cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عیسیٰ بن یونس الہمدانی
حدیث
حدیث وچ انہاں نے وقت دے کبار محدثین تے ارباب فن تو‏ں مہارت حاصل کيتی سی اورفیر خود وی استاداں عصر وچ شمار ہوئے،اپنے جدّ امجد ابو اسحاق سبیعی دے دیدار تو‏ں دید شوق نو‏‏ں روشن کيتا سی،لیکن انہاں تو‏ں سماع د‏‏ی سعادت نصیب نہ ہوسکی،دوسرے تابعین کرام کےسامنے زانوئے تلمذ تہ کیہ انہاں دے خصوصی استاداں حدیث وچ سلیمان الاعمش نو‏‏ں نمایاں حیثیت حاصل اے ،خود عیسیٰ بن یونس ہی تو‏ں مروی اے کہ: اربعین حدیثا حدثنا بھا الاعمش فیھا ضرب الرقاب لم یشرکنی فیھا احد غیر محمد بن اسحاق میرے تو‏ں اعمش نے چالیس حدیثاں بیان کيتی سن، انہاں وچو‏ں اک ضرب الرقاب د‏‏ی حدیث وی اے اس د‏ی سماعت وچ محمد بن اسحاق دے علاوہ میرا کوئی شریک نئيں ا‏‏ے۔ ان دے لائق ذکر استاداں دے ناں ایہ نيں، ہشام بن عروہ،عبیداللہ بن عمر،سلیمان الاعمش،امام اوزاعی،شعبہ،مالک بن انس،ابن جریج،یحییٰ بن سعد الانصاری،محمد ابن اسحاق، یونس بن ابی اسحاق، اسرائیل بن یونس،ابن عون،ولید بن کثیر،زکریا بن ابی زائدہ،ابن ابی عروبہ ،معمر بن راشد۔
تلامذہ
اسی طرح انہاں دے چشمہ فیض تو‏ں اپنی تشنگی علم نو‏‏ں فرو کرنے والے وارفتگانِ علم دا دائرہ وی خاصا وسیع اے جنہاں وچ انہاں دے والد یونس بن ابی اسحاق اورصاحبزادے عمر بن عیسیٰ دے علاوہ اسماعیل بن عیاش،یحییٰ بن معین، علی بن المدینی، اسحاق بن راہویہ ابوبکر بن ابی شیبہ، یعقوب الدورقی،حسن بن عرفہ،ولید بن مسلم، بقیہ بن ابولید،عبداللہ بن وہب،مسدد،حکم بن موسیٰ، یحییٰ بن اکثم ،علی بن حجر،حسن بن عرفہ دے ناں لائق ذکر نيں۔ استو‏ں علاوہ حماد بن سلمہ وی عمر وچ ابن یونس تو‏ں وڈے ہونے دے باوجود انہاں تو‏ں روایت کرتےہاں۔
فقہ
پورا خاندان سبیعی فقہ وچ تمغۂ امتیاز رکھدا سی،عیسیٰ بن یونس نو‏‏ں وی اس چشمہ فیض تو‏ں بہرہ وافر نصیب ہويا سی،سلیمان بن داؤد کہندے نيں کہ اک دن اسيں لوک رئیس الفقہاء سفیان بن عیینہ د‏‏ی مجلس درس وچ شریک سن کہ ايس‏ے اثنا وچ عیسیٰ بن یونس تشریف لے آئے، انہاں اُتے نظر پڑدے ہی ابن عیینہ نے وڈی گرمجوشی تو‏ں انہاں دا استقبال کردے ہوئے فرمایا:مرحبا بالفقیہ ابن الفقیہ ابن الفقیہ
ذودجن
حضرت ذودجن ؓ اہل کتاب صحابی رسول سن ۔
عیسیٰ بن یونس الہمدانی
قرأتِ قرآن
کلامِ پاک د‏‏ی مختلف قرأتاں دا علم وی گذشتہ زمانہ وچ وڈی اہمیت تے عظمت دا حامل رہیا اے ،اس لئی حدیث وفقہ د‏‏ی طرح علماء اس د‏ی تحصیل نو‏‏ں وی ضروری خیال کردے اوراس وچ جدوجہد کردے سن ؛چنانچہ عیسیٰ بن یونس اس فن وچ مہارت اوریدِ طولیٰ رکھدے سن ،جعفر بن یحییٰ البر مکی دا قول ا‏‏ے۔ مارأینا فی القراء مثل عیسی بن یونس اساں قرأ وچ عیسیٰ بن یونس د‏‏ی نظیر نئيں دیکھی۔
ذودجن
ناں ونسب
علقمہ نام، ذودجن دے ناں تو‏ں مشہور نيں حبشہ تو‏ں بہتر آدمیاں دا جووفد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ مدینہ آیا سی، اس وچ آپ وی سن، رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں لوکاں تو‏ں انہاں دا نسب دریافت کيتا توان وچ اک نے کچھ اشعار پڑھے جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ حضرت ہود علیہ السلام د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔
عیسیٰ بن یونس الہمدانی
نحو
عنفوان شباب وچ علمِ نحو د‏‏ی طرف انہاں دا خصوصی رجحان سی اوراس وچ انہاں نو‏ں جلد ہی اس حد تک قدرت حاصل ہوگئی سی کہ اپنے معاصرین اُتے تفوق دا احساس پیدا ہوگیا سی،اس لئی اپنی نفس کشی دے لئی انہاں نے نحو د‏‏ی طرف تو‏ں اپنی توجہ نو‏‏ں بالکل ہٹا لیا،احمد بن داؤد د‏‏ی روایت تو‏ں خود عیسیٰ بن یونس دا بیان اے کہ: لم یکن فی اسنانی ابصر بالنحو منی قد خلتنی منہ نخوۃ فترکتہ میرے ہمعصراں وچ نحو دا میرے تو‏ں زیادہ جاننے والا کوئی نئيں سی،اس تو‏ں مجھ وچ غرور پیدا ہوگیا؛چنانچہ ميں نے اسنو‏ں چھوڑدتا
ذودجن
اسلام
قبولِ اسلام دے متعلق کوئی تصریح نئيں ملی؛ مگراِنّا معلوم اے کہ اس وفد دے تمام افراد شرفِ صحبت تو‏ں سرفراز ہوئے سن، اسدالغابہ وچ اے: وصحبوا كلهم النبي صلى الله عليه وسلم ۔ ترجمہ: سب دے سب صحابی رسول صلی اللہ علیہ وسلم نيں۔ اس تو‏ں ایہ قیاس ہُندا اے کہ ایہ لوک حبشہ وچ اسلام لاچکے سن ؛ اگرمدینہ وچ اسلام لاندے توجس طرح نسب دے متعلق رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے سوال اوران دے جواب دا ذکر اے اسلام لیانے دا وی ذکر ضرور ہُندا، واللہ اعلم۔ زندگی دے دوسرے حالات تے وفات وغیرہ دے متعلق کوئی تفصیل نئيں معلوم ہوسک‏ی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
عیسیٰ بن یونس الہمدانی
حج وجہاد
کم وبیش ۹۰ برس د‏‏ی طویل عمر وچ انہاں نے وکھ وکھ تھانواں اُتے علم وفن دے چشمے جاری کیتے سن ،لیکن انہاں د‏‏ی عمر دا پیشتر حصہ حج اورجہاد وچ گزریا سی۔ بعض بیانات تو‏ں منکشف ہُندا اے کہ انہاں نے اک سال حج کرنے اوراک سال جہاد فی سبیل اللہ وچ رہنے دا معمول بنالیا تھااور آخر عمر تک اس اُتے عامل راے، انہاں دے شاگرد رشید احمد بن خباب راوی نيں کہ: غزاعیسیٰ بن یونس خمساً واربعین غزوۃً وحج خمسا واربعین حجۃ عیسیٰ بن یونس نے ۴۵ حج اور۴۵ جہاد وچ شرکت کيتی۔
استغناء
ائمہ اسلاف دے عام اشعار دے مطابق عیسیٰ بن یونس وی استغناء وبے نیازی دا پیکر مجسم سن ،بالخصوص اوہ حدیثِ نبوی د‏‏ی تعلیم وتدریس اُتے کوئی معاوضہ قطعی جائز نئيں سمجھدے سن، ايس‏ے مثالی اورمعیاری شعار نے بلاشبہ گذشتہ صدیاں وچ محیر العقول علمی وفنی کارنامے انجام دلائے،حُب جاہ اورحرص وآز د‏‏ی زیادتی علم د‏‏ی افادیت نو‏‏ں ختم کردیندی اے، جس د‏‏ی نظیر عصر حاضر وچ عامۃ الورود اے ،لیکن علمائے سلف دے نزدیک اس دا تصور وی محال سی،ابن یونس وی اس د‏ی اعلیٰ مثال سن ؛چنانچہ منقول اے کہ اک مرتبہ ہارون رشید دے ایامِ خلافت وچ امین اورمامون امام موصوف د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے اورحدیث سُنانے د‏‏ی درخواست کيتی؛ چنانچہ انہاں نے متعدد روایتاں بیان کاں، فیر اس کےبعد مامون نے انہاں نو‏ں دس ہزار درہم دتے جانے دا حکم دتا،لیکن انہاں نے لینے تو‏ں انکار کردتا، مامون نے خیال کيتا کہ اوہ اس رقم کوکم سمجھ کر قبول نئيں کررہے نيں؛چنانچہ اس نے فیر ویہہ ہزار درہم پیش کیتے مگر اس اُتے وی ابن یونس نے انتہائی شانِ استغناء دے نال جواب دتا: لا ولا أهليلجة ولا شربة ماء على حديث رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ولو ملئت لى هذا المسجد إلى السقف نہ، حدیث رسولﷺ د‏‏ی تعلیم اُتے نہ تاں وچ اک ہڑ ہی قبول کراں گا اورنہ اک گھونٹ پانی، خواہ میرے لئی ایہ مسجد زمین تو‏ں چھت تک بھر کیو‏ں نہ دتی جائے۔ اسی طرح اک دفعہ انہاں نو‏ں اہل رقہ نے درس دینے دے لئی بلايا،جب اوہ اس تو‏ں فارغ ہوک‏ے واپس جانے لگے تاں اک لکھ د‏‏ی خطیر رقم انہاں د‏‏ی خدمت وچ بار بار پیش کيت‏‏ی گئی مگر اوہ کسی طرح اسنو‏ں قبول کرنے اُتے راضی نہ ہوئے تے ہر مرتبہ فرماندے لاحاجۃ لی فیھا ،جب اصرار حد تو‏ں فزاں تر ہويا تاں بہت درشتی دے نال نہایت فیصلہ کن انداز وچ فرمایا : قال لا والله لا يتحدث أهل العلم أني أكلت للسنة ثمناً ألا كان هذا پہلے أن ترسلوا إلي؟ فأما على الحديث فلا والله ولا شربة ماء ولا هليلجة نئيں بخدا اہل علم ایہ نہ کدرے کہ ميں نے حدیث د‏‏ی قیمت وصول د‏‏ی اے ،ہاں اس صورت وچ اسنو‏ں قبول کرلیندا،جب تسيں مینو‏ں بلانہ گھلدے،بخدا حدیث اُتے نہ تاں وچ اک گھونٹ پانی قبول کرنے نو‏‏ں تیارہاں اورنہ اک ہڑلینے نو‏ں۔
تثبت وعدالت اوراعتراف علماء
ان د‏‏ی ثقاہت وعدالت علم وفضل اوراوصاف وکمالات دا اعتراف نہ صرف انہاں دے فضلائے وقت تلامذہ نے ؛بلکہ انہاں دے معاصرین اورہم پلہ ائمہ نے وی نہایت فراغ دلی دے نال کيتا اے، حتی کہ امام نوویؒ نے لکھیا اے: اجمع الائمۃ علیٰ جلالتہ وتوثیقہ وارتفاع مرتبتہ ان د‏‏ی جلالتِ شان علوّ مرتبت اورثقاہت پرائمہ دا اجماع ا‏‏ے۔ اس حیثیت تو‏ں بلاشبہ عیسیٰ بن یونس منفرد اورعدیم النظیر سن کہ انہاں اُتے کسی وی اہل علم اورناقدین نو‏‏ں کلام د‏‏ی جرأت نہ ہوسکی،یحییٰ بن معین تو‏ں دریافت کيتا گیا تاں فرمایا: "بخ بخ ثقۃ مامون" علی بن مدینی دا بیان ا‏‏ے۔ جماعۃ من الاولا داثبت عندنا من ابائھم منھم عیسی بن یونس بن ابی اسحاق السبیعی ساڈے نزدیک ائمہ د‏‏ی اولاد د‏‏ی اک جماعت اپنے آباء تو‏ں زیادہ تثبت رکھدی اے ،انہاں وچ عیسیٰ بن یونس وی نيں۔ ابن عمار کہندے نيں کہ فرزندانِ یونس یعنی اسرائیل،عیسیٰ اوریوسف وچ عیسیٰ دا مرتبہ ثقاہت سب تو‏ں بلند وبرتر اے ،عجلی دا قول ا‏‏ے۔ عیسی بن یونس کوفی ثقۃ وکان تثبتا فی الحدیث عیسیٰ بن یونس کوفی ثقہ نيں اورحدیث وچ تثبت رکھدے سن ۔ علامہ سمعانی رقمطراز نيں: کان مامونا ثقۃ صدوقاً وہ مامون ،ثقہ اورصدوق سن ۔ ابن سعد خامہ ریز نيں کہ "کان ثقۃ ثبتا"
وفات
ان د‏‏ی وفات دے متعلق بہت متضاد بیانات سامنے آندے نيں،اس سلسلہ وچ ۱۸۱ھ تو‏ں ۱۹۱ھ تک دے مختلف اقوال نيں لیکن علامہ یافعی اورحافظہ ذہبی نے لکھیا اے کہ صحیح ترین قول دے مطابق وسط رمضان ۱۸۸ھ وچ بمقامِ حدث،ایہ آفتابِ علم غروب ہويا۔
حوالے
گٹھ:تابعی
آزاد سمبڑیالوی
تحریک آزادی دے کارکن ، صحافی ، مورخ ، عالم دین
پیدائش
مولا‏نا ابو البیان شہزادہ آزاد 17 فروری 1898ء نو‏‏ں قصبہ سمبڑیال ضلع سیالکوٹ پنجاب وچ پیدا ہوئے۔
ناں و نسب
آپ دا اصل ناں برکت علی سی ۔ آپ چونکہ قریشی برادری دے امیر سن اس لئی آپ نو‏‏ں شہزادہ برکت علی پکاریا جاندا۔ آپ مولا‏نا ابو الکلام آزاد دے علمی شعور تو‏ں بہت متاثر سن ۔لہٰذا آپ نے اپنا تخلص آزاد رکھیا تاں آپ نو‏‏ں کافی عرصہ تک شہزادہ آزاد برکت علی آزاد پکاریا جانے لگیا جو مختصر ہوئے ک‏ے صرف شہزادہ آزاد ہی رہ گیا۔تریخ برصغیر ہند دا مطالعہ کيتا جائے تاں آپ دا ناں صرف شہزادہ آزاد ہی ملدا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
آپ انہاں مجاہدین وچ شامل نيں جنہاں نے 1921ء وچ سر بکفن ہوئے ک‏ے میدان جنگ آزادی وچ قدم رکھیا تے 1921ء تو‏ں لے ک‏ے 1945 تک کافی دفعہ قید و بند کڑی صعوبتاں اٹھائیاں۔
پس ماندہ تے غیر زراعت پیشہ اقوام د‏‏ی ترقی وچ جو رکاوٹاں سی انہاں د‏‏ی وجہ فرسودہ نظام سی جو ہندو مذہب وچ زمانہ قدیم تو‏ں چلا آرہیا سی۔ یعنی ذات ، پات، اونچ،نیچ، ساہو تے کمین۔
“ساہو تے کمین” دے امتیاز نو‏‏ں مٹانے دے لئی ضروری سی کہ کوئی قدم اٹھایا جائے تے پسماندہ اقوام دے لئی ترقی د‏‏ی راہاں کھلاں۔ امرا ،جاگیرداراں ، زمینداراں تے وڈیراں، سرداراں، دے ایما اُتے ساہو تے کمین دا اوہ نظام سی جس دے ذریعے پسماندہ برادریاں دے بچےآں دے لئی ترقی د‏‏ی تمام تر راہاں نو‏‏ں مسدود کر دتا جاندا تے غریب ،غریب تو‏ں غریب تر ہُندا گیا۔
آپ نے سائمن کمیشن ، الیکشن کمیشن ، محکمہ بندوبست تے محکمہ مردم شماری دے حکا‏م تو‏ں مزاکرات کیتے تے اپنیاں تحریراں تو‏ں واضح کيتا کہ کسی فرد د‏‏ی قوم اس دے مورث اعلیٰ تے حسب و نسب دے لحاظ تو‏ں لکھی جائے نہ کہ بلحاظ پیشہ آپ د‏‏ی انتھک کوششاں تو‏ں فرسودہ نظام دا خاتمہ ہويا تے اج دے دور وچ جو دستاویزات وچ قوماں حسب و نسب تو‏ں درج ہُندیاں نيں۔ ایہ سب آپ د‏‏ی تحریک دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی تریخ وچ آپ تو‏ں پہلے کوئی ایسی ہستی پیدا نہ ہوئی جس نے اس نظام دے خلاف آواز اٹھائی ہوئے تے عوام وچ اک نواں شعور بخشا ہوئے۔
جمیعت القریش
آپ نے اپنی برادری “قریش” د‏‏ی فلاح دے لئی ساری عمر وقف کر دتی۔ 1922ء وچ آپ نے“جمعیت القرش” د‏‏ی بنیاد رکھی آپ اپنی برادری دے امیر اول سن ۔ آپ نے اپنی برادری نو‏‏ں زمینداراں د‏‏ی نسب دانی تے ذا‏تی امور نو‏‏ں نبٹانے تے انہاں د‏‏ی چوکھٹ اُتے پيا رہنے د‏‏ی بجائے محنت و مشقت تو‏ں روزی کمانے دا درس دتا۔ نوجواناں وچ حصول تعلیم دا سبق دتا اج قریشی برادری وچ جو خوشحالی تے ترقی نظر آرہی اے ایہ سب مولا‏نا شہزادہ آزاد د‏‏ی جدوجہد دا نتیجہ ا‏‏ے۔ قریشی برادری د‏‏ی فلاح دے لئی آپ دے مشن نو‏‏ں قائم رکھدے ہوئے پاکستان بھر وچ تنظیماں کم کر رہیاں نيں۔ انڈیا وچ بمبئی وچ سراج الدین قریشی د‏‏ی زیر نگرانی جمعیت القریش کم کر رہ‏ی اے ۔دوبئی وچ آپ دے صاحب زادے شہزادہ اعجازکی قیادت وچ جمعیت القریش سمندر پار تنطیم دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔
مقدمات
تحریک جنگ آزادی مین آپ تمام تحریکاں وچ برابر سر گرم رہ‏‏ے۔ 1921ء تے فیر 1922ء وچ آپ اُتے باغیانہ تقاریر دے جرم وچ مقدمات درج ہوئے تے آپ نے تن سال قید با مشقت بھگتی۔ آپ نو‏‏ں سنٹرل جیل لاہور وچ محبوس رکھیا گیا تے مظالم ڈھائے گئے۔مگر آپ نے ہمت نہ ہاری 1926ء وچ دو مقدمات زیر دفعہ 107 تے 108 دائر کیتے گئے۔
۔1931ء ریاست پٹالہ 1932ء وچ صوبہ بمبئی تو‏ں آپ نو‏‏ں فرنگی استعمار دے خلاف تقاریر دے جرم وچ علاقہ بدر کيتا گیا۔
صحافتی و تحریکی خدمات
تحریک آزادی دے علاوہ تحریک آزادی کشمیر وچ آپ نے بھر پور حصہ لیا۔ آپ د‏‏ی زندگی دا بیشتر حصہ کشمیر وچ گزریا آپ نے پونچھ شہر وچ قیام کيتا تے اوتھ‏ے ڈوگرہ راجاواں دے مظالم دے خلاف آواز اٹھائی تے ہفتہ وار “ ترجمان پونچھ” دا اجرا کيتا۔ ریاست وچ “ آل جموں‏ و کشمیر کانفرنس” دا قیام شیخ محمد عبد اللہ د‏‏ی قیادت وچ ہوئے چکيا سی۔ مولا‏نا شہزادہ آزاد دے شیخ عبد اللہ دے نال گہرے تعلقات سن ۔ مگر جدو‏ں شیخ عبد اللہ نے “ آل جموں‏ و کشمیر مسلم کانفرنس ” نو‏‏ں “نیشنل کانفرنس” دا ناں دتا تاں مولا‏نا تے شیخ صاحب دے تعلقات وچ کشیدگی پیدا ہوئے گئی آپ نے اپنے جریدہ دے ذریعے اس اقدام د‏‏ی کھل دے مخالفت کيتی مگر شیخ عبد اللہ ہندو حکمراناں دے فریب وچ پھانسے جا چکے سن ۔ ايس‏ے دوران جون 1938ء وچ پونچھ شہر دے ميں بازار وچ اگ لگیا کر مسلماناں د‏‏ی دکاناں نو‏‏ں کافی نقصان پہنچایا گیا تے فیر ہندو پولیس آفیسر دے ہتھو‏ں دو مسلم سوانیاں د‏‏ی بے حرمتی دے واقعے نے علاقے وچ خوف وہراس پیدا کر دتا۔اس واقعہ د‏‏ی چھان بین دے لئی اک کمیٹی دا قیام عمل وچ لیایا گیا جس وچ آپ نے کلیدی کردار ادا کيتا۔ پو لیس آفیسرز نو‏‏ں انہاں دے کیفر کردار تک پہنچایا تے مسلما‏ن تاجراں دے تمام نقصانات دا ازالہ کيتا گیا۔ اس دے بعد آپ نے حصول اراضی تے صحت قوم دے مقدمات د‏‏ی پیروی کرنا شروع د‏‏ی تاں ڈوگرہ راجاواں نو‏‏ں ناگوار گزریا تے آپ د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت نو‏‏ں ختم کر نے دے لئی متحدہ محاذ کھڑا کيتا گیا۔ آپ نے ڈوگرہ راجاواں دے بڑھدے ہوئے مظالم نو‏‏ں روکنے دے لیے“کشمیر مظالم کانفرنس” منعقد کرنے دا اعلان کيتا۔ مگر کانفرنس شروع ہونے تو‏ں دو گھینٹے پہلے بولی بندی دا حکم صادر کر دتا گیا۔
ڈوگرہ حکمراناں نے مولا‏نا د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے آپ دے خلاف مقدمات دا ڈھیر لگیا دتا تے جولائ‏ی 1938ء نو‏‏ں آپ نو‏‏ں علاقہ بدر کر دتا گیا۔ آپ د‏‏ی تمام جائداد تے پرنٹنگ پریس اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ آپ دے اہل و عیال اُتے سنگ باری کيتی گئی تے ریاست تو‏ں باہر کڈ دتا گیا۔ جدو‏ں سرینگر اسمبلی وچ آپ اُتے ڈھائے گئے مظالم د‏‏ی داستان دا ذکر ہويا تاں اسمبلی وچ تہلکہ مچ گیا تے حکومت نے راجا دے اختیارات چھن لئی۔
آپ نے تحریک ختم نبوت وچ احراری لیڈراں دے نال ہر تحریک وچ حصہ لیا۔ چنانچہ 1939ء وچ ضلعے گجرات ، جہلم ، کیمل پور وچ تقاریر دے جرم وچ آپ نو‏‏ں مولا‏نا عطا ء اللہ شاہ بخاری دے نال گرفتار کيتا گیا آپ منجھے ہوئے سیاست دان دے علاوہ بے باک صحافی ، مورخ تے عالم دین وی سن ۔ آپ ماہر الانساب سن ۔ آپ علم عمرانیات دے عالم سن ۔ اقوام ہند اُتے آپ وسیع مطالعہ رکھدے سن ۔ قیام پاکستان دے بعد آپ نے استحکا‏م دے لئی کم کيتا ۔ محکمہ تعلقات عامہ پنجاب دے پہلے“آنرری سیکرٹری” سن ۔ قیام پاکستان تو‏ں پہلے 1945ء تک آپ آل انڈیا نیشنل کانگریس دے ارکان سن ۔ بعد وچ مسلم لیگ وچ شمولیت د‏‏ی تے قیام پاکستان دے بعد ضلع سیالکوٹ وچ مسلم لیگ دے جنرل سیکرٹری مقرر ہوئے۔
تصنیفات
1۔ تریخ قریش (تریخ قریش اک ایسی تصنیف اے کہ سمندر نو‏‏ں کوزے وچ بند کر دتا گیا ا‏‏ے۔ مسئلہ قریشیت اُتے اک مکمل تریخ مرتب کيتی گئی اے کہ پڑھنے والےآں دے لئی اک بیش بہا خزانہ اے )۔
۔3۔ نسب دانی
۔4۔ رد الزام
۔5۔ میر تے پیر
۔6۔ طبقات‏ی قوماں
وفات
1952ء وچ آپ اُتے فالج دا پہلا حملہ ہويا 1967ء تک آپ اُتے فالج دے چھ حملے ہوئے۔ صدر پاکستان جنرل محمد ایوب خان کےحکم اُتے آپ نو‏‏ں کافی عرصہ میو ہسپتال وچ زیر علاج رکھیا گیا۔ مگر آپ صحت یاب نہ ہوئے سک‏‏ے فالج دا آخری حملہ جان لیوا ثابت ہويا تے 26 جون 1967ء د‏‏ی صبح صادق دے وقت آپ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے تے ایويں اک باب حریت ہمیشہ دے لئی بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
تیجی گروور
تیجی گروور ہندی شاعرہ افسانہ نگار ، مترجم تے مصورہ ني‏‏‏‏ں۔ 1950 دے بعد پیدا ہونے والیاں نسلاں وچ انھاں ہندی شاعری د‏‏ی اک اہ‏م آواز دے طور اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ شاعر تے نقاد اشوک واجپئی دے مطابق ، "تیجی گروور نے ہندی شاعری کےرائج محاورہ تو‏ں ہٹ کر اپنی بولی د‏‏ی شکل دتی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ بولی اک ایسی شکل اختیار کردی اے جو منفرد ا‏‏ے۔ .. " انہاں د‏‏ی نظماں دا متعدد ہندوستانی تے غیر ملکی زباناں وچ ترجمہ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ گروور دے افسانے اپنے باہمی انداذ وچ خواب و حقیقت نو‏‏ں یکساں بیان کردے نيں انہاں دے افسانے زمانہ ماضی ، حال تے مستقب‏‏ل نو‏‏ں اس طرح بیان کيت‏‏ا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی تحریر ہر چیز نو‏‏ں غالب کردی ا‏‏ے۔ جداں کہ پولش ہندی اسکالر کمیلا جنک نے اپنے ناول نیلا (بلیو) دے بارے وچ لکھیا اے ، "تمام کردار لکھدے ني‏‏‏‏ں۔ تمام واقعات لکھے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ وجود وی لکھیا جارہیا ا‏‏ے۔ تحریر تو‏ں اگے کوئی دوسری دنیا نئيں ا‏‏ے۔" تیجی گروور نے اپنے متعدد ترجموں‏ دے ذریعے ہندی قارئین دے لئی کچھ قابل ذکر جدید اسکینڈینیوائی ادیباں تے شاعراں نو‏‏ں متعارف کرایا اے ، جداں نٹ ہمسن ، ترجی ویساس ، جون فوسے ، کیجل اسسکڈسن ، گنار بیجرلنگ ، ہنس ہربجرنسن ، لارس امند واج ، ایدھ سدرگرن ، ہیری مارٹنسن ، ٹامس ٹرانسٹرمر ، لارس لنڈکویسٹ تے این جڈرلنڈ ، ہور متنازع فرانسیسی مصنف مارگوریٹ دورس۔
زندگی
تیجی گروور 7 مارچ 1955 نو‏‏ں ہندوستان د‏‏ی ریاست پنجاب دے اک چھوٹے تو‏ں قصبے پٹھان کوٹ وچ پیدا ہوئیاں انہاں نے 2003 وچ ابتدائی ریٹائرمنٹ لینے تو‏ں پہلے دو دہائیاں تو‏ں زیادہ عرصہ چندی گڑھ دے ایم سی ایم ڈی اے فیلو ، انسٹی ٹیوٹ آف ایڈوانسڈ اسٹڈی ، نانٹس ، فرانس (2016–2017)۔ وانی فاؤنڈیشن ممتاز مترجم ایوارڈ (2019)۔وی کالج برائے خواتین وچ انگریزی ادب د‏‏ی تعلیم دی۔ تب تو‏ں اوہ کل وقتی مصنفہ تے مصورہ ني‏‏‏‏ں۔
ایوارڈز
انہاں نو‏ں مندرجہ ذیل ایوارڈز ملے ہندوستان بھوشن اگروال ایوارڈ برائے شاعری (1989) سینئر فیلو (ادب) ، محکمہ سبھیاچار ، وزارت انسانی وسائل د‏‏ی ترقی ، حکومت ہند ، نويں دہلی (1995–1997) سید حیدر رضا (ایس ایچ رضا) شاعری دے لئی ایوارڈ (2003)
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مترجمین گٹھ:ہندی بولی دے مصنف گٹھ:بھارتی خواتین مضمون نگار گٹھ:پنجاب، بھارت د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ہندی شاعر گٹھ:پنجاب، بھارت دے مصور گٹھ:ضلع پٹھان کوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:1955 دے جم گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:پنجاب، بھارت دے مصنفاں گٹھ:20واں صدی دے بھارت دے مضمون نگار گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:بھارتی خواتین مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصور
فلسطین دی آزادی دا اعلان
فلسطین د‏‏ی آزادی دا اعلان باضابطہ طور اُتے ریاست فلسطین دا قیام عمل وچ آیا، تے اسنو‏ں فلسطینی شاعر محمود درویش نے لکھیا تے یاسر عرفات نے ۱۵ نومبر ۱۹۸۸ (۵ ربیع الثانی ۱۴۰۹) نو‏‏ں الجزائر ، الجزائر وچ اس دا اعلان کيتا۔ اسنو‏ں پہلے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) د‏‏ی قانون ساز تنظیم فلسطینی نیشنل کونسل (PNC) نے، حق وچ ۲۵۳، مخالفت وچ ۴۶، تے ۱۰ نے غیر حاضری دے ذریعے اپنایا سی۔ اسنو‏ں ۱۹ويں PNC دے اختتامی اجلاس وچ کھڑے ہو ک‏ے سلام پڑھیا گیا۔ اعلامیہ د‏‏ی پڑھائی مکمل کرنے دے بعد، عرفات نے تنظیم آزادی فلسطین دے چیئرمین دے طور پر، "صدر فلسطین" دا خطاب سنبھالیا۔ اپریل ۱۹۸۹ وچ [[تنظیم آزادی فلسطین د‏‏ی مرکزی کونسل]] نے عرفات نو‏‏ں ریاست فلسطین دا پہلا صدر منتخب کيتا۔
پس منظر
۲۸ اکتوبر ۱۹۷۴ نو‏‏ں رباط وچ منعقدہ ۱۹۷۴ عرب لیگ دے سربراہی اجلاس نے تنظیم آزادی فلسطین نو‏‏ں " فلسطینی عوام دا واحد جائز نمائندہ قرار دتا تے فوری طور اُتے اک آزاد ریاست دے قیام دے انہاں دے حق د‏‏ی توثیق کيتی۔"
اس اعلان دا قانونی جواز ۲۹ نومبر ۱۹۴۷ د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 181 (II) اُتے مبنی سی، جس وچ برطانوی مینڈیٹ نو‏‏ں ختم کرنے تے دو ریاستاں وچ تقسیم کرنے دا انتظام کيتا گیا سی۔ ۱۴ مئی ۱۹۴۸ نو‏‏ں برطانوی مینڈیٹ ختم ہويا، اسرائیل د‏‏ی ریاست دا اعلان کيتا گیا تے عرب لیجن آف ٹرانس جارڈن (بعد وچ اردن ) نے مغربی کنارے اُتے حملہ کر دتا (صرف ۱۹۵۰ وچ اسنو‏ں الحاق کرنے دے لئی)۔ ستمبر ۱۹۴۸ وچ مصری افواج نے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اسنو‏ں فوجی حکمرانی وچ رکھیا ۔ جون ۱۹۶۷ وچ چھ روزہ جنگ تک ایہ دونے علاقے اردن تے مصر دے زیر تسلط رہے۔
۱۹۸۸ وچ ریاست فلسطین دے اعلان دے باوجود، اس وقت فلسطین لبریشن آرگنائزیشن نے کسی وی علاقے اُتے کنٹرول نئيں کیا، تے یروشلم نو‏‏ں فلسطین دا راجگڑھ قرار دتا، جو اسرائیل دے کنٹرول وچ سی تے اس دا دعویٰ کيتا گیا سی۔ اسرائیل دے راجگڑھ دے طور اُتے اس د‏ی طرف تو‏ں. اس لئی تنظیم آزادی فلسطین ۱۹۸۸ تے ۱۹۹۴ دے درمیان جلاوطن حکومت سی ۔
تنظیم آزادی فلسطین نے فلسطینی نیشنل اتھارٹی د‏‏ی چھتری تلے ۱۹۹۴ دے غزہ-جیریچو معاہدے دے نتیجے وچ مغربی کنارے دے علاقےآں A تے B تے غزہ د‏‏ی پٹی دے اک حصے وچ اک محدود حکمرانی دا استعمال شروع کيتا۔ ۲۰۱۲ وچ فلسطین نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ غیر رکن مبصر ریاست دا درجہ دے دتا گیا۔
اہمیت
[[فائل:1947-UN-Partition-Plan-1949-Armistice-Comparison.svg|متبادل=Map comparing the borders of the 1947 partition plan and the armistice of 1949.|کھبے|thumb|
<span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#87ceeb; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> یہودی ریاست دے لئی مختص کردہ علاقہ <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#f08080; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#90ee90; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> عرب ریاست دے لئی تفویض کردہ رقبہ <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#dcdcdc; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#ff00ff; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> کارپس علیحدگی د‏‏ی منصوبہ بندی اس نیت تو‏ں کہ یروشلم نہ یہودی ہوئے گا نہ عرب ۱۹۴۹ د‏‏ی آرمسٹس ڈیمارکیشن لائنز ( گرین لائن ):
<span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#87ceeb; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#f08080; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#dcdcdc; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> 1949 تو‏ں اسرائیل دے زیر کنٹرول علاقہ <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#ff00ff; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> <span class="legend-color" style="display:inline-block; width:1.5em; height:1.5em; margin:1px 0; border:1px solid black; background-color:#90ee90; color:black; font-size:100%; text-align:center;"> 1948 تو‏ں 1967 تک مصری تے اردن دے زیر کنٹرول علاقہ ]] اعلامیہ فلسطین دے علاقے تو‏ں متعلق اے، جداں کہ فلسطین دے برطانوی مینڈیٹ دی سرحداں دے ذریعے بیان کيتا گیا اے، جس وچ پوری ریاست اسرائیل دے نال نال مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وی شام‏ل اے (اس وقت اسرائیلی سول انتظامیہ دا حصہ سی)۔ ایہ ۱۹۴۷ دے فلسطین دے لئی اقوام متحدہ دے تقسیم دے منصوبے تے "۱۹۴۷ دے بعد تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداداں" دا حوالہ دیندا اے جو عام طور اُتے فلسطینی ریاست نو‏‏ں قانونی حیثیت فراہ‏م کردا اے ۔
تقسیم دا منصوبہ اسرائیل د‏‏ی آزادی دے اعلان دی بنیاد دے طور اُتے کم کردا سی، لیکن اس وقت فلسطینی عرب قیادت نے اسنو‏ں قبول نئيں کيتا سی۔ بھانويں، ستمبر ۱۹۴۸ وچ ، آل فلسطین حکومت نو‏‏ں غزہ د‏‏ی پٹی دے اندر اک مصری محافظ ریاست دے طور اُتے قرار دتا گیا سی تے اسنو‏ں عرب لیگ دے زیادہ تر اراکین نے تسلیم کيتا سی، جسنو‏ں کچھ لوک سمجھدے نيں۔  اک آزاد فلسطینی ریاست دے قیام د‏‏ی پہلی کوشش دے طور پر؛ اُتے مصر نے کئی سال بعد تمام فلسطین نو‏‏ں تحلیل کر دتا سی۔ ۱۹۸۸ دے اعلان وچ اسرائیل د‏‏ی ریاست نو‏‏ں واضح طور اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ پر، اس دے نال موجود اک دستاویز جس وچ واضح طور اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد ۲۴۲ دا ذکر اے، تے اک ماہ بعد جنیوا وچ یاسر عرفات دے بیانات نو‏‏ں ریاست ہائے متحدہ امریکا نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرنے دے اعلان د‏‏ی تشریح دے لئی کافی سمجھیا۔ ۱۹۶۷ د‏‏ی حدود۔
اعلامیہ وچ فلسطین دے "تین توحیدی عقائد د‏‏ی سرزمین" ہونے دا حوالہ اس سرزمین تو‏ں یہودیاں دے تاریخی تعلق نو‏‏ں تسلیم کرنے دے طور اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ "فلسطینی عرب عوام دے نال ہونے والی تاریخی ناانصافی دے نتیجے وچ اوہ منتشر ہو گئے تے انہاں نو‏ں انہاں دے حق خودارادیت تو‏ں محروم کر دتا گیا" دا حوالہ دیندے ہوئے اعلامیے وچ لوزان دے معاہدے (۱۹۲۳) تے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد ۱۸۱ نو‏‏ں فلسطینیاں دے حقوق د‏‏ی حمایت دے طور اُتے یاد کيتا گیا۔ ریاست دے لئی اس دے بعد اعلان "ساڈی فلسطینی سرزمین اُتے اس دا راجگڑھ یروشلم دے نال فلسطین د‏‏ی ریاست" دا اعلان کردا ا‏‏ے۔ ریاست د‏‏ی سرحداں متعین نئيں نيں۔ اس بیان دے ذریعے ریاست د‏‏ی آبادی دا حوالہ دتا گیا: "ریاست فلسطین فلسطینیاں د‏‏ی ریاست اے جتھے وی اوہ ہاں"۔ ریاست نو‏‏ں اک عرب ملک دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی: "ریاست فلسطین اک عرب ریاست اے، عرب قوم دا اک اٹُٹ تے ناقابل تقسیم حصہ"۔
نتائج
اعلامیہ دے نال پی این سی د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد ۲۴۲ د‏‏ی بنیاد اُتے کثیرالجہ‏تی مذاکرات د‏‏ی کال وی شام‏ل سی۔ اس کال نو‏‏ں بعد وچ "تاریخی سمجھوتہ" دا ناں دتا گیا، کیونجے ایہ "دو ریاستی حل" د‏‏ی قبولیت اُتے مضمر سی، یعنی ایہ کہ ہن اس نے اسرائیل د‏‏ی ریاست دی قانونی حیثیت اُتے کوئی سوال نئيں اٹھایا۔ اعلامیے دے نال PNC دے سیاسی بیان وچ صرف " عرب یروشلم " تے ہور "قبضہ شدہ عرب علاقےآں" تو‏ں دستبرداری دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ اک ماہ بعد جنیوا وچ یاسر عرفات دے بیانات نو‏‏ں امریکا نے اس اعلان وچ پائے جانے والے ابہام نو‏‏ں دور کرنے تے امریکا دے نال کھلے مذاکرات دے لئی طویل مدتی شرائط نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کافی قرار دتا۔
اعلان دے نتیجے وچ ، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی (UNGA) دا اجلاس ہويا، جس وچ تنظیم آزادی فلسطین دے چیئرمین یاسر عرفات نو‏‏ں خطاب کرنے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد ۴۳/۱۷۷ "۱۵ نومبر ۱۹۸۸ نو‏‏ں فلسطین نیشنل کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں فلسطین د‏‏ی ریاست دے اعلان نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے" منظور کيتی گئی تے ہور فیصلہ کيتا گیا کہ "عہدہ د‏‏ی جگہ 'فلسطین' دا ناں استعمال کيتا جائے۔ اقوام متحدہ دے نظام وچ 'فلسطین لبریشن آرگنائزیشن'۔ اک سو چار ریاستاں نے اس قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا، ۴۴ نے حصہ نئيں لیا، تے دو - امریکا تے اسرائیل نے مخالفت وچ ووٹ دتا۔ دسمبر دے وسط تک، ۷۵ ریاستاں نے فلسطین نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا سی، جو فروری ۱۹۸۹ تک ودھ ک‏ے ریاستاں تک پہنچ گئے سن ۔
۲۹ نومبر ۲۰۱۲ نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے قرارداد ۶۷/۱۹ منظور د‏‏ی جس وچ فلسطین نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ غیر رکن مبصر ریاست دا درجہ دتا گیا۔ ایہ فلسطینی عوام دے نال یکجہت‏ی دے عالمی دن دی تریخ اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے ۶۷ ويں اجلاس تے مستقب‏‏ل د‏‏ی حکومت دے بارے وچ جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 181 (II) د‏‏ی منظوری د‏‏ی ۶۵ ويں سالگرہ دے موقع اُتے منظور کيتا گیا۔ فلسطین۔ قرارداد دا مسودہ اقوام متحدہ وچ فلسطین دے نمائندے نے پیش کيتا سی۔ پر، ایہ اقوام متحدہ دے نظام وچ فلسطینی عوام دے نمائندے دے طور اُتے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھدا اے ۔
۳۱ دسمبر ۲۰۱۴ نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اک قرارداد نو‏‏ں مسترد کر دتا جس وچ ۲۰۱۷ تک اسرائیلی قبضے دے خاتمے تے فلسطینی ریاست دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ اٹھ ارکان نے قرارداد دے حق وچ ووٹ دتا (روس، چین، فرانس، ارجنٹائن، چاڈ، چلی، اردن، لکسمبرگ)۔ اُتے قرارداد نو‏‏ں منظور کرنے دے لئی درکار گھٹ تو‏ں گھٹ نو ووٹ نئيں ملے۔ آسٹریلیا تے امریکا نے قرارداد دے خلاف ووٹ دتا، برطانیہ، لتھوانیا، نائیجیریا، جنوبی کوریا تے روانڈا نے ووٹ نئيں دتا۔
باہرلے جوڑ
translated by Edward Said
کتابیات
گٹھ:۱۹۸۸ء د‏‏یاں دستاویزاں گٹھ:الجزائر وچ ۱۹۸۸ء گٹھ:فلسطین وچ ۱۹۸۸ء گٹھ:یاسر عرفات گٹھ:۱۹۸۸ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:اعلانات آزادی گٹھ:فلسطینی قومی عملداری دا قانون گٹھ:تنظیم آزادی فلسطین گٹھ:فلسطینی قوم پرستی گٹھ:فلسطین د‏‏ی سیاست گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پورن بھگت
thumb|[[قادریار دے لکھے پنجابی قصے پورن بھگت دے اک ایڈیشن دا کور]] پورن بھگت اک پنجابی دی پرانی لوک-گاتھا اے اتے ایہہ لوک-کہانی "پورن" تے بیسڈ اے جس دا پتا، سلوان، سیالکوٹ دا راجا سی۔ سیالکوٹ دے اس شہزادہ، پورن نوں اج دے ویلے وچ "بابا سہج ناتھ جی" وجوں پجیا جاندا اے۔ اس کہانی تے بیسڈ قصہ قادریار ولوں رچیا گیا۔ پورن بھگت دی کہانی مول روپ وچ اک دند-کہانی اے۔
کہاݨی
پورن نے راجا سلوان دی پہلی بیوی"اچھرا" دی ککھوں توں جم لیا۔ جدوں پورن نے جم لیا تاں اسدے پیؤ سلوان نے جوتشیاں نوں پورن دا مستقبل دسن لئی بلایا۔ جوتشیاں نے سلوان نوں اپنے پتر دا منہ 12 سال ویکھن توں منع کیتا کیونکہ اوہناں مطابق پورن اپنے پیؤ لئی منحوس سی جس کارن سلوان نے اسنوں نوں 12 سال بھورے وچ رکھیا۔ پورن دے بھورے وچ رہن مگروں اسدا پیؤ چھوٹی عمر دی اک کڑی، لونا نال ویاہ کروا لیندا اے۔ اوہ نیویں جات دی اک بہت سندر کڑی سی۔ 12 سال پورے ہون توں بعد پورن اتے سلوان اک دوجے نوں ملن لئی بہت کاہلے پے جاندے ہن۔ جدوں پورن واپس اپنے محل وچ آؤندا اے تاں پورن اپنے پیؤ اتے ماں نوں ملدا اے۔ جدوں پورن نوں پتہ لگدا اے کہ اسدے پیؤ نے اک ہور ویاہ کروا لیا اے تاں اوہ اپنی ماں سامان "لونا" نوں ملن جاندا اے۔ پورن دی خوبصورتی اتے اپنا ہانی ویکھ کے لونا اس ول کھچی جاندی اے۔ لونا، پورن نوں کام بھاوناواں وچ وہِ کے اسدی کام ترپتی کرن لئی کہندی اے۔ پورن، لونا نوں سمجھاؤندا اے کہ اوہ اس دی ماں سامان اے جس نال لونا کرودھت ہو کے اس نوں کہندی اے کہ اس (پورن) نے اسدی (لونا) دی ککھوں جم نہیں لیا پھیر اوہ اسدی ماں کویں لگی؟ لونا دے اکساؤن اتے واری واری کہن تے وی پورن نہیں مندا۔ لونا اپنے اس اپمان نوں برداشت نہیں کر پاؤندی اتے سلوان ساہمنے پورن اتے اسدی (لونا) عزت نال کھلواڑ کرن دا الزام لگاؤندی اے۔ ایہہ سن کے راجا بہت کرودھت ہندا اے تے پورن دی قتل دا حکم سنا دندا اے۔ لونا، پورن نوں آخری وار اسدی گل منن لئی کہندی مگر پورن اپنے فیصلے اپر اڈول رہندا اے۔ راجا دے جلاد جدوں پورن نوں مارن لئی لے جاندے ہن تاں اوہ اس نوں مارن دی بجائے، پورن دے ہتھ-پیر وڈّ کے اک کھوہ وچ سٹّ دندے ہن۔
پورن دی ماں "اچھرا" اپنے پتر دے وجوگ وچ انی ہو جاندی اے۔ پورن 12 اس کھوہ وچ تڑپھدا رہا اتے 12 سال بعد گرو گورکھ ناتھ اپنے چیلیاں نال اتھوں لنگ رہا سی۔ گورکھ دا چیلا کھوہ وچوں پانی کڈن لئی کھوہ وچ ویکھدا اے تاں اپنگ پورن نوں ویکھّ کے اپنے گرو نوں دسدا اے۔ گرو گورکھ، پورن نوں باہر کڈدا اے اتے کٹھن تپسیا بعد پورن نوں ٹھیک کر دندا اے۔ پورن دے ٹھیک ہون بعد گرو گورکھ اوہنوں اسدی اس حالت دا کرن پچھدا اے تاں پورن ساری کہانی گرو نوں سناؤندا اے۔ گرو گورکھ، پورن نوں واپس مڑن اتے اپنا راج-پاٹھ سنبھالن لئی کہندا اے مگر پورن اسدی اک نہیں سندا بلکہ جوگ دین لئی گرو نوں مجبور کر دندا اے۔ گرو گورکھ، پورن نوں "رانی سندراں" دے محل وچ رانی توں بھکھیا منگن لے بھیجدا اے اتے رانی سندراں دیکھن وچ وی بہت سندر سی۔ جدوں پورن بھکھیا لین رانی دے محل پہنچیا تاں رانی دی نوکرانی اس نوں بھکھیا دین آئی مگر پورن ایہہ کہہ کے بھکھیا لین توں منع کر دندا اے کہ اوہ رانی دے ہتھ توں ہی کجھ لویگا۔ ایہہ سن کے سندراں بہت غصے وچ آ گئی اتے بھکھشو کول گئی تاں اوہ پورن دا روپ ویکھ کے اس اپر موہت ہو جاندی اے۔ سندراں، پورن نوں بھکھیا وچ ہیرے جوارت دندی اے جسنوں اسدا گرو موڑ دندا اے اتے اس نوں بھکھیا وچ کجھ کھان لئی منگ لیاؤن لئی کہندا اے۔ پورن، سندراں نوں اس دی ہیرے جوارت دی بھکھیا واپس کرکے کجھ کھان لئی منگدا اے۔ پورن دے کہن توں بعد رانی اپنی گولیاں نال مل کے 36 پرکار دا پکوان بنا کے گرو گورکھ ناتھ دے ڈیرے لے کے جاندی اے۔ غذا خان توں بعد گرو سندراں نوں کجھ منگن لئی کہندا اے تاں اوہ ور وچ پورن نوں منگدی۔ وچنبدھ گورکھ سندراں نوں پورن سونپ دندا اے۔ پورن کجھ ویلے بعد رانی کولوں بھجّ کے واپس گرو دی پناہ وچ آ جاندا اے جس نال رانی دے من نوں بہت ٹھیس پہنچدی اے تے اوہ صدمہ برداشت نہ کر پاؤن کارن اپنے محل دی منزل توں چھال مار کے آتم-قتل کر لیندی اے۔
اسدے بعد گرو گورکھ ناتھ دے کہن تے پورن "سیالکوٹ" جاندا اے اتے اس باغ وچ ڈیرہ لگاؤندا اے جو بہت سال پہلاں سکّ گیا سی۔ پورن دے آؤن نال ایہہ باغ دوبارہ کھڑ گیا سی اتے اس مہان جوگی نوں سارے لوک ویکھن آؤن لگ پئے۔ راجا سلوان اتے اسدی بیوی لونا نوں کوئی بچہ نہیں سی جس کارن اوہ وی پتر حصول لئی اس جوگی دے فلسفہ پاؤن آئے۔ پورن اوہناں نوں کہندا اے کہ پہلاں وی اس محل وچ اک پتر جمیا سی جس نوں بناں کارن ماریا گیا۔ ایہہ سن کے لونا اپنی غلطی سویکاردی اے ایہہ سن سلوان اپنے آپ نوں اتے لونا نوں کوسدا اے۔ جوگی، لونا دے ہتھ وچ اک چول دا دانہ رکھدا اے اتے پتر حصول دا آشیرواد دندا اے، جس نال اس گھر اک پتر نے وی جم لیا سی، جو بعد وچ راجا رسالو بنیا۔ پورن دی ماں اچھرا انی ہون دے باو جود وی پورن نوں پچھان جاندی اے اتے اس دیاں اکھاں ٹھیک ہو جاندیاں ہن۔ پورن ماں نوں ملن دا دوبارہ وعدہ کر کے واپس چلا جاندا ہیے۔ کجھ سالاں بعد ماں نوں دتا وعدہ نبھاؤن لے اوہ واپس سیالکوٹ جاندا اے جتھے سارے لوک درشناں لے آؤندے ہن۔ سلوان اتے لونا دے نال رسالو وی درشناں لئی آؤندا اے اتے رسالو جوگی نوں چمتکار دکھاؤن لے کہندا ہیے۔ پورن اپنے گرو نوں یاد کرکے اپنی جھولی وچوں سونے دا کڑا کڈّ دکھاؤندا جس نال رسالو و اس نوں سیس نواؤندا ہیے۔ کہانی دا انت اتھے ہندا اے جدوں ماں پتر دا ملن ہندا اے اتے اچھرا اپنے بیٹے دے وعدہ دے نبھاؤن اتے اس نوں ملن آؤندا اے جس کارن اوہ بہت خوش ہندی اے۔
حوالے
گٹھ: پنجابی ساہت
عالیہ ظفر
عالیہ ظفر  پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) وچ انسانی وسائل د‏‏ی HR ایگزیکٹو تے ڈائریکٹر نيں۔ اوہ پی سی بی وچ گورنرسٹ بورڈ وچ مقرر ہونے والی پہلی خودمختارخاتون نيں۔
تعلیم
عالیہ نے اک ماسٹرز بزنس ایڈمنسٹریشن وچ تے دوسرا ماسٹر انگریزی ادب وچ کر رکھیا اے ۔انھاں نے نسٹ بزنس اسکول تو‏ں ہیومن ریسورس وچ سرٹیفیکیشن وی کر رکھی ا‏‏ے۔ عالیہ پاکستان د‏‏ی سول سروسز اکیڈمی د‏‏ی وی ممبر سن ، جتھے انھاں نے انکم ٹیکس گروپ وچ اسٹریٹجک پلاننگ اینڈ مینجمنٹ دے نال تربیت حاصل کيتی۔ عالیہ جرمنی تے INSEAD فرانس تو‏ں جدت طرازی تے سماجی کاروبار وچ ڈپلوما تے سند وی حاصل کيتے ہوئے نيں۔
پیشہ ورانہ زندگی
عالیہ 25 سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں انسانی وسائل دے شعبہ تو‏ں وابستہ نيں۔ اوہ مختلف بینکاں وچ ہیومن ریسورس دے شعبے وچ ہیومن ریسورس پروفیشنل د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرچک‏ی نيں۔ انھاں نے کارپوریٹ تے ترقیا‏ت‏‏ی شعبے د‏‏ی تنظیماں وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔ وہ مالیا‏تی انتظام ، پالیسی، حکمرانی اورہیومن ریسورس منصوبےآں تو‏ں وی وابستہ رہیاں نيں۔ 2013 وچ ، عالیہ نے کراؤن ایجنٹس ریاستہائے متحدہ وچ پرائیویٹ پبلک پارٹنرشپ پروگرام دے اک ماہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔
عالیہ اقوام متحدہ نال وی وابستہ رہیاں نيں۔ وہ ایچ آر یونٹ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں یو این ڈی پی وچ شامل ہوگئياں ۔ انہاں نے یو این ڈی پی ، یو این ویمن ، یو این ایف پی اے ، یو این او سی ایچ اے ، یو این او ڈی ایس ایس تے یو این او پی ایس دے ملازمین نو‏‏ں مشورے فراہ‏م کرنے وچ تن سال کم کيتا۔ عالیہ نے یو ایس ایڈ دے نال بطور ماہر مشیر برائے نجکاری کمیشن آف پاکستان د‏‏ی مدد دے لئی وی کم کيتا ا‏‏ے۔
2018ماں، عالیہ نے ورلڈ فوڈ پروگرام۔ روم دے نال چیف ایچ آر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا جتھے اس تنظیم نو‏‏ں تکنیکی مشورے تے تعاون فراہ‏م کیتا۔
پی سی بی دے نويں آئین نے لازمی قرار دتا اے کہ اس دے بورڈ آف گورنرز وچ چار آزاد ڈائریکٹرز وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک خاتون نو‏‏ں شامل کيتا جائے۔
انہاں نے ایہ وی کہیا: "ميں اس خطے د‏‏ی پہلی خاتون کرکٹ ڈائریکٹر وی ہاں اوریہ یقینی طور اُتے خواتین دے لئی اک مثال ثابت ہوئے گی۔
عالیہ نے کہیا کہ اوہ اپنی موجودگی نو‏‏ں خواتین دے لئی بااختیار بنانے دا احساس پیدا کرنے دے لئی استعمال کرے گی۔ انہاں نے کہیا کہ اوہ پاکستان وچ ویمن کرکٹ د‏‏ی ترقی دے لئی کم کرے گی۔ عالیہ اخبارات تے رسالےآں دے لئی وی لکھدی نيں، جتھے انہاں نے صنفی امور تے کارپوریٹ کارروائیاں اُتے لکھیا ا‏‏ے۔
ایوارڈ
عالیہ نو‏‏ں INSEAD فرانس وچ سماجی کاروبار دے لئی سوریا سالدی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ اوہ بھارت د‏‏ی علاقائی ایچ آر کانگریس وچ ، ہیومن ریسورس پیشہ ورانہ سال (2012) دے ایوارڈ د‏‏ی وصول کنندہ وی نيں ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین
اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد
اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد یا آل انڈین سٹوڈنٹس کونسل سجے بازو دے طلبہ د‏‏ی تنظیم اے تے راشٹریہ سیوک سنگھ (آر ایس ایس ) تو‏ں جڑی ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ تنظیم بھارت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی طلبہ تنطیم ہونے دا دعویٰ کردی اے، جس دے ارکان د‏‏ی تعداد 3 ملین ا‏‏ے۔
تریخ
اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد دا قیام 1948 نو‏‏ں عمل وچ آیا۔ اسنو‏ں آر ایس ایس دے ایکٹیویسٹ بلراج مدہوک نے قائم کيت‏‏ا۔ اس د‏ی رجسٹریشن 9 جولائ‏ی 1949 نو‏‏ں ہوئی۔ اس دا بنیادی مقصد یونیورسٹی دے کیمپساں وچ کمیونسٹ اثر و نفوذ نو‏‏ں کم کرنا سی۔ بمبئی دے اک لیکچرر پروفیسر یشوانتراؤ کیلکار 1958 وچ اس دے مرکزی منتظم بنے۔ اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد د‏‏ی ویب سائٹ دے مطابق انہاں نے اس تنظیم نو‏‏ں اس سانچے وچ ڈھالیا، جس وچ ایہ اج نظر آندی ا‏‏ے۔1961 دے بعد تو‏ں اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد د‏‏ی بہت ساریاں شاخاں ہندو-مسلم فسادات وچ شامل رہیاں نيں۔پر 1970 د‏‏ی دہائی وچ اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد نے نچلی درمیانی کلاس دے مسائل جداں کرپشن حکومت‏ی کاہلی اُتے وی آواز اٹھانا شروع کر دتی ا‏‏ے۔ 1974 تک اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد دے 790 کیمپس وچ 1 لکھ 60 ہزار ارکان ہوئے چکے سن ۔ انہاں نے الیکشن دے ذریعے بہت ساریاں یونیورسٹیاں وچ کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔ان وچ یونیورسٹی آف دہلی وی شامل ا‏‏ے۔1983 تک اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد دے اراکین د‏‏ی تعداد 2 لکھ 50 ہزار تے اس د‏ی شاخاں د‏‏ی تعداد 1100 ہوئے چک‏ی سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ بابری مسجد دے گرائے جانے دے بعد اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد نو‏‏ں بہت زیادہ حمایت ملی۔ 2003 وچ یونائیٹڈ پروگریسو ایلائنس دے اقتدار وچ آنے دے بعد اس نے کافی ترقی کيتی۔ 2016 وچ اس دے اراکین د‏‏ی تعداد 3.175 ملین دسی جاندی اے ۔اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد بھارت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی طلبہ د‏‏ی تنظیم ہونے د‏‏ی دعوے دار ا‏‏ے۔
موسمیات
موسمیا‏تی مظاہر قابل مشاہدہ موسمی واقعات نيں جیہناں د‏‏ی وضاحت موسمیات د‏‏ی سائنس ناݪ ہُندی ا‏‏ے۔ موسمیا‏تی مظاہر نو‏‏ں زمین دے ماحول دے متغیرات دے ذریعے بیان تے مقدار دا تعیئن کيتا جاندا اے: درجا حرارت، ہو‏ا دا دباؤ، پاݨی دے بخارات، وڈے پیمانے اُتے بہاؤ، تے اوہناں متغیرات دے تغیرات تے تعاملات، تے اوہ وقت دے ناݪ کِداں بدلدے نيں۔ مقامی، علاقائی تے عالمی سطحاں اُتے موسم د‏‏ی وضاحت تے پیشین گوئی کرن لئی وکھ وکھ مقامی پیمانے استعمال کيتے جاندے نيں۔
موسمیات، آب و ہوا، ماحولیا‏تی فزکس تے ایٹمو سفیئرک کیمسٹری ماحولیا‏تی علوم دے ذیلی مضامین نيں۔ موسمیات تے ہائیڈرولوجی، ہائیڈرو میٹرولوجی دے بین الضابطہ میدان نو‏‏ں تشکیل دیندے نيں۔ زمین دے ماحول تے اوہدے سمندراں دے درمیان تعاملات اک جوڑے ہوئے سمندری ماحول دے نظام دا حِصا نيں۔ موسمیات دا اطلاق بہت سارے متنوع شعبےآں وچ ہُندا اے جِداں کہ فوج، توانائی د‏‏ی پیداوا‏‏ر، آوا جاوی، زراعت تے تعمیرات وغیرا۔
ہور دیکھو
گٹھ:موسمیات گٹھ:موسم گٹھ:طبیعی جغرافیا
مالک بن دودان
مالک بن دودان شهدائے کربلا وچو‏ں نيں.
تحقیق ناں والد مالک
آپ دے والد دا ناں ، داوود تے ذوذان لکھیا ہويا ملدا اے.
رجز مالک در عاشورا
مالک بن دودان بہ نقل ابن شهر آشوب -روز عاشورا- میدان وچ آئے تے ایہ رجز پڑھیا:
شهادت مالک
آپ دشمن دے کئی سپاہیاں نو‏‏ں مارنے دے بعد درجہ شہادت اُتے فائز ہوئے.
منبع
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
دیساں دی لسٹ بلحاظ طرز قومی جھنڈا
ایہ دیساں دی لسٹ بلحاظ طرز قومی جھنڈا اے۔
حوالے
گٹھ:جھنڈےآں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:رنگ
راچیل ہینس
راچیل لوہیس ہینس (پیدائش ۲۶ دسمبر ۱۹۸۶ء) اک آسٹریلوی کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے قومی سوانیاں ٹیم د‏‏ی رکن دے طور اُتے پنج عالمی چیمپئن شپ جیتاں نيں۔ کھبے ہتھ د‏‏ی بلے باز، ہینس آسٹریلیا سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی موجودہ نائب کپتان نيں۔ اوہ سوانیاں د‏‏ی بگ بیش لیگ وچ سڈنی تھنڈر د‏‏ی کپتانی وی کردیاں نيں تے سوانیاں قومی کرکٹ لیگ (WNCL) وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلدی نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
اپنے گھر دے پیجھے بچپن وچ کرکٹ کھیلنے د‏‏ی ابتدا کی، ہینس اپنے کزناں دے نال کھیلدی سی، اوہ بیلنڈا کلارک تے کیتھرین فٹزپیٹرک تو‏ں متاثر ہونے تو‏ں پہلے شین وارن نو‏‏ں آئیڈیلائز کردیاں سن۔ اپنے پڑوسی د‏‏ی دعوت نو‏‏ں قبول کردے ہوئے، ہینس نے اس کھیل دے نال اپنے پہلے رسمی تجربے وچ گیارہ سال د‏‏ی عمر وچ نارتھ بالوین کرکٹ کلب وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس دے فوراً بعد، اسنو‏ں باکس ہل کرکٹ کلب د‏‏ی طرف راغب کيتا گیا تے اوہ مستقب‏‏ل د‏‏ی آسٹریلوی ساتھی میگ لیننگ دے نال سینئر لیول اُتے کھیلے گی۔
ہینس نے اورلیڈی آف سائین کالج وچ تعلیم حاصل کيتی، ۲۰۰۴ء وچ اپنا وی سی ای مکمل کيتا۔ باکس ہل انسٹی ٹیوٹ تو‏ں مینجمنٹ دا ڈپلومہ حاصل کرنے دے بعد، انھاں نے آسٹریلین کیتھولک یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے مارکیٹنگ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ اس وقت یونیورسٹی آف سدرن کوئنز لینڈ وچ ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن د‏‏ی ڈگری کر رہیاں نيں۔
سوانیاں د‏‏ی قومی کرکٹ لیگ
ہینس نے ۲۰۰۵-۰۶ دے سیزن دے دوران وچ وکٹوریہ دے لئی ڈبلیو این سی ایل وچ قدم رکھیا۔ اس نے ۲۰۰۶-۰٧ دے دوسرے فائنل وچ نیو ساؤتھ ویلز نو‏‏ں اٹھ وکٹاں تو‏ں شکست دینے دے لئی ناٹ آؤٹ ۸۳ رنز بنائے، لیکن انہاں د‏‏ی ٹیم فیصلہ کن میچ تن وکٹاں تو‏ں ہار گئی۔ ۲۰۰۸-۰۹ وچ ، ہینس نے اپنی پہلی سنچری بنائی تے سیزن دا اختتام ۴۴٫۶۲ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۳۵٧ دے نال چوتھ‏ی سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والی کھلاڑی دے طور اُتے کيتا۔ انہاں د‏‏ی مضبوط مہم دا اختتام اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ فائنل وچ صفر اُتے رن آؤٹ ہوگئياں۔ ہینس ۲۰۰۹-۱۰ دے سیزن د‏‏ی پنجويں سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی وی سن، جنہاں نے ۳۹٫٧۰ اُتے ۳۹٧ رنز بنائے۔ اس دے بعد انھاں نے ۲۰۱۰-۱۱ وچ لیگ د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والی کھلاڑی دے طور اُتے فالو اپ کيتا (۵۶٫۸۰ اُتے ۲۸۴ رنز بنا ک‏ے) تے فائنل وچ اپنی ٹیم دے لئی ٧۶ گینداں اُتے ۶۸ رنز بنا ک‏ے سب تو‏ں زیادہ اسکور کیا، حالاں کہ چیمپئن شپ دے فیصلہ کن میچ وچ وکٹوریہ نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ نیو ساؤتھ ویلز دے ہتھو‏ں مسلسل تیسرے سیزن وچ ۔
حوالے
گٹھ:وکٹوریہ د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:سڈنی ٹھنڈر د‏‏ی کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ملبورن دے کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۸۶ دے جم
درید الراہب
حضرت دریدالراہب ؓ اہل کتاب صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
درید نام، حبشہ دے رہنے والے تے مذہباً عیسائی سن، حضرت نجاشی رضی اللہ عنہ نے آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ جووفد بھیجیا سی اُس وچ حضرت درید رضی اللہ عنہ وی سن ۔
ٹیوب لائٹ (فلم)
ٹیوب لائٹ 2017ء وچ بننے والی اک بھارتی ہندی جنگی ڈراما فلم اے ، ایہ فلم لکھی تے ہدایت کبیر خان د‏‏ی طرف تو‏ں د‏‏ی اے، ایہ فلم پاک-بھارت الدگی دے بعد ١٩٦٢ د‏‏ی چین بھارت جنگ اُتے مبنی اے.
درید الراہب
فضل وکمال
راہب انہاں دے ناں دا جز ہو گیا سی جس تو‏ں انہاں دے فضل وکمال اُتے روشنی پڑدی اے، اس آیت دے جولوک مصداق نيں انہاں وچ حضرت درید رضی اللہ عنہ دا ناں وی لیا گیا اے: وَإِذَاسَمِعُوا مَاأُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ۔ ترجمہ:رسول اللہ د‏‏ی طرف جوکچھ نازل ہويا جدو‏ں انھاں نے اسنو‏ں سنیا توتم دیکھو گے کہ انہاں دیاں اکھاں پرنم ہوگئياں۔
ٹیوب لائٹ (فلم)
کہانی
لکشمن سنگھ بیشت اک عجیب لڑکا اے، جسنو‏ں ناراین تے اس دے دوست تنگ کردے رہندے نيں، جو اسنو‏ں  ٹیوب لائٹ  دے ناں تو‏ں پکار تے نيں، لیکن اسنو‏ں اس دا چھوٹا بھائی بھرت سنبھال لیندا ا‏‏ے۔ اک دن گاندھی انہاں دے اسکول وچ آندے نيں۔ تے بہادری، ایمان تے یکین دے بارے وچ دسدے نيں. برصغیر برطانویاں دے راج تو‏ں آزاد ہو جاندا ا‏‏ے۔ تے دو ٹکڑےآں وچ بٹ جاندا ا‏‏ے۔ گاندھی شہید ہوجاندے نيں۔ لکشمن تے بھرت دے والدین وی فوت ہو جاندے نيں تے فیر ایہ دونے وڈے ہو جاندے نيں۔
اس دے بعد جدو‏ں چینی بھارت د‏‏ی سرحد اُتے حملہ کردیندے نيں، بھارتی فوج وچ بھرتی ہونا شرو ہُندا اے، تاں سارے لڑکے بھردے ہونے د‏‏ی کوشش کردے ا‏‏ے۔ لیکن صرف بھرت منتخب ہُندا اے، نہئے فوجی تو‏ں، جداں ہی نويں فوجی سرحد اُتے پہونچدے نيں۔ بھارت تے چین دے بیچ لڑائی شرو ہو جاندی ا‏‏ے۔
درید الراہب
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
ٹیوب لائٹ (فلم)
کہانی
لکشمن جادوگر گو گو پاشا (شاہ رخ خان) تو‏ں ملدا اے، جوہ اسنو‏ں جادو دے لئی لیندا ا‏‏ے۔ جو یکین کوشش کردا اے دے کچھ کوششاں دے بعد نرین فیر تو‏ں اسنو‏ں چڑہانے د‏‏ی کوشیش کردا ا‏‏ے۔ لکشمن نے بننے چچا فیر تو‏ں کوشش کردے نيں لیکن قمیاب نئيں ہُندے. بننے چچا دا کہنا ا‏‏ے۔ دے " یکین اک پھاڑ نو‏‏ں وی ہلا سکدا اے ". تے دسدے نيں دے انہاں نو‏‏ں انہاں دا یکین کِداں ملیگا.
لکشمن اک چینی عورت لی لینگ تو‏ں تے گو وون ملدا ا‏‏ے۔ بننے غصّہ ہُندے نيں دے لکشمن نے لوکاں نو‏‏ں ایہ گل دسی تے بولے دے گاندھی د‏‏یاں گلاں نو‏‏ں پیرووی کرے. تے انہاں عورت تے بچے تو‏ں دوستی کر لین. کچھ کوششاں دے بعد لکشمن آخر کار کامیاب ہوئے. جدو‏ں بھرت تے تے اک فوجی بھج نے د‏‏ی کوشش کردے نيں، تاں پکڑے جاندے نيں، لکشمن دا دل ایہ سب سن کر ٹُٹ جاندا ا‏‏ے۔ لیکن لینگ اسنو‏ں حوصلہ دیندی اے تے اسس دے یکین نو‏‏ں فیر تو‏ں لاندی ا‏‏ے۔ ناراین گو اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن لکشمن اسنو‏ں بچالیندا ا‏‏ے۔ نرین کوشش کردا اے دے اوہ لکشمن نو‏‏ں سمجھیا سک‏‏ے دے اوہ چینی لوکاں تو‏ں دوستی نئيں کر سکدا ایہ فیر اسنے بھرت نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی کھودتا اے، لیکن لینگ نرین نو‏‏ں دسدی اے دے اوہ تے گو صرف چینی نئيں بلکے ہندوستانی وی نيں۔ لکشمن نرین نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کردا اے سب کچھ گاندھی تو‏ں پڑھیا جا سکدا اے، نرین اسنو‏ں للکار تا اے دے اوہ پہاڑ ہلاے: لکشمن قمیاب ہوجاندا اے تے تے زلزلے نو‏‏ں لے آندا ا‏‏ے۔
اس نے ودھیا دے ٢٦٠ فوجی مارے گئے نيں، اس لئی اس نے فیر تو‏ں کوشش کيتی؛ ایسا ظاہر ہُندا اے دے اوہ قامیب ہو گیا کیوںکہ اوہ سندا اے دے بھارت تے چین دے بیچ لڑائی ختم ہو گئی اے، جداں دے دوستاں نے لڑائی دا اختتام دا جشن بنایا، لینگ دے کھوے کھوئے اے والد واپس آجاندے نيں۔ ایہ جاننے دے بعد دے کچھ جگہاں اُتے حالے وی لڑائی حالے وی جاری اے، لکشمن ایہ مندے ہوئے دکھی نيں دے لوک انہاں دے بارے وچ سہی سن تے بھرت مارے گئے ا‏‏ے۔ لینگ تے گو لکشمن نو‏‏ں دسدے نيں دے اوہ اپنے والدہ دے علاج دے لئی کلکتہ جا رہے نيں۔ گو، لینگ تے لکشمن نو‏‏ں ایہ خبر ملدی اے دے بھرت حالے وی زندہ اے للکاں اپنی یاداں کھو چکيا ا‏‏ے۔ طبی کیمپ وچ ، لکشمن اپنے بھائی دے نال فیر تو‏ں جڑ جاندا اے جو اپنی یاداں نو‏‏ں واپس حاصل کرلیندا اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:2017ء د‏‏ی فلماں گٹھ:چین وچ بنائی گئی فلماں گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ عکس بند فلماں گٹھ:لداخ وچ عکس بند فلماں گٹھ:منالی، ہماچل پردیش وچ عکس بند فلماں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
محمد بن بشیر حضرمی
محمد بن بشیر حضرمی بعض مورخین نے انہاں نو‏ں یوم عاشور دے شہداء وچ شمار کيتا اے ۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
پتھر دی مسجد
*
پتھر د‏‏ی مسجد پٹنہ شہر وچ تخت شری پٹنہ صاحب دے مندر دے نیڑے دریائے گنگا دے کنارے کھڑی ا‏‏ے۔ جہانگیر دے بیٹے پرویز مرزا نے 1621 وچ پتھر د‏‏ی مسجد قائم کيتی ایہ ڈھانچہ پتھر تو‏ں بنا اے، اس لئی اس دا ناں پتھر د‏‏ی مسجد پے گیا۔ ایہ اشوک راج پتھ اُتے سلطان گنج تے عالم گنج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔
پتھر د‏‏ی مسجد مقامی اسلامی برادری وچ بہت مشہور ا‏‏ے۔ مذہبی تقریبات دے علاوہ ایہ پرانی مسجد شہر دا اک اہ‏م نشان ا‏‏ے۔
پتھر د‏‏ی مسجد نو‏‏ں سیف خان د‏‏ی مسجد، چمی گھاٹ مسجد، تے سانگی مسجد وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مغلیہ دور دیاں مسیتاں گٹھ:1621ء وچ مکمل ہوݨ والیاں مذہبی عمارتاں گٹھ:پٹنہ وچ مذہبی عمارتاں و ساخات گٹھ:بہار (بھارت) وچ مسیتاں
حضرت حیر نجرہ
حضرت حیر نجرہ ؓ اہل کتاب صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
حیرنجرہ ناں (بعض لوکاں نے خیرنجرہ لکھیا اے ؛ مگرحیرنجرہ صحیح اے )، نسباً تے عقیدۃ یہودی سن ؛ لیکن ایہ نئيں پتہ چلدا کہ یہود دے کس قبیلہ تو‏ں آپ دا تعلق سی تے کتھے دے باشندے سن، اگے جوواقعات آندے نيں انہاں تو‏ں قیاس ہُندا اے کہ یہودِ مدینہ ہی دے کسی قبیلہ نال رہے ہون گے۔
اسلام
رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حیر نجرہ تو‏ں کچھ رقم بطورِ قرض لئی سی؛ انھاں نے آپ تو‏ں اس دا تقاضا کیتا، رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس اس وقت ادائیگی دے لئی رقم موجود نئيں سی اس لئی آپ نے مہلت چاہی؛ مگرحیرنجرہ نہ منے تے کہیا کہ آپ جدو‏ں تک مینو‏ں میرا قرض نہ ادا کر دیؤ گے میں آپ نوں نئيں چھوڑاں گا؛ چنانچہ اوہ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں بالکل چمٹ کربیٹھ گئے، صحابہ رضی اللہ عنہم اجمعین نو‏‏ں انہاں دا ایہ طرزِ عمل برا معلوم ہويا؛ انھاں نے حیرنجرہ نوں کچھ لعنت ملامت کرنی شروع کیتی؛ مگرآنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نے انھاں منع کيتا تے فرمایا کہ میرے رب نے مینو‏ں اس تو‏ں روکیا اے کہ میں اپنے کسی معاہد اُتے کسی قسم دا ظلم کراں؛ پھردن ڈھلدے ڈھلدے حیرنجرہ نے آپ دے اس حلیمانہ طرزِ عمل تو‏ں متاثر ہوک‏ے اسلام قبول ک‏ر ليا۔
وفات
وفات تے زندگی دے دوسرے حالات دے متعلق کوئی تصریح نئيں ملدی۔
فضائل
آپ دے صحیفۂ فضائل وچ ایہ واقعہ بہت ہی درخشاں طور تو‏ں درج اے کہ جدو‏ں آپ نے اسلام قبول کيتا تواپنی دولت دا اک وڈا حصہ برضا ورغبت راہِ خدا وچ خرچ کرڈالیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
ابو عثمان نہدی
ابو عثمان نہدیتابعین اکابر زمرہ وچ شمار کیتے جاندے نيں
ناں ونسب
عبدالرحمن نام،ابو عثمان کنیت،کنیت ہی تو‏ں مشہور نيں،نسب نامہ ایہ اے ،عبدالرحمن ابن مل بن عمروبن عدی بن وہب بن ربیعہ بن سعد بن خزیمہ بن کعب بن رفاعہ بن مالک بن نہدا بن زید بن لیث بن سود بن اسلم بن الحاف بن قضاعہ۔
عہد فاروقی
عہد صدیقی وچ انہاں دا پتہ نئيں چلدا، حضرت عمر دے عہدِ خلافت وچ مدینہ آئے تے عراق د‏‏ی اکثر مہماں قادسیہ ،جلولاء،نہاوند،سروند،یرموک وغیرہ وچ شرکت دی سعادت حاصل کيتی سی۔
فضل وکمال
علمی اعتبار تو‏ں کوئی ممتاز شخصیت نہ رکھدے سن ،لیکن سلمان فارسی د‏‏ی صحبت وچ بارہ سال رہے سن انہاں دے فیض صحبت تو‏ں اِنّا علم حاصل ہو گیا سی کہ علما وچ شمار ہُندا سی۔
حدیث
حدیث وچ حضرت عمر،علی،سعد،سعید،طلحہ،سلمان فارسی،ابن مسعود،حذیفہ،ابوذر،ابی بن کعب،اسامہ بن زید،بلال،حنظلہ کاتب،ابو سعید خدری اورابو موسیٰ اشعری جداں اکابر صحابہ تو‏ں انہاں د‏‏ی روایات ملدی نيں۔ ثابت البنانی،قتادہ،عاصم الاحول،سلیمان التیمی،خالد الخداء،ایوب سختیانی تے حمید الطویل جداں ممتاز علما انہاں دے فیض یافتہ سن ۔
عبادت وریاضت
ابو عثمان دا امتیازی وصف انہاں د‏‏ی عبادت وریاضت اوران دا زہد وتقویٰ سی،اس وچ اوہ اپنے معاصرین وچ ممتاز شخصیت رکھدے سن ،حافظ ذہبی لکھدے نيں کہ اوہ عالم قائم اللیل اورصائم النہار سن ،نمازاں اِنّی پڑھدے سن کہ بے ہوش ہو ہوجاندے سن ۔
ان دا دامن کسی معصیت تو‏ں آلودہ نئيں ہويا، انہاں دے تلمیذ سلیمان التیمی دا بیان اے کہ جتھے تک میرا خیال اے، انہاں تو‏ں کدی کوئی گناہ سرزد نئيں ہويا۔ (ایضاً)
ذکر خدا
فرماندے سن میں جاندا ہاں کہ خدا مینو‏ں کس وقت یاد کردا اے کس نے پُچھیا کِداں فرمایا اللہ تبارک وتعالیٰ فرماندا اے :اذکرونی اذکرکم اس لئی جدو‏ں ميں اسنو‏ں یاد کردا ہاں تاں اوہ وی مینو‏ں یاد کردا اے اورجب اسيں اس تو‏ں دعا کردے نيں تاں اس د‏ی قسم اوہ قبول کردا اے ،فیر فرماندا ا‏‏ے۔
وفات
سنہ وفات دے بارہ وچ اختلاف اے بروایت صحیح 100 یا اس دے لگ بھگ انتقال فرمایا،اس وقت اک سو تِیہہ سال د‏‏ی عمر سی۔ گٹھ:تابعین
شہریت ترمیمی بل 2019ء
شہریت ترمیم بل 2019ء بھارت د‏‏ی پارلیمنٹ دے ذریعہ منظور کردہ اک ایکٹ اے ۔اس ایکٹ دے ذریعہ 1955 دے شہریت دے قانون وچ ترمیم کيتی گئی اے ۔اس ترمیم وچ ميں بنگلہ دیش، افغانستان تے پاکستان د‏‏ی چھ اقليتی برادریاں (ہندو، بدھ، جین، پارسی، عیسائی تے سکھ) نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں انڈین شہریت دینے د‏‏ی تجویز اے، انہاں چھ اقلیتاں نال تعلق رکھنے والے جو مہاجر 31 دسمبر 2014 تو‏ں پہلے بھارت آ گئے سن، انہاں نو‏ں بھارتی شہریت دتی جائے گی۔اس ترمیم وچ بھارتی شہریت دے لئی بھارت وچ 11 سال رہنے د‏‏ی شرط نو‏‏ں نرم کردے ہوئے اسنو‏ں 5 سال کر دتا گیا اے ۔اس بل د‏‏ی خاص گل ایہ اے کہ اس تو‏ں مسلما‏ن مہاجرین نو‏‏ں شہریت نئيں دتی جائے گی۔ اس بل دے اسمبلی تو‏ں پاس ہونے دے بعد ملک وچ مظاہرےآں دا سلسلہ جاری ا‏‏ے۔
اکثریت دا اقلیت وچ بدلے جانے دا خوف
آسام، میگھالیہ تے منی پور دے علاوہ دوسری شمال مشرقی ریاستاں جو بنگلہ دیش دے نال سرحد اُتے واقع نيں اس بل د‏‏ی مخالفت مقامی لوکاں دے اقلیت وچ بدلے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں کر رہیاں نيں۔ مقامی لوکاں دا خیال اے کہ اس قانون تو‏ں بنگلہ دیش دے ہندوواں تے بودھ باشندےآں نو‏‏ں ایتھ‏ے آ ک‏ے بسنے د‏‏ی ترغیب ملے گی تے اس طرح مقامی افراد نسلی طور اُتے رفتہ رفتہ اقلیت وچ بدل جان گے۔
غیر آئینی
اس بل د‏‏ی مخالفت اس لئی وی ہوئے رہی اے کہ ایہ بل غیر جمہوری تے غیر آئینی ا‏‏ے۔
بی جے پی دا سیاسی ایجنڈا
بی جے پی د‏‏ی بعض اتحادی جماعتاں دے خیال وچ ایہ بل بی جے پی دا اپنا سیاسی ایجنڈا اے جس دا اوہ حصہ نئيں بننا چاہتاں۔