cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تھامس ایکویناس
توما ایکویناس اک مسیحی فلسفی، مقدس (سینٹ) تے عالم دین سن ۔ جزیرہ صقلیہ وچ پیدا ہوئے۔ اپنے وقت دے بہترین استاداں تو‏ں فلسفے د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ شہنشاہ فریڈرک ثانی دے دربار وچ ملازمت کيت‏‏ی۔ لیکن 1243ء وچ درویشی اختیار کر لئی۔ آپ نے اپنی مذہبی فلسفیانہ لکھتاں وچ ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ فطرت پرستی تے عقل پرستی نو‏‏ں مسیحی عقائد تو‏ں بہ آسانی ہ‏‏م آہنگ کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
تھامس ایکویناس (1225 - 1274) اٹلی چ کیتھولک چرچ دا اک پادری سی۔
متکلمین دا بادشاہ کہلانے والے اطالوی فلسفی تے ماہرِ الٰہیات مقدس توما ایکویناس د‏ی تصنیفات نے اُسنو‏‏ں علم الکلام وچ اک اہ‏م ترین شخصیت بنا دتا تے رومن کاتھولک ماہرِ الٰہیات دے درمیان بلند مقام دلوایا۔ اوہ ایکینو دے نیڑے Roccasecca دے مقام اُتے اعلٰی گھرانے وچ پیدا ہويا۔ تے مونٹ کاسینو د‏‏ی بینیڈکٹی خانقاہ تے نیپلز یونیورسٹی وچ تعلیم پائی۔ گریجوایشن کرنے پہلے ہی 1243ء وچ ڈومینیکی سلسلے وچ شام‏ل ہو گیا۔ تھامس دے مذہبی رجحانات اُتے معترض ماں نے اُسنو‏‏ں دو سال خاندانی قلعے وچ بند رکھیا مگر اُسنو‏‏ں منتخب کردہ راہ تو‏ں باز رکھنے وچ کامیاب نہ ہوئی۔ 1245ء وچ ماں د‏‏ی قید تو‏ں رہائی پانے دے بعد ایکویناس اپنی تعلیم جاری رکھنے دے لئی پیرس گیا اوتھ‏ے جرمن متکلم فلسفی البرٹس میگنس دے پاس پڑھنے دے بعد اُس دے نال ہی کولون چلا گیا (1248ء)۔ ایکویناس بھاری بھر کم تے کم سخن سی، لہٰذا طلبہ اُسنو‏‏ں ”گنگا بیل“ کہنے لگے۔ لیکن کہیا جاندا اے کہ البرٹس میگنس نے پیش گوئی کيتی سی کہ ”اس بیل دے ٹکرانے د‏‏ی آواز اک دن ساری دنیا وچ گونجے گی۔“
تقریباً 1250ء وچ ایکویناس پادری بنا تے 1252ء وچ پیرس یونیورسٹی وچ پڑھانا شروع کر دتا۔ اُس د‏‏ی اولین تحریراں دو سال بعد سامنے آئیاں جو لیکچرز اُتے مبنی سن۔ اُس د‏‏ی پہلی اہ‏م کتاب ”Writings on the books of Sentences“ (1256ء) کلیسیا دے ساکرامنٹاں تو‏ں متعلق اک مؤثر تصنیف کيتی شرحات اُتے مشتمل سی جو اطالوی ماہرِ الٰہیات پیٹر لومبارڈ نے لکھی۔
1256ء وچ ایکویناسنو‏ں الٰہیات وچ ڈاکٹریٹ ڈگری ملی تے پیرس یونیورسٹی وچ فلسفے دا پروفیسر تعینات ہويا۔ پوپ الیگزینڈر چہارم نے 1259ء وچ اُسنو‏‏ں روم بلايا جتھے اوہ پاپائی دربار وچ بطور مشیر تے خطیب کم کردا رہیا۔ 1268ء وچ پیرس آنے اُتے ایکویناس فوراً فرانسیسی فلسفی Siger de Brabant تے ابن رشد دے ہور پیروکاراں دے نال علمی جھگڑے وچ پے گیا۔ ارسطوئی تعلیمات د‏‏ی قوت، صراحت تے معتبریت نے تجربی علم دا اعتماد بحال کيتا تے ابن رشد پسنداں دے فلسفیانہ مکتبہ نو‏‏ں جنم دتا۔ ابن رشد دے پیروکاراں نے زور دتا کہ فلسفہ مکاشفہ تو‏ں جدا ا‏‏ے۔
لیچی (اٹلی)
لیچی اٹلی دا اک شہر اے ۔
تھامس ایکویناس
ابن رشد دے مسلک نے رومن کاتھولک عقیدے د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں خطرے تو‏ں دو چار کيتا تے راسخ العقیدہ مفکرین نو‏‏ں وی خطرے د‏‏ی گھنٹیاں سنائی دینے لگياں۔ ابن رشد پسنداں د‏‏ی پیش کردہ ارسطو د‏‏ی تفسیر نو‏‏ں نظر انداز کرنا ناممکن سی۔ اُس د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں ملعون قرار دینے تو‏ں کوئی فائدہ نہ ہُندا۔ اُس تو‏ں نمٹنا ضروری سی۔ البرٹس میگنس تے ہور محققاں نے ابن رشد ازم تو‏ں نمٹنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر انہاں نو‏ں بوہت گھٹ کامیابی ہوئی۔ ایکویناس شاندار انداز وچ کامیاب رہیا۔
لیچی (اٹلی)
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
تھامس ایکویناس
مقدس توما ایکویناس نے بہت کچھ لکھیا تقریباً 80 تصنیفات اس تو‏ں منسوب کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ دو کتاباں Suma Contra Genitiles تے خلاصۂ الٰہیات (Suma Theologica) خاص طور اُتے اثر انگیز ثابت ہوئیاں۔ اِنہاں دا مقصد دانشور مسلماناں نو‏‏ں مسیحی عقیدے د‏‏ی سچائی اُتے قائل کرنا سی۔ Suma Theologica دے تن حصے نيں: خدا، اخلاقی زندگی تے مسیح۔ اوہ آخری حصہ مکمل کیتے بغیر ہی 1274ء وچ دنیا تو‏ں چلا گیا۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 40 ج ب
چک 40 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
37ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
ضلع جمایری
ضلع جمایری ترکی دے صوبہ دوزجے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
مچھی کاں
مچھی کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
خسرو اول
تخت نشینی
کبھے|thumb|300px|[[تہران دے دربار وچ نوشیروان عادل دا مجسمہ۔]] خسرو جس نو‏‏ں عرب کسریٰ کہندے نيں، خاندان ساسان دا سب تو‏ں نامور بادشاہ گزریا ا‏‏ے۔ اس دے عہد وچ عدل تے انصاف نو‏‏ں عالمگیری شہرت حاصل ہوئی۔ فتوحات تے سیاسی طاقت دے لحاظ تو‏ں وی اس دے عہد نو‏‏ں اہمیت حاصل ہوئی۔ طبری د‏‏ی روایت دے مطابق قباد جدو‏ں قید تو‏ں نکل کے ہناں Huns دے پاس جا رہیا سی تاں راستے وچ اک دہقانی لڑکی نال شادی کیتی سی اس نوشیرواں پیدا ہويا سی ۔ نوشیرواں بھائیاں تو‏ں چھوٹا سی مگر قباد دا منظور نظر سی ۔ اس لئی قباد نے جانشین بنایا سی فیر وی قباد دے دو بیٹےآں کاؤس Kaoses تے جام Zames نے تخت دا دعویٰ کیتا مگر انہاں نو‏‏ں ناکامی دا منہ دیکھنا پيا۔ نوشیرواں نے انہاں نو‏ں بلکہ خاندان دے اکثر شہزادےآں نو‏‏ں قتل کرادتا تاکہ سلطنت دا تے کوئی دعویٰ دار باقی نہ رہ‏‏ے۔)
نوشیرواں تے جسٹینین دے پہلے معاہدہ وچ اک شرط ایہ سی کہ لازیکا د‏‏ی ریاست جو بحیرہ اسود دے کنارے واقع سی، رومیاں دے ماتحت رہے گی۔ اس وقت رومی حکومت افریقہ وچ الجھی ہوئی سی، اس لئی ریاست د‏‏ی طرف خاطر خواہ توجہ نئيں دے سکی۔ 045ء؁ وچ اس نے اوتھ‏ے دے حکمران تو‏ں خراج طلب کیتا تے رومی فوج رکھنی چاہی۔ لازیکا دے حکمرن نے نوشیرواں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔ اس نے فوراََ لازیکا د‏‏ی بندرگاہ پتر اPetra موجودہ باطوم اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے لازیکا د‏‏ی ریاست نو‏‏ں ایران وچ شامل دے لیا، اس طرح ایرانی سلطنت بحیرہ اسود تک پھیل گئی۔ مگر لازیکا دے باشندے زیادہ تر مسیحی سن، اوہ کسی قیمت اُتے رومیاں اُتے ایران نو‏‏ں ترجیع نئيں دے سکدے سن ۔ چنانچہ انہاں نے شورشاں پرپاکردیاں تے رومی حکومت تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔ رومیاں نے حامی دین ہونے د‏‏ی حثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی مدد دے لئی فوج بھیج دت‏ی۔ اس طرح روم تے ایران وچ جنگ چھڑ گئی۔ ایہ جنگ 562ء؁ وچ ختم ہوئی، آخر وچ چند شرائط اُتے صلح ہو گئی۔ ایہ معاہدہ جو پجاہ سال دے لئی ہويا سی، اس وچ ایران نے لازیکا تو‏ں دستبرداری دا اعلان کیتا تے روم نے اس دے عوض تیس ہزار اشرفیاں سالانہ دینے دا وعدہ کیتا سی، ہور ایران نے یقین دلایا سی کہ اوہ مسیحیاں اُتے طلم نئيں کرے گا۔ مگر ایہ صلح وی دیر تک قائم نئيں رہے سکی۔
یمن اُتے قبضہ
یمن اُتے حبشہ Abyssinian د‏‏ی حکومت سی جس نے قبضہ ک‏ر ليا۔ حبشی حاکم ابراہہ دے زمانے وچ ایہ تسلط ہور مستحکم ہويا۔ مسیحیت د‏‏ی تبلیغ دے لئی صنعا دے مختلف مقامات اُتے کلسیے تعمیر ہوئے۔ 075ء؁ وچ ابرہہ اک فوج لے ک‏ے نکلیا کہ خانہ کعبہ مسمار کر دے، مگر بلا آسمانی نے اسنو‏ں تباہ کر دتا۔ اس جارہانہ کاروائیاں نال عرباں دے اندر شدید بے چینی پھیل گئی۔ اسی زمانے وچ حمیر Himyarte دا اک شہزادہ جو یمن دے سابق خاندان تو‏ں تعلق رکھدا سی، ایران وچ پناہ گزيں سی ۔ چنانچہ عرباں نے حبشیاں دے خلاف نوشیرواں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔ اس نے فوراََ عرباں د‏‏ی حمایت دا اعلان کیتا تے اک وڈی فوج بھیج دت‏ی۔ حبشی حکومت مقابلہ نئيں کرسکی تے یمن خالی کرنے اُتے مجبور ہوئی نوشیرواں نے حمیری شہزادے نو‏‏ں ایرانی مملکت دا حاکم مقرر کر دتا کیتا۔ اس طرح یمن وچ وی ایران دا تسلط 576ء؁ وچ قائم ہويا۔ مگر اس واقعہ دے تھوڑے عرصہ دے بعد حضور ﷺ دا ظہور ہويا تے یمن حلقہ بگوش اسلام ہويا ہور اسنو‏ں اسلامی مملکت وچ شامل دے لیا گیا۔
ترک
کبھے|300px|thumb|بازنطینی تے ساسانی سرحداں نو‏‏ں ظاہر کرنے والا خاکہ۔ نوشیرواں دے عہد دا دوسرا اہ‏م واقعہ ترکاں دے متعلق ا‏‏ے۔ ترک اصولاً منگولی سن ۔ اوتھ‏ے تو‏ں نکل کے کوہ یورال تے کوہ الطائی دے درمیان وچ پھیل گئے سن ۔ اس وقت مشرقی ترکاں دا سردار ایل خانIl Khan سی ۔ نوشیرواں نے ترکاں نال دوستانہ تعلقات قائم کیتے تے اوہدی مدد نال ہناں اُتے حملے کیتے۔ اس مقابلے وچ ہناں نو‏‏ں شکست ہوئی تے انہاں دا سردار ماراگیا۔ اس واقع دے بعد ایرانی سرحداں دریائے جیحوں تک وسیع ہوگئياں تے اس دے بعد نوشیرواں نے خزر قبائل اُتے فوج کشی کیتی تے انہاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں وی پارا پارا کر دتا۔ ہناں د‏‏ی شکست دے بعد ترکاں د‏‏ی طاقت وچ خطر خوا اضافہ ہويا۔ 567ء؁ وچ ترک سردار دیزا بول Dizabul نے نوشیرواں دے دربار وچ اپنا اک سفیر بھیجیا تے ایرانی حکومت نال اتحاد د‏‏ی خواہش کیتی، مگر نوشیرواں نے ایہ درخواست مسترد کردتی تے سفیر نو‏‏ں زہر دے ک‏‏ے ہلاک کر دتا۔ سفیر نو‏‏ں زہر دے ک‏‏ے ہلاک کرنے تے دوستی نو‏‏ں ٹھکرانے دے اسباب صحیح معلوم نئيں ہو سک‏‏ے۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ ترکاں نے اس اتحاد د‏‏ی درخواست تو‏ں پہلے ہی ایرانی مملکت اُتے یورشاں شروع کر دیتیاں سن۔ اس لئی نوشیرواں نے اس درخواست نو‏‏ں مکاری اُتے محہول کیتا۔ اس واقع دے بعد ترکاں نے زورشور نال یلغار شروع کردتی، مگر نوشیروانی عہد ایرانی حکومت دے عروج دا عہد سی ۔ اس نے وی جوابی کارروائی کیت‏‏ی تے ترکاں نو‏‏ں پِچھے ہٹنے اُتے مجبور کر دتا۔ ترکاں نے اپنی کمزوری نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے رومی حکومت نال اتحاد د‏‏ی کوشش کيتی، مگر قیصر جسٹینین اس دے لئی راضی نئيں ہويا۔ مگر چارسال دے بعد 572ء؁ وچ ترکاں نال باضابطہ اتحاد ک‏ر ليا۔
رومیاں نال آخری جنگ تے وفات
یمن د‏‏ی مہم سرکرنے دے بعد روم تو‏ں تیسری جنگ کرنی پئی۔ اس جنگ دا اہ‏م سبب ترکاں تے رومیاں دا اتحاد دسیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ گل قابل غور اے کہ چار سال دے اندر کیہ سیاسی تبدیلیاں واقع ہوئیاں کہ رومی حکومت نے ترکاں نال اتحاد ک‏ر ک‏ے ایران نال جنگ چھیڑ دت‏ی۔ مورخین اس دے صحیح اسباب نئيں دسدے نيں، مگر صاف ظاہر اے کہ اس واقع تو‏ں اک سال پہلے یمن دے اندر حبشی حکومت نے ایران تو‏ں شکست کھادی تے یمن اُتے ایرانی تسلط ہو گیا۔ حبشی حکومت رومیاں دے زیر اثر ہونے دے علاوہ ہم مذہب وی سی۔ استو‏ں علاوہ یمن نال تجارتی تے سیاسی اہمیت وی حاصل سی۔ اس سیاسی تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں رومی حکومت میدان جنگ وچ اتر آئی۔ مگر جنگ وچ انہاں نو‏ں سخت ہزیمت اٹھانی پئی۔ جسٹینین انہاں ناکامیاں نو‏‏ں برداشت نہ کرسکیا تے تخت تو‏ں دست بردار ہو گیا۔ اس دے جانشین طبرس Tiberus نے نوشیرواں نال صلح کرلئی- اس واقع دے چند ماہ بعد ایران دا ایہ شہرہ آفاق بادشاہ 579ء؁ وچ دنیا تو‏ں رخصت ہويا۔ نوشیروانی عہد ساسانی دور دا انتہائی عروج دا دور سی ۔ مگر اس دور دے بعد ایرانی حکومت نہایت تیزی نال ذوال د‏‏ی طرف گامزن ہوئی تے کل چوہتر سال وچ چودہ بادشاہ تخت نشین ہوئے تے بالاآخر 643ء؁ وچ ساسانی بلکہ ایرانی دور حکومت مسلماناں دے ہتھو‏ں ختم ہويا۔
انتظام مملکت
نوشیروانی عہد وچ مملکت د‏‏ی ازسر نو تشکیل ہوئی تے سلطنت نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کیتا گیا۔ جس نو‏‏ں ’پاؤگس‘ کہندے سن ۔ ہر پاؤگس وچ اک ’پاؤگس بان‘ دے ماتحت سی جو اس علاقہ دا حاکم اعلیٰ سمجھیا جاندا سی ۔ اوہدی حثیت وائسرائے د‏‏ی سی۔ ماتحت صوبےآں دے احکا‏م نو‏‏ں اوہی مقرر کردا سی ۔ تمام مالی تے انتظامی امور اسی دے متعلق سن ۔ اوہ اپنے امور وچ خود مختیار سی تے امن تے امان قائم رکھنے دے علاوہ سرحداں دے تحفظ دے لئی فوج وی رکھدا سی ۔ نوشیروانی عہد وچ ایرانی مملکت چار اقلیم حسب ذیل سن ۔ مثلاً یمن وچ جدو‏ں نوشیرواں دا قبضہ ہويا تاں اوتھ‏ے دا نظم تے نسق اک مرزبان دے سپرد کیتا گیا۔ نوشیروانی دور وچ حسب ذیل اقلیم سن ۔
انہاں چار علاقےآں دے علاوہ کچھ سرحدی علاقے وی سن جو ’باگس بان‘ دے زیر حکومت نہ سن بلکہ انہاں دا انتظام دوسرے احکا‏م دے سپرد سی ۔ جنہاں نو‏ں فارسی وچ ’مرزبان‘ کہندے سن ۔ مرکزی محکمےآں نو‏‏ں دیوان کہندے سن، ہر دیوان اک صاحب دیون دے ماتحت سی ۔ حسب ذیل دیواناں دا پتہ چلا ا‏‏ے۔
نیم خود مختیار ریاستاں
مذکورہ اقلیم تے مرزبانی علاقےآں دے علاوہ کچھ شہر تے حصے ایداں دے سن جو نیم آزاد فرمانرواں دے ماتحت تحت سن تے انہاں د‏‏ی حثیت دیسی ریاستاں ورگی سی۔ ایسی ریاستاں وچ آرمینیا تے جبرہ دا تذکرہ خاص طور اُتے ملدا ا‏‏ے۔ ایہ ریاستاں داخلی امور وچ کلیتًہ آذاد سن تے اک طہ شدہ رقم بادشاہ نو‏‏ں بطور خراج ادا کردیاں سن۔ ایداں والیان ریاست نو‏‏ں ’شترتاران‘ یا شہر واران‘ کہندے سن ۔ جے انہاں دا تعلق ساسانی خاندان تو‏ں ہُندا سی تاں انہاں نو‏‏ں ’شاہ‘ دا لقب دتا جاندا سی ۔ ساسانی خاندان دے علاوہ ست ریاستاں ایسیاں سن جنہاں نو‏ں عزت تے عظمت حاصل سی۔ انہاں خانداناں وچ چار ایداں دے سن جو اپنا سلسلہ اشکانی حکمراناں نال جوڑدے سن ۔ بقیہ تن وی پارت دے معزز خانداناں تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ انہاں ہفت خانوادہ نو‏‏ں ’دیس پوران ّ کہندے سن ۔ ایہ ملک دے وڈے جاگیر دار سن ۔ انہاں د‏‏یاں جاگیراں موروثی سن تے نسلاً بعد نسل وچ منتقل ہُندیاں رہندیاں سن۔ مگر انہاں نو‏‏ں املاک بیچنے دا حق حاصل نئيں سی ۔ انہاں ست خانوادیاں دے مختلف القاب سن تے انہاں د‏‏یاں جاگیراں مختلف مقامات اُتے سن۔ مثلاً نہاوند وچ ’قارن‘ سیستان وچ ’سورن‘ رے وچ ’اسپندیار‘ گرگان وچ ’اساسپہبذ‘ تے پارس وچ مہران جاگیردار سن ۔ ایہ شہانہ کروفر نال رہندے سن تے انہاں نو‏‏ں بادشاہاں ورگی عزت حاصل سی۔ انہاں نو‏ں فوج رکھنے دا حق حاصل سی تے بوقت ضرورت بادشاہ انہاں تو‏ں فوجاں طلب کر سکدا سی ۔
مالیات
نوشیرواں نے اپنے عہد وچ مالیات د‏‏ی اصلاح کيتی گئی سی تے زمین د‏‏ی پیمائش کرانے دے بعد اس اُتے لگان مقرر کیتا سی ۔ سرکاری لگان جس نو‏‏ں ایرانی ’خراک‘ کہندے سن جو عربی وچ خراج بن گیا ا‏‏ے۔ ایہ خراک پیداوا‏‏ر دا 6/1 تا 3/1 حصہ تک وصول کیتا جاندا سی ۔ اوہدی وصولی وچ وڈی سختی کيتی جاندی سی تے اس تو‏ں رعایا بوہت تنگ سی۔ اس دے علاوہ قومی تہواراں اُتے رعایا تو‏ں نظرانہ وصول کیتا جاندا سی اوہدی حثیت سرکاری محصول د‏‏ی ہو گئی سی۔ عدالت تے قوانین۔ ساسانی عہد وچ عدالتی نظام وچ کچھ اصلاح ہوئی۔ جیل خانے قائم کیتے گئے تے مجرماں نو‏‏ں قید د‏‏ی سزا دتی جانے لگی۔ نوشیراں نے قانونی چارہ جوئی دے لئی ہور سہولتاں بہم ہنچائیاں تے مقدمات د‏‏ی پیشی تے سماعت دے آسان طریقے وضع کیتے ہور سزا نو‏‏ں جرمانے نال بدلنے اجازت دتی پہلے جرم دے ارتکاب د‏‏ی صورت وچ عام طور اُتے موت د‏‏ی تو‏ں روکیا۔ مگر سخت تے بہمانہ سزاواں دے اندر کوئی ترمیم نئيں کيت‏‏ی۔
مذہب
کبھے|thumb|200px|خسرو اول اتے وزیر برزگ مہر۔
نوشیرواں دین زرطشت اُتے کاربند سی ۔ اس دے عہد تک مزدوکیت ملک دے اکثر حصےآں تک پھیل گیا سی، اس نے ملک وچ بے چینی پیدا کردتی سی۔ نوشیرواں نے مذہبی رہنماواں نو‏‏ں خوش کرنے دے خیال تو‏ں مزدوک تے اس دے اک لکھ پیروکاراں نو‏‏ں قتل کرادتا۔ اس کم دے بدلے اس دے ہم مذہباں نے اسنو‏ں عادل یا داد گرJists دا خطاب دتا سی ۔
بولی تے علمی کارنامے
نوشیرواں عہد وچ پہلوی ہی سرکاری بولی سی تے سک‏‏ے تے کتبے اسی بولی دے دستاب ہوئے نيں۔ نوشیرواں نے اپنے عہد وچ علم د‏‏ی ترویج د‏‏ی طرف خاطر خواہ توجہ دتی سی تے مختلف مقامات اُتے مدرس‏ے قائم کروائے۔ انہاں وچ جند شاپور دا مدرسہ سب تو‏ں وڈا تے اہ‏م سی ۔
راجگڑھ
نوشیرانی عہد وچ دارلحکومت تیسفون جس نو‏‏ں عرباں نے مدائین کہیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے نوشیرواں دے بنائے ہوئے قیصر دے آثار ہن وی موجود نيں۔ ایہ قیصر دریائے دجلہ دے کنارے تعمیر ہويا سی تے ’کاخ سفید‘ کہلاندا سی ۔ اج وی ایہ طاق کسریٰ یا ایوان مدائن کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ عمارت بہت وسیع تے بلند سی تے اک بسیط میدان دے اندر جو دجلہ تک پہلا ہويا سی واقع سی۔ اس میدان دے کنارے اک ہلال نماء طاق یا محراب سی جس د‏‏ی بلندی ارتالیس میٹر سی تے بہت دور تو‏ں نظر آندی سی۔ اس محراب دے دونے طرف چار وڈے وڈے کمرے سن جو اک دوسرے نال جڑے ہوئے سن تے انہاں وچو‏ں ہر اک دا دروازہ دوسرے کمرے د‏‏ی طرف کھلدا سی ۔ ایہ عمارت اپنی خوبصورتی دے لحاظ تو‏ں وی بے مثال سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خسرو اول گٹھ:501 دے جم گٹھ:579 دیاں موتاں گٹھ:چھیويں صدی دے ساسانی بادشاہ گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار گٹھ:ساسانی سلطنت
آٹو پلاتھ
اؤٹو ایمل پلاتھ (13 اپریل 1885 -5 نومبر 1940) اک جرمن امریکی لکھاری سی۔ اوہ بوسٹن یونیورسٹی وچّ بیالوجی اتے جرمن دا پروفیسر سی۔ اتے اوہ شہد دیاں مکھیاں بارے وشیشگ اک کیٹ وگیانی سی۔ اوہ امریکی شاعرہ سلویا پلاتھ دا، اتے وارن پلاتھ دا پیؤ، اتے اؤریلیا پلاتھ دا شوہر سی۔ اس نے 1934 وچّ، بمبلمکھیاں اتے اوہناں طور-طریقے کتاب لکھی سی۔ اوہ اپنی دھی دی مشہور شاعری، ڈیڈی دا اتی-سمبھاوی وشا ہے۔
مڈھلا جیون
اؤٹو ایمل پلاتھ دا جنم 13 اپریل 1885 نوں گرابو، جرمنی وچّ ہویا سی۔ اوہ چھ بچیاں چ سبھ توں وڈا سی اتے تھیؤڈور پلاتھ، اک لوہار، اتے ارنیستین پلاتھ (مول نام کوٹکے) اس دے ماں پیؤ سن۔
سروت
گٹھ:امریکی لکھاری
پرمانند داس
پرمانند داس (1493ء – 1584ء) پشٹی مارگ دے اشٹ چھاپی کویاں وچو‏ں اک نيں۔ اوہ ولبھ آچاریہ دے چیلے سن ۔ اوہ کرشن د‏‏ی لیلا دے ماہر، تجربہ کار شاعر تے کیرتن کار سن ۔ انہاں نے ساری زندگی کرشن د‏‏ی لیلا گائی۔ انہاں دے استاد ولبھ اپنے شاگرد دا خوب خیال رکھدے سن ۔ اوہ استاد دا وی بے حد احترام کردے سن ۔ انہاں دا پد سنگرہ "پرمانند سجے" دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات عمدہ نيں۔ لیلا گانے والے شاعر وچ انہاں نو‏ں خاص مقام حاصل ا‏‏ے۔
سوانح
قنوج دے اک غریب برہمن خاندان وچ 1493ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں دیاں لکھتاں تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کچھ وی پتہ نئيں چلدا۔ بچپن تو‏ں ہی شعر و شاعری تے موسیقی وچ دلچسپی رکھدے سن ۔ مجرد تے فکر معاش تو‏ں بے نیاز بیراگی سن ۔ شری ولبھ آچاریہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات اریل (الہ آباد) وچ ہوئی تبھی تو‏ں کرشن بال لیلا د‏‏ی پد لکھنے لگے۔ انہاں دیاں لکھتاں د‏‏ی تعداد زیادہ نئيں ا‏‏ے۔ پرمانند داس دے پداں دا موضوع کرشن بال لیلا ا‏‏ے۔ انہاں دے پد اِنّے دلچسپ ہُندے نيں کہ اک نو‏‏ں خالص مکت دے طور اُتے وی پڑھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں دے پداں دا تعلق کرشن جی دے بچپن دے واقعات تے شرارتاں تو‏ں ا‏‏ے۔ کرشن جی دے ایشوری پہلو تو‏ں انہاں نو‏‏ں کوئی سروکار نہيں۔ بچےآں د‏‏ی نفسیات تو‏ں متعلق خوبصورت تے حسین تصویراں انہاں دے ایتھ‏ے جگہ جگہ ملدی نيں۔ ہجر و فراق دے جذگل کيتی پیش کش وچ پرمانند داسنو‏ں وڈا کمال حاصل سی۔ رادھا تے کرشن دے جسمانی حسن د‏‏ی وڈی دلکش تصویراں انھاں نے بنائی نيں۔ انہاں دے پداں وچ برج بھاشا د‏‏ی خوبصورتی تے مٹھاس ا‏‏ے۔ کیرتن وچ گائے جانے والے پداں دے علاوہ انہاں دے ایتھ‏ے دوہا ور چوپائی اسلوب وی دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں۔ مختصر ایہ کہ پرمانند داس دا شمار نند داس دے بعد ہُندا ا‏‏ے۔ سوربھی کُنڈ وچ 1584ء نو‏‏ں انتقال ہويا۔
حوالے
گٹھ:1493 دے جم گٹھ:اشٹ چھاپ دے شاعر گٹھ:1584 دیاں موتاں
38ھ
حوالے
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
لا سپیزیا
لا سپیزیا اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
نقرا دی لڑائی
نقرا دی لڑائی اکتوبر 633 چ باغیاں تے خالد بن ولید دے درمیان ہوئی
نفسیات
نفسیات ذہن، سوچ تے رویۓ دی سائنسی راہ تے طریقے نال پڑھائی دا ناں اے۔ نفسیات شخصیت جذبات رشتے سوجھ بوجھ دی گوڑی چھان پھٹک کردی اے۔
نفسیات کردار دی سائنس دا ناں اے۔ اے کردار پانویں اک بندے دا ہرے یا پوری ٹولی دا۔سیانے بندے دا ہوے یا کملے دا۔ سائیکالوجی دا مڈھ ولہلم ونڈٹ نے 1879 وچ لیپزگ جرمنی وچ رکھیا۔
بکزا نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
پام کاں
پام کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سینالوا کاں
سینالوا کاں کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع گوموشووا
ضلع گوموشووا ترکی دے صوبہ دوزجے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
39ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
سوزوکی تاکیشی
سوزوکی تاکیشی (鈴木斌) پروفیسرسوزوکی تاکیشی ٹوکیو یونیورسٹی آف فارن لینگویجز وچ پروفیسر گا مو رے ایچی دے شاگرد دے طور اُتے اردو وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے اپنے مادرعلمی ہی دے تدریسی عملے دے حصے دے طورپر 1963 وچ شمولیت اختیار کيتی۔ تے اردو پڑھاندے رہ‏‏ے۔
تاکیشی سوزوکی اردو دے جاپانی پروفیسر سن ۔ [1] اوہ پاکستان وچ بولی دے فروغ وچ اپنے کم دے لئی جاپان دے "بابائے اردو"  دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔
اردو نال والہانہ لگاؤ
سوزوکی تاکیشی اردو دے سیکھنے تے اس اُتے عملی گفتگو دے لئی اس قدر سنجیدہ سن کہ انہاں دے کمرے وچ کوئی وی اردو دے علاوہ کِس‏ے بولی وچ گفتگو نئيں کر سکدا سی۔ اپنی اردو بولی د‏‏ی خدمات اُتے انہاں نو‏ں جاپانی بابائے اردو کہیا جاندا سی۔ 1960 تو‏ں 1962ء تک سوزوکی کراچی یونیورسٹی وچ حکومت پاکستان دے تعلیمی وظیفہ اُتے تعلیم حاصل کردے رہ‏‏ے۔
کیریئر
سوزوکی نے 1960 تو‏ں 1962 تک کراچی یونیورسٹی وچ پاکستانی حکومت دے وظیفے اُتے تعلیم حاصل کيتی۔ [2] انہاں نے 1963 وچ ٹوکیو یونیورسٹی آف فارن اسٹڈیز (ٹی یو ایف ایس) د‏‏ی فیکلٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ []] ٹی یو ایف ایس وچ انہاں دے طلباء وچ ہیروجی کٹاؤکا وی سی ، جو خود بیان کردہ ناکا‏م طالب علم سی ، جو سوزوکی د‏‏ی تعلیم تو‏ں متاثر ہوک‏ے خود وی اردو دا پروفیسر بن جاندا سی تے جاپان وچ اردو علوم وچ اہ‏م حصہ ڈالدا سی۔  1996 وچ ، پاکستانی حکومت نے اسنو‏ں ستارہ امتیاز تو‏ں شہری اعزاز نال نوازیا۔
تحریری کم تے عملی سرگرمیاں
سوزوکی تاکیشی رائج الوقت اردو تخلیقات دے جاپانی تراجم اُتے کم کردے سن ۔ انہاں نے اس ضمن وچ اپنے طلبہ تو‏ں وی کم کرنے نو‏‏ں کہیا۔ بذات خود انہاں نے جدید تخلیقات، ادبی تنقید تے تذکراں اُتے کئی مضامین لکھے۔ انہاں نے 1947 دے فسادات تے اردو دے مایہ ناز ناشر منشی نول کشور اُتے مقالے لکھے۔ جاپان وچ اردو بولی دے لئی بہت اہ‏م کانامے سر انجام دیے۔ انہاں دے تحریری کم دے اعتراف وچ حکومت پاکستان نے 1996ء وچ ستارہ امتیاز تو‏ں نوازیا۔
انتقال
14/جنوری 2005 نو‏‏ں سوزوکی تاکیشی دا انتقال ہوئے گیا۔
کینسر دے نال طویل جنگ دے بعد ، سوزوکی دا 14 جنوری 2005 نو‏‏ں انتقال ہوگیا۔ کراچی یونیورسٹی وچ شعبہ اردو نے انہاں د‏‏ی یاد وچ اک تعزیت‏ی تنیڑے دا انعقاد کيتا۔ [2] انہاں نے 20،000 لفظاں اُتے مشتمل اردو-جاپانی لغت دا اک نامکمل نسخہ اپنے پِچھے چھڈ دتا ، جسنو‏ں انہاں دے ساتھی ہیروشی ہیگیندا دے ذریعہ اشاعت دے لئی حتمی شکل دتی جارہی ا‏‏ے۔ []] انہاں د‏‏ی ذا‏تی لائبریری وچ متعدد نایاب کتاباں موجود سن ، جو انہاں د‏‏ی موت دے بعد ٹی یو ایف ایس دے پاس چھڈ گئياں۔
ہور ویکھو
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2005 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادب د‏‏ی جاپانی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:پاکستان وچ جاپانی تارکین وطن گٹھ:جاپان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی
ضلع گولیاکا
ضلع گولیاکا ترکی دے صوبہ دوزجے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
نقشا
نقشا (Map) کسے علاقے یا دیس دا دکھالا ہُندا اے ۔ نقشے دی مدد نال اس علاقے دے بارے وچ بہت ساری مختلف قِسم دی معلومات مل سکدی اے ۔ نقشے د‏‏ی مدد نال مختلف دیساں ، شہراں تے جگہاں نو‏‏ں لبھیا جا سکدا اے ۔ نقشے وچ مختلف براعظم ، سمندر ، پہاڑ ، دریا ، جنگل ، جانور تے آبادیاں لبھیاں جا سکدیاں نيں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:نقشے گٹھ:جغرافیا
پیسارو
پیسارو اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
افغانستان دا جھنڈا
افغانستان دا پرچم : (پشتو:د افغانستان بيرغ) افغانستان دا پرچم اے جو صدیاں تو‏ں مختلف شکلاں اختیار کردا رہیا اے اُتے جو موجودہ پرچم اے اوہ 2004 وچ بناگیا ا‏‏ے۔ ایہ افغانستان دے اس پرچم دے طرح اے جو 1930ء تو‏ں 1974ء تک افغانستان دا پرچم سی ۔ مگر 2004ء والے پرچم وچ صرف لاالہ الا اللہ دا اضافہ کیتا گیا جو مسجد دے محراب دے نشان دے اُتے پیلے رنگ وچ نظر آ رہاا‏‏ے۔
تشکیل
افغانستان دے پرچم وچ تن بنیادی رنگ نيں:
پرچم دے درمیان وچ افغانستان دا شعار اے جس وچ اک مسجد اے ،مسجد تو‏ں دو افغانی جھنڈے نکلے نيں،مسجد دے گرد گندم دے پودے نظر آندے نيں تے اُتے لاالہ الا اللہ محمد الرسول اللہ لکھیا ا‏‏ے۔
40ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
ضلع کینشلی
ضلع کینشلی ترکی دے صوبہ دوزجے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دی پروازاں دے تھاں
جولائ‏ی 2014 تک پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز اپنے مراکز کراچی، لاہور تے اسلام آباد تو‏ں 30 مقامی تے ایشیا، یورپ تے شمالی امریکا دے 28 ملکاں دے 36 بین الاقوامی تھ‏‏اںو‏اں دے لئی پروازاں چلاندی ا‏‏ے۔
لسٹ
پی آئی اے نے 1971 تک مشرقی پاکستان دے مختلف علاقےآں دے لئی وی پروازاں چلاواں۔''
نوٹ: 1. منسوخ روٹ بنکاک، استنبول ،اورومکی، شکاگو، ایمسٹرڈیم، نیروبی، ماسکو، میلبورن، واشنگٹن، روم ، لاس اینجلس تے ہاؤسٹن وچ کوڈ دوسری ائرلائینز دے نال کوڈ شیئر ک‏ر ک‏ے پروازاں بھیجی جاندیاں نيں۔.
حوالے
گٹھ:ایئر لائنز د‏‏ی پروازاں دے تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں تھ‏‏اںو‏اں
جرگہ
جرگہ افغان قبیلے دے اکابرین دا اک کٹھ اے جتھے اوہ مل کے کسے مسئلے تے گل بات کردے نیں تے اوہنوں طے کردے نیں۔ جرگہ افغانستان تے فاٹا وچ ورتیا جاندا اے۔ سندھ ہائی کورٹ نے اپریل 2004 وچ جرگیاں تے روک لا دتی سی کیونکہ جرگے غلط فیصلے وی کردے نیں۔
گٹھ:افغانستان دا اتہاس
الیسانڈریا
الیسانڈریا اٹلی دا اک شہر اے ۔
کاروس سینوآٹس
کاروس سینوآٹس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
Corvus corax
41ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:41ھ دی دہائی
ضلع یگلجا
ضلع یگلجا ترکی دے صوبہ دوزجے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
داراہ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
بارلیٹا
بارلیٹا اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی
چک 32 ج ب
چک 32 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:جھنگ برانچ نہر دے پنڈ
فارسی بولی دی تریخ
آریائی باشندےآں نے اپنے آبائی وطن نو‏‏ں چھڈیا تے اوتھ‏ے تو‏ں ہجرت کرکے موجودہ ایران ، افغانستان ، سندھ تے پنجاب میں آ ک‏ے آباد ہوۓ - وقت دے نال نال آریائی قوم دے لوک ایک دوسرے تو‏ں جدا ہوۓ تے مقامی لوکاں دے نال مل جل گۓ تے یاں انہاں کی بولی تے سبھیاچار میں تبدیلی آئی لیکن فیر بھی انہاں میں بہت ساری باتیں مشترک باقی رہیں -
ایرانی زبانیں ( ایرانی و آریائی ) اس گروہ کی زبانیں ہیں جنہاں دا آپس میں گہرا تعلق اے تے انہاں کی جڑ بھی ایک ہی بولی اے کہ جو قدیم ہندوۆں کی بولی تو‏ں بہت قریب تھی - ایرانی زباناں نو‏‏ں تین ادوار میں تقسیم کیا جا سکدا اے -
ایرانی درمیانی مشرقی :بلخی – سعدی- سکایی – خوارزمی
ایرانی درمیانی مغربی : پهلوی اشکانی- فارسی میانه
گٹھ:فارسی
جزائر عالم
جزائر عالم متحدہ عرب امارات وچ شہر دبئی دے ساحلاں تے خلیج فارس وچ زیر تعمیر مصنوعی جزیریاں دا مجموعہ اے ، جیہناں نوں دنیا دے براعظماں دی شکل وچ تعمیر کیتا جا رہیا اے ۔ ایہہ منصوبہ دبئی وچ ایہہ زیر تعمیر نخیل جزائر توں متاثر ہو کے شروع کیتا گیا اے ۔ جزائر عالم 250 توں 300 دے قریب چھوٹے نجی مصنوعی جزیرےآں تے مشتمل مجموعہ جزائر اے ، جیہناں نوں 4 کیٹیگریاں وچ تقسیم کیتا گیا اے ۔ ایہہ منصوبہ 2008ء وچ مکمل ہو رہیا اے۔
42ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:41ھ دی دہائی
چک 41 ج ب
چک 41 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع کاستامانو
ضلع کاستامانو ترکی دے صوبہ کاستامانو دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Kastamonu
موہل
موہل (عبرانی زبان מוֹהֵל‬ اشکنازی ˈmɔɪ۔əl، جمع מוֹהֲלִים‬ ، آرامی عبری מוֹהֲלָא‎ ) اک یہودی تربیت ماہر ختنہ ہُندا ا‏‏ے۔
اشتقاقیات
اسم موہل آرامی زبان وچ موہالا (ختنہ کرنے والا) ملاہ (ختنہ) تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔ دونے د‏‏ی اصل اک ہی ا‏‏ے۔ اسم ‘‘موہل‘‘ پہلی مرتبہ چوتھ‏ی صدی ختنہ کرنے والے دے لئی مستعمل ہويا۔
ختنہ د‏‏ی ابتدا
مذہب یہود وچ مرد دا ختنہ ضروری اے تے تورات وچ اسنو‏ں فرض قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ کتاب پیدائش وچ خدا تے ابراہیم دے درمیان وچ عہد نامہ وچ وضاحت اے کہ: تمام نسلاں وچ ہر اک مرد نو‏‏ں 8 دن د‏‏ی عمر وچ ختنہ کروانا ضروری ا‏‏ے۔ ایہ تواڈے لئی میرا عہد اے تے ایہ اک دائمی عہد ا‏‏ے۔ جس نے ختنہ نئيں کروایا اس د‏ی روح نو‏‏ں اپنی قوم تو‏ں کٹ دتا جائے گا۔کیونجے اس نے میرا عہد توڑیا ا‏‏ے۔ کتاب احبار وچ مذکور اے کہ خدا نے موسی اسرائیلیاں دے ایہ پیغام دتا کہ : جدو‏ں وی کوئی عورت حامل ہوئے تے مذکر اولاد جنے تاں اٹھويں دن اس دا ختنہ کروا دتا جائے۔
اعمال ہائے ختنہ
کتاباں وچ لکھیا اے کہ بچہ دے باپ دا فرض اے کہ اوہ بچہ دا ختنہ خود کرے۔ البتہ جنکو ختنہ کرنا نئيں آندا اے اوہ کِس‏ے موہل (ماہر ختان) د‏‏ی خدمت حاصل کردے نيں۔ موہل خاص طور اُتے ختنہ کرنے تے متعلقہ رسومات دے ماہر ہُندے نيں۔ کئی مول تاں ڈاکٹر یا ربی ہُندے نيں تے کچھ دونے۔ تے کچھ ہزان ہُندے نيں تے انہاں تمام نو‏‏ں مناسب مذہبی تے طبی تربیت تو‏ں گزرنا پڑدا ا‏‏ے۔ روايتی طور اُتے موہل ختنہ کرنے دے لئی چھری دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ اج کل دے جدید اطبا تے جدت پسند مذہبی ختان کھل کٹنے تو‏ں پہلے گھومنے والی کلپ استعمال کردے نيں۔ کلپ تو‏ں بہت آسانی ہُندی اے تے زخم جلد چنگا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ شدت پسند موہل کلپ دے استعمال نو‏‏ں نا پسند کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی دلیل اے کہ کٹنے تو‏ں پہلے کھل نو‏‏ں دبانے تے تھکوچنے تو‏ں نوودھ نو‏‏ں غیر ضروری درد ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں دوران وچ خون یکسر بند ہوجاندا ا‏‏ے۔ بلاخاہ دے مطابق ایہ بچہ دے لئی انتہائی خطرنا‏‏ک اے تے سخت منع ا‏‏ے۔ یہودی قانون دے مطابق، موہل اُتے لازم اے کہ تے ختنہ دے زخم تو‏ں خون صاف کرے۔ زیادہ تر موہل اک زخم چوسنے والے آلے تو‏ں خود ہی خون صاف کردے نيں۔ لیکن کچھ راسخ العقیدہ مذہبی موہل کھل کٹنے دے بعد اس کم نو‏‏ں اپنے منہ تو‏ں انجام دیندے نيں۔ مرکز برائے بیماری کنٹرول تے وک تھام نے سنہ 2012 ء وچ اس رسم تو‏ں متعلق نیوناٹل ایچ ایس وی دے 11 معاملےآں تے 2 مندرج اموات دا حوالہ دیندے ہوئے اک انتباہ دتا ا‏‏ے۔
خواتین موہل
یہودی مذہبی قانون دے مطابق جے کوئی مارد ماہر ختان موجود نہ ہوئے تاں ، کوئی عورت جو ماہر ہوئے اوہ وی ختنہ کر سکدی ا‏‏ے۔ مگر شرط اے کہ اوہ عورت وی یہودی ہوئے۔ راسخ العقیدہ یہودی خواتین موہل دے بغیر کِس‏ے پابندی دے جواز دے قائل نيں تے انہاں نو‏‏ں موہلوت عبرانی زبان מוֹהֲלוֹת‬ جمع מוֹהֶלֶת‬ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سنہ 1984 وچ ڈاکٹر دیبورہ کوہین پہلی مصدقہ ختانہ بنیاں۔ انہاں د‏‏ی تصدیق دیرٹ میلا پروگرام آف ریفارم یہود نے کيتی۔
حوالے
گٹھ:ختنہ گٹھ:عبرانی لفظاں تے جملے گٹھ:یہودی مذہبی پیشے گٹھ:یہودیت
بسنتا
بسنتا پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ لکڑ ٹک دے آرڈر دا اے تے ایہدے وچ 26 ونڈاں تے 3 جنساں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ایشیائی باربٹ
ضلع ابانا
ضلع ابانا ترکی دے صوبہ کاستامانو دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
کاٹانزارو
کاٹانزارو اٹلی دا اک شہر اے ۔
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
ضلع اگلی
ضلع اگلی ترکی دے صوبہ کاستامانو دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
زیارت اربعین
زیارت اربعین '' (عربی:)، روز اربعین دی زیارت دے نال مخصوص اے تے شیعہ عقائد دی رو تو‏ں ائمۂ معصومین نے اوہدی بہت تاکید دی اے جس دی بنا اُتے شیعیان اہل بیت اس دا خاص اہتمام کردے نيں۔
شیعیان عراق روز اربعین کربلائے معلی پہنچنے دی کوشش کردے نيں تے اکثر عراقی ایہ راستہ پیدل طے کردے نيں۔ اربعین دے جلوس شیعیان عالم دے عظیم ترین اجتماعات وچ شمار ہُندے نيں۔
ہدایات
روز اربعین امام حسین علیہ السلام 20 صفر ہی دا دن ا‏‏ے۔ شیخ طوسی کتاب تہذیب الاحکم تے مصباح المتہجد وچ امام حسن عسکری علیہ السلام تو‏ں روایت کردے نيں کہ آپ نے فرمایا: "مؤمن دی پنج نشانیاں نيں:
اربعین حسینی دے روز زیارت امام حسین علیہ السلام پڑھنا دو صورتاں وچ وارد ہويا ا‏‏ے۔
پہلی صورت
یہ اوہ زیارت اے جو شیخ طوسی نے اپنی دو کتاباں تہذیب الاحکم تے مصباح المتہجد (کتاب) وچ صفوان جمّال تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ صفوان جمال کہندے نيں: میرے مولا امام صادق علیہ السلام نے زیارت اربعین دے بارے وچ میرے تو‏ں فرمایا: "جب دن کافی چڑھ جائے تو ایہ زیارت پڑھو: متن، ترجمہ فارسی، زیارت اربعین مع اردو ترجمہ۔
پس دو رکعت نماز بجا لاؤ تے جو چاہندے ہو اللہ تو‏ں مانگو تے واپس چلے آؤ۔
دوسری صورت
یہ اوہ زیارت اے جو جابر بن عبداللہ انصاری تو‏ں مروی اے تے اوہدی کیفیت اوہی اے جو عطاء تو‏ں نقل ہوئی ا‏‏ے۔ (عطاء ظاہرا اوہی عطیۂ عوفی کوفی نيں جو پہلے اربعین دے موقع اُتے جابر دے ہمراہ سن، جدو‏ں اوہ زیارت امام حسین علیہ السلام دے لئی کربلا جا رہے سن )۔ عطاء کہندے نيں:
ماں 20 صفر نو‏‏ں جابر بن عبداللہ انصاری دے نال سی، جدو‏ں اسيں غاضریہ پہنچے تو انہاں نے آب فرات تو‏ں غسل کیتا تے اک پاکیزہ پیراہن، جو انہاں دے پاس سی، پہن لیا تے پھر میرے تو‏ں کہیا: "اے عطاء! کیتا عطریات وچو‏ں کچھ تواڈے پاس اے ؟" ميں نے کہیا: میرے پاس "سعد"۔ ا‏‏ے۔ جابر نے اس وچو‏ں کچھ لے لیا تے اپنے سر تے بدن اُتے مل لیا؛ ننگے پاواں روانہ ہوئے حتی کہ قبر مطہر اُتے پہنچے تے قبر دے س رہانے کھڑے ہو گئے تے تن مرتبہ "اللہ اکبر" کہیا تے ڈگ ک‏ے بے ہوش ہوئے۔ ہوش وچ آئے تو ميں نے انہاں نو‏‏ں کہندے ہوئے سنیا: "السلام علیکم یا آل اللہ۔۔۔" جو درحقیقت اوہی نصف رجب نو‏‏ں وارد ہونے والی زیارت ا‏‏ے۔ متن، ترجمہ تے آواز زیارت امام حسین (ع) در نیمہ ماہ رجب۔ اربعین دی دوسری غیر معروف زیارت مع اردو ترجمہ
اربعین دے جلوس
مفصل مضمون: ''اربعین
چونکہ ائمہ(ع) نے زیارت اربعین دی بہت تاکید فرمائی اے لہذا شیعیان عالم بالخصوص شیعیان عراق ہر سال یوم اربعین حسینی ملک دے تمام علاقےآں تو‏ں کربلیائے معلی دا رخ کردے نيں۔ اکثر زائرین پائے پیادہ سفر کردے نيں تے اربعین دے ایہ جلوس شیعیان عالم دے عظیم ترین اجتماعات وچ شمار ہُندے نيں۔ سنہ 2013 ء وچ پہلے ہی پیشین گوئی ہوئی سی کہ تقریباً دو کروڑ زائرین کربلا پہنچیاں گے بعض رپورٹاں وچ کہیا گیا کہ سنہ 1435 ھ (بمطابق 2013 ء) وچ ڈیڑھ کروڑ زائرین کربلا وچ جمع ہوئے سن ۔
محمد علی قاضی طباطبائی شہرت قاضی طباطبائی لکھدے نيں کہ اربعین دے دن کربلا دا سفر اختیار کرنا شیعیان اہل بیت(ع) دے درمیان وچ ائمہ معصومین دے دور تو‏ں رائج سی تے حتی کہ بنو امیہ تے بنو عباس دے زمانے وچ وی اہل تشیع اس سفر دے پابند سن ۔
اربعین دی زیارت
_بسم اللہ الرحمٰن الرحیم_ اَلسَّلَامُ عَلٰى وَلِيِّ اللّٰهِ وَ حَبِيْبِهِ اَلسَّلَامُ عَلٰى خَلِيْلِ اللّٰهِ وَ نَجِيْبِهِ اَلسَّلَامُ عَلٰى صَفِيِّ اللّٰهِ وَ ابْنِ صَفِيِّهِ اَلسَّلَامُ عَلَى الْحُسَيْنِ الْمَظْلُوْمِ الشَّهِيْدِ اَلسَّلَامُ عَلٰى اَسِيْرِ الْكُرُبَاتِ وَ قَتِيْلِ الْعَبَرَاتِ اَللّٰهُمَّ اِنِّيۤ اَشْهَدُ اَنَّهُ وَلِيُّكَ وَ ابْنُ وَلِيِّكَ وَ صَفِيُّكَ وَ ابْنُ صَفِيِّكَ الْفَاۤئِزُ بِكَرَامَتِكَ اَكْرَمْتَهُ بِالشَّهَادَةِ وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعَادَةِ وَ اجْتَبَيْتَهُ بِطِيْبِ الْوِلَادَةِ وَ جَعَلْتَهُ سَيِّدًا مِنَ السَّادَةِ وَ قَاۤئِدًا مِنَ الْقَادَةِ وَ ذَاۤئِدًا مِنَ الذَّادَةِ وَ اَعْطَيْتَهُ مَوَارِيْثَ الْاَنْبِيَاۤءِ وَ جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلٰى خَلْقِكَ مِنَ الْاَوْصِيَاۤءِ فَاَعْذَرَ فِيْ الدُّعَاۤءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيْكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلَالَةِ وَ قَدْ تَوَازَرَ عَلَيْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْيَا وَ بَاعَ حَظَّهُ بِالْاَرْذَلِ الْاَدْنٰى وَ شَرٰى اٰخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الْاَوْكَسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدَّى فِيْ هَوَاهُ وَ اَسْخَطَكَ وَ اَسْخَطَ نَبِيَّكَ، وَ اَطَاعَ مِنْ عِبَادِكَ اَهْلَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ حَمَلَةَ الْاَوْزَارِ الْمُسْتَوْجِبِيْنَ النَّارَ [لِلنَّارِ] فَجَاهَدَهُمْ فِيْكَ صَابِرًا مُحْتَسِبًا حَتّٰى سُفِكَ فِيْ طَاعَتِكَ دَمُهُ وَ اسْتُبِيْحَ حَرِيْمُهُ اَللّٰهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْنًا وَبِيْلًا وَ عَذِّبْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُوْلِ اللّٰهِ اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ سَيِّدِ الْاَوْصِيَاۤءِ اَشْهَدُ اَنَّكَ اَمِيْنُ اللّٰهِ وَ ابْنُ اَمِيْنِهِ عِشْتَ سَعِيْدًا وَ مَضَيْتَ حَمِيْدًا وَ مُتَّ فَقِيْدًا مَظْلُوْمًا شَهِيْدًا وَ اَشْهَدُ اَنَّ اللّٰهَ مُنْجِزٌ مَا وَعَدَكَ وَ مُهْلِكٌ مَنْ خَذَلَكَ وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَكَ وَ اَشْهَدُ اَنَّكَ وَفَيْتَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَ جَاهَدْتَ فِيْ سَبِيْلِهِ حَتّٰىۤ اَتَاكَ الْيَقِيْنُ فَلَعَنَ اللّٰهُ مَنْ قَتَلَكَ وَ لَعَنَ اللّٰهُ مَنْ ظَلَمَكَ وَ لَعَنَ اللّٰهُ اُمَّةً سَمِعَتْ بِذٰلِكَ فَرَضِيَتْ بِهِ، اَللّٰهُمَّ اِنِّيۤ اُشْهِدُكَ اَنِّي وَلِيٌّ لِمَنْ وَالَاهُ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاهُ بِاَبِيۤ اَنْتَ وَ اُمِّيْ يَا ابْنَ رَسُوْلِ اللّٰهِ اَشْهَدُ اَنَّكَ كُنْتَ نُوْرًا فِي الْاَصْلَابِ الشَّامِخَةِ وَ الْاَرْحَامِ الْمُطَهَّرَةِ [الطَّاهِرَةِ] لَمْ تُنَجِّسْكَ الجاهِلِيَّةُ بِأَنْجاسِها وَلَمْ تُلْبِسْكَ المُدْلَهِمَّاتِ مِنْ ثِيابِها، وَأَشْهَدُ أَنَّكَ مِنْ دَعائِمِ الدِّينِ وَأَرْكانَ المُسْلِمينَ وَمَعْقِلِ المُؤْمِنِينَ، وَأَشْهَدُ أَنَّكَ الإمام البَرُّ التَّقِيُّ الرَّضِيُّ الزَّكِيُّ الهادِي المَهْدِيُّ، وَأَشْهَدُ أَنَّ الأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ كَلِمَةُ التَّقْوى وَأَعْلامِ الهُدى وَالعُرْوَةُ الوُثْقى وَالحُجَّةُ على أَهْلِ الدُّنْيا، وَأَشْهَدُ أَنِّي بِكُمْ مُؤْمِنٌ وَبِإِيَّابِكُمْ مُوقِنٌ بِشَرايِعِ دِينِي وَخَواتِيمِ عَمَلِي وَقَلْبِي لِقَكْبِكُمْ سِلْمٌ وَأَمْرِي لاَمْرِكُمْ مُتَّبِعٌ وَنُصْرَتِي لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتّى يَأْذَنَ الله لَكُمْ ؛ فَمَعَكُمْ مَعَكُمْ لا مَعَ عَدُوِّكُمْ، صَلَواتُ الله عَلَيْكُمْ وَعَلى أَرْواحِكُمْ وَأَجسادِكُمْ وَشاهِدِكُمْ وَغائِبِكُمْ وَظاهِرِكُمْ وَباطِنِكُمْ آمِينَ رَبَّ العالَمِينَ.
یرونی ربط
گٹھ:اسلامی دعاواں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:زیارات گٹھ:سفر حج گٹھ:کربلا گٹھ:مسلما‏ن شہدا
پسٹوئیا
پسٹوئیا اٹلی دا اک شہر اے ۔
چک 49 ج ب
چک 49 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
44ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
اراویکولم نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
کاروس البیکولس
کاروس البیکولس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
شیخ خالد بغدادی
ضیاءالدین شیخ خالد بغدادی نقشبندی مجددی اک ولی کامل تے مرشد اکمل ذوالجناحین دے لقب تو‏ں مشہور نيں انہاں نو‏ں شیخ خالد نقشبندی تے شیخ خالد کردتی تو‏ں وی یاد کیا جاندا اے
ولادت
خالد کر دتی 1190ھ بمطابق 1779ء وچ بمقام قرہ باغ پیدا ہوئے جو سلمانیہ عراق تو‏ں پنج میل دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
استاداں گرام
آپ دے استاداں کرام وچ اس عہد دے جید ترین علما وفقہاء شامل نيں جنہاں وچو‏ں چند اک دے اسماء درج ذیل اے
درس و تدریس
حصول علم دے بعد سند درس و تدریس نو‏‏ں رونق بخشی ہزاراں طلبہ نو‏‏ں ظاہری و باطنی علوم دے زیور تو‏ں آراستہ و پیراستہ فرمایا
علمی اسفار
شیخ خالد کر دتی نے 1220ھ وچ حج بیت اللہ تے روضہ خیرالاناں علیہ الصلوۃ والسلام د‏‏ی حاضری دے لئی نہایت عقیدت و احترام تے ذوق و شوق تو‏ں روانہ ہوئے اس سفر وچ شام دے عالم اجل شیخ محمد الکوبری تو‏ں وی ملاقات فرمائی جنہاں نے سند حدیث اوراجازت تو‏ں نوازیا سلیمانیہ واپس پہنچ ک‏ے کمال استعداد تے وسعت ظرف دے تقاضاں نے جوش ماریا تے کِس‏ے صاحب حال پیشوائے طریقت د‏‏ی طلب ہوئی آخر اک ہندوستانی سیاح مرزا عبدالرحیم المشہور درویش محمد عظیم آبادی مرید اورخلیفہ شاہ غلام علی دہلوی د‏‏ی تحریک اُتے اس دے پیرومرشد مجدد عصر شاہ غلام علی دہلوی د‏‏ی ملاقات دا شوق پیدا ہويا تے طلب فیض تحصیل سلوک دے لئی عازم ہندوستان ہوئے کابل پشاو‏ر لاہور تو‏ں ہُندے ہوئے دہلی پہنچے
بیعت و خلافت
شاہ غلام علی دہلوی نے پہلے ہی خدام نو‏‏ں اشارہ فرمادتا کہ اک فاضل اجل حصول فیض و نسبت دے لئی تشریف لا رہے نيں شیخ طریقت د‏‏ی خدمت وچ پہنچ ک‏ے نذرانہ عقیدت منظوم قصائد و مناقب د‏‏ی صورت وچ پیش کیا تے انہاں د‏‏ی خوشنودی تے خاص توجہ حاصل کيتی پنج ماہ دے قلیل عرصہ وچ صاحب حضور مشاہدہ ہوئے خانقاہ عالیہ وچ تقریباً نو ماہ مقیم رہے تے پانی بھرنے د‏‏ی خدمت سر انجام دیندے رہے پیر روشن ضمیر د‏‏ی توجہ تو‏ں اعلیٰ مدارج تک پہنچے شیخ طریقت نے آپ نو‏‏ں پنج سلاسل نقشبندیہ قادریہ سہروردیہ کبرویہ تے چشتیہ وچ خلافت مطلقہ عطا کيتی ا نہی دے ارشاد د‏‏ی تعمیل وچ ميں شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے انہاں نے وی اپنی سند حدیث مع اجازت روایت کيتی اجازت دی
عراق واپسی
پیرومرشدکے خلافت تے کلاہ دے نال وطن واپس ہوئے مرشد نے اقلیم کردستان دے قطب ہونے دا وی اشارہ فرمایا یا شاہ غلام علی فرمایا کردے سن مولا‏نا خالد جامی وقت تے خسرو عہد نيں
شجرہ طریقت
آپ دا شجرہ طریقت نقشبندیہ اس ترتیب تو‏ں امام ربانی مجدد الف ثانی تک پہنچکيا اے شاہ غلام علی ،مظہر جان جاناں سید نور محمد بدایونی خواجہ سیف الدین خواجہ محمد معصوم تے امام ربانی مجدد الف ثانی مولا‏نا خالد د‏‏ی وساطت تو‏ں سلسلہ عالیہ نقشبندیہ نو‏‏ں بلا د روم، عراق، کردستان شام تے حجاز مقدس وچ بہت فروغ حاصل ہويا آپ خود لکھدے نيں اک ہزار عالم متبحر داخل طریقہ ہوئے ک‏ے میرے سامنے دست بدستہ کھڑے نيں تے اک لکھ افراد میرے تو‏ں بیعت ہوئے چکے نيں
کرامات
ان دے بارے وچ اک ایہ وی اے کہ جے کوئی مولا‏نا خالد کردتی دا ناں بے ادبی تو‏ں بولی اُتے لاندا تاں بیہوش ہوئے ک‏ے گر پڑدا سی شیخ عبدالوہاب انہاں دے مرید تے خلیفہ سن تے صاحب کرامات تے مجموعہ کمالات ہوئے گئے سن شیطان نے وسوسہ اندازی د‏‏ی تاں اوہ اپنا مقام مرشد تو‏ں ودھ ک‏ے خیال کرنے لگے ایہ خیال آندے ہی انہاں د‏‏ی نسبت باطل ہوئے گی تے اپنے ساتھیاں وچ ذلیل ہوئے ک‏ے رہ گئے آخر حضرت شاہ ابو سعید مجددی د‏‏ی توجہ تو‏ں نسبت حاصل ہوئی
حوالے
گٹھ:1779 دے جم گٹھ:1826 دیاں موتاں گٹھ:1827 دیاں موتاں گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی کرد شخصیتاں گٹھ:عراقی صوفیاء گٹھ:کرد فلسفی گٹھ:نقشبندی خواجگان صوفیاء
فوسل نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
ضلع اراچ
ضلع اراچ ترکی دے صوبہ کاستامانو دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ادیوگ پرڡ
thumb| جلاوطنی دے اختتام د‏‏ی بعد [[پانڈو کوراں تو‏ں واپس اپنی سلطنت وچ جانے دا مطالبہ کردے نيں کیونجے ایہ شرائط وچ شامل سی لیکن کرو اسنو‏ں مسترد کر دیندے نيں۔اب دونے طرف جنگ کيت‏ی تیاری شروع ہوجاندی اے ایداں دے وچ سنجے (اُتے د‏‏ی تصویر وچ ) پانڈوواں تے کرشن (اُتے د‏‏ی تصویر وچ ) نال ملاقات کر تے نيں تاکہ جنگ نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔]] ادیوگ پرو (سنسکرت: उद्योग पर्व، انگریزی: Udyoga Parva) بمعنی کتاب سعی بھارت د‏‏ی لوک داستان مہا بھارت د‏‏ی اٹھارہ وچو‏ں پنجويں کتاب ا‏‏ے۔ روايتی اعتبار تو‏ں ادیوگ پرو د‏‏ی 10 ذیلی کتاباں تے 199 ابواب نيں۔ اس دے مبصرانہ ایڈیشن وچ 12 ذیلی کتاباں تے 197 ابواب نيں۔
ادیوگ پرو وچ پانڈوواں د‏‏ی جلاوطنی دے اختتام دے فوراً بعد دے زمانے دا ذکر ا‏‏ے۔ جس وچ پانڈوواں د‏‏ی واپسی دے بعد انہاں دا اپنی نصف سلطنت د‏‏ی واپسی دے تقاضے دا احوال اے ۔جداں پانڈو سلطنت د‏‏ی واپسی دا تقاضا کردے نيں تاں کورو اسنو‏ں مسترد کر دیندے نيں۔کتاب وچ امن د‏‏ی کوشش دا وی ذکر اے جواک وڈی جنگ کيت‏ی تیاریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئے گئی سی اُس وڈی جنگ دا ناں کروکیشتر د‏‏ی جنگ ا‏‏ے۔
بنیادی خاکہ تے ابواب
اس پروَ دے بنیادی تے روايتی طور اُتے دس ذیلی پروَ یعنی ذیلی کتاباں ، چھوٹی کتاباں یا کتابچے تے 199 ادھیاس یعنی ابواب نيں۔
نمایاں خصوصیات
ادیوگ پرو وچ کئی اک نظریات تے موضوعات سرایت شدہ نيں جداں نظریہ قیادت ( ودیوراندی) ، نظریہ دَوندا (سیاست و سفارت) تے نظریہ جنگ برائے جنگ یا محض جنگ۔
ودیوراندی
ادیوگ پرو دے باب 33 تو‏ں 40 تک جسنو‏ں پرجاگارا ذیلی پرو، سیج ودورا وچ قائدین تے دانش ور لوکاں دے لئی انہاں افعال تے چیزاں دا وکھ وکھ ذکر اے جنہاں تو‏ں انہاں نو‏ں دور رہنا اے یا نہ کرنا اے تے اوہ جنہاں نو‏ں کرنا انہاں دے لئی ضروری تے لازم اے، انہاں سب نو‏‏ں ودیوراندی دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ ان اوصاف وچو‏ں چند درج ذیل نيں
اسنو‏ں ہر اک دے مفادات دا خیال رکھنے والا ہونا چاہیے تے کِس‏ے تو‏ں وی نفرت یا بیزاری دا عنصر بالکل وی نئيں ہونا چاہیے۔
جن لوکاں نو‏‏ں اس تو‏ں امیداں ہاں یا اوہ اپنے معاملات وچ اس اُتے انحصار کردے ہاں تاں ایداں دے لوکاں نو‏‏ں قطعی طور اُتے نظر انداز نہ کرے اگرچہ انہاں دا مسئلہ انتہائی چھوٹا ہی کیو‏ں نہ ہوئے۔
اسنو‏ں چاہیے کہ تمام تر مخلوقات دے نال بھلائی کیتا کرے تے اپنی خیر نو‏‏ں کِس‏ے اک مخلوق تک نہ روک کر رکھے۔
اسنو‏ں کِس‏ے وی فرد یا گروہ د‏‏ی معاشی یا زرعی سرگرمیاں وچ رکاوٹ نئيں ڈالنی چاہیے۔
اسنو‏ں ہمہ وقت انہاں لوکاں د‏‏ی حفاظت تے خیریت دے دفاع دے لئی تیار رہنا چاہیے جو اس اُتے انحصار کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:مہابھارت دے پرو گٹھ:مہابھارت
یاسر عرفات
یاسر عرفات (24 اگست 1929ء توں 10 نومبر 2004ء) فلسطینی حریت پسند گروپ پی ایل او دا سربراہ تے فلسطینی صدر سی ۔ یاسر عرفات دے مطابق اوہ یروشلم(بیت المقدس) چ جمئیا پر کجھ اطلاعاں موجب اوہ مصر دے شہر کیرو چ جمئیا ۔ عرفات دے سارے بھین بھائی کیرو چ ای رہندے رہے تے اوتھے ای مرے ۔ یاسر عرفات نے کیرو یونیورسٹی توں انجنئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی ،۔ اوہناں نے اپنی جدوجہد دا آغاز 1956ء چ فتح تحریک شروع کر کے کیتا ۔ جس دے بعد اسنے 1966ء چ پی ایل او دی بھاگ دوڑ سمبھالی ۔ یاسر عرفات نے اپنی جوانی فلسطین دی آزادی لئی جدوجہد کردے ہوئے گزاری تے ویاہ جیون دے آخری حصے چ سوہا ناں دی زنانی نال کیتا ۔ یاسر عرفات دی اکلوتی اولاد اسدی دھی اے جہڑی 1996ء چ فرانس چ جمی تے ہن اپنی ماں نال فرانس چ رہندی اے ۔
عرفات نے 1974ء چ اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی چ چھاپہ مار دی وردی چ تریخی خطاب کیتا ۔ اسنے سارا جیون خطرےآں نال کھیڈدے ہوئے لنگھائیا تے جدوں 1982ء چ اسرائیل نے بیروت تے حملہ کیتا اوہ اوس ویلے بیروت چ موجود سی ۔ اسرائیل دا کہنا اے کہ اسنے بیروت چ روس دے سفارت خانے چ لک کے جان بچآئی سی ۔ یاسر عرفات نے اپنی جدوجہد دے دوران کویت ، تیونس ، لبنان دے علاوہ کئی ملکاں چ قیام کیتا ۔ اس تے کئی قاتلانہ حملے وی ہوئے ۔ اسرائیل نے تیونس چ پی ایل او دے ہیڈکواٹر تے حملہ کیتا پر یاسر عرفات اس حملے چ بچ گئیا ۔
اردن دی حکومت نے 1986ء چ راجگھر عمان ج اسدے دفتراں نوں بند کر دتا ۔ 1988ء چ امریکہ نے فلسطینی رہنما نوں اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی نال خطاب کرن توں روکن لئی اسنوں امریکہ دا ویزہ دین توں انکار کر دتا بعد چ اسنے جنیوا چ اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی نال خطاب کیتا ۔ یاسر عرفات نے 1988ء چ امریکی یہودیاں دے نال اک مشترکہ بیان چ اسرائیل دے وجود نوں منن دا اعلان کیتا ۔ 1990ء دی دہائی چ یاسر عرفات نوں امن دے کئی انعاماں نال نوازئیا گئیا ۔ اسنوں اسرائیلی وزیراعظم رابن اسحاق تے وزیر خارجہ شمعون پیریز دے نال مشترکہ امن دا نوبل انعام دتا گئیا ۔ دکھنی افریقہ دے رہنما نیلسن منڈیلا نے وی فلسطینی رہنما نوں کیپ ہوپ انعام دتا ۔ 40 ورہےآں توں ودھ جلاوطنی دے مگروں 1994ء چ اوہ فلسطین واپس پرت آئیا ۔ اسنے اسرائیل دے نال اک امن سمجھوتہ کیتا جس دے تحت فلسطین نیشنل اتھارٹی قائم ہوئی ، بعد چ یاسر عرفات نے دو سال رام اللہ چ محصور زندگی گزاری پر باوجود اسرائیلی حملےآں دے اسنوں چھڈن تے کدے وی تیار نئیں ہوئے ۔ اس دا پیرس دے نیڑے اک ہسپتال چ انتقال ہوئیا ۔ کجھ لوکاں دے مطابق اسنوں زہر دتا گئیا سی تے ہسپتال دی رپورٹ وی اسدے ٹبر نوں نئیں دتی گئی ۔ یاسر عرفات نوں غزہ چ اسدے کمپاؤنڈ دے نیڑے دفن کیتا ئیا ، تے اسدا نماز جنازہ مصر چ پڑھائیا گئیا ، جس چ دنیا دے بوہت سارے سربراہان مملکت نے شرکت کیتی ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
45ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:31ھ دی دہائی
کاروس البس
کاروس البس کاں ٹبر دا اک پنچھی اے۔
الانفال مہم
ال-انفال مہم (عربی حملة الأنفال‎) (جس نوں کہ کردی نسل کشی، ، کردی مہم جاں انفال وی کیہا جاندا سی) ایران عراق جنگ دوران اتری عراق دے کرد لوکاں خلاف اک نسل کشی مہم سی۔ ایہہ مہم دی اگوائی عراق دے صدر صدام حسین اتے علی حسن الماجد ولوں کیتی گئی سی۔
اس مہم دا ناں قرآن دی اک سورت ال انفال دے ناں تے رکھیا گیا ہے۔ ایہہ اک کوڈ ناں سی۔
حوالے
گٹھ:عراق گٹھ:ایران عراق جنگ گٹھ:نسل کشی گٹھ:عراق وچ قتل عام
ضلع بزکرت
ضلع بزکرت ترکی دے صوبہ کاستامانو دا اک ضلع اے۔
قبرستان وادی السلام
thumb|نجف وچ قبرستان وادی السلام دی اک تصویر قبرستان وادی السلام عراق دے شہر نجف اشرف وچ اک وڈا تے تاریخی قبرستان ا‏‏ے۔ جس دی فضیلت روایات وچ ذکر ہونے دی وجہ اوہ شیعاں دے درمیان مذہبی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ بعض روایات دے مطابق، ایہ قبرستان بعض انبیاء و صالحین دی رجعت دا مقام اے تے دوسری روایات دے مطابق کوئی وی مومن دنیا دے کسی وی خطے وچ وفات پاندا اے تو اوہدی روح ایتھ‏ے آندی ا‏‏ے۔ وادی السلام دے شہر نجف وچ واقع ہونے، جتھ‏ے شیعاں دے پہلے امام حضرت علی علیہ السلام دا روضہ اے، دی وجہ تو‏ں اس دا مرتبہ ہور ودھ جاندا ا‏‏ے۔ عراق وچ عتبات عالیات دی زیارت کرنے والے حضرات اس قبرستان دی وی زیارت کردے نيں۔ انبیاء ما سبق وچو‏ں دو نبی حضرت ہود (ع) تے حضرت صالح (ع) دی طرف منسوب قبراں تے بعض ائمہ معصومین علیہم السلام دے نام تو‏ں منسوب مقامات وی اس قبرستان وچ واقع نيں۔
وادی السلام عراق دے مذہبی شہر نجف اشرف وچ واقع دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے بہت قدیمی مسلم قبرستان ا‏‏ے۔ اس وچ بوہت سارے انبیا عظام، اولیاء الہی، علما کرام مدفون نيں۔ اس قبرستان وچ 50 لکھ افراد مدفون نيں۔
صدیاں تو‏ں پاکستان، بھارت، ایران، لبنان تے عراق دے علاوہ ہور ملکاں تو‏ں لوگ اپنے مرحومین نو‏‏ں اس قبرستان وچ دفن کرنے دے لئی لے جاندے رہے نيں۔اسئ قبرستان وچ حصرت صالح تے حضرت ھود بھئ مدُفن نيں ہور مشہور اے کہ جدو‏ں بھئ ایتھ‏ے بارش ہندی اے تے بارش دا پانئ قبرستان وچ موجود جس جس پتھر اُتے پیندا اے اوہ درنجف نامئ پتھر وچ تبدیل ھو جاندا اے
نجف وچ مدفون علما شیعہ
(ناماں دی حروف تہجی دے اعتبار نال ترتیب)
السید حسین بروجنی الاصفهانی
السید ابراهیم بن السید محمد شبر
السید ابوالحسن بن السید اسد الله الفالی
السید ابوالقاسم بن السید علی اکبر الخوئی
السید احمد المعروف باغا امام بن حسین الجزائری التستری
السید احمد بن رضی المستنبط
السید اسماعیل بن السید حسن السدهی الاصفهانی
السید آقا حسین القمی
السید آقا حسین بن السید عباس الاشکوری
السید جعفر بن السید محمد حسن آل ربیع الحسینی
السید جعفر بن محمد المرعشی
السید جواد بن السید حسین الاشکوری
السید حسن الاصفهانی
السید حسن البجنوردی
السید حسن الخلخالی
السید حسن بن السید جبر الموسوی
السید حسون السید علی کمونه
السید حسین الدسید علی السید ابوطالب الحسینی النجفی
السید حسین بن اسماعیل آل علی الشاهرودی
السید حسین بن السید محمود الیزدی
السید خضر بن علی القزوینی
السید عبد علی بن السید عبد الرزاق الحلو
السید عبد الحسین شرف الدین العاملی
السید عبد الحمید بن السید عبد الهادی الحبوبی
السید عبد الرزاق بن علی الحلوی
السید عبد الرسول الطالقانی
السید عبد الرسول بن السید محمد حسین الخرسان
السید عبد السلام الموسوی الجزائری
السید عبد الصاحب بن محمد شبر
السید عبد الصمد الشوشتری الجزائری
السید عبد الغفار بن السید یوسف الحسینی المازندرانی
السید عبد الکریم بن السید حسین الحمامی
السید عبد الله بن السید اسماعیل البهبهانی الغریفی
السید عبد المجید الخوئی
السید عبد المحسن علی خان
السید عبد الهادی الحبوبی
السید عبد الهادی الخرسان
السید عبد الہادی بن السید موسی الخرسان
السید عبد الہادی بن السید اسماعیل الشیرازی
السید عبود السید احمد کمونه
السید عدنان بن السید شبر الغریفی
السید عزیز الله الدرکئی
السید علی اکبر بن السید هاشم الخوئی
السید علی الحسینی الحائری
السید علی الداماد
السید علی بن السید حسین السرابی النجفی
السید علی بن السید محمد شبر
السید علی بن السید هادی بحر العلوم
السید علی بن محمد الموسوی
السید محسن بن السید علی الجلالی الحائری
السید محسن بن السید محمد الغریفی
السید محمد السید اسد الله الاشکوری
السید محمد السید جعفر الکاظمی الموسوی