cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بلقان لیگ
بلقان وچ 1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں ہی ہنگامہ برپا سی ، میسیڈونیا وچ سالہا سال گوریلا جنگ دے بعد ینگ ترک انقلاب تے طویل بوسنیا دے بحران دا سامنا کرنا پيا۔ 1911 وچ اٹلی-ترک جنگ دے آغاز نے عثمانیاں نو‏‏ں تے کمزور کردتا سی تے بلقان د‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی سی۔ روسی اثر و رسوخ دے تحت ، سربیا تے بلغاریہ نے اپنے اختلافات نو‏‏ں دور کيتا تے اک اتحاد اُتے دستخط کیتے ، جس دا آغاز آسٹریا ہنگری دے خلاف 13 مارچ 1912 نو‏‏ں ہويا سی ، لیکن اس وچ اک خفیہ باب شامل کرکے عثمانی سلطنت دے خلاف اتحاد نو‏‏ں لازمی طور اُتے منتقل کردتا گیا سی ۔ اس دے بعد سربیا نے مونٹینیگرو دے نال باہمی اتحاد اُتے دستخط کیتے ، جدو‏ں کہ بلغاریہ نے یونان دے نال وی ایسا ہی کيتا۔ لیگ بلقان د‏‏ی پہلی جنگ وچ فاتح رہی سی جو اکتوبر 1912 وچ شروع ہوئی سی ، جتھ‏ے اس نے کامیابی دے نال تمام یورپی عثمانی علاقےآں اُتے قابو پالیا سی۔ اُتے اس فتح دے بعد ، اتحادیاں دے وچکار حل نہ ہونے پائے جانے والے اختلافات پہلے ہی تو‏ں مال غنیمتاں د‏‏ی تقسیم اُتے دوبارہ پیدا ہوئے ، خاص طور اُتے میسیڈونیا ، جس تو‏ں لیگ دا مؤثر توڑ پیدا ہويا تے اس دے فورا بعد ، 16 جون 1913 نو‏‏ں ، بلغاریہ نے اپنے سابقہ اتحادیاں اُتے حملہ کردتا ، دوسری بلقان جنگ دا آغاز ہويا۔
پس منظر
کھبے|thumb| 1908 دے [[بوسنیا دا بحران|بوسنیا دے بحران نے بلقان وچ طاقت دے توازن وچ ردوبدل کيتا تے واقعات نو‏‏ں روک دتا جو بالکان لیگ دے قیام دا باعث بنے۔ فرانسیسی متواتر لی پیٹٹ جرنل کا سرورق۔ ]] کریمین جنگ (1853–1856) دے بعد ، روس نو‏‏ں ایہ احساس ہوئے گیا سی کہ دوسری وڈی طاقتاں اسنو‏ں بحیرہ روم تک رسائی حاصل کرنے تو‏ں روکنے وچ کوئی کسر نئيں چھڈن گی۔ اس دے نتیجے وچ ، اس نے جزیرہ نما بلقان وچ روسی سرپرستی وچ دوستانہ تے نیڑےی اتحادی ریاستاں دے قیام دے ذریعہ بالواسطہ توسیع دے لئی اک پرجوش منصوبے د‏‏ی انجینئرنگ دا آغاز کيتا۔ اس پالیسی دا اہ‏م ذریعہ ابھرتی ہوئی پینسلوک تحریک سی ، جس نے اس دے بعد 1917 وچ سارسٹ حکومت دے خاتمہ تک روسی خارجہ پالیسی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس سمت وچ کم کردے ہوئے ، 1877–1878 د‏‏ی روس-ترکی جنگ کيت‏ی کامیابی دے بعد ، روس نے اک خودمختار بلغاریہ ریاست قائم کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ ايس‏ے طرح ، 1876 وچ ترکی دے ہتھو‏ں وچ سربیا نو‏‏ں فنا تو‏ں بچانے دے بعد ، روس نے دو سال بعد عثمانیاں نو‏‏ں مکمل آزاد تے توسیع سربیا قبول کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اُتے ، اگرچہ دونے ریاستاں نے روسی سرپرستی تے تحفظ نو‏‏ں تسلیم کيتا ، لیکن انہاں د‏‏ی متصادم قومی خواہشات جلد ہی انہاں دے وچکار مختصر جنگ تو‏ں پہلے تے اس دے بعد وی متضاد اقدامات دا اک سلسلہ شروع کردتیاں یوروپی طاقتاں د‏‏ی دشمنی ودھ رہی اے ، تے بوسنیا دے بحران اُتے آسٹریا د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی ذلت و رسوائی دے خاتمے دے بعد ، روس نے بلقان وچ اک روسفائل "سلاو بلاک" بنا ک‏ے اپنا اقتدار حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، آسٹریا ہنگری تے عثمانیاں دے خلاف دونے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی. اس دے نتیجے وچ ، روسی سفارت کاری نے سمجھوتہ کرنے تے اتحاد بنانے دے لئی ، دونے ملکاں سربیا تے بلغاریہ اُتے دباؤ ڈالنا شروع کيتا۔
یونان وچ ، فوج دے افسران نے اگست 1909 وچ بغاوت کيت‏ی سی تے الفتھیروز وینزیلوس دے ماتحت ترقی پسند حکومت کیت‏‏ی تقرری حاصل کيت‏ی سی ، جس د‏‏ی انہاں نو‏ں امید سی کہ یونان دے حق وچ کریٹن دا مسئلہ حل ہوجائے گا تے عثمانیاں دے ہتھو‏ں 1897 د‏‏ی اپنی شکست نو‏‏ں پلٹ دے گا۔ یونان نو‏‏ں لیگ وچ شامل ہونے د‏‏ی راہنمائی کرنے والے مباحثاں وچ ، بلغاریہ نے سربیا دے نال وردار مقدونیہ تو‏ں متعلق معاہدے دے برخلاف ، علاقائی فائدے د‏‏ی تقسیم دے بارے وچ کِسے وی معاہدے تو‏ں وابستہ ہونے تو‏ں انکار کردتا۔ اس د‏ی وجہ بلغاریہ د‏‏ی سربیا نو‏‏ں مقدونیہ تک رسائی نو‏‏ں محدود کرنے دے معاہدے وچ دھکیلنے د‏‏ی سفارتی پالیسی سی جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران یونان دے نال اس طرح دے کسی معاہدے تو‏ں انکار کردتا گیا سی۔ یونانی فوج د‏‏ی فوجی تاثیر دا کم خیال رکھدے ہوئے ، بلغاریہ د‏‏ی قیادت نے اندازہ لگیایا کہ ، فوجی منصوبےآں دے مطابق ، انہاں د‏‏ی محدود فوجاں جو مقدونیائی تھیٹر وچ تعینات کيتیاں گئیاں نيں ، اوہ اس خطے دے وڈے حصے تے اہ‏م بندرگاہ شہر اُتے قابض ہوجاواں گے۔ تھیسالونیکی دے یونانیاں تو‏ں پہلے اُتے لیگ وچ یونان دا داخلہ اتحادیاں دے لئی ضروری سی ، کیونجے صرف اک اہ‏م بیڑا رکھنے والی بلقان ریاستاں وچ یونان ہی ، بحری جہاز دے ذریعہ ایشیاء تو‏ں عثمانی فوج د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے یورپ منتقل ہونا روک سکدا ا‏‏ے۔ جداں کہ صوفیہ وچ یونان دے سفیر نے مذاکرات دے دوران اس لیگ وچ یونان دے داخلے د‏‏ی وجہ تو‏ں گل رکھی تھی: "یونان جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی 600،000 مرداں نو‏‏ں فراہ‏م کرسکدا ا‏‏ے۔ میدان وچ 200،000 آدمی ، تے بیڑے نو‏‏ں 400،000 مرداں نو‏‏ں اترنے تو‏ں روکنے دے قابل ہوئے جائے گا۔ بذریعہ ترکی سیلونیکا تے گیلپولی دے وچکار۔ "
مونٹی نیگرو ، اک نسبتا چھوٹا ملک لیکن سربیا دا اک نیڑےی اتحادی دوسرے درجے دا شریک سمجھیا جاندا سی۔ اس نے سربیا دے ہور اصرار دے لئی ایہ دعوت قبول کيتی ، جس وچ سنجک تے شمالی البانیائی شہر شکوڈریا دے بارے وچ مقامی خواہشات محدود سن۔
اک ہور حقیقت جس نے لیگ د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيت‏ی اوہ عثمانی فوج د‏‏ی واضح عدم موجودگی سی۔ اٹلی دے طرابلس اُتے حملہ کرنے دے بعد عثمانیاں نے لیبیا اُتے اک سال (29 ستمبر 1911 تو‏ں 18 اکتوبر 1912) تک اٹلی دے نال جنگ جاری سی۔ اگرچہ اطالویاں نے بوہت گھٹ پیشرفت د‏‏ی تے لیبیا دے تعاون تو‏ں عثمانی مزاحمت ، توقع تو‏ں زیادہ سخت ثابت ہوئی ، لیکن جنگ نے عثمانی ریاست نو‏‏ں ختم کردتا۔ اس دے علاوہ ، یونان وچ آباد ڈوڈیکنی جزیرے اُتے اطالوی قبضے نے عثمانیاں دے خلاف آئندہ د‏‏ی جنگ تو‏ں باہر رہنے دے نتائج دے یونان دے لئی انتباہ دے طور اُتے کم کيتا۔
عظیم طاقتاں دا رد عمل
یہ پیشرفت عظیم طاقتاں دے ذریعہ کسی دا دھیان نئيں بنی ، لیکن اگرچہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی سالمیت دے بارے وچ یوروپی طاقتاں دے وچکار باضابطہ اتفاق رائے ہويا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بلقان ریاستاں نو‏‏ں سخت انتباہ دتا گیا ، غیر سرکاری طور اُتے انہاں وچو‏ں ہر اک نے وکھ وکھ سفارتی اختیار کيتا علاقے وچ انہاں دے متضاد مفادات د‏‏ی وجہ تو‏ں رجوع کرن۔ اس دے نتیجے وچ ، مشترکہ سرکاری انتباہ دے کسی وی ممکنہ روک سیم دے اثر نو‏‏ں مخلوط غیر سرکاری اشاراں نے منسوخ کردتا ، تے دشمنیاں دے پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا:
بلقان لیگ دے لئی موقع کھو جانے دا موقع بہت چنگا سی کیونجے سلطنت عثمانیہ کمزور سی تے داخلی تنازعات تو‏ں چھٹکارا پایا سی۔ اتحادی حکومتاں نے اپنی فوجی تے سفارتی تیاریاں نو‏‏ں تیز کردتا۔ ستمبر دے آخری دناں دے دوران ، بلقان د‏‏یاں ریاستاں تے سلطنت عثمانیہ نے اپنی فوجاں نو‏‏ں متحرک کردتا۔ جنگ دا اعلان کرنے والی پہلی ریاست مونٹینیگرو سی ، 8 اکتوبر 1912 نو‏‏ں ، پہلی بلقان جنگ دا آغاز ہويا ۔ ہور تن ریاستاں نے باب عالی نو‏‏ں 13 اکتوبر نو‏‏ں الٹی میٹم جاری کرنے دے بعد ، 17 اکتوبر نو‏‏ں ترکی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا سی۔
بعد وچ
thumb| بلقان جنگ دے دوران بلقان لیگ دا پوسٹر لکھیا اے: "ظالم دے خلاف بلقان (ریاستاں)" کھبے|thumb| پہلی بلقان جنگ دے بعد بلقان دے علاقائی فائدے تے سربیا تے بلغاریہ دے وچکار پہلے تو‏ں خفیہ معاہدے دے مطابق لائن د‏‏ی توسیع نتیجے وچ ہونے والی جنگ وچ ، بلقان د‏‏ی مشترکہ فوجاں نے یوروپ وچ عثمانی اقتدار نو‏‏ں کامیابیاں دے سلسلے وچ مؤثر طریقے تو‏ں ختم کردتا۔ اُتے ، لیگ د‏‏ی فتح قلیل مدت سی۔ بلقان ریاستاں دے وچکار دشمنی حالے وی برقرار اے ، تے پہلی بلقان جنگ دے کامیاب اختتام دے بعد ، اوہ خاص طور اُتے مقدونیا دی تقسیم اُتے دوبارہ متحد ہوئے گئے۔ ودھدی ہوئی کشیدگی نے لیگ نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں پھاڑ ڈالیا ، تے دوسری بلقان د‏‏ی جنگ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں بلغاریہ نو‏‏ں ، فوری فتح دا یقین ہونے اُتے ، اس نے اپنے سابق اتحادی سربیا تے یونان اُتے حملہ کيتا۔ سربیا تے یونانی فوج نے بلغاریہ دے حملے نو‏‏ں پسپا کيتا تے جوابی حملہ کيتا تے بلغاریہ وچ گھس گئے۔ سلطنت عثمانیہ تے رومانیہ نے صورتحال دا فائدہ اٹھایا تے بلغاریہ اُتے وی حملہ کيتا۔ اس دے نتیجے وچ امن نے بلغاریہ نو‏‏ں علاقہ وچ فوقیت تو‏ں چھڈیا ، لیکن مشرقی تھریس نو‏‏ں عثمانیاں تے میسیڈونیا دے بیشتر یونانیاں دے ہتھو‏ں نقصان پہنچیا۔ شکست نے بلغاریہ نو‏‏ں مرکزی طاقتاں دی طرف تو‏ں پہلی عالمی جنگ وچ اپنی شرکت وچ بدل دتا ، چونکہ اینٹینٹ دی طرف تو‏ں بلقان دے دشمن (سربیا ، یونان تے رومانیہ) اس جنگ وچ شامل سن ۔
جنگ دے دوران ، یونانی بادشاہ نو‏‏ں اسکندروس شناسنو‏ں تھیسالونیدی ميں قتل کيتا سی۔ اس تو‏ں یونانی خارجہ پالیسی وچ واضح طور اُتے اینٹینٹی تو‏ں غیرجانبداری د‏‏ی طرف قدم اٹھانا پيا ، چونکہ نواں بادشاہ اپنے والد تے اس دے مقبول وزیر اعظم دے برعکس جرمنی دا حامی سی تے آئندہ عالمی جنگ وچ اس ملک نو‏‏ں غیر جانبدار رکھنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ مقدونیہ وچ پہلی جنگ عظیم تے اینٹینٹی د‏‏ی مداخلت دے آغاز دے بعد ، بادشاہ تے پہلے وزیر دے وچکار تنازعہ مستقل طور اُتے بگڑ گیا ، جس دے نتیجے وچ ایہ قومی عصبیت دا باعث بنی ، جس نے ایشیائے کوچک وچ کمالست ترکی دے خلاف اگلی جنگ دے خاتمے وچ بہت اہ‏م کردار ادا کيتا ، تے غلبہ حاصل کيتا۔ ڈیڑھ صدی تو‏ں زیادہ یونانی سیاست۔
بلقان د‏‏ی جنگ دے نتیجے وچ روس-بلغاریہ اتحاد دا مستقل طور اُتے ٹوٹنا شروع ہويا ، تے سربیا تے مونٹینیگرو نو‏‏ں اس نازک خطے وچ روس دا واحد اتحادی چھڈ دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مونٹینیگرو سربیا تعلقات گٹھ:یونان سربیا تعلقات گٹھ:1912ء وچ بلغاریہ گٹھ:ویہويں صدی دے فوجی اتحاد گٹھ:بلغاریہ سربیا تعلقات گٹھ:بلغاریہ یونان تعلقات گٹھ:مملکت سربیا گٹھ:مضامین جنہاں وچ سربیائی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ یونانی بولی دا متن اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ بلغاری بولی دا متن شامل اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
قلعہ سوتو (آلیر)
سوتو قلعہ (آلیر) (سپینی: Castillo de Soto (Aller)) آلیر، سپین وچّ واقع اک قلعہ اے۔ اسنوں 10 جولائی 1975 نوں بیئین دے انتیریس کلتورال اعلان کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:قلعہ گٹھ:سپین دے قلعے
ریوتوف
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 87,195 اے ۔
ہانی بن عروہ
هانی بن عروه (پورا ناں: هانی بن عروة بن الفضفاض بن عمران بن ابی العاص مرادی کوفی) قبیلہ بنی مراد دے سردار سن تے کوفہ شہر دے رہن والےسن. هانی علی ابن ابی طالب دے اصحاب وچوں سن. آپ نے امام حسین ابن علی دے سفیر مسلم بن عقیل، نون پناہ دتی  تے عبیدالله ابن زیاد  توں چھُپایا. عبیدالله ابن زیاد اوے ویلے بصرہ  تے  کوفہ دا حاکم سی  ، اوہ ہانی دی عیادت لئی اسدے گھر آیا. هانی نے مسلم بن عقیل نوں ابن زیاد نوں قتل کرن دی  ترغیت دتی پر مسلم بن عقیل نے  اسنوں منظور نئیں کیتا. ابن زیاد، نے معقل  کوفی نوں جاسوسی  لئی ہانی دے گھر بھجیا. معقل کوفی محل نے مسلم ان عقیل دی خفیہ پناہ گاہ دا  ابن زیاد نوں  دسیا تے اوس نے هانی  گرفتار کر کے جیل چ سُٹ دتا ۔ بہ دستور ابن زیاد، هانی  نوں  دارالاماره کوفہ  دی چھت دے بنھیرے  اتے قتل کر دتا. ہانی دے قتل دی خبر ذات عرق دی منزل اتے حسین ابن علی نوں ملی. آپ نوں مسجد کوفہ دے پچھلے پاسے دفن کیتا گیا ۔ اج کوفہ چ آپ دا مزار  مرجع خلائق اے ۔
ریوتوف
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ہانی بن عروہ
حوالے
گٹھ:60ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
بول کبوتر
بول کبوتر کگیاں دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ سپین دے جزیرے کناری دا واسی اے تے ایہدا ناں جرمن پنچھی گرو کارل بول دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
گٹھ:کگی کبوتر گٹھ:گھُگیاں
رجنی گندھا
رجنی گندھا اک سدا اگیا رہن والا اک بوٹا اے جیدے پھلاں نوں خوشبو لئی ورتیا جاندا اے۔
نونولا روفیکپلا
نونولا روفیکپلا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
میرین کاؤنٹی، ٹیکساس
میرین امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
نونولا اموروسیفالا
نونولا اموروسیفالا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
دہستان مسینان
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان مسینان
اوست ایلیمسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ارکتسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	86,591 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع بیجاپور (کرناٹک)
ضلع بیجاپور پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
Bijapur district
رات دی راݨی
رات دی راݨی سدا اگیا رہݨ والا بوٹا اے ۔ایہدے پُھل رات نوں خُشبو دیندے نیں ۔ ایہ شرمائی ٹبر نال تعلق رکھدا اے ۔
30 اپریل
30 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 120واں (لیپ سال وچّ 121واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 245 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
بی بی خانم مسجد
thumb|بی بی خانم مسجد دا بیرونی منظر
بی بی خانم مسجد ازبکستان د‏‏ی مشہور تاریخی مسجد اے جو 14 واں صدی دے عظیم فاتح امیر تیمور نے اپنی اہلیہ تو‏ں موسوم کیتی سی۔
تیمور نے 1399ء وچ ہندوستان د‏‏ی فتح دے بعد اپنے نويں راجگڑھسمرقند وچ اک عظیم مسجد د‏‏ی تعمیر دا منصوبہ بنایا۔ اس مسجد دا گنبد 40 میٹر تے داخلی راستہ 35 میٹر بلند ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دوسری روایت دے مطابق بی بی خانم مسجد امیر تیمور د‏‏ی بیویاں وچو‏ں اک نے اس وقت تعمیر کروائی سی جدو‏ں اوہ جنگ اُتے نکلے ہوئے سن ۔ ایہ مسجد انیہويں صدی وچ زلزلے وچ تباہ ہوئے گئی سی جو بعد وچ 1970 د‏‏ی دہائی وچ بحال کيتی گئی۔
اس مسجد د‏‏ی تعمیر 1399ء وچ شروع تے 1404ء وچ مکمل ہوئی۔ لیکن بوہت گھٹ عرصے وچ تعمیر دے باعث اس د‏ی تعمیر وچ کئی تکنیکی خامیاں سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ زیادہ عرصے قائم نہ رہ سکی تے بالآخر 1897ء دے زلزلے وچ زمین بوس ہوئے گئی۔
1974ء وچ حکومت ازبکستان نے اس د‏ی تعمیر نو دا آغاز کیتا تے موجودہ عمارت مکمل طور اُتے نويں اے جس وچ قدیم تعمیر دا کوئی حصہ شامل نني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1404ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:ازبکستان د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:مسیتاں
ازبکستان وچ اسلام
گٹھ:ازبکستان وچ اسلام گٹھ:ازبکستان وچ مذہب گٹھ:ایشیا وچ اسلام ازبکستان وچ اسلام نو‏‏ں مرکزی حیثیت حاصل اے تے ایہ سب تو‏ں زیادہ اس مذہب دے مننے اوتھ‏ے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے مذہب اسلام دے کئی فرقے آباد ني‏‏‏‏ں۔
شماریات
تقریباً 90 فیصد آبادی مسلما‏ن ا‏‏ے۔ }} انہاں وچ زیادہ تر سنی ني‏‏‏‏ں۔ ازبکستان نو‏‏ں وسط ایشیا وچ مذہبی تے ثقافتی مرکز ہونے دا شرف حاصل ا‏‏ے۔
اک دوسرے تخمینہ دے مطابق مسلما‏ن 79 فیصد ، روسی راسخ الاعتقاد کلیسیا 5 فیصد تے 16 فیصد ہور مذاہب دے مننے والے ني‏‏‏‏ں۔ تقریباً 93,000 یہود ازبکستان وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔
عہد وسطی
جدید ازبیک دے اجداد نو‏‏ں اسلام دا تعارف عرب قوم نے کروایا سی جدو‏ں اوہ فتوحات ہرئے وسط ایشیا وچ داخل ہوئے سن ۔ اولا اسلام ترکستان جنوبی علاقہ وچ مضبوط ہويا فیر دھیرے دھیرے شمال د‏‏ی جانب ودھیا۔ دولت سامانیہکے چند حوصلہ مند مبلغین د‏‏ی محنت تو‏ں ترک وچ اسلام کافی مقبول ہويا۔ 14واں صدی وچ امیر تیمور نے کئی مذہبی عماتراں بنوائاں جنہاں وچ مشہور بی بی خانم مسجد مسجد تبھی شامل ا‏‏ے۔ انہاں نے احمد یسوی د‏‏ی قبر اک مزار بنوایا جو انہاں دا شاہکار ا‏‏ے۔ احمد یسوی تصوف دے بہت وڈے بزرگ سن ۔ تیمور دے دربار وچ عمر اقطا اسلامی خطاطی دے ماہر سن، انہاں نو‏‏ں حکم ہويا سی کہ اوہ قرآن نو‏‏ں اِنّے باریک حرفاں وچ لکھياں کہ اوہ اک انگوٹھی وچ سماجائے۔ انہاں نو‏‏ں فیر اِنّے وڈے قرآن لکھنے دا حکم ہويا کہ اسنو‏ں اٹھانے دے لئی گڈیاں دا سہارا لینا پئے۔ ازبیگ خان دے تبدیلی مذہب نے ازبک لوکاں نو‏‏ں کافی متاثر کیتا تے بہت وڈی تعداد وچ لوک اسلام وچ داخل ہوئے۔ ازبیگ خان نے احمد یسوی دے اک مرید عبد الحمید د‏‏ی تبلیغ اُتے اسلام قبول کیتا۔ فیر انہاں نے طلائی اردو وچ جم کر اسلام د‏‏ی تبلغ د‏‏ی تے وسط ایشیا وچ مبلغین دے سفیر روانہ کیتے۔ اسلام دے وڈے علما جنہاں نے تصنیف و تالیف کيتی دنیا وچ لازوال تے لاثانی کارہائے نمایاں انجام دتے نيں انہاں دا تعلق اس علاقہ تو‏ں رہیا ا‏‏ے۔ انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں محمد بن اسماعیل بخاری نيں جنہاں د‏‏ی صحیح بخاری قرآن دے بعد سب تو‏ں صحیح کتاب منی جاندی اے تے حدیث د‏‏ی سب تو‏ں معتبر کتاب ا‏‏ے۔ ابو عیسیٰ محمد ترمذی تے ابو منصور ماتریدی وی ايس‏ے علاقہ نال تعلق رکھدے نيں سمرقند وچ مسلم سائنداناں نے خوب ناں کمایا۔
1990ء د‏‏ی دہائی
1990ء دے اواخر وچ سوویت دے خاتمے دے بعد سعودی عرب تے ترکی تو‏ں متعدد تبلیغی وفود ازبکستان وچ آئے تے تصوف تے وہابیت د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی ۔ ۔ 1992ء وچ نامیغان نامی شہر وچ سعودی یونیورسٹی تو‏ں پڑھکر آئے کچھ طالبعلماں وچ اک سرکاری عمارت اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے صدر کریمو تو‏ں منگ د‏‏ی کہ اسلام نو‏‏ں ریاست دا سرکاری مذہب ہونے دا اعلان کیتا جائے تے ملک وچ شرعی قانون نافذ کیتا جائے۔ حالانکہ انہاں دا ایہ منصوبہ کامیاب نہ ہوئے سکیا تے حکومت نے انہاں اُتے غلبہ حاصل ک‏ر ليا۔ انہاں دا سرغنہ افغانستان فرار ہوئے گیا تے فیر پاکستان چلا گیا۔ اسنو‏ں بعد وچ اتحادی فوج نے شہادت دے دی۔ 1992ء تے 1993ء وچ 50 مبلغین نو‏‏ں سعودے عرب تو‏ں بھگا دتا گیا۔ صوفی مبلغاں نو‏‏ں وی تبلیغ تو‏ں منع کر دتا گیا۔ آزادی دے بعد ازبکستان وچ اسلام دا احیا ہويا تے 1994ء دے اک سروے وچ ایہ سامنے ہويا کہ لوکاں د‏‏ی اسلام دے تئاں دلچسپی وڈی تیزی تو‏ں ودھدی جارہی ا‏‏ے۔
2000ء د‏‏ی دہائی
حکومت نے حزب التحریر تے ترکی دے بدیع الزمان دے متبعین اُتے پابندی عائد کررکھی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان
مارٹن کاؤنٹی، ٹیکساس
مارٹن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
نطق
بارلے جوڑ
گٹھ:دیس گٹھ:ترکی
ضلع چمراجنگر
ضلع چمراجنگر پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
چک 206 ر ب
چک 206 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
ہیپالوپٹیلا کیسٹانا
ہیپالوپٹیلا کیسٹانا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
Hapaloptila castanea
گیگا بائٹ
گیگا بائٹ کمپیوٹر چ جانکاری سٹور کرن دا ناپ اے. اک گیگا بائٹ = 1,073,741,824 بائٹ دے برابر ہوندا اے۔
رلدے ناپ
بٹ • بائٹ • کلوبائٹ • میگا بائیٹ
میگا بائیٹ
میگا بائیٹ کمپیوٹر چ جانکاری سٹور کرن دا ناپ اے۔ اک میگا بائٹ = 1,048,576 بائٹ دے۔
رلدے ناپ
بٹ • بائٹ • کلوبائٹ • میگا بائیٹ • گیگا بائٹ
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:ناپ
بٹ
کمپیوٹر چ جانکاری سٹور کرن دا ناپ اے۔ اک بائٹ = 8 بٹ دے۔
رلدے ناپ
بٹ • بائٹ • کلوبائٹ • میگا بائیٹ • گیگا بائٹ
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:ناپ
ژلیزنوگورسک (کراسنودر کرائی)
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کراسنودر کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 85,559 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع چکبالاپور
ضلع چکبالاپور پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
رݨدیپ ہُڈا
رݨدیپ ہُڈا (جم: 20 اگست 1976) ہِندی فلماں دے اداکار نیں ۔ اوہناں نے اداکاری اپݨے سکول دے دناں توں ای شروع کر دتی سی ۔ رݨدیپ ہُڈا سکول دیاں ناٹکی رچناواں وچ حصا لیندے سن ۔ آسٹریلیا دے میلبورن شہر توں اپݨی پڑھائی ختم کر کے رݨدیپ ہُڈا نے بھارت واپس آ کے تھیٹر کیتا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلمی اداکار گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:جٹ
کیٹین وڈاٹکی
کیٹین وڈاٹکی (Katyn massacre - 1940) چ پولینڈ دے لوکاں دا سوویت پولیس ہتھوں قتل اے۔ ایدے چ 22000 دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ ایس وڈاٹکی دی سوچ روسی پویس دے سردار بیریا نے 5 مارچ 1940 نوں دتی جے پولینڈ دی افسراں نوں طتل کردتا جاۓ اے گل پولٹبیوریو نے منی تے سٹالن نے وی ایدی لئی ہاں کیتی۔ اے لوک کیٹین دے جنگل چ تے ہور تھاواں تے مارے گۓ۔ ایس وڈاٹکی دی پہلے دس نازی جرمنی نیں دتی۔
نوّواورالسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی سوردلووسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 85,519 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
موناسا اترا
موناسا اترا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھلے پنچھی
میسن کاؤنٹی، ٹیکساس
میسن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
دہستان قنات النوج
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان قنات النوج
ضلع چکماگالر
ضلع چکماگالر پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
جرمن چانسلر
جرمن چانسلر جرمن سرکار دا سردار ہوندا اے۔ جرمن بولی چ اینوں Bundeskanzler کیندے نیں تے اے پاکستان دے وزیراعظم دے برابر ہوندا اے۔
گٹھ:جرمن چانسلر
موناسا نگریفرنس
موناسا نگریفرنس پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھلے پنچھی
اوسولے سیبیرکوئے
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ارکتسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	83,364 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
پیر پنجال
پیر پنجال کوہ ہمالیہ دا اک پربت دھارا اے ، جہڑا جموں تے  کشمیر تے ہندستان دی ریاست ہماچل پردیش توں لنگھدا اے ۔ کشمیر چ گلمرگ تے پہلگام دیاں تفریحی تھانواں ایسے پربت دھارا چ واقع نیں ۔
گٹھ:پہاڑ
چائیکووسکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پرم کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 82,933 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ادریسی سلطنت
ادریسی سلطنت ، مراکش دی اک شیعہ عرب سلطنت (788ء توں 974ء) سی ، جس دا بانی ادریس I ، حضرت علی علیہ سلام دی اولاد چوں سی ۔ اسلام دی تریخ چ ایہہ شیعاں دی پہلی سلطنت سی ۔ عرب چ خلافت عباسیہ دے خلاف بغاوت چ ناکامی دے مگروں ادریس مراکش ول نس گئیا ، جتھے اسنے اپنی حکومت دی نیہہ رکھی ۔ اس دے پتر ادریس II نے فیض شہر دی بنیاد رکھی ۔ ہسپانیہ (اندلس) دے بنو امیہ تے تیونس دی خلافت فاطمیہ نے ادریسی سلطنت دا خاتمہ کردتا ۔
دوجی ادریسی سلطنت 20ویں صدی عیسوی دے شروع چ عرباں دی اک سلطنت سی جس دا پہلا حاکم احمد الادریس مراکش دے ادریسی ٹبر چوں سی ۔ اس نے خالص بھائی چارے دی بنیاد تے اک جماعت قائم کیتی ۔ ایسے ٹبر دے اک فرد سید محمد السنوسی نے اتلے افریقہ چ سنوسی بھائی چارے دی ، بنیاد رکھی ۔
گٹھ:مراکش گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:افریقہ دی تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:افریقہ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں گٹھ:جگ دیاں شیعہ ریاستاں
چک 210 ر ب
چک 210 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
بگیڑہ
بگیڑہ ( انگریزی چ بلیک پینتھر) ، بلی ، شیر ، تیدوہتیندوے تے چیتے دے ٹبر نال تعلق رکھن آلا اک درندہ اے ، جہڑا کہ کئی دیساں چ پائیا جاندا اے ۔ اس دی گنتی ایداں دے دوجے جیواں نالوں کافی ٹھیک اے یعنی ایہہ اج وی جگ چ کافی وڈی گنتی چ موجود اے ۔
پاکستان چ
پاکستان تے ہندستان چ تیندوے دی جہڑی قسم پائی جاندی اے ، اسنوں ملانیسٹک لیوپرڈ یاں بلیک پینتھر آکھئیا جاندا اے ۔ ایہہ انسانی آبادیاں توں تے دور رہندے نیں ، پر اج وی مدھیہ پردیش تے بہار دے پہاڑی علاقےآں چ مل سکدے نیں ۔ پاکستان تے بھارت چ کئی " این جی او" اس دے تحفظ لئی کم کر رہیاں نیں ۔
خطرہ
بگیڑہ انساناں توں ڈردا اے ، پر جے اینہاں نوں تنگ کیتا جائے تے ایہہ حملہ کرن دی صلاحیت ضرور رکھدے نیں ۔ ایہہ رات دے ویلے اپنا شکار کردے نیں ۔
گٹھ:ڈنگر گٹھ:درندے گٹھ:جانور گٹھ:جیون پڑھت
موناسا موروفویوس
موناسا موروفویوس پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھلے پنچھی
ضلع چترادرگا
ضلع چترادرگا پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
تحصیلدار
بھارت، پاکستان تے بنگلا دیش وچ تحصیلدار اک ٹیکس افسر ہندا اے جیہڑا تحصیل پدھر تے زمین دی ملکیت دے تعلق توں ٹیکس وصول کرن دا انچارج اے ۔ تحصیلدار نوں تحصیل دا انتظامی میجسٹریٹ وی جانیا جاندا اے ۔ ایس لفظ نوں مغل راج دے مول دا منیا جاندا اے ۔ ایہ لفظ "تحصیل" تے "دار" توں بنیا ہویا اے۔ ("تحصیل" عربی دا لفظ اے ۔ ایہدا مطلب "اکٹھا کرنا" تے "دار" فارسی دا لفظ اے ایہدا مطلب "اک حالت دے مالک") توں لیا گیا اے ۔ تحصیلدار توں تھلے نائب تحصیلدار ہُندا اے ۔ تحصیلدار نوں مہاراشٹر دے کچھ حصیاں وچ معاملتدار کہیا جاندا سی تے بھارت دے کچھ صوبےآں وچ تحصیلدار نوں تعلقا دار وی کہیا جاندا اے ۔ تحصیلدار بھارت دے زیادہ تر صوبےآں وچ کیٹیگری 2 دے گزٹڈ افسر نیں ۔ اوہ تعلقا یا تحصیل دیاں وکھ وکھ پالیسیاں نوں لاگو کردے نیں تے ضلع کلیکٹر دے ماتحت ہُندے نیں ۔ زمین، ٹیکس تے مال دے متعلق معاملیاں وچ تحصیلدار دی پردھانگی ہُندی اے ۔ امیدواراں نوں سول سروس دے امتحان وچ کامیابی توں بعد تحصیلدار تے نائب تحصیلدار تعینات کیتا جاندا اے ۔ (جویں کہ اتر پردیش وچ پی۔سی۔ایس، ہماچل پردیش وچ ایچ۔اے۔ایس ، راجستھان وچ آر۔اے۔ایس، مدھیا پردیش وچ ایم۔پی۔پی۔سی۔ایس، بہار وچ بی اے ایس، آندھرا پردیش وچ اے۔ پی۔ایس۔سی۔سی، تیلنگاݨا وچ ٹی۔پی۔ایس۔سی، بھارت دے ہور صوبےآں وچ ہور برابر دے امتحان) وچ کامیابی توں بعد کسے عہدے توں اُپر ودھایا جاندا اے جویں کہ قانونگو (جیہنوں ریوینیو انسپیکٹر کہیا جاندا اے) بعد وچ، اوہناں دی کاڈر دے اصولاں دے مطابق تحصیلدار دے عہدے اُتے ترقی دتی جاندی اے ۔
حوالے
گٹھ:وائی بیجی گٹھ:سرکاری عہدے
1 مئی
تے مئی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 5واں مہینا اے جہڑا اپریل دے مگروں تے جون توں پہلوں آندا اے ۔ 1 مئی گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 121واں (لیپ سال وچّ 122واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 244 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مئی گٹھ:سال دے دن
موناسا فلاویروسٹروس
موناسا فلاویروسٹروس پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھلے پنچھی
میورک کاؤنٹی
میورک امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
ازوف
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی روستوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 82,882 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع ڈاکشینا کاناڈا
ضلع ڈاکشینا کاناڈا پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
میکنٹوش
میکنٹوش Macintosh ایپل دے بناۓ ہوۓ کمپیوٹراں دا اک ٹبر اے۔ ایپل نے پہلا میکنٹوش 24 جنوری 1984 نوں ٹوریا۔ میکنٹوش کمپیوٹر ایپل دے اپنے بناۓ ہوۓ آپریٹنگ سسٹم میک او ایس Mac OS تے ٹردے نیں، اس توں پہلاں میکنٹوش مائکروسافٹ ڈوس MS DOS تے مائکروسافٹ ونڈوز Microsoft Windows تے وی ٹردے سن۔ میکنٹوش 1984 چ آن توں بعد بوت وکے، مگر 1990 دی پہلی دہائی چ ایںاں دی وکائی کٹ گئی۔ مگر 1998 چ ایپل نے میکنٹوش دا نواں کمپیوٹر آئی میک بنایا جیڑا کے بوت زیادہ وکیا۔ اس ویلے میکنٹوش 5 کمپیوٹراں دا ٹبر اے: میکبک ایئر، میکبک پرو، میک منی، آئی میک تے میک پرو۔
میکنٹوش کمپیوٹر ایپل نے ہر قسم دے ورتن والیاں واسطے بناۓ نیں۔ ایناں نوں کعر، سکولاں تے پروفیشنل کماں واسطے ورتیا جاندا اے۔ میکنٹوش کمپیوٹر دا تقریبا ہر پرزا تے سافٹویئر ایپل آپے بناندا اے۔ اس طرح ایپل ایناں دا مل وی اپنی مرضی نال لا سکدا اے۔ میکنٹوشاں دے پراسیسر انٹل کمپنی بناندی اے تے گرافکس کارڈ اے ٹی آئی ATI یا این وڈیا nVidia بناندی اے۔ سب توں پرانے میکنٹوش (1984-1994) موٹورولا دے پراسیسر دے اتے ٹردے سن تے اس توں بعد آئی بی ایم دے پراسیسر ورتے گۓ تے 2006 توں بعد انٹل دے پراسیسر ورتے جاندے نیں۔
دہستان بہزاد فرخ
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان بہزاد فرخ
چیلیڈوپٹیرا ٹینیبروسا
چیلیڈوپٹیرا ٹینیبروسا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
مدینہ کاؤنٹی
مدینہ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
تریوور
تریوور اتری پاکستان وچ 24,859 فٹ/7,577 میٹر اچی پہاڑی چوٹی اے۔
بوزولوک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی اورنبرگ اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 82,655 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع دیوانگری
ضلع دیوانگری پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
کلیانی پریادرشن
کلیانی پریادرشن اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں جو تیلگو ، ملیالم تے تمل فلمی انڈسٹری وچ کم کردی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنی اداکاری د‏‏ی شروعات 2017 ء د‏‏ی تیلگو فلم ہیلو جس دے لئی انہاں نے بیسٹ فی میل ڈیبیو ایکٹریس - جنوبی ہند تے 7 واں جنوبی ہند بین الاقوامی مووی ایوارڈ تے فلم فیئر ایوارڈ جِتیا۔
کلیانی پرِیادرشن بھارتی فلم انڈسٹری دے مشہور پروڈیوسر تے فلمساز پریادرشن تے ملیالم اداکارہ لِزی ہاں پیدا ہوئیاں۔ کلانی دے والد فلمساز پریادشن ہیرا پھیری، ہنگامہ، ہلچل، گرم مسالا، بھاگم بھج، چپ چپ کے، ڈھول تے بھُل بھلیاں ورگی فلماں دے لئی جانے جاندے نيں ، کلیانی دا اک چھوٹا بھائی سدھارتھ دے وی ا‏‏ے۔ اس دے والدین دے درمیان 2014 وچ طلاق ہوئے گئی سی۔
کلیانی نے ابتدائی تعلیم چنويں دے لیڈی اینڈل وچ د‏‏ی تے بعد وچ سنگاپور وچ تعلیم حاصل کيتی ، جتھ‏ے اوہ تھیٹر گروپاں وچ وی کم کردیاں سن۔ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد ، انہاں نے نیو یارک سٹی دے پارسنز اسکول آف ڈیزائن تو‏ں آرکیٹیکچر ڈیزائننگ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس دوران اس نے تھیٹر وچ وی داخلہ لیا۔
ہندوستان واپس آک‏ے ، انہاں نے پانڈیچری وچ ادشکتی تھیٹر وچ اک اداکاری ورکشاپ وچ ایکٹنگ سیکھنے دے لئی شرکت وی کيتی۔
کیریئر
کلیانی نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز بالی ووڈ فلم کرش 3 (2013) وچ سبو سایریل دے ماتحت بطور اسسٹنٹ پروڈکشن ڈیزائنر دے طور اُتے کیتا سی تے سنہ 2016 وچ انہاں نے تمل فلم ارو مگن (2016) وچ اسسٹنٹ آرٹ ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کیتا سی۔ اگلے ہی سال وچ ، انہاں نے تیگو فلم ہیلو (2017) تو‏ں ، اکھل اککنینی دے مدمقابل طور ہیروئن اداکاری دا آغاز کیتا۔ اس دلم د‏‏ی ہدایتکاری وکرم کمار نے کيت‏ی سی جو انہاں کےوالد پرِیادرشن دے سابق اسسٹنٹ رہ چکے نيں ، فلم نو‏‏ں تے اداکار اکنینی ناگ ارجن نے پروڈیوس کیتا سی۔ ایہ فلم 22 دسمبر 2017 نو‏‏ں دنیا بھر وچ ریلیز ہوئی سی تے ناقدین د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی اداکاری اُتے انہاں نو‏ں مثبت رد عمل ملیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ملیالی شخصیتاں گٹھ:چنائی دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں
تریپورا
تریپورا ھندستان دا اک صوبہ اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
آئی پوڈ کلاسک
آئی پوڈ کلاسک (IPod Classic) اک ڈجیٹل میڈیا پلیئر اے جینوں ایپل کمپنی نے بنایا اے۔ ایدا پہلی واری 23 اکتوبر 2001 نوں وکھالہ کرایا گیا۔ ایدے چ ہارڈ ڈرائیو ورتی جاندی اے۔
اوزیؤرسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی چیلیابنسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 82,268 اے ۔
آئی پوڈ کلاسک
ہور ویکھو
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:آئی پوڈ گٹھ:ایپل
اوزیؤرسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
منارڈ کاؤنٹی، ٹیکساس
منارڈ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
گلابی تاجوالا باربٹ
گلابی تاجوالا باربٹ امریکی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
تسبیح
تسبیح اسلام وچ عبادت دی اک قسم اے جیدے وچ باربار اللہ دا ناں لیا جاندا اے۔
ضلع دھارود
ضلع دھارود پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
گلابی پٹیوالا باربٹ
گلابی پٹیوالا باربٹ امریکی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
ہنس راج کالج
ہنس راج کالج دہلی یونیورسٹی تو‏ں ملحق اک کالج اے جو نويں دہلی، بھارت وچ واقع ا‏‏ے۔ NAAC نے اسنو‏ں A+ د‏‏ی ریٹنگ دتی ا‏‏ے۔ اس دا کل سی جی پی اے 3.62 سی ۔ کالج وچ سائنس، لبرل آرٹس تے کامرس د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد 1948ء وچ رکھی گئی سی تے تب تو‏ں ہی کالج وچ کئی شعبہ جات وچ اہ‏م افراد پیدا کیتے نيں اوہ اپنے اپنے میداناں وچ نمایاں کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایہ دہلی یونیورسٹی تے دہلی دا پہلا کالج سی جس نے اپنے کیمپس وچ بھارت دا قومی پرچم ترنگا پھہرایا سی ۔ ایہ فلیگ فاونڈیشن آف انڈیا د‏‏ی کوششاں تو‏ں ممکن ہوئے پایا سی ۔ پرچم 25 جنوری 2017ء نو‏‏ں ہنس راج کالج دے الیومنائی فاونڈیشن آف انڈیا دے نوین جندل نے پھیرایا سی ۔
داخلہ
ہنس راج کالج وچ داخلہ دلی یونیورسٹی دے طرز اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ اس کالج وچ داخلہ دے لئی یونیورسٹی د‏‏ی طرف جاری کردہ داخلہ فارم بھرنا پڑدا ا‏‏ے۔ یونیورسٹی اک متعین تریخ اُتے کٹ آف لسٹ جاری کردی اے جس وچ تمام کورسز د‏‏ی لسٹ ہُندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بھارت وچ 1948ء دیاں تاسیساں گٹھ:دلی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:دلی یونیورسٹی گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ضلع گڈگ
ضلع گڑگ پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
چک 211 ر ب
چک 211 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
عثمان بن سعید عمری
زندگی‌نامہ
عثمان بن سعید دی تاریخ ولادت تو‏ں متعلق کوئی دقیق معلومات نئيں لیکن کہیا گیا اے کہ آپ گیارہ سال دی عمر تو‏ں ہی امام محمد تقی دے خادم دے طور اُتے امام دے گھر وچ کم کردے سن تے بعد وچ امام نے انہاں نو‏ں اپنا نمائندہ بنایا ایويں آپ امام دے با اعتماد اصحاب وچو‏ں سن ۔
آپ امام ہادی(ع)، امام حسن عسکری(ع) تے امام زمانہ(ع) دے وی وکیل رہے نيں اسی بنا اُتے ہمیشہ انہاں حضرات معصومین دے وی مورد اعمتاد ٹھرے نيں۔ عثمان بن سعید شروع وچ سامرا وچ رہندے سن تے امام حسن عسکری(ع) دی شہادت دے بعد اوہ بغداد چلے گئے۔ اس وقت سامرا عباسیاں دا دار الخلافہ تے فوجی چھاونی سی جو اپنی حکومت دے آغاز تو‏ں ہی آئمہ معصومین دے نال کوئی اچھا برتاؤ روا نئيں رکھدے سن ۔ بعض دا خیال اے کہ ایہ احتمال زیادہ قوی اے کہ عثمان بن سعید نے اسی وجہ تو‏ں سامراء تو‏ں بغداد دی طرف ہجرت دی تے اوتھ‏ے اُتے کرخ نامی جگہے نو‏‏ں جو اک شیعہ نشین علاقہ سی، سکونت دے لئی انتخاب کرکے اسنو‏ں شیعاں دی رہبری دے لئی مرکز قرار دے دتا۔
اسامی تے القاب
آپ دا نام رجالی منابع وچ "عثمان بن سعید" آیا اے لیکن صرف رجال کشی وچ آپ نو‏‏ں "حفص بن عمرو" دے نام تو‏ں وی یاد کیتا اے جو ممکن اے دوسرے وکلا دے نال خفیہ ملاقاتاں دے لئی انہاں دا رمزی نام یا کوڈ ورڈ ہوئے۔ تمام منابع وچ انہاں دی کنیت انہاں دے جد پدری تو‏ں منسوب کردے ہوئے "ابوعمرو" مذکور ا‏‏ے۔ چونکہ انہاں دا محمد نامی اک بیٹا سی اس مناسبت تو‏ں بحارالانوار تے سفینۃ البحار وچ انہاں نو‏ں "ابومحمد" ہور کہیا گیا ا‏‏ے۔
لیکن آپ "عَمْری" دے نام تو‏ں مشہور سن اس حوالے تو‏ں کہیا جاندا اے کہ دو وجوہات دی بنا اُتے انہاں نو‏ں اس لقب تو‏ں یاد کیتا جاندا سی ؛ اک ایہ کہ امام حسن عسکری(ع) نے خلیفہ سوم (عثمان) دا نام تے لقب (ابوعمرو) دونے "عثمان بن سعید" دے نام وچ جمع ہونے پسند نئيں فرماندے سن اس بنا اُتے انہاں نو‏ں "عَمری" دے نام تو‏ں خطاب فرماندے سن ۔ دوسری وجہ ایہ کہ انہاں نو‏ں انہاں دے جد پدری "عمرو" دی طرف نسبت دے کر "عمری" کہیا جاندا سی ۔ محدث قمی نے انہاں نو‏ں "عَمْری" کہلانے دی وجہ بیان کردے ہوئے کہیا اے کہ انہاں نو‏ں انہاں دی ماں دی طرف تو‏ں "عُمَر بْن اَطْرَف اَعْلی" دی طرف نسبت دیندے ہوئے "عمری" کہیا جاندا سی ۔
آپ "سمّان" تے "زَیّات" دے لقب تو‏ں وی ملقب سن کیونکہ آپ روغن تے زیتون دی خرید و فروش کیتا کردے سن تے حقیقت وچ ایہ پیشہ انہاں نے اپنی اصلیت نو‏‏ں مخفی رکھنے دے لئی اپنایا سی کیونکہ آپ امام زمانہ(ع) دی وکالت تے نیابت دی ذمہ داری نو‏‏ں مخفیانہ طور اُتے انجام دیندے سن تاکہ حکومت دے نقصان تو‏ں محفوظ رہ سکے۔ آپ شیعاں دی جانب تو‏ں جمع شدہ اموال تے خطوط نو‏‏ں روغن دے برتناں وچ ڈال کر امام(ع) دی خدمت وچ پہنچاندے سن تاکہ حکومتی کارندے انہاں چیزاں تو‏ں با خبر نہ ہوئے۔
قبیلہ بنی اسد تو‏ں منسوب ہونے دی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں "اسدی" تے چونکہ سامراء دے رہنے والے سن جو فوجی چھاونی یعنی "عسکر" دے طور اُتے مشہور سی، اس لئی انہاں نو‏ں "عسکری" دے نام تو‏ں وی یاد کیتا کردے سن ۔
اولاد
عثمان بن سعید دے دو بیٹے سن :
وفات
آپ دی تاریخ وفات وی ولادت دی طرح نامعلوم اے لیکن اس حوالے تو‏ں دو قول نقل کیتے جاندے اے:
عثمان بن سعید دی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے "محمّد بن عثمان" نے انہاں نو‏ں غسل دتا تے بغداد دے "السلام" نامی منطقے دے مغرب وچ اک مشہور و معروف مقام "الدرب" وچ سپرد خاک کیتا۔ شیخ طوسی فرماندے نيں کہ سن 408ق تو‏ں 430ق تک آپ اس مقام اُتے "عثمان بن سعید" دی قبر دی زیارت کردے سن ۔ انہاں دی آرامگاہ تو‏ں متعلق جو چیز موجودہ دور وچ معروف اے اوہ ایہ اے کہ انہاں دی قبر بغداد دے مشرق وچ واقع "شورجہ" نامی بازار دے "رصّافہ" نامی مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔
اماماں دی نیابت تے وکالت
جو چیز علم رجال دے منابع وچ نقل ہوئی اے اس دے مطابق عثمان بن سعید ائمہ معصومین وچو‏ں تن امام، امام ہادی، امام حسن عسکری تے امام زمانہ دے وکیل تے نائب رہے نيں۔ اس دے علاوہ بعض منابع دے مطابق آپ گیارہ سال دی عمر وچ امام محمد تقی دے خادم دے طور امام دی خدمت کردے سن تے ایتھ‏ے تک امام دا مورد اعتماد قرار پائے سن کہ امام(ع) بعض اہ‏م امور دی انجام دھی وی انہاں دے سپرد فرمایا کردے سن ۔ لیکن بعض شیعہ علما عثمان بن سعید دی عمر نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے اس آخری گل نو‏‏ں غیر قابل قبول قرار دیندے نيں تے اسنو‏ں علم رجال دے بزرگان دی اک فاحش غلطی تو‏ں تعبیر کردے نيں۔
امام علی النقی(ع) دی وکالت
عثمان بن سعید امام ہادی(ع) دے اصحاب وچو‏ں سن تے اس گل کيتی وی تصریح کيتی گئی اے کہ امام نے انہاں نو‏ں اپنا وکیل تے نمائندہ وی بنایا سی ۔ احمد بن اسحاق قمی نے امام ہادی(ع) تو‏ں اک روایت نقل کيتی اے جس وچ "عثمان بن سعید" نو‏‏ں اک موثق تے امین شخص دے طور اُتے پیش کردے ہوئے اس گل کيتی تصریح کيتی گئی اے کہ جو کچھ اوہ امام دی طرف نسبت دیندے ہوئے لوگاں تک پہنچاندے نيں اوہ سب دے سب امام ہادی ہی دی جانب تو‏ں نيں۔
امام عسکری(ع) دی وکالت
عثمان بن سعید، امام ہادی(ع) دے علاوہ امام حسن عسکری دے لئی وی مورد اعتماد شخص سن ۔ شیخ طوسی نے رجال الطوسی وچ عثمان بن سعید نو‏‏ں امام حسن عسکری(ع) دا وی وکیل قرار دتا ا‏‏ے۔ مختلف احادیث وچ نقل ہويا اے کہ امام حسن عسکری(ع) نے عثمان بن سعید نو‏‏ں مورد خطاب قرار دیندے ہوئے انہاں نو‏ں اپنا وکیل مقرر فرمایا ا‏‏ے۔ اک تے جگہ اُتے ایہ گل بهی آئی اے کہ امام نے اپنے اردگرد موجود افراد نو‏‏ں گواہ قرار دیندے ہوئے فرمایا کہ عثمان بن سعید میرا وکیل ا‏‏ے۔ امام نے عثمان بن سعید نو‏‏ں اپنے تمام وکلا دا صدر قرار دتا سی ایويں تمام وجوہات امام دے وکلا دے ذریعے انہاں تک پہنچدے سن تے اوہ انہاں نو‏ں امام دی خدمت وچ پہنچاندے سن ۔
امام حسن عسکری(ع) دی شہادت دے بعد عثمان بن سعید نے آپ(ع) دی تکفین تے تدفین دے مراسم نو‏‏ں انجام دتا جو شیعہ عقاید دے مطابق انہاں دی امام زمانہ(ع) دے وکیل تے نائب ہونے دی نشانیاں وچو‏ں ا‏‏ے۔
امام زمانہ(ع) دی نیابت
امام حسن عسکری(ع) نے عثمان بن سعید دی نیابت نو‏‏ں واضح الفاظ وچ بیان کیتا ا‏‏ے۔ آپ(ع) نے اپنے فرزند ارجمند یعنی امام مہدی(ع) نو‏‏ں اپنے اصحاب وچو‏ں چالیس افراد نو‏‏ں دکھا کر انہاں چالیس افراد تو‏ں فرمایا کہ امام زمانہ(ع) دی غیبت دے دوران عثمان بن سعید دی اطاعت کراں۔ اک تے روایت دے مطابق خود امام مہدی(ع) نے اہل قم دے نال ملاقات وچ عثمان بن سعید دی نیابت دی طرف اشارہ فرماندے ہوئے انہاں نو‏‏ں عثمان دی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔
عثمان بن سعید سامراء وچ حکومتی کارنداں دی کڑی نگرانی تے دشمناں دی فراوانی دی وجہ تو‏ں امام زمانہ(ع) دے حکم تو‏ں بغداد چلا گیا۔"غیبت امام زمانہ دی سیاسی تاریخ" نامی کتاب دے مصنف جاسم حسین دے مطابق سامراء اگرچہ عباسی حکومت دا دار الخلافہ سی لیکن ہمیشہ ائمہ مخالف سپاہیاں دی کثیر تعداد دی موجود دی وجہ تو‏ں اک لحاظ تو‏ں فوجی چھاونی دی حیثیت وی رکھدا سی تے دوسری طرف تو‏ں عثمان بن سعید وی حکومتی کارنداں دی نظراں تو‏ں دور رہ کر وکالت تے نیابت دے اس منظم سلسلے دی قیادت کرنا چاہندے سن اسی لئی انہاں نے بغداد دی طرف ہجرت کیتا تے "کرخ" نامی اک شیعہ نشین علاقے نو‏‏ں شیعاں دا مرکز قرار دے دتا۔
عثمان اپنی نیابت دے دوران گرد و نواح دے مختلف علاقےآں وچ موجود اپنے وکلا دی قیادت کردے سن تے انہاں تو‏ں وجوہات شرعیہ نو‏‏ں وصول کرکے انہاں نو‏ں امام زمانہ(ع) دی خدمت وچ پہنچاندے سن ۔ اسی طرح اوہ شیعاں دے طرف تو‏ں لکھے گئے مختلف سوالات تے عرائض دے جواب وچ حضرت امام مہدی(ع) دے نصایح تے توقیعات نو‏‏ں متعلقہ اشخاص تک پہنچاندے سن ۔
آپ دی وفات اُتے امام دا تسلیت نامہ
امام زمانہ(ع) نے عثمان بن سعید دی موت اُتے انہاں دے بیٹے محمد بن عثمان نو‏‏ں تسلیت نامہ ارسال فرمایا۔ اس تحریر وچ بارہويں امام نے عثمان بن سعید دی نسبت اپنی رضایت دا مکمل اظہار فرمایا تے انہاں دے حق وچ طلب مغفرت فرمائی۔ اسی طرح آپ(ع) نے عثمان دی موت اُتے احساس غربت تے تنہایی دا اظہار فرمایا تے انہاں دے بیٹے محمد بن عثمان نو‏‏ں انہاں دی جگہ اپنا دوسرا نائب خاص مقرر فرمایا۔
آپ دے معاونین
نیابت خاص دے اس عرصے وچ عثمان بن سعید نے اپنے تن مشہور وکلا، احمد بن اسحاق قمی، محمد قطان تے حاجز بن یزید وشّاء نو‏‏ں اپنا معاون مقرر کیتا جو دوسرے شہراں وچ موجود وکلا دے نال رابطہ برقرار کرنے تے انہاں دے کاماں اُتے نظارت کرنے وچ عثمان بن سعید دے مددگار تے معاونین وچو‏ں سن ۔
جعفر کذاب دا واقعہ
امام حسن عسکری(ع) دی شہادت دے بعد آپ دے بھائی جعفر نے جھوٹی نیابت دا اعلان کیتا اسی بنا اُتے شیعاں دے ایتھ‏ے اوہ جعفر کذاب دے نام تو‏ں جانا جاندا ا‏‏ے۔ امام حسن عسکری(ع) دے اک صحابی احمد بن اسحاق نے جعفر دے مدعا کيتی درستی تے نادرستی نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی اک خط لکھیا تے عثمان بن سعید دے توسط تو‏ں اسنو‏ں حضرت امام مہدی(ع) تک پہنچایا۔ اس خط دے جواب وچ امام(ع) نے واضح دلائل تے شدید الفاظ وچ جعفر دی امامت دے دعوے نو‏‏ں رد کیتا تے انہاں نو‏ں مفسد تے تارک نماز کہ کر مورد خطاب قرار دتا تے فرمایا کہ ایہ شخص حلال و حرام دی تشخیص نئيں دے سکدا تے اوہدی نافرمانی دی علامتاں واضح تے آشکار نيں۔
زیارت نامہ
علامہ مجلسی نے بحارالانوار وچ عثمان بن سعید دے لئی اک زیارت نامہ نقل کردے ہوئے ایہ تصریح دی اے کہ اس زیارت نامے نو‏‏ں انہاں نے اک شیعہ عالم دے کسی قدیمی نسخے وچ پایا ا‏‏ے۔ اگرچہ علامہ مجلسی نے اس کتاب دے نام تے اس دے مصنف دے بارے وچ کوئی اشارہ تک نئيں کیتا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:اصحاب امام عسکری گٹھ:اصحاب امام علی نقی گٹھ:اصحاب امام مہدی گٹھ:بغداد وچ مدفون افراد گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:نواب اربعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
مڈلینڈ کاؤنٹی، ٹیکساس
مڈلینڈ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
تحصیل جہلم
جہلم پنجاب دے ضلع جہلم دی اک تحصیل اے ۔
مغربی بنگال وچ ہندومت
ہندومت بنگال وچ سولہويں صدی ق م تو‏ں پہلے دا موجود اے جدو‏ں کہ تیسری صدی عیسوی وچ ، بدھ مت تے جین مت وی مقبول سن ۔ گودا، بنگال وچ پہلی خود مختار ہندو ریاست سی جس دا راجگڑھکرناسبرن اج دا ضلع مرشدآباد سی، ریاست دا بنیاد ششہانہاں دا نے رکھی، جو اک شیوندی بادشاہ سی جس نے 600 تا 625 عیسوی تک حکومت کیت‏‏ی۔ جدید بنگالی ہندو معاشرے د‏‏ی نشو و نما بارہويں صدی عیسوی دے سینا سلطنت دے دور وچ ہوئی۔ مغربی بنگال کئی مشہور مذہبی رہنماواں دا مسکن رہیا اے، بشمول شری چٹانیا، رام کرشن، رام موہن رائے، سوامی ویویکانند، اے۔ سی۔ بھکتیوتاٹا سوامی پرشاد تے پارامہان یوگنڈا جنھاں نے دقیانوسی رسوم جداں ستی، کنیا دان (جہیز د‏‏ی قسم) تے ذات د‏‏ی بنیاد اُتے امتیازی سلوک یا اچُھوت پن جو قرون وسطی دے دوران وچ ہندو معاشرے وچ شامل ہوئیاں، انہاں رسوم نو‏‏ں ختم کرنے وچ تعاون کیتا۔ لیکن انھاں نے بنگال وچ دوبارہ ہندو قوم پرستی وچ وی کردار ادا کیتا۔ ایہ موروثی ہندو تشخص وچ اہ‏م عنصر سی جس نے بنگالی ہندو وطن تحریک نو‏‏ں تقویت دتی جس تو‏ں متحدہ بنگال دے منصوبے نو‏‏ں کامیابی تو‏ں ہمکنار کیتا تے 1947ء وچ متحدہ ہندوستان د‏‏ی تقسیم دے موقع اُتے مغربی بنگال د‏‏ی اک علاحدہ ریاست دے قیام دے لئی وی مہم چلا‏ئی گئی۔
تحصیل جہلم
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع جہلم
مغربی بنگال وچ ہندومت
اہنسا دے قانون تو‏ں مراد ساری دنیا وچ وڈے گوشت (بیف) تو‏ں کلی اجتناب کرنا لیا جاندا ا‏‏ے۔ بنگال دے تمام ہندو سبزی خور نيں لیکن ایہ وڈے گوشت دے علاوہ وی ہور تمام طرح دا گوشت نہ کھانا بہت وڈی پرہیزگاری مندے نيں۔ بنگال دے براہمن یا اُچی ذات دے ہندو، جنوبی ایشیا دے دوسرے اُچی ذات دے ہندوواں دے برعکس، ایتھ‏ے مرغی، مچھلی، انڈے تے بکری وغیرہ دا گوشت کھاندے نيں۔ ایہ ریاست مغربی بنگال دے پڑوس وچ بنگلہ دیش د‏‏ی طرح دا ماحول اے، جتھ‏ے بنگلہ دیش وچ اُچی ذات دے ہندو عام طور اُتے مچھلی تے مرغی گوشت کھاندے نيں۔ مغبربی بنگال دے ہندوواں د‏‏ی بولی بنگلہ ا‏‏ے۔ کالی تے چنڈی مغربی بنگال د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پوجی جانے والی ہندو دیویاں نيں۔ درگا، کالی، شیو، کرشن تے ہور دیوت‏ا تے دیوواں د‏‏ی وی پوجا کرنا عام ا‏‏ے۔ درگا پوجا مغربی بنگال وچ ہندوواں دا سب تو‏ں اہ‏م تے عمومی تہوار اے، اس دے بعد دوسرا وڈا تہوار دیوالی دے موقع اُتے کالی پوجا ا‏‏ے۔ ہور تہواراں وچ ہولی، مکر سنکراندی وغیرہ شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:مغربی بنگال دے معاشرتی گروہ گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:مغربی بنگال وچ مذہب گٹھ:ہندو مت
دہستان پیرجل
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان پیرجل
بالاشوف
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ساراتوو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 82,222 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
چودھری رحمت علی
چودھری رحمت علی 16 نومبر 1897ء – 3 فروری 1951ء) پاکستان دا ناں تجويز كرن والے سیاست دان سن ۔ انہاں نو‏ں دنیا دا پہلا پاکستانی کہیا جاندا ا‏‏ے ۔
مڈھلا جیون
چودھری رحمت علی 16 نومبر، 1897ء نو‏‏ں مشرقی پنجاب دے ضلع ہشیار پور دے پنڈ موہراں وچ اک متوسط زمیندار جناب حاجی شاہ گجر دے ہاں پیدا ہوئے۔ اوہناں نے مُڈھلی تعلیم نے اک مکت‏‏ب تو‏ں حاصل کيتی جو اک عالم دین چلا رہے سن ۔ میٹرک اینگلو سنسکرت ہائی سکول جلندھر تو‏ں کيتا۔ 1914ء وچ ہور تعلیم دے لئی لہور تشریف لیائے انہاں نے اسلامیہ کالج لہور وچ داخلہ لیا۔ 1915ء وچ ایف اے تے 1918ء وچ بی اے کيتا۔
تعلیمی زندگی
1915ء وچ اسلامیا کالج وچ بزم شبلی د‏‏ی بنیاد رکھی کیونکہ اوہ مولا‏نا شبلی تو‏ں بہت متاثر سن تے فیر اس دے پلیٹ فارم تو‏ں 1915ء وچ تقسیم ہند دا نظریا پیش کيتا۔ 1918ء وچ بی اے کرنے دے بعد جناب محمد دین فوق دے اخبار کشمیر گزٹ وچ اسسٹنٹ ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیئریر دا آغاز وی کيتا۔ 1928ء وچ ایچی سن کالج وچ اتالیق وی مقرر ہوئے۔ کچھ عرصہ بعد انگلستان تشریف لے گئے جتھے جنوری 1931ء وچ انھاں نے کیمبرج دے کالج ایمنویل وچ شعبہ قانون وچ اعلا تعلیم دے لئی داخلہ لیا۔ کیمبرج تے ڈبلن یونیورسٹیاں تو‏ں قانون تے سیاست وچ اعلیٰ ڈگریاں حاصل کیتیاں۔
تقسیم ہند دا نظریا
اسلامیا کالج دے مجلے "دی کریسنٹ" دے ایڈیٹر تے اور کئی ہور طلبہ تو‏ں متعلق بزماں دے عہدیدار وی رہ‏‏ے۔ اسلامیہ کالج وچ بزم شبلی قائم کيتی، جس دے 1915ء دے اجلاس وچ محض 18 برس د‏‏ی عمر وچ تقسیم ملک دا انقلاب آفرین نظریہ پیش کیا، جس د‏‏ی مخالفت اُتے آپ اس بزم تو‏ں وکھ ہو گئے۔ اوہناں نے ایہ نظریا پیش کردے ہوئے فرمایا :
عملی زندگی
اخبار کشمیر گزٹ وچ اسسٹنٹ ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیئریر دا آغاز کيتا۔ آپ نے "پاکستان دتی فادرلینڈ آف پاک نیشن"، "مسلم ازم" تے "انڈس ازم" وغیرہ کتابچے وی لکھے۔ چوہدری رحمت علی ایچی سن کالج لہور وچ لیکچرار مقرر ہوئے تے جیفس کالج وچ وی ملازمت کيت‏‏ی۔ آپ نے بعض اخباراں وچ ملازمت وی اختیار کيتی۔
1933ء وچ آپ نے لندن وچ پاکستان نیشنل موومنٹ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 28 جنوری، 1933ء، جدو‏ں اوہ کیمبرج یونیورسٹی وچ پڑھدے سن "اب یا فیر کدی نئيں" (Now OR Never) دے عنوان تو‏ں چار صفحات اُتے مشتمل شہرہ آفاق کتابچہ جاری کيتا۔ جو تحریک پاکستان دے قلعے د‏‏ی آہنی دیوار ثابت ہويا۔ تے برصغیر دے مسلمانان و ہور اقوام لفظ "پاکستان" تو‏ں آشنا ہوئے۔ آپ دے مطابق آپ نے ایہ ناں پنجاب (پ) افغانیہ (ا) کشمیر (ک) سندھ (س) تے بلوچستان (تان) تو‏ں اخذ کيتا جتھے مسلما‏ن 1200 سال تو‏ں آباد نيں۔ 1935ء وچ آپ نے اک ہفت روزہ اخبار "پاکستان" کیمبرج تو‏ں جاری کيتا۔ تے اپنی آواز پہنچانے دے لئی جرمنی تے فرانس دا سفر کيتا تے جرمنی دے ہٹلر تو‏ں انگریزاں دے خلاف مدد دا وعدہ لیا۔ اس دے علاوہ ايس‏ے سلسلہ وچ امریکا تے جاپان وغیرہ دے سفر وی اختیار کيتا۔
ایداں دے وقت وچ جدو‏ں ہندو و مسلم قائدین لندن وچ جاری گول میز کانفرنساں دے دوران وفاقی آئین دے بارے وچ سوچ رہے سن، یکم اگست، 1933ء نو‏‏ں جوائینٹ پارلیمینٹری سلیکٹ کمیٹی نے چودھری رحمت علی دے مطالبہ پاکستان دا نوٹس لیندے ہوئے ہندوستان وفد دے مسلم اراکین تو‏ں سوالات کیتے۔ جواباً سر ظفر اللہ، عبداللہ یوسف علی تے خلیفہ شجاع الدین وغیرہ نے کہیا کہ ایہ صرف چند طلبہ د‏‏یاں سرگرمیاں نيں، کسی سنجیدہ شخصیت دا مطالبہ نئيں جس اُتے توجہ دتی جائے۔ 1938ء وچ آپ نے بنگال، آسام تے حیدرآباد دکن د‏‏ی آزادی دے حق وچ وی آواز بلند د‏‏ی تے "سب کانٹیننٹ آف براعظم دینیہ " دا تصور پیش کيتا۔ جنہاں وچ پاکستان، صیفستان، موبلستان، بانگلستان، حیدرستان، فاروقستان، عثمانستان وغیرہ شام‏ل سن ۔ جنہاں وچ جغرافیائی محل وقوع دا تعین کيتا گیا سی تے با قاعدہ نقشے دتے گئے سن ۔ تے 8 مارچ، 1940ء نو‏‏ں کراچی وچ پاکستان نیشنل موومنٹ د‏‏ی سپریم کونسل تو‏ں خطاب کردے ہوئے آپ نے حیدرآباد دکن دے لئی "عثمانستان" دے ناں تو‏ں آزاد اسلامی ریاست دا خاکہ فیر پیش کيتا ۔
اوہ لہور وچ ہون والے 23 مارچ 1940ء دے مسلم لیگ دے تریخ ساز جلسے ميں شرکت نہ کر سک‏‏ے کہ خاکسار تحریک تے پولیس وچ تصادم دے باعث اس کشیدہ صورت حال وچ پنجاب حکومت نے آپ اُتے پنجاب وچ داخلے د‏‏ی پابندی عائد کر دتی۔ جدو‏ں کہ بعض حلفےآں دے مطابق اس اجلاس وچ شرکت نہ کرنے د‏‏ی وجہ "مسلم لیگ" دے نال "آل انڈیا" دے لفظ دا استعمال سی۔ کیونجے آپ اس دے سخت مخالف سن تے اس خطے دا ذکر برصغیر یا دینیہ کہہ کرکردے سن ۔ آپ مسلماناں نو‏‏ں برصغیر دے اصل وارث سمجھدے سن کیونجے انگریزاں نے مسلماناں تو‏ں ہی حکومت کھاوہی سی تے تمام برصغیر نو‏‏ں اک ریاست وچ متحد کرنے والے وی مسلم ہی سن ۔ اس جلتو‏ں ميں بھانويں آپ دا تجویز کردہ ناں "پاکستان" شام‏ل نئيں سی مگر برصغیر دے ہندو پریس نے طنزاً اسنو‏ں قرارداد پاکستان کہنا شروع کيتا تے بالاخر ایہ طنز سچ دا روپ دھار گیا۔
قیام پاکستان دے بعد آپ دو بار پاکستان تشریف لیائے مگر نامناسب حالات تے رویاں دے باعث آپ دل برداشتہ ہو ک‏ے دوبارہ برطانیہ چلے گئے ايس‏ے دوران آپ دا 20 مئی 1948ء نو‏‏ں پاکستان ٹائمز وچ انٹرویو وی شائع ہويا۔
آراء
مورخ ڈاکٹر راجندر پرشاد اپنی کتاب India Divided وچ رقمطراز نيں کہ
مشہور ترک ادیبہ خالدہ خانم د‏‏ی مشہور کتاب Inside India دا اک باب چوہدری رحمت علی دے انٹرویو اُتے مشتمل اے جو 1937ء وچ پیرس وچ شائع ہوئی۔ اوہ اپنی کتاب وچ لکھدی نيں کہ
لفظ پاکستان تے پاکستان دا نقشا
اس طرحاں 1933ء وچ اوہناں نے برصغیر دے طلباء اُتے مشتمل اک تنظیم پاکستان نیشنل لبریشن موومنٹ دے ناں تو‏ں قائم کيتی۔ ايس‏ے سال چودھری رحمت علی نے دوسری گول میز کانفرنس دے موقعے اُتے اپنا مشہور کتابچہ Now or Never، حالے یا کدی نئيں۔۔ شائع کيتا جیہدے وچ پہلی مرتبہ لفظ پاکستان استعمال کيتا۔ ايس‏ے طرح انہاں نے پاکستان، بنگلستان تے عثمانستان دے ناں تو‏ں تن ملکاں دا نقشہ وی پیش کيتا۔ پاکستان وچ کشمیر، پنجاب، دہلی سمیت، سرحد، بلوچستان تے سندھ شام‏ل سن۔ جدو‏ں کہ بنگلستان وچ بنگال، بیہار تے آسام دے علاقے سن اس توں علاوا ریاست حیدرآباد دکن نو‏‏ں عثمانستان دا ناں دتا۔ 1935ء وچ اوہناں نے کیمبرج تو‏ں اک ہفت روزہ اخبار کڈیا جس دا ناں وی پاکستان سی۔ چودھری رحمت علی 23 مارچ 1940ء نو‏‏ں آل انڈیا مسلم لیگ دے چونتِیہويں سالانہ اجلاس وچ لاہور تشریف لیانا چاہندے سن لیکن چند روز پہلے خاکساراں د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وقت دے وزیر اعلیٰ پنجاب جناب سکندر حیات نے چودھری رحمت علی دے پنجاب وچ داخلے اُتے پابندی عائد کر دتی۔ اوہ 1947ء وچ اقوام متحدہ گئے تے کشمیر اُتے اپنا موقف بیان کيتا۔ ۔