cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجابی غزل
شاہ حسین دیاں کافیاں نوں وی غزل نال رلدی ملدی شے آکھیا جاسکدا اے۔ بلھے شاہ دیاں کافیاں وچ وی عزل دا رنگ دسدا اے۔
بلہے شاہ دیاں کافیاں وچ وی تغزل دا رنگ دسدا اے۔ علی حیدر ملتانی دیاں سہ حرفیاں غزل دے نیڑے نیڑے لگدیاں نیں۔
شاہ مراد خانپوری (1628-1720) پنجابی دے پہلے شاعر نیں جناں غزلاں لکھیاں۔ شاہ مراد دیاں اٹھ غزلاں ہیے نیں۔ اودیاں غزلاں فارسی نال رلدیاں دسدیاں نیں۔ شاہ مراد دی شاعری چ پیڑ تے راگ دا پکھ وی دسدا اے۔
میاں محمد بخش نے اپنی کتاب سیف الملوک چ ٹانویاں ٹانویاں ئزلاں لکھیاں نیں۔ اک شعر:
تختی دل دی اتے لکھے صورت نقش سجن دے - دھوتے دور نہ ہوندے ہرگز ڈونکہے اکھر من دے
ایہناں مگروں استاد گاموں خان استاد بردا پشاوری تے مولوی دلپزیدی دے ناں اگے اندے نیں۔ اگلے وڈے پنجابی شاعر مولا بخش کشتہ نیں۔ اوہناں ردیف وار غزلاں لکھ کے 1903 چ اپنا دیوان چھپوایا۔
پنجابی غزل دے ہور شاعر:
موٹی پوچھلوالا نکا جروبا
موٹی پوچھلوالا نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چٹسرا گدھ
چٹسرا گدھ افریقہ دا اک گدھ اے۔
مورا کاؤنٹی
مورا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
ویسٹفورڈ
ویسٹفورڈ آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
بھارت مخالف جذبات
بھارت مخالف جذبات دا مطلب بھارت، بھارتی تے بھارتی ثقافت نال نفرت یا دشمنی اے۔ بھارت مخالف جذبات نوں چڑھدے افریقا وچ بھارت مخالف پکھپات دے حوالے وچ پرمانک طور تے متاثر کیتا گیا اے۔ "بھارتی ثقافت تے آمورت عادتاں دے پہلوآں دے خلاف بھارتیاں نوں کڈھن تے ایہدے متعلق منفی رویہ دکھایا اے۔"
حوالے
گٹھ:بھارت
بخش محمدیار
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ہیپٹنر نکا جروبا
ہیپٹنر نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
وکلو
وکلو آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
پھکا نکا جروبا
پھکا نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
لہور وچ ابتدائی مسلم دور
ابتدائی مسلم دور تو‏ں مراد لاہور د‏‏ی تریخ وچ مسلم حکمرانی دے آغاز تو‏ں ا‏‏ے۔ گیارہويں صدی وچ غزنی دے سلطان محمود دے قبضے تو‏ں پہلے ہی لاہور دے حوالے تو‏ں کچھ ہی حوالے باقی ني‏‏‏‏ں۔ سلطان نے اک طویل محاصرے تے لڑائی دے بعد لاہور قبضہ کیتا جس وچ شہر نو‏‏ں نذر آتش کردتا گیا۔ 1021 وچ ، سلطان محمود نے ملک ایاز نو‏‏ں لاہور دا گورنر مقرر کیتا تے لاہور نو‏‏ں سلطنت غزنوی دا راجگڑھ بنا دتا۔ لاہور دے پہلے مسلما‏ن گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، ایاز نے شہر نو‏‏ں دوبارہ تعمیر تے دوبارہ آباد کیتا۔ اس نے بہت ساری اہ‏م خصوصیات شامل کيتیاں ، جداں شہر دے دروازے تے اک معمار دا قلعہ ، جو اس دے کھنڈرات اُتے 1037–1040 وچ تعمیر کیتا گیا سی ، جو لڑائی وچ منہدم ہوچکيا سی (جداں کہ اس دے مصنف منشی سوجن رائے بھنڈاری نے ریکارڈ کیتا اے ) خلاصہ التواریخ 1695–1696 وچ )۔ موجودہ لاہور قلعہ ايس‏ے جگہ اُتے کھڑا ا‏‏ے۔ ایاز دے دور حکومت وچ ، ایہ شہر ثقافتی تے علمی مرکز بن گیا ، جو شاعری دے لئی مشہور سی۔ ملک ایاز د‏‏ی قبر نو‏‏ں ہن وی شہر دے رنگ محل تجارتی علاقے وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔
غزنوی سلطنت دے زوال دے بعد، لاہور وچ مختلف مسلم خانداناں نے حکومت کیت‏‏ی جنہاں نو‏ں دہلی سلطنت کہیا جاندا اے انہاں وچ خلجی ، تغلق ، سید ، لودھی تے سوری خاندان شامل نيں. جدو‏ں 1206 وچ ایتھ‏ے سلطان قطب الدین ایبک د‏‏ی تاجپوشی ہوئی تاں اوہ جنوبی ایشیاء دا پہلا مسلما‏ن سلطان بن گیا۔
سلطنت دا زوال
thumb|266x266px|  [[پاکستان|پاکستان دے شہرلاہور وچ انارکلی بازار وچ قطب الدین ایبک دا مقبرہ ۔ ]] آخری لودھی حکمران ، ابراہیم لودھی نو‏‏ں انہاں دا دربار تے رعایا بے حد ناپسند کردے سن ۔ اپنے والد سکندر لودھی د‏‏ی موت دے بعد ، اس نے اپنے کچھ درباریاں د‏‏ی سربراہی وچ اک مختصر سرکشی نو‏‏ں ختم کر دتا جو اس دے چھوٹے بھائی جلال خان نو‏‏ں سلطان بنانا چاہندے سن ۔ جلال خان نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے تخت اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، اوہ واقعتا کدی وی اپنے رئیساں نو‏‏ں راضی کرنے وچ کامیاب نئيں ہويا۔ اس دے بعد پنجاب دے گورنر دولت خان تے اس دے چچا عالم خان نے کابل دے حکمران بابر نو‏‏ں دہلی اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دعوت بھیجی۔
نويں مغل خاندان نے ہندوستان اُتے ہور 300 سال حکومت کيتی۔ پانیپت د‏‏ی پہلی جنگ (اپریل 1526) بابر تے دہلی سلطنت د‏‏ی افواج دے وچکار لڑی گئی۔ ابراہیم لودھی میدان جنگ وچ ماریا گیا۔ اعلیٰ عمومی حیثیت ، جنگ دا وسیع تجربہ ، موثر حکمت عملی تے توپ خانے دے مناسب استعمال تو‏ں بابر نے پانی پت د‏‏ی پہلی جنگ جیت لی تے اس دے بعد آگرہ تے دہلی اُتے قبضہ کرلیا۔ نويں مغل خاندان نےہندوستان اُتے ہور 300 سال حکومت کيتی۔
اوٹیرو کاؤنٹی، نیو میکسیکو
اوٹیرو امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
یوسف موج
یوسف موج  لیہندے پنجاب دے اک پنجابی شاعر سن۔ ایہناں دا اصل ناں محمد یوسف قریشی سی۔ 1946 وچ ایہناں دے استاد چراغ دین عشقَ لہر نے ایہناں نوں "یوسف موج" ناں دتا۔
28 جولائی 1990 نوں دل دا دورہ پین کر کے ایہناں دی موت ہو گئی اتے ایہناں نوں لاہور دے میانی صاحب قبرستان وچ دفنایا گیا۔
مڈھلی زندگی
ایہناں دا جم 18 جون 1918 نوں، بطور محمد یوسف قریشی، پیؤ چودھری امام دین دے گھر برطانوی پنجاب دے سیالکوٹ ضلعے دے پنڈ جسڑ وکھے ہویا۔ مڈھلی سکھیا ایہناں نے اپنے ضلعے وچوں ہی حاصل کیتی پر پیؤ دی موت توں بعد ایہناں نوں اپنی پڑھائی چھڈنی پئی۔ 1940 وچ ایہہ اپنے وڈے بھرا غلام حیدر کول لاہور آ گئے جتھے ایہناں نے روزی لئی وکھ-وکھ کم کیتے۔
بطور شاعر
ایہناں دی شاعری دی کوئی کتاب جا ریکارڈ موجود نہیں اے پر ایہناں دے بیٹا مظہر الاقریشی اتے پوتا محمد شہریار قریشی ایہناں دی شاعری اتے جیونی عامَ لوکاں تک پہنچاؤن دا کم وچ سرگرم ہن۔
فلماں وچ
موج نے کئی پنجابی فلماں لئی گیت اتے قوالیاں وی لکھیاں جنھاں وچوں فلم آخری فیصلہ اتے ٹکر (1976) دے ناں زکریوگ ہن۔ فلم ٹکر وچ ایہناں دا گیت سی: گڈی وانگو اج میننوں سجنا، اڈائی جا، اڈائی جا، اڈائی جا۔
ایہناں دیاں لکھیاں قریب 250 قوالیاں کئی نامور قوالاں نے گائیاں۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی شاعر
بخش کشاورز
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان شاہین دژ (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
چک 19 ای بی
چک 19 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
دوجھی
گٹھ:کامے
کوۓ کاؤنٹی
کوۓ امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
تھامس نکا جروبا
تھامس نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
اوستھفیلڈ
اوستھفیلڈ ناروے دا اک ضلع (fylke) اے۔
گٹھ:ناروے دے ضلعے گٹھ:ناروے
کنیر
کنیر اک سدابہار چاڑی اے جیدا جوڑ کنیر ٹبر نال اے۔ ایہ زہریلی ہوندی اے۔ ایدے پھل دو رنگ دے ہوندے نیں چٹے تے گلابی۔
وکھالہ
کنیر 2–6 m (6.6–19.7 ft) تک اچی جاندی اے ایہدیاں لغراں سدیاں ریندیاں نیں۔ایہدے پتے موٹے، پینڈے، گوڑے ہرے تے پتلے لمے ہوندے نیں۔ ایہ  5–21 سینٹی میٹر (2.0–8.3 انچ) لمے تے 1–3.5 سینٹی میٹر (0.39–1.38 انچ) چوڑے ہوندے نیں۔ ہر لغر دے انت تے پھلاں دے گچھے لگدے نیں جیہڑے چٹے، لال تے گلابی ہوندے نیں۔ اک پھل دا گھیر 2.5–5 سینٹی میٹر (0.98–1.97 انچ)  ہوندا اے تے اک پھل وچ 5 پھل پتیاں ہوندیاں نیں۔ فروٹ پکن تے وچوں بی ڈگدے نیں۔
چک 405 ٹی ڈی اے
405 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
دوجھݨ
دوجھݨ اوس عورت نوں آکھیا جاندا اے جیہڑی دد چوندی تے بیچدی اے۔ ایہدے توں علاوہ مکھݨ، لسی تے پنیر وغیرہ بݨاندی اے۔
گٹھ:کامے
کولوزوف نکا جروبا
کولوزوف نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
کروموسوم
کروموسوم یا لونجسمیہ دنا تے حیاتین نال بنیا ولگن دے مرکزہ (nucleus) وچ اک ٹانچہ اے۔ ایہدی وچ نسلی جانکاری دتی ہوندی اے۔
گٹھ:علم
بخش صفائیه
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان خوئی (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
لختنشٹائن جروبا
لختنشٹائن جروب ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ریو اریبا کاؤنٹی
ریو اریبا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
مرہٹہ سلطنت دی فتوحات
پس منظر
بیجاپور د‏‏ی عادل شاہی سلطنت تے مغل شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر تو‏ں برساں مصروف پیکار رہنے دے بعد سنہ 1674ء وچ مرہٹہ جانباز شیواجی نے اک آزاد تے خود مختار سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی تے رائے گڑھ نو‏‏ں اپنا پایہ تخت بنایا۔ سنہ 1680ء وچ شیواجی د‏‏ی وفات ہوئی تاں انہاں دے فرزند سمبھاجی سریر آرائے سلطنت ہوئے تے سلطنت د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں ہور وسیع کيتا۔ انہاں نے اپنے عہد حکومت وچ اک طاقت ور بری فوج دے نال نال بحری بیڑا وی تیار ک‏ر ليا سی۔ اس عہد وچ مرہٹہ سلطنت د‏‏ی طاقت تے اہمیت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ مغل شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر نو‏‏ں سمبھاجی د‏‏ی سرکوبی دے لئی اپنا پایہ تخت چھڈ ک‏‏ے دکن وچ فروکش ہونا پيا۔ سنہ 1681ء تو‏ں 1707ء وچ عالمگیر د‏‏ی وفات تک ستائیس برس مغلاں نے مرہٹاں نال جنگ کيت‏ی لیکن مجموعی طور اُتے مغل ناکا‏م رہ‏‏ے۔
شیواجی دے پو‏تے چھترپتی شاہو نے سنہ 1749ء تک حکمرانی کيت‏ی، انہاں نے اپنے عہد حکومت وچ پیشوا دا منصب قائم کيتا۔ اس منصب اُتے براجمان شخص کچھ شرائط دے نال حکومت دا صدر ہُندا۔ لیکن شاہو د‏‏ی وفات دے بعد پیشوا ہی عملاً مرہٹہ سلطنت دے حکمران بن گئے۔ انہاں دے حکمرانی دا ایہ سلسلہ 1761ء تک برقرار رہیا، اس دے بعد سلطنت دا کاروبار معمول اُتے آیا تے شیواجی دے جانشین ستارا وچ حقیقی حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں مرہٹہ سلطنت دے چھترپتی بندے رہ‏‏ے۔ برصغیر دے وڈے حصے اُتے حکمران مرہٹہ سلطنت اٹھارہويں صدی عیسوی وچ برطانوی افواج دا کامیابی تو‏ں مقابلہ کردی رہی لیکن جدو‏ں سلطنت دے پیشواواں تے سرداراں (فوجی سالار) دے آپسی تعلقات کشیدہ ہوئے گئے تے انہاں وچ حصول اقتدار د‏‏ی جنگ چھڑ گئی تاں سلطنت آہستہ آہستہ زوال پزیر ہونے لگی۔
حوالے
گٹھ:مرہٹہ سلطنت تو‏ں وابستہ معردے
ویشالی
ویشالی بہار وچّ واقع اک شہر ہے۔ ایہہ اک تریخی شہر ہے اتے گنڈک دریا دے کھبے کنارے واقع ہے۔ پالی بولی وچّ اسنوں وسالی آکھیا جاندا ہے۔
اس شہر دا ناں راجا وشال دے ناں 'تے رکھیا گیا سی، جسدی بہادری دا ذکر رامائن وچّ وی ملدا ہے۔ 6ویں صدی ق م وچّ وسیا ایہہ پرانے مہاننگر لچھویاں اتے واجیاں راج دا راجگڑھ سی۔ واجیاں (ورجی) مہاں جنپد دے اس راج نوں دنیا دا پہلا لوکراج ہون دا مان حاصل ہے۔ 599 ای پو وچّ 24ویں تیرتھنکر مہاویر دا جنم ویشالی لوکراج دے کنڈلگرام وچّ ہویا سی۔  مہاویر 22 سال دی عمر تکّ اتھے ہی رہے۔ ویشالی اوہناں سمیاں وچّ بہت ہی خوش حال راج سی، وسوں بہت سنگھنی سی۔ اتھے 7,707 منورنجن تھاں سن اتے اینے ہی کمل تلاب بنے ہوئے سن۔
حوالے
گٹھ:پرانے شہر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان
بخش خلیفان
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
جان لارنس
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بلینفورڈ جروبا
بلینفورڈ جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
روزولٹ کاؤنٹی
روزولٹ امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
چارلس جیمز لائل
چارلس جیمز لائل اک انگریز سرکاری ملازم تے عربی عالم سی۔
چارلس جیمز لائل 9 مارچ 1945 نوں لندن برطانیہ چ جمیا تے اودی پڑھائی کنگز کالج سکول، کنگز کالج لندن تے بالیول کالج، آکسفورڈ چ ہوئی۔ 1867 چ بنگال دی سول سروس چ آیا۔
2 اپریل 1887 توں لے کے 5 مارچ 1892 تک اوہ پنجاب دا گورنر ریا۔ عربی شاعری تے اونے چوکھا کم کیتا اے۔ 2 ستمبر 1920 نوں اوہ لندن چ مرگیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 406 ٹی ڈی اے
406 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ڈوڈو
ڈوڈو اک بنا اڈاری والا ماریشس جزیرے دا پنچھی سی جیہڑا ہن نہیں اے۔ ایہ اک میٹر (3.3 ft) تک اچا تے ایھدا جوکھ 10– 18 کلو تک سی۔ ایہنوں آخری واری 1662 وچ ویھکیا گیا۔
ڈوڈو (ریفس ککلیٹس) بحر ہند دے جزیرے ماریشس دا اک لوکل پنچھی سی۔ ایہہ پنچھی طبقہ وچ ہندے ہوئے وی تھلچر سی، کیونکہ اس وچ اڈن دی اہلیت نہیں سی۔ 17ویں صدی دے انت تک ایہہ پنچھی انسان ولوں اندھا دھند شکار کیتے جان دے کارن لپت ہو گیا۔ ایہہ پنچھی کبوتر اتے گھُگی دے پروار نال متعلق سی۔ ایہہ مرغے دے سروپ دا لگپگّ اک میٹر اچا اتے 20 کلوگرام بھار دا ہندا سی۔ اسدے کئی پونچھاں ہندیاں سن۔ ایہہ اپنا آلھنا زمین تے بناؤندا سی، اتے اسدی خوراک وچ مقامی پھل شامل سن۔ ڈوڈو مرغی توں وڈی شکل دا بھاری-بھرکم، گول مٹول پنچھی سی۔ اسدیاں ٹنگاں چھوٹیاں اتے کمزور سن، جو اسدا بھار سنبھال نہیں پاندیاں سن۔ اسدے کھنبھ وی بہت ہی چھوٹے سن، جو ڈوڈو دے اڈن لئی اہل نہیں سن۔ اس کارن ایہہ نہ تیز دوڑ سکدا سی، نہ اڈّ سکدا سی۔ رنگ-برنگے ڈوڈو جھنڈ وچ رڑھدے-ڈگدے چلدے سن، تاں مقامی لوکاں دا منورنجن ہندا سی۔ ڈوڈو شبد دی اتپتی پرتگالی شبد دوؤدو توں ہوئی اے، جسدا مطلب مورکھ جاں بولا ہندا اے۔ کیہا جاندا اے کہ اوہناں نے ڈوڈو پنچھی نوں مغل دربار وچ وی پیش کیتا سی، جتھے دے درباری چترکار نے اس وچتر اتے بے ڈھنگے پنچھی دا چتر وی بنایا سی۔ کجھ ماہر حیوانیات دے مطابق پہلاں ماضی وچ اڑنیوگ ڈوڈو، نامعلوم کارناں کرکے ہولی ہولی اڈن دی اہلیت کھوہ بیٹھے۔ ہن ڈوڈو ماریشس دے قومی نشان وچ دسدا اے۔
اسدے علاوہ ڈوڈو دی ولپتی نوں انسانی سرگرمیاں دے کارن ہوئیاں نہ بدلن والیئن واقعے دے اک اداہرن دے طور اتے ویکھیا جاندا اے۔ انساناں دے ماریشس جزیرہ اتے آؤن توں پہلاں ڈوڈو دا کوئی وی قدرتی شکاری اس جزیرہ اتے نہیں سی۔ ایہی کارن اے کہ ایہہ پنچھی اڑان بھرن وچ اہل نہیں سی۔ اسدا سبھاء انساناں دے بارے پوری طرحاں نربھیک سی اتے اپنی نہیں اڈّ پاؤن دی گنجائش دے کارن ایہہ سوکھ ولوں شکار بن گیا۔
گٹھ:پنچھی
گٹھ:گھُگیاں
چک 20 ای بی
چک 20 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل عارفوالادے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع پاکپتن دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
تارہ پھل
تارہ پھل پھلوالے بوٹیاں دا اک وڈا پھیلیا ٹبر اے۔ ایدے وج ہجے تک 23,000 بوٹے گنے جاچکے نیں تے ایہدے 1,620 ٹوکرے نیں۔ ایس ٹبر دے پھل تارے ورگا وکھالہ دیندے نیں ایس باجوں اوہناں دا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔ پھل جڑے، گول ہوندے نیں۔ لامت نکے ناپ دیاں چاڑیاں نیں پر کئی ویلاں تے رکھ وی ہے نیں۔
نکا مصری جروبا
نکا مصری جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ہریالی تیج
ہریالی تیج دا تہوار شراون دے مہینہ وچ شُکل پکش تریتیا نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ خواتین دا تہوار ا‏‏ے۔ ساون وچ جدو‏ں ہر جگہ ہریالی چھا جاندی اے تاں اس موقع اُتے خواتین بہت خوش ہُندیاں نيں تے درخت د‏‏ی شاخاں وچ جھولے پڑ جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی اتر پردیش وچ اسنو‏ں کجلی تیج دے روپ وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ شادی شدہ عورتاں دے لئی ایہ دن خاصی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ آسسی، اُمنگ، خوبصورتی تے محبت دا ایہ تہوار شیو-پاروندی دے دوبارہ ملن د‏‏ی یاد وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ چاراں طرف ہریالی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ہریالی تیج کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس موقع اُتے خواتین جھولے جھولدی نيں، لوک گیت گاندی تے خوشیاں مناندی ني‏‏‏‏ں۔
تہوار وچ شرکت
اس تہوار وچ کنواری لڑکیو‏ں تو‏ں لے ک‏ے شادی شدہ جوان تے ضعیف خواتین شریک ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ نو بیاہندا جوان خواتین د‏‏ی اوّلاں ساون وچ مائیکے آ ک‏ے اس ہریالی تیج وچ شریک ہونے د‏‏ی روایت ا‏‏ے۔ ہریالی تیج دے دن شادی شدہ عورتاں ہرے رنگ دا سنگھار کردی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے پِچھے مذہبی وجہ دے نال ہی سائنسی وجہ وی شامل ا‏‏ے۔ مہندی شوہر د‏‏ی علامت منی جاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی خواتین سہاگ پرب وچ مہندی ضرور لگاندی ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی نرم تاثیر محبت تے امنگ نو‏‏ں توازن فراہ‏م کرنے دا وی کم کردی ا‏‏ے۔ ایسا منیا جاندا اے کہ ساون وچ جنسی خواہش ودھ جاندی ا‏‏ے۔ مہندی اس خواہش نو‏‏ں قابو کردی ا‏‏ے۔ ہریالی تیج دا قانون اے کہ غصہ نو‏‏ں من وچ نئيں آنے دتیاں مہندی د‏‏ی ادویاندی صلاحیت اس وچ خواتین د‏‏ی مدد کردی ا‏‏ے۔ اس روزے وچ ساس دلہن نو‏‏ں نويں کپڑ‏ے، ہری چوڑیاں، سنگھار دا سامان تے مٹھائیاں تحفہ وچ دیندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا مقصد ہُندا اے دلہن دا سنگھار تے سہاگ ہمیشہ بنا رہے تے نسل د‏‏ی افزائش ہوئے۔
پُرانک اہمیت
کہیا جاندا اے کہ اس دن ماندا پاروندی سینکڑاں سالاں د‏‏ی سادھنا دے بعد بھگوان شیو تو‏ں ملیاں سن۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ ماندا پاروندی نے بھگوان شیو نو‏‏ں شوہر دے روپ وچ پانے دے لئی 107 بار جنم لیا فیر وی ماندا نو‏‏ں شوہر دے روپ وچ شیو مل نہ سک‏‏ے۔ 108واں بار ماندا پاروندی نے جدو‏ں جنم لیا تب شراون مہینے د‏‏ی شُکل پکش تریتیا نو‏‏ں بھگوان شیو شوہر دے روپ وچ ملے۔ تب ہی تو‏ں اس روزے د‏‏ی شروعات ہوئی۔ اس موقع اُتے جو شادی شدہ خواتین سولہ سنگھار ک‏ر ک‏ے شیو و پاروندی د‏‏ی پوجا کردیاں نيں انہاں دا شوہر لمبے عرصے تک حیات رہندا ا‏‏ے۔ نال ہی دیوی پاروندی دے کہنے اُتے بھگوان شیو نے آشرواد دتا کہ جو وی کنواری لڑکی اس روزے نو‏‏ں رکھے گی تے شیو پاروندی د‏‏ی پوجا کرے گی انہاں دے بیاہ وچ آنے والے مسائل دو ہون گے نال ہی من پسند شوہر نصیب ہوئے گا۔ شادی شدہ عورتاں دا اس روزے تو‏ں نصیب چنگا ہوئے گا تے لمبے عرصہ تک شوہر دے نال شادی شدہ زندگی دا سُکھ حاصل ہوئے گا۔ اس لئی کنواری تے شادی شدہ دونے ہی اس روزے نو‏‏ں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
تہوار د‏‏ی اہ‏م جگنيں
ہریالی تیج دا تہوار بھارت د‏‏ی کئی جگہاں وچ منایا جاندا اے، لیکن راجستھان وچ خاص کر جے پور وچ اس د‏ی خاص اہمیت ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندو تہوار گٹھ:ہندو مت
سانڈووال کاؤنٹی
سانڈووال امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
سلنڈر
سلنڈر یا بیلݨ جِداں ٹین دا گوݪ ڈبا، پاݨی دا پائپ، ٹیوب لائیٹ آدی سلنڈر یا بیلݨ دیاں اداہرن نیں۔ بیلݨ نوں کِسے ریکھا توں اک نسچت دوری توں بندُ دوارا بݨایا ہویا ریکھا گݨت ثقل سے۔ ایہ نسچت دوری سلنڈر دا اردھ ویاس تے اچائی اے۔
سوتر
جے سلنڈر دا اردھ ویاس
r
، ویاس
d
h
حوالے
گٹھ:مشیناں گٹھ:جیومیٹری گٹھ:حجم
عینک
عینک نوں چشمہ وی کہیا جاندا اے۔ عینک چ کَنچ دے عدسے ہُندے نیں۔ عینک چ عدسیاں دے دوالے اک فریم ہُندا اے۔ عینک اکھاں دے اگے تے نَک دے اُپر رکھی جاندی اے۔ عینک اکھ دی نظر دی کمی دور کرن تے دُھپ دی چمکار تے چانݨ توں بچݨ واسطے ورتی جاندی اے۔
گٹھ:انجان گٹھ:چیزاں
عمران عباس
عمران عباس (پورا ناں : عمران عباس نقوی) اک پاکستانی اداکار اتے ماڈل اے۔ اسدے پرمکھ ٹیوی ڈرامے میری ذات ذرہ بے نشان (2011)، خدا اور محبت (2011)، میرا نصیب (2011)، پیا کے گھر جانا ہے (2012)، دل مضطر (2013)، شادی اور تمسے؟ (2013)، الوداع (2015)، اتے میرا نام یوسف ہے(2015) ہن۔ عمران نے فلمی کیریئر (پاکستانی فلم) 2013 وچ رمانٹک ڈرامہانجمن نال شروع کیتا سی۔ اسدے اگلے سال اسنے بھارت وچ پہلی فلمیکریچر 3D کیتی جس نال اسنوں فلمفیئر اوارڈ فار بیسٹ میل ڈیبیوٹ وچ نامزدگی وی ملی۔
مڈھلا جیون اتے کیریئر
عمران عباس نے آرکیٹیکچر دی پڑھائی لاہور وچ نیشنل کالج آف آرٹس توں کیتی۔ اوہ اردو شاعری وی لکھدا اے۔ اسدا پروار بھارت-پاک ونڈ ویلے اک پنڈ نوں چھڈّ پاکستان گیا سی۔ اوہ پنڈ ہن بھارت وچ اتر پردیش وچ اے۔ عباس پاکستانی ڈرامیاں، فلماں اتے ٹیلیفلماں وچ کافی چرچت اے۔ اسنے بھارتی فلماں وچ کم کیتا اے۔
حوالے
<div data-template-mapping="{&quot؛targetname&quot؛:&quot؛Reflist&quot؛}" class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em؛ list-style-type: decimal؛"> گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی اداکار
بخش ایواوغلی
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
بخش نالوس
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان اشنویہ (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
چاپان دے شہراں دی لسٹ
ایہ جاپان دے شہراں دی لسٹ (List of cities in Japan)جاپان دے  پریفیکچراں لحاظ نال اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں گٹھ:جاپان گٹھ:لسٹاں گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں
وڈا مصری جروبا
وڈا مصری جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
سان جوان کاؤنٹی، نیو میکسیکو
سان جوان امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 21 ای بی
چک 21 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
بی
بی کسے بوٹے دا اوہ انگ اے جیہدے توں اک ہور بوٹا اگدا اے۔ ایہ اک ہور بوٹا بݨاندا اے ۔ اک بی دے تن انگ ہوندے نیں: باہر بی دی کھل، بچہ تے کھاݨ پیݨ۔ بیاں دیاں کئی ونڈاں نیں۔ کئی بوٹے ان گنت بی بݨاندے نیں۔ لامت بی پینڈے تے نکے ہوندے نیں۔ کئی وڈے ہُندے نیں جِویں ناریل دا بی انسانی نیاݨے دے سِر جِڈا ہُندا اے۔ بی نوں اگن لئی پاݨی، ہوا تے کچھ گرمی دی لوڑ ہُندی اے پر ایہنوں چانݨ دی لوڑ نئیں ہُندی۔ بی وچ اینا کھاݨ پیݨ ہُندا اے جیہڑا نویں پُھٹ دی اُگݨ دی طاقت دی لوڑ پوری کردا اے۔ کئی ونڈاں دے بی جانوراں تے انساناں دی خوراک دی لوڑ پوری کردے نیں۔ کئی فصلاں، جیہڑیاں انسان اگاندے نیں جِویں کݨک، چاول تے مکی ایہ بی ای ہُندے نیں۔ بی زیادہ پھلاں دے اندر ہُندے نیں۔
اتلا تن انگوٹھا جروبا
اتلا تن انگوٹھا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
الیگزنڈر III پل
الیگزنڈر III پل پیرس فرانس چ دریائے سین تے بنیا ہویا اک سوہنا پل اے۔ اے پل شانزے لیزے نوں لس انویلڈز تے آئیفل ٹاور نال ملاندا اے۔ پل جیدے دوناں پاسیاں تے آرٹ نوو دے نمونے تے بنے فرشتے، پریاں، اڈن والے کعوڑے تے بتیاں لگیاں ہویاں نیں 1896 تے 1900 دے وشکار بنیا سی۔ اے پل روسی زار الیگزنڈر III دے ناں تے اے جینے 1892 چ روسی فرانسیسی جٹ بنایا سی تے ایس پل دی نیو اودے پتر نکولس II نے اکتوبر 1896 چ رکھی۔ اے پل نال ای بنے ہوۓ گرینڈ پیلس دے نمونے تے بنیا ہویا اے۔ پل 6 میٹر اچی لوہے دی ڈاٹ تے بنیا ہویا اے۔ بنان لگیاں ایس گل دا پورا تعیان رکھیا گیا جے شانزے لیزے نے لس انویلڈز دا وکھالہ دسدا روے۔
بارلے جوڑ
دساں
گٹھ:پیرس گٹھ:آرٹ نوو
امبوریلا
امبوریلا اک نکا سدا ہرا بوٹا اے جیہڑا نیو کیلیڈونیا دے جزیرے تے ہوندا اے۔ ایہ دنیا دے پرانے بوٹیاں وچ گنیا گیا اے۔
کاریٹا کاریٹا
کاریٹا کاریٹا سمندری کھجوپڑیاں دے ٹبر دا اک کھچوپڑا اے۔
بخش دشتک
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان چالدران (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
سانٹا فے کاؤنٹی
سانٹا فے امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
حنبلی
حنبلی اہل سنت دے چار فقہی مذاہب وچوں اک اے۔ یہ احمد بن حنبل (م۔ 855ء) دی تعلیمات اُتے مبنی اے تے اس دی ترویج ان دے شاگرداں نے کیتی۔ حنبلی مذہب چار مکاتب فکر (حنفی، مالکی تے شافعی) وچ (بلحاظ تعداد مقلدین) سب توں چھوٹا اے۔
احمد بن حنبل دی فقہ احادیث مرفوعہ، عہدِ صحابہ دے فیصلے، تابعین و تبع تابعین و ائمہ مجتہدین دے فتاویٰ دی بنیاد اے۔ اسلام دی کتب مقدسہ وچ واضح جواب نہ ملنے دی صورتاں وچ فقہ حنفی یا فقہ مالکی دی طرح حنابلہ فقہی صوابدید یا مروجہ عمل نوں قبول نئیں کرتے۔ اہل سنت وچ حنبلی مذہب فقہ دا کٹر اثری مکتب فکر اے۔ یہ زیادہ تر سعودی عرب تے قطر وچ پایا جاتا اے، جہاں یہ سرکاری فقہ اے۔ حنابلہ دی یو اے ای وچ زیادہ تر چار امارات (شارجہ، ام القیوین، راس الخیمہ تے عجمان) وچ اکثریت اے۔ حنابلہ دی وڈی اقلیت بحرین، عمان، یمن، عراق تے اردن وچ پائی جاندی اے۔ ہر اوہ ملک جتھے مسلمان رہندے نیں، اوتھے کم یا زیادہ چاراں اماماں دے پیروکار موجود نیں۔
فقہ حنبلی دے اصول
thumb|120px|امام احمد بن حنبل مع رضی اللہ عنہ دا [[اسلامی خطاطی|خطاطی اسم۔]]
امام احمد بن حنبل نے اپنے نقطہ نظر دی وضاحت دے لئی کچھ ایتوں اصول اختیار کیے جو بعد وچ فقہ حنبلی دی اساس قرار پائے۔ یہ پانچ اصول نیں جو آپ دے فتاوی وچ واضح طور اُتے ملتے نیں تے انہی اُتے ہی آپ دی فقہ دا دار و مدار سی۔ امام احمد جے دلائل نوں متعارض پاتے تو بالکل فتوی نہ دیندے۔ تے جے کسی مسئلے وچ صحابہ دا اختلاف ہُندا یا کوئی حدیث آپ دے علم وچ نہ ہوتی یا کسی صحابی یا تابعی دا قول نہ ملدا تو توقف فرماتے۔ جس مسئلے وچ سلف توں کوئی اثر نہ ملدا تو وی فتوی نئیں دیندے سن۔ اِمام احمد فرمایا کرتے: ”اس مسئلے اُتے رائے دینے توں بچو جس وچ تمہارے پاس کوئی راہنما نہ ہو۔“ جداں مسائل دا جواب دیندے یا لکھتے تو کھلے دل توں فقہا محدثین دے فتاویٰ نوں تے امام مالک بن انس تے اصحاب مالک دے فتاویٰ وغیرہ نوں بطور دلیل دے پیش کر دتا کردے۔ ایسے فتویٰ توں روکا کردے جس وچ حدیث توں اعراض نظر آندا ہو یا حدیث دے مطابق اوہ فتویٰ نہ ہو تے نہ ہی ایسے فتویٰ نوں قابل عمل سمجھدے سن۔ اوہ پنج اصول درج ذیل نیں:
نصوص
نُصُوص نُص دی جمع اے جس توں مراد قرآن و حدیث توں کوئی دلیل جو نص دی صورت وچ ہو۔ نص جداں انئیں مل جاتی تو اسی دے مطابق فتویٰ دے دیا کرتے خواہ کسی نے وی اس دے خلاف کہا ہو۔ حدیث صحیح اُتے کسی دے قول، عمل، رائے تے قیاس نوں مقدم نئیں کیتا کرتے سن۔ نہ ہی اجماع نوں اوہ حدیث صحیح اُتے مقدم کرتے سن۔ امام احمد نے ایتوں اجماع نوں تسلیم ہی نئیں کیتا جو صحیح حدیث دی موجودگی وچ اس دے برعکس کیتا گیا ہو۔ کسی مسئلے اُتے اجماع دے دعوے نوں وی تسلیم نئیں کیتا کرتے سن۔ اس لئی کہ جو یہ دعویٰ کے رہا اے اتوں کیتا علم کہ علما نے اس توں اختلاف کیتا ہو۔ تے یا اس اختلاف دا علم اتوں نہ ہوا ہو۔
فتاوی صحابہ
کسی صَحابی دا فَتْویٰ مل جانے دے بعد اس دی مخالفت کسی تے صحابی توں نہ ملتی تو فتویٰ اس دے مطابق دیندے۔ ایتوں فتویٰ نوں اجماع تو نہ کہتے بلکہ یہ فرمایا کرتے: ”اس دے بارے وچ مجھے کسی ایسی بات دا علم نئیں جو اس صحابی دی بات نوں رد کرتی ہو۔“ اس نوع دا کوئی فتویٰ امام احمد نوں وی جے مل جاتا تو کسی دے عمل، رائے یا قیاس اُتے اتوں مقدم نئیں کرتے سن۔
اقوال صحابہ دا چناؤ
جداں اَقْوال صَحابَہ وچ انہاں اختلاف نظر آندا تو اس صورت وچ اوہ اس صحابی دا قول لیتے جو کتاب و سنت دے قریب ترین ہُندا۔ تے جے کسی دے قول دی کوئی موافقت نہ ملتی تو اس مسئلے وچ اختلاف دا ذکے فرماتے مگر کوئی حتمی رائے نہ دیندے۔
حدیث مرسل تے حدیث ضعیف
کسی مسئلے وچ جے صحیح حدیث نہ ہوتی تو امام احمد حدیث مرسل تے حدیث ضعیف توں وی استدلال لیتے۔ ایسی حدیث نوں تو اوہ قیاس اُتے وی ترجیح دے دیا کرتے۔ ضعیف حدیث توں مراد ان دے ہاں کوئی باطل حدیث یا منکے حدیث یا اس راوی دی حدیث نئیں جو متاسیں ہو کہ ایسی حدیث اُتے عمل ناگزیر ہو بلکہ ان دے نزدیک ضعیف حدیث، صحیح دی اک قسم ہی اے جو حسن دے درجے دی اے۔ کیونکہ ان دے زمانہ وچ حدیث دی دو ہی اقسام ہوا کرتی تھیں صحیح تے ضعیف۔ ضعیف حدیث دے کچھ مراتب سن۔ جن دی ادنٰی قسم یہ ضعیف ہوا کرتی سی جو بعد وچ حسن کہلائی۔ جداں کسی مسئلہ وچ کوئی ایسا اثر نہ پاتے یا کسی صحابی دا کوئی قول نہ ملدا یا کوئی اجماع اس دے خلاف نہ ملدا جو اس ضعیف حدیث نوں رد کر سکے تو قیاس نوں ترجیح دینے دی بجائے اس اُتے عمل فرماندے۔ تمام ائمہ دی طرح ان دا وی یہی اصول سی کہ ضعیف حدیث نوں قیاس اُتے مقدم رکھا جائے۔
ضرورتاً قیاس
جداں کسی مسئلہ وچ ان دے پاس کوئی نُص نہ ہوتی تے نہ ہی قول صحابہ یا صحابی، نہ کوئی اثر مرسل یا ضعیف، پھر آپ پانچویں اصول دی طرف توجہ فرماتے جتوں قیاس کہتے نیں۔ اتوں وی امام احمد نے بوقت ضرورت استعمال کیتا اے۔ ابو بکے الخلال دی کتاب وچ اے: امام احمد فرماتے نیں: وچ نے امام شافعی توں قیاس دے بارے وچ دریافت کیتا: تو انہاں نے فرمایا: ضرورت دے وقت اس دی طرف وی رخ کیتا جا سکتا اے۔
اسبابِ عدمِ فروغ و اشاعت
ابو زہرہ مصری علامہ ابن خلدون دی رائے نوں غلط قرار دیندے نیں تے اس مذہب دے قلتِ اتباع دی یہ وجہ بیان کرتے نیں کہ:
”واقعہ یہ اے کہ اس گہر خیز مذہب دے ذیوع و اشاعتِ عام جو چیزیں رکاوٹ ثابت ہوئی نیں، ان وچ توں اک یہ بات وی اے کہ فقہ مذاہبِ اربعہ وچ اس دا نمبر سب توں آخر وچ آندا اے، اک تے سبب اس دی عدمِ اشاعت دا یہ اے کہ امام احمد تے ان دے اتباع قربِ سلطانی تے جاہ و منصب توں دور بھاگتے سن، نہ اس دی تمنا کرتے سن، نہ اس دے لئی سرگرداں رہتے سن، نہ اپنے امام دی تقلید وچ اتوں پسند کرتے سن، اس لئی امام احمد دا مسلک یہی سی، اس دے برعکس اہل عراق دے درمیان مذہبِ حنفی تے اندلس مغرب اقصیٰ وچ مذہبِ مالکی دے نشر و اشاعت دا راز یہ اے کہ ان دے علما و قضاۃِ مناصب توں گریزاں نئیں راے، بلکہ ان اُتے فائز راے۔ عوام دے درمیان مذہبِ حنبلی دے عدمِ فروغ دا اک سبب یہ وی اے۔ گو اس مذہب دے علما نے اجتہاد دا سررشتہ شاعر ہاتھ توں نئیں چھوڑا تے اجتہاد دا فریضہ پورے خلوصِ نیت توں انجام دیا۔“
امام ابو حنیفہ دا جہاں تک تعلق اے، اوہ قربِ سلطان تے جاہ و منصب توں بیزار سن۔ انئیں منصب پیش کیتا گیا لیکن انہاں نے قبول کرنے توں انکار کے دیا، لیکن ان دے تلامذہ نے ان دی زندگی تے وفات دے بعد وی منصبِ قضا (سرکاری طور اُتے) قبول کیتا۔ امام زفر نے امام ابو حنیفہ دی حیات وچ ہی بصرہ دا منصبِ قضا قبول کے لیا۔ امام ابو یوسف تے امام محمد ہارون الرشید دے دور وچ قضا دے منصب اُتے فائز راے۔ امام ابو یوسف دولت عباسیہ دے قاضی اول سن۔ لیکن امام احمد نے کوئی منصب قبول نئیں کیتا۔ اس طرح ان دے شاگرداں نے اس وضعداری نوں پابندی دے نال نبھایا تے کوئی سرکاری منصب اک عرصہ تک قبول نئیں کیتا۔
ابن عقیل دا تبصرہ
شیخ الاسلام ابو الوفاء علی بن عقیل بغدادی (م 513ھ) توں حنابلہ دے بارے وچ سوال کیتا گیا کہ دوسرے فقہی مذاہب والاں دے مقابلہ وچ حنبلی علما اپنے مسلک دی ترویج و اشاعت وچ کیاں پیچھے راے۔ شیخ الاسلام ابن عقیل نے جواب وچ لکھا کہ:
”حنابلہ متقشف تے سخت ہوتے نیں، جس دی وجہ توں ان دا میل جول دوسراں توں کم ہُندا اے، اوہ بڑاں دے یہاں آنے جانے پرہیز کرتے نیں۔ حقیقت پسندی ان اُتے غالب اے۔ آرا دے مقابلہ وچ روایات لیتے نیں۔ تاویل توں بچنے دے لئی ظاہری معنی اُتے عمل کرتے نیں۔ ان اُتے اعمال صالحہ دا غلبہ اے، اس لئی عقلی علوم توں بچتے نیں۔ فروعات وچ ظاہر نوں لیتے نیں، ظاہری آیات و احادیث نوں بغیر تاویل دے قبول کرتے نیں، اس لئی ان اُتے تشبیہ دا الزام لگایا گیا اے۔“
اس دے بعد ابن عقیل لکھتے نیں کہ حنبلی مذہب نے خود حنابلہ اُتے ظلم کیتا اے۔ ابو حنیفہ تے شافعی دے تلامذہ نے قضا وغیرہ دا عہدہ سنبھالا۔ جس دی وجہ توں ان نوں علمی مشغلہ تے درس و تدریس دے مواقع ہاتھ نہ آئے، مگر امام احمد دے تلامذہ وچ شاید ہی کوئی ایسا اے، جس نے علم حاصل کے دے عوام تے حکومت دے کاماں وچ دلچسپی لی ہو۔ اس لئی ان دا علمی سلسلہ بہت کم جاری رہ سدا۔ تے اس دے علااوہ امام احمد دے تلامذہ دے جوان دے طبقہ اُتے فقہ دا غلبہ رہا تے مشائخ اُتے زہد و تقویٰ غالب رہا۔
متشدد
عوام دے درمیان مذہبِ حنبلی دے عدمِ فروغ و اشاعت دا اک بہت بڑا سبب یہ وی اے کہ امام احمد نوں اپنی زندگی وچ ان دے تے متبعین نوں ان دی وفات دے بعد جس قسم دے حوادث و مصائب توں دو چار ہونا پڑا، اس دے ردِ عمل دے طور اُتے تعصب پیدا ہو گیا تے انہاں نے نہایت سخت قسم دے تعصب دا مظاہرہ شروع کے دیا۔ تعصب دی یہ فضا امام احمد دے آخری دورِ حیات وچ شروع ہو گئی سی، لیکن ان دی وفات دے بعد تو یہ بہت بڑھ گئی۔
بغداد تے عراق وچ حضراتِ حنابلہ دے اس تعصب نے وڈی نازک صورت پیدا کے دی۔ مناقشہ تے تنازع دا موضوع ”خلقِ قرآن“ دا مسئلہ سی۔ حنبلی عوام اس موضوع اُتے واقفیت دے بغیر جھگڑنا شروع کے دیا۔ نوبت یہاں تک پہنچ گئی کہ جو شخص قرآن دے غیر مخلوق ہونے دا قائل ہو، اس دی بات قبول کے لی، جے کوئی شخص اس مسئلہ اُتے تردد دا اظہار کرے، گو تحقیق دی غرض توں کیاں نہ ہو، تو اس دی بات رد تے ناقابلِ قبول۔
علامہ ابن اثیر نے وی مذہبِ حنبلی دے عدم ذیوع و اشاعت دا سبب عوام اُتے ان دی سختی نوں قرار دیا۔ اوہ اپنی تاریخ ”الکامل“ وچ لکھتے نیں کہ
”اس زمانہ وچ بغداد وچ حنابلہ نوں وڈی شوکت ہوئی۔ یہ لوگ امرا دے مکانوں اُتے دھاوا بول دیندے سن تے نبیذ وغیرہ پاتے تو اتوں گرا دیندے سن۔ جے مغنیہ نظر آتی، تو اس دی مار پیٹ کرتے تے سامانِ لہو و لعب نوں توڑ پھوڑ کے پھینک دیندے سن۔ منکرات اُتے اتنی شدت اختیار کرتے سن کہ اہلِ بغداد پریشان ہو گئے۔ شافعیہ نوں بہت زیادہ تنگ کرتے۔ جے کوئی شافعی راستہ وچ مل جاتا، تو اس دی خوب ٹھکائی کرتے سن۔ ان دی اس قدر سختی تے ظلم و ستم دی وجہ توں حکومت نوں یہ اعلان کرنا پڑا کہ دو حنبلی اک جگہ جمع نہ ہاں تے نہ اپنے مسلک دے بارے وچ گفتگو کریں۔“
معتبر کتب حنابلہ
یاں تو امام احمد بن حنبل نے بہت سی کتب چھوڑیں مگر حنابلہ دے نزدیک کچھ کتب اساسی حیثیت رکھتی نیں۔ جن وچ توں چند اک دے نام درج ذیل نیں:
کیفیت نماز
حنبلی مسلک وچ نماز دے واجبات حسب ذیل نیں: بہر حال حنبلی مذہب وچ نماز دی سنتیں، تو یہ نیں:
حوالے
گٹھ:اہل سنت گٹھ:سنی فقہی مکاتب فکر گٹھ:فقہ گٹھ:فقہی مکاتب فکر
کشش سنگھ
جیون
کشش دا جنم اتے پالن-پوسن دلی وچّ ہویا۔ اسدا پیؤ وپاری اتے ماں سماج سیوک اے۔ اسنے دلی پبلک سکول توں اپنی مڈھلی پڑھائی کیتی اتے اس توں بعد دلی یونیورسٹی توں اپنی اگلی پڑھائی کیتی۔
ماڈلنگ کیریئر
کشش نے انوپم کھیر دی اکیڈمی ایکٹر پریپیئرز توں اپنا ایکٹنگ کورس پورا کیتا۔ اسنے سٹیئفری، ڈابر. فیئر اینڈ لولی اتے ہور وی کئی وڈیاں برانڈاں لئی بہت ساریاں ایڈس کیتیاں۔ کشش نے گھریلو اتے قومانتری کمپنیاں لئی وی ماڈلنگ کیتی۔
ایکٹنگ کیریئر
جولائی 2012 وچّ، اسنے پنجابی فلم کیری اون جٹا دے پروموشنل گیت دا مہاندرا گھڑیا۔ اسنے اپنی پہلی فلم یارانہ (2015 فلم)، یوراج ہنس دے نال کیتی۔ اسنے اگلی سفلتا وپن پراشر دی پنجابی فلم ساڈے سی ایم صاب توں حاصل کیتی جس وچّ اسنے ہربھجن مان نال کم کیتا۔
اپکمنگ پروجیکٹس
کشش سنگھ نوں ٹپس انڈسٹریز نے سائن کیتا ہے۔]].
بولیوی بانس چوآ
بولیوی بانس چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 407 ٹی ڈی اے
407 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ایمیزن بانس چوآ
ایمیزن بانس چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
آرکافرکٹس
آرکافرکٹس اک پتھری جاندار بوٹا اے۔ جیدے پتھراں وچ نشان چین توں لبے نیں۔ ایہ دنیا دے سب توں پرانے بوٹیاں وجوں اک اے جیہڑا 12 کروڑ 50 لکھ ورے پہلے یا کریٹیشیس ویلے وچ ہویا۔
سیرا کاؤنٹی، نیو میکسیکو
سیرا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
چک 22 ای بی
چک 22 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
بخش مرکزی شهرستان شیراز
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان شیراز  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
انوپم کھیر
انوپم کھیر ہندی فلماں دا اک مشہور اداکار ہے۔ اوہ کرن کھیر دا شوہر ہے۔ اسنے کئی ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم کیتا ہے۔ اس توں علاوہ چھوٹے پردے مطلب ٹی.وی اُتے وی اسدا شو دا انوپم کھیر شو آیا سی جو کلرز ٹیوی اُتے نشر ہویا سی۔
بخش مرکزی شهرستان شیراز
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
انوپم کھیر
حوالے
گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
میکاع
میکاع نکے توں وڈے ناپ دے نویں دنیا دے طوطے نیں۔ ایہ رنگلے تے لمی پوچھل والے ہوندے نیں۔ ایہ طوطا ٹبر دے پنچھی نیں تے ایہناں دے 6 ٹوکرے نیں۔ ایہ وشکارلے امریکہ، دکھنی امریکہ تے کریبین دے واسی نیں۔ لامت ونڈاں مینہ جنگلاں دے واسی نیں پر کج کھلے جنگلاں تے کھلے تھانواں دے واسی نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میکاع گٹھ:پنچھی
Aara Ara (vogel)
بطخاں
بطخاں  پنچھیاں دا اک وڈا ٹبر اے۔ ایہ پانی وچ یا پانی دے دوالے رہنوالے نیں۔ ایہناں دے تن وڈے ٹوکرے نیں: بطخ، مرغابی تے ہنس۔ ایہ کھارے تے مٹھے پانی وج ہونداے تے ایہ پتے کھانے نیں۔ کج ونڈاں نوں گھر وچ وی پالیا جاندا اے۔ کئی شکار تے شوق لئی نیں۔ 40 ٹوکریاں وج ایہناں دیاں 146 ونڈاں نیں۔ ایہ انٹارکٹکا نوں چھوڑ کے سارے بر اعظماں تے چوکھے جزیریاں تے ہوندے نیں۔ ایہ پانی اتے تیردے نیں تے تھوڑے ڈونگھے پانی وچ چبی وی مار لیندے نیں۔ ایہ پتے کھانے نیں تے اک جوڑا کٹھا ای ریندا اے۔
ناں
بطخاں ایہناں دا عام ناں اے۔ ایہدا سائینسی ناں Anatidae دو شبداں لاطینی anas مطلب بطخ تے یونانی -idae مطلب وکھالہ توں رل کے بنیا اے۔
وکھالہ
بطخ، مرغابی تے ہنس نکے توں وڈے ناپ دے پانی پنچھی نیں۔ اونی پگمی گوز 26.5 سینٹی میٹر (10.5 انچ) تے 164 گرام نال سب توں نکی بطخ تے 183 سینٹی میٹر(6 فٹ) تے 17.2 کلوگرام نال پگبن بطخ سب توں وڈی بطخ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بطخاں
Eend Ente Ened Coríu Ордек Unkalla Качкі Ànec Kachna Hwyaden eml:Anàdra Duck Anaso Pato fa:مرغابی Canard Bebek Mitiq Önd Anatra カモ იხვები 오리 Anas (avis) Annia Antis Pīle हँय् Eenden And Ender Guit Pato Rață Утки sah:Кустар Anade Duck வாத்து เป็ด Ördek Качки 鸭 Ah
چک 408 ٹی ڈی اے
408 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان کازرون
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان کازرون  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
پیروی بانس چوآ
پیروی بانس چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
گھارو
گھارو پاکستان، ضلع ٹھٹہ دا اک نگر اے۔
ہوا توانائی پلانٹ
ایتھے گھارو ہوا توانائی پلانٹ اے جیہڑا توانائی دیاں لوڑاں پوریاں کرن لئی کم کردا اے۔
میری ٹائم انسداد دہشت گردی سینٹر
پاکستان نیوی دے مُکھیا ایڈمرل محمد ذکاءاللہ نے 15 اگست 2017 نوں گھارو چ میری ٹائم انسداد دہشت گردی سینٹر دا مُڈھ رکھیا جیہڑا دہشت گردی دی روک تھام لئی سپیشل آپریشن فورسز نوں تربیت دیوے گا۔
لوکاں دا دھندا
گھاروں سمندر دے کنڈھے تے انڈس دریا دے ڈیلٹے دے کول اے۔ ایتھے زیادہ تر لوک مچھیرے تے واہی وان نیں۔ ایس لئی وائی بیجی تے مچھیاں پھڑن دا کم ایتھے بوہتا اے۔ ایتھے اک وڈا بازار اے جتھوں لوک خرایداری کر دے نیں۔ پاکستان دا سبھ توں وڈا شہر کراچی گھارو دے نیڑے ای اے۔
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
اٹلانٹک بانس چوآ
اٹلانٹک بانس چوآ کنڈیالے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
براتیسلاوا کرائی
سلواکیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا چڑھدے یورپ چ واقع اے ۔ سلواکیہ پہلے دیس چیکوسلواکیہ چ شامل سی تے اس دے ٹنن مگروں ایہہ یورپ دا اک نواں دیس بنیا ۔سلواکیا دے لوک سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔ اس دا راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔ سلواکیا انتظامی طور اتے 8 علاقے (ریجناں) چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں مقامی طور اتے کرائی آکھیا جاندا اے ۔
براتسلاوا کرائی سلواکیا دیاں 8 کرائیاں چوں اک اے اسدا راجگھر براتسلاوا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلواکیہ گٹھ:سلواکیہ دیاں کرائیاں گٹھ:سلواکیا گٹھ:سلوواکیا دا جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
سلطنت عثمانیہ دی توسیع
سلطنت عثمانیہ دی تریخ دا ایہ دور دو مختلف ادوار وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے: اک 1566ء تک علاقائی، اقتصادی تے ثقافتی نمو دا دور جس دے بعد عسکری و سیاسی جمود دا دور۔
توسیع تے نقطۂ عروج (1453ء-1566ء)
1453ء وچ فتح قسطنطنیہ نے جنوب مشرقی یورپ تے بحیرہ روم دے مشرقی علاقیاں وچ سلطنت عثمانیہ دے اک عظیم قوت دے طور اُتے ابھرنے دی بنیاد رکھی تے فیر 1566ء تک یورپ، مشرق وسطٰی تے شمالی افریقہ وچ فتوحات دے اک طویل دور دا آغاز ہویا۔ انہاں فتوحات دا سبب فوج دا معیاری نظم و ضبط تے جدید عسکری قوت سی جس وچ بارود دے استعمال تے مضبوط بحریہ دا کردار بوہت اہم سی۔ ریاست دی معیشت وچ اہم ترین کردار تجارت دا سی کیونجے یورپ تے ایشیا دے درمیان تجارت دے سارے زمینی تے سمندری راستے عثمانی سلطنت توں ہو کے گذردے سن۔
اک دے بعد ہور عظیم سلاطین نے سلطنت دی سرحداں پھیلانے وچ اہم کردار ادا کیتا جنہاں وچ سلیم اول دا ناں نمایاں اے جنہاں نے مشرقی تے جنوبی جانب توجہ دتی تے صفوی سلطنت دے شاہ اسماعیل صفوی نوں  جنگ چالدران وچ شکست دتی تے مصر وچ عثمانی حکومت قائم کیتی۔ سلیم دے جانشیں سلیمان عالیشان (1520ء تا 1566ء) نے مغرب وچ سلطنت نوں   توسیع کیتی تے 1521ء وچ بلغراد دی فتح دے بعد 1526ء وچ جنگ موہاکز دے ذریعے ہنگری تے ہور وسطی یورپی علاقیاں وچ عثمانیاں دی دھاک بٹھا دتی۔ اس دے بعد انہاں نے 1529ء وچ ویانا دا محاصرہ کیتا لیکن سرد موسم تے شہر دے باسیاں دی زبردست مزاحمت دے باعث ایہ محاصرہ ناکام ہو گیا اس طرح عثمانی طوفان دیاں موجاں ویانا دیاں دیواراں نال ٹکرا کے واپس آ گئیاں تے عثمانی سلطنت دیاں سرحداں وسطی یورپ دے اس شہر توں اگے کدی نہ ودھ سکیاں۔ سلیمان دے ادوار وچ ٹرانسلوانیا، افلاق تے مالدووا سلطنت عثمانیہ دے باجگذار بنے۔ مشرق وچ عثمانیاں نے ایران توں بغداد دوبارہ حاصل کر لیا تے بین النہرین اُتے قبضہ کر کے خلیج فارس تک بحری رسائی حاصل کر لی۔ thumb|[[جنگ موہاکز (1526ء) تے عثمانیاں دی جانب توں فتح ہنگری]] سلیم تے سلیمان دے ادوار وچ عثمانی بحریہ دنیا دی عظیم ترین بحری قوت بنی جس نے بحیرہ روم دے بیشتر علاقیاں نوں  فتح کیتا۔ انہاں فتوحات وچ اہم ترین کردار عثمانی امیر البحر خیر الدین پاشا باربروسا دا رہیا جس نے سلیمان دے دور وچ کئی شاندار عسکری فتوحات حاصل کیتیاں۔ جس وچ اسپین دے خلاف تیونس تے الجزائر دی فتوحات تے سقوط غرناطہ دے بعد اوتھے دے مسلماناں تے یہودیاں دی بحفاظت عثمانی سرزمین تک منتقلی تے 1543ء وچ مقدس رومی سلطنت دے خلاف نیس دی فتح قابل ذکر نیں ۔ 16 ویں صدی وچ مغربی یورپی قوتاں خصوصاً پرتگیزیاں دی خلیج فارس تے بحر ہند وچ ودھدی ہوئی قوت نے عثمانی بحریہ دے لئی شدید مشکلات پیدا کیتیاں۔ عثمانیاں دی جانب توں مشرق تے جنوب دے راستے بند کر دینے دے باعث یورپی قوتاں ایشیا دے لئی نویں راستیاں دی تلاش وچ نکل پئے۔ تے ہند تے چین دے لئی نویں راستے دریافت کیتے۔
بغاوتاں تے احیاء (1566ء-1683ء)
thumb|خیر الدین پاشا باربروسا نے 1538ء وچ جنگ پریویزا وچ یورپ دے متحدہ بحری بیڑے نوں بدترین شکست دتی 1566ء وچ سلیمان دا انتقال علاقائی فتوحات دے خاتمے دا نقطۂ آغاز ثابت ہویا۔ مغربی یورپ دی سلطنتاں دا بطور بحری قوت ابھرنا تے یورپ توں ایشیا دے لئی متبادل راستیاں تے "نویں دنیا" (امریکہ) دی دریافت نے عثمانی معیشت نوں  زبردست نقصان پہنچایا۔ ایسے نازک وقت وچ جدوں سلطنت عثمانیہ نوں   بیدار مغز حکمراناں دی ضرورت سی بدقسمتی نال اسنوں نالائق حکمراناں دے طویل دور نوں   سہنا پیا جس نے داخلی و عسکری محاذ اُتے مملکت نوں   شدید نقصان پہنچایا۔ انہاں تمام مشکلات دے باوجود 1683ء وچ جنگ ویانا تک سلطنت دی فتوحات دا سلسلہ جاری رہیا پر اس جنگ دے بعد یورپ وچ سلطنت دی توسیع دا مکمل خاتمہ ہو گیا۔
مغربی یورپ دی جانب توں نویں تجارتی راستیاں دی تلاش و دریافت دے علاوہ "نویں دنیا" توں اسپین وچ وڈی مقدار وچ چاندی دی آمد عثمانی سکے دی قدر وچ تیزی نال بے قدری دا باعث بنی۔ سلیم ثانی دے دور وچ صدر اعظم محمد پاشا صوقوللی نے معیشت نوں  استحکام بخشنے دے لئی سوئز نہر تے ڈون-وولگا نہر دی تعمیر دے منصوبہ جات پیش کیتے لیکن انہاں اُتے عملدرآمد نہ ہو سکا۔
thumb|جنگ لیپانٹو 1571ء، عثمانی سلطنت دے زوال دی علامت اسی دور وچ جنوبی یورپ وچ اسپین دے فلپ ثانی دی زیر قیادت کیتھولک قوتاں نے بحیرہ روم وچ عثمانی بحریہ دی قوت نوں  نقصان پہنچانے دے لئی گٹھ جوڑ کر لیا۔ 1571ء وچ جنگ لیپانٹو وچ شکست بحیرہ روم وچ سلطنت دی برتری دے فوری خاتمے دا باعث بنی۔ اس لئی متعدد مورخاں نے جنگ لیپانٹو وچ شکست نوں   عثمانی سلطنت دے زوال دا اشارہ قرار دتا اے۔ اس طرح 16 ویں صدی دے اختتام تک فتوحات و کامیابیاں دے سنہرے دور دا خاتمہ ہو گیا۔
thumb|[[جنگ ویانا|ویانا دا دوسرا محاصرہ 1683ء]] عثمانیاں دی اک مخصوص مقام اُتے جاکے فتوحات دے رک جانے دی کئی وجوہات نیں  اک تے دور قدیم وچ جغرافیائی خصوصیات دے باعث محدودیت جنہاں دی وجہ توں بہار دے ابتدائی دور توں خزاں دے آخری ایام تک دے جنگی موسم وچ عثمانی فوج ویانا توں اگے نئيں جا سکدی سی۔ ہور وجوہات وچ سرحداں دے دونے جانب دو مختلف حریفاں (یورپ وچ آسٹریا تے ایشیا وچ ایران دے صفوی حکمران) دے خلاف بیک وقت جنگ کرنا شامل نیں  ۔
اے دے علاوہ فکری، ذہنی و عسکری جمود نے عثمانیاں دے زوال اُتے مہر ثبت کر دتیاں کیونجے عسکری طور اُتے جدید ہتھیاراں دا استعمال ای وسیع پیمانے تے تیزی نال  فتوحات دا سبب سی تے مذہبی و دانشور طبقے دے ودھدے  ہوئے دقیانوسی خیالات نے یورپیاں دی جدید عسکری ٹیکنالوجی دے مقابلے وچ عثمانیاں نوں   کافی پچھے چھڈ دتا۔ ینی چری، جس توں یورپ دیاں ساریاں فوجاں کمپدیاں سن، آرام پسند ہو گئی تے ملک دے سیاسی معاملات وچ مداخلت دے باعث ریاست دی تباہی دا سبب بنی۔
صفویاں توں یریوان (1635ء) تے بغداد (1639ء) کھوہن والے مراد چہارم (1612ء تا 1640ء) اس دور دے واحد حکمران جنہاں نے سیاسی و عسکری طور اُتے سلطنت نوں  مضبوط بنایا۔ مراد چہارم ای اوہ آخری سلطان سن جنہاں بذات خود افواج دی قیادت کیتی۔
16 ویں صدی دے اواخر تے 17 ویں صدی دے اوائل وچ جلالی بغاوت (1519ء-1610ء) تے ینی چری بغاوت (1622ء) نے اناطولیہ وچ وڈے پیمانے اُتے لاقانونیت تے فسادات نوں  فروغ دتا تے متعدد حکومتاں دے خاتمے دا سبب بنیا۔ اس طرح 17 ویں صدی عثمانیاں دے لئی جمود تے زوال دی صدی رہی۔
1530ء توں 1660ء تک دے دور وچ حرم دی ملکی معاملات وچ مداخلت تے اثرات توں وی قطع نظر نئيں کیتا جا سکدا جس وچ سب توں اہم کردار نوجوان سلطان دیاں ماؤاں دا رہیا۔ اس دور دیاں نمایاں خواتین وچ خرم سلطان، قصم سلطان تے تورخان خادج تے ہور شامل نیں ۔
حوالے
گٹھ:بازنطینی عثمانی جنگاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ پندرہویں صدی گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ سولہویں صدی
سوکورو کاؤنٹی
سوکورو امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
ٹاؤس کاؤنٹی
ٹاؤس امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
میڈیاویکی:Gadget-LiveRC.js
Autres variables personnalisables
';
// Tchat var lrcTchatChannel = "#wikipedia-fa";
// Extensions var lrcExtensions = [ {     "name":"UserWarningsExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/UserWarningsExtension.js", "desc":"افزودن آیکون به کاربرهایی که هشدار گرفتند.نمایش می‌دهد که آیا کاربر بحث دارد یا نه" },   {      "name":"MostModifiedPagesExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/MostModifiedPagesExtension.js", "desc":"افزودن آیکون به صفحه‌هایی که به وسیله حداقل  کاربر ویرایش شده‌ایند یا در مدت زمان مشخصی ویرایش شده‌اند (  پیش‌فرض زمان پنج دقیقه است)." },   {      "name":"LinkOnIconExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/LinkOnIconExtension.js", "desc":"افزودن آیکون مقاله خرد، مقاله خوب ومقاله برگزیده" },   {      "name":"EditCharactersExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/EditCharactersExtension.js", "desc":"بهبود صفحه ویرایشی." },   {      "name":"RunCommonJS", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/RunCommonJS.js", "desc":"بهبود پی‌شنمایش به کمک common.js)"
},   {      "name":"HotCatsMulti", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/HotCatsMulti.js", "desc":"افزودن یا ویرایش یا حذف رده‌ها در هنگاه نماییش ابزار رده‌ساز" },   {      "name":"BandeauPortail", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/BandeauPortail.js", "desc":"افزودن برچسب درگاه با مشاهده پیش‌نمایش آنها" },   {      "name":"OnlyWatchlist", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/Watchlist.js", "desc":"فقط فهرست پیگیری‌های خود را مشاهده کنید " },   {      "name":"CategoryRC", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/CategoryRCExtension.js", "desc":"اجازه مشاهده تغییرات فقط محتویات یک تعداد رده خاص (در صورت فعال شدن این گزینه تغییرات دیگر دیده نمی‌شوند!)" },   {      "name":"OnlyNewPagesExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/OnlyNewPagesExtension.js", "desc":"مشاهده فقط صفحه های ساخته شده (در صورت فعال شدن این گزینه تغییرات دیگر دیده نمی‌شوند!)" },   {      "name":"PreviewAllLinksExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/PreviewAllLinksExtension.js", "desc":"اجازه مشاهده پیش‌نمایش پیوندهای داخلی یک صفحه" },   {      "name":"PreviewThisPageExtension", "url":"//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LiveRC.js/Extensions/PreviewThisPageExtension.js", "desc":"مشاهده صفحه هایی که شما انتخاب کرده‌اید (در صورت فعال شدن این گزینه تغییرات دیگر دیده نمی‌شوند!)" } ];
// Messages systèmes utilisés var lrcNeededMessages = new Array("abusefilter-log-name",                                   "abusefilter-action-block",                                    "abusefilter-action-blockautopromote",                                    "abusefilter-action-degroup",                                    "abusefilter-action-disallow",                                    "abusefilter-action-rangeblock",                                    "abusefilter-action-tag",                                    "abusefilter-action-throttle",                                    "abusefilter-action-warn",                                    "blocklogpage",                                    "centralauth-log-name",                                    "centralauth-rightslog-name",                                    "deletereason-dropdown",                                    "dellogpage",                                    "disambiguationspage", "globalblocking-logpage", "hide", "importlogpage", "ipbreason-dropdown", "log", "mergelog", "movelogpage", "mycontris", "newuserlogpage", "protect-dropdown", "protect-unchain-permissions", "protectlogpage", "red-link-title", "renameuserlogpage", "revertpage", "review-logpage", "rightslog", "uploadlogpage", "whatlinkshere-filters", "whatlinkshere-hideimages", "whatlinkshere-hidelinks", "whatlinkshere-hideredirs", "whatlinkshere-hidetrans" );
/*
LiveDiff
";   }    else {      LP.innerHTML = " ";    }  }  var notPatrolled = lrcReplacePatrolLink(LP);  lrcCloseAll;  addClass(document.body, "LiveRCPreviewDisplayed");  if (typeof (setupTooltips) != 'undefined') {    setupTooltips(dLP, false, true);  }  // Get username of submitter  var user1 = getElementWithId('mw-diff-otitle2', 'div', bC);  if (user1 != null) {    user1 = user1.getElementsByTagName('a')[0].innerHTML;  }  var user2 = getElementWithId('mw-diff-ntitle2', 'div', bC);  if (user2 != null) {    user2 = user2.getElementsByTagName('a')[0].innerHTML;  }  var Previous = false;  var asPreviousDiff = getElementWithId('differences-prevlink', 'a', bC);  if(asPreviousDiff !=null){    var PreviousOldid = lrcGetArgFromURL(asPreviousDiff.href, "oldid");    if(PreviousOldid){      Previous = {                  "url"   : asPreviousDiff.href,                  "text"  : asPreviousDiff.innerHTML, "title" : (asPreviousDiff.title ? asPreviousDiff.title : ""), "oldid" : PreviousOldid }   }  }  var Next = false; var asNextDiff = getElementWithId('differences-nextlink', 'a', bC); if (asNextDiff != null){ var NextOldid = lrcGetArgFromURL(asNextDiff.href, "oldid"); if(NextOldid){ Next = { "url"  : asNextDiff.href, "text" : asNextDiff.innerHTML, "title" : (asNextDiff.title ? asNextDiff.title : ""), "oldid" : NextOldid }   }  }  buildPreviewBar({    "Mode"     : "Diff",    "Url"      : lrcGetPageURL(page),    "Page"     : page,    "User1"    : user1,    "User2"    : user2,    "Oldid"    : oldid,    "Previous" : Previous,    "Next"     : Next,    "patrolledDiff": !notPatrolled  }); updatePreviewWindowAttributes; LiveRC_RunHooks("AfterPreviewDiff"); }
/*
پاکستان پوسٹ
پاکستان پوسٹ (Pakistan Post) اک ریاستی کار اہم ادارہ اے جو پاکستان وچ عوامی خدمات دے لئی ڈاک دا نظام فراہم کردا اے۔ ایہ ملک وچ سب توں وڈا ڈاک دا خدماتی نظام اے۔ اس دا شعار "ہر شخص کی خدمت، ہر روز، ہر جگہ" (serving everyone, everyday, everywhere) اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان پوسٹ گٹھ:1947 وچ قائم ہونے والے حکومتی شعبے گٹھ:پاکستان دا نظام ڈاک گٹھ:پاکستان دی معیشت گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:پاکستان وچ 1947 دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے گٹھ:ڈاک تنظیماں