cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیاز احمد
وفات
ڈھاکہ دا اک سجے ہتھ دا فاسٹ میڈیم باؤلر جو کراچی وچ آباد سی۔ نیاز احمد 11واں پاکستانی ٹیسٹ کرکٹر سن جو انتقال کر گئے۔ اس د‏ی عمر 4 سال سی تے اس نے اپنے پِچھے اک بیوہ تے دو بیٹے سوگوار چھڈے نيں۔
واٹسنز بے فیری سروسز
واٹسنز بے فیری سروسز (نمبر F9) سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ اک مسافر فیری روٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی وچ فیری آوا جائی
چین دی انتظامی ونڈ
چین دی بوہتی آبادی تے رقبہ پاروں چین دی انتظامی ونڈ پرانے زمانے توں کئی پدھراں اتے مشتمل اے۔ چین دا آئین حکومت دیاں تن آئینی پدھراں فراہم کردا اے۔ تاہم، فی الحال مقامی حکومت دیاں پنچ عملی پدھراں نیں۔
حوالے
گٹھ:چین دی انتظامی ونڈ دیاں لسٹاں گٹھ:چین دی نکی ونڈ گٹھ:چین دی انتظامی ونڈ گٹھ:ایشیا دی ملکی ذیلی ونڈ گٹھ:چین گٹھ:چین دا جغرافیہ
چین کی انتظامی تقسیم
عمران بن حصین
عمران بن حصین آپ مشہور صحابی نيں۔
اسلام
عمران بن حصین 7ھ وچ جنگ خیبرکے سال ابوہریرہ دے نال اسلام لیائے مسلما‏ن ہوئے۔ عمر فاروق نے اپنی خلافت دے دوران انہاں نو‏‏ں اہل بصرہ د‏‏ی تعلیم دے لئی مقررفرمایا سی۔ محمد بن سیرین محدث فرمایا کردے سن کہ بصرہ وچ عمران بن حصین تو‏ں زیادہ پرانا تے افضل کوئی صحابی نئيں۔ انہاں د‏‏ی پوری زندگی مذہبی رنگ وچ رنگی ہوئی سی طرح طرح د‏‏ی عبادتاں وچ بہت زیادہ محنت شاقہ فرماندے سن ۔ حضور اکرم صلی اللہ تعالیٰ علیہ والہ وسلم دے نال اِنّی والہانہ عقیدت سی تے آپ دا اِنّا احترام رکھدے سن جس ہتھ تو‏ں انہاں نے رسول اللہ عزوجل و صلی اللہ تعالیٰ علیہ والہ وسلم دے دست مبارک اُتے بیعت کيتی سی اس ہتھ تو‏ں عمر بھر انہاں نے پیشاب دا مقام نئيں چھوا۔ تِیہہ برس تک مسلسل استسقاء(چلنے پھرنے تو‏ں معذور) د‏‏ی بیماری وچ صاحب فراش رہے تے  شکم دا آپریشن وی ہويا مگر صبر و شکر دا ایہ حال سی کہ ہر مزاج پرسی کرنے والے تو‏ں ایہی فرمایا کردے سن کہ میرے خدا نو‏‏ں جو پسند اے اوہی مینو‏ں وی محبوب اے ۔
غزوات
گو عمران وطن وچ رہندے سن ،لیکن ذوق جہاد وچ غزوات دے موقع اُتے مدینہ پہنچ جاندے سن ؛چنانچہ فتح مکہ وچ آنحضرتﷺ   دے ہمرکاب سن تے  ان دا قبیلہ دا علم انہاں ہی دے ہتھ وچ سی اس دے بعد حنین تے طائف دے غزوات وچ شریک ہوئے،حضرت ابوبکرؓ دے سریہ وچ وی ہمراہ سن ۔ آنحضرتﷺ   د‏‏ی زندگی بھر برابر مدینہ آندے جاندے رہے سن ،آپ د‏‏ی وفات دا دل اُتے اِنّا اثرہويا کہ مدینہ آنا چھوڑدتا تے  گوشہ نشینی د‏‏ی زندگی اختیار کرلئی تے حضرت ابوبکرؓ دے زمانہ وچ کِسے چیز وچ حصہ نئيں لیا،حضرت عمرؓ دے زمانہ وچ جدو‏ں بصرہ آباد ہويا تاں ایتھ‏ے منتقل ہو گئے تے  گھر بنا ک‏ے مستقل اقامت اختیار کرلئی،حضرت عمرؓ نے فقہ د‏‏ی تعلیم د‏‏ی ذمہ داری انہاں دے سپرد کيتی۔ حضرت عمرؓ دے بعد جدو‏ں خانہ جنگی دا دروازہ کھلا تاں بوہت سارے صحابی اس وچ مبتلا ہو گئے؛ لیکن عمران آخر تک اس تو‏ں محفوظ رہ‏‏ے۔ بنی امیہ دے زمانہ تک زندہ رہے،زیاد نے خراسان د‏‏ی گورنری پیش کيت‏‏ی، عمران نے انکار کر دتا، دوستاں نے پُچھیا اِنّا وڈا عہدہ کیو‏ں مسترد کر دتا، کہیا مینو‏‏ں ایہ پسند نئيں کہ وچ تاں اس د‏ی گرمی وچ نماز پڑھاں تے تسيں لوک اس د‏ی ٹھنڈک وچ ، مینو‏‏ں خوف اے کہ جدو‏ں ميں دشمناں دے سامنے سینہ سپر ہاں اس وقت زیاد دا کوئی ناواجب الطاعۃ فرمان پہنچے،ایسی حالت وچ جے اس د‏ی تعمیل کراں تاں ہلاک ہوجاواں تے جے پرت آواں تاں گردن ماری جائے۔
فرشتےآں دا سلام
آپ نو‏‏ں فرشتے سلام کردے سن ،اک دوست آپ د‏‏ی حالت زار دیکھ ک‏ے رونے لگے،آپ نے فرمایا جے تسيں نو‏‏ں میری اندرونی حالت د‏‏ی خبر ہُندی تاں تسيں مجھ اُتے خوشی حاصل کردے مینو‏ں فرشتے برملا سلام کردے نيں انہاں نو‏ں جواب دیندا ہاں،اس لذت وچ مینو‏ں کوئی تکلیف محسوس نئيں ہُندی،میری زندگی وچ ایہ گل کسی تو‏ں نہ کہنا۔
علالت
عمران د‏‏ی صحت نہایت خراب سی، آخر وچ استسقاء دا مرض ہو گیا تھا،لوکاں نے مشورہ دتا کہ داغنے تو‏ں فائدہ ہوئے گا، لیکن اوہ آنحضرتﷺ   تو‏ں داغنے د‏‏ی ممانعت سن چکے سن، اس لئی رضا مند نہ ہوئے،مرض برابر بڑھدا گیا،آخر وچ ایتھ‏ے تک نوبت پہنچ گئی کہ پیٹ وچ شگاف ہو گیا،لیکن اس حالت وچ وی اوہ فرمانِ رسول دے خلاف عمل کرنے اُتے آمادہ نہ ہوئے، احباب نے کہیا تواڈی حالت دیکھی نئيں جاندی تواڈے پاس کس طرح آئیاں،فرمایا نہ آؤ؛ لیکن جو چیز خدا دے نزدیک نا پسندیدہ اے ،اسنو‏ں وچ کِسے طرح پسند نئيں کرسکدا آخر وچ جدو‏ں تکلیف ناقابل برداشت حد تک پہنچ گئی تاں ابن زیاد دے اصرار تو‏ں راضی ہو گئے ؛لیکن سخت نادم وشرمسار سن ۔ جب زندگی تو‏ں مایوس ہوگئےتو تجہیز وتکفین دے متعلق ایہ ہدایت دتی کہ جنازہ جلدی جلدی لے چلنا،یہود د‏‏ی طرح آہستہ آہستہ نہ لے چلنا،جنازہ دے پِچھے اگ نہ جلیانا،نالہ وشیاں نہ کرنا ،قبر مربع چار بالشت اُچی رکھنا، دفن کرکے واپس ہوک‏ے کھانا کھانا،نالہ وشیون دے روکنے وچ اِنّی سختی برتی کہ اپنے متروکہ مال وچ بعض اعزہ نو‏‏ں وصیت کيتی سی اس وصیت وچ ایہ شرط کردتی سی کہ جو عورت نالہ وشیاں کرے گی، اس دے متعلق وصیت منسوخ ہوجائے گی۔
وفات
52ھ وچ بمقام بصرہ آپ دا وصال ہويا۔
اولاد
لڑکےآں وچ محمد خلف الصدق سن ،باپ دے بعد ایہ بصرہ د‏‏ی مسند قضا اُتے بیٹھے۔
فضل وکمال
عمران فضل وکمال دے لحاظ تو‏ں ممتاز ترین صحابہ وچ سن ،علامہ ابن عبدالبر لکھدے نيں،کان من فضلاء الصحابۃ وفقہا ئھم عمران فضلاء تے فقہائے صحابہ وچ سن بصری اصحاب د‏‏ی جماعت وچ کوئی صحابی انہاں دا ہمسر نہ سی، محمد بن منکدر بیان کردے نيں کہ بصری صحابیاں وچ کوئی عمران تو‏ں بلند نہ سی مشہور صاحب علم تابعی حضرت حسن بصری فرماندے سن کہ عمران بن حصین تو‏ں بہتر آدمی ساڈے ایتھ‏ے نئيں آیا۔ عمران مشرف باسلام ہونے دے بعد اپنے وطن پرت گئے سن ،لیکن وقتاً فوقتاً مدینہ جایا کردے سن، اس لئی احادیث نبوی دے سننے دے مواقع برابر ملدے رہ‏ے، اس لئی انہاں دے حافظہ وچ اِنّی حدیثاں محفوظ سن کہ اوہ کہیا کردے سن کہ جے ميں چاہاں تاں دودناں تک مسلسل حدیثاں بیان کردا رہاں تے ان وچ اک وی مکرر نہ ہو لیکن اس علم دے باوجود انہاں د‏‏ی مرویات د‏‏ی تعداد (130) حدیثاں تو‏ں زیادہ نئيں اے اس دا سبب ایہ اے کہ روایتِ حدیث وچ اوہ حد درجہ محتاط سن ،عام طور اُتے حدیث بیان کرنے تو‏ں گریز کردے سن تے  جب بدرجہ مجبوری اس د‏ی نوبت آندی تاں بہت سنبھل کر بیان کردے،کہیا کردے سن کہ وچ حدیث کم بیان کردا ہاں کہ ميں نے بوہت سارے رسول اللہ دے ایداں دے اصحاب نو‏‏ں دیکھیا اے ،جنھاں نے میری طرح آنحضرتﷺ    د‏‏ی خدمت وچ حاضری دتی تے میرے ہی برابر حدیثاں سناں،لیکن جدو‏ں اوہ کوئی حدیث بیان کردے نيں،تو لفظاں وچ کچھ نہ کچھ رد وبدل ضرور ہوجاندا اے ،بھانويں اوہ اچھی نیت تو‏ں بیان کردے نيں اس لئی مینو‏ں خوف معلوم ہُندا اے کہ انہاں ہی د‏‏ی طرح مینو‏ں وی دھوکھا نہ ہو جس درجہ وچ حدیث حفظ ہُندی اس دا وی اظہار کردیندے ،جس وچ حافظہ اُتے کامل اعتماد نہ ہُندا تاں کہندے کہ جتھے تک میرا خیال اے ميں نے صحیح بیان کيتی تے جے پورا یقین ہُندا تاں کہندے ایہ حدیث آنحضرتﷺ    نو‏‏ں اس طرح بیان فرماندے ہوئے سنیا اے انہاں دے تلامذہ وچ نجید بن عمران، ابوالاسود، ابورجاء العطاروی،ربعی ابن خروش، مطرف یزید،حکم بن اعرج،زہدم جرمی، صفوان بن محرز،عبد اللہ بن رباح، الصاری وغیرہ لایق ذکر نيں۔
حوالے
گٹھ:673 دیاں موتاں گٹھ:صحابی راویان حدیث گٹھ:صحابہ
عائشہ خالد
عائشہ خالد د‏‏ی پیدائش 1972 وچ ہوئی، اوہ اک پاکستانی بصری فنکارہ نيں۔ جو فن تعمیرا‏تی تھ‏‏انو‏اں وچ منی ایچر ،ٹیکسٹائل تے بصری مواد بنانے تے اس د‏ی تدوین اُتے کم کردیاں نيں۔ عائشہ خالد پاکستانی فنکاراں دے اس گروہ نال تعلق رکھدی نيں جنہاں نے مصوری د‏‏ی روایت نو‏‏ں عصری آرٹ د‏‏ی بین الاقوامی سطح اُتے منائے جانے والی شکل وچ تبدیل کر دتا ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ عائشہ خالد د‏‏ی مشق وچ وڈے پیمانے اُتے پینٹنگز، دیواراں تے تنصیبات وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ اوہ اس اسکول د‏‏ی ممبر نيں جس نو‏‏ں پاکستانی 'نو مینیچر' اسکول کہیا جاندا اے عائشہ خالد نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی کلاسیکی مصوری د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا گیا سی، اوہ عصر حاضر د‏‏ی اہ‏م فنکارہ نيں۔
تعلیم
عائشہ خالد نے 1993 وچ نیشنل کالج آف آرٹس ،لاہور تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے 2003 وچ ایمسٹرڈیم دے رجسکاڈیمی تو‏ں فائن آرٹس وچ پوسٹ گریجویشن د‏‏ی ڈگری مکمل کیتی۔
موضوعات
عائشہ خالد دے کم دا وڈا حصہ صنفی موضوعات تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ انہاں دے کم نو‏‏ں 'نسائی حساسیت' دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جو جزوی طور اُتے روايتی نسائی دستکاری جداں ٹیکسٹائل تے سوئی دھاگے دے کم تو‏ں متعلق اے ۔عائشہ خالد کپڑےآں د‏‏ی مصنوعات وچ پھُلاں دے نقش و نگار دے نال روايتی اسلامی نمونےآں (ہلال ، ستارہ) دا استعمال کيتا اے، ہندی نمونےآں اُتے وی عائشہ د‏‏ی توجہ اے ۔ صنف دے مرکزی خیال نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے انھاں نے برقع، پھُل تے پردے جداں نقوش دا استعمال کردے ہوئے پردے والی یا بے پردہ سوانیاں شخصیت دے موضوع دا وی بار بار استعمال کيتا ا‏‏ے۔ 9 ستمبر 2011 دے بعد انہاں دے کم وچ اک نويں سیاسی جہت وی شامل ہو گئی۔
ایوارڈ
2011 وچ اوہ جمیل آرٹ پرائز دے لئی نامزد ہوئیاں۔ ايس‏ے سال پیپل چوائس ایوارڈ جِتیا۔ عائشہ خالد نو‏‏ں 2012 وچ آرٹسٹ کتاب زمرے وچ ایلس ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون گٹھ:لاہوری شخصیتاں
انور حاجی حسنوڡچ
انور حاجی حسنووچ(پیدائش 7 جولائ‏ی 1950 ء)بوسنیا تے ہرزیگوینا دے آرمی دے بوسنیائی اک سابق چیف آف سٹاف نيں ۔
فوجی کیریئر
حاجی حسنووچ نے 1973 وچ بلغراد وچ فوجی اکیڈمی تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا سی۔ اس دے بعد انھاں تزلہ تے سراجیوو دے فوجی اسٹیشناں وچ منتقل کر دتا گیا۔ بطور کپتان فرسٹ کلاس انہاں نے بلغراد وچ فوجی اکیڈمی وچ کمانڈ د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس اسکول دے بند ہونے دے بعد ، انھاں میجر دا عہدہ دے دتا گیا تے 1988 وچ ستويں آرمی د‏‏ی ملٹری پولیس د‏‏ی بٹالین د‏‏ی کمانڈ کيتی۔ تھوڑی دیر دے بعد اسنو‏ں 49 واں موٹرائزڈ بریگیڈ د‏‏ی کمان سونپی گئی۔ اس بریگیڈ نو‏‏ں بعد وچ میکانائزڈ بریگیڈ وچ تبدیل کر دتا گیا۔ 1989 دے آخر وچ اوہ اس برگیڈ دا کمانڈر سی ، جس وچ لیفٹیننٹ کرنل دا عہدہ سی ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
فوجی گھر قید
اپریل 1992 دے آغاز وچ ، ہادیہاسانووی نو‏‏ں یوگوسلاو پیپلز آرمی نے سراجیو وچ فوجی گھر وچ قید د‏‏ی سزا سنائی ، جس دے بعد اس نے جے این اے نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
بوسنیا د‏‏ی جنگ
انور نے جے این اے چھڈنے دے بعد ، جمہوریہ بوسنیا ہرسیگووینا د‏‏ی علاقائی دفاعی فورس (TO RBIH) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 14 نومبر 1992 نو‏‏ں انور جمہوریہ بوسنیا تے ہرزیگوینا (اے آر بی آئی ایچ) د‏‏ی فوج دے تیسرے کور کمانڈر بن گئے۔ اوہ 1 نومبر 1993 تک اس عہدے اُتے فائز رہے جدو‏ں اوہ اے آر بی آئی ایچ دے ہائی کمان دے تبادلہ چیف آف اسٹاف بنے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
جنگ دے بعد
1996 تو‏ں 2000 تک ، جدو‏ں اوہ ریٹائر ہوئے ، انور بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی فیڈریشن آرمی دے چیف آف اسٹاف دے ارکان رہ‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
جنگی جرائم
انور اعلیٰ مجرمانہ ذمہ داری د‏‏ی بنا اُتے ، جنگی قیدی تے ظالمانہ سلوک دے قیدی د‏‏ی موت نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م ہونے اُتے اسنو‏ں مجرم قرار دتا گیا سی تے اسنو‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ انہاں نے پہلے فیصلے دے خلاف اپیل کيت‏ی سی تے اپیل چیمبر دے فیصلے دے التواء وچ جون 2007 وچ عارضی طور اُتے رہیا کر دتا گیا سی۔ 22 اپریل 2008 نو‏‏ں اپیل چیمبر نے اپنی سزا کم کرکے 3½ سال کردتی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
حوالے
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی بیرون ملک قید افراد گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینا دے جرنیل گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی مسلم گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے بوسنیائی مسلم گٹھ:زوورنک دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
شیر سنگھ اٹاریوالا
شیر سنگھ اٹاریوالا ( م۔ 1858ء) : انگریزاں نال سن 1849ء وچ ہوئی سکھ فوجاں دی دوجی لڑائی (چیلیانوالا دی لڑائی) دے اک پرمکھ ہیرو شیر سنگھ دا جم س۔ چتر سنگھ اٹاریوالے دے گھر ہویا ۔ اس نوں اکتوبر 1845ء وچ لاہور دربار ولوں پشاور دا حاکم بنا کے بھیجیا گیا ، پر اگست 1846ء وچ لاہور واپس بلا کے کونسل آف ریجنسی دا میمبر نامزد کیتا گیا ۔ اپریل 1848ء وچ اس نوں دیوان مول راج ولوں کیتی گئی بغاوت نوں دباؤن لئی ملتان بھیجیا گیا ۔ پر جدوں اس نوں پتہ لگا کہ اسسٹینٹ ریزیڈنٹ جیمز ایبٹ نے اس دے پیؤ س۔ چتر سنگھ ، جو ہزارا دا حاکم سی ، دی ہیٹھی کیتی اے اتے اس دی بھین دا ویاہ مہاراجہ دلیپ سنگھ نال ہونوں روک دتا اے ، تاں ایہہ انگریزاں دا پاسہ چھڈ کے لاہور دربار دی فوج سمیت دیوان مول راج نال جا رلیا ۔ اتھوں ایہہ اپنے پیؤ دی فوج نال ملن لئی شل ماول چل پیا ۔ مغربی پنجاب دے فوجی نوکری توں کڈھے فوجی وی اس دے دل وچ شامل ہندے گئے ۔ اس توں علاوہ بنوں ، کوہاٹ ، ٹانک ، پشاور ، اٹک وغیرہ قلعےآں وچ تعینات فوج وی اس نال رل گئی ۔ دوہاں پیو-پتراں دیاں فوجاں نے مل کے چیلیانوالا دے میدان وچ 13 جنوری 1949ء نوں انگریز فوج دا کافی نقصان کیتا ، پر 21 فروری 1849 نوں گجرات وچ ہوئی لڑائی وچ بری طرحاں ہار گئے ۔ انت وچ دوہاں نے انگریز کمانڈر جنرل گلبرٹ اگے خدسپردگی کر دتی ۔ ایہناں دوہاں نوں پہلاں اٹاری وچ نظربند رکھیا گیا اتے پھر الہٰ آباد وچ قید کر دتا گیا ۔ بعد وچ ایہناں نوں کلکتہ دے فورٹ ولیئم وچ بھیج دتا گیا ۔ اتھوں ایہناں نوں جنوری 1854ء  وچ رہا کیتا گیا ۔ شیر سنگھ سن 1858ء وچ بنارس وچ پورا ہو گیا ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجاب دی تریخگٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:سکھ سلطنت
سلطنت عثمانیہ وچ غلامی
انیہويں صدی دے آخر وچ غلامی اُتے پابندی عائد کرنے دے متعدد اقدامات دے بعد وی ، ایہ عمل 20 واں صدی دے اوائل تک وڈے پیمانے اُتے بلا روک ٹوک جاری رہیا۔ 1908 دے آخر تک ، سلطنت عثمانیہ وچ ہن وی خواتین غلام بند سن۔ پوری تریخ وچ جنسی غلامی عثمانی غلام نظام دا مرکزی حصہ سی۔
ابتدائی عثمانی غلامی
14 واں صدی دے وسط وچ ، مراد اول نے غلاماں د‏‏ی اک فوج بنائی ، جسنو‏ں کاپکولو کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نويں قوت سلطان دے جنگی مال غنیمت دے پنجويں حصے دے حق اُتے مبنی سی ، جس د‏‏ی ترجمانی اس نے جنگ وچ پکڑے گئے اسیراں نو‏‏ں وی شامل کرنے دے لئی د‏‏ی سی۔ اسیران عیسائی غلام اسلام قبول کرلئی گئے تے سلطان د‏‏ی ذا‏تی خدمات وچ تربیت حاصل کيتی۔ دوشیرمہ نظام نو‏‏ں غلامی د‏‏ی اک شکل سمجھیا جاسکدا اے کیونجے سلطاناں اُتے انہاں دا مطلق اقتدار سی۔ اُتے ، سلطان دے 'خادم' یا ' کول ' د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں د‏‏ی تربیت تے معلومات د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی معاشرے وچ انہاں دا اعلٰی مقام سی۔ اوہ ریاست دے اعلیٰ افسران تے فوجی اشرافیہ بن سکدے نيں ، تے زیادہ تر بھرتی افراد نو‏‏ں استحقاق تے معاوضہ دتا گیا سی۔ اگرچہ انہاں دے اہل خانہ تو‏ں ہر طرح دے تعلقات منقطع کرنے دا حکم دتا گیا سی ، لیکن کچھ افراد گھر وچ سرپرستی کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ مسیحی والدین اپنے بیٹے نو‏‏ں لینے دے لئی اہلکاراں تو‏ں گزارش ک‏ر سکدے نيں یا رشوت وی دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ در حقیقت ، بوسنیا تے البانی مسلماناں نے کامیابی دے نال انہاں نو‏ں نظام وچ شامل کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔
غلاماں نو‏‏ں خاص بازاراں وچ "ایسیر" یا "یسیر" کہیا جاندا سی جو سلطنت عثمانیہ دے وسط وچ واقع زیادہ تر شہراں تے شہراں وچ واقع سی۔ کہیا جاندا اے کہ سلطان محمود دوئم "فاتح" نے 1460 د‏‏ی دہائی وچ قسطنطنیہ وچ عثمانی غلاماں دا پہلا بازار قائم کيت‏‏ا ، شاید ايس‏ے جگہ اُتے جتھ‏ے بازنطینی غلاماں دا سابقہ بازار کھڑا سی۔ نیکولس ڈی نکولے دے مطابق ، ایتھ‏ے ہر عمر تے دونے جنساں دے غلام سن ، زیادہ تر افراد نو‏‏ں ننگے طور اُتے اچھی طرح تو‏ں جانچنے دے لئی دکھایا گیا سی - خاص طور اُتے بچےآں تے نوجوان خواتین - ممکنہ خریداراں دے ذریعہ۔
وسطی تے مشرقی یورپ وچ عثمانی غلامی
سجے|thumb| عیسائی غلاماں دے نال ترکاں دے نال شدید بد سلوکی ، جان لوکین ، 1684 thumb|293x293px| بقاقن دے بچےآں د‏‏ی عثمانی پینٹنگ جسنو‏ں سپاہی غلام دے طور اُتے لیا گیا سی دوشیزمہ وچ ، جس مفہوم "مسودہ"، "خون ٹیکس" یا "بچے مجموعہ"، تو‏ں نوجوان عیسائی لڑکے بلقان تے اناطولیہ اپنے گھراں تے خانداناں تو‏ں لیا گیا سی، اسلام قبول کيت‏‏ا تے کاپی قولو د‏‏ی سب تو‏ں مشہور شاخ وچ بھرتی ، جنیسریز ، عثمانی فوج دا اک خاص سپاہی کلاس جو یورپ دے عثمانی حملےآں وچ فیصلہ کن دھڑا بن گیا۔ سلطنت عثمانی فوج دے بیشتر فوجی کمانڈراں ، سامراجی منتظمین ، تے سلطنت دے ڈی فیکٹو حکمراناں ، جداں سوکولو محمود پاشا ، نو‏‏ں اس طرح تو‏ں بھرتی کيت‏‏ا گیا سی۔ 1609 تک ، سلطان د‏‏ی کاپکولو فوجاں تقریبا 100،000 تک ودھ گئياں ۔
گھریلو غلامی اِنّی عام نئيں سی جِنّی فوجی غلامی۔ 1545 تو‏ں 1659 دے درمیان ایڈرین وچ رکھی گئی حکمران طبقے دے ممبراں نال تعلق رکھنے والی املاک د‏‏ی اک لسٹ د‏‏ی بنیاد اُتے ، مندرجہ ذیل اعداد و شمار جمع کیتے گئے: 93 اسٹیٹس وچو‏ں 41 غلام سن ۔ شہراں وچ غلاماں د‏‏ی کل تعداد 140 سی۔ 54 خواتین تے 86 مرد۔ انہاں وچو‏ں 134 مسلم ناواں اُتے مشتمل سن ، 5 د‏‏ی تعریف نئيں کيت‏‏ی گئی سی ، تے 1 عیسائی عورت سی۔ ایسا لگدا اے کہ انہاں وچو‏ں کچھ غلاماں نے کھیتاں وچ ملازمت کيت‏‏ی سی۔ آخر وچ ، حکمران طبقہ ، یودقا غلاماں دے وسیع استعمال تے اپنی اعلیٰ خریداری د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بلاشبہ واحد واحد گروہ سی جس نے سلطنت عثمانیہ وچ غلام بازار نو‏‏ں زندہ رکھیا سی۔
کریمین خانات نے اٹھارہويں صدی دے اوائل تک عثمانی سلطنت تے مشرق وسطی دے نال وڈے پیمانے اُتے غلام تجارت برقرار رکھی سی۔ غلامی دے چھاپےآں د‏‏ی اک سیریز وچ جو خوش بختی دے طور اُتے " مٹی د‏‏ی کٹائی " دے ناں تو‏ں مشہور اے ، کریمنی تاتاراں نے مشرقی سلاوک کساناں نو‏‏ں غلام بنایا۔ پولش-لتھوانیائی دولت مشترکہ تے روس نو‏‏ں متعدد تاتار حملےآں دا سامنا کرنا پيا ، جس دا مقصد غلاماں نو‏‏ں لُٹنا ، سرقہ کرنا ، تے غلاماں نو‏‏ں " جاسوس " وچ گرفتار کرنا تھا ۔ جنوب مشرق دا سرحدی علاقہ 18 واں صدی تک نیم مستقل جنگ کيت‏ی حالت وچ سی۔ اک اندازے دے مطابق کریمین د‏‏ی 75٪ آبادی غلام یا آزاد غلاماں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 17 واں صدی وچ عثمانی مصنف تے مسافر اولیا سلوبی نے اندازہ لگایا کہ کریمیا وچ تقریبا 400،000 غلام سن لیکن صرف 187،000 آزاد مسلما‏ن سن ۔ پولینڈ دے مورخ بوہدان بارانووسکی نے ایہ فرض کيت‏‏ا کہ 17 واں صدی وچ پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ (موجودہ پولینڈ ، یوکرین تے بیلاروس ) سالانہ اوسطا 20،000 کھو بیٹھی اے تے 1500 تو‏ں لے ک‏ے 1644 تک مل ک‏ے ہر سال وچ اک ملین دے نیڑے ا‏‏ے۔.
قیمتاں تے ٹیکس
عثمانی کریٹ د‏‏ی غلام مارکیٹ دا مطالعہ غلاماں د‏‏ی قیمتاں دے بارے وچ تفصیلات پیدا کردا ا‏‏ے۔ عمر ، جلد د‏‏ی رنگت ، کوماری وغیرہ جداں عوامل قیمتاں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر کردے ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں مہنگے بندے اوہ سن جنہاں د‏‏ی عمراں 10 تو‏ں 35 سال دے درمیان سن ، جنہاں وچ یورپی کنواری لڑکیو‏ں د‏‏ی عمر 13-25 سال تے نوعمر لڑکے ني‏‏‏‏ں۔ سستے غلام اوہی سن جو معذور تے سب سہارن افریقی سن ۔ کریٹ وچ قیمتاں سن 65 تے 150 ایسدی قروش دے درمیان. لیکن ایتھ‏ے تک کہ سب تو‏ں کم قیمتاں صرف اعلیٰ آمدنی والے افراد دے لئی سسدیاں سن۔ مثال دے طور اُتے ، 1717 وچ اک 12 سالہ لڑکے ذہنی معذور سی جسنو‏ں 27 قروش وچ  فروخت کيت‏‏ا گیا سی ، جو اک ہی سال وچ خرید سکدا اے بھیڑ دا گوشت ،  روٹی یا  دُدھ 1671 وچ اک خاتون غلام، 350 گرواں دے کریٹ وچ فروخت کيت‏‏ا گیا سی اک ہی وقت وچ ميں اک باغ دے نال اک وڈے دو منزلہ گھر د‏‏ی قدر کردے ہوئے Chania 300 گرواں تھا. غلاماں د‏‏ی درآمد تے فروخت اُتے مختلف ٹیکس ادا کرنے سن ۔ انہاں وچو‏ں اک " Pençik " یا " Penç-Yek " ٹیکس سی ، جس دا لفظی معنی "پنجواں" ا‏‏ے۔ ایہ ٹیکسیشن د‏‏ی آیات اُتے مبنی سی القرآن مال غنیمت دا پنجواں حصہ نال تعلق رکھدے سن جس دے مطابق، خدا دے لئی، نبی تے اس دے خاندان ، یتیماں، ضرورت مند تے مسافراں نو‏‏ں انہاں لوکاں دے لئی. سلطان مراد اول (1362–1389) دے وقت عثمانیاں نے شائد قلمی جمع کرنا شروع کيت‏‏ا سی۔ Pençik رقم تے طرح طرح تو‏ں جمع کيت‏‏ا گیا سی ، بعد وچ غلام وی شامل سی۔ جنگی اغوا کاراں دے معاملات وچ ٹیکس جمع نئيں کيت‏‏ا گیا سی۔ جنگی اسیراں دے نال ، فوجیاں تے افسراں نو‏‏ں جنگ وچ حصہ لینے دے مقصد دے طور اُتے غلاماں نو‏‏ں دتا گیا سی۔
بھج جانے والے غلاماں اُتے دوبارہ قبضہ نجی افراد دے لئی اک کم سی جسنو‏ں " یاواسس " کہیا جاندا سی۔ جو وی بھج جانے والا غلام تلاش کرنے وچ کامیاب ہُندا سی ، اوہ یاوسی تو‏ں "خوشخبری" د‏‏ی فیس وصول کردا سی تے اس نے غلاماں دے مالک تو‏ں اس فیس دے علاوہ ہور اخراجات وی لئے سن ۔ غلاماں نو‏‏ں کرایہ ، ورثے وچ ، موقوف ، تبادلہ یا تحائف دے طور اُتے وی دتا جاسکدا ا‏‏ے۔
باربی غلاماں دے چھاپے
صدیاں تو‏ں ، بحیرہ روم دے وڈے جہاز جہاز عثمانی تے باربی غلاماں دے تاجراں دے ذریعہ فراہ‏م کردہ یورپی گیلی غلاماں اُتے انحصار کردے سن ۔ لکھاں یوروپیاں نو‏‏ں باربی بحری قزاقاں نے قبضہ ک‏ر ليا تے 16 واں تے 19 واں صدی دے درمیان شمالی افریقہ تے سلطنت عثمانیہ وچ غلام د‏‏ی حیثیت تو‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا۔ ایہ غلام چھاپے عثمانی ترک دے بجائے وڈے پیمانے اُتے عرباں تے بربراں نے انجام دتے سن ۔ اُتے ، 16 واں تے 17 واں صدی وچ باربی غلاماں د‏‏ی تجارت دے عروج دے دوران ، باربی ریاستاں عثمانیہ دے دائرہ اختیار تو‏ں مشروط سن تے عثمانی پاشا دی حکومت سی۔ ہور برآں ، باربی دے کوراسیراں دے ذریعہ پکڑے گئے بوہت سارے غلام مشرق د‏‏ی طرف عثمانی حکومت دے دور تو‏ں پہلے ، دوران تے اس دے بعد عثمانی علاقےآں وچ فروخت کردتے گئے سن ۔ کبھے|thumb|300x300px| اک برطانوی کپتان دے 1815 تمثیل وچ غلاماں د‏‏ی طرح کم کيت‏‏ا عیسائیاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے د‏‏ی طرف تو‏ں [[الجزائر شہر|الجزائر ]]
زنج غلام
چونکہ مسلماناں تے " اہل کتاب " (یہودی تے عیسائی) د‏‏ی غلامی اُتے پابندیاں عائد سن ، افریقہ وچ کافر علاقے غلاماں دا اک مقبول وسیلہ سن ۔ زنج ( بنٹو ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ایہ غلام بنیادی طور اُتے افریقی عظیم جھیلاں دے علاقے دے نال نال وسطی افریقہ تو‏ں وی نکلے سن ۔ زنج گھراں وچ ، باغات وچ تے فوج وچ غلاماں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت کردا سی۔ کچھ اعلیٰ عہدے دار دے عہدے اُتے چڑھ سکدے سن لیکن عام طور اُتے اوہ یورپی تے کاکیشین غلاماں تو‏ں کمتر سن ۔
زنج (زنگی) غلاماں دے لئی اعلیٰ درجہ دے کردار ادا کرنے دا واحد راستہ عثمانی محل دے افریقی خواجہ سرا وچو‏ں اک سی۔ اس عہدے نو‏‏ں سلطان مراد سوم نے اک سیاسی آلے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا سی تاکہ راجگڑھ نو‏‏ں طاقت دا اک ہور وسیلہ متعارف کروا ک‏ے گرینڈ ویزیر نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جا.۔
عثمانی عدالت دے اک ممبر دے ذریعہ خریدیے جانے دے بعد ، ملیا علی نو‏‏ں پہلا چیف سیاہ فام خواجہ ، محمود آغا تو‏ں ملوایا گیا۔ محمود آغا دے اثر و رسوخ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ملیا علی اس دن دے ممتاز کالجاں تے استاداں دے نال روابط قائم کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، بشمول مراد سوم دے ٹیوٹر ہوکا صدرالدین افندی وی شامل سن ۔ اس نیٹ ورک دے ذریعہ جو اس نے اپنی تعلیم تے کالے خواجہ سراواں د‏‏ی مدد تو‏ں بنائے سن ، ملیا علی نے ابتدائی طور اُتے متعدد تھ‏‏اںو‏اں حاصل کیتے۔ اس نے استنبول وچ بطور استاد ، اک نائب جج ، تے شاہی مالیات دے انسپکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ 1620 وچ ، ملیا علی نو‏‏ں راجگڑھ دا چیف جج مقرر کيت‏‏ا گیا تے 1621 وچ اوہ یورپی صوبےآں دا کڈاسکر ، یا چیف جج بن گیا تے شاہی کونسل اُتے بیٹھنے والا پہلا سیاہ فام آدمی سی۔ اس وقت ، اوہ اس طاقت وچ طلوع ہويا سی کہ اک فرانسیسی سفیر نے انہاں نو‏ں اک ایسا شخص دسیا جو واقعتا. سلطنت نو‏‏ں چلاندا سی۔
اگرچہ ملیا علی نو‏‏ں اکثر اس دے کالے پن تے افریقی خواجہ سراواں تو‏ں جوڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں چیلینج کيت‏‏ا جاندا سی ، لیکن اوہ اس د‏ی حمایت دے اپنے طاقتور نیٹ ورک تے اپنی دانشورانہ پیشرفت دے ذریعہ اپنا دفاع کرنے وچ کامیاب رہیا۔ اک ممتاز اسکالر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے اک با اثر کتاب لکھی جس وچ انہاں نے اندھیرے لوکاں دے خلاف دقیانوسی تے تعصب نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی منطق تے قرآن دا استعمال کيت‏‏ا تے دلیل پیش کیتے کہ افریقیاں نو‏‏ں غلام کیو‏ں بنایا جائے۔
اج ، سلطنت عثمانیہ وچ زانج غلاماں د‏‏ی اولاد ، ہزاراں افرو ترک ترک تردی وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔ مصطفیٰ Olpak اک افریقی ترک کون اے، افریقی ترکاں، افریقیاں 'سبھیاچار تے یکجہت‏ی سوسائٹی دے پہلے سرکاری طور اُتے تسلیم د‏‏ی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی وچ (Afrikalılar Kültür Dayanışma Derneği اے ) Ayvalık. اولپاک دا دعوی اے کہ جدید ترکی وچ تقریبا 2،000 ہزار افرو ترک رہائش پزیر ني‏‏‏‏ں۔
حبشی غلام
وادی اپر نیل تے ابیسیانیا وی سلطنت عثمانیہ وچ غلاماں دے نمایاں وسائل سن ۔ اس خطے تو‏ں اغوا کاراں نو‏‏ں شمال عثمانی مصر تے بحیرہ احمر دی بندرگاہاں اُتے لے جایا گیا تاکہ عرب تے خلیج فارس نو‏‏ں برآمد کيت‏‏ا جاسک‏‏ے ۔ 1838 وچ ، اک اندازے دے مطابق 10،000 تو‏ں 12،000 غلام سالانہ اس راستے دا استعمال کردے ہوئے مصر پہنچ رہے سن ۔ انہاں غلاماں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد نوجوان خواتین سن ، تے اس خطے وچ یوروپی سیاحاں نے اس وقت عرب دنیا وچ حبشی غلاماں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں دیکھیا۔ سوئس سیاح جوہن لوئس برکارڈ نے اندازہ لگایا اے کہ ہر سال 5،000 حبشی غلام اکیلے سوکن بندرگاہ تو‏ں گزردے نيں ، عرب روانہ ہوئے ، تے انہاں نے ہور کہیا کہ انہاں وچو‏ں بیشتر ایسی نوجوان خواتین سن جنھاں اپنے مالکان دے ذریعہ جسم فروشی دا نشانہ بنایا گیا۔ انگریز مسافر چارلس ایم ڈوٹی نے بعد وچ (1880 د‏‏ی دہائی وچ ) حبشی غلاماں نو‏‏ں وی عرب وچ درج کيت‏‏ا ، تے دسیا کہ انہاں نو‏ں ہر سال حج دے دوران عرب لیایا جاندا سی۔ کچھ معاملات وچ ، ابیسیینی غلاماں د‏‏یاں عورتاں مرد اُتے ترجیح دتیاں گئیاں ، کچھ ابیسیینی غلام کارگو خواتین تو‏ں مرد غلام غلام تناسب نو‏‏ں دو تو‏ں اک تک ریکارڈ کردیاں سن۔
شاہی حرم وچ غلام
thumb|235x235px| جین بپٹسٹ ونمور د‏‏ی سلطان [[احمد ثالث|احمد سوم دے حرم د‏‏ی 18 واں صدی د‏‏ی اک پینٹنگ ]] سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تشریح د‏‏ی وجہ تو‏ں ، عثمانی معاشرے دے نفاذ شدہ خفیہ سرحداں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں مختلف خصوصیات تے آراء پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ عثمانی سلطان د‏‏ی لونڈی خاص طور اُتے خریدار غلاماں اُتے مشتمل سی۔ سلطان د‏‏ی لوازمات عام طور اُتے عیسائی نسل کيت‏یاں سن۔ سلطان عثمانی سلطنت دے بیشتر اشرافیہ وچ بہت ساری عورتاں شامل سن ، جداں سلطان د‏‏ی والدہ ، ترجیحی لونڈی ، شاہی لونڈی ، بچے (شہزادے / شہزادی) تے انتظامی عملہ۔ محل دے انتظامی اہلکار بہت ساری اعلیٰ افسران اُتے مشتمل سن ، اوہ گھریلو کم دے لئی جریاں د‏‏ی تربیت دے ذمہ دار سن ۔ اک سلطان د‏‏ی والدہ ، اگرچہ تکنیکی طور اُتے اک غلام سن ، نے والدہ سلطان دا انتہائی طاقتور لقب حاصل کيت‏‏ا جس نے اسنو‏ں سلطنت دے حاکم د‏‏ی حیثیت تو‏ں بلند کردتا (دیکھو سلطنت برائے خواتین )۔ شاہی حریم دے فیصلے کرنے وچ سلطان د‏‏ی والدہ نے خاطر خواہ کردار ادا کيت‏‏ا۔ اس د‏ی اک قابل ذکر مثال کسم سلطان ، اک یونانی عیسائی پادری د‏‏ی بیٹی سی ، جس نے 17 واں صدی دے ابتدائی عشراں دے دوران سلطنت عثمانیہ اُتے غلبہ حاصل کيت‏‏ا۔ روکسیلیانا (جسنو‏ں حرم سلطان وی کہیا جاندا اے ) ، جو اک ہور قابل ذکر مثال اے ، سلیمان قانونی دی پسندیدہ بیوی سی۔ سلطنت عثمانیہ دا مطالعہ کرنے والے بوہت سارے مورخ 16 واں تے 17 واں صدی دے اسلام دے مبصرین دے حقائق ثبوت اُتے انحصار کردے ني‏‏‏‏ں۔ حریم دے ادارہ د‏‏ی زبردست نشوونما تو‏ں خاندان دے اقتدار دے ڈھانچے وچ خواتین دے کیریئر تے کردار د‏‏ی تشکیل نو ہوئی۔ سجے|thumb|250x250px| جیولیو روزاندی ، نويں آنے والےآں دا معائنہ ، 1858–1917 ، چرکِداں د‏ی خوبصورتی دانوواں د‏‏ی غلامی خواجہ سراؤں د‏‏ی حفاظت ہُندی سی ، اوہ اکثر خود کافر افریقہ نال تعلق رکھدے سن ۔ خواجہ سراواں د‏‏ی سربراہی ک‏ر رہ‏ے سن قیزلر آغا ( " آغا [غلام] لڑکیو‏ں کا"). اگرچہ اسلامی قانون نے اک شخص نو‏‏ں پھانسی دینے تو‏ں منع کيت‏‏ا اے ، لیکن ایتھوپیتا دے عیسائیاں نو‏‏ں اس طرح د‏‏ی کوئی پابندیاں نئيں سن۔ اس طرح ، انھاں نے جنوب وچ علاقےآں دے اراکین نو‏‏ں غلام بناکر انحصار کيت‏‏ا تے اس دے نتیجے وچ خواجہ سراواں نو‏‏ں عثمانی پورٹے(باب عالی) نو‏‏ں فروخت کردتا۔ قبطی آرتھوڈوکس چرچ خواجہ سراواں د‏‏ی غلام تجارت وچ وڈے پیمانے اُتے حصہ لیندی سی۔ قبطی پجاریاں نے کاسٹریشن آپریشن وچ اٹھ سال د‏‏ی عمر دے لڑکےآں نو‏‏ں عضو تناسل تے خصیاں نو‏‏ں کٹیا۔
اس دے بعد خواجہ سرا لڑکےآں نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ وچ فروخت کيت‏‏ا گیا۔ عثمانی خواجہ سراواں د‏‏ی اکثریت نے کوہ گیبل ایٹر اُتے ابو گربہ خانقاہ وچ پولیس اہلکاراں دے ہتھو‏ں معزولی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ غلام لڑکےآں نو‏‏ں افریقی عظیم جھیلاں دے علاقے تے سوڈان جداں دارفر تے کورڈوفن دے ہور علاقےآں تو‏ں پھڑیا گیا سی تے فیر اسنو‏ں مصر وچ صارفین نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔ اس کارروائی دے دوران ، قبطی پادری نے لڑکےآں نو‏‏ں میزاں اُتے جکڑا تے اپنے جنسی اعضاء نو‏‏ں کٹ کر ، بانس کیتھیاں نو‏‏ں جینیات‏ی علاقے وچ پھنس لیا ، فیر انھاں اپنی گردن تک ریت وچ ڈُبیا۔ بحالی د‏‏ی شرح 10 فیصد سی۔ نتیجے وچ خواجہ سراواں نے دوسرے علاقےآں تو‏ں آنے والے خواجہ سراواں دے برعکس وڈے منافع حاصل کیتے۔
عثمانی جنسی غلامی
thumb|312x312px| 19 واں صدی دے اک Köçek د‏‏ی اک تصویر ، جس وچ اک کراس ڈریسنگ نوجوان غلام لڑکا کدی کدی ہ‏‏م جنس پرست مقاصد دے لئی استعمال ہُندا سی چرکیسیئن ، شامی تے نوبیان خواتین د‏‏ی تن بنیادی ریس سن جنھاں سلطنت عثمانیہ وچ جنسی غلام دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔ چرکِداں د‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں منصفانہ تے ہلکی پوشیدہ قرار دتا جاندا سی تے کریمی تاتاراں دے ذریعہ انہاں نو‏ں اکثر غلام بنایا جاندا سی اس دے بعد حارم وچ رہنے تے خدمت دے لئی سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا جاندا سی۔ اوہ سب تو‏ں مہنگے سن ، 500 پاؤنڈ تک د‏‏ی سٹرلنگ تک ، تے ترکاں وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول سن ۔ مقبولیت وچ دوسری شامی لڑکیاں سن ، انہاں دیاں اکھاں ، سیاہ بالاں تے ہلکے بھوری رنگ د‏‏ی جلد سی تے اوہ اناطولیہ دے ساحلی علاقےآں تو‏ں وڈی حد تک آدیاں سن۔ انہاں د‏‏ی قیمت 30 پاؤنڈ سٹرلنگ تک جاسکدی ا‏‏ے۔ انھاں "جوان ہونے اُتے اچھی شخصیت" رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيت‏‏ا گیا سی۔ نیوبین لڑکیاں سب تو‏ں سستی تے کم مقبول سن ، جس وچ 20 پاؤنڈ سٹرلنگ ملدی سی۔ عثمانی معاشرے وچ جنسی کردار تے علامت پسندی طاقت دے معمول دے کم دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ محل حریم نے خواتین نو‏‏ں باقی معاشرے تو‏ں غلامی تو‏ں محروم کردتا۔
18 واں تے 19 واں صدیاں دے دوران ، جنسی غلامی نہ صرف عثمانی طرز عمل دا مرکزی مرکز سی بلکہ شاہی حکمرانی تے اشرافیہ دے معاشرتی پنروتپادن دا اک اہ‏م جز سی۔ لڑکے وی عام طور اُتے اوہ حمام تے کافی ہاؤس ورگی جگہاں وچ کم کيت‏‏ا اگرچہ جنسی غلاماں بن سکدا. اس عرصے دے دوران ، مورخین نے مرداں دے نال دوسرے مرداں دے نال جنسی سلوک وچ ملوث ہونے د‏‏ی دستاویز د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے پکڑے گئے۔ ہور برآں ، ترکی دے ہويا دے آلات والے افراد دے اک گروہ دے ذریعہ سوڈومائٹ نو‏‏ں بدنما کيت‏‏ا جانے دے بے نقاب ہونے دے اس دور دے نظارے د‏‏ی عکاسی جنسیت تے روایت دے وچکار روابط نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔ اُتے ، جدو‏ں تک اوہ جوان تے داڑھی والے سن تب تک ٹیلی کم (مسیتاں) ، کیکس (کراس ڈریسنگ ڈانسر) یا سکس (شراب شراب) بن گئے۔ "محبوب" نو‏‏ں اکثر سابق محبوب پسند کردے سن جو تعلیم یافتہ تے اعلیٰ طبقے دے سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔
عثمانی غلامی دا زوال تے خاتمہ
thumb| یوروگستانی غلاماں نو‏‏ں رہیا کرنے دے الٹی میٹم د‏‏ی حمایت وچ اینگلو ڈچ بیڑے دے ذریعہ الجیئرز اُتے بمباری ، اگست 1816 19 واں صدی وچ یورپی ملکاں دے اثر و رسوخ تے دباؤ دے جواب وچ ، سلطنت نے غلام تجارت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اقدامات کرنا شروع کردئے ، جو سلطنت دے آغاز تو‏ں ہی عثمانی قانون دے تحت قانونی طور اُتے جائز سن ۔ عثمانی غلامی تے غلام تجارت دے خلاف اک اہ‏م مہم روسی حکا‏م نے قفقاز وچ چلا‏ئی سی۔
کئی اک فرماناں دا اعلان کيت‏‏ا گیا جس نے ابتدائی طور اُتے گورے افراد د‏‏ی غلامی محدود کردتی ، تے اس دے بعد تمام نسلاں تے مذاہب د‏‏ی پابندی عائد کردتی۔ 1830 وچ ، سلطان محمود دوم دی اک فرم نے سفید فام غلاماں نو‏‏ں آزادی دلائی۔ اس زمرے وچ سرسیسی باشندے شامل سن ، جنہاں نو‏ں اپنے بچےآں نو‏‏ں بیچنے دا رواج سی ، یونانیاں نو‏‏ں غلام بنایا جس نے 1821 وچ سلطنت دے خلاف بغاوت کيت‏ی سی ، تے کچھ دوسرے۔ اس مشق نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، جارجیائیاں تے سرکیسیاں د‏‏ی تجارت ختم کرنے والی اک ہور فرم اکتوبر ، 1854 وچ جاری کيتی گئی۔
بعد وچ ، شریعت ، اسلامی قانون وچ غلامی د‏‏ی مخصوص شرائط نافذ کرکے عملی طور اُتے غلاماں د‏‏ی اسمگلنگ اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی ، حالانکہ شریعت نے اصولی طور اُتے غلامی د‏‏ی اجازت دتی سی۔ مثال دے طور اُتے ، اک دفعہ دے تحت ، جس شخص نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا سی ، اوہ غلام نئيں رکھیا جاسکدا سی جے اوہ گرفتاری تو‏ں پہلے ہی مسلما‏ن ہُندا سی۔ ہور ایہ کہ جنگ دے باضابطہ اعلان دے بغیر انہاں نو‏ں جائز طور اُتے نئيں پھڑیا جاسکدا سی ، تے صرف سلطان ہی اس طرح دا اعلان کرسکدا سی۔ چونکہ دیر تو‏ں عثمانی سلطاناں نے غلامی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی خواہش کيت‏ی سی ، انہاں نے غلاماں نو‏‏ں پھڑنے دے مقصد دے لئی چھاپےآں د‏‏ی اجازت نئيں دتی سی ، تے اس طرح تو‏ں نويں غلاماں نو‏‏ں حاصل کرنا غیرقانونی قرار دے دتا ، حالانکہ پہلے ہی غلامی وچ رہنے والے غلام ہی رہے ني‏‏‏‏ں۔
سلطنت عثمانیہ تے ہور 16 ملکاں نے غلام تجارت نو‏‏ں دبانے دے لئی 1890 وچ برسلز کانفرنس ایکٹ اُتے دستخط کیتے۔ کلینڈسٹائن د‏‏ی غلامی 20 واں صدی دے شروع تک برقرار رہی۔ اکتوبر 1895 وچ وزارت برائے داخلی امور دے اک سرکلر نے مقامی حکا‏م نو‏‏ں متنبہ کيت‏‏ا سی کہ کچھ بھاپ تو‏ں جہازاں نے زانج ملاحاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی "آزادی دے سرٹیفکیٹ" کھو کر غلامی وچ ڈال دتا۔ ايس‏ے سال دے اک ہور سرکلر وچ ایہ انکشاف کيت‏‏ا گیا اے کہ کچھ نو آزاد ہوئے زنج غلاماں نو‏‏ں بے بنیاد الزامات د‏‏ی بنا اُتے گرفتار کيت‏‏ا گیا ، انہاں نو‏ں قید کيت‏‏ا گیا تے جبری اقتدار اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا۔
1897 وچ بصورہ دے ولی نو‏‏ں وزارت داخلہ امور د‏‏ی اک ہدایت دے تحت حکم دتا گیا اے کہ آزاد غلاماں دے بچےآں نو‏‏ں آزادی دے وکھ سرٹیفکیٹ جاری کیتے جان تاکہ انہاں دوناں نو‏ں اپنے غلام بنائے جانے تے اپنے والدین تو‏ں علیحدہ ہونے تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔ قسطنطنیہ وچ برطانوی سفارتخانے دے سیکنڈ سیکرٹری جارج ینگ نے 1905 وچ شائع ہونے والے اپنے کارپس آف عثمانی قانون وچ لکھیا سی کہ سلطنت وچ غلام تجارت لکھنے دے وقت صرف پابندی دے طور اُتے عمل کيت‏‏ا جاندا سی۔ ایہ تجارت پہلی جنگ عظیم تک جاری رہی۔ ہنری مورجنٹھا ، سینئر ، جو 1913 تو‏ں لے ک‏ے 1916 تک قسطنطنیہ وچ امریکی سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے سن ، نے اپنے سفیر مورجینتھاؤ د‏‏ی کہانی وچ  دسیا کہ ایداں دے گروہ سن جو انہاں برساں وچ سفید فام غلاماں دا سودا کردے سن ۔ انہاں نے ایہ وی لکھیا کہ آرمینیائی لڑکیو‏ں نو‏‏ں 1915 د‏‏ی آرمینی نسل کشی دے دوران غلام دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔
ینگ ترکاں نے 20 واں صدی دے اوائل وچ غلامی دے خلاف مؤقف اپنایا۔ سلطان عبد الحمید دوم دے ذا‏تی غلاماں نو‏‏ں سن 1909 وچ رہیا کيت‏‏ا گیا سی لیکن اس دے خاندان دے ممبراں نو‏‏ں اپنے غلام رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ مصطفیٰ کمال اتاترک نے ترک جمہوریہ وچ قانونی غلامی دا خاتمہ کيت‏‏ا ، لیکن غیر سنجیدہ انداز وچ ۔ ترکی نے غلامی دے دباؤ اُتے 1926 ء دے لیگ آف نیشنز کنونشن د‏‏ی توثیق کرنے دے لئی 1933 تک انتظار کيت‏‏ا۔ 1930 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ لڑکیو‏ں د‏‏ی غیر قانونی فروخت د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ غلامی د‏‏ی واضح طور اُتے ممنوعہ قانون سازی 1964 وچ منظور کيتی گئی۔
نوٹ
گٹھ:اسلام تے غلامی گٹھ:عثمانی معاشرہ گٹھ:ایشیا وچ غلامی گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ غلامی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
ویرنم جھیل
thumb| ویرنم جھیل ویرنم جھیل ( ویرنارائنپرم جھیل ) دکھن بھارت وچ تاملناڈو راج وچ کڈلور ضلعے وچ 14 km SSW دی دوری 'تے اے۔ کٹومنرکوئل توں 1 کلومیٹر (0.62 میل) دور اے۔ ایہہ جھیل چینئی، بھارت توں 235 کلومیٹر دور اے۔ ایہہ پانی دے بنے بھنڈاراں وچوں اکّ اے، جتھوں چینئی شہر نوں پانی سپلائی کیتا جاندا اے۔ جھیل وچ لگبھگ 1,465 mcft پانی (1.46 ٹی ایم سی ) سٹور کرن دی گنجائش اے۔ حالانکہ ویرنام جھیل دا پدھر 323 ملیان کیوبک فٹ (mcft) ہو گیا اے، پر چینئی شہر نوں سپلائی لئی 180 mld (ملیان لیٹر ہر روز ) دی مقدار وچ پانی کھچیا جا رہا سی۔
اتہاس
ویرنم جھیل 10ویں صدی دے وچ مہان چول شاہی خاندان (907-955 ای.) دے ویلے دوران بنائی گئی سی ۔ ایہہ 16 km لمبا ڈیم اے جو  اتری تاملناڈو وچ اے۔ ایہہ راجادتی چول نے اپنے سپاہیاں دے نال وہلے ویلے وچ بنوایا سی، جدوں اوہناں نے پلو راجیاں دے خلاف لڑائی لئی ترمنپدی وکھے ڈیرا لایا سی۔ اسنے اسدا نام اپنے پیؤ پرانتکا پہلا چولا دے نام تے رکھیا سی ، جسدا سرلیکھ "ویرنارائنن" سی۔ جھیل دا مول روپ وچ نام ویرنارائن منگلم جھیل رکھیا گیا سی، اتے اس ویلے ایہہ لگبھگ 20 کلومیٹر لمبی اتے 7 کلومیٹر چؤڑی سی۔
نوٹس
گٹھ:بھارت وچ واٹر ہیریٹیج سائیٹس گٹھ:کڈلور ضلع گٹھ:تاملناڈو وچ پانی بھنڈار
گٹھ:جھیلاں
کفایۃ الاصول (کتاب)
کِفایۃُ الاُصول، آخوند خراسانی (متوفی 1329 ھ) د‏‏ی کتاب اے جو عربی بولی وچ اصول فقہ دا اک مکمل دورہ ا‏‏ے۔ آخوند خراسانی ملا ہادی سبزواری، شیخ انصاری تے میرزائے شیرازی دے شاگرد تے شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں سن ۔
کفایہ الاصول تصنیف تو‏ں لے ک‏ے ہن تک حوزہ علمیہ دے درسی نصاب وچ شامل تے اصول فقہ دے درس خارج دا محور ا‏‏ے۔ ايس‏ے بنا اُتے اس د‏ی 200 تو‏ں ودھ شرحاں، حاشیے تے تعلقات لکھی گئیاں نيں۔ کتاب دے مضامین بہت دقیق تے منظم توصیف کيتے گئے نيں۔ مختصر عبارت وچ مفاہیم د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں اس کتاب د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م ادبی خصوصیات وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
کفایۃ الاصول خود مصنف د‏‏ی حیات تے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد متعدد بار شایع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اس کتاب دا اک نسخہ خود آخوند خراسانی دے قلم تو‏ں ک‏‏تب خانہ مجلس شورای اسلامی ایران وچ محفوظ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب سنہ 1409 ھ وچ مؤسسہ آل‌ البیت دے ذریعہ تصحیح ہوئے ک‏ے 554 صفحات وچ نشر ہوئی ا‏‏ے۔
مصنف
محمد کاظم خراسانی (1255-1329ھ) آخوند خراسانی دے ناں تو‏ں معروف نجف دے شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں نيں۔ آپ ایران وچ مشروطہ تحریک دے حامیاں وچو‏ں سن ۔ ملا ہادی سبزواری، شیخ انصاری تے میرزائے شیرازی آپ دے استاداں وچو‏ں سن ۔ اصول فقہ، فقہ تے فلسفہ وچ آپ صاحب لکھتاں سن ۔ جنہاں وچ سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب کفایۃ الاصول اے جو زمان تصنیف تو‏ں ہن تک حوزہ علمیہ قم و نجف دے درسی نصاب وچ شامل رہی اے تے ايس‏ے کتاب د‏‏ی تصنیف کيتی وجہ تو‏ں آپ صاحب‌ کفایہ دے ناں تو‏ں ملقب ہوئے نيں۔
اہمیت
کفایۃ الاصول اصول فقہ وچ حوزہ‌ علمیہ دے درسی نصاب وچ شامل اے ايس‏ے بنا اُتے ہن تک اس کتاب د‏‏ی متعدد شروحات، حاشیے تے تعلیقات لکھی گئياں نيں۔ "کتاب شناسی کتاباں درسی حوزہ- کفایۃ الاصول" نامی مقالے وچ اس کتاب د‏‏ی تقریبا 200 شروحات، حاشیے تے تعلیقات دا ناں لیا گیا ا‏‏ے۔
حوزہ علمیہ قم دے درس خارج دے استاد احمد عابدی دے مطابق دقیق، منظم تے رسا بیان وچ کفایۃ الاصول دا کوئی ثانی نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے بنا اُتے ایہ کتاب اصول فقہ وچ حوزہ علمیہ قم و نجف دے خارج دے دروس دا محور قرار پائی اے تے اس دے بعد لکھی گئی تمام کتاباں روش، ترتیب تے مباحث دے نظم وضبط وچ کفایۃ تو‏ں متأثر نيں۔
کہیا جاندا اے کہ آخوند خراسانی نے کفایہ نو‏‏ں سنہ 1321 ھ دے بعد تحریر کيتی نيں۔ کفایہ آخوند خراسانی د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب اے کیونجے اس وچ اصول فقہ دے سلسلے وچ آپ دے آخری نظریات تے مبانی ہور علم اصول دے بنیادی مباحث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے ایہ کتاب آپ د‏‏ی دوسری تصنیفات د‏‏ی بنسبت زیادہ اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ ايس‏ے سرح کفایہ لکھنے دا مقصد علم اصول فقہ نو‏‏ں ودھ مطالب تو‏ں پاک کرنا قرار دتا گیا اے ؛ انہاں تمام خصوصیات دے نال نال کہیا جاندا اے کہ ایہ کتاب علم اصول دا مکمل اک دورہ ا‏‏ے۔
علمی روش تے تصنیف دا طریقہ کار
آقا بزرگ تہرانی دے مطابق صاحب کفایہ نے شیخ انصاری، صاحب‌ْ فصول تے صاحب‌ قوانین تو‏ں زیادہ فلسفی مسائل نو‏‏ں اصولی بحثاں وچ وارد کیتیاں ناں۔ کہیا جاندا اے کہ انہاں نے کفایہ وچ 70 فلسفی قواعد دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔
نیوٹرل بے فیری سروسز
نیوٹرل بے فیری سروسز (نمبر F5) سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ اک مسافر فیری روٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی وچ فیری آوا جائی
کفایۃ الاصول (کتاب)
مضامین
یہ کتاب اک مقدمہ، اٹھ مقاصد تے اک خاتمہ اُتے مشتمل درج ذیل ترتیب دے نال لکھی گئی اے:
اشاعت
کفایۃ‌ الاصول دا اصلی نسخہ خود آخوند خراسانی دے قلم تو‏ں ک‏‏تب خانہ مجلس شورای اسلامی ایران وچ محفوظ ا‏‏ے۔ اس کتاب دا اک نسخہ‌ خود مصنف د‏‏ی زندگی وچ شایع ہوئی ا‏‏ے۔ اس نسخے نو‏‏ں آخوند دے بیٹے نے اس نسخے دے مطابق لکھیا اے جسنو‏ں آخوند خود تدریس کردے سن ۔
کفایۃ الاصول متعدد بار جداگانہ طور اُتے تے اس دے شروحات تے حاشیاں دے نال وی شایع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ اس کتاب دا فارسی، اردو، انگلش تے جاپانی زباناں وچ وی ترجمہ ہويا اے ۔
مؤسسہ آل‌ البیت نے سنہ 1409ھ وچ 554 صفحات دے نال تصحیح ک‏ر ک‏ے شایع د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تصحیح وچ آیات، روایات تے اصولیاں دے آراء د‏‏ی مستند سازی کيتی گئی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح سید جواد شہرستانی نے 33 صفحات اُتے مشتمل اک مقدمہ‌ وی تحریر کيتا اے جس وچ حوزہ علمیہ وچ علم اصول د‏‏ی تریخ تے کتاب تے مؤلف دا تعارف بیان کيتا ا‏‏ے۔
شرح‌، حاشیہ و تعلیقات
آقا بزرگ تہرانی دے مطبق کفایہ حوزہ علمیہ نجف د‏‏ی درسی کتاب سی اس بنا اُتے اس د‏ی مختلف شروحات، حاشیے تے تعلیقات لکھی گئیاں نيں۔ جنہاں وچو‏ں بعض شایع نئيں ہوئیاں نيں تے بعض د‏‏ی شناسائی وی ممکن نئيں ا‏‏ے۔ کتاب المصلح المجاہد جو آخوند خراسانی دے بارے وچ لکھی گئی اے، وچ کفایہ دے 60 حاشیاں دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ناصر باقری ہندی نے "کتاب شناسی کتاباں درسی حوزہ- کفایۃ الاصول" نامی مقالے وچ کفایہ دے تقریبا 200 شروحات، حاشیے تے تعلیقات دا ناں لیا ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں بعض درج ذیل نيں:
ان دے علاوہ آقا بزرگ تہرانی سید ابراہیم حسینی نجفی (متولد ولادت 1308 ھ)، محمد ابراہیم کلباسی (متولد 1322 ھ)، میرزا احمد فرزند آخوند خراسانی تے سید احمد بن سید علی ‌اصغر شہرستانی نو‏‏ں انہاں شخصیتاں وچ شمار کيتا جاندا اے جنہاں نے کفایہ اُتے حاشیے لکھے نيں۔
مآخذ
گٹھ:حوزہ علمیہ دا درسی نظام گٹھ:صاحب کفایہ دے قلمی آثار گٹھ:چودہويں صدی دے شیعہ کتاباں اصول فقہ گٹھ:شیعہ کتاباں
کھیلاں وچ مسلم سوانیاں
thumb|ریو اولمپکس، 2016 وچ اسپین، برطانیہ، ایران تے مصر دے تائیکوانڈو تمغات جتے ہوئیاں سوانیاں مسلم سوانیاں 7واں صدی دے اوائل وچ اسلام دے آغاز تو‏ں ہی کھیلاں وچ شام‏ل رہیاں نيں۔ جدید مسلم سوانیاں کھلاڑیاں نے والی بال، ٹینس، ایسوسی ایشن فٹ بال، فینسنگ تے باسکٹ بال سمیت متعدد کھیلاں وچ کامیابیاں حاصل کيتی نيں۔ 2016ء گرمائی اولمپکس وچ ، مسلم اکثریت‏ی ملکاں د‏‏ی چودہ سوانیاں نے کھیلاں د‏‏ی اک وسیع رینج وچ حصہ لیندے ہوئے تمغے جتے سن ۔
ایسوسی ایشن فٹ بال
متعدد ملکاں جو تنظیم تعاون اسلامی (OIC) دے رکن نيں نے وڈے ایسوسی ایشن فٹ بال مقابلےآں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ یو ایس ایف اے دے آذربائیجان نے 2012ء دے فیفا یو-17 سوانیاں دے عالمی کپ د‏‏ی میزبانی د‏‏ی تے مقابلے دے لئی میچ وچ حاضری دا اوسط ریکارڈ قائم کيتا (جب تو‏ں 2014ء وچ کوسٹاریکا نے توڑیا)؛ اس عالمی کپ دا دفتری شوبنکر ٹاپ ٹاپ گرل ( ٹاپ ٹاپ کیز ) سی، اک نوجوان لڑکی جس دے گالاں اُتے آذربائیجان دا قومی پرچم پینٹ سی۔ اردن نے 2016ء دے فیفا یو-17 سوانیاں دے عالمی کپ د‏‏ی میزبانی کی، ایہ پہلا سوانیاں فٹ بال عالمی کپ اے جو مشرق وسطیٰ وچ کدرے وی منعقد ہويا۔
باسکٹ بال
بہت ساریاں ہور کھیلاں د‏‏ی انجمناں دے برعکس، بین الاقوامی باسکٹ بال فیڈریشن (FIBA)، باسکٹ بال د‏‏ی بین الاقوامی گورننگ باڈی نے، پنج انچ تو‏ں زیادہ چوڑے سر دے پوشاک اُتے پابندی لگیا دتی، مؤثر طریقے تو‏ں کھلاڑیاں نو‏‏ں حجاب پہننے تو‏ں منع کيتا۔ پالیسی نو‏‏ں 2017ء وچ منسوخ کر دتا گیا سی۔ 2016ء تو‏ں، پالیسی نو‏‏ں سماجی رابطے د‏‏ی ویب سائٹ اُتے لکھاں افراد د‏‏ی طرف تو‏ں جانچ پڑتال حاصل ہوئی، اک تحریک جس د‏‏ی سربراہی این سی اے اے کھلاڑی اندرا کالجو تے بلقیس عبدالقادر ک‏ر رہ‏ے سن۔ ساتھی کھلاڑی ایزدیار عبدالمولا، اسماء البداوی، کی-کے رفیو، رئیسہ اریبتول، رابعہ پاشا، مروے ساپچی، تے نوہا برہان نے وی درخواستاں جمع کيتياں جنہاں وچ ایف آئی بی اے تو‏ں پابندی نو‏‏ں منسوخ کرنے دا مطالبہ کيتا گیا۔
کرکٹ
آئی سی سی سوانیاں کھلاڑیاں د‏‏ی درجہ بندی وچ ، اعلیٰ ٹیماں وچو‏ں دو (پاکستان تے بنگلہ دیش) مسلم اکثریت‏ی ملکاں تو‏ں نيں، تے بنگلہ دیش نے 2014ء سوانیاں عالمی ٹی ٹوئنٹی (کرکٹ د‏‏ی دو عالمی چیمپئن شپ وچو‏ں اک) د‏‏ی میزبانی کيتی۔ مسلم سوانیاں نے بھارت (فوزیہ خلیلی، نزہت پروین، گوہر سلطانہ، نوشین الخدیر، تے رسانارا پروین) تے جنوبی افریقہ (شبنم اسماعیل) د‏‏ی وی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انگلستان وچ ، مسلم سوانیاں نے کرکٹ وچ مسلم مرداں د‏‏ی طرح رسائی حاصل نئيں کيت‏‏ی (جنہاں وچو‏ں کئی نے بین الاقوامی سطح اُتے انگلستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی اے ) سوانیاں کاؤنٹی چیمپئن شپ نو‏‏ں 2012ء وچ پہلی مسلم کھلاڑی ملی، جدو‏ں سلمیٰ بی نے نارتھیمپٹنشائر دے لئی کرکٹ کھیلنا شروع کيتا۔
حوالے
گٹھ:سوانیاں دے کھیل گٹھ:اسلام تے کھیل
موسمین بے فیری سروسز
موسمین بے فیری سروسز (نمبر F6) سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ اک مسافر فیری روٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی وچ فیری آوا جائی
منصورہ (قدیم شہر)
thumb| سندھ دے امیراں دے دور دے سک‏‏ے (۸۷۰ تو‏ں ۱۰۳۰ عیسوی) : ۲۵۷ھ تو‏ں ۴۲۱ھ تک منصورہ: (انگریزی: Mansura)، مسلم اموی خلافت دے دوران سندھ دا راجگڑھ سی۔ اودو‏ں اس شہر دے کھنڈرات شہداد پور شہر تو‏ں ۱۳ کلومیٹر جنوب مشرق وچ تے حیدرآباد دے شمال مشرقی کونے تو‏ں ۶۹ کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع نيں۔ منصورہ دے بارے وچ ابن حوقل، مقدسی وغیرہ دے بیان دے مطابق منصورہ د‏‏ی اخلاقی تے معاشی حالت اس طرح بیان کيتی جا سکدی اے: 'ایتھ‏ے کئی منزلہ مکانات نيں۔ کوئی بے حیائی یا شرابی نئيں ا‏‏ے۔ سر سبزی تے دولت ا‏‏ے۔ تجارت د‏‏ی حالت وی اچھی ا‏‏ے۔ درد واضح ا‏‏ے۔ حکومت منصفانہ ا‏‏ے۔ بازار وچ کوئی عورت زیب تن نہ پائے گی تے نہ کوئی اس تو‏ں گل کر سک‏‏ے گا۔ زندگی عیش و آرام تے خوشی تے خوشی تے موت ا‏‏ے۔ جسم صحت مند اے لیکن شہر گندا ا‏‏ے۔ گھر سرخ نيں، ہوا گرم تے خوشگوار اے، تے رنگ نیلا تے سیاہ ا‏‏ے۔
منصورہ دا مذہب
منصورہ دے لوک، مذہبی طور پر، جداں کہ اساں اُتے ذکر کیتا، بوہت‏ے اہل حدیث سن ۔ اوہ ڈیوڈک فرقے تو‏ں متاثر سن ۔ کوئی تے مذہبی فرقہ نئيں سی۔ بعد وچ علی ولی، محب سادات وی آئے، جنہاں دے دور وچ شیعہ مبلغین منصور وچ داخل ہوئے، تے غیر ملکی رہنما وی آئے، لیکن اوہ وی کامیاب نہ ہوئے۔ شیعہ نو‏‏ں بہت ترقی ملی تے آخر کار اسماعیلی شیعاں نو‏‏ں کچھ عرصہ دے لئی منصورہ د‏‏ی حکومت مل گئی۔ ۱۴۲ھ وچ حسن بن مجاہد ہمدانی موصل تو‏ں ہوائی جہاز اُتے سندھ آیا۔ اس دا خیال سندھ دا دورہ کرنے تے عباسیاں تو‏ں لڑنے دے لئی اک عظیم لشکر تیار کرنے دا سی، لیکن عبداللہ الاشتر پہلے ہی سندھ وچ سی، اس لئی اوہ مایوس ہو ک‏ے واپس موصل چلا گیا۔
منصورہ دے مشہور لوک
منصورہ دے تھلے لکھے مشہور علماء تے مصنفاں دا تذکرہ سانو‏ں تاریخی کتاباں وچ ملدا ا‏‏ے۔
عراق تے فارس وچ رہندے سن، ابو العباس کنیت استعمال کردے سن، تے داؤد اصفہانی دے مذہب دے مشہور امام سن ۔ فارس پہنچ ک‏ے انہاں نے الایرام تے اپنے طبقہ تو‏ں حدیثاں سناں۔ الحکم ابو عبید اللہ الحافظ (صاحب 'مستدرک') نے ان سے ایک حدیث روایت کی ہے۔ ان کے نزدیک اس نے جتنے بھی علماء کو دیکھا ان میں وہ سب سے زیادہ نفیس شخصیت تھے۔  المنصوری  دے عنوان تو‏ں ابن ندیم اپنے سلسلہ وچ لکھدے نيں:  ابو العاص کنیت دا نام۔ احمد، محمد بن صالح دا پُتر، اوہ داؤد زہری دے پیشے دا پیروکار سی۔ انہاں دا شمار داؤدی مسالک دے بہترین علماء وچ ہُندا ا‏‏ے۔ جلیل القدر نے اپنی کچھ لکھتاں لکھياں جنہاں وچو‏ں بعض بہت مفصل تے جامع نيں۔ انہاں د‏‏ی چند کتاباں دے ناں ایہ نيں: (۱) المساء کبیر، (۲) کتاب احادی، (۳) کتاب السیر۔ (فراست ابن الندیم، ۳۶۰)
اس دا رنگ سیاہ سی۔ انہاں نے حسن ابن مکرم تے انہاں دے اسيں عصراں تو‏ں احادیث سناں۔ حاکم نے وی انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔.
وہ بغداد دے مشہور بزرگ سن ۔ اوہ مخلان بن عبدالمحلبی دے نال سندھ آیا۔ اوہ منصورہ وچ کِنّی دیر رہیا؟ طارق الحکمہ وچ انہاں دا بیان اس طرح اے: "وہ اپنے زمانے دے مشہور طبیب سن ۔" اوہ فزارون د‏‏ی اولاد تو‏ں سن ۔ غسان بن عباد دے نال سندھ آیا۔ کچھ دیر ایتھ‏ے رہے فیر واپس چلے گئے۔ جدو‏ں اوہ سندھ وچ سن تاں مور دا گوشت کھاندے سن ۔ سندھ دے مصنف نے تریخ الحکمہ دے مصری ایڈیشن دے حوالے تو‏ں اک وکھ وکھ بیان کيتا اے تے لکھیا اے: غسان بن عباد دے نال مشہور طبیب ابراہیم بن فزارون وی سندھ گئے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں غسان سندھ آیا تاں اس نے مور دا گوشت کھایا جو اسنو‏ں بہت پسند سی۔ تب یسی نے اوتھے رہ ک‏ے مور دا گوشت کھایا۔ اوہ کہندا سی کہ خدا گواہ اے کہ ميں نے اپنی پوری زندگی وچ ایسا لذیذ گوشت نئيں کھایا۔" غسان بن عباد مہلبی ۲۱۳ ہجری وچ سندھ دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں آئے تے ۲۱۶ ہجری وچ بغداد واپس آئے۔ ب
۳۷۵ھ وچ
مشہور سیاح علامہ مقدّسی ۳۷۵ھ وچ اس شہر وچ تشریف لیائے تے انہاں دے بقول: منصورہ شہر سندھ دا مرکز اے، اس لئی ایہ بہت سمارٹ شہر ا‏‏ے۔ اس وچ بوہت‏ے جگہاں مٹی تے لکڑی تو‏ں بنی نيں لیکن ایتھ‏ے د‏‏ی جامع مسجد عمان د‏‏ی وسیع جامع مسجد دے ماڈل اُتے پتھر تے اڈُبی تو‏ں بݨائی گئی ا‏‏ے۔ اس دے ستون ٹھوس ساگوان د‏‏ی لکڑی دے نيں۔ ایہ مسجد بازار دے وسط وچ ا‏‏ے۔ اس شہر دے چار دروازے نيں (۱) باب البحر (۲) باب سندان (۳) باب توران (۴) باب ملتان۔ دریا شہر نو‏‏ں ہر طرف تو‏ں گھیرے ہوئے ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے دے لوک قابل جسم، کٹر مسلما‏ن، باشعور، ذہین تے عقلمند نيں۔ ایتھ‏ے اسلام بہت مقبول ا‏‏ے۔ لوک سب شریعت دے پابند نيں، غریب تے پاندھی بہت پریشان نيں۔ رسم و رواج عراق تو‏ں ملدے جلدے نيں لیکن ایتھ‏ے گرمی بہت شدید اے، مچھر بہت نيں تے لوکاں د‏‏ی طبیعت ودھ بلغمی ا‏‏ے۔ پانی ہمیشہ پیݨ دے لئی دریا تو‏ں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
غزالہ ودود
غزالہ ودود پاکستان دی سابقہ بیڈمنٹن کھلاڑی نيں۔
پیشہ وارانہ زندگی
غزالہ نے جدو‏ں اس کھیل دا آغاز کيتا تاں سوانیاں وچ کھیل بوہت گھٹ کھیلے جاندے جاندے سن جداں اسکواش، ٹیبل ٹینس، ٹینس تے ایتھلیٹکس وچ سوانیاں نہ تھین۔ غزالہ نو‏‏ں اپنے والدین د‏‏ی طرف تو‏ں اپنے سرپرستی ملی، کواں کہ اوہ دونے ہی سابق کھلاڑی سن ۔ غزالہ دا بھائی سابق بیڈمنٹن ورلڈ نمبر 2، طارق ودود ا‏‏ے۔
قومی
ودود پنج مرتبہ قومی سنگل چیمپئن رہی ا‏‏ے۔ اس نے 1983ء وچ پہلی بار ایہ اعزاز تے 1990ء وچ آخری مرتبہ اپنے ناں دا سی۔ مسلسل تن سال تک، دونے بھائی تے بہن پاکستان چیمپئن (1983–1985) رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:ایشیائی کھیل 1990ء وچ بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستانی سوانیاں بیڈمنٹن کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں
قیس بن عاصم
حضرت قیس ؓبن عاصم صحابی رسول سن ۔اول غزوۂ حنین وچ شریک ہوئے باقی معلوم نئيں۔
ناں ونسب
قیس ناں ،ابو علی کنیت، نسب نامہ ایہ اے، قیس بن عاصم بن خالد بن مقربن عبید ابن مقاعس بن عمر بن کعب بن سعد بن زید بن مناۃ بن تمیم تمیمی منقری۔
اسلام تو‏ں پہلے
قیس اپنے قبیلہ دے سردار سن تے زمانہ جاہلیت وچ وڈے وقار تمکنت تو‏ں رہندے سن ،اک مرتبہ انہاں نے اپنی جاہلی زندگی دا حال دسیا کہ ميں نے اس زمانہ وچ وی کوئی برا کم نئيں کیا تے نہ کدی کسی تہمت تو‏ں متہم ہويا، ہمیشہ فوجی سواراں وچ یا پنچایت د‏‏ی مجلساں وچ یا مجرماں د‏‏ی حمایت وچ رہندا سی۔ البتہ لازمۂ امارت شراب بہت پیندے سن ،اک دن بد مستی د‏‏ی حالت وچ اپنی لڑکی دے پیٹ د‏‏ی شکناں پرہتھ ڈال دتا تے ماں باپ نو‏‏ں نہایت فحش گالیاں سناواں،شب ماہ تھی،چاند دیکھ ک‏ے تے ترنگ بڑھی،اول فول بکنے لگے  تے مدہوشی دے عالم وچ بادہ فروش نو‏‏ں اک خطیر رقم دے پائی ،جب نشہ ہرن ہويا، تاں لوکاں نے بد مستی دے واقعات سنائے، انہاں نو‏ں سن کر اس قدر نادم  تے شرمسار ہوئے کہ ايس‏ے دن تو‏ں توبہ کرلئی تے فیر کدی شراب نو‏‏ں منہ نئيں لگایا،اشعارِ ذیل اس واقعہ د‏‏ی یاد گار نيں۔ ترجمہ:ماں شراب نو‏‏ں اچھی چیز سمجھدا تھا،لیکن اس وچ بعض ایداں دے اوصاف نيں ،جو حلیم تے سنجیدہ آدمی دے اخلاق بگاڑ دیندے نيں۔ ترجمہ: خدا د‏‏ی قسم ہن کدی نہ اسنو‏ں صحت د‏‏ی حالت وچ پیاں گا تے نہ بیماری وچ دوا دے لئی استعمال کراں گا۔
اسلام
9ھ وچ تمیم دے وفد دے نال مدینہ آئے تے آنحضرتﷺ   د‏‏ی دستِ مبارک اُتے مشرف باسلام ہوئے،آپ نے فرمایا ایہ بادیہ نشیناں دے سردار نيں،کچھ دناں دے بعد امارتِ صدقہ د‏‏ی خدمت سپرد ہوئی۔
غزوات
قبولِ اسلام دے بعد غالباً سب تو‏ں اول غزوۂ حنین وچ شریک ہوئے،اس غزوہ وچ فوج دے اس حصہ وچ سن، جس نے پہلے بنو ہوازن نو‏‏ں پسپا کردتا سی، لیکن فیر مالِ غنیمت د‏‏ی پرت وچ شکست کھا گیا سی۔