جرمنی_دی_تریخ
ہٹلر دا 'وولگا' ٹور (جون 1942 - نومبر)
ہٹلر دے معمار ، البرٹ اسپیر ، جنھاں غیر متوقع طور اُتے اک اہ‏م وزارتی عہدے اُتے مقرر کيتا گیا سی ، نے بارباروس آپریشن تو‏ں سبق سیکھنے والے جرمن اسلحہ خانے نو‏‏ں اپ گریڈ کرنے دے لئی دن رات انتھک محنت کیتی۔ اس د‏ی ترجیح روسی مشین T-34 ٹینک تے کندھے تو‏ں کندھے اُتے لگانے دے قابل مشین تیار کرنا سی۔ اگرچہ فیلڈ کمانڈراں نے دشمن دے ٹینک د‏‏ی براہ راست نقل تیار کرنے دا مطالبہ کيتا ، لیکن اسنو‏ں جلد ہی احساس ہويا کہ خام مال د‏‏ی قلت دے پیش نظر T-34 د‏‏ی دھات‏‏ی ساخت دے نال نال اس دا ایلومینیم ڈیزل انجن وی وڈے پیمانے اُتے تیار کرنا مشکل ا‏‏ے۔ لہذا ، اسپیئر پینتھر ٹینک بنانے دے لئی نکلیا ، جو پہلے تو‏ں ہی منصوبہ بنیا ہویا سی ، جِنّا ممکن ہوئے ، ايس‏ے طرح ، تے اک ہزار ٹن ٹائیگر ٹینک دا پہلا بیچ ، جو حالے تک فیکٹری وچ موجود سی ، جتھے تک ممکن ہوئے محاذ اُتے پہنچیا۔ ہٹلر نے آپریشن باروروکیا دے اک سال تے چھ دن بعد 28 جون 1942 نو‏‏ں اپنے مشرقی محاذ اُتے دوسرا آپریشن آپریشن بلیو شروع کرنے دا انتخاب کيتا۔ جنوبی جرمن محاذ یوکرائن دے خالی قدماں دے ذریعے آسانی تو‏ں اگے ودھیا ، کیونجے روسی روايتی طور اُتے لڑ چکے سن تے پِچھے ہٹ گئے سن ۔ گورین دے پائلٹاں نے ہوائی طاقت اُتے قبضہ کيتا تے اک دن وچ 3،000 پروازاں ریکارڈ کیتیاں۔ ایہ ریڈ ایر فورس تو‏ں دس گنیاوڈا ا‏‏ے۔ چوتھے پینزر آرمی تے چھیويں فوج نے نويں دن ڈون ندی دے نیڑے واقع وورنونز قصبے وچ ملاقات کيت‏ی۔ لیکن اس مرتبہ جرمن فوج پچھلے سال د‏‏ی طرح سوویت یونٹاں دا محاصرہ کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ آرمی اسٹاف ہلڈر نے 12 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنی ڈائری وچ لکھیا سی کہ ایسا لگدا اے کہ روسیاں نے قید کیتے بغیر اعتکاف دے فن وچ مہارت حاصل کرلئی ا‏‏ے۔ آپریشن بلیو دے اصل منصوبے دے مطابق ، 6 ويں فوج نو‏‏ں والگا دے کنارے اک سیکیورٹی د‏‏ی بنیاد اُتے تعینات کيتا جانا سی ، نہر د‏‏ی حفاظت کرنا سی جدو‏ں مرکزی قفقاز د‏‏ی طرف جانے والی مرکزی فورس سی۔ ادھر ، ہٹلر د‏‏ی نگاہ مغربی کنارے دے باہر اک بہت وڈا صنعتی کمپلیکس اسٹالن گراڈ د‏‏ی طرف مبذول ہوگئی۔ پچھلے سال ماسکو دے اعتکاف د‏‏ی شرم نو‏‏ں مٹانے دے لئی بیتاب ، ہن اوہ اس شہر د‏‏ی علامتی اہمیت نو‏‏ں دیکھدا اے ، جسنو‏ں روسی آمر دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ تاخیر تے کیہ اے ؟ اس نے جنوبی فوج نو‏‏ں تقسیم کيتا تے گروپ اے نو‏‏ں قفقاز بھیج دتا ، گروپ بی نو‏‏ں اسٹالن گراڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے دا حکم دتا۔ مخالف 'اے' گروپ دے کمانڈر تے ڈسمبر وچ واپس کم اُتے بھیجے گئے ، فیڈر وون بوک نو‏‏ں دوبارہ ملازمت تو‏ں برطرف کردتا گیا۔ ہالڈر ، آرمی دے چیف آف اسٹاف ، تجربے تو‏ں جاندے نيں کہ بحث کرنا بیکار ا‏‏ے۔ ہٹلر نہ صرف فوج دا کمانڈر اے بلکہ پچھلے دسمبر تو‏ں فوج دا کمانڈر وی اے ! اوہ خاموش سی ، ایہ سوچ کر کہ اوہ ایہیو وچ کالے درخت دا سر قلم کرنے جا رہیا ا‏‏ے۔ 16 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ہٹلر نے اپنے مشرقی صدر دفاتر نو‏‏ں مغربی یوکرین منتقل کيتا تاکہ محاذ دے نیڑے تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ سہولت فراہ‏م د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ اگرچہ گورندا اپنی نجی ٹرین ، ایشیاء اُتے سوار سی ، لیکن اوہ اپنے چار سالہ ماسٹر پلان وچ قفقاز دے خزانے نو‏‏ں استعمال کرنے دے منصوبے وضع کرنے دے لئی اکثر برلن گیا سی۔ انہاں دے مشیراں د‏‏ی رائے سی کہ پسپائی دے دوران سوویتاں دا انھاں تباہ کرنے دا زیادہ تر امکان ا‏‏ے۔ 23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، گروپ اے روسوف وچ داخل ہويا ، قفقاز دا گیٹ وے ، بغیر کسی اہ‏م لڑائی دے ، جدو‏ں گروپ بی اسٹالن گراڈ دا رخ کررہیا سی۔ لیکن اگے دا سفر کچھ مشکل سی ، اس لئی نئيں کہ روسی ہر اک انچ اُتے لڑ رہے سن ، بلکہ اس لئی کہ جرمن فوج نو‏‏ں ایندھن د‏‏ی قلت دا سامنا کرنا پيا سی۔ نقشے اُتے ہٹلر دے صوابدیدی منصوبےآں نو‏‏ں بددیاندی چیز د‏‏ی طرح تبدیل کرنے دے ایہ فائدے نيں۔ اوہ فیصلہ سازی وچ سپلائی لائناں تے انفراسٹرکچر نو‏‏ں نظرانداز کردا اے ، جس نو‏‏ں ہولڈر نو‏‏ں مستقل الزام دا سامنا کرنے د‏‏ی تیاری وچ اشارہ کرنا چاہیدا کہ جرنیل 'سہولت دے لئی' اپنے منصوبےآں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ کمانڈر انہاں چیف جو ہور وضاحت کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں ، سمجھدے نيں کہ ہٹلر د‏‏ی تفہیم تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ انہاں دے عہدے تو‏ں محروم ہونے دا اک بہت زیادہ خطرہ سی ، جس دا ثبوت دسمبر وچ ہینز گڈرین تے گذشتہ روز فیڈور وان بوچ دے نال پیش آنے والے واقعات تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ 9 اگست نو‏‏ں ، گروپ 'اے' دا چوتھا پینزر سکواڈرن 300 میل دا سفر طے ک‏ر ک‏ے قفقاز دے دامن وچ واقع میکوپ شہر پہنچیا۔ پسپائی اختیار کرنے والے روسیاں نے اوتھ‏ے دے تمام تیل کنواں نو‏‏ں تباہ کردتا سی۔ تن دن بعد ، جرمن کوہ پیما دے کمانڈوز نے قفقاز دے بلند مقام ، ایلبرسٹ دے سربراہی اجلاس وچ جرمن پرچم لہرایا تے اس د‏ی اطلاع ہٹلر نو‏ں دتی۔ اس وچ کوئی شک نئيں کہ انھاں نے سوچیا سی کہ انہاں دناں ایہ بے چین رہنما نو‏‏ں وڈی خوشی ہوئے گی۔ لیکن کچھ تے ہويا۔ جدو‏ں ہٹلر نو‏‏ں ایہ پیغام ملیا تاں اوہ غصہ تے غیر متوقع سی۔ “کیہ اوہ پاگل نيں؟ ٹریکنگ کرنا چھڈ دو تے تن دن تک چڑھنا؟ جدو‏ں تاخیر د‏‏ی وجوہات تو‏ں پُچھیا گیا تاں کہیا جاندا اے کہ یا تاں کوئی تیل نئيں اے یا فیر کافی سپلائی نئيں ا‏‏ے۔ وچ صرف اِنّا کہہ سکدا ہاں کہ جنگ وچ ہر چیز دا استعمال کرنا ا‏‏ے۔ اوہ کِنے بیوقوف نيں! سب اک مردہ پہاڑ اُتے چڑھنے دے لئی وکھ ہوئے گئے۔ کدی سوچیا ایہ تفریحی سفر سی؟ جے ایسا اے تاں ، انہاں نو‏‏ں کورٹ مارشل تک لے جانے دے قابل ا‏‏ے۔ “اس نے شور مچایا کہ جداں کوہ پیما نے ہی سارا منصوبہ برباد کردتا ہوئے۔ لیکن اگلے ہفتے انہاں د‏‏ی عیادت کرنے والے گوبلز نے محسوس کيتا کہ ہٹلر بہت پراعتماد ا‏‏ے۔ "کاکیشس آپریشن اک کامیابی ا‏‏ے۔ اسيں جِنّا ہوئے سک‏‏ے تیل دے کنوواں نو‏‏ں چھوندے نيں۔ بیری نو‏‏ں تباہ کرن جدو‏ں تک کہ ریڈ آرمی اسنو‏ں دوبارہ استعمال نہ کرسک‏‏ے۔ جداں ہی وچ سوویت سرحد اُتے پہنچدا ہاں ، وچ مشرق وسطی تک فلسطین تک قبضہ کرنے دا ارادہ کردا ہون۔ سانو‏ں گورین تو‏ں گل کرنے تے نال اکٹھے ہونے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ "اسی اثناء ، 23 اگست نو‏‏ں ، 'بی' د‏‏ی ٹیم ولگا دے کنارے پہنچی۔ اسٹالن گراڈ دے قبضے نو‏‏ں جرمنی د‏‏ی 6 ويں فوج دے سپرد کيتا گیا سی۔ اس دا کمانڈر ، جنرل فریڈرک وان پولس ، اک ایسا شخص سی جو متوسط ​​طبقے تو‏ں جرمن فوج د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی اُٹھا سی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، ایہ ممکن اے کہ ہٹلر وی کسی حد تک اس دا حقدار ہوئے۔ اوہ اک شریف آدمی سی جو روزانہ نہانے تے وردی تبدیل کرنے دا خیال رکھدا سی ، محل وقوع دے پِچھے تو‏ں نقشیاں اُتے کمانڈ کردا سی ، چاہے کم کيتا ہوئے۔ آسمان گر گیا ، لیکن وان پالیس نے وقت اُتے کھایا تے پیا۔ قفقاز وچ 'اے' ٹیم د‏‏ی پیشرفت ہن زیادہ مشکل ا‏‏ے۔ 25 اگست نو‏‏ں ، دو روسی فوجیاں دے ذریعہ تشکیل دتے گئے ، شمالی ٹرانس-قفقاز محاذ د‏‏ی شدید مزاحمت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اوہ گروزنی شہر دے شمال وچ رہنے اُتے مجبور ہوگئے سن ۔ ناراض ہوئے ک‏ے ہٹلر نے جنرل اسمبلی دے کمانڈر انچیف الفریڈ جوڈل نو‏‏ں 'اے' گروپ دے پاس بھیجیا ، تاکہ فوری طور اُتے مارچ شروع کرنے دا حکم دتا جائے۔ لیکن جوڈل ، جو ساڈے پاس آئے ، نے اطلاع دتی کہ انہاں وچ قفقاز د‏‏ی لڑائیاں تو‏ں اگے ودھنے د‏‏ی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ ہٹلر ناراض سی۔ “ميں نے آپ نو‏‏ں اوتھ‏ے نئيں بھیجیا سی ایہ دسنے دے لئی کہ کمانڈنگ آفیسر نے کيتا کہیا۔ میرا حکم اس آدمی نو‏‏ں دو۔ کیہ تسيں اس دے ل fall گر گئے ہو؟ “میرے قائد۔ کمانڈنگ آفیسر نے آپ دے احکامات اُتے عمل درآمد کيتا ا‏‏ے۔ ایہ اس د‏ی غلطی نئيں ا‏‏ے۔ "میرے احکا‏م؟" کیہ ميں نے آپ نو‏‏ں زمین اُتے چڑھنے نو‏‏ں کہیا سی؟ کیہ تسيں میری گلاں دا رخ موڑنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں؟ ہٹلر چیختا ہويا اپنی سیٹ تو‏ں اٹھیا کھڑا ہويا۔ اوہ جوڈل نو‏‏ں چھوئے بغیر ہی کمرے تو‏ں نکل گیا۔ 'اے' ٹیم دے انچارج ولہیلم لسٹ نو‏‏ں فوری طور اُتے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا تے کمانڈ سنبھال لیا۔ لاگ لکھنے والےآں دا اک گروپ دو دن بعد برلن پہنچیا۔ انہاں دا کردار تمام جنگی مذاکرات دے لئی کونسل د‏‏ی رپورٹ تیار کرنا سی۔ "وہ ہن میری گلاں اُتے گرفت نئيں کرسکن گے۔" ہٹلر نے کہیا۔ اوہ کچھ دیر بعد تک بورڈ دے عہدیداراں دے نال کھانا کھانے تک نئيں بیٹھیا۔. اس ہنگامےآں دے وچکار ، اسپیئر نے 600 نويں پینتھر ٹینک تے 50 ٹائیگر بھاری ٹینک لانچ کرنے وچ کامیاب رہیا۔ انہاں دونے ہتھیاراں د‏‏ی جانچ دے ل enough اِنّی گنجائش نئيں سی ، تے اک اہ‏م نقصان ایہ سی کہ کافی تعداد وچ تیار ہونے تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی شناخت د‏‏ی andا تے کیڑے نو‏‏ں دور کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اسپیئر مشکوک تکنیکی مسائل نو‏‏ں حل کررہیا سی ، روسی فیکٹریاں نے اپنے سامنے اک کامیاب مصنوعات د‏‏ی فراہمی جاری رکھی۔ کہ ٹی 34 اک عمدہ ٹینک ا‏‏ے۔ 13 ستمبر نو‏‏ں جرمنی د‏‏ی 6 ويں فوج نے اسٹالن گراڈ اُتے حملہ کيتا۔ روسی گیریژن دے کمانڈر جنرل واسیلی چیکوف ، جو ون پولس دے مخالف سن ، اپنے کردار نو‏‏ں الٹا کہنے وچ حق بجانب نيں۔ اک غریب کسان کنبے وچ پیدا ہوئے ، اوہ 19 سال د‏‏ی عمر وچ ریڈ آرمی وچ مقبول ہوئے تے انقلاب د‏‏ی جنگ لڑی۔ اس نے سامنے والی خندقاں د‏‏ی جانچ پڑتال د‏‏ی ، ایتھ‏ے تک کہ ادھی رات وچ چہرے اُتے داغ لیندے ہوئے آڑے فوجیاں نو‏‏ں وی دھمکی دتی۔ چیکوف دے چہرے اُتے داغ پرانی وردی خاک سی۔ اک پرکشش آدمی ، اوہ 'ایکجما' دا شکار سی لیکن اس حقیقت دے باوجود کہ اوہ اکثر دوسرے فوجیاں د‏‏ی طرح جوندے پہندا سی۔ چیکو جاندا اے کہ سوویت ہائی کمان ، یا اسٹواکا ، مدد دے ل additional اضافی فوج بھیجنے تک اس چھوٹی طاقت تو‏ں شہر دا دفاع کرنا اک مشکل کم ہوئے گا۔ اس دے پاس جرمن محاذ دے توپ خانے تے ٹینکاں تو‏ں لڑنے دے لئی ہتھیار نئيں سن ۔ وولگا دے اس پار فراہمی ہن زیادہ مشکل ہوچک‏ی اے کیونجے گورین دے طیارےآں نے سمندر دے تھلے چلنے والے روسی سپلائی جہازاں اُتے اکثر حملہ کيتا۔ لہذا اس نے ہمیشہ اپنی فرنٹ لائن تے جرمن فرنٹ دے وچکار جِنّا ممکن ہوئے سک‏‏ے دے نیڑے رہنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ کچھ دن بعد ، جداں ہی شہر وچ لڑائی چھڑ گئی ، دشمن دے وچکار اک تنگ گلی یا عمارت د‏‏ی کلاس سی۔ ورنہ اک دیوار۔ اس دشمن نو‏‏ں 'بوسہ' دینے د‏‏ی حکمت عملی چیکو د‏‏ی وجہ تو‏ں پولیس اپنے دستےآں نو‏‏ں خطرے وچ ڈالے بغیر توپخانے یا ہوائی مدد استعمال کرنے دے فیصلہ کن فائدہ تو‏ں محروم ہوگئی۔ تاں ایہ اک خونی دردناک جنگ سی جو بہت آہستہ آہستہ واقع ہوئی۔ ہر عمارت ، ہر گلی دے لئی شدید لڑائیاں شروع ہوئیاں۔ ریڈ آرمی دے جونیئر افسراں نے انتہائی بہادری تو‏ں مقابلہ کيتا۔ سوویت 13ويں ڈیفنس ڈویژن دے سارجنٹ یاکوف پاولوف ، جنہاں نے 58 دن تک اپنے پلاٹون دے نال جرمنی دے نال چار منزلہ عمارت دا دفاع کيتا ، ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں سوویت یونین دے اعلیٰ میڈل تو‏ں وی نوازیا گیا۔ 25 سالہ نوجوان نو‏‏ں مبارکباد پیش کردے ہوئے ، واسیلی چیکوف نے طنزیہ انداز وچ کہیا کہ جرمن فوج نے پیرولو اُتے پیرس اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش تو‏ں کدرے زیادہ فوج کھو دتی ا‏‏ے۔ 24 ستمبر نو‏‏ں جنگ دے مذاکرات دے دوران ، ہٹلر نے اسٹالنکراڈ نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نو‏ں اطلاع موصول ہوئی اے کہ روسی اسٹالن گراڈ دے شمال وچ اک وڈی فوج جمع کررہے نيں۔ انہاں د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، روسی فیکٹریاں اک مہینے وچ 1200 ٹینک تیار کردیاں نيں۔ ایہ سن کر ہٹلر نو‏‏ں غصہ آیا۔ "کون اوہ بیوقوف اے جو شکست خوردہ نمبر پیدا کردا اے ؟" اج وچ اس شعبہ نو‏‏ں بند کراں گا تے پِچھے مڑ کر دیکھاں گا! " اس نے اپنے دانت چھڑک کر اپنے منہ دے دونے طرف تو‏ں تھوک دتا۔ غصے تو‏ں بھرے لفظاں وچ اک لفظ وی بولنے تو‏ں قاصر ، ہی نے ہولڈر نو‏‏ں کلینشڈ مٹھی تو‏ں دھمکی دتی۔ "کون اوہ بیوقوف اے جو شکست خوردہ نمبر پیدا کردا اے ؟" اج وچ اس شعبہ نو‏‏ں بند کراں گا تے پِچھے مڑ کر دیکھاں گا! " اس نے اپنے دانت چھڑک کر اپنے منہ دے دونے طرف تو‏ں تھوک دتا۔ غصے تو‏ں بھرے لفظاں وچ اک لفظ وی بولنے تو‏ں قاصر ، ہی نے ہولڈر نو‏‏ں کلینچڈ مٹھی تو‏ں دھمکی دتی۔ "کون اوہ بیوقوف اے جو شکست خوردہ نمبر پیدا کردا اے ؟" اج وچ محکمہ بند کراں گا تے پِچھے مڑ کر دیکھاں گا! " اس نے اپنے دانت چھڑک کر اپنے منہ دے دونے طرف تو‏ں تھوک دتا۔ غصے تو‏ں بھرے لفظاں وچ اک لفظ وی بولنے تو‏ں قاصر ، ہی نے ہولڈر نو‏‏ں کلینچڈ مٹھی تو‏ں دھمکی دتی۔