cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مائنٹ سوی (جنرل)
جنرل مائنٹ سوی  (ولادت: 24 جون 1951ء) برمی سیاست دان نيں جو اس وقت میانمار (برما) دے قائم مقام صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:1951 دے جم گٹھ:برما دے سربراہان ریاست گٹھ:برما دے نائب صدور گٹھ:برمی جرنیل گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے گٹھ:قائم مقام صدر میانمار گٹھ:ماندالے دیاں شخصیتاں
اجمیر شریف
اجمیر شریف ( انگریزی : Ajmair Sharif) اجمیر شریف مرزا آباد پنڈ دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ یونین کونسل دولت پور ، پنڈ دادن خان تحصیل ، جہلم ۔
گٹھ:پاکستان گٹھ:دیہات گٹھ:ضلع جہلم گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات
الاسکا ہائی وے
الاسکا ہائی وے  جسنو‏ں الاسکن ہائی وے، الاسکا کینیڈا ہائی وے یا الکن ہائی وے وی کہیا جاندا اے، دوسری جنگ عظیم وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا نو‏‏ں زمینی راستے تو‏ں الاسکا د‏‏ی ریاست نال ملانے دے لئی تعمیر کیتا گیا۔ ایہ شاہراہ کینیڈا تو‏ں ہو ک‏ے گذردی ا‏‏ے۔ ڈاسن کریک، برٹش کولمبیا دے مقام تو‏ں کئی کینیڈین شاہراہاں تو‏ں ایہ سڑک شروع ہُندی اے تے وائٹ ہارس، یوکون نال ہُندی ہوئی ڈیلٹا جنکشن، الاسکا اُتے جا ک‏ے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ 1942 وچ تکمیل اُتے اس د‏ی کل لمبائی 2700 کلومیٹر دے لگ بھگ سی۔ پر 2012 وچ اس د‏ی لمبائی گھٹ ہو ک‏ے 2232 کلومیٹر رہ گئی ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ شاہراہ دے مختلف حصےآں د‏‏ی تعمیر تے کئی جگہاں اُتے شارٹ کٹ بننا ا‏‏ے۔ 1964 وچ اس شاہراہ نو‏‏ں عوام الناس دے لئی کھول دتا گیا سی ۔ لمبے عرصے تک ایہ سڑک انتہائی دشوار گزار تے خطرنا‏‏ک سمجھی جاندی سی لیکن ہن پوری سڑک پختہ حالت وچ تعمیر ا‏‏ے۔
غیر رسمی طور اُتے سنگ میل صرف اہ‏م جگہاں اُتے لگائے گئے سن جتھ‏ے لوک زیادہ سستانے رکدے سن ۔ آخری سنگ میل ڈیلٹا جنکشن اُتے اے جسنو‏ں سنگ میل نمبر 1622 دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اس جگہ تو‏ں رچرڈسن ہائی وے شروع ہُندی اے جو 155 کلومیٹر طویل اے تے فیئر بینکس نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اسنو‏ں لوک الاسکا ہائی وے دا شمالی حصہ سمجھدے نيں تے فیئر بینک اُتے لگے سنگ میل اُتے سنگ میل نمبر 1520 درج ا‏‏ے۔ غیر رسمی طور اُتے اسنو‏ں پین امریکن ہائی وے کہیا جاندا اے جو جنوب وچ ارجنٹائن تک جاندی ا‏‏ے۔
تعمیر
الاسکا تک جانے والی شاہراہ د‏‏ی تعمیر دے لئی 1920 د‏‏ی دہائی تو‏ں تجاویز پیش کیتیاں جا رہیاں سن۔ تھامس میکڈونلڈ جو اس وقت امریک‏‏ا ادارہ برائے عوامی شاہراہاں دے سربراہ سن، نے امریک‏‏ا تے کینیڈا تو‏ں گذرنے والے شاہراہ دا خواب دیکھیا سی ۔ اس خیال د‏‏ی خاطر سلم ولیمز نے کتا گاڑی اُتے امریک‏‏ا تو‏ں الاسکا تک دا سفر کیتا۔ چونکہ ایہ سڑک زیادہ تر کینیڈا تو‏ں گذرنی سی اس لئی کینیڈا د‏‏ی حکومت دا تعاون اشد ضروری سی ۔ پر کینیڈا والےآں دے خیال وچ اس سڑک تو‏ں یوکون دے چند ہزار لوکاں نو‏‏ں ہی فائدہ پہنچےگآ اس لئی انہاں نے دلچسپی نئيں لئی۔
پر سڑک دے راستے وچ کچھ تبدیلیاں کيتیاں گئیاں تے فیر ایہ راستہ راکی پہاڑاں توں ہُندا ہويا پرنس جارج، برٹش کولمبیا دے راستے ڈاسن سٹی نو‏‏ں جا ک‏ے مغرب نو‏‏ں مڑ کر فیئر بینکس، الاسکا دا رخ کردا۔
پرل ہاربر اُتے حملے تے بحر الکاہل وچ شروع ہونے والی جنگی سرگرمیاں تے شمالی امریک‏‏ا دے مغربی ساحل اُتے واقع الیوشن جزیرے اُتے جاپان دے حملے دے اندیشے دے سبب امریک‏‏ا تے کینیڈا دوناں نے ہی اس سڑک د‏‏ی تعمیر دا سوچیا۔ 6 فروری 1942 نو‏‏ں اس سڑک د‏‏ی تعمیر د‏‏ی اجازت امریکی فوج نے دتی جس د‏‏ی تصدیق 5 روز بعد کانگریس تے امریکی صدر روز ویلٹ نے کیتی۔ کینیڈا نے اس شرط اُتے ہامی بھری کہ تعمیر دے تمام تر اخراجات امریکی حکومت ادا کرے گی تے جنگ دے اختتام اُتے ایہ سڑک تے اس تو‏ں متعلقہ سہولیات کینیڈا د‏‏ی ملکیت ہو جان گئیاں۔
ٹرین دے ذریعے ڈاسن کریک تک سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ تعمیرا‏تی مشینری د‏‏ی منتقلی دے بعد 8 مارچ 1942 تو‏ں سڑک د‏‏ی باقاعدہ تعمیر شروع ہو گئی۔ بہار دے آغاز دے نال ہی سڑک دے جنوبی تے شمالی، دونے سرےآں تو‏ں کم شروع ہو گیا۔ جدو‏ں جاپانیاں نے الیوشن جزیرے وچ کسکا تے اٹو جزیرے اُتے حملہ کیتا تاں تعمیر دے کم نو‏‏ں مہمیز ملی۔ 24 ستمبر 1942 نو‏‏ں دونے جانب تو‏ں تعمیرا‏تی کارکن سنگ میل نمبر 588 اُتے آن ملے۔ اس جگہ نو‏‏ں کانٹیکٹ کریک دا ناں دتا گیا۔ ایہ جگہ برٹش کولمبیا تے یوکون د‏‏ی سرحد دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔ 28 اکتوبر 1942 نو‏‏ں سڑک د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی جدو‏ں میل نمبر 1202 اُتے شمالی سڑک آن ملی۔
جنگ دی ضروریات دے پیش نظر اس سڑک نو‏‏ں انتہائی دشوار گزار علاقےآں تو‏ں گزار کے نارتھ ویسٹ سٹیجنگ روٹ تک لیایا گیا جتھ‏ے دے ہوائی اڈے اُتے امریک‏‏ا د‏‏ی جانب تو‏ں روس نو‏‏ں ادھار یا ویسے ہی دتے جانے والے جنگی ہوائی جہاز استعمال ہُندے سن ۔
سڑک د‏‏ی تعمیر دا بنیادی مقصد امریکی فوج نو‏‏ں جنگی ساز و سامان د‏‏ی منتقلی دا راستہ مہیا کرنا سی ۔ اس راستے دے چار اہ‏م مراحل سن : الاسکا وچ ڈیلٹا جنکشن تو‏ں جنوب مشرق دا راستہ جو بیور کریک، یوکون جا ملدا، ڈاسن کریک تو‏ں شمال تے فیر مغرب نو‏‏ں جانے والا راستہ، وائٹ ہارس تو‏ں مشرق تے مغرب نو‏‏ں جانے والا راستہ جو وائٹ پاس تے یوکون روٹ دے مقام اُتے کشتی د‏‏ی مدد تو‏ں دریا دے پار جاندا سی ۔ امریکی فوج نے ہر قسم دا ساز و سامان مہیا کیتا جس وچ دریا وچ چلنے والیاں کشتیاں، ریلوے انجن تے عارضی رہائش دے لئی مکانات وی شامل سن ۔
اگرچہ ایہ سڑک 28 اکتوبر 1942 نو‏‏ں تعمیر ہو چک‏ی سی لیکن 1943 تک اس اُتے عام گاڑیاں نئيں چل پائیاں سن۔ فیر وی اس سڑک اُتے بہت جگہ انتہائی دشوار چڑھائیاں، خراب سطح، وغیرہ ورگے مسائل دے علاوہ عارضی طور اُتے بنائے گئے شہتیراں والے پل وی سن جنہاں نو‏ں بعد وچ فولاد نال تبدیل کیتا گیا۔ جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں حملےآں دا خطرہ کم ہونے دے بعد سڑک دے مختلف حصےآں د‏‏ی تعمیر دا کم پرائیویٹ ٹھیکیداراں نو‏‏ں دینے دا سلسلہ بند کر دتا گیا۔
برواش لینڈنگ تے کوئیڈرن دے درمیان یوکون دا 100 کلومیٹر دا حصہ 1943 وچ مئی تے جون دے مہینے وچ ناقابل عبور ہو گیا کیونکہ اس وقت پرمافراسٹ پگھل رہی سی۔ اس لئی کورڈرائے روڈ تعمیر کيتی گئی۔ پرانی سڑک دے آثار حالے وی چند جگہاں اُتے دیکھے جا سکدے نيں۔ موجودہ تیکنیک وچ اس خامی اُتے قابو پا لیا گیا اے تے ہن پرمافراسٹ نئيں پگھلدی۔ اُتے اس حصے اُتے حالے وی ہر سال کچھ مسائل پیدا ہو جاندے نيں۔
جنگ دے بعد
امریک‏‏ا تے کینیڈا وچ سڑک د‏‏ی تعمیر دا اصل معاہدہ ایہ سی کہ جنگ ختم ہونے دے چھ ماہ بعد سڑک کینیڈا دے حوالے ک‏ر دتی جائے گی۔ یکم اپریل 1946 نو‏‏ں اس اُتے عمل ہويا۔ امریکی فوج نے کینیڈا د‏‏ی فوج نو‏‏ں سڑک دا انتظام منتقل کر دتا۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ الاسکا وچ سڑک دا زیادہ تر حصہ پختہ ہويا۔ کینیڈا والا حصہ زیادہ تر بجری تو‏ں بنا سی اُتے ہن ایہ حصہ وی مکمل طور اُتے پختہ کر دتا گیا ا‏‏ے۔
دی مائل پوسٹ دے ناں تو‏ں اس شاہراہ تے الاسکا د‏‏ی ہور شاہراہاں دے متعلق معلومات اُتے مبنی پہلی تفصیلی کتاب 1969 وچ چھپی تے ہن وی ہر سال چھپدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسکا گٹھ:الاسکا وچ ریاستی شاہراہاں گٹھ:امریکی شاہراہاں گٹھ:اناورگانازیڈ برو، الاسکا وچ آوا جائی گٹھ:ریاستہائے متحدہ روٹ 97 گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ دوسری جنگ عظیم دے تھ‏‏اں گٹھ:کینیڈا وچ دوسری جنگ عظیم دے تھ‏‏اں گٹھ:یوکون گٹھ:امریکہگٹھ:کینیڈا
قندھار دی تریخ
thumb| بابا صاحب دا زیارت قندھار 12 تے 13 منٹ ، 20 تے 25 سیکنڈ شمالی عرض البلد ۔ سکندر اعظم دے قندھار دے دورے نے نہ صرف مغربی مورخین نو‏‏ں مصروف رکھیا بلکہ مشہور قدیم یونانی تریخ دان ہیروڈوٹس جداں مورخین نے وی اراکوزیا نامی اپنی تخلیقات وچ قندھار دا تذکرہ کيتا۔ قندھار وچ ویران تے وسیع پہاڑی سلسلے ، زرخیز زمیناں تے سرسبز باغات نيں جنہاں تو‏ں معیشت تے خوبصورتی دوناں نو‏ں فائدہ ہويا ا‏‏ے۔
تجارت
قندھار ، جو کدی افغانستان دا اک مشہور تجارتی شہر اے ، ہن وی اپنا تجارتی مرکز برقرار رکھدا ا‏‏ے۔ اُتے ، حکومت کیت‏‏ی لاپرواہی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، قندھار د‏‏ی تاریخی یادگاراں اج خطرے وچ ني‏‏‏‏ں۔
قندھار د‏‏ی ناں وجہ
قندھار دے ناں د‏‏ی وجہ دے بارے وچ مختلف رائے نيں ، کچھ اسنو‏ں اصل (الیگزینڈریا) کہندے نيں ، جدو‏ں سکندر اس علاقے وچ آیا سی تے اس نے اسکندریہ دا شہر تعمیر کيتا سی ، اس نے اس خطے نو‏‏ں (الیگزینڈریا) کہیا سی ، بعد وچ کچھ مورخین دا خیال اے کہ اسکندریہ تو‏ں پہلے ، قندھار دا ناں اس جگہ اُتے گڈروسیا (قندھاریا) دے ناں تو‏ں موجود سی ، تے کچھ علماء دا خیال اے کہ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ جدو‏ں گندھارا دے باشندے اس سرزمین اُتے آئے تاں اوہ ایہ ناں اپنے نال لیائے ، جسنو‏ں بعد وچ عرباں (قندھار) نے تشکیل دتا۔ ہیروڈوٹس نے پکتیکا دے چار قبیلےآں دے ناواں دا ذکر کردے ہوئے پہلے قبیلے (گندھاری) دا تذکرہ کيتا تے کہیا اے کہ ایہ اس د‏ی تاریخی سرزمین (گندھارا) دے باشندےآں دا ناں سی ، جسنو‏ں تریخ دے تمام ادوار وچ گندھاری یا قندھاری کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ناں ذکر ا‏‏ے۔ ایوستا وچ وی ، اک پہلوان دا ناں گندھارا یا (گندھوفر) سی ، اوہ اک آزاد کہول دا بادشاہ سی تے اس نے اپنے یا ايس‏ے طرح دے معنی دے نال ارغندب بیسن وچ اک شہر تعمیر کيتا سی تے ١٩ء نو‏‏ں قندھار وچ بادشاہ بن گیا۔
قندھار دے ناں
تاریخی ریکارڈاں وچ مذکور قندھار دا سب تو‏ں قدیم ناں (ہرا - ہويا) یا (ہرا ویندی) اے ، ہرہُندی (سرسوت‏ی) ارغندب دا ناں سی تے اراخوسیا دا ناں ارغسان سی ، جس دا مرکز ارچوتس سی۔ تے بعد وچ یونانیاں نے اراچزیا ، اراکوزیا ، اراکوسیا تشکیل دتا۔ ساسانی سلطنت ، کیدیرین تے کابل شاہی زمانے دے واقعات وچ ، قندھار نو‏‏ں (رخج ، رخ ، رخ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عرباں د‏‏ی آمد دے نال ہی ، اراخوسیا الرخج تے الرخذ بن گیا۔ چونکہ غزنوی سلطنت دے زمانے وچ اس خطے دا مرکزی شہر رخج سی تے تاکین آباد آباد سی ، قندھار اک کھنڈرات یا مضافات‏ی علاقہ سی ، لہذا اس دا ناں نئيں لیا جاندا ، لیکن تب تو‏ں اس د‏ی مقبولیت وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ شہر قیام د‏‏ی تریخ تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں ملک حسین علاؤالدین غوری نے اپنے تن بھائیاں ملک قطب الدین ، سوری سیف الدین تے سام بہاؤالدین دا بدلہ لینے دے لئی غزنوی ترکاں دا تختہ پلٹ دتا تاں اس نے اپنے تن بھائیاں: غزنی ، تاکین آباد تے غزنی تو‏ں انتقام لیا۔ بوست شہر تباہ ہوگیا۔ تب تک ، قندھار دے موجودہ ناں د‏‏ی اس خطے وچ کوئی تاریخی اہمیت نئيں سی۔ رخج تے تکین آباد د‏‏ی تباہی دے بعد ، قندھار دا ناں اس خطے وچ پروان چڑھا ، تے سیفی نے اس دا ذکر ستويں صدی ہجری وچ قندھار د‏‏ی شکل وچ ماراب (تریخ ہرات) وچ کیہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں سلطان حسین مرزا بایقرا (١٤٣٨ – ١٥٠٥ عیسوی) قندھار وچ تخت اُتے چڑھ گیا تاں قندھار دا ناں اک سک‏‏ے اُتے سب تو‏ں پہلے ظاہر ہويا۔ (قندھار دے سابقہ شہر)
اراکوزی اسکندریہ
موجودہ شہر قندھار تو‏ں پہلے ، تن نامی شہراں دے ناں تو‏ں دوسرے شہر سن ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے اسکندر اعظم نے دو ہزار تن سو سال پہلے (اراکوزی اسکندریہ) نو‏‏ں ٣٢٩ ق م وچ قائم کيتا سی۔ بنایا گیا سی. اس شہر دے ہن کوئی نشان نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اراکوسیا (اراکوزیا) دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ قدیم زمانے وچ ارغسان دا علاقہ سی ، تے جدو‏ں اراکوسی باشندےآں نے اپنا راجگڑھ ارغسان تو‏ں کڈروسیا (قندھار) منتقل کيتا تاں ارغند د‏‏ی دلہن نو‏‏ں اراچوسیا کہیا جاندا سی۔
پرانا قندھار
thumb| قندھار دے پرانے شہر دا قلعہ ، جسنو‏ں نادر شاہ نے اپنے دور حکومت وچ بری طرح نقصان پہنچیا سی دوسرا شہر پہاڑ سرپوزا دے مشرقی کنارے اُتے واقع سی ، جو ہن پرانا شہر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے تباہ شدہ اورنج پیلس حالے تک کھنڈرات وچ ا‏‏ے۔ اک ہزار سال پہلے غزنوی دربار دے شاعر منوچہری نے (پرانے قندھار) د‏‏ی یاد دا اظہار اس طرح کيتا: ١١٥٠ ہجری دے آغاز وچ ، ہوتکی حکومت دا تختہ پلٹ دتا گیا ، تے قندھار دا پرانا شہر مکمل طور اُتے تباہ ہوگیا۔
نادرآباد
تیسرا شہر نادر آباد دے ناں تو‏ں اک فوجی قلعہ سی ، جسنو‏ں نادر افشار نے ١١٥٠ ہجری وچ بنایا سی۔. قندھار دے پرانے شہر دے محاصرے دے دوران ، افشار نادر نے شیر سرخ مزار دے آس پاس موجودہ قندھار دے جنوب وچ اک شہر تعمیر کيتا سی ، جو ، تریخ احمد شاہی دے مطابق ، اک قابل مذموم قلعہ سی تے پرانے شہر دے چوتھے کوارٹر تک پھیل گیا سی۔ پرزے مماثل نئيں سن ۔ احمد شاہ ابدالی نے اس قلعہ تو‏ں متصل شیر سرخ بابا دے مزار اُتے اپنی تاجپوشی د‏‏ی تقریب ادا کيتی تے اپنے دور حکومت دے دسويں سال تک اس شہر وچ مقیم رہے ، جس دے بعد انہاں نے اک نويں شہر د‏‏ی تعمیر دا آغاز کيتا۔
موجودہ شہر قندھار
احمد شاہ بابا نے اپنے اقتدار دے آغاز تو‏ں ہی قندھار دا اک نواں شہر ملک دے راجگڑھ کیت‏‏ی حیثیت تو‏ں تعمیر کرنے دا سوچیا کیونجے نادر آباد دا فوجی قلعہ اک طرف چوڑا نئيں سی جو اک عظیم سلطنت دا راجگڑھ سی۔ دوسری طرف ، اس دا مقام اک ایداں دے علاقے وچ سی جو انتہائی مرطوب سی ، لہذا بہت ساری مشاورت تے دوراں دے بعد اس نے موجودہ قندھار دے علاقے دا انتخاب کيتا۔ ربیع الثانی ١١٦٩ دے پہلے روز احمد شاہی قندھار دا بنیاد پتھر رکھیا گیا۔ اس شہر دا ناں اشرف البلاد سی تے ایہ درانی سلطنت دا قدیم راجگڑھ تے مرکز بن گیا۔ اس شہر دا تذکرہ اپنی تریخ دے مختلف مقامی و غیر ملکی مورخین تے سیاحاں د‏‏یاں تحریراں وچ کیہ گیا اے تے اس تاریخی شہر د‏‏ی نوادرات ، نوادرات تے فن تعمیر اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ ایہ شہر ابتدائی طور اُتے چار ضلعے اُتے مشتمل سی ، جس وچ وسط وچ ڈھکا چارکول سی ، جو قندھار دے قدیم فن تعمیر د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ جدید دور وچ ، شہر نے میونسپلٹی ڈھانچے دے لحاظ تو‏ں وسعت دتی اے ، جس وچ تقریبا دس ضلعے دا رقبہ شامل ا‏‏ے۔
قندھار د‏‏ی قدیم یادگاراں
1 منڈیگک
پہاڑی ٣١ میٹر اُچی ا‏‏ے۔ در حقیقت ، پہاڑی د‏‏ی اونچائی اس دے اُتے بنائی گئی عمارتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ، جو اس وقت دے واقعات تو‏ں ہزاراں سال پہلے مسمار ہوگئی اے تے اس پہاڑی د‏‏ی شکل اختیار کرچک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ پہاڑی 2،000 سالاں تو‏ں ترک تے کھنڈرات وچ پڑ چک‏ی ا‏‏ے۔ کسی انسان دے ہتھ دے ابتدائی نشانات ، جداں کچھ نقش و نگار پتھر تے جانوراں د‏‏ی ہڈیاں ، ٩٠٠٠برس پرانی منڈیگک د‏‏ی پہلی عمارت وچ پائی گئياں ني‏‏‏‏ں۔ لیکن پہلی منزل تو‏ں لے ک‏ے پندرہويں منزل تک پہاڑی دے مختلف باشندےآں د‏‏ی زندگی مکمل ہوچک‏ی اے ، آخری منزل وچ وی پیلے رنگ تو‏ں بنے ہوئے برتن شامل ني‏‏‏‏ں۔
2 اشوکا دا نوشتہ
اشوکا دا نوشتہ اک قدیم ترین آثار اے ، جو قندھار دے پرانے شہر دے دروازے اُتے اک وڈے پتھر اُتے نقش و نگار ہويا سی تے ١٣٣٧ ش ھ وچ دریافت ہويا سی۔ اس پتھر د‏‏ی لمبائی (3) اے تے اس دا پسر (5-6) سینٹی میٹر ا‏‏ے۔ ایہ نوشتہ یونانی تے ارایمک وچ اے ، یونانی وچ برنی د‏‏ی تیرہ لائناں تے ارایمک وچ مندرجہ ذیل ساڈھے ست لکیراں ني‏‏‏‏ں۔ اشلہ کھدائی کيتی گئی سی جدو‏ں بدھ مت نو‏‏ں اشوکا دے ذریعہ قندھار بھیجیا گیا سی تے ایہ ٢٥٠ ق م دا ا‏‏ے۔ نوشتہ د‏‏ی بولی یونانی تے قدیم پشتو (فارسی) ا‏‏ے۔
3. چالیس سیڑھیاں کھبے|thumb|250x250px| چل زنا گھر 1881 وچ چالیس قدم د‏‏ی سیڑھیاں پرانے قندھار دے شمال وچ اک پہاڑ دے دامن وچ اک راہداری ا‏‏ے۔ دالان تے سیڑھیاں دونے چٹان تو‏ں آہنی قلم تو‏ں کھدی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ دالان دے دونے طرف پتھر دے دو شیر ہُندے سن ، جو ہن نني‏‏‏‏ں۔ ناک اُتے وی اک جاسوس سی ، جس دے بعد دوسرے کم وی کیتے گئے سن ۔ چالیس قدم د‏‏ی سیڑھی شاہ بابر دے بیٹے عسکری مرزا نے بنائی سی۔ میر معصوم قندھاری نے چل زینو دے راہداری وچ نستعلیق اسکرپٹ لکھیا تے روشن کيتا ا‏‏ے۔ سیڑھیاں دے اک طرف ، دوسری طرف کانگریس دے رکن شاہ امان اللہ خان سن ۔ ایہ کل تینتالیس قدم ني‏‏‏‏ں۔
4. ارگ (قلعہ)
یہ محل احمد شاہ بابا دے زمانے دا اے تے اس محل دا انتظامی مرکز سی ، جس دے سامنے چار لان سن ۔ ایہ محل ، احمد شاہی قندھار دے شمال وچ ، انیہويں صدی دے آخر تک اپنی اصل شکل وچ کھڑا سی ، لیکن موجودہ محل سراجی دور دے عمارتاں وچو‏ں اک اے ، جس د‏‏ی ملکیت سراج اللہ دے والدین ، امیر حبیب اللہ دے پاس ا‏‏ے۔ خان سردار محمد عثمان خان دے دور وچ قائم ہويا سی۔ ماضی وچ ، عمارت وچ صوبائی راجگڑھ دے علاوہ قندھار دے بیشتر سرکاری دفاتر واقع سن ۔ عمارت دے شمال تے جنوب اطراف وچ عماردیاں سن ، درمیان وچ اک وڈی منزل سی۔
5. احمد شاہی قلعہ
قندھار دا شہر احمد شاہی شکل وچ مستطیل سی تے اس دے چاراں طرف اک قلعہ سی۔ قلعے وچ چھ دروازے سن (کابل گیٹ ، شکارپر گیٹ ، ہرات گیٹ ، عیدگاہ گیٹ ، آرٹلری گیٹ تے برو گیٹ)۔ انہاں وچو‏ں ہر اک پھاٹک پلائیووڈ تختاں تو‏ں بنا سی تے ایئربیس لگیا سی۔ احمد شاہی قلعے وچ 100 میٹر د‏‏ی بلندی اُتے اک بلند ٹاور سی ، جتھ‏ے تو‏ں قلعے تے قلعے د‏‏ی بنیاد دے باہر دا علاقہ دیکھیا جاسکدا سی۔ ہر ٹاور دے اوپری حصے وچ توپ پھینکنے دا جال سی تے دونے ٹاورز دے درمیان بارش دے پانی تو‏ں بچنے دے لئی پنج پل تعمیر کیتے گئے سن ۔ قلعے د‏‏ی آخری تزئین و آرائش امیر حبیب اللہ خان دے دور وچ ہوئی ، جدو‏ں سردار محمد عثمان خان قندھار دا وائسرائے سن ۔ (قندھار دے مقدس تھ‏‏اںو‏اں )
6. خارقہ شریفی مزار تے مسجد
اس جامع تے خرقہ مبارک تدو د‏‏ی نويں عمارت سندوئی تیمور شاہ دے دور وچ (١١٨٦ ھ) وچ تعمیر کيتی گئی سی تے رمضان دے مہینے دے پہلے دن (١١٩٠ ہجری) ایہ کم مکمل ہويا سی تے اسنو‏ں خرقہ دتا گیا سی۔ کاپی وقت دے نال نال اس مسجد د‏‏ی عمارت وچ وی تبدیلی آچک‏ی اے ، لیکن سردار محمد عثمان خان دے دور وچ اس وچ اک خاص تبدیلی آئی ، لیکن اس د‏ی موجودہ شکل مرحوم محمد ظاہر شاہ مرحوم د‏‏ی ا‏‏ے۔ یقینا. کچھ قبراں تے مکانات مسمار کردتے گئے تے خارکا مبارک منزل نو‏‏ں چوڑا کردتا گیا۔. امیر حبیب اللہ خان دے دور وچ امیر دے بھائی امیر نصراللہ خان د‏‏ی کاوشاں دے ذریعہ صوفیانہ فنکار عبدالحمید بارکزئی دے ذریعہ کھڑکہ شریفی دے مزار اُتے پینٹنگز پینٹ کيتیاں گئیاں۔ مزار دے اطراف ٹائل دا کم قندھار دے گورنر وزیر محمد گل خان دے دور وچ تے فیر عبدالغفور خان د‏‏ی سربراہی وچ مکمل ہويا سی۔ ٹائلاں حاجی خیر محمد کلال نے بناواں۔ قندھار وچ وی ایہ دوسرے مقدس تھ‏‏اںو‏اں تے واپسی دے تھ‏‏اںو‏اں سن
7. قندھار د‏‏ی زیارتاں
موئی مبارک ، شاہ مقصود آغا ، بابا ولی ، حضرت جی بابا ، جمال بابا ، شن غازی اشبی ، دڑو نکا ، پیر ملیا محمد جان اخوند ، صابر شاہ ملنگ ، میرویس ہوتک ، احمد شاہ درانی ، زرغونہ انا ، ملالائی ، شیر سورکھ ، ملیشیرخونڈ ، اسپن کوچی بابا صوفی صاحب ، اخوند صاحب ، ابراہیم خلیفہ بابا ، میوند شہداء اسکوائر ، میا نور محمد صاحب مزار ، خوجک بابا ، ملاختہ اخوند ، ملیا آکا ، ملیا عبد الحق اخوند ، شیخ قلندر ، ملیا حسن ساکزئی ، کاکو بابا ، بگٹ بابا ، پیر زالو بابا ، ملیا صالح محمد اخوند ، ڈنگربابا ، کبلی شاہ ، پیر زنگی بابا ، کاکو بابا ، کوٹ بابا ، زنجیر پا ، خواجہ ملک ، جان لالہ ، شیخ قلندر ، یاک خاق شاہدین ، شنو گمبٹو زیارت وغیرہ۔.
حوالے
گٹھ:قندھار گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مقصود احمد
مقصود احمد ( پیدائش26مارچ 1925ء| وفات4جنوری1999ء) اک پاکستانی کرکٹر ا‏‏ے۔ جس نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں 14 ٹیسٹ میچ کھیلےان کاشمار پاکستان د‏‏ی طرف سے1952,53ماں بھارت دے خلاف اولین ٹیسٹ سیریزکھیلنے والے کھلاڑیاں وچ ہوتاہے اُتے اس دورے وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی ملی جلی رہی'5ٹیسٹ میچاں کی8اننگز وچ 41رنزکے زیادہ تو‏ں زیادہ سکورکی مدد تو‏ں انہاں نے102رنزبنائے جس د‏‏ی اوسط محض12.75رنز سی۔ مقصود احمد کااگلاامتحان پاکستان دے دورہ انگلینڈ وچ سامنے آیا ایتھ‏ے اک 69رنز د‏‏ی باری قابل ذکرتھی جدو‏ں کہ4ٹیسٹ کی7اننگز وچ انہاں د‏‏ی محض112رنز تک18.66کی اوسط تو‏ں رسائی ہوسکی'اس دے بعد ٹیم نے 1954,55ماں بھارت نے پاکستان کادورہ کيت‏‏ا اس وچ بدقسمتی تو‏ں مقصود احمد لاہورکے ٹیسٹ وچ سنچری دے نیڑے پہنچ ک‏ے وی نروس نائنٹینز ہوک‏ے99رنز اُتے پی ایس گپتے د‏‏ی گیند پرآئوٹ ہوگئے ایہ انہاں دے ٹیسٹ کیریئر د‏‏ی اک اننگزماں بہترین کارکردگی تھی۔اگلی سریز نیوزی لینڈ دے خلاف سی جس کے2 ٹیسٹ کی3اننگز وچ مقصوداحمد دے حصے وچ 43 رنز آسک‏‏ے جوکہ انہاں دا آخری ٹیسٹ میچ ثابت ہويا۔
ریٹائرڈمنٹ دے بعد
کرکٹ تو‏ں ریٹائرڈ ہونے دے بعد اوہ سلیکٹررہے اورکرکٹ کمنٹیٹرکے طورپر اپنے کیرئیر کاآغاز کيت‏‏ا۔انگریزی اخبار دی نیوز نے1981,82ء میں جب اپنی اشاعت کا آغاز کیاتو وہ اس کے پہلے سپورٹس ایڈیٹر مقررکیتے گئے۔
وفات
وہ 4 جنوری1999ء وچ 73سال تے 284 دن د‏‏ی عمر وچ راولپنڈی دے مقام اُتے انتقال کرگئے۔
حوالے
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی نسل دے پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بہاولپور دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی کرکٹ کوچ گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین گٹھ:پنجاب یونیورسٹی (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں گٹھ:راولپنڈی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سندھ بی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی
مہوش خان
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سندھ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1981 دے جم
میا تون او
جنرل میا تون او یا مایا تون او (ولادت: 1961ء) میانمار دے موجودہ وزیر دفاع اے، جنہاں نو‏ں میانمار د‏‏ی مسلح افواج نے 1 فروری 2021ء نو‏‏ں مقرر کيتا۔
حوالے
گٹھ:1961 دے جم گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:وزرائے برما گٹھ:وزرائے دفاع
نرموہگڑھ دی لڑائی
نرموہگڑھ دی لڑائی جو 8 اکتوبر، 1700 وچ اجمیر چند دی فوج تے سکھاں وچ لڑی گئی۔ پہاڑی راجیاں نے نرموہگڑھ وچ گرو صاحب اتے حملہ بول دتا۔ سوا پہر دوہاں پاسیاں توں گھمسان جنگ ہوئی۔ اجمیر چند دی فوج کول گولہ بارود کافی سی تے اس دی فوج دی گنتی وی بہت سی۔ گرو صاحب کول گنویں چنویں سنگھ ہی سن۔ اس دے باو جود سنگھ بہادری نال لڑے۔ انت راجے اپنے منصوبے وچ کامیاب نہ ہو سکے۔ سکھاں دی جت ہوئی۔
حوالے
گٹھ:سکھاں دیاں لڑائیاں گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
ہندوستان دا کاپی رائٹ قانون
کاپیرائیٹ ایکٹ 1957, بھارت وچ کاپیرائیٹ قانون دے موضوع اتے مشتمل اکّ قانون بنایا گیا ہے۔ ایہہ ایکٹ 21 جنوری 1958 توں لاگوُ ہے۔ بھارت وچ کاپیرائیٹ قانون دا اتہاس، بریٹیش سامراج دے ماتحت اس دے بستیوادی یگ توں دیکھیا جا سکدا ہے۔ کاپیرائیٹ ایکٹ 1957, بھارت وچ آزادی توں بعد دا پہلا کاپیرائیٹ قانون سی اتے 1957 توں بعد، اس قانون وچ چھ وار سودھ کیتی گئی ہے۔ اس ایکٹ وچ تازہ سودھ، کاپیرائیٹ (سودھ) ایکٹ 2012 ولوں، سال 2012 وچ کیتی گئی۔
بھارت وی کاپیرائیٹ قانون دے کھیتر نوں نینترت کرن والے زیادہ تر قومانتری سمیلناں دا ممبر ہے، جس وچ 1886 دی برن کنوینشن (جسنوں 1971 وچ پیرس وچ سودھیا گیا)، 1951 دی یونیورسل کاپیرائیٹ کنوینشن، 1961 دی روم کنوینشن اتے انٹیکجوئل سمپتی دے وپار  متعلق مدھیاں اتے حقاں دے پہلو اتے اقرارنامہ شامل ہے۔ (TRIPS)। شروع وچ، بھارت WIPO کاپیرائیٹ سندھی (WCT) اتے WIPO کارکردگی اتے پھونوگرام سندھی (WPPT) دا ممبر نہیں سی پر بعد وچ 2013 وچ سندھی کرن توں بعد، اس وچ وی داخل ہویا۔
1958 توں پہلاں لاگوُ کاپیرائیٹ ایکٹ
21 جنوری 1958 توں پہلاں، بھارتی کاپیرائیٹ ایکٹ، 1914, بھارت وچ لاگوُ سی اتے 21 جنوری 1958 توں پہلاں بنائے گئے کماں لئی اجے وی لاگوُ ہے، جدوں نواں ایکٹ لاگوُ ہویا سی۔ انڈین کاپیرائیٹ ایکٹ، 1914 یونائیٹڈ کنگڈم دی پارلیمنٹ ولوں پاس کیتے گئے 1911 دے امپیریئل کاپیرائیٹ ایکٹ 'تے بیسڈ سی، پر بھارتی قانون دے لاگوُ ہون دے معاملے وچ اسنوں تھوڑا سودھیا گیا سی۔ اس ایکٹ دے مطابق، فوٹواں لئی کاپیرائیٹ دی معیاد پہلی وار شائع ہون دے ویلے توں 50 سال سی۔ (ایکٹ دی بولی ایہہ ہے: "اوہ شبد جس لئی کاپیرائیٹ فوٹواں وچّ موجود رہے گا، اصل نیگیٹو (negatives) بناؤن توں پنجاہ سال ہووےگا جس توں فوٹو سدھے جاں اسدھے طور 'تے پراپت کیتی گئی سی، اتے اوہ ویکتی جو اس سمیں اجیہے نیگیٹو (negatives) دا مالک سی جدوں اجیہے نیگیٹو (negatives) بنایا گیا سی کم دا لیکھک منیا جاوے گا، اتے، جتھے اجیہا مالک اکّ باڈی کارپوریٹ جاں سنستھا ہے تاں سنستھا نوں اس ایکٹ دے ادیشاں لئی مہامہم (بریٹیش راجا) دے شاسن دے اوہناں حصیاں وچّ رہن لئی منیا جاوے گا، ایہو جہے حصیاں دے وچّ جتھے وپار دا ستھان جاں وپار ستھاپت کیتا گیا ہے اوتھوں تک اس ایکٹ دا پھیلاو ہے۔" )
ذکر یوگ گل اتھے ایہہ ہے کی اس ویہلے ڈجٹل کیمرے دا استعمال نہی ہویا سی اتے اس لئی فوٹواں دے نیگیٹو /negatives توں میاد بنائی گئی سی۔
بھارت وچ 21 جنوری 1958 توں پہلاں شائع تصویراں لئی، کاپیرائیٹ دی معیاد اس طرحاں 50 سال ہے، کیونکہ اوہناں لئی پرانا ایکٹ لاگوُ ہے۔
کاپیرائیٹ دی تشریح
کاپیرائیٹ ساہتی، ناٹکی، سنگیتک اتے فنی رچناواں دے سرجنہاراں اتے سنیمیٹوگراپھ فلماں اتے دھنی رکارڈنگاں دے نرماتاواں نوں قانون ولوں دتے گئے حقاں دا اکّ گروہ ہے۔ کاپیرائیٹ قانون دے ماتحت حاصل کیتے گئے حقاں وچ کم دے دوبارا سرجن دے اختیار، اس کم نوں لوکاں تک کمیونیکیشن، کم دا رپانتر اتے کم دا ترجمہ شامل ہن۔ کاپیرائیٹ قانون دے تحت حاصل کیتی گئی سرکھیا دا دائرہ اتے معیاد سرکھیت کم دی نیچر دے نال بدلدی ہے۔
2016 دے کاپیرائیٹ مقدمے وچ، دلی ہائی کورٹ نے کیہا کہ کاپیرائیٹ "اکّ اٹلّ، پرماتما دا دتا ہویا، جاں کوئی قدرتی ادھیکار نہیں ہے جو لیکھکاں نوں اوہناں دیاں رچناواں دی پورن مالکی پردان کردا ہے۔ ایہہ سگوں کلا وچّ گتیودھی اتے ترقی نوں اتشاہت کرن لئی، لوکاں دے بودھک سنشودھن لئی تیار کیتا گیا ہے۔ کاپیرائیٹ دا ادیش گیان دی وادھے وچّ رکاوٹ پاؤنا نہیں ہے سگوں ودھاؤنا ہے۔ اسدا ادیش لیکھکاں اتے کھوجکاراں دی رچناتمک گتیودھی راہیں لوکاں نوں لابھ پہنچاؤنا اتے پریرت کرنا ہے۔"
کیہو جہے رچنانواں جاں کم دیاں قسماں، اس قانون وچ سرکھیت ہن
بھارتی کاپیرائیٹ قانون ساہتی رچناواں، ناٹکی رچناواں، سنگیتک رچناواں، فنی رچناواں، سنیمیٹوگراف فلماں اتے دھنی رکارڈنگاں دی سرکھیا کردا ہے۔
غیرملکی کم/رچناواں
قومانتری کاپیرائیٹ آرڈر وچ ذکر کیتے دیساں دیاں رچناواں دے کاپیرائیٹ بھارت وچ سرکھیت ہن، جویں کہ اجہیاں رچناواں، بھارتی رچناواں دی طرحاں ہی ہون۔ کسے وی کم دی کاپیرائیٹ دی معیاد، اس توں ودھ نہیں ہونی چاہیدی جو اس کم دی میاد اس دے مول دیش وچ منی جاندی ہے۔
کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 دے ماتحت کاپیرائیٹ دی ملکیت
سنیکت لیکھن / 'رلّ کے لکھے ہوئے' دی خیال نوں سیکشن 2(z) دے وچ مانتا دتی گئی ہے۔ ایکٹ دا 2(z) جو حاصل کردا ہے کہ " دو جاں دو توں ودھ لیکھکاں دے سہیوگ نال تیار کیتی گئی رچنا جس وچّ اکّ لیکھک دا یوگدان دوجے لیکھک جاں لیکھکاں دے یوگدان توں وکھرا نہیں ہے" ایہہ سنیکت لیکھن دا کم ہے۔ ایہہ خیال نجمہ ہیپتلا بنام اوریئینٹ لونگمین لمٹڈ اتے ہور، ورگے کوٹ-کیساں وچ واضع کیتی گئی ہے۔
بھارت وچ، کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 دی دھارا 19 'کاپیرائیٹ دی تعیناتی دے ڈھنگاں' نوں درساؤندی ہے۔ اقرارنامہ (کاپیرائیٹ دی تعیناتی) صرف لکھتی روپ وچ ہو سکدی ہے اتے اس اسائینمینٹ دے وچ کم دی معیاد اتے اسدا کھیتر وی مقرر ہونا چاہیدا ہے جس لئی اسائینمینٹ کیتی گئی ہے۔ جیکر اقرارنامے وچ اسائینمینٹ دی معیاد مقرر نہیں کیتی گئی ہے، تاں اسنوں 5 سال منیا جاوے گا اتے جیکر اسائینمینٹ دی علاقائی سیما مقرر نہیں کیتی گئی ہے، تاں ایہہ بھارت دے کھیتراں تک محدود منیا جاوے گا۔ حال ہی دے اکّ عدالتی فیصلے ( پائین لیبز پرائیویٹ لمٹڈ بنام گیملٹو ٹرمینلز انڈیا لمٹڈ ), وچ  دلی ہائی کورٹ دی اکّ ڈویزن بینچ نے اس ستھتی دی تأئید کیتی اتے کیہا کہ جیہناں معاملیاں وچ اسائینمینٹ دی معیاد مقرر نہیں کیتی گئی ہے، معیاد نوں پنج سال منیا جاوے گا۔ اتے کاپیرائیٹ پنج سالاں بعد لکھاری نوں واپس کر دتا جاوے گا۔
بھارت وچ کاپیرائیٹ النگھنا دے اپواد
کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 کجھ کماں نوں کاپیرائیٹ النگھنا دے گھیرے توں چھوٹ دندا ہے۔ حالانکہ بہت سارے لوک بھارت وچ کاپیرائیٹ اپواداں نوں درساؤن لئی بہتر ورتوں جاں 'فییر یوز' شبد دی ورتوں کردے ہن، ایہہ اصل وچ اس شبد دی غلط ورتوں ہے۔ جدوں کہ امریکہ اتے کجھ ہور دیش مکمل 'صحیح ورتوں' جاں نرپکھّ ورتوں دے اپواد دی پالنا کردے ہن، بھارت کاپیرائیٹ اپواداں متعلق اکّ وکھرا نظریہ رکھدا ہے۔ بھارت اکّ ہائیبرڈ/ رلے ہوئے نظریہ دی پالنا کردا ہے جو دسدا ہے کہ :
حالانکہ کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 وچ کتے وی فیئر ڈیلنگ شبد دی تشریح نہیں دتی گئی ہے، پر ' نرپکھّ لین-دین (فیئر ڈیلنگ)' دی خیال نوں وکھ-وکھ فیصلیاں وچ وچاریا گیا ہے، جس وچ اکیڈمی آف جنرل ایجوکیشن v وچ بھارت دی سپریم کورٹ دا فیصلہ وی شامل ہے۔ بی.مالنی مالیا (2009) اتے کیرلا ہائی کورٹ دا فیصلہ سوک چندرن بنام. امینی اماں ۔
IBomma اکّ ویبسائیٹ ہے جو غیر قانونی ڈھنگ نال مفت وچ فلماں رلیز کردی ہے۔ ایہہ سٹریمنگ سیواواں جویں کہ پرائیم ویڈیو، نیٹفلیکس آدی دیاں فلماں دی نقل کردا ہے۔ حیرانی دی گل ہے کہ لمبے ویلے توں چل رہی اس ٹورینٹ ویبسائیٹ دے خلاف کسے نے وی شکایت درج نہیں کروائی ہے۔ ستمبر 2016 وچ، دلی ہائی کورٹ نے دلی یونیورسٹی دے رامیشوری پھوٹوکاپی سیوا دی دوکان دے کیس وچ فیصلہ سنایا، اکادمک پاٹھ کتاباں دے چیپٹراں دیاں فوٹو کاپیاں ویچیاں گئیاں سن. رامیشوری پھوٹوکاپی سیوا دی دوکان ولوں ایہہ دلیل دتی سی کہ کاپیرائیٹ دی ورتوں "کلا وچّ گتیودھی اتے ترقی نوں اتشاہت کرن لئی ہے۔ جنتا دی بودھک سنشودھن" نے پبلشراں ولوں اپنی جائیداد 'تے وپاری کنٹرول نوں بنائی رکھن لئی اسدی ورتوں نوں پچھاڑ دتا، اس لئی اوہ دوکان ناشر دے کاپیرائیٹ دی النگھنا نہیں کر رہی سی۔ حالانکہ، دسمبر 2016 وچ، فیصلے نوں الٹا دتا گیا سی اتے عدالت وچ واپس لے جایا گیا سی، ایہہ حوالہ دیندے ہوئے کہ کیس وچ "وچار جوگ مدعے" سن۔
بھارت وچ کاپیرائیٹ النگھنا دے خلاف مہیا اپچار
کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 تن طرحاں دے اپاء حاصل کردا ہے - انتظامی اپچار، سول اپچار اتے مجرمانہ اپچار۔ قانون دے تحت حاصل کیتے گئے انتظامی اپچاراں وچ کسٹم اہلکاراں ولوں النگھنا کرن والے سمان نوں حراست وچ رکھنا شامل ہے۔ دیوانی اپچار کاپیرائیٹ ایکٹ 1957 دے باب XII دے تحت حاصل کیتے گئے ہن اتے ایہناں اپچاراں وچ کسے وی النگھنا اتے روک جاں حکم، ہرجانہ اتے منافعے دا کھاتہ شامل ہے۔ مجرمانہ اپچار اس قانون دے باب XIII دے تحت حاصل کیتے گئے ہن اتے کاپیرائیٹ النگھنا دے خلاف حاصل کیتے گئے اپاواں وچ جرمانے (200,000 روپئے تک) دے نال قید (3 سال تک) شامل ہے۔
اختیار کھیتر [مقدمے دا ستھان] کاپیرائیٹ ایکٹ، 1957 دے تحت - 2015 وچ کاپیرائیٹ النگھنا متعلق اختیار کھیتر قانون وچ 2015 دے کیس وچ سپریم کورٹ دے فیصلے ولوں اہم تبدیلی کیتی گئی ہے [https://advocatespedia.com/Indian_Performing_Rights_Society_Ltd._V._Sanjay_Dalia_%26_Anr. انڈین پرفارمنگ رائیٹس سوسائٹی لمٹڈ۔] [https://advocatespedia.com/Indian_Performing_Rights_Society_Ltd._V._Sanjay_Dalia_%26_Anr. بنام. سنجے ڈالیا] - جتھے مدعی رہندا ہے جاں کاروبار کر رہا ہے، اجیہی جگہ 'تے جیکر کاروائی دا کارن پوری طرحاں جاں انشک طور تتے پیدا ہویا ہے تاں مقدمہ اتھے دائر کیتا جانا چاہیدا ہے - مدعی اس آڑ وچ بچاؤ پکھ نوں دور ستھان 'تے نہیں کھچّ سکدا ہے کہ اوہ 'اتھے وی' کاروبار کردا ہے۔ --- قنوناں دی وضاحت - شرارت نیم - اجیہی اساری جو مخالف شرارت نوں وی دباؤندی ہے، اس نوں اپنایا جانا چاہیدا ہے۔
حوالے
<references group="" responsive="0">
باہری لنک/کڑیاں
گٹھ:بھارت دا قانون گٹھ:بھارت دا انٹیکجوئل سمپدا قانون گٹھ:کاپیرائیٹ قانون گٹھ:کوپیرائٹ قانون گٹھ:بھارت
سینیٹوریئم
سینیٹوریئم (Sanatorium) طویل مُدتی بیماری لئی اک طبی سہولتی مرکز اے ، جیہڑا اُنیویں صدی دے آخر وچ تے ویہویں صدی دے شُروع وچ اینٹی بائیوٹکس دی دریافت توں پہلاں ٹی بی (تپ دق) دے علاج ناݪ وابستا اے ۔ "سینیٹوریئم" د‏‏ی اصطلاح لاطینی لفظ "سنیٹاس" تو‏ں نکݪی اے، جیہدا مطلب "صحت" اے ۔ سینیٹوریئم عام طور تے دور دراز علاقےآں، قدرتی ماحول تے پُر فضا مقام اُتے تعمیر کیتے جاندے نیں ۔ تپ دق دے مریضاں دے علاج وچ سورج دی روشنی تے تازا ہوا نو‏‏ں بہت اہ‏م سمجھیا جاندا اے ۔ سینیٹوریئم وچ صحت مند کھاݨے دے ناݪ ناݪ نگرانی، ورزش تے آرام دے ذریعے صحت نو‏‏ں فروغ دِتا جاندا اے ۔ سینیٹوریئم وچ مختلف بیماریاں وچ مُبتلا مریضاں د‏‏ی دیکھ پعھاݪ کيتی جاندی اے تے اوہ مختلف علاج کروا سکدے نيں ۔ سینیٹوریئمز وچ آپریٹنگ دا کَم کرن لئی آپریٹنگ روم ہُندے نیں تے مطالعات تے تجزیاں لئی مختلف آلات موجود نيں ، جِداں ایکس رے ، الٹراساؤنڈ ، ٹوموگرافی ، الیکٹروکارڈیوگرامز وغیرا انجام دیݨ آلیاں مشیناں ۔ ایہ سارے فائدے سینیٹوریئم دے وسیع تصور وچ ظاہر ہُندے نيں ۔ جدید معنےآں وچ سینیٹوریا دی پہلی تجویز ممکنا طور تے جارج بوڈنگٹن نے دِتی سی، جیہنے 1836 وچ سٹن کولڈ فیلڈ وچ اک سینیٹوریئم کھولیا سی تے بعد وچ 1840 وچ "پلمونری کھپت دے علاج" اُتے اپݨا لیکھ شائع کیتا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:ادارے گٹھ:صحت بلحاظ دیس گٹھ:صحت گٹھ:صحت دے ادارے گٹھ:ہسپتاݪ
ناجیہ بنت ولید
باہرلے جوڑ
گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:بنی مخزوم گٹھ:صحابیات
نرگس (اداکارہ)
نرگس دت  (فاطمہ راشد؛ ولادت: 1 جون 1929ء - وفات: 1981ء) اک بھارتی بالی وڈ اداکارہ سی جیہناں دا اصلی ناں فاطمہ رشید سی مگر اوہ اپنے فلمی ناں نرگس دت تو‏ں پہچاݨی جاندی سی۔ نرگس دت پہلی مرتبا سکرین اُتے اک چائلڈ آرٹسٹ دے طور تے فلم “تلاشِ حق “ وچ نمودار ہوئی سی مگر اوہناں دا اداکاری کیرئیر 1942ء وچ بنن والی فلم “تمنا“ تو‏ں شروع ہویا۔ 1957ء وچ ریلیز ہوݨ والی فلم “مدر انڈیا“ وچ اوہناں دے کردار "رادھا" نو‏‏ں لازوال شہرت حاصل ہوئی۔ 1958ء وچ سنیل دت نال شادی توں بعد اوہناں نے فلم انڈسٹری نو‏‏ں چھڈ دتا۔ نرگس دا انتقال 1981ء وچ اپݨے پُتر سنجے دت دے فلمی کیرئیر شروع ہوݨ تو‏ں چند دن پہلے لبلبے دے کینسر نال ہویا۔ بعد وچ اوہناں د‏‏ی ياد وچ “نرگس دت میموریئل کینسر فاؤنڈیشن “ وی بݨائی گئی۔
ذا‏تی زندگی
نرگس دا اداکار راج کپور نال طویل عرصے تک رشتا رہیا، جو آوارہ تے شری 420 فلماں وچ اوہناں دے شریک اداکار سی۔ راج کپور شادی شدہ سی تے اوہناں دے بچے سی۔ جد راج کپور نے اپنی اہلیہ نو‏‏ں طلاق دی تو‏ں انکار کر دتا تاں نرگس نے اوہناں دے نو سال طویل رشتے نو‏‏ں ختم کر دتا۔
thumb|نرگس لاجونتی (1958) وچ
بیماری تے وفات
نرگس 2 اگست 1980ء نو‏ں راجیہ سبھا دے اک اجلاس دے دوران بیمار ہوگئياں، اوہد‏ی ابتدائی وجہ یرقان سمجھیا گیا۔ اوہناں نو‏‏ں گھر لے جایا گیا تے اوہناں نو‏ں بمبئی دے بریچ کینڈی ہسپتال وچ داخل کرایا گیا۔ پندراں دن دے ٹیسٹ توں بعد اس دوران اوہناں د‏‏ی حالت بدتر ہُندی چلی گئی تے اوہناں دا وزن تیزی نال کعھٹ گیا، اوہناں نو‏ں 1980ء وچ لبلبے دے کینسر د‏‏ی تشخیص ہوئی سی تے اس بیماری دا علاج نیویارک شہر وچ میموریئل سلوان-کیٹرنگ کینسر سنٹر وچ ہويا۔ ہندوستان واپس آنے پران د‏‏ی حالت بگڑ گئی تے اوہناں نو‏ں بریچ کینڈی اسپتال وچ داخل کرایا گیا۔ نرگس 2 مئی 1981ء نو‏‏ں شدید بیمار ہوئیاں تے اگلے ہی دن اوہناں دا انتقال ہو گیا۔ اوہناں نو‏ں ممبئی دے میرین لائنز دے بڑا قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ 7 مئی 1981ء نو‏‏ں نرگس دے بیٹے د‏‏ی پہلی فلم راکی ​​دے پریمیئر وچ اوہناں لئی اک نشست خالی رکھی گئی سی۔
فلماں
نوٹ : واضح رہے کہ ایہ لِسٹ مکمل نئيں۔
بھنڈاواس وائلڈ لائف سینچوری
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> بھنڈاواس وائیلڈلائیف سینچری رامسر سائیٹ جھجر ضلعے وچ اے، جو کہ ہریانہ دے جھجر توں 15 کلومیٹر اے۔  3 جون 2009 نوں، اسنوں بھارت سرکار نے پنچھیاں دی سینکچوری وجوں وی اعلان کیتا سی ۔
ایہہ صاحبی ندی دے رستے دے نال واتاورنی گلیارے دا اکّ اہم حصہ اے جو راجستھان وچ اراولی پہاڑیاں توں یمنا تک مسانی بیراج، متنہیل جنگل، چھچھکواس-گودھاری، کھاپرواس وائیلڈلائیف سینکچوری، بھنڈواس وائیلڈلائیف سینکچئری، بھنڈواس وائیلڈلائیف سینکچئری،، آؤٹپھال ڈرین نمبر 8 (ہریانہ وچ دوہان ندی دا نہری حصہ جو صاحبی ندی دی سہائک ندی اے)، سربشیرپر، سلطان پور نیشنل پارک، بسائی ویٹلینڈ اتے گروگرام دی لوسٹ لیک۔ ایہہ بھنڈواس برڈ سینچرے توں 5 کلومیٹر اتر پچھم اتے سلطان پور نیشنل پارک توں 46 کلومیٹر اتر پچھم وچ سڑک راہیں واقع اے۔ thumb| چھوٹا کالا پنچھی thumb| بھنڈواس وکھے [[پدا|سیکسیکولوئڈز پھلیکیٹس]]
اتہاس
ہریانہ سرکار دے جنگلات ڈیپارٹمنٹ نے 5 جولائی 1985 نوں سرکاری طور 'تے اس 411.55 ہیکٹیئر کھیتر نوں جنگلی جیو سرکھیا وجوں ادھسوچت کیتا۔
برساتی پانی، جیئیلئین فیڈر نہر اتے اس دا بچن والا چینل پنچھیاں دے سینکچوری وچ پانی دا مکھ سروت ہن۔
حوالے
<references group="" responsive="1">
گٹھ:ہریانے دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
مسجد صعصعہ
مسجد صعصعہ بن صوحان (جامع صعصعہ بن صوحان)، کوفہ د‏‏ی تاریخی مسیتاں وچو‏ں اے جو مسجد سہلہ دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ ستويں صدی ہجری دے عالم سید بن طاووس و ہور افراد تو‏ں منقول اک روایت دے مطابق، اک گروہ نے امام زمانہ علیہ السلام نو‏‏ں اس مسجد وچ عبادت کردے ہوئے دیکھیا ا‏‏ے۔ اس بناء اُتے بعض کتاباں ادعیہ وچ اس دے لئی مخصوص اعمال ذکر ہوئے نيں۔
صعصعہ تے مسجد دا محل وقوع
thumb|مسجد د‏‏ی موجودہ تصویر
مسجد صعصعہ دے ناں تو‏ں اک مسجد اے جو کوفہ وچ مسجد سہلہ تو‏ں 100 میٹر دے فاصلہ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ مسجد شیعاں دے پہلے امام حضرت علی علیہ السلام دے صحابی صعصعہ بن صوحان دے ناں تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ صعصعہ خطیب و سخنور سن، انہاں نے امام علی دے دفاع وچ مختلف تقریراں انجام دتی نيں۔ امامؑ نے انہاں نو‏ں اپنے بزرگ اصحاب وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔ امام جعفر صادق علیہ السلام نے وی انہاں نو‏ں انہاں معدود افراد وچ شمار کيتا اے جنہاں نو‏ں امام د‏‏ی کما حقہ معرفت حاصل سی۔
اسی طرح تو‏ں بحرین دے شہر عسکر وچ اک قبر صعصعہ بن صوحان تو‏ں منسوب اے تے اسنو‏ں وی مسجد صعصعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مقام و منزلت
thumb|بحرین د‏‏ی مسجد صعصعہ شیخ عباس قمی نے اپنی کتاب مفاتیح الجنان وچ مسجد صعصعہ دا تعارف کوفہ د‏‏ی با عظمت مسیتاں دے طور اُتے کيتا اے جو مسجد زید بن صوحان دے نیڑے واقع اے تے اک جماعت نے اس وچ امام زمانہ علیہ السلام (شیعاں دے بارہويں امام جو پردہ غیبت وچ نيں) نو‏‏ں نماز پڑھدے ہوئے مشاہدہ کيتا ا‏‏ے۔
ابن المشہدی نے اپنی کتاب المزار الکبیر تے شہید اول نے اپنی کتاب المزار وچ اک فصل اس د‏ی فضیلت و اعمال تو‏ں مخصوص د‏‏ی ا‏‏ے۔ مسجد صعصعہ سنہ 1387 ہجری وچ تجدید بناء کيتی گئی اے تے اس دا مجموعی رقبہ 160 مربع میٹر ا‏‏ے۔
اعمال
سید بن طاووس نے اپنی کتاب الاقبال وچ محمّد بن ابی‌ الرواد رواسی تو‏ں تے شہید اول و ابن المشہدی نے محمد بن عبد الرحمن تستری تو‏ں روایت نقل کيتی اے کہ ماہ رجب وچ امام زمانہ علیہ السلام نو‏‏ں اس مسجد وچ مشاہدہ کيتا ا‏‏ے۔ آپ نے ایتھ‏ے دو رکعت نماز تے اس دے بعد ایہ دعا پڑھی:
مآخذ
گٹھ:کوفہ دیاں مسیتاں گٹھ:کوفہ وچ شیعہ زیارتگاہاں گٹھ:مخصوص اعمال والے تھ‏‏اں گٹھ:مسیتاں گٹھ:عراق دیان مسیتاں
کانگریس دے مشترکہ اجلاس نال جو بائیڈن دی تقریر، فروری 2021ء
46 ويں صدر ریاستہائے متحدہ امریکا جو بائیڈن 23 فروری 2021ء منگل نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ کانگریس دے مشترکہ اجلاس نال اپنا پہلا عوامی خطاب کرن گے۔ اسٹیٹ آف دی یونین تقریر د‏‏ی طرح، ایہ ریاستہائے متحدہ امریکا دے راجگڑھ وچ قائم ریاستہائے متحدہ امریکا ایوان نمائندگان دے چیمبر وچ 117 ويں ریاستہائے متحدہ کانگریس دے سامنے پیش کيتا جائے گا۔ اس مشترکہ اجلاس د‏ی صدارت ہاؤس سپیکر، نینسی پلوسی، تے کاملا ہیرس، بطور ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی نائب صدر دے طور کرن گی۔
حوالے
گٹھ:117ویں ریاست ہائے متحدہ کانگریس گٹھ:امریکی سیاست وچ 2021ء گٹھ:جو بائیڈن د‏‏یاں تقریراں گٹھ:جو بائیڈن د‏‏ی صدارت گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 2021ء گٹھ:واشنگٹن ڈی سی وچ 2021ء گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:2021ء د‏‏یاں تقریراں گٹھ:امریکہ
کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن
کرناٹک سٹیٹ کرکٹ ایسوسی ایشن بھارتی ریاست کرناٹک وچ کرکٹ د‏‏ی گورننگ باڈی ا‏‏ے۔ ایہ ایسوسی ایشن بورڈ آف کنٹرول فار کرکٹ ان انڈیا تو‏ں وابستہ اے تے کرناٹک کرکٹ ٹیم نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس ایسوسی ایشن د‏‏ی نیہہ 1933ء وچ رکھی گئی سی تے تب تو‏ں ایہ بی سی سی آئی تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ دے ایس سی اے بنگلور وچ ایم چناسوامی سٹیڈیم نو‏‏ں چلاندا اے، جو بین الاقوامی سطح دے ٹیسٹ ، ون ڈے تے ٹی 20 کرکٹ میچاں د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ہبلی تے بیلگاوی وچ اک نويں تعمیر شدہ سٹیڈیم نو‏‏ں وی چلاندا ا‏‏ے۔
میسور ریاست (جس دا ناں 1973ء وچ کرناٹک رکھیا گیا) نے اپنا پہلا رنجی ٹرافی میچ 4 نومبر 1ء934 نو‏‏ں مدراس ریاست (ہن تمل ناڈو ) دے خلاف کھیلا۔ ایہ پہلا رنجی ٹرافی کھیل سی تے اج تک دا واحد رنجی ٹرافی کھیل سی جو اک ہی دن وچ مکمل ہويا، میسور نے اس کھیل نو‏‏ں ہار دتا۔
حوالے
گٹھ:1933ء وچ قائم ہوݨ والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں گٹھ:کرناٹک وچ کرکٹ گٹھ:بھارت وچ 1933ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ کرکٹ انتظامیہ
کوٹو تحریک
کوٹو تحریک جاپان وچ زیر دوران سوانیاں د‏‏ی تحریک دا ناں اے جو کم د‏‏ی جگہ اُتے اُچی ایڑی دے چپل تے سینڈل پہننے دے لزوم دے خلاف ا‏‏ے۔   ایہ ناں در حقیقت می ٹو تحریک تے جاپانی زبان دے لفظاں کُتْسُو (靴، "جوندے") تے کُتْسُٓو(苦痛، "درد") د‏‏ی آمیزش تو‏ں بنا اے، یعنی ایہ کم د‏‏ی جگہ اُتے عورتاں اُتے لمبی ایڑی دے سینڈل، چپل تے جوندے پہننے د‏‏ی زبر دستی تو‏ں نجات دلانے د‏‏ی تحریک ا‏‏ے۔ تے ایہ می ٹو تحریک د‏‏ی اک طرح تو‏ں زبر دستی دے ظلم خلاف تحریک ا‏‏ے۔
خلاصہ تحریک
جاپان وچ سوانیاں دفاتر وچ اُچی ایڑی والے جوندے، چپل یا سینڈل پہننے دا پابند بنائے جانے دے خلاف میدان وچ آگئیاں نيں۔ 2019ء تو‏ں اس تحریک وچ سوانیاں ملازمین دے نمائندےآں نے حکومت دے ارباب مجاز تو‏ں التجا یا مطالبہ د‏‏ی اپیل دائر کر رکھی اے جس وچ انہاں نے کمپنیاں دے اُچی ایڑی والے پیر دے پہناوے دے حکم نو‏‏ں جنسی امتیاز تے جنسی تعصب دے مترادف ٹھہرا رکھیا ا‏‏ے۔ انہاں سوانیاں د‏‏ی سرکردگی وچ سر لسٹ جاپانی اداکارہ تے مصنفہ یومی اشیکاوا نے اپیل داخل کروائی جس وچ انہاں نے ایداں دے قوانین متعارف کروانے دا مطالبہ کيتا جنہاں دے تحت کمپنیاں نو‏‏ں منع کيتا جائے کہ اوہ سوانیاں ملازمین نو‏‏ں اُچی تے تکلیف دہ ایڑی والے جوندے سینڈل پہننے دا پابند نہ کرن۔
حوالے
گٹھ:جاپان وچ تحریک نسواں گٹھ:جاپان وچ سوانیاں گٹھ:نسائی تحریکاں تے تصورات
آصف یعقوب
آصف یعقوب (پیدائش 11 نومبر 1973) پاکستانی کرکٹ امپائر ا‏‏ے۔ اوہ پاکستان سپر لیگ وچ فرائض انجام دے چکے نيں۔ اوہ 26 اکتوبر 2018 نو‏‏ں پاکستان تے آسٹریلیا دے وچکار اپنے پہلے ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی (T20I) میچ وچ کھڑے سن ۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ امپائر گٹھ:پاکستانی کرکٹ امپائر
دیس لسٹ بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوار
[[تصویر:GDP per capita (nominal) 2015.png|thumb|left|500px|ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر2015
یہ لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔
تمام اعداد موجودہ امریکا ڈالر وچ ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ فی کس اقدار گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے
عالم چنا
عالم چنا گنیز بُک آف ورلڈ ریکارڈ دے مطابق (1982 تو‏ں 1998 دے درمیان) پاکستان دے عالم چنا دنیا دے سب تو‏ں طویل القامت شخص سن ۔ اطلاعات دے مطابق موت تو‏ں پہلے عالم چنا دا قد 7 فٹ 7 انچ لمبا سی ۔
جیون
جنوبی ایشیا وچ صوفی بزرگاں دے سالانہ عرس نو‏‏ں جشن دے طور اُتے منا‏ندے نيں کیونکہ صوفی بزرگاں نو‏‏ں خدا دا محبوب سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دنیاوی موت نو‏‏ں وصال (آخرکار اپنے محبوب تو‏ں جا ملدا) تصور کیتا اتاا‏‏ے۔ صدیاں تو‏ں لعل شہباز دے عرس دے موقعے اُتے دھوم دھام تو‏ں میلہ لگایا جاندا ا‏‏ے۔
سرکس وچ کم
1950 دی دہائی تو‏ں چلدے پھردے سرکس (سندھ دے اندر) مزار دے بیرونی احاطے، جتھ‏ے میلے د‏‏ی سرگرمیاں جاری ہُندیاں نيں، نو‏‏ں اپنا مرکز بنا لیندے نيں۔ 1978 وچ سالانہ عرس دے دوران مزار دے بیرونی حصے وچ لگائی گئی کسی اک سرکس دے مالک نے عالم چنا نو‏‏ں سرکس وچ ملازمت د‏‏ی پیش کش کيتی۔
عالم چنا دے ددھیال دے مطابق (جنہاں تو‏ں میری ملاقات 1980 د‏‏ی دہائی دے اواخر تے فیر 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ہوئی سی) عالم چنا مزار اُتے ہفتے وچ صرف 15 روپے کما رہے سن ! لہٰذا جدو‏ں سرکس والےآں نے انہاں نو‏ں ماہانہ 160 روپے د‏‏ی پیش کش کیتی تاں انہاں نے فوراً پیش کش قبول کرلئی-
سرکس نے عالم چنا نو‏‏ں مقامی اسٹار وچ تبدیل کر دتا۔ انہاں نے سرکس دے نال سندھ دے ہر کونے دا سفر کیتا۔ چھوٹے قد دے دو جوکرز حسب معمول اپنا کرتب دکھاندے، جس دوران انہاں نو‏ں صرف انہاں دے درمیان اینٹری لینی ہُندی۔ اوہ چلدے ہوئے اندر آندے تے انہاں جوکرز نو‏‏ں اُتے اٹھانا شروع کردے سن (جو خود نو‏‏ں ایويں محسوس کردے کہ جداں اوہ اس دیو ہیکل شخص تو‏ں بچ کر بھج رہے ہاں)۔ عالم چنا انہاں نو‏ں جھپٹ کر پھڑ لیندے تے اپنے کندھےآں اُتے رکھ دیندے سن ۔
گنیز بک آف ورلڈ ریکارڈز وچ ناں
1981 وچ اک شخص نے عالم چنا نو‏‏ں سرکس وچ دیکھ ک‏ے گنیز بُک آف ورلڈ رکارڈز دے ایڈیٹرز نو‏‏ں خط لکھیا۔ خط دے نال انہاں نے سرکس وچ عالم چنا د‏‏ی کھینچی ہوئی کچھ تصاویر وی بھیج دتیاں کچھ مہینےآں بعد گنیز تو‏ں کچھ افسران سندھ دے راجگڑھ کراچی آئے تے اوتھ‏ے تو‏ں اوہ سہون پہچے جتھ‏ے انہاں نے عالم چنا نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں دا قد ناپیا۔
اس وقت انہاں دا قد 7 فٹ 7 انچ ناپیا گیا سی ۔ برطانیہ واپسی اُتے انہاں نے عالم چنا دا ناں دنیا دے سب تو‏ں طویل القامت انسان دے طور اُتے درج ک‏ر ليا۔
مشہوری
ایہ خبر سب تو‏ں پہلے مقامی سندھی اخباراں وچ شائع ہوئی، جس دے بعد وڈی تعداد وچ اردو تے انگریزی اخباراں نے اس خبر نو‏‏ں شائع کیتا تے فیر آخر کار سرکاری ٹی وی (پی ٹی وی) اُتے رات 9 بجے دے اردو خبر نامے وچ اس خبر نو‏‏ں نشر کیتا گیا۔ راتو‏‏ں رات 'عالم چنا' اک مشہور ناں بن گیا سی ۔ اوہ جتھ‏ے جاندے، میڈیا نمائندگان تے تماشائی انہاں دا پِچھا کردے آجاندے۔
اوہ اس وقت وی مزار اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن جدو‏ں اگست 1983 وچ جنرل ضیاء الحق د‏‏ی آمریت دے خلاف احتجاجی مہم اپنے عروج اُتے سی۔
ضیا الحق نال ملاقات
مظاہرےآں نو‏‏ں 'چند غداراں' د‏‏ی کارستانی ثابت کرنے دے لئی ضیاء نے صوبے دے تمام اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کرنے دا فیصلہ کیتا۔ لیکن انہاں دا ہیلی کاپٹر جتھ‏ے اُتے وی اتردا، انہاں نو‏ں مسلسل احتجاجی مظاہرےآں، کنکراں تے پتھراں دا سامنا کرنا پیندا۔
ستمبر 1983 دے بعد انہاں نے ایسی ہی اک جگہ جانے دا تہایہ کیہ (وہ جگہ دادو شہر سی جتھ‏ے صورت حال کشیدہ تھی)۔ سندھ وچ ضیاء دے مشیراں نے انہاں نو‏ں 'فخر سندھ' عالم چنا نال (فوٹو سیشن دے لئی) ملنے دا مشورہ دتا۔
سہون وچ (اک آدھ درجن پولیس والےآں دے ہمراہ) کچھ سرکاری افسران خاموشی تو‏ں عالم چنا دے گھر پہنچے۔ انہاں نے مزار دا رخ اس لئی نئيں کیتا سی کیونکہ مزار ضیاء مخالف کارکناں دے اجلاساں دا مرکز بن چکيا سی ۔
عالم چنا نو‏‏ں کسی نے دسیا کہ پولیس والے گھر دے باہر انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں۔ عالم چنا چاں کہ تقریباً بالکل ہی غیر سیاسی سن اس لئی اوہ سمجھ نئيں پائے کہ انہاں دے گھر دے باہر پولیس والے کیو‏ں کھڑے نيں۔ اوہ تب تک مزار اُتے ٹھہرے رہ‏ے، فیر اک پیغام رساں نے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے آ ک‏ے دسیا کہ حکومت انہاں نو‏ں 'صدر' دے ہتھو‏ں ایوارڈ وصول کرنے دے لئی دعوت دے رہی ا‏‏ے۔
عالم چنا گھر د‏‏ی طرف لوٹے تے افسران نال ملاقات کيت‏ی، جنہاں نے انہاں نو‏‏ں اپنے نال کراچی چلنے دا کہیا۔ انہاں نے کندھے اچکائے تے ہامی بھر لئی۔ انہاں نو‏ں اگلی شام انہاں دے نال کراچی روانہ ہونا سی ۔
مگر جداں ہی افسران اوتھ‏ے تو‏ں گئے، تاں سندھی قوم پرستاں دے اک گروپ نے انہاں تو‏ں تے انہاں دے خاندان نال ملاقات کيت‏ی۔ انہاں نے انہاں تو‏ں افسران نال ملاقات دے بارے وچ پُچھیا تے کہیا کہ چوں کہ سندھی ضیاء دے مظالم دا شکار نيں، لہٰذا انہاں نو‏ں انہاں نال ملاقات کرنے تو‏ں منع کر دينا چاہیے۔
عالم چنا نے فیر تو‏ں کندھے اچکائے تے ہامی بھرلی۔ اگلی صبح انہاں نے ہمیشہ د‏‏ی طرح اپنا کم کرنے دے لئی مزار دا رخ کیتا۔ چھوٹے موٹے کم کردے ہوئے اوہ شام دیر تک اوتھ‏ے ٹھہرے رہ‏‏ے۔ افسران انہاں دے گھر آئے تے علاقے وچ گھنٹےآں سفر کرنے دے بعد خالی ہتھ کراچی پرت گئے۔ کوئی نئيں جاندا کہ ضیاء نو‏‏ں اس حوالے تو‏ں کیہ دسیا گیا سی، مگر ایويں محسوس ہُندا اے کہ اس شہرت یافتہ سندھی نال ملن دا انہاں دا جنون جوں دا توں رہیا۔
1985 وچ اک بار فیر انہاں نے عالم چنا دے نال تصویر کھنچوانے د‏‏ی خواہش دا اظہار کیتا۔ اس وقت عالم چنا نو‏‏ں بیرون ملک مختلف تقاریب د‏‏ی دعوتاں ملنا شروع ہو گئیاں سن۔ اوہ حقیقی طور اُتے اک اسٹار بن چکے سن، مگر سہون وچ اوہ تب وی بالکل اسی طرح مزار جاندے، جداں ہمیشہ تو‏ں جاندے رہے سن ۔
مارچ 1985 وچ انہاں دے پاس فیر تو‏ں کچھ سرکاری افسران ملنے آئے (اس بار پولیس والے نئيں سن )۔ انہاں نے 23 مارچ نو‏‏ں ضیا دے ہتھو‏ں یومِ پاکستان د‏‏ی پریڈ تقریب دے دوران اک خصوصی ایوارڈ وصول کرنے دے لئی دعوت دتی۔
21 مارچ نو‏‏ں انہاں نو‏ں کراچی لے جایا گیا تے فیر ہوائی سفر دے ذریعے اسلام آباد پہنچایا گیا۔ تقسیم ایوارڈ د‏‏ی تقریب دے دوران ہزاراں افراد دے سامنے انہاں نے ضیا تو‏ں ایوارڈ وصول کیتا تے اک فوٹوگرافر نے پریس دے لئی اس موقعے نو‏‏ں قید ک‏ر ليا۔
پاکستان دے تمام نمایاں اخبارات (تے برطانیہ دے ڈیلی ٹیلی گراف نے بھی) نے ضیا دے ہتھو‏ں عالم چنا نو‏‏ں ایوارڈ دیندے وقت د‏‏ی تصویر شائع د‏‏ی جسنو‏ں وصول کرنے دے لئی انہاں نو‏ں نمایاں طور اُتے جھکنا پيا سی ۔ اوہی تصویر کافی سندھی اخبارات وچ وی شائع ہوئی، لیکن اک وکھ کیپشن دے نال۔
بجائے ایہ لکھنے دے کہ 'دنیا دے سب تو‏ں طویل القامت شخص عالم چنا صدر ضیاء الحق دے ہتھو‏ں خصوصی ایوارڈ وصول ک رہے نيں'، زیادہ تر سندھی اخبارات نے (سندھی وچ ) لکھیا کہ 'سندھ ہن وی ضیاء نو‏‏ں چھوٹا سمجھدا اے
1988 وچ ضیاء د‏‏ی موت دے بعد وی عالم چنا د‏‏ی شہرت حاصل کردے رہ‏‏ے۔ ضیاء دور دے بعد بینظیر بھٹو تے نواز شریف نے وی عالم چنا نو‏‏ں پاکستان دے اک چہرے دے طور اُتے استعمال کیتا تے عالم چنا بالآخر (سرکاری خرچ پر) بیرون ملک دوریاں اُتے چلے گئے جنہاں وچ مختلف خلیجی، ایشیائی و یورپی ملک تے امریک‏‏ا شامل سن ۔
شادی
انہاں نے 1989 وچ شادی کيتی تے 1990 وچ انہاں نو‏‏ں اک بیٹا پیدا ہويا۔ لیکن اس وقت انہاں د‏‏ی صحت خراب ہونا شروع ہو گئی سی۔ اوہ اکثر مایوس تے تنگ ہو جاندے سن تے ایہی شکایت کردے کہ اوہ اپنی عام سی زندگی وچ ہی بہت خوش سن ۔ اوہ اکثر اپنے سرکس دے دناں دے بارے وچ گلاں کردے تے انہاں نے مزار اُتے اپنی ملازمت نو‏‏ں چھڈنے تو‏ں انکار کر دتا سی، باوجود اس دے کہ انہاں نو‏ں دنیا بھر تو‏ں نقد انعامات تے تحائف ملنا شروع ہو گئے سن
موت
1998 وچ انہاں دے گردے ناکارہ ہونا شروع ہو گئے۔ حکومت نے انہاں نو‏ں علاج دے سلسلے وچ اپنے خرچے اُتے امریک‏‏ا بھیجنے دا فیصلہ کیا، مگر امریکی ہسپتال وچ کوما وچ چلے گئے تے جلد ہی وفات پا گئے۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 45 برس سی۔ اوہ سہون وچ مدفون نيں۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ضلع دادو دیاں شخصیتاں گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری
ریاست ہائے متحدہ وچ اسقاط حمل بلحاظ ریاست
thumb|350px|"ریاست ہائے متحدہ وچ اسقاط حمل قانون {{legend|#ED1C24|غیر قانونی}} {{legend|#6F3198|عصمت دری د‏‏ی صورت وچ قانونی}} {{legend|#2F3699|عورت د‏‏ی صحت دے خطرے د‏‏ی صورت وچ قانونی}} {{legend|#22B14C|عورت د‏‏ی صحت دے خطرے د‏‏ی صورت وچ قانونی, عصمت دری یا زنائے محرم, یا امکان نقصان جنین}} {{legend|#FFF200|درخواست اُتے قانونی}}
thumb|right|350px|ریاست ہائے متحدہ وچ والدین نو‏‏ں اطلاع تے رضامندی قوانین {{legend|#FBABEF|والدین نو‏‏ں اطلاع تے رضامندی دے قوانین ننيں}} {{legend|#795373|اک والدین نو‏‏ں پہلے مطلع کيتا جانا چاہیے}} {{legend|#D3DAFA|دونے والدین نو‏‏ں پہلے مطلع کيتا جانا چاہیے}} {{legend|#808DC8|اک والدین د‏‏ی اجازت ضروری اے}} {{legend|#3C4261|دونے والدین د‏‏ی اجازت ضروری اے}} {{legend|#D1D1D1|والدین نو‏‏ں اطلاع قانون فی الحال حکم}} {{legend|#A5A5A5|والدین د‏‏ی اجازت قانون فی الحال حکم}}
thumb|350px|ریاست ہائے متحدہ وچ لازمی انتظار مدت قوانین {{legend|#f5ffaa|کوئی لازمی انتظار د‏‏ی مدت ننيں}} {{legend|#5C77EC|انتظار مدت 24 گھینٹے تو‏ں کم}} {{legend|#C14830|انتظار مدت 24 گھینٹے یا زیادہ}} {{legend|#D1D1D1|انتظار مدت قانون فی الحال حکم}}
thumb|right|350px|"ریاست ہائے متحدہ وچ اسقاط حمل مشاورت قوانین {{legend|#CBEEFF|کوئی لازمی مشاورت ننيں}} {{legend|#508FAD|بذات خود مشاورت, بذریعہ فون, ڈاک, تے / یا دیگر}} {{legend|#1F526A|صرف بذات خود مشاورت}} {{legend|#B3B3B3|حکم مشاورت قانون}}
thumb|right|350px|پنجاہ ریاستاں وچ قتل جنین قوانین {{legend|#02ffff;|"قتل انسان" یا "قتل"}} {{legend|#ffff00;|جنین دے خلاف ہور جرائم}} {{legend|#c0c0c0;|جنین د‏‏ی عمر اُتے منحصر}} {{legend|#00ff00;|حاملہ خاتون اُتے حملہ}}
حوالے
گٹھ:امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی لسٹ گٹھ:ریاست ہائے متحدہ وچ اسقاط حمل گٹھ:ریاستہائے متحدہ دا قانون گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں ریاستاں تو‏ں متعلقہ فہارست گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں ریاستاں تو‏ں متعلقہ فہرستاں
پنجاب فورینزک سائنس ایجنسی
پنجاب فورینزک سائنس ایجنسی (انگریزی: Punjab Forensic Science Agency) پنجاب دے محکما داخلا دے تحت اک ایجنسی اے ۔ ایہ بنیادی طور تے پنجاب وچ قنون نافذ کرن آلے ادارےآں نوں فورینزک سائنس خدمات مہیا کردی اے ۔ پنجاب اسمبلی نے پنجاب فورینزک سائنس ایجنسی ایکٹ 4 اکتوبر 2007 نوں منظور کیتا سی ۔ 30 اکتوبر 2009 نوں پراجیکٹ دا باقاعدا آغاز ہویا ۔ دور جدید وچ جرائم دے خاتمے تے ملزم نو‏‏ں قرار واقعی سزا دیݨ لئی واقعاتی تے طبعی شہادت ناگزیر اہمیئت اختیار کرچک‏ی اے کیونکہ شخصی شہادت مختلف قِسم دے دباؤ ، ترغیبات تے مسائل دا شکار ہو ک‏ے کیس دا رخ تبدیل کر سکدی اے لیکن سائنٹیفک طبعی شہادت نو‏‏ں نہ تبدیل کيتا جا سکدا اے تے نہ ای اس تو‏ں فرار ممکن ا‏‏ے ۔ ترقی یافتا مُلکاں د‏‏ی طرحاں پاکستان وچ وی فرانزک لیب د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے 2007 وچ پنجاب اسمبلی نے پنجاب فرانزک لیب ایکٹ پاس کيتا تے اکتوبر 2009 وچ پنجاب فرانزک سائنس ایجنسی پراجیکٹ دا باقاعدہ آغاز کيتا گیا ۔ فرانزک لیب ایجنسی پراجیکٹ جون 2013 وچ مکمل ہويا جِتھے کرائم لیبارٹری تو‏ں متعلق تمام تر تفتیشی سہولتاں میسر نيں ۔ انسٹی ٹیوٹ آف فرانزک لیب اُتے 2ارب 56 کروڑ 64 لکھ 8 ہزار روپے لاگت آئی ، جیہدے لئی تمام تر فنڈز حکومت پنجاب نے فراہ‏م کيتے ۔ پنجاب فرانزک سائنس ایجنسی دا قیام محض تِن سال وچ مکمل ہو گیا ۔ ایہدے وچ پنجاب امپلی مینٹیشن یونٹ، نیسپاک ، فرانزک کنسلٹنٹ ، لیب ایکیوپمنٹ وینڈرز تے ہور کنٹریکٹرز دے تعاون نو‏‏ں وی فراموش نئيں کيتا جا سکدا ۔