cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بچےآں دا استحصال
روک سیم
1993ء تو‏ں اپریل نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ بچےآں دے استحصال د‏‏ی روک سیم دا مہینا قرار دتا گیا ا‏‏ے۔. امریکی صدر بارک اوباما نے اپریل 2009ء نو‏‏ں بچےآں دے استحصال د‏‏ی روک سیم دا مہینا قرار دیندے ہوئے ایہ روایت برقرار رکھی سی۔ اک طریقہ جس تو‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی وفاقی حکومت بچےآں دے استحصال نو‏‏ں روکنے دے لئی چندہ فراہ‏م کردی اے، اوہ برادریاں د‏‏ی شرکت والے عطایا (Grants) بچےآں دے استحصال تے اندیکھی (Community-Based Grants for the Prevention of Child Abuse and Neglect (CBCAP)) نو‏‏ں محکمہ صحت و انسانی خدمات دے بچےآں دے بیورو دے ذریعے فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
بچےآں دے تحفظ د‏‏ی خدمات دے وسائل کدی کدائيں محدود ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ حسین (2007ء) دے مطابق، "صدمہ چھیل چکے استحصال دا شکار ہُندے والے بچےآں د‏‏ی قابل لحاظ تعداد بچےآں دے تحفظ د‏‏ی حکمتہائے عملی تک رسائی نئيں کر پاندی ا‏‏ے۔" بریئیر (1992ء) نے استدلال پیش کيتا اے ایہ صرف جدو‏ں ہی ہُندا اے جے "نچلی سطح دا تشدد انجام پائے" تاں ایہ ثقافتی طور اُتے قابل برداشت نئيں اے تے ظلم و ستم د‏‏ی نوعیت بدلے گی تے پولیس د‏‏ی جانب تو‏ں بچےآں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ جائے گا۔
پھیلاؤ
بچےآں دا استحصال مطالعے دے لئی مشکل تے پیچیدہ ا‏‏ے۔ عالمی ادارہ صحت دے مطابق، بچےآں دے استحصال د‏‏ی شرحاں ملک در ملک مختلف نيں، جس د‏‏ی وجہ بد سلوکی د‏‏ی تعریف اے، مطالعہ د‏‏ی بد سلوکیاں نيں، جمع شدہ مواد د‏‏ی دائرہ تے اس د‏ی کیفیت اے تے کیتے گئے سروے دا دائرہ اورصفت اے جس تو‏ں مظلومین تو‏ں خود د‏‏ی روداداں، والدین تے سرپرستاں د‏‏ی اطلاعات شامل کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ انہاں محدود کرنے والی کمیاں دے باوجود، بین الاقوامی مطالعات تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ بالغاں د‏‏ی روداداں تو‏ں جنہاں وچ انہاں نے اپنے بچپن وچ تجربہ کیتے گئے استحصال دا تذکرہ کيتا سی، ایہ پتہ کہ ہر پنج وچو‏ں اک عورت تے ہر 13 وچو‏ں اک مرد بچپن وچ استحصال دا شکار ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ جذبات‏ی استحصال تے اندیکھی وی عام بچپن دے تجربے رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ ′
، ایہ اندازہ کيتا گیا اے کہ 41,000 بچے ہر سال مردم کشی دے شکار ہوئے۔ عالمی ادارہ صحت دا بیان اے کہ ایہ شماریات بچےآں د‏‏ی مردم کشی د‏‏ی کافی کم عکاسی کردے نيں؛ قابل لحاظ حد تک بچےآں د‏‏ی اموات بد سلوکی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا کردیاں نيں جنہاں نو‏ں غلط انداز وچ غیر متعلقہ عوامل تو‏ں جوڑ دتا جاندا اے جداں کہ اونچائی تو‏ں گرنا، جلنا یا غرقاب ہونا۔ ہور ایہ کہ لڑکیاں خاص طور اُتے جنسی تشدد، استحصال تے مسلح تنازع دے حالات تے پناہ گزین پس منظراں تو‏ں متاثر ہونا دا زیادہ امکان رکھدی نيں، چاہے اوہ متحاربین د‏‏ی جانب تو‏ں ہو، صیاندی دستےآں د‏‏ی جانب تو‏ں، برادری دے ارکان د‏‏ی جانب تو‏ں، امدادی ملازمین یا دوسرےآں د‏‏ی جانب تو‏ں ۔
خارجی روابط
گٹھ:بہبود اطفال گٹھ:جرائم گٹھ:خاندان دا نفسی معالجہ گٹھ:بچےآں دے خلاف جرائم
چینی سوویت جمہوریہ
چینی سوویت جمہوریہ یا چینی سوویت ریپبلک د‏‏ی بنیاد مستقب‏‏ل د‏‏ی چینی کمیونسٹ پارٹی دے رہنما ماوزے تنگ، جنرل ژو دے تے انہاں دے ہور ہمنوا افراد نے رکھی سی۔ چینی سوویت جمہوریہ 1937ء تک وجود وچ رہی۔ ماو زیدونگ چینی سوویت جمہوریہ دے صدر نشین تے وزیر اعظم سن ۔ چینی سوویت جمہوریہ دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ماو نے دور دراز علاقےآں وچ جنگ کرنا تے پینڈو تنظیماں دا تجربہ حاصل کیتا جس د‏‏ی مدد تو‏ں اس نے اشتمالیت نو‏‏ں مضبوط کیتا تے 1940ء د‏‏ی دہائی دے اخیر وچ چین نو‏‏ں دوبارہ متحد کیتا۔ چینی سوویت جمہوریہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں 1943ء وچ کومنتانگ د‏‏ی قومی انقلابی فوج نے ختم کر دتا۔ 1934ء وچ شیان حادثہ دے بعد کمیونسٹاں تے کومنتانگ نے جاپانی طاقت دا مقابلہ د‏‏ی غرض تو‏ں متحدہ فرنٹ بنایا۔ اس فرنٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں جتھ‏ے کمیونسٹاں نے چیانگ کائی شیک نو‏‏ں چین دا رہنما تسلیم کیتا تے 22 ستمبر 1937ء کق چینی سوویت جمہوریہ نو‏‏ں تحلیل کر دتا گیا۔
بنیاد
1917ء دے روسی انقلاب اکتوبر د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے 7 نومبر 1931ء نو‏‏ں قومی راجگڑھرویجین (瑞金) وچ قومی سوویت وفد اک د‏‏ی کانفرنس منعقد کيتی گئی۔ سوویت اتحاد مکمل طور اُتے اس کانفرنس نو‏‏ں تعاون دے رہی سی۔ ايس‏ے کانفرنس وچ چینی سوویت جمہوریہ (چینی زبان:中華蘇維埃共和國) د‏‏ی تخلیق عمل وچ آئی۔ البتہ چین دا زیادہ تر حصہ جمہوری چین د‏‏ی قومی حکومت دے زیر حکومت سی۔ ايس‏ے اثنا وچ نويں ملک د‏‏ی افتتاحی تنیڑے منعقد کيتی گئی جس وچ ماو زیدونگ تے ہور کمیونسٹ لیڈراں نے اس وچ شرکت کيتی۔ چانکہ چینی سوویت جمہوریہ تے اپنا وکھ بینک سی، کرنسی وی وکھ چھاپی سی تے اپنے طور اُتے ٹیکس وی وصولنے لگے سن لہذا اس موقع دو چین د‏‏ی ابتدا منیا گیا۔ ماو زیدونگ نے بحیثیت صدر مملکت (央執行委員會主席)، صدر نشین برائے مرکزی ایکزی کیوٹیو کمیٹی (人民委員會主席) تے صدر حکومت چینی سوویت جمہوریہ نو‏‏ں خوب ترقی دتی تے اسنو‏ں پھلنے پھُلن دا موقع ملا۔ اپنے زمانہ عروج وچ اس دا رقبہ 30,000 مربع کلو میٹر سی۔
زوال
10 اکتوبر 1934ء نو‏‏ں چینی کمیونسٹ پارٹی دے تن ارکان اُتے مشتمل قیادت نے چینی سوویت جمہوریہ تو‏ں ہٹنے دا فیصلہ کیتا تے 16 اکتوبر نو‏‏ں چینی سرخ افواج نے اک تحریک شروع د‏‏ی جسنو‏ں بعد وچ لانگ مارچ دے ناں تو‏ں جانا گیا۔
حوالے
گٹھ:1931ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1937ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:چین خانہ جنگی گٹھ:چین وچ 1931ء دیاں تاسیساں گٹھ:چینی سوویت ریپبلک گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں گٹھ:سوویت جمہوریتاں گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:چین دی تریخ
ابلن نمبر
ابلن نمبر کسے چیز دا گرمی ناپ تے اوہ نمبر اے جس تے اس مائع داوبپر پریشر آس پاس دے ہواءی پریشر جناں ہوجائۓ۔
ابراہیم روگوڡا
ابراہیم روگوڡا کوسوڡو دے پہلے صدر تے برسراقتدار ڈیموکریٹک لیگ آف کوسوڡو دے سربراہ سن ۔ کوسوڡو دی جنگ دے دوران اوہ اک میانہ رو سیاستدان تے رہنما دے طور تے پہچانے جاندے سی ، تے بعد چ اوہ کوسوو دے بابائے قوم کہلائے ۔
ابتدائی زندگی
ابراہیم روگوڡا 2 دسمبر 1944ء چ چرنچے شہر کوسوڡو چ البانوی نژاد کیلمیندی قبیلے چ پیدا ہوئے ۔ اس ویلے کوسوو دا وڈا حصہ البانیا دے نال سی ، یوگوسلاویہ دا اس علاقے تے کنٹرول دوجی جنگ عظیم دے حاتمے دے نیڑے ہوئیا جدوں ماشل ٹیٹو دی پارٹیسان آرمی نے البانوی قوم پرستان نوں شکست دتی ۔ اسدے باپ اوکے روگووا تے دادا روستے روگووا نوں یوگوسلاویا دے کیمونسٹاں نے جرمناں دے اتحادی ہون دے الزام چ جنوری 1945ء ج پھانسی لاتی سی ۔ روگووا نے پرائمری تعلیم استوک شہر چ تے ہائی سکول دی تعلیم پیج شہر چ حاصل کیتی تے 1967ء چ گریجوئیشن کیتی ۔فیر اوہ نویں بنی پریسٹینا یونیورسٹی وچ آیا جتھے اوہ فلاسفی تے مطالعہ البانیا دے شعبے دا طالب علم رہیا تے 1968ء دے کوسوو مظاہرےآں چ حصا لیا ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:سیاستدان گٹھ:یورپی مسلمان گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں
1420
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
زیتونی مگر رس پنچھی
زیتونی مگر رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع وائیروا
وائیروا نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
فریڈرشوردر گرجا
فریڈرشوردر گرجا برلن جرمنی چ اک میوزیم اے۔ اے 1824-31 چ بنایا گیا سی۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں اینوں میزیم چ پلٹ دتا گیا تے ہن ایتھے یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو، کرسچن ڈینیل راؤش دے فن دے نمونے رکھے ہوۓ نیں۔
امامت
امامت،  پیغمبر اکرمؐ دی جانشینی وچ اسلامی معاشرے دی قیادت و رہبری دا اک الہی نظام ا‏‏ے۔ شیعاں دے نزدیک امامت اصول دین وچو‏ں ا‏‏ے۔ اہل سنت تے اہل تشیع دے درمیان مختلف حوالے تو‏ں اس مسئلے وچ اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔ شیعاں نو‏‏ں امامیہ کہنے دی اک علت وی ایہی اے کہ اوہ امامت اُتے اعتقاد رکھدے نيں۔
شیعہ تعلیمات دے مطابق رسول خداؐ اپنی رسالت دے ابتدائی ایام تو‏ں ہی اپنے جانشین دے اعلان دا قطعی ارادہ رکھدے سن ۔ آپ نے اپنے ارادے نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دا آغاز دعوت ذوالعشیرہ دے موقع اُتے قریش دے سامنے حضرت علی دا نام لے ک‏ے کر دتا سی ایتھ‏ے تک کہ حجۃ الوداع تو‏ں واپسی دے موقع اُتے غدیر خم دے مقام اُتے 18 ذی الحجہ نو‏‏ں حجاج کرام دے سامنے تے اپنی زندگی دے آخری ایام وچ جدو‏ں آپ قلم تے دوات مانگنے دے واقعے وچ وی حضرت علیؑ دی جانشینی دا اعلان فرمایا۔
اہل سنت وی امام دی ضرورت تے اوہدی اطاعت دے لزوم اُتے عقیدہ رکھدے نيں، لیکن انہاں دے مطابق امام انتخاب دا اختیار لوگاں نو‏‏ں حاصل اے تے رسول اللہؐ نے اپنے بعد کسی نو‏‏ں امام دی حیثیت تو‏ں اپنا جانشین مقرر نئيں کیتا ا‏‏ے۔
شیعاں وچو‏ں زیدیہ تے اسماعیلیہ اماماں دی تعداد تے اشخاص دے بارے وچ اختلاف نظر رکھدے نيں۔ شیعہ اثنا عشریہ دے نزدیک اماماں دی تعداد 12 نيں جنہاں وچ پہلے امام حضرت علی تے آخری امام حضرت مہدیؑ نيں۔
امام دے وجود دا فلسفہ دین اسلام دی حفاظت، دینی معارف دی وضاحت تے انساناں دی ہدایت کرنا ا‏‏ے۔ لہذا اس ذمہ داری نو‏‏ں بہتر تے احسن طریقے تو‏ں نبھانے دے لئی اس مین گناہ دے ترک کرنے دا ملکہ(عصمت) ہونا چاہئے ہور خدا دی جانب تو‏ں ولایت تے علم لدنی دا مالک ہونا چاہئے۔
لغوی تے اصطلاحی معنی
امامت لغت وچ پیشوائی تے رہبری دے معنی وچ اے ۔عربی بولی وچ امام دا لفظ اس شخص یا چیز دے لئی استعمال ہُندا اے جس دی اقتدا تے پیروی دی جائے۔ اسی معنا دے پیش نظر قرآن کریم، پیامبر گرامی اسلام، جانشینِ پیغمبرؐ، پیش امام، سپہ سالار، مسافراں دا راہنما، ساربان تے اونٹھاں دے راہنما نو‏‏ں امام دے مصادیق وچو‏ں جانا گیا ا‏‏ے۔
متکلمین امامت دی دو طرح تو‏ں تعریف کردے نيں: پہلا تعریف عام اے تے ایہ نبوت نو‏‏ں وی شامل کردا ا‏‏ے۔ اس تعریف دے مطابق امام "دینی تے دنیوی مسائل وچ عمومی رہنما" نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دوسرا تعریف اک خاص تفسیر دا حامل اے جس دے مطابق "امام" اس شخص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو دینی امور وچ پیغمبر اکرمؐ  دا جانشین ہوئے۔
امام دی ایہ تعریف کہ "دینی تے دنیوی امور وچ پیغمبر اکرمؐ دی جانشین دے عنوان تو‏ں مسلماناں دا رہنما تے پیشوا"، تمام اسلامی فرقےآں دے لئے قابل قبول تعریف ا‏‏ے۔
قرآن وچ لفظ امام
انساناں دی نسبت حق تے باطل دونے طرح دے رہنما دے لئی امام دا لفظ استعمال ہويا اے:
قرآن دی اک آیت وچ لفظ امام دا استعمال مذکورہ تمام استعمالات نو‏‏ں شامل کردا اے :۔
امامت تے خلافت
رسول اللہؐ دے بعد امت دی رہبری تے پیشوائی دا مسئلہ امامت تے خلافت جداں مختلف عناوین دے تحت زیر بحث رہیا ا‏‏ے۔ اس منصب نو‏‏ں امت دی رہبری تے پیشوائی دے لحاظ تو‏ں امامت جدو‏ں کہ پیغمبر اکرمؐ دی جانشینی دے پہلو نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے خلافت تو‏ں تعبیر کیتا جاندا اے ۔اس بنا اُتے اسلامی تعلیمات وچ امام، رسول اللہ دا جانشین تے خلیفہ ا‏‏ے۔ البتہ آیا امامت نو‏‏ں "خلیفہ اللہ" وی کہیا جا سکدا اے یا نئيں؟ اہل سنت دے ایتھ‏ے اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے، بعض اسنو‏ں جائز سمجھدے نيں تے بعض اسنو‏ں جائز نئيں سمجھدے۔ اہل بیت تو‏ں نقل ہونے والی احادیث وچ امام نو‏‏ں خدا تے رسول دونے دا خلیفہ قرار دیندی نيں۔
عہد الہی
قرآن کریم امامت نو‏‏ں نبوت تو‏ں اعلیٰ مرتبہ سمجھدا اے کیونکہ حضرت ابراہیم دے بارے وچ آیا اے کہ انہاں نو‏ں نبوت ملنے تے امتحانات و آزمائشاں وچ کامیابی دے بعد امامت دا مقام عطا کیتا گیا ا‏‏ے۔
اس آیت وچ خدا امامت نو‏‏ں خدا دا عہد و پیمان قرار دیندے نيں۔ اہل بیتؑ تو‏ں منقول احادیث وچ وی اسی مطلب دی طرف اشارہ ملدا ا‏‏ے۔
تکمیل دین
آیت اکمال دی شان نزول وچ وارد ہونے والی احادیث تو‏ں وی امامت دی اہمیت دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں احادیث دے مطابق ایہ آیت واقعۂ غدیر دے بارے وچ نازل ہوئی اے جس وچ رسول اللہ نے خدا دے حکم تو‏ں حضرت علی بن ابی طالبؑ نو‏‏ں اپنا جانشین تے امت دا پیشوا دے طور اُتے معرفی کیتا ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے اسلام امامت دے وسیلے تو‏ں اپنے کمال نو‏‏ں پہنچ گیا ا‏‏ے۔
قیامت دے دن امامت دی اہمیت
قرآن دے مطابق قیامت دے دن ہر شخص اپنے امام دے نال حاضر ہو گا:
اس مطلب نو‏‏ں شیعہ تے اہل سنت نے حضرت امام رضا(ع) تو‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔ اسدے مطابق قیامت دے روز ہر گروہ کتاب آسمانی، سنت پیغمبر تے اپنے زمانے دے امام دے نال بلیایا جائے گا۔
حضرت علی ؑ نے فرمایا:
شیعہ آئمہ دی متعدد روایات وچ آیا اے کہ نماز، زکات، روزه، حج تے ولایت اسلام دے ارکانہاں وچو‏ں نيں ہور انہاں وچ امامت نو‏‏ں خاص مقام حاصل اے کیونکہ اوہ انہاں دی راہنما تے کلید ا‏‏ے۔
وجود امام دی ضرورت
امامیہ متکلمین دے نزدیک امامت واجب اے تے اسکا وجوب وجوب کلامی اے ؛ یعنی اسکا وجوب لوگاں اُتے نئيں بلکہ اللہ اُتے اسکا وجوب ا‏‏ے۔
اس وجوب دا معنی ایہ اے کہ ایہ عدل ،حکمت،.....ہور صفات الہی دا مقتضی اے تے ایسی چیز دا ترک کرنا ذات خدا وچ نقص نو‏‏ں مستلزم اے ۔تے ایہ محال اے پس اسکا انجام دینا واجب تے ضروری ا‏‏ے۔ البتہ ایہ وجوب خدا دی صفات کمالیہ تو‏ں پیدا ہُندا اے نہ کہ کسی نے خدا اُتے اسنو‏ں واجب کیتا ا‏‏ے۔ جداں کہ خداوند کریم نے اپنے اوپر ہدایت تے رحمت نو‏‏ں واجب قرار دتا اے :
خواجہ نصیر الدین اسنو‏ں دے متعلق کہندے نيں:
ہور مذاہب
ہور مذاہب اسلامی دی اکثریت امامت نو‏‏ں واجب سمجھدی اے لیکن اسدے واجب فقہی تے واجب عقلی وچ اختلاف نظر رکھدی ا‏‏ے۔
آیت اولی الامر
اس آیت ماں خدا اولی الامر دی اطاعت دا حکم دے رہیا اے پس اولی الامر موجود ہونے چاہئاں تا کہ انہاں دی اطاعت دی جائے۔
تفتازانی اس دلیل دے متعلق کہندا اے کہ اولی الامر دی اطاعت دا وجوب انہاں دے متحقق ہونے دا تقاضا کردا ا‏‏ے۔
حدیث من مات
رسول اللہ نے فرمایا :
اس حدیث دے مطابق جو شخص وی اپنے زمانے دے امام دی پہچان دے بغیر اس دنیا تو‏ں رخصت ہو گیا اوہ اس دنیا تو‏ں جاہلیت دی موت مرا ا‏‏ے۔
مسلما‏ن متکلمین دا اک گروہ اس حدیث نو‏‏ں وجوب امامت دی دلیل سمجھدے نيں۔کیونکہ اس حدیث  دے مطابق ہر زمانے وچ امام دی معرفت اک حکم شرعی اے تے اس دا لازمہ ایہ اے کہ کوئی وی زمانہ اس تو‏ں خالی نئيں ہوئے۔
سیرت مسلمین
مفصل مضمون: سیرت متشرعہ
متکلمین دا اک گروہ مسلماناں دی سیرت نو‏‏ں وجوب امامت دی دلیل قرار دیندے نيں۔ کیونکہ مسلماناں دی سیرت تو‏ں واضح ہُندا اے کہ اوہ امامت دے وجوب نو‏‏ں کسی شک و شبہ دے بغیر اک مسلم تے یقینی سیرت سمجھدے نيں۔ شیعہ تے اہل سنت دے درمیان امامت وچ اختلاف نئيں اے بلکہ مصداق وچ اختلاف ا‏‏ے۔ ابوعلی و ابوہاشم جُبّائی تے ہور نے وجوب امات اُتے صحابہ دے اجماع دے نال استدلال کیتا ا‏‏ے۔
قاعدۂ لطف
مفصل مضمون:قاعدۂ لطف
امامیہ متکلمین دے نزدیک وجوب امامت دی اہ‏م ترین دلیل قاعدۂ لطف اے ۔وہ قاعدۂ لطف دے مصادیق وچ امامت نو‏‏ں واضح ترین مصداق سمجھدے نيں تے کہندے نيں کہ خداوند نو‏‏ں اپنے بنداں دی نسبت لطف کرنا چاہئے تے امام نو‏‏ں منصوب کرنا تے متعین کرنا وی اک طرح دا لطف اے پس امامت وی واجب ہوئے گی۔
سید مرتضی اسکی توضیح کردے ہوئے کہندے نيں :
جب وی معاشرے وچ مدبر تے کافی وافی رہبری موجود ہو جو کہ معاشرے وچ پلیدگی تے ستمگری دا راستہ رودے تے انسانی اقدار تے عدالت دا دفاع کرے تو اقدار تے فضائل دے لئی معاشرے وچ اجتماعی طور اُتے شرائط بہتر فراہ‏م ہونگی تے ایہ چیز لطف دے علاوہ کچھ تے نئيں اے کیونکہ لطف ایہ اے کہ اوہ مکلفین نو‏‏ں اطاعت تے فضیلت دے قریب لیائے گا تے انہاں نو‏ں تباہی تو‏ں دور کرے گا۔اس بنا اُتے امامت مکلفین دے حق وچ اک لطف ا‏‏ے۔
ابن میثم بحرانی، سدید الدین حمصی، خواجہ نصیر الدین طوسی جداں ہور متکلمین نے اس قاعدے دی بنیاد اُتے امامت تے اس دے وجوب نو‏‏ں مختلف انداز وچ بیان کیتا ا‏‏ے۔
معتزلی متکلمی قاعدۂ لطف نو‏‏ں قبول کرنے دے باوجود امامت دے مسئلہ وچ تے امام دے لطف ہونے نو‏‏ں قبول نئيں کردے نيں بلکہ اس مقام اُتے اعتراضات کردے نيں جنہاں دے جوابات سید مرتضی نے الشافی فی الامامۃ وچ ذکر کيتے نيں۔
فلسفۂ امامت
اہل سنت حضرات دے نزدیک امام سیاسی حاکم اے اوہ وجود امام دے فلسفے نو‏‏ں حکومت بنانے تے حکومتی ذمہ داریاں دے بیان کرنے تے معاشرے نو‏‏ں چلانے وچ منحصر کردے نيں۔مثال دے طور اُتے معتزلہ حدود و تعزیرات دا نفاذ،امت اسلامی دی حفاظت تے دشمن تو‏ں مقابلے دے لئی افرادی قوت نو‏‏ں تیار کرنا تے اس جداں دوسرے امور نو‏‏ں امامت دی غرض وچ بیان کردے نيں۔
لیکن شیعہ وجود امام دے لئی دو قسم دے اہداف بیان کردے نيں:
پہلا ہدف :اس وچ اوہی اہداف تے عملی فوائد بیان کردے نيں جنہاں نو‏ں اہل سنت حضرات بیان کردے نيں۔پس اس بنا اُتے مسلماناں دے معاشرتی نظام دی حفاظت تے عدل و انصاف دا قیام. اس بنیاد بر مسلماناں دے اجتماعی نظام دی حفاظت ،معاشرے وچ عدل و انصاف برقرار کرنا ، احکم اسلامی نو‏‏ں وجود بخشنا خاص طور اُتے جنہاں احکم وچ معاشرتی پہلو دا جنبہ موجود ہُندا اے ،حدود الہی نو‏‏ں نافذ کرنا امامت دے اہداف وچو‏ں نيں۔
دوسرا ہدف : اہ‏م ترین ہدف نو‏‏ں تشکیل دیندا اے جو شریعت دی وضاحت،حفاظت تے اسنو‏ں لوگاں تک پہنچانے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
بیانِ شریعت
شیعہ اعتقاد دے مطابق پیغمبر اسلام نے دین نو‏‏ں کامل طور اُتے ابلاغ کیتا اے تے اس وچ کسی قسم دا نقص موجود نئيں اے کہ جس دی بنا اُتے قیاس تے استحسان جیسی روشاں دا سہارا لینا ضروری ہوئے۔ لیکن لوگاں دی آمادگی نہ ہونے دی وجہ یا ایسا موضو رسول دے زمانے وچ پیش نہ آنے دی وجہ تو‏ں بوہت سارے احکم بیان نئيں ہو سدے۔رسولخدا نے اس قسم دے احکم دا علم آپنے بعد والے آئمہ نو‏‏ں تعلیم دئے تا کہ انہاں نو‏ں اندے موقعے اُتے بیان کر دتا جائے تے انہاں نو‏ں لوگاں تک پہنچایا جائے۔
حفظِ شریعت
ہور امور وچو‏ں اک تے امر جو وجود امام دی ضرورت بیان کردا اے تے اسنو‏ں امامت دے مقاصد وچو‏ں سمجھیا جاندا اے اوہ شریعت دی محافظت کرنا ا‏‏ے۔
اس بنا اُتے امام دا وجود دین نو‏‏ں تغیر و تبدل تے تحریف تو‏ں بچانے دا باعث بندا اے کیونکہ اک طرف قرآن جزئی احکم بیان نئيں کردا تے دوسری جانب قرآن اک خاموش دستور العمل اے تے اسنو‏ں اک مفر دی ضرورت اے ۔لوگاں وچ قرآن فہمی دی کمی،خطا دا احتمال تے اشتباہ دا امکان موجود ہونا ایسے افراد دی ضرورت محسوس کردا اے کہ جو قرآن فہمی وچ کمال دی نہائی حداں اُتے فائز،خطا تے اشتباہ تو‏ں پاک ہون۔ انہاں دا وجود دوسرے افراد دی قرآن فہمی ،خطا تے اشتباہ دی تشخیص دے لئی اک میزان اے ۔ایہ میزان تے معیار ہو جو وی ہو حقیقت وچ اوہی شریعت دی محافظت دا سبب ہوئے گا۔
اسدے علاوہ اوہ احکم تے معارف دین جو متواتر یا اجماع دی شکل وچ منقول ہوئے نيں اوہ محدود نيں اوہ شریعت دے تمام احکم دے بیانگر نئيں نيں تے اجماع معصوم دے قول دے بغیر کوئی اعتبار نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں صرف اک ہی راستہ باقی بچتا اے اوہ ایہ اے کہ شریعت دی اک معصوم امام دے ذریعے حفاظت ہو کیونکہ اس صورت وچ اس دا قول عصمت دی دلیل دی بنا اُتے ہر قسم دی خطا تو‏ں محفوظ ہو گا تے قرآن دی تفسیر تے شریعت دی وضاحت وچ دوسرےآں دے اقوال نو‏‏ں جانچنا ممکن ہوئے گا۔
معارف دینی وضاحت
وجود امام دی ضرورت دے عوامل وچو‏ں اک حصہ معارف تے شریعت دے احکم دی وضاحت دا اے کہ جو مناسب حالات مہیا نہ ہونے تے کافی فرصت نہ ہونے دی وجہ تو‏ں رسول اللہ دی بولی مبارک تو‏ں بیان نئيں ہوئے۔اب انہاں نو‏ں امام دے سپرد کر دتا گیا کہ اوہ انہاں نو‏ں بیان کراں۔
عصمت
مفصل مضمون:عصمت
امامت دی شرائط تے لوازم وچو‏ں امام دا گناہ تو‏ں پاک تے اپنی ذمہ داریاں دی ادائیگی وچ خطا دا مرتکب نہ ہونا ا‏‏ے۔ اوہدی دلیل ایہ اے اوہ رسول خدا دا جانشین،احکم شرعی ،معارف دین،قرآن دی تفسیر تے سنت نبوی دی توضیح وچ مرجع علمی (کی حیثیت رکھدا) ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں ضروری اے کہ اوہ ہر قسم دے گناہ تو‏ں مبرا ہو تاکہ لوگ اسکی گل اُتے اعتماد کر سکن۔جے ایسا نہ ہو تو لوگاں دے درمیان تو‏ں اسکا اعتماد اٹھ جائے گا تے لوگاں دی ہدایت دی خاطر آئمہ مقرر کرنے دے خدائی ہدف وچ خلل تے نقض لازم آندا ا‏‏ے۔
علم لدنی
رسول خدا تو‏ں واسطے یا کسی واسطے دے بغیر پہنچنے والے علم دے علاوہ آئمہ طاہرین دے پاس ہور علم وی سی ۔ ایہ علم غیر معمولی طریقے الہام دی صورت وچ انہاں نو‏ں دتا گیا سی ۔جداں حضرت خضر ،حضرت ذو القرنین،حضرت مریم تے حضرت موسی دی والدۂ گرامی اس تو‏ں بہرہ مند سن ۔انہاں وچو‏ں بعض آئمہ نو‏‏ں ایہ علم کمسنی وچ حاصل ہويا تے اوہ امامت دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔اس علم دی بدولت ہر اوہ چیز جو انساناں دی ہدایت تے اپنے ذمہ داری نو‏‏ں انجام دینے وچ ضروری ہُندی اے اوہ اس تو‏ں آگاہ ہُندے تے انہاں نو‏ں کسی دوسرے شخص دی ضرورت نئيں سی۔
ولایت
ولایت اک خاص قسم دا الہی قرب اے جس دی وجہ تو‏ں کسی شخص نو‏‏ں اک مخصوص قسم دے تصرف دا حق حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ تکوینی تے تشریعی اس ولایت دی دو اقسام نيں۔ ولایت تکوینی موجودات جہان تے خارج وچ موجود اشیاء اُتے تصرف تے سرپرستی تو‏ں عبارت ا‏‏ے۔ولایت تشریعی قرآن کریم دی تفسیر و توضیح ،سنت نبوی تے معاشرے دی رہبری نو‏‏ں شامل اے
کلام امام دی حجیت تے اسکی اطاعت
اس خصوصیت دا معنی اے کہ خدا دے کلام دی توضیح وچ امام دے کلام تے اسکی تفسیر دی پیروی تے اسکی اطاعت کرنا ضروری اے ۔اس اطاعت دی پیروی دا سبب انہاں دا خدا دی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں علم لدنی تے وہبی حاصل ہونا تے کلام خدا دے مقصود تو‏ں آگاہ ہونا ا‏‏ے۔
شیعہ آئمہ
اہل بیت دے 12 افراد اہل تشیع دے امام نيں۔انہاں وچو‏ں پہلے حضرت علی،اس دے بعد اندے دو فرزند حسن تے حسین نيں تے انہاں دے بعد حضرت امام حسین علیہ السلام دی اولاد وچو‏ں 9 بیٹے نيں۔ ایہ تمام امام علم لدنی دے مالک ،مقام عصمت اُتے فائز تے حق شفاعت دے حاملین وچو‏ں نيں۔ان دے توسل تو‏ں خدا دا قرب حاصل کیتا جاسکدا اے ۔علم دا منبع،دینی تعلیمات تے معاشرے دی سیاسی حاکمیت تے رہبری دا حق انہاں نو‏ں ہی حاصل ا‏‏ے۔
رسول ختمی مرتبت تو‏ں احادیث وچ انہاں دے اسماء تے انہاں دی صفات تے خصوصیات بیان ہوئیاں نيں۔جنہاں تو‏ں واضح ہُندا اے کہ ایہ تمام افراد خاندان قریش تو‏ں ہی نيں تے پیغمبر دے اہل بیت نيں ہور آخری زمانے دا مہدی وی انہی وچو‏ں ہوئے گا۔
حضرت امام علی دے پہلے امام ہونے دے بارے وچ رسول اللہ دی واضح احادیث مذکور نيں تے ہور آئمہ دے متعلق قطعی نصوص وی مذکور نيں جنہاں وچ آئندہ دی امامت تے اندے اسما دا بیان مذکور اے ۔ان احادیث دے متون دی بنا اُتے اسلام دے آئمہ 12 افراد نيں جنہاں دے اسما درج ذیل ترتیب دے مطابق نيں:
امامت تے خاتمیت دی باہمی سازگاری
امامت اُتے کيتے جانے والے اعتراضات وچو‏ں اک اعتراض ایہ کیتا جاندا اے کہ امامت دا جو معنی بیان کیتا جاندا اے تے شیعہ حضرات جس دا اعتقاد رکھدے نيں، دے مطابق خاتمیت دے سازگار نئيں اے ۔کیونکہ شیعہ حضرات دے نزدیک امامت اُتے فائز شخص وچ پائی جانے والی خصوصیات تے آخری پیغمبر دی خصوصیات وچ کسی قسم دا تفاوت نئيں پایا جاندا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:اصول دین گٹھ:شیعہ عقائد گٹھ:امامت گٹھ:شیعہ سنی اختلافی مسائل گٹھ:ویکی شیعہ دے بنیادی مقالہ‌ جات گٹھ:سیاسی اصطلاحات
چک 292 ج ب
چک 292 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
مقبل
مقبل اک پنجابی قصہ کار سی ۔
جم تے جیون
مقبل تخلص والے اس شاعر دا پورا ناں حافظ شاہ جہان سی۔ اس دا جم کس سال ہویا، اس بارے نشچے نال کجھ نہیں کیہا جا سکدا۔ جنگ نامہ توں ایہہ پتہ ضرور چل جاندا اے کہ ایہہ محمد شاہ رنگیلا دے تخت تے بیٹھن توں اُنتّی سال مگروں لکھیا گیا۔ اس مطابق اس دی رچنا 1746 وچّ ہوئی۔ ساہتی پکھوں قصہ ہیر رانجھا پہلے نالوں کتے پروڑھ، پربین تے پرچنڈ اے۔ اس ناطے ایہہ بعد وچّ لکھیا گیا۔ جے پنج-ستّ سال دا وی وقفہ ہووے تاں اس دا رچنا ویلہ اس صدی دا چھیواں دہاکا سی۔ ہیر وارث نالوں ممکن اے، مقبل نے اپنا ‘قصہ’ پندراں کو سال پہلاں لکھیا۔ جنگ نامے توں ہور وی کئی طرحاں دیاں گلاں دا پتہ چل جاندا اے، جنہاں دا مختصر جیہا حوالہ ایہہ اے :
تخلص ایس فقیر دا، مقبل ہے مشہور
ایہہ عاجز ہے بھائیؤ، اکھیاں تھیں مہجور۔
شخصیت
اس مطابق مقبل تخلص والے اس شاعر دی جیوندے جی کافی مانتا سی۔ سبھاء توں بڑا نرم دل سی، پر نگاہ توں محروم ہون کارن قدرت دی کروپی دا شکار سی۔ نگاہ توں محروم تے سبھاء دی نرمی نے اس دی طبیعت درویش والی بنا دتی۔ اس دے پرمان قصہ ہیر رانجھا وچّ تھاں پور تھاں پئے ملدے ہن۔ اوہناں وچّ ہیٹھ لکھے دو تاں بہت ہی پرتکھّ ہن :
ہندے تان نتانیا ہو رہیئے
مقبل ایہہ حیاتی دا فائدہ ہئی۔
اسے طرحاں ہیٹھلا کتھن اے :
ہونی ہوگ، انہونی نہ ہوونی اے
بھاویں واچ پوتھی، بھاویں سودھ صاحا۔
طبیعت دا اثر تربیت تے پینا وی ضروری سی۔ سو مقبل دا مومن مسلمان ہونا سبھاوک سی۔ جس نوں ‘قرآن شریف’ وچّ پورا وشواس سی۔ اس دے باو جود اوہ کٹڑ بالکل نہیں سی۔ بھاویں اس دا کتھن تاں ایہہ سی :
کلمہ پاک زبان `تے لیایا اے۔
قصہ ہیر رانجھا
پر تعصب دا اس وچّ مکمل ابھاوَ سی۔ قصہ ہیر رانجھا وچّ تاں سہج تے سہج ایوں مل جاندے ہن کہ مختصر ذکر، سنجمی بیان، سچجا واد-وواد اس دی قصہ کاری دا رچواں انگ بن جاندے ہن۔ اس گلّ دے باو جود کہ قصہ ہیر رانجھا وچّ کئی گھٹناواں اسبھاوک ہن، پر مقبل کتے وی اجڈّ جاں گنوار نہیں لگدا، جویں اس دا پہلا احمد گجر لگن توں رہِ نہیں سی سکدا۔ رانجھے دا نرنتر باراں سال مجھیاں چراؤنا، پنجاں پیراں دا عرشاں توں بوری مجھّ لے آؤنا، تعویز دے بلبوتے `تے رانجھے دا سوآں کوہاں توں مراد نوں بلا لینا وغیرہ دی اس حوالے وچّ مثال دتی جا سکدی اے۔ اجہیاں گھٹناواں نوں وی اوہ اینے سنجم نال بیان کردا اے کہ اوہناں توں اس دے لوکبودھ تے روایت دے نیڑے ہون دا ہی مکھ پربھاو پیندا اے۔قصہ خدا دی صفت نال شروع ہو کے، ہیر رانجھے دی پریم-کہانی `تے آ جاندا اے، جس نوں داعوے مطابق اس نے اپنے دل وچّ ڈونگھا اتر کے بیان کیتا اے :
رو رو آہیں دے نال سنایا میں۔
اس وچّ کوئی اتکتھنی نہیں کیونکہ جس مدعے نال وی اوہ جڑدا ہے، اس نوں اک وار تاں سہک سکندڑا بنا دندا اے۔ بھاویں ایہہ رانجھے دے تخت ہزارا چھڈن نال سنبندھت ہووے، ہیر دے اس نوں پہلی وار دیکھن نال جڑیا ہووے، ماں دے دل وچّ دھی دا فکر ہووے، ہیر دا نکاح کرواؤن توں ‘انکار جو اقرار مونہوں تصدیق دلوں` نہیں، سبھ نوں مقبل نے ڈونگھے احساس نال اجاگر کیتا اے۔ جدوں پہلاں بیلے تے بعد وچّ کھیڑیں ہیر تے رانجھے دے ملاپ نوں بیان کردا اے تاں وی اوہ سنجم توں ارھاں-پرھاں نہیں جاندا۔ اس نال بیان ونّ-سونا تاں نہیں بندا پر اس دا سہج بھاوَ قایم رہندا اے۔ ایتھوں تکّ کہ جدوں سہتی ہیر رانجھا دے میل دا بیڑا چکدی اے تاں مہانکاوِی انوکول بمب ورتدی اے جو کویں وی پرتکول پرتیت نہیں ہندے :
اسمان تے زمیں دا میل کرساں،
بیڑی ریت دے وچّ چلاوساں میں۔
ٹکراواں پربتاں بھاریاں نوں،
بناں بدلاں مینہہ برساوساں میں۔
بولی
بھاویں مقبل دا قرآن شریف وچّ ڈونگھا وشواس سی، پر قصے وچلے بمباں نوں اوہ نرول پنجابی ورتارے وچوں ہی لیندا اے۔ پینڈو رہن-سہن دے اوہ منہ بولدے چنہ ہن، جنہاں وچّ دودھ، دھاگہ، ددھانا، چرکھا، بمبول، ہنجھو، آہاں، کیرنے وغیرہ دا خاص ورنن ہو سکدا اے۔ فارسی ساہت وچوں کاغذ، کمان، کلمہ، تسبیح وغیرہ دی ورتوں وی اس نے کیتی ہے، پر ایہہ جان کے کہ اوہ پنجابی سوچ وچّ رل مل گئے ہن۔
قصے دی بولی وی اس نے ٹھیٹھ پنجابی رکھی ہے، جد کہ اس دی طبیعت تے تربیت اس نوں عربی فارسی شبداں دی ادھک ورتوں ولّ پریرت کر سکدی سی۔ اس دا سبھ توں میری گن سی بیت چھند دی ورتوں، جس وچّ شاید ہی اوہ کتے اکھڑکے، ذکر تے بیان نوں تول-بھکانت خاطر پیتلا بناؤندا ہووے۔ اس تعلق وچّ سنت سنگھ سیکھوں دا کتھن بہت اچت اے، ‘مقبل دا چھند اتے قابو، عر بولی دی ٹھکّ، وارث شاہ نالوں جے کجھ ودھیرے نہیں تاں گھٹّ کسے حالت وچّ وی نہیں۔ مقبل دی بولی اتنی سرل اے، جویں کوئی اج-کلّ لکھ رہا ہووے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی قصہ کار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان
دهستان کوخرد
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
کنیر ٹبر
کنیر ٹبر پھل والے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایناں دے پھل نکے تے گچھیاں وچ ہوندے نیں۔
اشتیاق احمد
اشتیاق احمد (1944-2015) اک مشہور پاکستانی بال ساہتکار سی۔ اس نے اردو وچّ 700 توں ودھ جاسوسی ناول لکھے۔ اوہ اردو وچّ سبھ توں زیادہ بچےآں دے ناول لکھن والا ساہتکار وی سی۔ اوہ ہر مہینے نواں ناول لکھدا سی۔ اوہ روزنامہ اسلام دے نال شائع ہون والے ہفتروزہ رسالہ بچوں کا اسلام دا 15 سال توں آخری دم تکّ اڈیٹر رہا۔
مڈھلی زندگی
اشتیاق احمد دا جم 1944 وچّ ہندوستان دے شہر پانیپت وچّ ہویا سی۔ 1947 وچّ بھارت دی تقسیم دے بعد اوہ ہجرت کر کے پاکستان دے شہر جھنگ وچّ جا وسیا۔
تغلیم
اس نے ایف ایس سی تکّ دی تعلیم حاصل کیتی۔ اس دی اپنی جیون کہانی میری کہانی نام ہیٹھ شائع ہوئی۔ اس وچّ اوہ دسدا ہے کہ روشنی دا انتظام نہ ہون دی صورت وچّ اوہ سڑک کنارے لگیاں سٹریٹ لائٹاں ہیٹھ پڑھائی کردا ہندا سی۔
شہرت
ہفت روزہ قندیل وچّ چھپی اس دی پہلی کہانی بڑا قد 1960 اتے پہلا ناول پیکٹ کا راز اسدی شہرت دے کارن بنے۔ جس دور وچّ اس نے لکھن دی شروعات کیتی اس دور وچّ ٹارزن وغیرہ دے کردار دیاں حامل کہانیاں اتے ناول ہی لکھاریاں دے تصنیفی میدان دی دھری سی، تاں وی اس نے ناولاں وچّ عالمی ریکارڈ بناؤن دے باو جود اوہناں چیزاں توں بچا رکھیا۔ اس دے علاوہ شہرت دی وجہ سن:
موت
اشتیاق احمد کراچی کتاب میلے وچّ شرکت کرن دے بعد واپس اپنے آبائی شہر جھنگ جا رہا سی۔ کراچی دے جناح انٹرنیشنل ایئر پورٹ تے دل دی حرکت بند ہو جان دی صورتَ وچّ اسدا انتقال ہو گیا۔
خاص نمبر
اوہ اک بہت تیز در نال ناول لکھے ہن جسدی وجہ نال اسنے ڈھیر کتاباں لکھیاں۔ لیکن اوہ اک سال وچّ ایسے دو ناول لکھیا کردا سی جنہاں نوں خاص نمبر  بلایا جاندا سی۔ ایہناں ناولاں وچّ بوہتی وار سارے تنے جاسوسی دَلّ اکٹھے معاملے نوں حلّ کرن لئی استعمال کیتے ہندے۔
حوالے
گٹھ:لاہور دے لکھاری گٹھ:پاکستانی جاسوسی ساہتکار گٹھ:1944ء دے جم گٹھ:2015ء دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:ضلع جھنگ دے لوک
کارل فریڈرش شنکل
کارل فریڈرش شنکل اک جرمن مستری سی۔ اونے برلن تے جرمنی دیاں ہور تھاواں تے میوزیم آرٹ گیلریاں گرچے تے ہور تریخی کوٹھیاں دے ڈیزائن بناۓ۔ اودیاں بنیاں ہویاں بلڈنگز چ یونانی رنگ گوڑا دسد اے۔
مورت نگری
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ضلع وائیٹاکی
وائیٹاکی نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
ایسن
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
جےنیلیا ڈیسوزا
جینیلیا ڈی سوزا ، جو ہن جینیلیا دیش مُکھ دے ناں تو‏ں وی جانی جاندیاں نيں۔ اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔ انہاں نے کئی تیلگو، ہندی، تمل، کنڑ تے ملیالم فلماں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ پارکر پین دے اشتہار وچ امیتابھ بچن دے نال اداکاری د‏‏ی وجہ تو‏ں ملی شہرت دے بعد انہاں نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز  تینو‏ں میری قسم  (2003ء) تو‏ں کيتا۔ اس دے بعد انہاں نو‏ں اپنی فلم  بوائز  دے ذریعہ مقبولیت حاصل ہوئی تے انہاں نے تیلگو سنیما وچ اپنے قدم بڑھائے۔
جینیلیا ڈی سوزانے اپنا پہلا فلم فیئر ایوارڈ (تیلگو) 2006ء وچ بنی رومانس فلم  بومارلو  وچ اپنے اداکاری تو‏ں حاصل کيتا تے انہاں د‏‏ی اس کردار نو‏‏ں ناقدین نے وی کافی سراہا۔ 2008ء وچ انہاں نے سنتوش سبرمنيم  جو  بومرلو  د‏‏ی تمل ری میک سی تے بالی ووڈ فلم  جانے تاں یا جانے نہ  وچ کردار ادا کيتا۔ اداکاری دے نال ہی انہاں نے ٹیلی ویژن شو  بگ سوئچ  د‏‏ی وی میزبانی د‏‏ی اے تے نال ہی نال اوہ فینٹا، ورجن موبائل انڈیا، فاسٹ ٹریك، LG موبائل، گارنئیر لائٹ، مارگو تے پرك انڈیا د‏‏ی برانڈ امبیسڈر وی نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیمی پس منظر
thumb|سجے| 2010 وچ جینیلیا ڈی سوزا اپنے خاندان دے نال. کھبے تو‏ں سجے انہاں دے والد نیل ڈی سوزا، ماں جينٹ ڈی سوزا ، خود تے آخر وچ بھائی نائجل ڈی سوزا. 5اگست 1987ء کوممبئی وچ منگلوريائی کیتھولک خاندان وچ پیدا ہونے والی جینیلیا ڈی سوزا د‏‏ی پرورش اک رومن کیتھولک دے طور اُتے باندرا وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی ماں جینٹ ڈی سوزا یک انٹرنیشنل فارما کمپنی د‏‏ی سابق منیجنگ ڈائریکٹر نيں۔ جنہاں نے 2004 ء وچ اپنا کم جینیلیا دے کیریئر وچ مدد فراہ‏م کرنے دے لئی چھڈ دتا۔ انہاں دے والد نیل ڈی سوزا ٹاٹا کنسلٹینسی سروسز وچ اک اعلیٰ افسر نيں۔ جینیلیا ڈی سوزا دا نائجل ڈی سوزا نامی دا اک چھوٹا بھائی اے جو ممبئی اسٹاک مارکیٹ وچ کم کردا ا‏‏ے۔ جینیلیا ڈی سوزا دے مطابق انہاں دا ناں جینیلیا " دا مطلب اے "مشکل تو‏ں پائی جانے والی" تے ایہ انكے والدین جینٹ تے نیل دے ناواں دا اخلاط ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اکثر انہاں گھریلو ناں  جين  تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ جینیلیا ڈی سوزا نے اپنی تعلیم اپوسٹولک کارمیل ہائی اسکول، باندرا نال کيتی تے بعد وچ مینجمنٹ تعلیم وچ ڈگری دے لئی سینٹ اینڈروز کالج وچ داخلہ لیا۔ انہاں نے اپنی ڈگری فلم تینو‏ں میری قسم  وچ کم کردے وقت حاصل کيتی تے اس دے بعد انہاں دا خیال کسی ملٹی نیشنل کمپنی وچ کم کرنے دا سی۔ انہاں نو‏ں کالج وچ کھیل تے پڑھائی وچ دلچسپی سی تے اوہ اک ریاستی سطح اُتے کھلاڑی تے قومی سطح د‏‏ی فٹ بال کھلاڑی رہیاں نيں۔ جینیلیا ڈی سوزا نے اپنے ماڈلنگ کیریئر د‏‏ی شروعات 15 سال د‏‏ی عمر نال کيتی جتھے انہاں نو‏ں اک شادی وچ دیکھیا گیا سی، انہاں دا انتخابات پارکر قلم دے اشتہار وچ امیتابھ بچن دے نال کيتا گیا جو انہاں د‏‏ی امتحان تو‏ں دو دن پہلے ہی سی۔ آغاز وچ امتحان د‏‏ی وجہ انہاں نے انکار کر دتا لیکن ڈائریکٹر نے انہاں نو‏ں اس دے لئی منا لیا، اس اشتہار د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں وڈی شہرت حاصل ہوئی۔ انہاں نے بعد وچ فیئر اینڈ لولی، 2003 ء کرکٹ ورلڈ کپ دے اشتہار وچ کرشنا سری کانت دے نال اداکاری کیندی۔
جینلیا ڈی سوزا نے کیرئیر دا آغاز ماڈلنگ تو‏ں کيتا۔ تے امیتابھ بچن دے نال پارکر پن د‏‏ی کمرشل نے اداکارہ نو‏‏ں شہرت د‏‏ی بلندیاں اُتے پہنچادتا۔ اس دے بعد اداکاری دا سفر شروع کيتا۔ جینلیا ڈی سوزا د‏‏ی پہلی فلم ’’تینو‏ں میری قسم‘‘ 2003ء وچ ریلیز ہوئی جس وچ انھاں نے رتیش دیش مکھ دے نال کم کيتا۔ 2004ء دے دوران سینماگھراں د‏‏ی زینت بنائی جانے والی فلم ’’مستی ‘‘ماں وی اداکارہ جیلینیا ڈی سوزا نے رتیش دیش مکھ دے نال ہی کردار نبھایا۔ اُتے ايس‏ے سال ریلیز ہونے والی فلم ’’بوائز ‘‘نے اداکارہ جینلیا ڈی سوزا نو‏‏ں شناخت دی۔2003ء تو‏ں 2005ء دے دوران ساؤتھ فلم انڈسٹری وچ وی کم کرکے شہرت پائی۔ 2006ء دے دوران تلگو فلم ’بومریلو‘ماں بہترین پرفارمنس اُتے فلم فیئر ایوارڈز وی جِت لیا۔ اس فلم نے باکس آفس اُتے دھوم مچائی تے بہت چنگا بزنس کيتا۔ بالی وڈ وچ جیلینیا د‏‏ی واپسی فلم  جانے تاں یا جانے نہ  نال ہوئی جو 2008ء وچ ریلیز ہوئی سی، اس فلم نو‏‏ں شائقین نے بے حد پسند کيتا سی۔
جینلیا ڈی سوزا نے3 فروری 2012 ء نو‏‏ں اداکار رتیش دیش مکھ دے نال ہندو مراسم دے تحت مراٹھی رسم ورواج دے مطابق شادی رچالی۔ جس تو‏ں انہاں دا اک بیٹا وی ا‏‏ے۔ اداکارہ جینلیا ڈی سوزا نے شادی دے بعد وی فلمی سفر جاری رکھنے دا فیصلہ کيتا ،اداکارہ جیلینیا ڈی سوزا د‏‏ی کئی فلماں زیر تکمیل نيں۔ فل بالی وڈ وچ شادی شدہ کامیاب ہیروئن وچ جیلینیا ڈی سوزا دا شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اداکارہ جینلیا ڈی سوزا نو‏‏ں کئی فلماں وچ عمدہ پرفارمنس اُتے ایوارڈز تو‏ں نوازیا گیا تے متعدد ایوارڈز دے لئی نامزدگی ہوئی ا‏‏ے۔ جینیلیا ڈی سوزا نے چار زباناں وچ فلماں بنا ک‏ے ورلڈ لمکا ریکارڈ وی حاصل ا‏‏ے۔ جینیلیا نے ہندی، تامل، تیلگو تے کناڈا زباناں وچ اَگڑ پِچھڑ فلماں بناواں۔ جس دے بعد انہاں نو‏ں لمکا ورلڈ ریکارڈ وچ جگہ مل گئی۔ ہن تک جینیلیا ڈی سوزا بھارت د‏‏ی چھ زباناں وچ بننے والی فلماں وچ کم کرچک‏ی نيں، جنہاں وچ ہندی، تمل، تیلگو، کنٹرا، ملیالم تے مراٹھی شامل نيں۔
جینیلیا نوں اسدا پہلا فلمفیئر انعام 2006 وچ تیلگو رومانٹک فلم بومارلو وچ اسدی کارگزاری لئی ملیا۔ 2008 وچ اسنوں بومارلو دی تامل ریمیک فلم سنتوش سبرامنیئم اتے بالیوڈّ فلم جانے تو۔.۔ یا جانے نہ وچ اپنی اداکاری لئی تعریف ملی۔ وپاری طور اتے کئی کامیاب تیلگو اتے تامل فلماں وچ کم کرن توں بعد جینیلیا نے آپنے آپ نوں دکھنی بھارتی فلم صنعت دی اک موہری اداکارہ دے طور اتے اپنے آپ نوں قائم کر لیا اے۔ مکھ دھارا اداکاری دے نال جینیلیا نے ٹیوی شو بگّ سوچ دی میزبانی کیتی اے اتے اوہ فینٹا، ورجن موبائیل انڈیا، فاسٹریک، ایلجی موبائیل، گارنیئر لائیٹ، مارگو اتے پرک دی برینڈ ایمبیسڈر اے۔
مڈھلا جیون
left|thumb
ہور ویکھو
لسٹ جنوبی بھارتی فلم اداکاراواں
باہرلےجوڑ
گٹھ:جم 1987 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:1987 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت د‏‏ی سواݨی ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارتی سوانیاں مارشل آرٹسٹ گٹھ:بھارتی سوانیاں ماڈل گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کونکنی شخصیتاں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی د‏‏ی سوانیاں ماڈل گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے کھلاڑی گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی سوانیاں کھلاڑی گٹھ:ہندوستانی رومی کاتھولک شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
خوبانی چھاتی رس پنچھی
خوبانی چھاتی رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ڈوئسبرگ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
چک 295 ج ب
چک 295 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ضلع افشن
ضلع افشن ترکی دے صوبہ کہرامانمراش دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کانزرٹہاؤس برلن
کانزرٹہاؤس برلن، برلن، جرمنی چ ڈرامہ کرن یا موسیقی سنن دی تھاں اے۔
آیاپانیکو
آیاپانیکو (Nuumte Oote, سچی آواز) شمالی امریکی مہادیپ دے ملک میکسیکو دے علاقہ تباسکو وچ بولی جان والی اک زبان د نام اے - اے اک امریکی-انڈین بھاشا اے جو کہ مکس-زوک نام دے بولیاں دے خاندان نال تعلق رکھدی اے - پوری دنیا وچ آیاپانیکو بولن والے صرف دو انسان زندہ نے - انا دو باشندیاں دے ناں نے : اسیدرو ولاسکس (69) تے مانول سگوویا (75) - برطانیہ دے اخبار « د گارڈین » وچ 13 اپریل 2011 نو چھپی اک خبر دے مطابق یہ بولی ختم ھون دی حد تے اے -
میکسیکو دے « دیسی بولیاں دے قومی انسٹیٹیوٹ » نے آیاپانیکو دی حفاظت کرن وچ آپنی دلچسپی ظاہر کیتی اے - اس سرکاری انسٹیٹیوٹ نے آن والی نسل نو یہ بولی سکھاں لیی کئی قدم چکے نے - انہاں دے پلانا وچوں اک پلان آیاپانیکو دی کلاساں شروع کرن د اے جس وچ سگوویا صاحب تے ولاسکس صاحب باقی لوکاں نو آیاپانیکو سکھاں گے - پر پیسے دی دقت دی وجہ کارن کلاساں ہوں تک شروع نہی ہویاں ہن -
اس دے علاوہ امریکہ دی انڈیانا یونیورسٹی دے پروفیسر دانیل سسلک اس بولی دی پہلی لغت تیرا کر رہے ہن - انہاں دے کم دی سب توں وڈی مشکلاں وچوں اک مشکل یہ ہے کہولاسکس صاحب تے سگوویا صاحب کسے پرانی مسلہ دی وجہ نال آپس وچ گل بات کرن توں وی انکار کردے ہن - اس دے علاوہ ولاسکس صاحب تے سگوویا صاحب آیاپانیکو دی دو علیدہ ضلای بولیاں بولدے ہن - دانیل سسلک دی لغت وچ دونو شمار ھون گیاں -
حوالہ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
اجمیر روڈے
جیون ویروا
اجمیر روڈے دا جم 1940 نوں بھارتی پنجاب دے پنڈ روڈے وچ ہویا۔ اوہ 1966 وچ انٹاریؤ دی یونیورسٹی آف واٹرلو توں اپنی ماسٹرج دی ڈگری حاصل کرن لئی کینیڈا آئے۔ اس توں پہلاں اوہ لدھیانا دے گرو نانک انجنیئرنگ کالج وچ پڑھے اتے کجھ ویلے لی اتھے استاد وی رہے۔ اجمیر روڈے دی بیوی، سرجیت کلسی، وی اک مسحور پنجابی ساہتکار اے۔ ایہناں دوناں دے دو بچے ہن، اک بیٹی اتے اک بیٹا۔ اجمیر روڈے نوں ساہت دا سونک بچپن وچ ہی پے گیا سی۔ اوہناں دے وڈے بھرا- نوتیج بھارتی - اتے ماما جی وی ساہت وچ ڈونگھی دلچسپی رکھدے سن۔ کینیڈا وچ آ کے ااپنی ڈگری لین توں بعد وینکوور آ کے، اجمیر روڈے نے بی سی ہایڈرو (B.C Hydro) وچ انجنیئر دے طور اتے کم کیتا سی۔ پر اوہناں نے کدی لکھنا نہیں چھڈیا اتے اپنے وہلے ویلے وچ اوہ لکھدے رہندے ہن۔
جانکاری دے سروت
سرجنا دے پچی ورھے، پنجابی لکھاری منچ وینکوور، 1999، صفعہ 41
Asian Heritage in Canada- Ajmer Rode
Ajmer Rode blog
Ajmer Rode interview
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پرواسی پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:کینیڈیئن پنجابی لکھاری
بوخم
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
گوده
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
جمہوریہ مقدونیہ دیاں بلدیات
thumb|جمہوریہ مقدونیہ
جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی بلدیات (Municipalities of the Republic of Macedonia) جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی درجہ اول انتظامی تقسیم نيں۔ فروری 2013ء دے مطابق جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی 80 بلدیات (општини، opštini; واحد: општина, opština) نيں، جنہاں وچو‏ں دس بلدیات اسکوپیہ شہر یا اسکوپیہ عظمی وچ شامل نيں جو اک وکھ مقامی خود حکومت اکائی تے ملک دا راجگڑھ ا‏‏ے۔
نقشہ
top|وسط|650px|Rural/Urban municipalities
بلدیات (2013 تاحال)
In March 2013, the following municipalities merged with کیچیوو:
حوالے
گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی بلدیات گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:جمہوریہ مقدونیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جگموہن کوشل
جگموہن کوشل اک مشہور ماہر تعلیم، لوک گھولاں دے نائک، ترقی پسند کمیونسٹ، ٹیچرز ہوم بٹھنڈہ دے بانیاں 'چوں اک اتے میگزین صحیح بنیاد دے مکھ اڈیٹر سن۔ گیان پیٹھ اوارڈی لکھاری گردیال سنگھ مطابق،"کئی منُکھ اپنی زندگی اپنے ٹبر جاں اپنے کاروباراں نوں پرپھلت کرن دے لیکھے ہی لا دندے ہن جد کہ کجھ لوکاں دا مقصد سماج نوں صحیح سیدھ دینا ہندا ہے۔ اجیہے لوکاں وچوں ہی جگموہن کوشل اک ہن، جنہاں نے اپنی زندگی نوں ہمیشہ لوکاں دے لیکھے لایا۔"
سکھیا متعلق وچار
جگموہن کوشل سکھیا متعلق چنتن اتے بدلاء لئی لگاتار جدوجہد دے پڑ وچّ سن۔ اوہناں دا کہنا سی کہ جس نجیکرن، بازاریکرن تے عالمیت دیاں عالمی بنک دے اشارے اُتے لوک مخالف سرمائیدار نیتیاں چل رہیاں ہن، سانوں امید نہیں کرنی چاہیدی کہ دیس دے اُپرلے 15 فیصدی لوکاں نوں چھڈّ کے 85 فیصدی بھارتی بچےآں لئی ایہہ سرکاراں تے ساڈے وڈے آگوآں، نوکرشاہاں اتے وڈے وپاریاں تے صنعت کاراں ولوں کوئی برابری والی سارتھک تے صحیح سکھیا دا پربندھ کیتا جاویگا۔
ٹالسٹائی نے کیہا سی کہ سرکار دی طاقت لوکاں دی بےعلمی وچّ ہے تے سرکار ایہہ گلّ چنگی طرحاں جاندی ہے۔ جے سرکار لوکاں نوں علم دی روشنی ونڈن دے ناں اُتے لوکاں نوں ہنیرے دے سمندر وچّ دھکی جاوے تاں کی اسیں ہتھ اُتے ہتھ دھر کے ایہہ تماشہ دیکھدے رہانگے؟ پر افسوس سانوں 65 سال ہو گئے ایہہ تماشہ دیکھدے۔ عامَ لوکاں دی گلّ نہیں، جدوں تکّ پڑھے-لکھے کہاؤن والے حساس، چیتن لوک سکھیا دی اہمیت سمجھ کے اپنی ذمہ واری سمجھدے ہوئے گھراں اتے سماجی گھیریاں توں باہر نہیں آؤندے، گھمنگھیری وچّ پھسی تعلیم دی بیڑی پار نہیں ہو سکدی۔
موت
26 نومبر 2016 نوں بعد دوپہر جگموہن کوشل دی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:کمیونسٹ گٹھ:بھارتی کمیونسٹ
مستقیلک میدان
thumb|250x250px| نويں سال 2015 وچ آزادی اسکوائر thumb آزادی اسکوائر یا مستاقیلک میدان( Mustaqillik Maydoni ، Мустақиллик Майдони) تاشقند ، ازبکستان دا اک مرکزی اسکوائر ا‏‏ے۔
تعارف
ستمبر 1991 وچ ازبکستان د‏‏ی آزادی دے اعلان دے بعد ، 1992 وچ "لینن اسکوائر" دا ناں تبدیل کرکے "مستقلق میدان" رکھیا گیا ، جو انگریزی وچ "آزادی اسکوائر" دا ترجمہ کردا ا‏‏ے۔ لینن د‏‏ی یادگار نو‏‏ں توڑ دتا گیا سی ، تے اس د‏ی جگہ ازبکستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی یادگار ، دنیا د‏‏ی شکل وچ ، تعمیر کيتی گئی سی۔ بعد وچ ، پیڈسٹل دے سامنے اک خاتون د‏‏ی شخصیت رکھی گئی سی ، جو مادر وطن د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔
آزادی اسکوائر ہن تاشقند دا مرکزی چوک ا‏‏ے۔ ایہ خصوصی تقریبات تے عوامی تعطیلات دے دناں وچ تقریبات تے فوجی پریڈاں د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔
تریخ
تاشقند دا سب تو‏ں وڈا چوک اسکوائر تو‏ں کدرے زیادہ وڈے پارک د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ متعدد یادگاراں تے چشماں دے نال ، جو چاراں طرف متاثر کن عوامی عمارتاں تو‏ں گھرا ہويا اے تے درختاں تے پھُلاں دے بستراں تو‏ں بھریا ہويا اے ، تاشقند وچ آزادی اسکوائر جدید ازبکستان دا نمائش ا‏‏ے۔
اج آزادی د‏‏ی تریخ متعدد شعبےآں اُتے مشتمل اے: انتظامی عمارتاں ، سبز رنگاں تے چشماں والے تفریحی تھ‏‏اںو‏اں ، آرک آف آزادی تے آزادی یادگار سمیت یادگاراں۔
تاشقند دے مرکز دے طور اُتے آزادی چوک د‏‏ی کہانی سو سال تو‏ں وی زیادہ پرانی ا‏‏ے۔ ترکستان دے جنرل گورنر نے 1865 وچ اپنا فوجی قلعہ تعمیر کيت‏‏ا۔ 1974 دے بعد تو‏ں اس جگہ نو‏‏ں پریونڈ دا ایوینیو کہیا جاندا اے ، جتھ‏ے یکم مئی ، عالمی یوم مزدور ، 9 مئی - یوم فتح تے 7 نومبر - یوم انقلاب - یوم مئی د‏‏ی تعطیلات منانے دے لئی فوجی پریڈ تے کارکناں د‏‏ی مظاہرے منعقد کيتیاں گئیاں۔
چاندی دے محراب تو‏ں گزردے ہوئے چشمے دے آس پاس اسٹورکس دے اعداد و شمار ، جو آزادی چوک دے داخلی دروازے د‏‏ی نشاندہی کردے نيں ، آزادی دے اسکوائر د‏‏ی مرکزی یادگار یعنی آزادی یادگار دیکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اک اُچی راہ اے جس وچ اک سنہری گلوب تیار کيت‏‏ا گیا اے جس دے اُتے ازبکستان دے نقشے د‏‏ی بصارت پیش کيتی گئی ا‏‏ے۔ پیڈسٹل تو‏ں پہلے بیٹھی ماں د‏‏ی مورتی اے جس دے بازوواں وچ بچہ ا‏‏ے۔ یادگار کمپلیکس آزاد ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ازبکستان د‏‏ی بحالی د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ آزادی د‏‏ی یادگار 1992 وچ کھڑی کيتی گئی سی ، تے اس علاقے د‏‏ی مکمل تعمیر نو 2006 وچ مکمل ہوئی سی۔
اس دے برعکس اک مجسمہ بیٹھیا ہويا اے جس وچ اک ماتم کدہ ماں دکھادی دیندی اے کہ اوہ اپنے بچےآں د‏‏ی یاد وچ اک ابدی شعلہ دیکھ رہی اے جو پچھلے عالمی جنگاں وچ گرے ہوئے نامعلوم فوجیاں د‏‏ی یاد منانے دے لئی ملک دا دفاع کردے ہوئے گر پئی سی۔
انتظامی عمارتاں ، بشمول وزراء د‏‏ی کابینہ ، سینیٹ ازبکستان تے وزارت خزانہ تاشقند وچ آزادی چوک دے مغربی جانب واقع ني‏‏‏‏ں۔
آزادی چوک دے اندر دے علاقے
thumb| [[دمتری میدوی ایدف|دیمتری میدویدیف ازبکستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی یادگار پر۔ ]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:جغرافیہ تاشقند گٹھ:ازبکستان وچ چوک گٹھ:تاشقندگٹھ:ازبکستان
سینٹ نکولائی گرجا
سینٹ نکولائی گرجا پرشیا جرمنی
Nikolaikirche
سوئیمانگا رس پنچھی
سوئیمانگا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع وائیٹومو
وائیٹومو نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
مالک اشتر
مالک بن حارث جو مالک اشتر نخعی دے نام تو‏ں مشہور نيں جو امیر المومنین علی بن ابی طالب دے خاص اصحاب تے آپ دے لشکر دے کمانڈراں وچو‏ں سن ۔ آپ دی زندگی دے حالات دا مطالعہ کرنے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ آپ بہت وڈے شجاع سن ۔ لیکن اس تو‏ں وی وڈی خصوصیت ایہ اے کہ آپ دی شجاعت، آپ دے صبر و استقلال اُتے غالب نئيں آندی سی۔ جنگ صفین وچ بھرپور شجاعت دے عالم وچ منزل مقصود تک پہنچنے دے بعد صرف امیر المومنین امام علی بن ابی طالب دے حکم دی وجہ تو‏ں صبر کیتا تے معاویہ بن ابو سفیان دے قتل تو‏ں پرہیز کردے ہوئے واپس چلے آئے۔ آپ دی ممتاز شخصیت تاریخ دے اوراق وچ ثبت اے تے تا قیامت ثبت رہے گی۔
مالک بن حارث جو مالک اشتر نخعی دے نام تو‏ں مشہور نيں امام علی(ع) دے خاص اصحاب تے آپ دے لشکر دے کمانڈراں وچو‏ں سن ۔ عثمان دے دور خلافت وچ ابوذر دی حمایت تے کوفہ دے گورنر اُتے اعتراض کرنے دے جرم وچ انہاں نو‏ں حُمص شہر بدر کیتا گیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپس آنے دے بعد لوگاں نے انہاں نو‏‏ں ہی کوفہ دا گورنر مقرر کیتا۔ عثمان دے خلاف ہونے والے قیام دے دوران انہاں دے گھر دا محاصرہ کرنے والےآں وچو‏ں سن اسی وجہ تو‏ں معاویہ دے کارنداں نے انہاں اُتے عثمان دے قتل وچ ملوث ہونے دا الزام لگایا۔
عثمان دے قتل ہونے دے بعد لوگاں نو‏‏ں امام علی(ع) دی بیعت کيتی طرف دعوت کرنے والےآں وچو‏ں سن ۔ امام دی خلافت ظاہری دے دوران جنگ جمل تے جنگ صفین وچ امام علی(ع) دے لشکر دے کمانڈراں وچ سن تے آپ دی حکومت دے دوران مصر دی گورنری اُتے منصوب ہوئے۔ امام علی(ع) نے آپ نو‏‏ں خدا دی تلوار دا لقب دتا تے عہدنامہ مالک اشتر نامی مشہور عہد نامہ جسنو‏ں آپ نے مالک اشتر دے نام لکھیا سی تاریخ وچ ثبت ا‏‏ے۔ مالک اشتر مصر پہنچنے تو‏ں پہلے ہی شہادت دے عظیم مرتبے اُتے فائز ہوئے۔ انہاں دے بیٹے ابراہیم مختار ثقفی دے نال امام حسین(ع) دے خون دا انتقام لینے والےآں وچو‏ں سن ۔
لقب
مالک بن حارث جو مالک اشتر نخعی دے نام تو‏ں مشہور نيں، فتح روم دے موقع اُتے دشمن فوج دی طرف تو‏ں پھینکا گیا اک تیر آپ دی اکھ وچ جا لگیا جس دے بعد تو‏ں آپ نو‏‏ں مالک اشتر کہیا جانے لگیا۔ جدو‏ں کہ ابن عساکر اس واقعے نو‏‏ں جنگ یرموک تو‏ں جوڑتے نيں۔
مالک بن حارث "اشتر" دے نام تو‏ں معروف سن کیونکہ فتح روم دے دوران آپ دی اکھ وچ تیر لگیا سی اس دے بعد تو‏ں آپ نو‏‏ں مالک اشتر کہیا جاندا سی ۔ "ابن عساکر" اس حادثے نو‏‏ں "جنگ یرموک" دے واقعات وچو‏ں ذکر کردے نيں۔
نسب
ابن ابی الحدید دے مطابق مالک اشتر کا نسب ایويں اے :مالک بن حارث بن عبد یغوث بن مسلمۃ بن ربیعۃ بن خزیمظ بن سعد بن مالک ابن نخع بن عمرو بن علۃ بن خالد بن مالک بن أدد۔ (آپ یعرب بن قحطان دی نسل تو‏ں تعلق رکھدے سن )۔
یمن تو‏ں کوفہ تک دی زندگی
مالک اشتر دی تاریخ ولادت تے مکان ولادت دے بارے وچ کوئی معلومات تاریخ وچ ثبت نئيں اے لیکن اس گل وچ شک نئيں کہ آپ یمن وچ پلے وڈے نيں تے سنہ 11 یا 12 ہجری قمری نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں ہجرت کيتی۔ آپ نے زمان جاہلیت نو‏‏ں وی درک کیتا اے تے اپنی قوم دے سرکردگانہاں وچو‏ں سی ۔ یمن تو‏ں آنے دے بعد کوفہ وچ مقیم ہوئے تے انہاں دے بعد کوفہ وچ انہاں دی نسل باقی رہی ا‏‏ے۔ جنگ یرموک وچ شرکت کیتا تے اسی جنگ وچ انہاں دی اک اکھ اُتے تیر لگیا تے آپ آیک اکھ تو‏ں محروم ہوگئے۔ جنگ یرموک وچ آپ نے دشمن دے ۱۳ افراد نو‏‏ں واصل جہنم کیتا۔
مالک اشتر ہمیشہ امام علی(ع) دے نال رہ‏‏ے۔ جنگ جمل وچ محمد بن طلحہ نو‏‏ں قتل کیتا۔ مورخین نے انہاں دی کافی مدح سرائی دی اے تے انہاں دے حق وچ اشعار وی تاریخ وچ ثبت نيں۔
ابوذر دی تدفین وچ شرکت
ابن ابی الحدید جو اک سنی تے معتزلیعالم اے ابوذر غفاری دے توسط تو‏ں پیغمبراکرم(ص) تو‏ں اک حدیث نقل کردے نيں جس وچ آیا اے کہ مؤمنین دا اک گروہ ابوذر دے جنازے وچ شرکت کرے گا۔ تے چونکہ مالک اشتر قطعا ابوذر دے جنازے وچ شریک سن تے انہاں نو‏ں غسل و کفن تے دفن کیتا اسی لئے ابن ابی الحدید اس حدیث نو‏‏ں مالک اشتر دے مؤمن ہونے اُتے دلیل سمجھدے نيں۔ اس گروہ نے ابوذر دی نماز جنازہ پڑھانے دے لئی مالک اشتر نو‏‏ں امام بنایا تے انہاں دی اقتداء وچ ابوذر دی نماز جنازہ ادا کيتی گئی۔
شام تے حمص وچ شہر جلاوطنی
سعید بن عاص جو عثمان دی طرف تو‏ں کوفہ دا گورنر سی، نے اک دفعہ کسی محفل وچ کہیا کہ سواد (عراق دا اک منطقہ جو باغات اُتے مشتمل اک سرسبز علاقہ سی ) قریش تے بنی امیہ دی ملکیت ا‏‏ے۔ مالک اشتر تے بعض دوسرے افراد نے اس دے انہاں باتاں دی مخالفت کيتی تے سخت اعتراض کیتا جس دی وجہ تو‏ں کوفہ دے لشکر دے کمانڈر تو‏ں انہاں دی لڑائی ہوئی۔ اس واقعے دے بعد سعید بن عاص نے عثمان دے حکم اُتے مالک اشتر سمیت 9 افراد نو‏‏ں شام دی طرف جلاوطن کر دتا۔
ابن ابی الحدید دے مطابق مالک اشتر دے نال شام وچ جلاوطن ہونے والے افراد وچ : مالک بن کعب ارحبی، اسود بن یزید نخعی، علقمۃ بن قیس نخعی، صعصعۃ بن صوحان عبدی وغیرہ شامل سن ۔ شام وچ مالک اشتر تے اندے ساتھیاں دا معاویہ دے نال مذاکرات دے نتیجے وچ معاویہ نے عثمان تو‏ں انہاں نو‏ں دبارہ کوفہ پلٹانے دی درخواست کيتی۔ کوفہ واپس آنے دے بعد انہاں نے سعید بن عاص تے عثمان دی مخالفت جاری رکھی ایويں سعید بن عاص دی جانب تو‏ں انہاں دی فعالیتوس دے بارے وچ عثمان نو‏‏ں دتی گئی رپورٹ اُتے عثمان نے انہاں نو‏ں حمص وچ عبدالرحمن بن خالد بن ولید دے ہاں دوبارہ جلاوطن کیتا۔
اک تے نقل دے مطابق جدو‏ں معاویہ نو‏‏ں مالک اشتر تے شام دے بعض سرکردگان دے درمیان ہونے والی مذاکرات دا پتہ چلا تو اس گل تو‏ں خوفزدہ ہو ک‏ے کہ کدرے مالک اشتر دی باتاں انہاں اُتے اثر نہ کرے مالک اشتر تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں خمص بھیجیا۔ سعید بن عاص نے عثمان نو‏‏ں جو خط لکھیا اس وچ موجود افراد دے نام ایويں اے: عمرو ابن زرارۃ، کمیل بن زیاد، مالک بن حارث (مالک اشتر)، حرقوص ابن زہیر، شریح بن اوفی، یزید بن مکنف، زید بن صوحان، صعصعۃ بن صوحان، جندب بن زہیر۔
چنانچہ ابن شبہ (متوفای ۲۶۲ق) کہندے نيں کہ مالک اشتر تے اس دے ساتھی سعید بن عاص نو‏‏ں کوفہ تو‏ں اخراج کرنے تک خمص وچ مقیم رہے اس دے بعد کوفیاں دے خطوط ملنے اُتے ایہ افراد کوفہ واپس آگئے۔
یمن تو‏ں کوفہ تک دی زندگی
مالک اشتر کی تاریخ ولادت دے بارے وچ کوئی معلومات تاریخ وچ ثبت نئيں اے لیکن اس گل وچ شک نئيں کہ آپ یمن وچ پلے وڈے نيں تے سنہ 11 یا 12 ہجری قمری نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں ہجرت کيتی۔ آپ نے زمانہ جاہلیت نو‏‏ں وی درک کیتا اے تے اپنی قوم دے سرکردگانہاں وچو‏ں سی ۔یمن تو‏ں آنے دے بعد کوفہ وچ مقیم ہوئے تے انہاں دے بعد کوفہ وچ انہاں دی نسل باقی رہی ا‏‏ے۔ جنگ یرموک وچ شرکت کیتا تے اسی جنگ وچ انہاں دی اک اکھ اُتے تیر لگیا تے آپ آیک اکھ تو‏ں محروم ہو گئے۔ جنگ یرموک وچ آپ نے دشمن دے 13 افراد نو‏‏ں واصل جہنم کیتا۔
جلاوطنی
سعید بن عاص جو عثمان بن عفان دی طرف تو‏ں کوفہ دا گورنر سی، نے اک دفعہ کسی محفل وچ کہیا کہ ”سواد“ (عراق دا اک منطقہ جو باغات اُتے مشتمل اک سرسبز علاقہ سی ) قریش تے بنی امیہ دی ملکیت ا‏‏ے۔ مالک اشتر تے بعض دوسرے افراد نے اس دے انہاں باتاں دی مخالفت کيتی تے سخت اعتراض کیتا، جس دی وجہ تو‏ں کوفہ دے لشکر دے کمانڈر تو‏ں انہاں دی لڑائی ہوئی۔ اس واقعے دے بعد سعید بن عاص نے عثمان بن عفان دے حکم اُتے مالک اشتر سمیت 9 افراد نو‏‏ں شام دی طرف جلاوطن کر دتا۔