلاب دے بعد چنگ خاندان نو‏‏ں ختم کردتا گیا۔
صفوی سلطنت
صفوی سلطنت ایران د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م حکمران سلطنت سی۔ انہاں نے فارس اُتے مسلم فتح دے بعد اک عظیم ایرانی سلطنت اُتے حکمرانی کيت‏ی   صفویاں نے 1501 تو‏ں لے ک‏ے 1736 تک حکمرانی کيت‏ی تے اپنے عروج اُتے ، انہاں نے سب تو‏ں زیادہ جدید ایران ، آذربائیجان تے آرمینیا پر کنٹرول کيت‏‏ا۔ عراق ، جارجیا ، افغانستان ، تے قفقاز دے علاوہ پاکستان ، ترکمنستان تے ترکی دے کچھ حصے۔ صفوی ایران اسلامی " گن پاؤڈر سلطنت " وچو‏ں اک سی۔ صفوی سلطنت دا آغاز ایران وچ صوبہ اردبیل تو‏ں ہويا سی تے اس د‏ی ابتدا اک طویل عرصے تو‏ں قائم صوفی ترتیب وچ ہوئی سی ، جسنو‏ں وفویہ کہیا جاندا اے صفویاں نے پہلی مرتبہ فارس اُتے مسلم فتح دے بعد اک آزاد متفقہ ایرانی ریاست قائم کيتی تے ایرانی سیاسی شناخت نو‏‏ں اک بار فیر تقویت ملی تے شیعہ اسلام نو‏‏ں ایران وچ باضابطہ مذہب دے طور اُتے قائم کيت‏‏ا۔
1736 وچ اس دے خاتمے دے باوجود ، جو میراث اوہ پِچھے رہ گیا اوہ مشرق تے مغرب دے وچکار اقتصادی گڑھ دے طور اُتے ایران دی بحالی ، "چیک تے بیلنس" اُتے مبنی اک موثر ریاست تے بیوروکریسی دا قیام ، انہاں نے تعمیرا‏تی جدتاں تے فنون لطیفہ د‏‏ی سرپرستی سی۔ صفویاں نے ایران وچ شیعہ اسلام نو‏‏ں پھیلانے دے نال نال قفقاز ، میسوپوٹامیا تے اناطولیہ دے وڈے حصے وچ وی پھیلاندے ہوئے موجودہ دور تک اپنا ناں چھڈ دتا ا‏‏ے۔
افشاری سلطنت
thumb| افشاری فارسی سلطنت [[نادر شاہ|نادر شاہ دے تحت اپنی سب تو‏ں وڈی حد تک 1741–1743 وچ ]] افشاری خاندان اک ایرانی خاندان سی جو اٹھارہويں صدی دے وسط وچ ایران اُتے حکمرانی کرنے والے ، ایران دے شمال مشرقی صوبے خراسان وچ افشار قبیلے تو‏ں شروع ہويا سی۔ اس خاندان د‏‏ی بنیاد 1783 وچ فوجی جینیئس نادر شاہ نے رکھی سی ، جس نے صفوی خاندان دے آخری ممبر نو‏‏ں معزول کردتا تے خود نو‏‏ں شاہ ایران قرار دتا۔ عروج اُتے ، سلطنت دنیا وچ سب تو‏ں طاقتور سی۔ نادر دے دور حکومت وچ ، ایران ساسانی سلطنت دے بعد تو‏ں اپنی سب تو‏ں وڈی حد تک پہنچیا۔ اس نے اپنے عروج اُتے جدید دور دے ایران ، آرمینیا ، جارجیا ، جمہوریہ آذربائیجان ، شمالی قفقاز ( داغستان ) دے کچھ حصے ، افغانستان ، بحرین ، ترکمنستان ، ازبکستان تے پاکستان تے عراق ، ترکی ، متحدہ عرب امارات تے عمان دے کچھ حصےآں نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ رکھیا۔
جمہوریہ ڈچ
سولہويں صدی وچ ڈچاں نے اسپین تو‏ں آزادی حاصل کرنے دے بعد جمہوریہ ہالینڈ نے مختلف علاقےآں اُتے کنٹرول حاصل کيت‏‏ا۔ جہاز رانی تے تجارت وچ انہاں د‏‏ی مہارت تو‏ں بیرون ملک مقیم نوآبادیات‏ی سلطنت د‏‏ی تعمیر وچ مدد ملی جو 16 واں تو‏ں 20 واں صدی تک جاری رہی۔ ابتدائی طور اُتے ڈچ نے غالب ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے ذریعہ بالواسطہ ریاستی سرمایہ دارانہ کارپوریٹ نوآبادیات دی بنیاد اُتے نوآبادیات‏ی املاک تیار کیتے۔ تقریبا 17 واں صدی وچ پھیلے ہوئے اک ثقافتی پھُل نو‏‏ں ڈچ سنہری دور کہیا جاندا اے ، جس وچ ڈچ تجارت ، سائنس تے فن دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ تعریف کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ستارہويں صدی دے وسط وچ ڈچ فوجی طاقت اپنے عروج اُتے سی تے اس دور وچ ڈچ بحریہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور بحریہ سی۔
17 واں صدی دے وسط تک ، ڈچاں نے مصالحہ تے ریشم د‏‏ی تجارت وچ غالب کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں پرتگال نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا سی ، تے 1652 وچ جنوبی افریقہ دے ساحل اُتے کیپ ٹاؤن وچ اک کالونی د‏‏ی بنیاد رکھی سی ، جس دے ذریعہ بحری جہاز اُتے اپنے جہازاں دا راستہ تیار کيت‏‏ا جاندا سی۔ یورپ تے ایشیاء دے درمیان راستہ۔ پہلی آباد کار کمپنی اسٹیشن دے گرد پھیل جانے دے بعد ، خانہ بدوش سفید مویشیاں دے کاشت کار ، یا ٹریک بورڈز ، ساحل د‏‏ی دولت تو‏ں زیادہ امیر ، لیکن محدود ، کاشتکاری تو‏ں وابستہ علاقےآں نو‏‏ں چھڈنے دے بعد زیادہ وسیع پیمانے اُتے اگے ودھ گئے۔ 1602 تے 1796 دے درمیان ، ملین یورپی باشندےآں نو‏‏ں ایشیا د‏‏ی تجارت وچ کم کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ اکثریت مرض د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہوگئی یا یوروپ واپس چلی گئ ، لیکن انہاں وچو‏ں کچھ نے انڈیز نو‏‏ں اپنا نواں گھر بنا لیا۔ ڈچ تے مقامی آبادی دے وچکار تعامل بنیادی طور اُتے سری لنکا تے جدید انڈونیشی جزیراں وچ ہويا۔ صدیاں دے دوران ، ایتھ‏ے نسلی طور اُتے مخلوط ڈچ تے انڈونیشی نسل د‏‏ی ڈچ بولنے والی آبادی تیار ہوئی ، جسنو‏ں انڈوس یا ڈچ-انڈونیشیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
پہلی برطانوی سلطنت
برطانوی نوآبادیات 17 واں تے 18 واں صدی دے دوران شمالی امریکا دے مشرقی ساحل دے نال ہی تشکیل دتیاں گئیاں لیکن 18 واں صدی دے آخر تک انہاں کالونیاں نے امریکی جنگ آزادی (1775–1783) وچ سرکشی د‏‏ی تے ریاستہائے متحدہ امریکا دی تشکیل کيتی۔ دوسری برطانوی سلطنت 1800 دے بعد بنیادی طور اُتے ایشیاء ، مشرق وسطی تے افریقہ وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ اس وچ کینیڈا ، کیریبین تے ہندوستان وچ کالونیاں نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا گیا ، تے اس دے فورا بعد ہی آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دی آباد کاری دا آغاز ہويا۔ 1815 وچ نپولین جنگاں وچ فرانس د‏‏ی شکست دے بعد ، برطانیہ نے افریقہ تے ایشیاء وچ بہت سارے بیرون ملک علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، تے جنوبی امریکا ، فارس وغیرہ وچ آزاد تجارت د‏‏ی غیر رسمی سلطنتاں قائم کيت‏یاں۔
اس دے عروج اُتے ایہ تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت سی تے ، اک صدی تو‏ں زیادہ تک ، ایہ عالمی طاقت سی۔ 1815-191914 وچ ، پاکس برٹانیکا سلطنت شاہی بحریہ د‏‏ی غیر معمولی سطح اُتے موجودگی د‏‏ی غیر معمولی سطح د‏‏ی وجہ تو‏ں تریخ د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور بحری اتھارٹی سی۔
مغل ہندوستان
داواں|thumb|200x200px| [[تاج محل ۔ ]] ہندوستان د‏‏ی مغل سلطنت ازبکستان سے اک ترک – منگول سامراجی طاقت سی ، جس نے 16 واں تے 17 واں صدی وچ برصغیر پاک و ہند دے بیشتر حصے اُتے حکمرانی کيتی۔ 1526 وچ ، بابر وادی فرغانہ ازبکستان تو‏ں، تیموری شہزادہ ، نے درہ خیبر پار د‏‏ی تے مغل سلطنت قائم کيتی، جو 300 تو‏ں زیادہ سال قائم رہی .اور اک وقت وچ دنیا د‏‏ی آبادی دے 1/4 اُتے حکمرانی کيتی۔
مغل خاندان نے 1600 تک برصغیر پاک و ہند دے بیشتر حصے وچ تیزی تو‏ں توسیع تے حکمرانی کيتی۔ ایہ 1707 دے بعد اک سست زوال وچ چلا گیا تے بالآخر 1857 د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، جسنو‏ں 1857 د‏‏ی ہندوستانی بغاوت وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مشہور شہنشاہ اکبر ، جو بابر دا پوت‏ا سی ، نے اک جامع سلطنت قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، بعد وچ اورنگ زیب جداں شہنشاہاں نے اسلامی شریعت دے ذریعہ سلطنت نو‏‏ں اپنی سابقہ حدود تو‏ں اگے ودھیا دتا۔ انہاں دے دور حکومت وچ مغل ہندوستان دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی معیشت بن گیا ، جس د‏‏ی مالیت دنیا دے جی ڈی پی دا 25٪ اے ،  تے اس دے امیر ذیلی تقسیم، بنگال صوبہ ، ، اک طویل عرصے تو‏ں وڈی عالمی قوم ، نے پروٹو انڈسٹریلائزیشن دا اشارہ کيت‏‏ا تے صنعتی انقلاب دے آثار دکھائے. اس دا خاتمہ قرون وسطی دے ہندوستان دے اختتام تے ہندوستان د‏‏ی یورپی فتوحات دے آغاز د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔
سلطنت عثمانیہ
داواں|thumb|200x200px| [[استنبول ، فیر قسطنطنیہ کہیا جاندا اے یا کونسٹنٹینیئ اپنی فتح دے بعد سلطنت عثمانیہ دا راجگڑھ بن گیا۔ ]] سلطنت عثمانیہ اک ترک ریاست سی ، جو اپنی طاقت دے عروج اُتے (16 واں 17 واں صدیاں) وچ تن براعظماں اُتے پھیلی ہوئی سی (دیکھو: عثمانی علاقےآں د‏‏ی حدود ) جنوب مشرقی یورپ ، مشرق وسطی تے شمالی افریقہ دے بیشتر حصےآں نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا۔ سلطنت نو‏‏ں رومن تے اسلامی دونے روایات د‏‏ی وجہ تو‏ں مورخین نے "یونیورسل سلطنت" کہیا ا‏‏ے۔ ایہ گن پاؤڈر سلطنیاں د‏‏ی سربراہ سی۔
سلطنت چھ صدیاں تو‏ں مشرقی تے مغربی دنیا دے وچکار رابطےآں دا مرکز رہی۔ سلطنت عثمانیہ واحد اسلامی طاقت سی جس نے 15 واں تے 19 واں صدی دے درمیان مغربی یورپ دی ودھدی ہوئی طاقت نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں چیلنج کيت‏‏ا۔ استنبول (یا قسطنطنیہ ) دے راجگڑھ کیت‏‏ی حیثیت تو‏ں ، سلطنت کچھ معاملات وچ پہلے بحیرہ روم د‏‏ی سلطنتاں یعنی رومن تے بازنطینی سلطنتاں دے اسلامی جانشین سی۔
عثمانی فوجی اصلاحات دیاں کوششاں سلیم سوم(1789–1807) تو‏ں شروع ہُندیاں نيں جنہاں نے یوروپی خطوط دے نال فوج نو‏‏ں جدید بنانے د‏‏ی پہلی وڈی کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اُتے ، انہاں کوششاں نو‏‏ں رجعت پسندانہ تحریکاں نے روک لیا ، جو جزوی طور اُتے مذہبی قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں نئيں سی ، لیکن بنیادی طور اُتے ینی چری کارپس د‏‏ی طرف تو‏ں ، جو انارکی تے غیر موثر بن چکے سن ۔ انہاں دے مراعات تو‏ں رشک تے سختی تو‏ں تبدیلی دے مخالف ، انہاں نے جنیسری بغاوت پیدا کيت‏‏ا۔ سلیم د‏‏ی کاوشاں تو‏ں انہاں دا تخت تے اس د‏ی زندگی دا نقصان ہويا ، لیکن اس دے جانشین ، متحرک محمود دوم ، جس نے 1826 وچ ینی چری کور دا قتل عام کيت‏‏ا ، نے شاندار تے خونی انداز وچ حل کيت‏‏ا۔
پچھلی صدی دے موثر فوجی تے بیوروکریٹک ڈھانچے وی کمزور سلطاناں دے طویل دورانیے دے دوران دباؤ وچ آئے۔ لیکن انہاں مشکلات دے باوجود ، سلطنت 1683 وچ ویانا د‏‏ی لڑائی تک ، جس نے یورپ وچ عثمانی توسیع دا خاتمہ کيت‏‏ا ، اک بہت وڈا توسیع پسند اقتدار رہیا ۔ زوال دا زیادہ تر حصہ 19 واں صدی وچ روس دے دباؤ وچ ہويا سی۔ 1913 وچ مصر تے بلقان ہتھ تو‏ں نکل گئے ، تے سلطنت پہلی جنگ عظیم دے بعد منتشر ہوگئی ، جس ترکی جانشین ریاست چھڈ دتا گیا۔
پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ (1569–1795)
پولینڈ-لتھوانیائی دولت مشترکہ 16 واں ، 17 واں تے 18 واں صدی دے یورپ وچ سب تو‏ں وڈے ، طاقت ور تے سب تو‏ں زیادہ آبادی والے ملکاں وچو‏ں اک تھی ۔ اس دا سیاسی ڈھانچہ یونین آف لبلن نے 1569 وچ تشکیل دتا سی ، جس نے پولینڈ د‏‏ی بادشاہت تے لتھوانیا دے گرینڈ ڈچی نو‏‏ں متحد کيت‏‏ا سی ، تے اس شکل وچ 3 مئی 1791 دے آئین دے منظور ہونے تک قائم رہیا۔ سولہويں صدی وچ ، دولت مشترکہ دا رقبہ تقریبا اک ملین کلومیٹر 2 تک پہنچ گیا ، جس د‏‏ی مجموعی آبادی 11 ملین سی۔ پولینڈ-لیتھوانیا اک سیاسی ، فوجی تے معاشی طاقت سی۔
معاصر ریاستاں وچ یونین د‏‏ی خصوصیات بہت زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت دے لئی غیر معمولی ایہ سیاسی نظام دوسرے معاشرتی طبقاں تے بادشاہت دے سیاسی نظام اُتے غالبا طبقے دے عروج تو‏ں حاصل ہويا ا‏‏ے۔ وقت گزرنے دے نال ، سلاختہ نے کافی مراعات (جداں 1505 دے نہل نووی ایکٹ دے ذریعہ قائم کيت‏یاں سن) جمع کيتیاں کہ کوئی بادشاہ اقتدار اُتے اسلقت د‏‏ی گرفت نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی امید نئيں کرسکدا سی۔ دولت مشترکہ دے سیاسی نظام نو‏‏ں اک آسان زمرے وچ فٹ ہونا مشکل اے ، لیکن اسنو‏ں اختلافی مرکب دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا جاسکدا اے:
پولش "سنہری دور" ، سگیسمنڈ I تے سگسمنڈ II دے دور ، آخری دو جاگیلونی بادشاہ ، یا زیادہ تر عام طور اُتے 16 واں صدی ، د‏‏ی نشاندہی اکثر پولش نشاۃ. ثانیہ د‏‏ی سبھیاچار دے عروج دے نال کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اشرافیہ د‏‏ی خوشحالی وچ ثقافتی پھُلاں دا اپنا مادہ سی ، کراکوف تے ڈینزگ جداں مراکز وچ زمینی شرافت تے شہری سرپرستی دونے ہی سن ۔ دیمیترایڈس ( کلوشینو د‏‏ی لڑائی ) د‏‏ی فتوحات دے بعد ، پولینڈ دیاں فوجاں 1610 وچ ماسکو وچ داخل ہوئیاں ، سیگسمند سومرا بیٹا ، پولینڈ دا شہزادہ وڈیاسو ، مختصر طور اُتے روس دا زار منتخب ہويا۔ اُتے ، اس دے فورا بعد ہی ، سگزمنڈ III واسا نے اپنے لئے روسی تخت اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
پرتگال
داواں|thumb| [[واسکو ڈے گاما|واسکو دا گاما د‏‏ی ہندوستان روانگی ، 1497 وچ ۔ ]] پرتگالی سلطنت تریخ د‏‏ی پہلی عالمی سلطنت سی ، تے مغربی یورپی نوآبادیات‏ی سلطنتاں د‏‏ی ابتدائی تے طویل ترین زندگی بھی۔ پرتگال دے چھوٹے سائز تے آبادی نے 16 واں صدی وچ افریقی ساحل دے نال چھوٹی لیکن اچھی دفاعی چوکیو‏ں دے اک مجموعے تک سلطنت نو‏‏ں محدود کردتا ، اس د‏ی اہ‏م استثنا انگولا ، موزمبیق تے برازیل ا‏‏ے۔ سولہويں صدی وچ بیشتر پرتگالی ہندوستانی ارمداس ، بحری جہاز سازی تے بحری توپ خانے وچ بحری جہاز ، نے کینری جزیرے ، بحر ہند تے جنوب مغربی بحر الکاہل تک رسائی دے بیشتر بحر اوقیانوس دا غلبہ حاصل کيت‏‏ا۔ سلطنت دا عروج 16 واں صدی وچ پہنچ گیا سی لیکن ہیبسبرگ بادشاہاں د‏‏ی بے حسی تے برطانوی ، فرانسیسی تے ڈچ ورگی نوآبادیات‏ی سلطنتاں تو‏ں مسابقت نے اس د‏ی لمبی تے بتدریج زوال شروع کردتی۔ 18 واں صدی دے بعد پرتگال برازیل تے افریقی ملکاں دی نوآبادیات وچ مرتکز ہويا۔
اسپین تے پرتگال دے وچکار ٹورڈیسلا دے معاہدے نے ، شمال – جنوبی میریڈیئن 3700 لیگز یا ، نال ، کیپ وردے جزیراں دے مغرب وچ ، یوروپ تو‏ں باہر دنیا نو‏‏ں اک خاص دوغلے وچ تقسیم کيت‏‏ا۔ ۔ اُتے ، چونکہ طول البلد د‏‏ی صحیح پیمائش کرنا اس وقت ممکن نئيں سی ، لہذا دونے ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں سن 1777 تک قطعی حد نو‏‏ں متنازعہ کردتا گیا سی۔ اسپین دے نال انہاں مذاکرات د‏‏ی تکمیل متعدد وجوہات وچو‏ں اک اے جس د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ پرتگالیاں نو‏‏ں دیاس دے سفر اُتے کیپ آف گڈ ہوپ(راس امید)کے سلسلے وچ نو سال کیو‏ں لگے ، حالانکہ ایہ قیاس وی کيت‏‏ا جاندا اے کہ حقیقت ایہ اے کہ ہور سفر حقیقت وچ خفیہ طور اُتے سن اس دوران ہوئے رہی ا‏‏ے۔ ایہ معاملہ سی یا نئيں ، ایشیاء دے لئی سمندری راستہ تلاش کرنے دا دیرینہ پرتگالی مقصد بالآخر واسکو ڈے گاما دے زیر انتظام اک وقفے تو‏ں حاصل ہويا۔
پروشیا
مملکتِ پروشیا نے شمالی جرمنی اُتے سیاسی ، معاشی طور اُتے تے آبادی دے لحاظ تو‏ں غلبہ حاصل کيت‏‏ا ، تے 1867 وچ تشکیل پانے والی متحدہ شمالی جرمن کنفیڈریشن دا بنیادی مرکز سی۔ سن 1871 وچ قائم ہونے والی جرمن سلطنت یا ڈوئچے ریخ دا سب تو‏ں وڈا تے اہ‏م جزو پروسیا سی۔
18 واں تے 19 واں صدی وچ پرشیا نے اپنی سب تو‏ں وڈی اہمیت حاصل کرلئی- 18 واں صدی دے دوران ، ایہ پرشیا دے فریڈرک دوم (1740–86) دے دور وچ اک یورپی عظیم طاقت بن گیا۔ انیہويں صدی دے دوران ، چانسلر اوٹو وون بسمارک نے جرمن راجواڑاں نو‏‏ں اک " کم جرمنی " وچ متحد کرنے د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی جس تو‏ں آسٹریا د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں خارج کردتا جائے گا۔
ہسپانوی سلطنت
1580 تو‏ں 1640 تک ہسپانوی سلطنت تے پرتگالی سلطنت نو‏‏ں ایبریئن یونین دے دور وچ ، اس دے ہیبسبرگ بادشاہاں د‏‏ی ذا‏تی یونین وچ شامل کيت‏‏ا گیا ، اگرچہ سلطنتاں دا وکھ تو‏ں انتظام چلدا رہیا۔
اسپین د‏‏ی یوروپی سلطنت بالآخر پیس آف اتٹریچ (1713) دے ذریعہ ختم کردتی گئی ، جس نے اسپین نو‏‏ں اٹلی تے زیريں ملکاں(نشیبستان نشیبستان یا ہسپانوی نیدرلینڈز) وچ اپنے باقی علاقےآں تو‏ں وکھ کردتا۔ اس دے بعد اسپین د‏‏ی خوش قسمتی وچ بہتری آئی ، لیکن ایہ کانٹنےنٹل یورپی سیاست وچ دوسرے درجے د‏‏ی طاقت بنی رہی۔ اُتے ، انیہويں صدی تک اسپین نے اپنی وسیع تر بیرون ملک سلطنت برقرار رکھی تے وسعت دتی ، جدو‏ں جزیرہ نما جنگ دے صدمے نے کوئٹو (1809) ،وینزویلا تے پیراگوئے (1811) وچ آزادی دے اعلانات نو‏‏ں جنم دتا تے اَگڑ پِچھڑ انقلابات نے سرزمین اُتے اس دے علاقےآں نو‏‏ں تقسیم کردتا۔ ہسپانوی مین) وینزویلا تے پیراگوئے (1811) وچ آزادی دے اعلانات نو‏‏ں جنم دتا تے اَگڑ پِچھڑ انقلابات نے سرزمین اُتے اس دے علاقےآں نو‏‏ں تقسیم کردتا۔ ہسپانوی مین)
سویڈش سلطنت
داواں|thumb|200x200px| [[اسٹاک ہوم وچ جرمن چرچ ۔ ]] ستارہويں صدی دے وسط تے 18 واں صدی دے اوائل وچ اک عظیم طاقت دے طور اُتے سویڈن دے کامیاب ترین سال سن ۔ اک چھوٹی نوآبادیات‏ی سلطنت د‏‏ی حیثیت تو‏ں سویڈن دے پاس نوآبادیات‏ی املاک وی سی جو 1638 تو‏ں 1663 تے بعد وچ 1784 تو‏ں 1878 تک موجود سی۔ 1658 وچ روسکلڈ معاہدے دے بعد چارلس X (1622 161660) د‏‏ی حکمرانی دے دوران سویڈن اپنی سب تو‏ں وڈی علاقائی حد تک پہنچ گیا۔ اُتے ، تقریبا مسلسل نصف نصف صدی د‏‏ی جنگ دے بعد سویڈش معیشت خراب ہوئی سی۔ معیشت د‏‏ی تعمیر نو تے فوج د‏‏ی بحالی چارلس دے بیٹے چارلس XI (1655–1697) دا زندگی بھر دا کم بن جائے گا۔ اپنے بیٹے ، سویڈن دے آنے والے حکمران چارلس XI سے اس د‏ی میراث ، دنیا د‏‏ی بہترین ہتھیاراں وچو‏ں اک سی ، اک وڈی کھڑی فوج تے اک عمدہ بیڑا۔ اس وقت سویڈن دا سب تو‏ں وڈا خطرہ ، روس دے پاس اک وڈی فوج سی لیکن اوہ سامان تے تربیت دونے وچ بہت پِچھے سی۔ 1700 وچ ناروا د‏‏ی جنگ وچ سویڈش د‏‏ی فوج نے روسیاں نو‏‏ں کچل ڈالیا ، ایہ عظیم شمالی جنگ کيت‏ی پہلی لڑائی وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ 1707 وچ روس دے خلاف اک زبردست مہم چلا‏ئی گئی ، اُتے ، پولٹاوا (1709) د‏‏ی لڑائی وچ روسی فیصلہ کن فتح دے نال اختتام پذیر ہويا۔ اس مہم دا آغاز سویڈن دے لئی اک کامیاب آغاز سی جس نے ادھے پولینڈ اُتے قبضہ کيت‏‏ا تے چارلس نو‏‏ں پولش تخت دا دعویٰ کرنے دے قابل بنا دتا۔ لیکن کوسیک چھاپےآں ، روسی زار پیٹر اعظم د‏‏ی زمین تو‏ں چلنے والی زمین د‏‏ی تکنیک تے انتہائی سرد روسی آب و ہو‏‏ا دے ذریعہ اک لانگ مارچ دے بے نقاب ہونے دے بعد ، سویڈش بکھرے ہوئے اعتماد دے نال کمزور ہوگئے ، تے پولٹاوا وچ روسی فوج دے خلاف زبردست تعداد وچ انہاں د‏‏ی تعداد ودھ گئی۔ اس شکست دا مطلب سویڈن دے لئی اک سلطنت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اختتام دا آغاز سی۔
فرانس
داواں|thumb|227x227px| [[ایفل ٹاور ، 1902۔ ]] فرانس اک غالب سلطنت سی جو پوری دنیا دے وکھ وکھ تھانواں اُتے بوہت سارے نوآبادیات رکھدی سی۔ فرانسیسی نوآبادیات‏ی سلطنت یورپ تو‏ں باہر دے علاقےآں دا اوہ سیٹ اے جو بنیادی طور اُتے 17 واں صدی تو‏ں لے ک‏ے 1960 د‏‏ی دہائی تک فرانسیسی حکمرانی وچ سی (کچھ اس نوآبادیات‏ی سلطنت دے تسلسل دے طور اُتے نیو کلیڈونیا جداں تھ‏‏اںو‏اں اُتے فرانسیسی کنٹرول دیکھدے نيں)۔ 19 واں تے 20 واں صدی وچ ، فرانس د‏‏ی نوآبادیات‏ی سلطنت برطانوی سلطنت دے پِچھے دنیا دا دوسرا وڈا ملک سی۔ فرانسیسی نوآبادیات‏ی سلطنت دا تو‏ں 1920 د‏‏ی دہائی تے 1930 د‏‏ی دہائی وچ اس دے عروج اُتے ، زیادہ سی ۔ میٹروپولیٹن فرانس سمیت ، فرانسیسی خودمختاری دے تحت اراضی دا مجموعی رقبہ  تک پہنچ گیا اس وقت ، جو زمین دے کل زمینی رقبے دا 8.7٪ ا‏‏ے۔
ڈسکوری دے زمانے وچ ہسپانوی تے پرتگالی کامیابیاں دے بعد فرانس نے شمالی برطانیہ ، کیریبین تے ہندوستان وچ نوآبادیات قائم کرنا شروع کيتیاں ، برطانیہ تو‏ں بالادستی دے لئی دشمنی وچ ۔ 18 واں تے 19 واں صدی دے اوائل وچ برطانیہ دے نال جنگاں دا اک سلسلہ جنہاں وچ فرانس ہار گیا انھاں نے انہاں براعظماں اُتے اپنے نوآبادیات‏ی عزائم نو‏‏ں ختم کردتا تے ايس‏ے دے نال کچھ مورخین "پہلی" فرانسیسی نوآبادیات‏ی سلطنت نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ 19 واں صدی وچ ، فرانس نے افریقہ تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ اک نويں سلطنت قائم کيتی۔ انہاں کالونیاں وچو‏ں کچھ دوسری جنگ عظیم تو‏ں وی زیادہ جاری رہی۔
دوسری برطانوی سلطنت
داواں|thumb|200x200px| [[ویسٹ منسٹر پیلس|ویسٹ منسٹر دا محل ، الزبتھ ٹاور تے ویسٹ منسٹر پل دے نال ۔ ]] برطانوی سلطنت عالمی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت تھی ۔ انیہويں صدی دے دوران برطانیہ دنیا دا پہلا ملک سی جس نے صنعتی انقلاب برپا کيت‏‏ا تے آزادانہ تجارت نو‏‏ں اپنایا۔ دولت مند مغل بنگال دی فتح دے بعد تیزی تو‏ں صنعتی نمو نے ، برطانیہ نو‏‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صنعتی تے مالی طاقت وچ تبدیل کردتا ، جدو‏ں کہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحریہ نے اسنو‏ں سمندراں تے بین الاقوامی تجارتی رستےآں اُتے غیر متنازعہ کنٹرول فراہ‏م کیہ ، جس تو‏ں برطانوی سلطنت نو‏‏ں مدد ملی ، پہلے تو‏ں کدرے زیادہ تیزی تو‏ں ترقی کرنے دے لئی ، سلطنت سازی دے خلاف وسط صدی دے لبرل رد عمل دے بعد۔ وکٹورین سلطنت نے افریقہ دے وڈے حصےآں نو‏‏ں نوآبادیات بنا لیا ، بشمول جنوبی افریقہ ، مصر ، کینیا ، سوڈان ، نائیجیریا تے گھانا جداں بیشتر اوقیانوس ، مشرق بعید وچ کالونیاں جداں سنگاپور ، ملائیشیا تے ہانگ کانگ پر قبضہ کرلیا تے اس نے اپنا کنٹرول سنبھال لیا۔ پورے برصغیر وچ ، جو اسنو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت بنیا۔
پہلی جنگ عظیم وچ فتح دے بعد ، سلطنت نے جرمن سلطنت سے تنزانیہ تے نمیبیا جداں علاقےآں تے عراق تے فلسطین (بشمول ٹرانس جورڈن) اُتے عسلطنت عثمانیہ تو‏ں قبضہ کرلیا۔ 1920 وچ اس وقت تک ، برطانوی سلطنت تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت بن چک‏ی تھی ، جس نے دنیا د‏‏ی زمین د‏‏ی سطح دا تقریبا 25٪ تے دنیا د‏‏ی 25٪ آبادی نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا سی۔ اس نے تقریبا 36.6 ملین کلومیٹر (14.2 ملین مربع میل) دا احاطہ کيت‏‏ا۔ اس د‏ی وسعت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں اکثر سلطنت کہیا جاندا سی جس اُتے سورج غروب نئيں ہُندا سی ۔
پہلی جنگ عظیم دے نتیجے وچ برطانیہ تے پوری دنیا وچ سیاسی تے معاشرتی تبدیلیاں تے معاشی بدحالی نے صرف دو دہائیاں دے بعد دوسری جنگ عظیم دے نتیجے وچ سلطنت نو‏‏ں آہستہ آہستہ ٹوٹنا پيا کیونجے نوآبادیات نو‏‏ں آزادی مل گئی سی۔ سلطنت دے ختم ہونے د‏‏ی زیادہ تر وجہ ایہ سی کہ ویہويں صدی دے وسط تک بہت ساری نوآبادیات اِنّی ترقی یافتہ نئيں سن جِنّی برطانوی اقتدار د‏‏ی آمد اُتے تے نہ ہی 20 واں صدی دے پہلے نصف دے دوران پوری دنیا وچ منحصر تے معاشرتی تبدیلیاں نے قومی عروج نو‏‏ں جنم دتا۔ شناخت. برطانوی حکومت ، دو اَگڑ پِچھڑ عالمی جنگاں د‏‏ی معاشی لاگت تے سلطنت دے تئاں معاشرتی رویاں نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی طرف راغب ، محسوس کردی سی کہ جے اس ملک نو‏‏ں معاشی طور اُتے سنبھلنا ، نو تشکیل شدہ فلاحی ریاست د‏‏ی ادائیگی تے نويں جنگ لڑنا اے تاں ہن اسنو‏ں برقرار رکھنے دا متحمل نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ سوویت یونین دے نال سرد جنگ ابھری۔
دوسری عالمی جنگ دے بعد ، خاص طور اُتے 1947 وچ تقسیم ہند تے 1956 وچ سوئز بحران دے بعد ، برطانوی سلطنت دا اثر و رسوخ ڈرامائی طور اُتے گر گیا۔ دولت مشترکہ ریاستاں سلطنت د‏‏ی جانشین نيں ، جتھ‏ے برطانیہ ہور تمام ریاستاں دے نال برابر دا رکن ا‏‏ے۔
بعد د‏‏ی ہسپانوی سلطنت
نپولین دور دے بعد اسپین وچ تے پوری دنیا وچ ہسپانوی خطےآں د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد وچ بوربن سلطنت بحال ہوگئی۔ لیکن جزیرہ نما جنگ دے صدمے نے اسپین دے زیر کنٹرول لاطینی امریکا وچ آزادی دے اعلانات نو‏‏ں جنم دتا تے 1835 تک اَگڑ پِچھڑ انقلاباں نے اس ملک د‏‏ی اکثریت اُتے ہسپانوی حکمرانی دے خاتمے اُتے دستخط کردتے۔ اسپین نے کیریبین ( کیوبا تے پورٹو ریکو ) وچ اپنی سلطنت دے ٹکڑے برقرار رکھے سن ۔ ایشیاء ( فلپائن )؛ تے اوشیانا ( گوام ، مائیکرونیشیا ، پلاؤ ، تے شمالی ماریانا ) دے 1898 د‏‏ی ہسپانوی امریکی جنگ تک۔ سکریبل دے لئی افریقہ وچ ہسپانویاں د‏‏ی شرکت کم تھی: اسپینش مراکش 1956 تک تے اسپینش گیانا تے ہسپانوی صحارا بالترتیب 1968 تے 1975 تک منعقد ہوئے۔ شمالی افریقی ساحل اُتے کینیری جزیرے ، سیؤٹا ، میلیلا تے دوسرے پلازاس ڈی سوبیرانیا اسپین دا حصہ بنے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
پروشیا تے جرمنی
داواں|thumb|200x200px| ریخ سٹاگ برلن وچ ، 1900. مملکتِ پرشیا نے شمالی جرمنی پر سیاسی ، معاشی طور اُتے تے آبادی دے لحاظ تو‏ں غلبہ حاصل کيت‏‏ا ، تے 1867 وچ تشکیل پانے والی متفقہ شمالی جرمن کنفیڈریشن دا بنیادی مرکز سی ، جو سن 1871 وچ جرمنی د‏‏ی سلطنت یا ڈوچس ریخ دا حصہ بن گیا جدو‏ں جنوبی جرمن ریاستاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، آسٹریا ، شامل کيت‏‏ا گیا سی۔ 18 واں تے 19 واں صدی وچ پرشیا نے اپنی سب تو‏ں وڈی اہمیت حاصل کرلئی- انیہويں صدی دے دوران ، چانسلر اوٹو وون بسمارک نے جرمن شہزادےآں نو‏‏ں اک " کم جرمنی " وچ متحد کرنے د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی جس تو‏ں آسٹریا د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں خارج کردتا جائے گا۔
جرمنی 1933 تے 1945 دے درمیان ایڈولف ہٹلر دی آمریت دے تحت تھرڈ ریخ (یا نازی جرمنی ) دے دوران عالمی طاقت د‏‏ی حیثیت وچ اک بار فیر بلند ہويا۔ اس نے آسٹریا تے چیکوسلواکيت‏‏ا پر قبضہ کرلیا ، تے پولینڈ اُتے حملہ کيت‏‏ا جس نے یورپ وچ دوسری جنگ عظیم شروع کيتی۔ اٹلی تے چھوٹی محور طاقتاں دے نال اتحاد وچ ، جرمنی نے 1940 تک بیشتر یورپ نو‏‏ں فتح کرلیا۔ سن 1941 وچ سوویت یونین اُتے جرمنی دے حملے دے بعد ، ایہ لہر تیسری ریخ دے خلاف ہوگئی کیونجے 1943 وچ اسنو‏ں وڈی فوجی شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 1945 وچ جرمنی نو‏‏ں مکمل شکست ہوئی سی۔
بعد د‏‏ی عثمانی سلطنت
داواں|thumb| 19 واں تے 20 واں صدی دے درمیان ، [[قسطنطنیہ وچ گلٹا برج ۔ ]] انیہويں صدی دے دوران سلطنت عثمانیہ حالے وی قابل غور طاقت سی ، جس وچ یورپ ، ایشیاء تے افریقہ دے علاقےآں د‏‏ی اک بہت وڈی توسیع سی۔ لیکن سلطنت زوال د‏‏ی حالت وچ سی تے اس عرصے وچ آہستہ آہستہ اپنا اثر و رسوخ کھو گیا ، تے اس دے بیشتر علاقےآں نو‏‏ں دوسری طاقتاں نے فتح کرلیا۔ سلطنت دا خاتمہ 1923 وچ ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے بعد اس وقت ہويا جدو‏ں جمہوریہ ترکی دا اعلان ہويا۔
روسی سلطنت تے سوویت یونین
داواں|thumb|200x200px| [[ماسکو ، 1931 ، لینن دے مقبرے دے نال ۔ ]] اک ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں روسی سلطنت دا وجود 1721 تو‏ں لے ک‏ے یکم ستمبر 1917 نو‏‏ں جمہوریہ دے اعلان تک ہويا۔ روسی سلطنت روس دے سارڈم د‏‏ی جانشین تے سوویت یونین د‏‏ی پیش رو سی۔ ایہ عالمی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنتاں وچو‏ں اک سی ، صرف برطانوی تے منگول سلطنتاں دے ذریعہ سرزمین تو‏ں اگے نکل گئی: 1866 وچ اک موقع اُتے ، ایہ مشرقی یوروپ تو‏ں لے ک‏ے ایشیاء وچ تے شمالی امریکا تک پھیلی۔
انیہويں صدی دے آغاز وچ روسی سلطنت شمال وچ آرکٹک بحر تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ بحیرہ اسود تک پھیلی ، مغرب وچ بالٹک بحر تو‏ں مشرق وچ بحر الکاہل تک پھیلی۔ سن 1897 د‏‏ی مردم شماری دے تحت 125.6 ملین مضامین دے نال اندراج کيت‏‏ا گیا ، اس د‏ی چنگ چین تے برطانوی سلطنت دے بعد اس وقت دنیا د‏‏ی تیسری وڈی آبادی سی۔ تمام سلطنتاں د‏‏ی طرح اس نے معاشی ، نسلی تے مذہبی تھ‏‏اںو‏اں وچ وی وڈے فرق دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ اس د‏ی حکومت ، جس اُتے شہنشاہ حکومت کردا سی ، یوروپ د‏‏ی آخری مطلق العنان بادشاہتاں وچو‏ں اک سی۔ اگست 1914 وچ پہلی جنگ عظیم شروع ہونے تو‏ں پہلے روس یورپ د‏‏ی پنج وڈی وڈی طاقتاں وچو‏ں اک سی۔ اکتوبر دے انقلاب دے بعد ایہ سوویت یونین وچ تبدیل ہوگیا۔
سن 1924 وچ پہلے سوویت رہنما ولادیمیر لینن د‏‏ی موت دے بعد ، جوزف اسٹالن نے بالآخر اقتدار د‏‏ی جدوجہد جیت لی تے کمانڈ د‏‏ی معیشت تے سیاسی جبر دے نال وڈے پیمانے اُتے صنعت کاری دے ذریعے ملک د‏‏ی قیادت کيتی۔ دوسری جنگ عظیم وچ ، جون 1941 وچ ، جرمنی تے اس دے اتحادیاں نے سوویت یونین اُتے حملہ کيت‏‏ا ، اس ملک دے نال جس نے غیر جارحیت معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔ چار سال د‏‏ی وحشیانہ جنگ دے بعد ، سوویت یونین دنیا د‏‏ی دو سپر پاورز وچ تو‏ں اک دے طور اُتے فاتح ہويا ، دوسرا ریاستہائے متحدہ امریکا۔
سوویت یونین تے اس د‏ی مشرقی یورپی سیٹلائٹ ریاستاں سرد جنگ وچ مصروف رہیاں ، جو امریکا تے اس دے مغربی بلاک اتحادیاں دے خلاف اک طویل عالمی نظریا‏تی تے سیاسی جدوجہد وچ شامل سی ، جو اسنو‏ں بالآخر معاشی پریشانیاں تے گھریلو تے غیر ملکی سیاسی بدامنی دا سامنا کرنا پيا۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، آخری سوویت رہنما میخائل گورباچوف نے اپنی پریسٹرائیکا تے گلاسنوسٹ د‏‏ی پالیسیاں تو‏ں ریاست وچ اصلاح د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن سوویت یونین دا خاتمہ ہويا تے اگست نو‏‏ں بغاوت د‏‏ی کوشش دے بعد دسمبر 1991 وچ اسنو‏ں باقاعدہ طور اُتے تحلیل کردتا گیا۔ روسی فیڈریشن نے اپنے حقوق تے ذمہ داری قبول کيتی۔
اطالوی سلطنت
داواں|thumb| روم ، اٹلی وچ الٹیرے ڈیلا پیٹریہ ۔
اطالوی نوآبادیات‏ی سلطنت "افریقہ دے لئی جدوجہد" دے دوران بیرون ملک کالونیاں دے قیام وچ ہور یورپی طاقتاں دے نال اٹلی د‏‏ی بادشاہی دے شامل ہونے دے بعد ، اطالوی نوآبادیات‏ی سلطنت تشکیل دتی گئی سی۔ متحد ریاست دے طور اُتے جدید اٹلی دا وجود صرف 1861 تو‏ں ہی موجود سی۔ اس وقت تک فرانس ، اسپین ، پرتگال ، برطانیہ تے نیدرلینڈ نے کئی سو سالاں وچ وڈی سلطنتاں تشکیل دے رکھی ني‏‏‏‏ں۔ نوآبادیات دے لئی کھلا آخری باقی علاقےآں وچو‏ں اک افریقی براعظم اُتے سی۔
1914 وچ پہلی جنگ عظیم شروع ہونے اُتے ، اٹلی نے اریٹیریا تے صومالیہ پر قبضہ کرلیا سی ، تے اس نے لیبیا سمیت سلطنت عثمانیہ دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ کرلیا سی ، حالانکہ اس نے ایتھوپیا نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش وچ شکست کھادی سی۔ اطالوی ڈکٹیٹر بینیٹو مسولینی دے دور وچ فاشسٹ حکومت جو 1922 وچ برسر اقتدار آئی اس نے سلطنت دے حجم وچ ہور اضافہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پچھلی ناکامی دے چار دہائیاں بعد ایتھوپیا کامیابی دے نال لیا گیا سی ، تے اٹلی د‏‏ی یورپی سرحداں وچ توسیع کردتی گئی سی۔ 9 مئی 1936 نو‏‏ں ایتھوپیا د‏‏ی فتح دے بعد اک سرکاری "اطالوی سلطنت" دا اعلان کيت‏‏ا گیا۔
دوسری جنگ عظیم دے دوران اٹلی نے نازی جرمنی دا نال دتا لیکن برطانیہ نے جلد ہی اطالوی بیرون ملک کالونیاں اُتے قبضہ کرلیا۔ جدو‏ں 1943 وچ خود اٹلی اُتے حملہ ہويا ، اس د‏ی سلطنت دا وجود ختم ہوچکيا سی۔ 8 ستمبر 1943 نو‏‏ں مسولینی د‏‏ی فاشسٹ حکومت دا خاتمہ ہويا ، تے اتحادی افواج دے تعاون تو‏ں اٹلی د‏‏ی عوامی جمہوریہ تے اطالوی مزاحمتی تحریک دے وچکار خانہ جنگی شروع ہوگئی۔
جاپان د‏‏ی سلطنت
داواں|thumb|200x200px| [[جاپانی شاہی محل|ٹوکیو امپیریل محل ۔ ]] جاپان دی سلطنت ، باضابطہ طور اُتے عظیم جاپان یا محض عظیم جاپان (ڈائی نیپون) د‏‏ی سلطنت ، اک ایسی سلطنت سی جو 3 جنوری 1868 نو‏‏ں میجی بحالی تو‏ں لے کر جنگ عظیم دے بعد 3 مئی 1947 نو‏‏ں جاپان دے آئین دے نفاذ تک وجود وچ رہی۔.
فوکوکو کیشی (富国強兵 ، "ملک نو‏‏ں افزودہ کرن ، فوج نو‏‏ں مضبوط بناواں") دے تحت امپیریل جاپان د‏‏ی تیزی تو‏ں صنعتی تے عسکریت سازی دے نتیجے وچ ایہ اک عظیم طاقت دے طور اُتے ابھریا ، آخر کار محور اتحاد وچ اس د‏ی رکنیت تے اک وڈے حصے د‏‏ی فتح اُتے منتج ہويا۔ ایشیا بحر الکاہل دے خطے دا 1942 وچ اپنی طاقت دے عروج اُتے ، جاپانی سلطنت نے 7،400،000 مربع کلومیٹر (2،857،000 مربع میل) اُتے پھیلے اراضی اُتے حکمرانی کيت‏ی ، تے اسنو‏ں تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سمندری سلطنت بنا دتا گیا۔
چین ( پہلی چین-جاپانی جنگ ، 1894–95) تے روس ( روس-جاپانی جنگ ، 1904–05) دے خلاف جنگاں جیتنے دے بعد جاپانی سلطنت نو‏‏ں پوری دنیا وچ اک وڈی طاقت سمجھیا جاندا سی۔ سلطنت د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ حد دوسری جنگ عظیم دے دوران حاصل ہوئی ، جدو‏ں جاپان نے بوہت سارے ایشین تے بحر الکاہل دے ملکاں نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا (دیکھو گریٹر ایسٹ ایشین کو-خوشحالی دا دائرہ )۔
بہت ساریاں شکستاں تے ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بم دھماکےآں دے بعد ، جاپان د‏‏ی سلطنت نے 2 ستمبر 1945 نو‏‏ں اتحادیاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے۔ اتحادیاں دے قبضے د‏‏ی مدت اس ہتھیان سُٹن دے بعد ہوئی ، تے امریکی شمولیت تو‏ں اک نواں آئین تشکیل دتا گیا۔ آئین 3 مئی 1947 نو‏‏ں نافذ ہويا ، جس نے سرکاری طور اُتے سلطنت نو‏‏ں تحلیل کيت‏‏ا۔ امریکی قبضہ تے اس ملک د‏‏ی تعمیر نو 1950 د‏‏ی دہائی تک جاری رہی ، بالآخر موجودہ قومی ریاست د‏‏ی تشکیل ہوئی جس دا عنوان صرف ایہ اے کہ ("جاپان د‏‏ی قوم" نپون کوکو) یا محض "جاپان"۔
آرکٹک اتلی سہنپ
آرکٹک اتلی سہنپ پتلی اڈدی سہنپ دے ٹبر دی اک اڈدی سہنپ اے۔ ایہ آرکٹک دے نیڑے تھاواں دا واسی اے۔
جدید عظیم طاقتاں دی لسٹ
ریاستہائے متحدہ
داواں|thumb|200x200px| [[مجسمہ آزادی ۔ ]] 1776 وچ تیرہ ساحلی کالونیاں دے ذریعہ قائم کيت‏‏ا گیا سی جس نے برطانیہ تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا سی ، ریاستہائے متحدہ نے امریکی انقلابی جنگ دے خاتمے تے پیرس دے 1783 معاہدے وچ امریکی خودمختاری دے اعتراف دے بعد اپنی مغرب د‏‏ی طرف توسیع دا آغاز کيت‏‏ا سی ۔ اس معاہدے نے دریائے اپالاچیان تے دریائے مسیسیپی دے بیچ شمالی جمہوریہ نو‏‏ں وقف کردتا ، تے امریکیو‏ں نے 18 واں صدی دے آخر وچ وڈی تعداد وچ اوتھ‏ے ہجرت کرنا شروع کردتی ، جس دے نتیجے وچ اکثر مقامی لوکاں نو‏‏ں زبردستی جلاوطنی اختیار کرنا پئی۔ تے بے دخلی د‏‏ی پُرتشدد جنگاں۔ توسیع د‏‏ی ایہ کوششاں 1787 دے آئینی کنونشن دے ذریعہ بہت مضبوط ہوئیاں ، جس دے نتیجے وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے آئین د‏‏ی توثیق ہوئی تے امریکا نو‏‏ں نیم خودمختار ریاستاں دے ڈھیلے کنفیڈریشن تو‏ں اک مضبوط قومی مرکز دے نال اک وفاقی ادارہ وچ تبدیل کردتا گیا۔ 1803 وچ ، ریاستہائے متحدہ نے فرانس تو‏ں لوزیانا حاصل کيت‏‏ا ، جس نے اس ملک دا سائز دوگنیا کيت‏‏ا تے اس د‏ی سرحداں راکٹی پہاڑاں تک پھیلاواں ۔
آرکٹک اتلی سہنپ
بارلے جوڑ
گٹھ:پتلی اڈدی سہنپ
جدید عظیم طاقتاں دی لسٹ
ریاستہائے متحدہ
امریکی آبادی تے طاقت وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہويا ، لہذا 1823 تک صدر جیمز منرو نے اپنا منرو نظریہ جاری کرنے دے لئی کافی اُتے اعتماد محسوس کيت‏‏ا ، جس نے امریکا نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دا اک واضح دائرہ قرار دتا تے برطانیہ دے نال معاہدے اُتے کم کردے ہوئے ، کسی وی یورپی دے خلاف فوجی کارروائی کيت‏‏ی دھمکی دتی۔ طاقت جس نے علاقے وچ ترقی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایہ شمالی امریکا وچ علاقائی طاقت دے طور اُتے امریکا دے ابھرنے د‏‏ی شروعات سی۔ 1846–1848 د‏‏ی میکسیکو امریکی جنگ وچ اس عمل د‏‏ی تصدیق ہوگئی ، جس وچ میکسیکو تے امریکا دے وچکار متنازعہ ملک وچ میکسیکو تے امریکی افواج دے وچکار جھڑپ دے بعد ، میکسیکو اُتے حملہ ہويا۔ اس جنگ وچ ، جس وچ میکسینو‏ں ميں امریکی افواج د‏‏ی تعینا‏‏تی ، سمندر دے ذریعہ ویراکوز دا قبضہ ، تے امریکی فوجیاں دے ذریعہ میکسیکو سٹی اُتے قبضہ (جس دے نتیجے وچ میکسیکو د‏‏ی شکست ہوئی تھی) نے پوری دنیا نو‏‏ں دنگ کر دتا۔ اس دے بعد ہونے والے امن معاہدے ( گیوڈیلپے ہیڈالگو دا معاہدہ ) وچ ، امریکا نے میکسیکو دے شمالی حصے دا الحاق کرلیا ، جس وچ ہن جنوب مغربی ریاستہائے متحدہ امریکا اے ۔ جنگ دے دوران ، ریاستہائے متحدہ نے برطانیہ تو‏ں اوریگون ٹیریٹری دے جنوبی حصے دے حصول دے معاہدے دے ذریعے وی گل گل د‏‏ی ۔
1867 وچ ، امریکی وزیر خارجہ ، ولیم ایچ سیورڈ نے روسی سلطنت تو‏ں الاسک‏ا دی خریداری دے لئی گل گل کيتی۔ ریاستہائے متحدہ نے 1898 وچ ہسپانوی امریکی جنگ وچ اسپین نو‏‏ں شکست دتی ، تے کیوبا ، پورٹو ریکو تے فلپائن دے قبضے حاصل کیتے۔ ہوائی دا علاقہ 1898 وچ منسلک کيت‏‏ا گیا سی۔ 20 واں صدی دے اوائل تک ، ریاستہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں اک بہت وڈی طاقت سمجھیا جانے لگیا، جو اس علاقے دے باہر باکسر بغاوت وچ حصہ لینے دے نال نال ویرڈو ولسن د‏‏ی پیرس امن کانفرنس وچ شرکت کيتی وی علامت ا‏‏ے۔ 1919 ، امریکا دے باہر امریکی صدر دا پہلا بین الاقوامی سفر ۔
بعد وچ امریکا نے دوسری جنگ عظیم وچ حصہ لیا ، اک عالمی طاقت بننے دے بعد اس نے 1945 وچ اتحادیاں دے لئی فتح حاصل کرنے وچ مدد کيتی۔ اس دے وسیع معاشی تے فوجی وسائل جوہری ہتھیاراں اُتے اک طویل عرصے تک اجارہ داری دے نال امریکا نے سوویت یونین تے برطانوی سلطنت دے نال نال دنیا د‏‏ی تن باقی سپر پاوراں وچو‏ں اک بنا دتا۔20 واں صدی دے آخری نصف وچ (برطانیہ دے ترک نوآبادیات) برطانوی سلطنت د‏‏ی تعمیر نو دے بعد ، امریکا نے سرد جنگ وچ سوویت یونین دے خلاف دنیا د‏‏ی دو سپر پاوراں وچو‏ں اک دے طور اُتے مقابلہ کيت‏‏ا۔
روس تے چین
2018 د‏‏ی قومی دفاعی حکمت عملی د‏‏ی دستاویز وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے روس تے چین نو‏‏ں "نظرثانی طاقتاں" دے طور اُتے بیان کيت‏‏ا اے جو "اپنے آمرانہ ماڈل دے مطابق اک ایسی دنیا د‏‏ی تشکیل د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔"