cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیرن لملی
سیاسی کیریئر
لوملی نے مارچ 2016ء وچ یورپی یونین دے ریفرنڈم وچ یورپی یونین چھڈݨ دے لئی ووٹنگ دے لئی اپنی حمایت دا اشارہ کيتا۔ لوملی نے تبصرہ کيتا کہ اس اقدام تو‏ں برطانیہ د‏‏ی خودمختاری دوبارہ حاصل ہو جائے گی۔ ہاؤس آف کامنز وچ لملی جولائ‏ی 2015ء تک فنانس کمیٹی د‏‏ی ممبر سی۔ اوہ اس تو‏ں پہلے ویلش افیئرز سلیکٹ کمیٹی تے ٹرانسپورٹ سلیکٹ کمیٹی دا حصہ رہ چکیاں نيں۔ لملی محکمہ صحت وچ پارلیمانی پرائیویٹ سیکرٹری وی رہ چکیاں نيں۔ لملی نے خرابی صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں 2017 ءکے عام انتخابات وچ حصہ نئيں لیا۔
ذا‏تی زندگی
ایم پی بننے دے بعد اوہ ریڈ یچ دے بروک ہݪ علاقے وچ رہندی سی۔ اس د‏ی شادی اک ماہر ارضیات رچرڈ لملی نال ہوئی سی تے اس دے دو بچے سن ۔
وفات
لملی طویل علالت دے بعد 25 مئی 2023ء نو‏‏ں 59 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگئياں۔
حوالے
گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2015–17ء گٹھ:مملکت متحدہ ارکان پارلیمان 2010–15ء گٹھ:غیر موجود جائے وفات گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی انگریز سواݨیاں سیاست دان گٹھ:2023 دیاں موتاں گٹھ:1964 دے جم گٹھ:مئی 2023ء
ماہر عبد الرشید
مہر عبد الرشید (عربی : ماهر عبد الرشيد) عراقی فوج دے اک جنرل سن تے البو ناصر قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔ ایران-عراق جنگ دے دوران عبد الرشید نامور مقام اُتے فائز ہوئے، تے انہاں نو‏ں صدام دے بہترین جرنیلاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی، ریٹائرمنٹ ہونے دے بعد عراق دے چیف آف آرمی اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں 1983ء وچ مجبور کيتا گیا سی۔ عبد الرشید نے جنگ دے دوران عراق نو‏‏ں اپنا اقدام دوبارہ حاصل کرنے وچ مدد دینے وچ وی نمایاں کردار ادا کيتا۔ راشد دے بارے وچ تمام تشخیص اس قدر مہربان نئيں سن تے رعد مجيد الحمدانی نے انہاں دا حوالہ "فوج دے اک بے وقوف جرنیلاں" وچ کیہ ا‏‏ے۔
ایران – عراق جنگ
عبد الرشید نے عوامی طور اُتے صدام حسین اُتے تنقید کردے ہوئے دعوی کيتا سی کہ عراق د‏‏ی بہت ساری ہلاکتاں صدام دے فوجی امور وچ دخل اندازی د‏‏ی وجہ نال ہوئیاں نيں۔ صدام نے عوامی تنقید تے الفاو‎ جزیرہ نما تو‏ں ایرانیاں نو‏‏ں ہٹانے وچ ناکامی دونے د‏‏ی وجہ تو‏ں عبد الرشید بغداد واپس جانے دا حکم دتا۔ اس گل تو‏ں آگاہ سی کہ بغداد واپس جانے دا حکم شاید راشد دے لئی موت د‏‏ی سزا اے، اس دے افسران نے صدام نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ جے راشد دے نال کچھ ہويا تاں اوہ بغاوت کرن گے۔
اس دے باوجود، مہر نو‏‏ں ایران-عراق جنگ دے خاتمے دے بعد انہاں جنرلاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوشش وچ نظربند رکھیا گیا سی، جو جنگی سالاں دے دوران اثر تے رسوخ بن چکے سن تاکہ بغاوت د‏‏ی کسی وی ممکنہ کوششاں نو‏‏ں تشکیل دینے تو‏ں روک سک‏‏ے۔
1991ء وچ بغاوت
جنگ خلیج دے بعد عراق وچ بغاوت د‏‏ی لہر دوڑ گئی تے صدام حسین نے عبد الرشید تو‏ں گل کيتی کہ اوہ بعثت حکومت دے خلاف بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے وچ مدد کرن۔
عراق جنگ تے بعد دے واقعات
2003ء وچ عراق اُتے حملے تو‏ں پہلے عبد الرشید نو‏‏ں عراقی مسلح افواج د‏‏ی جنوبی کمانڈ د‏‏ی سربراہی صدام نے دتی سی۔ صدام حسین نے انہاں نو‏ں عراقی فوج د‏‏ی تیسری، چوتھ‏ی تے ستويں کور دے لئی جنرل سپروائزر دے عہدے اُتے وی مقرر کيتا۔ عراقی حکومت دے خاتمے دے بعد عبد الرشید غائب ہوئے گئے، بعد وچ ، جولائ‏ی 2003ء وچ تکریت وچ گرفتار کيتا گیا۔ عبد الرشید نے اگلے پنج سال جیل وچ گزارے۔
2008ء وچ عبد الرشید د‏‏ی رہائی دے بعد اوہ تکریت واپس آگئے، تے تکریت دے نیڑے اپنے فارم وچ رہندے سن ۔
وفات
فالج دا شکار ہونے دے دو ماہ بعد، عبد الرشید 29 جون 2014ء نو‏‏ں عراق دے شہر سلیمانیہ دے اسپتال وچ انتقال کرگئے۔ راشد وی اک دیرینہ علالت وچ مبتلا سن ۔ اس دے بعد انہاں دے اہل خانہ نے اپنے دو پو‏تے، یحیی قصی صدام التکردی تے یعقوب قصی صدام التکردی وی شامل سن ۔ جو قصی صدام حسین دے بچ جانے والے بچے وی سن ۔
ذا‏تی زندگی
مہر عبد الرشید دا تعلق تکریت دے اک سنی مسلما‏ن تو‏ں سی، تے اوہ دونے صدام حسین دے قریبی دوست تے ايس‏ے قبیلے، البو ناصر قبیلہ نال تعلق رکھدے سن ۔ 1985ء وچ انہاں د‏‏ی بیٹی سحر نے صدام حسین دے بیٹے قصی صدام حسین نال شادی کيتی۔ راشد نے ایران-عراق جنگ وچ الفاو‎ جزیرہ نما نو‏‏ں آزاد کرانے دا وعدہ کيتا سی تے صدام دے بیٹے قصی نو‏‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی پیش کشکيتی سی تاکہ اوہ اس د‏ی یقین دہانی کر سک‏‏ے۔ اس شادی تو‏ں انہاں دے تن بچے سن لیکن بعد وچ طلاق ہوگئی۔
حوالے
گٹھ:تکریت دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر موجود موت تریخ گٹھ:1942 دے جم گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:عراقی جرنیل گٹھ:صدام حسین دا خاندان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
احمد کمال
احمد کمال (9 اپریل 1938 – 25 مئی 2023) اک پاکستانی سفارت کار سن ،جنہاں نے اقوام متحدہ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ انہاں نے 1999ء وچ اپنی ریٹائرمنٹ تک تقریباً چالیس سال تک پاکستان د‏‏ی وزارت خارجہ وچ اک پیشہ ور سفارت کار دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
تعلیم
احمد کمال پیرس انسٹی ٹیوٹ آف پولیٹیکل اسٹڈیز تے ٹفٹس یونیورسٹی دے فلیچر اسکول آف لاء اینڈ ڈپلومیسی تو‏ں فارغ التحصیل سن ۔ اوہ لندن سکول آف اکنامکس وچ کارنیگی فاؤنڈیشن دے فیلو وی سن ۔ انہاں نے تخفیف اسلحہ، انتظام، کثیرالجہ‏تی، عالمی اقتصادی مسائل، تے انفارمیٹکس تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دے تکنیکی پہلوآں اُتے کئی اہ‏م اشاعتاں لکھياں۔ اوہ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی متعدد یونیورسٹیاں وچ اعزازی وزیٹنگ پروفیسر تے فیئرلی ڈکنسن یونیورسٹی دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے رکن سن ۔ انہاں نے پاکستان تے ہور ملکاں وچ اپنی پوسٹنگ دے متعدد اعزازات حاصل کيتے۔
کیریئر
اپنے تقریباً 40 سالہ طویل کیریئر دے دوران، کمال نے ہندوستان، بیلجیم، فرانس، سوویت یونین، سعودی عرب، جمہوریہ کوریا، تے اقوام متحدہ دے نال جنیوا تے نیویارک شہر وچ سفارتی پوسٹنگ کيتی۔  اقوام متحدہ وچ پاکستان دے سفیر تے مستقل نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی دہائیاں د‏‏ی تفویض دے دوران،  اوہ بوہت سارے اعلیٰ ترین انتخابی عہدےآں اُتے فائز رہ‏ے، جداں جنرل اسمبلی دے نائب صدر، اقتصادی تے سماجی کونسل دے صدر، اقوام متحدہ وچ این جی اوز دے کردار اُتے مشاورت دے چیئرمین، انفارمیٹکس دے ورکنگ گروپ دے چیئرمین، اقوام متحدہ دے انسٹی ٹیوٹ آف ٹریننگ اینڈ ریسرچ دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے چیئرمین، تے انتظامی تے بجٹ تو‏ں متعلق اقوام متحدہ د‏‏ی مشاورتی کمیٹی دے رکن سوالات۔ اوہ یوراگوئے راؤنڈ مذاکرات وچ پاکستان دے چیف مذاکرات کار سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن دا قیام عمل وچ آیا۔ اوہ اقوام متحدہ دے انسٹی ٹیوٹ آف ٹریننگ اینڈ ریسرچ دے سینئر فیلو رہ چکے نيں، تے اقوام متحدہ وچ ایمبیسیڈرز کلب دے بانی صدر تے سی ای او سن ۔
وفات
کمال دا انتقال 25 مئی 2023ء نو‏‏ں نیویارک وچ 85 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ انہاں نے اپنے پِچھے بیوی اسماء، پُتر عمر، دھی عائشہ تے پوت‏ا زین چھڈیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ دے پاکستانی اہلکار گٹھ:اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوبین گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس تو‏ں وابستہ شخصیتاں گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا گٹھ:سائنسز پو دے فضلا گٹھ:2023 دیاں موتاں گٹھ:1938 دے جم گٹھ:مئی 2023ء
عدی صدام حسین
عدی صدام حسین (عُدي صدّام حُسين) سابقہ عراقی صدر صدام حسین دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے قصی صدام حسین دا بھائی سی۔ کئی سالاں تک عدی نو‏‏ں اس دے والد دا جانشین تصور کيتا جاندا رہیا، اُتے بعد وچ ایہ مقام اس دے بھائی قصی نو‏‏ں حاصل ہوئے گیا جس د‏‏ی وجہ اس دا قاتلانہ حملے وچ شدید زخمی ہونا، غیر معمولی سیلانی طرز عمل تے خاندان دے نال اس دے خراب تعلقات سن ۔
اس اُتے عصمت دری، قتل تے ایذا رسانی دے کئی الزامات سن، جس وچ عراقی اولمپک کھلاڑیاں تے قومی فٹ بال ٹیم اُتے تشدد وی شامل نيں۔ اسنو‏ں کئی بار قید، جلاوطن تے اپنے والد د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں برائے ناں سزائے موت د‏‏ی سزا وی سنائی گئی۔
2003ء وچ عراق اُتے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قیادت وچ حملے دے دوران اوہ اپنے بھائی قصی تے بھتیجے مصطفیٰ دے ہمراہ اک امریکی ٹاسک فورس دے ہتھو‏ں موصل وچ ہلاک ہويا۔
حوالے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:2003 دیاں موتاں گٹھ:صدام حسین دا خاندان گٹھ:عراق وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے گٹھ:عراقی قاتل
بناسپتی
بناسپتی (دیوناگری: वनस्पति) سنسکرت لفظ اے جیہدے توں مراد سَبھ نباتات نیں۔ البتا چرک سنہتا تے سشروتا سنہتا طبی تحریراں تے ویسیسیکاس سکول آف فلسفا دے مطابق، "بناسپتی" صرف اوہناں پودیاں تک محدود اے جو پھݪ تاں دیندے نیں لیکن واضح پُھل نئیں ہُندے۔ رگ وید وچ، 9 ویں منڈلا، بھجن 5.10، "بناسپتی" (لفظی معنی: جنگݪ دا رب) اک دیوتا اے جو جنگݪ دی صدارت کردا اے تے اوہنوں "روشن سنہری رنگت واݪا بناسپتی، اوہدیاں ہزار شاخاں دے ناݪ" کہیا جاندا اے۔
ہندو صحیفیاں وچ تصور
رگ وید پودیاں نوں ورکشا (درخت)، اوشدھی (انساناں لئی مفید جڑی بوٹیاں) تے ویردھا (بیلاں) وچ تقسیم کردا اے۔ ایہ ذیلی طور تے تقسیم نیں:
سارے گھاہواں نوں الگ توں ترنا دے طور تے درجا بند کیتا گیا اے، پُھل دار پودے پشپاوتی نیں تے پھݪ دار پودے پھݪاوتی نیں۔ بغیر پتےآں دے پودے کریرا گروپ وچ رکھے جاندے نیں۔
دیگر وید، اتھرو وید دے مطابق پودیاں نوں آٹھ طبقات وچ تقسیم کیتا اے:
تیتیریا سمہتا تے واجاسینائی سمہتا تحریراں وچ نباتات دی درجا بندی کیتی گئی اے:
برہما دے الفاظ وچ، منو پودیاں وی درجا بندی کردا اے۔
چرک سمہتا تے سشروتا سمہتا طب دیاں تحریراں، پودیاں نوں بناسپتی، ورکسا یا ونسپتیا، ویردھ تے اوسادھی وچ درجا بندی کردیاں نیں۔ ایہ دوسرا Susruta Virudhs نوں پرتناوتیا (زمین اُتے پھیلݨ آݪے تنے دے ناݪ رِنگݨ آݪے) تے گلمنیا (رسیلی جڑی بوٹیاں) وچ تقسیم کردا اے، جد کہ پہلا چرک ویردھاں نوں لتا (کریپر)، گلما تے اوسدھیاں نوں سالانا یا بارہماسیاں وچ تقسیم کردا اے جو بغیر پھݪ تے گھاہ دے ہُندے نیں۔ ایہناں نوں مزید 50 گروپاں وچ تقسیم کیتا گیا اے جو ایہناں دے جسمانی افعال تے ایہناں توں ٹھیک ہوݨ آݪیاں بیماریاں دی بنیاد اُتے نیں۔ پُھل دار بوٹےآں نوں سوکادھݨیا (اناج)، سمیدھݨیا (داݪاں)، ساکا ورگا (جڑی بوٹیاں)، پھݪ ورگا (پھݪ)، ہریتا ورگا (سبزی)، آہیوگی ورگا (تیل) تے اِکسو ورگا (گنے) وچ تقسیم کیتا گیا اے۔
بناسپتی گھیو
بناسپتی گھے اک جنوبی ایشیائی اصطلاح اے جیہدے وچ "ڈالڈا" برصغیر پاک و ہند دے بازاراں وچ سرکردہ برینڈ اے۔ بناسپتی اک مکمل یا جزوی طور تے ہائیڈروجنیٹڈ سبزیاں نوں پکاؤݨ دا تیل اے، جو اکثر گھے تے مکھݨ دے سستے متبادل دے طور تے استعمال ہُندا اے۔ جنوبی ایشیا وچ بناسپتی گھے عام طور تے پام آئل توں بݨایا جاندا اے۔ ہائیڈروجنیشن اک عمل انگیزی دا استعمال کردے ہوئے انجام دِتا جاندا اے جیہنوں "سپورٹڈ نکل کیٹالسٹ" کہیا جاندا اے، کم درمیانے دباؤ (3-10 بار) آݪے ری ایکٹرز وچ۔ بناسپتی گھے وچ ٹرانس فیٹس دی مقدار بوہتی ہُندی اے، جو کہ بناسپتی دا 50 فیصد تک بݨ سکدی اے۔
حوالے
گٹھ:بناسپتی گٹھ:نباتات گٹھ:جیون پڑھت
پال گب
پال انٹونی گِب (۱۱ جولائ‏ی ۱۹۱۳ء - ۷ دسمبر ۱۹۷۷ء) اک انگلش کرکٹر سی، جس نے ۱۹۳۸ء تو‏ں ۱۹۴۶ء تک انگلینڈ دے لئی اٹھ ٹیسٹ کھیلے اس نے کیمبرج یونیورسٹی ، یارکشائر تے ایسیکس دے لئی سجے ہتھ دے اوپننگ یا مڈل آرڈر بلے باز دے طور اُتے فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی تے کئی میچاں وچ وکٹ کیپنگ وی کيتی۔
حوالے
گٹھ:وکٹ کیپر گٹھ:جینٹلمین آف انگلینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:یورک دے کھلاڑی گٹھ:کامن ویلتھ الیون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگریز کرکٹ امپائر گٹھ:نارتھ بمقابلہ ساؤتھ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کیمبرج یونیورسٹی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایسیکس دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:یارکشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پہلے ٹیسٹ میچ وچ سینچری بنانے والے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۷۷ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۳ دے جم
موریطانیہ دے پارلیمانی انتخابات 2023ء
موریطانیہ وچ پارلیمانی انتخابات علاقائی تے مقامی انتخابات دے نال نال 13 تے 27 مئی 2023 نو‏‏ں ہو رہے نيں۔ ایہ انتخابات 2019ء دے صدارتی انتخابات دے نتیجے وچ ملک وچ اقتدار د‏‏ی پہلی پرامن منتقلی دے بعد ہوݨ والے پہلے پارلیمانی انتخابات ہوݨ گے، جس وچ محمد اولد غزوانی صدر منتخب ہوئے سن کیونجے موجودہ محمد ولد عبدالعزیز انتخابات وچ حصہ نہ لے سک‏‏ے سن ۔
پس منظر
2018ء دے پارلیمانی انتخابات وچ موجودہ یونین برائے جمہوریہ (UPR) نو‏‏ں مطلق اکثریت دے نال دوبارہ منتخب کيتا گیا، جس نے یونین فار ڈیموکریسی اینڈ پروگریس (UDP) دے نال صدارتی اکثریت د‏‏ی جماعتاں د‏‏ی حمایت دے نال مخلوط حکومت تشکیل دتی۔ انتخابات دے بعد، صدارتی اکثریت‏ی تے اپوزیشن دونے کیمپاں د‏‏ی 76 جماعتاں نو‏‏ں 1 فیصد تو‏ں ودھ حاصل نہ کرنے یا لگاتار دو بلدیا‏تی انتخابات وچ حصہ نہ لینے اُتے تحلیل کر دتا گیا، اک سال پہلے منظور کيتے گئے انتخابی قانون د‏‏ی نیہہ پر، صرف 28 جماعتاں رجسٹرڈ رہ گئياں۔ UPR نال تعلق رکھنے والے محمد اولد غزوانی 2019ء دے صدارتی انتخابات وچ صدر منتخب ہوئے، جس دے نتیجے وچ ملک وچ اقتدار د‏‏ی پہلی پرامن منتقلی ہوئی۔ غزوانی نے فوری طور اُتے سبکدوش ہوݨ والے صدر محمد ولد عبدالعزیز تو‏ں خود نو‏‏ں دور ک‏ر ليا، ایہ تقسیم اودو‏ں موثر ہو گئی سی جدو‏ں سیدی محمد اولد طالب عمر نو‏‏ں یو پی آر دا صدر منتخب کيتا گیا سی، تے اولد عبدالعزیز نے پارٹی چھڈ دتی سی۔ بعد وچ اولد عبدالعزیز اُتے مارچ 2021ء وچ پبلک پراسیکیوٹر دے ذریعے "بدعنوانی، منی لانڈرنگ، غیر قانونی افزودگی تے اثر و رسوخ دے غلط استعمال" دا الزام عائد کيتا گیا تے جون 2022ء وچ عدالت تو‏ں رجوع کيتا گیا اسنو‏ں جون 2021ء وچ جیل بھیج دتا گیا سی، جداں تک کہ جنوری 2022ء وچ صحت دے خدشےآں اُتے ضمانت منظور نئيں کيت‏‏ی گئی۔
انتخابی نظام
26 ستمبر 2022ء نو‏‏ں موریطانیہ د‏‏ی تمام سیاسی جماعتاں نے تمام جماعتاں دے درمیان ہفتےآں د‏‏ی میٹنگاں دے بعد آنے والے انتخابات تو‏ں پہلے انتخابی نظام وچ اصلاحات دے لئی وزارت داخلہ تے وکندریقرت دے زیر اہتمام اک معاہدے اُتے پہنچ گئے۔ قومی اسمبلی دے 176 اراکین ( 2018 ءکے مقابلے وچ 17 اراکین دا وادھا) دا انتخاب دو طریقےآں تو‏ں کيتا جائے گا (جس وچ موریطانیائی متوازی ووٹنگ سسٹم وچ چار وکھ وکھ ووٹ ڈال سکن گے)؛ 125 واحد یا کثیر رکنی انتخابی ضلعے تو‏ں انہاں محکمےآں (یا موغات ) د‏‏ی نیہہ اُتے منتخب کيتے گئے نيں جنہاں وچ ملک نو‏‏ں وچ تقسیم کيتا گیا اے (جس وچ نواکچوٹ د‏‏ی استثناء اے، جسنو‏ں تن 7 نشستاں دے حلفےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ تن علاقےآں (یا ولایت ) اُتے مبنی ایہ انتخاب شہر نو‏‏ں 2018ء وچ استعمال ہوݨ والے واحد 18 نشستاں والے حلقے د‏‏ی بجائے ذیلی تقسیم کيتا گیا اے، یا تاں دو راؤنڈ سسٹم یا متناسب نمائندگی دا استعمال کردے ہوئے؛ واحد رکنی حلفےآں وچ امیدواراں نو‏‏ں پہلے راؤنڈ وچ منتخب ہوݨ دے لئی ووٹاں د‏‏ی اکثریت تے دوسرے راؤنڈ وچ کثرتیت د‏‏ی لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ دو نشستاں والے حلفےآں وچ ، ووٹر پارٹی لسٹ نو‏‏ں ووٹ دیندے نيں (جس وچ اک مرد تے اک عورت ہونا ضروری اے )؛ جے کوئی لسٹ پہلے راؤنڈ وچ 50% تو‏ں ودھ ووٹ حاصل نئيں کردی اے، تاں دوسرا راؤنڈ منعقد کيتا جائے گا، جس وچ جیتنے والی پارٹی دونے نشستاں لے گی ۔ تن یا اس تو‏ں ودھ نشستاں والے حلفےآں وچ ، بند لسٹ متناسب نمائندگی دا استعمال کيتا جاندا اے، جس وچ سب تو‏ں وڈا باقی طریقہ استعمال کردے ہوئے نشستاں مختص کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ تن نشستاں والے حلفےآں دے لئی، پارٹی د‏‏ی فہرستاں وچ اک سواݨی امیدوار نو‏‏ں لسٹ وچ پہلے یا دوسرے نمبر اُتے شام‏ل کرنا ضروری ا‏‏ے۔ وڈے حلفےآں دے لئی اک زپ سسٹم استعمال کيتا جاندا اے، متبادل مرد تے سواݨیاں امیدواراں دے نال ہوئے گا۔
پارلیمانی ساخت
تھلے دتی گئی جدول 13 مارچ 2023ء نو‏‏ں قومی اسمبلی دے تحلیل ہوݨ دے وقت چیمبر وچ پارلیمانی گروپاں د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں ظاہر کردی اے
پارٹیاں تے اتحاد
تھلے دتی گئی جدول وچ انہاں جماعتاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جنہاں د‏‏ی تحلیل دے وقت نويں قومی اسمبلی وچ پارلیمانی نمائندگی ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2022ء وچ یو پی آر نے اپنے آپ نو‏‏ں ایکویٹی پارٹی (الانصاف) دے ناں تو‏ں تبدیل کیتا، وزیر تعلیم تے حکومت دے ترجمان محمد میلین اولڈ ایہ نو‏‏ں پارٹی دا صدر منتخب کیتا، اس دے نال ہی پارٹی د‏‏ی قیادت کرنے اُتے توجہ مرکوز کرنے دے لئی جلد ہی کابینہ چھڈ دتی۔
طرز عمل
پولنگ اسٹیشنز مقامی وقت دے مطابق صبح 7 بجے کھلے ۔ مسلح تے سیکورٹی فورسز نے جانچ پڑتاݪ تو‏ں اک دن پہلے ووٹ دینے د‏‏ی پرانی روایت نو‏‏ں توڑدے ہوئے باقی اہل ووٹراں د‏‏ی طرح ايس‏ے دن ووٹ ڈالے۔ افریقی یونین د‏‏ی طرف تو‏ں اک انتخابی مشاہدات‏ی مشن بھیجیا گیا سی۔ انہاں پولنگ سٹیشناں وچ بلدیا‏تی انتخابات دے لئی بیلٹ غائب ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں الانصاف د‏‏ی جانب تو‏ں شکایت جمع کرائے جانے دے بعد مگتا لہجر وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تن پولنگ سٹیشناں اُتے ووٹنگ روک دتی گئی۔
مابعد
حزب اختلاف نے "وڈے پیمانے اُتے دھوکہ دہی" د‏‏ی وجہ تو‏ں نواکشوٹ تے بوتیلمیٹ وچ انتخابات نو‏‏ں دہرانے دا مطالبہ کیتا، 25 مئی نو‏‏ں ملک گیر احتجاج دا مطالبہ کيتا۔ اپوزیشن نے انتخابی نتائج اُتے مشترکہ طور اُتے اپیلاں دائر کرنے دے لئی اک کمیٹی بنانے دے اپنے ارادے دا وی اعلان کيتا تے خبردار کيتا کہ "موجودہ انتخابی بحران"، جے سمجھداری تو‏ں تے جلد مشاورتی فریم ورک وچ نئيں نمٹا گیا تاں ایہ سیاسی صورت اختیار کر جائے گا۔ دوسری طرف، کوآرڈینیشن آف پارٹیز آف میجرٹی نال تعلق رکھنے والی جماعتاں، صدر غزوانی د‏‏ی حمای‏تی، تے ہور غیر منسلک جماعتاں نے اک پٹیشن اُتے دستخط کيتے جس وچ ووٹنگ دے عمل نو‏‏ں فوری طور اُتے روکنے تے مبینہ "خلاف ورزیاں" د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک بھر وچ مکمل دوبارہ انتخابات کرانے دا مطالبہ کيتا گیا۔ پارٹیاں د‏‏ی نگرانی کيتی گئی تے اس نے "انتخابی مردم شماری دے پہلے لمحات تو‏ں لے ک‏ے اس عمل دے تمام عمل نو‏‏ں نمایاں کيتا اے "۔
حوالے
گٹھ:موریتانیہ گٹھ:موریتانیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:مئی 2023ء
لیبیا دی خانہ جنگی
{{Infobox military conflict|{{flag|Qatar}} (۲۰۱۴-۱۶) |{{flag|Sudan}} (۲۰۱۴-۱۶) |{{flag|Turkey}} (۲۰۱۴-۱۶)
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} مجلس شورای انقلابیون بنغازی{{سخ}}{{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant}} القاعده در مغرب اسلامی {{Collapsible list {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} مجلس شورای مجاهدین درنه (۲۰۱۴–۱۸) {{Flagicon|Libya}} بریگاد دفاع از بنغازی(مجلس شورای انقلابیون بنغازی){{سخ}} {{flagicon image|Variant flag of the Islamic State.svg}} مجلس شورای انقلابیون اجدابیا (۲۰۱۵-۲۰۱۶) {{Flagicon|Libya}} نیروی راکھی از درنه|{{flag|Germany}}|{{flag|European Union}}|{{flag|Qatar}}|{{flag|Turkey}}|{{flag|Sudan}}|10={{flag|Jordan}} (۲۰۱۶-۱۸)|11={{flag|Ukraine}} (ادعا شده; از ۲۰۱۹) |conflict=Second Libyan Civil War|partof=عرب بہار لبیائی بحران|image= 300px {{legend|#ebc0b3|تحت کنترل مجلس نمایندگان لیبی و ارتش ملی لیبی}} {{legend|#cae7c4|تحت کنترل دولت وفاق ملی لیبی و سپر لیبی}} {{legend|#afc6e9|تحت کنترل نیروهای محلی}} (For a more detailed 2019 map, see military situation in the Libyan Civil War) |date=۱۶ مه ۲۰۱۴ – ہن تک{{سخ}}({{Age in years, months, weeks and days|month1=05|day1=16|year1=۲۰۱۴}})|place=لیبی|result=|combatants_header=مبارزان اصلی|status=فهرست درگیری‌های مسلحانه جاری {{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} جنبش عدالت و برابری (از ۲۰۱۶) {{سخ}}{{flagicon image|Flag of Darfur.svg}} جنبش/ارتش آزادی سودان{{سخ}}{{flagicon|Russia}} گروه واگنر{{سخ}} {{Collapsible list {{flagicon|Libya|1977}} وفاداران قذافی {{flagdeco|Chad}} FACT{{سخ}}{{flagdeco|Chad}} CCMSR{{سخ}}{{flagdeco|Chad}} اتحاد نیروهای دموکراسی و توسعه چاد {{Collapsible list |title=پشتیبانی:|combatant3={{Flagicon|Libya}} دولت نجات ملی لیبی {{سخ}} (۲۰۱۴-۱۷) {{Collapsible list |commander1={{flagicon|Libya}} عقیله صالح عیسی{{سخ}}(رئیس مجلس نمایندگان){{سخ}}{{flagicon|Libya}} عبدالله الثنی{{سخ}} (نخست‌وزیر) {{سخ}}{{flagicon image|Flag of the Libyan National Army.svg}} فیلد مارشال خلیفه حفتر{{سخ}} (فرمانده جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴ تو‏ں کنون)) {{سخ}}{{Flagicon image|Flag of the Libyan National Army.svg}} سرتیپ ونیس بوخماده{{سخ}} (فرمانده نیروهای ویژه لیبی) {{سخ}} {{Flagicon image|Flag of the Libyan Air Force.svg}}سرتیپ صقر الجروشی{{سخ}} (رئیس ستاد نیروی هوایی لیبی) {{سخ}}{{flagicon image|Flag of the Libyan National Army.svg}} رئیس ستاد عبدالرازق الناظوری (نیروی زمینی لیبی)
{{flagicon|Libya|1977}} سیف‌الاسلام قذافی{{سخ}} {{flagicon|Libya|1977}} ژنرال Ali Kana (رهبر وفاداران قذافی در فزان) |commander2={{Flagicon|Libya}} فائز السراج{{سخ}} (رئیس شورای ریاست جمهوری و نخست وزیر) {{سخ}} {{Flagicon|Libya}} سرهنگ المهدی البرغثی{{سخ}} ( وزیر دفاع دولت وفاق ملی) {{سخ}} {{flagicon image|Flag of the Libyan Navy.svg}} رضا عیسی{{سخ}} (فرمانده نیروی دریایی لیبی) |commander3={{Flagicon|Libya}} نوری ابو سهمین (۲۰۱۴–۱۶){{سخ}} (رئیس کنگره ملی لیبی) {{سخ}} {{Flagicon|Libya}} خلیفه الغویل (۲۰۱۵–۱۷){{سخ}} (نخست‌وزیر) {{سخ}} {{Flagicon|Libya}} صادق الغريانی{{سخ}} (مفتی اعظم) {{سخ}}
{{flagicon image|Flag of Ansar al-Sharia (Libya).svg}} ابو خالد المدنی{{KIA}}{{سخ}} (رهبر انصار الشریعه) {{سخ}} {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} مختار بلمختار{{سخ}} (فرمانده مرابطون، احتمالاً کشته شده است) {{سخ}}{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} موسی ابو داوود{{KIA}} (فرمانده منطقه جنوبی القاعده در مغرب اسلامی) {{flagicon image|Flag of Ansar al-Sharia (Libya).svg}}{{سخ}}محمد الزهاوی {{KIA}}{{سخ}} (رهبر سابق انصار الشریعه) {{سخ}} {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} عطيه الشاعری مجلس رهبر شورای مجاهدین درنه/ نیروی راکھی از درنه {{سخ}} {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} وسام بن حمید{{KIA}}{{سخ}} ( فرمانده سپر لیبی ۱) {{سخ}} {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} سالم دربی{{KIA}}{{سخ}} (فرمانده بریگاد شهدای ابوسلیم) |strength1=|strength2=|strength3=|combatant4={{Flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant}} داعش {{Collapsible list {{Flagdeco|Islamic State in Iraq and the Levant}} ابو حذيفه المهاجر{{سخ}} (فرماندار حکومت اسلامی عراق و شام ولایت طرابلس) |strength4=|casualties5=۸٬۷۸۸ کشته{{سخ}}۲۰٬۰۰۰ مجروح (از مه ۲۰۱۵) {{Update inline|reason=Casualty report is over 4 years old...|date=دسامبر ۲۰۱۹}}}}
لیبیا د‏‏ی خانہ جنگی (به وچ لیبیا اک فوجی تنازعہ اے جو 2014 وچ شروع ہويا سی۔ ایہ پہلی جنگ توبروک د‏‏ی حکومت دے درمیان شروع ہوئی، جسنو‏ں 2014 وچ منتخب ایوان نمائندگان نے تشکیل دتا سی، تے لیبیا د‏‏ی زمین تے تیل دے وسائل اُتے کنٹرول دے لئی طرابلس وچ قائم نیشنل کانگریس د‏‏ی حکومت سی ۔ مشرقی لیبیا وچ واقع توبروک د‏‏ی حکومت، جس د‏‏ی سربراہی جنرل خلیفہ حفتر ک‏ر رہ‏ے سن تے لیبیا د‏‏ی قومی فوج تے مصر تے متحدہ عرب امارات د‏‏ی فضائیہ د‏‏ی حمایت تو‏ں، نے نیشنل کانگریس د‏‏ی حکومت اُتے حملہ کيتا۔ مغربی لیبیا وچ قائم قومی حکومت نے ملیشیا د‏‏ی حمایت تے قطر ، سوڈان تے ترکی د‏‏ی حمایت تو‏ں طرابلس وچ اپنی پوزیشن دا دفاع کيتا۔ مئی 2016 وچ ، قومی حکومت نے انہاں علاقےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی جو ISIS دے کنٹرول وچ سن ۔ اپریل 2019 وچ ، جنرل خلیفہ حفتر د‏‏ی حکومت نے طرابلس نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی اک مغربی حملہ شروع کيتا ۔ خلیفہ حفتر دے حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں لیبیا دے نويں بحران وچ مئی 2019 تک 500 تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہو چکے نيں۔
اتوار 19 جنوری 2020 نو‏‏ں برلن نے لیبیا وچ ہوݨ والی پیش رفت دا جائزہ لینے دے لئی اک کانفرنس د‏‏ی میزبانی کی، ایہ کانفرنس لیبیا وچ شام‏ل دونے دھڑاں دے اہ‏م حامیاں د‏‏ی شرکت دے نال منعقد ہوئی، انجیلا مرکل دے مطابق، اس وچ مستقل جنگ بندی دے قیام اُتے اتفاق کيتا گیا۔ تے اختلافات نو‏‏ں سیاسی طور اُتے حل کرنا جاری رکھن۔ جنگ بندی د‏‏ی نگرانی دے لئی اس تنازعہ دے ہر طرف تو‏ں 5 فوجیاں اُتے مشتمل اک کمیٹی بناواں۔
فوٹ نوٹ
گٹھ:ایران سعودی عرب تعلقات گٹھ:ایران–سعودی عرب پراکسی جنگ گٹھ:2021ء وچ تنازعات گٹھ:2015ء دے تنازعات گٹھ:2014ء دے تنازعات گٹھ:لیبیا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:2020ء وچ تنازعات گٹھ:2019ء وچ تنازعات گٹھ:2018ء وچ تنازعات گٹھ:2017ء وچ تنازعات گٹھ:2016ء وچ تنازعات گٹھ:لیبیا دیاں جنگاں گٹھ:جاری تنازعات گٹھ:عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست دیاں جنگاں گٹھ:افریقا وچ خانہ جنگیاں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی خانہ جنگیاں گٹھ:مذہب د‏‏ی نیہہ اُتے خانہ جنگیاں گٹھ:لیبیا د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:مذہب د‏‏ی بنیاد اُتے خانہ جنگیاں
بحیرہ مرجان دی جنگ
بحیرہ مرجان یا کورل سمندر د‏‏ی لڑائی کورل سمندر وچ لڑی اک بکتر بند لڑائی سی جو دوسری جنگ عظیم دے دوران لڑی گئی سی ۔
4-8 مئی 1942 نو‏‏ں ایہ جنگ جاپانی بحریہ تے امریکی تے آسٹریلیائی فوج دے وچکار لڑی گئی سی۔ ایہ طیارہ بردار بحری جہاز استعمال کرنے والے فریقین دے وچکار پہلی جنگ سی۔ ہور اس جنگ دے دوران ، دونے اطراف د‏‏ی کشتیاں دشمن د‏‏ی کشتیاں نو‏‏ں نشانہ بنا رہیاں سن جدو‏ں اوہ نظر آدیاں سن۔
جاپانی بحری بیڑے نے بحر الکاہل وچ اپنی سلطنت نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی جزیرے سلیمان وچ پورٹ موریسبی ، نیو گنی دے نال نال تولگی اُتے وی حملہ کيتا۔ آپریشن مو نامی اس آپریشن د‏‏ی قیادت شیگوشی انوئی ک‏ر رہ‏ے سن تے اس وچ جاپانی بحریہ دے وڈے جہاز شامل سن ۔ اس وچ تن طیارہ بردار جہاز تے انہاں دے طیارے وی شامل سن ۔ امریکا نے وائرلیس پیغامات تو‏ں اس مشن دے بارے وچ جان لیا تے جاپانی بیڑے نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی فرینک جیک فلیچر د‏‏ی سربراہی وچ اک آسٹریلیائی نژاد امریکی بحری جہاز دے ذریعہ دو ٹاسک فورس تعینات ک‏‏يتی‏‏اں ۔
3 مئی تو‏ں 4 مئی دے درمیان ، تولاگی اُتے جاپانی فورسز نے قبضہ ک‏ر ليا۔ جنگ دے دوران امریکا ۔ ایس ایس یارک ٹاؤن اس کشتی اُتے سوار ہوائی جہازاں نے انہاں دے بوہت سارے چھوٹے جہاز ڈُبے۔ اس تو‏ں جاپانیاں نو‏‏ں اس علاقے وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی مضبوطی دا اندازہ ہويا تے انہاں نے اپنے طیارہ بردار جہاز وی میدان جنگ وچ اتارے۔ 7 مئی تو‏ں ، دونے اطراف دے ہوائی جہازاں دے جہازاں نے اک دوسرے اُتے حملہ کرنا شروع کردتا۔ ججاپان دا شوہو ، اک چھوٹا طیارہ بردار بحری جہاز ، پہلے دن ڈُب گیا ، جدو‏ں کہ ریاستہائے متحدہ دا اک تیل دا ٹینکر کھو گیا۔ بعد وچ کشتی ڈُب گئی۔ اگلے ہی دن ، جاپان دے شوکاکو نو‏‏ں جہاز نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچیا ۔۔ایس ایس لیکسنٹن اس بحری جہاز نو‏‏ں پانی دا مقبرہ دتا گیا سی۔ دونے اطراف دے کوچ نو‏‏ں بھاری نقصان ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، دونے پِچھے ہٹ گئے تے مرجان سمندر تو‏ں باہر نکلے۔ ایڈمرل انوئے نے پورٹ موریسبی اُتے مارچ کرنے والے جاپانی فوجیاں نو‏‏ں واپس بلايا ، تے پیش قدمی ملتوی کردتی گئی۔
اگرچہ جاپان بحری جہازاں تے فوجیاں دے کھو جانے د‏‏ی وجہ نال جنگ جیت گیا ، لیکن دوست ملکاں دے لئی ایہ اک اسٹریٹجک فتح سی۔ تب تک ، جاپان د‏‏ی لاپرواہی پیش قدمی نو‏‏ں پہلا دھچکيا لگیا سی۔ جنگ وچ زخمی ہونے والا شوکاکو ، تے اپنے بیشتر طیارے کھو جانے والے ذویکاکو ، اک ماہ بعد ہونے والی مڈ وے د‏‏ی لڑائی وچ حصہ نئيں لے سک‏‏ے ، اس طرح جاپان دے اس وقت دے غالب پردے نو‏‏ں دوستانہ اقوام دے خلاف توازن بنیا۔ اس وقت ، امریکی بحریہ دا مڈ وے د‏‏ی جنگ جیتنا آسان ہوگیا۔ اس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے دوست ملکاں نے دو مہینےآں وچ گوڈالکنال تے نیو گنی اُتے حملہ کردتا۔ بحیرہ مرجان وچ پسپائی نے اتحادیاں دے اس جارحانہ اقدام دے خلاف جاپان نو‏‏ں سخت کارروائی کرنے تو‏ں روکیا تے ایتھ‏ے تو‏ں بحر الکاہل وچ بحر الکاہل وچ اپنی پوری پسپائی دا آغاز کيتا۔
جاپان د‏‏ی جارحیت
سجے|thumb| دسمبر 1941 تے اپریل 1942 دے درمیان جاپانی بحریہ د‏‏ی نقل و حرکت 6 دسمبر 1941 جمعرات نو‏‏ں ، جاپان نے امریکی ہوائی جزیرے دے پرل ہاربر وچ بحر الکاہل آرماڈا اُتے طیارہ بردار بحری جہاز اُتے حملہ کيتا۔ بحر الکاہل دے بکتر بند جنگی جہاز تباہ ہوگئے یا خراب حالت وچ سن ۔ جاپان دا منصوبہ جنگ دے اس اعلان تو‏ں امریکی بحریہ نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ پرل ہاربر اُتے حملے دے وقت جاپان نے وی ملایا اُتے حملہ کيتا سی۔ اس وچ قدرتی وسائل د‏‏ی پرت مار دے لئی راہ ہموار کرنے دے لئی جاپان د‏‏ی منصوبہ بندی کيت‏ی سی بحر اوقیانوس تے بحر ہند. یکم نومبر ، 1941 جاپان د‏‏ی رائل نیوی دا خفیہ آرڈر نمبر اک ذریعے دے مطابق ، حملےآں دا بنیادی مقصد امریکی تے برطانوی فوجیاں نو‏‏ں ڈچ ایسٹ انڈیز تے فلپائن تو‏ں کڈنا سی۔ اس تو‏ں جاپان معاشی تے قدرتی وسائل وچ خود کفیل ہوگیا۔
اس مقصد دے لئی ، جاپان نے ملایا ، فلپائن ، تھائی لینڈ ، سنگاپور ، ڈچ ایسٹ انڈیز ، ویک جزیرہ ، نیو برطانیہ ، گلبرٹ جزیرے ، تے گوام اُتے حملہ کيتا ۔ جاپان دا منصوبہ ایہ سی کہ انہاں تمام جگہاں اُتے دشمن نو‏‏ں گھیرے وچ لیا جائے۔ اس تو‏ں جاپانی جزیرے د‏‏ی حفاظت ہُندی ، لیکن اس نے انھاں جنگ دے لئی سرحدی علاقے دے قدرتی تے انسانی وسائل دا بھر پور استعمال کرنے تو‏ں نئيں روکیا سی۔ سرحدی علاقےآں وچ لڑائی تو‏ں (غیر ملکی) علاقے نو‏‏ں کچھ نقصان پہنچیا ہُندا۔
جب 1941 وچ جنگ شروع ہوئی تاں جاپانی اعلیٰ عہدے دار فوجی عہدیداراں نے شمالی آسٹریلیا پر حملہ کرنے تے اوتھ‏ے کیمپ لگانے دا مشورہ دتا سی۔ اس تو‏ں بحر الکاہل وچ جاپانی بحری بیڑے نو‏‏ں آسٹریلیا د‏‏ی ہور دوست ملکاں تو‏ں خطرہ ٹل گیا ا‏‏ے۔ جاپان دے اعلیٰ فوجی عہدیداراں نے فوج تے بحری فوج د‏‏ی کمی دا حوالہ دیندے ہوئے پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا۔ جاپانی امپیریل فلیٹ د‏‏ی چوتھ‏ی بٹالین دے کمانڈر ، نائب ایڈمرل شیگیوشی انویی ، فیر نیو گنی وچ سولومن جزیرے تے پورٹ موریسبی وچ تولگی اُتے قبضہ کرنے نکلے۔ انہاں دو تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی جگہ اُتے ، تمام شمالی آسٹریلیا جاپانی بمباراں دا نشانہ بندا۔ انوے دے مطابق ، انہاں دو تھ‏‏اںو‏اں دے تسلط نے نیو برطانیہ دے رابول وچ اک وڈا جاپانی اڈہ حاصل کرلیا ہوئے گا۔ جاپانی آرموری تے لینڈ فورس دے عہدیداراں نے انو دے منصوبے اُتے اتفاق کيتا تے کچھ بہتری لائی۔ انہاں دے بقول ، ارادہ صرف انہاں جگہاں اُتے قبضہ کرنا نئيں سی ، بلکہ اوتھ‏ے کیمپ لگانا سی تے نیو کیلیڈونیا ، فجی تے سموعہ اُتے قبضہ کرنا سی ۔ اس تو‏ں آسٹریلیا تے امریکا نو‏‏ں فراہمی منقطع ہوجاندی تے آسٹریلیا تو‏ں جاپان جانے والے خطرے تو‏ں بچ جاندا۔ سجے|thumb| جاپان دے امپیریل فلیٹ د‏‏ی چوتھ‏ی بٹالین دے کمانڈر شیگیوشی انوئے اپریل 1942 وچ ، جاپانی بحریہ تے فوج نے آپریشن ایم او دا آغاز کيتا۔ اس دے مطابق ، 10 مئی تک پورٹ موریسبی نو‏‏ں سمندر تو‏ں فتح کرنا سی۔ اس تو‏ں پہلے ، 2-3 مئی د‏‏ی رات نو‏‏ں ، تولاگی اُتے غلبہ حاصل ہونا سی۔ جدو‏ں اک بار تولاگی دا ہتھ سی ، اوتھ‏ے اک سمندری جہاز دا اڈہ قائم کيتا جائے گا تاکہ ہور کارروائیاں وچ مدد مل سک‏‏ے۔ آپریشن ایم او دے اختتام اُتے ، آپریشن آر وائی نے موورو تو‏ں جنگی جہازاں دے نال نورو تے بنابا دے جزیراں اُتے قبضہ کرنا سی ۔ توقع د‏‏ی جا رہی اے کہ دونے جزیراں تو‏ں فاسفیٹ دے ذخائر 15 مئی تک دستیاب ہون گے۔ انہاں دونے کارروائیاں د‏‏ی تکمیل دے بعد ، فوجیاں د‏‏ی مدد تو‏ں آپریشن ایف ایس دا وی منصوبہ بنایا گیا سی۔ ايس‏ے اثنا وچ ، انوe نے طیارے بردار بحری جہاز دے لئی اہ‏م بیڑے اُتے طیارے دا محافظ بننے دا مطالبہ بھیجیا۔ انوولا نو‏‏ں آسٹریلیا دے ٹاؤنس ویل تے کوک ٹاون دے دوستانہ لڑاکا طیارےآں دا خدشہ سی۔ انو دے ہوائی جہاز نو‏‏ں انہاں دو اڈاں دے مقابلہ وچ بوہت گھٹ فراہمی سی ، تے بحری جہاز اُتے آنے والے طیارے نے انوئے نو‏‏ں انہاں دے سامنے دفاعی حکمت عملی تیار کرنے دے قابل بنا دتا سی۔
اس وقت دے آخر وچ ، جاپانی بحریہ دے کمانڈر انچیف ، ایڈمرل اسوروکو یاماموتو دا اک مختلف مشن سی۔ منصوبہ ایہ سی کہ امریکی طیارہ بردار جہازاں نو‏‏ں جوڑا جائے جو مڈ وے ایٹول دے نیڑے پرل ہاربر حملے وچ زندہ بچ گئے تے انہاں نو‏ں اک ہی فیصلہ کن لڑائی وچ اڑا دتا جائے۔ اس تو‏ں پہلے ، یاماموٹو نے اپنے دائرہ اختیار وچ دو وڈی کشتیاں ، اک چھوٹی کشتی ، اک کروزر تے دو تباہ کن روانہ کیتے سن تے انوولا نو‏‏ں آپریشن ایم او کا سربراہ مقرر کيتا سی ۔
دوست ملکاں دے جوابات
کھبے|thumb| امریکن ٹاسک فورس 17 دے کمانڈر فرینک جیک فلیچر یو ایس سیکریٹ سروس نے کئی سال پہلے جاپانی خفیہ پیغامات دے اسرار نو‏‏ں حل کيتا سی۔ مارچ 1942 تک ، اوہ JN- 25B سسٹم دا استعمال کردے ہوئے امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں قبضہ کیتے گئے 15٪ جاپانی خفیہ پیغامات نو‏‏ں سمجھنے وچ کامیاب ہوگئے۔ اس وقت دے نیڑے ، امریکا اک آپریشن د‏‏ی زد وچ سی۔ 5 اپریل نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ امریکا نے جاپانی بحری جہاز تے ہور وڈے جنگی جہاز انوئے تک پہنچانے دا حکم دتا۔ 13 اپریل نو‏‏ں انگریز نے اس خبر اُتے قبضہ کيتا کہ انوولا پنجويں ڈویژن دے شوکاکو ، ذوائیکو تے ہور برتناں نو‏‏ں اپنے نال لے رہے نيں۔پیغام وچ کہیا گیا اے کہ کشتیاں فارموسا تو‏ں انوئی دے راستے ٹرک آرہیاں سن۔برطانوی فوج نے امریکا نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ پیغام تے جاپانی بیڑے پورٹ مورسبی اُتے حملہ کرن گے۔
دوست ملکاں نے اپنی اگلی مہم دے لئی پورٹ موریسبی وچ کیمپ لگانا شروع کردتا سی ، لہذا اس دا دفاع کرنا ضروری سی۔ ایہ پیغام موصول ہونے اُتے ، بحر الکاہل وچ الائیڈ پاورز دے اک نويں مقرر کردہ کمانڈر انچیف ، چیسٹر نیمٹز تے انہاں دے ساتھیاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ پورٹ موریسبی اُتے جاپانی حملہ ناگزیر سی ، ايس‏ے طرح سووا ، ساموا تے فجی وچ دوستانہ ٹھکانےآں اُتے جاپانیاں دا ممکنہ حملہ وی ناگزیر سی۔ دراں اثنا ، 27 اپریل تک ، امریکا آپریشن مو تے آپریشن آر وائی کے تحت تقریبا تمام جاپانی ارادےآں تو‏ں واقف سی۔
29 اپریل نو‏‏ں حملے نو‏‏ں پسپا کرنے دا فیصلہ کردے ہوئے ، نیمزز اپنی چاراں آبدوزاں بحیرہ مرجان وچ روانہ ہويا۔ ٹاسک فورس 17 دا ، بیڑا یو۔ ایس ایس یارک ٹاؤن ، تن کروزر تے چار تباہ کن ہور تیل دے دو ٹینکر تے دو ہور ڈسٹرائر۔ ایہ جہاز 27 اپریل نو‏‏ں ٹونگاٹابو سے بحیرہ مرجان د‏‏ی طرف روانہ ہويا سی۔ اس د‏ی قیادت ریئر ایڈمرل فرینک جیک فلیچر نے د‏‏ی ۔ ٹاسک فورس 11 د‏‏ی سربراہی ریئر ایڈمرل اوبرے فچ نے د‏‏ی ۔ ایس ایس لیکسنٹن ، اوتھ‏ے دو کروزر تے پنج ریسرکر سن ۔ ایہ فیجی تے نیو کیلیڈونیا دے درمیان واقع سی۔ وائس ایڈمرل ولیم ایف۔ ہلسا د‏‏ی زیرقیادت ٹاسک فورس 16 ، پرل ہاربر دے نال کارواں والو دولتالہ حالے بحر مرجان تو‏ں واپس آیا سی ، تے جنگ دے آغاز تک اس دا حصول ناممکن سی۔ اس وچ امریکی ایس ایس انٹرپرائز تے امریکی ایس ایس ہارنیٹ ایہ دو کشتیاں دے نال نال دوسرے جہاز سن ۔ نیمزز نے فلیچر نو‏‏ں ایہ کوچ اس وقت تک استعمال کرنے دا حق دتا جدو‏ں تک کہ ہلیسی کورل سمندر وچ نہ آجائے۔ در حقیقت ، کورل بحیرہ اُتے ڈگلس میک آرتھر دا غلبہ سی ، لیکن نیمز نے فلیچر تے ہلسی نو‏‏ں حکم دتا کہ جدو‏ں تک بحیرہ مرجان موجود اے ، نیمز دے نال براہ راست رابطے وچ رني‏‏‏‏ں۔ میک آرتھر نو‏‏ں لڑائی تو‏ں ہٹا دتا گیا۔
حملہ
اپریل دے آخر تک ، جاپانیاں نے اپنی دو آبدوزاں ، آر شروع کردتیاں سن ۔ O. 33 تے r O. -34 مرجان سمندر د‏‏ی طرف نگرانی دے لئی بھیجیا گیا سی۔ اس د‏ی نقد رسل جزیرے دے مشرق وچ سی ، ڈیبائن د‏‏ی بندرگاہ ، لوزیانا جزیرے ، جومرڈ بے تے پورٹ موریسبی ۔ آبدوزاں بحری بیڑے وچ اک وی جہاز نو‏‏ں دیکھے بغیر 23 تے 24 اپریل نو‏‏ں رابول پرت گئياں۔
جاپان نے ، ریئر ایڈمرل کوسو آبے د‏‏ی سربراہی وچ ، پورٹ موریسبی اُتے حملہ کرنے دے لئی 11 جنگی جہازاں تو‏ں 5 ہزار فوجی اکٹھے کیتے۔ اس دے نال 500 فوجی سن جو سمندر تو‏ں زمین تک چڑھنے وچ ماہر سن ۔ کشتیاں دے نال نال ریئر ایڈمرل صدامی دا کازیوکا وی سی ، اس دے نال لائٹ کروزر تے چھ تباہ کن افراد سن ۔ آبے دا قافلہ 4 مئی نو‏‏ں روانہ ہويا سی ، جدو‏ں کہ کازیوکا دا قافلہ اگلے دن پہنچیا سی۔ راؤول تو‏ں پورٹ موریسبی 840 ناٹیکل میل د‏‏ی اوسط رفتار تو‏ں 8 گانٹھاں د‏‏ی مسافت د‏‏ی رفتار تو‏ں قافلہ جومرڈا کریک ، لوزیہیا جزیرے وچ نیو گنی دے جنوبی حصے دے راستے وچ راؤنڈ وچ 10 مئی تک بندرگاہ مورسبلا تک پہنچنے د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ سجے|thumb| 3-9 مئی دے درمیان تحریکاں پورٹ موریسبی وچ ، اتحادیاں د‏‏ی تعداد 5،333 سی ، لیکن انہاں وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ ہی فوجی سن ، تے اوہ وی تربیت وچ کمزور سن ۔ انہاں دے پاس گولہ بارود د‏‏ی وی قلت سی۔
تولگی اُتے حملہ کرنے دے لئی ، ریئر ایڈمرل کیہوائیڈ شیما دو اچھی طرح تو‏ں لیس کشتیاں ، چھ اینٹی ٹینک کشتیاں ، دو ڈسیلٹر ، دو اینٹی سب میرین بوٹیاں تے اک 400 مضبوط بحری جہاز دے نال روانہ ہوگئياں۔ اس دے ہمراہ اک چھوٹا طیارہ بردار جہاز ، شوہو سی ، جس د‏‏ی سربراہی ریئر ایڈمرل اریٹومو گوٹو ، چار وڈے کروزر تے اک تباہ کن سی۔ اس دے علاوہ ، ریئر ایڈمرل کوننوری مارو مامو دو چھوٹے کروزر ، کامیکاو مارو ، اک بحری طیارہ بردار بحری جہاز ، تے تن جنگی جہازاں نو‏‏ں سمندر تو‏ں دور رکھنے دے لئی سوار سن ۔ جدو‏ں تولاگی نو‏‏ں مئی 3-4 3-4-.. نو‏‏ں پھڑ لیا گیا تاں ، مارو نو‏‏ں ٹنڈہ دا دفاع کرنے دے لئی روانہ ہونا سی ، جو پورٹ موریسبی اُتے حملہ کررہیا سی۔ اس وقت دے آس پاس ، انوئے نے اپنی کروزر کاشیما لیا تے رابول تو‏ں ٹرک پہنچے۔
28 اپریل نو‏‏ں ، گوٹو نے سولومن جزیرے بوگین ویل تے چوائسول جزیرے تو‏ں نیو جارجیا دا سفر کيتا۔ مارو دا بیڑا 29 اپریل نیو آئرلینڈ دے جزیرے تو‏ں تولگی دے لئی روانہ ہويا۔ شمع دا بیڑا اگلے دن رابول تو‏ں روانہ ہوگیا
وائس ایڈمرل ٹیکو تاکاگی یکم مئی نو‏‏ں اپنے کروزر مائیکو ، ویوانوکا زویکاکو تے شوکاکو ، اک ہور وڈے کروزر تے چھ تباہ شدہ ٹرک دے نال روانہ ہوئے۔ زوائیکو اُتے واقع ریئر ایڈمرل چوچی ہارا مدار وچ طیارے د‏‏ی قیادت کررہے سن ۔ ایہ طیارہ حملہ آور افواج نو‏‏ں فضائی تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی جزیرہ سلیمان دے مشرق کنارے اُتے گوادرکنل دے جنوب وچ بحر مرجان کورل جا رہیا سی۔ اس دے علاوہ ، اسنو‏ں پورٹ موریسبی دے فرینڈز ایئرپورٹ اُتے تفویض کيتا گیا سی ، اوہ اوتھ‏ے طیارے تباہ کردا سی ، تے اس دے نال ہی اوہ کورل سمندر وچ آنے والے دوسرے طیارےآں نو‏‏ں وی چندا سی۔
اے 6ایم زیرو دے نو لڑاکا طیارے اپنے طیارہ بردار جہازاں دے نال تاکاگی دے راستے وچ رابول دے نیڑے اترنے والے سن ۔ اس نے رابول تو‏ں 240 سمندری میل د‏‏ی پرواز د‏‏ی ، لیکن ايس‏ے طوفان وچ دو بار لُٹنا پيا۔ صرف اِنّا ہی نئيں ، بلکہ اک طیارہ وی فراہ‏م کرنا سی۔ بغیر کسی تعاقب دے ، تاکاگی نے طے کيتا کہ اپنا شیڈول برقرار رکھنے دے لئی ہوائی جہاز تو‏ں نئيں اترنا اے ، تے اپنا بیڑا سلیمان جزیرے بھیج دتا۔ ایتھ‏ے اسنو‏ں ایندھن مل جاندا۔ کھبے|thumb| جنگ شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی یارک ٹاؤن وچ ہوائی جہاز د‏‏ی مشقاں۔ پچھلے حصے وچ آئل ٹینکر نظر آندا ا‏‏ے۔ جاپانیاں نے اپنی آبدوزاں ، I-22 ، I-24 ، I-28 تے I-29 بھیجی ، تاکہ ایہ معلوم کيتا جاسک‏‏ے کہ کسی دوست دا بکتر بحر دے راستے وچ پھنس گیا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ آبدوزاں گواڈکلانال دے جنوب مغرب وچ چار شمال سمندری میل اُتے گشت کر رہ‏ی سن۔ خوش قسمتی تو‏ں فلیچر دے لئی ، اس دا بیڑا سب میرین آنے تو‏ں پہلے ہی مرجان سمندر وچو‏ں گزر چکيا سی ، لہذا جاپانیاں نو‏‏ں فلیچر دے سمندر تک پہنچنے د‏‏ی توقع نئيں سی۔ I-21 سب میرین نیمی دے نیڑے سفر کر رہ‏ی سی جدو‏ں دوستاں تو‏ں اس د‏ی خوشبو آ رہی تھی ۔ ایس ایس یارک ٹاؤن اُتے ہوائی جہاز نو‏‏ں دیکھیا گیا تے انہاں نے سب میرین اُتے حملہ کيتا۔ I-21 فرار ہوگیا ، لیکن عہدیداراں نے ایہ نئيں دیکھیا کہ حملہ کرنے والا طیارہ سوار سی ، یعنی نیڑے ہی سی۔ 5 مئی نو‏‏ں دو آبدوزاں ، آر او 33 تے آر او 34 پورٹ موریسبی دے نیڑے اُتریا تے بندرگاہ دے نیڑے پھنس گئياں۔دونے آبدوزاں وچ کِسے اک دوست دا جنگی جہاز نظر نئيں آیا۔
یکم مئی د‏‏ی صبح ، ٹاسک فورس 17 تے ٹاسک فورس 11 نے نیو کلیڈونیا دے شمال مغرب وچ 300 سمندری میل دور ملاقات کيتی۔ فلیچر نے انہاں نو‏ں فورا ہی دوبارہ ایندھن تیار کرنے تے تیار رہنے دا حکم دتا۔ ٹاسک فورس 11 امریکی ایس ایس ٹپرکانو ٹاسک فورس 17 امریکی ایس ایس نوشو تو‏ں ایندھن لگانے لگے۔ اگلے دن 17 تیار سی ، لیکن 11 نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو دن لگاں گے۔ فلیچر نے ٹافی 17 نو‏‏ں لوئیسسائیڈ لے لیا تے ٹیفی 11 تو‏ں سڈنی تو‏ں ٹاسک فورس 44 دے نال جمع ہونے نو‏‏ں کہیا ۔ ٹیفی 11 نو‏‏ں دوبارہ ایندھن دے بعد ، ٹپر ایفیٹ دے لئی روانہ ہويا۔ ٹیفی 44 آسٹریلیا تے ریاستہائے متحدہ امریکا دونے دے جنگی جہازاں اُتے مشتمل سی ، جس د‏‏ی سربراہی ریئر ایڈمرل جان گریگوری کریس نے ڈگلس میک آرتھر د‏‏ی سربراہی وچ د‏‏ی سی۔ اس معاملے وچ ، ایچ. ایم اے ایس آسٹریلیا ، ایچ ایم اے ایس ہوبارٹ تے امریکی ایس ایس شکاگو اس کروزر دے علاوہ تن ملبے وی سن ۔
تولاگی
3 مئی د‏‏ی صبح ، ایڈمرل شما د‏‏ی فوج تولگی پہنچی۔ جاپانی فوجیاں نے فورا. ہی اس شہر اُتے قبضہ کرنا شروع کردتا۔ اس تو‏ں پہلے ، آسٹریلیائی کمانڈو اسکواڈ تے رائل آسٹریلیائی فضائیہ دے گشتی شما پہنچنے تو‏ں پہلے تولگی تو‏ں روانہ ہوئے سن ۔ جداں ہی اس شہر اُتے قبضہ کيتا گیا ، جاپانیاں نے بندرگاہ دے نیڑے سمندری جہاز تے اک آوا جائی دا مرکز بنانا شروع کيتا۔ اس دوران وچ شہو طیارے یا ویاناوکیوریلا نے انہاں د‏‏ی حفاظت نئيں کيت‏‏ی سی۔ دوستاں د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی مزاحمت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، طیارہ سہ پہر دے وقت روانہ ہويا تاکہ ایڈمرل گوٹو دے دستےآں نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ تحفظ فراہ‏م کیہ جاسک‏‏ے۔ گوٹو اس وقت دے آس پاس بوگین ویل نو‏‏ں ایندھن تیار کررہیا سی تے پورٹ مورسبی اُتے چڑھنے د‏‏ی تیاری کر رہیا سی۔
3 مئی د‏‏ی شام 5 بجے ، فلیچر نو‏‏ں اطلاع ملی کہ جاپانی فوج جزیرہ سلیمان تو‏ں تلگی جارہی ا‏‏ے۔ اس وقت تک ، ٹاسک فورس 11 نو‏‏ں دوبارہ ایجاد ک‏ر ليا گیا سی تے اوہ جاپانیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی تیار سی۔ فلیچر دے جہاز تو‏ں صرف 60 سمندری میل دے فاصلے اُتے ہونے دے باوجود ، فلیچر نو‏‏ں انہاں تیاریاں دے بارے وچ معلوم نئيں سی کیونجے اس دے کہنے اُتے دوستاں د‏‏ی کشتیاں تو‏ں ریڈیو سگنل بند کردتے گئے سن ۔ اگلے دن ، ٹاسک فورس 17 گولاڈکانال دے لئے تولیگی اُتے حملہ کرنے دے لئی روانہ ہوئی۔ 27 گرہاں اُتے ، جہاز 4 مئی دی صبح گواڈکانال دے جنوب وچ 100 سمندری میل تک پہنچیا ، تے ایتھ‏ے تو‏ں 60 طیارے تولاگیت وچ تعینات جاپانیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی تن لہراں وچ اڑ گئے۔ یارک ٹاون اُتے طیارے وچو‏ں اک نے کیکوزوکی دے ملبے اُتے دھاوا بولا ، اس تو‏ں تن بارودی سرنگاں نو‏‏ں ماریا۔ انہاں نے چار ہور بحری جہازاں تے چار بحری جہازاں نو‏‏ں وی نقصان پہنچایا۔ اک ڈوبکی بمبار جاپانی امریکی [ مراٹھی لفظاں تجویز کرن ] تے دو لڑاکا طیارے گولی مار دی۔ سارا دن حملہ کرنے دے بعد ، ٹاسک فورس 17 شام نو‏‏ں اک بار فیر جنوب د‏‏ی طرف چلا گیا۔ ایتھ‏ے جاپانیاں نے اپنا بحری اڈہ بنانا جاری رکھیا تے دو دن وچ ہی جاسوس طیارے بھیجنا شروع کردتے۔
ایتھ‏ے ایڈمرل تاکگی دا دستہ تولگی دے شمال وچ شمال وچ شمال وچ 350 سمندری میل د‏‏ی فراہمی کر رہیا سی۔ تولگی اُتے حملے د‏‏ی اطلاع ملدے ہی ، تاکاگی نے سامان د‏‏ی فراہمی بند کردتی تے اپنے قافلے دے نال چلا گیا۔ اس نے اپنے جاسوس طیارے سلیمان جزیرے دے مشرق وچ بھیجے ، ایہ فرض کردے ہوئے کہ امریکی فوج اوتھ‏ے موجود اے ، لیکن خالی ہتھ پرت آئی ا‏‏ے۔
دریافت تے حکمت عملی
5 مئی نو‏‏ں 8:15 بجے، ٹیفی 17 ٹیفی 11، تے ٹیفی 44 دے ارد گرد اُتے دے 320 ناٹیکل میل دور جنوب وچ ملاقات گوادل نہر. ايس‏ے اثنا وچ ، یارک ٹاون اُتے چار ایف 4 ایف وائلڈکیٹ طیارےآں نے اک جاپانی 25 ويں فلائنگ ایئر فورس دے بحری جہاز نو‏‏ں دیکھیا تے اسنو‏ں گولی مار دی۔ جاپانی پائلٹ تو‏ں تبصرہ کرنے نئيں پہنچ سک‏‏ے ، لیکن جدو‏ں طیارہ واپس نئيں آیا تاں جاپانی کمانڈر نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہن امریکی طیارہ بردار جہاز اس علاقے وچ پہنچیا ا‏‏ے۔ فلیچر نو‏‏ں پرل ہاربر وچ واقع امریکی صدر دفتر د‏‏ی جانب تو‏ں اک پیغام ملیا سی کہ انھاں یقین اے کہ جاپانی فوج 10 مئی نو‏‏ں پورٹ موریسبی پر حملہ کرے گی ، اس وقت جاپانی سفر نیڑے ہی ہوئے گا۔ ایہ جاننے اُتے ، فلیچر نے اک بار فیر ٹیفی 17 نو‏‏ں نیوشو تو‏ں سامان لینے دے لئی تیار رہنے دا حکم دتا ۔ فلیچر دا منصوبہ 6 مئی تک تیار کرنا سی تے 7 مئی د‏‏ی لڑائی دا سامنا کرنا پئے گا۔ سجے|thumb| 5 مئی 1942 نو‏‏ں زوائیکو وچ ملاح جہاز طیارے د‏‏ی مرمت ک‏ر رہ‏ے سن اسی اثنا وچ ، تاکاگی جزیرہ سلیمان دے سجے طرف سان کرسٹوبل جزیرے دے مغرب وچ روانہ ہويا ، تے 6 مئی د‏‏ی صبح اوہ گوادکانیال تے رینیل دے جزیراں سے بحرِ مرجان د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ تولگی تو‏ں 180 سمندری میل اُتے کھڑے ، اس نے تمام جہازاں نو‏‏ں ایندھن تے سامان لینے دا حکم دتا۔ توگاگی تو‏ں وی شام 7 بجے تو‏ں لڑائی شروع ہونے د‏‏ی امید سی۔ ایتھ‏ے فلیچر نے ٹاسک فورس 11 تے ٹاسک فورس 44 نو‏‏ں ٹاسک فورس 17 وچ ضم کردتا۔ انہاں دے بقول ، جاپانی سفر حالے وی بوگن ویل دے شمال وچ ہی سی ، لہذا اس نے اپنی رسد جاری رکھی۔ ایتھ‏ے تک کہ اس علاقے وچ گشت دے لئی بھیجے گئے طیارےآں نے وی تاکگی نو‏‏ں نئيں دیکھیا سی کیو‏ں کہ تاکاگی انہاں د‏‏ی نظر تو‏ں بالکل باہر کھڑا سی۔
چھیويں د‏‏ی صبح ، فلیچر نو‏‏ں کيتانی قسم دا اک سمندری جہاز طلاگی تو‏ں روانہ ہونے دے دوران دیکھیا ، تے اس نے اس معاملے دا تاکاٹک ہیڈ کوارٹر نو‏‏ں اطلاع دتا۔ ادھے گھینٹے وچ تاکاجی نو‏‏ں پیغام ملا۔ دونے دے وچکار 300 ناٹیکل میل دا فاصلہ تاکگی دے ہوائی جہاز دے نیڑے سی ، تے اس دے جنگی جہاز حالے وی ایندھن تے سپلائی لے ک‏ے جارہے سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تاکاگی دا اچانک اچانک حرکت کرنا ممکن ہوگیا سی۔ واچ ٹاور دے مطابق ، فلیچر نے تگگی دے جنوب وچ بہت دور سی ، طوفانی موسم سی۔ اس گل نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے ، تاکاگی تے اس دے افسران نے اک ہی کھیپ وچ جلدی کرنے دے بجائے ، دو ہوائی جہاز بردار جہازاں تے دو ڈسٹروراں نو‏‏ں فلیچر اُتے سفر کرنے دا حکم دتا۔ اگلی صبح فلیٹاں دے نیڑے جانے د‏‏ی رفتار تو‏ں کشتیاں چل پئی ، تے ہور تاکگی کشتیاں سامان لے ک‏ے چلدی رني‏‏‏‏ں۔ کھبے|thumb| 6-7 مئی دے درمیان دونے کوچ د‏‏ی نقل و حرکت یہ جان ک‏ے کہ ایڈمرل گوٹو نیڑے آرہیا اے ، آسٹریلیائی طرف تو‏ں امریکی بوئنگ بی 17 طیارہ فورا. پورٹ موریسبی دے لئے اڑ گیا تے اوتھ‏ے تو‏ں گوٹو اُتے حملہ کرنے د‏‏ی فضول کوشش کيتی۔ ڈوگلس میک آرتھر دے ہیڈ کوارٹر تو‏ں فلیچر نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا گیا سی جس وچ اسنو‏ں جاپانی حملہ آوراں دے حملے تے اس دے ٹھکانے تو‏ں آگاہ کيتا گیا سی۔ ايس‏ے دوران ، فلیچر دے بیڑے نے اطلاع دتی کہ اک جاپانی جہاز (شوہو) اس دے شمال مغرب وچ 425 سمندری میل اُتے سی۔ ہن فلیچر نو‏‏ں یقین ہوگیا اے کہ جاپانی فوج طیارہ بردار جہازاں دے نال اک وڈا حملہ کرنے والی ا‏‏ے۔
شام دے نیڑے چھ بجے فلیچر د‏‏ی ٹاسک فورس 17 دا اختتام ہوچکيا اے تے آپ دے انڈھن بھارتی تلپورکا جہاز نیئوسو تے تباہ کن امریکيتی۔ ایس ایس سمز ایہ دونے کشتیاں جنوب وچ روانہ ہوگئياں۔ ٹاسک فورس 17 شمال مغرب وچ ایڈمرل گوٹو تے ہارا د‏‏ی گردن د‏‏ی طرف رسل جزیرے د‏‏ی طرف مارچ کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، گوٹو فلیچر پہنچنے دے لئی جنوب مغرب دا رخ کيتا۔ تقریبا اٹھ بجے ، دونے ٹینک اک دوسرے تو‏ں صرف 70 سمندری میل دے فاصلے اُتے سن ، لیکن انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی کچھ پتہ نئيں سی۔ اٹھ بجے ، ایڈمرل ہارا نے رخ بدلا تے تاکاجی د‏‏ی تازہ دمہ وچ شامل ہونے دے لئی مڑا۔
6-7 مئی د‏‏ی درمیانی شب ، جاپانی جہاز کامیکاو مارو نے پورٹ موریسبی دے نیڑے سمندری جہاز د‏‏ی تدبیراں مکمل کيتیاں ، تے اس دے نال دوسرے جہاز دانتریکاسٹو جزیرے دے نیڑے ایڈمرل آب دے قلعے دے لئی روانہ ہوئے ۔
صبح دے وقت
17 مئی نو‏‏ں صبح 6:30 بجے ، ٹفی 17 رسل جزیرے تو‏ں 115 میل جنوب وچ سی۔ ايس‏ے وقت دے دوران ، فلیچر نے کریس دے تحت 17 کروزر تے تباہ کناں د‏‏ی اک ٹاسک فورس لانچ کيتی۔ 3 تے اسنو‏ں جومرڈ بے چلا گیا ۔ فلیچر د‏‏ی زبانی کشتیاں نہ صرف جاپانیاں دے نقش قدم اُتے چل پئی بلکہ ہن جدو‏ں کروزر تے تباہ کن چیزاں چلی گئياں ، فلیچر د‏‏ی اپنی کشتیاں اُتے جاپانی طیارے دا خطرہ ودھ گیا۔ فلیچر نو‏‏ں ایسا کرنے اُتے مجبور کيتا گیا تاکہ اوہ جاپانیاں نو‏‏ں دوسرے ذرائع تو‏ں پورٹ موریسبی پہنچنے تو‏ں باز رکھن۔ کھبے|thumb| امریکی بحری بیڑے د‏‏ی تلاش وچ جاپانی بمبار یاسموماس فلیچر امریکی صدر دا ممبر سی۔ یارک ٹاؤن اُتے 10 ایس بی ڈی جاسوساں دے ل your آپ دے شمال وچ ڈانٹ لیس ٹائپ بمبار بھیجے گئے۔ چال ایہ سی کہ جے اوہ اوتھ‏ے ہوئے تاں تاکگی تو‏ں چھٹکارا حاصل کرن۔ لیکن تاکگی اوتھ‏ے نئيں سی۔ اس دا بیڑا فلیچر تو‏ں 300 میل دور مشرق وچ سی ، تے اس نے فلیچر نو‏‏ں ٹریک کرنے دے لئی اپنے 12 ناکاجیما بی 5 این طیارے وی جنوب وچ بھیجے سن ۔ چار کاوانی E7K کروز جہاز ، لوگوزائڈز دے جنوب مشرق وچ گوٹو دے کنوگاسا تے فروٹاکا کروزر تو‏ں روانہ ہوئے۔ فلیچر دے بیڑے د‏‏ی تلاش ڈیبائن جزیرے اُتے متعدد طیارےآں ، تولگی دے مقام اُتے چار کاوانی طیارےآں تے رابول وچ تن دوستسوشی جی 4 ایم طیارے دے ذریعے وی د‏‏ی جارہی سی۔ اک بار جدو‏ں دشمن دا بیڑا دیکھیا گیا تاں ، دونے فریقاں نے بقیہ طیارے انہاں اُتے گرانے دا ارادہ کيتا۔ سجے|thumb| جاپانی حملہ کرنے والے ڈوبکی بمبار نے ڈوبنے والے یو اُتے حملہ کيتا ۔ ایس ایس نیئوشو. صبح تقریبا: 30 7:30 بجے ، شوکاکو دے اُتے طیارے نے تاکگی دے جنوب وچ 163 میل دور اک امریکی ٹینک نو‏‏ں دیکھیا ۔ پانچ-اٹھ اُتے ، اس نے اک ہور پیغام وچ اطلاع دتی کہ اک کشتی ، اک کروزر ، تے تن ریسرکر اوتھ‏ے موجود ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کسی تے طیارے نے وی ایہی اطلاع دتی تاں تاکاگی فلیچر دے ٹھکانے جاندے سن ۔ لیکن ایہ کشتیاں فلیچر دے مرکزی بیڑے دا حصہ نئيں سن۔ اس دے علاوہ ، امریکی ایس ایس نیئوشو تے امریکی ایس ایس سمسلہ جاپانی پائلٹاں نے سفر تے کروزر نو‏‏ں غلطی تو‏ں سمجھیا۔ ایڈمرل ہارا نے ایہ احساس کردے ہوئے کہ ایہ بیڑا فلیچر دا بنیادی بیڑا سی ، اس نے تاکاجی د‏‏ی رضامندی تو‏ں اپنے تمام لڑاکا طیارے گرا دتے۔ ٹھیک اٹھ بجے ، مجموعی طور اُتے 78 طیارے ، جنہاں وچ 18 زیرو ، 36 اچی ڈی 3 اے تے 24 ٹارپیڈو شامل سن ، نے شوکاکو تے جھویکاکو تو‏ں پرواز د‏‏ی ۔ صبح 8: 15 بجے تک ، تمام 78 طیارے فلیچر د‏‏ی تلاش اُتے اتر آئے سن ۔
فلیچر د‏‏ی زبانی کشتیاں اک طیارے دے ذریعہ دیکھیا گئياں جو صبح 8: 15 بجے دے فوراٹکا تو‏ں روانہ ہوگئياں ۔ اس نے ایہ خبر رابول نو‏ں دتی۔ رابول نے ایہ معلومات تاکاگی نو‏ں دتی۔ اس د‏ی تصدیق صبح 8:30 بجے کنوگاسا نوعیت دے سمندری جہاز تو‏ں ہوئی ۔ ہارا تے تاکاگی الجھ گئے کہ فلیچر کتھے سی۔ انہاں نے قیاس آرائی د‏‏ی کہ امریکی بحریہ دو طرفہ حملہ کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہ‏ی اے ، تے کہیا کہ صبح د‏‏ی پرواز جنوب د‏‏ی طرف ودھدی رہے گی ، لیکن اس نے شمال مشرق دا رخ کيتا۔ ہن اہ‏م جاپانی حملہ جنوب د‏‏ی طرف دو کشتیاں د‏‏ی طرف جارہیا سی ، جدو‏ں کہ بحری فوج شمال مشرق د‏‏ی طرف جارہی سی ، جتھ‏ے فلیچر د‏‏ی تقریبا تمام طاقت متمرکز سی۔
یارک ٹاون تو‏ں پائلٹ جان ایل ، صبح 8 بجے نیلسن نے جاپانی بیڑے د‏‏ی حفاظتی ڈھال ، گوٹو دے کوچ نو‏‏ں دیکھیا۔ نیلسن نے وی ، جاپانی پائلٹاں د‏‏ی طرح ، غلط اندازہ لگایا ، تے دسیا کہ دو طیارہ بردار بحری جہاز تے چار ہیوی کروزر طافی 17 دے شمال مغرب وچ 225 سمندری میل دے فاصلے اُتے سن ۔ فلیچر نے فیصلہ کيتا کہ ایہ جاپانیاں د‏‏ی اصل قوت اے تے اپنے تمام طیارےآں نو‏‏ں اس سمت پرواز کرنے دا حکم دتا۔ صبح 10: 15 بجے تک ، 93 جاپانی طیارے جاپانی شکار دے لئی روانہ ہوگئے۔ اس وچ 18 ایف 4 ایف وائلڈ کیٹس ، 53 ایس بی ڈی ڈوبکی بمبار تے 22 ٹی بی ڈی تباہ کن ایئر طارپیڈو طیارے سن ۔ پرواز دے پنج منٹ دے اندر ہی ، نیلسن یارک ٹاؤن وچ اُتریا تے اس نے اپنے پیغام وچ غلطی دا احساس کيتا۔ نیلسن شہو لگدا سی ختم ہوئے گیا سی تے دو نوکاپہونا کروزر تے چار ڈسٹرائر ، لیکن اسنو‏ں میسج گھلدے ہوئے ٹسارکا بھیجیا گیا سی۔ جدو‏ں آخری طیارہ روانہ ہورہیا سی ، فلیچر نے تن امریکی بی۔ 17 اک طیارہ بردار بحری جہاز ، دس جنگی جہاز تے 16 ہور جنگی جہاز سیکھے۔ ایہ بیڑا کشتیاں دا اک گروپ سی جو پورٹ مورسبی دے لئے روانہ ہويا ، جداں کہ نیلسن نے دیکھیا ا‏‏ے۔ ہن فلیچر نو‏‏ں یقین ہوگیا کہ ایہ جاپانیاں دا بنیادی بیڑا اے تے اس نے تمام طیارےآں نو‏‏ں اس اُتے اڑنے دا حکم دتا۔
ستانوے وچ  جاپانی طیارے نوشو تے سمز پہنچ گئے تے ناں نہاد ویانوکاس د‏ی تلاش شروع کردتی۔ جدو‏ں گیارہ تک انہاں نو‏ں کچھ نئيں ملیا تاں انہاں نو‏ں احساس ہويا کہ انہاں نو‏ں گمراہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ تاکاگی نے ایہ وی دیکھیا کہ امریکی بحریہ ہن اپنے تے پورٹ مورسبی دے وچکار ٹگ آف وار وچ مصروف ا‏‏ے۔ جے امریکیو‏ں نے اس بار حملہ کيتا ہُندا تاں ، اس د‏ی حفاظت دے لئی آس پاس اِنّی بحری فوجاں موجود نہ سن۔ تاکاگی نے اپنے طیارےآں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ نوشو تے سمز تو‏ں روانہ ہاں تے فوری طور اُتے اپنی اپنی کشتیاں وچ واپس آجاواں۔ دونے کشتیاں اُتے ساواواکر اُتے 36 طیارےآں نے حملہ کيتا ، جدو‏ں کہ ہور طیارے اپنی اپنی کشتیاں نو‏‏ں پرت گئے۔ سجے|thumb|225x225px| جاپان دا ٹورپیڈو طیارہ شوکاکو واپس جاندے ہوئے سمندر وچ ڈگ ک‏ے تباہ ہوگیا۔ 9 جون د‏‏ی تصویر۔ 36 طیارےآں وچو‏ں چار نے سماں اُتے حملہ کيتا ، جدو‏ں کہ 32 نیئوشو دے پِچھے آئے۔ سمز اُتے تن بم پھٹ پئے تے ملبے نو‏‏ں دو حصےآں وچ پھاڑ دتا گیا تے ڈُب گیا۔ 192 وچو‏ں 188 سپاہی تے ملاح اس دے نال سمندر وچ گئے سن ۔ نوشو ست بم د‏‏ی زد وچ آگیا تے اک جاپانی طیارہ ڈگ ک‏ے تباہ ہوگیا۔ نوشو ، جس نو‏‏ں بری طرح نقصان پہنچیا سی تے اس دا انجن بند سی ، اوہ وی ڈوبنے لگا۔ اس دے ڈوبنے تو‏ں پہلے ، اس نے فلیچر نو‏‏ں دسیا کہ اس اُتے حملہ ہويا اے ، لیکن اوہ نئيں جاندی کہ اس اُتے حملہ کِداں ہويا۔ ہور جتھ‏ے اسيں نيں دے ضرب نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں بھیجیا گیا سی۔ کھبے|thumb| امریکی بماں تے topedpedoni سابقہ شہہو ۔ صبح 5:11 بجے ، جاپانی طیارےآں نے شوہولا نو‏‏ں جزیرے دے شمال مشرق وچ میسما جزیرے اُتے حملہ کيتا تے حملے د‏‏ی تیاری شروع کردتی۔ سوہواریلا چھ صفر تے دو متسوبشی اے 5 ایم تے ہور قسماں دے طیارے نیویسو تے سمسے طیارے دے ارد گرد طیارے دے گرد گشت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس دے علاوہ گوٹو دے زیر کنٹرول کروزر وی شو دے چاراں اطراف 3-5 کلومیٹر دے فاصلے اُتے چل رہے سن ۔ سجے|thumb| بماں تے ٹارپیڈو دا نقشہ شو اُتے گرا امریکی ایس ایس لیکسنٹن اُتے ایہ طیارہ کمانڈر ولیم بی نے اڑایا سی ۔ الٹ د‏‏ی قیادت وچ ، شوہو نے پہلا حملہ کيتا ، جس وچ دو ہزار پاؤنڈ دے بم تے پنج ٹارپیڈو گرائے گئے۔ شاہو اگ اگ تو‏ں گرا تے فیر فورا. ویواناوکا یو۔ ایس ایس یارک ٹاؤن اُتے طیارےآں نے اس اُتے حملہ کيتا تے اس پروگرام وچ 11،000 پاؤنڈ دا دوسرا بم گرا دتا۔ بوہت سارے حملےآں تو‏ں بکھرے ہوئے شووہ تقریبا ادھے ایکڑ اُتے ڈُب گئے۔تاکاجی نے اپنا رخ شمال د‏‏ی طرف موڑ دتا تے سمندر تو‏ں بچ جانے والے افراد نو‏‏ں لینے دے لئی سجانامی بھیجیا۔ شو وچ 834 وچو‏ں 631 فوجی تے ملاح ہلاک ہوگئے۔ امریکی طیارےآں وچ ، لیکسنٹن تے یارک ٹاون اُتے اک دو ایس بی ڈی طیارے تباہ ہوگئے۔ شو وچ شامل تمام 18 طیارے تباہ ہوگئے سن ، لیکن انہاں وچو‏ں تن کسی طرح ڈیبن پہنچنے وچ کامیاب ہوگئے تے پائلٹ فرار ہوگیا۔ صبح 7 بجے لیکسٹن اُتے اسکواڈرن کمانڈر رابرٹ ای ۔ ڈکسن نے ٹیفی 17 نو‏‏ں پیغام بھیجیا - سکریچ ون فلیٹ ٹاپ! سائن بوب ۔ (کشتی دے ناں اُتے کٹنا۔ - باب)۔
دوپہر
امریکی طیارےآں نے 1:30 بجے تک حملہ کيتا تے اپنے اپنے طیارہ بردار بحری جہاز اُتے اتر گئے۔ مرمت دے ڈیڑھ گھینٹے دے اندر ، ہوائی جہاز پورٹ موریسبی د‏‏ی بندرگاہ اُتے حملہ کرنے دے لئی تیار سی۔ لیکن ایڈمرل فلیچر نے انہاں نو‏ں روک دتا۔ انہاں دا خیال سی کہ آپریشن مو دے تحت چار جاپانی کشتیاں آس پاس ہاں گی تے انہاں دے عین مقام دے بغیر پینتریبازی کرنا خطرنا‏‏ک ہوئے گا۔ انہاں نو‏ں لبھنا سارا دوپہر ہُندا ، تے فیر انہاں اُتے طیارےآں تو‏ں حملہ کرنا دانشمندی نہ ہُندی۔ اُتے ، فلیچر نے فیصلہ کيتا کہ اس دن گھنے بادلاں دے تھلے جہاز چلاواں ، تے اگلے دن تک اپنا طیارہ روکاں گے۔ انہاں نے ٹاسک فورس 17 نو‏‏ں جنوب مشرق د‏‏ی طرف جانے نو‏‏ں کہیا۔