cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ستی سادھنی
ستی سادھنی شتیا شاہی خاندان دی آخری رانی سی۔ اوہ ستیا راجا دھرمادھواجپال دی دھی سی جسنوں دھیرنارائن وجوں وی جانیا جاندا سی۔ اسدا جم سعدیہ وچ ہویا، اسدا ویاہ نیتیاپال جاں نتائی نال ہویا۔ ستی سادھنی چوٹیا خاندان د‏‏ی 15واں صدی د‏‏ی مشہور ملکہ سن۔
روایت دے مطابق، اوہ بادشاہ دھرمادھواجپال د‏‏ی بیٹی سی، جسنو‏ں دھرنارائن وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ صدتا وچ پیدا ہوئے، اس نے نتیا پال عرف نیتائی نال شادی کيتی۔ 1524 وچ ، احوماں نے نتیا پال د‏‏ی کمزور قیادت دا فائدہ اٹھایا تے سلطنت اُتے حملہ کر دتا، صدتا نو‏‏ں فتح کيتا تے نتیا پال نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اس طرح، انہاں نے اپنے سابق بادشاہ سوتوفا دے قتل دا بدلہ چٹیا بادشاہ سنگھدھوازپال دے ذریعے دریائے سفاری وچ لے لیا۔ جدو‏ں سادھانی، جس نے اہوماں دے خلاف جنگ وچ نمایاں کردار ادا کیا، تو‏ں صدتا دے آہوم گورنر، صدتا ہخواہ گوہین نال شادی کرنے دے لئی کہیا گیا، تاں اس نے بے عزتی اُتے موت نو‏‏ں ترجیح دتی تے 1524 وچ صدتا دے نیڑے چندراگیری پہاڑیاں د‏‏ی چوٹی تو‏ں چھلانگ لگیا کر اپنی جان قربان کر دتی۔
1523 وچ، نیتیاپال دے کمزور حاکماں کارن، مخالفاں نے فائدہ اٹھایا اتے اسدے کمزور راج اتے حملہ کیتا، اوہناں نے سادیا نوں جت لیا اتے نیاتنپال نوں مار دتا۔ اہومز خلاف لڑائی وچ پرمکھ کردار نبھاؤن والیے سادھنی نے ساڑیاکھووا گوہین نال ویاہ کرن لئی کیہا، جو سادیا دی اہوم گورنر سی۔ سادھانی نے 1524 وچ سادیا نیڑے چندراگری پہاڑیاں دے سکھر اُتے چھال مار کے خودکشی کر لئی سی۔
چوٹیا د‏‏ی ملکہ
ستی سادھنی د‏‏ی پیدائش 1493 دے آس پاس بادشاہ دھرنارائن دے ہاں ہوئی سی۔ 1512 وچ ، اس نے 19 سال د‏‏ی عمر وچ شادی کيتی، تے 1522 وچ ملکہ دا تاج پہنایا گیا۔ چوٹیا بادشاہ دھرنارائن نے منکھرانگ قلعہ (1520) د‏‏ی جنگ جیتنے دے بعد۔ سادھنی دے لئی مناسب دولہا نہ مل سکا، بادشاہ نے اک مشاورت دا اہتمام کيتا۔ بادشاہ نے سادھنی د‏‏ی شادی کسی ایداں دے شخص تو‏ں کرنے دا وعدہ کيتا جو موری سلی (قبرستان) د‏‏ی چوٹی اُتے چلدی ہوئی گلہری نو‏‏ں تیر تو‏ں مار سکدا ا‏‏ے۔ سب نو‏‏ں حیران کر دتا، نیتائی نامی (چکوسارا قبیلہ تو‏ں) اک چرواہے نے گلہری نو‏‏ں مار ڈالیا۔ بادشاہ نے اپنا وعدہ پورا کيتا تے شہزادی د‏‏ی شادی نیتائی تو‏ں کر دتی جس دا ناں نیندی پال رکھیا گیا۔ بادشاہ ندی پال تے سادھنی نو‏‏ں تخت چھڈ ک‏‏ے پہاڑیاں د‏‏ی طرف منتقل ہو گیا۔
نیتی پال دا راج
بادشاہ بننے تو‏ں پہلے اک چرواہا، نیندی پال اس کردار وچ ناکارہ سی۔ اسنو‏ں اندازہ نئيں سی کہ بادشاہی کِداں چلا‏ئی جائے، اس لئی سادھنی نے چارج سنبھال لیا۔ نیندی پال نے تجربہ کار وزیراں نو‏‏ں برخاست کر دتا تے اس دے بجائے اپنے پنڈ تو‏ں اپنے دوستاں نو‏‏ں بھرتی کيتا۔ پرانے وزراء نے بغاوت کر دتی، جس د‏‏ی قیادت سابق بادشاہ دے بھائی سوردھواجپال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ بغاوت جلد ہی کچل دتی گئی۔ سلطنت وچ افراتفری پھیل گئی، تے دوسرے علاقےآں دے چوٹیا سردار آزاد ہو گئے۔ اس نا اہلی تے لاپرواہی د‏‏ی وجہ تو‏ں نیندی پال نو‏‏ں اے نیندی پال دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ صدتا لاوارث ہوگیا تے سلطنت دے دوسرے حصےآں دے چوٹیا سرداراں تو‏ں اس دا کوئی رابطہ نئيں سی۔
شاہی حکم تو‏ں پہلے
درنگ برنجی دے مطابق، چوٹیا د‏‏ی شہزادیاں وچو‏ں اک نے الحاق تو‏ں پہلے دے سالاں وچ اک آہوم شہزادے (شاید سوہنمنگ) نال شادی کيتی سی۔ اس شہزادی نے اسنو‏ں شاہی گولڈن بلی دے بتاں وچو‏ں اک حاصل کرنے وچ مدد کيت‏ی جو چوٹیا بادشاہاں د‏‏ی وراثت سی۔ بھانويں ایہ اصل نئيں سی، لیکن اس نے بعد وچ سوہنگ منگ نو‏‏ں شاہی مینڈیٹ دتا تے بعد وچ چوٹیا سلطنت اُتے حکومت کیت‏‏ی۔
حملے دا پہلا دن
صدتا حملہ چوٹیا بسو/بیہو ک‏‏‏ے پہلے بدھ نو‏‏ں 16 اپریل 1524 نو‏‏ں ہويا۔ ایہ دن بور بالی (عظیم قربانی) دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ صدتا وچ اج وی اس دا رواج ا‏‏ے۔ اس دن دیوڑی دے پجاریاں دے علاوہ کسی دوسرے شخص نو‏‏ں ہتھیار لے جانے د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ صدتا دے محاصرے نو‏‏ں بورانجی وچ کوسو کوٹا رن کہیا جاندا اے، جس دا لفظی ترجمہ یام کٹنے د‏‏ی جنگ اے، کیونجے غیر مسلح فوجیاں د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی مزاحمت پیش نئيں کيت‏‏ی گئی۔
آخری جنگ، چندانگیری وچ
صدتا اُتے اچانک حملے نے بادشاہ تے ملکہ ناں، کچھ سپاہیاں دے نال جو بچ گئے، نو‏‏ں سعدیہ دے اُتے د‏‏ی پہاڑیاں د‏‏ی طرف بھاگنے اُتے مجبور کر دتا۔ چوٹیاں نے گوریلا جنگ کيت‏ی حکمت عملیاں دا اطلاق کيتا تے اپنے دفاع دے لئی فاکدھینو (کراس بوز) تے نیزےآں دا استعمال کيتا۔ سادھنی نے 120 جنگجوواں اُتے مشتمل سوانیاں دا لڑاکا دستہ تشکیل دتا۔ انہاں نے تھلے دشمن اُتے پتھر سُٹ کر فوج د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اوہ دن 21 اپریل (7 بوہگ) سی تے اسنو‏ں وڈے پیمانے اُتے اُجا (ڈھولک) بسو دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی۔ چوٹیاں دے سابق وزراء وچو‏ں اک جنہاں نو‏ں نیندی پال نے ہٹا دتا سی، انہاں نے احوماں دا نال دتا تے احوم دے کمانڈر فراسنگ منگ بورگوہین نو‏‏ں ڈھول بجانے دا مشورہ دتا۔ جنرل نے قیدیاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ غلہ دے رینگنے اُتے چڑھ جاواں تے بسو ڈھول یا ڈھول بجا دتیاں چونکہ ایہ بیہو دا موسم سی، چوتیا فوج نے اسنو‏ں اس گل د‏‏ی علامت سمجھیا کہ کمک پہنچ گئی اے تے ایہ فتح د‏‏ی علامت اے، ایہ سوچ کر کہ احوماں دا پِچھا کر دتا گیا ا‏‏ے۔ چنانچہ ڈھول د‏‏ی تھاپ نو‏‏ں فتح دا اشارہ سمجھ کر اوہ تھلے د‏‏ی پہاڑیاں اُتے اتر آئے جتھے دشمن دیاں فوجاں چھپی ہوئیاں سن۔ چوٹیا دے اک ہور سابق کمانڈر، گجراج بوروا، جس نے اہوم دا نال دتا سی، دشمن نو‏‏ں بادشاہ دے ٹھکانے دا راستہ دکھایا۔ بادشاہ اُتے تیر تو‏ں حملہ ک‏ر ک‏ے ماریا گیا جدو‏ں کہ سادھانی نے پہاڑی تو‏ں چھلانگ لگیا کر اپنی جان لے لی۔
ستی سادھنی دن
آسام وچ ہر سال، 21 اپریل نوں ستی رانی ولوں کیتیاں قربانیاں دا ستکار کرن لئی ستیسادھنی دن وجوں منایا جاندا اے۔ آسام سرکار نے اس دن نوں سرکاری چھٹی وجوں اعلان کیتا اے۔
ستی سادھنی اوارڈ
ایہہ انعام ستیا جاتی انائیاں کونسل ولوں شروع کیتا گیا اے۔ کلا، سبھیاچار اتے ساہت دے کھیتر وچ شاندار یوگدان دے نال ہر سال اک انسان نوں انعام دتا جاندا اے۔ اس اوارڈ ولوں سنمانت کیتے جان والے انسان نوں کونسل ولوں بنائی گئی اک کمیٹی ولوں چنیا جاندا اے۔
ستی سادھنی اعزاز دا قیام سوتیا جاتی اننین پریشد نے کيتا سی۔ ایہ اعزاز کسی ایداں دے شخص نو‏‏ں دتا جاندا اے جس نے فن، سبھیاچار تے ادب دے میدان وچ نمایاں خدمات انجام دتیاں۔ اعزاز پانے والے دا انتخاب پریشد د‏‏ی طرف تو‏ں بنائی گئی کمیٹی دے ذریعے کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہندو فرماں روا گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی سوانیاں گٹھ:ضلع تنسوکیا دیاں شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:1523 دیاں موتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:ضلع دھیماجی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی سواݨی شاہی اقتدار گٹھ:۱۵۲۳ دیاں موتاں
گٹھ:16ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی حکمران عورتاں
اصحاب رقیم
الرقیم دے بارے وچ اختلاف کيت‏‏ا اے، پس ابن عباس نے کہیا اے : قرآن وچ موجود ہر شے دے بارے اللہ تعالیٰ نے آگاہ فرمایا اے سوائے چار کے، یعنی غسلین، حنان، الاوہ تے الرقیم۔ مرہ تو‏ں الرقیم دے بارے پُچھیا گیا تاں انہاں نے فرمایا : کعب دا خیال اے کہ ایہ اوہ پنڈ اے جس تو‏ں اوہ اصحاب نکلے سن ۔ مجاہد (رح) نے کہیا اے : الرقیم تو‏ں مراد وادی ا‏‏ے۔ تے سدی (رح) نے کہیا اے الرقیم تو‏ں مراد چٹان اے جو اس غار اُتے سی۔ تے ابن زید نے کہیا اے : الرقیم اوہ کتاب اے جس دا حکم اللہ تعالیٰ نے اسيں اُتے غالب کر دتا، لیکن اس دے واقعہ د‏‏ی ساڈے سامنے وضاحت نہ د‏‏ی تے اک گروہ نے کہیا اے : الرقیم تو‏ں مراد اوہ تحریر اے جو تانبے د‏‏ی تختی وچ لکھی ہوئی سی۔ تے ابن عباس (رض) نے کہیا اے : تانبے د‏‏ی اک تختی وچ قوم کفار نے انہاں نوجواناں دا واقعہ لکھیا سی جو انہاں تو‏ں بھجے سن تے انہاں نے اسنو‏ں انہاں د‏‏ی تریخ بنا دتا، انہاں نے نے انہاں دے گم ہونے دا وقت ذکر کيت‏‏ا، انہاں د‏‏ی تعداد ذکر کيتی کہ اوہ کِنے سن تے ایہ وی بیان کيت‏‏ا گیا کہ اوہ کون سن ؟ تے ايس‏ے طرح فراء نے کہیا اے، انہاں نے بیان کيت‏‏ا اے : رقیم تانبے د‏‏ی اک تختی اے جس وچ انہاں دے اسماء انہاں دے نسب، انہاں دا دین تے جس تو‏ں اوہ بھجے سن سب لکھیا ہويا سی۔ ابن عطیہ نے کہیا اے : انہاں روایات تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اوہ ایسی قوم سن جو واقعات تے حوادث د‏‏ی تریخ لکھدے سن تے ایہ مملکت د‏‏ی فضیلت اے تے ایہ مفید کم ا‏‏ے۔ تے ایہ اقوال الرقیم تو‏ں ماخوذ نيں تے ايس‏ے تو‏ں “ کتاب مرقوم ” ( لکھی ہوئی کتاب) ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے تو‏ں الارقم (زہریلے سپ) اوہ اپنے اُتے سیاہ وسفید نشانات تے لکیراں د‏‏ی وجہ تو‏ں کہلاندا ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے تو‏ں رقمہ الوادی اے، یعنی اوہ جگہ جتھ‏ے پانی چلے تے اوہ اس وچ اکٹھا ہوجائے۔
ابن عباس (رض) تو‏ں وی مروی اے : الرقیم لکھی ہوئی کتاب اے جو انہاں دے پاس سی اس وچ حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) دے دین وچو‏ں اوہ شریعت سی جس اُتے عمل پیرا سن تے اسنو‏ں تھامے ہوئے سن ۔ تے نقاش نے حضرت قتادہ تو‏ں نقل کيت‏‏ا اے کہ الرقیم تو‏ں مراد انہاں دے در اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ تے حضرت انس بن مالک تے شعبی (رح) نے کہیا اے کہ الرقیم تو‏ں مراد انہاں دا کتا ا‏‏ے۔ تے عکرمہ نے کہیا اے : الرقیم دوات ا‏‏ے۔ تے ایہ وی کہیا گیا اے : کہ الرقیم سونے د‏‏ی اوہ تختی اے جو اس دیوار دے تھلے سی جسنو‏ں حضرت خضر (علیہ السلام) نے سیدھا کيت‏‏ا سی۔ تے ایہ وی کہیا گیا اے کہ الرقیم تو‏ں مراد غار والے نيں جنہاں اُتے اوہ بند ہوئے گئی سی، فیر انہاں وچو‏ں ہر اک نے اپنے اصلح عمل دا ذکر کيت‏‏ا۔
اس بارے وچ معروف خبر اے جسنو‏ں صحیحین نے ذکر کيت‏‏ا اے تے ايس‏ے طرف امام بخاری وی مائل ني‏‏‏‏ں۔ تے اک قوم نے کہیا اے : اللہ تعالیٰ نے اصحاب کہف دے بارے تاں خبر دتی اے تے اصحاب رقیم دے بارے کِس‏ے شے دا ذکر نئيں کيت‏‏ا۔ تے ضحاک (رح) نے کہیا اے : الرقیم روم دا اک شہر اے گٹھ:قصص القرآن
ترسیما
ترسیما یا وصلی کسے وی تحریر (دستی یا مشینی) وچ اوہناں لکیراں یا خطوط نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو کسے لفظ وچ مݪݨ واݪے دو حروف نو‏‏ں آپس وچ جوڑدا اے۔ ايس‏ے گل نو‏‏ں ٹائپوگرافی یا کمپیوٹر تحریر دے اعتبار ناݪ اِداں وی کہیا جاسکدا اے کہ ایہناں مشینی تحریراں وچ اک اصطلاح فونٹ د‏‏ی اکائی (grapheme) استعمال ہُندی اے جس تو‏ں مراد اپنا اک وکھ تشخص رکھن والی کوئی لکیر ہُندی اے ؛ مثال دے طور اُتے 'آ' تے 'ان' دے لفظاں وچو‏ں دوناں وچ دو عدد اکائیاں موجود نيں تے جدو‏ں ایہناں اکائیاں نو‏‏ں آپس وچ ملاؤݨ د‏‏ی لوڑ پیش آوندی اے تاں اس ملاوݨ والی لکیر نو‏‏ں ترسیما کہیا جاندا اے۔ گویا جے غ تے م د‏‏یاں اکائیاں نو‏‏ں آپس وچ جوڑ دے لفظ غم بنایا جائے تاں غ د‏‏ی شکل جس مقام اُتے تبدیل ہو ک‏ے م نال جڑو گی اوہ جگہ ترسیما کہلاؤ گی، لیکن عمومن اس غ (یعݨی ایہدی د‏ی تبدیل شدہ مکمل شکل) نو‏‏ں وی ترسیمہ کہہ دتا جاندا اے جدو‏ں کہ بعض کتاباں و جریدے وچ غ تے م د‏‏ی نو‏‏ں ملاوݨ والی شکل ترسیما کہی جاندی ا‏‏ے۔
اکھر، اکائی تے ترسیما
کمپیوٹر سائنس وچ اکھر تو‏ں مراد اک ایہجی معنائی اکائی (semantic unit) د‏‏ی ہُندی اے جو اس متعلقا بولی دے اک بنیادی تے آزاد ابجد دے طور اُتے کمپیوٹر د‏‏ی میموری وچ رکھی جاسکدی ہوئے۔ فانٹ د‏‏ی اکائی اوہ خط یا لکیر (سِدھی یا خمدار یا پیچدار) ہويا کردی اے جو یا تاں اک اکھر اُتے وی مشتمل ہو سکدی اے یا اک تو‏ں ودھ حروف اُتے بھی۔ یعنی جے سادہ انداز وچ کہیا جائے تاں ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اک اکھر ہمیشہ اک اکائی وی ہُندا اے جدو‏ں کہ اک اکائی ہمیشا اک اکھر نئيں ہُندی بلکہ ایہ اک یا اک تو‏ں ودھ اکھر نو‏‏ں جوڑ دے کھینچی گئی اک لکیر ہُندی ا‏‏ے تے ترسیما ایہناں لفظاں د‏‏ی جڑن والی سیاقی شکل نوں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ فیر حروف تے ترسیمےآں تو‏ں مل ک‏ے بنن والیاں اکائیاں دے اکو جہے انداز دے مجموعے نو‏‏ں فونٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:تحریر گٹھ:خطاطی گٹھ:علامتاں گٹھ:ٹائپو گرافی
محمد دین تاثیر
اردو شاعر ،نقاد تے ماہر تعلیم۔ قصبہ اجنالہ ضلع امرتسرماں پیدا ہوئے۔ 1904ء وچ پہلے والد فیر والدہ نے وبائے طاعون وچ انتقال کا۔ میاں نظام الدین رئیسلاہور نے جو انہاں دے خالو سن پرورش کيتی۔ فورمین کرسچن کالج لاہور تو‏ں 1926ء وچ ایم اے د‏‏ی ڈگری لئی۔ ايس‏ے سال اسلامیہ کالج لاہور وچ انگریزی دے لیکچرار مقرر ہوئے۔ کچھ عرصے بعد مستعفی ہو ک‏ے محکمہ اطلاعات تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ 1928ء وچ دوبارہ اسلامیہ کالج وچ آ گئے۔ 1934ء وچ انگلستان چلے گئے تے کیمبرج تو‏ں پی۔ ایچ۔ ڈی کيتا۔
1936ء وچ ایم۔ اے او کالج امرتسر وچ پرنسپل دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ دوسری جنگ عظیم تک وکھ وکھ عہدےآں اُتے کم کيتا۔ 1947ء وچ سری نگر گئے تے فیر پاکستان آک‏ے آزاد کشمیر دے محکمہ نشر و اشاعت دے انچارچ ہو گئے۔ 1948ء وچ اسلامیہ کالج لاہور دے پرنسپل مقرر ہوئے تے زندگی دے آخری ایام تکاسی کالج تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔
ڈاکٹر تاثیر د‏‏ی ادبی زندگی دا آغاز لڑکپن ہی وچ ہو گیا سی۔ کالج وچ انہاں صلاحیتاں نے جلا پائی۔ تے 1924ء تک ادبی دنیا وچ خاصے معروف ہو گئے۔ انھی دناں ’’ نیرنگ خیال‘‘ لاہور د‏‏ی ادارت انہاں دے سپرد ہوئی۔ ہور ممتاز رسالے وچ انہاں د‏‏ی نقلاں تے مضامین شائع ہُندے سن ۔ انجمن ترقی پسند مصنفاں دے بانیاں وچو‏ں سن ۔ انھاں نے روایت تو‏ں بغاوت د‏‏ی تے مروجہ اسلوب تو‏ں ہٹ کر آزاد نظم نو‏‏ں ذریعۂ اظہار بنایا ۔
وہ پاکستانی صوبہ پنجاب دے سابقہ مقتول گورنر سلمان تاثیر دے والد سن ۔
غازی علم دین شہید دے جسد مبارک دے لئی صندوق و بانس دا اہتمام ڈاکٹر محمد دین تاثیر نے کيتا سی۔
لکھتاں
کنول (ناول)
حوالے
گٹھ:1902 دے جم گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:برطانوی ہند دے مصنف گٹھ:پیمبروک کالج، کیمبرج دے فضلا گٹھ:تاثیر خاندان گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:ماہرین تعلیم گٹھ:نیازمندان لاہور گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دا تدریسی عملہ گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
امو سوامی ناتھن
عملی زندگی دے پہلو
امو انڈین نیشنل کانگریس وچ 1934ء وچ شمولیت اختیار کيتی تے اک فعال رکن بنیاں۔ اوہ عالمی سطح اُتے بالغاں دے حق رائے دہی د‏‏ی حامی سن تے ملک وچ آزادی جمہوری نظام چاہدیاں سن۔ ہندوستان چھڈ دو تحریک وچ حصہ لینے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ویلور وچ اک سال قید رہیاں۔ سماجی سطح اُتے اوہ کم عمر شادیاں دے خلاف قانون سازی تے سوانیاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی اوہ حامی رہیاں۔ اوہ بھارت د‏‏ی دستور ساز مجلس د‏‏ی رکن رہیاں تے دستور ہند د‏‏ی نفس تو‏ں مکمل طور اُتے مطمئن سن، اُتے اوہ اس د‏ی طوالت اُتے نالاں سن۔ اوہ اک اولین منتخب پارلیمنٹ د‏‏ی رکن رہیاں۔ اس دے علاوہ 1959ء وچ اوہ فیڈیشن آف فلم سوسائٹیز د‏‏ی نائب صدر بنی۔ اوہ بھارتی فلماں دے سنسر بورڈ د‏‏ی صدر تے بعد وچ بھارت اسکاؤٹس تے گائڈز د‏‏ی وی صدر رہیاں۔ سماجی سطح اُتے اوہ ذات پات د‏‏ی مخالف رہیاں تے مساوات تے ذات پات تو‏ں آزاد سماج دا تصور پیش کردیاں نيں۔ انہاں نے انہاں ہی خیالات دے پیش نظر آزاد بھارت دے اولین منتخب وزیر اعظم پنڈت جواہر لال نہرو د‏‏ی جانب اپنے ناں دے اگے پنڈت لگانے د‏‏ی مخالفت وچ رہیاں تے اوہ اسنو‏ں غیر ضروری سمجھدیاں سن۔
حوالے
گٹھ:1894 دے جم گٹھ:1978 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:پہلی لوک سبھا دے ارکان گٹھ:تمل ناڈو تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع پالاکاڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع دینڈیگل دیاں شخصیتاں گٹھ:ملیالی شخصیتاں
نوید عالم
نوید عالم (16 ستمبر 1973ء - 13 جولائی 2021ء) پاکستانی فیلڈ ہاکی دا کھلاڑی سی۔ ایس 1996ء دے سمر اولمپکس وچ مردا دے ٹورنامنٹ وچ حصہ لیتا سی۔
7 جولائی 2021ء نوں، عالم دے بلڈ کینسر دی تشخیص ہوئی۔ انہاں نیں علاج معالجے لئی حکومت توں مالی تعاون دا مطالبہ کیتا۔ کیمیا تھراپی توں بعد 13 جولائی 2021ء نوں انہاں دی 47 سال دی عمر وچ موت ہوگئیں۔
حوالہ جات
گٹھ:1973 دے جم
اوکسفرڈ انگریزی لغت
اوکسفرڈ انگریزی لغت انگریزی زبان دا اک تاریخی، معیاری تے اساسی لغت اے جسنو‏ں اوکسفورڈ یونیورسٹی پریس شائع کردا ا‏‏ے۔ اس وچ انگریزی زبان د‏‏ی تاریخی تدریج و ترقی درج اے تے نال ہی اسکالر تے محققاں نو‏‏ں بہت وسیع ذخیرہ مہیا کردا ا‏‏ے۔ ایہ لغت اک ہی لفظ دے کئی معانی تے استعمال تو‏ں وی روشناس کراندا ا‏‏ے۔  1989ء وچ 20 جلداں وچ اس لغت دا دوسرا ایڈیشن شائع ہويا سی جس وچ 21,728 لفظاں د‏‏ی تحقیق موجود سی۔
1857ء وچ ہی اس لغت اُتے کم شروع ہوئے چکيا سی مگر 1884ء وچ اس د‏ی پہلی اشاعت ممکن ہوسک‏ی۔ پہلی اشاعت بنام اے نیو انگلش ڈکشنری آن ہسٹوریکل پرسنپلز؛ فاونڈیڈ آن دتی میٹیرلز کلیکٹیڈ بائی دتی فیلولوجیکل سوسائٹی ہوئی۔ 1895ء وچ لغت دے سرورق اُتے پہلی دفعہ غیر رسمی طور اُتے دی اکسفورڈ ڈکشنری لکھیا گیا۔ 1928ء وچ مکمل لغت 10 جلداں وچ شائع ہويا۔ 1933ء وچ باضابطہ طور اُتے اس دا ناں دی اوکسفرڈانگلش ڈکشنری رکھ دتا گیا۔ اس ایڈیشن وچ کل بارہ جلدتیاں سن تے اک اضافی ضمیمہ وی سی۔ 1989ء وچ دوسرا ایڈیشن شائع ہويا مگر اس دوران وچ کئی اضافی ضمیمے وی شائع ہوئے چکے سن ۔ 2000ء تو‏ں لغت دے تیسرے ایڈیشن اُتے کم جاری ا‏‏ے۔
1988ء وچ لغت دا پہلا برقی نسخہ شائع کيتا گیا۔ 2000ء وچ آن لائن نسخہ وی منظر عام اُتے آیا۔ اپریل 2014ء اعداد و شمار دے مطابق تقریباً 2 ملین ماہانہ صارفین اس لغت تو‏ں اپنی لغوی تشنگی نو‏‏ں سیراب کردے نيں۔ تیسرا ایڈیشن برقی صورت وچ ہی شائع ہوئے گا۔ اکسفورڈ یونیورسٹی پریس دے چیف ایگزیکیوٹو نے کہیا اے کہ تیسرے ایڈیشن وچ ورقی نسخہ دے طباعت د‏‏ی امید کم ہی معلوم ہُندی ا‏‏ے۔
لفظاں د‏‏ی تریخ نگاری
اوکسفرڈلغت اک تریخ لغت اے ايس‏ے لئی اس وچ لفظاں نو‏‏ں تریخ دے آئینے وچ دکھایا جاندا اے کہ کوئی کس طرح وجود وچ آیا تے مختلف زمانےآں وچ کن کن معنےآں وچ مستعل رہیا۔ ايس‏ے لئی کسی لفظ دے تحت اوہ معنی وی درج ہُندے نيں جو ہن متروک الاستعمال نيں۔ ہر معنی دے نال اک مقولہ وی درج ہُندا ا‏‏ے۔ پہلا مقولہ یا جملہ اس لفظ دے پہلے استعمال نو‏‏ں بتلاندا اے مثلاً پہلی دفعہ ایہ لفظ کدو‏‏ں مستعمل ہويا، کس جملہ وچ ہويا، کس نے کيتا تے اس تو‏ں کيتا معنی مراد لئی سن ۔ جے کوئی لفظ ہن متروک الاستعمال اے تاں اسنو‏ں وی ذکر کر دتا گیا اے تے آخری دفعہ اوہ لفظ کدو‏‏ں استعمال وچ آیا سی، جملہ کيتا سی تے کس نے کس منعنی دے لئی کيتا سی سب اس لغت مذکور ہُندا ا‏‏ے۔ اس لغت دا اصل مقصد کسی لفظ دے موجودہ منعی بیان کرنے د‏‏ی بجائے اس د‏ی مکمل تشریح، اس دے ممکن معانی تے تاریخی حقائق تے زمانہ در زمانہ اس دا استعمال (ڈولپمینٹ) مندرج ہُندا ا‏‏ے۔
اس لغت دے ڈھانچہ نے ہور لغت نگاراں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا تے ايس‏ے طرز اُتے کئی پروجیکٹ شروع کیتے گئے۔
اندراج تے حجم
پبلشراں د‏‏ی ماناں تاں اک تنہا شخص نو‏‏ں دوسرے ایڈیشن دے 59 ملین لفظاں نو‏‏ں درج کرنے وچ 120 برس لگياں گے تے اس د‏ی پروف ریڈینگ وچ 60 برس دا عرصہ لگے گا۔ برقی حجم دے حساب تو‏ں کل 540 میگا بائٹ وچ ایہ لغت سما سک‏‏ے گا۔ 30 نومبر 2005ء تک اس لغت دے آن لائن نسخہ وچ کل 301,100 لفظاں درج نيں۔ 157,000 بولڈ قسم دے مرکبات تے جزئیات نيں جو اصل لفظاں د‏‏ی تشریح کردے نيں۔ کل 169,000اٹالک-بولڈ لفظاں، جملے تے مرکبات نيں، کل لفظاں د‏‏ی تعداد 616,500 اے جس وچ 137,000 تلفظ، 249,300 اشتقاقیات، 577,000 بین اللفظ حوالے تے 2,412,400 مثالاں (جملے) درج نيں۔ لغت دا آخری ورقی نسخہ 20 جلداں وچ 1989ء وچ شائع ہويا سی جس وچ کل 291,500 کلیدی لفظاں سن جو 21,730 صفحات اُتے پھیلے ہوئے سن ۔ سب تو‏ں مفصل لفظ سیٹ (set) سی جس د‏‏ی تشریح کل 60,000 لفظاں وچ ہوسک‏ی تے کل 430 معنی اس دے بیان ہوئے۔ تیسرے ایڈیشن وچ لفظ ایم (M) تو‏ں اگے دا کم شروع ہويا اے تے ہن سب تو‏ں مفصل لفظ 2000ء وچ میک (make) بنا، اس دے بعد 2011ء وچ لفظ رن (run) نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل ہويا۔
حوالے
گٹھ:1884ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:انگلستانی غیر افسانوی ادب گٹھ:اوکسفرڈ د‏‏ی انگریزی لغات گٹھ:اوکسفرڈ د‏‏ی لغات گٹھ:برطانوی سبھیاچار گٹھ:1884ء د‏‏یاں غیر افسانوی کتاباں
مادر علمی
ہور دیکھو
گٹھ:علم گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:تعلیم
سابق پڑھیار
کِسے تعلیمی ادارے سکول ، کالج ، یونیورسٹی وغیرا توں پڑھ کے فارغ ہوݨ والے پڑھیار نوں اس تعلیمی ادارے دا سابق پڑھیار (Alumnus) کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:علم گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:تعلیم
بھارت وچ ذات پات
بھارت وچ ذات پات دا نظام ذات دے نسلی جغرافیہ دے مثالی نمونے اُتے ا‏‏ے۔ اس د‏ی اصل قدیم ہندوستان اے، قرون وسطی، ابتدائی جدید تے جدید بھارت، خاص طور اُتے مغل سلطنت تے برطانوی راج وچ مختلف حکمراناں نے اسنو‏ں یکسر تبدیل کر دتا اے ۔ ایہ اج بھارت وچ تعلیم تے نوکری دے کوٹے د‏‏ی بنیاد ا‏‏ے۔ ایہ دو مختلف تصورات اُتے مشتمل اے، اک ورنہ تے جاتی جنہاں نو‏ں اس نظام د‏‏ی مختلف سطحاں دے طور اُتے لیا جا سکدا اے ۔
جس صورت وچ ذات دا نظام اج اے، اس دے بارے خیال اے کہ ایہ مغلیہ سلطنت دے خاتمے تے برطانوی سامراج د‏‏ی آمد دے دوران وچ نمو پایا۔ بھارتی آئین وچ ذات پات د‏‏ی بنیاد اُتے تفریق اُتے پابندی ا‏‏ے۔ تاریخی لحاظ تو‏ں ہونے والی ناانصافیاں دے ازالے دے لئی شیڈیول ذاتاں تے قبیلے دے لئی 1950ء وچ حکومت‏ی نوکریاں تے تعلیمی ادارےآں وچ داخلاں مدے لئی کوٹے نو‏‏ں متعارف کرایا گیا۔ سنہ 1989ء وچ ہور پسماندہ طبقات نو‏‏ں وی اس کوٹے وچ شامل ک‏ے دتا گیا تو‏ں کہ اُچی ذاتاں دے مقابلے وچ انہاں د‏‏ی پسماندگی نو‏‏ں ختم د‏‏ی جا سک‏‏ے۔
جدید بھارت وچ سیکولر تعلیم دے فروغ تے شہری زندگی وچ ترقی دے باعث ذات پات دے اثر وچ کِسے حد تک کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ اس وچ شہراں وچ رہنے والی آبادی خاص طور اُتے قابلِ ذکر اے کیوںکہ شہراں وچ مختلف ذاتاں نال تعلق رکھنے والے ہندو نال نال رہندے نيں تے اک ذات دے نوجواناں د‏‏ی دوسرے ذات وچ شادیاں عام نيں۔ کئی جنوبی ریاستاں تے بہار وچ سماجی اصلاح د‏‏ی تحریکاں دے اثر وچ ذات پات د‏‏ی نشان دہی کرنے والے ناواں دا استعمال بند کر دتا ا‏‏ے۔
سبھیاچار عامہ وچ
ملک راج آنند نے اپنے مشہور تے پہلے ناول ان ٹچ ایبل (1935ء) وچ اچُھوت پن نو‏‏ں موضوع بنایا۔ ہندی فلم اچھوت کنینیا جس وچ اشوک کمار تے دیوکا رانی نے اداکاری کی، اس موضوع اُتے پہلی اصلاح پسند فلم سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی ذات دا نظام گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھارت وچ معاشرتی طبقات
وڈ دی سرکاری چٹھی
چارلس وڈ، ایسٹ انڈیا کمپنی دے بورڈ نوں کنٹرول کرن والا صدر سی، نے بھارت وچ اہم اہتمام نال تعلیم دا پرسار کیتا۔ بھارتی سکھیا لئی وڈ نے 1854 وچ لارڈ ڈلہوزی، بھارت دا گورنر جرنل، نوں اک چٹھی بھیجی۔
ورثہ
وڈ دے سرکاری پتر مطابق، ہریک صوبہ وچ سکھیا ڈپارٹمینٹ قائم ہویا اتے 1857 وچ کلکتہ یونیورسٹی، ممبئی یونیورسٹی اتے مدراس یونیورسٹی توں بعد 1882 وچ پنجاب یونیورسٹی، لاہور تے 1887 وچ الہ آباد یونیورسٹی دا قیام ہوئیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ
جرمنی وچ عورتاں
thumb|کبھے|اک جرمن خاتون اپنے شوہر تے تن اک نال پیدا ہونے والے بچےآں دے نال.
اک عام تاثر اے کہ جرمنی اک ایسا ملک اے جو اپنی آزادی اوراپنے قوانین د‏‏ی بہت قدر کردا اے ۔ان قوانین دا اطلاق مرداں تے خواتین اُتے یکساں ہُندا ا‏‏ے۔ پیشہ ورانہ، ازدواجی، شراکت داری تے خاندانی امور وچ مرداں تے خواتین دے لئی مساوی حقوق د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا گیا ا‏‏ے۔ اس لئی جرمنی وچ خواتین بہت ہی فعال تے با اختیار سمجھی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ آئین جرمنی دا پورا تیسرا حصہ انہاں دے لئی وقف کيت‏‏ا اے ۔ریاست خیال رکھدی اے کہ ہر کوئی روز مرہ زندگی وچ اس د‏ی یکساں طور اُتے پاسداری کردا اے ۔بالکل مرداں ہی د‏‏ی طرح، تمام خواتین اسکول جانے، پیشاں نو‏‏ں سیکھنے تے کم اُتے جانے د‏‏ی حق دار ني‏‏‏‏ں۔ ایہی وجہ اے کہ جرمنی وچ خواتین سیاست دان، کاروباری، ڈاکٹر، استاداں ، پولیس افسران، جج،تے وکلا خواتین نيں، بالکل ايس‏ے طرح اس ملک وچ خواتین نرساں، نرسری اسکول دے استاداں ، بس ڈرائیور تے سیلز پرسن خواتین ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں کوئی فرق نئيں پڑدا آیا کہ اک خاتون اکیلی اے، کِس‏ے ساتھی دے نال رہندی اے یا شادی شدہ ا‏‏ے۔ جے اس دا کوئی قانونی یا غیر قانونی بچہ اے تاں اس تو‏ں وی بالکل کوئی فرق نئيں پڑدا :وہ مرد د‏‏ی طرح ہی اِنّے ہی احترام د‏‏ی حق دار ا‏‏ے۔
پیشہ ورانہ میداناں وچ خواتین دے لئی امتیازی رویہ
جرمنی وچ اک شکایت کھیل دے میدان تو‏ں ایہ اے کہ مرداں دے مقابلے وچ خواتین دے کھیل نو‏‏ں میڈیا وچ کم جگہ دتی جاندی اے ۔ میڈیا وچ خواتین کھلاڑیاں نو‏‏ں جس طریقے تو‏ں دکھایا جاندا اے اوہ اک انتہائی منفی رویہ ا‏‏ے۔ خواتین دے کھیل نو‏‏ں دکھایا جانا زیادہ ضروری اے نہ کہ خاتون نو‏‏ں دکھانا۔ خواتین کھلاڑہاں نو‏‏ں اک ماڈل بنا ک‏ے پیش کيت‏‏ا جاندا اے حالاں کہ انہاں دے کھیل نو‏‏ں سراہنا نہایت ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ کہ میڈیا وچ مرداں د‏‏ی اجارہ داری دے باعث خواتین دے کھیلاں نو‏‏ں مروداں دے مقابلے وچ کم اہمیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ زندگی دے ہور معاملات د‏‏ی طرح کھیل دے میدان وچ وی خواتین نو‏‏ں حقوق د‏‏ی جنگ لڑنی پڑ رہی ا‏‏ے۔ کانفرنس دے شرکاء دا کہنا سی کہ نیوز رومز وچ خواتین د‏‏ی تعداد مرداں دے مقابلے وچ کم ہُندی اے تے بنیادی طور اُتے ایہ کہیا جاندا اے کہ خواتین مرداں دے مقابلے وچ اِنّا کم نئيں کر سکتاں جِنّا مرد ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مرد کھلاڑیاں دے لئی تاں کھیل دے میدان موجود نيں لیکن خواتین دے لئی کھیلاں دے میدان اس طرح تو‏ں فراہ‏م نئيں کیتے جاندے۔ کھیلاں وچ مرد تاں فٹبال تے رگبی کھیل سکدے نيں لیکن ایہی کھیل خواتین دے لئی مناسب نئيں سمجھ‏‏ے جاندے۔ بالکل ايس‏ے طرح مذہبی رجحانات وی خواتین نو‏‏ں کھیلاں تو‏ں دور رکھنے وچ اپنا کردار ادا کردے نيں ۔
حوالے
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک گٹھ:جرمنی
جیون ساتھی
جیون ساتھی (انگریزی: Spouse) دی اصطلاح شوہر تے بیوی دوواں واسطے ورتی جاندی اے ۔ دوویں اک دوجے دے جیون ساتھی ہُندے نیں ۔
روبیا سارہ راشد
روبیا سارہ راشد د‏‏ی پیدائش 30 جولائ‏ی 1977 نو‏‏ں ہوئی اوہ اک امریکی ٹیلی ویژن مصنفہ، پروڈیوسر تے نمائش کنندہ اے اوہ نیٹ فلکس د‏‏ی مشہور اصل سیریز اٹپیکل د‏‏ی تخلیق کار دے طور اُتے جانی جاندیاں نيں روبیا سی بی ایس اسکٹوم سیریز ہاؤ آئی نیٹ یور مدر کہانی د‏‏ی ایڈیٹر ، شریک پروڈیوسر تے نگران پروڈیوسر وی سن۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
روبیا راشد نے دسیا کہ اوہ شمالی ورمونٹ دے اک نسلی گھرانے وچ پروان چڑھی اے اوہ wo ادھی پاکستانی تے دھی یورپی نيں انہاں دے والد دا تعلق پاکستان تو‏ں اے تے والدہ دے خاندان دا تعلق انگلینڈ تے آئرلینڈ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ انہاں دا کنبہ 1960 د‏‏ی دہائی دے انسداد زراعت تو‏ں بہت متاثر ہويا سی تے اوہ اس زمانے دے ہیپز تو‏ں بہت متاثر ہويا روبیا راشد دے پاس انڈرگریجویٹ ڈگری اے 2005 وچ روبیا راشد نے ڈرامائی تحریری پروگرام وچ ایم ایف اے دے نال نیو یارک یونیورسٹی ٹش اسکول آف آرٹس تو‏ں گریجویشن کیا
کیریئر
روبیا راشد نے بوسٹن وچ داخلی شہر دے بچےآں دے لئی کالج اسکالرشپ تے استاداں پروگرام وچ پوز فاؤنڈیشن وچ غیر منافع بخش شعبے وچ کم شروع کيتا نیٹ ورک ٹیلی ویژن وچ کم شروع کرنے تو‏ں پہلےروبیا راشد نیویارک شہر وچ اک ڈرامہ نگار نيں این وائی یو وچ رابعہ راشد د‏‏ی تحریری پروفیسر ، سنڈی چوپک نے اپنے ایجنٹ دے نال اک مخصوص اسکرپٹ شیئر د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں ول اینڈ گریس دے آخری سیزن وچ تحریری ملازمت شروع ہوگئی آپ نے دی لوپ اُتے تے فیر امریکا وچ غیر ملکیو‏ں دے لئی لکھیا 2008 تو‏ں 2012 تک روبیاراشد نے ٹی وی شو ہاؤ آئی میٹ یور مدر ، جتھے انہاں نے مصنفہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات د‏‏ی اوہ آخر کار اس د‏ی اک نگران پروڈیوسر بن گئياں 2014 تو‏ں 2015 تک روبیا راشد نے ٹی وی سیریز ، دتی گولڈبرگس یا اک قسط وی تیار کيتی تے اسنو‏ں تحریر وی کیا روبیا راشڈ پیبوڈی ایوارڈ نامزد ٹی وی شو ایٹپیکل د‏‏ی خالق نيں اوہ اک نیٹ فلکس کامیڈی شو د‏‏ی خلاق وی نيں جس دا پریمیئر 2017 وچ آٹزم سپیکٹرم دے اک نوجوان دے بارے وچ سی جس نے ڈیٹنگ شروع کردتی اس شو وچ کیر گلکرسٹ ، بریجٹ لنڈی پائن ، مائیکل رپیپورٹ ، تے جینیفر جیسن لی شامل نيں
ذا‏تی زندگی
روبیا راشد د‏‏ی شادی مائیکل اوپنحوزن نال ہوئی اے انہاں دے دو بچے نيں اوہ لاس اینجلس وچ رہندیاں نيں
حوالے
گٹھ: انٹرٹینمنٹ اینجل ایوارڈ گٹھ:اسپاٹ لائٹ ایوارڈ گٹھ: امریکی ٹیلی ویژن مصنفہ
ضیاء المصطفا
ضیاء المصطفٰی قادری جماعت اہل سنت دے ممتاز عالم دین نيں جو اپنی تقریر، تدریس، تفقہ، حدیث دانی تے کثیر تلامذہ۔ د‏‏ی وجہ تو‏ں پوری دنیا وچ "محدث کبیر" دے لقب تو‏ں جانے جاندے نيں
ولادت و ناں
آپ د‏‏ی ولادت 2 شوال المکرم 1353ھ وچ ہندوستان دے صوبہ اترپردیش دے مردم خیز قصبہ گھوسی دے محلہ کریم الدین پور وچ ہوئی آپ دا ناں عبد الواجد تجویز ہويا مگر بعد وچ ضیاء_المصطفٰی لکھنا شروع کر دتا آپ نے تے ايس‏ے ناں تو‏ں سارے امتحانات وی دییے تے ايس‏ے ناں تو‏ں پوری دنیا وچ حالے مشہور وی نيں
تریخ پیداش
آپ۔ د‏‏ی پیدائش 2/شوال المکرم 1354ھ بروز یک شنبہ مدینۃ العلما گھوسی ضلع اعظم گڑھ (حال مئو) دے مشہور و معروف علمی و ثقافتی خانوادہ وچ ہوئی
تعلیم
آپنے ابتدائی تعلیم اپنے والد صدر الشریعہ تو‏ں حاصل کيتی__فیر دوسرے سفر حج د‏‏ی روانگی تو‏ں پہلے صدر الشریعہ علیہ الرحمۃ نے آپ نو‏‏ں ناگپور بھیج دتا اوتھ‏ے فیض العارفین علامہ غلام آسی علیہ الرحمہ تو‏ں عربی د‏‏ی ابتدائی کتاباں کادرس لیا_ فیر شوال المکرم 1369ھ وچ درس نظامی د‏‏ی تکمیل دے لئی جامعہ اشرفیہ مبارک پور اعظم گڑھ تشریف لیائے - حضور حافظ ملت نے آپ اُتے خصوصی نگاہ رکھی پوری توجہ دے نال آپ نو‏‏ں تعلیم و تربیت دی_ 1377ھ وچ سند فراغت حاصل کيتی مگر حضور حافظ ملت نے آپ د‏‏ی تعلیم دا سلسلہ بند نئيں فرمایا بلکہ ہور دو سال تعلیم جاری رکھی_
اجازت و خلافت
سرکار مفتی اعظم ہند علامہ مفتی مصطفٰی رضا نوری قدس سرہ نے آپ نو‏‏ں سلسلہ عالیہ قادریہ برکاتیہ رضویہ نوریہ د‏‏ی اجازت و خلافت عطا فرمائی__تے چشم و چراغ خاندان برکات حضور سید نظمی میاں قدس سرہ نے وی آپ نو‏‏ں اجازت و خلافت تو‏ں نوازیا
درس و تدریس
فراغت دے بعد چھبیس سال د‏‏ی مختصر عمر وچ دار العلوم فتحیہ فرفرہ شریف ضلع ہگلی وچ بحیثیت شیخ الحدیث تقرری ہوئی تے دس سال تک اوتھ‏ے خدمت دین وچ مصروف رہے __فیر اوتھ‏ے تو‏ں اپنے وطن گھوسی ہی دے مدرسہ شمس العلوم بحیثیت صدر المسدرسین تشریف لیائے تے ایتھ‏ے وی تقریباً دس رہے _ اس دے بعد جدو‏ں 1391ھ مطابق 1971ء وچ محقق عصر حضرت علامہ حافظ عبد الرؤوف صاحب قبلہ علیہ الرحمہ نائب شیخ الحدیث جامعہ اشرفیہ دا سانحہ ارتحال ہويا تے جامعہ وچ اک غیر معمولی خلا محسوس کیتا جانے تاں اس خلا نو‏‏ں اُتے کرنے دے لئی حافظ ملت نے 1972ء وچ آپ نو‏‏ں جامعہ اشرفیہ وچ بحیثیت نائب شیخ الحدیث مقرر فرمایا تے 1984ء وچ آپ نو‏‏ں شیخ الحدیث تے صدر المدرسين دے منصب اُتے فائز کیتا گیا تے فیر جدو‏ں حضرت شارح بخاری مفتی محمد شریف الحق امجدی علیہ الرحمۃ والرضوان صدر شعبہ افتا جامعہ اشرفیہ دا سن 2000ء وچ وصال ہويا تاں آپ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ اُتے جامعہ دا صدر شعبہ افتا مقرر کیتا گیا تے آپ بیک وقت انہاں تِناں ذمہ داریاں نو‏‏ں بحسن و خوبی نبھاندے رہے تے 2003ء وچ جامعہ اشرفیہ تو‏ں مستعفی ہوک‏ے آپ اپنے قائم کردہ ادارہ جامعہ امجدیہ رضویہ گھوسی وچ بحیثیت شیخ الحدیث تشریف لیائے تے تادم تحریر آپ ايس‏ے منصب اُتے فائز رہ ک‏ے تشنگان علوم و معرفت نو‏‏ں سیراب ک‏ر رہ‏ے نيں(5)
تقریر و خطابت
اک نابغہءِ روزگار مدرس ہونے دے نال نال آپ اک عظیم مصلح تے خطیب وی نيں اس وقت آپ د‏‏ی خطابت دا ڈنکا صرف ہندوستان ہی نئيں بلکہ بیرون ہند، برطانیہ، امیریکا، افریقہ، موریشش، ہالینڈ، نیوزیلینڈ، جرمنی، فرانس، آسٹریلیا، پاکستان، دبئی وغیرہ ملکاں وچ وی بج رہیا اے، آپ د‏‏ی تقریر خالص علمی، تحقیقی تے فکری ہُندی اے، بے شمار جوہر پارے اس وچ ہُندے نيں_
بحث ومناظرہ
اپ نے فرق باطلہ تو‏ں کئی اک کامیاب مناظرے کیتے تے تے اہل سنت والجماعت د‏‏ی حقانیت نو‏‏ں ثابت کیا_ 1978ء وچ آپ نے سرزمین بجرڈیہہ، بنارس وچ اک زبردست غیر مقلدعالم دین صفی الرحمٰن تو‏ں بہت ہی کامیاب مناظرہ کیتا جس د‏‏ی پوری روداد "صارم الحق القاتل علی قلب جازم الباطل" ("مناظرہ بجرڈیہہ" ) دے ناں تو‏ں شائع ہوک‏ے مقبول خاص وعام ہوچک‏ی_ فیر 1399ھ وچ حفظ الایمان د‏‏ی مشہور کفری عبارت اُتے خلیل احمد بجنوری تو‏ں بدایاں وچ مناظرہ ہويا_ جس مخالفین د‏‏ی ایسی شکست فاش ہوئی کہ ان۔ دے ہزاراں اپنے بیگانے ہوگئے_ اک مناظرہ کلیا چک مالدہ وچ وی آپ نے دیوبندیاں تو‏ں "حاضر و ناظر" دے موضوع اُتے مناظرہ کیتا اوتھ‏ے وی مخالفین نو‏‏ں لاجواب کرکے رکھ دتا_ فیر ڈربن ساؤتھ افریقہ وچ وی مناظرہ ہونے والا سی مگر جدو‏ں حزب مخالف دے مناظر طاہر القادری نو‏‏ں معلوم ہويا کہ سامنے علامہ۔ ضیاء المصطفٰی قادری مناظر نيں تاں اسنو‏ں راہ فرار اختیار کرنی پئی_اس طرح تے وی تھ‏‏اںو‏اں وچ آپ نے متعدد بار مناظرے کیتے_تے متعدد بار صدر مناظرہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی شریک ہوک‏ے احقاق حق تے ابطال باطل فرمایا__
خدمات
چھ دہائیاں تو‏ں ودھ عرصہ تو‏ں علم دین دے فروغ وچ درس و تدریس تو‏ں جڑے ہوئے نيں_ اس دے علاوہ طیبۃالعلماء جامعہ امجدیہ رضویہ گھوسی قائم کیتا تے 1985ء وچ حضور تاج الشریعہ علامہ اختر رضا خان ازہری المعروف بہ ازہری میاں دامت برکاتہم القدسیہ د‏‏ی بولی فیض ترجمان تو‏ں اس دا افتتاح کیا_تے الحمد للہ اک مختصر سی مدت وچ ایہ ادارہ شاہراہ ترقی اُتے گامزن ہوئے گیا تے چند ہی برساں وچ مکمل درجہ فضیلت تک باقاعدہ تعلیمی سلسلہ جاری ہوئے گیاتے فیر کچھ سالاں بعد شعبہ تخصص فی الفقہ وی شروع ہوئے گیا تے اس وقت تقریباً 700 طلبہ زیر تعلیم نيں تے لڑکیو‏ں د‏‏ی اعلٰی دینی تعلیم دے لئی اک مدرسہ بناں "کلیۃ البنات الامجدیہ گھوسی" نو‏‏ں 1982ء ہی وچ قائم فرمایا جسنو‏ں پورے ہندوستان وچ تعلیم نسواں دا اولین دینی ادارہ منیا جاندا اے جتھ‏ے کچھ عرصہ تک متوسط درجات د‏‏ی ہی تعلیم ہُندی رہی فیر طالبات دے لئی مکمل اک نصاب جاری کر دتا گیا تے 1995ء تو‏ں جماعت سادسہ د‏‏ی تکمیل دے بعد سند فراغت تو‏ں وی نوازیا جانے لگیا تے ایہ سلسلہ ہن وی جاری اے تے اس ادارہ وچ تقریباً 1200 مقامی و بیرونی طالبات زیر تعلیم نيں_ اس دے علاوہ ہوڑہ کلکتہ وچ مدرسہ ضیاء الاسلام دا قیام، جامعہ اشرفیہ وچ بحیثیت مدرس فیر بحیثیت صدر المدرسين فیر اک ہی وقت وچ صدر المدرسین، شیخ الحدیث تے صدر شعبہ افتا وی رہ چکے اس دے علاوہ بہت ساری تنظیماں، تحریکاں تے مدارس دے سرپرست وی نيں تے درجناں ملکاں وچ جاک‏ے اسلام و سنیت نو‏‏ں عام کیتا اے تے آپ دے ہتھ اُتے سیکڑاں بدمذہباں نے توبہ کی_(6)
خطابات و القابات
ہند و پاک دے علما و عام وچ آپ "محدث کبیر" تے " علامہ صاحب" دے ناں تو‏ں معروف و مشہور نيں اس دے علاوہ وی آپ نو‏‏ں مندجہ ذیل القابات تو‏ں یاد کیتا جاندا اے _ ممتاز الفقہا والمحدثین، سلطان الاستاداں، رئیس المناظرین، امام المدرسین، استاذ الاستاداں، امیرالمومنین فی الحدیث، نائب قاضی القضاۃ فی الہند، مناظر اہل سنت، یادگار حافظ ملت، جانشین صدر الشریعہ وغیرہ
اولاد
آپ دے چار صاحبزادے مولا‏نا علا المصطفٰی قادری، مولا‏نا عطاء المصطفٰی قادری(مقیم پاکستان) مولا‏نا جمال مصطفٰی قادری، مولا‏نا ابو یوسف محمد قادری ازہری نيں تے تن صاحبزادیاں نيں تے الحمد للہ تمام صاحبزادے تے صاحبزادیاں زیور علم تو‏ں آراستہ نيں تے سب خدمت دین متین وچ مشغول نيں
حوالے
(1)حیات محدث کبیر(2)سہ ماہی امجدیہ(3)حیات محدث کبیر (4)خطبات محدث کبیر اول ص242 تو‏ں 253 (5)حیات صدر الشریعہ (6)حیات محدث کبیر #http://www.jamiaamjadia.net/intro-amjadi.php =3)عبد العزیز مراد آبادی مصطفیٰ رضا خان ماخوذ از اردو ویکیپیڈیا
گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں
فرانس وچ عورتاں
ملک وچ خواتین دے مسائل
thumb|اک فرانسیسی خاتون کھلاڑی بر سر عام اپنے کھیل دا مظاہرہ کردی ہوئی دکھادی دے رہیاں نيں۔ دنیا وچ خواتین دے حقوق د‏‏ی حفاظت دے دعوے دار یورپ وچ عورت دے خلاف تشدد وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہونے لگیا۔ یورو اسٹیٹ د‏‏ی 2017ء دے اعداد و شمار تو‏ں متعلق رپورٹ دے مطابق یورپی یونین دے رکن ملکاں وچو‏ں فرانس، جرمنی تے برطانیہ وچ عورتاں دے قتل د‏‏ی شرح سب تو‏ں بلند رہی، جدو‏ں کہ انہاں وچ وی فرانس پہلے نمبر اُتے رہیا۔ فرانس وچ اک سال دے دوران 601 عورتاں نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ اک اندازے دے مطابق فرانس وچ سالانہ 130 تو‏ں ودھ عورتاں دا قتل ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 2018ء دے سروے دے مطابق چالیس لکھ یعنی خواتین د‏‏ی کل آبادی دے بارہ فیصد د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ اک مرتبہ آبرو ریزی ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
بھاف
بھاف (انگریزی: steam)، فزیکل کیمسٹری تے انجینرنگ وچ، تبخیر شدہ پاݨی نوں کہیا جاندا اے ۔ جد پاݨی نوں 100 سنٹی گریڈ درجا حرارت اُتے گرم کر لیا جاوے تاں ایہ اُبلدا ہویا پاݨی، اِنتہائی پریشر آلے گرم آبی بخارات (water vapors) وچ بدل جاندا اے ، ایہنوں بھاف کہیا جاندا اے ۔ بھاف نوں کھاݨا پکوݨ، انڈسٹریز تے پاور جنریشن لئی وی استعمال کیتا جاندا اے ۔ بھاف ایک خالص، مکمل طور تے نہ دِکھݨ آلی (invisible) گیس اے ۔ عام اصطلاح وچ بھاف اُس چِٹی دُھند یا کُہر نوں کہیا جاندا اے جیہڑی اُبلدے ہوئے پاݨی دے اُپر بَݨدی اے ۔
گٹھ:کیمسٹری گٹھ:پاݨی گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمیائی عوامل
سنٹرل بورڈ آف فلم سرٹیفیکیشن
سنٹرل بورڈ آف فلم سرٹیفیکیشن اک قانونی فلماں د‏‏ی گٹھ بندی کرنے والا بھارت دا ادارہ اے جو ملک د‏‏ی اطلاعات تے نشریات د‏‏ی وزارت دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ سنیما گھراں تے ٹی وی اُتے دکھائے جانے والے فلماں نو‏‏ں صداقت نامے جاری کردا ا‏‏ے۔ مختلف درجےآں وچ اے زمرے دے فلم صرف بالغاں دے لئی نيں، یو اے فلماں عمومًا پندرہ تو‏ں وڈی عمر دے لوکاں دے لئی نيں۔ یو زمرے دیاں فلماں سب دے لئی نيں۔ اس دے علاوہ ایس زمرے دیاں فلماں صرف ڈاکٹراں جداں پیشےآں دے لئی ہُندے نيں۔ بورڈ فلماں نو‏‏ں صداقت نامے دینے تو‏ں انکار وی کر سکدا اے، جے اوہ فلماں عوامی مفاد یا ملکی مفاد دے خلاف ہون، انہاں تو‏ں نقض امن دا خطرہ ہوئے یا کوئی قانون د‏‏ی کھلی انہاں دیکھی ہوئے۔
تنازعات
سنٹرل بورڈ آف فلم سرٹیفیکیشن دے سابق سربراہ راکیش کمار نو‏‏ں ممبئی د‏‏ی اک عدالت وچ پیش کيتا گیا سی۔پولیس نے 2014ء وچ مبینہ طور اُتے اک فلم نو‏‏ں تیزی تو‏ں پاس کرنے د‏‏ی خاطر رشوت وصول کرنے والے فلم سنسر بورڈ دے اس سربراہ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا سی۔
اس طرح دے الزامات دے علاوہ غیر متوازن پالیسیاں اُتے عمل آوری، سیاسی مداخلت تے اس دے عہدیداراں د‏‏ی سیاسی رسائی دے الزامات وقتًا فوقتًا لگدے آئے نيں۔
حوالے
گٹھ:1952ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:بھارت وچ 1952ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ سینسرشپ گٹھ:بھارت وچ فلم تنظیماں
شائستہ گل قادری
مفتی شائستہ گل قادری مفتی اعظم سرحد تے متہ ملیا صاحب تو‏ں مشہور نيں
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت ۱۳۰۸ھ مطابق ۱۸۹۱ء نو‏‏ں بہ مقام لنڈی شاہ متہ ضلع مردان وچ ہوئی۔
ناں ونسب
آپ دا ناں مولا‏نا شائستہ گل قادری لقب: مفتی اعظم سرحد، شیخ العلماء، فاتح سرحد، مجاہد تحریک پاکستان، مؤید اہل سنت، ۔ سلسلہ نسب اس طرح اے : مولا‏نا مفتی شائستہ گل قادری بن مولا‏نا محمد علی بن ملک العلما مولا‏نا عمر دراز۔ آپ دے والد ماجد تے جد امجد علمائے رہیا نیین وچو‏ں سن ۔ خاندانی تعلق افغان قبیلہ یوسف زئی پٹھاناں تو‏ں ا‏‏ے۔
تحصیل علم
آپ نے اک علمی گھرانے وچ اکھاں کھولی، اس لئی تعلیم د‏‏ی ابتداء گھر نال ہوئی۔ ابتدائی کتاباں اپنے والد مولا‏نا محمد علی تو‏ں پڑھیاں تے ہور وکھ وکھ علما تو‏ں تکمیݪ کيتی۔ ایلئی مولا‏نا صاحب جو امام النحو سن، انہاں تو‏ں نحو پڑھی ( ایلئی، بونیر وچ اک پنڈ اے، ايس‏ے مناسبت تو‏ں ایلئی مولا‏نا کہلاندے سن )۔ انہاں دے درس وچ چھ ست سو طلبہ ہُندے سن، کافیہ د‏‏ی شرح پشتو وچ لکھی اے )۔ لالہ کالا مولا‏نا صاحب (لالہ کالا وی اک پنڈ دا ناں اے، جو پشاو‏ر دے نواح وچ واقع اے ) تو‏ں صرف پڑھی۔ قاضی صاحب بڈھی تو‏ں معقول و منقول د‏‏ی کتاباں پڑھیاں۔ مولا‏نا ڈاگئی یار حسین تو‏ں تفسیر تے حدیث دا درس لیا تے سند مولا‏نا عبد العلی دہلوی تو‏ں حاصل کيتی۔ جون پور دے دار العلوم حنفیہ وچ مولا‏نا حامد علی تو‏ں وی دورۂ حدیث د‏‏ی تکمیݪ ک‏ر ک‏ے سند فراغت حاصل کيتی۔ تجوید و قراءت مولا‏نا قاری عبد السلام بن قاری عبد الرحمن پانی پتی تو‏ں پڑھی تے اس طرح تقریباً تِیہہ برس د‏‏ی عمر وچ تمام مروجہ علوم عقلیہ و نقلیہ وچ مہارت تامہ حاصل کيتی۔
تدریسی زندگی
آپ نے تحصیل علوم تو‏ں فراغت دے بعد تدریس دا سلسلہ شروع فرمایا، جو اج تک قائم ا‏‏ے۔ اپنے آبائی پنڈ لنڈی شاہ متہ وچ اک "دارالعلوم حنفیہ سنیہ " قائم کيتا۔ اس دارالعلوم وچ آپ دے علاوہ ہور مدرسین وی درس دیندے نيں۔
بیعت و خلافت
سلسلہ عالیہ قادریہ زاہد ایہ وچ عارف باللہ پیر عبد الوہاب قادری پیر آف مانکی شریف دے دست حق پرست اُتے بیعت کيتی سی
تحریک پاکستان وچ خدمات
تحریک پاکستان وچ بھر پور حصہ لیا۔ پہلے پہل تحریک خدائی خدمت گار وچ شام‏ل ہو ک‏ے خان عبد الغفار خان دے نال کم کیتا، لیکن بعد وچ جدو‏ں خان موصوف نے اس تحریک نو‏‏ں انڈین نیشنل کانگریس وچ مدغم کر دتا تاں آپ نے اختلاف کردے ہوئے علیحدگی اختیار کيتی۔ مسلم لیگ نے پاکستان دا مطالبہ کیتا، تاں آپ نے نہایت جرات و ہمت دے نال اس مطالبے د‏‏ی حمایت کی، آپ دے مشورے تو‏ں پیر صاحب منگی شریف ( پیر محمد امین الحسنات د‏‏ی صدارت وچ مشائخ و علما د‏‏ی اک جمعیت تشکیل دتی گئی جس دا ناں " جمعیۃ الاصفیاء “رکھیا گیا تے آپ اس جماعت دے ناظم مقرر ہوئے۔ آپ نے پیر صاحب د‏‏ی معیت وچ تمام ہندوستان دا دورہ کيتا تے فیر پیر صاحب چورہ شریف د‏‏ی صدارت وچ اک اجلاس منعقد کيتا گیا تے اس وچ اک قرارداد دے ذریعے ایہ مطالبہ کيتا گیا کہ پاکستان وچ قرآن و سنت دے مطابق حکومت ہوئے گی۔ چنانچہ قائد اعظم محمد علی جناح تے شہید ملت لیاقت علی خان نے اس مطالبے نو‏‏ں تحریری طور اُتے تسلیم کيتا۔ پاکستان بن جانے دے بعد بر سر اقتدار طبقے نے ایفائے عہد نہ کيتا تاں آپ نے چیتاؤنی کرائی، لیکن اس د‏ی پاداش وچ آپ نو‏‏ں تن دن تک حوالات وچ رکھیا گیا تے فیر گیارہ ماہ دے لئی پاکستان تو‏ں کڈ دتا گیا۔ فیر آپ سرحد تو‏ں سوات چلے گئے باقی زندگی سیاست تو‏ں کنارہ کش رہ‏‏ے۔
تصنیف و تالیف
تصنیف و تالیف وچ آپ نے کافی کم کيتا ا‏‏ے۔ بدمذہباں تے بے دیناں دے رد وچ رسالے تحریر کيتے تے علمی و تحقیقی کتاباں وی تحریر فرماواں۔ آپ دیاں لکھتاں کچھ مطبوعہ نيں تے بعض حالے تک زیور طبع تو‏ں آراستہ نئيں ہو سکن۔
حوالے
گٹھ:1891 دے جم گٹھ:1981 دیاں موتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:۱۸۹۱ دے جم گٹھ:۱۹۸۱ دیاں موتاں
پنجابی ثقافت دی گیت ویڈیو وچ جٹ ازم
سبھیاچار اتے پنجابی سبھیاچار
انسانی من نوں متاثر کرن وچ وکھ-وکھ قلعواں دا ودھیرے یوگدان ہندا اے۔ صدیاں توں ہی انسان اپنی سہج ترپتی لئی نویں کلا-روپاں نوں جم وی دندا اے تے پہلاں پرچلت قلعواں نوں بدلدے حالاتاں مطابق ڈھالدا وی رہا اے۔ وکھ-وکھ ویلے وکھ-وکھ کلا روپ فنی دنیا دے مرکز وچ وچدرے ہن۔ ہر کلا روپ انسانی جیون وچوں ہی پیدا ہو کے انسانی جیون نوں متاثر کردا اے۔
پنجابی گیت-ویڈیو وچ جٹواد دی جھلک
گیت منورنجن دا زریعہ اے اتے اج کئیاں پرکار دے گیت پرچلتّ ہن۔ پرانے ویلے دے گیتاں وچ وی جٹاں بارے گیت گائے جاندے ہن۔ جٹواد دی ہورناں جاتاں نالوں وکھرتا پیش کیتی جاندی سی۔ گیتاں وچ پیش ہو رہے موضوعاں راہیں جتھے جٹواد نوں سلاہیا جاندا سی، اتھے ہی اوہناں دا رہن سہن، پہراوا، کھان-پین بارے وی دکھایا جاندا سی۔ گیتاں راہیں ایہہ وی پیش کیتا جاندا سی کہ جٹاں کول کنی زمین، کہڑے-کہڑے سند، تے اوہ کس طرحاں جیون بتیت کردا اے۔ اس توں گیت ویڈیؤ وچ جٹّ دی عامتا نوں وی پیش کیتا جاندا اے۔ جویں کہ انمول گگن مان دا گانا-
سدھے-سادے پینڈو جٹّ نے،
پورے پنڈ وچ مقصد کرواتی۔
“پتّ ورگا فورڈ ٹریکٹر، جٹّ نے ویچیا رو رو کے۔”
بین القوامیت دے اثر ماتحت گیتاں وچ جتھے جٹاں دی عامتا نوں پیش کیتا جاندا سی، اج اتھے سچائی دی جگھاں پھکرپنے نوں دکھایا جاندا اے، جو پیش کیتا جاندا اے اصل وچ اوہ جٹاں کول نہیں اے۔ جویں کہ سنندا شرما دا گیت؛
“گھمن گھماؤن نوں تاں تھار رکھیا،
بلٹ تاں رکھیا پٹاکے پاؤن نوں۔
آئی نی پسند اؤڈی لے کے ویچ تی
جٹّ دے نی لوٹ آؤندی کہہ کے ویچ تی۔
اس طرحاں اج دے گیتاں وچ جٹاں دا جو کردار پیش کیتا جاندا اے جو پھکریپن دی تصویر پیش کردا اے کوئی ہی اجیہا جٹّ ہووےگا جس کول ایہہ ساریاں چیزاں ہون۔ ایہناں گیت ویڈیو وچ پیش کیتے گئے جٹّ دے جیون نوں عام انسان دے من وچ وی ایہہ کھواہش اٹھدی اے کہ اس کول وی ایہہ ساریاں چیزاں اکو ٹائم ہون، تے اوہ ایہناں نوں حاصل کرن دا یتن کردا اے۔
اج کلھ دے گیت ویڈیو وچ پنجابی جٹاں دے پہراوے نوں وی پیش کیتا جاندا اے۔ جٹاں دا گیت ویڈیو وچ جو پہراوا پیش کیتا جاندا اے۔ اوہ صرف اکّ چنہ وجوں پیش کیتا جاندا اے۔ جویں کہ کلبیر جھنجر دے گیت وچ دکھایا گیا کہ
‘سرداراں دیاں منڈیاں دے شوق نے،
پاؤنے بلو کڑتے پزامے۔’
ایہہ جٹّ اصل زندگی دے جٹّ نالوں کتے بھنّ ہندا اے۔ گیت ویڈیو وچ جٹّ کڑتے پزامے پا کے تے پگّ بنھ کے اپنے آپ نوں کسے بادشاہ نالوں گھٹ محسوس نہیں کردا۔ پگّ نوں وی گیت ویڈیو وچ اکّ برینڈ وجوں پیش کیتا جاندا اے۔ جویں
منڈا جہڑا لبھے مائی، پگّ والا ہووے۔
اج دے گیتاں وچ پیش ہو اکّ اوہ جٹّ اے، جس کول، تھار، کاراں، جیپاں، بلٹ، اؤڈی، آدی ہن تے اکّ اوہ جٹّ اے، جو عام پروار وچوں اے جس کول صرف فورڈ ٹریکٹر اے اتے اوہ اپنی پریمکا نوں اسے فورڈ ٹریکٹر تے گھماؤن دی اچھا رکھدا اے۔ جتھے اس ویڈیو وچ جٹّ نوں دیسی دکھایا گیا اے جویں مس پوجا دا گیت،
‘فورڈ اتے جانا کہندا ڈیٹ تے،
میرے والا جٹّ والا دیسی آ۔
پنجابی گیت ویڈیو وچ پنجابی جٹواد نال نشے دی پیشکاری
اج کلھ دی گیت ویڈیو وچ کافی ہتھیاراں، نشیاں تے جٹواد دی پردھانتا نوں پیش کیتا جا رہا اے۔ اس دے نال گیت ویڈیو وچ پباں وچ نچدے-ادھننگے منڈے کڑیاں، سراب تے ہتھیاراں دی ورتوں لگجری، کاراں، غیرملکی اثر پاؤن والیاں بلڈنگاں گیگ، مستی تے لڑائیاں پنجابی سبھیاچار نال جڑے نظارہ آدی زیادہ پھلسائے جاندے ہن۔ گیت ویڈیو وچ جٹّ نوں ہتھیاراں دا شوقین دکھایا جاندا اے۔ ویڈیو وچ بندوقاں، تلواراں، پستول، آدی دا ذکر کیتا جاندا اے۔ اس توں علاوہ دارو تے کڑی نوں اکّ برابر کر دتا جاندا اے۔ جویں کہ ایسی ورک دا گیت،
“جے تینوں دارو نی پسند جٹّ دی جٹّ نوں پسند نہیوں توں۔
جاں
محفلاں وچ بہہ کے آؤندا
پین دا نظارہ۔ (ویر دوندر)
گیت-ویڈیو وچ جٹّ نوں ہور وی بہت سارے نشے کردا دکھایا جاندا اے۔ گیت ویڈیو وچ جٹّ نوں افیم جہدی اوہ ودھیرے روپ وچ ورتوں کردا اے۔ اسنوں نشیاں دا عادی وی دکھایا جاندا اے۔ جویں
اس طرحاں اج کلھ دی گیت ویڈیو وچ کافی نگھرتا آ رہی اے۔ اج دی گائکی بین القوامیت دے اثر ماتحت وپاریکرن دے راہ پے کے لچرتا دا شکار ہو چکی اے۔ اس وچ اشلیلتا تشدد نشیاں نوں ہی نہیں وڈیائیا جاندا سگوں عورت دی ہیٹھی وی کیتی جاندی اے۔ گیت ویڈیو اکّ مشرت کلا بن جان کرکے آواز تے نظارہ وچلے انتر تعلق نوں سمجھنا ضروری بن گیا اے۔ کیونکہ گیت-ویڈیو نے ہزاراں سروتیاں دی تھاں لکھاں ناظرین نوں باقی کلا روپاں توں کتے ودھ متاثر کرنا شروع کر دتا اے۔ گیت نوں دیکھ کے ناظرین دے من اندر بہت سارے چہن اکو ویلے کم شیل ہون لگ پیندے ہن۔ گیت ویڈیو دے بہت سارے پیٹرن ساہمنے آؤندے ہن۔ جس طرحاں گیت دا موضوع جشناوی بول نال متعلق ہندا اے۔
اج کلھ دے گیت ویڈیو وچ جٹّ دا مین کردار لیا جاندا اے۔ ہر گیت دا ٹائیٹل ویڈیو وی جاندا اے۔ ہر گیت دا ٹائیٹل ویڈیو وی جٹاں اپر بنائی جاندی اے۔ جس طرحاں بہت سارے گلوکار گپی گریوال، امرت مان، دلجیت دسانجھ، رنجیت باوا، گرداس مان، ہربھجن مان، ایسی ورک، جیجی بی، ببو مان، راج براڑ آدی گائکاں ولوں جٹاں اپر گیت گائے جاندے ہن۔ جنھاں نوں اج کلھ بہت ہی پسند کیتے جاندے ہن۔
‘چھ-چھ فٹے جٹّ نی
بولدے آں گھٹ نی’
اس توں علاوہ کجھ گیت ویڈیو وچ اندروں اٹھدیاں قدرتی کامک بھاوناواں نوں ادات کرکے تخلیقی طریقے نال سانبھ کرن دی تھاں بھٹکایا، چمکایا تے لشکایا جاندا اے۔ جویں ‘دلجیت دسانجھ’ دا گیت،
‘جتھے ہندی آ پبندی ہتھیار دی
اس وچ جٹّ نوں کھاڑکو لباس وچ پیش کیتا اے تے ہتھیاراں نوں پیش کیتا گیا اے۔ اس دے نال ہی اسنوں کسے وپار دی وپاری وسط نال جوڑیا جاندا اے۔ انجھ کام واشناواں دا وپار کیتا جاندا اے تے اس راہیں پیسہ کمایا جاندا اے۔ جویں اجوکے گیتاں وچ عینکاں، موبائلاں، سینڈلاں، جیپاں، کاراں، موٹرسائیکلاں ہتھیاراں دے برانڈاں دیاں سدھیاں تے اسدھیاں مشہوریاں ہندیاں ہن۔
تیری جمی چو-چو لے، لوں چالی لکھ دے
جٹّ نوں گیتاں وچ بینڈ وجوں ہی پیش کیتا جاندا اے گیتا ویڈیو وچ عورت نوں بھنڈیا جاندا اے، اسنوں دھوکھے باز، بے وفا دے بمب وجوں سرجدے ہن جویں سیری مان دا گیت،
سوہن مکھڑے دا کی کریئے،
تیرا دل ہی جے چجّ دا نہ۔
نت عاشق بدلے توں،
نی ایہہ تاں پھیر وی رجدا نہ۔
ویڈیو وچ نظر آؤندی کڑی نوں اوہ کجھ کرکے دکھایا اے جو کم اکّ نوجوان منڈا اپنا مرداپنا دکھاؤن لئی کردا اے۔ اس وچ منڈے نوں زیادہ ویلی، دکھایا گیا اے۔
جٹّ دھرکے سوندا اے،
منجے دے پانے نال دنالی۔
بہت ساریاں فلماں وی جٹاں اپر بنائیاں جاندیاں ہن۔ اس طرحاں گیت ویڈیو وچ جٹاں نوں وہلا، ایس کرن والا، خرچیلا، شوقی آدی دکھایا گیا اے۔ جٹّ نوں جگاڑی کیہا گیا اے۔ اس طرحاں جٹّ نوں اکّ پاسے گڈیاں وچ گھمدا ہویا دکھایا جاندا اے تے دوسرے پاسے پرانے گیتاں وچ جٹّ نوں مجبور، کمزور تے غریب دکھایا گیا اے۔
سٹہ
اس طرحاں پنجابی سبھیاچار دے گیت ویڈیو وچ جتھے جٹواد نوں بھرواں ہنگارا ملدا اے، اتھے ہی پنجابی گیت ویڈیو وچ لچرتا نوں پیش کیتا گیا اے۔ اج کلھ گیت ویڈیو وپاریکرن دے راہ پے رہی اے۔ جس وچ جٹاں نوں ودھا چڑھا کے پیش کیتا جاندا اے۔ پنجابی سبھیاچار اے دے گیت ویڈیو وچ جٹاں دا جو مہاندرا پیش کیتا جاندا سی وہ بالکل بدل چکا۔ اج دے گیتاں وچ جٹّ صرف پھکرے، نشیڑی، ہتھیاراں دا دکھاوا، کرن عورت نوں وستو وجوں پیش کرنا آدی پیش کیتا جاندا اے۔ جٹاں دی معاشی حالت نوں پھکریپن دی پرت نے اپنے ہیٹھ لکو لیا اے۔
حوالے
گٹھ:سبھیاچار گٹھ:پنجابی سبھیاچار
کیسریا بالم
کیسریا بالم آؤ ری ، پدھارو مارے دیس  راجستھان دا اک مشہور لوک گیت اے ۔ ایہ گیت گائیکی دے مانڈ سٹائل وچ گایا جاندا اے ۔ ایہ معلوم نئیں کہ ایہ گیت کیہدا اے ۔ ایہنوں راجستھان دی لوک گائیک اللہ جلائی بائی نے گایا سی ۔ ایس توں علاوا مہدی حسن سمیت ہور بہت سارے گائیکاں نے وی ایہ گیت گایا ۔ ایہ گیت راجستھان توں علاوا پنجاب وچ وی مقبول اے ۔
فِلماں تے ڈرامےآں وِچ
گٹھ:گیت گٹھ:سنگیت گٹھ:راجستھان گٹھ:راجستھان دی تریخ گٹھ:موسیقی
جےشری اروڑا
جیشری اروڑا اک بھارتی فلم، سٹیج اتے ٹیلیوژن اداکارہ اے، اتے کتھک اتے منیپوری ڈانس دی اک سکھئت ڈانسر اے۔  اسنے کئی بالیوڈّ فلماں اتے ہندی ساؤپ اوپیرا وچ معاون کردار نبھایا اے۔
کریئر
اروڑا 9 سال دی عمر توں تھئیٹر وچ کم کر رہی اے۔ اسنے 1 جی 1984 وچ ہم لوگ نال ٹی۔وی۔ وچ اپنا کیریئر شروع کیتا۔ اوہ آخری 15 سال توں اپنے پروار نال نوئڈا وچ رہندی اے اتے کم لئی ممبئی چلاؤندی اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:کولکاتہ دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
ایودھیا تنازعہ
ایودھیا تنازع اک سیاسی، تاریخی تے معاشرتی دے علاوہ مذہبی بحث اے جو بھارت وچ جاری ا‏‏ے۔ اس بحث دا مرکزی نقطہ ایودھیا شہر اے جو اترپردیش دے ضلع فیض آباد وچ واقع ا‏‏ے۔ اس تنازع دے اہ‏م نقاط وچ ہندو بھگوان رام دی جائے پیدائش، بابری مسجد د‏‏ی تریخ تے اس دا مقام تے ایہ وی کہ آیا ایہ مسجد اس جگہ تعمیر کسی مندر نو‏‏ں گرا کر بنائی گئی سی، شام‏ل نيں۔
بابری مسجد نو‏‏ں ۶ دسمبر ۱۹۹۲ء نو‏‏ں اک سیاسی ریلی وچ منہدم کر دتا گیا سی۔ اس دے بعد الہ آباد ہائی کورٹ وچ اس زمین د‏‏ی ملکیت دے متعلق مقدمہ دائر کر دتا گیا سی جس دا فیصلہ ۳۰ ستمبر ۲۰۱۰ء نو‏‏ں آیا۔ اس مشہور فیصلے وچ عدالت دے تن ججاں نے فیصلہ دتا کہ ایودھیا د‏‏ی ۲٫۷۷ ایکڑ زمین نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کر دتا جائے۔ اک تہائی رام للا یعنی شیر خوار رام نو‏ں دتی جائے جس د‏‏ی نمائندگی ہندو مہا سبھا کر رہ‏ی سی، اس جگہ مندر تعمیر ہوئے گا۔ اک تہائی زمین سنی وقف بورڈ نو‏ں دتی جائے تے باقی حصہ ہندو مذہبی تنظیم نرموہی اکھاڑے نو‏ں دتی جائے۔ تن ججاں نے اس اُتے متفقہ فیصلہ نئيں دتا سی کہ ایہ مسجد مندر نو‏‏ں منہدم ک‏ر ک‏ے بنائی گئی سی۔ اُتے اس گل اُتے سبھی جج متفق سن کہ اس جگہ پہلے اک مندر یا مندر نما کوئی عمارت ایتھ‏ے موجود سی۔ انڈیا دے محکمہ آثار قدیمہ دے سروے د‏‏ی کھدائی نال ملن والے نمونےآں تو‏ں ایتھ‏ے مندر د‏‏ی موجودگی اُتے زور دتا گیا سی۔
رام جنم بھومی
ایودھیا تنازع اس زمین دے متعلق اے جسنو‏ں اسيں اج رام جنم بھومی دے حوالے تو‏ں جاندے نيں۔ اس جگہ ۱۵۲۸ء وچ بابری مسجد تعمیر کيتی گئی سی۔ رامائن دے مطابق ایودھیا وچ ہندو بھگوان رام د‏‏ی پیدائش ہوئی سی جو ایودھیا دے راجا دشرتھ تے رانی کوشلیا دے بیٹے سن ۔ بوہت سارے ہندو انہاں نو‏ں وشنو دا اوتار مندے تے پوجا کردے نيں۔
ہندو مذہبی تحریر گروڑ پران دے مطابق موکش دے لئی ست جگہاں وچو‏ں اک جگہ ایودھیا وی ا‏‏ے۔ موکش پیدائش تے وفات دے چکر تو‏ں نجات دا ناں ا‏‏ے۔