گرمتی_کاوی
گرو ارجن دیوَ
گرو ارجن (15 اپریل 1563 – 30 مئی 1606) سکھاں دے پنجوے گرو اتے پہلے سکھ شہید سن۔ شری گرو ارجن دیوَ جی دا جم چوتھے گرو شری گرو رام داس جی دے گھر ماں بیبی بھانی جی دی ککھوں 19 ویساکھ، سمت 1620 (15 اپریل، 1563 ای۔) نوں گوئندوال وکھے ہویا۔بچپن دے مڈھلے 11 سال اپنے نانا سری گرو امرداس جی دی دیکھ-ریکھ ہیٹھ گزارن دے نال-نال آپ جی نے نانا گرو توں گورمکھی دی تعلیم دی مہارت حاصل کیتی، دیوناگری پنڈ دی دھرم شالہ توں سکھی، سنسکرت دا علم پنڈت بینی کولوں، گنت تعلیم ماما موہری جی توں حاصل کیتی اتے آپ جی نوں دھیان لگاؤن دی تعلیم آپ جی دے ماما جی، بابا موہن جی نے سکھائی۔سری گرو امرداس جی دا سچکھنڈ واپسی دا سماں نیڑے آ جان کرکے تیجے گرو صاحب جی نے 1 ستمبر، 1574 چوتھے گرو رام داس جی نوں گرگدی بخشش کیتی، بابا بڈھا جی نے گریائی تلک دی رسم ادا کیتی، اسے دن ہی سری گرو امرداس جی جوتی جوتِ سمائے، اس توں بعد سال 1574 وچ ہی سری گرو رام داس، سری گرو امرداس جی دے عاشِ نوں پورا کرن لئی اپنے تنوں پتراں پرتھی چند، سری مہاں دیوَ اتے سری (گرو) ارجن دیوَ جی نوں نال لے کے گرو کے چکّ (امرتسر) آ گئے؛ سبھ توں پہلی سیوا جو سری گرو امرداس جی دے ویلے سنتوکھسر دی چل رہی سی، اس نوں ارمبھیا اتے جس ٹاہلی ہیٹھ بیٹھ کے آپ جی سیوا کروایا کردے سن، اجکل اتھے گرودوارہ ٹاہلی صاحب سشوبھت اے۔سری گرو ارجن دیوَ جی دا ویاہ 23 ہاڑ سمت 1636 نوں مو پنڈ (تحصیل پھلور) دے وسنیک سری کشن چند جی دی سپتری ماں گنگا جی نال ہویا، اس ویلے آپ جی دی عمر 16 سال دی سی۔جد ماں گنگا جی من وچ پتر حصول دی اچھا لے بابا بڈھا جی لئی ہتھیں پرشادا تیار کرکے ،بیڑ صاحب پجے تاں پرشاد چھکن لگیاں پرسن چت مدرا وچ ہوئے بابا جی دے وردان نال ماں گنگا جی دی ککھوں 21 ہاڑ سمت 1652 (19 جون 1595) نوں چھویں گرو، سری گرو ہرگوبند صاحب جنگجو پتر دا جم ہویا۔ادھر سری گرو رام داس جی نے اپنے نکے سپتر سری گرو ارجن دیوَ جی دی دھرم متعلق لگن، پیار، ستکار، سبھاء وچ نمرتا آدی دے گناں نوں دیکھدے ہوئے 1 ستمبر 1581 نوں جوتی جوتِ سماؤن ویلے سری گوئندوال صاحب وکھے، بابا بڈھا صاحب جی ہتھوں گریائی دا تلک بخشش کیتا اتے آپ چوتھے گرو اسے دن ہی جوتی جوتِ سما گئے۔ اس وقت سری گرو ارجن دیوَ جی دی عمر 18 سال دی سی۔ دستاربندی دی رسم توں بعد آپ جی اکتوبر مہینے سری امرتسر آ گئے۔ ہرمندر صاحب تے ہور گوردواریاں دی قیام گرگدی تے براجمان ہو کے آپ جی نے دھرم پرچار دے نال-نال گرو رام داس جی ولوں ارمبھے کارجاں نوں نیپرے چاڑھنا شروع کیتا۔ سنگتاں دے نال-نال بابا بڈھا جی اتے بھائی سالھو جی نوں ایہناں کماں لئی جتھیدار تھاپیا اتے نال ہی آپ جی نے دور-دور تک گرسکھی نوں پرچاریا۔ آگرے توں چل کے گرو صاحب دے درشناں ہت بھائی گرداس جی امرتسر وکھے 1583 دے شروع وچ گرو صاحب نوں ملے۔ سری گرو ارجن دیوَ جی ولوں آرمبھی سن 1586 ای۔ وچ سنتوکھسر گرودوارہ صاحب دی سیوا وچ بھائی گرداس جی نے اہم یوگدان پایا، سکھی نوں مضبوط کرن لئی گرو صاحب جی نے 3 جنوری، 1588 (ماگھی والے دن) سری گرو ارجن دیوَ جی نے سری ہرمندر صاحب دی نیہہ رکھن دا پوتر کم مسلمان فقیر سائیں میاں میر (پورا نام مئیین-ال-اسلام) توں کروایا۔ سری ہرمندر صاحب دے چارے پاسے دروازے رکھواؤن دا گرو صاحب دا مقصد سارے دھرماں نوں برابر دا ستکار دینا سی۔ سروور وچ براجمان سری ہرمندر صاحب دی مورت اتے دن-رات ہندا گربانی دا کیرتن سن کے اتے اچرج نظارے تک کے دیکھن والے دے من وچ اجیہا سوال پیدا اے کہ کی اس توں اگے وی کوئی سچکھنڈ اے؟ 1590 تک گرو صاحب سری ہرمندر صاحب دی سیوا وچ رجھے راے اتے اسے ہی سال گرو صاحب نے 15 اپریل 1590 ای۔ بابا بڈھا جی دے ارداسا سودھن مگروں ترن تارن سروور دی نیہہ رکھی، کیونکہ سکھی دے اصول ہن، آپ ترنا اتے دوجیاں نوں تارنا اتے گرو صاحب دا مقصد گرو نانک صاحب دی سکھی نوں پرچارنا سی اتے خاص کرکے اس علاقے دے حاکم نوردین اتے اس دے پتر امیر دین اتے سخی سروراں دے ودھ راے مسلمانی اثر نوں روکنا سی، اس لئی آپ جی خود پرچار ہتّ کھڈور صاحب اتے ہور علاقیاں وچ گئے۔ ترن تارن وچ کوہڑی گھر بنواؤن مگروں سروور دے پانی نوں امرت روپ وچ بدل کے کوہڑیاں دا کوہڑ ہمیشہ لئی ختم کیتا۔ گرو گرنتھ صاحب دا اڈیٹنگ گرو صاحب جی نے اپنے گرگدی دور وچ، سبھ توں مہان کم الٰہی بانی رچن اتے پہلے گرو صاحباں دی، سنتاں، بھگتاں دی بانی نوں اکتر کرن دا کیتا۔ اس مہان کم نوں کرن لئی گرو صاحب نے اکانت واس جگہ سری رامسر (گردوارے ششوبھت) امرتسر چنی۔ آپ جی نے سن 1601 توں لے کے اگست 1604 دے لمے عرصے دوران ایہہ کم مکمل کیتا اتے اک مہان گرنتھ تیار کیتا جس وچ 36 مہانمرداں دی بانی انکت کیتی جنہاں وچ پنج گرو صاحبان دی بانی، 15 بھگتاں دی بانی دا مجموعہ تیار کیتا۔ اس سیوا لئی بھائی گرداس جی نے اپنی لیکھنی ولوں مہان یوگدان پایا۔ گرو صاحب جی نے اپنی دیکھ ریکھ ہیٹھ جلد ساز کیتی اتے 30 اگست 1604 نوں اس الٰہی گرنتھ دا پہلی وار دربار صاحب اندر پرکاش کیتا گیا، بابا بڈھا جی نے پرتھم گرنتھی دے طور تے پہلا حکم نامہ لیا۔ گرو صاحب دی شہادت سری گرو گرنتھ صاحب جی دے ادتی اپدیساں دا اثر مسلمان علماواں اتے قاضیاں نے قبولیا کیونکہ مسلمان سخت گیر اپنے دھرم دی برابری برداشت نہیں کر سکدے سن۔ اکبر دا پتر جہانگیر جدوں تخت تے بیٹھا تاں مخالفاں نے گرو صاحب خلاف اس دے کنّ بھرنے شروع کیتے۔ اس کم وچ چندو دی ایرکھا نے وی بہت زیادہ رول ادا کیتا۔ جہانگیر نے مرتضیٰ خان نوں کیہا کہ گرو صاحب دا مال اسباب ضبط کرکے اوہناں نوں اس دے ساہمنے پیش کیتا جاوے۔ جہانگیر نے گرو صاحب نوں سری گرو گرنتھ صاحب وچ حضرت محمد دی خوشامد دے شبد درج کرن لئی کیہا، جس تے گرو صاحب نے صاف انکار کر دتا۔ اک پاسے چندو دی ایرکھا سی کہ اس دی لڑکی دا رشتہ گرو ہرگوبند صاحب نوں کرن توں گرو صاحب نے انکار کر دتا سی، اخیر گرو صاحب نوں شہید کرن دا حکم دے دتا گیا، اس کم لئی خاص طور تے نردئی چندو نوں لگایا گیا۔ گرو صاحب نوں تتی توی تے بٹھا کے سیس تے تتی ریت پائی گئی اتے بعد وچ ابلدے پانی دی دیگ وچ پایا گیا۔ پر گرو صاحب نے ‘تیرے بھانے وچ امرت وسے’ دی دھنی جاری رکھی انت 30 مئی، 1606 نوں چھویں دن گرو صاحب دے پاون سریر نوں راوی دریا دے کنارے لجایا گیا اتے راوی دریا وچ روڑھیا گیا۔ پنجابی ساہت وچ یوگدان گرو ارجن دیوَ جی دی پنجابی ساہت نوں سبھ توں وڈی دین، گرو گرنتھ صاحب دی سنپادنا اے، جس وچ ستّ گرو صاحبان توں بناں اوہناں بھگتاں، صوفی فقیراں، بھٹاں آدی دی رچنا درج اے، جہڑی گرمتی دے عاشِ دے مطابق سی۔ گرو گرنتھ صاحب وچ گرو ارجن دیوَ جی دی سبھ توں ودھ بانی درج اے، جسدے کل 2312 شبد بندے ہن۔ آپ جی دیاں مکھ رچناواں ہن (1) سکھمنی (2) بارہمانہ (3) باون اکھری (4) پھناے (5) مارو ڈکھنے (6) واراں، جنھاں دی گنتی چھ اے ۔