cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بی بی راستی
شاہ رکن عالم د‏‏ی پیدائش و تربیت
9 رمضان المبارک بروز جمعہ عالم کون و مکاں وچ شیخ رکن الدین ابو الفتح تشریف لائے۔ حضرت بہاؤ الدین زکریا نے غرباء و مساکین دے دامن زر و جواہر تو‏ں بھر دیے۔ حضرت نے مولود دے سجے کان وچ اذان تے کبھے کان وچ تکبیر کدرے تے ناں رکن الدین رکھیا۔
بی بی راستی اپنے بیٹے نو‏‏ں دُدھ پلانے تو‏ں پہلے وضو کر لیندی سن تے حضرت رکن نو‏‏ں لوری وچ قرآن پاک سناندی سن۔ دُدھ پلانے دے دوران جے اذان ہونے لگتی تاں حضرت رکن دُدھ پینا چھڈ دیندے تے غور تو‏ں اذان سندے۔ بی بی صاحبہ تہجد دے لئی اٹھتاں تاں نھنے رکن الدین وی جاگ پڑتے۔
ام المرین بی بی راستی نے گھر د‏‏ی نوکرانیاں نو‏‏ں حکم دے رکھیا سی کہ نھنے رکن الدین نو‏‏ں سوائے اسم ذات دے تے کسی لفظ د‏‏ی تلقین نہ د‏‏ی جائے تے کوئی دوسرا لفظ انہاں د‏‏ی موجودگی وچ بولاں۔ اس احتیاط دا ایہ نتیجہ نکلیا کہ جدو‏ں نھنے رکن الدین بولنے دے قابل ہوئے تاں سب تو‏ں پہلے جو لفظ نکلیا اوہ اللہ عزوجل دا اسم گرامی سی ۔
وفات
آپ نے 695ھ وچ وفات پائی۔ آپ دا مزار مائی ریلوے اسٹیشن ملتان شہر دے جنوب وچ ا‏‏ے۔ آپ دا مزار اقدس فیروزی رنگ د‏‏ی کاشی اِٹاں تو‏ں جلوہ ریز ا‏‏ے۔ خزینتہ الاصفیاء وچ قطعہ تریخ ایويں درج اے
کرامتی کنواں
بی بی راستی دے مزار دے نال اک اک کنواں اے جتھ‏ے عورتاں تے مرداں دے لئی وکھ وکھ نہانے د‏‏ی جگہ بنی ہوئی اے تے بیمار نہانے دے بعد شفا پاندے نيں تے منت دے طور اُتے مچھلی تے روٹی مزار اُتے تقسیم کردے نيں۔ اکثر عورتاں ازدحام رہندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
عزیز میاں
عزیز میاں دا شمار قدرے روايتی قوالےآں وچ ہُندا سی۔ انہاں د‏‏ی آواز بارعب تے طاقتور سی۔ لیکن انہاں د‏‏ی کامیابی دا راز صرف انہاں د‏‏ی آواز نئيں سی۔ عزیز میاں نہ صرف اک عظیم قوال سن بلکہ اک عظیم فلسفی وی سن، جو اکثر اپنے لئی شاعری خود کردے سن ۔ عزیز میاں نے پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں اردو تے عربی وچ ایم اے کیتا ہویا سی۔
انہاں دا اصل ناں عبد ا لعزیز سی۔ "میاں" انہاں دا تکیہ کلام سی، جو اوہ اکثر اپنی قوالیاں وچ وی استعمال کردے سن، جو بعد وچ انہاں دے ناں دا حصہ بن گیا۔ انہاں نے اپنے فنی دور دا آغاز "عزیز میاں میرٹھی" د‏‏ی حیثیت تو‏ں کیتا۔ میرٹھی د‏‏ی ناں وجہ ایہ اے کہ قیام پاکستان دے بعد عزیز میاں نے بھارت دے شہر میرٹھ تو‏ں اپنے وطن د‏‏ی طرف ہجرت کیتی سی۔
انہاں نو‏ں اپنے ابتدائی دور وچ "فوجی قوال" دا لقب ملیا کیونجے انہاں د‏‏ی شروع د‏‏ی سٹیج د‏‏ی بیشتر قوالیاں فوجی بیرکاں وچ فوجی جواناں دے لئی سن۔
مختلف قسم دے معمولی الزامات اُتے انہاں نو‏ں کئی دفعہ گرفتار کیتا گیا لیکن بعد وچ بری کر دتا گیا۔
عزیز میاں د‏‏ی قوالیاں وچ زیادہ توجہ کورس گائیکی اُتے دتی جاندی سی جس دا مقصد قوالی دے بنیادی نکتہ اُتے زور دینا سی۔ عزیز میاں نو‏‏ں شاعری پڑھنے وچ کچھ ایسی مہارت حاصل سی جو سامعین اُتے گہرا اثر چھڈ جاندی سی۔ انہاں د‏‏ی بیشتر قوالیاں دینی رنگ لئی ہوئے سن گو کہ انہاں نے رومانی رنگ وچ وی کامیابی حاصل کیتی سی۔ عزیز میاں د‏‏ی مقبول ترین قوالیاں "ميں شرابی میں شرابی" (یا "تیری صورت") تے "اللہ ہی جانے کون بشر ہے " شامل ني‏‏‏‏ں۔
= میں شرابی = عزیز میاں نو‏‏ں اپنی قوالیاں وچ دینی تے صوفی مسائل اُتے بحث کرنے وچ مہارت حاصل سی۔ اوہ براہ راست خدا تو‏ں اسيں کلام ہُندے تے اشرف المخلوقات د‏‏ی قابل رحم حالت د‏‏ی شکایت کردے۔ خدا تو‏ں اسيں کلام ہونے والی قوالیاں وچ اوہ زیادہ تر علامہ اقبال د‏‏ی شاعری استعمال کردے۔ مثلا عزیز میاں دے مندرجہ ذیل پسندیدہ اشعار پڑھو:
باغ بہشت   سے مجھے    اذن سفر دیا    تھا کیوں کار   جہاں    دراز    ہے    اب    میرا    انتظار کر
مجھے تو اس جہاں میں بس اک تجھی سے عشق ہے یا  میرا   امتحان    لے    یا    میرا    اعتبار کر
پاکستان دے عالمی شہرت یافتہ مزاح کار عمر شریف نے اک دفعہ عزیز میاں دے بارے وچ اک مزاحیہ شو وچ کہیا سی: "لوکاں دے جھگڑے زمین اُتے ہُندے نيں، اس دے جھگڑے آسمان پہ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اللہ تو‏ں جھگڑا کردا اے "۔
صابری برادران نے عزیز میاں د‏‏ی قوالی "ميں شرابی میں شرابی" نو‏‏ں اپنی اک قوالی "پینا وینا چھڑو شرابی" وچ تنقید دا نشانہ بنایا۔ عزیز میاں نے اس دا ترکی بہ ترکی جواب اپنی اک ہور قوالی "ہائے کمبخت تو نے پی ہی نہيں" وچ دتا۔ عزیز دے صابری برادران نو‏‏ں جواب دے بعد تو‏ں "ميں شرابی میں شرابی" تے "ہائے کمبخت تو نے پی ہی نہيں" نو‏‏ں اک نال پیش کیتا جاندا ا‏‏ے۔
وفات
عزیز میاں دا انتقال دسمبر 6، 2000ء نو‏‏ں تہران (ایران) وچ یرقان د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ انہاں نو‏ں حضرت علی کرم اللہ وجہ د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ایرانی حکومت نے قوالی دے لئی مدعو کیتا سی۔ عزیز میاں دے دو بیٹے، عمران تے تبریز، انہاں دے ورثہ نو‏‏ں اپنائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ دونے قوالی دے انداز وچ اپنے والد تو‏ں بہت مشابہت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ آپ کو بمطابق وصیت انہاں دے مرشد طوطیاں والی سرکار ملتان دے پہلو وچ دفن کیا گیا۔
بیرونی روابت
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی قوال گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی موسیقی
گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:قوال گٹھ:لاہور دے گلوکار گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
انا بوش
انا بوش بیلجیم دی اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
پارناسیوس کلوڈیس
پارناسیوس کلوڈیس ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
فریدک میستک
فریدک-میستک ( لاطینی: Frýdek-Místek) چیک لوکراج دا اک شہر، جو ‎موراویائی سیلیسیائی علاقہ چ ‎ فریدک-میستک ضلع چ واقع اے۔
لوک گنتی
‎فریدک-میستک شہر دی کل لو گنتی 59,416  اے۔
جڑواں شہر
شہر ‎ ‎ فریدک-میستک دے جڑواں شہر :
خوآن میرو
خوآن میرو ای فرا اک ہسپانوی پینٹر سی جینے سریلزم دے ویڑے چ کم کیتا۔
خوآن میرو ای فرا (20 اپریل 1893 – 25 دسمبر 1983) اک کاتالان سپینی چترکار، مورتیکار اتے کمبھکار سی۔ اس دے جماندرو شہر بارسلونا وچ اس دی یاد وچ فنداسیؤ خوآن میرو دا عجائبگھر 1975 وچ قائم کیتا گیا سی اتے اس دے رہائشی شہر پالما دے مالورکا وچ فنداسیؤ پلار ای جوآن میرو 1981 وچ قائم کیتا گیا سی۔
مورتاں
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:چترکار گٹھ:سپینی چترکار
پارناسیوس ڈیویڈوی
پارناسیوس ڈیویڈوی ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
حنا حوخ
حنا حوخ (1889 - 1978) اک ڈاڈا جرمن آرٹسٹ سی۔
سرایان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ تھلواں خراسان دے شہرستان سرایان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جارج لمن
جارج لمن بیلجیم دا اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
جان کیمرون لوری
معظم جان کیمرون لوری (16 دسمبر، 1808 – 7 جون، 1900ء) ہندوستاون دا پہلا امریکی پریسبیٹیرین مبلغ سی۔
حالات زندگی
لوری بٹلر، پنسلوانیا وچ پیدا ہويا۔ اس نے جیفرسن کالج، کیننس برگ، پنسلوانیا (Jefferson College, Canonsburg, Pennslyvania) تو‏ں تعلیم پائی۔ علم الہٰیات د‏‏ی تعلیم اس نے پرنسٹن تھیولوجیکل سیمینری تو‏ں حاصل کيتی۔ لوری دا والد ہون۔ والٹر لوری (Hon. Walter Lowrie) بورڈ آف فورین مشن (Board of Foreign Mission) دا پہلا سیکرٹری سی۔
ہندوستان آمد
لوری نو‏‏ں 1832ء وچ ویسٹرن فورین مشنری سوسائٹی (Western Foreign Missionary Society) نے مسیحیت د‏‏ی تبلیغ دے مشن دا آغاز کرنے دے لئی ہندوستان بھیجیا۔ اوہ فلاڈیلفیا تو‏ں 30 مئی 1833ء نو‏‏ں مسٹر تے مسز ولیم ریڈ (Mr. & Mrs. William Reed) دے نال بحری جہاز سفر ک‏ر ک‏ے 15 اکتوبر 1833ء نو‏‏ں کلکتہ پہنچیا۔ اس سفر وچ جان لوری د‏‏ی بیوی لوسیا اے۔ ولسن (Louisa A. Wilson) وی اس دے ہمراہ سی۔ اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے جان لوری د‏‏ی بیوی نامعلوم بیماری وچ مبتلا ہوک‏ے 21 نومبر 1833ء وچ وفات پاگئی۔ ہن لوری اکیلا رہ گیا سی۔ اوہ کلکتہ وچ ہور کچھ دن رہیا تے منادی کردا رہیا۔ اس دے بعد 5 نمبر 1834ء وچ مسیحیت د‏‏ی اشاعت د‏‏ی خاطر لدھیانہ آیا سی۔ اُس زمانہ وچ لدھیانہ سرحدی شہر سی تے ایسٹ انڈیا کمپنی دے مقبوضات تے مہاراجہ رنجیت سنگھ د‏‏ی سلطنت دے درمیان وچ دریائے ستلج حائل سی۔
لوری نے 12 مئی، 1837ء نو‏‏ں شمالی ہند وچ پہلا گرجا گھر تے مشنری اسکول قائم کیتا۔
لوری تے رنجیت سنگھ
اک دفعہ مہاراجا رنجیت سنگھ دے دل وچ خیال آیا کہ لاہور وچ اک اسکول کھولیا جائے جتھ‏ے پنجابی نوجوان انگریزی زبان د‏‏ی تعلیم حاصل کرسکن۔ تاکہ اوہ انگریزی اخبارات تے رسالے پڑھ کر اُس نو‏‏ں انگریز ہمسایاں د‏‏ی جنگی تدابیر تے سیاسی اُمور د‏‏ی نسبت اطلاع دیندے رني‏‏‏‏ں۔ اس غرض دے واسطے اُس نے پادری لوری نو‏‏ں بُلا بھیجیا۔ لوری نے مہاراجا د‏‏ی دعوت قبول کيتی تے مہاراجا نے اک ہاتھی تے سالہ دے سوار بھیجے تاکہ لوری نو‏‏ں پھلور تو‏ں لاہور لے آئیاں ۔ لوری نے مہاراجا تو‏ں کئی بار ملاقات دا شرف حاصل کیتا لیکن چونکہ لوری چاہندا سی کہ اس اسکول وچ بائبل د‏‏ی تعلیم دتی جائے تے مہاراجا اُس نو‏‏ں نامنظور کردا سی تے دونے اپنے ارادے دے پکے سن لہذا ایہ تجویز عمل وچ نہ آسکيتی۔ مہاراجا نے لوری نو‏‏ں اک گھوڑا تے خلعت فاخرہ تے دوہزار اک سو روپیہ دے ک‏ے رخصت کیتا۔
ہندوستان تو‏ں رخصتی تے وفات
صحت خراب ہونے تے بیوی د‏‏ی وفات دے غم د‏‏ی وجہ تو‏ں 1837ء وچ اوہ واپس امریک‏‏ا آ گیا۔ 1838ء وچ اوہ Board of Foreign Mission دے اندر داخل ہويا تے 1850ء وچ اوہ کو-اورڈینیٹ سیکرٹری تعینات ہوئے گیا تے 1891ء تک اپنی پوسٹ اُتے قائم رہیا۔ 7 جون 1900ء وچ مشرقی اورنج، نیو جرسی وچ وفات پاگیا۔
حوالے
گٹھ:1808 دے جم گٹھ:1900 دیاں موتاں گٹھ:امریکی مبلغین گٹھ:بٹلر، پنسلوانیا دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ پریسبیٹیرین مبلغین گٹھ:پاکستان وچ پریسبیٹیرین مبلغین
ٹرسٹان زارا
ٹرسٹان زارا (1896 - 1963) اک رومانین تے فرانسیسی لکھاری تے پینٹر سی۔
پارناسیوس ڈیلفیس
پارناسیوس ڈیلفیس ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
چک 25 دو ایل
چک 25 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
جارج گروس
جارج گروس اک جرمن آرٹسٹ سی جیدا جوڑ ڈاڈا تحریک نال سی۔
دریائے سینٹ لارنس
دریائے سینٹ لارنس 2350 میل لمبا تے بر اعظم اتلے امریکہ دا اہم دریا اے ۔ ایہہ اہم تجارتی گذرگاہ اے جتھوں دی لنگھ کے بحری جہاز امریکہ تے کینیڈا دے وچکار واقع عظیم جھیلاں (امریکا) تک جاندے نیں ۔ دسمبر توں اپریل دے ادھ تک ایہہ دریا جمئیا رہنا اے ۔ ایہہ کینیڈا دے صوبے اونٹاریو تے امریکی ریاست نیو یارک دے وچکار سرحد دا کم وی دیندا اے ۔
جغرافیہ
دریائے سینٹ لارنس جھیل انٹاریو دے اتلے کنارے توں کنگسٹن تے اونٹاریو دے وشکاروں شروع ہندا اے ۔ ایتھوں ایہہ گانانوک ، بروک ویلے ، اوگڈنزبرگ ، ماسینا ، کارنوال ، مونٹریال تے کیوبک شہر توں ہندا ہویا خلیج سینٹ لارنس چ جا ڈگدا اے ۔
دریائے سینٹ لارنس تے عظیم جھیلاں مل کے جگ دا تازہ پانی دا سبتوں وڈا نظام بناندے نیں ، جسدا رقبہ 13،44،200 مربع کلومیٹر اے جس چوں 8،39،200 مربع کلومیٹر علاقہ کینیڈا چ تے 5،05،000 مربع کلومیٹر دا علاقہ امریکہ چ اے۔ اس دریا دے طاس چ کینیڈا دے اونٹاریو تے کیوبک صوبے تے امریکہ دیاں ریاستاں الینوئے ، انڈیانا ، مشیگن ، منی سوٹا ، نیو یارک]] ، اوہائیو ، پنسلوانیا ، ورمونٹ تے وسکونسن آندیاں نیں ۔
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بلاد سوڈان
بلاد سوڈان یعنی کالےآں دا دیس ، وڈا سمندر اوقیانوس توں لے کے لال سمندر تک پھیلئیا ہوئیا افریقہ دا اک وڈا علاقہ جس دے اتلے حصے صحراۓ اعظم دا حصہ نیں تے دکھنی حصے زرخیز زمیناں تے مشتمل نیں ۔ ملک سوڈان اس وڈے علاقے دا صرف چڑھدا حصہ اے ۔ مالی تے ا سدے نالدے علاقےآں نوں لہندا سوڈاں آکھئیا جاندا اے ۔
موجودہ سوڈان دا اتلا ادھا حصہ پرانے ویلےآں چ نوبیہ کہلاندا سی ۔ مصر وانگ نوبیہ دی خوشحالی وی دریاۓ نیل دے پاروں اے ۔ تے مصر وانگوں نوبیہ وی پرانیاں رہتلاں دا گھر سی ۔ نوبیہ دی رہتل اصل چ مصری رہتل ای سی تے اسدی تریخ 5 ہزار سال پرانی اے ۔
گٹھ:افریقہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:علاقے
فرٹز بلائل
فرٹز بلائل ایکسپریشنزم وچ کم کرن والا اک جرمن پینٹر سی۔ اوہنے کج ہور پینٹراں نال رل کے دائی بروک تحریک دا ڈریسڈن جرمنی وچ مڈ رکھیا۔
انوپگڑھ نہر
انوپگڑھ نہر راجستھان دے دکھنی شریگنگانگر ضلعے اتے شمالی بیکانیر ضلعے علاقے وچ کھیتی اتے پین والے پانی دا سروت اے۔ ایہہ اندرا گاندھی نہر وچو نکلدی اے۔
باہری کڑیاں
Anupgarh canal:discover with photos اس نہر دا سفر
حوالے
گٹھ:راجستھان دیاں نہراں گٹھ:بھارت دیاں نہراں
نیل ابیض
نیل ایبض یاں چٹا نیل افریقہ دا اک دریا اے جہڑا دریاۓ نیل دے دو معاون دریاواں چوں اک اے ۔
ایہہ جھیل وکٹوریہ توں نکلدا اے جتھے اسنوں وکٹوریہ نیل آکھئیا جاندا اے ۔ ایتھوں ایہہ اتلے تے لہندے ول وگدا ہوئیا یوگنڈا ، جھیل کیوگا تے جھیل البرٹ توں لنگھدا اے ۔ ہور اتلے ول وگدا ہوئیا ایہہ سوڈان چ وڑدا اے تے میدانی علاقےآں توں لنگھدے ہوئے راجگھر خرطوم دے مقام تے نیل ازرق نال مل کے دریاۓ نیل تشکیل دیندا اے ۔ جھیل وکٹوریہ توں خرطوم تک ایس دریا دی لمبائی تقریبا 3700 کلومیٹر اے ۔
19ویں صدی چ دریاۓ نیل دے منبع دی تلاش دے کم چ تمام تر توجہ ایسے دریا تے مرکوز رہی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گٹھ:روانڈا دے دریا گٹھ:مصر دے دریا
پارناسیوس ڈونگالیکس
پارناسیوس ڈونگالیکس ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
قادرآباد
آبادی
2015ء دے مطابق قادرآباد دی آبادی تقریبن 30 ہزار اے ۔
سکول, کالج
قادرآباد وچ تعلیم دا بہترین نظام موجود اے ۔ ایتھے کئی پرائویٹ سکول وی نیں۔
اہم شخصیات
قادرآباد دی اہم شخصیات وچ درج ذیل لوک نیں ۔
اتا پتا
گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے
میکسیمیلین لوس
میکسیمیلین لوس فرانس دا اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
بشرویہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ تھلواں خراسان دے شہرستان بشرویہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تھلواں خراسان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جیفرسن کاؤنٹی، پنسلوانیا
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
اللو ارجن
اللو ارجن (تیلگو: అల్లు అర్జున్ ؛ پیدائش: 8 اپریل 1983ء، چنائی، تمل ناڈو، بھارت) اک بھارتی فلم اداکار نيں، جو تیلگو بولی د‏‏ی فلماں وچ کم کردے نيں۔ برساں تو‏ں تیلگو سنیما تو‏ں منسلک اک خاندان وچ انہاں د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ آپ بھارتی پروڈیوسر اللو ارویند دے بیٹے، تیلگو تے ہندی اداکار چرن جیوی دے بھتیجے تے رام چرن دے چچا زاد بھائی نيں۔ انہاں نے 2 نندی اعزاز تے 5 فلم فئیر اعزاز جیندے نيں۔
اللو ارجنہاں د‏‏ی تمام فلماں ملیالم تے ہندی بولی وچ ڈب ہوچکيا‏‏ں نيں۔ شمالی بھارت، بنگلہ دیش تے پاکستان وچ آپ دے خاصے شائقین نيں، جو آپ د‏‏ی فلماں دے ہندی ڈب ورژن نو‏‏ں وڈے شوق تو‏ں دیکھدے نيں۔ اس دے علاوہ ریاست کیرلا وچ آپکو مللو ارجن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
آپ جنوبی ہند دے واحد اداکار نيں جنہاں د‏‏ی فلماں سرئنوڈو تے دوواڈا جگناتھم دے ہندی ڈب ورژن نے یوٹیوب اُتے 15 کروڑ ویوز حاصل کیتے۔ انہاں د‏‏ی بعض فلماں تمل بولی وچ وی ڈب تے دوبارہ (ری میک) بنائی جاچکيا‏‏ں نيں۔ 2018ء تک آپ جنوبی ہند دے واحد اداکار سن جنہاں نو‏ں فیس بک دے باضابطہ اکاؤنٹ اُتے 1 کروڑ تو‏ں زیادہ پسند (لائکس) سن ۔
ابتدائی زندگی
اللو ارجن، 8 اپریل، 1983ء نو‏‏ں چینائی، تمل ناڈو، بھارت وچ پیدا ہوئے۔ اللو ارجن دے والد اللو ارویند اک معروف صنعت کار تے پروڈیوسر تے والدہ نرملا اک گھریلو خاتون نيں۔ اللو ارجن مشہور مزاحیہ اداکار اللو رامالنگیہ دے پو‏تے نيں۔
شروعاندی سفر: 2003ء تا 2007ء
بچپن وچ آپ نے اپنے والد اللو ارویند د‏‏ی پروڈیوس کيتی گئی فلماں وجِتیا تے سواندی موتیم وچ بطور چائلڈ آرٹسٹ کم کیتا۔ 2001ء وچ آپ نے فلم ڈیڈی وچ بطور ڈانسر اک معمولی کردار ادا کیتا۔ بعد وچ ، اللو ارجنہاں د‏‏ی بطور ہیرو پہلی فلم 2003ء د‏‏ی فلم گنگوتری جاری ہوئی۔ جس دے ہدایت کار کے راگھویندر راؤ سن ۔ اس فلم نے سینما اُتے سو دن مکمل کیتے تے اک کامیابی ثابت ہوئی۔ انہاں د‏‏ی دوسری فلم آریہ سی، جو 2004ء وچ جاری ہوئی تے باکس آفس اُتے بھاری کامیابی حاصل کيتی۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد نوجواناں دے درمیان اللو ارجنہاں دا اک ناں بن گیا۔
2005ء وچ انہاں د‏‏ی تیسری فلم بنی جاری ہوئی، اس فلم نے وی اچھی کامیابی حاصل کيتی، ایہ انہاں د‏‏ی مسلسل تیسری ہٹ فلم رہی۔ مگر انہاں د‏‏ی چوتھ‏ی فلم ہیپی سی، جو 2006ء وچ جاری ہوئی تے باکس آفس اُتے اوسط درجہ اُتے رہی۔ تا ہم، امریک‏‏ا وچ ایہ فلم کافی منافع حاصل کرنے وچ کامیاب رہی۔
کامیابی: 2007ء - 2012ء
2007ء وچ ، انہاں د‏‏ی پنجويں فلم دیسمڈرو جاری کہ گئی، جس نو‏‏ں ہدایت پوری جگناتھ نے دت‏ی۔ ایہ فلم باکس آفس اُتے کافی ہٹ ثابت ہوئی تے ٹولی وڈ وچ سال 2007ء د‏‏ی ہٹ فلماں تو‏ں اک رہی۔ اس فلم نے جاری ہونے دے پہلے ہفتے ہی 12.58 کروڑ د‏‏ی کمائی کيتی۔ اسی سال اللو اپنے چچا چرن جیوی د‏‏ی فلم شنکر دادا زندہ باد وچ خصوصی ظہور کیتا۔
اللو ارجنہاں د‏‏ی تمام فلماں نو‏‏ں ملیالم تے ہندی وچ ڈب کیتا گیا ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ تو‏ں ریاست کیرلا وچ انہاں دے لئی ناظرین نو‏‏ں قابل رسائی بنا دتا جتھ‏ے انہاں نو‏ں کافی مقبولیت حاصل ہوئی۔
2009ء دے لئی، ارجنہاں د‏‏ی اک فلم آریہ 2 جاری ہوئی، ایہ فلم 2004ء د‏‏ی ہٹ فلم آریہ دا سیکوئل سی۔ فلم د‏‏ی ہدایت کاری سوکومار د‏‏ی طرف تو‏ں کيتی گئی، جو آریہ فلم دے وی ہدایت کار سن ۔ آریہ 2 وچ ارجن دے نال کاجل اگروال تے نوديپ نے کم کیتا ا‏‏ے۔ اگرچہ سیاسی بحران وچ اس فلم نو‏‏ں جاری کیتا گیا سی اس دے باوجود فلم نے باکس آفس اُتے 33 کروڑ روپے د‏‏ی رقم حاصل کيتی۔ اس فلم نو‏‏ں اک اہ‏م کامیابی دے طور اُتے قبول کیتا گیا تے تیلگو فلم صنعت دے تمام اہ‏م اعزازات د‏‏ی تقریب وچ بہترین فلم دے زمرے وچ نامزد کیتا گیا سی ۔
اس دے بعد انہاں نے فلم وروڈو وچ اداکاری د‏‏ی جس دے ہدایت کار گنیا شیكھر سن ۔ اس فلم نو‏‏ں 2010ء وچ جاری کیتا گیا۔ ایہ فلم جائزے تے کاروباری دونے لحاظ تو‏ں اوسط درجہ اُتے رہی۔ اس دے بعد، اک سب-ستارےآں د‏‏ی فلم ویدم وچ مانچو منوج، منوج باجپائی، دکشا سیٹھ، لیکھا واشنگٹن تے انوشکا شیٹی دے نال اداکاری کردے ہوئے نظر آئے۔ جس د‏‏ی ہدایت کاری کرش د‏‏ی طرف تو‏ں کيتی گئی۔ اس فلم وچ انہاں نے اپنے فلمی سفر دا بہترین ایکشن دتا ا‏‏ے۔ اس فلم نو‏‏ں کافی تعریف حاصل ہوئی۔
ارجنہاں د‏‏ی اگلی فلم بدری ناتھ سی۔ بدری ناتھ کچھ خاص نہ دکھا سکی تے باکس آفس اُتے فلاپ رہی۔ 2012ء وچ ارجن نے اک آوارہ لڑکے دا کردار، فلم جولائ‏ی وچ نبھایا جو 1500 کروڑ د‏‏ی چوری دا گواہ بندا ا‏‏ے۔ ایہ فلم تری وکرم سرینیواس نے ہدایت د‏‏ی تے باکس آفس اُتے اچھی کمائی حاصل کرنے وچ کامیاب رہی۔
2013ء تا موجودہ
thumb|اللو ارجن [[ویشالی (فلم)|ویشالی دے آڈیو لاؤنچ دے دوران]] 2013ء وچ اللو ارجنہاں د‏‏ی فلم اددراممالیاتھو جاری کيتی گئی۔ اس فلم نے باکس آفس اُتے دھوم مچادت‏ی۔ اس دے بعد انہاں نے اپنی اک مختصر فلم آئی ایم ڈیٹ چینج پروڈیوس کی، اس دے ہدایت کار سوکومار سن ۔ ایہ فلم یو ٹیوب اُتے جاری کيتی گئی۔ 2014ء وچ سریندر ریڈی د‏‏ی ہدایت کردہ فلم ریس گروم وچ شروندی ہاسن دے نال نظر آئے۔ اس فلم نے باکس آفس اُتے 130 کروڑ د‏‏ی کمائے کيتی۔
اس دے بعد ومسی پیڈی پلی د‏‏ی ہدایت کردہ، اداکار رام چرن د‏‏ی فلم یواڈو وچ مہمان کردار ادا کیتا۔ 2015ء وچ تری وکرم سرینیواس د‏‏ی ہدایت کردہ فلم سن آف ستیہ مورتی وچ نظر آئے۔ اس فلم وچ انہاں نے وراج انند دا کردار نبھایا، جو اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد انہاں د‏‏ی عزت نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہ فلم باکس آفس اُتے ہٹ رہی۔ رواں سال فلم ردھراما دیوی وچ انوشکا شیٹی تے رانا دگوبتی دے نال نظر آئے۔
2016ء وچ بویاپتی سرینو د‏‏ی ہدایت کردہ فلم سرئنوڈو وچ نظر آئے۔ اس فلم وچ ارجن نے گنیش عرف گنیا دا کردار نبھایا، جو ظلم دے خلاف آواز اٹھاندا ا‏‏ے۔ اس فلم دا ہندی ڈب ورژن پہلا ایسا جنوبی ہند د‏‏ی کسی فلم دا ہندی ڈب ورژن اے جس نے یوٹیوب اُتے سب تو‏ں پہلے 10 کروڑ تے فیر 15 کروڑ تو‏ں زیادہ ویوز حاصل کیتے۔
2017ء وچ ہریش شنکر د‏‏ی ہدایت وچ بننے والی فلم دوواڈا جگناتھم وچ نظر آئے۔ اس فلم وچ ارجن اک ایداں براہمن دے کردار وچ نظر آئے جو ظلم ہونے اُتے دوواڈا جگناتھم تو‏ں ڈی جے بن جاندا ا‏‏ے۔ اس فلم نو‏‏ں لوگاں نے پسند نئيں کیتا اُتے اس فلم نے باکس آفس اُتے 140 کروڑ کمائے۔ اس فلم دے ہندی ڈب ورژن نے یوٹیوب اُتے 15 کروڑ تو‏ں ودھ ویوز حاصل کیتے۔
2019ء وچ آپ ہدایت کار سریندر ریڈی د‏‏ی ہدایت کردہ، اداکار چرن جیوی د‏‏ی فلم سئے را ناراسمہا ریڈی وچ خصوصی ظہور کرن گے۔ اس فلم دے پروڈیوسر رام چرن نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:اکیہویں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی پس پردہ گلوکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد گلوکار گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار گٹھ:چنائی دے مرد اداکار گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے مرد اداکار گٹھ:حیدرآباد، دکن دے فلم پروڈیوسر گٹھ:نندی اعزاز یافتہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:تامل سنیما دے مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
الیسیا پیٹرسن
الیسیا پیٹرسن (15 اکتوبر، 1906 – 2 جولائی، 1963) "نیوزڈے" دی بانی اتے اڈیٹر اے، جو اک ستکارت اتےپلتزر انعام-جیتو اخبار اے۔ نیئیسا میکمین نال، اسنے 1943 وچ ڈیتھلیٹ ڈیئر کامک سٹرپ دی سرجنا کیتی۔
مڈھلا جیون
الیسیا ایلس اتے جوزف مدلّ پیٹرسن، نیو یارک ڈیلی نیوز دا بانی، دی دھی اے اتے ایہہ جوزف مدلّ ، د شکاگو ٹربیون دی پڑ-پوتی اے۔ اسدی ماں دے پیؤ ہرلوء ہگنبوتھم، جو شکاگو وچ مارشل فیلڈز ڈپارٹمینٹ سٹور دا پارٹنر سی۔ پیٹرسن دی بھیناں الینر(1904–1984) اتے جوزفین (1913–1963) اے۔
ویاہ
پیٹرسن دا ویاہ سمپسن، جونیئر نال ہویا، جو مارشل فیلڈ دے چیئرمین دا بیٹا سی۔ ایہہ جوڑا اکٹھا صرف اک سال رہا اتے 1930 وچ ایہناں نے طلاق لئی لیا۔ اس سال دوران، اسنے اپنے پیؤ نال پلین اڈاؤنا اتے انڈوچائنا وچ شکاری کھیڈ سکھیا۔ 1931 وچ، اسنے جوسف ڈبلیو۔ برکس نال ویاہ کروایا اتے 1939 وچ طلاق لے لیا۔
1939 وچ، اسنے ہیری گگینہئم، نال  تیجا ویاہ کروایا، جو کیوبا دے سینکت راج ایمبیسڈر سی۔
حوالے
گٹھ:موت 1963 گٹھ:20ویں صدی دے امریکی لکھاری گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں گٹھ:امریکی شخصیتاں
کہانی پنجاب (سہ ماہی رسالہ)
کہانی پنجاب اک تماہی پرچہ ہے جس نوں پنجابی دے اگھے لیکھک رام سروپ انکھی ولوں شروع کیتا گیا سی۔ اس دا مقصد پنجابی کہانی لئی نویں راہ کھولھنا اتے نویں کہانی کاراں نوں لکھن لئی راغب کرنا سی۔
گٹھ:پنجابی اخبار
پارناسیوس اپافس
پارناسیوس اپافس ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
میان دوآب
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے شہرستان میان دوآب دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لہندا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Miandoab
بروک میوزیم
بروک میوزیم برلن، جرمنی وچ اک آرٹ میوزیم اے۔ ایتھے دائی بروک پینٹراں دیاں مورتاں دی نمیش ہوندی اے۔
شکاگو ٹریبیون
حوالے
گٹھ:اخبار
اختر تلہری
اختر تلہری دا ناں سید اختر علی سی۔انھاں نے عصری علوم دے نال دینی علوم وی حاصل کیتے۔ مولاناسیداختر علی تلہری 21اپریل 1901 وچ شاہ جہانپور (اترپردیش) دے اک چھوٹے قصبہ تلہر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے آبا واجداددور مغلیہ وچ گاسنیا ڈاسنیا تو‏ں کسی سبب ہجرت کرکے تلہر آبسے سن ۔مغلیہ سلطنت نے انھاں خاصی عزت بخشی سی اورتصرف دے لئی باغات وغیرہ وی دے رکھیا تھا،لیکن 1857کے غدر وچ باغیاں د‏‏ی اعانت د‏‏ی پاداش وچ ساری چیزاں ضبط کر لئی گئياں۔ اختر تلہری دے والد سید اکبر علی ریاست رام نگر دے منیجر سن ۔ان دا انتقال اختر تلہری دے بچپن وچ ہی ہوگیا تے والدہ وی بچپن وچ ہی اللہ نو‏‏ں پیاری ہوگئياں۔ والدین دے انتقال دے بعد پرورش د‏‏ی ذمہ داری انہاں د‏‏ی پھُپھی خورشید بیگم نے سنبھالی۔ جدو‏ں اوہ سن بلوغ نو‏‏ں پہنچے تاں انہاں دے چچا حکیم سید اصغر علی جو کہ خود وی اک شاعر سن تے اصغر تخلص کردے سن، بہتر تعلیم دے لئی انہاں نو‏‏ں اپنے نال لیندے گئے۔خیال سی کہ مجتہد بناواں گے۔ ايس‏ے گل نو‏‏ں ملحوظ نظر رکھدے ہوئے ابتدائی تعلیم عربی تے فارسی تو‏ں شروع ہوئی تے انہاں دا داخلہ مدرسہ اسلامیہ عین العلم وچ کرادیاگیا۔ ابتدائی تعلیم دے بعد اعلیٰ تعلیم دے لئی مدرسہ عالیہ رام پور وچ داخلہ ہويا۔ جتھ‏ے اُتے انہاں دا شمار ممتاز طالب علماں وچ ہوتارہیا۔ رام پور تو‏ں فراغت دے بعد پنجاب یونیورسٹی تو‏ں عربی تے فارسی د‏‏ی اعلیٰ اسناد حاصل کيتياں۔ 1916 وچ مولوی فاضل، 1917 وچ درس نظامی تے 1918ماں منشی فاضل دا امتحان پاس کيتا۔1ہائی اسکول تے انٹر دے امتحانات وی نال ہی نال پاس کرلئی۔تعلیم مکمل ہُندے ہی ملازمت مل گئی۔ پہلا تقرر 1919 وچ گورنمنٹ ہائی اسکول للت پور وچ بحیثیت مدرس (عربی وفارسی) ہويا۔اک سال بعدیعنی 1920ماں للت پور تو‏ں ٹرانسفر ہوک‏ے گورنمنٹ ہائی اسکول حمیر پور آگئے۔حمیر پور وچ چار سال تک پڑھایا، فیر 1924 وچ جوبلی انٹر کالج لکھنؤ وچ تبادلہ ہوگیا تے اوتھ‏ے 18 سال د‏‏ی طویل مدت تک تعلیم دی۔ 1942ماں گورنمنٹ ہائی اسکول شاہجہان پور بھیج دتے گئے۔
1957 وچ شاہجہان پور تو‏ں ہی ریٹائر ہوئے۔ 1947 وچ شاہجہانپور دے کلکٹر تے ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ نے انہاں د‏‏ی تدریسی خدمات دے عوض ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔ جدو‏ں 1957 وچ اختر تلہری ریٹائر ہوئے تواس وقت تریخ آزادی ہند لکھی جارہی سی، جس وچ اختر تلہری نو‏‏ں بحیثیت پروجکٹ ریسرچ اسسٹنٹ دے لکھنؤ وچ متعین کيتاگیا۔ مگر عارضہ چشم وچ مبتلا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس فرض تو‏ں سبکدوش ہونا پيا تے فیر لکھنؤ وچ ہی مع اہل وعیال مستقل قیام پذیر ہوگئے۔
اختر تلہری ہمیشہ نزلے دا شکاررہندے سن تے کم د‏‏ی کثرت د‏‏ی وجہ تو‏ں رفتہ رفتہ ذہن وی کمزور ہندا چلاگیا۔ 1970 وچ دل دا پہلا دورا پيا،جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ہتھ تے اک پیر مفلوج ہوگیا۔ حالے اس دورے تو‏ں سنبھل وی ناپائے سن کہ1971ماں پھردوسرا دوراپڑگیا۔ ایہ دورااس قدر شدید تھاکہ ڈاکٹراں د‏‏ی لکھ کوششاں دے باوجود انھاں بچایا نہ جاس دا تے اوہ 21 اپریل 1971 نو‏‏ں دار فانی تو‏ں دار بقا د‏‏ی طرف کوچ کر گئے۔ انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں د‏‏ی تدفین انہاں دے آبائی قبرستان مہمندگڑھی وچ ہوئی۔2 انہاں د‏‏ی نماز جنازہ شیعہ وسنی دونے ہی طریقےآں تو‏ں ادا کيتی گئی۔ آپ دے جنازے وچ عقیدت منداں د‏‏ی کثیر تعدادموجود سی۔
مولاناسیداختر علی تلہری ہمہ جہت شخصیت دے مالک سن ۔ ادیب،نقاد، بہترین نثرنگار تے لغت شناس ہونے دے نال ہی نال اک اچھے شاعر وی سن ۔ انہاں دے اشعار دا کوئی دیوان یا مجموعہ تاں موجود نئيں اے ،البتہ انہاں دے اشعار غزل، نظم تے سلام د‏‏ی صورت رسالےآں وچ بکھرے پئے نيں۔جے انہاں نو‏‏ں اکٹھا کيتاجائے تاں اک خاصا مجموعۂ کلام ضرورتیار ہوسکتاہے۔ان دے اشعار دے مختلف رنگ و آہنگ نيں۔ اوہ اک روشن خیال شاعر سن تے ايس‏ے روشن خیالی دا نتیجہ سی کہ انھاں نے کدی وی سکہ بند شاعری نئيں کيت‏‏ی۔ ایتھ‏ے اُتے انہاں دے چند اشعار بطور نمونہ پیش کیتے جارہے نيں تاکہ انہاں د‏‏ی فکری تے فنی صلاحیتاں کاقدرے اندازہ لگایا جاسک‏‏ے۔مختلف غزلاں دے چند اشعار مندرجہ ذیل نيں۔ ہر نفس قید نو ہے میرے لیے یوں نظر آرہاہوں میں آزاد یہ مرے ذہن کی شوریدہ مزاجی اختر اپنے ہی رنگ میں رنگتا ہے وہ یزداں ہی سہی سبحہ و زنّار میں الجھا ہوا ہے تیر ا ذوق تو ابھی انسانیت کے رنگ میں کامل نہیں غزلاں دے علاوہ انہاں د‏‏ی نظماں دا وی اپنا اک وکھ اسلوب ا‏‏ے۔ بطور مثال انہاں د‏‏ی اک نظم دے دوشعر ملاحظہ کرو ؂ نظر نہیں ہے حقیقت نگر تری ورنہ بہار میں ہے وہ کیا رنگ جو خزاں میں نہیں حدیث گردش دوراں ہے دل گداز مگر فغاں کا ذکر کہیں میری داستاں میں نہیں اختر تلہری نے غزلاں تے نظماں دے علاوہ’ سلام‘ وی کہ‏ے نيں۔اک سلام دے چند اشعار نقل نيں ؂ دل میں جگہ دے سوزِ مشیت گداز کو تجھ کو اگر ہے خواہش فیضانِ زندگی او محوِ نائے و نوش نظر کو بلند کر دیکھی نہیں ہے تو نے ابھی شان زندگی تو نے حیات کا ہمیں بخشا نیا نظام حیدر کی جان اے شہِ مردانِ زندگی مولاناسیداختر علی تلہری د‏‏ی اصل دلچسپی نثر نگاری تو‏ں سی۔ان د‏‏ی نگارشات وچ فلسفہ مذہب وچ ’ابتلائے عظیم‘(1925)، ’شہادت عظمیٰ‘ (1930)، ’مذہبی تصورات‘ (1953)، تے ’علوی تصورات‘(1954) شامل نيں۔ادبی نگارشات وچ ’تنقیدی شعور‘ (1957)، ’شعروادب‘ (1958) اور’مقالات تلہری‘ (1960) دے علاوہ معیاری ادبی جریداں خاص کرسرفراز،ادب، نگار، الحکیم وغیرہ وچ بہت سارے مضامین بکھرے پئے نيں۔جے انھاں اکٹھا کر دتا جائے توادب دے لئی کافی مفید ثابت ہوسکدے نيں۔
مولا‏نا سید اختر علی تلہری اک غیر معمولی صلاحیت دے مالک سن ۔ انہاں دے لئی مشہور ایہ سی کہ اوہ ترقی پسند تحریک دے مخالفاں وچ نيں۔ جدو‏ں کہ ایہ خیال درست نئيں ا‏‏ے۔ اصلاًوہ قدامت پسندی تو‏ں دور سن تے ادب دے تمام گوشےآں اُتے اک روشن فکر رکھدے سن ۔ انہاں د‏‏ی طبیعت وچ اعتدال تھا۔اسی سبب انھاں افراط و تفریط تو‏ں دوری سی تے جے کوئی ادیب کسی مسئلے اُتے افراط و تفریط دا شکار ہوجائے، چاہے اوہ انہاں دا محبوب تو‏ں محبوب تر ادیب و شاعر ہی کیو‏ں نہ ہو،اس اُتے اعتراض کرنے تو‏ں پِچھے نئيں ہٹتے سن ۔ ايس‏ے لئی انہاں دے زیادہ تر مضامین د‏‏ی کیفیت ادیباں دے افراط و تفریط دا جواب نيں۔ ايس‏ے سلسلے د‏‏ی اک کڑی انہاں دے مجموعہ مضامین ’تنقیدی شعور‘ دا مضمون ’حالی تے پیروی مغربی‘ ا‏‏ے۔ ’حالی تے پیروی مغربی‘ کافی اہ‏م مضمون اے جس وچ اختر تلہری نے خواجہ الطاف حسین حالی دے مندرجہ ذیل شعر وچ ’پیروی مغربی‘ د‏‏ی وضاحت وڈی خوبی دے نال د‏‏ی اے ۔حالی دا مشہور زمانہ شعر ؂ حالی ہن آؤپیروی مغربی کریں بس اقتدائے مصحفی و میرکرچکے اصل وچ اس شعر وچ لفظ ’پیروی مغربی‘ دے سلسلہ وچ 5 ستمبر 1948 دے صداقت (لکھنؤ )ماں پروفیسر احتشام حسین نے اک مضمون وچ لکھیا سی کہ’پیروی مغربی‘ تو‏ں مغربی ادب تے مغربی خیال دے سوا تے کوئی چیز مراد نئيں ہوسکدی۔ ايس‏ے دے جواب وچ اختر تلہری نے اس خیال د‏‏ی تردید د‏‏ی تے وڈا ہی راسخ خیال اپنی دلیلاں دے نال رکھیا۔ اختر تلہری دا مننا اے کہ اس شعر وچ ’پیروی مغربی‘ تو‏ں مغربی خیال د‏‏ی پیروی مرادنئيں اے بلکہ اک ایرانی نژاد صوفی شاعر شیريں تبریزی المتخلص بہ مغربی گذرا ا‏‏ے۔ اس شعر وچ حالی ايس‏ے شاعرکی پیروی د‏‏ی گل کررہے نيں۔ جدو‏ں کہ مولا‏نا اختر علی تلہری نے اس مضمون وچ مغربی شاعراں تو‏ں حالی دے متاثر ہونے د‏‏ی وی گل مضمون دے شروع ہی وچ قبول کيتی ا‏‏ے۔ چنانچہ اوہ لکھدے نيں: ’’ مینو‏ں اس بارے وچ ذرا وی شک نئيں اے کہ اپنی عمر دے آخری حصے وچ سر سید دے اثر تو‏ں حالی وی مغربی ادب و شعر تو‏ں اچھے خاصے متاثر ہوگئے سن ۔ انھاں نے اپنی شاعری دا محور بدل دیاتھا۔‘‘3
مولا‏نا اختر علی تلہری ما پہلے دے اقرار نامے دے باوجود ’پیروی مغربی‘ تو‏ں مرادایرانی صوفی شاعر ’مغربی‘ د‏‏ی ہی پیروی نو‏‏ں مندے نيں۔ اس دے ثبوت وچ اوہ چند دلیلاں وی رکھدے۔ چنانچہ اوہ لکھدے نيں:
’’میں جتھ‏ے تک اس شعر دے انداز بیان، نشست لفظاں تے اسلوبِ خیال اُتے غور کردا ہاں مینو‏ں اس دا یقین بڑھدا جاتاہے کہ حالی نے اس شعر وچ کوئی ایسی گل نئيں کہی اے جس دے سمجھنے دے لئی فلسفیانہ نظریات دا سہارا لینے د‏‏ی ضرورت ہوئے بلکہ ایہ سیدھی سادی سی گل کہی اے کہ اسيں بوالہوسی دے سوندے تو‏ں جو کیفیتاں تے جذبے پھوٹتے نيں انھاں د‏‏ی ترجمانی کردے رہ‏ے، آؤ ! ہن وارداتِ ہوس د‏‏ی تصویر کشی تو‏ں کنارہ کرن تے اس عشق حقیقی د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھن جتھ‏ے پاکیزگی ذرّے ذرّے وچ لہراں لیندی ا‏‏ے۔ اس خیال وچ کوئی خاص شاعرانہ ندرت نئيں ا‏‏ے۔ عشق مجازی دے کاکل و گیسو وچ الجھے ہوئے بوہت سارے شاعراں وچ بوالہوسی نال نفرت پیدا ہوئی اے تے انھاں نے مختلف پیرایاں وچ اسنو‏ں ادا کيتاا‏‏ے۔ اس شعر وچ تازگی اسلوب بیان دے راستے تو‏ں آئی ا‏‏ے۔ عشق مجازی دا نمائندہ مصحفی ومیر نو‏‏ں قرار دیاگیا۔ اس لئی کہ انہاں د‏‏ی شاعری دا غالب حصہ مجازی حسن وعشق دے زلف وگیسو ہی نو‏‏ں الجھاندا تے سلجھاندا رہاہے تے عشق حقیقی دا نمائندہ ایران دے مشہور صوفی شاعر شیريں تبریزی المتخلص بہ مغربی نو‏‏ں قرار دیاگیا۔ اس لئی کہ تصوف دے اک خاص الخاص نظریے دے آستانے اُتے اس د‏ی شاعری د‏‏ی جبین عقیدت ہمیشہ جھکی رہی۔‘‘4
اس سلسلہ د‏‏ی دوسری توجیہہ وچ اختر تلہری دا خیال اے کہ جے اس شعر وچ ’پیروی مغربی‘ تو‏ں مغرب د‏‏ی پیروی مان لی جائے تاں حالی جداں قادر الکلام شاعر اُتے نفسیا‏‏تی الجھن دے تحت غلط ترکیباں دے استعمال دا الزام آئے گااور ایسا حالی جداں شاعر نئيں کرسکدا۔ چنانچہ اوہ لکھدے نيں:
’’حالی دے مذکورہ بالا شعر دے اس ٹکڑے ’پیروی مغربی‘ وچ ’مغربی‘ تو‏ں مراد قطعاً ایران دا مشہور شاعر شیريں تبریزی ہی اے تے ایہ کوئی وڈا ادق معمائی مطلب وی نئيں ا‏‏ے۔ جو لوک ’مغربی‘ تو‏ں متعارف نيں انہاں دا ذہن فوراً اس طرف منتقل ہوئے گا، البتہ جولوک مغربی تو‏ں آشنا نئيں نيں، ہوسکدا اے کہ انہاں دا ذہن مغربی شاعر د‏‏ی طرف منتقل نہ ہوئے مگر ايس‏ے دے نال ایہ گل وی ضروری اے کہ جے انھاں اردو دے صرفی ونحوی نکات تے اس د‏ی عبارتی ترتیب دے ڈھانچاں دے انداز تو‏ں واقفیت اے تاں انہاں دے سلیقۂ شعر فہمی نو‏‏ں اس مقام اُتے ٹھٹک جانا چاہیے کیونجے حالی دا سا قادرالکلام شاعر ’پیروی مغرب‘ د‏‏ی جگہ ’پیروی مغربی‘ استعمال نئيں کرسکدا۔‘‘5
اسی سلسلہ گفتگو وچ اختر تلہری حالی دے اردو لفظاں دے تصرفات دا دائرہ وسیع مندے ہوئے، انہاں دے تصرفات دے دائرے د‏‏ی وی نشاندہی کردیندے نيں تاکہ کسی نو‏‏ں کسی اعتبار دا کوئی شبہ باقی نہ رہ جائے۔چنانچہ ايس‏ے سلسلہ تحریک وچ لکھدے نيں:
’’مولا‏نا حالی دے نزدیک اردو دے تصرفات دا دائرہ چنگا خاصا وسیع اے مگر اس دے نال ایہ وی تاں اے کہ حالی انھاں غلط لفظاں دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دیندے نيں جو خاص وعام دونے زباناں اُتے جاری ہوجاواں۔
عوام تے جہلا د‏‏ی بولی اُتے جو غلط لفظ جاری ہوگئے نيں انہاں دے جواز دے قائل نئيں نيں۔ ’مزاج‘ نو‏‏ں ’مجاز‘۔ ’نسخہ‘ نو‏‏ں ’ نخسہ‘ کہنا انہاں دے نزدیک وی غلط ا‏‏ے۔ ایسی حالت وچ اوہ ’مغرب‘ د‏‏ی جگہ یا ’مغربی شاعری‘ د‏‏ی جگہ ’مگربی‘ استعمال کرن،محال تاں نئيں لیکن بہت ہی مستعبد امر اے ۔‘‘6
’پیروی مغربی‘ د‏‏ی تیسری تے آخری توجیہ وچ اختر تلہری نے ’مقدمہ دیوان‘ تو‏ں حالی د‏‏ی ہی تحریر دا سہارا لیا اے جس وچ حالی نے سعدی، رومی، حافظ، عراقی، جامی، احمد جامی دے نال مغربی دا ذکرکردے ہوئے انہاں شاعر نو‏‏ں عشق الٰہی دا راگ گانے والا تے اہل اللہ کہاا‏‏ے۔ ’مقدمہ دیوان‘کا اقتباس ایہ اے :
’’غزل نو‏‏ں جنہاں لوکاں نے چمکایا تے مقبول خاص وعام بنایااے، ایہ اوہ لوک سن جو اج تک اہل اللہ تے صاحب باطن یا کم تو‏ں کم عشق الٰہی دا راگ گانے والے سمجھ‏‏ے جاندے نيں جداں سعدی، رومی، خسرو، حافظ، عراقی، مغربی، احمد جام تے جامی وغیرہم۔‘‘7
اقتباس بالا دے نقل کرنے دے بعد اختر تلہری لکھدے نيں کہ’’ جے اہل ذوق نظر ڈالاں گے تاں انھاں اس دے تسلیم کرنے وچ کوئی تامل نہ ہوئے گا کہ ’پیروی مغربی‘ تو‏ں مراد ’مغربی‘ شاعر ہی اے ۔‘‘
اختر تلہری د‏‏ی تنقید نگاری وچ ادبی دیانت دا خاصہ ا‏‏ے۔ اوہ اپنیاں تحریراں وچ اعتدال نو‏‏ں ہتھ تو‏ں جانے نئيں دیندے۔ان د‏‏یاں تحریراں ناقدین وچ اک نواں رنگ انقلاب بھرنے دا کم کردیاں نيں تے اک عالمانہ تے حکیمانہ ادبی شعور وی بخشتی نيں۔علی عباس حسینی انہاں د‏‏یاں تحریراں دے سلسلہ وچ لکھدے نيں:
’’ان د‏‏ی تحریر وچ استدلال وتفکر انشا پردازی د‏‏ی صوری خوبیاں تو‏ں چولی دامن د‏‏ی طرح ہمکنار نيں۔ اوہ نويں نويں ترکیباں ایجاد کرنے تے اچھوت‏ے فقرے تراشنے وچ ید طولیٰ رکھدے نيں۔ انہاں دا ادبی مذاق بہت ہی سلیم، سلجھا تے رچا ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی نقد دا پورا رنگ نکھرا، ستھرا، خالص، سچا، اُتے خلوص، مدلل، حق بین تے راست گوہے۔‘‘8
حوالے
گٹھ:اردو لکھاری
کاروینا
کاروینا ( لاطینی: Karviná) چیک لوکراج دا اک شہر، جو ‎موراویائی سیلیسیائی علاقہ چ ‎کاروینا ضلع چ واقع اے۔
جانکاری
‎کاروینا شہر دی کل لو گنتی 63,045  اے۔اسدا رقبہ 57.49 مربع کلومیٹر اے تے ایہ 221 میٹر  سمندر پدھر توں اچا اے ۔
جڑواں شہر
شہر ‎ ‎کاروینا دے جڑواں شہر :
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
جونیاٹا کاؤنٹی
جونیاٹا امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
چک 26 دو ایل
چک 26 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
عین الملک ملتانی
عین الملک ملتانی اک فوجی کمانڈر تے سرکاری اہلکار سن جہناں نے دلی وچ خلجی تے تغلق سلاطین دے خانداناں دی خدمت دی سی۔ انہاں نے دیوگیری تے مالوہ وچ علاؤ الدین خلجی دے گورنر دی حیثیت توں وی خدمات سر انجام دتیاں۔
علاؤ الدین دی وفات دے بعد گجرات وچ بغاوت دے شعلے بھڑکے تو عین الملک نے انہاں فرو کیتا۔
پیشہ ورانہ زندگی
عین الملک نے اپنی پیشہ ورانہ زندگی علاؤ الدین خلجی دے دور وچ انہاں دے بھائی الغ خان دے سیکرٹری (دبیر) دی حیثیت توں شروع دی۔ علاؤ الدین دے درباری امیر خسرو دے مطابق اوہ اک قابل سیاست دان تے فوجی جرنیل سن جدونکہ بعد وچ ضیاء الدین برنی نے انہاں نوں اک خاصا تجربہ کار انسان قرار دتا جو اک مشیر دی حیثیت توں مشورہ تے پیچیدہ مسائل نال نمٹنے دے قابل سی۔ خسرو وانگبرنی دا وی ایہی کہنا اے کہ اوہ تلوار تے قلم دوناں وچ یکتا و ہنرمند انسان سن۔
ببلوگرافی
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:نامعلوم سال وفات گٹھ:ہندوستانی جرنیل گٹھ:پنجابی شخصیتاں
دریائے مرے
دریائے مرے آسٹریلیا دا اک اہم دریا اے تے اپنے معاون دریاواں نال مل کے آسٹریلیا دا مرکزی دریائی نظام بناندا اے ۔ ایہہ کوہ وڈا سلسلہ ونڈ ( گریٹ ڈیوائڈنگ رینج) توں نکلدا اے تے 1562 کلومیٹر دا فاصلہ طے کر کے بحر ہند چ ڈگدا اے ۔ اس دریا نوں چڑھدے دکھن دے پہاڑاں دی برف توں پانی ملدا اے ۔
جغرافیہ
دریائے مرے 3،750 کلومیٹر لمبے مرے ۔ ڈارلنگ دریائی نظام دا حصہ اے جہڑا وکٹوریہ ، نیو ساؤتھ ویلز تے دکھنی کوئینزلینڈ نوں سیراب کردا اے ۔ ایہہ سارا علاقہ آسٹریلیا دے کل رقبے دا اک بٹا ست اے ۔ دریائے مرے چ اسدے سائز دے دنیا دے دوجے دریاواں نالوں نسبتا گھٹ پانی وگدا اے تے اس دے بہاؤ چ موسم دے نال بوہت زیادہ اتار چڑھا آندا اے ۔ دریائے مرے آسٹریلیا دیاں ریاستاں وکٹوریہ تے نیو ساؤتھ ویلز دی سرحد دا وڈا حصہ وی تشکیل دیندا اے ۔
دریائی جیون
دریائے مرے دے دریائے جیون دی اپنی انفرادیت اے جنہاں اس دریا پائیاں جان آلیاں خاص مچھیاں نیں ، ایہہ مرے کوڈ ، ٹراؤٹ کوڈ ،گولڈن پرچ ، سلور پرچ ، ایل ٹیلڈ وغیرہ نیں ۔
گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
دریائے عطبرہ
دریائے عطبرہ (Atbarah River) (عربی: نهر عطبرة) اتلے چڑھدے افریقہ چاتھوپیا دے اتلے لہندے جھیل ٹانا دے تقریبا 50 کلومیٹر اتلے چوں نکلدا اے۔ ایہ اتلے وشکارلے سوڈان چ دریائے نیل توں 805 کلومیٹر (500 میل) دے فاصلے تے وگدا اے۔ ایہ رومی سمندر چ ڈگن توں پہلے دریائے نیل دا آخری معاون دریا اے۔ سال چ بوہتا چر ایہہ اک ندی ورگا ہندا اے پر بارشاں دے موسم 0جون توں اکتوبر) چ ایہہ اپنی عام پانی دی پدھر توں 18 فٹ (5 میٹر) اچا وگدا اے ۔ اے ویلے ایہ اتھوپیا دے امہارا علاقہ دے اتلے تے وچکارلے ضلعےآں وچکار رکاوٹ بن جاندا اے ۔
گٹھ:ایتھوپیا دے دریا گٹھ:دریا گٹھ:افریقہ دے دریا گٹھ:سوڈان دے دریا
ارجن سنگھ گڑگج
ارجن سنگھ گڑگج (20 فروری 1905 — 10 مارچ 1963) اک پنجابی انقلاب کاری اتے صحافی سی۔ ایہہ نواں زمانہ اخبار اتے کرتی رسالے دا اڈیٹر رہا۔
ارجن سنگھ گڑگجّ اک پنجابی انقلاب کاری اتے صحافی سی۔ ایہہ نواں زمانہ اخبار اتے کرتی رسالے دا اڈیٹر سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجاب، بھارت دے کمیونسٹ آگوُ گٹھ:جم 1905 گٹھ:موت 1963 گٹھ:پنجاب، بھارت توں بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے سیاستدان
شہرستان تفت
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان تفت ایران دے صوبہ یزد دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز تفت شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد
تانبا
thumbتانبا اک دھات اے جیہدا ایٹمی نمبر 29 تے ایٹمی نشان Cu اے۔ اے اک سخت دعات اے تے اے بجلی تے گرمی دا چنگا کنڈکٹر اے۔ تانبا خالص حالت چ نرم ہوندا اے تے اینوں موڑیا جاسکدا اے۔ خالص حالت چ ایدا رنگ رتا-کھٹا ہوندا اے۔ اینوں بجلی دیاں تاراں بنان واسطے، گرمی نوں ٹورن واسطے، عمارتاں بنان واسطے تے دوجیاں دعاتاں نال رلا کے الوۓ بنان واسطے ورتیا جاندا اے۔
تانبا تے ایہدے الوۓ نوں صدیاں توں ورتیا جا رہیا اے۔ رومیاں دے دور چ ایہنوں قبرص توں کڈھیا جاندا سی۔ انگریزی چ ایہنوں Copper کہندے نیں تے ایہ شبد قبرص Cyprus توں ای نکلیا اے۔ ایہدے کمپاؤنڈ لوݨ دے طور تے لبھے جاندے نیں تے تانبے دی وجہ توں ایہناں دا رنگ نیلا یا ہرا ہوجاندا اے جِویں قیمتی پتھر فیروزا دا رنگ تانبے دی وجہ توں ہوندا اے۔ ایس وجہ توں تانبے دے لوݨ رنگاں دے طور تے وی ورتے جاندے نیں۔ جیہڑیاں عمارتاں تانبے توں بنائیاں جاندیاں نیں اوہناں نوں جد زنگ لگدا اے تاں اوہ ہلکے ہرے رنگ دیاں ہو جاندیاں نیں۔ امریکی مجسمہ آزادی وی زنگ لگائے گئے تانبے توں باݨیا گیا اے۔ ایس واسطے تانبے نوں سجاوٹی کماں واسطے وی ورتیا جاندا اے۔
تانبے دے آئین پاݨی چ کل جاندے نیں تے ایہ جراسیم دی پیداوار نوں ودھن نئیں دیندے تے ایہناں نوں کنٹرول کردے نیں تے جڑی بوٹیاں مارن واسطے تے لکڑ سلامت رکھن واسطے کم آندے نیں۔ اے جانوراں تے بوٹیاں چ تھوڑی مقدار چ پایا جاندا اے تے اے زیادہ مقدار چ جانوراں واسطے زہریلا ہوندا اے۔ جانوراں چ تانبا جگر، پھٹے تے ہڈیاں چ پایا جاندا اے۔
خاصیتاں
تانبا، چاندی تے سونا گروم 11 دے عنصر نیں تے ایہناں دیاں کئی خاصیتاں رلدیاں نیں۔ ایہ سارے عنصر بہت سخت ہُندے نیں تے بجلی دے بہت چنگے کنڈکٹر نیں(چاندی تمام عنصراں چ سب توں بہترین کنڈکٹر اے)۔ ایہناں تیناں دا پریا ہویا d-آربیٹل کیمیائی ری ایکشناں چ کسے کم دا نئیں ہُندا تے ادھا پریا s-آربیٹل اے کم دعاتی بانڈ توں کردا اے۔ دوجی دعاتاں دے برعکس تانبے دے دعاتی بانڈ چ کووالنٹ خاصیت نئیں ہوندی تے اے کمزور ہوندے نیں۔ اس دی وجہ توں تانبا چ سختی کٹ ہوندی اے تے اینوں موڑن چ سب توں بوتی آسانی ہوندی اے۔ اے چاندی توں بعد دعاتاں چ دوجا سب توں بہترین کنڈکٹر اے۔ تانبا اوناں چار دعاتاں چوں اک اے جیناں دا رنگ سانولا یا چاندی جیا نئیں: اوسمیم (نیلا)، سیزیم (پیلا) تے سونا (پیلا)۔
تریخ
تانبا خالص حالت چ وی پایا جاندا اے اس واسطے اینوں اج توں 10،000 وریاں توں ورتیا جاریا اے۔ اندازہ لایا جاندا اے کے اینوں 9000 قبل مصیح چ مشرق وسطی چ لیا گیا سی۔ اتلے عراق چ تانبے دا اک ہار لبیا سی جیڑا کے 8700 قبل مصیج دا اے۔ تانبے توں پہلاں انسان صرف لوۓ تے سونے نوں ورتدا سی۔ تانبے نوں 7500 وریاں پہلے سربیا، بلکان چ پہلی واری پغلا کے خالص کیتا گیا سی۔ تانبے نوں صاف کرن دا اے تریقہ جگ چ مختلف تھاواں تے مختلف ویلیاں تے لبیا گیا۔ الپس چ لبی 5300-5200 وریاں پرانی اوتزی دی لاش نے تانبا دی تریخ دے بارے چ کافی کج دسیا: اودی کلہاڑی 99۔7٪ خالص تانبا سی تے اودی والاں چ آرسینک دی مقدار بوتی سی جیدے توں اے پتہ چلدا اے کے اوہ تانبا دی صفائی دا کم وی کردا سی۔ امریکہ دے صوبے مشیگن تے وسکانسن چ 6000 قبل مصیح چ وی تانبے نوں صاف حالت چ ورتیا جاندا سی۔
تانبے دے لبن توں تھوڑے ویلے بعد توں ای ایہنوں زنک تے ٹن دے نال کول کر پتل تے کانسی بنانا شروع کردتا گیا سی۔ سمیرین تے قدیم مصری تہزیباں چ کانسی نوں 5000 وریاں پہلاں ورتیا گیا۔ 2500 قبل مسیح توں 600 قبل مسیح دے ویلے نوں کانسی دا دور کیندے نیں کیونجے اس ویلے چ یورپ کانسی نوں وڈے پیمانے تے ورتیا جاندا سی۔ پتھر دے دور دے اخیر تے کانسی دے دور دے شروع دے دور وچ تانبے دے اوزاراں نوں پتھر دے اوزاراں نال ورتیا جاندا سی۔ یونانیاں نوں پتل بنانا تے ورتنا وی آندا سی تے رومی سلطنت دے دور چ پتل کانسی دے نال دی شے بن گئی سی۔
تانبا یونانیاں، رومیاں تے پرانے ویلے دے لوکاں واسطے بہت اہم شے سی۔ شیشے دے لبھن توں پہلاں تانبے توں ای شیشے بناۓ جاندے سن۔ رومی تانبے نوں کرنسی دے طور تے ورتدے سی شروع چ تانبے دی مورت خاص نئیں ہُندی سی مگر ویلے دے نال نال ایہنوں وی خاصیت ملنی شروع ہو گئی۔ جولیس سیزر دے دور چ سکے پتل توں بنائے جاندے سی تے اوکٹیوینس اگسٹس سیزر دے دور چ سکے تانبے، سیسہ تے ٹن دے کول توں بناۓ جاندے سن۔ رومی اک ورھے چ 15،000 ٹن تانبا زمین چوں کڈھدے سی۔ تانبے دی اینی بوہتی پیداوار 18ویں صدی چ کارخانیاں دے انقلاب چ جا کے ای ہوئی۔
سویڈن چ تانبے دی اک وڈی کان 10ویں صدی توں 1992 تک ٹری۔ 17ویں صدی چ یورپ واسطے 2/3 تانبا ایدروں کڈیا گیا سی تے ایناں پیسیاں توں سویڈن جنگاں لڑدا سی۔ سویڈن دی کرنسی تانبا دے نال رلی ہوئی سی۔ اج کل جگ چ تانبا سب توں بوتا چلی، امریکہ، پیرو، چین تے آسٹریلیا چوں کڈیا جاندا اے۔
ورتݨ
تانبے دا سبھ توں وڈا ورتݨ بجلی دیاں تاراں نیں۔ (60٪)، چتھاں تے پاݨی دے پیپ(20٪) تے مشینری(15٪}۔ تانبا عام طور تے اپنی خالص حالت چ نئیں ورتیا جاندا تے ایدی سختی ودان واسطے اینوں دوجیاں دھاتاں دے نال کول کے پتل تے کانسی بناۓ جاندے نیں۔ تانبے دی تھوڑی جی مقدار کھان پین دیاں شیواں چ تے جڑی بوٹیاں مارن دی دوایاں چ لگدی اے۔ تانبے نوں مشینری چ ورتیا جاندا اے پر عام طور تے اس کم واسطے اینوں کول دے طور تے ورتیا جاندا اے تاکے اے سخت ہوۓ۔
تانبا بجلی دا بوت چنگا کنڈکٹر اے تے اس واسطے ایدے توں بجلی دے سرکٹ وغیرہ تے الیکٹرو مقناطیس بناۓ جاندے نیں۔ اے گرمی دا وی چنگا کنڈکٹر اے تے اس واسطے اینوں گرمی کڈن واسطے ورتیا جاندا اے۔ اے پانی نوں اپنے مگروں لنگن نئیں دیندا تے اس واسطے ایدے توں چھتاں بنائیاں جاندیاں نیں۔ تانبے دے ڈنڈے عمارتاں دے اتے آسمانی بجلی نوں زمین نوں لنگاں واسطے ٹھوکے جاندے نیں اس طرح عمارت محفوظ ریندی اے۔ تانبے نوں سونے تے چاندی دے نال رلا کے مختلف رنگاں دے کول بناۓ جاندے نیں۔ سمندری جعاز دی کھل تے تانبا لایا جاندا اے تاکے ایدے اتے کیڑے وغیرہ نا آن۔ جراسیم تانبے اتے اگ نئیں سکدے اس واسطے ہسپتالاں دے بوۓ دے ہینڈل تانبے توں بناۓ جاندے نیں۔
تانبے دے کمپاؤنڈ پانی سر حالت چ لکڑی نوں بچا کے رکھدے نیں۔ تانبے دے تاگے آلے کپڑیاں تے جراسیم نئیں اگدے تے ایدے توں بناۓ ہوۓ باجے وی جراسیماں توں محفوظ ریندے نیں۔ تانبے دا زیور وی ہوندا اے۔
وینس دی مائلو
وینس دی مايلو  اک پرانی یونانی بتی اے تے پرانیان یونانی بتیاں ج چوکھی مشہور اے۔ اینون 100 توں 130 م پ بنایا گیا سی۔ اے پیار تے روپ دی یونانی دیوی افروڈايٹ دی مورت اے۔ اے چٹے پتھر نال بنی 6 فٹ تے 8 انچ اچی اے۔ ایدیان بانواں تے پلنتھ گم گۓ نیں۔ خیال اے جے اینون انطاکیہ دے اسکندروس نے بنایا سی۔ اےبتی 1820 چ ایجیئن دے اک جزیرے مائلوس چ لبی تے اوتھون اینوں فرانس لیا کے لوور ج رکھیا گیا۔
وینس ڈی میلو ، قدیم مجسمہ جس دے بارے وچ عام طور اُتے سوچیا جاندا اے کہ ایہ افروڈائٹ د‏‏ی نمائندگی کردا اے، جو پیرس کےلووغ عجائب گھر وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ قریباً 150 ق م وچ انطاکیہ دے اک مجسمہ ساز ، الیگزینڈرس نے دریائےمیاندر دے نیڑے سنگ مرمر اُتے تراشا۔ اس دے بعد ایہ 8 اپریل 1820 نو‏‏ں جزیرہ مائلوس وچ ٹکڑےآں د‏‏ی شکل وچ ملا، تے فیر اسنو‏ں لوئس XVIII (جس نے اسنو‏ں 1821 وچ لووغ نو‏‏ں عطایہ کیہ سی) نو‏‏ں پیش نو‏‏ں کيتا گیا۔ میلوس جزیرے وچ اس مجسمے دا منبع کچھ لوکاں نو‏‏ں ایہ سوچنے اُتے مجبور کردا اے کہ اوہ سمندر د‏‏ی یونانی دیوی امفیٹریٹ ہوسکدی ا‏‏ے۔ thumb|وینس دے میلو علماء دا دعوی اے کہ ایہ میلوس اُتے پوجا کرنے والی سمندری دیوی امفیٹریٹ ا‏‏ے۔ ایہ سنگ مرمر دا مجسمہ اے ، جو 203 سینٹی میٹر (6 فٹ 8 انچ) وچ عمر دے سائز تو‏ں قدرے وڈا اے ۔ مجسمے د‏‏ی دریافت دے بعد بازو دا کچھ حصہ تے اصلی چوٹکی کھو گئی سی۔ فی الحال ایہ پیرس دے لووویر میوزیم وچ مستقل نمائش اُتے ا‏‏ے۔ اس مجسمے دا ناں افروڈائٹ دے رومن ناں وینس تے یونانی جزیرے میلوس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، جتھے اسنو‏ں دریافت کيتا گیا تھا
تفصیل
وینس ڈی میلو دے بازو نامعلوم وجوہات د‏‏ی بناء اُتے گم گئےہاں۔ اس د‏ی سجے چھات‏ی دے تھلے اک پُرخول سوراخ موجود اے جس وچ اصل وچ دھات دا اک جوڑا سی جس وچ سجے بازو دے وکھ حصے د‏‏ی حمایت کيتی جاندی سی۔ ہتھیاراں دے بغیر ایہ واضح نئيں اے کہ ایہ مجسمہ اصل وچ کس طرح دا سی ، لیکن ٹیکسٹائل دے ماہر آثار قدیمہ الزبتھ ویلینڈ باربر نے نوٹ کيتا اے کہ وینس ڈی میلو د‏‏ی کرنسی تو‏ں پتہ چلدا اے کہ شاید اوہ چرخہ کٹائی ا‏‏ے۔
دریافت
عام طور اُتے ایہ زور دتا جاندا اے کہ وینس ڈ میلو نو‏‏ں 8 اپریل 1820 نو‏‏ں یارگوس کینٹروٹاس نامی کسان نے ملوس دے قدیم شہر دے کھنڈرات دے اندر دفن شدہ مقام دے اندر دریافت کيتا سی۔ میلوس ایجین دے جزیرے ملیوس (جسنو‏ں میلوس یا میلو وی کہیا جاندا اے ) اُتے واقع ٹرپیندی دا موجودہ پنڈ اے ، جو اس وقت سلطنت عثمانیہ دا اک حصہ سی۔
جدید استعمال
ماہرین آثار قدیمہ تے آرٹ مورخ ایڈولف فرٹ ونگلر د‏‏ی 1916 وچ بحالی د‏‏ی تجویز مجسمے نے جدید فن دے ماہراں نو‏‏ں بہت متاثر کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی دو اہ‏م مثالاں سالوڈور پائی د‏‏ی 1936 د‏‏ی پینٹنگ وینس ڈی میلو دے نال دراز تے اس د‏ی ہالوچینجینک ٹورڈور (1969–70) تے اس دے مجسمے د‏‏ی بار بار تصاویر نيں۔ایہ مجسمہ پہلے پلاسٹک سرجنز د‏‏ی اک قدیم ترین انجمن وچو‏ں اک امریک‏‏ی سوسائٹی آف پلاسٹک سرجنز (اے ایس پی ایس) د‏‏ی مہر دا حصہ سی۔ فروری 2010 وچ ، جرمن میگزین فوکس نے اس وینس د‏‏ی اک دستاویزی تصویر پیش کيت‏‏ی جس وچ یورپ نو‏‏ں درمیانی انگلی دتی گئی ، جس دے نتیجے وچ صحافیاں تے اشاعت دے خلاف ہتک عزت دا مقدمہ چلا۔ انہاں نو‏ں یونانی عدالت نے قصوروار نئيں قرار دتا۔
حوالے
گٹھ:فن گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ٹیری فاکس
thumb|ٹیری فاکس ٹیرینس سٹینلے "ٹیری" فوکس سیسی اوڈی (28 جولائی، 1958 28 جون، 1981) اک کینیڈیئن اتھلیٹ، اتے کینسر کھوج کارکن سی۔ 1980 وچّ، اک لتّ نوں کٹن دے باو جود، اس نے کینسر کھوج دے لئی پیسہ اگراہن اتے جاگروکتا لیاؤن لئی اک کراس - کینیڈا رچنا تے کم شروع کیتا۔ بھاویں کہ اس دے کینسر دے پھیلاء نے اس نوں 143 دن اتے 5,373 کلومیٹر (3,339 میل) دے بعد اپنی کھوج ختم کرن لئی مجبور کر دتا اتے آخرکار اس دی زندگی مکّ گئی، اس دے یتناں دا نتیجہ اک مقامی، دنیا بھر دی وراثت وچّ نکلیا۔ پہلی وار 1981 وچ منعقد ٹیری پھوکس رن، 60 توں ودھ دیساں وچ لکھاں لوکاں نوں شامل کرن وچ کامیاب ہوئی اتے ہن ایہہ کینسر کھوج لئی عالمی دا سبھ توں وڈا اک-روزہ فنڈریزر اے؛ اس دے نام اُتے 6 کروڑ ڈالر توں زیادہ دی اگراہی ہوئی اے۔
1980 وچّ، اسنے کینسر کھوج لئی پیسہ اکٹھا کرن لئی اک کراس-کنٹری رن 'د میراتھن آف ہوپ' دی شروعات کیتی۔ اس نے امید کیتی سی کہ کینیڈا دے ہر 24 ملیان لوکاں وچوں ہر اک کولوں اک ڈالر دی اگراہی ہو جائیگی۔ اس نے اپریل وچ سینٹ جوہن، نیو فاؤنڈلینڈ توں بناں کسے دھومدھام دے دوڑنا شروع کیتا تے ہر روز اک پورن میراتھن دے برابر دوڑدا رہا۔ جدوں تکّ اوہ اونٹاریؤ پہنچیا تاں پھوکس اک قومی سٹار بن گیا سی؛ اس نے پیسہ اکٹھا کرن دے اپنے یتناں وچّ کاروباریاں، اتھلیٹاں، اتے سیاستداناں نال کئی عوامی موقعے سانجھے کیتے۔۔ جدوں کینسر اس دے پھیپھڑیاں وچّ پھیل گیا تاں اوہ تھنڈر بے توں باہر اپنی دوڑ ختم کرن لئی مجبور ہو گیا سی۔ بیماری اُتے قابو پاؤن اتے اپنی میراتھن نوں ختم کرن دی اس دی امید دھری دھرائی رہِ جد نوں مہینے بعد اسدی موت ہو گئی۔
اسنوں سبھ توں گھٹّ عمر دے انسان نوں آرڈر آف کینیڈا دا ناں دتا گیا۔ فوکس نے 1980 دے لو مورش اوارڈ دیس دے پرمکھ کھڈاری وجوں جتیا اتے 1980 اتے 1981 وچّ اس دا کینیڈا دا اس سال دا نیوزمیکر ناں رکھیا گیا۔ بہت ساریاں عمارتاں، سڑکاں اتے پارکاں ہن جنہاں نوں دیس بھر وچّ اسدے اعزاز وچّ نام دتا گیا اے۔
مڈھلا جیون اتے کینسر
ٹیری فوکس دا جم 28 جولائی، 1958 نوں ونیپیگّ، مینیٹوبا وچّ، رولینڈ اتے بیٹی فوکس دے گھر ہویا سی۔ رولینڈ کینیڈیئن نیشنل ریلوے لئی اک سوچمین سی۔ ٹیری دا وڈا بھرا فریڈ، اک چھوٹا بھرا ڈیرل اتے اک چھوٹی بھین جوڈتھ سی۔
اس دا پروار 1966 وچ سری، بریٹیش کولمبیا ، وچ رہن لگّ پیا سی، پھر 1968 وچ پورٹ کوکٹلام وچّ وسّ گیا۔ اس دے ماتا-پیؤ اپنے پروار لئی سمرپت سن، اتے اسدی ماں خاص طور تے اپنے بچیاں دی رکھیا کردی سی؛ اس ولوں فوکس نے اپنے کم لئی اپنے ضدی سمرپن نوں ترقی یافتہ کیتا جو اوہ کرن لئی ہتھ لے لیندا اے۔ اس دے پیؤ نے یاد کیتا سی، کہ اوہ بہت ہی مقابلے باز سی، کہ ٹیری ہارن نوں انی زیادہ نفرت کردا سی کہ اوہ لگیا رہندا سی، جدوں تکّ اوہ کامیاب نہیں سی ہو جاندا۔
اوہ بچپن توں ہیفٹ بال، رگبی اتے بیس بال دا اک اتھلیٹ سی۔  اس دا جنونّ باسکٹبال لئی سی اتے بھاویں اوہ صرف پنج فٹّ لمبا سی اتے اس ویلے اک غریب کھڈاری سی، فاکس نے اپنی اٹھویں کلاس وچ سکول دی ٹیم بناؤن دی کوشش کیتی۔ بوب میکگل،  میری ہلّ جونیئر ہائی سکول وچّ ٹیری دا جسمانی سکھیا استاد اتے باسکٹبال کوچ سی، اس نے محسوس کیتا سی کہاوہ اک دوری دوڑاک بنن لئی بہتر سی اتے اسنوں کھیڈ اپناؤن لئی پریرت کیتا۔ پھوکس دی کوئی اچھا نہیں سی کہ اوہ کراس-کنٹری دوڑے، پر اس نوں اپنا لیا کیونکہ اوہ اپنے کوچ دا بھوت اعزاز کردا سی اتے اس نوں خوش کرنا چاہندا سی۔  اسدا باسکٹبال کھیڈنا جاری رکھن دا پکا ارادہ سی، بھاویں کہ اوہ ٹیم وچّ آخری تھاں تے سی۔ فوکس اپنے گریڈ اٹھ سیزن وچ صرف اک منٹ لئی کھیڈیا پر اپنیاں گرمیاں نوں اپنی کھیڈ سدھارن لئی سمرپت کیتا۔ اوہ گریڈ نوں وچ اک نیمت کھڈاری بن گیا اتے گریڈ دسّ وچ اک شروعاتی پوزیشن حاصل کیتی۔ گریڈ 12 وچّ، اس نے اپنے ہائی سکول دا اتھلیٹ آف د ییئر اوارڈ اپنے سبھ توں چنگے دوست ڈوگ الورڈ نال سانجھے طور تے جتیا۔
حوالے
گٹھ:کینیڈا
ہنری ایڈمنڈ کراس
ہنری ایڈمنڈ کراس فرانس دا اک نیو امپریشنسٹ پینٹر سی۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
گریز
گریز جرمنی دے صوبے تھورنگیا دا اک ضلع اے۔
پارناسیوس فیلڈری
پارناسیوس فیلڈری ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
کنہیری دیاں غاراں
کنہیری دیاں گفاواں ایہہ ممبئی دے مغربی کھیتر وچ وسے بورولی دے شمال وچ واقع ہن۔ ایہہ شبد کرشنگری مطلب کالا پربت توں نکلیا اے جس دے نام تے ایہناں گفاواں دا نام پیا۔ ایہہ گفاواں بدھ کلا نوں درساؤندیاں ہن۔ وڈیاں-وڈیاں چٹاناں نوں تراش کے ایہناں نوں بنایا گیا اے۔ ایہناں گفاواں نوں 10ویں صدی بی۔سی وچ بنایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے تریخی تھاں گٹھ:بھارت دا اتہاس
چھجو دا چوبارا
بلخ تے بخارا توں وی ودھ سُکھ تے سکون دین آلا چھجو دا چوبارا خیالی نئیں بلکہ اصل وچ چھجو دا چوبارا اے جیہڑا لہور شہر چ ہندواں دا مشہور تھاں ہویا کردا سی، ایہ اج وی شہر لہور وچ موجود اے۔ اس ویلس اس تھاں تے لہور دے میو ہسپتال نے اپنا قبضہ کر رکھیا اے۔ جدونکہ ایس دا کافی حصہ بیگم شمس شہاب الدین کانولیسئنٹ ہوم دے قبضے ہیٹھ اے۔