cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 91 ای بی
چک 91 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
چک 107 ٹی ڈی اے
107 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ہری سنگھ ڈھلون
مہاراجہ ہری سنگھ ڈھلون (وفات 1764)، اک ڈھلون جاٹ تے 18 واں صدی دے اک شاہی سکھ جنگجو سی ، جو بھوما سنگھ ڈھلون وچ بھنگی مثل دے بعد کامیاب ہويا۔ اوہ اپنے آباواجداد د‏‏ی بھنگ د‏‏ی لت د‏‏ی وجہ تو‏ں مہاراجہ ہری سنگھ بھنگی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے انہاں نو‏ں بھنگی سردار کہیا جاندا سی۔ اس دا تعلق پنڈ پنجور تو‏ں سی۔ اس نے امرتسر وچ قلعہ بھنگیاں بنانا شروع کیتا جو اج کل گوبند گڑھ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے امرتسر وچ اک بازار وی تعمیر کیتا سی جسنو‏ں کترا ہری سنگھ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
دل خالصہ وچ پوزیشن
ہری سنگھ دے لئی سکھ برادری دا ایسا ہی احترام تے تعریف سی ، کہ 1748 وچ دل خالصہ د‏‏ی تشکیل دے وقت ، انہاں نو‏ں امرتسر وچ (1734) وچ قائم کردہ ترونا دل دا قائد بنا دتا گیا ، جسنو‏ں 18 واں صدی وچ کِسے وی سکھ نو‏‏ں دتا جانے والا سب تو‏ں وڈا اعزاز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
افغاناں دے خلاف جنگ
احمد شاہ ابدالی دے پنجاب اُتے چھیويں حملے دے دوران اس نے اپنے دوستاں سردار چڑھت سنگھ سکرچکیا (وفات سن 1770) ( مہاراجہ رنجیت سنگھ دا دادا) تے بیرن جسا سنگھ اہلوالیہ د‏‏ی مدد تو‏ں افغاناں دے خلاف جنگ لڑی۔ اوہ اک ذہین لیڈر ، ترقی پسند فوجی تے عقلمند سیاستدان سی ۔ پنجاب د‏‏ی تریخ کے مصنف لکھدے نيں کہ "ہری سنگھ اک چالاک ، طاقت ور تے چمکنے والی صلاحیتاں دا آدمی سی۔" <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
جانشینی
اس دے دونے بیٹے جھنڈا سنگھ ڈھلون تے گنڈا سنگھ ڈھلون سن ۔ اس نے اپنے ہیڈ کوارٹر امرتسر دے آس پاس قائم کیتا۔
رینوکا یادو
رینوکا یادو (جم 18 جولائی 1994)   اک بھارتی خاتون ہاکی کھڈاری اے۔ اوہ قومی خواتین ٹیم دے سبھ توں گھٹ عمر دی میمبراں وچوں اک اے جس نے 2016 وچ ریؤ اولمپک لئی کوالیفائی کیتا سی۔ اوہ چھتیسگڑھ دے راجناندگاؤں ضلعے توں اے، جس نوں "بھارت دی ہاکی نرسری" وی کیہا گیا اے۔ لیسلی کلوڈیس توں بعد اوہ اولمپک لئی کوالیفائی کرن لئی چھتیسگڑھ توں دوجی اے۔اولمپک لئی کوالیفائی کرن لئی اوہ چھتیسگڑھ دی پہلی عورت اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1994 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں گٹھ:زندہ لوک
وانگ منگ
وانگ منگ  ( 王莽, Wang Mang ) شن راجٹبر  دا اکلوتا بادشاہ   سی ۔  لہندے ہان دی راج ماں ،  مہارانی وانگ جھینگجن  ( 王政君 ,  Wang Zhengjun )  وانگ پروار توں آئی سی اتے اسدا ویاہ ہان راجپروار وچّ ہویا سی ۔   وانگ منگ  اسے دا بھنیوا سی اتے وانگ پروار دا سی ۔  اسنے اس تعلق دا فائدہ چکیا اتے سلطنت ہڑپ لئی ۔  سنّ 9 عیسوی نوں اسنے آپ نوں بادشاہ اعلان کر دتا ۔  انج تاں اوہ اک چتر ودوان سی لیکن راج قابو رکھنا اسدی اہلیت ولوں باہر سی ۔  اک کساناں دی بغاوت بھڑک گئی اتے مخالفاں نے 23 عیسوی وچّ راجگڑھ چنگان اتے گھیرا پا دتا ۔  اس جھڑپ وچّ اوہ ماریا گیا اتے اسدا شن راجٹبر اوتھے ہی ختم ہو گیا ۔  ہان راجٹبر پھر توں تخت اتے بحال ہو گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:چینی شخصیتاں گٹھ:بادشاہ گٹھ:چین دے بادشاہ گٹھ:شن راجٹبر گٹھ:چینی شاہی خاندان
اسلام تے سکھ مت
اسلام اک ابراہیمی مذہب اے جس د‏‏ی ابتدا جزیرہ نما عرب وچ ہوئی جدو‏ں کہ سکھ مت برصغیر وچ شروع ہونے والے دھرمی مذاہب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسلام دا مطلب (اللہ تعالیٰ د‏‏ی رضا دے اگے) "اطاعت و فرماں برداری" اے تے لفظ سکھ سنسکرت زبان تو‏ں نکلیا اے جس دے معنیٰ "شاگرد، چیلا یا طالب علم" دے نيں۔ دوناں مذاہب د‏‏ی تعلیمات مواحدانہ نيں تے انہاں دے پیروکار خدائے واحد اُتے ایمان رکھدے نيں۔ صوفی مسلم تے سکھ مت دونے دا عقیدہ اے کہ ہر چیز دا خالق "اک" ا‏‏ے۔
صوفیا سمجھدے نيں کہ اللہ تعالیٰ اپنی ننانوے صفات اپنی مخلوق وچ گاہے بگاہے ظاہر تے تقسیم کردا اے جدو‏ں کہ سلفی مسلماناں دا عقیدہ مختلف ا‏‏ے۔ انہاں دا مننا اے کہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی حضوصیات تے صفات اوہدی مخلوق تو‏ں وکھ نيں تے اللہ صرف اپنے تخت پہ براجمان ا‏‏ے۔ اسلامی عقیدہ اے کہ پیغمبر محمد آخری نبی سن جنہاں اُتے ستويں صدی عیسوی وچ قرآن نازل ہويا۔ سکھ مت د‏‏ی بنیاد بابا گرو نانک نے پندرھویں صدی عیسوی وچ رکھی۔ گرو گرنتھ صاحب سکھ مت د‏‏ی مقدس کتاب تے صحیفہ اے تے سکھ گرو گرنتھ صاحب نو‏‏ں زندہ گرو مندے نيں۔ اسلامی قوانین د‏‏ی بنیاد قرآن و سنت اُتے اے جسنو‏ں شریعت کہندے نيں۔ دوسری طرف گرنتھ صاحب وچ کوئی مخصوص احکامات نئيں۔ ہر مسلما‏ن اُتے روزانہ پنج نمازاں ادا کرنا فرض اے تے نماز اسلام دے بنیادی عقائد وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسلام وچ سالانہ زکوۃ دینا لازمی ا‏‏ے۔ سکھ مت وچ اک رسم نت نام اے جس وچ پنج بنی (عبادت) دا پڑھنا شامل ا‏‏ے۔ گرو نانک دے وضع کردہ چند عقائد "کِرت کردا" (بغیر کسی بے ایمانی تے برائی دے زندگی بسر کرنا)، "ناں جپنا" (خدائے واحد دا ذکر کرنا) تے "ونڈ چکر" (خدمتِ خلق) سکھ مت دے بنیادی عقائد وچو‏ں نيں۔ حج کرنا اسلام وچ بہت اہ‏م اے جدو‏ں کہ سکھ مت وچ حج تے ختنہ د‏‏ی رسم د‏‏ی سخت مخالفت ملد‏ی ا‏‏ے۔ سکھ مت دے دسويں گرو گوبند سنگھ دے مطابق تمام رسومات و زیارات سکھ اپنے گرودوارے وچ سر انجام دتیاں۔
تریخ وچ سکھ مت تے اسلام دے درمیان وچ تعمیری مماثلت تے تخریبی محاذ آرائیاں دا وی ذکر ملدا ا‏‏ے۔ سکھاں د‏‏ی روحانی کتاب گرنتھ صاحب وچ مسلما‏ن صوفی سلسلہ چشتیہ تو‏ں تعلق رکھنے والے بزرگ بابا فرید الدین گنج شکر تے کبیر د‏‏ی تعلیمات تے اشعار درج نيں۔ جدو‏ں کہ سکھ مت دے دس گروآں   وچو‏ں دو گرو گرو ارجن دیو تے گرو تیغ بہادر دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اُنہاں نوں اسلام قبول نہ کرنے دے جُرم وچ قتل کر دتا گیا سی ۔  ہور گرو گوبند سنگھ دے بچےآں،  انہاں دے چند ساتھیاں بندہ سنگھ بہادر، متی داس، بھائی ستی داس تے بھائی دیالا   نو‏‏ں اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار   تے برصغیر وچ ہندوواں تے سکھاں اُتے مظالم دے خلاف آواز اُٹھانے د‏‏ی پاداش وچ قتل کیتا گیا سی ۔   بعض روایات دے مطابق ایہ تمام گلاں من گھڑت قصے ہین جنہاں دا حقیقت تو‏ں کوئی تعلق نئيں۔
خدا
سکھ مت دا مننا اے کہ خدا (نرنکار) بے ہیئت تے کسی واضح شکل دے بغیر ا‏‏ے۔ ایہ عقیدہ وحدت الوجود تے عقیدہ توحید د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔
"نرگن" دے مطابق خدا اک غیر صفات‏ی، مبہم، نادیدہ مگر ہرجہ موجود اثرپذیر شے دا ناں اے جدو‏ں کہ "سرگن" دے مطابق خدا د‏‏یاں خوبیاں، صفات تمام مخلوق وچ آشکار نيں۔ (اِک اونکار۔ خدا اک اے اوہی لازوال حقیقت اے اوہ بے خوف و نفرت اے پیدائش و موت تو‏ں ماورا غیر فانی خدا)۔
اسلام سختی تو‏ں خد اتعالیٰ د‏‏ی وحدانیت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ اسلام دے مطابق خدا اک اے تے محمد خدا دے رسول نيں۔ اسلام بت پرستی یا دیوی دیوتاواں دے مننے تو‏ں بیزار ا‏‏ے۔ ایہ توحیدی نظریہ اسلام وچ شہادت (گواہی) کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ اسلامی عقیدے شہادت دا حصہ ا‏‏ے۔
کہہ دو اللہ اک اے اللہ بےنیاز اے نا اُس نے کسی نو‏‏ں جنیا تے نا اوہ جنیا گیا۔ تے اُسدا کوئی ہمسر نئيں۔ (قرآن۔ سورہ اخلاص)
لوتھ
لوتھ اک بے جان پِنڈا ہُندا اے جیہدے وِچ روح نئیں ہُندی ۔ لوتھ نوں لاش یا مردہ وی آکھیا جاندا اے ۔
حوالے
گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:حیاتیات
انسانی حقاں دا عالمی اعلان
انسانی حقاں دا عالمی اعلان اک اعلان اے جیہڑا یونائیٹڈ نیشنز دی جنرل اسمبلی نے 10 دسمبر 1948 نوں پیرس توں کیتا۔ ایس اعلان نوں 375 بولیں چ پلٹیا جا چکیا اے۔
اسلام تے سکھ مت
روحانی پیشوا/رسول
سکھ مذہب دا مننا اے کہ گرو نانک عظیم پیشوا تے سب تو‏ں وڈے گرو یا اُستاد نيں جنہاں نے خدائے عظیم د‏‏ی تعلیمات دُنیا وچ پھیلائاں تے سکھاں دے دس گروواں د‏‏ی شکل وچ خدا د‏‏ی صفات و خصوصیات دا ظہور ہويا۔ سکھ مت دا مننا اے کہ دوسرے مذاہب وچ وی روحانی پیشوا گزرے نيں مثلاً کرشن، موسٰی، عیسیٰ تے محمد۔'
اسلام دا مننا اے کہ محمد۔ تو‏ں پہلے بوہت سارے انبیا کرام دُنیا وچ آئے۔ تے محمد۔ اللہ دے آخری نبی تے قرآن اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں نازل کردہ آخری کتاب ا‏‏ے۔
قوانینِ مذاہب
اسلام وچ پنج بنیادی ارکان/قانون نيں جنہاں اُتے عمل کرنا ہر مسلما‏ن اُتے فرض تے واجب ا‏‏ے۔ ایہ ارکان 1-شہادت (گواہی دینا کہ اللہ اک اے تے محمد اس دے رسول نيں) 2-نماز، 3-روزہ، 4-زکوۃ تے 5-حج شامل نيں۔ ایہ ارکانِ اسلام شیعہ تے سنی مسلم دونے وچ یکساں رائج نيں۔
سکھ مت وچ تن بنیادی قوانین نيں۔ ناں 1-جپنا، 2-کِرت کرنی تے 3-ونڈ چکھنا۔
اصطباغی امرت دھاری سکھ خالصہ فرقہ اے جس د‏‏ی بنیاد1699 وچ سکھاں دے دسويں گرو گوبند سنگھ نے رکھی سی انہاں دے عقیدہ وچ کاف مذہب سکھ دا لازمی جُز نيں۔
1-کیس (غیرتراشیدہ بال) 2-کنگھا 3-کرپان 4-کڑا 5-کچھا
امرت دھاری سکھ دن وچ ست مختلف عبادتاں دے مجموعے نو‏‏ں ادا کردے نيں انہاں لازمی عبادتاں نو‏‏ں "نت نام" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
معاشرتی عقائد
سکھ مذہب وچ معجزیاں دے متعلق متضاد تے ملیا جلا رد عمل پایا جاندا ا‏‏ے۔ خود سکھ مت وچ تے دوسرے مذاہب دے خلاف تفریق نو‏‏ں سختی تو‏ں رد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مذہبی رسومات د‏‏ی اجازت نئيں مگر معاشرتی یا علاقائی رسم و رواج تو‏ں صرف نظر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ سکھ مت وچ ناکتخدائی تے رہبانیت د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں۔ بانی سکھ مت گُرو نانک نے ہندو مت دے عقیدہ حیاتِ نو نو‏‏ں اپنایا تے تناسخ د‏‏ی تعلیم دتی۔ مذہبی کتاب آدی گر نتھ دوسرے مذاہب د‏‏ی روحانی تعلیمات نو‏‏ں مندا تے اپنانے د‏‏ی تعلیم دیندی ا‏‏ے۔ اسلام اپنے آپ نو‏‏ں مکمل تے آخری مذہب قرار دیندا اے تے قرآن و سنت دے خلاف کسی وی تعلیم نو‏‏ں بدعت قرار دے ک‏ے سخت مخالفت کردا ا‏‏ے۔ اسلام وچ معجزات د‏‏ی بہت اہمیت اے تے یومِ آخر (قیامت) اُتے یقین ایمان دا حصہ کہلاندا ا‏‏ے۔
تبدیلئ مذہب
کسی وی مسلما‏ن د‏‏ی مذہب تو‏ں کنارہ کشی، دہریت یا مذہب د‏‏ی تبدیلی نو‏‏ں ناقابلِ معافی جرم سمجھیا جاندا اے جس د‏‏ی سزا موت ہُندی ا‏‏ے۔ جان ایسپوسیٹو دے مطابق "حدیث وچ اے کہ مذہب د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی سزا سر قلم کرنا یا تصلیب یا جلاوطنی اے ہور ایہ کہ ایداں دے شخص دا سر تلوار تو‏ں قلم کرنا چاہیے۔ جدو‏ں کہ جدید مفکر قرآن د‏‏ی سورہ البقرہ آیت دو سو ستاون د‏‏ی رو تو‏ں (لا اکرہ فی الدین) تبدیلئ مذہب دے بارے وچ تمام سزاواں نو‏‏ں غلط تے من گھڑت قرار دیندے نيں۔"
سکھ مذہب وچ اپنی من پسند راہ چننے تے ضمیر دے مطابق عمل کرنے د‏‏ی مکمل آذادی ا‏‏ے۔
دوسرے مذاہب دے متعلق خیال
سکھ مذہب دے مطابق تمام مذاہب اُنہاں دیاں روایات مستند نيں جو اُسی واحد "واہ گرو" د‏‏ی طرف لے جاندیاں نيں۔ تے انسانیت اُتے کسی اک مذہب د‏‏ی اجاراداری نئيں۔
اسلام دے مطابق دوسرے تمام مذاہب وچ انساناں نے اپنی دلی خواہشات دے ترمیم تے ردوبدل ک‏ر دتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلام تے ہور مذاہب گٹھ:سکھ مت تے ہور مذاہب گٹھ:اسلامگٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
نیشنل میوزیم آف افریقن آرٹ
ਪੇਂਟਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਕਾਲੀ ਅਫਰੀਕੀ ਫਾਥੀ ਹਸਨ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਫਰੀਕੀ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
یونیسکو
یونیسکو یونائیٹڈ نیشنز دی اک ایجنسی اے جینوں 16 نومبر 1945 ج بنایا گیا سی۔ ایدا کم سائینس پڑھائی تے کلچر تے راہون امن تے بچا‎ؤ چ وادا کرنا اے
گٹھ:اقوام متحدہ
موکیریاں
تفصیلات
موکیریاں د‏‏ی مجموعی آبادی 29,889 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلع ہوشیارپور دے شہر تے قصبے
گیوگا کاؤنٹی
گیوگا امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن
ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن یونائیٹڈ نیشنز دی اک ایجنسی اے جیہڑی جگ دے لوکاں دی صجت بارے کم کردی اے۔
اٹرکٹس البوکرکی
اٹرکٹس البوکرکی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گلگت بلتستان
گلگت بلتستان پاکستان دا اک صوبا اے ۔ ایہدے اُبھے ول چین، لمے ول ازاد کشمیر، چڑھدے ول کشمیر تے لہندے ول خیبر تے نیں ۔ ایہدا راجگڑھ گلگت اے ۔
ضلعے
گلگت بلتستان دے 14 ضلعے نیں ۔
بولیاں
1998 دی لوک گݨتی وچ بولیاں دا ایہ نتارا اے :
٭ بلتی ٪ 35 ٭ شینا ٪ 32 ٭ بروشسکی ٪ 22 ٭ وخی ٪ 5 ٭ ہور ٪ 6
عالمی عدالت
عالمی عدالت یونائیٹڈ نیشنز دا اک دفتر اے جتھے دیساں دے وشکار رپھڑاں بارے قنونی جانکاری دتی جاندی اے۔ امن محل ہیگ نیدرلینڈز چ عالمی عدالت دا دفتر اے۔
thumb|200px|عدالت انصاف وچ مقدمے دی سماعت بین الاقوامی عدالت انصاف (انگریزی: The International Court of Justice فرانسیسی: Cour internationale de justice) اقوام متحدہ دے مرکزی عدالتی نظام دا بنیادی جز اے۔ ایہ عدالت امن محل، ہالینڈ وچ قائم اے۔ اس ادارے دا بنیادی مقصد ریاستاں دے وچکار قانونی قضیے حل کرانا اے تے عالمی ادارےآں، اجسام تے اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی دی جانب توں دائر کردہ قانونی و تکنیکی معاملات اُتے انصاف فراہم کرنا اے۔ بین الاقوامی عدالت انصاف نوں بین الاقوامی عدالت برائے فوجداری توں علاحدہ سمجھیا جائے۔
جسوسی
جسوسی (Espionage - colloquially, spying) کسے دیس، انسان یا ادارے دے بارے چ اوہدی اجازت توں بغیر خفیہ یا رازدارانہ معلومات حاصل کرنا اے۔
حوالہ جات
گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
جئے سنگھ کنہیا
جئے سنگھ کنہیا (1712–1793) اپنی موت تک کنہیا مِسل دے بانی تے رہنما سن ۔ اس د‏ی بہو ، سدا کور مسل د‏‏ی قیادت وچ انہاں د‏‏ی جانشینی ہوئی ۔
مڈھلا جیون
جئے سنگھ لاہور کے 21 کلومیٹر جنوب مغرب وچ کاہنہ پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد خوشال سنگھ نے لاہور وچ لکڑی تے گھاہ فروخت کیتا سی تے اس دے کنبے د‏‏ی عاجزی د‏‏ی شروعات ہوئی سی۔ اسنو‏ں نواب کپور سنگھ نے خالصہ ماں پہلوایا سی تے اوہ امر سنگھ کنگرا دے جتھے وچ شامل ہوئے سن ۔ 1759 وچ ، انہاں د‏‏ی اہلیہ دیسن کور (جو جھنڈا سنگھ د‏‏ی بیوہ سن) نے اپنے اکلوندے بیٹے تے وارث گوربکش سنگھ نو‏‏ں جنم دتا۔
مسلدار
جئے سنگھ نے گورداس پور ضلع تے امرتسر دے بالائی حصےآں اُتے مشتمل رارکی دے اک حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ اس دا صدر دفاتر اپنی بیوی دے 15 سالہ سوہیان پنڈ تو‏ں منتقل ہويا  امرتسر تو‏ں بٹالہ تو‏ں مکیرین تک کلومیٹر۔ اس نے دریاواں بیاس تے راوی دے دونے کنارےآں اُتے علاقے سن ۔ قاضی نور محمد ، اک تریخ دان ، نے 1765 وچ لکھیا سی کہ جئے سنگھ کنہیا نے اپنا علاقہ پارول تک ودھیا دتا سی ، جو 70 سی   جموں‏ دے جنوب مشرق وچ تے اس دا جسا سنگھ رام گڑھیا تو‏ں اتحاد سی کیونجے انہاں نے بٹالہ دا علاقہ مشترکہ کیہ سی۔ نور پور ، داتر پور تے سبا دے پہاڑی سردار اس د‏ی معاون بن گئے۔ 1774 وچ ، جئے سنگھ نے امرتسر وچ کٹرہ کنہیاں نامی اک بازار تعمیر کیتا۔ اکتوبر 1778 وچ اس نے مہاں سنگھ سکرچکیہ تے جسا سنگھ آلووالیا دے نال مل ک‏ے جداں سنگھ رام گڑھیا نو‏‏ں شکست دینے دے لئی ہنسی تے حصار دے صحرائی علاقےآں وچ جلاوطن کردتا۔ 1781 وچ ، انہاں نے حقیت سنگھ دے نال جموں‏ وچ اک مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے جموں‏ دے حکمران برج راج دیو د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں خراج پیش کیتا۔
گرین کاؤنٹی، اوہائیو
گرین امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
نیشنل میوزیم آف افریقن امریکن ہسٹری اینڈ کلچر
نیشنل میوزیم آف افریقن امریکن ہسٹری اینڈ کلچر امریکہ دے راجگڑھ واشنگٹن ڈی سی چ واقع اک عجائب گھر اے ۔
چک 92 ای بی
چک 92 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
چک 106 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
کوشیسے کرائی
سلواکیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا چڑھدے یورپ چ واقع اے  ۔ سلواکیہ  پہلے  دیس چیکوسلواکیہ چ شامل سی تے اس دے ٹنن مگروں  ایہہ یورپ دا اک نواں دیس بنیا ۔سلواکیا دے لوک سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔ اس دا  راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 علاقے (ریجناں) چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں مقامی طور اتے  کرائی آکھیا جاندا اے ۔
کوشیسے کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر کوشیسے شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ
بہڑائچ
بہڑائچ ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
اٹرکٹس کراسیکاڈاٹس
اٹرکٹس کراسیکاڈاٹس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ ازوآیے
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ ازوآیے ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرکوئنکا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
فتح پور، اتر پردیش
فتح پور ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان شوشتر
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان شوشتر    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی  لوک آ۔
شنکانسین
سب توں پہلی ریل ٹوکائڈو سنکانشین 1964ء وچ چلائی گئی سی ۔ ہن ایہہ 2419 کلومیٹر طویل ریل نیٹ ورک300 کلومیٹر فی گھنٹہ دی رفتار نال جاپان دے وڈے جزیریاں ہونشو تے کیؤشو دے اہم شہراں نون ملاندا اے ۔ شنکانسین ریل دی عام ریل گڈی تے تجرباتی رفتار 485کلومیٹر فی گھنٹہ و1996چ تے مقناطیسی ریل یا ماگلیو تے 581 کلومیٹر فی گھنٹہ 2003ء وچ ریکارڈ کیتی گئی ۔
بخش مرکزی شهرستان شوشتر
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
شنکانسین
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:ریل گڈیاں گٹھ:جاپان
18 محرم
سلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 18ویں تریخ یا دن
بخش مرکزی شهرستان اهواز
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان اہواز   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
شنگہائی
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گورنسی کاؤنٹی
گورنسی امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
تریل
تریل ، اوس یا شبنم پاݨی دے اوہناں قطریاں نوں کہیا جاندا اے جیہڑے سویرے شام پااف دے ٹھنڈا ہوݨ کر کے بݨ جاندے نیں۔ جدوں سورج ڈُبدا ہندا اے زمین دیاں ساریاں چیزاں اوس حرارت نوں تیزی نال خارج کرن لگ جاندیاں نیں جیہڑی اوہناں نے دن وچ جذب کیتی ہندی اے۔ پتھر، گھآ تے پھل پتیاں وغیرہ اوس حرارت نوں ایس حد تک خارج کردے نیں کہ نیڑے تیڑے دے واسپی کن (بخارات) قطریاں دی شکل وچ اوہناں اتے جم جاندے نیں۔ ایہناں نوں تریل کہیا جاندا اے۔
مورتاں
گٹھ:کیمسٹری گٹھ:پانی
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، دلی
انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی دہلی (مختصرا:: IIT دہلی ) اک عوامی انجینئرنگ انسٹی ٹیوٹ اے جو حوض خاص ، نويں دہلی ، بھارت وچ واقع ا‏‏ے۔
1961 وچ قائم اس ادارے دا باضابطہ افتتاح اگست 1961 وچ ہمایو‏ں کبیر ، سائنسی تحقیق تے ثقافتی امور دے وزیر نے کیتا۔ پہلا داخلہ 1961 وچ ہويا سی۔ موجودہ کیمپس دا رقبہ 320 ایکڑ (یا 1.3 کلومیٹر مربع) اے تے اس د‏ی مشرق وچ سری اروبینڈو روڈ، مغرب وچ جواہر لال نہرو یونیورسٹی کمپلیکس ، جنوب وچ قومی تعلیمی برائے تحقیق و تحقیق و تربیت ، تے شمال وچ نیو رنک روڈ قطب مینار تے حوض خاص یادگار تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔
اس انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں بعد وچ انسٹیٹیوٹ آف ٹکنالوجی ترمیمی ایکٹ ، 1963 دے تحت قومی اہمیت دے حامل ادارےآں وچ شامل کیتا گیا سی ، تے اسنو‏ں اپنی تعلیمی پالیسی دا فیصلہ کرنے ، اس دے امتحانات لینے تے اس د‏ی ڈگریاں دینے دا پورا اختیار دتا گیا سی۔ 2018 وچ ، اسنو‏ں انسٹی ٹیوٹ آف ایمنینس تو‏ں نوازیا گیا۔
IIT 2018 دہلی نو‏‏ں انسٹی ٹیوٹ آف ایمنینس (آئی ای ای) دا درجہ وی دتا گیا ، جس تو‏ں اسنو‏ں تقریبا مکمل خود مختاری مل گئی، تے اس ادارے نو‏‏ں خود اپنے فیصلے کرنے دا اختیار دے دتا گیا۔ اس تو‏ں پہلے دے سرکاری بیان دے مطابق ، ایہ آئی ای اس وچ زیادہ خودمختار ہون گے کہ اوہ اندراج شدہ طلبہ وچ 30فیصد تک غیر ملکی طلباء نو‏‏ں داخلہ دے سکن گے تے تحقیقی فنڈز دے نال فیکلٹی د‏‏ی تعداد د‏‏ی 25 فیصد تک غیر ملکی فیکلٹی بھرتی کر سکن گے۔
تریخ
IIT ایہ تصور سب تو‏ں پہلے سر نیلینی رنجنہاں د‏‏ی حکومت نے متعارف کرایا سی ، اس وقت اوہ وائسرائے د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل د‏‏ی تعلیمی کونسل دے اک رکن سن ۔ انہاں د‏‏ی سفارشات دے بعد ، پہلا ہندوستانی انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی سنہ 1950 وچ کھگڑ پور وچ قائم کیتا گیا سی۔ اپنی رپورٹ وچ ، شریسر نے تجویز پیش د‏‏ی کہ ایداں دے ادارےآں نو‏‏ں ملک دے مختلف حصےآں وچ وی شروع کیتا جانا چاہیدا۔ حکومت نے سرکار کمیٹی د‏‏ی انہاں سفارشات نو‏‏ں قبول کردے ہوئے دوست ملکاں د‏‏ی مدد تو‏ں ہور تکنیکی ادارے قائم کرنے دا فیصلہ کیتا جو مدد دے لئی تیار ني‏‏‏‏ں۔ امداد د‏‏ی پہلی پیش کش یو ایس ایس آر د‏‏ی طرف تو‏ں آئی سی جو بمبئی وچ انسٹی ٹیوٹ دے قیام دے لئی یونیسکو دے نال تعاون کرنے اُتے راضی ہويا سی۔ اس دے بعد ، مدراس ، کانپور تے دہلی دے انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی دے نال بالترتیب مغربی جرمنی ، امریکا تے برطانیہ نے تعاون کیتا۔ انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی ، گوہاٹی نو‏‏ں 1994 وچ قائم کیتا گیا سی تے یونیورسٹی آف روڑکی نو‏‏ں 2001 وچ IIT وچ تبدیل کیتا گیا سی۔
HRH پرنس فلپ ، ڈیوک آف ایڈنبرا نے اپنے ہندوستان دے دورے دے دوران ، 28 جنوری 1959 نو‏‏ں حوض خاص وچ کالج دا سنگ بنیاد رکھیا۔ پہلا داخلہ 1961 وچ ہويا سی۔ کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی سوسائٹی رجسٹریشن ایکٹ نمبر XXI 1860 (1960–61 د‏‏ی رجسٹری نمبر S1663) دے تحت 14 جون 1960 نو‏‏ں اندراج ہويا۔ طلباء تو‏ں 16 اگست 1961 نو‏‏ں کالج نو‏‏ں رپورٹ کرنے نو‏‏ں کہیا گیا سی ، تے اس کالج دا باضابطہ افتتاح 17 اگست 1961 نو‏‏ں وزیر سائنسی تحقیق و ثقافتی امور ہمایو‏ں کبیر نے کیتا سی۔ حوض خاص وچ مستقل کیمپس جانے تو‏ں پہلے ابتدائی طور اُتے ، کالج دہلی کالج آف انجینئرنگ (جس نو‏‏ں ہن دہلی ٹیکنولوجی یونیورسٹی کہیا جاندا اے ) دے کشمیری گیٹ کیمپس وچ کم کیتا جاندا سی۔ دہلی کالج آف انجینئرنگ دے ٹیکسٹائل ٹکنالوجی دے شعبہ نو‏‏ں حوض خاص وچ اپنے نويں کیمپس وچ آئی آئی ٹی دہلی دے آغاز دے موقع اُتے این بلاک تو‏ں باہر منتقل کردتا گیا۔ بعد وچ اس کالج دا ناں تبدیل کرکے یونیورسٹی رکھیا گیا تے اس دا ناں بدل ک‏ے دہلی انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی رکھ دتا گیا۔
2018 وچ ، آئی آئی ٹی دہلی پہلے چھ ادارےآں وچو‏ں اک سی ، جسنو‏ں انسٹی ٹیوٹ آف ایمینس دا درجہ دتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:دلی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:دلی وچ تعلیم گٹھ:بھارت وچ تعلیم
چک 93 ای بی
چک 94 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
فرخ آباد
فرخ آباد ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
شہر
وپار اتے پیشہ دی نظر توں پھروکھاباد اک مہتوپورن شہر ہے۔ ایہہ 100 کلو میٹر  دے اردھویاس دا شہر اج وی اپنا اک مہتو رکھدا ہے۔  شہر وچّ 300 - 400 سال پرانے انیک کھنڈہر اجے بچے پئے ہن۔  پرورتی شاسکاں اتے ہور شاسکونشاں دے سمرتھکاں نے ہی شاید اس بھوناں نوں نشٹ کیتا ہے۔  پھروکھاباد وچّ لگبھگّ 20 مقبرے ہن۔  ایہناں دا سوخم وشلیشن اک نویکلا سچائی دا ادگھاٹن کردا ہے۔  پلاسٹر دی تہہ  دے ہیٹھاں چھپے راجگیری - کلے دے اوہ مولک تتّ پراچین راجگیری - کوشل اتے ہندو کلاکاری  دے پرتیک چہن ہے۔
گنگا تٹ اتے گھاٹیا - گھاٹ، ٹونک - گھاٹ اتے رانی گھاٹ اتے اٹاں دا اک پراچین اساری ویکھیا جا سکدا ہے۔  گھٹیا - گھاٹ انتئیشٹِ لئی پریوگ کیتا جاندا ہے۔  گھٹیا دا متلبّ اتھے مرنا-جمنا تھاں ہے۔  کجھ جیرن - شیرن کھنڈہر ایدھر - ادھر ہن۔  پھروکھاباد  دے اتہاس نوں پرلکشت کرن لئی زیادہ کجھ باقی نہیں ہے۔  دس سال پوروَ ڈی. این. کالج وچّ خدائی کارج توں پراپت کجھ مورتیاں، جو پوروَ اتے اتری  ( بعد )  گپت قالین ہے۔  ایہہ مورتیاں ہندو مندر  راجگیری کلے دے انکھڑواں انگ ہن اتے ہن اوہ ڈی. این. کالج دے پرانگن وچّ ستھت ہن۔  ایہہ سارے مورتیاں مورتیکاراں دی اتم کوٹِ دی کلا دی سریشٹتا  دے جیونت پرتیک ہے جو گپت کال وچّ ادھوگتی نوں پراپت ہوئی۔
مندر
فتہگڑھ دے مندراں وچوں اک مندر  وچّ عما - پرمیشور اتے گنیش دیاں پرتماواں ہن۔  شیلی اتے پرتیکاتمک آدھار اتے ایہہ 11 - 12 شدی دیاں ہن۔  جو کہ کلا پارکھیاں لئی بہت مہتوپورن ہن۔  اتر - مگلکالین سماں  دے انیک مندر  اتھے ہن۔  ایہہ مندر  داروہشٹک سوندریا اتے راجگیری کلے دے سریشٹتا  دے اداہرن ہن۔  سوندریا اتے کویتا - شاسر جنسادھارن دی کلاتمک ابھرچیاں  دے وشا وچّ کہندا نہیں اگھاتا۔ پھروکھاباد وچّ بڑپر وچّ اک اٹاں توں نرمت مندر ہے۔  جس وچّ ہندو دیوی  - دیوترپن دی پاشان - مورتیاں ہن۔  الویرنی نے اپنی کتاب کتاب ال - ہند وچّ وی پھروکھاباد دا چرچہ کیتا ہے۔
درگ
اک درگ جو کہ ہنے وی اکشی ہے، راجپوت ریجیمینٹل سینٹر  دے ادھپتء وچّ ہے۔  ایہہ گنگا  دے پچھم والا تٹ اتے ستھت ہے۔ اس قلعوں  دے وشا وچّ پھروکھاباد وچّ بہت زیادہ باقی نہیں ہے۔  اک قلعہ جو کہ ہنے تکّ صحیح   -  سلامت ہے اوہ راجپوت ریجیمینٹل سینٹر  دے ادھین ہے۔  ایہہ گنگا  دے پچھم والا تٹ اتے اوستھت ہے۔  قلعے  دے پرمکھدوار دا سدھار کر اسنوں نواں بنایا گیا ہے۔  پھروکھاباد شہر  دے چاراں طرف دی پراچیر وچّ دس دروازے ہے درواجیاں  دے نعماں وچّ لال دروازہ،  رانی دروازہ،  ہسینیا دروازہ،  قادری دروازہ،  جسمائی دروازہ،  مؤ دروازہ شامل ہے۔  پھروکھاباد وچّ رانی مسجد ہے،  رانی شبد انیک رپوں اتے ستھاناں توں جڑیا ہے۔  اتھے جویں رانی باغ،  رانی گھاٹ،  رانی دروازہ اتے رانی مسجد۔  شہر وچّ اک درگ سی،  جو کہ دھوست کر دتا گیا اتے اسدے ملوے توں اک نویں ٹاؤنہال دا اساری کیتا گیا۔
پھروکھاباد توں 12 کلو میٹر کانپور رستہ اتے اک قلعہ ہے جو کہ ہن بھگناوشیش صرف ہے۔ موہنداباد،  پھروکھاباد توں 20 کلو میٹر دور وچوں قلعے دیاں دیواراں ہنے وی ویکھی جا سکدیاں ہن۔  جو کہ بہت ہی جیرن - شیرن دشا وچّ ہن۔  موہمداباد دا قلعہ فوجی بغاوت  دے بعد دھوست ہویا۔ جیچند  دے سمیں وچّ فتہگڑھ چھاؤنی کھیتر سی۔  محمد تگلک 1343 وچّ فتہگڑھ آیا۔  اوہ آپ پھروکھاباد وچّ ٹھہریا اتے اسدے فوجی فتہگڑھ وچّ۔ دلیپ سنگھ،  پنجاب  دے انتم سکھ شاسک لاہور وچّ راجیچیت ہوئے،  اتے پھروکھاباد وچّ انھاننوں بندی بناکے رکھیا گیا۔  اوہ اتھے 3 سال 8 مہینہ تکّ بندی رہے۔
سنکشا
فتہگڑھ توں 35 کلو میٹر دور ستھت سنکشا ہے۔ اسدا پرتھمولیکھ والمیک رامائن وچّ پایا جاندا ہے۔  سنکشا نریش سیتا سوینور وچّ آمنترت سن۔  جنسموہ وچّ انھاننے اپنے مِ گرو دا نمائش کیتا۔  اوہ سیتا نوں بناں شرط لے جانا چاہندے سن۔  اوہ راجا جنک دوارا پراست اتے ویرگتی نوں پراپت ہوئے اسدے بعد جنک نے اپنے انج کنشدھوج نوں سنکشا اتے ادھیکار کرن لئی کیہا پر مہامبھارت وچّ اس تھاں دا کوئی چرچہ نہیں پایا جاندا۔  بدھ دھرم  دے اتہاس وچّ اسدا چرچہ بہت کرکے پایا جاندا ہے۔  کیہا جاندا ہے کہ بھگوان بدھ اتھے 8 - 10 دن ٹھہرے سن۔  اتھوں اوہ پھروکھاباد شہر گئے،  جدوں کہ اوہ سنکشا توں کنوج دی یاترا اتے سن۔  جیکر بدھ کال وچّ ہی نہیں،  تاں بعد وچّ اتھے بودھی وہاراں،  دا آگمن ہویا۔
کنوج
فتہگڑھ توں 25 کلو میٹر دور پراچین بھارت دا اک اتیئنت مہتوپورن کیندر کنوج ستھت ہے۔ رامائن  دے انوسار ایہہ نگر کوشامب دوارا بسایا گیا۔  جو کہ کش دا پتّ سی۔  مہامبھارت وچّ وی اسدے وشا وچّ چرچہ پائے جاندے ہن۔  606 ای0 وچّ ہرشوردھن جدوں تھانیشور  ( دلی  دے اتر وچّ )  دا شاسک بنا،  اسنے اپنی راجدھانی گنگاتٹیئے کنوج وچّ ستھاناننترت کیتی۔  کٹھیاد توں بنگال تکّ اسدے 41 سال  دے شاسنکال وچّ بھارت دا اک مہتوپورن کیندر ہرشوردھن دی راجدھانی ہون  دے کارن اتھے انیک اتم کوٹِ  دے بھوناں دا اساری ہویا جو کہ ہن لپت ہو گئے ہن۔
6ویں شدی توں اس ستھان دا مہتو ودھیا۔ کنوج انیک شتابدیاں تکّ مہتو دا کیندر رہا۔  دربھاگئوش ایہہ ودیش آکرمنکاریاں دا غصہ پاتر ہو گیا۔  جو اپنے سورنم اتہاس  دے ساکشی ہن۔  پرانی پوشاک،  پرانے وستر پھولمتی مندر  وچّ اج وی ویکھے جا سکدے ہن۔  غوری شنکر مندر  اتے نکٹستھ چودھریپر کھیتر،  دیوکالی اتے سلیمپر گرام سارے پراچین وراثت  دے کیندر ہن۔  اس سارے ستھاناں اتے راجگیری کلا اتے مورتیکلا دا ادوتیئے سوندریا ویکھیا جا سکدا ہے۔
836 ای0 وچّ کنوج اتے پرتیہاراں دا ادھپتّ ہو گیا۔ پرتیہار خاندان دا انتم شاسک راجپال سی،  اسدی راجدھانی اتے موہمد غزنی  دے 1018 ای0 وچّ حملہ کیتا۔  بارا - وار ہوئے آکرمناں نے نگر نوں چھنّ - بھنّ کر دتا جسدے نال اوہ پنّ :  نہیں ابھر پایا۔  محمد غزنی  دے اتہاسک ورتانت اتوی  دے انوسار 10، 000 ہندو مندراں نوں موہمد دی تلوار دا شکار ہونا پیا۔  1030 وچّ الویرنی کنوج آیا،  اسنے اتھے مسلمان آبادی دا چرچہ کیتا ہے۔  اسدے چرچے دے انوسار مسلمان آبادی اتھے پہلاں توں سی جدوں کہ مغل شاسن شروع وی نہیں ہویا سی۔  تدّ وی ہندو - مسلمان شانتی اتے سہردئتا توں اتھے رہندے سن۔  کنوج  دے مہاراجے جیچند گروار 1193 وچّ ہار  اتے ویرگتی نوں پراپت ہوئے۔  انھاننے مسلمان پرجا اتے وشیش کر  ( ترکش )  لگایا جسدے نال ایہہ سپشٹ ہندا ہے کہ مسلمان جنسنکھیا ہندو سامراج وچّ گھٹّ سی۔  لیکن ہن دوبارہ توں سکسا بودھ دھرم دا اک دھارمک تھاں بندا جا رہا ہے۔
کانپل
فتہگڑھ توں اتر - پشچم دشا وچّ 45 کلو میٹر دی دوری اتے ستھت ایہہ ستھان اتہاسک نظر توں اتیئنت مہتوپورن ہے۔ اسدا چرچہ رامائن،  مہامبھارت وچّ وی پایا جاندا ہے۔  مہامبھارت وچّ اسدا چرچہ دروپتی  دے سوینور  دے سمیں کیتا گیا ہے کہ راجا درپٹ نے دروپتی سوینور اتھے آجوجت کیتا سی۔  کامپل پانچال دیش دی راجدھانی سی۔  اتھے کپل منی دا آشرم ہے جسدے سامان ایہہ نامکرن پرسدھ ہویا۔  ایہہ ستھان ہندو و جین  دوناں ہی لئی پوتر ہے۔  جین دھرم گرنتھاں  دے انوسار پہلاں تیرتھکر شری ترشبھدیو نے نگر نوں بسایا اتے اپنا پہلا اپدیش دتا۔  تیرہویں تیرتھکر بملدیو نے اپنا سمپورن جیون بتیت کیتا۔  کامپل وچّ انیکاں مالدار مندر  ہن۔
سمگرتا سدھار سنبھوَ ہے جیکر ضلع بھارتی سیر نقشہ اتے لیایا جاوے۔ استوں اننتیشیل پریوجناواں کجھ رفتار پراپت کر سکدیاں ہن۔  جسدے نال نِ : سندیہ ہر اک کھیتر وچّ ترقی ہوویگی۔  اولمباوشئکتا کھیتر وچّ پچار اتے تتسمبندھی ساریپریوجناواننوں سچارُ رپ توں آجوجت اتے کریاونگھ کرن کیتی ہے جس وچّ اتھے دی مقامی پرجا سہبھاگی ہو ادوں سروا ترقی سنبھوَ ہے۔ پھروکھاباد وچّ اک پریٹن لئی سمرتھّ درشنیک تھاں اتے سامگری ہے۔ کامپل وچّ دیوی - دیوترپن دی پراچین پرتماواں ہن،  جو کہ شلاکھنڈوں اتے اتکیرنت ہن۔  جو کہ انیکاں شتابدیاں  دے بعد وی جیونت پرتیت ہندیاں ہن۔
سنکشا نوں تاں بودھوں دا مکہ سنساربھر وچّ کیہا جاندا ہے۔ کنوج اپنے اتپاداں توں دنیابھر نوں خوشبودار کردا ہے۔  ایہہ انینک شتابدیاں تکّ بھارت دی راجدھانی رہا۔  کنوج  دے دولت - ایشوریا  دے ساکشی اسدے ٹٹیا ہویا باقی ہن۔  وگیانی سرویکھن اتے انویشن اسدے مالدار اتہاس اتے پرکاش پاؤن وچّ سمرتھاوان ہن۔ اتیت وچّ کیتی گئی اک خدائی پھروکھاباد دے اتہاس  دے وشا وچّ بہت کجھ ادگھاٹت کردی ہے۔  بہت کجھ سماں  دے دوارے نشٹ ہو گیا جو وی بچا ہے اسنوں بھاوی سنتتییوں  دے لئے سرکھات اتے راکھواں کرن دی لوڑ ہے۔  ایہہ بھون صرف اٹّ چونے  دے ڑیر ہی نہیں ہن اپتُ اتیت  دے چپّ ساہمنے دیکھن والا ہن۔  اج کلا،  سنسکرتی اتے راجگیری کلے دے وودھ آیاماں  دے گہن پڑھائی دی پرماوشئکتا ہے۔  اج آسان بھوناں دی اچت جانکاری دینا وی بھاوی اتیہاسانویشیاں  دے ادھئینارتھ اک ادوتیئے یوگدان ہے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
صوبہ بولیوار
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ بولیوار ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرگواراندا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
اسلام آباد
اسلام آباد پاکستان دا راجگڑھ اے ۔ ایہ پنجاب دی سطح مرتفع پنجاب وچ مارگلا پربت دھارے دے نال واقع اے ۔ ایہدا رقبا 906.50 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے ۔ ایتھے دیکھݨ آلے تھاں فیصل مسیت تے شکرپڑیاں نیں ۔
قائداعظم یونیورسٹی، علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی، اسلامی یونیورسٹی تے ہور پڑھائی دے ادارے ایتھے ہوݨ دی وجہ توں ایہ پڑھائی دا گڑھ وی بݨ گیا اے ۔
تریخ
پاکستان دے پرانے دارالحکومت کراچی دی جگہ 1958 وچ اک نواں دارالحکومت راولپنڈی دے نال بناوݨ بارے سوچیا گیا تے اک یونانی کمپنی نے ایہدا نقشا بنایا ۔
جغرافیا
اسلام آباد پنجاب دے اتر وچ سطح مرتفع پنجاب چ مارگلا دے لمے پاسے وسایا گیا اے ۔ پنجاب دا پرانا شہر راولپنڈی ایہدے نال ای جنوب ول اے ۔ ایہ پہلے پنجاب دے ضلع راولپنڈی دا اک انگ سی تے فیر ایہنوں وکھرا کرکے پاکستانی سرکار دے تھلے تے پنجاب توں وکھرا کیتا گیا۔ ٹلہ چرونی 1604 میٹر/ 5263 فٹ نال ایہدی سب توں اچی تھاں اے۔ کورنگ نالہ، نالہ لئی، دریاۓ سوآں ضلع اسلام آباد دے نالے نیں جیہڑے مینہ پین تے دریا بن جاندے نیں۔
بولی
اسلام آباد دے واسیاں دی بولی پنجابی اے ۔
پارک
اسلام آباد پارکاں دا شہر اے۔ شکرپڑیاں،دامن کوہ، فاطمہ جناح پارک، جانے پشانے پارک نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام آباد گٹھ:ضلع اسلام آباد گٹھ:پاکستان دے شہر
تن راجشاہیاں
تن راجشاہیاں جاں بادشاہتاں (انگریزی:Three Kingdoms) وئی (魏)، شو (蜀) تے وو (吳) ریاستاں وچکار چین دی تن فریقی ونڈ سی۔
thumb|230x230px|تنّ راجشاہیاں دے ویلے وچّ ساؤ ویئی ،  چڑھدا وو اتے شُو ہان راجاں وچّ ونڈیا ہویا چی https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%A4%E0%A8%B8%E0%A8%B5%E0%A9%80%E0%A8%B0:Liu_Bei_Tang.jpgن thumb|332x332px|شُو ہان راج دا راجہ لیو بیئی تنّ راجشاہیاں ( چینی :  三國時代,  سانگؤ شدائی ؛  انگریزی :  Three Kingdoms )  پرانے چین  دے اک ویلے نوں کہندے ہن جو ہان راجٹبر  دے سنّ 220 عیسوی وچّ حکومت- رہت ہون  دے جھٹپٹّ بعد شروع ہویا اتے جن راجٹبر دی سنّ 265 عیسوی وچّ قیام تکّ چلیا ۔  اس ویلے وچّ تنّ وڈے راجاں  -  ساؤ ویئی ،  چڑھدا وو اتے شُو ہان  -   دے وچّ چین اتے قابو حاصل  کرن لئی کھینچاتانی چلی ۔  کدے - کدے اس راجاں نوں صرف ویئی ،  وو اتے شُو وی بلایا جاندا ہے ۔  کجھ اتہاسکاراں  دے مطابق اس ویلے دی شروات ویئی راج دی 220 عیسوی وچّ قیام توں ہوئی اتے انت چڑھدا وو راج اتے جن راجٹبر دی 280ء وچّ فتح توں ہویا ۔
بہت سارے چینی اتہاسکار اس ویلے دی شروات سنّ 184 وچّ ہوئے پیلی پگڑی بغاوت ولوں کردے ہن جو ہان راجٹبر ویلے دی اک کسان بغاوت سی جس وچّ تاؤ دھرم دے ساتھی وی گپت روپ ولوں ملے ہوئے سن ۔
حالانکہ تنّ راجشاہیاں دا ویلہ چھوٹا سی اتے اسوچّ کافی اتھلّ - پتھل رہی ، پھر وی چینی ساہت دیاں بوہت ساریاں کتھاواں اس ویلے وچّ آدھارت ہن ۔  اس اتے کئی ڈرامہ ،  اپنیاس ،  ٹیلی ویژن سیریز اتے ویڈیو کھیل وی بنے ہن ۔  اس ویلے وچّ چین نے جنگاں وچّ بہت خون - خرابہ ویکھیا ۔  اس ماحول وچّ وی چینی وگیان نے ترقی کری اتے سنچائی ،  واہناں اتے ہتھیاراں  دے میدان  وچّ نویں چیزاں دا کھوج ہویا ۔  اک اجیہا وی دکھن - مکھی رتھّ ناں آلہ بنایا گیا جو بناں مقناطیس دے سمت دسّ سکدا سی  -  اسدا منہ جیکر اک وار دکھن نوں کر دتا جاوے تاں کتے وی جان اتے آپ مڑ کے دکھن  دے ولّ ہی رہندا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:چن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:چین دیاں جنگاں
اُبھا امریکا
اُبھا امریکا (North America) زمین دے اتلے ادھے حصے چ تے لہندے حصے ول اک براعظم اے ۔ ایہدے اُبھے ول آرکٹک ساگر ، چڑھدے ول اٹلانٹک ساگر، لہندے ول پیسفک ساگر، لمے ول کیریبین سمندر تے لما امریکا اے ۔
ایہ 24,709,000 مربع کلومیٹر (9,540,000 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہنے زمین دا 4.8% تھاں تے سکی زمین دا تھاں ملیا ہویا اے۔ ایدے 23 دیساں وچ 529 ملین لوک وسرۓ نیں ۔ تھاں نال (ایشیا تے افریقا مگروں) ایہ دنیا دا تیجا وڈا تے لوک گنتی نال (ایشیا، افریقا تے یورپ مگروں) دنیا دا چوتھا وڈا براعظم اے۔ ایہدا لامت تھاں کینیڈا، امریکہ تے میکسیکو نے گھیریا ہویا اے جد کے نکے دیس وشکارلے امریکا تے کریبین وچ وسدے نیں۔
اُبھے امریکا وج وسن والے پہلے لوک پرانے انڈین سن۔ اوہ انت دے برفانی ویلے وچ 110,000 توں 12,000 ورھے پہلے بیرنگ سمندر دے جمݨ نال ایشیا تے اُبھے امریکا دے وچکار بݨݨ والے رستے تے تُر کے ایتھے پُہنچے ۔اوہ براعظم وچ وکھریاں رہتلاں تے قوماں وچ ونڈدے گئے ۔ کولمبس توں پہلے ویلے وچ اتلے امریکا وچ پونگرنوالیاں سب تون وڈیاں تے جوکھے تھان پھیلیاں ہوئیاں رہتلاں ازٹیک اجکل دے میکسیکو وچ تے مایا وشکارلے امریکا وج پونگریاں۔ 16ویں تے 17ویں صدی وچ یورپی لوک ایتھے آۓ تے ایتھے دیاں لوکاں نوں مکا سٹیا تے اینج یورپی پسار دا مڈھ رکھیا گیا۔
تریخ
پرانا جیون ویلہ دے انت تے وشکارلہ ویلہ (جیالوجی) دے مڈھ تے اُبھا امریکا وڈے براعظم پینجیہ نال جڑیا سی تے یوریشیاء دے لیندے پاسے ول سی۔ پینجیہ دے بنن تے، 48 کروڑ ورے پہلے، اپلیچین پہاڑ بنے تے ایہناں نوں اسیں دنیا دے سب توں پرانے پہاڑ کہ سکنے آں۔ 20 کروڑ ورے پہلے جدوں پینجیہ وچ تریڑاں پیاں تے ایدے انگ اک دوجے توں پرے ہون لگے تے اُبھا امریکا لوریشیہ وچ سی یوریشیاء توں وکھرا ہون توں پہلے تے آپ براعظم بنن توں پہلے کریٹیشیس ویلے وچ 8 توں 5۔5 کروڑ ورے پہلے راکی پربت دھارے بنے۔ پانامہ دی پٹی 30 لکھ ورے پہلے ابھری جیدے بنن تے اُبھا امریکا دکھنی امریکا نال جڑیا۔ 10،000 ورے پہلے برفانی ویلہ مکن تے گلیشیر دے پچھے ہون تے وڈیاں جھیلاں بنیاں۔ اُبھا امریکا وچ پرانے ویلیاں نوں سب توں چنگے ول نال ویکھیا جاسکدا اے۔ ڈائنوساراں دیاں جنیاں ونڈاں امریکا وچ ملیاں نیں دنیا دے کسے ہور دیس یا تھاں تے نہیں ملیاں۔ ایدی وجہ ایتھوں دیاں زمینی پدھراں، محول، تریخ تے لوکاں وچ لبن دی پکھ اے۔
انساناں دے ایتھے وسن بارے کئی سوچاں نیں۔ پرانے دیسی لوکاں دیاں کہانیاں وچ ایہ لوک سدا توں ایتھے ای وس رۓ سن۔ ایس گل تے سوچاں آکے جڑدیاں نیں جے آخری برفانی ویلے دے مکن تے ایشیاء توں بیرنگ زمینی پل راہیں لوک یا پرانیاں کشتیاں تے بیٹھ کے ایتھے اپڑے جدوں ایشیاء برف نال الاسکا نال جڑیا ہویا سی۔ ایہ تھلے ول کینیڈا، امریکا، میکسیکو تے ہور تھلے ول پھیلدے وسدے تے رہتلاں بناندے گۓ۔ دکھن ول وائی بیجی وچ وادا مایا رہتل ہتھوں ہویا۔ مایا رہتل وچ لکھن دا ول ٹریا، اہرام تے مندر بنے، اک کیلنڈر بنایا گیا تے 400 م پ دے نیڑے صفر دی سوچ وی آئی، پرانے عراقیاں توں کجھ صدیاں ای مگروں۔ ٹماٹر تے مکی دا رواج ایتھون ساری دنیا وچ گیا۔ مایا رہتل تھلویں میکسیکو تے گوئٹے مالا وج ہے سی جدوں ایتھے ہسپانوی کھوجی تے فوجی اپڑے۔
ہرنان کورٹیز نے 1521 وچ ازٹیک سلطنت تے سپین ولوں مل ماریا۔ ایہ کھوج ویلہ سی۔ یورپی لوک امریکا دیاں تھانواں تے اپنے کلیم بنا رۓ سن تے اوہناں دے آن نال ایسیاں بیماریاں وی ایتھے اپڑیاں جناں دا ایتھوں دے پرانے لوکاں کول کوئی بچاؤ نئیں سی۔ پرانے لوکاں دی گنتی روگاں تے خونی لڑائیاں باجوں تھوڑی ہوندی گئی۔
جغرافیا
اُبھا امریکا نویں دنیا یا لہندے ادھے پاسے دے اتلے کہیا جاندا اے ۔ پاناما تے کولمبیا دے بارڈر تے ڈارین دا چھمب والا تھاں ایہنوں لماامریکا توں وکھ کردا اے۔ کج لوک پانامہ نہر تے اُبھا امریکا مکا دیندے نیں۔ کریبین جزیرے اتلے امریکا دا انگ نیں۔ براعظم دے سمندری کنڈے لمے تے ٹٹے پجے نیں۔ خلیج میکسیکو براعظم اندر پانی دا وڈا کٹ اے ایس مگروں خلیج ہڈسن، خلیج سینٹ لارنس تے خلیج کیلیفورنیا آندیاں نیں۔
ایہدے جزیریاں وچ کینیڈی آرکٹک جزیرہ جٹ، باہاما، گریٹر انٹلیز، لیسر انٹلیز، الیوٹن جزیرے تے گرینلینڈ نیں۔ ایس براعظم نوں چار وڈے جغرافیائی تھانواں وچ ونڈیا جاسکدا اے (تے اگے اوہناں نوں کئی نکے تھانواں وچ ونڈیا جاسکدا اے): وڈے ویہڑے، ایہ خلیج میکسیکو توں لے کے کینیڈی آرکٹک تک پھیلے نیں؛راکی پہاڑ تے کیلیفورنیا توں لے کے الاسکا دا پہاڑی تھاں؛ کینیڈی شیلڈ؛ اپلیچین پہاڑ تے چڑھدے کنڈھے تے ویہڑے ۔
جیالوجی دے حساب نال کینیڈا دنیا دے سبھ توں پراݨے تھاں واں وچوں گِݨیا جاندا اے ۔ ایہدیاں ادھیاں پہاڑیاں کیمبرین توں پہلے ویلے دیاں نیں تے کینیڈا وچ کچیاں دھاتاں دے اݨ گݨت ذخیرے نیں ۔
اُبھے امریکا نوں چار وڈے پاسیاں وچ ونڈیا جاسکدا اے: وڈے ویہڑے جیہڑے خلیج میکسیکو توں لے کے کینیڈی آرکٹک تک پھیلے ہوۓ نیں ۔ لہندے ول جوان پہاڑ جیہناں نوں راکی پہاڑ کہیا جاندا اے ، ایہدے وج کیلیفورنیا، الاسکا، وڈا پانڈا تے کینیڈی شیلڈ شامل نیں۔ جڑھدے ول اپلیچین پہاڑ نیں اوقیانوس دا سمندری کنڈھا تے تھلے فلوریڈا جزیریورگا اے ۔ میکسیکو دے لمے اجے نیوین تھاں، پربت دھارے نیں۔ راکیپروشکابربت دھارااجے راکی تے کنڈے دے پربت دھارےجیہڑے کیلیفورنیا، اوریگن، واشنگٹن تے برطانوی کولمبیا تک پھیلے نیں۔ سب توں اچی چوٹی دینالی الاسکا وج اے۔
لوک
اُبھے امریکا وچ سبھ توں جوکھی لوک گِݨتی والا دیس امریکا اے ۔ ایتھے 311.6 ملین لوک وسدے نیں : میکسیکو 112,322,757 لوکاں نال دوجا وڈا دیس اے تے 32,623,490 لوکاں نال تیجا وڈا دیس اے۔ میکسیکو شہر، نیویارک شہر، لاس اینجلس، شکاگو، ٹورونٹو، ہوانا تے مونٹریال ایس براعظم دے وڈے شہر نیں۔ اُبھا امریکا وچ کئی نسلاں دے لوک وسدے نیں۔ ایتھے پرانے ریڈ انڈین، یورپی گورے کالے افریقی وڈیاں نسلی ٹولیاں نیں۔ چینی تے لمے ایشیا دے واسی وی وڈی گنتی وچ ایتھے رہندے نیں ۔
بولیاں
انگریزی، فرانسیسی تے ہسپانوی اتلے امریکا دیاں وڈیاں بولیاں نیں. انگریزی تے فرانسیسی کینیڈا دیاں سرکاری بولیاں نیں۔ انگریزی کینیڈا تے امریکا دے نال بیلیز تے کج کریبین دیساں وچ بولی جاندی اے۔
فرینچ بولی دا اتلے امریکا وچ کئی صدیاں توں چلن ریا اے۔ کینیڈا سرکاری حساب نال دوبولیا دیس اے جتھے انگریزی تے فرینچ سرکاری بولیاں نیں۔ کیوبک دے صوبے دی سرکاری بولی فرینج اے جتھے ایہ 95% لوکاں دی پہلی یا دوجی بولی اے۔ نیوبرنسوک وچ وی ایہ انگریزی نال اک سرکاری بولی اے۔ سینٹ پیرے تے مائکلیون، فرینچ لیندے انڈیز تے امریکی صوبے لوئزیانا وچ وی فرینچ بولی جاندی اے تے سرکاری پدھر تے وی منی گئی اے۔ فرینچ کریبین دے ہور جزیریاں تے وی بولی جاندی اے۔
ہسپانوی میکسیکو، کیوبا، نکاراگوآ، کوسٹاریکا، گوئٹے مالا، پاناما، ایلسیلواڈور، ہونڈوراس، ڈومینکی لوکراج وچ ایہ وڈی بولی اے ۔ ایہنوں امریکا دے کئی شہراں تے صوبیاں وچ وی چوکھے لوک بولدے نیں ۔
اتا پتا
گٹھ:براعظم گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جگ
19 محرم
سلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 19ویں تریخ یا دن
انڈین انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی، کانپور
'انڈین' انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی کانپور ( انگریزی : Indian Institute of Technology Kanpur؛ جس آئی آئی ٹی کانپور وی کہیا جاندا ہے)، اک عوامی انجینئرنگ ادارہ اے جو کانپور، اتر پردیش ماں واقع اے. اسنو‏ں حکومت ہند نے انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی ایکٹ دے تحت قومی اہمیت دا ادارہ قرار دتا سی۔
1960 وچ ٹکنالوجی کے پہلے انسٹیٹیوٹ وچو‏ں اک دے طور اُتے قائم کیتا گیا ، اس انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں کانپور انڈو امریکن پروگرام (KIAP) دے حصے دے طور اُتے نو امریکی ریسرچ یونیورسٹیاں د‏‏ی اک تنظیم د‏‏ی مدد تو‏ں بنایا گیا سی۔
تریخ
thumb| فیکلٹی بلڈنگ ، IIT کانپور IIT کانپور 1959 وچ پارلیمنٹ کے ایکٹ دے ذریعہ قائم کیتا گیا سی۔ اس انسٹی ٹیوٹ دا آغاز دسمبر 1959 وچ کانپور دے زرعی باغات وچ ہارکورٹ بٹلر ٹیکنولوجیکل انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی کینٹین عمارت وچ اک کمرے وچ ہويا سی۔ 1963 وچ ، انسٹی ٹیوٹ کانپور ضلع دے کلیان پور علاقے دے نیڑے ، گرینڈ ٹرنک روڈ اُتے ، اپنے موجودہ مقام اُتے چلا گیا۔ اچییت کوِنڈے نے کیمپس کس جدید طرز اُتے تعمیر کروایا سی۔
اپنے وجود دے پہلے دس سال دے دوران،امریکا د‏‏ی نو یونیورسٹیاں (یعنی ایم آئی ٹی ، یو سی بی ، کیلی فورنیا انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی ، یونیورسٹی پرنسٹن ، ٹیکنالوجی دے کارنیگی انسٹی ٹیوٹ، یونیورسٹی آف مشی گن ، اوہائیو اسٹیٹ یونیورسٹی ، کیس انسٹی ٹیوٹ آف ٹکنالوجی تے پرڈیو یونیورسٹی ) دے اک گروپ نے کانپور انڈو امریکن پروگرام دے تحت ، IIT کانپور د‏‏ی تحقیقی لیبارٹریز تے اکیڈمک پروگراماں مین مدد کيت‏ی. انسٹی ٹیوٹ دے پہلے ڈائریکٹر پی دے کیلکر سن (جس دے بعد سن 2002 وچ سنٹرل لائبریری دا ناں بدل دتا گیا تھا)۔
ماہر معاشیات جان کینتھ گیلبریتھ د‏‏ی سربراہی وچ ، IIT کانپور کمپیوٹر سائنس د‏‏ی تعلیم دے لئی ہندوستان دا پہلا ادارہ سی۔ پہلا کمپیوٹر کورس IIT کانپور وچ اگست 1963 وچ شروع ہوئے جس وچ IBM 1620 سسٹم متعارف کروائے گئے سن ۔ کمپیوٹر تعلیم دے لئی پہل محکمہ برقی انجینئرنگ تو‏ں ہوئی ، فیر پروفیسر ایچ دے کیشیوان دے زیر صدارت، جو بیک وقت الیکٹریکل انجینئرنگ دے چیئرمین تے کمپیوٹر سنٹر دے سربراہ سن ۔ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا کے ہیری ہسکی ، ، جو کیسوان تو‏ں پہلے سن ، نے IIT- کانپور وچ کمپیوٹر سرگرمی وچ مدد کيتی۔ 1971 وچ ، انسٹی ٹیوٹ نے کمپیوٹر سائنس تے انجینئرنگ وچ اک آزاد تعلیمی پروگرام شروع کیتا ، جس دا نتیجہ ایم ٹیک سی۔ تے پی ایچ ڈی ڈگری شروع ہوئی۔
اس انسٹی ٹیوٹ دا سالانہ تکنیکی تہوار تیریٹی پہلی بار 1995 وچ شروع کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت میں تعلیم
چٹی وڈی شارک
وڈی چٹی شارک اک وڈی شارک اے جیہڑی سارے سمندراں وچ تے کنڈیاں تے لبدی اے۔ ایہ لمبائی وچ 6 میٹر تک تے وزن وچ 2,268 کلوگرام تک ہوسکدی اے۔
قبرستان
قبرستان اوس تھاں نوں آکھیا جاندا اے جتھے مُردے دفنائے جاندے نیں۔ قبرستان چ بہت ساریاں قبراں ہُندیاں نیں۔
گٹھ:مزار گٹھ:انجان
جبران خلیل جبران
جبران خلیل جبران (اصل نام: جبران بن خلیل بن میکائیل بن سعد جبران ) جو لبنانی نژاد امریکی فنکار، شاعر تے مصنف سن۔ جبران خلیل جبران جدید لبنان دے شہر بشاری وچ پیدا ہوئے جو انہاں دے زمانے وچ سلطنت عثمانیہ وچ شامل سی۔ اوہ نوجوانی وچ اپنے خاندان دے ہمراہ امریکا ہجرت کر گئے تے اوتھے فنون لطیفہ دی تعلیم دے بعد اپنا ادبی سفر شروع کیتا۔ جبران خلیل جبران اپنی کتاب The Prophet دی وجہ تو‏ں عالمی طور اُتے مشہور ہوئے۔ ایہ کتاب 1923ء وچ شائع ہوئی تے ایہ انگریزی بولی وچ لکھی گئی سی۔ یہ فلسفیانہ مضامین دا اک مجموعہ سی، گو اس اُتے کڑی تنقید کیتی گئی مگر پھر وی یہ کتاب نہایت مشہور گردانی گئی، بعد ازاں 60ء دی دہائی وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ پڑھی جانے والی شاعری دی کتاب بن گئی۔ ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ جبران ولیم شیکسپئیر تے لاؤ تاز دے بعد تاریخ وچ تیسرے سب زیادہ پڑھے جانے والے شاعر نيں۔
لبنان وچ
جبران مسیحی اکثریتی شہر بشاری وچ پیدا ہوئے۔ جبران دے والد اک مسیحی پادری سن۔ جبکہ جبران دی ماں کملہ دی عمر 30 سال سی جدو‏‏ں جبران دی پیدائش ہوئی، والد جنہاں نو‏ں خلیل دے نام تو‏ں جانا جاندا اے کملہ دے تیسرے شوہر سن۔ غربت دی وجہ تو‏ں جبران نے ابتدائی اسکول یا مدرسے دی تعلیم حاصل نئيں کیتی۔ لیکن پادریاں دے پاس انھاں نے انجیل پڑھی، انھاں نے عربی تے شامی بولی وچ انجیل دا مطالعہ کیتا تے تفسیر پڑھی۔
جبران دے والد پہلے مقامی طور اُتے نوکری وی کردے سن، لیکن بے تحاشہ جوا کھیلنے دی وجہ تو‏ں قرض دار ہوئے تے پھر سلطنت عثمانیہ دی ریاست دی جانب تو‏ں مقامی طور اُتے انتظامی امور دی نوکری کیتی۔ اس زمانے وچ جس انتظامی عہدے اُتے اوہ فائز ہوئے اوہ اک دستے دے سپہ سالار دی سی، جسنو‏ں جنگجو سردار وی کہیا جاندا سی۔
1891ء یا اسی دور وچ جبران دے والد اُتے عوامی شکایات دا انبار لگ گیا تے ریاست نو‏ں انھاں معطل کرنا پیا تے نال ہی انہاں دی اپنے عملے سمیت احتسابی عمل تو‏ں گزرنا پیا۔ جبران دے والد قید کر لئے گئے۔ تے انہاں دی خاندانی جائداد بحق سرکار ضبط کر لی گئی۔ اسی وجہ تو‏ں کملہ تے جبران نے امریکا ہجرت کرنے دا فیصلہ کیتا جسن کملہ دے بھائی رہائش پزیر سن۔گو جبران دے والد نو‏ں 1894ء وچ رہا کر دتا گیا مگر کملہ نے جانے دا فیصلہ ترک نہ کیتا تے 25 جون، 1895ء نو‏ں خلیل، اپنی بہناں ماریانا تے سلطانہ، اپنے بھائی پیٹر تے جبران سمیت نیویارک ہجرت کیتی۔
امریکا وچ
جبران دی والدہ نے کپڑے دی سلائی دا کم شروع کیتا تے لیس تے لینن دا کم کر دے گھر گھر جا کر بیچنا شروع کر دتا۔ جبران نے 30 ستمبر 1895ء نو‏ں اسکول دی تعلیم شروع کیتی۔ اسکول دی انتظامیہ نے انھاں ہجرت کرکے آنے والے طالب علماں دی مخصوص جماعت وچ داخل کیتا تاکہ اوہ انگریزی بولی سیکھ سکاں۔ اسکول دے نال نال جبران نے اپنے گھر دے پاس ہی اک فنون لطیفہ دے اسکول وچ وی داخلہ لے لیا۔ فنون لطیفہ دے اسکول وچ انہاں دے استاد نے انھاں بوسٹن دے مشہور فنکار، مصور تے ناشر فریڈ ہالینڈ ڈے تو‏ں متعارف کروایا، جنھاں نے جبران دی صلاحیتاں نو‏ں نکھارنے وچ اہم کردار ادا کیتا تے جبران دے فن وچ حوصلہ افزائی دی۔ 1898ء وچ پہلی بار جبران دی بنائی ہوئے مصوری دے نمونے اک کتاب دے سرورق دے لئی استعمال کیتے گئے۔
جبران دی ماں تے انہاں دے بڑے بھائی پیٹر چاہندے سن کہ جبران اپنی لبنانی ثقافت دا پرچار کرے تے مغربی ثقافت جس تو‏ں جبران متاثر سن نو‏ں ترک کر دے۔، جبران دی مغربی ثقافت تو‏ں متاثر ہونے دی وجہ تو‏ں پندرہ سال دی عمر وچ جبران نو‏ں واپس لبنان بجھوا دتا گیا جسن انھاں نے مسیحی مارونات دے مدرسے وچ تعلیم حاصل کیندی تے بیروت وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی منتقل ہوئے۔ بیروت وچ اپنے اک ہم جماعت دے ہمراہ اک ادبی رسالے دا اجرا کیتا تے اپنے تعلیمی ادارے وچ “کالج دے شاعر“ دے طور اُتے مشہور ہوئے۔ ایتھے اوہ کئی سال تک مقیم رہ‏ے تے 1902ء وچ بوسٹن واپس چلے گئے۔ انہاں دی بوسٹن واپسی تو‏ں تقریباً دو ہفتے قبل انہاں دی بہن سلطانہ تپ دق وچ مبتلا ہو کے چودہ سال دی عمر وچ وفات پاگئی۔ تے اس دے اگلے ہی سال انہاں دے بھائی پیٹر تپ دق دی وجہ تو‏ں تے ماں کینسر وچ مبتلا ہو کے فوت ہوئیاں۔ جبران دی بہن ماریانہ نے جبران دی دیکھ بال دی تے ماریانہ اک درزی دے پاس نوکری کردی رہی۔
فن تے شاعری
جبران خلیل نے اپنے فن پاریاں دی پہلی نمائش 1904ء وچ بوسٹس دے “ڈے سٹوڈیو“ وچ دی ۔ اسی نمائش وچ جبران دی ملاقات میری الزبتھ ہاسکل تو‏ں ہوئی جو اس وقت تعلیمی ادارے دی سربراہ سن تے جبران تو‏ں دس سال وڈی سن۔ ان دوناں وچ دوسندی ہوئی تے یہ نال جبران دی وفات تک رہا۔ گو انہاں دی دوسندی معاشرے وچ بدنام جانی گئی۔ ہاسکل نہ صرف جبران دی زندگی بلکہ انہاں دے فن اُتے وی اثرانداز ہوئیں۔ 1908ء تو‏ں جبران پیرس وچ آگسٹی روڈن دے ہمراہ دو سال دے لئی تعلیم حاصل کرندے رہ‏ے تے ونيں انہاں دی ملاقات اپنے اک اسيں جماعت یوسف ہوہاک تو‏ں ہوئی تے انہاں دی یہ دوسندی وی زندگی بھر جاری رہی۔ پیرس تو‏ں واپسی اُتے جبران نے بوسٹن وچ اپنی تعلیم دا سلسلہ جاری رکھا۔ thumb|ابونواس: جبران دا تخلیق کردہ اک فن پارہ۔ یہ [[1916ء وچ تخلیق ہويا]] جولیٹ تھامپسن، جو جبران دی قریبی ساسی سن، نے کئی مواقع اُتے جبران دے بارے وچ دلچسپ واقعات بیان کیتے نيں، ورگے کہ اک یہ کہ جبران دی ملاقات ابو باہا تو‏ں 1911ء وچ ہوئی، ابو باہا، باہا فرقے دے سربراہ سن۔ -1912. باربرہ ینگنے اپنی کتاب“This Man from Lebanon: A Study of Khalil Gibran”وچ یہ درج کیتا کہ جبران ابوہا تو‏ں ملاقات تو‏ں پہلے رات نو‏ں سو نہ سدا تے ساری رات دو زانو بیٹھا رہا۔ تھامپسن کہندی نيں کہ جبران اپنی کتاب “Jesus, The Son of Man” لکھنے دے دوران وچ تمام عرصہ ابوہا دے بارے وچ سوچندا رہا تے سالاں بعد جدو‏‏ں ابوہا دی وفات ہو چدی سی ابوہا دے بارے وچ اک فلم تخلیق دی گئی۔ جبران اس فلم دے بننے دے دوران وچ اک دن کھڑے ہوکر روندے ہوئے ابوہا دے اقوال سنائے، جس تو‏ں ساری محفل دی آنکھاں پرنم ہو گئياں۔
گو جبران دی تمام اوائل دور دی تحاریر عربی وچ نيں، مگر ان دا زیادہ تر کم 1918ء دے بعد انگریزی وچ شائع ہويا۔ جبران دی پہلی کتاب جو شائع ہوئی، اوہ ناشر کمپنی الفریڈ اے ناپف نے 1918ء وچ شائع دی جس دا عنوان سی، The Madman۔ یہ اک چھوٹی سی کتاب سی جو بیغامبری بولی وچ نثر تے نظم دے بیچ ورگے لکھی گئی سی۔ جبران نے نیویارک دے پین لیگ وچ وی حصہ لیا جسن اوہ “مہاجر شاعر “ دے نام تو‏ں جانے جاندے سن، انہاں دے علااوہ لبنانی نژاد لکھاری ورگے امین ریحانی، الیہ ابو مادی تے میکائیل نیمے وغیرہ وی اس لیگ دا حصہ سن تے ان سب نو‏ں “المہاجر“ دا نام دتا گیا سی۔
جبران دی زیادہ تر تحاریر مسیحیت دے بارے وچ نيں، خاص کر مسیحیت وچ وی ان دا رخ روحانی محبت دے اردگرد گھومندا اے۔ انہاں دی شاعری دی خاصیت اک خاص طرز اُتے بولی دا استعمال اے تے اس دے علااوہ شاعری وچ جابجا روحانی اصطلاحات دا استعمال عام اے۔ جبران دی سب تو‏ں مشہور کتاب The Prophet یا پیغامبر اے جس وچ کل 26 شاعرانہ مضامین نيں۔ یہ کتاب 1960ء وچ خاص طور اُتے امریکی ادبی حلفےآں وچ مشہور ہوئی تے اس دا استعمال نئے دور دی تحریکاں وچ کیتا گیا۔ یہ کتاب 1923ء وچ پہلی بار شائع ہوئی۔ اپنی پہلی اشاعت دے بعد اب تک یہ کتاب شائع ہو رہی اے تے اس دے دنیا دی چالیس تو‏ں زیادہ زباناں وچ تراجم کیتے گئے نيں۔ ویہویں صدی وچ امریکا وچ یہ کتاب سب تو‏ں زیادہ بکنے والی کتاباں دی فہرست وچ شامل اے۔
انہاں دے کلام وچ سب تو‏ں مشہور مصرع جو انگریزی دنیا وچ اب وی بہت مشہور اے، کتاب "Sand and Foam" تو‏ں لیا گیا اے، اس مصرع وچ جبران کہندا اے، “آدھے تو‏ں زیادہ جو وچ کہندا ہاں اوہ بے معنی اے، لیکن وچ پھر وی کہندا ہاں تاکہ باقی دا آدھا تم تک پہنچ سکے“ جبران دی یہ شاعری جان لینن نے اپنے اک گانے جولیا (بیٹل نغمہ) وچ شامل کیتا۔ یہ نغمہ 1968ء وچ تشکیل دتا گیا۔
سیاسی سوچ
جنگ عظیم اول وچ جدو‏‏ں عثمانیہ سلطنت دا شام تو‏ں خاتمہ ہويا تو جبران نے اک تصویری فن پارہ “آزاد شام“ دے نام تو‏ں تخلیق کیتا جو وکٹری میگزین دا سرورق بنا۔ اس دے علااوہ اپنے اک کھیل وچ جبران نے قومی آزادی تے ترقی بارے امید دا اظہار وی کیتا۔ اس کھیل بارے خلیل ہوائی کہندے نيں کہ “یہ جبران دے شام بارے قومیت پرستی دے خیالات نو‏ں اجاگر کردا اے تے اس وچ ہوچ عرب تے لبنانی قومیتاں دا فرق واضح محسوس ہوندا اے۔ اس کھیل وچ یہ وی عیاں اے کہ کس طرح عمر دے آخری حصے تک جبران دے ذہن وچ قومیت پرستی تے عالمی اتحاد دے خیالات اک نال پروان چڑھندے رہ‏ے نیں“۔