مریخ_اُتے_زیر_زمین_پانی
زیر زمین اُتے آندے ہوئے پانی دے ثبوت
مریخ اُتے بھیجے ہوئے خلائی جہازاں نے سیارے اُتے زیر زمین پانی دے اثر توں بننے والی چٹانی پرتاں دے ثبوت دے پہاڑ فراہم کیتے نیں ۔ آپرچونیٹی جتھے گرد نے کچھ پیچیدہ آلات دی مدد توں کچھ علاقاں اُتے تحقیق دی اے۔ آپرچونیٹی توں کیتے گئے مشاہدات توں معلوم ہویا کہ زیر زمین پانی متواتر سطح اُتے آندا رہندا اے۔ کئی مرتبہ سطح اُتے آنے دے ثبوتاں وچ کچے لوہے دے پتھر (جن نوں   "نیل بیری" کہیا جاندا اے)، رسوبی پتھراں دی چپک، رسوب وچ ہونے والے تغیر تے کنکراں جاں بنی ہوئی قلماں دے ڈھانچے شامل نیں  ۔ قلمی ڈھانچےآں نوں   بنانے دے لئی حل ہوئی معدنیات بطور معدنی ذخائر دے جمع ہُندی نیں   تے فیر قلماں بعد وچ اس وقت گھل جاندی نیں   جدوں پانی سطح اُتے آندا اے۔ قلماں دی شکل اس وقت وی بنائی جاسکتی اے۔ آپرچونیٹی نے جدوں مریخ دی سطح اُتے سفر کیتا تو اس وقت اس نے کئی جگہاں اُتے قلمی کچا لوہا تے گندھک نوں  دیکھیا، لہٰذا ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ اسی طرح دے ذخائر کافی جگہاں اُتے ہون گے بعینہ جداں نمونے نے اندازہ لایا۔ thumb|"نیلی بیریاں" (کچ لوہے کی گولیاں) عقابی شہابی گڑھے میں ایک ابھار کے اوپر۔ اوپری بائیں طرف تہرے انضمام پر غور کریں۔ مدار گرد کھوجیاں نے دسیا کہ آپرچونیٹی دے گرد موجود چٹاناں دی قسم کافی وڈی علاقے وچ بشمول عریبیہ وچ پائی جاندی اے جو یورپ جتنا وڈا علاقہ اے۔ اک طیف بین جو کرزم کہلاندا اے تے مریخی پڑتال گر مدار گرد اُتے لگیا ہویا اے اس نے گندھک نوں  کئی ایسی جگہاں اُتے دیکھیا اے جس دے بارے وچ اُتے آندے ہوئے پانی دے نمونے نے دسیا سی اس وچ عریبیہ دے کچھ علاقے وی شامل نیں  ۔ نمونے نے ویلس مرینیرس دھانے اُتے ذخائر دا اندازہ لایا سی، اس طرح دے ذخیراں دا مشاہدہ کیتا گیا جس وچ گندھک شامل سی۔ دوسری جگہاں دے بارے وچ اُتے آندے ہوئے پانی دے بارے وچ اندازہ لایا گیا اے مثال دے طور اُتے منتشر علاقے تے دھانے جو وڈے بہاؤ توں تعلق رکھدے نیں  انہاں وچ وی گندھک نوں   دیکھیا گیا اے۔ زیر زمین پانی دے اس نمونے توں ایہ اندازہ لایا گیا اے کہ پرتاں اس قسم دی جگہاں اُتے بنتی نیں  جتھے سطح اُتے پانی بخارات بنتا اے۔ انہاں نوں   مریخی سیاروی مساحت کنندہ تے مریخی پڑتال گر مدار گرد اُتے لگے ہوئے ہائی رائز دی مدد توں دریافت کیتا گیا اے۔ پرتاں نوں   آپرچونیٹی دے اترنے دی جگہ تے عریبیہ دے قریب دیکھیا گیا اے۔ پائیدانی شہابی گڑھے دی ٹوپی دے نیچے میدان وچ اکثر طرح طرح دی پرتاں ظاہر ہُندی نیں  ۔ پائیدانی شہابی گڑھے دی ٹوپی نیچے دے مادّے نوں   کٹاؤ توں روکے رکھتی اے۔ ایہ تسلیم کیتا گیا اے کہ مادّہ جو حالے تک صرف پائیدانی شہابی گڑھے دی ٹوپی دے نیچے پایا گیا اے ماضی وچ اس نے پورے علاقے نوں   ڈھکا ہویا ہوۓگآ۔ لہٰذا اوہ پرت جو صرف پائیدانی شہابی گڑھے دے نیچے دکھائی دے رہی اے اس نے کدی پورے علاقے نوں   ڈھکا ہویا ہوۓگآ۔ کچھ شہابی گڑھاں وچ ایسے مادّے دے ٹیلہ بن گئے نیں  جو شہابی گڑھے دے کنارے توں اُتے پہنچ گیا اے۔ گیل شہابی گڑھے تے کرومیلن شہابی گڑھے دو گڑھے نیں   جن وچ وڈے ٹیلے موجود نیں  ۔ اس نمونے دے مطابق اس طرح دے اُچے ٹیلے اس پرت توں بنے جس نے شہابی گڑھے نوں   پہلی مرتبہ بھرا سی تے اس دے بعد آس کول دے علاقے نوں   اس نے بھرنا جاری رکھیا۔ بعد وچ کٹاؤ دے عمل نے گڑھے دے ارد گرد مادّے نوں   ہٹا دتا، پر گڑھے وچ اس ٹیلے نوں   چھڈ دتا جو اس دے کناراں توں بلند سی۔ غور فرمائاں اگرچہ نمونے توں پانی دے اُتے آنے تے بخارات بن کر دوسرے علاقاں (شمالی نشیبی میدان) وچ پرتاں نوں  بنانے دا اندازہ ہُندا اے، پر انہاں علاقاں وچ پرتاں نئيں نظر آندیاں کیونجے پرتاں بوہت پہلے ابتدائی ہیس پیرین دور وچ بن گئی تھاں لہٰذا اوہ بعد وچ جمع ہونے والے مادّے دے نیچے دفن ہو گئی ہوں گی۔