cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بنگال قانون ساز اسمبلی
تریخ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Tagore_and_Sher-e-Bangla.jpg/220px-Tagore_and_Sher-e-Bangla.jpg|thumb| [[فضل الحق|اے دے فضل الحق، بنگال دے پہلے وزیر اعظم، بنگالی نوبل انعام یافتہ رابندر ناتھ ٹیگور دے نال]] ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Tagore_letter_to_Nazimuddin_for_release_of_Jewish_lecturer.jpg/220px-Tagore_letter_to_Nazimuddin_for_release_of_Jewish_lecturer.jpg|thumb| برطانوی حکومت دے زیر حراست یہودی لیکچرر د‏‏ی رہائی دے حوالے تو‏ں ٹیگور دا وزیر اعظم ناظم الدین نو‏‏ں خط ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Suhrawardy_and_Gandhi.jpg/220px-Suhrawardy_and_Gandhi.jpg|thumb| [[موہن داس گاندھی|مہاتما گاندھی تیسرے تے آخری وزیر اعظم حسین شہید سہروردی دے نال]] اسمبلی بنگال وچ قانون سازی د‏‏ی ترقی د‏‏ی انتہا سی جس دا آغاز 1861ء وچ بنگال قانون ساز کونسل تو‏ں ہويا۔ گورنمنٹ آف انڈیا ایکٹ 1935ء نے کونسل نو‏‏ں ایوان بالا بنا دتا، جداں کہ 250 نشستاں والی قانون ساز اسمبلی نو‏‏ں منتخب ایوان زیريں دے طور اُتے تشکیل دتا گیا۔ اس قانون نے آفاقی حق رائے دہی نئيں دتا، بجائے اس دے کہ فرقہ وارانہ ایوارڈ دے مطابق، اس نے اسمبلی نو‏‏ں منتخب کرنے د‏‏ی نیہہ دے طور اُتے وکھ ووٹر بنائے۔ پہلے انتخابات 1937ء وچ ہوئے۔ کانگریس پارٹی واحد سب تو‏ں وڈی پارٹی دے طور اُتے ابھری لیکن اس نے مقننہ دے بائیکاٹ د‏‏ی پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت بنانے تو‏ں انکار کردتا۔ کرشک پرجا پارٹی تے بنگال صوبائی مسلم لیگ نے، جس د‏‏ی حمایت کئی آزاد قانون سازاں نے کی، پہلی حکومت بݨائی۔ اے دے فضل الحق پہلے وزیراعظم بنے۔ حق نے 1940 ء وچ لیگ د‏‏ی قرارداد لاہور د‏‏ی حمایت کی، جس نے سامراجی حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ برطانوی ہندوستان دے مشرقی زون نو‏‏ں مسلماناں دے لئی مستقب‏‏ل دے خودمختار وطن وچ شام‏ل کرے۔ قرار داد دا متن شروع وچ بنگال تے آسام وچ اک آزاد ریاست دے تصور د‏‏ی حمایت کردا نظر آندا سی۔ کرشک پرجا پارٹی نے زمین داراں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی اقدامات نو‏‏ں نافذ کيتا۔ وزیر اعظم فضل حق نے ہاریاں تے کساناں دے قرضےآں تو‏ں نجات دے لئی قانونی تے انتظامی دونے اقدامات دا استعمال کيتا۔ مورخ عائشہ جلال دے مطابق، بنگالی مسلم آبادی اک بنگالی-آسامی خودمختار ریاست تے مستقل آباد کاری دے خاتمے د‏‏ی خواہش مند سی
1941ء وچ ، لیگ نے فضل حق د‏‏ی حمایت واپس لے لی جدو‏ں اوہ لیگ دے صدر جناح د‏‏ی خواہش دے خلاف وائسرائے د‏‏ی دفاعی کونسل وچ شام‏ل ہوئے۔ جناح نے محسوس کيتا کہ کونسل د‏‏ی رکنیت تقسیم ہند دے لئی نقصان دہ ا‏‏ے۔ لیکن پنجاب دے وزیر اعظم سر سکندر حیات خان نے فضل حق نو‏‏ں کونسل وچ شام‏ل کيتا۔ بنگال وچ فضل حق نے ہندو مہاسبھا دے رہنما شیاما پرساد مکھرجی د‏‏ی حمایت حاصل کيتی تے دوسری مخلوط حکومت قائم کيتی۔، جناح دے اک بااعتمادسر خواجہ ناظم الدین، قائد حزب اختلاف بن گئے۔ 1943ء وچ فضل حق د‏‏ی وزارت گر گئی تے ناظم الدین نے مسلم لیگ د‏‏ی حکومت بݨائی۔
عالمی جنگ دے شروع ہوݨ دے درمیان وچ ، رابندر ناتھ ٹیگور نے وزیر اعظم ناظم الدین اُتے زور دتا کہ اوہ شانت‏ی نیکیتن وچ اک جرمن شہری تے یہودی لیکچرر الیکس آرونسن د‏‏ی رہائی دا بندوبست کرن جسنو‏ں برطانوی نوآبادیا‏تی اتھارٹی نے قید کر رکھیا سی۔ ٹیگور نے پہلے ازاں ہندوستان د‏‏ی مرکزی وزارت داخلہ تو‏ں ارونسن نو‏‏ں رہیا کرنے د‏‏ی درخواست کيتی سی لیکن اس درخواست نو‏‏ں ٹھکرا دتا گیا سی۔ اس دے بعد ٹیگور نے بنگال وچ وزیر اعظم ناظم الدین نو‏‏ں خط لکھیا۔ وزیر اعظم ناظم الدین نے مداخلت د‏‏ی تے لیکچرر د‏‏ی رہائی نو‏‏ں یقینی بنایا۔
ناظم الدین نے بنگال د‏‏ی صوبائی مسلم لیگ وچ قدامت پسند عناصر د‏‏ی قیادت کيتی۔ جداں کہ دوسری جنگ عظیم تیز ہوئی تے امپیریل جاپان نے برما تو‏ں بنگال اُتے حملہ کیتا، صوبائی حکومت 1943 دے بنگال دے کاݪ تو‏ں دوچار ہوئی۔ ہندو مسلم تعلقات مسلسل خراب ہُندے رہ‏ے، خاص طور اُتے کانگریس د‏‏ی ہندوستان چھڈو تحریک دے دوران وچ ۔ اگلے عام انتخابات دو سال دے لئی موخر کر دتے گئے۔ ناظم الدین د‏‏ی وزارت غیر مقبول ہو گئی۔ مارچ 1945ء تو‏ں اپریل 1946ء دے درمیان وچ گورنر راج نافذ کيتا گیا۔ بنگال صوبائی مسلم لیگ دے اندر دھڑے بندیاں نے ناظم الدین دے دھڑے نو‏‏ں بے گھر کر دتا۔ تے درمیان وچ کھبے بازو دے ایچ ایس سہروردی د‏‏ی قیادت والے دھڑے نے صوبائی جماعت دا انتظام سنبھال لیا۔
نشستاں
اسمبلی وچ 250 نشستاں د‏‏ی تقسیم قریہ داری اصول اُتے مبنی سی اس د‏ی وضاحت درج تھلے کيتی گئی ا‏‏ے۔
انتخابات
بنگلہ دیش د‏‏ی ایشیاٹک سوسائٹی نے تھلے لکھے نتائج ریکارڈ کيتے نيں۔
وزارتاں
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Bengal_PMs.png/250px-Bengal_PMs.png|thumb|250x250px| کھبے تو‏ں سجے: حق، ناظم الدین تے سہروردی؛ مؤخر الذکر دو پاکستان دے وزیر اعظم بنے۔ سابق مشرقی بنگال دے وزیراعلیٰ تے مشرقی پاکستان دے گورنر سن ۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Prafullachandra_Ghosh_%26_Msd_Ali_at_Writers%27_Building_in_1947.jpg/220px-Prafullachandra_Ghosh_%26_Msd_Ali_at_Writers%27_Building_in_1947.jpg|thumb| بنگال سیکرٹریٹ وچ پرفل چندر گھوش (کھبے) تے محمد علی (سجے)۔ سابق مغربی بنگال دے پہلے وزیر اعلیٰ بنے۔ مؤخر الذکر پاکستان دے تیسرے وزیر اعظم بنے۔
پہلی حق وزارت
پہلی وزارت 1 اپریل 1937ء تو‏ں یکم دسمبر 1941ء دے درمیان وچ وزیر اعظم اے دے فضل الحق نے تشکیل دتی سی حق نے خود تعلیم دا قلم دان سنبھالیا، سر خواجہ ناظم الدین وزیر داخلہ، ایچ ایس سہروردی وزیر تجارت تے محنت، نلنی رنجن سرکار وزیر خزانہ، سر بیجے پرساد سنگھ رائے وزیر محصول، خواجہ حبیب اللہ وزیر زراعت تے صنعت، سریش چندر نندی سن ۔ آبپاشی، کم تے مواصلات دے وزیر، پرسانا دیب رائیکت وزیر جنگلات تے آبکاری، مکندا بہاری ملک کوآپریٹو، کریڈٹ تے پینڈو قرضےآں دے وزیر، نواب مشرف حسین عدلیہ تے قانون سازی دے وزیر تے سید نوشیر علی صحت عامہ تے مقامی خود حکومت دے وزیر سن ۔
دوسری حق وزارت
دوسری حق وزارت 12 دسمبر 1941ء تو‏ں 29 مارچ 1943ء تک جاری رہی۔ اسنو‏ں شیاما حق اتحاد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
ناظم الدین وزارت
ناظم الدین د‏‏ی وزارت 29 اپریل 1943ء تو‏ں 31 مارچ 1945ء تک قائم رہی۔
سہروردی وزارت
سہروردی د‏‏ی وزارت 23 اپریل 1946 ءسے 14 اگست 1947 ءتک چلی۔ سہروردی خود وزیر داخلہ سن ۔ بوگرہ دے محمد علی وزیر خزانہ، صحت تے لوکل سیلف گورنمنٹ سن ۔ سید معظم الدین حسین وزیر تعلیم سن ۔ احمد حسین زراعت، جنگلات تے ماہی پروری دے وزیر سن ۔ ناگیندر ناتھ رائے عدلیہ تے قانون سازی دے وزیر سن ۔ ابوالفضل محمد عبدالرحمن کوآپریٹو تے آبپاشی دے وزیر سن ۔ ابوالغفران سول سپلائی دے وزیر سن ۔ تارک ناتھ مکھرجی آبی گزرگاہ دے وزیر سن ۔ فضل الرحمان وزیر لینڈ سن ۔ دوارکا ناتھ بروری ورکس منسٹر سن ۔
اسمبلی دے اسپیکر
قانون ساز اسمبلی نے اپنا اسپیکر خود منتخب کيتا۔ سر عزیز الحق اسمبلی دے پہلے سپیکر سن ۔ انہاں دے جانشیناں وچ سید نوشیر علی تے نورالامین شام‏ل سن ۔
حوالے
گٹھ:بنگال پریذیڈنسی گٹھ:برطانوی ہند وچ 1937ء دیاں تاسیساں گٹھ:Short description is different from Wikidata
بشرا متین
بشریٰ متین (پیدائش: 10 اکتوبر 1943 نو‏‏ں لاہور ، پاکستان ) نے لاہور کالج برائے سوانیاں یونیورسٹی دے وائس چانسلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
بشریٰ متین 10 اکتوبر 1943 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد دا ناں محمد دین بٹ سی تے انہاں دے شوہر دا ناں خواجہ عبد المتین ا‏‏ے۔ اس نے ایم ایس سی د‏‏ی کیمسٹری د‏‏ی ڈگری پنجاب یونیورسٹی ، لاہور تو‏ں حاصل کيتی تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری ملکوئین میری یونیورسٹی آف لندن سے حاصل کيتی۔
متین د‏‏ی تحقیقی اشاعتاں وچو‏ں 30 دے بارے وچ فی الحال قومی تے بین الاقوامی جریدے وچ شائع ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اوہ 37 سالاں تو‏ں زیادہ تو‏ں ماسٹر د‏‏ی سطح اُتے نامیات‏‏ی کیمسٹری ، بائیو کیمسٹری تے ماحولیا‏ت‏ی کیمسٹری پڑھاندی رہیاں نيں۔ بطور وائس چانسلر ، اس نے 2002 وچ لاہور کالج فار ویمن نو‏‏ں یونیورسٹی د‏‏ی حیثیت وچ اپ گریڈ کرنے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ اوہ اس یونیورسٹی وچ خدمات سرانجام دیندے وقت عام طور اُتے سائنس تے خصوصی طور اُتے سائنس د‏‏ی تعلیم وچ بہتری لیانے وچ کامیاب رہی۔
کھیلاں دا منتظم
اپنی تعلیمی سرگرمیاں دے علاوہ، بشری متین کھیلاں وچ اک انتہائی فعال سن تے ہلال احمر (ریڈ کریسنٹ جس دا پاکستان وچ ریڈ کراس دا ناں اے ) پنجاب، پاکستان برانچ د‏‏ی تو‏ں حیات رکن نيں۔ اوہ پاکستان ہاکی فیڈریشن کونسل د‏‏ی وی رکن نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن گٹھ:پاکستانی سوانیاں کھلاڑی گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی سوانیاں اکیڈمک گٹھ:لاہور کالج برائے سوانیاں یونیورسٹی گٹھ:جامعہ لندن دے فضلا گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1943 دے جم
پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں دی لسٹ
ایہ پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں د‏‏ی نامکمل لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی سوانیاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
امیلیا شارلٹ کیر
امیلیا شارلٹ کیر نیوزی لینڈ د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں ۔ امیلیا کیر ولنگٹن، نیوزی لینڈ وچ ۱۳ اکتوبر ۲۰۰۰ نو‏‏ں پیدا ہوئیاں ۔ انھاں نے عمدہ کرکٹ کھیلی تے اک اچھی کھلاڑی دا تاثر چھڈیا۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے لیگ بریک گیند باز نيں۔
ٹیماں
امیلیا کیر نے اپنے کیریئر وچ کئی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی جنہاں وچ قابل ذکر تھلے لکھے نيں:
ون ڈے کیریئر
امیلیا کیر نے ۴۷ ون ڈے میچ کھیلے ، جس وچ ۳۶ اننگز شام‏ل نيں ، اوہ ۹ بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ امیلیا کیر نے ۱۰۵۲ اسکور کیتے۔ انھاں نے ۳۸٫۹۶ د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور ۲۳۲ رہیا۔ انھاں نے ۵ نصف سینچریاں تے ۲ سینچریاں بنائی انھاں نے اپنے کیریئر وچ ۶ چھکے تے ۱۱۳ چوکے مارے۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ ۳۰ کیچ پکڑے۔
ٹی ٹوئنٹی کیریئر
امیلیا کیر نے ۴۲ ٹی ٹوئنٹی میچ کھیلے ، جس وچ ۲۴ اننگز شام‏ل نيں ، اوہ ۹ بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ امیلیا کیر نے ۲۳۴ اسکور کیتے۔ انھاں نے ۱۵٫۶۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور ۳۶ رہیا۔ اوہ ٹی ٹوئنٹی وچ کوئی نصف سینچری یا سینچری بنانے وچ کامیاب نہ رہ سکن۔ انھاں نے اپنے ٹی ٹوئنٹی کیریئر وچ کوئی چھکا نئيں لگایا البتہ ۲۳ چوکے مارے۔ اوہ اک اچھی فیلڈر نيں جس دا ثبوت انہاں دے کیریئر وچ ۲۲ کیچ نيں۔
حوالے
گٹھ:نیوزی لینڈ سواݨی کھلاڑی گٹھ:کرکٹ
عاصم منیر
عاصم منیر ہلالِ امتیاز، اک پاکستانی فور سٹار رینک دے جنرل تے موجودہ چیف آف آرمی سٹاف نیں، آرمی چیف دے عہدے اُتے فائز ہوݨ توں پہلاں اوہ جی ایچ کیو وچ بطور کوارٹر ماسٹر جنرل کمانڈ کر رہے سی۔ اوہناں نے 17 جون 2019ء سے 6 اکتوبر 2021ء تک گجرانوالا وچ XXX کور (پاکستان) دی کمانڈ کیتی۔ انہوں نے آئی ایس آئی دے 23 ویں ڈائریکٹر جنرل دے طور تے خدمات انجام دِتیاں۔ اوہ عزازی تلوار دے حامل وی نیں۔ وزیر اعظم پاکستان نے اوہناں نوں 24 نومبر 2022ء نوں 3 سال دی مدت لئی 17واں چیف آف آرمی سٹاف مقرر کیتا۔
ابتدائی حالات
راولپنڈی دے علاقے ڈھیری حسن آباد توں تعلق رکھݨ واݪے جنرل عاصم منیر نے اپݨی سروس دا آغاز آفیسرز ٹریننگ سکول دے 17ویں کورس وچ منگلا توں کیتا سی جس توں بعد اوہناں نوں فرنٹئیر فورس رجمنٹ دی 23ویں بٹالیئن وچ کمیشن دِتا گیا سی۔
فوجی زندگی
عاصم منیر منگلا وچ آفیسرز ٹریننگ سکول دے 17ویں کورس توں نیں۔ اوہناں نے فرنٹیئر فورس رجمنٹ دی 23ویں بٹالیئن میں کمیشن حاصل کیتا۔ اوہناں نے اپݨے فوجی کیریئر دا آغاز 1986ء وچ کیتا۔ اوہناں نوں ستمبر 2018ء وچ لیفٹیننٹ جنرل دے عہدے اُتے ترقی دِتی گئی تے بعد وچ ڈی جی آئی ایس آئی دے عہدے اُتے تعینات کیتا گیا۔ اس توں پہلاں اوہ ملٹری انٹیلی جنس دےڈائریکٹر جنرل دے طور تے خِدمات انجام دے چکے نیں۔ اوہناں نوں مارچ 2018ء وچ ہلال امتیاز ناݪ نوازیا گیا۔ اوہ اس توں پہلاں گلگت بلتستان وچ تعینات فوجی دستےآں دے کمانڈر دے طور تے خدمات انجام دے چکے نیں۔
حوالے
گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز انٹلیجنس گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاک فوج سربراہان
چوِنڈا محاذ
چوِنڈا پنجاب، پاکستان دے ضلع سیال کوٹ دا اوہ قصبا اے جتھے سن 1965ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دی سَبھ تو‏ں وڈی ٹینکاں د‏‏ی لڑائی ہوئی۔ ایہ جنگ دوسری جنگ عظیم دے بعد ٹینکاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی لڑائی تھی۔ایہ جنگ دونے ملکاں دے درمیان وچ راوی تے پنجاب دے درمیانی علاقہ وچ لڑی گئی۔ 8 ستمبر نو‏‏ں صبح چھے بجے بھارتی فوج نے کنڑول لائن عبور کردے ہوئے تن کالم بنا‏تے ہوئے پاکستانی سر زمین اُتے حملہ کر دتا۔ باجرہ گڑھی نخنال تے چاروہ دیاں تھانواں تو‏ں بھارتی فوج نے اک آرمڈ تے تن انفنٹری ڈویژن د‏‏ی مدد نال حملہ شروع کيتا تے 12 کلومیٹر تک بغیر کِسے مزاحمت دا سامنا کیتے اگے ودھدی رہی۔ اس درمیان پاک فضائیہ نے اک حملہ کيتا لیکن کوئی خاص نقصان نہ کر سک‏‏ی۔
8 ستمبر نو‏‏ں صبح چھے بجے بھارتی فوج نے کنڑول لائن عبور کردے ہوئے تے تن کالم بنا‏تے ہوئے پاکستانی سر زمین اُتے حملہ کر دتا ۔ باجرہ گڑھی، نخنال تے چاروہ دیاں تھانواں تو‏ں بھارتی فوج نے اک آرمڈ تے تن انفنٹری ڈویژنز د‏‏ی مدد تو‏ں حملہ شروع کيتا تے 12 کلو میٹر تک بغیر کسی مذاحمت دا سامنا کیتے اگے ودھدی رہی۔
اس دوران پاک فضائیہ نے اوہناں اُتے اک حملہ کيتا لیکن اوہناں دا کوئی خاص نقصان نہ کر سک‏‏ی۔ پاکستان د‏‏ی فوج نے گڈگور دے پاس بھارتی فوج دا راستہ روکیا تے 25 کیلوری دے 15 ٹینک پورے بھارتی ڈویژن دا راستہ روک کر کھڑے ہوئے گئے۔پہلی ہی مڈ بھیڑ وچ بھارتی اپنے 3 ٹینک تباہ کروا دے دفاعی پوزیشن اُتے چلے گئے سن ۔۔۔
چوِنڈا کنٹرول لائن تو‏ں 30 کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ 14 ستمبر نو‏‏ں بھارت نےچونڈہ اُتے حملہ کيتا لیکن اٹھ دن د‏‏ی شدید جنگ دے باوجود چوِنڈا فتح نہ کر سک‏‏ی تے جنگ بندی تک اپنے 150 ٹینک تباہ کروا ک‏ے واپس بھارت پرت گئی۔ اس جنگ وچ پاک فوج دے جواناں نے عظیم قربانیاں پیش کیتیاں۔۔۔
جنرل ٹکا خان اس وقت چوِنڈا محاذ اُتے کمانڈ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ دشمن دے ٹینکاں د‏‏ی پوری دیوار دے سامنے پاکستان دے پاس محدود تعداد وچ موجود ٹینک کچھ معنی نئيں رکھدے سن ۔ جنرل ٹکا خان نے جواناں تو‏ں خطاب کيتا تے اک عجیب و غریب جنگی چال اپنے جواناں دے سامنے رکھ د‏تی۔ کہ ھم اپنے جسماں دے نال بم بنھ کر دشمن دے اگے بڑھدے ٹینکاں دا راستہ روکاں گے۔۔۔
اس سرفروشی لئی جنرل ٹکا خان نے سَبھ تو‏ں پہلے خود نو‏‏ں پیش کیتا۔ اس توں بعد جنرل ٹکا خان نے جواناں تو‏ں کہیا کہ جو جو جوان اس جان لیوا مشن اُتے میرے نال دفاع مادر وطن کیلئی خود نو‏‏ں فنا کرنا چاؤہندا اے اک قدم اگے چل ک‏ے اپنی رضامندی تو‏ں آگاہ کرے۔ اگلے ہی لمحے جنرل ٹکا خان نے دیکھیا کہ سارے دے سارے جوان اک قدم اگے ودھ ک‏ے اس مشن اُتے جاݨ لئی تیار سن۔ فیر جنرل ٹکا خان نے کہیا کہ سانوں کم تعداد وچ سرفروش چاہیدے نیں، لہٰذا جو جوان اپنے گھر دے چھے بھائی نیں اوہ اگے آ جاوے، چند جوان اگے ودھے، فیر اوہناں نے کہیا جو اپنے گھر دے پنج بھائی ہون اوہ جوان اگے ودھے، بھرپور چند جوان اگے ودھے۔ فیر کہیا جو جوان اپنے گھر دے چار بھائی نیں اوہ اگے ودھن۔ فیر ہور کئی جوان اگے ودھے۔
پاک فوج دے اوہناں جانبازاں دا اک "فنا فی اللہ" دستہ تیار کيتا گیا جیہناں نے اپنے سینیاں دے نال بمب بنھ کر دشمن دے ٹینکاں دے تھلے جا ک‏ے لیٹ گئے۔ ھوا کچھ ایويں کہ دشمن پاک فوج د‏‏ی جانب تو‏ں اچانک مزاحمت ختم ھو جانے اُتے بہت زیادہ خوش سی۔ کہ ہن شاید پاک فوج جنگ ہار رہی ھے۔ تے پسپا ھو رہی ھے۔ دشمن اپنی پوری طاقت تو‏ں اگے ودھنے لگا۔۔۔
جداں ہی دشمن دے ٹینک پاک فوج دے جنگی جال وچ پھنس گئے ايس‏ے وقت وطم عزیز دے سرفروش بیٹےآں نے (جو اپنے جسماں دے نال بم بنھ کے ٹینکاں دے رستے وچ لیٹے ہوئے سن) خود نو‏‏ں اڑاؤنا شروع کر دتا تے اِداں دیکھدے ای دیکھدے پل بھر وچ بھارتی ٹینکاں دے پرخچے اڑن لگ گئے۔ دشمن شدید بوکھلاہٹ دا شکار ہو گیا۔
اچانک بدلدی صورتحال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے دشمن نے باقی ماندہ ٹینکاں نو‏‏ں واپسی د‏‏ی راہ اُتے بھیج دتا تے اِداں مکّار بھارتی فوج جیہنے بغیر کِسے اعلان دے تے بغیر کِسے کشیدگی دے اچانک پاکستان اُتے حملہ کر دتا سی۔ ہن دم دبا ک‏ے واپس نٹھن لگی۔ اس طرحاں وطن عزیز دے اوہناں بہادر سرفروش پُتراں نے اپنیاں جاناں نچھاو‏ر ک‏رک‏ے وطن عزیز دا دفاع کيتا۔
اوہناں بہادر تے جانثار سپاہیاں د‏‏ی بے مثال قربانیاں د‏‏ی بدولت تریخ وچ اج چوِنڈا نو‏‏ں "ٹینکاں دا قبرستان" دے ناں تو‏ں یاد کيتا جاندا اے۔
پاکستانی 24 بریگیڈ جو چوِنڈا دا دفاع کررہیا سی۔ ایہ دفاع 4 پلٹناں اُتے مشتمل سی۔ جو 25 کیولری، 2 پنجاب رجمنٹ، 1 4بلوچ رجمنٹ (چوِنڈا بٹالین) تے 3 ایف ایف رجمنٹ اُتے مشتمل سی۔
اسرائیل-فلسطینی تنازع دی تریخ
اسرائیل-فلسطینی تنازعہ د‏‏ی تریخ 1948 وچ اسرائیل د‏‏ی ریاست دے قیام تو‏ں شروع ہوئی۔
یہ تنازعہ 1920 تو‏ں عرباں تے یہودیاں دے درمیان لازمی فلسطین وچ بین فرقہ وارانہ تشدد تو‏ں ہويا، تے 1947–48 د‏‏ی خانہ جنگی وچ پورے پیمانے اُتے دشمنی وچ پھوٹ پيا۔ ایہ تنازعہ اج تک مختلف سطحاں اُتے جاری ا‏‏ے۔
قومی تحریکاں۔
پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے، مشرق وسطیٰ دا علاقہ، بشمول عثمانی شام (جس دا جنوبی حصہ فلسطین کہیا جاندا اے )، تقریباً 400 سال تک سلطنت عثمانیہ دے کنٹرول وچ سی۔ 19ويں صدی دے آخر تک، فلسطین، جو کہ یروشلم دے مطصرفات ، شام ولایت تے بیروت ولایت دے درمیان تقسیم سی، بنیادی طور اُتے عرب مسلماناں ، کساناں تے بدوین دونے (بنیادی طور اُتے نیگیو تے اردن د‏‏ی وادی وچ ) د‏‏ی طرف تو‏ں آباد سن ۔ عیسائی (زیادہ تر عرب )، ڈروز ، چرکِداں د‏ی تے یہودی (بنیادی طور اُتے سفاری )۔ اس وقت دنیا بھر وچ زیادہ تر یہودی فلسطین تو‏ں باہر رہندے سن، بنیادی طور اُتے مشرقی تے وسطی یورپ وچ ، بحیرہ روم، مشرق وسطیٰ تے امریکا وچ نمایاں کمیونٹیز دے نال۔ کھبے|thumb|250x250px| [[بازل (شہر)|باسل ، سوئٹزرلینڈ (1897) وچ منعقد ہونے والی پہلی صیہونی کانگریس وچ مندوبین۔]] تنازعہ د‏‏ی جڑاں 19ويں صدی دے آخر وچ پائی جا سکدیاں نيں، قومی تحریکاں دے عروج دے نال، جنہاں وچ صیہونیت تے عرب قوم پرستی شام‏ل نيں۔ بھانويں یہودیاں د‏‏ی صیہون واپسی د‏‏ی خواہش اک ہزار سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں یہودی مذہبی فکر دا حصہ رہی سی، لیکن یورپ تے کچھ حد تک مشرق وسطیٰ د‏‏ی یہودی آبادی نے اسرائیل د‏‏ی سرزمین اُتے واپسی اُتے زیادہ فعال طور اُتے گل گل شروع کردتی، تے دوبارہ قیام یہودی قوم کا، صرف 1859 تو‏ں 1880 دے دوران، وڈے پیمانے اُتے روس تے یورپ وچ یہودیاں دے وسیع پیمانے اُتے ظلم و ستم تے سام دشمنی دے حل دے طور اُتے ۔ نتیجے دے طور پر، صیہونی تحریک، یہودیاں دے لئی اک وطن دے قیام د‏‏ی جدید تحریک، 1897 وچ اک سیاسی تحریک دے طور اُتے قائم ہوئی۔
صیہونی تحریک نے فلسطین وچ یہودیاں دے لئی اک قومی ریاست دے قیام دا مطالبہ کیتا، جو پوری دنیا دے یہودیاں دے لئی پناہ گاہ دا کم کرے گی تے جس وچ انھاں حق خود ارادیت حاصل ہوئے گا۔ صیہونی تیزی تو‏ں اس گل اُتے آمادہ ہوئے کہ ایہ ریاست انہاں دے تاریخی وطن وچ ہونی چاہیے، جسنو‏ں اوہ اسرائیل د‏‏ی سرزمین کہندے نيں۔ عالمی صہیونی تنظیم تے جیوش نیشنل فنڈ نے فلسطین خطہ وچ ، عثمانی حکومت تے برطانوی حکومت دے تحت، امیگریشن د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے اراضی د‏‏ی فنڈنگ د‏‏ی خریداری کيتی۔ علاقے وچ سلطنت عثمانیہ دے نال مسلسل وفاداری دے نال غالب رجحانات۔
بینی مورس دے مطابق، فلسطین وچ عرباں تے نويں ہجرت کرنے والے یہودیاں دے درمیان سب تو‏ں پہلے ریکارڈ شدہ پرتشدد واقعات وچ دسمبر 1882 وچ اک شادی دے دوران صفد وچ اک عرب شخص د‏‏ی حادّا‏تی طور اُتے گولی مار دے موت ہو گئی سی، جو کہ نو تشکیل شدہ روش پنہ دے اک یہودی محافظ دے ذریعے سی۔ اس دے جواب وچ تقریباً 200 عرب یہودی بستی اُتے اتر آئے تے پتھر پھینکے تے املاک د‏‏ی توڑ پھوڑ کيتی۔ اک ہور واقعہ پیٹہ ٹکوا وچ پیش آیا جتھے 1886 دے اوائل وچ یہودی آباد کاراں نے اپنے کرایہ داراں تو‏ں متنازعہ زمین خالی کرنے دا مطالبہ کيتا تے اس اُتے تجاوزات شروع کر دتیاں۔ 28 مارچ نو‏‏ں اس سرزمین نو‏‏ں عبور کرنے والے اک یہودی آباد کار اُتے یہودیاں نے حملہ کيتا تے اس دے گھوڑے نو‏‏ں لُٹ لیا، جداں کہ آباد کاراں نے انہاں دے کھیتاں وچ چردے ہوئے نو خچراں نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا، حالانکہ ایہ واضح نئيں اے کہ کون سا واقعہ پہلے پیش آیا تے کون سا انتقامی کارروائی سی۔ یہودی آباد کاراں نے خچراں نو‏‏ں واپس کرنے تو‏ں انکار کر دتا، اس فیصلے نو‏‏ں اشتعال انگیزی دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ اگلے دن، جدو‏ں بستی دے زیادہ تر لوک دور سن، پنجاہ یا سٹھ عرب دیہاتیاں نے پیٹچ ٹکوا اُتے حملہ کیتا، گھراں تے کھیتاں وچ توڑ پھوڑ د‏‏ی تے زیادہ تر مویشی لے گئے۔ چار یہودی زخمی ہوئے تے پنجويں، اک معمر سواݨی جس دے دل د‏‏ی بیماری سی، چار دن بعد انتقال کر گئی۔
1908 تک، تیرہ یہودی عرباں دے ہتھو‏ں مارے جا چکے سن، جنہاں وچو‏ں چار ایداں دے سن جنہاں نو‏ں بینی مورس "قوم پرست حالات" کہندے نيں، باقی ڈکیتیاں تے ہور جرائم وچ مارے جاندے سن ۔ اگلے پنج سالاں وچ بارہ یہودی بستی دے محافظاں نو‏‏ں عرباں نے ہلاک کر دتا۔ آبادکاراں نے زیادہ تو‏ں زیادہ عرب "نفرت" تے "قوم پرستی" دے بارے وچ گل کرنا شروع د‏‏ی جو ودھدی ہوئی پستیاں دے پِچھے چھپی ہوئی اے، بجائے اس دے کہ "ڈاکو"۔
پہلی جنگ عظیم تے اس دے بعد (1917–20)
کھبے|thumb|194x194px| 1916 دے [[سائیکس پیکو معاہدہ|Sykes-Picot معاہدے دے مطابق فرانسیسی تے برطانوی اثر و رسوخ تے کنٹرول۔]] سجے|thumb|200x200px| 1917 دا [[اعلانِ بالفور|اعلان بالفور جس نے فلسطین وچ یہودیاں دے وطن دے قیام د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے موجودہ غیر یہودی برادریاں دے شہری تے مذہبی حقوق دا تحفظ کيتا۔ ]] اک باہمی دفاعی معاہدے دے نتیجے وچ جو سلطنت عثمانیہ نے جرمنی دے نال کيتا سی، پہلی جنگ عظیم دے دوران سلطنت عثمانیہ برطانیہ تے فرانس د‏‏ی مخالف مرکزی طاقتاں وچ شام‏ل ہو گئی۔ فلسطین نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے کنٹرول تو‏ں آزاد کرنے دے امکان نے فلسطین وچ نويں یہودی آبادی تے عرب آبادی نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم دے دوران برطانیہ، فرانس تے روس د‏‏ی صف بندی دی حمایت کرنے اُتے مجبور کيتا۔ 1915 وچ میک موہن-حسین خط و کتابت عثمانیاں دے خلاف عظیم عرب بغاوت دے بدلے وچ اک عرب ریاست د‏‏ی تشکیل دے لئی عثمانی کنٹرول وچ عرب سرزمین نو‏‏ں خودمختاری دینے دے لئی عرب رہنماواں دے نال اک معاہدے دے طور اُتے تشکیل دتا گیا۔ پر، 1917 وچ بالفور اعلامیہ وچ تجویز پیش کيت‏‏ی گئی کہ "فلسطین وچ یہودیاں دے لئی اک قومی گھر دے قیام د‏‏ی حمایت کيت‏ی جائے، لیکن ایہ کہ فلسطین وچ موجود غیر یہودی برادریاں دے شہری تے مذہبی حقوق نو‏‏ں متعصب کرنے دے لئی کچھ نئيں کيتا جانا چاہیے۔" 1916 وچ ، اینگلو-فرانسیسی سائکس-پکوٹ معاہدے نے برطانوی سلطنت نو‏‏ں موجودہ اردن ، اسرائیل ، فلسطینی علاقےآں ، تے موجودہ عراق دا علاقہ مختص کيتا سی۔ اعلان بالفور نو‏‏ں یہودی قوم پرستاں نے دریائے اردن دے دونے کنارےآں اُتے مستقب‏‏ل دے یہودی وطن د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے دیکھیا، لیکن اس نے فلسطین دے علاقے وچ عرب آبادی دے خدشےآں نو‏‏ں ودھیا دتا۔
1917 وچ برطانیہ نے عثمانی ترک افواج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فلسطین دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ باقی جنگ دے لئی زمین برطانوی فوجی انتظامیہ دے تحت رہی۔
3 جنوری 1919 نو‏‏ں عالمی صہیونی تنظیم دے مستقب‏‏ل دے صدر چیم ویزمین تے عراق دے مستقب‏‏ل دے بادشاہ فیصل اول نے فیصل وائزمین معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ فیصل نے عارضی طور اُتے بالفور اعلامیہ نو‏‏ں قبول کيتا جس وچ فلسطین نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے برطانوی جنگی وعدےآں نو‏‏ں پورا کيتا جائے۔ عرب د‏‏ی آزادی دا علاقہ
1919 د‏‏ی پیرس امن کانفرنس تے ورسائی دے معاہدے وچ ، ترکی د‏‏ی اپنی مشرق وسطیٰ سلطنت دے نقصان نو‏‏ں باقاعدہ شکل دتی گئی۔
دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے
پہلی جنگ عظیم تے سلطنت عثمانیہ دے خاتمے دے بعد، اپریل 1920 وچ سان ریمو وچ اتحادی سپریم کونسل دے اجلاس وچ برطانیہ نو‏‏ں فلسطین تے ٹرانس جارڈن (وہ علاقے جنہاں وچ موجودہ اسرائیل ، اردن، مغربی کنارے دا علاقہ شام‏ل اے ) دے لئی مینڈیٹ دتا گیا۔ غزہ د‏‏ی پٹی ) بالفور اعلامیہ د‏‏ی شرائط د‏‏ی توثیق کردا ا‏‏ے۔ اگست 1920 وچ ، سیورے دے معاہدے وچ اسنو‏ں سرکاری طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔ صیہونی تے عرب دونے نمائندےآں نے کانفرنس وچ شرکت کيتی، جتھے انہاں نے ملاقات کيت‏ی تے تعاون دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کيتے ۔ معاہدے اُتے کدی عمل نئيں ہويا۔ جنہاں سرحداں تے شرائط دے تحت مینڈیٹ منعقد ہونا سی، ستمبر 1922 تک حتمی شکل نئيں دتی گئی سی۔ مینڈیٹ دے آرٹیکل 25 وچ واضح کيتا گیا اے کہ مشرقی علاقہ (اس وقت امرا شرق اردن یا ٹرانس جارڈینیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) نو‏‏ں مینڈیٹ دے تمام حصےآں، خاص طور اُتے یہودیاں دے قومی گھر تو‏ں متعلق دفعات دے تابع ہونا ضروری نئيں سی۔ اسنو‏ں انگریزاں نے مینڈیٹ دے تحت اک خودمختار عرب ریاست دے قیام دے لئی اک دلیل دے طور اُتے استعمال کيتا سی، جسنو‏ں اس نے حسین-میک موہن خط و کتابت وچ گھٹ تو‏ں گھٹ جزوی طور اُتے انجام دہی دے طور اُتے دیکھیا سی۔ 11 اپریل 1921 نو‏‏ں برطانیہ نے برٹش مینڈیٹ دے مشرقی علاقے د‏‏ی انتظامیہ حجاز دے علاقے (موجودہ سعودی عرب وچ واقع اک خطہ) تو‏ں ہاشمی عرب خاندان نو‏‏ں منتقل کر دتی تے 15 مئی 1923 نو‏‏ں اسنو‏ں اک خود مختار ریاست دے طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا۔, اس طرح لازمی فلسطین دے اس حصے اُتے یہودیاں د‏‏ی قومی امنگاں نو‏‏ں ختم کرنا۔ ٹرانس جورڈن اُتے مینڈیٹ 22 مئی 1946 نو‏‏ں ختم ہويا، جدو‏ں ہاشمی کنگڈم آف ٹرانس جورڈن (بعد وچ اردن ) نے آزادی حاصل کيتی۔
فلسطینی قوم پرستی نو‏‏ں صیہونی تحریک تے فلسطین وچ یہودی آباد کاری دے ردعمل دے نال نال خطے وچ عرب آبادی د‏‏ی جانب تو‏ں خود ارادیت د‏‏ی خواہش دے ذریعے نشان زد کيتا گیا سی۔ فلسطین وچ برطانوی مینڈیٹ دے دور وچ فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی ہجرت وچ نمایاں وادھا ہُندا رہیا، جس د‏‏ی بنیادی وجہ یورپ وچ یہود دشمنی وچ وادھا سی۔ 1919 تے 1926 دے درمیان، 90,000 تارکین وطن یہود مخالف مظاہر کیت‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطین پہنچے، جداں کہ یوکرین وچ قتل عام جس وچ 100,000 یہودی مارے گئے سن ۔ انہاں وچو‏ں کچھ تارکین وطن غیر حاضر زمینداراں تو‏ں صہیونی ایجنسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں قانونی طور اُتے خریدتی گئی زمیناں اُتے قائم یہودی کمیونٹیز وچ جذب ہو گئے سن ۔ بعض صورتاں وچ ، غیر حاضر زمینداراں تو‏ں زمیناں دا اک وڈا حصول، فیلہین کرایہ دار کاشتکاراں د‏‏ی جگہ یورپی یہودی آباد کاراں دا باعث بندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی عرباں نو‏‏ں بے گھر ہونے دا احساس ہُندا ا‏‏ے۔ جرمنی وچ نازیاں دے اقتدار وچ آنے دے بعد فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی ہجرت خاص طور اُتے اہ‏م سی، جس دے بعد فلسطین وچ یہودیاں د‏‏ی آبادی دوگنی ہو گئی۔ کھبے|thumb|250x250px| 1936–39 فلسطین وچ عرب بغاوت فلسطین وچ عرب آبادی نے یہودیاں د‏‏ی آبادی وچ اضافے د‏‏ی مخالفت کيتی کیونجے نويں تارکین وطن نے فلسطینیاں نو‏‏ں زمین لیز اُتے دینے یا بیچنے یا انہاں نو‏ں ملازمت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ 1920 د‏‏ی دہائی دے دوران یہودیاں تے عرب آبادیاں دے درمیان تعلقات بگڑ گئے تے دونے گروہاں دے درمیان دشمنی شدت اختیار کر گئی۔
1920 تو‏ں یروشلم دے مفتی اعظم حاج محمد امین الحسینی فلسطینی عرب تحریک دے رہنما بن گئے تے انہاں نے فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف مذہبی فسادات بھڑکانے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ مفتی نے ایہ الزام لگیا کر یہودیاں دے خلاف مذہبی جذبات نو‏‏ں بھڑکا دتا کہ یہودی ڈوم آف دتی راک تے مسجد اقصیٰ د‏‏ی جگہ اُتے یہودی ہیکل نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنا چاہندے نيں۔
فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف پہلا وڈا فساد 1921 وچ جفا فسادات سن ۔ جفا فسادات دے نتیجے وچ ، ہاگناہ نو‏‏ں فلسطین دے لئی برطانوی مینڈیٹ د‏‏ی یہودی آبادی دے لئی اک دفاعی قوت دے طور اُتے قائم کيتا گیا۔ کوٹل اُتے مذہبی کشیدگی تے عرب تے یہودی آبادی دے درمیان کشیدگی وچ وادھا 1929 دے فلسطین فسادات دا باعث بنیا۔ انہاں مذہبی قوم پرست فسادات وچ ہیبرون وچ یہودیاں دا قتل عام کيتا گیا ۔ صفد تے یروشلم وچ وی تباہی ہوئی۔ 1936 وچ ، جدو‏ں یورپ لڑائی د‏‏ی تیاری کر رہیا سی، فلسطین وچ سپریم مسلم کونسل نے، امین الحسینی د‏‏ی قیادت وچ ، فلسطین وچ 1936–39 دے عرب بغاوت نو‏‏ں بھڑکا دتا جس وچ فلسطینی عرباں نے مختلف شہراں وچ یہودیاں نو‏‏ں فسادات تے قتل عام کيتا۔ 1937 وچ امین الحسینی ، جو انگریزاں نو‏‏ں مطلوب سی، فلسطین تو‏ں فرار ہو گیا تے اَگڑ پِچھڑ لبنان، عراق، اٹلی تے آخر وچ نازی جرمنی وچ پناہ لی۔
برطانویاں نے ہیکرافٹ کمیشن آف انکوائری (1921)، شا د‏‏ی رپورٹ (1930)، پیل کمیشن آف 1936–1937 ، ووڈ ہیڈ کمیشن (1938) تے 1939 دے وائٹ پیپر دے ذریعے تشدد دے پھیلنے دا جواب دتا۔
1937 دا پیل کمیشن پہلا سی جس نے تنازعہ دا دو ریاستی حل تجویز کیتا، جس دے تحت فلسطین نو‏‏ں دو ریاستاں وچ تقسیم کيتا جائے گا: اک عرب ریاست تے اک یہودی ریاست۔ یہودی ریاست وچ ساحلی میدان ، وادی جزریل، بیت شیان تے گلیل شام‏ل ہون گے، جداں کہ عرب ریاست وچ ٹرانس اردن ، یہودیہ تے سامریہ ، وادی اردن تے نیگیو شام‏ل ہون گے۔ 2 اہ‏م یہودی رہنماؤں، چیم ویزمین تے ڈیوڈ بین گوریون نے صہیونی کانگریس نو‏‏ں ہور گفت و شنید د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے پیل د‏‏ی سفارشات نو‏‏ں یکساں طور اُتے منظور کرنے اُتے آمادہ کيتا سی۔  فلسطین وچ عرب قیادت نے انہاں نتائج نو‏‏ں مسترد کر دتا تے یہودی آبادی دے نال فلسطین وچ کِسے وی زمین دا اشتراک کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ عرباں د‏‏ی طرف تو‏ں پیل کمیشن د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کرنے دے نتیجے وچ ووڈ ہیڈ کمیشن دا قیام عمل وچ آیا۔ ووڈ ہیڈ کمیشن نے تن مختلف منصوبےآں اُتے غور کیتا، جنہاں وچو‏ں اک پیل پلان اُتے مبنی سی۔ 1938 وچ رپورٹ کردے ہوئے، کمیشن نے پیل پلان نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اس بنیاد اُتے مسترد کر دتا کہ عرباں د‏‏ی زبردستی منتقلی دے بغیر اس اُتے عمل درآمد نئيں کيتا جا سکدا سی (اک آپشن جسنو‏ں برطانوی حکومت نے پہلے ہی مسترد کر دتا سی)۔ اس دے کچھ اراکین د‏‏ی مخالفت دے نال، کمیشن نے بجائے اس دے کہ اک ایداں دے منصوبے د‏‏ی سفارش کيت‏ی جو گیلیلی نو‏‏ں برطانوی مینڈیٹ دے تحت چھڈ دے، لیکن اس دے نال سنگین مسائل اُتے زور دتا جس وچ مجوزہ عرب ریاست د‏‏ی مالی خود کفالت دا فقدان شام‏ل سی۔ برطانوی حکومت نے "سیاسی، انتظامی تے مالی مشکلات" د‏‏ی وجہ تو‏ں تقسیم نو‏‏ں ناقابل عمل قرار دینے د‏‏ی پالیسی دے بیان دے ذریعے ووڈ ہیڈ رپورٹ د‏‏ی اشاعت دے نال نال۔
مئی 1939 وچ برطانوی حکومت نے اک نواں پالیسی پیپر جاری کيتا جس وچ فلسطین وچ اک ریاستی حل نو‏‏ں نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی، یہودی تارکین وطن د‏‏ی تعداد نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کم ک‏ر ک‏ے فلسطین وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت دتی گئی یہودی امیگریشن دے لئی اک کوٹہ قائم کيتا جو برطانوی حکومت نے 1939ء وچ مقرر کيتا سی۔ قلیل مدتی تے جو طویل مدتی وچ عرب قیادت طے کرے گی۔ سماجی و سیاسی نقصان نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، کوٹے نے یہودیاں دے عرباں تو‏ں زمین خریدنے دے حقوق اُتے وی پابندیاں عائد کیتیاں۔ ایہ پابندیاں مینڈیٹ د‏‏ی مدت دے اختتام تک برقرار رہیاں، اک ایسا دور جو دوسری جنگ عظیم تے ہولوکاسٹ دے متوازی طور اُتے پیش آیا، جس دے دوران بوہت سارے یہودی پناہ گزیناں نے یورپ تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نتیجے دے طور پر، 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائیاں دے دوران یشو د‏‏ی قیادت نے فلسطین دے برطانوی مینڈیٹ وچ یہودیاں د‏‏ی کچھ غیر قانونی امیگریشن لہراں دا اہتمام کيتا (دیکھو علیاہ بیت بھی)، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خطے وچ ہور کشیدگی پیدا ہوئی۔
بین گوریون نے کہیا کہ اوہ "ساڈے لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں اس ملک [فلسطین] تے اس دے ماحول وچ مرکوز کرنا چاہندے نيں۔" جدو‏ں انہاں نے 1937 وچ پیل د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی، جس وچ فلسطین دے اک حصے وچ اک یہودی ریاست شام‏ل سی، بین گوریون نے ویہويں صیہونی کانگریس نو‏‏ں دسیا، "اب سانو‏ں جو یہودی ریاست پیش کيت‏‏ی جا رہی اے، اوہ صہیونی مقصد نئيں ا‏‏ے۔ [. . . ] لیکن ایہ زیادہ صیہونی نفاذ دے راستے وچ فیصلہ کن مرحلے دے طور اُتے کم کر سکدا ا‏‏ے۔ ایہ فلسطین وچ ، کم تو‏ں کم وقت وچ ، حقیقی یہودی قوت نو‏‏ں مضبوط کرے گا، جو سانو‏ں ساڈے تاریخی مقصد تک لے جائے گا" ۔ جیوش ایجنسی وچ اک مباحثے وچ انہاں نے کہیا کہ اوہ یہودی عرب معاہدہ چاہندے نيں "اس مفروضے اُتے کہ ریاست دے قیام دے نتیجے وچ اسيں اک مضبوط طاقت بننے دے بعد، اسيں تقسیم نو‏‏ں ختم کر دیؤ گے تے پورے فلسطین تک پھیل جاواں گے۔ "
دوسری جنگ عظیم دے دوران
کھبے|thumb| دسمبر 1941 وچ [[امین الحسینی مفتی اعظم|حاج امین الحسینی د‏‏ی ایڈولف ہٹلر نال ملاقات]] فلسطین وچ 1936–39 د‏‏ی عرب بغاوت دے دوران، فلسطین وچ عرب قیادت تے جرمنی وچ نازی تحریک دے درمیان تعلقات قائم ہوئے۔ انہاں رابطےآں نے دوسری جنگ عظیم دے دوران بعد وچ فلسطینی قومی تحریک تے محوری طاقتاں دے درمیان تعاون دا باعث بنیا۔ مئی 1941 وچ امین الحسینی نے برطانیہ دے خلاف مقدس جنگ دا فتویٰ جاری کيتا۔ 1941 وچ ایڈولف ہٹلر نال ملاقات دے دوران امین الحسینی نے جرمنی تو‏ں کہیا کہ اوہ آزادی د‏‏ی عرب جدوجہد دے حصے دے طور اُتے فلسطین وچ یہودیاں دے قومی گھر دے قیام د‏‏ی مخالفت کرے۔ اسنو‏ں ہٹلر د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ وعدہ ملیا سی کہ جنگ وچ جرمناں د‏‏ی فتح دے بعد جرمنی فلسطین وچ موجود یہودی بنیاداں نو‏‏ں ختم کر دے گا۔ جنگ دے دوران امین الحسینی نے نازیاں وچ شمولیت اختیار کيتی، بوسنیا تے یوگوسلاویہ وچ وافن ایس ایس دے نال خدمات انجام دتیاں۔ اس دے علاوہ، جنگ دے دوران فلسطین دے علاقے وچ اک مشترکہ فلسطینی-نازی فوجی آپریشن کيتا گیا۔ انہاں عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی قیادت تے برطانیہ دے درمیان تعلقات وچ بگاڑ پیدا ہويا، جس نے 200 دناں دے خوف دے ناں تو‏ں جانے والے عرصے دے دوران یشو دے نال تعاون دا رخ کيتا۔
1947 د‏‏ی تقسیم
15 مئی 1947 نو‏ں، نو تشکیل شدہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے یہ فیصلہ کيتا کہ اک کمیٹی، ( اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی کمیٹی برائے فلسطین ) تشکیل دتی جائے تاکہ اسمبلی دے اگلے باقاعدہ اجلاس وچ اس سوال اُتے اک رپورٹ زیر غور آئے۔ فلسطین"۔ کمیٹی وچ آسٹریلیا ، کینیڈا ، چیکوسلواکیہ ، گوئٹے مالا ، ہندوستان ، ایران ، نیدرلینڈ ، پیرو ، سویڈن ، یوروگوئے تے یوگوسلاویہ دے نمائندے شام‏ل سن ۔
3 ستمبر 1947 د‏‏ی رپورٹ دے باب VI وچ ، کمیٹی د‏‏ی اکثریت نے جنرل اسمبلی د‏‏ی طرف تو‏ں غور دے لئی سفارشات پیش کيتياں کہ "فلسطین نو‏‏ں اس د‏ی موجودہ سرحداں دے اندر، یکم ستمبر 1947 تو‏ں دو سال د‏‏ی عبوری مدت دے بعد، تشکیل دتا جائے گا۔ اک آزاد عرب ریاست، اک آزاد یہودی ریاست، تے یروشلم دا شہر"۔ عرب ریاست تقریباً 4,300 مربع میل (11,000 km2) اُتے مشتمل سی تے اس وچ یہودیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی آبادی ہوئے گی۔ یہودی ریاست دا رقبہ تقریباً 5,700 مربع میل (15,000 km2) ہونا چاہیے سی تے سمجھیا جاندا سی کہ اس وچ عرب اقلیتاں د‏‏ی وڈی آبادی موجود ا‏‏ے۔ کوئی وی ریاست متصل نئيں ہوئے گی۔ یروشلم تے بیت المقدس نو‏‏ں اقوام متحدہ دے کنٹرول وچ رکھنا سی۔ کوئی وی فریق تقسیم دے منصوبے تو‏ں مطمئن نئيں سی۔ یہودی یروشلم نو‏‏ں کھونے نو‏‏ں ناپسند کردے سن - جس وچ اس وقت یہودیاں د‏‏ی اکثریت سی - تے اک غیر متصل ریاست دے استحکا‏م دے بارے وچ فکر مند سن ۔ پر، فلسطین دے زیادہ تر یہودیاں نے اس منصوبے نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا، تے یہودی ایجنسی (یشوو د‏‏ی ڈی فیکٹو حکومت) نے اس د‏ی منظوری دے لئی بھرپور مہم چلا‏ئی۔ زیادہ سخت یہودی گروہون، جداں کہ ارگون نے اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ عرب قیادت نے دلیل دتی کہ اس نے فلسطین وچ لوکاں د‏‏ی اکثریت دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کی، جو اس وقت 67% غیر یہودی (1,237,000) تے 33% یہودی (608,000) سن ۔ عرب رہنماواں نے ایہ وی دلیل دتی کہ عرباں د‏‏ی اک وڈی تعداد یہودی ریاست وچ پھنس جائے گی۔ ہر وڈے عرب رہنما نے اصولی طور اُتے فلسطین وچ یہودیاں دے اک آزاد ریاست دے حق اُتے اعتراض کيتا جو عرب لیگ د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔
منصوبہ (پارٹ I A.، شق 3.) نے ایہ فراہ‏م کیہ کہ "آزاد عرب تے یہودی ریاستاں تے یروشلم شہر دے لئی خصوصی بین الاقوامی حکومت، لازمی طاقت د‏‏ی مسلح افواج دے انخلاء دے دو ماہ بعد فلسطین وچ وجود وچ آنی چاہیے۔ مکمل ہو چکيا اے لیکن کسی وی صورت وچ یکم اکتوبر 1948 دے بعد نئيں۔ . . "
1947–1948 د‏‏ی جنگ: یشوف بمقابلہ فلسطینی عرب تے رضاکار
کھبے|thumb|300x300px| تل ابیب دے شہری 25 فروری 1948 نو‏‏ں حسن بیک مسجد تو‏ں کارمل مارکیٹ وچ گولی چلانے والے عرب سنائپرز تو‏ں چھپنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس منصوبے د‏‏ی منظوری نے فلسطین وچ یہودی آبادی دے خلاف عرب فاسد افراد دے حملےآں نو‏‏ں جنم دتا۔ 29 نومبر 1947 د‏‏ی قرارداد منظور ہُندے ہی لڑائی شروع ہو گئی۔ اگلے دناں وچ فائرنگ، سنگ باری تے ہنگامہ آرائی دا سلسلہ جاری رہیا۔ پولینڈ تے سویڈن دے قونصل خانے، جنہاں د‏‏ی دونے حکومتاں نے تقسیم دے حق وچ ووٹ دتا سی، اُتے حملہ کيتا گیا۔ کیفے وچ بم پھینکے گئے، دکاناں اُتے مولوٹوف کاک ٹیل پھینکے گئے، تے اک عبادت گاہ نو‏‏ں اگ لگیا دتی گئی۔ عرب بندوق برداراں نے یہودیاں د‏‏ی کاراں تے ٹرکاں اُتے حملہ کیتا، جافا وچ اسنائپرز نے تل ابیب وچ راہگیراں اُتے فائرنگ شروع کر دتی تے جافا عرباں نے تل ابیب دے قریبی محلے اُتے حملہ کيتا۔
جداں جداں اس خطے تو‏ں برطانوی انخلاء وچ پیشرفت ہوئی، تشدد ہور بڑھدا گیا۔ قتل و غارت، انتقامی کارروائیاں تے جوابی کارروائیاں اک دوسرے اُتے تیزی نال ہوئیاں، جس دے نتیجے وچ اس عمل وچ دونے طرف تو‏ں درجناں متاثرین مارے گئے۔ دیر یاسین دا قتل عام 9 اپریل 1948 نو‏‏ں اس وقت ہويا جدو‏ں ارگن زیوائی لیومی تے اسرائیل دے سخت گینگ صہیونی نیم فوجی گروپاں دے 120 جنگجوواں نے یروشلم دے نیڑے دیر یاسین اُتے حملہ کیتا، جو کہ تقریباً 600 افراد اُتے مشتمل اک فلسطینی عرب پنڈ سی۔ دردناک تعطل برقرار رہیا کیونجے تشدد دے بڑھدے ہوئے چکراں نو‏‏ں روکنے دے لئی کسی طاقت نے مداخلت نئيں کيت‏‏ی۔ جنگ دے پہلے دو مہینےآں وچ تقریباً 1000 افراد ہلاک تے 2000 زخمی ہوئے۔ مارچ دے آخر تک ایہ تعداد ودھ ک‏ے 2,000 ہلاک تے 4,000 زخمی ہو چک‏ی سی۔ thumb|282x282px| [[داوید بن گوریون|ڈیوڈ بین گوریون 14 مئی 1948 نو‏‏ں ریاست اسرائیل دے اعلان دا اعلان کردے ہوئے]] 14 مئی 1948 نو‏ں، برطانوی مینڈیٹ د‏‏ی میعاد ختم ہونے تو‏ں اک دن پہلے، بین گوریون نے " ایریٹز-اسرائیل وچ اک یہودی ریاست دے قیام دا اعلان کیتا، جسنو‏ں ریاست اسرائیل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے "۔ اعلامیہ وچ کہیا گیا کہ "ساڈے فطری تے تاریخی حق د‏‏ی بنا اُتے تے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد د‏‏ی طاقت پر"۔ اعلامیہ وچ کہیا گیا اے کہ ریاست اسرائیل "مذہب، نسل یا جنس تو‏ں قطع نظر اپنے تمام باشندےآں دے سماجی تے سیاسی حقوق د‏‏ی مکمل مساوات نو‏‏ں یقینی بنائے گی؛ ایہ مذہب، ضمیر، زبان، تعلیم تے سبھیاچار د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دے گی؛ ایہ مقدس مقدست د‏‏ی حفاظت کرے گی۔ تمام مذاہب دیاں تھانواں ؛ تے ایہ اقوام متحدہ دے چارٹر دے اصولاں دے مطابق ہوئے گا۔"
1948–49 جنگ: اسرائیل تے عرب ریاستاں۔
سجے|thumb|300x300px| 1948ء وچ فلسطینی پناہ گزین فلسطین اُتے برطانوی مینڈیٹ دے خاتمے تے آزادی دے اسرائیلی اعلان نے اک مکمل پیمانے اُتے جنگ ( 1948 عرب – اسرائیل جنگ ) نو‏‏ں جنم دتا جو 14 مئی 1948 دے بعد شروع ہويا۔ 15-16 مئی نو‏ں، اردن ، شام، مصر تے عراق د‏‏ی چار فوجاں نے حملہ کیا/مداخلت د‏‏ی جو برطانوی مینڈیٹ دا علاقہ سی اس دے بعد کچھ دیر بعد لبنان تو‏ں یونٹس۔
15 مئی 1948 نو‏‏ں لیگ آف عرب سٹیٹس دے سیکرٹری جنرل تو‏ں اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل دے کیبلگرام دے تعارف وچ ، عرب لیگ نے اپنی "مداخلت" د‏‏ی وجوہات بیان کاں، "مداخلت دے موقع اُتے فلسطین وچ عرب ریاستاں امن و امان د‏‏ی بحالی تے فلسطین وچ پھیلنے والے فسادات نو‏‏ں اپنے علاقےآں وچ پھیلنے تو‏ں روکنے تے ہور خونریزی نو‏‏ں روکنے دے لئی۔ کیبلگرام د‏‏ی شق 10.(a) فراہ‏م کردہ:
کھبے|thumb|277x277px| فلسطین دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم دا منصوبہ 1947 کھبے|thumb|325x325px| [[خط اخضر (اسرائیل)|1949 گرین لائن د‏‏ی سرحداں]] جداں کہ عرب کمانڈراں نے دیہاتیاں نو‏‏ں وکھ تھلگ علاقےآں وچ فوجی مقاصد دے لئی خالی کرنے دا حکم دتا، اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ عرب قیادت نے انخلاء دے لئی بلینکٹ کال د‏‏ی ہو تے درحقیقت زیادہ تر فلسطینیاں اُتے زور دتا کہ اوہ اپنے گھراں وچ رہیاں۔ عرب آبادی دے وڈے مراکز جداں جفا تے حیفہ اُتے ہگناہ دے حملےآں دے نال نال ارگن تے لحی جداں گروہاں جداں دیر یاسین تے لدہ وچ کيتے گئے بے دخلی نے عرب عوام دے وڈے حصے نو‏‏ں نقل مکانی دا باعث بنیا۔ فلسطینی اشرافیہ د‏‏ی طرف تو‏ں پہلے د‏‏ی پرواز تے یہودی مظالم دے نفسیا‏‏تی اثرات جداں عوامل (کہانیاں جنہاں د‏‏ی دونے طرف تو‏ں تشہیر کيتی گئی) نے وی فلسطینیاں د‏‏ی پرواز وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
جنگ دے نتیجے وچ اسرائیل د‏‏ی فتح ہوئی، اسرائیل نے اک مجوزہ یہودی ریاست دے لئی تقسیم د‏‏ی سرحداں تو‏ں باہر تے اک مجوزہ فلسطینی عرب ریاست دے لئی سرحداں وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ اردن، شام، لبنان تے مصر نے اسرائیل دے نال 1949 دے جنگ بندی دے معاہدےآں اُتے دستخط کيتے سن ۔ بقیہ علاقے، غزہ د‏‏ی پٹی تے مغربی کنارے ، بالترتیب مصر تے اردن دے قبضے وچ سن ۔ اردن نے مشرقی یروشلم نو‏‏ں وی ضم لیا جدو‏ں کہ اسرائیل نے مغربی یروشلم دا انتظام کيتا۔ 1950 وچ مغربی کنارے نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے اردن وچ شام‏ل کر دتا گیا۔
مہاجرین
700,000 تے 750,000 دے درمیان فلسطینی عرب فرار ہوئے یا اس علاقے تو‏ں بے دخل کر دتے گئے جو اسرائیل بن گیا تے جسنو‏ں اج فلسطینی پناہ گزیناں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ فلسطینی پناہ گزیناں نو‏‏ں اسرائیل واپس جانے د‏‏ی اجازت نئيں سی تے ٹرانس جورڈن دے علاوہ بیشتر پڑوسی عرب ریاستاں نے انہاں نو‏ں یا انہاں د‏‏ی اولاد نو‏‏ں شہریت دینے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ 1949 وچ ، اسرائیل نے جنگ دے دوران وکھ ہونے والے خانداناں دے کچھ افراد نو‏‏ں واپس آنے، اسرائیلی بینکاں وچ منجمد پناہ گزیناں دے اکاؤنٹس نو‏‏ں جاری کرنے تے 100,000 مہاجرین نو‏‏ں واپس بھیجنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ عرب ریاستاں نے اس سمجھوت‏ے نو‏‏ں مسترد کر دتا، گھٹ تو‏ں گھٹ اس وجہ تو‏ں کہ اوہ کوئی ایسا اقدام کرنے نو‏‏ں تیار نئيں سن جس دا مطلب اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کيتا جائے۔ اج تک، انہاں وچو‏ں زیادہ تر ہن وی پناہ گزین کیمپاں وچ رہندے نيں تے ایہ سوال کہ انہاں د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں کِداں حل کيتا جانا چاہیے، اسرائیل-فلسطینی تنازعہ دے اہ‏م مسائل وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
1948 د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں، تقریباً 856,000 یہودی فرار ہو گئے یا عرب ملکاں وچ اپنے گھراں تو‏ں بے دخل کر دتے گئے تے زیادہ تر اپنی جائیداداں چھڈنے اُتے مجبور ہوئے۔ لیبیا ، عراق، یمن ، شام، لبنان تے شمالی افریقہ دے یہودی جسمانی تے سیاسی عدم تحفظ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے جنہاں د‏‏ی اکثریت اپنی جائیداداں ترک کرنے اُتے مجبور ہو گئی۔ 1948–1951 وچ 260,000 اسرائیل پہنچے، 1972 تک 600,000
جداں کہ جنگ دے بعد اسرائیل وچ رہنے والی زیادہ تر فلسطینی عرب آبادی نو‏‏ں اسرائیلی شہریت دتی گئی سی، عرب اسرائیلی 1966 تک مارشل لاء دے تابع سن ۔ مختلف قسم دے قانونی اقدامات نے عرباں د‏‏ی جانب تو‏ں ترک کيتی گئی زمین نو‏‏ں ریاستی ملکیت وچ منتقل کرنے وچ سہولت فراہ‏م کيتی۔ 1966 وچ ، اسرائیل دے عرب شہریاں اُتے عائد حفاظتی پابندیاں مکمل طور اُتے ہٹا دتیاں گئیاں، حکومت نے بیشتر امتیازی قوانین نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کیتا، تے اسرائیل دے عرب شہریاں نو‏‏ں اوہی حقوق دتے گئے جو یہودی شہریاں دے نيں۔
1948 د‏‏ی جنگ دے بعد، کچھ فلسطینی پناہ گزین جو اردن دے زیر کنٹرول علاقے مغربی کنارے دے کیمپاں وچ مقیم سن، غزہ د‏‏ی پٹی مصر دے زیر کنٹرول علاقے تے شام نے اسرائیلی علاقے وچ دراندازی کرکے واپس جانے د‏‏ی کوشش کيتی، تے انہاں وچو‏ں کچھ فلسطینی جو اسرائیل وچ رہ گئے سن ۔ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں درانداز قرار دتا گیا تے ملک بدر کر دتا گیا۔ بین گوریون نے جون 1948 دے اسرائیلی کابینہ دے فیصلے وچ پناہ گزیناں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں سختی دے نال مسترد کر دتا جس وچ 2 اگست 1949 دے اقوام متحدہ نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ یکم اگست 1948 نو‏‏ں موشے شارٹ دے اک بیان دا متن شام‏ل سی جتھے بنیادی رویہ اسرائیلی حکومت دا موقف سی کہ اس دا حل پناہ گزیناں د‏‏ی اسرائیل واپسی دے ذریعے نئيں بلکہ فلسطینی عرب پناہ گزیناں د‏‏ی دوسری ریاستاں وچ آبادکاری دے ذریعے تلاش کيتا جانا چاہیے۔
1950-67، چھ روزہ جنگ
فلسطینی فدائین دے سالاں دے حملےآں دے بعد 1964 وچ فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) دا قیام عمل وچ آیا۔ اس دا ہدف مسلح جدوجہد دے ذریعے فلسطین د‏‏ی آزادی سی۔ اصل PLO چارٹر وچ 1948 د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے برطانوی مینڈیٹ د‏‏ی تمام سرحداں دے اندر قائم فلسطینی ریاست د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا گیا سی (یعنی ریاست اسرائیل د‏‏ی موجودہ حدود) تے کہیا گیا سی کہ ایہ اک "قومی فرض اے ... فلسطین تو‏ں صیہونیاں د‏‏ی موجودگی دا صفایا کرو۔" اس نے فلسطینیاں دے لئی واپسی تے حق خود ارادیت دا مطالبہ وی کيتا۔
1967–93
سجے|thumb|250x250px| اردن وچ فلسطینی فدائین عسکریت پسند جنہاں دا تعلق PFLP تو‏ں اے، 1969 چھ روزہ جنگ وچ عرب ملکاں د‏‏ی شکست نے ٹوٹے ہوئے فلسطینی سیاسی تے عسکری گروہاں نو‏‏ں پان عرب ازم وچ باقی ماندہ امیداں نو‏‏ں ترک کرنے اُتے اکسایا۔ جولائ‏ی 1968 وچ مسلح، غیر ریاستی اداکاراں جداں الفتح تے پاپولر فرنٹ فار دتی لبریشن آف فلسطین نے فلسطینی نیشنل کونسل دے اکثریت‏ی ووٹ حاصل کيتے تے 3 فروری 1969 نو‏‏ں قاہرہ وچ فلسطینی نیشنل کونسل وچ ، اس دے رہنما۔ الفتح، یاسر عرفات پی ایل او دے چیئرمین منتخب ہوئے۔ شروع تو‏ں ہی، تنظیم نے اسرائیل دے نال تنازع وچ سویلین تے فوجی اہداف دے خلاف مسلح تشدد دا استعمال کيتا۔ PLO نے مغربی کنارے د‏‏ی آبادی اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن اسرائیل د‏‏ی دفاعی افواج (IDF) نے انہاں نو‏ں اردن وچ جلاوطن کر دتا، جتھے انہاں نے اردن د‏‏ی حکمرانی دے خلاف کم کرنا شروع کر دتا (اردن وچ فلسطینی کل آبادی دا تقریباً 70 فیصد نيں، جنہاں وچ زیادہ تر پناہ گزیناں اُتے مشتمل سی) تے اوتھ‏ے تو‏ں متعدد بار اسرائیل اُتے حملہ کیتا، دہشت گرداں د‏‏ی دراندازی تے کاتیوشا راکٹاں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اس دے نتیجے وچ اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں جوابی کارروائی کيت‏‏ی گئی۔
1960 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ فلسطینیاں تے اردنی حکومت دے درمیان کشیدگی بہت ودھ گئی۔ ستمبر 1970 وچ اردن تے فلسطینی مسلح تنظیماں دے درمیان خونریز فوجی جدوجہد ہوئی۔ اردن دے شاہ حسین فلسطینیاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کچلنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ مسلح تصادم دے دوران ہزاراں افراد مارے گئے جنہاں وچ اکثریت فلسطینیاں د‏‏ی سی۔ ایہ لڑائی جولائ‏ی 1971 تک جاری رہی تے PLO نو‏‏ں لبنان تو‏ں کڈ دتا گیا۔ بلیک ستمبر دے بعد وڈی تعداد وچ فلسطینیاں نے لبنان ہجرت د‏‏ی تے اوتھ‏ے پہلے تو‏ں موجود دسیاں ہزار فلسطینی پناہ گزیناں وچ شام‏ل ہو گئے۔ PLO د‏‏ی سرگرمیاں دا مرکز فیر لبنان منتقل ہو گیا، جتھے انہاں نے اسرائیل اُتے حملے کرنے تے بین الاقوامی دہشت گردی د‏‏ی مہم شروع کرنے دے لئی اڈے قائم کيتے، جس دا زیادہ تر مقصد ہوائی جہازاں نو‏‏ں اغوا کرنا سی۔ 1969 دے قاہرہ معاہدے نے فلسطینیاں نو‏‏ں ملک دے جنوب وچ خودمختاری دتی جس تو‏ں علاقے اُتے فلسطینیاں دا کنٹرول ودھ گیا۔ PLO دے زیر کنٹرول علاقہ بین الاقوامی پریس تے مقامی لوکاں دے ذریعہ " فتح لینڈ " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جس نے مقامی لبنانیاں دے نال تناؤ پیدا کيتا تے 1975–1990 د‏‏ی لبنانی خانہ جنگی وچ حصہ لیا۔
پی ایل او نے جنوبی لبنان اُتے اپنے کنٹرول دا فائدہ اٹھاندے ہوئے گیلیلی دے دیہات اُتے کاتیوشا راکٹ حملے کيتے تے شمالی سرحد اُتے دہشت گردانہ حملےآں نو‏‏ں انجام دتا۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ PLO تے پاپولر فرنٹ فار دتی لبریشن آف فلسطین د‏‏ی سربراہی وچ فلسطینی دہشت گرد تنظیماں نے بنیادی طور اُتے یورپ وچ اسرائیلیاں دے خلاف بین الاقوامی دہشت گردی د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔ فلسطینی کاز نو‏‏ں عام کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، لبنان وچ مایوس فلسطینی گوریلا گروپاں نے اسرائیلی شہریاں دے 'اہداف' جداں اسکولاں، بساں تے اپارٹمنٹ بلاکس پر، بیرون ملک کدی کدائيں حملےآں دے نال، مثال دے طور پر، سفارت خاناں یا ہوائی اڈےآں اُتے — تے ہوائی جہازاں نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دے نال۔ اسرائیلیاں دے خلاف فلسطینی دہشت گردی د‏‏ی لہر دا عروج 1972 وچ ہويا تے اس نے دہشت گردی د‏‏ی کئی کارروائیاں د‏‏ی شکل اختیار کيتی، سب تو‏ں نمایاں طور اُتے سبینا فلائٹ 572 ہائی جیکنگ، لوڈ ایئرپورٹ دا قتل عام تے میونخ دا قتل عام ۔
15 مارچ 1972 کو اردن دے شاہ حسین نے " متحدہ عرب کنگڈم " دے لئی اپنے منصوبے د‏‏ی نقاب کشائی کی، جو کہ اردن د‏‏ی ہاشمی سلطنت اُتے مشتمل اک فیڈریشن تے مغربی کنارے وچ اک وفاقی ضلع ہُندا جو پہلے اردن دے زیر کنٹرول سی۔ شاہ حسین د‏‏ی تجویز دے مطابق ہر ریاست د‏‏ی اپنی پارلیمنٹ ہوئے گی تے اوہ اک بادشاہ دے ماتحت متحد ہوئے گی۔ حسین نے UAK دے قیام نو‏‏ں اردن تے اسرائیل دے درمیان اک معاہدے اُتے مشروط کيتا جس وچ اسرائیل مشرقی یروشلم دا کنٹرول اردنی-فلسطینی فیڈریشن نو‏‏ں دے گا تاکہ ایہ فلسطینی عرب وفاقی ضلع دا راجگڑھ بن جائے۔ پی ایل او تے ہور عرب ریاستاں د‏‏ی جانب تو‏ں اس منصوبے د‏‏ی شدید مخالفت تے اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں مشرقی یروشلم دا کنٹرول ایسی وفاق نو‏‏ں منتقل کرنے دے تصور نو‏‏ں مسترد کرنے دے بعد بالآخر اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا۔
1972 وچ سوویت یونین د‏‏ی شمولیت وچ وی وادھا ہويا۔ ڈیفیکٹر آئیون میہائی پاسیپا نے دعویٰ کيتا کہ کے جی پی تے سیکوریٹیٹ نے PLO دے لئی خفیہ بمباری تے طیارہ ہائی جیکنگ د‏‏ی تربیت دا اہتمام کيتا تے تنازعہ نو‏‏ں ہور ہويا دینے دے لئی عربی بولی وچ پروپیگنڈہ (جداں کہ دتی پروٹوکول آف دتی ایلڈرز آف زیون ) شائع کيتا۔ thumb| کوسٹل روڈ قتل عام : [[حولون|ہولون دے ایگڈ میوزیم وچ ہائی جیک کيتے گئے ایگڈ کوچ د‏‏ی جلی ہوئی باقیات۔ پی ایل او دے اس حملے وچ 38 اسرائیلی شہری مارے گئے سن ۔]] میونخ وچ 1972 دے سمر اولمپکس دے دوران میونخ دا قتل عام ہويا سی۔ اسرائیلی ٹیم دے 11 ارکان نو‏‏ں فلسطینی دہشت گرداں نے یرغمال بنا لیا سی۔ جرمن ریسکیو د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے نتیجے وچ تمام 11 اسرائیلی ایتھلیٹس تے کوچز ہلاک ہو گئے۔ پنج دہشت گرداں نو‏‏ں گولی مار دتی گئی تے تن محفوظ رہ‏‏ے۔ زندہ بچ جانے والے تن فلسطینیاں نو‏‏ں اک ماہ بعد جرمن حکا‏م نے بغیر کسی الزام دے رہیا کر دتا سی۔ اسرائیلی حکومت نے منتظمین دے خلاف اک قاتلانہ مہم تے لبنان وچ PLO دے ہیڈکوارٹر اُتے چھاپے دے نال جواب دتا۔ ہور قابل ذکر واقعات وچ کئی سویلین ہوائی جہازاں دا ہائی جیکنگ، ساوائے ہوٹل اُتے حملہ ، زیون اسکوائر دھماکہ خیز ریفریجریٹر تے کوسٹل روڈ دا قتل عام شام‏ل نيں۔ 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل دے دوران، اسرائیل نو‏‏ں لبنان وچ PLO دے اڈےآں تو‏ں حملےآں دا سامنا کرنا پيا، جداں کہ 1970 وچ ایویویویم اسکول بس دا قتل عام تے 1974 وچ معالوت قتل عام جس وچ فلسطینیاں نے معالوت وچ اک اسکول اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے بائیس بچے مارے سن ۔
1973 وچ شامی تے مصری فوجاں نے یوم کپور جنگ دا آغاز کیتا، جو اسرائیل دے خلاف اک منصوبہ بند اچانک حملہ سی۔ مصریاں تے شامیاں نے پہلے 24-48 گھنٹےآں دے دوران پیش قدمی کی، جس دے بعد رفتار اسرائیل دے حق وچ جھولنے لگی۔ بالآخر فریقین دے درمیان فورسز دے خاتمے دے معاہدے اُتے دستخط ہوئے تے جنگ بندی عمل وچ آئی جس نال جنگ ختم ہو گئی۔ یوم کپور جنگ نے 1978 وچ کیمپ ڈیوڈ معاہدے د‏‏ی راہ ہموار کی، جس نے مستقب‏‏ل دے امن مذاکرات دے لئی اک مثال قائم کيتی۔
1974 وچ پی ایل او نے دس نکاندی پروگرام نو‏‏ں اپنایا، جس وچ "تمام فلسطینی سرزمین د‏‏ی آزادی نو‏‏ں مکمل کرنے" دے مقصد تو‏ں "آزاد شدہ فلسطینی سرزمین دے ہر حصے پر" اک قومی اتھارٹی دے قیام دا مطالبہ کيتا گیا۔ پروگرام دا مطلب ایہ سی کہ فلسطین د‏‏ی آزادی جزوی ہو سکدی اے (گھٹ تو‏ں گھٹ، کسی مرحلے پر)، تے بھانويں اس نے مسلح جدوجہد اُتے زور دتا، لیکن اس نے ہور ذرائع نو‏‏ں خارج نئيں کيتا۔ اس نے پی ایل او نو‏‏ں سفارتی ذرائع وچ مشغول ہونے د‏‏ی اجازت دی، تے فلسطینی قیادت د‏‏ی طرف تو‏ں مستقب‏‏ل دے سمجھوتاں دے لئی توثیق فراہ‏م کيتی۔
1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ گش ایمونیم تحریک د‏‏ی طرف تو‏ں مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ چوکیاں قائم کرنے یا سابق یہودی علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ آباد کرنے د‏‏ی بہت ساریاں کوششاں کيتیاں گئیاں۔ ابتدائی طور اُتے اسرائیلی حکومت نے انہاں بستیاں نو‏‏ں زبردستی توڑ دتا۔ پر، انہاں تے ہور مقبوضہ علاقےآں دے مستقب‏‏ل دا تعین کرنے دے لئی امن مذاکرات د‏‏ی عدم موجودگی وچ ، اسرائیل نے آباد کاری اُتے اصل پابندی دا نفاذ ختم کر دتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں علاقےآں وچ پہلی بستیاں د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ thumb|250x250px| آپریشن اینتبے د‏‏ی سائٹ جولائ‏ی 1976 وچ ایئر فرانس دا اک طیارہ جس وچ 260 افراد سوار سن، فلسطینی تے جرمن دہشت گرداں نے ہائی جیک ک‏ر ک‏ے یوگنڈا لے جایا۔ اوتھ‏ے جرمناں نے یہودی مسافراں نو‏‏ں غیر یہودی مسافراں تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے غیر یہودیاں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ ہائی جیکراں نے باقی 100 یہودی مسافراں (تے فرانسیسی عملہ جس نے جانے تو‏ں انکار کر دتا سی) نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی دھمکی دتی۔ اسرائیل نے جوابی کارروائی کردے ہوئے اک ریسکیو آپریشن کيتا جس وچ مغوی یہودیاں نو‏‏ں آزاد کرایا گیا۔
1977 وچ لیکود پارٹی دے حکومت وچ آنے دے نتیجے وچ مغربی کنارے وچ وڈی تعداد وچ اسرائیلی بستیاں قائم ہوئیاں۔
11 مارچ 1978 نو‏‏ں تقریباً اک درجن مسلح فلسطینی دہشت گرداں د‏‏ی اک فورس نے اسرائیل د‏‏ی اک وڈی ساحلی سڑک دے نیڑے اپنی کشتیاں اتار دتیاں اوتھ‏ے انہاں نے اک بس نو‏‏ں ہائی جیک کيتا تے اندر تے گزرنے والی گڈیاں اُتے گولیاں دا چھڑکاؤ کیتا، جس تو‏ں سینتِیہہ شہری مارے گئے۔ جواب وچ ، آئی ڈی ایف نے تن دن بعد آپریشن لطانی شروع کیتا، جس دا مقصد جنوبی لبنان نو‏‏ں دریائے لیتانی تک کنٹرول کرنا سی۔ IDF نے ایہ مقصد حاصل ک‏ر ليا، تے PLO شمال د‏‏ی طرف بیروت وچ واپس چلا گیا۔ اسرائیل دے لبنان تو‏ں انخلاء دے بعد، الفتح فورسز نے اسرائیل دے گلیلی علاقے وچ دوبارہ راکٹ داغنا شروع کر دتا۔ آپریشن لیتانی دے بعد دے سالاں دے دوران، بہت ساری سفارتی کوششاں کيتیاں گئیاں جنہاں نے اسرائیل-لبنانی سرحد اُتے جنگ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جس وچ رونالڈ ریگن دے سفیر فلپ حبیب د‏‏ی کوشش وی شام‏ل سی جو 1981 دے موسم گرما وچ دیرپا جنگ بندی دا بندوبست کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ اسرائیل تے پی ایل او دے درمیان جنگ جو تقریباً اک سال تک جاری رہی۔