cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابن الفوطی
تلقیح الافہام فی الموتلف والمختلف
یہ کتاب وی تریخ دے موضوع اُتے ا‏‏ے۔ ہن ناپید ا‏‏ے۔
نظم الدرر الناصعۃ فی شعر المائۃ السابعۃ
یہ متعدد جلداں وچ سی۔ ایہ وی ناپید ا‏‏ے۔
کتاب التریخ علی الحوادث
یہ کتاب عمومی تریخ دے موضوع اُتے ا‏‏ے۔ اِس دے متعدد مخطوطات موجود ا‏‏ے۔ شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
معجم الشیوخ
اِس کتاب وچ ابن الفوطی نے اپنے 500 استاداں دے تراجم جمع کیتے نيں۔
وفات
ابن الفوطی نے 78 سال 6 ماہ 18 دن (بلحاظِ شمسی) د‏‏ی عمر وچ بروز بدھ 3 محرم الحرام 723ھ/ 12 جنوری 1323ء کوبغداد دے محلہ خاتونیہ وچ وفات پائی تے محلہ شُونیزیہ دے قبرستان وچ تدفین کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:723ھ دیاں موتاں گٹھ:ایل خانی مؤرخین گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:عراقی مسلم گٹھ:عراقی مورخین گٹھ:عرب مسلما‏ن مؤرخین اسلام گٹھ:مؤرخین بلحاظ قومیت گٹھ:مہتممین ک‏‏تب خانہ
چک 257 ج ب ارائیاں والا
چک 257 ج ب ارائیاں وال  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
شاہ
thumb|شاہ ایران شاہ عام طور اُتے اک لقب ہُندا اے تے خاص طور اُتے اک حکمران نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
لقب یا اسم
ضروری نئيں کہ ہر اوہ شخص بادشاہ ہوئے جس دے ناں وچ شاہ آندا ہوئے۔ کیونجے کدرے مرتبہ لوک ایہ ناں یا لقب یا خاندانی ناں دے طور اُتے رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
گٹھ:ایرانی القاب گٹھ:ایشیا دے سربراہان ریاست گٹھ:پاکستانی القاب گٹھ:سربراہان ریاست گٹھ:شاہی القاب گٹھ:عثمانی القاب گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے گٹھ:اشرافیہ دے القاب گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
شیخ
شَیخ
شیخ{شیخ (ی مجہول)}
جنسِ مخالف: شَیخانی {شَے (ی لین) + خا + نی}
جمع ندائی: شَیخو {شَے (ی لین) + خو (و مجہول)}
معانی
اس دے کئی معنی نيں
مترادفات
بُوڑھا، پِیر، مُرشَد، سَردار، ماہِر، عالِم،
مرکبات
شَیخُ الْجامِعَہ، شَیخ چِلّی، شَیخُ اشُّیُوخ، شَیخُ الرَّئِیس، شَیخُ الْمَدِینَہ، شَیخُ الْمَشائِخ، شَیخ چَمُونا، شَیخ ڈونْڈو، شَیخ زادَہ، شَیخِ طَرِیقَت، شَیخِ فانی، شَیخِ مَکْتَب، شَیخ و بَرَہْمَن، شَیخ و شاب، شَیخِ وَقْت۔ شیخ عربی بولی کالفظ اے جس دے معنی وڈے تے عزت دار دے ني‏‏‏‏ں۔ خطہ عرب وچ ایہ لفظ عام اے کیونجے تمام معزز افراد دے ناواں دے نال تعظیم دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مگر برصغیر وچ اس لفظ دا استعمال ذرا مختلف ا‏‏ے۔ اوہ اس اعتبار تو‏ں کہ ایہ عرباں دے جانشین افراد دا لقب ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ طلوع اسلام دے بعد برصغیر دے اُچی ذات دے لوکاں یعنی برہمناں ،راجپوتاں تے کھتریاں نے اس عربی لفظ نو‏‏ں اپنے لئی اپنایا۔ وسطی ایشائی ملکاں تے مشرق وسطیٰ تو‏ں جو لوک ہجرت ک‏ر ک‏ے برصغیر آئے، اوہ وی شیخ ہی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ایتھ‏ے آباد ہوئے۔ سولہويں صدی عیسوی وچ ہونے والے صفوی مظالم دے باعث ایران تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آنے والےآں نے وی شیخ دا لفظ اپنے لئی بطور پہچان استعمال کیتا۔ پنجاب وچ آباد ہونے والے شیخ اوہ نيں جنہاں دے آباء و اجداد یا تاں کھتری سن یا فیر برہمن جو اسلام قبول کرنے دے بعد شیخ دا لقب استعمال کرنے لگے۔ ایہ لوک زیادہ تر شہری تے غیر کاشتکار ني‏‏‏‏ں۔ پیشے دے اعتبار تو‏ں زیادہ تر کاروباری نيں یا فیر پبلک سروس تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ کاروباری لحاظ تو‏ں پنجاب وچ انہاں دا اپنا اک مقام اے جو انہاں د‏‏ی پہچان ا‏‏ے۔ کھتری دا لفظ پنجابی بولی وچ ، ہندی لفظ کھشتری دا مترادف ا‏‏ے۔ کھتریاں د‏‏ی زیادہ تر تعداد شمالی ہند خاص طور اُتے پنجاب وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ مغلیہ دور وچ ایہ لوک کاروباری اعتبار تو‏ں کافی اہ‏م سمجھ‏‏ے جاندے سن البتہ کچھ کھتری انتظامی امور تے افواج وچ وی شامل رہ‏‏ے۔ سکٹ کیمرون لیوی نے کھتریاں نو‏‏ں ہندِ جدید د‏‏ی اہ‏م ترین تاجر برادری شمار کیتا ا‏‏ے۔ مذہب دے اعتبار تو‏ں کھتری زیادہ ترہندو نيں مگر کھتریاں وچ بہت وڈی تعداد سکھاں د‏‏ی اے تے ایہ گل قابل ذکر اے کہ تمام سکھ گُرو کھتری ہی سن ۔ بارہويں صدی عیسوی وچ کھتریاں دا اسلام د‏‏ی طرف رحجان ہويا تے قبول اسلام دا ایہ سلسلہ آزادیِ ہند تک جاری رہیا۔ مسلما‏ن کھتری تاجر ہی بعد وچ کھوجہ کہلوائے۔ تے انہاں دا شمار پنجابی شیخاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی القاب گٹھ:مذہبی قائدین دے کردار گٹھ:اشرافیہ دے القاب گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
رس پنچھی
رس پنچھی نکیاں چڑیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ 134 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ ٹبر افریقہ توں دکھنی ایشیاء، چڑھدا دکھنی ایشیاء توں ہوندا ہویا اسٹریلیا تک ملدا اے۔ رس پرجھیاں دا گزارہ پھلاں دے رس تے اے تے ایسے لئی ایہناں دا ناں رس پنچھی رکھیا گیا اے۔ ایہ کیڑے تے مکڑیاں وی کھاجاندے نیں۔ کجھ ونڈاں پھل وی کھاندیاں نیں۔ ایہناں دی اڈاری بڑی تیز ہوندی اے۔
ایرج میرزا
زندگی
ایرج اکتوبر 1874 نوں ایران  دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان   راجگرھ تبریز وچ پیدا ہویا سی۔ اوہ قاجار راج ٹبر (راج 1797-1834) دے دوجے شہنشاہ فارس فتح علی شاہ قاجار  دا پڑپوتا سی۔
پڑھائی
کجھ تریخی سروتاں توں پتہ لگدا ہے کہ ایرج مرزا دی مڈھلی تعلیم گھر پر ہی کیتی گئی اتے 15 سال دی عمر وچّ تبریز دے دارلفنون بھیج دتا گیا سی۔ اوہ فارسی، فرانسیسی، ترکی بولی، عربی، آذری زباناں بڑی اسانی نال بول لیندا سی۔ اوہ کیلیگرافی جاندا سی اتے اس کلا وچ ماہر سی۔ اس دی خوش نویسی دا شمار اسنوں ایران دے ماہر کیلیگرافاں دی لسٹ وچّ لے آیا۔ گٹھ:ایران گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:شاعر گٹھ :فارسی شاعر
رس پنچھی
پسار
ایہ افریقہ، ایشیاہ تے اسٹریلیشیاہ دے تھاونواں وج پھیلے ہوۓ نیں۔
لبوڈی برادران
لبوڈی برادران موسساں، فرانس د‏‏ی اک چینی تیار کرنے دا کارخانہ سی۔ چینی دے علاوہ، انھاں نے وی نیم سخت ایئر شپ دا اک سلسلہ ویہويں صدی د‏‏ی ابتدا وچ تیار کیتا سی، انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں یورپی افواج نے وی استعمال کیتا۔
لبوڈی برادران دے تیار کردہ ایئر شپ
Lebaudy Frères, Moisson près Mantes (Seine-et-Oise)۔ Builders of pressure airships of the کییل گرڈر type to the designs of ایم۔ ہنری جیولٹ (sic)۔ کییل گرڈر of steel-tubing, forming a rigid understructure۔ Trim controlled by lifting planes.
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں
جوزف ہائیڈن
جوزف ہائیڈن آسٹریا دا اک موسیقی گرو سی۔ اوہ کلاسیکی ویلے دا منیا پرمینا موسیقار اے۔
گٹھ:موسیقار
گیوانی پرلوگی ڈا پالسٹرینا
گیوانی پرلوگی ڈا پالسٹرینا اٹلی دا اک موسیقی گرو سی۔ اوہ رینیساں ویلے دا منیا پرمینا موسیقار اے۔
گٹھ:موسیقار
عائشہ بیبی
عائشہ بیبی مقبرہ (قازق: Айша бибі) اک 11ویں جاں 12ویں-صدی دا عائشہ بیبی پنڈ وچ اک اچّ گھرانے دی عورت عائشہ بی بی دا مقبرہ ہے۔ ایہہ شاہراہ ریشم اتے طراز، قازقستان دے لہندے ولّ 18 کلومیٹر (11 میل) دوری تے واقع ہے۔ ایہہ اس علاقے دے لوکاں ولوں محبت اتے وفاداری دے مقبرے دے طور تے مشہور ہے۔
اتہاس
16 سال دی عمر دی حسین عائشہ بیبی دی اپنے پریمی نال ملنی ہون وچّ بسّ اک گھنٹے دا سماں باقی سی۔ پر اک تراسدی نے لڑکی دے جیون دا انت کر دتا۔...اس نے لکھن لا لیا سی کہ اوہ طراز دے امیر نال ویاہ کرن دے قابل ہے، اتے اوہ اپنی نرس دے نال او ترار وچّ اپنا گھر چھڈّ کے چل پئی۔ اپنے سفر دے انت تے، دونے زنانیاں اپنے آپ نوں تازہ کرن لئی تالاس دریا دے کنارے ٹھہر گئیاں۔ اتھے اک سپّ دے ڈنگن نال عائشہ بیبی دی زندگی ختم ہو گئی۔ امیر نوں جدوں جوان عورت دے مشن اتے اس دی تراسدی دی جانکاری ملی، اوہ ترت اسدی آخری آہ نوں دھارن لئی چھیتی آیا سی اتے اس مقبرے دی اساری دا حکم دتا۔ اج کوئی وی نہیں دسّ سکدا ہے کہ اسدیاں اکھاں کہڑے رنگ دیاں سن۔ کسے نوں اس دی آواز، اس دیاں عادتاں، اتے اس دے ہتھ دے نگھّ دی یاد نہیں۔ پر سانوں اس بارے مکھ گلّ پتہ ہے: اس نے پیار کیتا اتے اسنوں پیار ملیا سی۔
چلنت ورتوں
اس جگہ دی پرانے  زمانے توں ہی بڑی منتا چلی آ رہی ہے۔ تاراز نخلستان دیاں مقامی عورتاں اجے وی بال بچے لئی اتے خوش حال پریوار لئی اتھے دعا  کردیاں ہن۔ ایہہ روایت چلی آ رہی ہے کہ طراز دے نویں-ویاہے جوڑے اپنے ملاپ لئی مرت پریمیاں دی دعا لین۔ ایہہ رسم متھّ نوں مڑ جیوتّ کر دندی ہے۔ تعریب دے بعد ویاہ دی پارٹی طراز توں منگیتر دی موت دی تھاں تکّ کرخان دی یاترا مڑ  کردی ہے۔ یاترا دی شروعات تراز وچّ کرخان دے مقبرے توں ہندی ہے، اتے عائشہ بیبی دے تے ختم ہندی ہے۔ دوناں تھاواں تے لاڑی اتے لاڑا موئے پریمیاں دی ارادھنا کردے ہن اتے اپنے لئی برکتاں دی دعا منگدے ہن۔
روسی آرکیؤلجسٹ وسیلی برتولد پہلا سائنسدان سی جسنے 1893 وچ کھنڈراں دا مطالعہ کیتا سی۔ سوویت یونین نے یادگار نوں سرکھات رکھن لئی (اں۔1960) اک سرکھیا گلاس شیلّ بنایا اتے تراز دے طالب علماں دی سکھیا اتے سیر-سپاٹے دے لئی اس نوں ورتیا۔ 2002 وچ قازقستان نے عائشہ بیبی دے مقبرے نوں بحال کرن لئی اتے اس دے آلے-دوآلے پارک ادھار ڈھانچہ بناؤن لئی نشان رامیتو نوں بھگتان کیتا۔
حوالے
گٹھ: 12ویں صدی وچ مکمل عمارتاں اتے بنتراں گٹھ: قزاقستان وچ عمارتاں اتے بنتراں گٹھ: قزاقستان وچ مقبرے گٹھ: 11ویں صدی وچ مکمل عمارتاں اتے بنتراں گٹھ: وسطی ایشیا گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:ویکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ
بقیۃ اللہ
بقیۃ اللہ دا لفظ شیعہ اثناعشری دے آخری امام حضرت مہدی دے القاب وچو‏ں اک لقب اے جو اس وقت غیب دے پردے وچ ني‏‏‏‏ں۔ بقیۃ اللہ اک قرآنی لفظ اے جس د‏‏ی بعض روایات وچ ائمہ معصومین تو‏ں تاؤیل ہوئی اے جدو‏ں کہ بعض نے اسنو‏ں امام مہدی دے القاب وچو‏ں اک لقب قرار دتا ا‏‏ے۔ عربی لغت تے تفاسیر وچ بقیۃ اللہ دا معنی اس چیز تو‏ں کیا اے جو اللہ تعالی انسان دے لئی محفوظ رکھدا اے ہور فضل تے خیر دا معنی وی کیا گیا اے. تے ائمہ تو‏ں معنی کرنے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ائمہؑ اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں لوکاں اُتے فضل تے نعمت ني‏‏‏‏ں۔
اہل بیت دے بارے وچ
بقیۃ اللہ دا لفظ شیعہ احادیث وچ ائمہ معصومین تو‏ں تفسیر ہويا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ابن شہر آشوب دا کہنا اے کہ والی آیت ائمہؑ دے بارے وچ نازل ہوئی ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے بقیۃ اللہ نو‏‏ں «من ابقاہ اللہ»(جسنو‏ں اللہ نے باقی رکھیا اے ) دے معنی وچ لیندے ہوئے کہیا اے کہ «بقیۃ اللہ تو‏ں مراد انبیا تے انہاں دے اوصیاء وچو‏ں اوہ لوک مراد نيں جنہاں نو‏ں اللہ تعالی نے لوکاں د‏‏ی ہدایت دے لئی زمین اُتے باقی رکھیا اے، یا اوہ ائمہ مراد نيں جو انبیاء د‏‏ی امت وچ انہاں دے وارث نيں۔» اسی طرح اک روایت دے مطابق جدو‏ں لوکاں نے امام محمد باقرؑ اُتے شہر دا دروازہ بند کیا تاں آپؑ نے اپنا تعارف بقیۃ اللہ دے عنوان تو‏ں کرایا۔ زیارت جامعہ کبیرہ وچ وی شیعہ ائمہؑ نو‏‏ں بقیت اللہ دے ناں تو‏ں یاد کیا گیا ا‏‏ے۔
مفسراں دے مختلف نظریات
مفسرین نے آیہ  "" دے ذیل وچ حضرت شعیب نو‏‏ں اپنی قوم دے لئی د‏‏ی جانے والی نصیحتاں دے ضمن وچ بقیۃ اللہ دے مختلف معانی بیان کیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض نے بقیۃ اللہ نو‏‏ں معاملے تو‏ں حاصل ہونے والی اس حلال منفعت تو‏ں تفسیر کیا اے جو انسان دے پاس باقی رہندی ا‏‏ے۔ بعض نے پیمانہ بھریا رکھنے یا ناپ تول دے آلے (مکیال تے میزان یا ترازو) دے عدالت دے مطابق رکھنے تو‏ں جوڑ دتا اے تے کہیا اے کہ بقیۃ اللہ یعنی اوہ جو صحیح طور اُتے پیمانہ کرنے، تولنے تے ناپنے دے بعد تواڈے لئے باقی رہے یا جو کچھ خداوند متعال اس دے بعد تواڈے لئے باقی رکھے اوہ اس تو‏ں کدرے بہتر اے کہ تسيں کم فروشی تو‏ں کم لو۔
اہل سنت دے مفسر زمخشری نے ایہ احتمال وی دتا اے کہ بقیۃ اللہ تو‏ں مراد شاید اللہ د‏‏ی اوہ اطاعت ہوئے جو اللہ دے ہاں محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ علامہ مجلسی دے بقول مفسرین نے بقیۃ اللہ نو‏‏ں اس نعمت تے ثواب دے معنی وچ لیا اے جو آخرت دے لئی باقی رہندے ني‏‏‏‏ں۔
امام مہدی دا لقب
بعض روایات دے مطابق بقیت اللہ تو‏ں مراد امام زمانہ نيں؛ جداں کہ حضرت علی علیہ السلام تو‏ں منقول اے کہ بَقِيَّۃ اللّهِ تو‏ں مراد امام مہدی نيں ايس‏ے طرح اک ہور روایت دے مطابق امام صادقؑ تو‏ں جدو‏ں سوال ہويا کہ کیہ لوک امام مہدیؑ نو‏‏ں امیرالمومنین تو‏ں پکار سکدے نيں؟ تاں امامؑ نے فرمایا: امیرالمومنین دا لقب علی بن ابی طالب تو‏ں خاص اے تے آپ نے لوکاں تو‏ں کہیا کہ امام زمانہ نو‏‏ں بقیۃ اللہ تو‏ں پکاراں۔ س عبارت د‏‏ی دوسری تفسیر دا تعلق شیعہ اثنا عشریہ دے بارہويں امام(عج) د‏‏ی طرف پلٹدی اے: یعنی امام مہدی عجل اللہ تعالی فَرَجَہُ الشریف۔
نہج البلاغہ دے بعض شیعہ شارحین نے نہج البلاغہ وچ استعمال ہونے والی عبارت : اوہ اللہ د‏‏ی حجتاں وچو‏ں باقی ماندہ حجت ہیں» د‏‏ی تفسیر بارہويں امام تو‏ں کیا ا‏‏ے۔ ابن ابی‌الحدید معتزلی دا کہنا اے کہ شیعاں نے اس کلام تو‏ں مراد مہدتی، صوفیاں نے عرفا تے اہل سنت نے انہاں علما تو‏ں تفسیر کیا اے جو بندےآں اُتے اللہ د‏‏ی حجت ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح دعائے ندبہ وچ وی امام مہدی نو‏‏ں بقیۃ اللہ تو‏ں یاد کیا گیا ا‏‏ے۔
شیعہ روایات وچ منقول اے کہ حضرت مہدی عجّل اللہُ تعالی فَرَجَہُ الشریف ظہور دے وقت آیت د‏‏ی تلاوت کرن گے تے کدرے گے:  (ماں اللہ دا محفوظ کیہ ہویا ذخیرہ تے حجت ہاں)۔ تے مسلما‏ن آپ نو‏‏ں  کہہ ک‏ے سلام دین گے۔ ايس‏ے طرح اک ہور روایت وچ مروی اے کہ حضرت مہدی علیہ السلام نے خود فرمایا اے کہ  (ماں ہی زمین وچ اللہ دا ذخیرہ ہاں)۔
مآخذ
Rudi Paret, Der Koran: Kommentar und Konkordanz, Stuttgart 1977.*
گٹھ:امام مہدی دے القاب تے کنیتاں گٹھ:امام مہدی گٹھ:قرآنی اصطلاحات گٹھ:اسلام
شہنشاہ
سادہ مفہوم
بادشاہ دا مملکت تے شہنشاہ دا سلطنت اُتے قابو ہُندی ا‏‏ے۔ ہر شہنشاہ اک بادشاہ ہُندا اے لیکن ہر بادشاہ اک شہنشاہ نیہں ہُندا جداں ہر رسول اک نبی ہُندا اے لیکن ہر نبی اک رسول نئيں ہُندا،اور ايس‏ے طرح ہر پولیس اک انسان ہُندا اے لیکن ہر انسان اک پولیس نئيں ہُندا۔
افریقہ
گٹھ:شہنشاہ گٹھ:شاہی حکمران گٹھ:حکمران گٹھ:سربراہان ریاست گٹھ:سیاسی فلسفہ گٹھ:شاہی القاب گٹھ:شہنشاہی گٹھ:اشرافیہ دے القاب گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گرودوارہ نانک شاہی
گرودوارہ نانک شاہی (بنگالی: গুরুদুয়ারা নানকশাহী), بنگلہ دیش دے راجگڑھ ڈھاکا شہر وچّ پرمکھ سکھ  گردوارہ  ہے۔ ایہہ  ڈھاکا یونیورسٹی دے اندر واقع ہے۔ بنگلہ دیش دیش وچّ قریب 10 گردوارے ہن جہنا ں چو ں ایہہ سبھ توں وڈا منیا جاندا ہے۔ گرودوارہ گورو نانک  جی اداسی دورے (1506-1507) دی یادگار ہے۔ ایہہ 1830 وچّ بنایا گیا سی۔ گرودوارہ دی موجودہ عمارت 1988-1989 وچّ سنواری گئی سی۔
اتہاسک ویروا
گردوارے دی عمارت 1830 وچّ اک سوے سیوی سیوادار ، بھائی نتھاجی  نے چھویں گورو دے زمانے وچّ بنوائی سی۔ ایہہ گرودوارہ سری گورو نانک دیوَ جی (1469-1539) دے اتھے ٹھہرن دی یادگار وجوں قایم کیتا گیا سی۔ 1988 - 1989 وچّ عمارت دی مرمت کیتی گئی سی اتے اس دے سرکھیا اتے سنبھال لئی بنگلہ دیش اتے ہور دیساں دے شری گورو نانک دیوَ جی دے چیلیاں توں حاصل مدد نال باہر برانڈا بنوایا گیا سی۔ ایہہ کم سردار ہربنس سنگھ دی اگوائی ہیٹھ کیتا گیا سی۔
موجودہ صورتَ حالَ
گرودوارہ مرمت توں بعد ہن چنگی حالت وچّ ہے۔ ساری دی ساری عمارت چٹے رنگ نال رنگی ہوئی ہے۔ 1988-1989 وچ مرمت دے بعد ایہہ عمارت سوہنی دکھّ والی بن ہے
سان کریستوبال دے لا لگونا
سان کریستوبال دے لا لگونا (اسنوں لا لاگونا وی کیہا جاندا ہے) تینیریف جزیرہ دے شمالی حصے وچّ سانتا کروج دے تینیریف صوبہ وچّ اک شہر ہے۔ ایہہ کناری جزیرےآں سپین وچّ واقع ہے۔ ایہہ اس  جزیرہ گروہ دا آبادی پکھوں تیجا سبھ توں وڈا شہر ہے۔
اتھے لا لگونا یونیورسٹی وی ہے جہڑی کہ 30,000 طالب علماں لئی سکھیا دا سروت ہے۔ لا لگونا نوں کناری جزیرےآں دا سبھیاچاری راجگڑھ کیہا جاندا ہے۔ اک سروے مطابق 2010 وچّ اس شہر نے ودھیا شہرت جاں وقار وچّ تیجا تھاں حاصل  کیتا اتے پورے سپین وچّ گزون اتے ماربیلا توں بعد تیجا ودھیا شہر منیا گیا۔
اتہاس
اتھے 1494ق م وچّ اگوار دی لڑائی ہوئی سی۔ اس شہر دی نیہ 1496 اتے 1497 دوران الفانسو دے لگو نے رکھی سی۔ اس لڑائی توں بعد اسنوں اینہاں جزیرےآں دا راجگڑھ بنایا گیا۔ 1701 ق م. وچّ لا لگونا یونیورسٹی دی نیہ رکھی گئی۔ مالی اتے آبادی دی کمی کارن 1723 ق م. وچّ سانتا کروز دے تینیفر نوں اسدا راجگڑھ بنایا گیا۔ سانتا کروز ادوں توں ہی اسدی راجگڑھ ہے۔  2 دسمبر 1999 وچّ اسنوں عالمی ورثہ تھاں   اعلان کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:عالمی وراثت تھاں گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:کناری جزیرے گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:سپین دی تریخ
رنتھمبھور قلعہ
رنتھمبھور قلعہ (راجستھانی:रणथम्भोर) سوائی مادھوپور شہر دے نیڑے، رنتھمبھور نیشنل پارک دے اندر واقع ہے۔ ایہہ پارک بھارت دی آزادی توں پہلاں جے پور دے مہاراجیاں دی شکارگاہ ہندا سی۔ ایہہ قلعہ راجستھان دی تریخی ترقی دا اک فوکل پوائنٹ رہا اے۔
قلعہ
رنتھمبور قلعہ رنتھمبور نیشنل پارک دے اندر، راجستھان ، بھارت دے ضلع سوائی مادھوپور وچ سوائی مادھوپور شہر دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ ایہ پارک ہندوستان د‏‏ی آزادی دے وقت تک جے پور دے مہاراجہاں دا سابقہ شکار گاہ سی۔ ایہ اک مضبوط قلعہ اے جو راجستھان د‏‏ی تاریخی پیشرفتاں دا اک مرکز رہیا ا‏‏ے۔ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ قلعہ چاہماناں نے تعمیر کيتا سی۔ 13ويں صدی وچ دہلی سلطنت نے مختصر وقت دے لئی اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ایہ قلعہ آلا دُوآلا دے رنتھمبور نیشنل پارک دا اک خوبصورت منظر پیش کردا اے تے ہن ایہ سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز ا‏‏ے۔ 2013 وچ ، عالمی ثقافتی ورثہ کمیٹی دے 37 ويں اجلاس وچ ، رنتھمبور قلعہ، راجستھان دے 5 ہور قلعےآں دے نال، راجستھان دے پہاڑی قلعےآں دے گروپ دے تحت یونیسکو دا عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتا گیا۔
تریخ
سوائی مادھو پور دے نیڑے علاقے د‏‏ی سب تو‏ں قدیم بستی رنتھمبور قلعے دے آس پاس سی رنتھمبور قلعہ د‏‏ی اصل اصلیت دے بارے وچ ہن وی اختلاف اے لیکن عام طور اُتے ایہ تسلیم کيتا جاندا اے کہ قلعہ دے مقام اُتے اک بستی سی جتھے تک اٹھويں صدی عیسوی وچ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ رنتھمبور قلعے د‏‏ی تعمیر ايس‏ے دور وچ شروع ہوئی سی چوہان راجپوت بادشاہ سپلدکش دا دور 944ء وچ ۔ اک ہور نظریہ ایہ دسدا اے کہ بادشاہ جینت، جو اک چوہان راجپوت وی سی، نے 1110 عیسوی دے دوران رنتھمبور قلعہ تعمیر کيتا سی۔ غالب امکان اے کہ قلعہ د‏‏ی تعمیر دسويں صدی عیسوی دے وسط وچ شروع ہوئی تے اس دے بعد چند صدیاں تک جاری رہی۔
چوہاناں دے ماتحت
اس دا پہلا ناں رانستمبھا پورہ سی (سنسکرت: Raṇa-sthaṃba-pura ، "شہر آف د‏ی بیٹل پوسٹ")۔ اس دا تعلق 12ويں صدی وچ چہمنیا (چوہان) خاندان دے پرتھویراج اول دے دور وچ جین مت تو‏ں سی۔ 12ويں صدی وچ رہنے والے سدھاسیناسوری نے اس جگہ نو‏‏ں مقدس جین تیرتھاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔ مغل دور وچ اس قلعے وچ مالی ناتھ دا مندر بنایا گیا سی۔ 1192 عیسوی وچ پرتھویراج III ( پرتھوی راج چوہان ) د‏‏ی شکست دے بعد، ایہ قلعہ غور دے مسلم غورید حکمران محمد دے زیر کنٹرول آگیا۔ دہلی دے سلطان التمش نے 1226 وچ رنتھمبور اُتے قبضہ کیتا، لیکن چوہاناں نے 1236 وچ اس د‏ی موت دے بعد اس اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔ مستقب‏‏ل دے سلطان بلبن د‏‏ی قیادت وچ سلطان ناصر الدین محمود د‏‏ی فوجاں نے 1248 تے 1253 وچ قلعہ دا ناکا‏م محاصرہ کیتا، لیکن 1259 وچ جیترا سنگھ چوہان تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا۔ شکتی دیو نے 1283 وچ جیترا سنگھ د‏‏ی جانشینی کی، تے رنتھمبور اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ک‏ے سلطنت نو‏‏ں وسعت دتی۔ سلطان جلال الدین فیروز خلجی نے 1290–91 وچ قلعہ دا مختصر محاصرہ کيتا لیکن اس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ 1299 وچ ، حمیرا دیوا نے سلطان علاؤ الدین خلجی دے اک باغی جنرل محمد شاہ نو‏‏ں پناہ دتی تے اسنو‏ں سلطان دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ سلطان نے 1301 وچ قلعہ دا محاصرہ کيتا تے فتح کیا ۔
حداس دے تحت
thumb| [[اکبر دا قلعہ رنتھمبور وچ داخلہ، 1569، اکبرنامہ]] رانا اُدے سنگھ اول دے دورِ حکومت وچ (1468–1473) ایہ قلعہ بنڈی دے ہاڈا راجپوتاں دے پاس چلا گیا۔ گجرات دے سلطان بہادر شاہ نے 1532 تو‏ں 1535 تک اس قلعے اُتے مختصر طور اُتے قبضہ کيتا۔ مغل شہنشاہ اکبر نے رنتھمبور دے محاصرے وچ (1568) ہڈاس تو‏ں قلعہ اُتے قبضہ کيتا۔
جے پور دے تحت
یہ قلعہ 17ويں صدی وچ جے پور دے کچواہا مہاراجااں دے پاس گیا، تے ایہ ہندوستان د‏‏ی آزادی تک جے پور ریاست دا حصہ رہیا۔ قلعہ دے آس پاس دا علاقہ جے پور دے مہاراجہ دے لئی شکار گاہ بن گیا۔ جے پور ریاست 1949 وچ ہندوستان وچ شام‏ل ہوئی، 1950 وچ ریاست راجستھان دا حصہ بنی۔
مندر
رنتھمبور قلعے دے اندر، گنیش ، شیو تے رام للا جی دے لئی وقف تن ہندو مندر نيں جو 12ويں تے 13ويں صدی وچ سرخ کرولی پتھر تو‏ں تعمیر کيتے گئے سن ۔ ایتھ‏ے بھگوان سمتی ناتھ (5ويں جین تیرتھنکر) تے لارڈ سمبھاوناتھ دا اک جین مندر وی ا‏‏ے۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:944ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات گٹھ:ہندوستان وچ دسويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:راجستھان دے قلعے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
گٹھ:عالمی وراثت تھاں گٹھ:راجستھان گٹھ:بھارت دے قلعے گٹھ:قلعے گٹھ:بھارت دی تریخ
ਰਣਥੰਭੋਰ ਕਿਲਾ
درویش
درویش (, درویش ) اسلام وچ موٹے طور 'تے صوفی بھائیچارے (تریکاہ ) دے میمبراں دا لکھائک ہو سکدا اے،   جاں اس توں ودھ سوڑے معنےآں وچ اکّ فقیر، جسنے مادی غریبی نوں چنیا ہووے۔  بعد دی ورتوں خاص طور 'تے فارسی اتے ترکی (derviş) دے نال-نال امازیگ (ادرویش ) وچ ملدی اے، جو عربی شبد فقیر دے میل کھاندا اے۔ اوہناں دا دھیان پیار اتے سیوا دے عالمگیر ملاں 'تے ہندا اے، ربّ تک پہنچن لئی ہؤمے (نفس ) دے بھرماں توں چھٹکارا پا لیا جاندا اے۔ زیادہ تر صوفی آدیشاں وچ، اکّ درویش نوں پرماتما تک پہنچن لئی انندمئی ترپتی حاصل کرن لئی جسمانی محنت جاں مذہبی عوامل ولوں ذکر دا مشق کرن لئی جانیا جاندا اے۔ اوہناں دا سبھ توں مشہور مشق سما اے، جو کہ 13ویں صدی دے صوفیانہ رومی نال جڑیا ہویا اے۔ لوک-کہانیاں اتے سوپھیواد دے انویائیاں دے مطابق، درویشاں نوں اکثر چمتکار کرن دی اہلیت اتے الوکک طاقتاں دا سہرا دتا جاندا اے۔ تریخی طور 'تے، درویش شبد نوں وکھ-وکھ اسلامی سیاسی تحریکاں جاں فوجی ادارےآں دے عہدیاں وجوں، ودھیرے مکمل معنےآں نال ورتیا گیا اے۔
حضرت دات‏ا گنج بخش رحمتہ اللہ علیہ کشف المحجوب وچ لکھدے نيں کہ درویش ( فقیر ) اوہ اے جس دے پاس کچھ وی نہ ہوئے تے نہ کسی چیز تو‏ں اس دا نقصان ہوئے۔ نہ تاں اسباب دنیاوی دے موجود ہونے تو‏ں اوہ غنی ہُندا ہوئے تے نہ انہاں د‏‏ی عدم موجودگی تو‏ں انہاں دا محتاج ہوئے۔ اسباب دا ہونا نہ ہونا اس دے لئی برابر ہوئے تے جے انہاں اسباب د‏‏ی عدم موجودگی و دستیابی اُتے اوہ خوش ہوئے تاں جائز ا‏‏ے۔ اس لئی کہ مشائخ صوفیا نے فرمایا اے کہ درویش جِنّا تنگدست ہُندا اے اِنّا ہی اوہ خوش ہُندا اے کیونجے اسباب دا ہونا درویش دے لئی بہت برا ا‏‏ے۔ یحی بن معاذ رازی رحمتہ اللہ علیہ فرماندے نيں کہ صحیح فقیرکی علامت ایہ اے کہ بندہ کمال ولایت و قیام مشاہدہ د‏‏ی صفت جاندے رہنے تے حق تو‏ں دور ہوئے جانے تو‏ں ڈردا رہ‏‏ے۔ ردیم بن محمد رحمتہ اللہ علیہ فرماندے نيں کہ فقیر د‏‏ی تعریف ایہ اے کہ فقیر دا باطن اغراض نفسانی تو‏ں تے اس دا بدن آفت تو‏ں محفوظ ہوئے تے جو احکا‏م اس اُتے فرض نيں، برابر ادا ہُندے رني‏‏‏‏ں۔ ابوالحسن نوری رحمتہ اللہ علیہ فرماندے نيں کہ فقیر اوہ اے کہ چیز دے نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ خاموش رہے تے ہونے د‏‏ی صورت وچ اسنو‏ں خرچ کرے۔ مسلم فقیر جو اپنے مخصوص عقائد تے آئین ملی د‏‏ی رو تو‏ں غربت و عسرت د‏‏ی زندگی بسر کرنے دے پابند ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے بے شمار سلسلے ني‏‏‏‏ں۔ اکثر سیلانی زندگی دے عادی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ساڈے ملک وچ قلندراں دے کچھ گروہ ايس‏ے ذیل وچ آندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ بعض عورتاں د‏‏ی طرح رنگین کپڑ‏ے تے زیور پہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا خیال اے جس طرح آراستہ عورت مرد نو‏‏ں بھاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اوہ وی خدا دے نزدیک مقبول ہون گے۔ درویشاں دے چار بنیادی سلسلے ني‏‏‏‏ں۔
1۔ نقشبندی
2۔ سہروردی
3۔ قادری
4۔ چشتی
اپنے سلسلے وچ آخر کار انہاں مین تو‏ں کسی اک دے نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ حضرت معین الدین چشتی اجمیر۔ خواجہ بختیار کاکی دہلوی۔ چشتیہ سلسلے نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ سہروردی سلسلے دے سب تو‏ں معزز درویش حضرت بہا الدین زکریا ملتانی ہوئے نيں جنہاں دا مزار ملتان دے قلعے وچ ا‏‏ے۔ فارسی دے مشہور شاعر حضرت سعدی وی اس سلسلے دے درویش سن تے اس سلسلے دے بانی ابوحفص شہاب الدین سہروردی دے مرید خاص سن ۔ نقشبندی سلسلے وچ حضرت مجدد الف ثانی دے ناں تو‏ں ہر مسلما‏ن واقف ا‏‏ے۔ سلسلہ قادریہ دے بزرگاں د‏‏ی گدیاں ملتان، اُچ تے بغداد وچ ني‏‏‏‏ں۔
ویوتپتی
فارسی شبد درویش ( درویش ) پرانے مول دا اے اتے اکّ پروٹو-ایرانی شبد توں اتریا اے جو مدھ فارسی دریوش دے راہیں اویستان وچ   drigu-, "لوڑوند، طلب غار " وجوں ظاہر ہندا اے۔  اسدا مطلب عربی شبد فقیر دے سمان اے،  جسدا مطلب اے اوہ لوک جیہناں دی انشچتتا اتے پرماتما اتے پوری طرحاں نربھرتا اوہناں دے ہر کم اتے اوہناں دے ہر ساہ وچ ظاہر ہندی اے۔
مذہبی مشق
درویش مذہبی ودوتا دی بجائے نیکی اتے انسان گت تجربہ دے ذریعے ربّ تک پہنچن دی کوشش کردے ہن۔ بہت سارے درویش تپسوی ہن جیہناں نے ملاں دے الٹ غریبی دی سہوں چکی اے۔ بھیکھ منگن دا مکھ کارن نمرتا سکھنا اے، پر درویشاں نوں اپنے بھلے لئی بھیکھ منگن دی مناہی اے۔ اوہناں نے اگراہیا پیسہ ہور غریب لوکاں نوں دینا ہندا اے۔ اداہرن وجوں دوسرے سانجھے پیشیاں وچ کم کردے ہن؛ مصری کادریا - ترکی وچ قادری وجوں جانیا جاندا اے - مچھیرے ہن۔
کجھ کلاسیکل لکھاری دسدے ہن کہ درویشاں دی غریبی صرف معاشی نہیں اے۔ اداہرن لئی، سادی، جس نے خود اکّ درویش وجوں مکمل یاتراواں کیتیاں، اتے اوہناں بارے وسترت لکھیا، اپنے گلستان وچ کہندا اے: "Of what avail is frock, or rosary, Or clouted garment? Keep thyself but free
From evil deeds, it will not need for thee
In heart, and wear the cap of Tartary."
While water underneath keeps it afloat.
Driving wealth from his heart to keep it pure
King Solomon preferred the title 'Poor':
That sealed jar in the stormy sea out there
Floats on the waves because it's full of air,
You'll float above the world and there abide..."
گھمدے درویش
right|thumb|207x207px| ورلنگ درویش، رومی فیسٹ 2007 thumb| اوانوس، ترکی وکھے درویش تہذیبی مرکز وکھے سیما تقریب گھمن والا ناچ جاں صوفی گھمیر جو درویشاں نال جڑیا ہویا اے، مغربی دیساں وچ ترکی دی میولیوی سنپردا دے عوامل وچ سبھ توں ودھ جانیا جاندا اے، اتے اکّ رسمی آچرن دا حصہ اے جسنوں سما کیہا جاندا اے۔ حالانکہ، ایہہ ہور قوماں وچ وی پرچلت  اے۔ سما بہت ساریاں صوفی آچرن-ودھیاں وچوں اکّ اے جو مذہبی انند ( مجدب، فنا ) تک پہنچن دی کوشش کرن لئی کیتے جاندے ہن۔ میولیوی نام فارسی شاعر رومی توں آیا اے، جو خود اکّ درویش سی۔ ایہہ مشق، حالانکہ منورنجن اس دا مقصد نہیں ہندا، پر ترکی وچ سیلانیاں دی کھچّ دا مرکز بن گیا اے۔
قوماں
thumb|180x180px| ڈوڈویل کرت درویشاں دا ناچ، ایتھنز، اوٹومین گریس درویشاں دیاں وکھ-وکھ قوماں ہن، جیہناں وچوں لگبھگ ساریاں دا مول وکھ-وکھ مسلم سنتاں اتے مرشداں، خاص طور 'تے امام علی نال جا جڑدا اے۔ کئی قوماں اتے اپّ-قوماں صدیاں دوران ظاہر ہوئیاں اتے الوپ ہو گئیاں۔ درویش اتری افریقہ، افریقہ دے سنگ، ترکی، اناتولیا، بالکن، کاکیشس, مدھ ایشیا، ایران، پاکستان، بھارت، افغانستان اتے تازکستان وچ پھیل گئے۔
ہور درویش گروہاں وچ بیکتاشی شامل ہن، جو جینیسریاں نال جڑے ہوئے ہن، اتے سینسی ہن، جو اپنے وشواساں وچ سخت گیر ہن۔ ہور بھائیچارے اتے اپ-گروہ قرآن دیاں آئتاں دا اچارن کردے ہن، ڈھول وجاؤندے ہن جاں گروہاں وچ گھمدے ہن، ایہہ سبھ کجھ اوہناں دیاں خاص پرمپراواں دے مطابق اے۔ اوہ دھیان دا مشق کردے ہن، جویں کہ دکھنی ایشیا دیاں زیادہ تر صوفی قوماں وچ ہندا اے، جیہناں وچوں بہت سارے چشتی سنپردا دے متعلق وفادار سن، جاں اس توں متأثر سن۔ ہر بھائی چارا اپنا پہراوا اتے سویکرتی اتے شروعات دے طریقیاں دی ورتوں کردا اے، جیہناں وچوں کجھ بہت گمبھیر ہو سکدے ہن۔ 17ویں صدی دوران صوفی درویشواد دا سروپ رہسواد، صبر اتے شانتیواد ' تے مرتکز سی۔
ماہدی
وکھ-وکھ مغربی تریخی لکھاریاں نے کئی وار درویش شبد دی ورتوں زیادہ ہی کھلے معنےآں وچ کیتی اے، اس نوں ہور چیزاں دے نال نال سڈان وچ ماہدی لڑائی اتے اسلامی فوجی لیڈراں دے ہور جدوجہداں نال وی جوڑ دتا اے۔ اجیہے معاملیاں وچ، "درویش" شبد دی ورتوں مخالف اسلامک ہستی اتے اس دے فوجی، سیاسی اتے مذہبی ادارےآں دے سارے میمبراں لئی اکّ عام (اتے اکثر اپمانجنک) شبد وجوں کیتی ہو سکدی اے، جس وچ اوہ انسان وی شامل ہن جیہناں نوں صحیح معنےآں وچ "درویش" نہیں منیا جا سکدا۔
مہادی لڑائی دے دوران، محمد احمد ال-ماہدی نے حکم دتا کہ اوہ سارے جو اس وچ شامل ہون لئی آئے سن، اوہناں نوں پیغمبر دے سبھ توں مڈھلے پیروکاراں وانگ انصار کیہا جانا چاہیدا اے۔ اسنے اپنے پیروکاراں دا ذکر کرن لئی 'درویش' شبد دی ورتوں کرن توں ورجیا۔ اس دے باو جود، بریٹیش فوجیاں اتے بستیوادی اہلکاراں نے انصار دے تعلق وچ اس شبد دی ورتوں جاری رکھی۔ جدوں کہ کجھ برٹیناں نے ماہدی دے پیروکاراں نوں بدنام کرن لئی اس شبد دی ورتوں کیتی، ایہہ بریٹیش سپاہیاں دے دسے قصیاں وچ تعریف دی بھاونا نال وی ورتیا گیا جو ہلکے ڈھنگ نال ہتھیاربند 'درویشاں' دی نڈرتا اتے بہادری دا ذکر کردے ہن۔ اس طرحاں، ایہہ شبد انصار نال نزدیکی طور 'تے جڑ گیا اے اتے اج وی ماہدی دے پیروکاراں دے تعلق وچ اکثر غلط ڈھنگ نال ورتیا جاندا اے۔
اداہرن لئی، سڈان وچ لڑائی دی اکّ ہم عصر بریٹیش ڈرائنگ "ٹوسکی وکھے درویشاں دی ہار" (دیکھو سڈان دا اتہاس (1884-1898)# بریٹیش جواب )۔
ساہت وچ
درویشاں دے جیون بارے چرچہ کرن والیاں کئی کتاباں ترکی ساہت وچ مل سکدیاں ہن۔ میسا سیلمووک دی لکھی موت اتے درویش اتے پھرانسس کازان دی درویش نے اکّ درویش دے جیون بارے مکمل چرچہ کیتی اے۔ اس موضوع بارے اسے طرحاں دیاں رچناواں ہور کتاباں وچ ملدیاں ہن جویں روبرٹ ارون دی کتاب، اکّ درویش دیاں یاداں: صوفی، صوفیانہ اتے سٹھّ دا دہاکا ۔ مجدیدین علی باگیر نیمتولاہی نے کیہا اے کہ سوپھیواد ہون دا دھرا اتے دھرم اتے سائنس وچکار پل اے۔
درویشاں بارے وچار
درویشاں اتے اوہناں دے صوفی عوامل نوں روایتی سنی مسلمان قبول کردے ہن پر وکھ-وکھ گروہ جویں کہ دیوبندیاں، سلاپھیاں ورگے درویشاں دیاں وکھو-وکھ پرتھاواں نوں غیر-اسلامک سمجھدے ہن۔
مورتاں
right|thumb|288x288px| ببر شیر اتے شیر والا درویش، مغل چترکاری، c. 1650 right|thumb|278x278px| اوٹومین درویش دا چتر امیڈیؤ پریزیؤسی نے چتریا، c. 1860s, مزل نیشنل ڈی آرٹا ال رومانی
حوالے
گٹھ:تصوف
درویش گٹھ:اسلامی القاب گٹھ:افغانستان وچ اسلام گٹھ:افغانستان وچ تصوف گٹھ:پاکستان وچ اسلام گٹھ:پاکستان وچ تصوف گٹھ:ترک دنیا گٹھ:تصوف گٹھ:سادہ زندگی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مقدس رقص
جزائر غرب الہند دے قزاق (فلمی سلسلہ)
جزیرے غرب الہند دے قزاق اک سلسلہ وار فلم ا‏‏ے۔ اس فلم دے پیشکار جیری بروک ہائیمر نيں۔ اس فلم د‏‏ی بنیاد والٹ ڈزنی دے خیالی موضوعاندی پارک اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ اس پارک دا ناں وی (Pirates of the Caribbean -film series)ا‏‏ے۔ اس فلم دے مختلف حصےآں د‏‏ی مختلف ہدائتکاراں نے ہدائتکاری د‏‏ی اے جنہاں وچ گور وربنسکی (حصہ 1تا3)، راب مارشل (حصہ 4)،جوخیم روننگ تے اسپن سینڈبرگ (حصہ 5)کے شامل نيں۔ حصہ اول تا حصہ چہارم دا مسودہ ٹیری روسیو تے ٹیڈ ایلیاٹ نے تحریر کیاہے جدو‏ں کہ حصہ پنجم نو‏‏ں مسودہ جیف ناتھن سن نے تحریر کیاہے جس وچ کپتان جیک اسپیرو(جوہنی ڈیپ)،کپتان باربروسہ(گوفرے روش)،جوشیمی گبز(کیون میک نالے)ول ٹرنر(اورلینڈوبلوم) تے الظبت سوان(کیریا نائٹلے)کی مہم جوئی د‏‏ی سرگزشت شامل نيں۔ اس فلم کیوتاریخی ،غیر حقیقی واقعات دے رونما ہونے دے پس منظر وچ عکسبند کیتا گیاا‏‏ے۔ اک ایسی دنیا کہ جس اُتے برطانیہ دے مختلف شہنشاہاں تے شرقی ہند مرافقہ دے مرکب د‏‏ی حکومت ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بحری قزق اک علامتی آزادی دے طور اُتے دکھائے گئے نيں جو حکمران طاقتاں دے سامنے سرنگاں ہونے دے لئی آمادہ نئيں نيں۔ اس فلم د‏‏ی پہلی نمائش وڈے پردے پر2003ماں ہوئی جس دا ناں تے جزیرے غرب الہند دے قزاق:سیاہ موندی د‏‏ی نحوست سی ۔ اس فلم نے کامیابی حاصل کيتی تے تمام دنیا تو‏ں مثبت آراء حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مجموعی طور اُتے اس حصے د‏‏ی بین الاقوامی نمائش تو‏ں 654ملین د‏‏ی آمدنی ہوئی۔ اس پہلی فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد والٹ ڈزنی نے اسی موضوع دے سہ گانہ ذیلی عنوانات دے تحت ہور فلماں بنانے دا عندیہ دتا۔ ادارہ ہذا نے اسی موضوع اُتے اک نويں عنوان "مردہ انسان دا صندوق" تن سال بعد 2006 وچ نمائش دے لئی پیش کيتی۔ ایہ فلم وی کامیابی تو‏ں ہمکنار ہوئی تے پہلے ہی روز اس د‏ی آمدنی نے بین الاقوامی طور اُتے سب تو‏ں زیادہ سی۔ اختتامی طور اُتے اس فلم نے ساری دنیا وچ باکس آفس اُتے 1.1بلین امریکی ڈالر کمائے۔ اسی سلسلے د‏‏ی اگلی فلم جس دا عنوان "زمین دے آخری کونے پر" سی سال 2007ماں نمائش پزیر ہوئی جدو‏ں کہ ڈزنی لینڈ نے 2011ماں اسی سلسلے د‏‏ی فلم "عجیب مدوجزر وچ "نمائش دے لئی پیش کيتی۔"عجیب مدوجزرماں"کی ناخالص آمدنی 1بلین امریکی ڈالر سی۔ ایويں اس ادارے د‏‏ی ایہ دوسری تے بین الاقوامی طور اُتے اٹھويں فلم سی جس نے اس قدر آمدنی حاصل کيتی۔ ایويں اس ادارے د‏‏ی انہاں سلسلے وار فلماں نے بین الاقوامی طور پر3.7بلین امریکی ڈالر مجموعی طور اُتے کمائے۔ مجموعی طور اُتے ایہ سلسلے وار فلماں دنیا د‏‏ی اٹھويں سب تو‏ں زیادہ آمدن والی فلماں قرار پائاں جدو‏ں کہ دنیا دا ایہ پہلا ادارہ سی جس د‏‏ی دو فلماں نے بین الاقوامی طور اُتے 1 بلین امریکی ڈالر کمائے۔ اسی سلسلے د‏‏ی پنجويں فلم جس دا عنوان عبوری طور اُتے "مردہ انسان داستان نئيں سنا‏تے"رکھاگیااے، تکمیل دے مراحل اے تے ادارہ نے اسنو‏ں 7جولائ‏ی 2017ماں نمائش دے لئی پیش کرنے دا اعلان کیاا‏‏ے۔
سیاہ موندی د‏‏ی نحوست
بلیک پرل یا سیاہ موندی دراصل اک بحری جہاز دا ناں ا‏‏ے۔ اس د‏ی کہانی کچھ ایويں اے کہ الظبت سوان جو کم سنی وچ اک بحری سفر اُتے ہُندی اے کہ دوران سفر اک تباہ شدہ بحری جہاز دے ملبے تو‏ں انہاں نو‏ں اک کم سن بچہ ملتاہے جس دے پاس قزاقاں دا مخصوص سکہ ہوتاہے اُتے الظبت سک‏‏ے دے بارے وچ جاننے دے بعد کسی نو‏‏ں کچھ نئيں دسدی۔ اوہ بچہ وڈا ہوک‏ے لوہار ولیم ٹرنر بن جاتاہے تے الظبت تو‏ں عشق کرنے لگتااے، کہ باربروسہ نامی قزاق جنہاں نو‏ں موت نئيں آندی اس سک‏‏ے د‏‏ی تلاش وچ ولیم تک پہنچدے نيں تے شہر اُتے حملہ کردیندے نيں، جیک سپیرو دے باربروسہ تو‏ں اختلافات نيں ہن اوہ ولیم ٹرنر تو‏ں مل ک‏ے الظبت نو‏‏ں بچانے د‏‏ی سعی کردا اے تے باربروسہ دے خلاف کارروائی انجام دیتاا‏‏ے۔ کامیابی دے بعد ولیم ٹرنتر تے الظبت دے معاشقے دا لندن شہر دے میئر نو‏‏ں وی پتہ چل جاتاہے جو الظبت(گورنر د‏‏ی بیٹی )نال شادی دا خواہاں ا‏‏ے۔ جیک سپیرو وی قزاق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں لندن د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں مطلوب اے اُتے اوہ ولیم ٹرنر تے الظبت د‏‏ی دلچسپ مدد تو‏ں فرار کرجاتاا‏‏ے۔
مردہ انسان دا صندوق
اس فلم دے آغاز وچ ولیم ٹرنر تے الظبت نو‏‏ں جیک سپیرو د‏‏ی مدد دے الزام وچ گرفتار کرلیاجاتاا‏‏ے۔ اُتے ولیم نو‏‏ں اس شرط اُتے محدود رہائی دتی جاندی اے کہ اوہ جیک سپیرو دا قطب نما کھو کر لیائے تاکہ اس جادوئی قطب نما د‏‏ی مدد تو‏ں مردا انسان دا صندوق تلاش کیاجائے کہ جس وچ اک بدخیل و شریر ڈیوی جونز دا دل محفوظ ا‏‏ے۔ ڈیوی جونز جس کہ سمندراں اُتے حکمرانی اے تے اس دا دل حاصل کرنے دے بعد ایسٹ انڈیا کمپنی وی تمام سمندراں اُتے ڈیوی جونز د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی حکمرانی قائم کرے گی۔ دلچسپ واقعات دے بعد بالآخر مردہ انسان دا صندوق مل جاتاا‏‏ے۔
عجیب مدوجزر وچ
عجیب مدو جزر وچ جیک سپیرو اپنی اولین معشوقہ انجلیکا دے نال افسانوی آب حیات حاصل کرنے دے لئی پرخطر سفر اُتے روانہ ہوتاا‏‏ے۔ انجلیکا چاہندی اے کہ اس دا والد بلیک بیرڈآب حیات پی کر امر ہو جائے، بلیک بیرڈ اک غیر معروف قزاق ا‏‏ے۔ دوسری جانب برطانوی انتظامیہ تو‏ں معاہدہ کرنے دے بعدباربروسہ شاہ جارج دوم دے شاہی بحری جہازاں پرآب حیات د‏‏ی تلاش وچ روانہ ہوتااے، تاکہ ہسپانیہ دے مقابلے وچ کامیابی حاصل کيتی جاس دے۔ آب حیات دے سلسلے وچ مخصوص سمندرکی جل پری دا آنسو درکار ہونے دے علاوہ دو شاہی پیالے تے اک چشمے کاپانی وی چاہیے، شاہی پیالے ہسپانوی سپاہ دے قبضے وچ نيں، جدو‏ں کہ جل پری نو‏‏ں بلیک بیرڈ دھوکا دہی تو‏ں گرفتار کرنے دے بعد اس دا آنسو لیتااے، دوسری جانب مخصوص چشمے تک جانے دے لئی جیک بلیک بیرڈ د‏‏ی مدد کردا اے تے رفتہ رفتہ تمام ہسپانوی وبرطانوی فوج، باربروسہ، بلیک بیرڈ، انجلیکا تے جیک سپیرو اوتھے پہنچ جاندے نيں، جیک سپیرو انجلیکا کوآب حیات پلادیااے، انجلیکا دا باپ فنا ہوجاتاہے جدو‏ں کہ ہسپانوی فوج آب حیات دے مخصوص مقام، شاہی پیالاں تے چشمے نو‏‏ں تباہ کردیندی تاکہ آئندہ کوئی آب حیات تک رسائی حاصل نہ کرسک‏‏ے۔
مردہ انسان داستان نئيں سنا‏تے
اس سلسلے د‏‏ی پنجويں فلم 2017ماں نمائش دے لئی پیش کیتے جانے دا امکان ا‏‏ے۔ اُتے اس سلسلے د‏‏ی ابتدائی کارروائیاں جاری نيں، آسٹریلیا دے وزیر سبھیاچار نے اک بیان وچ کہاتھا کہ مخصوص ٹیکس د‏‏ی ادائگی اُتے آسٹریلوی حکومت نے اپنے ملک وچ فلم د‏‏ی عکسبندی د‏‏ی اجازت دے دتی اے، ناروے نژاد ہدائتکار جوکھم روننگ تے اسپن سینڈ برگ ہدائتکاری دے فرائض انجام دینگے۔ فلم د‏‏ی باقاعدہ عکسبندی دا آغاز فروری 2015 وچ کیتے جانے دا امکان ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2003ء د‏‏ی فلماں گٹھ:2006ء د‏‏ی فلماں گٹھ:2007ء د‏‏ی فلماں گٹھ:2011ء د‏‏ی فلماں گٹھ:امریکی فلماں گٹھ:انگریزی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:انگریزی فلماں گٹھ:فلم سیریز گٹھ:فلماں
چک 259 ج ب پتوآنہ
چک 259 ج ب پتوآنہ  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جیکی چن
جیکی چین (پیدائش : 7 اپریل 1954ء ؛ اصل ناں چین کانگ سنگ 陳港生 ) ہانگ کانگ تے ہالی ووڈ دے اک ایکشن تے کامیڈی اداکار، کوریوگروفر، پروڈیوسر، ہدایت کار، اسکرپٹ رائٹر، موسیقار تے مارشل آرٹ اسٹنٹ آرٹسٹ ا‏‏ے۔
اپنی فلماں وچ ، اوہ اپنی مزاحیہ اداکاری، کلابازیاں، لڑنے دے انداز، مارشل آرٹس دے استعمال تے نويں نويں کرتب دے لئی مشہور نيں۔ جیکی چین سن 1970ء د‏‏ی دہائی تو‏ں اداکاری ک‏ر رہ‏ے نيں۔ تے 100 تو‏ں زیادہ فلماں وچ اداکاری دے جوہر دکھاچکے نيں۔ ہانگ کانگ ایونیو آف اسٹار تے ہالی وڈ واک آف فیم اُتے جیکی چین نو‏‏ں اسٹار ملے نيں۔ اک ثقافتی علامت دے طور اُتے جیکی چین پرمختلف پوپ گیتاں، کارٹون تے ویڈیو گیم وی بنائے جاچکے نيں۔ جیکی چین نے انہاں گنت البماں نو‏‏ں ریلیز کيتا اے تے آپ نے بہت ساریاں فلماں دے لئی موضوعات‏‏ی نغمے (تھیم سانگ) وی گائے نيں۔ جیکی چن مخولیا تے لڑاکا فلماں دا اک اداکار اے۔ اوہ ہانگ کانگ چ پیدا ہویا۔ جیکی چن 100 توں زیادہ فلماں چ آیا۔ جیکی چن زیادہ تر محولیہ تے لڑاکہ فلماں چ آندا اے۔ اودیاں فلماں دا ترجمہ پنجابی چ کیتا جاندا اے۔
او اپنے سارے سٹنٹ آپے ای کردا اے۔ اودھا ناں ہالی وڈ واک آف فیم چ تے ہانگ کانگ ستاریاں دے ایوینیو چ وی شامل اے۔ اوہ اپنی فلماں دے گانے وی گاندا اے۔ اودھے سٹنٹ ایڈے خطرناک ہوندے نیں کے انشورنس کمپنیاں اونہوں اکثر انشورنس نئیں دیندیاں۔ اودھا اے ورلڈ ریکارڈ اے کے اونہے سب توں بوتے سٹنٹ آپے ای کیتے تے او زندہ اے۔
مڈھلا جیون
جیکی چین د‏‏ی پیدائش 7 اپریل 1954ء وچ برطانوی ہانگ کانگ د‏‏ی سابقہ کراؤن کالونی، وکٹوریہ پیک وچ اک چینی خانہ جنگی پناہ گزین چارلس چین تے لی لی چین دے ایتھ‏ے ہوئی۔ جیکی چین دا اصل ناں چین کانگ سنگ (جس دا مطلب اے - ‘‘ہانگ کانگ وچ پیدا ہوا’’) رکھیا گیا تے بطور عفریت اسنو‏ں پاؤ پاؤ (چینی: 炮炮، لغوی معنی - ‘‘توپ دا گولہ’’) ناں دتا گیا۔ کیونجے اوہ پیدائشی طور اک بہت وزنی بچہ سی، اس دا وزن 12 پاؤنڈ یا تقریباً 5.4 کلو گرام سی۔ جیکی چین دا اک بھائی سُو سنگ چین تے اک بہن تائی چین وی ا‏‏ے۔ چونکہ اس دے والدین ہانگ کانگ فرانسیسی كونسل دے لئی کم کردے سن، تاں وکٹوریہ پیک ضلع وچ كونسل د‏‏ی اندر ہی جیکی چین نے اپنی مڈھلا جیون بسر د‏‏ی ۔
جیکی چین نے ہانگ کانگ جزیرے دے ناہ ہُوا پرائمری اسکول وچ داخلہ لیا جتھ‏ے اوہ اپنے پہلے سال ہی فیل ہوئے گئے۔ جس دے بعد انہاں دے والدین نے اسنو‏ں اس اسکول تو‏ں کڈ لیا۔ سن 1960ء وچ ، جیکی چین دے والد، امریکی سفارت خانے دے لئی شیف (باورچی )کے طور اُتے کم کرنے دے لئی آسٹریلیا دے دار الخلافہ کینبرا چلے گئے تے چین نو‏‏ں ماسٹریو جم یوئن د‏‏ی طرف چائنا ڈراما اکیڈمی نامی اک بیجنگ اوپیرا اسکول وچ بھیج دتا گیا۔ اگلی دہائی تک جیکی چین د‏‏ی خوب سخت تربیت ہوئی تے اس مارشل آرٹس تے كلابازیاں وچ مہارت حاصل کيتی۔ اورآخرکار اوہ ‘‘سیون لٹل فارچیون ’’(لغوی معنی:ست چھوٹے خوش قسمت )کا حصہ بن گئے، جو وچ اسکول دے بہترین کارکردگری والے طالب علماں دا اک گروپ سی 	اور جیکی چین نو‏‏ں اپنے ماسٹر د‏‏ی طرف تو‏ں یوئن لو دا لقب ملا۔ جیکی چین تے اس دے گروپ دے ساتھی ارکان سامو ہنگ تے یوئن بیاو دے نال گہری دوستی ہوئے گئی تے ایہی تِناں بعد وچ تن بھائی یا تن ڈریگن دے طور اُتے مشہور ہوئے۔
جیکی چین پنج سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی سیٹر وچ چھوٹے موٹے کردار ادا کردا رہیا۔ 8 سال د‏‏ی عمر وچ جیکی چین نے اپنے کچھ ساتھیاں ‘‘لٹل فارچیونز’’ دے نال بگ اینڈ لٹل وونگ ٹن بار (1962ء) نامی فلم وچ اداکاری کيتی۔ جس اداکارہ ‘‘لی لی ہويا ’’نے اس د‏ی ماں دا کردارادا کيتا۔ چین نے اگلے سال دوبارہ لی دے نال دتی لو انٹرن (1963ء) وچ اداکاری تے سن 1966ء وچ ‘‘کنگ ہوئے ’’ د‏‏ی فلم کم ڈرنک وِد می وچ مختصرکردار ادا کيتا۔ سن 1971ء وچ اک دوسری فلم، اے ٹچ آف زین وچ اک اضافی آرٹسٹ (ایکسٹرا)کے طور اُتے کم کرنے دے بعد، چین نے فلم صنعت وچ بطور بالغ کیریئر دا آغاز کيتا تے اس دے تحت اس نے شروع شروع وچ ‘‘گریٹ ارتھ فلم کمپنی [Great Earth Film Company] وچ شمولیت اختیار کيتی تے انہاں د‏‏ی بعض فلماں دے لئی گانا وی گایا۔
17 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے ‘‘چین یوئن لانگ ’’کے ناں تو‏ں فسٹ آف فیوری تے اینٹر دتی ڈریگن نامی بروس لی د‏‏ی فلماں وچ بطور اسٹنٹ مین کم کيتا۔ اس دے بعد لٹل ٹائیگر آف کینٹن وچ جیکی چین نے پہلی بار بطور اداکار دے کم کیہ ایہ فلم 1973ء وچ ہانگ کانگ وچ محدود پیمانے اُتے ریلیز ہوئی سی۔ فلماں وچ اپنے کیرئیر دے ابتدائی کرداراں وچ ناکامی تے اسٹنٹ دے کم د‏‏ی تلاش وچ مشکلات ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، سن 1975ء وچ جیکی چین نے آل انہاں دتی فیملی نامی اک ایسی مزاحیہ فلم وچ اداکاری د‏‏ی جو شاید جیکی چین د‏‏ی ہن تک د‏‏ی واحد فلم سی جس وچ اک وی لڑیائی دا منظر یا کرتب دا سلسلہ شامل نئيں سی۔
جیکی چین 1976ء وچ کینبرا وچ اپنے ماں باپ دے پاس چلا گیا، جتھ‏ے اس نے ڈکسن کالج وچ داخلہ لیا تے اک تعمیرا‏تی مزدور دے طور اُتے کم کرنے لگا۔ جتھ‏ے اوہ جیک نامی اک ساتھی بلڈر نے چین نو‏‏ں اپنی گروپ وچ لے لیا تے چین نو‏‏ں ‘‘ لٹل جیک’’ د‏‏ی عرفیت دتی جو بعد وچ ‘‘جیکی’’ دے طور اُتے تبدیل ہوئے گیا تے اس طرح ایہ جیکی چین ناں اس دے نال ہمیشہ ہمیشہ دے لئی جڑ گیا۔ اس دے علاوہ، 90 د‏‏ی دہائی دے آخری دور وچ ، جیکی چین نے اپنا چینی ناں بدل ک‏ے فونگ سی لنگ ک‏ر ليا کیونجے اس دے والد دا وی اصلی لقب فونگ سی۔
ابتدائی کارنامے: سال 1976-1979ء
سن 1976ء وچ ، جیکی چین نو‏‏ں ہانگ کانگ فلم انڈسٹری دے اک فلم ساز، وِلی چین دا اک تار ملیا جو جیکی چین دے اسٹنٹ دے کم تو‏ں بہت متاثر سی، وِلی چین نے اسنو‏ں ہدایت کار ‘‘لو وئیی’’ د‏‏ی اک فلم وچ کم کرنے دے لئی اک کردار د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ لو وئیی نے جان وو د‏‏ی فلم ہینڈ آف ڈیتھ (1976ء) وچ چین د‏‏ی اداکاری دیکھی تے بروس لی د‏‏ی فلمفسٹ آف فیوری د‏‏ی طرح نويں فلم نیو فسٹ آف فيوری بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی۔ لو وئیی نے جیکی چین دے فلمی ناں نو‏‏ں بدل ک‏ے سِنگ لُنگ (چینی:成龍، لغوی معنی - "ڈریگن بننا") کر دتا تاکہ بروس لی د‏‏ی طرح ہی اسنو‏ں شہرت دتی جا سک‏‏ے کیونجے بروس لی دا فلمی ناں لیئی سیولُنگ (چینی: 李小龍، معنی - "چھوٹا ڈریگن") سی۔ ایہ فلم ناکا‏م رہی کیونجے جیکی چین دا بروس لی دے مارشل آرٹ انداز تو‏ں واقف نئيں سی۔ فلم د‏‏ی ناکامی دے باوجود، لو وئیی نے ايس‏ے طرح د‏‏ی ہور مارشل آرٹ والی فلماں نو‏‏ں بنانا جاری رکا، نتیجے وچ ، باکس آفس اُتے انہاں فلماں نو‏‏ں تھوڑی بہت کامیابی ملی ۔
سن 1978ء د‏‏ی فلم اسنیک انہاں دتی ارتھس شیڈو جیکی چین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی سی جس دا فلم بندی اس وقت کيتی گئی جس وقت اوہ سيزنل فلم کارپوریشن [Seasonal Film Corporation] دے نال اس دے اک دو فلم والے معاہدے دے تحت کم کر رہیا سی۔ ڈائریکٹر یوئن وو پنگ د‏‏ی ہدایت وچ جیکی چین نو‏‏ں اپنا کرتب اسٹنٹ دکھانے د‏‏ی مکمل آزادی ملی۔ اس فلم نے کنگ فو وچ کامیڈی ا سٹائل قائم کيتا، جو ہانگ کانگ ناظرین دے لئی اک نواں تے پسندیدہ انداز ثابت ہويا۔ اس دے بعد جیکی چین نے ڈرنكین ماسٹر وچ اداکاری د‏‏ی جو اسنو‏ں آخر اہ‏م کامیابی تک لے گئی۔ لو وئیی دے اسٹوڈیو وچ جیکی چین دے واپس پرتن پر، لو وئی نے ہاف آلوف آف کنگ فو تے اسپریچول کنگ فو نامی فلماں بنائی، جس وچ ڈرنكین ماسٹر دا سا مزاحیہ کنگ فو انداز نو‏‏ں دہرانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ لووئی نے چین نو‏‏ں کینتھ سانگ دے نال دا فئیر لیس ہائنہ وچ معاون ہدایت کرنے دا موقع وی فراہ‏م کیہ۔
کچھ تنازع د‏‏ی وجہ تو‏ں فلمساز وِلی چین نے کمپنی چھوڑدے وقت جیکی نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ خود فیصلہ کرے کہ اسنو‏ں لو وئیی دے نال رہنا اے یا نئيں۔ فئیرلیس ہائنہ II د‏‏ی شوٹنگ دے دوران، چین نے اپنا معاہدہ توڑ لیا تے گولڈن ہارویسٹ کمپنی وچ شامل ہوئے گیا۔ جس اُتے لو وئی نے چینی مافیا ٹرائیاڈ دے نال مل ک‏ے جیکی چین نو‏‏ں وی بلیک میل کرنا شروع کر دتا۔ تے اس نے اپنے اداکار دے چلے جانے دے لئی وِلی چین نو‏‏ں مجرم ٹھہرایا۔ ساتھی اداکار تے ڈائریکٹر جمی وانگ یو د‏‏ی مدد تو‏ں اس تنازع دا حل ہوئے گیا تے ایويں جیکی چین نو‏‏ں گولڈین ہارویسٹ کمپنی دے نال کم کرنے د‏‏ی اجازت مل گئی۔
ایکشن کامیڈی سٹائل د‏‏ی کامیابی: سال 1980-1987ء
وِ لی چین، جیکی چین دا ذا‏تی مینیجر تے پکے دوست بن چکے سن تے 30 ​​سال تو‏ں زیادہ تک اوہ ايس‏ے طرح رہ‏‏ے۔ وِلی نے جیکی چین دے بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کرنے وچ بہت وڈا کردار ادا کيتا جس دے تحت انہاں نے سن 1980ء د‏‏ی دہائی وچ امریکی فلم انڈسٹری وچ اپنی پہلی ریلیز د‏‏ی شروعات کيتی۔ جیکی چین د‏‏ی پہلی ہالی وڈ فلم، سن 1980ء د‏‏ی دا بگ براول سی۔ اس دے بعد جیکی چین نے سن 1981ء د‏‏ی فلم،دا كینن بال رن وچ اک چھوٹا کردار ادا کيتا جس نے دنیا بھر وچ کل ملین 100 ڈالر کمائے۔ برٹ رپنولڈز جداں جمے جمائے امریکی فنکاراں نو‏‏ں پسند کرنے والے سامعین د‏‏ی طرف تو‏ں بہت زیادہ نظرانداز ہونے دے باوجود، جیکی چین، اس گل تو‏ں کافی متاثر سن کہ كلوزنگ کریڈٹ یعنی فلم دے آخر وچ دکھائے گئے کرداراں دے ناواں دے انہاں د‏‏ی اچھی عکاسی کيتی گئی۔ جس نے جیکی چین نو‏‏ں اپنے آنے والی فلماں وچ ايس‏ے طرح دے مواد شامل کرنے د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی ۔
سن 1985ء وچ دا پروٹیكٹر فلم د‏‏ی ناکامی دے بعد، جیکی چین نے عارضی طور اُتے امریکی فلم انڈسٹری وچ گھسنے د‏‏ی کوشش چھڈ دتی تے واپس ہانگ کانگ د‏‏ی فلماں اُتے اپنی توجہ مرکوز کردتی۔ ہانگ کانگ وچ واپس پرتن اُتے جیکی چین د‏‏ی فلماں، مشرقی ایشیا وچ زیادہ تو‏ں زیادہ ناظرین تک پہنچنے لگی تے شروع شروع وچ فائدہ مند جاپانی مارکیٹ وچ اس د‏ی فلماں نو‏‏ں کافی کامیابی ملی۔ جس وچ دا ینگ ماسٹر(1980ء) تے ڈریگن لارڈ (1982ء ) شامل سی۔ دتی ینگ ماسٹر نے بروس لی د‏‏ی طرف تو‏ں بنائے گئے باکس آفس دے پچھلے ریکارڈ نو‏‏ں توڑ دتا تے جیکی چین نو‏‏ں ہانگ کانگ د‏‏ی فلماں دا ٹاپ اسٹار بنا دتا۔ جیکی چین نے اپنے اوپیرا اسکول دے دوستاں سامو ہنگ تے یوئن بیاو دے نال بوہت سارے ایکشن کامیڈی فلماں نو‏‏ں بنایا۔ انہاں تِناں نے پہلی بار سن 1983ء وچ پروجیکٹ اے وچ اک نال اداکاری د‏‏ی جس نے تیسرے سالانہ ہانگ کانگ فلم ایوارڈ ز وچ سب تو‏ں بہتر ایکشن ڈیزائن ایوارڈ جِتیا۔ اگلے دو سالاں وچ وہ، تھری برادرز" [تِناں بھائی]، وهيلز آن ميلز تے لکی ستارے وچ دکھادی دیے۔
سن 1985ء وچ ، جیکی چین نے پولیس اسٹوری نامی اپنی پہلی فلم بنائی، ایہ ایکشن کامیڈی فلم امریکی فلم انڈسٹری وچ وی پسند کيتی گئی۔ جس وچ جیکی چین نے اپنے اسٹنٹ دکھائے۔ سن 1986ء دے ہانگ کانگ فلم ایوارڈز وچ اسنو‏ں "بہترین فلم" قرار دتا گیا۔ سن 1987ء وچ ، چین نے آرمر آف گاڈ نامی فلم وچ ، انڈیانا جونز د‏‏ی طرح اک کردار ایشین ہاک دا کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم، جیکی چین د‏‏ی ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ہوم باکس آفس ہٹ سی جس نے کل 35 ملین ہانگ کانگ ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔
فلماں دے سلسلے تے ہالی وڈ وچ کامیابی: سال 1988-1998ء
سن 1988ء وچ چین نے ڈریگنز فار ایور نامی فلم وچ سامو ہنگ تے یوئن بیاو دے نال آخری بار اداکاری کيتی۔ ہنگ نے کوری یوئن دے نال شریک ہدایت د‏‏ی تے اس فلم وچ ویلن دے کردار یوئن واہ نے ادا کيتا۔ ایہ دونے وی چائنا ڈراما اکیڈمی دے ساتھی گریجوئیٹ سن ۔ سن 1980ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ تے 90 د‏‏ی دہائی دے شروع وچ ، پولیس اسٹوری دے دوسری فلم پولیس اسٹوری 2 دے کامیاب سلسلے وچ اداکاری د‏‏ی جسنو‏ں سن 1989ء دے ہانگ کانگ فلم ایوارڈ وچ سب تو‏ں بہتر ایکشن کوریوگرافی دا ایوارڈ حاصل ہويا۔ اس دے بعد د‏‏ی آرمر آف گاڈ 2 : آپریشن کونڈر تے پولیس کہانی 3 دے لئی جیکی چین نے 1993ء دے گولڈن ہارسٹ فلم فیسٹول وچ سب تو‏ں بہتر اداکار دا ایوارڈ جِتیا۔ 1994ء وچ ، جیکی چین نے ڈرنکین ماسٹر 2 وچ وونگ فیي ہنگ دے اپنے کردار د‏‏ی دوبارہ تکرار د‏‏ی جسنو‏ں ٹائم میگزین دے آل ٹائم 100 موویز وچ درج کيتا گیا۔ اس دے بعد پولیس اسٹوری 44: فرسٹ اسٹرائیک نے جیکی چین نو‏‏ں زیادہ ایوارڈ تے باکس آفس وچ کامیابی دلائی۔ لیکن غیر ملکی بازاراں وچ اس نے اِنّا چنگا رسپانس نئيں آیا، جیکی چین نے سن 1990ء د‏‏ی دہائی وچ ہالی وڈ وچ دوبارہ قدم جمانے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن مستقب‏‏ل د‏‏ی کردار وچ ٹائپ كاسٹ ہونے تو‏ں بچنے دے لئی اس نے ہالی وڈ د‏‏ی فلماں وچ ویلن دے کردار ادا کرنے د‏‏ی ابتدائی تجاویز نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔ مثال دے طور پر، سلویسٹر اسٹائلون نے اسنو‏ں ڈیمولشن مین نامی سائنس فکشن فلم وچ سائمن فینکس نامی اک مجرم دا کردار ادا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی، جیکی چین نے انکار کر دتا تے اس دے کردار نو‏‏ں ویزلی اسنائپس نے منظور ک‏ر ليا۔
فلم رمبل انہاں دا برونکس دے دنیا بھر وچ ریلیز ہونے دے نال ہی نال 1995ء وچ جیکی چین نو‏‏ں آخر کار ہالی ووڈ مارکیٹ وچ اپنے پیر جمانے وچ کامیابی ملی، جس دے تحت اس نے امریکا وچ اوہ مقام حاصل ک‏ر ليا جو ہانگ کانگ فلمی ستارےآں دے لئی نایاب سی۔ رمبل انہاں دا برونکس د‏‏ی کامیابی دے بعد 1996ء وچ پولیس اسٹوری 3 : دا سپر کوپ جو امریکا وچ سپركوپ دے عنوان تو‏ں ریلیز ہوئی، جس نے کل 16،270،600 امریکی ڈالر د‏‏ی کمائی کيتی۔ جیکی چین نو‏‏ں پہلی بار بلاک بسٹر کامیابی تب ملی جدو‏ں اس نے کرس ٹککر دے نال 1998ء د‏‏ی بین الاقوامی ایکشن کامیڈی رش آور وچ شریک اداکاری کی، جس نے صرف امریکا وچ 130 ملین ڈالر د‏‏ی کمائی کيتی۔ اس فلم نے جیکی چین نو‏‏ں ہالی وڈ وچ وی اک اسٹار بنا دتا۔ امریکی عوام وچ ہور مقبولیت پانے دے لئی جیکی چین نے جیف یانگ دے نال مل ک‏ے آئی ایم جیکی چین دے عنوان تو‏ں اپنی سوانح عمری وی لکھی۔
ڈرامائی تبدیلی: سال 1999ء تو‏ں 2007ء
1998ء وچ ، جیکی چین نے گولڈن ہارویسٹ [Golden Harvest] دے لئی اپنی آخری فلم، ہو ایم آئی ؟ نو‏‏ں ریلیز کيتا۔ 1999ء وچ گولڈن فصل نو‏‏ں چھڈنے دے بعد، اس نے گورجیس نامی اک رومانٹک کامیڈی فلم وچ اداکارہ شو قی دے نال کم کيتا، ایہ فلم زیادہ تر نجی تعلقات اُتے مبنی سی اس وچ ایکشن مناظر بوہت گھٹ سن ۔ اس دے بعد جیکی چین نے 2000ء وچ جیکی چین اسٹنٹ ماسٹر نامی اک پلے اسٹیشن گیم بنانے وچ مدد کيت‏ی جس دے لئی اس نے اپنی آواز ریکارڈ کروائی تے موشن پکچر دا مظاہرہ کيتا۔
2000ء وچ شنگھائی نون، سن 2001ء وچ رش آور 2 تے 2003ء وچ شنگھائی نايٹس مسلسل کامیاب ہونے دے باوجود، ہالی وڈ وچ محدود سطح دے کردار اں تے فلم بنانے دے عمل وچ آزادی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ چین ہالی ووڈ تو‏ں مایوس ہوئے گیا۔ 2003ء وچ گولڈن ہارویسٹ د‏‏ی فلم انڈسٹری تو‏ں پِچھے ہٹ جانے دے بود جیکی چین نے ایمپیرر ملٹی میڈیا گروپ دے نال مل ک‏ے JCE موویز لمیٹڈ نامی اپنی اک فلم پروڈکشن کمپنی د‏‏ی شروعات کيتی۔ اس دے بعد تو‏ں اس د‏ی فلماں وچ مسلسل بے شمار ڈرامائی انداز تو‏ں فلمایا نيں جو باکس آفس اُتے اپنی کامیابی نو‏‏ں برقرار رکھے ہوئے نيں۔ مثال دے طور پر، نیو پولیس اسٹوری ( 2004ء)، دا متھ (2005ء) تے ہٹ فلم، روب بی ہڈ (2006ء)۔ اس دے بعد جیکی چین نے اگست 2007ء وچ رش آور 3 نو‏‏ں ریلیز کيتا، اس نے 255 ملین ڈالر د‏‏ی کمائی کيتی۔ پر، ہانگ کانگ وچ اس نے بہت خراب کارکردگی دا مظاہرہ کيتا تے اپنے ابتدائی ہفتے دے دوران اس نے صرف 3.5 ملین ہانگ کانگ ڈالر د‏‏ی کمائی کيتی۔
نويں تجربات تے انداز وچ تبدیلی : سال 2008ء–اب تک
جیکی چین نے دا فاربیڈن کنگڈم وچ ساتھی چینی اداکار جیٹ لی دے نال پہلی مرتبہ فلم وچ کم کيتا۔ جسنو‏ں اپریل 2008ء وچ ریلیز کيتا گیا۔ جیکی چین نے ڈریم ورکس اینی میشن د‏‏ی فلم، کنگ فو پانڈا وچ ماسٹر منكی نامی کردار نو‏‏ں اپنی آواز دتی جسنو‏ں جون 2008ء وچ ریلیز کيتا گیا تے اس وچ اس دے نال جیک بلیک، ڈسٹن ہفمین تے انجیلینا جولی نے وی کم کيتا۔ اس دے علاوہ، جیکی چین نے مصنف و ہدایت کار انتھونی سزیٹو د‏‏ی فلم، وشو دے لئی اک مشیر دے طور اُتے معاونت کی، جو ہن 2008ء وچ ریلیز ہوئی۔ اس فلم وچ سامو ہنگ تے وانگ ویجی، باپ تے بیٹے دے کردار وچ نظر آئے۔
نومبر 2007ء وچ ، جیکی چین نے ڈائریکٹر، ڈیریک یی دے نال شنجوكو ایکسیڈینٹ د‏‏ی فلم بندی شروع د‏‏ی جس مین جیکی چین نو‏‏ں جاپان وچ اک چینی تارکین وطن دے کردار وچ دكھلايا گیا ا‏‏ے۔ اس فلم نو‏‏ں 2 اپریل 2009ء نو‏‏ں ریلیز کيتا گیا۔ جیکی چین دے بلاگ دے مطابق، شنجوكو ایکسیڈینٹ نو‏‏ں مکمل کرنے دے بعد چین اک فلم د‏‏ی ہدایت چاہندا اے جسنو‏ں اس نے کئی سالاں تو‏ں نئيں کيتا، امید اے کہ ایہ فلم، آرمر آف دتی گاڈ سیریز دا تیسری سلسلہ کيتا جائے گا تے اس دا عنوان، آرمر آف دتی گاڈ 3: چائہور زوڈيك ہوئے گا۔ جیکی چین نے دسیا کہ اوہ اس د‏ی فلم بندی جلد ہی شروع کريں گا لیکن بعض وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اوہ اس پروجیکٹ نو‏‏ں شرعو نئيں کرسکا۔ جیکی چین نے اکتوبر دے آخر وچ نیو میکسیکو وچ دا اسپائی نیکسٹ ڈور نامی اپنی اگلی فلم د‏‏ی شوٹنگ شروع کيتی۔ جس وچ ، جیکی چین اک خفیہ ایجنٹ دا کردار ادا کردا اے جس دے راز دا پردہ فاش ہوئے جاندا اے جدو‏ں اوہ اپنی گرل فرینڈ دے بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے لگدا ا‏‏ے۔ 22 جون 2009ء کو، بیجنگ وچ دا کراٹے کڈ دا فلم بندی شروع کرنے دے لئی چین نے لاس اینجلس چھڈ دتا جو 1984ء د‏‏ی اصل فلم دا اک ری میک سی۔ اس فلم وچ جیکی چین نے مسٹر ہان دا کردار ادا کيتا اے جو اک لڑکے نو‏‏ں اپنے اسکول دے بدمعاش لڑکےآں تو‏ں لڑنے د‏‏ی تربیت کردا ا‏‏ے۔ اس فلم وچ لڑکے دا کردار مشہور ہالی ووڈ اداکار ول اسمتھ دے بیٹے جیڈن اسمتھ نے کيتا سی۔
جیکی چین د‏‏ی اگلی فلم شاؤلین سی جس وچ اس نے ایم معبد دے باورچی دا کردار نبھایا سی۔ اس دے بعد کنگ فو پانڈا 2 ریلیز ہوئی۔ جیکی چین د‏‏ی 100واں فلم 1911ء ریولوشن سی جو 21 ستمبر 1911ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ جس وچ جیکی چین دے بیٹے ورگی چین نے وی کم کيتا۔ جیکی چین نے اپنے نامکمل پروجیکٹ آرمر آف گاڈ 3: چائہور زوڈیک اُتے دوبارہ کم شروع کيتا جو چائہور زوڈیک دے ناں تو‏ں 12 دسمبر 2012(12.12.12) نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ 2013ء وچ جیکی چین د‏‏ی فلم پولیس اسٹوری 2013ء تے 2014ء وچ ڈریگن بلیڈ ریلیز ہوئی۔
حوالے
َ
باہرلے جوڑ
جیکی چین، انٹرنیٹ مووی ڈیٹا ویہہ پر