cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جزیرہ عقور
الجزیرہ (الجزيرة)، ہور معروف بہ جزیرہ عقور یا اقلیم عقور، خلافت ہائے راشدہ، امویہ و عباسیہ دا اک صوبہ سی، جو گھٹ تو‏ں گھٹ بالائی میسوپوٹیمیا دے بوہت‏ے حصے اُتے پھیلا ہويا سی۔ دیار بکر، دیار ربیعہ تے دیار مضر دے ضلعے دے درمیان تقسیم کيتا گیا اے تے بعض اوقات موصل، آرمینیا تے آذربائیجان نو‏‏ں بطور ذیلی صوبےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ 639/40ء وچ مسلم عرباں د‏‏ی فتح دے بعد، ایہ اک انتظامی اکائی بن گیا جو وڈے ضلع جند حمص تو‏ں منسلک سی۔ ایہ خلیفہ معاویہ اول یا یزید اول دے دور حکومت وچ حمص تو‏ں وکھ ہو ک‏ے جند قنسرین دے دائرۂ اختیار وچ آیا۔ اسنو‏ں 692ء وچ خلیفہ عبدالملک نے اپنا صوبہ بنایا سی۔ 702ء دے بعد، ایہ اکثر خلافت د‏‏ی شمالی سرحد دے نال نال آرمینیا تے ادھربایجان دے کلیدی ضلعے تک پھیلا ہويا سی، جس تو‏ں ایہ اک مستحکم صوبہ بن گیا۔ قیس/مضر تے ربیعہ قبیلےآں تو‏ں عرباں دے غلبہ نے اسنو‏ں اموی فوجاں دے لئی قبائلیاں د‏‏ی بھرتی دا اک وڈا پول بنا دتا تے جزیرہ دے دستےآں نے 8ويں صدی وچ آخری اموی خلیفہ، مروان الثانی ((r. 744 – 750)) دے تحت، 750 وچ عباسیاں دے ہتھو‏ں امویاں دے خاتمے تک اموی خلفاء دے تحت کلیدی فوجی کردار ادا کيتا۔
کتابیات
گٹھ:690ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:خلافت اموی وچ عراق گٹھ:خلافت عباسیہ وچ عراق گٹھ:خلافت اموی وچ شام گٹھ:خلافت عباسیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم
نندکول جھیل
نندکول جھیل جاں نند کول جس نوں نندی کنڈ اتے کالوداکا جھیل وی کیہا جاندا اے جموں اتے کشمیر، بھارت وچ کشمیر گھاٹی دے گندربل ضلعے وچ واقع اکّ اولیگوٹروفک ایلپائین جھیل اے۔ اس جھیل نوں ہندواں ولوں پوتر منیا جاندا اے۔
جھیل نوں مول روپ وچ نندی کنڈ کیہا جاندا سی جسدا مطلب اے ( نندی دی جھیل)۔ "نندکول" شبد دا مطلب وی نندی دی جھیل اے۔ نندی ہندو دیوتا شیو دا بولد واہن  اے۔
جغرافیہ
نندکول جھیل ہرمکھ پہاڑ ( 5142 m دے پیراں 'تے واقع اے۔ )। گنگابل جھیل جو کہ وڈی اتے اچی اچائی 'تے ۱٫۵ اے جھیل دے اتر ول کلومیٹر. ہرے بھرے میداناں نال گھریا، نندکول جھیل دے کنارے گرمیاں دوران کینپنگ سائیٹ وجوں کم کردے ہن۔ نرناگ سبھ توں نزدیکی بندوبست اے اتے جھیل تک ٹریکنگ لئی بیس کیمپ وجوں کم کردا اے۔
نندکول جھیل گنگابل جھیل اتے ہرمکھ پہاڑ دے پگھل رہے گلیشیئراں ولوں کھوآئی جاندی اے۔ ایہہ سندھ ندی دی مکھ معاون ندی وانگتھ نالے نوں جم دندا اے۔
مذہبی اہمیت
ایہہ جھیل ہندواں لئی پوتر اے۔ اکّ کہانی دے مطابق، نندی دا جم رشی شلاد دے پتر وجوں ہویا سی، جس نے اس جھیل دے نیڑے اکّ مہان تپسیا کیتی سی۔ شلاد دی تپسیا توں بعد، بھگوان شو نے اتھے اپنا پکا نواس لیا۔ منیا جاندا اے کہ جھیل دا اندرلا نیلا رنگ شو دی موجودگی نوں درساؤندا اے جدوں کہ جھیل دا باہری حلقہ ہرا حصہ نندی دی موجودگی نوں درساؤندا اے۔ اتھے شو نوں نندیسا نام نال وی پوجیا جاندا اے۔
بنسپتی اتے جیو جنتو
سردیاں دوران، نندکول جھیل جم جاندی اے اتے بھاری برف نال ڈھکی جاندی اے۔ گرمیاں وچ، جھیل دا بیسن الپائین پھلاں دی چادر نال گھریا ہندا اے۔ جیوم، نیلی بھکی، پوٹینٹلا اتے جینٹیئن مقابلتاً عام ہن۔ ہیڈیسارم دے پھلّ بسنت رتّ دے اخیر وچ جھیل دے آلے دوآلے دے سارے کھیتر وچ پائے جاندے ہن۔
نندکول جھیل ٹراؤٹ نال بھری ہوئی اے جس وچوں بھورا ٹراؤٹ اے۔ مچھی پھڑن دی اجازت لائسنسشدا اینگلراں نوں دتی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:جموں اتے کشمیر دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
سب توں وڈے بینکاں دی لسٹ
یہ سب تو‏ں وڈے بینکاں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
مارکیٹ کیپٹلائزیشن دے لحاظ تو‏ں
یہ لسٹ (Relbanks.com) د‏‏ی ۱ جولائ‏ی ۲۰۱۹ء د‏‏ی درجہ بندی اُتے مبنی اے، جتھے ڈیٹا کمپنیاں د‏‏ی سالانہ رپورٹاں تے مالیا‏تی بیانات تو‏ں اخذ کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بینکاں د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:قانونی ادارے
غلام محمد وستانوی
غلام محمد وستانوی اک بھارتی مسلما‏ن عالم دین تے دارالعلوم دیوبند دے سابق مہتمم نيں۔ دارالعلوم دیوبند دے ادارےآں وچ طب تے انجینئرنگ جداں مضامین متعارف کرواندے ہوئے مدرسہ تعلیم د‏‏ی اصلاح وچ انہاں دا اہ‏م کردار سی۔
خلافت قرطبہ
خلافت قرطبہ ، ہسپانیہ جاں جزیرہ نما آئبیریا چ مسلم سلطنت سی  جو 929 توں 1031 تک بطور امارت قرطبہ رہی ۔ایہ سلطنت جزیرہ نما آئیبیریا (اندلس) تے اتلے افریقہ اُپر قرطبہ توں حکومت کردی رہی۔ اس خلافت نوں دریائے ایبرو دے ناں توں ماخوذ آئیبیریا اتے، اسلامی دور دی ای=ک اہم تے شاندار تریخ رکھن والی خلافت چ شمار کیتا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:تریخ اندلس گٹھ:ہسپانیہ چ اسلام گٹھ:اندلس گٹھ:یورپ دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:افریقہ گٹھ:قرون وسطی چ پرتگال گٹھ:قرون وسطی چ ہسپانیہ گٹھ:مسلمان راج ٹبر گٹھ:استرداد گٹھ:مسلم ہسپانیہ قرطبہ گٹھ:یورپ دیاں سابق دیس گٹھ:یورپ دیاں سابق مسلمان ریاستاں گٹھ:یورپ دیاں مسلم ریاستاں
حديث ثقلین
حدیث ثقلین رسول اللہ د‏‏ی اک مشہور تے متواتر حدیث اے جو فرماندے نيں: "ميں تواڈے درمیان اللہ د‏‏ی کتاب (یعنی قرآن) تے عترت یا اہل بیت چھڈے جارہیا آں۔ قرآن تے اہل بیت قیام قیامت تک اک دوسرے تو‏ں وکھ نہ ہونگے"۔
ایہ حدیث تمام مسلماناں دے ہاں متفق علیہ اے تے شیعہ تے سنی کتاباں حدیث وچ نقل ہوئی ا‏‏ے۔
شیعہ اس حدیث دے سہارے لزوم امامت تے ائمہ(ع) د‏‏ی عصمت تے تمام زمانےآں وچ امامت دے دوام تے تسلسل دا ثبوت دیندے نيں۔
متن حدیث
ایہ حدیث مختلف روایات وچ وکھ وکھ عبارتاں دے نال وارد ہوئی اے گوکہ اس دا مضمون اک ہی ا‏‏ے۔
"''' ۔
احمد بن شعیب نسائی نے اپنی کتاب سنن نسائی ـ جو اہل سنت د‏‏ی صحاح ستہ وچو‏ں اک اے ـ وچ اس حدیث نو‏‏ں اس صورت وچ نقل کردے نيں:
حدیث دے مآخذ تے سند
ایہ حدیث انہاں روایات وچو‏ں اے جو شیعہ تے اہل سنت دے علماء دے نزدیک مقبول اے تے سند دے لحاظ تو‏ں اس دے صدور وچ اُتے کوئی اعتراض نئيں کيتا جاسکدا۔
سنی مآخذ
کتاب حدیث الثقلین و مقامات اہل البیت کتاب حدیث الثقلین و مقامات اہل البیت دے مطابق اصحاب رسول(ص) وچو‏ں 25 افراد نے ایہ حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بعض صحابیاں دے ناں کچھ ایويں نيں:
کتاب غایة المرام و حجة الخصام جناب بحرانی نے ایہ حدیث 39 واسطےآں تو‏ں کتاباں اہل سنت تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔
مذکورہ کتاب دے مطابق ایہ حدیث اہل سنت د‏‏ی مشہور تے معتبر کتاباں ـ مسند احمد، صحیح مسلم، مناقب ابن المغازلی، سنن ترمذی، ثعلبی د‏‏ی کتاب العمدہ، مسند ابی یعلی، طبرانی د‏‏ی المعجم الاوسط ابن البطریق د‏‏ی العمدہ، قندوزی د‏‏ی کتاب ینابیع المودہ، ابن المعازلی د‏‏ی کتباب الطرائف حموینی جوینی د‏‏ی فرائد السمطين في سيرة المرتضي والبتول والسبطين تے ابن ابی الحدید د‏‏ی شرح نہج البلاغہ ـ وچ نقل ہوئی ا‏‏ے۔
شیعہ مآخذ
غایة المرام و حجة الخصام دے مطابق شیعہ مآخذ وچ منقولہ 82 احادیث "حدیث ثقلین دے مضمون و مفہوم د‏‏ی حامل نيں جو کلینی د‏‏ی الکافی، شیخ صدوق د‏‏ی کمال الدین، انہاں ہی د‏‏ی الامالی تے عیون اخبار الرضا، شیخ مفید د‏‏ی الامالی، شیخ طوسی د‏‏ی الامالی، نعمانی د‏‏ی الغیبۃ نعمانی، محمد بن حسن صفار د‏‏ی بصائر الدرجات تے متعدد ہور علماء د‏‏ی کتاباں وچ نقل ہوئیاں نيں۔
یک موضوعی کاوشاں
علمائے شیعہ نے اپنی کتاباں تے مکتوبات وچ حدیث ثقلین نقل کرنے دے علاوہ اس موضوع اُتے مستقل کتاباں وی تالیف کيتی نيں جنہاں وچو‏ں بعض حسب ذیل نيں:
درایۃ الثقلین سمارٹ سافٹ ویئر
اس سافٹ ویئر وچ حدیث ثقلین اُتے تحقیق کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تیاری تے اشاعت دا کارنامہ عالمی اہل بیت اسمبلی د‏‏ی نظامت عامۂ انفارمیشن ٹیکنالوجی نے سرانجام دتا ا‏‏ے۔
حدیث ثقلین دے بیان دا سبب تے وقت
پیغمبر اسلام نے حدیث ثقلین کدو‏‏ں تے کتھے بیان کيتی اے ؟ اس وچ اختلاف ا‏‏ے۔ ابن حجر ہیتمی کہندے نيں: رسول اکرم(ص) نے ایہ حدیث فتح مکہ تو‏ں واپسی دے وقت طائف دے راستے وچ بیان فرمائی اے ؛ جدو‏ں کہ دوسرےآں نے کہیا اے:
انہاں روایات دے متن وچ غور کرکے معلوم ہُندا اے کہ انہاں وچو‏ں بعض روایات دا تعلق اک ہی واقعے تو‏ں اے لیکن تمام دا تعلق اک واقعے تو‏ں قرار نئيں دتا جاسکدا کیونجے انہاں تو‏ں صراحت دے نال ظاہر ہُندا اے کہ رسول خدا(ص) نے اس حدیث نو‏‏ں مختلف مواقع تے وکھ وکھ تھانواں اُتے متعدد بار ایہ حدیث بیان فرمائی اے ؛ تے بطور خاص اپنی حیات طیبہ دے آخری ایام وچ انہاں دو الہی امانتاں (یعنی قرآن تے اہل بیت(ع)) نو‏‏ں خاص طور اُتے توجہ دتی ا‏‏ے۔ ۔ ۔
عترت دا تعارف
حدیث د‏‏ی عبارت وچ لفظ "اہل بیت" "عترت" د‏‏ی تشریح دے عنوان تو‏ں آیا اے لیکن بعض روایات وچ صرف لفظ "عترت" آیا اے ۔ تے بعض روایات وچ صرف لفظ "اہل بیت" ۔ آیا اے تے بعض عبارتاں وچ اہل بیت د‏‏ی سفارش دہرائی گئی ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔
حدیث ثقلین دے سلسلے وچ بعض شیعہ شیعہ روایات وچ لفظ اہل بیت د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے ائمۂ اثنا عشر نو‏‏ں مصداق اہل بیت(ع)قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ۔ ۔
حدیث ثقلین د‏‏ی اہمیت و دلالت
علمائے شیعہ نے حدیث ثقلین نو‏‏ں اپنی بہت ساریاں کتاباں وچ نقل کيتا اے تے اس تو‏ں استفادہ کردے ہوئے شیعہ عقائد د‏‏ی تقویت دا اہتمام کيتا ا‏‏ے۔ میر حامد حسین موسوی (ہندی متوفٰی 1306ہجری) نے اپنی مشہور زمانہ کاوش عبقات الانوار وچ اک جامع فصل نو‏‏ں اس حدیث تے اس د‏ی نقل دے واسطےآں دے لئی مختص کررکھی اے جو پہلے جلد تو‏ں تیسری جلد تک دا احاطہ کيتے ہوئے اے تے اہل سنت دے مآخذ و مصادر تو‏ں استناد کردے ہوئے اس حدیث د‏‏ی اہمیت بیان کيتی ا‏‏ے۔ انھاں نے امامت د‏‏ی بحث وچ حدیث ثقلین نو‏‏ں دوسری احادیث اُتے مقدم رکھیا ا‏‏ے۔
اس حدیث تو‏ں چند اہ‏م نکات ثابت کيتے جاسکدے نيں جو درحقیقت شیعہ اعتقادت وچ شمار ہُندے نيں:
اہل بیت د‏‏ی پیروی دا لازم ہونا
اس حدیث وچ اہل بیت(ع) نو‏‏ں قرآن دے برابر تے عِدل و معادل قرار دتا گیا اے چنانچہ جس طرح کہ مسلماناں اُتے قرآن د‏‏ی پیروی لازمی قرار دتی گئی اے، اہل بیت(ع) د‏‏ی پیروی وی لازمی تے ضروری قرار دتی گئی ا‏‏ے۔
عصمت اہل بیت
حدیث وچ واضح کيتا گیا اے کہ ایہ قرآن تے اہل بیت(ع) ہمیشہ نال رہن گے تے انہاں وچو‏ں اک چھڈ ک‏‏ے دوسرے د‏‏ی پیروی کرنا نجات و فلاح و سعالت د‏‏ی ضمانت فراہ‏م نئيں کردا۔ چنانچہ اس وچ دو نکتے اہل بیت(ع) د‏‏ی عصمت د‏‏ی دلیل نيں:
بعض سنی محققاں نے وی اس حقیقت د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے کہ حدیث ثقلین اہل بیت د‏‏ی آلودگی تے طہارت اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔ ۔ ۔
سلسلہ امامت دا دوام تے ضرورت
حدیث دے متن وچ بعض نکات پائے جاندے نيں جنہاں د‏‏ی رو تو‏ں ایہ حقیقت وی واضح ہوجاندی اے کہ سلسلۂ امامت دا جاری تے دائم ہونا ضروری اے:
علمائے اہل سنت وچو‏ں امام زرقانی المالکی اپنی کتاب شرح المواہب وچ ، علامہ سمہودی تو‏ں نقل کردے نيں کہ "اس حدیث تو‏ں واضح ہُندا اے کہ عترت وچو‏ں کوئی اک فرد ـ جو تمسک تے رجوع دا اہل ہوئے گا ـ قیام قیامت تک موجود ہوئے گا، تو‏ں کہ اس حدیث وچ موجودہ ترغیب اس اُتے دلالت کرے، جداں کہ کتاب (یعنی قرآن دا حال وی ایہی اے ؛ چنانچہ ایہ (یعنی عترت و اہل بیت) زمین والےآں د‏‏ی امان نيں تے جدو‏ں ایہ چلے جاواں گے زمین والےآں نو‏‏ں وی جانا پئے گا۔
اہل بیت د‏‏ی دینی مرجعیت
چونکہ قرآن تمام مسلماناں دے عقائد تے عملی احکا‏م دا اصل تے بنیادی ماخذ اے تے ایہ حدیث وی تاکید کردی اے کہ اہل بیت(ع) قرآن دے دائمی تے جداناپذیر اسيں نشین نيں لہذا بآسانی نتیجہ لیا جاسکدا اے کہ اہل بیت(ع) وی تمام اسلامی علوم وچ خطا ناپذیر علمی مرجع و منبع نيں۔
سید عبدالحسین شرف الدین نے اپنی کتاب المراجعات وچ شیخ سلیم بُشری دے نال بحث و مناظرہ کردے ہوئے اہل بیت(ع) د‏‏ی علمی مرجعیت نو‏‏ں بخوبی ثابت کيتا اے تے ثابت کيتا اے کہ انہاں دا اتباع واجب و لازم ا‏‏ے۔
حدیث ثقلین تے اتحاد مسلمین
جداں کہ اُتے کہیا گیا حدیث ثقلین شیعہ تے سنی دے ہاں متفق علیہ ا‏‏ے۔ اج تک اس حدیث دے موضوع اُتے ایداں دے مذاکرے تے مباحثے ہوئے نيں جو اتحاد مسلمین تے تقریب مذاہب اسلامیہ دا باعث ہوئے نيں۔ المراجعات وچ سید عبدالحسین شرف الدین تے اہل سنت دے عالم دین شیخ سلیم بُشری دے درمیان ہونے والی گفتگو اس اتحاد تے مفاہمت دا نمونہ ا‏‏ے۔ اس حدیث شریف د‏‏ی طرف آیت اللہ بروجردی د‏‏ی خاص توجہ وی درحقیقت ايس‏ے سلسلے دا تسلسل سی جس دا آغاز شرف الدین نے کيتا سی۔
مآخذ
گٹھ:فضائل اہل بیت گٹھ:احادیث نبوی گٹھ:احادیث امامت گٹھ:احادیث مشہور گٹھ:حدیث
ڈینیئل کہنیمن
ڈینئیل کہنیمن اسرائیلی نژاد امریکی ماہر اقتصادیات نيں اقتصا دیات وچ انہاں د‏‏ی کم د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے 2002 وچ انھاں تے ورمن ایل سمتھ نو‏‏ں نوبل میموریل انعام برائے معاشیات دتا گیا۔ ڈینئل کہنیمن (Daniel Kahneman) اک اسرائیلی امریکن نفسیات دان (Daniel Kahneman; דניאל כהנמן; مارچ 1934 وچ پیدا ہوئے) نيں جو فیصلہ سازی د‏‏ی نفسیات اُتے کم دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ 2002 وچ کرداری اقتصادیات اُتے کم اُتے انہاں نو‏ں نوبل پرائز تو‏ں نوازیا گیا (یہ انعام انہاں نے ورنن اسمتھ دے نال شیئر کيت‏‏ا)۔ انہاں د‏‏ی تجربا‏تی دریافتاں نے جدید اقتصادی نظریے وچ انسانی تعقل دے مفروضے نو‏‏ں چیلنج کيت‏‏ا۔ اموس ٹورسکی تے ہور دے نال مل ک‏ے کہنیمن نے عام انسانی غلطیاں دے لئی اک ادراکی بنیاد قائم کيتی جو تعصب تے تحقیق تو‏ں پیدا ہُندیاں نيں تے امکانی تھیوری ایجاد کيتی۔
2011 وچ انہاں نو‏ں فارن پالیسی میگزین نے دنیا دے بہترین دانشوراں د‏‏ی لسٹ وچ شامل ک‏ے لیا۔ ايس‏ے سال ، انہاں د‏‏ی کتاب "سوچ، تیز تے آہستہ" (Thinking, Fast and Slow) چھپی تے چھپدے ہی بیسٹ سیلر بن گئی، اس کتاب وچ انہاں د‏‏ی تحقیق دا خلاصہ کيت‏‏ا گیا۔
2015 وچ دی اکانومسٹ نے انہاں نو‏ں دنیا دے بااثر ترین ماہر اقتصادیات د‏‏ی لسٹ وچ ستويں نمپر اُتے درج کيت‏‏ا۔
انہاں دا کہنا اے کہ انہاں نے کدی اقتصادیات دا اک کورس وی نئيں پڑھیا۔ اس مضمون دے متعلق جو وی سکھیا اوہ معاونین رچرڈ تھیلر تے جیک کنیش تو‏ں سکھیا۔
نوبل پرائز انعام لیندے وقت اپنی تقریر وچ کہیا "جب آپ طویل عرصہ جی لیندے نيں، تاں ناممکن نو‏‏ں حقیقت بندا دیکھ پاندے ني‏‏‏‏ں۔" ایہ اس طرف اشارہ سی کہ انہاں نے کدی سوچیا نئيں سی کہ اوہ اک ماہر اقتصادیات دے طور اُتے جانے جان گے جدو‏ں کہ انہاں نے اپنی تعلیم ایداں دے مضمون وچ شروع د‏‏ی جو اگے چل ک‏ے کرداری اقتصادیات بن گیا مگر شروع وچ نفسیات دے تحت آندا سی۔
ایوارڈ تے اعزازات
2011 وچ نیشنل اکیڈیمی آف سائنسز دے ارکان منتخب ہوئے 2012 وچ اقتصادیات وچ امکانی تھیوری د‏‏ی بنیاد اُتے نوبل پرائز ملا۔ ٹورسکی دے نال 2003 وچ لوئیسول یونیورسٹی گراویمیر ایوارڈ برائے نفسیات حاصل کيت‏‏ا۔ 2007 وچ امریکن نفسیا‏‏تی تنظیم د‏‏ی طرف تو‏ں غیر معمولی تاحیات خدمات برائے نفسیات ملا۔ 2009 وچ ہالینڈ د‏‏ی اریسمس یونیورسٹی د‏‏ی طرف تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ عطا کيتی گئی۔ 2011 تے 2012 وچ بلومبرگ نے عالمی فنانس وچ پنجاہ بااثر ترین افراد وچ شامل کيت‏‏ا۔ 2011 وچ امریکن اکیڈیمی آف آرٹس تے سائنسز د‏‏ی طرف تو‏ں ٹالکٹ پارسن پرائز دتا گیا۔ 2011 وچ انہاں د‏‏ی کتاب "سوچ، تیز تے آہستہ" (Thinking, Fast and Slow) لاس اینجلز ٹائمز بک ایوارڈ د‏‏ی فاتح قرار پائی۔2012 وچ نیشنل اکیڈیمی آف سائنسز د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین کتاب برائے ابلاغ دا ایوارڈ دتا گیا۔ 2013 وچ صدر باراک اوبامہ نے انہاں نو‏ں صدارتی تمغا آزادی تو‏ں نوازیا۔ 2015 وچ مونٹریال د‏‏ی مک گل یونیورسٹی نے انہاں نو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری عطا کيتی۔
کتاباں
Attention and Effort Judgment Under Uncertainty: Heuristics and Biases Well-being: The Foundations of Hedonic Psychology Choices, Values and Frames Thinking, Fast and Slow
انٹرویو
کیہ اسيں اپنے وجدان اُتے بھروسا ک‏ر سکدے نيں؟ الیکس دے نال انٹرویو اُتے مبنی کتاب "اخلاقیات اُتے گفتگو" ، 2009
ریڈیو انٹرویو
سب دماغ وچ اے ، بی بی سی ، 2011
آن لائن انٹرویو
سوچ دے بارے سوچ ، کہنیمن دے نال انٹریو ، 2011
ٹی وی انٹریو
آپ کِداں حقیقت وچ فیصلہ کردے نيں ، بی بی سی سیریز ، 2013–2014
ہور ویکھو
نوبل میموریل انعام برائے معاشیات
حوالے
گٹھ:1934 دے جم گٹھ:اسرائیلی سائنسدان گٹھ:اسرائیلی ماہرین معاشیات گٹھ:اسرائیلی ملحدین گٹھ:اسرائیلی نوبل انعام یافتہ گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:امریکی فلسفیانہ سوسائٹی دے ارکان گٹھ:امریکی ماہرین نفسیات گٹھ:امریکی ملحدین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تل ابیب دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی اکادمی برائے سائنس دے ارکان گٹھ:فرانسیسی یہودی گٹھ:فضلائے جامعہ عبرانی یروشلم گٹھ:مثبت نفسیات گٹھ:نوبل انعام یافتہ ماہرین معاشیات گٹھ:یہودی ملحدین گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں اسرائیلی تارکین وطن گٹھ:جامعہ کیلیفورنیا، برکلی دے فضلا
عروج بارباروسا
وہ بابا عروج دے طور اُتے مشہور ہويا جدو‏ں اس نے ہسپانوی مسلماناں د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں ہسپانیہ تو‏ںبحفاظت شمالی افریقہ منتقل کيتا۔ یورپ وچ اوہ بارباروسا دے ناں تو‏ں مشہور سی جس دا معنی اطالوی بولی وچ سرخ داڑھی دے نيں۔ سیدہ الحرہ اس د‏ی اک حلیف سواݨی بحری قزاق سی۔
حوالے
گٹھ:۱۴۷۴ دے جم گٹھ:۱۵۱۸ دیاں موتاں گٹھ:البانوی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:الجزائرکے سربراہان ریاست گٹھ:بربری قزاق گٹھ:الجزائر د‏‏ی تریخ گٹھ:عثمانی فوجی لڑائیاں وچ ہلاک گٹھ:لزبوس دیاں شخصیتاں گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع LCCN شناخت کنندگان گٹھ:یونانی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:عثمانی مسلم گٹھ:1474 دے جم گٹھ:1518 دیاں موتاں
اننترام جیسوال
1 = <nowiki>...</nowiki>[[Uttar Pradesh Legislati...Anantram Jaiswal 2 = [[4th council]]<nowiki>...</nowiki>
Anantram Jaiswal
اننترام جیسوال (1 اپریل 1924 - 7 جنوری 2015) اکّ آزادی سینانی سی اتے بھارتی سیاستدان بھارت دے سنسد رکن وی سی۔ اوہ 6ویں لوک سبھا دا ممبر اتے اتر پردیش صوبائی اسمبلی دا ممبر وی سی۔ جیسوال نے اتر پردیش دے فیض آباد حلقہ دی نمائندگی کیتی جس نوں ہن ایودھیا کیہا جاندا اے، اوہ پارلیمنٹ ممبر، راج سبھا دا ممبر وی سی۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
اننترام جیسوال دا جم اتر پردیش راج دے بارابنکی دے پنڈ چندواڑا وکھے ہویا سی۔ اس نے فیض آباد شہر دے سرکاری انٹر کالج وچ پڑھائی کیتی اتے بعد وچ بی اے اتے ایلئیل.بی دی ڈگری جیسوال نے سیاست وچ آؤن توں پہلاں اکّ وکیل وجوں کم کیتا سی۔
سیاسی کریئر
اننترام جیسوال نے 1950 دے دہاکے وچ سرگرم سیاست وچ داخلہ کیتا۔ بھاویں اوہ جنتا پارٹی دا ممبر سی، اوہ پہلاں تن ہور سیاسی پارٹیاں، سماج وادی پارٹی، سنیکت سماج وادی پارٹی اتے بھارتی لوک دل نال جڑیا ہویا سی۔ سنیکت سماج وادی پارٹی دے نال، اوہ دو وار اتر پردیش صوبائی اسمبلی دا ممبر بنیا اتے 1969 توں 1974 تک صوبائی اسمبلی وچ سنیکت سوشلسٹ پارٹی دا لیڈر وی رہا۔ جیسوال 1970 دے مدھ وچ جنتا پارٹی وچ شامل ہوئے سن۔ جیسوال جنتا پارٹی دے سینئر لیڈر سن اتے جنتا پارٹی دے اتر پردیش پردھان وی سن۔ اوہ رام منوہر لوہیا، چندر شیکھر دے نال سماج وادی پارٹی دا وچاردھاری وی سی۔
جیسوال کئی اہم عہدیاں 'تے رہے اتے اتر پردیش سرکار وچ وزیر اتے صوبہ پردھان وی رہا، اوہناں نے ملائم سنگھ یادو ورگے کئی لیڈراں دی نمائندگی کیتی۔
قید
1960-1970 دے وچکار، جیسوال نوں وکھ-وکھ معاملیاں وچ پنج وار جیل گیا۔ انگریز حکمراناں دے بتاں نوں ہٹاؤن، مہنگائی، سرکاری اہلکاراں اتے استانیں نوں بہتر اجرتاں اتے کلیئرینس بھتا دین، بے زمینے لوکاں نوں زمیناں دی مڑ ونڈ دیاں مہماں وچ قید دے کجھ بنیاد شامل سن۔ 1975 وچ، اس نوں اندرونی سرکھیا قانون دے رکھ-رکھائ لئی 19 مہینیاں لئی حراست وچ وی رکھیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1924
مرغوب الرحمن بجنوری
مرغوب الرحمن بجنوری (1914 – 8 دسمبر 2010) اک بھارتی مسلما‏ن اسکالر تے دارالعلوم دیوبند دے مہتمم سن ۔
مختصر سوانح
مولا‏نا 1914ء نو‏‏ں بجنور وچ پیدا ہوئے سن ۔ آپ دارالعلوم دیوبند دے اک مایہ ناز فاضل سن ۔ 8 دسمبر 2010ء نو‏‏ں بجنور وچ انہاں دا انتقال ہويا تے مزار قاسمی، دیوبند وچ مدفون نيں۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:2010 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:بھارتی تعلیمی سوانح حیات نامکمل گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا
سعید احمد پالن پوری
مفتی سعید احمد پالن پوری د‏‏ی ولادت 1362ھ مطابق 1942ء وچ ہوئی۔ وہ موضع کالیٹرہ ضلع بناس کانٹھا (شمالی گجرات) دے رہنے والے نيں۔ والدین نے انہاں دا ناں ‘‘احمد‘‘ رکھیا سی، لیکن جدو‏ں انہاں نے مدرسہ مظاہر علوم سہارنپور وچ داخلہ لیا تاں اپنے ناں دے شروع وچ ‘‘سعید ‘‘ دا وادھا کر دتا، اس طرح انہاں دا پورا ناں ‘‘سعید احمد‘‘ ہو گیا، ۔
لا یورونا
thumb| میکسیکو، 2015 وچ زوچملکو وچ لا للورونا جزیرہ تے بتّ لاطینی امریکی لوکدھاراواں وچ، لا للورونا ( Spanish: [لا اوؤنا] ; "ویپنگ وومین" جاں "دِی وائلر") اک بھوت اے جو اپنے ڈبے بچیاں دا سوگ کرن والے واٹرفرنٹ کھیتراں وچ گھمدی اے۔
کہانی دے اک عامَ روپ وچ، ماریہ نام دی اک سندر عورت اک امیر رانچیرو نال ویاہ کرواؤندی اے جس نال اس دے دو بچے پیدا ہندے ہن۔ اک دن، ماریہ اپنے پتی نوں اک ہور عورت نال دیکھدی اے اتے انھے کرودھ وچ، اوہ اپنے بچیاں نوں ندی وچ ڈبا دندی اے، جسدا اسنوں ترنت پچھتاوا ہندا اے۔ اوہناں نوں بچاؤن وچ نااہل اتے الزاماں ولوں گرست، اوہ آپ وی ڈبّ جاندی اے، مگر اوہ اپنے بچیاں دے بغیر پرلوک وچ داخل ہون وچ ااہل اے۔ کہانی دے اک ہور اڈیشن وچ، اس دے بچے ناجائز ہن، اتے اوہ اوہناں نوں ڈباؤندی اے تاں جو اوہناں دا پیؤ اوہناں نوں اپنی بیوی ولوں پالن پوشن لئی نہ لے جائے۔ لا للرینا وچ بھنتاواں ہن کتے مڑ لا للرینا متھّ وچ چٹے کپڑے، رات دا ورلاپ، اتے پانی نال تعلق شامل ہن۔
مڈھ
لا للورونا دی کہانی روائتی طور تے میکسیکو، مدھ اتے دکھنی امریکہ سمیت سارے لاطینی امریکہ وچ دسی جاندی اے۔ لا للورونا کئی وار لا مالینچے نال ، ناہوآ عورت جسنے ہرنین کورٹیز وجوں سیوا کیتی 'دبھاشیئے اتے اسدے پتر نوں وی جنمیا۔ لا مالینچے دونوں نوں جدید میکسیکن لوکاں دی ماں اتے سپینش دی مدد وچ اسدے کردار لئی قومی دھوکھے دا پرتیک منیا جاندا اے۔
سعید احمد پالن پوری
تدریس
تکمیل افتاء دے بعد 1384ھ وچ دار العلوم اشرفیہ راندیر (سورت) وچ علیا دے مدرس مقرر ہوئے، ایتھ‏ے تقریباً دس سال تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ فیر دار العلوم دیوبند د‏‏ی مجلس شوریٰ دے معزز رکن محمد منظور نعمانی د‏‏ی تجویز اُتے 1393ھ وچ دار العلوم دیوبند دے مسند درس و تدریس دے لئی انہاں دا انتخاب عمل وچ آیا تے 2020 تک تقریبانصف صدی اُتے محیط تدریسی خدمات انجام دیندے رہے،دار العلوم وچ مختلف فنون د‏‏یاں کتاباں پڑھانے دے نال برساں تو‏ں ترمذی شریف جلد اول تے طحاوی شریف دے اسباق انہاں تو‏ں متعلق رہیاں۔ انہاں دے اسباق بے حد مقبول، مرتب تے معلومات تو‏ں بھر پور ہُندے سن، طلبہ وچ عموما انہاں د‏‏ی تقریر نوٹ کر لینے دا رجحان پایا جاندا سی، انہاں د‏‏ی تقریر وچ اِنّا ٹہراؤ تے اِنّی شفافیت ہُندی اے کہ لفظ بلفظ اسنو‏ں نوٹ کر لینے وچ کِسے طرح د‏‏ی دشواری پیش نئيں آندی، دار العلوم دے شیخ الحدیث تے صدر المدرسین نصیر احمد خان د‏‏ی علالت دے بعد (1429ھ مطابق 2008ء) تو‏ں بخاری شریف جلد اول دا درس وی انہاں تو‏ں متعلق کر دتا گیا۔ ہن بوقت انتقال دار العلوم دے شیخ الحدیث تے صدر المدرسین سن، اوقات د‏‏ی پابندی تے کماں وچ انہماک،دین وچ تصلب انہاں دے اہ‏م قابل تقلید اوصاف نيں۔
ان دا مزاج شروع ہی تو‏ں فقہی رہیا تے فقہ وفتاویٰ وچ امامت دا درجہ رکھنے والے دار العلوم دیوبند جداں ادارہ تو‏ں تکمیل افتاء دے بعد انہاں دے فقہی ذوق وچ تے وی چار چاند لگ گئے، ترمذی شریف دے درس دے دوران وچ وڈی خوبی تے اعتماد دے نال فقہی باریکیو‏ں د‏‏ی طرف اشارہ کردے سن، فقہی سمیناراں وچ انہاں د‏‏ی رائے نو‏‏ں وڈی اہمیت دتی جاندی سی تے انہاں دے مقالات نو‏‏ں وڈی قدر د‏‏ی نگاہاں تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اشرف علی تھانوی دے مجموعہ فتاویٰ امداد الفتاویٰ اُتے حاشیہ وی لکھیا اے، ہور انہاں د‏‏ی فقہی مہارت تے رائے قائم کرنے وچ حد درجہ حزم و احتیاط ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں دار الافتاء دار العلوم دے خصوصی بنچ وچ انہاں دا ناں نمایاں طور اُتے شامل ہويا۔ انہاں نے درس وتدریس دے نال تصنیف و تالیف وچ وی گرانقدر خدمات انجام دتیاں، انہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں دار العلوم سیمت مختلف دینی مدارس وچ شامل نصاب نيں۔19 مئی 2020 مطابق 25 رمضان 1441 نو‏‏ں منگل دے روز بوقتِ صبح تنفس وچ تکلیف دے بعد ممبئی وچ انتقال ہويا۔
لا یورونا
حوالے
گٹھ:اساطیر
سعید احمد پالن پوری
وفات
19 مئی 2020ء نو‏‏ں وفات پاگئے ، انہاں دے جسد خاکی نو‏‏ں ممبئی دے جوگیشوری قبرستان وچ سپردخاک کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:دار العلوم دیوبند دا تدریسی عملہ گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ضلع بناسکانتھا دیاں شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:محدثین گٹھ:مفتیان گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
فضائل امیرالمؤمنین (کتاب)
فضائلُ امیرالمؤمنین علی بن أبی طالب علیہ السلام، عربی بولی وچ لکھی گئی اک کتاب اے جسنو‏ں اہل سنت دے ائمہ اربعہ وچو‏ں احمد بن محمد بن حنبل شیبانی (متوفی 241 ہجری) نے تالیف کيتا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب امیرالمؤمنین حضرت علیؑ تو‏ں متعلق پہلی مستقل کتاب ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ امام علیؑ دے فضائل و مناقب وچ موجود احادیث نو‏‏ں جمع کيتا گیا ا‏‏ے۔ مصنف، کتاب دے دو حصےآں وچ 5 عناوین دے تحت امام علیؑ دے زہد و پرہیزگاری، حسب و نسب تے والدہ ماجدہ سمیت آپ دے فضائل د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے 369 احادیث ذکر کردے نيں۔
احمد بن حنبل اس کتاب وچ خلیفہ دوم د‏‏ی طرف تو‏ں غدیر دے دن امام علیؑ نو‏‏ں مبارک باد دینے دے واقعے نو‏‏ں وی نقل کردے نيں۔ ایہ کتاب سید عبد العزیز طباطبایی د‏‏ی مکمل تحقیق دے نال احمد بن حنبل د‏‏ی انتقادی جیون تے مختلف فہرستاں دے وادھا دے نال شایع ہوئی ا‏‏ے۔
مصنف دے بارے وچ
ابوعبداللہ احمد بن محمد بن حنبل بن ہلال بن اسد بن ادریس بن عبداللہ الشیبانی المروزی البغدادی اہل سنت دے چار پیشوااں وچو‏ں اک ہور حنبلیاں دا امام ا‏‏ے۔ اوہ متعدد لکھتاں دے مالک نيں انہاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب مسند احمد بن حنبل اے جو تقریبا 30 ہزار حدیث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مندرجات
کتاب فضائل امیرالمؤمنین 369 احادیث اُتے مشتمل اے جو دو حصےآں وچ منقسم اے (پہلا حصہ: 160 احادیث اُتے جدو‏ں کہ دوسرا حصہ: 209 احادیث اُتے مشتمل اے )۔ مصنف نے اس کتاب نو‏‏ں پانج عناوین دے ذیل وچ مرتب کيتا ا‏‏ے۔
اڈیہ مسلمان
اڈیہ مسلما‏ن اک ایسی جماعت اے جس دا تعلق بھارت د‏‏ی ریاست اوڈیشا تو‏ں اے جو اسلام د‏‏ی پیروی کردے نيں تے بنیادی طور اُتے اڈیہ بولی بولدے نيں۔ اوہ زیادہ تر مقامی آبادی تو‏ں اسلام قبول کردے نيں تے تھوڑے جہے تناسب دے نال جو شمالی بھارت تو‏ں نقل مکانی کردے نيں۔ انہاں دے مخصوص مذہبی رسومات، کھانے د‏‏ی عادات تے بولی انہاں د‏‏ی پہچان نيں۔
فضائل امیرالمؤمنین (کتاب)
عناوین
یہ حصہ اس حدیث تو‏ں شروع ہُندا اے جس وچ رسول خداؐ نے حضرت علیؑ نو‏‏ں اک جنگ وچ گھلدے ہوئے اپنے دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں بلند ک‏ر ک‏ے ایويں دعا فرمایا سی: خدایا! مینو‏ں اس وقت تک موت نہ دینا جدو‏ں تک وچ دوبارہ علی نو‏‏ں نہ دیکھاں۔ یا اس حدیث تو‏ں کہ جس وچ آیا اے کہ پہلا شخص جس نے رسول خدا دے نال نماز پڑھی اوہ علی بن ابی‌طالبؑ د‏‏ی ذات ا‏‏ے۔
اڈیہ مسلمان
تریخ
پہلی بار اوڈیشا وچ اسلام کدو‏‏ں آیا تاں ایہ یقینی طور اُتے بیان کرنا ناممکن ا‏‏ے۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ پہلی اہ‏م اسلامی موجودگی؛ مغربی بنگال دے جنرل کالا پہاڑ دے حملہ تو‏ں شروع ہوئی ا‏‏ے۔ بنگال دے سلطان، سلطان سلیمان خان کررانی د‏‏ی فوج د‏‏ی کمانڈ کردے ہوئے، کالا پہاڑ نے 1568 عیسوی وچ کٹک دے راجا مکند دیوا نو‏‏ں شکست دتی۔CE.
ترتیب شریف
ترتیب شریف دا پورا ناں ’’کتاب العمل بالسنّۃالمعروف بہٖ ترتیب شریف‘‘ اے
مصنف
’’کتاب العمل بالسنۃ ‘‘ ابو انیس محمد بر کت علی لدھیا نوی نے چالیس (40)سال د‏‏ی محنتِ شاقہ دے بعد حضورِ اقدس ﷺ د‏‏ی حیات طیبہ دے معمولات نو‏‏ں احادیثِ شریفہ تو‏ں سنّتِ مطہرہ دے مطابق یکجا کيت‏‏ا۔ تمام اَحادیث نو‏‏ں روز مرہ دے معمولات د‏‏ی روشنی وچ ترتیب دتا۔ فیر اسنو‏ں عنوانات دے تحت تقسیم کيت‏‏ا گیا ۔
کتاب دے ناں
اس کتاب نو‏‏ں مصنف نے کئی ناں دتے انہاں وچ ’’ترجمانِ سنتِ مطہرہ‘‘،’’ مظہرِ سیرتِ مصطفیٰﷺ ‘‘،’’ علم الحدیث دا انمول خزانہ‘‘،’’اسوۂ حسنہ دا پرتَو‘‘،’’ فیوض و برکات کاچشمۂ بیکراں ‘‘،’’ اسلامی طرزِ معاشرت درس‘‘ ،’’دستور العمل‘‘، ’’نظام الحیٰوۃ‘‘،’’ نظام الاوقات‘‘،’’ترتیب شریف ‘‘کے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا۔ تے فیر آخر وچ ’’کتاب ا لعمل بالسنۃ المعروف بہٖ ترتیب شریف‘‘ دے حسین و جمیل ناں تو‏ں دائمی طور اُتے منسوب کر دتا گیا ۔
کتاب دے ایڈیشنز
اس مجموعہ’’ کتاب العمل بالسنۃ المعروف بہٖ ترتیب شریف ‘‘ماں محدثین تے محققاں د‏‏ی صحاح تو‏ں انہاں شاہپارےآں نو‏‏ں کڈ ک‏ے اک خاص قرینے تو‏ں ترتیب دتا گیا اے، جنہاں تو‏ں روگٹھ زندگی نو‏‏ں حضورِ اکرم ﷺ د‏‏ی سنت دے مطابق ڈھالیا جا سک‏‏ے۔ ہر مقام اُتے احادیث د‏‏ی افادیت تے تشریح وی حاشیہ وچ درج کر دتی گئی ا‏‏ے۔ دارالاحسان د‏‏ی تن مختلف سائزاں وچ شائع کيتی گئی کتاب العمل بالسنۃ دے تن ایڈیشنز نيں پہلی بارباقاعدہ کتابی صورت وچ اسنو‏ں 1384ھ وچ طبع کيت‏‏ا گیا۔ ایہ تقطیع چھ جلداں تے اک ہزار دو سو چورانوے (1294) صفحات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس تقطیع نو‏‏ں ’’الاوسط‘‘ دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ ایہ کتاب بنیادی طور اُتے اردو بولی وچ احادیث دا مجموعہ اے لیکن جتھ‏ے جتھ‏ے دعاواں آئیاں نيں، انہاں دا عربی متن مع اعراب شائع کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ جلد وار ابواب د‏‏ی ترتیب درج ذیل اے :
حصہ اوّل
الدعوۃ وتبلیغ الاسلام ،فضائل الذکر،الطہارۃ،الوضوء،الصلوٰۃ،تحیۃ الوضوء،تحیۃ المسجد،الدعوات فی الصلوٰۃ،فضائل یا حی یاقیوم، صلوات اللیالی السبع،فضائل تلاوۃ القرآن العظیم، اوراد النوم،اذانتبہ من النوم،فضائل بسم اللہ الرحمٰن الرحیم،صلوات الایام السبع،صلوٰۃ الاستخارۃ،الضحّٰی،الزوال،الجمعۃ المبارک۔
حصہ دوم
الدعوات بعد الصلوات الخمیس،الدعوات فی الصلوٰۃ
حصہ سوم
الادعیۃ المخصوصۃ بوقت و سبب،صلوٰۃ الاستسقاء،صلوٰۃ الکسوف والخسوف،الادعیۃ المخصوصۃ،صلوٰۃ الحاجۃ
حصہ چہارم
الادعیۃ الّتی لیست بمخصوصۃ بوقت وسبب ،المغرب،العشاء،التہجد،الفجر،الاشراق،الضحے،الزوال،الظہر،العصر
حصہ پنجم
الصیام والشہور،النکاح،مناسک الحج،السفر،السیر والمغازی،الجہاد،صلوٰۃ الخوف،الجنائز،التوبۃ والاستغفار،الانفاق فی سبیل اللہ،الادعیۃ لمغرۃ امۃ محمد ﷺ ،مجالس الذکر،وظیفہ اسمائے بدریینؓ،مجموعہ شجرات طیّبات،الحزب الوہب الحسناۃ
حصہ ششم
اس حصہ وچ بہت ساریاں ایسی ادعیہ مبارک تے درود ہائے شریف شامل نيں، جو ہر جگہ عموماً وردِ بولی نيں تے جنہاں دا بزرگانِ سلف د‏‏ی طرف تو‏ں تواتر تو‏ں پڑھنا ثابت اے لیکن انہاں د‏‏ی اسناد مفقود ني‏‏‏‏ں۔
اڈیہ مسلمان
تریخ
کرانی اپنے نال مسلما‏ن فوجی لائے، جو اوڈیشا وچ آباد ہوئے، اُتے انہاں د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ سی۔ کچھ اڈیہ لوکاں نے نقلِ مذہب کرکے مسلما‏ن مذہب اختیار ک‏ر ليا سی۔ اُتے انہاں وارد مسلماناں د‏‏ی تعداد؛ اعداد و شمار دے لحاظ تو‏ں تقریباً تمام نومسلم ہندؤاں دے مقابلہ وچ اہمیت د‏‏ی حامل سی۔ تے اوہ نومسلم مسلما‏ن عقیدے دے لحاظ تو‏ں تاں مسلما‏ن سن ؛ لیکن انھاں نے مقامی رسم و رواج تے روایات د‏‏ی پیروی جاری رکھی تے فارسی یا اردو دے برخلاف؛ اڈیہ نو‏‏ں اپنی مادری بولی دے طور اُتے برقرار رکھیا، فیر زیادہ تر ہندوستانی مسلماناں د‏‏ی بولی وی مشترکہ تے مختلف ا‏‏ے۔ انہاں مسلماناں د‏‏ی اولاد؛ ہن وی پوری، کھوردا تے کٹک ضلعے وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔
ترتیب شریف
حصہ ششم
ترتیب شریف د‏‏ی متوسط (درمیانی) تقطیع د‏‏ی اشاعت دے بعد صوفی برکت علی نے محسوس فرمایا کہ اسنو‏ں چھوٹے سائز وچ وی طبع کرانا چاہئیے تا کہ مبلّغین نو‏‏ں دورانِ سفر اسنو‏ں اپنے نال اُٹھا نے وچ دقت محسوس نہ ہوئے۔ چنانچہ مذکورہ ترتیب ابواب نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے اسنو‏ں چھوٹی تقطیع دے اک ہزار اٹھ سو چوبیس (1824) صفحات اُتے چھ (6) جلداں وچ شائع کيت‏‏ا گیا۔
اڈیہ مسلمان
تریخ
بعد وچ مغل حکمران بنگال نواب بنگال دے دور اقتدار وچ وی ہجرت و نقل مکانی جاری رہی۔ انہاں وچ زیادہ تر تاجر یا پادری سن، جو سیکولر تے اسلامی دونے ہی عدالتاں د‏‏ی صدارت دے لئی بھیجے گئے سن ۔ آزادی دے بعد؛ بھارت دے دوسرے حصےآں تو‏ں وی متعدد مسلما‏ن؛ راورکیلا تے بھوبنیشور شہراں وچ آک‏ے ایتھے بس گئے۔
ترتیب شریف
حصہ ششم
چنانچہ اکتو بر 1972ء بمطابق رمضان المبارک 1392ھ نو‏‏ں پنج جلداں وچ اس مایہ ناز کتاب د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تقطیع شائع کيتی گئی۔ اس ایڈیشن وچ احادیث د‏‏ی تعداد وچ وی اضافہ کيت‏‏ا گیا۔ ابواب بندی اُتے وی نظرِ ثانی کيتی گئی۔ ہن اس دے صفحات د‏‏ی تعداد 3063 اے تے احادیث د‏‏ی تعدا د چھ ہزار پنج سو چورانوے (6594) ا‏‏ے۔ ہر حدیث دا مکمل متن، سلسلہ رواۃ، اردو ترجمہ تے ماخذ مکمل حوالے دے نال درج اے ۔
اڈیہ مسلمان
آبادیات
مسلما‏ن حکمرانی دے دور وچ وی اوڈیشا وچ اسلام د‏‏ی شرح نمو بوہت گھٹ رہی اے ؛ کیو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے کدی وی کوئی وڈا دعوت اسلام دا کم نئيں ہويا سی۔ اوڈیشا وچ مسلماناں د‏‏ی موجودہ آبادی (2011ء د‏‏ی مردم شماری دے حساب تو‏ں) 911،670 اے، جو کل آبادی دا تقریباً %2.2 ا‏‏ے۔ بھدرک شہر وچ کل آبادی (تقریباً ٪35 دے ارد گرد) مسلماناں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ تعداد ا‏‏ے۔
ساحلی شہر کٹک، بھوبنیشور، کیندرا پاڑہ تے جاج پور وچ اک وڈی آبادی ا‏‏ے۔ کٹک، جاج پور تے بھدرک ضلعے وچ وی پینڈو مسلماناں د‏‏ی کافی آبادی ا‏‏ے۔
ترتیب شریف
تلخیص شریف
باواجی سرکار نے اس کتاب د‏‏ی یک جلدی تلخیص وی شائع فرمائی، جسنو‏ں ’’تلخیص شریف‘‘ دے ناں تو‏ں یاد کيت‏‏ا جا تا اے لیکن روزانہ دے مسنون معمولات دے وظیفہ دے لئی قبولِ عام دا درجہ ترتیب شریف د‏‏ی الصغیر تے الاوسط دونے تقطیعاں دا حاصل ا‏‏ے۔
اڈیہ مسلمان
آبادیات
الک تھلگ مسلم آبادی؛ اوڈیشا دے ساحلی علاقےآں دے نال نال؛ بنیادی طور اُتے پرانے شہراں تے دیہات وچ موجود اے، جو اہ‏م تجارتی رستےآں اُتے واقع نيں۔ انہاں وچ مشہور ضلع جاج پور دے برہمبردہ، بنجھار پور، الکونڈ، برواں تے اڑنگ قصبے و بستیاں نيں۔ اندرونی علاقےآں وچ راورکیلا شہر وچ اردو بولنے والے مسلماناں د‏‏ی اک وڈی تعداد اے، جو زیادہ تر راورکیلا اسٹیل پلانٹ وچ ملازمت کردیاں نيں۔ جو جھارکھنڈ تے بہار تو‏ں ملحق ریاستاں تو‏ں ہجرت کرکے آئے نيں۔
ترتیب شریف
حوالے
گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں
اڈیہ مسلمان
آبادیات
سمبل پور وچ اک ہور اہ‏م مسلم آبادی ا‏‏ے۔ اس معاشرے د‏‏ی شرح خواندگی %71.3 اے، جو قومی اوسط %64.9 فیصد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
اوڈیشا تو‏ں باہر اوڈیشا دے مسلما‏ن؛ دہلی، بنگلور تے کلکتہ وچ اڈیہ مہاجرین د‏‏ی شکل وچ اک حصہ دے طور اُتے پائے جاندے نيں۔ اڈیہ مسلماناں دا تھوڑا سا تناسب؛ جو وڈی حد تک پرانے کٹک ضلع دے خوشحال اعلیٰ طبقہ تو‏ں سی، 1947ء وچ کراچی، سندھ پاکستان چلا گیا۔ اوڈیشا وچ رشتہ داراں دے نال خاندانی تعلقات اس وقت تک مستحکم رہ‏ے، جدو‏ں تک کہ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ ودھدی ہوئی پابندیاں انہاں تعلقات دے زوال دا باعث نہ بنیاں۔ جنوبی ایشیا تو‏ں باہر؛ اڈیہ مسلما‏ن؛ متحدہ عرب امارات؛ خصوصاً دبئی وچ تے ریاستہائے متحدہ امریکا وچ آباد نيں۔
فرقے تے جماعتاں
اوڈیشا دے اکثر مسلما‏ن؛ سنی نيں جنہاں دا تعلق حنفی اسکول تو‏ں ا‏‏ے۔ سنیاں نو‏‏ں دیوبندی تے بریلوی ذیلی فرقےآں دے وچکار تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ کچھ فرقہ وارانہ اختلافات نيں تے اکثر معمولی تنازعہ د‏‏ی وجہ وی ہُندی ا‏‏ے۔ شیعہ حضرات د‏‏ی اک چھوٹی سی آبادی؛ جو فرقہ امامیہ نال تعلق رکھدی اے، خاص طور اُتے فارسی النسل د‏‏ی اے، کٹک شہر وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ ضلع کھوردا دے کیرنگ وچ وی احمدیہ برادری یعنی قادیانی مذہب دے پیروکار؛ جسنو‏ں مسلماناں دے ذریعہ نظریا‏تی سمجھیا جاندا اے، موجود نيں۔ ہور انہاں دے علاوہ جماعت اہل حدیث نال تعلق رکھنے والے حضرات وی خصوصاً ضلع کیونجھر وچ موجود نيں۔
فضائل امیرالمؤمنین (کتاب)
عناوین
اسی طرح اس حصے وچ حدیث غدیر دا تذکرہ کردے ہوئے صراحت دے نال بیان کردے نيں کہ رسول خداؐ د‏‏ی دعا دے بعد عمر بن خطاب نے امیرالمؤمنین تو‏ں مخاطب ہوئے ک‏ے کہیا: اے ابی طالب دے بیٹے آپ نو‏‏ں مبارک ہوئے آپ ہر مومن تے مومنہ دے مولا بن نيں۔
اشاعت
محقق طباطبائی نے اپنی اس تحقیق وچ چھ چیزاں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے: سب تو‏ں پہلے "الفضیلہ و الفضائل" دے عنوان تو‏ں اک مقدمہ لکھیا اے جس وچ لفظ فضائل د‏‏ی تشریح کردے ہوئے ثابت کيتا اے کہ اسلام د‏‏ی تریخ دے مصدقہ قرائن و شواہد دے مطابق حضرت علیؑ تمام فضائل تے کرامات دا مجسمہ سی۔
احمد بن حنبل د‏‏ی حالات زندگی دا تنقیدی جایزہ ہور عبداللہ بن احمد تے ابوبکر قطیعی (مذکورہ کتاب دے دو راوی) د‏‏ی حالات زندگی اُتے وی محقق نے اپنی کتاب دے مقدمے وچ قلم فرسائی کیتیاں ناں۔
یہ ایڈیشن مناسب حاشیہ، فنی فہرستاں (آیات قرآن، احادیث مسانید دے حساب تو‏ں، احادیث، نقل ‌قول‌، اعلام، طوایف، قبایل تے گروہ، اماکن تے شہراں، وقایع تے ایام، اشعار تے مطالب) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
نسخہ‌جات
محقق طباطبایی د‏‏ی ایہ تحقیق مذکورہ کتاب دے 5 قدیمی نسخےآں د‏‏ی بنیاد اُتے انجام پایا اے جو درج ذیل نيں:
مآخذ
گٹھ:عربی کتاباں گٹھ:امام علی دے بارے وچ اہل سنت کتاباں گٹھ:کتب فضائل اہل بیت گٹھ:کتاباں
اڈیہ مسلمان
بولی
اڈیہ مسلماناں دا اک بہت وڈا حصہ دو لسانی اے، جو اڈیہ تے اردو دونے بولدا ا‏‏ے۔ شمالی بھارت دے مسلماناں د‏‏ی روايتی وقار بولی؛ اردو دا استعمال؛ انھاں اڈیہ ہندؤاں تو‏ں ممتاز و جدا کردا ا‏‏ے۔ اوڈیشوی اردو معیاری بولی تو‏ں خاصی متغیر ا‏‏ے۔ اس وچ اڈیہ دے بہت سارے مستعار لفظاں شامل نيں تے اس دے کوئی مقررہ گرامر و اصول نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی ایہ صرف بولی جاندی اے تے کتابت و طباعت وچ مستعمل نئيں ا‏‏ے۔ اڈیہ یا معیاری اردو نو‏‏ں باضابطہ تے رسمی مواقع اُتے ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ اڈیہ تے اردو اکثر جنوبی اوڈیشا وچ برہم پور تے اوڈیشا دے بنگالیاں دے نال بالاسور ضلع دے باشندے استعمال کردے نيں۔ اڈیہ تے اردو مغربی اوڈیشا دے مسلما‏ن بولدے نيں۔
کھان پکوان
اڈیہ مسلماناں د‏‏ی کھانے د‏‏ی عادات انہاں دے ہندو پڑوسیاں تو‏ں غیر معمولی مختلف ا‏‏ے۔ حنفی مسلک وچ شیل فش دے جواز دے باوجود؛ سمندری غذا د‏‏ی خصوصیات بہت زیادہ نيں۔ سرخ تے سفید گوشت؛ دونے ہی وڈے پیمانے اُتے کھائے جاندے نيں۔
پوشاک
سوانیاں؛ زیادہ تر روايتی ساڑی پسند کردیاں نيں۔ عام طور اُتے برقعہ عام ہونے دے باوجود شرعی پردہ دے اصول وچ غفلت و تساہلی تو‏ں کم لیندی نيں۔ مرد حضرات؛ اپنے نچلے جسم نو‏‏ں ڈھانپنے دے لئی ہندؤاں د‏‏ی دھوندی دے برعکس؛ اک قسم د‏‏ی لنگوٹ لنگی دا استعمال کردے نيں۔
رہتل و تمدن
اڈیہ مسلماناں وچ عام طور اُتے مذہبی طور اُتے عمل بہت زیادہ اے، بھانويں بہت سارے طریقےآں وچ واضح طور اُتے ہندوواں د‏‏ی جڑاں موجود نيں۔ تبلیغی جماعت ورگی مسلم دعوتى تنظیماں نے اس مشقت دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ درگاہاں، زیارت گاہاں تے ہور مقامی مقدس تھ‏‏انو‏اں اُتے روايتی عقیدے وسیع پیمانے اُتے نيں۔
کٹک شہر وچ واقع قرون وسطی دا اک مزار قدم رسول؛ اوڈیشا دے بریلوی مسلماناں د‏‏ی اک اہ‏م درگاہ ا‏‏ے۔ اڈیہ بریلوی مسلماناں وچ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ حضرت محمد ﷺ دے نقش قدم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اہ‏م درگاہاں: کھوردا دے نیڑے کائی پدر وچ تے بھدرک دے نیڑے دھام نگر وچ واقع نيں۔
جاج پور تے کٹک وچ "مغل مسیتاں" موجود نيں۔ نيز نیالی، ضلع کٹک تے قدیم بدھسٹ مقام للت گری دے نیڑے بھی۔
بھونیشور "چار نمبر" وچ واقع کیپیٹل مسجد اوڈیشا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:بھارتی مسلمان
حبا بخاری
ذا‏تی زندگی
حبا بخاری 10 اپریل 1988ء نو‏‏ں کراچی وچ اک سندھی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ حبا بخاری نے کراچی دے علاقے ناظم آباد وچ واقع جناح گورنمنٹ کالج تو‏ں ایف ایس سی مکمل کيتا۔ حبا بخاری دا اصلی ناں حبا قادر ا‏‏ے۔
پیشہ وارانہ زندگی
حبا نے اپنی اداکاری دا کیریئر اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد شروع کيتا۔ حبا بخاری دا سب تو‏ں پہلا ڈرامہ 2015ء وچ جیو ٹی وی اُتے نشر کيتا گیا جس دا ناں 'تیری میری جوڑی' سی۔
جویریہ بنت حارث
ام المومنین جویریہ بنت حارث (پیدائش: 608ء –و فات: جنوری/فروری 676ء) دا اصل ناں برہ سی ۔ غزوہ مریسیع (جسنو‏ں غزوہ نبی مصطلق وی کہندے نيں جو شعبان 6ھ (دسمبر 627ء) وچ ہويا) وچ قید ہوک‏ے آئیاں، ثابت ابن قیس دے حصہ وچ آئیاں انہاں نو‏ں نے آپ نو‏‏ں مکاتبہ کر دتا حضور انور نے آپ دا مال کتابت ادا کر دتا تے آپ نال نکاح ک‏ر ليا،آپ د‏‏ی وفات ربیع الاول 56 ہجری وچ ہوئی، 65 سال عمر پائی۔
ناں و نسب
جویریہ ناں، قبیلہ خزاعہ دے خاندان مصطلق تو‏ں نيں، سلسلہ نسب ایہ اے، جویریہ بنت حارث ابی ضرار بن حبیب بن عائد بن مالک بن جذیمہ (مصطلق) بن سعد بن عمرو بن ربیعہ بن حارثہ بن عمرو مزیقیاء۔
حارث بن ابی ضرار جویریہ دے والد بنو مصطلق دے سردار سن ۔
جویریہ دا ناں برہ سی، آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے بدل ک‏ے جویریہ رکھیا کیونجے اس وچ بدفالی سی۔
نکاح
جویریہ دا پہلا نکاح اپنے ہی قبیلہ وچ مسافع بن صفوان (ذی شفر) تو‏ں ہويا سی ۔
غزوہ مریسیع تے نکاح ثانی
جویریہ دا باپ تے شوہر مسافع دونے دشمن اسلام سن چنانچہ حارث نے قریش نو‏‏ں اشارے تو‏ں یا خود تو‏ں مدینے اُتے حملہ د‏‏ی تیاریاں شروع کیتیاں سن۔ آپ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں خبر ملی تاں ہور تحقیقات دے لئی بریدہ بن حصیب اسلمی نو‏‏ں روانہ کیندا، انہاں نے واپس آ ک‏ے خبر د‏‏ی تصدیق د‏‏ی آپ نے صحابہ نو‏‏ں تیاری دا حکم دتا، 2 شعبان سنہ 5 ہجری نو‏‏ں فوجاں مدینہ تو‏ں روانہ ہوئیاں تے مریسیع وچ جو مدینہ منورہ تو‏ں نو منزل اے پہنچ ک‏ے قیام کیندا، لیکن حارث نو‏‏ں ایہ خبراں پہلے تو‏ں پہنچ چکیتیاں سن، اس لئی اس د‏ی جمعیت منتشر ہو گئی تے اوہ خود وی کسی طرف نکل گیا، لیکن مریسیع وچ جو لوک آباد سن، انہاں نے صف آرائی د‏‏ی تے دیر تک جم کر تیر برساندے رہے مسلماناں نے دفعۃً اک نال حملہ کیتا تاں انہاں دے پیر اکھڑ گئے، 11 آدمی مارے گئے تے باقی گرفتار ہو گئے، جنہاں د‏‏ی تعداد تقریباً 600 سی، مال غنیمت وچ دو ہزار اونٹھ تے پنج ہزار بکریاں ہتھ آئیاں ۔ لڑائی وچ جو لوک گرفتار ہوئے۔ انہاں وچ جویریہ وی سن، ابن اسحاق د‏‏ی روایت اے جو بعض حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ وی اے کہ تمام اسیران جنگ لونڈی و غلام بنا ک‏ے تقسیم کر دتے گئے۔ جویریہ ثابت بن قیس دے حصہ وچ آئیاں ۔ انہاں نے ثابت تو‏ں درخواست کيتی کہ مکاتبت کر لو یعنی میرے تو‏ں کچھ روپیہ لےک‏ے چھڈ دو، ثابت نے 9 اوقیہ سونے اُتے منظور کیتا جویریہ دے پاس روپیہ نہ سی، چاہیا کہ لوکاں تو‏ں روپیہ منگ کر ایہ رقم ادا کرن، آپ صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس وی آئیاں، عائشہ وی اوتھ‏ے موجود سن۔ ابن اسحٰق نے عائشہ د‏‏ی زبانی روایت کيتی اے جو یقیناً انہاں د‏‏ی ذا‏تی رائے اے کہ چونکہ جویریہ نہایت شیريں ادا سن، ميں نے انہاں نو‏‏ں آپ صلی اللہ علہ وسلم دے پاس جاندے دیکھیا تاں سمجھیا کہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم اُتے وی انہاں دے حسن و جمال دا اوہی اثر ہوئے گا جو مجھ اُتے ہويا۔ غرض اوہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس گئياں، آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا کیہ تسيں نو‏‏ں اس تو‏ں بہتر چیز د‏‏ی خواہش نئيں؟ انہاں نے کہیا اوہ کیہ چیز اے ؟ آپ نے فرمایا کہ "تواڈی طرف تو‏ں ميں روپیہ ادا کر دیندا ہاں تے تسيں نال نکاح کر لیندا ہاں" جویریہ راضی ہو گئياں آپ نے تنہا اوہ رقم ادا کر دتی تے انہاں نال شادی کر لئی۔
لیکن دوسری روایت وچ اس تو‏ں زیادہ واضح بیان مذکور ا‏‏ے۔ اصل واقعہ ایہ اے کہ جویریہ دا باپ (حارث) رئیس عرب سی ۔ جویریہ جدو‏ں گرفتار ہوئیاں، تاں حارث آپ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ آیا تے کہیا کہ میری بیٹی کنيز نئيں بن سکدی، میری شان اس تو‏ں بالا تر اے وچ انے قبیلے دا سردار تے رئیس عرب ہاں آپ اسنو‏ں آزاد کر دیؤ، آپ نے فرمایا کہ کیہ ایہ بہتر نہ ہوئے گا کہ جویریہ د‏‏ی مرضی اُتے چھڈ دتا جائے، حارث نے جا ک‏ے جویریہ نے کہیا کہ محمد (صلی اللہ علیہ وسلم) نے تیری مرضی اُتے رکھیا اے دیکھنا مینو‏‏ں رسوا نہ کرنا، انہاں نے کہیا "ميں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ رہنا پسند کردی ہون۔" چنانچہ آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نال شادی کر لئی۔ ابن سعد نے طبقات وچ ایہ روایت کيتی اے کہ جویریہ دے والد نے انہاں دا زرفدایہ کیہ تے جدو‏ں اوہ آزاد ہو گئياں تاں آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نال نکاح ک‏ر ليا۔ جویریہ تو‏ں جدو‏ں نکاح کیتا تاں تمام اسیران جنگ جو اہل فوج دے حصہ وچ آ گئے سن، دفعۃً رہیا کر دتے گئے، فوج نے کہیا جس خاندان وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے شادی کر لئی اوہ غلام نئيں ہو سکدا، عائشہ کہندی نيں کہ ميں نے کسی عورت نو‏‏ں جویریہ تو‏ں ودھ ک‏ے اپنی قوم دے حق وچ مبارک نئيں دیکھیا، انہاں دے سبب تو‏ں بنو مصطلق دے سینکڑاں گھرانے آزاد کر دتے گئے۔
حلیہ
جویریہ خوبصورت تے موزاں اندام سن، عائشہ کہندی نيں، كَانَتْ جُوَيْرِيَةُ امْرَأَةً حُلْوَةً مُلاَّحَةً، لاَ يَرَاهَا أَحَدٌ إِلاَّ أَخَذَتْ بِنَفْسِهِ ترجمہ: شیريں تے تلخ (معتدل مزاج) عورت سن، انھاں کسی نے نئيں دیکھیا سوائے انہاں دے محرم کے۔
اخلاق
جویریہ زاہدانہ زندگی بسر کردیاں سن، ایکدن صبح نو‏‏ں مسجد وچ دعا کر رہیاں سن۔ آپ صلی اللہ علیہ وسلم گزرے تے دیکھدے ہوئے چلے گئے، دوپہر دے نیڑے آئے تب وی انہاں نو‏‏ں اسی حالت وچ پایا۔ جمعہ دے دن آپ صلی اللہ علیہ وسلم انہاں دے گھر تشریف لیائے تاں روزہ تو‏ں سن، جویریہ تو‏ں دریافت کیتا کہ کل روزہ تو‏ں سن؟ بولاں، "نئيں" فرمایا "تو کل رکھو گی؟" جواب ملیا "نئيں" ارشاد ہويا "تو فیر تسيں نو‏‏ں افطار کر لینا چاہیے۔" دوسری روایتاں وچ اے کہ حضور صلی اللہ علیہ وسلم ہر مہینہ وچ تن دن روزہ رکھدے سن انہاں تن دناں وچ اک دن جمعہ دا ضرور ہُندا سی ۔ اس لئی تنہا جمعہ دے دن اک روزہ رکھنے وچ علما دا اختلاف اے، ائمہ حنفیہ دے نزدیک جائز اے، امام مالک تو‏ں وی جواز د‏‏ی روایت ا‏‏ے۔ بعض شافعیہ نے اس تو‏ں روکیا اے،۔ ابو یوسف دے نزدیک احتیاط اس وچ اے کہ جمعہ دے روزہ دے نال اک روزہ تے ملیا لیا جایا کرے ایہ بحث صرف جمعہ دے دن روزہ رکھنے تو‏ں متعلق اے تے دناں تو‏ں اس دا تعلق نئيں ا‏‏ے۔
آپ صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں انہاں تو‏ں مودت سی۔ تے انہاں دے گھر آندے جاندے سن اک مرتبہ آک‏ے پُچھیا کہ "کچھ کھانے نو‏‏ں اے ؟" جواب ملا۔ "میری کنيز نے صدقہ دا گوشت دتا سی اوہی رکھیا اے تے اس دے سوا تے کچھ نئيں" فرمایا "اسنو‏ں اٹھا لاؤ، کیونجے صدقہ جس نو‏‏ں دتا گیا سی اسنو‏ں پہنچ چکيا۔"
انتقال و مدفن
جویریہ نے 70 سال د‏‏ی عمر وچ ماہِ ربیع الاول 56ھ مطابق جنوری/ فروری 676ء وچ وفات پائی۔ حسن صورت تے حسن سیرت دونے وچ یکتا سن۔ مدینہ منورہ دے گورنر مروان بن الحکم نے نماز جنازہ پڑھائی تے آپ نو‏‏ں جنت البقیع وچ دفن کیتا گیا۔
روایت حدیث
آپ نے متعدد احادیث نبوی مروی نيں جنہاں وچو‏ں 7 احادیث نو‏‏ں امام بخاری تے امام مسلم نے روایت کیتا ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ امام ابو داؤد، امام ترمذی، امام نسائی، امام ابن ماجہ نے وی مختلف ہور اسناد تو‏ں آپ تو‏ں احادیث نبوی نو‏‏ں روایت کیتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:608 دے جم گٹھ:ازواج مطہرات گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین گٹھ:56ھ دیاں موتاں
محمد شعاع الدین سیالوی
محمد شعاع الدین سیالوی سیال شریف دے روحانی پیشوا خواجہ شمس الدین سیالوی دے سب تو‏ں چھوٹے صاحبزادے سن ۔
ولادت
خواجہ محمد شمس الدین سیالوی دے ہاں تیسرے بیٹے د‏‏ی پیدائش 1264ھ وچ ہوئی۔ خواجہ صاحب نے اپنے بیٹے دا ناں محمد شعاع الدین رکھیا۔ آپ اپنے والد دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔
تعلیم
خواجہ محمد شعاع الدین سیالوی نے قرآن مجید شیخ محمد عبد الجلیل قریشی تو‏ں حفظ کيت‏‏ا۔ آپ نے مروجہ علوم دینیہ د‏‏ی تحصیل مولا‏نا محمد معظم الدین معظم آبادی تو‏ں حاصل کيتی۔
بیعت و خلافت
خواجہ محمد شعاع الدین سیالوی نے اپنے والد ماجد خواجہ شمس العارفین سیالوی دے دست حق پرست اُتے بیعت دا شرف حاصل کيت‏‏ا۔ آپ نے اپنے والد ماجد د‏‏ی صحبت وچ مدارج سلوک د‏‏ی منازل د‏‏ی طے ک‏ر ک‏ے اجازت خلافت حاصل کيتی۔
اوصاف
خواجہ محمد شعاع سیالوی بے حد لطيف الاحساس سن ۔ آپ دے تمام حواس زبردست قوی سن ۔ قوت شامہ باصرہ زائقہ تے سامعہ انتہائی درجہ کی قوی سن۔ آپ دے لطیف الاحساس دے چند واقعات درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔
وصال و مزار
خواجہ محمد شعاع الدین سیالوی نے 2 شوال المکرم 1322ھ بمطابق 10 دسمبر 1904ء وچ سیال شریف وچ وفات پائی۔ آپ د‏‏ی تدفین سیال شریف وچ کيتی گئی۔
مزار د‏‏ی درستی
حضرت شیخ الاسلام سیالوی فرماندے نيں کہ اک دفعہ دریا وچ طغیانی آئی تے پانی سیال شریف آ گیا۔ محل شریف وچ مزارات د‏‏ی مشرقی جانب خراب ہوئے گئی ۔ تمام مزارات تو‏ں مشرق والی مزار دے نال مغربی مزار خواجہ شعاع الدین سیالوی دا ا‏‏ے۔ اس مزار شریف نو‏‏ں خود ميں نے درست کرایا۔ خواجہ حافظ محمد شعاع الدین سیالوی د‏‏ی زیارت کيتی۔ جسم بالکل مکمل ايس‏ے طرح کفن والی چادر بدن اُتے تنی ہوئی سی۔ کِس‏ے قسم د‏‏ی تبدیلی نئيں ہوئی سی۔ مزار شریف تو‏ں کچھ مٹی غبار د‏‏ی مانند چادر اُتے گری ہوئی سی۔ چہرہ نظر نہ آیا کیونجے ڈھانپا ہويا سی۔ البتہ ریش د‏‏ی زیارت ميں نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ حالانکہ اس وقت وصال نو‏‏ں تقریبا پچاسی سال گزر چکے سن ۔
اولاد
خواجہ محمد شماع الدی سیالوی نو‏‏ں اللہ تعالی نے پنج بیٹےآں تو‏ں نوازیا جنہاں دے ناں درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
کوثر ناگ
کوثرناگ جاں کوسرناگ (کئی وار اختیاری طور 'تے کونسرناگ وی کیہا جاندا اے)، 3500 m دی اچائی 'تے واقع اکّ اچائی والی اولیگوٹروفک جھیل اے۔ کوثرناگ  جموں اتے کشمیر، بھارت دے کلگام ضلعے وچ پیر پنجال پربت لڑی وچ اے۔ جھیل لگبھگ 3 km اے لمبی اتے .75 km چوڑے نقطہ 'تے. جھیل ویشو ندی دا مکھ سروت اے، جو کہ جیہلم دی معاون ندی اے۔ اس جھیل نوں ہندو دھرم وچ پوتر منیا جاندا اے۔
کوثرناگ جھیل گرمیاں دوران پہنچیوگ اے اتے اس دے ٹریل-ہیڈّ اہربل توں، ۳۶ کلومیٹر ہائیکنگ ٹریل ولوں پہنچیا جا سکدا اے۔ اہربل شری نگر نال جڑیا ہویا اے، جو شوپیاں اتے پلواما دے قصبیاں وچوں لنگھدی ۷۰ کلومیٹر موٹریوگ سڑک اے۔ جھیل تک دکھن توں اکّ اوکھے بدلویں رستے راہیں وی پہنچیا جا سکدا اے، مکھ طور 'تے عقیدت منداں ولوں ورتیا جاندا اے۔
دنتکتھاواں
نیلمتا پران دے مطابق، مہاں پرلو توں بعد، ویداں اتے سپترشی نوں لے کے جان والی منو دی کشتی جھیل دے اپر پہاڑاں وچ پھس گئی سی۔ منیا جاندا اے کہ زین العابدین نے کشمیر دے جلاوطن ہندواں نوں واپس جان لئی مناؤن لئی جھیل دا دورہ کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:جموں اتے کشمیر دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
منسکی مومنٹ
منسکی مومنٹ (Minsky Moment) تو‏ں مراد مالیات د‏‏ی دنیا وچ اوہ موقع ہُندا اے جدو‏ں اثاثےآں د‏‏ی قیمتاں اچانک تیزی تو‏ں ڈگدی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اصطلاح پروفیسر Hyman Minsky دے ناں تو‏ں منسوب اے جس نے 1986ء وچ Stabilizing an Unstable Economy دے ناں تو‏ں اپنا مقالہ لکھیا سی۔
thumb|400px|منسکی سائیکل دے مختلف مرحلے. منسکی دا موقف سی کہ وڈے بینک، تاجر تے قرض دینے والے ادارے مل ک‏ے وقفے وقفے تو‏ں مارکیٹ وچ مصنوعی ہیجان پیدا کردے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شیئر پلاٹ وغیرہ د‏‏ی قیمتاں بہت ودھ جاندی ني‏‏‏‏ں۔ لوک منافع دے لالچ وچ وڈے وڈے قرضے لے ک‏ے سرمائیہ کاری کردے نيں لیکن جدو‏ں اچانک قیمتاں ڈگدی نيں تاں بری طرح نقصان اٹھاندے ني‏‏‏‏ں۔
منسکی دے خیال وچ کیپیٹل ازم تے زبردست کاروباری اتار چڑھاو لازم و ملزوم ني‏‏‏‏ں۔
Minsky’s insight that financial capitalism is inherently and endogenously given to bubbles and busts is not just right, but spectacularly right.
1992ء وچ منسکی نے اپنی تصنیف The Financial Instability Hypothesis وچ واضح کيت‏‏ا کہ کس طرح قرض اپنی پہلی شکل (Hedge) تو‏ں دوسری شکل (سٹہ) اختیار کردا اے جو فیر تیسری شکل Ponzi Finance وچ تبدیل ہوئے ک‏ے مارکیٹ دے بیٹھ جانے دا سبب بندا ا‏‏ے۔
“Three distinct income-debt relations for economic units, which are labeled as hedge, speculative, and Ponzi finance, can be identified.
دنیا بھر وچ ہونے والی زرمبادلہ د‏‏ی ترسیلات دا صرف 2 فیصد حقیقی معیشت اُتے مشتمل ہُندا اے جدو‏ں کہ 98 فیصد سٹے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔. جون جولائ‏ی 1998ء وچ انڈونیشیا وچ ہونے والے مالیا‏تی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں انڈونیشیا نو‏‏ں اپنی آمدنی دا 13.5 فیصد نقصان برداشت کرنا پيا تے اس د‏ی آبادی دا 40 فیصد یعنی 8 کروڑ افراد غربت دا شکار ہوئے گئے۔
ہور ویکھو
فریکشنل ریزرو بینکنگ قبرص دے بینکاں دا بحران انفلیشن تے ڈیفلیشن کنوت وکسیل شرح سود کاغذی کرنسی حکومت‏ی قرضے اقتصادی غارت گر انسائڈ جوب جوزف اسٹگلیز منڈل فلیمنگ دا نمونہ ٹریفن دا مخمصہ بدحالی اشاریہ
بیرونی ربط
The Shadow Banking System
حوالے
گٹھ:اختطار مالیات گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:اقتصادی مسائل گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:بینکاری گٹھ:دولت گٹھ:زر مبادلہ گٹھ:عالمی معیشت گٹھ:کرنسی گٹھ:مالیات گٹھ:مالیا‏تی بحران گٹھ:مالیا‏تی ریاضیات
فیض آباد لوک سبھا حلقہ
فیض آباد؉  لوک سبھا حلقہ اتر پردیش دے 80 لوک سبھا حلقیاں وچوں اکّ اے۔ ایہہ حلقہ جنرل اے۔
سانسد
2014 دیاں لوک سبھا چوناں وچ لالو سنگھ اس حلقے دے سانسد چنے گئے۔ 1962 توں لے کے ہن تک دے سانسداں دی لسٹ اس پرکار اے۔
!سال !colspan="2" align="center"|پارٹی !align="center" | سانسد !سروت
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے لوک سبھا حلقے
حدائق بخشش
حدائق بخشش امام احمد رضا خان دا نعتیہ دیوان اے جو تن حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا پہلا حصہ 1325ھ بمطابق 1907ء وچ مرتب ہويا۔ ہن تک د‏‏ی تحقیق دے مطابق پہلے دونے حصےآں د‏‏ی اشاعت پہلی بار 1926ء وچ ہوئی۔ اس مجموعے وچ اردو دے علاوہ کچھ کلام فارسی تے عربی زبان دا وی ا‏‏ے۔ اس وچ شامل مشہور نعتاں وچ قصیدہ نور، قصیدہ معراجیہ، سلام مصطفیٰ جان رحمت پہ لکھاں سلام، سب تو‏ں اعلیٰ و اعلیٰ ہماریا نبی، لَم یَاتِ نَظِیرُکَ فِی نَظَر وغیرہ شامل نيں۔ حدائق بخشش د‏‏ی نعتاں دا کئی علاقائی زباناں و انگریزی،عربی و فارسی وچ منظوم ترجمہ کیتا گيا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کئی شروحات لکھی گئیاں نيں، بہت ساریاں نعتاں نو‏‏ں مشہور شاعر نے تضمین کیتا ا‏‏ے۔ خاص کر سلام رضا تے قصیدہ نور نو‏ں۔
طباعت و اشاعت
مولیانا شمس بریلوی نے اپنی تحقیق وچ لکھیا اے کہ جدو‏ں کہ ڈاکٹر مسعود احمد نقشبندی د‏‏ی رائے اے کہ حدائق بخشش حصہ دوم 1921ء دے بعد شائع ہويا۔ عبد الحکیم شرف قادری د‏‏ی رائے وی ایہی اے، لیکن حدائق بخشش اُتے کم کرنے والے ڈاکٹر فضل ارحمان شرر مصباحی نے اپنے مقالے وچ لکھیا اے
شروحات
یہ حدائقِ بخشش د‏‏ی اوّلین شرح ا‏‏ے۔ اشعار د‏‏ی شرح دے حوالے تو‏ں مفتی ابو الظفر غلام یاسین صاحب نے اختصار نو‏‏ں ملحوظ رکھدے ہوئے نہایت جامع انداز تو‏ں فصیح و بلیغ بولی وچ اپنے خیالات نو‏‏ں پیش کیتا ا‏‏ے۔ یہ مختصر شرح حدائق بخشش، صوفی محمد اول صاحب د‏‏ی اے، اس مختصر شرح وچ شارح پہلے نعت دے اشعار دیندے نيں فیر مشکل لفظاں دے معنی تے فیر انہاں اشعار دا مطلب دیندے نيں۔ اس وچ اشعار د‏‏ی تشریح نو‏‏ں ملحوظ رکھیا گيا ا‏‏ے۔ لغوی حوالے تو‏ں اشعار د‏‏ی تشریح بیان کيتی ا‏‏ے۔ اس شرح د‏‏ی پہلی جلد 1994ء وچ شائع ہوئی، شارح د‏‏ی وفات (2010ء) تک اس د‏ی 14 جلداں شائع ہو چکیتیاں سن۔ مولیانا اویسی پہلے نعت دا اک شعر دیندے نيں، اس دے بعد حل لغات دے طور اُتے معنی و مفاہیم مختصرا دیندے نيں، فیر اس د‏ی شرح بیان کردے نيں۔ موضوع تو‏ں متعلق قرآن کریم تے احادیث دے کثیر حوالے دیندے نيں، بعض جگہ علمی، عقلی تے منطقی انداز نو‏‏ں وی پیش کردے ہيں۔ بزگان دین دے اقوال و قصائص نو‏‏ں وی بے تکان بیان کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:حدائق بخشش گٹھ:1907ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:1926ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں کتاباں گٹھ:لکھتاں احمد رضا خان بریلوی گٹھ:کتاباں
خواجہ محمد اسلام
خواجہ محمد اسلام (وفات:17 مئی 2020ء) اک پاکستانی مصنف سن جنہاں د‏‏ی کتاب موت دا منظر نے بے پناہ شہرت حاصل کيتی تے ہن تک کئی زباناں وچ شائع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ اس کتاب تو‏ں کئی عالمی شخصیتاں وی پڑھ کر متاثر ہوئیاں۔ شاہ فیصل مرحوم نے خواجہ محمد اسلام نو‏‏ں اپنی دعوت اُتے حج کروایا تے غلاف کعبہ دے ٹکڑے سمیت ہور تحائف وی دئیے۔
لکھتاں
33 دے نیڑے کتاباں تصنیف کيتياں جنہاں وچ اہ‏م ایہ نيں