cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تغلب
عباسی دور
عباسی خلیفہ المنصور ( دور. ۷۵۴-۷۷۵ ) نے ہشام بن عمرو نو‏‏ں دوبارہ سندھ وچ تفویض کيتا ۔ [۱۲] خلیفہ المہدی ( r. 775-785 ) نے ہشام د‏‏ی جگہ اپنے بھائی بسطام نو‏‏ں مقرر کیا، اس تو‏ں پہلے کہ بعد وچ اُدھر بایجان نو‏‏ں دوبارہ تفویض کيتا جائے ۔ [۱۲] ہشام تے بسطام دونے مسلما‏ن سن ۔ اک ہور تغلبی مسلما‏ن، عبد الرزاق ابن عبد الحامد نے ۷۹۳ دے موسم گرما وچ بازنطینیاں دے خلاف اک عباسی مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی ۔ یا العدویہ نو‏‏ں جزیرہ وچ سیاسی اہمیت حاصل ہوئی۔[۱۲] انہاں دے ارکانہاں وچو‏ں اک، الحسنابن عمر ابن الخطاب کو۸۱۳ وچ خلیفہ الامین نے موصل دا گورنر مقرر کيتا سی۔ جوشام ڈویژن دے عطاب لائن وچو‏ں، خلیفہ المامون (ر. ۸۱۳-۸۳۳)کے تحت دیار ربیعہ دا گورنر بنیا۔ [۱۲] طوق دے بیٹے مالک ابن طوق نے خلیفہ الواثق ( ر. ۸۴۲-۸۴۷ ) تے المتوکل ( ر. ۸۴۷- ) دے تحت جند دمشق (ضلع دمشق) تے جند الاردن (ضلع اردن) دے گورنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ۸۶۱)۔ بعد وچ اس نے فرات دے قلعے دے شہر الرحبہ (جدید مایادین ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ [۱۴]
ہمدانی خاندان
اصل مضمون: ہمدانی خاندان
۸۸۰ د‏‏ی دہائی وچ ، عدی تغلب دے اک رکن، حمدان بن حمدون ، نے خلیفہ المتعد دے خلاف خارجیاں د‏‏ی بغاوت وچ شمولیت اختیار کيتی ۔ [۱۵] اس وقت ہمدان دے پاس جزیرہ وچ کئی قلعے سن جنہاں وچ ماردین تے اردمشت شام‏ل سن ، لیکن ۸۹۵ وچ عباسیاں نے سابق اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اس دے بعد حمدان دے بیٹے حسین نے اردمشت نو‏‏ں ہتھیار ڈال کر المتعد د‏‏ی فوجاں وچ شمولیت اختیار کيتی۔ [۱۵] ہمدان نے موصل دے باہر عباسیاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے اسنو‏ں قید کر دتا گیا، لیکن المتدید دے نال حسین دے اچھے دفاتر نے ہمدان نو‏‏ں معافی حاصل کر لئی۔ [۱۵] حسین نے Dulafids دے خلاف عباسی مہمات د‏‏ی قیادت د‏‏ی یا انہاں وچ حصہ لیا ۔خلیفہ المکتفی (ر. ۹۰۲-۹۰۸) دے دور وچ قرامطین تے تلونید ، لیکن ۹۰۸ وچ عبداللہ ابن المعتز نو‏‏ں خلیفہ بنانے د‏‏ی سازش وچ حصہ لینے د‏‏ی وجہ تو‏ں فضل تو‏ں گر گئے ۔ [۱۵] حسین دے بھائی ابو' l حیا عبداللہ (۹۰۵-۹۱۳ تے ۹۱۴-۹۱۶ وچ موصل دے گورنر)، ابراہیم (۹۱۹ وچ دیار ربیعہ دے گورنر)، داؤد (۹۲۰ وچ دیار ربیعہ دے گورنر) تے سعید عباسیاں دے وفادار رہے تے حسین نو‏‏ں بالآخر معافی مل گئی تے اوہ ۹۱۰ وچ دیار ربیعہ دا گورنر مقرر ہويا ۔ ، ۹۲۹ وچ اپنی موت تک خدمت کردے رہ‏‏ے۔[۱۵]
ابو الحیجہ د‏‏ی موت دے بعد، اس دے بیٹے ناصر الدولہ ، جو موصل وچ اپنے والد دے نائب حکمران دے طور اُتے حکومت کردے سن، نے اس شہر د‏‏ی گورنری حاصل کرنے دے لئی جدوجہد کيتی۔ [۱۶] اس د‏ی حکمرانی کيت‏ی مخالفت اس دے چچا سعید تے نصر، بنو حبیب (اک حریف طبلبی قبیلہ) تے خلیفہ المقتدر ( ر. ۹۰۸-۹۲۹ ) نے کيتی۔ [۱۶] ۹۳۵ تک، ناصر الدولہ انہاں اُتے غالب آ گیا سی تے خلیفہ الرعدی (ر. ۹۳۴-۹۴۰) د‏‏ی طرف تو‏ں موصل تے جزیرہ دے تِناں صوبےآں، یعنی دیار ربیعہ، دیار مضار تے دا گورنر مقرر کيتا گیا سی۔ دیار بکر ۔ [۱۶]اس سال بنو حبیب، جنہاں د‏‏ی تعداد ۱۲٬۰۰۰ گھڑ سوار تے انہاں دے خاندان سن، ہمدانی حکومت والے نسیبین نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے بازنطیم چلے گئے۔ انہاں نو‏ں سرحد دے نال زمیناں ونڈ دتیاں گئیاں تے بازنطینیاں د‏‏ی طرف تو‏ں جانور تے ہور تحائف دتے گئے، جو سرحد دے نال نال اپنی افرادی قوت نو‏‏ں دبانا چاہندے سن ۔ اس دے بعد، حبیب نے ہر سال کٹائی دے وقت سرحد دے اسلامی حصے، خاص طور اُتے دیار مدر اُتے چھاپہ ماریا تے حسن زیاد تے حسن منصور دے قلعےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ [۱۷]
۹۴۲ وچ ، ناصر الدولہ عباسی خلافت دا موثر حکمران بن گیا ایتھ‏ے تک کہ اگلے سال اس دے باغی ترک افسر، توزون نے اسنو‏ں شکست دے دی۔ [۱۶] ناصر الدولہ نو‏‏ں انہاں دے بیٹےآں نے ۹۶۷ وچ موصل تے جزیرہ دے گورنر دے طور اُتے معزول کر دتا سی۔ [۱۶] صوبہ ۱۰۰۲ تک ہمدانیاں دے ہتھ وچ رہیا۔ [۱۶] ايس‏ے دوران ناصر الدولہ دے بھائی سیف الدولہ نے اس د‏ی بنیاد رکھی۔ ۹۴۵ وچ حلب تے شمالی شام د‏‏ی ہمدانی امارت۔ [۱۸] اس د‏ی اولاد اس وقت تک امارت اُتے حکومت کردی رہے گی جدو‏ں تک کہ غلام (غلام سپاہی)، لولو الکبیر ۱۰۰۲ وچ معزول نہ ہو جائے۔ [۱۹]ہمدانیاں نے ریاست دے معاملات دے لئی اپنے تغلیبی قبائلیاں اُتے انحصار نئيں کیا، بلکہ فوجی تے مالیا‏تی امور دے لئی غیر عرب غلامان تے بیوروکریٹس اُتے انحصار کيتا۔ ہمدانی خاندان دے ابتدائی سالاں دے بعد، تغلب، ۷واں صدی د‏‏ی مسلماناں د‏‏ی فتوحات تو‏ں پہلے تے اس دے بعد خطے وچ قائم ہونے والے بوہت سارے عرب قبیلے د‏‏ی طرح، "غائب ہو گیا"۔ [۲۰]
مذہب
اموی دور (۶۶۱-۷۵۰) تے عباسی دور (۸واں صدی) دے اوائل وچ تغلیبی قبیلے د‏‏ی بوہت گھٹ تعداد نے اسلام قبول کیا، بشمول کوفہ د‏‏ی چھوٹی تغلبی برادری، کناسرین دے کچھ قبیلے تے مشہور شخصیتاں، جداں اموی درباری شاعراں کا۔ ب ابن جویل تے عمیر بن شیام۔ [۱۲] اس دور وچ اکثریت عیسائی رہی۔ [۱۲] بعد وچ عباسی دور وچ ، ۹واں صدی وچ ، تغلیبی قبائلیاں د‏‏ی نمایاں تعداد نے اسلام قبول کيتا تے ریاست وچ اعلیٰ عہدہ حاصل کيتا۔ [۱۲] بظاہر، تغلب د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے اسلام وچ تبدیلی ۹واں صدی دے دوسرے نصف وچ المعتصم (r. 833-842) دے دور وچ ہوئی۔ [۸]اسی وقت دے قریب، مالک ابن طوق نے الاختل دے پڑپو‏تے سہل بن بشر نو‏‏ں اختل د‏‏ی تمام اولاداں دے نال اسلام قبول کرنے اُتے آمادہ کيتا۔ [۸] بنو حبیب نے ۹۳۵ وچ عیسائیت اختیار کيتی جدو‏ں اوہ بازنطیم وچ چلے گئے۔ مؤرخ آسا ایگر نے تبصرہ کیا، "یہ خیال کہ انہاں نے [بنو حبیب] نے عیسائیت اختیار کيتی، صرف جزوی طور اُتے درست ہو سکدا اے، کیونجے بوہت سارے لوکاں نے ہن وی اپنی عیسائی ماضی د‏‏ی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھیا ہويا ا‏‏ے۔" [۲۱]
حوالے
گٹھ:بنو تغلب گٹھ:شام دے قبیلے گٹھ:عراقی قبیلے گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:ربیعہ (قبیلہ)
تہذیباں دا مکالمہ
تہذیباں دے مکالمے دا نظریہ دو حواس وچ استعمال ہُندا اے: عمومی معنےآں وچ اک نظریہ تے بین الاقوامی تعلقات وچ اک نظریہ (اک مخصوص معنی وچ )۔
عمومی معنےآں وچ ، بطور "نظریہ" ، متعدد لوکاں د‏‏ی مشابہت تے اس دے بعد مختلف عنوانات ، جداں ثقافتاں دا مکالمہ تے تہذیباں دا مکالمہ تے مذاہب دا مکالمہ (ملاحظہ ہسٹری سیکشن) ا‏‏ے۔
اک مخصوص معنےآں وچ ، بین الاقوامی تعلقات دے میدان وچ علمی نظریات واضح طور اُتے سیمیول ہنٹنگٹن دے اک ہور مضمون دے جواب وچ اک مضمون اے جس دا ناں تہذیباں وچ تصادم اے ، جو 1980 د‏‏ی دہائی وچ تجویز کيتا گیا سی۔ ایہ نظریہ اکیڈمی تک ہی محدود نئيں سی تے عملی سیاست وچ سفارتکاری دا اک نظریہ سی جسنو‏ں اسلامی انقلاب تو‏ں پہلے فرح دیبا نے تجویز کيتا سی تے انقلاب دے بعد صدارت دے دوران خاتمی حکومت نے پیروی کيت‏ی سی ، لیکن دانشورانہ حق دا احترام کیتے بغیر۔
تریخ
انجمن صفاخانہ مذاہب دے وچکار بحث و مباحثے دے لئی اصفہان دے جولفا محلہ(اصفہان آرمینیائی محلہ) وچ اک جگہ رہی ا‏‏ے۔ جس نو‏‏ں جناب نجفی اصفہانی تے جناب نور اللہ نجفی اصفہانی نے 1281 ہجری وچ جمادی الثانی 1320 ھ تے 1902 ء وچ قائم کيتا گیا سی۔ ایہ اوہ جگہ سی جتھ‏ے عیسائی مشنریاں تے مسلماناں دے نمائندےآں نے بحث کردے سن ۔ ایہ مقام مذاہب تے تہذیباں دے وچکار مکالمے دے پہلے مراکز وچو‏ں اک سی۔
پہلوی دور وچ
ایران وچ تہذیباں دے وچکار مرکزی مکالمہ طے کرنے دا اقدام پہلوی دور دا اے ۔ انہاں سالاں وچ ، داریوش شایگان ، حسین ضیائی تے روژہ گارودی نے ، فرح پہلوی د‏‏ی حمایت تو‏ں ، سبھیاچار دے مکالمے دے لئی ثقافتی فاؤنڈیشن د‏‏ی بنیاد رکھی ۔ داریوش شایگان نے انقلاب دے بعد محمد خاتمی دے نظریہ کی وی حمایت د‏‏ی ، جس وچ انہاں دے خیالات تو‏ں متعلق خیالات سن ۔
اسی وقت ، روژہ گارودی نے 1977 وچ اک مکالمہ برائے رہتل دے عنوان تو‏ں اک کتاب شائع کيتی۔ ایہ منصوبہ اقوام عالم د‏‏ی تفہیم دے لئی اک گراؤنڈ بنانے دا مطالبہ سی تے اج دنیا دے مغربی تسلط د‏‏ی تنقید سی۔ روژہ گارودی مغرب نو‏‏ں اک ایداں دے عنصر دے طور اُتے دیکھدے نيں جو قانون دے لئی نقصان دہ اے تے کسی چیز تے بربادی دا وعدہ نئيں کردا ، جو اس د‏ی زندگی دے اس دور وچ اے جو آہستہ آہستہ تباہی تے بربریت د‏‏ی طرف جارہیا ا‏‏ے۔
اسلامی جمہوریہ دے دور وچ
تہذیباں دے تصادم دا نظریہ ہنٹنگٹن نے 1992 وچ اک لیکچر وچ تے بعد وچ 1993 وچ اک مضمون وچ پیش کيتا سی۔ ایہ مضمون بہت مشہور سی تے بعد وچ آنے والے مضامین نے اس دا بہت حوالہ دتا سی۔ ہنٹنگٹن دا نظریہ فرانسس فوکیوما کی تریخ تے آخری انسان دے عنوان تو‏ں اک کتاب دے جواب وچ سی۔ ہنٹنگٹن نے بعد وچ 1996 وچ اک کتاب وچ اس نظریہ نو‏‏ں تیار کيتا تے شائع کيتا۔ تہذیباں دا تصادم ہنٹنگٹن تو‏ں پہلے تیار کيتا گیا سی: 1946 وچ البرٹ کیموس ، 1990 وچ برنارڈ لیوس تے باسیل میتھیوز د‏‏ی اک 1926 وچ (مین مشرق وسطی) د‏‏ی کتاب وچ ۔ دوسرے تھیورسٹس ، جداں ٹونی بلینکٹن نے ہنٹنگٹن دے نظریہ دے جواب وچ نظریات تجویز کیتے ني‏‏‏‏ں۔
یہ نظریہ محض تحقیق تے رائے وچ نئيں رہیا سی تے خاتمی د‏‏ی حکومت وچ اس د‏ی حکومت کیت‏‏ی سفارت کاری وچ اک سیاسی نظریہ دے طور اُتے استعمال ہُندا سی۔ اس دے نتیجے وچ ایران دے نال بین الاقوامی تعلقات وچ بہتری آئی تے سفارت کاری وچ بہتری آئی تے عالمی برادری نے اسنو‏ں خوب پزیرائی دی۔
اصطلاح "رہتل دا مکالمہ" اقوام متحدہ دے 2001 دے اعلان وچ "تہذیباں دے مکالمے دا سال" دے ناں تو‏ں منسوب ہونے دے بعد مشہور ہوئے گئی۔ فیر ، فروری 1998 وچ ، ایرانی حکومت نے رہتل دے مکالمے تو‏ں متعلق سرگرمیاں نو‏‏ں مربوط کرنے دے لئے ، متذکرہ گفتگو برائے بین الاقوامی مرکز قائم کيتا۔
اس نظریہ دا مضمون 2001 وچ تھر-نو پبلی کیشنز کتاب مکالمہ متمدن وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔
تہذیباں دے مکالمے دے سید محمد خاتمی دے نظریہ دا مواد
خاتمی نے ایہ نظریہ یونیسکو ، اقوام متحدہ تے مکالمہ برائے رہتل د‏‏ی کتاب وچ لیکچرز دے دوران پیش کيتا۔ ایہ نظریہ 1990 د‏‏ی دہائی وچ سموئیل ہنٹنگٹن دے تہذیباں دے تصادم دے نظریہ دے جواب وچ اے (اُتے ملاحظہ کرن)
خاتمی نے اپنی کتاب مکالمہ برائے تہذیب وچ کہیا اے:
6 اپریل 2005 نو‏‏ں یونیسکو - پیرس وچ مکالمہ برائے رہتل فورم وچ سیاست داناں تے دانشوراں دے اجتماع وچ مسٹر خاتمی د‏‏ی تقریر دا عنوان "رہتل و سبھیاچار دا مکالمہ ، تشدد ، دہشت گردی تے جنگ تو‏ں انکار" ا‏‏ے۔
تہذیباں دے مکالمے دے لئی بین الاقوامی مرکز
تہذیباں دے مکالمے دا بین الاقوامی مرکز 1998 وچ ایران وچ قائم اک ایسا ادارہ سی ، جس د‏‏ی سربراہی ایران دے اس وقت دے صدر ، محمد خاتمی نے کيت‏ی سی ۔
محمد خاتمی د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی 53ويں جنرل اسمبلی (ستمبر 1998) وچ "رہتل دے مکالمے دا سال" دے طور اُتے 2001 وچ اندراج دے تجویز د‏‏ی منظوری نے ایران وچ اس مرکز دے قیام د‏‏ی تحریک پیدا کيتی۔
اپنے پہلے دورہ امریکا دے دوران تے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی تو‏ں خطاب دے دوران ، محمد خاتمی نے "تہذیباں دے تصادم" د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے "تہذیباں دے تصادم" د‏‏ی مخالفت کيتی ، جس دا اقوام متحدہ دے ممبراں نے خیرمقدم کيتا۔
اس مرکز دا مقصد "رہتل دے مکالمے دے نظریہ د‏‏ی ترقی دے لئی تمام تنظیماں ، سرکاری تے غیر سرکاری مراکز د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں مربوط کرنا سی۔"
محمد جواد فرید زادہ تہذیبی مکالمہ دے بین الاقوامی مرکز دے پہلے سربراہ دے طور اُتے مقرر ہوئے سن ۔ تھوڑی دیر بعد ، اس نے عطا اللہ مہاجرانی د‏‏ی جگہ لئی۔ انہاں د‏‏ی صدارت زیادہ عرصہ تک نہ چل سکی تے انہاں دے استعفیٰ دے بعد ، محمود بوروجیردی نو‏‏ں مرکز دا نواں سربراہ مقرر کيتا گیا۔
رہتل دا مکالمہ سنٹر نو‏‏ں بالآخر دسمبر 2007 وچ اس وقت دے صدر ، محمود احمدی نژاد نے ، صدر د‏‏ی نگرانی وچ ، تمام سہولیات تے افرادی قوت دے نال ، نیشنل سنٹر فار گلوبلائزیشن اسٹڈیز دے نال ملیا دتا سی تے اس د‏ی سربراہی اسفندیار رحیم مشائی نے کيت‏ی سی ۔ روحانی حکومت دا نیشنل سینٹر برائے گلوبلائزیشن اسٹڈیز سینٹر فار اسٹریٹجک اسٹڈیز دے نال ضم ہوئے گیا۔
دنیا وچ
دنیا وچ : دنیا وچ متعدد تنظیماں ایسی ہی عنوانات د‏‏ی حامل ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، سنٹر فار انٹر کلچرل ڈائیلاگ ایوارڈ پیش کردا اے ، جس وچ گلوبل ڈائیلاگ پرائز وی شامل ا‏‏ے۔ ایران وچ ، پہلوی عہد وچ سبھیاچار فاؤنڈیشن برائے مکالمہ برائے سبھیاچار دے ناں تو‏ں اک فاؤنڈیشن قائم کيتی گئی سی۔
باہرلے جوڑ
تہذیباں دے مکالمے تو‏ں متعلق حسن عباسی دے متنازع تبصرے
گٹھ:سیاسی نظریات گٹھ:نظریہ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:بین الثقافتی معاشرہ گٹھ:تہذیباں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:بین المذاہبی
تونچتو ایژوتچن
تونچتو رامانجن ایژوتچن (، ) سولہويں صدی عیسوی دے ملیالم شاعر تے ماہرِ لسانیات سن ۔ اوہ دیوی دیوتاواں د‏‏ی حمد و ثنا دے لئی شاعری کیتا کردے سن ۔ تونچتو بھارتی صوبہ کیرلا تے متحدہ عملداری لکشادیپ وچ بولی جانے والی بولی ملیالم تے ملیالم ادب جدید دے معمار سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔
سوانح حیات
تونچتو رامانجن ایژوتچن موجودہ بلدیہ تِرور دے نزدیک تریکنڈیور وچ پیدا ہوئے۔ اپنی بیٹی د‏‏ی پیدائش دے بعد تونچتو رامانجن ایژوتچن نے سنیاسی بننے تے جنوبی ہندوستان بھر وچ گھومنے تو‏ں پہلے موجودہ دور دے چٹور، پالگھاٹ وچ مٹھ قائم کیتا۔ مگر کچھ لوکاں دا مننا اے کہ انہاں نے کدی شادی کيتی ہی نئيں بلکہ اوہ زندگی بھر مجرد رہ‏‏ے۔ "അദ്ദേഹം(എഴുത്തച്ഛൻ) ബ്രഹ്മചാരിയായിരുന്നു എന്ന് ഒരുകൂട്ടരും ഗൃഹസ്ഥാശ്രമി ആയിരുന്നുവെന്ന് മറ്റൊരു കൂട്ടരും വിശ്വസിക്കുന്നു. ഗൃഹസ്ഥാശ്രമി ആയിരുന്നുവെന്നതിന്നു അനുകൂലമായ സാഹചര്യതെളിവുകളൊന്നും കാണാനില്ല മറിച്ച് സന്യാസ ജീവിതമാണ് എഴുത്തച്ഛൻ നയിച്ചിരുന്നതെന്നതിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റ ചിറ്റൂരിലെ ആശ്രമവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളിലെ ധാരാളം പ്രയോഗങ്ങളും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. "അദ്ദേഹം(എഴുത്തച്ഛൻ) ബ്രഹ്മചാരിയായിരുന്നു എന്ന് ഒരുകൂട്ടരും ഗൃഹസ്ഥാശ്രമി ആയിരുന്നുവെന്ന് മറ്റൊരു കൂട്ടരും വിശ്വസിക്കുന്നു. ഗൃഹസ്ഥാശ്രമി ആയിരുന്നുവെന്നതിന്നു അനുകൂലമായ സാഹചര്യതെളിവുകളൊന്നും കാണാനില്ല മറിച്ച് സന്യാസ ജീവിതമാണ് എഴുത്തച്ഛൻ നയിച്ചിരുന്നതെന്നതിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റ ചിറ്റൂരിലെ ആശ്രമവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളിലെ ധാരാളം പ്രയോഗങ്ങളും സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ള പുരുഷന്നു വന്നുകൂടും നിജസൗഖ്യങ്ങളോക്കവേ എന്നും സത്സംഗംകൊണ്ടു ലഭിച്ചീടിന ഭക്തിയോടും തൽസേവാരതന്മാരാം മാനുഷർ മെല്ലെ മെല്ലെ ത്വന്മയാരചിതമാം സംസാരപാരാവാരം തന്മറുകരയേറിടുന്നു കാലം കൊണ്ടേ ത്വൽജ്ഞാനപരന്മാരാം മാനുഷ ജനങ്ങൾക്കു- ള്ള ജ്ഞാനം നീക്കുവൊരു സല്ഗുരു ലഭിച്ചിടും എന്നും പറയുന്ന എഴുത്തച്ഛൻ അധ്യാത്മകാചാര്യപദവിയിൽ ശിഷ്യഗണങ്ങൾക്കു ഉപദേശം നല്കിക്കൊണ്ടു ജീവിച്ചുവെന്നുതന്നെ കരുതാം. ഭക്തി സംയുക്തന്മാരാം യോഗീന്ദ്രന്മാർക്കു നൂനം ഹസ്തസംസ്ഥിതിയല്ലോ മുക്തിയെന്നറിഞ്ഞാലും എന്നും രമിച്ചുവസിച്ചോളം വിരക്തിവരുമെന്ന- തൊരുത്തൻ ധരിക്കേണ്ട വർധിക്കും ദിനം പ്രതി എന്നു രാമായണത്തിലും സേവിച്ചോളവും നന്നായ് വർധിച്ചു വരും കാമം എന്ന് ഭാരതത്തിലും എഴുതിയ മഹാത്മാവ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമിയായിരിക്കാനിടയില്ല എന്നേ പറയാൻ വയ്ക്കു."
ملیالم بولی وچ تونچتو رامانجن ایژوتچن دا حصہ غیر معمولی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اپنی تصنیفات دے ذریعے انہاں نے بولی وچ وڈی تبدیلیاں تے معیار بندی (standardization) متعارف کرانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے دو ہندو رزمیہ نظماں، راماین تے مہابھارت دا ملیالم بولی وچ ترجمہ کیتا تے نال ہی عام آدمی د‏‏ی آسانی دے لئی اس وچ سنسکرت تے دراوڑی زباناں د‏‏ی آمیزش کر دتی۔
تونچتو رامانجن ایژوتچن دے ہور اہ‏م کماں وچ ویٹلتو د‏‏ی بجائے سنسکرت تو‏ں ملدا جلدا حروف تہجی دا اک نظام، ملیالم دا 30 حروف والا رسم الخط تشکیل دینا وی شامل ا‏‏ے۔
کیرلا د‏‏ی حکومت د‏‏ی جانب تو‏ں سب تو‏ں اعلیٰ درجے دا ادبی اعزاز ”ایژوتچن پرسکارم“ کہلاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
تونچتو رامانجن ایژوتچن دے متعلق عمومی طور اُتے اتفاق اے کہ اوہ سولہويں صدی عیسوی دے سن ۔ شاعر و مؤرخ اولور ایس پرمیشورا ائیر نے دلیل دتی کہ اوہ سنہ 1495ء وچ پیدا ہوئے تے سنہ 1575ء تک حیات رہ‏ے، بعد وچ سی رادھا کرشنن نے وی اس موقف د‏‏ی تائید کيت‏ی، لیکن دوسرے اسکالر اس گل تو‏ں متفق نئيں نيں۔ تونچتو رامانجن ایژوتچن موجودہ بلدیہ ٹاون تِرور دے نزدیک تریکنڈیور، ملاپورم وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی غیر مبہم جائے پیدائش ہن تونچن پرمبو کہلاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:راماین دے مترجمین گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:ضلع ملاپورم دیاں شخصیتاں گٹھ:کیرلا دے شاعر گٹھ:ملیالم بولی دے مصنفاں گٹھ:ملیالم شاعر گٹھ:ملیالی شخصیتاں گٹھ:ہندو مصنفاں گٹھ:بھارتی لوک
شمال مغربی عرب عربی
بدوی عربی (Bedawi Arabic; لهجة بدوية) یا شمال مغربی عرب عربی (Northwest Arabian Arabic) عربی د‏‏ی تنوع اے جو بنیادی طور اُتے بدو بولدے نيں۔
پرتیہار راجپوت
پرتیہار خاندان اک اجیہا خاندان اے جسدی اصل اتے کئی مہان اتہاسکاراں نے کھوج کیتے جنہاں وچوں کجھ انگریز وی سن اتے اوہ اپنی محدود مانسککشمتاوانئتے بھارتی سماج دے ڈھانچے نوں نہیں سمجھن دے کارن اس خاندان دی اتپتی اتے کئی طرحاں دے ورودھابھاس اتپن کر گئے ۔ پرتیہار اک خالص کشتریء خاندان اے جنھے گرجرمقصد سے گجروں نوں کھدیڈنے اتے راج کرن دے کارن گرجرا بادشاہ دی وی اپادھ پائی ۔ [ 1 ]
بادشاہ راجا بھوج - پرتیہار خاندان دے مہان حکمران
منوں سمرتی وچ پرتیہار ، تیاگنا ، پڈھیار تناں شبداں دا استعمال ہویا ہن ۔ تیاگنا اک طرحاں سے کشترء شبد دا پریائے واچی اے ۔ کشترء خاندان دی اس شاخاں دے مول پرکھ بھگوان رام دے بھرا لکشمن منے جاندے ہن ۔ لکشمن دا اپنام ، پرتیہار ، ہون دے کارن اوہناں دے ونشج پرتیہار ، ہور ویلا وچ تیاگناکہلاواں۔ کجھ جگھاواں اتے ایہناں نوں اگنونشی دسیا گیا اے ، اتے ایہہ مولت: سوریاونشی ہن ۔ پرتھویراج فتح ، ہرکیلِ ڈرامہ ، للت وگرہ ڈرامہ ، ہمیر مہانکاوِ پرو ( اک ) راجا بھوج دی گوالیئر پرشستی وچ تیاگنا خاندان نوں سوریاونشی ہی لکھیا گیا اے | لکشمن دے پتّ انگد جو کہ کاراپتھ ( راجستھان اتے پنجاب ) دے حکمران سن ، اوہناں دے ونشج تیاگنا اے ۔ اس خاندان دیاں 126ویں پیڑھی وچ راجا ہرشچندر پرتیہار دا چرچہ ملدا اے ۔ ایہناں دی دوجی بیوی بھدرا سے چار پتّ سن ۔ جنہاں نے کجھ دھنسنگرہِ اتے اک فوج دا تنظیم کر اپنے پوروجاں دا راج ماڈوئپر نوں جت لیا اتے منڈور راج دا اساری کیتا ، جسدا راجا رپانی بنا ۔ اس دا پوتا ناگبھٹّ پرتیہار سی ، جو اجتّ ساہسی ، مہاتواکانکشی اتے غیر-معمولی جودھا سی ۔ اس خاندان وچ اگے چلکے ککک راجا ہویا ، جسدا راج پچھم بھارت وچ بلوان روپ سے ابھرکر ساہمنے آیا ۔ اتے اس خاندان وچ پہلاں الیکھنیی راجا ناگبھٹّ پہلاں اے ، جسدا راجدور 730 سے 760 منیا جاندا اے ۔ اسنے جالور نوں اپنی راجگڑھ بناکے اک طاقتور تیاگنا راج دی نیہہ پائی ۔ اس ویلے عرباں نے سندھ صوبہ جت لیا اتے مالوا اتے گرجراترا راجاں اتے حملہ کر دتا ۔ ناگبھٹّ نے ایہناں نوں صرف روکیا ہی نہیں ، ایہناں دے ہتھ سے سینندھن ، سراشٹر ، اجین ، مالوا بھڈوچ آدی راجاں نوں آزاد کرا لیا ۔ 750 وچ عرباں نے پھیر متحد ہوکے بھارت اتے حملہ کیتا اتے بھارت دی پچھم والا سیما اتے تراہِ - تراہِ مچا دتی ۔
لیکن ناگبھٹ کدھّ ہوکے گیا اتے تن ہزار سے اتے ڈاکواں نوں موت دے گھاٹ اتار دتا جسدے نال دیس نے راحتَ دی سانس لئی ۔ اسدے بعد اسدا پوتا وتسراج ( 775 سے 800 ) الیکھنیی اے ، جنھے تیاگنا سامراج دا پھلار کیتا ۔
اجین دے راج بھنڈِ نوں ہار کر اسنوں تیاگنا سامراج دا راجگڑھ بنایا ۔ اس ویلے بھارت وچ تن مہاطاقتاں وجود وچ سی ۔ تیاگنا سامراج - اجین راجا وتسراج ، 2 پال سامراج - گوڑ بنگال راجا دھرمپال ، 3 راشٹرکوٹ سامراج - دکھن بھارت راجا دھرو ۔
لیکن اسدے پتّ ناگبھٹّ دوسرا نے اجین نوں پھر بسایا ۔ اسنے کنوج اتے حملہ اسنوں پالوں سے کھوہ لیا اتے کنوج نوں اپنی پرمکھ راجگڑھ بنایا ۔ اسنے 820 سے 825 – 826 تک دس بھیاواہ لڑائی کیتے اتے مکمل اتری بھارت اتے حق کر لیا ۔ اسنے یونوں ، ترکوں نوں بھارت وچ پیر نہیں زمانے دتا ۔ ناگبھٹّ دا سماں اتم راج لئی مشہور اے ۔ اسنے 120 جلاشیوں دا اساری کرایا - لمی سڈکاں بنوائی ۔ اجمیر دا سروور اسی دی کریا اے ، جو اج پشکر تیرتھ دے نام سے مشہور اے ۔ اتھے تک کہ سابق دور وچ راجپوت جودھا پشپک سروور اتے ویر پوجے دے روپ وچ ناہڈراو ناگبھٹّ دی پوجا کر لڑائی لئی پرستھان کردے سن ۔ اسدی اپادھ “پرم بھٹارک مہاراج ربّ سی ۔
ناگبھٹّ دے پتّ رام چندر نے سامراج سرکھات رکھیا ۔ ایہناں دے بعد ایہناں دا پتّ اتہاس مشہور راجا بھوج سامراٹ بنا ، جسدا راج دور 836 سے 885 منیا جاندا اے ۔ تخت اتے بیٹھدے ہی بھوج نے سروپرتھم کنوج راج دی انتظام نوں چستدروست کیتا ، پرجا اتے ظلم کرن سامنتوں اتے رشوت کھان والے کم چور اہلکاراں نوں کٹھور روپ سے دنڈت کیتا ۔
وپار اتے کھیتی باڑی کم نوں انی سویدھاواں حاصل کیتیاں گئی کہ سارا سامراج دھندھانی سے ہرا بھرا اٹھیا ۔ بھوج نے پرتیہار سامراج نوں پیسہ ، دولت سے چرموتکرش اتے پہنچایا ۔ اپنے اتکرش دور وچ اسنوں بادشاہ راجا بھوج دی اپادھ ملی سی ۔ کئی کاویوں اتے اتہاس وچ اسنوں بادشاہ بھوج ، بھوجراج ، واراہوتار ، پرم بھٹارک ، مہاراج آدی وشیشناں سے ورنت کیتا گیا اے ۔ انھے وڈا اتے پھیلیا سامراج دا پربندھ اکلے بہت دور کنوج سے اوکھا ہو رہا سی ۔ خیر بھوج نے سامراج نوں چار بھجو وچ بانٹکر چار اپ راجدھانیاں بنائی ۔ کنوج - مکھ راجگڑھ ، اجین اتے منڈور نوں اپ راجدھانیاں اتے گوالیئر نوں ساتھی راجگڑھ بنایا ۔ [ 2 ]
پرتیہاروں دا ناگبھٹّ دے ویلے سے ہی اک راجکل سنگھ سی ، جس وچ کئی راجپوت راجیں شامل سن ۔ اتے راجا بھوج دے ویلے بندیلکھنڈ اتے کالجر منڈل اتے چندلوں نے حق جماں رکھیا سی ۔ بھوج دا تجویز سی کہ چندیل وی راج سنگھ دے میمبر بنے ، [ 2 ]
جسدے نال مکمل اتری پچھم والا بھارت اک وڈا شلے دے روپ وچ کھڈا ہو جاوے اتے یون ، ترک ، ہون آدشترواننوں بھارت داخلہ سے پوری طرحاں روکیا جا سکے ۔ اتے چندیل اسدے لئی تیار نہیں ہوئے ۔
اوڑک راجا بھوج نے کالنجر اتے حملہ کر دتا اتے اس کھیتر دے چندیلوں نوں ہرا دتا ۔
راجا بھوج پرم دیس بھگت سی اسنے پرن کیتا سی کہ اسدے جتے جی کوئی غیرملکی ویری بھارت زمین نوں اپاون نہیں کر پاویگا ۔ اسدے لئی اسنے سبھتوں پہلاں حملہ کر انھانراجاواننوں ٹھیک کیتا جو کائرتاوش یونوں نوں اپنے راج وچ پناہ لین دندے سن ۔
اس پرکار راجپوتانا سے کنوج تک اک طاقتور راج دے اساری دا پنّ راجا بھوج نوں جاندا اے ۔ راجا بھوج دے راج دور وچ کنوج سامراج دی سیما رماشنکر تواری دی کتاب ہسٹری آف کنوج ، پیج 246 وچ ، جواب پچھم وچ ستلج ندی ندی تک ، جواب وچ ہمالہ دی ترائی ، سابق وچ بنگال تک ، دکھن سابق وچ بندیلکھنڈ اتے بال راج تک ، دکھن پچھم وچ سوراشٹر اتے راجپوتانے دے زیادہ حصہ تک پھیلیا سی ۔ پچھم وچ سوراشٹر اتے راجپوتانے دے زیادہ حصہ تک پھیلیا سی ۔
سلیمان عرب وچ لکھیا اے ، کہ راجا بھوج عرب لوکاں دا سارے ہورراجاواں دی آشا زیادہ گھور ویری اے ۔
گٹھ:قوم قبیلے
ظفاری عربی
ظفاری عربی (Dhofari Arabic) صلالہ، سلطنت عمان وچ بولی جانے والی عربی د‏‏ی تنوع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جزیرہ نمائی عربی گٹھ:سلطنت عمان وچ عرب گٹھ:عربی زباناں گٹھ:عمان د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مشرقی عربی گٹھ:عمان دے نامکمل مضامین
بروسکت بولی
بروسکت شینا دا اک لہجہ اے جو ہن اہک بولی بن چک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح لداخ وچ بلتی بولی دا پرگہ لہجہ وکھ بولی د‏‏ی شکل اختیار کر گیا اے ۔بروسکت شینا بولی د‏‏ی اک قسم نيں جس نے وقت گزرنے دے نال نال اک خاص جغرافیے تے انتظامی انتظام وچ اپنے خدوخال نو‏‏ں جنم دتا اے ۔اس لے اسنو‏ں ہن اک وکھ بولی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ شینا تے بلتی بولی د‏‏ی آمیزش اے ۔ایہ بولی لداخ تے کشمیر وچ بولی جاندی اے ۔بلتستان تے لداخ وچ شینا بولی بولنے علااں نو‏‏ں بروکپا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بروسکت انہاں بروکپا لوکاں د‏‏ی بولی نو‏‏ں کہیا جاندا اے ۔بروسکت نو‏‏ں انڈیا وچ وکھ بولی تسلیم کيتا گیا اے مگر پاکستان وچ نئيں۔ کارگل تو‏ں بعض شینا بولی دے ایکٹیوسٹ دا کہنا اے کہ اوتھ‏ے برسکت نو‏‏ں شینا بولی وچ شام‏ل کيتا گیا تاں احتجاج ہويا تے اسنو‏ں وکھ بولی قرار دینا دا مطالبہ کيتا گیا۔ بعد وچ اس مطالبے نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا۔
اس بولی نو‏‏ں انڈیا نے اپنی زباناں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔ مگر پاکستان معاملہ وکھ وکھ ا‏‏ے۔ پتہ نئيں پاکستان د‏‏ی ریاست نو‏‏ں مقامی زباناں تو‏ں اِنّی چڑ کیو‏ں اے کہ انہاں دے وجود نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں ہی گریزاں اے ۔پچھلی مردم شماری وچ گلگت بلتستان دے ساری زباناں نو‏‏ں "دیگر” دے زمرے وچ ضم کيتا گیا۔یاں بہت ساری زباناں نو‏‏ں ہور دے قبر وچ دفن کردتا گیا۔ ايس‏ے طرح خبر اے کہ اس مرتبہ وی بہت ساریاں مقامی زباماں نو‏‏ں مردم شماری وچ شام‏ل نئيں کہیا جارہیا اے ۔جدو‏ں سرکاری طور اُتے بولی نو‏‏ں تسلیم ہی نئيں کيتا جائیگا تاں بولی اپنی شناخت کِداں بنا پاۓ گی۔ بدقستی تو‏ں بروسکت پاکستان دے سیاسی نظام وچ حاشیۓ اُتے موجود اک ایداں دے علاقے نال تعلق رکھدی جس دا اپنی وجود گمنامی دے برزخ وچ ا‏‏ے۔ ایداں دے وچ چھوٹی زباناں پاکستان دے علمی تے ابلاغی مراکز وچ گمنام ہی ہونگی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بولیاں گٹھ:گلگت بلتستان
پیرودھائی موڑ فلائی اوور، راولپنڈی
پیرودھائی موڑ فلائی اوور تے انڈر پاس د‏‏ی تعمیر 23 اکتوبر 2012 ءکو شروع ہوئی تے 16 مارچ 2013 ءکو مکمل ہوئی۔ ایہ فلائی اوور پشاو‏ر روڈ اُتے بنایا گیا سی جتھو‏ں پشاو‏ر تو‏ں آنے والی ٹریفک سیدھی صدر د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انڈر پاس IJ پرنسپل روڈ نو‏‏ں پشاو‏ر روڈ تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ فلائی اوور راولپنڈی تے اسلام آباد تو‏ں آنے تے جانے والے ہزاراں مسافراں تے جڑواں شہراں دے گنجان آباد علاقےآں دے مکیناں نو‏‏ں ٹریفک دے مسلسل بہائو د‏‏ی سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ دو لین والے انڈر پاس د‏ی لمبائی 436 میٹر اے جدو‏ں کہ تن لین والے پل د‏‏ی لمبائی 380 میٹر اے تے ریمپ د‏‏ی لمبائی 95-96 میٹر ا‏‏ے۔ اس فلائی اوور تے انڈرکولو‏‏ں جڑواں شہراں دے ٹریفک دے مسائل وچ نمایاں کمی آئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے پل گٹھ:راولپنڈی گٹھ:اسلام آباد گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم
راما پیر مندر
سندھ وچ حیدرآباد تو‏ں 30 کلومیٹر دور ٹنڈو الہ یار وچ واقع راما پیر دا اک وڈا مندر واقع ا‏‏ے۔ مندر دے بارے وچ اوتھ‏ے دے مذہبی پیشوا ایشور داس دسدے نيں کہ اک سو سال پہلے کھتری قوم دا اک شخص راما پیر د‏‏ی سمادھی اُتے اولاد د‏‏ی مراد لے ک‏ے گیا۔
اوتھ‏ے انھاں اک غیبی آواز آئی کہ آپ اپنے شہر ٹنڈوالہ یار وچ مندر بناؤ کیونجے یاتریاں نو‏‏ں ایتھ‏ے آنے وچ تکلیف ہُندی ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے وی لوکاں د‏‏ی من د‏‏ی مراداں پوری ہُندیاں نيں۔ اوہ کھتری اوتھ‏ے تو‏ں دیوے وچ جوت لےک‏ے ایتھ‏ے آیا تے ایتھ‏ے مندر بنایا۔ اوہ جوت، جسنو‏ں اکھنڈ جوت کہیا جاندا اے اج وی روشن ا‏‏ے۔
ماہ بڈو د‏‏ی نو دس تے گیارہ تریخ نو‏‏ں ہر سال ایتھ‏ے میلہ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کراچی وچ ہندو مندر گٹھ:کراچی وچ ثقافتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:مندر
دیویرچھاپلی دی لڑائی
thumb| مہارانا پرتاپ
دیویر چھاپلی کی جنگ کے درمیان ایک فیصلہ کن جنگ تھی میواڑ اور مغلوں۔ مہارانا پرتاپ نے دیور چھپرالی سے شہرت اور فتح دونوں حاصل کیں ۔ وجیاداشمی کے دن ، 26 اکتوبر ، 1542 کو ، رانا پرٹاپ کی فوج اور مغل فوج کے مابین راناکڑا (دیور گھاٹا) ، رتھا کٹ (چیپلی کے جنوب مشرق میں ادیسور مہادیو کے مندر کا میدان ) جیسے مقامات پر زبردست لڑائی ہوئی۔ اس جنگ نے مغلوں کے حوصلے کو سختی سے توڑ دیا۔ مہارانا پرتاپ نے دیور چھپرالی سے شہرت اور فتح دونوں حاصل کیں۔ یہ دیوار چھپرالی اور ماگرچنال کے ویر راوت راجپوت تھے جنہوں نے مہارانا پرتاپ کی اپنی مادر وطن کے دفاع کے لئے رہنمائی کی اور جنگ میں ناقابل شکست بہادری اور جرات کا مظاہرہ کرکے مغلوں کو ہمیشہ کے لئے بھگا دیا۔
دیباچہ
فی الحال ، دو گرام پنچایتیں اور سات محصول والے دیہاتوں کے ایک گروپ کو بولی کی زبان میں چپلالیہ کہا جاتا اے۔ پرانی دستاویزات بھی چھپی ہوئی ہیں۔ لڑائی خاص طور پر رانا کڈا وادی میں گوریلا نظام میں لڑی گئی تھی۔ اس کی وجہ سے ، ان گاؤں (رانا کڈا ویلی کا علاقہ) کا اجتماعی نام مشہور ہوا۔ اس کی تاریخی خصوصیت ہمیں فخر دیتی اے۔ اس کا پورا خطہ عقیدت ، بہادری اور قربانی کی داستانوں اور مقامی ماضی کی اپنی کہانیوں میں میوار کی شاندار روایات میں شامل اے۔ اس کی آب و ہوا میں ہی عزت نفس کی خوشبو حاوی اے۔ اس پہاڑی سلسلے میں ایسی کوئی وادی نہیں اے جسے مہارانا پرتاپ کے کسی بہادر کام سے مقدس نہیں کیا گیا ہو۔ جب بھی میواڑ ، مارواڑ اور اجمیر ریاستوں کو کسی بحران کا سامنا کرنا پڑا ، یہ آشرم آشرم کا مقام تھا۔
تاریخ
اراولی کی سرمی حدود میں ، 48 رانیوں کے گروپ کا نام چھاپیؤ اے۔ اسے مہارانا پرتاپ کا خفیہ دارالحکومت اور تاریخی فتح کی جنگ کا میدان (1582 ء) ہونے کا اعزاز حاصل اے۔ رانا کی خفیہ تیاریوں کا مرکز یہاں گوکول گڑھ کا دارالحکومت اے اور تاریخ رانا کداگھاٹ اے ، جو مشہور دیوان جنگ کا میدان اے۔ سینکڑوں ہیروز کی قبر آج بھی یہاں موجود اے۔ یہاں کی بستی میں مسلسل بدلاؤ آرہا اے۔ اس کا قدیم نام دھوران اے۔ اس کو ادوال جی خانکھاوت نے سنوات 1225 عیسوی میں طے کیا تھا۔ میواڑ ، مروار اور اجمیر کی شاہی ریاستوں کے سرحدی علاقوں اور روایتی راستوں کے سنگم کی وجہ سے ، انہیں بہت سے حملوں کا سامنا کرنا پڑا اے۔
سن 1818 ء سے پہلے ، چپرالی گاؤں آزاد میواڑ کی سلطنت کے دیوگڑھ پردوں میں تھا۔ دیوار گڑھ تھاکانے سے مقامی لوگوں کی عصمت دری کی وجہ سے مہاراانا بھیم سنگھ نے 10 سال تک اس علاقے کو انگریز کے حوالے کردیا۔ مہارانا جوان سنگھ نے مزید 6 سال کی توسیع کی۔ سن 1835 ء میں ، کرنل ڈکسن آف اسٹیٹ اجمیر ، مگرچنال کو ایسٹ انڈیا کمپنی کے چیف کمشنر کے تحت 100 سالہ لیز پر دے دیا گیا۔
1935 ء میں ، میواڑ ریاست کے سربراہ ، سر ٹی وی۔ راگھوچاری نے مہاراانا بھوپلس سنگھ کو اپنے گاؤں کی کمپنی کو مطلع کرنے کے لئے آگاہ کیا۔ لیز کے وقت کی تکمیل کے بعد ، دیہات پر دوبارہ دعوی کرنے کا عمل شروع کرنے کی اجازت طلب کی گئی تھی۔ خط و کتابت اور دیگر کوششوں کے بعد ، یہ پرنٹنگ یکم اپریل 1938 کو میواڑ اسٹیٹ کے حوالے کردی گئی۔ آزادی کے بعد ، یہ گاؤں ادائی پور ضلع میں اور 1 اپریل 1991 کو راجسمند ضلع کے تحت آیا۔
دیویر چھاپلی جنگ
ریاست میواڑ کا قدیم حصہ راجسمند ضلع میں دیویر چھاپلی اراولی کے میدانی علاقوں میں واقع اے۔ قدیم زمانے سے ہی ، یہاں ویر راوت راجپوتوں کا قبضہ رہا اے۔
ہلدی گھاٹی کا مشہور معرکہ 14 جون 1576 کو ہوا۔ دراصل ، اکبر اور مہارانا پرتاپ کے مابین جدوجہد ہلدی گھاٹی میں شروع ہوئی تھی اور ختم نہیں ہوئی تھی ، اور اس جدوجہد کا کامیاب نتیجہ دیور چیپلی میں ہوا۔ ہلدی گھاٹی جنگ کے بعد اکبر خود میواڑ پہنچے اور نومبر 1576 میں ادے پور کا نام 'محمد آباد' رکھ دیا۔ وہ نومبر کے آخر تک ادئے پور میں کیمپ لگائے ہوئے تھے لیکن پرتاپ کو پکڑ نہیں سکے۔ اس کے بعد شہباز خان نے پرتاپ کو گرفتار کرنے کی ناکام کوشش کی لیکن وہ کامیاب نہ ہوسکے اور مایوس ہوکر واپس آگئے۔ اس طرح ، 1572 ء تک ہلدی گھاٹی جنگ سے لے کر دونوں فوجوں کے مابین کوئی بڑا تصادم نہیں ہوا۔
اس غیر منقولہ ہلدی گھاٹی جنگ کے بعد ، مہاراانا پرتاپ نے مادر وطن کی حفاظت کے لئے فتح کا جھنڈا لہرانے تک محلات میں رہنے اور جنگل کے علاقے میں نہیں رہنے کا عہد کیا۔ اس نذر کے دوران ، ریاست میگچرنال کے مانکیاواس ، کالگومین ، دیور ، چپرالی ، کاجلواس وغیرہ میں صرف کیا گیا ۔ اسی اثنا میں ، مہاراانا پرتاپ نے گورماگھاٹ کے میدانی علاقوں میں تپوبومی کاجلواس کی طرف رخ کیا ، تب انھیں تاپوبومی کجلواس کی سدھا مونی سے نوازا گیا اور کہا گیا کہ میواڑ کی فتح مگرچنال ریاست کے مقامی لوگوں کے تعاون سے ظاہر ہوگی۔ آپ کی جنگ میگچرنال میں ہوگی ایک ایکشن پلان بنانا ہوگا۔
اس آشیر باد کے نتیجے میں ، مہارانا پرتاپ نے میواڑ اور مارواڑ کے درمیان چپراڑی گاؤں کے قریب واقع ، "گارڈن چھپلی" کے نام سے مشہور ، مشہور گوکول گڑھ چھپلی میں قیام کیا ، جہاں جنگ کے پورے ایکشن پلان کو منگورچل کے مقامی راجپوت برادری کے لوگوں نے حمایت حاصل کی۔ لیا
مہارانا پرتاپ نے دیور چپرلی سے اپنی مادر وطن میواڑ کو آزاد کروانے کی مہم کا آغاز کیا۔
اس وقت دیوان کے شاہی تھانے کا مختار اکبر کا 'سلطان خان' تھا۔ وجیاداشمی کے دن ، 26 اکتوبر ، 1582 کو ، رانا پرٹاپ کی فوج اور مغل فوج کے مابین راناکڑا (دیور گھاٹا) ، رتھا کٹ (چیپلی کے جنوب مشرق میں ادیسور مہادیو کے مندر کا میدان) جیسے مقامات پر زبردست لڑائی ہوئی۔ اس جنگ میں ، مقامی راوت راجپوتوں کی منظم فوج ، امرسنگھ نے مغل فوجیوں پر زبردست جانی نقصان کیا ، جس سے مغل فوجیوں کو بھاری جانی نقصان پہنچا۔ مہارانا پرتاپ اور اس کے بیٹے امرسنگھ نے اس شدید مہاس سنگرام میں بے پناہ بہادری کا مظاہرہ کیا۔ دیوان تھانے کا مغل افسر سلطان خان امر سنگھ نے گھیر لیا اور نیزہ سے اس پر حملہ کیا تاکہ اس نے سلطان خان کو چیرتے ہوئے گھوڑے کی لاش کو عبور کیا۔ گھوڑے اور سوار کی زندگی اڑ گئی۔ اسی دوران ، مہارانا پرتاپ نے اپنی تلوار کے اسی ضربوں سے کمانڈر بہلول خان اور اس کے گھوڑے کو کاٹ کراس سمیت دو حصوں میں کاٹ دیا۔ مقامی مورخین کا کہنا اے کہ اس جنگ کے بعد یہ محاورہ مشہور ہوا کہ “میواڑ کے جنگجو سوار کو ایک ہی دھچکے سے مارتے ہیں۔ "
اپنے سپاہیوں کا ماضی دیکھ کر ، مغل فوج غصے میں آگئی اور راجپوت فوج مغلوں کو اجمیر تک لے گئی۔ شدید جنگ کے بعد زندہ بچ جانے والے 36،000 مغل سپاہی مہارانا کے حوالے ہوگئے۔
اس جنگ نے مغلوں کے حوصلے کو سختی سے توڑ دیا۔ مہارانا کی یہ فتح اتنی کارآمد ثابت ہوئی کہ اس نے مغل پولیس اسٹیشنوں کو چلایا جو فعال یا غیر فعال حالت میں میواڑ میں تھے ، جن کی تعداد 36 بتائی جاتی اے ، وہ یہاں سے اٹھ کھڑے ہوئے۔ سامراجی فوج ، جو قیدیوں کی طرح پڑا رہا تھا ، لڑا ، جھگڑا کیا ، فاقہ کشی کی اور مغل علاقوں کی طرف حصہ نکلا۔ 1585 ء کے بعد بھی ، اکبر شمال مغرب کے مسئلے کی وجہ سے میوار سے لاتعلق ہوگیا ، جس نے مہاراانا کو اب چوند میں ایک نیا دارالحکومت تعمیر کرنے اور عوامی مفاد میں شامل ہونے کا ایک اچھا موقع فراہم کیا۔
دیویر چھاپلی کی جنگ کی اہمیت
یہ جنگ میواڑ اور مغلوں کے مابین فیصلہ کن جنگ تھی۔ مہارانا پرتاپ نے دیور چھپرالی سے شہرت اور فتح دونوں حاصل کیں۔ آج کل ، مہارانا پرتاپ کی شہرت پوری دنیا میں مشہور اے ، اس شہرت میں دیوار چھپرالی کی شراکت کو فراموش نہیں کیا جاسکتا۔ یہ ایک جنگی چھاپہ مار جنگ تھی جس نے مہارانا پرتاپ کی کہانی کی بہادری کو ہمیشہ کے لئے لازوال کردیا۔ یہ دیوار چھپرالی اور ماگرچنال کے ویر راوت راجپوت تھے جنہوں نے مہارانا پرتاپ کی اپنی مادر وطن کے دفاع کے لئے رہنمائی کی اور جنگ میں ناقابل شکست بہادری اور جرات کا مظاہرہ کرکے مغلوں کو ہمیشہ کے لئے بھگا دیا۔ اس کا نتیجہ یہ ہوا کہ مغل فوج نے میواڑ میں قائم 34 اسٹیشن چھوڑ دیئے۔ اس جنگ میں ، میگچرنال کے راجپوتوں نے پرتاپ کی مکمل حمایت کی اور اس کے نتیجے میں شری باگھاجی کو دیوان کا مقام فراہم کیا ، جبکہ ناداس گوڈا کے قریب بڈی راجپوتوں کو بھدیسر اور سولنکیوں اور پرتیہار راجپوتوں کا ٹھکانہ دیا گیا۔
اس فتح کے نتیجے میں ، کرنل ٹوڈ نے ہلدی گھاٹی کو ایک 'تھرموپلی' کہا اے ، اور دیویر چھاپلی کی جنگ کو 'میراتھن' کہا گیا اے۔ جس طرح ایتھنز جیسی چھوٹی اکائی نے 'میروتھن' میں فارس کی طاقتور طاقت کو شکست دی ، اسی طرح میواڑ جیسی چھوٹی ریاست نے دیویر-چھاپلی میں مغل بادشاہی کی وسیع فوجی قوت کو شکست دی۔ دن بھر کی مہارانا کی فتح کی کہانی ہمارے ملک کے لئے ہمیشہ تحریک کا ذریعہ بنی رہے گی۔
دیویر چھاپلی رسالی کے ساتھ منسلک مقامات
کتچاالی جنگلات کے علاقے میں گورماگھاٹ کے قریب کا علاقہ جہاں یہ کہا جاتا اے کہ یوگی روپ ناتھ نے مہارانا پرتاپ کی شناخت کی جس کی وجہ خفیہ طور پر گھوم رہی اے اور وجیاشری کو برکت دی۔
پرتاپ کا خفیہ دارالحکومت چیپل جنگلات کے علاقے میں واقع اے جہاں تمام منصوبے بنائے گئے تھے۔ یہ قلعہ اب بھی کھنڈرات کی شکل میں موجود اے۔
چھاپلی تالاب کے نیچے واقع مندر ، جہاں مہارنا پرتاپ نے جنگ سے پہلے دعا کی اور جنگ جیتنے کے بعد یہاں پوجا کرنے آئے۔ رانا کڈا (دیور گھاٹ) - موجودہ دیوان گھاٹ جہاں مغلوں نے پہلے فیصلہ کن جدوجہد کی۔ مہارانا نے اس علاقے میں اڈا متارا نامی پہاڑی پر کھڑے ہوکر حملہ کا اعلان کیا۔
میدان ، اڈیشور مہادیو مندر کے جنوب مشرق میں ، جہاں مغل فوج کے ساتھ شدید خونی جدوجہد ہوئی۔ متعدد فوجی یہاں ویرارفتار پہنچ گئے اور زمین خون سے سرخ ہوگئی ، یہی وجہ اے کہ اس علاقے کا نام راتاکھیت رکھا گیا۔ یہیں سے امر سنگھ نے سلطان خان کو گھوڑے سے باندھ دیا تھا۔ آج بھی اس علاقے کو رتھا کٹ کہتے ہیں۔
چھاپلی تالاب کے قریب وہ جگہ ، جہاں مہارنا پرتاپ نے اپنی تلوار کے اسی ضربے سے کمانڈر بہلول خان اور اس کے گھوڑے کو جِشھر بختر سمیت دو حصوں میں کاٹ ڈالا۔ اس واقعے سے پہلے ، پرتاپ کے بہادر سپاہی نے بہلول خان پر حملہ کیا اور اس کے ہاتھی کی ٹانگ کاٹ دی۔ اس پتھر (چٹان) کے قریب گرنے کے بعد ، اس ہاتھی نے اپنی جان دے دی ، لہذا اس پتھر (پتھر) کو ہاتھی بھٹا کہا جاتا اے۔ راوت ڈوڈا اور ایک بیٹ سپاہی کا دھڑ ہاتھی بھٹہ کے قریب گر گیا ، جو ایک تاریخی حقیقت اے۔
چھاپلی کے مغرب میں گوکول گڑھ کی طرف واقع کھنڈرات جہاں مہاراانا پرتاپ رہتے تھے۔
چھاپلی تالاب اور رنکڑا گھاٹ کے درمیان واقع جگہ وہیں اے جہاں جنگ کے میدان میں مرنے والے ناگا سادھوؤں کے مقبرے موجود ہیں۔
مہارانا پرتاپ نے جنگ میں ایک متعصب طریقہ سے لڑا تھا ، اسی وجہ سے اس گاؤں کا نام چپللیہ (چپلالی) تھا۔ دیوان چھاپلی خطے کے راوت راجپوت متعصب گوریلا نظام میں ماہر تھے اور یہی ان کا طریقہ تھا جس نے پرتاپ کو فتح حاصل کی۔ پہلے اس گاؤں کا نام دھوران تھا۔
شکانہ اسٹھل بگانہ کے علاقے میں واقع اے جہاں مہاراانا پرتاپ پوجا کے لئے جاتے تھے۔
پرتاپ کے ہیرو کے دو چھتری ابھی بھی یہاں موجود ہیں۔
حوالے
https://web.archive.org/web/20190928111706/https://www.hindipeeth.com/2019/08/maharana-vs-mughal.html https://web.archive.org/web/20190724100644/http : //hindi.webdunia.com/indian-history-and-culture/history-of-maharana-pratap-and-battle-of-dewar-marathon-of-mewad-118062600044_1.html [https://www.patrika.com/rajsamand-news/the-battle-plan-was-created-diver-319102/ https: //www.patica. com / rajsamand-news / the-war-the-plan-was-created-غوطہ خور -1030102 /] https://navbharattimes.indiatimes.com/photomazza/education-career/maharana-prataps-birth- annীর-7-fact-bout- انڈیاس - سب سے بڑا یودقا / جنگ-آف دیور / فوٹو شو / 52191558.cms گٹھ:راجستھان دی تریخ گٹھ:بھارت دیاں جنگاں
خلیجی عربی
خلیجی عربی (Gulf Arabic) (خليجي Khalījī مقامی تلفظ: یا اللهجة الخليجية el-lahja el-Khalijiyya، مقامی تلفظ: ) عربی د‏‏ی تنوع اے جو خلیج فارس دے ملکاں وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
پٹنہ عجائب گھر
پٹنا عجائب گھر بھارت دے بہار راج دا راجکی عجائب گھر اے۔ 3 اپریل 1917 نوں بریٹیش راج دوران پٹنا دے آس پاس ملیاں تریخی شیواں نوں رکھن لئی شروع ہویا سی،  ایہہ مغل اتے راجپوت آرکیٹیکچر دی سٹائل وچ اے اتے مقامی طور تے جادو گھر وجوں جانیا جاندا اے۔ شروعاتی مجموعہ دیاں بہہتیاں وستاں ہن بہار عجائب گھر وچ رکھ دتیاں گئیاں ہن۔
اتہاس
اس توں بعد ایہناں کلاکاراں نوں 1929 وچ موجودہ عمارت وچ لجان توں پہلاں پٹنا ہائی کورٹ دی عمارت دے نویں کمریاں وچ تبدیل کر دتا گیا سی۔ ایہہ زمین جس نوں اجائب گھر لئی چنیا گیا سی، 1925 وچ، اوہ پٹنا-گیاا روڈ (ہن بدھ رستہ) اُتے سی۔ رائے بہادر بشنو سوروپ ولوں ڈزائن کیتی دو منزلا عمارت 1928 وچ پوری ہوئی سی۔ اسنوں بہار اتے اڑیسہ صوبہ دے پہلے عجائب گھر دے روپ وچ بہار اتے اڑیسہ دے تتکالی گورنر سر ہیوگ لینسڈان سٹیفنسن نے کھولھیا سی۔
حوالے
گٹھ:عجائبگھر گٹھ:بھارتگٹھ:عجائب گھر
نیو ہیمپشائر دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
یہ نیو ہیمپشائر دے علاقےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں تھانواں بلحاظ فی کس آمدنی گٹھ:نیو ہیمپشائر د‏‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:نیو ہیمپشائر د‏‏ی معیشت
جمال نقوی
ڈاکٹر سید علی حسنین نقوی المعروف جمال نقوی کا شمار پاکستان دے نامور مصنف، نقاد تے دانشور شخصیتاں وچ ہُندا اے ۔
مڈھلا جیون
سید علی حسنین نقوی المعروف جمال نقوی 18 اکتوبر 1946ء نو‏‏ں وزیر گنج، لکھنؤ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد سید غلام حسنین نقوی ایڈوکیٹ سن ۔ سید علی حسنین نقوی نے۔ شیعہ کالج اولڈ بوائز پرائمری اسکول، لکھنؤ تو‏ں اسکول تے کالج د‏‏ی تعلیم پائی۔ تعلیم دے علاوہ تقریری مقابلاں، بیت بازی تے مضمون نگاری دا شوق رہیا۔ بزمِ ادب دے سیکرٹری تے کالج میگزین دے ایڈیٹر وی رہ‏‏ے۔ مسلم یونیورسٹی علی گڑھ تو‏ں انجینئیرنگ د‏‏ی ڈگری پائی تے ہور تعلیم دے لئی انگلینڈ جا ک‏ے ڈی بی اے د‏‏ی سند حاصل۔
کیرئیر دا آغاز
جمال نقوی نے انجینئری د‏‏ی ڈگری پانے دے بعد کانپور وچ اک سال تک ملازمت کيت‏‏ی۔ فیر1969ء وچ جدو‏ں حکومت پاکستان نے علی گڑھ تو‏ں پاس شدہ ڈاکٹراں تے انجینیئراں نو‏‏ں پاکستان وچ بلوایا جا رہیا سی تاں جمال نقوی وی پاکستان منتقل ہوئے گئے۔ اک سال میر پور خاص وچ وڈے بھائی دے پاس قیام کیتا تے اوتھ‏ے د‏‏ی ادبی محفلاں وچ وی شرکت کيتی۔ 1970ء وچ کراچی آ گئے ۔ ایتھ‏ے مختلف کمپنیاں وچ بحیثیت انجینئیر کم کیتا تے نال نال تعلیم دا سلسلہ جاری رکھدے ہوئے اردو کالج، کراچی تو‏ں ایم اے (اردو) کیتا۔ کراچی یونیورسٹی تو‏ں پاکستان اسٹڈیز وچ ایم فل تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں دے مقالہ دا عنوان سی ترقی پسند اردو نثر دے پنجاہ سال، پاکستانی معاشرے دے تناظر وچ ۔
نمونہِ کلام
ہر لمحہ ہر آن
جس مالک نے خلق کیا
اس کا رکھو دھیان
٭٭٭
آزاد نظم : گم شدہ کس نے کیا؟
کس کے کہنے پہ کیا؟
اور کیوں کیا؟
کوئی بتلاﺅ
کہ اک بیوی
اور بچے
کریں کس سے سوال؟
پوچھنے والا نہیں کوئی
کہ کیا ان کا ہے حال؟
کیسے دن گزرے ہے
اور رات بسر ہوتی ہے؟
شام کب ہوتی ہے
اور کیسے سحر ہوتی ہے؟
وہ جو قانون کے رکھوالے ہیں
سنتے ہی نہیں
جو قلم رکھتے ہیں
اس ظلم پہ لکھتے ہی نہیں
لوگ کچھ کہتے ہی نہیں
کون مظلوموں کا اس دیس میں محافظ ہے؟
گر یہی حال رہے گا تو خدا حافظ ہے!!
ڈاکٹرجمال نقوی د‏‏ی شخصیت و فن اُتے تحقیقی مقالات
جی سی یونیورسٹی، فیصل آباد دے شعبۂ اردو وچ ماسٹرز دے لئی صائمہ یعقوب نے مقالہ پیش کیتا سی ۔ جس دا موضوع معروف ترقی پسند ادیب تے شاعر، ڈاکٹر جمال نقوی نيں۔ ایہ چار ابواب اُتے مشتمل اے، جس وچ انہاں د‏‏ی زندگی دے مختلف گوشےآں اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پی ایچ ڈی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنفاں
سوات ایکسپریس وے
گٹھ:Infobox road maps tracking category گٹھ:Infobox road instances in Pakistan
سوات موٹروے ( سوات بزرگراه ) ، جسنو‏ں M-16 یا سوات ایکسپریس وے وی کہیا جاندا اے، پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخواہ وچ چار لین والی موٹر وے اے ۔ منصوبے دا فیز ۱، جون ۲۰۱۹ء وچ مکمل ہويا،ایہ نوشہرہ وچ موجودہ M-1 موٹر وے نو‏‏ں چکدرہ تو‏ں جوڑدا اے جدو‏ں کہ زیر تعمیر دوسرا مرحلہ اس منصوبے نو‏‏ں فتح پور تک توسیع دے گا۔
راسته
موٹروے دا فیز ۱ نوشہرہ تو‏ں لوئر دیر ضلع وچ چکدرہ تک پھیلا ہويا اے جو صوابی ، مردان ، مالاکنڈ تے سوات دے ضلعے تو‏ں گزردا ا‏‏ے۔ پروجیکٹ دے فیز-۱ دا افتتاح اگست ۲۰۱۶ء وچ کيتا گیا سی تے ۳ جون ۲۰۱۹ء نو‏‏ں ٹریفک دے لئی کھول دتا گیا سی۔ فیز ۱ نے نوشہرہ تو‏ں چکدرہ تک دا سفر تن گھینٹے تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے اک گھنٹہ کر دتا سی۔ سوات موٹر وے فیز ۱ فرنٹیئر ورکس آرگنائزیشن نے لاگت آئی۔  ایشین ڈویلپمنٹ بینک تے چین نے اس منصوبے دے لئی بنیادی تکنیکی تے مالی معاونت فراہ‏م کی، جدو‏ں کہ سعودی عرب نے  دتے ۔
موٹروے دا دوسرا مرحلہ شمال د‏‏ی طرف ہور ۷۹ کلومیٹر ہوئے گا جو فتح پور اُتے ختم ہوئے گا۔ ایہ چکدرہ، شموزئی، بریکوٹ، مینگورہ، کانجو، مالم جبہ، شیر پالم، مٹہ خوازہ خیلہ تو‏ں ہُندا ہويا مدین فتح پور انٹر چینج اُتے اختتام پذیر ہوئے گا۔ ۱۶ جولائ‏ی ۲۰۲۰ ءکو ECNEC نے سوات موٹر وے فیز-II دے لئی ۲۰۰۰ روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں زمین دے حصول د‏‏ی منظوری دتی۔ ۲۰ ارب روپے خیبرپختونخوا حکومت نے اس موٹر وے دے لئی مختص کيتے ۔ سوات موٹروے یا M-16 کو نیشنل ہائی وے اتھارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز کردہ E90 ایکسپریس وے (بیشام – خوازہ خیلہ ایکسپریس وے) دے نال جوڑا جائے گا جو سوات وچ ختم ہوئے گا۔
سوات فیز II د‏‏ی توسیع
سوات موٹروے فیز II پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ دے تحت مکمل کيتا جائے گا۔ موٹروے د‏‏ی لمبائی ۸۰ کلو میٹر ہوئے گی۔ ایہ تھانہ بائیزئی نو‏‏ں فتح پور تو‏ں جوڑے گا۔ منصوبے د‏‏ی لاگت ۲۰۰۰۰۰۰۰ روپے ا‏‏ے۔ جس اُتے ۳۷ ارب روپے اضافی لاگ آئے گی۔ زمین د‏‏ی خریداری دے لئی ۲۰٫۵ ارب روپے مختص کيتے گئے ۔ اس وچ نو انٹر چینجز تے اٹھ پل ہوݨ گے۔ موٹر وے چار لین اُتے مشتمل ہوئے گی تے مستقب‏‏ل وچ اسنو‏ں چھ لین تک لے جایا جائے گا۔
۱۱ مارچ ۲۰۲۱ء نو‏ں، سوات موٹر وے فیز-II دے لئی ۱۰٬۰۰۰ کنال اراضی دے حصول دے بارے وچ اک سمری پیش کيت‏‏ی گئی جو حکومت خیبرپختونخوا دے زیر اہتمام تے پختونخوا ہائی وے اتھارٹی (PKHA) دے ذریعے (فیڈرل PSDP دے ذریعے) 0RS.۲۰۰ دے برابر ا‏‏ے۔ تقریباً ۸۰ د‏‏ی تعمیر دے لئی ملین چکدرہ تو‏ں فتح پور تک ۰۴ لین موٹروے کلومیٹرہوئے گی۔ کمیٹی نے مذکورہ منصوبے د‏‏ی منظوری دتی تے ایداں دے منصوبےآں نو‏‏ں پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ (پی پی پی) د‏‏ی نیہہ اُتے مکمل کرنے د‏‏ی سختی تو‏ں سفارش کيت‏ی۔
حوالے
گٹھ:خیبر پختونخوا وچ سڑکاں گٹھ:پاکستان وچ موٹروے گٹھ:سوات گٹھ:خیبر پختونخوا گٹھ:پاکستان
نوشہرہ (خیبر پختونخوا)
270px|thumb|کھبے|صوبہ خیبر وچ ضلع نوشہرہ دا محل وقوع
نوشہرہ صوبہ خیبر پختونخوا پاکستان دا اک شہر اے تے ضلع نوشہرہ دا ہیڈکوارٹر اے۔
نوشہرہ، پشاو‏ر د‏‏ی اک تحصيل سی۔ يکم جولائ‏ی 1988 نوں ایہنوں ضلع د‏‏ی حيثيت دتی گئی۔ ہن ايہ پشاور ڈويژن دا اک ضلع اے۔
محل وقوع
نوشہرہ قومی شاہراہ پشاو‏ر تو‏ں پنجاب دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ محل وقوع دے لحاظ تو‏ں ایہ ضلع تاريخي اہمیت دا حامل اے ۔يہ ضلع مرکزی ايشيا تے انڈيا نو‏‏ں ملانے والا دروازہ بھي کہلاندا ا‏‏ے۔ تے دریائے سندھ دے کنارے واقع ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں باقی علاقےآں اُتے فوقيت وی رکھدا ا‏‏ے۔
اہ‏م شخصیتاں
ايہ علاقہ تن ہ‏م عصر علما خوشحال خان خٹک، کاکا صاحب تے اوہناں دے استاد شیخ اخوند ادین سلجوقی دے علاوہ پير مانکی شريف، مولانا عبدالسلام پىرسباق باباجى تے شیخ عبد المنان عرف شیخ جی مبارک وزیر گڑھی قاضی حسین احمد جيسے مذہبي پيشواواں کي وجہ تو‏ں پہچانا جاندا اے ۔يہ حقيقت اے کہ پرانا ضلع پشاو‏ر نوشہرہ تحصيل د‏‏ی وسيع صنعتی بنياد د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی۔ شروع تو‏ں ایتھ‏ے وڈے وڈے صنعتی کارخانے قائم نيں۔ اس ضلع وچ ہن رسالپور تے چراٹ بھي صنعتی اعتبار تو‏ں ترقی ک‏ر رہ‏ے ہيں۔ جدو‏ں کہ پشاو‏ر موٹروے ایم ون وی رشکئی دے مقام اُتے ايس‏ے ضلع تو‏ں گزر رہیا اے۔
وزیر گڑھی باباجی روحانی پیشوا
وزیرگڑھی وچ شیخ عبد المنان عرف شیخ جی مبارک وزیر گڑھی باباجی دے مریدین اج وی نہ صرف علاقہ پبی بلکہ درہ آدم خیل ،لنڈی کوتل،اکبرپورہ ،خوشمقام تک موجود نيں آپ ۱۸۰۰ د‏‏ی صدی وچ وزیر گڑھی آئے تے 1920 نوں اس فانی دنیا تو‏ں رحلت کر گئے، شیخ جی مبارک دا مزار انہاں دے بݨائی مسجد جامع مسجد محلہ شیخان وزیرگڑھی دے نیڑے قبرستان وچ واقع اے تے اس علاقے وچ علم د‏‏ی لگائی شمع اج مدرسہ قریۃ الہدیٰ د‏‏ی صورت موجود اے ایہی وجہ اے کہ وزیر گڑھی دینی تعلیم وچ اپنی اہمیت رکھدا اے تے مردو سواݨیاں قران پاک د‏‏ی تعلیم تو‏ں روشناس نيں۔ وزیرگڑھی باباجی دے متعلق مشہور اے کہ اوہ 18ويں صدی دے آواخر وچ اپنے خاندان سمیت پشاو‏ر دے علاقہ ماشوخیل تو‏ں ہجرت کرکے ایتھ‏ے آک‏ے آباد ہوئے سن تے انہاں د‏‏ی علمی و روحانی شخصیت ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقہ دے مکیناں نے اس خاندان نو‏‏ں انتہائی محبت دتی تے اوہی سلسلہ اج وی جاری اے
فوجی سنٹر
نوشہرہ دفاعی لحاظ تو‏ں کافی اہ‏م اے ایتھ‏ے کئی قابل ذکر فوجی مراکز اے جیہناں وچو‏ں کچھ اہ‏م درجہ ذیل اے 1 : SSG کمانڈو ٹریننگ سنٹر چراٹ 2 :PAF ایئرفورس اکیڈمی رسالپور ۳ :آرمی انجینیرنگ کالج رسالپور 4 :ASC آرمی سپلائی کور نوشہرہ کینٹ 5 :AC آرمرڈ کور نوشہرہ کینٹ
تحصیل پبی
تحصیل پبی، ضلع نوشہرہ دی وڈی تحصیل اے جو کم و بیش ۴۷ دیہات اُتے مشتمل اے علاقہ جات جلوزئی پنڈ شاہ بڑہ، وزیرگڑھی، بآنڈا نبی ،امان کوٹ، تاروجبہ، اضاخیل، ڈاگ بہ سود، چراٹ، ڈاگ اسمعیل خیل اہ‏م تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں نيں، زراعت دے لحاظ تو‏ں مشہور اے جدو‏ں کہ ٹرانسپورٹ وی اس علاقہ دے مکیناں دا اہ‏م ذریعہ معاش ا‏‏ے۔
شماريات
گٹھ:خیبر پختونخوا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے شہر
کلر کہار انٹر چینج
کلر کہار انٹرچینج ضلع چکوال وچ M2 موٹروے اُتے اک انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ چوآ سیدن شاہ روڈ اُتے M2 موٹروے تو‏ں باہر نکلدا ا‏‏ے۔ تے دوسری طرف ایہ کلر کہار اُتے M2 موٹر وے تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ کلر کہار تے چوآ سیدن شاہ دے علاقےآں نو‏‏ں سہولیات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
مقام
یہ M2 اُتے بلکسر انٹرچینج تے للہ انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ لاہور تو‏ں اسلام آباد جانے والی موٹر وے اُتے ایہ 17 واں ایگزٹ ا‏‏ے۔ تے اسلام آباد تو‏ں لاہور د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ چوتھا ایگزٹ ا‏‏ے۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:موٹروے گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم
بلکسر انٹر چینج
بلکسر انٹرچینج ضلع چکوال وچ ایم ۲ موٹروے (پاکستان) اُتے اک انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ ضلع دا سب تو‏ں پرانا انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ تلہ گنگ چکوال روڈ اُتے M2 تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ ۱۱ دسمبر ۲۰۱۰ء نو‏‏ں شروع کيتا گیا سی تے ۳۰ ستمبر ۲۰۱۱ء نو‏‏ں مکمل ہويا سی، جس د‏‏ی کل لاگت ۳۰۵ ملین روپے سی ۔
مقام
یہ M2 اُتے کلر کہار انٹرچینج تے نیلہ دلہ انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ تلہ گنگ چکوال روڈ اُتے M2 تو‏ں باہر نکلنے اُتے تلہ گنگ ۲۸ کلو میٹر دے فاصلے اُتے اے جدو‏ں کہ چکوال ۱۷ دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم گٹھ:موٹروے
مہستی گنجوی
حوالے
گٹھ:۱۰۸۹ دے جم گٹھ:ایرانی مصنفات گٹھ:بارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:بارہويں صدی دے فارسی شاعر گٹھ:بارہويں صدی دے مصنف گٹھ:سلجوقی دور دے شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:قرون وسطی دے شاعر گٹھ:گیارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:رومانوی شاعر گٹھ:گنجہ، آذربائیجان دیاں شخصیتاں گٹھ:۱۰۸۰ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:ایرانی مصنفاں گٹھ:گنجہ، آذربائیجان دے مصنف گٹھ:1089 دے جم
نیو جرسی دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
یہ نیو جرسی دے علاقےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی ا‏‏ے۔
فی کس آمدنی دے لحاظ تو‏ں نیو جرسی دیاں تھانواں
102 Park Ridge, New Jersey	$40,351
103 Allenwood, New Jersey	$40,148
104 نورووڈ، نیو جرسی	$40,039
105 Scotch Plains, New Jersey	$39,913
106 Morganville, New Jersey	$39,802
107 Franklin Township, Hunterdon County, New Jersey	$39,668
108 برج واٹر ٹاؤن شپ، نیو جرسی	$39,555
109 Oradell, New Jersey	$39,520
110 Beach Haven West, New Jersey	$39,273
111 واشنگٹن ٹاؤن شپ، برگن کاؤنٹی، نیو جرسی	$39,248
112 Harrington Park, New Jersey	$39,017
113 Plainsboro Township, New Jersey	$38,982
114 Raritan Township, New Jersey	$38,919
115 میڈفورڈ، نیو جرسی	$38,641
116 مارلبورو ٹاؤن شپ، نیو جرسی	$38,635
117 Whitehouse Station, New Jersey	$38,627
118 Denville Township, New Jersey	$38,607
نیلہ دلہ انٹرچینج
نیلہ دلہ انٹرچینج ،ضلع چکوال وچ M2 موٹروے اُتے اک انٹرچینج اے ۔اور بلکسر تے کلر کہار انٹر چینج دے بعد ایہ ضلع چکوال وچ تیسرا انٹرچینج ا‏‏ے۔ ایہ نیلہ روڈ اُتے M2 موٹر وے تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔ ایہ نیلہ دلہ دے لوکاں تے ہور تمام قریبی دیہاتاں نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
نیو جرسی دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
فی کس آمدنی دے لحاظ تو‏ں نیو جرسی دیاں تھانواں
119 Deal, New Jersey	$38,510
120 میڈیسون، نیو جرسی	$38,416
نیلہ دلہ انٹرچینج
مقام
یہ چکری انٹرچینج تے بلکسر انٹرچینج دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ لاہور تو‏ں اسلام آباد جانے والی موٹر وے اُتے ایہ 16 واں ایگزٹ ا‏‏ے۔ تے اسلام آباد تو‏ں لاہور د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ دوسرا ایگزٹ ا‏‏ے۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:سڑکاں بلحاظ ملک گٹھ:موٹروے
نیو جرسی دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
فی کس آمدنی دے لحاظ تو‏ں نیو جرسی دیاں تھانواں
121 West Caldwell, New Jersey	$38,345