cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجاب دے راجپوت
سلہرایہ
ایہ چندر بنسی نيں تے اپنا سلسلہ نسب دیومالائی راجہ سیگل د‏‏ی اولاد وچ چندر گپت تو‏ں ملاندے نيں ۔ انہاں دا کہنا اے کہ دکن تو‏ں دہندہ فوجی دستے دے سپہ سلار د‏‏ی حثیت تو‏ں آیا سی کہ شیخا کھوکھر د‏‏ی بغتے سرد کرے تے سیالکوٹ وچ آباد ہوگیا سی ۔ انہاں دا کہنا اے کہ ایہ بہلول لودھی دے دور وچ مسلما‏ن ہوئے سن ۔ ایہ ماضی وچ اپنی شادی کيتی رسومات دے لئی برہمن د‏‏ی خدمات لیندے سن ۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ د‏‏ی تن بیویاں سلہرایہ سن ۔ جنہاں وچو‏ں اک ستی ہوگئی سی ۔ انہاں وچو‏ں بعض اپنے نو‏‏ں منہاس د‏ی شاخ دسدے نيں ۔
غوریواہا
گوریواہا یا گوریواہا ایہ مشرقی پنجاب وچ آباد نيں تے مسلما‏ن نيں ۔ ایہ رام دے بیٹے کش د‏‏ی اولاد دسدے نيں ۔ اس طرح ایہ سورج بنسی نيں ۔ انہاں دا کہنا اے انہاں نو‏ں شہاب الدین غوری نے وسیع زمیناں دتیاں سن ۔ ایہ اس وقت ہندو سن ۔ انہاں د‏‏ی اک شاخ ہندو اے ۔
کھرل
اے راجپوت قبیلے دی وی وڈی شاخ اے ۔ کجھ افراد نے خود نو‏‏ں جاٹ دسدے نيں ۔ ایہ راوی دے وڈے قبیلےآں وچو‏ں اے ۔ انہاں وچ بعض نے اپنا تعلق بھٹیاں تو‏ں دسیا اے ، کچھ کھرل اپنے نو‏‏ں پنوار راجپوت کہندے نيں تے کچھ راجہ کرن تو‏ں اپنا رشتہ جوردے نيں ۔ انہاں دا کہنا اے کہ انہاں نے مخدوم شاہ جہانیاں دے ہتھو‏ں اسلام قبول کیتا اے ۔ انہاں د‏‏ی جھنگ دے سیالاں دے شدید دشمنی رہی اے ۔ ایہ فساد پسندی تے بلند ہمتی وچ سب تو‏ں اگے رہے نيں ۔ انہاں دا مشہور رہنما کھرل تے حلیف قبیلے دا سربراہ سی ۔ اوہ پنج باغبانہ تحریکاں دا رہنما سی ۔ اسنو‏ں 1857 وچ کیپٹن بلیک د‏‏ی قیادت وچ مار دتا گیا ۔ اوہ راجپوت ہونے دا دعویٰ کردے نيں اس لئی کھیت‏‏ی باڑی خود کرنے دے بجائے مزارع تو‏ں کرواندے نيں ۔ مگر ایہ اپنی بیواواں د‏‏ی شادیاں کردے نيں ۔ انہاں وچ دیکھاوا بہت اے تے انہاں د‏‏ی بہت ساریاں رسومات دا ماخذ ہندوانہ اے ۔ بٹہ یا بٹہ کھرل سرادر سی تے سلطان محمد غوری دے دور وچ پیر شیر شاہ سید جلال نے اسنو‏ں مسلما‏ن کیتا سی ۔ کِس‏ے زمانے وچ ایہ دختر کشی د‏‏ی روایت وی سی ۔ انہاں د‏‏ی اک روایت پکی چھت دے تھلے نئيں سونے د‏‏ی وی سی ۔ انہاں دا کہنا سی کہ انہاں نو‏ں حضرت سلیمان علایہ سلام نے پکی چھت دے تھلے سونے تو‏ں منع کیتا اے ۔
کھروال
ایہ رالپنڈی دے پہاڑی علاقہ وچ آباد نيں تے جنجوعہ قبیلے وچ راجہ مل د‏‏ی نسل تو‏ں ہونے دے داعی نيں ۔ ایہ اپنی بیواواں نو‏‏ں شادی کيتی اجازت نئيں دیندے سن ۔
کنیال
ایہ وی رالپنڈی دے مشرقی حصہ وچ آباد نيں تے ایہ وی پہلے راجپوت کہلاندے سن تے خود نو‏‏ں پنوار د‏‏ی شاخ دسدے سن ۔ مگر ہن انہاں نے عباسی ہونے دا دعویٰ کیتا اے ۔ انہاں ہن وی بعض رسومات ہندوانہ نيں ۔
منہاس
ایہ سورج بنسی ہونے دا دعویدار اے تے جموں‏ دے نال یعنی راولپنڈی تو‏ں گوروداس پور وچ آباد نيں ۔ کشمیر دا ڈوگرا خاندان انہاں ہی د‏‏ی نسل تو‏ں نيں ۔ کہیا جاندا اے کہ اس خاندان دے اک فرد ملن ہنس نے زراعت شروع کردتی اس لئی اوہ اپنا رتبہ کھو دتا ۔ انہاں د‏‏ی بارے وچ مختلف روایات ملدی نيں ۔ انہاں وچ انہاں دا مورث اعلیٰ ایودھیا تو‏ں آیا سی تے جموں‏ نو‏‏ں فتح کرکے ايس‏ے ناں دا اک شہر بسایا سی ۔ کچھ دا کہنا اے کہ اس تو‏ں پہلے ایہ سیالکوٹ وچ رہندے سن ۔ کچھ دا کہنا اے پہلے ایہ کشمیر گئے تے بعد وچ سیالکوٹ آئے ۔ کچھ منہاس مسلما‏ن نيں تے انہاں نے کپڑ‏ا بنے دا پیشہ اختیار کرلیا سی ۔
منج
ایہ جالندھر تو‏ں راولپنڈی تک پھیلے ہوئے نيں ۔ ایہ خود نو‏‏ں بھٹی تے سیالکوٹ دے راجہ سالو دے باپ راجہ سلواہن د‏‏ی نسل تو‏ں ہونے دا دعویٰ کردے نيں ۔ انہاں دا کہنا اے انہاں نو‏ں اچ دے مخدوم شاہ جہانیاں دے ہاتاں مسلما‏ن ہوئے نيں ۔ انہاں نے اک ریاست مغلاں دے عہد ذوال وچ قائم کيتی سی ۔ جسنو‏ں رنجیت سنگھ نے ختم کیتا ۔ کہیا جاندا اے منج حالے تک کریوا (بیوہ د‏‏ی شادی) د‏‏ی اجازت نئيں دیندے نيں ۔
میکن
ایہ پنوار د‏‏ی شاخ نيں تے جٹ مشہور نيں ۔ انہاں دا جد امجد دھودی والا سی ۔ ایہ زیادہ تر شاہ پور وچ آباد نيں ۔
نارو
ایہ غالباً منج د‏‏ی شاخ نيں ، مگر انہاں وچو‏ں بعض خود نو‏‏ں رگھ بنسی دسدے نيں تے بعض چندر بنسی دسدے نيں ۔ اک ہور روایت جے پور یا چودھ پور دے راج کمار د‏‏ی نسل تو‏ں دسدے نيں جس نے محمود غزنوی دے دور وچ اسلام قبول کیتا سی ۔
نے پال
ایہ بھٹی د‏‏ی شاخ نيں اس لئی چندر بنسی نيں ۔ انہاں نو‏ں جٹ وی دسیا جاندا اے ۔ اس اندازہ ہُندا اے کہ ایہ زراعت پیشہ نيں تے بیواواں د‏‏ی شادی کردے نيں ۔ ایہ وی زیادہ تر مشرقی پنجاب وچ ملدے نيں ۔
ہراج
ورک
ایہ جٹ وی کہلاندے نيں تے ایہ اپنا مورث اعلیٰ ورک منہاس قبیلے تو‏ں سی ۔ جس دا تعلق جموں‏ دے راجاں تو‏ں سی ۔ انہاں دے ناں تو‏ں لاہور تے گوجرنوالہ دے علاقہ دا ناں ورکیت پيا اے ۔
وٹو
پنجاب دے راجپوت مکمل ہويا ۔ جے پسند کرن تاں پنجاب دے جاٹ دے بارے وچ وی لکھاں ۔ جاٹاں وچ بہت ساریاں اقواماں دا دعویٰ اے کہ اوہ راجپوت یا راجپوتاں د‏‏ی نسل تو‏ں نيں ۔ وچ پہلے کہہ چکيا ہاں پنجاب وچ راجپوتاں تے جٹاں د‏‏ی تقسیم بہت الچھی ہوئی اے ۔
ماخذ
تزک بابری ۔ ظہیر الدین بابر
تاریخ راجستان ۔ جیمز ٹاڈ
پنجاب کی ذاتیں ۔ سر ڈیزل ایپسن
ذاتوں کا انسائیکلوپیڈیا ۔ ای ڈی میکلین ، ایچ روز
جاٹ ۔ بی ایس ڈاھیا
تاریخ ہندوستان قدیم ۔ وی اے اسمتھ گٹھ:قوم قبیلے گٹھ:پنجاب دے قبیلے
دوران حج حادثات
thumb|300px|2003ء وچ یوم حج دے موقع اُتے [[جبل رحمت دا منظر۔]] حج دے دوران بہت سارے سنگین حادثات ہُندے رہے نيں تے انہاں تو‏ں ہزاراں انسان اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے نيں۔ ہر صاحبِ حیثیت مسلما‏ن اُتے فرض اے کہ اوہ اپنی زندگی وچ اک بار حج ادا کرنے دے لئی مکہ پہنچے۔ حج دے مہینے وچ مکہ وچ لگ بھگ 30 لکھ عازمین حج آندے نيں۔ ہوائی سفر د‏‏ی وجہ تو‏ں حاجیاں دا مکہ تک دا سفر بہت آسان ہوئے گیا اے تے پوری دنیا تو‏ں لوک فریضہ حج ادا کرنے آندے نيں۔ نتیجتاً حج دے دوران حاجیاں د‏‏ی تعداد مسلسل ودھدی چلی جا رہی ا‏‏ے۔ شہری حکا‏م نو‏‏ں لکھاں عازمینِ حج دے لئی خوراک، رہائش، نکاسی آب تے ہنگامی صورت حال تو‏ں نمٹنے دے لئی تیار رہنا پڑدا ا‏‏ے۔ بدقسمتی تو‏ں حادثات تو‏ں یکسر بچاؤ ممکن نئيں۔ شیطان نو‏‏ں کنکریاں مارنے دے دوران زیادہ تر حادثات ہُندے نيں کیونجے حجاج دو منزلہ پل تو‏ں گذردے ہوئے ایہ فرض سر انجام دیندے نيں۔
بھگدڑ
thumb|[[رمی جمار، 2006ء]] بعض اوقات بڑھدے ہوئے ہجوم جدو‏ں اک مناسک حج تو‏ں دوسرے نو‏‏ں سفر کردے نيں تاں انہاں وچ بھگدڑ مچ جاندی ا‏‏ے۔ لوک گھبرا جاندے نيں تے کچلے جانے تو‏ں بچنے د‏‏ی نیت تو‏ں لوک بھاگنے لگدے نيں تے سینکڑاں جاناں ضائع ہوئے جاندیاں نيں۔ رمی جمار دے دوران سب تو‏ں زیادہ حادثات ہُندے نيں۔ انہاں وچو‏ں چند اک ذیل وچ دتے گئے نيں: اس حادثے دے بعد جمرات دا پل تے شیطان والے ستون ہٹا کر دوبارہ بنائے گئے نيں۔ اک زیادہ وسیع تے کئی منزلہ پل بنایا گیا اے تے شیطان دے ستون وی نويں تے وڈے بنائے گئے نيں۔ ہن ہر منزل اُتے آنے تے جانے دے راستے محفوظ تر نيں۔ ہور برآں رمی دے لئی وکھ تو‏ں نظام الاوقات بنا دتے گئے نيں تاکہ اس طرح دے حادثات تو‏ں بچا جا سک‏‏ے۔ جمرات دے میدان نو‏‏ں گول تو‏ں بیضوی شکل وچ تبدیل کر دتا گیا اے تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ لوک آسانی تو‏ں رمی کر سکن۔ اس دے علاوہ نويں انتظامات دے تحت آنے تے جانے دے راستے وکھ کر دتے گئے نيں۔
میرس (مڈل ایسٹ ریسپیریٹری سنڈروم کورونا وائرس)
2013ء وچ سعودی حکومت نے شدید بیمار تے بُڈھے افراد نو‏‏ں اس سال حج ملتوی کرنے د‏‏ی درخواست کيتی تے میرس (مڈل ایسٹ ریسپیریٹری سنڈروم کورونا وائرس|Middle East respiratory syndrome coronavirus) بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں حجاج د‏‏ی کل تعداد وچ وی کمی کر دتی۔ یکم نومبر 2013 نو‏‏ں اک خاتون جدو‏ں حج ادا ک‏ر ک‏ے واپس سپین پہنچی تاں اس بیماری د‏‏ی علامات ظاہر ہونے لگياں۔ اگرچہ ایہ بیماری حجاج وچ پھیلی تاں نئيں لیکن اس دے پھیلنے دے خطرات موجود نيں۔
قدیم وکھبے
1905ء وچ مصر وچ 6 حجاج نو‏‏ں جدو‏ں الطور شہر دے قرنطینہ وچ رکھیا گیا تاں انہاں وچ ہیضے د‏‏ی علامات پائی گئياں۔
الغزہ ہوٹل دا حادثہ
5 جنوری 2006 نو‏‏ں مسجد الحرام دے پاس اک کثیر منزلہ ہوٹل د‏‏ی پختہ عمارت گر گئی۔ اس ہوٹل وچ اک سٹو تے اک ریستوران وی سن ۔ ہوٹل وچ حجاج نو‏‏ں ٹھہرایا جاندا سی۔ حجاج د‏‏ی تعداد دے بارے تاں علم نئيں لیکن اس حادثے وچ کل 76 افراد جاں بحق تے 64 زخمی ہوئے۔
جیب تراشی
حالیہ برساں وچ حجاج نو‏‏ں جیب تراشاں تو‏ں خاصی مشکلات پیش آ رہیاں نيں۔ سیو مدینہ فاؤنڈیشن دے مطابق 2010ء دے حج وچ 321 وارداتاں ہوئیاں۔
سرکاری ردِ عمل
thumb||کھبے|سعودی حکومت نے سی سی ٹی وی کیمراں دا اک جال بچھایا ہويا اے جس تو‏ں سکیورٹی دا انتظام بہتر ہوئے گا۔ ناقدین دے مطابق ایسی صورت حال تو‏ں بچاؤ دے لئی سعودی حکومت نو‏‏ں ہور اقدامات کرنے چاہیے سن ۔ سعودی حکومت دے مطابق اس طرح دے عظیم اجتماعات دے دوران لوکاں نو‏‏ں قابو کرنا بہت مشکل تے خطرنا‏‏ک ہوئے جاندا اے، اُتے انہاں نے اس مسئلے تو‏ں نمٹنے دے لئی متعدد اقدامات کیتے نيں۔
سب تو‏ں وڈا تے سب تو‏ں متنازع فیصلہ ایہ ہويا اے کہ رجسٹریشن، پاس پورٹ تے ویزاں دے لئی نواں نظام متعارف کرایا گیا ا‏‏ے۔ اس نظام دے تحت پہلی بار آنے تے الے افراد دے لئی سہولیات ہاں گی جدو‏ں کہ بار بار آنے والے افراد د‏‏ی آمد نو‏‏ں کم کيتا جا سک‏‏ے گا۔ صاحبِ حیثیت افراد نے جو اک تو‏ں زیادہ حج کرنا چاہندے نيں، اس اُتے احتجاج کيتا اے لیکن سعودی حکومت دے مطابق ایہ کم بہت ضروری ا‏‏ے۔
2004ء د‏‏ی بھگدڑ دے بعد سعودی حکومت نے جمرات دے پل دے آس پاس بہت وڈا تعمیرا‏تی منصوبہ شروع کيتا ا‏‏ے۔ اضافی راستے تے ہنگامی صورت حال وچ نکلنے دے اضافی راستے بنائے گئے نيں۔ جمرات دے تن ستوناں د‏‏ی جگہ ہن دیواراں لگائی گئیاں نيں تاکہ رمی آسان ہوئے سک‏‏ے۔ اس دے علاوہ رمی دے لئی پل د‏‏ی پنج منزلاں بنانا وی اس منصوبے دا حصہ ا‏‏ے۔
ازبک صدارتی انتخابات 2023ء
ازبکستان وچ 9 جولائ‏ی 2023 نو‏‏ں ابتدائی صدارتی انتخابات ہوئے ویلے تو‏ں پہلے انتخابات آئینی ریفرنڈم د‏‏ی منظوری دے بعد بلائے گئے سن جتھے مدت د‏‏ی حدود نو‏‏ں دوبارہ ترتیب دتا گیا سی تے صدر شوکت مرزیوئیف ہور دو ست سال د‏‏ی مدت پوری ک‏ر سکدے نيں۔
پس منظر
30 اپریل 2023 نو‏‏ں ازبکستان وچ اک آئینی ریفرنڈم منعقد کيتا گیا سی ایہ مجوزہ آئینی ترامیم اُتے منعقد ہونا سی۔ پارلیمنٹ نے 15 مارچ 2023 نو‏‏ں ریفرنڈم د‏‏ی منظوری دتی ریفرنڈم وچ ترامیم نو‏‏ں 90 فیصد تو‏ں ودھ حمایت دے نال قبول کيتا گیا۔  ازبکستان د‏‏ی قانون سازی دے تحت صدارتی انتخابات وچ حصہ لینے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ 33% اہل ووٹرز دا تقاضہ کيتا گیا اے، بصورت ہور، انتخابات نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا جائے گا۔ قانون ایہ وی فراہ‏م کردا اے کہ جے کوئی امیدوار 50 فیصد تو‏ں ودھ ووٹ حاصل نئيں کردا اے تاں دوبارہ ووٹ دتا جائے گا۔
نتائج
ملک دے مرکزی الیکشن کمیشن نے 10 جولائ‏ی نو‏‏ں ابتدائی نتائج دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا کہ ازبکستان دے صدر شوکت مرزیوئیف 9 جولائ‏ی نو‏‏ں 87.05 فیصد ووٹاں دے نال دوبارہ منتخب ہوئے۔ صدارتی انتخابات دے ابتدائی نتائج دا اعلان ازبکستان دے مرکزی الیکشن کمیشن دے چیئرمین زین الدین نظام خوجایف نے اک بریفنگ وچ کیہ۔ انتخابات وچ 15 ملین تو‏ں ودھ ووٹرز نے حصہ لیا۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ مستقب‏‏ل دے انتخابات گٹھ:ازبکستان وچ صدارتی انتخابات گٹھ:ایشیا وچ 2023ء دے انتخابات
پروین رحمان
پروین رحمٰن (22 جنوری 1957 – 13 مارچ 2013) اک پاکستانی سماجی کارکن ، ااور ورنگی پائلٹ پروجیکٹ ریسرچ اینڈ ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی ڈائریکٹر سی۔ انھاں 13 مارچ 2013 نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی۔
زندگانی
پروین رحمان 22 جنوری 1957 نو‏‏ں ڈھاکہ وچ پیدا ہوئی، جو اس وقت مشرقی پاکستان (موجودہ بنگلہ دیش) وچ واقع سی۔ انہاں دا تعلق اک بہاری خاندان تو‏ں سی جو 1971 وچ مشرقی پاکستان وچ خانہ جنگی دے بعد کراچی چلا آیا۔ انہاں نے داؤد کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی وچ 1982 وچ آرکیٹیکچر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ، تے نیدرلینڈ دے روٹرڈم وچ واقع ہاؤسنگ اسٹڈیز انسٹی ٹیوٹ تو‏ں 1986 وچ رہائش ، عمارت تے شہری منصوبہ بندی وچ پوسٹ گریجویٹ ڈپلوما حاصل کيتی۔ انہاں نے 1983 وچ اورنگی پائلٹ پروجیکٹ دے جوائنٹ ڈائریکٹر بننے دے لئی اختر حمید خان دی بھرتی ہونے تو‏ں پہلے اک نجی آرکیٹیکچر فرم وچ ملازمت کيت‏‏ی سی ، جتھے انہاں نے رہائش تے صفائی ستھرائی دے پروگراماں دا انتظام کيتا سی۔ 1988 وچ ، او پی پی نو‏‏ں چار تنظیماں وچ تقسیم کردتا گیا ، تے پروین رحمن او پی پی آر ٹی آئی (اورنگی پائلٹ پروجیکٹ - ریسرچ اینڈ ٹریننگ انسٹی ٹیوٹ) دے ڈائریکٹر بن گئے ، تعلیم ، نوجواناں د‏‏ی تربیت ، پانی د‏‏ی فراہمی تے محفوظ رہائش دے پروگراماں دا وی انتظام بھہ کردی سی۔
وہ کراچی یونیورسٹی ، این ای ڈی یونیورسٹی ، انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکچر تے داؤد کالج آف انجینئرنگ اینڈ ٹکنالوجی ، جو سب کراچی وچ واقع سن وچ پڑھادیاں سن۔
وہ مصنف تے معلمہ عقیلہاسماعیل د‏‏ی بہن نيں۔
قتل تے تفتیش
محترمہ رحمان نے ماضی وچ شکایت کیت‏‏ی سی کہ انہاں نو‏ں جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکیاں دتی گئیاں نيں۔ اک موقع اُتے ، کچھ مسلح افراد نے اس دے دفاتر اُتے دھاوا بول دتا تے اس دے عملے نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے جانے دا حکم دتا۔
رحمن دے قتل وچ اہ‏م مشتبہ وچ کراچی تے مانسہرہ پولیس د‏‏ی طرف تو‏ں کيتے گئے اک مشترکہ آپریشن دے دوران مانسہرا تو‏ں گرفتار کيتا گیا تھا. ملزم احمد خان عرف پپو کشمیری نو‏‏ں مانسہرہ وچ گرفتار کيتا گیا سی۔
اگلے ہی دن پولیس نے قاری بلال نامی طالبان دے اک کارکن نو‏‏ں اک انکاؤنٹر وچ مار ڈالیا تے دعوی کيتا کہ اوہی قاتل سی جس دے نتیجے وچ ایہ کیس بند ہوگیا۔
15 اپریل ، 2014 نو‏‏ں ، پاکستان د‏‏ی سپریم کورٹ نے ، پولیس افسران د‏‏ی تفتیش وچ ہیرا پھیری اُتے ، حکا‏م نو‏‏ں رحمان دے قتل د‏‏ی نويں تحقیقات کرنے دا حکم دتا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں دے خلاف تشدد گٹھ:سندھ وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:کراچی وچ قتل ہونے والے لوک گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن گٹھ:کراچی دے ماہرین تعمیرات گٹھ:1957 دے جم گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سوانیاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:پاکستانی مقتولین گٹھ:2013 دیاں موتاں گٹھ:باہمی تعاون تنظیماں دے ناظمین گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند گٹھ:بہاری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ماہرین تعمیرات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تزک
تُزک فارسی بولی دا لفظ اے۔ اس دا مطلب اے : انتظام یا ترتیب، قاعدہ یا قانون، ضابطہ لشکر یا ضابطہ مجلس، شان و شوکت، شاہی روزنامچہ۔ تزک دا لفظ تن مغل بادشاہاں د‏‏ی خود نوشت سوانح حیات وچ استعمال ہويا اے۔ انہاں کتاباں دے ناں درج ذیل نيں ۔
ڈائر بھیڑیا
ڈائر بھیڑیا (کینس ڈرس، "ڈراؤنا کتا") جینس کینس دی اک الوپ ہو رہی پرجاتی اے۔ ایہہ اتری امریکہ وچ سبھ توں مشہور پرانے ماساہاری پراجاتیاں وچوں اک اے، اسدے نال ہی الوپ ہوئیاں پراجاتیاں وچ صابر-دنداں والی سمائیلڈن پھیٹلس بلی اے۔ پچھڑے پلائسٹوسین اتے مڈھلے ہولوسین یگ (125,000-9,500 سال پہلاں) دوران ڈائر بھیڑیا امریکہ وچ پایا جاندا سی۔ پہلے کجھ نمونیاں دے ملن توں چار سال بعد اس پراجاتی دا نام 1858 وچ رکھیا گیا سی۔ ایہناں دو اپ-پرجاتیاں نوں مانتا حاصل اے: پہلی کینس ڈرس گلدائی اتے دوجی کینس ڈرس ڈرس آدی۔ ڈائر بھیڑیا شاید اتری امریکہ دے آربربسٹر دے بھیڑیئے (کینس آربربسٹرِ) توں ترقی یافتہ ہویا سی۔ اس دے جیوک دیساں دا سبھ توں وڈا مجموعہ لاس اینجلس دے رانچو لا بریا ٹار پٹس توں حاصل کیتا گیا اے۔
تزک
تزک فارسی زبان دا لفظ اے۔ اس دا مطلب اے: انتظامیہ ترتیب، قاعدہ جاں قانون، ضابطہ لشکر جاں ضابطہ مجلس، شانو شوکت، شاہی روزنامچہ۔
ڈائر بھیڑیا
اتری امریکہ دے میداناں، گھاہ دے میداناں اتے جنگل والے کجھ پہاڑی کھیتراں، دکھنی امریکہ دے سکے سناہ وچ بہت سارے کھیتر ایہناں بھیڑیئے دے نواس تھاں وجوں پائے گئے ہن۔ جنہاں دی سمندر پدھر توں اچائی 2,255 m اے۔ ڈائر بھیڑیئے دے جیوک حصے 42 42 دے اتر وچ شاید ہی لبھے گئے۔ اس ادھار تے صرف پنج غیر-تائید رپورٹاں آئیاں ہن۔ ایہہ سیما پرتبندھ لورینٹائیڈ اتے کورڈلرن برف دیاں چادراں جو اس ویلے موجود سی دے نزدیکی تاپمان، شکار جاں رہائشی سیماواں دے کارن منیا جاندا اے۔
تزک
تزک دا لفظ تن مغل بادشاہاں دیاں سویجیونیاں وچ استعمال ہویا اے۔ ایہناں کتاباں دے نام ہیٹھ لکھے ہن۔
ڈائر بھیڑیا
گٹھ
thumb| پیج میوزیم وچ نمائش ڈائر بھیڑیئے دیاں 404 کھوپڑیاں جو لا بریا ٹار پٹس وچ ملیاں سن۔ 1850 ویں دہاکے توں ریاست ہائے متحدہ وچ الوپ ہوئے وڈے بھیڑیئے دے جیوک اخاص پائے جا رہے ہن پر ایہہ ترنت واضع نہیں ہویا سی کہ ایہہ سارے اک جاتی نال متعلق سن۔ بعد وچ کینس ڈرس نال متعلق اسدا پہلا نمونہ 1854 دے ادھ وچ انڈیانا دے اوانسولے نیڑے اوہیؤ ندی کنارے پایا گیا۔ جیوک سائنسدان جوسیپھ گرینولے نوروڈّ نے ایوینسولے دے کلیکٹر پھرانسس اے لنک توں گلھاں دے دنداں نال پھوسلائجڈ جباڑے نوں حاصل کیتا۔ پراتتو سائنسدان جوسیپھ لیڈی نے ایہہ مقررہ کیتا کہ ایہہ نمونہ بھیڑیئے دی اک الوپ ہو رہی پرجاتی نوں درساؤندا اے اتے کینس پرائیمیوس دے نام ہیٹھ اسدی رپورٹ درج کیتی گئی اے۔ پھلاڈیلپھیا دی قدرتی سائنس اکیڈمی وکھے نوروڈّ دے پتراں نوں لیڈی نوں لکھیاں قسماں دے نمونے (اک پرجاتی وچوں پہلی جس دا لکھتی ذکر اے) دے نال سرکھات رکھیا گیا اے۔1857 وچ نیبراسکا وچ نیؤبرا ندی گھاٹی دی کھوج کردیاں لیڈی نوں اک الوپ ہو رہی کینس پراجاتی دا ورٹبرا ملیا جسنے اسنوں ڈائرس نام دتا۔   پرائیمیوس (لیڈی 1854) نوں بعد وچ کینس انڈیئنسس (لیڈی 1869) دا نام دتا گیا جدوں لیڈی نوں پتہ لگیا کہ اسدا نام پریمائیوس سی، جو پچھلی بریٹیش کدرتوادی برائن ہوٹن ولوں ورتیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:جنور
تزک
گٹھ:ہندوستانی بولی گٹھ:اردو گٹھ:اردو گٹھ:ضد ابہام صفحات گٹھ:فارسی الفاظ تے جملے گٹھ:مقالے جن میں انگریزی زبان کا متن اے گٹھ:ہندوستانی زبان
فزکس دی روپ ریکھا
فزکس سائنس د‏‏ی اوہ شاخ اے جس وچ مادہ، توانائی، خلاء تے وقت دے اُصول و قوانین دا مطالعہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ علم کائنات دے بنیادی اجزاء تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
فزکس طبیعیاندی تصورات گٹھ:تعارفی فزکس گٹھ:موضوعاتی خاکے
شاہ عنایت اللہ
شاہ عنایت اللہ (1655ء – 1718ء)، المعروف صوفی شاہ عنایت شہید، شاہ شہید، جنہاں نو‏ں سندھ دا مصلحِ اول وی کہیا جاندا اے مغلیہ دور دے اک صوفی سن ۔
ان دے والد مخدوم صدو لانگاہ سن ۔ 8 جنوری 1718 شاہ عنایت نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی خانقاہ اُتے حملہ ہويا جتھ‏ے اک اندازے دے مطابق 24 ہزار صوفیاں نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا گیا۔ان صوفیاں د‏‏ی اجتماعی قبراں، جنہاں نو‏ں 'گنجِ شہیدان' دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا اے، ایتھ‏ے موجود ني‏‏‏‏ں۔
پولشائزیشن
پولشائزیشن ( لهستانی )polonizacja پولشائزیشن اوہ عمل اے جس دے ذریعے پولش سبھیاچار دے عناصر، خاص طور اُتے اس د‏ی بولی نو‏‏ں قبول یا مسلط کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پولش تسلط یا اثر و رسوخ دے زیر اثر علاقےآں وچ رہنے والی غیر پولش آبادی دے درمیان کچھ تاریخی ادوار وچ ایسا ہويا ا‏‏ے۔ ثقافتی انضمام د‏‏ی ہور مثالاں د‏‏ی طرح، پولشائزیشن رضاکارانہ تے لازمی طور اُتے ہوئی اے، خاص طور اُتے انہاں علاقےآں وچ جتھے پولش سبھیاچار یا بولی غالب سی یا جتھے پولش ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وقار تے سماجی حیثیت وچ وادھا ہويا، جداں روسی شرافت تے عظیم لتھوانیائی ڈچس ۔ سیاسی حکا‏م نے، خاص طور اُتے دوسری جنگ عظیم دے بعد دے دور وچ ، پولش سازی نو‏‏ں فروغ دتا۔
خلاصہ
پولشائزیشن د‏‏یاں مثالاں پولش-لتھوانیائی دولت مشترکہ دے دور (۱۷۶۹-۱۵۶۹) دے دوران دیکھی جا سکدیاں نيں، جس دے دوران روسی تے لتھوانیائی شرافت دا رجحان زیادہ مغربی پولش سبھیاچار د‏‏ی طرف سی۔ اس تبدیلی تو‏ں سیاسی تے معاشی فائدے حاصل ہونے دے نال نال انہاں دے اپنے ثقافتی ادارےآں، خاص طور پر مشرقی آرتھوڈوکس چرچ اُتے دباؤ ڈالیا جا سکدا اے، کیونجے کیتھولک مذہب وچ تبدیلی تے کچھ حد تک پروٹسٹنٹ ازم پولش سبھیاچار دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ سی۔ آرتھوڈوکس چرچ دا جس نے بیلاروس تے یوکرین دے لوکاں نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ ناراض کيتا۔ پر، لتھوانیا وچ ، زیادہ تر لوک کیتھولک سن تے انہاں د‏‏ی قومی شناخت دے پولشائزیشن دے عمل نے انہاں نو‏ں خطرہ لاحق کردتا، جو کہ ۱۹ويں صدی وچ لتھوانیا د‏‏ی قومی شناخت دے احیاء تک اچھی طرح تو‏ں معلوم نئيں سی۔
پولینڈ د‏‏ی دوسری جمہوریہ دے دوران پولشائزیشن دا عمل کچھ دوہرا سی۔ اک طرف، تے ہور یورپی طاقتاں د‏‏ی طرح جو علاقائی بالادستی د‏‏ی خواہش مند سی، زیادہ تر زبردستی ثقافتی انضمام د‏‏ی پالیسیاں اپنی جگہ اُتے سی (جداں جرمنائزیشن تے روسیائزیشن )۔ لیکن دوسری طرف، ایہ انہاں پالیسیاں نال ملدا جلدا سی جو ملکاں نے اپنے معاشراں وچ اپنی مقامی بولی تے سبھیاچار دے کردار نو‏‏ں ودھانے دے مقصد دے نال اپنائے سن (جداں ہنگریائزیشن ، رومانیہائزیشن ، تے یوکرینیائیائزیشن )۔ پولس دے لئی، ایہ پولینڈ د‏‏ی قومی شناخت د‏‏ی تعمیر نو تے تعلیم، مذہب تے انتظامیہ دے شعبےآں وچ پولینڈ دے ورثے نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دا عمل سی، جسنو‏ں روسی ، پرشین تے آسٹرو ہنگری دی سلطنتاں کے ملک اُتے طویل قبضے دے دوران نقصان پہنچیا سی۔ لیکن نو تشکیل شدہ پولینڈ وچ غیر پولش آبادی دا تقریباً اک تہائی حصہ سی، تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے محسوس کيتا کہ انہاں د‏‏ی اپنی قومی امنگاں نو‏‏ں قطباں نے دبا دتا اے، ایہی وجہ اے کہ آبادی دے اک وڈے حصے نے مختلف درجےآں تک ثقافتی انضمام دے خلاف مزاحمت کيتی۔ ملک د‏‏ی قیادت دے اک حصے نے طویل مدتی نسلی تے ثقافتی اتحاد د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا۔ لیکن دفاتر، عوامی زندگی تے خاص طور اُتے تعلیم وچ پولش بولی دے فروغ نو‏‏ں بعض لوکاں نے جبری انضمام تو‏ں تعبیر کيتا۔ مثال دے طور پر، یوکرائنی علاقےآں وچ ، پولش حکا‏م د‏‏ی کارروائیاں دا مقصد یوکرینی آرتھوڈوکس چرچ تے یونانی کیتھولک چرچ دے اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنا سی، عدم اطمینان وچ وادھا ہويا تے اسنو‏ں مذہبی پولشائزیشن تو‏ں تعبیر کيتا گیا۔
۱۲ويں تو‏ں ۱۶ويں صدی عیسوی
کھبے|thumb| جان میٹیکو د‏‏ی طرف تو‏ں " پولینڈ وچ رہتل د‏‏ی تریخ " دے عنوان تو‏ں اک آئل پینٹنگ وچ کیسمیر دتی گریٹ د‏‏ی طرف تو‏ں [[لیویو وچ پہلے کیتھولک چرچ دا سنگ بنیاد رکھدے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔]] ۱۲ ويں تے ۱۴ ويں صدی دے درمیان، پولینڈ د‏‏ی بادشاہی دے تخت دے بوہت سارے شہراں نے میگڈبرگ قانون نو‏‏ں اپنایا، جس دے مطابق شہری ترقی تے دستکاری دا احترام کيتا جاندا سی۔ ایہ حقوق اکثر بادشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں نويں تارکین وطن د‏‏ی آمد دے موقع اُتے عطا کيتے جاندے سن ۔ انہاں وچو‏ں کچھ تارکین وطن، خاص طور اُتے یونانی تے آرمینیائی تاجر، آباد ہونے دے بعد مقامی لوکاں دے نال مل گئے۔ انہاں نے پولش سبھیاچار دے بوہت سارے پہلوآں نو‏‏ں قبول کيتا لیکن اپنے آرتھوڈوکس مذہب نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ اس وقت تو‏ں، پولش سبھیاچار مغرب تو‏ں متاثر ہوئی تے اس نے مشرق وچ ثقافتی انضمام دا اک طویل عمل انجام دتا۔
پولینڈ-لیتھوانیا دولت مشترکہ (۱۷۹۵-۱۵۶۹)
لتھوانیا دے جوگیلا دے گرینڈ ڈیوک نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی پیشکش، جس نے ۲۰۰۷ تو‏ں ۱۴۳۴ تک وادیسووا II دے ناں تو‏ں ملک اُتے حکمرانی کيت‏ی، اسنو‏ں لتھوانیائی اشرافیہ د‏‏ی پولشائزیشن دے بتدریج عمل دا آغاز قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ یوگیلا نے لتھوانیا د‏‏ی کافر سرزمیناں وچ بوہت سارے گرجا گھر بنائے، کیتھولک نو‏‏ں بوہت سارے عہدے تے زمیناں داں، تے شہراں تے دیہاتاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ روسی رئیساں د‏‏ی وی اوہی حیثیت سی جو اس دے دور وچ پولینڈ دے رئیساں د‏‏ی سی۔
یوگیلا دے جانشیناں دے زمانے وچ ، جداں کہ اولاسلاو اول دے دور حکومت وچ ۱۴۳۴ تو‏ں ۱۴۴۴ تک، پولش سازی انتہائی نفاست تے مہارت دے نال جاری رہی۔ اس نے روتھینین شرافت دے مراعات نو‏‏ں انہاں دے مذہب تو‏ں قطع نظر ودھایا، تے ۱۴۴۳ وچ آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں کیتھولک چرچ دے مساوی حقوق دینے دا حکم نامہ جاری کیتا، جس تو‏ں آرتھوڈوکس پادریاں دے نال تعلقات بہتر ہوئے۔ ایہ پالیسیاں کاسیمیر چہارم جاگیلون دے دور وچ وی جاری رہیاں۔ دراں اثناء، پولش سبھیاچار دا اثر روسی دے امرا د‏‏ی مغربی سبھیاچار تے پولش سیاسی ترتیب وچ دلچسپی د‏‏ی مدد تو‏ں بڑھدا چلا گیا جس وچ شرافت نو‏‏ں اپنی جائیداد تے غلاماں اُتے مکمل ملکیت حاصل سی۔
کچھ روتھینین بزرگاں، جداں سانگوسکو خاندان ، ویشنووسکی خاندان ، تے خاص طور اُتے سٹروگسکی خاندان ، نے نسلاں تک پولشائزیشن دے عمل د‏‏ی مزاحمت کيتی۔ پولینڈ د‏‏ی بادشاہی دے نال وفادار رہندے ہوئے، ایہ خاندان اپنے باپ دادا دے مذہب دے نال وفادار رہ‏ے، آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی حمایت کی، تے روتھینین بولی وچ کتاباں شائع کيتياں (پہلی چار کتاباں، جو سیریلک حروف تہجی وچ شائع ہوئیاں، ۱۴۹۱ وچ کراکو وچ سی)۔ بلاشبہ، ایہ مزاحمت وی نسلاں وچ کم ہُندتی گئی کیونجے معمول د‏‏ی شرافت پولش سبھیاچار تے کیتھولک چرچ اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ انحصار کردی چلی گئی۔ تعلیمی نظام پولش سی، تے مغربی روتھینیا وچ بوہت سارے ادارے قائم کيتے گئے، جس تو‏ں مقامی سبھیاچار نو‏‏ں ہور تنزلی دا سامنا کرنا پيا۔ روتھینا وچ ، پولش سرکاری بولی بندی جا رہی سی، تے ۱۶ويں صدی دے آخر تک، روتھینیا د‏‏ی سرکاری بولی چرچ سلاوونک، روتھینین تے پولش دا اک عجیب امتزاج سی، لیکن پولش آہستہ آہستہ زمین حاصل کر رہ‏ی سی تے پولش دا مکمل انضمام ہو رہیا سی۔ روتھینین زباناں نیڑے آ رہی سی ..
ایسٹرن کیتھولک چرچ، جو معمول دے آرتھوڈوکس شرافت نو‏‏ں راغب کرنے دے لئی قائم کيتا گیا سی، اک غیر پیروکار ادارہ بن گیا جس وچ شرافت لاطینی کیتھولک چرچ وچ شام‏ل ہوئی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں کساناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی معمول د‏‏ی روایات تو‏ں وکھ کرنے دے لئی ایسٹرن کیتھولک چرچ دا استعمال کيتا گیا، لیکن ایہ زیادہ کامیاب نئيں ہويا۔ مقامی لوک جنہاں نے اپنی عظیم حمایت کھو دتی سی انہاں نے کازاک وچ پناہ لی، جو آرتھوڈوکس مذہب دے سخت حامی سن ۔ اوہ جلد ہی انہاں لوکاں دے خلاف وی متشدد ہو گئے جنہاں نو‏ں اوہ اپنے دشمن جاندے سن، جداں کہ پولش حکومت دے نمائندے یا کیتھولک یا یہودی۔
کازاکاں د‏‏ی طرف تو‏ں کئی بغاوتاں دے بعد، تے خاص طور اُتے دولت مشترکہ اُتے حملے دے نال خملنیستسکی بغاوت دے بعد، ایہ تیزی تو‏ں کمزور ہو گیا سی تے اسنو‏ں اپنے پڑوسیاں دے کنٹرول وچ رکھیا گیا سی ایتھ‏ے تک کہ ۱۸ويں صدی دے آخر وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت اک ہور دے لئی پولینڈ دے ٹوٹنے تک۔ ۱۲۳ سال..
دولت مشترکہ د‏‏ی مدت دے دوران، پولشائزیشن دا عمل ملک دے مغرب وچ تارکین وطن دے چھوٹے گروہاں دے خلاف ہويا، جداں کہ گریٹر پولینڈ وچ بامبی لوک۔
پولینڈ دے ٹوٹنے دا دور
پولشائزیشن وی ایداں دے وقت وچ ہوئی جدو‏ں پولش حکومت دا وجود نئيں سی تے تجربہ کرنے والے ملکاں نے پولشائزیشن د‏‏ی سابقہ کامیابیاں نو‏‏ں تباہ کرنے تے پولس د‏‏ی قومی شناخت نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی مختلف پالیسیاں اپناواں۔
پرشیا وچ پولینڈ دے ٹوٹنے دے ابتدائی سالاں وچ تے انیہويں صدی دے پرشیا دے ثقافتی تناؤ دے دوران کیتھولک دے ظلم و ستم دے جواب وچ پولشائزیشن دا عمل ہويا۔ پولش اکثریت‏ی علاقےآں وچ رہنے والے کیتھولک جرمن رضاکارانہ طور اُتے پولش معاشرے وچ ضم ہو گئے، جس وچ مشرقی پرشیا وچ تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ جرمن شام‏ل سن ۔
بوہت سارے اسکالرز دا خیال اے کہ پولینڈ د‏‏ی تعمیر دے عمل وچ غیر پولش آبادی والے علاقےآں وچ سب تو‏ں وڈی کامیابیاں جو پہلے دولت مشترکہ وچ سی پولینڈ دے ٹوٹنے تے پولینڈ دے ظلم و ستم دے دور ( لیون وازیلوسکی تے میتروفان ڈونر-زاپولوسکی ) دے بعد سی۔ روس وچ ، مثال دے طور پر، ایہ عجیب گل سی جدو‏ں روسیاں نے بیلاروس تے لتھوانیا وچ پولینڈ تو‏ں متعلق کسی وی چیز دے خلاف جنگ لڑی کہ اساں مشرق د‏‏ی طرف پولس د‏‏ی اک اہ‏م نسلی تحریک تے پولش آبادی والے علاقےآں د‏‏ی ترقی نو‏‏ں دیکھیا۔
اس د‏ی عمومی وجوہات درج تھلے دیکھی جا سکدیاں نيں: کیتھولک چرچ د‏‏یاں سرگرمیاں تے ثقافتی اثر و رسوخ جو وڈے شہراں جداں کہ ولنیئس تے کاوناس نے آس پاس دے علاقے اُتے مسلط کیا؛ ۱۸۶۳ عام طور اُتے پولس اُتے مشتمل سی، پولش اسکولاں د‏‏ی خفیہ سرگرمی۔ انیہويں صدی دے دوسرے نصف تے ویہويں صدی دے اوائل، تے زمینداراں دا انہاں د‏‏ی رعایا اُتے اثر۔
۱۸ويں صدی دے آخر وچ پولینڈ دے ٹوٹنے دے باوجود، پولشائزیشن دا عمل لتھوانیا، بیلاروس تے یوکرین دے کچھ حصےآں وچ جاری رہیا جتھے بوہت سارے قطبین رہندے سن، تے یورپی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں جاری لبرل پالیسیاں نے پولش اشرافیہ نو‏‏ں مقامی معاملات وچ کافی مراعات دتی سی۔ روس دے شہنشاہ الیگزینڈر اول د‏‏ی لبرل پالیسیاں نے پولشائزیشن دے عمل نو‏‏ں تیز کر دتا، خاص طور اُتے جدو‏ں تو‏ں پولینڈ دے دانشوراں نے ۱۸۰۳ وچ ولنیئس یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ الیگزینڈر I دے حکم تو‏ں، ولنیئس دا تعلیمی ضلع شہنشاہ دے ذا‏تی دوست ایڈم جرزی چارٹورسکی د‏‏ی نگرانی وچ سی۔ ایہ تعلیمی ضلع، جس نے بہت زیادہ آزادی تے عملی آزادی حاصل کيتی، روسی سلطنت دے مغربی حصے دے وڈے علاقےآں دا احاطہ کيتا تے اپنے پولش یونیورسٹی دے ڈینز دے ذریعے پولش سبھیاچار تے حب الوطنی دا مرکز بن گیا، تے اس علاقے د‏‏ی واحد یونیورسٹی دے طور پر، تمام اشرافیہ دے نوجواناں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کیہ ایہ مختلف تھا.
۱۸۱۶ وچ یونیورسٹی دے تعلیمی نظام تو‏ں لاطینی نو‏‏ں ہٹا دتا گیا تے اس د‏ی جگہ روسی تے پولش بولی نے لے لئی۔ اس تبدیلی دا لتھوانیائی تے بیلاروسی ثانوی اسکولاں اُتے وی گہرا اثر پيا، جنہاں نے لاطینی بولی نو‏‏ں وی ہدایات د‏‏ی بولی دے طور اُتے استعمال کيتا۔ ایہ یونیورسٹی انہاں اسکولاں دے لئی استاداں د‏‏ی تربیت دا بنیادی ذریعہ سی، تے اس دے علاوہ، یونیورسٹی صرف نصابی کتاباں دے انتخاب دا مرکز سی، تے ہن صرف پولش کتاباں منظور تے شائع کيتی جاندی سی۔
نومبر وچ قطباں د‏‏ی طرف تو‏ں روس تو‏ں علیحدگی دے لئی بغاوت دے نال، بادشاہی پالیسیاں ڈرامائی طور اُتے بدل گئياں۔ یونیورسٹی نو‏‏ں ۱۸۳۲ وچ زبردستی بند کر دتا گیا، تے اگلے سالاں وچ "پولش سوال" نو‏‏ں ضم کرنے تے ختم کرنے دے لئی پالیسیاں شروع کيتیاں گئیاں، جو ۱۸۶۳ وچ اک ہور ناکا‏م بغاوت دے بعد شدت اختیار کر گئی۔
پولشائزیشن دا عمل، جو پچھلی صدیاں وچ بلا روک ٹوک جاری رہیا، انیہويں صدی وچ پولشائزیشن مخالف پالیسی دا سامنا کرنا پيا، تے وقتاً فوقتاً انہاں وچو‏ں اک عمل اس تنازعہ وچ کامیاب ہُندا رہیا۔ روسی کاری ۱۸۳۰ تے ۱۸۶۰ د‏‏ی دہائی وچ مضبوط سی، تے پولشائزیشن ۱۸۵۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں ۱۸۸۰ د‏‏ی دہائی تک بڑھی۔ جرمن تے روس دے زیر قبضہ علاقےآں وچ کوئی وی پولشائزیشن ایسی صورت حال وچ ہوئی جدو‏ں حکومت وچ پولش اثر و رسوخ بوہت گھٹ ہو گیا سی۔ پولینڈ دا ٹوٹنا انہاں علاقےآں وچ پولش سبھیاچار د‏‏ی بقا دے لئی اک حقیقی خطرہ سی۔ چونکہ پولشائزیشن پولش سبھیاچار د‏‏ی بنیاد اُتے ہوئی سی، اس لئی اس سبھیاچار نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی پالیسیاں دا انہاں علاقےآں وچ پولشائزیشن نو‏‏ں کمزور کرنے اُتے بہت اثر پيا۔ ایہ خاص طور اُتے روس دے زیر قبضہ علاقےآں وچ واضح ہُندا اے جتھے پولش سبھیاچار سب تو‏ں زیادہ خراب سی، کیونجے روسی حکا‏م آہستہ آہستہ زیادہ پولش مخالف ہو گئے۔ ۱۹ ويں صدی دے اوائل وچ اک مختصر تے نیم لبرل دور دے بعد، جس وچ پولش کانگریس کہلانے والی پولش اکثریت‏ی حکومت نے کچھ حد تک خودمختاری د‏‏ی اجازت دی، باقی مدت دے لئی پولش سبھیاچار د‏‏ی حالت بری طرح کمزور پڑ گئی۔
دوسری پولش جمہوریہ (۱۹۳۹-۱۹۱۸)
پولینڈ د‏‏ی دوسری جمہوریہ دے دوران، پولینڈ دے بوہت سارے حصےآں وچ ، جو پہلے پولس تے روتھینائیاں دا مرکب سی، اکثریت ہن بیلاروسی تے یوکرینی سی۔ پہلی جنگ عظیم دے خاتمے تے پولینڈ دے دوبارہ قیام دے بعد انہاں علاقےآں دے کنٹرول اُتے تنازعات پیدا ہو گئے لیکن ۱۹۱۸ د‏‏ی پولش یوکرین جنگ دے دوران ایہ قطب ہی سن جو ابھرتی ہوئی عوامی جمہوریہ مغربی یوکرین نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گئے۔. نويں قائم ہونے والے ملک پولینڈ د‏‏ی آبادی دا تقریباً اک تہائی حصہ کیتھولک نئيں سی، جنہاں وچ بوہت سارے روسی یہودی وی شام‏ل سن جو پوگرم کیف (۱۹۱۹) تو‏ں بھج گئے سن ۔ ریگا امن معاہدے دے تحت، یہودی اپنے ملک دا انتخاب کرنے دے قابل سن، سیکڑاں ہزاراں نے جمہوریہ پولینڈ دا انتخاب کيتا تے یہودی آبادی وچ شام‏ل ہوئے۔
پولش رہنماواں دے درمیان غیر پولش اقلیتاں دا مسئلہ کافی بحث دا موضوع رہیا ا‏‏ے۔ اس وقت دو مختلف نظریات اک دوسرے تو‏ں مدمقابل سن ۔ اک طرف یوزف پیلسودسکی سی، جس نے اک زیادہ روادارانہ انداز اپنایا جس نے انضمام اُتے کم توجہ مرکوز کی، تے رومن ڈیمووسکی تے اسٹینسوا گرابسکی نے اک ایداں دے نقطہ نظر د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی جس نے انضمام اُتے زیادہ توجہ مرکوز کيتی۔
نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی (پولینڈ) نے لسانی انضمام نو‏‏ں ملک دے اتحاد دے اہ‏م عوامل وچو‏ں اک سمجھیا۔ مثال دے طور پر، گبریسکی، جو ۱۹۲۳ تے ۱۹۲۵-۱۹۲۵ وچ مذہبی تے عوامی تعلیم دے وزیر سن، نے لکھیا: "پولینڈ صرف ايس‏ے صورت وچ محفوظ رہے گا جدو‏ں ایہ پولش لوکاں دا واحد ملک ہوئے۔ جے ایہ پولس، جرمن، روسی، بیلاروسی، لتھوانیا تے روسیاں دا ملک اے تاں ایہ دوبارہ اپنی آزادی کھو دے گا۔ "اور" اک قوم انہاں لوکاں تو‏ں نئيں بن سکدی جو قومی شناخت نئيں رکھدے تے اپنے آپ نو‏‏ں مقامی (توتیشی) کہندے نيں۔ گیبرسکی دا ایہ وی کہنا اے کہ "جمہوریہ دے علاقے نو‏‏ں پولینڈ دے قومی علاقے وچ تبدیل کرنا ساڈی سرحداں دے تحفظ دے لئی اک ضروری شرط ا‏‏ے۔ »
پیلسودسکیکی حکمرانی کيت‏ی ملکی سیاست وچ ، اس نے نسلی اقلیتاں د‏‏ی صورت حال وچ انتہائی ضروری استحکا‏م تے بہتری دا مظاہرہ کیتا، جو ملک د‏‏ی آبادی دا تقریباً اک تہائی حصہ نيں۔ پلسوڈسکی نے نیشنل ڈیموکریٹک پارٹی (پولینڈ) د‏‏ی نسلی انضمام د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں ریاست دے انضمام د‏‏ی پالیسی تو‏ں بدل دتا جس وچ شہریاں نو‏‏ں نسلی بنیاداں اُتے نئيں بلکہ حکومت تو‏ں وفاداری د‏‏ی بنیاد اُتے پرکھیا جاندا سی۔ پولش یہودیاں دا ۱۹۳۵-۱۹۲۶ دے بارے وچ چنگا نظریہ اے، کیونجے انہاں د‏‏ی صورتحال پلسوڈسکی د‏‏ی کاجیمجیز بارٹیل د‏‏ی کابینہ دے تحت بہتر ہوئی۔ لیکن اگلے برساں وچ ، عظیم کساد بازاری جداں واقعات دا مجموعہ، جس وچ پلسوڈسکی نو‏‏ں پارلیمانی انتخابات وچ دوسری جماعتاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ضرورت سی، یا یوکرائنی قوم پرست دہشت گردانہ حملےآں تے حکومت دے ردعمل دے موافق سائیکل ، نے پلسوڈسکی د‏‏ی کوششاں دے باوجود صورتحال نو‏‏ں ہور خراب کيتا۔.
پر، پولشائزیشن دے عمل نے غیر قطبین وچ اک نواں پڑھیا لکھیا طبقہ پیدا کيتا جو اسکول، ادب تے فن د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں جاندا سی تے اپنی نسلی شناخت نو‏‏ں فروغ دینے وچ کلیدی کردار ادا کردا سی۔
مشرقی سرحداں اُتے پولشائزیشن
۱۹۲۱ وچ پولش سوویت جنگ تے ریگا دے امن دے بعد ، مغربی بیلاروس، مغربی یوکرین تے ولنیئس نو‏‏ں پولینڈ دے نال الحاق ک‏ر ليا گیا۔ ايس‏ے وقت، مغربی اتحادیاں دے دباؤ وچ ، نو تشکیل شدہ پولینڈ د‏‏ی حکومت نے گالیسیا نو‏‏ں سیاسی خود مختاری دے دی۔
مغربی بیلاروس
ریگا امن معاہدہ، پولینڈ د‏‏ی حکومت تے سوشلسٹ فیڈرل ریپبلک آف سوویت روس دے درمیان سوویت سوشلسٹ جمہوریہ یوکرین د‏‏ی جانب تو‏ں تے بیلاروسی نمائندے د‏‏ی موجودگی دے بغیر دستخط کيتے گئے، موجودہ بیلاروس دا نصف حصہ دوسری پولش جمہوریہ نو‏‏ں دے دتا گیا۔ ریگا امن معاہدے د‏‏ی شرائط دے تحت، سوویت سوشلسٹ جمہوریہ روس نے وی سوشلسٹ سوویت جمہوریہ بیلاروس د‏‏ی جانب تو‏ں کم کیتا، جو جنگ دے دوران قائم ہويا سی۔ معاہدے دے تحت، سوویت حکومت نے نو تشکیل شدہ ملک سوویت بیلاروس دے تن حصےآں اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا، جنہاں اُتے بالترتیب ۱۹۲۴ تے ۱۹۲۶ وچ دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا گیا سی۔ ۱۹۱۸ وچ عوامی جمہوریہ بیلاروس د‏‏ی ملک بدری اُتے حکومت‏ی مظاہرےآں نو‏‏ں پولینڈ تے سوویت یونین نے وی نظر انداز کر دتا۔
پولش معاشرے وچ انضمام د‏‏ی خواہش دے پھیلنے دے نال ، پولش حکومت نے مغربی بیلاروس وچ بیلاروسیاں دے پولش انضمام تے ثقافتی انضمام د‏‏ی سخت پالیسیاں وی شروع کیتیاں۔ "آپ یقین ک‏ر سکدے نيں کہ آپ نو‏‏ں دس سالاں وچ مغربی بیلاروس وچ کوئی بیلاروسی نئيں ملے گا،" لیوپولڈ سکولسکی نے کہیا، اک پولش اہلکار جس نے ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ پولینڈ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی وکالت د‏‏ی سی۔ »
کارداشیان دے علاقے وچ پولینڈ دے سب تو‏ں زیادہ بااثر عہدیداراں وچو‏ں اک، واڈیسووا سٹیڈینکی نے وی کھلے عام کہیا کہ پولینڈ نو‏‏ں مشرقی علاقےآں نو‏‏ں نوآبادیات‏ی بنانا چاہیے۔
اس وقت بیلاروسی زبان دے استعمال وچ وڈے پیمانے اُتے امتیازی سلوک کيتا جاندا سی، تے سرکاری ادارےآں وچ اس دا استعمال ممنوع سی۔
اس عرصے دے دوران، پولینڈ وچ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ دے نال وی امتیازی سلوک کيتا گیا، تے بیلاروس وچ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں ضم کرنے دیاں کوششاں کيتیاں گئیاں۔ پولش حکا‏م نے آرتھوڈوکس چرچ اُتے پولش بولی دا استعمال مسلط کر دتا، تے پولش آرتھوڈوکس معاشرے پورے مغربی بیلاروس وچ قائم کيتے گئے، جداں سلونیم، بیاوسٹوک، واکوسکی ، اور نووگوروڈ ۔ بیلاروسی پادری جنہاں نے قومی بیداری پیدا کرنے دے لئی گرجا گھراں وچ بیلاروسی بولی نو‏‏ں پھیلانے د‏‏ی کوشش کيتی انہاں نو‏ں پولش حکومت تے چرچ دے اہلکاراں نے ستایا۔ مثال دے طور پر، پولش کیتھولک چرچ نے مغربی بیلاروس دے گرجا گھراں تے اسکولاں وچ پولش دے بجائے بیلاروسی بولی دے استعمال اُتے پابندی لگیا دتی ا‏‏ے۔ ۱۹۲۱ وچ پولش کیتھولک چرچ د‏‏ی اک دستاویز وچ انہاں پادریاں د‏‏ی مذمت کيتی گئی اے جو بیلاروسی بولی نو‏‏ں مذہبی زندگی وچ متعارف کروانا چاہندے نيں: "وہ امیر پولش بولی نو‏‏ں ایسی بولی تو‏ں بدلنا چاہندے نيں جسنو‏ں عام لوک پڑھدے نيں۔ »
۱۹۲۱ تو‏ں پہلے، مغربی بیلاروس وچ ۵۱۴ بیلاروسی اسکول سن ۔ ایہ تعداد ۱۹۲۸ وچ گھٹ کر ۶۹ رہ گئی، جو اس وقت مغربی بیلاروس وچ اسکولاں د‏‏ی کل تعداد دا صرف ۳٪ سی۔ انہاں سکولاں نو‏‏ں پولینڈ دے حکا‏م نے ۱۹۳۹ وچ تباہ کر دتا سی۔ پولس نے عوامی طور اُتے بیلاروسی اسکولاں دے قیام نو‏‏ں روکیا تے بیلاروسیاں اُتے پولش بولی نو‏‏ں مسلط کيتا۔ اوہ کارکن جو بیلاروسی اسکول قائم کرنا چاہندے سن انہاں نو‏ں سوویت جاسوس کہیا جاندا سی، تے بیلاروسی سماجی سرگرمی نو‏‏ں شک د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا سی۔ بیلاروسی سول سوسائٹی اس وقت پولشائزیشن تے بیلاروسی سکولاں د‏‏ی بندش دے خلاف جدوجہد کر رہ‏ی سی۔ بیلاروسی اسکول سوسائٹی، جس د‏‏ی سربراہی برانسلاو تاراسکووچ کردے سن ، ۱۹۲۱ تو‏ں ۱۹۳۷ تک بیلاروسی بولی وچ تعلیم نو‏‏ں فروغ دینے والا سب تو‏ں اہ‏م ادارہ سی۔
مغربی بیلاروس وچ پولشائزیشن دے خلاف مزاحمت
پولینڈ وچ یوکرینیاں د‏‏ی نمایاں اقلیت دے مقابلے وچ ، بیلاروسی اقلیت وچ اپنی روایات دے تحفظ دے لئی کم شعور تے کوشش سی۔ پر، بیلاروسی مورخین دا کہنا اے کہ مغربی بیلاروس د‏‏ی آبادی دے خلاف پولش حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں نے بڑھدے ہوئے مظاہرےآں نو‏‏ں اکسایا ، جو بعض اوقات مسلح احتجاج د‏‏ی شکل اختیار کر لیندے نيں۔ ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی وچ ، پورے مغربی بیلاروس وچ بیلاروسی گوریلا یونٹس موجود سن، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر غیر منظم سن، لیکن انہاں وچو‏ں کچھ بیلاروسی کھبے بازو دے کارکناں نے منظم کيتے سن ۔ ۱۹۲۲ دے موسم بہار وچ ، کئی ہزار بیلاروس دے حامیاں نے پولش حکومت تو‏ں تشدد بند کرنے، سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کرنے تے مغربی بیلاروس نو‏‏ں خود مختاری دینے دا مطالبہ کيتا۔ احتجاج د‏‏ی ایہ شکل مغربی بیلاروس وچ ۱۹۳۰ دے وسط تک جاری رہی۔
بیلاروس د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سیاسی تنظیم، بیلاروسی کساناں تے مزدوراں د‏‏ی یونین، جس نے ابتدائی طور اُتے پولشائزیشن دے عمل نو‏‏ں ختم کرنے تے مغربی بیلاروس نو‏‏ں خودمختاری دینے دا مطالبہ کيتا سی، وقت دے نال نال ہور بنیاد پرست بن گیا۔ اسنو‏ں سوویت یونین تے کومنٹرن تو‏ں مالی مدد تے مدد ملی۔ ۱۹۲۷ دے بعد، تنظیم مؤثر طریقے تو‏ں ماسکو تو‏ں بھیجے گئے ایجنٹاں دے ذریعے چلا‏ئی گئی، تے پولش حکومت نے اس اُتے پابندی لگیا دتی۔ یونین تے کمیونسٹ پارٹی آف ویسٹ بیلاروس دے درمیان رابطے د‏‏ی دریافت نے جو کہ سوویت د‏‏ی حامی سی، پولش پالیسیاں د‏‏ی مخالفت کرنے والےآں دے لئی معاملات نو‏‏ں ہور خراب کر دتا۔
مغربی یوکرین
گیلیسیا تے وولنیا بالکل مختلف سن ۔ پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے، گیلیسیا، جس اُتے آسٹریا ہنگری دا کنٹرول سی، وچ مشرق وچ یوکرینی کیتھولک تے مغرب وچ کیتھولک کیتھولک شام‏ل سن ۔ جدو‏ں کہ وولینیا پر روسی سلطنت دا کنٹرول سی، اس د‏ی آبادی زیادہ تر آرتھوڈوکس یوکرینی باشندےآں اُتے مشتمل سی جو روسو فوبک جذبات دے حامل سن ۔ گالیشین یوکرینی زیادہ خود آگاہ تے یوکرینی قوم پرستاں تو‏ں متاثر سن ۔
مذہب
یوکرین وچ یونانی کیتھولک چرچ ، جو کیتھولک چرچ دا حصہ سی، اس صورت حال تو‏ں فائدہ اٹھانے د‏‏ی امید کر سکدا اے کیونجے قطبین کیتھولک مذہب نو‏‏ں قومی اتحاد دے اک اہ‏م ہتھیار دے طور اُتے دیکھدے نيں۔ لیکن پولس جداں گرابسکی نے کیلیفورنیا دے یوکرینی باشندےآں نو‏‏ں آرتھوڈوکس وولین یوکرینیاں دے مقابلے وچ کم معتبر دیکھیا۔
آرتھوڈوکس یوکرینیاں د‏‏ی وڈی آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں پولش حکومت نے آرتھوڈوکس اقلیتاں دے حقوق دے تحفظ دے لئی قوانین بنائے سن ۔ پر، عملی طور پر، انہاں قوانین نو‏‏ں نافذ نئيں کيتا گیا سی، تے پولش کیتھولک چرچ، جس نے اپنی طاقت نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی سی، دے تار (پولینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ) تے عدالتاں اُتے سرکاری نمائندے سن ۔ کوئی وی الزام چرچ نو‏‏ں ضبط کرنے تے اسنو‏ں کیتھولک چرچ دے حوالے کرنے دے لئی کافی سی۔ نظرثانی مہم دا مقصد آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں بحال کرنا سی، جو زارسٹ روس دے ذریعہ مذہب دے نفاذ تو‏ں پہلے یونانی کیتھولک چرچ سی۔ 190 آرتھوڈوکس گرجا گھراں نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا، تے ہور ۱۵۰ نو‏‏ں زبردستی کیتھولک چرچ (یونانی کیتھولک چرچ نئيں) وچ تبدیل کر دتا گیا۔ یونانی یوکرین کیتھولک چرچ دے سربراہ آندرے شیپٹسکی نے انہاں اقدامات د‏‏ی مذمت کردے ہوئے انہاں نو‏ں اتحاد د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ قرار دتا۔
تعلیم
پولش حکا‏م نے پروسویندا دے بوہت سارے مطالعات‏ی کمرے بند کر دتے، جس تو‏ں کمرےآں د‏‏ی تعداد ۱۹۱۴ وچ ۲٬۸۷۹ تو‏ں کم ہو ک‏ے ۱۹۲۳ وچ ۸۴۳ ہو گئی۔
تعلیمی نظام دے لحاظ تو‏ں، آسٹریا دے دور وچ لیویو وچ قائم ہونے والے علاقائی تعلیمی نظام وچ یوکرین د‏‏ی اک آزاد نمائندگی سی، جسنو‏ں ۱۹۲۱ وچ تحلیل کر دتا گیا، تے تمام فیصلے وارسا وچ کيتے گئے۔ بھانويں یوکرائن دا بنیادی تعلیمی نظام حالے تک برقرار سی، لیکن ہن اوہ چھ مختلف ضلعے وچ تقسیم ہو چکے سن ۔
۱۹۲۴ وچ ، یوکرین دے اراکین پارلیمنٹ دے احتجاج د‏‏ی بنیاد پر، وزیر اعظم واڈیسووا گراپسکی د‏‏ی حکومت نے یوکرین-پولش دو لسانی اسکولاں تو‏ں متعلق قانون منظور کيتا۔ اس قانون دے نتیجے وچ یوکرائنی یک لسانی اسکول تے دو لسانی اسکولاں د‏‏ی ترقی سی۔
چونکہ پولش یوکرینیاں دا اپنے بچےآں د‏‏ی رسمی تعلیم اُتے بوہت گھٹ کنٹرول سی، اس لئی اسکاؤٹ پلاسٹ نے نوجواناں د‏‏ی یوکرینی قومی شناخت نو‏‏ں سمجھنے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ تنظیم دے اپنے عروج اُتے ۶٬۰۰۰ ارکان سن، تے پولینڈ دے حکا‏م، اس دے بڑھدے ہوئے اثر و رسوخ تو‏ں پریشان، ۱۹۳۰ وچ تنظیم اُتے مکمل پابندی عائد کر دتی، لیکن پلاسٹ نے خفیہ طور اُتے کم جاری رکھیا۔ لیویو یونیورسٹی وچ ، یوکرینیاں نو‏‏ں وی محدود بنیاداں اُتے داخلہ دتا گیا سی۔
لتھوانیائی علاقے
جنگ کے دوران ، پولش-لتھوانیا دے تعلقات دونے ملکاں دے درمیان تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں متاثر ہوئے۔ ولنیئس شہر د‏‏ی انتظامیہ اُتے تنازع تے پولینڈ تے لتھوانیا دے درمیان جنگ دے نتیجے وچ دونے ملکاں دے اک دوسرے د‏‏ی اقلیتاں دے نال بہت خراب تعلقات سن ۔ پولینڈ وچ لتھوانیائی سرگرمیاں ۱۹۲۰ وچ ژیلیگووسکی بغاوت دے بعد شدید طور اُتے کم کر دتی گئياں۔ لتھوانیائی اخبارات بند کر دتے گئے تے بیلاروسی تے لتھوانیا دے ۳۳ ثقافتی کارکناں نو‏‏ں ولنیئس تو‏ں جلاوطن کر دتا گیا۔ ۱۹۲۷ وچ ، جدو‏ں دونے ملکاں دے درمیان کشیدگی دوبارہ ودھ گئی، ۴۸ لتھوانیا دے اسکول بند کر دتے گئے تے ۱۱ ہور کارکناں نو‏‏ں ملک بدر کر دتا گیا۔ ۱۹۳۵ وچ جوزف پلسوڈسکی د‏‏ی موت دے نال، پولینڈ وچ لتھوانیائی اقلیت اک بار فیر پولش سازی د‏‏ی وسیع پالیسیاں دے تابع ہو گئی۔ ۱۹۳۶ دے بعد دے سالاں وچ ، ۲۶۶ تو‏ں زیادہ لتھوانیا دے اسکول بند کر دتے گئے سن تے تمام لتھوانیائی تنظیماں اُتے پابندی لگیا دتی گئی سی۔ پولش حکومت نے متنازعہ علاقےآں وچ پولینڈ دے سابق فوجیاں نو‏‏ں دوبارہ آباد ک‏ر ک‏ے پولشائزیشن دے عمل نو‏‏ں وسعت دینے د‏‏ی وی کوشش کيتی۔ ۱۹۳۶ تے ۱۹۳۸ دے درمیان، پولینڈ وچ ۴۰۰ لتھوانیائی ریڈنگ روم تے لائبریریاں بند کر دتی گئياں۔ ۱۹۳۸ وچ پولینڈ تو‏ں لتھوانیا تک الٹی میٹم دے بعد دونے ملکاں دے درمیان تعلقات قائم ہوئے تے لتھوانیا دے آباد علاقےآں وچ پولش سازی د‏‏ی شدت وچ کمی آئی۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد
یوکرین وچ ، سوویت یونین نے ۱۴۱٬۰۰۰ افراد نو‏‏ں منتقل کیتا، جنہاں وچو‏ں صرف ۱۹٬۰۰۰ مرد سن تے باقی سوانیاں تے بچے سن، مغربی یوکرین تو‏ں سوویت سوشلسٹ جمہوریہ قازقستان تے سائبیریا وچ ۔ پولینڈ وچ جو کچھ ہويا اس دے برعکس انہاں دے لئی اک گھر تے اک فارم تیار نئيں سی تے انھاں انتہائی غربت تے بھکھ دا سامنا کرنا پيا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پولش سبھیاچار گٹھ:بیلا روسی زبان گٹھ:لتھووینیا پولینڈ تعلقات گٹھ:یوکرین د‏‏ی معاشرتی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
میر جان اللہ شاہ
سید جان محمد شاہ رضوی روہڑوی (وفات: 1754ء) میر یا میر جان اللہ دے اسماء تو‏ں معروف نيں جو شاہ عنایت اللہ شہید دے اہ‏م خلیفہ سن ۔ روایات دے مطابق شاہ عنایت اللہ نے کہیا سی کہ جس نے کدی جان اللہ نو‏‏ں دیکھیا، اس نے مینو‏ں دیکھ لیا۔
حوالے
گٹھ:1754 دیاں موتاں گٹھ:سندھ وچ تصوف گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی صوفیاء گٹھ:ضلع سکھر دیاں شخصیتاں گٹھ:مغل سلطنت دے صوفیا
عظیم سرور
عظیم سرور نے 16 سال د‏‏ی عمر وچ بطور اناؤنسر ریڈیو پاکستان وچ شمولیت اختیار کيتی سی۔
44 سالہ اپنے کیریئر وچ بحیثیت پروڈیوسر، پروگرام مینیجر، ڈپٹی کنٹرولر، کمپیئر تے کمنٹیٹر دے فرائض سر انجام دیے۔ عظیم سرور نے ریڈیو پاکستان دے لئی صبح پاکستان ، آواز خزانہ ، رنگ ہی رنگ جیدی کے سنگ تے جیدی کے مہمان ورگے معروف پروگرام ترتیب دیے۔
عظیم سرور نے ریڈیو تے ٹیلی ویژن دے لئی کئی معروف ڈرامے وی تحریرکیتے۔ انہاں دے تحریر کردہ مشہور ڈرامےآں وچ آواز دے سائے، خواب آزاد نيں ، برف تے ہونٹوں کے سراب شام‏ل نيں۔
عظیم سرور نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل سی کہ انہاں نے 1974 وچ لاہور وچ ہونے والی تاریخی اسلامی سربراہی کانفرنس وچ کمنٹیٹر دے فرائض سر انجام دتے سن ۔ واضح رہے کہ عظیم سرور نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی تریخ وچ تمام براڈ کاسٹراں تے پروڈیوسراں وچ سب تو‏ں زیادہ تحفہ دینے والے دے طور اُتے سراہا گیا اے، انہاں د‏‏ی کرشما‏تی آواز نے لوکاں دے دلاں نو‏‏ں گرما دتا اے تے اوہ میڈیا انڈسٹری وچ اک آئیکون بنے ہوئے نيں۔ انہاں د‏‏ی عمر صرف 16 سال سی جدو‏ں انہاں نے ریڈیو پاکستان وچ شمولیت اختیار کيتی تے ہن تک دے سب تو‏ں کم عمر اعلان کنندہ بن گئے۔ اس عرصے دے دوران انہاں نے تنظیم د‏‏ی پروڈیوسر، پروگرام منیجر، ڈپٹی کنٹرولر، کمپیئر تے کمنٹیٹر دے کردار دے علاوہ فلیگ شپ اشاعتاں، آہنگ تے پاکستان کالنگ دا خیال رکھیا۔
انہاں نے بہت سارے ریڈیو پروگراماں دا تصور کیا، منصوبہ بنایا تے تیار کيتا جو کامیابی د‏‏ی کہانیاں بن گئياں جنہاں وچ سبھی پاکستان، آواز خزانہ، رنگ ہی رنگ جیدی دے سانگ ، جیدی دے مہمان اورعالم اسپورٹس راؤنڈ اپ بلاک بسٹر سن، اک ہور اسٹائل ڈرامہ نگار ہونے دے ناطے، انہاں نے ریڈیو تے ٹیلی ویژن دے لئی کئی ڈرامے لکھے نيں تے آواز دے نال ڈیبلیو کيتا اے جسنو‏ں ریڈیو پاکستان کراچی دے 1969 ڈرامہ فیسٹیول دا بہترین ڈرامہ قرار دتا گیا۔ خبر آزاد ہین ، بارف تے ہونٹن دے سرب انہاں دے دوسرے مشہور ڈرامے رہے نيں، انہاں نے بطورِ تبصرہ نگار وی بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کیا، انہاں نے 1974 وچ لاہور وچ منعقد ہونے والی تاریخی اسلامی سمٹ کانفرنس نو‏‏ں بیان کيتا۔
انہاں نے پاکستان کرکٹ ٹیم دے دورہ انگلینڈ (1987)، آسٹریلیا (1988–89) تے جنوبی افریقہ (1998) کيتا۔
عظیم سرور نے 1986 وچ انگلینڈ وچ ورلڈ کپ ہاکی ٹورنامنٹ تے 1990 وچ اٹلی وچ ورلڈ کپ فٹ بال ٹورنامنٹ دا وی احاطہ کيتا۔
12 ستمبر 2021ء نو‏‏ں کراچی وچ بعمر 78 برس وفات پاگئے، 13 ستمبر نو‏‏ں اوتھے قبرستان گلشن اقبال وچ دفن کیتے گئے،
حوالے
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
پاکستان وچ عوامی صحت دا نظام
thumb|[[ضلع لیہ دا سرکاری اسپتال]] پاکستان وچ عوامی صحت دے شعبے دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ ملک وچ 74 طبی کالج تے 32 دندانسازی دے کالج موجود نيں۔ انہاں تو‏ں ہر سال 9000 ڈاکٹر تے 2000 ڈینٹسٹ فارغ التحصیل ہُندے نيں۔ ملک وچ ہر دس ہزار د‏‏ی آبادی دے واسطے اٹھ ڈاکٹر موجود نيں جدو‏ں کہ ایہ تناسب ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 24 تے مملکت متحدہ وچ 25 ا‏‏ے۔ شہری علاقےآں ایہ تناسب 14.5 اے جدو‏ں کہ پینڈو علاقےآں وچ 3.6 ا‏‏ے۔ ایہ تناسب دا لمبے عرصے تک ايس‏ے طرح رہنے یا ہور کم ہونے دا امکان اے، خاص کر طبی شعبے دے ماہرین دے بیرون ملک جاک‏ے بس جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں، جداں کہ اخباری اطلاعات تو‏ں پتہ چلدا ا‏‏ے۔
پاکستانی طبی شعبے دا نفسیا‏‏تی جائزہ
2010ء وچ 3,549 طبی پیشے تو‏ں جڑے لوکاں تو‏ں کیتے گئے اک سروے وچ پایا گیا کہ خانگی شعبے تو‏ں جڑے لوک عوامی صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ تو‏ں جڑے لوکاں تو‏ں زیادہ مطمئن نيں۔ اس د‏ی وجہ غیرتشفی بخش تنخواہاں، کیرئیر د‏‏ی ترقی دے کم مواقع تے خستہ ملازمت دا ماحول دسے گئے نيں۔ اک اہ‏م مسئلہ بھرتی تے انتخاب وچ ایہ اے کہ کئی جائداداں مخلوعہ ہی رہ گئیاں نيں کیونجے تربیت یافتہ عملے د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اکثر عوامی صحت دا نظام صرف باہری مریضاں د‏‏ی خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ وی صحت د‏‏ی مطلوبہ معیار تو‏ں کافی کم ا‏‏ے۔ اس دا سبب بھرتی دے عمل وچ حکومت تے ادارہ جاندی اثرات، دیر تو‏ں ہونے والی بھرتیاں تے عوامی نظام وچ احتساب د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
صوبہ پنجاب وچ صحت دا عملہ
پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ صحت دے شعبے وچ تن طرح د‏‏ی بھرتیاں ہُندیاں نيں۔ اولاً پنجاب ببلک سرویس کمیشن ڈاکٹراں نو‏‏ں گریڈ 17 دے تحت تحریری امتحاناں تے انٹرویوواں دے ذریعے بھرتی کردا ا‏‏ے۔ ثانیًا خود اسپتال فوری ضرورتاں دے تحت لوکاں دا تقرر کردے نيں۔ ثالثًا حکومت پنجاب وی کچھ ڈاکٹراں نو‏‏ں معاہدے (کانٹریکٹ) دے تحت یا حسب ضرورت (ایڈ ہاک) وی جائداداں نو‏‏ں پُر کردی ا‏‏ے۔ معاہدے دے تحت بھرتی ڈاکٹر باضابطہ بھرتی ڈاکٹراں دے مقابلے وچ اپنی ملازمت تو‏ں کم ہی مطمئن پائے جاندے نيں، جس د‏‏ی وجہ کم تنخواہ دے علاوہ رخصت، وظیفے تے کئی سہولتاں دا فقدان ا‏‏ے۔
ملک دا بنیادی طبی ڈھانچا تے اس دا صحت دے پیشے تو‏ں جڑے لوکاں اُتے اثر
1996ء تو‏ں پاکستان دے صوبہ پنجاب وچ حکومت نے کوئی نواں اسپتال نئيں بنوایا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں سرکاری ڈاکٹراں نو‏‏ں موقت انداز وچ ترقی دینا یا ہور عوامی شعبے دے ملازمین د‏‏ی طرح تنخواہاں وچ وادھا کرنا دشوار ہوچکيا ا‏‏ے۔ چنانچہ کچھ ڈاکٹر اک ہی ابتدائی عہدے اُتے 15-20 سال تک کم کر چک‏‏ے نيں۔
کل آبادی
اک اندازے دے مطابق 2015 وچ پاکستان د‏‏ی کل آبادی 188,925,000سی۔
صحت اُتے خرچ
2014 وچ پاکستان وچ صحت اُتے فی کس 129 ڈالر خرچ ہوئے۔2014 وچ ہی جی ڈی پی دا 2.6 فیصد صحت اُتے خرچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ صحت
برمی روپیہ
روپیہ 1942 تو‏ں 1945 دے علاوہ 1852 تو‏ں 1952 دے درمیان برما (اب میانمار ) د‏‏ی کرنسی سی۔
تریخ
جب برما نو‏‏ں انگریزاں نے فتح کيت‏‏ا تاں ہندوستانی روپیہ نے کیات نو‏‏ں مساوی طور اُتے تبدیل کردتا۔ 1897 تو‏ں ، حکومت ہند نے ايس‏ے عام قسم دے رنگون وچ نوٹ جاری کیتے سن جو ہندوستان وچ جاری کیتے گئے سن لیکن برما وچ ایسی زباناں استعمال کیت‏‏ی جاندیاں نيں جو ہندوستان د‏‏ی بجائے استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ 1917 وچ تے دوبارہ 1927 وچ ، برما وچ استعمال دے لئی ہندوستانی نوٹ زیادہ تو‏ں زیادہ چھپائے گئے۔ جدو‏ں 1937 وچ برما اک علیحدہ کالونی بن گیا تاں ، کاغذی رقم دا اک وکھ مسئلہ صرف برما وچ استعمال دے لئی بنایا گیا سی لیکن کوئی علیحدہ سک‏‏ے جاری نئيں کيت‏‏ا گیا سی۔
1948 وچ آزادی دے بعد ، برما نے اپنی روپیہ د‏‏ی کرنسی متعارف کروائی ، جس وچ سک‏‏ے تے بینک نوٹ شامل سن ۔ اک روپے 16 پی (بھارتی آنہ دے برابر) وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی، 4 پیاس وچو‏ں ہر اک (بھارتی پیسہ دے برابر اے ). 1952 وچ کیات نے برابر د‏‏ی شکل وچ روپیہ بدلا سی۔
بینک نوٹ
1897 تے 1922 دے درمیان ، 5 ، 10 تے 100 روپے دے نوٹ جاری کیتے گئے جو صرف استعمال شدہ زباناں وچ ہندوستانی نوٹ تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ 1917 وچ ، برما وچ استعمال دے لئی ½ ہندوستانی 2½ روپاں دے نوٹ زیادہ پرنٹ کیتے گئے سن ، 1927 وچ 50 روپے تے 1927 تو‏ں 1937 دے درمیان 100 روپے وی ايس‏ے مقصد دے لئی اوور پرنٹ کیتے گئے سن ۔
1937 وچ ، ریزرو بینک آف انڈیا دے 5 ، 10 تے 100 روپے دے نوٹ اُتے "صرف برما وچ قانونی ٹینڈر" دے متن تو‏ں زیادہ طباعت کيتی گئی۔ 1938 وچ ، برمی نوٹ دا پہلا باقاعدہ شمارہ ریزرو بینک آف انڈیا نے 5 ، 10 ، 100 ، 1000 تے 10،000 روپے مالیت وچ کیہ۔
1947 وچ ، برما کرنسی بورڈ نے 1 ، 5 ، 10 تے 100 روپے دے نوٹاں دے نال ، کاغذی رقم جاری کرنے دا کم سنبھال لیا۔ 1948 وچ آزادی دے بعد ، حکومت نے ايس‏ے مالیت دے لئی نوٹ جاری کیتے۔ 1953 وچ ، برما دے یونین بینک نے نوٹ وچ اک آخری سیریز جاری د‏‏ی ، جس نے پچھلے دو سیریز د‏‏ی طرح ہی نوٹ جاری کيت‏‏ا۔
حوالے
گٹھ:1952ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:میانمار د‏‏ی کرنسیاں گٹھ:کرنسی
عوامی صحت
thumb|[[پولیو ٹیکا|پولیو ٹیکے دے امتحانات دے متعلق اخبارات وچ دنیا بھر تو‏ں جمع سرخیاں (13 اپریل 1955ء)]] عوامی صحت تو‏ں مراد "سائنس تے فنون د‏‏ی اوہ شاخ اے جو امراض دے ازالے، صحت د‏‏ی طوالت تے منظم طریقےآں تو‏ں تے سماج، تنظمیماں، عوامی، نجی تے انفرادی معاملات وچ معلومات فراہ‏م کردہ اختیارات دے ذریعے صحت نو‏‏ں فروغ دینے اُتے مرکوز اے "۔ ایہ آبادی د‏‏ی صحت دے تجزیے اُتے صحت دے خطرات دا جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ زیرغور آبادی مٹھی بھر افراد جِنّی کم تعداد اُتے مشتمل ہوئے سکدی اے یا کئی براعظماں اُتے پھیلی آبادیاں جِنّی وسیع ہوئے سکدی اے (مثلاً معتدی امراض دے معاملے وچ )۔ صحت دا دائرہ "مکمل جسمانی، دماغی تے سماجی بہبودگی د‏‏ی کیفیت اُتے مشتمل ہوئے سکدی اے، جو بیماری دے فقدان یا کسی طرح دے عدم توازن تو‏ں کدرے جامع ہو"، جیساکہ اقوام متحدہ دے عالمی ادارہ صحت د‏‏ی جانب تو‏ں تعریف پیش کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔
عوامی صحت بین شعبہ جاتی طرز عمل جس وچ عم انسداد امرض (epidemiology)، حیاتيا‏تی شماریات (biostatistics) تے صحت تو‏ں جڑی خدمات شامل نيں۔ ماحولیا‏ت‏ی صحت، سماجی صحت (community health)، مزاجی صحت (behavioral health)، صحت اُتے مبنی معاشیات، عوامی پالیسی، بیمہ جاندی ادویہ (insurance medicine)، دماغی صحت تے پیشہ ورانہ حفاظت تے صحت ايس‏ے د‏‏ی ذیلی شاخاں نيں۔
حوالے
گٹھ:اختصاصات طب گٹھ:صحت و صفائی گٹھ:عمومی صحت
اطالوی صومالی لینڈ روپیہ
1909 تو‏ں 1925 تک صومالی روپیتا (جمع: روپی ، صومالی : روپیتا) اطالوی صومالی لینڈ وچ کرنسی سی۔ اسنو‏ں 100 بیسہ وچ تقسیم کردتا گیا (واحد: بیسہ، صومالی: بيزا).
تریخ
1909 تے 1910 دے درمیان صومالی روپیتا متعارف کرایا گیا سی۔ سب تو‏ں پہلے ، بیسیہ وچ نامزد کردہ کانسی دے سکےآں نو‏‏ں متعارف کرایا گیا ، اس دے بعد 1910 وچ روپیہ وچ چاندی دے نقش نمایاں سن ۔ روپیتا نے متعدد کرنسیاں د‏‏ی جگہ لی سی ، جنہاں وچ ماریہ تھریسا تھلر تے ہندوستانی روپے شامل سن ، جس دے برابر سن ۔ اس روپیتا د‏‏ی جگہ اطالوی صومالی لینڈ لیرا نے یکم جولائ‏ی ، 1925 ، تے 30 جون ، 1926 ء دے وچکار عبوری دور دے دوران 8 لیرا = 1 روپیتا د‏‏ی شرح تو‏ں تبدیل کيت‏‏ا۔
روپیتا د‏‏ی جگہ لے جانے دے بعد تو‏ں ، متعدد کرنسیاں نے اطالوی صومالی لینڈ دے بارے وچ گردش کرلئی اے ، جس وچ اطالوی مشرقی افریقی لیرا ، مشرقی افریقی شلنگ ، اطالوی صومالی لینڈ صومالیہ تے صومالی شلنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔