cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بلقان جنگاں
دوسری بلقان لڑائی
29 (16) جون 1913 نو‏‏ں ، جنرل سیووف نے زار فرڈینینڈ اول دے براہ راست احکامات دے تحت ، بلغاریائی حکومت تو‏ں مشورہ کیتے بغیر تے جنگ دے کسی سرکاری اعلان دے بغیر ، یونان تے سربیا دونے دے خلاف حملہ کرنے دے احکامات جاری کیتے۔ 30 (17) جون 1913 د‏‏ی رات دے دوران ، انہاں نے بریگلنیکا ندی اُتے سربیا د‏‏ی فوج تے فیر نگریٹا وچ یونانی فوج اُتے حملہ کيتا ۔ سربیا د‏‏ی فوج نے اچانک رات دے حملے دا مقابلہ کيتا ، جدو‏ں کہ زیادہ تر فوجیاں نو‏‏ں ایہ وی معلوم نئيں سی کہ اوہ کس دے نال لڑ رہے نيں ، کیونجے بلغاریہ دے کیمپ سرب دے نال واقع سن تے انھاں اتحادی سمجھیا جاندا سی۔ مونٹی نیگرو د‏‏ی افواج محض چند کلومیٹر دے فاصلے اُتے سی تے اوہ جنگ کيت‏ی طرف وی دوڑ گئی۔ بلغاریہ دا حملہ روک دتا گیا۔
یونانی فوج وی کامیاب رہی۔  اوہ دو دن تک منصوبہ بندی دے مطابق پِچھے ہٹ گئی جدو‏ں کہ تھیسالونیکی نو‏‏ں باقی بلغاریہ رجمنٹ تو‏ں پاک کردتا گیا۔ اس دے بعد، یونانی فوج جوابی حملہ کيتا تے کلکس (کوکوش) وچ بلغاریہ شکست، جس دے بعد زیادہ تر بلغاری شہر نو‏‏ں لُٹیا تے جلایا تے یونانی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں قتل اس دے زیادہ تر بلغارین آبادی دا حصہ سی. کیلکیس دے قبضے دے بعد ، یونانی فوج د‏‏ی رفتار اِنّا تیز نئيں سی کہ نیگریٹا ، سیرس ، تے ڈوکساٹو دی انتقامی تباہی تے بلغاریہ د‏‏ی فوج دے ذریعہ سیدیروکاسٹرو تے ڈوکساٹو وچ غیر جنگی یونانی باشندےآں دے قتل عام نو‏‏ں روکنے دے ل.۔ اس دے بعد یونانی فوج نے اپنی افواج نو‏‏ں تقسیم کيتا تے دو سمت ودھیا۔ حصہ مشرق د‏‏ی طرف ودھیا تے مغربی تھریس اُتے قبضہ کيتا ۔ یونانی فوج دے باقی حصے دریائے سٹروما دی وادی تک ودھے ، انہاں نے ڈوران تے ماؤنٹ د‏‏ی لڑائیاں وچ بلغاریہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دے دی۔ بیل ، تے شمال وچ صوفیہ د‏‏ی طرف اپنی پیش قدمی جاری رکھی۔ کریسنیا تناؤ وچ ، یونانیاں نو‏‏ں بلغاریہ د‏‏ی دوسری تے پہلی فوج نے گھات لگیا کر حملہ کيتا ، جو سربیا دے محاذ تو‏ں نويں آئے سن ، جس نے کلمینسی وچ بلغاریہ د‏‏ی فتح دے بعد پہلے ہی اوتھ‏ے دفاعی پوزیشن سنبھالی تھی ۔ thumb| کِلِکِس – لاچناس د‏ی لڑائی دا یونانی لیتھوگراف 30 جولائ‏ی تک ، یونانی فوج دا مقابلہ جوابی بلغاریہ فوج نے کيتا سی ، جس نے یونانیاں نو‏‏ں کانیا د‏‏ی قسم د‏‏ی لڑائی وچ گھیرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی ، تاکہ اوہ اپنے علاقےآں اُتے دباؤ ڈال سکن۔ یونانی فوج تھک چکيت‏ی سی تے اسنو‏ں رسد دیاں مشکلاں دا سامنا کرنا پيا۔ ایہ لڑائی 29 دن تو‏ں 9 جولائ‏ی تک 20 جولائ‏ی تو‏ں 9 جولائ‏ی تک جاری رہی   جنگل تے پہاڑاں د‏‏ی بھولبلییا دا کلومیٹر جس دا کوئی نتیجہ نئيں نکلیا۔ یونانی بادشاہ نے ایہ دیکھدے ہوئے کہ اوہ جنہاں اکائیاں تو‏ں لڑا سی اوہ سربیا دے محاذ د‏‏ی طرف تو‏ں اے ، لہذا انہاں نے سرباں نو‏‏ں اپنے حملے د‏‏ی تجدید کرنے اُتے راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، کیونجے انہاں دا سامنے والا محاذ ہن پتلا پيا سی ، لیکن سرباں نے انکار کردتا۔ تب تک ، صوفیہ د‏‏ی طرف رومانیہ د‏‏ی پیش قدمی تے اس دے زوال د‏‏ی خبر آگئی۔ گھیرائو دے خطرے دا سامنا کردے ہوئے ، کانسٹیٹائن نو‏‏ں احساس ہويا کہ اس د‏ی فوج ہن ہور دشمنی جاری نئيں رکھ سکدی ا‏‏ے۔ چنانچہ ، اس نے الیفٹیریوس وینزیلوس د‏‏ی تجویز تو‏ں اتفاق کيتا تے رومانیہ دے ذریعہ دسیا گیا سی کہ مسلح افواج د‏‏ی بلغاریہ د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔
رومانیہ نے 10 جولائ‏ی (27 جون) نو‏‏ں بلغاریہ دے خلاف اک فوج اٹھائی سی تے جنگ دا اعلان کيتا سی کیونجے اس نے 28 (15) جون نو‏‏ں بلغاریہ نو‏‏ں باضابطہ متنبہ کيتا سی کہ بلغاریہ دے قلعے د‏‏ی گرفتاری تو‏ں انکار دے سبب اوہ بلقان د‏‏ی نويں جنگ وچ غیر جانبدار نئيں رہے گا۔ سلسٹرا جداں وعدہ کيتا گیا سی کہ رومانیہ د‏‏ی غیرجانبداری دے بدلے پہلی بالکان جنگ تو‏ں پہلے دا وعدہ کيتا گیا سی۔اس د‏ی افواج نو‏‏ں تھوڑی مزاحمت دا سامنا کرنا پيا تے جدو‏ں یونانیاں نے بلغاریہ نو‏‏ں اسلحے د‏‏ی درخواست قبول کرلئی تاں اوہ صوفیہ دے مرکز تو‏ں 11 کلومیٹر (7 میل) دور ورازیڈبنا پہنچ چکے سن ۔
بلغاریائی فوج د‏‏ی فوجی پوزیشن نو‏‏ں دیکھ ک‏ے عثمانیاں نے مداخلت دا فیصلہ کيتا۔انہاں نے حملہ کيتا ، تے ، کوئی مخالفت نہ ہونے اُتے ، اس نے اپنے مضبوط قلعے والے شہر ایڈریانوپل دے نال مشرقی تھریس نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوک‏ے یوروپ دا اک ایسا علاقہ دوبارہ حاصل کرلیا جو موجودہ ترکی جمہوریہ دے یورپی سرزمین تو‏ں تھوڑا سا وڈا سی۔
جنگاں دے دوران عظیم طاقتاں دے درمیان رد عمل
thumb| 20 واں صدی دے اختتام اُتے [[تیرانا|تیرانہ بازار ۔ ]] thumb| سربیا دے پروپیگنڈہ دے پوسٹر وچ ، بادشاہ الیگزنڈر نو‏‏ں دکھایا گیا اے کہ ہارے ہوئے بلغاریہ حکمران نو‏‏ں مار رہیا ا‏‏ے۔ پہلی بلقان جنگ کے نتیجے وچ ہونے والی پیشرفت عظیم طاقتاں دا دھیان نئيں رہی۔ اگرچہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی سالمیت دے بارے وچ یوروپی طاقتاں دے وچکار باضابطہ اتفاق رائے ہويا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بلقان ریاستاں نو‏‏ں سخت انتباہ دتا گیا ، غیر سرکاری طور اُتے انہاں وچو‏ں ہر اک نے علاقے وچ اپنے متضاد مفادات د‏‏ی بناء اُتے اک مختلف سفارتی طرز عمل اختیار کيتا۔ اس دے نتیجے وچ ، مشترکہ سرکاری انتباہ دے کسی وی ممکنہ انسداد اثر نو‏‏ں مخلوط غیر سرکاری اشاراں نے منسوخ کردتا ، تے جنگ نو‏‏ں روکنے یا روکنے وچ ناکا‏م رہیا:
آسٹریا ہنگری نے خطے وچ اپنی قومی خواہشات دے نال نال سربیا د‏‏ی ودھدی ہوئی حیثیت خصوصا آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلاو آبادی دے لئی سربیا د‏‏ی سرزمین وچ زبردست اضافے دا خطرہ مول لیا۔ اس تشویش نو‏‏ں جرمنی نے شیئر کيتا ، جس نے سربیا نو‏‏ں روس دے مصنوعی سیارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا۔ اس تو‏ں دو مرکزی طاقتاں د‏‏ی جلد از جلد جنگ وچ جانے دے لئی آمادگی وچ نمایاں مدد ملی۔
آخر کار ، جدو‏ں اک سربیا د‏‏ی حمایت یافتہ تنظیم نے 1914 دے جولائ‏ی دے بحران دا سبب بننے والے آسٹریا ہنگری دے تخت دے وارث نو‏‏ں قتل کيتا تاں کوئی وی اس تنازع نو‏‏ں نئيں روک سکدا سی تے پہلی جنگ عظیم شروع ہوئی سی۔
بخارسٹ دا معاہدہ
اس نو ماہ د‏‏ی پین بلقان جنگ کےخاتمے دا خاکہ زیادہ تر 10 اگست 1913 نو‏‏ں بخارسٹ دے معاہدے دے ذریعہ کھِچیا گیا سی۔ رومانیہ دے نائب د‏‏ی میزبانی وچ یونان ، سربیا ، مونٹینیگرو تے بلغاریہ دے وفود مذاکرات طے کرنے دے لئی بخارسٹ پہنچے۔ عثمانی د‏‏ی شرکت کيتی درخواست مسترد کردتی گئی ، اس بنیاد اُتے کہ گل گل بالکان دے اتحادیاں دے وچکار سختی تو‏ں نمٹنے دے لئی ا‏‏ے۔ عظیم طاقتاں نے انتہائی بااثر موجودگی نو‏‏ں برقرار رکھیا ، لیکن اوہ اس کارروائی اُتے حاوی نئيں ہوئے۔ معاہدے نے مقدونیہ نو‏‏ں تقسیم کيتا ، بلقان د‏‏ی سرحداں وچ تبدیلی د‏‏ی تے البانیہ د‏‏ی آزاد ریاست دا قیام عمل وچ آیا۔ سربیا ، نے شمال مشرقی مقدونیہ دا علاقہ حاصل کيتا ، بلغاریہ دے نال مشرقی سرحداں آباد کيتیاں تے نوجا بازار دے سنجک دے مشرقی نصف حصے نو‏‏ں حاصل کرلیا ، جس تو‏ں اس دا حجم دوگنا ہوگیا۔ مونٹی نیگرو نے نووی بازار دے سنجک دے مغربی نصف حصے نو‏‏ں حاصل کيتا تے سربیا دے نال سرحداں محفوظ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ یونان نے اپنی جنوبی مشرق وچ ، جنوبی میسیڈونیا (سب تو‏ں وڈا حصہ) ، جس وچ اس د‏ی مشرقی سرحد وچ واقع کیوالا شہر د‏‏ی بندرگاہ شامل اے ، حاصل کرکے اپنے سائز نو‏‏ں دوگنا کردتا۔ ہور ایہ کہ ، ڈوڈیکنيز دے علاوہ ، جزیرہ ایجیئن نو‏‏ں یونانی بادشاہت نے اپنے نال جوڑ لیا سی ، تے کریٹن دا اتحاد مکمل تے قائم ہويا سی۔ رومانیہ نے صوبہ ڈوبروجا دے جنوبی حصے نو‏‏ں الحاق کرلیا۔ بلغاریہ ، بالآخر ، شکست دے باوجود ، پہلی بلقان جنگ تو‏ں کچھ علاقائی فائدے حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔ بلغاریہ نے مقدونیہ دے اک حصے نو‏‏ں اپنایا ، جس وچ سٹرومینٹزا قصبہ تے مغربی تھریس ، 70 میل دور ایجین لکچر دے نال ، جس وچ پورٹ ٹاؤن الیگزینڈروپولیس وی شامل ا‏‏ے۔
آخری معاہدے
قسطنطنیہ دے معاہدے دے بعد ترکی تے یونانیاں دے وچکار 14 نومبر 1913 نو‏‏ں ایتھنز دا معاہدہ ہويا۔ اس معاہدے تو‏ں دونے ریاستاں دے وچکار تنازعہ دا خاتمہ ہويا۔ اُتے ، جزیرہ ایجیئن د‏‏ی حیثیت ، جو یونانی اقتدار دے تحت سن ، اک سوال وچ رہ گئی ، خاص طور اُتے جزیرے امروس تے ٹینیڈوس جو ڈارینڈلز اسٹریٹس دے خلاف اسٹریٹجک پوزیشن وچ سن ۔ اس معاہدے اُتے دستخط ہونے دے باوجود ، دونے ملکاں دے تعلقات بہت خراب رہے ، تے جنگ 1914 دے موسم بہار وچ تقریبا شروع ہوگئی۔
آخر کار ، قسطنطنیہ وچ ہونے والے اک دوسرے معاہدے نے سربیا تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار تعلقات نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا ، جس نے بالقان جنگ دا باضابطہ خاتمہ کيتا۔ مونٹی نیگرو نے کدی ترک دے نال معاہدے اُتے دستخط نئيں کیتے۔
بخاریسٹ دی صلح دیاں شرطاں
دوسرا بلقان لڑائی دا انت بکھاریسٹ دی صلح  دے دوارے ہویا ۔ بلگاریا نے ایہہ صلح  یونان ، سربیا ، رومانیا اتے ترکی  دے نال کیتی ۔ اس صلح  وچ نمن گلاں دا فیصلہ ہویا -
بلقان لڑائیاں دے نتیجے
اسدے مکھ نتیجہ نیچے لکھے ہوئے -
ترکی دے یوروپی راج دی تباہی
اس لڑائیاں دے کارن ترکی دے یوروپیئن علاقےآں دا خاتمہ ہویا ۔ حالانکہ یوروپ وچ ترکی  دے کول کستنتنیا اتے ایڈریانوپل دے وچکار دا علاقہ ہی باقی رہیا ، پر اوہ ہن صرف ایشیائی راج رہِ گیا ۔ اسدے اخیار توں اسدے یوروپی حصہ دا 1 / 6 حصہ اسدے ہتھوں نکل گیا اتے 2 / 3 یوروپی پرجا اتے ولوں اسدے حق دا انت ہو گیا ۔
بلقان ریاستاں دا پھلار
انہاں لڑائیاں نال بلقان ریاستاں دے پھلار وچ وڈا وادھا ہوئیا ۔ اس سبھ ریاستاں وچ سبھتوں زیادہ منافعے سربیا اتے یونان نوں حاصل ہوئے ۔ ایہناں دے راج پہلاں توں دگنے ہو گئے ۔ مونٹونیگرو دا راج پہلاں توں دگنا ہو گیا ۔  رومانیا  دا وی پھلار ہویا ۔ انہاں لڑائیاں وچ  بلغاریا  نوں سبھتوں گھٹ منافع حاصل ہویا ، حالانکہ انہاں لڑائیاں وچ اسنے سبھتوں زیادہ حصہ لیا سی اتے اسدا پیسہ اتے آبادی وچ بہت زیادہ نقصان ہوئیا سی ۔
حسد اتے نفرت وچ وادھا
حالانکہ اس لڑائیاں دے دوارے عیسائی  پرجا نوں ترکی دے سامراج ولوں مکتی مل گئی سی ، پر اس لڑائیاں دے کارن اس ریاستاں دی طاقت وچ بہت پھلار ہویا اتے اوہناں وچ آپس دی حسد اتے نفرت وچ بہت زیادہ وادھا ہوئیا ۔ بلگاریا ہور ریاستاں نوں ایرشا اتے دویش دی نظر ولوں دیکھن لگا ۔ سربیا ، آسٹریا ولوں بہت غیر مطمعن ہو گیا ، کیونکہ اسدے کارن ہی البانیا دے نویں راج دی اساری ہوئی جسدے نال اوہ  ایڈریاٹک سمندر ولوں دور ہو گیا ۔ آسٹریا وی سربیا ولوں ناراض سی ، کیونکہ اسدے پھلار ولوں اسدے  ایجئن سمندر تک پجن دے رستے وچ روکاوٹ پیدا ہو گئی ۔ آسٹریا نوں یونان اتے رومانیا ولوں وی بے چینی سی ۔ جرمنی وی سربیا نوں اپنا ویری سمجھدا سی کیونکہ اوہناں دے ولوں جرمنی دے  کستنتنیا  تک پجن دے رستے وچ اوہ روکاوٹ ہو گیا ۔ ایہہ ملک بخاریسٹ دی صلح  دا ختم کرنا چاہندے سن ۔ انھاننوں صرف موقعے دی تلاش سی ۔ جلدی ہی انھاننوں بلقان  ریاستاں دے خلاف کم کرن دا موقعے حاصل ہو گیا ، جدوں  آسٹریا  دے  شہزادہ فرڈنینڈ  اتے اسدی بیوی دا قتل  ساراجیوو  وچ دن دہاڑے اک سرب ولوں 28 جون 1914 ای ۔ نوں کیتا گیا ۔ اسدے کارن ہی  پہلی جنگ عظیم   شروع ہوئی ۔
نتیجہ
مشرقی تھریس تے قسطنطنیہ دے علاوہ بلقان دیاں جنگاں نے جزیرہ نما بلقان اُتے عثمانی حکمرانی دا خاتمہ کيتا۔ ینگ ترک حکومت سلطنت دے زوال نو‏‏ں پلٹنے وچ ناکا‏م رہی۔ ایہ اقتدار وچ رہیا ، اگرچہ ، تے جون 1913 وچ ، آمریت قائم کيتا۔ ترک عوام د‏‏ی اک وڈی آمد نے کھوئی ہوئی سرزمین تو‏ں عثمانیہ دے سرزمین وچ بھاگنا شروع کردتا۔ 1914 تک ، سلطنت عثمانیہ دے بقیہ بنیادی علاقے وچ آبادی وچ 2.5 دے نیڑے اضافہ ہويا سی  بلقان تو‏ں امیگریشن دے سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں ملین۔ سوویت آبادی دے ماہر بورس ارولانس نے ووئی اول نوروڈو ناسلیینی یوروپی (1960) وچ اندازہ لگیایا اے کہ پہلی تے دوسری بالکان جنگاں وچ کارروائی وچ 122،000 مارے گئے ، 20،000 زخماں تو‏ں ہلاک تے 82،000 مرض تو‏ں ہلاک ہوئے۔
اک ہور وڈا مسئلہ انہاں عثمانی علاقےآں نو‏‏ں تقسیم کرنا سی۔ ایہ وڈا علاقہ جس نے 19 ويں صدی عثمانی سلطنت وچ قوم پرستی دے عروج دے بعد یونانیاں ، بلغاریائیاں ، اروومینیاں ، سرباں ، یہودیاں ، ترکاں ، البانیائیاں تے ہور اقوام د‏‏ی میزبانی کيتی۔ ہور ایہ کہ اک ہور ریاستی قوم ابھری۔ البانیہ انہاں زمیناں اُتے قائم سی جنہاں اُتے یونانیاں تے سرباں نے قبضہ کيتا سی۔ دونے ملکاں نو‏‏ں نويں ملک دے قیام دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں چلے جانے نو‏‏ں کہیا گیا سی۔ یونان نے کدی وی شمالی ایپیروس حاصل نئيں کيتا ، تے سربیا نے بحیرہ ایڈریاٹک تو‏ں اک وسیع لکچر کھو دتا۔ اس انتظام دے پِچھے مقصد اٹلی تے آسٹرو ہنگری نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ طاقتور سربیا تو‏ں انکار کرنا سی۔
آخر کار ، جنگاں دے دوران تے اس دے بعد ، یونانی بیڑا بحیرہ ایجیئن وچ واحد قابل ذکر بحری طاقت بن دے ابھریا ، جس نے ترک بیڑے نو‏‏ں سِدھے داردانیلس دے اندر مسدود کردتا۔ ہیلینک بحریہ نے یونانی جزیراں نو‏‏ں آزاد کروانے تے یونانیاں دے اخلاق نو‏‏ں فروغ دینے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ اُتے ، ایشیاء مائنر تے پونٹس وچ یونانی آبادی نو‏‏ں ینگ ترک حکومت دے غصے دا سامنا کرنا پيا ، جنھاں نے پابندیاں ، جلاوطنیاں ، ظلم و ستم تے بالآخر نسل کشی دے نال شکست دا جواب دتا۔ thumb| سربیا د‏‏ی فوج نے ترک توپاں اُتے قبضہ کيتا ، 1912 نو‏‏ں کمانوو وچ اک چرچ دے سامنے دکھایا گیا
میراث
ترکی دے شہری بلقان دیاں جنگاں نو‏‏ں قوم د‏‏ی تریخ وچ اک وڈی تباہی ( بالکان ہاربی فاسیاس ) سمجھدے نيں ۔ سلطنت عثمانیہ نے بالقان د‏‏ی دو جنگاں دے نتیجے وچ دریائے ماریٹا دے مغرب وچ اپنے تمام یوروپی علاقےآں نو‏‏ں کھو دتا ، جس نے موجودہ ترکی د‏‏ی مغربی سرحد دا نقشہ دکھایا۔ ترکی دے زیر تسلط یورپی علاقےآں دے غیر متوقع زوال تے اچانک انخلاء نے بہت سارے ترکاں دے درمیان اک نفسیا‏‏تی تکلیف دہ واقعہ پیدا کردتا جس نے پنج سالاں وچ ہی سلطنت دا خاتمہ کردتا ۔ عثمانی فوج دے چیف آف اسٹاف ، نجم پاشا نو‏‏ں اس ناکامی دا ذمہ دار ٹھہرایا گیا سی تے 1913 وچ عثمانی بغاوت دے دوران 23 جنوری 1913 نو‏‏ں انہاں دا قتل کردتا گیا سی۔
بیشتر یونانی لوک بلقان دیاں جنگاں نو‏‏ں مہاکاوی کارنامےآں د‏‏ی مدت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے قدیم زمانے تو‏ں ہی یونانیاں دے زیر قبضہ علاقےآں نو‏‏ں آزاد کرانے تے انہاں نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی تے یونانی بادشاہت دا حجم دوگنا کردتا۔ اعلیٰ عثمانی بلکہ بلغاریائی تے سربیا د‏‏ی فوجاں دے مقابلے وچ تعداد وچ بوہت گھٹ تے غیر لیس یونانی فوج نے بہت اہ‏م جنگ لڑی جس نے اسنو‏ں عظیم طاقتاں د‏‏ی بساط اُتے جوابدہ بنادتا۔ یونان دے سیاسی میدان وچ دو عظیم شخصیتاں اٹھی ، وزیر اعظم ایلفٹیریوس وینزیلوس ، یونانی خارجہ پالیسی دے پِچھے سرکردہ ذہن ، تے ولی عہد ، تے بعد وچ کنگ ، کونسٹنٹینوس ، جو یونانی فوج دے وڈے جنرل سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ وچ 1910ء د‏‏ی دہائی گٹھ:Category:بلقان جنگاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ :  لڑائیاں گٹھ : ترکی دی تریخ
کالروالی رکھوسنا
کالروالی رکھوسنا کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
کلوا کنتلا چندر شیکھر راؤ
کلوا کنتلا چندر شیکھر راؤ بھارت دے اک سیاست دان جو سیاسی جماعت تلنگانہ راشٹر سمیتی دے صدر تے نو تشکیل شدہ تلنگانہ ریاست دے پہلے وزیر اعلیٰ ني‏‏‏‏ں۔ ستاراں فروری 1954ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ راؤ پہلی بار 1985ء وچ آندھرا پردیش صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔ اوہ صوبے وچ کئی بار وزیر وی بنے تے اسمبلی دے سپیکر وی رہ‏‏ے۔ پہلی بار سن 2004ء وچ لوک سبھا دے لئی منتخب ہوئے تے مرکز وچ یو پی اے حکومت وچ وزیر بنائے گئے، لیکن مرکزی حکومت تو‏ں علاحدہ تلنگانہ صوبے د‏‏ی منگ اُتے مستعفی ہوئے گئے۔
دسمبر 2007ء دے ضمنی انتخابات وچ کامیاب ہوئے ک‏ے فیر ایوان وچ آئے۔ لیکن ضمنی انتخابات وچ انہاں د‏‏ی پارٹی نو‏‏ں دھکّا لگیا تے چار لوک سبھا نشستاں وچو‏ں اوہ دو ہی دا دفاع کر سکيتی۔ انہاں د‏‏ی سیاست د‏‏ی بنیاد علاحدہ تلنگانہ صوبے د‏‏ی منگ رہی ا‏‏ے۔
گٹھ:1954 دے جم گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:تلنگانہ تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں گٹھ:تلنگانہ دے سیاست دان گٹھ:تلنگانہ دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:ضلع محبوب نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی سیاستدان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:میڈک دیاں شخصیتاں
ملک راج آنند
ملک راج آنند بھارت وچّ انگریزی ساہت دے میدان دا مشہور لکھاری سی۔
ناول
گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:انگریزی لکھاری
بابا کھڑک سنگھ
جیونی
بابا کھڑک سنگھ سیالکوٹ، برطانوی ہند وچّ 6 جون 1867 نوں پیدا ہویا سی۔ مقامی سکولاں توں مڈھلی سکھیا حاصل کرن توں بعد اسنے پنجاب یونیورسٹی لاہور توں بی اےکیتی۔ اوہ لاء کالج الہٰ آباد وچّ طالب علم سی، جدوں اس دا پیؤ مر  گیا۔ اس کارن پڑھائی وچے چھڈنی پئی۔ جلد ہی اوہ سکھ مسلئےآں اتے آزادی سنگرام وچّ سرگرم ہو گئے اتے 1915 وچّ لاہور وچّ کیتی گئی سکھ تعلیمی کانفرنس دی پردھانگی کیتی۔
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
ریازان راجواڑا
ریازان راجواڑا 1078ء چ قائم ہوئیا ، جدوں اوہ چرنےگوو راجواڑے توں علیحدہ ہوئیا ۔ 1521ء چ ایہہ رہجواڑا ماسکوی روس دا حصہ بن گئیا ۔ ریازان دا پہلا حکمران کیویائی روس دے شہر چرنےگوو دا شہزادہ یاروسلاو سویئتوسلاوچ سی ، جہڑا بعد چ مورم ویزان دا راجہ وی بنئیا ۔
1097ء چ ایہہ ریازان راجواڑا ،اک آزاد راجواڑہ بنیا ۔ 1237ء چ ریازان باتو خان دیاں منگول فوجاں دی غارت گری دا نشانہ بنئیا تےاسدا پرانا راجگھر تباہ کر دتا گئیا ۔ 1301ء چ ماسکو دے شہزادے (حکمران) دینیئل نے ریازان دے نواب (جاگیردار) دی غداری دی وجہ توں ریازان تے مل مار لئیا تے شہزادے کونستانتین نوں قید خانے چ ڈک دتا ۔ 1305ء چ دینیئل دے پتر ماسکو دے راجے یوری نے اس نوں قتل کرن دا حکم دتا ۔ کونستانتین دے اگلے دو جانشین ، طلائی اردو سلطنت چ مارے گئے ۔ 1380ء چ شہزادے اولگ ایوانووچ نے جہرا کہ طلائی اردو سلطنت دے خان مامائی دا اتحادی سی ، پر کولیکووا دی لڑائی چ اس نے خان دے خلاف حصہ لئیا ۔
تقریبا اپنی ساری تریخ دے دوران ریازان راجواڑا ، پرونسک راجواڑے دے نال تنازعاں چ الجھئیا رہئیا ، ایتھوں تیکر کہ پرونسک 1483ء چ ، ریازان دی شہزادی آنا دے عہد چ ، ریازان چ شامل ہو گئیا ۔
گٹھ:روس گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:روسی راجواڑے گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں گٹھ:یورپ دی تریخ
چوتنگ نالا
ایہہ ندی سرسوتی دے دکھن وچ شروع ہو کے، سرسوتی دے سمانتر(پیرلل) چلدی ہے ۔ بالچھپڑ دے نیڑے دوویں ندیاں اکٹھیاں ہندیاں ہن پر کجھ تھلے جا کے پھر اڈّ-اڈّ چلدیاں ہن ۔ چوتنگ یمنا دے سماننتر چل کے ہانسی تے حصار ولّ نوں مڑ جاندی ہے ۔ ایہہ سرمور دیاں پہاڑیاں 'چوں شروع ہندی ہے، لاڈوا، جیند، ہانسی، ہسار اتے بھدرا (بیکانیر کھیتر) دے پاس دی گزردی ہوئی ایہہ ماروتھل وچ الوپ ہو جاندی ہے ۔ اتر ویدک کال وچ اس نوں درسدوتی کیہا جاندا سی، کیونکہ ایہہ اپنے پانی نال چھوٹے پتھر لیاؤندی سی ۔ اس دا خشک وہن نوہر اتے سورتگڑھ پاس ویکھیا جا سکدا ہے، جتھے ایہہ گھگر دریا نال مل جاندی سی ۔
فیروز شاہ تغلق نے جد 1356  وچ جہڑی نہر یمنا وچوں کڈھی سی اتے جس نوں اجکل لہندی یمنا نہر کیہا جاندا ہے، اس ندی دے پرانے وہن نوں ہی ورتیا سی ۔ رامائن کال وچ اس نوں سرکنڈا کیہا گیا ہے ۔ امپیریئل گزٹیئر آف انڈیا، پنجاب، بھاگ-1 انوسار اکبر نے 1568  وچ اس نہر دی پھر کھدائی کیتی تے یمنا دے پانی نوں چوتنگ راہیں لجا کے ہانسی اتے حصار وچ ورتیا ۔
رگوید کال دے پرسدھ قبیلے 'بھارت' نے اسے ندی اتے سرسوتی دے کنڈھے کئی یگّ کیتے اتے قربانیاں دتیاں، اس لئی اسیں زور نال کہہ سکدے ہاں کہ ایہہ قبیلہ اس کھیتر وچ رہندا سی، جس نوں پچھوں کروکشیتر کیہا گیا ۔ لہندی یمنا نہر دی ہانسی برانچ نہر لئی اسے چوتنگ ندی دے پرانے وہن نوں ورتیا گیا ہے ۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے
میسینا
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
سونم کپور
کپور نے اپنا فلمی پیشہ 2005 وچ سنجے لیلا بھنسالی دی فلم سانوریا نال شروع کیتا۔ اس فلم واسطے سونم کپور نوں ودھیا نویں اداکارہ فلمفیئر اوارڈ نال وی نوازیا گیا گیا۔
مڈھلا جیون
سونم کپور دا جم چیمبر، ممبئی وچ ہویا۔ سونم کپور انل کپور تے سنیتا کپور دی پتری اتے سریندر کپور دی پوتی اے۔ سونم کپور اپنے تنّ بھرا تے بھیناں وچوں وڈی اے۔ سونم کپور دی بھین دا نام ریا کپور اے اتے بھرا دا نام ہرشوردھن کپور اے۔
سونم کپور نے اپنی مڈھلی تعلیم آریہ ودیا مندر جوہو توں حاصل کیتی اتے پھیر سنگاپور چلی گی۔ سونم کپور انگریزی، ہندی، پنجابی، اردو تے مراٹھی بول لیندی اے۔ سونم کپور اک نپنّ نرت کلاکار وی اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کپور پروار گٹھ:جم 1985 گٹھ:بھارتی فلمی جگتگٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
خانان کاراخانی
خانان کاراخانی یاں کاراخانی خانیٹ ، گھبلے زمانےآں دی اک ترک ریاست سی ، جہڑی کاراخانیاں یاں قرہ خانیاں ، جہڑے ایلیک خانی وی آکھوندے سن، نے قائم کیتی جہڑا اک ترک ٹبر سی ۔ ایہہ ریاست ۸۴۰ء توں ۱۲۱۱ء تک گھبلے ایشیا چ ماوراء النہر چ قائم رہی ۔ اینہاں دا راجگھر پہلے کاشغر ، فیر بلاساگین ، اوزگین تے فیر مڑ کاشغر رہئیا ۔ ریاست دا ناں دو ترک لفظاں کارا(قرہ) تے خان نال بنئیا اے ، کارا دا مطلب ترک بولی چ "کالا" یعنی معزز تے خان اصل ج کاغان اے ، جہڑا کہ تجوڑرک لقب اے جہڑا ریاست دےحکمران نوں دتا جاندا اے ۔
مڈھلی تریخ
پہلی ایغور سلطنت نال تسلسل تے کارا خوجہ نال قرابت داری دے علاوہ کاراخانی افسانوی افراسیاب شاہی ٹبر دی نسل چوں ہون دے دعوے دار سن ۔ عمودی لکھے جانے آلی ایغور لپی (رسم الخط) تیموریاں دے ویلے توں لہندے ترکستان دے مسلمان ترکاں وچکار کافی ورتئیا جانہہ لگا سی تے اسدے نال نال چڑھدے ترکستان( مشرقی ترکستان) دے کجھ حصےآں وی مانچو دور چ استعمال چ آن لگا ۔
کاراخانی تے خانان کاراخیتان ریاستاں دے خانہ بدوشاں ۔ کارلوک تے نیئمان خانہ بدوش قبیلےآں( لشکراں) نے جدید قپچاق ترک بولن آلے قازاق ، کرغیز تے تاتار رہتلاں دی نیونہہ رکھی ۔ کاراخآنی رہتل دے کجھ اسلامی تے ایرانی اثرات اج وی تاجک ، ازبک ۔ افغان ، ہوئی تے ایغور لوکاں چ پائے باندے نیں ، جنہاں چ دو چغتائی ترک بولی بولن آلے نیں ۔
شروع دیاں ہجرتاں
ایغوراں دی اک شاخ دریائے گانسو تے تارم دریا دے طاس دے نخلستاناں ول ہجرت کر گئی ۔ جداں گاؤچانگ (خوجہ) تے ہامی (کومول) ، تے بدھ ریاستاں دا اک کارا خوجہ ناں دا وفاق بنائیا ۔ دوجےآں نے تارم دریا دے لہندے طاس ۔ وادی فرغانہ ، جنگاریا تے قازقستان دے مسلم سلطنت خوارزم دے نال لگدے حصےآں تے قبضہ کر لئیا ۔ اوہ ۱۰ویں صدی عیسوی تک مسلمان ہو گئے تے اینہاں توں ای اٹھن آلے شاہی ٹبر نوں تریخ کاراخانی آکھئیا جاندا اے ۔
۹۹۹ء چ ہارون (یاں حسن) بغرا خان نے ، جہڑا ایغور کارلوک کنفڈریشن دے سردار دا پوتا سی ، سامانی سلطنت دے راجگھر بخارا تے قبضہ کر لئیا ۔ سلطنت سامانیہ دے علاقے خراسان تے افغانستان ، سلطنت غزنویہ تے ماورا النہر ، کاراخانیاں دے قبضے چ چلا گئیا ۔ اینچ آمو دریا دونہاں حریف سلطنتاں دے وچکار سرحد بن گئیا ۔ اس دورانئے چ کاراخانیاں نے اسلام قبول کر لئیا ۔
۱۱ویں صدی عیسوی دے شروع چ کارا خانیاں دا اتحاد اندرونی خانہ جنگیاں پاروں ٹٹ گئیا ۔ ۱۰۴۱ء محمد عین الدولہ (دور حکومت:۵۲ -۱۰۴۱ء) نے سلطنت دے لہندے علاقےآں دی حکومت سمبھالی ، جس دا مرکز بخارا سی ۔ ۱۱ویں صدی دے آخر چ ایران چ سلجوقیاں دے عروج نال کارا خآنی سلجوقیاں دے باجگزار بن گئے ۔ بعد چ اینہاں نے اتلے چ خانان کارا خیتان تے دکھن چ سلجوقیاں دے اقتدار نوں برداشت کیتا ۔
سلجوقیاں دے زوال مگروں ۱۱۴۰ء چ کاراخانی ، اتلے چین چ مرتکز ، حریف ترک کاراخیتانی کنفیڈریشن دے اقتدار دے تھلے آ گئے ۔ عثمان (دور حکومت:۱۱-۱۲۰۴ء) نے کجھ چر لئی اس ٹبر دی آزاد حکومت بحال نوں بحال کیتا ، پر ۱۲۱۱ء چ کاراخانیاں نوں محمد علاؤ الدین خوارزم شاہ نے شکست دے کے اینہاں دا خاتمہ کر دتا ۔
مشہور کاراخانی حکمران
تریخی شہرت آلے کاراخانی حکمراناں چ کاشغر دا محمود تامگاچ شامل اے ۔ اتلے چین چ جن شاہی ٹبر (۱۲۳۴ء-۱۱۱۵ء) دے ہتھوں کارا خیتان شاہی ٹبر دی شکست دے بعد عظیم خیتان مندارین "ییلو داشی" خیتان سپاہیاں دے اک چھوٹے دستے نال چین توں نس گئیا ، تے تانگوت ، تبت ، کارلوک ، کارا خوجہ تے نیئمان علاقےآں توں جنگجو بھرتی کردا ہوئيا ، پناہ دی تلاش چ لہندے ول گئیا ۔
ییلو داشی نوں لہندی زیا بادشاہت تے بدھ کارا خوجےآں نے پناہ دتی ، پر مسلمان کاراخانیاں نے گالجا تے کاشغر وچکار اسنوں ڈکئیا ۔ انتقاما اس نے کاراخانی ریاستاں نوں اک اک کر کے مغلوب کیتا تے دریائے ارتش دے نال بالاساگین چ خانان کاراخیتان دی حاکمیت قائم کر دتی ۔ کاراخانی فوج دے کئی کمانڈر ،جدان خوارزم دے حکمران عثمان دا پیؤ ، خانان کاراخیتان دے حملے دوران کاراخانی سرزمین توں نس گئے ۔ ۱۲۴۴ء چ مصر دے مملوکاں دی دعوت تے ، عثمان اپنی فوج لے کے بیت المقدس گئیا تے اسلامی فوجاں ولوں لڑدے ہوئے اس مقدس شہر نوں صلیبیاں توں آزاد کروائیا ۔
ہور ویکھو
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:سلطنتاں گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں
انگریزی ساہت
اس لیکھ دا فوکس، صرف انگلینڈ وچّ رچیا گیا ساہت نہیں بلکہ اس وچّ کِتے وی انگریزی بولی وچّ رچیا گیا ساہت ہے، اس طرحاں اس وچّ سکاٹلینڈ، آئرلینڈ، ویلز دا سارا ساہت شامل ہے۔ اس دے نال نال اس وچّ امریکہ سمیت سابقہ برطانوی کلونیاں وچّ رچیا انگریزی ساہت وی شامل ہے۔ پر 19ویں صدی دے شروع تکّ، اس دا تعلق برطانیہ اتے آئرلینڈ وچّ لکھے انگریزی ساہت نال سی۔ پر بعد وچّ اس وچّ امریکہ وچّ پیدا ہوئے وڈے لکھاری وی شامل کیتے گئے۔
گٹھ:ساہت گٹھ:انگریزی ساہت
تصیل الپوری
گٹھ:خیبر پختونخواہ
تصیل پورن
گٹھ:خیبر پختونخواہ
ضلع ینیچاگا
ضلع ینیچاگا ترکی دے صوبہ بولو دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
16 دسمبر
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
چٹے ٹڈوالی رکھوسنا
چٹے ٹڈوالی رکھوسنا کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل ٹانک
گٹھ:خیبر پختونخواہ
ضلع بردور
ضلع بردور ترکی دے صوبہ بردور دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Burdur
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
امریکی ساہت
امریکی ساہت  امریکہ اتے اتھوں دیاں پچھلیاں کلونیاں دے علاقے وچّ رچے ساہت نوں کہندے ہن۔ اپنے شروعابی اتہاس دے دوران، امریکہ اجوکے   امریکہ دے  مشرقی ساحل تے بریٹیش کلونیاں دی اک لڑی سی۔ اس لئی اس دی ساہتی روایت انگریزی ساہت  دی ویاپک روایت نال جڑے طور تے شروع ہندی ہے۔
موجودہویلے دے امریکی ساہت نے عالمی ساہت اتے اپنی چھاپ چھڈی ہے۔ خاص طور تے سٹائل اتے استعمال دے میدان وچّ نویں وچار اتھوں نکل کے پوری دنیا دے ساہت وچّ اثر پاؤندے رہے/رہے ہن۔
گٹھ:ساہت گٹھ:امریکی ساہت
پادوآ
پادوآ اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
تصیل چھپڑ
گٹھ:خیبر پختونخواہ
دهستان دابوی شمالی
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان محمودآباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان محمودآباد ، صوبہ مازندران چ اے ۔
17 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
موتاں
٭2002ء، محمد حمید اللہ، جیکسن ول، فلوریڈا، امریکہ
٭2015ء کمال رضوی پاکستان دے نامور اداکار، ڈرامہ نگار اور نقاد
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
پانڈا
پانڈا رچھ دے ٹبر دا اک جانور اے ، جس دا اصل دیس وشکارلہ چین اے۔ پہلے پانڈے بارے ایہ سوچ سی جے ایہدا جوڑ امریکہ چ ہونوالے ریکون نال اے ۔ ایہہ اپنیان اکھاں ، کن تے پنڈے دے وکھریاں وکھریاں انگاں کالے نشاناں توں اسانی نال پچھانیا جاندا اے۔ ۔ ماس کھانیاں دی پتی توں ہون دے باوجود پاںدے 99٪ کھان پین بانس تے اے۔ اس دے نال پانڈا لبھن تے شہد ، آنڈا ، مچھی ، شکرقندی تے کیلے وی کھاسکدا اے۔ پانڈا ورلڈ وائڈ فنڈ دا نشان وی ہے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رچھ
سماٹری رکھوسنا
سماٹری رکھوسنا کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
تصیل دیر
گٹھ:خیبر پختونخواہ
Upper Dir District
ضلع اگلاسن
ضلع اگلاسن ترکی دے صوبہ بردور دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تصیل وری
گٹھ:خیبر پختونخواہ
Upper Dir District
اوہ! بےبی
'اوہ! بےبی' 2019 د‏‏ی اک بھارتی تیلگو - بولی د‏‏ی تصورات‏‏ی کامیڈی فلم اے جس د‏‏ی ہدایتکاری بی وی نندنی ریڈی نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ فلم جنوبی کوریائی فلم مس گرینی دا ریمیک اے ، اس وچ سامانتھا اکیینی ، ناگا شوریا ، لکشمی ، راجندر پرساد مرکزی کردار تے مکی جے میئر موسیقار نيں۔ فلم د‏‏ی پرنسپل فوٹوگرافی دسمبر 2018 وچ شروع ہوئی۔ فلم 5 جولائ‏ی 2019 نو‏‏ں تھیٹر وچ ریلیز ہوئی سی تے اسنو‏ں سامنتھا د‏‏ی کارکردگی د‏‏ی تعریف دے نال مثبت جائزے ملے نيں۔ اس فلم دا ہندی بولی وچ اک ریمیک تیار ہوئے رہیا اے جس دا ناں ساجد ناڈیاڈ والا نے جبودانی دتا ا‏‏ے۔
فلم د‏‏ی کہانی
ساویتری / بےبی ( لکشمی ) ، اک 70 سالہ خاتون ، اک باورچی نيں جو اک کالج وچ کینٹین چلاندی نيں ، جس وچ اس دے بچپن دا دوست چندی ( راجیندر پرساد ) نال دیندا اے ، جتھ‏ے انہاں دا بیٹا شیکر / نانی ( راؤ رمیش ) لیکچرار دے طور اُتے وی کم کردا ا‏‏ے۔ بےبی د‏‏ی آواز بہت خوبصورت اے تے اوہ چاہندا اے کہ اس دا پوت‏ا راکی ( تیجا سججا ) ، جو گانے وچ دلچسپی رکھدا اے ، اپنے خواباں نو‏‏ں پورا کرے۔ لیکن اس د‏ی بہو مادھوی ( پراگتی ) دے نال اس دے تعلقات اچھےنئيں نيں۔ روايتی بہو د‏‏ی طرح اوہ وی ہر کم وچ اپنی ساس د‏ی دخل اندازی پسن نئيں کردی۔ جدو‏ں مادھوی نو‏‏ں دل دا دورہ پڑدا اے تاں معاملات تے خراب ہوئے جاندے نيں تے اوہ بےبیے دے نال نئيں رہنا چاہندی۔ ایتھ‏ے تک کہ ڈاکٹر وی ایہی مشورہ دیندے نيں۔ ایہ جبن ک‏ے بے بی، دا دل ٹُٹ گیا تے اوہ گھر تو‏ں نکل گئی تے اپنی قسمت دا الزام بھگوان اُتے لگایا۔ راستے وچ ، راکی نے اسنو‏ں اک میلے وچ اپنی موسیقی د‏‏ی کارکردگی دے لئی بلاندا جتھ‏ے بھگوان ( جگپتی بابو ) اک سنت د‏‏ی شکل وچ نمودار ہُندے نيں ، اسنو‏ں بھگوان گنیش دا مجسمہ پیش کردے نيں تے کہندے نيں کہ اس د‏ی تقدیر بدل جائے گی۔ بہر حال ، اوہ اک فوٹو اسٹوڈیو لبھدی اے تے اچھی تصویر دے حصول د‏‏ی امید دے نال داخل ہُندی اے کیونجے اوہ اخبار وچ اپنی موت دے بعد اپنی خوبصورت تصویر پرنٹ کرنا چاہے گی۔ اوہی شخص فوٹو گرافر دے طور اُتے ظاہر ہُندا اے تے اس د‏ی خوبصورتی نو‏‏ں واپس کرنے دا وعدہ کردا اے ، تصویر کھینچنے دے بعد ، حیرت انگیز طور اُتے ، اوہ 24 سالہ نوجوان خاتون ( سامنتھا اکیینیینی ) وچ تبدیل ہوجاندی ا‏‏ے۔ اس روپ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، اوہ حیرت زدہ ہوجاندی اے جدو‏ں بھکوان اک بار فیر ہپی دے روپ وچ نمودار ہُندا اے تے اس تو‏ں کہندا اے کہ ایہ نويں زندگی خوشی تے روشن خیالی دے نال دتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے بعد ، اوہ چنٹی دے گھر وچ کرایہ دار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا ناں سواندی بدل ک‏ے رہنے لگتی ا‏‏ے۔ تے نويں زندگی دا آغاز کرتئ اے تے اوہ اپنے پو‏تے راکی دے نال مل ک‏ے وی میوزیک بینڈ دا حصہ بن جاندی ا‏‏ے۔ ادھر ، چنٹی نو‏‏ں احساس ہُندا اے کہ سواندی خود ہی بے بی اے تے ہر قدم اُتے اس د‏ی مددکردا ا‏‏ے۔ ادھر میوزک کمپنی دے سربراہ وکرم ( ناگا شوریا ) بے بی / سواندی د‏‏ی آواز نو‏‏ں پسند کردے نيں تے اس دے بینڈ نو‏‏ں موقع فراہ‏م کردے نيں۔ بہت رومانٹک مزاح دے بعد ، وکرم سواندی نو‏‏ں شادی دے لئی پرپوز کرکے الجھن وچ ڈال دیندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وقت ، چنٹی ایہ جان لیندا اے کہ جے بے بی اکو کوئی زخم یا خراش آئے یا خون نکلے تاں اوہ دوبارہ بوڑھی عورت وچ بدل جائے گی۔ آخر وچ ، مقابلے دے آخری دن فائنل وچ ، بدقسمتی تو‏ں ، راکی دے نال اک حادثے ہُندا اے ، فیر وی ، بے بی اس دا خوا ب پورا کرنے دے لئی گاندی اے اتے اپنے پو‏تے نو‏‏ں دے لئی مقابلہ جیت جاندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بے بی / سواندی نے وکرم نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ اس تو‏ں کہیا گیا سی کہ اوہ اسنو‏ں اک میٹھی یاد سمجھ‏‏ے تے ہمیشہ مسکراندے رہ‏‏ے۔ ہسپتال پہنچنے دے بعد اسنو‏ں پتا چلیا کہ راکی نو‏‏ں AB-Ve خون د‏‏ی ضرورت اے جو بے بی عطیہ کردی اے ، حالانکہ چنٹی تے نانی ماس گل کيتی خالفت کردے نيں تے اوہ واپس بوڑھی عورت وچ تبدیل ہوجاتےینيں۔ آخر وچ ،بھگوان د‏‏ی طرف تو‏ں چنٹی نو‏‏ں اک جوان لڑکے ( اکنینی ناگا چیتنیا ) وچ تبدیل ہُندے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
فلم بندی
پرنسپل فوٹو گرافی دسمبر 2018ماں شروع ہوئی۔ فلم مارچ دے وسط 2019 وچ لپیٹ دتی گئی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:2019ء د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
چک 6 ج ب چڑھدا
چک 6 ج ب چڑھدا ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
تھامس ایلوا ایڈیسن
تھامس ایلوا ایڈیسن (1847 1931) اک امریکی سائنسدان سی جینے بلب بنایا۔ تھامس ایلوا ایڈیسن میلان، اوہائیو وچ جمیا تے مشیگن وچ پلیا ودیا۔ اوہ سومیول ایڈیسن تے نینسی الیٹ دا ستواں تے سب توں نکا بچہ سی۔ اودے ابے نے 1837 دی ناکام بغاوت وچ حصہ لیا سی جیدی وجہ توں اونوں کینیڈا توں نسنا پیا۔ سکول وچ وی اودا دماغ آوارا ہوندا سی کہ اودے استاد اونوں بے وقوف کیندا سی۔ جیدی وجہ توں اودے سکول دی 3 مینے ختم ہو گ‎ۓ۔ فیر ایڈیسن دی ماں نے اونوں کعر وچ ہی پڑايا۔ اودی بہتی پڑائ رچرڈ پارکر دی کتاباں توں ہوئ۔
انیل کپور
انل کپور (جم: 24 دسمبر 1959) ہندی فلماں دے اک مشہور ایکٹر ہن۔ انل کپور نے امیش مہرا دی ساڈے تہاڈے (1979) دے نال اک معاون دے کردار وچّ اپنے بالیوڈ دے فلمی کیریئر شروعات کیتی۔ اسیں پنج (1980) اتے طاقت (1982) دے روپ وچّ کجھ معمولی فلماں وچّ کرداراں دے بعد انھاننوں 1983 دے وچّ اوہ ستّ دن وچّ اپنی پہلا پرمکھ کردار ملیا جس وچّ انھاننے اک ودھیا اتے کامیاب اداکاری کیتی۔ کپور بعد وچّ ٹالیوڈ وچّ اداکاری کرن دی کوشش کیتی، اتے تیلگو فلم ونسا ورکشں اتے منرتنم دی کنڈ پہلی فلم پلوی انُو (1983) کیتی۔ انھاننے فیر ، یش چوپڑہ دی مشال وچّ اک چنگیرے کردار کیتا جتھے انھاننے دلیپ کمار دے نال اداکاری جوہر وکھایا۔ میری جنگ ورگی فلماں (1985) وچّ اک ناراض جوان نیاں لئی لڑ رہے وکیل دے کردار دی جنھے انھاننوں اک نپن ایکٹر دے روپ وچّ قائم کر دتا۔ اس دے علاوہ انل کپور نے کرما، مسٹر انڈیا، تیزاب، رام لکھن ورگی فلم کیتیاں جنھاں انھاننوں سٹارڈم دیاں اُچائیاں اتے پنہچا دتا۔
تھامس ایلوا ایڈیسن
نکی عمر وچ ای اودے کناں تے سنن دا مسئلہ ہو گیا۔ جیڑا اونوں سرخ بخار دی وجہ توں ہویا سی۔ 1854 وچ میلن نوں ریلروڑ بنان توں نظر انداز کرن تے کاروبار مک جان دی وجہ توں ایڈیسن دا ٹبر مشیگن ٹر گیا۔ تھامس اپنی کمائی لئی ٹافیاں، اخبار تے سبزیاں ٹریناں وچ ویچدا سی۔
انیل کپور
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1956 گٹھ:۱۹۵۹ دے جم
تھامس ایلوا ایڈیسن
تھومس الوا ایڈیسن (11 فروری 1847-18 اکتوبر 1931) دا جم نوں امریکہ وچ اوہائیو ریاست دے ملن شہر وچ ہویا۔ نینسی ایڈیسن تے سیموئل ایڈیسن دا ایہہ ستواں بچہ سی۔ایڈیسن نوں بچپن وچ ہی پیلا بخار ہو گیا تے کناں دی انفیکشن رہن لگ پئی۔ گھٹ سنن دی مسئلہ کرکے ایڈیسن بہت دیر بعد بولن سکھیا۔
دهستان هرازپی شمالی
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان محمودآباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھامس ایلوا ایڈیسن
لیبارٹری
گھر دے اک چھوٹے جاے پرانے کمرے وچ ہی اس نے اپنی لیبارٹری بنا لئی۔ سو توں ودھ کیمیائی مادےآں دیاں بوتلاں اس نے اپنی لیبارٹری دیاں سیلپھاں تے سجا لئیاں۔ کچّ دیاں ٹیوباں وچوں ہندیاں کیمیائی کریاواں اس دے من وچ بہت ساریاں کریاواں کرن لگ پئیاں۔ اس طرحاں کردیاں اس دے پنج سال ہور گزر گئے۔ علم دا وڈا بھنڈار اس نے اپنے اندر جمع کر لیا سی۔
دهستان هرازپی شمالی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان محمودآباد ، صوبہ مازندران چ اے ۔
تھامس ایلوا ایڈیسن
نوکری اتے معائنہ
ایہہ گل 1860 وچ اوہ امریکہ دے شہر ہروں توں ڈیٹرائٹ لئی اک سواری گڈی وچ اخبار، ٹافیاں تے پھل ویچنے شروع کر دتے۔ اس طرحاں اس نوں تھوڑھی-بہتیی کمائی ہون لگ پئی۔ اس نے گڈی دے انجن دے نال لگدے ڈبے جتھے دھوآں زیادہ ہندا سی وچ اپنی لیبارٹری بنا لئی۔ اوہ اپنی استعمال کرن دی دھن وچ مگن رہندا۔ اک دن اس دی ٹیوب وچوں ڈگے فاسفورس دے ٹکڑے نے اگّ پھڑ لئی۔ مسافراں ولوں ‘اگّ بجھاؤ’ دیاں آوازاں آؤن لگ پئیاں۔ تھوڑھے جاے یتناں نال اگّ تے قابو پا لیا گیا گارڈ ولوں مارے گئے تھپڑ نے ایڈیسن نوں سدا لئی کناں توں اپاہج بنا دتا۔
کاربن ٹیلیفون ٹرانسمٹر
1877–78 وچ ایڈیسن نے کاربن مائیکروفون جو سارے ٹیلیفون وچ گھنٹی نال ہندا اے دی ورتوں ہندی اے، دی کھوج اتے سدھار کیتی۔
پیٹینٹ
اس نے 1868 وچ اپنی کھوج دا پہلا پیٹینٹ کروایا۔ دنیا وچ سبھ توں ودھ کھوجاں دے پیٹینٹ اس دے ہی ناں ہوئے۔ اس نے اپنی پوری زندگی وچ 1093 کھوجاں دے پیٹینٹ کروائے۔
فلوروسکوپی
ایڈیسن نے X-رے دی ورتوں والی مشین تیار کیتے جس وچ فلوروسکوٹ دی ورتوں ہندی سی۔
موت
دنیا دا ایہہ مہان کھوجی 18 اکتوبر 1931 نوں 84 سال دی عمر وچ مر گیا پر اس دیاں کھوجاں نے اس نوں امر کر دتا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:فزکس گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:سائنسدان
18دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
ضلع التنیالا
ضلع التنیالا ترکی دے صوبہ بردور دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ٹریسٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
خالد اسلامبولی
خالد احمد شوقی اسلامبولی مصر دے سابق صدر انور سادات دے قتل دا منصوبہ ساز تے قاتل سی ، جس نے 6 اکتوبر 1981ء نوں "فتح 6 اکتوبر 1973ء" دی پرید چ مصری صدر نوں قتل کیتا ۔ اپنے اس کم پاروں اوہ دنیائے اسلام دیاں بنیاد پرست تنظیماں چ ہیرو تے نویں دور دا پہلا شہید سمجھئیا جاندا اے ۔
جیون
خالد اتلے مصر دے اک درمیانے ٹبر نال تعلق رکھدا سی ، اس نے مصر دی عسکری اکیڈمی ج نمایاں کارکردگی دا مظاہرہ کردے ہوئے گریجوئیشن کیتی تے مصری فوج چ لیفٹیننٹ دے عہدے تے فائز ہوئیا ۔ اپنی تقرری دے کجھ چر مگروں خالد نے اسلامی جہاد ناں دی تنطیم چ شمولیت اختیار کر لئی ۔
سادات دا قتل
منصوبے دے مطابق لیفٹیننٹ اسلامبولی نوں پریڈ چ انور سادات دے قتل دے کم چ شریک نئیں ہونا سی پر اک افسر دی معذرت پاروں متبادل دے طورتے اسدا انتخاب کیتاگئیا ۔
صدر دے قتل دے فورا بعد اسنوں گرفتار کر لئیاگئیا ۔ لیفٹیننٹ خالد تے 23 دوجے منصوبہ سازاں تے مقدمہ چلائیا گئی ۔ جس دے بعد خالد تے پنج دوجے بندےآں نوں 15 اپریل 1982ء نوں سزائے موت دے دتی گئی ۔
شہید ایران
انور سادات ولوں اسرائیل نوں تسلیم کرنے تے سابق شاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی نوں سیاسی پناہ دینہہ تے ایرانی حکومت نے مصر نال اپنے سارے تعلقات ختم کر لئے سن تے انور سادات دے قتل مگروں 1981ء چ ایرانی راجگھر تہران دی اک معروف سڑک نوں خالد اسلامبولی دے ناں نال موسوم کر دتا ۔ ایران چ خالد نوں شہید تے ہیرو دے طور تے پیش کرنا مصر ۔ ایران تعلقات چ ہور خرابی دی وجہ بنئیا ۔
تاہم مئی 2001ء چ عوام دے شدید احتجاج دے باوجود تہران سٹی کونسل نے مصر نال تعلقات معمول تے لیان لئی سرک دا ناں بدل کے "انتفاضہ سٹریٹ" رکھ دتا ۔
اسلامی تحریکاں دا ہیرو
خالد اسلامبولی دنیا بھر چ اسلامی تحریکاں دا ہیرو سمجھئیا جاندا اے ۔ 31 جولائی 2004ء چ القاعدہ دی "خالد اسلامبولی" ناں دی بریگیڈ نے پاکستان دے سابق وزیراعظم شوکت عزیز تے خودکش حملے دی ذمہ داری قبول کیتی ، اوس ویلے شوکت عزیز وزارت عظمی دا امیدوار سی ۔ اس دے علاوہ اگست 2004ء چ چیچنیا دے مزاحمتی گروپ جس نے خود نوں ''خالد اسلامبولی بریگیڈ" دے ناں نال متعارف کروائیا ، نے اک بیان جاری کردے ہوئے دو روسی مسافر بردار جہازاں دی تباہی قبول کیتی ۔
گٹھ:عرب گٹھ:مصر گٹھ:مصری شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:افریقہ
فاطمیر سیدیو
فاطمیر سیدیو 23 اکتوبر 1951 نوں کوسووو چ پودوجیوو لاگے پاکاشتیکا ناں دے پنڈ چ جمے ۔ اوہ کوسووو دی آزادی توں بعد کوسووو دے پہلے صدر رہے ۔ اوہناں نے پرسٹینا یونیورسٹی وچ بطور پروفیسر خدمات سرانجام دتیاں ۔ فاطمیر شروع توں ای سربیا دے کوسووو اُتے قبضے دے مخالف سی ۔ اوہناں نوں اپنے سیاسی معاملات چ صاف گو تے ایماندار دے طور تے جاݨیا جاندا اے ۔
کوسوو لبریشن آرمی تے یوگوسلاویہ دے وچکار مسلح جنگ شروع ہو گئی ۔ جنگ 1999ء وچ ختم ہوئی تے کوسووو اقوام متحدہ دی نگرانی وچ دے دتا گیا ۔ ابراہیم روگووا علاقے دے صدر بݨ گئے ۔ فاطمیر سیدیو ابراہیم روگووا دے جانشین بݨے ۔ 17 فروری 2008ء نوں کوسووو دے سربیا توں سرکاری طور تے اعلانِ آزادی توں بعد اوہ آزاد دیس کوسووو دے پہلا صدر بݨے تے ستمبر 2010 تک کوسووو دے صدر رہے ۔
باہرلے جوڑ
۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:کوسوو
کالا سیانا کاں
کالا سیانا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
مائکرون
مائکرون یا مائکرومیٹر (Micrometre) اک میٹر دا دس لکھواں پاسہ ہوندا اے۔ اک وال دا ڈایامیٹر 20 توں 80 مائکرون تک ہوندا اے۔
لینکس
لینکس (انگریزی وچ: Linux) اک کرنل دا ناں اے جو کہ لینکس ٹبر دے یونکس ورگے آپریٹنگ سسٹماں وچ استعمال ہوندا اے۔ اس نوں فنلینڈ دے ہیلسنکی یونیورسیٹی دے کمپیوٹر سائنس دے 21 سالاں دے سٹوڈینٹ لینس ترووالدس (Linus Trovalds) نے 1991ء وچ پروگرام کیتا سی۔ پیچھوں اس کرنل نوں امریکہ دے گنو پروجیکٹ (GNU Project) دی حمایت مل گئی تے اے پوری دنیا وچ پھیلن لگا۔
مائکرون
תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית
لینکس
تریخ
1991ء وچ مایکروسافٹ دے بل گیٹس ولوں خریدیا گیا DOS آپریٹنگ سسٹم مارکٹ وچ آپنی تھاں پکّی کر چُکا سی۔ Apple دے Mac کمپیوٹر چنگا چلدے سن، پر مہنگے ہون کارن او زیادہ تر لوکاں دی پہنچ تو باہر سن۔ UNIX ویچن والیاں دا تبکا ہں آپنے آپریٹنگ سسٹماں دے کوڈ نوں سامبھ-سامبھ رکھدا سی۔ اہنا حالاتاں وچ ہیلسنکی یونیورسیٹی دے سیکنڈ اییر دے کمپیوٹر سائنس سٹوڈیت لینس ترووالدس دے ھتھ ڈچّ پروفیسر آنڈریو ایس تانینبوم (Andrew S. Tanenbaum) دی اکّ کتاب لگّی۔ کتاب دا ناں سی: Operating Systems: Design and Implementation (آپریٹنگ سسٹم: خاکہ تیار کرنا تے جامعہ عمل پہنانا)۔
کتاب وچ 12,000 لایناں دا MINIX آپریٹنگ سسٹم دا کوڈ سی۔ بھاویں MINIX کوئ بہت زیادا چنگا آپریٹنگ سسٹم نہی سی، کتاب دا فائدہ اے سی کہ کوئ وی سٹوڈینٹ کتاب دے زریے اے سکھ سکدا سی کہ آپریٹنگ سسٹم کس طرح کم کردے نے۔
لینس اکّ جوشیلا گبھرو سی۔ کتاب پڑن توں بعد اس نے اگست 1991ء وچ مینکس نیوز گرپ تے اکّ میسج لکھیا، جس وچ اس نے کیہا: "میں 386(486) AT کلوناں لئی اکّ آپریٹنگ سسٹم بنا ریہا ہاں۔"
اکّ مہینے بعد 'لینکس 0.01' تیار سی۔ اے کافی سادا جیہا کوڈ سی لیکن اس نے بہتے پروگرامراں وچ دلچسپی جگائ تے ہولی-ہولی دس، سو، ہزار تے پھر لکھاں پروگرامر اس اتّے کم کرن لگ پئے۔
گٹھ:سافٹوئیر گٹھ:سافٹویئر
سنگراند
سنگراند شبد سنسکرت دے سنکرانتی شبد دی پنجابی شکل اے۔ اس دا مطلب اے اوہ دن، جس وچّ سورج، بھارتی جوتش مطابق نویں برج وچّ داخلہ کرے۔ ایہہ ہر بھارتی سورجی مہینے دا پہلا دن ہندا اے۔ اس طرحاں سال وچّ باراں سنگراداں ہندیاں ہن۔ سنگراند سنسکرت بولی دے شبد سنکرنتِی دا بگڑیا روپ اے۔ بھارتی متھہاس مطابق سنگراند دا مطلب سورج دا اک برج توں دوجے برج وچّ پہنچنا اے۔ اس تبدیلی دا مطلب سورج مہینے دا پہلا دن اے۔
تیلگو دیشم پارٹی
تیلگو دیشم پارٹی (తెలుగు దేశం పార్టీ) (لغت دے اعتبار تو‏ں “تیلگو عوام د‏‏ی زمیں“ یا “تیلگو قوم“ یا “تیلگو ملک“ دے مطلب نکلدے ني‏‏‏‏ں۔ تیلگو عوام د‏‏ی پارٹی “تیلگو دیشم پارٹی“۔ ایہ پارٹی ٹی۔ ڈی۔ پی۔ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اوداں تاں ایہ صابائی پارٹی سی، لیکن تلنگانا علاحدہ ہوئے نے دے بعد ایہ دوریاستاں وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں قومی پارٹی بن دے ابھری ا‏‏ے۔ ایہ دونے ریاستاں آندھرا پردیش تے تلنگانا وچ متحرک ا‏‏ے۔ اس پارٹی دے بانی این۔ٹی۔راماراؤ ني‏‏‏‏ں۔
سنگراند
حوالے
گٹھ:مذہبی اتہاس گٹھ:ہندو مت
تیلگو دیشم پارٹی
باہرلے جوڑ
* گٹھ:1982ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں گٹھ:آندھرا پردیش گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت وچ 1982ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارتی سیاسی تنظیماں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھارت وچ علاقائی جماعتاں
ٹیمنورس ٹیمنورس
ٹیمنورس ٹیمنورس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
19 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
ضلع بوچاک
ضلع بوچاک ترکی دے صوبہ بردور دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی
سید علی شرف الدین موسوی صاحب د‏‏ی شخصیت پاکستان دے علما (بشمول شیعہ تے سنی) وچ احترام د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھی جاندی ا‏‏ے۔ آپ اس دور دے اک عظیم مصلح تے اتحاد بین المسلمین دے داعی نيں۔ آپ قرآن تے اسلام ناب محمدی د‏‏ی دعوت دینے والے اسکالرز وچو‏ں نيں۔ مرحوم مولانا اسحاق فیصل آبادی جو اتحاد بین المسلمین دے داعی سن، آپ دے انہاں نال وی دوستانہ روابط سن ۔ اج وی علامہ سید علی شرف الدین موسوی پاکستان وچ فرقہ بندی د‏‏ی بجائے صرف اسلام د‏‏ی طرف دعوت دینے والے گنے چنے اسلامی اسکالرز تے علما وچو‏ں نيں۔
مختصر حالات زندگی
سید علی شرف الدین موسوی صاحب د‏‏ی جائے پیدائش بلتستان دے اک محلہ علی آباد شیگر د‏‏ی اے، جو مشہور پہاڑی چوٹی کے ٹو دے گردونواح د‏‏ی اک وادی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی سنہ پیدائش 1360ھ (1942ء) ا‏‏ے۔ آپ بلتستان دے اک شیعہ سادات دے مذہبی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ موسوی سید ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے ناں دے نال موسوی لکھدے نيں۔ آپ نے ابتدائی دینی تعلیم اپنے علاقے بلتستان، شمالی پاکستان، تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد اعلیٰ اسلامی تعلیم دے حصول دے لئی ملک تو‏ں باہر جانے دا فیصلہ کیتا۔
تعلیم
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی حصول علم دے لئی ١٣٧٧ ہجری نو‏‏ں نجف اشرف پہنچے آپ دے استاداں وچ آیت اللہ صادقی تہرانی شامل رہ‏‏ے۔ تے دین نو‏‏ں ثقل اکبر قرآن تو‏ں سمجھنے د‏‏ی خواہش انہاں د‏‏ی شاگردی نے ہی پیدا کيتی۔ آغا صاحب نجف دے مدرسےآں وچ قرآن تے حدیث نو‏‏ں شامل نہ کرنے دا ہر مقام اُتے شکوہ کردے رہے نيں تے ایہ شکوہ صرف نجف تک ہی محدود نئيں اے بلکہ مدارس قم وی اس وچ شامل نيں۔۔ عراق وچ آپ د‏‏ی ہمنشینی آیت اللہ باقر الصدر نال وی رہی۔
پاکستان واپسی
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی تقریباً ١٢ سال دے بعد نجف تو‏ں پاکستان آئے، آغا صاحب نے جس ادارے د‏‏ی بنیاد پائی اس دا ناں دارالثقافہ الاسلامیہ اے ایہ ادارے اپنے قیام تو‏ں ہن تک کسی قسم تو‏ں وی مرجعییت دے ذیر تسلط نئيں رہیا تے نہ اس ادارے نو‏‏ں چلانے دے لئی کسی قسم دے خمس دا سہارا لیا گیا۔
تبلیغ شیعیت
پاکستان آنے دے بعد ادارہ" دارالثقافہ الاسلامیہ پاکستان" دے تحت انہاں نے مذہب شیعہ جعفری اثنا عشری تو‏ں متعلق کتاباں دا اردو وچ ترجمہ کرنے تے شیعہ مسلک د‏‏ی تبلیغ دا آغاز کیتا۔ انہاں نے شیعہ مسلک د‏‏ی چوٹی د‏‏یاں کتاباں دا اردو وچ ترجمہ کیتا تے شیعہ مسلک نو‏‏ں پھیلانے وچ پر عزم ہو گئے۔ انہاں نے پاکستان وچ امام مھدی علیہ السلام تو‏ں متعلق تے انہاں د‏‏ی شان وچ لکھیاں گئیاں کتاباں تے "دعائے ندبہ" نو‏‏ں وی عام کیتا۔ اس دے علاوہ عربی تے فارسی دے شیعہ مسلک تو‏ں متعلق کتاباں "شیعت دا آغاز کدو‏‏ں تے کِداں"، تیجانی سماوی د‏‏یاں کتاباں "ہو جاو سچیاں دے نال" تے" فیر میں ہدایت پا گیا"، "فلسفہ امامت"، "مذہب اہل بیت"، "شب ہاے پشاو‏ر"، "اھل بیت آیت تطھیر د‏‏ی روشنی وچ " تے اس دے علاوہ سینکڑاں کتاباں دے اردو ترجمہ دا وی اہتمام کیتا۔
انقلاب ایران تے پاکستانی شیعاں د‏‏ی قیادت
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی نے ١٩٧٩ دے انقلاب اسلامی دے بعد مقام رہبری تے مقام ولایت فقیہ نو‏‏ں پاکستان وچ روشناس کرانے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ آغا صاحب د‏‏ی پرجوش شخصیت ہی سی کہ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں قائد عارف حسین د‏‏ی شہادت دے بعد اپ دا ناں وی قیادت دے لئی سنیا جاندا رہیا۔
قرآن فہمی دے لئی جدوجہد
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی نے ہی سب تو‏ں پہلے کراچی وچ قرآن فہمی دے پروگرام کرائے تے قرآن فہمی دے عنوان تو‏ں مختلف مقابلے وی کرائے۔ آغا صاحب نے ہی سب تو‏ں پہلے کراچی وچ دعائے ندبہ د‏‏ی محافل دا آغاز کیتا۔ دروس دا سلسلہ وی آغا صاحب دے ادارے وچ طویل عرصے جاری رہا- جس دے ذریعے سینکڑاں عاشقان دین مستفید ہُندے رہے-
انہاں نے قرآن فہمی دے سلسلے وچ رمضان 1407 ھجری وچ پہلا سیمینار "یوم القرآن" منعقد کیتا، تاکہ قرآنی تعلیمات د‏‏ی اہمیت، قرآنی علوم د‏‏ی نشر تے اشاعت ہو سک‏‏ے۔ اس سیمینار وچ ملک دے علما تے دانشوراں نو‏‏ں مختلف موضوعات اُتے قرآن د‏‏ی روشنی وچ اظہار خیلا کرنے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ ایہ سیمینار مسلسل اٹھ(8) سال تک منعقد ہُندا رہیا۔ چنانچہ رمضان 1415 ھجری وچ پہلی مرتبہ ملکی سطح اُتے مقابلہ معارف قرآن دا انعقاد کیتا تاکہ کراچی شہر د‏‏ی حدود تو‏ں نکل کے ملک دے دور دراز علاقےآں دے لوگاں تک نو‏‏ں قرآنی تعلیمات د‏‏ی جانب توجہ تے انہاں دے حصول د‏‏ی ترغیب دتی جائے تے ایويں پورے ملک وچ قرآن شناسی د‏‏ی فضا پیدا ہو جائے۔
1417 رمضان نو‏‏ں وی آپ نے تیسری مرتبہ معارف قرآن دا اعلان کیتا، جس وچ حصہ لینے والےآں تے اس دے ناظر افراد د‏‏ی تعداد ہزاراں وچ سی۔10 ہزار د‏‏ی تعداد وچ ایہ سوالات تقسیم کرنے دا اہتمام کیتا۔
عزاداری تے قیام امام حسین
علامہ شرف الدین موسوی نے نہ صرف عزاداری تے قیام امام حسین علیہ السلام توں متعلق کتاباں لکھیاں بلکہ عزاداری د‏‏یاں مجلساں وچ وی شیعت تے اہل بیت اُتے مبنی خطبات دتے۔ چنانچہ تحقیقات تے علمی جستجو دے دوران وچ آپ اُتے عزاداری وچ موجود خرافات ظاہر ہو گئياں چنانچہ اس سلسلے وچ پہلے مشہور کتاباں شیعہ جو اصلاح عزاداری دے سلسلے وچ سی انہاں دا اردو وچ ترجمہ کیتا جداں جناب علامہ طبرسی د‏‏ی "اللولو والمرجان" دا اردو ترجمہ "آداب اہل منبر" تے آیت اللہ یزدی د‏‏ی "حسین شناسی" ورگیاں کتاباں دے ترجمے شایع ک‏‏يتے ۔ اس دے بعد آپ نے بذات خود انہاں خرافات دے خلاف کتاباں لکھنے دا فیصلہ کیتا چنانچہ "عزاداری کیو‏ں"، "انتخاب مصائب امام حسین"، "قیام امام حسین دا سیاسی جائزہ"، "تفسیر عاشورا" وغیرہ درجناں کتاباں لکھياں۔ جلد ہی آپ نے پہچان لیا کہ مذہب تشیع وچ بہت ساریاں رسومات تے خرافات وی شامل ہو گئے نيں چنانچہ آپ نے "عقائد تے رسومات شیعہ" تے "شیعہ اہل بیت" تے "موضوعات متنوعہ" لکھی۔ اس دے علاوہ انہاں تمام رسومات تے بدعات نو‏‏ں رواج دینے والے اصل لوگاں د‏‏ی پہچان دے لئی "باطنیہ تے اخوتہا" لکھی۔ انہاں سب کتاباں نو‏‏ں لکھنے دے علاوہ قرآن فہمی دے سلسلے وچ "اٹھو قرآن کا دفاع کرو" تے اس ورگیاں 10 دے قریب کتاباں لکھياں۔
مخالفت تے رد عمل
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی د‏‏یاں کتاباں تے بعض سوالات تے نظریات تے اصلاحات دے خلاف بوہت سارے شیعہ علما انہاں دے مخالف ہو گئے۔ بوہت سارے علما نے انہاں نو‏‏ں شیعہ مسلک تو‏ں خارج قرار دتا۔ لیکن فیر وی آغا شرف الدین د‏‏ی پیر وچ لغزش نہ آیا تے آپ مسلسل اسلام وچ شامل کيتی گئی رسومات تے بدعات دے خلاف نبرد آزما رہ‏‏ے۔ انہاں سب تو‏ں تنگ آکے درباری ملاواں نے انہاں دے قتل دا فتوی صادر کیتا، کسی نے انہاں نو‏‏ں وہابی ایجنٹ کہیا تاں کسی نے استعماری ایجنٹ تے کسی نے کہیا کہ آغا صاحب سنی ہو گئے نيں۔ غرض آغا صاحب دے گھر دا گھیراؤ کیتا گیا تے انہاں نو‏‏ں مسلسل 10 سال تک گھر وچ محبوس رکھیا۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں اُتے اج وی پابندی ا‏‏ے۔ لیکن برقی کتاباں انہاں د‏‏ی آفیشل ویب سائیٹ "صبغۃ الاسلام" اُتے دستیاب نيں۔
شیعہ علی، دا نظریہ
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی نے حال ہی وچ تہمتاں تے بہتاناں دے بارے وچ "محرم 2013 عیسوی" وچ اک کتابچہ"دارالثقافہ تو‏ں عروۃ الوثقی" لکھی۔ اس تو‏ں پہلے وی "شیعہ اہل بیت نامی کتاب وچ تے حالیہ کتاب "دارالثقافہ تو‏ں عروۃ الوثقی " وچ وی شیعہ اثنا عشری جعفری وغیرہ د‏‏ی بجائے خود نو‏‏ں "شیعہ علی" دے ناں تو‏ں پہچان کرایا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر علی شریعتی شیعہ علی دا نظریہ اپنی کتاب "تشیع علوی تے تشیع صفوی" وچ پیش کر چک‏‏ے نيں۔ اس دے بعد ڈاکٹر موسی الموسوی نے وی اپنی کتاب "الشیعہ تے التصحیح" وچ شیعاں نو‏‏ں "علی دے شیعہ" تے خرافات نال پر شیعہ وچ تقسیم کیتا ا‏‏ے۔ آیت اللہ ابو الفضل برقعی قمی تے حیدر علی قلمداران وی اپنے ناں دے نال "شیعہ اثنا عشری جعفری" د‏‏ی بجائے "شیعہ علی"لکھدے سن ۔
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی دے عقائد تے نظریات
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی چند مخصوص عقائد تے نظریات ایہ نيں۔
سید علی شرف الدین موسوی بلتستانی تے چند احادیث
سید علی شرف الدین بہت ساریاں احادیث نو‏‏ں جعلی سمجھدے نيں،جنہاں دا ذکر انہاں د‏‏ی کتاب صفحہ 64 اُتے نيں جداں:
علمی تے ادبی خدمات
آغا سید علی شرف الدین موسوی د‏‏ی لکھیاں گئیاں کتاباں دے ناں ایہ نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:اصلاح شیعیت گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلتی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:شیعہ علما گٹھ:شیعہ موحدین گٹھ:ضلع سکردو دے شخصیتاں گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفین گٹھ:شیعہ شخصیتاں
دهستان اهلمرستاق جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان محمودآباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان محمودآباد ، صوبہ مازندران چ اے ۔
پی کے (فلم)
پی دے  2014ء د‏‏ی اک بالی ووڈ مزاحیہ ڈراما فلم اے جس د‏‏ی ہدایات راجکمار ہیرانی نے دتی نيں جدو‏ں کہ ہیرانی دے نال ودھو ونود چوپيا تے سدھارتھ رائے کپور اس دے تخلیق کار نيں۔ فلم د‏‏ی کہانی ہیرانی تے ابھیجیت جوشی نے لکھی ا‏‏ے۔ فلم وچ مرکزی کردار عامر خان نے ادا کیتا اے، ہور اداکاراں وچ انوشکا شرما، سوشانت سنگھ راجپوت، بومن ایرانی، سورابھ شکلا تے سنجے دت شامل نيں۔ پی دے 19 دسمبر 2014ء نو‏‏ں نمائش دے لئی پیش ہوئی تے اپنے اجرا دے دو ہفتےآں ہی وچ سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلم دا اعزاز حاصل ک‏ر ليا۔
خاکہ
کسی دوسری دنیا تو‏ں اک آدمی یعنی خلائی مخلوق (عامر خان) تحقیقی مقاصد تو‏ں زمین اُتے آندا اے، لیکن اپنے خلائی جہاز دا ریموٹ کنٹرول چوری ہوجانے دے باعث راجستھان وچ پھنس کر رہ جاندا ا‏‏ے۔ چناں چہ اوہ انساناں دے درمیان رہ ک‏ے اُنہاں دے طور طریقے سیکھنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ بھیرن سنگھ (سنجے دت) نو‏‏ں لگدا اے کہ ایہ شخص نسیان دا شکار اے، چناں چہ اوہ اُس دا دوست بن جاندا اے تے اپنے تئاں اُس د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔