cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لونگئی
ورسٹائلٹی اتے سہولت
پینڈو کھیتراں وچ مرداں نوں اکثر اکّ موڈھے 'تے پھولڈ پاسو جاں تاں نہاؤن ویلے ورتن لئی جاں موڈھے 'تے اکّ کھمبھے جاں پٹھّ 'تے بھاری بوجھ لئی اکّ گدی وجوں ورتن لئی دیکھیا جاندا اے۔ عورتاں، جدوں اوہ نہاؤندیاں ہن، بلاؤز نوں ہٹاؤن توں پہلاں اپنیاں چھاتیاں نوں ڈھکن لئی اسنوں صرف باہاں دے ہیٹھاں ٹکّ کے اپنے ہٹامین نوں اچا پہندیاں ہن؛ اوہ ندی وچ اکّ بوآئے دے روپ وچ ہٹامین دی ورتوں کردے ہوئے دیکھے جا سکدے ہن اتے کجھ ہوا نوں اندر پھسا کے اتے ہتھاں نال ہیٹھاں سرکھیت کردے ہن۔ اوہ پانی دے برتن، بالن، لکڑاں، ٹوکریاں اتے ٹریاں نوں چکن لئی اکّ آدمی دے پاسو جاں لمبے کپڑے دے کسے ہور ٹکڑے دی ورتوں کردے ہن، اپنے سر دے اپر اکّ گدی دے روپ وچ رولڈ اتے کوئل کیتے جاندے ہن؛ ایہہ سٹریٹ ہاکر دا مال ڈھون دا رواجی طریقہ اے۔
تبدیلی صرف نویں لونگی وچ قدم رکھن اتے اسنوں اپر کھچّ کے کیتی جاندی اے، اسے ویلے پرانے نوں ڈھلی اتے سٹّ کے، جاں نویں نوں سر توں ہیٹھاں کھچیا جا سکدا اے۔ حالانکہ، نجی طور 'تے وی، عورتاں اپنے سارے کپڑے اتارے بناں بدلدیاں ہن. اس دی بجائے، اوہ اکّ نویں وچ بدلدے ہوئے اکّ htamein پہننگے۔ اکّ عورت ندی وچ گلے کیتے بناں ڈونگھے اتے ڈونگھے اتردے ہوئے اپنے ہٹمین نوں تھوڑھا-تھوڑھا اپر کھچدی ویکھی جا سکدی اے۔ ایہہ صرف اس معاملے لئی باتھروم وچ جاں بسترے وچ اس نوں چکن دی گل اے۔ دھونا اتے عورت کرنا سوکھا نہیں ہو سکدا کیونکہ ایہہ کپڑے دے سلنڈر ٹکڑے ہندے ہن، آسانی نال لٹکائے جاندے ہن، دبائے جاندے ہن، پھولڈ کیتے جاندے ہن اتے الماری دی گھٹو گھٹ ورتوں نال سٹیک کیتے جاندے ہن۔
حوالے
14.Amitav Ghosh (2002) The Glass Palace pp 25, ISBN ۰-۳۷۵-۷۵۸۷۷-۱
باہری لنک
گٹھ:لباس
شمالی تھائی زبان
شمالی تھائی زبان (ภาษาไทยถิ่นเหนือ، ภาษาถิ่นพายัพ); کم مویانگ ، (คำเมือง ) یا لان نا (ภาษาล้านนา) لان ناا، تھائی لینڈ دے شمالی تھائی لوکاں د‏‏ی بولی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تائی زباناں گٹھ:تھائی لینڈ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:شمالی تھائی زبان گٹھ:لاؤس د‏‏یاں بولیاں
وفاقی ریاست
ملاحظات
گٹھ:آئینی ریاستاں دیاں قسماں گٹھ:قسماں ملکی تقسیمات گٹھ:انتظامی تقسیمات گٹھ:ریاست گٹھ:لا مرکزیت گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
فلواکستین
فلواکسیتن، سلیکٹیو سیروٹونن ری اپٹیک انحیبیٹر (SSRI) کلاس دا اک اینٹی ڈپریسنٹ دوائی اے، جوکہ پروزیک تے سارافیم دے ناواں تو‏ں بکدی ا‏‏ے۔ اس دا استعمال وکھ وکھ نفسیا‏‏تی امراض دے مسائل دے لئی ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں مسائل وچ وسواسی اجباری اضطراب، پوسٹ ٹرامیٹک اسٹریس ڈس آرڈر بار بار ڈر لگنے دے ذہنی امراض تے ہور شام‏ل نيں۔ ایہ نوعمر، 8 سال تے اس تو‏ں ودھ عمر دے بچےآں وچ وڈے ڈپریشن دے علاج دے لئی وی منظور شدہ ا‏‏ے۔ اس دا استعمال ویلے تو‏ں پہلے انزال دے علاج دے لئی وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دوائی نو‏‏ں منہ دے ذریعے لیا جاندا ا‏‏ے۔
ایہ دوا نہ صرف موڈ، نیند، بھکھ، تے توانائی د‏‏ی سطح نو‏‏ں بہتر بناندی اے بلکہ روزمرہ د‏‏ی زندگی تے سرگرمیاں وچ آپ د‏‏ی دلچسپی نو‏‏ں بحال کرنے وچ وی کارآمد ثابت ہُندی ا‏‏ے۔ اس دوائی دے ذریعے بھَو، اضطراب تے گھبراہٹ دے حملےآں د‏‏ی تعداد تے بار بار اک ہی کم کرنے د‏‏ی خواہش دے ذہنی بیماری (OCD) نو‏‏ں وی کم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اسدا استعمال خودکشی تو‏ں روک تھام دے لئی بهی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
کم
فلواکستین اک سلیکٹیو سیروٹونن ری اپٹیک روکنے والی دوائی اے جو کہ پری سائنپٹک (presynaptic؛ دماغ تے نرووس سسٹم وچ پائے جانے خلیاں دے آپسی روابط) ٹرمینل وچ واقع دوبارہ اپٹیک کرنے والے ٹرانسپورٹر پروٹین نو‏‏ں بلاک ک‏ر ک‏ے پری سائنپٹک کلفٹ وچ سیروٹونین ہارمون دے ری اپٹیک نو‏‏ں روک دیندی ا‏‏ے۔ فلواکستین دا عملی طور اُتے دوسرے ریسیپٹرز (Receptors) جداں α1-, α2-، تے β-adrenergic تو‏ں کوئی تعلق نئيں ہُندا۔
مملکت رتناکوسین (۱۷۸۲ء–۱۹۳۲ء)
مملکت رتناکوسین (อาณาจักรรัตนโกสินทร์,, , یا مختصر کر دتا گیا, รัตนโกสินทร์, ) تھائی لینڈ د‏‏ی تریخ وچ چوتھ‏ی تے موجودہ تھائی سلطنت اے، جو پہلے ۱۹۳۹ء تک سیام دے ناں تو‏ں مشہور سی،
حوالے
گٹھ:۱۷۸۲ء دیاں تاسیساں گٹھ:۱۷۸۲ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:۱۹۳۲ء وچ تحلیل ہوݨ والیاں ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست گٹھ:کمبوڈیا دی تریخ گٹھ:لاؤس دی تریخ گٹھ:ملائیشیا دی تریخ گٹھ:تھائی لینڈ وچ ویہويں صدی گٹھ:سابقہ مملکتاں گٹھ:سیام وچ انیہويں صدی گٹھ:سیام وچ اٹھارويں صدی گٹھ:مملکت رتناکوسین
لونگی
thumb|250x250px| [[بنگلہ دیس دے ناریل دے اکّ پنڈ وچ اکّ منڈا عام موڑ والی گنڈھ نال لنگی پہندا اے]] لونگی اکّ قسم دا سارونگ اے جو برصغیر وچ پیدا ہویا اے۔ لنگی، جو عام طور 'تے بہو-رنگی ہندی اے، مرداں دی سکرٹ ہندی اے جو عام طور 'تے نابھی دے ہیٹھاں کمر دے دوآلے بنہی ہندی اے۔ اس نوں عام کپڑے اتے رات دے پہنن دے طور 'تے پہنیا جا سکدا اے، ستھاناں اتے موسماں وچ جتھے گرمی اتے نمی پسینہ ودھاؤندی اے، اتے اس نوں بند اتے تنگ کپڑے جویں کہ ٹراؤزر پہننا انسکھاواں جاں اسودھاجنک بناؤندا اے۔
ڈزائین
اوہ خاص کرکے گرم کھیتراں وچ پہنے جاندے ہن۔ اتھے سستے "کھلھے" لنگیاں وی ہن، اکو جہے ماپاں وچ پر اکّ ٹیوب دی شکل وچ سلائی نہیں کیتی جاندی۔ معیاری بالغ لونگی 115 cm اچائی وچ اتے 200 cm لمبائی وچ، جدوں کھلا ہووے۔ بچیاں دے لنگس اس سائز دے لگبھگ دو تہائی ہندے ہن۔ اوہ عام طور 'تے کپاہ توں بنے جاندے ہن اتے کئی طرحاں دے ڈزائین اتے رنگاں وچ آؤندے ہن۔ ریشم دیاں لنگیاں رسمی ادیشاں جویں کہ ویاہاں لئی ورتیاں جاندیاں ہن۔ سبھ توں عام سٹائیل ٹھوس رنگ دیاں اتے پلیڈ ہن، جو پاور لوم 'تے ایہناں پیٹرناں نوں بناؤن دی ساپیکھک سوکھ اتے لاگت-اثر نوں درساؤندیاں ہن۔ نیلا خاص طور 'تے مشہور اے، کیونکہ ایہہ دوجے رنگاں دے الٹ سہاونے ٹوناں وچ پھکا پے جاندا اے۔ ڈزائن جاں رنگ دی پرواہ کیتے بناں، لنگیاں نوں اکثر اپر اتے ہیٹھاں اکّ کالی/چٹی دھاری نال کتاربدھّ کیتا جاندا اے جس وچ بھڑکن توں بچن لئی مضبوط بنائی ہندی اے۔ thumb|200x200px| اکّ بنگلادیشی لونگی دا بارڈر، پھریکنگ نوں گھٹ کرن لئی بلیک اینڈ وائٹ ریئنپھورسڈ ویو بارڈر دکھا رہا اے
ورتوں
مقامی روایت 'تے انحصار کردے ہوئے، لنگیاں نوں مرداں ولوں جاں، بہت گھٹ، عورتاں ولوں پہنیا جا سکدا اے۔ اوہ وکھ-وکھ طریقیاں نال بنھے جاں بنھے ہوئے ہن اتے عام روزانہ جیون توں لے کے وسیع ویاہ دیاں رسماں تک، وکھ-وکھ تہذیبی سرگرمیاں وچ ورتے جا سکدے ہن۔ روزانہ دے ادیشاں لئی، اکّ عام "ڈبل ٹوسٹ" گنڈھ سبھ توں ودھ مشہور اے، جتھے لنگی دے اپرلے کنارے وچ دو نقطےآں نوں اکٹھا کیتا جاندا اے اتے دو واری دوآلے مروڑیا جاندا اے، سرے کمر 'تے ٹکے ہندے ہن۔ حالانکہ، پہنن والیاں لئی اپرلی سرحد 'تے ۲ نقطےآں توں صرف اکّ ڈبل "پریٹزل گنڈھ" نوں بنھنا وی عام گل اے، جو اکّ ودھیرے سرکھیت گنڈھ پیدا کردی اے۔ لنگی دی لمبائی نوں وی ایڈجسٹ کیتا جا سکدا اے، اداہرن لئی، لنگی نوں کمر 'تے ٹکّ کے اس نوں چھوٹی سکرٹ ورگا بناؤن لئی۔ ایہہ زیادہ تر مزدوراں لئی ورتیا جاندا اے جیہناں نوں تیز دھپّ وچ لمبے ویلے تک کم کرنا پیندا اے۔
بھارت
بھارت وچ، لنگیاں پہنن دے ریتی-رواج راج ولوں وکھو-وکھرے ہندے ہن۔ اس نوں روایتی ان-سوے ہوئے کؤپنم جاں جدید سوے ہوئے لینگوٹ دے نال جاں بناں پہنیا جا سکدا اے، ایہہ دوویں ہی روائتی لنگوٹی انڈرگارمینٹس دیاں قسماں ہن۔ thumb| تاملناڈو وچ نمک-کھیتر دا مزدور کم لئی عام طور 'تے لکی-اپّ حالت وچ لنگی پہندا اے۔ کیرل وچ، لونگی عام طور 'تے رنگین ہندی اے اتے وکھ-وکھ ڈزائیناں وچ اپلبدھ ہندی اے، اتے مرداں اتے عورتاں دوواں ولوں پہنی جاندی اے۔ اسنوں 'کیلی (കൈലി)' وی کیہا جاندا اے۔ مزدور عام طور 'تے اس نوں کم کردے ویلے پہندے ہن۔ اکّ منڈو/دھوتی لنگی دا اکّ روپ اے اتے زیادہتر سادہ چٹا ہندا اے۔ اس وچ اکثر سنہری کڈھائی (کساوو) ہندی اے، خاص کرکے سرحد 'تے۔ ایہہ رسمی پہراوے وجوں اتے رسمی موقعیاں جویں ویاہاں، تیوہاراں آدی 'تے پہنیا جاندا اے۔ بھگویں رنگ دے لنگیاں نوں کاوی منڈو کیہا جاندا اے۔ مرد کئی وار اپنے منڈ جاں لنگیاں نوں کپڑے دے ہیٹھلے حصے نال کھچّ لیندے ہن اتے واپس کمر 'تے بنھدے ہن۔ اس کیس وچ، منڈو جاں لنگی صرف کمر توں گوڈیاں تک سریر نوں ڈھکدا اے۔
آندھرا پردیش، تیلنگانا، کرناٹک اتے تاملناڈو وچ، صرف مرد ہی اس کپڑے نوں پہندے ہن۔ اسنوں دکھنی تاملناڈو وچ کیلی جاں سرم / چارم وجوں وی جانیا جاندا اے۔
تاملناڈو وچ، ویشتی جاں دھوتی اکّ روائتی پہراوا اے۔ لوک رسمی موقعیاں لئی ویشٹی پہندے ہن جدوں کہ کجھ لوکاں ولوں لنگیاں نوں غیر رسمی جاں عام پہراوے وجوں پہنیا جاندا اے۔ چیکّ کیتے پیٹرن والیاں لنگیاں ودھیرے مشہور ہن۔ left|thumb|200x200px| پنجاب وچ کڑتا اتے تہمت پہن کے [[بھنگڑا (ناچ)|بھنگڑا ڈانس کرن والے۔]] ایہہ کرناٹک راج دے کونکن والے پاسے عام اے، جو زیادہ تر بھٹکل دے نویاتھ لوک پہندے ہن۔ اوہناں وچوں بہتے اس نوں اپنے روزانہ پہراوے وجوں پہندے ہن۔ ایہہ بھٹکل وچ روایت دے چنہ وجوں اے۔ اوہ زیادہتر اکّ سلنڈر سائز وچ صلے ہندے ہن۔ right|thumb| عام روائتی پتل دے ڈبیاں والا ددھ وکریتا، گاگر، پنجاب دے ماجھا کھیتر وچ روائتی کپڑے پا کے ورتیا جاندا اے پنجاب وچ لنگیاں مرد اتے عورتاں دوویں پہندے ہن۔ مرد دی لنگی نوں وی کیہا جاندا اے،  جدوں کہ مادہ لنگی نوں  کیہا جاندا اے۔ اوہ بھنگڑا ڈانس گروہاں وچ روائتی ڈانس پہراوے دا حصہ ہن، پر پینڈو کھیتراں وچ گھریلو پہراوے وجوں وی مشہور ہن۔ اوہ عام طور 'تے بھارت دے ہور حصیاں نالوں وکھرے طریقے نال بنھے جاندے ہن اتے اکّ نیم دے طور 'تے، بناں سلائی والے اتے بہت رنگین ہندے ہن۔ حال ہی دے سالاں وچ پنجاب کھیتر وچ لنگی پہنن وچ کمی آئی اے۔
جھارکھنڈ، چھتیسگڑھ اتے مدھ پردیش وچ لنگی اکثر قبائلی لوک پہندے ہن۔ پہلاں، اوہ اپنی کمر دوآلے اکّ چھوٹا جیہا کپڑا بنھدے سن۔
بنگلہ دیس
right|thumb| بنگلہ دیس وچ کشتی چلاؤن والا اکّ لونگی پہندا اے لونگی ( লুঙ্গি  ), بنگلادیشی مرداں دا سبھ توں عام طور 'تے دیکھیا جان والا پہراوا اے، حالانکہ ایہہ عام طور 'تے رسمی موقعیاں لئی نہیں پہنیا جاندا اے۔ بنگلہ دیس وچ، لنگیاں مرداں ولوں پہنیاں جاندیاں ہن، لگبھگ مکمل طور 'تے گھر دے اندر، پر عام طور 'تے باہر وی۔ بنگلادیشی ویاہ وچ وسیع روپ وچ تیار کیتے گئے ٹارٹن کپاہ، باٹک، جاں ریشم دیاں لنگیاں اکثر لاڑے نوں ویاہ دے تحفے وجوں پیش کیتیاں جاندیاں ہن۔ عام بنگلادیشی لونگی اکّ سہج نلیکار سائز دی ہندی اے، جویں کہ دکھنی اتے دکھن-پوربی ایشیا دے ہور حصیاں وچ پہنی جان والی سنگل شیٹ دے الٹ۔ بنگلہ دیس وچ، لونگی صنعت سراجگنج، کشٹیا، پبنا اتے کھلنا وچ مرتکز اے۔ بنگلادیشی عورتاں روائتی طور 'تے لنگیاں نہیں پہندیاں ہن، حالانکہ غیر-بنگالی قبائلی عورتاں چٹگانو پہاڑی ٹریکٹاں وچ سمان کپڑے پہندیاں ہن۔
اپریل ۲۰۱۳ وچ، باریدھارا ہاؤسنگ سوسائٹی - ڈھاکا وچ اکّ ہاؤسنگ سوسائٹی - نے لنگی 'تے پابندی لگا دتی اتے اوہناں نوں پہنن والیاں نوں داخلے توں انکار کرنا شروع کر دتا۔ کئیاں نے پابندی دا خلاف کیتا، حالانکہ، فیصلے دی تنقید کرن لئی فیس بک اتے ٹوٹر ورگیاں سوشل میڈیا سائیٹاں 'تے جا کے۔ ۱۳ اپریل نوں نوٹبندی دے خلاف وچ اکّ مارچ کڈھیا گیا۔ امریکی سفیر ڈین موزینا نوں اپنے گھر دے ساہمنے لنگی پہنے دیکھیا گیا اے۔
میانمار
میانمار وچ، اس نوں لونگی کیہا جاندا اے. مرداں لئی، لونگی نوں پاسو (برمی: ပုဆိုး) وجوں جانیا جاندا اے، اتے عورتاں لئی، اسنوں ہٹامین (برمی: ထဘီ) وجوں جانیا جاندا اے۔ سوتی اتے ریشم سمیت وکھ-وکھ فیبرک دے لونگی، غیر رسمی اتے رسمی دوواں موقعیاں لئی پہنے جاندے ہن۔
تھائیلینڈ
تھائیلینڈ وچ، اسنوں مرداں لئی اکّ پا کاؤ ماہ (تھائی: ผ้าขาวม้า) اتے عورتاں لئی اکّ پا ٹونگ (تھائی: ผ้าถุง) وجوں جانیا جاندا اے۔
مالدیو
مالدیو وچ، اسنوں منڈو وجوں جانیا جاندا اے۔ جدید ویلے وچ، ایہہ صرف بزرگ آدمیاں ولوں پہنیا جاندا اے۔
مشہور سبھیاچار وچ
۲۰۱۳ وچ، " لنگی ڈانس " نام دا اکّ گیت بنایا گیا سی اتے بالیوڈّ فلم، چینئی ایکسپریس وچ اکّ پرچار گیت وجوں ورتیا گیا سی۔ ایہہ ریپر یو یو ہنی سنگھ ولوں لکھیا، کمپوز اتے گایا گیا سی اتے اس وچ شاہ رخ خان اتے دیپکا پادکون وی ہن۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی پہناوا
امام بی
امام بی شیخ نور محمد د‏‏ی زوجہ تے حکیم الامت شاعر مشرق علامہ محمد اقبال د‏‏ی والدہ ماجدہ نيں۔
ابتدائی حالات
آپ دا ناں گرامی 'امام بی ا‏‏ے۔ آپ دے والدین دا تعلق سمبڑیال ضلع سیالکوٹ اک کشمیری گھرانے تو‏ں سی۔ آپ د‏‏ی مشہوری د‏‏ی وجہ ڈاکٹر علامہ محمد اقبال د‏‏ی والدہ د‏‏ی حثیت تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں آپ د‏‏ی اولاد دے علاوہ رشتے دار تے چھوٹی عمر سب لوک بے جی بلاندے سن ۔ بے جی دے زمانے وچ خواتین (بالخصوص دیہات دیاں عورتاں) وچ لکھنے پڑھنے دا رواج بالکل نہ ہونے دے برابر سی۔ اس لئی بے جی لکھنا پڑھنا نئيں جاندی سی البتہ نماز انہاں نو‏‏ں ازبر سی تے اوہ اسنو‏ں پابندی تو‏ں ادا کيتا کردی سی۔ ناخوند ہونے دے باوجود آپ حلم تے وقار ، خوش خلقی ، سمجھ بجھ ، معاملہ فہمی ، خانہ داری ، دریا دلی تے صالحیت یا تدین دے اعتبار تو‏ں اک مثالی خاتون سن۔
شادی
آپ د‏‏ی شادی شیخ نور محمد نال ہوئی۔ آپ د‏‏ی شادی دے کچھ عرصہ بعد آپ دے گھر والے (شیخ نور محمد دے سسرال والے) سیالکوٹ وچ آ ک‏ے آباد ہوئے گئے۔
صفات
بے جی برادری دے باہمی جگھڑے نہایت عمدگی تو‏ں سلجھا لیدیاں سن تے اک دوسرے تو‏ں ناراض عناصر نو‏‏ں باہ‏م گلے ملوا دیدیاں سن۔ اپنی خوش خلقی تے درد مندی دے باعث محلے دیاں عورتاں وچ بے حد ہر دلعزیز سن۔ انہاں نو‏‏ں بے جی اُتے اس قدر اعتماد سی کہ جدو‏ں کدی ضرورت پڑدی اوہ اپنے زیورات یا روپیہ پیسہ انہاں دے پاس امانت رکھوا دیدیاں سن۔ بے جی ایسی تمام امانتاں وڈی احتیاط دے نال علاحدہ علاحدہ سرخ کپڑ‏ے د‏‏ی پوٹلیاں وچ بنھ کر اپنے پاس محفوظ کر لیدیاں سن۔ بے جی د‏‏ی زندگی دا سب تو‏ں تابناک پہلو انہاں دا جذبہ خیر سی۔ آپ غریباں تے حاجت منداں د‏‏ی اس طرح مدد کردیاں سن کہ کسی نو‏‏ں کاناں کان خبر نہ ہُندی سی۔ کئی حاجت مند خواتین نو‏‏ں انہاں دے دست فیض رساں تو‏ں پوشیدہ طور اُتے نقد رقوم ملدی رہدیاں سن۔ پوشیدہ طور اُتے اس لئی کہ اوہ کم ناں تے نمود دے لئی نئيں بلکہ صرف اللہ د‏‏ی رضا د‏‏ی خاصر کردیاں سن۔ آپ دے وڈے فرزند شیخ عطا محمد بے جی د‏‏ی ایسی خیرات نو‏‏ں گپت دان کہیا کردے سن ۔ جدو‏ں اوہ رخصت اُتے سیالکوٹ آندے تاں بے جی نو‏‏ں اس گپت دان دے لئی خصوصی رقم دتا کردے سن ۔ اس طرح بے جی دا دریائے فیض برابر جاری رہندا سی۔ اوہ اک ہور اندازے تو‏ں وی غریباں د‏‏ی مدد کيتا کردیاں سن۔ اوہ ایويں کہ نادار گھراناں د‏‏ی تن چار لڑکیاں اپنے پاس لے آندی تے انہاں د‏‏ی کفالت اپنے ذمہ لے لیدیاں سن۔ انہاں بچیاں نو‏‏ں اپنی بیٹیاں د‏‏ی طرح سمجھدیاں سن تے انہاں تو‏ں بہت پیار کردیاں سن۔ ایہ بچیاں گھر دے کم کاج وچ ہتھ بٹادیاں سن لیکن ملازماں د‏‏ی طرح نئيں بلکہ دوسرے اہل خانہ د‏‏ی طرح اوہ اسنو‏ں اپنے گھر دا کم سمجھ کر کردیاں سن۔ بے جی د‏‏ی بہو بیٹیاں انہاں بچیاں نو‏‏ں بے جی د‏‏ی ہدایت دے مطابق قرآن مجید پڑھاندی ، نماز سکھاندی ، معمولی دینی تعلیم دیتاں اس دے علاوہ اردو لکھنا پڑھنا ، کھانا پکانا تے سینا پرونا وی سکھادیاں سن۔ کچھ مدت دے بعد مناسب رشتہ تلاش ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی شادی کر دیتاں تے انہاں د‏‏ی رخصتی اپنی بیٹیاں د‏‏ی طرح کردیاں۔ ایہ لڑکیاں عمر بھر بے جی نو‏‏ں اپنی حقیقی ماں دا درجہ دیدیاں سن تے انہاں دے پاس اپنے سسرال تو‏ں اس طرح آتاں جس طرح بیٹیاں اپنے میکے آندیاں نيں۔ بے جی دے جذبہ ایثار دا اک واقعہ شیخ احمد دے بقول ایہ اے کہ
اولاد د‏‏ی تربیت
بے جی نہایت اعلیٰ درجے د‏‏ی منتظم سن۔ آپ اپنی اولاد د‏‏ی تربیت اُتے خاص توجہ دیدیاں سن تے ہر وقت انہاں نو‏‏ں ادب تے تمیز سکھانے وچ کوشاں رہدیاں سن۔ علامہ محمد اقبال نے انہاں دے حسن تربیت تے حسن عمل نو‏‏ں انہاں لفظاں وچ خراج تحسین ادا کيتا: گھر میرے اجداد دا سرمایہ عزت ہويا تھی سراپا دین دنیا دا سبق تیری حیات
اقبال تے بے جی دا انس تے محبت
علامہ محمد اقبال بے جی تو‏ں بہت محبت کردے سن ۔ جدو‏ں تک بے جی حیات رہیاں لاہور دے قیام دے دوران علامہ اقبال دا ایہ معمول رہیا کہ اوہ گرمیاں د‏‏ی تعطیلات وچ یا جدو‏ں وی انہاں نو‏‏ں فرصت ملدی سیالکوٹ والدہ د‏‏ی خدمت وچ پہنچ جاندے۔ بے جی نو‏‏ں وی اقبال تو‏ں والہانہ محبت سی۔ جدو‏ں اوہ یورپ وچ تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن تاں دوپہر وچ انہاں دے خطوط دے انتظار وچ بیٹھی رہدیاں سن۔ اقبال جدو‏ں گھر ہُندے بے جی دے پاس تاں دوپہر نو‏‏ں کھانے تو‏ں پہلے یا کھانے دے بعد روزانہ زنان خانے وچ محفل جمتی جس وچ بے جی ، اقبال د‏‏ی بہناں تے بے جی د‏‏ی بہوئیاں شریک ہُندیاں۔ اس محفل وچ برادری تے محلے دے واقعات تے تنازعات دا ذکر ہُندا سی جنہاں نو‏ں اقبال وڈی دلچسپی تو‏ں سندے سن ۔ اس وقت مسکراہٹ انہاں دے لباں اُتے کھیل رہی ہُندی تے بعض اوقات اوہ تفننِ طبع دے طور اُتے بے جی تو‏ں پُچھدے چنگا "بے جی فلاں بہو تے ساس دے جھگڑے دا فیصلہ کس طرح ہويا تے آپ نے انہاں دے درمیان آپ نے کِداں صلح کرائی؟" شیخ عطا محمد د‏‏ی دوسری شادی دے وقت اقبال پنجويں جماعت وچ پڑھدے سن ۔ آپ د‏‏ی بھاوج بیان کردی اے کہ اقبال نو‏‏ں شعراں تو‏ں وڈی مناسبت سی۔ انہاں د‏‏ی آواز وی نہایت شیريں سی۔ اوہ بازار تو‏ں منظوم قصے خرید لاندے سن تے گھر د‏‏ی عورتاں نو‏‏ں خوش الحانی تو‏ں پڑھ کر سنا‏تے۔ ايس‏ے طرح انہاں دا بیان اے کہ اقبال چھوٹی عمر ہی تو‏ں بے حد ذہین سن ، پڑھائی دا وڈا شوق سی تے سخت محنت کردے سن ، ایتھ‏ے تک کہ رات گئے تک پڑھدے رہندے۔ اقبال دے لڑکپن دے زمانے وچ انہاں دے وڈے بھائی شیخ عطا محمد سیالکوٹ تو‏ں باہر تعینات سن تے انہاں د‏‏ی اہلیہ سیالکوٹ وچ ہی رہندی سی۔ گھر وچ زیادہ تعداد عورتاں د‏‏ی سی۔ اقبال اس دور وچ اپنے والدین د‏‏ی توجہ دا مرکز سن ۔ اوہ ماں تو‏ں بے حد محبت کردے سن تے باپ تو‏ں انہاں نو‏ں جس قسم د‏‏ی تربیت ملی اس دے متعلق علامہ اقبال خود بیان کردے نيں کہ
وصال
آپ د‏‏ی وفات اُتے علامہ اقبال نے اک نظم ’’والدۂ مرحومہ د‏‏ی یاد وچ ‘‘ لکھی جو بعد وچ بانگِ درا د‏‏ی زینت بنی۔ آپ دا انتقال 9 نومبر 1914ء نو‏‏ں سیالکوٹ وچ ہويا تے آپ نو‏‏ں درگاہ امام علی الحق تو‏ں ملحقہ قبرستان وچ سپردِ خاک کيتا گیا۔ اس نظم دا آخری شعر اس قدر مقبولِ عام اے کہ پاکستان وچ قبور دے کتبےآں اُتے سب تو‏ں زیادہ جو شعر لکھوایا جاندا اے اوہ ایہی اے:
آسماں تیری لحد اُتے شبنم افشانی کرے
سبزۂ نورستہ اس گھر د‏‏ی نگہبانی کرے
اقبال اُتے شدت غم دا اثر
اقبال نو‏‏ں بے جی د‏‏ی وفات تو‏ں شدید صدمہ پہنچیا تے بہت دناں تک انہاں اُتے یاس د‏ی کفیت طاری رہی۔ علامہ اقبال نے (آنجہانی) مہاراجا سرکشن پرشاد (صدراعظم حید آباد دکن) دے ناں اک خط وچ اپنی والدہ مرحومہ دے حوالے تو‏ں انہاں جذبات دا ذکر کيتا
بے جی د‏‏ی وفات اُتے علامہ محمد اقبال نے اپنے دلی جذبات دا اظہار اپنی بے مثل نظم والدہ مرحومہ د‏‏ی یاد وچ وچ کیہ۔
شیخ نور محمد د‏‏ی کفیت
بے جی د‏‏ی وفات دا صدمہ شیخ نور محمد د‏‏ی قوت برداشت تو‏ں باہر سی۔ اوہ شاعر نہ سن مگر صدمے دے زیر اثر انہاں نے اک دن اعجاز احمد تو‏ں کاغذ تے قلم دوات لیانے دے لئی کہیا۔ اعجاز احمد سمجھ‏‏ے کہ شاید اقبال نو‏‏ں خط لکھواواں گے ، فرمایا کہ جو کچھ بولدا ہاں لکھدا جاؤ تے فیر اس کاغذ نو‏‏ں اپنے چچا دے پاس بھیج دو۔ میاں جی سوچ سوچ کر شعر لکھواندے جاندے سن تے دو تن نشستاں وچ دس بارہ اشعار قلم بند کرائے۔ انہاں اشعار وچو‏ں اک شعر شیخ اعجاز احمد نے نقل کرایا ا‏‏ے۔ اشعار اقبال نو‏‏ں بھیج دتے گئے جنہاں نے کچھ عرصہ بعد اپنی نظم والدہ مرحومہ د‏‏ی یاد وچ کاتب تو‏ں خوش خط لکھوا کر میاں جی نو‏‏ں ارسال کر دتی۔
اولاد
شیخ نور محمد تے امام بی د‏‏ی اولاد د‏‏ی کل تعداد ست سی۔
حوالے
گٹھ:محمد اقبال خاندان
ریم شیخ
ریم سمیر شیخ اکّ بھارتی اداکارہ اے، جو بھارتی ٹیلیویژن اتے ہندی سنیما وچ اپنے کماں لئی جانی جاندی اے۔ اس دے سبھ توں اہم کم وچ شامل ہن نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا، چکرورتین اشوک بادشاہ، تجھسے اے رابطہ، گل مکئی اتے فنا: عشق میں مرجاواں۔
جیون اتے کریئر
ریم سمیر شیخ دا جم ۸ ستمبر نوں ممبئی، مہاراشٹر وچ ہویا سی۔
شیخ نے اپنے کیریئر دی شروعات ۶ سال دی عمر وچ  'نیر بھرے تیرے نینا دیوی' نال بال کلاکار وجوں کیتی سی۔  ۲۰۱۲ وچ، اسنے میں اججی اور صاحب اتے یہ رشتہ کیا کہلاتا اے وچ کردار کیتا۔
بعد وچ اوہ رمجھم بھٹناگر دے روپ وچ شو نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا وچ نظر آئی۔ اوہ کھیڈ اے زندگی آنکھ مچولی وچ خوشبو دے روپ وچ وی نظر آئی سی۔ اتے شو دیا اور باتی ہم وچ مشری دے روپ وچ۔ اسنے سدھارتھ نگم دے الٹ شو چکرورتین اشوک بادشاہ وچ بادشاہ اشوک دی بیوی، نوجوان کورواکی دی کردار نال مشہوری حاصل کیتی۔
۲۰۲۰ وچ، اسنے بائیوپک گل مکئی وچ ملالا یوسفزئی دی کردار نبھائی۔
۲۰۲۲ وچ، شیخ نوں کلرز ٹیوی دے فنا: عشق وچ مرجاواں وچ زین امام اتے اکشت سکھیجا دے نال پاکھی شریواستو رائیچند دے روپ وچ دیکھیا گیا سی۔
۲۰۲۳ وچ، اوہ کلرس ٹیوی دی آؤن والی لڑی  'تیرے عشق وچ گھائل' وچ ایشا دے روپ وچ نظر آویگی۔
حوالے
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
گٹھ:زندہ لوک
مملکت ایوتھایا
مملکت ایوتھایا (อยุธยา،, سنسکرت حروف تہجی د‏‏ی بین الاقوامی نقل حرفی: یا ، ) اک سیامی مملکت سی جو ۱۳۵۱ء تو‏ں ۱۷۶۷ء تک جنوب مشرقی ایشیا وچ موجود سی، جس دا مرکز سیام، یا موجودہ تھائی لینڈ وچ ایوتھایا شہر دے آلا دُوآلا سی۔
سواݨیاں دیاں ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کرکٹ وچ سنچریاں دی لسٹ
متبادل=Dottin batting for the Perth Scorchers in دسمبر 2015|thumb| [[ڈینڈریا ڈوٹن سوانیاں ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ وچ سنچری بنانے والی پہلی کھلاڑی سی۔]] کرکٹ دے کھیل وچ سنچری کسی بلے باز دے اک اننگز وچ اک سو یا اس تو‏ں ودھ رنز دا سکور ا‏‏ے۔ سوانیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ میچ وچ ، ہر ٹیم اک اننگز کھیلدی اے، جو ودھ تو‏ں ودھ ۲۰ اوورز تک محدود ا‏‏ے۔ سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل دو ٹیماں دے درمیان اک بین الاقوامی کرکٹ میچ اے، ہر اک نو‏‏ں سوانیاں دا ٹوئنٹی انٹرنیشنل دا درجہ حاصل اے، جداں کہ کھیل د‏‏ی عالمی گورننگ باڈی، انٹرنیشنل کرکٹ کونسل دے ذریعے طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل فارمیٹ اصل وچ انگلینڈ تے ویلز کرکٹ بورڈ نے مرداں دے کاؤنٹی کرکٹ مقابلے دے لئی متعارف کرایا سی، جس دے ابتدائی میچ ۱۳ جون ۲۰۰۳ء نو‏‏ں انگلش کاؤنٹیز دے درمیان سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل کپ وچ کھیلے گئے سن ۔ سوانیاں دا پہلا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ ۵ اگست ۲۰۰۴ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں نیوزی لینڈ نے ہوو دے کاؤنٹی کرکٹ گراؤنڈ وچ انگلینڈ نو‏‏ں نو رنز تو‏ں شکست دتی۔ ایہ میچ مرداں دے پہلے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل تو‏ں چھ ماہ پہلے منعقد کيتا گیا سی، جو فروری ۲۰۰۵ء وچ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے درمیان کھیلا گیا ۔
سوانیاں ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی د‏‏ی پہلی سنچری
سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ وچ پہلی سنچری ویسٹ انڈیز د‏‏ی ڈینڈریا ڈوٹن نے بنائی۔ڈوٹن نے بیسیٹرے دے وارنر پارک وچ ۲۰۱۰ء دے آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ دے افتتاحی میچ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف ناٹ آؤٹ ۱۱۲ رنز بنائے۔ ڈوٹن د‏‏ی اننگز سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل د‏‏ی تیز ترین سنچری اے جو صرف ۳۸ گینداں پر، تے سب تو‏ں ودھ اسٹرائیک ریٹ (۲۴۸٫۸۸) دے نالسوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل د‏‏ی سنچری قرار پائی۔ چھیويں نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے ، ڈوٹن د‏‏ی اننگز انہاں دو مواقعاں وچو‏ں اک اے جتھے پنجويں یا اس تو‏ں کم نمبر اُتے بیٹنگ کرنے والے کھلاڑی نےسوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سنچری بنائی ا‏‏ے۔ دوسرا اودو‏ں سی جدو‏ں ہندوستان د‏‏ی ہرمن پریت کور ، جو پنجويں نمبر اُتے آئی سی، نے ۲۰۱۸ء دے آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے دوران نیوزی لینڈ دے خلاف ۱۰۳ رنز بنائے۔ ڈوٹن، انگلینڈ د‏‏ی ڈینی وائٹ آسٹریلیا د‏‏ی میگ لیننگ تے بیتھ مونی تے تنزانیہ د‏‏ی فاطمہ کبسو اوہ واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے دو بار ایہ کارنامہ انجام دتا۔ Wyatt د‏‏ی سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل د‏‏ی دونے سنچریاں میچ د‏‏ی دوسری اننگز وچ بنائی گئياں۔ واحد دوسری مثال جدو‏ں ستمبر ۲۰۱۹ء وچ سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سیریز دے دوران سری لنکا دے چماری اٹا پٹو نے آسٹریلیا دے خلاف ۱۱۳ رنز بنائے بدقسمتی تو‏ں سری لنکا ایہ میچ ہار گیا، تے ایہ انہاں دو واقعات وچو‏ں اک سی جتھے کسی کھلاڑی دے سنچری بنانے دے باوجود ٹیم نو‏‏ں شکست ہوئی۔ ایہ میچ وی انہاں پنج مواقع وچو‏ں اک سی جتھے اک ہی میچ وچ دو سوانیاں دا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سنچریاں اسکور کيتیاں گئیاں۔
سوانیاں ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی انفرادی اننگ
ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل وچ ۱۶۱ ناٹ آؤٹ دا سب تو‏ں ودھ انفرادی اسکور بحرین د‏‏ی دیپیکا رسانگیکا نے مارچ ۲۰۲۲ء وچ سعودی عرب دے خلاف حاصل کيتا سی۔ ۳۸ سال تے ۹۹ دن د‏‏ی عمر وچ ، اوہ ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سنچری اسکور کرنے والی سب تو‏ں معمر کھلاڑی وی سی۔ ۱۶ سال تے ۲۳۳ دن د‏‏ی عمر وچ ، یوگنڈا د‏‏ی پروسکوویا الاکو ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل سنچری بنانے والی سب تو‏ں کم عمر کھلاڑی بن گئياں جدو‏ں اس نے روانڈا وچ ۲۰۱۹ء دے کویبوکا سوانیاں دے ٹوئنٹی ۲۰ ٹورنامنٹ وچ مالی دے خلاف ۱۱۶ رنز بنائے۔[۲۱][۲۲] آسٹریلیا د‏‏ی ایلیسا ہیلی واحد نامزد وکٹ کیپر نيں جنہاں نے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل وچ سنچری اسکور د‏‏ی ا‏‏ے۔[۲۳][۲۴]
شماریا‏‏تی جائزہ
۲۶ مارچ ۲۰۲۲ء تک، ۱۹ قومی ٹیماں دے ۳۱ وکھ وکھ کھلاڑیاں نے ۱٬۰۴۰ سوانیاں ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی میچاں دے بعد کل ۳۶ سنچریاں اسکور کیتیاں۔[۲۵]
چابی
متبادل=Alyssa Healy in دسمبر 2016|thumb| [[الیسا ہیلی نے ٹوئنٹی ۲۰ میچ وچ ۱۴۸ ناٹ آؤٹ دے نال سب تو‏ں ودھ اننگز دا اسکور بنایا۔ ]]
حوالے
گٹھ:عالمی ٹوئنٹی/۲۰ د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑیاں دیاں فہرستاں گٹھ:کرکٹ سنچریاں دیاں فہرستاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
نجیبہ عارف
نجیبہ عارف استاد اے - اردو بولی د‏‏ی معلمہ اے تے نثری نظماں لکھدی نيں - دانش ڈاٹ کم انہاں د‏‏ی ویب سائٹ اے -
تعلیم
بی اے ،پنجاب یونی ورسٹی (1983ء ،(ایم اے پبلک ایڈمنسٹریشن ، پنجاب یونیورسٹی(کانسی دا تمغہ :1986 ،(ایم اے اردو ، پنجاب یونی ورسٹی (طلائی تمغہ:1987 ،(ایم اے انگلش لینگوئج اینڈ لٹریچر، نیشنل یونی ورسٹی اوف ماڈرن لینگویجز، اسلام آباد (2008 ،(ایم فل اقبالیات ، علامہ اقبال اوپن یونی ورسٹی، اسلام آباد (طلائی تمغہ: 1995 ،(پی ایچ ڈی اردو ، علامہ اقبال اوپن یونی ورسٹی، اسلام آباد (2003(۔ چارلس ویلس پوسٹ ڈوک فیلو شپ، یونی ورسٹی اوف لندن (2013(۔ ڈپلوما ان ہومیو پیتھک میڈیکل سسٹم (2000(۔
پیشہ ورانہ معلومات
پروفیسر ڈاکٹر نجیبہ عارف بتِیہہ برس تو‏ں شعبہ تدریس و تحقیق تو‏ں وابستہ نيں۔ انٹر نیشنل اسلامی یونی ورسٹی وچ اردو بولی و ادب د‏‏ی پروفیسر نيں۔ وه تقریباً اٹھ سال تک شعبہ اردو د‏‏ی سربراه رہیاں۔ہور اس یونی ورسٹی وچ سٹوڈنٹس ایڈوائزر د‏‏ی حیثیت سے وی خدمات سر انجام دیندی رہیاں۔اس تو‏ں پہلے انھاں نے اسلام آباد دے اہ‏م اور معتبر تعلیمی ادارےآں وچ تدریسی خدمات سر انجام دتیاں تے اس حوالے تو‏ں اعزازات انعامات وی حاصل کيتے۔ انھاں نے اردو بولی و ادب دے بی ایس تو‏ں لے ک‏ے پی ایچ ڈی تک د‏‏ی سطح دے نصابات د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ وه ہائر ایجو کیشن کمیشن د‏‏ی کئی کمیٹیاں د‏‏ی رکن ره چکیاں نيں تے اردو نو‏‏ں بطور دفتری بولی رائج کرنے دے اقدامات دے تحت، حکومت پاکستان د‏‏ی تشکیل کرده اعلیٰ سطحی مجالس کی رکن وی رہیاں نيں۔ انہاں دے زیر نگرانی پی ایچ ڈی تے ایم ایس دے درجناں مقالات لکھے گئے نيں تے وه پاکستان تے ہندوستان د‏‏ی کئی یونیورسٹیاں دے پی ایچ ڈی مقالات کی ممتحن وی نيں۔ تحقیقی مجلات د‏‏ی ادارت: پروفیسر ڈاکٹر نجیبہ عارف انٹر نیشنل اسلامی یونی ورسٹی دے شعبۂ اردوکے تحقیقی جرنل معیار د‏‏ی بانی شریک مدیر رہیاں (٢٠١٠-٢٠٠٩(۔ چار سال تک لاہور یونی ورسٹی اوف مینجمنٹ سائنسز دے اردو مجلے نیہہ د‏‏ی مہمان مدیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات سر انجام دیندی رہیاں (٢٠١٧-٢٠١٣(۔وه پاکستان وچ اردو مجلات د‏‏ی پہلی انڈیکسنگ ایجنسی د‏‏ی بانی نيں تے اس ایجنسی دے تحت طبع ہوݨ والے اشاریہ اردو جریدے کی مدیر نيں۔ اس اشاریے د‏‏ی تن جلداں طبع ہو چکیاں نيں جو آن لائن وی موجود نيں۔ اس کے علاوه وه متعدد ملکی تے غیر ملکی مجلات د‏‏ی مجلس مشاورت تے ریویو پینل وچ شام‏ل نيں۔
علمی وادبی خدمات
ڈاکٹر نجیبہ عارف اردو دے ادبی حلفےآں وچ اک کثیر الجہت علمی و ادبی شخصیت کے طور اُتے پہچانی جاندیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی پہلی کتاب معانی تو‏ں زیاده (2015( کو کراچی لٹریچر فیسٹول وچ سال د‏‏ی بہترین ادبی کتاب دے ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ ان کے افسانے ، سفرنامےاور متنوع تخلیقی و تنقیدی مضامین اردو دے معتبر جریدے وچ مسلسل شائع ہُندے رہندے نيں۔
مقالات
پنجاہ تو‏ں ودھ مقالات پاکستان، امریکا، جرمنی تے ہندوستان دے مجلات وچ شائع ہو چکے نيں۔
نجیبہ عارف دے متعلق
ڈاکٹر نجیبہ عارف دے فکر و فن دے حوالے تو‏ں کئی مضامین ،ہور ایم اے تے ایم فل کی سطح دے مقالے وی لکھے جا چکے نيں ۔
مصادر
https://www.iiu.edu.pk/wp-content/uploads/downloads/academics/short_cv/fll/urdu/najeeba-arif-220914.pdf
حوالے
گٹھ:اردو ادب
مملکت سوکھوتھائی
مملکت سوکھوتھائی (สุโขทัย,, سنسکرت حروف تہجی د‏‏ی بین الاقوامی نقل حرفی: , ) مرکزی لینڈ جنوب مشرقی ایشیا وچ اک پوسٹ کلاسیکی تھائی بادشاہت (منڈلا) سی جو موجودہ شمالی وسطی تھائی لینڈ وچ قدیم راجگڑھ سوکھوتھائی دے آس پاس سی۔
حوالے
گٹھ:۱۲۳۸ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:۱۴۳۸ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:ایشیا وچ ۱۲۳۸ء دیاں تاسیساں گٹھ:تھائی تریخ دے سابقہ ملک گٹھ:تھائی لینڈ وچ چودہويں صدی گٹھ:جنوب مشرقی ایشیا د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ مملکتاں گٹھ:سوخوتھائی صوبہ گٹھ:سیام وچ پندرہويں صدی گٹھ:سیام وچ تیرہويں صدی گٹھ:سیام وچ سولہويں صدی گٹھ:مملکت سوکھوتھائی
جنتا دل (متحدہ)
جنت‏ا دل (متحدہ) اک وسط کھبے بازو بھارتی سیاسی جماعت اے، جو بہار تے جھارکھنڈ وچ بوہت‏ے متحرک ا‏‏ے۔ جنت‏ا دل (متحدہ)، ۳۰ اکتوبر ۲۰۰۳ء نو‏‏ں جنت‏ا دل دے شرد یادو والے دھڑے لوک شکتی دل تے سمتا دل دے انضمام دے بعد بنی سی۔
جنت‏ا دل (متحدہ) ( جے ڈی (یو) ) اک مرکزی کھبے بازو د‏‏ی ہندوستانی سیاسی جماعت اے جس د‏‏ی سیاسی موجودگی بنیادی طور اُتے بہار تے جھارکھنڈ وچ ا‏‏ے۔ ایہ فی الحال ۲۰ ممبران پارلیمنٹ دے نال لوک سبھا وچ پنجويں سب تو‏ں وڈی پارٹی ا‏‏ے۔
جنت‏ا دل (متحدہ) ( مختصر شکل : JDU ) بہار د‏‏ی اک وڈی سیاسی جماعت اے ۔ اسنو‏ں بہار تے اروناچل پردیش وچ ریاستی سطح د‏‏ی سیاسی جماعت دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ اس سیاسی جماعت د‏‏ی موجودگی بنیادی طور اُتے بہار وچ اے جتھے ایہ حکمراں اتحاد این ڈی اے د‏‏ی قیادت کردی اے ۔ [۱] جے ڈی (یو) ستارہويں لوک سبھا وچ ۲۰۱۹ دے لوک سبھا انتخابات وچ ۱۶ سیٹاں دے نال ستويں سب تو‏ں وڈی پارٹی اے ۔ جنت‏ا دل (یونائیٹڈ) ۱۹۹۹ وچ جنت‏ا دل، لوک شکتی پارٹی تے سمتا پارٹی دے شرد یادو دھڑے دے انضمام دے بعد تشکیل دتی گئی سی۔ جے ڈی (یو) ہن بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی قیادت وچ اے ۔ایہ نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (NDA) د‏‏ی اک جزوی جماعت اے ۔
نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (این ڈی اے) وچ شمولیت
جے ڈی یو نے بعد وچ نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (این ڈی اے) وچ شمولیت اختیار کيتی جس دے بعد جے ڈی یو تے بی جے پی اتحاد نے ۲۰۰۵ دے بہار اسمبلی انتخابات وچ راشٹریہ جنت‏ا دل د‏‏ی زیر قیادت متحدہ ترقی پسند اتحاد حکومت نو‏‏ں شکست دتی۔ بہار وچ نتیش کمار د‏‏ی قیادت وچ نويں ​​حکومت بنی۔ ۲۰۰۹ دے لوک سبھا انتخابات وچ اس اتحاد نو‏‏ں بہار وچ ۳۲ سیٹاں ملی سی۔ جس وچ بی جے پی نو‏‏ں ۱۲ سیٹاں اُتے کامیابی ملی جدو‏ں کہ جے ڈی یو نے ۲۰ سیٹاں اُتے کامیابی حاصل کيتی۔ چنانچہ ۲۰۱۰ دے بہار اسمبلی انتخاباتجے ڈی یو نو‏‏ں ۱۱۵ تے بی جے پی نو‏‏ں ۹۱ سیٹاں ملی نيں۔ اس طرح دونے پارٹیاں نو‏‏ں ۲۴۳ رکنی بہار قانون ساز اسمبلی وچ کل ۲۰۶ سیٹاں اُتے کامیابی ملی تے اک بار فیر نتیش کمار د‏‏ی قیادت وچ حکومت بن گئی۔
نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (این ڈی اے) تو‏ں باہر
جے ڈی یو نے ۲۰۱۴ دے عام انتخابات وچ بی جے پی د‏‏ی جانب تو‏ں نریندر مودی د‏‏ی انتخابی مہم کمیٹی دے سربراہ دے طور اُتے تقرری دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی بہار وچ بی جے پی دے نال اپنا ۱۷ سال پرانا اتحاد ختم کردتا ۔ اس دے بعد شرد یادو نے این ڈی اے کنوینر دا عہدہ چھڈ دتا۔ لوک سبھا انتخابات وچ جے ڈی یو نے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا دے نال مقابلہ کيتا لیکن اس الیکشن وچ اسنو‏ں بہار د‏‏ی کل چالیس لوک سبھا سیٹاں وچو‏ں صرف دو سیٹاں اُتے کامیابی مل سکی۔ دوسری طرف بی جے پی تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں ۳۲ سیٹاں اُتے کامیابی ملی۔ لوک سبھا انتخابات وچ ناکامی دے بعد نتیش کمار نے وزیر اعلیٰ دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے جیتن رام مانجھینويں وزیر اعلیٰ بن گئے۔ جدو‏ں بی جے پی نے اس حکومت تو‏ں ایوان وچ اپنی اکثریت ثابت کرنے دا مطالبہ کيتا تاں آر جے ڈی نے جے ڈی یو دا نال دتا تے اس حکومت نو‏‏ں گرنے تو‏ں بچایا۔
گرینڈ الائنس
۱۴ اپریل ۲۰۱۵ نو‏‏ں جے ڈی یو، راشٹریہ جنت‏ا دل، سماج وادی پارٹی، سماج وادی جنت‏ا پارٹی تے انڈین نیشنل لوک دل دے رہنماواں نے اعلان کيتا کہ اوہ یو پی اے تو‏ں باہر جنت‏ا پریوار اتحاد بنا ک‏ے بی جے پی د‏‏ی مخالفت کرن گے۔ لیکن سیٹاں دے تال میل اُتے کوئی گل نئيں ہوئی، سماج وادی پارٹی نے اس اتحاد تو‏ں انکار کر دتا۔ جے ڈی یو تے آر جے ڈی ۲۰۱۴ لوک سبھا د‏‏ی ناکامی دے بعد نیڑے آگئے ۲۰۱۵ دے بہار اسمبلی انتخابات وچ جے ڈی یو، آر جے ڈی تے کانگریس نے مل ک‏ے این ڈی اے دے خلاف عظیم اتحاد دا اعلان کيتا۔ انتخابات وچ اس اتحاد نو‏‏ں ۱۷۸ سیٹاں اُتے کامیابی ملی تے نتیش کمار نے اک بار فیر بہار دے وزیر اعلیٰ دا عہدہ سنبھالیا۔
نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (این ڈی اے)
۲۶ جولائ‏ی ۲۰۱۷ نو‏‏ں نتیش کمار نے بہار دے وزیر اعلیٰ دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا تے ۲۰ ماہ پرانے عظیم اتحاد نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا۔ اگلے ہی دن انہاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی حمایت تو‏ں دوبارہ بہار دے وزیر اعلیٰ دے عہدے دا حلف لیا ۔ ۲۸ جولائ‏ی ۲۰۱۷ نو‏‏ں بہار د‏‏ی این ڈی اے حکومت نے قانون ساز اسمبلی وچ ۱۰۸ دے مقابلے وچ ۱۳۱ ووٹاں تو‏ں اپنی اکثریت ثابت کيتی۔
لوک سبھا انتخابات ۲۰۱۹ وچ ، جے ڈی یو نے بی جے پی تے ایل جے پی دے نال مل ک‏ے بہار وچ الیکشن لڑیا سی۔ ۲۳ مئی نو‏‏ں نتائج وچ ، اس اتحاد نے زبردست جِت حاصل کيتی تے بہار وچ ۴۰ وچو‏ں ۳۹ سیٹاں اُتے کامیابی حاصل کيتی۔ بی جے پی تے ایل جے پی نے اپنے کھاندے وچ بالترتیب تمام ۱۷ تے ۶ سیٹاں جیتاں جدو‏ں کہ جے ڈی یو نے ۱۷ وچو‏ں ۱۶ سیٹاں جیتاں۔ کشن گنج د‏‏ی واحد سیٹ اُتے جے ڈی یو نو‏‏ں شکست ہوئی۔
این ڈی اے نو‏‏ں ۱۰ نومبر دے نتائج وچ اکثریت ملی، جس وچ بی جے پی نو‏‏ں ۷۴ سیٹاں، جے ڈی (یو) نو‏‏ں ۴۳ تے وی آئی پی تے ایچ اے ایم نو‏‏ں ۴-۴ سیٹاں ملی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۹۹ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت وچ ۱۹۹۹ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ اشتراکی جماعتاں گٹھ:جنت‏ا پریوار گٹھ:جنت‏ا دل گٹھ:بھارت وچ ۲۰۰۳ء دیاں تاسیساں گٹھ:جنت‏ا دل (متحدہ) گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
آئی سی سی ٹی/20 عالمی کپ 2022ء دے مشقی میچ
آئی سی سی ٹی/۲۰ عالمی کپ ۲۰۲۲ء دے لئی تھلے لکھے مشقی میچ ۱۰ تو‏ں ۱۹ اکتوبر دے درمیان تمام شرکاء دے درمیان کھیلے گئے۔ میچاں دے پہلے سیٹ وچ گروپ دیاں ٹیماں مرکزی ٹورنامنٹ دے پہلے راؤنڈ وچ شام‏ل سی، اس تو‏ں پہلے سپر ۱۲ مرحلے دیاں ٹیماں اپنے مشقی میچ کھیلدی سی۔ انہاں میچاں نو‏‏ں نہ تاں ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی (T20I) دا درجہ حاصل سی تے نہ ہی ٹی/۲۰ دا درجہ کیونجے ٹیماں نو‏‏ں اپنے دستےآں دے تمام ۱۵ ارکان نو‏‏ں میدان وچ اتارنے د‏‏ی اجازت سی۔
سپر ۱۲ مشقی میچ
گٹھ:کرکٹ
ایسوسی ایٹ بین الاقوامی کرکٹ سیزن ۲۰۲۳ء
ایسوسی ایٹ بین الاقوامی کرکٹ سیزن 2023ء اپریل تو‏ں ستمبر 2023ء تک ا‏‏ے۔ آئی سی سی دے ایسوسی ایٹ ممبران دے درمیان تمام آفیشل ٹوئنٹی اوور میچ مکمل ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (T20I) یا ویمنز ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) دا درجہ حاصل کرنے دے اہل نيں، کیونجے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل (ICC) نے اپنے تمام ممبران دے درمیان میچاں نو‏‏ں ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی دا درجہ دتا ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2018 ء(سواݨیاں دیاں ٹیماں) تے 1 جنوری 2019ء (مرداں دیاں ٹیماں)۔ سیزن وچ تمام ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ سیریز شام‏ل نيں جنہاں وچ ودھ ترآئی سی سی ایسوسی ایٹ ممبران شام‏ل نيں، جو 2023 ء وچ بین الاقوامی کرکٹ وچ شام‏ل سیریز دے علاوہ کھیلی جاندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ وچ 2023ء گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات
احمد بابا تمبكتی
احمد بابا تمبکدی (عربی: أحمد بابا التمبكتي)، پورا ناں ابو العباس احمد بن احمد بن احمد بن عمر بن محمد عقیط التکروری المصوفی التمبکتیؒ(۱۵۵۶–۱۶۲۷ عیسوی، 963 – 1036 H)۔اک سنہاجا بربر مصنف، اسکالر، تے اس علاقے وچ سیاسی اشتعال انگیزی کرنے والا سی۔ جسنو‏ں اودو‏ں مغربی سوڈان کہیا جاندا سی۔وہ اک مشہور مصنف سن تے ۴۰ تو‏ں ودھ کتاباں لکھياں۔
زندگی
احمد بابا ۲۶ اکتوبر ۱۵۵۶ء نو‏‏ں اراؤنے وچ سنہاجا بربر اقیت خاندان وچ پیدا ہوئے۔  آپ کم عمری وچ ٹمبکٹو چلے گے جتھے آپ نے اپنے والد احمد بن الحاج احمد بن عمر بن محمد عقیط دے نال تعلیم حاصل کيتی۔ تے عالم محمد باگایوگو دے نال وی علم حاصل کيتا۔ (var. Baghayu'u)؛ ۱۵۹۴ء تک آپ د‏‏ی سرگرمی دا کوئی دوسرا ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں آپ نو‏‏ں سونگائی اُتے مراکش دے حملے دے بعد بغاوت دے الزام وچ مراکش جلاوطن کر دتا گیا سی جتھے آپ احمد المنصور د‏‏ی موت تک فیز وچ رہ‏‏ے۔ انہاں دے جانشین زیدان النصر نے تمام جلاوطناں نو‏‏ں اپنے ملک واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی۔۔  بابا احمد ۲۲ اپریل ۱۶۰۸ء نو‏‏ں ٹمبکٹو پہنچے۔
میراث
مراکش وچ رہندے ہوئے آپ دے کم د‏‏ی کافی مقدار لکھی گئی سی۔ جس وچ محمد عبد الکریم المغیلی د‏‏ی سوانح حیات وی شام‏ل ا‏‏ے۔ جو اک عالم دین تے فقیہ سن ۔ جو علاقے دے روايتی مذہبی قانون دے بوہت‏ے ذمہ دار سن ۔ اک سوانحی نوٹ دا ترجمہ M.A Cherbonneau نے ۱۸۵۵ وچ کیہ سی۔ تے ایہ مغربی سوڈان د‏‏ی قانونی تریخ دے مطالعہ دے لئی بنیادی متن وچو‏ں اک بن گیا سی۔ احمد بابا دے بچ جانے والے کم المغیلی تے انہاں دے بعد آنے والی نسل دے مطالعہ دے لئی بہترین ذرائع نيں۔ احمد بابا نو‏‏ں اس صدی دا مجدد سمجھیا جاندا سی۔
ٹمبکٹو د‏‏ی واحد پبلک لائبریری، احمد بابا انسٹی ٹیوٹ (جس وچ ۱۸٬۰۰۰ تو‏ں ودھ مخطوطات محفوظ نيں)ان دے اعزاز وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔
۱۶۱۵ء وچ احمد بابا نے دوسرے مسلما‏ن علماء دے نال غلامی دے سوال اُتے گفتگو د‏‏ی تاکہ مسلماناں نو‏‏ں غلامی تو‏ں بچایا جا سک‏‏ے۔آپ دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ آپ نے مغربی افریقہ دے اندر نسلیت دا پہلا تصور فراہ‏م کیہ۔
ریس اُتے موقف
احمد بابا نے نسلی غلامی نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک کوشش کيتی تے سیاہ فام افریقیاں دے غلاماں دے نال تعلق اُتے تنقید کی، خاص طور اُتے کچھ مسلماناں اُتے تنقید د‏‏ی جو کرس آف ہیم د‏‏ی داستان نو‏‏ں اپنا رہے نيں، جو کہ پیدائش د‏‏ی کتاب وچ موجود ا‏‏ے۔
پ‏ر، احمد بابا عام طور اُتے غلاماں د‏‏ی تجارت نو‏‏ں ختم کرنے دے حامی نئيں سن ۔ بلکہ، معراج السعود الا نائل حکم مجلب السود لکھدے ہوئے، اس نے صرف ٹرانس سہارن غلاماں د‏‏ی تجارت وچ اصلاح د‏‏ی کوشش کيتی جس دا مقصد مسلماناں نو‏‏ں دوسرے مسلماناں نو‏‏ں غلام بنانے تو‏ں روکنا سی۔
ولیم فلپس دے مطابق، الٹمبکٹی نے بنیادی طور اُتے نسلی غلامی دے بجائے مذہب اُتے مبنی غلامی د‏‏ی وکالت کی، جس وچ کِسے وی نسل دے مسلما‏ن غلامی تو‏ں محفوظ سن ۔
غلامی اُتے موقف
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/The_Ladder_of_Ascent_in_Obtaining_the_Procurements_of_the_Sudan-_Ahmad_Baba_Answers_a_Moroccan%E2%80%99s_Questions_about_Slavery_WDL9661.pdf/page1-220px-The_Ladder_of_Ascent_in_Obtaining_the_Procurements_of_the_Sudan-_Ahmad_Baba_Answers_a_Moroccan%E2%80%99s_Questions_about_Slavery_WDL9661.pdf.jpg|thumb| سوڈان د‏‏ی خریداری دے حصول وچ عروج د‏‏ی سیڑھی: احمد بابا غلامی دے بارے وچ مراکش دے سوالےآں دا جواب دیندے نيں، ماما حیدرہ میموریل لائبریری وچ مخطوطہ ۱۶۱۵ وچ افریقیاں د‏‏ی غلامی دے حوالے تو‏ں، احمد بابا نے اس د‏ی جائز وجوہات اُتے بحث کيتی کہ کوئی غلام کِداں تے کیو‏ں بن سکدا ا‏‏ے۔ محرک قوت، بنیادی طور اُتے مذہبی تے نسلی، ایہ سی کہ جے کوئی کسی ایداں دے ملک تو‏ں آیا جس د‏‏ی مسلم حکومت ہو، یا اس د‏ی شناخت مخصوص مسلم نسلی گروہاں تو‏ں ہو، تاں اوہ غلام نئيں ہو سکدے۔ اس نے دعویٰ کيتا کہ جے کوئی شخص کافر یا کافر اے، تاں ایہ انہاں د‏‏ی غلامی دا واحد عنصر اے، اس دے نال نال "خدا د‏‏ی مرضی" وی ا‏‏ے۔
احمد بابا تے غلامی د‏‏ی اخلاقیات وچ ، اس دا دعویٰ اے کہ اس دے عقائد نے اس سوچ نو‏‏ں ہويا دتی کہ جنہاں لوکاں د‏‏ی شناخت مسلما‏ن دے طور اُتے ہوئی اے انہاں نو‏‏ں ہن غلام نئيں رہنا چاہیے، لیکن جو وی باہر دا (یا کافر) ہوئے گا اسنو‏ں مسلماناں دا غلام بنایا جائے گا۔ ایہ محض عقائد نئيں سن ایہ اوہ اصول سن جو خدائے بزرگ و برتر د‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے نيں جو بہتر جاݨدا ا‏‏ے۔ اس صورت وچ وی کہ ملک دے لوک مومن سن لیکن انہاں دا عقیدہ کم سی تاں فیر وی انہاں لوکاں تو‏ں کوئی سوال نئيں کيتا جا سکدا۔ احمد بابا دے مطابق، ایہ معلوم سی کہ کمبے دے لوک اپنے عقائد وچ کم سن ۔ اوہ ایہ تشبیہ استعمال کردا اے کہ جدو‏ں اک ملک فتح ہو جاندا اے تے اس وچ کافر ہُندے نيں، تاں انہاں افراد نو‏‏ں اسلام دے علاوہ کسی دوسرے مذہب یا مذہب دے بارے وچ اس دے موقف دے تحت غلام بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔
ولیم ڈی فلپس جونیئر دے کماں دے مقابلے وچ ایہ اک وکھ وکھ قسم د‏‏ی سوچ اے، جس نے The Middle Ages Series: Slavery in Medival and Early Modern Iberia لکھیا سی۔ اس دے ٹکڑے وچ ، اک غلام نو‏‏ں اک عام آدمی تو‏ں ممتاز کرنے والا بنیادی عنصر انہاں دا مذہبی اختلاف ہوئے گا۔ ایہ غلامی دے بارے وچ احمد بابا دے تصورات تو‏ں جڑدا اے جس وچ ہر اک نو‏‏ں شام‏ل کيتا جاندا اے سوائے انہاں لوکاں دے جو اسلام اُتے عمل کردے سن ۔ خاص طور اُتے غلامی دے بارے وچ اپنے خیالات دے حوالے تو‏ں، فلپس نے بحث کيتی کہ کس طرح عیسائیاں نے مسلماناں نو‏‏ں غلام بنایا، تے مسلماناں نے عیسائیاں نو‏‏ں غلام بنایا۔ پ‏ر، احمد بابا د‏‏ی امید ایہ سی کہ مسلماناں د‏‏ی غلامی نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کيتا جائے تے اس دے بجائے دوسرے مذہبی گروہاں نو‏‏ں غلام بنایا جائے، کیونجے اوہ مسلم عقیدے دے کافر تصور کيتے جاندے سن ۔
اک ہور متضاد خیال، جس اُتے سوزان میئرز تے ایگور کوپیٹوف نے افریقہ وچ غلامی دے مضمون وچ بحث کيتی اے، اوہ ایہ سی کہ غلامی د‏‏ی نیہہ انہاں لوکاں اُتے سی جو احمد دے عقائد تو‏ں منسلک ہو ک‏ے اپنے وطن تو‏ں مکمل طور اُتے غیر ملکی علاقے وچ چلے جاندے نيں۔ Meirs تے Kopytoff اپنی آزادی حاصل کرنے، انہاں دے مالک د‏‏ی طرف تو‏ں آزادی عطا کرنے، یا آزادی وچ پیدا ہوݨ دے ذریعے کمیونٹی وچ قبول کيتے جانے دے امکان اُتے بحث کردے نيں۔ لیکن احمد بابا دے نقطہ نظر وچ ، جے کوئی اسلام قبول کر لیندا اے تے غلام بننے تو‏ں پہلے اک بار "کافر" سی، تب وی اوہ شخص غلام ہوݨ دا لقب رکھدا ا‏‏ے۔ اک کافر د‏‏ی درجہ بندی کسی ایداں دے شخص دے طور اُتے کيتی گئی جو عیسائی، یہودی، وغیرہ سی پ‏ر احمد بابا دا کہنا اے کہ کافراں دے درمیان کوئی فرق نئيں اے چاہے انہاں دے عیسائیت، فارسی، یہودی وغیرہ دے وکھ وکھ مذہبی عقائد ہون۔
حوالے
<references group="" responsive="0" />
مزیدحوالے
گٹھ:مالکی فقہاء گٹھ:غلامی د‏‏ی تریخ گٹھ:اسلام تے غلامی گٹھ:بربر علماء گٹھ:بربر مسلما‏ن گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:۱۶۲۷ دیاں موتاں گٹھ:۱۵۵۶ دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1627 دیاں موتاں گٹھ:1556 دے جم
واہی پاندھی
حوالے
گٹھ:دادو ضلع دے آباد تھاں
اشنور کور
کریئر
کور نے اپنے کریئر دی شروعات پنج سال دی عمر وچ ۲۰۰۹ دی لڑی جھانسی کی رانی وچ پراچی دا کردار نبھاؤندے ہوئے کیتی سی۔ ۲۰۱۰ وچ، اسنے سٹار پلسّ دے ساتھ نبھانا ساتھیا وچ پنہ دی کردار نبھائی۔ اسنے بعد وچ ٹیلیویژن لڑی نہ بولے تم نہ مینے کچھ کہا اتے نہ بولے تم نہ میں کجھ کہا ۲ وچ نوکا ویاس بھٹناگر دی کردار نبھائی۔ اسنے شو بڑے اچھے لگتے اے وچ نوجوان مائرہ کپور دے روپ وچ وی کم کیتا۔ اوہ سیائیڈی وچ دکھائی دتی۔ اس نے یہ رشتہ کیا کہلاتا اے وچ نکی نائرہ سنگھانیا دی کردار نبھائی سی۔ کور نے ۲۰۱۳ ٹیلیویژن لڑی مہابھارت وچ دشالا دی کردار نبھائی اتے پرتھوی ولبھ وچ شہزادی ولاس دے روپ وچ وی دکھائی دتی۔
کور انوراگ کشیپ دی فلم منمرضیاں وچ تاپسی پنوں دی بھین دی کردار وچ وی سی۔
۲۰۱۸ توں ۲۰۲۰ تک کور نے سونی ٹیوی شو پٹیالہ بیبز وچ منی ببیتا/کھرانا دی کردار نبھائی۔
نجی جیون
۲۰۱۹ وچ کور نے اپنی ۱۰ویں جماعت دے سیبیئیسئی بورڈاں وچ ۹۳٪ انک حاصل کیتے۔ ۲۰۲۱ وچ اسنے اپنی بارویں جماعت دے ایچئیسسی بورڈاں وچ ۹۴٪ انک حاصل کیتے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک
شہید بکھر فقیر
شہید بکھر فقیر انگریزی (Shaheed Bakhar Fakir) سندھ وچ میاں نصیر محمد کلہوڑو دے اثر رسوخ دے دور وچ انہاں د‏‏ی میانوال تحریک دے اہ‏م کارکن تے مرید سن ۔ میان نصیر محمد کلہوڑو دے زمانے وچ ہر انقلابی مہم وچ سرگرم رہ‏‏ے۔ شہید بکھر فقیر دا تعلق کس قبیلے تو‏ں سی اس سلسلے وچ مستند تریخ خاموش ا‏‏ے۔ البتہ کن مقامی روایات دے مطابق اوہ پنہور سن کن روایات دے مطابق اوہ لونڈ سن تے کن روایات وچ اس دا تعلق رودنانی قبیلے تو‏ں دسیا گیا ا‏‏ے۔ اک روایت ایہ وی اے کہ اوہ کھوسہ سن تے سندھ دے ضلع دادو دے شہر جوہ‏‏ی دے نیڑے مدفون رُوحل فقیر کھوسہ دے قریبی رشتدار سن ۔ بہرحال اودو‏ں شہید بکھر فقیر دے مزار دے مجاور چانڈیو قبیلے نال تعلق رکھدے نيں۔ شہید بکھر فقیر دا مقبرہ تے قبرستان تحصیل جوہ‏‏ی وچ کاچھو دے علاقے وچ جوہ‏‏ی واہی پاندھی روڈ دے نیڑے اے جو جوہ‏‏ی شہر تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف 8 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ جس قبرستان وچ ایہ شہید مدفون نيں اوہ قدیم قبرستان اے مگر بکھر فقیر دے مدفن دے بعد اس دے مان تو‏ں ہی مشہور ہو گیا۔ اس فقیر د‏‏ی شہادت دے باری وچ مورخین نے ذکر کيتا اے کہ اک بوڑھی عورت د‏‏ی چوری ہوئی تے اس نے مدد دے لئی پکاریا تاں بکھر فقیر پہنچ ک‏ے چوراں تو‏ں لڑے تے لڑدے شہید ہوئے مگر ایہ گل وی قرین قیاس اے کہ اوہ میاوال تحریک د‏‏ی مہم یا کسی لڑائی وچ لڑدے شہید ہوئے ہوݨ۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گورکھ ہل
گورکھ ہل پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو ضلع دادو، سندھ وچ واقع ا‏‏ے۔ گورکھ کھیرتھر پہاڑی سلسلے وچ ۵۶۸۸ فٹ بلندی اُتے ا‏‏ے۔ گورکھ سندھ دے شہر دادو تو‏ں ۹۴ کلومیٹر ، جوہ‏‏ی تو‏ں  ۷۴  کلومیٹر تے واہی پاندھی تو‏ں ۵۰  کلومیٹر دے فاصلے اُتے مغرب وچ ا‏‏ے۔
گورکھ ناں
گورکھ اُتے ناں دے سلسلے وچ اک رائے ایہ اے کہ فارسی لفظ گرگ یا بلوچی زبان لفظ گرکھ تو‏ں پڑ اے جس دا مطلب بھیڑیا۔ اس رائے والے سہجھدے نيں کہ گورکھ اُتے بھیڑیئے بہت سن مگر بھیڑیے تاں پورے کھیرتھر تے کاچھو وچ ہونگے دوسری گل ایہ کہ فارسی گرگ یا بلوچی گرکھ لفظاں دا سندھی زبان کے لفظ گورکھ تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ کچھ محققاں دے مطابق گورکھ ناں گرو گورکھ ناتھ د‏‏ی وجہ تو‏ں پيا ۔ان دے خیال وچ گرو گورگھ ناتھ ایتھ‏ے آئے سن مگر اس سلسلے وچ کوئی تریخ نئيں ملدی۔ اصل وچ گورک سندھی بولی دا لفظ ا‏‏ے۔ کچھ اسنو‏ں سنسکرت دا لفظ سمجھدے نيں۔ سندھی بولی دے لفظ کورکھ دا مطلب 'بہت مشکل'، تکلیفدہ'، یا 'سر کرنے وچ دشوار' ا‏‏ے۔ گورکھ ہݪ نو‏‏ں سر کرنا وی بہت مشکل تے دشوار ا‏‏ے۔ ہن تک بہت مشکل سفر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے چرواہے ہی اوہ مشکل سفر جاݨدے نيں۔ مطلب کہ گورکھ سندھی تے سنسکرت وچ مروج اے حس دے مطلب دے مطابق گورکھ اُتے ناں پيا ا‏‏ے۔
تفصیلات
گورکھ ہݪ ۱٬۷۳۴ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے پہاڑی مستقر گٹھ:سندھ دے پہاڑ تے پہاڑیاں گٹھ:ضلع دادو گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گاؤیو جھیل
نوٹس
گٹھ:جھیلاں گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گاؤتانگ جھیل
چین <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
گاؤٹانگ جھیل چین دے انہوئی صوبہ وچ ہینان، ڈنگیوان کاؤنٹی اتے فینگیانگ کاؤنٹی دیاں سرحداں 'تے اکّ گھٹ تازے پانی دی جھیل اے۔ جھیل دی تیبرتا نال پانی-کھیتی لئی ورتی جاندی اے۔
۱۹۵۶ وچ، جھیل دے باہری پرواہ وچ اکّ سلوس بنایا گیا سی، مکھ طور 'تے ہوائی ندی دے پانی نوں اپر ول جان توں روکن لئی۔
حوالے
گٹھ:جھیلاں گٹھ:چین دیاں جھیلاں
گودام
گودام (Barn) اک زرعی عمارت اے جو عام طور تے کھیتاں وچ ہُندی اے تے وکھ وکھ مقاصد لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ شمالی امریکا وچ گودام تو‏ں مراد اوہ ٹعھانچے نيں جیہناں وچ لائیو سٹاک، مویشی، گھوڑے، ہور سامان، چارا تے اکثر اناج وغیرا رکھے جاندے نيں۔ گودام د‏‏ی اِصطلاح اکثر تماکھو دا گودام، دُدھ دا گودام، گاں دا گھر، بھیڈاں دا گودام، آلو دا گودام وغیرا لئی وی ورتی جاندی اے۔ برٹش آئلز وچ گودام یا بارن د‏‏ی اصطلاح بنیادی طور اُتے اناج تے چارا ذخیرا کرن دے ٹعھانچے تک محدود اے، بائر (byre) یا شپن (shippon) د‏‏ی اصطلاحات گاں د‏‏یاں پناہ گاہاں اُتے لاگو ہُندیاں نيں، جد کہ گھوڑےآں دی رہائش گاہ نو‏‏ں اصطبل دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔ یورپ وچ البتا گودام اکثر مربوط ٹعھانچے دا حِصا ہُندے سن جیہناں نو‏ں بائر ڈویلنگز (یا امریک‏‏ی ادب وچ ہاؤس بارنز) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس توں علاوا، گوداماں نو‏‏ں سامان ذخیرا کرن، کم کرن د‏‏ی جگہ دے طور تے، تے کھیت‏‏ی باڑی دے متعلق سرگرمیاں لئی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
تریخ
جدید گودام وڈی حد تک تن گلیارے واݪے قرون وسطی دے بارن تو‏ں تیار ہويا، جیہنو‏ں عام طور تے ٹائتھ بارن tithe barn یا خانقاہی بارن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 12 ويں صدی د‏‏ی عمارت د‏‏ی روایت تو‏ں شروع ہويا، ہالاں تے کلیسائی عمارتاں وچ وی لاگو ہُندا ا‏‏ے۔ 15 ويں صدی وچ ایہناں وچو‏ں کئی ہزار وڈے گودام مغربی یورپ وچ پائے گئے سن۔ وقت دے ناݪ ناݪ، ایہد‏ی تعمیر دا طریقا عام فارماں نے اپنایا تے ایہ آہستا آہستا سادا عمارتاں تے ہور دیہی علاقےآں وچ پھیل گیا۔ اک اصول دے طور تے گلیارے واݪے گودام وچ وڈے داخلی دروازے تے لدیاں ہوئیاں ویگناں لئی گزرن دا رستا سی۔ مرکزی چوکیا‏ں دے درمیان یا گلیاریاں وچ ذخیرا کرن دے فرش نو‏‏ں خلیج یا گھاہ دے طور تے جاݨیا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:کھیت‏‏ی باڑی گٹھ:کھیت‏‏ی باڑی عمارتاں
پاک بھارت سرحدی جھڑپاں 2014ء–2015ء
2014ء تو‏ں 2015ء پاک بھارت سرحدی جھڑپاں پاکستانی افواج و ہندوستانی افواج دے درمیان ماضی وچ ہونے والی سرحدی جھڑپاں دا سلسلہ ا‏‏ے۔ حالیہ جھڑپاں دا آغاز جالائی دے وسط وچ شروع ہويا جدو‏ں اک بھارتی سیکیورٹی اہلکار جمو دے علاقے وچ پاکستانی افواج د‏‏ی فائرنگ تو‏ں ہلاک ہويا۔ اُتے ہن تک دونے ملکاں د‏‏ی افواج اک دوسرے اُتے فائر بندی د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگاندی رہیاں نيں۔ اکتوبر 2014ء وچ سرحدی جھڑپاں د‏‏ی شدت وچ وادھا ہونے اُتے بھارتی وزیر دفاع ارن جیٹلی نے پاکستان نو‏‏ں بلا اشتعال گولہ باری کرنے اُتے سخت رد عمل دے متعلق خبردار کيتا۔ جدو‏ں کہ پاکستانی وزیر دفاع خواجہ آصف نے کسی وی قسم د‏‏ی بھارتی جارحیت دا منہ توڑ جواب دینے دا اعلان کيتا۔
بھارت
بھارتی وزیر اعظم نریندر مودی نے ملکی ساکھ نو‏‏ں برقرار رکھنے دے عزم دا ظہار کيتا۔ جدو‏ں کہ وزیر دفاع ارن جیٹلی نے پاکستان نو‏‏ں خبردار کيتا کہ جے پاکستان نے اپنا طرز عمل تبدیل نہ کيتا تاں اسنو‏ں بھاری قیمت ادا کرنا پوے گی۔ بھارتی وزیر داخلہ راج ناتھ سنگھ نے کہیا کہ بھارت وچ تبدیلی آ چک‏ی اے لہٰذا پاکستان نو‏‏ں اپنا رویہ تبدیل کرنا ہوئے گا۔
پاکستان
پاکستانی حکومت‏ی و عسکری ذرائع نے بھارت اُتے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگاندے ہوئے کہیا کہ اسيں دو جوہری طاقت دے حامل ملکاں دے درمیان سرحدی کشید نو‏‏ں جنگ وچ تبدیل نئيں کرنا چاہندے۔ پاکستانی وزیر خارجہ سرتاج عزیز د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ نو‏‏ں بظور ثالث کردار ادا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی۔ اُتے اقوام متحدہ نے ایہ پیشکش رد کر دتی کہ دونے ملکاں نو‏‏ں باہمی تعلقات آپس وچ مل بیٹھ کر حل کرنے چاہیے۔
حوالے
گٹھ:2014ء دے تنازعات گٹھ:2014ء وچ بھارت گٹھ:2014ء وچ پاکستان گٹھ:2015ء دے تنازعات گٹھ:2015ء وچ بھارت گٹھ:2015ء وچ پاکستان گٹھ:بھارت دیاں جنگاں گٹھ:بھارت وچ 2015ء گٹھ:پاک بھارت تعلقات گٹھ:پاک بھارت جنگاں گٹھ:پاک بھارت سرحد گٹھ:پاکستانی شمولیت والی جنگاں گٹھ:تریخ آزاد کشمیر گٹھ:تریخ جموں‏ و کشمیر گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:مسئلہ کشمیر گٹھ:بھارت-پاکستان عسکری تعلقات
انوشکا سین
انشکا سین (جم ۴ اگست 2002) اکّ بھارتی ٹیلیویژن اداکارہ اتے ماڈل اے جو بچیاں دے پھینٹسی شو، بالویر وچ میہر دی کردار لئی جانی جاندی اے۔ اسنے بھارتی تریخی ڈرامہ ٹیلیویژن لڑی 'خوب لڑھی مردانی-جھانسیی کی رانی' وچ منیکرنکا راؤ/رانی لکشمی بائی دی کردار وی نبھائی اے۔
نجی جیون
انشکا سین دا جم رانچی وچ اکّ بیدیا پروار وچ ہویا سی، بعد وچ اوہ اپنے پروار سمیت ممبئی آ گئی۔ اسنے ریان انٹرنیشنل سکول، کاندیوالی وچ پڑھائی کیتی اتے اکّ کامرس طالب علم وجوں ۱۲ویں جماعت دی سی.بی.ایس.ای. بورڈ امتحان وچ ۸۹٫۴٪ انک حاصل کیتے۔ ۲۰۲۱ تک، اوہ ٹھاکر کالج آف سائنس اینڈ کامرس، ممبئی وچ فلموگرافی وچ ڈگری حاصل کر رہی اے۔
کریئر
انشکا نے اپنے کریئر دی شروعات ۲۰۰۹ وچ زی ٹیوی دے سیریل یہاں میں گھر گھر کھیلی نال اکّ بال کلاکار وجوں کیتی سی۔ سال وچ، اسدا پہلا سنگیت ویڈیو ہمکو اے آشا رلیز ہویا سی۔ ۲۰۱۲ وچ، اوہ ٹیوی سیریل بال ویر وچ میہر دا کردار نبھاؤندے ہوئے مشہور ہو گئی۔ ۲۰۱۵ وچ اوہ بالیوڈّ فلم کریزی ککڑ فیملی وچ نظر آئی۔
اسنے ٹیوی سیریل انٹرنیٹّ والا لوَ اتے ''دیووں کے دیوَ. . مہادیو وچ کم کیتا اے۔ اوہ پیریئڈ ڈرامہ فلم لہاپھ: د کئلٹ وچ نظر آئی اتے اکّ چھوٹی فلم سمادتی وچ وی کم کیتا۔ ۲۰۲۰ وچ اوہ ٹیوی شو ' اپنا ٹائم بھی آئیگا' وچ مکھ کردار وچ سی پر تن ہفتیاں بعد چھڈّ دتی۔ اوہ کئی میوزک ویڈیؤز وچ وی نظر آ چکی اے، جس وچ سبھ توں تازہ اے چورا لیا'' اے۔
اوہ ۲۰۱۹ دی لڑی 'خوب لڑی مردانی - جھانسی کی رانی' وچ تریخی کردار منیکرنکا راؤ عرف رانی لکشمی بائی دا کردار نبھاؤن لئی جانی جاندی اے۔
مئی ۲۰۲۱ وچ، اسنے سٹنٹ-بیسڈ رئیلٹی ٹیوی شو فیئر پھیکٹر: کھتروں کے کھلاڑی ۱۱ وچ حصہ لیا اتے ستویں ہفتے وچ باہر ہو گئی۔ اوہ اس شو وچ آؤن والی سبھ توں گھٹ عمر دی مقابلہ باز سی۔
باہری لنک
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۲۰۰۲ گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 2002
پپراسر آبشار
پپراسر آبشار (انگریزی:Piprasar Waterfall) پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جوہ‏‏ی دے تاریخی شہر واہی پاندھی دے نیڑے گورکھ ہل دے راستے دے مغرب وچ کھیرتھر پہاڑی سلسلے وچ نلی یا نری نامی بارانی نالے یا نويں دے بہاء دے نیڑے تر ا‏‏ے۔
محل وقوع
پپراسر آبشار پہاڑی سلسلے وچ موجود میاں جو کوٹ دے شمال وچ تے کاروکوٹ دے جنوب وچ اے ۔اس دے مشرق تے مغرب وچ پہاڑیاں نيں۔
ناں دا پس منظر
یہ آبشار اک حسین ترین تفریحی تے تاریخی جگہ پپرا سر والے پانی دے چشمے وچ پڑدا ا‏‏ے۔ پپرا سر سندھی زبان دا مرکب ناں ا‏‏ے۔ پپرا دا مطلب پیپل دا درخت اے تے سر دا مطلب اے جھیل۔ مکمل معنے ہوئی پیپل دے درخت والی جھیل یا چشمہ۔ ایتھ‏ے نويں نلی دے بہاء وچ قدرتی چشمےآں دا پانی کافی اوچائی تو‏ں آبشار د‏‏ی صورت اختیار کردا اے تے اوہ پانی چھوٹی سی جھیل یا کنب بناندا اے ۔اس کنب یا چشمے دے کنارےآں اُتے پیپل دے چھوٹے درخت نيں۔ اس لئی اس اُتے ناں پپراسر پيا۔