سٹرینگ_تھیوری
سٹرنگ تھیوری تتّ-نکھیڑ
سٹرنگ تھیوری دا شروعاتی وچار ایہہ ہے ہے کہ پارٹیکل پھجکس دے بندو ورگے کناں نوں سٹرنگ نامک 1-ایامی وستواں وچّ پیش کیتا جا سکدا ہے۔ سٹرنگ تھیوری مطابق، سٹرنگ کئی طریقیاں نال کمپن کر سکدے ہن۔ سٹرنداں دے اردھ ویاس توں ودھ والے ستھاناں تے ، ہریک کمپن دا طریقہ وکھرے قسم دے پونج، چارج اتے ہور گناں والے دے کن نوں رچدا ہے جو سٹرنگ ڈائنیمکس نال ناپے جا سکدے ہن۔ سٹرنگاں دا ٹٹنا تے دوبارہ جڑنا کناں دے پیدا ہون تے گرہن کیتے جان نال سبندھ رکھدا ہے، جو کناں وچکارلی پرسپر کریاواں نوں پیدا کردی ہے۔ سٹرنگاں دے کمپن دے طریقیاں دی اداہرن اک گٹار دی تار دوارا پیدا ہون والیاں کئی وکھریاں سنگیت دیاں دھناں وانگ ہے۔ اس اداہرن وچّ، وکھریاں دھناں وکھرے کناں نال سبندھت ہن۔ سٹرنگ تھیوری وچّ، سٹرنگ دے کمپن دے طریقیاں وچوں اک طریقے دا سبندھ اک پنجہین، سپن-2 کن نال ہے۔ اجیہا کن گریویٹون کیہا جاندا ہے کیونکہ ایہہ اجیہے بل نوں سواری کراؤندا ہے جس وچّ گروتاکرشن دا گن ہندا ہے۔  کیونکہ سٹرنگ تھیوری نوں اک ستھر گنتک کوانٹم مکینکس تھیوری منیا جاندا ہے، اسلئی اس گریویٹون کن دی ہوند دی اوستھا دا مطلب ہے کہ سٹرنگ تھیوری کوانٹم گریوٹی دی تھیوری ہے۔ سٹرنگ تھیوری وچّ دوہے طرحاں دے سٹرنگ شامل ہن۔ جہناں وچّ اک کھلے سٹرنگ ہندے ہن جہناں دے دو وکھرے انتمبندو (سرے) ہندے ہن۔ دوجی طرحاں دے سٹرنگ پورا چکر بناؤندے ہن، یانِ کہ بند سریاں والے ہندے ہن۔ دوویں قسم دے سٹرنگ ذرا وکھرے طریقے نال ورتاؤ کردے ہن، تے وکھری قسم دے کن رچدے ہن۔ جویں، ساریاں سٹرنگ تھیوریاں وچّ بند سٹرنگ گریویٹون طریقے ہن، پر صرف کھلے سریاں والے سٹرنگ ہی پھوٹون نامک کناں نال سبندھ رکھدے ہن۔ کیونکہ اک کھلے سٹرنگ دے دوہے سرے ہمیشہ مل کے جڑ سکدے ہن. تے بند سٹرنگ رچ سکدے ہن، اسلئی ساریاں تھیوریاں وچّ بند سٹرنگ ہندے ہن۔ اک سٹرنگ دی لمبائی پلینک لمبائی برابر ہندی ہے۔ شروعاتی ماڈل وچّ، بوسونک سٹرنگ، نے صرف بوسون کناں دی شرینی دا ہی سہویوگ کیتا| ایہہ ماڈل، گھٹّ اورجاواں تے، اک کوانٹم گریوٹی تھیوری، جس وچّ گیز بوسون جویں پھوٹون وی شامل ہن (جیکر کھلے سرے والے سٹرنگ وی شامل کر لئے جان) دی ویاکھیا کردا ہے۔ پھیر وی، اس ماڈل وچّ سمسیاواں ہن۔ سبھ توں زیادہ مہتوپورن ایہہ ہے کہ تھیوری وچّ مول اتھرتا ہندی ہے، جو نتیجے وجوں اپنے آپ وچّ ہی سپیس سمیں دا رساؤ کردا منی جاندی ہے(گھٹو گھٹّ انشک روپ وچّ)| اسدے نال ہی، جویں اسدا نام درساؤندا ہے کناں دا رنگ-پٹا (سپیکٹرم) صرف بوسناں دا ہی ہے اتے کن جویں پھوٹین ، وطیرے دے خاص گناں دی پالنا کدے ہن، دا ہے۔ موٹے طور تے کہندے ہوئے، بوسن رساؤ دے جنم داتا کن ہن، پر پدارتھ دے نہیں، جو پھرمیؤنز دا بنیا ہندا ہے۔ایہہ جانچ کردے ہوئے کہ کویں سٹرنگ تھیوری پھرمیؤن وی شامل کر سکدی ہے نے سپرسمٹری دی کھوج نوں جنم دتا، جو بوسوناں اتے  پھرمیؤناں درمیان گنتک سبندھ ہے۔ پھرمؤن کمپنا سمیت والی تھیوریاں نوں سپرسٹرنگ تھیوریاں کیہا جاندا ہے؛ کئی قسماں درسائیاں گئیاں ہن، پر ہن ساریا M-تھیوری دیاں وکھریاں سیماواں ہون دے روپ وچّ سوچیاں جاندیاں ہن۔ کیونکہ سٹرنگ تھیوری ساریاں مڈھلیاں کریاواں نال میل کھاندی ہے، جس وچّ گریوٹی وی شامل ہے، کئی وگیانیاں نوں امید ہے کہ ایہہ ساڈے برہمنڈ نوں پوری طرحاں درساؤندی ہے تے اس نوں تھیوری آف ایوریتھنگ بنا دندی ہے۔ سٹرنگ تھیوری وچّ تازہ کھوجاں دا اک مکھ منتوَ اجیہی تھیوری دا حلّ لبھنا ہے جو سٹینڈرڈ ماڈل نال نتیجیاں دے روپ وچّ میل کھاوے، چھوٹے برہمنڈی ستھر انک نال میل کھاوے، جس وچّ ڈارک میٹر ہندا ہے تے برہمنڈی مدراسپھیرتی (cosmic inflation) لئی تعریف دے قابل تنتر نال میل کھاوے| ایہہ اجے تکّ اگیات ہے کہ سٹرنگ تھیوری وچّ کوئی اجیہا حلّ ہے، نہ ایہہ پتہ چلیا ہے کہ ایہہ تھیوری وستھار دی چون لئی کنی کو آزادی دی آگیا دندی ہے۔ سٹرنگ تھیوری دیاں چنوتیاں وچوں اک ایہہ ہے کہ ساری تھیوری اجے تکّ سارے ہلاتاں وچّ سنتشٹیدائک پریبھاشا نہیں دے سکی| سٹرنگاں دے کھنڈاؤ زیادہتر سدھے ہی گڑبڑی سدھانت (perturbation theory) دیاں تکنیکاں ورت کے پربھاشت کیتے گئے ہن، پر عامَ طور تے ایہہ اگیات ہے کہ بغیر گڑبڑی نال سٹرنگ تھیوری نوں کویں پربھاشت کیتا جاوے| ایہہ وی سپشٹ نہیں ہے کہ  کی  کوئی اجیہا سدھانت ہے جاں نہیں جس نال سٹرنگ ‘vacuum state’ (پلاڑ اوستھا ) چندی ہے، جو ساڈے برہمنڈ دے گناں نوں نردھارت کرن والی سپیس ٹائم بنتر ہے۔