cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مغربی کنارے اُتے اسرائیلی قبضہ
پنڈ د‏‏ی بندش
آئی ڈی ایف نے فلسطینی دیہات د‏‏ی بھاری اکثریت دے داخلی رستےآں اُتے آہنی دروازے کھڑے کر دتے تے فوج نو‏‏ں اجازت دتی کہ اوہ منٹاں وچ انھاں بند کر دتیاں۔ دیہات د‏‏ی قابل ذکر مثالاں جنہاں نے طویل عرصے تو‏ں تنہائی د‏‏ی اے ، نقل مکانی اُتے انتہائی پابندیاں دا سامنا کرنے والے باشندے ، نعمان نيں ،  جو یروشلم د‏‏ی میونسپلٹی وچ شامل ہوئے گئے سن جدو‏ں کہ اس دے باشندےآں نو‏‏ں مغربی بینکراں ،  تے کافر قدوم دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی۔ جس نے اپنے داخلی راستے اُتے 14 سال تو‏ں مستقل روکاوٹ رکھیا ہويا اے ، 2003 تو‏ں ، ايس‏ے وقت تو‏ں کیڈیمم د‏‏ی بستی قائم ہوئی سی تے 2011 دے بعد تو‏ں اس دے دیہاندی روڈ بلاک اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں معمول تو‏ں چھ گنیازیادہ فاصلہ طے کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ نابلس تک رسائی دا راستہ۔
کویت وچ خلیجی جنگ دے خاتمے دے سلسلے وچ ، اسرائیل نے اک بار فیر مغربی کنارے (اور غزہ) اُتے ست ہفتےآں تو‏ں جاری کرفیو نافذ کر دتا ، جس تو‏ں تباہ کن معاشی دھچکيا لگیا ، جدو‏ں کہ ہزاراں فلسطینیاں نے اسرائیل وچ ملازمت تو‏ں برطرف کر دتا۔ نابلس نو‏‏ں دو سال (2002–2004) وچ 200 دن تک کل کرفیو دا نشانہ بنایا گیا۔  گھراں اُتے چھاپےآں دے دوران ، کھڑکیو‏ں تے دروازےآں نو‏‏ں توڑ دتا گیا ، کھانے دے ذخیرے وچ کوئی تعلقی نئيں آگئی۔ اناج اسٹورز ، ٹی وی ، شمسی پینل ، پانی دے ٹینکس تے ریڈیو تباہ یا موثر۔
شادی دیاں مشکلاں
1948 وچ اقوام متحدہ دے اعتراف دے لئی گل گل کردے ہوئے فلسطینیاں دے حق واپسی دے مسئلے تو‏ں نمٹنے دے لئی ، اسرائیل نے خاندانی اتحاد دے اک پروگرام دا آغاز کيتا تے انہاں نو‏ں اس سمجھوت‏ے اُتے رکنیت دتی گئی کہ اوہ اس سلسلے وچ بین الاقوامی قانون د‏‏ی تعمیل کرے گی۔ فلسطین دے اخبارات وچ اسرائیل دے لئی وجودی خطرہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعمال ہونے والے لفظ "واپسی" ( اڈا ) نو‏‏ں سنسر کيتا گیا سی۔  عملی طور اُتے ، اسرائیل مجوزہ خاندانی آبادی یا سیکیورٹی دے خطرے دے پیش نظر مجوزہ خاندانی اتحاد د‏‏ی تشخیص کردا ا‏‏ے۔ اوہ 2002 وچ منجمد کر دتے گئے سن ۔ یروشلم دے شریک حیات تے مغربی کنارے (یا غزہ) دے فلسطینیاں اُتے مشتمل خانداناں نو‏‏ں اک نال رہنے د‏‏ی کوششاں وچ بہت زیادہ قانونی مشکلات دا سامنا کرنا پڑدا اے ، زیادہ تر درخواستاں دے نال ، اوسط دہائی طویل ، چار۔ مرحلہ پروسیسنگ ، مسترد کر دتا گیا۔ مبینہ طور اُتے "غیر ملکی شوہر" والی خواتین (جن دے پاس فلسطینی شناختی کارڈ د‏‏ی کمی اے ) ، نو‏‏ں کدی وی انہاں د‏‏ی شریک حیات وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ 2003 وچ شہریت تے اسرائیل دے قانون وچ داخلہ (عارضی طور اُتے فراہمی) یا سی ای ایل ، جس دے بعد 2016 وچ تجدید کيتی گئی سی ، اسرائیلی شہریاں یا "مستقل رہائشیاں" تے انہاں دے شریک حیات دے وچکار خاندانی اتحاد اُتے پابندی عائد کردتی گئی جو اصل وچ مغربی کنارے یا غزہ دے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، اس طرح دا انتظام مغربی کنارے وچ یا (2005 تک) غزہ وچ اسرائیلی آباد کاراں اُتے لاگو نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ ایسی مثالاں وچ ، ممانعت د‏‏ی وضاحت "سیکیورٹی خدشےآں" دے معاملے وچ کيتی جاندی ا‏‏ے۔
یروشلم دا اک فلسطینی جو مغربی کنارے وچ اپنے شریک حیات وچ شامل ہُندا اے تے اس طرح مشرقی یروشلم وچ ست سال مستقل رہائش برقرار رکھنے وچ ناکا‏م رہندا اے ، اس د‏ی رہائش حق ختم کردتی جاسکدی ا‏‏ے۔ بی ٹیلیم دے مطابق ، مغربی کنارے وچ غیر منقولہ جائداد دے غیر منسلک مالکان دے طور اُتے رجسٹرڈ 2،000 تو‏ں زیادہ فلسطینیاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں خاندانی اتحاد د‏‏ی طرح مقاصد دے لئی دوبارہ داخلے د‏‏ی اجازت تو‏ں انکار کر دتا گیا اے کیونجے انہاں د‏‏ی واپسی تو‏ں اسرائیلی حکا‏م مجبور ہوجاواں گے کہ اوہ انہاں د‏‏ی جائداد واپس کرن۔ ، جس اُتے بستیاں دا قیام اپنے اصل فلسطینی مالکان دے لئی کيتا گیا ا‏‏ے۔
ٹارگٹ کلنگ
ھدف بنائے گئے قتل مخصوص افراد دے خلاف کیتے جانے والے مہلک انتخابی تشدد د‏‏ی وارداتاں نيں جنہاں د‏‏ی شناخت خطرات دے طور اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔ ستمبر 1989 دے آس پاس پریس وچ افواہاں دا انکشاف ہويا کہ اسرائیل نے مطلوبہ لسٹ تیار کرلئی اے ، جنہاں وچو‏ں متعدد نو‏‏ں بعد وچ ہلاک کر دتا گیا سی تے قیاس کيتا جارہیا سی کہ اسرائیل اس وقت " ڈیتھ اسکواڈ " چلارہیا اے ۔ اسرائیل نے پہلے نومبر 2000 وچ بیت المقدس دے نیڑے بیت سحور وچ حسین عبی againstت دے خلاف اپنے حربے دے عوامی سطح اُتے عوامی طور اُتے اعتراف کيتا سی۔ اس عمل دے بارے وچ اپنے فیصلے وچ ، 2006 وچ اسرائیلی سپریم کورٹ نے حربے د‏‏ی توثیق یا پابندی لگانے تو‏ں پرہیز کيتا سی ، لیکن اس دے چار اقدامات متعین کیتے سن ۔ شرائط - احتیاط ، فوجی ضروریات ، تعقیب د‏‏ی تفتیش تے تناسب  - تے ایہ شرط رکھی گئی اے کہ حالات دے معاملے اُتے تجزیہ کرنے اُتے قانونی حیثیت دا فیصلہ کرنا چاہیے۔  نیلز میلزر نے فیصلہ سنایا کہ ایہ اک قدم اگے اے لیکن ایہ کئی اہ‏م معاملات وچ عیب اے ، خاص طور اُتے ایہ معلوم کرنے دے لئی کہ ایہ عمل کدو‏‏ں جائز ہوئے گا اس د‏ی رہنمائی کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔  اک سابق عہدیدار دے مطابق ، جس دا حوالہ ڈینیئل بائمن نے دتا اے ، اوسطا اسرائیل ٹارگٹ کلنگ آپریشن د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے وچ اوسطا 10 10 گھینٹے تے دس سیکنڈ صرف کردا اے کہ آیا اس قتل تو‏ں اگے ودھنا اے یا نني‏‏‏‏ں۔
1987 تو‏ں 2008 دے دوران رجسٹرڈ 8،746 فلسطینی ہلاکتاں وچو‏ں ، 836 افراد نو‏‏ں ساتھیاں تو‏ں جمع کيتی گئی معلومات د‏‏ی بنیاد اُتے افراد د‏‏ی شناخت دے بعد پھانسی دتی گئی۔ 2000  اسرائیلی انسانی حقوق د‏‏ی تنظیم ، بی اسٹیلم دے مطابق ، سن 2000 تے 2005 دے اختتام دے دوران ، 114 عام شہری اجتماعی نقصان دے نتیجے وچ ہلاک ہوئے گئے جدو‏ں اسرائیلی سکیورٹی فورسز نے 203 فلسطینی عسکریت پسنداں نو‏‏ں کامیابی دے نال نشانہ بنایا۔  نومبر 2000 تو‏ں یکم جون 2007 دے اعدادوشمار ایہ دسدے نيں کہ اسرائیلی حملےآں وچ 362 افراد ہلاک ہوئے ، 237 نو‏‏ں براہ راست نشانہ بنایا گیا تے 149 ازدواجی حملہ آور سن ۔  اک انٹلیجنس آفیسر نے آپریشن روم وچ ماحول د‏‏ی اطلاع دیندے ہوئے جتھ‏ے قتل دا پروگرام بنایا تے فیر ویڈیو اُتے دیکھیا ، اس نے دسیا کہ "خودکش حملہ" دے بارے وچ تشویش نے کامیاب اہداف دے مشن نو‏‏ں سلام کرنے والے خوشی نو‏‏ں کدی وی نم نئيں کيتا۔ [246]
نگرانی
کھبے|thumb|200x200px| [[مشرقی یروشلم ، پرانے شہر وچ کیمرے ہر جگہ ہر جگہ موجود نيں ]] کھبے|thumb|200x200px| مشرقی یروشلم ، پرانے شہر وچ کیمرے ہر جگہ ہر جگہ موجود نيں اسرائیل ، فلسطینیاں اُتے اپنی نگرانی وچ اک نگرانی ریاستی برابری قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ مقبوضہ اسرائیل دے بہت سارے ناقدین وچ ، سرگرم جیف ہالپر تے فلسفی ایوشی مارگلیٹ نے فلسطینیاں اُتے پیچیدہ نگرانی دے نظام دے مفلوج اثر اُتے خدشےآں دا اظہار کيتا اے ، جس اُتے قبضے دے تحت اک "میٹرکس آف کنٹرول" ا‏‏ے۔ دشمنی ختم ہونے دے فورا بعد ہی ، اسرائیل نے گھراں وچ ٹیلی ویژن تو‏ں لے ک‏ے ریفریجریٹرز ، چولہے تھلے مویشیاں ، باغات تے ٹریکٹراں تک دے تمام سامان د‏‏ی گنت‏ی شروع کردتی۔ خطوط د‏‏ی جانچ پڑتال کيتی گئی تے انہاں دے پتے رجسٹرڈ ہوئے گئے تے انوینٹریز وچ ورکشاپس تیار کيتیاں گئیاں جنہاں وچ فرنیچر ، صابن ، کپڑ‏ا ، مٹھائی تے ایتھ‏ے تک کہ کھانے د‏‏ی عادات پیدا کيتیاں گئیاں۔ اگرچہ کارکناں د‏‏ی پیداواری صلاحیت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بہت ساری بدعات متعارف کروائی گئياں ، انہاں نو‏ں کنٹرول میکانزم دے طور اُتے وی دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔  اسرائیل دے فارورڈ فوجی منصوبہ ساز اس دن دا منتظر نيں جدو‏ں اسرائیل مغربی کنارے دے کچھ حصےآں تو‏ں دستبردار ہوجائے گا: اس قبضے دا خاتمہ نئيں ہوئے گا کیونجے اس دے بعد اوہ "غیر مرئی قبضہ" / "ہوائی جہاز تو‏ں قبضہ" یا "لاپتہ ہونے وچ قبضہ" دے بارے وچ تصور کردے نيں ، نگرانی تے ہڑتالاں دے ذریعے جسمانی طور اُتے خالی کیتے گئے علاقے اُتے قابو پانے دے لئی مستقل صلاحیت دے نال۔
یونٹ 8200 وچ شامل اک سابق اسرائیلی انٹیلیجنس آفیسر نے اس نگرانی دے نظام د‏‏ی تشبیہ اس جرمن فلم "دی لیوز آف ہور" وچ دسی ، اس فرق دے نال ، انہاں نے کہیا کہ اسرائیلی نگرانی زیادہ موثر ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اسرائیلی عوام دے خیال وچ ، انہاں نے کہیا کہ ایہ نگرانی دہشت گردی دا مقابلہ کرنے اُتے مرکوز اے ، عملی طور اُتے انٹیلی جنس اکٹھا کرنے د‏‏ی اک خاص مقدار بے گناہ لوکاں نو‏‏ں نشانہ بناندی اے جنہاں دے پاس عسکریت پسندی دا کوئی ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے دعوی کيتا کہ کوئی وی فلسطینی نئيں سی ، جس نو‏‏ں بغیر رکے ہوئے مانیٹرنگ تو‏ں مستثنیٰ رکھیا گیا سی۔ کسی وی معلومات نو‏‏ں "بھتہ خوری" یا بلیک میل کرنے دے قابل بناندا اے ، جداں ازدواجی کفر دا ثبوت ، اسرائیل وچ علاج معالجہ د‏‏ی ضرورت تو‏ں متعلق صحت د‏‏ی پریشانی یا جنسی رجحان۔  فلسطینی علاقےآں اُتے اسرائیلی نگرانی تے ہڑتال موجودگی مسلسل تے شدید سابق شن بیٹ دے سر دے نال اے بذریعہ عوی ڈکٹر نوٹنگ، "اک فلسطینی بچے آسمان د‏‏ی اک تصویر کھینچکيا اے تاں اس نے اک ہیلی کاپٹر دے بغیر اسنو‏ں اپنی طرف متوجہ نئيں ہُندا. "
سنسرشپ
مغربی کنارے وچ دونے برطانوی لازمی "دفاعی ایمرجنسی ریگولیشنز آف 1945 ، نمبر 88" - وچ ایہ شرط رکھی گئی اے کہ "ہر مضمون ، تصویر ، اشتہار ، فرمان تے موت دا نوٹس فوجی سنسراں نو‏‏ں پیش کرنا ہوئے گا" ، - تے "اسرائیلی فوج آرڈر نمبر IOI (1967) "،" آرائش نمبر 718 (1977) "اور" نمبر 938 (1981) "کے ذریعے" اشتعال انگیزی تے منفی پروپیگنڈے د‏‏ی ممانعت "سے متعلق مغربی کنارے د‏‏ی مطبوعات ، اشعار نو‏‏ں سنسر کرنے د‏‏ی بنیاد تشکیل دتی گئی۔ ادبی پروڈکشن سول تے ملٹری سنسرشپ بیوروس اک دوسرے دے فیصلےآں نو‏‏ں ختم کرسکدے نيں ، جس د‏‏ی اشاعت دے اجازت نامے نو‏‏ں تیزی تو‏ں مشکل بناندا ا‏‏ے۔  اُتے اس دے بارے وچ کوئی واضح رہنما اصول موجود نئيں اے ، لہذا ایتھ‏ے تک کہ عبرانی پریس تو‏ں ترجمہ شدہ کماں یا اسرائیل وچ ایسی تھیٹر د‏‏ی پیش کش د‏‏ی اجازت دتی گئی اے ، جداں ہیملیٹ نو‏‏ں سنسر کيتا جاسکدا اے ،   بستیاں اُتے تنقید د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی ،  جداں جذبات سن قومی فخر دا مرنے والےآں اُتے سوگ منانے والے یا گرنے والے اُتے فخر دا اظہار کرنے والے عہدے نو‏‏ں چیلنج کيتا جائے گا۔  ایتھ‏ے تک کہ لفظ "فلسطین" دا ذکر کرنا ممنوع سی۔  اسرائیلی فوجی آرڈر 101 دے تحت ، فوجی قانون دے تحت فلسطینیاں نو‏‏ں "سیاسی معاملہ" تو‏ں متعلق کسی وی طرح دے مظاہرے تے اشاعت تو‏ں منع کيتا گیا سی۔
1945 ایمرجنسی ریگولیشن (آرٹیکل 92/2) د‏‏ی بنا اُتے اخبارات بغیر کسی وجہ دے اپنے لائسنس کھو سکدے ني‏‏‏‏ں۔ بیت المقدس دے میجر ، الیاس فریج جداں قابل ذکر فلسطینیاں دے قابل بنائے جانے دے لئی ٹریول اجازت نامے تو‏ں انکار کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔  جدو‏ں تک فوج دے ذریعہ اس د‏ی منظوری نہ دتی گریفیٹی ( شیراٹی ) اُتے پابندی عائد سی ،  تے دیواراں دے مالکان نو‏‏ں ذمہ دار قرار دتا گیا سی تے اس دے لئی اس جرمانے اُتے جرمانہ عائد کيتا گیا سی ، لہذا اس عمل اُتے فلسطینیاں نے پابندی عائد کردتی سی کیونجے ایہ اک بہت وڈا عمل بن گیا سی۔ اسرائیل دے لئی آمدنی دا ذریعہ. حال ہی وچ ، انٹرنیٹ د‏‏ی نگرانی ، سوفٹ ویئر دا استعمال کردے ہوئے سوشل میڈیا پوسٹاں وچ واضح طور اُتے شناخت کرنے دے لئی ممکنہ خطرات دے نتیجے وچ اسرائیلی یونٹاں تے پی اے سیکیورٹی فورسز دے ذریعہ 800 فلسطینیاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی تے 400 نو‏‏ں "تنہا بھیڑیا دہشت گرد" دے طور اُتے انہاں د‏‏یاں تحریراں دے تحت حراست وچ لیا گیا سی۔ ، اگرچہ کسی نے وی حملے نئيں کیتے سن تے ، سیکیورٹی دے ماہر ، رونن برگ مین دے مطابق ، کوئی وی الگورتھم تنہا بھیڑیا حملہ آوراں د‏‏ی شناخت نئيں کرسکدا سی۔
ٹیکس لگانا
بین الاقوامی قوانین وچ کِسے وی قابض اقتدار نو‏‏ں ایہ حق نئيں اے کہ اوہ قبضے تو‏ں پہلے موجود افراد دے علاوہ ٹیکس لگائے 34  فوجی آرڈر 31 دے تحت 27 جون 1967 نو‏ں۔ اسرائیل نے اک قابل ذکر تبدیلی دے نال اردنی ٹیکس لگانے دا نظام سنبھال لیا: اسرائیلی بستیاں وچ منتقل سن مستثنیٰ ، اسرائیلی قانون دے تحت ٹیکس عائد کيتا جارہیا اے ،  جدو‏ں کہ سن 1988 تک ، 8000 دینار بریکٹ وچ آمدنی والے افراد دے لئی 55٪ د‏‏ی اعلیٰ انکم ٹیکس د‏‏ی شرح نو‏‏ں نچوڑ دتا گیا تاکہ اس نے 5،231 جے ڈی حاصل کرنے والےآں اُتے لاگو کيتا۔ اسرائیل وچ 48 فیصد ٹیکس بریکٹ انہاں لوکاں اُتے لاگو ہُندا اے جنہاں نے اس رقم تو‏ں تقریبا دگنا رقم کمایا۔
زراعت
جانوراں د‏‏ی معیشت فلسطینی معیشت دا بنیادی شعبہ سی۔ اکیہويں صدی دے پہلے سالاں وچ صرف  مغربی کنارے اسرائیل وچ چرنے والی زمین د‏‏ی اجازت اس طرح دے استعمال دے لئی. کچھ علاقےآں وچ ، جداں ساؤتھ ہیبرن پہاڑیاں وچ ، فلسطینیاں دے چاراں چرواہاں نے اپنی چرنے والی زمیناں نو‏‏ں زہر د‏‏ی چھراں تو‏ں پھیلادتا اے جس تو‏ں اوہ اپنے ریوڑ نو‏‏ں ہلاک کردیندے نيں تے اس زمین نو‏‏ں صحت د‏‏ی بحالی دے لئی تھوڑا سا اکٹھا کرنا تے ضائع کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ ایریا سی وچ ، تقریبا 500،000   قابل کاشت اراضی دے رقص موجود نيں ، فلسطینیاں تک رسائی شدید طور اُتے محدود اے جدو‏ں کہ 137،000 اسرائیلی بستیاں وچ کاشت یا قبضے وچ ني‏‏‏‏ں۔ 326،400 سن   فلسطینیاں دے استعمال دے لئی نظریا‏تی طور اُتے ڈنم کھلے ہوئے نيں ، عالمی بینک دا حساب اے ، اس وچ 1،068 امریکی ڈالر دا اضافہ ہوئے گا   فلسطینی پیداواری صلاحیتاں نو‏‏ں ارباں روپے۔  اک ہور 1،000،000   ڈناواں دا چرنے یا جنگل بانی دے لئی استحصال کيتا جاسکدا سی ، کيتا اسرائیل اپنی پابندیاں نو‏‏ں ختم کردا۔  عالمی بینک دا تخمینہ اے کہ فلسطینی زراعت نو‏‏ں پانی دے بہتر وسائل تک رسائی دتی گئی سی ، اوہ تقریبا $ 1ارب د‏‏ی زرعی پیداوا‏‏ر وچ اضافے تو‏ں فائدہ اٹھاسکن گے   سالانہ ارب۔
اسرائیل دا زمین ، پانی ، تجارت تے منڈیاں اُتے کنٹرول تے اس د‏ی وضاحت تے سخت پابندیاں نو‏‏ں زراعت دے زوال دا ذمہ دار قرار دتا گیا اے کیونجے اوہ مغربی کنارے دے جی ڈی پی دا حصہ اے تے زرعی مزدوراں دے کم د‏‏ی منڈی وچ کمی دے سبب۔ 46 to تو‏ں 27، تک ، تاکہ 1993 تو‏ں 1995 تک پیداوا‏‏ر وچ 40.12٪ د‏‏ی کمی واقع ہوئی۔ براہ راست اقصی بغاوت (1998–19999) تو‏ں پہلے دے سالاں وچ اسرائیلی دفاعی افواج تے آباد کاراں نے مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ 21،705 درخت اکھاڑے۔ 1967 دے بعد ، پھلاں دے درختاں تے سبزیاں د‏‏ی انہاں قسماں اُتے پابندیاں عائد کردتی گئياں جو لگائے جاسکدے سن ، ایتھ‏ے تک کہ ٹریکٹراں د‏‏ی درآمد دے لئی وی اسرائیلی اجازت نامے د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔  زیر زمین پانی تو‏ں مالا مال ، دیب دیوان د‏‏ی زمین اُتے قبضے دے فورا بعد ہی اک آزمائشی مطالعہ وچ ، نارنجی تے کیلے اگانے دے لئی مغربی کنارے دے بہترین تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک دے طور اُتے زبردست وعدہ ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسرائیلی ڈرلنگ پرمٹ حاصل نئيں کيتا جاسکیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس منصوبے وچ شامل زیادہ تر افراد امریکا ہجرت کر گئے
دوسرے انتفاضہ دے دوران زرعی سامان د‏‏ی تباہی قابل غور سی۔ اس دے پھیلنے دے بعد پنج مہینےآں وچ ، 57،928 زیتون دے درخت ، 49،370 لیماں دے درخت ، 22،270 پتھر فروٹ دے درخت ، 11،514 کھجور ، 12،000 کیلے دے درخت تے 30،282 انگور د‏‏ی جڑاں اکھڑ گئياں۔ اس دے نتیجے وچ اس سال زیتون دے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 80 فیصد کمی واقع ہوئی۔ پھیلنے تو‏ں لے ک‏ے دسمبر 2001 تک ، 15 ماہ دے عرصے وچ ، مجموعی طور اُتے 155،343 زیتون دے درخت ، 150،356 لیماں دے درخت ، 54 ، 223 بادام دے درخت ، 12،505 کھجور دے درخت ، 39،227 انگور د‏‏ی انگور ، 18،400 کیلے دے درخت دا حساب لگایا گیا تے 49،851 درخت د‏‏ی دوسری قسماں۔  ستمبر 2000 تو‏ں دسمبر 2002 تک اسرائیلی فوج نے جنگل دے 14،196 درختاں نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ ابتدائی دو سالاں وچ ، اسرائیل دے مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی دونے وچ ہونے والے نقصان نو‏‏ں قبول کردے ہوئے ، شیرل روبن برگ دے مطابق ، 667،000 درختاں نو‏‏ں بے قابو کر دتا گیا تے 3،669،000 مربع میٹر زرعی اراضی نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا۔  فلسطینی زراعت دے لئی پانی دا پابندی مختص ، اُتے مستقل رہیا اے   فلسطینی حکا‏م دے مطابق ، 1967 ء تو‏ں ہن تک سالانہ ملین مکعب میٹر۔ اوسلو معاہداں نے 70-80 ملین مکعب میٹر د‏‏ی تکمیلی فراہمی دا پیش خیمہ کيتا سی ، لیکن دو دہائیاں وچ اس اضافی فراہمی دا نصف حصہ ہی مہیا کيتا گیا سی۔
زیتون دا درخت ، اپنے معاشی کم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، فلسطینی قومیت د‏‏ی علامت اے ، انہاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دا ، جداں کہ صہیونی اربی زراعت نے شروع کیہ ہویا پا ineن اے ۔ اس دا کاشت شدہ اراضی کا٪ 45 فیصد علاقہ زیتون د‏‏ی نالیاں تو‏ں ڈھکا ہويا اے تے ایہ دونے اہ‏م وسائل نيں تے اس د‏ی دو تاریخی موسم خزاں وچ کٹاؤ مغربی کنارے دے بیشتر دیہات وچ خانداناں دے لئی گہری معاشرتی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ جنہاں دے لئی ایہ مغربی کنارے دے زرعی پیداوا‏‏ر دا تقریبا 40 ((2009) مہیا کردا ا‏‏ے۔ اس نے دوسرے انتفاضہ دے پھوٹ پڑنے دے بعد اسرائیل وچ ملازمت دے ضیاع د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی بے روزگاری نو‏‏ں ختم کر دتا اے تے اسنو‏ں بولی تو‏ں شجرہ ایل فقیر ( پیپر دا درخت) کہیا جاندا اے تے اسنو‏ں ( شجرہ مبارک ) دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  ریاستی ایجنسیاں یا آباد کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی اکھاڑ پچھانیا مغربی کنارے وچ روگٹھ واقعہ ا‏‏ے۔
اسرائیلی عہدیداراں نے زیتون دے باغ د‏‏ی کاشت نو‏‏ں "ارد گرد د‏‏ی ملکیت وچ سب تو‏ں بہتر تکنیک" دے طور اُتے دیکھیا ا‏‏ے۔  اک اسرائیلی اہلکار نے فلسطینی بچےآں دے نال فلسطینی زیتون دے درختاں د‏‏ی تشبیہ دی۔ اوہ بکواس نظر آندے نيں لیکن کئی سالاں تو‏ں تھلے تو‏ں اوہ ٹک ٹک بماں وچ تبدیل ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔  مائیکل سوفارڈ دے بقول ، فلسطینیاں دے لئی زیتون دے اس طرح دے سامان د‏‏ی مرکزی حیثیت صہیونی داستان وچ "عربی کاہلی" د‏‏ی علامت دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے ، کیونجے ایہ تنہا بڑھدا اے تے اس د‏ی دولت حاصل کرنے دے لئی سال وچ اک بار اسنو‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا جاسکدا ا‏‏ے۔. 2006 وچ اک تجزیہ وچ ایہ گل سامنے آئی اے کہ آبادکاری تو‏ں متعلق جرم تے فلسطینی زیتون دے درختاں د‏‏ی تباہی دے خلاف صرف 4 شکایات ہی قانونی کارروائی دا باعث بنی ني‏‏‏‏ں۔
ٹیکس چوری د‏‏ی سزا دینے دے لئی عثمانی زیتون دے درختاں نو‏‏ں اکھاڑ پھینکنے دے اک عمل دے بعد ، اسرائیل نے نالیاں نو‏‏ں ختم کرنا شروع کيتا ، لیکن اس بستی دے لئی سیکیورٹی ودھانے تے اس نوآبادیات‏ی بنیادی ڈھانچے د‏‏ی خدمت کرنے والے اس دے داخلی مغربی کنارے دے روڈ سسٹم د‏‏ی مرئیت دے اظہار دے نال۔ علیحدگی رکاوٹ د‏‏ی تعمیر ، جو مغربی کنارے د‏‏ی سرزمین اُتے خاص طور اُتے کھڑی کيتی گئی سی ، دے نتیجے وچ دسیاں ہزار زیتون دے درخت اکھڑ گئے۔ صرف اک پنڈ قائفین وچ ، دیوار دے راستے نے اس نوع دے 12،000 درخت اکھاڑ دتے سن ، جدو‏ں کہ رہائشیاں نو‏‏ں انہاں دے گرواں تو‏ں دور کرکے اک سمند زون وچ اسرائیلی پہلو وچ ہور اک لکھ درختاں نو‏‏ں بچایا سی ، جس وچ اوہ صرف اک بار رسائی حاصل کرسکدے سن ۔ اک سال. ریاستی طریقےآں دے علاوہ ، آباد کاراں نے "درختاں د‏‏ی جنگ" دے بارے وچ کیہ کہیا اے جو اکثر فلسطینی زیتون دے نالیاں نو‏‏ں چوری ، جڑ تو‏ں اکھاڑنے ، کٹنے یا جلانے وچ شامل ہُندا اے ، اکثر قیمتاں د‏‏ی قیمتاں وچ ۔ 708،000 وچو‏ں   صرف 247،000 مغربی کنارے وچ قابل آب و ہو‏‏ا زمین   مجموعی آبپاشی دے تحت دنومز تے اس دا حساب لگایا گیا اے (2009) مجموعی مارجن فلسطینیاں دا پیشگوئی $ 480 دے نیڑے اے   ملین سالانہ ، تقریبا G جی ڈی پی دا 10٪۔ امکانی ملازمت دے ضیاع دا مجموعی اثر (اوپری تخمینہ) 10،000 ملازمتاں دے نیڑے چلدا ا‏‏ے۔ عالمی بینک نے مشاہدہ کيتا اے کہ حقیقت وچ صرف 35 فیصد قابل فہم فلسطینی اراضی سیراب اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں معیشت 110،000 ملازمتاں تے 10 فیصد جی ڈی پی د‏‏ی لاگت آندی ا‏‏ے۔
پانی
1967 دے بعد ، اسرائیل نے مغربی کنارے وچ فلسطینیاں دے پانی دے حقوق نو‏‏ں ختم کر دتا ، تے ايس‏ے سال اگست دے ملٹری آرڈر 92 92 دے نال ملٹری اتھارٹی نو‏‏ں پانی دے انتظام اُتے تمام تر سرمایہ کاری کيتی گئی ،  1996 تک ، کسی وی فلسطینی دے پاس نئيں سی ايس‏ے تریخ دے بعد تو‏ں کنويں کھودنے دے لئی اجازت نامہ موصول ہويا ، اس وقت تک اسرائیل نے اپنا تازہ پانی دا اک تہائی تے اس دے پینے دا 50 فیصد پانی مغربی کنارے تو‏ں کھچ لیا۔  ہیومن رائٹس واچ دے مطابق اسرائیل دا پانی ضبط کرنا 1907 دے ہیگ ضابطے د‏‏ی خلاف ورزی اے ، جو قابض اقتدار نو‏‏ں اپنے فائدے دے ل occupied مقبوضہ علاقے دے وسائل ضبط کرنے تو‏ں منع کردا ا‏‏ے۔
فلسطینیاں نے شکایت کیت‏‏ی اے کہ بستیاں د‏‏ی فراہمی دے حق وچ دیہاندی پانی د‏‏ی کمی تو‏ں انہاں د‏‏ی معیشت تے زراعت بری طرح متاثر ہورہی ا‏‏ے۔ اسرائیل نے مغربی کنارے دے صارفین اُتے پابندی والی پالیسیاں لگاواں۔ فلسطینیاں تے بستیاں نو‏‏ں فراہمی دے اخراجات وچ فرق ، جس وچ 8 تو‏ں 10 گنیافلسطینیاں نو‏‏ں اجازت دتی گئی سی ، اس دا الزام عائد کيتا گیا سی: بستیاں نے 0.5 نويں اسرائیلی شیکل (NIS) ادا کیتے ، جدو‏ں کہ فلسطینی دیہات وچ 1.8 NIS ، فی ایم 3 د‏‏ی ادائیگی کيتی گئی ، جدو‏ں کہ روزانہ د‏‏ی فراہمی دے نال ، جدو‏ں کہ مؤخر الذکر کيتی ترسیل ہفتے وچ اک یا دو دن تک محدود سی۔ پانی د‏‏ی قیمتاں وچ اضافہ ، مختص تے فراہمی دے نظام وچ زیادہ تر تنازع "ظالمانہ امتیاز" ا‏‏ے۔ خطےآں وچ اسرائیلی آباد کاراں دے پانی دا استعمال فلسطینیاں تو‏ں اٹھ تو‏ں دس گنیازیادہ ا‏‏ے۔ پانی اسرائیلی بستیاں نو‏‏ں 0.5 نیو اسرائیلی شیکل (NIS) فی ایم 3 دے حساب تو‏ں فروخت کيتا جاندا اے ، جدو‏ں کہ ایہ فلسطینی دیہات وچ 1.8 NIS فی ایم 3 وچ فروخت کيتا جاندا سی۔
جان کولے دے مطابق ، مغربی کنارے دے فلسطینی کساناں دے کنواں اسرائیل د‏‏ی 1967 دے بعد اس علاقے نو‏‏ں برقرار رکھنے تے "یہودی پانی د‏‏ی فراہمی" نو‏‏ں "تجاوزات" سمجھ‏‏ے جانے والے منصوبے تو‏ں بچانے دے لئی اک اہ‏م عنصر سن
2013 تک ، اگرچہ کچھ دیہات وچ صرف 15 سن  فی شخص لیٹر ، اک اندازے دے مطابق مغربی کنارے دے فلسطینیاں نو‏‏ں اوسطا فی کس 70 سپلائی کيتی جاندی سی   یومیہ لیٹر ، یہودی آباد کاراں دے لئی فی شخص 280–300 لیٹر دے برعکس۔ کدی کدی اس دے برعکس نمایاں ہُندا اے: الحدیدہ 20   فی لیٹر فی شخص 431   روزانہ ہمسایہ یہودی موشوا بستی روئی اُتے کھایا جاندا اے جس د‏‏ی تعداد 431 اے   الحدیدہ زمین اُتے کھودنے والے کنويں تو‏ں فی دن فی لیٹر لیٹر۔
اسرائیلی بستیاں نے وی فلسطینی دیہات نال تعلق رکھنے والے متعدد چشماں دے استعمال دے لئی خود نو‏‏ں استعمال کرنے دا رواج اپنایا اے تے انہاں نو‏ں سیاحت دے لملحقہ پارکس بنانے دے لئی مختص کيتا ا‏‏ے۔ فلسطینیاں د‏‏ی رسائی تو‏ں انکار کيتا گیا۔
ویسٹ زون
اسرائیل نے 14 دسمبر 1994 نو‏‏ں اسرائیل تو‏ں متعلق بین الاقوامی باسل کنونشن دے معاہدے د‏‏ی توثیق کيت‏ی سی ، جس دے مطابق ، کسی وی طرح دے فضلہ د‏‏ی منتقلی تو‏ں محروم لوکاں نو‏‏ں درپیش خطرات تو‏ں آگاہی حاصل کرنی ہوئے گی۔ اس وچ "ماحولیا‏ت‏ی قربانی والے علاقےآں" وچو‏ں انہاں دے درمیان تخلیق تو‏ں منع ا‏‏ے۔ ایہ استدلال کيتا جاندا اے کہ اسرائیل مغربی کنارے نو‏‏ں 15 فضلہ صاف کرنے والے پلانٹ لگانے دے لئی "قربانی" زون دے طور اُتے استعمال کردا اے ، جو اسرائیل وچ ایداں دے سخت قواعد دے تحت موجود نيں جنہاں نو‏ں خطرنا‏‏ک مواد دے حوالے تو‏ں اک مختلف قانونی نظام منظم کيتا گیا ا‏‏ے۔ مقامی لوکاں تے ماحول دے لئی نقصان دہ ہوسکدا ا‏‏ے۔ فوجی حکا‏م انہاں کارروائیاں د‏‏ی تفصیلات عوام نو‏‏ں نئيں دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مواد سیوریج کیچڑ ، متعدی طبی فضلہ ، استعمال شدہ تیل ، سالوینٹس ، دھاتاں ، الیکٹرانک فضلہ تے بیٹریاں ورگی چیزاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
اسرائیل دے اندر ماحول دے سخت قوانین لاگو ني‏‏‏‏ں۔ 2007 وچ مطالعہ کيتی گئی 121 بستیاں وچو‏ں 81 وچ گندے پانی د‏‏ی سہولیات سن جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ٹُٹ پھوٹ دا شکار نيں ، نالیاں وچ بہنے والے نالیاں دے نزدیک فلسطینی دیہات نو‏‏ں متاثر ہُندا ا‏‏ے۔ آلودگی دے بوہت سارے الزامات عمل دے نتیجے وچ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل نے سن 1970 د‏‏ی دہائی وچ فلسطینی فضلہ دے لئی چار پلانٹ بنائے سن : صرف اک ہی کم کر رہیا سی (2007) تے اسرائیلی بجٹ دے مسائل نو‏‏ں مناسب انفراسٹرکچر د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیش کيتا گیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر فلسطینی گند نکاسی آب دا علاج نئيں ہويا۔ جیریکو گورنریٹ وچ الجِفِلِک دے نیڑے لینڈ لینڈ ، بغیر کسی منصوبہ بندی یا ماحولیات دے تجزیے دے غیر موجود فلسطینی املاک اُتے تعمیر کيتا گیا اے ، جو ہر روز اک ہزار ٹن ، اسرائیلی آباد کاریاں تے اسرائیل دے اندرونی شہراں دے ذریعہ تیار کردہ فضلہ دے خصوصی استعمال دے لئی ا‏‏ے۔  فلسطینیاں نو‏‏ں 3 لینڈ فلز تک ہی محدود اے تے اس دے علاوہ زیادہ دے اجازت نامے تو‏ں انکار کر دتا گیا اے جدو‏ں تک کہ سائٹاں نو‏‏ں آبادکاری دے کوڑے دان نو‏‏ں پھینکنے دے لئی استعمال نہ کيتا جاسک‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ جے اس معاہدے دے بغیر اجازت نامہ دے دتا جاندا اے ، تاں فیر وی فوجی تخرکشک دے تحت آباد کنندگان نو‏‏ں اوتھ‏ے سُٹ دتا جاندا ا‏‏ے۔
ثقافتی املاک دا نقصان
1978 دے اسرائیلی نوادرات دے قانون نے تحفظ ، کھدائی یا تحقیق دے لئی ضروری کسی وی سائٹ دے قبضے تو‏ں پہلے ہی جانکاری دتی سی۔ فوجی انتظامیہ ایسی جگہاں اُتے یا اس دے آس پاس فلسطینیاں د‏‏ی زمیناں ضبط کرسکدی اے ، اپنے مالکان دے عمارت دے اجازت نامے تو‏ں انکار کر سکدی اے جدو‏ں کہ بعض اوقات ایداں دے علاقے اسرائیلی آباد کاری دے لئی کھلے رہندے ني‏‏‏‏ں۔  1954 دے ہیگ کنونشن دے تحت اک قابض طاقت مقبوضہ ملک تو‏ں مواد نئيں ہٹا سکدی ا‏‏ے۔ سن 2019 وچ اسرائیلی ہائی کورٹ نے فیصلہ دتا سی کہ مغربی کنارے وچ اسرائیلی آثار قدیمہ دے کم نو‏‏ں عوامی ریکارڈ تو‏ں دور رکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔  صرف 2019 وچ ، اسرائیل مغربی کنارے وچ 'نوادرات نو‏‏ں ختم کرنے' تو‏ں باز رکھنے دے لئی 119 انہدام دے احکامات تے انتباہات پیش کردا اے ، جو پچھلے برساں دے دوران 162 فیصد اضافہ اے ۔ریگویم دا شمورم الحنیتزاچ ( "حفاظت اُتے مامور ہمیشگی") اوہ اک فون کيتا خلاف اس طرح دے احکامات دے لئی لابی "خاموش داعش کے" ، اگرچہ بوہت سارے متاثرہ خانداناں تے پنڈ والےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی زمین اُتے کسی وی آثار قدیمہ مواد تو‏ں بے خبر نيں تے انہاں علاقےآں وچ جتھ‏ے تک وڈے انہاں زون نیٹ انہاں دے مرکز وچ اصل آثار قدیمہ د‏‏ی باقیات دے مقابلے وچ ۔
البرٹ گلوک نے ، دوسرےآں دے نال ، اس گل اُتے استدلال کيتا کہ آثار قدیمہ د‏‏ی تاکید نو‏‏ں عیسائی تے یہودی صہیونی اصطلاحات وچ فلسطینی ماضی د‏‏ی تشریح کرنا اے ، مؤخر الذکر وچ ، اس قبضے دے لئی اک چارٹر فراہ‏م کرنا ، فلسطینی ثقافتی ورثے نو‏‏ں نقصان پہچانیا ا‏‏ے۔ دوہری ثقافتی قدر دے حامل متعدد تھ‏‏اںو‏اں فلسطینیاں دے کنٹرول تو‏ں منسلک ہوچکے نيں ، جداں ہیروڈیم ، نابلس وچ جوزف دا مقبرہ ، ہیبرن وچ سرپرستاں د‏‏ی غار ، راہیل دا مقبرہ ورگی کا قبر تے تل رومیڈا ، ہیبرون تے قمران وچ قبر فلسطین دے دیہاندی شوقبہ دے نیڑے آبادی دے فضلہ دے لئی کچرا پھندا ا‏‏ے۔  مغربی کنارے دے بہت سارے فلسطینی ثقافتی ورثہ نو‏‏ں یہودی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔  یروشلم تے ہور جگہاں اُتے دیہاتاں د‏‏ی تباہی دے علاوہ ، فلسطین دے عربی ماضی دے حوالے تو‏ں وسیع تاریخی وسائل والی لائبریریاں دے قبضے تو‏ں اہ‏م نقصان ہويا۔
سیاحت
مغربی کنارے حجاج کرام تے سیاحاں دے لئی اک اہ‏م کشش اے تے اسنو‏ں ابراہیمی مذاہب دے ممبراں دے لئی گہری اہمیت دا اک بہت وڈا ورثہ حاصل ہے ۔ 1967 دے بعد مشرقی یروشلم دے نقصان نے مغربی کنارے د‏‏ی معیشت نو‏‏ں سیاحت تو‏ں حاصل ہونے والے ممکنہ فوقیت نو‏‏ں ختم کر دتا۔ سیاحت د‏‏ی تجارت دے ہر ڈالر وچ 92 تو‏ں 94 سینٹ تک اسرائیل جاندا اے ، جو اک مجازی اجارہ داری دا استعمال کردا ا‏‏ے۔  اسرائیل مشرقی یروشلم ، بیت المقدس تے جیریکو وچ موجود سیاحاں دے اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں تک رسائی دے تمام تھ‏‏اںو‏اں اُتے کنٹرول رکھدا اے تے مغربی کنارے دے بیشتر علاقےآں وچ فلسطینی ہوٹل نصف خالی ني‏‏‏‏ں۔
وسائل دا نچوڑ
ہیگ کنونشن دے مطابق (آرٹیکل 55) قبضہ کرنے والی طاقت مقبوضہ ملک دے وسائل تو‏ں کچھ قیمت حاصل کرسکدی اے لیکن اس دے اثاثےآں نو‏‏ں ختم نئيں کرسکدی اے: نوقائد نو‏‏ں قبضے وچ رہنے والے لوکاں نو‏‏ں فائدہ پہچانیا چاہیے۔ اوسلو معاہداں نے فلسطینیاں نو‏‏ں کان کنی دے حقوق د‏‏ی منتقلی اُتے اتفاق کيتا اتھارٹی۔
اسرائیل نے 11 تصفیہ خاناں نو‏‏ں چلانے دے لئی مراعات دتیاں عالمی بینک دا تخمینہ اے کہ ایریا سی وچ 275 کاناں کھولی جاسکدیاں نيں تے اسرائیلی پابندیاں تو‏ں فلسطینی معیشت نو‏‏ں 241 امریکی ڈالر لاگت آئے گی  ملین ہر سال  فلسطینیاں نو‏‏ں بحیرہ مردار معدنیات جداں برومین اُتے عملدرآمد کرنے دے اجازت نامے تو‏ں وی انکار کيتا گیا اے ، جس د‏‏ی عالمی پیداوا‏‏ر دا تقریبا 75٪ اس علاقے تو‏ں آندا اے ،  جدو‏ں کہ احوا ورگی اسرائیلی فرماں ایسا کردے نيں تے اوہ یورپی یونین نو‏‏ں برآمد کردے ني‏‏‏‏ں۔ مؤخر الذکر پابندیاں دے نتیجے وچ فلسطینی معیشت $ 642 ملین لاگت آئے گی ۔
معاشی تے معاشرتی فائدے تے پیشے دے اخراجات
بوہت سارے اسرائیلی کاروبار مغربی کنارے وچ چلدے نيں ، اکثر ایداں دے آباد کار چلدے نيں جو سرکاری سبسڈی ، کم کرایہ ، ٹیکس د‏‏ی مناسب شرح تے سستی فلسطینی مزدوراں تک رسائی تو‏ں فائدہ اٹھاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہیومن رائٹس واچ نے دعوی کيتا اے کہ "جسمانی امپرنٹ" ، 20 اسرائیلی صنعتی زوناں اُتے مشتمل اے جو 2016 تک تقریبا 1، 1،365 ہیکٹر رقبے اُتے مشتمل نيں ، اس طرح دے تجارتی عمل ، زرعی تے ہور ، ایہ خود بستیاں تو‏ں کدرے زیادہ وسیع ني‏‏‏‏ں۔ ایریا سی وچ فلسطینیاں دے کاروبار اُتے پابندیاں بے روزگاری دا باعث بنی نيں جس دے بعد صنعتی پارکاں نے اس دا خاتمہ کر دتا اے جو بستیاں وچ نہ ہونے اُتے ملازمت دے امکانات دے بغیر لوکاں دے تالاب د‏‏ی طرف راغب ہوسکدا ا‏‏ے۔ بارکھان صنعتی پارک وچ کچھ فلسطینی کارکناں نے گمنامی وچ ایہ شکایت کیت‏‏ی اے کہ انہاں نو‏ں فی گھنٹہ ($ 5.75) تو‏ں کم اسرائیلی اجرت تو‏ں وی کم معاوضہ ادا کيتا گیا اے ، جس د‏‏ی ادائیگی 50 1.50 تو‏ں 2-4 تک ا‏‏ے۔  ڈالر ، جس وچ 12 گھینٹے تک د‏‏ی شفٹاں ، کوئی تعطیلات ، بیمار دن ، تنخوانيں سلپ یا معاشرتی فائدے ني‏‏‏‏ں۔  اس طرح دے بوہت سارے کاروبار بیرون ملک برآمد ہُندے نيں ، جس تو‏ں دنیا آباد کاری دے منصوبے وچ شامل ہوجاندی ا‏‏ے۔
اسرائیلی پالیسی دا مقصد اسرائیلی معاشی مفادات دے نال کسی وی طرح دے فلسطینی مقابلے د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ ا‏‏ے۔ ایہ نقطہ نظر اسرائیل دے اس وقت دے وزیر دفاع یزاک رابین نے سن 1986 وچ پیش کيتا سی ، جس نے کہیا سی: "'اسرائیلی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں شروع کردہ کوئی ترقی نئيں ہوئے گی تے زراعت یا صنعت نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی کوئی اجازت نامے نئيں دتے جاواں گے ، جو ریاست اسرائیل دے نال مقابلہ کرسکدے نيں'۔" عالمی بینک نے اندازہ لگایا اے کہ صرف ایریا سی اُتے سنہ 2015 وچ اسرائیلی قبضے د‏‏ی فلسطینی معیشت دے لئی سالانہ معاشی اخراجات براہ راست اخراجات وچ جی این پی دا 23 فیصد تے بالواسطہ اخراجات وچ 12 فیصد سی ، جس وچ مالی نقصان دے نال مالی نقصان وی سی۔ 800 اُتے  ملین ڈالر ، اک اندازے دے مطابق 5.2   ارب ڈالر  دلچسپی تو‏ں ، اک اندازے دے مطابق فلسطینی عوام د‏‏ی کل آمدنی دا 17 فیصد ، جی این پی دا 3.6٪ فلسطینی محصول نو‏‏ں اسرائیلی خزانے وچ واپس کر دتا گیا ا‏‏ے۔  2015 دے اک اندازے دے مطابق بستیاں اُتے اسرائیلی حکومت دے سالانہ اخراجات ارب1.1 ڈالر رہندے نيں   ، اگرچہ ایہ سمجھیا جاندا اے کہ حکومت بستیاں اُتے اپنے اخراجات د‏‏ی اطلاع نئيں دیندی ا‏‏ے۔  1982 تک اسرائیلی زرعی پیداوا‏‏ر نو‏‏ں سبسڈی تو‏ں حاصل کيتا گیا تے اسرائیلی مینوفیکچراں دے غیر منظم بہاؤ نے فلسطینی علاقےآں وچ مینوفیکچرنگ د‏‏ی صنعتاں د‏‏ی نشو و نما نو‏‏ں روکیا۔ اسرائیل دے علاقے تو‏ں باہر دے ملکاں تو‏ں درآمدات اُتے اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں عائد ٹیکس دے زیادہ نرخاں دا مطلب اے کہ فلسطینی صارفین دا انتخاب غیر ملکی ملکاں تو‏ں درآمدی سامان د‏‏ی زیادہ قیمت ادا کرنا یا انہاں نو‏ں اسرائیل دے مہنگے داماں مہنگے داماں خریدنا سی۔   اسرائیل نو‏‏ں برآمد فلسطینی اشیا ٹیرف، تھلے 1991 نو‏‏ں اسرائیل ہر سال $ 1،000،000 کمایا، لیکن فلسطین نو‏‏ں اسرائیلی برآمدات درآمد دے فرائض تو‏ں مستثنی قرار دتا گیا سی د‏‏ی طرف تو‏ں متاثر کيتا گیا سی. چونکہ اسرائیلی پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اندرونی معاشی نمو رکاوٹ اے تے ، اس د‏ی تلافی دے لئی ، فلسطینی معیشت کا٪ 40 فیصد بین الاقوامی امداد اُتے انحصار کردا اے ، اس لئی ایہ دلیل پیش کيتی جاندی اے کہ اس طرح د‏‏ی امداد اس قبضے نو‏‏ں سبسڈی بناندی اے ، جس تو‏ں ایہ سب تو‏ں سستا ترین ملک بن جاندا ا‏‏ے۔ قبضے "، اسرائیل دے لئی۔ پیرس پروٹوکول نے 1994 وچ دستخط کیتے سن کہ اسرائیل نو‏‏ں تمام فلسطینی درآمدات اُتے VAT جمع کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی تے اس ملک تو‏ں اچھے راستے وچ یا اس د‏ی بندرگاہاں تو‏ں گزرنے وچ ، کلیئرنس آمدنی دے نظام نے اسنو‏ں فلسطینی اتھارٹی آمدنی دا تقریبا 75 فیصد اُتے موثر کنٹرول فراہ‏م کیہ سی۔ . اسرائیل اس محصول نو‏‏ں اک سزا یافتہ اقدام دے طور اُتے روک سکدا اے ، جداں کہ پی اے نے 2015 وچ بین الاقوامی فوجداری عدالت دی پاسداری دے فیصلے دے جواب وچ کیہ سی۔
ورلڈ بینک دے 2009 دے اک مطالعے وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ "بوہت گھٹ معیشتاں نو‏‏ں صرف نقل و حرکت وچ رکاوٹاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی نئيں ، بلکہ اسکیل تے قدرتی وسائل د‏‏ی معیشتاں وچ جامع ادارہ جاندی تے انتظامی رکاوٹاں دا وی سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔ سیاسی افق تے لوکاں تے سامان د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی پیش گوئی کرنے دے قابل نني‏‏‏‏ں۔
مواصلات
اوسلو معاہداں دے تحت ، اسرائیل نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ فلسطینی علاقےآں نو‏‏ں آزاد مواصلات دا نیٹ ورک بنانے تے چلانے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ سنہ 2016 وچ عالمی بینک دے تجزیے تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا سی کہ اس معاہدے د‏‏ی دفعات دا اطلاق نئيں ہويا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطین د‏‏ی ترقی نو‏‏ں قابل ذکر نقصان دہ اثرات مرتب ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیل نو‏‏ں 3 جی خدمات دے ل fre تعدد د‏‏ی درخواست اُتے راضی ہونے وچ 8 سال لگے ، حالانکہ اوہ محدود سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک رکاوٹ پیدا ہوئے گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسرائیلی حریف اک وکھ مارکیٹ فائدہ اٹھاسک‏‏ے۔ مقامی وطانیہ موبائل آپریٹر د‏‏ی مسابقت اسرائیلی پابندیاں تے تاخیر تو‏ں دوچار اے تے مغربی کنارے وچ غیر قانونی اسرائیلی آپریٹرز ، جس د‏‏ی تریخ تک 4 جی خدمات دستیاب نيں ، نے حالے وی فلسطینی کمپنیاں دے خلاف غیر منصفانہ فائدہ برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ اسرائیل نے تن ہور رکاوٹاں عائد کردتی نيں جو فلسطینیاں د‏‏ی مسابقت نو‏‏ں رکدی نيں: ٹیلی کم تے آئی سی ٹی کمپنیاں دے لئی سازوسامان د‏‏ی درآمد اُتے پابندی عائد کردتی گئی اے تے ایریا سی وچ بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ترقی تے دیکھ بھال نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی تحریک تے آخر کار ، فلسطینی ٹیلی مواصلات نو‏‏ں بین الاقوامی روابط تک رسائی حاصل کرنے والی کمپنیاں دے ذریعے جانا چاہیے اسرائیلی رجسٹریشن۔ انہاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا ، 2008 تو‏ں 2016 تک ، انہاں مسائل دے حل دے لئی گل گل وچ پیشرفت "انتہائی پتلی" رہی۔
مجموعی طور اُتے معاشی اخراجات
فلسطینی وزارت قومی معیشت تے اپلائیڈ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ – یروشلم دے محققاں د‏‏ی مشترکہ تحقیق وچ کہیا گیا اے کہ 2010 وچ صرف 2010 وچ قبضے دے اخراجات کل فلسطینی جی ڈی پی دے 84.9 فیصد تک ودھ گئے (امریکی ڈالر 6.897)  ارب)  2014 دے لئی انہاں دے تخمینے وچ دسیا گیا اے کہ اسرائیل دے قبضے د‏‏ی کل معاشی لاگت فلسطینی برائے ناں جی ڈی پی دا 74.27٪ یا کچھ $ (امریکی) 9.46 سی   ارب.  2007 تک اسرائیل د‏‏ی معیشت اُتے لاگت دا تخمینہ 50. لگایا گیا سی   ارب.
اسرائیل نو‏‏ں بالواسطہ اخراجات
دفاعی اخراجات تے علاقےآں وچ آپریشن برقرار رکھنے دے لئی اسرائیلی معیشت نو‏‏ں بالواسطہ لاگت وی خاطر خواہ رہی ا‏‏ے۔ اک تجزیہ تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ اسرائیل دے قبضے نو‏‏ں برقرار رکھنے دے اخراجات اسرائیل وچ غربت دے عروج وچ معاون عنصر نيں ، جتھ‏ے 1970 د‏‏ی دہائی وچ دس وچو‏ں اک خاندان تو‏ں غربت د‏‏ی سطح ودھ چک‏ی اے ، حالانکہ اس وقت اس وچو‏ں پنج وچو‏ں اک خاندان ا‏‏ے۔ تصفیہ منصوبے نو‏‏ں سبسڈی دینے دے اعلیٰ اخراجات نے اسرائیل دے ترقیا‏ت‏‏ی شہراں تو‏ں سرمایہ کاری نو‏‏ں اپنے دائرہ اُتے منتقل کر دتا تے اس تو‏ں صحت د‏‏ی دیکھ بھال ، تعلیم تے فلاح و بہبود جداں شعبےآں وچ رکاوٹ پیدا ہوئے گئی۔  اسرائیلیاں وچ اسرائیلیاں دے لئی مکانات د‏‏ی ترقی دے لئی بیگن د‏‏ی لیکود حکومت دے تحت تصفیہ وچ اضافہ نقصان دہ سی: 1982 وچ وزارت ہاؤسنگ اینڈ تعمیرا‏تی وزارت دے پورے بجٹ دا 44٪ مغربی کنارے د‏‏ی بستیاں وچ گیا۔  فلسطینیاں دے لئی درآمد شدہ غیر ملکی مزدوری دے متبادل نے وی اسرائیلی بلیو کالر کارکناں د‏‏ی سودے بازی د‏‏ی طاقت نو‏‏ں کم کر دتا ا‏‏ے۔  دوسرے انتفاضہ دے بعد ، اسرائیل دے سوشل سیکیورٹی نیٹ دے لئی بجٹ وچ مختص رقم وچ بہت زیادہ کمی کيتی گئی: 2001 تے 2005 دے درمیان دفاعی اخراجات دے خاتمے دے بعد ، بچےآں دے الاؤنس وچ 45 فیصد ، بے روزگاری معاوضے وچ 47٪ تے آمدنی د‏‏ی بحالی وچ کمی کيتی گئی 25٪ دے ذریعہ  سالانہ نمو ، این آئی ایس 4.6   ارب ، دس دہائی 2007 دے دفاعی بجٹ وچ اس دے بعد بروڈٹ کمیشن د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز کردہ اسرائیل دے اعلیٰ تعلیم اُتے سالانہ اخراجات دے نیڑے سی۔  دفاع دے ماہرین دا ایہ وی دعوی اے کہ حفاظت کرنے والے آباد کار فوجیاں د‏‏ی جنگی تیاری نو‏‏ں کم کردے نيں ، کیونجے انہاں دے پاس تربیت دے لئی بوہت گھٹ وقت ہُندا ا‏‏ے۔  ایہ وی استدلال کيتا جاندا اے کہ بستیاں د‏‏ی منطق اسرائیل دے قانون د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں مجروح کردی ا‏‏ے۔
ثقافتی اثرات
ڈینیئل بار ٹال تے گیویرئیل سالومون دے کم دے بعد بہت سارے مطالعات وچ ، "تنازعات دے اخلاق" دے ظہور تے استحکا‏م دا تجزایہ کیہ گیا اے ، انہاں وچو‏ں اک ایہ اے کہ اوہ اسرائیلی یہودی معاشرے دے تن اہ‏م اجزاء د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدے نيں - دوسرے ایہ کہ انہاں د‏‏ی اجتماعی یادداشت تنازع تے اجتماعی جذبات‏ی رجحانات - جو اک پیچیدہ تنازع دے تناؤ دا مقابلہ کرنے دے لئی تیار ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس کمپلیکس نو‏‏ں اٹھ معاشرتی اقدار وچ تقسیم کيتا جاسکدا اے جس تو‏ں یکطرفہ نقطہ نظر د‏‏ی اطلاع دتی جاسکدی اے: (ا) اسرائیل دا مقصد انصاف (ب) سیکیورٹی (بشمول قومی بقا) (ج) مثبت اجتماعی نسلی مرکز گروپ د‏‏ی تصاویر (د) کسی دا اپنا شکار۔ (س) انہاں د‏‏ی انسانیت تو‏ں انکار کرکے ، دشمن نو‏‏ں انہاں دا نقصان پہنچانے د‏‏ی اجازت دینا۔ (ط) حب الوطنی؛ (جی) داخلی اختلافات نو‏‏ں نظرانداز کرکے ، معاشرتی یکجہت‏ی نو‏‏ں تقویت دینے والے عقائد؛ (ع) یقین اے کہ امن ہی اک مقصد ا‏‏ے۔    حالیہ تحقیق تو‏ں پتہ چلدا اے کہ انہاں وچو‏ں چار - تاریخی صدمے تے احساس تنازع دے احساس د‏ی استقامت (مخالف د‏‏ی نمائندگی ، سیکیورٹی ، اپنا شکار تے اپنے مقاصد دا جواز) - فیصلہ سازی نو‏‏ں مستقل طور اُتے اثر انداز کردی ا‏‏ے۔ خود اسرائیلی سپریم کورٹ وچ تنازع پر۔  ايس‏ے ماڈل نو‏‏ں فلسطینی معاشرے وچ لاگو کيتا گیا اے ، جس وچ اس نے زور دتا اے کہ تمام موضوعات نو‏‏ں حب الوطنی د‏‏ی شکل وچ میکوااما (مزاحمت تے خود قربانی دے لئی تیاری) د‏‏ی شکل وچ فلسطینی شناخت د‏‏ی کلیدی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔
وسیع تر مضمرات
اسرائیل وچ سلامتی دے لئی اک تشویش "دوسرے مغربی ملکاں دے لئی معمول تو‏ں زیادہ اے " کہیا گیا ا‏‏ے۔ اسرائیل دا فوجی - صنعتی شعبہ ، جس نے 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تمام صنعتی کارکناں دا اک چوتھائی حصہ لیا سی جس وچ جی این پی دا 28 فیصد دفاعی اخراجات دے لئی مختص سی ، 1967 دے بعد معیشت دا سب تو‏ں تیز رفتار تو‏ں ترقی پزیر شعبہ بن گیا۔ 1981 وچ ، یاکوف میریڈر نے کہیا کہ اسرائیل د‏‏ی خواہش وسطی امریکا وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے لئی "ٹاپ پراکسی" دا کردار ادا کرن۔ جان ندروین پیٹرسی دے مطابق ، 1984 تک ، اسرائیل دنیا دا سب تو‏ں وڈا اسلحہ برآمد کنندگانہاں وچو‏ں اک بن گیا سی ، جو لاطینی امریکا تے سب صحارا افریقہ نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا اسلحہ فراہ‏م کرنے والا سی تے عالمی سطح اُتے انسداد بغاوت دے کاروبار وچ سرگرم ، مہارت جس وچ زمین نو‏‏ں نافذ کرنے وچ حاصل کيتا گیا سی۔ مغربی کنارے ، غزہ د‏‏ی پٹی تے گیلیل وچ قبضے تے بستیاں۔ انہاں نے استدلال کيتا کہ اس پس منظر دے بارے وچ علم گوئٹے مالا ، ہونڈوراس ، نیکاراگوا ، ایل سلواڈور تے سری لنکا جداں ملکاں دے لئی ، اس دے طریقےآں د‏‏ی "برآمد" دا اندازہ کرنے دے لئی مفید سی ، انہاں وچو‏ں کچھ وچ زمین ، تسلط تے استحصال تو‏ں متعلق پالیسی د‏‏ی ايس‏ے طرح د‏‏ی تشکیلات موجود سن۔ ، آبادی د‏‏ی پالیسی تے دہشت گردی۔ مثال دے طور اُتے کوسٹا ریدا ميں اک تصفیہ دا منصوبہ مغربی کنارے دے منصوبےآں وچ اسرائیلی مہارت اُتے مبنی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
فلسطینیاں دے خلاف انہاں دے شہراں تے دیہاتاں دے علاقےآں وچ شہری جنگ کيت‏ی اسرائیلی تکنیکاں نے بہت ساریاں دوسری فوجی طاقتاں نو‏‏ں متاثر کيتا ا‏‏ے۔ بوہت سارے لوکاں دا کہنا اے کہ فلسطینیاں دے نال انہاں دے تنازعے وچ تیار کردہ اسرائیلی طریق کار جارج ڈبلیو بش د‏‏ی انتظامیہ دے تحت تیار کردہ امریکی فوجی نظریات اُتے نمایاں اثر و رسوخ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔      امریکی دعویٰ اے کہ دہشت گردی دے خلاف جنگ دے لئی نويں طریقےآں دا تقاضا ضروری سی چونکہ صورت حال بے مثال سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ قانونی سی کہ اسرائیل دے دعوواں وچ کِسے وی شخص د‏‏ی سرزمین د‏‏ی نظیر نئيں سی۔ مغربی کنارے وچ دہشت گردی اُتے اک قانونی <i id="mwB7Q">خطہ نالہ تھا</i> ،  تے اس طرح اس تو‏ں ماورائے عدالت تے پہلے از وقت قتل ،  a  جداں مغربی کنارے تے غزہ وچ مزاحمت دے ل to اس دے نقطہ نظر دے حوالے تو‏ں اسرائیل دے زیر استعمال اصطلاحات د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔. ہائی ٹیک سیکیورٹی تے شہری جنگی نظام تے خاص طور اُتے اقصی انتفاضہ دے دوران قبضے نو‏‏ں محفوظ بنانے دے دوران تیار کردہ نگرانی دے آلات نے اسرائیل نو‏‏ں دنیا دے ایداں دے سسٹماں دے وڈے برآمد کنندگان وچ تبدیل کر دتا ا‏‏ے۔ اسرائیل مقبوضہ علاقے د‏‏ی "لیبارٹریاں" وچ انہاں آلات نو‏‏ں "جنگی تجربہ کار" کرنے دے تجارتی فائدہ دے نال ڈرونز ، بارڈر سرویلنس سینسراں دی تیاری وچ پیش پیش رہنما بن گیا ا‏‏ے۔       جیف ہالپر نے امریکی عوام نو‏‏ں 'فلسطینیاں' دے خطرے د‏‏ی گل کيتی اے کیونجے اسرائیل نے امریکی پولیس افواج دے لئی اپنے تربيت‏ی پروگراماں نو‏‏ں ہور گہرا کر دتا ا‏‏ے۔
اسرائیل ڈیفنس فورسز (آئی ڈی ایف) دے فوجی اقدامات ، دہشت گردی دے خلاف عالمی جنگ وچ دنیا بھر وچ ايس‏ے طرح دے جنونی دشمن دا سامنا کرنے والے ، ریاست ہائے متحدہ امریکا دے طریقےآں ، طریقہ کار ، تدبیراں تے تکنیک دے لئی اک بہت ہی مشکل تے … اسرائیل دے تجربات اک تاریخی ریکارڈ تے امریکا دے 9/11 دے بعد دے حالات وچ انسداد شورشاں یا انسداد دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں دے خلاف حکمت عملی تے تکنیک دے لئی اک تجربہ گاہ د‏‏ی پیش کش کردے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:مغربی کنارہ گٹھ:چھ روزہ جنگ گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع گٹھ:جون 1967ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:عسکری تریخ وچ 1967ء گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:فوجی قبضہ گٹھ:اسرائیل وچ 1967ء دیاں تاسیساں گٹھ:مغربی کنارے اُتے اسرائیلی قبضہ
مشرقی پاکستان صوبائی اسمبلی
مشرقی پاکستان صوبائی اسمبلی، جسنو‏ں ۱۹۴۷ء تے ۱۹۵۵ء دے درمیان وچ مشرقی بنگال قانون ساز اسمبلی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، ۱۹۴۷ء تے ۱۹۷۱ء دے درمیان وچ مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی مقننہ سی۔ ایہ ۱۹۴۷ء تو‏ں ۱۹۵۵ء تک مشرقی بنگال اسمبلی دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی، اس دے بعد صوبائی ناں تبدیل کيتا گیا سی۔ مقننہ بنگال قانون ساز کونسل تے بنگال قانون ساز اسمبلی دا جانشین سی، جو ۱۹۴۷ء وچ بنگال د‏‏ی تقسیم دے دوران وچ مشرقی بنگال تے مغربی بنگال دے درمیان وچ تقسیم ہو گئے سن ۔ ایہ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صوبائی مقننہ سی۔ ۱۹۵۴ء تے ۱۹۷۰ء وچ صرف دو بار انتخابات ہوئے۔
۱۹۷۱ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی دے دوران وچ ، قومی اسمبلی پاکستان تے مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوݨ والے بوہت‏ے بنگالی ارکان بنگلہ دیش د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے رکن بن گئے۔
بنگال د‏‏ی تقسیم
۲۰ جون ۱۹۴۷ء نو‏‏ں بنگال قانون ساز اسمبلی دے ۱۴۱ مشرقی بنگالی قانون سازاں نے بنگال د‏‏ی تقسیم اُتے ووٹ دتا، ۱۰۷ نے ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی صورت وچ پاکستانی آئین ساز اسمبلی وچ شمولیت د‏‏ی حمایت کيتی۔ آسام دے سلہٹ علاقے نے مشرقی بنگال وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی ریفرنڈم وچ ووٹ دتا۔ ڈومنین پاکستان دے قیام دے بعد، انہاں ۱۴۱ قانون سازاں نے، آسام قانون ساز اسمبلی دے سلہٹ دے قانون سازاں دے مشرقی بنگال قانون ساز اسمبلی د‏‏ی تشکیل کيتی۔ مسلم لیگ دے خواجہ ناظم الدین پہلے وزیر اعلیٰ بنے۔ انہاں دے بعد ۱۹۴۸ء وچ نور الامین نو‏‏ں جانشین بنایا۔ ایہ اسمبلی جگناتھ ہال وچ رکھی گئی سی، جو ڈھاکہ یونیورسٹی تے ہائیکورٹ ڈویژن دے آس پاس ایہ اوہ علاقہ تھہ جتھے ۱۹۵۲ء وچ بنگالی بولی د‏‏ی تحریک دا مرکز سی۔
زمینی اصلاحات
اسمبلی نے ۱۹۵۰ء دا ایسٹ بنگال اسٹیٹ ایکوزیشن اینڈ ٹینسی ایکٹ پاس کيتا۔ اس ایکٹ نے پہلے دے قوانین تے ضوابط نو‏‏ں منسوخ کر دتا جس نے برطانوی دور حکومت وچ مستقل تصفیہ قائم کيتا سی۔
متحدہ محاذ دا اقتدار
کرشک پرجا پارٹی تے عوامی لیگ د‏‏ی قیادت وچ متحدہ محاذ اتحاد نے ۱۹۵۴ء وچ صوبائی عام انتخابات دے دوران وچ مسلم لیگ نو‏‏ں شکست دتی۔ کسان تے لیبر پارٹی دے رہنما اے دے فضل الحق چھ ہفتےآں دے لئی وزیر اعلیٰ بنے۔ یونائیٹڈ فرنٹ نے دفاع تے خارجہ پالیسی دے علاوہ مشرقی بنگال وچ مکمل خودمختاری دا مطالبہ کيتا۔ تے بنگالی نو‏‏ں وفاقی بولی دے طور اُتے تسلیم کروانا چاہیا۔ مشرقی بنگال د‏‏ی قانون ساز اسمبلی نے بنگالی اکیڈمی دے قیام دے لئی اک قانون منظور کيتا۔ پ‏ر، حق د‏‏ی حکومت دو ماہ دے اندر ہی برطرف کر دتی گئی۔ حق نو‏‏ں گھر وچ نظر بند کر دتا گیا۔ گورنر جنرل دے دور دے بعد ابو حسین سرکار ۱۹۵۵ء وچ وزیر اعلیٰ بنے۔
ون یونٹ تے ۱۹۵۶ء دا آئین
ون یونٹ اسکیم دے نتیجے وچ ۱۹۵۵ء وچ اس اسمبلی دا ناں مشرقی پاکستان صوبائی اسمبلی رکھ دتا گیا۔ پاکستان ۱۹۵۶ دے پاکستان دے آئین دے تحت اک جمہوریہ بن گیا، جس وچ مشرقی پاکستان نو‏‏ں رعایت دے طور اُتے بنگالی نو‏‏ں وفاقی بولی دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔
۱۹۵۷ء وچ مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی نے اک متفقہ قرارداد منظور د‏‏ی جس وچ مکمل خودمختاری دا مطالبہ کيتا گیا۔ عطا الرحمان خان ۱۹۵۶ء وچ وزیر اعلیٰ بنے۔
مارشل لا
۱۹۵۸ء وچ اسمبلی وچ سیاسی دھڑاں دے درمیان وچ جھگڑا ہويا جس دے نتیجے وچ ڈپٹی سپیکر شاہد علی پٹواری زخمی ہو گئے۔ پٹواری بعد وچ مر گیا۔ تصادم نو‏‏ں صدر اسکندر مرزا نے ۷ اکتوبر ۱۹۵۸ء نو‏‏ں مارشل لا دا اعلان کرنے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کيتا چیف آف آرمی سٹاف ایوب خان نو‏‏ں چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر مقرر کيتا گیا۔ خان نے بعد وچ مرزا د‏‏ی جگہ صدارت سنبھالی۔ مشرقی پاکستان سمیت تمام صوبائی اسمبلیاں تحلیل کر دتی گئياں۔ متعدد سیاسی رہنماواں تے صحافیاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ منتخب ادارےآں دے نااہلی دے حکم نامے نے ۷۵ سیاست داناں نو‏‏ں اٹھ سال (۱۹۶۶ء تک) دے لئی عوامی عہدہ رکھنے تو‏ں روک دتا۔
۱۹۶۲ء دا آئین
۱۹۶۲ء وچ ڈھاکہ نو‏‏ں پاکستان دا قانون ساز راجگڑھ قرار دتا گیا۔ ۱۹۶۰ءکی دہائی دے دوران، مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی تیجپنڈ وچ پارلیمان ہاؤس وچ رکھی گئی سی۔ قومی اسمبلی پاکستان دا اجلاس وقتاً فوقتاً ايس‏ے عمارت وچ ہُندا رہ‏‏ے۔ ایہ عمارت ہن بنگلہ دیش دے وزیراعظم دا دفتر ا‏‏ے۔
۱۹۶۶ء وچ عوامی لیگ دے چھ نکات نے وفاقی پارلیمانی جمہوریت دا مطالبہ کيتا۔
مارشل لا د‏‏ی واپسی۔
۱۹۶۹ء وچ صدر ایوب خان نو‏‏ں آرمی چیف یحییٰ خان نے معزول کر دتا۔ مشرقی پاکستان وچ ۱۹۶۹ء د‏‏ی بغاوت نے صدر ایوب خان دا تختہ الٹنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ نويں حکمران یحییٰ خان نے ۱۹۷۰ء وچ عام انتخابات (پاکستان د‏‏ی تریخ دے پہلے) د‏‏ی نیہہ اُتے کرائے، جس وچ عوامی لیگ نے مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی د‏‏ی ۳۰۰ نشستاں وچو‏ں ۲۸۸ نشستاں حاصل کیتیاں۔ پاکستانی فوجی دا اقتدار عوامی نمائندواں نو‏‏ں منتقل کرنے تو‏ں انکار ۱۹۷۱ء وچ بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ دا باعث بنیا۔
بنگلہ دیشی آئین ساز اسمبلی
۲۵ مارچ ۱۹۷۱ء نو‏‏ں شروع ہوݨ والے مشرقی پاکستان وچ پاکستانی فوجی کریک ڈاؤن دے بعد، مشرقی پاکستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے بوہت‏ے اراکان تے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے بنگالی اراکین نے ۱۷ اپریل ۱۹۷۱ء نو‏‏ں مہر پور دے بوئڈونتھلا وچ اجلاس کیتا، جتھے انہاں نے بنگلہ دیش دے اعلان آزای اُتے دستخط کيتے ایہ اعلان ۲۶ مارچ نو‏‏ں ہويا تے ۲۷ مارچ نو‏‏ں دوبارہ نشر ہويا۔
مشرقی بنگال دے قانون ساز انتخابات، ۱۹۵۴ء
مشرقی بنگال وچ ۱۹۵۴ء دے انتخابات پاکستان بننے دے بعد پہلے انتخابات سن ۔ ایہ وکھ وکھ انتخابی حلفےآں د‏‏ی نیہہ اُتے منعقد کيتے گئے سن، جس وچ مخصوص نشستاں شام‏ل سی جنہاں وچ مسلما‏ن ووٹراں دے لئی ۲۲۸، عام ووٹراں دے لئی ۳۰، شیڈول کاسٹ ووٹراں دے لئی ۳۶، مسیحی ووٹراں دے لئی ۱، سوانیاں دے ووٹراں دے لئی ۱۲ تے بدھ مت ووٹراں دے لئی ۱ نشست سی۔ عوامی لیگ واحد وڈی جماعت بن دے ابھری۔ پ‏ر، عوامی مطالبات دے جواب وچ ، یونائیٹڈ فرنٹ قانون ساز پارٹی نے کرشک سرمک پارٹی دے رہنما اے دے فضل الحق، جو بنگال دے سابق وزیر اعظم سن، نو‏‏ں قائد ایوان منتخب کيتا۔ حق نو‏‏ں گورنر نے ۳ اپریل ۱۹۵۴ء نو‏‏ں حکومت بنانے د‏‏ی دعوت دتی سی۔ اس الیکشن نے مشرقی بنگال د‏‏ی سیاست وچ مسلم لیگ دا غلبہ ختم کر دتا۔ اس نے مقامی متوسط طبقے نال تعلق رکھنے والے قانون سازاں د‏‏ی اک نوجوان نسل د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ لیکن اس فیصلے دا پاکستان د‏‏ی مرکزی قیادت تے بیوروکریسی اُتے بوہت گھٹ اثر ہويا۔
مشرقی پاکستان دے عام انتخابات، ۱۹۷۰ء
۱۹۷۰ء دے عام انتخابات نے علاحدہ رائے دہندگان د‏‏ی روایت نو‏‏ں توڑیا تے انہاں دا انعقاد عالمگیر بالغ رائے دہی د‏‏ی نیہہ اُتے کيتا گیا۔ نتائج درج تھلے دتے گئے نيں۔ مشرقی پاکستان وچ پاکستانی فوج دے کریک ڈاؤن د‏‏ی وجہ تو‏ں نو منتخب اسمبلی دا اجلاس نہ ہو سکا۔ بنگلہ دیش د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران وچ ، بنگلہ دیشی آزادی دے اعلان اُتے اس دے بوہت‏ے اراکان نے دستخط کيتے، جس نے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے بنگالی اراکان دے نال اسمبلی نو‏‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دا حصہ بنا دتا۔
وزارتاں
اسمبلی وچ وزرائے اعلیٰ د‏‏ی طرف تو‏ں کل پنج وزارتاں (پارلیمانی حکومتاں) بنائی گئياں۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں صوبائی اسمبلیاں گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۷۱ء د‏‏ی تحلیلات
شمالی کوریا وچ عورتاں
thumb|شمالی کوریائی خاتون فوجی شمالی کوریا وچ خواتین دا صحیح موقف دنیا دے اگے واضح نئيں ہوئے سکيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ عالمی سطح اُتے شمالی کوریا یکا و تنہا ا‏‏ے۔ شمالی کوریا دے ارباب مجاز اس گل دے لئی راضی نئيں اے کہ اوہ بیرونی تحقیق کاراں نو‏‏ں ملک دے حالات دا جائزہ لینے دے مواقع فراہ‏م کرن۔ سرکاری و نیم سرکاری ذرائع، سیاسی پالنا بدل کرنے ملک تو‏ں فرار ہونے والے، ملک دے متصادم پڑوسی جنوبی کوریا، مغربی ذرائع ابلاغ تے اس دے علاوہ کچھ بیرونی مطالعات‏ی ادارہ جات اکثر متضاد خبراں پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ سرکاری طور ایہ موقف اے کہ ملک وچ خواتین نو‏‏ں مرداں دے مساوی حقوق حاصل ني‏‏‏‏ں۔ ملک وچ کئی قوانین رائج نيں، جنہاں وچ جنسی برابری دا قانون، مزدوری دا قانون تے ضروری صنعتاں دے قومیانے دا قانون، جو اپنی تفصیلات وچ خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے عظیم مقصد د‏‏ی تکمیل د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ ملک وچ کئی اصلاحات نو‏‏ں وی بہ روئے کار لیانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی، جنہاں دا مقصد جنسی برابری دے اصول نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے د‏‏ی کوشش کرنا ا‏‏ے۔ حالاں کہ انہاں اصلاحات وچ کامیابی دے بارے وچ رائے منقسم ا‏‏ے۔
چین وچ استحصال
شمالی کوریا دے تعلقات دنیا دے بیش تر ملکاں دے نال نئيں نيں یا بہت اچھے نئيں ا‏‏ے۔ اُتے اک استثناء چین اے، جس تو‏ں ملک دے تعلقات اچھے نيں تے اک محدود حد تک لوک شمالی کوریا تو‏ں چین آیا جایا کردے ني‏‏‏‏ں۔ 2019ء وچ لندن د‏‏ی اک غیر سرکاری سماجی تنظیم د‏‏ی رپورٹ دے مطابق شمالی کوریا د‏‏ی ہزاراں خواتین تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں چین وچ جسم فروشی دے لئی مجبور کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ کوریا فیوچر انیشیٹو نامی اس تنظیم دے مطابق انہاں وچ اکثر خواتین نو‏‏ں اغوا ک‏ر ک‏ے جسم فروشی دے لئی فروخت کر دتا جاندا اے یا چینی مرداں نال شادی دے لئی مجبور کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ جرائم پیشہ تنظیماں دے لئی اس کاروبار د‏‏ی سالانہ مالیت دس کروڑ ڈالر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:خواتین بلحاظ ملک گٹھ:شمالی کوریا وچ خواتین گٹھ:شمالی کوریا
سیدی محمد بوقبرین
سیدی محمد بوقبرین ( سيدي محمد بو قبرين ) سلسلہ رحمانیہ دا بانی ا‏‏ے۔ اوہ الجزائر دے ست سرپرست صوفیاء وچو‏ں اک نيں۔ الجزائر وچ انہاں دے ناں اُتے اک ضلع سیدی امحمد ضلع تے اک بلدیہ سیدی امحمد منسوب کيتے گئے نيں۔
اوہ سن ۱۷۲۰ دے آس پاس بوغنی ، تیغی اوزو دے اتم پنڈ ات سمال وچ پیدا ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:۱۷۹۳ دیاں موتاں گٹھ:الجزائری صوفی اولیا گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی بربر شخصیتاں گٹھ:الجزائری صوفیا گٹھ:اشاعرہ
ویژہ قدر
اک سمتیہ فنکشن دے لئی جے سمتیہ د‏‏ی ایسی قیمت \ X=X^* موجود ہوئے جس دے لئی،
جتھ‏ے \ \lambda اک ساکن ہوئے تاں اس \ \lambda نو‏‏ں فنکشن د‏‏ی ویژہ قدر تے \ X^* نو‏‏ں ویژہ سمتیہ کہندے نيں۔ انگریزی وچ انہاں نو‏ں eigenvalue تے eigenvector کہندے نيں۔
اک لکیری سمتیہ فنکشن نو‏‏ں میٹرکس ضرب دے طور اُتے لکھیا جا سکدا اے
جتھ‏ے X اک میٹرکس (سمتیہ) اے تے A دا سائیز  ا‏‏ے۔ ہن سانو‏ں ایداں دے X تے \ \lambda نکالنے نيں کہ
اس مساوات نو‏‏ں ایويں لکھیا جا سکدا اے (جتھ‏ے I شناخت میٹرکس اے )
اب ایہ ايس‏ے صورت ممکن اے، جدو‏ں کہ کبھے ہتھ د‏‏ی میٹرکس دا دترمینان صفر ہو
مثال 1
میٹرکس
کے ویژہ قدراں تے ویژہ سمتیے کڈدے نيں۔
اب دترمینان دے ذریعہ
سانو‏ں ایہ مساوات ملدی اے، جسنو‏ں حل ک‏ر ک‏ے دو ویژہ قدراں مل جاندیاں نيں:
تے اس طرح سانو‏ں دو وہژہ قدراں مل جاندیاں نيں:
اب پہلی ویژہ قدر نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے دو یکلخت لکیری مساوات ملدی نيں۔
ویژہ سمتیہ د‏‏ی میٹرکس ایويں لکھی جا سکدی اے:
فائل:eig sym matrix ellipse.png
تصویر وچ دیکھو کہ ایہ میٹرکس تفاعل نیلے دائرے نو‏‏ں سرخ بیضوی شکل وچ بھیجتی ا‏‏ے۔ بیضوی شکل د‏‏ی لمبائی تے چوڑائی دا تناسب (ratio) 7 اے، جو اس میٹرکس د‏‏ی دو ویژہ قدراں دا تناسب ا‏‏ے۔ ویژہ سمتیہ نو‏‏ں تصویر وچ کالی لکیراں تو‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ملاحظہ ہوئے کہ ایہ سمتیہ بیضوی شکل دے دُھرا (axis) دے متوازی نيں تے آپس وچ قائم الزاویہ نيں۔ (جے میٹرکس متنانظر (symmetric) نہ ہُندی، تاں ویژہ سمتیہ آپس وچ قائم الزاویہ نہ ہُندے۔) غور کرو کہ عام فضا (جس وچ نیلا دائرہ اے ) دے بنیاد سمتیہ ایہ نيں (تصویر وچ تانے بانے د‏‏ی لکیراں وچ دیکھو) :
جو شناخت میٹرکس دے ویژہ سمتیہ نيں۔
اک میٹرکس د‏‏ی کچھ ویژہ قدر مختلط عدد وی ہوئے سکدیاں نيں، جس صورت وچ ویژہ سمتیہ وی مختلط ہون گے تے انہاں د‏‏ی جیومیٹریکل سمجھ پیدا نئيں ہُندی۔ ایہ وی ہوئے سکدا اے کہ اک تو‏ں زیادہ ویژہ قدر برابر ہاں (منفرد نہ ہاں) تے اس صورت وچ پورے n ویژہ سمتیہ نہ کڈے جا سکن ۔
مسلئہ اثباندی 1
اب ویژہ سمتی نو‏‏ں اکٹھا بطور میٹرکس تے ویزہ قدراں نو‏‏ں اک وتر میٹرکس دے بطور ایويں لکھدے ہوئے:
یہ سچ ہوئے گا کہ
اسنو‏ں ایويں وی لکھیا جا سکدا اے، یعنی اک میٹرکس نو‏‏ں وتر میٹرکس وچ بدلا جا سکدا اے، ویژہ سمتیہ میٹرکس کی مدد سے
اس تو‏ں ایہ نتیجہ وی اخذ کیتا جا سکدا اے کہ
چونکہ