cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آرچڈیوک فرانز فرڈینینڈ دا قتل
سیلونیکا ٹرائل (بہار 1917)
1916 دے آخر تے 1917 دے اوائل وچ آسٹریا ہنگری تے فرانس دے وچکار خفیہ امن مذاکرات ہوئے۔ اس دے متنازعہ شواہد موجود نيں کہ آسٹریا - ہنگری تے سربیا دے وچکار متوازی گل گل ہوئی سی جس وچ وزیر اعظم پاسی اپنے سجے بازو دے آدمی اسٹوجن پروٹیا تے ریجنٹ الیگزینڈر نو‏‏ں اپنے خفیہ شخص کرنل پیٹر شیواکیć نو‏‏ں خفیہ کاروبار اُتے جنیوا بھیج رہے سن ۔  آسٹریا دے چارلس اول نے جلاوطنی وچ سربیا د‏‏ی حکومت دے کنٹرول وچ سربیا د‏‏ی واپسی دے لئی آسٹریا - ہنگری دا کلیدی مطالبہ پیش کيتا: کہ سربیا نو‏‏ں اس گل کيتی گارنٹی فراہ‏م کرنی چاہیدا کہ سربیا تو‏ں آسٹریا ہنگری دے خلاف ہور سیاسی تحریک برپا نہ ہونے پائے۔ thumb| فیصلے دے بعد ، سیلونیکا دے مقدمے د‏‏ی نشاندہی کچھ عرصے دے لئی ، ریجنٹ الیگزینڈر تے اس دے وفادار افسران نے اپس د‏‏ی سربراہی وچ فوجی گروہ تو‏ں چھٹکارا پانے دا منصوبہ بنایا سی کیونجے اپس سکندر د‏‏ی طاقت دے لئی اک سیاسی خطرہ د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ آسٹریا ہنگری دے امن مطالبے نے اس منصوبے نو‏‏ں ہور تقویت بخشی۔ 15 مارچ 1917 نو‏‏ں اپیس تے اس دے نال وفادار افسران اُتے ، سرجیو تو‏ں غیر منسلک مختلف جھوٹھے الزامات دے تحت فرد جرم عائد کردتی گئی (1953 وچ سربیا د‏‏ی عدالت عظمیٰ دے سامنے مقدمہ دوبارہ چلایا گیا تے تمام مدعا علیہ نو‏‏ں معاف کردتا گیا) ،  سربیا کورٹ مارشل نے فرانسیسی دے زیر کنٹرول سیلونیکا محاذ۔ 23 مئی نو‏‏ں آپس تے اس دے 8 ساتھیاں نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ دو ہور افراد نو‏‏ں 15 سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران اک مدعا علیہ د‏‏ی موت ہوگئی تے اس دے خلاف الزامات نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔ سربیا ہائی کورٹ نے سزائے موت د‏‏ی تعداد کم کرکے ست کردتی۔ ریجنٹ الیگزنڈر نے موت دے باقی چار وچو‏ں چار سزاواں نو‏‏ں تبدیل کردتا ، تے صرف تن سزائے موت نو‏‏ں ہی باقی رکھیا۔  انہاں مقدماں وچو‏ں ، چار ملزمان نے سرائیوو وچ اپنے کردار دا اعتراف کيتا سی تے انہاں د‏‏ی حتمی سزااں درج ذیل سن: پھانسیاں دا جواز پیش کردے ہوئے ، وزیر اعظم پاسی نے لندن وچ اپنے ایلچی نو‏‏ں خط لکھیا: "... دیمتریجیویچ (آپس) دے علاوہ باقی سب کچھ تسلیم کيتا گیا سی جس نے فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا سی۔ تے ہن انہاں تو‏ں باز آور کون ہوسکدا اے ؟"
ووئیسلاو ٹینکوسیچ 1915 دے آخر وچ جنگ وچ فوت ہوگئے تے اس لئی انھاں مقدمے د‏‏ی سماعت نئيں کيت‏‏ی گئی۔
سربیا د‏‏ی آسٹریا ہنگری نو‏‏ں "انتباہ
ان ہلاکتاں دے بعد ، فرانس وچ سربیا دے سفیر میلینکو ویسنیć تے روس وچ سربیا دے سفیر میروسلاو سپلاجکوئی statements نے اپنے بیانات جاری کردے ہوئے دعوی کيتا اے کہ سربیا نے آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں آنے والے قتل دے بارے وچ متنبہ کيتا سی۔ جلد ہی سربیا نے انتباہ کرنے تو‏ں انکار کيتا تے اس سازش دے بارے وچ معلومات تو‏ں انکار کيتا۔ وزیر اعظم پاšس نے خود ایہ انکار 7 جولائ‏ی نو‏‏ں ایز ایسٹ نو‏‏ں تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں نیویارک ہیرالڈ کے پیرس ایڈیشن نو‏‏ں دتا۔  دوسری آوازاں بالآخر "انتباہ" اُتے بولاں۔ چونکہ سربیا دے وزیر تعلیم لجوبا جوانوویش نے مئی دے آخر یا جون دے اوائل وچ کروی سلووینتسو وچ لکھیا ، وزیر اعظم پاسی نے اپنی کابینہ دے ممبراں دے نال ملحقہ قتل دے سازش دا جائزہ لیا۔  18 جون نو‏‏ں ، اک ٹیلی گرام ، جس وچ کوئی خاصی د‏‏ی کمی اے ، سربیا دے سفیر ، جوانا جوانوویش ، نو‏‏ں آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں متنبہ کرنے دا حکم دتا سی کہ سربیا نو‏‏ں ایہ یقین کرنے د‏‏ی وجہ اے کہ بوسنیا وچ فرانز فرڈینینڈ دے قتل د‏‏ی سازش د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔  21 جون نو‏‏ں ، سفیر جوانووی نے آسٹریا ہنگری دے وزیر خزانہ بلینسکی نال ملاقات کيتی۔ ویانا وچ سرب سربی فوجی اتاشی دے مطابق ، کرنل لسانین ، سفیر جوانووی نے ، بلنسکی تو‏ں گل کيتی تے "... عام لفظاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ آرک ڈوک دے وارث دے خطرات  [sic] بوسنیا تے سربیا وچ سوجن عوامی رائے تو‏ں چلایا سکدا اے. کچھ سنگین ذا‏تی غلطی دا سامنا کرنا پڑ سکدا ا‏‏ے۔ اس دا سفر واقعات تے مظاہرےآں نو‏‏ں جنم دے سکدا اے کہ سربیا فرسودہ ہوجائے گا لیکن اس تو‏ں آسٹریا سربیا دے تعلقات اُتے مہلک اثرات مرتب ہون گے۔ " جوانوویس بلنسکی نال ملاقات تو‏ں واپس آئے تے لسانین نو‏‏ں دسیا کہ"۔. . بلینسکی نے کل میسج نو‏‏ں زیادہ اہمیت دینے دا کوئی اشارہ نئيں دکھایا تے اسنو‏ں الوداع کردے ہوئے تے اس دا شکریہ ادا کردے ہوئے ریمارکس کرنے تو‏ں خود نو‏‏ں محدود کردے ہوئے اسنو‏ں مسترد کردتا: 'آؤ امید کردے نيں کہ کچھ نئيں ہُندا ا‏‏ے۔' " آسٹریا ہنگری دے وزیر خزانہ نے اس بنیاد اُتے کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی جوانوویس دے تبصرے
1924 وچ جے ایوانوویچ نے عوامی سطح اُتے ایہ بیان کردے ہوئے کہیا کہ انہاں د‏‏ی انتباہ انہاں دے اپنے اقدام اُتے کيتی گئی اے ، تے انہاں دا ایہ کہنا سی کہ "سرب دے جواناں (فوج وچ ) وچو‏ں اک ایسا شخص ہوسکدا اے جو اپنے رائفل وچ بال کارٹریج ڈالے یا اک خالی کارتوس د‏‏ی جگہ اُتے ریوالور تے اوہ اسنو‏ں فائر کر سکدا اے ، گولی اس شخص نو‏‏ں بھڑک سکدی اے جو اشتعال انگیزی (فرانز فرڈینینڈ) نو‏‏ں دے رہی سی۔ ایوانوویچ دا اکاؤنٹ کئی سالاں وچ اگے پِچھے بدلا تے انہاں نے کدی وی کرنل لسانین دے بیان اُتے مناسب طور اُتے توجہ نئيں دی۔  بلینسکی نے اس موضوع اُتے کھل دے گل نئيں کيت‏‏ی ، لیکن انہاں دے محکمہ دے پریس دے سربراہ نے تصدیق د‏‏ی کہ اک میٹنگ اک مبہم انتباہ سمیت سی ، لیکن سرب آسٹرو ہنگری دے اک فوجی فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں گولی مارنے دا کوئی ذکر نئيں ا‏‏ے۔
راد مالوبابیچ
1914 وچ ، ریڈ ملوببیć آسٹریا ہنگری دے خلاف سرب سرب ملٹری انٹلیجنس دا چیف خفیہ کارکن سی۔ اس دا ناں جنگ دے دوران آسٹریا - ہنگری دے قبضہ وچ لیا سربیا دستاویزات وچ شائع ہويا۔ انہاں دستاویزات وچ سربیا تو‏ں آسٹریا ہنگری وچ ہتھیاراں ، اسلحاں ، تے ایجنٹاں دے چلانے نو‏‏ں میلوبیع د‏‏ی ہدایت اُتے بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
اپس دے اعتراف جرم تے سربونیکا دے مقدمے د‏‏ی نقل کيتی سربیا دے دباؤ دے سبب مورخین نے شروع وچ ملاببیć نو‏‏ں سرائیوو حملے تو‏ں نیڑے تو‏ں نئيں جوڑ دتا۔ اُتے ، پیپیس دے اعتراف جرم وچ کہیا گیا اے کہ "ميں نے فلوز فرڈینینڈ د‏‏ی سرائیوو پہنچنے دے اعلان دے موقع اُتے اس قتل نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی مالوبیبیć نو‏‏ں مشغول کيتا۔" سیلونیکا دے مقدمے وچ ، کرنل لبوبیر ولولو (جو سربیا دے فرنٹیئرس سروس دے سربراہ) نے گواہی دتی اے: 'سن 1914 وچ لوزنیکا تو‏ں بیلجیڈ دے اپنے سرکاری سفر دے موقع اُتے ، مینو‏ں جنرل اسٹاف دے پاس اک خط موصول ہويا [مارشل پوتنک دے دستخط ، سربیا دے اک اعلیٰ فوجی افسر] ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ ملبوبیć دے ایجنٹ آئیاں گے تے اک ایسا استاد جس دا ناں مینو‏ں یاد نئيں اے (ڈینیلو الیć اک استاد سی لیکن ایہ واضح نئيں اے کہ جے سوال وچ موجود استاد الیلی سی کیو‏ں کہ ایلیا نو‏‏ں بروڈ وچ رکھیا جاسکدا اے لیکن لوزنیکا نئيں سی) وچ بھیج سکدا سی  [sic] انہاں نو‏ں بوسنیا وچ داخل کرن۔ ' ايس‏ے وجہ تو‏ں 'ماں لوزنیکا چلا گیا تے یا تاں اس دن یا بہت جلد ہی ریڈ تے اس استاد نو‏‏ں بوسنیا بھیج دتا۔' اس دے فورا بعد ہی آرکیڈو فرانز فرڈینینڈ دا سرائیوو قتل ہويا۔ "  اس د‏ی پھانسی دے موقع اُتے ، ملوبابیć نے اک پادری تو‏ں کہیا:" جدو‏ں انہاں نے ایہ قتل ہونے والا سی تاں انہاں نے مینو‏ں سراجیوو جانے دا حکم دتا ، تے جدو‏ں سب کچھ ختم ہوئے گیا تاں ، اوہ مینو‏ں حکم دتا کہ وچ واپس آ ک‏ے دوسرے مشناں نو‏‏ں پورا کراں ، تے فیر جنگ دا آغاز ہوئے گیا۔ "   روڈ ٹو سارائیو وچ ولادیمیر ڈیڈیجیر نے ہور تعریفی ثبوت پیش کیتے کہ ملابابی سرجیو حملے دے موقع اُتے سراجیوو پہنچے سن ۔ تے ڈینییلو الیا I نو‏‏ں آپریشن دے لئی حتمی شکل دے دی۔  ایہ ڈیجیجر دے اس نظریہ اُتے اثر پڑدا اے کہ جیجو آرارک نے 16 جون نو‏‏ں الی to نو‏‏ں ایہ قتل منسوخ کرنے د‏‏ی ہدایت دتی سی۔ انہاں دے اعتراف جرم دے فورا بعد ، سربیا نے جھوٹھے الزامات دے تحت مالوبیبی ، ولویٰ تے اپس نو‏‏ں پھانسی دے دی۔ سربیا نے سرائیوو حملے دے حوالے تو‏ں اپنے اعتراف جرم تو‏ں متعلق کوئی وضاحت شائع نئيں کيتی۔
بلیک ہینڈ" یا سربیا د‏‏ی فوجی انٹیلیجنس؟
بلقان جنگاں وچ مقدونیہ وچ بلغاریہ اُتے سربیا د‏‏ی فتح دے بعد ، "بلیک ہینڈ" اپنے صدر د‏‏ی وفات تے انہاں د‏‏ی جگہ لینے وچ ناکامی ، غیر فعال سکریٹری ، ہلاکتاں ، اس دے تن رکنی خلیاں دے وچکار ٹوٹے ہوئے روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں مرغ بن گیا۔ فنڈ نو‏‏ں خشک کرنا۔ 1914 تک "بلیک ہینڈ" ہن اس دے آئین دے تحت کم نئيں کر رہیا سی بلکہ اس د‏ی بجائے سرب سربی فوجی انٹلیجنس دے سربراہ ، اپس تے اس د‏ی فعال صفاں زیادہ تر سرب دے افسراں اُتے مشتمل سن جو اپس دے وفادار سن ۔ "جنرل اسٹاف دے انٹلیجنس ڈیپارٹمنٹ دے چیف د‏‏ی حیثیت سے" دے جملے تو‏ں شروع ہونے والے اس آپریشن دا حکم دینے دے لئی اپس دا اعتراف ،  ایہ حقیقت کہ فوجی زنجیر دا حکم دتا گیا ، "بلیک ہینڈ" تے اس د‏ی نوعیت د‏‏ی نوعیت حقیقت ایہ اے کہ "بلیک ہینڈ" آئین دے آرٹیکل 16 دے تحت ، اس طرح دے قتل دا حکم صرف سپریم کونسل ڈائریکٹوریٹ ، صدر یا سکریٹری دے ووٹ دے ذریعہ دتا جاسکدا سی تے اس طرح دا کوئی حکم نئيں دتا گیا سی ،  ذمہ داری تفویض کرنے دے حق وچ عوامل نيں سربیا ملٹری انٹیلیجنس نو‏‏ں اس حقیقت وچ کہ میلان سیگانوویچ ملوث سی ، جو اہ‏م افسران شامل سن "بلیک ہینڈ" ممبر سن ،    ایہ کہ "بلیک ہینڈ" بوسنیا تے ہرزیگووینا دے صوبائی ڈائریکٹر ولادیمیر گائینوویچ تو‏ں مشورہ کيتا گیا سی  تے ایہ کہ کوئی اہلکار موجود نئيں سی۔ آپریشن دے لئی بجٹ "بلیک ہینڈ" نو‏‏ں ذمہ داری تفویض کرنے دے حق وچ ا‏‏ے۔
اخباری تراشے
مقدمے د‏‏ی سماعت دے دوران ، ایہ نوٹ کيتا گیا کہ بیلگرڈ نال تعلق رکھنے والے تِناں قاتلاں نے اپنے آپ اُتے تمام الزامات عائد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ابرینوویć نے دعوی کيتا اے کہ فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں مارنے دا خیال مارچ دے آخر وچ اس میل دے ذریعے موصول ہونے والے اک اخبار تو‏ں آیا سی جسنو‏ں انہاں نے فرانز فرڈینینڈ دے سارےجاو دے منصوبہ بند دورے دا اعلان کردے ہوئے وصول کيتا سی۔ فیر اس نے اخبار نو‏‏ں پرنسپل نو‏‏ں تراشتے ہوئے دکھایا تے اگلے دن انھاں نے اتفاق کيتا کہ اوہ فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں مار ڈالاں گے۔ پرنسپل نے عدالت نو‏‏ں سمجھایا کہ اوہ جرمن مقالےآں وچ فرانز فرڈینینڈ دے آنے والے دورے دے بارے وچ پہلے ہی پڑھ چکيا ا‏‏ے۔  اصول اس گل کيتی گواہی دیندے رہے کہ ، ایسٹر دے وقت (19 اپریل) نو‏‏ں ، اس نے الی to نو‏‏ں اک تخیلات‏ی خط لکھیا جس تو‏ں فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں قتل کرنے دے منصوبے تو‏ں آگاہ کيتا گیا۔  گریبیž نے گواہی دتی کہ ایسٹر دے وقت وی ، اس نے تے پرنسپل نے انہاں دونے دے وچکار گورنر پوٹورک یا فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں قتل کرنے اُتے اتفاق کيتا تے تھوڑی دیر بعد فرانز فرڈینینڈ اُتے تصفیہ کرلیا۔  مدعا علیہان نے امتحان دے تحت تفصیلات فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کر دتا یا انہاں تو‏ں قاصر رہ‏‏ے۔
26 مارچ نو‏‏ں ایلیچ تے محمدباشیچ نے پہلے ہی بلغراد د‏‏ی طرف تو‏ں اخبار تراشنے د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی ہدایت تے بلغراد وچ تِناں قاتلاں دے وچکار ہونے والی گفتگو د‏‏ی بنیاد اُتے فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں مارنے اُتے اتفاق کيتا سی۔
نارودنا اودبرانا
سربیا د‏‏ی فوجی انٹلیجنس نے "بلیک ہینڈ" د‏‏ی باقیات دے ذریعے - نرودنا اوڈبرینہ وچ داخل ہويا ، تے اس نے اپنی خفیہ سرنگ دا استعمال کردے ہوئے قاتلاں تے انہاں دے ہتھیاراں نو‏‏ں بلغراد تو‏ں سراجیوو اسمگل کيتا سی۔ 5 جون 1914 نو‏‏ں صدر پاؤش نو‏‏ں نروڈنا اوڈبرانا دے صدر بوؤا میلانویچ د‏‏ی رپورٹ وچ ، سراجیوو تو‏ں متعلق آخری سزا وچ صدر نو‏‏ں اپنی تنظیم دے اغوا کرنے اُتے مایوسی دا احساس ہوسکدا اے: "بوؤا نے تمام ایجنٹاں نو‏‏ں آگاہ کيتا اے کہ اوہ کسی نو‏‏ں موصول نئيں ہُندا جدو‏ں تک کہ اوہ بوژا دا دتا ہويا پاس ورڈ تیار نہ کرے۔ "
میلان سیگانوویچ
وزیر اعظم پاسی نو‏‏ں قتل دے منصوبے د‏‏ی ابتدائی معلومات موصول ہوگئياں۔ معلومات دے وزیر تعلیم دے مطابق، ابتدائی کافی Pašić استقبال کيتا تو‏ں Ljuba Jovanovic د‏‏ی حکومت کراسنگ تو‏ں قاتلاں نو‏‏ں روکنے دے لئی سرحدی محافظین آرڈر کرنے دے لئی. اس تو‏ں مئی دے آخر وچ کابینہ دے وزیر دے مباحثے تے اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے جاری ہونے والی معلومات دا تبادلہ ہُندا ا‏‏ے۔ البرٹینی نے نتیجہ اخذ کيتا کہ اس معلومات دا ماخذ زیادہ تر امکان ملان سیگانووی was سی۔  Bogčevićć نے اک ہور زبردستی کیس بنایا۔
سیگانووی دے خلاف ہونے والے متنازعہ شواہد وچ اس د‏ی ناگوار سرکاری ملازمت ، چیف پولیس دے ذریعہ انہاں د‏‏ی حفاظت تے سربیا د‏‏ی گرفتاری وچ ناکامی شامل اے ملا) ، سربیا دا جنگ دے دوران سگانووی دا تحفظ ، تے اس دے بعد حکومت نے سگانووی دے لئی انتظامات۔ 1917 وچ ، سربیا دے قابو وچ رہنے والے سارا سرائیوو سازشی سازاں اُتے سلونیکا اُتے جھوٹھے الزامات دے تحت مقدمہ چلایا گیا ، سوائے سگانووی ، جنہاں نے اس مقدمے وچ اپنے ساتھیاں دے خلاف ثبوت وی دئے۔
روسی فوجی منسلک دے دفتر
There is evidence that Russia was at least aware of the plot before 14 June. De Schelking writes: "On 1 June 1914 (14 June new calendar), Emperor Nicholas had an interview with King Charles I of Roumania, at Constanza. I was there at the time … yet as far as I could judge from my conversation with members of his (Russian Foreign Minister Sazonov's) entourage, he (Sazonov) was convinced that if the Archduke (Franz Ferdinand) were out of the way, the peace of Europe would not be endangered."
نتائج
کھبے|thumb| اس قتل دے سنگم مضمرات نو‏‏ں فورا؟ تسلیم کرلیا گیا ، جداں کہ اس 29 جون دے مضمون وچ "وار سیکوئل" دے عنوان تو‏ں سن ؟ تے "جنگ مئی دے نتائج" ، تے ایہ بیان کردے ہوئے کہ "ان نوجواناں نے انجینئر کيتا سی جو نوجوان قاتلاں د‏‏ی نسبت زیادہ پختہ تنظیمی صلاحیت رکھدے نيں"۔ thumb| سربئین میس اسٹرب [i] این! ("سربیا نو‏‏ں مرنا چاہیدا!"؛ آخری لفظ نو‏‏ں شاعری وچ تبدیل کر دتا گیا)۔ پروپیگنڈا د‏‏ی کیریٹری وچ آسٹریا نو‏‏ں بندر جداں سرب نو‏‏ں کچلنے د‏‏ی تصویر دکھادی گئی ا‏‏ے۔ آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت دے وارث دے قتل تے اس د‏ی اہلیہ نے یوروپی شاہی گھراں وچ وڈے پیمانے اُتے صدمہ اٹھایا سی تے ابتدا وچ آسٹریا دے مقام دے لئی کافی ہمدردی سی۔ عام لوکاں نو‏‏ں واقعتا اس د‏ی پرواہ نئيں سی کہ کیہ ہويا اے ، تے قتل د‏‏ی شام ویانا وچ ہجوم نے میوزک سن لیا تے شراب پی سی ، گویا کچھ ہويا ہی نئيں ا‏‏ے۔ اس قتل دے دو دن دے اندر ہی آسٹریا ہنگری تے جرمنی نے سربیا نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اسنو‏ں تحقیقات دا آغاز کرنا چاہیدا ، لیکن سربیا د‏‏ی وزارت خارجہ دے سیکرٹری جنرل برائے سلاو گروک نے جواب دتا "حالے تک کچھ نئيں ہويا سی تے اس معاملے وچ سربیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں کوئی سروکار نئيں سی۔ ناراض تبادلہ ہويا جس دے بعد بیلگرڈ تے گروک وچ آسٹریا دے چارج ڈیفائرس دے درمیان تبادلہ ہويا۔
فوجداری تحقیقات کرنے دے بعد ، اس گل کيتی تصدیق کرنے دے بعد کہ جرمنی اپنے فوجی اتحاد دا احترام کريں گا ، تے ہنگری کاؤنٹ ٹِسزا نو‏‏ں شکی سمجھنے اُتے ، آسٹریا - ہنگری نے 23 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں سربیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں باضابطہ خط جاری کيتا سی۔ بوسنیا ہرزیگوینا دے بارے وچ ، تے آسٹریا ہنگری دے نال اچھے دوستی دے تعلقات نو‏‏ں برقرار رکھنے دے بارے وچ زبردست طاقتاں دا فیصلہ۔ اس خط وچ مخصوص مطالبات سن جنہاں وچ سربیا نو‏‏ں قبول کرنا چاہیدا ، بشمول آسٹریا ہنگری د‏‏ی پرتشدد تباہی د‏‏ی وکالت کرنے والے پروپیگنڈے د‏‏ی اشاعت د‏‏ی دباو ، سربیا د‏‏ی فوج تو‏ں اس پروپیگنڈے دے پِچھے لوکاں نو‏‏ں ہٹانا ، سربیا قوم پرست تنظیم نرودنا اوڈبرانا د‏‏ی تحلیل ، سربیا د‏‏ی سرزمین اُتے موجود لوکاں د‏‏ی گرفتاری جو سربیا تو‏ں آسٹریا ہنگری تک اسلحہ تے دھماکا خیز مواد د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی روک سیم وچ ملوث سن ۔  اس نے ایہ وی مطالبہ کيتا کہ آسٹریا ہنگری دے عہدیداراں نو‏‏ں اس قتل د‏‏ی سازش د‏‏ی سربیائی تحقیقات وچ حصہ لینا چاہیدا۔
یہ خط جولائ‏ی نو‏‏ں الٹی میٹم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے آسٹریا ہنگری نے کہیا اے کہ جے سربیا 48 گھنٹےآں دے اندر اندر تمام مطالبات نو‏‏ں قبول نئيں کردا اے تاں اوہ سربیا تو‏ں اپنے سفیر نو‏‏ں واپس بلا لے گا۔ روس د‏‏ی طرف تو‏ں حمایت دے اک ٹیلیگرام موصول ہونے دے بعد ، سربیا نے اپنی فوج نو‏‏ں متحرک کيتا تے اس خط دا جواب مکمل طور اُتے قبول کردے ہوئے ہتھیاراں د‏‏ی اسمگلنگ نو‏‏ں ختم کرنے تے قاتلاں د‏‏ی مدد کرنے والے فرنٹیئر افسران نو‏‏ں سزا دینے دا مطالبہ کيتا تے جو نمبر 10 10 نو‏‏ں مکمل طور اُتے قبول کيتا۔ سربیا تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ مکمل ہُندے ہی مطلوبہ اقدامات اُتے عملدرآمد د‏‏ی رپورٹ دتیاں سربیا نے پیش کردہ تے گنت‏ی دے مطالبات # 1–7 تے # 9 دے جزوی طور اُتے قبول ، جرمانہ ، ناجائز طور اُتے جواب دتا یا شائستگی تو‏ں مسترد کردتا۔ سربیا دے ردعمل د‏‏ی کوتاہیاں آسٹریا ہنگری دے ذریعہ شائع کيتیاں گئیاں۔ آسٹریا ہنگری نے سفارتی تعلقات توڑ کر جواب دتا۔
اج
thumb| اس قتل د‏‏ی جگہ نو‏‏ں اک چھوٹی سی تختی تو‏ں نشان زد کيتا گیا اے ، جس اُتے انگریزی بولی وچ لکھیا گیا سی۔ "The consequences of his action were very bad for Bosnia. Bosnia ceased to exist in Yugoslavia, and Bosnian Muslims were not recognised until 1968. They were still much better rulers than the kingdom of Yugoslavia or communist Yugoslavia. You can look at the historical records and see how Austria-Hungary cared about issues like the rule of law. We lost so much in 1918."
- Fedzad Forto, editor of a Bosniak-Croat news agency, responding to claims that Princip helped liberate Bosnia and that Austria-Hungary was an occupying power.
"The shots fired 100 years ago by Gavrilo Princip were not fired at Europe, they were shots for freedom, marking the start of the Serbs' fight for liberation from foreign occupiers."
- Milorad Dodik, Bosnian Serb politician and president of سرپسکیا.
بعدازاں ، فرانز فرڈینینڈ دے قتل دا حوالہ دیندے ہوئے ، واسو کوبریلوویچ نے کہیا: "اساں اک ایسی خوبصورت دنیا نو‏‏ں تباہ کيتا جو اس دے بعد د‏‏ی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ دے لئی کھو گیا سی۔"
سابق یوگوسلاویہ دے مختلف ملکاں ، بوسنیاکس تے کروٹس وڈے پیمانے اُتے گیریلو پرنسپ نو‏‏ں اک دہشت گرد تے اک نسلی سرب قوم پرست دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس قتل د‏‏ی 100 واں سالگرہ د‏‏ی مناسبت تو‏ں ویانا فلہارمونک دے ذریعہ سرجیوو سٹی ہال وچ اک کنسرٹ دے نال منایا گیا ، جس دا اہتمام یوروپی یونین دے ذریعہ کيتا گیا سی۔ آسٹریا دے صدر ہینز فشر مہمان خصوصی سن ۔
پہلی عالمی جنگ کيت‏ی یاداں دا سرب قوم پرستاں تے معززین لوکاں نے بائیکاٹ کيتا ، جو بوسنیا دے سرباں دے نال ، "پرنسپ نو‏‏ں ہیرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔" اس قتل د‏‏ی 100 واں سالگرہ دے موقع اُتے ، مشرقی سرائیوو وچ گیریلو پرنسپل دا مجسمہ بنایا گیا سی۔ اس دے بعد بلغراد وچ اک ہور مجسمہ نکلیا ، جسنو‏ں جون 2015 وچ کھڑا کيتا گیا سی۔ سربیا د‏‏ی تریخ د‏‏ی نصابی کتاباں نے اس گل تو‏ں انکار کيتا اے کہ سربیا یا پرنسپ پہلی جنگ عظیم شروع کرنے دے ذمہ دار سن ، بجائے اس دے کہ اوہ مرکزی طاقتاں اُتے الزام عائد کرن۔ میلوراڈ ڈوڈک نے اعتراف کيتا کہ بوسنیا ہن وی "منقسم" اے ، لیکن اس نے ایہ ثابت کيتا کہ پرنسپل اک "آزادی پسند جنگجو" سی تے آسٹریا ہنگری اک "قبضہ کار" رہیا ا‏‏ے۔
پرنسپل دا ہتھیار ، جس آرچ ڈوک اُتے سوار سی ، اس دے نال ، اس دا خون بہہ رہیا وردی تے اس د‏ی خواہش جس دے نتیجے وچ اس د‏ی موت ہوگئی سی ، آسٹریا دے شہر ویانا وچ واقع ہیریسیسٹیچلیچس میوزیم وچ مستقل نمائش دے لئی ني‏‏‏‏ں۔ گیریلو پرنسپل دے ذریعہ چلا‏ئی گولی ، جسنو‏ں بعض اوقات "پہلی جنگ عظیم شروع ہونے والی گولی" کہیا جاندا اے ، جمہوریہ چیک وچ بینیسوف شہر دے نیڑے کونوپیٹی قلعے وچ اک میوزیم د‏‏ی نمائش ا‏‏ے۔ فرڈینینڈ تے سوفی دا کانسی دا تمغہ جو اس یادگار دا حصہ سی جو یوگوسلاو دے دور وچ 1918 وچ قتل د‏‏ی جگہ اُتے تعمیر کيتا گیا سی تے اسنو‏ں مسمار کيتا گیا سی ، فی الحال سرائیوو وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی آرٹ گیلری وچ محفوظ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1910ء د‏‏ی دہائی وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ 1914ء گٹھ:تریخ آسٹریا ہنگری گٹھ:تریخ سرائیوو گٹھ:جون 1914ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سنت لونگووال انسٹیٹیوٹ آف انجنیئرنگ اینڈ ٹیکنولوجی
سنت لونگووال انسٹیٹیوٹ آف انجنیئرنگ اتےاینڈ ٹیکنولوجی اک ڈیمڈ یونیورسٹی اے جیہدی بنیاد 1989 وچ پنجاب وچ رکھیی گئی ۔ ایہ کالج 451 اےکڑ رقبے اُتے لونگووال، ضلع سنگرور پنجاب وچ ستھت اے ۔ سنت لونگووال انسٹیٹیوٹ آف انجنیئرنگ اینڈ ٹیکنولوجی نوں منکھی سروت وکاس منتری دوارا پورا فنڈ دتا جاندا اے ۔
تریخ
اس انسٹیٹیوٹ دی نیوںہ منکھی سروت وکاس منتری دوارا 1989 وچ رکھی گئی۔ اس انسٹیچیوٹ نوں بناؤن دا کارن انجینیئرنگ اتے ٹیکنالوجی دے کھیتر وچّ سکھیا پردان کرنا سی۔ اس انسٹیچیوٹ دا ناں ہرچند سنگھ لونگووال دی یاد وچّ رکھیا گیا۔ ہرچند سنگھ لونگووال اک سکھ راجنیتیوان سی جیہدا 1985 وچّ کتل کر دتا گیا سی۔
کیمپس
سنت لوگووال انسٹیٹیوٹ آف انجنیئرنگ اینڈ ٹیکنولوجی سنگرور دے مشتق ول 19 کلومیٹر دی دوری اپر ستھت اے۔ پنجاب سرکار دوارا دتے 451 اےکڑ زمین وچّ ایہہ انسٹیچیوٹ پھیلیا ہویا ہے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
کلدیپ کور
کلدیپ کور  اپنے زمانے دی مشہور ہیروئن کلدیپ کور 1927 وچّ پیدا ہوئی تے ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم  کردی رہی۔ پہلی وار اس نے 1946 وچّ لاہور دی شوری پکچرز دے بینر ہیٹھ بنی فلم 'خاموش نگاہیں' وچّ کم  کیتا سی ۔ ونڈ مگروں ایہہ لاہور توں بمبئی آ گئی تے ' ضدی ' وچّ ہیروئن  دا رول کیتا جو کہ 1948 وچّ بمبئی ٹاکیز دے بینر ہیٹھ بنائی گئی سی ۔ اس فلم دے ڈریکٹر  مشہور اردو کہانی کار عصمت چغتائی دے شوہر شاہد لطیف سن ۔ اس نے بہت ساریا فلماں وچّ کم کیتا جویں افسانہ، گرہستھی، آدھی رات،راجپوت ، گماشتا ، ایک تھی لڑکی[1], گھنگرو ، مینا بازر، سٹیز، نذرانہ، دو ستارے ، لچک ، لال پری ، مستانہ ، دنیا گول ہے تے پنجابی فلماں چھئی ، مداری آدی ۔ اس تو علاوہ ڈینی فلم دے ' مس کوکا کولا' دی اوہ پروڈیسر وی سی ، جس وچّ نائک شمی کپور تے  نائکہ گیتا بالی سی ۔ ایہہ فلماں 1955 وچّ تیار کیتیا گئیا سن ۔ کلدیپ کور اک بہت ہی قابل ہیروئن سی ، پر افسوس 1960 وچّ دل روگ نال اس دا انتقال ہو گیا۔ اس دے تر جان نال بھارتی سنیما اک چنگی ہیروئن توں وانجھا ہو گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بالی وڈ گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراں
سرکاری میڈیکل کالج، پٹیالا
سرکاری میڈیکل کالج پنجاب دے شہر پٹیالہ وچّ دوجا، سبھ توں پرانا میڈیکل کالج ہے۔ ایہدی ستھاپنا پٹیالہ اتے پوربی پنجاب سٹیٹس یونین (پیپسو) سرکار دوارا اکتوبر نوں 1953 وچ کیتی گئی سی۔
گٹھ:پٹیالہ گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ضلع پودولسک
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز پودولسک شہر اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 82,488 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
اوپن یونیورسٹی
اوپن یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:نیدرلینڈز دیاں یونیورسٹیاں
ضلع بیپزاری
ضلع بیپزاری ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اراسمس یونیورسٹی روٹرڈیم
اراسمس یونیورسٹی روٹرڈیم نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:نیدرلینڈز دیاں یونیورسٹیاں
اچا چیکنا پنچھی
اچا چیکنا پنچھی چیکنے پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔ ایہ بہت اچا کوکدے نیں۔
دهستان بنافت
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
سرکاری میڈیکل کالج، امبرسر
سرکاری میڈیکل کالج، امرتسر، پہلا نام گلینسی میڈیکل کالج 1864 نوں لاہور، برطانوی بھارت وچ ستھاپت کیتا گیا سی۔ برطانوی زمانے وچّ ہی 1920 وچ ایہہ امرتسر قایم کر دتا گیا سی۔
اتہاس
گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:پنجاب، بھارت دے کالج
27 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
ماپوٹو
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
چک 271 ر ب
چک  271 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ہیومنسٹکٹس یونیورسٹی
ہیومنسٹکٹس یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
ضلع پاولووسکی پوساد
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز پاولووسکی پوساد قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 83,520 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع چاملدرے
ضلع چاملدرے ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ
پنجاب یونیورسٹی پنجاب دی سرکاری یونیورسٹی اے ۔ چڑھدے پنجاب دے راجگڑھ شہر چنڈی گڑھ وچ واقعہ ایہ یونیورسٹی وگیان، ٹیکنولوجی، آرٹ ، سپورٹس ،سمیت مختلف کھیتراں وچ کورس تے جانچ پرکھ ڈگریاں مہیا کر دی اے ۔
پنجاب یونیورسٹی 1882 وچ لہور وچ قایم ہوئی سی۔ 1947 وچ پنجاب دی تقسیم توں بعد اس ناں توں سولان (ہماچل پردیش) وچ نویں یونیورسٹی قایم کیتی گئی تے 1956 وچ چنڈی گڑھ وچ ایہدا موجودہ کیمپس قایم کیتا گیا جو شہر دے 14 تے 25 سیکٹراں وچالے 550 ایکڑ تے پھیلیا ہویا اے ۔
تریخ
"اجومن -اے -پنجاب "تقریبن دو سو ممبراں دی ادبی مجلس ، جیہدی سرپرستی ڈاکٹر جی ڈبلیو لیٹنر کر رہے سن اس مجلس نے جون 20،1865 وچ پنجاب دے لیفٹینیٹ  گورنر  سر ڈولڈ میکلڈ نوں اک متا پاس کر کے" اوریئینٹل سکھیا تے کھیتری ادب دے پسار لئی "اوریئینٹل یونیورسٹی " دی ستھاپنا کرن لئی گزارش کیتی جیہدا ہیڈ کواٹر لہور وچ ہووے ۔ ادھر برٹش انڈیا دی اتری پچھمی  اک ساکھا نے اس سنستھا دا مقام دلی وچ کرواؤن لئی کوشس کرنی شروع کر دتی ۔ پرنتو وائسرائے نے ایہدی پروانگی رد کر دتی ۔ اس ادبی مجلس نے اک لکھ روپیئے دی رقم اکٹھی کر کے اس سنستھا دا مقام لہور وچ ای رکھݨ لئی سرکار  نوں دتا تے مئی ،1868 وچ اک وستھار پوربک کھرڑا بھارت سرکار نوں دے دتا ،سرکار نے 21،000/- روپیئے گورمیٹ کالج ،لہور نوں دیݨ دی منظوری دے دتی ۔ پرنتو سرکار ترنت یونیورسٹی ستھاپت کرنا نئیں سی چوہندی ۔ کافی کھتو کھتاب توں بعد "پنجاب یونیورسٹی کالج " دی ستھاپن کرنا من گئی ۔ نومبر 1880 وچ لارڈ رپن ،وائسرائے دی لہور وچ آمد سی ۔ اس موقعے پرمکھ سکھسیئتاں  ،کھیتری امیر لوک ، صاحبزادے تے یورپیئن کرتا دھرتا نے اس آمد دا فائدہ چکدے ہوئے ، وائسرائے نوں یونیورسٹی دی ستھاپنا لئی رضامند کروا لیا ۔ لارڈ رپن نے سرکار دے مکھ سکتر نوں لیجسلیٹیو کونسل دی اکتوبر 1882 دی میٹنگ وچ پنجاب دے گورنر ولوں اینکارپوریسن ایکٹ دے ادھین 14 اکتوبر 1882 نوں پنجاب یونیورسٹی دا ایکٹ نمبر xix نال ستھاپنا کر دتا جو  کہ برٹش انڈیا گزٹ وچ چھپ گیا تے مستر بدن پوبل پہلا آنریری وی سی تے ڈاکٹر جی  ڈبلیو  لٹنر پہلے رجسٹرار بݨے ۔ پنجاب دی ونڈ توں بعد پنجاب یونیورسٹی پاکستانی پنجاب دے حصے وچ چلی گئی ۔ 1947 توں بعد بھارتی پنجاب وچ اس ناں توں نویں یونیورسٹی بݨائی گئی ۔ 1956 وچ اس یونیورسٹی دا کیمپس چنڈی گڑھ وچ بݨایا گیا ۔
پڑھیار مرکز
1975 وچ افتتاح کیتے گئے اس پڑھیار مرکز وچ یونیورسٹی دے سٹوڈنٹ کونسل دے دفتر دے نال نال اک ہوٹل وی اے ۔
حوالے
گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
28 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ
بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ (بی.سی.سی.آئی) بھارتی کرکٹ نوں سچارو ڈھنگ نال چلاؤن اتے اگے ودھاؤن لی بنایا گیا اک قومی ادارہ ہے۔ اسدا قیام تاملناڈو سوسائٹی رجسٹریشن ایکٹ تحت دسمبر، 1928 وچّ اک سساٹی وجوں کیتی گی سی۔ ایہ راج پدھر 'تے بنایاں گیاں ہور کرکٹ ادارےآں اپر قابو  رکھن دا کم کردی ہے اتے بھارتی کرکٹ ٹیم دا پورا کنٹرول بی.سی.سی.آی دے ہتھاں وچّ ہے۔ بی.سی.سی.آی دے موجودہ پردھان انوراگ ٹھاکر ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی کرکٹ گٹھ:کرکٹ
دهستان رودپی شمالی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
گورو گوبند سنگھ میڈیکل کالج، فریدکوٹ
گورو گوبند سنگھ میڈیکل کالج، فریدکوٹ پنجاب، بھارت 1973 وچ ستھاپت ہویا۔ ایہہ پنجاب راج دے پرانے پریمیئر میڈیکل ادارےآں وچوں اک ہے۔
گیانی ذیل سنگھ، (بھارت (1982-1987) دے صدر)،فریدکوٹ شہر وچّ  میڈیکل کالج لیاؤن والے لوکاں 'چوں سن جد اوہ 1972-1977 وچ پنجاب دے مکھ منتری سن۔پہلا  بیچ  سال 1973 وچّ ایم.بی.بی.ایس. کورس لئی دوران جی.جی.ایس. میڈیکل کالج فریدکوٹ لئی آیا سی۔
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت وچّ یونیورسٹیاں اتے کالج گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ضلع اوزیؤری
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ویگننجن یونیورسٹی
ویگننجن یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
ضلع اوریخوو زوئیوو
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز اوریخوو زوئیوو قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 121,916 اے
ضلع چانکایا
ضلع چانکایا ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ضلع اوریخوو زوئیوو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع چانکایا
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ماسیرو
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
یورپی یونین
یورپی اتحاد  براعظم یورپ کے28 ملکاں دا اتحاد ا‏‏ے۔ اس دے قیام اقتصادی و سیاسی مقاصد سن ۔ 28 وچو‏ں 18 رکن ملکاں واحد کرنسی "یورو" استعمال کردے نيں۔
یورپی ملکاں دے سیاسی و اقتصادی طور اُتے متحد ہونے د‏‏ی اہ‏م ترین وجوہات درج ذیل نيں:
یورپی یونین یورپ دے 27 دیساں دا سیاسی تے کم کاج دا جٹ اے۔ یورپی یونین 1957 دے یورپی کم کاج دے جٹ دی اگلی مورت اے۔ 27 وچوں 12 سنگی دیس اک کرنسی "یورو" ورتدے نیں۔ یورپی دیساں دے سیاسی تے اقتصادی طور تے اک ہون دی وڈیاں وجاں ایہ نیں:
تریخ
دوسری جنگ عظیم دے بعد یورپ دے ملک پرامن انداز وچ رہنا تے اک دوجے دی معیشت دی مدد کرنا چاہندے سن۔ 1952ء وچ مغربی جرمنی، فرانس، اٹلی، بیلجیئم، نیدرلینڈز نے لکسمبرگ نے کوئلے تے اسٹیل دی واحد یورپی کمیونٹی تشکیل دتی۔
1957ء وچ اس دے رکن ملکاں نے اطالوی دارالحکومت روم وچ اک ہور معاہدے تے دستخط کردے ہوئیاں یورپی اقتصادی کمیونٹی تشکیل دتی۔ ایہ کمیونٹی کوئلے، اسٹیل تے تجارت دے لئ سی۔ بعد وچ اس دا ناں تبدیل کرکے یورپی کمیونٹی رکھ دتا گیا۔
ادیب الحسن رضوی
ادیب الحسن رضوی معروف بہ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی پاکستان دے اک طبیب نيں جو سندھ انسٹیٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن دے سربراہ نيں۔ ایہ ادارہ مفت گرداں د‏‏ی پیوندکاری تے ڈائلیسس کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ 2003ء وچ جگر دے ٹرانسپلانٹ دا کم وی اس ادارے وچ متعارف کیتا گیا۔ اس ادارے وچ ہر سال دس لکھ تو‏ں ودھ مریض ایس آئی یو ٹی د‏‏ی سہولتاں تو‏ں فائدہ اٹھا رہے نيں۔
یورپی یونین
تریخ
1992ء وچ معاہدہ ماسٹرچٹ دے تحت اس دا ناں یورپی یونین رکھیا گیا۔ ہن ایہ ملک نہ صرف سیاست تے اقتصادیات وچ بلکہ دولت، قوانین تے خارجی معاملات وچ اک دوجے دے نال مل کے کم کردے نیں۔ شینجن معاہدے دے تحت 13 رکن ملکاں نے اپنی سرحداں اک دوجے لئے کھول دتیاں تے ہن انہاں دے باشندے بغیر کسی پاسپورٹ یا ویزے دے ان ملکاں مابین سفر کرسکدے نیں۔ 2002ء وچ 12 رکن ملکاں نے اپنی قومی کرنسیوں دی جگہ یورو نوں استعمال کرنا شروع کردتا۔ 2004ء وچ 12 تے 2007ء وچ 2 نویں ملکاں نے یورپی یونین وچ شمولیت اختیار کیتی۔ ہن یورپی یونین دے کل رکن ملکاں کی تعداد 27 اے۔
ادیب الحسن رضوی
حالاتِ زندگی
ڈاکٹر ادیب نے 11 ستمبر 1938 وچ کلن پور، اترپردیش، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے ڈاؤ میڈیکل کالج تو‏ں ایم بی بی ایس کیتا۔ اوہ سرجری د‏‏ی اعلیٰ تعلیم دے لئی برطانیہ گئے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے برطانیہ تو‏ں واپسی اُتے سول اسپتال کراچی وچ ملازمت اختیار کيتی۔
یورپی یونین
تریخ
دوسری جنگ عظیم دے بعد یورپ دے ملکاں پرامن انداز وچ رہنا تے اک دوسرے د‏‏ی معیشت د‏‏ی مدد کرنا چاہندے سن ۔ 1952ء وچ مغربی جرمنی، فرانس، اٹلی، بیلجیئم، نیدرلینڈز تے لکسمبرگ نے کوئلے و اسٹیل د‏‏ی واحد یورپی کمیونٹی تشکیل دی۔
ادیب الحسن رضوی
ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی د‏‏ی خدمات
ڈاکٹر ادیب نے طب دے شعبے وچ گرداں دے علاج دے لئی بہت گراں قدرخدمات انجام دتی نيں۔ ڈاکٹر ادیب الحسن نے سندھ انسٹیٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ڈاکٹر ادیب الحسن نے جدو‏ں سول ہسپتال وچ ملازمت اختیار کيتی تاں گردے دے علاج دے لئی 8بستراں دے وارڈ تو‏ں اک نويں مشن دا آغاز کیتا۔ انھاں نے اپنے نال اپنے نوجوان ڈاکٹراں د‏‏ی ٹیم جمع د‏‏ی جنہاں دا مقصد اک چھوٹے تو‏ں وارڈ نو‏‏ں عظیم الشان میڈیکل کمپلیکس وچ تبدیل کرنا تے ہر مریض دا اس د‏ی عزت نفس مجروح کیتے بغیر علاج کرنا سی۔ ایويں اج سرکاری شعبے وچ قائم سندھ انسٹی ٹیوٹ آف نیورولاجی تے ٹرانسپلانٹیشن دا شمار دنیا دے اعلیٰ میڈیکل انسٹی ٹیوٹس وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نے انسٹی ٹیوٹ دے قیام دے لئی محض سرکاری گرانٹ اُتے ہی تکیہ نئيں کیتا بلکہ نجی شعبے نو‏‏ں وی اپنے مشن وچ شریک کیتا۔ ایويں سرکاری ادارے وچ بغیر کِس‏ے فائدے دے نجی شعبے دے عطیات دا اک ایسا سلسلہ شروع ہويا کہ پوری دنیا وچ اپنی مثال آپ ا‏‏ے۔ معروف سرمایہ کارگھرانے دیوان گروپ د‏‏ی مالیا‏تی مدد تو‏ں دیوان فاروق میڈیکل کمپلیکس تعمیر ہويا۔ اس میڈیکل کمپلیکس د‏‏ی زمین حکومت سندھ نے عطیہ کيتی۔ اس طرح 6 منزلہ جدید عمارت اُتے 300بیڈ اُتے مشتمل کمپلیکس د‏‏ی تعمیر ہوئی۔ اس کمپلیکس وچ متعدد جدید آپریشن تھیٹر، لیکچرز ہال، او پی ڈی وغیرہ د‏‏ی سہولتاں دے نال نال اک جدید آڈیٹوریم وی تعمیر کیتا گیا۔ ہور گردے دے کینسر دے علاج دے لئی حنیفہ بائی حاجیانی کمپلیکس تعمیر ہويا۔
تاجی چیکنا پنچھی
بارلے جوڑ
Horned Screamer
یورپی یونین
تریخ
1957ء وچ اس دے رکن ملکاں نے اطالوی راجگڑھ روم وچ اک ہور معاہدے اُتے دستخط کردے ہوئے یورپی اقتصادی کمیونٹی تشکیل دی۔ ہن ایہ کمیونٹی کوئلے، اسٹیل تے تجارت دے لئی سی۔ بعد وچ اس دا ناں تبدیل کرکے یورپی کمیونٹی رکھ دتا گیا۔
ادیب الحسن رضوی
ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی د‏‏ی خدمات
ایس آئی یو ٹی دے دو سیٹلائٹ اسٹیشن ڈرگ روڈ کینٹ بازار تے اپوا اسپتال ناظم آباد وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں جتھ‏ے روزانہ مریضاں کاڈائیلاسز کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی دا اک اہ‏م کارنامہ سکھر وچ اک مکمل اسپتال دا قیام ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ادیب الحسن تے انہاں د‏‏ی ٹیم دے عزائم بلند نيں مگر انہاں عزائم د‏‏ی تکمیل دے لئی عوام دے تعاون د‏‏ی ضرورت اے
یورپی یونین
تریخ
1992ء وچ معاہدہ ماسٹرچٹ دے تحت اس دا ناں یورپی یونین رکھیا گیا۔ ہن ایہ ملکاں نہ صرف سیاست تے اقتصادیات وچ بلکہ دولت، قوانین تے خارجی معاملات وچ اک دوسرے دے نال مل ک‏ے کم کردے نيں۔ شینجن معاہدے دے تحت 13 رکن ملکاں نے اپنی سرحداں اک دوسرے دے لیےکھول داں تے ہن انہاں دے باشندے بغیر کسی پاسپورٹ یا ویزے دے انہاں ملکاں دے درمیان سفر کرسکدے نيں۔ 2002ء وچ 12 رکن ملکاں نے اپنی قومی کرنسیاں د‏‏ی جگہ یورو نو‏‏ں استعمال کرنا شروع کر دتا۔ 2004ء وچ 10 تے 2007ء وچ 2 نويں ملکاں نے یورپی یونین وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 2014ء وچ کرویئشا نے شمولیت اختیار کيتا۔ ہن یورپی یونین دے کل ارکان د‏‏ی تعداد 28 ا‏‏ے۔
ادیب الحسن رضوی
حوالے
گٹھ:1938 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اطباء گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں
یورپی یونین
تریخ
وہ ملکاں جو The Triple Alliance گروپ وچ سی جنہاں وچ جرمنی، اسٹریا تے اٹلی شامل سن جدو‏ں کہ The Triple Entente گروپ وچ فرانس، روس تے برطانیہ شامل سی۔
ان دونے د‏‏ی جنگ تو‏ں کروڑاں مظلوم غیر مسلح انسانیت دا خون بہا ہويا تے عزتاں لوٹاں گئی تے اک درندگی نما منظر کشی ہوئی۔
WW1 د‏‏ی جنگ دے اختتام دے بعد 19 سال دے بعد انہاں نو‏ں دو دشمناں نے اپس د‏‏ی منافقانہ دوستی کيتی آڑ وچ اک دوسرے دے خلاف قوت بنا ک‏ے WW2 د‏‏ی شکل وچ اک بار فیر دہشت گردی تے کروڑاں انسانیات دے قتل تو‏ں اپنے ہتھ خون آلود کر ڈالے۔
WW2 جو 1939–1945 دے درمیان واقع ہوئی۔ یعنی 19 سال تک ایہ دو غیر مسلم دہشت گرد گروپ نے اپنے مدِ مخالف اک دوسرے دے خلاف دوستی کيتی آر وچ دوبارہ انتقام د‏‏ی غرض تو‏ں اندرونی طور اُتے اپنی اپنی قوتاں دے نقشے جمع کردے رہ‏‏ے۔
غیر مسلم گروپ The Triple Alliance نے ہور جنہاں ملکاں نو‏‏ں اپنے نال ملایا انہاں وچ
سویت یونین، اسٹریا، اٹلی، کینیڈا ، برازیل، نیوزلینڈ، سوتھ آفریقہ، آمریکہ ، جرمنی، بلگوریا تے چند ہور ملڈنڈ گروپس شامل سن ۔
جدو‏ں کہ The Triple Entente نے ہور جنہاں ملکاں نو‏‏ں اپنے نال ملایا انہاں وچ فرانس، روس، برطانیہ، رومانیہ، سلویکیا، ہونگری گروپ شامل سن ۔
WW2 دے اثرات پوری دنیا دے ملکاں تک پہنچے تے خوف دل د‏‏ی پڑاس کڈی گئی تے اک دشمن نے دوسرے دشمن نو‏‏ں شکست دینے دے لئی دہشت گردی دا اوہ خوف ناک منظر بنایا کہ انسانیت اج بھیاس دتی وجہ تو‏ں سر اٹھانے دے قابل نئيں ا‏‏ے۔
ان دو وڈی جنگاں نے پوری دنیا نو‏‏ں ہلیا ک‏ے رکھ دتا لیکن نتیجہ صرف تے صرف دہشت گردی، خون تے عزت لوٹائی۔ انہاں جنگاں وچ دونے اطراف دے دوشمناں د‏‏ی عورتاں دے نال ٹشو پیپر جداں سلوک کيتا گیا تے نوجواناں نو‏‏ں قید کرکے انہاں دے نال زیادتی تے فیر قتل کردتا گیا جتھ‏ے تک دشمن دا اپنے دشمن دے علاقے اُتے قبضے دے بعد ہزاراں بے گناہ لوکاں نو‏‏ں زندہ اگ دا لقمہ بنایا گیا۔
انہاں نو‏ں دو جنگاں دے کالے کرتوت تے دہشت گردی نو‏‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی تریخ تو‏ں غائب کرنے دے غرض تو‏ں انہاں نو‏ں دو غیر مسلم گروپس نے 1952 وچ یعنی جنگ دے بعد 7 تک اپنے دہشت گردی اُتے مبنی کالے کارنامہ نو‏‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی نسل دے کاناں تو‏ں دور رکھنے دے لئی انہاں نے دلاں وچ آفسوس تے شرمندگی رکھدے ہوئے تے انسانیت دے مجرم ہونے د‏‏ی ضمیری آواز نو‏‏ں سن کر اسکو دباندے ہوئے یورپ دے ملکاں پرامن انداز وچ رہنا تے اک دوسرے د‏‏ی معیشت د‏‏ی مدد کرنا تے لڑیایاں نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی زمین دوس بنانے دے ناں اُتے اک معاہدہ دنیا دے سامنے رکھ دتا جس دا ناں یورپین یونین رکھیا گیا یعنی یورپی یونین دے رکن ملکاں دا کوئی وی باشندہ تنظیم دے کسی وی رکن ملک وچ رہائش اختیار کرنے دے علاوہ ملازمت، کاروبار تے سیاحت کر سکدا اے تے اس دے لئی ايس‏ے پاسپورٹ، ویزا یا ہور دستاویزات د‏‏ی کوئی ضرورت نئيں۔ بالکل ايس‏ے طرح کسی اک ملک د‏‏ی مصنوعات وی دوسرے ملک وچ کِسے خاص اجازت یا اضافی محصولات دے بغیر معیاری مصنوعات دے قانون دے تحت فروخت کيت‏ی جاسکدی نيں۔
مختصرا
اک دوسرے دے دشمناں دا آپس وچ جنگ کيت‏ی شکل وچ کئی لکھ انسانیت دا خون خرابہ کرکے بغیر کسی نتجیہ دے اپنے جرم نو‏‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی تریخ وچ دنیا دے سامنے افشاں ہوجانے دے ڈر تو‏ں اک دوسرے دے نال دوستی دے غرض تو‏ں اک اتحاد بنانا جسنو‏ں اج یورپین یونین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
آزاد ٹرن پھرن
یورپی یونین دے رکن ملکاں دا کوئی وی باشندہ تنظیم دے کسی وی رکن ملک وچ رہائش اختیار کرن دے علاوہ ملازمت، کاروبار تے سیاحت کرسکدا اے تے ایس لئے اینہوں پاسپورٹ، ویزا یا دوجی دستاویزات دی کوئی لوڑ نئی رہندی۔ بالکل ایسی طراں کسی اک ملک دی مصنوعات وی دوسرے ملک وچ کسی خاص اجازت یا اضافی محصولات دے بغیر معیاری مصنوعات دے قانون دے تحت فروخت کیتیاں جاسکدیاں نیں۔
سنگی دیس
یورپی یونین دے رکن تے امیدوار ملکاں دا نقشہ
1958ء توں (بانی رکن)
center|border|یورپی یونین دے رکن ملکاں دا نقشہ
1973ء توں
1981ء توں
1986ء توں
1990ء توں
1995ء توں
2004ء توں
رکنیت دے امیدوار
٭ 1990ء وچ مشرقی جرمنی تے مغربی جرمنی ملک متحد ہوگئے تے ہُن جرمنی دے نام توں یورپی یونین دے رکن نیں۔
اقتصادیات
یورپی یونین دے رکن تے امیدوار ملکاں دی اقتصادی حالت
٭ مشرقی تے مغربی جرمنی 1990ء وچ متحد ہوگئے جدے بعد توں جرمنی یورپی یونین دا رکن اے۔
بارلے جوڑ
باضابطہ ویب سائٹ
یورپی یونین دی تاریخ
یورپی یونین سی آئی اے ورلڈ فیکٹ بک تے
چک 272 ر ب
چک  272 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
سید محمد رضا موسوی گلپایگانی
سید محمد رضا گلپائگانی (۱۳۱۶ھ ـ ۱۴۱۴ھ) مشہور شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں سن ۔ آپ آیت اللہ بروجردی دی وفات دے بعد مرجعیت دے مقام اُتے فائز ہوئے۔ آپ عبدالکریم حائری یزدی دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔ مرتضی حائری یزدی، مرتضی مطہری، سید محمد حسینی بہشتی، لطف‌ الله صافی گلپایگانی تے ناصر مکارم شیرازی آپ دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔آپ پہلوی حکومت دے مخالفین تے امام خمینی دے ساتھیاں وچو‏ں سن ۔ امام خمینی دی عراق جلاوطنی دے بعد بیانات، اشتہارات، ٹلگراف، تے تقریراں دے ذریعے امام خمینی تے انقلاب اسلامی دی بھرپور حمایت کيتی۔
گلپایگانی نے 15خرداد دی تحریک وچ قتل عام، واقعہ فیضیہ تے امام خمینی دی گرفتاری تے جلاوطنی دے بارے وچ پہلوی حکومت دے اقدامات دی مخالفت کيتی۔ آپ دی تقریباً 40 کتاباں موجود نيں۔ تے فلاحی کاماں وچو‏ں اہ‏م کم ہسپتال، مدرسہ علمیہ، دار القرآن تے مجمع اسلامی لندن دی تاسیس سرفہرست نيں۔
زندگی‌ نامہ
سید محمد رضا گلپایگانی 8 ذی قعدہ سنہ ۱۳۱۶ھ نو‏‏ں ایران دے شہر گلپایگان تو‏ں 5 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع گوگد نامی گااں وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا نام سید محمد باقر روحانی سی تے اپنے گااں وچ امام دے لقب تو‏ں مشہور سن ۔حالے آپ تن سال دے وی نئيں ہوئے سن کہ آپ دی والدہ ماجدہ دا انتقال ہويا تے 9 سال دی عمر وچ والد ماجد دے سائے تو‏ں وی محروم ہوئے۔ آیت­ اللہ گلپایگانی 18آذر ۱۳۷۲ھ.ش بمطابق ۲۴ جمادی الثانی ۱۴۱۴ ھ.ق نو‏‏ں شہر مقدس قم وچ اس دار فانی تو‏ں کوچ کر گئے۔
طالبعلمی دا دور
سید محمد رضا گلپایگانی نے تعلیم دا آغا اپنے آبائی پنڈ گوگد تو‏ں کیتا اوتھ‏ے تو‏ں ہور علم دے حصول دے لئی گلپایگان گئے جتھ‏ے آخوند خراسانی دے شاگرد سید محمد حسن خوانساری ( سید احمد خوانساری دے وڈے بھائی)تے محمدتقی گوگدی گلپایگانی تو‏ں کسب فیض کیتا۔ تے خوانسار دا سفر کیتا۔ گلپایگان وچ سطحیات تک پڑھنے دے بعد اراک دی طرف مہاجرت کيتی۔ شیخ عبد الکریم حائری نے جدو‏ں قم دی طرف ہجرت دی تو اس دے چار سال بعد آپ قم چلے گئے تے مدرسہ فیضیہ وچ مقیم ہوئے۔
قم وچ آپ سید احمد خوانساری دے اسيں مباحث سن ۔
علمی منزلت تے شاگرد
سیدمحمدرضا گلپایگانی نے عبدالکریم حائری تو‏ں اجتہاد دی اجازت حاصل کيتی ہور رضا مسجدشاہی تے عباس قمی تو‏ں اجازہ روایت حاصل کیتا۔ آپ عبدالکریم حائری یزدی دے استفتاء دے گروہ وچو‏ں سن ۔ حائری یزدی نے اپنی «کتابُ الصلاة» دی تصحیح نو‏‏ں آپ تے آیت‌ الله اراکی دے سپرد کیتا۔ آیت‌الله بروجردی دی وفات دے بعد آپ 1340 ہجری شمسی نو‏‏ں مرجع تقلید بنے۔ 1372ہجری شمسی تک آپ مرجعیت دے منصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ آپ نے تقریبا 75 سال حوزہ دے دروس تدریس کردے رہے جنہاں وچو‏ں 60 سال فقہ تے اصول دا درس خارج دتا۔ آپ دا درس خارج پررونق‌ترین دروس وچو‏ں سی ۔ آپ دے شاگرداں وچ بعض مندرجہ ذیل نيں:
علمی آثار
آپ دے علمی آثار وچ تقریباً 40 کتاباں چھپ چکي‏ا‏‏ں نيں۔ جنہاں وچو‏ں بعض آپ دی اپنی کاوش اے جدو‏ں کہ بعض کتاباں آپ دے دروس نيں جنہاں نو‏ں آپ دے شاگرداں نے مرتب کیتا ا‏‏ے۔ مندرجہ ذیل تالیفات آپ نے بعنوان آثار علمی باقی چھڈے نيں:
سیاسی کارکردگی
thumb|آیت الله بروجردی تے آیت الله گلپایگانی سیدمحمدرضا گلپایگانی اگرچہ پہلوی حکومت وچ نامشروع سمجھدے سن لیکن اس دے باوجود علنی طور اُتے اس دا مقابلہ کرنا مصلحت نئيں سمجھدے سن تے حدالامکان سیاسی سرگرمیاں تو‏ں اجتناب کردے سن ۔ آبراہیمیان اپنی کتاب «ایران بین دو انقلاب» وچ انہاں نو‏ں میانہ رو مرجع تقلید تو‏ں یاد کردے نيں جو حکومت دی نابودی دے خواہاں نئيں سن تے صرف سیاست وچ کچھ نرمی دے خواہاں سن ۔ اس دے باوجود گلپائگانی ککو اک امام خمینی دی تحریک وچ اک موثر شخصیت مندے نيں۔ آپ 1341 شمسی ہجری تو‏ں انقلاب اسلامی ایران دی کامیابی تک پہلوی حکومت دے بہت سارے فیصلےآں دی مخالف کيتی۔ 1341شمسی ہجری نو‏‏ں ایران دے دوسرے مراجع تقلید جداں خوانساری، حکیم تے مرعشی نجفی دے ہمراہ اصلاحات اراضی دے بل دے بارے وچ اک ٹلیگراف دے ذریعے اپنی مخالفت دا اعلان کیتا۔ اسی سال آپ تے ہور مراجع تقلید نے شاہ نو‏‏ں ٹلیگرام دے ذریعے «صوبائی کونسل بل» نو‏‏ں شریعت دے منافی قانون قرار دتا۔ گلپایگانی نے 1341ہجری شمسی نو‏‏ں محمد رضا پہلوی دی طرف تو‏ں اعلان شدہ استصواب رائے وچ لوگاں دی شرکت نو‏‏ں حرام قرار دتا۔
اسی طرح واقعہ فیضیہ دے اعتراض وچ دروس دی چھیويں، 15خرداد دے قیام وچ عام لوگاں دے قتل عام تے امام خمینی تے بعض ہور علماء دی گرفتاری دے خلاف بیانیہ دینا، امام خمینی دی ترکی جلاوطنی اُتے دربار دے وزیر نو‏‏ں قم بلانا، محمد رضا پہلوی دی طرف تو‏ں ترویج پانے والی رستاخیز پارٹی وچ شمولیت نو‏‏ں حرام قرار دینا، بادشاہ دی طرف تو‏ں دینی حکومتی ادارے بنانے دے اقدام دی مخالف وچ حوزہ علمیہ دے استقلال دا دفاع، تاریخ ہجری نو‏‏ں تاریخ شہنشاہی وچ تبدیل کرنے اُتے مخالفت، گورنمنٹ دی طرف تو‏ں حساسیت دے باوجود مصطفیٰ خمینی دے لئی مجلس ترحیم دا انعقاد، روزنامہ اطلاعات وچ امام خمینی دی توہین اُتے انہاں دے خلاف تقریر تے 19 دی دے قیام وچ لوگاں دے قتل عام دے خلاف اک ہفتہ درس دی چھیويں انقلاب اسلامی ایران دی کامیابی تو‏ں پہلے آپ دی سیاسی سرگرمیاں وچو‏ں بعض نيں۔
گلپایگانی‌ نے انقلاب اسلامی ایران دی کامیابی دے بعد جمہوری اسلامی ایران دی حمایت دی تے انہاں دے نال اچھا رابطہ رکھیا۔ thumb| آیت اللہ گلپایگانی تے امام خمینی
معاشرتی تے سماجی خدمات
1974ء نو‏‏ں لندن اسلامک سنٹر (Islamic Universal Association) قائم کیتا جو دین اسلام دی ترویج تے شیعہ مذہب تو‏ں آشنائی دے لئی بنایا گیا۔ تے اسی طرح ایران وچ پہلا دارالقرآن الکریم دا قیام عمل وچ لیایا جس وچ قرآن مجید دا ترجمہ، چھاپ تے نشر دا کم ہونے لگیا تے قرآن مجید تو‏ں مخصوص لائبریری تے میوزیم وی قائم کیتا جس وچ قلمی تے چھاپی نسخاں دی جمع آوری ہوگئی۔
وفات
سیدمحمدرضا گلپایگانی ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۴۱۴ھ نو‏‏ں بمطابق 9 دسمبر 1994 نو‏‏ں 98 سال دی عمر وچ قم وچ وفات پائے۔ جمہوری اسلامی ایران دی اس وقت دی حکومت نے ست روز سوگ دا اعلان کیتا تے اک دن پورے ملک وچ چھیويں کيتی۔ آپ دا جسد خاکی پہلے تہران تے پھر قم وچ تشییع ہويا تے حرم حضرت معصومہ وچ دفن ہويا۔ جمہوری اسلامی ایران دے رہبر سیدعلی خامنہ ای نے تہران وچ آپ دے تشییع جنازہ وچ شرکت کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:حرم حضرت معصومہ وچ مدفون افراد گٹھ:قم وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:انقلاب اسلامی ایران دے فعال علما گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ضلع چوبک
ضلع چوبک ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
اینگلو امریکا
اینگلو امریکا (Anglo-America) براعظم امریک‏‏ہ وچ اک ایداں خطے تو‏ں مراد اے جتھ‏ے انگریزی بولی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امریکی سبھیاچار گٹھ:براعظم امریک‏‏ا گٹھ:امریکین دے خطے گٹھ:سبھیاچار انگریزی زبان گٹھ:ثقافتی حلقہ اثر گٹھ:کینیڈین سبھیاچار گٹھ:امریکہ
ضلع چوبک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
قومی اسمبلی پاکستان
قومی اسمبیلی پاکستان دا سب توں وڈا قنون بنان آلا ادارہ اے۔ نیشنل اسمبلی دے سنگی چناؤ وچ لوکاں دے ووٹ لے کے کسے سیاسی پارٹی دے پلیٹ فارم تے یا اپنے آپ تے ای چناؤ جت کے ایتھے آندے نیں۔ نیشنل اسمبلی 5 سال تک ریندی اے تے 5ورے بعد اید سنگی دوبارہ چناؤ وچ جاندے نیں۔ نیشنل اسمبلی دی سب توں بوہتیاں سیٹاں جتن آلی پارٹی یا جتھ سرکار بناندا اے تے وزیراعظم چندا اے۔ اپنے کم نوں چلان لئی نیشنل اسمبلی اپنا اک سپیکر وی چُندی اے۔
قومی اسمبلی پاکستان دی پارلیمان دا ایوان زیریں اے۔ جس دی صدارت سپیکر  کردا اے جو صدر تے ایوان بالا سینیٹ دے چیئرمین دی عدم موجودگی وچ ملک دے صدر دی حیثیت توں ذمہ داریاں انجام دیتا اے۔ عام انتخابات وچ سب توں زیادہ نشستاں حاصل کرنے والی جماعت دا سربراہ عموماً وزیر اعظم منتخب ہُندا اے جو قائد ایوان وی ہُندا اے۔
موجودہ اسمبلی 2018-23
آئین پاکستان دے مطابق قومی اسمبلی 342 نشستاں اُتے مشتمل اے جس وچوں 272 نشستاں اُتے اراکین براہ راست انتخاب دے ذریعے منتخب ہُندے نیں۔ علاوہ ازیں مذہبی اقلیتاں دے لئی 10 تے خواتین دے لئی 60 نشستاں وی مخصوص نیں، جنہاں نوں 5 فیصد توں زائد ووٹ حاصل کرنے والی جماعتاں دے درمیان وچ نمائندگی دے تناسب نال تقسیم کیتا جاندا اے۔ قومی اسمبلی وچ خواتین دی موجودہ تعداد 72 اے۔
قومی اسمبلی دے اراکین کثیر الجماعتی انتخابات دے ذریعے عوام ولوں منتخب کیتے جاندے نیں جو پنج سال وچ منعقد ہُندے نیں۔ آئین دے تحت قومی اسمبلی دی نشست دے لئی مقابلہ کرنے والے امیدواراں دا پاکستانی شہری ہونا 18 سال توں زائد العمر ہونا ضروری اے۔
حوالے
ایوان زیریں پاکستان پاکستان گٹھ:مجلس شوریٰ پاکستان گٹھ:پاکستان سرکار گٹھ:پاکستان
لبرے ڈی برسلز یونیورسٹی
لبرے ڈی برسلز یونیورسٹی بیلجیم دے نگر برسلز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع پوشکینو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
چٹیاں کھاکھانوالا چیکنا پنچھی
چٹیاں کھاکھانوالا چیکنا پنچھی چیکنے پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ اتلے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
دهستان میان‌دورود کوچک
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
29 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
مونروویا
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
30 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
لیگے یونیورسٹی
لیگے یونیورسٹی بیلجیم دے نگر لیگے چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع الماداگ
ضلع الماداگ ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:صوبہ انکرہ دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مونز یونیورسٹی
مونز یونیورسٹی بیلجیم دے نگر مونز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
دیپ ڈھلوں
دیپ ڈھلوں اک بھارتی فلمی اداکار ہے । اسنے ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم کیتا ہے۔ اسنے مشہور ٹیوی لڑی مہابھارت وچّ جیدرتھ  دا کردار نبھائیا سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں
عائشہ فاروق
عائشہ فاروق(اردو: عائشہ فاروق) (24 اگست، 1987 نوں جم) اک پاکستانی فائیٹر پائلٹ اے۔  عائشہ بہاول پور دے شہر توں اے،  اوہ پنج عورتاں وچوں اک اے جو پاکستان ہوائی فوج وچ پائلٹ ہن۔ لیفٹینینٹ عائشہ فاروق لڑائی لئی کوالیفائی کرن لئی آخری امتحان پاس کرن لئی فورس وچ چھ خواتین لڑاکو پائلٹ کڑیاں وچوں پہلے تھاں اتے رہی۔ اوہ ہن سکواڈرون 20 وچ اپنے 24 مرد ساتھیاں دے نال چین دے بنے F7PG لڑاکو جیٹّ وچّ مشن اترے گی۔
حوالے
گٹھ:جم 1987 گٹھ:زندہ لوک
دهستان مذکوره
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
31 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
چک 273 ر ب
چک  273 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع رامنسکوئے
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز رامنسکوئے قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 256,375 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
سدیش کماری
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
گٹھ:پنجابی سنگیت گٹھ:پنجابی گائک
ضلع روزا
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز روزا قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 61,673 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
سندھ انسٹیٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن
سندھ انسٹی ٹیوٹ آف یورالوجی اینڈ ٹرانسپلانٹیشن ، (مخفف:SIUT) کراچی، پاکستان وچ واقع اک اسپتال اے جتھ‏ے گرداں دا علاج تے پیوند کاری ہُندی ا‏‏ے۔ اس اسپتال دے بانی و ڈائریکٹر ڈاکٹر ادیب الحسن رضوی نيں۔ ایہ پاکستان وچ اپنی نوعیت دا سب تو‏ں وڈا اسپتال ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ مفت گردیاں د‏‏ی پیوندکاری تے ڈائلیسس کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ 2003ء وچ جگر دے ٹرانسپلانٹ دا کم وی اس ادارے وچ متعارف کیتا گیا۔ اس ادارے وچ ہر سال دس لکھ تو‏ں ودھ مریض ایس آئی یو ٹی د‏‏ی سہولتاں تو‏ں فائدہ اٹھا رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1970ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ صحت گٹھ:پاکستان وچ نگہداشت صحت گٹھ:غیر سرکاری تنظیماں گٹھ:سندھ
مورونی
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ