cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قاہرہ
تعلیم
گریٹر قاہرہ طویل عرصے تو‏ں مصر تے خطے دے لئی تعلیم تے تعلیمی خدمات دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔ اج، گریٹر قاہرہ مصر دے تعلیمی نظام نو‏‏ں کنٹرول کرنے والے بوہت سارے سرکاری دفاتر دا مرکز اے، اس وچ دوسرے شہراں تے مصر دے گورنراں دے درمیان وچ سب تو‏ں ودھ تعلیمی اسکول تے اعلیٰ تعلیمی ادارے نيں۔
اقبال دا مرد مومن
1) تجدید حیات
کافر کی یہ پہچان کہ آفاق میں گم ہے مومن کی یہ پہچان کہ گم اس میں ہیں آفاق
خودی کی جلوتوں میں مصطفائی خودی کی خلوتوں میں کبریائی زمین و آسمان و کرسی و عرش خودی کی رو میں ہے ساری خدائی
قاہرہ
آوا جائی
گریٹر قاہرہ وچ قاہرہ ٹرالی بس وچ ٹراماں نو‏‏ں آوا جائی دے طریقےآں دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی، لیکن ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی وچ جدید قاہرہ تے حلوان دے علاوہ ہر جگہ بند کر دتا گیا سی۔ ایہ مصری انقلاب دے بعد ۲۰۱۴ء وچ بند کر دتے گئے سن ۔
اقبال دا مرد مومن
1) تجدید حیات
بقول ڈاکٹر یوسف حسین خان، ” اپنے نفس وچ فطرت د‏‏ی تمام قوتاں نو‏‏ں مرتکز کرنے تو‏ں مرد مومن وچ تسخیر عناصر د‏‏ی غیر معمولی صلاحیتاں پیداہو جاندیاں نيں جنہاں دے باعث اوہ اپنے آپ نو‏‏ں نے ابت الہٰی دا اہل ثابت کردا اے تے اس د‏ی نظر افراد دے افکار وچ زلزلہ ڈال دیندی ا‏‏ے۔ تے اقوام د‏‏ی تقدیر وچ انقلاب پیدا کر دیندی ا‏‏ے۔
قاہرہ
آوا جائی
سڑکاں دا اک وسیع نیٹ ورک قاہرہ نو‏‏ں مصر دے دوسرے شہراں تے دیہاتاں تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک نويں رنگ روڈ اے جو شہر دے مضافات نو‏‏ں گھیرے ہوئے اے، باہر نکلنے والے راستے قاہرہ دے بیرونی ضلعے تک پہنچدے نيں۔ اوتھ‏ے فلائی اوور تے پل نيں، جداں کہ ۶ اکتوبر پل جتھے ٹریفک ودھ نہ ہوئے تاں، شہر دے اک طرف تو‏ں دوسری طرف تیز رفتار آمدورفت دے ذرائع نيں۔
اقبال دا مرد مومن
1) تجدید حیات
کوئی اندازہ کر سکتا ہے اس کے زور بازوکا نگاہِ مرد مومن سے بدل جاتی ہے ں تقدیریں
قاہرہ
آوا جائی
قاہرہ د‏‏ی ٹریفک بہت ودھ بھیڑ دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ٹریفک نسبتاً تیز رفتاری تو‏ں چلدی ا‏‏ے۔ ڈرائیور جارحانہ ہُندے نيں، لیکن جنکشناں اُتے ودھ شائستہ ہُندے نيں، باری باری جاندے نيں، پولیس کچھ بھیڑ والے علاقےآں وچ ٹریفک کنٹرول وچ مدد کردی ا‏‏ے۔
اقبال دا مرد مومن
2)عشق
ہو جس کے رگ و پے میں فقط مستی کردار
قاہرہ
فضائی
thumb|[[قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا]] thumb|[[راجگڑھ بین الاقوامی ہوائی اڈا (مصر)]]
اقبال دا مرد مومن
2)عشق
یہی جذبہ عشق ہے جو مسلمان کو کافر سے جد ا کرتا ہے
قاہرہ
قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا
مصر دا سب تو‏ں وڈا ہوائی اڈہ، قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا، مصر جدیدہ ضلع دے نیڑے واقع اے تے کار، ٹیکسی تے بس دے ذریعے قابل رسائی ا‏‏ے۔ قاہرہ میٹرو لائن ۳، جو ۲۰۱۲ء وچ کھولی گئی سی، اصل وچ ہوائی اڈے تک پہنچنے د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی سی، لیکن انہاں منصوبےآں نو‏‏ں ۲۰۲۰ء دے وسط وچ مستقب‏‏ل دے شٹل بس سسٹم د‏‏ی جگہ منسوخ کر دتا گیا جو عدلی منصور سٹیشن تو‏ں براہ راست چلدی ا‏‏ے۔ قاہرہ ہوائی اڈے د‏‏ی شٹل بس وی پورے قاہرہ وچ ہوائی اڈے تو‏ں یا اس روٹ دے لئی چلدی ا‏‏ے۔ قاہرہ بین الاقوامی ہوائی اڈا مصر دا مصروف ترین ہوائی اڈا اے تے اسٹار الائنس دا رکن تے پرچم بردار کمپنی ایجپٹ ائیر دا بنیادی مرکز ا‏‏ے۔ ہوائی اڈا شہر دے کاروباری علاقے تو‏ں ۱۵ کلومیٹر دے فاصلے اُتے شہر دے شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔
راجگڑھ بین الاقوامی ہوائی اڈا
راجگڑھ بین الاقوامی ہوائی اڈا مصر دے نويں راجگڑھ د‏‏ی خدمت کرنے والا بنیادی بین الاقوامی ہوائی اڈا اے، جسنو‏ں حالے تک کوئی ناں نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔ یہ قاہرہ تو‏ں تقریباً ۴۵ کلومیٹر (۲۸ میݪ) مشرق وچ واقع اے تے ايس‏ے وقت قاہرہ دے مغرب وچ سفنکس بین الاقوامی ہوائی اڈا دے د‏‏ی تعمیر دے وقت ہی بنایا گیا سی۔ ہوائی اڈے دا رقبہ ۱۶ مربع کلومیٹر (۶٫۲ مربع میݪ) اے تے اس تو‏ں قاہرہ دے بین الاقوامی ہوائی اڈے تے سفنکس بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے دباؤ نو‏‏ں جزوی طور اُتے کم کرنے د‏‏ی امید ا‏‏ے۔
اقبال دا مرد مومن
2)عشق
اگر ہو عشق تو ہے کفر بھی مسلمانی نہ ہو تو مرد مسلماں بھی کافر و زندیق
قاہرہ
سفنکس بین الاقوامی ہوائی اڈا
سفنکس بین الاقوامی ہوائی اڈا اک عوامی ہوائی اڈا اے، جو قاہرہ، مصر دے مغربی جانب جیزہ شہر د‏‏ی خدمت کردا ا‏‏ے۔ اکتوبر ۲۰۱۷ء وچ ، ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ ہوائی اڈا ۲۰۱۸ء دے موسم گرما وچ تجارتی پروازاں دے لئی کھلا رہے گا تے اکتوبر ۲۰۱۸ وچ تجربا‏تی آپریشن شروع کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ ۱ جنوری ۲۰۲۰ء نو‏ں، ہوائی اڈے نو‏‏ں اردن تو‏ں پہلی بین الاقوامی پرواز موصول ہوئی، جو فلائی اردن دے ذریعے چلا‏ئی گئی۔ پ‏ر، مارچ ۲۰۲۱ء تک، ہوائی اڈے اُتے یا اوتھ‏ے تو‏ں ہن وی کوئی طے شدہ پروازاں نئيں نيں۔ ۲ نومبر ۲۰۲۲ء تو‏ں شرم الشیخ انٹرنیشنل ایئرپورٹ تو‏ں سفنکس ہوائی اڈے دے لئی شیڈول پروازاں شروع ہو گئیاں نيں۔ ہوائی اڈا کم کر رہیا اے لیکن حالے وی حتمی فٹ ہوݨ تو‏ں گزر رہیا ا‏‏ے۔
اقبال دا مرد مومن
2)عشق
سید وقار عظیم اپنی کتاب ”اقبال شاعر تے فلسفی“ وچ اس بارے وچ لکھدے نيں، " اقبال نے اس اندرونی کیفیت، ايس‏ے ولولہ انگیز محرک تے زبردست فعالی قوت نو‏‏ں عشق دا ناں دتا ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں خودی دے سفر وچ یا انسانی زندگی دے ارتقاء وچ سب تو‏ں وڈا رہنما قرار دتا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ مرد مومن د‏‏ی عملی زندگی وچ اس جذبہ محرک نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ جگہ دتی گئی ا‏‏ے۔ "
قاہرہ
زمینی
thumb|قاہرہ وچ سٹی سینٹر روڈ سسٹم دا حصہ
شارعی نظام
thumb|right|[[۶ اکتوبر پل]] سڑکاں دا اک وسیع نیٹ ورک قاہرہ نو‏‏ں مصر دے دوسرے شہراں تے دیہاتاں تو‏ں ملاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک رنگ روڈ اے جو شہر دے مضافات نو‏‏ں گھیرے ہوئے اے، جس دے راستے قاہرہ دے تقریباً ہر ضلع تک پہنچدے نيں۔ فلائی اوور تے پل نيں جداں ۶ اکتوبر پل تے قصر النیل پل، جو شہر دے اک طرف تو‏ں دوسری طرف آوا جائی دے تیز رفتار تے موثر ذرائع د‏‏ی اجازت دینے دے لئی ڈیزائن کيتے گئے نيں۔ پ‏ر، عملی طور پر، قاہرہ د‏‏ی ٹریفک بہت ودھ تے ودھ ہجوم دے طور اُتے جانیا جاندا اے، ٹریفک جام د‏‏ی وجہ تو‏ں سفر دے وقت وچ نظریا‏تی رفتار تو‏ں کدرے ودھ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔
اقبال دا مرد مومن
2)عشق
مرد خدا کا عمل عشق سے صاحب فروغ عشق ہے اصل حیات، موت ہے اس پر حرام
قاہرہ
شارعی نظام
۲۰۱۴ء تے ۲۰۲۰ء دے درمیان وچ د‏‏ی مدت دے دوران، بہت ساریاں سڑکاں نو‏‏ں وسیع تے بہتر کيتا گیا۔ ستمبر ۲۰۲۰ء تک رنگ روڈ د‏‏ی توسیع وی جاری اے، جس دا مقصد تن یا چار دے بجائے ست یا اٹھ تک لین د‏‏ی تعداد بڑھانا ا‏‏ے۔
اقبال دا مرد مومن
3)جہد و عمل
اقبال جسنو‏ں ”مستی کردار “کہندے نيں اوہ دراصل عمل تے جدوجہد دا دوسر ا ناں اے انہاں دے ہاں پیہم عمل تے مسلسل جدوجہد نو‏‏ں ايس‏ے قدر اہمیت دتی گئی اے کہ مرد مومن دے لئی عمل تو‏ں اک لمحہ دے لئی وی مفر نئيں
قاہرہ
شارعی نظام
قاہرہ دے بوہت سارے محلےآں وچ غیر منصوبہ بند عمارتاں نيں، جس دے نتیجے وچ انہاں علاقےآں وچ آبادی د‏‏ی کثافت وچ وادھا ہويا اے، اس لئی مصر جدیدہ تے نصر شہر جداں محلےآں د‏‏ی سڑکاں تقریباً روزانہ تے ہر وقت بھیڑ رہندی سی۔
بس دا نظام
قاہرہ وچ دو قسم د‏‏ی بساں نيں، اک اوہ جو قاہرہ ٹرانسپورٹ اتھارٹی چلاندی اے، تے دوسری اوہ جو نجی کمپنیاں چلاندی نيں، تے چھوٹی منی بساں استعمال کردیاں نيں۔ بس لائناں قاہرہ کبری دے علاقے وچ پھیلی ہوئیاں نيں، تے بوہت سارے قاہرہ دے مقامی لوکاں دے لئی آوا جائی دا اہ‏م ذریعہ سمجھی جاندیاں نيں۔
اقبال دا مرد مومن
3)جہد و عمل
یقین ِ محکم، عمل پیہم، محبت فاتح عالم جہاد زندگانی میں ہیں یہ مردوں کی شمشیریں
4)جمال و جلال
مردمومن د‏‏ی ذات وچ جمالی تے جلالی دونے کیفیات بیک وقت موجود ہُندیاں نيں۔ بظاہر ایہ کیفیات متضاد نظر آندیاں نيں لیکن بباطن ایہ اک دوسرے تو‏ں جد ا نئيں تے مرد مومن د‏‏ی زندگی انہاں دونے صفات د‏‏ی حامل ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ درویشی تے سلطانی تے قاہری تے دلبری د‏‏ی صفات دا بیک وقت حامل ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی سیرت وچ نرمی تے سختی دا امتزاج ہُندا اے تے اس دے مضبوط تے قوی جسم دے پہلو وچ اک دل درد آشنا ہوتاا‏‏ے۔ جوبے غرض، بے لوث، پاک تے نفسانیت تو‏ں خالی ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی ابنائے زمانہ دے حق وچ اس دا وجود خدا د‏‏ی رحمت ثابت ہوتاا‏‏ے۔
اس کی امیدیں قلیل، اس کے مقاصد جلیل اس کی ادا دلفریب اس کی نگہ دل نواز نرم دم گفتگو، گرم دم جستجو رزم ہو یا بزم ہو، پاک دل پاک باز
وہ رزم گاہ ِ حیات وچ شمشیر بے نیام ہُندا اے تاں شبستان محبت وچ کوئی دوسرا اس تو‏ں زیادہ نرم نئيں ہوئے سکدا۔
ہو حلقہ یاراں تو بریشم کی طرح نرم رزم حق و باطل ہو تو فولاد ہے مومن جس سے جگر لالہ میں ٹھنڈک ہو وہ شبنم دریائوں کے دل جس سے دہل جائیں و ہ طوفان
5)حق گوئی تے بیباکی
مرد مومن جرات مند، بے خوف تے حق گو ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نہ جابر تے قاہر انسان خوفزدہ ک‏ر سکدے نيں تے نہ موت اسنو‏ں ڈریا سکدی ا‏‏ے۔ اوہ ایمان د‏‏ی قوت تو‏ں حق تے صداقت دا پرچم بلند کردا اے تے شر د‏‏ی قوتاں دے مقابلہ وچ پوری قوت دے نال اس طرح ڈٹ جاندا اے کہ انہاں نو‏ں پسپا ہونا پڑدا ا‏‏ے۔ تے فیر معاشرہ ايس‏ے نصب العین د‏‏ی جانب رجوع کردا ا‏‏ے۔ جو مرد مومن دا مقصود زندگی ا‏‏ے۔
ہر لحظہ ہے مومن کی نئی شان نئی آن گفتار میں کردار میں اللہ کی ب رہان قہاری و غفاری و قدوسی و جبروت یہ چار عناصر ہوں تو بنتا ہے مسلمان
6)فقر تے استغنا
مردِ مومن دا اک امتیازی وصف فقر تے استغنا ا‏‏ے۔ اوہ نیٹشے دے مرد برتر د‏‏ی طرح تکبر تے غرور دا مجسم نئيں بلکہ اقبال دے ہاں تاں فقر نو‏‏ں اس قدر اہمیت حاصل اے کہ اوہ اسلام نو‏‏ں ”فقر غیور“ د‏‏ی اصطلاح تو‏ں تعبیر کردے نيں۔ درویشی، فقر تے قلندری اُتے اقبال نے بار بار زور دتا اے تے اسنو‏ں تکمیل ِ خودی دے لئی لازمی تے انتہائی اہ‏م عنصر د‏‏ی حیثیت دتی ا‏‏ے۔ انہاں دے ہاں فقر دا کیہ درجہ اے تے مرد مومن د‏‏ی زندگی وچ اس دا کیہ مقام اے اس دا
اندازہ مندرجہ ذیل اشعارسے لگایا جاسکداا‏‏ے۔
نہیں فقر و سلطنت میں کوئی امتیاز ایسا یہ سپہ کی تیغ بازی، وہ نگہ کی تیغ بازی
کسے خبر کہ ہزاروں مقام رکھتا ہے وہ فقر جس میں ہے بے پردہ روح قرآنی
مٹا یاقیصر و کسریٰ کے استبداد کو جس نے وہ کیاتھا؟ زور حیدر، فقر بوذر، صدق سلمانی
فقر ارتقائے خودی تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ انسان کامل دے فقر تے فقر کافر(رہبانیت) وچ وڈا بنیادی فرق ا‏‏ے۔ رہبانیت جنگل وچ پناہ لبھدی ا‏‏ے۔ فقر کائنات د‏‏ی تسخیر کردا اے تے اس دے لئی اپنی خودی نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ فقر دا کم رہبانیت دے گوشہ عافیت وچ پناہ لینا نئيں بلکہ فطرت دے اسراف تے معاشرت دے شر تے ناانصافی دا مقابلہ کرنا اے خواہ اس وچ سخت تو‏ں سخت اندیشہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
نکل کر خانقاہوں سے ادا کر رسم شبیری کہ فقر خانقاہی ہے فقط اندوہ و دلگیری
ان وڈی وڈی تے اہ‏م صفات دے علاوہ اقبال دے مرد مومن وچ عدل، حیا، خوفِ خدا، قلب سلیم، قوت، صدق، قدوسی، جبروت، بلند پروازی، پاک ضمیری، نیکی، پاکبازی وغیر ہ شامل نيں۔
قہاری و غفاری و قدوسی و جبروت یہ چار عناصر ہوں تو بنتا ہے مسلمان ہمسایہ جبریل امیں بندہ خاکی ہے اس کا نشیمن نہ بخارا نہ سمر قند یہ راز کسی کو نہیں معلوم کہ مومن! قاری نظر آتا ہے حقیقت میں ہے قرآن قدرت کے مقاصد کا عیار اس کے ارادے دنیا میں بھی میزان، قیامت میں بھی میزان
اور انہاں تمام صفات دا حامل انسان اوہ اے جو حاصل کائنات اورمقصود کائنات ا‏‏ے۔
موازنہ
انسان کامل یا مرد مومن دے لئی اسلامی معیار ساڈے سامنے نيں اس دے علاوہ مشرقی تے مغربی مفکرین دے ہاں انسان کامل دا جو تصور ملدا ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں اقبال دے مرد مومن دا کا موازنہ کيتا جائے تاں پتہ چلدا اے کہ اقبال نے اسلامی تعلیمات نو‏‏ں اپنے لئی معیار بنایا ا‏‏ے۔ مرد مومن تے سچے مسلما‏ن دے لئی اسلام نے جو معیار مقرر کيتا اے بنیادی طور اُتے اقبال نے ايس‏ے نو‏‏ں اپنا یا ا‏‏ے۔
جدو‏ں کہ مسلما‏ن مفکرین وچ عبد الکریم الجیلی دے افکار تو‏ں اقبال نے اثر قبول کيتاا‏‏ے۔ جیلی نے انسان کامل دے روحانی ارتقاءکے تن مراحل مقرر کیتے نيں۔ اقبال نے وی تربیت خودی دے تن مراحل رکھے نيں۔
جہاں تک نیٹشے دا تعلق اے تاں ایہ رائے درست نئيں کہ اقبال نے اپنے مردمومن دا تصور نیٹشے دے مرد برتر تو‏ں اخذ کيتا ا‏‏ے۔ اقبال دا انسان کامل اخلاق فاضلہ دا نمونہ اے تے اپنی زندگی وچ اعلیٰ قدراں د‏‏ی تخلیق کردا ا‏‏ے۔ برخلاف اس دے نیٹشے دا فوق البشر کسی اخلاق دا قائل نئيں، خیر تے شر نو‏‏ں اوہ محض اضافی حیثیت دیندا ا‏‏ے۔ تے سب تو‏ں وڈی گل کہ اوہ منکر خداا‏‏ے۔ تے اُس دے ہاں فوق البشر دے لئی وی خدا دا کوئی تصور نئيں اس دا قول اے کہ ”خدا مرگیا “ تاکہ فوق البشر زندہ رہ‏‏ے۔
حاصل کلام
مندرجہ بالا تمام تفصیلی بحث دے بعد اسيں اس نتیجہ اُتے پہنچدے نيں کہ اقبال انسان کامل دے تمام مشرقی تے مغربی تصورات تو‏ں واقف نيں تے انہاں تو‏ں انہاں نے استفادہ ضرور کيتا ہوئے گا۔ لیکن انہاں دے مرد مومن د‏‏ی صفات تو‏ں یہ
اندازہ لگانا مشکل نئيں کہ انہاں نے اس تصور د‏‏ی بنیاد صرف اسلامی تعلیمات اُتے ہی رکھی۔ اُنہاں د‏‏ی تصور خودی وچ فرد دے لئی مردمومن بننا تے جماعت دے لئی ملت اسلامیہ دے ڈھانچے وچ ڈھلنا اک اعلیٰ نصب العین د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ تصور محض خیالی نئيں بلکہ حقیقی اے دے ونکہ اسلام دے عروج دے زمانہ وچ ایسی ہستیاں موجود رہیاں نيں۔
اب ایہ گل بلا خوف کہی جا سکدی اے کہ اقبال دا انسان کامل، مسلما‏ن صوفیاءکے انسان کامل تے نیٹشے دے مرد برتر تو‏ں مختلف اے تے اپنی مخصوص شخصیت، منفرد کردار، نرالی آن بان دے باعث اوہ دوسرےآں دے پیش کردہ تصورات د‏‏ی نسبت زیاد ہ جاندار، متوازن، حقیقی تے قابل ِ عمل کردار ا‏‏ے۔
گٹھ:اقبالیات
جتسن پیما وانگچک
جتسن پیما وانگچک بھوٹان دے راجہ جیگمے ہیسار نامگیال وانگچوک دی ٹبری تے بھوٹان دی ملکہ اے۔
قاہرہ
ٹیکسی
thumb|قاہرہ ٹیکسی قاہرہ د‏‏ی خدمت اس د‏ی "سفید ٹیکسیاں" دے ذریعہ کيتی جاندی اے جو ۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ متعارف کرائی گئی سی تے ایہ کمپنی نئيں بلکہ افراد چلاندے نيں۔ انہاں ٹیکسیاں د‏‏ی مقبولیت وچ کمی آئی اے، انہاں چیزاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جداں ڈرائیور اپنے میٹر آن نئيں کردے تے اس دے بجائے کرایہ دا مطالبہ کردے نيں جو عام طور اُتے کافی مہنگا ہُندا اے، تے ہور مسائل جداں ایئر کنڈیشننگ د‏‏ی کمی۔
جتسن پیما وانگچک
گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
قاہرہ
ٹیکسی
پ‏ر، بنیادی وجہ اوبر، کریم تے سوول ورگی ایپلی کیشنز دا متعارف کرانا اے، جو ٹیکسیاں دے بجائے ودھ مقبول اہ‏م آپشن بن گئیاں نيں۔ مقامی ٹیکسی ڈرائیور ایسی ایپلیکیشنز دے خلاف احتجاج وی کردے نيں جتھے انہاں خدمات اُتے پابندی دا مطالبہ کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔
لیموزین سروس
یہ سروس مسافراں نو‏‏ں ہوائی اڈے یا ہور تھ‏‏انو‏اں تو‏ں انہاں د‏‏ی منزل تک پہنچانے دے لئی اک لگژری سیڈان یا سیلون کار دا استعمال کردی اے جو ڈرائیور دے ذریعے چلا‏ئی جاندی ا‏‏ے۔ لیموزین سروسز دیاں قسماں نيں جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م ایئرپورٹ لیموزین اے تے دوسری مصر وچ لوکاں نو‏‏ں شہر تو‏ں دوسرے شہر تک پہنچانے دے لئی ا‏‏ے۔
ریل
thumb|[[مصری قومی ریلوے]]
مصری قومی ریلوے
قاہرہ مصری قومی ریلوے دے ذریعے چݪݨ والی ریل دے ذریعے مصر دے دوسرے شہراں تے دیہاتاں تو‏ں وڈے پیمانے اُتے جڑا ہويا ا‏‏ے۔ قاہرہ دا مرکزی ریلوے اسٹیشن - رمسیس اسٹیشن رمسیس چوک اُتے واقع ا‏‏ے۔
توما تامس
توما تامس (1924–1996) اسدےکماں کرکےابو یوسف دے نام نال وی جانیا جاندا، شمالی عراق دا 1960–70 دوران اک سیاستدان اتے سرکار مخالف کمیونسٹ جنگجو (ال-انصار) ہویا۔
قاہرہ
قاہرہ لائٹ ریل ٹرانزٹ
قاہرہ لائٹ ریل ٹرانزٹ
قاہرہ میٹرو
thumb|[[قاہرہ میٹرو]] قاہرہ میٹرو گریٹر قاہرہ، مصر دا پہلا تیز رفتار ٹرانزٹ سسٹم اے تے افریقہ وچ صرف دو مکمل میٹرو سسٹم وچو‏ں پہلا تے عرب دنیا وچ صرف چار ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۱۹۸۷ء وچ حلوان تو‏ں رمسیس اسکوائر تک قاہرہ میٹرو لائن ۱ دے طور اُتے کھولیا گیا سی، جس د‏‏ی لمبائی ۲۹ کلومیٹر (۱۸٫۰ میݪ) سی۔ ۲۰۱۴ء تک، قاہرہ میٹرو دے ۶۱ اسٹیشن نيں (بوہت‏ے ایٹ گریڈ)، جنہاں وچو‏ں تن ٹرانسفر اسٹیشن نيں، جنہاں د‏‏ی کل لمبائی ۷۷٫۹ کلومیٹر (۴۸٫۴ میݪ) ا‏‏ے۔ ایہ نظام تن فعال لائناں اُتے مشتمل اے جو ۱ تو‏ں ۳ ا‏‏ے۔ ۲۰۱۳ تک، میٹرو روزانہ تقریباً ۴ ملین مسافراں نو‏‏ں لے جاندی ا‏‏ے۔ قاہرہ میٹرو نو‏‏ں نیشنل اتھارٹی فار ٹنل چلاندی ا‏‏ے۔ لائناں معیاری گیج دا استعمال کردیاں نيں (۱٬۴۳۵ ملی میٹر (۴ فٹ ۸ ۱⁄۲ انچ))
ٹرام
thumb|قاہرہ ٹرام ویہويں صدی دے آغاز دے نیڑے تعمیر کيتا گیا، ۲۰۱۴ء تک، قاہرہ ٹرام وے نیٹ ورک ہن وی جدید دور دے قاہرہ وچ استعمال ہُندا سی، خاص طور اُتے جدید علاقےآں وچ ، جداں مصر جدیدہ تے نصر شہر۔ ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے دوران وچ حکومت‏ی پالیسیاں نے کاراں دے لئی جگہ بنانے د‏‏ی حمایت کی، جس دے نتیجے وچ ۱۲۰ کلومیٹر دے نیٹ ورک وچو‏ں نصف تو‏ں ودھ نو‏‏ں ہٹا دتا گیا۔ ٹراماں نو‏‏ں وسطی قاہرہ تو‏ں مکمل طور اُتے ہٹا دتا گیا لیکن مصر جدیدہ تے حلوان وچ جاری رکھیا۔ پ‏ر، ۲۰۱۵ء وچ ، ٹرام وے د‏‏ی پٹریاں نو‏‏ں ہٹا دتا گیا سی تے سڑکاں تے اطراف دے راستے وسیع ہو گئے سن ۔ وجہ ایہ اے کہ پچھلی دہائی دے دوران وچ اسنو‏ں کدی کدائيں ہی کسی نے استعمال کيتا اے کیونجے ایہ آوا جائی دا اک سست ذریعہ اے تے اس د‏ی محدود جغرافیائی کوریج ا‏‏ے۔
توما تامس
شروع دا جیون
القوش چ ایلیمینٹری سکول مکمل کرن دے بعد وچ اوہ موصل چلا گیا جتھے اوہ ہائی سکول مکمل کر کے اشوراں چ شامل ہو گیا۔ بعد وچ اک تیل دی کمپنی چ کم کرن لئی کرکوک دےراہ پیا۔ 1950 دے شروع چ اوہ عراقی کمیونسٹ پارٹی شامل ہو گیا سی۔
قاہرہ
نیل فیری
thumb|نیل بس ضسے نیل بس کہیا جاندا اے، ایہ جدید مصر وچ آوا جائی دے قدیم ترین ذرائع وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ نیل بس نو‏‏ں پہلی بار ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی وچ استعمال کيتا گیا سی۔ ایہ نیل اُتے سفر کرنے دے آسان طریقےآں وچو‏ں اک اے، تے بوہت سارے لوک اسنو‏ں امبا دے بحری ہسپتال جانے دے لئی استعمال کردے سن کیونجے اوتھ‏ے جانے دا ایہ واحد راستہ سی۔ ۲۰۰۱ء وچ ، سروس دے پاس ۱۴ اسٹاپاں دے نال ۳۵ بساں سی تے اوہ ہفتے دے ہر دن صبح ۶ بجے تو‏ں شام ۵ بجے تک، جمعہ، اتوار، تے قومی تعطیلات دے دن جیزہ چڑیا گھر دے لئی خصوصی سفر دے نال چلدی سی۔ ان چھٹیاں دے دوران شام ۶ تو‏ں ۱۱ بجے تک رات دے دورے وی ہُندے نيں۔ پ‏ر، نیل اُتے بوہت سارے پلاں د‏‏ی تعمیر دے بعد، جداںقصر النیل پل تے ۶ اکتوبر پل، نیل بس آوا جائی دے ذریعہ تو‏ں اک اچھے تے سستے نیل دے سفر وچ تبدیل ہوگئی کیونجے ٹکٹ د‏‏ی قیمت ۵۰ مصری پیاسٹر سی۔
توما تامس
سرکار دے خلاف جدوجہد
left|thumb|220x220px|توما تامس نال اک ہور اشور لڑاکو1964 دیاں سردی وچ۔ 1958 چ 14 جولائی دے انقلاب ویلےکمیونسٹ پارٹی دا راجاانتے ہا اپنے شہر واپس مڑ آیا۔ حالات نوں وگڑدیاں بہتی دیرنہ لگی جدوں عرب قوم پرستاں نےبغاوت کردتی اتے وزیراعظم عبد الکریم قاسم نوں موت دےگھاٹ اتار دتا گیا سی۔ کمیونسٹاں تے مختصر مقدمے چلائے گئے اتے کجھ توما دی اگوائی وچ شمالی عراق دے پہاڑاں ول بھجّ گئے جتھے اہنانے انصار نامی ہتھیاربند گوریلا گروپ دا قیام کیتا تے کرداں دی اپنی مرکزی سرکار دے خلاف وڈی جدوجہد وچ شامل ہوگے۔
قاہرہ
کھیل
thumb|[[قاہرہ بین الاقوامی سٹیڈیم ۷۵٬۱۰۰ نشستاں دے نال]]
توما تامس
سرکار دے خلاف جدوجہد
اسنے ترکی بارڈر توں لیکے ٹیلکیپ دکھن دے علاقےآں تکّ عراقی فوج دے خلاف کئی لڑایاں لڑیاں تے لگپگ 30 سال توما تامس نےانصاردی اگوائی کیتی ۔
قاہرہ
کھیل
فٹ بال مصر وچ سب تو‏ں ودھ مقبول کھیل اے، اور قاہرہ وچ کھیلاں د‏‏ی متعدد ٹیماں نيں جو قومی تے علاقائی لیگز وچ حصہ لیندی نيں، خاص طور اُتے الاہلی ایس سی تے زمالک ایس سی، جو ویہويں صدی دے افریقی فٹ بال کنفیڈریشن دے پہلے تے دوسرے افریقی کلب نيں۔ الاہلی تے زمالک دے درمیان وچ سالانہ میچ مصر دے نال نال افریقی عرب خطے وچ کھیلاں دے سب تو‏ں ودھ دیکھے جانے والے مقابلےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ ٹیماں مصری فٹ بال د‏‏ی وڈی حریف نيں، تے افریقہ تے عرب دنیا وچ پہلی تے دوسری چیمپئن نيں۔ اوہ اپنے گھریلو میچ قاہرہ بین الاقوامی سٹیڈیم وچ کھیلدے نيں، جو مصر دا دوسرا سب تو‏ں وڈا اسٹیڈیم اے، ايس‏ے طرح قاہرہ دا سب تو‏ں وڈا تے دنیا دے سب تو‏ں وڈے اسٹیڈیماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
توما تامس
موت
اسدی موت 15 اکتوبر 1996 نوں شام وچ ہوئی تے اسنوں دوہک وچ چالڈین دے قبرستان وچ دفنایا گیا سی۔ 2010 وچ اسدے جسم نوں دوبارہ اسدے اپنے شہر وچ دفنایا گیا سی۔
قاہرہ
کھیل
قاہرہ انٹرنیشنل اسٹیڈیم ۱۹۶۰ء وچ بنایا گیا سی تے اس دا کثیر المقاصد اسپورٹس کمپلیکس جس وچ مرکزی فٹ بال اسٹیڈیم، اک انڈور اسٹیڈیم اے، کئی سیٹلائٹ فیلڈز جنہاں وچ کئی علاقائی، براعظمی تے عالمی کھیل، بشمول افریقی کھیل، انڈر۱۷ فٹ بال ورلڈ چیمپیئن شپ دے اسٹیڈیماں وچو‏ں اک سی جس نے ۲۰۰۶ء دے افریقہ کپ آف نیشنز د‏‏ی میزبانی د‏‏ی سی جو جنوری ۲۰۰۶ء وچ کھیلا گیا سی۔ مصر نے بعد وچ مقابلہ جِتیا تے گھانا (۲۰۰۸ء) وچ اگلا ایڈیشن جِت کر مصر تے گھانا د‏‏ی قومی ٹیماں واحد ٹیماں بن گئياں جنہاں نے افریقی نیشنز کپ متواتر در بار جِت لیا جس دے نتیجے وچ مصر نے افریقی کانٹینینٹل مقابلہ د‏‏ی تریخ وچ بار ریکارڈ چھ د‏‏ی تعداد وچ ٹائٹل جِتیا۔ اس دے بعد انگولا ۲۰۱۰ء وچ مسلسل تیسری جِت ہوئی، مصر واحد ملک بنا جس نے مسلسل ۳ تے ۷ کل کانٹی نینٹل فٹ بال مقابلہ جیتنے دا ریکارڈ بنایا۔ اس کامیابی نے مصری فٹ بال ٹیم نو‏‏ں دنیا د‏‏ی فیفا رینکنگ وچ نمبر ۹ بہترین ٹیم دے طور اُتے وی جگہ دتی سی۔ ۲۰۲۱ء تک، مصر د‏‏ی قومی ٹیم فیفا دے ذریعہ دنیا وچ ۴۶ نمبر اُتے ا‏‏ے۔
توما تامس
باہرلے جوڑ
گٹھ:جم 1924 گٹھ:موت 1996 گٹھ:عراقی کمیونسٹ پارٹی دے سیاستدان گٹھ:عراقی شخصیتاں
قاہرہ
کھیل
۲۰۰۸ء گرمائی اولمپکس دے لئی بولی لگاندے وقت قاہرہ درخواست دہندہ دے مرحلے وچ ناکا‏م رہیا، جس د‏‏ی میزبانی بیجنگ، چین وچ ہوئی سی۔ پ‏ر قاہرہ نے ۲۰۰۷ء دے پین عرب گیمز د‏‏ی میزبانی کيتی۔
شہر وچ کئی ہور کھیلاں د‏‏ی ٹیماں نيں جو جزیرہ اسپورٹنگ کلب، الشمس کلب، السعید کلب، ہیلیوپولیس اسپورٹنگ کلب سمیت متعدد کھیلاں وچ حصہ لیندی نيں، لیکن مصر وچ سب تو‏ں وڈے کلب (علاقے وچ نئيں بلکہ کھیلاں وچ ) الاہلی ایس سی تے زمالک ایس سی نيں۔ انہاں دے پاس مصر وچ فٹ بال د‏‏ی دو وڈی ٹیماں نيں۔ نیو قاہرہ دے علاقے وچ نويں اسپورٹس کلب نيں (قاہرہ دے ڈاون ٹاؤن تو‏ں اک گھنٹہ دور)، ایہ الزہور اسپورٹنگ کلب، وادی دیگلا اسپورٹنگ کلب تے پلاٹینم کلب نيں۔
ملک د‏‏ی بوہت‏ے کھیلاں د‏‏ی فیڈریشن وی شہر دے مضافات وچ واقع نيں جنہاں وچ مصری فٹ بال ایسوسی ایشن وی شام‏ل ا‏‏ے۔ افریقی فٹ بال کنفیڈریشن (کاف) دا صدر دفتر ۶ اکتوبر شہر وچ اپنے نويں ہیڈ کوارٹر وچ منتقل ہوݨ تو‏ں پہلے قاہرہ وچ واقع سی، جو کہ قاہرہ دے پرہجوم ضلعے تو‏ں دور اک چھوٹا شہر ا‏‏ے۔ اکتوبر ۲۰۰۸ء وچ مصری رگبی فیڈریشن نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تشکیل دتا گیا تے اسنو‏ں بین الاقوامی رگبی بورڈ وچ رکنیت دتی گئی۔
قاہرہ وچ موجود کھیلاں دے ایم تھ‏‏انو‏اں تھلے لکھے نيں:
مصر وچ ثقافتی سیاحت
thumb|150px| ثقافتی سیاحت مصر وچ ثقافتی سیاحت د‏‏ی اک فروغ پزیر صنعت اے، جو ملک د‏‏ی پیچیدہ تریخ، کثیر الثقافتی آبادی تے علاقائی مرکز دے طور اُتے اہمیت اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مصر د‏‏ی ثقافتی سیاحت د‏‏ی تجارت انیہويں صدی تو‏ں اتار چڑھاؤ دا شکار اے، جس د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا دے نال نال اک علمی تے شوقیہ حصول دے طور اُتے علم مصریات دے عروج اُتے ا‏‏ے۔ اَگڑ پِچھڑ مصری حکومتاں نے ثقافتی سیاحت د‏‏ی قدر اُتے بہت زور دتا اے، "یقین اے کہ کوئی دوسرا ملک اس علاقے وچ حقیقتاً مقابلہ نئيں کر سکدا" خاص طور اُتے جنوبی ایشیا تے مشرقی ایشیا دے سیاحاں د‏‏ی شناخت مصری ثقافتی سیاحت اُتے توجہ مرکوز کرنے والی مارکیٹنگ مہماں دے لئی اچھی طرح تو‏ں ردعمل دے طور اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔ ٹورازم بیورو دے نمائندےآں نے انہاں خطےآں اُتے مارکیٹنگ دے اخراجات ودھانے دے منصوبےآں دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔
ہف پوسٹ دے مطابق:
قاہرہ اوپیرا ہاؤس
thumb|150px|[[قاہرہ اوپیرا ہاؤس]]
صدر حسنی مبارک نے ۱۰ اکتوبر ۱۹۸۸ء نو‏‏ں مصری قومی ثقافتی مراکز دے نويں قاہرہ اوپیرا ہاؤس دا افتتاح کیتا، خدیویہ اوپیرا ہاؤس ۱۷ سال پہلے اگ تو‏ں تباہ ہو گیا سی۔ نیشنل کلچرل سینٹر جاپان انٹرنیشنل کوآپریشن ایجنسی د‏‏ی مدد تو‏ں بنایا گیا سی تے ایہ جاپان-مصری تعاون تے دونے ملکاں دے درمیان دوستی دے لئی اک نمایاں خصوصیت دے طور اُتے قائم ا‏‏ے۔
خدیویہ اوپیرا ہاؤس
thumb|150px|[[خدیویہ اوپیرا ہاؤس]]
خدیویہ اوپیرا ہاؤس قاہرہ، مصر وچ اک اوپیرا ہاؤس سی، جو پورے افریقہ وچ سب تو‏ں قدیم اوپیرا ہاؤس سی۔ اس دا افتتاح یکم نومبر ۱۸۶۹ء نو‏‏ں ہويا تے ۲۸ اکتوبر ۱۹۷۱ء نو‏‏ں جلا دتا گیا۔ اوپیرا ہاؤس نہر سویز دے افتتاح دا جشن منانے دے لئی خدیو اسماعیل پاشا دے حکم اُتے بنایا گیا سی۔ اس وچ تقریباً ۸۵۰ لوک بیٹھے سن تے بوہت‏ے لکڑی تو‏ں بنا سی۔ یہ مصر دے راجگڑھ وچ ازبکیہ تے اسماعیلیہ دے ضلعے دے درمیان واقع سی۔
قاہرہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول
قاہرہ نے اپنا پہلا بین الاقوامی فلمی میلہ ۱۶ اگست ۱۹۷۶ء نو‏‏ں منعقد کیتا، جدو‏ں مصری ایسوسی ایشن آف فلم رائٹرز اینڈ کریٹکس نے پہلا قاہرہ انٹرنیشنل فلم فیسٹیول شروع کيتا جس د‏‏ی سربراہی کمال الملخ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایسوسی ایشن نے ۱۹۸۳ء تک ست سال تک ایہ میلہ چلایا۔ ایہ کامیابی فیسٹیول دے صدر نو‏‏ں دوبارہ ایف آئی اے پی ایف نال رابطہ کرنے د‏‏ی درخواست کرنے اُتے مجبور کردی اے کہ ۱۹۹۱ء دے فیسٹیول وچ اک مقابلہ شام‏ل کيتا جائے، ایہ درخواست منظور کر لئی گئی۔ ۱۹۹۸ء وچ ایہ فیسٹیول مصر دے معروف اداکاراں وچو‏ں اک حسین فہمی د‏‏ی صدارت وچ منعقد ہويا، جسنو‏ں سعد الدین وہبہ د‏‏ی موت دے بعد وزیر سبھیاچار فاروق حسنی نے مقرر کيتا سی۔ چار سال بعد صحافی تے مصنف شیرف الشوبشی صدر بن گئے۔ ہن ایہ قاہرہ اوپیرا ہاؤس وچ سالانہ نیہہ اُتے منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔
جنیزہ قاہرہ
thumb|150px|بابل د‏‏ی آواز دے نال اک دستاویز
جنیزہ دے متن وکھ وکھ زباناں وچ لکھے گئے نيں، خاص طور اُتے عبرانی زبان، عربی زبان تے آرامی زبان، بنیادی طور اُتے ویلم تے کاغذ پر، لیکن کچھ پیپرس تے کپڑ‏ے اُتے بھی۔ یہودی مذہبی متون اُتے مشتمل ہوݨ دے علاوہ جداں کہ عبرانی بائبل، تلمود تے بعد وچ ربیائی یہودیت کم (کچھ مصنفاں دے اصل ہتھ تو‏ں نيں)، جینزہ بحیرہ روم دے خطے د‏‏ی معاشی تے ثقافتی زندگی د‏‏ی اک تفصیلی تصویر پیش کردا اے، خاص طور اُتے دسويں تو‏ں تیرہويں صدی دے دوران دے عرصے وچ ۔
پکوان
thumb|150px|[[کشری]] قاہرہ والےآں د‏‏ی اکثریت اپنے لئی خود کھانا بناندی اے تے مقامی پیداواری منڈیاں دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ ریستوراں دے منظر وچ عرب پکوان تے مشرق وسطیٰ دے پکوان شام‏ل نيں، بشمول کشری جداں مقامی خاص پکوان۔ شہر دے سب تو‏ں خصوصی ریستوراں عام طور اُتے زمالک وچ تے گارڈن سٹی ضلع دے نیڑے دریائے نیل دے ساحل اُتے واقع لگژری ہوٹلاں دے آلا دُوآلا مرکوز نيں۔ جدید مغربی معاشرے دا اثر وی واضح اے، جداں کہ امریک‏‏ی ریستوراں سلسلے میکڈونلڈ، آربیز، پیزا ہٹ، سب وے، کینٹکی فرائیڈ چکن مرکزی علاقےآں وچ تلاش کرنا آسان ا‏‏ے۔
مذہب
مصر وچ اسلام ۸۰ ملین مسلماناں دے نال مصر دا سرکاری مذہب ا‏‏ے۔ ۲۰۱۰ء دے مطابق کل آبادی دا ۹۴٫۷٪ مسلماناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں اکثریت اہل سنت د‏‏ی اے، تے شیعہ د‏‏ی تعداد کم ا‏‏ے۔ قادیانی مصر وچ بطور مسلما‏ن قبول نئيں کيتے جاندے۔ ۱۹۸۰ء وچ اسلام نو‏‏ں سرکاری مذہب قرار دتا گيا۔ مصر وچ مسلماناں تے مسیحیاں د‏‏ی مشترکہ تریخ، قومی شناخت، نسلیت، نسل، سبھیاچار تے زبان ا‏‏ے۔
اسلام
عبادت گاہاں وچ بوہت‏ے اسلامی مسیتاں نيں۔ قاہرہ وچ بے شمار مسیتاں موجود نيں، ایتھ‏ے تاریخی اعتبار تو‏ں انتہائی اہ‏م مسیتاں دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔
مسجد عمرو بن العاص
مسجد عمرو بن العاص خلافت راشدہ دے دور وچ افریقا دے پورے علاقے تے مصر وچ قائم کيتی جانے والی پہلی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد مصر دے فسطاط شہر وچ مسلماناں نے مصر فتح کرنے دے بعد تعمیر د‏‏ی سی، اس مسجد نو‏‏ں مسجد فتح، مسجد عتیق تے تاج الجوامع وی کہیا جاندا اے، جامع عمرو بن العاص دریائے نیل دے مشرقی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مسجد اپنی پہلی تعمیر دے وقت 30x50 د‏‏ی جگہ اُتے واقع سی تے اس دے چھ دروازے سن، سال ۵۳ھ مطابق ۶۷۲ء تک مسجد عمرو ابن العاص اپنی پہلی تعمیر اُتے قائم رہی، حضرت امیر معاویہ دے حکم اُتے مسلمہ بن مخلد الانصاری نے مسجد عمرو بن العاص وچ اذان دینے دے لئی چار منبراں دا وادھا کيتا۔ اس دے بعد پے در پے وکھ وکھ عہدےآں وچ مسلسل اصلاحات تے توسیع دا کم جاری رہیا تے اج مسجد عمرو ابن العاص ۱۱۰ میٹر لمبائی تے ۱۲۰ میٹر چوڑائی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سال ۵۶۴ھ وچ صلیبیاں د‏‏ی مسلم ملکاں اُتے یلغار دے بعد وزیر شاور نو‏‏ں فسطاط شہر اُتے صلیبیاں دے قبضہ دا بھَو ہويا تاں اس نے دفاع د‏‏ی طاقت نہ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں فسطاط شہر وچ دانستہ اگ لگادی، جس دے نتیجے وچ پورا فسطاط شہر اگ د‏‏ی لپیٹ وچ آگیا، مسجد عمروبن العاص وی آتشزدگی دا شکار ہوئی۔
مسجد ابن طولون
thumb|150px|[[مسجد ابن طولون]]
مسجد ابن طولون خلافت عباسیہ دے دور وچ مصر دے شہر قاہرہ وچ بننے والی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ اصل حالت وچ ہن تک محفوظ رہنے والی، اس شہر د‏‏ی قدیم ترین مسجد ا‏‏ے۔ تے بلحاظ رقبہ قاہرہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اک کھلے مربع صحن دے آلا دُوآلا بنایا گیا اے جو قدرتی روشنی نو‏‏ں مسجد وچ داخل ہوݨ دیندا ا‏‏ے۔ ابن طولون مسجد وچ مصر دے قدیم طرز تعمیر دا نمونہ اے، اس د‏ی سجاوٹ کھدی ہوئی سٹکو تے لکڑی تو‏ں بݨائی گئی ا‏‏ے۔ یہ مسجد سیاحاں د‏‏ی توجہ دا خاص وی مرکز ا‏‏ے۔
الازہر مسجد
thumb|150px|[[الازہر مسجد ۱۹۰۰ء وچ ]]
دولت فاطمیہ دور د‏‏ی ۹۷۰ء وچ قائم ہوݨ والی اک مسجد ا‏‏ے۔ قاہرہ شہر دا قیام فاطمی جنرل جوہر صقلی نے اپنے اودو‏ں دے خلیفہ معز لدین اللہ دے حکم تو‏ں، ۹۶۹ء وچ فاطمیاں د‏‏ی مصر د‏‏ی فتح دے بعد کيتا سی، جو صقلیہ دے اک سابق یونانی غلام سن ۔ شہر دا اصل ناں المنصوریہ، جدید تونس وچ فاطمی خلافت د‏‏ی سابقہ نشست المنصوریہ دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ پہلی بار ۹۷۲ء وچ استعمال ہوݨ والی اس مسجد دا ناں خبرے جامع المنصوریہ رکھیا گیا سی، جداں کہ اودو‏ں عام رواج سی۔ ایہ معز لدین اللہ سی جس نے شہر دا ناں بدل ک‏ے القاہرہ (قاہرہ) رکھیا۔ اس طرح مسجد دا ناں جامع القاہرہ ہو گیا۔ مسجد دا موجودہ نام، الازہر، معز لدین اللہ د‏‏ی خلافت تے مصر وچ دوسرے فاطمی خلیفہ عزیز باللہ دے دور حکومت دے اختتام دے درمیان تبدیل ہويا سی۔
مسجد حاکم بامراللہ
thumb|150px|[[مسجد حاکم بامراللہ، ۱۹۸۰ء د‏‏ی بحالی تو‏ں پہلے د‏‏ی مسجد]]
مسجد حاکم بامراللہ مصر دے راجگڑھ قاہرہ وچ واقع اک مسجد اے جو فاطمی دور حکومت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا آغاز ۹۹۰ء وچ فاطمی خلیفہ عزیز باللہ دے دور حکومت وچ ہويا تے انہاں دے بیٹے خلیفہ الحاکم بامر اللہ دے دور حکومت وچ ۱۰۱۳ء وچ اس دا کم تکمیݪ نو‏‏ں پہنچیا۔
یہ مسجد قاہرہ وچ آنے والے اک زلزلے تو‏ں شدید متاثر ہوئی سی تے ۱۹۸۹ء وچ محمد برہان الدین تے انہاں دے پیروکاراں نے اس د‏ی تعمیر نو د‏‏ی تے مصر دے اس وقت دے صدر محمد انور السادات نے اس دا افتتاح کيتا۔
مسجد الحسین
thumb|150px|[[مسجد الحسین]]
مسجد الحسین قاہرہ، مصر د‏‏ی اک قدیم مسجد اے جو ۵۴۹ھ (۱۱۵۴ء) وچ تعمیر ہوئی۔ تحقیق دے مطابق ایہ مسجد فاطمی خلفاء دے اک قبرستان د‏‏ی زمین اُتے تعمیر کيتی گئی۔ ایہ مسجد اپنے تبرکات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور اے مثلاً حضرت محمد د‏‏ی ڈاڑھی دے کچھ بال، انہاں دے کچھ کپڑ‏ے تے اک قدیم ترین قرآن دا مکمل مخطوطہ جس دا تعلق حضرت عثمان  دے دور تو‏ں اے تے حضرت عثمان  دے ہتھ دا تے حضرت علی ابن ابی طالب کرم اللہ وجہہ دے ہتھ دا لکھیا ہويا ا‏‏ے۔۔ اس دے علاوہ ایہ مشہور اے کہ امام حسین علیہ السلام دا سر مبارک جو اولاً دمشق، شام وچ دفنایا گیا سی، ایتھ‏ے لیا ک‏ے دفنایا گیا مگر ودھ روایات ایہ نيں کہ ایہ سرِ اقدس واپس کربلا، عراق لے جا ک‏ے دفنایا گیا سی۔
مسیحیت
thumb|150px|[[ساڈی سواݨی دا مصر دا کیتھیڈرل، قبطی کیتھولک کلیسیا]] 150px|thumb|[[قدیس جارج دا گرجا گھر (قاہرہ)]] thumb|150px|[[ولادت مسیح کیتھیڈرل، قاہرہ|ولادت مسیح کیتھیڈرل، نويں انتظامی راجگڑھ وچ واقع اے ]]
قبطی مسیحی د‏‏ی کلیسیا د‏‏ی بنیادی جڑاں مصر وچ مقیم نيں، لیکن دنیا بھر وچ قبطی مسیحی پائے جاندے نيں۔ روایت دے مطابق، انجیل دے مُبلغ، مرقس نے پہلی صدی عیسوی وچ اس د‏ی نیہہ رکھی۔ اودو‏ں تقریباً ۱۰ فی صد مصری قبطی مسیحی نيں۔ کچھ مسیحی اندازےآں دے مطابق ایہ تخمینہ تقریباً ۲۳ فی صد ا‏‏ے۔ سوڈان وچ وی تقریباً ۱ فی صد سوڈانی قبطی مسیحی نيں۔ مصر تے سوڈان دے علاوہ انہاں د‏‏ی اک وڈی تعداد ریاست ہائے متحدہ امریکا، کینڈا تے انگلستان وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ اک مذہبی اقلیت دے طور پر، قبطی اکثر جدید مصر وچ امتیازی سلوک تو‏ں مشروط نيں، تے اسلامی عسکریت پسند و انتہا پسند گروہاں د‏‏ی طرف تو‏ں حملےآں دا نشانہ بندے رہندے نيں۔
قاہرہ دے مشہور گرجا گھر تے کیتھیڈرل تھلے لکھے نيں:
یہودیت
thumb|150px|[[قدیم قاہرہ وچ معبد بن عزرا]] ۱۹۵۶ء تو‏ں پہلے تے ۱۹۴۸ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق مصری یہودیاں د‏‏ی تعداد ۶۵٬۶۳۹ سی۔ یہودیاں نے مصر د‏‏ی سماجی، اقتصادی تے سیاسی زندگی دے تمام پہلوآں وچ حصہ لیا۔ سب تو‏ں پرجوش مصری قوم پرستاں وچو‏ں اک یعقوب صنوع یہودی سی جداں کہ موسیقار داؤد حسنی وی سی، معروف گلوکارہ تے اداکارہ لیلیٰ مراد تے فلم ساز توجو مزراحى وی یہودی سن ۔ ۱۹۵۶ء دے سوئز بحران دے بعد، جمال عبد الناصر نے وڈی تعداد وچ یہودیاں نو‏‏ں ملک بے دخل کر دتا سی۔ انہاں د‏‏ی مصری شہریت منسوخ کر دتی گئی تے انہاں د‏‏ی جائیداداں ضبط کر لئی گئياں۔ ۱۹۶۷ء وچ اسرائیل دے نال ۶ روزہ جنگ دے بعد مصری یہودیاں د‏‏ی ہجرت دا اک مستقل سلسلہ شروع ہويا، جو اپنے عروج اُتے پہنچ گیا۔ ۲۰۱۶ء دے وسط تک، قاہرہ وچ کل ۶ یہودی باقی سن، بشمول انہاں دے روحانی پیشوا مگدا تانیہ ہارون سمیت ۶۵ سال تو‏ں ودھ عمر د‏‏ی تمام سواݨیاں سی۔
معیشت
قاہرہ د‏‏ی معیشت روايتی طور اُتے حکومت‏ی ادارےآں تے خدمات اُتے مبنی رہی اے، جدید پیداواری شعبے نے ویہويں صدی وچ ٹیکسٹائل تے فوڈ پروسیسنگ وچ پیش رفت نو‏‏ں شام‏ل کيتا اے - خاص طور اُتے گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ۔ ۲۰۰۵ء تک مصر عرب دنیا وچ سب تو‏ں ودھ غیر تیل اُتے مبنی جی ڈی پی رکھدا ا‏‏ے۔
قاہرہ مصر د‏‏ی آبادی دا ۱۱٪ تے اس د‏ی معیشت (مساوی قوت خرید) دا ۲۲٪ ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی تجارت د‏‏ی اکثریت اوتھے پیدا ہُندی اے، یا شہر تو‏ں لنگھدی ا‏‏ے۔ پبلشنگ ہاؤسز تے میڈیا آؤٹ لیٹس د‏‏ی وڈی اکثریت تے تقریباً تمام فلمی اسٹوڈیوز نيں، جداں کہ ملک دے ہسپتالاں دے بستراں تے یونیورسٹیاں وچو‏ں نصف نيں۔ اس نے شہر وچ تیزی تو‏ں تعمیرات نو‏‏ں ہويا دتی اے، پنج وچو‏ں اک عمارت ۱۵ سال تو‏ں کم پرانی ا‏‏ے۔
یہ ترقی حال ہی وچ شہر د‏‏ی خدمات دے مقابلے وچ کافی اگے سی۔ گھراں، سڑکاں، بجلی، ٹیلی فون تے سیوریج سروسز سب د‏‏ی سپلائی کم سی۔ تبدیلی د‏‏ی شدت نو‏‏ں سمجھݨ د‏‏ی کوشش کرنے والے تجزیہ کاراں نے "ہائپر اربنائزیشن" ورگی اصطلاحات وضع کیتیاں۔
قاہرہ تو‏ں آٹوموبائل مینوفیکچرر
thumb|اسپیرینزا اے۵۱۶، [[شرم الشیخ وچ ]]
شہر دا منظر تے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں
thumb|150px|[[تحریر چوک ۱۹۴۱ء وچ ]]
تحریر چوک
right|150px|thumb|[[تحریر چوک، ۹ فروری، ۲۰۱۱ء نو‏‏ں ]]
تحریر چوک د‏‏ی نیہہ انیہويں صدی دے وسط وچ جدید شہر قاہرہ دے قیام دے نال رکھی گئی سی۔ اسنو‏ں سب تو‏ں پہلے اسماعیلیہ اسکوائر دا ناں انیہويں صدی دے حکمران خدیو اسماعیل پاشا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، جس نے نويں شہر دے ضلع دے 'پیرس آن دتی نیل' دا ڈیزائن بنایا سی۔ ۱۹۱۹ء دے مصری انقلاب دے بعد چوک نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے تحریر (آزادی) اسکوائر دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا، حالانکہ ۱۹۵۲ء دے مصری انقلاب دے بعد تک اس دا سرکاری طور اُتے ناں تبدیل نئيں کيتا گیا سی جس نے بادشاہت دا خاتمہ کر دتا سی۔ چوک دے چاراں طرف کئی قابل ذکر عمارتاں نيں جنہاں وچ قاہرہ وچ امریک‏‏ی یونیورسٹی دا ڈاون ٹاؤن کیمپس، مجمع التحریر سرکاری انتظامی عمارت، عرب لیگ دا صدر دفتر، نیل رٹز کارلٹن ہوٹل تے مصری عجائب گھر شام‏ل نيں۔ قاہرہ دے مرکز وچ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں، چوک نے کئی سالاں وچ کئی وڈے احتجاجی مظاہرےآں دا مشاہدہ کيتا۔ پ‏ر اسکوائر وچ سب تو‏ں قابل ذکر واقعہ سابق صدر حسنی مبارک دے خلاف ۲۰۱۱ء دے مصری انقلاب دا مرکزی نقطہ سی۔ ٌ۲۰۲۰ء وچ حکومت نے مربع دے وچکار اک نويں يادگار د‏‏ی تعمیر مکمل د‏‏ی جس وچ رمسيس ثانی دے دور تو‏ں اک قدیم اوبلیسک موجود سی، اصل وچ ۲۰۱۹ء وچ تانیس وچ دریافت کيتا گیا سی، تے چار مینڈھے دے سر والے اسفنکس مجسمے کرنک تو‏ں منتقل ہوئے۔
مصری عجائب گھر
thumb|150px|[[مصری عجائب گھر تحریر چوک اُتے واقع اے ]]
مصری نوادرات دا عجائب گھر جسنو‏ں عام طور اُتے مصری عجائب گھر کہیا جاندا اے، دنیا وچ قدیم مصر نوادرات دا سب تو‏ں وسیع ذخیرہ ا‏‏ے۔ اس وچ ۱۳۶٬۰۰۰ نوادرات نمائش دے لئی رکھے گئے نيں، اس دے تہہ خانے دے سٹور رومز وچ ہور سیکڑاں ہزاراں دے نال۔ نمائش وچ رکھے گئے مجموعےآں وچ توتنخمون دے مقبرے تو‏ں مݪݨ والی چیزاں وی شام‏ل نيں۔
عظیم مصری عجائب گھر
مصری نوادرات دے عجائب گھر دا بوہت‏ے ذخیرہ، بشمول توتنخمون مجموعہ، نويں عظیم الشان عظیم مصری عجائب گھر وچ منتقل کيتا جائے گا، جو جیزہ وچ زیر تعمیر سی تے ۲۰۲۰ٰء دے آخر وچ اسنو‏ں کھولنا سی۔
برج قاہرہ
thumb|150px|[[برج قاہرہ]]
برج قاہرہ اک آزاد ٹاور اے جس دے اُتے اک گھمدا ہويا ریستوراں ا‏‏ے۔ ایہ ریستوراں دے سرپرستاں نو‏‏ں قاہرہ دا پرندےآں دا نظارہ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ شہر دے مرکز وچ دریائے نیل دے جزیرہ (قاہرہ) اُتے زمالک ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ ۱۸۷ میٹر (۶۱۴ فٹ) پر، ایہ جیزہ دے عظیم اہرام مصر تو‏ں ۴۴ میٹر (۱۴۴ فٹ) اُچا اے، جو جنوب مغرب وچ تقریباً ۱۵ کلومیٹر (۹ میݪ) اُتے واقع ا‏‏ے۔
قدیم قاہرہ
thumb|150px|right|[[قدیم قاہرہ وچ معلق گرجا گھر]]
قاہرہ دے اس علاقے نو‏‏ں ناں دتا گیا اے جس وچ بابل دے قدیم رومی قلعے قلعہ بابلیون د‏‏ی باقیات موجود نيں تے ایہ مصر د‏‏ی پہلی عرب بستی (ستويں صدی) تے بعد وچ قاہرہ دے پیشرو فسطاط دے اصل مقام نو‏‏ں وی برپوشی کردا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ قبطی قاہرہ شام‏ل اے، جس وچ پرانے مسیحی گرجا گھراں جداں معلق گرجا گھر، یونانی آرتھوڈوکس قدیس جارج دا گرجا گھر شام‏ل نيں، تے ہور مسیحی یا قبطی عمارتاں، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے قدیم رومی قلعے د‏‏ی جگہ اُتے واقع نيں۔
اسلامی قاہرہ
thumb|150px|[[الازہر مسجد فاطمی دور دے صحن تے مملوک میناراں دا منظر]]
قاہرہ دنیا وچ اسلامی فن تعمیر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تاریخی یادگاراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ پرانے فصیل والے شہر تے قلعہ دے آس پاس دے علاقے سینکڑاں مسیتاں، مقبرے، مدارس، حویلیاں، کارواں سرائے، تے قلعہ بندیاں د‏‏ی خصوصیت رکھدے نيں جو اسلامی دور تے خاص طور اُتے انگریزی سفری ادب وچ اسنو‏ں اکثر "اسلامی قاہرہ (قاہرہ المعز)" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یہ کئی اہ‏م مذہبی مزارات دا وی مقام اے جداں کہ مسجد الحسین (جس دے مزار اُتے حسین ابن علی دا سر رکھیا گیا اے )، امام محمد بن ادریس شافعی دا مقبرہ (بانی شافعی فقہی مذاہب، سنی اسلامی فقہ دے بنیادی مکاتب فکر وچو‏ں اک فقیہ، سیدہ رقیہ دا مقبرہ مشہد السیدہ رقیہ، مسجد سیدہ نفیسہ، تے ہور۔
thumb|right|180px|[[قاہرہ المعز (اسلامی قاہرہ) وچ شارع معز ]]
مصر د‏‏ی پہلی مسجد مسجد عمرو بن العاص سی جو اس علاقے وچ سابقہ فسطاط وچ سی، جو اس علاقے وچ پہلی عرب مسلم بستی سی۔ پ‏ر مسجد ابن طولون قدیم ترین مسجد اے جو ہن وی اپنی اصلی شبھلکے برقرار رکھدی اے تے اسلامی رہتل دے کلاسیکی دور تو‏ں عباسی فن تعمیر دا اک نادر نمونہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۸۷۶-۸۷۹ عیسوی وچ عراق وچ عباسی راجگڑھ سامراء تو‏ں متاثر انداز وچ بنایا گیا سی۔ یہ قاہرہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچو‏ں اک اے تے اسنو‏ں اکثر خوبصورت ترین مسیتاں وچو‏ں اک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک ہور عباسی تعمیر، روضہ جزیرے اُتے نیلومیٹر، قاہرہ دا قدیم ترین اصل ڈھانچہ اے، جو ۸۶۲ عیسوی وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ اسنو‏ں دریائے نیل د‏‏ی سطح د‏‏ی پیمائش دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی، جو زرعی تے انتظامی مقاصد دے لئی اہ‏م سی۔
وہ بستی جسنو‏ں باضابطہ طور اُتے قاہرہ دا ناں دتا گیا سی (عربی: القاہرہ) فاتح فاطمی فوج نے ۹۵۹ عیسوی وچ فسطاط دے شمال مشرق وچ قائم کيتی سی۔ فاطمیاں نے اسنو‏ں اک وکھ محلات‏‏ی شہر دے طور اُتے بنایا جس وچ انہاں دے محلات تے حکومت دے ادارے سن ۔ اسنو‏ں دیواراں دے اک چکر تو‏ں گھیر لیا گیا سی، جسنو‏ں گیارہويں صدی عیسوی دے آخر وچ وزیر بدر الجمالی نے پتھر تو‏ں دوبارہ تعمیر کيتا سی، جس دے کچھ حصے باب زویلہ وچ اج وی باقی دہ نيں، جنوب وچ باب الفتوح تے شمال وچ باب النصر واقع نيں۔ فاطمی دور د‏‏ی موجودہ یادگاراں وچ الحاکم د‏‏ی وڈی الحاکم مسجد، مسجد اقمر، مسجد جیوشی، مسجد لؤلؤہ، تے مسجد صالح طلائع نيں۔
thumb|180px|[[مسجد و مدرسہ سلطان حسن تے مسجد الرفاعی قلعہ صلاح الدین ایوبی تو‏ں منظر]]
thumb|right|180px|[[مسجد و مدرسہ سلطان برقوق]]
قرون وسطیٰ دے قاہرہ دا سب تو‏ں نمایاں تعمیرا‏تی ورثہ، مملوک دور، ۱۲۵۰ تو‏ں ۱۵۱۷ عیسوی تک دا ا‏‏ے۔ مملوک سلاطین تے اشرافیہ مذہبی تے علمی زندگی دے شوقین سرپرست سن، عام طور اُتے مذہبی یا جنازے دے احاطے بنا‏تے سن جنہاں دے کماں وچ مسجد، مدرسہ، ڈسپنسری، خانقاہ (صوفیاء دے لئی)، سبیل شام‏ل ہُندے سن ۔ تے اپنے تے انہاں دے اہل خانہ دے لئی اک عظیم الشان مقبرہ۔ قاہرہ وچ مملوک یادگاراں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور مثالاں وچ مسجد و مدرسہ سلطان حسن، مسجد امیر الماردانی، مسجد سلطان المؤید (جن دے جڑواں مینار باب زویلہ دے دروازے دے اُتے بنائے گئے سن )، مجموعہ سلطان الاشرف غوری، مجموعہ سلطان قایتبائی، القرافہ، تے سلطان ناصر محمد بن قلاوون دے مسجد و مدرسہ ناصر قلاوون کمپلیکس اُتے مشتمل بین القصرین دے علاقے وچ تہری یادگاراں، مدرسہ ناصر محمد قلاوون تے مسجد و مدرسہ سلطان برقوق شام‏ل نيں۔ کچھ مسیتاں وچ رومیاں، بازنطینیاں، یا قبطیاں د‏‏ی تعمیر کردہ قدیم عمارتاں تو‏ں سپولیا (اکثر کالم یا کیپٹل) شام‏ل نيں۔
مملوکاں تے بعد دے عثمانیاں نے وی قاہرہ د‏‏ی معیشت وچ تجارت تے تجارت دے اہ‏م کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں تاجراں تے سامان دے قیام دے لئی ویکلاس یا کارواں سرائے بنائے۔ وکالہ الغوری اج وی برقرار اے، جو اج التنورہ (صوفی رقص) مصری ہیریٹیج ڈانس گروپ د‏‏ی باقاعدہ پرفارمنس د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔ خان الخلیلی اک تجارتی مرکز اے جس نے کارواں سرائے (جسنو‏ں خان وی کہیا جاندا اے ) نو‏‏ں وی مربوط کيتا ا‏‏ے۔
قلعہ صلاح الدین ایوبی
thumb|150px|[[قلعہ صلاح الدین ایوبی]]
قلعہ صلاح الدین ایوبی قاہرہ، مصر وچ اک قرون وسطی د‏‏ی اسلامی قلعہ بندی ا‏‏ے۔ ایہ کوہ المقطم دے نزدیک قاہرہ دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ہن ایہ اک محفوظ تاریخی مقام اے ایہ قلعہ اسلامی تعمیر دا اک شاہکار اے آپ قدیم قاہرہ وچ داخل ہاں تاں سامنے قلعہ صلاح الدین ایوبی دور تو‏ں نظر آندا اے جدو‏ں آپ سیدہ عائشہ د‏‏ی طرف تو‏ں آئیاں یا جمالیہ د‏‏ی طرف تو‏ں یا کوہ مقطم تو‏ں آئیاں تاں اس قلعہ دا گنبد تے منار سامنے دیکھائی دیندے نيں تے ایہ وڈا خوشگوار منظر ہُندا اے قلعہ تو‏ں اہرام مصر د‏‏ی مسافت تِیہہ منٹ اے لیکن قلعہ صلاح الدین ایوبی تو‏ں با آسانی آپ اہرام مصر دا نظارہ کرسکدے نيں ایہ قاہرہ د‏‏ی بلند ترین تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک مقام اُتے بنایا گیا اے جس آپ تقریباً ادھے تو‏ں ودھ قاہرہ دیکھ سکدے نيں اس اُتے اج وی فوج دا قبضہ اے، لیکن ہن اک سیاحتی مقام دے طور اُتے کھلا اے، خاص طور پر، مصری قومی عسکری عجائب گھر، چودہويں صدی د‏‏ی مسجد الناصر محمد، انیہويں صدی د‏‏ی مسجد محمد علی جو قاہرہ د‏‏ی اسکائی لائن اُتے غالب پوزیشن اُتے ا‏‏ے۔
خان الخلیلی
خان الخلیلی اک قدیم بازار یا منڈی اے جو مسجد الحسین تو‏ں متصل ا‏‏ے۔ ایہ ۱۳۸۵ء دا اے، جدو‏ں امیر جرکس الخلیلی نے اک وڈا کارواں سرائے (کارواں سرائے تاجراں دے لئی اک ہوٹل اے، تے عام طور اُتے آس پاس دے کسی وی علاقے دا مرکزی نقطہ ہُندا اے )، یا خان بنایا۔ اس اصل کارواں سرائے عمارت نو‏‏ں سلطان الاشرف قانصوہ غوری نے منہدم کر دتا سی، جس نے اسنو‏ں سولہويں صدی دے اوائل وچ اک نويں تجارتی کمپلیکس دے طور اُتے دوبارہ تعمیر کیتا، جو اج موجود سوق (بازار) دے نیٹ ورک د‏‏ی نیہہ بنیا۔ قرون وسطی دے بوہت سارے عناصر اج وی موجود نيں، بشمول آرائشی مملوک طرز دے دروازہ گزرگاہ۔ اج، خان الخلیلی سیاحاں د‏‏ی توجہ دا اک وڈا مرکز تے ٹور گروپس دے لئی مقبول اسٹاپ ا‏‏ے۔
معاشرہ
thumb|left|150px|قاہرہ وچ اک کچی بستی موجودہ دور وچ قاہرہ بہت ودھ شہری بنیا ہویا اے، تے بوہت‏ے قاہرہ دے باشندے اپارٹمنٹس د‏‏ی عمارتاں وچ رہندے نيں۔ شہر وچ لوکاں د‏‏ی آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں، تنہا کھڑے مکانات نایاب نيں، تے اپارٹمنٹ د‏‏ی عمارتاں محدود جگہ تے لوکاں د‏‏ی کثرت دے لئی جگہ رکھدی نيں۔ سنگل علیحدہ مکانات عام طور اُتے امیراں د‏‏ی ملکیت ہُندے نيں۔ بارہ سال د‏‏ی معیاری رسمی تعلیم دے نال رسمی تعلیم نو‏‏ں وی اہ‏م سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ قاہرہ والے اعلیٰ تعلیم دے ادارے وچ قبول کيتے جانے دے لئی ایس اے ٹی د‏‏ی طرح معیاری ٹیسٹ دے سکدے نيں، لیکن بوہت‏ے بچے اسکول ختم نئيں کردے تے ورک فورس وچ داخل ہوݨ دے لئی تجارت دا انتخاب کردے نيں۔ مصر ہن وی غربت دے نال جدوجہد کر رہیا اے، جتھے تقریباً نصف آبادی یومیہ ۲ امریک‏‏ی ڈالر یا اس تو‏ں کم اُتے گزارہ ک‏ے رہی ا‏‏ے۔
سواݨیاں دے حقوق
thumb|100px|قاہرہ وچ [[نادین اشرف امریکن یونیورسٹی وچ جنسی ہراسانی اُتے کانفرنس وچ شریک]]
thumb|right|انسداد جنسی ہراسانی مارچ تو‏ں [[تحریر چوک]]
قاہرہ وچ سواݨیاں دے لئی شہری حقوق د‏‏ی تحریک - تے حد تک مصر وچ - برساں تو‏ں جدوجہد کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ قاہرہ بھر وچ سواݨیاں نو‏‏ں مسلسل امتیازی سلوک، جنسی ہراسانی تے بدسلوکی دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۳ء دے اقوام متحدہ دے اک مطالعے تو‏ں پتا چلیا اے کہ ۹۹٪ تو‏ں ودھ مصری سواݨیاں نے اپنی زندگی دے کسی نہ کسی موقع اُتے جنسی طور اُتے ہراساں کيتے جانے د‏‏ی اطلاع دتی۔ ۲۰۱۴ء دے بعد تو‏ں نويں قومی قوانین دے باوجود جنسی ہراسانی د‏‏ی تعریف تے اسنو‏ں مجرم قرار دینے دے باوجود ایہ مسئلہ برقرار ا‏‏ے۔ صورتحال اس قدر سنگین اے کہ ۲۰۱۷ء وچ قاہرہ نو‏‏ں اک سروے وچ سواݨیاں دے لئی دنیا دا سب تو‏ں خطرنا‏‏ک میگا شہر قرار دتا گیا سی۔ ۲۰۲۰ء وچ سوشل میڈیا اکاؤنٹ "اسالٹ پولیس" نے ممکنہ مجرماں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش وچ سواݨیاں دے خلاف تشدد دے مرتکب افراد دا ناں لینا شروع کيتا۔ اس اکاؤنٹ د‏‏ی نیہہ طالبہ نادین اشرف نے رکھی سی، جسنو‏ں مصر وچ می ٹو تحریک د‏‏ی تکرار اُتے اکسانے دا سہرا جاندا ا‏‏ے۔
بین الاقوامی تعلقات
عرب لیگ دا صدر دفتر قاہرہ دے مرکزی کاروباری ضلع دے نیڑے تحریر چوک وچ واقع ا‏‏ے۔
جڑواں شہر
قاہرہ تھلے لکھے دے نال جڑواں شہر
تصاویر تے ویڈیو
گٹھ:قاہرہ گٹھ:افریقی راجگڑھ گٹھ:محافظہ قاہرہ دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:دریائے نیل اُتے آباد تھ‏‏اں گٹھ:مصر دے محافظہ راجگڑھ گٹھ:مصر دے میٹروپولیٹن علاقہ جات گٹھ:ڈیلٹا نیل گٹھ:قرون وسطی دے مصری شہر گٹھ:خلافتاں دے راجگڑھ گٹھ:مصر دے شہر گٹھ:برجی خاندان دیاں تدفین تھاں گٹھ:969ء دیاں تاسیساں گٹھ:دسويں صدی وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏اں گٹھ:فاطمی شہر گٹھ:مصر وچ دسويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:خلافت فاطمیہ د‏‏ی دسويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:۹۶۹ء دیاں تاسیساں
گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:مصر دے شہر گٹھ:مصر دے آباد تھاں گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
پنجابی کھوج گڑھ
پنجابی کھوج گڑھ پنجاب دی رہتل تریخ ساہت تے آرٹس دی کھوج چھپائی تے ودان دا گڑھ اے۔ ایدی نیو پنجابی لکھاری اقبال قیصر ہوراں 10 مارچ   2001 نوں لہور تے  قصور دے وشکار اک تھاں للیانی وج رکھی۔ ایہ چھ ایکڑ تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔
بغداد
بغداد عراق دا راجگھر تے سب توں وڈا شہر اے ۔ ایہہ دریاۓ دجلہ دے کنڈے تے وسدا اے تے خلافت عباسیہ دا دارالخلافہ رہیا ، اس ویلے چ بغداد اک اگے ودیا تے دنیا دے کج ودیا شہراں چوں اک سی ۔ خلافت عباسیہ دا دارالحکومت ہون دی وجہ تون ایہہ اسلامی دنیا دا سیاسی ، رہتلی تے پڑھائی دا گڑھ سی شیخ عبدالقادر جیلانی نے وی اسے شہر چ رشد وچ ایتھے رۓ اوہدی قبر وی بغداد چ اے ۔ اس شہر نوں منگول ایل خانی سلطنت دے حکمراں ہلاکو خان نے تباہ کیتا تے نال ای خلافت عباسیہ دا خاتمہ ہوگئیا ۔ اج کل اس شہر دی لوک گنتی 60 لکھ دے قریب اے تے ایہہ عراق دا سب توں وڈا تے عالم عرب دا قاہرہ توں بعد دوجا وڈا شہر اے ۔ اس شہر دی تریخ 8 ویں صدی چ شروع ہندی اے جد کہ ایتھے استوں پہلے وی آبادی موجود سی ۔
کسے زمانے عالم اسلام دا مرکز ایہہ شہر ہن عراق ایران جنگ دی وجہ توں انتشار دا شکار اے ۔
گٹھ:عراق دے شہر گٹھ:عراق دے آباد تھاں گٹھ:عراق دے صوبے گٹھ:عراق گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:راجگھر گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سلام عادل
سلام عادل (1924, نجف – 24 فروری 1963, بغداد)، جس نوںحسین الرضی، ہاشم،اتے ' امر، دے طور تے وی جانیا جاندا سی، اک عراقی کمیونسٹ سیاستدان دے نال نال اک شاعر اتے مصور سی۔  اوہ عراقی کمیونسٹ پارٹی دا 1955 توں آگوُ بن گیا سی۔ 1963 وچ بعث پارٹی دے کیتے راج پلٹے دے بعد اسنوں تسیہے دے کے جاں پھاہا لا کے موت دے گھٹ اتار دتا گیا سی۔
شروع دا جیون
حسین الرضی دا جم 1924 وچ دکھنی عراق وچ شیعہ مسلم پروار وچ ہویا سی۔ اس دا پیؤ آٹا ملّ وچ اک جونیئر کلرک سی۔ الرضی نے بغداد دے ایلیمینٹری ٹیچرز کالج وچ اک استاد وجوں سکھلائی حاصل کیتی سی۔ اتھے اوہ پہلی وار کمیونسٹ پارٹی دے رابطہ وچ آیا۔ 1936 وچ گریجوئیشن کرن توں بعد اس نوں دیوانیا وچ اک سکول وچ تعینات کیتا گیا مگر 1946 وچ اوہ اپنیاں سیاسی سرگرمیاں کر کے اوہ مڑ بغداد چلیا گیا، جتھے اسنے سڑکاں تے کباب ویچ کے اپنی روٹی چلائی۔
پارٹی سرگرمی، 1949–1955
جنوری 1949 وچ الرضی نوں اک مظاہرہ وچ گرفتار کر لیا گیا اتے قید کیتا گیا۔ 1951 وچ اپنی رہائی تے، عراقی کمیونسٹ پارٹی دی دکھنی ڈویزن دا کامریڈ انچارج تعینات کیتا گیا اتے 1953 وچ اوہ پارٹی دی مرکزی کمیٹی دا میمبر بن گیا۔ اس سال اس نے برطانوی سلطنت دے علاقے وچ کمیونسٹ پارٹیاں دی دوجی لندن کانفرنس وچ عراق دی نمائندگی کیتی سی۔
اسے سال، پارٹی دے سیکٹری بہاء الدین نوری دی گرفتاری توں بعد، عبدالکریم احمد الدود پارٹی دا سیکٹری بن گیا اتے اس نے اتی-کھبی لائن دے نال نال وڈے پدھر تے ٹکراؤ والیاں سرگرمیاں نوں اتساہت کرنا شروع کر دتا۔ الرضی نے اس لائن دا خلاف کیتا اتے ستمبر وچ پارٹی نے کجھ ماڈریٹ پالیسی اپنائی، پر 16 جون 1954 نوں دہشت گرد وچاراں دا حامد عثمان، کوت جیل توں بچ نکلیا اتے اتی-کھبی لائن مڑ لاگوُ کرن وچ کامیاب ہو گیا۔ اوہ الدود دے تھاں تے پارٹی دا سیکٹری چن لیا گیا سی۔ عثمان نے الرضی تے سجے-پکھی کراہے دا الزام لایا اتے اسنوں مرکزی کمیٹی وچوں کڈھ دتا۔ پھر الرضی فرات دے وچکار والے علاقے وچ چلے گیا۔
عراقی کمیونسٹ پارٹی دا سیکٹری
جون 1955 وچ سینٹرل کمیٹی نے سکتریت توں عثمان نوں ہٹا دتا اتے الرضی نوں واپس بلا لیا۔ اس دی ودھیرے ماڈریٹ لائن دا فوکس ساریاں ممکنہ ترقی پسند اتے قومی طاقتاں نال گٹھجوڑ سی، اتے اس راہیں نتیجے حاصل کرن دا زیادہ امکان سی؛ پر، عثمان نے پولیس نال جنہاں جھڑپاں نوں اکسایا سی اس نے تنظیم نوں بہت کمزور کر دتا سی اتے واضع طور تے اوہ چلدیاں نہیں سی رکھیاں جا سکدیاں۔ الرضی نے سینٹرل کمیٹی دا مڑ قیام کیتا اتے اگلے سال پارٹی نوں دوبارہ ایکتابدھ کرن وچ سفلتا ملی، جس وچ دو غیرمطمعن کروپاں نوں واپس اؤن لئی منا لیا گیا۔
الرضی دا ماڈریٹ طریقہ سیریائی کمیونسٹ پارٹی دے سیکٹری اتے عرب کمیونزم دے وڈے سیاستدان خالد بکدش ورگا سی۔ 1955–1959 دی بغاوت دے دوران، عراقی پارٹی کسے وی ہور نقطہ نالوں بکشاش دے ودھ نیڑے سی۔ الرضی خود آپ نظریہ کار نہیں سی، اتے اوہ پارٹی دے تنظیم اتے کاروائی تے دھیان مرتکز کرن نوں ترجیح دندا سی؛ 1961 تک، اوہ وچاردھارا دے سوال مکھ طور تے امیر عبداللہ تے چھڈن تے مطمعن سی، جو اس ویلے دوران پارٹی دی پرمکھ انٹیکجوئل ہستی سی اتے سیاسی نظرئیے توں الرضی توں وی ودھ ساودھانی نال چلن والا سی۔
قاسم سرکار
الرضی اتے عبداللہ وچالے ایہہ اختلاف پہلی وار 1958 دے پلٹے، جس نے عبد الکریم قاسم نوں طاقت وچ لیاندا سی، دے بعد اک گمبھیر مدعا بن گئے سی۔ دوواں نے نویں سرکار لئی پارٹی دے سمرتھن دی پوزیشن لئی رضا مندی پرگٹائی، جس نوں اوہ عراقی سماج وچ ترقی پسند قومی برزوآ تتاں دے ممکنا ترقی پسند امیدوار مندے سن۔ حالانکہ، مئی 1959 وچ سرکار وچ پارٹی دی حصیداری دی منگ نوں لے کے قاسم دے کٹھور عمل نے عبداللہ نے سمجھوتہ کرن دا پکھ لیا اتے الرضی ودھیرے ریڈیکل پہنچ لئی دباء پا رہا سی۔
پارٹی نوں 1959 دیاں گرمیاں وچ اک طرحاں دا سنکٹ پیش آ گیا، جس وچ قاسم ولوں پارٹی دے خلاف کجھ قدم اٹھائے گئے اتے کرکے وچ جولائی 1959 دیاں گڑبڑیاں ہوئیاں جس لئی کمیونسٹاں تے مکمل الزام لگائے گئے سن۔ اس دے نتیجے وجوں پارٹی دے پلینم وچ سجے پکھ دی جت ہوئی سی: اس نے اک بہت ہی آتم-تنقیدی رپورٹ نوں پروانگی دتی، جس نوں پارٹی اخبار اتحاد عش-شعب وچ شائع کیتا گیا۔ ال-رادی نام وجوں پارٹی دا نیتا بنیا رہا پر اسدی سیکٹری وجوں پوزیشن بدل کے پہلے سیکٹری دی کر دتی گئی اتے تن معاون سیکٹری تعینات کر دتے گئے جو سارے ابدلا دے نزدیکی سن۔
1960 دی بسنت وچ پارٹی نوں قاسم دے نویں حملے دا ساہمنا کرنا پیا۔ اس وچ اتحاد عاش-شعب تے پہلاں رک-رک کے اتے انت وچ پوری طرحاں پابندی لگا دتی گئی۔ کمیونسٹ سپوٹراں نوں سرکار،  وچلے اثر دے عہدیاں توں، ہٹا دتا گیا۔ پارٹی دے سمرتھن والے سنگٹھناں، جو لوکاں نوں لامبند کرن لئی پارٹی دیاں یوگتاواں/سمرتھاواں وچ اہم تتّ حاصل کردے سن، نوں ودھ جاں گھٹ حد تک دبایا گیا اتے ہزاراں کمیونسٹ کامیاں نوں نوکریاں توں خارج کر دتا۔ نومبر 1961 وچ ال-رادی نے پارٹی وچ اپنے مخالفاں دے خلاف جت حاصل کیتی اتے پارٹی تے پوری طرحاں نال کنٹرول کر لیا۔ "سجے پکھی" لائن دی نندا کیتی گئی، عبداللہ پوربی یورپ لئی روانہ ہو گیا اتے تن معاون سکتراں نوں سینٹرل کمیٹی توں ہٹا دتا گیا سی۔
حالانکہ، پارٹی نوں ودھ رہی کمزوری کر کے، ال-رادی نوں، مئی 1962 وچ کردی لڑائی دے خلاف کمیونسٹ-لیڈرشپٹ دے پردرشناں دے بعد وچ دمن دی اک نویں لہر دے باو جود اپنے آپ نوں قاسم لئی تنقیدی سمرتھن دی جاری پالیسی دا کوئی بدل نہیں نظر نہیں آیا۔ 1962 دے اخیر وچ، کرد ڈیموکریٹک پارٹی نے سجھاء دتا کہ کمیونسٹ راجپلٹے دی اک کوشش وچ اوہناں نال تعاون کرن، لیکن رادی نے ایہہ وچار ردّ کر دتا۔ جنوری 1963 وچ، اوہناں نے قاسم نوں چیتاونی دتی کہ اک قوم پرست پلٹے لئی یوجناواں بن رہیاں سن۔
8 فروری 1963 نوں بعث راج پلٹا کمیونسٹاں لئی کوئی حیرانی نہیں ہوئی، پر اوہ اسدا بااثر ڈھنگ نال خلاف کرن لئی ہتھیاربند فوجاں وچ اپنے سپوٹراں نوں جٹاؤن وچ ناکام سن۔ الرضی نے پلٹے دے عوامی خلاف دے لئی اپیل تیار کرکے ترنت عمل کیتا اتے کمیونسٹ سپوٹراں نوں بغداد دے ودھیرے غریب ضلعیاں وچ 10 فروری تک نویں سرکار دے خلاف بچاؤ کردے رہے اتے بھاری نقصان جھلیا۔
پھڑے جانا اتے موت
نویں حکومت نے کمیونسٹاں دے خلاف تیزی نال کاروائی کیتی، ایہناں وچوں بہوتیاں نوں پھڑ لیا اتے لڑائی وچ جاں اس دیاں جیلھاں اتے تسیہیاں دے چیمبراں وچ سینکڑے مارے گئے۔ 20 فروری نوں الرضی نوں پھڑ لیا گیا اتے چھیتی ہی پھانسی دے دتی گئی، جس دا سرکار نے سرکاری طور تے اعلان کیتا۔ اک ہور رائے اے کہ اس نے تسیہیاں دے باو جود کوئی وی جانکاری نہیں دتی اتے اس دی گرفتاری توں چار دن بعد تسیہیاں دے دوران اسدی موت ہو گئی۔
جین ہیریسن
جین ہیریسن (23 جولائ 1804–11 مئ 1846) امریکہ دے صدر ولیم ہنری ہیریسن دی ٹبری سی۔ او 23 جولائ 1804 نوں پنسلوانیا امریکہ وچ جمی سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
علامہ اقبال انٹرنیشنل ایئر پورٹ
علامہ اقبال انٹرنیشنل ایئر پورٹ (علامہ اقبال بین الا قوامی ہوائی اڈا) پاکستان پنجاب دے شہر لہور چ پاکستان دا دوجا وڈا سول ہوائی اڈا اے۔ ایدا ناں لہور انٹرنیشنل ایئر پورٹ توں بدل کے مشہور شاعر تے فلسفی علامہ اقبال دی مناسبت نال علامہ اقبال ہوائی اڈا رکھیا گیا۔
ہن تکر ایس ہوائی اڈے دے تن ٹرمینل ھیگے نیں: علامہ اقبال ٹرمینل، حج ٹرمینل تے کارگو ٹرمینل۔ اے شہر دے مرکز توں 15 کلو میٹر دے پینڈے تے اے۔ ہوائی اڈے دے رن وے دی لمبائی 20024 فٹ اے۔