cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پبلک ڈسٹریبوشن سسٹم
اتہاس
ایہہ سکیم پہلی وار 14 جنوری 1945 نوں دوجی عالمی جنگ دوران شروع کیتی گئی سی، اتے موجودہ روپ وچ جون 1947 وچ لانچ کیتی گئی سی۔ بھارت وچ راشننگ دی شروعات 1940 دے بنگال دور دے ویلے توں ملدی اے۔ ایہہ راشن نظام ہری انقلاب توں پہلاں 1960 دے دہاکے دے شروع دوران اناج دی گھاٹ دے مدنظر مڑ سرجیت ہوئی سی۔ 1992 وچ، پیڈیئیس غریب پریواراں، خاص کرکے دور-دراڈے، پہاڑی،اتے درگھٹنا والے علاقیاں وچ مرتکز آرپیڈیئیس (روینپڈ پیڈیئیس) بن گئی۔ 1997 وچ آرپیڈیئیس ٹیپیڈیئیس (ٹارگیٹڈ پیڈیئیس) بن گئی جس نے سبسڈی والیاں دراں اُتے اناج دی ونڈ لئی صحیح قیمت والیاں دوکاناں قائم کیتیاں۔
مرکز اتے راج دیاں ذمہ واریاں
مرکز اتے راج سرکاراں پی ڈی ایس نوں نیمت کرن دی ذمہ واری سانجھیاں کردیاں ہن۔ حالانکہ مرکز سرکار اناج دی خرید، بھنڈارن، آواجائی اتے وڈے پدھر اُتے ونڈ لئی ذمہ وار اے، پر صوبہ سرکاراں نرپکھّ قیمت دیاں دوکاناں (ایپھّ پی ایسّ) دے قائم نیٹورک راہیں کھپتکاراں نوں ایہہ ونڈن دی ذمہ واری لیندیاں ہن۔ راج سرکاراں کم شیل ذمہ واریاں لئی وی ذمہ وار ہن جناں وچ غریبی ریکھا توں ہیٹھاں پریواراں دی ونڈ اتے پچھان، راشن کارڈ جاری کرنا اتے ایپھپیئیس دے کم کاج دی نگرانی اتے نگرانی شامل اے۔
صحیح قیمت دی دوکان
اک عوامی ونڈ دی دوکان، جس نوں بہتر(صحیح) قیمت دی دوکان (ایپھّ پی ایسّ) وی کیہا جاندا اے، بھارت سرکار ولوں قائم بھارت دی عوامی ونڈ نظام دا اک حصہ اے جو غریباں نوں سبسڈی ملّ اُتے راشن ونڈدیاں ہن۔ مقامی طور اُتے ایہہ راشن دوکاناں اتے عوامی ونڈ دیاں دوکاناں وجوں جانیاں جاندیاں ہن، اتے مکھ طور' تے کنک، چاول اتے کھنڈ ویچدے ہن جو کہ بازار دی قیمت توں گھٹ قیمت اُتے جاری کردے ہن، جس نوں اشو پرائیز کیہا جاندا اے۔ ایہناں تے ہور ضروری چیزاں وی ویچیاں جا سکدیاں ہن۔ چیزاں خریدن لئی تہاڈے کول اک راشن کارڈ ہونا چاہیدا اے۔ ایہہ دوکاناں مرکز اتے راج سرکار دی سانجھی مدد نال پورے دیس وچ چلائیاں جاندیاں ہن۔ ایہناں دوکاناں دیاں چیزاں بہت سستیاں ہندیاں ہن پر اوسطاً گنوتا دیاں ہندیاں ہن۔ راشن دیاں دوکاناں ہن زیادہ تر علاقیاں، پنڈاں قصبیاں اتے شہراں وچ موجود ہن۔ بھارت وچ 5.5 لکھ (0.55 ملیان) توں وی زیادہ دوکاناں ہن، جو عالمی وچ سبھ توں وڈا ونڈن دا نیٹورک اے۔
کمیاں
بھارت دی عوامی ونڈ نظام اس دیاں کمیاں توں بناں نہیں اے۔ غریبی ریکھا توں گھٹ پریواراں دے ہیٹھاں تقریباً 40 ملیان دی کوریج دے نال، اک تجزیہ وچ ہیٹھلیاں ڈھانچاگت کمیاں اتے گڑبڑیاں دی کھوج کیتی گئی:
کھیم کرن
کھیم کرن پنجاب دے ضلع ترن تارن دا اک قصبا اے ۔ ایہ سرحدی قصبا اے ۔ 1965 دی جنگ دے دوران آسل اُتاڑ دی لڑائی وچ پاک فوج نے ایتھے قبضا کر لیا سی ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
لکشادیپ آزادی
thumb thumb "لکشادیپ آزادی" اک مسلم آبادی دا جزیرہ اے جو انڈیا وچ مقبوضہ اے، ایتھ‏ے مسلما‏ن 96 فیصد رہندے نيں۔ ہندو اقلیت وچ نيں، ایتھ‏ے اُتے ملیام نسل دے لوک 89فیصد نيں، لیکن بھارت نے اس جزیرے نو‏‏ں ناں "لکشادیپ" دے رکھیا اے، ایتھ‏ے دے کے لوک چاہندے نيں اس جزے دا ناں "ملیام دیپ" ہونا چاہیدا۔
بھارت نے لکشادیپ جزے اُتے اپنی کشتی تاں لگادتی اُتے ایتھ‏ے ترقی دا کم نہ ہونے دے برابر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے کھانے د‏‏ی کمی بہت زیادہ موجود رہندی اے، ایتھ‏ے دے باسی مچھلیاں دیسی ترقے تو‏ں پڑ کر سفر گزارہ کردے نيں۔ اب جنوبی بھارت دے ہندو ایتھ‏ے اکر آباد ہونے لگے نيں۔ ایتھ‏ے دے باسیاں خطرہ اے کدرے اکلت وچ تبدیل نہ ہوجان۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت
نور الدین الہیثمی
نور الدین الہیثمی (1335–1404) قاہرہ نال تعلق رکھنے والے اک سنی شافعی عالم تے محدث سن ۔ آپ دا ناں علی بن ابو بکر بن سلیمان ا‏‏ے۔ آپ دا لقب نور الدین تے آپ د‏‏ی کنیت ابو الحسن ا‏‏ے۔ آپ دا اسم منسوب مصری ،شافعی ہیثمی ا‏‏ے۔ آپ رجب دے مہینے وچ 735 ہجری وچ پیدا ہوئے ، 15 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے علم حدیث دے سماع دا باقاعدہ آغاز کيتا۔ علامہ ہیثمی نے علم حدیث دے لئی مختلف بلاد امصار دا سفر کيتا۔ جنہاں وچ مصر،شام،حجاز دے مختلف علاقے شامل نيں۔انہاں نے انہاں علاقےآں وچ بوہت سارے اہل علم تو‏ں استفادہ کيتا۔
حوالے
گٹھ:1335 دے جم گٹھ:1404 دیاں موتاں گٹھ:رجال شناس گٹھ:شوافع گٹھ:محدثین
لورا چنچیلا
لورا چنچیلا (پیدائش ۲۸ مارچ ۱۹۵۹ء ) کوسٹا ریکا د‏‏ی اک سیاسی سائنسدان تے سیاست دان نيں جنہاں نے ۲۰۱۰ء تو‏ں ۲۰۱۴ء تک کوسٹا ریکا دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ اوسکر اریآس دے دو نائب صدور تے اس د‏ی انتظامیہ د‏‏ی وزیر انصاف وچو‏ں اک سی۔ وہ ۲۰۱۰ء دے عام انتخابات وچ صدر دے لئی گورننگ پی ایل این امیدوار سی، جتھے انھاں نے ۷ فروری نو‏‏ں ۴۶٫۷۶٪ ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيتی۔ وہ اک لاطینی امریک‏‏ی ملک د‏‏ی اٹھويں سواݨی صدر سی تے کوسٹا ریکا د‏‏ی صدر بننے والی پہلی سواݨی سی۔ انہاں نے ۸ مئی ۲۰۱۰ء نو‏‏ں کوسٹا ریکا د‏‏ی صدر دے طور اُتے حلف اٹھایا۔
دفتر چھڈݨ دے بعد، اس نے ۲۰۱۶ء وچ جارج ٹاؤن یونیورسٹی وچ پڑھایا۔ لورا چنچیلا انٹر امریکن ڈائیلاگ تھنک ٹینک د‏‏ی شریک چیئر تے کلب ڈی میڈرڈ د‏‏ی نائب صدر نيں۔ چنچیلا نے اس تو‏ں پہلے جارج ٹاؤن انسٹی ٹیوٹ آف پولیٹکس اینڈ پبلک سروس وچ فیلو دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
ذا‏تی زندگی
لورا چنچیلا ۱۹۵۹ء وچ کارمین سینٹرل، سان ہوزے وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ کوسٹا ریکا دے سابق کنٹرولر رافیل اینجل چنچیلا فالاس تے ایمیلس مرانڈا کاسٹیلو د‏‏ی دھی نيں۔ اس نے ماریو البرٹو میڈریگال ڈیاز تو‏ں ۲۳ جنوری ۱۹۸۲ء نو‏‏ں شادی کيتی تے ۲۲ مئی ۱۹۸۵ء نو‏‏ں طلاق ہو گئی۔ لورا چنچیلا نے ۱۹۹۰ء وچ اپنے دوسرے شوہر، جوس ماریا ریکو کیوٹو نال ملاقات کيت‏ی، جو اک ہسپانوی وکیل اے جس دے پاس کینیڈا د‏‏ی شہریت سی، جداں کہ دونے فلوریڈا انٹرنیشنل یونیورسٹی، میامی، فلوریڈا، ریاست ہائے متحدہ وچ سینٹر فار ایڈمنسٹریشن آف جسٹس دے مشیر دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جوڑے نو‏‏ں ۱۹۹۶ء وچ اک پُتر، جوس ماریا ریکو چنچیلا پیدا ہويا۔ لورا چنچیلا نے ۲۶ مارچ ۲۰۰۰ء نو‏‏ں ریکو نال شادی کيتی۔ وہ ۱۵ اپریل ۲۰۱۹ء نو‏‏ں بیوہ ہوگئياں، جدو‏ں اس دے شوہر جوس ماریا ریکو الزائمر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بین الاقوامی اولمپک کمیٹی دے اراکین گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت گٹھ:سواݨیاں سربراہ ریاست گٹھ:سواݨیاں صدور گٹھ:سواݨیاں نائب صدرو گٹھ:کاتھولک اشتراکیت پسند شخصیتاں گٹھ:کوسٹا ریکی رومن کیتھولک گٹھ:کوسٹاریکا دے صدور گٹھ:کوسٹاریکا دے نائب صدور گٹھ:میک کورٹاسکول آف پبلک پالیسی دے فضلا گٹھ:والشاسکول آف فارن سروس دے فضلا گٹھ:یونیورسٹی آف کوسٹا ریکا دے فضلا
کاسا دی ریپوسو پیر موسیچیستی
کاسا دتی ریپوسو پیر موسیچیستی (اطالوی: Casa Verdi) اطالیہ دا اک دار المعمرین جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان وچ محلات گٹھ:جوزپ ورڈی گٹھ:اطالیہ وچ 1896ء دیاں تاسیساں گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
آج سماج
آج سماج بھارت دا اک ہندی اخبار اے۔ اخبار دا پربندھ گڈّ مورننگ انڈیا میڈیا پرائیویٹ لمٹڈ گروہ ولوں کیتا جاندا اے۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
مغربی کنارا
مغربی کنارا جاں لہندا کنڈھا (الضفة الغربية اد-دفاہ ال-غربیاہ، הגדה המערבית، ہاگدا ہما'اروت، جاں יהודה ושומרון یہودا وے-شومرن (یہودیہ اتے سماریا)  ) اک گھریا ہویا راجکھیتر اے جو مغربی ایشیا وچ واقع اے۔ ایہدیاں حداں لہندے ، اتلے اتے دکھن ول 1949 دی اردن-اسرائیلجنگ بندی سرحداں مطابق اسرائیل نال اتے مشرق ول اردن دریا دے پار اردن دی بادشاہی نال لگدیاں ہن۔ ایہدی بحیرہ مردار دے مغربی کنارے نال وی کافی لما ساحل اے۔
نیا انڈیا
نیا انڈیا (नया इंडिया)، اک بھارتی قومی ہندی روزانہ اخبار اے۔ اسدا قیام سینئر سیاسی صحافی ہری شنکر ویاس ولوں کیتی گئی سی، جو پہلاں جنستا دا اڈیٹر سی اتے موجودہ ویلے سارے ایٹیوی ہندی خبراں چینلاں تے مرکزی ہال پروگراماں دے میزبان دے نال نال پروڈیؤسر اے۔ نیا انڈیا دی شروعات 16 مئی، 2010 نوں دلی توں کیتی گئی سی اتے اس ویلے ہندی بولن والے دس راجاں توں شائع کیتی جاندا اے۔
اڈیٹر بارے
سری ہری شنکر ویاس مکھ اڈیٹر اتے نیا انڈیا دا ناشر وی اے۔ اک صحافی وجوں 35 سالاں دے امیر اتے وکھ وکھ تجربے دے نال، اوہ ہم عصر ہندی صحافت وچ اک نامی شخصیت بن گیا اے۔ جنستا دی کور لانچ ٹیم دے حصے وجوں، 80 ویاں توں، 90 ویاں وچ، اسنے ٹیوی پروگراماں نوں شائع کرن اتے اسدی اساری کرن لئی ادم کیتا اے۔ ایٹیوی دے سارے ہندی چینلاں اُتے اس دے سینٹرل ہال شو دا نہ صرف اتری بھارت دی سیاسی جماعت اُتے بہت اثر پیا اے، بلکہ لوکاں ولوں مکمل طور اُتے دیکھیا وی جاندا اے۔ اس دا 30 سالاں دا جاری کالم گپشپّ ہندی ( جنستا توں پنجاب کیسری توں نیا انڈیا) دے نال نال انگریزی (د سنڈے پائنیئر) وچ سبھ توں پرانا اتے سبھ توں ودھ پڑھیا جاندا سیاسی کالم اے۔ ہندی بولن والیا دی گھاٹ نوں پورا کرن دی اچھا نال، شری ویاس نے اخبار شائع کرن دی انسپائریشن لئی، جس نال نیا انڈیا دی سرجنا ہوئی۔
اڈیشن
نیا انڈیا دس تھاںاں توں شائع ہندا اے- دلی، جے پور، لکھنؤ، بھوپال، چنڈی گڑھ، شملہ، دیہرادون، رانچی، پٹنا اتے رائیپر آدی۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
تھوہا خالصا
تھوہا خالصا پنجاب دے ضلع راولپنڈی دی تحصیل کہوٹا دا اک قصبا اے ۔ پنجاب دی ونڈ توں پہلاں ایتھے بوہتی سکھ آبادی رہندی سی ۔ پنجاب دی ونڈ توں بعد سکھ چڑھدے پنجاب چلے گئے ۔
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع راولپنڈی
مفتی زین العابدین
مفتی زین العابدین اک پاکستانی اسلامی اسکالر، خطیب تے مبلغ سن ۔ اوہ یکم جنوری 1917ء نو‏‏ں میانوالی وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ تبلیغی جماعت تے عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت تو‏ں وابستہ سن ۔ انہاں نے دارالعلوم دیوبند تے جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تھی ۔
2004 وچ 87 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہويا ۔
سوانح حیات
گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:ضلع میانوالی دیاں شخصیتاں گٹھ:تبلیغی جماعت دیاں شخصیتاں گٹھ:جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین دے فضلا گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
شگمو
left|thumb|296x296px| شگمو وچ بال شگمو جاں ششروتسوا بھارتی راج گوا وچ منایا جان والا بسنت دا تہوار اے، جتھے ایہہ ہندو بھائیچارے دے مکھ تیوہاراں وچوں اک اے۔ ایہہ کونکنی پرواس ولوں وی منایا جاندا اے اتے ہولی دا بھارتی تہوار اسے دا ہی حصہ اے۔
ناں
کونکنی شبد سگما پراکرت شبد سگماہو اتے سنسکرت سگریشماکا توں آیا اے۔
فرق
شگمو تہوار دے دو روپ ہن: دھاکٹو شگمو ("چھوٹا شگمو ") اتے ودلو شگمو ("وڈا شگمو") آدی۔ دھاکٹو شگمو عامَ طور اُتے کساناں، مزدور جماعت اتے پینڈو آبادی ولوں منایا جاندا اے، جدوں کہ ودلو شگمو وڈے پدھر اُتے منایا جاندا اے۔
سماں
دھاکٹو شگمو بھارتی چندرما دے پھلگنا مہینے دے پورنماشی والے دن توں کجھ پنج دن پہلاں شروع ہندا اے اتے پورے چندرما والے دن گوا دے پرانے جتے کھیتراں (اوہ کھیتر جو پورتگالی بستیوادی راج دے اندر لمبے عرصے لئی چلدا سی) تے سماپت ہندا اے۔
ووکیبولری
نمن تہوار دوران گائے جاندے گانے ہندے ہن، جدوں پنڈ دے لوک کسے مقرر جگہ تے اکٹھے ہندے ہن۔ جوت اک ہور قسم دا گانا اے۔ ناچاں وچ تلگدی، ہینپیٹ، لیمپ ڈانس اتے گوپا شامل ہن۔ ڈھول اتے تاسو ڈرم ہن، جس نال لوک گھر-گھر لے کے جاندے ہن اتے اسدی آواز اُتے نچدے ہن۔ کلاکار پیسے لے کے اک پلیٹ وچ رکھدے ہن، جس دے بدلے وچ اوہ تالی نام دا اک گانا گاؤندے ہن اتے دانی نوں دعاواں دندے ہن۔ تہوار دے آخری دن ایہہ منیا جاندا اے کہ گیڈے پیڈپ وجوں جانی جاندی اک روح نرتکاں وچ شامل ہندی اے۔
لوک گیت اتے ناچ، مندر تہوار
دھاکٹو شگمو مکھ طور تے لوک گیتاں اتے لوک ناچاں دا تہوار منیا جا سکدا اے، جدوں کہ ودلو شگمو نوں پنڈ دے مندر دا تہوار منیا جاندا اے۔ ایہہ وکھ وکھ تاریخاں اُتے وکھ وکھ مندراں وچ اسے ویلے دے آلے دوآلے منایا جاندا اے۔ پہلے دن پنڈ دے دیوتے نوں اشنان کروایا اتے بھگوا چوغا پایا ہویا اے۔ غذا دی بھیٹ توں بعد اک دعوت منعقد کیتی جاندی اے۔ جاگووالی، پھترپئیا، کنسرپال اتے دھرمگلے دے مندراں وچ منایا جان والا شگمو گوا اتے گوانڈھی راجاں وچ بہت مشہور اے اتے جس نال وڈی گنتی وچ عقیدت مند اتے یاتری آکرشت ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تہوار گٹھ:تہوار
قومی انّ سرکھیا بل
قومی انّ سرکھیا بلّ ماتحت ہر شہری نوں 5 کلو اناج ہر مہینے دین دی سکیم اے۔ اس تحت 75 فیصدی پینڈو تے 50 فیصدی شہری مطلب کل 67 فیصدی وسوں نوں ' 3 کلو کنک، ' 2 کلو چول تے ' 1 کلو موٹا انّ دین دی سکیم اے۔ اس اُتے ' 1 لکھ 25 ہزار کروڑ مالیئے دا خرچہ اے۔
بھارت دا درجہ
ہر ورھے عالمی پدھر اُتے بھکھمری تے کپوشن گلوبل ہنگر انڈیکس 2012 رپورٹ وچ 79 ملکاں 'چوں بھارت نوں 65ویں تھاں رکھیا گیا سی۔ بچیاں دی صحتَ جاں گھٹ وزن پکھوں کل 129 ملکاں 'چوں بھارت دا مقام 128واں اے۔ عالمی بھر دے کپوشن دے شکار بچیاں وچوں پنج ورھیاں توں گھٹ عمر والے دو-تہائی بچے بھارت وچ ہن۔ 44 فیصدی نوجمیاں دا بھار لوڑ توں گھٹ ہندا اے۔ 72 فیصدی بچے تے 70 فیصدی عورتاں خون دی کمی توں پیڑت ہن۔ ہزاراں بچے روز اوہناں بیماریاں نال مردے ہن جہناں دا علاج سوکھیاں ہی کیتا جا سکدا اے۔
غریب کون
سرکار دے اپنے نیشنل سینپل سروے آرگینائیزیشن بھارت دے پینڈو خطے وچ رہندے 60 فیصدی لوکاں دی روزانہ خرچ گنجائش ' 35 توں وی گھٹ اے۔ دس فیصدی تاں مساں ' 15 ہی خرچن دی گنجائش رکھدے ہن۔ ملک دی 70 فیصدی وسوں  20 توں وی گھٹ وچ 'گزارا' کرن لئی مجبور اے۔
بین القوامیت تے بے مہاری منڈی دی معیشت کارن متعلق جی خوراک دی اپلبدھتا وی گھٹدی جا رہی اے۔ سن 1991 وچ ایہہ 510 گرام ہندی سی جہڑی سال 2007 تک گھٹ کے 443 گرام اتے 2011 تک 400 گرام توں وی ہیٹھاں آ گئی۔
سرکاراں دی زمیواری
ہر شہری نوں رجویں ہی نہیں، غذائیت خوراک مہیا کرواؤنا سارے ملکاں دیاں سرکاراں لئی سبھ توں وڈی مسئلہ اے جہڑی ہر دن وکرال روپ دھار رہی اے۔ عالمی دی اک-چوتھائی توں ودھ وسوں خوراک دی زبردست تھڑ دی شکار اے۔ ہڑ، سوکے، معاشی مندواڑے، جیوک بالن دی ودھ رہی ورتوں، تیزی نال گھٹ رہے روزگار، ودھ رہی بے کاری، سنگڑ رہی طاقت، سماجی سرکھیا دے گھٹائے جا رہے خرچ اتے اناج بھنڈارن دوران اناج دی ودھ رہی بربادی نے عالمی دے بہتے ملکاں نوں بھکھمری کنڈھے لیا کھڑھا کیتا اے۔ اج 1.5 عرب توں ودھیرے لوک بھکھمری دا شکار ہن۔ ہر ورھے اس گنتی وچ چار کروڑ دا وادھا ہو رہا اے۔ ساڈے دیس وچ انّ سرکھیا دی کوئی وی صحیح انتظام، عوامی ونڈ نظام دے راہیں ہی قایم ہو سکدی اے۔ ضرورت صحیح انتظام دی اے، جو دیس دے ہریک پروار لئی  2 متعلق کلوگرام دی در نال 35 کلوگرام انّ مہیا کرایا جائے۔
کنا انّ دی ضرورت اے
انڈین کونسل فار میڈیکل رسرچ مطابق ہر بالغ جی نوں 14 کلو تے بچے نوں 7 کلو اناج ہر مہینے چاہیدا اے۔ پتی-بیوی تے دو بچیاں دے پروار لئی 28 تے پنج جیاں لئی گھٹو-گھٹو 35 کلو اتے ودھ جیاں دے پروار لئی 70 کلو اناج چاہیدا اے۔ اس توں علاوہ لون-مرچ مصالے، دال-سبزی تے پکاؤن لئی بالن دی وی لوڑ ہندی اے پر ایہہ بلّ محض انّ اوہ وی 25 کلو دین لئی پابند اے۔ دو توں ودھ بچیاں والے پریواراں نوں اس توں باہر رکھیا گیا۔ اس سکیم دی نربھرتا عوامی ونڈ نظام تحت کھولھے پنج لکھ دے قریب ڈپوآں اُتے ہی اے۔
حوالے
گٹھ:سرکار گٹھ:سرکاری سکیماں گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:بل
ہمیر پور
گٹھ:ہماچل دے شہر
عنبرین بٹ
تعلیم
عنبرین بٹ نے لاہور دے نیشنل کالج آف آرٹس تو‏ں روايتی ہندوستانی تے فارسی مینیچر نقاشی وچ فنون لطیفہ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ 1993 وچ بوسٹن چلی گئياں تے 1997 وچ انہاں نے میساچوسیٹس کالج آف آرٹ تو‏ں نقاشی وچ فنون لطیفہ وچ ماسٹرز کیتا (حالیہ میساچوسٹس کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن)۔
فن
عنبرین بٹ دا کم اس د‏ی دو تہذیبی شناخت تو‏ں جڑا ہويا اپنے پیچیدہ ، آرائشی طرز اُتے برقرار اے جو ہندوستانی تے فارسی دے مینیچر نقاشی د‏‏ی خصوصیت اے سنسناٹی کونٹمپورری آرٹ سینٹر وچ قربت دے دائرے د‏‏ی نمائش دے لئی تخلیق کردہ ، ایسا ہی اک کم ، / ایم مائی لوسٹ ڈائمنڈ (2011) ، جس وچ کل ملیا ک‏ے 20000 تو‏ں زیادہ فنکارانہ انگلیاں تے انگوٹھے رال وچ ڈوبو کر اک ایسی شبہیہ بنائی گئی جو دور تو‏ں آتش بازی تے پھُلاں د‏‏ی بہار نظر آئے اس کم دا اثر بٹ دے آبائی شہر لاہور وچ خودکش بم دھمادے ميں بچ جانے والے اک دوست دے تجربے تو‏ں ہويا سی۔ انھاں نے میڈیم د‏‏ی مشقت آمیز تکنیک نو‏‏ں نويں مواد جداں پی ای ٹی فلم تھریڈ تے کولیج تو‏ں اپ ڈیٹ کيتا اے ۔عنبرین بٹ دا کم انہاں د‏‏ی چھوٹی پینٹنگ ، خاص طور اُتے سماجی مسائل د‏‏ی مثال بننے دے لئی بنائی گئیاں نيں۔ خاص طور اُتے انہاں دا کم صنف دے کردار ، ثقافتی اختلافات ، آزادی دے تصور تے انسانی حقوق دے معنی اُتے توجہ دیندا ا‏‏ے۔ انہاں دے کینوس اُتے ایہ سب اخبارات د‏‏ی منظر کشی تے تاریخی عکاسی دا حاصل اے جداں کہ ذکر کيتا گیا اے کہ اس طرح دا معاشرتی مسئلہ ، نر تے مادہ دے درمیان فرق د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ اک انٹرویو وچ ، عنبرین بٹ نے اس مشاہدے د‏‏ی وضاحت کيتی۔ "خاص طور اُتے مینیچر فن وچ سوانیاں د‏‏ی نمائندگی کرنے اُتے مینو‏ں حیرت دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں نو‏‏ں اکثر چھوٹی موہک مخلوق دے طور اُتے پیش کيتا جاندا سی۔ (اس دے برعکس ،)مرد شبیہہ نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرح زیادہ نمائندگی حاصل تھی" "مینو‏ں عورت دے جسم تو‏ں زیادہ خود عورت دے لئی تشویش سی۔" عنبرین بٹ نے اپنے کم وچ پرنٹ میکنگ ٹیکنیک دا استعمال وی کيتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:امریکی معاصر فنکار گٹھ:پاکستانی سوانیاں فنکار گٹھ:پاکستانی معاصر فنکار گٹھ:پاکستانی نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
جھُمپا لاہڑی
جھُمپا لاہڑی (بنگالی: ঝুম্পা লাহিড়ী، جم 11 جولائی 1967) اک بھارتی امریکی لیکھکا اے۔ لاہڑی دے پہلے نکی کہانی مجموعے، انٹرپریٹر آف میلڈیج (1999) نوں 2000 وچ فکشن دے پلتزر انعام نوازیا گیا گیا، اتے اوہناں دے پہلاں ناول دی نیمسیک (2003) اتے مشتمل اسی نام دی اک فلم بنائی گئی۔ جم توں اوہناں دا نام نیلانجنا سدیشنا اے، اتے اوہناں دے مطابق ایہہ دونوں ہی اوہناں دے چنگے نام ہن، لیکن اوہ اپنے اپنام جھمپا دے نام نال ہی جانی جاندی اے۔ لاہڑی نوں، امریکہ دے صدر باراک اوباما نے کلا اتے مانویئتا بارے صدر دی کمیٹی دی میمبر تعینات کیتا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:امریکی لکھاری گٹھ:جم 1967
اونا
گٹھ:ہماچل دے شہر
بالکناما
بالکناما اک بھارتی اخبار اے، جو بچیاں ولوں چلایا جاندا اے۔
دلی دی جھگی توں باہر بالکناما دا سٹاف پوری طرحاں بچیا ماتحت اے، جو سڑکاں اُتے رہندے ہن اتے کم کردے ہن۔ سولاں پنیاں دا ادارتی گلی دے بچیاں دی زندگی دی بنیاد اُتے کہانیاں اتے رپورٹاں شائع کردا اے۔ ایہہ جنسی استحصال، بال مزدوری، پولیس دی بے رحمی ورگے مدعیاں دی پڑتال کردا اے اتے بھاوناتمک کہانیاں نوں وی شامل کردا اے۔ 2003 وچ صرف تھوڑے جہے پترکاراں نال لانچ کیتا گیا، ایہہ اخبار، ہن اسدا نیٹورک پورے بھارت وچ ستّ شہراں وچ پھیل گیا اے، جس وچ 10,000 توں ودھ بچے اشاعتاں لئی کم کر رہے ہن۔
ایہہ فکر نامی اینجیؤ دے والنٹیئراں ولوں اڈیٹیڈ کیتا جاندا اے جو کہ گلی اتے کم کرن والے بچیاں نال کم کردا اے۔ 2014 وچ پیپر دا گیڑ 5,500 یونٹ تک گیا۔ اخبار دے خود دلی وچ 14 نیمت صحافی اتے اتر پردیش، مدھ پردیش اتے ہریانہ وچ کئی ہور صحافی ہن۔ جہڑے بچے لکھ نہیں سکدے اوہ ہورناں رپورٹراں نوں اپنیاں کہانیاں لکھ کے یوگدان پاؤندے ہن۔ 2015 وچ، انڈیا ٹوڈے نے بالکناما نوں "گلی اتے کم کرن والے بچیاں لئی اتے اوہناں ولوں دنیا دا ولکھن اخبار" کیہا اے۔
نومبر 2013 وچ بالکناما دی کہانی نوں اک ٹیوی دستاویزی وجوں بنایا گیا سی، جسدا سرلیکھ سلمکڈّ رپورٹرز سی۔
حوالے
گٹھ:ہندی اخبارگٹھ:اخبار
ٹپنی
ناں
ٹپنی لگبھگ 175 سینٹیمیٹر دی لمی لکڑ دی سوٹی نال بنی ہوئی ہندی اے جس نوں ہیٹھلے سرے اُتے گاربو نامک اک طبقہ لکڑ جاں لوہے دے بلاک نال جوڑیا جاندا اے تاں جو اسنوں مخالف قطاراں وچ مضبوط بنایا جا سکے۔ ایہہ پرانے ویلے وچ اک گھر جاں فرش دی نیہہ وچ چونا دباؤن لئی ورتیا جاندا سی۔ ڈانس دی شروعات مزدوراں جویں کہ کولی کمیونٹی وچ ہوئی سی جنہاں نے پتھراں نوں توڑیا اتے زمین نوں برابری دتی جس نے کم دی ایکاودکتا توں بچن لئی ایہہ مظاہرہ کیتا۔
حوالے
گٹھ:لوک ناچ گٹھ:ناچ
منڈی، ہماچل
گٹھ:ہماچل دے شہر
سہلٹ دی تریخ
گریٹر سلہٹ دے علاقے وچ بنیادی طور اُتے بنگلہ دیش وچ سلہٹ ڈویژن تے آسام ، ہندوستان دا ضلع کریم گنج شام‏ل ا‏‏ے۔ سلہٹ خطے د‏‏ی تریخ اس علاقے وچ پھیلے ہوئے تجارتی مراکز دے وجود تو‏ں شروع ہُندی اے جو ہن سلہٹ سٹی ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے سری ہٹہ تے شلہٹا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، قرون وسطی دے ابتدائی دور وچ سینا تے دیوا خانداناں دے کنٹرول وچ جانے تو‏ں پہلے اس اُتے ہرکیلا تے کامروپا د‏‏ی بدھ تے ہندو سلطنتاں د‏‏ی حکومت سی۔ انہاں دو ہندو ریاستاں دے زوال دے بعد، ایہ خطہ بہت ساریاں آزاد چھوٹی چھوٹی ریاستاں دا گھر بن گیا جداں جینتیا ، گور ، لاور ، تے بعد وچ تراف ، پرتاپ گڑھ ، جگناتھ پور، چندر پور تے ایٹا۔ ۱۴واں صدی وچ سلہٹ د‏‏ی فتح دے بعد، ایہ خطہ شمس الدین فیروز شاہ د‏‏ی آزاد سلطنت وچ شام‏ل ہو گیا سی جو لکھنوندی ، مغربی بنگال وچ واقع سی۔ اس دے بعد ۱۵۷۶ وچ کرانی خاندان دے زوال دے بعد، مسلم چھوٹی چھوٹی سلطنتاں، جنہاں وچ زیادہ تر افغان سرداراں د‏‏ی حکومت سی، وچ ٹوٹنے تو‏ں پہلے اس اُتے اَگڑ پِچھڑ دہلی د‏‏ی مسلم سلطنتاں تے بنگال د‏‏ی سلطنتاں د‏‏ی حکومت سی۔ بنگال دے وائلڈ ایسٹ دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے، مغلاں نے سلہٹ دے سرداراں نو‏‏ں شکست دینے وچ جدوجہد کيتی۔ خواجہ عثمان د‏‏ی شکست دے بعد، انہاں دے سب تو‏ں مضبوط حریف، ایہ علاقہ بالآخر ۱۶۱۲ وچ مغلاں دے زیر تسلط آگیا سلہٹ مشرق وچ مغلاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م شاہی چوکی دے طور اُتے ابھریا تے ستارہويں صدی وچ اس د‏ی اہمیت ايس‏ے طرح برقرار رہی۔ مغلاں دے بعد، برطانوی سلطنت نے پاکستان تے ہندوستان د‏‏ی آزادی تک ۱۸۰ سال تک اس خطے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ سلہٹ اُتے حکومت کرنے والے مختلف عاملاں د‏‏ی اک مکمل لسٹ سی جو سلہٹ دے قانون گوہ (ریونیو افسران) دے دفتر وچ درج سی۔ پر، زیادہ تر مکمل کاپیاں ضائع یا تباہ ہو چکیاں نيں۔ خطوط تے مہر دے نشانات تو‏ں حاصل ہونے والی تاریخاں اس گل دا ثبوت دیندی نيں کہ امائل مسلسل تبدیل ہُندے رہندے سن ۔ ۱۹۴۷ وچ جدو‏ں ریفرنڈم ہويا تاں سلہٹ نے پاکستانی صوبے مشرقی بنگال وچ شام‏ل ہونے دا فیصلہ کيتا۔ پر، جدو‏ں ریڈکلف لائن بنائی گئی، تاں وادی بارک دا ضلع کریم گنج کمیشن نے عبدالمطلب مزومدار دے وفد د‏‏ی درخواست اُتے بھارت نو‏‏ں دے دتا۔ سلہٹ د‏‏ی پوری تریخ وچ ، پڑوسی ریاستاں دے نال نال خاصیاں تے کوکیو‏ں جداں قبیلے تو‏ں وی چھاپے تے حملے عام سن ۔
قدیم
سجے|thumb| جینتیا راجباری دے کھنڈرات، جینتیا [[جینتاپور ذیلی ضلع|پور وچ اک شاہی محل - جینتیا سلطنت دا راجگڑھ]] مورخین دے مطابق، سلہٹ اک توسیع شدہ تجارتی مرکز سی جو قدیم بنگال تے آسام د‏‏ی ہرکیلا تے کامروپا سلطنتاں دے دائرے وچ برہمناں دا آباد سی۔ بدھ مت پہلی صدی وچ رائج سی۔
مہابھارت دے ناں تو‏ں مشہور ہندو مہاکاوی وچ کوراواں دے دوریودھن د‏‏ی ہیبی گنج، سلہٹ وچ اک خاندان وچ شادی دا ذکر ا‏‏ے۔ پران وچ ہیرو ارجن دا وی تذکرہ اے جو اک شہزادی دے اسیر ہوئے اپنے گھوڑے نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی جینتیا دا سفر کر رہیا سی۔ ایہ خطہ ستی دے جسم دے اکیاون حصےآں وچو‏ں دو دا گھر وی اے، جو درگا د‏‏ی اک شکل اے، جو قبول شدہ افسانےآں دے مطابق زمین اُتے گرے سن ۔ شری شیل تے جیندی اوہ جگہ نيں جتھے ستی د‏‏ی گردن تے کھبے ہتھیلی گر گئی سی تے اوہ شکتی پیٹھ نيں۔
۷واں صدی وچ قائم ہونے والی گور بادشاہی نے اپنی پڑوسی ریاستاں دے نال بہت ساریاں لڑائیاں وچ حصہ لیا۔ آخر کار ایہ دو حصےآں وچ تقسیم ہو جائے گا - گور ( سلہٹ ) تے برہماچل ( جنوبی سلہٹ / جدید دور دے مولوی بازار)۔ ایہ خطہ لاور تے جگن ناتھ پور ورگی چھوٹی چھوٹی سلطنتاں دا گھر وی سی تے وڈی ریاستاں جداں جینتیا تے ٹویپرا بادشاہتاں دا وی حصہ سی۔ ۶۴۰ وچ ، تریپورہ دے راجہ دھرم فا نے اک تقریب دا منصوبہ بنایا تے اٹاوہ ، متھیلا تے قنوج تو‏ں پنج برہمناں نو‏‏ں مدعو کيتا۔ انہاں دے طویل سفر د‏‏ی تلافی دے لئی، راجہ نے انہاں نو‏ں اک ایسی جگہ اُتے زمین دتی جو مغربی سلہٹ وچ پنچکھنڈہ (جس دا مطلب پنج حصے) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ صدی دے آخر تک، کیندراں نے بنگال اُتے حکومت کیت‏‏ی۔
مشرقی بنگال دے چندر خاندان دے سریچندرا د‏‏ی ۹۳۰ عیسوی د‏‏ی اک تانبے د‏‏ی پلیٹ ٹینگو بازار مندر، پاسچیم بھج، راج نگر وچ پائی گئی سی جس وچ کامروپ د‏‏ی بادشاہی دے خلاف اس د‏ی کامیاب مہم د‏‏ی تفصیل سی۔ قرون وسطی دے ابتدائی دور وچ ، اس علاقے اُتے ہندو راجاواں دا غلبہ سی، جو سیناں تے دیواس دے برائے ناں حاکمیت وچ سن ۔ اس خطے وچ خانداناں د‏‏ی تریخ انہاں دے تانبے د‏‏ی پلیٹ دے چارٹراں تو‏ں دستاویزی ا‏‏ے۔
نوشتہ جات تو‏ں شواہد ایہ وی دسدے نيں کہ راج نگر دے پنجپنڈ وچ اک قدیم یونیورسٹی سی۔ کالاپور ، سری منگل وچ راجہ مروند ناتھ دا تانبے د‏‏ی تختی دا نوشتہ ۱۱واں صدی دا دریافت ہويا سی۔ ۱۱۹۵ وچ ، ندھیپتی شاستری، جو کہ پنچکھنڈ دے اک برہمن سن جو متھیلا دے آنند شاستری تو‏ں سن، نو‏‏ں تریپورہ دے راجہ نے ایٹا (راج نگر) وچ زمین دتی سی۔ ایٹا ریاست تریپورہ تے اس دے مانوکول پردیش دا حصہ سی۔ ندھیپتی ایٹا خاندان دا بانی بن گیا جس نے بعد وچ راجہ دا درجہ حاصل کيتا تے خود نو‏‏ں بھومیورا-ایتولاتولی وچ مقیم کيتا۔ اس نے بہت ساریاں دیگھیاں (تالاب) تے کھمار (کھیتیاں) قائم کيت‏یاں جو اج وی موجود نيں جداں شاپ ٹاپر دیگھی تے ندھی پتیر خمار ۔ اس دے بعد اس دے بیٹے بھودھر تے فیر اس دے پو‏تے کندرپاڈی نے ایٹا د‏‏ی جاگیردارانہ حکمرانی اُتے جانشینی کيتی۔
قنوج نال تعلق رکھنے والے اک برہمن کیشب مصرا نے لاڑ د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی جتھے اس نے اک ہندو سلطنت قائم کيتی۔ برہماچل (جدید دور دے بارمچل، کلورا) دے راجہ اپانند د‏‏ی موت دے بعد، گور دے گووردھن نے امر سنگھ نو‏‏ں جنوبی سلہٹ اُتے حکومت کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ سنگھ سنبھل نہ سکیا تے کچھ ہی دیر بعد مر گیا۔ کوکی سرداراں نے فیر برہماچل (جنوبی سلہٹ) نو‏‏ں رتن مانکیہ د‏‏ی حکومت والی ٹویپرا بادشاہی وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ جے دیو رائے نو‏‏ں تریپورہ دے بادشاہ دے تحت برہماچل اُتے حکومت کرنے دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔ گور دا آخری راجہ گووردھن ۱۲۶۰ وچ کوکی باغیاں تے جینتیا سلطنت دے خلاف لڑائی وچ ماریا گیا سی۔ انہاں دے بعد انہاں دے بھتیجے گور گووندا ہون گے، جو شمالی سلہٹ (گور) تے جنوبی سلہٹ (برہماچل) نو‏‏ں دوبارہ جوڑاں گے۔ گووندا نے گووردھن دے وزیر اعلیٰ مدن رائے نو‏‏ں برطرف کر دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ مونا رائے نو‏‏ں وزیر مقرر کيتا۔
دہلی سلطنت دا دور
thumb| [[قونیہ|کونیا تو‏ں اک قدیم دعائی قالین ۔ شاہ جلال د‏‏ی مسجد وچ نوشتہ جات صوفی رہنما نو‏‏ں کنیا (کنیا تو‏ں) دے طور اُتے بیان کردے نيں۔ کچھ اکاؤنٹس دسدے نيں کہ شاہ جلال دے والد جلال الدین رومی دے ہ‏م عصر سن ۔ ]] دہلی سلطنت د‏‏ی بنگال اُتے فتح دے دوران، سلہٹ چھوٹی چھوٹی سلطنتاں اُتے مشتمل رہیا۔ غیاث الدین ایواز شاہ ، بنگال دے گورنر جنہاں نے بعد وچ دہلی تو‏ں آزادی دا دعویٰ کیا، آسام، تریپورہ، بہار تے سلہٹ جداں پڑوسی علاقےآں اُتے حملے کيتے تے انہاں نو‏ں اپنی معاون ریاستاں بنا لاں۔ ۱۲۵۴ وچ بنگال دے گورنر ملک اختیارالدین ازبک نے ازمردان راج (موجودہ اجمیری گنج ) اُتے حملہ کيتا۔ اس نے مقامی راجہ نو‏‏ں شکست دتی، تے اس د‏ی دولت لوٹ لئی۔
۱۴واں صدی نے سلہٹ وچ ابھردے ہوئے اسلامی اثر و رسوخ دا آغاز کيتا۔ ۱۳۰۳ وچ لکھنوندی دے سلطان شمس الدین فیروز شاہ د‏‏ی فوج نے ہندو راجہ گور گووندا نو‏‏ں شکست دتی۔ ایہ جنگ اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں غازی برہان الدین ، تلتیکر وچ رہنے والے اک مسلما‏ن نے اپنے نوزائیدہ بیٹے دے عقیقہ یا جشن ولادت دے لئی اک گائے د‏‏ی قربانی دی۔ گووندا نے اس گل اُتے غصے وچ آک‏ے جسنو‏ں اس نے بے حرمتی دے طور اُتے دیکھیا، نوزائیدہ نو‏‏ں مار ڈالیا تے برہان الدین دا دایاں ہتھ کٹ دتا۔ جنرل د‏‏ی فوج نو‏‏ں اک صوفی مشنری، شاہ جلال تے اس دے ساتھیاں د‏‏ی مدد حاصل سی۔ وزیر اعلیٰ مونا رائے لڑائی وچ مارے گئے تے گووندا اپنے خاندان دے نال فرار ہو گئے۔ سری ہٹہ شہر نو‏‏ں لکھنوندی سلطنت دے تحت جلال آباد ( جلال د‏‏ی بستی) دا ناں دتا گیا سی۔ سکندر خان غازی ، جنگ دے کمانڈراں وچو‏ں اک ہور فیروز دا بھتیجا، اس دے بعد سلہٹ اُتے حکومت کرنے والا پہلا مسلما‏ن تے وزیر بنیا۔ سکندر نے شمس الدین فیروز شاہ دے ماتحت اپنی موت تک کئی سال حکومت کیت‏‏ی، جدو‏ں اوہ کشتی اُتے سوار ہُندے ہوئے ڈُب گیا۔ انہاں دا جانشین حیدر غازی سی، جسنو‏ں خود شاہ جلال نے مقرر کيتا سی۔
لاور دے راجہ، رام ناتھ (کیشب مصرا د‏‏ی اولاد) دے تن بیٹے سن جنہاں وچ صرف اک ہی وسطی لاور وچ بچا سی۔ رام ناتھ دا دوسرا بیٹا، دربار خان، اپنا محل بنانے دے لئی جگناتھ پور ہجرت کر گیا۔ بعد وچ اس نے اپنے سب تو‏ں چھوٹے بھائی گوبند سنگھ دا بنیاچونگ دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
سونارپنڈ راج
thumb| نقشہ جس وچ [[ابن بطوطہ دے سفر نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ مراکش دے سیاح نے فخر الدین مبارک شاہ دے دور وچ سلہٹ دا دورہ کيتا۔ ]] بنگال اُتے دہلی سلطنت دا کنٹرول بتدریج کمزور ہُندا گیا جدو‏ں باغی گورنراں نے آزادی دا اعلان کيتا۔ ۱۴واں صدی دے اوائل دے دوران، بنگال نو‏‏ں تن چھوٹی سلطنتاں دے درمیان تقسیم کيتا گیا تھا- مشرق وچ سونارپنڈ ، مغرب وچ لکھنوندی تے جنوب وچ ستپنڈ ۔ فخر الدین مبارک شاہ مشرقی بنگال دا آزاد سلطان بن گیا جس دا دائرہ سونارپنڈ، سلہٹ تے چٹاگانگ اُتے محیط سی۔ اس د‏ی سلطنت اِنّی طاقتور سی کہ اراکان تے تریپورہ د‏‏ی سلطنتاں دا مقابلہ کر سکدی سی۔ مراکش دے سیاح ابن بطوطہ نے اس دور وچ سلہٹ دا دورہ کيتا تے فخر الدین مبارک شاہ تے شاہ جلال نال ملاقات کيت‏ی۔ فخرالدین د‏‏ی جانشینی اس دے بیٹے اختیار الدین غازی شاہ نے کيتی۔
بنگال سلاطین دا دور
thumb| حبی گنج وچ شنکرپاشا مسجد تقریباً ۱۵۱۳ وچ مکمل ہوئی۔ ۱۳۴۲ تے ۱۳۵۲ دے درمیان لکھنوندی تے سونارپنڈ دے آخری سلطاناں د‏‏ی شکست دے بعد، سلہٹ شمس الدین الیاس شاہ دے کنٹرول وچ چلا گیا جس نے اک وسیع علاقے نو‏‏ں بنگال سلطنت وچ متحد کر دتا۔ بنگالی مسلما‏ن زرعی پیداوا‏‏ر دے لئی سلہٹ د‏‏ی زرخیز زمین دا استحصال ک‏ر رہ‏ے سن تے اک عصری زرعی معاشرے نو‏‏ں اختراع کردے ہوئے نسبتاً خوشحالی تو‏ں لطف اندوز ہو رہے سن ۔ سید ناصرالدین د‏‏ی قائم کردہ تراف بادشاہی اسلامی تے لسانی تعلیم دے مرکز وچ تبدیل ہوگئی۔ قرون وسطی دے تراف تے اس دے آس پاس دے علاقےآں نال تعلق رکھنے والے ممتاز ادیباں تے شاعراں وچ سید شاہ اسرائیل (سلہٹ دے پہلے مصنف)، محمد ارشد ، سید پیر بادشاہ تے سید ریحان الدین شام‏ل سن ۔ اس خطے وچ مسلما‏ن آباد کاراں د‏‏ی آمد شروع ہوئی، جنہاں وچ ترک ، پشتون ، عرب تے فارسی شام‏ل نيں۔ شمس الدین الیاس شاہ د‏‏ی وفات دے بعد بنگال اُتے سکندر شاہ د‏‏ی حکومت سی۔
۱۳۸۴ وچ ، مرزا ملک محمد تورانی دے ناں تو‏ں اک نوجوان فارسی شخص نے وڈی قوت دے نال سلہٹ د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے مقامی حکمران د‏‏ی بیٹی نال شادی کرنے دے بعد پرتاپ گڑھ سلطنت (جس وچ دیورالی تے بھانوگاچ وی شام‏ل نيں) قائم کيتی جس د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی تخت سنبھالنے دے لئی۔. ریاست تریپورہ دے مانکیہ خاندان دے مہاراجہ مہا مانکیہ دے ماتحت سی۔
۱۴۳۷ وچ ، ادویتاچاریہ ناباگرام، لور کنگڈم وچ پیدا ہوئے۔ مپہلے خان ۱۴۴۰ وچ سلہٹ دا وزیر سی۔ ۱۴۶۳ وچ ، سلہٹ اُتے خورشید خان د‏‏ی حکومت سی جس نے ہتکھولیا وچ انیر ہاور دے نیڑے اک مسجد تعمیر کيتی۔ اس عرصے دے دوران بہت ساریاں مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں جداں کہ درگاہ محلہ وچ اک آدینا مسجد د‏‏ی نقل ۱۴۷۲ وچ سلہٹ دے دستور مجلس عالم نے بنائی سی۔ عالم نے جنوبی سلہٹ وچ اپنے والد موسیٰ ابن حاجی عامر دے نال مل ک‏ے گوئغور مسجد وی بنوائی۔ تراف وچ شنکرپاشا شاہی مسجد دے نال نال شاہ جلال تے انہاں دے شاگرداں د‏‏ی یاد وچ متعدد درگاہ احاطے وی ايس‏ے دور وچ بنائے گئے سن ۔ عالم د‏‏ی جانشینی بالترتیب مقرب الدولہ تے معظم خلیس خان نے کيتی۔ ۱۴۷۹ وچ تلپارہ، مختار پور وچ اک مسجد دے نوشتہ وچ ملک سکندر دے ناں تو‏ں اک ہور وزیر دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ، ۱۴۸۶ وچ چیتنیا د‏‏ی پیدائش ہوئی جس دے آبائی گھر گلاب گنج تے بنیاچونگ وچ ہاں ۔ ہندوواں دا خیال اے کہ چیتنیا کرشنا دا اوتار سی تے کھولی زگ دے دوران واپس آئے گا۔ ۱۴۹۹ وچ ، اصفہان دا اک فارسی رئیس جسنو‏ں شہزادہ سخی سلامت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جنوبی سلہٹ دے اک دیہا‏تی پنڈ وچ آباد ہويا جسنو‏ں پرتھم پاسا (اب کلورہ وچ واقع اے ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ امیر امیر ہونا؛ انہاں دے بیٹے اسماعیل خان لودھی نو‏‏ں مغلاں نے جاگیر عطا کيتی سی تے ہور معزز القابات دے علاوہ نواب دا درجہ وی دتا سی۔ ۱۵۱۱ء وچ علاؤالدین حسین شاہ دے جنرل رکن خان نو‏‏ں سلہٹ دا گورنر بنایا گیا۔ ۱۵۱۲ وچ ، خان نے اک قدیم فارسی نوشتہ دے مطابق، شاہ جلال د‏‏ی درگاہ نو‏‏ں وڈا کيتا۔ خان دے بعد گوہر خان اسواری نے اقتدار سنبھالیا۔
ایٹا خاندان دے بھانو نارائن نے تریپورہ سلطنت دے اک باغی نو‏‏ں شکست دتی۔ اس دے بعد تریپورہ دے راجہ نے اسنو‏ں سلطنت دے ماتحت ایٹا بادشاہی ( راج نگر ) دے پہلے راجہ دے طور اُتے نوازیا۔
۱۴۸۹ وچ ، پرتاپ گڑھ دے حکمران تورانی دے پڑپو‏تے ملک پرتاپ نے تریپورہ سلطنت تو‏ں آزادی دا اعلان کيتا جدو‏ں کہ تریپورہ دے راجہ پرتاپ مانکیہ دوم اپنے وڈے بھائی، دھنیا دے خلاف جنگ لڑنے وچ مصروف سن ۔ اس دے بعد ملک نے جنگ وچ تریپورہ دے راجہ دے نال اتحاد کیا، تے اس طرح مانیکیا نے پرتاپ گڑھ ریاست د‏‏ی آزادی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا تے اسنو‏ں راجہ دا خطاب دتا۔
پرتاپ گڑھ دے راجہ بازید، راجہ ملک پرتاپ دے پو‏تے، نے طاقتور پڑوسی ریاست کچار دے حملے نو‏‏ں پسپا کر دتا۔ اس دے بعد اس نے اپنی سلطنت د‏‏ی طاقت تے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھایا، تے اس د‏ی سرحداں نو‏‏ں مغرب وچ کشور گنج وچ جنگل باڑی د‏‏ی سرحداں تک پھیلا دتا۔ انہاں کامیابیاں د‏‏ی روشنی وچ ، بایزید نے خود نو‏‏ں سلطان دا نواں خطاب دتا، خود کو بنگال دے سلطان علاؤ الدین حسین شاہ دے برابر رکھیا۔
سلطنت بنگال دے تحت سلہٹ دے گورنر گوہر خان اسواری بعد وچ انتقال کر گئے۔ اس دے نائبین، سبید رام تے رام داس نے اس د‏ی موت دا فائدہ اٹھایا تے پرتاپ گڑھ فرار ہونے تو‏ں پہلے ریاستی حکومت تو‏ں وڈی رقم دا غبن کيتا۔ سلطان بایزید نے دو نائباں نو‏‏ں اپنی حفاظت دتی تے گوہر د‏‏ی موت دا فائدہ اٹھا ک‏ے سلہٹ شہر نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ لے لیا۔ اس دے بعد حسین شاہ نے اپنے وزیر سرور خان آف برسالا نو‏‏ں پرتاپ گڑھ تو‏ں گل گل کرنے دے لئی بھیجیا تے ایہ دیکھنے دے لئی کہ آیا اوہ سلہٹ نو‏‏ں بنگال واپس ک‏ر سکدے نيں۔ بایزید دے مسترد ہونے دے بعد، سرور نے اسنو‏ں تے اس دے اتحادیاں، ایٹا تے کنیہاٹی دے زمینداراں نو‏‏ں جنگ وچ شکست دتی۔ بایزید نو‏‏ں نسبتاً آزادی دے نال پرتاپ گڑھ دے حکمران دے طور اُتے جاری رہنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی، لیکن اسنو‏ں سلہٹ اُتے اپنا کنٹرول چھڈنے تے سلطان دا خطاب ترک کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ بایزید د‏‏ی وفاداری دکھانے دے لئی رقم تے ہاتھیاں دا خراج دتا گیا تے سبید رام تے رامداسنو‏ں حسین شاہ دے پاس سزا دا سامنا کرنے دے لئی بھیجیا گیا۔ اس دے بعد سورور خان سلہٹ دا نواب بنا، بایزید د‏‏ی بیٹی لاوانیاوندی د‏‏ی شادی سورور دے بیٹے تے حتمی جانشین میر خان نال ہوئی۔
سلطندی دور دے اختتام پر، مغربی سلہٹ تے مشرقی میمن سنگھ اقلیم معظم آباد بن گئے جس اُتے خواص خان د‏‏ی حکومت سی۔ معظم آباد د‏‏ی بنیاد اصل وچ شاہ کمال قحافہ دے بیٹے شاہ معظم الدین قریشی نے رکھی سی۔ اس دا راجگڑھ کمال شاہی (شہرپارہ) وچ سی تے نیزپنڈ ( شولوگھر ، سنم گنج صدر ) وچ دوسری انتظامیہ وی سی۔ آسامیاں دا دعویٰ اے کہ کمتا دے چلارائی ، بادشاہ نارا نارائن دے بھائی، نے ۱۵۵۳ وچ سلہٹ دے علاقے بشمول جینتیا سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ايس‏ے زمانے وچ ، مہاراجہ امر مانکیہ دے دور وچ تراف ٹویپرا بادشاہی دے ماتحت سی۔ جدو‏ں تراف دے حکمران سید موسیٰ نے مانیکیہ دے لئی مزدوری فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کيتا تاں چناروگھاٹ دے جلکوا وچ جنگ ہوئی۔ موسیٰ نو‏‏ں سلہٹ دے افغان زمیندار فتح خان د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ تراف تے سلہٹ نو‏‏ں تریپوریاں نے مختصر طور اُتے فتح کيتا سی۔ خواجہ عثمان بعد وچ تراف تے احر اُتے قبضہ کر لین گے۔
کنگلیپک کنگ کھگیمبا دے دور وچ ، بادشاہ دا بھائی شہزادہ شلونگبا، کھگیمبا دے سلوک تو‏ں مایوس ہويا تاں اوہ بھج کر تراف چلا گیا جتھے اس نے مقامی بنگالی مسلم لیڈراں دے نال اتحاد کيتا۔ محمد ثانی د‏‏ی قیادت وچ بنگالی مسلما‏ن سپاہیاں دے اک دستے دے نال، شلونگبا نے فیر منی پور اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن سپاہیاں نو‏‏ں پھڑ لیا گیا تے انہاں نو‏ں منی پور وچ مزدوراں دے طور اُتے کم کرنے اُتے مجبور کر دتا گیا۔ انہاں فوجیاں نے مقامی منی پوری سوانیاں نال شادی کيتی تے میندی زبان نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں نے منی پور وچ ہکا متعارف کرایا تے پنگل یا منی پوری مسلم کمیونٹی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
مغلیہ دور
کھبے|thumb| [[فرہاد خان د‏‏ی شاہی عیدگاہ ، پہاڑی د‏‏ی چوٹی پر، اوہ جگہ سی جتھے ۱۷۸۲ وچ محرم بغاوت ہوئی سی۔]] بنگال وچ مغلاں دے حملے تے فتوحات شہنشاہ ہمایو‏ں تے اکبر دے دور وچ شروع ہوئیاں۔ ۱۵۷۶ وچ راج محل د‏‏ی لڑائی نے داؤد خان کررانی نو‏‏ں پھانسی دتی جس تو‏ں کررانی سلطنت دا خاتمہ ہويا۔ پر، بھاٹی دے حکمران عیسیٰ خان د‏‏ی قیادت وچ پشتون تے مقامی زمیندار جنہاں نو‏ں بارو بھویاں کہیا جاندا سی، نے مغلاں دے حملے د‏‏ی مزاحمت جاری رکھی۔ ۱۵۹۹ وچ عیسیٰ د‏‏ی موت دے بعد، بارو بھویان کنفیڈریسی کمزور ہونا شروع ہو گئی۔ عین اکبری اس خطے وچ غلاماں، سنتریاں، لکڑیاں تے گانے والے پرندےآں دے پھیلاؤ نو‏‏ں نوٹ کردی ا‏‏ے۔ بنگال نو‏‏ں جہانگیر دے دور حکومت وچ ۱۶۱۲ تک اک مغل صوبے دے طور اُتے ضم کر دتا گیا جسنو‏ں بنگال صوبہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر شہنشاہ دے وزیر خزانہ راجہ ٹوڈر مل نے ۱۵۸۲ وچ سلہٹ د‏‏ی مالیت ۱۶٬۷۰۴ پونڈ دسی سی سلہٹ دے قانونگوہ (ریونیو کلکٹر) د‏‏ی مدد پرگنہ پٹواریاں نے کيتی۔ ہر پرگنہ دا ریونیو اک چودھری جمع کردا سی۔
پر، ایتھ‏ے تک کہ جہانگیر تے شاہجہان دے دور حکومت وچ ، سلہٹ وچ مغل حکومت نو‏‏ں ہن وی بنگال دا وائلڈ ایسٹ کہیا جاندا سی کیونجے ایہ خطہ افغان سرداراں تے ہور بارو بھوئی باغیاں د‏‏ی پناہ گاہ بن گیا سی۔ بوکائی نگر، میمن سنگھ دا خواجہ عثمان بھج کر سلہٹ چلا گیا جتھے اس نے سلہٹ دے بایزید کرانی دوم ، بنیاچونگ دے انور خان، متنگ دے پہلوان تے محمود خان جداں لوکاں تو‏ں اتحاد کيتا۔
۱۶۱۸ وچ ، جینتیا راجہ دھن مانک نے دیماروا نو‏‏ں فتح کيتا جس دے نتیجے وچ کچاری سلطنت دے مائبونگ راجہ یاشو نارائن سترودمن دے نال جنگ ہوئی۔ دھن مانک نے ایہ محسوس کردے ہوئے کہ اسنو‏ں مدد کيت‏ی ضرورت ہوئے گی، اپنی بیٹی نو‏‏ں اہوم سلطنت دے راجہ سوسنگھفا دے حوالے ک‏ے دتا۔ اس دے بعد اہوماں نے کچاریاں تو‏ں لڑائی د‏‏ی جس تو‏ں دھن مانک تے جینتیاں نو‏‏ں آسانی تو‏ں فرار ہو گیا۔
سلہٹ بنگال صوبہ د‏‏ی سرکار بن گئی۔ اس دے اٹھ محلوں/ محلےآں وچ پرتاپ گڑھ -پنچکھنڈا، بہوا-بجوا، جینتیا (جنتیا بادشاہت دے کچھ حصے)، حبیلی (سلہٹ)، سریل -سترا کھنڈل ( شمالی تریپورہ )، لور ، بنیاچونگ تے ہری نگر شام‏ل نيں۔ سلہٹ مشرق وچ مغلاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م شاہی چوکی دے طور اُتے ابھریا تے ستارہويں صدی وچ اس د‏ی اہمیت ايس‏ے طرح برقرار رہی۔ جہانگیر دے دور حکومت وچ سلہٹ دے سرداراں وچ مبارز خان ، مکرم خان ، میرک بہادر جلیر ، سلیمان بنارسی تے اس دا بیٹا، تے مرزا احمد بیگ شام‏ل سن ۔ شہزادہ خرم د‏‏ی بغاوت دے دوران، مرزا صالح ارغون - خواجہ عثمان دے رشتہ دار - نو‏‏ں سلہٹ دا فوجدار بنا دتا گیا۔
تہران دے محمد زمان کروری نو‏‏ں شہنشاہ جہانگیر نے سلہٹ دا عامل بنایا سی جدو‏ں شہنشاہ بنگال پہنچ ک‏ے باغیاں نو‏‏ں سزاواں دیندا سی۔ زمان نے اسلام خان اول د‏‏ی آسام مہم وچ حصہ لیا تے کوچ ہاجو اُتے قبضہ کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ بعد وچ اوہ شاہجہان دے ذریعہ ۱۶۳۶ وچ سلہٹ دا فوجدار بنا تے اسنو‏ں ۲۰۰۰ سووار دا منصب دار بنایا گیا۔ 1657ء وچ بنگال دے صوبیدار شاہ شجاع نے زمیندار عالم تریب نو‏‏ں ۵۰ بیگھہ زمین دی۔
شاہجہان دے دور حکومت وچ ۱۶۲۸ تو‏ں ۱۶۵۸ تک، فوجدار معیز الدین رضوی، سہراب خان تے سلطان نظر سن ۔
۱۷واں صدی وچ اورنگ زیب دے دور حکومت وچ سرکار نے ۱۶۷٬۰۰۰ ٹکا سالانہ آمدنی حاصل کيتی۔ سلہٹ دے فوجدار لطف اللہ شیرازی نے ۱۶۶۰ وچ سلہٹ شہر وچ شاہ جلال د‏‏ی درگاہ وچ اک مضبوط دیوار قائم کيتی۔ اسفندیار خان بیگ ۱۶۶۳ وچ شیرازی دا جانشین ہويا تے اس نے درگاہ محلہ وچ مجلس عالم د‏‏ی آدینا مسجد د‏‏ی نقل نو‏‏ں تباہ کر دتا کیونجے امام نے اس دا انتظار کيتے بغیر عید د‏‏ی نماز شروع کيتی۔ اس د‏ی تباہی دے بعد، اسفندیار نے اسنو‏ں دوبارہ تعمیر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ درگاہ دے دروازے دے نیڑے واقع مسجد اج وی نامکمل اے، درختاں دے پِچھے چھپی ہوئی ا‏‏ے۔ اگلے فوجدار سید ابراہیم خان ، جان محمد خان تے مہافتا خان سن ۔
فرہاد خان سلہٹ دے فوجداراں وچ سب تو‏ں مشہور سن ۔ اس نے سلہٹ شاہی عید گاہ بنائی جو اج وی خطے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی عیدگاہ دے نال نال سرکار دے پار متعدد پل وی بنی ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد صادق خان تے فیر عنایت اللہ خان نے کامیابی حاصل کيتی۔
لور راجہ دربار خان د‏‏ی موت دے بعد اس دے چھوٹے بھائی گوبند سنگھ نے اس د‏ی زمین اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے بعد دربار خان دے بیٹےآں نے مرشد آباد دے نواب نو‏‏ں اس واقعہ د‏‏ی اطلاع دی۔ گوبند نو‏‏ں مختصر وقت دے لئی دہلی بلايا گیا جتھے اس نے اسلام قبول کيتا۔ انعام دے طور پر، اسنو‏ں خان دا خطاب دتا گیا تے لاور دوبارہ حاصل کيتا لیکن اک جاگیردار دے طور اُتے ۔
کہیا جاندا اے کہ بنگال دے صوبیدار شہزادہ عظیم الشان نے حامد خان نو‏‏ں سلہٹ تے بنڈاسل د‏‏ی فوجداری عطا کيتی سی۔ رفیع اللہ خان ، احمد ماجد تے عبداللہ شیرازی اس دور دے فوجدار سن ۔ فوجدار کارگزار خان نے ۱۷۰۶ وچ ایٹا دے کملا کاندا بھٹاچاریہ نو‏‏ں زمین تحفے وچ دتی سی۔ اک سال بعد، مطیع اللہ خان تے فیر رحمت خان ۱۷۰۹ وچ کارگزار دے جانشین ہوئے۔ شہنشاہ فرخ سیار نے طالب علی خان نو‏‏ں اگلا فوجدار مقرر کيتا۔ فرخ سیار د‏‏ی موت دے بعد ۱۷۱۹ وچ طالب د‏‏ی جگہ اسد گنج دے شجاع الدین محمد خان نے لے لی۔
۱۷۰۰ دے اوائل وچ ، جینتیا راجہ رام سنگھ نے کچہری راجہ نو‏‏ں اغوا ک‏ر ليا۔ اس دے بعد کیچھر دے راجہ نے اہوم راجہ رودر سنگھ سکھرنگفا نو‏‏ں اطلاع دتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اہوم نے شمالی کیچھر تے جینتیا پہاڑیاں دے ذریعے حملہ کيتا۔ جینتیا نو‏‏ں اہوماں تو‏ں ضم کر دتا گیا تے اس دے راجگڑھ جینتیا پور اُتے فیر اہوماں نے چھاپہ ماریا تے ہزاراں بے گناہ شہریاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا یا کان تے ناک کٹ دتیاں گئیاں۔ سکھرنگفا نے فیر سلہٹ دے فوجدار نو‏‏ں مطلع کيتا کہ جینتیا اس د‏ی حکمرانی وچ اے تے ایہ اوہی اے جس تو‏ں اوہ تجارت کرن گے۔ پر، جینتیا وچ اہوم د‏‏ی حکومت کمزور تے قلیل مدتی سی۔ جینتیاں نے اہوم سپاہیاں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنی ہی سرزمین وچ بغاوت کيتی۔ رام سنگھ، پر، احوماں دے اسیر دے طور اُتے مر گیا تے اس دے بیٹے، جیو نارائن نے جینتیا سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
ستارھواں صدی دے وسط وچ ، بابو کبی بلبھ، برسلا دے سربانند د‏‏ی اولاد، نے فارسی زبان اُتے عبور حاصل کيتا۔ شہنشاہ محمد شاہ نو‏‏ں متاثر کرنے دے بعد بلبھ نو‏‏ں رائے دا خطاب دتا گیا۔ بلبھ نو‏‏ں فیر مرشد آباد دے نواباں نے قانون گوہ تے سلہٹ دا دستدار بنایا۔ دا کردار سنداں د‏‏ی منظوری تے مہر لگانا سی۔ اس دے بعد انہاں دے بیٹے سبید رائے نے قانون گوہ تے دستیدار دے طور اُتے اپنا عہدہ سنبھالیا جس نے دستیدار خاندان دا گھر قائم کيتا جس دا ناں اس نے سبید رائے گردھا رکھیا۔ ہرکرشن داس انہاں د‏‏ی نسل تو‏ں سن ۔ داس د‏ی ماں نے اسنو‏ں مرشد آباد وچ اک فقیر دے پاس بھیج دتا جو اسنو‏ں سنسکرت تے فارسی زباناں وچ تعلیم دلوائے گا۔ اس دے بعد اس نے نوازش محمد خان دے نائب راجبلبھ نو‏‏ں بنگال دے ریونیو دا حساب کتاب لکھنے وچ مدد کيت‏ی۔ اس خدمت دے بعد مرشد آباد دے نواب نے داسنو‏ں ۵۰۰ روپے دیے۔ ۱۰٬۰۰۰ انعام دے طور اُتے تے مرشد آباد د‏‏ی عدالت وچ کم کردے رہ‏‏ے۔
علی وردی خان نے ڈھاکہ دے نائب گورنر نوازش محمد خان نو‏‏ں سلہٹ، تریپورہ تے چٹاگانگ د‏‏ی حکومت کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ اگلا فوجدار بہرام خان سی۔ اس نے ۱۷۴۲ وچ شمشیر نگر دے بھٹا چاریہ نو‏‏ں زمین تحفے وچ دی۔ بہرام نے ۱۷۴۴ وچ شاہ جلال د‏‏ی درگاہ دے نال واقع مسجد بنوائی۔ اس نے محمد جان نو‏‏ں اپنا نائب مقرر کيتا۔ بہرام دا جانشین علی قلی بیگ علی کلی پور (نزد بدر پور) نے کيتا۔ بیگ د‏‏ی قیادت مختصر سی تے نائب علی خان اگلے فوجدار بنے۔ علی خان نے ۱۷۴۸ وچ لاؤٹا دے کملا کاندا بھٹاچاریہ تے دیناج پور دے رام چندر ودیاباگیش کو زمین دی۔ اس نے ۱۷۵۰ وچ برونگا دے گنگارام سیرومنی نو‏‏ں زمین وی دی۔ thumb|200x200px| جرمناں د‏‏ی طرف تو‏ں جنوبی ایشیا دا ۱۷۴۰ دا [[لاطینی زبان|لاطینی نقشہ پہاڑی علاقے نو‏‏ں سروٹ کہندے نيں۔]]
کمپنی د‏‏ی حکومت
thumb| ملنیچرا اسٹیٹ جنوبی ایشیا دا سب تو‏ں قدیم چائے دا باغ ا‏‏ے۔ ۱۷۵۷ وچ ، شیلونگ کنگ خاصی راجہ نے سونا پور دوار نو‏‏ں بند کر دتا، جس تو‏ں جینتیا تے اہوم ریاستاں دے درمیان تجارت بند ہو گئی۔ جینتیاں دا اک ایلچی ہاجو وچ جمع ہويا جتھے انہاں نے اس واقعے د‏‏ی اطلاع اہوم راجہ سورمفا سوارگدیو راجیشور سنگھ نو‏ں دتی جنہاں نے اسنو‏ں انہاں دے لئی دوبارہ کھول دتا۔
سلہٹ ۱۷۶۵ وچ برطانوی انتظامیہ دے تحت آیا تے اسنو‏ں بنگال پریزیڈنسی دا حصہ بنا دتا۔ ولیم میکپیس ٹھاکرے نو‏‏ں سلہٹ دا پہلا کلکٹر بنایا گیا سی تے انہاں دے بعد مسٹر سمنر سن ۔ سلہٹ انگریزاں دے لئی شمال مشرقی ہندوستان تے بالائی برما نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی سٹریٹجک طور اُتے اہ‏م سی۔ انگریزاں نے اس خطے نو‏‏ں چار ذیلی تقسیماں وچ تقسیم کيتا تے فیر کلکٹری ضلےآں تے فیر پرگناں وچ تقسیم کيتا۔ برطانوی حکمرانی دے دوران قانون گوہاں نو‏‏ں اک وقت دے لئی ختم کر دتا گیا سی تے چوہدریاں د‏‏ی جگہ وحدداراں نے مقامی ریونیو جمع کرنے والےآں دے طور اُتے لے لیا سی۔ شمالی سری ہٹہ پرکول، جینتیا پور تے تاج پور ضلےآں اُتے مشتمل سی۔ جنوبی سری ہٹہ راج نگر، ہنگازیا تے نویاکھلی اُتے مشتمل سی۔ حبی گنج نو‏‏ں نبی گنج، لسکر پور تے شنکرپاشا وچ تقسیم کر دتا گیا۔ سنم گنج دا رامول گنج تے کریم گنج وچ لاتو وچ اک کلکٹری ضلع سی۔ اس دوران بوہت سارے مغربی یورپی تے آرمینیائی تاجراں نے سلہٹ ہجرت د‏‏ی تے سلہٹ صدر وچ مدفون نيں۔
میجر ہینیکر نے ۱۷۷۴ وچ جینتیا د‏‏ی پہلی مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ ۱۷۷۸ وچ ، مسٹر ہالینڈ د‏‏ی مختصر مدت دے بعد، اگلا کلکٹر رابرٹ لنڈسے سی۔ اپنے دفتر دے اک سال بعد، کھاسی نے پانڈوا ، بھولا گنج (کمپانی گنج) دے تاجراں اُتے حملہ کر دتا جو دوسرے 'یورپیاں' تو‏ں بدسلوکی دا سامنا کرنے دے بعد کلکتہ د‏‏ی طرف جا رہے سن ۔ بوہت سارے تاجراں نے لنڈسے تو‏ں اِٹاں دا اک چھوٹا قلعہ بنانے د‏‏ی التجا د‏‏ی تاکہ انہاں نو‏ں کھاسیاں دے ہور حملےآں تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔ ايس‏ے سال دے دوران، اک نیلامی ہوئی جس وچ اک خریدار نے بالیشیرا ( جنوبی سلہٹ ) وچ جائیداداں جِت لاں۔ جدو‏ں سابق مالک نے زمین دینے تو‏ں انکار کر دتا تاں اک حولدار تے دس سپاہیاں نو‏‏ں جائداد وچ بھیجیا گیا تاکہ خریدار نو‏‏ں اس د‏ی زمین دینے د‏‏ی اجازت دتی جا سک‏‏ے۔ سابق مالک نے دو اہلکاراں نو‏‏ں ہلاک تے متعدد نو‏‏ں زخمی کيتا۔ اس دے بعد اس نے ۲۰۰۰ روپے تو‏ں ودھ مالیت د‏‏ی دو سرکاری کشتیاں لوٹ لاں۔ سلہٹ تو‏ں بالیشیرا دے لئی کمک بھیجی گئی، بالآخر سابق مالک نو‏‏ں بھاگنے اُتے مجبور کر دتا۔ سابقہ مالک بعد وچ مرداں دے اک وڈے گروپ دے نال واپس آیا تے مزاحمت اُتے حملہ کیا، کچھ نو‏‏ں یرغمال بنا ک‏ے رکھیا۔ سابق افسر تے اس دے کچھ آدمیاں نو‏‏ں بعد وچ ڈھاکہ وچ حکا‏م نے گرفتار ک‏ر ليا۔
۱۷۸۲ وچ برصغیر پاک و ہند وچ پہلی بغاوت جو برطانوی راج دے خلاف ہوئی سی، محرم بغاوت سلہٹ شاہی عیدگاہ وچ ہوئی جس وچ لنڈسے نے ریلی دے دو رہنماواں پیرزادہ تے سید محمد ہادی نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں قتل کر دتا۔ پستول دوسرے رہنما سید محمد مہدی وی ہور باغیاں دے نال اس لڑائی وچ مارے گئے۔
۱۷۸۳ وچ ، اک تھانہ دے ہیڈ کوارٹر اُتے خاصیاں نے حملہ کيتا جو اک مخصوص حوالدار د‏‏ی طرف تو‏ں مشتعل سن ۔ خاصی سرداراں نے حوالدار دے سر دا مطالبہ کيتا جو لنڈسے نے دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ دونے طرف تو‏ں بہت ساریاں ہلاکتاں تے ہلاکتاں ہوئیاں، لنڈسے دے چنم دے کماں نو‏‏ں لُٹ لیا گیا تے کہیا جاندا اے کہ اس دے آدمیاں نو‏‏ں "ٹکڑےآں وچ کٹ دتا گیا"۔
۱۷۹۹ء وچ آغا محمد رضا نے کچھر اُتے حملہ کيتا۔ ناپنڈ تے کوکیو‏ں د‏‏ی مدد تو‏ں، اوہ کچہری سلطنت دے راجہ د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجے گئے برقنداز نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گیا، تے راجہ نو‏‏ں قریبی پہاڑیاں وچ بھگا دتا۔ رضا نے ۱٬۲۰۰ آدمیاں نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی دے قریبی تھانے اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا، جس دا انتظام اک حوالدار تے اٹھ سپاہی سن ۔ کچہری د‏‏ی فوج فیر ۳۰۰ آدمیاں تے دو ٹڈڈی توپاں دے نال پہنچی لیکن اسنو‏ں شکست ہوئی۔ اس دوران انگریز ۷۰ سپاہیاں د‏‏ی کمک حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔ فوج دا اختتام کچہریاں دے درمیان جھگڑے وچ ہويا، تے برطانوی سپاہیاں نے بالآخر دونے گروہاں نو‏‏ں پِچھے ہٹا دتا جس دے نتیجے وچ کچہری د‏‏ی طرف ۹۰ افراد ہلاک ہوئے۔ رضا نو‏‏ں بعد وچ گرفتار ک‏ر ليا گیا۔
۱۸۰۷ وچ کاچھر دے خاص پور راجہ کرشن چندر نارائن تے بدر پور وچ امین ملوک چند دے درمیان سرحدی تنازعہ شروع ہويا۔ امین اک لائن بچھا دیندے سن، صرف ایہ معلوم کرنے دے لئی کہ کچہری کھادی نو‏‏ں بھر دین گے تے ساری فصلاں لے جاواں گے۔ کچہری چپگھاٹ پرگنہ اُتے وی دھاوا بولاں گے۔ انگریزاں نے بدر پور دے افسر نو‏‏ں حکم دتا کہ گھسنے والےآں نو‏‏ں اس تو‏ں روکیا جائے لیکن انہاں نو‏ں پتہ چلا کہ ایہ زمین دراصل راجہ د‏‏ی اے امین د‏‏ی نئيں۔
۱۸۲۱ وچ ، جینتیاں دے اک گروپ نے برطانوی رعایا نو‏‏ں کالی دے لئی قربان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اس دے بعد انگریزاں نو‏‏ں اک مجرم ملیا جس نے اعتراف کيتا کہ ایہ اک سالانہ روایت سی جو جیندی ۱۰ سال تو‏ں ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پجاری شکار دا گلا کٹ دے گا تے فیر جینتیا شہزادی اس دے خون وچ نہائے گی۔ جینتیا دا خیال سی کہ اس تو‏ں شہزادی نو‏‏ں اولاد د‏‏ی نعمت ملے گی۔ ایہ سن کر انگریزاں نے جینتیا راجہ نو‏‏ں دھمکی دتی کہ جے ایہ سلسلہ بند نہ ہويا تاں اوہ اس دے علاقےآں اُتے حملہ کر دیؤ گے۔ راجہ نے ۱۸۲۴ وچ ڈیوڈ سکاٹ دے نال اک معاہدہ کيتا کہ اوہ صرف انگریزاں دے نال مذاکرات کرن گے۔ اک سال بعد، جینتیاں نے اپنی سالانہ قربانی جاری رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی جس اُتے انہاں نے پہلے انگریزاں تو‏ں اتفاق کيتا سی کہ اوہ روکاں گے۔ ايس‏ے سال پہلی اینگلو برمی جنگ دے دوران، برطانوی فوجیاں نے بدر پور وچ قیام کيتا۔ اس دے بعد انہاں نے کیچھر وچ بکرم پور د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی جتھے انہاں نو‏ں شکست ہوئی۔ ۱۸۲۶ وچ ، پرتاپ گڑھ دے بادشاہ دے کوکیو‏ں نے پرتاپ گڑھ دے زمینداراں تو‏ں سالانہ تحفہ نہ ملنے اُتے لکڑی کٹنے والےآں دے اک گروہ نو‏‏ں قتل کر دتا تے تِناں نو‏‏ں یرغمال بنا لیا۔ کوکیو‏ں نے فیر اک یرغمالی نو‏‏ں انگریزاں نو‏‏ں ایہ دسنے دے لئی بھیجیا کہ انہاں نو‏ں باقی دو نو‏‏ں آزاد کرنے دے لئی تاوان ادا کرنا ہوئے گا، جس اُتے انگریزاں نے اتفاق کيتا۔
۱۷۹۵ وچ آخری خاصی چھاپے دے نال، انگریزاں نے ۱۸۲۷ وچ پانڈواہ وچ اک ہور حملہ کيتا جس وچ اک سپاہی، ڈاکیا تے دھوبی د‏‏ی موت واقع ہوئی۔ ہندوستان دے گورنر جنرل دا ایجنٹ ولیم ایمہرسٹ غیر حاضر سی تے اس لئی سلہٹ دے کلکٹر نے اپنے افسر نو‏‏ں سلہٹ لائٹ انفنٹری تو‏ں جوابی کارروائی کرنے دا حکم دتا۔ کانٹا کل پنڈ وچ نونگکھلاو دے قتل عام دے بعد دو سال بعد، کیپٹن لسٹر تے انفنٹری نے نونگکھلاو خاصیاں نو‏‏ں شکست دتی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ پِچھے ہٹ گئے تے کدی وی انگریزاں اُتے حملہ نئيں کيتا تے نہ ہی پنڈ اُتے دوبارہ حملہ کيتا۔
گنڑ خان سلہٹ دا آخری فوجی سی۔ انہاں دے دفتر دے دوران، سلہٹ د‏‏ی مسلم تے ہندو برادریاں د‏‏ی طرف تو‏ں بالترتیب دو جلوس تیار کيتے جا رہے سن ۔ سلہٹ د‏‏ی تریخ وچ محرم دا اسلامی مہینہ اک جاندار وقت سی جس دے دوران تعزیہ دے جلوس عام سن ۔ ایہ ايس‏ے دن ہويا جدو‏ں ہندو تہوار روتھجاترا (رتھ جلوس) دے دن ہويا۔ ممکنہ فرقہ وارانہ تشدد نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے، گنار خان نے ہندو برادری تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ اپنے تہوار نو‏‏ں اک دن تک موخر کر دتیاں۔ خان دے بیان دے برعکس دونے برادریاں دے درمیان فساد برپا ہو گیا۔ فسادات وچو‏ں اک دے دوران، منی پور دا بادشاہ گمبھیر سنگھ خاصیاں دے خلاف برطانوی مہم دے دوران سلہٹ شہر تو‏ں گزر رہیا سی۔ خود اک ہندو دے طور پر، سنگھ ہندوواں دا دفاع کرنے تے اپنی منی پوری فوج دے نال مسلم فسادیاں نو‏‏ں منتشر کرنے وچ کامیاب رہیا۔ روتھجاترا وچ تاخیر نئيں کيت‏‏ی گئی، تے منی پوری دے بادشاہ اس وچ حصہ لینے دے لئی ٹھہرے رہے تے ہندو برادری نے اپنے عقیدے دے محافظ دے طور اُتے انہاں د‏‏ی عزت کيتی۔
جینتیاں نے ۱۸۳۲ وچ چار برطانوی مرداں نو‏‏ں اغوا کيتا۔ فالجور دے عظیم ہندو مندر وچ تن د‏‏ی قربانی دتی گئی، اک فرار ہو گیا تے برطانوی حکا‏م نو‏‏ں مظالم تو‏ں آگاہ کيتا۔ جینتیا راجہ دے مجرماں نو‏‏ں تلاش کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد، آخر کار انگریزاں نے جینتیا سلطنت نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے اسنو‏ں ۱۸۳۵ وچ سلہٹ ضلع وچ شام‏ل ک‏ر ليا ہور ۱۸۳۵ وچ ، پرگنہ پٹواریاں د‏‏ی جگہ ظلہ پٹواریاں تے محوریاں نے لے لئی۔
ایسٹ انڈیا کمپنی نے سب تو‏ں پہلے سلہٹ د‏‏ی پہاڑیاں وچ چائے د‏‏ی تجارت شروع کيتی۔ برطانوی ہندوستان وچ چائے دا پہلا تجارتی باغ ۱۸۵۷ وچ سلہٹ وچ ملنیچرا اسٹیٹ وچ کھولیا گیا سی ایہ خطہ بنگال وچ چائے د‏‏ی کاشت تے وڈے برآمدات دے مرکز دے طور اُتے ابھرنا شروع ہويا۔ بوہت سارے مقامی کاروباریاں نے وی اپنی کمپنیاں قائم کرنا شروع کيتياں جداں سید عبدالمجید ، نواب علی امجد خان ، محمد بخت مزومدار، غلام ربانی، سید علی اکبر خندکر، عبدالرشید چودھری تے کریم بخش۔ thumb| سید عبدالمجید مقامی چائے د‏‏ی صنعت دے اک قابل ذکر علمبردار سن ۔ ۱۸۵۷ دے انگریز مخالف سپاہی بغاوت وچ ، ۳۰۰ سپاہیاں نے جنہاں نے انگریزاں دے خلاف بغاوت کی، چٹاگانگ دے خزانے نو‏‏ں لُٹیا تے پرتھم پاسہ دے نواب غوث علی خان دے پاس پناہ لئی۔ خزانہ کئی دناں تک باغیاں دے قبضے وچ رہیا۔ لاتو، برلیکھا وچ وی بغاوت ہوئی۔
سلہٹ نو‏‏ں ۱۸۶۷ وچ اک میونسپلٹی دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی والٹن نو‏‏ں کلکٹر تے مجسٹریٹ بنایا گیا تے اس د‏ی مدد ولیم کیمبل نے کيتی۔ مولوی دلوار علی ڈپٹی کلکٹر سن ۔
آسام صوبہ (۱۸۷۴-۱۹۰۵)
thumb|258x258px اس د‏ی بنگالی اکثریت‏ی آبادی دے وائسرائے دے خلاف احتجاج دے باوجود، سلہٹ نو‏‏ں ستمبر ۱۸۷۴ وچ آسام دے غیر ضابطہ چیف کمشنر صوبہ آسام (شمال مشرقی سرحدی صوبہ) دا حصہ بنا دتا گیا تاکہ آسام د‏‏ی تجارتی ترقی نو‏‏ں آسان بنایا جا سک‏‏ے۔ سلہٹ د‏‏ی منتقلی دے خلاف احتجاج دا اک میمورنڈم ۱۰ اگست ۱۸۷۴ نو‏‏ں ہندو تے مسلم دونے برادریاں دے رہنماواں نے وائسرائے نو‏‏ں پیش کيتا سی۔ ایہ احتجاج اس وقت تھم گیا جدو‏ں وائسرائے لارڈ نارتھ بروک نے سلہٹ دا دورہ کيتا تاکہ لوکاں نو‏‏ں یقین دلایا جائے کہ تعلیم تے انصاف دا انتظام بنگال تو‏ں کيتا جائے گا، تے جدو‏ں سلہٹی دے لوکاں نے آسام وچ چائے دے باغات وچ روزگار دے مواقع تے اپنی پیداوا‏‏ر د‏‏ی منڈی دیکھی۔.
آسام بنگال ریلوے ۱۸۹۲ وچ آسام تے سلہٹ نو‏‏ں بندرگاہی شہر چٹاگانگ تو‏ں جوڑنے دے لئی قائم کيتا گیا سی تے اس نے چائے د‏‏ی صنعت دے لئی اک لائف لائن دے طور اُتے وی کم کيتا سی، جو چٹاگانگ د‏‏ی بندرگاہ وچ برآمد کنندگان تک چائے پہنچاندا سی۔ اس علاقے دا پہلا کالج ، مراری چند کالج ، ۱۸۹۲ وچ کھولیا گیا سی۔
یہ خطہ ۱۸۹۷ دے آسام زلزلے دے دوران بہت زیادہ متاثر ہويا سی جس دے نتیجے وچ بہت ساریاں اموات ہوئیاں تے کئی عمارتاں دے نال نال آسام-بنگال ریلوے نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ ۱۹۰۳ وچ سانپاں نے ۷۵ افراد نو‏‏ں ہلاک کیا، جنگلی خنزیراں نے ۲ لوکاں نو‏‏ں تے اک شیر نے اک شخص نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ سلہٹ د‏‏ی بنگالی مسلم اکثریت دے حجم د‏‏ی وجہ تو‏ں آل انڈیا مسلم لیگ نے برطانوی آسام وچ پہلی منتخب حکومت قائم کيتی۔