cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اجوکا میڈیا اتے لوک کلاواں
جان - پچھان
لوک کلا انسان وچار نیچر دے ورتاریاں دی انسانی وہار دی نقل اے آدی دور توں انسان پرکتیک ورتاریاں توں بھے-بھیت ہندا آیا اے۔ ایہناں ورتاریاں نوں اس نوں دیوی طاقت دے روپ وچ لیا اے اتے اوہناں دی اپاسنا شروع کیتی۔ اس اپاسنا وچ اوہناں دی پوجا تے نقلہ دے روپ شروع ہوئے۔ جہناں نوں اسنے اپنی کلا راہی سارتھک اتے پتکھّ روپ دین دی کوشش کیتی۔ لوک کلاں جیون دیاں لوڑاں وچوں اپجی ہون کرکے جن جیون اتے سبھیاچار نال اکسار ہندی اے۔اس دا سہج فصل جاتی دیاں کلا رچیاں دا انٹیکجوئل اے۔ لوک کلا پنڈاں دے الڑ لوکاں دیاں انتریو خواہشاں، بھاوناواں تے تجربیاں دا سبھاوک پرگٹاوا اے اتے ایہہ صدیاں توں چلیاں آ رہیاں کلا رچیاں سہج مطلب وچ ہی پرنتیجا ہندیاں رہیاں ہن۔ پیڑی دا تجربہ کھر-کھر کے اس کلا نوں سنواردا رہا اے بھاویں لوک کلا ویکھن وچ سادی جہی لگدی اے۔ پر اس وچ کلا دا اک پربل شاعر ہندا اے۔ جو اس دی چھوی نوں منموہنا تے بااثر بناؤندا اے۔ لوک کلا وچ مصوری کرن، تماشے، لوک گیت، لوک ساہت ہندا اے۔ لوک کلا لوکدھارا دا اک انکھڑواں انگ ہیے جے کسے تونں کھیتر جاں لوک-گروہ دی لوکدھارا دا مطالعہ کرنا ہووے، تد اس مطالعہ وچ جاں کھیتر وچ لوک گروہ دی لوک کلا دا مطالعہ وی ضروری اے۔ لوک کلا، لوک+کلاں توں مل کے بنیا اے، جس توں ایہہ اشارہ ملدا اے کی لوک کلا، سادھارن لوکاں ولوں سرجی گئی کلا ہندی اے۔ اصل وچ لوک کلا کلا تاں ہندی اے پر ایہہ سادھارن ول چھلّ توں رہت، سدھے-سادیے لوکاں ولوں سرجی ہون کرکے اک طرحاں نال اوہناں ولوں سرجی کلاسیکل جاں انفرادی کلاں توں وکھرتا رکھدی اے۔
میڈیا اتے لوک ساہت
میڈیا دے کارن لوک ساہت اتے بہت برا اثر پیا اے۔ ہن تاں زیادہ تر ساہت نیٹ اتے مہیا اے۔ لوک منورنجن دین والے ساہت دے متعلق آکرشت ہو رہے ہن۔ مڈھ توں ہی انسان دا من پرچاوا کرن لئی ساہت اک پردھان زریعہ رہا اے۔ اسی کرکے منورنجن دی نظر توں لوک-ساہت بہت سہج آنند دی تنقید اس وچ پردھان رہندی اے۔ لوک ساہت وچ انسانی زندگی دے من دے بدلدے دھر ظاہر ہندے ہن۔ متھّ توں لے کے لوک کہانی تک اس ساہت دی دھارا جاری پرواہمان رہی اے۔ روزانہ زندگی دے نکے توں نکے قیمت توں لے کے وڈا، سرو-مکمل سدیوی - پکرتی تے انسانی سنکٹ ساہت دا انگ بنے ہن۔ لوک ساہت دا سروپ بدل گیا اے، لوک-کاو روپ دا سماجی سرنچنا وچ مطلب نہیں رکھدے ختم ہو رہے ہن، مگر ایہہ کاو-روپ ہم عصر سماجی راجنیتیک پرحالات نے اپنے کلیور وچ سمو کے پیش کرن دے اہل ہن، اوہناں دی جاری رچنا ہو رہی اے۔ ایہناں وچوں چھوٹے شعری روپ ودھیرے ہن جو کسے وی حالت نوں طنزیہ ڈھنگ نال پیش کرن دے اہل ہن۔ ٹپے، بولیاں، اکھان اتے لوک چٹکلیاں دی اج وی سرجنا ہو رہی اے۔ میڈیا نے انجھ ہن لوک من اتے اثر پایا اے کہ سبھ کجھ بدل گیا۔ لوکاں دی رچیاں تک بدل گئیاں ہن۔
میڈیا اتے سوانگ
جدید سمے وچ میڈیا دا لوک مناں اتے اجیہا اثر پیا اے کہ سنواگ لگبھگ ختم ہی ہو گیا اے۔ سوانگ لوک ناٹ کلا دا ہی اک انگ ہن جس وچ ناچ، گانا، نقلہ آدی دی ورتوں ہندی اے۔ ایہہ ہر پنڈ دی ستھّ جاں کھلھے میدان وچ کسے اچے تھڑھے اتے کھیڈیا جاندا ہیے۔ اس وچ کسے مشہور لوک نایک دے جیون دی کوئی بھاونا بھرپور جھاکی پیش کیتی جاندی اے۔ کمیونیکیشن دے زریعاں کرکے عامَ لوک اس طرحاں دی لوک کلا نوں بھلدے جا رہے ہن۔ ایتھوں تک کہ کئی تاں بھلّ وی گئے ہن کیونکہ عامَ طور تے رجھی ہوئی زندگی کارن لوکاں کول انا سماں ہی نہیں کی اوہ کتے اک تھاں بیٹھ کے سوانگ آدی ہندے ویکھن۔ ایہناں دی تھاں اج کل سنیما گھراں نے لے لئی اے۔ اس طرحاں میڈیا نے اس طرحاں دی روایتی لوک کلا دی ونگی نوں لگّ-بھگّ ختم کر دتا اے۔
میڈیا اتے لوک جیون
میڈیا نے لوک جیون اتے بہت اثر پایا اے۔ نقلاں - سانگ، نوٹنکی، لوک ناٹ دی اک بہت سندر اتے خاص کلا رہی اے، جنہاں نوں پیش کرن والی منڈلی نوں نقلیئے کیہا جاندا سی۔ ایہناں نوں پیش کرن والیاں خاص پیشکشاں جاتیاں- بھنڈ، ڈوم، مراسی کاہدی جو پنڈاں وچ صدیاں توں ویاہ اتے ہور خوشی دے موقعیاں اتے اپنیاں چہیڈاں، ٹچراں، چوبھاں اتے نقلاں نال ہاس-رسس آدی نال لوکاں دے ڈھڈیں پیڑاں پا کے منورنجن کردیاں آ رہیاں سن۔ ہن ایہہ کلا ختم ہو گئی اے۔ ہن اس کلا دی تھاں ٹیوی اپر چل رہے وکھ وکھ وکھ چینلاں اپر وڈے وڈے کلاکاراں نے ملّ لئی اے۔
میڈیا اتے لوک کھیڈاں
میڈیا نے لوک کھیڈاں اتے وی بہت اثر پایا اے۔ میڈیا دے اثر دے کارن کئی لوک کھیڈاں ختم ہو چکیاں ہن۔ لوک منورنجن وچ پنجابی لوک کھیڈاں دی بڑی لمی روایت رہی اے۔ بچے توں لے کے بڈھے تک لنگ تے بیسڈ کڑیاں دیاں اتے منڈیاں دیاں کھیڈاں ونّ-سونیاں اتے وکھ وکھ پرچلت رہیاں ہن۔ جنہاں وچوں پرمکھ ہن کبڈی، کشتی، گلی ڈنڈا، کھدو - کھونڈی، کوٹلہ چھپاکی، سجزیرہ، پٹھو، اخروٹ آدی بہت ساریاں ہور وی کئی لوک کھیڈاں ہن۔ کئیاں دے تاں ناں وی ختم ہو چکے ہن اتے کجھ کو ہی بچیاں ہن۔ کجھ دیسی کھیڈاں دے روپ جدید کھیڈاں دے روپ وچ وٹّ گئے ہن۔ ہن بچیاں کھیڈاں وچ کبڈی کشتی رسا-کسی آدی ہی کجھ کھیڈاں بچیاں ہن جنہاں دے مقابلے کھیڈ میلے وچ کروائے جاندے ہن۔ جویں ہن کبڈی میچ ہو رہے ہن- اس کھیڈ وی پینڈو کھیتر وچوں ختم ہو گئی اے۔ عالمی دے دیساں وچوں وی دو ٹیماں آئیاں ہن، اوہ وی دراصل ادھروں پنجابی ہی ہن۔ اج دے ویلے وچ کامنویلتھ، اولمپک اتے قومی کھیڈاں وچ کرکٹ، باسکٹبال، فٹ بال، ٹیبل ٹینس آدی غیرملکی کھیڈاں ہی۔ مگر ساڈیاں کھیڈاں وچ بہت ساریاں سخت اصولاں دی ضرورت نہیں سی پیندی۔ ساڈیاں لوک کھیڈاں ہر ویلے بڑی آسانی نال جدوں دل چاہے، جنی مرضی کھڈاری رل کے کھیڈ سکدے ہن۔ اج غیرملکی کھیڈاں دا ہی بول بالا اے۔ اتے میڈیا وچ وی اسے طرحاں دی کھیڈاں دا ہی بول بالا اے۔
میڈیا اتے لوک گیت
لوک گائکی دے کھیتر وچ ریڈیو، ٹیپ ریکارڈ اتے توے دی سنچار-زریعاں تک پنجاب دی گائکی وچ آسا سنگھ مستانہ، یملا جٹّ، نرندر بیبا، جگت سنگھ جگا آدی نے بہت بلندیاں نوں چھوہیا اے۔ پر اج دی طریق وچ جو سنگیت دے نام اتے پنجابی چینل ناظرین اگے پیش ہو رہے ہن، اس وچ سنن لئی گھٹ اتے ویکھن لئی بہت کجھ اے۔ پنجابی چینل دیکھدے ویلے ایہہ محسوس ہندا اے کہ پنجابیاں نوں گھٹیا قسم دے سنگیت اتے نچنا آؤندا اے۔ لوک گیتاں دی روح اس دے بولاں وچ نہیں سگوں اس دیاں دھناں وچ اے جو ہر پنجابی دے دل وچ چاء تے امنگاں بھریا ترنگاں چھیڑ دندیاں ہن۔ اجوکے ویلے پنجابی سنگیت بے شکّ عالمی مشہوری حاصل کر چکیا اے مگر ایہہ اپنے مول روپ نالوں کافی بیگانہ ہو گیا اے۔ اس دے بول اس دیاں دھناں مغربی سنگیت نال رلا ملا کے اک نواں سنگیت روپ پنجابی پھیوجن میوزک ہوند وچ آ چکا اے۔ اجوکا میڈیا اس سنگیت نوں لوک سنگیت نام ہیٹھ پرچلت کر رہا اے۔
سٹہ
اگلے سی تاں اجوکے ویلے وچ میڈیا ساڈے لئی بہت ہی لابھکاری زریعہ اے۔ پر اپر دتے گئے ویروے نوں دیکھدے ہوئے ایہہ سٹہ کڈھیا جا سکدا اے کہ لوک دھارا اتے لوک کلا دیاں ساریاں قسماں، جو کہ روایتی ورثہ اے، میڈیا نے بہت زیادہ متاثر کیتا اے۔ جس کرکے ساڈی رہتل اتے رہتل نوں کافی وڈی سٹّ پہنچائی اے۔ اس کرکے اج سبھ توں وڈی ضرورت اے اپنی لوک ورثے نوں سنبھالن دی۔ اس لئی اج دی نویں پیڑھی نوں اجاگر ہونا پویگا نہیں تاں شاید ساڈی آؤن والی پیڑھی نوں ساڈے ورثے دا کدے علم نہی ہووےگا۔
گٹھ:رہتل
سادھنا بوس
سادھنا بوس (۲۰ اپریل ۱۹۱۴ء – ۳ اکتوبر ۱۹۷۳ء) اک بھارتی اداکارہ تے رقاصہ سی۔  انہاں نے میناکشی ورگی فلماں وچ کم کیتا، جتھے انہاں نے مرکزی کردار ادا کيتا۔
ادے شنکر د‏‏ی ہ‏م عصر، ۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ اس نے کلکتہ وچ کئی بیلے اسٹیج کيتے، جنہاں وچ بنگال دے کاݪ اُتے بھوکھ وی شام‏ل اے جو اسٹیج تے عمر خیام اُتے عصری موضوعات نو‏‏ں پیش کرنے وچ اک اہ‏م کم سی۔ تیمر بارن، ادے شنکر د‏‏ی ٹیم چھڈ ک‏‏ے، انہاں د‏‏ی پرفارمنس دے لئی موسیقی ترتیب دتی تے تاپس سین نے اپنی پروڈکشن دے لئی لائٹنگ ڈیزائن کيتی۔
ذا‏تی زندگی
کیشب چندر سین د‏‏ی پو‏تی، سادھنا سین اک خوشحال برہمو گھرانے وچ پیدا ہوئی تے اس نے تعلیم حاصل کيتی جداں کہ انہاں دناں د‏‏ی برہمو کُڑیاں وچ عام سی۔ اس دے والد سرل چندر سین سن تے اوہ انہاں د‏‏ی تن بیٹیاں وچ دوسرے نمبر اُتے سی۔ اس د‏ی وڈی بہن بینیندا رائے د‏‏ی شادی چٹا گانگ (اب بنگلہ دیش وچ ) دے اک شاہی خاندان وچ ہوئی سی تے گھریلو زندگی بسر د‏‏ی سی، جداں کہ سب تو‏ں چھوٹی نیلینا نے ہندوستانی کلاسیکی موسیقی (شاستری سنگیت) وچ اپنا کیریئر بنایا تے خود نو‏‏ں اک مقام حاصل کيتا۔ نامور تے ریکارڈ حلفےآں وچ نینا دیوی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ سادھنا نے کم عمری وچ بنگال وچ کم کرنے والے فلم میکر مادھو بوس نال شادی کيتی، تے کلکتہ آرٹ پلیئرز وچ شمولیت اختیار کيتی، جو کہ شوہر مادھو بوس د‏‏ی تھیٹریکل کمپنی سی تے اس وچ حصہ لیا۔ یونٹ دے تیار کردہ ڈرامےآں وچ بطور ہیروئن، بعد وچ سادھنا نے فلماں وچ شمولیت اختیار کيتی تے بھارت لکشمی پکچرز دے بینر تلے بنگالی زبان وچ بننے والی علی بابا (۱۹۳۷ء) وچ مرجینا دا کردار ادا کيتا۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1973 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۴ دے جم گٹھ:۱۹۷۳ دیاں موتاں گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی فنکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی رقاص گٹھ:بھارتی سواݨیاں کوریوگرافر گٹھ:بھارتی رقاصاواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی میر رقص گٹھ:کولکات‏ا دیاں اداکاراواں گٹھ:مغربی بنگال د‏‏یاں سواݨیاں فنکار گٹھ:مغربی بنگال دے رقاص
کمل زنزاد
فروری 2019 وچ اس نوں انگلینڈ خلاف لڑی لئی بھارت دی خاتون ٹی -20 قومانتری (ڈبلیو ٹی 20 آئی) ٹیم وچ شامل کیتا گیا سی۔ اوہ بھارتی پھلمالی سمیت ودربھ ٹیم دے دو کھڈاریاں وچوں اک سی، جس نوں قومی ٹیم لئی چنیا جانا سی۔ ڈبلیو ٹی 20 آئی پھکسچر توں پہلاں، اسنے 50 اوور دی مشق میچ وچ بھارتی بورڈ دی پردھان خاتون الیون لئی کھیڈیا سی اتے چونکرتاواں نوں ستّ اووراں وچ چوداں دوڑاں نال تن وکٹاں نال متاثر کیتا۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1991
رستم عظیموف
رستم صادقویچ عظیموف (Rustam Sadykovich Asimov) (Рустам Содикович Азимов) اک ازبک سیاست دان نيں جو 2005ء تو‏ں ازبکستان دے نائب وزیر اعظم نيں۔ اوہ 1998ء تو‏ں 2000ء تک تے 2005ء تو‏ں 2016ء تح ملک دے وزیر خزانہ وی رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:1958 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تاشقند دیاں شخصیتاں گٹھ:وزرائے ازبکستان گٹھ:1959 دے جم گٹھ:ازبکستان دے وزرائے خزانہ
اسماعیل بن عیاش
ناں ونسب
اسمٰعیل ناں تے ابو عتبہ کنیت تھی،جِنّے نسب نامہ دا ذکر ملدا اے اوہ صرف ایہ اے، اسماعیل بن عیاش بن سلیم نسباعنسی تے وطناً حمصی مشہور نيں، عنس بن مالک بن اود، یمن دے رہنے والے سن ؛ لیکن انہاں دے خاندان د‏‏ی اک وڈی جماعت شام منتقل ہوگئی اوراوتھے مستقل بود وباش اختیار کرلئی سی اغلب ایہ اے کہ انہاں منتقل ہونے والےآں وچ عیاش بن سلیم وی رہے ہون گے۔
وطن تے ولادت
بروایت صحیح ابو عتبہ ۱۰۲ ھ وچ پیدا ہوئے،مولد کےبارے وچ کوئی تصریح تاں نئيں ملدی لیکن الحمصی د‏‏ی نسبت تو‏ں قیاس کيتا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی ولادت دا شرف سرزمینِ حمص نو‏‏ں حاصل ہويا،ایہ شام وچ دمشق وحلب دے درمیان اک مشہور شہر ا‏‏ے۔
تحصیلِ علم
تحصیلِ علم وچ غیر معمولی جانکاہی اورمحنت ومشقت ائمہ سلف دا مشترک تمغۂ امتیاز سی،ابو عتبہ وی اس دا مجسم پیکر سن، انہاں نے نہ صرف شام دے تمام مشاہیر اورماہر فن علماء تو‏ں اکتساب علم کيتا ؛بلکہ عراق اورحجاز وغیرہ دوسرے ملکاں دا سفر کرکے اوتھ‏ے دے وی ممتاز فقہاء و محدثین دے سامنے زانوے تلمذ تہہ کیا، کسی کم دے لئی طلب صادق تے سچی لگن انسان نو‏‏ں کمال د‏‏ی انتہائی رفعتاں تک پہنچیا دیندی اے ،ا بو عتبہ نے انہاں اوصاف تو‏ں سر شار ہوک‏ے تحصیل علم د‏‏ی راہ وچ تن من دے نال دھن دولت نو‏‏ں وی قربان کردتا سی۔
چنانچہ تحدیث نعمت دے طور اُتے خود ہی بیان کردے نيں:
ورثت من ابی اربعۃ الان دینارا نفقتھا فی طلب العلم
مینو‏ں اپنے والد تو‏ں چار ہزار دینار وراثت وچ ملے سن ميں نے انہاں سب نو‏‏ں تحصیلِ علم وچ خرچ کردتا۔
محمد نانابھائے
محمد زنید نانابھائے (پیدائش:۱۱ جنوری ۱۹۶۷ء) جنوبی افریقہ دے سابق کرکٹ امپائر نيں۔ اوہ ۲۰۰۲ء وچ اک اک روزہ میچ وچ کھڑے ہوئے سن ۔
اسماعیل بن عیاش
جلالتِ علم و علوئے مرتبت
تحصیل علم وچ ايس‏ے محنتِ شاقہ اورعرق ریزی دا نتیجہ سی کہ اوہ معدنِ علم دے گوہر شب چراغ شمار ہوئے تے بولی خلق نے نقارۂ خدا بن دے انہاں نو‏ں محدث الشام تے مفتی اھل الحمص دے خطاب تو‏ں نوازیا ،بالخصوص شامی شیوخ د‏‏ی روایات دے بارے وچ ابو عتبہ دا پایہ نہایت ارفع واعلیٰ اے اوراس سلسلہ وچ بالاتفاق انہاں نو‏ں مستندترین اورثقہ ترین قرار دتا جاندا اے ،علامہ خزرجی انہاں نو‏‏ں عالم الشام واحد مشائخ الاسلام اورحافظ ذہبی الامام محدث الشام ومفتی اھل الحمص لکھتےہاں ابوزرعہ دا بیان اے: لم یکن بالشام بعد الاوزاعی مثلہ امام اوزاعی دے بعد شام وچ اسمعیل بن عیاش دے مثل کوئی نہ سی۔
حدیث
اسماعیل حدیث اورفقہ دونے وچ مہارت رکھدے سن ،لیکن حدیث وچ انہاں نو‏ں خصوصی درک حاصل سی، انہاں دے استاداں حدیث وچ مختلف ملکاں دے ائمہ شام‏ل نيں جنہاں وچ ہشام بن عروہ ،یحییٰ بن سعد الانصاری،شرجیل بن مسلم،بجیربن سعد، تمیم بن عطیہ،زید بن اسلم، محمد بن زیاد الالہانی،صفوان بن عمرو، عبدالرحمن بن جبیر، ثوربن یزید،حبیب بن صالح ،حجاج بن ارطاۃ،صالح بن کیسان، سہیل بن ابی صالح دے ناں لائق ذکر نيں۔ فقہ وچ انہاں نو‏ں امام اوزاعی تو‏ں تلمذ حاصل سی،جو اپنی غیر معمولی مہارت فقہی د‏‏ی بناء اُتے فقیہ الشام دے لقب تو‏ں ذکر کيتے جاندے نيں، ابو عتبہ نے فقہ وچ انہاں تو‏ں پورا پورا فائدہ اٹھایا اورفیر خود وی حمص وچ افتاء د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔
محمد نانابھائے
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1967 دے جم گٹھ:۱۹۶۷ دے جم
اسماعیل بن عیاش
جرح وتعدیل
اسماعیل بن عیاش د‏‏ی روایات دو طرحکیتیاں نيں اک تاں اوہ جو انہاں نے شامی شیوخ تو‏ں بیان کيتی نيں تے دوسری غیر شامی یعنی حجاز وعراق وغیرہ ملکاں دے شیوخ د‏‏ی روایات،نوعِ اول دے بارے وچ علماء جرح وتعدیل بالاتفاق انہاں نو‏‏ں ثقاہت وعدالت اورتثبت واتقان وچ بلندمقام دیندے نيں؛چنانچہ ابن مدینی کہندے نيں۔ ماکان احد اعلم بحدیث اھل الشام من اسماعیل بن عیاش اہل شام د‏‏ی روایت نو‏‏ں اسماعیل بن عیاش تو‏ں زیادہ جاننے والا کوئی نہ سی۔ یحییٰ بن معین تو‏ں انہاں دے بارے وچ سوال کيتا گیا تاں فرمایا: عن الشامیین حدیثہ صحیح شامیاں تو‏ں انہاں د‏‏ی روایت صحیح اے یعقوب بن سفیان دا بیان اے: اسماعیل ثقۃ عدل اعلم الناس بحدیث الشام اسمعیل ثقہ عادل نيں ہور اہل شام د‏‏ی روایت دا لوکاں وچ سب تو‏ں زیادہ علم رکھدے سن محمد بن عثمان دا قول اے: اسماعیل ثقۃ فیماروی عن الشامیین اہل شام د‏‏ی روایت دے بارے وچ اسمٰعیل ثقہ نيں لیکن اوہ روایتاں جو اسمٰعیل نے غیر شامی علماء ومشائخ تو‏ں بیان کيتی نيں ، انہاں دے بارے وچ محققاں اورماہرین فن انہاں نو‏ں غیر مقبول اورضعیف قرار دیندے نيں، اس دے اسباب علل دا کوئی واضح ذکر نئيں ملدا، علامہ ذہبی نے جو سبب بیان کيتا اے اوہ بالکل ناکافی اے ،علامہ موصوف رقمطراز نيں: کان من اوعیۃ العلم الا انہ لیس بمتقن لما سمعہ بغیر بلدہ کانہ کان یعتمد علیٰ حفظہ فوقع خلل فی حدیثہ عن الحجاربین وغیرھم اوہ علم دا ظرف سن لیکن غیر شامیاں تو‏ں انہاں نے جو سماع حاصل کيتا سی اس وچ اوہ غیر ثقہ نيں کیونجے اوہ اپنے حافظہ اُتے زیادہ اعتماد کردے سن ،اس لئی اہل حجاز وغیرہ د‏‏ی روایات وچ ضعف پیدا ہوگیا۔ جب علماء انہاں د‏‏ی ذہانت وفطانت اورمحیر العقول قوتِ حافظہ اُتے متفق اللسان نيں اورانہاں نو‏ں اس خصوصیت وچ امام وکیع دا اسيں پلہ قرار دیندے نيں تاں فیر غیر شامی شیوخ تو‏ں انہاں د‏‏ی مرویات وچ خلل تضعیف دا قوی سبب نئيں ہوسکدا، ممکن اے اس دا کوئی دوسرا سبب ہوئے۔
قوتِ حافظہ
ابن عیاش دا حافظہ نہایت قوی سی،ہزاراں حدیثاں انہاں نو‏ں زبانی ازبر سن ،یزید بن ہارون کہندے نيں: مارایت شامیاً ولا عراقیا احفظ من اسماعیل بن عیاش ادری ما الثوری ميں نے اسماعیل بن عیاش تو‏ں زیادہ قوتِ حافظہ رکھنے والا کسی وی شامی یا عراقی عالم نو‏‏ں نئيں پایا، وچ جاندا وی نئيں سی کہ ثوری کيتا چیز نيں۔ داؤد بن عمر دا بیان اے: ماحدثنا اسمعیل الامن حفظہ وکان یحفظ نحوا من عشرین الف حدیث انہاں دا قول کان اسما عیل یحدثنا من حفظہ مارایت معہ کتاباً قط اسماعیل اسيں تو‏ں اپنے حافظہ تو‏ں حدیث بیان کردے سن ميں نے انہاں دے نال کدی کوئی کتاب نئيں دیکھی۔ امام احمد بن حنبل نے اک مرتبہ داؤد بن عمر تو‏ں دریافت کيتا کہ اسماعیل بن عیاش نو‏‏ں کِنّی حدیثاں یا د سن، فرمایا بہت زیادہ،انہاں نے فیر پُچھیا کيتا دس ہزار؟فرمایا نئيں تِیہہ ہزار ایہ سن کر امام احمد نے فوراً کہیا کہ بخدا ایہ تاں امام وکیع د‏‏ی مثال اے جو قوتِ حافظہ وچ ضرب المثل سن ۔
کثرتِ عبادت
ابن عیاش عالم با عمل سن ،درس و تدریس دے علاوہ شب وروز دے تمام دے تمام اوقات ذکر وفکر اورعبادت وریاضت وچ گذار تے ،ابوالیما ن عینی شہادت دیندے نيں کہ کان منزلہ الی جنب منزلی فکان یحی اللیل اسماعیل بن عیاش دا گھر میرے پڑوس وچ سی اوہ شب بیداری کردے سن ۔
مناقب
انہاں د‏‏ی پوری زندگی وکھ وکھ مناقب محامد تو‏ں معمور سی ،علم وفضل ،ورع وتقویٰ عبادت ریاضت ،اخلاق ومعاملات ،شرافت ونیک نفسی غرض ہر حیثیت تو‏ں اوہ اک مثالی اورمعیاری انسان سن ،علامہ ذہبی رقمطراز نيں: ومناقبہ کثیرۃ فیر تذکرہ وچ لکھدے نيں: کان محتشماً تبیلاً جوادا وکان من العلماء العالمین اوہ نہایت باعزت،شریف اورسخی سن تے عالم با عمل سن ۔ یحیی الو عاظی دا بیان اے کہ مارایت اکبر نفساً من اسماعیل بن عیاش کان اذا اتینا مرزعتہ لا یرضی لنا الا بالخروف والحلوا ميں نے اسماعیل بن عیاش تو‏ں زیادہ بلند ظرف کسی نو‏‏ں نئيں دیکھیا،جب اسيں انہاں دے پاس کھیت اُتے ملنے جاندے تاں حلواء تے تازہ پھل ضرور کھلاندے سن ۔
انہاں دے مناقب ہی دے تھلے ایہ کارنامہ وی لائقِ ذکر اے کہ اہل حمص انہاں د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے حضرت علیؓ د‏‏ی تنقیص علی الاعلان بکثرت کردے سن ،جب ابن عیاش نے سنِ شعور نو‏‏ں پہنچ ک‏ے ایہ فتنہ دیکھیا تاں اہلِ شہر وچ حضرت علیؓ دے فضائل ومناقب د‏‏ی تبلیغ شروع کردتی جس دا خاطر خواہ نتیجہ نکلیا اورفیر اس تنقیص دا سلسلہ ختم ہوگیا۔
وفات
باختلافِ روایت ۸۱ ھ یا ۸۲ھ وچ انتقال فرمایا علامہ ذہبی نے اول الذکر ايس‏ے نو‏‏ں اصح قرار دتا اے، وفات دے وقت ۸۰ سال د‏‏ی عمر سی۔
انگریزی میڈیم (2000 فلم)
انگریزی میڈیئم اک 2020 دی بھارتی ہندی- لسانی کامیڈی ڈرامہ فلم اے جو ہومی اڈاجانیا ولوں ڈاریکٹ اے اتے پروڈکشن بینر میڈوک فلمز دے ماتحت بنائی گئی اے۔ 2017 دی فلم ہندی میڈیئم دی لڑی تحت بنی اس فلم وچ عرفان خان، رادھکا مدان، دیپک ڈوبریال اتے قرینہ کپور خان شامل ہن۔ پھلمانکن دی شروعات ادیپر وچ 5 اپریل 2019 نوں ہوئی سی اتے ایہہ جولائی تک لنڈن وچ پورا ہویا سی۔ ایہہ عرفان دی آخری فلم سی جو 29 اپریل 2020 نوں اس دی موت توں پہلاں رلیز کیتی جا سکدی سی۔
ایہہ فلم تھیئیٹرک روپ وچ 13 مارچ 2020 نوں بھارت وچ جاری کیتی گئی سی۔ کووڈ-19 مہانماری دے کارن سنیما گھراں دے بند ہون نال اس دے ناٹکی کارکردگی نال متاثر ہون دے نال، دوبارہ رلیز کرن دیاں سکیماں نوں ردّ کر دتا گیا سی اتے فلم ڈزنی+ہوٹسٹار اُتے رلیز ہون توں اک مہینے توں وی گھٹ ویلے وچ مہیا ہو گئی سی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
اقرا رسول
2017 وچ ممبئی وچ ‘وی د وومن’ دے اک سیشن وچ، بھارتی خاتون کرکٹ ٹیم دی کپتان متالی راج نے اک ‘ایچ۔ای۔آر۔’ (ہوپ۔امپاور۔رائز) پیش کیتا اتے اقرا رسول نوں اعزازی کیتا۔ ایہہ انعام اوہناں دے اعزاز لئی سی، جنہاں نے "اپنے کھیتراں وچ کمال دی اتمتا دکھائی اے اتے اکثر جوکھم لئے ہن، اوکڑاں دا ساہمنا کیتا اے جاں کامیابی دی منگ وچ اصولاں نوں مڑ لکھیا اے۔"
مڈھلا جیون
اوہ امرتسر، ہریانہ، گوا، ہماچل اتے جموں وکھے قومی پدھر اُتے اپنے راج لئی چار وار کھیڈ چکی اے، اس توں پہلاں اوہ سکول وچ اپنیاں کڑیاں دی ٹیم وچ شامل سی۔ 2013 وچ اسنوں جموں کشمیر کرکٹ ایسوسی ایشن (جے۔کے۔سی۔اے) نے انتر-زلھا ٹورنامینٹاں وچ شاندار کارکردگی دا حوالہ دندے ہوئے چنیا سی۔ اسنے انڈر -19 اتے انڈر -23 پدھر اُتے جموں-کشمیر دی نمائندگی کیتی اے۔ رسول دا کہنا اے کہ اوہ وراٹ کوہلی اتے پاکستانی تیز گیندباز محمد عامر دی پرستار اے۔
کرکٹ کریئر
رسول قومی پدھر اُتے امرتسر، ہریانہ، گوا، ہماچل اتے جموں وکھے چار وار اپنے راج دی نمائندگی کر چکی اے۔  2015 وچ اسنے تیلنگانا دے اک ٹورنامینٹ وچ کھیڈیا اتے انڈر -17 ٹیم وچ کھیڈدیاں فائینل وچ تن وکٹاں لئیاں۔
مئی 2017 وچ اوہ مغربی بنگال چلی گئی اتے بنگال لئی کھیڈن لئی آدتیا سکول آف سپورٹس وچ شامل ہو گئی۔ اس توں علاوہ، اوہ جموں کشمیر کرکٹ ایسوسی ایشن توں کوئی اعتراز سرٹیفکیٹ (این۔او۔سی) حاصل کرن توں بعد بھارت خاتون قومی کرکٹ ٹیم لئی کھیڈنا چاہندی اے۔ عبدل مونیم ولوں کوچنگ حاصل، اوہ اس ویلے گھریلو پدھر اُتے بنگال دی نمائندگی کردی اے۔ اگست 2017 تک، اقرا کرکٹ ایسوسی ایشن آف بنگال (سی۔اے۔بی۔) دے ماتحت ایڈن گارڈن دیاں انڈور سہولتاں اُتے سکھلائی دے رہی اے۔
مائیکل کلارک کرکٹ اکیڈمی اتے نویں کھلھے آدتیا سکول آف سپورٹس وچکار سمجھوتے دے طور اُتے، کرکٹر مائیکل کلارک نے اعلان کیتا کہ 12 دناں دے پروگرام اُتے سڈنی جان والے نوجوان پرتبھاوان کرکٹر ہونگے۔ اس ٹیم وچ اقرا رسول وی شامل اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون کرکٹ کھڈاری گٹھ:کشمیری لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 2000 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں
سید سعید اختر رضوی
سید سعید اختر رضوی (۱۹۲۷۔۲۰۰۲ء) ہندوستانی شیعہ علماء وچو‏ں نيں۔ انہاں نے تنزانیا وچ مبلغ دے عنوان تو‏ں بلال مشن دے تاسیس د‏‏ی تے اوہ تنزانیا وچ عالمی اہل بیت اسمبلی (ایران) دے رکن سن ۔
سید سعید اختر دا تعلق ہندوستان دے رضوی سادات تو‏ں سی۔ انہاں دا سلسلہ نسب موسی مبرقع دے ذریعہ امام علی رضا علیہ السلام تک منتہی ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں نے ھندوستان وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد مذہب شیعہ د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی غرض تو‏ں تنزانیا ہجرت د‏‏ی تے اوتھ‏ے انہاں نے بوہت سارے خدمات انجام دتے۔ انہاں دا اہ‏م ترین کارنامہ تنزانیا وچ بلال مسلم مشن د‏‏ی تاسیس سی۔ اوہ ست زباناں اُتے تسلط رکھدے سن تے انہاں نے انگریزی، عربی تے اردو وچ کتاباں تالیف و ترجمہ کیتیاں۔ انہاں وچ علامہ سید محمد حسین طباطبائی د‏‏ی مشہور کتاب تفسیر المیزان د‏‏ی کئی جلداں دا انگریزی ترجمہ شام‏ل ا‏‏ے۔
خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعتاں نو‏‏ں منظم کرنے وچ وی انہاں دا کردار رہیا ا‏‏ے۔ اوہ خوجہ اثنا عشری شیعہ نئيں سن لیکن انہاں تو‏ں ارتباط دے باعث انہاں نو‏ں اس جماعت دا عضو سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
سنہ ۲۰۰۲ء وچ دار السلام (تنزانیا) وچ انہاں د‏‏ی رحلت ہوئی تے انہاں نو‏ں اس شہر دے خوجہ اثنا عشری شیعہ قبرستان وچ دفن کيتا گیا۔
نسب و خاندان
ان دے والد دا ناں سید ابو الحسن سی۔ ۱ رجب ۱۳۴۵ ھ مطابق ۵ جنوری ۱۹۲۷ ء وچ ہندوستان د‏‏ی ریاست بہار دے ضلع سیوان دے موضع عشری دے اک عالم خاندان انہاں د‏‏ی ولادت ہوئی۔ انہاں دا تعلق رضوی سادات تو‏ں سی، انہاں دا سلسلہ نسب موسی مبرقع تو‏ں امام علی رضا علیہ السلام تک منتہی ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق اہل علم خاندان تو‏ں سی، انہاں دے والد دے علاوہ انہاں دے اجداد وچ تن جد عالم دین سن ۔ انہاں دے جد اعلیٰ شجاعت علی نے سنہ ۹۴۴ ھ وچ ایران تو‏ں ہندوستان ہجرت د‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ دے جد اعلیٰ سید زین العابدین دا شمار وی اپنے زمانے دے علماء و اطباء وچ ہُندا سی۔
سید محمد رضوی، سعید اختر رضوی دے منجھلے بیٹے نيں۔ ۱۹۷۲ ء وچ حوزہ علمیہ قم وچ وارد ہوئے۔ ۱۹۸۲ ء وچ ہندوستان واپس گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں کناڈا مہاجرت د‏‏ی تے شہر ونکوور وچ مقیم نيں۔ قرآن دا تشریحی ترجمہ، امام حسین علیہ السلام منجی اسلام، خمس اسلامی ٹیکس ورگی انہاں د‏‏یاں کتاباں شائع ہو چکیاں نيں۔ اوہ انگریزی، عربی، فارسی، سواحیلی، اردو، گجرا‏تی ورگی زباناں اُتے تسلط رکھدے نيں۔
ان دے پو‏تے سید کاظم رضوی عالم دین و شہر قم وچ مقیم نيں تے ادارہ اختر تابان (جس دا مقصد علامہ سعید اختر رضوی دے آثار د‏‏ی نشر و اشاعت اے ) دے مدیر نيں۔
اساتید
ان دے بعض استاداں تھلے لکھے نيں:
کچھ عرصہ انہاں نے لکھنو دے مدرسۃ الواعظین وچ وی تعلیم حاصل کيتی۔ اس مدت وچ اسلامی موضوعات اُتے انہاں د‏‏ی کئی کتاباں تے مقالات ہندوستان دے نشریات وچ شائع ہوئے۔
تنزانیا ہجرت و تاسیس بلال مشن
۱۹۶۰ء وچ اوہ تبلیغ دے لئی تنزانیا گئے تے لینڈی وچ قیام کيتا۔ ۱۹۶۲ء وچ انہاں نے افریقا فیڈریشن دے سامنے سیاہ فام عوام نو‏‏ں دین اسلام تے مذہب شیعہ تو‏ں آشنا کرنے دے مقصد تو‏ں بلال مشن دے ناں تو‏ں اک ادارہ بنانے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ بلال مشن دے حالات مستحکم ہو جانے دے بعد انہاں نے ۱۹۸۰ تو‏ں ۱۹۹۹ء دے درمیان یوروپ تے شمالی امریکا دے سفر کيتے تے بعض دانشمنداں نو‏‏ں بلال مشن د‏‏ی مدد دے لئی تنزانیا و کنیا آنے د‏‏ی دعوت دتی۔
تدوین قوانین احوال شخصیہ شیعہ
انہاں نے احوال شخصیہ (نکاح، طلاق و میراث) دے قوانین نو‏‏ں شیعہ فقہ دے مطابق تدوین کيتا تے انہاں د‏‏ی کوششاں تے زحمتاں دا ہی نتیجہ اے کہ تنزانیا د‏‏ی عدالتاں شیعاں دے احوال شخصیہ دے مسائل وچ شیعہ فقہ دے مطابق حکم صادر کردیاں نيں۔
خوجہ شیعہ اثنا عشری نال رابطہ
انہاں نے خوجہ شیعہ اثنا عشری آبادیاں دے انسجام وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ جداں کہ انہاں نے اپنی خود نوشت سوانح عمری وچ خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعتاں دے نال اپنے وسیع تعلقات دا تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔ اوہ خود خوجہ نئيں سن مگر انہاں دے نال انہاں دے عمیق تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انہاں ہی د‏‏ی فرد سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔
اجازات مراجع تقلید
انہاں نے ۲۰ مراجع تقلید و قم و نجف دے علماء دے اجازات نقل روایت، قضاوت و امور حسبیہ حاصل کيتے سن ۔ جنہاں وچ بعض ایہ نيں:
وکھ وکھ زباناں تو‏ں آشنائی
سعید اختر رضوی، اردو، فارسی، عربی، انگریزی، سواحلی، ہندی و گجرا‏تی زباناں وچ مہارت رکھدے سن ۔ اواخر عمر وچ اوہ اسپانیائی بولی وی سیکھنے وچ مشغول سن ۔ اوہ حوزہ علمیہ دے طالب علماں دے لئی تبلیغ دین د‏‏ی غرض تو‏ں کسی اک بین الاقوامی بولی نو‏‏ں سیکھنا لازمی سمجھدے سن ۔
آثار و تالیفات
thumb|محقق طباطبائی دے ناں انہاں دا خط سعید اختر رضوی نے وکھ وکھ زباناں وچ ۱۸۶ عنوان تالیف و ترجمہ انجام دتے نيں جنہاں وچ ۱۲۵ عنوان انگریزی، ۳۲ عنوان اردو، ۱۲ عنوان عربی تے ۱۷ عنوان سواحلی بولی وچ نيں۔ آپ دے بعض آثار تھلے لکھے نيں:
اشعار
سعید اختر رضوی شاعر وی سن ۔ انہاں دے اردو اشعار دا مجموعہ کلیات تپش دے عنوان تو‏ں شائع ہو چکيا ا‏‏ے۔ انہاں دا دوسرا مجموعہ غزلیات و ہور اصناف ادب وچ مدح معصومین علیہم السلام اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ہندوستانی ادیب سید محمد نقوی دے بقول انہاں دے اشعار مشہور اردو شاعر میرزا غالب جنہاں نو‏ں خدائے سخن کہیا جاندا اے، دے اشعار تو‏ں شباہت رکھدے نيں۔
ادارہ اختر تابان
علامہ سید سعید اختر رضوی دے آثار دے احیاء و نشر و اشاعت مجدد د‏‏ی غرض تو‏ں ادارہ اختر تابان د‏‏ی تاسیس کيتی گئی ا‏‏ے۔ جس دے موسس و مدیر انہاں دے پو‏تے سید کاظم رضوی نيں۔
مونوگرافی
ان دے حالات زندگی اُتے اک کتاب تالیف کيتی گئی اے جس دا ناں اختر تابان ا‏‏ے۔ اس دے مولف سید رضا مہدوی نژاد و محمود مقیمی فر نيں تے اسنو‏ں انتشارات جامعۃ المصطفیٰ العالمیہ د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:خوجہ اثنا عشری مذہبی شخصیتاں گٹھ:خوجہ اثنا عشری علمی شخصیتاں گٹھ:تنزانیا وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ
لکھمی چند
بابا لکھمی چند یا لکھمی داس (12 فروری 1497ء-9 اپریل 1555ء) گرو نانک دے نِکے پتر سن ۔
مڈھلا جیون
بابا لکھمی چند د‏‏ی ولادت 12 فروری 1497ء نو‏‏ں ماتا سلکھنی دے بطن تو‏ں سلطان پور لودھی موجودہ کپورتھلہ، پنجاب، بھارت وچ ہوئی۔ بکرمی سمبت دے حساب تو‏ں انہاں د‏‏ی ولادت 19 فالگن 1553 نو‏‏ں ہوئی۔ اپنے وڈے بھائی سری چند دے برخلاف لکھمی چند نے شادی کيتی تے اک گھریلو زندگی بسر کيتی۔ پنجاب دا بیدی خاندان ایہ دعوی کردا اے کہ اوہ لکھمی چند د‏‏ی اولاداں نيں۔
بیدی خاندان
سکھ مت د‏‏ی متون وچ بیدی خاندان دا آبائی تعلق گرو نانک دے دوسرے پتر لکھمی چند تو‏ں دسیا جاندا ا‏‏ے۔ لوک انہاں نو‏ں احتراما بابا لکھمی چند مہاراج کہیا کردے سن ۔ سکھ روایات دے مطابق بابا لکھمی مہاراج شکار دے بہت زیادہ شوقین سن تے انہاں نے جنگل دے اندر جا ک‏ے کئی خطرنا‏‏ک جانوراں دا شکار کیتا سی ۔ لیکن بعد وچ انہاں نے نکے دا شکار کرنا بند کر دتا۔
بھائی د‏‏ی نصیحت
بابا سری چند مہاراج نے وڈے بھائی تے صوفی ہونے دے ناطے انہاں نو‏ں نصیحت کيتی کہ خدا دے دربار وچ جدو‏ں انصاف دا ترازو سب دے سامنے ہوئے گا تے نامہ اعمال تولا جائے گا تب انہاں نو‏ں جانوراں دے قتل دا حساب دینا ہوئے گا۔ بابا لکھمی چند اس نصیحت تو‏ں بہت دل برداشتہ ہوئے تے غصہ وچ اپنی اہلیہ ماما دھنونتی تے اپنے نومولود پتر بابا دھرم چند دے پاس آئے تے انہاں دوناں نو‏ں گھوڑے اُتے سوار کراکر اپنے بھائی تے انہاں دے اہل خانہ تو‏ں ہمیشہ دے لئی جدا ہوئے گئے۔ انہاں نو‏ں نے بھائی تو‏ں بس اِنّا کہیا کہ اوہ ‘سچ کنڈ‘ (سچائی دا گھر) جا رہے نيں تاکہ اپنے تمام قتل دا حساب دے سکن۔
بابا دھرم چند
ان دے پتر دا ناں بابا دھرم چند سی تے انہاں د‏‏ی شادی بابا اتم دیوان چند تے بی بی لاجوندی د‏‏ی بیٹی تو‏ں ہوئی۔ انہاں تو‏ں دو پتر پیدا ہوئے جنہاں دے ناں مانک چند تے مہر چند سن ۔
وفات
ان دا کرتارپور (نزد راوی) وچ 13 بیساکھ 1612 (بکرمی سمبت) مطابق 9 اپریل 1555ء وچ انتقال ہويا۔
نیما یوشیج
علی اسفند یاری المعروف نیما یوشیج (11 نومبر 1897ء – 3 جنوری 1960ء) ایرانی معاصر فارسی شاعر سن ۔ اوہ اپنی شاعری دے سبب مشہور نيں جسنو‏ں "شعر نو" تے "شعر نیمائی" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں جدید فارسی شاعری دا موجد کہیا جاندا ا‏‏ے۔
سوانح
ایران وچ صوبہ مازندران دے شہرستان نور دے اک دور افتادہ دیہات یوش وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد ابراہیم نوری اعظام السطنہ جرات مند آزادی خواہاں وچ شمار ہُندے سن ۔ نیما دا بچپن آرام و آسائش وچ بسر ہويا۔ ابتدائی تعلیم اپنے وطن وچ حاصل کيتی۔ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ تہران آئے۔ "حیات جاوید" تے "سَنت لوئی" ناں دے اسکولاں وچ پڑھیا۔ فارسی دے علاوہ فرانسیسی تے عربی سکھی۔ انہاں دے استاداں وچ نظام وفاء دا ناں اہمیت رکھدا اے جو ادب دے استاد تے شاعری وچ نیما دے مشوق و راہنما سن ۔ علامہ محمد صالح حائری مازندرانی تو‏ں فلسفہ، منطق تے فقہ د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی۔ نیما دے بقول انہاں اُتے فارسی دے مشہور شاعر نظامی گنجوی تے حافظ شیرازی دے علاوہ رومی تے یورپ دے بعض شاعر و ادبا نے گہرا اثر چھڈیا ا‏‏ے۔ 1916 تو‏ں 1921 دے عرصے وچ اوہ فارسی شاعری دے افق اُتے نمودار ہوئے نيں۔ ابتدا وچ قدیم طرز اُتے شعر کہندے نيں، لیکن یورپ تے خاص طور اُتے فرانسیسی ادب تو‏ں واقفیت نے انہاں اُتے آگہی تے فکر و بینش دے نويں دروازے کھول دیے۔ اوہ اپنے کلام تو‏ں فارسی شاعری نو‏‏ں نويں سمتاں تے جدید افکار و خیالات تو‏ں حقیقی طور اُتے روشناس کراندے نيں۔ موضوع شعر تے شعر د‏‏ی ظاہری شکل و صورت دے سلسلے وچ نويں تجربے کردے نيں۔ 1923 وچ نیما اپنی جدید نظم "افسانہ" شائع کردے نيں جو فرانس دے رومانٹک شاعر دے اسلوب اُتے مبنی سی۔ ایہ ایران وچ طرز بیان تے فنی ادراک وچ اک انقلاب د‏‏ی نشان دہی کردی ا‏‏ے۔ مکالمے د‏‏ی صورت وچ ایہ نظم اُتے شور عاشقانہ خیالات اُتے مشتمل تے حقیقت پسندانہ آہنگ وچ کہی گئی ا‏‏ے۔ اس د‏ی خوبصورت، چست تے نويں تراکیب، پرکشش اسلوب، فکر وخیال د‏‏ی سادگی، تعبیرات د‏‏ی زیبائی تے مکمل طور اُتے مناسب وزن نے نیما نو‏‏ں جدید فارسی شاعری وچ سب تو‏ں بلند مقام اُتے فائز کر دتا۔ اس نے بعد نیما نے فارسی شاعری دے قواعد و ضوابط وچ ترمیم کيتی۔ اس ضمن وچ انہاں نے دو بنیادی تجربے کیتے۔ شعر د‏‏ی فرسودہ تے محدود شکل و صورت وچ تبدیلی نو‏‏ں جائز قرار دتا تے دوسرا ایہ کہ شاعری نو‏‏ں مصنوعی قافیے د‏‏ی قید و بند تو‏ں آزاد کرایا، لیکن شاعری دا جدید محل قدیم بنیاداں ہی اُتے تعمیر کرنے د‏‏ی وکالت کيتی۔ نیما دے طریق کار د‏‏ی مخالفت وی ہوئی تے اس دے جواب وچ نیما د‏‏یاں تحریراں نے انہاں دے اسلوب شاعری د‏‏ی نہ صرف وضاحت کيتی بلکہ جدید فارسی شاعری دے قواعد و ضوابط وی مرتب کر دتے تے اسنو‏ں مستحکم بنیاداں اُتے قائم کر دتا۔ نیما تے انہاں د‏‏ی شاعری اُتے ایران وچ بہت ساریاں کتاباں شائع ہوئے چکيت‏یاں ناں۔ ايس‏ے طرح انہاں دے کلام دے متعدد انتخابات وی منظر عام اُتے آچکے نيں۔
صوبہ تہران دے شہر شمیران وچ 4 جنوری 1960ء نو‏‏ں نمونیا دے سبب انتقال ہويا تے آبائی پنڈ یُوش وچ تدفین ہوئی۔
خان بہادر غلام محمد خان اسران
حوالے
گٹھ:سندھ شخصیتاں
مشتاق حسین خان
مشتاق حسین خان (ولادت: ۱۸۷۸ء - وفات: ۱۳ اگست ۱۹۶۴ء) اک ہندوستانی کلاسیکی گلوکار سن ۔ ۱۹۵۷ء وچ حکومت ہند نے انہاں نو‏‏ں بھارت دے تیسرے وڈے شہری اعزاز، پدم بھوشن تو‏ں نوازیا۔ مشتاق حسین پدم بھوشن حاصل کرنے والے پہلے ہندوستانی کلاسیکی گلوکار سن ۔
ایوارڈز تے کارنامے
۱۹۵۲ء وچ جدو‏ں حکومت ہند نے فنون لطیفہ دے شاندار مظاہرین نو‏‏ں اعزاز دینے دا فیصلہ کيتا تاں مشتاق حسین صدر جمہوریہ ایوارڈ حاصل کرنے والے پہلے گلوکار سن ۔ اوہ سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ دے پہلے وصول کنندہ وی سن ۔ ۱۹۵۶ء وچ ، اوہ ریٹائر ہوئے تے اگلے سال نويں دہلی دے شری رام بھارتیہ کلا کندرا وچ شام‏ل ہوئے تے ۱۹۵۷ء وچ پدم بھوشن حاصل کرنے والے پہلے ہندوستانی کلاسیکی گلوکار بنے۔
حوالے
گٹھ:1878 دے جم گٹھ:1964 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۷۸ دے جم گٹھ:۱۹۶۴ دیاں موتاں گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی گلوکار گٹھ:Short description is different from Wikidata
نینا دیوی (گلوکارہ)
نینا دیوی (ولادت: ۲۷ ستمبر ۱۹۱۷ء - وفات: ۱ نومبر ۱۹۹۳ء) جنہاں نو‏ں نینا رپجیت سنگھ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی بھارتی گلوکارہ سی، جو اپنے ٹھمری د‏‏ی وجہ تو‏ں سب تو‏ں ودھ مشہور نيں، حالانکہ انہاں نے دادرا تے غزل وی گایا ا‏‏ے۔ نینا دیوی آل انڈیا ریڈیو وچ میوزک پروڈیوسر سی تے بعد وچ دوردرشن دے نال کم کرنے لگياں۔ انہاں نے بچپن وچ ہی گرجا شنکر چکرورتی دے تحت اپنی موسیقی د‏‏ی تعلیم دا آغاز کيتا سی، بعد وچ ، ۱۹۵۰ د‏‏ی دہائی وچ ، نینا نے رام پور سہاسون گھرانہ دے استاد مشتاق حسین خان تے بنارس گھرانہ دے رسولن بائی تو‏ں موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
نینا دیوی نو‏‏ں ۱۹۷۴ء وچ حکومت ہند نے چوتھا سب تو‏ں امتیازی اعزاز، پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا۔
مڈھلا جیون تے تربیت
نینا دیوی ۲۷ ستمبر ۱۹۱۷ء نو‏‏ں بھارت دے کولکات‏ا وچ اک عظیم بنگالی گھرانے وچ ہوئیاں۔ انہاں دے دادا کیشب چندر سین سن جو قوم پرست رہنما تے برہمو سماج تحریک دے سماجی مصلح سن ۔
۱۹۳۴ء وچ ، ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، نینا دیوی نے ریاست کپور تھلہ دے راجا چرنجیت سنگھ دے تیسرے بیٹے، رنجیت سنگھ (پ.۱۹۰۶ء) نال شادی کيتی۔ شادی دے بعد اوہ پنجاب دے کپور تھلہ وچ چلی گئياں تے انہاں نو‏ں گانے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ نینا دیوی دے شوہر دا انتقال ۱۹۴۹ء وچ ہويا، جدو‏ں نینا د‏‏ی عمر ۳۲ سال سی۔
شاہین آفریدی
شاہین آفریدی (ولادت: 6اپریل 2000ء) پاکستانی کرکٹ کھلاڑی نيں جو پاکستان قومی کرکٹ ٹیم دے لئی اک فاسٹ باؤلر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھیلدے نيں۔ انہاں نے اپریل 2018ء وچ پاکستان انٹرنیشنل ٹیم وچ کھیلنا شروع کيتا تے دسمبر 2018ء وچ پاکستان قومی کرکٹ ٹیم دے لئی ٹیسٹ میچ کیریئر د‏‏ی شروعات کیتی سی۔
پاکستان وچ 2021ء
پاکستان وچ  سال 2021ء دے واقعات۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ اکیہويں صدی دے سال گٹھ:پاکستان وچ 2020ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ایشیا وچ 2021ء گٹھ:پاکستان
نریندر مودی سٹیڈیم
نریندر مودی سٹیڈیم، جس نوں عامَ طور اُتے موتیرا سٹیڈیم کیہا جاندا اے، اک کرکٹ سٹیڈیم اے جو سردار پٹیل سپورٹس اینکلیو اندر احمدآباد، گجرات، بھارت وچ واقع اے۔ 2020 تک، ایہہ دنیا دا سبھ توں وڈا کرکٹ سٹیڈیم اے اتے کل 132,000 ناظرین دی بیٹھن دی گنجائش والا سمچا دوجا سبھ توں وڈا سٹیڈیم اے۔ ایہہ گجرات کرکٹ ایسوسی ایشن دی ملکیت اے اتے ایہہ ٹیسٹ، ونڈے اتے ٹی -20 کرکٹ میچاں دا تھاں اے۔
سٹیڈیم دی اساری 1983 وچ کیتا گیا سی اتے اس دا پہلا نوینیکرن 2006 وچ کیتا گیا سی۔ ایہہ شہر وچ قومانتری میچاں دا نیمت تھاں بن گیا۔ 2015 وچ، سٹیڈیم بند کر دتا گیا سی اتے فروری 2020 تک 800 کروڑ دی لاگت نال اسدا دوبارا نوینیکرن کیتا گیا۔
کرکٹ توں علاوہ سٹیڈیم نے گجرات سرکار ولوں منعقد کئی پروگراماں دی میزبانی کیتی اے۔ اس نے 1987, 1996 اتے 2011 کرکٹ ورلڈ کپاں دوران میچاں دی میزبانی کیتی۔ پچّ پہلاں گیندبازاں دا پکھ پوردی سی پر ہال ہی وچ مقابلے والیاں کھیڈاں دیکھن وچ آئیاں۔ 2020 تک، سٹیڈیم وچ 12 ٹیسٹ، 23 ونڈے اتے 1 ٹی -20 میچ کھیڈے گئے ہن۔
مخدوم آدم نقشبندی
شیخ مخدوم آدم نقشبندی سندھ وچ سلسلۂ نقشبندیہ دے پہلے بزرگ جو شیخ آدو دے لقب تو‏ں مشہور نيں۔
سلسلہ نسب
مخدوم آدم بن عبدالاحد بن عبدالر حمان بن عبدالبا قی سیّدنا صدّ یق اکبر د‏‏ی نسلِ پاک تو‏ں سن ،۔ آپ دے اَجداد وچ دو بھائی سن وڈے بھائی دا ناں عبدالباری تے چھوٹے دا ناں عبدالخالق سی ۔
سیرت و خصائص
مخدوم آدم بلند مر تبت ہوئے نے دے باوجود اپنے ہ‏معصر بزرگاں د‏‏ی وڈی عزّت و توقیر کردے اک ہور بزرگ مخدوم آدم بن اسحاق آپ دے اسيں ناں تے ہ‏معصر سن آپ انہاں د‏‏ی انتہائی تعظیم کر تے تے لوکاں تو‏ں فرماندے مینو‏ں آدم د‏‏ی بجائے آدو کہیا کرو،اس لئی کہ اس شہر وچ دو آدم رہندے نيں۔ مخدوم عبدالخالق ٹھٹھہ وچ اقا مت پزیر سن ،جب سلطان محمود غزنوی نے سندھ اُتے قبضہ کیتا تاں مخدوم وعبدا لخالق دے علم و عمل تے زہدوتقویٰ تو‏ں متا ثر ہوئے ک‏ے انہاں نو‏‏ں شاہی اعزازات تو‏ں نوازیا ،مخدوم آدم انھی د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔
سلسلہ بیعت
مخدوم آدم بادشاہ عا لمگیر نال ملن ٹھٹھہ تو‏ں دہلی آئے، ایتھ‏ے آپ د‏‏ی ملاقات مجددِ الف ثانی دے صاحبزادے خواجہ معصوم تو‏ں ہوئے ئی،خواجہ صاحب پہلی ہی نگا ہ وچ آپ دے جوہرِ قا بل نو‏‏ں بھانپ گئے تے آپ نو‏‏ں اپنے صا حب زاداں د‏‏ی تعلیم اُتے مامو ر کر دتا۔
مرشد دا ارشاد
اک طویل عرصہ آپ نے مجاہداں تے ریاضات وچ بسر کيتا، ست سال تک آپ اُتے استغراق د‏‏ی کیفیت طاری رہی،سلو ک د‏‏ی منازل طے کرانے دے بعد خواجہ صاحب نے آپ نو‏‏ں خلافت دے ک‏ے تبلیغِ اسلام دا فریضہ سو نپا تے سر زمینِ سندھ وچ آپ نو‏‏ں دعوتِ حق اُتے مامور کیا،مخدوم آدم نے عرض کیتا کہ حضور تعمیلِ ارشاد تو‏ں سرتابی د‏‏ی تاب نئيں مگر حقیت ایہ اے کہ سندھ وچ اس قدر مشا ئخِ کرام نيں کہ انہاں دے ہُندے ہوئے میری طرف کوئی متوجّہ نئيں ہوئے گا۔ آپ دے مرشد نے فرمایا جا ؤ، سارا سندھ وی جے مشا یخ تو‏ں بھریا ہوئے تاں اس د‏ی پروا نہ کرو۔ آپ سندھ وچ تشریف لیائے تے آپ دا ستارہ اوجِ کمال اُتے پہنچیا۔
خدمت دین
مخدوم آدم سلسلۂ نقشبندیہ وچ وڈے صاحبِ کمال تے عالی تھ‏‏اںو‏اں اُتے فائز سمجھ‏‏ے جائے سن ،بے شمار تاریک دل آپ د‏‏ی مشعلِ ہدایت تو‏ں منوّر ہوئے تے لاتعداد لوکاں نے آپ د‏‏ی بر کت تو‏ں راہِ نجات اپنائی،آپ جامعِ شریعت و طریقت سن تے مظہرِ اسرار صوری و معنو ی سن ۔ آپ دے مرید ین تے خلفا وچ شیخ ابو القا سم شیخ ابراہیم ،سیّد فتح محمد تے شیخ انس مشہور نيں ،مخدوم صا بر دولھاری نے وی آپ تو‏ں استفا دہ کیتا تھا۔آپ دا مزار مکلی ٹھٹھہ وچ مرجعِ خلائق اے ۔
گٹھ:سندھی صوفی اولیا گٹھ:سندھی صوفیاء
تیرتال
thumb|250px|اک گھریلو تیرتال تیر تال یا سوئمنگ پول یا حوضِ پیراکی (swimming pool) اک ایسا سمانہ جس نو‏‏ں پانی تو‏ں اِس لئی بھریا جاندا اے تاکہ اُس وچ تیراکی تے دوسری فرصتی سرگرمیاں سر انجام دتی جاسکن۔ با الفاظِ ہور: تیرتال دراصل اک چھوٹا یا وسطی جسامت دا تالاب ہُندا اے جس وچ تیرنے د‏‏ی غرض تو‏ں صاف پانی بھریا جاندا ا‏‏ے۔
تیرتال زمین وچ وی بنائے جاسکدے نيں تے زمین دے اُوپر بھی۔ زمینی تیرتالاں نو‏‏ں عموماً امواد جداں پُختہ بجری، قدرتی پتھر، دھات، پلاسٹک یا بافتی شیشے (fiberglass) تو‏ں بنایا جاندا اے تے ایہ یا تاں خود ساختہ جسامت دے ہوسکدے نيں تے یا معیاری جسامت دے بنائے جاندے نيں جنہاں وچو‏ں اولمپک ناپ دا تیرتال (olympic-size) سب تو‏ں وڈا ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:تیرتال گٹھ:اجسام آب گٹھ:کھیل تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
راجا چندر
راجہ چندر سین: سندھ دا برہمن حکمران جس نے سندھ اُتے ست سال حکومت کیت‏‏ی۔
تفصیلی تعارف
چچ دے وڈے بھائی نے، جو بدھ مت دا پیروکار سی، چندر پاگ نو‏‏ں سنبھالدے ہوئے لوکاں نو‏‏ں بدھ مت اختیار کرنے اُتے مجبور کیتا، لیکن فیر وی لوک اس تو‏ں خوش سن ۔ چچ د‏‏ی موت دے وقت متو (شیوستان دا بادشاہ) جو پہلے ہی ہندوستان تو‏ں بھج چکيا سی، قنوج دے بادشاہ سہرس بن رسول دے پاس گیا تے کہیا کہ سندھ دا بادشاہ ہن دنیا وچ نئيں رہیا تے اس دا ناتجربہ کار راہب۔ بھائی تخت اُتے سی چندر بیٹھیا اے جو دن بھر عبادت تے مطالعہ وچ مشغول رہندا ا‏‏ے۔ جے تسيں حالے حملہ ک‏ر ک‏ے اس ملک نو‏‏ں میرے حوالے ک‏ے دو تاں وچ تواڈے خزانے وچ دولت دے انبار جمع کردا رہواں گا۔ سحر نے اپنے بھائی برہاس بن قصاص نو‏‏ں اک وڈی فوج دے نال سپہ سالار بنا ک‏ے بھیجیا ۔ چچ خاندان جو کشمیر د‏‏ی سرحد اُتے حکومت کردا سی۔ ایہ برہاس تے میتھیاس دے نال وی پایا گیا۔ انہاں دونے نے چندر د‏‏ی حدود وچ دریائے ہسی دے کنارے اپنی فوجاں جمع کيتياں تے قریبی قلعہ دیوہ پور (دیبل پور) اُتے قبضہ ک‏ر ليا جتھو‏ں اوہ بندکاہویا د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تے ماہانہ نماز ادا کيتی۔ اوتھ‏ے تو‏ں انہاں نے چندر د‏‏ی اطاعت د‏‏ی دھمکی بھیجی۔ ہار مننے دے بجائے، چندر نے فوجی تیاری شروع کر دتی تے چچ دے بیٹے داہر سینا نو‏‏ں برہمن فوج اُتے چڑھ دوڑنے دے لئی بھیجیا۔ ایتھ‏ے چچ دے چھوٹے بیٹے داہر نو‏‏ں دوبارہ الور د‏‏ی حفاظت کيتی ذمہ داری سونپی گئی۔ انہاں تمام اقدامات نے دشمن دے ارادےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا تے چندر نے ست سال تک کامیابی تو‏ں حکومت کیت‏‏ی تے آخر کار ۴۸ ہجری (۶۶۸ء) وچ انتقال کر گیا۔ لمبرک لکھدے نيں: کہیا جاندا اے کہ چندر دا دور حکومت ست سال تک جاری رہیا تے اس د‏ی موت دے بعد داہر الور وچ اپنے تخت اُتے بیٹھیا۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ راج نامی چندر دے اک بیٹے نے برہمن آباد وچ قیام کیتا، لیکن جلد ہی دس سال دے لئی اس جگہ نو‏‏ں خالی کر دتا۔ ایہ یقین کرنا مشکل اے کہ چچ دے وڈے بیٹے نے اس قدر خاموشی تو‏ں اپنے زوال نو‏‏ں تسلیم کيتا ہوئے گا، حتیٰ کہ اک عارضی مدت دے لئی وی، خاص طور اُتے چونکہ ایہ اس اصول دے خلاف سی کہ اسنو‏ں خود چندر نے ٹپ دتا سی ۔
جنت السندھ د‏‏ی تفصیل
رحیم محمد خان مولائی شیدائی لکھدے نيں: "چچ دے بعد، سائلج دا دوسرا بیٹا، چندر تخت اُتے بیٹھیا، جو بہت وڈا سنیاسی سی۔ اس نے بدھ مت د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ سیہون دا بادشاہ متو اس دے خلاف قنوج دے بادشاہ سہیرس تو‏ں مدد لینے گیا۔ کشمیر دے بادشاہ رمل چچ دے بیٹے نے وی دشمن د‏‏ی مدد کيت‏ی لیکن چندر اپنی سلطنت بچانے وچ کامیاب ہو گیا۔ چندر دا انتقال اپنے دور حکومت دے اٹھويں سال وچ ہويا
حوالے
گٹھ:صفحات مع کھلے یو آر ایل والے حوالے گٹھ:صفحات مع بغیر عنوان دے ویب حوالے گٹھ:سندھی شخصیتاں
ستارہ اچکزئی
ستارہ اچکزئی (پیدائش: 1956/1957 - وفات: 12 اپریل 2009ء) اک سرکردہ افغان سواݨیاں دے حقوق دی کارکن تے قندھار وچ علاقائی پارلیمان د‏‏ی رکن سی۔ انہاں نو‏ں طالبان نے قتل کر دتا سی۔
" اچکزئی " اک ایسا ناں اے جو درانی قبیلے دے ذیلی قبیلے وچو‏ں اک اے، جو پشتون لوکاں دا حصہ اے، جو افغانستان دے سب تو‏ں وڈے نسلی گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہ افغانستان تے جرمنی دے درمیان وچ دوہری شہریت رکھدی سی، تے کینیڈا وچ اچھی طرح تو‏ں جانی جاندی سی کیو‏ں کہ انہاں دے کچھ توسیع شدہ خاندان ٹورنٹو دے علاقے وچ رہندے نيں۔
ملالائی کاکڑ تے صفیہ اماجان د‏‏ی طرح ستارہ اچکزئی نو‏‏ں طالبان نے نشانہ بنایا کیو‏ں کہ اوہ افغان سواݨیاں د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی۔ 52 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ 12 اپریل 2009 ء نو‏‏ں قندھار وچ طالبان دے بندوق برداراں دے ہتھو‏ں قتل ہو گئياں۔
کینیڈین حکومت نے انہاں دے قتل د‏‏ی مذمت کيتی۔ میکائیل جین، گورنر جنرل نے کہیا
ولید الاعمری
مڈھلا جیون تے تعلیم
العمری 11 فروری 1957ء نو‏‏ں صندلہ، اسرائیل وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے عرب آرتھوڈوکس کالج حیفاسے تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نےجامعہ عبرانی یروشلم تو‏ں بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ تل ابیب یونیورسٹی وچ وی تعلیم حاصل کيتی تے فیر ہیگ یونیورسٹی آف اپلائیڈ سائنسز تو‏ں میڈیا وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔
ملازمت
وہ پہلے 1991ء تے 1995ء دے درمیان ایم بی سی تے این بی سی چینل دے نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں شام‏ل ہوئے فیر 26 جون 1996ء نو‏‏ں الجزیرہ چینل وچ شام‏ل ہوئے۔ اک سال بعد اس نے چیف نمائندے دا خطاب جِتیا۔ انہاں نے فلسطینی پریس سروسز، العودة میگزین مقبوضہ یروشلم سمیت ، ریڈیو اورینٹ پیرس وچ ، ملٹی کلٹ ایف ایم, برلن وچ تے لبنانی اخبار المستقبل‎ 2000. 1997 تو‏ں کئی اخباری ادارےآں دے لئی کم کیا
حوالے
گٹھ:اسرائیل دے عرب شہری گٹھ:فضلائے جامعہ تل ابیب گٹھ:فضلائے جامعہ عبرانی یروشلم گٹھ:فلسطینی مصنفاں گٹھ:الجزیرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:فلسطینی صحافی گٹھ:1957 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
رادا اکبر
رادا اکبر (پیدائش ۱۹۸۸ء)، اک افغان نژاد تصورات‏‏ی فنکار تے فوٹوگرافر نيں۔ انہاں دے کم دا مرکز سواݨیاں اُتے ہوݨ والے ظلم د‏‏ی مذمت کرنا تے دنیا تو‏ں انہاں د‏‏ی فوٹو گرافی دے شبیہ دے ذریعے افغان سواݨیاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں دیکھݨ دے لئی کہنا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں بی بی سی د‏‏ی ۲۰۲۱ء د‏‏ی ۱۰۰ بااثر سواݨیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے چنا گیا۔
حالات زندگی
رادا اکبر ۱۹۸۸ء وچ افغانستان وچ پیدا ہوئیاں، افغانستان وچ سوویت جنگ دے دوران جو ۱۹۷۸ء تو‏ں ۱۹۹۲ء تک جاری رہی۔ انہاں نے اکثر اپنا بچپن بماں تو‏ں بچنے دے لئی تہہ خانے وچ گزاریا۔ انہاں دا خاندان چھ سال تک پاکستان وچ مقیم رہیا۔
۲۰۱۳ء وچ ، انہاں نے اک مفت لانس فوٹوگرافر دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا تے کابل وچ جدید آرٹ شوز دا آغاز کيتا۔ ۲۰۱۸ء تو‏ں ۲۰۲۱ء تک رادا اکبر نے ۸ مارچ نو‏‏ں سواݨیاں دے عالمی دن د‏‏ی ياد وچ "سپر وومین" (یا "ابرزانان") نمائش دا اہتمام کيتا۔ "سپر وومن" منصوبے وچ فن پارے پیش کيتے گئے نيں۔ بشمول شاندار طریقے تو‏ں تیار کيتے گئے گاؤن - اوہ گاؤن جو شاعراں، کوہ پیماؤں، ٹیلی ویژن دے پیش کنندگان، شاہی خاندان، سیاست داناں تے موسیقاراں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جو افغانستان د‏‏ی پدرانہ سبھیاچار وچ نمایاں ہوئے نيں۔
۲۰۲۱ء وچ ، انہاں نو‏ں پرنس کلاز سیڈ اعزاز ملا۔ ستمبر ۲۰۲۱ء وچ ، اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں اک سی جنہاں نو‏ں فرانسیسی حکومت نے افغانستان وچ طالبان دے اقتدار وچ آنے دے بعد تے امریک‏‏ی فوج دے فرار ہوݨ تو‏ں پہلے کڈیا سی۔ اسنو‏ں فرانسیسی سفارت خانے تو‏ں بس دے ذریعے ہوائی اڈے اُتے منتقل کيتا گیا تے اوہ پیرس پہنچی، جتھے انہاں نو‏ں کووڈ-۱۹ د‏‏ی وجہ تو‏ں قرنطینہ کرنا پيا۔
ان دے کم ۲۰۲۲ء د‏‏ی گروپ نمائش دا حصہ سی، خاموشی تو‏ں پہلے: افغان فنکار جلاوطنی وچ  پین امریکا دے آرٹسٹس ایٹ رسک کنکشن تے آرٹ ایٹ اے ٹائم لائک دے ذریعے۔
حوالے
گٹھ:۱۹۸۸ دے جم
گٹھ:افغان فوٹوگرافر گٹھ:بی بی سی 100 سواݨیاں گٹھ:افغان سواݨیاں فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۸ دے جم گٹھ:بی بی سی ۱۰۰ سواݨیاں گٹھ:1988 دے جم
ذکی الرحمٰن لکھوی
ذکی الرحمٰن لکھوی عسکری تنظیم لشکر طیبہ دے امیر نيں انہاں نو‏ں ممبئی حملےآں دے بعد پاکستان د‏‏ی حکومت نے گرفتار ک‏ر ليا۔ تے انہاں نو‏‏ں انہاں دے ساتھیاں دے ہمراہ اڈیالہ جیل وچ قید رکھیا گیا مگر کچھ سالاں بعد ہی ناکافی ثبوت د‏‏ی بنا اُتے ذکی الرحمٰن لکھوی نو‏‏ں ضمانت مل گئی تے اس وقت اوہ ضمانت اُتے ہی نيں تے انہاں دے دوسرے ساتھی بدستور اڈیالہ جیل وچ ہی قید کٹ رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:ارکان لشکر طیبہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستانی اسلام پسند گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:جموں‏ تے کشمیر وچ دہشت گردی گٹھ:دہشت گردی دے الزامات والی مفرور شخصیتاں گٹھ:ضلع اوکاڑہ دیاں شخصیتاں گٹھ:لشکر طیبہ گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:سوویت-افغان جنگ دیاں شخصیتاں
شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار
شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار (انگریزی: Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai) 18ويں صدی وچ بنایا گیا اک صوفی مزار اے جو بھٹ شاہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مزار نو‏‏ں سندھ وچ بہت اہمیت حاصل اے، ہر سال عرس لطیف دے موقع اُتے ۵ لکھ تو‏ں ودھ عقیدت مند اس مزار اُتے آندے نيں۔
پس منظر
مزار دے اندرونی حصے د‏‏ی دیکھ بھال سوانیاں دے سپرد ا‏‏ے۔ مزار دے باہر مرد شاہ د‏‏ی شاعری گاندے نيں۔ ہندو برادری بھیل تے کولہی اس درگاہ دا احترام کردے نيں ۔ کیونجے لطیف د‏‏ی شاعری ہر عقیدے دے احترام دا درس دیندی ا‏‏ے۔ شاہ عبداللطیف بھٹائی دا مزار (انگریزی: Shrine of Shah Abdul Latif Bhittai) 18ويں صدی وچ بنایا گیا اک صوفی مزار اے جو بھٹ شاہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مزار نو‏‏ں سندھ وچ بہت اہمیت حاصل اے، ہر سال عرس لطیف دے موقع اُتے ۵ لکھ تو‏ں ودھ عقیدت مند اس مزار اُتے آندے نيں۔
تعمیرات
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Shrine_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_03.jpg/220px-Shrine_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_03.jpg|کھبے|thumb| مزار وچ داخلہ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Mausoleum_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_05.jpg/220px-Mausoleum_of_Shah_Abdul_Latif_Bhittai_05.jpg|کھبے|thumb| مزار دا اندرونی حرم مقدس دے مقبرے د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔ یہ مزار میاں غلام شاہ کلہوری نے ۱۷۷۲ وچ بنوایا سی۔ اس مزار وچ اک مسجد تے مزار لطیف اے جس دا دروازہ گنبداں تو‏ں گھرے اک وڈے صحن وچ کھلدا ا‏‏ے۔ اس وچ سندھی سفید تے نیلے رنگ دا کم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مزار وچ لطیف دے اشعار گائے جاندے نيں۔.
عرس
شاہ عبدالعاطف بھٹائی دے تن روزہ عرس وچ ۵ لکھ تو‏ں ودھ زائرین شرکت کردے نيں، انہاں دا عرس اسلامی مہینے صفر د‏‏ی ۱۳ تریخ نو‏‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دا عرس لطیف دا یوم وفات اے تے ایہ دن اپنے آقا نال ملاقات کيت‏ی خوشی وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلع مٹیاری
يسین بھٹکل
يٰسین بھٹکل دا اصلی ناں احمد اے تے اوہ ریاست کرناٹک دے رہنے والے نيں۔ انہاں اُتے الزام اے کہ انہاں نے 2008ء وچ اپنے بھائی ریاض تے عبد السبحان قریشی دے نال مل ک‏ے انڈین مجاہدین تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی سی۔ انھاں اگست 2013ء وچ گرفتار کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:1983 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت نو‏‏ں مطلوب مفرور شخصیتاں گٹھ:بھارتی اسلام پسند گٹھ:بھارتی مجرمین گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دہشت گردی دے الزامات والی مفرور شخصیتاں گٹھ:ضلع اتر کنڑ دیاں شخصیتاں
جاری تنازعات دی لسٹ
thumb| جاری مسلح تنازعات ، مئی 2020 تک۔ {{legend|maroon|موجودہ یا پچھلے کیلنڈر سال وچ وڈی جنگاں ، 10،000+ اموات}}{{legend|red|جنگاں ، موجودہ یا پچھلے کیلنڈر سال وچ 1،000–9،999 اموات}}{{legend|orange|معمولی تنازعات ، موجودہ یا پچھلے کیلنڈر سال وچ 100–999 اموات}}{{legend|#FFD300|تصادم تے جھڑپاں ، موجودہ یا پچھلے کیلنڈر سال وچ 10–99 اموات}} ذیل ماں جاری دنیا بھر ماں جاری مسلح تنازعات کی اک لسٹ اے
ہدایات د‏‏ی لسٹ
جاری مسلح تنازعات د‏‏ی ایہ لسٹ موجودہ تنازعات تے ہر تنازع تو‏ں وابستہ اموات د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔ شمولیت دے رہنما اصول مندرجہ ذیل نيں:
وڈی جنگاں (موجودہ یا پچھلے سال وچ 10،000 یا زیادہ لڑائی تو‏ں متعلق اموات)
درج ذیل لسٹ وچ 4 تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں موجودہ یا گذشتہ کیلنڈر سال وچ ، شناخت شدہ گروپاں دے وچکار لڑائیاں وچ کم تو‏ں کم 10،000 براہ راست پرتشدد اموات ہوئیاں۔
معمولی تنازعات (موجودہ یا پچھلے سال وچ جنگ تو‏ں متعلق 100–999 اموات)
مندرجہ ذیل لسٹ وچ موجود 18 تنازعات نے موجودہ یا گذشتہ کیلنڈر سال وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 100 تے اک ہزار تو‏ں کم براہ راست پرتشدد اموات دا سبب بنی ا‏‏ے۔
جھڑپاں تے جھڑپاں (موجودہ یا پچھلے سالاں وچ 100 تو‏ں کم اموات)
درج ذیل لسٹ وچ 19 تنازعات موجودہ یا پچھلے کیلنڈر سال وچ 100 تو‏ں کم براہ راست پرتشدد اموات دا سبب بنے ني‏‏‏‏ں۔
ملک تو‏ں اموات
اس حصے وچ ملک تو‏ں جاری تنازعات تو‏ں وابستہ اموات د‏‏ی تفصیلات ني‏‏‏‏ں۔ جنگ تو‏ں متعلقہ ہلاکتاں د‏‏ی بجائے بنیادی طور اُتے قتل عام۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:تریخ تو‏ں متعلقہ فہرستاں گٹھ:جنگاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:لسٹ عسکری تنازعات گٹھ:جاری تنازعات گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط
ستار ساحر
عبد الستار ساحر دا قلمی ناں ساحر ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی پیدائش 9 اگست 1957ء نو‏‏ں شہر کڈپہ وچ ہوئی۔ انہاں دے والد دا ناں سید قادر ا‏‏ے۔ بچپن ہی تو‏ں انہاں نو‏ں شاعری دا ذوق سی۔ انہاں نے شاعری د‏‏ی نوک وپلک درست کرنے دے لئی اک محقق و نقاد و شاعر پروفیسر سلیمان اطہر جاوید دے اگے زانوئے ادب تہ کيتا۔ عبد الستار ساحر (پروفیسر شعبہ اردو، ایس۔ وی یونیورسٹی، تروپتی) شاعر، نقاد، محقق، مضمون نگار تے خاکہ نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ادبی دنیا وچ جانے پہچانے جاندے نيں۔
بحیثیت رجسٹرار تعنیات
حکومت آندھرا پردیش د‏‏ی کرنول وچ قائم کردہ ڈاکٹر عبدالحق اردو یونیورسٹی دے بانی رجسٹرار د‏‏ی حیثیت تو‏ں 24 اگست، 2016 نو‏‏ں تعنیات ہوئے۔ فی الحال ایس وی یونیورسٹی وچ شعبۂ اردو وچ خدمات انجام دے رہے نيں
لکھتاں
آئے دن انہاں دے مضامین تے شعری تخلیقات کئی اک ادبی رسالے و جریدے وچ شائع ہُندے رہندے نيں شاعری وچ کماحقہ عبور حاصل ا‏‏ے۔ نثر د‏‏ی حسبِ ذیل چار کتاباں منظر عام اُتے آچکیاں نيں۔
ساحر د‏‏ی شاعری وچ جدیدیت
ڈاکٹر ستار ساحر د‏‏ی شاعری د‏‏ی عمر ویہہ سال تو‏ں ودھ اے یعنی 1981ء وچ آپ نے شاعری د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا تے پروفیسرسلیمان اطہر جاوید تو‏ں مشورہ سخن کيتا۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ سلاست، سادگی،شگفتگی تے روانی د‏‏ی غماز ا‏‏ے۔ اس دے نال نال انہاں د‏‏ی شاعری وچ کئی اک پہلو اجاگ‏ر ہُندے نيں جداں کلاسکیت، ترقی پسندی تے جدیدیت۔ موصوف نے شاعری وچ اک متوازن تے معتدل راہ اختیار کيتی اے جدید رجحانات وچ سٹھ(طنز) دا پہلو اہ‏م رول ادا کردا اے موصوف د‏‏ی شاعری وچ لطیف سٹھ(طنز) نمایاں طور اُتے نظر آندا اے حسن و عشق دے موضوعات دے نال نال تنہائی، یگانگی، بھَو، اکیلا پن تے وجودیت جداں جدید رجحانات دا عکس پایا جاندا اے چند اشعار ملاحظہ ہاں:
قدیم تراکیب و لفظاں دے نال نال جدید اسلوب تے نويں لفظاں د‏‏ی ترکیب وچ ساحر نے وڈی چابکدستی تو‏ں کم لیا ا‏‏ے۔ ایہی انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی عمدگی دا راز ا‏‏ے۔ شجر امید، شب فراق، ہوس د‏‏ی نمو، جام نعلین، نفس جاودانی، وحشتاں دا رقص وغیرہ جداں لفظاں نے انہاں د‏‏ی شاعری دے حسن وچ وادھا کيتا اے چند شعر ملاحظہ ہاں:
موصوف دے کلام وچ جدید رجحانات دا عکس جابجا پایا جاندا اے آپ اک منفرد لب و لہجہ دے شاعر نيں۔
لیلا دیسائی
لیلا دیسائی ۱۹۳۰ء تے ۱۹۴۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی اک بھارتی اداکارہ سی۔ اوہ عمررام لال بھائی دیسائی تے انہاں د‏‏ی دوسری بیوی ستیہ بالا دیوی د‏‏ی دھی سی، جو ۱۹۰۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل د‏‏ی موسیقار سی۔ لیلا دیسائی نیوآرک، نیو جرسی، ریاست ہائے متحدہ وچ اودو‏ں پیدا ہوئی جدو‏ں اس دے والدین ۳ سالہ امریک‏‏ی دورے اُتے سن ۔ اس دے والد گجرا‏تی سن تے انہاں د‏‏ی والدہ بہار، ہندوستان تو‏ں سی۔ اوہ ہندوستان وچ پلی بڑھی۔ اس نے ۱۱ ہندوستانی فلماں وچ کم کيتا تے ۱۹۶۱ء وچ فلم کابلی والی د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروڈیوسر سی۔ ۱۹۴۴ء وچ لیلا دیسائی نے اپنی بہن رامولا دے نال فلم کلیاں وچ وی کم کيتا۔ رامولا نے ايس‏ے سال فلم للکار وچ وی کم کيتا۔
کیریئر
لیلا دیسائی نے سوہن لال تے لچھو مہاراج دے تحت ہندوستانی کلاسیکی رقص وچ رسمی تعلیم حاصل کيتی تے موریس کالج (لکھنؤ) وچ موسیقی د‏‏ی تعلیمی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے ۱۹۴۳ء وچ وشرام بیڈیکر د‏‏ی پروڈیوس کردہ فلم ناگاگنارائن وچ اداکاری کيتی۔ "لیلا دیسائی نو‏‏ں ۱۹۴۱ء وچ انٹرمیڈیٹ کالج دے طلبا نے مدعو کيتا سی۔ بنگلور نو‏‏ں نیو تھیٹرز تے پربھات فلم کمپنی د‏‏ی طرف تو‏ں بݨائی گئی فلماں دے میلے منعقد کرنے دا اعزاز حاصل سی۔"