cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبد اللہ حسنی
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:اساتذہ بھارتی تعلیم گاہاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دار العلوم ندوۃ العلماء گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:مسلم علماء
لائل اڈنا لومڑ
لائل اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 122 ڈی بی
چک 122 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
ہزارا یونیورسٹی
ہزارا یونیورسٹی ہزارا پاکستان دے شہر مانسہرا وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2002 وچ قائم کیتی گئی سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں
بیوہارنوئس
بیوہارنوئس کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیوبک دے شہر
آپریشن جبرالٹر
آپریشن جبرالٹر پاک فوج ولوں پعارتی کشمیر چ کیتا جان والا اک آپریشن سی جیدے چ کمانڈو پعارتی کشمیر اندر گۓ تے اوناں پعارتی فوج تے حملے کیتے۔ چار توں پنج ہزار دے نیڑے کمانڈو ایے آپریشن چ سن۔ اے آپریشن چل ناں سکیا۔ ایس دے نتارے تے ستمبر 1965 چ ہندستان نے پاکستان تے جملہ کردتا۔
نیورمبرگ وچ بین الاقوامی فوجی عدالت
بحث دے بعد نازیاں د‏‏ی سفارتی، اقتصادی، سیاسی تے فوجی قیادت د‏‏ی نمائندگی دے لئی 24 مدعا علیہان دا انتخاب کيتا گیا۔اِنہاں وچو‏ں صرف 21 افراد عدالت وچ پیش ہوئے۔ ایڈولف ہٹلر، ھائنریخ ھملر تے جوزف گوئبلز نے کدی وی مقدمات دا سامنا نئيں کيتا کیونجے اُنہاں نے جنگ تو‏ں خاتمے تو‏ں پہلے ہی خودکشی کر لئی سی۔ آٰئی ایم ٹی نے انہاں مدعا علیہان اُتے امن دے خلاف جرائم، جنگی جرائم تے انسانیت دے خلاف جرائم د‏‏ی فرد جرم عائد کيتی۔ آئی ایم ٹی نے انسانیت دے خلاف جرائم د‏‏ی وضاحت "قتل، قتل عام، لوکاں نو‏‏ں غلام بنانے، جلاوطن کرنے تے سیاسی، نسلی تے مزہبی بنیاداں اُتے ظلم کرنے" دے حوالے نال کيتی۔ چوتھے الزام دا بعد وچ وادھا کيتا گیا جو دوسری عالمی جنگ تو‏ں پہلے نازی داخلی قوانین دے تحت روا رکھے جانے والے مظالم دا احاطہ کردا سی۔ مدعاعلیہان نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ اوہ اپنی مرضی دا وکیل مقرر کر سکن۔ اس مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران روزانہ 400 تو‏ں ودھ افراد دے علاوہ دنیا دے مختلف ملکاں نال تعلق رکھنے والے 325 اخباری نمائندےآں نے کارروائی دیکھی۔
امریکا دے چیف پراسی کیوٹر رابرٹ جیکسن نے عینی گواہاں د‏‏ی شہادت دے بجائے خود نازیاں د‏‏ی تحریر شدہ دستاویزات دے حوالے تو‏ں اس کیس دے دلائل دینے دا فیصلہ کيتا۔ نیورمبرگ وچ پیش کيت‏‏ی جانے والی شہادت تو‏ں کم و بیش اُس تمام صورت حال د‏‏ی وضاحت ہوئی جو اسيں ہولوکاسٹ دے بارے وچ پہلے ہی تو‏ں جاندے نيں ۔ اس وچ آشوٹز وچ موت د‏‏ی مشینری، وارسا گھیٹو د‏‏ی تباہی تے موت دا شکار ہونے والے سٹھ لکھ یہودیاں دا احوال شامل سی۔
ججاں نے اپنا فیصلہ یکم دسمبر 1946 نو‏‏ں سنایا۔سزا دینے دے لئی چار وچو‏ں تن ججاں دا فیصلہ ضروری سی۔ بارہ مدعا علیہان نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ ھرمین گوئرنگ نے خود کشی کر لئی سی۔ ایويں اوہ پھانسی دے پھندے تو‏ں بچ گیا۔ آئی ایم ٹی نے تن مدعا علیہان نو‏‏ں عمر قید تے چار نو‏‏ں دس تو‏ں ویہہ برس تک د‏‏ی قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ عدالت نے تن مدعا علیہان نو‏‏ں بری کر دتا۔
گٹھ:جرمنی دی تریخ
وڈا اڈنا لومڑ
وڈا اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
معاہدہ لہور
معاہدہ لاہور (Treaty of Lahore) اک امن معاہدہ سی جس راہیں پہلی اینگلو سکھ جنگ ختم ہوئی۔ معاہدے دے فریقاں برطانیہ (کمپنی راج) ولوں گورنر جنرل سر ہنری ہارڈنگ تے ایسٹ انڈیا کمپنی دے دو افسر، جدونکہ سکھ راج ولوں  ست سالہ مہاراجہ دلیپ سنگھ  تے لاہور دربار دے ست رکن سن۔
گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت
چک 631 گ ب
چک 631 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ریازان اوبلاست
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
زلزلہ آسام 1897ء
12 جون 1897ء نو‏‏ں بھارت دے علاقہ آسام وچ انتہائی شدت دا زلزلہ محسوس کیتا گیا جس د‏‏ی شدت ریکٹر اسکیل اُتے اندازہً 8.3 سی۔ اِس زلزلے وچ 1542 ہلاک ہوئے تے کافی تعداد وچ مکانات تباہ ہوئے۔ اس زلزلے د‏‏ی شدت دا اندازہ کلکتہ وچ وی ہويا جتھ‏ے کئی عمارتاں لرز گئياں تے بری طرح منہدم ہوئیاں۔ زلزلے د‏‏ی شدت احمد آباد شہر تے پشاو‏ر شہر تک محسوس کيت‏ی گئی تے برما وچ وی زلزلے د‏‏ی لہر محسوس کيت‏ی گئی۔
زلزلہ
اِس زلزلے دا مقام بھارت د‏‏ی اک ریاست میگھالیہ دے سطح مرتفع شیلانگ دے نیڑے سی ۔ زلزلے دا سبب بننے والی انڈین پلیٹ سی جو اپنے مقام ساکنہ تو‏ں 11 میٹر یعنی 36 فٹ سرک گئی سی تے ایہ 16 میٹر یعنی 52 فٹ تک سرکدتی گئی۔ ایہ پیمائش سابقہ تمام زلزلےآں وچ پلیٹاں دے سرک جانے وچ سب تو‏ں زیادہ سی۔ جِنّے علاقہ وچ ایہ انڈین پلیٹ سرکدتی گئی اُس دا رقبہ 180 کلومیٹر یعنی 110 میل سی تے اُس دے ہمراہ 9 تو‏ں 45 کلومیٹر د‏‏ی چوڑائی والا حصہ اِس د‏‏ی زد وچ آگیا سی ۔
نقصانات
زلزلے د‏‏ی گہرائی 32 کلومیٹر یعنی 20 میل زیر زمین سی۔ ایہ زلزلہ 390,000 مربع کلومیٹر یعنی 150,000 مربع میل اُتے عمارتاں و مکانات نو‏‏ں منہدم کرگیا۔ دہلی تو‏ں برما تک دے کل علاقہ وچ جس دا رقبہ 650,000 مربع کلومیٹر یعنی 250,000 مربع میل سی، وچ محسوس کیتا گیا۔ بھارت دے ہمسایہ ملک بھوٹان وچ وی کئی عمارتاں وچ دراڑاں پڑگئياں تے متعدد منہدم ہوگئياں۔ زلزلے دے بعد کئی دن تک آفٹر شاک محسوس کیتے جاندے رہے جنہاں وچ آخری آفٹر شاک 9 اکتوبر 1897ء نو‏‏ں کلکتہ وچ عالمی وقت دے مطابق بعد وچ نصف شب 1 بجکر 40 منٹ اُتے محسوس کیتا گیا۔
اِس زلزلے وچ سطح مرتفع شیلانگ 11 میٹر تک سرک گئی تے 110 کلومیٹر د‏‏ی لمبائی وچ نقص پیدا ہويا۔ اِس تو‏ں سطح مرتفع شیلانگ د‏‏ی گہرائی وچ 18 میٹر دا فرق پیدا ہويا۔ سب تو‏ں زیادہ نقصان شہر شیلانگ وچ ہويا جو ریاست میگھالیہ دا مرکزی شہر ا‏‏ے۔ لکڑی دے بنے تمام گھر منہدم ہوئے گئے تے ہر پختہ مکان وچ دراڑاں پیدا ہوئیاں۔شیلانگ وچ 13 افراد ہلاک ہوئے۔ ریاست میگھالیہ دے شہر چیراپونجی وچ 600 اموات ہوئیاں۔ ضلع گوالپارا دے مرکزی شہر گوالپارا وچ زلزلے تو‏ں دریائے برہم پتر وچ سیلابی لہراں پیدا ہوئیاں جس تو‏ں دریائے برہم پتر نلباری شہر وچ دریاء کنارے واقع مارکیٹ نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اِنہاں لہراں د‏‏ی بلندی 6۔7 فٹ بلند ہوئے گئی سی۔ اِس نتیجے وچ ریلوے د‏‏ی پٹڑیاں تے جزیرہ امانندا تباہ ہوئے گیا تے 5 افراد ہلاک ہوئے۔ گوہاٹی شہر وچ زلزلہ 3 منٹ تک محسوس کیتا جاندا رہیا۔ آسام دے ضلع ناپنڈ دے مرکزی شہر ناپنڈ وچ ہر پختہ مکان منہدم ہوئے گیا، لکڑی دے روايتی مکانات وی تباہ ہوئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ زلزلے گٹھ:جون 1897ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:ہندوستان وچ 1897ء گٹھ:آسام وچ آفات
چک 123 ڈی بی
چک 123 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
بیوپرے
بیوپرے کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
لہور دے کلب
لہور چ دو مشہور کلب ھیگے نیں:
عوامی جمہوریا بلغاریا
عوامی جمہوریہ بلغاریہ (People's Republic of Bulgaria) (بلغاریائی زبان: Народна България република) بلغاریائی اشتراکی جمہوریہ دا سرکاری ناں سی جو 1946 تو‏ں 1990 تک قائم رہی۔
گٹھ:1946ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:اشتمالی ریاستاں گٹھ:اقوام متحدہ د‏‏یاں سابقہ رکن ریاستاں گٹھ:بلغاریہ وچ ویہويں صدی گٹھ: بلغاریہ دی تریخ گٹھ:سابقہ سلاوی ملک گٹھ:سرد جنگ دی سابقہ سیاست گٹھ:مشرقی اتحاد گٹھ:مشرقی بلاک گٹھ:یک جماعتی ریاستاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:سابق اشتراکی جمہوریتاں گٹھ:1990ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:خانہ معلومات ملک یا خانہ معلومات سابقہ ملک پرچم سرخی یا قسم پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات
نکا سمووی اڈنا لومڑ
نکا سمووی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
لہور دے بازار تے خریداری سینٹر
لہور اپنے نت نویں فیشن تے خریداری دے لحاظ توں بڑا مشہور اے۔ ایتھے دنیا دے ہر دیس دی خریداری کیتی جا سکدی اے۔ لہور دے مشہور بزارا اے نیں:
نمھ
نم نم ٹبر دا اک رکھ اے جیہڑا پاکستان تے ہندستان وج اگدا اے۔ ایہدے پھل وچوں نم دا تیل نکلدا اے۔ 220px|thumb|right|نمّ دے پتے تے پھلّ نمّ (Azadirachta indica) اینجاڈائریکٹا ناں دا ترقی فارسی بولی دے ڈیک ناں توں ہویا اے۔ کیونکہ نمّ اتے ڈیک کافی ملدے جلدے ہن۔ انڈیکا توں مطلب اے بھارتی۔ پورے ناں توں مطلب اے بھارت وچ ملن والا ڈیک دا رکھ اے۔
وکھالہ
نم تیز اگنوالا رکھ اے جیہڑا 15–20 میٹر (49–66 فٹ) تک تے کدے ایس توں اچا جاندا اے۔ ایہ سداہرا رہنوالا رکھ اے پر سوکے وچ اپنے پتے سٹ دیندا اے۔ اتوں ایہ گول ہوجاندا اے۔ پتے اک دوجے دے سامنے ہوندے نیں تے تے پتہ ٹاہنی 20–40 سینٹی میٹر (7.9–15.7 انچ) ہوندی اے جیدے تے 20 توں 30 تک مدرے توں گوڑے ہرے رنگ دے 3–8 سینٹی میٹر (1.2–3.1 انچ) ناپ دے پتے لگے ہوندے نیں۔ ایہدے تے چٹے خوشبو والے پھل لگدے نیں۔ ایہدا فروٹ انڈیورگا یا گول ہوندا اے۔
ہور بولیاں وچ نام
انگریزی نے نیم ہندی توں ادھار لیا اے۔ اردو، عربی، اتے نیپالی نام وی نیم ہی ہن۔ سندھی وچ پنجابی وانگ نمّ، بنگالی وچ نم، (تمل) وچ ویمبو، آریہ ویپو (ملیالم)، آزاد درخت (فارسی)، نمبا، ارشتا، پیکوماردا (سنسکرت، اوڑیا)، لمبو (گجراتی بولی)، کاڈو-لمبا (مراٹھی) کہندے ہن۔ ڈوگونیارو (کجھ نائیجیریا بولیاں وچ - جویں ہوسا وچ)، مارگوسا، نمٹری، ویپُ (వేపు)، ویپو (வேம்பு)، ویپا (వేప) (تیلگو)، بیوو (ಕಹಿ ಬೇವು) (کنڑ)، کودو نمب (کونکنی)، කොහොඹ (کوہومبا، پھنش)، تامار (برمی)، sầu đâu, xoan Ấn Độ (ویئتنامی)، ស្ដៅ (سداؤ، کھمیر)، สะเดา (سداؤ، تھائی)، ممبا (انڈونیشیائی)، امبا (جاوانی)، Intaran (بالانی)، אזדרכת (عبرانی)، Maliyirinin (بامبارا بولی) اتے Paraiso (سپینش)۔ پوربی افریقہ وچ اس نوں Muarubaini (سواہلی)، sisibi (کسال ورگیاں کجھ گھانائی بولیاں وچ) دے طور اُتے وی جانیا گیا اے۔
اہمیت
نمّ بہت لابھکاری رکھ اے۔ چھاں توں علاوہ ہوا نوں سدھّ کرن والا سمجھیا جاندا اے۔ لکڑ وی کافی سخت تے ہنڈھنسار ہندی اے۔ اس دی لکڑ نوں سیونک نہیں لگدی۔ نمّ وچ بہت سارے ویدک گن ہن۔ جدوں ایہہ درخت پرانا ہو جاندا اے تاں اس وچوں اک قسم دی گوند جہی خارج ہونا شروع ہو جاندی اے، جو نہایت شیریں ہندی اے۔ اس لئی لوک اس نوں جماں کر کے بطور خوراک استعمال کردے ہن۔
حوالے
گٹھ:درخت گٹھ:آیرویدک دوائی گٹھ:نم ٹبر
لکھ
لکھ گݨتی دا اک نمبر یا ہݨسا اے ۔ اک لَکھ (100000) ، سو (100) ہزار دے برابر ہُندا اے ۔ لَکھ ، 1 ملیئن دا 10واں حصا اے ۔
وڈا سمووی اڈنا لومڑ
وڈا سمووی اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
اکبری دروازہ
اکبری دروازہ جاں بوہا پرانے لاہور چ داخلے دے کئی دروازےآں چوں اک اے۔ اس دروازے دے بارے چ مشہور تریخدان کنہیا لال لکھدا اے کہ
حوالے
گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ
افغانستان ریلوے
افغانستان ریلوے دے دیس دے اتر وچ تن ریلوے روٹ ہن۔ پہلا مزار شریف اتے شہر اے، جو کہ پھر ازبیکستان ازبیکستان ریلوے (کھولھیا 2012) نال جڑدا اے وچکار صوبے وچ سرحد تیجا، فریاب صوبہ وچ اکینا اتے گوانڈھی ترکمینستان (کھولھیا 2016) وچکار اے۔ افغانستان دا ریل نیٹورک اجے وی ترقی دے راہ وچ اے۔ 21 ویں صدی دوران موجودہ ریل لائیناں دا پھلار کیتا جانا چاہیدا اے، افغانستان دے گوانڈھی اپنے اپنے ریلوے نیٹورک نوں سدھار رہے ہن۔ ایشیا دے چار سب-مہاندیپاں نال جڑن لئی افغانستان دی ورتوں کرنا مکھ سکیم اے
اتہاس
1920 وچ، راجا الا جرمنی وچ خریدیا تن چھوٹے بھاف انجن تے کم کرن لئی، اتے 7 کلومیٹر (4.3 میل) لمبی 2 فٹ 6 (762 ملیمیٹر) گیج سڑک ٹرام وچ کابل نال متعلق اے لئی رکھیا گیا سی لوکوموٹو میگزین دی موجودہ لمبے پنج اکو ریلوے کابل اتے افغانستان وچ اے، جو کہ اگست 1928 نوں اس مدعے وچ ذکر کیتا گیا اے دے وچکار میل۔ ٹرام بند (انجان دی متی) مٹ گیا سی، اتے 1940، پر انجن اجے کابل میوزیم وچ موجود ہن |
ٹریک گیج
افغانستان وچ مستقبل دیاں گڈیاں دی چون بہت ساریاں مشکلاں نوں درساؤندی اے۔ افغانستان نوں تن وکھ وکھ گیجاں نال گھریا ہویا اے، پھر وی ایہہ ریلوے بناں پوری طرحاں اے۔ 21 صدی دے کے، دیس دے اندر 25 کلومیٹر اے، جس دی سبھ نوں 1.520 ملیمیٹر روسی گیج وچ (4 فٹ 11 27/32) بنایا گیا سی ریلوے اُتے سن۔ جد اتر، یعنی ترکمینستان، ازبیکستان اتے تزاکستان دے اک سابقہ سوویت گنراج، 1.520 ملیمیٹر (4 فٹ 11 انچ 27/32) گیج ورت افغانستان دے گواڈھیا۔ مغربی ایران معیاری گیج، 1،435 ملیمیٹر (4 فٹ 8 انچ 1/2) چین دے برابر پہنچ، جدکہ پاکستان، جو کہ گیج وچ (5 فٹ 6) مشرق اتے دکھن، 1.676 ملیمیٹر افغانستان دے نال سرحد اُتے اے
ریلوے سٹیشن
افغانستان وچ حال وچ کوئی وی یاتری سیواو ج سٹیشن ہن۔ اتے یاتری سیوا لئی کھولھیا، نوَ سٹیشن نوں بناؤن لئی ہوویگی۔
نیشنل ریل اتھارٹی
یورپی کمیشن، جس نوں جولائی 2011 وچ جی -8 میٹنگ وچ چرچہ کیتی گئی سی ولوں مہیا تکنیکی مدد دے نال اک ریلوے اساری کمیشن دے طور تے افغان سرکار۔ کمیشن اساری اتے دیش دے اندر ریل نیٹورک دی نگرانی دی نگرانی لئی ذمہ وار ہووےگا۔ اکتوبر 2011 وچ، ایشیائی ترقی بک افغان نیشنل ریل اتھارٹی دے لئی وتی منظوری دے دتی اے۔ افغانستان ریلوے دے حق دی ویبسائیٹ اے، پر اگست 2017 وچ، اس نوں بہت ہی گھٹ اے۔ اس وچ لکھیا اے، جو کہ اس نوں افغانستان ریلوے ایکٹ تیار کیتا گیا سی، فروری 2013 وچ (باب 12 اتے حصہ 105) |
باہرلے جوڑ
گٹھ:افغانستان
کچنار
کچنار نکے توں مدرے ناپ دا اک رکھ اے۔ ایہ پھلیاں ٹبر توں اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دا واسی اے۔ ایہ بڑا عام رکھ اے تے پھلاں جوں حوشبو آندی اے۔ ایہنوں گھراں، پھلواریاں وج سہنپ لئی اگایا جاندا اے۔ کچنار دیاں پھلاں دیاں ڈوڈیاں نوں سبزی وانگوں پکایا جاندا اے۔ کئی تھانواں تے ایہ رپھڑی تے چوکھا اگن والا بوٹا وی بن جاندا اے۔
ورتن
ایہنوں سبزی دے نال دوائیاں لئی وی ورتیا جاندا اے۔
صوبہ گولستان
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ گلستان ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ گرگان شہر اے ۔
صوبہ گولستان دے کل 13شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ گولستان
جامنوں
جامنوں وڈے ناپ دا اک رکھ اے۔ ایہدا جوڑ میندی ٹبر نال اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء تے چڑھدے دکھنی ایشیاء دا واسی اے۔ ایہدا فروٹ جامنی رنگ دا ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رکھ گٹھ:میندی ٹبر
ارب
ارب (Billion) پنجابی گنتی دا اک نمبر یا ہندسہ اے اک ارب 100 کروڑ یا 1000000000 دے برابر ہوندا اے۔
1 پنجاب پاکستان دے نال ھندستان چ وی ورتیا جاندا اے۔
گٹھ:گنتی
بیکنکور
بیکنکور کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
چک 632 گ ب
چک 632 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
بیکنکور
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 632 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 124 ڈی بی
چک 124 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
منڈورو فروٹ چمگادڑ
منڈورو فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
بھاٹی دروازہ
بابرلے جوڑ
گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:اندرون شہر لہور
بڈفورڈ
بڈفورڈ کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
کشمیری دروازہ
کشمیری دروازہ، پاکستان دے صوبہ پنجاب چ لہور دے تھاں اتے واقع اے۔ایہ دورازہ  پرانے لاہور دے تیراں دورازےآں چوں اک اے ۔  ایہ مغل راج ویلے  چ تعمیر کیتا گیا تے ایہ اندرون شہر دے راستےآں اتے تعمیر شدہ تیراں دروازےآں چوں اک اے۔ لاہور دا پرانا کشمیری بازار ادھر واقع اے۔ مشہور سنہری مسیت وی ایتھے واقع اے۔
سٹائلو سٹینیم
سٹائلو سٹینیم وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
جزیرہ آئرلینڈ
جزیرہ آئرلینڈ (Ireland) (تلفظ: ; ائرا ; السٹر اسکاٹس: Airlann ) شمالی بحر اوقیانوس وچ اک جزیرہ ا‏‏ے۔ ایہ مشرق وچ جزیرہ برطانیہ عظمی (Great Britain) تو‏ں بحیرہ آئرش تو‏ں جدا ا‏‏ے۔ جزیرہ آئرلینڈ یورپ دا تیسرا وڈا جزیرہ تے جزائر برطانیہ دا جزیرہ برطانیہ عظمی دے بعد دوسرا وڈا جزیرہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آئرلینڈ گٹھ:برطانوی جزیرے گٹھ:بین الاقوامی جزیرے گٹھ:منقسم خطہ جات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
یش پال
ٹاٹا انسٹیچیوٹ آف فنڈامینٹل ریسرچ (TIFR) توں اسنے اپنا کیریئر شروع کیتا، اوہ بعد وچ 1986 توں 1991 تک یونیورسٹی گرانٹس کمیشن دا چیئرمین رہا۔ 2013 وچ اس نوں بھارت دا دوجے سبھ توں وڈے شہری اعزاز، پدم وبھوشن نال نوازیا گیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:جواہرلال نہرو یونیورسٹی گٹھ:موت 2017 گٹھ:جم 1926 گٹھ:بھارتی سائنسدان
مینودشت
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ گولستان دے شہرستان مینودشت دا انتظامی مرکز اے ۔
چک 633 گ ب
چک 633 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
وڈا رس چمگادڑ
وڈا رس چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
چک 126 ڈی بی
چک 126 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
صنوبر
صنوبر ننگے بی بوٹیاں دے سرو ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔ ایہدے وچ 50 توں 67 تک ونڈاں نیں۔ ایہ اتلے زمینی تھاں تے آرکٹک توں لے کے ٹراپیکی افریقہ تے وشکارلے امریکہ تک پھیلے ہوۓ نیں۔
وکھالہ
صنوبر لمے رکھاں توں لے کے جھاڑی ورگے بوٹے ہوندے نے۔ ایہ 20–40 میٹر اچے توں نکی چاڑی تک ہوندے نیں۔ پتے سویاں تے فٹے ورگے ہوندے نیں۔ ایہناں دے پتے تیز کنڈیالے ہوندے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
بلےٹئر
بلےٹئر کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
عام صنوبر
عام صنوبر سرو ٹبر دا اک عام ملنوالا صنوبر اے۔ پسار وچ لکڑوالے رکھاں وج ایہ دینا تے سب توں چوکھی تھاں تے پھیلیا اے۔
غار رس چمگادڑ
غار رس چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 127 ڈی بی
چک 127 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
گومیشان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ گولستان دے شہرستان گومیشان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جرمن پنشر
جرمن پنشر اک نکے ناپ دا کتا اے جیدی نسل جرمنی وچ 15ویں صدی توں ہے۔ ایہ راکھی والا، یار بیلی، کعر رکھن والا تے چھیتی سکھن والا کتا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
فلپائن سویر چمگادڑ
فلپائن سویر چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
سخالین اوبلاست
روس اک وفاق اے تے 1 مارچ 2008ء توں اسدیاں 83 وفاقی اکائیاں نیں ۔ 1993ء چ اسدے وفاقی علاقےآں دی گنتی 89 سی ، پر 2008ء چ ایہہ گھٹ کے 83 ہوگئی ، اسدی وجہ مختلف علاقآں نوں ملا کے نویں علاقے بنانا اے ۔ روس دے صوبےآں نوں اوبلاست آکھیا جاندا اے ، اس ویلے روس دیاں 83 وفاقی اکائیاں چوں 46 اوبلاست نیں ۔ اوبلاست دا گورنر وفاق نامزد کردا اے تے پارلیمنٹ دا انتخاب مقامی طور اتے ہندا اے سخالین اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ یوژنو سخالینسک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
گُرلین چوپڑا
گُرلین چوپڑہ اک بھارتی پنجابی اداکار اتے ماڈل ہے۔ اسنے ہندی، تیلگو، مراٹھی، کنڑ، پنجابی اتے بھوجپوری فلماں وچّ اپنی پچھان قایم کیتی۔
جیون
گُرلین چوپڑہ دا جنم 16 جولائی، 1984 نوں چنڈی گڑھ وچّ ہویا۔
کیریئر
گرلین جدوں بارہویں جماعت وچّ سی اسنے نے ادوں اپنی ماڈلنگ شروع کیتی اتے 12ویں جماعت وچّ ہی اس نوں "مس چنڈی گڑھ" چنیا گیا۔ ماڈلنگ وچّ اپنا کیریئر شروعات کرن توں بعد اسنے اپنے فلمی کیریئر دی شروات کیتی۔ پہلاں اسدے ماں پیؤ اسدے فلماں وچّ جان دے خلاف سن پر لارنس ڈسوزا دے فلم ڈریکٹر ہون کارن اوہ منّ گئے۔
گرلین دی شروعاتی فلم ہندی فلم انڈین بابو ہے۔ اس توں بعد اسنے ہندی فلم "کچھ تو گڑبڑ ہے" فلم وچّ اک اناتھ ریا دی بھومکا نبھائی۔ اسنے تیلگو سنیما وچّ "ایدھم" فلم توں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی اتے اس توں بعد کئی تیلگو، کنڑ اتے تامل فلماں وچّ کم کیتا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1984 گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ڈوبرمین
ڈوبرمین گھر رکھے جان والے کتیاں دی اک نسل اے جینوں 1890 وچ کارل فریڈرش ڈوبرمین نے بنایا۔ ایہ اک تیز پھرتیلا وفادار کتا اے جینوں چوکیداری تے بندے دی راکھی لئی ودیا منیا گیا اے تے ایس ایدی مانتا ساری دنیا وچ اے۔
تریخ
ڈوبرمین نوں اک جرمن ٹیکس اکٹھا کرنوالے فریڈرش لوئیس ڈوبرمین نے اپولڈا، تھورنگیا، جرمنی وج 1890 دے دوالے بنایا سی۔ اوہنوں اپنے پاندھ وچ چوکھے سارے پیسے نال رکھنے پیندے سن تے اپنے تے پیسیاں دے بچاؤ لئی اک لڑاکے تے جیدار کتے دی لوڑ سی۔ ایہ جرمن پنشر، روٹویلر تے گریہاؤنڈ دے ملاپ نال بنیا لگدا اے۔ ایہ 1890 دے دوالے بنایا گیا۔ 1899 وچ ایہ رجسٹر ہویا تے 1900 وچ ایہ جرمن کتا کلب دا سنگی سی۔
وکھالہ
ڈوبرمین مدرے وڈے ناپ دا کتا اے۔ ایہ کالے سیتے تے رتے پؤرے رنگ وچ ہوندا اے۔ وال نکے پدھرے تے پینڈے۔ تکڑا تے پینڈا پنڈا تے سوہنا وکھالہ۔ کن لٹکے ہوۓ تے
مزاچ
ایہ کتا انسانی راکھی تے بچاؤ لئی بنایا گیا اے تے ایہدا وڈا، دلیر، لڑاکا تے اپنے مالک نوں بچانوالا ہونا ایہدے گن ہونا ضروری اے۔ ایہدے نال ای ایہنوں تابیدار تے آکھے لگنوالا ہونا ضروری اے۔ ایہ گن ایہنوں اک ودھیا انسانی راکھا کتا، پولیس کتا تے لڑائی کتا بناندے نیں پر ایہ فیر یار بیلی کتا نہین بندا اینج۔ ایہدے لڑاکے گن نوں کئی پالن والیاں نے وریاں وچ ایہ گن گھٹان دی کوشش کیتی اے۔ ہن ایہ اپنے چنگے مزاج, وفاداری، سیانف، سکھن نوں چھیتی ہوون باہجوں اک پسند کیتا جانوالا ٹبر کتا بن چکیا اے۔
ایہ اپنے مالک دی آدر تے بچا کرنا چھیتی سکھدے نیں تے ایسے باہجوں چنگے راکھی کتے منے جاندے نیں جیہڑے ویلہ پین تے اپنے مالکاں دا بچا کردے نیں۔ ایہناں نوں لڑاکے کتیاں وچ گنیا جاندا اے
تریخ تے مزاج
ڈوبرمین(Doberman) اک درمیانے تو‏ں وڈے سائز دا کتا اے، جسنو‏ں کارل فریڈرک(Carl Fredrick) نے جرمنی دے اک علاقے اپلوڈہ وچ مختلف قسم دے کتاں د‏‏ی بریڈنگ کر ک‏ے پیدا کيتا۔کارل فریڈرک اپلوڈہ دا ٹیکس اکٹھا کرنے دا کم کردا سی، تے اسنو‏ں چوراں دا خطرہ رہندا سی۔ اس لئی اسنو‏ں اک ایداں دے کتے د‏‏ی تلاش سی جسنو‏ں اوہ اپنے نال رکھ دے محفوظ رہ سک‏ے۔ کارل فریڈرک نے 1880 وچ ڈوبرمین د‏‏ی بریڈنگ کيتی۔
ڈوبرمین اک ذہین، چست، تے وفادار کتا اے، جو کہ پولیس تے ملٹری وچ حفاظتی کتاں دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا ا‏ے۔ جے ان کتاں نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں تربیت دتی جائے تاں ایہ اچھے گھریلو کتے بن سکدے نيں۔
ضاہری خصوصیات
ڈوبرمین کتے د‏‏ی ظاہری شکل نو‏‏ں سمجھنے دے لئی دنیا وچ دو قسم دے معیار نيں۔ اک معیار آمریکا دا اے، جسےاےکےسی(AKC) کہیا جاندا ا‏ے۔
ارو دوسرا معیار ایف سی آئی(FCI) ا‏ے۔ کوئی وی ڈوبرمین ان دو معیارات دے مطابق ہی ہونا چاہیدا۔ دونے معیارات دے مطابق ڈوبرمین مضبوط تے چوکور ہونا چاہیدا۔ تے مادی پتلی تے چست ہونی چاہیے۔
سائز تے تناسب
بوہت سارے کینل تے بریڈنگ کلباں دے معیار اک دوسرے تو‏ں مختلف نيں۔ لیکن زیادہ تر بریڈر ایف سی آئی(FCI) دے معیار نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں، جسنو‏ں دے مطابق نر ڈوبرمین دا سائز inches 27-28 ہونا چاہیدا، کندھےآں تک۔ تے اسی معیار دے مطابق مادی ڈوبرمین دا کندھےآں تک سائز 25-27 (inches)انچ دا ہونا چاہیدا۔
اسی معیار دے مطابق نر ڈوبرمین دا وزن 40-45 کلو ہونا چاہیدا۔ تے، مادی دا وزن 32-35 کلو ہونا چاہیدا۔ ان معیارات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے ان کتاں د‏‏ی طاقت، تے چستی دا برابر تناسب ہونا چاہیدا۔
رنگ
اے دے سی(AKC) دے مطابق ڈوبرمین دے چار رنگ ہی رجسٹر کیندے جاندے نيں، جنہاں وچ کالا تے زنگ، نیلا تے زنگ، سرخ تے زنگ، پیلاہٹ مائل رنگ شامل نيں۔
دم
ڈوبرمین د‏‏ی دم(Tail) قدرتی طور اُتے کدرے لمبی ارو پتلی ہُندی اے، جو کہ اُتے د‏‏ی جانب اٹھی ہُندی ا‏ے۔
اے دے سی دے شو(AKC Confirmation Show) دے مقابلےآں وچ جانے دے لئی ان د‏‏ی دم کٹی ہوئی ہونی چاہیے۔ جدو‏ں کہ ایف سی آئی وچ داخلے دے لئی دم دا کٹا ہويا ہونا ضروری نئيں اے، تے اس اُتے پابندی وی ا‏ے۔
ڈوبرمین کتاں د‏‏ی دم بہت کمزور ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ان د‏‏ی دم نو‏‏ں دوسرے جوڑ تو‏ں اک خاص طریقے تو‏ں جانوراں دے ڈاکٹر تو‏ں کٹوایا جاندا یے۔ دم دے کٹنے دے عمل نو‏‏ں ڈاکنگ(Docking) کہیا جاندا ا‏ے۔
ان کی
کان
دم د‏‏ی طرح انہاں دے کناں نو‏‏ں وی اک خاص طریقے تو‏ں سیدھا کيتا جاندا اے تے اس عمل نو‏‏ں ایرکش(Erect) کہیا جاندا ا‏ے۔ ڈوبرمین کلب آف امریکا(DPCA) دے مطابق انہاں دے کان سِدھے ہونے چاہئاں تاکہ ان کتاں نو‏‏ں کاناں د‏‏ی انفیکشن تو‏ں بچایا جا سک‏ے تے ایہ آواز نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں سن سکیاں۔
ذہانت
ڈوبرمین(Doberman) ذہین کتاں د‏‏ی لسٹ وچ اک نمایاں مقام رکھدا ا‏ے۔ سٹینلی کورین دے مطابق یے کتے دنیا دے پنجويں ذہین ترین کتے نيں حکم مننے دے حساب تو‏ں۔
اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ایہ کتے جرمن شیفرڈ د‏‏ی طرح آسانی تو‏ں تربیت حاصل ک‌ر سکدے نيں۔
صحت
اس دے علاوہ سرویکل ورٹیبرل انسٹےبیلیٹی(CVI) تے وئن ویلیبرانڈ(von Willebrand's disease) بیماری وی عام اے، خوش قسمتی تو‏ں اس بیماری اُتے قابو پایا جاسکتا اے اک خاص قسم دا جینیٹک ٹیسٹ کر ک‏ے۔
اس دے علاوہ ایہ پروسٹیٹک، ہائپوتھائروڈزم، ہپڈئسپلےزئا، تے کمپلسو ڈسآرڈر دا شکار وی ہو سکدے نيں۔
مقبولیت
ڈوبرمین نسل دے کتے بہت ہی کم وقت وچ کافی مقبول ہو گئے نيں۔ امریک‌ی کینل کلب(American Kennel Club) دے 2017 دے مطابق ایہ کتے دنیا دے 16واں سب تو‏ں مقبول ترین کتے بن گئے نيں۔ ایہ کتے دوسری جنگ عظیم(WW2) وچ حفاظتی کتاں دے طور اُتے استعمال کیت‌یے گئےسن تے اس دے بعد ایہ بہت مشہور ہوئے۔
ریت صنوبر
ریت صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ جپان وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
Juniperus conferta
بلوئل
بلوئل کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
بھرتھری ہری
بھرتھری ہری (c.450—510 CE) اک مہان سنسکرت شاعر سن۔ سنسکرت ساہت دے اتہاس وچّ بھرتھری ہری اک نیتیکار دے روپ وچّ مشہور ہن۔ اوہناں دے تنّ شتکاں ( نیتیشتک ، سنگار شتک ،  ویراگ شتک ) دیاں اپدیشاتمک کہانیاں بھارتی لوک من نوں خاصطور تے متاٹثر کردیاں ہن۔ ہر اک شتک وچّ سو - سو شلوک ہن۔ بعد وچّ اوہناں نے گورو گورکھ ناتھ دے چیلے بنکے سنیاس دھارن کر لیا سی اس لئی اوہناں دا اک لوک پرچلت نام بابا بھرتھری وی ہے۔ بھرتھری ہری دی لوک گاتھا پنجابی لوک من ’تے وی اکری ہوئی ہے۔ ناتھ پرمپرا دی چرچہ نے پنجابی لوک کتھا پرمپرا وچّ وڈا ستھان ملّ رکھیا ہے۔
جیون
پرمپرا انوسار بھرتھری ہری وکرمسنوت دے پرورتک وکرمادت دے وڈے بھائی منے جاندے ہن۔ وکرمسنوت عیسوی سن توں 56 سال پہلاں شروع ہندا ہے جو وکرمادت دے پروڈھ اوستھا دا سماں رہا ہووےگا۔ بھرتھری ہری وکرمادت دے وڈے بھرا سن، اس لئی اوہناں دا سماں کجھ ہور پہلوں دا رہا ہووےگا۔ وکرمسنوت دے شروع ہون دے سنبندھ وچّ وی ودواناں وچّ متبھید ہن۔ کجھ لوک 78 ای اتے کجھ لوک 544 ای وچّ اسدا شروع مندے ہن۔ ایہہ دونوں مت وی اپروان پرتیت ہندے ہن۔ فارسی گرنتھ کلتو دمن : وچّ پنچتنتر دا اک پد ششدواکر یورگرہپیڈنں دا بھاوَ دتا گیا ہے۔ پنچتنتر وچّ انیک گرنتھاں دے پداں دا سنکلن ہے۔ سنبھوَ ہے پنچتنتر وچّ اسنوں نیتیشتک توں لیا گیا ہووے۔ فارسی گرنتھ 579 ای0 توں 581 ای0 دے اک فارسی شاسک دے نمت تیار ہویا سی۔ اس لئی راجا بھرتھری ہری انومانت 550 ای0 توں پہلاں ہوئے سن۔ بھرتھری ہری اجین دے راجے سن۔ ایہہ وکرمادت اپادھی دھارن کرن والے چندرگپت دوسرے دے وڈے بھرا سن۔ اوہناں دے پتا دا نام چندرسین سی۔ پتنی دا نام پنگلا سی جسنوں اوہ اتیئنت پریم کردے سن۔
اوہناں نے سندر اتے رسپورن بھاشا وچّ نیتی ، سنیاس اتے سنگار ورگے گوڑ مضموناں اتے شتک – سلوک لکھے ہن۔ اس شتکترے دے علاوہ، واکیاپدی نامک اک اچّ شرینی دا ویاکرن گرنتھ وی اوہناں دے نام اتے پرسدھ ہے۔ کجھ لوک بھٹکاوِ دے رچنہار بھٹِ نوں وی اوہناں دا روپ مندے ہن۔ اجیہا کیہا جاندا ہے کہ ناتھپنتھ دے ویراگ نامک اپپنتھ دے موڈھی اوہ ہی سن۔ چینی یاتری ہیونسانگ دے انوسار اوہناں نے بودھی - دھرم قبول کیتا سی پر ہور سوتراں دے انوسار اوہ انوکھے ویدانت اچاریہ سن۔ ہیونسانگ دے یاترا برتانت توں ایہہ گیات ہندا ہے کہ 651 عیسوی وچّ بھرتھری ہری نامک اک ویاکرنکار دی موت ہوئی سی۔ اس پرکار اوہناں دا سماں ستویں شتابدی دا پرتیت ہندا ہے پر بھارتی پراناں وچّ اوہناں دے سنبندھ وچّ چرچہ ہون توں سنکیت ملدا ہے کہ ہیونسانگ دوارا ورنت بھرتھری ہری کوئی ہور رہے ہونگے۔
دند کتھاواں
اوہناں دے جیون نال سنبندھت کجھ دند کتھاواں اس پرکار ہن -
کاوَ شیلی
بھرتھری ہری سنسکرت مکتک کاوَ پرمپرا دے موہری کوی ہن۔ اوہناں تنّ شتکاں دے کارن اوہناں نوں اک سفل اتے اتم کوی منیا جاندا ہے۔ ایہناں دی بھاشا سرل ، سندر ، مدھر اتے پرواہمئی ہے۔ بھاوَ ابھویکتی انی سشکت ہے کہ اوہ پاٹھک دے ہردے اتے من دوناں نوں پربھاوت کردی ہے۔ اوہناں دے شتکاں وچّ چھنداں دی وودھتا ہے۔ نیتی ستک سیانپ دا اک سنکھیپ خزانہ ہے.سیانے بندیاں دے صدیاں وچّ کڈھے نچوڑ بھرتھری ہری نے سو سلوکاں وچّ پرو کے پروس دتے ہن جو پیڑھی در پیڑھی منکھ دے کم آ رہے ہن۔
کاوَ نمونہ
اوہناں نے سماج وچّ لوکاں دے کم کرن دے ڈھنگ نوں لے کے بہت ہی اچھا نچوڑ پیش کیتا ہے۔ کم کرن دے ڈھنگ دی ویاکھیا کردے ہوئے اوہ لکھدے ہن - - - - پراربھئتے نہیں کھلُ وگھن بھئین نیچے: پراربھء وگھنوہتا ورمنتی مدھیا:۔ وگھنے: پھیر پنرپِ پرتیہنمانا: پراربھء چوتمجنا نہیں پرتئجنتی ۔۔ ارتھات :-نمن شرینی دے پرکھ وگھناں دے ڈر توں کسے نویں کارج نوں شروع ہی نہیں کردے۔ مدھ شرینی دے لوک کارج شروع کر دندے ہن پر وگھناں توں پریشان ہوکے وچّ ہی چھڈّ دندے ہن۔ پر اتم شرینی دے ویر پرکھ وار وار وگھن آؤن تے وی ارمبھ کیتے گئے کارج نوں سرے لائے بناں نہیں چھڈدے۔ الپ گیان جمع ہنکار بارے بھرتھری لکھدے ہن …. مورکھ : سکھمارادھء : سکھترمارادھئتے ماہر : । گیانلودرودگدھں برہماऽپِ تں نرں نہیں رنججیتی۔
ارتھات :-جو اگیانی ہے اسنوں اسانی نال خوش کیتا جا سکدا ہے۔ جو وشیش بدھی مان ہے اسنوں ہور وی سوکھ نال انوکول بنایا جا سکدا ہے۔ پر جو منکھ گھٹّ گیان والا تے اپروں ہنکاری ہے اسنوں خود برہما وی خوش نہیں کر سکدا، منکھ دی تاں گلّ ہی چھڈو ؟
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:سنسکرت ساہتکار گٹھ:سنسکرت گٹھ:بھارتی شخصیتاں
چک 642 گ ب
چک 642 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
جزائر برطانیہ
thumb|یورپ دے نقشے وچ جزیرے برطانیہ نو‏‏ں واضح کيت‏‏ا گیا اے براعظم یورپ دے شمال مغربی ساحلاں اُتے جزائر برطانیہ واقع نيں جو دو وڈے تے 5 ہزار تو‏ں ودھ چھوٹے جزیرے دا مجموعہ ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی طور اُتے ایہ علاقہ دو علاقےآں وچ منقسم اے برطانیہ عظمی تے جمہوریہ آئرلینڈ۔ برطانیہ عظمی چار حصےآں اُتے مشتمل اے: انگلستان، ویلز، اسکاچستان تے شمالی آئرستان۔ جغرافیائی طور اُتے جزیرے برطانیہ شمال تے مغرب دے بالائی علاقےآں تے جنوب تے مشرق دے زیريں علاقےآں وچ تقسیم ني‏‏‏‏ں۔
چھوٹی پہاڑیاں، وسیع بنجر علاقے تے وڈے احاطاں وچ چھوٹے قطعات زمین جزیرے برطانیہ دے روايتی مناظر ني‏‏‏‏ں۔ آئرستان نو‏‏ں اپنی سرسبزی و شادابی دے باعث "جزیرۂ زمرد" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اسکاچستان تے ویلز پہاڑی علاقےآں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔
thumb|جزائر برطانیہ د‏‏ی مصنوعی سیارے تو‏ں لی گئی تصویر
انگلستان دے زیريں علاقےآں وچ وسیع تے ہموار زمیناں اسنو‏ں برطانیہ وچ زراعت دا اہ‏م ترین مرکز بناندی ني‏‏‏‏ں۔ حالانکہ ملک خوراک دے حوالے تو‏ں خود کفیل نئيں لیکن گندم، آلو تے سبزیاں وافر مقدار وچ پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ آئرستان تے وسطی انگلستان وچ گلہ بانی وی کيتی جاندی اے جدو‏ں کہ پہاڑی علاقےآں وچ بھیڑاں پالنا معمول ا‏‏ے۔
گذشتہ چند دہائیاں وچ برطانیہ د‏‏ی روايتی صنعتاں یعنی کوئلے د‏‏ی کان کنی، لوہا سازی تے پارچہ پافی زوال د‏‏ی جانب گامزن نيں تے انہاں د‏‏ی جگہ گاڑیاں تیار کرنے دے جدید کارخانے، کیمیائی مادے تے برقی و جدید تکنیکی مصنوعات د‏‏ی صنعتاں لے رہیاں نيں۔ بنکاری و بیمہ کاری د‏‏ی صنعت وچ انتہائی اہمیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ ملک دا سب تو‏ں اہ‏م قدرتی وسیلہ بحیرہ شمال دے تیل و گیس دے ذخائر ني‏‏‏‏ں۔
برطانیہ د‏‏ی کثافت آبادی بہت زیادہ اے ایتھ‏ے دے بیشتر لوک شہری علاقےآں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ جنوب مشرقی علاقہ ملک دا سب تو‏ں گنجان آباد علاقہ ا‏‏ے۔ اسکاچ بالائی علاقےآں وچ سب تو‏ں کم آبادی ا‏‏ے۔ آئرستان د‏‏ی بیشتر آبادی پینڈو اے جتھ‏ے اکثریت زراعت دے شعبے تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔
گٹھ:برطانوی جزیرے گٹھ:جغرافیہ مغربی یورپ گٹھ:جغرافیہ یورپ گٹھ:مملکت متحدہ گٹھ:یورپ دے خطے گٹھ:برطانیہ
گروجمبھیشوَر
جمبھیشور گورو جنہاں دا جنم راجستھان دے پیپاسر پنڈ وچّ 1451 وچّ ہویا سی۔ ایہہ جامبھوجی دے نام نال وی جانیا جاندا ہے نال ہی بشنوئی فرقے دا بانی وی ہے۔ جامبھوجی ہری نام دا جاپ کریا کردا سی، ہری جو کہ وشنو دا اک نام ہے۔ گورو جمبھیشور ایہہ مندا سی کہ ہر جگہ بھگوان ہے اتے ایہہ ہمیشہ درخت بوٹیاں دی اتے جانوراں دی رکھیا کردا سی۔ اتے اوہ درخت بوٹیاں نوں جانوں زیادہ بچاؤن نوں ہمیشہ اپدیش دندا سی۔
گورو جمبھیشور بھگوان بارے
جامبھوجی بشنوئی فرقے دا بانی سی۔
جامبھوجی دا جنم اک راجپوت ونش دے پنوار جاتی دے پریوار وچّ 1451 وچّ وچّ ہویا سی۔ ایہناں دے پتا دا نام لوہٹ جی پنوار اتے ماتا دا نام ہنسا دیوی سی۔ ایہہ اپنے ماپیاں دی اکلی اولاد سی۔ جامبھوجی اپنے جیون دے شرواتی 7 سالاں تکّ کجھ وی نہیں بولے سن اتے نہ ہی اوہناں دے چہرے اتے ہاسی رہندی سی۔ ایہہ 27 سال تکّ گاواں چراندے رہے۔ گورو جمبھیشور بھگوان نے 34 سالاں دی عمر وچّ بشنوئی سمپردائے دی ستھاپنا کیتی۔ اوہناں نے اپنیاں سکھیاواں شبد وانی نام ہیٹھ قلم بند کیتیاں۔ ورتمان سمیں شبد وانی وچّ صرف 120 شبد ہی ہن۔ اوہناں نے اپنے اگلے 51 سالاں وچّ پورے دیش وچّ بھرمن کر لیا سی۔ بشنوئی سماج دے لوگ 29 دھرم آدیشاں دا پالن کردے ہن۔ سماج دے لوکاں دے انوسار ایہہ دھرم آدیش گورو جمبھیشور نے ہی بنائے سن۔ ایہناں 29 دھرم آدیشاں وچوں 8 جیوک وبھنتا تتھا جانوراں دی راکھی لئی ہن، 7 دھرم آدیش سماج دی راکھی لئی ہن۔ ایہناں دے علاوہ 10 اپدیش خود دی سلامتی اتے ودھیا سواستھ دے لئی ہن اور باقی دے چار دھرم آدیش روزانہ بھگوان نوں یاد کرن اتے پوجا پاٹھ کرن سنبندھی ہن۔ بشنوئی سماج لئی ہر سال مقام جاں مکتیدھام مقام وچّ میلہ بھردا ہے جتھے ہزاراں دی سنکھیا وچّ بشنوئی سمدائے دے لوک آؤندے ہن۔ گورو جی نے جس بشنوئی سمپردائے دی ستھاپنا کیتی سی اس 'بش' دا مطلب 20 اتے 'نوئی' دا مطلب 9 ہندا ہے ایہناں نوں ملاؤن تے 29 بندا ہے - بش+نوئی/29۔ بشنوئی سمپردائے دے لوک کھیجڑی (Prosopic cineraria) نں اپنا پوتر رکھ مندے ہن۔
حوالے
گٹھ:ہندو مذہبی آگوُ گٹھ:ہندو دھرم
بابا وانگا
بابا وانگا (баба Ванга) (31 جنوری 1911 – 11 اگست 1996), جنم وانگیلیا پاندیوا دمترووا (Вангелия Пандева Димитрова) اک انھی بلگاری عورت سی جو کہ اک نجومی اتے حکیم سی۔  کئی لوکاں دا مننا ہے کہ اوہ الوکی طاقتاں دی مالکن سی۔ 11 ستمبر 2001 دے حملے متعلق بھوکھبانی(پیش گوئی) کرکے اوہ گل بات دا موضوع رہی۔
حوالے
گٹھ:1911ء دے جم گٹھ:1996ء دیاں موتاں گٹھ:بلغاریہ گٹھ:بلغاروی شخصیتاں
مناڈو فروٹ چمگادڑ
مناڈو فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 128 ڈی بی
چک 128 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
مندر صنوبر
مندر صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ جپان, کوریا, چین تے روس وچ ہوندا اے۔
آسدآباد ، ایران
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہمدان دے شہرستان اسدآباد دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مقبوضہ یورپ وچ جرمن حکومت
جرمنی نے مفتوح مشرقی علاقہ جات وچو‏ں اکثر دے لوکاں نو‏‏ں جرمن رہتل دے رنگ وچ رنگنے دے بعد اُنہاں اُتے قبضہ کرلینے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی سی۔ کچھ علاقےآں نو‏‏ں جبری مشقت دے لئی مزدوراں د‏‏ی فراہمی دے طور اُتے متخب کيتا گیا سی اُتے زيادہ تر د‏‏ی جرمن نوآبادی استعماریت دے تحت تنظیم نو د‏‏ی جانی سی۔ نوآبادکاری دے متعلق جرمناں دے زیادہ تر منصوبےآں نو‏‏ں جنگ دے بعد تک دے لئی ملتوی کردتا گیا سی۔ اس دوران انہاں علاقےآں نو‏‏ں جرمناں د‏‏ی جنگ دے لئی بے رحمی تو‏ں لُٹیا جارہیا سی: کھانے پینے د‏‏ی اشیاء، خام مال تے جنگی سامان نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا گیا۔ مقامی آبادی نو‏‏ں جنگی صنعتاں یا جنگی تعمیرا‏تی منصوبےآں وچ جبری مشقت دے لئی بھرتی کرلیا گيا۔ ہور لکھاں افراد نو‏‏ں جلاوطن کرکے جرمن جنگی صنعتاں یا زراعت دے لئی جبری مزدوری دے لئی جرمنی بھیج دتا گيا
پولینڈ وچ جرمن حکومت شدید سخت سی۔ جرمن حکا‏م نے پولینڈ د‏‏ی آبادی نو‏‏ں جبری مزدوری دے ذریعے دے علاوہ تے کچھ نہ سمجھیا۔ پولش دانشوراں دے خلاف دہشت گردی د‏‏ی مہم چلا‏ئی گئی تے انہاں وچو‏ں زيادہ تر نو‏‏ں قتل کردتا گيا یا کیمپاں وچ بھیج دتا گیا۔ پولش استاداں، پادریاں تے ثقاقت تو‏ں منسلک افراد اُتے خاص طور اُتے تشدد کيتا گیا کیونجے انہاں دا مزاحمتی تحریک وچ حصہ لینے دا زيادہ خدشہ سی۔ جرمناں نے پولینڈ دے ثقافتی تے سائنسی ادارے تباہ کردئے تے قومی خزانے پرت لئے۔ پولینڈ دے باشندےآں نو‏‏ں صرف بھُکھا رہنے دے لئی کھانا دتا جاندا سی کیونجے ملک دے کھانے دا بیشتر حصہ جرمناں نے اپنے ملک دے لئی ضبط کرلیا سی۔
مقبوضہ مشرقی یورپ وچ پالیسیاں اس تو‏ں قدرے نرم سن۔ نیدرلینڈ جداں ملکاں نو‏‏ں جنہاں نو‏ں جرمن رہتل دے رنگ وچ رنگا جا چکيا سی، جرمنی دا حصہ بنایا جانا سی۔ دوسرے ملکاں کو، خاص طور اُتے فرانس کو، جرمنی دا محتاج بنایا جانے والا سی۔
جنگ دے دوران جرمنی د‏‏ی پالیسیاں دے نتیجے وچ یورپ بھر وچ مزاحمتی تحریکاں ابھرنے لگاں۔ مقبوضہ یورپ وچ جرمناں تو‏ں لڑنے والے مسلح، بے قائدہ افواج دے ممبران حلیف کہلاندے سن ۔ انہاں نے یورپ بھر وچ جرمن شہری تے فوجی حکا‏م نو‏‏ں ہراساں کيتا تے پرت مار، توڑ پھوڑ تے تخریب کاری دے دوسرے ہتھکنڈے استعمال کيتے۔
ہیرا سنگھ ڈوگرا
ہیرا سنگھ ڈوگرا (1816-1844): 17 ستمبر 1843 توں 21 دسمبر 1844 تک لاہور سکھ راج (سکھ سلطنت) دا پردھان- منتری سی۔ ایہہ راجا دھیان سنگھ دا جیٹھا پتر سی اتے جموں توں لگ-پگ 25 کلومیٹر دی دوری تے رامگڑھ وکھے 1816 وچ اس دا جنم ہویا سی۔ دھیان سنگھ اک پربھاوشالی(بارسوخ) درباری سی اتے اسنے اپنے لڑکے نوں اپنے سرپرست مہاراجہ رنجیت سنگھ دی حضوری وچ لے آندا جسنے نوجوان لڑکے نوں بہت پیار اتے ستکار دتا۔ اس نے ارمبھ(شروع) وچ ہی اس نوں بڑی ادارتا نال رکھیا اتے 1828 وچ اس نوں راجا دی اپادھی(خطاب) دے دتی اتے پھر اس نوں فرزند خاسند اعلان کر دتا۔ مہاراجہ نے اس نوں بہت جگیراں دے دتیاں جنہاں دی سالانہ قیمت لگ-پگ پنج لکھ سی۔ جدوں مہاراجہ شیر سنگھ اتے راجا دھیان سنگھ دے قتل پچھوں رنجیت سنگھ دے پنج سال دے لڑکے دلیپ سنگھ نوں 17 ستمبر 1843 نوں پنجاب دا مہاراجہ بنا دتا گیا تد ہیرا سنگھ نے پردھان منتری دا عہدہ سنبھال لیا۔ پر ایہہ اپنی پدوی(عہدے) تے ٹکے رہن توں اسفل رہا۔ پنڈت جلا نوں اپنا اپ-پردھان(نائب وزیر) بناؤن نال ایہہ بدنام ہو گیا۔ اس نے سندھاوالیا سرداراں دیاں جگیراں ضبط کر لئیاں جہڑے مہاراجہ شیر سنگھ، کنور پرتاپ سنگھ اتے راجا دھیان سنگھ دے قتلاں لئی ذمیوار سن۔ ہیرا سنگھ نے اک ستکارت سکھ بھائی گرمکھ سنگھ اتے مصر بیلی رام نوں اس کرکے قتل کروا دتا کیونکہ ایہناں نے کنور نونہال سنگھ دی موت توں پچھوں راجا دھیان سنگھ دے اس نوں مہاراجہ بناؤن دے وچار دا ورودھ(مخالفت) کیتا سی۔ اس نے مہارانی جند کور دے بھرا جواہر سنگھ نوں جیل وچ بند کروا دتا اتے لاہور توں اپنے چاچے سچیت سنگھ ڈوگرے نوں جلاوطن کر دتا کیونکہ ایہہ دوویں اسدے ورودھی سمجھے جاندے سن۔ اس نے اپنے چاچے گلاب سنگھ ڈوگرا دی چکّ تے جسنے کجھ فرضی چٹھیاں پیدا کرن وچ اس دی مدد کیتی سی، رنجیت سنگھ دے دو جیوندے پتراں کنور کشمیرا سنگھ اتے کنور پشورا سنگھ دیاں جائداداں ضبط کر لئیاں سن۔ اسنے گلاب سنگھ نوں ایہناں دے خلاف فوجاں دے کے بھیجیا۔ کنوراں اتے اس حملے نے فوجاں وچ بھاری روس پیدا کیتا جس نال فوج ڈوگرا پردھان منتری دے ورودھ ہو گئی اتے اس نوں جگیراں واپس دین اتے جواہر سنگھ نوں رہاء کرن لئی مجبور کر دتا۔ ہیرا سنگھ دیاں سازشاں دی حد ہو گئی جدوں اس نے سپاہی توں سنت بنے بابا بیر سنگھ دے خلاف کاروائیاں شروع کر دتیاں۔ بابا بیر سنگھ نے اپنا ڈیرہ امرتسر ضلعے وچ دربار دیاں سازشاں توں دور اک چھوٹے جہے پنڈ نورنگ آباد وکھے ستھاپت کر لیا سی۔ ایہہ رنجیت سنگھ دے راج دا سچا خیرخواہ سی اتے درباریاں دی آپسی ایرخا نال ہوئے نقصان توں ایہہ بہت دکھی سی۔ اس دے نجی پربھاو نے ہیرا سنگھ نوں بہت دکھی کیتا ہویا سی۔ پنڈ وچ اسدے قلعے اتے حملہ کرن لئی ہیرا سنگھ نے فوجاں بھیج دتیاں جتھے کنور کشمیرا سنگھ اتے عطر سنگھ سندھاوالیا نے وی شرن(پناہ) لئی ہوئی سی۔ بابا بیر سنگھ اتے حملہ اتے ہیرا سنگھ دے چہیتے پنڈت جلا دے مہارانی جند کور نوں زہر دین دی کوشش نال سکھ فوج وچ غصے دی لہر دوڑ گئی۔ ہیرا سنگھ اپنے 400 وشواس پاتر سپاہی لے کے لاہور چھڈّ کے بھجّ گیا اتے کئی گڈے سونے اتے چاندی دے خزانے وچوں بھرکے لے گیا۔ پر جواہر سنگھ اتے شام سنگھ اٹاریوالا دی سکھ فوج نے اس نوں رستے وچ ہی گھیر لیا اتے اس نوں اسدے صلاح کار پنڈت جلا نال 21 دسمبر 1844 نوں مار دتا۔
مقبوضہ یورپ وچ جرمن حکومت
16 مئی 1940
نازیاں نے پولش رہنماواں دے قتل دا حکم دے دتا
مقبوضہ پولینڈ دے نازی منتظم ہانز فرانک نے پولش رہنماواں (سیاستدان، سرکاری افسران، پیشہ ور ماہرین، دانشور- حتی کہ پادریاں بھی) د‏‏ی گرفتاری تے قتل دا حکم دے دتا۔ نازیاں دا مقصد پولینڈ دے باشندےآں وچ خوف و ہراس پھیلیا ک‏ے انہيں نازیاں د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی مزاحمت تو‏ں روکنا سی۔ ہزاراں پولش افراد نو‏‏ں گرفتار کرکے قتل کردتا گيا۔ دہشت دے باوجود پولینڈ د‏‏ی مزاحمتی تحریک جاری رہی۔
10 جون 1942
جرمناں نے اک چھوٹے چیک قصبے نو‏‏ں تباہ کردتا
چیک حامیاں دے ہتھو‏ں رائنہارڈ ہائيڈریخ (بوہیمیا تے موراویا دے ناظم) دے قتل دے رد عمل دے طور اُتے جرمناں نے پراگ دے باہر واقع اک چھوٹے تو‏ں پنڈ لیڈیچ نو‏‏ں تباہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ بیشتر رہائشیاں نو‏‏ں قتل کردتا گيا۔ تقریباً دو سو عورتاں نو‏‏ں جرمنی دے ریونزبروئک حراستی کیمپ تے تقریباً سو بچےآں نو‏‏ں دوسرے مراکز وچ جلاوطن کردتا گيا۔ قصبے نو‏‏ں جلیا ک‏ے راکھ کردتا گیا، گھراں نو‏‏ں جلادتا گیا یا گرادتا گيا۔
24 مارچ 1944
ایس ایس دے اہلکاراں نے روم دے نیڑے اطالویاں دا قتل عام شروع کر دتا
جرمن فوجیاں اُتے حلیفاں دے حملے دے جواب وچ ایس ایس (نازی حکومت دے ایلیٹ گارڈ) دے دستےآں نے روم دے جنوب وچ واقع آرڈياٹائن ‏غاراں وچ تن سو تو‏ں ودھ اطالویاں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا۔ قتل کيتے جانے والے ہر جرمن فوجی دے عوض دس یرغمالیاں نو‏‏ں ماریا گيا۔ قتل عام دے بعد ایس ایس نے غاراں نو‏‏ں دھماکےآں تو‏ں اڑا دتا۔
10 جون 1944
ایس ایس دے دستےآں نے فرانس دے دیہاتیاں دا قتل عام شروع کردتا
اک ایس ایس دستے نے جنوبی فرانس وچ واقع اک چھوٹے تو‏ں فرانسیسی پنڈ اوریڈور ۔ سر ۔ گلین د‏‏ی مکمل آبادی نو‏‏ں ختم کردتا۔ چھ سو تو‏ں ودھ مرداں، عورتاں تے بچےآں نو‏‏ں پنڈ دے گرجا گھر وچ زبردستی جمع کيتا گيا تے فیر گرجا گھر نو‏‏ں اگ لگادتی گئی۔ کوئی وی زندہ نہ بچا۔ نارمینڈی، فرانس وچ اتحادی افواج د‏‏ی آمد دے بعد مقبوضہ فرانس وچ حرمنی د‏‏ی مخالفت وچ حامیاں د‏‏ی سرگرمیاں ودھنے لگاں۔ اوریڈور ۔ سر ۔ گلین وچ عورتاں، مرداں تے بچےآں دا قتل عام حامیاں د‏‏ی انہاں سرگرمیاں دا ہی رد عمل سی۔ گٹھ:نازی جرمنی
نیو گنی
نیو گنی (انگریزی: New Guinea) گرین لینڈ دے بعد دنیا دا دوسرا سب تاں وڈا جزیرہ اے جو 7 لاکھ 86 ہزار مربع کلومیٹر دا رقبہ رکھدا اے تے بحر الکاہل دے جنوب مغرب وچ مجموعہ الجزائر مالے وچ واقع اے۔ ارضیاتی طور تے ایہ آسٹریلیا دا حصہ اے لیکن آخری برفانی عہد دے بعد آسٹریلیا تے اس دے درمیان آبنائے ٹورس حائل ہو گئی تے ہن دوناں دے درمیان کوئی زمینی رابطہ نہیں اے۔ سیاسی طور تے اس جزیرے دا مشرقی نصف علاقہ پاپوا نیو گنی دی حیثیت توں آزاد ملک اے جبکہ بقایہ مغربی حصہ انڈونیشیا وچ شامل اے جتھے پاپوا تے مغربی پاپوا دے نام تاں دو صوبے قائم نیں۔ جزیرے دی آبادی صرف 75 لاکھ اے یعنی فی مربع کلومیٹر صرف 8 افراد ۔
ارضیاتی طور تے آسٹریلیا دا حصہ ہونے دے باوجود نیو گنی دا ماحول آسٹریلیا تاں بالکل مختلف اے۔ آسٹریلیا زیادہ خشک تے بنجر اے جبکہ پہاڑ وی بہت کم نیں جبکہ نیو گنی نہ صرف زیادہ بارشاں دا حامل علاقہ اے بلکہ ایتھے آتش فشاں پہاڑ وی بڑی تعداد وچ موجود نیں۔ جزیرے دا سب توں بلند مقام پنچاک جایا دی چوٹی اے جو 4884 میٹر (16 ہزار 23 فٹ) بلند اے۔
جزیرے دے شمال وچ بحر الکاہل، جنوب وچ خلیج پاپوا تے آبنائے ٹورس، جنوب مشرق وچ بحیرہ کورل، مشرق وچ بحیرہ سلیمان، شمال مشرق وچ بحیرہ بیادگار تے جنوب مغرب وچ بحیرہ آرافورا اے۔ مشرق وچ جزائر ملوک دے علاوہ انڈونیشیا دے دیگر جزائرواقع نیں۔
گو کہ اس جزیرے تے انساناں دی موجودگی کم از کم 40 ہزار سال تاں اے لیکن جدید عہد وچ اسناں پہلی بار 16 ویں صدی وچ ہسپانوی جہاز راناں نے دریافت کیتا تے اسناں نیو گنی دا نام دتا۔ مغربی حصہ ولندیزیاں دے زیر قبضہ شرق الہند دی نو آبادی دا حصہ سی جبکہ جرمناں نے پہلی جنگ عظیم تاں قبل نو آبادیاتی قوت بنن دی کوششاں دے دوران مشرقی حصے دے شمالی علاقیاں تے قبضہ کیتا سی تے اسنوں جرمن نیو گنی دا نام دتا سی جبکہ مشرقی حصے دا جنوبی علاقہ برطانیہ دے زیر نگیں رہیا۔ ہسپانوی تے پرتگیزی جہاز ران ایتھے جزائر مصالحہ توں آئے سن تے اسنوں پاپوا دا نام دتا البتہ 1545ء دے بعد توں مغرب وچ اسنوں نیو گنی کہا جان لگا کیونکہ ایتھے دے مقامی افراد دی شکل و صورت افریقہ دے خطے گنی نال بہت ملتی جلتی سی۔ انڈونیشیا وچ اسنوں اریان دے نام نال جانیا جاندا سی جبکہ مشرقی حصے دا نام ہی اریان جایا صوبہ سی۔ ایہ نام 2001ء تک زیر استعمال رہیا جدوں جزیرے تے صوبے دے لئی ایک وار فیر پاپوا استعمال کیتا گیا۔
معاہدہ ورسائی دے بعد جمعیت اقوام دی جانب توں شمالی علاقہ آسٹریلیا نوں دے دتا گیا جو خود اس وقت برطانوی عملداری وچ سی۔ مشرقی حصے نوں 1975ء وچ آسٹریلیا توں آزادی ملی۔ مغربی پاپوا نے 1961ء وچ ولندیزیاں توں آزادی حاصل کیتی تے انڈونیشیا دا حصہ بنا۔
اپنے جنگلات دے باعث ایہ علاقہ زبردست حیاتی تنوع دا حامل اے تے دنیا بھر وچ موجود کل حیوانی و نباتی اصناف وچوں 5 توں 10 فیصد دا حامل اے۔ زیادہ تر اصناف ایسیاں نیں جو صرف نیو گنی ہی وچ پائیاں جاندیاں نیں، تے ہزاراں دے بارے وچ سائنس نوں حالے تک علم نہیں، جنہاں وچ ممکنہ طور تے کیڑےآں دی 2 لکھ توں ودھ اقسام، 11 ہزار توں 20 ہزار پودےآں دیاں قسماں 650 توں ودھ پرندےآں دیاں قسماں شامل نیں۔
1998ء واں 2008ء دے دوران قدرتی وسائل دا تحفظ کرنے والے ماہرین نے نیو گنی وچ 1060 نئی اصناف دریافت کیتیاں جنہاں وچ 218 قسم دے پودے، 43 رینگن والے جانور، 12 ممالیہ، 580 غیر فقاری، 134 جل تھلیل، 2 پرندےآں تے 71 مچھلیاں دیاں قسماں شامل نیں۔
گٹھ:انڈونیشیا دے جزیرے گٹھ:پاپوا نیو گنی دے جزیرے گٹھ:اوقیانوسی جزیرے گٹھ:بحر الکاہل دے جزیرے گٹھ:میلانیشیا گٹھ:نیو گنی گٹھ:منقسم خطہ جات گٹھ:بین الاقوامی جزیرے گٹھ:جزیرے گٹھ:منقسم خطے
کیول کلوٹی
کیول کلوٹی پنجابی دا ناول کار ہے۔
تعلیم
کیول کلوٹی نے میٹرک تکّ دی پڑائی اپنے پنڈ دے سکول توں ہی حاصل کیتی۔ 1957 توں بعد گیانی تے پھر ایف. اے. دی ڈگری حاصل کیتی۔ گھر دی مالی حالت ماڑی ہون کارن نال-نال کلرک دی نوکری وی کیتی۔ 1963  وچ پرائیویٹ بی.اے دا امتحان پاس کر لیا۔ پھر رینگولر ایمّ.اے (انگریزی) کیتی۔ پڑائی پرتی لگن بنائی رکھدیاں، پرائیویٹ ایمّ.اے (پنجابی) دی ڈگری حاصل کیتی۔
رچناواں
کیول کلوٹی اپنیاں رچناواں راہیں سامراجی طاقتان دیاں کوٹنیتک چالاں دی پیشکاری اتے ایہناں دے تحت ساڈی بھارتی حالت دا روپمان بڑے حقیقت پسندانہ ڈھنگ نال پرستت کیتا ہے۔ کیول کلوٹی دا کہنا ہے:-("لکھنا کوئی شوک نہیں سی نہ پرسدھی مکھ کارن، قدرت نے پیدا کیتا کجھ وکھرا کرن لئی تے زندگی وکھ-وکھ پڑھاوا توں گزردیاں، پڑھدیاں اسنوں دوجیاں نال سانجھا کرن دی پرکریا ہے تے ساہتکار نوں تپسوی مندا ہویا اسدے کالے اکھراں پچھے چانن دا مجشما مندا ہے۔) جیون دے حالاتاں وچ ساہتی مواد توں جو وی حاصل کیتا اسنوں واضع کرن لئی جاں لوکاں وچ اشاعت کرن لئی اسنے ناول دی صنف نوں اپنایا۔ کیول کلوٹی دے ناول ہن:
برتھئرولے
برتھئرولے کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
خطرے وچ عالمی ورثہ دی لسٹ
خطرے وچ عالمی وراثت دی لسٹ نوں اقوام متحدہ دے تعلیمی، سائنسی اتے تہذیبی تنظیم (یونیسکو) دی وراثت ورلڈ کمیٹی ولوں 11.4 آرٹیکل مطابق تیار کیتا گیا اے۔ لسٹ وچلے اندراجاں نوں ورلڈ ہیریٹیج سائیٹس دی سرکھیا لئی کہڑے وڈے مہماں دی لوڑ اے اتے جس لئی "مدد لئی بینتی کیتی گئی اے"۔
حال وچ درج ستھان
؛ٹیبل لیجینڈ
{{Legend|#D0E7FF|٭ ٹرانس-بارڈر سائیٹ|outline=silver}}
حوالے
گٹھ:لسٹاں
جیفری روسیٹ
جیفری روسیٹ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ازور صنوبر
ازور صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ ازور وچ ہوندا اے۔
سلاویسی روسیٹ
سلاویسی روسیٹ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کیناری صنوبر
کیناری صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ کناری جزیرے وچ ہوندا اے۔
چک 643 گ ب
چک 643 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ہونی منکھی سبھیتا دی
ہونی منُکھی سبھیتا دی ناول دے موضوع تحت کیول کلوٹی نے پرانی منکھی سبھیتا(پنانی انسانی رہتل) اتے جدید منکھی سبھیتا نوں وکھ-وکھ پرتیبمباں راہیں چتر کے اس دے کجھ سانجھے آدھراں نوں پاٹھکاں دے ساہمنے پیؤ کردا ہے۔ ناول کار نے ناول وچ دسیا ہے کہ انسانی ترقی اتے رہتل دے سماجی سروکاراں، سیاسی ایجنسیاں، مالی زرائع دے وکھ-وکھ اڈاناں نوں سمجھن ہت منکھ ہی کوشاں رہا ہے۔ (ناول دا مکھ پاتر جتھے اپنی نکی جہی زندگی دا چوکھٹا پاٹھکاں دے سنمکھّ کردا ہے اتھے اس زندگی راہیں پاٹھک نوں سمچی منکھی زندگی دے پیدائش توں سنگھرش،سنگھرش توں ستھاپتی تکّ دے سفر نوں اپنے وسیئتنامے دے روپ وچ پیش کردا ہے۔)
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ناولگٹھ:پنجابی ساہت
چک 129 ڈی بی
چک 129 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
شہرستان ایلام
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ایلام ایران دے صوبہ ایلام دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ایلام شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ایلام