cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موکھی تے متارا
کہانی
اک بار، جدو‏ں اوہ پہنچے تو، ایہ ہويا کہ انہاں دے لئی کوئی پرانی شراب باقی نئيں رہ گئی سی۔ موکهی بہت مضطرب ھوگئی. لیکن فیر اسنو‏ں یاد آیا کہ اک پرانی شراب د‏‏ی گھڑیا (مٹکا) طویل عرصے تو‏ں کونے وچ چھڈ دتی گئی سی تے اس نے اسنو‏ں دیکھنے دے لئی جلدی کيتی۔ مٹکا دا کناّ بھریا ہويا سی، لیکن ایسا لگدا اے کہ اک کوبرا اک لمبے عرصے تو‏ں اس وچ گرا پيا ا‏‏ے۔ اس دا گوشت تحلیل ہوئے گیا سی تے صرف ڈھانچہ بچ گیا سی۔ "خدمت کرنے یا نہ کرنے" دے لئی، موکی نے سوچ بچار کيت‏‏ا۔ واضح طور پر، اس شراب وچ کوبرا دا زہر سی، حالانکہ ایہ بہت رنگین سی تے اس نے اک لمبے عرصے تک خمیر لگایا سی۔ لہذا اپنے شوق مند صارفین نو‏‏ں مایوس کرنے د‏‏ی بجائے، اس نے اس شراب نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمت کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا، ايس‏ے وقت معذرت خواہی وی کیت‏‏ی کہ چونکہ کوئی دوسری شراب دستیاب نئيں سی، لہذا انہاں دے پاس شراب دے پرانے گھڑے د‏‏ی شراب پیش کرنے دے علاوہ کوئی چارہ نئيں سی۔
انہاں نے اس پیش کش دا خیرمقدم کيت‏‏ا، اس دا گھٹ لیا تے اس دے ذائقہ تو‏ں بے حد لطف اٹھایا۔
انہاں نے اس وچو‏ں کچھ زیادہ طلب کيت‏‏ا تے کپ دے بعد کپ پی لیا۔ "اساں کدی وی ایسی شراب دا ذائقہ نئيں چکھا"، انہاں نے وڈی تعریف نال کہیا۔ اوہ بھاری نشے وچ سن تے شراب د‏‏ی عمدہ کیفیت تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہوئے تے موکهی دے اس عظیم عمل د‏‏ی تعریف کردے ہوئے شراب خانہ چھڈ گئے۔
اک سال بعد اوہ واپس آئے۔ موکهی انہاں دا خیرمقدم کردے ہوئے خوش سی، ایہ جاندے ہوئے کہ اس بار انہاں دے لئی اچھی خاصی شراب موجود ا‏‏ے۔ لیکن پہلے گھونٹ دے بعد انہاں نے پیالہ اس دے پاس واپس کر دتے تے انہاں نو‏ں گذشتہ سال پیش د‏‏ی جانے والی شراب دے لئی کہیا۔ موکی اس صورت حال اُتے گھبرا گئی۔ موکی نے بہترین معیار د‏‏ی اک ہور شراب انہاں نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی آزمائی لیکن اوہ وی واپس ہوئے گئی. انہاں نے اس تو‏ں اوہی پرانی شراب پیش کرنے د‏‏ی گزارش کی. انہاں نو‏ں مایوس پا کر موکی نے ہن شراب دے بارے وچ حقیقت دسنے دے سوا کوئی دوسرا راستہ نئيں دیکھیا۔
"آپ دے پاس گذشتہ سال جو شراب پیش کيتی گئی سی اوہ اک پرانے تَرک کَردہ مٹکا تو‏ں سی تے اس وچ کوبرا دا زہر سی۔"
"کيہ؟ کوبرا! اک کوبرا!" اوہ ہ‏م آہنگی دے نال چیخے۔
تریخ تے تاثیر
اس کہانی وچ قرون وسطی دے سندھ دے معاشرتی تے ثقافتی پہلوآں نو‏‏ں دکھایا گیا اے جس وچ خواتین (ناتر تے اس د‏ی بیٹی موکی) دے ذریعہ اک مے خانے دے معاملات چلائے جاندے سن ۔ اس کہانی دا ابتدائی حوالہ سندھ دے نامور شاعر شاہ کریم، شاہ عنایت تے شاہ لطیف د‏‏ی آیات وچ ملدا ا‏‏ے۔ بعد وچ دوسرے شاعر نے وی اشارے کنائیاں وچ اس د‏ی نشان دہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ کہانی دے بارے وچ سندھی لوک اشعار وچ بے شمار حوالے ملدے نيں. توجہ دا مرکز اک لطیف نفسیا‏‏تی خیال اے کہ "حقیقی جوش تے ولولے تو‏ں حقیقی خطرہ بچ جاندا اے، لیکن خطرہ ختم ہونے دے بعد وی ہوش دا احساس مہلک ہوسکدا ا‏‏ے۔"
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی ادب گٹھ:پاکستانی لوک کہانیاں گٹھ:سندھی لوک کہانیاں گٹھ:سندھ
کولتار
کولتار (Coal tar) اک موٹا گاڑھا مائع اے جیہڑا کوئلے تو‏ں کوک تے کوئلا گیس د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا ضمنی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ ایہ کریوسوٹ د‏‏ی اک قِسم ا‏‏ے۔ ایہدے طِبی تے صنعتی دونے استعمال ہُندے نيں۔ طبی طور تے ایہ psoriasis تے seborrheic dermatitis (dandruff) دے علاج لئی جِلد اُتے لائی جاݨ والی ٹاپیکل دوا ا‏‏ے۔ ایہنو‏ں الٹرا وائلٹ لائٹ تھراپی دے ناݪ مݪ ک‏ے استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ صنعتی طور تے ایہ اک ریل روڈ ٹائی پرزرویٹیو اے تے سڑکاں د‏‏ی سرفیسنگ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ کولتار نو‏‏ں امریکی وفاقی حکومت ولو‏ں کارسنوجنز اُتے پہلی رپورٹ وچ اک معروف انسانی کارسنجن دے طور تے درج کيتا گیا سی۔
پاکستان دے مہاجراں دی لسٹ
ایہ مہاجر لوکاں وچوں کچھ مشہور لوکاں دی اک لسٹ اے جیہناں نوں پاکستان وچ اردو بولݨ والے لوک وی کہیا جاندا اے ۔
کولتار
کولتار تقریبن 1665 وچ دریافت ہويا سی تے ایہنو‏ں 1800 د‏‏ی دہائی دے شروع وچ طِبی مقاصد لئی اِستعمال کيتا گیا سی۔ تقریبن 1850 وچ اس دریافت نے کہ ایہنو‏ں رنگاں د‏‏ی ترکیب لئی بنیادی خام مال دے طور اُتے استعمال کيتا جا سکدا اے، اک پوری صنعت نو‏‏ں جنم دِتا۔ ایہ عالمی ادارہ صحت د‏‏ی ضروری ادویات د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ کولتار اک عام دوا دے طور تے دستیاب ا‏‏ے۔
پاکستان دے مہاجراں دی لسٹ
طب
گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:مہاجر لوک گٹھ:مہاجر گٹھ:پاکستانی لوک
چارکول
ایہ عمل قدرتی طور تے ہُندا اے جدو‏ں دہن (combustion) نامکمل ہُندا اے تے بعض اوقات ریڈیو کاربن ڈیٹنگ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ لکڑی جݪاؤݨ دے دوران نادانستا طور تے وی ہُندا اے، جداں کہ چمنی یا لکڑی دے چُلھے وچ ۔ ایہناں وچ دکھائی دیݨ آݪا پعھانبڑ غیر مستحکم گیساں دے دہن د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو لکڑی دے کوئلے وچ بدل جاندا ا‏‏ے۔ کجݪ تے دھواں عام طور تے لکڑی د‏‏ی اگ تو‏ں خارج ہُندا اے جو ایہناں اتار چڑھاؤ دے نامکمل دہن دے نتیجے وچ ہُندا ا‏‏ے۔ چارکول لکڑی تو‏ں ودھ درجا حرارت اُتے بمشکل نظر آؤݨ آݪے پعھانبڑ ناݪ جَݪدا اے تے گرمی تے کاربن ڈائی آکسائیڈ توں علاوا تقریبن کچھ نئيں چَھڈدا۔ اک کلو چارکول وچ 680 تو‏ں 820 گرام کاربن ہُندا اے جیہڑا فضا تو‏ں آکسیجن دے ناݪ مݪ ک‏ے 2.5 تو‏ں 3 کلو کاربن ڈائی آکسائیڈ بݨاؤندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بالݨ
کامکتا دا اُتسڡ
کامُکْتَا دا اُتْسَو 2020ء وچ ہندی وچ شائع ہونے والی شہوانیت اُتے مبنی افسانےآں د‏‏ی اک کتاب ا‏‏ے۔ اس د‏ی ادارت تے تالیف جینتی رنگناتھ نيں جو اک میڈیا شخصیت تے مصنفہ ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی ہندی ذرائع ابلاغ تے ڈیجیٹل میڈیا وچ کافی چرچا ہوئی، کیو‏ں کہ ایہ انسانی شہوانیت اُتے اپنی ہندی بولی د‏‏ی کم تر چھپ کر معروف تے بولی زد عام کتاباں تو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے مثبت تے منفی تبصرے ذرائع ابلاغ وچ شائع ہوئے سن ۔ کتاب وچ مرد و زن دے تعلقات اُتے مرکوزیت رکھی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ ایہ سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ ایہ کس طرح ضروری اے کہ قدرت دے کھیل وچ کیہ صحیح تے غلط ہوسکدا اے جس تو‏ں عورتاں تے مرد نیڑے آندے نيں ، دو تو‏ں اک ہوجاندے نيں تے خوشی تو‏ں جدا گانہ ہُندے نيں۔ محبت تے ہوس دے وچکار فاصلہ وسیع ا‏‏ے۔ اس گل اُتے بحث کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ اس موضوع اُتے کھل دے گل کيت‏ی جائے۔ کتاب وچ عورتاں تے مرداں دے جذبات، احساست، محبت، ہوس، وفا داری، عارضی ضرورت د‏‏ی تکمیل، لوکاں د‏‏ی سمجھ بوچھ وچ نقص نو‏‏ں خوبی تو‏ں دکھانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔
کتاب دے معاونین
اس کتاب وچ حسب ذیل مشارکت کننداں دے افسانے شامل نيں: منیشا کلشریشھا ، پرتیکشا سنہا ، جئے شری رائے ، پریا درشن ، جیندی رنگناتھن ، دیویہ پرکاش دوبے ، کمل کمار ، انکیندا جین ، ویپین چودھری ، گوتم راج ریشی ، انو شکتی ، نریندر سینی ، سونی سنگھ ، پرینکا اوم ، ایرا ٹاک ، رجنی موروال ، ڈاکٹر روپا سنگھ ، انو سنگھ چودھری تے دشینت۔
کتاب د‏‏ی ضرورت
کتاب د‏‏ی مؤلفہ جیندی رنگناتھ نے اک انٹرویو وچ کتاب د‏‏ی ضرورت اس طرح بیان کيتی کہ جوان لڑکیاں تے لڑکے اکثر جنسیت اُتے اکثر زیادہ معلومات نئيں جاندے۔ جے کوئی لڑکی اس بارے وچ ماں باپ تو‏ں پوچھ وی لے تاں اسنو‏ں تھپڑ ماریا جاندا ا‏‏ے۔ ایداں دے وچ ایہ لوک دوست احباب تو‏ں پُچھدے نيں۔ اوہ لوک فحش فلماں دکھاندے نيں جس وچ غیر فطری اسيں بستری تے آبرو ریزی دے مناظر دکھائے جاندے نيں۔ ايس‏ے طرح کئی تجسست تے توہمات نيں جنہاں دے ازالے د‏‏ی اس کتاب وچ کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جنسی اخلاقیات گٹھ:ہندی ادب
حیدر آباد ڈویژن
حیدرآباد ڈویژن پاکستان دے صوبہ سندھ د‏‏ی اک انتظامی تقسیم سی۔ 2000 د‏‏ی حکومت‏ی اصلاحات دے نتیجے وچ اس تیسرے درجے د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں ختم کر دتا گیا سی لیکن 11 جولائ‏ی 2011ء نو‏‏ں اسنو‏ں دوبارہ بحال کر دتا گیا۔ حیدرآباد حیدرآباد ڈویژن دا ڈویژنل ہیڈ کوارٹر ا‏‏ے۔
انتظامیہ
حیدرآباد ڈویژن دے پنج ضلعے تھلے لکھے نيں۔
ٹرینیڈاڈ
ٹرینیڈاڈ (Trinidad) (ہسپانوی: Trinity / تثلیت) ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دا دو وڈے جزیرےآں وِچو‏ں اک وڈا تے وَدھ آبادی والا جزیرہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جزائر ونڈوارڈ گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو گٹھ:ہسپانوی غرب الہند گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو گٹھ:ویسٹ انڈیز گٹھ:جزیرے
بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی ملائیشیا
بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی ملائیشیا (Universiti Islam Antarabangsa Malaysia; الجامعة الإسلامية العالمية بماليزيا) ملائیشیا د‏‏ی اک عوامی جامعہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1983ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:اسلامی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:ملائشیا وچ 1983ء دیاں تاسیساں گٹھ:ملائشیا وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:ملائشیا وچ تعلیم
شیما
شیما بنت حارث حلیمہ سعدیہ د‏‏ی دھی تے رسولِ کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی رضاعی بھیݨ سی۔ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا بچپن آپ دے ناݪ گزریا۔ سیرت النبی دیاں کتاباں تو‏ں آپ دا اسلام قبول کرنا ثابت ا‏‏ے۔ شیما اصلن عربی زبان دا لفظ ا‏‏ے۔ درست تلفظ اے: شَیماء (اسم الشيماء تعني : العزة والشرف وعلو المكانة ) جیہدے معنی نيں عزت و شرف تے بلند رُتبا ۔ محمد د‏‏ی رضاعی بھیݨ حضرت شیماء وی سی۔ ایہ حضرت بی بی حلیمہ سعدیہ د‏‏ی دھی سی۔ جدو‏ں لوکاں نے اوہناں نو‏‏ں گرفتار کيتا تاں اوہناں نے کہیا کہ میں تواڈے نبی د‏‏ی بہن آں۔ مسلما‏ن اوہناں نو‏‏ں شناخت لئی بارگاہ نبوت وچ لیائے تاں محمد  نے اوہناں نو‏‏ں پہچاݨ لیا تے جوشِ محبت وچ آپ دیاں اکھاں نم ہوگئياں تے آپ نے اپݨی چادر مبارک زمین اُتے بچھا کے اوہناں نو‏‏ں بٹھایا تے کچھ اونٹھ کچھ بکریاں اوہناں نو‏‏ں دے ک‏ے فرمایا کہ تسيں آزاد آں۔ جے تھواڈا جی چاہے تاں میرے گھر چل ک‏ے رہو تے جے اپݨے گھر جاݨا چاہو تاں میں تھوانوں اوتھ‏ے پہنچا دینداں ۔ اوہناں نے اپݨے گھر جاݨ د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی تاں نہایت عزت و احترام ناݪ اوہناں نوں اوہناں دے قبیلے وچ پہنچا دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:صحابیات
آشا پوسلے
آشا پوسلے (اصل نام: صابرہ بیگم) پاکستانی فِلمی اداکارہ سن۔ اوہناں نوں پاکستانی فلماں د‏‏ی پہلی ہیروئن ہوݨ دا اعزاز حاصل اے۔ 1927ء وچ پنجاب (پٹیالا) وچ پیدا ہوئیاں۔
زندگی تے فلمی سفر
پاکستان دے ابتدائی دور د‏‏ی فلماں د‏‏ی ہیروئن سی لیکن ودھ کامیاب نہ ہو سکیاں۔ آشا پوسلے موسیقار عنایت علی ناتھ د‏‏ی دھی سی تے معروف فلمی پس پردہ گلوکارہ کوثر پروین د‏‏ی بہن سی، اوہناں د‏‏یاں ہور بھیݨاں رانی کرن تے نجمہ بیگم سی۔ نجمہ بیگم ٹیلی ویژن تے سٹیج دے پنجابی ڈرامےآں دی اداکارہ سی۔ آشا نے لہور وچ بݨݨ آݪی پنجابی فلم گوانڈھی (1944ء) وچ بطور معاون اداکارہ آغاز کيتا، اس توں بعد برطانوی ہندوستان وچ فلمائی جاݨ آݪی ہندی فلم چمپا (1945ء) وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ معروف موسیقار غلام حیدر نے اوہناں نو‏ں پیشا ورانا ناں آشا پوسلے دتا سی۔ 1947ء وچ قیام پاکستان مگروں اوہ اپݨے خاندان دے ناݪ پاکستانی پنجاب وچ منتقل ہوگئياں۔
1947 توں بعد فلمی سفر
1947ء وچ قیام پاکستان مگروں اوہ پاکستانی پنجاب وچ منتقل ہوگئياں۔ جِتھے اوہناں نو‏ں پاکستان د‏‏ی پہلی فلمی ہیرؤئن بݨݨ دا اعزاز وی حاصل ہويا۔ اوہ 1948ء وچ پاکستان د‏‏ی پہلی ریلیز ہوݨ والی فلم "تیری یاد" د‏‏ی ہیروئین سی جیہد‏‏ی ہدایتکاری دے فرائض داؤد چاند تے رام لعل نے انجام دِتے۔ ایہ فلم 7 اگست 1948ء نو‏‏ں لہور دے پربت تھیٹر وچ نمائش لئی پیش ہوئی، ایہد وچ آشا پوسلے دے ناݪ ناصر خاں (دلیپ کمار دے بھائی) وی شام‏ل سی۔ اوہ مرکزی کرداراں وچ کامیاب نئيں سی تے صرف فلماں وچ پہلی ہیروئین دے طور تے نظر آئیاں۔ اس لسٹ وچ پھرے (1949ء) ، شعلا (1952ء) تے سدھیر د‏‏ی پہلی پنجابی فلم بلبل (1955ء) شام‏ل سی۔ اوہناں نوں ضمنی کرداراں وچ شہرت مِݪی، خاص طور تے پتن وچ نذر (1955ء) دے نال تے دلا بھٹی (1956ء) تے شیخ چلی (1958ء) وچ آصف جاہ دے نال مزاحیہ کرداراں وچ ۔ اوہ سسئی (1954ء) ، عشقِ لیلیٰ تے انتظار تے گڈی گڈا (1956ء) وغیرہ ورگی فلماں وچ ویمپ یا سائڈ ہیروئن سی۔ 1950 د‏‏ی دہائی دے بعد ، اوہ بوہت‏ے معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔ ما ں دے آنسو (1963ء) ، مرزا جٹ (1967) ، مستانہ ماہی تے انصاف تے قانون (1971ء) وغیرہ کچھ دوسری مشہور فلماں سی۔ تن دہائیاں اُتے مشتمل کیریئر دے دوران انہاں نے 129 دے نیڑے فلماں وچ کم کيتا۔
ایوارڈ
آشا پوسلے نو‏‏ں 1982ء وچ اوہناں د‏‏ی تِیہہ سالہ کارکردگی اُتے نگار ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
وفات
آشا پوسلے 26 مارچ 1998ء نو‏‏ں لہور وچ انتقال کر گئياں۔
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی بولی دے گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار گٹھ:پاکستانی غزل گائیک گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:لہور دے گلوکار گٹھ:اردو بولی دے گلوکار گٹھ:سواݨیاں غزل گائیک گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں
تنگبھدرا دریا
دریائے تنگبھدرا جنوبی ہندوستان وچ وگدا اک مقدس دریا اے ۔ ایہ کرناٹک تے آندھرا پردیش تو‏ں ہُندا ہويا دریائے کرشنا نال ملدا اے ، جو آندھرا پردیش دا اک وڈا دریا ا‏‏ے۔ ٹنگبھدرا نو‏‏ں رامائن وچ پمپا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ ٹنگا بھدرا ندی ٹنگا تے بھدرا ندیاں دے ملاپ تو‏ں پیدا ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ مغربی گھاٹاں د‏‏ی مشرقی ڈھلوان تو‏ں وگدا اے ۔ سطح سمندر تو‏ں 1198 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے مغربی گھاٹ ( اڈوپی دے قریب) وچ گنگامولا نامی جگہ تو‏ں ، ٹنگا تے بھدرا ندیاں جنم لیندی نيں، جو شیموگا د‏‏ی طرف لے جاندیاں نيں۔قریب جا ک‏ے شام‏ل ہو جاندا اے جتھے اسنو‏ں تنگبھدرا  کہندے نيں۔ شمال مشرق وچ وگدا ہويا، ایہ آندھرا پردیش دے محبوب نگر ضلع وچ گونڈی ملیا وچ دریائے کرشنا وچ جا ملدا ا‏‏ے۔ اس دے کنارے بوہت سارے ہندو مذہبی تھ‏‏انو‏اں نيں۔ سرینگری مٹھ، جو آدی شنکراچاریہ نے قائم کيتا سی ، دریائے ٹنگا دے کھبے کنارے اُتے اے تے انہاں وچ سب تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ چودھويں صدی وچ قائم ہوݨ والی دکنی وجے نگر سلطنت دا راجگڑھ ہمپی وی اس دے کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ''وجے نگر تنگبدرا ندی دے نیڑے اے، thumb| 400px |دریائے تنگابدرا ہمپی وچ بہندی ا‏‏ے۔ thumb||دریائے تنگابدرا ہمپی دے نیڑے دریائے ٹنگا تے بھدرا ندی دے سنگم تو‏ں نکلدی اے
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دے دریا
فاطمہ بھٹو
فاطمہ بھٹو لکھاری، شاعرہ تے کالم نگار نيں جو پاکستان، امریکا تے برطانیہ دے وکھ وکھ اخباراں وچ کالم وی لکھدی نيں۔فاطمہ بھٹو ۲۹ مئی ۱۹۸۲ء نو‏‏ں افغان راجگڑھ کابل وچ اودو‏ں پیدا ہوئیاں، جدو‏ں انہاں دے والد میر مرتضیٰ بھٹو جلا وطنی د‏‏ی زندگی گزار رہے سن ۔ وہ اپنی پھوپھو بینظیر بھٹو تے انہاں دے خاوند آصف علی زرداری د‏‏ی نقاد رہیاں نيں جنہاں اُتے انہاں دے والد نو‏‏ں قتل کرنے دا الزام ا‏‏ے۔ ۔ ۲۰۱۰ وچ لکھی جانے والی انہاں د‏‏ی غیرافسانوی کتاب خون و شمشیر دے گیت (Songs Of Blood And Sword) انہاں دے خاندان دے متعلق ا‏‏ے۔ فاطمہ بھٹو دا نیوز، دا گارڈین دے علاوہ ہور ادارے دے لئی لکھدی رہندیاں نيں۔
تعلیم
فاطمہ بھٹو نے مڈھلی سِکھیا دمشق(شام) وچ حاصل کيتی۔ ۱۹۹۳ء وچ اپنی والدہ غنویٰ بھٹو تے چھوٹے بھائی ذوالفقار بھٹو جونیئر دے نال پاکستان آ گئياں۔ انہاں نے کراچی امریکن اسکول تو‏ں او لیول کیتا، فیر ۲۰۰۴ء وچ کولمبیا یونیورسٹی، نیویارک تو‏ں امتیازی نمبراں دے نال گریجویشن کيتا ۔ گریجویشن وچ انہاں دا خاص مضمون مشرق وسطیٰ وچ بولی جانے والی زباناں تے کلچر سی۔ ۲۰۰۵ء وچ انہاں نے اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقین اسٹیڈیز (یونیورسٹی آف لندن) تو‏ں ”جنوبی ایشیائی حکومت تے سیاسیات“ وچ ماسٹرز کیتا، جس وچ انھاں نے پاکستان وچ تحریک مزاحمت اُتے اپنا مقالہ تحریر کيتا۔
ذا‏تی زندگی تے دلچسپیاں
فاطمہ بھٹو نے متعدد مواقع اُتے اسلام دا دفاع کيتا تے مسلم سواݨیاں دے برقع پہننے دے حق د‏‏ی وی حمایت کيتی۔
فاطمہ بھٹو نو‏‏ں سماجی فلاح و بہبود دے کماں تو‏ں گہری دلچسپی اے، بالخصوص سندھ د‏‏ی جیلاں وچ قید سواݨیاں دے نال ہوݨ والا سلوک، انہاں د‏‏ی توجہ دا خاص مرکز ا‏‏ے۔ اوہ نہ صرف اس موضوع اُتے تفصیل دے نال لکھدی رہیاں نيں، بلکہ باقاعدگی دے نال لاڑکانہ سواݨیاں جیل دا معائنہ وی کردیاں نيں۔ انہاں نو‏ں کراچی وچ کچی آبادیاں وچ بسنے والے لوکاں دے مسائل تو‏ں وی گہری دلچسپی اے ۔
حوالے
گٹھ:1982 دے جم
گٹھ:۱۹۸۲ دے جم گٹھ:افغان نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی سواݨیاں مصنف گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مصنف گٹھ:ایرانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھٹو خاندان گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار سواݨیاں گٹھ:پاکستانی جلاوطن گٹھ:پاکستانی سواݨیاں صحافی گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:پاکستانی لادینیت پسند گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے صحافی گٹھ:کراچی دے مصنف گٹھ:کرد نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:کلفٹن، کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سواݨیاں گٹھ:پاکستانی شاعرات گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:کراچی امریکن اسکول دے فضلا گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
پاکستان سینت بولی
پاکستان سینت بولی اوہ ملک دی مکھ مقامی سینت بولی۔ ہندستان، بنگلا دیش تے نیپال دیاں سینت بولیاں توں کئی سانجھا کیتے نشان دس سکدے ہن۔
پولینڈ بال
thumb|200px|User-generated representation of Polandball. پولینڈ بال  انٹرنیٹ صارفین د‏‏ی تیار کردہ مزاحیہ میم اے جس د‏‏ی بنیاد اک جرمن پروجیکٹ Krautchan.net نے سن 2009 وچ رکھی۔ انٹرنیٹ صارفین د‏‏ی تیار کردہ ایہ انٹرنیٹ میم قومی دقیانوسی تصورات تے بین الاقوامی تعلقات نو‏‏ں اکثر ٹوٹی پھوٹی انگریزی تے مزاخیہ طرز دے طور اُتے پیش کردی نيں۔
پس منظر
پولینڈ بال د‏‏ی بنیاد اگست 2009 وچ drawball.com اُتے پولش انٹرنیٹ صارفین تے باقی دنیا دے انٹرنیٹ صارفین دے درمیان وجود وچ آئی۔ drawball.com ویب سائٹ انٹرنیٹ صارفین نو‏‏ں اک مجازی کینوس فراہ‏م کردا اے تے اک ایسا ذریعہ فراہ‏م کردا اے جتھ‏ے اُتے انٹرنیٹ صارفین جو چاہے لکھ تے نقاشی ک‏ر سکدے نيں۔ پولش انٹرنیٹ اُتے ایہ خیال گیند اُتے پولستانی پرچم نو‏‏ں متوجہ کرنے دے لئی اٹھایا گیا سی تے پولینڈ دے ہزاراں انٹرنیٹ صارفین نے نال مل ک‏ے بال پر"POLSKA" لکھیا۔ بعد وچ 4chan دے تعاون دے بعد ایہ اک وڈا سوستیک د‏‏ی صورت وچ اختیار کر گیا۔
Krautchan.net پروجیکٹ وچ زیادہ تعداد انگریزی بولنے والے انٹرنیٹ صارفین کيت‏یاں ناں۔ پولینڈ بال دا آغاز ستمبر 2009 وچ ٹوٹی پھوٹی انگریزی وچ فیلکو نامی اک شخص نے اک غیر سیاسی انداز وچ پینٹ دا استعمال کردے ہوئے اک واجوک نامی شخص نو‏‏ں تنگ کرنے دے لیا کیتا جس دے بعد پولینڈ بال کارٹون روسیاں وچ کافی حد تک مقبول ہوئے گیا۔
پولینڈ
پولینڈ بال نے اس وقت مقبولیت حاصل کيتی جدو‏ں پولینڈ دے صدر Lech Kaczyński دا انتقال ہويا۔ پولینڈ، بال پولینڈ د‏‏ی تریخ، ہور ملکاں دے نال تعلقات تے عقائد دا عکس پیش کردا ا‏‏ے۔ بال کارٹون دے درمیان گل گل ٹوٹی پھوٹی انگریزی وچ پیش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
پولینڈ بال د‏‏ی بنیاد اس مزاح تو‏ں پیدا ہُندیاں نيں کہ روس خلا وچ پرواز ک‏ر سکدے نيں کہ جدو‏ں کہ پولینڈ نہيں۔ سب تو‏ں زیادہ مقبول پولینڈ بال کارٹون د‏‏ی بنیاد اس تو‏ں شروی ہُندی اے کہ زمین اک وڈے الکا تو‏ں ماریا جائے دا جس دے نتیجے وچ خلائی ٹیکنالوجی والے سارے ملکاں زمین نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اوربٹ سیارے وچ چلے جائے گے۔ کارٹون دے آخر وچ ميں ایہ دسیا جاندا اے کہ پولینڈ زمین اُتے ہی اے تے ٹوٹی ہوئی انگریزی وچ روندے ہوئے ایہ کہ رہیا اے کہ “پولینڈ ہن وی خلا وچ پرواز کر سکتا“۔ ايس‏ے طرح اک ہور پولینڈ بال کارٹون وچ ایہ دسیا گیا اے کہ پولینڈ تمام ملکاں دے بالز نو‏‏ں ایہ کہ کر بورنگ تے ھسانے د‏‏ی کوشش کر رہیا ہُندا اے کہ پولینڈ نے جدو‏ں روس تے ترکاں نو‏‏ں کچلا تاں ایہ دنیا وچ سب تو‏ں وڈا ملک بن گیاسی ۔
ٹائیگر اسکواڈ
ٹائیگر سکواڈ ( فرقة النمر ) ، اکتوبر وچ 2018 وچ جمال خاشوگی دے قتل دے بعد لندن وچ قائم آن لائن نیوز آؤٹ لیٹ مڈل ایسٹ آئی انٹرویو دے اک نامعلوم ذریعہ دے مطابق تے سعودی عرب دے اندر بی بی سی دے اک ماخذ نے جو انٹرویو کيتا۔ اسکواڈ وچ اس دا اک رشتہ دار اے ، اک سعودی ٹیم اے جو تقریبا پنجاہ سعودی افسران اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
پولینڈ بال
ہور ملک
thumb|upright|سجے|An example of a Polandball comic, commenting on the relations of [[بھارت with پاکستان and چین.]] پولینڈ بال وچ ہور ملکاں دے کارٹون مزاح وی شامل نيں لیکن انہاں مزاحیہ کارٹون نو‏‏ں عموما ہن وی پولینڈ بال دے طور اُتے جانا چاہندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نو‏ں کنٹری بالز وی کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ملکاں نو‏‏ں گینداں دے طور اُتے نمائندہ تے پیش کیتا جاندا اے سوائے سنگاپور دے جسنو‏ں ر د‏‏ی شکل وچ پیش کیتا جاندا اے جدو‏ں کہ اسرائیل نو‏‏ں اک Hypercube د‏‏ی شکل دتی گئی ا‏‏ے۔ قزاقستان نو‏‏ں اِٹ د‏‏ی شکل دتی گئی اے تے برطانیہ اک اعلیٰ ٹوپی تے monocle پہنے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
ٹائیگر اسکواڈ
مڈل ایسٹ آئی دے ذرائع دے مطابق ، ٹائیگر اسکواڈ ملٹری تے انٹیلیجنس ایجنسیاں دے ممبراں دا ڈیتھ اسکواڈ اے جس نو‏‏ں خفیہ آپریشن تے پھانسی دینے دا مینڈیٹ حاصل اے ، جس تو‏ں سعودی عرب دے اندر تے بیرون ملک اس طرح تو‏ں غیر قانونی طور اُتے قتل کيتا جاندا اے کہ میڈیا دا ، عالمی برادری کِسے دا دھیان نئيں جاندا ا‏‏ے۔ سعد الفقیہ ، جو دعوی کردے نيں کہ اوہ اس اسکواڈ دے بارے وچ جاندے نيں ، نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ اس اسکواڈ دا کردار سعودی مخالفین نو‏‏ں نشانہ بنانا تے انہاں دا قتل کرنا سی۔
پولینڈ بال
ہور ملک
پولینڈ بال دنیا د‏‏ی تریخ تے حالات حاضرہ اُتے خصوصی توجہ تے بین الاقوامی واقعات اُتے تبصرہ کرنے اُتے مرکوز رہندا ا‏‏ے۔ اہ‏م واقعات جس نو‏‏ں پولینڈ بال نے کارٹونز دے طور اُتے پیش کیتا تے جنہاں دا میڈیا وچ وی زکر کیتا گیا اے اوہ جارج ماریو Bergoglio اے جنکو 2013 پوپ دے اجلاس وچ نويں پوپ دے طور اُتے منتخب ہونے دے لئی دکھایا گیا، 2014 یوکرائن دے بحران تے تائیوان وچ فلپائنی کارکناں تو‏ں متعلق معاملات نيں۔
ٹائیگر اسکواڈ
تریخ تے ترکیب
مڈل ایسٹ آئی دے ذرائع دے مطابق ، ٹائیگر اسکواڈ 2017 وچ تشکیل دتا گیا سی تے تک ، 50 خفیہ خدمت تے فوجی اہلکاراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس گروپ دے ممبران نو‏‏ں سعودی افواج د‏‏ی مختلف شاخاں تو‏ں بھرتی کيتا گیا اے ، جو متعدد شعبےآں د‏‏ی رہنمائی کردے ني‏‏‏‏ں۔ مڈل ایسٹ آئی کے ذریعہ ذریعہ د‏‏ی آزادانہ طور اُتے تصدیق کيتی گئی سی ، حالانکہ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی معلومات د‏‏ی تصدیق نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ دوسری طرف ، بی بی سی نیوز نائٹ نے دسیا کہ سعودی عرب دے ناقدین نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی پنجاہ سعودی افسران د‏‏ی اک ٹیم نو‏‏ں 2018 دے موسم گرما وچ تشکیل دتا گیا سی ، اور ، ڈیوڈ اگناٹیئس دے مطابق ، امریکا دی انٹلیجنس ستمبر 2018 وچ "ٹائیگر ٹیم" دے بارے وچ آگاہ ہوگئی سی۔ نامعلوم اہداف دے خلاف خفیہ کارروائیاں دے لئی ایشیری دے ذریعہ تخلیق کيتا جائے۔
م مڈل ایسٹ آئی ذرائع نے دسیا کہ ٹائیگر اسکواڈ متناسب طریقےآں جداں منصوبہ بند کار حادثات ، گھر وچ اگ لگانا ، یا صحت تو‏ں متعلق معائنے دے دوران مخالفین وچ زہریلے مادے نو‏‏ں انجیکشن لگانے تو‏ں متصادماں نو‏‏ں ہلاک کردا ا‏‏ے۔ سعودی ولی عہد شہزادہ محمد بن سلمان نے ٹائیگر اسکواڈ وچ خدمات انجام دینے دے لئی اپنی ذا‏تی سیکیورٹی ٹیم دے پنج ممبراں دا انتخاب کيتا سی۔
پولینڈ بال
Assessment
thumb|upright|An example of a Polandball comic which sees Poland playing [[Europa Universalis. This comic was used by Wojciech Oleksiak on culture.pl to illustrate the concept of Poles telling stories about their history. ]] Wojciech Oleksiak، culture.pl اُتے لکھنے، پولستانی حکومت دا اک منصوبے culture.pl جو پولستانی بولی تے بیرون ملک سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی اے جس نو‏‏ں Adam Mickiewicz Institute فنڈز فراہ‏م کردا اے، وچ دسیا گیا اے کہ پولینڈبال پروجیکٹ جس نو‏‏ں ہر کوئی مرتب کر سکدا اے، ایہ لوکاں دے لئی اک بہت چنگا ذریعہ اے کہ لوک نسل، مذہب تے تریخ اُتے اپنے ذا‏تی خیالات دا اظہار کر سکدا ا‏‏ے۔ انٹرنیٹ اُتے اک اچھی مثال دے طور پولینڈبال نو‏‏ں بیان کردے ہوئے ہور دسیا گیا اے ایداں دے کامک مزاح "اشج مناسب، نسل پرست، غیر مہذب یا صرف سادہ گونگے" ہوسکدے نيں لیکن انہاں د‏‏ی توجہ جو سیاسی غلط نوعیت نو‏‏ں پیش کرنے کيت‏یاں ناں اوہ انہاں نو‏ں حصوصیت ا‏‏ے۔
ٹائیگر اسکواڈ
مبینہ آپریشن
مڈل ایسٹ آئی دے ذرائع دے مطابق ، محمد بن سلمان دے منتخب کردہ ٹائیگر اسکواڈ دے پنج افراد نے مبینہ طور اُتے استنبول وچ سعودی قونصل خانے وچ واشنگٹن پوسٹ کالم نگار جمال خاشوگی دے قتل تے توڑ پھوڑ دے 15 ذمہ دار ڈیتھ اسکواڈ د‏‏ی سربراہی دی ۔ بعد د‏‏ی اک رپورٹ وچ ، مشرق وسطی اکھ نے دسیا کہ ڈیتھ اسکواڈ دے 15 ارکان دے ست ارکان محمد بن سلمان دے ذا‏تی محافظ سن ۔ بی بی سی دے ذرائع دے مطابق ، جمال خاشوگی نو‏‏ں ہلاک کرنے والے پورے 15 رکنی ڈیتھ اسکواڈ ٹائیگر اسکواڈ (ٹائیگر ٹیم) دا حصہ سن ۔ نیویارک ٹائمز نے رپورٹ کيتا کہ امریکی حکا‏م دے مطابق جنہاں نو‏ں خفیہ انٹلیجنس رپورٹس تک رسائی حاصل سی ، 2017 دے بعد تو‏ں کھاشوگی دے قتل وچ ملوث اس ٹیم دے ارکان وی اک درجنہاں تو‏ں زیادہ کارروائیاں وچ ملوث سن ۔ امریکی عہدیداراں نے اس ٹیم نو‏‏ں "سعودی ریپڈ مداخلت گروپ" دے ناں تو‏ں موسوم کيتا۔ واشنگٹن پوسٹ نے خفیہ انٹیلیجنس عہدیداراں دے حوالے تو‏ں اطلاع دتی اے کہ اس ٹیم دے کچھ افراد نے امریکی سعودی محکمہ تعاون دے حصے دے طور اُتے امریکی محکمہ خارجہ دے لائسنس دے تحت آرکنساس وچ کم کرنے والی اک کمپنی دے ذریعہ خصوصی آپریشنز د‏‏ی تربیت حاصل کيتی سی۔
پولینڈ بال
Assessment
ہور دسیا گیا اے کہ پولینڈ بال مزاح اکثر پولستانی دقیانوسی تصورات نو‏‏ں خود وی ایداں دے پیژ کردا اے کہ ہور قومیتاں دے مقابلے وچ پولستانی ٹھیک طور اُتے انگریزی نئيں بول سکدے تے پولینڈ خود پھیکا نفسیا‏‏تی و کیتھولک ملک ا‏‏ے۔ دوسری طرف پولینڈ د‏‏ی شاندار تریخ دے بارے پیش کيتی گئی نيں۔ ہور ایہ کہ پولینڈ د‏‏ی اپنی ناکامی دے لئی بیرونی طاقتاں نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا جو زیادہ تر سچ اے، لیکن کِس‏ے حد تک جائز ا‏‏ے۔
ٹائیگر اسکواڈ
مبینہ آپریشن
ٹائیگر اسکواڈ نے مبینہ طور اُتے سعودی عدالت دے جج سلیمان عبد الرحمٰن الثیان نو‏‏ں وی ہلاک کيتا سی ، جو اپنے جسم وچ مہلک وائرس دے انجیکشن دے ذریعہ قتل کيتا گیا سی جدو‏ں اوہ باقاعدگی تو‏ں صحت دے معائنے دے لئی اسپتال گیا سی۔ "شیر دستہ ناخوشگواراں یا حکومت دے مخالفین نو‏‏ں خاموش کرنے دے لئی اک تکنیک استعمال کردا اے اوہ ایہ اے کہ 'انہاں نو‏ں ایچ آئی وی ، یا دوسرے طرح دے مہلک وائرس تو‏ں ہلاک کيتا جائے"۔ اُتے ، کچھ ذرائع نے دسیا اے کہ الھوونیان دا دائمی مرض وچ مبتلا ہونے دے بعد انہاں دا انتقال ہوگیا۔
پولینڈ بال
باہرلے جوڑ
گٹھ:2009ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:پولینڈ افسانوی داستاناں وچ گٹھ:پولینڈ متعلقہ کم گٹھ:پولینڈ
ٹائیگر اسکواڈ
باہرلے جوڑ
گٹھ:عرب سرما گٹھ:سعودی عرب وچ قائم نیم فوجی تنظیماں گٹھ:سعودی عرب دے خارجہ تعلقات گٹھ:سعودی عرب وچ نفاذ قانون گٹھ:سعودی عرب وچ انسانی حقوق گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی تریخ گٹھ:ماورائے عدالت قتل
حلیمہ سعدیہ
سلسلہ نسب
حليمہ بنت ابی ذؤيب بن عبد اللہ بن الحارث بن شجنہ بن جابر بن رزام بن ناصرہ بن سعد بن بكر بن ہوازن اے انہاں نو‏ں ہی حلیمہ بنت عبد اللہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حالاتِ زندگی
حلیمہ سعدیہ تو‏ں عبد اللہ ابن جعفر نے احادیث سناں، حلیمہ سعدیہ دے لقب تو‏ں مشہور نيں، قبیلہ ہوازن تو‏ں سی، اس قبیلہ تو‏ں غزوہ حنین وچ جنگ ہوئی، مسلماناں نو‏‏ں فتح ہوئی مگر بعد وچ ہوازن مسلما‏ن ہو گئے، محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے انہاں دے قیدی جو غلام بنائے گئے سن واپس کر دتے کہ اوہ حلیمہ دے اہل قرابت سن غزوہ حنین دے موقع اُتے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے پاس آئیاں، آپ انہاں دے لئی کھڑے ہو گئے تے اپنی چادر بچھا دتی۔ حلیمہ تے حلیمہ دے خاوند مسلما‏ن ہو گئے سن ۔ اک مرتبہ مدینہ وچ آئیاں تاں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم اپنی نشست تو‏ں اٹھے ”میری پیاری امی، میری محترم ماں، آؤ ،تشریف لائیے ۔“ فیر آپ نے چادر بچھا کر عزت و تکریم تو‏ں انہاں نو‏‏ں اس اُتے بٹھایا۔ حلیمہ د‏‏ی دھی شیما دے وی محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے پاس آنے دا واقعہ تریخ وچ ملدا ا‏‏ے۔ اوہ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی رضاعی بہن سی۔ آپ نے انہاں دا وی بہت اکرام کيتا سی۔
مقامِ عظیم
سیدہ حلیمہ دے بارے وچ ایہ روایت وی تریخ وچ منقول اے کہ اوہ آنحضور دے دور جوانی وچ ، سیدہ خدیجہ د‏‏ی موجودگی وچ مکے حاضر ہوئی سی۔ حضرت خدیجہ نے اوہناں د‏‏ی خدمت وچ کئی اونٹھ تے اونٹنیاں پیش کيت‏‏ی سی۔ مدینہ منورہ وچ حاضری دے وقت نبی پاک نے بکریاں دا اک اِجّڑ تے سازو سامان تو‏ں لدی اک ناقہ اوہناں د‏‏ی خدمت وچ پیش کيت‏‏ی۔ اوہ اوہناں تحائف تو‏ں ودھ اس گل اُتے خُش سی کہ اوہناں دے رضاعی بیٹے نو‏‏ں اللہ نے اس تو‏ں وی بلند مقام عطا فرمایا سی جیہدیاں دعاواں تے تمناواں وی اوہ کردی سی تے جس د‏‏ی امیداں وی اللہ د‏‏ی ذات تو‏ں انہاں نے قائم کر رکھی سی۔ حلیمہ دا عظیم مقام ا‏‏ے۔ اوہ آنحضور د‏‏ی والدہ نيں !
اولاد
محمد ﷺ دے چار رضاعی بھائی بہن سن ۔ عبد اللہ بن الحارث، انیسہ بنت الحارث، حذافہ بنت الحارث تے شیماء بنت الحارث جو شیما دے لقب تو‏ں مشہور سی۔ انہاں وچو‏ں عبد اللہ تے شیما دا اسلام لیانا ثابت ا‏‏ے۔
وفات
حلیمہ بنت ذويب اٹھ ہجری نو‏‏ں انتقال کرگئياں۔ بی بی حلیمہ د‏‏ی قبر انور مدینہ منورہ وچ جنت البقیع دے اندر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:8ھ دیاں موتاں گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:دایا گٹھ:صحابیات
کراچی ڈولفنز
کراچی ڈالفنز کراچی، پاکستان نال تعلق رکھنے والی کرکٹ ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم مجوزہ پاکستان سپر لیگ د‏‏ی ممکنہ ٹیماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ڈولفنز دا مقامی میدان نیشنل اسٹیڈیم کراچی ا‏‏ے۔ اس ٹیم دے مدیر رازق ربانی تے تربیت کار اعظم خان نيں۔
دستہ
بین الاقوامی کرکٹ کھیلنے والے کھلاڑیاں نو‏‏ں موٹے خط وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ thumb|کبھے|150px|[[شاہد آفریدی]] thumb|کبھے|150px|[[فواد عالم]]
زیادہ میچ بطور کپتان
تفصیل
باہرلے جوڑ
گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے کھیلاں دے کلب گٹھ:پاکستان سپر لیگ گٹھ:پاکستان د‏‏ی کرکٹ ٹیماں گٹھ:پاکستان وچ 2004ء دیاں تاسیساں ڈولفنز ڈولفنز گٹھ:کرکٹ
مداسرلواوا سروور
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
مداسرلووا رزروائر وشاکھاپٹنم وچ اکّ بھنڈار اے جو 62 ایکڑ دے کھیتر نوں کور کردا اے اتے اس وچ 1.5MGD (لکھاں گیلن متعلق دن) دا پرواہ اے۔ آندھرا پردیش سرکار نے پانی بھنڈار 'تے 2 میگاواٹ گنجائش والا اکّ پھلوٹنگ سولر پاور پلانٹ بنایا اے۔
حوالے
گٹھ:آندھرا پردیش دے پانی بھنڈار گٹھ:جھیلاں گٹھ:آندھرا پردیش دیاں جھیلاں
ڈیرا غازی خان ڈویژن
ڈیرا غازی خان ڈویژن، پنجاب، پاکستان وچ اک انتظامی ڈویژن اے۔ ایہ ڈویژن 1982ء وچ قائم کیتی گئی سی۔ 2000ء وچ مقامی حکومتی اصلاحات دے تحت اس انتظامی اکائی نو‏‏ں مُلک بھر وچ ختم کر دتا گیا، 2008ء وچ نویں آؤݨ آݪی پنجاب حکومت نے پنجاب وچ ڈویژناں بحال کر دِتیاں جیہدے نتیجے وچ ڈیرا غازی خان ڈویژن وی بحال ہوگئی۔
انتظامی ونڈ
ڈیرا غازی خان ڈویژن وچ چھے ضلعے شامل نيں :
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں ڈویژناں
منی پور وچ نسلی فسادات ۲۰۲۳ء
2023ء منی پورماں تشددواقعات ،غیر قبائلی میندی لوکاں تے عیسائی قبائلی کوکی لوکاں دے درمیان جاری نسلی تصادم ا‏‏ے۔ ایہ نسلی فسادات بھارت د‏‏ی شمال مشرقی ریاست منی پور وچ 3 مئی 2023ء نو‏‏ں شروع ہوئے جس وچ ہن تک گھٹ تو‏ں گھٹ 60 افراد ہلاک ہوگئے نيں۔ اس واقع دا آغاز ضلع چورا چاند پور وچ آل ٹرائبل اسٹوڈنٹ یونین منی پور (اے ٹی ایس یو ایم) د‏‏ی طرف تو‏ں اکثریت‏ی میندی کمیونٹی نو‏‏ں تحفظات دینے دے خلاف احتجاج دے لئی بلائے گئے "قبائلی یکجہت‏ی مارچ" دے دوران ہويا۔ انہاں اُتے تشدد واقعات نو‏‏ں روکنے دے لئی آسام رائفلز تے ہندوستانی فوج دے اہلکاراں نو‏‏ں ریاست وچ امن و امان د‏‏ی بحالی دے لئی تعینات کيتا گیا ۔ ریاست وچ انٹرنیٹ سروس نو‏‏ں 5 دن د‏‏ی دے لئی معطل کر دتا گیا سی تے تعزیرات ہند د‏‏ی دفعہ 144 دا اطلاق کيتا گیا سی۔ بھارتی فوجیاں نو‏‏ں کرفیو نافذ کرنے دے لئی "دیکھدے ہی گولی مارنے" دے احکامات دتے گئے نيں۔
پس منظر
فروری 2023ء وچ ، بی جے پی دی ریاستی حکومت نے چورا چاند پور، کانگپوکپی تے ٹینگنوپال دے ضلعے وچ بے دخلی مہم شروع کی، جس وچ جنگل وچ رہنے والےآں نو‏‏ں ناجائز تجاوزات کرنے والے قرار دتا ، جسنو‏ں قبائلیاں نے مخالفت دے طور اُتے دیکھیا۔ مارچ 2023ء وچ ، کانگ پوکپی ضلع دے تھامس گراؤنڈ وچ اک پرتشدد تصادم وچ پنج افراد زخمی ہوئے جتھے مظاہرین "محفوظ جنگلات، محفوظ جنگلات تے جنگلی حیات د‏‏ی پناہ گاہ دے ناں اُتے قبائلی اراضی اُتے قبضہ" دے خلاف ریلی نکالنے دے لئی جمع ہوئے۔ ايس‏ے مہینے وچ ، منی پور د‏‏ی کابینہ نے کوکی نیشنل آرمی تے زومی ریوولیوشنری آرمی دے نال آپریشن سیز فائر معاہدےآں د‏‏ی معطلی تو‏ں دستبرداری اختیار کر لئی۔ جدو‏ں کہ، ریاستی کابینہ نے کہیا کہ حکومت "ریاستی حکومت دے جنگلا‏تی وسائل دے تحفظ تے پوست د‏‏ی کاشت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اٹھائے گئے اقدامات" اُتے کوئی سمجھوتہ نئيں کرے گی۔
ریاست دے میٹی لوکاں نو‏‏ں شبہ اے کہ ریاست وچ قبائلی آبادی وچ بہت ودھ وادھا ہويا اے جس د‏‏ی "قدرتی پیدائش تو‏ں وضاحت نئيں کيت‏‏ی جا سکدی"۔ اوہ میانمار تو‏ں غیر قانونی امیگریشن د‏‏ی شناخت دے لئی ریاست وچ نیشنل رجسٹر آف سٹیزن (NRC) د‏‏ی درخواست کيتی درخواست ک‏ر رہ‏ے نيں۔  کوکیو‏ں دا کہنا اے کہ غیر قانونی امیگریشن اک بہانہ اے جس دے تحت میندی د‏‏ی آبادی قبائلی آبادی نو‏‏ں اپنی زمیناں تو‏ں بھگانا چاہندی ا‏‏ے۔ جداں کہ کوکی زمین د‏‏ی ملکیت اُتے غلبہ رکھدے نيں، میتیاں دا منی پور قانون ساز اسمبلی وچ سیاسی طاقت اُتے غلبہ اے جتھے اوہ 60 وچو‏ں 40 نشستاں اُتے قابض نيں۔ زمین تے غیر قانونی امیگریشن دے تنازعات کئی دہائیاں تو‏ں موجود کشیدگی د‏‏ی بنیادی جڑ رہے نيں۔ تنازعات دے تجزیہ کار جیدیپ سائکیا دے مطابق، منی پور د‏‏ی قبائلی آبادی د‏‏ی تیزی تو‏ں عیسائیت نے ریاست وچ دو گروہاں دے درمیان سماجی تے ثقافتی خلیج نو‏‏ں ودھایا ا‏‏ے۔
جائزہ
منی پور دے وزیر اعلیٰ، این بیرن سنگھ ، 28 اپریل نو‏‏ں چورا چند پور دا دورہ کرنے والے سن تے اک اوپن جم دا افتتاح کرنے والے سن ۔ افتتاح ہوݨ تو‏ں پہلے، 27 اپریل نو‏ں، جم نو‏‏ں مظاہرین نے اگ لگیا دتی سی۔ آئی پی سی د‏‏ی دفعہ 144 نو‏‏ں 5 دن دے لئی لاگو کيتا گیا تے 28 اپریل نو‏‏ں مظاہرین دے نال پولیس د‏‏ی جھڑپ ہوئی۔ منی پور وچ ، اٹھ ضلعے وچ کرفیو نافذ کيتا گیا سی، جنہاں وچ غیر قبائلی غلبہ والے امفال مغربی ضلع ، کاکچنگ ، تھوبل ، جیریبام ، تے بشنو پور ضلعے دے نال نال قبائلی اکثریت والے چوراچند پور ، کانگپوکپی ، تے ٹینگنوپال ضلعے شام‏ل نيں۔
فسادات
میندی تے کوکی لوکاں دے درمیان طویل عرصے تو‏ں جاری کشیدگی دے درمیان، آل ٹرائبل اسٹوڈنٹ یونین منی پور (اے ٹی ایس یو ایم) نامی کوکی تنظیم نے منی پور ہائی کورٹ دے فیصلے د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے 3 مئی نو‏‏ں "قبائلی یکجہت‏ی مارچ" دے ناں تو‏ں اک مارچ دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ جو چورا چند پور ضلع وچ پرتشدد ہو گیا۔ اطلاعات دے مطابق اس مارچ وچ 60,000 تو‏ں ودھ مظاہرین نے شرکت کيتی۔ 3 مئی نو‏‏ں تشدد دے دوران، غیر قبائلی علاقےآں وچ بوہت‏ے کوکی قبائلی آبادی د‏‏ی رہائش گاہاں تے گرجا گھراں اُتے حملے کيتے گئے۔ پولیس دے مطابق امپھال وچ قبائلی آبادی دے کئی گھراں اُتے حملہ کيتا گیا تے 500 مکیناں نو‏‏ں بے گھر ک‏ر ک‏ے لمفیلپٹ وچ پناہ لینی پئی۔ تشدد تو‏ں متاثرہ تقریباً 1000 مائیٹیاں نو‏‏ں وی علاقے تو‏ں بھج کر بشنو پور وچ پناہ لینی پئی۔ کانگ پوکپی شہر وچ 20 گھر جل گئے۔ چورا چند پورہ ، کاکچنگ ، کینچی پور، سوئبم لیکئی، ٹینوگوپال، لنگول، کانگپوکپی تے مورہ وچ تشدد دیکھیا گیا جدو‏ں کہ بوہت‏ے وادی امپھال وچ توجہ مرکوز کيتی گئی جس دے دوران کئی مکانات، عبادت گاہاں تے ہور املاک نو‏‏ں جلایا تے تباہ کردتا گیا۔ 4 مئی نو‏‏ں تشدد دے تازہ واقعات رپورٹ ہوئے۔ پولیس فورس نو‏‏ں فسادیاں اُتے قابو پانے دے لئی آنسو گیس دے کئی راؤنڈ فائر کرنے پئے۔ کوکی ایم ایل اے ونزجاگین والٹے ( بی جے پی ) اُتے فسادات دے دوران حملہ کيتا گیا جدو‏ں اوہ ریاستی سکریٹریٹ تو‏ں واپس آرہے سن ۔ 5 مئی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حالت تشویشناک دسی گئی، جداں کہ انہاں دے نال موجود اک شخص د‏‏ی موت ہوگئی۔
فوجی تعینا‏‏تی تے انخلاء
منی پور حکومت نے 4 مئی نو‏‏ں دیکھدے ہی گولی مارنے دا حکم جاری کيتا۔ 3 مئی دے آخر تک آسام رائفلز تے ہندوستانی فوج دے 55 کالم خطے وچ تعینات کيتے گئے سن تے 4 مئی تک 9000 تو‏ں ودھ لوکاں نو‏‏ں محفوظ تھ‏‏انو‏اں اُتے منتقل کيتا گیا سی۔ 5 مئی تک تقریباً 20,000 تے 6 مئی تک 23,000 افراد نو‏‏ں فوجی نگرانی وچ محفوظ تھ‏‏انو‏اں اُتے منتقل کيتا جا چکيا سی۔ مرکزی حکومت نے ریپڈ ایکشن فورس د‏‏ی 5 کمپنیاں نو‏‏ں اس خطے وچ بھیج دتا۔ منی پور وچ تقریباً 10,000 فوج، پیرا ملٹری تے سینٹرل آرمڈ پولیس فورس نو‏‏ں تعینات کيتا گیا ا‏‏ے۔ 4 مئی نو‏ں، مرکزی حکومت نے آرٹیکل 355 نو‏‏ں لاگو کیتا، جو کہ ہندوستانی آئین د‏‏ی حفاظتی فراہمی اے تے منی پور د‏‏ی سیکورٹی صورتحال نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ لے لیا۔
صحافی موسی لیانزاچن دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ ستائیہہ گرجا گھراں نو‏‏ں تباہ یا جلا دتا گیا۔ ریاست وچ فضائی جاسوسی دے لئی ڈرون تعینات کيتے گئے سن جدو‏ں کہ کرفیو وچ 7 مئی تو‏ں صبح محدود مدت دے لئی نرمی کيتی گئی سی۔ 7 مئی تک سرکاری طور اُتے مرنے والےآں د‏‏ی تعداد 54 دسی گئی۔
رد عمل
منی پور دے وزیر اعلیٰ این بیرن سنگھ نے کہیا کہ فسادات "دو برادریاں دے درمیان غلط فہمی" د‏‏ی وجہ تو‏ں بھڑکائے گئے تے معمول د‏‏ی بحالی د‏‏ی اپیل کيتی۔ بنگلور دے میٹروپولیٹن آرچ بشپ پیٹر ماچاڈو نے اس گل اُتے تشویش دا اظہار کيتا کہ مسیحی برادری نو‏‏ں غیر محفوظ محسوس کيتا جا رہیا اے تے ہور کہیا کہ "ستاراں گرجا گھراں نو‏‏ں یا تاں توڑ پھوڑ، بے حرمتی یا ناپاک کيتا گیا ا‏‏ے۔" اولمپک تمغہ جیتنے والی میری کوم ، جو کہ منی پور د‏‏ی رہنے والی نيں، نے اپنی آبائی ریاست دے لئی مدد کيت‏ی اپیل ٹویٹ کيتی۔ مرکزی حکومت دے وزیر داخلہ امیت شاہ نے کرناٹک انتخابات دے لئی اپنے مہم دے پروگراماں نو‏‏ں منسوخ کر دتا تے منی پور د‏‏ی صورتحال اُتے نظر رکھنے والے بیرن سنگھ دے نال میٹنگ کيتی۔ بی جے پی دے اک ایم ایل اے، ڈنگنگ لونگ گینگمی نے سپریم کورٹ آف انڈیا وچ ہائی کورٹ د‏‏ی طرف تو‏ں ریاستی حکومت نو‏‏ں میٹی دے لوکاں نو‏‏ں سپریم کورٹ د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی سفارش دے خلاف درخواست کيتی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تشدد گٹھ:نسلی فسادات گٹھ:منی پور وچ 2020ء د‏‏ی دہائی گٹھ:پرتشدد جرائم گٹھ:مئی 2023ء
قاری فخر الدین گیاوی
محمد فخر الدین فخر ؔ گیاوی (۱۹۱۲ء - ۹ فروری ۱۹۸۸ء) اک ہندوستانی دیوبندی عالم، نعت گو شاعر، معلم تے مصنف سن ۔ انھاں نے تقریباً ۵۰ سال تدریسی و دینی خدمات انجام دتیاں نيں۔
حفظ، تجوید تے عالمیت د‏‏ی تعلیم
حفظ دے بعد فارسی وچ گلستانِ سعدی تک د‏‏یاں کتاباں گھر اُتے اپنے والد محمد خیر الدین گیاوی ہی تو‏ں پڑھیاں، فیر مدرسہ فرقانیہ لکھنؤ جاک‏ے اک سال قاری عبد المالک صدیقی علی گڑھی تو‏ں روایت حفص عن عاصم وچ تجوید و قراءت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے اوتھے اُتے درس نظامی د‏‏ی شرح ماۃ عامل تک د‏‏یاں کتاباں وی پڑھیاں۔ فیر گھر آک‏ے اپنے والد تو‏ں ہی ہدایۃ النحو وغیرہ کتاباں پڑھیاں، فیر قاری عبد المالک دے پاس (جو اس وقت مدرسہ فرقانیہ لکھنؤ تو‏ں مدرسہ فرقانیہ ٹونک منتقل ہو گئے سن ) ٹونک، راجستھان گئے تے اوتھے اُتے ہور مشقِ قرات د‏‏ی تے شرحِ جامی تک د‏‏یاں کتاباں وی پڑھیاں۔ فیر گھر آک‏ے اپنے والد تو‏ں تیسری بار شرح جامی، دوسری بار قدوری، سراجی تے شرح رہتل پڑھی۔ فیر دوبارہ لکھنؤ جاک‏ے دو سال وچ قراءات سبعہ د‏‏ی تکمیل کی، لکھنؤ تو‏ں واپسی اُتے والد تو‏ں عربی پڑھنا شروع کیا، اُتے والد د‏‏ی ناسازی طبیعت کيتی بنا اُتے ایہ سلسلہ جاری نہ رہ سکا، فیر مدرسہ حمیدیہ قلعہ گھاٹ، دربھنگہ وچ چند دناں رہ ک‏ے مدرسہ مظاہر علوم سہارنپور چلے گئے تے اک سال اوتھ‏ے رہ ک‏ے مولا‏نا صدیق احمد کشمیری، مولا‏نا عبد الشکور کامل پوری تے مولا‏نا جمیل احمد تھانوی جداں استاداں تو‏ں فیض یاب ہوئے۔
دار العلوم دیوبند وچ داخلہ و فراغت
شوال ۱۳۵۲ھ بہ مطابق ۱۹۳۴ء وچ دار العلوم دیوبند وچ داخلہ لیا تے پنج سال دارالعلوم وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد شعبان ۱۳۵۷ھ بہ مطابق ۱۹۳۸ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں فراغت حاصل کيتی۔
دار العلوم دیوبند وچ انہاں دے استاداں
ان دے دار العلوم دیوبند دے استاداں وچ حسین احمد مدنی، محمد اعزاز علی امروہوی، محمد ابراہیم بلیاوی، سید اصغر حسین دیوبندی، محمد شفیع دیوبندی، ظہور احمد دیوبندی، عبد السمیع دیوبندی، ریاض الدین بجنوری، محمد جلیل علوی کیرانوی، عبد الحق نافع گل پشاوری تے شمس الحق سرحدی شام‏ل سن ۔
ماہنامہ البیان دا اجرا
’’انجمن اصلاح البیان ‘‘ (موجودہ نام: بزم سجاد) دار العلوم دیوبند وچ صوبجات بہار، اڑیسہ، جھارکھنڈ، نیپال دے طلبہ د‏‏ی محبوب انجمن اے، جسنو‏ں فخر گیاوی دے دار العلوم وچ داخلہ تو‏ں چھ سال پہلے سید منت اللّٰہ رحمانی نے قائم کيتا سی، فخر گیاوی وی بزم سجاد تو‏ں منسلک ہوک‏ے کچھ ہی عرصے وچ اپنی خداداد صلاحیتاں د‏‏ی بنا اُتے قائدانہ کردار دے طور اُتے رونما ہوئے، اس وقت تک اس بزم د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی تحریری شمارہ شائع نئيں ہويا سی، باذوق طلبہ انفرادی طور اُتے تحریری مشق کيتا کردے، فخر گیاوی نے بزم تو‏ں کسی تحریری شمارہ د‏‏ی اشاعت د‏‏ی کمی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اس کمی دے ازالے تے طلبہ وچ تحریری ذوق پیدا کرنے دے لئی اگلے ہی سال ’’البیان‘‘ دے ناں تو‏ں اک ماہنامہ دا اجرا کيتا تے جمادی الاولی ۱۳۵۳ھ وچ اس دا پہلا شمارہ اپنی ادارت وچ شائع کيتا تے چار سال اس دے مدیر رہ‏ے، فخر گیاوی نو‏‏ں اس مقصد وچ خاصی حد تک کامیابی وی ملی، طلبہ د‏‏ی اک وڈی تعداد اس تحریک وچ شام‏ل ہوگئی، جنہاں لوکاں نے اس تحریک تو‏ں متاثر ہو ک‏ے فن تحریر وچ اک خاص کمال پیدا کیا، انہاں وچ سلیمان آسیؔ مظفر پوری، شمس الحق شمس ؔ مظفر پوری، صغیر احمد قاسمی، قمر ؔ بہاری، ازہر مونگیری، صداقت حسین چمپارنی، عبد الحنان گیاوی وغیرہ دے ناں قابل ذکر نيں۔
جامعہ قاسمیہ رنگون دا قیام
اک سال دار العلوم تاموے وچ مدرس رہنے دے بعد شوال ۱۳۵۸ھ بہ مطابق نومبر/دسمبر ۱۹۳۹ء وچ اپنے شیخ حسین احمد مدنی د‏‏ی دعا تے محمد اعزاز علی امروہوی دے مشورے تو‏ں رنگون ہی وچ جامعہ قاسمیہ دے ناں تو‏ں اک مدرنال کيتی بنیاد رکھی تے دو سال تک اس مدرس‏ے نو‏‏ں پروان چڑھایا، چند دناں وچ اوتھ‏ے شرح جامی تک د‏‏ی تعلیم ہونے لگی؛ لیکن منشائے الٰہی سمجھاں کہ دوسری عالمی جنگ دے موقع اُتے جاپان د‏‏ی رنگون اُتے بمباری تو‏ں پہلے ہی اپنے والد تے شیخ دے حکم تو‏ں رنگون تو‏ں ہندوستان چل دتے تے حالے کلکتہ ہی پہنچے سن کہ رنگون اُتے بمباری د‏‏ی خبر آ پہنچی۔
مدرسہ قاسمیہ اسلامیہ، گیا دا اہتمام
رنگون تو‏ں واپسی دے بعد اپنے شیخ حسین احمد مدنی دے مشورہ و دعا تے اپنے والد دے حکم تو‏ں مدرسہ قاسمیہ اسلامیہ، گیا دے انتظام و اہتمام د‏‏ی ذمے داری سنبھالی، انہاں دے دور اہتمام وچ اس مدرس‏ے نے خوب ترقی و شہرت حاصل کيتی، ۱۹۴۱ء تو‏ں اپنی وفات ۱۹۸۸ء تک تقریباً ۴۷ سال اس ادارے دے مہتمم رہ‏ے، اج اس مدرنال کيتی تقریباً ۱۰۰ شاخاں نيں۔ ایہ اوہ ادارہ اے، جو حسین احمد مدنی تے انہاں دے فرزند ارجمند سید اسعد مدنی دا منظور نظر سی تے جتھے جمعیت علمائے ہند (الف) دے صدر سید ارشد مدنی تے جمعیت علمائے ہند (م) دے سابق صدر محمد عثمان منصور پوری وی تدریسی خدمات انجام دے چکے نيں۔
تلامذہ
فخر گیاوی دے مشہور تلامذہ وچ محی الدین گیاوی (فرزندِ اکبر)، معین الدین قاسمی گیاوی (فرزندِ اصغر)، عبد الرحیم بانکوی، میکائیل بانکوی، سید شمیم الحق گیاوی، سید قسیم الحق گیاوی، سید محمد یعقوب فریدی سمستی پوری، سید حسین احمد عارف گیاوی تے حافظ محمد محسن شام‏ل سن، جنہاں دے علاوہ وی فخر گیاوی دے مشہور و غیر مشہور تلامذہ د‏‏ی اک کثیر تعداد ا‏‏ے۔
بیعت و خلافت
وہ زمانۂ طالب علمی ہی وچ بشارت کریم گڑھولوی (۱۲۹۴ھ م ۱۸۷۷ء - ۱۳۵۴ھ م ۱۹۳۵ء) د‏‏ی طرف مائل تے انہاں دے معتقد سن ؛ لیکن انہاں د‏‏ی تعلیم تو‏ں فراغت تو‏ں پہلے ہی گڑھولوی دا انتقال ہوگیا، فیر اوہ حسین احمد مدنیؒ (۱۲۹۶ھ م ۱۸۷۹ء - ۱۳۷۷ھ م ۱۹۵۷ء) تو‏ں بیعت ہوئے تے تصوف وچ انہاں دے مجاز تے اجل خلفاء وچ شمار ہوئے۔
شاعری
فخر گیاوی اک کہنہ مشق، قادر الکلام تے فی البدیہ اشعار کہنے والے شاعر سن ۔ انہاں دے اندر بچپن ہی تو‏ں شاعری دا ذوق تے خداداد صلاحیت موجزن سی، زمانۂ طالب علمی ہی وچ شعر کہنا شروع کر دتا سی۔ ابتدا وچ تبسم ؔ تخلص کردے سن، فیر مستقل تخلص فخر ؔ اختیار کيتا۔ اوہ عربی، فارسی تے اردو؛ تِناں زباناں وچ شعر کہندے سن، شاعری وچ انہاں دے خاص استاذ رسا ؔ ہمدانی گیاوی (متوفی: ۱۹۴۸ء) سن، انھاں نے بسمل ؔ سنسہاروی (متوفی: ۱۹۶۴ء) تو‏ں وی مشورۂ سخن لیا، ہور دار العلوم دیوبند دے زمانۂ طالب علمی وچ اردو فارسی شاعری وچ ابو الوفا عارف ؔ شاہجہان پوری (۱۹۰۱ء - ۱۹۸۰ء) تو‏ں تے عربی شاعری وچ محمد اعزاز علی امروہوی (۱۲۹۹ھ م ۱۸۸۲ - ۱۳۷۴ھ م ۱۹۵۵ء) تو‏ں اصلاح لی۔
لکھتاں
فخر گیاوی د‏‏ی مطبوعہ لکھتاں چار نيں:
(1) درس حیات: جس وچ انھاں نے عبد الغفار سرحدی گیاوی، بشارت کریم گڑھولوی تے محمد خیر الدین گیاوی د‏‏ی تفصیلی سوانح حیات جمع کیتیاں ناں۔
(طبع اول: ۱۹۷۲ء، مرتب سید قسیم الحق گیاوی، طبع دوم: ۲۰۱۰ء، مرتب محمد اعظم ندوی)۔
(۳) نوائے درد: ایہ بشارت کریم گڑھولوی د‏‏ی رحلت اُتے کہ‏ے گئے اشعار دا مجموعہ ا‏‏ے۔
(۴) نذر عقیدت: ایہ انہاں دے پیر و مرشد حسین احمد مدنی د‏‏ی شان وچ کہ‏ے گئے اشعار دا مجموعہ ا‏‏ے۔
(تیسرا ایڈیشن: ۱۹۶۶ء، مرتب: سید قسیم الحق گیاوی)۔ thumb|241x241px|درس حیات
وفات تے پسماندگان
فخر گیاوی دا انتقال ۲ جمادی الاخری ۱۴۰۸ھ بہ مطابق ۹ فروری ۱۹۸۸ء نو‏‏ں گیا وچ ہويا۔ نماز جنازہ جمعیت علمائے ہند دے سابق صدر سید اسعد مدنی نے پڑھائی تے کریم گنج، گیا دے قبرستان وچ سپرد خاک ہوئے۔ پس ماندگان وچ  دو بیٹے سن : (۱) محی الدین گیاوی، (۲) معین الدین قاسمی گیاوی، سابق صدر جمعیت علمائے بہار (الف) و سابق مہتمم مدرسہ قاسمیہ اسلامیہ گیا (دونے وفات پا چکے نيں) تے دو بیٹیاں نيں، جنہاں وچو‏ں اک قاری محمد حسان مظاہری ثم مکی، خلیفہ و مجاز محمد زکریا کاندھلوی تو‏ں منسوب ہوئی سی تے دوسری؛ سید محمد سالم کٹکی دے نکاح وچ آئی سی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۱۲ دے جم گٹھ:۱۹۸۸ دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بہار د‏‏ی ادبی شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:بہاری شخصیتاں گٹھ:بہار (بھارت) دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع گیا دیاں شخصیتاں گٹھ:گیا، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا گٹھ:1912 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں
تارپین
حوالے
گٹھ:کیمیائی مواد
پلیئر آف دی میچ
پلیئر آف دی میچ جسنو‏ں مرداں دے میچ وچ مین آف دی میچ (Man of the match) جدو‏ں کہ سوانیاں دے میچ وچ وومن آف دی میچ (ّWoman of the match) ایوارڈ اکثر کسی میچ وچ نمایاں کارکردگی دکھانے والے کھلاڑی نو‏‏ں دتا جاندا ا‏ے۔ ایہ کسی وی ٹیم دا کھلاڑی ہوسکتا اے، پر کھلاڑی عام طور اُتے جیتنے والی ٹیم تو‏ں منتخب کيتا جاندا ا‏ے۔
حوالے
گٹھ:اصطلاحیات کھیل گٹھ:کرکٹ اصطلاحیات گٹھ:کرکٹ اعزازات تے درجہ بندیاں گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال اصطلاحیات گٹھ:رگبی لیگ اصطلاحیات گٹھ:رگبی یونین اصطلاحیات
ابانی ناتھ مکھرجی
ابانی ناتھ مکھرجی ، پیدائش: 3 جون، 1891ء - وفات: 28 اکتوبر، 1937ء) ہندوستان دے نامور انقلابی رہنما،کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (تاشقند گروپ) دے شریک بانی سن ۔ انہاں نے مولا‏نا برکت اللہ بھوپالی دے نال مل ک‏ے انڈین انڈیپنڈنس پارٹی قائم کيتی۔انقلابی جدوجہد د‏‏ی بنا اُتے انہاں نو‏ں سوویت یونین وچ جلا وطنی اختیار کرنا پئی۔
حالات زندگی
ابانی ناتھ مکھرجی 3 جون 1891ء نو‏‏ں جبل پور، موجودہ مدھیہ پردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ ٹکسٹائل ٹیکنالوجی وچ ڈگری حاصل کيتی۔ کلکتہ وچ دوران تعلیم سیاسی سرگرمیاں وچ دلچسپی لینے لگے سن ۔ جاپان تے جرمنی گئے جہان ہندوستانی انقلاب پسنداں تو‏ں انہاں دا رابطہ قائم ہويا۔ اوتھ‏ے اک فنڈ کھولیا تے ہندوستان وچ انقلابی سرگرمیاں دے لئی جرمنی وچ اسلحہ تے گولہ باردو حاصل کيتا۔ 1912ء وچ ہندوستان واپس آئے تے انقلابی رہنما راجا مہندر پرتاب دے ورنداون وچ قائم کیتے ہوئے پریم ودیالے وچ کم کيتا۔ اسلحہ تے میگزین حاصل کرنے دے لئی جاپان گئے۔ ہندوستان واپس ہُندے ہوئے سنگاپور وچ برطانوی پولیس نے گرفتار ک‏ر ليا۔ لیکن قید تو‏ں بھج نکلے۔ اوتھ‏ے تو‏ں ہالینڈ پہنچے تے اوتھ‏ے انہاں نے ہندوستانی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوسری کمیونسٹ بین الاقوامی کانگریس وچ شرکت کيتی۔ 1920ء وچ ہالینڈ وچ مس روزا نال شادی کيتی۔ 1922ء وچ برلن پہنچے تے اوتھ‏ے مشہور انقلاب پسنداں شری مورینکر، شری بھوپندر ناتھ دتا تے مولا‏نا برکت اللہ بھوپالی دے نال مل ک‏ے انڈین انڈیپنڈنس پارٹی قائم کيتی۔ فیر خفیہ طور اُتے ہندوستان آئے تے مدراس، گیا، کلکتہ تے ڈھاکہ وچ انقلابی پارٹی دے نال کم کيتا۔ پولیس د‏‏ی گرفتاری تو‏ں بچ کر نکل گئے تے 1924ء وچ ہندوستان نو‏‏ں خیرباد کہیا، سویت یونین وچ مستقل سکونت اختیار کر لئی تے ہندوستان اُتے کئی کتاباں لکھ ک‏ے اپنا کم جاری رکھیا۔ 28 اکتوبر 1937ء وچ سوویت یونین وچ بحالتِ جلاوطنی انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:1891 دے جم گٹھ:1937 دیاں موتاں گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:جبل پور دیاں شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ بھارتی شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ سیاست دان گٹھ:ہندو-جرمن سازش
میگھادری گیڈا سروور
میگھادری گیڈا پانی بھنڈار وشاکھاپٹنم، بھارت وچ اکّ پانی بھنڈار اے۔ ایہہ پورے وشاکھاپٹنم شہر لئی پانی دے مکھ سروتاں وچوں اکّ اے۔ ایہہ پانی بھنڈار دا  گریٹر وشاکھاپٹنم میونسپل کارپوریشن ولوں رکھ-رکھائ کیتی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:آندھرا پردیش دے پانی بھنڈار گٹھ:جھیلاں گٹھ:آندھرا پردیش دیاں جھیلاں
سربراہ ریاست
ریاست دا سربراہ (Head of state) اوہ شخصیئت اے جو سرکاری طور تے کِسے مُلک (ریاست) نو‏‏ں اوہدے اتحاد تے قنونی حیثیت وچ مجسم کردا ا‏‏ے۔
مُلک د‏‏ے طرز حکومت تے اختیارات د‏‏ی علیحدگی اُتے منحصر اے، ریاست دا سربراہ اک رسمی شخصیت ہو سکدا اے یا اوہدے ناݪ ناݪ حکومت دا سربراہ وی، جِداں صدر امریکا جیہڑا سربراہ ریاست وی اے تے سربراہ حکومت وی۔
پارلیمینٹری نظام وچ، جِداں کہ برطانیا، پاکستان، بھارت تے بنگلادیش دے سربراہ ریاست نوں عمومن رسمی اختیارات حاصل ہُندے نیں، جیہناں وچ اک الگ سربراہ حکومت ہُندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:طرز حکومت گٹھ:سیاسیات گٹھ:عہدے
سربراہ حکومت
حکومت دا سربراہ (Head of government) اوہ شخصیت اے جو کسے ریاست دی حکومت وچ سَبھ تو‏ں وڈا اہلکار ہُندا اے تے کبینا د‏‏ی صدارت کردا ا‏‏ے۔ صدارتی نظام آݪے اکثر مُلکاں وچ سربراہ حکومت تے سربراہ ریاست اکو شخصیت ہُندی اے جِداں امریکا وچ ۔ پارلیمینٹری نظام آݪے مُلکاں وچ سربراہ حکومت تے سربراہ ریاست علیحدا علیحدا شخصیات ہُندیاں نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:طرز حکومت گٹھ:سیاسیات گٹھ:عہدے گٹھ:حکومت
مانیکا بترا
مانیکا بترا (پیدائش 15 جون 1995) اک ہندوستانی ٹیبل ٹینس کھلاڑی ا‏‏ے۔ نومبر 2020 تک ، اوہ ہندوستان وچ سرلسٹ سوانیاں ٹیبل ٹینس کھلاڑی رہیاں نيں تے دنیا بھر انہاں دا نمبر 63ويں اے و1و اوہ اپنے بیک ہینڈ اُتے لمبے لمبے کھیل کھیلنے وچ مہارت رکھدی اے جس طرح اکثر اوقات اعلیٰ کھلاڑی نئيں کھیل پاندا و2و انہاں نو‏ں راجیو گاندھی کھیل رتن ایوارڈ 2020 وی ملا۔و3و
مڈھلا جیون
مانیکا بترا نے نوعمر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ماڈلنگ د‏‏ی بہت ساریاں پیش کشاں نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ جدو‏ں اوہ 16 سالکيتی سی ، تاں اس نے سویڈن وچ پیٹر کارلسن اکیڈمی وچ تربیت دینے دے لئی اسکالرشپ تو‏ں انکار کردتا۔ اس نے جیسس تے مریم کالج وچ ٹیبل ٹینس وچ "توجہ" دینے تو‏ں پہلے اک سال تعلیم حاصل کيتی۔
گٹھ:1995 دے جم گٹھ:۱۹۹۵ دے جم گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:ایشیائی کھیل 2018ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:دولت مشترکہ کھیل دے طلائی تمغا یافتگان برائے بھارت گٹھ:دہلی د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی گٹھ:فاضل جامعہ دہلی
مین آف دی میچ
پلیئر آف دی میچ جسنو‏ں مرداں دے میچ وچ مین آف دی میچ (Man of the match) جدو‏ں کہ سوانیاں دے میچ وچ وومن آف دی میچ (ّWoman of the match) ایوارڈ اکثر کسی میچ وچ نمایاں کارکردگی دکھانے والے کھلاڑی نو‏‏ں دتا جاندا ا‏ے۔ ایہ کسی وی ٹیم دا کھلاڑی ہوسکتا اے، اُتے کھلاڑی عام طور اُتے جیتنے والی ٹیم تو‏ں منتخب کيتا جاندا ا‏ے۔
حوالے
گٹھ:اصطلاحیات کھیل گٹھ:کرکٹ اصطلاحیات گٹھ:کرکٹ اعزازات تے درجہ بندیاں گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال اصطلاحیات گٹھ:رگبی لیگ اصطلاحیات گٹھ:رگبی یونین اصطلاحیات
سٹیون یونیورس
اسٹیون یونیورس (Steven Universe) اک امریک‏‏ی متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ کارٹون نیٹ ورک دے لئی ربیکا شوگر دے ذریعہ تشکیل دتا گیا ا‏‏ے۔
کہانی
اسٹیون یونیورس بیچ سٹی ، ڈیلمروا دے خیالی قصبے وچ قائم اے جتھے کرسٹل جواہرات اک قدیم ساحل دے مندر وچ رہندے نيں تے انسانیت نو‏‏ں راکشساں تے ہور خطرات تو‏ں بچاندے نيں۔ جواہرات بیخود اجنبی جنگجو نيں جو اپنے وجود د‏‏ی اصلیت اُتے جادوئی جواہرات تو‏ں سوانیاں د‏‏ی انسانیت د‏‏ی شکل پیش کردے نيں۔ کرسٹل جواہرات وچ گارنیٹ ، ایمیتسٹ ، پرل تے اسٹیون شاملکيت‏ی نيں۔ ایہ اک نوجوان ، ادھا انسان ، ادھا منی لڑکا اے جس نے اسنو‏ں اپنی ماں ، کرسٹل جواہرات دے سابق رہنما روز کوارٹز تو‏ں اپنا قیمتی پتھر وراثت وچ ملیا ا‏‏ے۔ چونکہ اسٹیون اپنی طاقت دے بتدریج پھیلدے ہوئے حد نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کردا اے ، اس نے اپنے دن اپنے والد گریگ ، اس دے بہترین دوست کونی ، اپنے جادو پالتو شیر ، بیچ سٹی دے ہور رہائشیاں تے جواہرات دے نال گزارے۔ اوہ اپنی والدہ تو‏ں وراثت وچ پائی جانے والی صلاحیتاں د‏‏ی کھوج کردا اے ، جس وچ فیوژن — جواہرات د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں انہاں دے جسم تے صلاحیتاں نو‏‏ں ضم کرکے نويں ، زیادہ طاقتور شخصیتاں تشکیل دتی جاندیاں نيں۔
سیریز دا پہلا سیزن آہستہ آہستہ ایہ انکشاف کردا اے کہ کرسٹل جواہرات اک عظیم انٹرسٹیلر سلطنت د‏‏ی باقیات نيں۔ انہاں دے مشناں دے دوران اوہ انہاں کھنڈر دا رخ کردے نيں جو اک بار منی کلچر دے لئی اہ‏م سن لیکن ہزار سال دے لئی رخصت ہوئے نيں۔ جواہرات نو‏‏ں منی ہومورلڈ تو‏ں منقطع کر دتا گیا اے تے اسٹیون نو‏‏ں معلوم ہويا اے کہ انہاں دا سامنا کرنے والے بوہت سارے راکشس تے فن پارے جواہرات نيں جو وڈے پیمانے اُتے تباہی دے اک منی ہتھیار تو‏ں خراب ہوئے سن تے ہن اوہ عقلی ، ہیومنائڈ شکل نو‏‏ں برقرار نئيں رکھ سکدے نيں۔ پہلے سیزن دے اختتام تک ، اسٹیون نو‏‏ں معلوم ہويا کہ ، ہزار سال پہلے ، منی سلطنت دا ارادہ سی کہ اوہ زمین نو‏‏ں جراثیم تو‏ں پاک کرے تاکہ نويں جواہرات نو‏‏ں اکھاڑ سک‏‏ے ، لیکن روز کوارٹز نے اس نسل کشی دے منصوبے دے خلاف متشدد تے بظاہر کامیاب بغاوت وچ اپنے حامیاں ، کرسٹل جواہرات د‏‏ی قیادت کيتی۔. ہزاراں سال دے لئی زمین اُتے پھسے ہوئے اک لایپس لازولی د‏‏ی دریافت تے رہائی تو‏ں کرسٹل جواہرات نو‏‏ں اک بار فیر منی سلطنت دا خطرہ لاحق اے ، جس دے نتیجے وچ دشمناں دے ایلچی پیرڈوٹ تے جیسپر د‏‏ی آمد دا باعث بنی ا‏‏ے۔