cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پےپاک
پےپاک (انگریزی: پےپاک) اک پاکستانی ادائیگی اسکیم اے جس نو‏‏ں بینک دولت پاکستان وژن 2020ء دے تحت 1 لنک نے شروع کيتا ا‏‏ے۔ اس وقت ملک دے 35 بینکاں نے اسنو‏ں اپنا لیا ا‏‏ے۔ اس ادائیگی اسکیم دے آغاز د‏‏ی وجہ بین الاقوامی ادائیگی اسکیماں دے بین الوزارتی اخراجات نو‏‏ں بچانا سی۔ پےپاک کارڈ صرف پاکستان بھر وچ اے ٹی ایمز تے پی او ایس ٹرمینلز اُتے استعمال ہوسکدے نيں تے آن لائن لین دین دے لئی اسنو‏ں اہل بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان
مادھوری رتیلال شاہ
مادھوری رتیلال شاہ ، اک ہندوستانی ماہر تعلیم ، مصنف تے یونیورسٹی گرانٹس کمیشن دی چیئرپرسن سی۔  اوہ 1985 وچ قائم یونیورسٹی سسٹم تو‏ں متعلق یو جی سی جائزہ کمیٹی کی چیئرپرسن سن۔ انہاں نے ممبئی میونسپل کارپوریشن دے ایجوکیشن آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔
اشاعت تے ایوارڈ
مادھوری شاہ نے تعلیم تے شاعری اُتے بہت ساریاں کتاباں ، لکھی ، ، بغیر کِس‏ے سمجھ‏‏ے ، کوئی ترقی نئيں: تعلیم تے ملازمت دے مواقع دے وچکار تعلقات دے کچھ پہلوآں کی چھان بین کے لئے ، غیر ایشیائی خواتین باضابطہ تعلیم دے لئی منتخب کردہ کیس اسٹڈیز ، سمفہور: نظماں د‏‏ی اک کتاب اک بدلدے ہوئے ہندوستان وچ اعلیٰ تعلیم کے لئے چیلنج ، تعلیم د‏‏ی ہدایت: تدریسی تے ٹکنالوجی تے ناواں د‏‏ی اک سیریز ، ریڈیئنٹ انگریزی ورک بک اس دے کچھ اہ‏م کم ني‏‏‏‏ں۔
انھاں 1977 وچ حکومت ہند نے چوتھے سب تو‏ں وڈا سویلین ایوارڈ ، پدم شری تو‏ں نوازیا سی۔ 1985 وچ شائع ہونے والی مادھوری رتیلال شاہ د‏‏ی زندگی کی اک جھلک انہاں د‏‏ی سوانح عمری اس د‏ی انٹرویو کتاب ہارمونی وچ تصدیق کی گئی ہے ۔
ہور پڑھو
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:بھارتی تعلیمی نظریہ ساز خواتین گٹھ:ممبئی دے مصنف گٹھ:بھارتی عورتاں
تحصیل ملتان خُرد
تحصیل ملتان خُرد پنجاب دے ضلع تلا گنگ دی اک تحصیل اے ۔ ایہدا راجگڑھ ملتان خُرد اے ۔
ابو معشر نجیع سندھی
ابو معشر نجیع سندھی برصغیر دے اولین محدثین وچو‏ں سن جو سندھ نال تعلق رکھدے سن تے عرباں دے ہتھو‏ں فتح سندھ دے بعد مسلما‏ن ہوئے سن ۔ آپ مدینہ وچ کثیر عرصے رہے لہذا مدنی وی کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ اپنے زمانے وچ فن مغازی و سیر دے امام سن تے مورخین آپ نو‏‏ں انہاں بذرگان وچ شمار کردے نيں جنھاں نے اول اول اس فن د‏‏ی ابتدا د‏‏ی آپ د‏‏ی وفات 170 ھ وچ ہوئی تے کہندے نيں کہ جنازے وچ خلیفہ ہارون رشید وی شامل ہوئے۔ قاضی عبد الکریم سمعانی نے آپ دا مختصر ذکر اپنی کتاب الانساب وچ کیتا ا‏‏ے۔
thumb|آپ د‏‏ی اک کتاب دا لاطینی ترجمہ وینس اٹلی, 1515.
ولاء فی بنی ھاشم احب الی من نسبی فی بنی حنظلہ بنو ہاشم دے غلاماں وچ ہونا میرے نزدیک زیادہ محبوب اے بہ نسبت اس دے کہ بنو حنظلہ میرا نسب ہوئے۔ خطیب بغدادی نے خود انہاں دے صاحبزادے محمد دا ایہ قول نقل کيتا اے کہ،میرے والد سندھی سن ،عرب وچ مدت تک رہنے دے باوجود بولی وچ سندھیت دا اثر آخر وقت تک باقی رہیا؛چنانچہ اوہ بعض عربی حروف نو‏‏ں صحیح طور اُتے تلفظ کرنے اُتے قادر نہ سن، مثلاً کعب نو‏‏ں ہمیشہ قعب کہیا کردے سن ،ابو نعیم کہندے نيں: کان ابو معشر سندیاً وکان رجلاً لکن یقول حدثنا محمد بن قعب یرید ابن کعب۔ تلفظ صحیح نہ سی،وہ حدثنا محمد بن قعب کہندے سن تے قعب تو‏ں کعب مراد ہُندی تھی
ابتدائی حالات
ابو معشر دے ابتدائی حالات دے بارے وچ کچھ معلوم نئيں،صرف اِنّا پتہ چلدا اے کہ سندھ د‏‏ی کسی جنگ وچ جو مسلماناں تے سندھیاں وچ ہوئی تھی،گرفتار ہوک‏ے حجاز گئے،اوتھ‏ے بنی مخزوم د‏‏ی اک عورت نے خرید کر مکاتب بنالیا،کچھ عرصہ دے بعد خلیفہ مہدی د‏‏ی ماں نے رقمِ کتابت ادا کرکے آزاد کردتا مدینہ وچ عرصہ تک رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مدنی وی مشہور نيں۔
تحصیلِ علم
ابو معشر د‏‏ی زندگی دا کافی حصہ متعدد خانداناں وچ غلامی کردے گزریا ،لیکن ایسا معلوم ہُندا اے کہ انہاں دے مالکاں نے انہاں نو‏ں تحصیل علم دے پورے مواقع بہم پہنچائے، اس طرح اوہ مدینہ منورہ اورہور تھ‏‏انو‏اں دے چشمائے علم تو‏ں سیراب ہوئے تے علمِ حدیث مغازی تے فقہ وچ کمال پیدا کيتا بالخصوص فنِ مغازی وچ انہاں دا پایہ درجہ امامت تک پہنچیا ہويا ا‏‏ے۔ ابو معشر دے شیوخ وچ درجِ ذیل ممتاز ناں ملدے نيں۔ محمد بن کعب القرظی،نافع مولیٰ بن عمر،سعید المقبری،محمد بن المکندر،ہشام بن عروہ،ابی بردہ بن ابی موسیٰ،موسیٰ بن یسار، محمد بن قیس حافظ ابن حجر نے مشہور تابعی سعید بن المسیب نو‏‏ں وی انہاں دے شیوخ وچ شمار کرایا اے ،لیکن ایہ صحیح نئيں اے، انہاں دے استاذ سعید بن المسیب نئيں،سعید المقبری سن ،علامہ ذہبی نے اس حقیقت نو‏‏ں واضح کردتا ا‏‏ے۔
تلامذہ
ابو معشر دے حلقہ درس تو‏ں جو طالبانِ علم فارغ ہوک‏ے نکلے انہاں د‏‏ی تعداد بے شمار اے، جس وچ بوہت سارے جلیل القدر ائمہ اورعلماء دے ناں ملدے نيں،چند مشہور اسمائے گرامی حسب ذیل نيں: سفیان ثوری،یزید بن ہارون ،محمد بن عمر الواقدی،محمد بن بکار، عبدالرزاق، ابو نعیم، لیث بن سعد، وکیع بن الجراح،سعید بن منصور۔
علم وفضل
ابو معشر فنِ مغازی وسیر دے علاوہ دوسرے علوم وچ وی بلند پایہ سن ،خطیب دا قول اے کہ اوہ فنِ مغازی دے سب تو‏ں زیادہ واقف کار سن ۔ علامہ ذہبی نے لکھیا اے کہ اوہ حافظہ د‏‏ی کمزوری دے باوجود علم دا مخزن سن بکر بن خلف دا بیان اے کہ ميں نے انہاں تو‏ں زیادہ فصیح آدمی نئيں دیکھیا۔
ائمہ د‏‏ی رائے
ابو معشر دے علم وفضل نو‏‏ں تمام ائمہ وعلماء نے سراہا اے ؛چنانچہ محدِّ ث عمر بن عوف اپنے تلامذہ دے سامنے ابو معشر دے متعلق ہشیم دا ایہ قول نقل فرمایا کردے سن کہ مارأیت مدنیاً یثبہ ولا الیس منہ ميں نے انہاں دے جداں فہیم وذکی مدنی نئيں دیکھیا۔ ابو حاتم بیان کردے نيں کہ امام احمد بن حنبل ابو معشر نو‏‏ں پسند کردے سن اورفنِ مغازی وچ انہاں د‏‏ی بصیرت دے قائل سن، وچ انہاں تو‏ں روایت کردے ہوئے ڈردا سی،حتیٰ کہ ميں نے امام احمد نو‏‏ں اک شخص دے واسطہ تو‏ں ابو معشر تو‏ں روایت کردے دیکھیا تاں ميں نے وی انہاں تو‏ں روایت حدیث دے بارے وچ اپنے مسلک وچ وسعت پیدا کرلئی سیرو مغازی وچ انہماک د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض ائمہ نے انہاں د‏‏ی تضعیف د‏‏ی اے، ابن معین دا قول اے ،وہ ضعیف نيں، مگر زہد و رقاق د‏‏ی حدیثاں نقل کيت‏ی جاسکدی نيں ابو حاتم تو‏ں دریافت کيتا گیا کہ کیہ ابو معشر ثقہ نيں؟ فرمایا نیک شخص نيں،گو روایت حدیث وچ کمزور نيں مگر سچے نيں۔ امام بخاری ومسلم نے اس ضعف د‏‏ی بنا اُتے صحیحین وچ انہاں د‏‏ی کوئی روایت نئيں لی اے، امام بخاری نے تریخ صغیر وچ انہاں دا شمار ضعفاء وچ کیہ اے ابوداؤد اورنسائی نے وی تضعیف د‏‏ی اے ،لیکن علامہ نسائی اپنی سنن وچ ابو معشر د‏‏ی روایت تو‏ں حجت لیائے نيں لیکن اس دے باوجود ابو معشر پایۂ اعتبار تو‏ں بالکل ساقط نئيں نيں، ابن عدی نے بصراحت بیان کيتا اے کہ ائمہ ثقات نے انہاں د‏‏ی روایتاں قبول کيتی نيں۔ حدث عنہ الثقات مع ضعفہ یکتب حدیثہ ثقات نے انہاں تو‏ں روایت کيتی اے ضعف دے باوجود انہاں د‏‏ی حدیثاں لکھی جاسکدیاں نيں۔ استو‏ں علاوہ عبدالرحمن بن مہدی جو جرح وتعدیل دے شہرہ آفاق امام نيں،وہ وی ابو معشر تو‏ں روایت کردے نيں،اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ نفس متن د‏‏ی حدیث د‏‏ی یاداشت وچ ابو معشر دا حافظ کمزور نئيں ؛بلکہ واقعہ ایہ اے کہ سلسلہ اسناد دے یاد رکھنے وچ انہاں تو‏ں غلطیاں ہوجاندیاں نيں پھردوسری گل ایہ کہ انہاں دا حافظہ عمر دے آخری ایام وچ کمزور ہويا سی، جداں کہ بغدادی نے تصریح د‏‏ی اے کہ کان ابو معشر تغیر پہلے انہاں یموت موت تو‏ں کچھ پہلے ابو معشر وچ تبدیلی آ گئی تھی اس لئی اس نقص دے پیدا ہونے تو‏ں پہلے د‏‏ی روایتاں مقبول اورقابلِ حجت نيں۔
بغداد وچ آمد اوروفات
خلیفہ مہدی انہاں دے علم وفضل دا وڈا قدردان سی، انہاں تو‏ں اس د‏ی انسیت د‏‏ی اک خاص وجہ ایہ سی کہ اوہ اس د‏ی ماں دے غلام رہ چکے سن، اک مرتبہ حج دے موقعہ اُتے دونے دا نال ہوگیا،مہدی نے انہاں د‏‏ی قدر افزائی د‏‏ی اورحکم دتا کہ اوہ شاہی خیمہ وچ بلائے جاواں تے اس قافلہ دے لوک انہاں تو‏ں فقہ حاصل کرن ،فیر مہدی نے انہاں د‏‏ی خدمت وچ اک ہزار دینار دا تحفہ پیش کیا،اس دے بعد اوہ انہاں نو‏ں ۱۶۰ ھ وچ اپنے ہمراہ مدینہ تو‏ں بغداد دلایا تے تعلیم د‏‏ی خدمت انہاں دے سپرد د‏‏ی اس دے بعد اوتھے مستقل قیام اختیار کرلیا اوررمضان ۱٧۰ ھ وچ رحلت فرمائی خلیفہ وقت ہاراں الرشید نے جو ايس‏ے سال تخت نشین ہويا سی نماز جنازہ پڑھائی بغداد دے مقبرہ کبیر وچ مدفون ہوئے۔
اولاد
صرف اک صاحبزادے محمد بن ابی معشر سن ،اپنے والد د‏‏ی طرح اوہ وی صاحب علم و فضل سن تے مشہور محدث ابو ذئب دے محبوب تلامذہ وچ انہاں دا شمار ہُندا سی،ترمذی وغیرہ نے انہاں تو‏ں روایت کيتی اے ،ابو معشر د‏‏ی کتاب المغازی انہاں ہی د‏‏ی روایت کيتی ہوئی اے، انہاں د‏‏ی ثقاہت اُتے تمام ائمہ متفق نيں:۹۹ سال د‏‏ی عمر وچ ۲۴۴ ھ وچ وفات پائی۔
تصنیف
ابو معشر صاحبِ لکھتاں وی سن، ابن ندیم نے ولہ من الکتب لکھیا اے جس تو‏ں خیال ہُندا اے کہ انہاں د‏‏ی تصنیفات اک تو‏ں ودھ نيں لیکن صرف کتاب المغازی ہی دا پتہ ملدا ا‏‏ے۔ خلیلی دا بیان اے کہ ائمہ انہاں د‏‏ی تریخ تو‏ں استدلال کردے نيں، اس بیان تو‏ں بظاہر ایسا خیال ہُندا اے کہ فنِ تریخ وچ وی انہاں د‏‏ی کوئی تصنیف اے ،لیکن دراصل ایہ اک ہی کتاب اے جس نو‏‏ں خلیلی تریخ اورابن ندیم کتاب المغازی کہندے نيں،متقدمین دے نزدیک مغازی،سیر اورتریخ اک ہی فن سمجھ‏‏ے جاندے سن، ابن ندیم لکھدے نيں: عارف بالاحداث والسیر واحد المحدثین ولہ من الکتب کتاب المغازی وہ تریخ وسیر دے عارف اورمحدث سن انہاں د‏‏ی کچھ کتاباں نيں جنہاں وچو‏ں اک کتاب المغازی ا‏‏ے۔ علامہ شبلی نعمانی نے مقدمہ سیرت وچ ابو معشر دا تذکرہ انہاں لفظاں وچ کیہ اے: "ابو معشر نجیع المدنی (م ۱٧۰ ھ) ہشام بن عروہ دے شاگرد سن ،ثوری اورواقدی نے انہاں تو‏ں روایت کيتی اے، گومحدثین نے روایتِ شان دا اعتراف کيتا اے ،امام احمد بن حنبل کہندے نيں کہ اوہ اس فن وچ صاحبِ نظر نيں،ابنِ ندیم نے انہاں د‏‏ی کتاب المغازی دا ذکر کيتا اے ،کتبِ سیرت وچ انہاں دا ناں کثرت تو‏ں آندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی مصنفاں گٹھ:عرب مصنفاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی مصنف گٹھ:علماء علوم اسلامیہ
ورجینیا ولف
ورجینیا وولف لندن وچ پیدا ہوئیاں۔ اُنہاں دے والد Leslie Stephen اک ادیب سن ۔ گھر وچ خوشحالی سی تے وَرجینیا تے اُنہاں دے بہن بھائیاں نے کسی اسکول جانے د‏‏ی بجائے گھر اُتے ہی تعلیم حاصل کيتی، جس دے لئی قابل استاداں باقاعدہ گھر آیا کردے سن ۔ اوہ ۱۳ برس د‏‏ی سن کہ اُنہاں د‏‏ی والدہ دا انتقال ہوئے گیا تے اوہ پہلی مرتبہ اک وڈے نفسیا‏‏تی بحران تو‏ں دوچار ہوئیاں۔ اُس دے کچھ ہی عرصے بعد اوہ جنسی زیادتی دا نشانہ بنیاں تے ایہ واقعہ عمر بھر دے اک روگ د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔
ایڈلین ورجینیا ولف (انگریزی: Adeline Virginia Woolf) (/ˈwʊlf/; جنم سمیں سٹیپھن؛ 25 جنوری 1882 – 28 مارچ 1941) 20ویں صدی دی اک پرتبھاوان موہری آدھونکتاوادی لیکھکاں وچوں اک انگریز ساہتکار اتے نبندھکار سی۔ اے روم آف ون'س اون دی لیکھکا ورجینیا ولپھ پرسدھ لیکھکا، آلوچک اتے پربتاروہی پتا سر سٹیپھن اتے ماں جولیا سٹیپھن دی دھی سی۔ اس دا جنم 1882 وچّ لندن وچّ ہویا سی۔ بدھیجیویاں دی آواجائی اوہناں دے گھر وچّ عامَ رہندی سی۔ ورجینیا دا رجھیواں شروع توں ہی لکھن پڑھن ولّ سی۔ ورجنیا دی زیادہتر یاداں کارنوال دیاں ہن، جتھے اوہ اکثر گرمیاں دیاں چھٹیاں گزارن جاندی ہندی سی۔ ایہناں یاداں دی ہی دین سی اس دی پرمکھ رچنا - 'ٹو د لائیٹہاؤس'۔ جدوں اوہ کیول 13 سال دی سی، تدّ اس دی ماں دی اچانک موت ہو گئی۔ اس دے دو سال بعد اپنی بھین اتے 1904 وچّ پتا نوں وی اس نے کھوہ دتا۔ ایہہ اس دا نراشا بھریا دور سی۔ اس دے بعد آجیون ڈپریشن دے دورے اس نوں گھیردے رہے۔ اس دے باو جود وی اسنے کئی مہتوپورن کرتیاں دی رچنا کیتی۔ سریرک پکھوں بہت کمزور ہون دے کارن اس دی پڑ ھائی-لکھائی گھر ہی ہوئی۔ بعد وچّ اس نے پڑھاؤن دا کارج شروع کیتا۔ 30 سال دی عمر وچّ اس نے لویونارڈ ولپھ نال ویاہ کیتا۔ اس نے ڈائری، جیونیاں، ناول، آلوچنا سارے لکھے۔ لیکن اس دا من پسند وشا استری ومرش ہی سی۔ اسے دا نتیجہ سی، اس دی مہتوپورن کتاب اے روم آف ونس اون(اپنا کّ کمرہ)، جس وچّ 1928 وچّ اس ولوں کیمبرج یونیورسٹی دیاں کڑیاں نوں دتے چھ بھاشن سن۔
ادبی زندگی دا آغاز
پر ایہ مایوسیاں اُنہاں د‏‏ی زندگی دا صرف اک رُخ نيں۔ دوسرا رُخ ایہ اے کہ شروع وچ اوہ جریدے ٹائمز دے لئی باقاعدگی دے نال مضامین لکھدی رہیاں، اُنہاں دا گھر اُس وقت دے اہ‏م ادیباں دے مل بیٹھنے دے اک مرکز د‏‏ی شکل اختیار کر گیا تے اِنہاں ادبی مباحث وچ اُس دَور د‏‏ی سیاست، ادب تے فنون اُتے بھرپور طریقے تو‏ں اظہارِ خیال کيتا جاندا سی۔ اِنہاں محفلاں وچ وَرجینیا خود نو‏‏ں اک زندہ دِل شخصیت دے طور اُتے پیش کردیاں سن لیکن اندر تو‏ں اوہ دُکھی سن۔
شادی
۱۹۱۳ء وچ معروف ادبی نقاد Leonard Woolf دے نال شادی دے چند ہی مہینے بعد اُنہاں نے خودکشی د‏‏ی پہلی کوشش کيتی۔ اُتے ادب تخلیق کرنے دے سلسلے وچ اُنہاں د‏‏ی رفتار بدستور تیز رہی۔
آدیتی شرما
ادتی شرما (جم 4 ستمبر 1996) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اتے ماڈل اے جو کلیرے وچ میرا اتے یہ جادو اے زین کا وچ روشنی احمد دے کردار نبھاؤن لئی جانی جاندی اے! ۔
ورجینیا ولف
ناول نگاری
۱۹۱۲ء ہی وچ اُنہاں دا پہلا ناول The Voyage Out شائع ہوئے چکيا سی۔ اِس دے بعد دے برساں وچ اُنہاں دے کئی ناول شائع ہوئے، جنہاں وچ انسان دے شعوری تانے بانے نو‏‏ں بیان کرنے دیاں کوششاں کيت‏یاں گئیاں سن۔
آدیتی شرما
مڈھلا جیون
ادتی شرما دا جم 4 ستمبر 1996 نوں دلی، بھارت وکھے نیرج شرما اتے مینو شرما دے گھر ہویا سی۔ اسدا اک چھوٹا بھرا سکشم شرما وی اے۔ اسنے اپنی سیکنڈری سکھیا ہنسراج ماڈل سکول، نویں دلی توں پوری کیتی۔ اسنے وویکانند انسٹیچیوٹ آف پروفیشنل سٹڈیز، نویں دلی توں پترکاری دی ڈگری حاصل کیتی۔
ورجینیا ولف
ناول نگاری
بھانويں اُنہاں دے ناول اج وی اہ‏م ادبی تخلیقات وچ شمار ہُندے نيں لیکن اُنہاں د‏‏ی اصل وجہِ شہرت اُنہاں دے بعد دے دَور دے مضامین نيں۔ ۱۹۲۹ء وچ اُنہاں دا مضمون شائع ہويا سی، A Room of One's Own۔ اِس وچ اُنہاں نے ادب تخلیق کرنے والی سوانیاں دے خراب حالات د‏‏ی طرف متوجہ کيتا سی۔ اُنہاں نے لکھیا سی کہ سال وچ پنج سو پاؤنڈ ادا کیتے جاواں تے رہنے دے لئی اک وکھ کمرہ دتا جائے تاں سوانیاں نو‏‏ں وی ویسی ہی کامیابی مل سکدی اے، جداں کہ مرد ادیباں نو‏ں۔ اُتے ادب دے میدان وچ اُنہاں د‏‏ی کامیابیاں اُنہاں د‏‏ی خراب نفسیا‏‏تی حالت نو‏‏ں بہتر نہ بنا سکن۔
آدیتی شرما
مڈھلا جیون
اسنے اپنے کریئر دی شروعات اک ماڈل دے روپ وچ کیتی اتے اسنے ایمازان فیشن ویک انڈیا لئی فیشن واک کیتی۔ بعد وچ اوہ ٹیوی راگ، وھائیٹ پانڈس بیوٹی بیبی +، ایمازان آدی وکھ وکھ برانڈاں لئی ٹیوی دے بہت سارے مشہوریاں وچ دکھائی دتی۔
ورجینیا ولف
حقوق نسواں
اس دے علاوہ اوہ خاص طور اُتے مغربی دُنیا وچ حقوقِ نِسواں د‏‏ی تحریک د‏‏ی بانی شخصیتاں وچ شمار ہُندیاں نيں۔ اُنہاں د‏‏ی ایہ پہچان اِنّی زیادہ نمایاں اے کہ کدی کدی اُنہاں دا اک بے مثل ادیبہ ہونا پس منظر وچ چلا جاندا ا‏‏ے۔
انتقال
اُنہاں اُتے بار بار مایوسی دے دَورے پڑدے سن، اُنئيں آوازاں سنائی دیدیاں سن تے اوہ کئی کئی روز تک کم نئيں کر سکدیاں سن۔ دوسری عالمی جنگ دے دوران وچ 1940ء وچ جرمن جنگی طیارےآں نے اُنہاں دے لندن دے گھر نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ ۲۸ مارچ سن 1941ء نو‏‏ں اُنہاں نے اک ندی وچ چھلانگ لگیا دتی تے ڈُب کر اپنی مایوسیاں تو‏ں ہمیشہ دے لئی نَجات پا گئياں۔ مغربی دُنیا وچ اوہ غالباً پہلی ادیبہ نيں، جس نے سوانیاں اُتے زور دتا کہ اوہ محض مرد ادیباں د‏‏ی نقالی کرنے د‏‏ی بجائے اپنے وکھ تخلیقی راستے تلاش کرن۔
حوالے
گٹھ:1882 دے جم گٹھ:1941 دیاں موتاں گٹھ:انگریز روزنامچہ نگار گٹھ:انگریز شخصیتاں گٹھ:انگریز ملحدین گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی دے انگریز مصنف گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے برطانوی ناول نگار گٹھ:خودکشی کرنے والیاں سوانیاں گٹھ:خودکشی کرنے والے مصنف گٹھ:خودکشیاں بذریعہ غرق آب گٹھ:کنگز کالج لندن دے فضلا گٹھ:لندن دے مصنف گٹھ:مخالفین قوم پرستی گٹھ:انگریز انسان دوست گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں گٹھ:یہودیت دے نقاد گٹھ:برطانوی مضمون نگار گٹھ:مذاہب دے نقاد گٹھ:برطانوی انسان دوست گٹھ:برطانوی اشتراکیت پسند گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز سوانیاں گٹھ:برطانوی یاداشت نگار گٹھ:برطانوی آپ بي‏تی نگار گٹھ:انگریز آپ بي‏تی نگار گٹھ:ثقافتی ناقدین گٹھ:معاشرتی ناقدین گٹھ:مسیحیت دے نقاد گٹھ:برطانوی ملحدین گٹھ:انگریز یاداشت نگار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی برطانوی مصنفات گٹھ:انگریز سوانیاں ناول نگار گٹھ:برطانوی سوانیاں مضمون نگار گٹھ:برطانوی سوانیاں ڈراما نگار تے ڈراما نویس
آدیتی شرما
کریئر
2019 وچ اک کیمیو دکھّ دے روپ وچ اسنے کلرز ٹیوی دے شو ناگن 3 وچ شولی سنگھ دی کردار نبھایا۔ اکتوبر 2019 وچ اسنے سٹار پلسّ دے پھینٹیسی رومانٹک ڈرامے شو یہ جادو اے جنّ کا وچ وکرم سنگھ چوہان دے خلاف روشنی احمد وجوں ابھنی کیتا۔ ایہہ شو نومبر 2020 وچ اک سال دے لمبے ویلے توں بعد ختم ہویا سی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
ہالانی
ہالانی (انگریزی زبان:Halani) سندھ پاکستان دے ضلع نوشہرو فیروز دی تحصیل تے تاریخی شہر اے۔
حوالے
گٹھ:سندھ دے آباد تھ‏‏‏اں
سلیمان بن قتلمش
سلیمان شاہ اول ابن قتلمش ( Kutalmışoğlu Süleyman Şah ; سُلَیمانشاہ بن قُتَلمِش ; ) نے اناطولیہ وچ اک آزاد سلجوق ترک ریاست د‏‏ی نیہہ رکھی تے ۱۰۷۷ تو‏ں ۱۰۸۶ وچ اپنی موت تک روم دے سلجوق سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت  ۔
زندگی
سلیمان قتالمش دا پُتر سی، جس نے عظیم سلجوقی سلطنت دے تخت دے لئی اپنے کزن الپ ارسلان دے خلاف ناکا‏م جدوجہد د‏‏ی سی۔ جدو‏ں قتالمش ۱۰۶۴ وچ مر گیا، تاں سلیمان اپنے تن بھائیاں دے نال تورس دے پہاڑاں وچ بھج گیا تے اوتھ‏ے سلطنت د‏‏ی سرحداں تو‏ں باہر رہنے والے ترکمان قبیلے دے پاس پناہ لئی۔ الپ ارسلان نے انہاں دے خلاف تعزیری مہمات دا سلسلہ شروع کردے ہوئے جواب دتا۔ چار بھائیاں وچو‏ں، سلیمان اکیلا اپنے بھائی منصور دے نال چھاپےآں تو‏ں بچ گیا تے ترکماناں د‏‏ی اپنی قیادت نو‏‏ں مضبوط کرنے وچ کامیاب رہیا۔
اپنے دائرے نو‏‏ں قائم کرنا
تریخ نگار العظیمی دے مطابق، سلیمان نے ۱۰۷۵ وچ نیکیہ اُتے قبضہ کيتا۔ اس تریخ د‏‏ی نیہہ پر، کچھ مورخین نے قبول کيتا کہ اناطولیہ سلجوک ریاست اس تریخ نو‏‏ں قائم ہوئی سی، تے کچھ نے ۱۰۷۸–۱۰۸۱ دے درمیان۔ اس دے بعد، سلطان ملک شاہ اول نے اسنو‏ں روم دا حکمران تسلیم کیتا، جداں کہ عباسی خلیفہ القائم نے اسنو‏ں اس د‏ی کامیابی دے لئی اک فرمان (فرمان) تے خلعت بھیجی ۔ اس دے اپنے ناں اُتے سک‏‏ے بنانے تے خطبہ دینے دا کوئی اک ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں ایہ کہیا جا سکدا اے کہ اوہ حالے تک عظیم سلجوقی سلطنت دے تابع سی۔ درحقیقت، ملک شاہ اول تابعداری دے بارے وچ وکھ وکھ ذرائع وچ واضح بیانات موجود نيں۔
۱۰۷۸ وچ ، بازنطینی شہنشاہ مائیکل VII نے اناتولک سی دے کمانڈر نیسفورس بوٹانیٹس دے خلاف سلیمان تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، جس نے شہنشاہ نو‏‏ں تخت دے لئی چیلنج کيتا سی۔ سلیمان نے کوٹیئم تے نیکیہ دے درمیان بوٹینیئٹس د‏‏ی چھوٹی قوت نو‏‏ں روکیا، جس دے بعد غاصب نے سلیمان تے منصور شہنشاہ دے مقابلے وچ اعلیٰ ترغیبات پیش کردے ہوئے اپنی بغاوت وچ شام‏ل ہوݨ اُتے آمادہ کيتا۔ اقتدار لئی نیسفورس د‏‏ی کوشش کامیاب رہی، تے انہاں د‏‏ی حمایت دے بدلے وچ سلیمان دے ترکماناں نو‏‏ں قسطنطنیہ دے نیڑے باسفورس دے ایشیائی کنارے اُتے آباد ہوݨ د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ دو سال بعد، سلیمان نے اک ہور دکھاوا کرنے والے، نیسفورس میلیسینس نو‏‏ں اپنی حمایت دتی۔  ایہ مؤخر الذکر نیسفورس سی جس نے نیکیہ دے دروازے ترکماناں دے لئی کھولے، سلیمان نو‏‏ں مستقل اڈہ قائم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔  تمام بتھینیا جلد ہی سلیمان دے کنٹرول وچ آ گیا، اک ایسی صورتحال جس نے اسنو‏ں قسطنطنیہ تے اناطولیہ وچ سابق بازنطینی رعایا دے درمیان رابطے نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔
۱۰۸۴ وچ ، سلیمان نے اپنے رشتہ دار ابو القاسم نو‏‏ں انچارج چھڈ ک‏‏ے، نیکیہ چھڈ دتا۔ ايس‏ے سال، اس نے انتاکیا اُتے قبضہ ک‏ر ليا، اس دے باشندےآں دا قتل عام کیتا، سینٹ کیسیئنس دے چرچ دے خزانے چرا لئی، تے چرچ نو‏‏ں مسجد وچ تبدیل کر دتا۔ سلیمان دے انطاکیہ اُتے قبضے دے بعد، عقیلد مسلم ابن قریش نے خراج دا مطالبہ کيتا۔  سلیمان نے انکار کر دتا، جس دے بعد دونے طرف تو‏ں سرحدی چھاپے مارے گئے۔  ۱۰۸۵ وچ ، مسلم بن قریش نے انطاکیہ دا محاصرہ کرنے دے لئی اک فوج نو‏‏ں روانہ کیتا، سلیمان نے اسنو‏ں روکیا تے مسلم نو‏‏ں شکست دتی جدو‏ں بعد د‏‏ی فوج کیوبک بے د‏‏ی کمان وچ ترکماناں دے انحراف دا شکار ہوئی۔
اس دی موت
۱۰۸۶ وچ سلیمان نے اپنے تسلط نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے، حلب نو‏‏ں محاصرے وچ لے لیا تے اس دے ہتھیار سُٹن دا مطالبہ کيتا۔ حلب دے امیر نے شام دے سلجوق حکمران توتش اول نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ اوہ شہر نو‏‏ں اس دے حوالے ک‏ے دے گا۔  سلیمان نے توتش د‏‏ی فوجاں د‏‏ی آمد دا سن کر محاصرہ ودھایا تے اس تو‏ں مݪݨ دے لئی کوچ کيتا۔  حلب دے نیڑے عین سالم د‏‏ی لڑائی وچ ، سلیمان نے توتش اُتے حملہ کيتا لیکن اس د‏ی فوجاں ارتک بے دے ماتحت توتش د‏‏ی فوج تو‏ں پہلے ہی بھج گئياں تے سلیمان ماریا گیا۔
ملک شاہ نے انطاکیہ د‏‏ی طرف کوچ کیتا، جتھے سلیمان دے وزیر نے شہر تے سلیمان دے بیٹے کلیج ارسلان اول دوناں نو‏ں ہتھیار ڈال دتے۔ ملک شاہ نے کلیج نو‏‏ں یرغمال بنا ک‏ے اصفہان منتقل کر دتا۔
ملک شاہ اول د‏‏ی وفات دے بعد کلیج ارسلان اول نے روم د‏‏ی سلطنت دوبارہ قائم کيتی۔
ذرائع
گٹھ:بانی شاہی حکمران گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں ترک شخصیتاں گٹھ:۱۰۸۶ دیاں موتاں گٹھ:1086 دیاں موتاں
دربارا سنگھ گرو
دربارا سنگھ گرو پنجاب، بھارت دے سیاسی اتے افسرشاہی حلقیاں دے وچ اک وکھری پہنچ رکھن والے اک سرکڈھّ آگوُ ہن۔ پنجاب دے پچھڑے کہے جان والے علاقے ضلع سنگرور وچوں کٹّ کے بنائے گئے ضلعے برنالہ دے گھگ وسدے پنڈ کھڈی کلاں وچ جمے دربارا دنگھ گرو نے لوک سنگھ سیوا آیوگ دی آئی۔ اے۔ ایس دے امتحان نوں پاس کرکے اپنا اک وکھرا مقام بنایا۔
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں
کویت ایئرویز
کویت ایئرویز کویت دی اکّ قومی ایئرلائین اے, اسدا مکھ دفتر کویت قومانتری ایئرپورٹ، الفروانیاہ گورنیٹ دی زمین تے اے۔ ایہہ اپنی قومانتری اڈاناں دا چلاون مپّ پربی کھیتر وچوں کردے ہن جوکِہ برصغیر، یوروپ، دکھن پوربی ایشیا اتے شمالی امریکہ لئی ایہناں دے مکھ بیس کویت قومانتری ایئرپورٹ توں اڈان بھردیاں ہن۔ کویت ایئرویز عرب ایئر کیریئر اورگینائزیشن دا رکن اے۔
اتہاس
اس کیریئر دا اتہاس سال 1953 توں دکھدا آ رہا اے، جدوں کویت قومی ایئرویز دا قیام کویتی وپاریاں دے سمہ ولوں کیتی گئی سی، اسدی شروعات وچ سرکار نے اسدا 50% حصہ لیتا سی۔ اس سال، پنج سال لئی بریٹیش قومانتری ایئرلائین (بیائیے), جوکِ اکّ بیؤئیسی معاون سی کویت وچ جوکِ چاٹر پھلائیٹاں اتے مرمت دے کم دا چلاون کردی سی، نال پبندھن ٹھیکہ کیتا گیا۔ دو ڈکوٹا خریدے گئے اتے چلاون دی شروعات 16 مارچ 1954 نوں کیتی گئی۔ کیریئر نے اپنے چلاون دے پہلے سال وچ 8,966 یاتریا نوں سیوا پدان کیتی۔ جولائی سال 1955 نوں، کویت ایئرویز ناں رکھیا گیا۔ [اینبی 2]। سال 1958 دے مئی مہینے وچ، پبندھن دے ٹھیکے اتے چلاون دے لئی نویں دستاویزاں تے دستخط کیتے گئے، جوکِ اس بار سدھا بیؤئیسی نال ہوئے۔ بیائیے نوں کویت ایئرویز ولوں اپریل 1959 وچ لے لیا گیا۔
8 اگست سال 1962 نوں، کویت ایئرویز ٹرائیڈینٹ آڈر کرن والی پہلی غیرملکی گاھک ادوں بنی، جدوں دو ایئرکراپھٹ حاصل کیتے گئے، اتے تیجے لئی چون کیتی گئی۔ ایہہ سودا 5.5 لکھ دی قیمت دا سی، اتے اس وچ کامیٹ 4c وی سامل سی. اسے سمے،کیریئر نے 3 لکھ دی قیمت دا اکّ ہور سودا تن بی اے سی ون-الیون واسطے کیتا. اس سودے وچ چوتھے بی اے سی ون-الیون دی چون دا موقعہ وی سی. ایئر لائن نے اپنے پہلے کومیٹ دی ڈلوری جنوری سال 1963 وچ لیتی پر کامیٹ جہازا دا اوپریشن اکّ سال پہلاں ہی ایم ای اے تو لیج تے لیتے ایئرکراپھٹ نال شروع ہو کر دتا گیا سی. اگست سال 1963 دے وچ دوسرا کامیٹ دا اؤڈر کیتا گیا. اس دوسرے ایئر کراپھٹ دی ڈلوری گیر انئدھکارک تور تے سال 1964 دی شروعات وچ ہی لے لیتی گئی، جدوں اس نے لندن تو کویت دے وچ اڑان بھری، جس دی دوری 2888 میل (4648 کلومیٹر) سی، اس نے اڑان اوسطاً 461 میل متعلق گھنٹے (742 کلو میٹر متعلق گھنٹہ) دے حساب نال بھری. اکّ جون 1963 نے سرکار نے اپنی حصےداری؉  اس ایئر لائن وچ ودھا کے 100% کر دتی. مارچ 1964 وچ ایئر لائن نے اپنے روٹ نیٹورک وچ پہلا یروپین مقصد شامل کیتا
جدو لندن واسطے اڈانا کامیٹ ساجو سمان نال شروع کیتیا گیا. اپریل 1965 وچ روٹ نیٹورک دا وستار کیتا گیا اتے آبادان، بغداد، بحرین، بیروت، ممبئی ، کریو، دمشق ، دوحہ، فرینکفرٹ، جینیوا، یروشلم، کراچی، لندن، پیرس اتے تہران شامل سن. اس ویلے وچ بیڑے وچ دو کامیٹ 4سی ایس، تن ڈیسی-6 بی ایس، دو ٹون پوئنیر اتے تن وسکوؤنٹ 700 شامل سن
حوالے
گٹھ:ہوائی اڈاناں
ہور ویکھو
گٹھ:1954ء وچ قائم ہوݨ والیاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان گٹھ:پڑتاݪ بین الویکی ربط گٹھ:حکومت‏ی خطوط ہوائی مرافقات گٹھ:کویت د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:کويتی برانڈ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اولیور ہیویسائیڈ
اولیور ہیویسائیڈ (جم:کیمڈن، لندن 18 مئی 1850 – موت:ٹورکئے، ڈیون 3 فروری 1925) اک آپ ہی سکھئت انگریز الیکٹریکل انجینیئر، حساب دان اتے طبعیاتی سائنسدان سی۔
جیون
ہیویسائیڈ دا جم کیمڈن، لنڈن وکھے ہویا سی۔ اسدا پیؤ اک نپن لکڑ نقاش سی۔ اسدا چاچا، سر چارلس وھیٹسٹون (1802–1875)، نے ٹیلیگراف بناؤن وچ اسدی مدد کیتی سی اتے ایؤسٹن ریلوے سٹیشن تے 1837 وچ مشہور استعمال کیتے سن۔
ہیویسائیڈ نکے قد دا سی اتے اسدے وال لال رنگ دے سن۔ جدوں اوہ چھوٹا سی تاں اسنوں لال بخار دی بیماری سی جس نال اوہ تھوڑھا بولا ہو گیا سی، خاص کرکے اپنے جیون دے آخری سمیاں وچ۔ ہیویسائیڈ کیمڈن ہاؤس سکول وچ 16 سالاں دی عمر تک پڑھیا سی اتے 18 سالاں دی عمر تک اوہ گھر وچ پڑھدا رہا۔ اسنے اک ٹیلیگراف اوپریٹر دے طور تے نوکری وی کیتی اتے ڈنمارک وچ کم کردیاں کجھ سماں وی بتایا۔
حوالے
گٹھ:سائنسدان گٹھ:انگریز گٹھ:جم 1850 گٹھ:موت 1925 گٹھ:فزکس
انٹرنیشنل لیگ ٹی20 2022-23ء
انٹرنیشنل لیگ ٹی/۲۰ ۲۰۲۳ء (جو اسپانسرشپ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ڈی پی ورلڈ ILT20 2023) دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی سی، انٹرنیشنل لیگ ٹی20 (ILT20) دا افتتاحی سیزن سی جو متحدہ عرب امارات وچ اعلیٰ سطح د‏‏ی اک پیشہ ورانہ ۲۰ اوور د‏‏ی کرکٹ لیگ اے تے جو امارات کرکٹ بورڈ (ECB) دے زیر اہتمام ا‏‏ے۔ جون ۲۰۲۲ء وچ اس گل د‏‏ی تصدیق ہوئی کہ سیزن جنوری تے فروری ۲۰۲۳ء وچ کھیلا جائے گا۔ باضابطہ فکسچر دا اعلان ۲۹ نومبر نو‏‏ں کيتا گیا سی جس دے مطابق لیگ ۱۳ جنوری تو‏ں ۱۲ فروری تک چلی۔
باہرلے جوڑ
لیگ ای ایس پی این کرک انفو پر گٹھ:کرکٹ
شاہ عالم دوجا
شاہ عالم دوجا (1728–1806) جس نوں علی گوہر وی کیہا جاندا اے، ہندستان دا مغل بادشاہ سی۔ اس نے 1761 وچ، اپنے پیؤ عالم گیر دوجا توں راجگدی حاصل کیتی۔ 14 ستمبر 1803 برطانوی راج نے اسدا راج ہتھیا لیا اتے اسدی طاقت نوں صرف کٹھپتلی تک گھٹا دتا۔ 1805 وچ اسدی موت ہو گئی۔
گٹھ:مغل سلطنت گٹھ:بادشاہ
شاہ عبد اللطیف بھٹائی ایوارڈ
شاہ عبد اللطیف بھٹائی اوارڈ (انگریزی زبان: Shah Abdul Latif Bhitai Award) سندھی زبان دے وڈے صوفی شاعر، شاہ عبد اللطیف بھٹائی تے لکھن والے ادیباں، شاعراں، گلوکاراں تے موسیقی دے میدان وچ وڈا کم کرن والے فنکاراں نوں دتا جاندا اے۔
گوری ایوب
گوری ایوب (1931)  - 1998) کولکاتہ (کلکتہ) وچ مقیم اک سماجی کارکن ، کارکن ، مصنف تے استاد سن، انہاں نے اپنی زندگی دا زیادہ تر عرصہ کلکتہ وچ گزاریا۔ ابوسعید ایوب (1906–1982) فلسفی تے ادبی نقاد نال شادی کيتی ، گوری اپنے طور اُتے اک مصنف سن ، تے اوہ اپنی چھوٹی کہانیاں ، تراجم تے معاشرتی مسائل اُتے متعدد مضامین د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں بنگال وچ فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی دے پھیلاؤ ، 1971 د‏‏ی بنگلہ دیش آزادی جنگ دے لئی سرگرم مدد تے 1974 وچ ہندوستان وچ ہنگامی اعلان دے دوران انسانی حقوق د‏‏ی روک تھام دے خلاف آواز اٹھانے وچ انہاں دے کردار دے لئی پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے مصنف تے سماجی کارکن میتری دیوی د‏‏ی کھیلاگھر دے قیام مدد کيت‏ی، جو 1971 د‏‏ی جنگ دے دوران یتیم ہوگئے بنگلہ دیشی بچےآں دے لئی اک پناہ گاہ سی ۔ 1990 وچ میتری دیوی د‏‏ی وفات دے بعد ، گوری نے کھیلاگھر دا چارج سنبھال لیا تے ایہ ہن وی یتیم خانے د‏‏ی حیثیت تو‏ں چلدا اے جو فطری ماحول وچ بچےآں د‏‏ی جامع نشونما اُتے زور دیندے ہوئے ربیندر ناتھ ٹیگور دے تعلیمی اصولاں اُتے عمل پیرا اے  ۔
گوری ایوب نے ورثہ بھارتی یونیورسٹی ، ساندی نیکیتن وچ فلسفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے کلکتہ یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 1963–91 دے دوران ، اوہ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں وابستہ کالج ، شری سکشایٹن کالج وچ پروفیسر تے بعدازاں شعبہ تعلیم د‏‏ی سربراہ سن۔ اگرچہ اوہ اپنی زندگی دے اوائل وچ ہی رمیٹی سندشوت دا شکار سن ، لیکن انھاں نے اپنی بیمار شوہر د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دے علاوہ اپنی زندگی دے آخری عشرے تک بستر رہنے اُتے اکثر شدید درد تے معذوری دے باوجود وی اس د‏ی بے شمار سرگرمیاں انجام دتیاں۔
تعلیم
گوری بانکی پور گرلز ہائی اسکول چلی گئياں تے 1947 وچ ریاستی سطح دے آخری امتحان وچ لڑکیو‏ں دے درمیان پہلے نمبر اُتے رني‏‏‏‏ں۔ مگد مہیلا کالج وچ دو سال د‏‏ی انٹرمیڈیٹ تعلیم دے بعد ، اس نے پٹنہ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ ایتھ‏ے رہندے ہوئے ، انہاں نو‏ں سامراج مخالف طلبا د‏‏ی تحریک وچ شامل ہونے دے الزام وچ گرفتار کيت‏‏ا گیا سی۔ 1950 وچ انہاں دے والد نے اسنو‏ں فوری طور اُتے وشوا بھارتی یونیورسٹی وچ بھجوادتا ، اس لئی انھاں جیل وچ گزارنے والی دو راتاں نے انہاں د‏‏ی آئندہ زندگی د‏‏ی شکل دی۔ اوتھ‏ے ، انہاں نے فلسفے وچ بی اے (1952) بغیر کِس‏ے سیاسی خلفشار دے مکمل کيت‏‏ا۔ اُتے ، اس عرصے دے دوران ، اس د‏ی ملاقات ہوئی تے جلد ہی اس دے استاد تے 25 سال اس دے سینئر ، ابوسعید ایوب نال محبت ہوگئی۔ انہاں نے 1953 وچ استاداں د‏‏ی تربیت د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے 1955 وچ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ شانتینیکیٹن وچ قیام دے دوران ، انہاں نے نمائی چٹوپادھیائے دے نال مل ک‏ے اک ادبی میلہ کا اہتمام کيت‏‏ا جو کہ دور اندیشی د‏‏ی حیثیت تو‏ں بہت اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ 21 فروری 1953 نو‏‏ں شروع ہونے والے اس تن روزہ میلے وچ بنگلہ دیش (اس وقت دے مشرقی پاکستان) تے مغربی بنگال دے بنگالی ادیباں تے شاعراں نو‏‏ں اکٹھا کيت‏‏ا گیا۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ اس نے ٹھیک اک سال پہلے ڈھاکہ وچ کئی بنگالی طلباء د‏‏ی فائرنگ دے واقعات نو‏‏ں یاد کيت‏‏ا ، جنھاں نے پاکستان نو‏‏ں قومی بولی دے طور اُتے اردو دے نفاذ دے خلاف احتجاج کيت‏‏ا سی۔ اگرچہ وسیع پیمانے اُتے تسلیم نئيں کيت‏‏ا گیا ، ایہ بھاشا آندولن ( بنگالی بولی د‏‏ی تحریک ) د‏‏ی پہلی عوامی یادگاری تقریب سی ، جسنو‏ں بعد وچ یونیسکو دے ذریعہ مادری بولی دے بین الاقوامی دن دے طور اُتے ادارہ بنایا گیا ، تے بنگلہ دیش تے مغربی بنگال دونے ملکاں وچ "بھاشا دیباس" دے ناں تو‏ں وڈے پیمانے اُتے منایا گیا۔
پیشہ ورانہ زندگی
اوشاگرام میتھوڈسٹ مشن (1953) ، ساؤتھ پوائنٹ اسکول (1955–57) تے جودھ پور پارک گرلز ہائی اسکول وچ تدریس دے مختصر حصہ دے بعد ، انہاں نے 1963 وچ شری شکائیتان کالج وچ شمولیت اختیار کيتی تے اک سال پہلے تک اس شعبہ تعلیم د‏‏ی سربراہی کيتی۔ 1991 وچ انہاں د‏‏ی ریٹائرمنٹ ہوئی۔
گوری ایوب دا انتقال کولکاتہ وچ اپنے گھر وچ (13 جولائ‏ی 1998) 67 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا ، اوہ شدید گٹھائی د‏‏ی وجہ تو‏ں اذیت وچ گذار رہیاں سن ، ایتھ‏ے تک کہ اکثر اپنے دوستاں تے خیر خواہاں نال ملن تو‏ں وی انکار کردیاں سن.
معلم
اس د‏ی تدریس تو‏ں وابستگی اس دے پیشہ ورانہ کیریئر تو‏ں بالاتر ا‏‏ے۔ انہاں نے تعلیمی امور اُتے لکھیا تے متعدد غیر ملکی طلباء تے اسکالراں نو‏‏ں بنگالی سکھایا۔ انہاں جاپانی طلباء وچ جنہاں دے نال انھاں نے گفتگو د‏‏ی انہاں وچ مسائیوکی اسودا ، ناریاکی نقازو تے کیوکو نیوا وی شامل سن ، جنہاں نے بعد وچ ہندوستان تے بنگال دے اسکالرز د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہچان حاصل کيتی۔ اس نے اک مخصوص تدریسی انداز تیار کيت‏‏ا ، اس نے اپنے طالب علماں نو‏‏ں گہری آخر وچ سُٹ دتا ، عام طور اُتے رابندر ناتھ ٹیگور ناول تو‏ں شروع کرکے۔ کولگور وچ ٹیگور ریسرچ انسٹی ٹیوٹ وچ شامل ہونے تے اس دے متعدد مضامین وچ (تھلے ملاحظہ کرن) انہاں د‏‏ی ٹیگور د‏‏ی تعلیم وچ اس د‏ی شدید دلچسپی ظاہر ہوئی۔ اس دے لئی درس و تدریس تے معاشرتی کم اکثر جڑ جاندے سن ۔ ایہ تسلیم کردے ہوئے کہ ہندوستان وچ ہندوواں تے مسلماناں دے وچکار فرقہ وارانہ تفریق مضبوط معاشرتی تے معاشی بنیاد اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ پسماندہ طبقے نو‏‏ں قومی دھارے وچ لیایا جانا سی ، اس نے اپنے چھوٹے تو‏ں انداز وچ - انگریزی کوچنگ کلاساں وچ داخلہ لینے والے غریب مسلما‏ن طلباء دے لئی منظم کيت‏‏ا۔ سول سروس انٹری ٹیسٹ دے لئی۔
سماجی کارکن
ان دے فعال معاشرتی کم وچ داخلے نو‏‏ں ہندوواں تے مسلماناں دے وچکار ہونے والے فسادات نے جنم دتا سی جس نے 1964 وچ کولکتہ نو‏‏ں تباہ کيت‏‏ا سی۔ میتری دیوی د‏‏ی سربراہی وچ ، اس نے تے اس وقت دے کئی ہور دانشوراں تے سماجی کارکناں نے ، برائے فرقہ وارانہ ہ‏م آہنگی د‏‏ی تشہیر کونسل د‏‏ی بنیاد رکھی۔ سی پی سی ایچ د‏‏ی سرگرمیاں صرف دانشورانہ مباحثاں تک ہی محدود نئيں سن ، بلکہ اس وچ ملوث کیمپاں تے پریشان علاقےآں وچ اکثر خطرنا‏‏ک دورے ہُندے سن تے دونے کمیونٹیز دے فعال بنیاد پرست عناصر دا مقابلہ ہُندا سی۔ اگرچہ سن 1964 دے بعد تو‏ں بنگال وچ کدی وی سنگین اجتماعی فسادات دوبارہ نئيں آئے ، لیکن گوری نے اپنی تحریر دے ذریعہ تے دوسرے ذرائع تو‏ں دونے جماعتاں دے وچکار معاشرتی ، معاشی تے مذہبی رکاوٹاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی اپنی کوششاں نو‏‏ں جاری رکھیا۔ اوہ معاشی طور اُتے پسماندہ خانداناں وچ خاندانی منصوبہ بندی د‏‏ی مقبولیت وچ وی سنجیدگی تو‏ں شامل سی۔ اوہ فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن آف انڈیا د‏‏ی اک عہدہ دار سن۔
گوری ایوب نے 1971 د‏‏ی بنگلہ دیش د‏‏ی تحریک آزادی د‏‏ی امداد وچ اک فعال کردار ادا کيت‏‏ا ، بوہت سارے بے گھر افراد دے لئی نہ صرف اخلاقی تے معاشرتی مدد فراہ‏م د‏‏ی بلکہ مہاجرین دے لئی امداد ، پناہ گاہ تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی سرگرم انتظام کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں شراکت وچ "بیدار" ، بنگلہ دیشی بچےآں دے لئی اک پناہ گاہ سی جو مظالم دے دوران یتیم ہوگئے سن ۔ 2012 وچ ، بنگلہ دیش د‏‏ی حکومت نے انہاں دے بوہت سارے اعانتاں دے اعتراف وچ انہاں نو‏‏ں فرینڈز آف لبریشن وار آنر تو‏ں نوازیا۔
لکھاری
اس دے فعال سماجی ضمیر نے اسنو‏ں اپنے وقت دے شاندار معاشرتی تے سیاسی امور اُتے باقاعدگی تو‏ں لکھنے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔ انہاں نے بنگالی وچ جو نسبتا. چھوٹی چھوٹی کہانیاں لکھایاں نيں انہاں وچ نہ صرف انہاں دے ادراک ، بلکہ "غیر خوبصورتی" دے لئی نشان زد کيت‏‏ا گیا سی۔ اس نے اپنے شوہر دے نال اردو شاعراں غالب تے میر د‏‏ی ترجمانی د‏‏ی دو کتاباں تیار کرنے وچ تعاون کيت‏‏ا۔ اس مقصد دے لئی اس نے اردو وچ باضابطہ سبق لیا۔ انہاں نے اپنے سابقہ طالب علم کیوکو نیوا دے نال وی تعاون کيت‏‏ا جس وچ ستارہويں صدی دے مشہور جاپانی جاپانی شاعر ، متسو باشی دے بنگالی وچ سفر نامے دا ترجمہ کيت‏‏ا گیا سی۔ اس د‏ی اپنی کتابیات وچ عکاسی نئيں اے، پر، مائلیکھن نو‏‏ں اس د‏ی بہت اہ‏م شراکت تے ابو سعید ایوب د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ د‏‏ی پیداوا‏‏ر اے ، اک وڈا حصہ نيں جس دے بعد اوہ جسمانی طور تو‏ں معذور رہیا سی آئے ادبی پیداوا‏‏ر پارکنسنز د‏‏ی بیماری. کئی سالاں تک ، اوہ تاکیدی طور اُتے طے شدہ مخطوطات د‏‏ی نقل کردے تے بار بار اصلاحات نو‏‏ں شامل کردے ہوئے ، بار بار کاپی کردی رہیاں ، ایتھ‏ے تک کہ اوہ آخر کار اپنے شوہر دے پُرجوش ادبی معیار نو‏‏ں پورا کرن۔
دادی
اس د‏ی اکلوت‏ی پو‏تی شریہ آہنا تو‏ں اس دے گہرے پیار تے دلچسپی دا نتیجہ یاداں د‏‏ی اک چھوٹی کتاب ، مضحکہ خیز لیکن لازوال تے متشدد سی۔ ای جی آحنا (ایتھ‏ے آحنا اے ) دے بنیادی راستے انہاں د‏‏ی باہمی تعامل د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوئے نيں: کولکتہ وچ انہاں دے بہت سارے وعدےآں دے ذریعہ دادی اماں اپنی پو‏تی جو ممبئی وچ اپنے والدین دے نال سن ، ہمیشہ دے لئی دور کردتی گئياں۔
حوالے
گٹھ:بھارتی تعلیمی نظریہ ساز خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:مغربی بنگال دے ناول نگار گٹھ:بہار دے ناول نگار گٹھ:بھارتی خواتین مترجمین گٹھ:بہار (بھارت) د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:پٹنہ دے مصنفاں گٹھ:بھارتی خواتین ناول نگار گٹھ:بھارتی افسانہ نگار خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مترجمین گٹھ:بنگالی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:پٹنہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کولکات‏ا دے مصنفاں گٹھ:بھارتی فعالیت پسند خواتین گٹھ:بھارتی خواتین سماجی کارکنان گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:1931 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کتلما
کتلما روٹی ورگا اک پنجابی پکوان اے جو لہوری کتلمے دے نام توں وی جاݨیا جاندا اے۔
اجزاء
بیسݨ اک کپ، لوݨ اک چاہ دا چمچ، اجوائݨ اک چوتھائی چاہ دا چمچ، قصوری میتھی ادھا چاہ دا چمچ، ہݪدی پاوڈر ادھا چاہ دا چمچ، ثابت دھݨیا اک ٹیبل سپون، انار داݨا اک ٹیبل سپون، آنڈا اک عدد، قیما اک کپ، میدا دو کپ، آٹا دو کپ، ککنگ آئل چار ٹیبل سپون، لال مرچ کٹی ہوئی حسب منشا، زیرا حسب منشا، تݪ حسب ضرورت، فوڈ کلر حسب ضرورت۔
ترکیب
میدے تے آٹے وچ نمک پا کے نیم گرم پاݨی ناݪ سخت گُنھ لئو تے فیر ایہنو‏ں پلاسٹک دے اک لفافے وچ لپیٹ کے ادھے گھینٹھے لئی رکھ دیو۔ اس‏ے دوران بیسݨ وچ ہݪدی، لال مِرچاں، قصوری میتھی، دھݨیا، نمک، انار داݨا، اجوائݨ تے ہور مسالے پا کے آنڈے رݪا کے بیسݨ دا آمیزا بݨا لئو، جے زیرا، اجویݨ تے ثابت دھݨیا توے اُتے ہلکا جیہا فرائی کرلیا جاوے تاں زیادہ بہتر اے۔ ایہدے وچ قیما وی استعمال کیتا جاسکدا اے پ‏ر قیما بہت باریک ہوݨا چاہیدا اے تاکہ اوہ کچا نہ رہے۔
آمیزا تیار کرن توں بعد گُنھے ہوئے آٹے نوں بغیر خشکے دے باریک روٹیاں دی شکل وچ بیل لئو، بیلݨ دی جگہ اُتے ہلکا جیا آئل لاؤ تاکہ روٹی پھٹ نہ جاوے۔
ایہناں روٹیاں نوں بیلݨ توں بعد ایہناں اُتے بیسݨ دا آمیزا لاؤ تے اک وڈے فرائی پین یا کڑاہی وچ چنگی طرحاں تَݪ لئو۔ تیل یا کُکنگ آئل درمیانی آنچ اُتے قدرے گرم رکھو۔
کتلمے تیار ہوجاݨ مگروں اک ڈش وچ کڈھ کے کیچپ، دہیں، رائتا یا چٹݨی ناݪ کھایا جاسکدا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی کھاݨے گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:کھاݨ پیݨ
مرزا محمد آفریدی
مرزا خاقان آفریدی اک پاکستانی سیاستدان نيں جو مارچ 2018 تو‏ں سینیٹ آف پاکستان دے ممبر تے 12 مارچ 2021 تو‏ں سینیٹ آف پاکستان دے ڈپٹی چیئرمین نيں۔
سیاسی کیریئر
آفریدی 2018 دے پاکستانی سینیٹ انتخابات وچ فاٹا تو‏ں جنرل نشست اُتے بطور آزاد امیدوار سینیٹ آف پاکستان منتخب ہوئے سن ۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:آفریدی خاندان گٹھ:آزاد سیاستدان گٹھ:مجلس ایوان بالا پاکستان دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں
علما یونیورسٹی
گٹھ:Articles using infobox university علما یونیورسٹی (انگریزی :(Ilma University) ، (سابقہ نام: انسٹی ٹیوٹ آف بزنس اینڈ ٹیکنالوجی، آئی بی ٹی) کراچی، سندھ، پاکستان وچ واقع اک نجی، یونیورسٹی ا‏‏ے۔ سابقہ انسٹی ٹیوٹ آف بزنس ٹیکنالوجی نو‏‏ں مئی ۲۰۱۷ وچ صوبائی سندھ اسمبلی د‏‏ی طرف تو‏ں سندھ دے عدالت‏ی ایکٹ دے طور اُتے سندھ ایکٹ # XIX آف ۲۰۱۷ دے ذریعے منظور کردہ قانون سازی دے ذریعے یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا سی۔
دھنڡنتی رام راؤ
دھنوتی ، لیڈی رام راؤ (1893–1987) ، فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن آف انڈیا د‏‏ی بانی تے صدر سن۔ اوہ شاید سر بینیگل رام راؤ د‏‏ی اہلیہ دے طور اُتے جانی جاندی سی۔ اوہ اک مشہور سرکاری اہلکار سی تے انہاں دے شوہر رام راؤ مصنف سن ۔
علما یونیورسٹی
علما یونیورسٹی کراچی شہر دے تعلیمی مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا مقصد مرکزی کیمپس وچ وکھ وکھ شعبہ جات، کلاس رومز، آڈیٹوریم، میڈیا ، کمپیوٹر اینڈ ہارڈویئر لیبز، ڈیجیٹل لائبریری ، گرلز کامن روم، علیحدہ فیکلٹی آفس، مسجد ، بک شاپ، داخلہ تے مشاورتی دفاتر، کیفے ٹیریا، ہر منزل اُتے بیت الخلاء تے اسپورٹس کلب بنائے گئے نيں۔.
دھنڡنتی رام راؤ
سیرت
دھنوتی اک کشمیری برہمن خاندان وچ دھنوندی ہینڈو دے ناں تو‏ں پیدا ہوئی سی۔ اُتے ، اس د‏ی پیدائش ہوبلی (اب کرناٹک ) وچ ہوئی سی ، لہذا انہاں دے شوہر د‏‏ی بولی کناڈا تھی ۔ ہوبلی وچ اپنی تعلیم دے بعد ، اوہ مدرس چلی گئياں تے پریذیڈنسی کالج وچ داخلہ لے گئياں جتھ‏ے تو‏ں انہاں نے آرٹس وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری مکمل کيتی۔
علما یونیورسٹی
علما یونیورسٹی دے چانسلر نعمان عابد لاکھانی ( تمغہ امتیاز ) نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۰۱ء دیاں تاسیساں گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:۲۰۰۱ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:کراچی گٹھ:انتظامی علم گٹھ:پاکستان وچ تعلیم گٹھ:سندھ وچ نجی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان وچ 2001ء دیاں تاسیساں گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:2001ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:کراچی گٹھ:انتظامی علم گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
دھنڡنتی رام راؤ
حوالے
گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:بھارتی خواتین سماجی کارکنان گٹھ:1987 دیاں موتاں گٹھ:1893 دے جم گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سائنس دان گٹھ:کرناٹک دیاں عورتاں سائنس دان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:کرناٹک دے سائنس دان
محمد حسن اخوند
محمد حسن اخوند (ملا محمد حسن اخوند) افغانستان دے قائم مقام وزیراعظم نيں۔ انہاں نے 7 ستمبر 2021ء نو‏‏ں عہدہ سنبھالیا۔ اوہ امارت اسلامی افغانستان دے وزیر خارجہ تے نائب وزیراعظم وی رہ چکے نيں۔
مڈھلا جیون
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل کے مطابق ، اخوند پشمول وچ پیدا ہويا سی جو تب پنجوائی ضلع وچ سی تے ہن ژڑی ضلع ، صوبہ قندھار ، افغانستان وچ موجود ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے پاس اس د‏ی پیدائش دے سال دے لئی دو تخمینے نيں ، تقریبا 1945–1950 تے تقریبا 195 1955–1958۔ انہاں دا تعلق کاکڑ پشتون قبیلے تو‏ں ا‏‏ے۔ الجزیرہ دا کہنا اے کہ اخوند دا پشتون نسب جدید افغانستان دے بانی احمد شاہ درانی تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ انہاں نے افغانستان تے پاکستان دے مختلف مدارس وچ تعلیم حاصل کيتی۔
سیاست
اخوندطویل عرصے تو‏ں تحریک اسلام ی طالبان د‏‏ی رہبری شوریٰ کا رہنما رہے نيں جو کہ فیصلہ ساز ادارہ ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار طالبان د‏‏ی قدیم ترین شخصیتاں وچ ہُندا اے تے اوہ ملا عمر دے قریبی ساتھی سن ۔
انکیتا بھارگوا پٹیل
انکتا بھارگوا دا جم 17 اگست 1981 نوں ہویا سی۔ اوہ اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اوہ ایکتا کپور ولوں سٹار پلسّ دے کسوٹی زنداگی کی ڈرامہ وچ 'شپرا' دے کردار نبھاؤن لئی جانی جاندی اے۔
محمد حسن اخوند
سیاست
طالبان د‏‏ی حکومت دے دوران (1996–2001) اخوند 1996 تو‏ں 2001 تک افغانستان دے نائب وزیر خارجہ رہ‏‏ے۔ اس دوران اوہ نائب وزیر اعظم وی رہ‏‏ے۔ انہاں دا ناں اقوام متحدہ دی پابندیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ا‏‏ے۔
اخوند 1995 وچ کابل د‏‏ی چھ رکنی نگرانی کونسل وچ شام‏ل سن ۔
انکیتا بھارگوا پٹیل
کریئر
انکتا 2002 وچ سٹار پلسّ دی لڑی سنجیونی دے 15ویں ایپیسوڈ وچ پہلی وار نظر آئی سی۔ اسنے ایکتا کپور ولوں سٹار پلسّ دے کسوٹی زنداگی کی وچ شپرا دے کردار نبھاؤن لئی مشہوری حاصل کیتی سی۔
محمد حسن اخوند
سیاست
2021 وچ طالبان د‏‏ی اقتدار وچ واپسی دے بعد ، اخوند نو‏‏ں عبوری وزیر اعظم مقرر کيتا گیا۔ انہاں د‏‏ی تقرری نو‏‏ں طالبان د‏‏ی اعتدال پسند تے سخت گیر شخصیتاں دے درمیان سمجھوت‏ے دے طور اُتے دیکھیا گیا۔
ہور
اوہ اسلام اُتے متعدد کتاباں دے مصنف نيں۔ بی بی سی نیوز دے مطابق اخوند طالبان دے مذہبی پہلو اُتے زیادہ بااثر نيں۔ ریاستہائے متحدہ دے اک انسٹی ٹیوٹ برائے امن دے تجزیہ کار نے دلیل دتی اے کہ اخوند اہ‏م حیثیت دے حامل مذہبی اسکالر نئيں نيں۔
حوالے
گٹھ:طالبان رہنما گٹھ:صوبہ قندھار دیاں شخصیتاں گٹھ:حکومت طالبان (افغانستان) دے وزرا گٹھ:افغانستان دے وزرائے اعظم گٹھ:زندہ شخصیتاں
سلطنت عثمانیہ دے دور وچ مسلماناں اُتے ظلم و ستم
سلطنت عثمانیہ دے زوال تے تحلیل دے دوران، مسلم (بشمول عثمانی ترک ، البانیائی ، بوسنیاکس ، سرکیسیئن ، سرب مسلما‏ن ، یونانی مسلما‏ن ، مسلم روما ، پومکس ) انہاں علاقےآں وچ رہنے والے باشندے جو پہلے عثمانی کنٹرول وچ سن، اکثر اپنے آپ نو‏‏ں اک دے طور اُتے پایا۔ سرحداں نو‏‏ں دوبارہ کھینچنے دے بعد اقلیت نو‏‏ں ستایا گیا۔ ایہ آبادی نسل کشی، قبضے، قتل عام تے نسلی تطہیر دا نشانہ بنی سی۔
۱۹ويں صدی وچ بلقان وچ قوم پرستی دا عروج عثمانی اقتدار دے زوال دے نال ہويا، جس دے نتیجے وچ اک آزاد یونان ، سربیا تے بلغاریہ تے رومانیہ دا قیام عمل وچ آیا۔ اک ہی وقت وچ ، روسی سلطنت دا دائرہ قفقاز تے بحیرہ اسود دے علاقے دے سابقہ عثمانی زیرِاقتدار یا عثمانی اتحادی علاقےآں وچ پھیل گیا۔ انہاں تنازعات نے وڈی تعداد وچ مسلما‏ن مہاجرین نو‏‏ں جنم دتا۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران مشرق وچ حملہ آور روسی فوجیاں تے ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران اناطولیہ دے مغرب، مشرق تے جنوب وچ یونانیاں تے آرمینیائیاں دے ذریعے مسلماناں اُتے ظلم و ستم دوبارہ شروع ہويا۔ یونانی ترک جنگ دے بعد، یونان تے ترکی دے درمیان آبادی دا تبادلہ ہويا، تے یونان دے بوہت‏ے مسلما‏ن اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ انہاں دناں وچ بوہت سارے مسلما‏ن مہاجرین، جنہاں نو‏ں مہاجر کہیا جاندا اے، ترکی وچ آباد ہوئے۔
ترکی د‏‏ی موجودگی تے بلقان وچ مقامی لوکاں د‏‏ی اسلامائزیشن
پہلی بار، عثمانی فوجی مہمات ۱۳۵۰ د‏‏ی دہائی وچ جزیرہ نما گیلیپولی اُتے قبضے دے نال اناطولیہ تو‏ں یورپ تے بلقان د‏‏ی طرف منتقل ہوئیاں۔ مسلم سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس خطے نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد، ترکی د‏‏ی موجودگی وچ وادھا ہويا۔ آباد کاراں وچو‏ں کچھ Yörüks سن، خانہ بدوش جو جلدی تو‏ں بیٹھ گئے سن، تے ہور شہری طبقات تو‏ں سن ۔ اوہ تقریباً تمام قصبےآں وچ آباد ہو گئے، لیکن انہاں د‏‏ی اکثریت مشرقی بلقان وچ آباد ہوئی۔ آباد کاری دے اہ‏م علاقے لڈوگوری ، ڈوبروڈزہ ، تھراسیئن میدان، شمالی یونان دے پہاڑ تے میدانی علاقے تے دریائے وردار دے آلا دُوآلا مشرقی مقدونیہ سن ۔
۱۵ويں تے ۱۷ويں صدی دے درمیان بلقان دے مقامی لوکاں د‏‏ی وڈی تعداد نے اسلام قبول کیا ۔ وڈے پیمانے اُتے تبادلاں دیاں تھانواں بوسنیا ، البانیہ ، شمالی مقدونیہ ، کوسوو ، کریٹ تے روڈوپ پہاڑاں وچ سن ۔ مقامی آبادی وچو‏ں کچھ نے اسلام قبول کیا تے وقت دے نال ترکی بن گئے، خاص طور اُتے اناطولیہ وچ ۔
ظلم و ستم دے محرکات
ہال دسدے نيں کہ بلقان دے تنازعات دے دوران ہر طرف تو‏ں مظالم ڈھائے گئے۔ جان بجھ کر دہشت گردی نو‏‏ں مخصوص علاقےآں تو‏ں آبادی د‏‏ی نقل و حرکت اُتے اکسانے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔ شہری آبادی نو‏‏ں نشانہ بنانے دا مقصد نسلی طور اُتے یکساں ملکاں نو‏‏ں تراشنا سی۔
عظیم ترک جنگ
ترکی د‏‏ی عظیم جنگ (۱۶۸۳–۱۶۹۹) تو‏ں پہلے وی آسٹریا تے وینیشیناں نے ہرزیگووینا ، مونٹی نیگرو تے البانیہ دے عیسائی فاسد تے باغی پہاڑیاں د‏‏ی مسلم غلاماں اُتے چھاپہ مارنے دے لئی حمایت د‏‏ی سی۔
عظیم ترکی جنگ دے خاتمے دے بعد پہلی بار سلطنت عثمانیہ نے وڈے علاقے عیسائیاں دے ہتھ تو‏ں کھو دیے۔ ہنگری ، پوڈولیا ، تے موریا دا بیشتر حصہ کھو گیا سی۔ عثمانیاں نے جلد ہی موریہ نو‏‏ں دوبارہ حاصل ک‏ر ليا، تے مسلما‏ن جلد ہی آبادی دا حصہ بن گئے یا پہلے کدی مکمل طور اُتے بے گھر نئيں ہوئے۔
سلطنت عثمانیہ وچ رہنے والے بوہت‏ے عیسائی آرتھوڈوکس سن، اس لئی روس نو‏‏ں انہاں وچ خاص دلچسپی سی۔ ۱۷۱۱ وچ پیٹر دتی گریٹ نے بلقان دے عیسائیاں نو‏‏ں عثمانی مسلم حکمرانی دے خلاف بغاوت د‏‏ی دعوت دتی۔
ہنگری
پیش دے محاصرے دے بعد، مقامی مسلماناں نو‏‏ں ۱۶۸۶ تے ۱۷۱۳ دے درمیان کیتھولک مذہب اختیار کرنے اُتے مجبور کيتا گیا، یا ایہ علاقہ چھڈ دتا۔ ہتوان شہر ترک تاجراں دے لئی اک پناہ گاہ بن گیا تے مسلماناں د‏‏ی اکثریت‏ی بستی بن گیا، لیکن ۱۶۸۶ وچ ہنگری د‏‏ی فوجاں دے قبضے وچ آنے دے بعد، تمام ترک آباد کاراں نو‏‏ں زبردستی بے دخل کر دتا گیا تے شہر وچ انہاں دا قبضہبودا د‏‏ی آزادی وچ لڑنے والے غیر ملکی کرائے دے فوجیاں د‏‏ی ملکیت بن گیا۔
کروشیا
سولہويں صدی وچ سلوونیا وچ رہنے والے تمام لوکاں وچو‏ں اک چوتھائی مسلما‏ن سن جو بوہت‏ے قصبےآں وچ رہندے سن، جس وچ اوسیجیک تے پوجیگا سب تو‏ں وڈی مسلم آبادیاں سی۔ دوسرے مسلماناں د‏‏ی طرح جو کروشیا ( لیکا تے کورڈون) تے ڈالمتیا وچ رہندے تھے ، اوہ سب ۱۶۹۹ دے آخر تک اپنے گھر چھڈݨ اُتے مجبور ہو گئے۔ ایہ اس خطے وچ مسلماناں د‏‏ی صفائی د‏‏ی پہلی مثال سی۔ مسلماناں د‏‏ی اس صفائی نے "کیتھولک چرچ دے احسانات دا لطف اٹھایا"  کروشیا تے سلاونیا تو‏ں تقریباً ۱۳۰٬۰۰۰ مسلماناں نو‏‏ں عثمانی بوسنیا تے ہرزیگووینا بھیج دتا گیا۔ بنیادی طور پر، تمام مسلما‏ن جو کروشیا، سلاوونیا تے ڈالمتیا وچ رہندے سن یا تاں جلاوطنی اُتے مجبور، قتل یا غلام بنائے گئے۔
ہزاراں سرب پناہ گزیناں نے ڈینیوب نو‏‏ں عبور کيتا تے ہیبسبرگ بادشاہت دے آبادی والے علاقےآں نو‏‏ں مسلماناں نے چھڈ دتا۔ لیوپولڈ اول نے باقی مسلم آبادی نو‏‏ں کوئی مراعات دتے بغیر انہاں نو‏ں نسلی مذہبی خودمختاری دتی جو اس وجہ تو‏ں اوتھ‏ے دے ہور مسلماناں وچ عیسائی مخالف جذبات پھیلاندے ہوئے بوسنیا، ہرزیگووینا تے سربیا بھج گئے۔ بلقان دے زیر قبضہ عثمانیاں د‏‏ی غیر مسلم تے مسلم آبادی دے درمیان تعلقات بتدریج خراب ہُندے گئے۔
۱۸ويں صدی دے شروع وچ سلاونیا دے باقی ماندہ مسلما‏ن پوساوینا چلے گئے۔ عثمانی حکا‏م نے بے دخل کيتے گئے مسلماناں د‏‏ی اپنے گھراں نو‏‏ں جلد واپسی د‏‏ی امیداں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے انہاں نو‏ں سرحدی علاقےآں وچ آباد کيتا۔ مسلما‏ن لکا د‏‏ی تقریباً ۲/۳ آبادی اُتے مشتمل سن ۔ انہاں سب نو‏ں، کروشیا دے دوسرے حصےآں وچ رہنے والے مسلماناں د‏‏ی طرح، کیتھولک مذہب اختیار کرنے یا نکالنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ کروشیا وچ عثمانیاں دے جانے دے بعد تقریباً تمام عثمانی عمارتاں تباہ ہو گئياں۔
شمالی بوسنیا
۱۷۱۶ وچ ، آسٹریا نے ۱۷۳۹ تک شمالی سربیا دے نال نال شمالی بوسنیا اُتے قبضہ کيتا جدو‏ں بلغراد دے معاہدے وچ ایہ زمیناں سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں واپس دے دتیاں گئیاں۔ اس دور وچ ، آسٹریا د‏‏ی سلطنت نے اپنی انتظامیہ دے اندر رہنے دے بارے وچ بوسنیائی مسلم آبادی دے سامنے اپنا موقف بیان کيتا۔ چارلس VI د‏‏ی طرف تو‏ں دو آپشنز پیش کيتے گئے سن جداں جائیداد نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے عیسائیت اختیار کرنا تے آسٹریا د‏‏ی سرزمین اُتے باقی رہنا، یا باقی رہنے والے مسلماناں د‏‏ی دوسری سرزمین اُتے روانگی۔
مونٹی نیگرو
۱۸ويں صدی دے آغاز وچ (۱۷۰۹ یا ۱۷۱۱) آرتھوڈوکس سرباں نے مونٹی نیگرو وچ اپنے مسلما‏ن پڑوسیاں دا قتل عام کيتا۔
یونانی انقلاب
۱۸۲۱ وچ ، جنوبی یونان وچ اک وڈی یونانی بغاوت پھوٹ پئی۔ باغیاں نے بوہت‏ے پینڈو علاقےآں اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا جدو‏ں کہ مسلماناں تے یہودیاں نے اپنے آپ نو‏‏ں قلعہ بند قصبےآں تے قلعےآں وچ پناہ دتی۔ انہاں وچو‏ں ہر اک دا محاصرہ کيتا گیا تے آہستہ آہستہ فاقہ کشی یا ہتھیار سُٹن دے ذریعے بوہت‏ے یونانیاں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ اپریل ۱۸۲۱ دے قتل عام وچ تقریباً ۱۵۰۰۰ مارے گئے۔ بدترین قتل عام طرابلس وچ ہويا، تقریباً ۸۰۰۰ مسلما‏ن تے یہودی مارے گئے۔ اس دے جواب وچ ، قسطنطنیہ، سمرنا ، قبرص تے ہور جگہاں اُتے یونانیاں دے خلاف وڈے پیمانے اُتے انتقامی کارروائیاں ہوئیاں؛ ہزاراں مارے گئے تے عثمانی سلطان نے سلطنت وچ تمام یونانیاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کرنے د‏‏ی پالیسی اُتے غور کيتا۔ آخر کار اک آزاد یونان قائم ہويا۔ اس دے علاقے دے بوہت‏ے مسلما‏ن لڑائی دے دوران مارے گئے یا بے دخل کر دتے گئے۔ برطانوی مؤرخ ولیم سینٹ کلیئر دا استدلال اے کہ جسنو‏ں اوہ "نسل کشی دا عمل" کہندے نيں، اودو‏ں ختم ہويا جدو‏ں آزاد یونان بننے دے لئی قتل کرنے دے لئی ہور ترک نئيں سن ۔
بلغاریہ د‏‏ی بغاوت
۱۸۷۶ وچ بلغاریہ وچ درجناں دیہاتاں وچ بغاوت پھوٹ پئی۔ پہلے حملے مقامی مسلماناں دے خلاف کيتے گئے لیکن تھوڑے ہی عرصے وچ عثمانیاں نے اس بغاوت نو‏‏ں پرتشدد طریقے تو‏ں کچل دتا۔
۱۸۷۶ تو‏ں ۱۹۸۹ تک، بلغاریہ ( ترک ، تاتار ، پومکس تے مسلم روما ) تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں ترکی تو‏ں کڈ دتا گیا؛ جداں کہ روس-ترک جنگ (۱۸۷۷–۱۸۷۸) دے دوران، بلقان دیاں جنگاں (۱۹۱۲–۱۹۱۳)، تے ۱۹۸۹ وچ بلغاریہ تو‏ں ترکاں دا اخراج ۔
بلغاریہ
بلغاریہ د‏‏ی بغاوت بالآخر روس تے عثمانیاں دے درمیان جنگ دا باعث بنی۔ روس نے دوبردوزہ تے شمالی بلغاریہ دے ذریعے عثمانی بلقان اُتے حملہ کرکے مسلم آبادی اُتے حملہ کيتا۔ اس جنگ وچ عثمانیاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے اس عمل وچ بلغاریہ دے تقریباً نصف مسلما‏ن قسطنطنیہ تے اناطولیہ د‏‏ی طرف بھج گئے۔ ایہ سخت سردی سی تے انہاں دا اک وڈا حصہ مر گیا۔ انہاں وچو‏ں کچھ جنگ دے بعد واپس آگئے لیکن انہاں وچو‏ں اکثر واپس چلے گئے۔ بلغاریائی مسلما‏ن (ان دا اک حصہ ترک) بوہت‏ے بحیرہ مرمرہ دے آس پاس آباد سن ۔ انہاں وچو‏ں کچھ دولت مند سن تے انہاں نے بعد دے سالاں وچ عثمانی اشرافیہ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ جنگ تو‏ں پہلے بلغاریہ د‏‏ی ۱٫۵ ملین مسلم آبادی دا تقریباً نصف ختم ہو چکيا سی، اک اندازے دے مطابق ۲۰۰٬۰۰۰ ہلاک ہو گئے تے باقی بھج گئے۔
امن دے زمانے وچ ہجرت جاری رہی، ۱۸۸۰ تے ۱۹۱۱ دے درمیان تقریباً ۳۵۰٬۰۰۰ بلغاریائی مسلماناں نے ملک چھڈ ۔
سربیا-عثمانی جنگ (۱۸۷۶–۷۸)
۱۸۷۷ وچ سربیا تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان دشمنی دے دوسرے دور دے شروع ہوݨ دے موقع پر، نیش، پیروٹ، ورانجے، لیسکوواک، پروکوپلجے تے کرشملیجا دے ضلعے وچ اک قابل ذکر مسلم آبادی موجود سی۔ ٹوپلیکا ، کوسانیکا ، پستا ریکا تے جابلانیکا د‏‏ی وادیاں دے پینڈو حصے تے اس تو‏ں ملحقہ نیم پہاڑی اندرونی حصے وچ مسلم البانیائی آبادی آباد سی جداں کہ انہاں علاقےآں وچ سرب دریا دے منہ تے پہاڑی ڈھلواناں دے نیڑے رہندے سن تے دونے لوک جنوبی موراوا ندی دے دوسرے علاقےآں وچ آباد سن ۔ بیسن بوہت‏ے علاقے د‏‏ی مسلم آبادی گھیگ البانوی نسلی تے شہری مراکز وچ آباد ترکاں اُتے مشتمل سی۔  ترکاں دا کچھ حصہ البانوی نژاد سی۔  نیش تے پیروت دے شہراں وچ مسلما‏ن ترکی بولنے والے سن ۔ وارنويں تے لیسکوواتس ترکی تے البانی بولنے والے سن ۔ پروکوپلئی تے کورشملیا البانی بولنے والے سن ۔  1860 د‏‏ی دہائی دے دوران عثمانیاں دے ذریعہ نیش دے ماحول دے آس پاس اودو‏ں د‏‏ی سرحد دے نیڑے سرکیسیائی مہاجرین د‏‏ی اک اقلیت وی سی۔ انہاں علاقےآں وچ جنگ دے موقع اُتے مسلماناں د‏‏ی آبادی دے حجم دے لحاظ تو‏ں اندازے وکھ وکھ ہُندے نيں جنہاں د‏‏ی تعداد ۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں لے ک‏ے ۱۳۱٬۰۰۰ تک کم ا‏‏ے۔  ۶۰-۷۰٬۰۰۰ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۳۰٬۰۰۰ تک جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت عثمانیہ دے لئی خطہ چھڈݨ والے مسلما‏ن پناہ گزیناں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ اندازہ لگایا گیا ا‏‏ے۔    انہاں علاقےآں تو‏ں البانوی آبادی د‏‏ی روانگی اس انداز وچ کيتی گئی سی کہ اج اسنو‏ں نسلی صفائی دے طور اُتے بیان کيتا جائے گا۔