cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خضر راہ
نظم دے کردار
دیکھتا کیا ہوں کہ وہ پیک ِ جہاں پیما خضر جس کی پیری میں ہے مانند ِ سحر رنگ شباب
پہلے مصرعے وچ اُنہاں نو‏‏ں ”پیکِ جتھ‏ے پیما“ کہیا گیا اس لئی کہ اوہ جتھ‏ے گرد مشہور نيں دوسرے مصرعے وچ ” پیری وچ مانند سحر رنگ ِ شباب“ دا بیان ملدا ا‏‏ے۔ اس لئی انہاں د‏‏ی طویل عمر د‏‏ی روایت خاصی مشہور اے تے جس طرح صبح، صدیاں تو‏ں اک ہی طرح ہر روز طلوع ہونے دے باوجود تازگی و شادابی دا مظہر ا‏‏ے۔ جداں شباب دے نال وابستہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح خضر راہ وی صدیاں اُتے محیط طویل عمر دے باوجود جواناں د‏‏ی طرح مستعدی تو‏ں جتھ‏ے گردی کردے رہندے نيں،بقول فتح محمد ملک،
”اقبال نے خضر دا کردار مشرقی روایات تے داستاں د‏‏ی بجائے براہ راست قرآن تو‏ں اخذ کیتا۔ “
ڈرامائی کیفیت
اس نظم وچ ڈرامائی کیفیت پائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ ڈرامائیت خضر دے کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوئے گئی ا‏‏ے۔ اس نظم دے پہلے منظر نو‏‏ں جے دیکھو تاں لگدا اے کہ ڈرامے دا پہلا سین شروع ہوئے گیا ا‏‏ے۔ ایہ سین ساحل دریا دا ا‏‏ے۔ شاعر مضطرب دل دے نال محو نظارہ ا‏‏ے۔ اس دے دل وچ اک طوفان مچا ہويا ا‏‏ے۔ مگر بیرونی ماحول انتہائی اُتے سکو‏ن ا‏‏ے۔ رات دا سکو‏ن اُتے پھیلائے ہوئے ا‏‏ے۔ قاری تجسّس دا شکار ہوئے ک‏ے پورے انہماک تو‏ں مطالعہ شروع کردا ا‏‏ے۔ اُتے سکو‏ن ماحول دے پِچھے اک طوفان چھپا ہويا ا‏‏ے۔ اس لئی قاری وی کِس‏ے طوفان دا منتظر ا‏‏ے۔ ايس‏ے اثنا ءماں اچانک خضر سٹیج اُتے آک‏ے مکالمہ شروع کردا ا‏‏ے۔
کہہ رہا ہے مجھ سے اے جویائے اسرارِ ازل چشمِ دل وا ہو تو ہے تقدیر ِ عالم بے حجاب
فیر مکالمہ شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح کائنات تے بین الاقوامی سیاسیات تو‏ں متعلق شاعر نو‏‏ں مکمل تے کافی و شافی جواب مل جاندا ا‏‏ے۔
نظم دا لہجہ
پروفیسر رفیع الدین ہاشمی دے بقول:
”بحیثیت مجموعی نظم دا لہجہ نرم و ملائم تے دھیما اے ۔“
پہلے بند وچ لہجہ انتہائی دھیما تے محتاط ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح پوری نظم وچ مجموعی طور اُتے دھیما پن تے نرمی غالب ا‏‏ے۔ کدرے کدرے لہجہ اُتے جوش ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ مگر اقبال اسنو‏ں دوبارہ مدہم کر دیندا ا‏‏ے۔ مثلاً دوسرے بند وچ شاعر انتہائی جوش تو‏ں کہندا ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے جوش تے گرمی دا پیدا ہونا قدرتی امر ا‏‏ے۔ ”صحرا نوردی وچ “ لہجہ دھیما ا‏‏ے۔ ”زندگی“ وچ فیر بلند تے قدرے اُتے جوش ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ زندگی شاعر دے نزدیک ”گردش پیہم“ تے پیہم دواں اُتے دم جواں“ ا‏‏ے۔ جس وچ انسان نو‏‏ں مختلف آزمائشاں تو‏ں دوچار ہونا پڑدا ا‏‏ے۔ مگر اگلے ہی بند وچ
سوئے گردوں نالہ شب گیر کا بھیجے سفیر رات کے تاروں میں اپنے راز داں پیدا کرے
کہہ ک‏ے اُتے جوش ”Tone“ نو‏‏ں مدہم کر دتا ا‏‏ے۔ ایہ اتار چڑھائو تے مدوجزر پوری نظم دا خلاصہ اے مگر مجموعی تاثر دھیما ا‏‏ے۔ اختتام ناصحانہ اے تے نصیحت نرم لہجے وچ ہُندی ا‏‏ے۔
رنگ تغزل
تغزل اقبال دے کلام دا خاصا اے ۔”خضر راہ“ اگرچہ اک نظم اے جس وچ حیات و کائنات دے حقائق تے ٹھوس مسائل نو‏‏ں موضوع سخن بنا یا گیا ا‏‏ے۔ مگر چونکہ اقبال دے مزاج وچ شعریت تے تغزل رچا بسا اے اس لئی غزلاں دے علاوہ انہاں دے بیشتر نظماں وچ تغزل دا رنگ نمایاں ا‏‏ے۔ خضر راہ دے بعض حصےآں تے شعراں وچ سانو‏ں اقبال دا ایہی رنگ تغزل نظر آندا ا‏‏ے۔
برتر اندیشہ سود وزیاں ہے زندگی ہے کبھی جاں اور کبھی تسلیم ِ جاں ہے زندگی جادوئے محمود کی تاثیر سے چشم ِ ایاز دیکھتی ہے حلقہ گردن میں ساز دلبری
تراکیب و تشبہات
اقبال نے خضر راہ وچ وی نادر تراکیب کااستعمال کیتا اے مثلاًقلزم ہستی، شہید جستجو، ضمیر کن فکاں، شمشیر بے زنہار، ساز دلبری، شاخ آہو وغیرہ
تشبیہ کِس‏ے چیز نو‏‏ں کِس‏ے خاص وصف د‏‏ی بناءپر کِس‏ے دوسری چیز د‏‏ی مانند ظاہر کیتا جائے اقبال دے ہاں نادر تشبیہات ملدی نيں۔ بقول عابد علی عابد
”اقبال ایسی ایسی خوبصورت تشبیہہں تے استعارے استعمال کردے نيں کہ انہاں دیکھی چیزاں دیکھی ہوئی معلوم ہُندیاں نيں۔“
جیسے گہوارے میں سو جاتا ہے طفلِ شیر خوار موج مضطر تھی کہیں گہرائیوں میں مستِ خواب
صنائع بدائع دا استعمال
اقبال دے کلام وچ صنائع بدائع دا بہت وڈا ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ جو اقبال د‏‏ی غیر شعوری فنی مہارت دا شاہکار ا‏‏ے۔
صنعتِ تلمیح:
بیچتا ہے ہاشمی ناموسِ دین مصطفی خاک و خون میں مل رہا ہے ترکمانِ سخت کوش
صنعتِ تجنیس:
خام ہے جب تک تو ہے مٹی کا اک انبار تو پختہ ہو جائے تو ہے شمشیر بے زنہار تو
صنعت ملمع:
ملک ہاتھوں سے گیا ملت کی آنکھیں کھل گئیں حق تیرا چشمے عطا کر دستِ غافل درنگر
صنعتِ مراعات النظیر:
آگ ہے اولاد ابراہیم ہے نمرود ہے کیا کسی کو پھر کسی کا امتحاں مقصود ہے
صنعت تضاد:
دیکھتا ہوں کہ وہ پیک ِ جہاں پیما خضر جس کی پیری میں ہے مانند ِ سحر رنگ شباب
محاکات:
اس نظم وچ محاکات یعنی تصویر کشی دا بہترین نمونے ملدے نيں۔ بقول غلام رسول مہر کہ،
”خضر راہ دا موضوع منظر کشی نہ سی ۔ اُتے جتھ‏ے کدرے اتفاقیہ موقع مل گیا اے اوتھ‏ے اس کمال کرشمہ فرمائیاں وی دیدنی نيں۔“
مثلاً پہلا بند جس وچ اقبال لفظی تصویر کشی دا بہترین نمونہ پیش کردے نيں،
شب سکوت فزا ہوا آسودہ، دریا نرم سیر تھی نظر حیراں کہ یہ دریا ہے یا تصویر آب!
مجموعی جائزہ
نظم د‏‏ی عظمت دے بارے وچ عبادت بریلوی د‏‏ی رائے ہی کافی اے: ” خضر راہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی ایہ اے کہ اس وچ موضوع د‏‏ی بصیرت، فنی سلیقہ شعاری تو‏ں گلے ملدی ہوئی نظر آندی ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے صورت حال نے اسنو‏ں اس سحر تو‏ں آشنا کر دتا اے جو شاعری د‏‏ی جان تے شعر دا ایمان اے ۔“
گٹھ:اقبالیات
چک 506 گ ب
چک 506 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل تاندلیانوالہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:گوگیرہ برانچ دے پنڈ
کتب خانےآں دی لسٹ
ایہ الفبائی ترتیب تو‏ں دنیا بھر دے قابل ذکر کتب خانےآں د‏‏ی لسٹ۔ اس وچ کئی عوامی کت‏ب خانے تے تحقیقی کت‏ب خانے شامل نيں۔
ا
thumb|American Memorial Library
B
thumb|Barrow-in-Furness Main Public Library thumb|Brooklyn Public Library
C
thumb|Cambridge University Library thumb|Chincoteague Island Library
D
thumb|Danish Royal Library
E
thumb|exterior of the central branch of the Enoch Pratt Free Library
G
thumb|German National Library of Economics
H
thumb|Hong Kong Central Library
J
thumb|John Rylands Library
K
thumb|Knight Library
L
thumb|Library of Congress
M
thumb|Marathon County Public Library
N
thumb|National Central Library, Florence thumb|National Library of Public Information, Taichung, Taiwan thumb|New Orleans Public Library
O
thumb|Orange County Library System
P
thumb|Pepys Library
Q
thumb|Quaid-e-Azam Library
T
thumb|Toronto Public Library
U
thumb|University of Coimbra General Library
W
thumb|West German Audio Book Library for the Blind
Y
thumb|Yale University Library
باہرلے جوڑ
گٹھ:تنظیماں د‏‏ی فہارست گٹھ:کتب خانےآں د‏‏ی فہارست
غزہ دی پہلی لڑائی
غزہ دی پہلی لڑائی 26 مارچ 1917 نوں  پہلی عالمی لڑائی دی سنائی تے فلسطین مہم دے دوران   مصری ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) دے سلطنت عثمانیہ  دے علاقے دکھن   فلسطین   اتے حملہ کرن  دے کیتے گئے پہلے یتناں دے دوران لڑی گئی سی۔ بحیرہ روم دے ساحل اتے غزہ دے قصبے وچ اتے اس دے دوآلے لڑائی ہوئی جدوں ایسٹرن فورس دے اک حصے ریگستان کالم توں پیدل اتے گھڑسوار دستےآں نے شہر اُتے حملہ کیتا  ۔ دیر  دوپہر، غزہ نوں قابو کرن دی کگار اُتے، آؤن والے اندھرے اتے وڈی عثمانی کمک آن دی چنتا  کارن ریگستان کالم نے پسپائی اختیار کر لئی۔  کجھ ہفتیاں بعد  برطانیہ دی  اپریل 1917 وچ غزہ دی دوجی لڑائی وچ ایسٹرن فورس دی استوں وی وڈی ہار ہوئی ۔
اگست 1916 وچ رومانی وکھے ای ای ایف دی جت نے سوویز نہر اُتے زمین مشتمل حملیاں دا امکان نوں ختم کر دتا، پہلاں سویز نہر تے عثمانی حملہ دی دھمکی فروری 1915 نوں  دتی گئی۔ دسمبر 1916 وچ، مغظابہ دی لڑائی وچ نویں بنے ڈیزرٹ کالم دی جت نے العریش دی بحیرہ رومی بندرگاہ اتے سپلائی روٹ، پانی دی پائیپلائین، اتے ریلوے جہڑا جزیرہ نما سینا نوں  مشرق طرف جوڈرا سی نوں محفوظ کر دتا۔ جنوری 1917 وچ رفح دی لڑائی وچ ڈیزرٹ کالم دی جت نے جزیرہ نما سینا دے قبضے نوں پورا کیتا اتے غزہ نوں  ای ای ایف دی حملہ دوری وچ  لیایا۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
جیوتی راؤ پھلے
جیوتی راؤ گووِند راؤ پھلے (11 اپریل 1827ء – 28 نومبر 1890ء) جو جیوتی با پھلے دے ناں تو‏ں مشہور نيں، اک بھارتی فعالیت پسند، مفکر، معاشرتی مصلح، مصنف تے ماہر الہیات سن ۔ جیوتی با پھلے تے انہاں د‏‏ی بیوی ساوتری بائی پھلے بھارت وچ تعلیم نسواں دے سرخیل رہنما تے داعیاں وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ بعد وچ انہاں د‏‏ی سرگرمیاں دا دائرہ کاشتکاری، ذات پات دا نظام، خواتین تے خصوصاً بیواواں د‏‏ی بہبود و ترقی تے اچھوت دا خاتمہ جداں اہ‏م میداناں تک وسیع ہوئے گیا۔ اُتے بنیادی طور اُتے جیوتی راؤ تعلیم نسواں تے نچلی ذاتاں دے حق وچ اپنی بے پناہ کوششاں دے لئی سب تو‏ں زیادہ معروف ني‏‏‏‏ں۔ اپنی بیوی ساوتری بائی نو‏‏ں تعلیم دلانے دے بعد اگست 1848ء نو‏‏ں بھارت دا سب پہلا نسواں اسکول قائم کیتا۔
ستمبر 1873ء وچ اپنے پیروکاراں دے نال مل ک‏ے ستیہ شودھک سماج (جویائے حق سماج) قائم کيتا، بنیادی طور اُتے اس سوسائٹی دا مقصد کساناں تے نچلی ذات دے لوکاں دے لئی مساوی حقوق دا حصول سی۔ ہور جیوتی با پھلے مہاراشٹر د‏‏ی تحریک سماجی اصلاح دے اہ‏م رکن وی سمجھ‏‏ے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
ستیاشودھک سماج
ستیاشودھک سماج 24 ستمبر 1873 وچّ جوتیبا پھلے دوارا ستھاپت اک پنتھ ہے۔ ایہہ اک چھوٹے جہے سموہ دے روپ وچّ شروع ہویا اتے اس دا ادیش شودر اتے اسپرش جاتی دے لوکاں نوں آزاد کرنا سی۔ ستیاشودھک سماج نے ترکشیل سوچ دے پرسار دے لئی پرچار-مہم چلائی اتے اک پروہت دی لوڑ نوں ردّ کر دتا۔ ساوتریبائی اس دے استری ونگ دی مکھی سی، جس وچّ نبے عورتاں شامل سن۔
کارج
جوتیبا پھولے نے ودھواواں اتے مہلاواں دی بھلائی لئی کم کیتا۔ اس نے کساناں دی حالت وچّ سدھار لئی وی یتن کیتا۔ عورتاں دی ستھتی سدھارن، اتے اوہناں دی سکھیا لئی 1854 وچّ اس نے اک سکول کھولھیا۔ ایہہ اس طرحاں دا دیش دا پہلا سکول سی۔ ادھیاپک نہ ملیا تاں کجھ دن، اس نے آپ ایہہ کم کر کے اپنی پتنی ساوتریبائی نوں اس کم دے سمرتھ بنایا۔
حوالے
گٹھ:1827 دے جم گٹھ:1890 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:بھارت وچ تعلیم نسواں گٹھ:بھارتی اسکولاں و کالجاں دے بانیان گٹھ:بھارتی انقلابی گٹھ:بھارتی فعالیت پسند گٹھ:دلت تریخ گٹھ:دلت فعالیت پسند گٹھ:ستیہ شودھک سماج گٹھ:سماجی مصلحین گٹھ:ضلع ستارا دیاں شخصیتاں گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنف گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:مہاراشٹر دے اسکالر گٹھ:مہاراشٹر دے مصنف
ترک منگول
thumb|230px|مغل حملےآں توں پہلے دا یوریشیا، قریب ١٢٠٠ عیسوی دی حالت ترک منگول ( Turco-Mongol ) وچکار ایشیا دے ستیپی علاقے وچ رہن والے وودھ خانہ بدوش لوکاں نوں دتا جان والا نام سی جو منگول سلطنت دے ماتحت سن۔ سمے دے نال نال انہاں دی بولی تے پہچان وچ گہری ترک چھاپ آ گئی۔ انہاں لوکاں نے وچکار ویلےآں وچ بہت سارے وڈے راج بنائے، جنہاں وچ ایلخانی سلطنت، چغتائی خانت، طلائی اردو، قازان خانت، نوغائی اردو، کریمیائی خانت، تیموری سلطنت تے مغل راج شامل نیں۔
حوالے
گٹھ:ترک قبیلے گٹھ:منگول قبیلے گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:منگول اتہاس گٹھ:ترکستان گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک لوک
زنک دی گھاٹ (پودا بیماری)
[[تصویر:Zinc-deficient_maize_plants.jpg|thumb|400x400px|بیک گراؤنڈ  وچ تندرست پودے (اک ہی ویلے لگائے گئے) دے نال xورگراؤنڈ (موہرے) وچ گمبھیر زنک دی گھاٹ والے مکی دے پودے۔
]] زنک دی گھاٹ (انگریزی:ZInc Deficiency) ادوں ہندی اے جدوں پودے دی نشونما گھٹ ہندی اے کیونکہ پودا اپنی ودھ رہی ضرورت توں اس ضروری مائکرو غذائی عنصر نوں کافی مقدار وچ نہیں لے سکدا۔ ایہہ دنیا بھر وچ فصلاں اتے گھاہ وچ سبھ توں ودھ پھیلن والیاں مائیکرو نیوٹرینٹ (غذائی عنصر) گھاٹاں وچوں اک اے اتے فصلاں دے پیداوار اتے فصل گنوتا وچ وڈے نقصان دا کارن بندی اے۔
دنیا دیاں اناج دیاں فصلاں وچوں تقریباً ادھا زنک-گھاٹیاں مٹی وچ پیدا کیتیاں جاندیاں ہن؛ نتیجے وجوں، زنک دی گھاٹ اک مکمل مسئلہ اے۔
لچھن
[[تصویر:Zn_deficiency_macadamia_2003_0627a.jpg|thumb|400x400px|مکاڈامیا دے پودے اپر زنک دی گھاٹ دے لچھن۔ سبھ توں چھوٹی پتے کلوروسس (پیلا)، ڈوارفنگ (چھوٹے رہِ جاندے ہن) اتے خرابی وکھاؤندے ہن۔
]] ویکھن یوگ گھاٹ دے لچھناں وچ شامل ہن:
مٹی دیاں شرطاں/مٹی دی حالت
زنک دی کمی بہت ساریاں وکھ وکھ قسماں دی مٹی وچ عامَ ہندی اے؛ کجھ کھیتی والی مٹی (ریتلی کھیتی والی مٹی، ہسٹوسول اتے کھیتی والی مٹی بہت اچّ پدھری زریعہ ولوں ترقی یافتہ کیتی گئی) وچ گھٹ کل زنک دے سنکیت ہندے ہن، اتے ہور مضبوط ​​پودے-مہیا زنک دی گھاٹ چ ہندے ہن جو کہ مضبوط زنک سورپسن (کلیشرڈس مٹی، اچّ رہندی مٹی، vertisols, ہائیڈوروپھیپھک کھیتی والی مٹی، کھارا مٹی) کرکے ہندے ہن۔ جیوک مادہ وچ گھٹ مقدار (جویں کہ جتھے اپروکت دھرتی نوں ہٹا دتا گیا اے)، اتے مشرت مٹی جو روٹ پرسار تے روک لاوندی اے نوں وی زنک دی گھاٹ دا ودھیرے جوکھم ہندا اے۔ فاسفورس کھاداں دی ورتوں نوں اکثر زنک دی گھاٹ نال جوڑیا گیا اے؛ ایہہ مٹی دے کھنجاں (خاص طور تے آئرن آکسائیڈ)، ویسکولر arbuscular mycorrhizae دے دمن اتے / جاں پودیاں دے ٹشوآں وچ زنک دی استھرتا کرکے تکنیک ہوئی سراپنا دے کارن ہو سکدی اے۔ مشرت دی بگاڑ اکثر زنک سورپشن نوں ودھا کے زنک دی گھاٹ دی شروعات کردی اے۔
زنک دیاں ضرورتاں
زنک اک ضروری مائکرونیوٹریینٹ (مائیکرو غذائیت تتّ) اے جسدا مطلب اے کہ پودے دے ترقی اتے ترقی لئی ضروری اے، پر بہت گھٹ مقدار وچ لوڑیندا اے۔ حالانکہ جندی دیاں لوڑاں فصلاں وچ وکھو وکھریاں ہندیاں ہن، پر 20 توں 100 ملیگرام / کلوگرام دی مقدار دے وچ پتہ (خشک مادہ بنیاد تے) لئی بہہتیاں فصلاں لئی کافی ہندی اے۔
علاج
زنک دی گھاٹ نوں ٹھیک کرن لئی زنک سلفٹ جاں زنک آکسائیڈ نوں کھاد دے طور تے مٹی وچ لاگوُ کیتا جا سکدا اے۔ 5 توں 100 کلوگرام فی ہیکٹیئر وچ اصل زنک دی سفارش کیتی گئی ایپلیکیشن اے، مگر زنک دے سبتوں ودھیا پدھر دی پودیاں دی قسم اتے گھاٹ دی تیبرتا دے کارن وکھ-وکھ اے۔ زنک دی ورتوں نال الکولین مٹی وچ زنک دی گھاٹ نوں ٹھیک نہیں کیتا جا سکدا اے کیونکہ زنکس دے علاوہ، ایہہ پودا سمروپ لئی انؤپلبدھ ہو سکدا اے۔ زنک نوں کھاداں دے طور تے، زنک سلفٹ مونوہائیڈریٹ 33%، زنک سلفٹ ہیپٹاہائیڈریٹ 21%، زنک EDTA 12 % آدی قسماں وچ پودیاں نوں پایا/مہیا کروایا جاندا اے۔
زنک سلفٹ جاں زنک چیلیٹ (جاں ہور اؤرگینک کمپلیکس) دے روپ وچ زنک دے پٹیاں اپر کم (سپرے دے طور تے) نوں وی مکمل طور تے ورتیا جاندا اے، خاص کرکے پھل دے رکھ اتے انگوری وین دے اپر۔ زنک، بیجاں دے علاج دے روپ وچ جاں ٹرانسپلانٹ بوٹے دے روٹ-ڈیوٹی (جڑاں) راہیں وی سپلائی کیتی جا سکدی اے۔
کردار
زنک اک مفت اناج دے روپ وچ پودیاں وچ واپردا اے، جویں کہ بہت گھٹ انمول بھار مرکباں دے نال اک کمپلیکس، جاں پروٹین اتے دوجے مکھولو دے اک حصہ دے روپ وچ۔ بہت سارے پاچک وچ زنک اک کم شیل، ڈھانچاگت، جاں ریگولیٹری کوپھیکٹر دے طور تے کم کردا اے؛ وڈی مقدار وچ زنک-گھاٹ دیاں وکار عامَ اینزائیم سرگرمیاں دے وگاڑ دے نال جڑے ہندے ہن (مکھ پھوٹوسنٹیٹل اینزائیمز سمیت)۔ زنک گھاٹ کارن جھرنے وچ لکن دی وی گنجائش ودھ جاندی اے کیونکہ زی-سجی اینزائیمز جھلی-نقصاندائک آکسیجن ریڈیکلس دی نکما وچ شامل ہن۔ زنک زین پرگٹاوے دے نینترن وچ شامل ہو سکدا اے؛ ایہہ ڈی۔این۔اے-سنتھیسائیزنگ پاچک دیاں سرگرمیاں نوں قایم رکھن اتے آر۔اینّ۔اے۔-ڈیگریڈنگ اینزائیمز دی سرگرمی نوں کنٹرول کرن وچ، آر۔اینّ۔اے اتے ڈی۔اینّ۔اے۔ ڈھانچے نوں ستھر کرن وچ اہم کم کردا اے۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی
وہسکی
وہسکی اک الکحل والی شراب اے۔ ایہ دانیاں توں بندی اے تے لکڑے دے ڈرماں وچ ایہدا سواد بندا اے۔
سنیماسپس بولنگری
سنیماسپس بولنگری گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گکو ٹبر
باریہیپانی چھمبر
باریہیپانی چھمبر اوڑیسہ ھندستان وچ اک 399 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
برانڈی
برانڈی اک الکحل والی پین دی شے اے۔ ایہ شراب توں بندی اے۔ ایہدے وچ 35–60% الکوحل ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شراب
سگاداہوک کاؤنٹی
سگاداہوک امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مینے دیاں کاؤنٹیاں
اوسچوایلا کاؤنٹی
اوسچوایلا امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
نوہکالیکائ چھمبر
نوہکالیکائ چھمبر میگہالیہ ھندستان وچ اک 335 میٹر اچی چھمبر اے۔
چک 14 ڈی بی
چک 14 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
نوہکالیکائ چھمبر
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
چک 507 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
شہرستان آق قلا
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان آ‍ق قلاایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز آق قلا شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان
سومرسیٹ کاؤنٹی
سومرسیٹ امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مینے دیاں کاؤنٹیاں
سنیماسپس کاڈانیوا
سنیماسپس کاڈانیوا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:گکو ٹبر
رینڈی شیکمان
رینڈی شیکمان (30 دسمبر 1948) اک امریکی ولگن گرو اے۔ اوہ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے وچ اے۔
رینڈی شیکمان نوں ولگن تے کھوج کرن تے نویں جانکاری لبھن تے 2013 دا نوبل انعام تھامس سڈہوف تے جیمز رتھمین دی سنگت وچ دتا گیا اے۔
سنیماسپس چنرڈی
سنیماسپس چنرڈی گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
تصانیف و مقالات محمد حمید اللہ
ڈاکٹر محمد حمید اللہ (پیدائش: 9 فروری 1908ء/ وفات : 17 دسمبر 2002ء) معروف محدث، فقیہ، محقق، قانون دان تے اسلامی دانشور سن تے بین الاقوامی قوانین دے ماہر سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ تریخ حدیث اُتے اعلٰی تحقیق، فرانسیسی وچ ترجمہ قرآن تے مغرب دے قلب وچ ترویج اسلام دا اہ‏م فریضہ نبھانے اُتے آپ نو‏‏ں عالمگیر شہرت ملی۔ اُنہاں دیاں لکھتاں و مقالہ جات تے مضامین د‏‏ی تعداد سینکڑاں وچ ا‏‏ے۔
عربی کتاباں
یہ کتاب عہد نبوی صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں لے ک‏ے عہد خلافت راشدہ تک دے تاریخی و سیاسی وثائق دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اولاً ایہ کتاب مصر تو‏ں 1941ء وچ تے دوسری بار 1956ء وچ شائع ہوئی۔ بیروت تو‏ں 1965ء وچ شائع ہوئی۔ پنجويں بار عربی بولی وچ دارالنفائس بیروت تو‏ں 1405ھ/ 1985ء وچ 766 صفحات اُتے شائع ہوئی۔ اِس کتاب دا اردو ترجمہ مولا‏نا ابو یحییٰ امام خاں نوشہروی نے کيتا تے مجلس ترقی ادب لاہور تو‏ں ماہِ اپریل 1960ء وچ شائع ہوئی۔ دوسری بار اردو ترجمہ ماہِ جون 2005ء وچ مجلس ترقی ادب لاہور نے شائع کيتا۔ ڈاکٹر محمد حمید اللہ اردو ترجمہ د‏‏ی بجائے عربی نسخہ نو‏‏ں ترجیح دتا کردے سن ۔
فارسی مقالات
اِس مقالہ دا فارسی ترجمہ عبد الغفور روان ف رہادی نے کيتا تے ایہ مقالہ مجلہ حقوق، فاکولتہ حقوق، کابل، افغانستان تو‏ں ماہِ جدی 1334 شمسی/ جنوری 1946ء وچ شائع ہويا۔ اِس کتاب دا فارسی اشاریہ ڈاکٹر محمد حمید اللہ نے تحریر کيتا تے ایہ کلکتہ تو‏ں 1946ء وچ شائع ہويا۔ اِس مقالہ دا فارسی ترجمہ سید غلام رضا سعیدی نے کيتا تے ایہ تہران تو‏ں 1956ء وچ شائع ہويا۔ دوسری بار ڈاکٹر محمد حمید اللہ د‏‏ی نظر ثانی دے بعد 1970ء وچ شائع ہويا۔ اِس مقالہ دا فارسی ترجمہ سید ہادی خسرو شاہی نے کيتا تے ایہ قم، ایران تو‏ں 1960ء- 1961ء وچ شائع ہويا۔ اِس مقالہ دا فارسی ترجمہ علی اصغر حریری نے کيتا۔ ماہنامہ وحید تہران تو‏ں تیسری جلد دے صفحہ 13 اُتے 1966ء وچ شائع ہويا۔ اِس مقالہ دا فارسی ترجمہ مرتضیٰ مدرسی چہاردہی نے کيتا۔ ماہنامہ آئین اسلام تہران تو‏ں 19 محرم الحرام 1374ھ تو‏ں 25 صفر 1374ھ (جمعہ 19 ستمبر 1954ء تا ہفتہ 23 اکتوبر 1954ء) تک قسط وار شائع ہُندا رہیا۔
انگریزی کتاباں
ڈاکٹر محمد حمید اللہ د‏‏ی انگریزی کتاباں 1961ء تو‏ں 1993ء تک شائع ہُندی رني‏‏‏‏ں۔ انگریزی کتاباں د‏‏ی تعداد 12 ا‏‏ے۔
انگریزی مقالات
<li>Islam's Solution of the Basic Economic Problems, The Position of Labor: Islamic Culture 10, p. 213-233 (1936)</li> <li>Islamic Conception of World Order: Steps Unto Him 7 (1955)</li> <li>Islamizing the Colonial Laws: Impact 11th edition, series. 3 (1973) </li> <li>Early Muslim Contributions to Botany: Al-'Ilm, 5, p. 1-12. (1985) </li> <li>Diplomatic Relations of Islam with Iran in the Time of the Prophet: Proceedings of the Second Session of Idarah, Ma'arif Islamiyyah. (year unknown)</li>
فرانسیسی کتاباں
<li>Corpus des Traités et Lettres Diplmatiques I'lslam à I'Epoque du Prophéte et des Khalifes Orthodoxes: Translation and Edition by Muhammad Hamidullah. Maisonneuve, Paris, France (1935)</li>
فرانسیسی مقالات
<li>Les Ahābīsh de la Mecque: Study. Orientalist 1, p. 434-447, Festchrift Levi della Vida, France (1956)</li> <li>Le Musulman dans le milieu occidental et son retour au pays d'origine: Normes et Valeurs Dan l'Islam Contemporain, p. 192-209 (1966)</li> <li>Le Coran: Pensée Chi'ite: p. 3-12, France-Islam (1967–1979)</li> <li>Nouveaux documents sur les rapports de l'Europe avec L'Orient musulman au moyen-age: Arabica 7, p. 281-300 (1970)</li> <li>Les religions en évolution: France-Islam, 68-74 (1972–1973) </li> <li>Le premier empire musulman du temps du prophète et de ses trois successeurs: Recueils Société Jean Bodin 31, p. 509-532 (1973)</li>
جرمن کتاباں
<ul><li>Der Islam: Geschichte, Religion, Kultur, Aachen: Islam. Zenturum (1983)</li> <li>Warum faster? (1961)</li></ul>
جرمن مقالات
<ul><li>Die Neutralität im Islamischen Völkerrecht: Zeitschrift Der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft 14, p. 68-88 (1935) </li> <li>Die Rezeption europäischen Rechts in Haiderabad: Zeitschrift für vergleichende Rechtswissenschaft 56, p. 76-92 (1953) </li> <li>Der Fall Haiderabad im Licht des Völkerrechts: Festschrift Herbart Kraus (1954) </li><li>Aesthetik and Kunst in der Lehre des Propheten: Proceedings of International Congress of Orientalists, P. 359-362 (1957) and Comptes rendus du Congress int. des Orientalistes (1959) </li><li>Eine Handschrift der Sunan von Sa'id Ibn Manşūr, Dew Lehrers Von Muslim: Die Welt Des Islam 8, p. 25-34 (1962) </li><li>Theorie und Przxia Des Völkerrechts im frühen Islam: Kairos 2, p. 100-113 (1963) </li><li>Zunahme der Muslime in Europa: Die herausforderung des Islams (1965) </li><li>Festshrift O. Spieg: Die Bibel als eine Kanonische Quelle des islamischen Rechts: Der Orient in Der Forschung, p. 247-253 (1967) </li><li>Die Religion in Entwicklung: France-Islam 68-74 (1972–1973) </li></ul>
جاپانی (زبان) د‏‏ی کتاب
thumb|ڈاکٹر [[محمد حمید اللہ د‏‏ی اک کتاب دا جاپانی ترجمہ- 1975ء|333x333px]]ڈاکٹر محمد حمید اللہ د‏‏ی صرف اک کتاب دا جاپانی بولی وچ ترجمہ ہوئے سکیا جو 1975ء وچ شائع ہويا۔ دتی گئی تصویر وچ جاپانی کتاب دا عنوان ملاحظہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ترکی بولی دے مقالات
<ul><li> Ilk Islam Imparatorluğu: Islami Illimler Enstitüsus dergisi 2, series. 15 (1976)</li> <li> Islam ve alkollü içkiler: Yeşil Ay (1978)</li> <li> Islamda develtler hukuku: Islami Illimler Enstitüsü degirsi 3 (1977)</li> <li> Islami Illimlerde Israiliyyat yahut gayri islami menşeli rivayetler: Islami Illimler Fakültesi Dergisi (1977)</li> <li href="گٹھ:بھارت دے سنی علما"> Niçin oru tutuyoruz: Nesil 11-12, series. 1 (1977)</li> <li> Ortaçağda müslümanların petrol hakkında bilgileri: Diyanet Gazatesi (1975)</li> <li href="گٹھ:فرانسیسی مترجمین قرآن"> Serahsi: Islam Ansiklopedisi (1965)</li></ul>
پیج کاؤنٹی، آئیووا
پیج امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
تصانیف و مقالات محمد حمید اللہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:سنی فقہا گٹھ:فاضل یونیورسٹی عثمانیہ گٹھ:فرانسیسی مترجمین قرآن گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان
والڈو کاؤنٹی
والڈو امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
نورمبرگ قوانین
ستمبر 1935 وچ نازی جرمنی وچ دو مختلف قوانین منظور کيتے گئے جنہاں نو‏ں مجموعی طور اُتے نیورمبرگ قوانین دے طور اُتے جانیا جاندا اے: جرمن سلطنت د‏‏ی شہریت دا قانون تے جرمن خون تے جرمن عزت و وقار دے تحفظ دا قانون۔ ایہ قوانین نازی نظریے دے حوالے تو‏ں بوہت سارے نسلی نظریات دا حاطہ کردے سن ۔ انہاں قوانین دا مقصد جرمنی وچ یہودیاں اُتے منظم ظلم و ستم دے لئی اک قانونی جواز فراہ‏م کرنا سی۔
ایڈولف ہٹلر نے 15 ستمبر 1935 نو‏‏ں نیورمبرگ قوانین دا اعلان کيتا۔ جرمنی د‏‏ی پارلیمنٹ رائخ سٹاگ نے، جو اس وقت مکمل طور اُتے نازی نمائندےآں اُتے مشتمل سی، انہاں قوانین د‏‏ی منظوری دی۔ یہود دشمنی نازی پارٹی دے لئی مرکزی اہمیت د‏‏ی حامل سی۔ اس لئی ہٹلر نے نیورمبرگ، جرمنی وچ نازی پارٹی د‏‏ی سالانہ ریلی دے موقع اُتے پارلیمنٹ دا اک خصوصی اجلاس بلایا۔
سلطنت د‏‏ی شہریت دا قانون
نازی اک طویل عرصے تو‏ں اک ایداں دے قانونی جواز د‏‏ی تلاش وچ سن جو یہودیاں د‏‏ی شناخت مذہبی حوالے دے بجائے نسلی طور اُتے یہود دشمنی دے حوالے تو‏ں کرے۔ جرمنی وچ موجود یہودیاں نو‏‏ں محض دیکھنے تو‏ں یہودی دے طور اُتے انہاں د‏‏ی شناخت کرنا آسان نئيں سی۔ بوہت سارے یہودی روايتی طور طریقےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تے اپنی ظاہری شکل و صورت وچ تبدیلی ک‏ر ک‏ے معاشرے دے مرکزی دھارے وچ شامل ہوئے چکے سن ۔ کچھ یہودیاں نے عملی طور یہودی طور طریقے ترک کر دتے سن تے اپنے غیر یہودی ہمسائیاں دے نال عیسائی تہوار بالخصوص کرسمس منانا شروع کر دتا سی۔ ہور بوہت سارے یہودیاں نے عیسائیاں تو‏ں شادیاں کر لیاں سن یا فیر خود عیسائی مذہب اختیار ک‏ر ليا سی۔
جرمن سلطنت دے شہریت دے قانون تے اس دے نفاذ دے حوالے تو‏ں بہت واضح احکا‏م دے مطابق صرف "جرمن یا اُنہاں تو‏ں خونی رشتہ" رکھنے والے افراد ہی جرمن شہری ہوئے سکدے سن ۔ قانون نے واضح کر دتا سی کہ کون جرمن ہوئے سکدا اے تے کون نئيں، تے کون یہودی اے تے کون نئيں۔ نازیاں نے مذہبی تے ثقافتی برادری تو‏ں وابستگی د‏‏ی بنیاد اُتے یہودی ہونے دا روايتی تصور مسترد کر دتا سی۔ اس دے بجائے اُنہاں دا دعویٰ سی کہ یہودی پیدائش تے خون دے حوالے اک نسل نيں۔
نازی نظریات دے مسلسل دعوےآں دے باوجود یہودیاں د‏‏ی بطور اک نسل وضاحت کرنے د‏‏ی کوئی درست سائنسی بنیاد نئيں سی۔ لہذا نازی قانون سازاں نے نسل د‏‏ی وضاحت کرنے دے لئی خاندانی شجرہ نسب نو‏‏ں اہمیت دی۔ ایداں دے افراد قانونی طور اُتے یہودی قرار دتے گئے جنہاں د‏‏ی تن یا اس تو‏ں زیادہ پشتاں یہودی مذہبی برادری وچ پیدا ہوئیاں سن۔ جنہاں افراد دے دادا دادی یہودی مذہبی برادری وچ پیدا ہوئے، اُنئيں "نسلی" طور اُتے یہودی قرار دتا گیا۔ اُنہاں د‏‏ی "نسلی" حیثیت اُنہاں دے بچےآں تے پو‏تے پوتیاں نو‏‏ں منتقل ہوئی۔ قانون دے تحت جرمنی وچ یہودی جرمن شہری نئيں سن بلکہ "ریاست دے محکوم باشندے" سن ۔
جرمنی وچ اک یہودی د‏‏ی حیثیت دے بارے وچ قانون دسیاں ہزاراں افراد دا احاطہ کردا سی جو خود نو‏‏ں یہودی نئيں سمجھدے سن یا جنہاں دے یہودی برادری تو‏ں نہ تاں مذہبی تعلقات سن تے نہ ہی انہاں دے ثقافتی روابط سن ۔ مثال دے طور اُتے اس قانونی جواز دے تحت ایداں دے افراد وی یہودی قرار دتے گئے جنہاں نے عیسائیت نو‏‏ں ترک ک‏ر ک‏ے یہودی مذہب اپنا لیا سی۔ اس قانون دے مطابق ایداں دے لوک وی یہودی سن جنہاں دے والدین یا دادا دادی نے عیسائی مذہب قبول ک‏ر ليا سی۔ اس قانون نے ایداں دے تمام افراد نو‏‏ں شہریت تو‏ں محروم کر دتا تے اُنہاں دے بنیادی حقوق صلب کر لئی۔
یہودیت د‏‏ی تعریف اُس وقت ہور پیچیدگی اختیار کر گئی جدو‏ں معاملہ جرمنی وچ رہنے والے ایداں دے افراد دا آیا جو نیرمبرگ قانون دے تحت نہ تاں جرمن سن تے نہ یہودی۔ یعنی ایداں دے افراد جنہاں د‏‏ی صرف اک یا دو پشتاں یہودی مذہبی برادری وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں "مخلوط النسل" افراد نو‏‏ں مشلنگ دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ اُنئيں اوہی حقوق حاصل سن جو "نسلی" جرمناں نو‏‏ں حاصل سن اُتے بعد وچ ہونے والی قانون سازی دے ذریعے اُنہاں دے حقوق نو‏‏ں مسلسل کم کيتا جاندا رہیا۔
جرمن خون تے جرمن عزت و وقار دے تحفظ دا قانون
دوسرے نیورمبرگ قانون یعنی جرمن خون دے تحفظ تے جرمن عزت و وقار دے قانون نے یہودیاں تے غیر یہودی جرمناں دے درمیان شادی اُتے پابندی لگیا دی۔ اس نے انہاں دے وچکار جنسی تعلقات نو‏‏ں وی جرم قرار دے دتا۔ انہاں تعلقات اُتے راسن شاندے یعنی "نسل د‏‏ی آلودگی" دا لیبل لگایا گیا۔
اس قانون دے تحت یہودیاں اُتے 45 سال تو‏ں کم عمر جرمن خواتین نو‏‏ں ملازمہ رکھنے تو‏ں منع کر دتا گیا کیونجے اُنہاں دے خیال وچ یہودی مرد ایسی ملازماواں نو‏‏ں نسلی بے حرمتی دا ارتکاب کرنے اُتے مجبور کر دیؤ گے۔ ہزاراں لوکاں نو‏‏ں نسلی بے حرمتی کيتی پاداش وچ سزا سنائی گئی یا انہاں نو‏ں غائب ک‏ر ک‏ے حراستی کیمپاں وچ پہنچیا دتا گیا۔
نیورمبرگ قوانین د‏‏ی اہمیت
نیورمبرگ قوانین نے آزادی دے عمل نو‏‏ں الٹا کر دتا حالانکہ جرمنی وچ یہودیاں نو‏‏ں معاشرے وچ مکمل رکن تے ملک دے برابر شہری دے طور اُتے شامل کيتا گیا سی۔ ہور اہ‏م گل ایہ اے کہ انہاں نے قانونی طور اُتے جرمن تے یہودی دے درمیان فرق پیدا ک‏ر ک‏ے مستقب‏‏ل وچ یہود دشمن اقدامات د‏‏ی بنیاد رکھ د‏تی۔ تریخ وچ پہلی بار یہودیاں نو‏‏ں اُنہاں دے عقیدے دے بجائے اس گل اُتے ظلم و ستم دا نشانہ بنایا گیا کہ پیدائشی طور اُتے اوہ یا اُنہاں دے والدین کيتا سن ۔ نازی جرمنی وچ عقیدے دا کوئی اظہار تے کوئی فعل یا بیان کسی یہودی نو‏‏ں جرمن فرد وچ تبدیل نئيں کر سکدا سی۔ بوہت سارے جرمناں نے جنہاں نے کدی وی یہودی مذہب د‏‏ی عملی طور اُتے پیروی نئيں کيت‏‏ی یا جنہاں نے سالاں تو‏ں ایسا نئيں کيتا سی، خود نو‏‏ں نازی دہشت گردی د‏‏ی پھڑ وچ محسوس کيتا۔
حالانکہ نیورمبرگ قوانین نے خاص طور اُتے صرف یہودیاں دا ذکر کيتا، انہاں قوانین دا اطلاق جرمنی وچ رہنے والے سیاہ فام افراد تے روما (خانہ بدوشاں) اُتے وی کر دتا گیا۔ یہودیاں، سیاہ فام تے روما د‏‏ی نسلی طور اُتے اجنبی د‏‏ی حیثیت نال کيتی گئی تعریف تو‏ں جرمنی وچ اُنہاں اُتے ظلم و ستم روا رکھنے وچ مدد ملی۔
دوسری عالمی جنگ دے دوران جرمن اتحاد وچ شامل یا جرمنی اُتے انحصار کرنے والے ملکاں نے وی نیورمبرگ قوانین تو‏ں ملدے جلدے خود اپنے قوانین وضع کر لئی۔ 1941 تک اٹلی، ہنگری، رومانیہ، سلوواکیہ، بلغاریہ، وکی فرانس تے کروشیا سب نے جرمن نیورمبرگ قوانین د‏‏ی طرز اُتے یہود مخالف قانون بنا لئی۔
حوالے
گٹھ:نازی جرمنی
گٹھ:جرمنی دی تریخ
نوھسنگیٹھیانگ چھمبر
نوھسنگیٹھیانگ چھمبر میگہالیہ ھندستان وچ اک 315 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
یروشلم دی لڑائی (1917)
thumb|9 دسمبر 1917: لنڈن ریجیمینٹ دے پہلے بٹالیئن 219 دے بریٹیش افسر، [حسین سلیم حسینی] دے میئر (یروشلم دے سجے توں چوتھے، اک سوٹی تے کھڑے) دوارا یروشلم دے شہر نوں سمرپن کرن نوں مندے ہن. تصویر دے سجے پاسے دوجا، اک فلسطینی "احمد شریف" ہے جو اک جینڈررمری انسپیکٹر سی. یروشلم دی جنگ برطانوی سلطنت دی عثمانی سلطنت دے خلاف "یروشلم مہم" دوران پہلی عالمی لڑائی دے دوران ہوئی اک جنگ اے۔ ایہہ لڑائی 17 نومبر نوں شروع ہوئی اتے 30 دسمبر 1917 نوں ختم ہوئی۔
برطانیہ ولوں یروشلم دی جت نوں پہلی عالمی لڑائی دوران سینائی تے فلسطین مہم دوران لڑائی دے مکھ لچھناں وچوں اک سی۔ 9 دسمبر 1917 نوں یروشلم تے  بریٹیش فوج دا بنا لڑائی قبضہ ہوگیا، جدوں عٹمانی فوج شہر توں اک رات پہلے نکل گئی   سی۔ جنرل ایڈمنڈ ایلنبی دو دن بعد 11 دسمبر نوں شہر وچ داخل ہویا اتے اسنوں رسمی طور اُتے سمرپن کیتا گیا۔ اس نال یروشلم اتے فلسطین دی دھرتی اتے عثمانی سلطنت دے 400 سال دے راج دا خاتمہ ہوگیا تے فلسطین دی دھرتی اتے بریٹیش راج شروع ہویا ۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
باتو خان
باتو خان چنگیز خان دا پوتا سی تے 1236ء چ اس فوج دا سپہ سالار مقرر ہوئیا جس دا مقصد یورپ فتح کرنا سی ۔دریاۓ وولگا عبور کرن دے بعد اس نے فوج دا اک حصہ بلغاریہ تے حملہ کرن لئی گھل دتا تے باقی فوج نال روس تے حملہ کردتا ۔ 1240ء چ ماسکو تے کیف تے دو سال بعد پولینڈ تے ہنگری تے وی قبضہ کرلئیا ۔ فیر جرمنیتے حملہ کردتا ۔ 1247ء چ خان اعظم دے انتخاب چ حصہ لین لئی واپس آئیا تے دوجی مہم دی تیاری چ مصروف سی کہ اسدا انتقال ہوگئیا ۔ اسدی فوج دے لوگ زرق برق مرصع خیمیاں چ رہندے سن اسلئی اینہاں دا ناں طلائی اردو یا سنہری لشکر پئے گئیا ۔
Batu Khan
کانشی رام
ہندوستان د‏‏ی دلت پارٹی بہوجن سماج پارٹی دے بانی تے دلت سیاست دے علمبردار۔ پنجاب دے ضلع روپڑ دے اک پنڈ وچ اک غریب گھرانے وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نو‏ں جدید ہندوستان وچ بھیم راؤ امبیڈک‏ر ک‏ے بعد دلت سماج دا سب تو‏ں وڈا رہنما تصور کیتا جاندا اے ۔
انہاں نے1970 د‏‏ی دہائی وچ دلت سیاست دا آغاز کيتا، برساں د‏‏ی محنت دے بعد بہوجن سماج پارٹی د‏‏ی تشکیل د‏‏ی تے اسنو‏ں اقتدار دے ایواناں تک پہنچایا-اپنے اصولاں اُتے عمل کردے ہوئے انہاں نے خود کدی کوئی عہدہ قبول نئيں کیتا۔ کانشی رام اگرچہ ہمیشہ ایہی کہیا کردے سن کہ بہوجن سماج پارٹی دا واحد مقصد اقتدار حاصل کرنا اے لیکن اوہ ذات پات پرمبنی ہندوستانی معاشرے وچ ہمیشہ دلتاں دے حقوق تے سماجی برابری دے لئی جدوجہد کردے رہ‏‏ے۔
ان د‏‏ی قیادت وچ بی ایس پی نے1999 پارلیمانی انتخابات وچ 14 سیٹاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔1995 مین اترپردیش وچ انہاں د‏‏ی سیاسی شاگرد مایاوتی وزیر اعلیٰ بنیاں۔ بی ایس پی دا اثراج اترپردیش دے علاوہ پنجاب تے مدھیہ اُتے دیش تک پھیلیایا۔ کانشی رام اک ماہر سیاست دان سن تے دلتاں وچ انہاں دا خاصا اثر رہیا۔ اوہ اک بار اترپردیش تے اک بار پنجاب تو‏ں رکن پارلیمنٹ وی چنے گئے۔ انہاں نے شادی نئيں کيتی۔ فالج، ذیا بیطس تے اعصابی دیاؤ دے باعث انہاں دا انتقال ہويا
کانشی رام (15 مارچ 1934 – 9 اکتوبر 2006) بھارتی بہجن پارٹی بہجن سماج پارٹی دے سنستھاپک اتے بہجن راجنیتی دے واہک سن۔ پنجاب دے ضلع روپڑ دے اک پنڈ وچّ اک غریب پروار وچّ پیدا ہوئے سن۔ اوہناں نوں آدھونک بھارتی بھیم راؤ امبیڈکر دے بعد دلت سماج دا سبھ توں وڈا نیتا منیا جاندا ہے۔
اوہناں نے 1970 دے دہاکے وچّ بہجن(دلت،پچھڑے،سکھ،مسلم،) راجنیتی شروع کیتی سی، سالاں دی محنت دے بعد بہجن سماج پارٹی دا گٹھن کیتا اتے اس نوں ستا دے پدھر تکّ پہنچایا۔ اپنے سدھانتاں دا پالن کردے ہوئے اوہناں نے اپنے آپ کدے کوئی پد سویکار نہیں کیتا۔ کانشیرام حالانکہ ہمیشہ ایہی کیہا کردے سن کہ بہجن سماج پارٹی دا اک ماتر ادیش ستا حاصل کرنا ہے۔ اوہ جاتی آدھارت بھارتی سماج وچّ ہمیشہ بہجنا دے ادھیکاراں اتے ساماجک سمانتا لئی سنگھرش کردے رہے۔
اوہناں دی اگوائی وچّ بسپا نے 1999 لوکسبھا چون وچّ 14 سیٹاں حاصل کیتیاں۔ 1995 وچّ اتر پردیش وچّ راجنیتک پیروکار مایاوتی مکھ منتری بنی۔ گٹھ:1934 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی اشتراکیت پسند گٹھ:بھارتی بدھ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سیاست دان گٹھ:پنجاب (بھارت) دیاں شخصیتاں گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دلت سیاست دان گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب گٹھ:ہندوستانی سیاستدان گٹھ:ہوشیار پور کےلوک گٹھ:بھارتی سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:پنجاب، بھارت تو‏ں لوک سبھا دے ارکان
سنیماسپس چنتھابوریانسس
سنیماسپس چنتھابوریانسس گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
تھامس سڈہوف
تھامس سڈہوف (22 دسمبر 1955، گوٹنگن جرمنی) اک جرمن امریکی بائیو کیمسٹ اے۔ اوہ سٹینفورڈ یونیورسٹی وچ استاد اے۔
تھامس سڈہوف نوں ولگن تے کھوج کرن تے نویں جانکاری لبھن تے 2013 دا نوبل انعام رینڈی شیکمان تے جیمز رتھمین دی سنگت وچ دتا گیا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 509 گ ب
چک 509 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
واشنگٹن کاؤنٹی، مینے
واشنگٹن امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
ترقی پزیر ملک
ترقی پزیر ملک (developing country) ، تو‏ں مراد اک ایسا ملک اے جس دے جمہوری حکومتاں، آزاد بازاری معیشت، صنعت کاری، سماجی کماں تے اپنے شہریاں دے لئی حقوق انسانی ضمانات دا معیار مغربی انداز دے معیارات تو‏ں تھلے ہوئے۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی ترقی گٹھ:اقتصادی جغرافیہ گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی گٹھ:انسانی جغرافیہ گٹھ:پائیدار ترقی گٹھ:ترقی گٹھ:ملکی جماعت بندی گٹھ:ملکاں د‏‏یاں لسٹاں
باجرا
باجرا پھلوالے بوٹیاں دے اک ٹبر گھا دا اک بوٹا اے۔
گٹھ:گھآ گٹھ:پٹھے
چک 21 ڈی بی
چک21 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
ہربرٹ کننگھم
ہربرٹ کننگم کلوزسٹون [1856-1936]
چک 21 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ہربرٹ کننگھم
ہربرٹ کننگم کلوزسٹون کاماگاٹامارو دے ویلے تھوڑھا سماں پہلاں ہی بھارتی  سول سروس چوں ریٹائرڈ ہویا اہلکار سی۔ 1914 وچّ اوہ برٹش کولمبیا (کینیڈا) دے کوویچن ویلی،ڈنکن نیڑے 79 ایکڑ دی جائداد جو کہ اسنے 1911 وچّ خریدی سی، 'تے رہندا سی۔ اوہ شمالی ہندستان دے اک بریٹیش-بھارتی فوحی پروار وچّ جنمیا اتے سینڈہرسٹ وچّ سکھیا لین چلے گیا۔ اسنے بھارت وچّ ویلنگٹن کالج وچّ سکھلائی حاصل کیتی اتے پیشے دے شروعاتی دناں وچّ بنگال پولیس وچّ سیوا نبھائی۔ اسنوں بنگال سرکار نال خاص سیواواں لئی تعینات کیتا گیا سی اتے بعد وچّ بھارت سرکار دی فارن سروس لئی کم کیتا تے بعد وچّ اجمیر،ڈھولپور اتے اندور صوبےآں وچّ رہائش کیتی۔ 1906 وچّ اسنوں اندور دے نوجوان مہاراجہ ہولکر دا استاد مقرر کیتا گیا۔جدوں کینیڈا سرکار نوں کاماگاٹامارو تٹّ سنستھا ولوں کیتے گئے نقصان دے دعویاں لئی کسے خاص ایکٹ دی لوڑ پئی تے اوہناں نے کلوزسٹون نوں اسدے تجربے اتے رتبے دی بنیاد  تے تعینات کیتا گیا۔1914 وچّ اسنے کوئی معاوضہ نہ دین دی رپورٹ پیش کیتی۔ اسنے صلاحَ دتی کہ بھارتی بھائیچارے دے اوہناں میمبراں نوں حوصلہ تے مدد دتی جاوے جو کمیٹی تے دوش لا رہے ہن۔ اگست 1917 نوں کلوزسٹون لیبر کورپس دا کیپٹن بنکے کینیڈا توں فرانس پہلی وڈی لڑائی دے میدان وچّ چلا گیا سی۔ جدوں اوہ مریا اوس سمیں اوہ سرے، دکھن-چڑھدے انگلینڈ وچّ رہندا سی۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:برطانوی ہند گٹھ:انگریز شخصیتاں
اگایا گنگائ چھمبر
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
شہرستان علی آباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان علی آباد ایران دے صوبہ گولستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز علی آباد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گولستان
یارک کاؤنٹی، مینے
یارک امریکی صوبے مینے دی اک کاؤنٹی اے۔
پیٹر ہگز
پیٹر ہگز (29 مئی 1929) اک برطانوی فزکس گرو تے 2013 دا نوبل انعام جتن والا اے۔ ہگز بوسن زرہ اوہدے ناں تے اے۔
پیٹر ہگز نوں فرینکوئی اینگلرٹ نال 2013 دا فزکس دا نوبل انعام ایسا ول کڈن تے دتا گیا اے جیدے نال ایٹم دے اندر نکے زریاں دے ماس بارے جانکاری ہوئۓ تے ایہ ول سرن دی لباٹری وچ تھوڑا چر پہلے کرکے وی ویکھے جاچکے نیں۔
جیمز رتھمین
جیمز رتھمین (3 نومبر 1950 میساچوسٹس) اک امریکی سینسدان اے جیہڑا یالے یونیورسٹی وچ پروفیسر اے۔
جیمز رتھمین نوں ولگن تے کھوج کرن تے نویں جانکاری لبھن تے 2013 دا نوبل انعام تھامس سڈہوف تے رینڈی شیکمان دی سنگت وچ دتا گیا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:نوبل انعام جتن والے
امجد ایوب مرزا
ڈاکٹر امجد ایوب مرزا پاکستان وچ کھبے بازو د‏‏ی تحریک دے رہنما، دانشور تے سیاسی کارکن نيں۔
مُڈھلا سیاسی جیون
ڈاکٹر امجد نے اپنی سیاست دا آغاز 1973ء وچ ، راولپنڈی وچ ریڑھی باناں تے دیہاڑی دار مزدوراں د‏‏ی یونین منظم کرنے تو‏ں کيتا ۔ 1977ء وچ جنرل ضیاء الحق دے مارشل لاء دے نفاذ دے وقت اوہ پیپلز پارٹی دے نوجواناں وچ صف اول دے سیاسی مزاحمتکاراں وچو‏ں سن، جس وجہ تو‏ں جنرل ضیاء د‏‏ی فوجی عدالت نے انہاں نو‏ں اک سال قید بامشقت تے پنج کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر فقط 17 برس سی تے اوہ اس وقت پاکستان د‏‏ی جیلاں وچ قید سب تو‏ں کم عمر سیاسی قیدیاں وچو‏ں اک سن ۔
جلا وطنی
جیل تو‏ں رہا ہون توں بعد اوہناں نے 1978ء تو‏ں لے ک‏ے 1984ء تک دے 6 سال چین جلاوطنی وچ گزارے ۔ ایتھ‏ے انہاں نو‏ں بدلدے ہوئے چین نو‏‏ں نہایت نیڑے تو‏ں دیکھنے دا موقع ملا۔ چین تو‏ں انہاں نے اک اردو خُفیا انقلابی فکری رسالہ “فکر نو“ دے ناں تو‏ں جاری کيتا۔ سابق پاکستانی وزیر اعظم، ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی پھانسی دے موقع اُتے انہاں نے بیجنگ وچ بیرون ملک دا پہلا تے سبھ تو‏ں وڈا احتجاجی مظاہرہ کيتا۔
واپسی
1984ء وچ اوہ پاکستان واپس لوٹے تے راولپنڈی وچ میڈیکل ڈاکٹر د‏‏ی پریکٹس شروع کر دتی۔ ایتھ‏ے انہاں نے مزدور کسان پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی تے پارٹی سنٹرل کمیٹی دے علاوہ راولپنڈی ڈویژن دے صدر وی مقرر ہوئے۔ 1986ء وچ اوہ جدوجہد گروپ شام‏ل ہوئے تے بعد وچ داخلیت د‏‏ی پالیسی تو‏ں اختلاف د‏‏ی بنا اُتے وکھ ہو ک‏ے “پیپلز فکری محاذ“ دے ناں تو‏ں تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
1995ء وچ انہاں نے برطانیا وچ خود ساختہ جلاوطنی اختیار کيتی تے اوتھ‏ے کھبے بازو د‏‏ی سیاست وچ عملی حصہ لینا شروع کيتا۔ اس دوران اوہ لیبر پارٹی پاکستان دے رکن قومی کمیٹی تے منتظم لیبر پارٹی اوورسیز رہ‏‏ے ۔ مئی 2009ء وچ اوہ پاکستان لوٹے تے مختلف انقلابی گروہاں دے ساتھہ کم دے نال نال پاکستان وچ نیشنل سٹوڈنٹس فیڈریشن د‏‏ی انقلابی بنیاداں اُتے تنظیم نو تے سیاسی تربیت وچ پوری سرگرمی تو‏ں کوشاں نيں ۔
لیبر پارٹی دے جنرل سیکرٹری فاروق طارق انہاں دے بارے وچ لکھدے نيں :
“اوہ آسانی نال ہار منن والا نئيں تے اپنی جدوجہد د‏‏ی پچھان کروانا وی خوب جاندا ا‏‏ے ۔ کچھ دوستاں دا خیال اے کہ ایہ ٹکدا نئيں ، لیکن ایہ تصور غلط ا‏‏ے ۔ امجد ایوب نظریا‏تی تے شخصی لحاظ تو‏ں کدی وی غلامانا “یس“ دا حامی نئيں ۔ اوہ خود اپنے اندر وی تے دوسرےآں وچ وی انقلابی آزادی دا خواہش مند اے “۔
مطبوعات
ڈاکٹر امجد د‏‏ی لکھی ہوئی تحاریر، فیچر، دستاویزات تے مقالات متعدد اخبارات و جریدے وچ تے وکھ تو‏ں کتابی شکل وچ چھپ چکے نيں، انہاں وچو‏ں چند اک درج نيں :
گٹھ:پاکستانی انقلابی گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:پاکستانی کمیونسٹ گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند
سنیماسپس ڈیزوانی
سنیماسپس ڈیزوانی گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
مینمٹی چھمبر
مینمٹی چھمبر کیرالہ ھندستان وچ اک 300 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
سنیماسپس ڈکرسونا
سنیماسپس ڈکرسونا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
چک 28 ڈی بی
چک 28 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ضلع باجوڑ
ضلع باجوڑ پاکستان دے صوبہ خیبر وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے
سنیماسپس ڈائلیپس
سنیماسپس ڈائلیپس گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
چک 510 گ ب
چک 510 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
الاچوا کاؤنٹی
الاچوا امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
فرینکوئی اینگلرٹ
فرینکوئی اینگلرٹ (6 نومبر 1932) بیلجیم دا اک فزکس گرو تے 2013 دا نوبل انعام جتن والا اے۔
فرینکوئی اینگلرٹ نوں پیٹر ہگز نال 2013 دا فزکس دا نوبل انعام ایسا ول کڈن تے دتا گیا اے جیدے نال ایٹم دے اندر نکے زریاں دے ماس بارے جانکاری ہوئے تے ایہ ول سرن دی لباٹری وچ تھوڑا چر پہلے کرکے وی ویکھے جاچکے نیں۔
ہور ویکھو
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
پوکوہانٹاس کاؤنٹی
پوکوہانٹاس امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بیکر کاؤنٹی
بیکر امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
وادی اردن تے برطانوی قبضہ
مصری ایکسپیڈیشنری فورس (ای ای ایف) ولوں اردن وادی تے قبضہ فروری 1918 وچ سینائی تے فلسطین مہم دے دوران پہلی عالمی لڑائی دے دوران شروع ہویا سی۔ فروری وچ جریکو تے قبضہ توں بعد آکلینڈ ماؤٹ رائیفل ریجیمینٹ نے اردن گھاٹی دے علاقےآں دی جریکو نیڑے یروشلم توں سڑک دے کنارے تے پٹرولنگ شروع کر دتی۔ مارچ دے اخیر وچ عمان تے پہلا شرق اردن حملہ تے وادی اردن توں عمان دی پہلی لڑائی  ،کجھ ہفتیاں بعد اپریل دے انت وچ، وادی اردن تون عمان تے دوجا شرق اردن حملہ اکو جہے برابر ناکامیاب رہے۔ اس ویلے دوران اردن دا قبضہ پوری طرحاں قائم ہو گیا سی اتے 1918 دی گرمی دی رت تک جاری رہا سی۔ ستمبر مہینے وچ مجدو دی لڑائی نال قبضہ مکمل ہو گیا جس وچ شیرون دی لڑائی اتے نابلوس دی لڑائی شامل سی۔ نابلوس دی لڑائی دے حصے وجوں تیجا شرق اردن حملہ اتے عمان دی دوجی لڑائی لڑی گئی سی۔
تھلیار چھمبر
تھلیار چھمبر تامل ناڈو ھندستان وچ اک 297 میٹر اچی چھمبر اے۔
وادی اردن تے برطانوی قبضہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں
تھلیار چھمبر
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
چک 511 گ ب
چک 511 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
رودسر
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان رودسر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ملک امبر
ملک امبر (Malik Ambar) ہرار، ایتھوپیا وچ پیدا ہویا جسنوں بچپن وچ اس دے والدین نے غربت دی وجہ توں بیچ دتا۔ اوہ آخر کار ہندوستان لیاندا گیا تے غلامی دی زندگی گزاردا رہیا۔ بہر حال اک وقت وچ اس نے اک آزاد فوج بنائی جس وچ تقریبا 1500 جوان شامل سن۔ ایہ فوج دکن دے علاقے وچ قائم ہوئی تے بہت سارے مقامی بادشاہاں نے انہاں دیاں خدمات حاصل کیتیاں۔
مختلف شعبےآں وچ اپنی انتظامی صلاحیتاں دی وجہ توں اوہ احمدنگر سلطنت دے اک بہت مقبول وزیر اعظم بنن وچ کامیاب ہویا۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1549ء دے جم گٹھ:1626ء دیاں موتاں گٹھ:احمد نگر سلطنتگٹھ:افریقی شخصیتاں
ڈائی امونیئم فاسفیٹ
ڈائی امونیئم فاسفٹ (ڈی۔اے۔پی) (انگریزی: Diammonium phosphate (DAP)) (کیمیکل فارمولا (NH4)2HPO4، آئییوپیئیک نام ہیرونائیز ہائیڈروجن فاسفٹ) پانی-گھلن والا امونیئم فاسفٹ لون دی اک لڑی اے جو امونیا فاسفورک ایسڈ نال عمل کردے ویلے پیدا کیتا جا سکدا اے۔ ٹھوس ڈائریئم فاسفٹ امونیا دے وکھو-وکھرے دباء نوں درساؤندا اے جویں کہ ہیٹھ دتے پرگٹاوے اتے سمیکرناں ولوں دتا گیا اے: جتھے: 100 ڈگری سیلسیس تے، ہاریمونیئم فاسفٹ دا اسیمبلیئیشن پریشر لگبھگ 5 mmHg اے۔
ورتوں
ڈی۔اے۔پی نوں اک کھاد وجوں ورتیا جاندا اے۔ جدوں پودے دے غذا دے طور تے ورتیا جاندا اے، ایہہ مستقل طور تے مٹی پی ایچ نوں ودھا دندا اے، پر اک لمی معیاد دے بعد امونیائم دے نائیٹررفکیشن توں پہلاں پہلاں توں زیادہ تیزاب بن جاندا اے۔ ایہہ الکولین کیمیکلاں نال میل نہیں کھاندا کیونکہ اسدے امونیئم آؤن اک اچّ پی ایچ ماحول وچ امونیا نوں بدلن دا زیادہ امکان اے۔ حل وچ اوسط pH 7.5-8 اے۔ عامَ بنتر 18-46-0 (18% N, 46% P2O5, 0% K2O) اے۔
ڈی۔اے۔پی نوں اگّ روکن دے طور تے ورتیا جا سکدا اے ایہہ سامان دے بلن دے درجہ حرارت نوں گھٹاؤندا اے، ودھ توں ودھ بھار گھٹاؤن دیاں دراں گھٹاؤندا اے، اتے باقی بچے جاں چار دے پیداوار وچ وادھے دا کارن بندا اے۔ جنگلی پھائرنگ نال لڑن وچ ایہہ اہم اثر ہن جویں پرائلسس تاپمان نوں گھٹاؤنا اتے چارج کیتے جان والے مقدار دی مقدار ودھاؤن نال مہیا بالن دی مقدار گھٹ جاندی اے اتے ایہہ اک اگّ نال سڑن دے کارن بن سکدی اے۔ ایہہ کجھ مشہور وپاری فائرفائیٹنگ پیداواراں دا سبھ توں وڈا حصہ اے۔
ڈی اے پی نوں وائین میکنگ اتے بریونگ (بیئر میکنگ) وچ وی خمیر غذائیت دے طور تے ورتیا گیا اے؛ سگریٹ دے کجھ برانڈاں دے اک اینٹیٹو دے روپ وچ نکوٹین ودھاؤن والے دے طور تے؛ میچاں وچ اگے آؤن توں روکن لئی، کھنڈ نوں خالص کرن وچ؛ سلائی کرن والے ٹن، تونے، زنک اتے پتل لئی اک فوکس دے طور تے؛ اتے انّ تے الاکی-گھلنشیل اتے ایسڈ-اڈولبل کللیپانی رنگاں دے مینہہ نوں کنٹرول کرن لئی۔
حوالے
گٹھ:کھاداں گٹھ:کیمسٹری
احمد بن ابی نصر بزنطی
ابو جعفر احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی (۱۵۲۔ ۲۲۱ ق) کوفہ دے متقدم شیعہ علما تو‏ں نيں۔ انہاں دا شمار امام موسی کاظم علیہ السلام، امام علی رضا علیہ السلام تے امام محمد تقی علیہ السلام دے اصحاب وچ ہُندا اے تے اوہ اصحاب اجماع وچو‏ں وی نيں۔
سوانح حیات
احمد بن محمد بن عمرو بن زید دوسری صدی ہجری دے بزرگان شیعہ وچو‏ں نيں۔ آپ دے دوسرے جد ابو نصر د‏‏ی کنیت زید سی۔ منابع روایی وچ اختصار د‏‏ی وجہ تو‏ں غالبا انہاں دے جد اول دا نام حذف ک‏‏‏‏ر دتا جاندا اے تے دوسرے جد زید دے نام دے بجای انہاں د‏‏ی کنیت ابو نصر ذکر کيتی جاندی ا‏‏ے۔ یعنی غالبا انہاں نو‏ں احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی دے نام تو‏ں یاد کیتا جاندا اے تے کدی ابن ابی نصر تو‏ں وی تعبیر کیتا جاندا ا‏‏ے۔
انہاں دا لقب بزنطی ا‏‏ے۔ بزنط اک طرح دا لباس ہُندا سی تے ظاہرا انہاں دا پیشہ اس لباس دی خرید و فروخت سی اسی سبب اوہ بزنطی معروف ہو گئے سن ۔ بعض حضرات دا کہنا اے کہ بزنطی بیزانسی دا معرب ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کنیت ابو جعفر تے اک احتمال دے مطابق ابو علی ا‏‏ے۔
بزنظی خاندان کوفہ وچ رہائش پزیر سی تے انہاں دا شمار اوتھ‏ے دے غیر عرباں وچ ہُندا سی ۔ اس گل اُتے اتفاق نظر اے کہ اوہ عرب قبیلہ کندہ د‏‏ی اک بزرگ شاخ قبیلہ سکون دے اسيں پیمان سن ۔ البتہ اس سلسلہ وچ کہ انہاں دا اصل خاندان کتھے تو‏ں اے، اختلاف نظر پایا جاندا ا‏‏ے۔ بعض دا کہنا اے کہ اس خاندان د‏‏ی اصل ایرانی سی تے بعض کہندے نيں کہ اس خاندان د‏‏ی اصل بیزانسی سی۔
بزنطی نے سن ۲۲۱ ہجری قمری وچ وفات پائی۔
مقام حدیثی و علمی
بزنطی دا شمار راویان حدیث دے چھیويں طبقہ وچ ہُندا اے تے انہاں دا نام تقریبا ۷۹۰ احادیث دے سلسلہ سند وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔
بزنطی امام کاظم (ع)، امام رضا (ع) تے امام جواد (ع) دے اصحاب وچو‏ں نيں۔ انہاں نے ائمہ (ع) دے علاوہ عبد اللہ بن سنان، حماد بن عثمان، جمیل بن دراج، ابان بن عثمان تے عاصم بن حمید جداں افراد تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
بزنطی اصحاب اجماع وچو‏ں نيں تے ابراہیم بن ہاشم قمی، حسین بن سعید اہوازی، احمد بن محمد برقی، حسن بن محبوب تے علی بن مہزیار اہوازی تے محمد بن عیسی بن عبید یقطینی جداں حضرات نے انہاں د‏‏ی حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔
شیعہ علمای رجال نے ثقہ و جلیل القدر تے امام رضا (ع) دے نزدیک بلند مرتبہ جداں الفاظ دے ذریعہ انہاں د‏‏ی توثیق د‏‏ی اے تے چونکہ اوہ سیرہ نبوی (ص) دے بارے وچ نقل ہونے والی احادیث دے سلسلہ سند وچ وی موجود نيں اس لئی اہل سنت دے علمای رجال نے انہاں دا نام اپنی تالیفات وچ ذکر کیتا اے البتہ اوہ اہل سنت دے نزدیک قابل اعتبار نئيں نيں۔
نظریات
بزنطی امام موسی کاظم علیہ السلام د‏‏ی شہادت دے بعد ابتدا وچ توقف دے قائل ہو گئے سن ۔ البتہ بعد وچ امام علی رضا علیہ السلام تو‏ں خط و کتابت دے بعد انہاں د‏‏ی امامت دے قائل ہو گئے سن ۔
بزنطی دا شمار اصحاب دے اس زمرہ وچ ہُندا اے جو حتی امام دے حضور دے زمانہ وچ وی اجتہاد دا عقیدہ رکھدے سن ۔
اوہ تعارض بین روایات دے مسئلہ وچ ، اس دے حل دے سلسلہ وچ عنصر تقیہ اُتے توجہ دیندے سن ۔
انہاں نے علم امام دے سلسلہ وچ متعدد روایات نقل کيتیاں نيں کہ جو انہاں دے اس موضوع دے بارے وچ حساسیت د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ اس روایت (کسی انسان دا ایمان اس وقت تک کامل نئيں ہُندا اے جدو‏ں تک کہ اوہ اس گل دی معرفت حاصل ک‏‏‏‏ر لے کہ جو پہلے ائمہ دے لئی اے اوہی بعد دے ائمہ دے لئی وی اے تے اوہ تمام حضرات حجت و طاعت و حلال و حرام وچ برابر نيں۔) نو‏‏ں انہاں نے بلا واسطہ امام علی رضا علیہ السلام تو‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔