cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کلیمنٹ ایٹلی
حوالے
گٹھ:1883 دے جم گٹھ:1967 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی اشتراکیت پسند گٹھ:برطانوی وزرائے اعظم گٹھ:پہلی جنگ عظیم دیاں برطانوی فوجی شخصیتاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم دیاں برطانوی شخصیتاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما گٹھ:رائل سوسائٹی دے رفقا گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:سلطنت برطانیہ دوسری جنگ عظیم وچ گٹھ:انگریز شخصیتاں
ضلع ڈملوپینار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اشرف امان
اشرف امان اک پاکستانی پعاڑاں تے چڑن والا تے انجینیر اے۔ اوہ پہلا پاکستانی سی جیہڑا دنیا دی دوجی سب توں اچی چوٹی کے ٹو تے چڑھیا۔ ایس دے نال اوہ ٹرن پھرن والی اک ایجنسی وی چلاندا اے۔
اشرف 1977 چ کے ٹو تے چڑھیا تے ایسے ورے اونوں پاکستان دا وڈا اعزاز سوہنے کم دا ٹکا وی دتا گیا۔
چک 322 گ ب
چک 322 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
چک 321 گ ب
چک 321 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
وڈا اردو
وڈا اردو ، گیاہستان ( سٹیپ) چ سلطنت طلائی اردو تے خاتمے دے بعد 1466ء توں 1502ء تک قائم رہن آلی اک مسلمان ترک ریاست سی ۔ اس ریاست دے اج کل روس ج شامل نیں ۔
چک 321 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
وڈا اردو
قازاق تے نغائیاں نے وی وڈا اردو ناں دیاں ریاستاں قائم کیتاں سن ۔
چک 321 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
وڈا اردو
سلطنت طلائی اردو دے علاقے ویلے دے نال نال علیحدہ ہندے رہے : 1438ء چ طلائی اردو سلطنت دے علاقےآں تے دریائے وولگا دے کنارے خانان قازان ، 1441ء چ کریمیا چ قریم یورتی (خانان کریمیا ) تے 1466ء چ استراخان دے علاقے چ بحیرہ قزوین دے کنارے تے خانان استراخان قائم ہو گئیاں ۔ تے باقی بچن آلے علاقے وڈا اردو سلطنت دے ناں نال جانے جان لگے جہڑے کہ دریائے ڈینیپر تے دریائے یائیک دے وچکار سن ۔ وڈا اردو دا راجگھر سرائے سی تے ایہہ سلطنت طلائی اردو دی جانشین ہون دی دعویدار سی ۔ 1470ء دے نیڑے بحیرہ کیسپیئن دے اتلے چ نغائی وڈا اردو دے مخالف بن گئے تے لہندے چ پولینڈ لتھوانیا دریائے ڈینیپر دے نالدے علاقےآں تے مل ماردے رہے ۔
چک 321 گ ب
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل پیرمحل دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دے پنڈ گٹھ:گوگیرہ برانچ دے پنڈ
وڈا اردو
1480ء چ ماسکوی روس تے کریمیا (قریم یورتی) ، وڈا اردو جسنے پولینڈ لتھوانیا دولت مشترکہ نال اتحاد کیتا سی دے خلاف اتحادی بن گئے ۔ 1480ء چ وڈا اردو نے ماسکو تے حملہ کرن دی کوشش کیتی پر ناکام رہئیا ۔ 1481ء چ وڈا اردو دا خان احمد خان نغائیاں ہتھوں مارئیا گئیا ۔ ایسدی تھاں اسدے پتر شیخ علی نے سمبھالی ، تے ریاست احمد خان دے پتراں وچکار اختلافات پاروں کمزور ہو گئی ۔
1491ء دے موسم بہار چ قریم یورتی دے خان نے تجویز دتی کہ ماسکو فوج بھیج کے ریاست وڈا اردو نوں ختم کر دے ،کیونکہ اسنے اردو دے سارے گھوڑے قبضے چ کر لئے نیں ۔ ماسکو نے کجھ تاتاری تے روسی دستے گھلے تے سلطنت عثمانیہ نے مقابلے ج 2 ہزار ینی چری دے سپاہی بھیجے ۔ نومبر تک وڈا اردو دا اک حصہ ماسکو دے قبضے چ چلا گئیا تے باقی نغائیاں دی لٹ مار چ آ گئیا ۔ 1500ء چ دریائے کوبان دے نیڑے کابردینیاں نے اینہاں نوں بھیڑی شکست دتی ۔ 1501ء چ شیخ احمد خان اپنے 20 ہزار لوکاں نال دریائے ڈون دے اتلے ج منتقل ہو گئیا ۔ اسدے بوہت سارے لوک غائب تے گواچ گئے ۔
1502ء چ کریمیا دے خان نے وڈا اردو دے ہوہت سارے لوکاں تے جانوراں دے اجڑاں نں پھڑ لئیا تے اینہاں نوں کریمیا لے آئیا ۔ شیخ احمد فرار ہو گئیا ۔ اسدے بعد اوہ قازان نیڑے 4 ہزار سواراں نال ماسکو نال گل بات کردتا دسئیا گئیا ۔ اس دے بعد اوہ استراخان آگئیا جتھوں نغائیاں نے اسنوں 1504ء چ کڈ دتا ۔ اوہ اسدے بعد کیف چ پولینڈ دے بادشاہ نال معاہدہ کرن گئیا تے بعد چ اکرمان چ عثمانیاں نال معاملہ کرن گئیا ۔ ۔ اسنوں آخری وار ویلنا ج لتھوانیا دے قیدی دی حیثیت نال ویکھئیا گئیا ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں
ضلع ایمٹ
ضلع ایمٹ ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مائیکل شوماکر
thumb| فارمولا ون دے فاتح ڈرئیور جنہاں نے 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003 تے 2004 وچ فورملا ون جیتنے دا اعزاز حاصل کیتا۔ اوہ سب توں زیادہ sار فارمولا ون جیتنے والے ریسر بنے۔
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فورملا ون دے فاتح ڈرائیور
ضلع گیدز
ضلع گیدز ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 323 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ضلع ہسارجک
ضلع ہسارجک ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ضلع پزارلار
ضلع پزارلار ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ضلع ہسارجک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ضلع پزارلار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع ہسارجک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
نیل کنا بن ککڑ
نیل کنا بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ستاری موست
ستاری موست ( روسی تے سرب بولی چ ) ، پرانا پل ( پنجابی تے اردو چ ) 1566ء چ سلطنت عثمانیہ دے دور حکومت چ بوسنیا تے ہرزیگوونا دے علاقے چ اساریا جان آلا یک محرابی ( سنگل آرچڈ ) ہندسیات دے بنائیا گئیا اک محراب رکھن آلا اک تریخی پل سی ۔ ساڈھے 4 صدیاں تک قائم رہن والا ایہہ پل عثمانی ترک انجیئرنگ دا شاہکار سی تے فن تعمیر دا اک نادر نمونہ سی تے اپنے اندر 4 صدیاں دی تریخ رکھدا سی ، پر 1993ء چ اس 4 صدیاں دی تریخ رکھن والے تریخی پل تے کروٹ کیتھولک ملیشیا نے گولہ باری شروع کردتی تے تریخی عمارتاں نوں نقصان نا پہنچان دے معاہدے دے باوجود اس پل نوں گولا باری نال ڈھیگ (گرا) دتا۔
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:ترک تریخ
ضلع شفان
ضلع شفان ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع سیماوو
ضلع سیماوو ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ولندیزی گولڈ کوسٹ
ولندیزی گولڈ کوسٹ (Dutch Gold Coast) (ڈچ: Nederlandse Bezittingen ter Kuste van Guinea) اجوکے گھانا دا اک حصہ سی جہڑا ہولی ہولی ولندیزی نوآبادی چ بدل گیا جسدی شروعات 1598 چ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈ دی تریخ
چک 324 گ ب
چک 324 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
مندری بدلی
مندری بدلی لائرہ تارہ چرمٹ دی اک بدلی اے۔ ایہنوں پہلی واری 1779 وچ ویکھیا گیا۔ ایہ لشکدے تارے ویگا توں تھلے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بدلی گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
ولیچ بن ککڑ
ولیچ بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 325 گ ب
چک 325 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
اکھ بدلی
بارلے جوڑ
گٹھ:بدلی گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
خانان خیوا
معشیت
ولیم گریفیتھ دسسدا اے خیوا دی چاء (چائے) 1839ء چ قندھار افغانستان دے بازاراں چ وکن آلی بہتریں چاء سی ۔
تریخ
خانان خیوا دے علاقےآں تے پہلے خانان چغتائی قائم سی جسدا راجگھر پرانا اورگنچ شہر سی ، جہڑا کہ وسطی ایشیا دے وڈےآں تے اہم تجارتی مرکزاں چوں اک سی ۔ پر امیر تیمور نے اس سلطنت نوں سمرقند دا حریف سمجھئیا تے 5 حملےآں دے دوران ، 1388ء چ اوگنچ نوں مکمل تابہ کر دتا ۔ 1511ء چ یادگاری شیبانیاں (شیبانی ٹبر دے یادگار خان دے نسل دے ) ازبکاں دے اک گروہ نے خیوا دے علاقے چ تے قبضہ کر لئیا تے خود نوں ایتھے دے خان آکھوان لگے ۔ 1576ء چ آمو دریا دے رخ چ تبدیلی نال پرانا اوگنچ شہر بالکل ختم ہو گئیا تے علاقے دا مرکز دکھن ول منتقل ہو گئیا تے 1619ء چ علاقے دے خان ، عرب محمد اول نے خیوا نوں خانان دے راجگھر دے طور تے منتحب کیتا ۔
خیوا دے اگلی تریخ دا وڈا حصہ وڈیاں طاقتاں روسی سلطنت تے سلطنت برطانیہ نال تعلقات دے نال متعلق اے ۔ زار روس پیٹر اعظم دے دور چ آمو دریا دے کنارےآں تے سونا دریافت ہوں تے روس دی ہندستان نال تجارتی رستہ کھولن دی خواہش نے علاقے چ 18-1717ء چ مسلح تجارتی مہماں دی راہ کھولی ، جسدی اگوائی شہزادہ الیگزیندر بیکووچ چیرکاسکی نے کیتی جس نال 750 توں 4،000 تک مسلح بندے سن ۔ خیوا دے خان شیر غازی نے اس قافلے دے ایتھے پہنچن تے حملہ کر کے سارے مسلح بندےآں نوں قتل کر دتا تے صرف 10 بندے واپس بھیجن لئی جیندے چھڈے ۔ پیٹر اعظم سلطنت عثمانیہ تے سویڈن نال جنگاں پاروں کجھ نا کر سکئیا ۔ زار پاول I نے وی خانان نوں فتح کرن دی کوشش کیتی پر ایہہ مہم ادھ راستے توں ای اسدے قتل دے بعد واپس بلا لئی گئی ۔ زار الگزیندر I دی ایداں دی کوئی خواہش نئیں سی ۔ پر زار روس الیگزیندر II تے الیگزیندر III دے روسی سلطنت تے اقتدار دے ویلے خانان خیوا تے مل مارن سنجیدہ کوششان شروع کیتان گئیاں ۔
گریٹ گیم دے دوران 1839ء چ خیوا چ روسی مداخلت ہوئی ۔ ایس مہم دا بظاہر مقصد ترکمان گھرسواراں ہتھوں بحیرہ قزوین توں روسی سرحداں توں غلام بنائے گئے روسیاں آزاد کروانا سی ، پر اصل چ اس مہم دا مقصد روسی سرحد دی توسیع سی ، کیونجے برطانیہ نے پہلی افغان جنگ چ ایس علاقے دے اپنا اثر ودھا لئیا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ترکستان گٹھ:خانان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دی تریخ گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں
کایان لوریز
کایان لوریز پرائيمیٹ  دے اک ٹبر لوریز دی اک ونڈ اے۔ ایہ 2012 وچ بورنیو انڈونیشیا توں لبیا اے۔
ستمبر
ستمبر (انگریزی: September)، گریگوری کیلنڈر دا 9واں مہینا اے۔ ایہدے وچ 30 دن ہُندے نیں۔
نیرکتا
ستمبر لاطینی بولی دے لفظ سیون (7) توں نِکݪیا اے۔ پہلاں ستمبر 7واں مہینا سی، بعد وچ سال دا آغاز جنوری توں ہوگیا، جنوری پہلا تے فروری دوسرا مہینا بݨ گیا، جیہدے ناݪ ستمبر دا نمبر سال وچ 7ویں دی بجائے 9واں ہوگیا۔
گٹھ:ویلا گٹھ:مہینے گٹھ:ستمبر
ضلع تووشانلی
ضلع تووشانلی ترکی دے صوبہ کوتاہیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گولڈ کوسٹ (برطانوی نوآبادی)
گولڈ کوسٹ (برطانوی نوآبادی) ((Gold Coast (British colony) لہندے افریقہ چ خلیج گنی اتے اک برطانوی نوآبادی سی جہڑی 1957 چ گھانا آزاد دیس بن گیا۔
حوالے
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں
ریو بن ککڑ
ریو بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ہبل دا قنون
امریکی تارہ گرو ایڈون ہبل نے تارہ سمندراں دے دور ہون نوں اک قنون وچ دسیا جیہڑا اوہدے ناں تے ہبل دا قنون اخواندا اے۔
جناں کوئی شے ویکھن والے توں پرے ہوویگی اتنا ای اوہدے دور پجن دی دوڑ زیادھ ہوویگی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلکیات گٹھ:سائنس
چک 326 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
نووا
نووا اک وڈھے ایتٹمی دھماکے نوں کیندے نیں تے ایہ اودوں ہوندا اے جدوں اک ٹھمنا تارہ دوالے دے تارے توں اپنی تکڑی کھچ نال ہائیڈروجن کھچدا اے۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
ستھرا شاہ
ستھرا شاہ (1615) پنجابی شاعری چ ٹچکر تے مخول دا پہلا شاعر سی۔ اودھے پیو دا ناں نندا کھتری سی تے اوہ بارہ مولا دے نیڑے بہرام پور چ جمیا۔ اوہ گرو گوبند دا عقیدتمند سی۔ سدھی تے دوٹوک گل کردا سی ایس کر کے ستھرا (یعنی سدھی تے منہ تے کھری گل آکھن والا) ناں پے گیا۔ تحقیقات چشتی وچ مولوی نور احمد چشتی نکھدے نے کے ایدھا اصلی ناں چندرمل سی۔ اک وار اے گرو ہرراۓ دی رسوئی وچ کھانا پکا ریا سی کہ باروں بانواں ناں دے فقیر نے سدا لائی "چونکے دیا بلونگڑیا جے کج ہووے تے کل" چندرا مل اگوں بولیا "چونکے دے کتے صبر کر" اے سن کے بانواں فقیر نے آکھیا "ستھرا جواب دتا ای" ایتھوں ایدھا ناں چندرامل ستھرا مشہور ہو گیا جیڑا کٹدا کٹدا ستھرا رے گیا۔ ایدے کئی شعر تے مصعرے اکھاناں دا درجہ اختیار کر چکے نے۔
'''
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اپرنٹس شپ
شاگردی ،Apprenticeship اک سکھلائی دی پرنالی ہے۔اس وچّ آؤن والی نسل دے سکھاندروآں نوں کسے وپار،دوکانداری جاں کتے دی سکھلائی ، اصلی کم دی تھاں تے ،کدے نال نال مطالعہ ( سوے-پڑھائی جاں پاٹھشالا پڑھائی) کروا کے ، دتی جاندی ہے۔اس نال سکھاندروآں نوں قنون راہیں نینترت کتیاں دا قنونی ادھیکار ملنا اسان ہو جاندا ہے۔ سکھلائی دا زیادہ حصہ کسے کم جاں کتا مالک کول نوکری دوران دتا جاندا ہے۔ مالک جاں شاہ ، شگرد دی ، اک متھے سمیں دیاں سیواواں بدلے .، اس نوں وپار جاں کتا سکھن دی مدد کردا ہے جس نال کہ اس کول اک گنن منن جوگی مہارت آ جاوے۔شاگردی دا سماں 3 توں 6 سال تکّ وی ہو سکدا ہے۔
اصل کم تے سکھلائی دوارا مہارت حاصل کرن دا سنکلپ ہریک کاریگری والی مشقت وچّ موجود ہے ۔اس دے نال ہی شاگردی/شاہ-گماستا پرنالی دیاں حداں اکثر وپارک سنگٹھناں جاں گلڈاں دے ادھین ہی آندیاں ہن۔
وکاس
شاگردی پرنالی ہندوستان ورگے پوربی ملکاں وچّ مڈھ قدیم توں ہے۔ پچھم دے پربھاو توں پہلاں پاندھا پڑھائی دی ودیک پرنالی سی تے کتا مکھی کاریگر سکھلائی ،دوکانداری ، بتکاری، بنکری، کویشری آدی شاگردی دوارا ہی گرہن ہندی سی۔پر ایہناں دی سرکار دوبارہ نگرانی کرن دا رواج نہیں سی، کیونکہ گوروکل اپنے مان-سنمان دوارا نینترت ہندے سن تے ماہر کاریگر اپنی پرسدھی دوارا۔پچھم وچّ شاگردی پرنالی دی شروعات مدھ-کال وچّ ہوئی ، اس دی نگرانی ستھانک سرکاراں جاں دستکاری بورڈاں جاں گلڈاں دوارا کیتی جاندی سی۔ اک ماہر کاریگر کول روٹی،کپڑا، مکان  بدلے تے کتے دی رسمی سکھلائی بدلے مفت مزدوری کروان دا حق ہندا سی۔زیادہ تر مرد ہی سکھاندرو ہندے سن پر درزیانی، نانبائی،موچی، سٹیشنر ورگے کتیاں وچّ عورتاں وی شاگرد بندیاں سن۔،  شگرد زیادہ تر 10 جاں 15 سال دی عمر وچّ کم شروع کردے سن تے ماہر کاریگر دے گھر وچّ ہی رہندے سن۔. زیادہ شگرد ٹھیکہ مکن ( عامَ کرکے ستّ سال) تے آپ ماہر بننا لوچدے سن ، لیکن اوہناں وچوں بہوتیاں نوں اپنی دستکاری ستھاپت کرنا نصیب نہیں ہندا سی تے دہاڑیدار کاریگر جاں مزدور بن کے رہِ جاندے سن۔
یو.کے. دے کووینٹری وچّ ستّ سال سوداگراں کول شاگردی کرن بعد اوہناں نوں شہر دے ستنتر دہاڑیدار کاریگر ہون دا حق مل جاندا سی۔.
بعد وچّ سرکاری نینترن تے تکنیکی کالجاں تے کتامکھی پڑھائی دے لسنس جاری کرن نال شاگردی نے رسمی ودئک پرنالی دا رتبہ حاصل کر لیا۔
یونیورسٹیاں نال سمروپتا تے کتامکھی وکاس
ادھنک انٹرنشپ دا سنکلپ شاگردی نال ملدا جلدا ہے۔
وشودیالے اجکل وی شاگردی سکیماں دی ورتوں اپنے ودوان پیدا کرن لئی ورتدے ہن۔سناتک دی ترقی ماسٹر ڈگری وچّ تے پھر اک نگران دی نگرانی ہیٹھ کھوج پتر تے تھیسس لکھن توں بعد یونیورسٹیاں دے سنگٹھن اک ڈاکٹریٹ دے معیار دی اپلبدھی نوں مانتا دیندیاں ہن۔اس پرنالی نوں گریجو ایٹ دی شگرد نال، ڈاکٹری اپادھی دی منجورشدا دہاڑیدار نال تے پروفیسراں دی ماہر ماسٹر کاریگر نال سمانتا وجوں دیکھیا جا سکد ہے۔ <blockquote class="" style="min-height: 150px؛">پچھلے کال وچّ ، سمست یورپ وچّ 7 سال دا سماں شاگردی دے لئی بہتیرے ہنراں لئی اک منی پرمنی معیاد سی۔اجہیاں سبھ پاٹھشالاواں جتھے شاگردی کروائی جاندی سی نوں یونیورسٹیاں کیہا جاندا سی۔پرانے شہراں دے ودھاناں وچّ درزیاں دی یونیورسٹی، لہاراں دی یونیورسٹی، بنکری دی یونیورسٹی وکھ وکھ دستکاریاں دی یونیورسٹی ورگی شبداولی عامَ دیکھن وچّ آئی ہے۔کسے ماہر دے بنن تکّ اس دا شاگردی ہیٹھ 7 سال رگڑائے جانا تہہ ہندا سی۔ اسے طرحاں ادھیاپک جاں ڈاکٹریٹ بنن لئی 7 سال کسے یوگتا پراپت ماسٹر ادھین سکھیا پراپت کرنا ضروری سی۔ کتا وکاس پربندھاں وچّ حساب کتاب،انجیئنری تے قنون آدک کتیاں دے کھیتر وچّ کتا وکاس پربندھاں دی تلنا شاگردی پرنالی نال کیتی جا سکدی ہے۔انگریزی حکومت دے کلرکی دی سکھیا پرنالیاں اس دی اداہرن ہے۔ادھنک کتامکھی کلرکی (حساب کتاب)ہٹیاں جاں قنوندان فرماں وچّ سکھیارتھیاں دی بھرتی دی تلنا پرمپراگت شاہ-گماستا ماڈلاں نال کیتی جا سکدی ہے۔نوَ-بھرتی نوں اک جاں ودھیرے ساتھی تجربیکار کرمیاں نال اپنے ہنر دیاں بریکیآں سکھن لئی لگایا جاندا ہے۔
بھارت
بھارت وچّ اینپرینٹسشپ ایکٹ 1961 وچّ لاگوُ کیتا گیا ۔ ایہہ ایکٹ صنعتاں وچّ سہولتاں دا پورا استعمال کردے ہوئے ، شگرداں دے سکھلائی پروگرام نوں کیندری ایپرینٹسشپ کونسل ولوں نردھارت سلیبس، کورس دی معیاد آدی انوسار نینترت کردا ہے ، تاکِ صنعتاں دی نپن کاریگراں دی منگ دی پورتی ہو سکے۔ 1961 والا ایکٹ 1962 وچّ پوری طرحاں عمل وچّ لیاندا گیا ۔شروع وچّ ایہہ کیول مزدوراں تے تکنیشناں لئی ہی سی ، 1973 وچّ اس وچّ گریجو ایٹ تے ڈپلوما انجیئنراں دی سکھلائی نوں شامل کیتا گیا،1986 وچّ ہور بدلاء راہیں 10+2 کتامکھی سکھیارتھی دھارا راہیں کتامکھی ( تکنیکی) تکنیشن سکھلائی نوں اس ادھین لیاندا گیا۔
سمبندھت سرکاری وبھاگ
٭اجکل ہنر وکاس تے ادمی ادیوگکتا وزارت ادھین ڈائریکٹوریٹ آف ٹریننگ (پہلاں لیبر تے ایپلائمینٹ وزارت ادھین آنؤدا ،ڈائریکٹر جنرل اینپلائمینٹ اینڈ ٹریننگ) ؛ادارہ، آئی ٹی آئی ، ٹکنیشن کورساں دی دیکھ ریکھ کردا ہے ۔ بھاویں ایہہ ادارے راج سرکاراں ادھین آنؤدے ہن ، ایہہ سنستھان روائتی ہنر مکینک، فٹر ، الیکٹریشن، مشینسٹ ،ٹیلیکام آدک ہنراں دے سکھلائی کورس زیادہ کرکے چلا رہے ہن۔ ڈی جی ای ٹی ادھین 3 سکھلائی سکیماں مکھ ہن ٭٭کراپھٹسمین ٹریننگ سکیم سی ٹی عکس این سی وی ٹی دوارا نردھارت 70 انجیئنری تے 63 نان-انجیئنری ٹریڈاں وچّ سرکار دوارا چلا ئے جاندے آئی ٹی آئی وچّ ایہہ سکیم دے کورس اپلبدھ ہن۔ ٭٭ایپرینٹسشپ ٹریننگ سکیم اے ٹی ایس ایہہ سکیم ایپرینٹسشپ ایکٹ 1961 ادھین ہے۔سیکٹر انوسار نردھارت ٹریڈاں وچّ صنعتاں نوں ایپرینٹس لینے پہندے ہن تے ٹریننگ دوران سٹائیپینڈ دینا ہندا ہے جسدا ادھا حصہ ( باقی رہندی بارہویں پنج سالا یوجنا دوران 31.03.2017 تکّ سرکار ایپررینٹسپ پروتساہن سکیم راہیں) سرکار دیندی ہے۔آئی ٹی آئی پاس ، ٹریڈ ایپرینٹس، (10+2) پاس ٹیکنیشن (ووکیشنل) ایپرینٹس،ڈپلوما پاس ٹیکنیشن ایپرینٹس تے گریجو ایٹ انجیئنر گریجو ایٹ ایپرینٹس کہلاؤندا ہے۔254 صنعتاں وچّ 259 ٹریڈ سپر-بازار ہن۔ ٭٭ سکل ڈولپمینٹ انیشئیٹو سکیم سکل ڈولپمینٹ انیشئیٹو ( ایس ڈی آئی) ادھین رہا 2007 وچّ شروع کوتی رہا سکیم   سکل ڈولپمینٹ منسٹری ادھین ڈائریکٹوریٹ آف ٹریننگ دوارا نینترت ووکیشنل ٹریننگ پرووائیڈر دوارا چلائی جاندی ہے۔این سی وی ٹی دوارا صنعتاں دی بھاگیداری نال ماڈولر اینپلائبل سکلز (ایم ای ایس) نردھارت کیتیاں گئیاں ہن ۔پوری سکیم لئی فنڈ کیندر سرکار دوارا مہیا کروائے جاندے ہن۔ ٹریننگ پارٹنر پرائیویٹ پبلک پارٹیسیپیشن (پی پی پی) انوسار 49٪ تکّ سرکاری بھاگیداری انوسار سکھلائی پراجیکٹ چلانؤدے ہن۔ تے' ٭٭ ومن ٹریننگ سکیم ایہہ سکیم کیول عورتاں دے سکھلائی کیندراں وچّ اوہناں دی کتامکھی سکھلائی لئی کیندر تے راج سرکاراں دوارا ہے۔ ڈائریکٹوریٹ آف ٹریننگ دس سکیم دی نیتی گھڑدا ہے۔ ٭ ہنر وکاس تے ادمی ادیوگکتا وزارت ( skill development and Enterpreunership) دوارا وکھ وکھ سیکٹراں وچّ ترجیح دے ادھار تے سکھلائی دے ٹیچے متھے گلے ہن۔اس ادھین مکھ ادارے ہن ٭٭ڈائریکٹوریٹ آف ٹریننگ ٭٭نیشنل سکل ڈولپمینٹ کارپوریشن ٭٭ نیشنل سکل ڈولپمینٹ ایجینسی ٭٭سیکٹر سکل کوسلاں
کورس لبھن لئی سہائک ہن:
نشانہ سادھو
حاصل کیتی یوگتا انوسار نشانہ سادھو۔ ایہہ نہیں کہ کہڑا ودھیا کورس اپلبدھ ہے بلکہ ایہہ کہ یوگتا تے رچی مطابق کی چاہیدا ہے۔
پتے حاصل کرو
آؤن والی چھماہی وچّ کہڑیاں کمپنیاں کورس چلا رہیاں ہن؟ ٭ایپلائمینٹ ایکسچینج وچّ کمپنیاں دی لسٹ مل سکدی ہے۔ ٭اپلبدھ کورساں دی فرست انٹرنیٹ راہیں مل سکدی ہے۔ ٭اخباراں وچّ اشتہار راہیں پتے مل سکد ہن ٭سرکاری وزارت دی پورٹل توں کورساں دی فرست ٭اداہرن لئی ایپرل تے ہوم پھرنشنگ سیکٹر سکل کونسل دے سنگٹھناں دی فرست ٭بھارت سرکار دی سکھلائی کیندراں دی فرست
پنجاب راج دے ہریانہ دی تلنا وچّ شاگردی کورس
راجا دوارا چالت ڈائریکٹوریٹ آف ٹریننگ ادھین آئی ٹی آئی تے ہور سنستھاناں توں علاوہ بھارت دے پنجاب راج وچّ دس سمیں لگبھگ 200 ہنر سکھلائی کیندر ،15 ٹریننگ دین والیاں نجی سنستھاواں ولوں سکل ڈولپمینٹ کارپوریشن نال بھائیوالی کرکے چلا ئے جا رہے ہن۔ ایہناں وچّ سبھ توں زیادہ سیکیورٹی سیکٹر وچّ انسٹیچؤٹ آف اڈوانس سیکیورٹی ٹریننگ تے مینیجمینٹ دوارا چلاؤندے جا رہے 83 کیندر ہن جو زیادہ کرکے پینڈو کھیتراں وچّ ہن۔دوسرے نمبر تے آئی ٹی اینڈ آئی ٹی ای ایس سیکٹر ہے جس وچّ 45 کیندر ہن تے بہتے اے آئی ایس ای سی ٹی سنستھا دوارا لگبھگ 26 ہن۔رہا کیندر چھ جاں اٹھ ہفتیاں دے چھوٹی معیاد دے کورس چلانؤدے ہن جو سمیں دی منگ انوسار پرسنگاں ہن۔ہریانہ راج وچّ وی لگبھگ 200 کیندر ہن جس وچوں ہیلتھ کیئر سیکٹر دے 53 تے اؤرگینازڈ رٹیل دے 24 مکھ ہن۔
باہری سروت
http://swisseducation.educa.ch/en/vocational-education-and-training-0
ASTM
چارلس میسیئر
چارلس میسیئر (26 جون 1730 – 12 اپریل 1817) اک فرانسیسی تارہ گرو   سی۔ اوہنے اٹھارویں صدی دے انت تے 109 سب توں لشکدیاں بدلیاں دی اک گٹھ بنائی۔
جان رونالڈ روئل ٹولکین
thumb|250px|ٹولکیں دے اس مائما نوں انہاں دی بہو، فیتھ لوسی لیلی ٹولکین، نے 1977ء وچ انہاں دی یاد وچ تراشیا۔ جان رونالڈ روئل ٹولکین (انگریزی: John Ronald Reuel Tolkien) اک انگریزی مصنف، شاعر، لسانیات دے ماہر تے پروفیسر سن جنہاں نے ہور اساطیری قصےآں اُتے کم کیتا تے اِنہاں دی مشہور ترین کتاباں وچ دی ہابٹ، دی لارڈ آف دی رنگز تے دی سلماریلین شامل نیں۔ جدوں ٹولکین اوکسفورڈ] یونیورسٹی] وچ پڑھ رہے سن، تد اِنہاں دی ساتھی مصنف [[سی ایس لوئس نال بوہت گہری دوستی تے رفاقت رہی۔
ٹولکین دی وفات دے بعد اِنہاں دے صاحبزادے کرسٹوفر ٹولکین نے اِنہاں دے انگنت خطوط تے غیر مطبوعہ کتاباں نوں شائع کروایا۔ اِنہاں دی وفات دے بعد شائع ہونے والی کتب وچ دی سلماریلین وی شامل اے؛ دی ہابٹ تے دی لارڈ آف دی رنگز دی کامیاب اشاعت دے بعد اِسی سلسلے دی ایہ آخری کتاب سی تے اِسنوں خُوب پزیرائی حاصل ہوئی۔ اِس اساطیری سلسلے وچ ٹولکین نے کئی خیالی بولیاں ایجاد کیتیاں تے شاعری نوں وی استعمال کیتا۔ اُنہاں نے اپنی اِنہاں کتب وچ اک مکمل کائناتی تصور نوں تحریر وچ ڈھالیا تے ساڈی اِس زمین دی اک فرضی تریخ دا منظر وی پیش کیتا۔ اپنی تحریراں وچ اُنہاں نے زمین دا ناں عردہ رکھیا تے اپنے ہور کرداراں نوں اک براعظم اُتے رہائش پزیر دسیا۔ اِس براعظم دا ناں اُنہاں نے مڈل ارتھ (یعنی وسطی زمین) رکھیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1892 دے جم گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:اسطور ساز مصنفین گٹھ:انگریز مرد ناول نگار گٹھ:برطانوی مصنفین گٹھ:ویہویں صدی دے انگریز شعراء گٹھ:ویہویں صدی دے انگریز ناول نگار گٹھ:ویہویں صدی دے برطانوی ناول نگار گٹھ:ویہویں صدی دے مترجمین گٹھ:پہلی جنگ عظیم دیاں برطانوی فوجی شخصیتاں گٹھ:انگریز شخصیتاں
چک 327 گ ب
چک 327 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ایلیٹ بن ککڑ
ایلیٹ بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مور ٹبر
ارنسٹ اوپک
ارنسٹ اوپک (23 اکتوبر 1893 – 10 ستمبر 1985) اک اسٹونوی تارہ گرو سی۔
گٹھ:تارہ گرو
اوشو
اوشو (؛ 11 دسمبر 1931–19 جنوری 1990) اک بھارتی رہسوادی اتے مذہبی گرو سن۔ اوہناں دا جم دا ناں چندر موہن جین اے اتے 1960 توں اوہناں نوں اچاریہ رجنیش، 1970 اتے 80ویاں دے وچ بھگوان شری رجنیش اتے 1989 توں لے کے اوشو کیہا جاندا اے۔ مدھ پردیش دے کچھواڑا پنڈ وچ 11 دسمبر 1931 نوں جنمے اوشو (رجنیش چندرموہن) دے آمد نال انسانی اتہاس دے اک نویں اتے وکھرے یگ دا شروعات ہوئی۔
سائمن ماریس
سائمن ماریس (جنوری 10, 1573 – دسمبر 26, 1624) اک جرمن تارہ گرو سی۔ 1614 وچ اونے مشتری تے اودے چناں اتے اپنی اک کتاب چھاپی۔
اوشو
اوہ فلسفے دے پروفیسر سن۔ اوہناں کامکتا فی کھلھا نظریہ اپنایا جس کر کے بھارتی اتے انترقومی میڈیا وچ اوہناں نوں کام گرو وی کیہا گیا۔
مہان وچارک
پچھلی صدی دا مہان وچارک اتے ادھیاتمک نیتا اوشو، بھاوناواں دا اک اجیہا سنگیتک تے لیئبدھّ آپمہارا پرواہ اے جس وچ انسانی جیون دیاں موڑتاواں دی تنقید وی اے اتے اک نویں انقلاب دی اطلاع وی۔ اس دے وچاراں وچ بودھکتا اتے بھاوناواں دی اک اجیہی سمتا اے، جو ساڈے ہردیاں وچ جتھے آنندمئی جذبات دا ہڑ پیدا کردی اے، اتھے سانوں اوہ کجھ وی ویکھن دے یوگ بناؤندی اے جس نوں اسیں روایتی مانتاواں اتے سنسکرتیاں دی غلامی کارن ویکھنا نہیں چاہندے۔ جس نے انسان نوں انفرادی پدھر تے اس دی چرم سیما تک پہنچن دی پوری آزادی دتی۔
جیون نوں اس دی سنپورنتا
اوشو جیون نوں اس دی سنپورنتا وچ سویکاردے ہن۔ اوہ پرتھوی اتے سطبقہ، پدارتھوادی جگت اتے ادھیاتم نوں جوڑن والے پہلے پل ہن۔ بدھ، مہانویر، کرشن، شو، نارد، گورکھ، کبیر، گرو نانک، ملوکداس، دریا داس، میرا آدی اپر آپ دے ہزاراں پروعدہ ہن، جو چھ سو توں وی ودھ کتاباں دے روپ وچ مہیا ہن۔ دھرم، راجپالیسی، کلا اتے سکھیا جیون دا کوئی اجیہا پکھ نہیں جس نوں اوشو نے چرچہ دا موضوع نہ بنایا ہووے۔
میڈیٹیشن، پریم اتے خوشی
جدید یگ وچ جد پورب-پچھم دوواں نوں پدارتھواد نے بری طرحاں اپنی جکڑ وچ لے لیا اے اتے مانوتا کھنبھ لا کے اڈاریاں ماردی جا رہی اے، اجیاے ادھورفتار دے دور وچ اوشو نے انسان نوں اس دے آپے نال سر کرن لئی اپنے پروچناں اتے دھیان ودھیاں راہیں انقلاب دی اک نویں لہر آرنبھ کیتی۔ اوشو مطابق، اکھوتی راجلیڈراں اتے مذہبی آگوآں دیاں سوارتھی رچیاں کارن انسان دا بھوکھ-سربناش، پرتھوی دے سموہک روپ وچ نشٹ ہون دے روپ وچ نظر آ رہا اے۔ میڈیٹیشن، پریم اتے خوشی اجیاے موضوع ہن، جہناں اپر اوشو نے جیون بھر سبھ توں ودھ وچار پیش کیتے۔ اوہناں مطابق، ادھیاتم نوں آتمسات کرن لئی جویں سینکڑے دھیان ودھیاں ہن، اسے طرحاں پریم دے وی رنگ انگنت ہن۔ دنیاوی پریم توں دیوی پریم ول سنکیت کرن والی اوہناں دی کتاب ‘سمبھوگ سے سمادھی کی اور’ اج تک سبھ توں ودھ چرچت اتے وواداں وچ گھری کتاب اے، جس وچ اوہناں پریم دیاں کئی پرتاں دی ویاکھیا کردیاں، اس راہیں پرم-ستّ نال جڑن تے زور دتا اے۔
مول پرورتی
انسان دی مول پرورتی پریم بارے اوشو دا کہنا اے جدوں پریم، اکارن، بناں کسے شرط توں اپنے خالص روپ وچ ظاہر ہندا اے تاں مندر بن جاندا اے، جد پریم اشدھّ روپ وچ واسنا، استحصال اتے قبضے دی طرحاں ظاہر ہندا اے تاں پریم قید بن جاندا اے۔ پھر انسان اس قید توں مکت ہون دی اچھا رکھدا ہویا وی مکت نہیں ہو سکدا۔ اوشو مطابق، سبھ توں وڈی کلا اتے سبھ توں وڈا علم ‘پریم’ اے، جس دے کئی روپ ہن۔ اکھاں کھلیاں رکھ کے جو پریم ہندا اے، اوہ روپ نال اے۔ اکھاں بند کر کے جو پریم ہندا اے، اوہ اروپ نال اے۔ کجھ پا لین دی اچھا نال جو پریم ہندا اے، اوہ لوبھ اے اتے اپنے-اپنے نوں سمرپت کرن دا جو اک پریم اے، اوہ بھرفتار اے۔ اجیہا خالص پریم ہی اک دن پرماتما دے دوار تک پہنچا دیندا اے۔ اوشو ولوں آرنبھ کیتا گیا نوَ-سنیاس وی اتھے وچار یوگ اے۔ اس توں پہلاں دنیا دے تیاگ نوں سنیاس سمجھیا جاندا سی پر اوشو دیاں نظراں وچ جتھے دھیان اتے پریم دا ملن ہندا اے، اس سنگم دا ناں سنیاس اے۔ سنیاسی اوہ اے جو اپنے گھر، دنیا، بیوی، بچیاں نال رہندیاں، دھیان اتے ستسنگ راہیں سچیارا بنے۔
دھرم اتے فلسفہ
اس نویں سنیاس وچ بدھ دا دھیان، کرشن دی بنسری، میرا دے گھنگرو گرو اتے کبیر دی مستی شامل اے۔ بھارت وچ دھرم اتے فلسفہ دے سمیں-ویلے سر کئی متّ ترقی یافتہ ہوئے، جہڑے بعد وچ اندھ-وشواسی ویاکھیا کارن اتے ترک تے سائنس نوں اکھوں اوہلے کرن کارن گنجھل دار بندے گئے۔ دھرم بارے اوشو دا وچار اے کہ انسان پاس جو وی تھوڑھی بہتی فکر اے، اوہ دھرم کارن اے۔ دھرماں دے سنستھاگت روپ نوں پکڑ کے بیٹھن دی تھاں اس دے ڈنوگھیرے بھید جان کے اس نوں آچرن وچ سمون دی لوڑ اے۔ دھرماں دی نہیں، دنیا نوں دھارمکتا دی لوڑ اے۔ اکھنڈت، سائنسی تے سنسارک دھرم دی لوڑ اے۔ پرماتما نوں پا لینا ہر انسان دا جم سدھ اختیار اے۔
مشکلاں
کوڑ جہان ‘چ سچ دا ہوکا دین کارن اوشو نوں اپنے جیون دوران قدم-قدم تے کئی مشکلاں دا ساہمنا کرنا پیا۔ ہنیرے دے عادی لوکاں نے اوہناں نوں سیکس گرو وجوں پرچاریا تے قاتلانہ حملے کیتے۔ اوہناں دی انٹیکجوئل قابلیت توں پچھم دی جنتا اس قدر متاثر ہوئی کہ بھے کارن امریکہ دی ریگن سرکار نے اوشو نوں اک خطرناک مجرم دی طرحاں گرفتار کر کے جیل بھیج کے اتی گھٹیا سلوک کیتا۔
موت
زہر بدلے امرت ونڈن والے پیار دے مسیحا اوشو بے شکّ 19 جنوری 1990 دے دن اپنے آشرم پونے وکھے دیہہ-مکت ہو گئے پر اوہناں ولوں چلائی گئی پریم، جاگروکتا، سرجنا دی لہر ہن پوری دنیا ‘چ پھیلدی جا رہی اے۔ GURPAL
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک
سجاد حیدر
لکھتاں
کالا پتن
میکاڈو بن ککڑ
میکاڈو بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
یش چوپڑا
یاش چوپڑا اک منیا پرمنیا پعارتی فلماں بنان والا اے جیہڑا 27 ستمبر 1932 وچ لہور وچ جمیا۔ اودے ودیا کماں توں پعارتی سرکار نے اونوں 2005 وچ پدم بھوشن دا تمغہ دتا۔ اوہ 21 ستمبر 2012 نوں ڈینگی تاپ نال مریا۔
گھانا سلطنت
حوالے
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں
چک 329 گ ب
چک 329 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
چک 328 گ ب
چک 328 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
تھامس رائٹ
تھامس رائٹ (22 September 1711 – 25 February 1786) اک انگریز تارہ گرو سی۔
گٹھ:تارہ گرو
تانبہ بن ککڑ
تانبہ بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ہیبر کرٹس
ہیبر کرٹس (27 جون 1872 – 9 جنوری 1942) اک امریکی تارہ گرو سی۔ اونے یونیورسٹی آف مشیگن وچ پرھیا تے یونیورسٹی آف ورجنیا وچ، جردوں اونوں تارہ پڑھت دی ڈگری لبی۔1902 توں 1920 وچ اونے بدلی دا سروے کیتا۔ اونے 1925 وچ اک فلم پلیٹ کمپیریٹر بنایا۔
اردو شاعری
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' میں نے جس پر دل کا افسانہ لکھا - ایک مدت تک وہ کاغذ نم رہا <div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center"> کوئی تعویز ہو رد بلا کا - میرے پیجھے محبت پڑ گئی ہے '''
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' خوف اور خواہش کے درمیان نہیں رلنا - یہ جہاں جیسا بھی ہو اب یہاں نہیں رہنا '''
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' یہ شہر چھوڑنا ہے مگر اس سے پیشتر - اس بے وفا کو ایک نظر دیکھنا بھی ہے '''
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' یا تو تیرا ہی تذکرہ کرے ہر شخص - یا پھر کوئی ہم سے گفتگو نہ کرے '''
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' یہ جو ہم لوگ ہیں احساس میں جلتے ہوۓ - ہم زمیں زاد نہ ہوتے تو ستارے ہوتے '''
<div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center">''' محبت میں نہیں ہے فرق جینے اور مرنے کا اسی کو دیکھ کر جیتے ہیں جس کافر پہ دم نکلے <div style="background:#D6CADD; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 90% tahoma; padding: 3px 5px; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px;clear:both;" align="center"> وہ ایک پل ہی سہی جس میں تم میسّر ہو اس ایک پل سے زیادہ تو زندگی بھی نہیں '''
چک 330 گ ب
چک 330 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ہرا بن ککڑ
ہرا بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سر
سر، جانوراں تے انساناں دے پنڈے دا سَبھ توں اُپر آلا حصہ ہُندا اے۔ ایہدے اُتے اکھاں، کن، نک تے مونھ ہُندا اے۔
گٹھ:پنڈا
سنہری بن ککڑ
سنہری بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سرسوتی دریا
بھارت دے ہریانہ اتے راجستھان راجاں وچوں ہوکے پاکستان تکّ وگدی ہاکڑا دریا(گھگر دریا) دا پرانا ناں سرسوتی ندی منیا جاندا ہے جو اک برساتی ندی ہے جو صرف برساتی موسم (monsoon) وچّ ہی وگدی ہے۔
thumb|230px|پنچکولا، [[ہریانہ وچوں لنگھدی گھگر ندی]]
سنسکرت ساہت مطابق سرسوتی بہت ہی پوتر ندی ہے ۔ اس دا شروع امبالہ ضلعے دی سیما دے کول سرمور توں ہندا ہے ۔ مصطفی آباد دے اتر وچ اک بہت وڈے نوان وچ پیندی ہے ۔ ایہہ ادھ-بدری دی تھاں جس نوں ہندو بہت پوتر مندے ہن، میداناں وچ داخل ہندی ہے ۔ کجھ میل چل کے ایہہ پھر ریت وچ الوپ ہو جاندی ہے اتے پنڈ بھوانی پور دے دکھن وچ 4.5 کلومیٹر دور پھر دسدی ہے ۔ پنڈ باجچھپڑ کول آ کے ایہہ پھر غائب ہو جاندی ہے تے کجھ اگے پھر دسن لگّ پیندی ہے ۔ 32 کلومیٹر تکّ اس دا وہن نہ-ماتر ہے اتے صرف چھوٹے-چھوٹے چھپڑاں راہیں ویکھی جا سکدی ہے ۔ دکھن پچھمی رستے 'تے چلدی ہوئی ایہہ پپلی توں اتر وچ کجھ کلومیٹر دی دوری 'تے دلی-امرتسر جرنیلی سڑک نوں کراس کرکے تھانیسر اتے کروکشیتر دے پچھم وچ مارکنڈا ندی دی اک شاکھ لنڈا اس وچ ملدی ہے ۔ کجھ کلومیٹر تھلے مارکنڈا (ارندی) اس وچ آ رلدا ہے اتے پہووا دے پورب اتر وچ اک وڈی جھیل دا روپ دھار لیندی ہے، جس نوں بیبی پور جھیل کیہا جاندا ہے ۔ 20ویں صدی دے ستویں دہاکے توں پہلاں ایہہ جھیل پہووا دے آس-پاس دے کھیتر وچ برساتاں دے موسم وچ بڑی تباہی مچاؤندی سی پر ہن اتھے بنھ بنا دتے گئے ہن ۔ اس جھیل دے پانی نوں کڈھن لئی اک ڈرین بنا دتی گئی ہے، جہڑی گھگر دریا وچ پیندی ہے ۔
1895-96 وچ جھیل دا پانی ورتن لئی ڈسٹکٹ بورڈ کرنال نے سرسوتی برساتی نہر دے ناں نال اک برساتی نہر کڈھی سی، جہڑی کیتھل تحصیل دی 188761 ایکڑ بھوئیں نوں پانی دندی سی ۔ ہن اس کھیتر نوں بھاکھڑا نہر دی نروانا برانچ دے کمانڈ ایریئے نال میل دتا گیا ہے ۔
مارکنڈا اتے سرسوتی ندیاں دا پانی اکٹھا ہو کے وی سرسوتی اکھواؤندا سی اتے پٹیالہ ضلعے وچ شترانا دے ستھان 'تے جتھے اس نال گھگر ندی مل جاندی ہے توں تھلے وی سرسوتی دریا دے ناں ہیٹھ وگدا سی ۔ رگوید وچ اس نوں بہت وڈا دریا لکھیا گیا ہے، جہڑا سمندر وچ رن کچھ دی تھاں 'تے ڈگدا سی ۔ رن کچھ سمندر دا اک پرانا حصہ ہے، جتھے ہن دلدل ویکھی جاندی ہے ۔ البیرونی جو 11ویں صدی وچ ہندستان دا بھرمن کر رہا سی نے اپنی پستک ال-ہند وچ لکھیا کہ سرسوتی دریا سرسوت دیش وچوں دی وگدا ہویا سمندر وچ سومناتھ مندر دے پورب وچ اک تیر نوں سٹن جنے فاصلے 'تے پیندا ہے ۔ 1245 وچ ستلج دریا ہن والے گھگر (سرسوتی) دے وہن وچ ہی وگدا سی ۔ جے اس کھیتر دی پراکرتک ستھتی دا ادھٔین کریئے تاں ایہہ وی پتہ لگیگا کہ کدے یمنا ندی سرسوتی جاں گھگر دی سہائک ندی سی اتے ستلج وی ، پہلاں ستلج اج دے پٹیالہ کی-راؤ وچ دی وگدا ہویا پٹیالہ شہر کولوں دی لنگھدا ہویا شترانا پاس گھگر دریا، سرسوتی دریا اتے مارکنڈا دے پانیاں وچ مل جاندا سی ۔ وی. اے. صاحب (آکسفورڈ ہسٹری آف انڈیا) وی لکھدا ہے، ستلج نال سبندھت سارے دریاواں دا رستہ اک وار توں بہتی وار بدلیا ہے ۔ 9ویں صدی دا پہووا وکھے شلالیکھ سرسوتی نوں پراچی سرسوتی (پورب دشا دی) کہندا ہے ۔ اس طرحاں ایہہ کیہا جا سکدا ہے کہ گھگر نوں اس ویلے پچھمی سرسوتی کیہا جاندا سی ۔ رگوید (V9-61.2، 8؛ V99 95.2) وچ وی انکت ہے کہ سرسوتی سمندر وچ ڈگدی سی ۔
ہندستان تے حملے توں پچھوں آریہ لوکاں نے اس دریا نوں اوہو ناں دتا جہڑا اوہناں دے مول دیس وچ بولیا جاندا سی ۔ شبد سرسوتی جہڑا جیڈّ ہراگتی دے سنسکرت شبد سرسوت دا استری روپ ہے، دا ارتھ ہے، جھیلاں نال بھرپور ۔ پنجاب وچ وس کے آریہ لوکاں نے اس نوں سرست ناں دتا ۔ روز انوسار اس سرسوت دیش دی حد کروکشیتر دے دریا سرسوتی توں لے کے سندھ دریا تے ستھت اٹک تکّ، چڑھدے وچ پہووا پھر رتیا تے ضلع حصار وچ فتح آباد، دکھن-پچھم وچ ملتان اتے اتر وچ جموں اتے ضلع کانگڑا دے نورپور تکّ پیندی سی ۔
ضلع سرسا دے نیڑے اک وناسن ناں دی جگہ ہے، جس دا ارتھ ہے نا دسنا جاں غائب ہو جانا ۔ اتھے سرسوتی دریا دا خشک وہن اگے کئی تھایں ویکھیا جا سکدا ہے ۔
گٹھ:دریا گٹھ:پنجاب دا جغرافیہ گٹھ:پنجاب دے دریا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 331 گ ب
چک 331 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ساہیوال
ساہیوال پنجاب پاکستان دے ضلع ساہیوال دی تحصیل ساہیوال دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر ساہیوال ڈویژن ، ضلع ساہیوال تے تحصیل ساہیوال دا راجگڑھ اے ۔
ناں
اس شہر دا ناں ، ایتھے وسن آلے جٹاں دی اک گوت "ساہی" دے ناں تے ساہیوال اے جہڑے پرانیاں ویلےآں چ اس پنڈ چ رہندے سن ۔ ساہیوال دا پراݨا ناں وی ساہیوال سی بعد وچ انگریز دور وچ ایہدا ناں منٹگمری رکھ دتا گیا ۔ ایہ ناں اوس دیلے دے پنجاب دے لیفٹینینٹ گورنر منٹگمری دے ناں تے رکھیا گیا سی ۔ 1966ء وچ ایہدا پراݨا ناں ساہیوال بحال کردتا گیا ۔
ساہیوال لہور توں لمے ول 180 کلومیٹر دے پینڈے تے لہور کراچی ریلوے تے وسدا اے ۔ ایہ شہر ستلج تے راوی دریاواں وچکار سنگھݨے آباد علاقے وچ واقع اے ۔
تریخ
سن 1865ء توں پہلاں ایہہ لہور کراچی ریلوے لین تے اک چھوٹا جہا پنڈ سی تے اوس ویلے دے پنجاب دے لیفٹینینٹ گورنر سر رابرٹ منٹگمری نے ایتھے اک شہر دی بنیاد رکھی تے ایہہ شہر اوہدے ناں تے منٹگمری اکھوایا ۔ 1966ء وچ ایہدا پراݨا ناں ساہیوال بحال کردتا گیا ۔
ضلع ساہیوال دا علاقا قدیم تریخ ویلے توں آباد اے ۔ ایتھے ہڑپا دی آثار قدیما دی تھاں اے ۔ جیہڑے ساہیوال شہر توں 35 کلومیٹر لہندے پاسے موجود اے ۔ایہ علاقا 2600 ق م وچ آباد سی ۔ ایہ علاقا جنوبی ایشیائی سلطنتاں دا حصا رہیا تے وسطی ایشیا توں آوݨ آلے پناہ گیراں تے حملا آوراں دی راہ رہیا ۔ اس ویلے علاقےآں دے آجڑی قبیلےآں نے کدی وی دلی یا لہور دیاں مسلمان حکمراناں نوں بوہتی اہمیت نئیں دتی تے ایتھے دے لوک زیادہ تر مرکز نال بغاوت دی حالت وچ ای رہے ۔ ساہیوال دے لاگے پاکپتن دا پرانا تے مشہور شہر اے ، جتھے بابا فرید شکر گنج (1173–1265) دا مزار اے ،جسدی زیارت مشہور مسلمان سیاح ابن بطوطہ نے 1334ء چ کیتی ۔ بابا فرید دی وجہ توں ای اس شہر دا ناں پاکپتن پیا جہڑا کہ پہلے اجودھن سی ۔ بابا فرید نے ای ایتھے دے مقامی قبیلےآں (وٹو تے ہور) نوں مسلمان کیتا ۔مغلیہ سلطنت دی زوال مگروں سکھ سلطنت نے ساہیوال اتے مل مار لیا تے ایتھے دے لوکاں نال سختی دا ورتا کیتا ۔ 1849ء چ ایہ علاقہ سدھا برطانوی راج ہیٹھ آگیا تے جدوں سرکاری طور اتے ضلع بنایا گیا تے اسدا راجگڑھ پاکپتن بنایا گیا ۔ 1852ء چ ضلع چ راوی پار دے علاقے وی شامل کر دتے گئے تے ضلعی مرکز گوگیرہ بنا دتا گیا ۔1865ء چ جدوں ریلوے لین اساری گئی تے لین لاگے دے اک پند ساہیوال نوں منٹگمری دا ناں دے کے ضلع دا راجگڑھ بنا دتا گیا. ۔1865ء توں مگروں ایہ پنڈ بوہت تیزی نال ترقی کر کے اک شہر بن گیا ۔1966ء چ منٹگمری دا بدل کے اک وار فیر ساہیوال رکھ دتا گيا ۔
نکئیاں دی مسل دا ایس علاقے اتے مل
اس مثل دا بانی سردار ہری سنگھ لہور ضلعے دی چونیاں تحصیل دے پنڈ بہروال دا سندھو جٹ سی۔ کئیاں نے اس دا ناں ہیرا سنگھ وی لکھیا اے ۔ اس دا پنڈ لہور دے دکھن لہندے ولّ دو دریاواں راوی اتے ستلج دے درمیان پیندا سی اتے اس علاقے نوں 'ناکا کیہا جاندا سی۔ 'ناکا توں ایہناں دی الّ نکئی پے گئی۔
ہری سنگھ 1706 وچّ چودھری ہیم راج دے خاندان وچ پیدا ہویا۔ ہری سنگھ نے بچپن وچّ ہی ہتھیاراں دی مشق کرنی شروع کر دتی سی۔ اس نے 1731 وچّ کھنڈے باٹے دا امرت پان کیتا تے تیار-بر-تیار سنگھ سج گیا۔ جدوں سکھاں نے 1763 وچّ قصور اتے 1764 وچّ سرہند فتح کیتا تاں ہری سنگھ نے بے مثال بہادری دا مظاہرہ کردیاں بہروال، چونیاں، دپالپور، جمبڑ، جیٹھوپر، کنگنوال اتے کھڈیاں دے علاقیاں 'تے قبضہ کر لیا۔ اس نے اپنے پنڈ بہروال نوں ہی اپنا صدر مقام بنایا۔ 1748 وچّ ہری سنگھ دی سیوا وچ 200 گھوڑ-سوار سن۔ ہری سنگھ ہندواں دی پکار تے گٔوآں دی رکیا لئی پاکپتن دے گدی نشین نال لڑائی وچ گولی لگن نال مر گیا۔ اس مگروں اس دے بھتیجے ناہر سنگھ نوں مثل دا نگران تھاپیا۔ اوہ 9 مہینے بعد 1768 وچّ ہی کوٹ کمالیہ (کمالیہ) دی لڑائی وچّ لڑدا ہویا ماریا گیا۔ ناہر سنگھ دا چھوٹا بھرا رن سنگھ مثل دا سردار بنیاں۔ اس دے میلے وچّ نکئی مثل دی طاقت اتے علاقہ کافی ودھے۔ سردار رن سنگھ دے میلے وچّ چونیاں، قصور، شرقپور، گوگیرہ وغیرہ دے علاقیاں توں 9 لکھ روپئے سالانہ دا مالیا آؤندا سی۔ رن سنگھ کول 2000 گھوڑ سوار، اوٹھاں 'تے سوار جمبورک تے توپاں سن۔ اس نے بہروال نوں اپنا صدر مقام بنایا۔ 1781 وچّ رن سنگھ دی موت ہو گئی۔ سردار رن سنگھ دا وڈا پتر بھگوان سنگھ مثل دا چیف بنیاں۔ اس دی بھین داتار کور (پتری سردار خزان سنگھ نکئی) مہاراجہ رنجیت سنگھ دی پٹرانی بنی ۔ داتار کور دی ککھوں ہی ولی عہد کھڑک سنگھ پیدا ہویا۔ مہارانی داتار کور نوں 'مائی نکائن' کر کے جانیاں جاندا سی۔ بھگوان سنگھ توں بعد اس دا چھوٹا بھرا گیان سنگھ مثل دا سردار بنیاں جس دی 1807 وچّ موت ہو گئی۔ گیان سنگھ دا پتر کاہن سنگھ سی جس نوں مہاراجہ رنجیت سنگھ نے 15،000 روپئے سالانہ دی جاگیر دے دتی اتے اس دے سارے علاقے لہور دربار وچّ شامل کر لئے ۔
1857ء دی جنگ آزادی
ساہیوال تے بار دے علاقےآں دے لوک مڈھ توں ای آزاد رہن سہن دے عادی سن اینہاں نے نا تے کسے وی باہرلے حکمران نوں منیا نال اپنے اتے کسے دی حکومت قبول کیتی ، ایہہ لوک مغلیہ سلطنت دے خلاف وی اکثر بغاوت کر رہندے سن ، مغلاں مگروں سکھاں نال وی اینہاں دیاں لڑائیاں ہندیاں رہیاں جیہناں اک مشہور لڑائی کوٹ کمالیو دی لڑائی وی سی جہڑی اج دے کمالیا شہر لاگے لڑی گئی سی ۔ انگریزاں دے 1849ء چ سکھ سلطنت نوں ہرا کے پنجاب اتے مل مگروں ایتھے دے آزادی پسند لوکاں نے انگریز سرکار نوں وی دل توں نئیں منیا تے جدوں 1857ء دی جنگ آزادی چ انگریز خلاف بغاوت ہوئی تے ایتھے دے قبائلی سرداراں نے اس چ حصہ لیا تے اینہاں سبتوں مشہور سردار رائے احمد خاں کھرل دا تعلق نیلی بار پنجاب نال سی۔ نیلی بار تے ساہیوال دے وچکارلے علاقے نوں کہیا جاندا اے ۔احمد خاں کھرل دا آبائی قصبا گوگیرہ (ساہیوال) سی ۔ 1857 دی جنگ چ احمد خان انگریزاں نال لڑیا حالانکہ اوہناں دی عمر 80 سال سی لیکن اوہ بہادری نال لڑے ۔ 21 ستمبر 1857 گوگیرہ دے نیڑے احمد خان لڑدیاں ہویاں شہید ہو گئے ۔
بولی
ساہیوال دے لوکاں دی وڈی بولی پنجابی اے تے اردو ، انگریزی وی بولیاں سمجھیاں جاندیاں نیں ۔
لوک گݨتی
ساہیوال شہر دی آبادی 389605 اے ۔
معیشت
ساہیوال دی مقامی معیشت چ زراعت اہم اے ، خاص طور اتے کپاہ ، کنک ، آلو ، چول (چاول) جہڑے کہ پورے پاکستان تے دوجے دیساں چ وی برآمد کیتے جاندے نیں ۔ ساہیوال دے ڈنگر پسو وی بہت مشہور نیں ۔ خاص طور تے ساہیوال نسل دی گاں تے نیلی راوی مجھ بوہتا ددھ دین وچ مشہور نیں ۔
زراعت تے فصلاں
ساہیوال بنیادی طور تے اک زرعی علاقا اے ۔ کپاہ ، کݨک ، تماکھو تے تیلدار فصلاں ساہیوال دی پچھاݨ نیں ۔
صنعت
ساہیوال ڈویژن دیاں صنعتاں زیادہ تر زراعت متعلق نیں تے تقریبا 1682 صنعتی یونٹ نیں ۔ وڈیاں صنعتاں چ بیوریجز اینڈ فوڈ پروسیسنگ یونٹس (Mitchell's Fruit Farms Limited, Montgomery Biscuits, Engro Foods Limited, Beakers Land & Sweets Factory) ، اتفاق شوگر ملز ، بابا فرید شوگر ملز ، ڈرگ تے فارماسیوٹیکل ، تماکھو (لیکسن ٹوبیکو) ، کاٹن جننگ اینڈ پروسیسنگ، فلور ملز ، کھاد کمپنیاں (Fauji Fertilizer Company Limited) ،بناسپتی گھے تے کوکنگ آئل (حبیب آئل ملز) ، ٹیکسٹائل ویونگ/سپننگ ، صابن تے ڈٹرجنٹ ، پیپر تے پیپر بورڈ ،پولٹری فیڈ ،سید پروسیسنگ تے چمڑے دیاں صنعتاں شامل نیں ۔
موسم
ساہیوال دا موسم شدید قسم دا اے ، جہڑا گرمیاں چ 45 °C تک پہنچ جاندا اے تے سردیاں وچ 2 °C تک ڈگ جاندا اے ۔ضلع ساہیوال دی زمین بہت زرخیز اے ۔ ایتھے سالانا مینھ 200 ملی میٹر تک پیندا اے ۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع ساہیوال
سماٹری مور بن ککڑ
سماٹری مور بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 332 گ ب
چک 332 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل پیرمحل دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دے پنڈ گٹھ:گوگیرہ برانچ دے پنڈ
چٹینکوالا ساکی
چٹینکوالا ساکی نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ ایہ ساکی ٹبر چوں اے تے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
White-faced saki
مرزا حسین علی نوری
بہاء اللہ' (1817–1892) بہائی عقیدہ دے بانی پیغمبر سی۔ 1863 وچ اس نے خدا دی طرفوں وحی دے اپنے دعوے دا اعلان کیتا، تے اپنی باقی زندگی سلطنت عثمانیہ وچ قید وچ گزاری۔ انہاں دی تعلیمات اتحاد تے مذہبی تجدید دے اصولاں دے گرد گھومدیاں سی ، اخلاقی تے روحانی ترقی توں لے کر عالمی حکمرانی تکر۔ بہاء اللہ دی پرورش بغیر کسی رسمی تعلیم دے ہوئی سی لیکن اہو پڑھے لکھے تے دیندار سی۔ انہاں دا خاندان کافی امیر سی، تے 22 سال دی عمر وچ انہاں نے خاندانی جائیدادوں دا انتظام کرن تے خیراتی اداریاں نوں کافی وقت تے رقم عطیہ کرن دی بجائے حکومت وچ اک عہدہ چھڈ دتا۔ انہاں دی تدفین دی جگہ انہاں دے پیروکاروں دی زیارت دے لئی اک منزل اے، جسے بہائی کیہا جاندا اے، جیڑا ہن 236 ممالک تے خطوں وچ مقیم اے، جناں دی تعداد 5 توں 8 ملین دے درمیان اے، تے جدید دور وچ ابھرن والے واحد آزاد عالمی مذہب دی نمائندگی کردے نے۔
خدا
خدا دا بہائی تصور توحیدی اے۔ خدا اک واحد غیر تخلیق شدہ غیر فانی ہستی اے جیڑا تمام وجود دا مطلق تے حتمی ذریعہ اے۔ بہاء اللہ واضح طور تے "اک ذاتی خدا (خداؤں) دے وجود تے وحدانیت دی تعلیم دیندا اے، نامعلوم، ناقابل رسائی، تمام وحی دا ماخذ، ابدی، ہمہ گیر، ہر جگہ موجود تے قادر مطلق"۔
صحیح زندگی گزارن دے نسخے۔
بہاء اللہ ہر بہائی نوں اک صالح، صحت مند، پیداواری زندگی گزارن دی دعوت دیندا اے، جس وچ چنگے اخلاق تے اخلاقی خوبیاں ہون جدا سچائی، دیانتداری، امانت داری، صبر، شائستگی، مہمان نوازی، وفاداری، پاکیزگی، عفت، اعتدال۔ ، تحمل، عدل تے انصاف۔  اہو مومنین نوں تمام مذاہب دے ماننے والوں دے نال دوستانہ تے محبت بھرے انداز وچ منسلک ہون دی ترغیب دیندا اے،  ہر قسم دے مذہبی تشدد دی مذمت کردا اے تے منع کردا اے، بشمول جہاد۔  بہاء اللہ دا اپنے پیروکاراں دے لئی بنیادی پیغام اہے اے کہ اہو انسانیت دی خدمت دے لئی ہر ممکن کوشش کرن، تے ہم خیال افراد دے نال تعاون کریں۔ تاکہ دنیا نوں متحد کرن دے عمل نوں خدا دی خوشنودی دے لئی اگے ودیا جا سکے۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:بہائیت
نکی چھل
نکیاں چھلاں ریڈیو چھلاں نیں جنہاں دی چھل لمبائی اک میٹر توں لے کے اک ملی میٹر تک ہوسکدی اے یا 300 میٹر ہرٹز توں 300 گیگا ہرٹز تک ہوندی اے۔
جان ایبٹ
جان ایبٹ کینیڈا دا وزیراعظم اے۔۔ اوہ کینیڈا دا تیجا وزیراعظم ےی تے اودا جوڑ کنزرویٹو پارٹی نال اے۔
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے وزیراعظم
پہاڑی مور بن ککڑ
پہاڑی مور بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
میکس فان لائو
میکس فان لائو (9اکتوبر 1879- 24 اپریل 1960) اک جرمن فزکس گرو سی۔ اوہنے کرسٹل توں ایکس شعاع دی ڈائیفریکشن بارے کھوج کیتی۔ ایس توں علاوہ اوہنے آپٹکس، کرسٹیلوگریفی، قوانٹم نظریہ، سپر کنڈکٹوٹی تے ریلیٹوٹی نظریے تے کم کیتا۔ اوہنوں 1914 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 333 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
الگزنڈر میکنزی
الگزنڈر میکنزی کینیڈا دا وزیراعظم اے۔۔ اوہ کینیڈا دا دوجا وزیراعظم ےی تے اودا جوڑ لبرل پارٹی نال اے۔
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے وزیراعظم
چک 334 گ ب
چک 334 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
یرمین مور بن ککڑ
یرمین مور بن ککڑ مور ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 334 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
عبدالرحمان صوفی
288x288px|کھبے|thumb|عبدالرحمٰن الصوفی د‏‏ی اک کتاب تو‏ں [[برج قوس د‏‏ی تصویر کشی تے تشریح]] عبد الرحمٰن الصوفی (ولادت: جمعہ 16 محرم الحرام 291ھ/ 9 دسمبر 903ء — وفات: منگل 12 محرم الحرام 376ھ/ 25 مئی 986ء) اک مشہور مسلما‏ن فلکیات دان سی جس دا تعلق ایران دے قدیم شہر رے (جو ہن تقریباً تہران وچ شامل اے ) تو‏ں سی۔ موجودہ دور دے بیشتر کواکب تے ستارےآں دے ناں اس د‏ی مشہور کتاب 'ساکن ستارےآں د‏‏ی کتاب'(عربی: كتاب الكواكب الثابتة ) وچ اج تو‏ں اک ہزار سال پہلے دتے گئے سن ۔ انگریزی وچ اس دا ناں Azophi مشہور ا‏‏ے۔ اج وی جدید فلکیات وچ اس دے ناں اُتے چاند دے اک گڑھے دا ناں 'lunar crater Azophi' تے اک سیارہ دا ناں Al-Sufi۔ 12621 رکھیا گیا ا‏‏ے۔
عبدالرحمان صوفی اک ایرانی تارہ گرو سی۔
عبدالرحمان صوفی رے ایران وچ 7 دسمبر 903 نوں جمیا۔ 964 وچ اوہنے كتاب صور الكواكب دے ناں تے تارہ پڑھت تے کتاب لکھی'۔ اوہ پہلا تارہ گرو سی جیہنے وڈا میجلنی بدل بارے لکھیا۔ اونے بطلیموس دی کتاب المجسطي نوں وڈا کیتا تے اودا ترجمہ کیتا سی۔
عبدالرحمان صوفی نو مشہور مسلمان تارہ گرواں وچوں اک اے۔
عبد الر حمن الصوفی (903ـ986 ء ،ایران) پہلا عالمی ماہر افلاک سی جس نے 964ء وچ اینڈرو میڈا گیلکسی(M31 andromeda galaxy )کو دریافت کيتا سی۔ ساڈے نظام شمسی تو‏ں باہر کسی تے سٹار سسٹم دے ہونے دا ایہ پہلا تحریری ثبوت سی جس دا ذکر اس نے اپنی تصنیف کتاب الکواکب الثا بت المصور( Book of Fixed Stars )ماں کیہ۔ ایہی کہکشاں ست سو سال بعد جر من ہیئت دان سا ئمن Simon Marius d1624))نے دسمبر1612ء وچ ٹیلی سکوپ د‏‏ی مدد تو‏ں دریافت کيت‏ی سی۔
حالات
عبدالرحمان صوفی 25 مئی 986 نوں شیراز وچ مریا۔
لکھتاں
اس د‏ی مشہور لکھتاں درج ذیل نيں۔
مورتاں
گٹھ:903 دے جم گٹھ:986 دیاں موتاں گٹھ:آل بویہ دے علما گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:دسويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے ماہرین فلکیات گٹھ:دسويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:مسلم سائنس دان گٹھ:مسلما‏ن فلکیات دان
جان میکڈونلڈ
جان میکڈونلڈ کینیڈا دا وزیراعظم اے۔۔ اوہ کینیڈا دا پہلا وزیراعظم سی تے اودا جوڑ لبرل-کنزرویٹو پارٹی نال اے۔
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے وزیراعظم
ضلع ملاتیا
ضلع ملاتیا ترکی دے صوبہ ملاتیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے
Malatya
ضلع اکچاداگ
ضلع اکچاداگ ترکی دے صوبہ ملاتیا دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ویرا روبن
thumb|ویرا روبن ویرا روبن (1928) اک امریکی تارہ پڑھت گرو سی۔ 1970 دے دوالےاونوں تارہ سمندراں دی سوچی گئی ٹور تے اصل ٹور وچ فرق دسیا۔ ایس رپھڑ نوں "تارہ سمندر دی ٹور دا رپھڑ" دا ناں دتا گیا۔جیدی وجہ توں تاریک مادے دی تھیوری بنن وچ آئ۔
ٹابو
ٹیبو کسے اجیہے کارج نوں کرن دی پربل مناہی نوں کہندے ہن جس بارے وچّ ایہہ منیا جاندا ہے کہ اوہ کارج جاں تاں بہت پوتر ہے جاں سراپیا کہ سدھارن لوکاں دے کرن لئی نہیں ہے۔ اتے اگر کوئی ویکتی اجیہا کم کردا ہے تاں اوہ یادگاری سزا دا بھاگی بندا ہے۔ اس طرحاں دے ٹیبو عامَ طور تے ہر سمدائے وچّ موجود ہن۔ ساماجک وگیان وچّ ٹیبو شبد دا پریوگ کجھ حد تکّ اوہناں منکھ گتیودھیاں جاں پرتھاواں دی مناہی ہے جہناں نوں نیتک اتے دھارمک مانتاواں دے آدھار اتے پوتر اتے نشدھّ منیا جاندا ہے۔ ٹیبو توڑن نوں عامَ طور تے کسے وی سبھیاچار وچّ بپتا دا جنک منیا جاندا ہے۔ ایہہ سبھیاچار دے کھیتر دا بے حدّ پرچلت ورتارا ہے۔
شبد-نرکتی
انگریزی دا شبد ٹیبو پولینیشیئن شبد ‘ٹاپو` جاں فجیائی ٹابو توں لیا گیا ہے۔ پولینیشیئن بھاشاواں وچّ اس شبد دے ارتھ ہن، مناہی کرنا، ورجنا۔ ٹیبو شبد سدھارن ارتھاں وچّ وشیش پرکار دی مناہی لئی ورتیا جاندا ہے۔
According to Collier's Encyclopedia، Vol. 16:- The Polynesion word taboo refers to a prohibition against touching، taking or using a thing or a person because of the santity with it is charged، Taboo involves more than a caution، respect or reverence with which the secred is approached in all cultures. The mystic essence of the object or person is held to be infectious and dangerous. ٹیبو دی ایہہ سبھیاچارک گھاڑھت شروع بھاوی لوک وہار تے سماجک ووستھا دی ویونتبندی توں ہوئی ہووے، پر آدی قالین منکھ دے جادو تے غیبی شکتیاں وچّ وشواس نے اسنوں سنسکارک ارتھ دے دتے۔ انگریزی وچّ ایہہ شبد پہلی وار 1777 وچّ جیمج ککّ نے ورتیا سی۔