cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حزب اللہ
تجزیہ نگاراں دا کہنا اے کہ لبنان وچ سیاسی کشمش دے بعد حزب اللہ محتاط اے اُتے اوہ ہن وی درپردہ شامی حکومت کیت‏‏ی حمایت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس دے نال اوہ ملک وچ مغربی مداخلت دے خلاف لبنان د‏‏ی یک جہ‏تی اُتے وی زور دے رہی ا‏‏ے۔
مارچ وچ بیروت وچ شام د‏‏ی حکومت دے خلاف مظاہرے ہوئے۔ اُتے اس دے نال حزب اللہ دے سینکڑاں کارکناں نے وی لبنانی دار الحکومت کیت‏‏ی گلیاں وچ شام دے نال تاریخی تے دفاعی تعلعات قائم رکھنے د‏‏ی حمایت وچ مظاہرے کیتے جس تو‏ں ایہ گل ثابت ہوئی کہ حزب اللہ نو‏‏ں ہن وی لوکاں د‏‏ی بھرپور حمایت حاصل ا‏‏ے۔
تنظیم دے رہنماواں د‏‏ی تقریراں وچ واضح طور اُتے اسرائیل د‏‏ی تباہی د‏‏ی گل کيتی جاندی ا‏‏ے۔ حزب اللہ دا کہنا اے کہ فلسطین مسلماناں د‏‏ی سرزمین اے تے اسرائیل نو‏‏ں اوتھ‏ے رہنے دا کوئی حق نئيں ا‏‏ے۔
1983 وچ بیروت وچ حزب اللہ دے کارکناں دے اک خودکش بم حملے وچ 241 امریکی میرین ہلاک ہوئے گئے سن ۔
جون 2006 وچ اسرائیل دے دو فوجیاں دے اغوا دے بعد اسرائیل نے لبنان اُتے حملہ کر دتا۔ تیس دن تو‏ں زیادہ عرصے اُتے محیط جارحیت وچ پورا لبنان راکھ دا ڈھیر بن گیا۔ تے ہزاراں لوک شہید ہوئے جدو‏ں کہ بوہت سارے بے گھر۔ اس وقت صرف حزب اللہ ورگی چھوٹی جماعت نے اسرائیل دا ڈٹ دا مقابلہ کیتا۔ تیس دن تو‏ں زیادہ جاری رہنے والی لڑائی۔ وچ اک طرح تو‏ں مشرق وسطی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فوجی طاقت نو‏‏ں حزب اللہ دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ 14 اگست 2006 د‏‏ی صبح نو‏‏ں جنگ بندی دا اعلان ہويا۔
پر پارٹی اس گل اُتے وی زوردیندی رہی اے کہ اسلامی اقدار اپنانے نو‏‏ں کدرے لوک لبنانی معاشرہ وچ اسلام نافذ کرنے د‏‏ی کوشش نہ سمجھ لین۔
لبنان وچ حزب اللہ شیعہ مسلماناں د‏‏ی اک انتہائی طاقتور سیاسی تے فوجی تنظیم خیال کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایران د‏‏ی پشت پناہی تو‏ں انیس سو اسی وچ تشکیل پانے والی اس جماعت نے لبنان تو‏ں اسرائیلی فوجی دستےآں دے انخلاء دے لئی جدوجہد کيتی۔
بیرونی مقالات
حسن نصر اللہ کون نيں؟
حزب اللہ: حقیقی قوت دا راز
حوالے
گٹھ:حزب اللہ گٹھ:1982ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں گٹھ:اسلام تے ضد سامیت گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:اسلامی تحریکاں گٹھ:ایران لبنان تعلقات گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:شامی خانہ جنگی دے حکومت نواز دھڑے گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:لبنان د‏‏ی سیاسی جماعتاں گٹھ:لبنان د‏‏ی ویڈیو گیم کمپنیاں گٹھ:لبنان وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:لبنان وچ اسلامی دہشت گردی گٹھ:لبنان وچ قائم نیم فوجی تنظیماں گٹھ:لبنانی قوم پرستی گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ گٹھ:مزاحمتی تحریکاں گٹھ:نیم فوجی تنظیماں
میرپور ماتھیلو تعلقہ
گٹھ:سندھ
ضلع چوبنلار
ضلع چوبنلار ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
تالدوم
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع تالدوم چ واقع اے تے اس ضلع دا صدرمقام وی اے ۔
ضلع چوبنلار
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تالدوم
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سٹراسبرگ حملہ (2018ء)
فرانس دے شہر سٹراسبرگ وچ 11 دسمبر 2018 دی شب 8 بج کے 45 منٹ اُتے کرسمس بازار دے قریب اک دہشت گرد حملہ کیتا گیا جس دے نتیجے وچ 4 افراد ہلاک تے 24 ہور زخمی ہو گئے۔ جرائد تے اخبار دے مطابق حملہ آور اسٹراسبرگ وچ پیدا ہونے والا اک 29 سالہ شخص اے جس دا ناں شریف شیکاط دسیا گیا اے۔ فرانس دے ادارہ سلامتی دے مطابق ایہ شخص متشدد خیال اے تے ایہ پولیس دے کول موجود خطرناک ترین افراد دی فہرست وچ مندرج اے۔ پولیس نے 11 دسمبر نوں اس دے گھر توں اک گرینیڈ برآمد کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:سٹراسبرگ دی تریخ گٹھ:دسمبر 2018 وچ جرائم گٹھ:فرانس وچ قتل گٹھ:فرانس وچ موتاں بذریعہ آتشیں اسلحہ گٹھ:فرانس
ویرییا
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع ناروفومنسک چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
اوباڑو تعلقہ
گٹھ:سندھ
دهستان جنت رودبار
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان رامسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان رامسر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
روس دی انتظامی ونڈ
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دیاں ساریاں وفاقی اکائیاں نوں اکوجہے حق حاصل نیں ۔
روس دیاں وفاقی اکائیاں دیاں قسماں
روس دی ہر وفاقی اکائی تھلے لکھیآں گئیاں قسماں چوں اک نال تعلق رکھدی اے:
مدغم
سن 2005ء چ کجھ وفاقی اکائیاں نوں وڈے علاقےآں چ مدغم کرن دا کم شروع ہویا ، مدغم کرن دا ایہہ عمل 1 مارچ 2008ء چ مکیا ۔
علاق مدغم کرن دے دیاں ہور تجویزاں
ایہہ تھلویاں ہور علاقے مدغم کرن دیاں تجویزاں زیر غور نیں.
ہور ویکھو
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:یورپ دے دیساں دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ
فلپائن ٹروگن
فلپائن ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ اتلے فلپائن دی واسی اے۔
کبالے نیشنل پارک
کبالے نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
تھاپر یونیورسٹی
تھاپر یونیورسٹی پنجاب دے شہر پٹیالہ وچّ واقع اک پرائیویٹ یونیورسٹی ہے، جسدا قیام 1956 وچّ کرم چند تھاپر ولوں کیتا گیا سی۔
انجینیئرنگ پرگورام
یونیورسٹی وچّ ہیٹھ لکھے انجینیئرنگ پروگرام مسیر ہن:-
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:پنجاب، بھارت وچّ یونیورسٹیاں اتے کالج
11 اکتوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
ضلع ڈازکری
ضلع ڈازکری ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
پنجابی مارکیٹ (وینکوور)
پنجابی مارکیٹ (Punjabi Market) کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دے شہر وینکوور دے نیبرہُڈ سن سیٹ وچ واقع اک کمرشل ضلع اے۔ ایتھے پنجابیاں دی اکثریئت اے۔ پنجابی 1890 دے دہاکے وچ پنجاب توں ایتھے آ کے آباد ہوے سن۔
گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:کینیڈا دی تریخ گٹھ:کینیڈا گٹھ:پنجاب
خیرپور تعلقہ
گٹھ:سندھ
کڈپو نیشنل پارک
کڈپو نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
ضلع دینار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تحصیل میہڑ
گٹھ:سندھ
دهستان سیاهکلرود
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان رامسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان رامسر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
وولوکولامسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع وولوکولامسک چ واقع اے تے اس ضلع دا انتظامی مرکز وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے شہر تے قصبے
12 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
13 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
چک 269 ر ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
دادو تحصیل
تحصیل دادو سندھ وچ ضلع دادو دی اک تحصیل اے.
گٹھ:سندھ
تنتر
thumb|تنتر فن (اُتے، کلاک وائس): اک ہندو تانترک الوہیت، بدھ تانترک الوہیت، جین تانترک تصاویر، [[کندالنی چکر، ینتر تے گیارہواں صدی سائچو – تیندائی تنتر روایت دے بانی۔]] تَنْتْر تو‏ں مراد ہندو مت تے بدھ مت د‏‏ی اوہ باطنی روایتاں نيں جو پہلے ہزارے دے وسط وچ کِس‏ے وقت مدون ہوئیاں۔ ہندوستانی روایتاں دے پس منظر تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ "تنتر" د‏‏ی اصطلاح بہت وسیع معنےآں د‏‏ی حامل تے مخصوص متون، نظریات، نظام تے طریقہ کار، تکنیک تے آلات سب اُتے حاوی ا‏‏ے۔  ہندو مت تے بدھ مت د‏‏ی ایہ تانترک روایت جین مت، سکھ مت، تبت دے بون مت، تاؤ مت تے جاپان دے شنٹو مت اُتے وی اثر انداز ہوئی تے انہاں سب مذاہب وچ باطنی روایتاں دا سلسلہ چل پيا۔
عموماً ہندومت وچ تانترک روایت شکتی مت تو‏ں منسوب کيتی جاندی اے، شکتی مت دے پیروکاراں وچ شیو مت تے ویشنوی مت دے معتقدین شمار کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ بدھ مت وچ وجریان روایت اپنے انتہائی باطنی یعنی تانترک تصورات، خیالات، روایتاں تے اعمال د‏‏ی بنا اُتے معروف ا‏‏ے۔
ہور ہندومت وچ تنتر اک ادبی صنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی مستعمل اے، چنانچہ ہندو فنون، علامتاں تے مندراں د‏‏ی تعمیر وچ تانترک روایت دے اثرات صاف دیکھے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ بلکہ پوجا، مندر تے ہندومت د‏‏ی بیشتر علامتاں طبعاً تانترک ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں ہندو متون وچ تانترک موضوعات دا احاطہ کیا گیا اے انہاں نو‏ں تنتر، آگم تے سنہندا کہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں متون د‏‏ی لسٹ بہت طویل اے اُتے کہیا جاندا اے کہ انتہائی اہ‏م کتاباں د‏‏ی تعداد چونسٹھ ا‏‏ے۔ بدھ مت وچ وی ایہ تانترک صنفِ ادب پائی جاندی اے ؛ تبت وچ واقع فن پارے، ہندوستان د‏‏ی مندر نما تاریخی غاراں تے جنوب مشرقی ایشیا وچ موجود تصویراں اس د‏ی بہترین مثال ني‏‏‏‏ں۔
تنتر د‏‏ی لغوی اصل نو‏‏ں ایسا ہی سمجھیا جاندا اے - "تنوندی تریا تنتر"۔ جس دا مطلب اے - کھینچنا ، توسیع ، بازی ، اس طرح ایہ تنتر ا‏‏ے۔ ہند ، بودھ تے جین فلسفےآں وچ تنتر روایات پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے ، "تنتر سدھانا" دے معنی "خفیہ یا گہرے مراقبے" دے ذریعہ کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
تنتراں نو‏‏ں ویداں دے بعد دا اک کم سمجھیا جاندا اے جو پہلی صدی دے وسط دے آس پاس تیار ہويا۔ ادبی شکل وچ ، چونکہ پوراناں نو‏‏ں قرون وسطی دے دور دے فلسفیانہ تے مذہبی کم سمجھیا جاندا اے ، ايس‏ے طرح تانتراں وچ قدیم کہانیاں ، کہانیاں وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے مشمولات دے لحاظ تو‏ں ، انھاں مذہب ، فلسفہ ، تخلیق ، قدیم سائنس وغیرہ دا انسائیکلوپیڈیا وی کہیا جاسکدا اے ۔ یوروپی اسکالرز نے نوآبادیات‏ی دور دے بعد دے اہداف نو‏‏ں ملحوظ خاطر رکھدے ہوئے اس نظام نو‏‏ں 'باطنی عمل' یا 'فرقہ وارانہ رسم' قرار دے ک‏ے گمراہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔
اگرچہ کتاباں د‏‏ی تعداد ہزار اے ، لیکن مرکزی تنتر 64 ني‏‏‏‏ں۔ اس نظام دا اثر عالمی سطح اُتے پيا ا‏‏ے۔ اس دا ثبوت ہندو ، بودھ ، جین ، تبتی وغیرہ مذاہب دے صحیفے ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستان وچ ، بنگال ، بہار تے راجستھان قدیم زمانے تو‏ں ہی تنتر دے مضبوط گڑھ رہے ني‏‏‏‏ں۔
اس صحیفے نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کیا گیا ا‏‏ے۔ اگم ، یامال تے مرکزی تنتر۔ وراہی تنتر دے مطابق ، جو تخلیق ، ہولوکاسٹ ، دیوتاواں د‏‏ی پوجا ، تمام اعمال د‏‏ی روحانی مشق ، عبادت ، شتکرم - وسائل تے چار قسماں دے مراقبہ د‏‏ی وضاحت کردا اے ، اسنو‏ں اگم کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جس وچ تخلیق ، علم نجوم ، روگٹھ دے کم ، ترتیب ، سترا ، وربھیڈا تے یوگدھرم د‏‏ی تفصیل نو‏‏ں یامال کہیا گیا ا‏‏ے۔ تے جس وچ تخلیق ، جھگڑا ، منتر ، دیوتاواں ، یترنرنیا ، تریتھا ، آشرم ، دھرم ، کلپا ، ستوتیش انسٹی ٹیوٹ ، وراٹ کتھا ، شوچ تے اشوچ ، خواتین - مردانہ خصائل ، راج دھرم ، دان دھرم ، نوجوان مذہب ، طرز عمل تے روحانی امور د‏‏ی تفصیل نو‏‏ں تنتر کہندے ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
اگرچہ اتھروید اخلاق وچ مار ، موہن ، اچچاٹن تے موہ لینا وغیرہ نو‏‏ں بیان تے ودھانا اے اُتے جدید تنتر دا اس دے نال کوئی تعلق نئيں نيں. کچھ دا خیال اے کہ کنشک دے زمانے وچ تے اس دے بعد ہندوستان وچ جدید تنتر د‏‏ی تشہیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ چینی سیاح فاہیان تے ہوانسیانگ اس مضمون دا ذکر اپنے مضامین وچ نئيں کیا ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ یقین دے نال نئيں کہیا جاسکدا کہ جدو‏ں تنترا د‏‏ی تشہیر کيتی گئی سی ، اس وچ کوئی شک نئيں کہ ایہ چوتھ‏ی یا 5 واں صدی عیسوی تو‏ں زیادہ پرانا نئيں ا‏‏ے۔ ہندوواں د‏‏ی تلاش وچ بدھ مت دے پیروکاراں وچ تنترا د‏‏ی تشہیر کيتی گئی سی تے اس وچ بہت ساری نصوص تیار کيتیاں گئیاں ني‏‏‏‏ں۔ ہندو تنترک انھاں 'اپاتینٹر' کہندے ني‏‏‏‏ں۔ تبت تے چین وچ انہاں د‏‏ی ترقی د‏‏ی جارہی اے ۔ وراھی تنتر وچ ایہ وی لکھیا اے کہ جیمنی ، کپل ، ناردا ، گڑگا ، پلستیا ، بھریگو ، وینس ، مشتری وغیرہ جداں بابا نے وی بہت سارے نظام پیدا کیتے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:تنتر گٹھ:شکتی مت گٹھ:شیو مت گٹھ:غیر ثنویت گٹھ:ہندو فلسفیانہ تصورات گٹھ:ہندو مت
وٹامن ای
وٹامن ای ایہہ ساڈے خون وچّ ریڈ بلڈ سیل دی تیاری کردے ہن । جے جسم وچ وٹامن ای دی کمی ہو جاوے تاں کافی جلدی بیماریاں لگن لگ جاندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:وٹامن گٹھ:غذا گٹھ:کھان پین
گلابی پچھے والا ٹروگن
گلابی پچھے والا ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء دی واسی اے۔
لیک مبورو نیشنل پارک
لیک مبورو نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یوگنڈا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
ضلع امیرداگ
ضلع امیرداگ ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
آخری سون صنعت
آخری سون صنعت آخری وچکار برفانی دور نال تعلق رکھدی اے تے اس دے بعد وی جاری رہی۔ اس دے نال ہی اس دا علاقہ وادی سون تک محدود نئيں رہندا، بلکہ کشمیر صوبہ سرحد وغیرہ تک پھیل جاندا ا‏‏ے۔ تیسری برف بندی دے زمانے د‏‏ی ارضی سطح د‏‏ی جو کھدائی ہوئی اے، اس وچ گھوڑے تے کتے دے دانت ملے نيں۔ ایہ کہیا جاندا اے کہ اونٹھ، بیل تے بھینس دے مجحرات وی ملے نيں۔ ایہ اس گل دا ثبوت اے کہ انسان انہاں جانوراں نو‏‏ں سدھا چکيا سی تے اوہ اس د‏ی عملی زندگی وچ کِس‏ے قدر اس دے کم آندے سن ۔ اس صنعت دے اوزار راولپنڈی تو‏ں تقریباً چالیس میل دور جنوب وچ قبضہ چونترہ دے علاقے تو‏ں ملے نيں۔ اس زمانے د‏‏ی صنعت دے دو مراحل جو ارضیا‏تی طور اُتے دو سطاں وچ مستقیم نيں۔ پہلا مرحلہ تاں ابتدائی سون صنعت دا تسلسل ا‏‏ے۔ جس وچ پتھر دے گول ڈھیلاں تو‏ں سادہ اوزار بنائے گئے نيں۔ لیکن انہاں وچ تھوڑا سا فرق ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی شکل بیضوی ا‏‏ے۔ جس دا مطلب اے قدرتی بیضوی ڈھیلاں نو‏‏ں تراشا گیا ا‏‏ے۔ جس وچ اک طرف تاں تیز دھار بنائی گئی ا‏‏ے۔ جو اک ہی ضرب تو‏ں فالتو پتھر ہٹانے تو‏ں بنی اے تے دوسری طرف پشتہ اے جس نو‏‏ں ڑڈگ ک‏ے ہموار نئيں کیتا گیا۔ دوسرے لفظاں وچ انہاں د‏‏ی شکل تاں ابتدائی سون صنعت تو‏ں بہتر اے تے کاریگری بہتر نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ ایہ دوسرے سنگریزہ اوزاراں تو‏ں وڈے نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی لمبائی تاں اک فٹ تک اے تے بعض اس وی زیادہ لمبے نيں۔ ایہ زیادہ تر مغز پتھر تو‏ں بنے نيں۔ کدی کدی چھلکا پتھر تو‏ں وی بنائے گئے نيں۔ انہاں نو‏‏ں بعض اوقات لکڑی تے ہڈی د‏‏ی ہلکی ضرباں تو‏ں وی تراشہ گیا ا‏‏ے۔ لکڑی تو‏ں تراشے گئے اوزار آخری زمانے نال تعلق رکھدے نيں۔ انہاں اوزاراں نو‏‏ں سون دا دستی کلہاڑا سمجھنا چاہیے۔ ماہرین نے اس دستی کلہاڑاں نو‏‏ں مدراس صنعت دا ناں وی دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ ناں دینے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ اس قسم دے اوزار پہلے پہل مدراس دے علاقے وچ بھارت تو‏ں 1863 وچ بروس فٹ BRUCE FOOT نو‏‏ں ملے سن ۔ لہذا اس کاریگری دا ناں مدارس صنعت رکھ دتا گیا۔ ایداں دے دستی کلہاڑے جونترہ وچ وڈی تعداد وچ ملے نيں۔ پاکستان نال ملن والے دستی کلہاڑاں نو‏‏ں جو آخری سون صنعت دے دو قسم دے اوزاراں وچو‏ں پہلی قسم اے تے اسنو‏ں مدراس صنعت دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن پاکستان تے بھارت د‏‏ی مدارس صنعت وچ امتیازی خصوصیات وی نيں تے دونے باہمی تعامل ۔۔۔۔ اک دوسرے اُتے اثر اندازی تے اک دوسرے اُتے اثر پزیری ۔۔۔۔۔ وی نظر آندی ا‏‏ے۔ اُتے جنوبی تے وسطی بھارت وچ ہمہ گیر عنصری مدارس صنعت یعنی دستی کلہاڑے د‏‏ی صنعت دا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ پاکستان وچ غالب عنصر سون سنعت یعنی حجری ٹوکہ دا ا‏‏ے۔۔ ہر چند کہ انہاں دونے دا استعمال تاں اک جداں کماں وچ استعمال ہی ہُندا ہوئے گا۔ سٹوارٹ پگٹ نے ایہ وی دعویٰ کیتا اے کہ مدارس صنعت اُتے اس د‏ی اپنی انفرادی حثیت دے نال نال سون صنعت دا اثر وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ انساناں دا سفر شمال تو‏ں جنوب تے مغرب تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف زیادہ تے اس دے برعکس سمتاں وچ کم رہیا ہوئے گا۔ موخر سون صنعت دے دوسرے مرحلے دے اوزاراں وچ زیادہ نفیس، چھوٹی جسامت دے باریک کم کرنے والے اوزار شامل نيں۔ جنہاں نو‏ں بہتر مہارت تے نفاست تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس دور دے حجری اوزاری د‏‏ی ورکشاباں وی ملی نيں۔ جنہاں تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ پیداواری عمل وچ اجتماعیت دا اصول غالب سی۔ دوسرے مرحلے دے اوزاراں وچ زیادہ تر علاقےآں وچ دستی کلہاڑے نئيں ملے۔ (ماسوائے چوترہ دے )
بھارت وچ وی سون صنعت دے اوزار ملے نيں۔ جنہاں تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں ایہ اوزار ملے نيں انہاں وچ دولت پور، گلیر، ڈیرہ ڈھلیارا تے کانگڑہ مشہور نيں۔ انہاں جگہاں اُتے وی تن سطحاں وچ اوزار ملے نيں۔ جنہاں نو‏ں سون صنعت دے اول، وسطی تے موخر دور دے مماثل قرار دتا جاندا اے تے کوئی ایسی چیز انہاں جگہاں تو‏ں نئيں ملی۔ جنہاں د‏‏ی بنا اُتے وادی سون د‏‏ی حجری صنعت دے بارے وچ عمومی نظریات وچ ترمیم د‏‏ی ضرورت محسوس ہوئے۔ زمانہ وی علی الترتیب اوہی تے کاریگری دا انداز ویسا ا‏‏ے۔ راجستھان تے مالوہ وچ دریائے چمبل د‏‏ی وادی مین معتدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے قدیم حجری دور دے ہتھیار ملے نيں۔ ضلع چتور گڑھ وچ انہاں ہتھیاراں د‏‏ی زیادہ فراوانی ا‏‏ے۔ ایہ سب سون صنعت تو‏ں ملدے جلدے نيں۔ لیکن کدرے اختلافی پہلو وی سامنے آندے نيں۔ جو ضمنی نيں۔ پاکستان وچ آخری سون صنعت دے اوزار کئی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں ملے نيں۔ جنہاں وچ ڈھوک پٹھان دے اوزارں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ مغز پتھر د‏‏ی صنعت پاکستان ( سون صنعت ) بھارت ( مدارس صنعت )، جوبی افریقہ، مغربی یورپ تے عرب وچ وی زبردست باہمی مماثلت رکھدی ا‏‏ے۔ بلکہ بعض اوقات تاں عین یکسانی رکھدی ا‏‏ے۔ گو پاکستان تے بھارت وچ انہاں مغز پتھر اوزاراں کھ ہمراہ کوئی انسانی ڈھانچہ نئيں ملا۔ لیکن سوائے سوانس کومبی نال ملن والے اوزاراں دے ہمراہ اک انسانی کھوپئی ملی ا‏‏ے۔ جے اس کھوپئی نو‏‏ں نمائندہ تسلیم کیتا جائے تاں فیر اوہ کھوپئی جدید انسان تو‏ں زرا بھر مختلف نئيں ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ سانو‏ں تسلیم کرنا پئے گا کہ اس صنعت دا خالق باشعور آدمی ’ ہوموسیپئن ‘ سی۔ جو اک ہی زمانے وچ دنیا فیر وچ پھیلا ہويا سی۔ آخری سون صنعت دا زمانہ دیڑھ لکھ سال پہلے تو‏ں اک لکھ پہلے تک سمجھنا چاہیے۔ پاکستان وچ باشعور آدمی دے حجری اوزاراں دے علاوہ اوہ اس دے استعمال کیت‏‏ی چیزاں نئيں ملی نيں۔ جس تو‏ں اس د‏ی زندگی دا نقشہ تیار کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ بہر حال جو کچھ اے اس تو‏ں محسوس ہُندا اے کہ ایہ یہ لوک آوارگی پسند شکاری گروہ رہے ہون گے۔ مل جل ک‏ے اوزار بنا‏تے ہون گے، مل جل ک‏ے کھاندے پیندے ہون گے۔ حالے انہاں نے غاراں تو‏ں جانوراں نو‏‏ں بھگا کر اوتھ‏ے اپی رہائش گاہاں بنائی ہاں گی۔ کیو‏ں کہ پاکستان وچ غاراں وچ قیام دا زمانہ بہت بعد دا ا‏‏ے۔ البتہ ایہ لوک گھاہ پھوس تے تنکےآں دے خیمے بنا ک‏ے شاید رہندے ہون گے۔ شاید انہاں دے پاس لکڑی دے اوزار وی ہون گے۔ گھاہ پھوس، تنکےآں، پتےآں یا رشاں نو‏‏ں کِس‏ے استعمال لاندے ہون گے۔ جانوراں دا شکار کرنے دے بعد انہاں د‏‏ی کھالاں لباس دے طور اُتے استعمال کردے ہون گے۔ پاکستان دے نچلے حجری دور دے انسان د‏‏ی نسلی تعین کرنا مناسب نئيں ہوئے گا۔ کیو‏ں کہ ایہ دور اک لکھ سال پہلے اُتے ختم ہُندا اے تے ایہ اوہ زمانہ اے جدو‏ں باشعور آدمی مشترکہ ذخیرے د‏‏ی حثیت رکھدا سی۔ دنیا فیر وچ اس دا سفر بلا روک ٹوک جاری سی تے حالے مستقل آبادیاں بنا ک‏ے رہنے نئيں لگیا سی۔ اس لئی کِس‏ے نسل دا وجود وچ آجانا ممکن نہ سی۔ نوع نسانی دا نسلاں وچ تقسیم ہوجانا بالائی قدیم حجری دور تو‏ں وابستہ اے تے ایہ نسل سازی اج تو‏ں پنجاہ ہزار ساک شروع ہويا۔ ماخذ
یحیٰی امجد۔ پاکستان د‏‏ی تریخ قدیم دور گٹھ:پاکستان دی تریخ
یوبیلینی
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
یاخروما
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع دمتروف چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 246 ر ب کاکڑوالا
چک  246 ر ب کاکڑوالا  ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ویسوکووسک
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے جہڑا ماسکو اوبلاست دے ضلع کلن چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
14 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
گورو رویداس آیوروید یونیورسٹی
گورو رویداس آیوروید یونیورسٹی پنجاب سرکار نے ہشیارپور وکھے قایم کیتی ہے۔ اس یونیورسٹی راہیں جڑی-بوٹیاں دی کھوج کر کے طالب علماں نوں اس متعلق ودھیرے جانکاری دتی جا رہی ہے۔ آیوروید یونیورسٹی ولوں آیوروید پرنالی نوں ہور پرپھولت کرن لئی کیتے جا رہے اپرالے کیتے جاندے ہن۔ آیوروید بھارت وچّ اک پرمانت وکلپک میڈیکل سائنس ہے بھاویں اس وچّ جدید وگیان دوارا پروانت کیتے جاندے کھوج کارجاں اتے سکھیا پرنالی دی گھاٹ ہے۔ ایہناں ادیشاں دی پورتی اجہیاں یونیورسٹیاں دے قیام نال ہی ہو سکدی ہے۔ پنجاب سرکار ولوں وڈی گنتی وچّ آیوروید ڈاکٹراں (بی.اے.ایم.ایس.) دی پڑھائی کروائی جاندی ہے۔ صوبے وچّ صحتَ سیواواں دے کھیتر وچّ منگ اتے پورتی وچّ وڈا پاڑا ہون کارن یونیورسٹی پدھر دی سکھیا پراپت پرمانت ڈاکٹر کسے صوبے لئی وڈملے سروت ہو سکدے ہن۔ پنجاب وچّ پہلاں ہی وکھ-وکھ کھیتراں وچّ وڈی گنتی وچّ پرائیویٹ یونیورسٹیاں اتے تکنیکی ادارے کھلے ہوئے ہن۔
کالجاں دی لسٹ
٭سرکاری آیوروید کالج پٹیالہ
٭شری لکشمی نرائن آیوروید کالج امرتسر
٭دیانند آیوروید کالج جالندھر
٭دیش بھگت آیوروید کالج فتہگڑھ صاحب
٭سری ستیا سائی مرلیدھر آیوروید کالج موگا
٭مائی بھاگو آیوروید کالج مکتسر
٭گورو نانک آیوروید کالج مکتسر
٭شہید کرتار سنگھ سرابھا آیوروید میڈیکل کالج تے ہسپتال لدھیانہ
٭بابے کے آیوروید میڈیکل کالج اتے ہسپتال موگا
٭سری متی ارملا دیوی آیوروید کالج اتے ہسپتال ہشیارپور
٭سنت سہارا آیوروید میڈیکل کالج تے ہسپتال بٹھنڈا
باہرلے جوڑ
٭
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:پنجاب، بھارت وچّ یونیورسٹیاں اتے کالج
دهستان چہل شهید
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان رامسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ضلع اووجلر
ضلع اووجلر ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
احمد یاسین
شیخ احمد یاسین (پیدائش :1938ء - انتقال: 22مارچ 2004ء) فلسطین دی مزاحمتی تحریک حماس دے بانی تے روحانی پیشوا سن ۔ اوہناں نے 1987ء چ عبدالعزیز رنتیسی نال مل کے حماس دی تشکیل کیتی سی ۔
شروع دا جیون
اوہناں نے مصر دے راجگھر قاہرہ توں تعلیم حاصل کیتی ، قاہرہ اوس ویلے اخوان المسلمین دا مرکز سی ۔ ایہہ عرب دنیا دی پہلی اسلامی سیاسی تحریک سی ۔
ایتھے ای اینہاں دا ایہہ عقیدہ پکا ہندا گئیا کہ فلسطین اسلامی سرزمین اے تے کسے وی عرب رہنما نوں ایہہ حق حاصل نئیں کہ اوہ اسدے کسے وی حصے توں دستبردار ہو جائے ۔
حماس دا قیام
دبلے پتلے جثے دے مالک شیخ احمد یاسین دی نظر بوہت ای کمزور سی تے اوہ بوہت ہولی آواز چ گل بات کردے ہندے سن ، پر اس دے باوجود اوہ اینہاں تمام فلسطینیاں دی امیداں دا مرکز سن ، جہڑے اس تصور توں مایوس ہو چکے سن کہ امن اینہاں دے جیون چ کوئی تبدیلی لیا سکدا اے ۔
شیخ یاسین نوں سب توں پہلے 1987ء چ علمی شہرت ملی جدوں اوہ انتفاضہ اول دے موقع تے ساہمنے آئے ۔
1989ء چ اسرائیلی فوج نال تعاون کرن آلے فلسطینیاں دے قتل دا حکم دینہہ دی پاداش چ اسرائیل نے اینہاں نوں عمر قید دی سزا سنائی سی ۔ 1997ء چ اوہناں نوں 2 اسرائیلی ایجنٹاں دے بدلے رہا کر دتا گئیا ۔ جنہاں تے اردن چ فلسطینی رہنماواں نوں قتل کرنے دا الزام سی ۔ تاہم اسیری دے اینہاں [دن|[دناں]] چ اینہاں دی ممقبولیت چ بے پناہ وادھا ہوئیا تے اوہ فلسطین دی جہادی مزاحمت دی علامت بن گئے ۔
اسرائیل اینہاں نال شدید نفرت دا اظہار کردا رہئیا اے بلکہ اینہاں نوں فلسطینیاں دا اسامہ بن لادن قرار دیندا رہئیا اے ۔
شہادت
شیخ یاسین ستمبر 2003ء ج اک قاتلانہ حملے چ زحمی ہوئے تے 22 مارچ 2004ء چ اسرائیل دے اک گن شپ ہیلیکاپٹر دے میزائل حملے چ جان بحق ہو گئے ۔ اوس ویلے آپ فجر دی نماز دی ادائیگی لئی جا رہے سن ۔ حملے چ اینہاں دے محافظاں سمیت 10 دوجے بندے وی مارے گئے تے شیح یاسین دے دو پتراں سمیت 12 توں ودھ بندے زخمی ہوئے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
زارائسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے شہر تے قصبے
میکس پلانک
میکس پلانک(23 اپریل 1858 -4 اکتوبر 1947) جرمن فزکس دا اک گرو سی۔ اودی کوانٹم تھیوری دی وجہ توں اونوں 20ویں صدی دے سب توں منے پرمنے سینسداناں چوں اک منیاں جاندا اے۔ اونوں 1918 چ فزکس وچ نوبل انعام دتا گیا۔
میونخ تے برلن توں پڑھن مگروں 1885 وچ کیل بلاوے تے گیا تے اوتھوں برلن گیا۔ دسمبر 1900 وچ اوہنے سائینسی دنیا نوں اک دلیر سوچ نال حیران کردتا جے چانن چھل دی انرجی لگاتار آن دے بجاۓ گٹھاں وچ نکلدی اے جنہاں نوں اوہنے کوانٹا دا ناں دتا۔ میکس پلانک دی ایہ سوچ اک نویں سائینس دا مڈھ رکھدی اے تے ایہ پرانی کلاسیکی سائینس توں وکھ سی۔ ایس دی نیو تے آئینسٹائن، نیلز بوہر تے ہور سینسدان اپنیاں سوچاں دی نیو رکھدے نیں تے اک نویں دنیا دا بوآ کھلدا اے۔
جم پل
میکس پلانک اک پڑھے لکھے ٹبر چ جمیا۔ اودے دادا تے پردادا گوٹنگن یونیورسٹی چ پروفسر سن تے اودا پیو کیل تے میونخ چ قنون دا پروفیسر سن تے اوہدا چاچا جج سی۔ میکس پلانک 23 اپریل 1858 نوں کیل، ہولسٹائن، جرمنی چ جمیا۔ اوہدے پیو دا ناں یولیس ولہلم پلانک تے ماں دا ناں ایما پاٹزگ سی۔ اوہدی ماں اوہدے پیو دی دوجی ٹبری سی تے پہلے ویاہ توں اوہدے دو پین پرا سن۔ اوہدا پورا ناں کارل ارنسٹ لڈوگ مارکس پلانک سی پر اوہ جدوں دس ورے دا سی تے اوہنے اپنے ناں مارکس نوں پلٹ کے میکس کرلیا تے فیر ایہ ای چلیا۔ اوہ اپنے کعر چ 6واں جواک سی۔
میونخ وچ پڑھائی:1867-1874
1867 چ اودا ٹبر میونخ آگیا تے اونے میکسیملن جمنیزیم سکول چ داخلہ لے لیا۔ اودے استاد ہرمن ملر نے اودے اتے خاص توجہ دتی تے اونوں ریاضی، فلکیات تے فزکس سکھائی۔ اوہ اک چنگا پڑھاکو سی تے اوہنوں استاد وی پسند کردے سن۔ ملر توں اوہنے انرجی دے بچاؤ دے قنون سکھے۔ اوہ سنگیت بنالیندا سی تے پیانو، وائلن، سیلو تے آرگن بڑے آر نال وجاندا سی۔ اوہ اوپرا تے گانے وی لخدا سی۔ پر فیر وی اونے سنگیت دی تھاں فزکس پڑن دا فیصلہ کیتا۔ اودے اک استاد فلپ فان جولی نے اوہنوں اے کیا جے فزکس چ ہر شے لبی جاچکی اے تے ایدے چ ہن کوئی نویں شے لبن جوگی نئیں۔ پلانک نے اے کیا جے اوہ کوئی نویں شے نیں لبنا چاندا اوہ فزکس دے مڈلے فنوناں نوں ای کھوجنا چاندا اے۔ اوسکر فان ملر، جرمن میوزیم دا موڈی وی اوہدے نال ای پڑھدا سی۔
میونخ تے برلن وچ پڑھائی:1874-1879
1874 چ اوہ میونخ یونیورسٹی چ پڑن پے گیا۔ ایتھے اونے جولی نال صرف اک تجربہ کیتا: گرم کیتی ہوئی پلاٹینیم وچوں ہائیڈروجن دا لنگانا۔ ۔ ایس مگروں اوہ تھیوریٹیکل فزکس ول مڑ گیا۔ اوہ میونخ 3 سال پڑدا ریا۔ 1877 دی بسنت وچ اوہ اٹلی پہاڑاں تے چڑھن سنگیاں نال گیا۔1877 وچ اک سال لئی پڑن برلن ٹر گیا۔ ایتھے ہرمن فان ہیلمہولٹز، گستاف کرچوف، کارل ویرشٹراس اودے گرو سن۔ ہیلمہولٹز نال اودی گوڑی یاری ہوگئی۔ ایتھے اونے روڈلف کلاسیس دیاں لکھتاں دی آپ پڑھائی کیتی تے گرمی تھیوری دی پڑھائی نوں اپنا پڑھائی ویڑہ چن لیا۔ اونے 1878 چ ڈگری لے لئی۔ کج چر اونے اپنے میونخ دے سکول چ میتھمیٹکس تے فزکس پڑھائی۔
میونخ تے کیل وچ لیکچرر:1880-1889
میکس پلانک نے جون 1880 چ اپنی تھیوری ایکویلبریم سٹیسٹس آف آئسوٹراپک باڈیز ایٹ ڈفرنٹ ٹیمریچرز (Equilibrium states of isotropic bodies at different temperatures) دتی۔ پلانک میونخ چ بنا پیسے لۓ استادی کیتی جدوں تک اونوں نوکری نا ملی۔ پہلے تے اونوں اکیڈیمک ٹولی چ کوئی پخھان ناں لبی پر اوہ گرمی تھیوری تے کم چ لگا ریا۔ اینوٹراپی تے کلازیس دے کم دے دوالے اودی سوچاں کم دیاں ریاں۔
اوہ اپریل 1885 چ کیل یونیورسٹی چ تھیوریٹیکل فزکس دا استاد لگ گیا۔ اینوٹراپی تے کم نوں ہور اگے ودایا۔ سوانتے ارہینیس، سویڈن دے اک سینسدان دے کم نوں اگے ودایا۔ چار وریاں دے اندر اونوں برلن یونیورسٹی چ کرچوف دی تھاں لب جاندا اے پر ایدے چ اودے پرانے استاد تے سنگی ہیلمہولٹز دا وی ہتھ سی۔ 1892 چ اوہ چ پورا پروفیسر بن جاندا اے۔ 1898 چ جرمن فزیکل سوسائیٹی دا صدر بن گیا۔ 1907 چ اونوں ویآنا چ پڑھان دا سدا آندا اے پر اوہ برلن ای ٹکیا ریا۔ 10 جنوری 1926 نوں اوہ رٹیر ہوجاندا اے۔
آئینسٹائن
1905 چ جدوں آئینسٹائن نے فزکس دے اک میگزین چ چھاپے تے پلانک نوں اک دم اوناں دی اہمیت دا اندازاہ ہوگیا۔ اوس ویلے آئینسٹائین ہلے گژنام سی اودی سپیشل تھیوری آف ریلیٹیوٹی نوں پلانک نے لوکاں چ عام کیتا۔ پلانک باجوں اے تھیوری جرمنی چ عام ہوئی۔ پلانک نیں آئینسٹائن دے ایس سوچ نوں ناں منیا ج چانن فوٹون ورگا وی ہوندا اے۔ 1910 دی سالوے کانفرنس چ آئنسٹائن ای چوگا ہویا جے ایس گل نوں منے۔ 1914 چ میکس پلانک نوں برلن یونورسٹی دا ڈین بنا دتا گیا تے ہن ایس جوگا سی جے آئینسٹائن لئی پروفیسری دا بندوبست کر سکے۔ دوویں گوڑے یار بن گۓ تے کٹھے موسیقی بجاندے سن۔ پہلی وڈی لڑائی چ اونے 93 سیانیاں دے اعلان تے دسخط کیتے۔ پہلی وڈی لڑائی مگروں
1907 چ اونوں ویانا چ بولتزمان دی جگہ دتی گئی پر اونے برلن چ رین دی خاطر اوہ ٹھکرا دتی۔ برلنچ اودے لیکچراں دا انگریزی چ ترمعہ کیتا گیا تے اوناں نوں کولمبیا یونیورسٹی نیویارک امریکہ چ پروفیسر ارنسٹ کیمٹن نے اپنے فزکس دے تجربیاں چ ورتیا۔
اوہ 10 جنوری 1926 چ برلن یونیورسٹی توں ریٹائیر ہوگۓ۔
ٹبر
میکس پلانک نے مارچ 1887 چ اپنی جمات دے اک سنگی دی بہن میری مرک نال ویاہ کر لیا اودے 4 بچے ایما کارل گرٹ تے ارون ہوۓ۔ برلن چ نوکری لبن تے اودا ٹبر برلن آگیا۔ اودا کعر دوجے پوفیسراں، گروواں تے سینسداناں دے کول سی۔ کئی جانے پچھانے سینسدان اودے کعر دا پھیرا لاندے ریندے سن جیناں چ آئینسٹائن وی ہے گا اے۔
کم
اونے کالی شے دی تابکاری دا مسئلہ حل کیتا جیڑا کے کئی دوجیاں آستے مسئلہ بنیا پیا سی۔ 1904 چ آینسٹائن نے اپنی ریلیٹوٹی دے تھویری دتی تے اونے سب توں پہلاں ایدی سچائی دسی تے اودے مشہوری دی وجہ توں اس تھیوری نوں مشہوری حاصل ہوئی۔ اس توں بعد اونے آئینسٹائن آستے نوکری دا بندوبست کیتا تے آئنسٹائین (1914) چ برلن آگیا تے اوہ دوویں بیلی بن گۓ۔
مرنا
پلانک دی بیوی 1922 چ مر گ‏ئی۔ اودا وڈا پتر 1916 چ جنگ چ ماریا گیا۔ اودیاں دوویں تیئاں وی مر گئیاں اودا نکا پتر ہٹلر نوں مارن دی کوشش چ پھڑیا گیا تے اونوں 1944 چ مار دتیا گیا اپنے پتر دے مرن تے اودا دل ٹٹ گیا تے اوہ 1947 چ مر گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمن نوبل انعام جتن والے گٹھ:فزکس چ نوبل انعام لین والے
اخوان المسلمین
اخوان المسلمین یاں صرف الاخوان اک قدامت پنسد سنی تحریک اے تے کئی عرب ملکاں چ سبتوں وڈی حزب اختلاف دی سیاسی تنظیم اے ۔
جگ دی سبتوں پرانی تے سبتوں وڈی ایہہ اسلامی سیاسی جماعت 1928ء چ مصر چ قائم ہوئی ۔ اس دے بانی شیخ حسن البنا سن ، جہڑے اسماعیلیہ دے اک پنڈ دے رہن آلے سن ۔ اونہاں نے اس تحریک دا آغاز 1923ء چ کیتا سی پر 1928ء چ اسنوں باقاعدہ شکل دتی گئی ۔ اس دا مقصد اسلام دے مڈھلے عقیدےآں دا احیا تے اینہاں دا نفاذ سی ۔ پر بعد چ ایہہ جماعت سیاسی شکل اختیار کر گئی ۔ مصر چ ایہہ تحریک کافی مقبول ہوئی تے اسدیاں شاخاں دوجے عرب دیساں چ وی قائم ہو گئیاں ۔ دوجی جنگ عظیم دے خاتمے دے ویلے اس دے ارکان دی گنتی 20 لکھ دے نیڑے تیڑے سی ۔
اخوان المسلمین 1952ء چ مصر دے فوجی انقلاب دی حامی سی ، پر اس ولوں جنرل نجیب تے جنرل جمال عبد الناصر دی خارجہ پالیسی دی مخالفت وی ہندی رہی ۔ 1954ء چ اسدے کارکناں نے جمال عبد الناصر نوں قتل کرن دی ناکام کوشش کیتی ، جس دے مگروں ایہہ جماعت خلاف قنون قرار دے دتی گئی تے اسدی املاک ضبط کر لئی گئیاں ۔ اس دے مگروں اس جماعت دے رہنما شیخ حسن الہدیبی نے اپنا صدر دفتر قاہرہ توں شام راجگھر دمشق تبدیل کر لئیا ۔ اس جماعت نے عرب قوم پرستی دے خلاف بھرویں طریقے نال آواز چکی تے اسلامی بھائی چارے دا نعرہ لئیا ۔ جس دی وجہ توں اس جماعت دے بوہت سارے کارکناں نوں جیلاں چ ڈک دتا گئیا تے سید قطب شہید ورگے لوکاں نوں پھاہے لا دتا گئیا ۔ پابندی دے مگروں وی ایہہ جماعت قائم رہی تے پورے عرب علاقےآں چ پھیل گئی ۔ اخوان المسلمین دے پاکستان چ جماعت اسلامی نال قریبی تعلقات نیں ۔ اج دنیا بھر دے مشہور اسلامی رہنماواں دا تعلق اخوان المسلمین نال سی جنہاں چ القا‏عدہ دا آگو ایمن الزواہری ، حماس دے رہنما شیخ احمد یاسین تے ڈاکٹر عبدالعزیز رنتیسی شامل نیں ۔
بحرین
بحرین چ اخوان دی نمائندگی الاصلاح سوسائٹی تے اس دی سیاسی شاخ المنبر اسلامی سوسائٹی کردیاں نیں ۔ سن 2002ء دیاں چوناں چ المنبر دے اٹھ نمائندے منتخب ہوئے ۔
فلسطین
اخوان المسلمین دے بانی شیخ حسن البنا دا بھائی عبدالرحمان البنا فلسطین چلا گیا تے 1935ء چ ایتھے اخوان المسلمین نوں قائم کیتا ۔ اک مقامی قوم پرست الحاج امین الحسینی (محمد امین الحسینی) فلسطین چ اس دا امیر بنیا ۔ بعد چ امین الحسینی نوں اس دی خواہش تے برطانیہ نے یروشلم دا مفتی اعظم مقرر کیتا سی ۔ فلسطین چ اخوان دا دوجا اہم رہنما عزالدین القسام سی ، ایہہ پہلا بندا سی جسنے فلسطین دی آزادی لئی 1935ء چ برطانیہ دے خلاف مسلح جدوجہد دا آغاز کیتا ۔ اینہاں رہنماواں دی اگوائی چ بوہت سارے ماڈرن عرب رہنما قتل کیتے گئے جنہاں چ اردن دا بادشاہ عبداللہ I شامل سی ۔ یہودیاں دے خلاف حملے 1921ء توں ای ہو رہے سن جنہاں کئی مذہبی رہنما وی مارے گئے سن ۔ محمد امین الحسینی نے 1936ء توں 1939ء تک برطانیہ دے خلاف بغاوت دی قیادت وی کیتی ۔ نازی جرمنی دے اتحادی دے طور تے اسنے ھوجی جنک عظیم دا عرصہ جرمنی چ گزاریا ۔ 1945ء چ اخوان دی شاخ بیت المقدس چ کھولی گئی تے 1947ء تک ہور 25 شہراں چ شاخاں قائم کیتیاں گئیاں ، جنہاں چ جافا ، لود ، حیفہ ، نابلوس تے طلکرم شامل سن ۔ جنہاں دی رکنیت 12،000 توں 20،000 تک سی ۔
1948ء دی عرب اسرائیل جنگ چ اخوان عرب فوجاں دے شانہ بشانہ لڑے ۔
شام
شام چ اخوان المسلمین دی بنیاد (lexicorient.com موجب) 1930ء دی دہائی چ رکھی گئی یاں فیر شام دی فرانس توں آزادی دے اک سال پہلے 1945ء چ (صحافی روبن رائیٹ موجب) ۔ آزادی دے بعد پہلے عشرے چ ایہہ حزب اختلاف دا حصہ رہی تے 1961ہ دے پارلیمانی الیکشن چ اسنے 10 سیٹاں جتیاں ۔ پر 1963ء دے بعث پارٹی دے انقلاب دے مگروں اس جماعت نوں غیر قنونی قرار دے دتا گیا ۔ اس نے سیکولر بعث پارٹی دے خلاف سنی تحریک مزاحمت چ اہم کردار ادا کیتا ۔ اردن
عراق
کویت
امارات
الجزائر
لبیا
سوڈان
ایران
ترکی
انڈونیشیا
گٹھ:مصر گٹھ:مصری تنظیماں
مگاہنگا نیشنل پارک
مگاہنگا نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یوگنڈا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
لالسرا ٹروگن
لالسرا ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی چڑھدے ایشیاء دی واسی اے۔ ایہ ہندستان توں لے کے چڑھدے ول ویت نام تک ملدا اے۔
تحصیل قاسم آباد
گٹھ:سندھ
ضلع ہوجالر
ضلع ہوجالر ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مرچیسن فالز نیشنل پارک
مرچیسن فال نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یوگنڈا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
اوپیک
اوپیک (OPEC :Organization of the Petroleum Exporting Counties) پٹرول برآمد کرن آلے دیساں دی اک عالمی تنظیم اے ۔ اس چ الجیریا(الجزائر) ، انگولا ، انڈونیشیا ، عراق ، کویت ، ایران ، لبیا ، نائجیریا ، قطر ، سعودی عرب ،متحدہ عرب امارات تے ونیزویلا شامل نیں ۔ اوپیک دے بنیادی مقصداں چ تیل دی عالمی منڈی چ تیل دی قیمت نوں متوازن کرنا تے مناسب مقدار تک ودھانا شامل اے ۔ ستر دی دہائی چ تیل دی عالمی منڈی چ اوپیک نے بوہت طاقت حاصل کر لئی پر بسی دی دہائی چ ایہہ طاقت گھٹ گئی تے اوپیک اک کمزورادارہ بن گئیا ۔ اس دا ورکزی دفتر آسٹریا دے راجگھر ویآنا چ اے حالانکہ آسٹریا اس دا رکن نئیں ۔
اوپیک دی تریخ
قیام
ونیزویلا دکھنی امریکہ دا اک تیل پیدا کرن آلا دیس اے ۔ ترقی یافتہ ملک تیل نوں بوہت سستا خرید کے فیر استوں بنائیاں ہوئیاں شیواں تیجی دنیا دے دیساں نوں مہنگیاں ویچ دے سن ۔ تیل دی عالمی منڈی چ اصل طاقت امیر دیساں دے کول سی جنہاں دیاں حکومتاں تے تیل کمپنیاں مختلف حیلے بہانےآں نال تیل دی رسد ودھا کے اس دا مل (قیمت) بوہت گھٹ رکھدے سن ۔ اس گل نوں بنیاد بنا کے سب توں پہلے 1949ء چ ونیزیویلا دے صدر نے ایران ، عراق ، کویت تے سعودی عرب دیاں حکومتاں نال رابطہ کیتا ، جس دا مقصد اک مشترکہ ادارہ قائم کرنا سی ، جس چ تیل دے متعلق مسئلےآں تے تبادلہ خیال ہو سکے ۔اوس ویلے گل نا بنی کیونجے اینہاں ملکاں تے برطانیہ ، امریکہ تے فرانس دا اثر تے رسوخ بوہت ودھ سی بلکہ تیل دیاں کمپنیاں اینہاں دی ملکیت سن ۔ 1960ء چ اوہناں ملکاں دا اجلاس عراق دے راجگھر بغداد چ ہوئیا ، جتھے اوپیک دا قیام عمل چ لیائیا گئیا ۔
مالٹئی چھاتیوالا ٹروگن
مالٹئی چھاتیوالا ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ چڑھدے ایشیاء دی واسی اے۔
چک 248 ر ب دالووال
چک  248 ر ب  دالووال ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
زوینیگرود
ایہہ روس دے ماسکو اوبلاست دا اک قصبہ اے ۔
چک 248 ر ب دالووال
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
دهستان اشکور
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان رامسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان رامسر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
بدین تعلقہ
گٹھ:سندھ
قصبا
alt=قصبا|thumb|220x220px|قصبا قصبا (Town) اک انسانی بستی اے جیہڑی پنڈ توں وڈی تے شہر توں چھوٹی ہُندی اے۔ ایہناں دے درمیان فرق کرن دے معیار دنیا دے مُختلف حِصیاں وچ مُختلف نیں۔
حوالے
گٹھ:آبادی گٹھ:جغرافیا گٹھ:بشریات گٹھ:رہتل گٹھ:آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:قصبے
بھارت وچ خودکشی
دنیا بھر وچ ہر سال 800,000 افراد خودکشی کردے نيں، جنہاں وچو‏ں 135,000 (17%) بھارت دے رہائشی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ بھارت د‏‏ی کل آبادی دنیا بھر د‏‏ی آبادی دا 17.5% ا‏‏ے۔ 1987ء تے 2007ء دے درمیان وچ ، خودکشی کرنے والےآں د‏‏ی شرح وچ 7.9 تو‏ں ودھ ک‏ے 10.3 فی 100,000 افراد ہوئے چکيت‏ی سی، انہاں وچو‏ں بھارت دے جنوبی تے مشرقی ریاستاں وچ خودکشی د‏‏ی شرح وچ تیزی تو‏ں بڑھدا ہويا اضافہ دیکھیا گیا۔ 2012ء وچ تمل ناڈو وچ (تمام خودکشیاں دا 12.5 فیصد)، مہاراشٹر وچ (11.9%) اورمغربی بنگال وچ (11.0%) خودکشی کرنے والےآں د‏‏ی بھارت وچ سب تو‏ں زیادہ تعداد سی۔ وڈی آبادی والی ریاستاں وچ ، تمل ناڈو تے کیرلا وچ فی 100,000 افراد وچو‏ں خودکشی کرنے والےآں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ تعداد پائی گئی۔ مرداں تے عورتاں وچ خودکشی دا تناسب 2:1 سی۔
علاقائی رجحان
جنوبی ریاستاں کیرلا، کرناٹک، آندھرا پردیش تے تمل ناڈو مغربی بنگال دے نال مشرقی ریاستاں، تریپورہ تے میزورم وچ شرح 16 اے جدو‏ں کہ پنجاب، بھارت، اتر پردیش تے بہار وچ ایہ شرح 4 ا‏‏ے۔ ریاست پدوچیری 36.8 فی 100,000 خودکشی کرنے والےآں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد رکھدی اے، اس دے بعد سکم، تمل ناڈو تے کیرلا ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں کم خودکشی د‏‏ی شرح بہار (0.8 فی 100,000)، اس دے بعد ناگالینڈ تے منی پور وچ ا‏‏ے۔
کساناں د‏‏ی خودکشیاں
بھارت دے سرکاری اعداد و شمار یعنی نیشنل کرائم ریکارڈ بیرو دے مطابق سنہ 2014ء وچ 5650 کساناں نے خودکشیاں کيت‏یاں ناں۔ جدو‏ں کہ سنہ 2004ء وچ خودکشی دے سب تو‏ں زیادہ واقعات پیش آئے، اس سال 18241 کساناں نے اپنے جاناں گنوائاں۔ 2015 تک جملہ آبادی دے ہر اک لکھ وچ اک اعشاریہ چار تو‏ں 1۔8 کساناں وچ ایہ شرح دیکھی گئی۔ عام طور اُتے کسان بیجاں تے زرعی آلات یا اپنی بیٹیاں د‏‏ی شادی دے لئی بنکاں یا ساہو کاراں تو‏ں قرضے حاصل کردے نيں لیکن فصلاں دے خراب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنا قرضہ بروقت چکانے وچ ناکا‏م رہندے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ذہنی دباؤ تے نفسیا‏‏تی مسائل دا شکار ہوئے جاندے نيں تے اوہ بنکاں تے ساہوکاراں دے ہتھو‏ں ذلت برداشت کرنے د‏‏ی بجائے اپنی زندگیاں ہی دا خاتمہ کر لیندے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ خودکشی گٹھ:بھارت
ضلع اہسانیے
ضلع اہسانیے ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
15 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
15 اکتوبر گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 288واں (لیپ سال وچ 289واں) دن ہندا اے۔ اس دن توں سال دے 77 دن باقی ہن۔
سانگھڑ تعلقہ
گٹھ:سندھ
وارڈ ٹروگن
وارڈ ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ دکھنی چڑھدے ایشیاء دی واسی اے۔
ملکہ الزبتھ نیشنل پارک
ملکہ الزبتھ نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
دهستان سخت‌سر
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان رامسر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان رامسر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
کیوبی ٹروگن
کیوبی ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ کیوبا دی واسی اے۔
سیریبرینیئے پرودی
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع کیزیلورن
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
16 اکتوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
قلعہ پراگ
قلعہ پراگ, پراگ چ اک قلعہ اے جتھے بوہیمیا دے بادشاہ، پاک رومی شہنشاہ، چیکوسلاویکیہ تے چیک لوک راج دے صدراں دے دفتر رۓ نیں۔ اینوں دنیا دا سب توں وڈا قلعہ وی منیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چیک لوک راج
بہارستان جامی
بہارستان جامی ، مولانا نورالدین عبدالرحمن جامی تصنیف اے جہڑی 1486ء چ سعدی شیرازی دی کتاب گلستان دی تقلید چ لکھی گئی ، تے اسدے وانگ ای 8 باباں تے مشتمل اے ۔ ہر باب چ حکایتاں دے علاوہ تھاں تھاں شعر وی لکھے ہوئے نیں ۔
گٹھ:کتاباں گٹھ:فارسی گٹھ:ایران گٹھ:فارسی ساہت
عابدہ سلطان
عابدہ سلطان بھوپال دی شہزادی سی۔ پاکستان بنن تے پاکستان آگئی۔ شہزادی عابدہ سلطان 1913 نوں بھوپال دی مسلم ریاست چ جمی ۔ 2002 چ کراچی چ موت ہوئی۔
ایرانی تقویم
ایرانی تقویم یاں ایرانی کلینڈر نوں تقویم ھجری شمسی یاں سالنمای ھجری خورشیدی وی آکھئیا جاندا اے ۔ ایہہ ایران تے افغانستان دا سرکاری کیلنڈر اے تے گریگوری کیلنڈر دے مقابلے چ سورج نال بہتر مطابقت رکھدا اے ۔
ایران اینہاں پرانیاں رہتلاں چوں اک اے ، جنہاں نے چند دی بجائے سورج تے انحصار کر دے ہوئے اپنا کیلنڈر بنائیا ۔ اس کیلنڈر چ اتلے ادھ کرے ( شمالی نصف کرہ) چ بہار دا پہلا دن سال دا وی پہلا دن ہندا اے ، جہڑا 21 مارچ نوں ہندا اے جسنوں نوروز وی آکھئیا جاندا اے ۔ سال دے پہلے 6 مہینے لگاتار 31 دناں دے ہندے نیں تے اس دے بعد 5 مہینے 30 دناں دے ہندے نیں ۔ بارواں تے آخری مہینا 29 دناں داہندا اے پر لیپ سال چ ایہہ 30 دناں دا ہندا اے ۔
علم نجوم دے باراں برج اصل چ ایرانی کیلنڈر دے مہینےآں دے دری بولی چ ناں نیں ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
دیس لسٹ بلحاظ فی کس محرکی ناقل
ہور ویکھو
دیس لسٹ بلحاظ محرکی ناقل پیداوا‏‏ر
حوالے
گٹھ:شارعی آوا جائی بلحاظ ملک گٹھ:دیس لسٹ بلحاظ فی کس اقدار
رونزوری نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:یوگنڈا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
17 اکتوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
شاخووسکایا
ایہہ روس دا اک قصبہ اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست چ واقع اے تے ماسکو اوبلاست دے ضلع شاخووسکایا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ہسپیونولی ٹروگن
ہسپیونولی ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ اتلے ہسپیونولہ دی واسی اے۔
چک 250 ر ب پکی کوٹھی
چک  250 ر ب  (پکی کوٹھی) ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
بنیادی رنگ
بنیادی رنگ (انگریزی چ:Primary Colours)تناں مڈھلےآں رنگاں لال ، ہرا تے نیلے نوں آکھئیا جاندا اے ۔اینہاں دے ملان نال باقی رنگ وجود چ آندے نیں ۔ بنیادی رنگ تن کیوں ہندے نیں ؟ اسدی وجہ ایہہ وے کہ انسانی اکھ دے پردے "ریٹینا" چ رنگ ویکھن لئی تن طرح دے خلئے موجود ہندے نیں جنہاں نوں "کون سیلز" آکھئیا جاندا اے ۔ کجھ پرندےآں دیاں اکھاں چ تن دی بجائے چار طرح دیاں "کونز" ہندیاں نیں ، اس وجہ تون اینہاں لئی بنیادی رنگ چار ہندے نیں ۔ اینج ای ممالیہ جانوراں دیاں اکھاں چ صرف دو طرح دیاں "کونز" ہندیاں نیں اینج اینہاں جانوراں لئی بنیادی رنگ دو ای ہندے نیں ۔ کجھ انسان وی پیدائشی "کلر بلائینڈ" ہندے نیں اینہاں لئی وی بنیادی رنگ صرف دو ای ہندے نیں ۔
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:رنگ
ضلع ساندیکی
ضلع ساندیکی ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
میٹسوموٹو قلعہ
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان گٹھ:جپان دے قلعے
ترقی پسند تنقید
ترقی پسند تحریک د‏‏ی تنقید شروع وچ اتنہا پسندی دا رجحان زیادہ سی ۔ اس انتہا پسندی دے جوش وچ انھاں نے میرتقی میر تو‏ں لے ک‏ے غالب تک بعض اچھے شعراءکو صرف اس جرم د‏‏ی پاداش وچ یکسر قلم زد کر دتا کہ انہاں نے طبقات‏ی کشمکش وچ کسی طرح دا کردار ادا نئيں کیتا۔ اکبر الہ آ بادی، حالی، سرسید، اقبال وغیرہ انہاں دے لئی ناقابلِ قبول قرار پائے۔ لیکن اس ابتدائی جارحیت دے بعد مجنوں گورکھپوری، احتشام حسین، عزیز احمد تے ہور سلجھے ہوئے ناقدین نے اشتراکیت دے بارے وچ اعتدال پسندی تو‏ں کم لیندے ہوئے عصری ادب وچ نويں جہات دریافت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ایہی نئيں بلکہ ماضی دے شعراءپر نويں زاوے ے تو‏ں روشنی ڈال کر انہاں د‏‏ی عظمت وچ اضافہ کیتا۔
انھاں نے پہلی مرتبہ مارکسی تنقید د‏‏ی ابتداءکيتی۔ اس سلسلے وچ جدلیاندی، مادیت، طبقات‏ی کشمکش تے انقلاب نو‏‏ں سامنے رکھ کر ادب دے مسائل اُتے غور کیتا گیا۔ ذیل وچ اسيں فرداً فرداً انہاں نقاداں د‏‏ی تنقید دا جائزہ لاں گے۔
ڈاکٹر اختر حسین رائے پوری
وہ مارکسی تنقید دے اولین نقاد نيں تے بوہت گھٹ لکھنے دے باوجود انہاں د‏‏ی تاریخی حیثیت برقرار ا‏‏ے۔
سید سجاد ظہیر
سجاد ظہیر ترقی پسند تنقید ی تحریک دے بانیاں وچو‏ں نيں۔ انہاں نے ترقی پسند تحریک نو‏‏ں نظریا‏تی اساس مہیا د‏‏ی تے فیر عمدہ وکالت تو‏ں اس تحریک د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خدمات انجام دتیاں۔ تنقید دے موضوع اُتے انہاں نے باقاعدہ کوئی کتاب تاں نئيں لکھی۔ لیکن انہاں د‏‏ی کتاب ”روشنائی “ ترقی پسند تحریک د‏‏ی تریخ وی اے تے کسی حد تک تنقید وی ا‏‏ے۔ سجاد ظہیر اردو دے پہلے نقاد نيں جنہاں دے مضامین مارکسی تنقید دے آئینہ دار نيں۔ سجاد ظہیر نے صرف چند مضامین لکھے نيں، بقول عبادت بریلوی انہاں مضامین وچ ایسی گہرائی اے جس نے تنقیدی اعتبار تو‏ں انہاں نو‏‏ں بہت اہ‏م بنا دیاا‏‏ے۔
ڈاکٹر عبد الحلیم
ڈاکٹر عبدالحلیم دا وی اوہی حال اے جو سجاد ظہیر کا۔ ڈاکٹر صاحب نے وی سجاد ظہیر د‏‏ی طرح صرف چند تنقیدی مضامین لکھے نيں۔ تے انہاں مضامین وچ مارکسی تنقید دا نظریہ پوری طرح پیش کیاا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ انہاں دے مضامین ”ادبی تنقید دے بنیادی اصول“ تے ”اردو ادب دے رجحانات“ قابلِ ذکر نيں۔ اس دے علاوہ مارکسی تنقید د‏‏ی عملی شکل دے نمونے انہاں دے مضامین ” اردو ادب دے رجحانات “ تے ”ترقی پسند ادب دے بارے وچ چند غلطیاں “ وچ ملدے نيں۔
مجنوں گورکھپوری
مجنوں گورکھپوری د‏‏ی تنقید نے رومانیت تو‏ں مارکسیت د‏‏ی طرف آہستگی تو‏ں سفر کیا، کیونکہ ابتدا وچ انہاں دے ایتھ‏ے اک عرصے تک تاثراندی تنقید دا انداز غالب رہیا۔ مجنوں د‏‏ی ابتدائی تنقید تحریراں جو ”تنقید حاشیے “ دے ناں تو‏ں کتابی صورت وچ شائع ہو چکيتیاں نيں، تاثراندی تنقید دا انداز نمایاں ا‏‏ے۔
بعد وچ انہاں وچ مارکسی تنقید دے اثرات غالب نظر آندے نيں تے ایہ ترقی پسند تحریک دا اثر ا‏‏ے۔ چنانچہ انہاں دے دوسرے مجموعہ مضامین ” ادب تے زندگی “، ”مبادیاتِ تنقید “، "زندگی تے ادب دا بحرانی دور“ تے ”ادب تے ترقی “ وچ انہاں نے اپنے قائم کردہ تنقید نظریات د‏‏ی روشنی وچ عملی تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔ اوہ وی دوسر ے ترقی پسند نقاداں د‏‏ی طرح ادب نو‏‏ں زندگی د‏‏ی کشمکش دا رجحان سمجھدے نيں۔ لیکن مارکسی ہونے دے باوجود اُنہاں دے ہاں اک توازن د‏‏ی کیفیت ملد‏ی اے تے اتنہا پسندی اُنہاں دے ہاں پیدا نئيں ہُندی۔
سید احتشام حسین
مارکسی نقاداں وچ سید احتشام حسین سب تو‏ں موقر، معتبر تے معتدل نقاد سن ۔ انہاں نے نہ صرف مارکسی تنقید نو‏‏ں اساس بنایا بلکہ اسنو‏ں زندگی دے طرز عمل دے طور اُتے قبول وی کیتا۔ تنقید انہاں دا خاص میدان ا‏‏ے۔ تے انہاں د‏‏ی تمام تر توجہ اسی فن د‏‏ی طرف رہی ا‏‏ے۔ سید احتشام حسین دے تنقید مضامین دے جو مجموعے شائع ہو چکے نيں انہاں وچ ”تنقید ی جائزے“ ”روایت تے بغاوت“ ”ادب تے سماج“ ” تنقید تے عملی تنقید “ ”ذوق، ادب تے شعور “ ”افکار و مسائل “ تے ”عکس تے آئینے “ شامل نيں۔
اُنہاں دے انہاں مضامین اُتے نظر ڈالنے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہو ں نے نہایت متنوع تے مختلف موضوعات اُتے قلم اُٹھایا ا‏‏ے۔ انہاں نے تنقیدی نظریات و اصول دے علاوہ شاعری، ناول، افسانہ تے سوانح د‏‏ی صنف اُتے توجہ دتی تے کئی شعرا و ادبا اُتے مضامین لکھے جنہاں وچ پرانے لکھنے والے وی شامل نيں تے نويں لکھنے والے بھی۔ انہاں مختلف النوع مضامین تو‏ں انہاں دے مطالعے د‏‏ی وسعت دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔
ممتاز حسین
ممتاز حسین وی مارکسی رجحان دے علمبردار نيں۔ اگرچہ دوسرے مارکسی نقاداں وچ چھوٹے نيں اُتے ممتاز حسین نے وی بہت کچھ لکھیا تے انہاں دے مضامین دے تن مجموعے ”نقد حیات، نويں قدراں تے ادبی مشاغل “ شائع ہو چکے نيں۔ ممتاز حسین دے وی بعض مضامین وچ اصولاں د‏‏ی بحث اے جدو‏ں کہ کچھ علمی تنقید دے متعلق ا‏‏ے۔ انہاں دے مضامین تنقید دا مارکسی نظریہ، بدلدی نفسیات، انفعالی رومانیت، آرٹ تے حقیقت تے نواں ادبی فن، وغیرہ وچ اصولی تے نظریا‏تی بحثاں نيں جدو‏ں کہ ‘”نويں غزل دا موجد ۔۔ حالی “ ”اردو شاعری دا مزاج تے غالب“ ”سرسید دا تاریخی کارنامہ “ اقبال تے تصوف وغیرہ تنقید ی تجزئے ے نيں۔
اس وچ کوئی شک نئيں کہ ممتاز حسین نے تنقید دے مارکسی نظرے ے نو‏‏ں وڈی خوبی تو‏ں پیش کیتا اے، انہاں دے ذہن وچ اصول تے نظریات بہت واضح نيں تے انہاں دے نقطہ نظر وچ وڈی استواری اے، لیکن انہاں نو‏‏ں پیش کردے ہوئے اوہ ایسی انتہا پسندی تو‏ں کم لیندے نيں کہ انہاں د‏‏ی تنقید وچ اک الجھائو پیدا ہو جاندا اے تے انہاں د‏‏ی تنقید ی گلاں نو‏‏ں سمجھنا آسان نئيں ہُندا۔
ظہیر کاشمیر ی
ترقی پسند نقاداں وچ اک ناں ظہیر کاشمیری دا ا‏‏ے۔ ظہیر کاشمیری نے ادب نو‏‏ں سماج دے طبقات‏ی نظام دے حوالے تو‏ں پرکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دے دو اہ‏م مضامین ”لینن تے لٹریچر “ تے ”مارکس دا نظریہ ادب “ نہ صرف انہاں د‏‏ی نظریا‏تی اساسنو‏ں واضح کردے نيں بلکہ انہاں نے اس سانچے وچ اردو شاعر ی تے نثر دے بیشتر سرمائے نو‏‏ں پرکھنے د‏‏ی کوشش وی کيتی۔ ظہیر کاشمیری دا تعلق چونکہ ٹریڈ یونین دے نال رہیا اے اس لئی انہاں دے تنقید ی لہجے وچ خطابت دا عنصر نمایاں اے تے فیصلے وچ تیقن تے قطعیت زیادہ ا‏‏ے۔
ڈاکٹر عبادت بریلوی
ڈاکٹر عبادت بریلوی شروع شروع وچ مارکسی نظریہ تنقید تو‏ں متاثر سن، لیکن انہاں د‏‏ی مارکسیت جلد ہی ختم ہو گئی، اگرچہ ادب تے زندگی دے وچکار گہرے تعلق دے اوہ ہن وی قائل نيں۔ ڈاکٹر عبادت بریلوی نے ترقی پسند تنقید وچ حقیقت نگاری نو‏‏ں ملحوظ نظررکھیا تے مارکسزم نو‏‏ں اپنا عقیدہ بنائے بغیر اس تو‏ں ادب پارے د‏‏ی تنقید تے تفسیر وچ معاونت کيتی۔ تنقید وچ ڈاکٹر عبادت بریلوی دا طریق عمل سائنسی، انداز منطقی تے اسلوب جمالیا‏تی ا‏‏ے۔ عبادت بریلوی قاری اُتے یورش کرنے د‏‏ی بجائے اسنو‏ں ادب پارے د‏‏ی افادیت تے داخلی حسن د‏‏ی طرف متوجہ کراندے نيں۔ عبادت بریلوی نے محدود موضوعات اُتے کم کرنے د‏‏ی بجائے تنقید نو‏‏ں وسعت عطاکی تے اردو شاعری وچ ہیئت دے تجربے، اردو شاعری د‏‏ی جدید رجحانات، ادب دا افادی پہلو، جدید اردو شاعری وچ عریانی، اردو افسانہ نگاری اُتے اک نظر، وغیرہ مضامین وچ سیر حاصل جائزے مرتب کیتے۔ بلاشبہ ترقی پسند ادب نو‏‏ں جو قبول عام حاصل ہويا اس وچ ڈاکٹر عبادت بریلوی د‏‏ی عملی تنقید نے اہ‏م کردار اداکیا۔