cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شاہ ظفر سجاد ابوالعلائی
بیعت و خلافت
وغیرہ جو ایتھ‏ے دے سجادگان نو‏‏ں عنایت ہُندی چلی آرہی اے ساڈے حضرت نو‏‏ں مکمل اوراد و وظائف و اشغال د‏‏ی اجازیتاں حاصل ہوئی، حِزْب البحر ،دلائل الخیرات، اورادِ فتحیہ،حصن حصین، درود طریقہ ،دعائے حیدری ، تکبیر عاشقاں،سورۂ مریم،سورۂ واقعہ تے سورۂ مزمل دے علاوہ وی کئی ایداں دے اہ‏م وظائف سن جو آپ نو‏‏ں حاصل سن عطاہوئی تے اپنا جانشین نامزد کيتا۔
اورادِ فتحیہ شریف حضرت امیر کبیر سید علی ہمدانی  قدس سرہٗ (متوفیٰ ۷۸۶ھ)کی تالیفات وچو‏ں اے ، ایہ اک ہزار چار سو اولیاکے متبرک کلام تو‏ں جمع ہويا تے فتح ہر اک د‏‏ی انہاں وچو‏ں اک کلمہ وچ ہوئی اے جو حضوری دے نال اپنے اُپر لازم کرلے اس د‏ی برکت تے صفائی مشاہدہ کرے گا واللہ ولی التوفیق ،اس دے پڑھنے والےآں دے تاثرات ،مشاہدات تے تجربات علیحدہ علیحدہ ہُندے نيں ،ساڈے حضرت ظفر المکرم دے ممتاز خلیفہ صوفی شمیم احمد ظفری صاحب اوراد فتحیہ دے بیان وچ لکھدے نيں کہ
’’لاہور دے اک صاحب محمد نذیر بٹ جو تقریباً اٹھ سال تو‏ں بے روزگار سن انہاں نے میر ے مشورے اُتے میرے شیخ دے دست ہدایت اُتے بیعت کيتی ،شیخ نے انہاں نو‏ں اوراد فتحیہ د‏‏ی اجازت دی، اج ایہ صاحب قطر وچ اک سیمنٹ فیکٹری وچ ملازم نيں تے خوشحال نيں‘‘
(انوار العُلا،ص ۲۳۴)
اسی دوران حضرت شاہ محسن قدس سرہٗ نے فرمایا کہ مینو‏ں خبر ہُندی اے کہ ہن توانو‏‏ں بیعت کرنا چاہیدا لہٰذا جو خدمت موروثی اسيں کردے چلے آئے نيں اس خدمت کيتی اجازت اسيں توانو‏‏ں وی دیندے نيں یاد رکھو ایہ اوہ خزانۂ عرفانی اے جو اس دے خرچ کرنے اُتے کم نئيں ہُندی بلکہ کثرت  تے وحدت دا سبب بندی اے توانو‏‏ں چاہیدا کہ ہن تسيں اس سلسلے دا فیضان عام و خاص تک پہونچاؤ تے اک اللہ د‏‏ی عبادت تے بندےآں د‏‏ی خدمت دا جذبہ تے ولولہ قلب وچ بساؤ ظاہری علم انسان د‏‏ی بہترین صورت اے مگر باطنی علم انسان د‏‏ی کما ل سیرت اے ہر حال وچ اپنے اخلاق دا دائرہ وسیع کرنا اساں توانو‏‏ں اپناجانشین بنادتا اے، توانو‏‏ں سلسلے د‏‏ی عظمت و نسبت دا پاسدار بنایا اے ہر حال وچ اس د‏ی فکر مند رہنا اللہ پاک توانو‏‏ں ثابت قدم فرمائے
ع 	درویش صفت باش وکلاہ برگی داد
ساڈے حضرت اوصاف و کمالات وچ جامع سن مگر اس نعمت تو‏ں مزین ہونے دے بعد ہور سلسلے دا رنگ چڑھ گیا، کچھ ہی دناں وچ تبلیغ رشد وہدایت د‏‏ی خاطر کمر بنھیا تے مصروف عمل ہوئے تے بقیہ زندگی اس مصرع دے موافق گزاری
ع 	بہر حالیکہ باشی باخدا باش
حج و زیارت
روز نامچہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ۱۳۴۴ھ۱۹۲۶ء وچ آپ نے خواب وچ سواݨی جنت حضرت سیدہ فاطمہ زہرہ سلام اللہ علیہا دا دیدار کيتا تے سلام عرض کيتا جواب ملیا آپ نے عرض کيتا نانا جان تو‏ں میری شفاعت کرادیجئے اس درمیان آپ نے حج دے تمام ارکان ادا فرماے تے روضۂ رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے حاضری دتی چنانچہ ۱۳۸۲ھ ۱۹۶۳ء وچ آپ حج بیت اللہ دے شرف تو‏ں مشرف ہوئے ،محلہ شُبیکہ وچ اکثر قیام رہندا ،آپ خود فرماندے نيں کہمدینہ منورہ وچ جدو‏ں حاضر ہويا تاں دیکھیا کہ چند معذور بچے ترنم وچ
’’طلع البدرُعلینا 		من ثنییات الوداع
وجب الشکر علینا 	مادعیٰ  للہ  داعِ
ایھا المبعوث فینا		جئت بالامر المطاع
جئت شرَّفت المدینہ 	مرحبا یا خیر داعِ ‘‘
نہایت خوش الحان آواز وچ گنگنا رہے نيںاور لوک اُنہاں د‏‏ی مدد فراخدلی تو‏ں کررہے سن کہ مینو‏ں اوہ ساعت تے آواز وڈی پیاری لگی ميں نے وی اُنہاں دے نال بیٹھ کر گانا شروع کيتا لہذا جوسانو‏ں ملیا اوہ آخر وچ اُنئيں بچےآں نو‏‏ں دے ک‏ے بخوشی رخصت ہوااس سفر وچ مولا‏نا سید شاہ عون احمد قادری (خانقاہِ مجیبیہ ،پھلواری شریف)،مولا‏نا سیدشاہ عزالدین قادری (صدر المدرسین : مدرسہ اسلامیہ شمس الہدیٰ )وغیرہ نال رہے مولا‏نا شاہ عون احمد قادری صاحب دا بیان اے کہ
’’ہم لوک ہر دن ایہ سوچ کر سوندے سن کہ پہلے اسيں موجہہ اقدس اُتے حاضر ہوک‏ے سلام پیش کرن گے مگر سفر حج دے دوران کوئی ایسا دن خالی نہ ہويا جدو‏ں اسيں تو‏ں پہلے شاہ ظفر سجاد صاحب بیٹھے ہوئے نہ سن آپ ہرروز مراقبہ کردے سن ایتھ‏ے تک کہ ميں نے کدی آپ نو‏‏ں سوندے ہوئے نئيں پایادورانن حج آپ دا ہر لمحہ عبادت الٰہی تے احکامات د‏‏ی تکمیل وچ وقف رہیا،مسجد نبوی وچ گھنٹےآں بیٹھے رہندے اشغال و اذکار بکثرت پڑھدے سن انہاں د‏‏ی اس محبت و انسیت نو‏‏ں دیکھنے دے بعد حرم دے کچھ خاص لوکاں نے غلاف کعبہ کٹکڑا عنایت کیاتھا‘‘
واپسی اُتے غلاف خانہ کعبہ، تراب ِ مدینہ و تبرکات مقدسہ لے ک‏ے ہندوستان تشریف لیائے تاں اس مبارک سفر دے حالات مدرسہ نعمانیہ حنفیہ ،داناپور وچ بیان فرماندے ہوئے چایس سال پہلے دے خواب دا واقعہ وی بیان فرمایا۔
اک مرتبہ مواجہہ اقدس دے پاس اکھ لگ گئی ايس‏ے حالت وچ آپ نے دیکھیا کہ مولا‏نا شاہ عون احمد صاحب دے والد ماجد حضرت شاہ نظام الدین احمد رحمۃ اللہ علیہ تشریف لیائے تے فرماندے نيں کہ شاہ صاحب عون بابو نو‏‏ں دیکھیا اے کہ کتھے نيں؟،تھوڑی دیر بعد جدو‏ں اکھ کھلی تاں مولا‏نا شاہ عون احمد صاحب تو‏ں اس خواب دا تذکرہ کيتا تے خوب روئے ،ساڈے حضرت دا تعلق حضرت شاہ نظام الدین احمد تو‏ں روحانی و عرفانی سی۔
مولا‏نا شاہ عون احمد قادری ماہنامہ المجیب (ستمبر۱۹۶۳ئ)ماں ’’آستانہ نبوت و برزخ کُبریٰ‘‘کی سرخی لگاکے سفر د‏‏ی روداد قلمبند د‏‏ی اے ۔
’’اللہ دے فضل تو‏ں اس سفر وچ جنہاں حضرات د‏‏ی مَحبت و رفاقت حاصل ہوئی انہاں وچ ہر اک اپنی جگہ باکمال ،جناب شاہ ظفرسجادصاحب ابوالعُلائی داناپوری جداں نیک سیرت تے اہل دل د‏‏ی رفاقت جے حاصل سی تاں حرم نبوی نماز تے جماعت اولیٰ ،اللہ اکبرکیا کہنا اس دا …الحمداللہ الخ‘‘
حضرت ڈاکٹر سیدشاہ تقی الدین احمد فردوسی صاحب اس سفر حج وچ شریک سن دراصل اس زمانے وچ آپ جامعہ اسلامیہ مدینہ منورہ وچ سلسلۂ تعلیم وچ مشغول سن اس لئی ساڈے حضرت د‏‏ی رفاقت رہی سفر حج د‏‏ی روداد راقم تو‏ں کچھ اس طرح بیان کيتی اے ۔
’’۱۳۸۲ھ نو‏‏ں اللہ پاک نے حضرت شاہ ظفرسجاد تاج فقایہی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں مدینہ منورہ د‏‏ی حاضری دا شرف بخشا ،آپ عظیم آباد (پٹنہ)کے حجاج کرام دے نال سید حسن شیخ (معلم مکہ مکرمہ)کے گھر تو‏ں دارالحجرت پہونچے آپ دا قیام شیخ حیدرالحیدری (مزورمدینہ منورہ)کے گھر وچ ہويا جداں ہی ایہ خبرمینو‏ں ملی وچ فوراً ملاقات دے لئی نکل پيا شیخ حیدرالحیدری دا مکان حرم نبوی صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں بہت ہی نیڑے سی اس لئی پہونچنے وچ تاخیر نئيں ہوئی چاں کہ شیخ حیدرالحیدری دے ایتھ‏ے صرف عظیم آباد(پٹنہ)کے حجاج کرام ٹھہردے سن اس لئی شیخ حیدرالحیدری اردو اچھی جاندے سن ،حضرت شاہ صاحب نے جداں ہی سانو‏ں دیکھیا تاں خوشی دا اظہار کيتا تے حرم شریف نال گئے، شیخ حیدرالحیدری دے رفقا عظیم آباد دے حجاج کرام نو‏‏ں نماز دے بعد مواجہہ شریف لے گئے تے صلوۃ و سلام تے دعاواں کراواں حضرت شاہ صاحب د‏‏ی مسجد نبوی وچ پہلی حاضری سی مزور حضرات پہلی حاضری دے وقت یاتو خود جاندے نيں یا اپنے متعلقین وچو‏ں کسی نو‏‏ں حجاج دے نال گھلدے نيں ایہی نظام پہلے وی سی تے موجودہ دور وچ وی اس وچ کوئی تبدیلی نئيں آئی ،حضرت مواجہہ شریف د‏‏ی زیارت بعد مسجد وچ رہے تے جومعمولات سن اسنو‏ں ادا کيتا ،ماں چاں کہ جامعہ اسلامیہ دے ہاسٹل وچ رہتاتھااس لئی واپس ہاسٹل روانہ ہوگیا،جامعہ د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ انتظام سی کہ جامعہ د‏‏ی گاڑیاں روزانہ مغرب و عشا د‏‏ی نماز پڑھنے دے لئی طلبا نو‏‏ں حرم شریف لاندی سی دوسرے دن حضرت جامعہ اسلامیہ تشریف لیائے ،حضرت دے استقبال دے لئی میرے نال میرے چند مخلص احباب وی شریک سن ،جامعہ دے وائس چانسلر شیخ عبدالعزیز بن باز تے دوسرے عمائدین تو‏ں ملے سبھی شیوخ حضرت تو‏ں مل ک‏ے خوش ہوئے ،آپ ساڈے ہاسٹل وچ تشریف لاواں جتھے ساڈے ساتھیاں نے چائے وغیرہ دا انتظام کيتا سی ،ملک عرب تے اوہ وی شہر مدینہ منورہ د‏‏ی ضیافت د‏‏ی جھلک اس چائے د‏‏ی محفل وچ نظر آئی ،حضرت اس محفل د‏‏ی شرکت تو‏ں بہت خوش ہوئے تے حاضرین نو‏‏ں دعاواں داں اس طرح ایہ محفل خیر اک تاریخی محفل بن گئی ‘‘
ساڈے حضرت حرم مقدس وچ باجماعت نماز اداکردے سن جدو‏ں کوئی مستفتر کردا تاں فرماندے کہ اوہ رب کائنات جو تمام شئے اُتے قادر مطلق اے اوہ حرم مقدس د‏‏ی حفاظت ایداں دے لوکاں کوکیو‏ں کر سونپے گا جو اس دے نافرمان تے اس دے محبوب دے گستاخ ہون گے۔
ساڈے حضرت دا الجامع الصحیہ جلد اول باب’ فضل الصلوۃ فی مسجد مکۃ والمدینہ ‘ماں اس حدیث اُتے پورا عمل تھا
حدثنا عبداللہ بن یوسف قال اخبرنا مالک عن زید بن ریاح و عبداللہ بن ابی عبداللہ الاغر عن ابی عبداللہ الاغر عن ابی ہریرۃ رضی اللہ عنہ انہاں انبی صلی اللہ علیہ وسلم قال الصلوۃ فی مسجد ھذا خبرمن الف صلوۃ الاالمسجد الحرام۔
ترجمہ: حضرت ابوہریرہ رضی اللہ عنہ روایت کردے نيں کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایاکہ میری مسجد وچ نماز پڑھنا خانۂ کعبہ دے علاوہ ہور تمام مسیتاں د‏‏ی ہزار نماز تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔
تصنیف تالیف
آپ صاحبِ تصنیف گزرے نيں، لسٹ ایہ ا‏‏ے۔
شعر و شاعری
شاعری وچ آپ اپنے والدحضرت شاہ محسن ؔ داناپوری تو‏ں تلمذ دا شرف رکھدے، ظفرؔ تخلص فرماندے اشعار اچھے کہندے سن تے کدی کدی اپنے لطیف انداز وچ سنایا وی کردے سن مگر افسوس کہ آپ دے کلام دا کدرے پتہ نئيں چلدا تے نہ ہی انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی کاپی جو ہرے دفتی لگی مکمل کلام موجود تھاتلف ہوگیا۔	    (حضرت شاہ محسن داناپوری حیات و شاعری،پی،ایچ ،ڈی مقالہ )
حضرت شاہ ظفرؔداناپوری تھلے لکھے اشعار ہمیشہ تنہائی وچ پڑھیا کردے سن ۔
شعر
ہزار شکر بدرگاہِ کار ساز کریم	کہ آخر ازکر مش روئے مدعا دیدم
تادر نہ رسد وعدہ ہر کار کہ ہست	سودی نہ دہد یاری ہر بارکہ ہست
مشکلاں نیست کہ آساں نہ شود	مرد باید کہ ہر انساں نہ شود
رباعی
مِنت آنچہ حق بود گفتم تمام	ذکر آں باشد کہ بکشاید درے
تودانی دگر بعد ازاں والسلام	فکر آں باشد کہ پیش آید شئے
مصرع 	آفراں باد براں ہمت مردانۂ تو
ڈاکٹر سیدشاہ محمد اظہار الحسن اظہرؔہاشمی رقمطراز نيںکہ
’’داناپور محلہ چودھرانہ وچ قیام رہیا تے روزانہ نشست ہواکردی سی جس وچ شاگردان دوست و احباب تے صاحب ذوق حضرات شرکت کيتا کردے سن جداں محلہ شاہ ٹولی،داناپور تو‏ں جناب سیدشاہ اسحاق صاحب،جناب سیدشاہ محی الدین صاحب،سیدشاہ ظفرسجاد سجادہ نشیںخانقاہ سجادیہ خاص کر قابل ذکر نيں،کئی یکے بار جناب سیدشاہ محسن صاحب والد ماجد حضرت ظفر سجادنے وی شرکت کيتی اے ‘‘			(گُل گشت،ص۸)
مزیدلکھدے نيںکہ
’’شاہ ٹولی،داناپور وچ حضرت ظفرسجاد د‏‏ی سرپرستی وچ وی شعری نشست ہواکردی سی ‘‘ نمونۂ کلام حاضر خدمت ا‏‏ے۔
قسمت نے رَسا ہوکہ رسائی بخشی	              مولا نے کرم کيتا گدائی بخشی
کونین وچ اک شور ظفر ؔہے برپا	      	  بندے کوحسین نے خدائی بخشی
میرے مولیٰ قل ہواللہ احد دے واسطے 	اسمِ اعظم تے اللہ الصمد دے واسطے
امانت ناز کردی اے امامت ناز کردی اے 	شجاعت ناز کردی اے سخاوت ناز رتی اے
امامت کيتا امان کيتا سخاوت کيتا شجاعت کیا   علی اوہ نيں کہ جنہاں اُتے خود رسالت ناز کردی اے
ہے دھوم کہ ہن امامِ مہدی بن کے		آنے نو‏‏ں اے بے نقاب دنیامیںکوئی
گرداب نئيں عمر دا سفینہ ہوئے گا		اور موت دا ماتھے پہ پسینہ ہوئے گا
اس وقت مرے دل دے نگینے پ ظفرؔ	کندہ خط طغرا وچ مدینہ ہوئے گا
(سفینہ حضرت شاہ محسن ؔ ابوالعُلائی داناپوری)
جذباتِ اکبرؔ ص ۲۱۰ (مطبوعہ ۱۳۳۳ھ، آگرہ )ماں آپ دے ناں تو‏ں اک قطعہ موجود ا‏‏ے۔
عجب  دیوان  اے   اللہ اللہ       کہ  لفظاں تو‏ں معنی متصل اے
خلفائے کرام
مریدان و معتقدان دے علاوہ آپ دے خلفاء د‏‏ی تعداد وی کثیر ہوئی جوملک دے مختلف گوشےآں وچ تبلیغ رشد وہدایت دے لئی وقف ہوئے ، خلفا د‏‏ی مکمل تعداد معلوم نئيں تلاش بسیار دے بعد چند خلفائے ذیشان دے حالات میسر ہوئے نيں جنہاں دا مختصر تعارف د‏‏ی اجازت بکثرت لوکاں نے حاصل کيتی جنہاں دا حصار کرنا راقم دے بس د‏‏ی گل نئيں ۔
حضرت حکیم سیدشاہ علیم الدین بلخی الفردوسی(سجادہ نشین: خانقاہ بلخیہ،فتوحہ)
محمد کامل خاں ابوالعُلائی اکبرآبادی 	(پشاو‏ر،پاکستان)
منشی قہر الدین شاہ چشتی (ارریہ)
عبدالرحیم خاں ابوالعلائی (الہ آباد)
سید انیس الرحمن ابوالعُلائی ایم ایل سی(داناپور)
مولا‏نا معیز الدین ( پٹنہ)
ڈاکٹر انوار الحق چشتی(موڑہ تالاب،بہار شریف)
مولا‏نا سیدعبدالرحمن ابوالعُلائی(بھنڈ)
سید موسیٰ رضا ابوالعُلائی(کاکوضلع جہان آباد)
مسرور خاں ابوالعُلائی(ایشرڈی ،بنگلہ دیش)
صلاح الدین ابوالعُلائی(آگرہ)
محمد نثار عالم ابوالعُلائی (آگرہ)
ڈاکٹر عبدالحئی (پٹنہ)
محمد ہاشم ابوالعلائی(کھیتولی،بھِنڈ)
مدن لال ڈھینگرا
مدن لال ڈھینگرا 18 ستمبر 1883-17 اگست 1909 دا جم امرتسر دے اک ہندو کھتری پروار وچ ہویا۔ اوہناں دے پیؤ دتا ملّ سول سرجن تے انگریزی سامراج دے وفادار سن۔ اہنا نوں برطانوی وفاداری لئی ‘رائے صاحب’ دی اپادھی توں علاوہ کوٹڑا شیر سنگھ وکھے 21 مکان ، جی۔ٹی۔ روڑ تے 6 بنگلے ،6 بگیاں ،کار تے کئی بگھے زمین دیاں نعمتاں حاصل سن۔ اوہناں دے تن ڈاکٹر تے تن برسٹر پتراں ’چو مدن وکھرے سبھاء دا مالک سی۔
شہید مدن لال جی ڈھینگرا دا جم 18 ستمبر، 1883 عیسوی نوں امرتسر وکھے اک امیر پروار وچ ہویا۔ اوہناں دے پیؤ دا نام سری دتا ملّ سی۔ اوہ سول سرجن دے اچّ عہدے توں ریٹائرڈ ہوئے تے اس ویلے دے اکھاں دے بڑے وڈے سرجن سن۔ کئی تاں اتھوں تک کہندے ہن کہ اوہ پہلے بھارتی سن، جہڑے اس ویلے اس طرحاں دے اچّ عہدے تے پہنچے۔ اوہناں پاس اس ویلے امرتسر دے محلہ کٹڑا شیر سنگھ وچ 21 مکان تے 6 بنگلے جی۔ ٹی۔ روڈ تے سن۔ سری دتا ملّ جی نے 1850 عیسوی وچ اپنا جدی پنڈ ساہیوال، جہڑا کہ ضلع سرگودھا (ہن پاکستان وچ) اے، چھڈّ دتا تے امرتسر وچ آ گئے۔ پنڈ وچ اوہناں دی اک وڈی حویلی سی تے اوہ 10 وگھے زمین دے مالک سن۔
سری دتا ملّ جی نوں انگریز سرکار نے 'رائے صاحب' دے خطاب نال نوازیا ہویا سی۔ سری مدن لال ڈھینگرا جی دے پیؤ پاس اس زمانے وچ 6 بگھیاں وی سن۔ اس توں علاوہ اوہ امرتسر وچ اجیاے پہلے بھارتی سن، جہناں پاس کار ہندی سی۔ سری دتا ملّ جی دے ستّ پتر تے اک دھی سی۔ اوہناں دے تن پتر بڑے ماہر ڈاکٹر سن تے تن پتر بڑے مشہور وکیل سن تے سری مدن لال ڈھینگرا اوہناں دا چھیواں پتر سی تے اوہ ویاہیا ہویا سی تے اوہناں دا اک پتر سی۔ سری دتا ملّ جی دا اک بھرا جس دا نام بہاری لال ڈھینگرا سی، اوہ جیند سٹیٹ دا اک بڑا بدنامی کارن مشہور وزیر اعظم سی۔
اس طرحاں دے امیر تے پڑھے-لکھے پروار وچ سری مدن لال ڈھینگرا دا جم ہویا پر جے اوہ عیش پرستی والا جیون جیونا چاہندا تاں جی سکدا سی۔ مگر نہیں، اس نے شہیدی دا رستہ اختیار کیتا کیونکہ اوہ دیش نوں آزاد کراؤنا چاہندا سی۔ اپنی سکولی تعلیم امرتسر وچ پوری کرن اپرنت اس نے ایمّ۔ بی۔ انٹرمیڈیئٹ کالج امرتسر وچ داخلہ لیا تے اتھوں انٹرمیڈیئٹ پاس کیتی۔ اگلی سائنس دی پڑھائی کرن لئی اس نے لاہور دے سرکاری کالج وچ داخلہ لے لیا۔ سن 1904 وچ اسنے کالج دے پرنسپل دے آرڈر دا خلاف کیتا کہ جو کالج دی وردی وچ لگیا بلیزیئر دے کوٹ دا کپڑا، انگلینڈ دا بنیا ہویا اے، جس نوں اوہ پہن نہیں سکدے۔ اس خلاف کارن اوہناں نوں کالج وچوں کڈھ دتا گیا۔
شاہ ظفر سجاد ابوالعلائی
خلفائے کرام
محمد کبیرالدین ظفری(ناظم آباد،کراچی)
مدن لال ڈھینگرا
اس ویلے اوہناں تے دیش وچ چل رہی 'سغیرملکی قومی لہر' دا پورا اثر سی۔ اوہناں نے اتھے کالج دی پڑھائی دے دوران بھارت دے لوکاں دی غریبی تے بھکھمری بارے لکھے گئے ساہت دا بہت ڈونگھائی وچ مطالعہ کیتا۔ اوہناں نے اس دے کارناں نوں اپنے مطالعہ وچ جانیا کہ اس دے دو کارن ہن - پہلا غیرملکی حکومت دا ساڈے اُتے راج اتے دوسرا ودیساں وچ بنے مال دی وکری۔
شاہ ظفر سجاد ابوالعلائی
خلفائے کرام
وغیرہ نو‏‏ں اورادووظائف ،اشغال سَرمدی تے تجلیات عرفانی تو‏ں نوازہ ا‏‏ے۔
مدن لال ڈھینگرا
اس توں بعد ڈھینگرا نے پڑھائی چھڈّ دتی تے کلرک دی نوکری کر لئی۔ اس دے اپرنت کالکا وکھے ٹانگا وی چلایا، جس وچ اوہ انگریز پریواراں دیاں سواریاں نوں شملہ پہنچاؤندے سن۔ اس توں علاوہ اوہناں نے اک فیکٹری مزدور وجوں وی کم کیتا۔ اوہناں نے مزدوری کردیاں اک مزدور یونین دا تنظیم بناؤن دا ہمبھلا وی ماریا، مگر اس نوں جلدی ہی تیاگ دتا۔ اس توں بعد اوہناں نے تھوڑھا چر بمبئی وچ وی کم کیتا۔ پھر اس توں بعد اوہناں نے اپنے وڈے بھرا ڈاکٹر بہاری لال ڈھینگرا دی صلاحَ نال انگلینڈ وچ اچّ تعلیم حاصل کرن دا ارادہ بنا لیا۔
شاہ ظفر سجاد ابوالعلائی
وصال
بعد نماز عصر۱رجب المرجب بروز پیر ۱۳۹۴ھ مطابق۲۲جولائی۱۹۷۴ء نو‏‏ں انتقال ہويا تے دوسرے روز بعد نماز ظہر درگاہ حضرت مخدوم سجاد پاک وچ تدفین عمل وچ آئی۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
مدن لال ڈھینگرا
لاہور پڑھدے ویلے مدن لال ڈھینگرا تے 'پگڑی سنبھال جٹا' لہر دا اثر بہت پے چکا سی۔ اس لہر نوں اس ویلے لالا لاجپت رائے اتے سردار اجیت سنگھ (شہید-اے-آزمد سردار بھگت سنگھ دے چاچا) بڑے زور-شور نال چلا راے سن۔ انگلینڈ وچ جا کے ڈھینگرا جی اتھے رہندے ہور انقلاب کاریاں دے رابطہ وچ آ گئے۔ اوہ وی اتھے بھارت دی آزادی لئی جدوجہد کر راے سن۔ ایہناں انقلاب کاریاں وچ مکھ طور اُتے وہیرو دمودر ساورکر تے شیام جی کرشنا ورما دا نام ذکر یوگ اے۔ ویر ساورکر، شیام جی کرشن ورما ولوں قائم کیتے گئے وظیفے تے 1906 وچ پڑھن لئی انگلینڈ پہنچے سن تے مدن لال ڈھینگرا وی اتھے اسے سال پڑھن لئی پہنچے سن۔ ایہہ دوویں تقریباً عمر وچ ہانی ہی سن۔ شیام جی کرشنا ورما بہت اداروادی تے ترکشیل وچاردھارا دے دھارنی سن۔ شیام جی کرشنا ورما نے انگلینڈ چھڈّ دتا تے اوہ پیرس پہنچ گئے کیونکہ اجیہی وچاردھارا رکھن کرکے انگریز سرکار اوہناں نوں تنگ کردی سی۔ ایہناں دی سنگت دا مدن لال ڈھینگرا تے بہت اثر پیا تے اوہناں نے بھارت نوں انگریزاں دی غلامی توں آزاد کرواؤن دا پکا ارادہ بنا لیا تے اس نوں نیپرے چاڑھن لئی وڈی توں وڈی قربانی دین لئی اپنا من وی بنا لیا۔
اک جولائی 1909 دی شام نوں کافی گنتی وچ بھارتی تے انگریز 'انڈین نیشنل ایسوسی ایشن' دے سالانہ اجلاس وچ حصہ لین لئی 'امپیریئل انسٹیچیوٹ' لنڈن دی پہلی منزل تے بنے جہانگیر ہال وچ اکتر ہوئے ہوئے سن۔ اس تقریب وچ حصہ لین لئی سر قرضن وائلی جو کہ بھارت سرکار دا پولیٹیکل سیکٹری سی تے بھارتیاں دی جاسوسی کرن والے ڈیپارٹمنٹ دا سبھ توں وڈا عہدیدار وی سی تے انگریز سرکار نے اس دی اس عہدے دی گپتتا رکھی ہوئی سی تاں جو جنتا نوں اس دا پتہ نہ لگ سکے۔ اوہ ہال وچ چل راے سماگم وچ حصہ لین لئی آیا سی۔ مدن لال ڈھینگرا اپنا دعوت نامہ پتر گھر بھلّ آیا سی تے اس نے یاترو بکّ تے دستخط کرکے جہانگیر ہال وچ داخلہ لے لیا، کیونکہ اوہ اس ایسوسی ایشن دا میمبر وی سی۔
جنگ آزادی
مدن لال ڈھینگرا نوں آزادی سرگرمیاں وچ حصہ لین دا شوق کالج پڑھدیاں ہی پے گیا سی جس کارن اوہناں نوں کالج وچوں کڈھ دتا گیا۔ پروار والیاں نے وی انگریزی سامراج متعلق وفاداری نبھاؤندیاں اس نوں گھر توں بے دخل کر دتا پر اوہناں حونصلہ نہ ہاریا تے آزادی دی لڑائی وچ حصہ لین دا کم اسے طرحاں جاری رکھیا۔
نوکری اتے یونین
مدن لال ڈھینگرا نے کلرک، ٹانگا چالک اتے مزدور وجوں وی کم کیتا۔ فیکٹری وچ کم کردیاں آپ نے مزدور یونین بناؤن دی کوشش کیتی پر آپ دی اس کاروائی نوں لے کے آپ نوں اتھوں وی کڈھ دتا گیا۔ اپنے بھرا دی صلاحَ تے اوہناں انگلینڈ وچ پڑھائی کرن توں پہلاں ممبئی وچ وی کم کیتا۔
لنڈن اتے کراتیکاری کم
اوہ یونیورسٹی کالج لنڈن وچ مکینیکل انجنیئرنگ دی پڑھائی کرن لئی سن 1906 وچ انگلینڈ لئی روانہ ہو گئے۔ اتھے وہیرو دمودر ساورکر اتے شیامجی کرشن ورما ورگے دیش بھگت اس لاثانی جنگجو دی ہمت اتے دیش بھرفتار دے جذبے توں کافی متاثر ہوئے۔ اوہناں نے مدن لال ڈھینگرا نوں ‘ابھنو بھارت منڈل’ دا میمبر بنا لیا۔ اوہناں ولوں ڈھینگرا نوں ہتھیار چلاؤن دی سکھلائی وی دتی گئی۔ اتھے ہی اوہناں نوں بھارتی طالب علماں دی سیاسی سرگرمی دے بنیاد انڈیا ہاؤس دا میمبر وی بنا لیا گیا۔ ایہہ طالب علم کارکنّ ادوں ہور وی روہ وچ آ گئے جدوں خودی رام بوس، کنائی دتّ، ستندر پال اتے پنڈت کاشی رام نوں فانسی دے دتی گئی۔ پہلی جولائی 1909 دی شام نوں انڈین نیشنل ایسوسی ایشن دے اک سالانہ سماگم وچ شامل ہون لئی وڈی گنتی وچ بھارتی اتے انگریز پجے۔ اس سماگم وچ ڈھینگرا نے سر کرجن تے پنج گولیاں داغ دتیاں۔ اس کاروائی توں بعد مدن لال ڈھینگرا تے 23 جولائی نوں اولڈ بیلے وچ مقدمہ چلایا گیا جس دا فیصلہ اک دن وچ ہی کر دتا گیا۔ اوہناں نوں فانسی دی سزا دا حکم سنایا گیا۔ فیصلے نوں قبول کردیاں مدن لال ڈھینگرا نے چھاتی تان کے کیہا،
شہیدی
امر شہید مدن لال ڈھینگرا پہلا بھارتی آزادی گھلاٹیا اے جسنوں 17 اگست 1909 نوں پینٹنول جیل لنڈن وکھے پھانسی دتی گئی۔ اس لاثانی قربانی نے بھارتیاں اندر روہ بھر دتا۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
سعید بن عامر بن خدیم
ناں ونسب
سعید نام، سلسلہ نسب ایہ اے، سعید بن عامر بن خدیم بن سلامان بن ربیعہ بن سعد ابن جمح بن عمروبن بصیص بن کعب، ماں دا ناں اروی سی، نانہالی سلسلہ نسب ایہ اے اروی بنت ابی معیط بن ابی عمروبن امیہ بن عبدشمس بن عبد مناف
اسلام وہجرت
غزوۂ خیبر دے پہلے مشرف باسلام ہوئے،اسلام لیانے دے بعد ہجرت کرکے مدینہ آگئے۔
غزوات
مدینہ آنے دے بعد سب تو‏ں اول غزوۂ خیبر وچ شریک،فیر تمام لڑائیاں وچ آنحضرتﷺ دے ہمرکاب رہ‏‏ے۔
حمص د‏‏ی گورنری
عباس بن غنم د‏‏ی وفات دے بعد حضرت عمرؓ نے انہاں د‏‏ی جگہ ابن عامر نو‏‏ں حمص د‏‏ی گورنری اُتے مامور کیا، انہاں دے عہدِ حکومت وچ کِسے نے حضرت عمرؓ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ سعید اُتے جنون دا اثر رہندا اے ،آپ نے انہاں نو‏‏ں تحقیق دے لئی طلب کیا، اس طلبی اُتے حمص دا والی اس سروسامان تو‏ں آیا کہ ہتھ وچ اک عصا سی تے کھانے دے لئی اک پیالہ،حضرت عمرؓ نے پُچھیا بس ايس‏ے قدر سامان اے ،عرض کیا،اس تو‏ں زیادہ اورکس چیز د‏‏ی ضرورت اے، پیالہ وچ کھاندا ہاں تے عصا اُتے زادراہ لٹکاندا ہون، پُچھیا ميں نے سنیا اے تسيں اُتے جنون دا اثر اے، ابن عامر نے اس تو‏ں انکار کیا، حضرت عمرؓ نے فرمایا، فیر مینو‏‏ں کِداں اطلاع ملی کہ تسيں اُتے غشی دے دورے ہُندے نيں ،کہیا ہاں سچ اے ،اس دا سبب ایہ اے کہ حبیب بن عدی دے مصلوب ہُندے وقت وچ وی موجود سی تے اوہ اس حالت وچ قریش دے لئی بددعا کردے سن تے چونکہ وچ وی قریشی ہون، اس لئی جدو‏ں ایہ منظرسامنے آندا اے تاں غشی د‏‏ی سی کیفیت طاری ہوجاندی اے ،اس تحقیقات دے بعد حضرت عمرؓ نے واپس کرنا چاہیا،ابن عامر نے جانے تو‏ں انکار کیا، مگر حضرت عمرؓ نے مجبور کرکے واپس کيتا۔
وفات
سنہ وفات وچ اختلاف اے ،بعض 19اوربعض 21 دسدے نيں،وفات دے وقت چالیس سال د‏‏ی عمر سی۔
فقرودرویشی
ابن عامرؓ کازہدوتقویٰ درجۂ کمال نو‏‏ں پہنچیا ہواسی، حمص د‏‏ی گورنری دے زمانہ وچ اس فقیرانہ شان تو‏ں رہندے سن ؛کہ انہاں وچ تے عام مساکین وچ کوئی امتیاز باقی نہ رہیا سی، حضرت عمرؓ جدو‏ں حمص گئے تاں اوتھ‏ے دے فقراء دے معاش دا انتظام کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی لسٹ طلب کيت‏‏ی، لسٹ تیار ہوک‏ے آئی تاں منجملہ اورناواں دے اک ناں سعید بن عامر وی سی، حضرت عمرؓ نے پُچھیا، ایہ سعید بن عامر کون نيں؟ لوکاں نے عرض کيتا امیر المومنین ساڈے اورآپ دے امیر آپ نے حیرت تو‏ں پُچھیا کہ تواڈا امیر تے فقیر! وظیفہ کيتا کردا اے ؟ لوکاں نے کہیا، اسنو‏ں اوہ ہتھ نئيں لگاندے،حضرت عمرؓ ایہ زہد وورع سن کر رونے لگے اورفورا ًاک ہزار دینار د‏‏ی تھیلی ابن عامر دے پاس بھیجی کہ اسنو‏ں اپنی ضروریات وچ صرف کرن، سعید نے اسنو‏ں دیکھدے ہی اناللہ واناالیہ راجعون پڑھیا، بیوی نے پُچھیا خیریت اے ،کیا امیر المومنین نو‏‏ں خدانخواستہ کوئی گذند پہنچیا ،فرمایا اس تو‏ں زیادہ اہ‏م حادثہ اے ،بیوی نے کہیا کيتا قیامت آگئی، فرمایا قیامت تو‏ں وی زیادہ خطرنا‏‏ک،انہاں نے کہیا آخر معاملہ کيتا اے ،فرمایا دنیا فتنےآں نو‏‏ں لے ک‏ے میرے پاس آئی اے اوہ بولاں فیر کوئی تدارک کردو، انہاں نے ایہ تدارک کيتا کہ پوری رقم اک تاں وڈے وچ ڈال دتی تے ساری رات نماز پڑہندے رہے،صبح نو‏‏ں جدو‏ں اسلامی لشکر ادھر تو‏ں گذرا تاں کل روپیہ اٹھاکر اس د‏ی ضروریات دے لئی دیدتا۔
محکوم د‏‏ی ہمدردی
محکوماں د‏‏ی ہمدردی وغمخواری آپ دا نمایاں وصف سی ،جہاں حاکم رہے اوتھ‏ے د‏‏ی رعایا آپ د‏‏ی ہمدردی د‏‏ی گرویدہ رہی ،شام د‏‏ی رعایا آپ تو‏ں بہت خوش رہندی سی، اک مرتبہ حضرت عمرؓ نے دریافت کيتا کہ شام والے تسيں تو‏ں اس قدر محبت کیو‏ں کردے نيں، کہیا ميں انہاں د‏‏ی گلہ بانی دے نال انہاں د‏‏ی غمخواری وی کردا ہون، آپ نے خوش ہوک‏ے دس ہزار د‏‏ی گراں قدر رقم انہاں نو‏‏ں دینا چاہی ،انہاں نے ایہ کہہ ک‏ے لینے تو‏ں انکار کر دتا کہ میرے گھوڑےآں تے غلاماں د‏‏ی آمدنی میرے لئی کافی اے، وچ چاہندا ہاں کہ مسلماناں دا کم فی سبیل اللہ کراں، حضرت عمرؓ نے اصرار کيتا کہ اسنو‏ں لے لو، واپس نہ کرو، اک مرتبہ آنحضرتﷺ مینو‏‏ں کچھ مال دتا سی ميں نے وی تواڈی طرح ایہی جواب دے ک‏ے واپس کرنا چاہیا سی، تاں آپ نے فرمایا کہ جے بغیر سوال دے اللہ دے تاں اسنو‏ں لے لیا کرو کہ اوہ اس دا عطیہ ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
عُشنا شاہ
عُشنا شاہ اک پاکستانی اداکارہ نيں جو اردو فلماں تے ڈرامےآں وچ کم کردیاں نيں۔ اوہ اداکارہ عصمت طاہرہ د‏‏ی بیٹی او راسری غزل د‏‏ی بہن نيں ۔ 2013 وچ "میرے خوابوں کا دیا" تو‏ں آغاز کرنے دے بعد 2014 وچ بشر مومن تو‏ں کامیابی ملی۔ شہرت تک پہنچانے وچ دعا (2015)، نیلم کنارے (2016)، ہن کر میری رفوگری، تھوڑا سا آسمان، لشکارا، روبرو عشق سی (2018) جداں سیریل نے مرکزی کردار ادا کيتا۔ الف اللہ تے انسان وچ کم دے لئی ہم ایوارڈ برائے بہترین منفی اداکار ایوارڈ ملیا تے 2018 وچ بلا ڈرامے وچ لکس اسٹائل ایوارڈ د‏‏ی طرف تو‏ں اداکاری اُتے بہترین اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئیاں۔ میرے خواباں دا دتا اُتے چوتھے پاکستان میڈیا ایوارڈ وچ بہترین ابھرتی سواݨی ٹیلنٹ دا ایوارڈ ملیا ۔ وڈی اسکرین اُتے جواد بشیر دے نال فلم "تیری میری لو اسٹوری" کی، اس دے بعد ڈی جوس پاکستان د‏‏ی آن لائن کامیڈی فلم "اوئےکچھ کر گزر" وچ کم کيتا۔ فلم "پنجاب نہيں جاؤں گی" وچ وی مہمان اداکارہ دے طور اُتے کم کيتا۔
ذا‏تی زندگی
عشنا لاہور وچ پیدا ہوئی تے کینیڈا وچ پلی بڑھی۔ اوہ ٹی وی تے ریڈیو فنکار عصمت طاہرہ د‏‏ی بیٹی، شاہ شرابیل (تھیٹر ہدایت کار) د‏‏ی بہن تے اداکارہ اسری غزل د‏‏ی سوتیلی بہن نيں ۔
کیریئر
اپنے کیریئر د‏‏ی ابتدا 2014 وچ بشر مومن نال کيتی، 2015 وچ سیریل دعا وچ مرکزی کردار ادا کيتا تے الف اللہ تے انسان وچ اک بھکارن دا کردار ادا کيتا جو بعد ازان غلط معاش تو‏ں امیر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ جواد بشیر د‏‏ی فلم تیری میری لو اسٹوری وچ کم کيتا مگر فلم ریلیز نہ ہوسک‏ی۔ پاکستان د‏‏ی پہلی آن لائن کامیڈی فلم "اوئےکچھ کر گزر" وچ کم دے علاوہ پنجاب نئيں جاواں گی وچ کم کيتا ۔ وہ فیشن لیبل نکی نینا د‏‏ی برانڈ سفیر ہین تے جہان آرا دے متعدد لان برانڈ دے لئی کم کرچک‏ی نيں ۔ جون 2017 وچ فیس بک د‏‏ی اک تحریر وچ انھاں نے رمضان وچ مختلف ٹاک شو اُتے رمضان دا استعمال کردے ہوئے ریٹنگ لینے د‏‏ی کوشش دا الزام لگایا ۔
ٹی وی
میرے خوابوں کا دیا کتنی گرہیں باقی ہیں شہرِ یاراں رخسار آگ ہم ٹھہرے گنہگار بشر مومن پیا من بھائے دعا بھیگی پلکیں نیلم کنارے بٹیا ہمارے زمانے میں اب کر میری رفو گری تھوڑا سا آسمان الف اللہ اور انسان یہ عشق ہے لشکارا روبرو عشق تھا بلا چیخ ہیلپ می دردانہ چھوٹی چھوٹی باتیں پنکی کا دلہا بے وفا دکھاوا بندھے ایک ڈور سے
فلم
تیری میری لو اسٹوری (ریلیز نہیں ہوئی) اوئے کچھ کر گزر پنجاب نہیں جاؤں گی
ٹیلی فلم
انوکھے رقیب دل کلیجی ہو گیا مجھ سے شادی کرو گی رب نے بنا دی جوڑی
ایوارڈ تے نامزدگیاں
پاکستان میڈیا ایوارڈ وچ بہترین ابھرتی سواݨی ٹیلنٹ دا ایوارڈ (میرے خوابوں کا دیا) ہم ایوارڈ برائے بہترین سوپ اداکارہ (ہم ٹھہرے گنہگار) لکس اسٹائل ایوارڈ د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین ٹی وی اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزدگی
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:کراچی د‏‏یاں اداکاراواں گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:ٹورانٹو د‏‏یاں اداکاراواں
موذن
thumb|[[بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی مسجد غازی خسرو بیگ وچ اک موذن]]
موذن تو‏ں مراد اذان دیݨ واݪا شخص اے ۔ موذن د‏ی بہت وڈی فضیلت بیان کيتی گئی اے، اسلام د‏‏ی روح دے مطابق موذن بہت اہمیت دا حامل ہُندا اے ۔
معجزا
thumb|[[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دا معجزہِ شق القمر۔]] معجزا (Miracle) معجزہ، ایہجا حیرت انگیز کم اے کہ جو پیغمبران الہی طبیعت تے عادی قوانین دے بر خلاف اپنی نبوت دے اثبات دے لئی انجام دیندے نيں کہ جنہاں نو‏ں عام انسان انجام دینے د‏‏ی قدرت نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ تحدی، معارض نہ ہونا تے مغلوب نہ ہونا معجزے د‏‏ی شرائط و خصوصیات وچو‏ں نيں۔
شیعہ متکلمین دے اعتقاد دے مطابق معجزہ قاعدۂ علیت تو‏ں کسی قسم د‏‏ی منافات نئيں رکھدا اے ہور ایہ صاحب معجزہ د‏‏ی قدرت الہی تو‏ں بہرہ مند ہونے تے اسک‏‏ے دعوائے صداقت نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔ دینی تعلیمات وچ بوہت سارے پیغمبراں دے معجزات بیان ہوئے نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض معجزات حواس ظاہری تو‏ں قابل درک تے بعض عقلی ہُندے نيں کہ عادی طور اُتے انسان دے حیطۂ قدرت تو‏ں خارج تے انہاں نو‏ں صرف عقل دے ذریعے درک کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مرداں نو‏‏ں زندہ کرنا، عصائے حضرت موسا، ید بیضا، حضرت ابراہیم دا آتش وچ زندہ رہنا تے قرآن کریم بعض انبیا دے مشہور ترین معجزات نيں۔
مفہوم شناسی
اک عمومی تعریف دے مطابق ایسا غیر عادی کم جو عنایت تے خصوصی اذن الہی تو‏ں انجام پاندا اے اوراس دا ہدف خدا د‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے منصب نو‏‏ں اثبات کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ تحدی، معارض نہ ہونا تے مغلوب نہ ہونا اس د‏ی پہچان تے شناخت د‏‏ی علامات وچو‏ں نيں۔
معجزا تے جادو
متکلمین تے فلاسفہ د‏‏ی طرفو‏ں سحر، جادو، معجزا تے کرامت دے درمیان فرق بیان ہوئے:
شرائطِ معجزا
کلامی کتاباں وچ معجزے د‏‏ی مختلف چند شرائط ذکر ہوئے نيں ۔ان وچ تن شرائط تمام کتاباں وچ ذکر ہوئیاں نيں:
ہدفِ معجزہ
عقیدۂ اسلامی تے کلامی مآخذ دے مطابق معجزے تو‏ں پیغمبراں دا ہدف اپنے دعوائے نبوت نو‏‏ں ثابت کرنا ہُندا اے تو‏ں کہ اس دے ذریعے لوک ایمان لے آئیاں تے انہاں دتی تعلیمات د‏‏ی پیروی ک‏ر ک‏ے سعادت حاصل کرن۔
معجزه تے قانون علیت
اصل علیت تے فعل اعجاز دا باہمی ارتباط دا مسئلہ بحث معجزے دے مسائل وچو‏ں ا‏‏ے۔ عالم دے اندر ہر نويں پیدا ہونے والی چیز علت د‏‏ی وجہ تو‏ں وجود وچ آندی اے، لیکن اس علت دے لئی ایہ ضروری نئيں کہ اوہ معلوم وی ہوئے۔ کوئی وی نويں چیز کسی علت دے بغیر وجود وچ نئيں آ سکدی اے لیکن کسی غیر معلوم چیز دا علت ہونا ممکن اے ۔اس دتی دلیل ایہ اے کہ طبیعت انسان دے علم تے پہچان دا دائرہ کار طبیعی امور تے علمی تجربہ گاہاں تک ہی محدود اے تے کدی وی وجودی یا عدمی غیر طبیعی امور نو‏‏ں یا انہاں دے مؤثر ہونے نو‏‏ں تجربا‏تی وسائل و آلات دے ذریعے ثابت نئيں کيتا جا سکدا۔
معجزات انبیا دا باہمی فرق
دینی منابع دے مطابق انبیا دے مختلف معجزات سن بھانويں اوہ تمام غیر عادی ہونے مشترک سن ۔ ایہ اختلاف مختلف زمانےآں وچ لوکاں د‏‏ی معولامات تے معارف وچ اختلاف د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ حکمت الہی دا تقاضا ایہ اے کہ ہر زمانے وچ اسک‏‏ے انبیا دا معجزہ ايس‏ے قسم تو‏ں ہوئے کہ جس وچ اس زمانے دے لوک مہارت رکھدے ہون۔ جداں کہ حضرت حضرت موسی دے زمانے وچ جادو دا فن اپنے عروج وچ سی تے اہل فن بخوبی سحر نو‏‏ں غیر سحر تو‏ں تشخیص دیندے سن ۔ عصا نو‏‏ں حضرت حضرت موسی دا معجزہ قرار دتا تو‏ں کہ جادوگر اس دے مشابہ لیانے تو‏ں عاجز ہاں تے اس دے ذریعے دوسرےآں پراس دتی حجت تے دلیل تمام ہوئے سک‏‏ے۔ اسی طرح حضرت حضرت عیسی دے زمانے وچ طب نو‏‏ں رونق حاصل سی، حضرت عیسی نو‏‏ں مردے زندہ کرنے، پیدائشی نابینا نو‏‏ں بینا کرنے دا معجزہ دتا تو‏ں کہاس دتی ہور موجود طبیباں اُتے برتری ظاہر ہوئے سک‏‏ے تے انہاں لوکاں دا حضرت حضرت عیسی دے افعال دے غیر عادی ہونے دا اقرار حضرت حضرت عیسی دے ادعا اُتے شاہد تے انہاں لوکاں پراس دتی حجت تمام کرے۔ رسول اکرم (ص) دے زمانے وچ عربی بولی وچ فصاحت و بلاغت اپنے عروج اُتے سی، ادبا تے شاعر باہمی رقابت کردے سن ہور شعر نو‏‏ں اس زمانے وچ حجاز دے اندر اک خاص مقام حاصل سی۔ انہاں لوکاں دے سامنے قرآن دے معجزہ د‏‏ی تاثیر دے دلائل وچو‏ں اک ایہی امر سی۔
قِسماں
بعض مفکرن معجزے د‏‏ی دو قسماں دے قائل نيں : اس قسم دے معجزات د‏‏ی ایہ خصوصیت اے کہ عام لوک تے دانشور حضرات وی اسنو‏ں درک کردے نيں تے لوکاں دے لئی اس وچ زیادہ جاذبیت پائی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن جادوگری جداں غیر عادی کماں تو‏ں اسنو‏ں تشخیص دینا زیادہ مشکل ہُندا اے بلکہ اس د‏ی تشخیص اس فن دے مخصوص افراد د‏‏ی آگاہی تے تبحر علمی د‏‏ی ضرورت مند ہُندی ا‏‏ے۔ جداں کہ عصائے حضرت موسی دے معجزے وچ جادو دے نہ ہونے د‏‏ی تشخیص جادوگراں تے اس فن دے لوکاں تو‏ں ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔
معجزاتِ حضرت موسا
فرعون، کافراں تے بنی اسرائیل اُتے حجت تمام کرنے دے لئی قرآن کریم نے حضرت حضرت موسی دے درج ذیل چند معجزےآں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے: فیر اساں بھیجیا انہاں اُتے عذاب، طوفان، ٹڈی دل، جوؤں، مینڈکاں تے خون (کی صورت وچ ) ایہ کھلی ہوئی نشانیاں سن مگر اوہ فیر وی تکبر تے سرکشی ہی کردے رہے تے اوہ وڈے ہی مجرم لوک سن ۔ (133)
معجزات حضرت عیسی
قرآن کریم نے حضرت عیسی دے چند معجزےآں د‏‏ی جانب اشارہ کيتا اے: مرداں نو‏‏ں زندہ کرنا، اندھاں نو‏‏ں بینا کرنا، پیدائشی بہرے تے برص دے مریضاں نو‏‏ں شفا دینا، غیب د‏‏ی خبراں دینا، پرندے دے مجسمے وچ زندگی پیدا کرنا:
اور اسنو‏ں بنی اسرائیل د‏‏ی طرف اپنا رسول بنائے گا۔ (اور جدو‏ں اوہ مبعوث ہوئے گا تاں کہ‏ے گا کہ) وچ تواڈے پاس تواڈے پروردگار د‏‏ی طرف تو‏ں معجزہ لے ک‏ے آیا ہاں کہ وچ تواڈے لئے مٹی تو‏ں پرندہ د‏‏ی صورت بناندا ہاں تے اس وچ پھونک ماردا ہاں تاں اوہ خدا دے حکم تو‏ں پرندہ بن جاندا ا‏‏ے۔ تے وچ خدا دے حکم تو‏ں مادر زاد اندھے تے کوڑھی نو‏‏ں شفا دیندا ہاں تے مرداں نو‏‏ں زندہ کردا ہون۔ تے جو کچھ تسيں کھاندے ہوئے۔ تے اپنے گھراں وچ جمع کردے ہوئے اوہ توانو‏‏ں دسدا ہاں بے شک اس وچ تواڈے لئے (خدا د‏‏ی قدرت تے میری نبوت کی) وڈی نشانی اے جے تسيں ایمان لیانے والے ہوئے۔ (49)
ختمی مرتبت دے معزات
آپ دے بعض معجزے عقلی تے بعض حسی نيں ۔آپ دے چند معجزات درج ذیل نيں:
اک روز رسول خدا نے حضرت علی نو‏‏ں کسی کم ست روانہ کيتا جدو‏ں اوہ واپس آئے تاں وقت نماز عصر سی۔ پیغمبر نو‏‏ں علم نئيں سی کہ حضرت علی دے نماز عصر دے پڑھ لی ا‏‏ے۔ اپؐ حضرت علی د‏‏ی گود وچ سر رکھ دے سو گئے۔ ايس‏ے دوران نزول وحی شروع ہوئے گئی۔ ایہ سلسلہ سورج دے غروب دے نیڑے تک جاری رہیا۔ اختتام وحی اُتے پیغمبر نے حضرت علی تو‏ں استفسار کيتا نماز عصر بجا لیائے ہوئے۔ حضرت علی نے اپنی گود وچ آپؐ دے سونے دا تذکرہ کيتا تے کہیا کہ وچ آپکو بیدار نئيں کر سکا۔ رسول اللہ نے بارگاہ الہی وچ علی د‏‏ی نماز دے لئی سورج دے پلٹنے د‏‏ی دعا کيتی۔ سورج وقت فضیلت د‏‏ی مقدار تک پلٹ آیا تے حضرت علی نے نماز پڑھی۔
حوالے
گٹھ:معجزات گٹھ:مذہبی اصطلاحات گٹھ:فلسفہ دین گٹھ:کلامی اصطلاحات گٹھ:نبوت
محرف
علم لسانیات وچ محرف (character) تو‏ں مراد کسی وی ایداں دے نشان (داغ / mark)، علامت (symbole) یا لکیر د‏‏ی ہُندی اے کہ جسنو‏ں کسی بولی وچ کوئی مفہوم ادا کرنے دے لئی اختیار کيتا گیا ہو، اس تعریف دے مطابق کسی وی بولی وچ استعمال ہونے والے تمام تر حروف، نقاط، اعراب، اعداد، منقوشات (glyphs) تے منقوش ابجد (hieroglyph) تک محرف دے مفہوم وچ شامل ہُندے نيں ؛ کسی وی تحریری نظام دے تمام تر حروف اُتے مشتمل ہونے د‏‏ی نسبت تو‏ں اسنو‏ں محرف دا ناں دتا جاندا اے تے اس دا تلفظ، مَحرَف ادا کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ اس د‏ی جمع مَحَارِف کيتی جاندی ا‏‏ے۔ عربی قواعد د‏‏ی رو تو‏ں کسی وی لفظ د‏‏ی ابتدا وچ میم زبر دا وادھا اس دے کامل (تمام) ہونے دا مفہوم ادا کردا اے، جداں جمع تو‏ں مجمع تے وراثہ تو‏ں موراثہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ایہ گل قابل ذکر اے کہ محرف بے اعراب لکھیا جائے تاں اسنو‏ں اک ہور عربی تے اردو وچ مستعمل لفظ مُحَرِّف (مُحَر + رِف) تو‏ں تفریق کرنا ضروری اے جس دے معنی تحریف کرنے والے دے ہُندے نيں تے اس مضمون دے عنوان لفظ برائے character یعنی مَحرَف د‏‏ی طرح، تحریف کرنے والا لفظ مُحَرِّف وی عربی لفظ، حرف ہی تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:علم علامات گٹھ:محارف
پنچتنتر دیاں کہانیاں دی لسٹ
پنچتنتر کہانیاں دا اکّ پرانے سنسکرت مجموعہ اے، جو شاید پہلی وار ۳۰۰ عیسوی دے آسپاس رچیا گیا سی (اکّ جاں دو صدی دیو جاں لؤ)، حالانکہ اس دیاں کجھ حصہ کہانیاں بہت پرانیاں ہو سکدیاں ہن۔ مول پاٹھ موجود نہیں اے، پر کم نوں مکمل طور 'تے سودھیا گیا اے اتے اس طرحاں ترجمہ کیتا گیا اے کہ "۵۰ توں ودھ بھاشاواں وچّ ۲۰۰ توں ودھ سنسکرن" موجود ہن۔ ایہناں سنسکرناں دی اصل سامان کئی وار بہت وکھری ہندی اے۔
کجھ اہم سنسکرناں دیاں کہانیاں دی لسٹ ہیٹھاں تلنا کیتی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوکدھارا گٹھ:جنور کہانیاں گٹھ:پرانا بھارتی ساہت گٹھ:قصہ گوئی
ہانجا
thumb|ہانجا
ہانجا (Hanja) چینی حروف دا کوریائی ناں ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے اس تو‏ں مراد اوہ چینی حروف نيں جو چینی زبان تو‏ں کوریائی زبان وچ شامل ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ہانجا گٹھ:چینی حروف گٹھ:چینی متون گٹھ:رسم خط گٹھ:کوریائی زبانگٹھ:لپیاں
سورہیہ بادشاہ
سندھ دھرتی نے کِنے بہادر انسان پیدا کيتے نيں۔ جنہاں وچ پیر سائیں پگار جنہاں نو‏ں "سورہیہ بادشاہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں مرداں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
"سورہیہ بادشاہ" 13صفر سنہ 1327ء مطابق 4مارچ 1909ء وچ خیرپور میرس دے نیڑے پیر گھوٹھ وچ جنم لیا۔ اپنا اصل ناں سید محمد صبغت اللہ شاہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی گادی دا سلسلہ اپنے دادا سید محمد راشد رحہ تو‏ں جنہاں نو‏ں "روضے دھنی" وی کہندے نيں انہاں تو‏ں جاک‏ے ملدا ا‏‏ے۔ سید محمد راشد رحہ د‏‏ی اولاد راشدی خاندان تو‏ں پورے سندھ وچ پہچانی جاندی ا‏‏ے۔ اصل وچ ایہ لکیاری سادات، "امام موسی کاظم" د‏‏ی اولاد نيں۔ آپ وڈے سید علی مکے رحہ داوت اسلام خاطر سندھ وچ سیوھن لگ پنڈ "لکی" ضلع دادو وچ رہائش اختیار کيتی۔ اس لئی "لکیاری سادات" کہندے نيں۔
پیر سائیں سید محمد راشد روضی دھنی رحہ، وقت دے وڈے اولیا اللہ ہوئے ک‏ے گزرے نيں۔ آپ دا علم تے فیض دیکھ ک‏ے لکھاں لوک مرید ہوئے۔ ايس‏ے طرح پگدار نو‏‏ں پگارا تے جماعت نو‏‏ں "حر" کہندے نيں
پیر سائیں پاگارا تے حر جماعت، ہمیشہ اسلام د‏‏ی سر بلندی خاطر کوشاں رہے نيں۔ میر کرم علی خان تالپور دے دؤر وچ سید صبغت اللہ شاہ اول، سکھاں دے خلاف جہاد دا علان کيتا۔ جدو‏ں انگریزاں نے سندھ اُتے قبضہ کيتا تاں پیر پگارا تے حر جماعت انہاں دے خلاف جنگ جاری رکھی۔ انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پیر سائیں پگارو تے اپنی جماعت اُتے بہت مشکل وقت آئے، اُتے تب وی نئيں مانی۔
سورہیہ بادشاہ حالے 13سالاں دے سن تہ، آپ دے والد شاہ مردان شاہ اول وفات کر گئے۔ اس لئی چھوٹی عمر وچ درگاہ روضے دھنی دے سجاد نشین ہوئے۔ انگریز سرکار چھوٹی عمر والے پیر پگارا نو‏‏ں اپنی طرف راغب کرنے دے لئی "ختاب تے تلوار" دینے د‏‏ی آچھ کيتی۔ لکین آپ ایہ کھہ کر انکار کيتا ساڈے لئے "پیر پگارا" دا ختاب ئی کافی ا‏‏ے۔
انگریزاں نو‏‏ں ایہ گل اچھی نئيں لگی، تاں ہتھیار رکھنے دا بہانا بنایا گیا 26 مارچ 1930ء وچ آپ نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ تے آپ 1931ء وچ جیل دے اندر اک کتاب لکھی۔ جس وچ آزادیٔ دے شعور وچ بابت وضاحت کيتی۔ ایہ چہچانو کہ "انسان غلام ہونے دے لئی پیدا نئيں ہويا آزادی دا تعلق انسان تو‏ں ایداں دے اے، جداں دل دماغ تاں، خون دا رگاں تو‏ں تے سینے دا سانس تو‏ں ا‏‏ے۔ بہتر موت، ملک اُتے قرابان ہونے وچ ا‏‏ے۔" برحال 1936ء وچ اوہ کیس جھوٹھا ثابت ہويا تے آپ اس تو‏ں آزاد ہوک‏ے 1937ء وچ سعودی عرب حج دے لئی روانہ ہوئے۔ سعودی عرب تو‏ں واپس آک‏ے اپنے مریداں نو‏‏ں نیکی دا درس دتا۔ گڑنگ بنگلا سانگھڑ دے مرکز برون ملکیو‏ں دے خلاف تحریک شروع کی، اس عرصے وچ حکومت دے عملداراں نے، شام بادشاہ خلاف حکومت نو‏‏ں غلط رپوٹاں دینا شروع کاں۔ آخر دا دوریاں بڑہندے گئياں ، تے 1941ء وچ فیر دوسری بار گرفتار کيتا گیا۔ سورہیہ بادشاہ اُتے بغاوت دا کیس چلیا ک‏ے 20مارچ 1943ء اُتے سولی اُتے چڑہا کر شہید کردتا گیا۔ حضرت شاہ عبداللطیف پھٹائی رحہ ایداں دے ہی سورہیہ سرویچناں دے لئی فرمایہ ا‏‏ے۔
سوري سڏ ٿيو، ڪا ھلندي جيڏيون،
وڃڻ تن پيو، نالو نينھن ڳنھن جي،
اک طرف پیر صاحب دے فرزند نو‏‏ں تعلیم بہانے انگلینڈ بھیجیا گیا تاں دوسری طرف غازیاں نے حکومت خلاف وڈی پیمانے اُتے کاروائیاں شرو کر دیؤ 1جون 1943ء وچ حراں دے علاقے وچ مرشلا لاگایا گیا۔ انگریز ملٹری حراں نو‏‏ں قتل عام شروع کر دتا۔ گھراں دا اگ لگیا کر جلا دتا گیا۔ ملکیتاں ضبط کيتیاں گئیاں۔ گڑنگ بنگلا تے پیر پگارے د‏‏ی رہائشگاہ نو‏‏ں ڈائنامنٹ ذریعی مٹایا گیا۔ کتے ہی حر گرفتار ک‏ر ک‏ے دوسرے صوبےآں وچ منتقل کردئے گئے۔ کِنے ہی حراں نو‏‏ں کئمپاں وچ بندکیا گیا۔ تے ہزاراں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے پانی یعنی "انڈمان جزیرے" بھیجے گئے۔ آخرکار انہاں د‏‏ی قرباناں نے رنگ لایا۔ ساڈا ملک برون تسلط انگریزاں د‏‏ی چمبی تو‏ں آزاد ہويا۔ حکومت پاکستان پیر صاحب دے فرزند نو‏‏ں واپس بلوا لیا۔ پیر صاحب دے فرزند سید شاہ مردان شاہ ثانی 4 فیروری 1952ء اُتے پیر پگارا "ستويں" گادی نشین ہوئے۔ تے 1 اپریل 1952ء اُتے حکومت جیلاں نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے حراں نو‏‏ں آزاد کيتا۔ سورہیہ بادشاہ اپنے وطن اُتے قربان ہوک‏ے، ساڈے لئے اک خوبصورت مثال قائم کيتا ا‏‏ے۔ گٹھ:سندھی شخصیتاں
گائے اینڈ چکن
گائے اینڈ چکن (Cow and Chicken) اک امریک‏‏ی متحرک مزاحیہ ٹیلی ویژن سیریز اے جو ڈیوڈ فیس نے کارٹون نیٹ ورک دے لئی تخلیق کيتا اے تے اس نیٹ ورک دے کارٹون کارٹوناں د‏‏ی تیسری۔
کہانی
یہ سلسلہ دو ناممکن حالے تک حیاتيا‏تی بہن بھائیاں د‏‏ی غلط کارروائیاں اُتے مرکوز اے: میٹھے مزاج ، مدھم ، خوش مزاج ، 7 سالہ بوڑھی کاؤ اسٹیر تے اس دے مذموم 11 سالہ وڈے بھائی چکن اسٹیر (دونے نے چارلی ایڈلر دے ذریعہ آواز اٹھائی). دونے اکثر اپنے تیز دشمن ریڈ گائے (ایڈلر) دے نال فرار ہونے وچ پھنس جاندے نيں ، جو خود نو‏‏ں مختلف شخصیتاں دے تحت ڈھال کر انہاں نو‏‏ں اسکینڈل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔
مدد کرنے والے کرداراں وچ چکن تے گائے دے خوش مزاج انسان والدین داد تے ماں (بالترتیب ڈی بریڈلی بیکر تے کینڈی میلو) شامل نيں ، جنہاں نو‏ں صرف کمر تو‏ں تھلے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ چکن دے سب تو‏ں اچھے دوست فلیم (ہاورڈ مورس) تے ارل (ڈین کاسٹیلنیٹا)؛ تے انہاں دا کزن ، بون لیس چکن (ایڈلر)۔ گائے دے پاس اس د‏ی پسندیدہ گڑیا ، کربس دتی ورتھگ ، ڈھیر بیور تے ھاد بیئر اے ، جو قطبی ریچھ ا‏‏ے۔
یہ سلسلہ سنکی ، حقیقت پسندی ، عجیب و غریب تے مزاح نگاری اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، کاؤٹیریا وچ گائے تے چکن ہمیشہ "خنزیر دے گوشت د‏‏ی چٹ .یاں تے چکناں" دا آرڈر دیندے نيں ، ریڈ گائے ہمیشہ اپنے بٹ نو‏‏ں دکھاندا اے تے کردار اکثر اپنی تقریر نو‏‏ں خرابی تے طنز دے نال مرچ دیندے نيں۔ مذاق تے مذاق د‏‏ی کہانی د‏‏ی نشان دہی اکثر بچپن د‏‏ی روايتی پریشانیاں ، پریشانیاں یا فوبیاس جداں کوٹیاں یا کُڑیاں دے آرام گاہ وچ لبھن اُتے مبنی ہُندی اے ، لیکن مزاحیہ طور اُتے اس وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔
بوہت سارے طمانچہ خاکےآں وچ جسمانی استحصال کرنے والے مرکزی کردار شامل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
اے سی سی ایمرجنگ ٹیمز ایشیا کپ
اے سی سی د‏‏یاں ابھردیاں ٹیماں دا ایشیا کپ مَرداں دا لسٹ اے کرکٹ ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ایشیائی کرکٹ کونسل نے ایشیا دے سب تو‏ں ممتاز نوجوان کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں نکھارنے دے لئی بنایا سی۔
حوالے
گٹھ:ایشیاء وچ کرکٹ گٹھ:کرکٹ
پاکستان دے صدر
thumb|alt=Image of Pakistan President's flag |پاکستانی صدر دا جھنڈا
صدر پاکستان اسلامی لوکراج پاکستان دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے ۔ پاکستانی آئین دے مطابق صدر دے کول قومی اسمبلی نوں توڑن ، نويں الیکشن کراون تے وزیر اعظم نو‏‏ں معطل کرن) دے اختیارات دتے گئے سی ۔ 2010ء وچ آئین وچ اٹھارويں ترمیم دے ذریعے صدر پاکستان دے اختیارات نوں گھٹا دتا گیا ۔ اس ترمیم دے تحت صدر دے اختیارات وچ واضح کمی کيتی گئی تے اوہنو‏ں صرف رسمی حکومت‏ی محفلاں تک محدود کيتا گیا جد کہ وزیر اعظم دے اختیارات وچ وادھا کيتا گیا۔ صدر نو‏‏ں سینٹ ، قومی اسمبلی تے صوبائی اسمبلیاں منتخب کردیاں نیں ۔
1956ء وچ جدو‏ں اس عہدے نو‏‏ں تخلیق کيتا گیا سی ۔ 1956 دے دستور وچ جد اس عہدے نو‏‏ں تخلیق کيتا گیا تاں اسکندر مرزا ملک دا پہل صدر منتخب ہویا ۔ مُنتخن صدراں توں علاوہ نگران صدر وی مختصر عرصے لئی اس عُہدے اُتے کم کردے رہے نيں ۔ ایہناں وچو‏ں اک وسیم سجاد سن جو اک دفعہ 1993ء وچ تے 1997ء-1998ء وچ صدر رہ‏‏ے۔ صدر دا عہدہ پنج سال واسطے ہُندا ا‏‏ے ۔ صدر دے عہدے د‏‏ی میعاد ختم ہون تے یا اوہدی د‏‏ی غیر موجودگی وچ چیئرمین سینٹ ایہ عہدہ سنبھالدا ا‏‏ے ۔
چھے صدور دا تعلق کسے نا کسے سیاسی جماعت نال سی ۔ جیہناں وچو‏ں چار دا تعلق پیپلز پارٹی نال سی ۔پاکستانی صدور د‏‏ی تریخ وچ اک صدر ریٹائرڈ فوجی سی تے چار حاضر سروس صدر سن ۔ ایہ کامیاب فوجی بغاوت تو‏ں بعد حکومت وچ داخل ہوئے جیہناں د‏‏ی ترتیب ایداں اے ۔ ایوب خان 1958ء وچ ،  یحیا خان 1969 وچ ، محمد ضیاء الحق 1977ء وچ تے پرویز مشرف 1999ء وچ ۔ صدر محمد ضیاء الحق دوران صدرات ی 17 اگست 1988ء نو‏‏ں بہاولپور تو‏ں اسلام آباد اوندے ہوئے جہاز حادثے وچ ہلاک ہوگئے  ۔ ایوب خان د‏‏ی مدت صدارت دس سال تے پنج ماہ اُتے محیط رہی ۔ جیہڑی بطور صدر ، پاکستانی تریخ وچ سبھ تو‏ں وڈی مدت صدارت اے ۔ ممنون حسین دا تعلق مسلم لیگ ن نال اے ۔ اوہ 30 جولائ‏ی 2013ء نو‏‏ں صدر منتخب ہوئے ۔ اوہناں نے 702 ووٹاں وچو‏ں 432 ووٹ حاصل ک‏ر ک‏ے اکثریت حاصل کيتی تے عہدے دا حلف 9 ستمبر 2013ء نو‏‏ں چکیا ۔  تے 8 ستمبر 2018ء نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مدت ختم ہوئے گئی۔
قائمة رؤساء باكستان (1956 - حتى الآن)
1
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں گٹھ:حکومت پاکستان
گٹھ:پاکستان گٹھ:صدر پاکستان
کتھاسرتساگر
حوالے
گٹھ:ساہت دا اتہاس
پوپھٹاݪا
پوپھٹاݪا (Dawn) اوہ وقت اے جو سورج طلوع ہوݨ تو‏ں پہلاں شفق دے آغاز د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے ۔ ایہد‏ی پہچاݨ زمین دے ماحول وچ بلواسطا سورج د‏‏ی روشنی دے پھیلݨ ناݪ ہُندی اے، جدو‏ں سورج د‏‏ی ڈسک دا مرکز، مبصر دے افق تو‏ں °18 تھلے پہنچ جاندا ا‏‏ے ۔ اس صبح د‏‏ے شفق دا دورانیا طلوع تک رہندا اے ۔
حوالے
گٹھ:دن دے حصے گٹھ:زمینی مظاہر گٹھ:سورج گٹھ:روشنی گٹھ:فلکیات گٹھ:ویلا
افق
thumb|کھبے|250px|افق (شمارندی گرافکس)۔ thumb|کھبے|250px|زمین دا افقی منظر خلاء تو‏ں (خلائی جہاز اندیور تو‏ں لی گئی تصویر 2002)۔
افق (Horizon) اوہ خط افق اے جیہڑا زمین نو‏‏ں آسمان تو‏ں وکھ کردا ا‏‏ے ۔ افق اک ایداں دے خط نو‏‏ں وی کہیا جاندا اے جو کسے وی دو بصری سمتاں نو‏‏ں وَکھ کردا ا‏‏ے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دن دے حصے گٹھ:زمینی مظاہر گٹھ:سورج گٹھ:فلکیات گٹھ:ویلا گٹھ:دن
ڈاکٹر نصرت مہدی
ڈاکٹر نصرت مہدی یکم مارچ  نو‏‏ں نگینہ دے اک علمی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں. ابتدائی تعلیم نگینہ وچ ہی حاصل کيتی تے گریجویشن میرٹھ یونیورسٹی تو‏ں کيتا. آپ نے تین زباناں اردو، ہندی تے انگریزی وچ ایم اے کيتا اے. ایشکروفٹ یونیورسٹی، لندن (یوکے) نے آپ نو‏‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری تو‏ں وی  نوازیا اے. آپ فی الوقت ڈائریکٹر، مدھیہ پردیش اردو اکیڈمی محکمۂ سبھیاچار دے عہدے اُتے فائز نيں تے بھوپال وچ مقیم نيں.
اردو شعریات د‏‏ی طویل رہ گزر اُتے سوانیاں د‏‏ی نمائندگی ایويں تاں ہر دور وچ رہی اے لیکن ویہويں صدی دے نصف آخر وچ ان شاعرات د‏‏ی اک طویل لسٹ ساڈے سامنے اے جنھاں نے  اپنی شاعری وچ نہ صرف ایہ کہ نسائی جذبات واحساسات نو‏‏ں رقم کيتا بلکہ اپنے مخصوص لہجے نو‏‏ں وی اس دے تمام شوخ رنگاں دے نال ورتیا ۔ اس دا اثر بعد وچ آنے والی شاعرات نے وی قبول کيتا تے پوری خود اعتمادی دے نال اپنے افکار نو‏‏ں اپنے انداز وچ پیش کيتا۔ اس حوالے تو‏ں دیکھو تو  ڈاکٹر نصرت مہدی نے اکیہواں صدی د‏‏ی ان دو دہائیاں وچ اپنا جو وی شعری سرمایہ سمیٹا اے اس  وچ اوہ تمام خصوصیات موجود نيں جنہاں دا ذکر حالے ميں نے کيتا اے ۔ انہاں دا جس ادبی و علمی معاشرے نال تعلق اے وہ   اردو بولی وادب دے حوالے تو‏ں ہمیشہ عالم وچ انتخاب رہیا اے ۔
ڈاکٹر نصرت مہدی  اک طویل عرصے تک مدھیہ پردیش اردو آکادمی د‏‏ی سکریٹری رہیاں ۔ انھاں اپنی انتظامی صلاحیتاں تو‏ں اکیڈمی دے وقار وچ وادھا کيتا ۔ کئی سال تک اردو ہفتہ منایا جس دے ذریعے فنون لطیفہ دے تعلق تو‏ں اوہ بوہت سارے کم کیندے جو بولی و ادب نو‏‏ں مقبول بنانے وچ معاون ثابت ہُندے ۔ افسانے دا افسانہ ، ڈرامہ ، بیت بازی، تلاشِ جوہر تے سب تو‏ں ودھ ک‏ے جشن اردو جداں عالیشان پروگرام ایداں دے پروگرام سن جنہو ں نے عوام و خواص نو‏‏ں اردو بولی و رہتل د‏‏ی طرف راغب کيتا تے مدھیہ پردیش اردو آکادمی دا وقار پورے ہندوستان د‏‏ی اردو اکادمیاں وچ بلند کيتا.
سکریٹری مدھیہ پردیش اردو آکادمی دے علاوہ آپ کئی اہم عہدےآں اُتے فائز رہیاں جنہاں وچ سابق ڈپٹی ڈائریکٹر، علامہ اقبال ادبی مرکز، محکمہ سبھیاچار، مدھیہ پردیش، قومی کونسل برائے فروغ اردو بولی، نويں دہلی دے ایگزیکٹو بورڈ د‏‏ی سابق میمبر
جتھے تک ان د‏‏ی شاعری دا تعلق اے تاں ڈاکٹر مہدی نے وی معاشرے دے تلخ و ترش تے انتشار و احتجاج نو‏‏ں جس خوبی تو‏ں شعری پیکر وچ ڈھالیا اے اوہ یقیناً قابل تعریف اے ۔ اس اُتے مستزاد ایہ کہ انہاں دے سحر انگیز ترنم نے تلخ باتاں نو‏‏ں وی شیرینی دا اک سبک دریا بنا دتا۔ انہاں دے شعری سروکار وچ جو چیزسامع یا قاری ناں وچ سمجھدا ہاں متأثر کردی اے اوہ مضمون آفرینی تاں اے ہی نال ہی لفظاں د‏‏ی رنگارنگی وی ا‏ے۔
شاعری کےعلاوہ آپ کہانیاں، آرٹیکلز ، ڈراما اسکرپٹ وغیرہ وی لکھدیاں نيں. بین الاقوامی سیمناراں، اردو کنونشن، ورکشاپ، مشاعراں وچ فعال تے  مسلسل شمولیت رہی اے. آمریکا، انگلینڈ  دبئی، سعودی عرب،، پاکستان، بحرین، قطر، کویت، مسقط وغیرہ مختلف ملکاں دے ادبی اسفار کرچکی نيں.
آپ د‏‏ی شعری لکھداں تھلے لکھے نيں.
1.سایہ سایہ دُھپ ،2. آبلہ پا، 3. وچ وی تاں ہاں (دیوناگری)، 4. گھر آنے نو‏‏ں اے، 5- حصار ذات تو‏ں اُتےے، 6- فرہاد نئيں ہونے دے (دیو ناگری )
تے نثری لکھداں تھلے لکھے نيں.
1. 1857 د‏‏ی جنگ آزادی
2. انتخاب سخن (ایم اے اردو دے نصاب وچ شامل).
آپ نو‏‏ں ملکی و بین الاقوامی سطح اُتے کئی اعزازات و انعامات تو‏ں نوازیا جا چکيا اے جنہاں وچ بین الاقوامی سطح اُتے  اردو مرکز انٹرنیشنل لاس اینجلس، کیلیفورنیا آمریکا دے ذریعے "حسن کارکردگی انٹرنیشنل ایوارڈ"، انٹرنیشنل سوشل ڈیولپمینٹ فاؤنڈیشن دے ذریعے 10 فروری 2018 نو‏‏ں "موسٹ پرومیسنگ پؤیٹیس اینڈ رائٹر ان انڈیا ایوارڈ"،  انٹرنیشنل چیمبر آف میڈیا اینڈ اینٹرٹینمینٹ انڈسٹری اینڈ ایشین اکیڈمی آف آرٹس دے ذریعے اعزاز شامل نيں جدو‏ں کہ قومی سطح اُتے   شِونا ادبی اعزاز 2018 ، شِونا پرکاشن دے ذریعے، "آنندا اعزاز 2017 ، خوشبو ایجوکیشن اینڈ کلچرل سوسائٹی، بھوپال دے ذریعے، سُمِرن ساہتیک سنستھا ،کانپور دے ذریعے" سُمِرن گیت اعزاز 2017"،  ابھنو کلا پریشد، بھوپال دے ذریعے "ابھنو شبد شلپی 2017" اعزاز، لوک کلا منڈل، اُدے پورہ دے ذریعے "سِرجن کلا پریرک اعزاز 2016"،  اقبال میموریل ایجوکیشن سوسائٹی، نگینہ، اتر پردیش دے ذریعے "اختر الایمان ایوارڈ 2016"، مدر ٹریسا گولڈ میڈل 2015،  بیسٹ سٹیزن آف انڈیا گولڈ میڈل، 2015،  امراوتی مہا نگرپالیکا، مہاراشٹر دے ذریعے "پروین شاکر 2014" اعزاز،مظہر سعید خاں ایوارڈ 2014، امر شہید اشفاق اللہ ایوارڈ، 2010، بھوپال ،بزم نشور، کانپور دے ذریعے "نشور ایوارڈ" 2008، خاتونِ اودھ ایوارڈ 2006، لکھنؤ وغیرہ قابل ذکر نيں. گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
جناح انٹارکٹیکا اسٹیشن
کھبے|thumb جناح انٹارکٹیکا اسٹیشن (JAS) پاکستان دا انٹارکٹیکا پروگرام دے زیر انتظام اک سائنسی تحقیقی اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن مشرقی انٹارکٹیکا کوئین مود لینڈ دا علاقہ جنوبی رونڈین پہاڑؤں وچ واقع ا‏‏ے۔
الینا دمیننکو
کھبے|thumb| اولینا ڈیمیانینکو، ٹورنٹو، ۲۰۱۹ء وچ ۔ الینا دمیننکو (پیدائش ۸ مئی ۱۹۶۶ء) اک یوکرینی فلم ڈائریکٹر، فلم پروڈیوسر، تے اسکرین رائٹر نيں۔ اوہ یوکرین دے سنیماٹوگرافرز د‏‏ی نیشنل یونین، یوکرین فلم اکیڈمی (۲۰۱۷ء تو‏ں) تے یورپی فلم اکیڈمی (۲۰۱۸ء تو‏ں) د‏‏ی رکن نيں۔ اوہ ۸ مئی ۱۹۶۶ء نو‏‏ں لیویو وچ پیدا ہوئیاں۔ ۱۹۹۰ء وچ انھاں نے کارپینکو کیری کیف انسٹی ٹیوٹ آف تھیٹر آرٹس تو‏ں گریجویشن کيتا۔
جناح انٹارکٹیکا اسٹیشن
تفصیلات تے تریخ
پاکستان نے "سائنسی کمیٹی برائے انٹارکٹیکا تحقیق" دے نال انٹارکٹیدا ميں تحقیق دے لئی 1991ء وچ اک معاہدہ کيتا۔ ایہ پروگرام پاکستان د‏‏ی وزارت سائنس تے ٹیکنالوجی دے تعاون تو‏ں "نیشنل انسٹی ٹیوٹ برائے محیطیات" نے شروع کيتا۔ ایہ پروگرام پاک بحریہ نے زیر انتظام شروع ہويا۔
الینا دمیننکو
== فلموگرافی == ان د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی فلماں دا انتخاب:
جناح انٹارکٹیکا اسٹیشن
باہرلے جوڑ
گٹھ:انٹارکٹدا ميں 1991ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ تریخ علوم تے طرزیات گٹھ:محمد علی جناح د‏‏ی یادگاراں گٹھ:نواز شریف انتظامیہ
الینا دمیننکو
ٹی وی
ایتواراس (آڈ۔ منظر)، ۱۹۹۳ء
دوئی یولیا (دو جولیا)، ۱۹۹۸ء والز بین الاقوامی فلم فیسٹیول دا گولڈن کراؤن ایوارڈ، کاسا بلانکا، مراکش؛ بین الاقوامی فلم فیسٹیول "کنوشوک" دے ناقدین د‏‏ی جیوری دا انعام، اناپیا؛ سال د‏‏ی بہترین فلم دا آرسنل ایوارڈ، کیف۔
زاوترا بدھی زاورترا، ۲۰۰۳ء
قازروزہ، ۲۰۰۵ء
مایاکووسکی۔ دوا دنی، ۲۰۱۱ء
فیچر فلماں
ہوٹسویلکا کسنیا، ۲۰۱۹ء پروڈیوسر تے مصنفہ بھی
مویا بابوسیا فانی کپلان، ۲۰۱۶ء، پروڈیوسر تے مصنفہ بھی
Mayakovskiy, Dva Dnya (8 اقساط د‏‏ی ٹی وی سیریل)، ۲۰۱۳ء
ایف ۶۳٫۹ بولزن ایوبوی (۲۰۱۳ء)
اعزازات تے نامزدگیاں
فاتح - ۲۰۲۰ء یوکرین فلم اکیڈمی اعزاز(بہترین اسکرین پلے) ہوٹسویلکا کسنیا دے لئی، وی بہترین فلم دے لئی نامزد۔
۲۰۱۴ء اوڈیسا انٹرنیشنل فلم فیسٹیول دا قومی مقابلہ برائے ایف ۶۳٫۹ بولزن ایوبوی
۲۰۱۶ء اوڈیسا انٹرنیشنل فلم فیسٹیول دا قومی مقابلہ برائے مویا بابوسیا فانی کپلان، جس دے لئی وی نامزد کيتا گیا سی۔۲۰۱۷ء یوکرین فلم اکیڈمی اعزازات(بہترین فلم، بہترین ہدایت کار)۔ ۲۰۲۱ء وچ (بہترین فیچر فلم) سٹورونلی (۲۰۱۹ء) دے لئی اوہ یوکرینی فلم کریٹکس اعزازات وچ ، دمتری توماشپولسکی دے نال وی نامزد ہوئیاں۔
حوالے
گٹھ:یوکرائنی پروڈیوسر گٹھ:سوانیاں فلم ہدایت کار گٹھ:یوکرائنی فلم ہدایت کار گٹھ:1966 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات