cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مرید جنگ
امام شامل ۱۸۳۴–۱۸۵۹
حاجی مراد: حمزہ دے ۱۸۳۴ وچ اس دے قتل دے بعد تو‏ں ہی حاجی مراد دے پاس روسیاں دے نال مقابلہ کرنے دے سوا کوئی دوسرا راستہ نئيں سی۔ لیکن ہن اس نے اچاریہ دے عارضی خان ، میختولی دے اخمت د‏‏ی دشمنی نو‏‏ں اپنی طرف راغب کيتا۔ اس نے اس د‏ی مذمت روسیاں دے سامنے د‏‏ی جنہاں نے اسنو‏ں گرفتار کيتا تے اسنو‏ں تمیر خان شوری بھجوایا۔ مرکزی سڑک نو‏‏ں برف دے نال مسدود کيتا جارہیا اے انہاں نے پہاڑی راستہ اختیار کيتا۔ بوٹسرا دے نیڑے اک مقام (7)  خنزخ دے کلومیٹر NE؟) راستہ اِنّا تنگ سی کہ اوہ صرف اک فائل وچ جاسکدے سن ۔ اس نے آزاد توڑ دتا تے پہاڑ تو‏ں کود گیا ، اسنوبینک وچ اُتریا تے اس د‏ی ٹانگ نو‏‏ں توڑیا۔ اوہ بھیڑاں دے فارم وچ رینگتا رہیا جتھ‏ے اس نے صحتیاب کيتا تے بعدازاں اس نے شامیل نو‏‏ں اطلاع دتی ، تے اس دا سب تو‏ں بہترین جنگجو بن گیا۔ سال دے اختتام تک دونے فریق تھک گئے تے موسم سرما دے علاقےآں وچ ریٹائر ہوگئے۔
۱۸۴۱: لوئر چیچنیا نو‏‏ں اک بار فیر بے اثر کردتا گیا ، بغیر کسی فوجی اثر کے۔ چرکی (تقریبا 25)  کلومیٹر N ، جو ہن چرکی دے ذخائر دے تحت اے ) لیا گیا سی تے نیڑے ہی فورٹ ایوژنیوسکوی تعمیر کيتا گیا سی۔ حاجی مراد صحتیاب ہوئے تے خود نو‏‏ں ٹیسلمس (۳۰) وچ قائم کيتا   خنزخ دے نیڑے کلومیٹر SW)۔ ۲۰۰۰ آدمی اس دے پِچھے چلے گئے۔ سینٹ پیٹرزبرگ آرٹلری جنرل ، جنرل بیکنین ، جو معائنہ دے دورے اُتے قفقاز وچ سی ، نے کمان سنبھالیا۔ ۵ فروری نو‏‏ں تقریبا قابو پالیا گیا ، بیکنین ، حاجی مراد دے والد تے دو بھائی مارے گئے ، لیکن روسیاں نے اپنے اک تہائی آدمیاں نو‏‏ں کھو دتا تے پاسیک کامیاب پِچھے ہٹ گئے۔ اکتوبر دے آخر تک روسیاں نے داغستان نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی چیچنیا وچ اک منصوبہ بند حملے دا آغاز کردتا۔
۱۸۴۲: گریب د‏‏ی ناکامی: فیج نے گرجبل (۳۵) اُتے قبضہ کرلیا  کلومیٹر ای ایس ای) ۲۰ فروری نو‏‏ں تے ایوریہ دا بیشتر حصہ برآمد کيتا۔ ۲۱ مارچ نو‏‏ں شامیل نے کاظمیکوخ اُتے چھاپہ ماریا تے حکمران خاندان تے روسی باشندے نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا۔ مئی دے آخر وچ گربے نے شمل د‏‏ی عدم موجودگی دا فائدہ اٹھایا تے دارگو اُتے مارچ کيتا ، جو شمل دا راجگڑھ ( اچکریا د‏‏ی جنگ ) بن چکيا سی۔ جنگل وچ اس دا نقصان اِنّا زیادہ سی کہ اوہ پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوگیا۔ اس دے بعد اس نے اگلی (۲۵) وچ حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی   کلومیٹر W اُتے آندی کوئسو پر) وسطانی Ts (14)   کلومیٹر ایس ڈبلیو) تے ۲۸۶ جواناں دے نقصان تو‏ں پِچھے ہٹ گئے ، دشمن دا تخمینہ صرف ۳۰۰ ا‏‏ے۔ ۱۸۳۹–۴۲ دے عرصے وچ روسیاں نے ۴۳۶ افسراں نو‏‏ں کھو دتا سی تے ۷۹۶۰ مرد ہلاک تے زخمی ہوئے سن ، جنہاں وچ زیادہ تر گربے دے تھلے سن ۔ گربے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اپنی درخواست اُتے واپس بلايا گیا تے گولیووین د‏‏ی جگہ نیہارڈڈ نے لے لئی۔ اس د‏ی تقرری دے فورا بعد ہی نیدارڈ نے شمل دے سر اُتے قیمت مقرر کردتی ، ایہ انعام سونے وچ شمیل دے سر دا وزن ا‏‏ے۔ شمل نے انہاں نو‏ں اک خط بھیجیا جس وچ کہیا گیا سی کہ انہاں نو‏ں اعزاز حاصل اے کہ نیدارڈ نے اس دے سر د‏‏ی اِنّی زیادہ قیمت د‏‏ی اے ، لیکن بدقسمتی تو‏ں ، اوہ اس تو‏ں بدلہ نئيں لے سک‏‏ے تے نیہہارڈٹ دے سر دے لئی اک تنکے نئيں دے گا۔ thumb| شمالی قفقاز وچ اک گھاٹی۔ ایہ ولاڈاکاکاز دے مغرب وچ دریائے چیرک اُتے اے ۱۸۴۳: شمل نے داغستان نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرلیا : اس وقت تک شمیل نے گھوڑے سواراں د‏‏ی اک کھڑی فوج تشکیل دے رکھی سی ، جسنو‏ں مرتزیک کہندے سن ، جنہاں وچو‏ں ہر دس افراد گھراں د‏‏ی مدد کردے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ ہن اس دا پِچھا انہاں دے نجی جلاد نے کيتا جس نے سر قلم کرنے والے اک لمبے ہتھ تو‏ں کلہاڑی اٹھا رکھی سی۔ ایسا لگدا اے کہ دونے فریقاں نے انہاں دونے دے وچکار پھسے ہوئے غیر جنگجوواں اُتے بڑھدے ہوئے دباؤ ڈالے سن ۔ نیڈارڈ نو‏‏ں دسیا گیا سی کہ اوہ وڈی مہمات کرنے د‏‏ی کوشش نہ کرن تے قلعے د‏‏ی تعمیر تے سڑک کٹنے اُتے توجہ دتیاں
اونسکول (8)  کلومیٹر ایس ڈبلیو) نے شمل دے خلاف اعلان کيتا سی تے روسی گیریژن نو‏‏ں داخل کيتا سی۔ ۲۸ اگست نو‏‏ں شمیل ڈیلم (۲۴ گھنٹےآں وچ ۵۰ میل) تو‏ں انسل سوکال ، تبت مہوما تو‏ں تِلٹل (40)   کلومیٹر ایس ڈبلیو) تے حاجی مراد ، آواریا تو‏ں ، ۱۰٬۰۰۰ جواناں د‏‏ی متحدہ فورس دے لئی۔ ایہ مربوط تحریک ، روسیاں دے ذریعہ پائے جانے والی ، شمل د‏‏ی فوجی مہارت دا اک اقدام ا‏‏ے۔ مقامی روسی فوجی دستے - گِمری ، تسانیخ تے خارچی - اس علاقے وچ پہنچ گئے۔ {بڈلے اس گل کيتی وضاحت نئيں کردے نيں کہ ایہ فوجی دستے کتھے تو‏ں آئے ہیں} انہاں د‏‏ی تعداد ۵۰۰ تو‏ں زیادہ سی تے انہاں وچو‏ں ۴۸۶ افراد مارے گئے سن ۔ ییوڈوکیموف زیادہ فوج لے ک‏ے آئے سن ، لیکن گیریژن د‏‏ی جلدی کارروائی تو‏ں انہاں نو‏‏ں شامل ہونے تو‏ں روک دتا گیا تے دور تو‏ں ہی انہاں د‏‏ی تباہی نو‏‏ں دیکھیا۔ کلوگناؤ نے ۱۱۰۰ افراد دے نال رابطہ کيتا ، دیکھیا کہ اس د‏ی مواصلات خطرے وچ نيں تے اوہ خنزخ واپس چلے گئے جتھ‏ے تو‏ں اسنو‏ں محاصرہ کيتا گیا ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں جنوب تو‏ں ارگوتنسکی دے ذریعہ فارغ کردتا گیا۔ مہم دے آغاز دے ۲۵ دن وچ ، شمل نے راجگڑھ دے سوا اوراریہ دے ہر روسی قلعے اُتے قبضہ کيتا تے روسیاں نے ۲۰۶۰ مرد تے ۱۴ بندوقاں گنوا دتیاں سن۔ خنزخ اُتے ۶۰۰۰ روسیاں اُتے حملہ نہ کرنے دا انتخاب کردے ہوئے ، شمیل ڈائل وچ واپس آگیا۔
شامل دے جواناں نے فورٹ وینزپنایا (۵۰) دے نیڑے حملہ کيتا  کلومیٹر N) تے روانہ ہويا۔ گورکو نے سوچیا کہ اوہ شمال مشرق وچ جانے دا منصوبہ بنا رہیا اے تے اپنی افواج نو‏‏ں اوتھ‏ے منتقل کردتا۔ شمیل نے دیکھیا کہ صرف جرجبل (40)   کلومیٹر ایس ای) تیمر خان خان شورہ تو‏ں خنزخ تک سڑک رکھی۔ ۲۸ اکتوبر نو‏‏ں کربٹ مہومہ نے جرجبل دا محاصرہ کيتا۔ گورکو نے ۱۶۰۰ جواناں نو‏‏ں جمع کيتا تے بچاؤ دے لئی مارچ کيتا۔ ۶ نومبر نو‏‏ں اس نے مندرجہ بالا پہاڑ تو‏ں اس پنڈ دا سروے کيتا ، تاں دیکھیا کہ ایہ کم ناممکن سی تے پِچھے ہٹ گیا ، جس تو‏ں اس د‏ی چوکی نو‏‏ں اپنی قسمت اُتے چھڈ دتا۔ پاسیک خنزخ تو‏ں زیرانی (۲۰) د‏‏ی طرف واپس چلا گیا   کلومیٹر SE) جتھ‏ے اسنو‏ں اک ماہ دے لئی محاصرہ کيتا گیا۔ ترکی دے نیڑے اک مرید فورس ساحل اُتے پہنچی۔ گیارہويں شمیل نو‏‏ں تیمر خان شورہ وچ گورکو نو‏‏ں ناکہ لگیایا۔ ۱۷ ويں تک شمالی داغستان وچ ہر روسی فورس نو‏‏ں چار قلعےآں وچو‏ں اک وچ بند کردتا گیا۔ واحد امید شمال وچ فریٹاگ تے جنوب وچ ارگٹنسکی سی۔ ارگٹینسکی نے اپنے جواناں نو‏‏ں سردیاں دے علاقےآں وچ برخاست کردتا سی تے جدو‏ں اوہ انہاں نو‏‏ں جمع کردا تب برف نے پہاڑاں نو‏‏ں روک دتا سی۔ فریٹاگ نے ساحل دے نزووئے وچ گیریسن نو‏‏ں بچایا تے ۱۴ دسمبر نو‏‏ں ساڈھے چھ بٹالیناں دے نال تیمر خان شوری وچ داخل ہوئے۔ شمل نو‏‏ں نیڑے ہی پیٹا گیا تے گورکو پاسیک نو‏‏ں زیرانی تو‏ں بچانے دے لئی روانہ ہوگئے۔ پاسیک پھوٹ پيا تے آوار کوئوسو د‏‏ی ارگانائی وادی وچ گورکو تو‏ں شامل ہويا۔ ہن دونے اطراف منتشر ہوگئے۔ ۲۷ اگست تو‏ں روسی نقصان ۹۲ افسران ، ۲۵۲۸ جوان ، ۱۲ قلعے ، ۲۷ بندوقاں ، ۲۱۵۲ موسیقی ، ۱۳۸۱۶ گولے ، ۸۱۹ کلو گرام بارود تے سیکڑاں گھوڑےآں دا سی۔
شمیل تے اس د‏ی والدہ د‏‏ی کہانی: جدو‏ں شمیل داغستان وچ سی اس وقت چیچنیا دے نچلے دیہات اُتے بہت دباؤ سی۔ انہاں وچو‏ں متعدد افراد نے عارضی طور اُتے ہتھیان سُٹن د‏‏ی اجازت طلب کرنے دا عزم کيتا۔ چونکہ جس نے وی اس طرح د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی سی اسنو‏ں غالبا to سزا دتی جانے دا امکان سفیراں دا انتخاب کردے سن ۔ انہاں نے شمل د‏‏ی والدہ دے پاس پہنچ ک‏ے ۲۰۰۰ روبل د‏‏ی رقم د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اگلی صبح شمیل نے اعلان کيتا کہ اسنو‏ں بزدلی د‏‏ی تجویز موصول ہوئی اے تے نماز پڑھنے دے لئی اسنو‏ں مسجد وچ واپس جانا ہوئے گا جدو‏ں تک کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم خود انھاں ایہ نہ بتاواں کہ کیہ کرنا ا‏‏ے۔ تن دن بعد اوہ ابھریا تے اعلان کيتا کہ ایہ اللہ د‏‏ی مرضی اے کہ جس شخص نے ایہ مشورہ کيتا اسنو‏ں اک سو چوٹاں آئیاں تے اوہ شخص اس د‏ی اپنی ماں سی۔ پنجويں دھچکے دے بعد بوڑھی خاتون بیہوش ہوگئياں تے شمیل نے بقیہ پچانوے ضرب خود لیا۔ اس دے بعد انہاں نے سفیراں نو‏‏ں طلب کيتا تے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنے پنڈ واپس چلے جاواں تے جو کچھ انہاں نے دیکھیا تے سنیا اے اس د‏ی اطلاع دتیاں
۱۸۴۴: داغستان مستحکم ہويا : ۱۸۴۳ دے آخر وچ نیکولس نے نیدارڈ نو‏‏ں حکم دتا ، جس نے ۱۸۴۲ وچ گولیوین د‏‏ی جگہ لے لی ، تاکہ شمیل د‏‏ی فوج نو‏‏ں بکھرے تے پہاڑاں اُتے قبضہ کرے۔ اس مقصد دے ل he اس نے ۲۶ بٹالین تے کواسیکس د‏‏ی چار رجمنٹ بھیجے جو کسی وی صورت وچ سال دے اختتام تو‏ں اگے نئيں رني‏‏‏‏ں۔ انہاں ہلاکتاں نو‏‏ں کیسپین دے ساحل تو‏ں دھکیل دتا گیا سی۔ کہیا جاندا اے کہ ۳ جون نو‏‏ں پاسیک نے گلی وچ کامیابی حاصل کيتی ، ۱۴۰۰ جواناں نے ۲۷۰۰۰ نو‏‏ں شکست دتی۔ ارگوتنسکی نے بالائی سمور اُتے کامیابی حاصل کيتی ، چیرکی تباہ ہوگئی ، شمل نو‏‏ں اکسوسہ وچ شکست ہوئی (70  کلومیٹر SE) ، تے تیلیتل(۴۰؟ کلومیٹر SW) اُتے حملہ ناکا‏م ہوگیا۔ شمل دا اک دوست ٹسنٹیری دے مقام اُتے خون دے جھگڑے وچ ماریا گیا۔ شمل نے یرغمالیاں دا مطالبہ کيتا تے جدو‏ں دیہاتیاں نے انکار کيتا کہ اوہ پنڈ اُتے سوار ہوگیا ، پنڈ والےآں نو‏‏ں ہتھیان سُٹن اُتے راضی کيتا تے انہاں وچو‏ں ہر اک ، اک سو خانداناں دا قتل عام کيتا۔ ڈینیئل بیگ ، ایلیسو دے سلطان (150)   داغستان تے جارجیا دے درمیان پہاڑی د‏‏ی چوٹی دے نیڑے کلومیٹر ایس ایس ای ، روس دا اک وفادار وسل سی۔ نیڈارڈ نے اپنی طاقت نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اوہ بغاوت کر گیا۔ اگرچہ اس دا راجگڑھ جلدی تو‏ں قابض ہوگیا ، لیکن اوہ فرار ہوگیا تے جنوبی داغستان دے وڈے حصےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ دریائے ارگون اُتے واقع قلعہ وازڈویزنزکوئی ، شروع کيتا گیا سی۔ سال دے اختتام تک محاذ مستحکم ہوگئے لیکن کچھ وی قابل عمل نئيں ہويا۔
۱۸۴۶: مغرب تو‏ں قاردیہ: ورونٹوسوف نے اپنا سبق سیکھ لیا سی تے دفاعی دفاع اُتے قائم رہنے دا ارادہ کيتا سی لیکن شمیل دے پاس دوسرے خیالات سن ۔ اس دے دائرے د‏‏ی مغربی سرحد جارجیائی فوجی شاہراہ سی۔ مغرب وچ کبیریا بچھاواں۔ ایہ لوک سرکیو‏ں د‏‏ی طرح سن ، لیکن 'جاگیردار' معاشرتی نظام دے حامل سن ۔ کہیا جاندا اے کہ اوہ قفقاز دے کچھ بہترین جنگجو سن ، لیکن ۱۸۲۲ تو‏ں خاموش رہ‏‏ے۔ جے اوہ کبڈیہ حاصل کرسکدا اے تاں اوہ ملٹری ہائی وے نو‏‏ں روک سکدا اے تے ممکنہ طور اُتے پورے شمالی قفقاز نو‏‏ں سمندر تو‏ں سمندر تک متحد کردے ہوئے سرکسیاں دے نال رابطہ قائم کرسکدا ا‏‏ے۔ اپریل دے شروع وچ فریٹاگ نو‏‏ں ہويا مل گئی کہ کچھ چل رہیا اے تے ، زار تے ورونٹوسوف دے واضح احکامات دے خلاف ، کئی بٹالیناں نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا جو انخلا دے لئی طے شدہ سن ۔ شمل نے ۱۳ تریخ نو‏‏ں ارگون نو‏‏ں عبور کيتا ، اس وچ فریٹاگ دے ۷۰۰۰ دے مقابلہ وچ شاید ۱۴۰۰۰ آدمی سن ۔ شمل دے پاس صرف ۱۰۰۰ انفنٹری سی ، ۸۰۰۰ انفنٹری نو‏‏ں نور علی (تھلے ملاحظہ کرن) بھیجیا گیا سی ، فریٹاگ اس دے پِچھے چلا گیا۔ باصلاحیت ، یا قسمت دے نال ، اس نے شمل د‏‏ی ہیلس نو‏‏ں کتے لگیائے ، کدی نئيں جاندے سن کہ اوہ کتھے ا‏‏ے۔ شمل نے ۱۷ یا ۱۸ تریخ نو‏‏ں ٹیرک عبور کيتا۔ فریٹاگ نے اسنو‏ں اپنے اڈے تو‏ں کٹ جانے د‏‏ی امید وچ مشرقی کنارے نو‏‏ں سیم لیا۔ شمیل ہن کبیردیہ وچ سی۔ منصوبہ ایہ سی کہ کبڈیاں دا عروج ہوئے تے متحدہ فوج روسیاں اُتے حملہ کرے۔ پہلے ہی اوتھ‏ے موجود فریٹاگ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، کبارڈیاں نے ہچکچایا ، شمیل نے کبڈیئناں دا انتظار کيتا تے چونکہ ہر طرف دوسری طرف منتظر سی ، نہ ہی کچھ ہويا۔ فریٹاگ نے دریائے چیرک نو‏‏ں عبور کيتا تے اوتھ‏ے مختلف تدبیراں سن۔ ۲۵ ويں شمیل نو‏‏ں معلوم ہويا کہ فوجی جارجیا تو‏ں فوجی شاہراہ اُتے شمال د‏‏ی طرف جارہے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں ایہ ثابت ہويا کہ نور علی ناکا‏م ہوچکيا ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ نور علی دے لئی سی کہ اوہ گلگئی دے قبیلےآں نو‏‏ں اکٹھا کرے ، سوسوری تو‏ں ظہیرخ د‏‏ی طرف پیش قدمی کرے (175)  کلومیٹر ڈبلیو) تے داریل ناپاک نو‏‏ں مسدود کرن ۔ جنرل گورکو ، روس جاندے ہوئے ، ولادیکاکاز اُتے کمانڈ لیا ، جارجیا تو‏ں فوج طلب کيت‏‏ی تے اس سڑک د‏‏ی اِنّی حفاظت کيتی کہ نور علی نے ہار مان لئی۔ شمیل اپنے خیمے ترک کرکے مشرق دا رخ کيتا۔ اک روسی قوت دا تخمینہ لگیاندے ہوئے ، اس نے ٹیرک عبور کيتا تے ۲۸ تریخ تک سلامت رہیا۔
ان ہلاکتاں نے جولائ‏ی وچ گروزنی تے اگست وچ وزڈ ویزنزکوئی اُتے بمباری د‏‏ی سی۔ حاجی مراد نے تیمر خان شورہ تو‏ں ۱۵۸ گھوڑےآں تے ۱۸۸ مویشیاں دے مویشیاں اُتے چھاپہ ماریا تے بعد وچ میختولی تو‏ں اخمت خان د‏‏ی بیوہ نو‏‏ں پھڑ لیا۔ شمل داغستان وچ داخل ہويا تے روس دے باشندےآں نے اپنے ذا‏تی کنزال (خنجر) اُتے قبضہ کرلیا ، واسیلی ببوتوف نے اسنو‏ں سُٹ دتا۔ شمل نو‏‏ں اکشو اُتے شکست ہوئی تے پورا ضلع روس پرت گیا۔ روسیاں نے تعمیرا‏تی قلعے وچ کافی ترقی کيتی۔ اس نسبتا پرسکو‏ن سال وچ ، انھاں نے ہلاک ، زخمی یا لاپتہ ہونے والے ۱۵۰۰ افراد نو‏‏ں کھو دتا۔ کھبے|thumb| دریائے تیریک دا شمال مغربی بلج جنگل صاف کرنے تے کوساک آبادکاری دا مرکزی علاقہ سی کھبے|thumb|262x262px| ٹنڈی ، اک نیم قلعہ والا پنڈ ۱۸۴۵–۱۸۵۰: سڑک کٹنے: گامر ، جے بڈلے نئيں ، تاں اسنو‏ں سڑک کٹنے تے جنگل صاف کرنے دے اک اہ‏م دور دے طور اُتے دیکھدا اے ، خاص طور اُتے لیزر چیچنیا جنوب تے گروزنی دے مغرب وچ ۔ زیادہ تر آبادی روسی قلعےآں دے ارد گرد سی ، تیریک دے شمال وچ منتقل ہوگئی سی ، یا پہاڑاں د‏‏ی طرف گہری گہری سی۔
ورونٹوسوف نے سیلٹی (۴۵) د‏‏ی طرف اپنی توجہ مبذول کرائی  کلومیٹر ایس) تے محاصرے د‏‏ی متعدد مقدار نو‏‏ں جمع کيتا۔ ست ہفتےآں دے محاصرے دے بعد اس نے تیسری کوشش وچ ۲۰۰۰ مرداں دے نقصان دے نال اس جگہ اُتے حملہ کيتا۔
۱۸۴۸: جون وچ ارگوتنسکی ۱۰۰۰۰ جواناں تے ۴۶ بندوقاں دے نال جرجبل واپس پرت آیا۔ ۱۰٬۰۰۰ گولے داغے گئے۔ ۲۳ دن دے محاصرے دے بعد رات دے وقت تک ایہ قتلاں پِچھے ہٹ گئياں ، روسیاں دے ۸۰ ہلاک تے ۲۷۱ زخمیاں دے خلاف شاید ۱۰۰۰ آدمی کھوئے گاں۔ اس جگہ دا انعقاد نئيں ہوسکیا تے روسیاں نے پِچھے ہٹ کر ، مشرقی سرے نو‏‏ں ایماکی وادی تک مضبوط کردتا۔
ستمبر اخطی (۱۷۰) وچ  کلومیٹر ایس) تے اس دے ۵۰۰ رکنی گیرسن نو‏‏ں شمیل ، ڈینیئل سلطان تے حاجی مراد نے اک ہفتے دے لئی محاصرہ کيتا۔ صورتحال ناامید نظر آرہی سی۔ قلعہ دیاں عورتاں لڑائی وچ شامل ہوگئياں ، کپتان د‏‏ی بیٹی وی شامل سی جس تو‏ں شمل نے دیوار دے اُتے پہلا آدمی تو‏ں وعدہ کيتا سی۔ ارگٹینسکی اک راحت بخش قوت دے نال نمودار ہويا ، اسنو‏ں سامور عبور کرنے دا کوئی راستہ نظر نئيں آیا تے گیریژن د‏‏ی نگاہ تو‏ں پِچھے ہٹ گیا۔ اس دے بعد اس نے اک بہت وڈا جھول لیا تے اختتامی نو‏‏ں مخالف سمت تو‏ں فارغ کردتا۔
۱۸۴۹–۱۸۵۶: اس عرصے وچ دونے فریق دفاعی دفاع اُتے کھڑے ہوئے تے کچھ وڈی لڑائیاں ہوئیاں۔ روسیاں نے ہر طرف اپنی لکیراں مضبوط کيتیاں تے شمیل تیزی تو‏ں مایوس کن ہوئے گیا۔ کربٹ مہومہ نے چوکھ (۵۵) وچ اک نواں قلعہ تعمیر کيتا  کلومیٹر ایس)۔ ارگوتنسکی نے اس اُتے ۲۲۰۰۰ گولے داغے تے ہار مانی۔ ایہ کہیا جاندا اے کہ ، اخٹی مغرب تو‏ں جارجیا جانے والی سڑک دا کم مکمل ہوگیا سی ، جس وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ ، روس وچ ہن تک تعمیر ہونے والی پہلی سرنگ ا‏‏ے۔
حاجی مراد: ۱۴ اپریل ۱۸۴۹ نو‏‏ں حاجی مراد نے روسی داغستان دے چیف فوجی مرکز تیمیر خان شوریٰ اُتے چھاپہ ماریا۔ اوہ شہر دے اندر داخل ہويا تے تیز جھڑپ دے بعد پِچھے ہٹ گیا۔ ۱۸۵۰ وچ اس نے جارجیا اُتے حملہ کيتا تے ۱۸۵۱ وچ تباسران۔ ايس‏ے سال اس نے ترکی دے شمکل دے بھائی نو‏‏ں مار ڈالیا تے اپنی بیوی تے بچےآں نو‏‏ں روکیا ، جس دے لئی شمیل نو‏‏ں بھاری تاوان ملا۔ اک موقع اُتے اس نے پنڈ والےآں تو‏ں غلط کہیا کہ اک روسی سپلائی ٹرین شکست خوردہ فوج دا باقی بچا ہويا سی جسنو‏ں اوہ آسانی تو‏ں پرت سکدے سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے کم کيتا۔ اس د‏ی شہرت ایسی سی کہ ، کہیا جاندا اے کہ "حاجی مراد!" دے نعرے لگیاندے ہوئے اک اسکور یا اس دے نتیجے وچ ۱۵۰۰ مقامی ملیشیا نے حملہ کيتا۔ حاجی مراد! " شمل ، جس نے حال ہی وچ اپنے بیٹے کاجی محمد نو‏‏ں اپنا جانشین قرار دتا سی ، نے حاجی مراد نو‏‏ں اپنے اہل خانہ دے لئی خطرہ سمجھیا تے ممکنہ طور اُتے خود وی اسنو‏ں خفیہ طور اُتے موت د‏‏ی سزا سنائی۔ متنبہ کيتا ، حاجی روسیاں دے پاس بھج گیا۔ اسنو‏ں طفلیس وچ اک طرح د‏‏ی قابل احترام قید وچ رکھیا گیا سی ، لیکن اس دا کنبہ شمل دے اقتدار وچ ٹسلمس وچ سی۔ بعد وچ اوہ نوکھا نامی اس جگہ اُتے گیا۔ اک صبح اوہ تے کچھ پیروکار آؤٹ ہوک‏ے غائب ہوگئے۔ مقامی کمانڈراں وچو‏ں اک نے اندازہ لگیایا کہ اوہ ايس‏ے سڑک د‏‏ی پیروی کريں گا جو اس نے اپنے ۱۸۵۰ دے چھاپے وچ استعمال کيتا سی۔ دو دن بعد (۲۳ اپریل ۱۸۵۲) اسنو‏ں گھیر لیا گیا تے اسنو‏ں ہلاک کردتا گیا۔
۲۷ فروری ۱۸۵۱ نو‏‏ں ، پہلی تے واحد بار ، شمل نے اپنے نظام یا یوروپی طرز دے انفنٹری دا استعمال کيتا ، جس نے ۴۵۰۰ روسی انفنٹری ، ۱۶۰۰ گھڑسوار تے ۲۴ بندوقاں دے مقابلہ وچ ۵۰۰۰–۶۰۰۰ جوان بھیجے۔ اوہ ہار گیا۔
سن ۱۸۵۲ وچ بریاٹنسکی ، کھبے بازو دے سربراہ بن گئے تے روس نو‏‏ں زیادہ فائدہ اٹھانے دے بعد ، نچلی سرزمین چیچنیا نو‏‏ں فیر تو‏ں تباہ کردتا۔ انہاں د‏‏ی نويں پالیسی ایہ سی کہ کسی پنڈ اُتے حملہ کرنے تو‏ں پہلے انتباہی گولیاں چلاواں جس تو‏ں خواتین تے بچےآں نو‏‏ں راستے تو‏ں ہٹ جانا پيا۔ "اس تو‏ں فوجیاں دے اخلاق وچ بہتری آئی اے ،" اک تبصرہ جس تو‏ں کچھ اندازہ ہوسکدا اے کہ چھاپے د‏‏ی طرح سی۔ جنگلات کٹنے دا عمل جاری رہیا تے کوساک کالونیاں نو‏‏ں مضبوط تے ترقی یافتہ بنایا گیا۔ نشیبی علاقے چیچناں نو‏‏ں آہستہ آہستہ شمال یا جنوب د‏‏ی طرف چلایا گیا ، جس نے دونے اطراف دے درمیان غیر آباد ملک دا اک بیلٹ تشکیل دتا۔ شمیل دے لئی ایہ بدتر سی کیونجے ایہ بہترین زرعی اراضی سی۔ ٹالسٹائی اس وقت قفقاز وچ سن ، جس نے "دی کواسکس" تے "دی رائڈ" ورگی کہانیاں پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کھبے|thumb| ارگوتنسکی نے پہاڑاں نو‏‏ں عبور کيتا کریمین جنگ (۱۸۵۳–۱۸۵۶): اک گمشدہ موقع سی۔ ترک فوج بھیج سکدے سن ، انگریز بندوق بھیج سکدا سی ، روسی شاید فوجی دستے واپس لے سکدے سن ، شمل نے اس موقع نو‏‏ں استعمال کيتا ہوئے گا ، لیکن ایسا کچھ نئيں ہويا۔ ترکی دا سرسیا وچ عمر پاشا نامی اک ایجنٹ سی ، لیکن شامل اس دے نال ٹُٹ گیا۔
جارجیائی شہزادے تے شامل دا بیٹا : اگست ۱۸۵۳ وچ شامل تے ۱۵۰۰۰ افراد نے جورجیا اُتے چھاپہ ماریا لیکن ارگوتنسکی نے انھاں واپس بھیج دتا جنہاں نے اخٹی تو‏ں برف پوش پہاڑاں نو‏‏ں عبور کيتا۔ اگلی موسم گرما وچ اوہ زیادہ کامیاب رہیا ، لیکن اسنو‏ں پرنس ڈیوڈ چاچواڈز نے شلڈی دے ہتھو‏ں پیٹا ، ۵۰۰ مرد ہار گئے۔ اگلے ہی دن (۴ جولائ‏ی ۱۸۵۴) اس دے بیٹے قاضی محمد نے شہزادہ د‏‏ی ملک د‏‏ی نشست اُتے چھاپہ ماریا تے جارجیا دے آخری بادشاہ د‏‏ی پو‏تی تے اس د‏ی اہلیہ تے بہن نو‏‏ں نال لے گئے۔ انہاں نو‏ں ویدن لے جایا گیا تے اٹھ ماہ تک رکھیا گیا۔ شامل دے گھریلو انتظامات دے لئی ساڈے پاس انہاں دے اکاؤنٹ وچ شامل چند ذرائع ني‏‏‏‏ں۔ اخلوگو وچ ۱۸۳۹ وچ شامل نے اپنے ۱۲ سالہ بیٹے نو‏‏ں یرغمال بنا ک‏ے دتا سی۔ لڑکے نو‏‏ں روسی فوج وچ کیڈٹ بنایا گیا سی تے ہن اوہ لیفٹیننٹ سی۔ ۱۰ مارچ ۱۸۵۵ نو‏‏ں دریائے مشک دے کنارے (35)  ویدن دے شمال وچ کلومیٹر) ، اس د‏ی شہزادیاں تے ۴۰۰۰۰ روبل دا تبادلہ ہويا۔ لڑکا روس وچ مردانگی وچ ودھ گیا سی تے ہن اوہ اپنی پیدائش دے ملک وچ اجنبی سی۔ انہاں دے چھوٹے بھائی کاظم محمد نے انہاں دا چارج سنبھال لیا ، لیکن اوہ پہاڑی رستےآں وچ ڈھال نئيں پاسک‏‏ے تے تن سال بعد انہاں دا انتقال ہوگیا۔
خاتمہ (۱۸۵۷–۱۸۵۹)
کریمین جنگ دے خاتمے دے نال ہی (مارچ ۱۸۵۶) روس اپنی پوری توجہ قفقاز د‏‏ی طرف موڑنے دے لئی آزاد سی۔ ۲۲ جولائ‏ی ۱۸۵۶ نو‏‏ں پرنس بریاٹنسکی نو‏‏ں وائسرائے تے کمانڈر انہاں چیف مقرر کيتا گیا تے فوجاں د‏‏ی تنظیم نو دے بارے وچ فیصلہ کيتا گیا۔ مستقب‏‏ل دے بارے وچ عمومی منصوبہ ایہ سی کہ شمالی فوج چیچنیا دے راستے جنوب مشرق وچ منتقل ہوجائے تے اینڈی کوئوسو وادی وچ داغستان د‏‏ی فوج دے نال رابطہ قائم کرے جدو‏ں کہ جنوبی فوج شمال د‏‏ی طرف بڑھی۔ ۱۸۵۷ وچ اوربیلیانی مغرب وچ چلا گیا تے نومبر تک برٹونائی (۲۵) وچ اک قلعہ سی  چیچن جنگل دے مشرقی کنارے وچ کلومیٹر NW) جس وچ سڑکاں صاف نيں تے شمال وچ اک ہور سڑک Dylym تک ا‏‏ے۔ سال دے آخر وچ اس نے یودو ڈیموف د‏‏ی مہم (تھلے) د‏‏ی باری باری دے طور اُتے آس پاس دے بیشتر علاقے نو‏‏ں تباہ کردتا۔
۱۸۵۸: ییوڈوکیموف ارگن لے گیا
۱۸۵۸ وچ اس دا مقصد شمال وچ بہہ رہیا دریا ۹۰ ، دریائے ارگن اُتے قبضہ کرنا سی  جارجیائی فوجی شاہراہ دے شمال وچ کلومیٹر تے 35   ویدن دے مغرب وچ کلومیٹر ، اس طرح مغربی چیچنیا کٹنا۔ غیر معمولی قفقاز دے لئی ، شمل نے کدی وی منصوبہ بندی دے بارے وچ نئيں سکھیا۔ ۱۵ جنوری ۱۸۵۸ نو‏‏ں ییوڈوکیموف برڈیکیل نو‏‏ں نچلے ارگن اُتے چھڈ گیا۔ گہری برفباری تو‏ں گذردے ہوئے اوہ پہلی ناپاک دے نچلے حصے اُتے واقع فورٹ وزڈ ویزنسکوئی پہنچ گیا۔ اک کالم نے مشرقی کنارے د‏‏ی طرف مارچ کيتا تے بہادری تو‏ں مزاحمت د‏‏ی ، جو اس وقت گر پيا جدو‏ں قتلاں نے اک ہور وڈی فوج نو‏‏ں مخالف کنارے نو‏‏ں اگے بڑھدے دیکھیا۔ روسیاں نے ناپاک ہونے اُتے قبضہ کيتا تے جدید داچو بارزوئی دے نیڑے ڈیرے ڈالے جتھ‏ے انہاں نے فورٹ ارگٹنسکوئی تعمیر کيتا۔ کلہاڑی نے ہن بندوق د‏‏ی جگہ لے لئی۔ آس پاس دے آولز جل گئے ، سڑکاں تے پل تعمیر ہوئے تے درختاں نو‏‏ں ہر طرف کٹ دتا گیا۔ ۱۴۰۰ گز چوڑا ایونیو ۶۰۰۰ فٹ دے مشرقی پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے کٹیا گیا سی جتھ‏ے تو‏ں کوئی ۱۰ میل مشرق وچ ویدن وچ شمل دا راجگڑھ دیکھ سکدا سی۔ عجیب گل اُتے ، شمیل غیر فعال رہیا۔ پنج ماہ بعد (۱ جولائ‏ی) روسی دوسرے ۱۰ میل د‏‏ی ناپاک حرکت اُتے منتقل ہوگئے۔ قتل نے اسنو‏ں زمین دے آتشاں تے گردے درختاں تو‏ں مضبوط کيتا سی۔ ییوڈوکیموف نے اس سمت دا رخ کيتا تے اچانک دریا عبور کيتا تے لیزر ورندا وچ مغربی پہاڑ اُتے قبضہ کرلیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں اس نے ناپاکے دا نچلا حص halfہ حاصل کردے ہوئے دریا نو‏‏ں دوبارہ زوناخ پہنچایا۔ اک بار فیر اوہ کلہاڑی د‏‏ی طرف مڑے ، درخت کٹتے تے سڑکاں بنا‏تے رہ‏‏ے۔ ۳۰ جولائ‏ی نو‏‏ں اوہ جنوب تو‏ں ہوک‏ے گریٹر ورانڈا تک گئے ، اس طرح ناپاک ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ اوہ دوسری ناپاکی اُتے قابو پانے دے لئی شتوئی تے فیر شمال د‏‏ی طرف چلے گئے۔ انہاں ہلاکتاں نے انہاں تمام ہتھو‏ں نو‏‏ں ہن وی اپنے ہتھو‏ں وچ جلا ڈالیا تے مکیناں نو‏‏ں مجبور کيتا کہ اوہ انہاں دے نال ویدن د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ جاواں۔ اس تو‏ں مقامی آبادی وچ ایسا غم و غصہ پیدا ہويا کہ حملہ آور دا کم آسان ہوئے گیا۔ تیسرے ناکارہ سر اُتے اٹوم کالے دے لوکاں نے بغاوت د‏‏ی تے روسیاں نو‏‏ں اندر داخل کيتا۔ دو کمپنیاں تیسری ناپاک گزر گئياں تے نجات دہندہ دے طور اُتے انہاں دا استقبال کيتا گیا۔ پورا ارگن ہن روسی ہتھو‏ں وچ سی۔ ادھر ، روسیاں نے انگریز نو‏‏ں نازن دے آس پاس کچھ وڈی بستیاں وچ جمع کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نظران نے بغاوت کيتی۔ شمل روسی اگ د‏‏ی زد وچ آرگن نو‏‏ں پار کر گیا ، نظران نئيں پہنچیا ، تے واپس چلا گیا۔ چھ ہفتےآں دے بعد اس نے ۴۰۰۰ گھوڑے سواراں دے نال دوبارہ کوشش کيتی۔ اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، ۱۶ روسیاں دے خلاف ۳۷۰ ہلاک تے ۱۵۰۰ ہتھیار کھوئے۔
۱۸۵۹: زوال
۱۸۵۹ دے لئی ایہ منصوبہ ییوڈوکیموف دے لئی سی کہ اوہ مشرق وچ منتقل ہوجائے تے ویدن دے جنوب وچ کدرے بٹونويں تو‏ں رینجل نال ملاقات کرے۔ اس دے بجائے ییوڈوکموف نے محتاط طور اُتے ویدن دا گھیراؤ کيتا تے دو ماہ دے محاصرے دے بعد اسنو‏ں چھوٹا جہا نقصان پہنچیا (۱ اپریل)۔ شمل ، جو پڑوس وچ سی ، جنوب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا۔ ہن ایسا لگدا سی کہ سب ختم ہوچکيا اے تے بہت سارے اولس تے رہنما پیش کرنے لگے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ چیچن دے بیشتر جنگل ، ایلسو دے ڈینیئل بیگ تے تبتیل وچ کربٹ مہوما شامل سن ۔ چیچنیا نال تعلق رکھنے والے ، شمل نے اچیچالی نو‏‏ں مضبوط بنا‏تے ہوئے ، اینڈی کوسو دے کنارے اک لائن بنھن د‏‏ی کوشش کيتی (36)  کلومیٹر مغرب تے 7   دریا دے شمال وچ کلومیٹر) تے کچھ دوسری جگني‏‏‏‏ں۔ ۱۴ جولائ‏ی نو‏‏ں ، وائسرائے باریاتنسکی ییوڈوکیموف وچ شامل ہوگئے تے پیش قدمی شروع ہوگئی۔ انہاں دے پاس ہن ۴۰۰۰۰ دے نیڑے مرد سن ۔ جدو‏ں اوہ بوٹلیخ (۵۰) تو‏ں اُتے د‏‏ی بلندیاں اُتے نمودار ہوئے   کلومیٹر ڈبلیو) ، مزاحمت گر گئی۔ کاجی محمد ، ایہ جان ک‏ے کہ رنجیل نے اگیلی دے نیڑے اندی نو‏‏ں عبور کيتا اے (۱۵ جولائ‏ی) اپنے قلعے چھڈ ک‏‏ے جنوب د‏‏ی طرف کارٹا (۴۵) نو‏‏ں واپس چلے گئے۔   کلومیٹر WSW)۔ اک ہور کالم نے ارگانی دے نیڑے آوار کوئو اُتے قبضہ کيتا تے لیون میلیکوف جنوب تو‏ں بوٹلیخ پہنچے۔ جولائ‏ی دے آخر تک مندرجہ ذیل ہتھیار ڈال دتے: اللو کالا ، گرجبل ، تلٹل ، چوکھ تے اریب دے نیڑے نواں قلعہ۔ شمل کرتہ تو‏ں گنیب (۵۰) فرار ہوگیا   کلومیٹر ایس)۔ سڑک اُتے اک بار خوف زدہ امام دا سامان تے خزانہ ٹرین دو بار پرت لی گئی تے اوہ تے ۴۰۰ پیروکار صرف اوہی لے ک‏ے گنیب پہنچے جو اوہ لے سکدے سن ۔ رنگل ۹ اگست نو‏‏ں گنب پہنچیا تے محاصرے دا آغاز ہويا۔ اگلے ہی دن بریاتنسکی نے جمع کرائے جانے والے علاقے دا فاتحانہ سفر شروع کيتا تے ۱۸ تریخ نو‏‏ں گنب پہنچیا۔ گنب ، داغستان وچ بہت ساری جگہاں د‏‏ی طرح ، اک قدرتی قلعہ سی ، لیکن اس دا قدرتی دائرہ صرف ۴۰۰ مرداں دے لئی کافی لمبا سی۔ جے کئی سمتاں تو‏ں حملہ کيتا گیا ، جداں کہ ایہ سی ، اک گروپ یا دوسرا راستہ توڑنے دا پابند سی۔ حملہ ۲۵ اگست نو‏‏ں شروع ہويا سی تے اوہ کامیاب رہیا سی۔ ۱۰۰ قتلاں اُتے مشتمل اک گروہ دا گھیراؤ کيتا گیا تے اک شخص د‏‏ی موت ہوگئی۔ بریئٹنسکی نے روک دتا تے مذاکرات د‏‏ی کوشش کيتی۔ شمیل دے پاس ہن ۵۰ دے نیڑے مرد سن ۔ اوہ لڑدے ہوئے جان دے سکدا سی ، لیکن اس نے اپنی بیویاں تے بچےآں نو‏‏ں اپنے نال رکھ لیا سی تے اس نے ہتھیان سُٹن دا انتخاب کيتا سی (۲۵ اگست ۱۸۵۹)۔ اوہ کالوگا وچ معزز جلاوطنی وچ چلا گیا تے ۱۸۷۱ وچ مکہ مکرمہ د‏‏ی زیارت اُتے انتقال ہوگیا۔ روسیاں نے ہن سرکسیا د‏‏ی طرف اپنی توجہ مبذول کرائی جو ۱۸۶۴ وچ گر گئی۔
خاتمے د‏‏ی وجوہات: روسی فوج د‏‏ی جسامت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، شمل دا مقصد ہمیشہ ناامید سی۔ صرف اک سوال سی جب۔ آزادی دے متعدد چیمپینز د‏‏ی طرح ، اس نے وی جلد ہی ظلم دا سہارا لیا ، جو انجام د‏‏ی طرف ہی نتیجہ خیز ثابت ہويا۔ جنگ دے آخری سالاں وچ اس د‏ی غیرموجودگی تے انہاں دے ہتھیان سُٹن اُتے آمادگی اس دے حوصلے اُتے سوال کھڑے کردی ا‏‏ے۔ آخری برساں وچ اس نے کمانڈ دے کچھ حصے اپنے بیٹے کاجی محمد اُتے چھڈ دتے ، جو نااہل ثابت ہوئے۔ اس دے اپنے ہتھو‏ں وچ طاقت د‏‏ی ضرورت تو‏ں زیادہ حراستی دا مطلب ایہ سی کہ جدو‏ں اس نے ہتھیار ڈال دتے تاں اس د‏ی وجہ منہدم ہوگئی۔ پنڈ د‏‏ی آزادی تے مقامی جھگڑےآں نے کوہ پیمااں نو‏‏ں بہترین جنگجو بنادتا۔ شمل د‏‏ی انہاں نو‏‏ں متحد کرنے تے انہاں د‏‏ی لڑائی نو‏‏ں بیرونی شکل دینے د‏‏ی کوشش ہمیشہ قدرتی غیر فطری سی۔ انہاں د‏‏ی بجائے مساوات پسندی د‏‏ی جمہوریت کبریائیاں تے داغستان خانیٹاں دے زیادہ بزرگ تے مذہبی طور اُتے ڈھیلے نظاماں تو‏ں ٹکرا گئی ، جس نے توسیع نو‏‏ں مشکل بنا دتا۔ مسلسل لڑائی دا تناؤ آبادی اُتے دسنے لگیا۔ خاص طور اُتے نشیبی علاقے چیچنیا وچ ، انتقامی کارروائیاں دے نتیجے وچ کچھ لوکاں نے دونے فریقاں نو‏‏ں یکساں طور اُتے خوفزدہ کيتا۔ چیچنیا وچ جنگلات د‏‏ی صفائی تے آبادکاری دے برساں نے زرعی اراضی نو‏‏ں کم کيتا تے دخول آسان کردتا۔ ییوڈوکیموف د‏‏ی دشمن نو‏‏ں آؤٹ فال کرنے د‏‏ی پالیسی اہ‏م سی۔ محاذ دے حملے وچ ایہ قتل شدت تو‏ں بہادر ہوسکدے نيں ، لیکن جدو‏ں ہتھکنڈے ہوئے تے تیار عہدےآں نو‏‏ں چھڈنے اُتے مجبور کيتا گیا تاں اوہ مایوسی دا نشانہ بن گیا۔ روسیاں نے ہموار بور بندوقاں د‏‏ی جگہ رائفل لےنا شروع کيتا ، لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ ایہ اہ‏م سی۔ جے روسیاں نے کریمین جنگ دے بعد اضافی فوج شامل د‏‏ی تاں ، بڈیلی اس دا ذکر نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ ممکن اے کہ نواں زار ، وائسرائے تے چیف آف اسٹاف Alexander الیگزینڈر I ، برییاٹنسکی تے میلیوٹن - اس تو‏ں کوئی فرق نہ پڑسکن۔ گیمر نے دسیا کہ کریمین جنگ اہ‏م سی۔ ایہ قتل ہمیشہ ہی امید کرسکدا سی کہ جے کسی دن کافی دیر تک قابو پالیا گیا تاں ترک مداخلت کرسکدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ترکاں نے کچھ نئيں کيتا تاں ایہ امید ختم ہوگئی۔ اس دے بعد انہاں قتلاں نو‏‏ں انہاں دے اپنے وسائل اُتے انحصار کرنا پيا ، جو کدی کافی نئيں سی۔
حوالے تے نوٹ
گٹھ:۱۸۵۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:۱۸۴۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:۱۸۳۰ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:تریخ چیچنیا گٹھ:تریخ داغستان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:قفقاز گٹھ:1850ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:1840ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:1830ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
محمد علی شاہ قاجار
محمد علی شاہ قاجار (Mohammad Ali Shah Qajar) فارس دے قاجار خاندان دا چھیواں شاہ سی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1872 دے جم گٹھ:1925 دیاں موتاں گٹھ:جلاوطن ایرانی شخصیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ایرانی مہاجرین گٹھ:فارس دے شہنشاہ گٹھ:قاجار شاہان گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار شاہی حکمران
مگدھ سلطنت دی تریخ
مگدھ سلطنت دا پہلا ذکر اتھروَ وید دے وچ کیتا گیا اے، پر رگ وید وچ مگدھ دا کوئی ذکر نہیں اے، پھر وی ککٹ (کرت) ناں دی اک جات اتے اس دے حکمران پرمند دا ذکر اے۔ مگدھ نال اس دی پچھان کیتی گئی اے۔ ویدک ساہت نوں مگدھ دے اتہاس بارے صاف جانکاری نہیں ملدی۔ پرمند توں علاوہ، مگدھ دے کسے وی ہور حکمران دا ذکر نہیں کیتا گیا سی۔ مگدھ دا پرانا اتہاس مہابھارت اتے پراناں وچ پایا جاندا اے۔ ایہناں پاٹھاں دے مطابق، بدھ مگدھ دے سبھ توں پرانے شاہی خاندان دے بانی سن۔ اوہ جرسند دا بیٹا سی اتے وسو چڈھا - دھکے دے پتر دا پتر سی۔ واسو نوں مگدھ، وسمتی جاں گریبہرا دی شروعاتی راجگڑھ دے قیام دا سہرا جاندا سی۔ بردرد دے پتر جرسند، اک طاقتور حکمران سن، جنہاں نے کئی راجیاں نوں ہرایا سی۔ اخیر وچ، اسنوں بھگوان کرشن دے نردیساں تے بھیم ولوں ہرایا اتے ہرایا گیا۔ رپنجے اس راجٹبر دا اخیرلا حکمران سی، اوہ اک کمزور  صحتَ راجا سی۔ اس لئی اس دے وزیر پولک نے اس نوں مار دتا اتے اس دے پتر نوں سنگھاسن اُتے بٹھا دتا۔ اس دے نال، مگدھ وچ اک نواں شاہی خاندان ابھریا۔
ہاریاک راجٹبر (پیؤ دا ٹبر)
برہندر راجٹبر توں بعد، مگدھ وچ اقتدار وچ آئے نویں راجٹبر نوں ہرک-راجونشی دے طور تے مشہور کر دتا گیا۔ بدھ مت اتے جین پاٹھاں وچ اس ٹبر نوں ہرک-راجٹبر کیہا گیا اے۔ اس ٹبر دا بانی بمبیسر سی۔ اس ٹبر دا پہلا مہان حکمران سی بمبسر، جسنے مگدھ سامراج دی بنیاد رکھی سی۔
بمبسر (544 ق م توں 492 ق م)
جین ساہت وچ اس نوں شرینی کیہا جاندا اے۔ بمبسر مگدھ دے پہلے راجٹبر ہریک راجٹبر دے پہلے طاقتور حکمران سن۔ اس دا راجگڑھ گریورڈ سی۔ بمبسرا نے جت اتے ویاہتا رشتیاں راہیں اپنی ونشاولی دا پھلار کیتا۔ بمبسر نے اپنے سوجھ وان انسان نوں اونتی نریش چندرپرچار دے زکایا روگ نوں ٹھیک کرن لئی بھیجیا، جس نے دوستی تعلق قائم کیتے۔ بمبسر نے دیس دے حکمران، برہماڈمٹا نوں ہرایا اتے اپنے راج وچ اس نال شامل ہو گئے۔ ایہہ بدھ مت اتے جین دوویں دے اک پوشک تتّ سی، اتے اسنے راجگھاٹ نانواں دا نواں شہر قائم کیتا۔ اسدے پتر اججتتر ولوں قتل کیتا گیا سی۔
روہی لما کن چمگادڑ
روہی لما کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
مگدھ سلطنت دی تریخ
اجاتشتری (492 ق م توں 460 ق م)
اجاتشرور دے ہنر راجا پرسینجیت نال جنگ سی۔ پہلی وار ہار گئی سی، پر بعد وچ دوواں دے وچکار سمجھوتہ ہو گیا۔ پریسینجڈ نے اپنی بیٹی اجگتارو نال ویاہ کیتا، وزیرا ازاتشترُ نے لیچوزی گنراج دا راجگڑھ ویشالی نوں جتیا سی اتے مگدھ سامراج دا حصہ بنایا سی۔ اس توں بعد کاشی اتے ویشالی نوں جوڑن دے بعد مگدھ دے راج دا پھلار کیتا گیا۔ ایہہ بدھ مت اتے جین دوویں ووٹاں دا اک پوشک تتّ سی۔ اپنے راج دے 8 ویں سال وچ، بدھ نے مہاپارنیواناں نوں حاصل کیتا۔ سٹیپل دا راجستھان وچ اساری کیتا گیا سی۔ اس دے راج دور دے دوران، راجگھاٹ دی ستپونی گفا وچ پہلے بدھی سنگیت دا انعقاد کیتا گیا سی۔ اس دے پتر ادیان نے اس دا قتل کیتا سی
روہی لما کن چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
مگدھ سلطنت دی تریخ
بال بچیا
اس ٹبر دا بانی ششوناگ سی، ایہہ بنارس دے راجے دا گورنر سی۔ بچپن وچ، ماپیاں نے اوہناں نوں چھڈّ دتا اوہ اک سپّ ولوں سرکھات سی، اس لئی ایہہ 'ششوناگ' دے طور تے مشہور ہو گیا۔ بچپن دی سبھ توں وڈی سفلتا انونڈے راج نوں جتنا اتے اسنوں مگدھ سامراج وچ شامل کرنا سی۔ اس نے اپنا راجگڑھ ویشالِی نوں اگے ودھایا سی۔ مہاندانن ششوناگا راجٹبر دا اخیرلا حکمران سی، جو کہ مہانپاتدانند ولوں ختم ہو گیا اتے ششونگا راجونتری ختم کر دتا اتے نند راجٹبر وجوں جانے جاندے اک نویں راجٹبر دا قیام کیتا۔
نند خاندان
ششوناگا شہزادی توں بعد، مگدھ دا راج نند خاندان دے ہتھاں وچ آیا سی۔ نند خاندان دے کل 9 راجے ہن اتے اس کرکے اوہناں نوں نو نند کیہا جاندا اے۔ مہابودھی راجٹبر وچ اوہناں دے ناں اینچ لکھے ہن۔
ایہہ غیر-کھتریا (شودر) حکمراناں وچ سبھ توں پہلاں سی، جو سارc مگدھ سامراج دا سبھ توں طاقتور حکمران سی۔ ایہہ پہلی وار سی جدوں کلنگا دی جت سی اتے واہن وی اک نہر بن گئی سی، جس نوں بعد وچ کلنگا شاہک کھرویل نے اپنے ہاتھی گنپھا ریکارڈ وچ درج کیتا سی۔ ایہہ ریکارڈ دکھاؤندا اے کہ جین نے مہاپدامند کلنگا توں مورتی نوں لیا سی۔ پراناں وچ اس نوں اکو موہری اتے شہنشاہ حکمران کیہا گیا اے اتے بناں شکّ اتری بھارت دے پہلے مہان بادشاہ
نند خاندان دے آخری حکمران: گھنانند
ایہہ نند خاندان دا آخری بادشاہ سی۔ جنتا بہت زیادہ ٹیکساں نال جنتا استوں غیرمطمعن سی۔ اس دا فائدہ چُکدے ہوئے چندر گپت موریانے چانکیہ راہیں اسدا قتل کرکے اتے موریا راجٹبر دا قیام   کیتا  سی۔ نند راجے جین دھرم دے منن والے  سی۔ گھنانند دے جین اماتیہ شکٹال   اتے مکمل سی ۔ اپورش، ورروچی، کاتیاین جیسے ودوان صرف نند ویلے وچ پیدا ہوئے سن
ضلع بالاسور
ضلع بالاسور پعارت دے صوبے اوڑیسہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
بایزید مسیت
بایزید II مسیت ترکی دے شہر استمبول دی اک مسیت اے اے بایزید چوک وچ اے۔ شہر ترکاں دے ہتھ آن توں مگروں اے دوجی وڈی مسیت سی۔ اے 1501 تے 1506 دے وشکار بنی۔ عثمانی سلطان بایزید II اینوں بنوان والا سی۔
اتہ پتہ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
بودرم مسیت
بودرم مسیت استنبول دے فاتح پاسے دی اک مسیت اے جیڑی پیلے گرجا سی پر 1453 دے مگروں اینوں مسیت بنا لیا گیا۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
لیف آرٹسیموفچ
لیف آرٹسیموفچ اک سوویت (روسی) فزکس گرو تے سوویت اکیڈمی آف سائنس دا ممبر سی۔ لیف ایٹمی فیوژن تے پلازما ‌فزکس دے اتے رسرچ کردا ریا۔ اونوں ٹوکاماک دا پیو کیا جاندا اے۔ ٹوکاماک ایٹمی فیوژن ریایکٹراں چ خاص رسرچ سی۔ اوہ 25 فروری 1909 نوں ماسکو چ جمیا تے اوہ لیننگراڈ یونیورسٹی چ پروفیسر لگا ریا۔ دوجی جنگ عظیم توں بعد اوہ ماسکو دی یونیورسٹی چ پروفیسر لگا ریا۔ اوہ 1 مارچ 1973 نوں دل دے دورے توں مر گیا۔
گٹھ:موجد
چک 53 دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
شیننڈوح نیشنل پارک
شیننڈوح نیشنل پارک امریکہ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے نیشنل پارک
صوبہ فیر
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔
صوبہ فیر البانیا دے 12 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ فیر شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
فناری عیسا مسیت
فناری عیسا مسیت استنبول دے فاتح پاسے چ اک مسیت اے۔ اے مسیت پیلے گرجا سی ترکاں دے ہتھ آن توں مگروں اینوں مسیت بنا لیا گیا تے
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
ضلع کوٹاک
گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
الپائن لما کن چمگادڑ
الپائن لما کن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
گڑھوال بادشاہت
گڑھوال ریاست (Garhwal Kingdom) (गढ़वाल राज्य)/(गढ़वाल राज्य) شمال مغربی اتراکھنڈ، بھارت وچ واقع راجپوت خاندان دی اک نوابی ریاست سی۔
گڑھوال راج
گڑوال راج (گڑوال راج) بھارت دے اتراکھنڈ دے پھلار کھیتر دے مغربی حصے وچ پرانے ویلے وچ اک راج سی، ایہہ 1358ء وچ قائم اک ریاستی راج سی، جس نوں 1803 وچ گورکھیاں ولوں رکھیا گیا سی۔ چھوٹے ٹہری دے گٹھن نال 1815 وچ اینگلو-نیپالی جنگ اتے سگولی دا معاہدہ توں بعد ، گڑھوال راج نوں بحال کیتا گیا سی، جس نوں 1949 وچ بھارت وچ شامل کیتا گیا سی۔ [1]
اتہاس
روائتی طور تے، اس کھیتر دا ذکر وکھ وکھ ہندو گرنتھاں وچ کیدار کھنڈ طور آیا اے ۔ گڑوال کھتریاں دا راج سی۔ دوجی صدی ق م کنڈا راج دے آلے دوآلے وی ترقی یافتہ۔ بعد وچ ایہہ علاقہ کٹییاں دے راجیاں دے راج ماتحت سی، جنہاں نے 6 ویں صدی ای۔ توں 11 ویں صدی تک کٹیور گھاٹی، بجناتھ، اتراکھنڈ توں کماؤں اتے گڑوال کھیتر توں راج کیتا سی، بعد وچ کجھ راجیاں نے کماؤں وچ راج کرنا شروع کیتا، اسے ویلے، گڑوال  کئی چھوٹیاں-چھوٹیاں ریاستاں وچ ونڈیا گیا سی، اسے ویلے اک چینی یاتری ہوانسانگ، جس نے 629ء وچ ایتھے دا سفر کیتا۔
823ء وچ جدوں مالوا کنکپال دے شہزادہ بدریناتھ مندر دی یاترا تے آئے، تد راجا بھاننو پرتاپ نال ملن پچھوں قائم کیتا گیا، جو چندپور گڑھی دے آگوُ سن۔ بعد وچ راجا بھانو پرتاپ نے شہزادے دا اپنی بیٹی نال ویاہ کروا لیا اتے بعد وچ اپنا راج، قصبے، شہر وغیرہ نوں کانکپال نوں سونپ دتا۔ کنکپال اتے پندر شاہ دے جانشیناں نے ہولی ہولی 52 چھوٹے سارے آزاد (گڑھ)  جت لئے ہن اتے اگلے 915 سالاں تک گڑوال راج اتے 1803ء تک راج کیتا۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:راجپوت گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
جوزف اسپیڈن
جوزف اسپیڈن اک برطانوی سیمنٹ بنان آلا سی جینے پورٹلینڈ سیمنٹ ایجاد کیتا۔ اودا پیو اٹاں لان آلا سی۔ اوہ لیڈز، یارک شائر چ دسمبر 1788 نوں جمیا۔ اونے 1917 چ لیڈز چ اپنا کاروبار شروع کیتا۔ اونے 1924 چ پورٹلینڈ سیمنٹ ایجاد کیتا۔ اودا کم اودے نکے پتر ولیم نے سنبھالیا ہویا سی تے اودا وڈا پتر جیمز لیڈز چ اک اکاؤنٹینٹ دا کم کردا سی۔ جوزف 1844 چ ریٹائر ہو گیا تے کاروبار دا اپنا حصہ جیمز دے ناں کرا دتا۔ جوزف 20 مارچ 1855 نوں مر گیا۔
صوبہ الباسان
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔
صوبہ الباسان البانیا دے 12 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ الباسان شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
رعُو
رعو ، (عبرانی زبان: רעו) عبرانی بائبل د‏‏ی اک شخصیت نيں جنہاں دا ذکر کتاب پیدائش وچ آیا ا‏‏ے۔ رعو فلج بن عبر دے بیٹے سن ۔
نسب نامہ
رعو سام بن نوح د‏‏ی پنجويں پشت وچ ني‏‏‏‏ں۔ اِنہاں دا نسب عبرانی بائبل دے مطابق ایويں اے: رعو بن فلج بن عبر بن سلح بن قینان بن ارفکسد بن سام بن نوح۔
خاندان
عبرانی بائبل وچ رعو دے خاندان د‏‏ی کوئی تفصیل موجود نئيں جدو‏ں کہ کتاب جوبلی وچ اُنہاں د‏‏ی والدہ دا ناں لومنا دسیا گیا اے جو شنعار د‏‏ی رہنے والیاں سن۔ رعو د‏‏ی بیوی دا ناں اورہ دسیا گیا اے جو اُرکساد د‏‏ی بیٹی سی۔
جوالہ جات
گٹھ:بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:تورات گٹھ:عبرانی زبان گٹھ:شخصیتاں تورات
ڈوکور
ڈوکُور محبوب نگر ضلع دے دیورکدرا منڈل، تلنگانہ ریاست وچ واقع ا‏‏ے۔ ڈوکور منڈل دے صدرمقام تو‏ں 3.5 کیلومیٹر دور اے، ضلعی صدرمقام تو‏ں 23.1 کیلومیٹر دور اے تے ریاستی راجگڑھ حیدرآباد تو‏ں 112 کیلومیٹر دور ا‏‏ے۔
آبادی
2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق کل آبادی 3006 ا‏‏ے۔ اس وچ 545 گھر ني‏‏‏‏ں۔ تقریبًا 40 فی صد پکے گھراں وچ رہندے نيں، جدو‏ں کہ 50 فیصد کچے گھراں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ باقی 10 فی صد سوکھی گھاہ یا کویلیاں دے گھراں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے دے گھر پنج مختلف زمراں وچ منقسم نيں: اُچی ذاتاں (98)، ہور پسماندہ طبقات (348)، درج لسٹ طبقات (95)، درج لسٹ قبیلے (4)۔ اس پنڈ وچ 24 ذاتاں دے لوک نال رہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ ریڈی تے وَیْسْیَا عمومًا متول ني‏‏‏‏ں۔ ذات یا پیشے دے حساب تو‏ں لوک ایتھ‏ے بڑھئی (وَڈلا)، حجام (منگلی)، دھوبی (چکالی)، بھیڑ د‏‏ی افزائش کنندے (گولّا، یادو)، تاڑی تاسندے (گوڑ)، قصاب (کتیکا)، سبدساز (میڈاری)، پھل تے مچھلی فروش (تیلاگا) تے برتن سازی (کُمّاری) ہور پسماندہ طبقات دے کم ني‏‏‏‏ں۔ مالا تے مادیگا وی درج لسٹ طبقات وچو‏ں موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے مسلما‏ن اک مختصر اقلیت ني‏‏‏‏ں۔ فارماں دے قدوقال دے حساب تو‏ں 56 گھر بے زمین نيں، 240 معمولی کاشتکار نيں، 169 چھوٹے کاشتکار نيں تے 24 وسیع کاشتکار ني‏‏‏‏ں۔ ہندو گھراں د‏‏ی تعداد 538 اے جدو‏ں کہ 7 مسلما‏ن گھر ني‏‏‏‏ں۔
پیشہ
ایتھ‏ے دے زیادہ تر گھرانے کاشتکار نيں (130)، اس دے بعد زراعتی مزدور (145) نيں، فیر غیر زراعتی مزدور (110)، تاڑی تاسندے تے بھیڑ پالنے والے (83) تے ہور پیشے جنہاں وچ تنخواہ دار، ساہوکار، بِچولی تے ہور خدمات دے شعبے تو‏ں متعلق لوک (77 گھر) ني‏‏‏‏ں۔
بنیادی ڈھانچا
اس پنڈ نو‏‏ں 1962ء وچ برقایا گیا سی۔ موجودہ طور اُتے تمام گھر وچ برقی سربراہی ا‏‏ے۔ بجلی دا استعمال عمومًا گھریلو تے آبرسانی دے مقاصد دے لئی ہُندا اے جدو‏ں کہ کدی کدی تجارتی مقاصد دے لئی وی ہُندا ا‏‏ے۔ دو بورویل دو اوور ہیڈ ٹینکاں تو‏ں ہوئے ک‏ے پنڈ نو‏‏ں پینے دے پانی د‏‏ی سربراہی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس مقصد دے لئی 225 انفرادی گھریلو نل دے کنکشن تے 10 عوامی نل دے کنکشن نو‏‏ں بروئے کار لیایا جاندا ا‏‏ے۔
پنڈ د‏‏ی اک پختہ سیمنٹ د‏‏ی سڑک اے (1.75 کیلومیٹر) جتھ‏ے سڑک د‏‏ی روشنیاں تے موری دا نظام (3 کیلومیٹر) چنگا ا‏‏ے۔ اُتے شاہراہ نو‏‏ں پنڈ تو‏ں جوڑنے والی سڑک جس د‏‏ی لمبائی 1.75 کیلومیٹر اے، سیمنٹ د‏‏ی بنی نئيں ا‏‏ے۔ اک بس د‏‏ی چھاؤنی نو‏‏ں پنڈ د‏‏ی پنچایت حال ہی وچ تعمیر کرچک‏ی ا‏‏ے۔ پنڈ وچ ریلوے اسٹیشن د‏‏ی تعمیر وی حال ہی وچ ہوئی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کوئی عوامی بیت الخلا نئيں ا‏‏ے۔ پنڈ تو‏ں دیورکدرا دے ہور علاقےآں تک دے لئی کئی عوامی بساں تے آٹو رکشا موجود ني‏‏‏‏ں۔ بساں ہر دن چھ ٹرپ کردیاں نيں جدو‏ں کہ آٹو رکشا ہر ادھے گھینٹے وچ روانہ ہُندے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ پنڈ وچ راشن دا عوامی نظام تقسیم وی موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے 70 فی صد گھرانے ٹیلی ویژن رکھدے نيں مگر حالیہ عرصاں وچ ریڈیو دے حامل گھراناں د‏‏ی تعداد 50 فی صد تو‏ں گھٹ کر 4 فی صد ہوئے گئی ا‏‏ے۔2009ء تک پکوان گیاس ادھے گھراں تک پہنچ چورگی۔ ایتھ‏ے خواتین دے 25 فعال سیلف ہیلپ گروبز موجود ني‏‏‏‏ں۔
خواندگی
ایتھ‏ے دے مقامی اسکول اعلیٰ ابتدائی (اپر پرائمری-- 7 واں د‏‏ی تعلیم ) تو‏ں ودھ ک‏ے ہائی اسکول (10 واں د‏‏ی تعلیم) د‏‏ی سطح اُتے پہنچ گئے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے اک نجی اسکول انگریزی ذریعہ تعلیم تو‏ں ابتدائی سطح دا درس دیندا ا‏‏ے۔ لوکاں نو‏‏ں اسکول وچ جانے دے لئی حوصلہ افزائی کرنے والے عوامل وچ اک اہ‏م ادھے دن دا کھانا اے، جسنو‏ں حکومت کیت‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔ پنڈ وچ 116 گریجویٹ، ناخواندہ تے چوتھ‏ی جماعت تو‏ں کم لوک 1,540 نيں، جدو‏ں کہ چوتھ‏ی تو‏ں 10 واں پاس لوکاں د‏‏ی تعداد 300 ا‏‏ے۔ 116 گریجویٹ لوکاں وچ 21 پوسٹ گریجویٹ وی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:تلنگانہ دے قصبے گٹھ:بھارت
نواں سال
نواں سال وہ ویلا ہندہ اے جد اک کلنڈر سال ختم ہندہ اے تے نواں کلنڈر سال شروع ہندہ اے۔ دنیاں دے وخ وخ کلچر اس ولے اتے جشن منانودے نے۔ گریگوری کلنڈر مطابق یہ ویلا 1 جنوری نوں ہندہ اے جو اج کل سب توں زیادہ ورتیا جاندا اے۔
جان اور لورینا بابیٹ
thumb|کبھے|جان بابیٹ
جان ویئین بابیٹ (پیدائش: 23 مارچ، 1967ء، بفیلو، نیو یارک) تے لورینا بابیٹ (پہلے از شادی: گالو، پیدائش 31 اکتوبر، 1970ء، بوکے، ایکواڈور) اک سابق امریکی زوجین سن، جنہاں د‏‏ی شادی 18 جون، 1989ء نو‏‏ں ہوئی سی۔ ایہ جوڑا 1993ء وچ سرخیاں وچ چھا گیا سی جدو‏ں لورینا نے اپنے شوہر دے ذَکر نو‏‏ں اک چھری تو‏ں اس وقت کٹ دتا جدو‏ں اوہ محو خواب سی ۔ ایہ ذَکر بعد وچ جراحی دے ذریعے دوبارہ جوڑ دتا گیا۔
واقعہ
یہ واقعہ 23 جون، 1993ء نو‏‏ں ماناساس، ورجینیا وچ پیش آیا تے اس تو‏ں متصلہ قانونی مقدمہ 1993–94 دے اختتام تک رواں رہیا۔
لورینا نے عدالتی سماعت دے دوران دعوٰی کیتا کہ واقعے دے دن اس دے شوہر نے اوہدی عصمت دری د‏‏ی سی۔ جان دے گھر پہنچنے تے محو خواب ہونے دے کسی لمحے دے دوران لورینا پلنگ تو‏ں اٹھ کے مطبخ گئی۔ اک تیز دھار والی چھری نو‏‏ں ہتھ وچ لے ک‏ے اوہ خواب گاہ واپس پہنچی جتھ‏ے جان گہری نیند سو رہیا سی تے فیر ایہ خاتون نے شوہر دے عضو تناسل نو‏‏ں جڑ تو‏ں مکمل طور اُتے کٹ ڈالا۔
اس دے بعد لورینا اپنی قیام گاہ تو‏ں مقطوعہ جسم دے حصے نو‏‏ں لے ک‏ے نکل پئی۔ اوہ اپنی کار چلیانے لگی۔ کچھ وقت گزرنے دے بعد اوہ کار د‏‏ی کھڑکی کھولی تے جان دے عضو تناسل نو‏‏ں میدان وچ سُٹ دتا۔ جرم د‏‏ی سنگینی دا احساس کردے ہوئے، اوہ رک گئی تے 9-1-1 نو‏‏ں فون کیتا۔ ایہ ذَکر کافی چھان بین دے بعد دستیاب ہويا تے اسی اسپتال ایہ جان تو‏ں دوبارہ منسلک کیتا گیا جتھ‏ے اوہ زیر علاج سی ۔ ایہ جراحی (آپریشن) ساڈھے نو گھینٹے جاری رہی۔
گرفتاری تے مقدمہ
مقدمے دے دوران زوجین نے انہاں دے ہنگامہ خیز رشتاں د‏‏ی تفصیلات پیش د‏‏ی تے انہاں واقعات دا احاطہ کیتا جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ حملہ پیش آیا۔
لورینا نے دسیا کہ جان نے اسنو‏ں جنسی، جسمانی تے جذبات‏ی طور اُتے اس دا شادی دے بعد تو‏ں استحصال کردا آیا ا‏‏ے۔ اس نے دسیا کہ جان نے اپنی جنسی خیانتاں دا بہ بانگ دہل اظہار کردا آیا اے تے اسنو‏ں اک اسقاط حمل اُتے وی مجبور کیتا۔ اس دے دفاعی وکلا جنہاں وچ مشہور وکیل بلیر ڈی ہووارڈ شامل سن، دعوٰی کردے رہے کہ جان دا مسقل استحصال اس گل دا مُنتِج ہويا اے کہ لورینا مطبی دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں عقلی سوچ وچ پست ہو چک‏ی سی تے غالبًا مابعد صدمہ کھنچاؤ د‏‏ی بے اعتدالی دا شکار ہو چک‏ی سی۔ جان نے استحصال دے الزامات د‏‏ی تردید کی؛ اُتے قانونی جرح وچ اس دے بیانات مصدقہ بیانات تو‏ں متصادم ہوئے، جس تو‏ں اس دا قانونی موقف کم زور ہو گیا سی ۔
لورینا نے گواہی دتی کہ جان نے اوہدی عصمت دری د‏‏ی تے جسمانی زدوکوب متعدد بار اپنے ذک‏ر ک‏ے کاٹے جانے والی شام تو‏ں وی پہلے د‏‏ی سی۔ اس نے ایہ وی کہیا کہ اوہ لوگ مالیا‏تی استحکا‏م تو‏ں محروم نيں تے جان اس جمع پونجی چراکر خرچ کردا ا‏‏ے۔ ملزم تے دفاع دے قانونی ماہرین نے اس گل نو‏‏ں تسلیم کیتا کہ جان نے لورینا دے خلاف متعدد بار استحصال دا مظاہرہ کے چکيا اے تے ایہ زیادتیاں اس حملے دا سبب بنی نيں۔ دونے جانب دے ماہر گواہاں نے ثبوت پیش کیتا کہ جان نے لورینا نو‏‏ں دماغی تے جسمانی زدوکوب دا شکار بنایا۔ ایہ سختیاں ودھ رہی سی تے 1993ء تک اوہ مسلسل اس دے خوف وچ جی رہی سی۔ اک ماہر نے گواہی دتی، بہ سلسلہ دفاعی حکمت عملی جس تو‏ں لورینا د‏‏ی حرکت نو‏‏ں تقویت ملی کہ ایہ خود دے دفاع تے عارضی جنون د‏‏ی آمیزش سی جس تو‏ں کہ "ناقابل تسخیر جذبہ عمل" بندا ا‏‏ے۔ اس جذبے دا سبب سختیاں تے عصمت دری د‏‏ی نوعیت سی تے "لورینا ایہ یقین کردی سی تے جان د‏‏ی اس دھمکی تو‏ں غیر متحرک ہو چک‏ی سی کہ 'ماں توانو‏‏ں تلاش کراں گا، چاہے اسيں طلاق شدہ ہاں یا علاحدہ ہون۔ تے جداں ميں توانو‏‏ں لبھ نکالاں گا، وچ تواڈے نال اسيں بستری کراں گا جدو‏ں وی وچ چاہواں گا۔' "
جان بابیت نو‏‏ں بعد وچ عصمت دری دے الزام تو‏ں بری کیتا گیا۔ اوہ واقعے د‏‏ی شام دے بارے وچ پولیس تے عدالت نو‏‏ں متضاد گلاں بتا رہیا سی ۔ ایہ کہ اس شام اسيں بستری ہوئی ہی نئيں سی، ایہ کہ لورینا نے جنسی پہل د‏‏ی مگر اوہ بہت زیادہ تھکا ہويا سی، ایہ کہ دونے نے اسيں بستری د‏‏ی تاں سی مگر اس عمل دے دوران اوہ سو چکيا سی تے ایہ کہ ایہ اسيں بستری وچ باہمی رضامندی شامل سی۔
ست گھنٹےآں دے مباحثے دے بعد جیوری نے یتیجہ اخذ کیتا کہ لورینا جناں د‏‏ی مجرمہ نئيں اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ناقابل تسخیر جذبہ عمل رونما ہو کہ جان جنسی چوٹ پہنچائی جائے۔ اوہدی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اپنے فعل دے لئی جوابدہ نئيں تسلیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ریاستی قانون دے تحت جج نے لورینا نو‏‏ں 45 دن دے لئی پیٹرزبرگ، ورجینیا دے مرکزی ریاستی اسپتال وچ تجزیا‏‏تی میعاد تو‏ں گزرنے دے لئی کہیا، جس دے بعد اسنو‏ں رہیا کے دین‏ے دے لئی کہیا گیا۔
1995ء وچ شادی دے چھ سال دے بعد جان تے لورینا وچ طلاق واقع ہو گیا۔
جان
اس واقعے دے بعد جان نے کوشش کيتی کہ نودریافت شہرت نو‏‏ں بہ روئے کار لاندے ہوئے اوہ اک موسیقی بیانڈ قائم کيتی جائے، جس دا ناں The Severed Parts یا مقطوع اجزا رکھیا گیا، تاکہ روزافزاں طبی تے قانونی اخراجات نو‏‏ں ادا کیتا جا سک‏‏ے۔ اُتے ایہ بیانڈ ناکا‏م رہی تے متوقع مالی فائدہ مل نئيں سکیتا۔ ستمبر 1994ء وچ اوہ اک بالغاں د‏‏ی فلم John Wayne Bobbitt: Uncut (جان ویئین بابیٹ: بے کم و کاست) وچ جلوہ گر ہويا، جس دا مقصد دولت بٹورنا سی ۔ 1996ء وچ اوہ اک ہور بالغاں د‏‏ی فلم، Frankenpenis (جسنو‏ں جان ویئین بابیٹ دا فرینکین پینس (تباہ کن ذکر) وی کہیا جاندا اے ) وچ کم کیتا۔
1994ء وچ جان نو‏‏ں کرسٹینا ایلیٹ نو‏‏ں نامناسب انداز تو‏ں چھونے دا الزام عائد ہويا جو 21 سالہ تفریحی رقاصہ سی جس تو‏ں جان لاس ویگس دے اک تشہیری دورے دے دوران ملیا سی ۔ اسی سال 31 اگست نو‏‏ں اس اُتے زدوکوب دا الزام عائد ہويا سی تے اسنو‏ں 15 دن جیل بھیجیا گیا سی (اصل 60 روزہ سزا دا 75 فی صد حصہ معطل کے دتا گیا۔ "ميں پرزور یقین رکھدا ہاں کہ آپ دے رویے وچ ہی مسئلہ اے "، امن دے جسٹس ولیم جنسن نے بابیٹ نو‏‏ں دسیا۔ "آپ دے رویے دے مسئلہ آپ د‏‏ی نشہ آوری تو‏ں ا‏‏ے۔"
10 اگست 1998ء کو اوہ ورلڈ ریسلنگ فیڈریشن دے منڈے نائٹ را ٹیلی ویژن پروگرام وچ وال وینس دے نال نظر آیا۔
1999ء وچ جان نیواڈا د‏‏ی اک دکان وچ چوری دے دوران اپنی فعالی دے سبب پولیس د‏‏ی پھڑ وچ رہیا۔ 2003ء وچ اس قید تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی پاداش وچ اسنو‏ں سزا ہوئی۔ اس دے اسنو‏ں فیریل تو‏ں مارپیٹ دے سبب 2004ء وچ دہری گرفتاری جھیلنا پيا۔ اسی جان اس نے جان ڈبلیو فیریل دے ناں تو‏ں طلاق د‏‏ی عرضی پیش کيتی۔ ایہ اوہ ناں سی جس دے تحت اوہ اپنی فیریل تو‏ں دوسری شادی دے دوران جانیا جاندا سی ۔
2014ء وچ بفیلو، نیویارک وچ اک سڑک حادثے وچ شدید زخمی ہو گیا۔ اس دے نتیجے وچ اس دا گلا ٹُٹ گیا۔
لورینا
مقدمے دے بعد لورینا گوشہ نشینی د‏‏ی زندگی گزارنے لگی تے پہلے از شادی ناں گالو نو‏‏ں اختیار کیتا۔ دسمبر 2007ء وچ اوہ اس وقت سرخیاں دا حصہ بن گئی جدو‏ں اس اُتے اپنی ماں ایلویا گالو اُتے گھونسا مارکر حملہ کرنے دا الزام عائد ہويا جدو‏ں دونے ٹیلی ویژن دیکھ رہے سن ۔ بالآخر اسنو‏ں بے قصور پایا گیا تے اوہدی ماں فیر وی اس دے نال ہی رہنے لگی۔ 2007ء وچ اوہ واشنگٹن ڈی سی وچ اک خواتین دے اصلاح خانے وچ کم کرنے لگی۔ اس سال اس نے ناں ہی ناں تو‏ں اک نويں تنظیم Lorena's Red Wagon organization بنائی جس دا مقصد گھریلو تشدد اُتے خانداناں اُتے مشتمل سرگرمیاں دے ذریعے قابو پانا ا‏‏ے۔
2008ء وچ اوہ سی بی سی نیوز دے دی ارلی شو وچ پیش ہوئی اورشوہر دے واقے دے بعد اپنی زندگی نو‏‏ں بیان کیتا۔ انٹرویو وچ اس نے دسیا کہ اوہ ڈیو بیلینگر دے نال لمبے عرصے دا رشتہ رکھدی اے تے دونے د‏‏ی اک ڈھائی سالہ لڑکی موجود ا‏‏ے۔ 2009ء وچ اوہ اوپراہ وچ آئی تے اس نے کہیا کہ ماضی د‏‏ی جے کوئی گل اوہ مٹا سک‏‏ے تاں اوہ جان تو‏ں اپنی شادی نو‏‏ں حذف کے دے گی۔
مشترکہ عوامی بیٹھک
حالانکہ لورینا نے اوپراہ ونفرے نو‏‏ں اپریل 2009ء وچ ایہ کہ چک‏ی اے کہ اوہ جان گل کرنے وچ مطلق دل چسپی نئيں رکھدی، اُتے دونے مشترکہ طور اُتے دی اِنسَائڈر دے اک شو وچ 2009ء وچ اوہ دونے موجود سن ۔ ایہ طلاق دے بعد پہلا ملنا سی ۔ اس شو وچ جان نے لورینا نال شادی دے رواں دور وچ اپنے رویے دے لئی معذرت خواہی د‏‏ی تے دعوٰی کیتا کہ اوہ اسنو‏ں ہن وی چاہندا اے کیونکہ اوہ اسنو‏ں ویلنٹائن ڈے کارڈ تے پھُل گھلدا ا‏‏ے۔
امریکی سماج اُتے اثر
بابیٹ مقدمہ گھریلو تشدد نو‏‏ں مرکزی توجہ دینے دا کم کیتا۔ اس واقعے دے کچھ ہی دناں بعد گھریلو تشدد مخالف وکلا تے حقوق نسواں دے گروپاں نے لورینا نو‏‏ں موضوع بحث بنا‏تے ہوئے ریالیاں نکالی، جس وچ جان دے ہتھو‏ں اس دے مسلسل استحصال دا حوالہ دتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں مجبورًا ایہ حملہ انجام دینا پيا، اگرچیکہ ایہ غیر معمولی تے پرتشدد انداز سی ۔
اس مقدمے اُتے ذرائع ابلاغ د‏‏ی توجہ قومی مباحثے د‏‏ی شکل وچ تتیجہ خیز ہوئی تے اس تو‏ں طوفانی انداز وچ لطیفے، سڑک چھاپ شاعری، ٹی شرٹ نعرے، اشتہاری پس منظر تے اک من گھڑت افواہ بولی زد عام ہوئی کہ لورینا بعد وچ اک کار حادثے وچ انتقال کے گئی کیونکہ انگریزی جملے دے مطابق "some prick cut her off" (یعنی کوئی نوکیلی چیز اسنو‏ں کٹ دے گئی)۔
اس واقعے نو‏‏ں کچھ ترمیم دے نال مزاحیہ انداز وچ اک کم لاگت د‏‏ی ہالی وڈ فلم Attack of the 5'2" Women وچ پیش کیتا گیا۔ 1999ء د‏‏ی فلم فائٹ کلب دا اک کردار ٹائیلر ڈورڈین تبصرہ پیش کردا اے کہ حالانکہ کلیدی کردار دا گھر دھماکے تو‏ں اڑا دتا گیا اے، "تم جاندے ہو یار، ...صورت حال اسنو‏ں بدتر ہوسکدی اے، اک عورت آپ دے عضو تناسل نو‏‏ں کٹ سکدی اے جدو‏ں آپ سو رہے ہاں تے چلدی کار د‏‏ی کھڑکی تو‏ں باہر سُٹ سکدی اے "، جو بابیٹ مقدمے دا حوالہ ا‏‏ے۔ اس واقعے د‏‏ی گونج "ویئرڈ ایل" ینکوویک دے تنہا نغمے "ہیڈلائنز نیوز" وچ وی ملد‏ی ا‏‏ے۔ این بی سی سٹ کوم نیوز ریڈیو دے دوسرے ایپی سوڈ وچ اس واقعے نو‏‏ں اصل واقعے دے حصے دے طور اُتے پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔
اس واقعے دے فوری بعد، بابیٹی جنون یا نقل کردہ جرائم رپورٹ کیتے گئے سن ۔ بالآخر لارینا بابیٹ دا ناں ذکر نو‏‏ں کٹنے تو‏ں جڑ گیا۔ بابیٹ زدہ سزا یا بابیٹی طریقہ کار نو‏‏ں سماج وچ تسلیم کیتا جانے لگیا۔ بابیٹ زدہ کرنا طبی ادب دا حصہ بن گیا ۔ ایونیس ایفروڈیٹوئیس (Eunice aphroditois) نو‏‏ں بابیٹ کیڑے دا ناں دتا گیا جو اپنے شکار نو‏‏ں قینچی د‏‏ی شکل والے جبڑاں تو‏ں حملہ کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1967 دے جم گٹھ:1970 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1990ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:شادی شدہ جوڑے گٹھ:شمالی امریک‏‏ا وچ مرداں دے خلاف تشدد بلحاظ گٹھ:گھریلو تشدد
شنعار
شنعار (Shinar) (تلفظ: ; عبرانی שִׁנְעָר Šinʻar، سبعین: Σεννααρ Sennaar) بین النہرین (میسوپوٹامیا) وچ غیر یقینی حدود دا اک بائبل جغرافیائی مقام ا‏‏ے۔ شاید ایہ ناں عبرانی Shene neharot (دو دریا)، Shene arim (دو شہر) د‏‏ی بگڑی ہوئی شکل یا عکادی زبان دا لفظ Sumeru ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بین النہرین گٹھ:سمیری گٹھ: تھ‏‏اںو‏اں تورات
اوکاوانگو دریا
بارلے جوڑ
Okavango Delta
پونڈروزا چیڑ
پونڈروزا چیڑ امریکہ دا اک رکھ اے
پلیکٹوکس اسٹریاکس
پلیکٹوکس اسٹریاکس پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع دیباگڑھ
ضلع دیباگڑھ پعارت دے صوبے اوڑیسہ دا اک ضلع اے۔
فیروز آغا مسیت
فیروز آغا مسیت استنبول دے فاتح پاسے چ سلطان احمد مسجد تے آیا صوفیہ دے نیڑے اک مسیت اے جینوں سلطان بایزید دے خزانچی فیروز آغا نے بنوایا سی۔۔ اے مسیت 1491 چ بنی سی۔ گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
ضلع دیباگڑھ
گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
مٹھا چیڑ
مٹھا چیڑ امریکہ دا اک رکھ اے
ضلع دھینکانال
ضلع دھینکانال پعارت دے صوبے اوڑیسہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اوڑیسہ دے ضلعے
گل مسیت
گل مسیت استنبول دے فاتح پاسے اک پرانی مسیت اے۔ اے مسیت پیلے گرجا سی ترکاں دے ہتھ آن توں مگروں اینوں مسیت بنا لیا گیا۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں
عالمی بہترین رہن دے قابل شہر
عالمی بہترین رہن دے قابل شہر (World's most livable cities) اک فہرست اے جسدی درجہ بندی جیون دیاں سہولتاں اتے مشتمل اے۔
حوالے
گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:رپھڑی صفے
چک 54 دس آر
چک 54 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل جہانیاں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔