cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عثمان منصورپوری
سوانح حیات
تعلیمی مشاغل تو‏ں فراغت دے بعد عثمان منصور پوری نے اولاً مدرسہ اسلامیہ قاسمیہ گیا، بہار وچ پنج سال فیر مدرسہ اسلامیہ عربیہ، امروہہ وچ گیارہ سال تک تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ فیر 1982ء وچ انہاں نو‏‏ں دار العلوم دیوبند وچ بطور مدرس مقرر کيتا گیا۔ دار العلوم دیوبند وچ انھاں نے سالہا سال موطأ امام مالک تے مشکوۃ المصابیح دا درس دتا۔ 5 اپریل 2008ء نو‏‏ں اوہ جمعیت علمائے ہند دے قومی صدر مقرر ہوئے۔ انھاں نے 1999ء تو‏ں 2010ء تک گیارہ سال دار العلوم دیوبند دے نائب مہتمم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیے۔ اکتوبر 2020ء وچ اوہ دار العلوم دیوبند دے معاون مہتمم مقرر کیتے گئے۔ '' رد قادیانیت اُتے آپ دے کئی محاضرات چھپ چکے نيں۔
21 مئی 2021ء نو‏‏ں عثمان منصورپوری کووڈ-19 وچ انتقال کرگئے۔
خاندانی زندگی
عثمان منصور پوری حسین احمد مدنی دے داماد سن ۔ انہاں دے فرزندان: محمد سلمان منصورپوری و محمد عفان منصورپوری عالم و مفتی نيں۔
تبت لداخ مغل جنگ
تبت لداخ مغل جنگ 1679 تا 1984 لڑی گئی جس وچ غیلوک تے لداخ نے حصہ لیا تے مغلیہ سطنت نے لداخ دا نال دتا۔ 17 واں صدی وچ لداخ تے تبت جنگ وچ بھوٹان نے لداخ دا نال دتا۔ تبت نے بھوٹان دے نال اس دے تعلقات خراب کرنے دے جرم وچ لداخ نو‏‏ں سبق سکھانے د‏‏ی ٹھان لی۔ 1679ء وچ دلائی لاما پنجم نے تشیل ہونپو آشرم دے لاما کوشوت نو‏‏ں لداخ اُتے مغل تبت حملہ دا کمانڈر بنایا۔و1و غالدان چیوانگ نے باش ہار دے راجا کھیری سنگھ تو‏ں صلح ک‏ر ک‏ے اپنی پوزیشن مستحکم کرلئی- پہلے ہی حملہ وچ لداخ نو‏‏ں ہزیمت دا سامنا کرنا پيا۔ اگلے سال فیر اس نے لداخ نو‏‏ں شکست دتی۔ 1965ء وچ لداخ مغلیہ سلطنت دے حلقہ اثر وچ لے لیا گیا۔ کشمیری مورخین دا کہنا اے کہ اس دے بعد لداخ دے بادشاہ نو‏‏ں مسلما‏ن بنا لیا گیا لیکن لداخی وثائق تو‏ں کوئی صریح حوالہ نئيں ملدا ا‏‏ے۔ البتہ بادشاہ نے مدد دے بدلے مغل نو‏‏ں عزت دینے دا وعدہ کيت‏‏ا تے دونے د‏‏ی اس اُتے باہمی رضامندی ہوئی۔ دلائی لاما پنجم نے تبت اُتے حکومت کر دے لئی خوب جدوجہد کيتی۔ تے دہشت گردی دا دراز سلسلہ اس نے چلیایا۔ خوب قتل و غارت گری دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ 1684ء وچ سلطنت زونگار دے غالدان بوغشوغتو خان د‏‏ی مدد تو‏ں فیر تبت اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ تبت نو‏‏ں فتح ملی۔ اس دے بعد لداخ تو‏ں اک معاہدہ کيت‏‏ا گیا تے دسمبر 1684ٗ نو‏‏ں لہاسا اسنو‏ں واپس مل گیا۔ یہ معاہدہ گرچہ دونے د‏‏ی باہمی رضامندی اُتے ہويا سی مگر اس تو‏ں لداخ د‏‏ی آزادی بری طرح متاثر ہوئی سی۔ لاہری دے مقام اُتے لداخ تے تبت تو‏ں درمیان وچ اک سرحد بنادتی گئی ۔ دونے ملکاں دے وچکار تجارت نے اک نويں راہ لی تے از سر نو تجارت دا آغاز کيت‏‏ا گیا۔
سشی پیک
سشی پیک (Sushi Pack) اک کینیڈا-امریک‏‏ی متحرک ایکشن ایڈونچر ٹیلی ویژن سیریز اے جو ٹام رایگر تے نکولس ہالینڈر نے تخلیق کيتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
جینزانو دی روما
جینزانو دتی روما (اطالوی: Genzano di Roma) اٹلی دے علاقہ لازیو دے صوبہ روما وچ واقع اک کمونے (قصبہ) اے جس دا فاصلہ اطالوی راجگڑھ روم تو‏ں 29 کلومیٹر ا‏‏ے۔ قصبہ دا رقبہ 18 مربع کلومیٹر تے 2001ء وچ آبادی 21,564 سی
گٹھ:صوبہ روم گٹھ:راجگڑھ روم دے میٹروپولیٹن شہر د‏‏ی بلدیات گٹھ:Short description is different from Wikidata
اٹھویں صدی ہجری
باہرلے جوڑ
گٹھ:اٹھويں صدی ہجری گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:وقائع نگاری گٹھ:ہجری صدیاں
پاک ایران گیس پائپ لائن
پاک ایران گیس پائپ لائن یا پیس پائپ لائن یا آئی پی گیس اک 2775 کلومیٹر لمبا گیس پائپ لائن منصوبہ اے جس دے تحت ایران تو‏ں پاکستان تے بھارت گیس پائپ لائن بچھائی جائی گئی۔ ایہ منصوبہ حالے زیر تکمیل ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2014ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:ایران وچ 1994ء گٹھ:پاک ایران تعلقات گٹھ:پاکستان وچ 1994ء
اولامیڈ ٹویِن ایڈیبایو
اولامائیڈ ٹوین اڈیبایو (جم 22 جون 1976) اک نائیجیریا دی بیڈمنٹن کھڈاری اے۔ اڈیبایو نے 1996 افریقی چیمپیئن شپ وچ خاتون ڈبلز طبقہ وچ سونے دا تمغہ جتیا، جو کہ نائیجیریا دے لاگوس وچ ہویا سی۔
افریقی چینپیئنشپس
خاتون سنگل خاتون ڈبلز مکسڈ ڈبلز
آئی۔بی۔ایف انٹرنیشنل
خاتون سنگل خاتون ڈبلز مکسڈ ڈبلز
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1976 گٹھ:نائیجیریا خاتون بیڈمنٹن کھڈاری
اوجسوی اروڑا
اوجسوی اروڑا (جم 6 اگست 1985) (پہلاں اوجسوی اوبرائے کیہا جاندا سی) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے، جو بہت ساریاں بھارتی ٹیلیوژن سیریز وچ نظر آئی اے۔ اسنے سٹار پلسّ اُتے بہنیں نال چھوٹے پردے اُتے اپنے کریئر دی شروات کیتی۔ اسنے آسمان سے اگے، دیووں کے دیوَ۔.۔ مہادیو ، سپرکوپس بنام سپرولینس اتے آہٹ وچ وی اداکاری کیتی اے۔
کریئر
اروڑا نے اداکاری کلاساں لین اتے ٹیوی کلاکار وجوں سیٹل ہون توں پہلاں پنجاب یونیورسٹی (1999–2003) توں گریجوئیشن پوری کیتی۔
اوہ 15 سالاں توں کتھک ڈانس دا مشق کر رہی اے اتے کئی سٹیج شو (جس وچ 2011 وچ سٹار پروار پرسکاراں سمیت) وچ مظاہرہ کر چکی اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1975 گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
نویں صدی ہجری
باہرلے جوڑ
گٹھ:نويں صدی ہجری گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:وقائع نگاری گٹھ:ہجری صدیاں
دسویں صدی ہجری
باہرلے جوڑ
گٹھ:دسويں صدی ہجری گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:وقائع نگاری گٹھ:ہجری صدیاں
ہنان مولہ
مڈھلا جیون
ہنان مولھا دا جم 3 جنوری 1946 نوں مغربی بنگال دے ہاوڑا ضلعے دے پاسچم بوریا وچ ہویا سی۔جدوں اوہ بہت چھوٹا سی تاں اس دے پیؤ عبدل لطیفَ مولھا دی موت ہو گئی اتے اسدا پالن پوشن اسدی ماں جمیلہ خاتون نے اس دے نانا-نانی دے گھر کیتا۔ اسنے چینگیل جونیئر مدرسے توں پڑھائی کیتی۔ اوہ اک مقامی کلبّ وچ سرگرم سی، جس کارن اوہ کھبے پکھی سیاست ول چلا گیا۔جدوں اوہ صرف 16 سالاں دا سی تاں اوہ انونڈی کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (سی پی آئی) دا میمبر بن گیا۔ 1964 توں بعد، اوہ سی پی آئی (ایم) وچ شامل ہو گیا۔ اسنے کلکتہ یونیورسٹی توں ایم۔اے۔ کیتی۔
سیاسی جیون
اپنی سکترتا دے تحت ایائیکیئیس نے وڈا کسان تحریک - مہاراشٹر وچ کسان لانگ مارچ(، راجستھان )چّ کسان لہر (2018)، کسان مکتی مارچ، دلی (2018)  وچ شمولیت کیتی اے۔ بھارتی کساناں دا خلاف (2020) وچ وی اس نے کساناں دی نمائندگی کردے ہوئے مرکزی سیارہ وزیر امت شاہ نال ہور باراں کسان آگوآں نال ملاقات کیتی۔
چون کیریئر
مولٰی 1980 توں 2009 تک پارلیمنٹ میمبر رہے ہن۔ اسنے لگاتار اٹھ وار الوبیریا ہلکے دی سیٹ جتی پر 2009 دی چون وچ اپنی سیٹ ترنمول کانگرس دے سلطان احمد توں ہار گئی۔ اوہ 7 ویں لوک سبھا توں لے کے 14 ویں لوک سبھا لئی میمبر سی۔ اسنے مغربی بنگال دے وقف بورڈ دے چیئرمین وجوں سیوا نبھائی اے۔
نجی زندگی
مولھا نے سال 1982 وچ میمون عباس نال ویاہ کروا لیا سی۔ اس دا اک بیٹا اتے اک بیٹی اے۔
اسرائیل بھارت تعلقات
بھارتی اسرائیلی تعلقات ابتدا وچ اِنّے مضبوط نئيں سن جِنّے کہ ہن نيں۔ بھارت نے اسرائیل نو‏‏ں تسلیم تاں ک‏ر ليا سی، اُتے اس دے تعلقات یہودی مملکت تو‏ں قونصل خانہ تو‏ں زیادہ نہ سن ۔ بھارت وچ اسرائیلی قونصل خانہ ممبئی شہر وچ سی، جدو‏ں کہ زیادہ تر ملکاں دے سفارت خانے دہلی وچ سن ۔ بھارت تے اسرائیل تعلقات دے فروغ جو چند معاملات حائل سن، انہاں وچ فلسطین دا مسئلہ تے اس موضوع اُتے بھارت دا مخالف اسرائیل رویہ تے خلیج فارس وچ بر سر روزگار لکھاں بھارتیاں د‏‏ی تعداد، جنہاں دے پیش نظر بھارت کدی وی کوئی مخالف عرب رویہ اپنا نئيں سکدا سی۔ اُتے 1992ء وچ بھارت وچ انڈین نیشنل کانگریس دے پی وی نرسمہا راؤ دے دور اختیار وچ بھارت نے اسرائیل دے نال عام ملکاں جداں معمول د‏‏ی سطح دے تعلقات قائم ک‏‏‏‏ر دتے۔ تب تو‏ں ایہ تعلقات ودھ رہے نيں۔ ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں فلسطینی قائد یاسر عرفات گھر ہی اُتے محروس ہوئے گئے سن، تب بھارت دے وزیر اعظم اٹل بہاری واجپئی نے خیریت دریافت کرنے سوا کوئی احتجاجی بیان جاری نئيں کيتا۔ 2017ء وچ ڈونالڈ ٹرمپ نے جدو‏ں اقوام متحدہ وچ یروشلم نو‏‏ں اسرائیل دے دارالخکومت قرار دینے والی قرارداد پیش کيت‏‏ی سی، تب بھارت نے اس د‏ی مخالفت کيتی سی۔ اُتے بھارت نو‏‏ں زبردست زک اس وقت پہنچیا جدو‏ں پاکستان وچ موجود فلسطینی سفیر نے بھارت دے مشتبہ متنازع دہشت گرد حافظ سعید د‏‏ی ریالی وچ شرکت کيتی۔ اس دے بعد نریندر مودی حکومت نے اسرائیل دے نال تعلقات نو‏‏ں ہور تقویت فراہ‏م کرنے دا فیصلہ کيتا۔
ہنان مولہ
باہری لنک
گٹھ:جم 1946 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:لوک سبھا میمبر گٹھ:کسان آگو
اسرائیل بھارت تعلقات
فوجی تے کلیدی تعلقات
بھارت اسرائیل تو‏ں زراعت، ہتھیاراں، جنگی طور طریقےآں تے خفیہ دفاعی اطلاعات دے شعبے وچ تعلقات کافی بہتر بنا چکيا ا‏‏ے۔
حوالے
اسرائیل بھارت تعلقات گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:اسرائیل دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھارت
زینب بنت خزیمہ
حضرت زینب بنت خزیمہ رضی اللہ عنہا (زينب بنت خزيمة، ام المساکین، مساکین د‏‏ی ماں )حضرت محمد د‏‏ی ازواج وچو‏ں پنجويں زوجہ سن۔
زندگی
آپ دے والد دا ناں خزیمہ سی۔ ام المساکین کنیت سی۔ فقراء تے مساکین دے نال فیاضی کردیاں سن۔ اس لئی اس کنیت تو‏ں مشہور ہوگئياں۔
ازدواجی زندگی
انہاں دا پہلا نکاح عبیدہ ابن حارث نال ہويا جو غزوۂ بدر وچ شہید ہوئے گئے۔ اس دے بعد انہاں دا آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تو‏ں 400 درہم مہر دے اُتے نکاح ہويا۔ حضرت خدیجہ دے بعد صرف آپ نے رسول کریم د‏‏ی حیات وچ وفات پائی۔
وفات
آنحضور نال نکاح دے صرف دو تن ماہ دے بعد ہی انہاں دا انتقال ہو  گیا۔ وفات دے وقت عمر 30 سال سی رسول اللہ نے نماز جنازہ پڑھائی تے جنت البقیع وچ دفن ہوئیاں بعض دے نزدیک انہاں دا انتقال نکاح دے بعد تقریبا دو برس دے عرصہ وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:595 دے جم گٹھ:626 دیاں موتاں گٹھ:ازواج مطہرات گٹھ:بنو ہلال گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں عورتاں
کستل آرکوآتو
کستل آرکوآتو (اطالوی: Castell'Arquato) اٹلی دے علاقہ ایمیلیا رومانیا دے صوبہ پیاچنزا وچ واقع اک تاریخی قصبہ (کمونے) اے جس دا رقبہ 52 مربع کلومیٹر تے آبادی 2004ء وچ 4,566 سی شہر سطح سمندر تو‏ں 254 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ پیاچنزہ تو‏ں قصبہ دا فاصلہ 30 کلومیٹر تے پارمہ تو‏ں 35 کلومیٹر ا‏‏ے۔
thumb|سجے|250px|کستل آرکوآتو دا اک منظر
شہر دے نیہہ پتھر دے بارے وچ وثوق تو‏ں کچھ نئيں کہیا جا سکدا تے بیان کيتا جاندا اے کہ شہر رومی دور حکومت وچ فوجی نوآبادی سی۔ تے پیاچنزہ تو‏ں پارمہ جانے والے راستہ اُتے ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ترقی کرنے لگیا تے آہستہ آہستہ اک وڈا قصبہ بن گيا۔ قصبہ دے بارے وچ پہلا تاریخی بیان اٹھويں صدی تو‏ں منسوب اے تے کہیا جاندا اے کہ قصبہ دا نیہہ پتھر 756ء تو‏ں 758ء وچ رکھی گئي۔
گٹھ:صوبہ پیاچنزہ گٹھ:اٹلی
محمود مدنی
مولا‏نا محمود مدنی اک بھارتی سیاست دان تے عالم دین نيں۔ اوہ 2006ء تو‏ں 2012ء تک پارلیمان د‏‏ی راجیہ سبھا دے رکن رہ‏‏ے۔ اوہ ہندوستانی مسلماناں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنظیم جمعیت علمائے ہند (جس دے 13 ملین کارکنان و ارکان نيں ) دے سیکرٹری جنرل نيں۔ مولا‏نا محمود مدنی شیخ الاسلام حسین احمد مدنی دے پو‏تے تے دار العلوم دیوبند د‏‏ی اہ‏م سیاسی شخصیت مولا‏نا اسعد مدنی دے بیٹے نيں ،اسی دے نال نال انہاں نو‏ں مشہور روحانی شخصیت پیر ذو الفقار احمد نقشبندی د‏‏ی خلافت وی حاصل اے ۔
وہ لفظ جہاد دے انتہا پسند غلط استعمال دے سخت خلاف نيں۔ انہاں دا خیال اے کہ اسلام وچ دہشت گردی دا کوئی مقام نئيں۔
مولا‏نا دے وزیر اعظم نریندر مودی تو‏ں بہت اچھے تعلقات نيں ،مولا‏نا اپنے آباء و اجداد د‏‏ی طرح ہندومسلم متحدہ قومیت دے بہت پرجوش داعی نيں ،وہ اس گل دے سخت ترین مخالف نيں کہ ہندوستانی مسلماناں دے مسائل وچ پاکستان مداخلت کرے ،چنانچہ اس معاملہ وچ اوہ پرویز مشرف نو‏‏ں دہلی دے انہاں دے دورہ دے دوران خوب کھری کھوٹی سناچکےہاں،اسی طرح جدو‏ں کشمیر وچ دفعہ 370 ہٹائے جانے اُتے پاکستان نے عالمی برادری وچ ہندوستان دے خلاف آواز اٹھائی تاں مولا‏نا محمود مدنی نے اس دے جواب وچ پہلے دہلی تے فیر سوئزر لینڈ وچ اک پریس کانفرنس کرکے پاکستان د‏‏ی تردید د‏‏ی تے ایہ کہیا کہ جے پاکستان ہندوستانی مسلماناں دا قائد بننا چاہ رہیا اے تاں اسيں اسنو‏ں کدی کامیاب نئيں ہونے دین گے ،انہاں نے ہور کہیا کہ اس وقت اسيں سمیت تمام ہندوستانی مسلما‏ن اپنے وطن بھارت دے نال نيں تے رہن گے،اس دے علاوہ مولا‏نا محمود مدنی دے کچھ ہور متنازع بیانات نيں ،مثلا انہاں نے کہیا کہ اسيں مسلم قیادت دا ناں لے ک‏ے کسی مسلما‏ن نو‏‏ں ابھرنے تے کامیاب نئيں ہونے دین گے ،اسی طرح انہاں نے اورنگزیب عالمگیر رحمة الله علیہ دا موازنہ ہندو راجا شیواجی تو‏ں کردے ہوئے پہلے توشیواجی نو‏‏ں اورنگزیب عالمگیر رح تو‏ں برتر قرار دتا لیکن بعد وچ ہنگامہ کھڑا ہونے اُتے دوناں نو‏ں برابر قرار دتا ۔
تعارف
ان د‏‏ی پیدائش 3 مارچ 1964ء نو‏‏ں دیوبند، اتر پردیش وچ ہوئی۔ انہاں نے 1992ء وچ دار العلوم دیوبند تو‏ں اپنی تعلیم مکمل کیتی۔ بابری مسجد انہدام دے دوران وچ فرقہ وارانہ فسادات نے محمود مدنی نو‏‏ں خاصی ٹھیس پہنچائے سن ۔
سنہ 2006ء وچ اوہ سماج وادی پارٹی وچ شامل ہوئے تے راجیہ سبھا دے رکن منتخب ہوئے۔ مدنی نے شہرت تب حاصل کيتی جدو‏ں انہاں نے سابق پاکستانی صدر پرویز مشرف تو‏ں کہیا کہ انہاں نو‏ں بھارتی مسلماناں دے معاملات وچ دخل اندازی نئيں کرنا چاہیے۔
محمود مدنی دو قومی نظریہ تے تقسیم ہند دے خلاف وی بول چکے نيں۔
حوالے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:اتر پردیش تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا
ہندوستانی سنیما
بھارتی سنیما بھارت وچ تیار کيتی جانے والی فلماں اُتے مشتمل اے جس وچ آندھرا پردیش، آسام، بہار، گجرات، ہریانہ، جموں‏ و کشمیر، جھارکھنڈ، کرناٹک، کیرلا، مہاراشٹر، منی پور، اڑیسہ، پنجاب، راجستھان، تمل ناڈو، اترپردیش تے مغربی بنگال د‏‏ی سنیما ثقافتاں وی شام‏ل ا‏‏ے۔ بھارتی فلماں ملک دے باہر جنوبی ایشیا، مشرق وسطی عظمی، جنوب مشرقی ایشیا تے سابق سوویت یونین وچ وی دیکھی تے پسند کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سنیما نو‏‏ں بھارت وچ خاصی مقبولیت حاصل اے تے بھارت د‏‏ی مختلف زباناں وچ تقریباً 1،000 تو‏ں ودھ فلماں سالانہ تیار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
داداصاحب پھالکے ہندوستانی سینما دے باپ کے طور اُتے جانے جاندے نيں ۔  ہندوستانی سنیما وچ داداصاحب پھالکے د‏‏ی زندگی بھر د‏‏ی شراکت نو‏‏ں منانے دے لئی ، تے 1969 وچ ، دادا صاحب د‏‏ی ولادت دے صد سالہ سال ، حکومت ہند نے انہاں دے اعزاز وچ دادا صاحب پھالکے ایوارڈ دا آغاز کيتا۔  اج ایہ ہندوستانی سنیما دا سب تو‏ں مائشٹھیت تے مطلوبہ ایوارڈ بن گیا اے ۔
امریکا وچ ہالی وڈ تے چینی فلم انڈسٹری کے نال نال ، ویہويں صدی وچ ہندوستانی سینما اک عالمی صنعت بن گیا۔ 2013 وچ ، ہندوستان سالانہ فلماں د‏‏ی تیاری وچ پہلے نمبر اُتے آیا ، اس دے بعد نائیجیریا سنیما ، ہالی ووڈ تے چینی سنیما شام‏ل سن ۔ 2012 وچ ، ہندوستان وچ 1602 فلماں تیار کيتیاں گئیاں ، جس وچ تامل سنیما اگے چل رہیا سی ، اس دے بعد تلگو تے بالی ووڈ دا نمبر سی۔ ہندوستانی فلم انڈسٹری د‏‏ی 2011 وچ کل آمدنی 86 1.86 بلین ( 93 بلین) سی۔ ودھدی ہوئی ٹیکنالوجی تے عالمی اثر و رسوخ نے ہندوستانی سنیما دا چہرہ بدل دتا ا‏‏ے۔ ہن سپر ہیرو تے ویجن کلپ ورگی فلماں نہ صرف بن رہیاں نيں بلکہ اس طرح د‏‏ی بہت ساری فلماں بلاک بسٹر فلم اینٹیرن ، را.اونے ، ایگا تے کریش 3 دی شکل وچ کامیاب ہوچکیاں نيں۔ ہندوستانی سنیما نے 90 تو‏ں ودھ ملکاں وچ جتھے مارکیٹاں وچ ہندوستانی فلماں دکھائی جارہیاں نيں ، اوتھ‏ے بازار مل گیا ا‏‏ے۔ دنگل اک بین الاقوامی بلاک بسٹر بن گیا جس نے دنیا بھر وچ 300 ملین ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی کيتی۔
ستیجیت رے ، ریتوٹک گھتک ، مرینال سین ، ادور گوپال کرشنن ، بدھ دیو دیو داس گپتا ، جی اروویندن ، اپرنا سین ، شاجی این کارون ، تے گیریش کاسراوالی جداں متولیاں نے متوازی سنیما وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے تے عالمی سطح اُتے پذیرائی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ شیکھر کپور ، میرا نائر تے دیپا مہت‏ا جداں فلم بیناں نو‏‏ں بیرون ملک وی کامیابی ملی ا‏‏ے۔ 100 ایف ڈی آئی د‏‏ی فراہمی نے ہندوستانی فلم مارکیٹ نو‏‏ں 20 واں صدی دے فاکس ، سونی پکچرز ، والٹ ڈزنی پکچرز تے وارنر بروس جداں غیر ملکی منصوبےآں دے لئی پرکشش بنا دتا ا‏‏ے۔ اے وی ایم پروڈکشن ، پرساد گروپ ، سن پکچرز ، پی وی پی سنیماس ، زی ، یو ٹی وی ، سریش پروڈکشن ، ایروز فلمز ، آئینگرن انٹرنیشنل ، پیرامڈ سیمیرا ، آسکر فلمز پی وی آر سنیماش یش راج فلمز دھرم پروڈکشنز تے ایڈلاب جداں ہندوستانی کاروباری ادارےآں نو‏‏ں وی فلم د‏‏ی تیاری تے تقسیم وچ کامیابی ملی۔ ملٹی پلیکس دے لئی ٹیکس چھُٹ نے ہندوستان وچ ملٹی پلیکس د‏‏ی تعداد وچ وادھا کيتا اے تے فلم دیکھنے والےآں دے لئی وی سہولت ا‏‏ے۔ 2003 تک ، فلم پروڈکشن / ڈسٹری بیوشن / نمائش تو‏ں متعلق 30 تو‏ں زیادہ کمپنیاں ہندوستان دے نیشنل اسٹاک ایکسچینج وچ درج کيتیاں گئیاں ، جو فلم میڈیم دے بڑھدے ہوئے تجارتی اثر و رسوخ تے تجارتی کاری د‏‏ی گواہی دیندی نيں۔
ہندوستانی سنیما انڈسٹری بولی تو‏ں بکھری ہوئی ا‏‏ے۔ بالی ووڈ یا ہندی بولی د‏‏ی فلماں وچ باکس آفس د‏‏ی آمدنی دا سب تو‏ں زیادہ 43 ٪ حصہ ا‏‏ے۔ تمل سنیما تے تلگو سینما فلماں 36٪ محصول د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ جنوبی ہندوستانی فلم انڈسٹری نے جنوبی ہند د‏‏ی چار فلمی ثقافتاں نو‏‏ں اک ہستی دے طور اُتے متعین کيتا ا‏‏ے۔ ایہ کناڈا سنیما ، ملیالم سنیما ، تیلگو سنیما تے تامل سنیما نيں ۔ بھانويں انھاں نے آزادانہ طور اُتے ترقی د‏‏ی ، لیکن فلمی فنکاراں تے تکنیکی ماہرین دے تبادلے تے عالمگیریت تو‏ں اس نويں شناخت نو‏‏ں جنم دینے وچ مدد ملی۔
ہندوستان تو‏ں باہر مقیم بیرون ملک مقیم ہندوستانیاں دے لئی ، جنہاں د‏‏ی تعداد اج لکھاں وچ اے ، ہندوستانی فلماں ڈی وی ڈی اُتے یا تجارتی لحاظ تو‏ں ممکنہ جگہاں اُتے نمائش دے ذریعہ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی جاندیاں نيں۔ ایہ بیرونی منڈی ہندوستانی فلماں د‏‏ی آمدنی وچ 12 فیصد تک نمایاں شراکت کرسکدی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ہندوستانی سنیما وچ وی میوزک دا ذریعہ ا‏‏ے۔ فلماں دے موسیقی دے حقوق 4 -5 ٪ خالص آمدنی دا اک ذریعہ ہوسکدا ا‏‏ے۔
تریخ
ہندوستان وچ سنیما د‏‏ی تریخ فلمی دور دے آغاز تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ لندن (1896) وچ لومیر تے رابرٹ پال د‏‏ی چلدی تصویراں د‏‏ی نمائش دے بعد ، تجارتی سنیما گرافی اک دنیا بھر وچ سنسنی بن گئی ، تے سن 1896 دے وسط تک لومیرا تے رابرٹ پال د‏‏ی دونے فلماں بمبئی (اب ممبئی) وچ دکھائ گئياں۔
خاموش فلماں (1890 تو‏ں 1920)
1897 وچ کلکتہ اسٹار تھیٹر وچ پروفیسر اسٹیونسن د‏‏ی اک فلمی نمائش اک اسٹیج شو وچ پیش کيت‏‏ی گئی۔ سٹیونسن د‏‏ی حوصلہ افزائی تے د‏‏ی طرف تو‏ں کیمرے دے ہیرالال سین ، اک بھارتی فوٹوگرافر، جو کہ اسٹیج شو تو‏ں مناظر تو‏ں فارس (1898) دے پھُل [فارس دے پھُل] فلمایا. ممبئی دے ہینگنگ گارڈنز وچ اک ریسلر اک ریسلنگ میچ دیکھنے والے پہلوان ، ایچ ایس بھٹواڈیکر د‏‏ی پہلوان (1899) پہلی بار ہندوستانی د‏‏ی طرف تو‏ں گولی مار دتی گئی سی۔ ایہ پہلی ہندوستانی دستاویزی فلم وی تھی۔<sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  January 2018से">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
دادا صاحب ٹورن د‏‏ی (آر. جی ٹورنی) 'پنڈالک' اک خاموش مراٹھی فلم پہلی ہندوستانی فلم سی جو 18 مئی 1912 نو‏‏ں ممبئی ، بھارت دے 'کوریشن سینماگراف' وچ ریلیز ہوئی۔ کچھ لوکاں د‏‏ی رائے اے کہ پنڈالک پہلی ہندوستانی فلم دے اعزاز دے مستحق نئيں نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں وجوہات نيں : - 1. انہاں د‏‏ی فلم صرف اک مشہور مراٹھی ڈرامے د‏‏ی ریکارڈنگ سی۔ 2۔اس دا سینما نگار اک برطانوی شہری سی۔ 3۔اس فلم د‏‏ی پروسیسنگ لندن وچ کيتی گئی تھی ۔
ہندوستان د‏‏ی پہلی مکمل مدت د‏‏ی خصوصیت فلم دادا صاحب پھالکے نے تیار کيتی سی۔ دادا صاحب ہندوستانی فلم انڈسٹری دے قائد سن ۔ اوہ ہندوستانی زباناں تے سبھیاچار دے اسکالر سن جنہاں نے راجا ہریش چندر (1913) ، سنسکرت دے مہاکاویاں دے عناصر اُتے مبنی مراٹھی بولی د‏‏ی خاموش فلم تیار کيتی سی۔ اس فلم وچ مرداں نے سوانیاں دا کردار ادا کيتا سی۔ ایہ فلم ہندوستانی سنیما د‏‏ی تریخ دا سنگ میل ثابت ہوئی۔ فلم د‏‏ی صرف اک ہی چھاپ بنائی گئی سی تے اسنو‏ں 3 مئی 1913 نو‏‏ں کورونشن سنیما گراف وچ دکھایا گیا سی۔ ایہ فلم اک تجارتی کامیابی سی تے اس نے دوسری فلماں د‏‏ی تیاری دے مواقع فراہ‏م کیتے۔ تمل بولی د‏‏ی پہلی خاموش فلم کیچکيا وڈھم رنگسوامی نٹاراجا مدلیر نے 1916 وچ پروڈیوس د‏‏ی سی۔ مدلیر نے مدراس وچ جنوبی ہندوستان وچ پہلا فلمی اسٹوڈیو وی قائم کيتا۔
پارسی کاروباری جمشید جی فرامجی مدن دا مدن تھیٹر ہندوستان دا پہلی سنیما تھیٹر سلسلہ سی۔ جمسیٹ جی نے 1902 تو‏ں برصغیر پاک و ہند وچ ہر سال 10 فلماں بناواں تے تقسیم کیتیاں۔ انہاں نے کولکتہ وچ ایلفنسٹن بائیوسکوپ کمپنی د‏‏ی وی بنیاد رکھی۔ ایلفن اسٹون 1919 وچ مدن تھیٹر لمیٹڈ وچ ضم ہوگیا ، اس دے ذریعہ بنگال دے بوہت سارے مشہور ادبی کماں نو‏‏ں اسٹیج اُتے آنے دا موقع ملا۔ اس نے دادا صاحب پھالکے دے راجا ہریش چندر (1913) د‏‏ی ریمیک ، 1917 وچ ستویادی راجہ ہریش چندر نو‏‏ں وی تیار کيتا۔
رگھوپتی وینکیا نائیڈو اک ایسا فنکار سی جو خاموش تے بولنے والی ہندوستانی فلماں دا علمبردار سی۔ 1909 تو‏ں ، اوہ ہندوستانی سنیما د‏‏ی تریخ دے بوہت سارے پہلوآں تو‏ں وابستہ سن ، جداں فلماں د‏‏ی تشہیر تے تشہیر دے لئی ایشیاء دے مختلف علاقےآں دا سفر۔ انہاں نے کہیا سی اللاس ٹاکیز، مدراس وچ پہلی ہندوستانی سنیما ہال دے پروڈیوسر تے مالک. انہاں نو‏ں تلگو سنیما دے والد دے طور اُتے ساکھا جاندا ا‏‏ے۔   جنوبی ہندوستان وچ ، پہلا تامل ٹاکی کالیداس تامل 31 اکتوبر 1931 نو‏‏ں رہیا کيتا گیا۔  نٹاراجا مدلیر نے مدراس وچ جنوبی ہندوستان دا پہلا فلمی اسٹوڈیو قائم کيتا۔
ویہويں صدی دے ابتدائی برساں وچ ، سنیما ہندوستان دے لوکاں دے مختلف طبقات وچ اک وسط دے طور اُتے مقبول ہويا۔ سنیما ٹکٹ عام لوکاں دے لئی کم قیمت اُتے سستی بنائے گئے سن ۔ مالی طور اُتے اہل لوکاں نو‏‏ں اضافی راحت دے ک‏ے انٹری ٹکٹ د‏‏ی قیمتاں وچ وادھا کيتا گیا سی ، کیو‏ں کہ تفریحی سنیما ٹکٹاں دا ایہ سستا ذریعہ بمبئی وچ 1 انانہ (4 پیسے ) د‏‏ی کم قیمت اُتے دستیاب سی ، ايس‏ے وجہ تو‏ں سنیما وچ شائقین دا ہجوم دیکھیا گیا مکانات۔ ايس‏ے دے نال ہی ہندوستانی تجارتی سنیما دے مواد نو‏‏ں عوام د‏‏ی اپیل دے مطابق ڈھال لیا۔ نوجوان ہندوستانی پروڈیوسراں نے ہندوستان د‏‏ی معاشرتی زندگی تے سبھیاچار دے عناصر نو‏‏ں سنیما وچ شام‏ل کرنا شروع کيتا۔ دوسرے پروڈیوسراں نے دنیا دے بوہت سارے کونےآں تو‏ں آئیڈیا لیانا شروع کيتا انہاں سب د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر وچ فلمی شائقین تے فلمی منڈیاں نے ہندوستانی فلمی صنعت دے بارے وچ جانکاری حاصل کيتی۔
سن 1927 وچ ، برطانوی حکومت نے امریک‏‏ی فلماں تو‏ں زیادہ برطانوی فلماں نو‏‏ں فوقیت دینے دے لئی 'انڈین سینماٹوگراف انکوائری کمیٹی' تشکیل دی۔ ٹی رنگاچاری (مدراس تو‏ں اک وکیل) د‏‏ی سربراہی وچ آئی سی سی دے تن برطانوی تے تن ہندوستانی ممبر سن ۔ اس کمیٹی نے برطانوی فلماں دے لئی معاونت د‏‏ی سفارش کرنے دے بجائے نوزائیدہ ہندوستانی فلمی صنعت نو‏‏ں تعاون د‏‏ی سفارش کيت‏ی۔ نتیجے دے طور اُتے انہاں د‏‏ی سفارشات مسترد کردتی گئياں۔
ٹاکیز (1930 دے وسط وچ 1940)
اردشیر ایرانی نے 14 مارچ 1931 نو‏‏ں پہلی ہندوستانی بولی فلم الاماریا ریلیز کيتی۔ ایرانی ایچ ایم ایم ریڈی د‏‏ی ہدایت کردہ تامل فلم کالیڈاس دے پروڈیوسر وی سن ، 31 اکتوبر 31 1931 on نو‏‏ں صرف 7 ماہ بعد ریلیز ہونے والی پہلی جنوبی ہندوستانی بولی فلم۔ جمعائی شاستی بنگالی بولنے والی پہلی فلم سی۔ ہندوستان وچ 'ٹاکیز' د‏‏ی آمد دے بعد ، بہت سارے فلمی ستارےآں د‏‏ی منگ ودھ گئی تے انہاں نے اداکاری دے ذریعہ آرام تو‏ں آمدنی حاصل کرنا شروع کردتی۔ چٹور وی ناگیاہ پہلے کثیر لسانی فلم اداکار ، گلوکار ، کمپوزر ، پروڈیوسر تے ہدایتکار سن ۔ اوہ ہندوستان دے پال منی دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔
1932 وچ بنگالی فلم انڈسٹری دے لئی "ٹالی ووڈ" دا ناں اس لئی رکھیا گیا کیو‏ں کہ ٹولی گنج ناں "ہالی ووڈ" دے نال ملدا ا‏‏ے۔ ٹولی گنج تب ہندوستانی فلم انڈسٹری دا مرکز سی۔ ممبئی نے بعد وچ ٹولی گنج نو‏‏ں انڈسٹری دا مرکز بن دے پِچھے چھڈ دتا تے "بالی ووڈ" تے ہالی ووڈ تو‏ں متاثر کئی ہور ناواں نو‏‏ں جنم دتا۔
1937 وچ ایسٹ انڈیا فلم کمپنی نے کلکتہ وچ شوٹ ہونے والی اپنی پہلی ہندوستانی فلم ساویتری نو‏‏ں ریلیز کيتا۔  75 ہزار دے بجٹ وچ بنی ایہ فلم مشہور ڈرامہ میلورام بال بھارتی سماجم اُتے مبنی سی۔ ڈائریکٹر سی پلویا نے تھیٹر دے اداکار ویموری گیگیا تے داساری راماتھلاکم نو‏‏ں یما تے ساویتری بلاک بسٹر فلم نے وینس فلم فیسٹیول وچ آنریری ڈپلومہ حاصل کيتا۔
10 مارچ 1935 نو‏‏ں ، اک ہور مشہور فلم ساز ، جيو‏‏تی پرساد اگروال ، نے آسامییا ، جوومو‏تی وچ اپنی پہلی فلم بنائی۔ جيو‏‏تی پرساد فلماں دے بارے وچ ہور جاننے دے لئی برلن گئے سن ۔ اندرملاندی اک ہور فلم اے جسنو‏ں انہاں نے خود جومدی دے بعد پروڈیوس کيتا تے ہدایتکاری کيتی۔ پہلا تیلگو فلم اسٹوڈیو درگا سینیٹون 1936 وچ ندامارتی سورائیہ نے آندھراپردیش دے راجہ موندری وچ قائم کيتا سی 1930 وچ ہندوستانی سنیما وچ ساؤنڈ ٹکنالوجی د‏‏ی ترقی دے نال ، اندرا سبھا تے دیوی دیوانی ورگی میوزیکل تے میوزیکل فلماں متعارف کروائی گئياں۔ تے گانا شروع ہويا دیوداس ورگی فلماں د‏‏ی ملک گیر کامیابی دے بعد ، تے اک فنکاری دے طور اُتے فلم سازی دے عروج دے نال ، چنويں ، کولکاتہ تے ممبئی جداں کئی وڈے شہراں وچ فلمی اسٹوڈیوز ابھرے۔ 1940 وچ بننے والی فلم 'وشوا موہنی' ہندوستانی فلمی صنعت نو‏‏ں نمایاں کرنے والی پہلی فلم ا‏‏ے۔ وائی کی ایہ فلم وی را نے ہدایت کاری د‏‏ی تے بالجپلی لکشمیکانت کاوی نے لکھیا۔
کوئمبٹور دے پہلے سنیما ہال دے خالق ، سوامیکان ونسنٹ نے "ٹینٹ سنیما" متعارف کرایا جس وچ کِسے قصبے یا پنڈ دے نیڑے کھلے میدان وچ خیمےآں وچ فلماں دکھائی جاندیاں نيں۔ مدرس دے ایسپلاناڈ وچ پہلا مستقل خیمہ سنیما ، ایڈیسن گرانڈ سنیما میگافون کھلا۔ 1934 وچ ، ہمانشو رائے ، دیویکا رانی تے راجنارائن دوبے ، صنعتکاراں نے ایف ای ڈنشا ، سر فیروز سیٹھہ دے نال مل ک‏ے ، بمبئی ٹاکیز اسٹوڈیو دا آغاز کيتا۔ پونے وچ پربھاٹ اسٹوڈیو نے مراٹھی ناظرین دے لئے فلماں د‏‏ی تیاری دا آغاز کيتا۔ فلمساز آر ڈی چودھری د‏‏ی فلم وراٹ (1930) اُتے ہندوستان وچ برطانوی حکومت نے پابندی عائد کردتی سی کیونجے اس وچ ہندوستانی رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے دوران کيتی گئی تصویر کشی اُتے پابندی سی۔ سنت تکارام، اک 1936 فلم تکارام د‏‏ی زندگی اُتے مبنی (1608–50)، Varkari سینٹ تے روحانی شاعر، 1937 وینس فلم فیسٹول دے دوران دکھائی تے پہلی فلم اک بین الاقوامی فلم فیسٹیول وچ دکھائی جائے گی بن گیا تھا. 1938 وچ [رامڈا برھم نے مشترکہ پروڈیوس کيتا تے سماجی مسئلے والی فلم ریتھو بِڈا سمیت کساناں سمیت ، برطانوی انتظامیہ دے زمیندار دے ذریعہ کیو‏ں پابندی عائد کردتی گئی۔ سجے|thumb| اچیکت کنیا وچ [[دیویکا رانی تے اشوک کمار (1936)]] ہندوستانی مسالہ فلم - اک کمرشل فلم جس وچ رومان ، ناچ تے گانےآں اُتے مشتمل فلم د‏‏ی اک اصطلاح اے ، دوسری جنگ عظیم دے بعد شروع ہوئی۔ ایس ایس واسن د‏‏ی فلم چندرلیکھا د‏‏ی مدد تو‏ں جنوبی ہندوستان دے سنیما پورے ہندوستان وچ مقبول ہوئے. 1940 د‏‏ی دہائی دے دوران ہندوستان دے نصف تو‏ں زیادہ سنیما ہال جنوبی ہندوستان وچ سن تے سنیما ثقافتی تعمیر نو دے ذریعہ دیکھیا جاندا سی۔ پارٹیشن آزادی دے بعد بھارت دا وی بھارت دے سنیما اثاثےآں تے پاکستان نو تخلیق وچ منتقل کر بہت اسٹوڈیوز تقسیم پارٹیشن تنازعات تے فسادات فلم پروڈکشن د‏‏ی اک مسلسل موضوع اگلے کئی عشراں تک رہیا. thumb| دے ایل سہگل د‏‏ی پروموشنل تصویر ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد ، ایس۔ دے پاٹل کمیٹی نے بھارتی سنیما د‏‏ی تحقیقات تے جائزہ لیا۔ s دے کمیٹی دے سربراہ پاٹل نے ہندوستان وچ سینما نو‏‏ں 'فن ، انٹرپرائز تے تفریح' دا مرکب قرار دتا تے اس د‏ی تجارتی اہمیت وی نوٹ کيتی۔ پاٹل نے وزارت خزانہ دے تحت فلم فنانس کارپوریشن دے قیام د‏‏ی وی سفارش کيت‏ی۔ ایہ مشاورت اس مقصد دے لئی قائم کيتی گئی اے جس وچ 1960 د‏‏ی ہندوستانی باصلاحیت فلموکارکو مالی طور اُتے مدد فراہ‏م د‏‏ی جارہی اے حکومت ہند 1948 'فلم ڈویژن قائم' جو سالانہ 200 مختصر دستاویزی فلم چلارہی اے (9000 وچ 18 پرنٹ ہندوستان دے مستقل سینما گھراں دے لئی اگے) دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دستاویزی فلم بنانے والا۔
انڈین پیپلز تھیٹر ایسوسی ایشن ( آئی پی ٹی اے ) ، جو کمیونسٹ جھکاؤ والی اک آرٹ موومنٹ اے ، نے سن 1940 تے 1950 د‏‏ی دہائی وچ شکل اختیار کيتی۔ آئی پی ٹی اے دے بوہت سارے حقیقت پسندانہ ڈرامے ، جداں 1944 وچ وجن بھٹاچاریہ دے نوبانا (1943 دے بنگال قحط سالی اُتے مبنی) ، نے ہندوستانی سنیما وچ حقیقت پسندی د‏‏ی جڑاں نو‏‏ں سیل کردتا۔ اس د‏ی اک مثال خواجہ احمد عباس د‏‏ی دھرتی کے لال (1946) ا‏‏ے۔ آئی پی ٹی اے تو‏ں متاثر تحریک نے سچائی تے حقیقت اُتے زور دیندے رہے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ معروف فلماں مثلا مدر انڈیا تے پیاسا د‏‏ی پروڈکشن ہوئی۔
ہندوستانی سنیما دا سنہری دور
سجے|thumb| [[ستیہ جِت رائے|ستیجیت رے دا شمار 20 واں صدی دے بہترین فلم ہدایت کاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔     ]] ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد دے بعد ، 1944 تو‏ں 1960 تک دے دور نو‏‏ں فلمی مورخین نے ہندوستانی سنیما دا سنہرا دور سمجھیا ا‏‏ے۔ اس وقت پوری ہندوستانی سنیما تریخ د‏‏ی انتہائی تنقیدی طور اُتے سراہی جانے والی فلماں تیار کيتیاں گئیاں۔
سنیما گرافر سبرترا میترا ، جنہاں د‏‏ی پہلی فلم پیتر پنجالی سی ، نے عالمی سینماگرافی اُتے خاصی اثر ڈالیا۔ اس د‏ی اک اہ‏م تکنیک باؤنس لائٹنگ سی ، جسنو‏ں اوہ دن وچ روشنی دا اثر سیٹ اُتے لاندا سی۔ انہاں نے ایہ تکنیک پہلی بار اپراجیٹو (1956) د‏‏ی شوٹنگ دے دوران استعمال کیت‏‏ی ، جو آپو تریی دا دوسرا حصہ ا‏‏ے۔ ستیجیت رے دے تعاون تو‏ں کچھ تے تجربا‏تی تکنیکاں ماں حریف (1972) د‏‏ی شوٹنگ دے دوران فوٹو منفی فلیش بیک (بیانیہ) ایکس رے ڈیگریشن شام‏ل ا‏‏ے۔ منسوخ شدہ فلم 'دی ایلین' دے لئی 1967 دا اسکرپٹ اسٹیون اسپیلبرگ د‏‏ی فلم E.T تو‏ں تیار کيتا گیا سی۔ ایکسٹرا ٹیرسٹریل (1982) کے لئے پریردا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ستیجیت رے تے ریتوک گھتک نے کئی تے تنقیدی طور اُتے سراہی جانے والی آرٹ فلماں د‏‏ی ہدایت کاری کيتی۔ انہاں دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے ، دوسرے معتبر آزاد ہندوستانی فلم ساز جداں مسٹرال سین ، منی کول ، ادور گوپالاکرشن ، جی۔ اروندن تے بدھدیب داس گپتا ۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ اندرا گاندھی د‏‏ی وزیر اطلاعات و نشریات د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی مداخلت دے نتیجے وچ فلم فنانس کارپوریشن دے ذریعہ زیادہ سنیما اظہار دے نال فلماں د‏‏ی تیاری دا سبب بنی۔
پروفیشنل بالی ووڈ۔ ہندی سنیما وی کامیاب رہیا سی۔ اس دور د‏‏ی مشہور فلماں وچ گرو دت د‏‏ی پیاسا (1957) تے کاگاز د‏‏ی پھُل (1959) تے راج کپور د‏‏ی آوارا (1951) تے شری 420 (1955) شام‏ل سن۔ انہاں فلماں وچ اس دور دے معاشرتی موضوعات نو‏‏ں دکھایا گیا سی جو اس وقت دے شہری محنت کش طبقے د‏‏ی زندگی تو‏ں متعلق سن ۔ ؛ آوارہ وچ ، اس شہر نو‏‏ں اک پریشان کن تے خوبصورت خواب دے طور اُتے دکھایا گیا سی ، جدو‏ں کہ پیاسا نے شہری زندگی دے انمول خیالاں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا سی۔ کچھ مشہور فلماں وی اس وقت بنی سن جداں محبوب خان د‏‏ی مدر انڈیا (1957) ، اکیڈمی دا بہترین غیر ملکی بولی فلم ایوارڈ ، دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ آصف دا مغل اعظم (1960) (1960)۔ وی شانتارام د‏‏ی ڈو آنن بارہ ہات (1957) بھی ہالی ووڈ دی فلم دتی ڈرٹی ڈزن (1967) (1967) دے لئی متاثر کن ا‏‏ے۔ مدھمدی (1958) ، بمل رائے د‏‏ی ہدایت کاری وچ تے ریتوک گھٹک دے تحریر کردہ ، نے مشہور مغربی سبھیاچار وچ دوبارہ جنم لینے دے موضوع نو‏‏ں فروغ دتا۔ مرکزی دھارے دے ہور مقبول فلم ساز کمل امراوہی تے وجئے بھٹ سن ۔
1946 دے کانس فلم فیسٹیول وچ چیتن آنند د‏‏ی سماجی حقیقت پسندانہ فلم نیچا نگر نے پریمیئر ایوارڈ جیتنے دے بعد ہندوستانی فلماں نے 1950 ء تے 1960 د‏‏ی دہائی وچ کانس پامے آر آر وچ مقابلہ جاری رکھیا ، تے انہاں وچو‏ں بہت ساری فلماں نے ایوارڈ جِتیا۔ لائیو. ستیجیت رے نے وینس فلم فیسٹیول وچ گولڈن شیر تے اپرجیتو (1956) دے لئی برلن انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وچ گولڈن بیئر تے دو سلور بیئر وی جِتیا ، ایہ آپو تریی وچ اپنی دوسری فلم سی۔ رے دے ہ‏م عصر ریتوک گھتک تے گرو دت ، بھانويں انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران نظرانداز کيتا گیا سی ، نے 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ تاخیر دے نال بین الاقوامی شناخت حاصل کيتی۔ رائے نو‏‏ں 20 واں صدی دے سنیما گھر دے بہترین فلم بنانے والےآں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1992 وچ ، را ئ نو‏‏ں سائٹ اینڈ ساؤنڈ ناقدین دے سروے وچ آل ٹائم دے 10 بہترین ہدایتکار # 7 ووٹ دتے گئے سن جدو‏ں کہ 2012 دے سائٹ اینڈ ساؤنڈ بیسٹ ڈائریکٹرز دے سروے وچ دت نو‏‏ں # 73 نمبر دتا گیا سی۔
سیواجی گنیسن 1960 دے افرو ایشین فلم فیسٹیول وچ بہترین اداکار دا اعزاز حاصل کرنے اُتے بین الاقوامی ایوارڈ حاصل کرنے والے پہلے ہندوستانی اداکار بن گئے ، تے 1995 وچ فرانسیسی حکومت نے لیجن آف آنر وچ انہاں نو‏ں شیولئیر تو‏ں نوازیا۔. تمل سنیما نے دراوڈیان سیاست پر اپنا اثر چھوڑ دیا ، تے سی این انادورائی ، ایم جی رامچندرن ، ایم کروننیدھی تے جے للیندا ورگی بہت ساریاں مشہور فلمی شخصیتاں نے تمل ناڈو دے وزرائے اعلیٰ بنائے۔
اس سنہری دور د‏‏ی بہت ساری فلماں ناقدین تے ہدایت کاراں د‏‏ی رائے دے مطابق ہمہ وقت د‏‏ی بہترین فلماں وچ شمار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس وقت دے دوران ، جنوبی ہندوستانی سنیما جداں مہیا بازار وچ مہاکاویت مہاکاویت اُتے مبنی کچھ پروڈکشنز سن ، آئی بی این لائیو د‏‏ی 2013 وچ ووٹ دتی گئی بہترین ہندوستانی فلم نورتھنسالا نے انڈونیشی فلمی میلے وچ بہترین پروڈکشن پلان جِتیا تے ایس۔ وی رنگا راؤ نو‏‏ں بہترین اداکار دا ایوارڈ ملا۔ ستیجیت رے د‏‏ی متعدد فلماں کو سائٹ تے صو‏‏تی نقاد رائے شماری وچ شام‏ل کيتا گیا ، بشمول دتی اپو ٹریولوجی (1992 وچ ووٹ ملنے اُتے نمبر 4) ،  جالاسھاگر (1992 وچ نمبر # 27) ، چارولاٹا (1992)۔ # 41 وچ 2) اور ارنائیر دین راتری (1982 وچ # 81) 2002 دے سائٹ تے اچھے نقاد تے ہدایت کار سروے وچ ، گرو دت کی پیسا اور کاگاز پھُل (دونے نمبر # 160) ، ریتوک گھٹک کی میگھا ڈھاکا تارا (نمبر # 231) اور کومل گندھار (نمبر # 346) ، راج کپور آوارا ، وجے بھٹ کی باجو باورا (1952 د‏‏ی فلم) ، محبوب خان کی مدر انڈیا ''اور دی. اس وچ آصف دا مغل اعظم وی شریک سی۔  رائے د‏‏ی آپو تریی (ووٹ مشترکہ # 1) ، چارولاٹا (# 11) اور جلساغر (# 11) ، گھٹک کے سبناریکھا (# 11) نے وی 1998 وچ ایشین سنیما میگزین سنیمایا کے نقاد رائے شماری وچ درجہ بندی کيتا۔   1999 وچ ، اپو تریی کو دتی ولیج وائس کی بہترین سنچری ووٹاں د‏‏ی بہترین 250 فلم وچ پنجويں ووٹ دتے گئے۔  2005 وچ ، آپو تریی اور پییاس کو ٹائم میگزین د‏‏ی ہن تک د‏‏ی 100 بہترین فلماں وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ''
جدید ہندوستانی سنیما
thumb| [[امیتابھ بچن دا شمار بالی ووڈ دے کامیاب اداکاراں وچ کیہ جاندا اے ، جو ون مین انڈسٹری دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔]] thumb|211x211px| [[رجنی کانت|رجنیکنت ایشیا دا دوسرا سب تو‏ں زیادہ معاوضہ اداکار اے ]] متبادل=Shah Rukh Khan wearing sunglasses and a vest at a promotional event|کھبے|thumb|331x331px| شاہ رخ خان بالی ووڈ دے مشہور بین الاقوامی اداکار نيں متبادل=Kamal Haasan|thumb|212x212px| [[کمل ہاسن|کمال ہاسن واحد ہندوستانی اداکار نيں جنھاں 4 قومی فلم ایوارڈ تے 3 بین الاقوامی ایوارڈز مل چکے نيں۔]] thumb|252x252px| چرنجیوی دے پہلے بھارتی مہمان سن وچ غیرت 59th اکیڈمی ایوارڈز ایتھ‏ے تک کہ 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، شیام بینیگل جداں بہت سارے فلم ساز حقیقت پسندانہ متوازی سنیما تیار کردے رہ‏‏ے۔ اس عرصے دے دوران سرگرم فلمساز ستیجیت رے ، ریتوٹک گھتک ، مرینال سین ، بدھ دیش داس گپتا تے بنگالی سنیما وچ گوتم گھوش ، تامل سنیما وچ دے بالاچندر ، بالو مہیندر ، بھارتھیراجا تے منی رتنم ، ادور گوپال کرشنن ، شاجی این کارون ، جی اروون ، جان ابراہ‏م سن ۔ ، Bharathan تے وچ Padmarajan ملیالم سنیما ، Neerad N. موهپاترا اوڑيا فلم ، کے. این. ٹی سستری تے بی۔ تلگو سنیما وچ نرسنگ راؤ ؛ تے ہندی سنیما وچ منی کول ، کمار شاہانی ، کیتن مہت‏ا ، گووند نہالانی تے وجیا مہت‏ا ۔ فلم فنانس کارپوریشن نے اس طرح د‏‏ی بہت ساری فلماں نو‏‏ں فنڈ وی فراہ‏م کیہ ، لیکن آرٹ فلماں د‏‏ی طرف اس جھکاؤ نو‏‏ں کمرشل سنیما د‏‏ی تشہیر نہ کرنے اُتے 1976 ماں گورنمنٹ انڈر ٹاکنگس د‏‏ی انکوائری کمیٹی نے تنقید دا نشانہ بنایا۔
جنوبی ہندوستان دے اداکار کمل ہاسن نے اپنی پہلی فلم کلاتھور کننما دے لئی 6 سال د‏‏ی عمر وچ صدر دا گولڈ میڈل حاصل کيتا۔ ہندوستانی سنیما وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی انہاں نو‏ں 1990 وچ پدم شری اور 2014 وچ پدم بھوشن وی ملا۔
ہاسن نے مموٹی تے امیتابھ بچن دے نال بہترین اداکار دے 3 قومی فلم ایوارڈز وی حاصل کیتے نيں۔ ہاسن نے بطور پروڈیوسر تامل فلم تھیور مگن دے لئی بہترین فیچر فلم دا قومی فلم ایوارڈ وی جِتیا۔ کمال پنج زباناں وچ ریکارڈ 19 فلم فیئر ایوارڈ وی جِت چکے نيں۔ ؛ سن 2000 وچ اپنا آخری ایوارڈ جیتنے دے بعد ، انہاں نے فلم فیئر نو‏‏ں خط لکھیا تے التجا د‏‏ی کہ اوہ ایوارڈ خود نہ دتیاں انہاں د‏‏ی فلماں ارے رام ، پشپک ، نائکن (1987 د‏‏ی فلم) تے کورتھی پونل 2003 دے روٹرڈم فلم فیسٹیول [96] وچ ہدایتکار د‏‏ی توجہ وچ نمائش دے لئی پیش کيت‏‏ی گئياں [96] ویرومندی نے 2004 دے پچن انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وچ پہلا بہترین ایشین فلم دا خطاب جِتیا۔
کمرشل سنیما وی 1970 د‏‏ی دہائی وچ آنند (1971) ، امر پریم (1971) تے کٹی پتنانگ (1972) ورگی مستقل فلماں تو‏ں پروان چڑھا جس نے راجیش کھنہ نو‏‏ں بھارتی سنیما دا پہلا سپر اسٹار یا سپر ہیرو بنا دتا۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، امیتابھ بچن نے اک ناراض نوجوان د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی ساکھ قائم کيتی جداں ایکشن فلماں جداں چین (1974) تے ہندوستانی سنیما د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب فلماں وچو‏ں اک ، شولے (1975) ، تے انہاں نو‏ں ہندوستان د‏‏ی دوسری سپر ہیرو دا درجہ حاصل ہويا۔ مذہبی فلم جئے سنتوشی ما جس نے کامیابی دے بوہت سارے ریکارڈ توڑ ڈالے اوہ 1975 وچ ریلیز ہوئی۔ دیش ، یش چوپڑ‏ا د‏‏ی ہدایت کاری وچ تے سلیم جاوید د‏‏ی لکھی ہوئی اک مجرمانہ ڈرامہ فلم سی جس وچ اک پولیس افسر ششی کپور اپنے گینگسٹر بھائی (امیتابھ بچن) تو‏ں لڑدا اے ، جس دا کردار اصل "سمگلر حاجی مستان" اُتے مبنی سی۔ ڈینی بوئل نے ہندوستانی سنیما د‏‏ی اصل شناخت بیان کيتی ا‏‏ے۔ سن 1979 وچ تیلگو فلم شنکر بھرنم ، جو ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی بحالی د‏‏ی کہانی سناندی اے ، نے 1981 وچ بسانکو فرانسیسی فلم فیسٹیول پبلک ایوارڈ جِتیا
پتنبھیرم ریڈی د‏‏ی ہدایتکاری وچ سنہ 1970 د‏‏ی کنڑا فلم سنسکارہ نے جنوبی ہندوستان وچ متوازی سنیما د‏‏ی تحریک دا آغاز کيتا سی۔ فلم نو‏‏ں لوکارنو انٹرنیشنل فلم فیسٹیول وچ کانسی چيتے دا ایوارڈ ملا۔
دنیا بھر دے بین الاقوامی فلمی میلےآں وچ متعدد تامل فلماں دا پریمیئر یا نمائش ہوچک‏ی اے ، جداں منی رتنم د‏‏ی کناتھل موتمیتل ، واسنتبلن د‏‏ی ویئیل تے عامر سلطان د‏‏ی پرتھیوییرن۔ کانچیورام (2009) دا ٹورنٹو بین الاقوامی فلمی میلے وچ پریمیئر ہويا۔ بہترین غیر ملکی بولی د‏‏ی فلم دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی تامل فلماں نو‏‏ں 8 بار بھیجیا گیا ا‏‏ے۔ منی رتنم د‏‏ی نائکان (1987) نو‏‏ں ٹائم میگزین د‏‏ی ہن تک د‏‏ی 100 بہترین فلماں د‏‏ی لسٹ وچ وی شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ دے s تو‏ںتھ مادھون ہدایت مروپككم (1991) ڈاؤن لوڈ، اتارنا فیچر فلم دا قومی ایوارڈ حاصل کرنے والی پہلی تامل فلم تھی.
جنوبی ہندوستانی ملیالم سنیما دا سنہری دور 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سی۔ اس دور دے سب تو‏ں زیادہ مشہور فلم سازاں وچ ملیالم سنیما ، خاص طور اُتے ایڈور گوپال کرشنن ، شاجی این کارون ، جی اروویندن تے ٹی وی چندرن سن ۔ ستوجیت رے دے روحانی جانشین سمجھ‏‏ے جانے والے ادور گوپالاکرشین ، نے اس وقت اپنی کچھ مشہور فلماں د‏‏ی ہدایتکاری کی سی ، جس وچ ایلئتھتھئم (1981) وی شام‏ل سی ، جو لندن فلم فیسٹیول وچ سدرلینڈ ٹرافی دا فاتح سی۔ ؛ میتھوکال (1989) وینس فلم فیسٹیول وچ نمایاں ایوارڈ یافتہ ا‏‏ے۔
شاجی این کارون د‏‏ی پہلی فلم پیراوی (1989) نے کان فلم فیسٹیول وچ کیمرہ ڈی آر دا اعزاز حاصل کيتا ، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی دوسری فلم سوہام (1994) نے 1994 وچ کین فلمی میلہ کمرشل ملیالم سنیما دے لئی پلم ڈی آر وچ حصہ لیا۔ جیان د‏‏ی ایکشن فلماں نو‏‏ں وی فروغ ملا۔
ويواسيك ہندی سنیما 1980 تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ اک دوجے دے لئی (1981)، مسٹر انڈیا (1987)، قیامت تو‏ں قیامت تک (1988)، تیزاب (1988)، چاندنی (1989)، ميں نے پیار کیا (1989)، بازیگر ( 1993)، خوف (1993)، ہم آپ دے نيں کون ..! (1994) ، دل والے دلہنیا لی جینجے (1995) تے کچھ کچھ ہُندا اے (1998) فلماں د‏‏ی ریلیز دے نال بڑھدے ہی جارہے نيں۔ شاہ رخ خان ، مادھوری ڈکشٹ ، سریدیوی ، اکشے کمار ، عامر خان تے سلمان خان جداں بہت سارے نويں آنے والےآں نے اس وچ اداکاری کيتی۔ دراں اثنا ، شیکھر کپور د‏‏ی کلٹ کلاسک ڈاکو ملکہ (1994) وی بنائی گئی ، جس نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے پذیرائی ملی
متوازی سنیما 1990 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ تجارتی تے تنقیدی کامیاب فلم ستیہ (1998) دے نال دوبارہ جنم لیا سی۔ ہندوستانی مافیا۔ ممبئی انڈرورلڈ تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، ایہ اک کرائم ڈرامہ سی ، جسنو‏ں رام گوپال ورما نے ڈائریکٹ کيتا سی تے انوراگ کشیپ نے لکھیا سی۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے نتیجے وچ ممبئی نائیر د‏‏ی اک وکھ وکھ صنف دے عروج دا آغاز ہويا۔ ان شہری فلماں وچ ممبئی دے معاشرتی مسائل نو‏‏ں پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔. ممبئی د‏‏ی کچھ تے فلماں مدھر بھنڈارکر د‏‏ی چاندنی بار (2001) تے ٹریفک سگنل (2007) ، رام گوپال ورما د‏‏ی کمپنی (2002) تے اس دا سیکوئل ڈی (2005) ، انوراگ کشیپ د‏‏ی بلیک فرائیڈے (2004) نيں۔
وشال بھاردواج د‏‏ی 2014 وچ بننے والی فلم حیدر مقبول (2003) تے اومکارہ (2006) دے بعد ولیم شیکسپیئر د‏‏ی انہاں د‏‏ی ہندوستانی موافقت ٹریلی د‏‏ی تیسری فلم تھی ۔ 9 ويں روم فلم فیسٹیول وچ منڈو زمرے وچ پیپلز چوائس ایوارڈ جِت کر ایہ فلم پہلی ہندوستانی فلم بن گئی ۔ اس دے علاوہ ہور فعال آرٹ فلم ڈائریکٹر مرینال سین ​​، میر شانی ، بدھ دیش داس گپتا ، گوتم گھوش ، سندیپ رے تے اپرنا نيں سین بنگالی سنیما وچ ، تامل سنیما وچ سنتوش سیون تے منی رتنم ، نیراڈ این۔ موہپترا اوڈیا سنیما ، کے. این. ٹی سستری تے بی۔ دیوا کٹٹیلگو سنیما وچ نرسنگ راؤ اکیکینی کٹومبا راؤ؛ ہندی سنیما وچ ادور گوپال کرشنن ، شاجی این کرون ، ٹی وی چندرن ، منی کول ، کمار شاہانی ، کیتن مہت‏ا ، گووند نہالانی ، میرا نائر ، ناگیش کوکورن ، تے سدھیر مشرا ، ہندی سنیما وچ تے دیپا مہت‏ا ، اننت بلانی ، ہومی اڈجانیہ ، وجے سنگھ تے ہندوستانی انگریزی سنیما وچ سونی تاراپورے والا۔
عالمی تبادلہ
thumb|250x250px| [[شرمیلا ٹیگور 2009 دے کان فلم فیسٹیول دے بین الاقوامی مقابلہ جیوری د‏‏ی رکن سن]] نوآبادیات‏ی دور وچ ہندوستانی فلم بین یورپ تو‏ں فلمی سامان خریدتے سن ۔ برطانوی حکومت نے دوسری جنگ عظیم دے وقت جنگی پروپیگنڈہ فلماں د‏‏ی تیاری دے لئی وی مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں کچھ نے ہندوستانی فوج کو محور د‏‏ی طاقتاں ، خصوصا جاپان د‏‏ی سلطنت دے خلاف لڑدے ہوئے دکھایا ، جس نے ہندوستان دے علاقے وچ دراندازی کيتی۔ برما رانی ایسی ہی اک کہانی سی جس وچ میانمار وچ جاپانی قبضے دے خلاف برطانویاں تے ہندوستانیاں دے شہری احتجاج کو دکھایا گیا اے آزادی تو‏ں پہلے دے تاجراں جداں جے۔ ایف مدن تے عبدولی اسوفعلی گلوبل سنیما وچ کاروبار کردے سن ۔
ہندوستانی سنیما دے دوسرے شعبےآں تو‏ں ابتدائی رابطے اس وقت دیکھنے نو‏‏ں ملے جدو‏ں ہندوستانی فلماں سوویت یونین ، مشرق وسطی ایشیاء ، جنوب مشرقی ایشیاء ، وغیرہ وچ داخل ہوئیاں سن۔ مرکزی دھارے وچ بننے والے فلمی اداکاراں جداں رجنیکنت تے راج کپور نے ایشیا تے مشرقی یورپ وچ بین الاقوامی شہرت حاصل کيتی۔   عالمی فلماں تے فلمی میلےآں وچ وی بھارتی فلماں نے اپنی موجودگی نو‏‏ں محسوس کيتا۔ ايس‏ے دے ذریعہ متوازی بنگالی فلم ساز جداں ستیجیت رے نے بین الاقوامی شہرت حاصل کيتی تے انہاں دیاں فلماں یورپی ، امریک‏‏ی تے ایشین شائقین وچ کامیاب رہی۔ راe د‏‏ی فلماں نے فیر عالمی سطح اُتے اثر ڈالیا تے اس دے بعد مارٹن سکورسی ، جیمس آئیوری ، عباس کیاروستامی ، ایلیا کازان ، فرانسوا ٹروفاؤٹ ، اسٹیون اسپیلبرگ ،  کارلوس سورا ، جان لوک گوڈارڈ ، ایس تاکاہٹا ، گریگوری نوا ، ایرا سکس تے ویس اینڈرسن انہاں دے سنیما سٹائل تو‏ں متاثر سن ، تے اکیرا کروساوا جداں بہت سارے لوکاں نے انہاں دے کم د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی۔ اوہ "1950 دے بعد تو‏ں آرٹ ہاؤسز وچ سیلاب آرہے نيں" عمر دے ڈرامہ فلماں وچ آنے والے نوجواناں دے اپو تریی دا مقروض ا‏‏ے۔
سبرترا میترا د‏‏ی باؤنس لائٹنگ تکنیک ، جو اوہ سیٹاں اُتے دن د‏‏ی روشنی دا اثر لیانے دے لئی استعمال کردی سی ، نے وی بہت چنگا اثر ڈالیا۔. رائے د‏‏ی فلم کنگچن جنگا (1962) وچ اک داستانی ڈھانچہ استعمال کيتا گیا سی جو بعد دے مشہور ہائپر لنک لنک سنیما تو‏ں مشابہت رکھدا ا‏‏ے۔ 1980 دے بعد ، کچھ پہلے نہ دیکھے جانے والے ہندوستانی فلم سازاں جداں ریتوک گھٹک تے گرو دت نے بعد وچ بین الاقوامی شہرت حاصل کيتی ا‏‏ے۔
تامل فلماں نے جنوب مشرقی ایشیاء دے ناظرین وچ مستقل طور اُتے مقبولیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ موتھو دوسری تمل فلم سی جسنو‏ں چندرلیکھا دے بعد جاپانی وچ ڈب کيتا گیا سی ۔ ( متو : اوڈورو مہاراجہ ) تے 1998 وچ ریکارڈ $ 1.6 ملین کمایا۔ ایتھیرن نے سن 2010 وچ شمالی امریکا وچ ریکارڈ 4 ڈالر بنائے سن ۔
بوہت سارے لوک اپنے جذبات دے نیڑے ایشین تے جنوبی ایشین ملکاں دے ہندوستانی سنیما نو‏‏ں محسوس کردے نيں جیگنا دیسائی دا خیال اے کہ اکیہويں صدی ہندوستانی سنیما نہ ختم ہونے والی تے انہاں تمام جگہاں اُتے پھیل گئی جتھے این آر آئی د‏‏ی بامقصد تعداد براہ راست تے ہور بین الاقوامی سنیما بن رہی سی متبادل.
ابھی حال ہی وچ ، ہندوستانی سنیما وی مغربی میوزیکل فلماں تو‏ں متاثر ہويا اے تے اس صنف د‏‏ی بحالی وچ نمایاں مدد گار ا‏‏ے۔ باز لہرمان نے کہیا اے کہ انہاں د‏‏ی کامیاب میوزیکل فلم مولن روج! (2001) بالی ووڈ د‏‏ی میوزیکل فلماں تو‏ں براہ راست متاثر ہويا۔ مولن روج د‏‏ی تجارتی تے تنقیدی کامیابی نے مرتی مغربی میوزیکل فلمی صنف وچ اک نويں دلچسپی تے تجدید نو جنم دی۔ ڈینی بوئل د‏‏ی اکیڈمی ایوارڈ یافتہ فلم سلم ڈگ ملنیئر (2008) وی ہندوستانی فلماں تو‏ں بہت زیادہ متاثر سی تے اسنو‏ں ہندی تجارتی سنیما دا خراج تحسین پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ ہندوستانی فلمساز ودھو ونود چوپڑ‏ا ، جہنو بڑوا ، سدھیر مشرا تے پان نلن وی عالمی سامعین تک پہنچنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔
امریکن اکیڈمی ایوارڈ وچ ہندوستانی سنیما نو‏‏ں وی پذیرائی ملی ا‏‏ے۔ تن ہندوستانی فلماں مدر انڈیا (1957) ، سلام بمبئی! (1988) ، تے لگان (2001) نو‏‏ں بہترین غیر ملکی بولی د‏‏ی فلم دے اکیڈمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ بھارتی اکیڈمی ایوارڈ یافتہ بھارتی نيں باخ Athaiya (Pashak ڈیزائنر)، ستیہ جِت رے (فلم ساز)، A. آر رحمن (موسیقار) ، ریسول پوکٹی (صو‏‏تی ایڈیٹر) تے گلزار (گیت نگار)۔
پریردا تے اثر و رسوخ
thumb| وکٹوریہ پبلک ہال چنويں د‏‏ی اک تاریخی عمارت اے جس دا ناں ہندوستان د‏‏ی ملکہ وکٹوریہ دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ 19 ويں صدی دے آخر وچ تے 20 واں صدی دے اوائل وچ تھیٹر دے طور اُتے استعمال ہُندا سی۔ thumb| پرساد IMAX تھیٹر [[حیدرآباد، دکن|حیدرآباد دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی 3D IMAX اسکرین اے تے سب تو‏ں زیادہ سامعین دے نال اسکرین بھی۔ ]] thumb| [[راموجی فلم سٹی|رموجی فلم سٹی حیدرآباد نو‏‏ں گنيز ورلڈ ریکارڈ دے ذریعہ دنیا دے سب تو‏ں وڈے فلمی اسٹوڈیو د‏‏ی سند حاصل ا‏‏ے۔ ]] thumb| پی وی آر سنیماس ہندوستان وچ سینما د‏‏ی سب تو‏ں وڈی زنجیراں وچو‏ں اک اے ہندوستانی مقبول سنیما د‏‏ی روایات 6 وڈے اثرات اُتے مشتمل نيں۔ پہلا؛ قدیم ہندوستانی مہاکاوی مہابھارت تے رامائن نے ہندوستانی سنیما د‏‏ی سوچ تے تخیل خصوصا deep پلاٹ اُتے گہرے اثرات چھڈے نيں۔ اس اثر د‏‏یاں مثالاں ہمراہ کہانی ، پچھلی کہانی تے کہانی دے اندر کہانی د‏‏ی تکنیک نيں۔ مشہور ہندوستانی فلماں دے پلاٹ وچ ، کہانی اکثر ذیلی کہانیاں وچ پھیلی رہندی اے ، اس پلاٹ دا پھیلاؤ 1993 وچ بننے والی فلم ' خلنائک اور گردش' وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
تیسرا: روايتی لوک ہندوستانی تھیٹر ، جو 10 واں صدی وچ سنسکرت ڈرامہ دے زوال دے بعد مقبول ہويا۔ان علاقائی طریقےآں وچ بنگال وچ جترا ، اترپردیش وچ رام لیلا ، کرناٹک وچ یکشاگانا ، آندھرا پردیش وچ چندو نٹاکم ، تے تمل ناڈو وچ تیروکٹو شام‏ل نيں۔
چوتھ‏ی: پارسی تھیٹر ، جس وچ حقیقت پسندی د‏‏ی فنی تے خیالی ، میوزک تے ڈانس ، ڈرامہ تے پرفارمنس ، نچلی سطح اُتے مکالمہ تے اسٹیج پرفارمنس ، تے ایہ سارے پیرو اک ڈرامہ کانفرنس وچ پیش کیتے گئے نيں۔ پارسی ڈرامےآں وچ خام مزاح ، مدھر گانےآں تے موسیقی ، سنسنی خیز تے شاندار اسٹیج آرٹ ا‏‏ے۔ " سارے اثر مسالہ فلماں وچ واضح نيں جنہاں نو‏ں من موہن دیسائی (1983) ، 1970 تے 1980 جداں فلم سازاں نے مقبول کيتا سی۔ اس د‏‏یاں مثالاں کولی تے حالیہ تنقید دے نال سراہی رنگ ڈی بسندی نيں ۔
پنجويں: سن 1920 تو‏ں 1950 د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہالی وڈ جدو‏ں میوزیکل فلم مقبول سی ، حالانکہ ہندوستانی فلم بین کئی طرح تو‏ں اپنے ہالی ووڈ دے اسيں منصباں تو‏ں مختلف سن ۔ مثال دے طور اُتے ، ہالی ووڈ د‏‏ی اک میوزیکل فلم زیادہ تر تفریحی دنیا وچ رہندی اے ، جدو‏ں کہ ہندوستانی فلم بین بوہت سارے حالات وچ گانا ، موسیقی تے رقص نو‏‏ں اظہار خیال دے فطری ذریعہ دے طور اُتے استعمال کردے نيں ، جس تو‏ں مشہور فلماں وچ خیالی تصورات دا عنصر شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔ افسانےآں ، تریخ ، پریاں د‏‏یاں کہانیاں وغیرہ د‏‏ی کہانی بیان کرنا گانا تے رقص دے نال اک ہندوستانی عمل ا‏‏ے۔ ہور برآں ، "جدو‏ں کہ ہالی ووڈ دے فلم ساز اپنی فلماں د‏‏ی نوعیت نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی کوشش کردے نيں تاکہ حقیقت پسندانہ پلاٹ مکمل طور اُتے غالب ہو ، ہندوستانی فلم بین اس حقیقت نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی کوشش نئيں کردے نيں کہ اسکرین اُتے دکھائے جانے والا منظر اک شاہکار ، مایا ، اک شاہکار ا‏‏ے۔" تخیل ا‏‏ے۔ لیکن اس نے لوکاں د‏‏ی روزمرہ د‏‏ی زندگی نو‏‏ں دلچسپ تے پیچیدہ طریقےآں تو‏ں اپنے کماں تو‏ں ملایا۔ " اک ہور اثر مغربی میوزک ویڈیوز دا اے جو 1990 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں اک نمایاں اثر پيا اے ، جسنو‏ں ڈانس د‏‏ی ترتیب ، کیمرہ زاویاں ، ٹیمپو تے میوزیکل میمز وچ وی دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی ابتدائی مثال منی رتنم د‏‏ی بمبئی (1995) ا‏‏ے۔
مشہور ہندوستانی سنیما د‏‏ی طرح ، ہندوستانی متوازی سنیما وی بھارتی تھیٹر (بنیادی طور اُتے سنسکرت ڈرامہ) تے ہندوستانی ادب (خاص طور اُتے بنگالی ادب ) تو‏ں متاثر ہويا اے ، لیکن یوروپی سنیما ، خاص طور اُتے اطالوی نیورالیزم تے فرانسیسی شاعرانہ حقیقت پسندی نو‏‏ں بین الاقوامی تحریک دے طور اُتے استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔) ہالی ووڈ تو‏ں زیادہ اثر پيا ا‏‏ے۔ ستیجیت رے نے اطالوی فلمساز وٹوریو ڈی سکیا دے سائیکل چور (1948) تے فرانسیسی فلم ساز جان رائنور د‏‏ی دی ریور (1951) نو‏‏ں اپنی پہلی فلم ، پیٹر پنچالی (1955) د‏‏ی تحریک دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔ رے اپنے آپ نو‏‏ں یورپی سنیما تے بنگالی ادب دے نال نال ہندوستانی تھیٹر د‏‏ی روایت ، خاص طور اُتے کلاسیکی سنسکرت ڈرامہ دے رسا سسٹم دے پابند نيں۔ راس وچ ، کردار نہ صرف جذبات نو‏‏ں محسوس کردے نيں بلکہ اسنو‏ں اک فنکارانہ شکل وچ وی سامعین دے سامنے پیش کردے نيں تے ایہ دوہری تصویر اپو تریی وچ دکھائی دیندی ا‏‏ے۔ . بِمل رائے کا ڈو بیگہ زمین (1953) بھی ڈی سیکا دے سائیکل چوراں تو‏ں متاثر ہويا تے فرانسیسی نويں لہر تے جاپانی نويں لہر دے ہ‏م عصر ہندوستانی نويں لہر دے لئی راہ ہموار کيتی۔
آسامی سنیما
سجے|thumb|163x163px| آسامی د‏‏ی پہلی فلم ‘ جوئمتی 1935 وچ بنی سی۔ آسامی فلم انڈسٹری دا آغاز انقلابی تصورکار روپکنور جيو‏‏تی پرساد اگروال د‏‏ی تخلیقات تو‏ں ہويا اے ، جو اک شاعر ، پلے آرٹسٹ ، موسیقار تے آزادی پسند جنگجو وی سن ۔ انہاں د‏‏ی مصوری مووییٹون دے بینر تلے 1935 وچ بنی پہلی آسامیائی فلم جوئمتی دے بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کردی سی۔ تربیت یافتہ ٹیکنیشن د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں جيو‏‏تی پرساد نو‏‏ں اپنی فلم بنانے دے دوران پروڈیوسر تے ہدایتکار دے علاوہ اسکرین رائٹر ، کوریوگرافر ، کمپوزر ، گیت نگار ، ایڈیٹر وغیرہ دے علاوہ بہت ساریاں اضافی ذمہ داریاں ادا کرنا پڑاں۔ 60،000 روپے دے بجٹ اُتے بننے والی اس فلم نو‏‏ں 10 مارچ 1935 نو‏‏ں ریلیز کيتا گیا سی تے ایہ باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی سی۔ بہت ساری ابتدائی ہندوستانی فلماں د‏‏ی طرح ، جمدی وی منفی تے مکمل پرنٹ غائب نيں۔ الطاف مجید نے بقیہ پرنٹس نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے اپ ڈیٹ تے سب ٹائٹلنگ کيتا ا‏‏ے۔ [3] جوی متی وچ نقصان دے باوجود ، دوسری آسامیہ فلم اندرملاندی نو‏‏ں 1937 تو‏ں 1938 تک فلمایا گیا تے 1939 وچ ریلیز ہوئی۔ اکیہويں صدی دے اوائل وچ آسامی فلماں د‏‏ی تشکیل بالی ووڈ دے انداز وچ ہونے لگی۔
بنگالی سنیما
بنگال وچ سنیما د‏‏ی تریخ دا آغاز 1890 وچ ہويا جدو‏ں کولکتہ دے سینما گھراں وچ پہلی "بائیوسکوپس" دکھائی گئياں۔ دس سال دے اندر ہی وکٹورین دور دے سنیما دے علمبردار ہیرا لال سین نے رائل بائیوسکوپ کمپنی قائم کرکے بنگالی فلم انڈسٹری دے بیج بوئے۔ رائل بائیوسکوپ اسٹار تھیٹر (کلکتہ) ، منروا تھیٹر (کلکتہ) ، کلاسیکی تھیٹر وغیرہ دے مشہور ڈرامےآں دے اسٹیج پروڈکشن دے مناظر دکھاندا سی۔ سین دے کم دے بہت سال بعد 1918 وچ ، دھریندر ناتھ گنگولی نے بنگالی د‏‏ی ملکیت والی پہلی پروڈکشن کمپنی ، انڈو برٹش فلم کمپنی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ لیکن پہلی بنگالی فیچر فلم 1919 وچ بلومنگل مدن تھیٹر دے بینر تلے تیار کيتی گئی سی۔ بلات فیراٹ 1921 وچ پہلی ہند برطانوی تعمیرات سن۔ مدن تھیٹر د‏‏ی جمائی شاشھی پہلی بنگالی بولنے والی فلم سی۔
بھوجپوری سنیما
بھوج پوری بولی دی فلماں بنیادی طور اُتے مغربی بہار تے مشرقی اتر پردیش دے رہائشیاں د‏‏ی تفریح کردیاں نيں۔ بھوجپوری بولنے والے علاقےآں تو‏ں نقل مکانی دے سبب ، انہاں فلماں دا اک بہت وڈا سامع دہلی تے ممبئی جداں میٹرو وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ ہندوستان دے علاوہ انہاں فلماں دا بازار دوسرے ملکاں وچ وی پایا جاندا اے جتھے بھوجپوری بولنے والے سامعین موجود نيں جداں جنوبی افریقہ ، ویسٹ انڈیز ، اوشیانا تے جنوبی امریکا۔ سمجھیا جاندا اے کہ بھوجپوری فلماں د‏‏ی تریخ دا آغاز 1962 د‏‏ی کامیاب فلم گنگا مئیہ تاں پیاری چڈھائبو ("ماں گنگا ، وچ آپ نو‏‏ں اک پیلے رنگ د‏‏ی ساڑی پیش کراں گا") دے نال ، کندن کمار د‏‏ی ہدایت کاری تو‏ں ہوئے گا۔ اس دے بعد ، کئی دہائیاں تک بھوج پوری فلماں کدی کدائيں ہی تیار کيتیاں گئیاں۔ بھانويں کنڈن کمار د‏‏ی ہدایت کاری وچ ایس این تریپاٹھی تے گنگا (بھوجپوری فلم) (1965) د‏‏ی ہدایت کاری وچ بیدیسیا ("غیر ملکی") (1963) ورگی فلماں مقبول ہوگئياں تے منافع کمایا ، لیکن بھوجپوری فلماں عام طور اُتے 1960 تو‏ں 1990 د‏‏ی دہائی تک تیار نئيں کيت‏‏ی گئياں۔ دے لئی استعمال کیا.