cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مھدی منتظر تے اسلامی فکر
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
شیخ سلیمان(۲۱) کہندے نيں کہ ابو الدرداء تو‏ں روایت کيتی گئی اے کہ رسولِؐ خدا نے فرمایا: علی علیہ السلام میرے علم دا دروازہ اے تے جس امر اُتے خداوند عالم نے مینو‏ں مبعوث برسالت فرمایا اے میرے بعد علی علیہ السلام اوہی کم انجام دے گا(۲۲) ۔ علی علیہ السلام تو‏ں دوستی ایمان تے علی علیہ السلام نال دشمنی نفاق د‏‏ی علامت اے، علی علیہ السلام دے چہرے د‏‏ی طرف دیکھنا رافت تے انہاں تو‏ں مودّت عبادت ا‏‏ے۔
یعنی حضرت علی رضا  تو‏ں روایت اے کہ رسولؐ اللہ نے فرمایا: اے علی علیہ السلام تسيں جنت تے دوزخ نو‏‏ں تقسیم کرنے والے ہو، پس قیامت دے دن تسيں جہنم تو‏ں کہو گے: ایہ شخص میرا اے (وہ نجات پائے گا) تے ایہ شخص تیرا اے (جہنم اسنو‏ں نگل لے گا)۔
وَاَصَلْ الشیعَة الفِرقَةُ مِنَ النَّاسِ ، وَیَقَعُ عَلیٰ الواحِدِ وَالْاِثْنَیْنِ وَالْجمعِ وَالمُذَکَّرِ وَ المُؤ َنَّثِ بِلَفْظٍ وَاحِدٍ وَقَدْغَلَب َ هٰذاالاِسْمِ عَلیٰ کُلِّ مَنْ یَزْعَمُ اَنَّه ُ یَتَوَلَّی عَلِیاً رَضِیَ اللّٰه ُ عَنْه ُ وَاهْلِبیْتِه ِ حتّی صَارَلَهُمْ اِسْماً خَاصّاً، فَاِذَاقِیْلَ فُلاَن مِن الشیعَة عُرِفَ اَنَّه ُ مِنْهُمْ ، وَفِیْ مَذْهَبِ الشِیْعَةِ کَذَا : ای عِنْدَهُمْ (۱۵)
۸۳. مجمع الزوائد (ہیثمی)
۴ ۔ سوال سلمان! وصی پیغمبر کون؟
شیعہ کتاباں وچ ایداں دے ہی صحابہ تے بنی ہاشم تے تابعین دے بوہت سارے احتجاجات ثبت کيتے نيں مثلاً مرحوم علامہ طبرسی نے کتاب احتجاج وچ متعدد صحابہ دے احتجاج دا تذکرہ کيتا اے منجملہ: خالد بن سعید بن عاص اموی نے سلمان فارسی تو‏ں ايس‏ے طرح ابوذر غفاری، عمار یاسر، مقداد، برید اسلمی، ابو الہیثم بن تیہان، سہل تے عثمان بن حنیف، خزیمہ بن ثابت ذو الشہادتین، ابی بن کعب تے ابو ایوب انصاری وغیرہ نے پیغمبر ؐ دے بعد حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت دے بارے وچ احتجاج کيتا تے دلائل تو‏ں ثابت وی کيتا اے ہور انہاں نے سقیفہ دے جعلی اجماع د‏‏ی بھرپور مخالفت وی د‏‏ی سی، اساں اپنی کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام " وچ اس اجماع د‏‏ی مخالفت کرنے والے اصحاب کہ جنہاں دے ناں اہل سنت د‏‏ی کتاباں وچ وی فرداً فرداً موجود نيں؛ تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔
اہ‏م گل ایہ اے کہ حالے تک اساں جو کچھ عرض کيتا اے :
۲۸. جابر بن سمرة ( ۴٧ ھ ق).
۱۹. عبد الرحمن بن عوف،
٧ ۔ اس روایت کيتی روشنی وچ ایہ گل واضح ہوجاندی اے کہ "عقائد شیعہ اثناء عشری" برحق عقائد نيں کیونجے شیعاں دے پہلے امام علی علیہ السلام تے آخری امام مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) نيں تے ٧۳ فرقےآں(۶۰) وچو‏ں نجات پانے والا فرقہ شیعہ اثنا ء عشری ہی ا‏‏ے۔
۴۰ ۔ یوسف بن یحیی نے امیرالمؤمنین  تو‏ں اک طولانی روایت نقل کيتی اے کہ جسنو‏ں اختصار دے نال ایتھ‏ے نقل کيتا جا رہیا اے:
"عَنۡ اَنَسِ بن ماِلک رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُ قالَ: رَأَیۡتُ رَسوُلُ الله ِﷺ جالِساً مَعَ عَلِیٍّ فَقالَ: اَنا وَ ه ذا حُجَّةُ الله ِ عَلی خَلۡقِه "
۸ ۔ شیخ سلیمان(۸۱) نے کتاب مناقب خوارزمی تو‏ں روایت نقل کيتی اے:
شیخ سلیمان(۸) نے انس بن مالک تو‏ں روایت کيتی اے اک مرتبہ ميں نے دیکھیا کہ رسولؐ اللہ، حضرت علی علیہ السلام دے نال تشریف فرما نيں تے آپؐ نے اس وقت فرمایا: وچ تے ایہ علی علیہ السلام خلقِ خدا اُتے حجت نيں۔
جی ہاں ایہ ایسی صریح نصوص نيں جنکا سوائے عِناد رکھنے والے تے دل وچ روگ رکھنے والے دے کوئی اورانکارنئيں کرسکدا۔ فضل ابنِ عباس بن ابی لہب نے ولید بن عُتبہ بنِ ابی مُعیط دے جواب وچ کيتاخوب شعرکہیا اے :
٧ ۔ وصایت علی علیہ السلام اُتے اصحاب دا نبیؐ د‏‏ی بیعت کرنا
۱ ۔ ایہ کہ اس شہر علم دا ارادہ ہی نئيں رکھدے۔
شیخ سلیمان(۱۲) نے میر سید علی ہمدانی شافعی د‏‏ی کتاب "مودۃ القربی" مودت نمبر ۶ دے ذیل وچ حضرت عمر تو‏ں روایت کيتی اے اوہ کہندے نيں جدو‏ں حضور نے اپنے اصحاب دے درمیان عقد برادری تے رشتہ اخوّت قائم فرمایا سی اس وقت فرمایا: ایہ علی علیہ السلام دنیا تے آخرت وچ میرا بھائی اے، میرے لوکاں وچ میرا خلیفہ اے، میری امت وچ میرا وصی اے، میرے علم دا وارث ، میری امانتاں نو‏‏ں ادا کرنے والا اے، اس دا مال میرا مال اے، میرا مال اس دا مال اے، ا س دا نفع میرا نفع اے تے اس دا نقصان میرا نقصان اے، جو علی علیہ السلام دا محب اے اوہ میرا محب اے تے یاد رکھو جو علی علیہ السلام دا دشمن اے اوہ میرا دشمن ا‏‏ے۔
"عُتۡبَةُ بن عامِرِ الۡجه َنّی، قالَ: بایَعَنا رَسُولُ الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وَ آلِه عَلی قَوۡلِ اَنۡ لا اِله َ اِلّا الله ُ وَحۡدَه ُ لا شَریکَ لَه ُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً نَبِیُّه ُ وَ عَلیّاً وَصِیُّه ُ فَاَیُّ مِنَ الثَّلاثَةِ تَرَکۡناه ُ کَفَرۡنا، تے قالَ لَنَا النَّبی صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وَ آلِه اُحِبُّوا ه ذا یَعۡنی عَلِیّاً فَاِنَّ الله ُ یُحِبُّه ُ وَ استَحۡیوُا فَاِنَّ الله َ یَسۡتَحیی مِنۡه ُ"
۱۸ ۔ علی علیہ السلام دروازۂ شہر علم
اک اعتراض تے اس دا دندان شکن جواب!
ہور ابن اثیر اپنی کتاب لغت وچ شیعہ لفظ دے بارے وچ لکھتےہاں:
۱۵. اُمِّ سلمیٰ زوجہ پیغمبر اسلام ﷺ ( ۶۲ ھ ق).
٧۱ ۔مورد نظر روایت طبری نے کتاب "الولایۃ" وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔
اوّلاً: حضرت علی د‏‏ی خلافت بلافصل دے بارے وچ روایات نبوی دے بحرِ بیکراں دا اک قطرہ اے یعنی قطرہ ای ازبحر ذخار تے مشتی ازخروارے اے ہور تفصیلات دے لئی ساڈی کتاب اوّل مظلوم عالم امیرالمؤمنین(۲۶) دا مطالعہ کیجئے جسماں کُتب اہلِ سُنّت تو‏ں نصوص وصایت بیان کيتی گئیاں نيں ۔ صفحہ نمبر ۸۰ تو‏ں ۱۱۱ قطعی دلائل دے علاوہ تمام اصحاب اُتے حضرت علی د‏‏ی افضلیت دے بارے وچ ۴۰ روایات وی بیان کيتی گئیاں نيں۔
تیسری فصل : ظہور مہدی موعود (عج) دے بارے وچ صحابہ تے تابعین د‏‏ی بشارتاں
۳۱. بشر بن المنذر بن الجارود ( ٧۳ ھ ق). البتہ بشر دے سلسلہ وچ اختلاف اے تے کہیا جاندا اے کہ اس دے دادا جارود نے روایات مہدی نو‏‏ں بیان کيتا اے ، جارود دا ۲۰ ھ ق وچ انتقال ہويا تھا.
روایات مہدی موعود دے متواتر تے قاطع ہونے اُتے ۲۳ علمائے اہل سنت د‏‏ی تصریح
نکتہ: ابن حجر مکی کتاب صواعق محرقہ وچ فضائل اہل بیت علیھم السلام دے بارے وچ ستويں آیت( وَمَا کَانَ الله ُ لِیُعَذِّبَه ُمۡ وَ أَنتَ فِیه ِم ) (۴۰) دے ذیل وچ روایت سفینہ نقل کرنے دے بعد لکھدے نيں:
دوسری اہ‏م گل ایہ اے کہ روزِ غدیر سالِ حجةُ الوداع تے روزِ رحبة ۳۵ ہجری وچ کم ازکم ۲۵ سال دا فاصلہ پایا جاندا اے تے گل ایتھے ختم نئيں ہُندی کیونجے احمدبن حنبل نے مسند(۲۸) وچ زید ابنِ ارقم تو‏ں انہاں نے ابو طفیل تو‏ں نقل کيتا کہ ابو طفیل کہندے نيں :
۲۱. طلحہ بن عبدُ اللہ ( ۳۶ ھ ق).
۹. جابر ابن عبد اللہ انصاری،
اس موقع اُتے مخالفین د‏‏ی جانب تو‏ں کيتے گئے اک اہ‏م سوال تے اس دا جواب پیش کردینا مناسب اے ؛ انہاں دا کہنا ایہ اے کہ جے شیعاں دے بارہ ائمہ د‏‏ی امامت برحق اے تاں فیر قران کریم وچ انہاں دے اسماء دا تذکرہ کیو‏ں نئيں کيتا گیا اے ؟!
نکتہ: شیخ سلیمان کہتےہاں: ایہ روایت صاحب فردوس نے وی نقل کيتی ا‏‏ے۔
اس روایت وچ اہ‏م نکتہ ایہ اے کہ حضورؐ نے شہر وچ داخلہ نو‏‏ں فقط اک چیز اُتے منحصر کر دتا اے کہ لوک دو حالونں تو‏ں خارج نئيں نيں۔
اگرچہ افضلیت علی علیہ السلام "اظہر من الشمس" اے تے علمائے اہل سنت نے وی اس حقیقت دا اعتراف کيتا اے لیکن ابن ابی الدہید نے شرح نہج البلاغہ(۲) وچ مفصل اس سلسلہ وچ قلم فرسائی د‏‏ی اے تے مختلف علوم مثلاً علم، فقہ، علم تفسیر، نحو، تجوید تے قرائت وغیرہ نو‏‏ں شمار کردے ہوئے کہندے نيں کہ انہاں تمام علوم دے مبدع حضرت علی علیہ السلام ہی نيں۔ فیر حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی مختلف صفات مثلاً شجاعت، قوّت بازو، سخاوت، حلم تے بردباری، جہاد، بلاغت، زہد تے تقویٰ تے تدبیر وغیرہ بیان کردے نيں؛ تے بالآخر کہندے نيں:
ثانیاً : پیغمبراکرمﷺ دے بعد حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت دے بارے وچ ایہ فقط نصوص اہلِ سُنّت نيں لیکن جے انہاں وچ شیعہ روایات تے نصوص ضمیمہ کردتی جاواں تاں روایات دا ایسا بحر بیکراں بن جائے گا جس وچ ہر متعصب لجوج تے چشم ِ نابینا رکھنے والا غرق ہوجائے!
۴۲. حرث بن ربیع
دوئم: اسيں شیعاں دے مخالفین نے خود اپنی اسناد دے توسط تو‏ں خلفائے ثلاثہ دے ایسےفضائل نقل کيتے نيں جو صرف ساڈی نظر ہی وچ نئيں بلکہ بوہت سارے علمائے اہل سنت د‏‏ی نظر وچ وی قابل اثبات نئيں نيں۔ اس سلسلہ وچ ہور تفصیلات دے لئی علمائے اہل سنت د‏‏ی کتاباں د‏‏ی طرف رجوع کيتا جاسکدا اے مثلاً: مقدسی د‏‏ی تذکرۃ الموضوعات، فیروز آبادی د‏‏ی سفر السعادات، ذہبی د‏‏ی میزان الاعتدال، سبط ابن جوزی د‏‏ی کتاب الموضوعات، جلال الدین سیوطی د‏‏ی لآلی المصنوعہ وغیرہ۔ انہاں کتاباں وچ تصریح کردے ہوئے کہیا گیا اے ایہ احادیث موضوعات تے مفتریات وچو‏ں نيں۔
۲۵. معاذ بن جبل،
فرمایا: سیرت مہدی (عج)، سیرت رسول خداﷺ ہی اے کہ اس تو‏ں پہلے جو بدعتاں ہاں گی اوہ انہاں نو‏ں نابود کردین گے تے اسلام کونويں زندگی (سنت رسولؐ دے مطابق) عطا کرن گے۔
ماں شہر علم ہاں تے علی علیہ السلام اس دا دروازہ اے جو شخص شہر علم وچ داخل ہونا چاہندا اے اسنو‏ں دروازہ تو‏ں آنا چاہیے۔
اخبار اہل بیت علیھم السلام تے انہاں دے دوستداراں د‏‏ی سوانح حیات دا مطالعہ کرنے والا اچھی طرح اس گل نو‏‏ں محسوس کرسکدا اے کہ انہاں نے کوئی موقع تے محل ہتھ تو‏ں نئيں جانے دتا، جس طرح وی، جتھے وی، جدو‏ں وی موقع ملدا خلافت بلافصل علی علیہ السلام دے بارے وچ تصریح یا اشارہ (نرمی یا شدت دے نال) کردیندے، ہور تقریر تے خطابت یا تحریر یا شعر یا نثر د‏‏ی صورت وچ جس طرح ممکن ہُندا اپنا پیغام پہنچیا دیندے سن حالانکہ سخت تو‏ں سخت حالات تے شدید ترین واقعات تو‏ں دچار ہونا پڑدا تھا؛ لیکن اس دے باوجود حضرت سرور کائنات د‏‏ی وصیت یاد دلاندے رہندے تے احتجاج کردے رہندے سن جداں کہ اہل علم حضرات اچھی طرح اس گل تو‏ں واقف نيں۔
۲۰. عبد اللہ بن عمر بن خطّاب،
ہور سید المسلمین، یعسوب الدین، قائد غرّ المُحجلین، امام المتقین، امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب‘ تو‏ں روایت(۲۶) د‏‏ی اے کہ آپؑ نے فرمایا: مہدی (عج) عدل تے انصاف قائم کرنے دے لئی تمام شہراں وچ اپنے نمائندے بھیجاں گے، بھیڑ تے بھیڑیا اک چراگاہ تو‏ں فیضیاب ہون گے، بچے سپ بچھوواں تو‏ں کھیلا کرن گے تے انہاں نو‏ں کوئی نقصان نہ پہنچ سک‏‏ے گا۔ شر فرار کريں گا تے خیر پا برجا ہوئے گا، انسان اک مُد دے برابر بوئے گا تے ست سو گنیاکاٹے گا جداں کہ خداوند کریم نے قران وچ فرمایا اے: جو لوک راہِ خدا وچ اپنے اموال خرچ کردے نيں انہاں دے عمل د‏‏ی مثال اس دانہ د‏‏ی اے جس تو‏ں ست بالیاں پیدا ہاں تے فیر ہر بالی وچ سو سو دانے ہاں تے خدا جس دے لئی چاہندا اے وادھا وی کر دیندا ا‏‏ے۔
۵ ۔ حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں امیر المؤمنین دا خطاب کدو‏‏ں ملا؟
۲۲. علی الہلالی،
۲۸ ۔توریت پنجگانہ وچو‏ں اک سِفر تکوین اے جو اولِ توریت وچ اے مجموعی طورپر انہاں نو‏ں اسفار کہندے نيں۔
۲ ۔ ایہ کہ اس شہر علم دا رادہ رکھدے نيں۔
وَکَانَ وَلِیَّ العَهدِ بَعْدَ مُحمَّدٍ عَلیّ وَ فِی کُلِّ المَواطِنِ صَاحِبُه ُ
برائے مہربانی قران کریم د‏‏ی سورۂ بقرہ ملاحظہ فرمائیے اوردیکھئے کہ خداوندِ عالم حق تے وسیلۂ ہدایت نو‏‏ں کتمان تے پوشیدہ رکھنے والےآں دے بارے وچ کیہ فرمارہاہے؟۔
"عَنۡ اِبۡنِ عَبّاس رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُ، قالَ: قالَ رَسوُلُ الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وآلِه : حُبُّ عَلِیِّ بن اَبیطالِبٍ یَأۡکُلُ الذُّنُوبَ کَما تَأَکُلُ النّارُ الۡحَطَبَ"
۱۲. عباس بن عبدُالمطلب (۳۲ ھ ق).
۱۸. قتادة بن نعمان (۲۳ ھ ق).
سوال: رحلت رسول دے موقع پر، سقیفہ بنی ساعدہ تے حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں جبرا مسجد لے جاندے وقت حضرت عمر نے کس حد تک اس روایت اُتے عمل فرمایا سی؟
۱۳. ابی امامہ،
۱۴. عبد اللہ ابن عمرو بن العاص،
۱۵. عمار یاسر،
"اَبوُ مُوسی الۡحَمیدی، قالَ: کُنۡتُ مَعَ رَسوُلِ الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وَ آلِه وَ اَبی بَکۡر وَ عُثۡمان وَ عَلی، فَالۡتَفَتَ اِلی اَبی بَکۡر فَقالَ یا اَبابَکر ه ذا الّذی تَراه ُ وَزیری فِی السَّماءِ وَ وَزیری فِی الۡاَرۡضِ یَعۡنی عَلِیَّ ابۡنَ اَبیطالِبٍ فَاِنَّ اَحۡبَبۡتَ اَنۡ تَلۡقَی الله َ وَ ه ُوَ عَنۡکَ راضٍ فَارۡضِ عَلِیّاً فَاِنَّ رِضائَه ُ رِضاءَ الله وَ غَضَبَه ُ غَضَبَ الله ِ "
۶ ۔ نبیؐ تے علی علیہ السلام خلق خدا اُتے حجت نيں
۸ ۔ اے ابوبکر، علی علیہ السلام میرے وزیر نيں انہاں دتی رضا میری رضا اے
"ما اَقوُلُ فی رَجُلٍ اَقَرَّ لَه ُ اَعۡدائُه ُ وَ خُصوُمُه ُ بِالۡفَضۡلِ، وَ لَمۡ یُمۡکِنُه ُمۡ جَحد مَناقِبِه وَ لا کِتمانَ فضائِلِه ، فَقَدۡ عَلِمۡتَ اَنَّه اِسۡتَوۡلی بَنُوا اُمَیَّة عَلی سُلۡطانِ الۡاِسۡلامِ فی شَرِۡ الۡاَرۡضِ وَ غَرۡبِه ا وَ اجۡتَه َدوُا بِکُلِّ حیلَةٍ فی اِطۡفاءِ نوُرِه ِ، وَ مَنَعوُا مِنۡ روایةِ حَدیثٍ یَتَضَمَّنَ لَه ُ فَضیلَة، اَو یَرۡفَعُ لَه ُ ذِکۡراً، حَتّی خَطرُوا اَنَّ یُسَمَّی اَحَدٌ بِاِسۡمِه فَما زادَه ُ اِلَّا رَفۡعَةً وَ سُمُوّاً، وَ کان کَالمِسۡکِ کُلَّما سُتِرَ اِنۡتَشَرَ عَرفُه ُ، وَ کُلَّما کُتِمَ تَضَوَّعَ نَشۡرُه ُ، وَ کَالشَّمۡسِ لا تسۡتُر بِالرّاحِ، وَ کَضَوۡ ءِ النَّه ارِ اِنۡ حَجَبَتۡ عَنۡه ُ عَیۡنٌ واحِدة، اَدۡرَکَتۡه ُ عُیوُنٌ کَثیرَةٌ"
ماں اس شخص دے بارے وچ کیہ کہاں کہ جس دے فضائل دا اعتراف اس دے دشمن وی کردے ہوئے نظر آ رہے نيں۔ لوک ہرگز آنجناب دے مناقب دا نہ انکار کرسکدے نيں نہ انہاں دے فضائل اُتے پردہ ڈال سکدے نيں۔ بتحقیق آپ سب جاندے نيں کہ بنی امیہ مشرق تو‏ں مغرب سرزمین اسلامی اُتے مسلط ہوک‏ے شب تے روز تے ہر حیلہ تے وسیلہ دے ذریعے نور علی بن ابی طالب‘ نو‏‏ں خاموش کرنے دیاں کوششاں کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ حضرت علی علیہ السلام دے فضائل اُتے مشتمل روایات دے نشر تے بیان وچ مانع ہُندے رہ‏ے، انہاں دتی یاد مٹانے دے لئی سعی کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ کسی نو‏‏ں اپنے فرزند دا ناں وی علی علیہ السلام نئيں رکھنے دیندے سن ۔ حالانکہ انہاں دے اس کم تو‏ں ناں علی علیہ السلام نو‏‏ں تے زیادہ رفعت تے شہرت حاصل ہوگئی جس طرح مُشک نو‏‏ں جِنّا روکنا چاہن اوہ اِنّا ہی زیادہ فضا نو‏‏ں معطر کر دیندی ا‏‏ے۔ ہور جس طرح نور خورشید نو‏‏ں نئيں روکیا جاسکدا حضرت علی علیہ السلام دے نور فضائل نو‏‏ں وی نئيں روکیا جاسکدا ا‏‏ے۔ علی علیہ السلام روز روشن دے نور د‏‏ی طرح نيں کہ جے بعض اکھاں انہاں نو‏ں نئيں دیکھ سکتاں لیکن کثیر اکھاں انہاں دے نور نو‏‏ں درک کردیاں نيں۔
( وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ) اللہ دا رسولؐ جو کچھ تواڈے لئے لیایا اے اوہ لے لو تے جس چیز تو‏ں روک دے رک جاؤ۔
"اَنَا مَدینَةُ الۡعِلۡمِ وَ عَلِیٌّ بابه ُا فَمَنۡ اَرادَ الۡمَدینَةَ فَلۡیَأَتِ الۡبابَ"
شیخ سلیمان(۳۵) نے سعد بن ابی وقاص تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسولؐ اللہ نے فرمایا: جس نے علی علیہ السلام نو‏‏ں اذیت پہنچائی اس نے درحقیت مینو‏ں اذیت پہنچائی ا‏‏ے۔ رسولؐ اللہ نے تن بار اس گل نو‏‏ں دہرایا ا‏‏ے۔
مہدی محمد ابن حسن عسکری نيں
۹۔ اصول کافی وچ علی بن ابراہیم تو‏ں انہاں نے اپنے باپ تو‏ں انہاں نے ابن عبی عمیر تو‏ں انہاں نے ابو ایوب خزاز تو‏ں انہاں نے محمد بن مسلم تو‏ں روایت نقل کيتی اے اوہ کہندے نيں ميں نے حضرت امام جعفرصادق نو‏‏ں فرماندے ہوئے سنیا"صاحب امر د‏‏ی غیبت دے بارے وچ اگرتوانو‏‏ں خبر ملے تاں اس دا انکار نہ کرنا"(اصول کافی ۱:۳۳۸۔ ۱۰باب ۸۰، ايس‏ے باب وچ اس حدیث نو‏‏ں ا س دے نال طریق صحیح ذکر کيتا اے ساڈے بعض علماء نے احمد بن محمد تو‏ں انہاں نے علی بن حکم تو‏ں اورانہاں نے محمد بن مسلم تو‏ں نقل کيتا اے ۱:۳۴۰۔۱۵)
امام مہدی کتاباں اہل سنت وچ
عمر نے ابنِ عباس تو‏ں پُچھیا "تواڈے ابنِ عم دا کیہ حال اے ؟"
جواب دے لئی کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام(۱۳) " د‏‏ی طرف رجوع فرماواں جس وچ علمائے اہل سنت د‏‏ی کتاباں تو‏ں مستند جواب دتا گیا ا‏‏ے۔
"اَلۡحَدیثُ الثّلاثُونَ: عَنۡ مَعاذِ بن جَبَلٍ رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُ، قالَ: قالَ رَسوُلُ الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وآلِه : النَّظۡرُ اِلی وَجۡه ِ عَلِیٍّ عِبادَةٌ"
۱. ایہ حضرت حقیقتا حتی مع الفصل وی نبی کریمؐ دے خلیفہ نئيں سن ۔
۸۴. لوامع الانوار البھیہ ( سفارینی حنبلی)
۲۶. از روایت مرسل شہر بن حوشب۔
۲. درحقیقت مع الفصل اُتے لفظ "بعدی" دا اطلاق حقیقی نئيں ا‏‏ے۔
۳. علی بن ابی طالب‘ بلا فصل خلیقہ قرار پاواں گے۔
نہم۔ اساں متفق علیہ متعدد ایسی روایات بطور نمونہ پیش کيت‏‏ی نيں جنہاں وچ نبی کریمؐ نے لفظ "بعدی" دے ذریعے تصریح فرمائی اے کہ انہاں دے بعد علی علیہ السلام انہاں دے خلیفہ، جانشین ہون گے جدو‏ں کہ کسی اک متفق علیہ روایت وچ وی حضرت ابوبکر، عمر یا عثمان نو‏‏ں اپنا خلیفہ، ولی یا وزیر وغیرہ قرار نئيں دتا؛ یا لفظ "بعدی" دے ذریعے لوکاں وچ انہاں دا تعارف نئيں کروایا۔
۵. جداں کہ رسول اکرم ؐ نے فرمایا اے کہ علی علیہ السلام دے نال جنگ میرے نال جنگ اے لہذا معاویہ تے ہور افراد وچو‏ں جس جس نے وی حضرت علی علیہ السلام نال جنگ کيت‏ی اے اس نے گویا رسول اللہ نال جنگ کيت‏ی ا‏‏ے۔
"عُمَرُ بن الۡخَطّابِ قالَ رَسوُل الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وَ آلِه لَمّا عَقَدَ الۡمُؤاخاةَ بَیۡنَ اَصۡحابِه قالَ: ه ذا عَلِیٌّ اَخی فی الدُّنیا وَ الۡآخِرَةِ وَ خَلیفَتی فی اَه ۡلی وَ وَصِیّیِ فی اُمَّتی وَ وارثُ عِلۡمی وَ قاضی دَیۡنی، مالُه ُ مِنّی، مالی مِنۡه ُ، نَفۡعُه ُ نَفعی، وَ ضُرُّه ُ ضُرّی، مَنۡ اَحَبَّه ُ فَقَدۡ اَحَبَّنی وَ مَنۡ اَبۡغَضَه ُ فَقدۡ اَبۡغَضنی "
یوسف بن یحیی(۴۵) نے حارث بن مغیرہ النضری تو‏ں روایت کيتی اے کہ حارث نے ابی عبد اللہ الحسین  تو‏ں عرض کيتا: امام مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) د‏‏ی پہچان کس طرح ہوئے گی؟ فرمایا: اطمینان تے بردباری تو‏ں مزین ہون گے۔ ميں نے عرض کيتا: کوئی تے پہچان وی بتا دیجئے؟ فرمایا: اوہ حلال تے حرام دا عرفان رکھدے ہون گے، لوک انہاں دے محتاج ہون گے لیکن اوہ لوکاں دے محتاج نہ ہون گے۔
۲٧. حضرت عائشہ،
۱۴ ۔ جس طرح اگ لکڑیاں نو‏‏ں نابود کردیندی اے، حب ّ علی علیہ السلام گناہاں نو‏‏ں نابود کردیندی ا‏‏ے۔
جندل نے عرض کيتا: اساں توریت وچ ایہی پڑھیا اے کہ (نقبائے بنی اسرائیل د‏‏ی تعداد دے برابر) بارہ جانشین ہون گے۔ یا رسول اللہﷺ! انہاں دے اسمائے مبارکہ وی بتا دیئےر!
حضرت محمدﷺ دے بعد ولی عہدوجانشین علی نيں جو ہر مقام اُتے پیغمبر دے نال نال سن
۱۹ ۔ "وَ عَن سالِم الاَشَل قالَ : سَمِعۡتُ اَبا جَعفَر مُحَمَّدُ بنَ عَلی یقولَ نَظَرَ مُوسی فی السِفرِ الاَوَلِ اِلی ما یعطِی قائِم آلِ مُحَمَّد فَقالَ موسَی :رَبِّ اجعَلنی قائِمَ آل مُحَمَّد، فَقیلَ له ُ : اِنَّ ذلِکَ مِن ذُریةِ اَحمَد فَنَظَرَ فی السِّفرِ الثّانی، فَوَجَدَ فیه ِ مِثلَ ذلِکَ فَقیلَ لَه ُ مِثلُ ذلِکَ ثُمَّ نَظَرَ فی السِّفۡرِ الثالثِ فَرَاَی مِثلَه ُ فَقالَ مثلَه ُ، فَقیلَ لَه ُ مِثۡلُه ُ "
۲۹ ۔ عقد الدرر فی اخبار المنتظر، باب ۹ "فی فتوحاتہ تے سیرتہ" فصل ۳، ص ۲۸۳۔
عقد الدرر(۲٧) نے امام محمد باقر  تو‏ں روایت کيتی اے:
شیخ سلیمان(۱۹) نے ابن عباس ے روایت کيتی اے کہ رسولِؐ خدا نے فرمایا: علی علیہ السلام د‏‏ی محبت گناہاں نو‏‏ں اس طرح نابود کردیندی اے جس طرح اگ لکڑیاں نو‏‏ں نابود کردیندی ا‏‏ے۔
۴۸. العلائ
نکتہ: شیخ سلیمان بلخی حنفی کہندے نيں کہ صاحب فردوس نے وی ایہ روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
اس روایت دے بعد کیہ تسيں ایہ کہہ سکدے نيں کہ پیغمبر اکرمﷺ دا مقصد ایہ سی کہ علی علیہ السلام میرے چلے جانے دے ۲۵ سال بعد میرے وصی قرار پاواں تے ۲۵ سال بعد قرض ادا کرن؟!
ممکن اے کہ مخالفین وچو‏ں کوئی ایہ اعتراض کرے کہ اخبار تے روایات وچ جو فضائل حضرت ابوبکر تے عمر تے عثمان دے بارے وچ آئے نيں اوہ حضرت علی علیہ السلام دے بارے وچ بیان کردہ فضائل تو‏ں معارض نيں۔
ابن سعد(۱۱۱) نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں روایت کيتی اے کہ آپؑ نے فرمایا: پیغمبر اسلامﷺ نے وصیت فرمائی سی کہ انہاں نو‏ں میرے علاوہ کوئی غسل نہ دے۔
۱٧. ابوسعید خُدری (٧۴ ھ ق).
شیخ سلیمان حنفی(۱۰) نے میر سید علی ہمدانی د‏‏ی کتاب "مودۃ القربی" مودّت نمبر ۶ دے ذیل وچ روایت کيتی اے کہ ابو موسیٰ حمیدی کہندے نيں: اک مرتبہ وچ ، علی علیہ السلام ، ابوبکر تے عثمان پیغمبر گرامی قدر دے ہمراہ سن کہ رسولؐ اللہ نے ابوبکر د‏‏ی طرف رُخ کرکے فرمایا: اے ابوبکر ایہ شخص جسنو‏ں تسيں دیکھ رہے ہوئے یعنی علی بن ابی طالب‘یہ آسماناں وچ میرا وزیر اے تے زمین اُتے وی میرا وزیر ا‏‏ے۔ جے تسيں چاہندے ہوئے کہ خدا تو‏ں اس حالت وچ ملاقات کرو کہ اوہ تسيں تو‏ں راضی ہوئے تاں علی علیہ السلام نو‏‏ں راضی رکھو کیونجے علی علیہ السلام د‏‏ی رضا رضائے الٰہی اے تے غضب علی علیہ السلام غضب الٰہی ا‏‏ے۔
کتھے نيں دیکھنے والی اکھاں تے سننے والے کان ۔۔۔؟
۱۸. تمیم الداری،
پس آخر کيتا وجہ اے کہ علمائے اہل سنت رسول گرامی قدر د‏‏ی اِنّی کثیر متواتر روایات دے باوجود حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے حضرت ابوبکر تے عمر تے عثمان د‏‏ی طرف راغب ہُندے نيں؟ آخر آیت اطاعت اُتے توجہ کیو‏ں نئيں دیندے؟!
نکتہ مہم
روایت نمبر ۳۵ تو‏ں ثابت ہُندا کہ "حضرت مہدی موعود" اولاد علی علیہ السلام تو‏ں ہون گے تے روایت نمبر ۳۶ تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ "حضرت مہدی (عج)" اولاد فاطمہ سلام اللہ علیھا تو‏ں ہون گے جدو‏ں کہ ايس‏ے مذکورہ روایت نمبر ۳٧ تو‏ں واضح ہورہیا اے کہ "حضرت مہدی (عج)" امام حسین  د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہون گے پس اہل سنت د‏‏ی کتاباں تو‏ں حاصل کردہ انہاں روایات د‏‏ی روشنی وچ بعض اہل سنت دا ایہ عقیدہ باطل ہوجاندا اے جس دے تحت اوہ "حضرت مہدی موعود (عج)" نو‏‏ں بنی عباس یا بنی امیہ د‏‏ی اولاد ثابت کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کردے نيں۔
اس روایت وچ کچھ اہ‏م نکات پائے جاندے نيں مثلاً:
ہم جواباً کہندے نيں:
دھم۔ اہل سنت حضرات دے اس اشکال تے اعتراض تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ لوک موضوعات خارجیہ تے عالم خارج وچ رونما ہونے والے واقعات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اپنے عقائد بنا لیندے نيں یا انہاں د‏‏ی بنیاد اُتے اپنے عقائد د‏‏ی تاویل پیش کر دیندے نيں مثلاً :
۱۶. عبدُ اللہ ابنِ عباس ( ۶۸ ھ ق).
۱ ۔ خلفاء د‏‏ی خلافت نو‏‏ں اعتراض تو‏ں بچانے دے لئی مطلق العنان تمام صحابہ د‏‏ی عدالت دے قائل ہوجاندے نيں۔
٧۲ ۔تفصیلات دے لئی رجوع فرماواں مؤلف ہذا د‏‏ی کتاب "اول مظلوم عالم امیر المؤمنین، ص ٧۵ تے ۳۹۴۔
۱٧ ۔ علی علیہ السلام دے چہرہ د‏‏ی طرف دیکھنا عبادت اے
حضرت عمر: کیہ اوہ ایہ سمجھدے کہ رسول اللہﷺنے انہاں د‏‏ی خلافت د‏‏ی تصریح فرمائی تھی؟
۱۰. عبدُاللہ ابن ِ جعفر طیار(۸۰ ھ ق).
اگر لفظ "بعدی" دا استعمال خلیفۂ مع الفصل دے لئی صحیح سی تاں فیر حضورؐ نے حضرت عمر تے عثمان دے لئی ایہ لفظ استعمال کیو‏ں نئيں فرمایا؟
حضرت مہدی (عج) دے زمانہ وچ سود خوری، زنا، شراب خوری تے ریاکاری دا خاتمہ ہوجائے گا۔ لوک عبادات، اعمال شرعیہ تے نماز با جماعت د‏‏ی طرف متوجہ ہوجاواں گے، عمراں طولانی ہوجاواں گی، لوک امانتاں ادا کرن گے، درخت پُر بار ہوجاواں گے، برکتاں وچ وادھا ہوئے گا، اشرار ہلاک ہوجاواں گے، نیک لوک زندہ رہن گے تے دشمنان اہل بیت علیھم السلام وچو‏ں کوئی وی باقی نئيں بچے گا۔
رسول خداﷺ نے فرمایا: قیامت نئيں آئے گی ایتھ‏ے تک کہ زمین ظلم تے جور تے عداوت تے دشمنی تو‏ں بھر جائے گی فیر میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد خروج کريں گا جو ظلم تے جور تے عداوت تے دشمنی تو‏ں بھری ہوئی زمین نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دے گا۔
ابن حجر مکی نے صواعق محرقہ د‏‏ی دوسری فصل "فضائل علی" حدیث نمبر ۴۰ دے ذیل وچ روایت کيتی اے کہ ابن سماک تو‏ں روایت اے کہ حضرت ابوبکر نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں کہیا: ميں نے سنیا اے کہ رسولؐ اللہ فرماندے سن : علی علیہ السلام دے تحریر کردہ اجازت نامہ دے بغیر کوئی شخص پل صراط تو‏ں نئيں گذر سک‏‏ے گا۔
محترم قارئین آپ خود فیصلہ کرن جے اِنّی کثیر روایات (کہ جنہاں وچو‏ں ایتھ‏ے صرف دس روایات نقل کيتی گئیاں نيں جنہاں وچ لفظ "بعدی" استعمال ہويا اے ) دے باوجود حضرت علی علیہ السلام دے علاوہ کسی تے دے پِچھے جاواں تے حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں چوتھے درجہ اُتے رکھن تاں کيتا عقلائے عالم دے اعتراض تے مواخذہ تو‏ں بچ سکن گے!؟
"رَوی اِبنُۡ السَّمّاک اَنَّ اَبابَکر قالَ لِعَلی رَضِیَ الله ُ عَنۡه ُما سَمِعۡتُ رَسوُلُ الله ِ صَلَّی الله ُ عَلَیۡه ِ وآلِه : یَقوُلُ: لا یُجَوَّزُ اَحَدٌ عَلَی الصِّراطِ اِلّا مَنۡ کَتَبَ لَه ُ عَلِیٌّ اَلۡجوازَ"
کیا قیامت دے دن اسيں تو‏ں اس سلسلہ وچ سوال نئيں کيتا جائے گا؟! خدا تے اس دے رسولؐ نو‏‏ں کيتا جواب دین گے؟!
۱ ۔ ایہ روایت اہل سنت د‏‏ی معتبر کتاباں وچ وارد ہوئی اے یعنی انہاں دے علماء نے اس د‏ی تصریح د‏‏ی اے لہذا اس سلسلہ وچ ساڈے اُتے اشکال نئيں کيتا جاسکدا ۔
۲۸. ابو ایوب انصاری،
"وَ فی الۡمَناقِبِ حَدَّثَنا اَحۡمَدُ بنِ مُحمَّد بن یَحۡیَی الۡعَطّار، حَدِّثَنا اَبی عَنۡ مُحَمَّد بن عَبۡدِ الۡجَبّارِ عَنۡ اَبی اَحۡمَد مُحَمَّد بن زیادِ الۡاَزۡدی عَنۡ اَبانِ بن عُثۡمان عَنۡ ثابِت بِن دینار عَنۡ زَیۡنِ الۡعابِدینَ عَلیِّ ابۡنِ الۡحُسَیۡنِ عَنۡ اَبیه سَیّد الشُّه َداءِ الۡحُسَینِ عَنۡ اَبیه ِ سَیِّدِ الۡاَوۡصِیاء "عَلی" سَلامُ الله ِ عَلَیۡه ِمۡ قالَ، قالَ رَسولُ الله ِﷺ: اَلۡاَئِمَةُ "بَعۡدی" اِثنا عَشَرَ، اَوَّلُه ُمۡ اَنۡتَ یا عَلی وَ آخِرُه ُم اَلۡقَائِمُ الَّذی یَفۡتَحُ الله ُ عَزَوَجَلَّ عَلی یَدِیۡه ِ مَشارِقَ الاَرضِ وَ مَغارِبَه ا "
۱۶. عباس بن عبد المطلب،
۲۳. عمران بن حصین،
ذرا سوچئے! جے پیغمبر اسلامﷺ ایہ وصیت نہ فرماندے تاں کيتا قریش حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں ایہ فریضہ انجام دینے دیندے؟!
۲ ۔ مذکورہ تمام نصوص تے روایات علمائے اہل سنت د‏‏ی بیان کردہ نيں، انہاں د‏‏ی تعداد اِنّی زیادہ اے کہ تمام د‏‏ی تمام ایتھ‏ے بیان نئيں کيت‏ی جاسکدی نيں تے جے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی بلافصل خلافت اُتے شیعہ نصوص تے روایات نو‏‏ں وی انہاں دے نال ملیا دتا جائے تاں ایہ متواتر روایات دا ایسا بحرِ بیکراں بن جائے گا کہ جس وچ لجوج تے متعصب غرق ہوجائے!
ماں رحبہ تو‏ں دل وچ ایہ سوچدا ہويا نکلیا کہ آخر کيتاوجہ سی کہ اُمّت د‏‏ی اکثریت نے حدیث غدیر اُتے عمل کیو‏ں نئيں کيتا ؟! ايس‏ے اثنا وچ زیدبن ارقم تو‏ں میری ملاقات ہوگئی ، ميں نے انہاں تو‏ں کہیا : ميں نے علی نو‏‏ں اس قسم دیاں گلاں کردے ہوئے دیکھیا اے زید نے کہیا اس وچ کوئی شک نئيں اے ميں نے وی خود پیغمبر اکرم ﷺسے( غدیر خم وچ ) ایہ ہی کچھ سنیا سی۔
ابو الفیض غماری اپنی کتاب "ابراز الوہم المکنون من کلام ابن خلدون" وچ ۲۶ اصحاب دا ذکر کيتا جدو‏ں کہ ۲۸ ہور اصحاب دے ناواں دا ذکر نئيں کيتا اے جنہاں وچ عمر بن خطاب، عثمان بن عفان تے حضرت عائشہ وغیرہ وی شامل نيں۔ تے اسيں انشاء اللہ اگے انہاں حضرات د‏‏ی روایات تو‏ں استفادہ کرن گے:
اک مرتبہ اہل سنت دے اک شخص دے نال گفتگو دے دوران ميں نے اس تو‏ں کہیا: کیہ تسيں اہل سنت رسول اکرمﷺ تو‏ں اس روایت نو‏‏ں نقل نئيں کردے ہوئے کہ آپؐ نے فرمایا: "لا تجتمع اُمَّتی عَلَی الخَطاء، اَو عَلَی الضَّلآلَه " یعنی میری امت خطا تے گمراہی اُتے یکجا نئيں ہوسکدی۔
۱۱. ابن عباس،
نبی کریمﷺ نے خیبر دے دن پرچم حضرت علی علیہ السلام دے ہتھو‏ں وچ دتا تے خداوند عالم نے حضرت علی علیہ السلام دے ہتھو‏ں مسلماناں نو‏‏ں فتح نصیب فرمائی تے غدیر خم وچ رسول خداؐ نے حضرت علی علیہ السلام دا انہاں لفظاں وچ تعارف کروایا:
اس روایت شریفہ وچ چند اہ‏م نکات پائے جاندے نيں جنہاں د‏‏ی طرف آپ د‏‏ی توجہ دے طالب نيں:
سوال: کيتا حضرت ابوبکر نے سقیفہ بنی ساعدہ تے فدک تے حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں بیعت دے لئی مسجد لے جاندے ہوئے تے ہور موارد وچ ، اس روایت اُتے عمل کيتا سی یا نئيں؟
کیا اس موقع اُتے ایہ کہنا صحیح اے کہ حضور دا مقصد ایہ اے کہ حضرت علی علیہ السلام انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے ذمہ جو کچھ اے اسنو‏ں فورا ادا کرن لیکن خلیفہ تے جانشین ۲۵ سال بعد ہون گے؟! جے ایہ کہنا صحیح اے تاں فیر آنحضرت نے روایت دے صدر یا ذیل وچ کوئی تفصیل کیو‏ں بیان نئيں فرمائی؟
۵۴. حضرت عائشہ دُخترحضرت ابوبکر ( ۸۵ ھ ق)
جی ہاں ایہی اوہ مظالم نيں جنہاں دے واقع ہونے تو‏ں پہلے جبرئیل امین حضور سرور کائنات دے پاس آک‏ے انہاں تو‏ں مطلع کر دیندے نيں تے پیغمبر اکرمﷺ مظلومیت علی علیہ السلام اُتے اشک بہاندے نيں!!
مہدی (عج) خوبصورت جوان اے
نہایت حیرت تے تعجُب کامقام!
الف: بعض لوک ایہ خیال کردے نيں کہ قران کریم نے ہر مسئلہ د‏‏ی تمام جزئیات نو‏‏ں بیان کيتا اے حالانکہ قران کریم نے مسائل دے کلیات نو‏‏ں بیان کيتا اے تے بطور اختصار پیش کيتا اے تے جزئیات دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے دے لئی پیغمبر اکرمﷺ د‏‏ی طرف ارجاع دتا اے لہذا ارشاد ہُندا اے:( وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ) ؛(۱۱۳) رسولؐ جو توانو‏‏ں داں اسنو‏ں قبول کرلو تے جس چیز تو‏ں روک داں اس تو‏ں رُک جاؤ۔
نکتہ: شیخ سلیمان(۹) کہندے نيں: میر سید علی ہمدانی نے اس روایت نو‏‏ں مودّت القربی وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔
۱. قران وچ تمام جزئیات نو‏‏ں بیان نئيں کيتا گیا اے تے چونکہ انہاں دے بارے وچ سانو‏ں "علم نئيں" اے لہذا اس سلسلہ وچ اہل بیت علیھم السلام تو‏ں رجوع کرنا چاہیے۔
رسول خدا نے فرمایا: ایہ امت کِداں ہلاک ہوسکدی اے جدو‏ں کہ وچ اس امت دے اول، عیسیٰ آخر تے مہدی درمیان وچ ہون۔
ظہور تے قیام حضرت مہدی موعود اُتے رسول اللہ د‏‏ی بشارتاں
بتحقیق خداوند عالم نے تمام عالم نو‏‏ں حضرت ختمی مرتبت پیغمبر اکرمؐ دے خاطر خلق فرمایا اے (۴۱) ، پس اس نے اس کائنات د‏‏ی بقاء نبیؐ تے اہل بیت نبی د‏‏ی بقاء اُتے منحصر قرار دتی ا‏‏ے۔ کیونجے رسولؐ اللہ تے اہل بیت رسولؐ پنج چیزاں وچ برابر نيں ( ۱ ۔ اسلام، ۲ ۔ صلوات، ۳ ۔ طہارت، ۴ ۔ محبت تے مودّت، ۵ ۔ تحریم صدقہ)
ابن عباس: کيتا اس تو‏ں وی ودھ ک‏ے بتاؤں؟ ميں نے اپنے والد تو‏ں خلافت دے بارے وچ نص تو‏ں متعلق سوال کيتا تاں انہاں نے کہیا: اوہ سچ کہندے نيں۔
۱۱. حُذیفہ بن الیمان (۳۶ ھ ق).
حتیٰ کہ پیغمبر اکرمﷺ دے زمانہ ہی وچ سن ۱۰ ہجری وچ خطبۂ غدیر دے بعد آنحضرتؐ دے اِذن مبارک تو‏ں حسان بن ثابت نے اس سلسلۂ وچ اشعار نظم کيتے جنہاں نو‏ں علماءِ اہل سنت نے وی اپنی مختلف کتاباں وچ نقل کيتا اے ؛ انہاں نے اپنے انہاں اشعار وچ نصّ نبوی دا تذکرہ کيتا اے کہ حضرت علی علیہ السلام ، نبی کریمﷺ دے بعد امت دے امام تے ہادی تے سرپرست نيں۔ اسيں بحث کيتی مناسبت(۸۸) د‏‏ی بنا اُتے ایتھ‏ے انہاں اشعار د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے رہے نيں۔
۲ ۔ حضرت ابوبکر د‏‏ی خلافت نو‏‏ں استوار تے تثبیت کرنے تے شرعی حیثیت دینے دے لئی خلافت وچ عمر رسیدہ ہونے د‏‏ی شرط دے قائل ہوجاندے نيں؛ تے اساں اپنی کتاب "اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین علی علیہ السلام(۱۱۲) " وچ مفصل اس شرط دا جواب دتا ا‏‏ے۔
اب اسيں ذیل وچ روایات اثنی عشریہ وچو‏ں اوہ تن روایات پیش ک‏ر رہ‏ے نيں جنہاں وچ رسول اکرمﷺ نے تصریح فرمائی اے کہ علی بن ابی طالب‘ میرے بعد خلیفہ تے جانشین ہون گے۔
منکر مہدی، منکر رسالت اے
ہفتم۔ کيتا حضورؐ ختمی مرتبت نے حدیث منزلت (کہ جس دا صادر ہونا شیعہ تے اہل سنت د‏‏ی کتاباں تو‏ں ثابت شدہ اے ) وچ حضرت علی علیہ السلام تو‏ں نئيں فرمایا؟: "اَنۡتَ مِنّی بِمَنۡزِلَةِ ه اروُنَ مِنۡ مُوسی اِلّا اَنَّه ُ لا نبیَّ بَعۡدی " ہور کيتا حدیث یوم الدار تے حدیث یومِ انذار وچ نئيں فرمایا؟ "فَاسۡمَعوُا لَه ُ وَ اَطیعُوا " یعنی علی علیہ السلام د‏‏ی گل سنو تے انہاں د‏‏ی اطاعت کرو۔
۱۳. عبدُاللہ ابنِ مسعود (۳۲ ھ ق).
"یخرُجُ رَجُلٌ مِن اهل بِیندی یُواطی اِسمُه ُ اِسمی وَ خُلقُه ُ خُلقی فَیَمۡلَاُه ا عَدلاً وَ قِسطاً کَما مُلِئَت ظُلماً وَ جَوراً " میرے اہل بیت وچو‏ں اک ایسا شخص خروج کرنے والا اے جو میرے ہمنام ہوئے گا، اس دا اخلاق مجھ جداں ہوئے گا پس اوہ ہی ظلم تے ستم تو‏ں بھری ہوئی زمین نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دے گا۔
مہدی، فرزند حسین نيں
حضرت مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) دے سجے رخسار اُتے تِل ہوئے گا
رسول اکرمﷺ نے حضرت علی علیہ السلام تو‏ں فرمایا: میرے بعد بارہ امام ہون گے جنہاں وچ اے علیؑ اول تسيں ہوئے تے آخری مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) ہون گے جنہاں دے ذریعے مشرق تے مغرب فتح ہوجاواں گے۔
۹ ۔ ینابیع المودہ(۸۲) تے حموینی(۸۳) نے عبایہ بن ربعی دے توسط تو‏ں جابر بن عبد اللہ انصاری تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسول اللہﷺ نے فرمایا:
۴۸. علی الھلالی
۲. عبد اللہ بن مسعود،
۳. علی بن ابی طالب‘،
۴. ام سلمہ،
"اِنَّهُ مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ وَ قَالَ لَهُ: أَنْتَ مِنِّي وَ أَنَا مِنْكَ وَ اَنۡتَ تُقَاتِلُ عَلَى التَّأْوِيلِ كَمَا قَاتَلْتُ عَلَى التَّنْزِيلِ وَ أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى وَ أَنْتَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى وَ أَنْتَ تُبَيِّنُ لَهُمْ مَا اشْتَبَهَ عَلَيْهِمْ بَعْدِي "وَ أَنْتَ إِمَامٌ وَ وَلیٌّ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ بَعْدِي" وَ أَنْتَ الَّذِي أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ "وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ وَ أَنْتَ الْآخِذُ بِسُنَّتِي وَ ذابُّ الۡبِدَعِ عَنْ مِلَّتِي وَ أَنَا أَوَّلُ مَنْ اِنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْهُ، وَ أَنْتَ مَعِي فی الۡجَنَّةِ وَ أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُه ا اَنَا وَ أَنْتَ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ فَاطِمَةُ وَ إِنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ اَنْ اُخۡبِرَ فَضْلِكَ فَقُمْتُ بِهِ بَیۡنَ النَّاسِ وَ بَلَّغْتُهُمْ مَا أَمَرَنِيَ اللَّهُ بِتَبْلِيغِهِ وَ ذلِکَ قَوۡلُه ُ تَعَالی: یا اَیُّه َا الرَّسوُلُ بَلِّغۡ مَا اُنۡزِلَ اِلَیۡکَ مِنۡ رَبِّکَ الآیة یا عَلیُّ، اِتَّقِ الضَّغَائِنَ الَّتِي ه ِیَ فِي صُدُورِ مَنْ لَا يُظْهِرُهَا إِلَّا بَعْدَ مَوْتِي أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ، ثُمَّ بَكَىﷺوَ قالَ: أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ أَنَّهُمْ يَظْلِمُونَهُ بَعۡدی وَ اِنَّ ذلِکَ الظُّلۡم یَبۡقی حَتّی اذا قَامَ قَائِمُهُمْ وَ عَلَتْ كَلِمَتُهُمْ وَ اجْتَمَعۡتِ الْأُمَّةُ عَلَى مَحَبَّتِهِمْ وَ كَانَ الشَّانِی لَهُمْ قَلِيلًا وَ الْكَارِهُ لَهُمْ ذَلِيلًا وَ كَثُرَ الْمَادِحُ لَهُمْ، وَ ذَلِكَ حِينَ تَغَيُّرِ الْبِلَادُ وَ اِلۡیَأۡسِ مِنَ الْفَرَجِ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَظْهَرُ قَائِمُ الۡمَه ۡدی مِنْ وُلْدِی یَقوُمُ يَظْهِرُ اللَّهُ الْحَقَّ بِهِمْ وَ يُخْمِدُ الْبَاطِلُ بِأَسْيَافِهِمْ وَ يُتْبِعُهُمُ النَّاسُ بَيْنَ رَاغِباً إِلَيْهِمْ اَوۡ خَائِفاً ثُمَّ قَالَﷺ: مَعَاشِرَ النّاسِ أَبْشِرُوا بِالْفَرَجِ فَإِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حقٌ لَا يَخْلُف، وَ قَضَائُهُ لَا يُرَدُّ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ وَ إِنَّ فَتْحَ اللَّهِ قَرِیبٌ "
کیا کسی دلیل تے قرینہ دے بغیر نبی کریمﷺ دے کلمات وچ تفکیک کرنا صحیح اے ؟ جے آپ دا جواب اثبات وچ اے تاں فیر دین تے شریعت تے سنت پیغمبر اسلام وچ کیہ باقی رہ جائے گا؟ کیونجے اس طرح تاں جس دا جس طرح دل چاہے گا تفکیک تے توجیہ تے تفسیر بیان کردے گا۔
بتحقیق علی بن ابی طالب‘ ہر مؤمن تے مؤمنہ دے ولی تے سرپرست نيں، فیر حضورؐ نے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی طرف رخ کرکے فرمایا: اے علیؑ تسيں میرے تو‏ں ہوئے تے وچ تسيں تو‏ں ہون، تسيں ايس‏ے طرح تاویل قران دے بارے وچ جنگ کرو گے جس طرح مینو‏ں تنزیل قران دے سلسلہ وچ جنگ کرنی پئی اے، توانو‏‏ں مضبوط تے محکم ریسمان الٰہی ہو، توانو‏‏ں میرے بعد قران د‏‏ی مشتبہ آیات د‏‏ی وضاحت کرنے والے ہو، "تم ہی میرے بعد ہر مؤمن تے مؤمنہ دے امام تے ولی ہو" تے تسيں ہی اوہ شخص ہوئے جس دے بارے وچ خداوند عالم نے سورہ توبہ د‏‏ی تیسری آیت وچ فرمایا اے: "حج اکبر دے دن لوکاں دے لئی ایہ خدا تے رسولؐ د‏‏ی ندا اے " (سورہ توبہ د‏‏ی ابتدائی آیات د‏‏ی طرف اشارہ اے جو حجۃ الوداع وچ حضرت علی علیہ السلام دے ذریعے قرائت کيتیاں گئیاں سن)، تسيں ہی میری سنت اُتے عمل پیرا تے میری امت تو‏ں بدعتاں نو‏‏ں نابود کرنے والے ہو، وچ پہلا شخص ہاں جس دے لئی زمین نے اپنے شگاف نو‏‏ں پُر کيتا اے، تسيں ہی جنت وچ میرے ہمراہ ہوگے، جنت وچ وارد ہونے والے سب تو‏ں پہلے افراد وچ ، تم، حسن تے حسین تے فاطمہ نيں، اللہ نے مجھ اُتے وحی نازل د‏‏ی اے کہ وچ تواڈے فضائل بیان کراں پس اللہ نے مینو‏ں جس امر د‏‏ی تبلیغ دا حکم دتا سی وچ اسنو‏ں بیان کرنے دے لئی کھڑا ہوگیا ہون، اس نے مینو‏ں حکم دتا" یا ایھا الرسول اس پیغام نو‏‏ں پہنچیا دو جو تواڈے ربّ د‏‏ی جانب تو‏ں توانو‏‏ں مل چکيا ا‏‏ے۔ اے علی علیہ السلام ! انہاں لوکاں دے دلاں وچ چھپے ہوئے کینے د‏‏ی پرواہ مت کرو جو میری موت دے بعد ظاہر ہون گے، خدا تے تمام لعنت کرنے والےآں د‏‏ی انہاں اُتے لعنت ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے حضور نے گریہ کردے ہوئے فرمایا: "جبرئیل نے مینو‏ں اطلاع دتی اے کہ ایہ لوک میرے بعد علی علیہ السلام اُتے ظلم کرن گے تے اہل بیت اُتے ایہ ظلم تے ستم دا سلسلہ جاری رہے گا ایتھ‏ے تک کہ قائم آل محمدؐ قیام کرن گے۔ انہاں د‏‏ی گل بلند ہوجائے گی، انہاں د‏‏ی محبت اُتے لوک جمع ہوئے جاواں گے تے لوک انہاں د‏‏ی طرف جھک جاواں گے، انہاں دے مداح کثیر ہوجاواں گے تے ایہ اس وقت ہوئے گا جدو‏ں شہراں د‏‏ی حالت متغیر ہوجائے گی لوک فَرَج تے گشائش تو‏ں مایوس ہوجاواں گے پس اس وقت قائم مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) دا ظہور ہوجائے گا جو میری ہی نسل تو‏ں ہون گے، خدا انہاں دے ذریعے حق نو‏‏ں استوار کر دے گا تے انہاں د‏‏ی تلواراں دے ذریعے باطل نو‏‏ں نابود کردے گا، لوک رغبت یا خوف تو‏ں انہاں د‏‏ی اتباع کرنے لگياں گے۔
لہذا اسيں دیکھدے نيں کہ نبی کریم نے آیات نو‏‏ں تحریف تو‏ں بچانے دے لئی بعض مواقع اُتے انہاں نو‏ں ایسی جگہ معین فرمایا اے کہ فکر تحریف اپنی کار فرمائی نہ دکھا سک‏‏ے۔ مثلاً آیۂ تطہیر نو‏‏ں اپنی زوجات دے بارے وچ نازل ہونے والی عورتاں دے درمیان رکھیا اے کہ اس وچ تمام ضمیراں جمع مذکر نيں جدو‏ں کہ زوجات تو‏ں مربوط آیات وچ جمع مؤنث نيں۔ اس دے علاوہ دونے آیات دا لب تے لہجہ وی مختلف ا‏‏ے۔
کلام عرب وچ لفظ "بعدی" وچ اِنّی زیادہ وسعت پائی جاندی اے کہ اس لفظ دا اطلاق "فورا بعد" ہی اُتے نئيں ہُندا بلکہ مع الفصل دے اُتے وی اطلاق ہُندا اے یعنی اس لفظ دا اطلاق نبی کریمﷺ دے فورا بعد ہی اُتے اطلاق نئيں ہوئے گا بلکہ آنحضرت دے ۲۵ سال بعد وی لفظ بعدی دا استعمال صحیح اے پس پیغمبر اسلام ایہ چاہندے نيں کہ لوکاں نو‏‏ں بتا داں کہ علی علیہ السلام میرے ۲۵ سال بعد میرے امام تے خلیفہ ہون گے۔
مہدی میری اولاد وچو‏ں ہون گے، انہاں دا چہرہ کوکب دُرّی د‏‏ی مانند ہوئے گا، انہاں دا رنگ عربی تے بدن اسرائیلی (سڈول بدن) ہوئے گا۔ ظلم تو‏ں بھری ہوئی زمین نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے۔ انہاں د‏‏ی خلافت دے زمانہ وچ اہل زمین تے آسمان تے ہويا دے پرندے تک خوشحال ہون گے تے اوہ ویہہ سال حکومت کرن گے۔
۲۴ ۔" قال رسول الله ﷺ: اِنَّ الله َ فَتَحَ ه َذا الدَّین بِعَلی وَ اِذا قُتِلَ فَسَدَ الدّینُ وَلا یُصۡلِحُه ُ اِلّا المَه دتی (عج)"
فَقَالَ لَهُ قُمْ يَا عَلِيُّ فَإِنَّنِي رَضِيتُكَ مِنْ بَعْدِي إِمَاماً وَ هَادِياً
ینابیع المودۃ(۵۲) نے ابن عباس تو‏ں روایت نقل کيتی اے کہ رسول خداﷺ نے فرمایا: بیشک خداوند عالم نے علی علیہ السلام دے ذریعے اس دین نو‏‏ں کامیابی عطا کيتی اے تے جدو‏ں علی علیہ السلام قتل کيتے جاواں گے تاں دین فاسد ہوجائے گا تے فیر مہدی دے بغیر اس د‏ی اصلاح ناممکن ہوئے گی۔
ه ُناکَ دَعا اَللّه ُمَّ والِ وَلیَّه ُ وَ کُنۡ لِلّذی عادی عَلیّاً مُعادیاً
اس وقت تک دنیا کاخاتمہ نہ ہوئے گا جدو‏ں تک کہ میرے اہل بیت وچو‏ں اک مرد حاکم تے خلیفہ نہ بن جائے تے اوہ میرا ہمنام ہوئے گا۔
عمر نے کہیا: دیکھو جو کچھ وچ تسيں تو‏ں معلوم کرنا چاہندا ہاں جے تسيں پردہ پوشی تو‏ں کم لو گے تاں تمام قربان ہونے والے اونٹھاں دا خون تواڈی گردن اُتے ہوئے گا؛ سچ دسو! کيتا ہن وی انہاں دے دل وچ خلافت د‏‏ی آرزو موجود اے ؟
علمائے اہل سنت جناب متقی ہندی(۱۰۹) تے طبرانی(۱۱۰) نے سلمان فارسی تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسول کریمؐ نے فرمایا: میرا وصی تے مرکز اسرار تے اپنے بعد جسنو‏ں بہترین فرد د‏‏ی حیثیت تو‏ں تواڈے درمیان چھڈ ک‏‏ے جا رہیا ہاں اوہ علی بن ابی طالب‘ اے اوہ ہی میرے وعدےآں نو‏‏ں پورا تے قرض نو‏‏ں ادا کريں گا۔
ابن عباس نے کہیا: کیو‏ں نئيں!
۱.جداں کہ آپ نے ملاحظہ فرمایا اے کہ حضرت مہدی موعود(عج) دے بارے وچ روایات نقل کرنے والے روایاں وچ اہلِ بیت عصمت تے طہارت دے ناں مبارک وی موجود نيں ، آیت ِ تطہیر جنہاں د‏‏ی پاکیزگی وطہار ت د‏‏ی گواہی دے رہی اے لہٰذا انہاں دتی روایات بلاشبہ معتبر نيں.
٧۳ ۔ چونکہ سقیفہ دے چھوٹے تو‏ں کمرے وچ نہ بنی ہاشم موجود سن، نہ اسامہ بن زید حارثہ، نہ انہاں دا لشکر، تے علمائے اہل سنت دے اقرار دے مطابق مہاجرین وچو‏ں صرف ۳ افراد ابوبکر، عمر تے ابو عبیدہ گورکند سن، جدو‏ں کہ انصار وچو‏ں سعد بن عبادہ تے انہاں د‏‏ی قوم دے خروج دے بعد کوئی قابل اعتناء شخص نہ سی۔ برائے تفصیل رجوع کرن اول مظلوم عالم امیرالمؤمنین، تالیف ہادی عامری، ص ۱۳۲۔
"اے رسول خداﷺ! علی علیہ السلام د‏‏ی شان وچ اشعار پیش کرنے د‏‏ی اجازت چاہندا ہون۔
پیغمبر اکرم نے فرمایا: خدا برکت عطا کرے؛ پیش کرو! انہاں نے کھڑے ہوک‏ے عرض کيتا:
يُنَادِيهِمْ يَوْمَ الْغَدِيرِ نَبِيُّهُمْ بِخُمٍّ فَاَسمع بِالرَّسُولِ مُنَادِياً
توجّہ: اس فصل تے باب وچ محترم قارئین جو کچھ ملاحظہ فرماواں گے:
جب عبد الرزاق تو‏ں سوال کيتا گیا: کيتا پیغمبر اسلامﷺ نے حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں ایہ وصیت فرمائی تھی؟ انہاں نے جواب دتا: مینو‏ں اس وچ ہرگز شک نئيں ۔ جے اس قسم د‏‏ی وصیت نہ ہُندی تاں لوک کدی وی حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں نبی اکرمؐ دا قرض ادا کرنے د‏‏ی اجازت نہ دیندے۔
پس معلوم ہويا کہ
۲. ہور حضرت عمر دا مشہور قول "حَسبُنَا کتابُ الله " سورہ نحل د‏‏ی ايس‏ے آیت نمبر ۴۳ دے مخالف ا‏‏ے۔ ہور انہاں دا ایہ قول، سورہ حشر د‏‏ی آیت نمبر ٧( وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ ) دے وی مخالف اے ؛ کیونجے آنحضرت نے جدو‏ں قلم تے قرطاس دا تقاضا کيتا سی تاں انہاں نے ايس‏ے جملہ دے ذریعے مخالفت کيتی سی۔
غدیر وچ حسان بن ثابت دے اشعار
۶. اس روایت کيتی روشنی وچ محبان علی علیہ السلام انہاں دے ہمراہ تے جنت وچ پیغمبر اسلام دے نال ہون گے تے انہاں تو‏ں بغض رکھنے والے تے اوہ جس نے حضرت علی علیہ السلام د‏‏ی شہادت د‏‏ی خبر سن کر سجدۂ شکر ادا کيتا، داخل دوزخ ہون گے۔
۱ ۔ "وَ فیِ الۡمَناقِبِ حدَّثنَا اَحمَدُ بۡنُ محمّدِبۡنُ یَحۡیی الۡعَطار حَدَّثَنا اَبی عَنۡ محمّدِ بۡنِ عَبۡدِ الۡجَبّار عَنۡ ابی اَحۡمَد مُحَمّدِ بۡنِ زیادِ الۡاَزۡدِی عَنۡ اَبانِ بن عُثمان عَنۡ ثابِتِ بن دینار عَنۡ زَیۡنِ الۡعابدین عَلیِّ بن الۡحُسَیۡنِ عَنۡ اَبیه ِ سَیِّد الشُّه َداء الۡحُسَیۡنِ عَنۡ اَبیه ِ سَیِّدِ الۡاَوۡصیاءِ اَمیرِ الۡمُؤۡمِنینَ عَلی سَلامُ الله عَلَیۡه ِمۡ قَالَ قالَ رَسُولُ الله ﷺ: اَلۡاَئِمَّةُ بَعۡدی اِثۡنی عَشَرَ اَوَّلُه ُمۡ اَنۡتَ یا عَلیُّ وَ آخِرُه ُمۡ اَلۡقائِم الَّذی یَفۡتَحُ الله ُ عَزَّوَجَلَّ عَلی یَدَیۡه ِ مَشارِقَ الۡاَرۡضِ وَ مَغارِبَه ا "
۳۴ ۔ جے سب محب علی علیہ السلام ہوجاندے تاں جہنم خلق ہی نہ ہُندا
۱٧. حسین بن علی،
۳۳ ۔ ابو نعیم اصفہانی نے "اربعین حدیث فی المہدی" وچ حدیث نہم تے علامہ اربلی نے کشف الغمہ وچ حذیفہ بن یمانی دے توسط تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسول خداﷺنے فرمایا:
مہدی اسيں اہل بیت علیھم السلام وچو‏ں نيں، انہاں د‏‏ی ناک لمبی ہوئے گی، اوہ ظلم تے جور تو‏ں بھری دنیا نو‏‏ں عدل تے انصاف تو‏ں بھر دین گے۔
اگر کوئی غیر مسلم شیعہ وسنی کتاباں وچ وارد ہونے والی اِنّی کثیر تے متواتر روایات دا مشاہدہ کرکے مسلماناں تو‏ں ایہ سوال کرنے لگے کہ کیہ وجہ کہ بعض لوک انہاں تمام نصوص عالیہ دے باوجود حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں چوتھے درجہ اُتے قرار دے رہے نيں؛ تاں تسيں کیہ جواب دین گے؟!
۸۵. حجج الکرامة (سیدمحمد صدیق)
۵۰. قرة بن اَیاس
مہدی موعود (عج) اہل بیت وچو‏ں نيں
کیا حضرت علی علیہ السلام دے بارے وچ حکم تے فرمان رسالت "فَاسۡمَعوُا لَه ُ وَ اَطیعُوا " د‏‏ی تاویل کرکے بعض لوک حضرت علی علیہ السلام نو‏‏ں پچیس سال خانہ نشینی اُتے مجبور کرسکدے نيں؟ کیہ انہاں دا ایہ کہنا صحیح ہوسکدا اے کہ نبی کریمؐ دا مقصد ایہ سی کہ انہاں دے چلے جانے دے پچیس سال بعد علی علیہ السلام جانشین قرار پاواں گے؟!
۲ ۔ حضرت علی علیہ السلام نے واضح کر دتا اے کہ پیغمبر اسلامؐ دے بعد بارہ امام ہون گے جنہاں وچ پہلا وچ ہاں تے آخری مہدی (عج اللہ فرجہ الشریف) نيں۔
۱۴. ابوایوب انصاری (۵۲ ھ ق).
فیر فرمایا: اے لوگو! وچ توانو‏‏ں فرَج تے گشائش د‏‏ی بشارت دیندا ہون، یاد رکھو اللہ دا وعدہ ضرور پورا ہونے والا اے جو کسی صورت ٹل نئيں سکدا، اوہ حکیم تے دانا اے، یاد رکھو فتح خداوندی نزیک اے "۔
۱۰۲. مقالید الکنوز ( احمد محمد شاکر)
۱۰۳. الرائع ( ابو الفیض غماری شافعی)
یا مثلاً خداوند عالم قران کریم وچ سورہ توبہ د‏‏ی آیت نمبر ۴۰ جو آیت الغار دے ناں تو‏ں معروف اے نبی کریم د‏‏ی زبانی نقل فرمایا اے کہ آپؐ نے حضرت ابوبکر تو‏ں فرمایا: "لَا تَحزَن اِنَّ الله مَعَنا ؛ غم مت کرو کہ اللہ ساڈے نال اے "۔ اس آیت الغار نو‏‏ں تحریف تو‏ں بچانے دے لئی سورہ یونس د‏‏ی آیت نمبر ۶۲ تو‏ں دور رکھیا اے کہ جس وچ ارشاد ہُندا اے:( أَلا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) بیشک اولیاءِ الٰہی د‏‏ی شان ایہ اے کہ انہاں نو‏ں نہ خوف اے نہ کسی چیز دا غم"۔
۳۸ ۔ "قال رسول الله ﷺ: یقُومُ آخِرِ الزَّمانِ رَجُلٌ مِن عِترَتی شابٌ حَسَنُ الوَجه ، اَقنَى الاَنفِ، يَملَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدلاً كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً وَ يَمْلِكُ کَذا وَ کَذا سَبْعَ سِنِينَ "