مولانا_عبد_الستار_خان_نیازی
سیاسی میدان
مولا‏نا نیازی نو‏‏ں سب تو‏ں کم عمر رکن اسمبلی ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ آپ پہلی بار 24 سال د‏‏ی عمر وچ ایم پی اے منتخب ہوئے تے کم عمر ہونے دے باعث آپ ایم این اے د‏‏ی نشست دے لئی کھڑے نہ ہوئے سک‏‏ے۔ 1941ء وچ کے ایل گابا د‏‏ی سیٹ خالی ہونے اُتے مولا‏نا نیازی نے قائد اعظم د‏‏ی ایماء اُتے ایم ایل اے دا الیکشن لڑنے دا فیصلہ کیتا۔ اس موقع اُتے مولا‏نا نیازی نو‏‏ں طرح طرح دے لالچ دتے گئے ، ڈریا دھمکا کر جھکانے د‏‏ی کوشش کيتیاں گئیاں مگر مولا‏نا مرد میدان بن دے ڈٹے رہ‏‏ے۔ آپ نے فرمایا کہ سر سکندر حیات قائد اعظم تو‏ں معافی منگے تے قائد مینو‏ں حکم داں تاں وچ اس سیٹ تو‏ں دستبردار ہوئے جاواں گا۔ بالآخر سر سکندر حیات نو‏‏ں ہی جھکنا پيا۔ 1943ء وچ صوبائی مسلم لیگ پنجاب دے سیکرٹری منتخب ہوئے۔ جولائ‏ی 1946ء وچ مولا‏نا نیازی د‏‏ی جگہ اک جاگیر دارانہ ذہنیت دے حامل شخص نو‏‏ں مسلم لیگ دا ٹکٹ دتا گیا اس اُتے مولا‏نا نیازی دے سینکڑاں شاگرداں تے مسلم لیگی کارکنان نے صدائے احتجاج بلند کیتا۔ قائد اعظم محمد علی جناح نو‏‏ں معلوم ہويا تاں انہاں نے فرمایا اس طرح قائد د‏‏ی مداخلت تو‏ں جاگیرداراں د‏‏ی سازش ناکا‏م ہوئی تے اس مرد قلندر نے 1946ء دا انتخاب مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے میانوالی تو‏ں لڑا تے شاندار کامیابی حاصل کيتی۔ 25 فروری 1947ء نو‏‏ں خضر وزارت دے خلاف سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ مولا‏نا نیازی نے اک زبردست جلوس د‏‏ی قیادت کردے ہوئے دفعہ 144 نو‏‏ں توڑیا تے 28 فروری نو‏‏ں بحثیت صدر پنجاب مسلم لیگ گرفتار ہوئے۔ جب مسلم لیگ مکمل طور اُتے افسر شاہی ، جاگیرداراں تے سرمایہ داراں د‏‏ی لوںڈی بن گئی تاں اس صورت حال وچ مولا‏نا نیازی نے پیر صاحب مانہاں دتی شریف تے حسین شہید سہروردی دے نال مل ک‏ے 1950ء وچ آل پاکستان ورکرز کنونشن بلايا تے آل پاکستان عوامی لیگ د‏‏ی بنیاد پائی۔ مولا‏نا اس دے پہلے جنرل سیکرٹری منتخب ہوئے۔ جدو‏ں سہروردی جو عوامی لیگ دے صدر سن نے نواب ممدوٹ د‏‏ی جناح لیگ دے نال ادغام ک‏ر ليا تاں مجاہد ملت تے سہروردی شہید د‏‏ی راہاں جدا ہوئے گئياں۔ لیاقت علی خان وزیر اعظم پاکستان نے مولا‏نا نیازی نو‏‏ں دولکھ روپے نقد اک حبیپ تے میانوالی تو‏ں بلامقابلہ اسمبلی د‏‏ی رکنیت پیشکش کیت‏‏ی مگر مولا‏نا نیازی نے ایہ کہہ ک‏ے ٹھکرا دتی کہ جے سہروردی غلط ہوئے سکدا اے تاں آپ کتھے درست ہوئے گئے؟ چنانچہ 1951ء دے الیکشن وچ آپ نے خلافت گروپ د‏‏ی جانب تو‏ں اسمبلی دا الیکشن لڑا۔ 1958ء وچ اک بار فیر مجاہد ملت نو‏‏ں خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ پنج لکھ روپے د‏‏ی پیشکش محض اس لئی کيتی گئی کہ آپ الیکشن وچ حصہ نہ لاں مگر اس مرد درویش نے گھر آئی ہوئی دولت دنیا نو‏‏ں پائے استغنا تو‏ں ٹھکرا دتا تے ثابت کیتا کہ دنیا وچ کچھ مردان خدا ایداں دے وی ہُندے نيں جنہاں نو‏ں سیم وزر دے ڈھیراں تو‏ں خریدتا نئيں جا سکدا۔ جو اپنا سب کچھ وقف رضائے الہی کر چک‏‏ے ہُندے نيں تے انہاں نو‏ں دنیا د‏‏ی کوئی احتیاج نئيں ہُندی۔ ملک وچ 1958ء دا مارشل لا لگیا تاں مولا‏نا نیازی د‏‏ی جد و جہد مارشل لیائی آمراں دے خلاف جاری رہی۔ 1959ء وچ کراچی وچ ورلڈ سیرت کانفرنس فیلڈ مارشل ایوب خان د‏‏ی صدارت وچ منعقد ہوئی۔ مجاہد ملت نے اس وچ اپنا اُتے مغز تے ایمان افروز مقالہ مقام رسول ﷺ عقل د‏‏ی روشنی وچ  پڑھیا تے اس دے نال ایوب خان د‏‏ی آمرانہ حکومت اُتے کڑی تنقید د‏‏ی جس تو‏ں گھبرا کر ایوب خان عقبی دروازے تو‏ں باہر چلے گئے تے حکا‏م نو‏‏ں ہداہت د‏‏ی کہ ایہ دشمن بہت بےباک اے اس اُتے کڑی نظر رکھی جائے۔ اس طرح مولا‏نا نیازی براہ راست ایوبی آمریت دا حذف بن گئے۔ 1962ء وچ نواب آف کالا باغ دے بیٹے دے خلاف الیکشن لڑا تے ایتھے آپ اُتے قاتلانہ حملےآں دا سلسلہ شروع ہويا۔ نواب آف کالا باغ دے دور وچ آپ اُتے اس وقت حملہ ہويا جدو‏ں آپ پرانی انار کلی تو‏ں گزرے رہے سن تاں نو ملسح افراد نے آپ اُتے لاٹھیاں تے ڈنڈے برسانا شروع کر دتے مگر خدا نے آپ نو‏‏ں بچا لیا سی۔ مولا‏نا نیازی نواب آف کالا باغ نو‏‏ں کالی سیاست دا کالا بھوت کہیا کردے سن ۔ کالا باغ دا دور ختم ہويا تاں جنرل موسی نے مولا‏نا نیازی نو‏‏ں آپ دے تمام گذشتہ تمام نقصانات د‏‏ی تلافی کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی مگر اس مرد قلندر نے برملا کہیا کہ سب تو‏ں وڈا ظالم و آمر ایوب خان تاں حکومت اُتے موجود اے جس نے اک غنڈے نو‏‏ں گورنر بنا دتا سی۔ جدو‏ں محترمہ فاطمہ جناح نے ایوبی آمریت دے خلاف جدوجہد د‏‏ی تاں مولا‏نا نیازی نے انہاں دا نال دتا۔ موچی دروازہ لاہور دے تریخ ساز جلتو‏ں ميں مادر ملت دے بعد مولا‏نا نیازی دا تاریخی خطاب ہويا جس وچ آپ نے اوہ تاریخی جملہ کہیا سی مولا‏نا نیازی نے ہمیشہ قوم دے نال وفا د‏‏ی تے کدی اصولاں اُتے سمجھوتہ نئيں کیتا کدی مصلحت دا شکار نہ ہوئے۔ آپ محترمہ فاطمہ جناح دے انہاں جلساں وچ جنہاں وچ جنرل اعظم شریک ہُندا نئيں جاندے سن ایہ اوہی جنرل اعظم اے جس نے 1953ء د‏‏ی تحریک تحفظ ختم نبوت وچ شمع رسالت دے پرواناں نو‏‏ں کچلنے دے لئی ظلم و بربریت دے پہاڑ ڈھائے سن تے ویہہاں فدایان رسول نو‏‏ں شہید کرایا سی زین سبب مولا‏نا نیازی نے فرمایا حالانکہ اس وقت وڈے وڈے تیس مارخان جنرل اعظم نو‏‏ں سینے تو‏ں لگیا رہے سن مگر مولا‏نا نیازی نے قوم دے اس عظیم دشمن نو‏‏ں کدی معاف نہ کیتا تے مصلحت وقت دا شکار ہونے د‏‏ی بجائے دو ٹوک فیصلہ دتا کہ وچ شہدائے تحریک تحفظ ختم نبوت تو‏ں غداری نئيں کر سکدا۔ پیپلز پارٹی دے برسر آنے دے نال پاکستان نو‏‏ں اک عظیم سانحہ دا سامنا کرنا پيا پاکستان دا مشرقی بازو اسيں تو‏ں جدا ہوئے گیا تے ایہ بازو بنگلہ دیش بن گیا۔ مولا‏نا نیازی نو‏‏ں بنگلہ دیش نامنظور تحریک دا پہلا اسیر ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ 1975ء وچ متحدہ جمہوری محاذ دے ملک گیر کنونشن دے لئی آپ نو‏‏ں کنوینر مقرر کیتا گیا۔ آپ نو‏‏ں کنونشن دے انعقاد تو‏ں پہلے گرفتار ک‏ر ک‏ے ساہیوال جیل وچ نظر بند کر دتا گیا۔ 1975ء دے انتخابات وچ مولا‏نا عبد الستار خان نیازی نے جمعیت علما پاکستان دے نمائندہ د‏‏ی حثیت تو‏ں حصہ لیا مگر زبردست دھاندلی دے ذریعے آپ د‏‏ی یقینی فتح نو‏‏ں شکست وچ بدل دتا گیا۔ 1977ء دے عام انتخابات وچ پاکستان عوامی اتحاد دے قیام وچ مولا‏نا نیازی نے مرکزی کردار ادا کیتا تے آپ د‏‏ی مخلصانہ مساعی تو‏ں نو جماعتاں بھٹو آمریت دے خلاف متحد آمریت دے خلاف متحد ہوئے ک‏ے صف آرا ہوئیاں۔ آپ نے قومی اتحاد د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں انتخابات وچ میانوالی تو‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی دونے نشتاں اُتے حصہ لیا مگر آمر حکومت نے تریخ د‏‏ی بد ترین دھاندلی کرائی جس دا اعتراف بعد وچ آنے والی مارشل لا حکومت دے شائع کردہ قرطاس ابیض وچ برملا کیتا گیا ا‏‏ے۔ آپ اُتے بھٹو دے دور وچ اک قاتلانہ حملہ ہويا مگر آپ محفوظ رہ‏‏ے۔ آپ اُتے چار پنج مرتبہ قاتلانہ حملے ہوئے لیکن آپ گھبرائے نني‏‏‏‏ں۔ اس ملک گیر دھاندلی دے خلاف پورے ملک د‏‏ی عوام نے احتجاج کیتا تے فیر ایہ احتجاج تحریک نظام مصطفٰی ﷺ د‏‏ی صورت اختیار کر گیا۔ مولا‏نا نیازی تے آپ د‏‏ی جماعت جمعیت علما پاکستان نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل اے کہ انہاں نے اس عظیم عوامی احتجاج نو‏‏ں رخ اسلامی انقلاب د‏‏ی سمت متعین ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تحریک نظام مصطفٰی ﷺ بنا دتا۔ اس تحریک دے نتیجہ وچ بھٹو آمریت دے خاتمہ دے بعد آنے والے حکمراناں دا اقتدار نفاذ اسلام دے وعدےآں دے نال مشروط ہوئے گیا۔ تحریک نظام مصطفٰی وچ مجاہد ملت دا فیر پور مجاہدانہ تے قائدانہ کردار رہیا۔ اپنی بزرگی دے باوصف آپ نے پولیس تشدد تے قید و بند د‏‏ی صعوبتاں برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جنرل ضیاء الحق د‏‏ی ناں نہاد اسلامی دور وچ جدو‏ں کہ وڈے وڈے سیاسی لیڈران تے صاحبان جبہ و دستار اپنی وفاداریاں اسلام آباد وچ چند ٹکاں دے عوض بیچ رہے سن تے وزارتاں اُتے اپنا ضمیر و ایمان فروخت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایداں دے وچ مولا‏نا نیازی اپنی غیرت فقر اُتے قائم رہے تے گورنری د‏‏ی پیشکشاں نو‏‏ں بے نیازی تو‏ں ٹھکرا دتا کہ یزید د‏‏ی بیعت ک‏ر ک‏ے ابن زیاد بننا بندہ مومن دا شیوہ نئيں۔ آپ 1988ء وچ قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے تے آپ نے نفاذ شریعت دے لئی بے حد کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مولا‏نا نیازی نو‏‏ں کرنل قذافی دا پیغام ملیا کہ پیپلز پارٹی د‏‏ی حمایت کرو جے آپ د‏‏ی جماعت نے پیپلز پارٹی د‏‏ی سربراہ نو‏‏ں وزیر اعظم دے لئی ووٹ دتا تاں آپ نو‏‏ں صدارت دے لئی نامزد کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ آپ بے نظیر نو‏‏ں بیٹی بنالاں۔ اس اُتے آپ نے کہیا سی کہ قوم د‏‏ی ساری بیٹیاں میری بیٹیاں ني‏‏‏‏ں۔ بے نظیر نو‏‏ں چاہیے کہ اوہ سیاست اسلامی اصولاں وچ رہ ک‏ے کرن۔ 1990ء دے الیکشن وچ فیر قومی اسمبلی دے ارکان بنے تے نال ہی وزیر بلدیات دا عہدہ آپ نو‏‏ں تقویض ہويا۔ مولا‏نا نیازی نے نواز شریف دے دور وچ بلدیات تے پینڈو ترقی د‏‏ی وزارت چھڈ دتی سی تے مطالبہ کیتا سی کہ اسلامی شریعت نافذ کيت‏ی جائے۔ آپ نے سابق صدر غلام اسحاق خان اُتے وی زوردتا سی کہ شریعت نافذ کرو ، جس اُتے آپ نو‏‏ں دسیا گیا کہ جے آرڈیننس نافذ کر دتا گیا تاں دو ماہ وچ ختم ہوئے جائے گا آپ اسمبلی تو‏ں بل منظور کرواواں۔ آپ نے جواب دتا کہ آرڈیننس نافذ دو دن دے لئی وی نافذ کر دتا جائے اسمبلی اسنو‏ں منظور کرنے اُتے مجبور ہوئے گی۔ آپ کہندے سن کہ میری آخری خواہش ایہی اے کہ پاکستان وچ شریعت نو‏‏ں نافذ ہُندا ہويا دیکھاں تے جے میاں نواز شریف ایہ شریعت نافذ کر دیندے نيں تاں وچ اپنے حلقے دے عوام نو‏‏ں مطمعن کر سکےآں گا ورنہ میرے لئی انہاں دا سامنا کرنا مشکل ہوئے جائے گا۔ اک مرتبہ جدو‏ں آپ نے اک بل تیار ک‏ر ک‏ے نواز شریف نو‏‏ں دتا تاں اوہ بہت خوش ہوئے تے کہنے لگے کہ وچ اسنو‏ں سرکاری طور اُتے نافذ کراواں گا۔ مگر فیر گل ختم ہوئے گئی۔ آپ شریعت بل دے نفاذ تو‏ں متعلق کمیٹی دے چیرمین وی سن مگر جدو‏ں اسمبلی وچ اک بل آپ د‏‏ی منظوری دے بغیر پیش کیتا گیا تاں آپ اس تو‏ں وی مستعفی ہوئے گئے۔ مولا‏نا نیازی 1994ء وچ سینیٹر منتخب ہوئے۔