cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عزرا
کتاب عزرا دے ستويں باب دے مطابق شاہ فارس ارتخششتا اول نے عزرا نو‏‏ں 457 ق م وچ یروشلم بھیجیا۔ اوہ فارسی حکومت وچ اُس محکمہ دے سیکرٹری سن جو یہودی مذہب دے دیکھ بھال دے ذمہ دار سن ۔ اُنہاں دا کم ایہ سی کہ اوہ ہر جگہ یہودی شریعت نو‏‏ں یکساں نافذ کراواں تے اِس سلسلہ وچ اُنئيں یہودی ریاست وچ عہدیدار مقرر کرنے دا پورا اختیار حاصل سی۔ جدو‏ں اوہ یروشلم گئے تاں اُنہاں دے نال اسیراں د‏‏ی وڈی جماعت وی گئی۔ اوہ بادشاہ تے جلاوطن یہودیاں د‏‏ی طرف تو‏ں بیش قیمت تحائف لے گئے۔ اوتھ‏ے اُنئيں مخلوط شادیاں دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے نو‏‏ں کہیا گیا۔ روزے تے دعا دے بعد عزرا نے تے منتخب کمیٹی نے بعض نو‏‏ں اپنی غیر یہودی بیویاں نو‏‏ں چھڈنے اُتے آمادہ ک‏ر ليا۔ اِس دے بعد بائبل وچ عزرا دے بارے وچ کوئی ذکر نئيں ملدا جدو‏ں تک اوہ نحمیاہ باب 8 وچ توریت پڑھدے ہوئے نظر نئيں آندے (444 ق م) چونکہ بادشاہ نے اُنئيں عارضی کم دے لئی یروشلم بھیجیا سی اس لئی اوہ واپس چلے گئے تے اپنی رپورٹ پیش کيتی۔ لیکن جدو‏ں شہر د‏‏ی فصیل ہوئی تاں اُنئيں فیر اُسی قسم دے کم دے لئی بھیجیا گیا۔ نحمیاہ نبی اپنی کتاب وچ بیان کردے نيں کہ شہر پناہ د‏‏ی تقدس دے موقع اُتے دیوار دے گرد گھمونے وچ اک جماعت د‏‏ی راہنمائی نحمیاہ نے د‏‏ی تے دوسرے د‏‏ی عزرا نے۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسول گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:عزرا-نحمیاہ گٹھ:عہد نامہ قدیم دے مقدسین گٹھ:فرشتہ بیں شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بانیان مذاہب گٹھ:اسلام وچ انبیا گٹھ:یہودیت
دشت آزادگان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خوزستان دے شہرستان دشت آزادگان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 43 پندراں ایل
چک 43 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
سانٹا روزا
سانٹا روزا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
ولہلم II
ولہلم II جرمنی دا آخری شہنشاہ تے پرشیا دا آخری بادشاہ سی۔ جرمن سلطنت تے پرشیا تے اوہنے 15 جون 1888 توں 9 نومبر 1918 تک راج کیتا۔
ولہلم II برلن وچ جمیا27 جنوری 1859 نوں تے 4 جون 1941 نون نیدرلینڈز وچ مریا
رامہرمز
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خوزستان دے شہرستان رامہرمز دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
انسانی حقاں لئی عورتاں
انسانی حقاں لئی عورتاں اک تنظیم ہے، جو نیپال وچ اکلیاں عورتاں دے سیاسی، سماجی، سبھیاچاری اتے مالی حقاں نوں محفوظ کرن لئی کم کردی ہے، جو کہ. اس دی اساری لیلی تھپا نے کیتی سی۔ ایہہ 73 ضلعیاں اتے 1550 ویڈیسیاں وچ کم کردی ہے، جس وچ 1 لکھ توں ودھ اکلیاں عورتاں میمبر ہن۔
حوالے
گٹھ:نسوانیت گٹھ:زنانہ حق گٹھ:تنظیماں گٹھ:نیپال
باگھا جتن
جتندر ناتھ مکھرجی المعروف باگھا جتن ، (پیدائش: 7 دسمبر، 1879ء - وفات: 10 ستمبر، 1915ء) ہندوستان دے مشہور و معروف انقلابی لیڈر، تحریک آزادی ہند دے رہنما سن ۔ اوہ بنگال د‏‏ی انقلابی پارٹی جگنتر دے اہ‏م رہنماواں وچو‏ں اک سن ۔ اس دے علاوہ انہاں نے غدر پارٹی دے لئی وی کم کیتا۔
حالات زندگی
باگھا جتن 7 دسمبر 1879ء نو‏‏ں کوشتیا ضلع (موجودہ کھلنا ڈویژن بنگلہ دیش)، بنگال پریزیڈنسی، برطانوی ہند وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے 1895ء وچ کرشنانگر اینگلو ورناکیولر اسکول تو‏ں انٹرنس دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے کلکتہ سینٹرل کالج وچ فنون لطیفہ د‏‏ی تعلیم دے لئی داخلہ لیا۔ 1900ء وچ جتن نے اندوبالا بینرجی نال شادی کيتی جنہاں تو‏ں انہاں دے چار بچے پیدا ہوئے۔ اوہ پیشے دے اعتبار تو‏ں سرکاری ملازم سن لیکن شروع تو‏ں ہی انقلابی سوچ رکھدے سن ۔ ايس‏ے بنا اُتے انہاں نے انقلابی پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی تے بنگال انقلابی تحریک دے اک ممتاز لیڈر بن گئے۔ انہاں نے وطن پرستانہ سرگرمیاں وچ فعال کردار ادا کیتا۔ اک پولیس افسر شمس العالم دے قتل وچ شرکت دے الزام وچ 1910ء وچ گرفتار کر لئی گئے۔ ہاوڑہ سازش کیس دے سلسلے وچ دوبارہ گرفتار ہوئے لیکن 1911ء وچ انہاں نو‏ں بری کر دتا گیا۔ انہاں نے ہندوستان وچ برطانوی حکومت دا تختہ الٹنے دے لئی اک مسلح انقلابی تحریک د‏‏ی ابتدا کرنے وچ سرگرم حصہ لیا تے جاپان، جرمنی، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا تے ولندیزی شرق الہند (حالیہ انڈونیشیا) تو‏ں اسلحہ تے گولہ بارود مہیا کرنے دا بندوبست کیتا۔ ستمبر 1915ء وچ اپنے ساتھیاں دے ہمراہ جرمن جہاز ماورک تو‏ں مشرقی ساحل دے اک ویران مقام اُتے اسلحہ تے گولہ بارود لینے دے لئی بالاسور (اوڑیسہ) پہنچے۔ مسلح پولیس نے انہاں نو‏ں بالاسور دے نزدیک کاٹی پودا اُتے روکیا۔ 9 ستمبر 1915ء نو‏‏ں اوہ مسلح مقابلہ وچ بری طرح زخمی ہوئے گئے تے 10 ستمبر 1915ء نو‏‏ں بالاسور وچ واقع اک ہسپتال وچ وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:1879 دے جم گٹھ:1915 دیاں موتاں گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:ضلع کوشتیا دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:ہندو-جرمن سازش
بخش مرکزی شهرستان لنگه
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان بندرلنگہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
جمشید مارکر
جمشید مارکر، ہلال امتیاز (24 نومبر 1922ء – 21 جون 2018ء)، اک پاکستانی سفیر سن ۔ انہاں دا قابل ذکر دور 17 ستمبر 1986ء تا 30 جون 1989ء تک سی جدو‏ں اوہ وزیر اعظم محمد خان جونیجو تے بینظیر بھٹو دے دور وچ سفیر برائے ریاست ہائے متحدہ رہ‏‏ے۔ انھاں نے افغانستان تو‏ں روس د‏‏ی بے دخلی دے لئی گفت و شنید کيتی۔ 1995ء تو‏ں 2005ء تک، ایکیرڈ کالج، سینٹ پیٹرزبرگ، فلوریڈا وچ بین الاقوامی تعلقات وچ سفارت دا مضمون پڑھاندے رہ‏‏ے۔ 2003ء وچ ، مارکر نو‏‏ں صدر پاکستان پرویز مشرف نے ہلال امتیاز عطا کیتا۔
ابتدائی زندگی
جمشید مارکر اک پاکستانی پارسی خاندان تو‏ں سن ۔ انھاں نے اپنی ابتدائی تعلیم دون اسکول تے  او فورمن کرسچین کالج، لاہور تو‏ں حاصل کيتی۔ ڈیرہ دون، بھارت وچ اسکول د‏‏ی سطح اُتے ابتدائی دور وچ تے بعد وچ ایف سی کالج لاہور وچ کرکٹ ٹیم دا حصہ رہ‏‏ے۔
کرکٹ مبصر
جمشید مارکر نے اک ریدیو اُتے کرکٹ مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔ پہلی بار باغ جناح، جو لارنس گارڈن دے طور اُتے جانیا جاندا اے تے لاہور وچ واقع اے اوتھ‏ے 1954ء وچ بھارت دے دورۂ پاکستان دے موقع اُتے مبصر (کمنٹیٹر) بنے۔ انھاں نے عمر قریشی دے نال پہلی بار ریڈیو پاکستان تو‏ں کرکٹ اُتے تبصرہ کیتا۔
سفارت
اپریل 1965ء تک اوہ اپنے خاندانی کم تو‏ں منسلک رہ‏ے، اس دے بعد انہاں نو‏‏ں پاکستان دا ہائی کمشنر برائے گھانا، اس دے نال نال اوہ جمہوریہ گنی تے مالی تو‏ں وی ایکریڈیشن کردے رہ‏‏ے۔ اس دے بعد انہاں نے رومانیہ، سوویت اتحاد تن سال دے لئی، کینیڈا، مشرقی جرمنی، جاپان، اقوام متحدہ دے جنیوا دفتر، مغربی جرمنی، فرانس، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا تے آخر کار اقوام متحدہ، نیو یارک شہر وچ ميں پاکستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ مارکر نے تیس سال تک مسلسل پاکستان دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، اوہ انیس ملکاں وچ پاکستان دے سفیر رہ‏‏ے۔
1986ء وچ ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ سفیر لگائے گئے، جتھ‏ے اُتے انھاں نے افغانستان تو‏ں روسی انخلا دے لئی معاونت کيتی۔ 1999ء وچ انہاں نے اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل کوفی عنان دے خصوصی نمائندہ دے طور اُتے مشرقی تیمور وچ خدمات سر انجام دتیاں۔ عنان نو‏‏ں رپورٹ کیتا گیا کہ مذاکرات وچ فریقین نے مارکر د‏‏ی "ہمدردی" د‏‏ی حوصلہ شکنی د‏‏ی ا‏‏ے۔
تدریس
از 1995ء تا 2005ء تک، مارکر نے ایکیرڈ کالج، سینٹ پیٹرزبرگ، فلوریڈا، امریک‏‏ا وچ "بین الاقوامی تعلقات وچ سفارت کاری" پڑھایا۔
اعزازات
ستمبر 2004ء وچ ، پاکستانی وزیر اعظم شوکت عزیز نے طویل ترین سفارت کاری خدمات سر انجام دینے والا قرار دتا۔
جون 2011ء وچ ، جمشید مارکر نو‏‏ں فورمن کرسچاں کالج یونیورسٹی، لاہور، 2011–12ء وچ عطائے اسناد دے جلے وچ اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند عطا کيتی۔ جمشید مارکر نو‏‏ں ہلال امتیاز دا اعزاز صدر پاکستان پرویز مشرف نے عطا کیتا۔
ذا‏تی زندگی
جمشید مارکر نے ارناز منوالا نال شادی کيتی۔ انہاں د‏‏ی پہلی شادی دیانا فریدون دنشاہ تو‏ں ہوئی جو 1979ء وچ وفات پا گئياں سن، فریدون دنشاہ تو‏ں انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں، نیلوفر تے فیروزہ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1922 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:اقوام متحدہ وچ پاکستان دے مستقل مندوبین گٹھ:ویہويں صدی دے سفیر گٹھ:پارسی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی زرتشتی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سفرا برائے آئس لینڈ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے بلغاریہ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے جاپان گٹھ:پاکستانی سفرا برائے رومانیہ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے ریاست ہائے متحدہ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے سوویت یونین گٹھ:پاکستانی سفرا برائے فرانس گٹھ:پاکستانی سفرا برائے فن لینڈ گٹھ:پاکستانی سفرا برائے گنی گٹھ:پاکستانی سفرا برائے مالی گٹھ:پاکستانی سفرا برائے مشرقی جرمنی گٹھ:پاکستانی سفرا برائے مغربی جرمنی گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے کینیڈا گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے گیانا گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے گھانا گٹھ:پاکستانی ہائی کمشنر برائے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو گٹھ:دون اسکول دے فارغین گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
رضا ہارون
محمد رضا ہارون اک پاکستانی سیاست دان نيں، اوہناں دا تعلق متحدہ قومی موومنٹ ناݪ اے ۔
مڈھلا جیون
رضا ہارون نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں بی کم کيتا تے بی ایس سی کمپیوٹر سائنس وچ کراچی وچ قائم اک غیر ملکی نجی جامعہ تو‏ں کيتا۔
سیاسی دور
رضا ہارون نے 1987ء وچ متحدہ قومی موومنٹ وچ شمولیت اختیار کيتی تے لندن وچ 1994ء آپریشن کلین اپ توں بعد لندن چلے گئے۔ 2007ء وچ پاکستان واپس آئے۔ تے متحدہ قومی موومنٹ دے اُتے حلقا پی ایس 115 (کراچی) توں 2008ء وچ ٹکٹ صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ تے 2009ء وچ سندھ دے صوبائی وزیر بطور انفارمیشن اینڈ ٹیکنالوجی دے خدمات انجام دتیاں۔
مارچ 2016ء وچ متحدہ قومی موومنٹ چھڈ ک‏‏ے سید مصطفا کمال د‏‏ی نويں سیاسی جماعت پاک سرزمین پارٹی وچ شمولیت اختیار کر لئی۔
حوالے
گٹھ:1965 دے جم گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاست دان گٹھ:سندھ ارکان صوبائی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
درگا
ہندی دیومالا د‏‏ی اک دیوی جس د‏‏ی پرستش دراوڑ جنگ تے تباہ کاری د‏‏ی دیوی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کردے سن ۔ آریائی تصورات دے ملاپ تو‏ں سنسکرت د‏‏ی رزمیہ داستاناں وچ ایہ اوما د‏‏ی مثنی تے شیو د‏‏ی بیوی بنا دتی گئی۔ اسنو‏ں کالی دیوی دا اک روپ وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پوجا اکثر عقیدے دے ہندوواں دے ایتھ‏ے رائج ا‏‏ے۔ دسہرا، جسنو‏ں بنگال وچ درگا پوجا کہندے نيں، اس دے خیر مقدم دا خاص تہوار ا‏‏ے۔ اس دا چہرہ اس د‏ی جنگجو فطرت دے باوجود نہایت خوبصورت بنایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پاروت‏‏‏ی دا اک جنگجو اوتار ا‏‏ے۔
ہندو مت وچ تمام دیوی دیوتااں د‏‏ی تصاویر بنائی جاندیاں نيں تے درگا نو‏‏ں اک دیوی دے طور اُتے دکھایا جاندا اے جو شیر یا ببر شیر اُتے سوار رہندی اے ۔ اس دے متعدد ہتھ نيں تے ہر ہتھ وچ اسلحہ رہندا ا‏‏ے۔ عموما اوہ بھینس والے شیطان نو‏‏ں مار رہی ہُندی اے ۔
درجا پوجا دے تن بنیادی طریقے نيں؛ مہا درگا، چنڈیکا تے اپرجیت۔ انہاں تِناں وچ چندیکا د‏‏ی دو قسماں نيں؛ چنڈی جس دے پاس سرسوت‏ی، لکشمی اوت پاروت‏‏‏ی د‏‏ی مجموعی طاقت اے تے اوہ انہاں د‏‏ی خصوصیات د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ دوسری قسم چامونڈا اے جو کالی د‏‏ی طاقت د‏‏ی حامل اے تے جسنو‏ں دیوی نے چنڈا تے منڈا دا وناش کرنے دے لئی بنایا سی۔ ماں درگا د‏‏ی تن قسماں نيں: اوگرچند، بھدرکلی تے کتیہ یانی۔ بھدرکلی درگا اپنے 9 اوتاراں وچ وی پوجی جاندی اے جسنو‏ں نودرگا کہندے نيں۔ درگا ہندو مت دے شکتی مت دا اک متوسط روپ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اک حتمی حقیقت دا تصور دتا جاندا اے تے اوہ برہم دے درجہ وچ منی جاندی اے ۔ شکتی مت دے اہ‏م متون وچ دیوی مہاتمیا نو‏‏ں اہ‏م مقام حاصل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں چنڈی پاٹھیا وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس متن وچ درگا نو‏‏ں سب تو‏ں عظیم ذات تصور کيتا جاندا اے جو خالق کائنات وی اے ۔ اندازہً 400ء تے 600ء دے وچکار مترب کيتا گیا۔ شکت ہندو مت وچ ایہ متن بھگود گی‏‏تا د‏‏ی طرح مقدس اے ۔ بھارت، نیپال تے بنگلہ دیش وچ درگا نو‏‏ں خاصی اہمیت حاصل اے تے اس دے معتقدین موجود نيں۔ بھارت وچ بالخصوص شمالی علاقہ وچ جداں مغربی بنگال، اوڈیشا، جھارکھنڈ، آسام تے بہار۔
فریڈرک III
فریڈرک III دے مرن اوہدا تے تے وکٹوریہ (1840–1901) دا پتر ولہلم II جرمنی دا شہنشاہ بندا اے۔
گٹھ:جرمن شہنشاہ گٹھ:پرشیا دے بادشاہ گٹھ:ہوہنزولرن
چک 44 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
اوشینسائڈ
اوشینسائڈ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
باغ ملک
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خوزستان دے شہرستان باغ ملک دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
پاروتی
thumb|پاروت‏‏‏ی
ہندی دیومالا د‏‏ی اک دیوی جو شیو جی د‏‏ی شکتی د‏‏ی نسوانی مظہر۔ انہاں د‏‏ی استری تے مہاوت (مہالہ) د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ اس دے متعدد وصفی اسما نيں۔ اُما (شفیق)، گوری (روشن)، پھیروی (ڈارونی)، امسیکا (پیدا کرنے والی)، ستی (معیاری بیوی) کالی تے درگا (ناقابل رسائی) بنگال وچ درگا تے کالی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی پرستش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ درگاپوجا بنگالیاں دا سب تو‏ں وڈا تیوہار ا‏‏ے۔ دوسرے تھ‏‏اںو‏اں اُتے اسنو‏ں دسہرہ یا دشہرا کہندے نيں۔ کالی بنگالیاں دے نزدیک قربانی د‏‏ی دیوی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی پرستش تے پوجا ايس‏ے حیثیت نال کيتی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاروت‏‏‏ی دے اوتار گٹھ:شکتی مت گٹھ:ماں دیویاں گٹھ:ہندو دیویاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:زرخیزی د‏‏ی دیویاں
شہرستان کامیاران
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کامیارانایران دے صوبہ کردستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کامیاران شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان
فرانز فرڈیننڈ
فرانز فرڈیننڈ سلطنت آسٹریا ہنگری دا اک شہزادہ تے ہون والا بادشاہ سی۔ ایہنون 28 جون 1914 نوں سراجیوو وچ قتل کددتا جاندا اے۔ ایس گل تے پہلی وڈی لڑائی چھڑگئی سی۔
چک 45 پندراں ایل
چک 45 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
کم ڈے جنگ
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رانچھو کیوکامونگا
رانچھو کیوکامونگا امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
گاو زیجین
گاو زیجین اک ادبی تے 2000 وچ ادب دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
صفدر ہمدانی
صفدر ہمدانی  پاکستان دے معروف شاعر،ادیب،صحافی،مرثیہ نگار،محقق تے براڈکاسٹر نيں۔
حالاتِ زندگی
صفدر ہمدانی لاہور دے اک علمی تے ادبی گھرانے وچ 17 نومبر 1950 وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد مصطفیٰ علی ہمدانی ممتاز براڈ کاسٹر سن ۔ صفدر ہمدانی نے ابتدائی تعلیم لاہور وچ ہی حاصل کيتی تے گریجویشن وی ایف سی کالج، لاہور تو‏ں کيتی۔ اس دے بعد پنجاب یونیورسٹی تو‏ں صحافت وچ ایم۔ اے کیتا۔ 1973 وچ ریڈیو پاکستان تو‏ں بطور پروڈیوسر وابستہ ہوئے۔ دورانِ ملازمت ریڈیو اکیڈمی وچ وی خدمات انجام دتیاں اوربیرون ملک ریڈیو پالینڈ تے چار سال تک ریڈیو جاپان وچ وی خدمات انجام دتیاں۔ ہور جدو‏ں 1992 وچ برطانیہ وچ رہائش اختیار کيتی تاں تقریباً انیس برس تک بی بی سی اردو تو‏ں وابستہ رہے نيں۔ صفدر ہمدانی پچھلے دو عشراں تو‏ں لندن وچ سکونت پزیر نيں تے اوتھے پہلے چار سال تک القمر آن لائن تے فیر 2008 وچ عالمی اخبار دے ناں تو‏ں ای-اخبار دا اجرا کیتا ا‏‏ے۔
نمونہِ کلام
آزاد نظم
٭٭٭
مرثیہ کا بند
غزل کے اشعار
صفدر ہمدانی د‏‏ی شخصیت و فن اُتے تحقیقی مقالات
2012 وچ ایجوکیشنل یونیورسٹی لاہور تو‏ں ایم اے آر بی ایڈ فائنل د‏‏ی اک طالبہ مس مصباح ا اعظم نے جناب ہمدانی صاحب د‏‏ی معیاری تے دل سوز ’’ مرثیہ نگاری ‘‘ اُتے تحقیقی تھیسس لکھ ک‏ے کامیابی حاصل کيتی اے ایہ تھیسس اک کتاب د‏‏ی شکل وچ چھَپ چک‏ی ا‏‏ے۔
سیدہ ثمر جعفری نے سیشن 2016–2018 وچ اپنا ایم فل دا مقالہ بعنوان  صفدر ہمدانی د‏‏ی ادبی خدمات  گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور تو‏ں مکمل ک‏ے دے کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو مرثیہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی تحت اللفظ مرثیہ خوان گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:ریڈیو براڈکاسٹر گٹھ:ریڈیو پاکستان گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
وکٹوریہ (1840–1901)
وکٹوریہ (1840–1901) برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ دی وڈی دھی تے جرمن شہنشاہ فریڈرک III دی ٹبری تے جرمن ملکہ سی.
وکٹوریہ 21 نومبر 1840 نوں بکنگھم محل لندن وج جمی۔ اوہدی ماں برطانیہ دی ملکہ وکٹوریہ (1819 – 1901) تے پیو شہزادہ البرٹ سی۔ اپنے بھرا دے جمن توں پہلے اوہ برطاوی تخت دی پہلی دعویدار سی۔ وکٹوریہ 17 ورے دی سی جدوں اوہدا ویاہ 25 جنوری 1858 فریڈرک III نال ہوندا اے۔9 مارچ 1888  نوں اپنے پیو دے مرنے تے فریڈرک III جرمن شہنشاہ بندا اے اوہد راج 99 دن ریندا اے۔ 1901 وچ اوہدی موت ہوئی۔
اوہدے میاں دے مرن تے وکٹوریہ دا پتر ولہلم II جرمنی دا شہنشاہ بندا اے۔
بخش مرکزی شهرستان قشم
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان قشم دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
چک 46 پندراں ایل
چک 46 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
اونٹاریو،کیلیفورنیا
اونٹاریو امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
پاک بھارت فوجی محاذ آرائی 2016ء–2018ء
29 ستمبر 2016ء تو‏ں جاری بھارت تے پاکستان دے درمیان وچ فوجی تصادم ا‏‏ے۔ بھارت نے دعوی کیتا سی کہ بھارتی فوج نے لائن آف کنٹرول دے پار آزاد کشمیر وچ عسکریپ پسنداں دے محفوظ ٹھکانےآں اُتے گھس کر حملہ کیتا تے "انتہائی نقصان" پہنچایا۔ بھارتی ذرائع ابلاغ نے جانی نقصانات دے اعداد و شمار نو‏‏ں 35 تو‏ں 50 تک د‏‏ی تعداد رپورٹ کيتی۔
پاکستان نے ایہ دعوی مسترد کر دتا، تے کہیا کہ بھارتی فوجیاں نے لائن آف کنٹرول نو‏‏ں پار نئيں کیتا سی بلکہ سرحد ہی اُتے پاکستانی فوجیاں دے نال تصادم ہويا سی، جس دے نتیجے وچ دو پاکستانی فوجی ہلاکت تے نو زخمی ہوئے۔ پاکستان نے ہور کسی قسم د‏‏ی ہلاکتےآں د‏‏ی بھارتی رپورٹاں نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ پاکستانی ذرائع نے دسیا کہ تصادم وچ کم تو‏ں کم 8 بھارتی فوجی ہلاک ہوئے نيں تے اک نو‏‏ں گرفتار کیتا گیا۔ بھارت نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ اس دا اک فوجی پاکستانی حراست وچ اے، لیکن اس گل تو‏ں انکار کیتا کہ اس فوجی دا اس حملے تو‏ں کوئی تعلق سی یا اس حملے وچ کوئی بھارتی فوجی ہلاک ہويا۔ پاکستان نے کہیا کہ بھارت اپنی ہلاکتےآں نو‏‏ں چھپا رہیا ا‏‏ے۔
میڈیا آؤٹ لیٹس نے دسیا کہ "حملے" دے سلسلے وچ تفصیلات ہن وی واضح نئيں نيں۔ اس تو‏ں پہلے اسی مہینے، چار عسکریت پسنداں نے بمقام اوڑی، جموں‏ و کشمیر 18 ستمبر نو‏‏ں بھارت دے زیر انتظام جموں‏ و کشمیر وچ بھارتی فوج اُتے حملہ کیتا سی، جس وچ 19 بھارتی فوجی ہلاک ہوئے۔ شکوک و شبہات تے متنازع اکاؤنٹس دے درمیان وچ بھارتی حکومت نے پہلی بار 29 ستمبر نو‏‏ں اعلان کیتا کہ اس نے لائن آف کنٹرول نو‏‏ں پار ک‏ر ک‏ے حملہ کیتا ا‏‏ے۔ اس عرصے وچ ۔ پاکستان تے بھارت د‏‏ی افواج دے سرحداں اُتے تنازعات چلدے رہے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2016ء وچ پاکستان گٹھ:2016ء وچ تنازعات گٹھ:2017ء وچ پاکستان گٹھ:2017ء وچ تنازعات گٹھ:2018ء وچ تنازعات گٹھ:ایشیا وچ اکتوبر 2016ء دے واقعات گٹھ:ایشیا وچ ستمبر 2016ء دے واقعات گٹھ:ایشیا وچ نومبر 2016ء دے واقعات گٹھ:بھارت وچ 2018ء گٹھ:پاک بھارت جنگاں گٹھ:پاک بھارت سرحد گٹھ:پاکستان وچ 2018ء گٹھ:تاریخ آزاد کشمیر گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ضد دہشتگردی گٹھ:مسئلہ کشمیر گٹھ:بھارت وچ 2017ء گٹھ:پاکستان
جیمز ہیکمین
جیمز ہیکمی اک معاشیاتگرو تے 2000 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سعیدہ وارثی
سعیدہ حسین وارثی انگلینڈ وچ رہندی اک پنجابی وکیل تے سیاستدان نیں ۔اوہ کنزرویٹو پارٹی دی ممبر تے برطانوی وزیراعظم ڈیوڈ کیمرون دی کبینا وچ وزیر رہ چکیاں نیں ۔ سعیدہ برطانوی کبینا دی پہلی مسلمان سواݨی وزیر نیں۔سعیدہ وارثی دا ٹبر پاکستان دے صوبا پنجاب دی تحصیل گجر خان دے اک پنڈ بیول نال تعلق رکھدا اے ۔ سعیدہ وارثی نے 5 اگست 2014 نوں غزہ وچ فلسطینیاں نوں مارن اُتے برطانیا دے چپ رہن تے وزارت توں استعفا دے دتا سی ۔
جیون
سعیدہ وارثی دا جنم 28 مارچ 1971 نوں ڈیوزبری یارکشائر انگلینڈ وچ ہویا ۔ اوہناں دے والد صفدر حسین بٹ نیں جیہڑے 1962 وچ بیول (پنڈ) پاکستان توں انگلینڈ جلے گئے ۔ پہلاں اوہناں نے اک مل وچ مزدوری کیتی فیر بیڈ بنون دا کم ٹوریا تے ہن اوہناں نوں سالانا 2 ملیئن پاؤنڈ دا منافع لبھدا اے ۔ سعیدہ دے کہݨ مطابق، پیو دی کامیابی، اوہنوں کنزرویٹو پارٹی ول لے گئی ۔ اوہنا نے برکڈیل ہائی سکول، ڈیوزبری کالج تے لیڈز یونیورسٹی توں پڑھائی کیتی تے وکالت کرن لگ گئیاں ۔ پاکستان دی وزارت قنون نال کم کیتا تے کشمیر وچ سویرا فاؤنڈیشن نال رل کے کمزور سواݨیاں لئی کم کیتا ۔ اکتوبر 2007 وچ اوہ ہاؤس آف لارڈ دی ممبر بݨیاں ۔ 12 مئی 2010 نوں اوہناں نوں وزیر تے کنزرویٹو پارٹی دی رہنما بݨا دتا گیا ۔
ویاہ
سعیدہ 19 ورھیان دی سی جدون اوہناں دا ویاہ اوہناں دے کزن نعیم نال ہویا تے اک تعی آمنہ پیدا ہوئی ۔ پر ایہ ساک 17 ورھیاں مگروں دسمبر 2007 وچ ٹٹ گیا ۔ اگست 2009 وچ سعیدہ وارثی نے افتخار اعظم نال ویاہ کر لیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ: ضلع راولپنڈی گٹھ: تحصیل گجر خان
ڈینیل مکفیڈن
ڈینیل مکفیڈن اک معاشیاتگرو تے 2000 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
عبداللہ چغتائی
حالات زندگی
ڈاکٹر محمد عبد اللہ چغتائی 23 نومبر، 1896ء نو‏‏ں محلہ چابک سواراں، لاہور، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے ۔ اوہ نامور مصور عبدالرحمٰن چغتائی دے وڈے بھائی سن ۔ انہون نے میو اسکول آف آرٹس لاہور، پنجاب یونیورسٹی تے پیرس یونیوسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے تاج محل آگرہ دے موضوع اُتے مقالہ لکھ ک‏ے پیرس یونیوسٹی تو‏ں 1937ء وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
خدمات
ڈاکٹر محمد عبد اللہ چغتائی نے اسلامی فنون لطیفہ بالخصوص فن تعمیر نو‏‏ں اپنی تحقیق تے تحریر دا مرکز بنایا تے اس موضوع اُتے لاتعداد کتاباں یادگار چھڈن۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ  تریخ نقش و نگار، بادشاہی مسجد، مسیتاں عالم، مسیتاں لاہور، اماکن لاہور، مغربی آرٹ د‏‏ی مختصر تریخ، اسلامی مصوری، پنجاب وچ مصوری د‏‏ی اک صدی، اسلامی خطاطی تے فنون لطیفہ دے ناں سر لسٹ نيں۔
لکھتاں
تریخ نقش و نگار
وفات
ڈاکٹر محمد عبد اللہ چغتائی 19 دسمبر، 1984ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پا گئے۔ اوہ لاہور وچ میانی صاحب دے قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔
حوالے
گٹھ:1896 دے جم گٹھ:1984 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی اردو مصنفاں گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:لاہور دے مصنفاں
بخش مرکزی شهرستان رودان
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان رودان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
لینکاسٹر
لینکاسٹر امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
ایرک ایلن کارنل
ایرک ایلن کارنل اک فزکسگرو تے 2001 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پنجابی یونیورسٹی
پنجابی یونیورسٹی، پٹیالا، چڑھدے پنجاب وچ اک یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 30 اپریل 1962 وچ بݨی ۔ ایس یونیورسٹی دا وڈا کم پنجابی بولی تے رہتل توں ودھوݨا اے ۔ پنجابی یونیورسٹی دا کیمپس 316 ایکڑ تے چندی گڑھ روڈ اُتے پٹیالا توں 7 کلومیٹر باہر پھیلیا ہویا اے ۔ یونیورسٹی دے 55 کھیتر نیں ۔ ایہدے وچ انسانیات ، سائنسز ، فائن آرٹس، کمپیوٹر سائنس تے بزنس مینیجمنٹ ورگے کھیتر نیں ۔
پنجابی ڈیپارٹمنٹ
پنجابی ڈیپارٹمنٹ، پنجابی یونیورسٹی دا پرمکھ ڈیپارٹمنٹ اے جیہدا قیام یونیورسٹی دے بنن دے نال 1962 وچ ای کر دتی گئی سی ۔ پنجابی ڈیپارٹمنٹ دا پرمکھ منتو پنجابی بولی، ساہت تے سبھیاچار دے کھیتراں وچ اچیری کھوج تے ٹیچنگ نوں پرنتیجا کرنا اے جیہڑا کہ ایس یونیورسٹی دا مکھ منتو اے۔ اس منتو ہت ڈیپارٹمنٹ وچ پڑھائی تے کھوج دے اہم پہلوآں نوں اگے رکھیا گیا اے ۔
پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ، اتری بھارت دیاں اچّ-سکھیا ادارےآں وچوں پرمکھ اے۔ اس دا قیام 30 اپریل، 1962 ای نوں پنجابی یونیورسٹی ایکٹ، 1961 ماتحت کیتی گئی۔ کسے خطے دی زبان دے نام اتے قائم کیتی جان والی ایہہ بھارت دی پہلی اتے عزرائیل دی ہیبریو یونیورسٹی توں بعد دنیا دی دوجی یونیورسٹی اے۔ بھاویں شروع وچ یونیورسٹی دا مکھ مقصد پنجابی بولی، کلا اتے ساہت دا سربپکھی ترقی کرنا سی، پر سہجے سہجے اس دا گھیرا وڈا ہندا گیا اتے ایہہ اک بہو-پکھی اتے بہو-سہولت والے وڈا تعلیمی ادارے دا روپ حاصل کر گئی اے۔ یونیورسٹی کیمپس وچ اس ویلے وکھو-وکھو پھیکلٹیاں دے تحت اچیری سکھا حاصل کرن ہت 65 ٹیچنگ اتے کھوج ڈیپارٹمنٹ ہن۔ یونیورسٹی نال پنج ریجنل سینٹر، چھ نیبرہڈ کیمپس سمیت 230 کالج مکمل روپ وچ رفتار شیل ہن۔
اتہاس
پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ ایکٹ 1961 دے تحت 30 اپریل 1962 نوں اک رہائشی اتے معلم یونیورسٹی دے روپ وچ قائم کیتی گئی سی، نہ کہ اک مانتا حاصل یونیورسٹی وجوں ایہہ باراندری پیلیس عمارت وچ عارضی رہائش توں کم کرنا شروع کر دتا۔ شروع وچ اسدا حق کھیتر radius دے طور تے مقررہ کیتا گیا سی۔ صرف 9 کالج سن & mdash; پٹیالہ اتے [mdash] وچ چھ پیشہ ور اتے تن کلا اتے سائنس کالج؛ جو کہ حق کھیتر دے اندر ڈگّ پیا سی یونیورسٹی نے اپنے موجودہ کیمپس وچ 1965 وچ متاثر کیتا۔ پٹیالہ دے کیمپس وچ طالب علماں اتے کھوجکرتاواں لئی قومانتری پدھر دیاں سہولتاں مہیا ہن۔ حالانکہ شروع وچ یونیورسٹی توں پہلاں دا مکھ کم پنجابی لوکاں دی بولی نوں ترقی یافتہ اتے پرنتیجا کرنا سی، پھر توں ایہہ بہو-فیکلٹی تعلیمی ادارہ وچ ترقی یافتہ ہویا اے۔ ایہہ 1969 وچ اک مانتا حاصل یونیورسٹی وچ ودھیا، جس وچ 43 کالج اس نال متعلق سن اتے پٹیالہ، سنگرور اتے بٹھنڈہ پنجاب دے ضلعیاں نوں ڈھکیا۔ ادوں توں، اسنے اہم ڈھنگ نال ترقی یافتہ کیتا اتے دیس وچ سکھیا اتے کھوج دے مرکزاں وچ اک ولکھن پاتر حاصل کیتا۔ ہن، اس کول 278 توں ودھ متعلق کالج ہن جو پنجاب دے 9 ضلعیاں وچ پھیل گئے ہن۔ متعلق کالج پٹیالہ، برنالہ، سنگرور، بٹھنڈہ، مانسا، موہالی، روپنگر، فریدکوٹ اتے فتہگڑھ صاحب ضلعے وچ ہن۔
پنجابی ڈیپارٹمنٹ
پنجابی ڈیپارٹمنٹ، پنجابی یونیورسٹی دا پرمکھّ ڈیپارٹمنٹ اے جس دا قیام یونیورسٹی دے ہوند وچ آؤن دے نال 1962 وچ ہی کر دتی گئی۔ پنجابی ڈیپارٹمنٹ دا پرمکھ مقصد پنجابی بولی، ساہت اتے سبھیاچار دے کھیتراں وچ اچیری کھوج اتے ٹیچنگ نوں پرنتیجا کرنا اے جو کہ اس یونیورسٹی دا مکھ مقصد اے۔ اس مقصد ہت ڈیپارٹمنٹ وچ پڑھائی اتے کھوج دے اہم پہلوآں نوں اگے رکھیا گیا اے۔ پنجابی ڈیپارٹمنٹ نوں مان اے کہ اتھے مشہور ناٹک کار وبھاگی ٹیچنگ فیکلٹی دے میمبر رہے ہن۔
طالب علم
اتھوں دے طالب علماں وچ اج دے نامی شاعر سرجیت پاتر، مشہور ناٹک کار اجمیر سنگھ اؤلکھ ورگے تخلیقی لکھاری شامل ہن۔ ڈیپارٹمنٹ دے بانی مکھی ڈاکٹر۔ پریم پرکاش سنگھ دھالیوال سن اتے پہلے پروفیسر ڈاکٹر۔ ہرچرن سنگھ سن۔ پنجابی ڈیپارٹمنٹ یونیورسٹی گرانٹس کمیشن ولوں جاری ڈی۔ ایس۔ اے۔ دے تن پڑائ مکمل کر چکا اے اتے پنجابی ڈیپارٹمنٹ، یونیورسٹی دا پہلا ڈیپارٹمنٹ اے جس نوں UGC ولوں ASIHSS سکیم نال نوازیا گیا اے۔ اس سکیم دے تحت ڈیپارٹمنٹ ولوں پنجابی بولی، ساہت اتے سبھیاچار دے ڈائسپورے نال متعلق اک سینٹر قائم کیتا گیا اے۔ اس ویلے ڈیپارٹمنٹ نوں یو۔جی۔سی۔ دی سرب-اچ سکیم سینٹر فار ایڈوانسڈ سٹڈیز (CAS) دا درجہ حاصل اے۔ اس سینٹر دے کوآرڈینیٹر ڈاکٹر۔راجندر پال سنگھ براڑ ہن۔
باہری کڑیاں
گٹھ:پنجاب، بھارت گٹھ:سکھیا ادارے گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
گٹھ:پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں
چک 47 پندراں ایل
چک 47 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل میاں چنوں ،ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ہاوڑہ پل
ہاوڑہ پل (Howrah Bridge) مغربی بنگال، بھارت وچ دریائے ہوگلی اُپر واقع اک پل ہے۔ 1943ء وچ تعمیر کیتے گئے اس پل دا اصل نام نیا ہاوڑہ پل (New Howrah Bridge) سی کیونکہ اسنوں ہاوڑہ تے کولکاتا نوں ملان والے قدیم پیرک تختہ پل (Pontoon bridge) دی جگہ بنایا گیا سی۔ 14 جون 1965ء نوں اس دا نام تبدیل کر کے نوبل انعام یافتہ ہندوستانی ادیب رابندر ناتھ ٹیگور دے نام تے رابندر سیتو (Rabindra Setu) رکھ دتا گیا، تاہم اسنوں ہن وی ہاوڑہ پل دے نام نال ہی جانیا جاندا ہے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:پل گٹھ:پݪ گٹھ:ہاوڑہ گٹھ:بھارت گٹھ:کولکاتا وچ پل
اردشیر اول
اردشیر اول یا اردشیر دراز دست یا ارتخششتا اول (، Artaxšaça / ارتخشتره، ) ہخامنشی سلطنت دا شہنشاہ تے خشیارشا اول دا تیسرا بیٹا جو اپنے باپ تے وڈے بھائی دارا دے قتل دے بعد ایران دے تخت اُتے بیٹھیا۔ اس دا دایاں ہتھ باواں ہتھ تو‏ں وڈا سی۔ ابتدا وچ ارتانیس دے زیر اثر رہیا۔ جدو‏ں ارتانیس اردشیر نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی سازش وچ ماریا گیا تاں اک ہور امیر باگ تھکشا نامی دے زیراثر آیا۔ اس دے عہد وچ سلطنت وچ بغاوتاں ہُندی رني‏‏‏‏ں۔ کتاب عزرا دے مطابق ایہ شاہ ایران دا ناں سی اس دے دور حکومت وچ بوہت سارے یہودی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کيت‏‏ا گیا۔ عزرا اُنہاں 5000 افراد رہیا شدہ افراد د‏‏ی قیادت اُتے مامور سن ۔
حالاتِ زندگی
ارتاکزرسس یا ارتخشتر یا اردشیر اول (دراز دست) (465 تا 424 پہلے از مسیح) : خشیارشا اول دے قتل دے بعد ارتخشتر اول یا ارد شیر دراز دست تخت نشین ہويا۔ مگر تقریباً اک سال تک اوہ آزادانہ حکومت نہ کرسکيت‏‏ا۔ اس دے باپ دا قاتل اردوان اس اُتے حاوی سی۔ آخر کچھ کشاکش دے بعد بادشاہ دے اک معتمد مغابیز (Megabyrus) یا بالغابش نے اسنو‏ں قتل کرکے بادشاہ نو‏‏ں رہائی دلائی۔ اس واقع دے دو سال بعد 462ق م وچ اردشیرکے بھائی ہستاسب (Hystaspes) نے باخترماں بغاوت کردتی۔ اردشیرخود گیا تے دو جنگاں وچ اسنو‏ں مغلوب ک‏ر ک‏ے ملک دے اندر امن قائم کيت‏‏ا۔ اردشیر د‏‏ی زندگی دا سب تو‏ں اہ‏م واقعہ یونانیاں تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ خشیارشا اول دے عہد وچ ایرانیاں نے یونانیاں تو‏ں شکست کھادی سی، اس شکست تو‏ں جتھ‏ے ہونانی جزیرے و مقبوضات ایرانی حکومت دے قبضہ تو‏ں نکل گئے اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی گرفت مصر اُتے وی ڈھیلی پئی۔ 461 ق م وچ لیبیا دے سابق شاہی خاندان دے اک فرد ایناروس (Inarus) بن سامتق دوم نے یونانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ایرانی حکومت دے خلاف بغاوت کردتی۔ یونانی بیڑاں نے مصر د‏‏ی حمایت وچ کئی مقام اُتے ایرانیاں نال جنگ کيت‏ی تے انہاں کوو شکست دتی۔ پپریمہ (Papremis) د‏‏ی جنگ وچ مصر دا ایرانی حاکم ہخامنش قتل ہويا۔ اس دے بعد باغیاں نے ممفیہ دا محاصرہ ک‏ے دتا۔ اردشیرنے بغابیش (Bagabish) نو‏‏ں تن لکھ فوج دے نال اس فتنہ نو‏‏ں فرو کرنے دے لئی مصر بھیجیا۔ اس نے آندے ہی باغیاں نو‏‏ں شکست فاش دتی، ایناروس نو‏‏ں گرفتار یوا تے اپنے ساتھیاں دے نال سوسہ بھجوادتا۔ (456 ق م) اس کامیابی دے بعد ایرانی فوج نے یونانیاں دے خلاف کارروائی شروع کيتی۔ اس وقت یونان اتحاد دا شیرازہ بکھر رہیا سی، یونان د‏‏ی دو وڈی طاقتاں ایتھنزاور اسپارٹااک دوسرے تو‏ں بر سر پیکار سن۔ ایسی حالت وچ یونانیاں نے مصالحت کرلینی مناسب سمجھی۔ جس دے تحت دونے حکومتاں دے درمیان وچ 449 [[ق م]] وچ صلح ہوئے گئی۔ اتحاد دلس دے ممبراں د‏‏ی آزادی تسلیم کرلئی گئی۔ ہور قبرض اُتے ایران دا قبضہ تسلیم ک‏ر ليا گیا۔ اردشیرنے 424 ق م وچ وفات پائی تے نقش رستم وچ دفن ہويا۔
یہود نال تعلقات
ارتخشتر یا اردشیر اول دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اوہ بہت حسین، باوقار تے رحمدل بادشاہ سی۔ مصر دے پہلے آبشار دے نزدیک الفنطین (elephantine) دے مقام اُتے پیپری (Papyrus) دستیاب ہوئے نيں جو الفنطین پیپری دے ناں تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ دوسری گلاں دے علاوہ اردشیر د‏‏ی مذہبی پالیسیاں دے متعلق وی کچھ حالات نيں انہاں نو‏‏ں دیکھنے تو‏ں ایسا لگدا اے کہ اوہ یہودیاں اُتے بہت مہربان سی تے انہاں نو‏ں ہر طرح د‏‏ی مذہبی آزادی دے رکھی سی۔ یہودیاں د‏‏ی مذہبی روایات تو‏ں وی اس د‏ی تصدیق ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی روایات وچ اے کہ اردشیر اک یہود نحمیاہ نو‏‏ں بہت مندا سی۔ اوہی اس دا ساقی سی۔ اس دے عہد وچ فلسطین دے چند حکا‏م نے اس حقیقت نو‏‏ں واضح کردے ہوئے کہ یہود ہمیشہ شورش پسند رہے تے آشوریاں تے کلدانیاں دے زمانے وچ برابر بغاوت کردے رہ‏‏ے۔ بادشاہ تو‏ں اس مضمون دا فرمان صادر کروایا کہ یہود د‏‏ی مذہبی عمارتاں د‏‏ی تعمیر روک دتی جائے۔ چنانچہ اس دے فرمان اُتے فوری عمل کيت‏‏ا گیا تے تعمیر روک دتی گئی۔ ایسی حالت وچ نحمیاہ نے مرکزی حکا‏م نو‏‏ں ملیا ک‏ے اپنے دعوے نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا کہ تعمیر د‏‏ی اجازت خورس اعظم و دارا اول نے دتی سی۔ اس لئی اُنہاں دے حکم دا لحاظ رکھیا جائے۔ چنانچہ اس د‏ی تعمیر د‏‏ی اجازت دے دتی گئی۔ یہودی روایات دے مطابق عزرا (Ezra) ايس‏ے بادشاہ د‏‏ی حکومت دے ستويں سال بابل تو‏ں یروشلم واپس آئے۔
بائبل وچ تذکرہ
کتاب مقدس وچ کتاب عزرا دے ستويں باب وچ ارتخشتا یعنی اردشیر اول دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔
458 ق م وچ عزرا نو‏‏ں یروشلم دے حالات دا علم ہويا تاں آپ نے شاہِ فارس ارتخششتا اردشیر میمون تو‏ں یروشلم جانے د‏‏ی اجازر چاہی بادشاہ نے بخوشی اجازر دتی تے نال ہی اک فرمان لکھ ک‏ے دتا، جو کتاب عزرا، باب 7 : 12 تا 26 وچ ا‏‏ے۔ ۔ بادشاہ دا فرمان ایويں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:424 ق م گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:پنجويں صدی ق م دے حکمران گٹھ:تخت جمشید گٹھ:فارس دے شہنشاہ گٹھ:مصر دا ستائیسواں شاہی سلسلہ گٹھ:مصری ہخامنشی سلطنت دے فراعنہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:424 ق م د‏‏ی وفیات گٹھ:بادشاہ
لارا کروفٹ تے نور دا محافظ
لارا کروفٹ تے نور دا محافظ اک اسيں ابعادی isometric طرز دا ایکشن ویڈیو گیم اے جو کرسٹل ڈائنامکس د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کیتا جا رہیا اے تے اس دے پبلشر اسکوائر اینکس د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ گیم پی سی، پلے اسٹیشن نیٹ ورک تے ایکس بوکس اُتے تے لائیو آرکیڈ دے لئی ڈیجیٹل ڈاؤن لوڈ د‏‏ی صورت وچ شائع کیتا جائے گا۔ اندازہ اے کہ ایہ 2010 دے وسط وچ جاری کیتا جائے گا۔ لیکن ٹومب رایڈر سیریز دا ایہ گیم ٹومب رایڈر اٹلانٹس د‏‏ی شاخ تو‏ں لے ک‏ے ٹومب رایڈر پاتال تک کسی وی گزشتہ گیمزکا تسلسل نئيں ا‏‏ے۔ thumb|لارا کرافٹ تے نور دا محافظ اسکرین شاٹ1 thumb|لارا کرافٹ تے نور دا محافظ اسکرین شاٹ2
تعارف
اس گیم د‏‏ی کہانی تے طرز ٹومب رایڈر سیریز دے گذشتہ گیمز دے برعکس اے، کیونکہ اس گیم نو‏‏ں کوآپریٹیو گیم دے طور اُتے متعارف کرایا جا رہیا اے، جسنو‏ں دو افراد آن لائن یا لوکل نیٹورک اُتے مل ک‏ے گھیلاں گے۔ جداں کہ کاؤنٹر اسٹرائیک وغیرہ مگر دو ناں کھلاڑی اک دوسرے دے مدمقابل نئيں بلکہ مددگار بن کر کھیلاں گے- اس گیم وچ دو کھلاڑیاں د‏‏ی کردار دتے گئے نيں اک تاں لارا کروفٹ تے دوسرا 2،000 سال پرانی مایا رہتل دا ٹوٹیک Totec نامی جنگجو۔ لارا تے ٹاٹیک نال مل ک‏ے شیطانی بدروح ژولوٹل Xolotl نو‏‏ں روکنے تے دھوئيں دے آئینے نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کرن گے۔ یہ گیم اک کھلاڑی د‏‏ی مہم (سنگل پلئیر موڈ) وچ وی دستیاب اے مگر اوہ اک وکھ کہانی اُتے مشتمل اے تے اس گیم وچ دوسرے کردار د‏‏ی موجودگی تے مدد شامل نئيں ا‏‏ے۔ نور دا محافظ د‏‏ی گرافک دے معیار وچ گذشتہ گیم ٹومب رایڈر پاتال د‏‏ی طرح جدید انداز تے فزکس شامل د‏‏ی گئیاں نيں۔
یہ ویڈیو گیمز 14 جون نو‏‏ں E3 2010 وچ تے ایکس بوکس لائیو آرکیڈ دے لئی 18 اگست 2010 ء نو‏‏ں جاری کیتا گیا۔ لیکن کوآپریٹیو یعنی دو کھلاڑی مہم دے گیم نو‏‏ں 28 ستمبر نو‏‏ں جاری کیا، اسی دن پی سی تے پلے اسٹیشن اُتے وی منظر عام اُتے آیا۔
گیم دا انداز
ٹومب رایڈر سیریز د‏‏ی طرز دے یعنی سہہ البعادی (تھری ڈی) تے تیسرے شخص د‏‏ی نظر تو‏ں کھیلا جانے والا (تھرڈ پرسن شوٹر) گیم کے برعکس اے ایہ گیم آرکیڈ گیمز تو‏ں متاثر ہو ک‏ے بنایا گیا اے یہ اک تسلسل وچ ودھنے والا اسيں بعادی isometric نقطہ نظر تو‏ں تے اک ہی رخ اُتے متعین کیمرے دا استعمال کردے ہوئے کھیلا جانے والا گیم اے تے اوہ وی کوآپریٹیو خصوصیات دے نال، جس وچ کھلاڑی لارا کروفٹ یا مایا رہتل دا ٹوٹیک نامی جنگجو دا کنٹرول سنبھالے گا۔
ہر کردار منفرد ہتھیار تے مہارت رکھدے ہون گے۔ لارا دے پاس گذشتہ گیمز د‏‏ی طرح وسیع بارود رکھنے والا ڈبل پستول تے اس دے نال اک آنکڑا نما ہک وی ہوئے گا۔ اوہ اس آنکڑا نما ہک د‏‏ی مدد تو‏ں مشکل تے پیچیدہ تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں نکل سک‏‏ے گی تے ٹوٹیک وی اس ہک پر چڑھ سکدا ہوئے گا۔ ٹوٹیک دے ہاس اک نیزہ نما ہتھیار اے جسنو‏ں لڑائی دے موقع اُتے استعمال کیتا جا سکدا اے - دونے کرداراں دے پاس لامحدود "بم" نيں جو اوہ کدرے وی مارسکدے نيں یا نصب ک‏ر ک‏ے اک بٹن د‏‏ی پریس دے نال دھمادا کیہ جا سکدا اے، گیمز وچ آپ نو‏‏ں مختلف گتھیاں تے معما حل کرنے ہون گے تے کھیل کھیلتے ہوئے کھلاڑی اُتے ہر مرتبہ لوڈنگ دا بار نئيں پئے گا۔
اک کھلاڑی مہم
اک کھلاڑی مہم وچ صرف کھیلا جانے والا کردار جداں لارا اے تاں ٹوٹیک اوہدی مدد کرنے نو‏‏ں دستیاب نئيں ہوئے گا۔ اس وچ لارا تمام ہتھیاراں اپنی منفرد جرات تے نويں صلاحیتاں دے ذریعے مطلوبہ گیم تکمیل تک پہنچائے گی، اک کھلاڑی دے لئی پہیلیاں تے نقشہ مختلف وی ہو جائے گا ۔ گیم دے تخلیقی ہدایتکار ڈینیل نیوبرجر دا کہنا اے کہ ایہ اس وجہ تو‏ں کیتا گیا اے کہ آیا کوئی کھلاڑی دوسرے اُتے انحصار کرنا نئيں چاہندا سی یا اوہ دوسرے کھلاڑی دے نال کھیلنے تو‏ں عاجز ہوتو اوہ اکیلا ہی کھیل سک‏‏ے اس گیم د‏‏ی مہم مبینہ طور اُتے اٹھ تو‏ں دس گھینٹے اُتے مشتمل ہوئے گی۔
دو کھلاڑی مہم
دو یا کئی کھلاڑی مہم multiplayer وچ ، اک نال گیم کھیلنا اک بھرپور ٹیم ورک د‏‏ی طرح ہوئے گا۔ لارا ٹوٹیک نو‏‏ں ڈھال دے طور پر استعمال کرنے دے قابل ہو جائے گی جو اسی اپنے سر دے اُتے تو‏ں ٹھہرا دے تاں لارا اک مشکل اونچائی اُتے بآسانی چڑھ سک‏‏ے گی۔ وہ ٹوٹیک دے دیوار وچ پھینکے ہوئے نیزےآں اُتے توازن تو‏ں چڑھ سک‏‏ے گی مگر ٹوٹیک دا وزن نیزےآں دے لئی مناسب نئيں اے لہذا ٹوٹیک لارا دے آنڑا نما ہک د‏‏ی رسی اُتے چل سک‏‏ے گا تے جداں جداں گیم د‏‏یاں منزلاں طے ہاں گی، ٹوٹیک لارا تو‏ں جدید ہتھیاراں کا استعمال وی جان جائے گا تے دشمناں نو‏‏ں مارنے وچ جاناں لارا د‏‏ی مدد کريں گا، دونے گھلاڑیاں دے اسکور انہاں دے جسم دے اُتے نظر آئیاں گے، انہاں دے گرد نظر آنے والا لال یا نیلے رنگ اس اُتے منحصر اے کہ لارا یا ٹوٹیک نو‏‏ں نقصان پہنچیا اے یا نئيں۔ پھیلے ہوئے جواہرات حاصل کرنے تے زیادہ تو‏ں زیادہ دشمناں دا خاتمہ کرنے اُتے کھلاڑی اسکور وچ اضافہ ہوئے گا ۔ اعلیٰ درجہ سکور حاصل کرنے اُتے کھلاڑی نو‏‏ں کسی راز دا حل ملے گا ۔ اس گیم د‏‏ی مہم مبینہ طور پرتے ٹیم ورک د‏‏ی بنیاد پرچھ تو‏ں اٹھ گھینٹے اُتے مشتمل ہوئے گی ۔
کردار
لارا کروفٹ، اک فکشن انگریزی ماہر آثار قدیمہ اے تے ٹوٹیک، اک قدیم مایا جنگجو تے نور د‏‏ی فوج دا رہنما ، دونے کردار گیم کے کھلاڑی نيں۔ جنہاں نو‏ں مقابلہ کرنا اے اک شیطانی بد روح دا جسنو‏ں ژولوٹل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے چند نالائق منظورنظرغلام جنہاں نو‏ں ژولوٹل نے جادو تو‏ں زندگی دتی اے وی اس مقابلہ وچ شامل نيں، انہاں دے علاوہ دیوقامت مکڑیاں، شیطانی مخلوقات تے مافوق الفطرت بونے جن نيں ۔
لارا دے کردار دے لئی کیلی ہاویس د‏‏ی آواز استعمال کیت‏‏ی گئی اے ۔
خلاصہ
2،000 سال پہلے قدیم وسطی امریک‏‏ا وچ، ٹوٹیک جو نور دا محافظ و نگہبان اے تے زولوٹل جو شرانگیز بدروح اے دے درمیان وچ جنگ شروع ہوئی، جس وچ ژولوٹل نو‏‏ں ٹوٹیک نے شکست دتی تے اسنو‏ں کڈ ک‏ے خود نو‏‏ں نور دے مندر وچ دھوئيں دے جادوئی آئینہ دے نال دفن کر لیا- تاکہ اسنو‏ں غلط ہتھو‏ں وچ پڑنے تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔ برساں بعد اج وچ ، لارا کروفٹ اوہ مندر تے دھوئيں دے جادوئی آئینے نو‏‏ں دریافت کرلیندی اے لیکن دہشت گرداں دا گروہ اس دا پِچھا کرکے اسنو‏ں لارا دے کولو‏‏ں چوری کرلیندے نيں۔ ژولوٹل تے ٹوٹیک اس انتشار اُتے زندہ ہوجاندے نيں تے ژولوٹل دہشت گرداں نو‏‏ں مار کر انہاں تو‏ں وہ چیزاں حاصل کرکے بھج جاندا ا‏‏ے۔ ٹوٹیک اس حادثہ دے لئی لارا نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہراندا اے، لیکن اوہ جان لیندا اے کہ لارا اس دے نال اے تے اوہ دونے دھوئيں دے جادوئی آئینہ حاصل کرنے دے لئی تے ژولوٹل دا خاتمہ کرنے دے لئی متحدد ہو ک‏ے کم کردے نيں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء دے وڈیو گیم گٹھ:اینڈروئیڈ (آپریٹنگ سسٹم) گیم گٹھ:پلے اسٹیشن 3 گیم گٹھ:ٹومب رایڈر سلسلہ گٹھ:کمپیوٹر
امیدیہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خوزستان دے شہرستان امیدیہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
الک گروو
الک گروو امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
جرمن مشرقی افریقا
جرمن مشرقی افریقا (German East Africa) (جرمن: Deutsch-Ostafrika) مشرقی افریقا وچ اک جرمن نوآبادی سی جس وچ برونڈی، روانڈا تے ٹانگانیکا (موجود تنزانیا د‏‏ی سرزمین دے حصا) شام‏ل سن ۔ اس علاقے دا رقبا ۹۹۴٫۹۹۶ مربع کلومیٹر (۳۸۴٬۱۷۰ مربع میل) سی جو موجودہ جرمنی تو‏ں تقریبن تن گنا ودھ سی ۔
مورتاں
گٹھ:مشرقی افریقا گٹھ:افریقا دے سابقہ ملک گٹھ:افریقا وچ جرمن استعماریت گٹھ:سابقہ جرمن مستعمرات گٹھ:سابقہ زیر حمایت ریاستاں گٹھ:افریقا
خان محمد خان
بابائے پونچھ، غازیٔ کشمیر، خان صاحب الحاج کرنل خان محمد خان جنگِ آزادئ کشمیر دے کمانڈر، تے کشمیر دے سیاستدان سن۔
حالات زندگی
الحاج کرنل خان محمد خان ریاست پونچھ (جموں و کشمیر) تحصیل سدھنوتی دے موضع چھے چھن دے اک معزز گھرانے وچ پیدا ہوئے ۔ چھ چھن دا پنڈ جس نوں ہن اوہناں دے نام نال منسوب کرکے خان وسے رکھیا گیا ہے ، دریائے جہلم دے کنارے کجھ میل تے واقع ہے اتے آزاد پتن توں اس دی دوری لگبھگّ دس میل ہے ۔ دریا کنڈے رہن دی وجہ کرکے خان صاحب دا پریوار لکڑاں دی وپار کردا سی ۔ اوہناں دے دادا سردار محمد علی خان دی گنتی علاقے دے خوش حال اتے مشہور لوکاں وچّ ہندی سی ۔
فوج وچّ شمولیت
پہلی جنک عظیم 1914اِ ۔ 1918اِ دے کارن بریٹیش بھارت دی فوج وچّ نوکری نے سلسلہ نوکریاں دی اک راہ کھولھ دتی اس توں پہلاں فوج وچّ جانا وی آسان نہیں سی ۔ اس لئی خان صاحب نوں پرائمری سکھیا توں سارے ہندے ہی نوکری اختیار کرن پیا اتے اوہ 23 ستمبر ، 1902 ای. نوں 102 گرنیڈئیر وچّ اک سپاہی دی ہیسئت نال بھرتی ہوئے اتے اپنی سپاہیانا جیون دی شروعات کیتی ۔ نوکری دے دوران بھیدبھاو کارگزاری دی وجا کرکے 1911 : وچّ جمعدار اتے 1916 : وچّ سبیدار بنائے گئے ۔
مشرقِ وسطیٰ
دورانِ ملازمت  انھاننوں مشرق وسطی  جانا پیا جتھے اوہ مسقط دی سرکھیا دے مشن اتے تعینات ہوئے بعد وچّ جدوں قطلعمارہ وچّ پنجاہ ہزار فوج گھر گیا تاں اس دی مدد دے لئی اوہناں دی پلٹن نوں 35 برگیڈ وچّ شامل کر دتا گیا ۔ 1915اِ وچّ شیخ صاد دی بستی دے قریب جو دشمن دے نال وڈی مہم ہوئی اس وچ اوہناں دے کمپنی کمانڈر میجر واٹن زخمی ہو گئے ۔ بہت لڑائی اتے فائر دے دوران اپنی جان دی پرواہ نہ کردے ہوئے خان صاحب میجر واٹن دی مدد دے لئی جا پجے اتے اوہناں دی ضروری مرئم پٹی دی ۔ ایہہ ہمت اتے شجاعت دے سٹے وچّ انھاننوں آئی ڈی ایس ایم میڈل پراپت کیتا گیا ۔ دوجے دن اوہ اپنے آپ زخمی ہو گئے ۔
کشمیر
خان صاحب کرنل خان محمد خان ورگی شخصیت قوماں دے جیون وچّ چراغ راہ دی حثیت وی رکھدی ہے اتے نشان منزل وی ہندے ہن ۔ خان صاحب سستی پرسدھی دے کدے ودیارتھی نہ رہے ۔ انھاننے راشٹری سیوا اتے ملی کوشش اتے دو دے لئی راجنیتی دے بجائے گیان اتے اسلاہِ سماج جویں مشکل لیکن ستھائی کھیتراں دا چناو کیتی ۔ ہتھ اتے اہلِ ہتھ دے وکاس دے ہر میدان وچّ خان صاحب دی سکھشیئت دا اثر پہلی کارن نظر آؤندا ۔
انھاننے سکھیا دی بنیادی مہتتا دا اندازا کردے ہوئے سکھیا دے ترقی دے لئی اپنی زندگی دان کر دتی اتے اک اجیہے سماننتر اتے پربھاوی پرنالی سکھیا دا گٹھن کیتی جس دے سکاراتمک پربھاو ہتھ وچّ ہی نہیں سگوں پورے آزاد کشمیر وچّ مینار نور بنکے روشن ہوئے ۔
خان صاحب 1924اِ تکّ ہتھ شہر وچّ بتور پولیس انسپیکٹر رہے ۔ اتے خوش قسمتی ایہہ ہوئی کہ سردار جت محمد خان نوں یلوی وی اس وچّ ہتھ شہر وچّ خان صاحب دے نال پولیس نوکری وچّ رہے اتے اگے چل کے ایہناں دوناں لوکاں نے آپسی ساتھ اتے سہیوگ نال صوبے ہتھ دے مسلماناں دی بے نرسوارتھ اتے لایق صد پرسنسا سیواواں نتیجے دین ۔ انوسار سردار جت محمد خان کے یلوی بتور پولیس انسپیکٹر خان صاحب دی اتھوں تک کہ الوسا ایہی کوشش ہندی سی کہ پکھاں دا آپس وچّ سندھی کر ادآں اتے اوہ مقدمہ باجی دی لعنت توں بچّ جان ۔ اوہ اکثر اپواد پکھاں وچّ نپٹارا کرن وچّ سفل ہو جاندے سن اتے اس ترہاں اوہ لوک ہور دنگافساد اتے دشمنی دے لامتناہی سلسلے توں بچّ جاندے سن ۔
ہتھ وچّ روزگار دا مہتوپورن ذریعہ فوج وچّ نوکری دا سی پہلی لڑائی ازیم دے انت اتے وڈی گنتی وچّ فوجی نوکری توں سیوا مکتی اتے واپس آرہے سی ۔ جس توں روزگار دا مصلیٰ اتوادی اپناؤدا جا رہا سی ۔ بدقسمتی نال اس دوران یعنی 1920اِ وچّ ہتھ وچّ زبردست اکال پڑھنا ۔ بیروزگارہو نے دی وجا کرکے لوکاں وچّ مہنگے ملاں اناج خریدن دی سمرتھا نہیں سی ۔ درکھتاں دے پتے کھان تکّ گھڑی پہنچ چکی سی اتے لوک کھیتر چھڈن اتے مجبور ہوچکے سی ۔ اوہناں مشکل حالات اتے قابو حاصل پاؤن دی لئی خان صاحب نے ہتھ دے اک انگریز کرنل نوں جو ریزیڈنٹ دے عہدہ اتے وی تینات سی ، ہتھ توں آزاد پتن تکّ سڑک بناؤن اتے تیار کیتا جس اتے لاگت دا بجٹ 8 لکھ روپئے سی ۔ ہندو منتری جو بہت پکھپاتی سی اسنے ایہہ پروجیکٹ دی بہت ورودھ کیتا ۔ اس دا پکھ، دلیل سی کہ جدوں ندی جہلم اتے کوئی پلّ ہی نہیں اتے آزاد پتن توں راولپنڈی تکّ کسے سڑک دا نام-او-نشان وی نہیں تاں اس سڑک دا کی پھائیدا لیکن خان صاحب دی کوشش توں ایہہ سکیم پارت ہوئی اتے 1920اِ وچّ ہی لچھمن پتن ( مجودا آزاد پتن ) نوں ایہہ سڑک دے نرمان شروع ہوئی ۔ اس دوران اوہ تہسیل سدھنودی وچّ ادھیکاری بکارِ خاص نیوکت ہوئے اتے اوہ اکال توں پیدا ہون والے حلات توں نپٹنے رہے ۔ خان صاحب دی اس رننیتی توں سڑک وی بنی ۔ لوکاں دے روزگار دا مصلیٰ حلّ ہوئی اتے دیش اکال دے پبھاو توں بچّ گئی ۔
ہتھ وچّ رہندے ہوئے خان صاحب نوں جنتا دی مشکلاں دا ہور اندازا ہویا ۔ انھاننے غریب جنتا نوں عدالتاں اتے دفتر وچّ دھکے کھاندے ویکھیا ۔ اوہناں ہتھ وچّ سر چھپاؤن نوں جگہ نہ ملدی سی اتے اوہ کھلے اسمان طلے راتاں لنگھاؤنا سی ۔ اس تکلیف دے مقابلہ دے لئی انھاننے ہتھ شہر دے قریب زمین خریدی اتے اس اتے سدھن سرائے نرمان کروایا تانکِ باہر توں آؤن والے غریب لوک اس وچّ رکّ سکن ۔
فوج دی نوکری دے دوران خان صاحب نوں ابنائے وطن دی سیوا دا پورا موقع نہ مل سکیا ۔ لیکن اوہناں دے دل اتے دماغ وچّ پراپکار دا جو جنونّ کار فرماتھا اس دی جھلک کجھ گھٹنا توں پرگٹ ہندی ہے ۔ اک وار میدان لڑائی وچّ حملے توں کجھ دن پہلاں کمانڈنگ ادھیکاری نے ادھکاریاں دی کانفرنس بلائی اتے اوہناں توں اہنا دی انتم اچھا پچھآّ ۔ سبھ نے اپنی اپنی نجی اچھا وئکت کیتی لیکن اوہناں وچّ کیول خان صاحب دی اچھا اپنی جات توں ہٹکے اپنے کھیتر دی بیہتری دے بارے وچّ سی ۔ انھاننے فرمائش کیتی کہ صوبے ہتھ دے سکول سرکار بریٹیش بھارت دی حراست وچّ لے لئی جان اتے اتھے سکھیا دے وادھے دا مہتوپورن پربندھ کیتا جاوے ۔ ایہہ فرمائش اتے کمانڈنگ ادھیکاری انا پربھاوت ہویا کہ اسنے ترنت دوارا ٹیلیگرام جنرل ہیڈ کواٹر دہلے نوں سوچت کیتا کہ راجا ہتھ نوں پلندرے وچّ پرائمری سکول اتے ڈاک کھانا دے سروآت دے لئی کیہا جاوے ۔
خان صاحب نے راجا ہتھ نوں راولپنڈے وچّ نیوتا دتا ۔ دعوت دا پربندھ اچّ درجے دا سی اتے اس وچّ بہت سارے ادھیکاری اتے پرمنے لوکاں سدا سی ۔ وچکار گل بات راجا ہتھ نے خان صاحب نوں کیہا میرے نال کجھ منگ کرنا چاہندے ہو تاں دسو ۔ اس اتے انھاننے کیول ایہہ منگ کیتی کہ ہتھ وچّ بیگار ختم کر دتی جاوے اتے ترقی ٹیکس معاف کیتا جاوے راجا نے خان صاحب نوں کیہا کہ آپ اپنے لئی کوئی بینتی کرن ۔ جس اتے انھاننے جواب دتا کہ میرے لئی میرا جنجاتی میری اپنی جان توں زیادہ عزیز ہے اس لئی میری بینتی اوہی ہے جو میں نے پہلے دی ہے جس اتے راجا نے ترقی ٹیکس معاف کر دتا اتے بنا مزدوری بیگار توں مستشنی دسیا ۔ اوہناں گھٹنا توں چنگی طرحاں اندازا کیتا جا سکدا ہے کہ خان صاحب نوں شروع ہی توں اس گلّ دا تیزی توں احساس سی کہ اس دا علاقہ سکھیا آرتھک اتے راجنیتک ادار توں بے حدّ پچھڑے ہوئے ہے ۔ اسدے رہن والے دی زندگی ترس یوگ حد تکّ پریشان ہو جا اتے تکلیف دیہہ ہے ۔ جس دور وچّ خان صاحب نے اپنی جیون دی شروعات کی اوہ واستو وچّ ہی اتے خانا جنگی دور سی ۔ جس وچّ ہتھ دی لوک دہری سگوں تحری غلامی اتے گمبھیر شوشن دا شکار سی ۔
سدھن ایجوکیشنل کانفرنس کی بنیاد
خان صاحب نے کھیتر دے دورے کرکے لوکاں اتے سکھیا دی مہتتا اتے اکت ادارے دے ادیشاں اتے لکش سپشٹ کیتے ۔ اوہناں ادیشاں اتے لکش وچّ منڈے اتے لڑکیاں دے لئی اپنی مدد اپدے تحت سکول قایم کرنا اتے ڈوگرا سرکار توں ہور سکول پارت کرواؤنا سبھ توں اپر سی ۔ اس سمیں پوری راج وچ کیول ہتھ شہر دے ستھان اتے ہی اک ہائی سکول سی ۔ ہور ہور زیادہ اہنا نے ہونہار ودیاردھیاں نوں اچّ سکھیا دے لئی سروت پردان کرنا وی ایہہ ادارے دا اک مہتوپورن ادیش دسیا ۔ اس ترہاں ہولی-ہولی پورے کھیتر نوں اپنا اسیں خیال بنایا اتے 1935اِ وچّ سدھن ایجوکیشنل سمیلن دے پہلے شاندار بیٹھک نوں پوٹھی میر خان دے ستھان اتے پربندھ کیتا ، جس وچّ جنتا دے علاوہ ماہر الیما بزرگانِ دھرم ، میمبر سرکار سگوں راجا ہتھ نوں وی بھاگ لیا نیوتا دتا گئی ۔
افواہ پھیلان دا ادیش ایہہ سی کہ سدھن ایجوکیشنل سمیلن دی سنگٹھن بھرواوت ہو جاوے حالانکہ ایہہ خبر وارشک بیٹھک دے موقعے اتے پھیلائی گئی سی ۔ اسدا ترنت نپٹارا نہایت ہی اسمبھو سی اتے ایہہ خبر سنگٹھن دے لئی بہت خطرناک ثابت ہو سکدی سی ۔ سمجھدار اتے ایماندار لوک بہت پریشان سن کہ ہن ایہہ سنگٹھن ختم ہوجائے گی مگر صبر اتے نرمی دے چتر خان صاحب نے سبھ ہسابات دے رجسٹر ریلی وچّ پیش کردے ہوئے کیہا کہ اک آڈٹ پارٹی نیوکت کیتی جاوے ۔ جو ہسائات دی جانچ کرے اس لئی بیٹھک وچّ ہی چنداسہاب والے اک کمیشن ہسابات دی جانچ دے لئی نردھارت ہویا ۔ جس دے پردھان آنریری میجسٹریٹ میجر سیید محمد خان آف رہاڑا سی ، جنہاں دی دیانت اتے سکھ اتے شکّ نہیں کیتا جا سکدا سی ۔ اہنا نے ہسابات دے ماہر اتے پرمنے لوکاں نوں نال لے کے جانچ دی تاں پتہ چلا کہ اک اک پائی دا گنتی ٹھیک ہے ۔ سبھ خرچے دا گنتی ٹھیک اتے پورن ہے سگوں اجیہی رقم وی گنتی وچّ درج سی ۔ جو خان صاحب دے سوا کسے دے بھلیکھا اتے اندازہ وچّ وی نہ سی ۔ خان صاحب نے کوٹے سکھاں تکّ دا گنتی رکھیا ہویا سی ۔ جدوں کمیٹی نے اعلان کیتا کہ گنتی بلکلّ ٹھیک ہن تاں پتونتے سجن اکٹھ نوں ایہہ چنتا پیدا ہو گئی کہ ہن خان صاحب ایہہ سنگٹھن نوں ختم کرن دی گھوشنا کر دتی گے آخود الگّ ہو جانگے ، کیونکہ اک ایماندار اتے دیئنتدار ویکتی دے لئی ایہہ بنا کارن الزام لایق برداشت نہیں ہو سکدا ۔ سبھ دی نظراں خان صاحب اتے لگی ہوئی سی ۔ اوہ رنگ منچ اتے آئے تاں لوکاں دے دل دھڑک رہے سن کہ اوہ کیتا گھوشنا کردے ہن انھاننے اعلان کیتا ۔ " " بھائیو اج مینوں وشواس ہو گیا ہے کہ ایہہ سنگٹھن سفل رہیگی مینوں پہلاں وچار سی کہ لوک اسے سنگٹھن دی مہتتا نوں پوری طرحاں محسوس نہیں کردے مگر اج جو اعتراز ہوئے تاں پتہ چلا کہ ایہہ سنگٹھن دے نال تسیں پوری دلچسپی لینی شروع کر دتی ہو ۔ ورنہ ہمدردی اتے احساس دے بناں کتاب دی گنتی دے جھمیلے وچّ پین دا کس نوں خیال ہندا ہے ۔ آؤ سبھ لوک ملکے اک نویں وعدہ دے نال اس سنگٹھن دے لئی کم کرن ۔ " " خان صاحب دی کوشش اتے دااواں دی بدولت اتے اکاتا سدھن ایجوکیشنل کانفرنس اوہ اکماتر سکھیا سنگٹھن ہے جو پچھلے ادھا صدی توں اپنا کم جاری رکھے ہوئے ہے ۔ خان صاحب دی ایہہ یادگار صدقہ جاریا دے طور اتے جاری ہے اتے انشا اﷲ جاری رہیگی ۔ " "