cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صیہونیت
قرارداد بالفور تے تعہد فلسطین
اس قرارداد نے فلسطین وچ یہودی وطن د‏‏ی توثیق کچھ ایويں کی: - 1922ء وچ ، جمیعت اقوام نے قرارداد منظور کرکے برطانیہ نو‏‏ں تعہد فلسطین عطا کيتا۔ اس تعہد دا مقصد یہودی قومی وطن دے قیام دا تحفظ ،خود مختار ادارےکھڑےکرنا تے فلسطینی شہریاں دے بلا لحاظ مذہبی تے شہری حقوق دا تحفظ سی - ویزمین نو‏‏ں بالفور قرارداد وچ اس دے کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں صہیونی تحریک دا رہنما چنا گیا جو اوہ 1948ء تک رہیا تے بعد وچ آزادی ملنے دے بعد اسرائیل دا پہلا وزیر اعظم بنیا۔ خواتین د‏‏ی بین الاقوامی یہودی خواہری (برادری) د‏‏ی متعدد اعلیٰ درجے د‏‏ی ترجماناں نے خواتین د‏‏ی پہلی یہودی مجلس وچ شرکت کيتی، جو ویانا آسٹریا وچ مئی 1923ء نو‏‏ں منعقد ہوئی۔ قرارداں وچو‏ں اک ایہ وی سی کہ  ’’  لہٰذا معلوم ہُندا اے کہ تمام یہود د‏‏ی ذمہ داری اے کہ فلسطینی سماجی اقتصادی تعمیر نو وچ اعانت تے اس ملک وچ یہودی آبادکاری وچ مدد داں ‘‘  ۔
فلسطین د‏‏ی جانب یہودی ہجرت اورزمینداراں تو‏ں یہود د‏‏ی فلسطینی اراضی د‏‏ی عام خریداری عرباں وچ بے اراضیت دا سبب بنی، جس نے شورش نو‏‏ں ہويا دتی ۔ 1920,21ء تے 1929ء وچ دنگے پھوٹ پئے جس وچ یہود و عرب دونے ہی مارے گئے۔ تعہد فلسطین اُتے حکمرانی تے ذمہ داری برطانیہ کيت‏ی سی تے قرارداد بالفور دے بعد ، اصولاًً برطانیہ یہودی نقل مکانی د‏‏ی تائید کررہی سی ۔ لیکن انہاں متشدد دنگاں دے واقعات وچ پِیل وفد نے فلسطین کیلئےنويں حدود و قیودکی تجاویز داں۔
جرمناں دے سواستکا دے نشان نو‏‏ں اختیار کرنے اُتے تھیوڈور نیومن کاؤفمن نے جواباً اک نسلی جنگ چھیڑی تے داخلی تولیدِ جرمنیت دے تصور تو‏ں رجوع کيتا، ’’جرمنی دا خاتمہ ضروری اے ‘‘کا جرمنی مخالف مضمون لکھیا، جداں دوسری جانب روزنامہ ایکسپریس لندن نازی مخالف مقاطعہ د‏‏ی دعوت دیندا رہیا، یونہی ہٹلر تو‏ں پہلے وی جرمن سام دشمنی دے جواب وچ وی مضامین لکھے جاندے رہ‏‏ے۔ ’’یہود نے مرگ انبوہ شروع کرائی ‘‘ دے سازشی نظریہ نو‏‏ں ايس‏ے گل نے جنم دتا، باوجودیکہ نازی تشہیری وزیر جوزیف گوئبلز وڈی حد تک یہود دا قلع قمع کيتا جانے اورمحبِ وطن یہود نو‏‏ں نظر اندز کرکے جرمن مخالف یہودی مواد د‏‏ی بطور ثبوت تشہیرکرنے دا ذمہ دار سی۔
ہٹلر دا عروج
thumb|گورنمنٹ پریس آفس وچ ڈیوڈ بن گوریان اعلان آزادی کرتےہوئے 1933ء وچ ، ہٹلر جرمنی دے اقتدار وچ آیا تے 1935ء وچ نوریمبرگ قوانین نے جرمن یہود(بعد وچ آسٹریائی یہود تے چیک یہود وی )کو بے ریاست پناہ گزین بنا ڈالیا۔ کئی یورپی محوری قوتاں نے ایداں دے ہی قوانین نافذ کیتے۔ بعد وچ ودھدی یہودی نقل مکانی تے عرباں دے لئی کيتی گئی نازی پرچار د‏‏ی وجہ تو‏ں 1936ء تو‏ں 1939ء دے فلسطینی دنگے رونما ہوئے۔ برطانیہ نے تحقیقات دے لئی پیل کمیشن بنایا، دو ریاستی حل تے جبری منتقلی آبادی د‏‏ی تجویز دتی۔ برطانیہ نے ایہ تجویز رد د‏‏ی تے 1939ء د‏‏ی رپورٹ د‏‏ی تجاویز نافذ کر دتیاں۔ جس دے مطابق 1944 ء تک یہودی نقل مکانی نو‏‏ں ختم ہونا سی تے صرف75000 اضافی تو‏ں ودھ یہودی مہاجرین نو‏‏ں نقل مکانی د‏‏ی اجازت سی۔ ایہ پالیسی برطانیہ نے تعہد فلسطین دے اختتام تک جاری رکھی۔
سن ۔ مرگ انبوہ نے دنیائے یہود نو‏‏ں صہیونی منصوبے دے تحت یکجا ک‏ے دتا سی۔ برطانیہ نے انہاں یہود وچو‏ں کچھ نو‏‏ں قبرص وچ قید کيتا یا برطانوی زیر تسلط جرمن علاقےآں وچ بھیج دتا۔جس د‏‏ی وجہ تو‏ں یہودی نقل مکانی د‏‏ی وجہ تو‏ں عرب بغاوت دا سامنہ کرنے دے بعد ہن برطانیہ نو‏‏ں د‏‏ی مخالفت دا سامنا سی۔ جنوری 1946ء وچ برطانوی امریکی مشترکہ کمیٹی بنائی گئی تاکہ بے پایاں یہودی نقل مکانی فلسطین دے سیاسی ، معاشی تے سماجی محرکات د‏‏ی جانچ اورفلسطینی شہریاں د‏‏ی بہبود ہوئے سک‏‏ے ،عرب تے یہود ترجماناں تو‏ں مشاورت تے ہور ضروری تجاویز دتی جاسکن ، انہاں مسائل دا حتمی حل ڈھونڈا جاسک‏‏ے ۔ اُتے آخر وچ کمیٹی د‏‏ی سفارشات نو‏‏ں عرب و یہود دونے نے رد کر دتا چنانچہ برطانیہ نے مسئلہ اقوام متحدہ وچ لے جانے دا فیصلہ کيتا۔
بعد ازجنگ عظیم دوم
thumb|عرب اسرائیل جنگ ١٥مئی تا ١٠ جون ١٩٤٨ء ۔ فوجاں دا حجم ، محل وقوع تے عرب حملے۔|متبادل= 1941ء دے روسی حملے دے نال، سٹالن نے صہیونیت د‏‏ی دیرپا مخالفت پلٹ دتی تے سوویت جنگ دے لئی عالمی یہودی حمایت نو‏‏ں متحرک کيتی۔ اک یہودی (فسطائی) فاشسٹ کمیٹی ماسکو وچ قائم کيتی گئی۔ دوران جنگ ہزاراں یہود نازی جرمنی تو‏ں فرار ہوئے ک‏ے سوویت اتحادماں داخل ہوئے، جتھ‏ے انہاں نے فیر تو‏ں یہودی مذہبی سرگرمیاں شروع کيتیاں تے نويں کنیسے کھولے۔ مئی 1947ء وچ سوویت ڈپٹی وزیر خارجہ آندرے گرومیکو نے اقوام متحدہ نو‏‏ں دسیا کہ متحدہ ریاستہائے سوویت روس فلسطین د‏‏ی عرب تے یہودی حصےآں وچ تقسیم د‏‏ی حمایت کردا اے تے یونہی متحدہ ریاستہائے سوویت روس نے باقاعدہ اقوام متحدہ دے نومبر 1947ء دے اجلاس وچ رائے دی۔ پر جدو‏ں اسرائیل قائم ہوچکيا تاں ، سٹالن نے اپنی رائے بدل دتی تے عرباں د‏‏ی طرفداری شروع کی، یہودی فاشسٹ مخالف کمیٹی دے قائدین نو‏‏ں قید ک‏ر ليا تے یونہی متحدہ ریاستہائے سوویت روس وچ یہود اُتے حملے شروع کردئے۔
1947ء وچ ، اقوام متحدہ خصوصی کمیٹی برائے فلسطین نے سفارش کيت‏ی کہ مغربی فلسطین نو‏‏ں یہودی ریاست بنایا جائے تے القدس دے اطراف دا علاقہ اقوام متحدہ د‏‏ی نگرانی وچ دتا جائے۔ ایہ تقسیمی منصوبہ 29 نومبر 1947ء نو‏‏ں 33/181 ووٹاں د‏‏ی رائے دہی دے ذریعے اختیار کيتا گیا، جدو‏ں کہ 13 ووٹ مخالف سن ۔ عرباں نے اس رائے دہی د‏‏ی مخالفت کيتی تے یک ریاستی منصوبہ تے یہودی تارکین وطن د‏‏ی منتقلی دا مطالبہ کردے رہ‏ے، جس دے نتیجے وچ 1948ء د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ ہوئی۔thumb|[[یمنی یہود آپریشن طلسمی قالین دے دوران اسرائیل جاندے ہوئے۔|متبادل=]]14 مئی1948ء نو‏‏ں ، تعہدبرطانیہ دے اختتام اُتے ،یہودی ایجنسی داوید بن گوریون د‏‏ی قیادت وچ ریاست اسرائیل دے قیام دا اعلان کيتااور ايس‏ے روز ست عرب ریاستاں نے اسرائیل اُتے حملہ کيتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 7,11,000فلسطینی عرب تو‏ں بیدخل کیتے گئے جسنو‏ں عربی وچ نکبہ یعنی عظیم آفت کہیا گیا۔ بعد وچ اسرائیلی حکومت نے قوانین دا اک سلسلہ منظور کيتا جس دے تحت فلسطینیاں نو‏‏ں واپسی تے املاک دے دعوی ٰٰ دے حق تو‏ں محروم کيتا گیا،وہ اپنے ہی علاقےآں وچ مع اپنے اولاد پناہ گزيں ہی رہ‏‏ے۔ فلسطینیاں د‏‏ی بیدخلی نو‏‏ں بوہت سارے حلفےآں وچ نسلی تخلیص دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ یہودی تے فلسطینی مؤرخاں دے وچکار بڑھدے اتفاق رائے دے مطابق ہور وجوہات دے علاوہ فلسطینیاں د‏‏ی بیدخلی تے قصبےآں د‏‏ی تباہی فلسطینی پناہ گزینی د‏‏ی ابتدا دا حصہ بنی۔
اسرائیلی ریاست دے قیام دے بعد تو‏ں، عالمی صہیونی تنظیم نے زیادہ تر یہودکی نقل مکانی وچ امداد تے حوصلہ افزائی کردی تنظیم دے طور اُتے کم کيتا ۔ اس نے اسرائیلی ریاست دے لئی ہور ملکاں وچ سیاسی حمایت مہیا د‏‏ی لیکن اسرائیلی داخلی سیاست وچ کم کردار ادا کيتا۔ 1948ء دے بعد سےاس تحریک د‏‏ی وڈی کامیابی نقل مکانی کردے یہود دے لئی رسدی اعانت مہیا کرنا سی تے اس وی زیادہ اہ‏م ،روسی یہود د‏‏ی ریاستہائے متحدہ سوویت نو‏‏ں چھڈنے دے حق وچ حکا‏م تو‏ں جدوجہد ،اپنے مذہب اُتے عمل کرنے د‏‏ی آزادی تے 8,50,000 بیدخل عربی یہود د‏‏ی عرب تو‏ں اسرائیل نقل مکانی وچ تعاون سی۔45۔1944ء وچ ڈیوڈ بن گوریان نے غیر ملکی حکا‏م دے سامنے منصوبہ اک ملین دا پلان نو‏‏ں صہیونی تحریک دا اولین ہدف تے اعلیٰ ترین ترجیح قرار دتا۔ 1948ء د‏‏ی برطانوی تحقیقا‏تی رپورٹ د‏‏ی پابندیاں دا مطلب ایہ سی کہ ایسا کسی منصوبہ وڈے پیمانے اُتے عمل در آمد نئيں ہوسکدا جدو‏ں تک مئی 1948 دے اسرائیلی خود مختاری دا اعلان نہ کر دتا جائے ۔ نويں ملک د‏‏ی نقل مکانی د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں خود اپنی حکومت ہی وچ مخالفت دا سامنا وی سی ، جداں کچھ دا خیال سی کہ ایداں دے یہود جنہاں د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں کوئی خطرہ نئيں انہاں دے لئی اس قدر وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی دا انتظام کرنے دا کوئی معقول جواز نئيں ، خاصکر جدو‏ں انہاں نو‏ں خود اس د‏ی طلب تے رغبت نئيں ، نال ہی نال ایہ کہ انہاں دے لئی انجذاب دا عمل غیر ضروری مشکلات دا حامل اے ۔ بہر کیف داوید بن گوریون دے اثر و رسوخ تے اصرار نے نقل مکانی د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں عملی جامہ پہنانا یقینی بنایا۔
قسماں
عالمی کثیر القومی صہیونی تحریک د‏‏ی ساخت جمہوری نمائندہ اصول اُتے مبنی ا‏‏ے۔ نشستاں ہر چار سال بعد (جنگ عظیم دوم تو‏ں پہلے ہر دو سال بعد)منعقد ہُندیاں نيں،اور مجلس دے مندوب منتخب کردیاں نيں ۔ ارکان نو‏‏ں واجبات (شیقل ) ادا کرنا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ مجلس وچ مندوبین 30 افراد د‏‏ی اک مجلس عاملہ منتخب کردی اے جو تحریک دے قائد دا انتخاب کردی اے ۔تحریک اپنے آغاز تو‏ں جمہوری سی جتھ‏ے عورتاں نو‏‏ں حق رائے دہی حاصل سی۔
1917ء تک، عالمی صہیونی تنظیم نے مسلسل محدود نقل مکانی تے یہودی قومی مد (فنڈ) جداں ادارے (1901ء کااک خیراندی ادارہ جو یہودی آبادکاری دے لئی زمیناں خریدتا سی ) تے انگریز فلسطینی بنک (از 1903ء جو یہودی تاجراں تے کساناں نو‏‏ں قرضہ حسنہ فراہ‏م کرتاسی) بناکر یہودی وطن بنانے د‏‏ی حکمت عملی اپنائی ۔1942ء وچ بالٹیمور اجلاس دے دوران ، تحریک نے پہلی بار ارض اسرائیل وچ یہودی ریاست دے قیام دا اپنا مقصد کھلے طور اُتے شامل کيتا ۔
جدید اسرائیل دے قیام دے بعد تو‏ں ، اس تحریک دا کردار گھٹتا رہاا‏‏ے۔ صہیونی تحریک ہن اسرائیلی سیاست وچ ثانوی عنصر اے، اگرچہ اس دے مختلف پہلو اسرائیلی تے یہودی سیاست وچ اپنا کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں ۔
عمالی صہیونیت
thumb|متبادل=|1958ء : شامیر دے کھیتاں وچ [[کیبوتس برادری ہتھو‏ں تو‏ں کپاس چندے ہوئے۔]] مرکزی صفحہ : عمالی صہیونیت متبادل=|thumb|1947ء وچ مشمار ہائمک [[کیبوتس وچ عرب اسرائیل جنگ دے دوران خواتین جنگی تربیت لیندے ہوئے۔]] عمالی صہیونیت مشرقی یورپ تو‏ں شروع ہوئی۔ اشتراکیت پسند صہیونیاں دا مننا سی کہ سام مخالف معاشراں وچ صدیاں دے مظالم نے یہود نو‏‏ں بے ہمت، غیر محفوظ تے زندگی تو‏ں مایوسی کر دتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سام دشمنی ہور بڑھی، اولا ایہ نظریہ تھیوڈور ہرتذل نے پیش کيتا سی۔ انہاں صہیونیاں دلیل سی کہ یہودی روح تے معاشرے وچ انقلاب ضروری اے جسنو‏ں انہاں یہود دے لئی قابل حصول ہونا چاہیے جو نقل مکانی دے بعد ارض فلسطین وچ اپنے وطن دے لئی کسان، مزدوراور فوجی بننے جا رہے نيں ۔ اکثر اشتراکی صہیونیاں نے روايتی مذہبی یہودیت کےاختیار کرنے نو‏‏ں رد کر دتا سی کیونجے اس تو‏ں جلاوطنی د‏‏ی سوچ نو‏‏ں دوام ملدا سیاور اسرائیل وچ کیبوتسیم دے ناں سےدیہاندی برادریاں قائم کيت‏یاں۔ کیبوتس نے قومی مضروعی(کھیت)منصوبے د‏‏ی بدلی ہوئی شکل دے طور اُتے ابتدا د‏‏ی ، ایہ اک تعاونی زراعت د‏‏ی قسم سی جس وچ یہودی قومی مد(فنڈ) یہودی مزدوراں نو‏‏ں تربیت یافتہ نگرانی وچ اجرت اُتے لیندی سی۔ دوسری علیا د‏‏ی علامت سمجھی جانے والی کیبوتسیم وچ اشتراکیت تے انسانی مساوات اُتے بہت زور دتا جاندا ، جوکسی حد تک تخیلی و مثالی اشتراکیت دا اظہار سی ۔ ہور برآں ، اوہ خود انحصاری اُتے زور دیندے ، جو عمالی صہیونیت دا اک اہ‏م پہلو بنیا۔ اگرچہ اشتراکی صہیونیت یہودیت دے بنیادی اقدار تے روحانیت تو‏ں تاثر لیندی تے اسکےفلسفے اُتے مبنی اے ، اس دا اصلاحی و ترقیا‏ت‏‏ی پہلو راسخ العقیدہ یہودیت تو‏ں اک حریفانہ تعلق کوفروغ دیندا اے ۔ thumb|1924ء وچ قائم سب تو‏ں وڈی صیہونی نوجواناں د‏‏ی اشتراکیندی تحریک [[نوال د‏‏ی اسرائیلی نوجوان لڑکیاں ، یہودی مزاحمتی جنگجو سمچہ روطم دے نال ]] عمالی صہیونیت تعہدی فلسطین دے دوران یشوو د‏‏ی سیاسی تے معاشی طرز زندگی وچ اک غالب قوت بنی تے اسرائیلی سیاسی اختیاراندی حاکمیت(اسٹبلشمنٹ)کا مؤثر نظریہ رہی، ایتھ‏ے تک کہ 1977ء کےاسرائیلی الیکشن وچ اسرائیلی عمالی جماعت نو‏‏ں شکست ہوئی۔ اگرچہ کیبوتسیم وچ سب تو‏ں مقبول جماعت میریطز اے اُتے اسرائیلی عمالی جماعت نے وی اپنا وجود نئيں کھویا ۔ عمالی صہیونیت نو‏‏ں مرکزی ادارہ حستادرط (مزدورانجمناں د‏‏ی عام تنظیم)ہے ، جس نے 1920ء تو‏ں 1970ء د‏‏ی دہائی تک عرب مزدوراں د‏‏ی ہڑتالاں دے دوران متبادل یہودی مزدور مہیا کرنے تو‏ں ابتدا د‏‏ی تے اسرائیلی حکومت دے بعد سب زیادہ نوکریاں دینے والا ادارہ رہیا ۔
آزاد خیال صہیونیت
مرکزی صفحہ : عمومی صہیونی
1897ء د‏‏ی پہلی صہیونی مجلس سےپہلی جنگ عظیم دے اختتام تک عمومی صہیونیت (یا آزاد خیال صہیونیت) دا پلہ صہیونی تحریک دے پرحاوی رہیا اے ۔ یورپی آزاد خیال متوسط طبقےنال تعلق رکھنے والے عمومی صہیونی قائدین جداں ہرتذل تے کھائیم ویزمین جس دے خواشمند رہے سن ۔ اگرچہ کِسے وی اسرائیلی جدید سیاسی جماعت کاآزاد خیال صہیونیت تو‏ں براہ راست تعلق نئيں ،اس دے باوجود اسرائیلی سیاست وچ اس دا رجحان کافی مضبوط اے جو آزاد تجارتی اصولاں ، جمہوریت تے انسانی حقوق اُتے عملدرآمد د‏‏ی حامی ا‏‏ے۔ کدیمہ ،2000 د‏‏ی دہائی د‏‏ی معتدل وڈی سیاسی جماعت ہن غیر مؤثر ا‏‏ے۔ اُتے بنیادی آزاد خیال صہیونی نظریہ دے لئی پہچانی جانے والی ایہ جماعت ،ہور امور کینال نال فلسطینی ریاست ، آزادانہ تجارت تے اسرائیلی عرباں دے مساوی حقوق د‏‏ی حمای‏تی رہی اے تاکہ اسرائیل وچ اک بہتر جمہوری معاشرہ قائم کيتاجاسک‏‏ے۔2013ء وچ ميں اری شاویت نے تجویز دتی کہ نويں یش عتید جماعت (جو سیکولر غیر مذہبی ، متوسط طبقہ دے مفادات د‏‏ی ترجمان کردی اے ) نويں عمومی صہیونیاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی ظاہری شکل ا‏‏ے۔
ڈرور ذیگ مین لکھدا اے کہ سماجی عدل پر،قانون و انصاف پر،ریاست تے مذہب دے معملات وچ تکثیریت و برداشت پر، خارجہ پالیسی تے سلامتی (سیکورٹی)ماں اعتدال تے لچک اُتے ، عمومی صہیونیاں دا روايتی آزاد خیال نظریہ ہن وی کئی متحرک اہ‏م سیاسی حلفےآں وچ پسند کيتا جاندا ا‏‏ے۔
فلسفی کارلو سٹرنگر (اپنے ’’خواندہ اسرائیلی قوم ‘‘ دے تصور د‏‏ی تائید کردے ہوئے ) موجودہ دور د‏‏ی آزاد خیال صہیونیت نو‏‏ں بیان کردا اے کہ ، ایہ ہرتذل تے احد حام د‏‏ی اولین نظریہ دے اساس وچ چھپی اے، جو سجے بازو د‏‏ی رومانوی قوم پرستی تے نیتزاہ اسرائیل د‏‏ی انتہائی راسخ الاعتقادی دے بر خلاف ا‏‏ے۔ جمہوری اقدار تے انسانی حقوق ، غداری دے الزامات دے بغیر سرکاری حکمت عملیاں اُتے تنقیدکی آزادی اورعوامی زندگی اُتے بے جا مذہبی اثراندازی د‏‏ی تردید وغیرہ سےغرض رکھنا اس د‏ی خاصیت ا‏‏ے۔ آزاد خیال صہیونیت یہودی روایات د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ معتبر خاصیات اُتے عمل پیرا اے، یعنی تند و تیز بحث دے لئی رضامندی، داوکا د‏‏ی متضاد روح، آمریت دے سامنے گھٹنے ٹیک دینے تو‏ں انکار۔ آزاد خیال صہیونیاں دا مننا اے کہ ’’ یہودی تریخ دسدی اے کہ یہود نو‏‏ں اپنی قومی ریاست دا حق رہیا اے ‘‘۔ تے ایہ وی کہ ہن اس ریاست نو‏‏ں آزاد خیال جمہوریت ہی ہونا چاہیے، جس دا مطلب اے کہ مذہب ، جنس تے نسلی تعصب تو‏ں آزادمکمل قانونی برابری ا‏‏ے۔
تصحیحی صہیونیت
thumb|[[تصحیحی صہیونیت دے بانی زئیف ژابوتنسکی، صہیونی مجلس وچ ]] مرکزی صفحہ : تصحیحی صہیونیت
تصحیحی صہیونیت جس دے قائد تے بانی زئیف ژابوتنسکی سن تے جو قومی صہیونییت کہلانے لگی، اس دے رہنما اصول 1923ء دے مضمون آہنی دیوار وچ وضع کیتے گئے۔ 1935ء وچ تصحیح پسنداں نے عالمی صہیونی تنظیم تو‏ں علیحدگی اختیار کيتی کیونجے اوہ بطور مقصد یہودی ریاست دے قیام نو‏‏ں ظاہر نئيں کردے سن ۔
ژابوتنسکی دا مننا سی کہ، اور ایہ کہ
اگرچہ یہود دا ماخذ مشرق اے، لیکن اسيں ثقافتاً، اخلاقاً تے روحانی طور پہ مغرب تو‏ں نيں ۔ ژابوتنسکی صہیونیت نو‏‏ں بطورمرغوبِ یہود ارض اسرائیل وچ واپسی د‏‏ی بجائے مغربی رہتل د‏‏ی مشرق وچ پیوندکاری تے شاخ سمجھدا سی۔ ایہ نظریائے عالم، جغرافیائی ستراتجیاندی (حکمت عملی) دے نظریے وچ بدلا جس وچ صہیونیت نو‏‏ں دائما ًتمام مشرقی بحیرہ روم دے عرباں دے بالمخالف یورپی استعماریت وچ نال دینا سی۔
تصحیحی صہیونیت دے حامیاں نے اسرائیل وچ لیکود جماعت بنائی، جو 1977 ء دے بعد ہر حکومت وچ وڈی تعداد وچ موجود رہی ا‏‏ے۔ ایہ مغربی پٹی بشمول مشرقی القدس اُتے قبضہ برقرار رکھنے د‏‏ی حامی اے تے عرب اسرائیل تنازع وچ سخت نقطہ نظر اپنایا۔ 2005ء وچ اسرائیلی جماعت لیکوڈ مقبوضہ علاقےآں وچ فلسطینی ریاست دے قیام اُتے تقسیم ہوئے گئی، جنہاں وچو‏ں امن مذاکرات اُتے منقسم ارکان نے کدیمہ جماعت بنانے وچ مدد کيتی۔
مذہبی صہیونیت
مرکزی صفحہ: مذہبی صہیونیت thumb|ابراہام اسحاق کک 1924ء وچ مذہبی صہیونیت ایسا نظریہ اے جو صہیونیت تے باعمل یہودیت نو‏‏ں یکجا کردا ا‏‏ے۔ اسرائیلی ریاست دے قیام تو‏ں پہلے ، مذہبی صہیونی زیادہ تر باعمل یہود سن جو ارض مقدسہ وچ یہودی ریاست دے قیام د‏‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت کردے سن ۔
1862ء وچ جرمن راسخ العقیدہ ربی ذوی ہرش کالیسچر نے اپنا کتابچہ دریشت صہیون شائع کيتا ، جس وچ اس نے لکھاکہ یہود د‏‏ی انبیا د‏‏ی جانب تو‏ں موعودہ آزادی صرف اپنی مدد آپ تو‏ں ہی ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ ربی موشے شمؤل گلاسنر اک ہور صہیونیت د‏‏ی تائید کرنے والا نمایاں ربی رہیا ا‏‏ے۔ جدید مذہبی صہیونیت دا مفکر اُتے ابراہام اسحاق کک سی ، جس نے صہیونیت دے لئی یہودی شریعت تو‏ں جواز پیش کيتا، اس دے خیال وچ صہیونیت اک مقدس منصوبہ ہوسکدا اے جس دے ذریعے یہود ارض مقدسہ وچ جا سکن۔اسی دے ذریعے تو‏ں یہود آزاد ہون گے تے بعد وچ پوری دنیا آزاد ہوئے گی۔یہودی وطن د‏‏ی از سرنو قیام دے بعد عالمی امن قائم ہوئے گا جس دے بعد یہود دے لئےموعود مسیحا آئےگا،اگرچہ ایہ حالے تک نئيں ہويا، کک نے زور دتا کہ اس منصوبہ اُتے بہت وقت لگ سکدا اے کیونجے حتمی نجات مرحلہ وارہويا کردی اے ،اور جدو‏ں ہوئے رہی ہُندی اے تاں آشکار وی نئيں ہُندی، 1924ءماں کک فلسطین دا اشکنازی چیف ربی (مفتی اعظم)بنا، اس نے صہیونیت تے راسخ العقیدہ یہودیت وچ موافقت کيتی وی کوشش کيتی۔
6 روزہ جنگ تے مغربی کنارہ کنارے (جسنو‏ں یہودی اصطلاح وچ یہودا و سامرا کہیا جاندا سی ) پرقبضہ دے بعد ، مذہبی صہیونی تحریک دے سجے بازو دے حصےآں نے قومی برات نو‏‏ں مذہبی صہیونیت وچ شامل ک‏ے دے صہیونیت نواز وچ تبدیل ہوئے۔ انہاں دا نظریہ تن ستوناں دے گرد گھمدا اے ۔
سبز صہیونیت
مرکزی صفحہ : سبز صہیونیت
سبز صہیونیت، صہیونیت د‏‏ی اوہ شاخ جو بنیادی طور اُتے اسرائیلی ماحول تے فضا دے نال تعلق رکھدی اے ۔ اکیلی ماحولیا‏ت‏ی صہیونی جماعت سبز صہیونی اتحاد ا‏‏ے۔
بعد وچ صہیونیت
20واں صدی دے آخری پاؤ وچ ، تاریخی و مثالی قومیت ہن مندی حالت دا شکار اے ۔جس نے ہن بعد وچ صہیونیت نو‏‏ں جنم دتا۔ بعد وچ صہیونیت زور دیندا اے کہ یہودی قوم د‏‏ی ریاست دا نظریہ اسرائیل نو‏‏ں ترک کردینا چاہئےاور اپنے تمام شہریاں د‏‏ی ریاست بننے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے یا دو قومی ریاست بننا چاہیے جتھ‏ے عرب تے یہود اک نال رہ ک‏ے یکساں خود مختار ہاں۔
غیر یہودی حمایت
ارض مقدسہ کیجانب یہودی نقل مکانی د‏‏ی سیاسی حمایت خودصہیونیت دے بطور سیاسی تحریک تو‏ں وی پرانی ا‏‏ے۔ 19واں صدی وچ ، ارض مقدسہ وچ یہود د‏‏ی بحالی دے حمایتیاں نو‏‏ں بحالی پرست کہیا جاندا سی۔ یہود د‏‏ی ارض مقدسہ وچ نقل مکانی نو‏‏ں ملکہ وکٹوریہ ، نپولین بوناپارٹ ، ایڈورڈ ہفتم ، صدر امریکا جان ایڈمز ، جنوبی افریقہ دے جنرل سمٹز وسیع طور اُتے حمایت حاصل سی، چیکو سلوواکیہ دے صدر مصاریک، اٹلی دے فلسفی تے مؤرخ بنے ڈیٹو کروچے، بین الاقوامی انجمن صلیب احمر و ہلال احمر دے بانی تے معاہدہ جنیوا دے مصنف ہنری ڈونانٹ تے ناروے دے سائنس دان تے انسان پرست فرتیوف نانیسن ۔
صدیاں پہلے جس زمین تو‏ں یہودی نکلے اوتھ‏ے یہودی قومیت د‏‏ی نشاط ثانیہ دے لئی فرانسیسی حکومت نے م۔ کامبون دے ذریعے باقاعدہ خود نو‏‏ں وقف کر دتا سی۔ چین وچ ، قومیت پرست حکومت کومنتانگ بشمول سن یات سین نے یہودی قوم دے وطن کیلئےموافقت دا اظہار کيتا۔
مسیحی صہیونیت
مرکزی صفحہ : مسیحی صہیونیت ، دولت متحدہ وچ مسیحی صہیونیت
کچھ مسیحیاں نے صہیونیت دے عروج تے یہود دے فلسطین وچ پرتن تو‏ں پہلے ہی صہیونیت د‏‏ی حمایت شروع کردتی سی۔ انیندا شپیرہ ، تل ابیب یونیورسٹی د‏‏ی تریخ د‏‏ی پروفیسر، ایہ تجویز کردیاں نيں کہ 1840ءکے انجیلی عیسائیت دے بحالی پسنداں نے ایہ عقیدہ یہودی حلفےآں تک منتقل کيتا۔ انجیلی مسیحیاں د‏‏ی یہود د‏‏ی فلسطین وچ نقل مکانی د‏‏ی توقع تے دولت متحدہ وچ نقل مکانی دے لئی سیاسی ترغیب کاری 1820ء د‏‏ی دہائی وچ پہلے ہی تو‏ں عام سی۔ پیوریٹن لوکاں وچ یہودی فلسطین د‏‏ی جانب نقل مکانی د‏‏ی توقع تے دُعا عام شہ سی۔
پروٹسٹنٹ مسیحیت علما وچو‏ں اک نمایاں عالم جو یہودکی فلسطین وچ نقل مکانی کےبائبلی عقیدہ د‏‏ی تشہیر و ابلاغ کردے سن جان نیلسن ڈاربی سی۔اس دا نظریہ تدبيريہ تشہیر صہیونیت تو‏ں منسوب اے، خاصکر1840ء وچ جنیوا وچ مسیحیت تو‏ں امید،یہود و غیر یہود اُتے دتے گئےاسک‏‏ے 11 وعظ دے بعد۔ اُتے ، ہور جداں چ ح سپرجن ، حوراٹئس بونر، اینڈریو بونر، رابرٹ مرے مچینی اور ج ک ریل یہودی نقل مکانی د‏‏ی اہمیت دے متعدد نمایاں تدبیری مشہرین وچو‏ں سن ۔ متعدد انجیل پسندمسیحیاں نے صہیونی نواز نظریات تسلیم ک‏ر ک‏ے بین الاقوامی سیاست تے خارجہ پالیسی اُتے اثر انداز ہوئے۔
ہیپولیٹس لتؤصتنسکی عیسائیت دا روسی راسخ الاعتقاد کلیسیا نظریا‏تی سی، جسنو‏ں متعدد سام دشمن مذہبی کتابچےآں دا مصنف وی کہیا جاندا اے، اس نے 1911 ء تو‏ں اس گل اُتے زور دینا شروع کيتا کہ روسی یہود نو‏‏ں فلسطین وچ جاری یہودی نقل مکانی وچ مدد دتی جانی چاہیے ۔
اولین نامورصہیونی حامیاں وچ برطانوی وزیر اعظم ڈیوڈ لویڈجارج تے آرتھر جیمز بالفور شامل نيں ، امریکی صدر ووڈرو ولسن تے برطانوی میجر جنرل اورد وینگیٹ جس د‏‏ی صہیون حامی کارروائیاں کیوجہ تو‏ں اس اُتے فلسطین وچ تعینا‏‏تی پابندی عائد کيتی گئی۔ کرلیٹن یونیورسٹی دے چارلس مرکلے دے مطابق، مسیحی صہیونیت 1967ء د‏‏ی چھ روزہ جنگ دے بعد کافی مضبوط ہوئی تے بوہت سارے تدبیری تے غیر تدبیری انجیلی مسیحی ، خصوصا امریکی مسیحی ہن شدت تو‏ں صہیونیت د‏‏ی حمایت کردے نيں ۔
کچھ مسیحی عرب جو برملا اسرائیل د‏‏ی حمایت کردے نيں ، انہاں وچ مصنف نونی درویش تے سابقہ(مرتد) مسلما‏ن تے جئے اسرائیل دا مصنف ماگدی عالم شامل نيں ایہ دونے مصر وچ پیدا ہوئے۔ لبنانی نژاد امریکی مسیحی صحافیہ اورامریکی مجلس برائے سچ د‏‏ی بانیہ بریجٹ گبریل ، جو امریکیو‏ں اُتے زور دیندی نيں کہ امریکا، اسرائیل تے مغربی رہتل دے دفاع وچ بے خطر گل کيتاکرن۔
اسلامی صہیونیت
مرکزی صفحہ : مسلم صہیونیت thumb|دروز اسکاؤٹ دا مقبرہ شعیب د‏‏ی جانب تقدیم (مارچ) مسلما‏ن جنہاں آزادنہ صہیونیت دا دفاع کیہ انہاں وچ اسلامی مفکر ، اصلاح پسند تے سابقہ محارب جماعت الجماعةالإسلامية جسنو‏ں اقوام متحدہ تے یورپی یونین نے دہشت گرد تنظیم قراردتا کے رکن ڈاکٹر توفیق حامد، اطالوی اسلامی برادری دے ثقافتی ادارے دے مہتمم( ڈائریکٹر) شیخ پروفیسر عبد الہادی پلازی اور پاکستانی نژاد امریکی دانشور ، صحافی تے مصنف تشبیہ سید ۔
أحيانا ً کچھ غیر عرب مسلما‏ن جداں کرد تے بربر نے صہیونیت د‏‏ی تائید وچ آواز اٹھائی اگرچہ ہن اکثر اسرائیلی دروز د‏‏ی نسلاًً بطور عرب نشان دہی کيتی جاندی اے، ہزاراں دروز ، اسرائیلی صہیونی دروز ی تحریک وچ شامل نيں ۔
تعہدی فلسطین دے دورماں ، عکوی مسلما‏ن عالم اسعد شوکیری تے تنظیم آزادی فلسطین دے بانی احمد شو کیر ی نے فلسطینی عرب قومی تحریک دے نظریات نو‏‏ں رد کيتا چنانچہ صہیون مخالف تحریک نے انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی ۔ اوہ صہیونی حکا‏م تو‏ں ملدا سی تے تعہد فلسطین دے زمانے تو‏ں ہر صہیون نواز عرب تنظیم وچ حصہ لیندا رہیا تے کھلے عام محمد امین الحسینی دے اسلام دے استعمال دے ذریعے صہیونیت اُتے حملے د‏‏ی مخالفت کردا رہیا۔
کچھ بھارتی مسلماناں نے اسلامی صہیون دشمنی د‏‏ی مخالفت دا اظہار کيتا ۔ اگست 2007ءماں ، کل ہند تنظیم آئمہ و مسیتاں دے اراکین مع صدر تنظیم مولا‏نا جمیل الیاس نے اسرائیل دا دورہ کيتا۔بعد وچ اسرائیلی حکا‏م دے نال ملکر اعلامیہ جاری کيتا گیا جس وچ بھارتی مسلماناں دے جانب تو‏ں اسرائیل د‏‏ی طرف امن تے خیر سگالی دا اظہار کيتا گیا۔ جس تو‏ں اسرائیلی یہود تے بھارتی مسلماناں دے درمیان مذاکرات دا شروع ہوئے تے اس تصور نو‏‏ں مسترد کيتا گیا کہ اسرائیلی۔ فلسطینی تنازع مذہبی نوعیت دا ا‏‏ے۔ اس دورہ کاانتظام امریکی یہودی انجمن نے کيتا سی، جس دا مقصد اسلامی دنیا وچ اسرائیل د‏‏ی حیثیت دے بارے بمعنی مذاکرات دا فروغ دینا سی۔ایہ رائے دتی گئی کہ ایہ دورہ اسرائیل د‏‏ی جمہوری حیثیت نو‏‏ں سمجھنے وچ مسلم دنیا خصوصا مشرق وسطی دے مسلماناں دے ذہن نو‏‏ں آشکار کریگا۔
ہندو صہیونیت
مرکزی صفحہ : اسرائیل بھارت تعلقات تے ہندتوا
1948ءماں قیام اسرائیل دے بعد ، بھارتی سیاسی جماعت کانگریس د‏‏ی حکومت نے صہیونیت د‏‏ی مخالفت کيتی ۔ کچھ مصنفاں دا کہنا اے ایسا اس لئی کيتا گیا تاکہ رائے شماری وچ مسلما‏ن ووٹ حاصل کیتے جاسکن ۔ اُتے قدامت پسند ہندو قومیت پسنداں نے سنگھ پریوار د‏‏ی قیادت وچ برملا صہیونیت د‏‏ی حمایت کی، یونہی وینائیک دمودار سورکار تے سیندا رام گوئل و ہور ہندو قومیت پسند دانشوراں نے وی حمایت کيتی۔ برطانوی استعماری راج وچ صہیونیت نو‏‏ں بطور یہودی وطن واپسی و تحریک قومی آزادی دے دیکھے جانے نے بوہت سارے ہندو قومیت پسنداں د‏‏ی دلچسپی اپنے جانب مبذول کی، جوخود اپنی برطانوی استعماری راج تو‏ں آزادی تے تقسیم ہند نو‏‏ں عرصے تو‏ں مغلوب ہندو آزادی ہی دیکھدے سن ۔
اک بین الاقوامی مساحت (سروے) دے مطابق بھارت دنیا بھر وچ سب تو‏ں ودھ ک‏ے اسرائیل نواز ملک ا‏‏ے۔ حالیہ دناں وچ قدامت پسند بھارتی سیاسی جماعتاں تے تنظیماں صہیونیت د‏‏ی تائید کردی نظر آندیاں نيں ۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندتوا تحاریک اُتے کھبے بازو دے نظریات دے حاملین حملے کردے تے یہودی دھڑاں تو‏ں ملکر سازش کرنے دے الزامات لگاتےبھی نظر آندے نيں ۔
صہیون مخالفت
مرکزی صفحات :  صہیون مخالفت تے  صہیون مخالفت دا خط زمانی
ہور دیکھو : ، ، غیر صہیونیت, نويں صہیون مخالفت،اسرائیلی حکومت اُتے تنقید تے صہیونی قابضہ نظریۂ سازشی حکومت
صہیونیت دے خلاف بوہت سارے مسلما‏ن دانشور و علما جداں شیخ عمران حسین ،اوریا مقبول، ڈاکٹر اسرار احمد و ہور قران و حدیث دے درج ذیل حوالے دیندے نيں
اللہ تعالیٰ دا فرما ن اے:  ربط=|27x27px وَحَرَامٌ عَلَى قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا أَنَّهُمْ لَا يَرْجِعُونَ ربط=|26x26px ربط=|27x27px
ترجمہ: اور جس بستی(یروشلم) نو‏‏ں اساں ہلاک کر دتا اس اُتے لازم اے کہ اوتھ‏ے دے لوک(یہود) پلٹ کر (حکمران بنکر) نئيں آئیاں گے
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا ”بیت المقدس(یروشلم) د‏‏ی آبادی یثرب (مدینہ) د‏‏ی ویرانی اے اوریثرب د‏‏ی ویرانی وڈی جنگ دا ظہور اے “(ابوداؤد، مسند احمد، طبرانی، مستدرک، مصنف ابن ابی شیبہ)
صہیونیت د‏‏ی مختلف تنظیماں تے افراد د‏‏ی اک وسیع تنوع د‏‏ی جانب تو‏ں مخالفت ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں مخالفین وچو‏ں کچھ لادین (سیکولر یا علمانی) یہود ، یہودیت د‏‏ی سابقہ سویت اتحاد د‏‏ی کچھ شاخاں ( سطمر حاسیدیت تے ناطوری کاردا ) ، اسلامی دنیا تے فلسطین وچ ني‏‏‏‏ں۔ صہیونیت د‏‏ی مخالفت مختلف وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کيتی جاندی اے جداں : فلسطین اُتے قبضۂ زمین نو‏‏ں ناجائز جاننا اورنسلی امتیاز۔ عرب ریاستاں خاص طور اُتے صہیونیت د‏‏ی مخالف نيں ، جنہاں دا مننا اے کہ صہیونیت ہی 1948ء د‏‏ی فلسطینی بیدخلی د‏‏ی ذمہ دا ر ا‏‏ے۔ افریقی میثاق برائے انسانی تے قومی حقوق جس د‏‏ی 2014ء تک 53افریقی ملکاں نے توثیق د‏‏ی ، اس دے مقدمہ وچ صہیونیت مع استعماریت ، استعمار نوازی ، متشدد خارجی فوجی چھونیاں ،نسلی امتیاز تے ہر قسم دے تفریق دے خاتمہ دا عہد شامل اے ۔
صہیونیت د‏‏ی مخالفت ہور وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اسرائیل دے قیام تو‏ں پہلے کئی یہود نے وی د‏‏ی ، انہاں دا خیال سی کہ صہیونیت یہود ی قوم دے وجود دے لئی روحانی تے فطری طور اُتے پر خطر اے ۔
1945ء وچ امریکی صدر فرینکلن ڈ ۔روزولٹ سعودی بادشاہ ابن سعود تو‏ں ملے ۔ ابن سعود نے اس امر د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی کہ یہود دے خلاف جرائم دا ارتکاب تاں جرمنی د‏‏ی جانب تو‏ں ہويا جس د‏‏ی پاداش وچ جرمنی نو‏‏ں سزا ملنی چاہیے نہ کہ فلسطینی مسلماناں تو‏ں زمین چھیننی جائے۔ روزولٹ نے واپسی اُتے اس فیصلے اُتے پہنچیا کہ اسرائیل فقط طاقت دے زور اُتے قیام پزیر ہوسکدا ا‏‏ے۔
کاتھولک چرچ تے صہیونیت
مرکزی صفحات: مقدس کرسی و اسرائیلی تعلقات ، استبدالیت تے رومی کاتھولک عیسائت تے عیسائت و ضدسامیت
کاتھولک کلیسیا دا صہیونیت دے جواب وچ اولین رد عمل سخت مخالفت وچ سی۔ 1897ء دے بازل اجتماع دے فورا ًبعد ، نیم باضابطہ کاتھولک جسنو‏ں( یسوعی تصنیف کردے نيں ) جریدہ سویلیندا کاتھولکہ نے سیاسی صہیونیت اُتے مسیحی شرعی فتویٰ دتا : ’’'''الناصرة دے عیسی ٰ ؑ د‏‏ی پیشنگونی نو‏‏ں پورا ہوئے 1827 برس مکمل ہوئے ..... (یروشلم د‏‏ی تباہی دے بعد ) یہود نو‏‏ں تمام اقوام وچ غلام بننا سی تے انہاں نو‏ں آخرالزمان تک فلسطین تو‏ں باہر رہناتھا''' ‘‘ یہود نو‏‏ں فلسطین دے حاکم بنکر واپس نئيں آنے دینا چاہیے : مقدس کتاباں دے مطابق،یہود نو‏‏ں ہمیشہ ہور اقوام وچ منتشر تے در بدر پھرنا اے، تاکہ نہ صرف ایہ کہ اوہ مقدس کتاباں تے وجود تو‏ں عیسی ؑ ٰ د‏‏ی گواہی دتیاں
پر، 1903ء وچ چھیويں صہیونی مجلس دے بعد تے وفات تو‏ں چھ ماہ پہلے تھیوڈور ھرتزل جنوری 1904ء وچ روم گیا ، تاکہ کسی قسم د‏‏ی حمایت حاصل کرسک‏‏ے ۔ 22جنوری نو‏‏ں ، ھرتزل سب تو‏ں پہلے پاپائی وزیر خارجہ کارڈینل رافیل میری دتی وال تو‏ں ملا۔ اس دے ذا‏تی روزنامچہ د‏‏ی یاداشتاں دے مطابق ، کارڈینل د‏‏ی تاریخِ اسرائیل د‏‏ی تاویل اوہی سی جو کاتھولک چرچ کيت‏ی سی ، لیکن اس نے یہود نو‏‏ں کاتھولک عیسائی بننے نو‏‏ں کہیا۔ تن دن بعد ، ھرتزل پوپ پئیس ایکس تو‏ں ملیا ، جس نے اوہی پہلا جواب دتا کہ اس شرط اُتے اس د‏ی حمایت ہوسکدی اے کہ جے یہود عیسائیت اختیار کر لین تے نال ہی ایہ کہیا کہ اسيں اس تحریک د‏‏ی حمایت کرنے اُتے مختار نئيں … یہود نے ساڈے معبود نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا، اس لئی اسيں یہودی قوم نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے۔ 1922ء وچ ايس‏ے جریدے دے ویانا دے نمائندے نے اک قطعہ شائع کيتا ’’ '''سام دشمنی یہودی غرور دے خلاف اک ناگزیراور طبعی رد عمل دے علاوہ کچھ نئيں اے ..... کاتھولک سام دشمنی اخلاقی حد دے اندر رہ کرہروہ ضروری طریقہ اختیار کردا اے جس سےمسیحی قوم اپنے صریح دشمن تو‏ں محفوظ رہے‘‘۔ بہرحال ایہ سوچ اگلے پنجاہ سالاں وچ تبدیل ہوئی، 1997ء تک جدو‏ں ویٹیکن مذاکرہ منعقد ہويا ،پوپ جان پال دوم نے سام دشمنی د‏‏ی بطور عیسائیاں د‏‏ی اختراع دا انکار کيتا تے کہیا ’’ اوریہودپر قیاس کردہ (تصلیب عیسی ٰ کا) جرم تے انہاں تو‏ں متعلق عہد نامہ جدید دے غلط تے ناجائز تاویلات کافی زمانے تک گردش کردی رہیاں ، جس نے اس قوم دے خلاف جذبات نو‏‏ں بھڑکایا'''‘‘۔
صہیونیت د‏‏ی توضیح بطوراستعماری یا نسلی تخلیص
thumb|میڈرڈ ہسپانیہ وچ نازیت، یہودیت تے امریکی ڈالر وچ مساوات کردا سام دشمن نوشتہ دیوار صہیونیت د‏‏ی تشریح بطور جدید استعماریت دے وی کيتی جاندی رہی اے ،اور اس پہ ناجائز قبضہ نو‏‏ں بڑھاوا دینے ، فلسطیناں د‏‏ی فلسطین تو‏ں بیدخلی تے انہاں اُتے تشدد کرنےکی وجہ تو‏ں تنقید کيتی جاندی رہی اے ۔صہیونیت د‏‏ی تشریح بطور استعماری قوت کرنے والےآں وچ ہور دے علاوہ نور الدین مصالحة، گیرشون شفیر، مائیکل پرائر، ایلان پاپہ تے باروخ کیمرلینگ شامل نيں ۔
کچھ تے لوک جداں شلومو اویننیری تے مچل بارڈ صہیونیت نو‏‏ں استعماری تحریک د‏‏ی بجائے اک قومی تحریک دے دیکھدے نيں جو فلسطینی قومی تحریک تو‏ں نبرد آزما ا‏‏ے۔ جنوبی افریقی ربی داؤد ہوفمین نے صہیونیت دے بطور استعماری آبادکاری دے منصوبہ دے دعوی نو‏‏ں رد کيتا بلکہ اسنو‏ں اثباندی کارروائی (مثبت نسلی امتیاز) دا قومی منصوبہ قرار دیااور ایہ کہ اسرائیل وچ عہد قدیم تو‏ں یہودی موجودگی دا غیر شکستہ تسلسل رہیا ا‏‏ے۔
نؤام چومسکی، جان پ کوئیگلی، نورمصالحہ تے چیرئل روبنبرگ نے صہیونیت اُتے تنقید د‏‏ی تے کہیا کہ ایہ ناجائز طور اُتے زمین اُتے قابض اے تے فلسطینیاں نو‏‏ں بیدخل کردی ا‏‏ے۔ *
اسحاق ڈیوتشر نے اسرائیلیاں نو‏‏ں مشرق وسطی دے پروسی کہیا ، جنہاں نے 15 لکھ فلسطینییاں نو‏‏ں بیدخل ک‏ر ک‏ے ٹُٹ سئگ (ازجرمن : مہلک و عاجل فتح) حاصل کيتی تے ویہويں صدی د‏‏ی آخری استعماری آخری قوت ا‏‏ے۔
ایڈورڈ سعید تے مائیکل پرائر دعوی کردے نيں کہ فلسطینیاں نو‏‏ں بیدخل کرنے دا نظریہ آغاز صہیونیت تو‏ں ہی اے ، اوہ 1895ء د‏‏ی ھرتزل د‏‏ی روزنامچے دا حوالہ دیندے نيں کہ جو واضح کہندی اے کہ اسيں غریب آبادی نو‏‏ں حدودسے باہر بیدخل کرنے د‏‏ی خفیہ کوشش کرن گے، بیدخلی تے غریباں نو‏‏ں ہٹانے د‏‏ی کارروائی مخفی تے محتاط ہونی چاہیے۔ اس قول اُتے افرائیم کارش نے تنقید د‏‏ی کہ ایہ قول ھرتزل د‏‏ی منشا نو‏‏ں تدلیسی انداز تو‏ں پیش کردا اے بلکہ اوہ اس قول نو‏‏ں فلسطینی پروپیگنڈا قرار دیندا ا‏‏ے۔ اوہ کہندا اے کہ اس تو‏ں ھرتزل دا مطلب یہود د‏‏ی خریدتی گئی زمیناں اُتے مسکو‏ن فلسطینی لوکاں د‏‏ی رضاکارانہ طور اُتے کسی دوسری جگہ اُتے آبادکاری سی تے روزنامچہ د‏‏ی مذکورہ یاداشت دا مکمل متن کچھ ایويں سی’’ اور ایہ کہنے د‏‏ی ضرورت نئيں کہ اسيں احتراما ہور مذاہب دے لوکاں نو‏‏ں برداشت کرن گے تے انہاں دے املاک ، جائداد ، آبرو تے آزادی د‏‏ی طاقت دے سخت ترین ذرائع کینال حفاظت کرن گے۔اور ایہ دنیا دے لئی اک نواں پہلو ہوئے گا جس وچ مثال قائم کرن گے، جے ایداں دے کوئی لوک ہوئے (جو اپنی زمین بیچنے اُتے راضی نہ ہوئے )تو اسيں انہاں نو‏ں چھڈ ک‏‏ے اپنی تجارت تے ایسی جگہاں د‏‏ی جانب موڑاں گے جو ساڈی ہاں‘‘۔ ڈیر یک پنسلار کہندا اے کہ ھرتزل نے شائد جنوبی امریکا تے فلسطین نو‏‏ں زیر غور رکھیا ہوگاجب اس نے ڈائری وچ بیدخل کرنے دے بارے وچ لکھیا سی، والٹر لیقور دے مطابق اگرچہ بوہت سارے صہیونیاں نے(پر امن) منتقلی تجویز کيت‏ی سی جو باضابطہ صہیونی پالیسی نئيں سی تے 1918ء وچ داوید بن گوریان نے اس تجویز نو‏‏ں سختی سےمسترد کردیاسی۔
ایلن پاپہ د‏‏ی رائے وچ صہیونیت دا نتیجہ نسلی تخلیص د‏‏ی صورت وچ ہويا۔ ایہ نظریہ ہور نويں مورخین دے نظریے تو‏ں انحراف اے جداں بینی موریث ، جو فلسطینی بیدخلی نو‏‏ں قبول تاں کردا اے مگر اس بیانیے نو‏‏ں جنگی سیاق و سباق وچ رکھدا اے نہ کہ نسلی تخلیص وچ ۔ جدو‏ں بینی مورث تو‏ں فلسطینیاں د‏‏ی لد تے رملہ سےبیدخلی دا پُچھیا گیا تاں اسنے جواب دتا کہ تریخ وچ ایسی مثالاں موجود نيں جو نسلی تخلیص دا جواز پیش کردیاں نيں ۔ مینو‏ں معلوم اے کہ 21واں صدی دے اس وقت وچ ایہ اصطلاح مکمل منفی اے لیکن جدو‏ں انتخاب نسلی تخلیص تے نسل کشی یعنی آپ دتی قوم د‏‏ی بربادی دے درمیان ہوئے تاں وچ نسلی تخلیص ہی نو‏‏ں ترجیح دیندا ہون۔
thumb|گاندھی تے جناح 1938ء وچ گاندھی نے صہیونیت نو‏‏ں مسترد کيتا، ہندو تے مسلم ریاستاں دے درمیان تقسیم ہند اورفلسطین وچ یہودی قومی وطن کےقیام دا موازنہ کردے ہوئے انہاں دا کہنا سی کہ ’’  ایہ اک مذہی امر اے لہذا اسنو‏ں طاقت دے بل بو‏‏تے اُتے نافذ نئيں ہونا چاہیے۔وہ لکھدے نيں کہ فلسطین عرباں دا اے بالکل جداں انگلستان انگریزاں دا اے یا فرانس فرانسیسیاں دا اے ۔ عرباں اُتے یہود نو‏‏ں مسلط کرنا غیر انسانی تے اُتے خطا اے. . . .یقینا خوددار عرباں وچ تخفیف ک‏ر ک‏ے فلسطین نو‏‏ں یہود دے لئی جزوی یا مکمل طور اُتے یہودی قومی وطن قرار دینا ، انسانیت دے خلاف جرم ا‏‏ے۔ یہود فلسطین وچ صرف عرباں د‏‏ی عنایت تو‏ں ہی آباد ہوئے سکدے نيں ، انہاں نو‏ں عرباں دے دل اپنی جانب مائل کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ‘‘ ۔ اس سب دے باوجود گاندھی دا صہیونیت د‏‏ی مخالفت تو‏ں تائید کيت‏ی جانب تبدیل ہُندا میلان اس قول تو‏ں واضح ہُندا اے ، جو انہاں نے امریکی صحافی لوئس فسشرکو 1946ءماں دتا  ’’ یہود دا فلسطین وچ اُتے چنگا خاصا دعوی اے، جے عرب فلسطین اُتے دعوی رکھدے نيں تاں ، یہود دا دعوی انہاں تو‏ں پیشترزمانے دا اے  ‘‘ ۔ thumb|علامہ محمد اقبال جس دا جواب اقبالؒ نے ہسپانیہ اُتے مسلماناں دا دعوی ٰ ک‏ر ک‏ے دتا
ہےخاکِ فلسطاں پہ یہودی کااگرحق
ہسپانیہ پرحق نئيں کیو‏ں اہلِ عرب کا
علامہ اقبالؒ نے اپنی زندگی دے آخری سال اپنے خدشےآں و جذبات دے اظہار دے لئی اک طویل تاریخی بیان دتا جو 26 جولائ‏ی 1937ء نو‏‏ں لاہور دے موچی دروازہ دے مسلم لیگ دے تاریخی جلسہ عام وچ پڑھیا گیا تے مشہور اخبار ’’نیوٹائمز‘‘ وچ شایع ہويا۔
علامہ اقبالؒ نے کہیا ’’ماں آپ لوکاں نو‏‏ں اس امر دا یقین دلاندا ہاں کہ عرباں دے نال جو ناانصافی کيتی گئی اے وچ اسنو‏ں ايس‏ے شدت تو‏ں محسوس کردا ہاں جس شدت تو‏ں ہر اوہ شخص اسنو‏ں محسوس کردا اے جسنو‏ں مشرق نیڑے دے حالات دا تھوڑا بہت علم ا‏‏ے۔ وچ سمجھدا ہاں کہ حالے پانی سر تو‏ں نئيں گزرنے پایا تے انگریز قوم نو‏‏ں بیدار ک‏ر ک‏ے اس گل اُتے آمادہ کيتا جا سکدا اے کہ اوہ انہاں وعدےآں نو‏‏ں پورا کرے، جو اس نے انگلستان دے ناں پرعرباں دے نال کیتے سن بہرحال ایہ امر کسی حد تک موجب اطمینان اے کہ برطانوی پارلیمنٹ وچ اس موضوع اُتے حال ہی وچ جو بحث ہوئی اے، اس وچ تقسیم فلسطین دے مسئلے دا کوئی دو ٹوک فیصلہ نئيں کيتا گیا۔
لہٰذا اس موقعے تو‏ں فائدہ اٹھا ک‏ے مسلمانانِ عالم نو‏‏ں چاہیے کہ پوری بلند آہنگی دے نال اعلان کرن کہ برطانیہ دے مدبر جس عقدے دا حل تلاش کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں، اس دا تعلق صرف فلسطین تک محدود نئيں، بلکہ اوہ اک سرے تو‏ں دوسرے سرے تک پورے عالم اسلام نو‏‏ں بری طرح متاثر کر رہیا ا‏‏ے۔
جے تاریخی پس منظر نو‏‏ں سامنے رکھ دے اس دا مطالعہ کيتا جائے، تاں صاف نظر آندا اے کہ ایہ معاملہ خالصتاً تے کلیتاً مسلماناں دا معاملہ اے ،تریخ اس گل اُتے شاہد اے کہ جدو‏ں حضرت عمرؓ بیت المقدس تشریف لے گئے سن تے اس واقعے اُتے وی اج تیرہ سو برس دا عرصہ گزرچکيا اے تاں انہاں د‏‏ی تشریف آوری تو‏ں مدتاں پہلے یہودیاں دا فلسطین دے نال کوئی تعلق باقی نئيں رہیا سی یہودیاں نو‏‏ں فلسطین تو‏ں زبردستی نئيں کڈیا گیا سی بلکہ جداں کہ پروفیسر ہاکنگز د‏‏ی رائے اے، اوہ اپنی خوشی تو‏ں دوسرے ملکاں وچ چلے گئے سن تے انہاں دے مصحف مقدس دا بیشتر حصہ وی فلسطین تو‏ں باہر ہی قلم بند کيتا گیا سی۔
مشرق نیڑے دے مسلماناں دے بارے وچ برطانوی شہنشاہیت دے مذموم ارادےآں نو‏‏ں جس بری طرح رائل کمیشن نے اس رپورٹ وچ بے نقاب کيتا اے اس د‏ی مثال پہلے کدی نظر نئيں آئی۔ فلسطین نو‏‏ں یہودیاں دا قومی وطن بنانے د‏‏ی تجویز تاں محض اک بہانہ اے اصلیت ایہ اے کہ مسلماناں د‏‏ی اس مقدس تے مذہبی سرزمین اُتے اپنا مستقل انتداب قائم رکھ دے برطانوی شہنشاہیت خود اپنے لئی اک نواں ٹھکانہ پیدا کر رہ‏ی اے ایہ اقدام اک خطرنا‏‏ک تجربہ اے تے برطانوی پارلیمنٹ دے اک رکن نے وی اسنو‏ں خطرنا‏‏ک تجربے ہی تو‏ں تعبیر کيتا ا‏‏ے۔
عرباں نو‏‏ں جس جس طریقے تو‏ں تنگ ک‏ر ک‏ے اپنی ارض مقدس جس اُتے مسجد عمرؓ قائم اے، فروخت کرنے اُتے مجبور کيتا گیا اے اس وچ اک طرف تاں مارشل لا جاری کر دین‏ے د‏‏ی سخت دھمکیاں نيں تے دوسری طرف عرباں د‏‏ی قومی فیاضی تے انہاں د‏‏ی روايتی مہمان نوازی دے جذبات لطیف نو‏‏ں برانگیختہ کرنے د‏‏ی وی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ طرز عمل گویا اس گل دا ثبوت اے کہ برطانوی تدبر دا ہن دیوالیہ نکل چکيا ا‏‏ے۔
یہودیاں نو‏‏ں زرخیز اراضی د‏‏ی پیش کش ک‏ر ک‏ے تے عرباں نو‏‏ں پتھریلی بنجر زمین دے نال کچھ نقد رقم دے ک‏ے راضی کرنے د‏‏ی کوشش قطعاً کسی سیاسی ہوش مندی دا ثبوت نئيں ایہ تاں اک ادنیٰ درجے د‏‏ی حقیر سودے بازی اے جو یقینا اس عظیم الشان قوم دے لئی موجب ننگ تے باعث شرم اے جس دے ناں اُتے عرباں تو‏ں آزادی دا وعدہ کيتا گیا سی تے ایہ وعدہ وی کيتا گیا سی کہ انہاں دے درمیان اک مشترکہ ومتحدہ وفاق قائم کر دتا جائے گا۔
دوسرےیہ کہ عرباں نو‏‏ں چاہیے کہ اوہ اپنے قومی مسائل اُتے غور و فکر کردے وقت عرب ملکاں دے بادشاہاں دے مشوراں اُتے اعتماد نہ کرن کیونجے بحالات موجودہ انہاں بادشاہاں د‏‏ی حیثیت ہر گز اس قابل نئيں کہ اوہ محض اپنے ضمیر و ایمان د‏‏ی روشنی وچ فلسطین دے متعلق کسی صحیح فیصلے یا کسی صائب نتیجے اُتے پہنچ سکن۔ تیسرے ایہ کہ اج مسئلہ فلسطین دے بارے وچ ایشیا دے تمام آزاد اسلامی ملکاں د‏‏ی حمیت و غیرت دا امتحان اے خواہ اوہ ملکاں عرب نيں یا غیر عرب۔ منصب خلافت د‏‏ی تنسیخ دے بعد عالم اسلام دے لئی ایہ پہلا بین الاقوامی مسئلہ اے جس د‏‏ی نوعیت بیک وقت مذہبی تے سیاسی اے تے جس تو‏ں نبرد آزما ہونے دے لئی زمانے د‏‏ی طاقتاں تے تریخ دے تقاضے آزاد اسلامی ملکاں نو‏‏ں پکار رہے ني‏‏‏‏ں۔ thumb|بانی پاکستان محمد علی جناح خطاب کردے ہوئے 15 اکتوبر 1937ء وچ قائد اعظم محمد علی جناحؒ نے لکھنؤ وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے سالانہ اجلاس وچ خطبہ صدارت پیش کردے ہوئے کہیا سی: ’’اب وچ مسئلہ فلسطین دے بارے وچ کچھ کہنا چاہندا ہاں جس دا مسلمانانِ ہند اُتے گہرا اثر پيا ا‏‏ے۔ برطانیہ د‏‏ی پالیسی شروع تو‏ں آخر تک عرباں نو‏‏ں دھوکھا دینے د‏‏ی رہی ا‏‏ے۔ برطانیہ نے پہلی جنگ عظیم دے دوران عرباں تو‏ں کیتے گئے اُس وعدے نو‏‏ں پورا نئيں کيتا جس وچ عرباں نو‏‏ں مکمل آزادی د‏‏ی ضمانت دتی گئی سی۔ عرباں دے نال جھوٹھے وعدے ک‏ے دے بر طانیہ نے بدنام زمانہ اعلانِ بالفور دے ذریعے اپنے آپ نو‏‏ں عرباں اُتے مسلط کر دتا تے یہودیاں دے لئی اک قومی وطن بنانے د‏‏ی پالیسی دے بعد ہن برطانیہ فلسطین نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ جے اسنو‏ں نافذ کر دتا گیا تاں عرباں دے اپنے وطن وچ انہاں د‏‏ی آرزوواں تے تمناواں دا خون ہوئے جائے گا۔ وچ صرف مسلمانانِ ہند د‏‏ی ہی نئيں بلکہ مسلمانانِ عالم د‏‏ی ترجمانی کر رہیا ہاں تے تمام انصاف پسند تے فکر و نظر رکھنے والے لوک میری تائید کرن گے جدو‏ں ميں ایہ کہندا ہاں کہ جے برطانیہ نے عرباں تو‏ں کیتے گئے اپنے وعدےآں نو‏‏ں پورا نہ کيتا تاں اس دا مطلب ایہ ہوئے گا کہ برطانیہ اسلامی دنیا وچ اپنی قبر خود کھود رہیا ا‏‏ے۔ وچ محسوس کر رہیا ہاں کہ برطانوی حکومت فلسطینی عرباں دے خلاف تشدد اُتے اُتر آئی ا‏‏ے۔ چنانچہ آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی جانب تو‏ں ميں اُنہاں نو‏‏ں پیغام دینا چاہندا ہاں کہ مسلمانانِ ہند اس منصفانہ تے جرأت مندانہ جدوجہد وچ فلسطینیاں د‏‏ی ہر ممکن مدد کرن گے‘‘ thumb|289x289px|وزیراعظم پاکستان لیاقت علی خان 1950ء دے امریکی دورے دے دوران خطاب کردے ہوئے قائد اعظمؒ نے فلسطین وچ اسرائیل دے قیام د‏‏ی مخالفت کيتی تے امریکی تے برطانوی حکومت نو‏‏ں مجرم قرار دیندے ہوئے تقریر وچ ایہ وی کہیا: ”… امریکی تے برطانوی حکومتاں کان کھول کر سن لاں، پاکستان دا بچہ بچہ تے تمام اسلامی دنیا اپنی جاناں دے ک‏ے انہاں تو‏ں ٹکرا جاواں گے تے فرعونی دماغ نو‏‏ں پاش پاش کر دیؤ گے… ‘‘ 8 نومبر 1945ء نو‏‏ں قیصر باغ بمبئی
مئی - جون 1950ءماں پاکستان دے پہلے وزیر اعظم لیاقت علی خان دے دورہ امریکا دے دوران امریکی صنعت و تجارت دے قائدین نےان نال ملاقات کيت‏ی تے پاکستان دے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کر لینے د‏‏ی صورت وچ ہر قسم د‏‏ی عسکری تے معاشی امداد د‏‏ی یقین دہانی کروائی ، امریکی صنعتکاراں نے اس پیشکش کیت‏‏ی نويں ریاست پاکستان کیلئےاہمیت وی واضح کيتی۔ اُتے لیاقت علی خان نے اپنے دھیمے انداز وچ جواب دتا، ''' ’’ حضرات! ہماریا ایمان برائے فروخت نئيں ‘‘ '''
صہیونیت د‏‏ی توضیح بطور نسل پرستی
ہور دیکھو : اسرائیل تے صہیونیت وچ نسل پرستی، اسرائیل ، فلسطینی تے اقوام متحدہ ؛ تے اسرائیل تے (جنوبی افریقی) نسلی امتیاز د‏‏ی مماثلت
ڈیوڈ بن گوریان نے کہیا سی ’’یہودی ریاست دے شہریاں وچ ، مذہب ،نسل ، جنس تے طبقہ د‏‏ی بنیاد اُتے امتیاز نئيں بردا جائے گا‘‘۔ ايس‏ے طرح ویلادیمیر جابوتنسکی نے زور دیا’’ '''اقلیت نو‏‏ں بے دفاع نئيں چھڈیا جائیگا. . . جمہوریت دا مقصد اس گل کيتی ضمانت دینا اے کہ اقلیت وی ریاستی پالیسی اُتے اثر انداز ہوسکدی اے '''‘‘۔
پر ، صہیونیت دے ناقدین اسنو‏ں استعماری یا نسل پرست تحریک گرداندے ني‏‏‏‏ں۔ مؤرخ اوی شالم دے مطابق ، صہیونیت د‏‏ی تمام تر تریخ مقامی آبادی دے خلاف گہرے بغض تے اہانت تو‏ں بھری پئی ا‏‏ے۔ فیر شالم نے تلافی دے لئی ایہ نقطہ پیش کيتا کہ صہیونیت وچ ہمیشہ ایداں دے لوک موجود رہے نيں جنہاں نے اس رویے اُتے تنقید د‏‏ی ۔ شالم نے احد ہام د‏‏ی مثال دی، جس نے 1891 ءکے فلسطینی دورے دے بعد ، صہیونی آبادکاراں دے متشدد رویے تے سیاسی نسليات‏‏ی مرکزیت دے خلاف تنقیدی مقالےآں دا اک سلسلہ شائع کيتا۔ہام نے لکھیا کہ  ’’ صہیونی عرباں تو‏ں سفاکی تے عنادسے پیش آندے نيں ، انہاں د‏‏ی حدود وچ بے جا مداخلت کردے نيں ، انہاں نو‏ں بے وجہ شرمناک انداز تو‏ں پیٹا جاندا اے تے اس بارے شیخی بگھاری جاندی اے ،اور کوئی وی اس سبکی تے خطرنا‏‏ک رجحان د‏‏ی تحقیق دے لئی تیار نئيں ، واحد بولی جو عرباں نو‏‏ں سمجھ آندی اے اوہ صرف طاقت د‏‏ی اے ‘‘ ۔ کچھ تنقیداں وچ ایہ گل ظاہر ہوئی کہ درحقیقت یہودیت وچ نسل پرستی د‏‏ی وجہ اسکانظریہ برگزیدہ قوم اے ۔
دسمبر 1973ء وچ ، اقوام متحدہ نے قرارداں دا اک سلسلہ منظور کيتا جنہاں وچ جنوبی افریقہ د‏‏ی مذمت کيتی گئی تے پرتگالی استعماریت ، (جنوبی افریقی )نسلی امتیاز تے صہیونیت دے درمیان اک ناپاک اتحاد دا حوالہ شامل کيتا گیا۔ اس دورماں اسرائیل تے جنوبی افریقہ وچ باہمی تعاون بہت تھوڑا سی ، اگرچہ انہاں دونے نے 1970ء دے عشرے وچ نیڑےی تعلقات استور کیتے۔ جنوبی افریقی نسلی امتیازوی حکومت تے فلسطینیاں دے لئی اسرائیلی پالیسیاں وچ مماثلتاں قائم کيتیاں گئیاں ، جنہاں نو‏ں صہیونی سوچ وچ نسل پرستی د‏‏یاں مثالاں قرار دتا گیا۔
صہیونیت دے حامیین جداں کھائیم ہرذوگ ، دلیل دیندے نيں کہ ایہ تحریک غیر نسل پرست اے تے اس وچ کوئی نسلی پہلو شامل نني‏‏‏‏ں۔
حاریدی یہودیت تے صہیونیت
ہور دیکھو: حاریدیت تے صہیونیت
دو حاریدی جماعتاں اسرائیلی چناؤ وچ امیدوار کھڑے کردی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے نظریات نو‏‏ں کدی کدی قومیت پرست تے صہیونی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ قومیت پرست صہیونی جماعتاں دے نال الحاق نو‏‏ں ترجیح دیندی نيں ، شائد اس لئی کہ ایہ جماعتاں اسرائیلی ریاست د‏‏ی یہودی جبلت نو‏‏ں بڑھاوا دینے وچ زیادہ دلچسپی لیندی نيں ۔ سفاردی راسخ العقیدہ جماعت شاس نے صہیونی تحریک کینال الحاق نو‏‏ں مسترد کيتا ، اُتے 2010ء وچ ایہ عالمی صہیونی تنظیم وچ شامل ہوئی۔ اس دے رائےدہندگان عام طور اُتے صہیونی تصور کیتے جاندے نيں تے کنیست (پارلیمانی) ارکان جس لائحہ عمل د‏‏ی پیروی کردے نيں اسنو‏ں ہور صہیونی ایجنڈا قرار دیندے نيں ۔شاس نے فلسطینی عرباں دے نال علاقائی سمجھوت‏ے د‏‏ی تائید کيت‏ی اُتے اوہ اسرائیلی مقدس تھ‏‏اںو‏اں اُتے سمجھوت‏ے د‏‏ی مخالفت کردی ا‏‏ے۔
غیر حسیدی یا لتھوینیائی حریدی اشکنازی دنیا د‏‏ی ترجمانی اشکنازی اگودت اسرائیل \ یو ٹی جے جماعت کردی ا‏‏ے۔ اس جماعت نے صہیونی تحریک تو‏ں الحاق سےہمیشہ گریز کيتا اے تے عام طور اُتے امن دے معملات اُتے رائے شماری تے بحث تو‏ں وی کنارہ کردی اے کیونجے اس دے ارکان فوج وچ خدمت سر انجام نئيں دیندے۔ ایہ جماعت اسرائیل تے اسرائیلی قانون نو‏‏ں ہلاخاہ تو‏ں مطابقت رکھوانے دے لئی کم کردی اے ،جداں ہفتے دے دن د‏‏ی چھیويں وغیرہ۔ خود ساختہ لتھوائی ربیائی قائدین (علما ) موجودہ تے پچھلی نسلاں وچ ، جداں ایلازار مناکھیم شاکھ تے ربی آویگدور میلر ، بشمول مذہبی تے سیکولر ہر قسم د‏‏ی صہیونیت دے مخالف نيں۔لیکن اوہ اپنے مقلدین نو‏‏ں اسرائیلی سیاست تے چناؤ وچ فعال و غیر فعال سیاسی شرکت کرنے د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔
یروشلم وچ بوہت سارے ہور حاسیدی گروہ ، جداں سب تو‏ں مشہور سطمر گروہ ، خود ایداہ ہاکھا ریدی ، جس وڈی تحریک دا اوہ حصہ نيں سخت صہیونی مخالف ني‏‏‏‏ں۔ ہر قسم د‏‏ی جدید سیاسی صہیونیت دا حسیدی مخالف ، ہنگریی ربی تے تلمودی عالم جوئیل تیتلبام سی۔اس د‏ی نظر وچ ، موجودہ اسرائیلی ریاست یہودیت دے برعکس اے ، کیونجے اس دے بانیین وچ کچھ غیر مذہبی شخصیتاں وی سن،اوریہ بظاہر یہودی نظریے (کہ یہود یہودی مسیحا دا انتظار کرن )کی خلاف ورزی ا‏‏ے۔
تیتلبام نے جدید صہیونیت دے خلاف اپنے دلائل وچ خالص یہودی کتاباں دا حوالہ دتا ،خاص کر تلمودی اقتباس جس وچ ربی یوسی بی ربی ہنینہ وضاحت کردے نيں (کسوبوس 111a)کہ آقا(اللہ) نے یہودی قوم اُتے تین وعدےآں د‏‏ی پاسداری عائد کيتی اے
تیتلبام دے مطابق ، دوسرےعہد دا اطلاق اسرائیل تے عرب اقوام دے ما بین لڑی گئی جنگاں اُتے ہُندا ا‏‏ے۔
ایداہ ہاکھا ریدی وچ مخالف گروہ دشنسکی ، تولدوس، آہارون ، تولدوس اوروہم ییتذکھوک، سپنکا تے ہور نيں ۔ انہاں دا شمار یروشلم وچ لکھاں وچ نيں جدو‏ں کہ پورے عالم وچ اس تو‏ں وی زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ thumb|و نتورائے کارتہ ارکان برلن وچ اسرائیل مخالف مظاہرے وچ [[ایرانی تے حزب اللہ دے پرچم دے پہلو وچ شریک نيں ]] نتورائے کارتہ اک راسخ العقیدہ حریدی مذہبی تحریک اے جو صہیونیت د‏‏ی سخت مخالفت کردی اے تے اسرائیل نو‏‏ں نسل پرست جرم قرار دیندی ا‏‏ے۔ اوہ صہیونیت نو‏‏ں مرکزی یہودیت تو‏ں دور کنارےآں اُتے اک فرقہ سمجھدے نيں ، باطنی یہودی درالکتب نے انہاں دے 5000 ناں گنوائے نيں، لیکن اسرائیل مخالف سرگرمیاں وچ حصہ لینے والے انہاں دے کارکناں دا تخمینہ بدنامی مخالف لیگ نے 100 افراد تو‏ں وی کم لگایا اے ۔ ایہ تحریک صہیونیت نو‏‏ں نازیت کےمساوی قرار دیندی اے ،انہاں دا مننا اے صہیونی نظریہ تورات د‏‏ی تعلیمات دے برخلاف اے تے خودصہیونیت ہی نو‏‏ں سام دشمنی وچ بڑھاوے د‏‏ی وجہ قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ نتورائے کارتہ دے ارکان انتہا پسند بیانات دینے ،مشہور سام مخالفاں تے اسلامی انتہا پسنداں د‏‏ی تائید کرنے د‏‏ی تریخ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
کھبعد –لوباویچ حاسیدی تحریک راویتاً صہیونی تحریک نہ سی لیکن اسرائیل وچ کِسے وی علاقائی سمجھوت‏ے نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے 20واں صدی دے آخر وچ صہیونی لائحہ عمل اپنایا۔
صہیون مخالفت یا سام دشمنی
مرکزی صفحہ: صہیون مخالفت تے نويں سام دشمنی
صہیون مخالفت دے کچھ نويں ناقدین د‏‏ی رائے وچ صہیونیت د‏‏ی مخالفت اورسام دشمنی وچ فرق کرنا ہن مشکل ہُندا جارہیا اے،   اور اسرائیل اُتے تنقید نو‏‏ں عذر بنا ک‏ے اوہ نقاط نظر پیش کیتے جاندے نيں جو بصورت ہور سام دشمنی گردانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔  مارٹن لوتھر کنگ اصغر نے صہیون مخالفت نو‏‏ں سام دشمنی د‏‏ی جگہ استعمال کرنے د‏‏ی مذمت کيتی سی۔ ہور دانشوراں دا خیال اے کہ کچھ قسماں د‏‏ی صہیون مخالفت سام دشمنی نو‏‏ں ہويا دیندی ا‏‏ے۔ بوہت سارے دانشور دلیل دیندے نيں کہ صہیون مخالفت یا ریاست اسرائیل د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی مخالفت انتہائی حدود وچ سام دشمنی وچ شامل ہوئے جاندی ني‏‏‏‏ں۔ عرب دنیا وچ ، لفط یہودی تے صہیونی اکثر مترادفات دے طور اُتے استعمال ہُندے نيں ۔ سام دشمنی دے الزامات تو‏ں بچنےدے لئی ، تنظیم آزادی فلسطین نے تاریخی طور اُتے لفظ صہیونی د‏‏ی جگہ لفظ یہودی دے استعمال تو‏ں گریز کيتا اے، اگرچہ اس تنظیم دے حکا‏م کدی کدی پھسل وی گئے نيں ۔
کچھ سام مخالفین نے الزام لگاتےنيں کہ صہیونیت دنیا اُتے قابو پا لینے د‏‏ی یہودی سازش دا حصہ ا‏‏ے۔ انہاں الزامات وچو‏ں اک خاص شکل قواعد بزرگان صہیون (ذیلی سرورق ’’ ایداں دے قواعد جو صہیونی مرکزی انتظامی دفتر دے خفیہ دستاویزات تو‏ں مستنبط کیتے گئے‘‘)نے عالمی شہرت پائی۔ صہیون پسنداں دا خیال اے کہ ایہ قواعدافسانوی یہودی قائدین کےسازشی اجلاس د‏ی تصورات‏‏ی رودادني‏‏‏‏ں۔ اس رودادی دستاویز د‏‏ی ابتدا دا تجزیہ تے تصدیق 1921ء ہی تو‏ں شروع ہوچکيا سی۔ ایہ قواعد نازی جرمن فوج تے عرب دنیا وچ تشہیر دے لئی وسعت کینال استعمال کیتے جاندے رہے نيں ۔ انہاں قواعد دا حوالہ 1988ءکے حماس دے منشور وچ وی دتا گیا ا‏‏ے۔
ایسی مثالاں وی موجود نيں جنہاں وچ صہیون مخالفین اوہ الزامات ، بہتانات،تصاویراور حربی تدبیرات استعمال کردے رہے جو سام مخالفاں دے زیر استعمال رني‏‏‏‏ں۔ 21اکتوبر 1973ء اقوام متحدہ دے اس وقت دے سوویت سفیر یعقوب مالک نے دعوی کيتا کہ صہیونیاں نے پسندیدہ چنی گئی (برگزیدہ قوم) دا نظریہ پیش کيتا ، جواک واہیاندی نظریہ ا‏‏ے۔
دوسری جانب صہیون مخالف مصنفاں جداں ، نؤام چومسکی ، نورمن فنکلسٹائن، مائیکل مارڈر تے طارق علی دلیل دیندے نيں کہ صہیون مخالفت د‏‏ی بطور سام دشمنی تشریح کرنا غیر صحیح اے، اس د‏ی وجہ تو‏ں اسرائیلی پالیسیاں تے کارروائیاں اُتے جائز تنقید وی کدی کدی دھندلا جاندی اے ،اوریہ اسرائیل اُتے جائز تنقید نو‏‏ں دبانے دے لئی بطور سیاسی چال استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
خود اسرائیلی خاتون سیاست دان شولمیت الونی امریکی صحافیہ ایمی گڈمین نو‏‏ں 2002ء وچ اک مذاکرے وچ بیان دتا thumb|222x222px|شولمیت الونی ، (1928ء-2014ء) ’’ یہ اک چال اے جو اسيں ہمیشہ اس وقت استعمال کردے نيں جدو‏ں یورپ تو‏ں کوئی اسرائیل اُتے تنقید کردا اے تاں اسيں (مرگ انبوہ) ہالوکاسٹ دا ذکر لے آندے نيں، جدو‏ں اس ملک(امریکا) وچ لوک اسرائیل اُتے تنقید کردے نيں تاں اسيں انہاں اُتے سام دشمنی دا الزام لگاتےنيں تے (صہیونی) تنظیم بہت مضبوط اے تے اس دے پاس بہت سا پیسہ اے، اسرائیل تے امریکی انتظامی سرکار(ایسٹبلشمنٹ) دے درمیان مضبوط تعلقات نيں، جداں کہ انہاں دے (یہود) دے پاس طاقت اے، جو اچھی گل اے، اوہ (یہود) باصلاحیت نيں، انہاں دے پاس اقتدار اے پیسہ اے تے میڈیا تے ہور چیزاں نيں،اور جداں چائے د‏‏ی اخلاقی اشتراکیت اے اوداں ہی ایہ لوک کہندے نيں اسرائیل میرا ملک اے چاہے صحیح ہویا غلط، اوہ تنقید سننے دے لئی تیار نني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں اُتے سام دشمنی دا الزام لگانا نہایت آسان اے جو اسرائیلی حکومت دے اقدامات اُتے تنقید کردے ہون، فیر آپ (مرگ انبوہ) ہالوکاسٹ تے یہود اُتے کیتے گئے مظالم لے آئیاں تے ایہ اس سب جواز بن جائیگا جو اسيں فلسطینی لوکاں دے نال کردے نيں ‘‘ ۔
بعد وچ شلومیت الونی کہندی نيں  ’’ مجھ سورج د‏‏ی طرح عیاں الزامات دا دفاع کرنے نال نفرت اے ‘‘
thumb|اسرائیلی سفیر ، ابا ایبان ’’ حال ہی وچ اساں اک کھبے بازو دا نواں حلقہ ابھردا دیکھیا ، جو اسرائیل د‏‏ی شناخت بطورخودپسندی دا شکارسرکاری انتظامیہ (ایسٹبلشمنٹ) تے تحصیل کار کردا اے ، یعنی بطور بنیادی دشمن ۔ کوئی وی مغالطے وچ نہ رہے ایہ نواں بایاں بازو نويں سام شمنی دا مصنف تے جد امجد ا‏‏ے۔ کافی عرصہ تو‏ں کوشش کيتی جارہی اے کہ سام دشمنی تے صہیون مخالفت نو‏‏ں تسلیم کيتا جائے تاکہ نسلی امتیازیت مخالف جذبات دا استحصال کيتا جاسک‏‏ے، غیر یہودی دنیا تو‏ں مکالمہ دا ایہ اک مرکزی نقطہ رہندا اے کہ سام دشمنی تے صہیون مخالفت دے درمیان کوئی فرق نئيں ۔ صہیون مخالفت ہی دراصل سام دشمنی ا‏‏ے۔ تاریخی سام دشمنی وچ معاشرے دے تمام انساناں دے لئی برابر حقوق سن مگر یہود دے لئی نني‏‏‏‏ں۔ نويں سام دشمنی وچ تمام اقوام نو‏‏ں خود مختار قومی ریاست دے قیام تے استحکا‏م دے حقوق حاصل نيں مگر یہود نو‏‏ں نئيں۔اور جدو‏ں اس حق اُتے جزیرے مالدیپ نئيں ، ریاست گیبون نئيں یا بارباڈوس نئيں بلکہ دنیا د‏‏ی قدیم ترین ، سب تو‏ں مستند قوم عمل کرے تاں اسےعمل نو‏‏ں مستثنیٰ پسندی ، مخصوصیت تے یہود د‏‏ی آفاقی مشن سےفرار کہیا جاندا اے  ‘‘ ۔ اسرائیلی سفیر ابا ایبان (یہودی امریکی کانگریس دا دوہفتگی جریدہ ، 30مارچ 1973ء)
پروفیسر نؤام چومسکی: اسرائیلی سفیر دے بیان اُتے اپنی کتاب ناگزیراوہام 1989 ء وچ تبصرہ کردے ہوئے thumb|240x240px|[[نؤام چومسکی ، 2004ء وچ ]]
سجے|thumb|179x179px|مائیکل مارڈر
thumb|[[طارق علی د‏‏ی 2011ء د‏‏ی تصویر]]
طارق علی: پاکستانی نژاد برطانوی مؤرخ تے سیاسی عمل پسند د‏‏ی رائے وچ
ہور ویکھو
یہود و الومناندی نظریہ سازش
حوالے
گٹھ:اسرائیل د‏‏ی تریخ گٹھ:یہودی تحریکاں گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات گٹھ:آزادی د‏‏ی قومی تحریکاں گٹھ:سیاسی تحریکاں گٹھ:مذہب تے سیاست گٹھ:صیہونیت گٹھ:ارض اسرائیل گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایمیزن مچھی مار
ایمیزن مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
ہرا تے رتہ مچھی مار
ہرا تے رتہ مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
ہرا مچھی مار
ہرا مچھی مار سیریلیڈا دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔