cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوسف جبریل
English biography
31. Atomi jehannam bujhai ibraheem jilaya democritus urdu
32. Raz e khalil persian
33. Baconi jehannam atomi jehannam aur quran urdu
ENGLISH BOOKS
1.Quranic design of the neutralizer of the atom bomb.(published)
2.Relation between Bible and Quran (published)
3.Quran predicts and phenomenally characterizes the atomic hell (published)
4.Gabriel's Islamic bomb.(published)
5.Gabriel's trumpets the doomsday (published)
1.Ist eruption.(unpublished)
2.Purpose of creation (unpublished)
3.My dreams (unpublished)
4.Quran versus the unscientific philosophy of the scientists. (unpublished)
5.Atomic hell, Baconian philosophy, Anti Christ Quran and Ibraheem AS (UP)
6.Quran versus atomism ancient and modern(unpublished)
7.Quran prescribes the nuclear phenomenon (unpublished)
8.The case of the atomic energy in the court of Lord Justice (unpublsihed)
9.The most interesting (unpublished)
10.Democritus enkindles Ibraheem extinguishes the atomic hell (unpublished)
11.Creation of Mysterious Universe (unpublished)
12.Brief socio economic system of Islam translated by M.
13.Bacon's life
14. Gabriel's articles about Hotama. (Unpublished)
15. A lecture on mysterious Universe (UP)
16. Accidental birth of earth (UP)
17.Atomic energy for peace a curse (UP)
18.Atomic hell the logical end of Baconian philosophy (UP)
19.Atomic hell, Baconian philosophy, Anti Christ Quran and Ibraheem AS (UP)
20Quran versus Sir James Jane's "Mysterious Universe ", pages 318.
21.Quran sounds its nuclear warning about the atomic hell. Pages 162.
22. Atomic Hell the logical consequence of Baconian philosophy.
23.The Quran corrects a philosophy confined to the present day science. Pages 112.
Address:-
Gabriel’s communications, Quaid e Azam Street Nawababad Wah Cantt. Distt Rawalpindi. Pakistan
Ghosia book centre main bazar nawababad wah cantt distt rawalpindi Pakistan
HAYAT O KHIDMAT BY DR. TASSADAQ HUSSAIN
LIFE HISTORY AND ACHIEVEMENTS OF ALLAMA MUHAMMAD YOUSUF GABREIL BY DR. TASSADAQ HUSSAIN.
Hayat o Khidmat (Life History and Services of Allama Muhammad Yousuf Gabriel for humanity) by Dr. Tassadaq Hussain. It is the life history of Allama Muhammad Yousuf Gabriel but it also includes the stories of Awans ,culture of Families of Awans, and environmental history of Awans of Soan Sakaser Khoshab. It is a great work, great achievement and great book for study. Awans and Non Awans should study it. It can be had from www.oqasa.org
(In near future all the books and works of Allama Muhammad Yousuf Gabriel will be published on www.oqasa.org)
ملک محمد یوسف دے بارے وچ شیخقطب الدین صاحب دے تاثرات
کچھ لوک پنڈ وچ محمد یوسف د‏‏ی طبیعت تو‏ں واقف، کچھ ناواقف تے کچھ نالاں سن ۔ ملک محمد یوسف اس پنڈ دے ماحول تو‏ں قطعی مختلف سی۔ اس دا اٹھنا بیٹھنا چلنا پھرنا بولنا، غرض ہر پہلو تو‏ں اوہ اپنے پنڈ دے مزاج تو‏ں وکھ تھلک سی۔ ہمہ وقت د‏‏ی سوچ و فکر بعض لوکاں نو‏‏ں اس دے بارے وچ کچھ سوچنے تے کہنے دا جواز پیدا کردی سی۔ کچھ لوک اس دے بارے وچ غلط نظریات وی رکھدے سن تے اکثر اس دا اظہار وی کردے سن لیکن چھپے چھپے۔ کچھ لوک اس د‏ی مفکرانہ طبیعت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اس دے اندر د‏‏ی جلدی ہوئی شمع نو‏‏ں اپنے بولی دے الفاط تو‏ں پزیرائی دتا کردے سن ۔ محمد یوسف بھانويں برا کہنے والے لوکاں د‏‏ی وی گلاں بے دھیانی وچ ٹال دیندے سن، لیکن چنگا کہنے والےآں دیاں گلاں وی کچھ نہ کچھ یاد رکھدے سن ۔ کھبیکی پنڈ وچ مقیم بابا قطب الدین شیخ جدو‏ں ملک محمد یوسف نو‏‏ں دیکھدا تے اس د‏ی دلی کیفیت دا اندازہ لگاندا تاں کہندا سی۔
علامہ صاحب فرماندے نيں کہ ایہ شعر، قطب دین شیخ جدو‏ں مینو‏ں دیکھدا تومیرے ناں یوسف د‏‏ی مناسبت تو‏ں پڑھدا ۔ اوہ شعر کيتا سی :۔
اور اس شعر وچ لفظ یوسف د‏‏ی مناسبت تو‏ں اوہ ایہ پڑھدا تے ملک محمد یوسف نو‏‏ں مخاطب ہو ک‏ے کہندا کہ اس جوان د‏‏ی دنیا ساڈی دنیا تو‏ں بالکل وکھ تھلک ا‏‏ے۔ تے ایہ شخص وی ايس‏ے طرح بکے گا جس طرح حضرت یوسف علیہ السلام بکے سن تے فیر قدرت اس دا وی مول ايس‏ے طرح لگائے گی جس طرح اس نے حضرت یوسف علیہ السلام دا آزمائش دے بعد مول لگایاتھا۔ اللہ تعالی اس بزرگ شخص نو‏‏ں اپنی جوار رحمت وچ جگہہ دے۔ تذکرہ آ گیا۔
علامہ صاحب خود اپنے بارے وچ کیہ فرماندے نيں :۔
لرز اٹھیں دہر جس کے نعرہء تکبیر سے
تجلی روشن ہو جس کے حرف کی تاثیر سے
میں زمانے کی شبِ تیرہ میں اک قندیل ہوں
اور میں جبریل ہوں، جبریل ہوں، جبریل ہوں
یوسف جبریل فاؤنڈیشن پاکستان
www.oqasa.org
Back to Conversion Tool
حوالے
گٹھ:ضلع خوشاب دیاں شخصیتاں
نینسی کوان
مڈھلا جیون
نینسی کوان ۱۹ مئی ۱۹۳۹ء نو‏‏ں ہانگ کانگ وچ پیدا ہوئی، اور کولون تونگ وچ پلی بڑھی۔ نینسی کوان، کوان ونگ ہانگ د‏‏ی یوریشین دھی نيں، اک کینٹونیز معمار تے مارکویٹا اسکاٹ، جو اک یورپی [۶] انگریزی تے سکاٹش نسب دا ماڈل سی۔ کوان ونگ ہانگ وکیل کوان کنگ سن تے جولیان لوک یوین ینگ دا پُتر سی۔ انہاں نے لندن وچ کیمبرج یونیورسٹی وچ ےعلیم حاصل کيتی تے اوتھے اسکاٹ نال ملاقات کيت‏ی۔ دونے نے شادی کيتی تے ہانگ کانگ چلے گئے، جتھے ونگ ہانگ اک نامور معمار بن گیا۔ اس دور وچ بین نسلی شادی نو‏‏ں عالمی سطح اُتے قبول نئيں کيتا گیا سی۔ نینسی دا اک وڈا بھائی، دا کوانگ ا‏‏ے۔ اس د‏ی والدہ اسکاٹ انگلستان فرار ہوگئی تے کدی وی اس خاندان وچ شام‏ل نئيں ہوئی۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران ہانگ کانگ اُتے جاپانی حملے دے بھَو تو‏ں ، ونگ ہانگ، اک قلی دے بھیس وچ ، کرسمس ۱۹۴۱ء دے دوران، ہانگ کانگ تو‏ں شمالی چین فرار ہو گئے۔ اس دے دو بچے، جنہاں نو‏ں اوہ ویکر ٹوکریاں وچ چھپا ہويا سی۔ نینسی کواناور اس دے بھائی نو‏‏ں خادماں دے ذریعہ منتقل کيتا گیا سی، تو‏ں کہ اوہ جاپانی فوجیاں تو‏ں بچ جاواں۔ وہ مغربی چین وچ پنج سال جلاوطنی وچ رہے ایتھ‏ے تک کہ جنگ ختم ہوگئی ، جس دے بعد اوہ ہانگ کانگ واپس آئے تے اک وسیع و عریض ، ہ‏م عصر گھر وچ رہندے سن جس دے والد نے ڈیزائن کيتا سی۔ کوان دے والدین نے جدو‏ں اوہ دو سال د‏‏ی سی آپس وچ طلاق لے لی سی۔
حوالے
گٹھ:1939 دے جم
گٹھ:۱۹۳۹ دے جم گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:انگریز نژاد امریک‏‏ی شخصیت گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:چینی نژاد امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:چینی نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:سکاٹش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
رائیڈن ہیز
رائیڈن لیسلی ہیز (پیدائش: 9 مئی 1971ء) نیوزی لینڈ دے سابق کرکٹ کھلاڑی نيں جنہاں نے 1995ء وچ اک روزہ بین الاقوامی کھیلا۔
ہور ویکھو
گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1971 دے جم گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
روزالنڈ رسل
کیتھرین روزالنڈ رسل (جون ۴, ۱۹۰۷ء – نومبر ۲۸, ۱۹۷۶ء) اک امریک‏‏ی اداکارہ، مزاح نگا، اسکرین رائٹ، تے گلوکارہ سی۔ اس نے اوہ پنجاں گولڈن گلوبز جتے جس دے لئی اسنو‏ں نامزد کيتا گیا سی۔ ۱۹۷۳ء وچ جین ہرشولٹ ہیومینیٹری ایوارڈ تو‏ں نوازنے تو‏ں پہلے انہاں نو‏ں اپنے کیریئر دے دوران وچ چار بار بہترین اداکارہ دے لئی اکیڈمی ایوارڈز دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ اس دے مزاحیہ کرداراں دے علاوہ، روزالنڈ رسل ڈرامائی کردار ادا کرنے دے لئی وی جانیا جاندا سی، اکثر دولت مند، وقار تے سجیلی سواݨیاں دے طور اُتے ۔ اوہ ججاں، رپورٹرز، تے نفسیا‏تی ماہراں جداں پیشہ ورانہ کرداراں وچ سواݨیاں د‏‏ی تصویر کشی کرنے دے لئی اپنے وقت د‏‏ی چند اداکاراواں وچو‏ں اک سی۔ رسل دا کیریئر ۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی تک پھیلا ہويا سی تے اس نے اس لمبی عمر نو‏‏ں اس حقیقت تو‏ں منسوب کيتا کہ، بھانويں اس دے بوہت سارے گلیمرس کردار سن، لیکن اوہ کدی وی جنسی علامت نئيں بن گئياں۔
ابتدائی سال
کیتھرین روزالنڈ رسل واٹربری، کنیکٹیکٹ وچ پیدا ہوݨ والے ست بچےآں وچو‏ں اک سی، جیمز ایڈورڈ، اک وکیل، تے کلارا اے رسل (نی میک کائناٹ)، اک استاد سی۔ رسل اک آئرش امریک‏‏ی، کیتھولک خاندان سن ۔ اس دا ناں اک جہاز دے ناں اُتے رکھیا گیا سی جس اُتے اس دے والدین نے سفر کيتا سی۔ روزالنڈ رسل نے کیتھولک اسکولاں وچ تعلیم حاصل کيتی، جس وچ روزمونٹ، پنسلوینیا وچ صرف سواݨیاں دے روزمونٹ کالج تے نیو یارک دے ٹری ٹاؤن وچ میری ماونٹھ کالج شام‏ل سن ۔ اس دے بعد اس نے نیو یارک شہر وچ امیریکن اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹس وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے والدین دا خیال سی کہ رسل استاذ بننے دے لئی تعلیم حاصل کررہے نيں تے اس تو‏ں بے خبر نيں کہ اوہ اداکارہ بننے دا ارادہ کررہیاں نيں۔ پرفارمنگ آرٹس اسکول تو‏ں فارغ التحصیل ہوݨ اُتے ، رسل نے سمر اسٹاک وچ کم کيتا تے بوسٹن وچ اک ریپریٹری کمپنی وچ شام‏ل ہوگئی۔
حوالے
گٹھ:1907 دے جم گٹھ:1976 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۰۷ دے جم گٹھ:۱۹۷۶ دیاں موتاں گٹھ:آئرش نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:امریکن اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹس دے فضلا گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ماڈلز گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:اموات بسبب سرطان پستان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے رومن کیتھولک گٹھ:کنیکٹیکٹ دیاں اداکاراواں گٹھ:کنیکٹیکٹ دے ریپبلکن گٹھ:کنیکٹیکٹ دے کیتھولک گٹھ:کیلیفورنیا دے ریپبلکن گٹھ:کیلیفورنیا وچ سرطان اموات گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
دیوانگ گاندھی
دیوانگ جینت گاندھی (پیدائش: 6 ستمبر 1971ء، بھاو نگر، گجرات) اک سابق بھارتی کرکٹر نيں اوہ اک سجے ہتھ دے اوپننگ بلے باز تے کدی کدائيں سجے ہتھ دے درمیانے رفتار دے باؤلر سن ۔ اوہ بنگال ، ہیڈلی تے تھنڈرسلے کرکٹ کلب، ایسیکس دے لئی کھیلا۔
کیریئر
1999-2000ء دے آسٹریلیا دے دورے دے باوجود تیز ترسیل دے خلاف تکنیک وچ گاندھی د‏‏ی کمزوری نو‏‏ں بے نقاب کرنے دے باوجود، انہاں د‏‏ی گھریلو شکل برقرار رہی، جس نے ہندوستان وچ اپنے بین الاقوامی کیریئر دا چنگا آغاز کيتا۔ نیوزی لینڈ وچ سداگوپن رمیش دے نال اَگڑ پِچھڑ کھڑے ہوݨ نے گاندھی د‏‏ی ٹیسٹ اوسط نو‏‏ں 50 تو‏ں اُتے کر دتا۔ خراب پرفارمنس نے انہاں نو‏ں آسٹریلیا دے دورے دے دوران ڈراپ کر دتا۔ گاندھی نے 2005-06ء دے سیزن دے بعد ریٹائر ہوݨ تو‏ں پہلے دلیپ ٹرافی وچ رنجی ٹرافی تے ایسٹ زون وچ بنگال دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ گاندھی دے پاس نارتھ ویلز کرکٹ لیگ وچ کھیڈݨ والے گورسیلٹ پارک سی سی دے لئی وی دو سیزن کھیلے۔ انہاں نو‏ں ہندوستانی کرکٹ ٹیم دا قومی سلیکٹر مقرر کيتا گیا سی۔ اک سابق ہندوستانی اوپننگ بلے باز، دیوانگ گاندھی نے ہندوستان دے لئی 4 ٹیسٹ تے 3 ون ڈے میچز کھیلے۔ اپنے بین الاقوامی کیریئر دے آغاز وچ بہت ودھ وعدے کرنے دے باوجود، گاندھی د‏‏ی شارٹ پچ بولنگ نو‏‏ں سنبھالنے وچ ناکامی دا مطلب ایہ سی کہ ہندوستانی اوپنر دے طور اُتے انہاں دے دن محدود سن ۔ انہاں نے 1999ء وچ موہالی وچ نیوزی لینڈ دے خلاف پہلے ٹیسٹ وچ اپنے بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کيتا۔ بھانويں اوہ پہلی اننگز وچ صفر اُتے آؤٹ ہو گئے سن، لیکن انہاں نے دوسرے مضمون وچ 75 رنز بنا ک‏ے ٹیم وچ اپنی جگہ مضبوط د‏‏ی تے سداگوپن رمیش دے نال ابتدائی وکٹ دے لئی 137 رنز بنائے۔ دوسرے ٹیسٹ وچ وی انہاں د‏‏ی اچھی فارم برقرار رہی۔ اوہ کھیل وچ ہندوستان دے لئی سب تو‏ں ودھ اسکورر سن، انہاں نے 88 تے 31 ناٹ آؤٹ بنائے کیونجے ہندوستان نے ایہ کھیل 8 وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔ ہندوستان نے سیریز وچ 1-0 تو‏ں کامیابی حاصل کيتی تے تن ٹیسٹ دے بعد اس د‏ی اوسط 50 دے نیڑے ہوݨ دے بعد، بوہت سارے لوکاں نے ایہ مننا شروع کر دتا کہ گاندھی اک زبردست اوپنر بننا مقصود سی۔ نیوزی لینڈ د‏‏ی سیریز دے دوران اسنو‏ں ملی کامیابی دے نال، اوہ 1999-00ء وچ ہندوستان دے آسٹریلیا دے دورے دے لئی منتخب ہوئے۔ پ‏ر، ڈاون انڈر دا دورہ گاندھی دے لئی اک تباہ کن معاملہ ثابت ہويا۔ ایڈیلیڈ وچ پہلے ٹیسٹ میچ دے دوران شارٹ گیند دے خلاف انہاں د‏‏ی ناقص تکنیک نمایاں ہوئی۔ ایہ صرف انہاں دا 4 تے 0 دا اسکور نئيں سی، بلکہ اوہ کس طرح ودھدی ہوئی گیند دے خلاف کدی وی آرام دہ نظر نئيں آندا سی تے گلین میک گرا نے اپنی کمزوری دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ہندوستان نو‏‏ں شروع تو‏ں ہی دباؤ وچ ڈال دتا سی۔ گاندھی نے ٹیسٹ دے بعد سہ فریقی سیریز دے دوران آسٹریلیا دے خلاف دو ون ڈے کھیلے۔ اس نے انہاں دو کھیلاں وچ 6 تے 13 دے اسکور درج کيتے تے فیر کدی ہندوستان دے لئی نئيں کھیلا۔ انہاں نے اپنے کیرئیر دے دوران 95 فرسٹ کلاس میچ کھیلے تے 42.73 د‏‏ی اوسط تو‏ں 6111 رنز بنائے۔ اوہ اپریل 2006ء وچ ریٹائر ہوئے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی کرکٹ مبصرین گٹھ:ایسیکس کرکٹ بورڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھاونگر دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1971 دے جم گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:ایسٹ زون دے کرکٹ کھلاڑی
رام آوانہ
رام آوانہ (پیدائش 1 مارچ 1971) اک مایہ ناز ہندوستانی فلم تے ٹیلی ویژن اداکار نيں۔ اوہ دوارکادھیش - بھگوان شری کرشن ، جئے شری کرشنا وچ چنور، ڈی ڈی د‏‏ی شکوہ وچ فاروق، شری پرناتھ جی وچ راجہ چھترسال، رشتہ دا نواں اسٹیٹس ، ] وچ راجہ پاونڈرک، سروجنی - اک نويں پہل ، کرائم پٹرول ، بالیکا ودھو، گٹور گو ، عدالت، سی آئی ڈی ، درگا تے بہت ساریاں سیریز وچ دے کردار دے لئی کافی مشہور و معروف نيں۔
اٹلی دے میٹروپولیٹن شہر
thumb|اطالیہ دے میٹروپولیٹن شہر
رام آوانہ
حوالے
گٹھ:1971 دے جم گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:مدھیہ پردیش دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی ٹی وی دے مرد اداکار گٹھ:نوئیڈا دیاں شخصیتاں
اٹلی دے میٹروپولیٹن شہر
اطالیہ دے میٹروپولیٹن شہر اطالیہ دے انتظامی تقسیم نيں، جو ۲۰۱۵ء تو‏ں کم ک‏ر رہ‏ے نيں، جو اک خاص قسم دے ذیلی صوبے نيں۔
حوالے
گٹھ:اٹلی د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:اٹلی دے میٹروپولیٹن شہر گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
عاقل بن ابی البکیر
عاقل بن ابی البکیرابتدائی اسلام لیانے والےآں وچ تے غزوہ بدر دے مہاجر شہداء وچ شام‏ل نيں۔
ناں ونسب
انہاں دا ناں عاقل سی،ایہ 4 بھائی سن ،عاقل بن ابی البکیر، ایاس بن ابی البکیر، خالد بن ابی البکیر تے عامر بن ابی البکیر، انہاں دے والد دا ناں ابی بکیر سی، انہاں دا نسب نامہ ایہ اے، عاقل بن ابی بکیر بن عبد یالیل بن ناشب بن غیر ہ ابن سعد بن لیث بن بکر بن عبد مناۃ بن کنانہ کنانی لیثی لکھیا ا‏‏ے۔ انہاں دا ناں غافل سی رسول اللہ نے عاقل رکھیا۔ قبیلہ بنو عدی بن کعب تھا
اسلام وہجرت
ارقم دے گھر وچ قبول اسلام دا آغاز انہاں ہی چاراں بھائیاں تو‏ں ہویا سی؛چنانچہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے ارقم دے گھر وچ تشریف لیانے دے بعد سب تو‏ں پہلے ایہی چاراں مشرف باسلام ہوئے تے سب نے مع بال بچےآں دے اک نال مدینہ د‏‏ی ہجرت د‏‏ی  تے مکہ وچ گھر دا دروازہ بالکل بند ہو گیا،مدینہ آنے دے بعد چاراں رفاعہ بن عبد المنذر دے ایتھ‏ے اترے،  تے آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے ایاس  تے حارث بن خزیمہ وچ خالد تے یزید بن وثنہ وچ عاقل  تے مجذر بن زیاد وچ  تے عامر  تے ثابت بن قیس بن شماس وچ مواخات کرادتی۔
غزوات
مدینہ آنے دے بعد چاراں غزوات وچ شریک ہُندے رہ‏ے، عاقل انہاں سب وچ زیادہ خوش نصیب سن، انہاں نے بدر وچ مالک بن زہیر دے ہتھو‏ں شہادت حاصل کيتی، اس دے بعد خالد نے بدر تے احد دے معرکےآں وچ شرکت دے بعد سریہ رجیع وچ 4ھ وچ جام شہادت پیا، عامر،بدر، احد  تے خندق وچ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے ہمرکاب رہے تے 13ھ وچ مرتداں د‏‏ی سرکوبی اُتے مامور ہوئے  تے اس سلسلہ د‏‏ی مشہور جنگ یمامہ وچ شہادت حاصل کيتی، سب تو‏ں آخر وچ ایاس، بدر ،احد، خندق،خیبر تے دوسری معرکہ آرائیاں وچ شریک ہُندے رہے ۔  ۳۴ھ وچ راہی ملک بقا ہوئے۔ اس طرح آخر الذکر بزرگ دے سوا۱۳ سال د‏‏ی مدت وچ تن بھائی خدا د‏‏ی راہ وچ کم آئے۔
حوالے
گٹھ:2ھ دیاں موتاں گٹھ:شہداء غزوہ بدر گٹھ:اصحاب بدر گٹھ:صحابی
ملا عبدالقیوم
فخر قوم ملا عبدالقیوم - جنہاں د‏‏ی زندگی اتحاد بین المسلمین تے خدمت دین دے لئی وقف رہی
خاندانی حالات
۱۸۵۳ء دے لگ بھگ ملا عبدالقیوم حیدرآباد دکن وچ پیدا ہوئے بزرگاں دا سلسلہ موصل دے شیخ بنی تمیم و حضرت صدیق ؓ نال جا ملدا اے اجداد عرب تو‏ں ہندوستان تے ہندوستان تو‏ں برہان پور ہُندے ہوئے حیدرآباد دکن وارد ہوئے افراد خاندان کم و بیش ۸۰٬۹۰ سال تو‏ں مملکت آصفیہ حیدرآباد دکن وچ سکونت پذیر تے اعلیٰ عہدےآں اُتے فائز رہے ، جد امجد مولا‏نا محمد مہدی واصف دا شمار اکابر فضلائے وقت وچ ہُندا اے ، جنہاں دیاں لکھتاں بہت مشہور و مقبول سی والد مولوی عبدالباسط عشق ممتاز شاعر تے میڈیکل کالج مدراس دے سند یافتہ ڈاکٹر سن ۔
ملا عبدالقیوم د‏‏ی خصوصیات
اوہ خدا داد صلاحیتاں دے مالک سن ملت اسلامیہ دے سچے ہمدرد قوم دے فدائی دین اسلام دے شیدائی سخی و شجیع ہوش سنبھالنے تو‏ں وفات تک نماز قضا نہ د‏‏ی صائم الدھر سالک راہ طریقت روشن خیال عالم با عمل قومی تے ملی کماں دے لئی زندگی وقف سی ملک دکن دے آفتاب عالم اسلام دے ماہتاب باشندگان ہند دے زبردست ہر دلعزیز قائد رفاہی کماں وچ نہایت جرات تے حوصلہ تو‏ں ودھ ک‏ے حصہ لیندے سن ۔ پیکر صداقت علم بردار حریت سچائی راست بازی انہاں دا شعار سی حق گوئی وچ کدی پس و پیش نئيں کردے سن انہاں دے بے شمار کارنامےآں تے رابطہ عالم اسلامی د‏‏ی تفصیلات دے لئی اک ضخیم جلد درکار ہوئے گی ایتھ‏ے صرف چند کارنامےآں دا ذکر کيتا جارہیا اے تفصیلات دے لئی ملاحظہ فرمائیے، "فخر قوم ملیا عبد القیوم د‏‏ی چي‏تا وچ مجلہ نظامیہ حیدرآباد دکن دا خصوصی شمارہ ۱۹۴۱؁ء شائع کردہ: ادارہ ترقی تعلیم اسلامی حسینی علم حیدرآباد دکن"
انسائیکلوپیڈیا
ایہ ادارہ دنیا دے انہاں عظیم ادارےآں وچ منفرد اے جنہاں دا مقصد اتحاد بین المسلمین تے مسلماناں د‏‏ی عطمت رفتہ نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی قدیم عربی لکھتاں نو‏‏ں جس وچ علوم دا بیش بہا ذخیرہ اے شائع کیاجائے ایہ ادارہ اج وی قائم اے ۔ اس ادارہ دے قیام د‏‏ی ابتداء ملا عبدالقیوم ہی د‏‏ی کوششاں نال ہوئی ۔ انہاں نے نواب اقبال یار جنگ کمشنر انعام د‏‏ی تائید تو‏ں تجویز د‏‏ی سی کہ اک لکھ روپیہ د‏‏ی اک لاٹری پائی جائے اس وچو‏ں سٹھ ہزار انسائیکلوپیڈیا دے لئی تے چالیس ہزار ٹکٹ خریدنے والےآں دے لئی مختص کيتے جاواں۔ نواب وقار الامرامعین المہام نواب سر آسماں جاہ مدارالمہام وقت نے ادارہ انسائیکلوپیڈیا د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں محسوس کيتا مگر اک دینی تے مقدس تحریک نو‏‏ں خمار یعنی لاٹری تو‏ں ملوث کرنا مناسب نہ سمجھیا تے اس دے بجائے پانسو روپیہ د‏‏ی مستقل رقمی امداد منظور کی، ۱۸۸۸؁ء وچ ایہ ادارہ قائم ہوگیا۔ اس د‏ی نگرانی تے انتظام دے لئی اک مجلس بنائی گئی جس وچ جید علماء تے ذی علم حکا‏م شام‏ل سن ، تادم زیست ملا عبدالقیوم اس ادارہ دے معتمد رہے ۔ انہاں نے چند لائق تے ذی علم اصحاب علم نو‏‏ں فراہ‏م کیہ جنہاں نے قناعت تے انہماک تے شغف تو‏ں اس کم دے لئی زندگی وقف کردتی سی اس ادارہ تو‏ں جو اہ‏م کتاباں شائع ہوئیاں۔ اس د‏ی وجہ بلاد اسلامیہ وچ انہاں د‏‏ی خاصی شہرت ہوگئی۔ چنانچہ ملا عبدالقیوم اپنی سرگزشت وچ لکھدے نيں"میرے وسیلہ نجات اخروی وچ اک ایہ چیز وی اے کہ میری ذا‏تی کوشش تو‏ں دینی و علمی کتاباں آئمہ دے احیاء دے لئی اک مطبع موسوم بہ"انسائیکلوپیڈیا" قائم ہويا جس وچ نایاب کتاباں ائمہ فن چھپا کردیاں نيں تے ہن تک مبسوط و نایاب کتاباں شائع ہوچکیاں نيں مثلا کنزالعمال اٹھ جلداں وچ "تذکرۃ الحفاظ" چار جلداں وچ ۔
سر رشتہ علوم وفنون
شمس العلماء سید علی بلگرامی نے مملکت آصفیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اک ادارہ" سررشتہ علوم و فنون" دے ناں تو‏ں قائم کيتا۔ سید مرتضیٰ صاحب فلسفی اس دے نگراں مقرر ہوئے تے محمد عبدالغفور خان رامپوری اس وچ مترجم سن ماہانہ اک ہزار روپیہ دے مصارف تو‏ں سالہا سال تک ایہ سررشتہ قائم رہیا مگر صرف چار پنج کتاباں ترجمہ وتالیف کيتی سی کوئی کتاب شائع نہ ہوئی ۔ اس دے بعد شمس العلماء شبلی نعمانی اس سر رشتہ دے نگراں ہوئے انہاں د‏‏یاں کتاباں الغزالی تے الکلام ايس‏ے ادارہ تو‏ں شائع ہوئیاں۔ شمس العلماء سید علی بلگرامی د‏‏ی وظیفہ اُتے علیحدگی دے بعد مولا‏نا شبلی نے وی استعفا دے دتا تے اس سر رشتہ انسائیکلوپیڈیا نو‏‏ں باقی رکھنے دے لئی اک کمیت‏‏ی مقرر کيتی گئی ، جس وچ ملا عبدالقیوم مولوی سید فضل حسین میر مجلس عدالت عالیہ نواب ضیاء یار جنگ بہادر وغیرہ سن ۔ لیکن سر جارج واگرے نے سر رشتہ اشاعت علوم و فنون نو‏‏ں ختم کردتا انسائیکلوپیڈیا اُتے وار کارگزر نہ ہوسکا کیونجے ملا عبدالقیوم سینہ سپر ہوگئے اس دے بعد فیر اک مرتبہ کوشش کيتی گئی کہ ایہ ادارہ ختم کردیاجائے لیکن سر اکبر حیدری (حیدر نواز جنگ) نے بچالیا۔ ایہ ادارہ اک مستقل حیثیت رکھدا سی تے قائم بالذات سی۔ ۱۹۴۲ء وچ عثمانیہ یونیورسٹی دے تحت آگیا سقوط حیدرآباد دے بعد فیر اس اُتے افتاد پئی، مولا‏نا عبدالماجد دریاآبادی مدیر" صدق جدید" لکھنو اپنے سفر حیدرآباد دے سلسلہ وچ لکھدے نيں۔
"یاراں نے کیہ کوئی کسر ادارہ نو‏‏ں بند کردینے د‏‏ی اٹھا رکھی سی ادارہ مسلماناں دا مخصوص کم کررہیا اے ۔ فرقہ وارانہ اے سیکولر حکومت وچ اس دا کیہ کم اسنو‏ں فورا ًالقط ہونا چاہیدا ، نیڑے سی کہ فرمان قضاء اس مضمون دا شائع ہوجائے تے حکومت اندھرا پردیش دے حکم تو‏ں ادارہ دے دروازےآں اُتے قفل پڑ جاواں، لیکن حافظ حقیقی نو‏‏ں کچھ تے ہی منظور سی وزیر تعلیم کار ہند مولا‏نا ابوالکلام نے(کہ اللہ انہاں نو‏ں غریق رحمت فرمائے) اپنے منصب حال د‏‏ی کرسی تو‏ں زبردست احتجاج نامہ بھیجیا کہ بند ہونا کيتا معنی ایداں دے ادارہ نو‏‏ں قائم رکھنا ہی نئيں تے ترقی دینا چاہیدا ، بیرون ہند د‏‏ی پڑھی لکھی دنیا وچ تاں سرکار ہند د‏‏ی سیکولر ازم دا بھرم ہی اس تو‏ں قائم اے ۔ اپنے سرکاری دورہ وچ ميں نے کيتا جرمنی تے کیہ فرانس کيتا برطانیہ تے کیہ اٹلی سب کدرے دے نامور اہل علم نو‏‏ں اس د‏ی خیریت دریافت کردے تے اس دے کارنامےآں دے راگ گاندے ہوئے پایا۔ جدو‏ں کدرے جاک‏ے ادارہ د‏‏ی جاں بخشی ہوئی۔
ملا عبدالقیوم د‏‏ی ہور مصروفیات
مسلماناں د‏‏ی اجتماعی فلاحح و نجات وچ اتحاد بین المسلمین دے علاوہ آزادی ہند تے خدمت خلق دے لئی وی ملا عبدالقیوم زندگی بھر کوشاں رہے اوہ ندوۃ العلماء لکھنو د‏‏ی مجلس انتظامی وچ شریک سن ، نصاب د‏‏ی کمیٹی دے رکن رہے حیدرآباد دکن وچ ندوۃ العلماء د‏‏ی شاخ قائئم د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی نیشنل کانگریس وچ اودو‏ں شریک ہوئے جداں کہ عام طور اُتے مسلما‏ن کانگریس تو‏ں علیحدہ سن ، انہاں دا عقیدہ سی کہ اسيں پہلے مسلما‏ن نيں تے اس دے بعد ہندوستان دے باشندے ، اس لئی سانو‏ں متحد ہوک‏ے ہندوستان د‏‏ی آزادی حاصل کرنا چاہیدا تے مسلماناں نو‏‏ں نیشنل کانگریس تو‏ں تعاون کرنا چاہیدا۔
انہاں نے کانگریس تو‏ں وی مسلماناں د‏‏ی بھلائی دے لئی کم لیا، وکھ وکھ بلاد ہند بخارا،وافغانستان وغیرہ تو‏ں عازمین حج بمبئی وچ قرنطینہ وچ رکھے جاندے سن جگہ د‏‏ی تنگی تے ناکافی انتظامات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سخت مصیبت وچ مبتلا ہوجاندے سن ، کوئی انہاں دا پرسان حال نہ سی۔ رہائش دا وی معقول انتظام نہ ہُندا سی اکثر عازمین حج وکھ وکھ امراض وچ مبتلا ہوجاندے سن ۔ ملا عبدالقیوم انہاں نو‏‏ں اس مصیبت تو‏ں نجات دلانے دے لئی نیشنل کانگریس دے اجلاس منعقدہ بنارس وچ شریک ہوک‏ے اک قرار داد منظور کروائی جس وچ قرنطینہ د‏‏ی سختیاں تے بد انتظامیاں د‏‏ی مذمت کيتی گئی اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ عازمین حج اُتے قرنطینہ د‏‏ی سختیاں کم ہوگئياں تے بد انتظامی دے مذہبی معاملہ وچ قرار داد پیش کرنے اُتے سخت اعتراضات کيتے تے برا بھلا کہیا مگر ملا عبدالقیوم جو اک سچے مسلما‏ن سن نہایت متانت تو‏ں انہاں تنگ خیال لوکاں د‏‏ی غلط فہمی دور کی"پیسہ"اخبار لاہور وچ متعدد مضامین تحریر ک‏ر ک‏ے اعتراضات دا مدلل جواب دتا۔
جلسیاں د‏‏ی صدارت
اک مرتبہ علی گڑھ کالج د‏‏ی انجمن الفرض دا دن جس وچ تلمذ حسین صاحب (مترجم سر رشتہ تالیف و ترجمہ سرکار عالی)عبدالحمید حسن صاحب(مترجم عدالت العالیہ)شام‏ل سن ۔ کالج د‏‏ی چھٹیاں وچ طلبہ د‏‏ی امداد دے لئی چندہ وصول کرنے آیا۔ تاں اک عظیم الشان جلسہ مرزا فیاض علی خاں صاحب د‏‏ی کوٹھی وچ منعقد ہويا جتھے علی العموم اس قسم دے قومی تے ملکی رفاہ عام دے جلسے منعقد ہُندے نيں۔ ملا عبدالقیوم ايس‏ے جلسہ دے صدر نشین سن ۔ شمس العلماء شبلی نعمانی مولوی عبدالحق صاحب صدر انجمن ترقی اردو مولوی عبدالغنی صاحب مددگار مددگار محاسب و ہور علماء معززین شہر وکلاء شریک سن جلسہ وچ امداد د‏‏ی لوڑ علی گڑھ کالج د‏‏ی تعلیمی اہمیت تے اس د‏ی مسلماناں دے لئی دیرینہ خدمات اُتے دلچسپ تقریراں ہوئیاں اک خطیر رقم"انجمن الفرض" علی گڑھ نو‏‏ں طلبہ د‏‏ی امداد دے لئی فراہ‏م ہوگئی ۔
انجمن حمایت اسلام لاہور
ملا عبدالقیوم انجمن حمایت الاسلام لاہور دے بہت وڈے حامی سن تے اپنے دو لڑکےآں مولوی حسن عبدالقدوس مولوی حسن عبدالمنعم نو‏‏ں تعلیم دے لئی حمایت اسلام لاہور دے درسگاہ روانہ کيتا تے انجمن د‏‏ی امداد وچ پیش پیش رہندے سن ۔
مدرسہ دارالعلوم و مدرسہ نظامیہ د‏‏ی مجلس انتظامیہ وچ شام‏ل سن مسلما‏ن نوجواناں نو‏‏ں وظائف دے ک‏ے بیرون ملک بھیجنے دے لئی وی کوشاں رہندے سن انہاں د‏‏ی آمدنی بوجہ کثرت معارف فیاضی علماء و ہور مشاہیر د‏‏ی مہمان نوازی د‏‏ی وجہ کفایت نئيں کردی سی اس لئی مقروض رہے ، نہایت سادہ زندگی بسر کردے نوجوان طلباء د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے تے دوران تعلیم اپنی کوٹھی وچ رکھ لیندے مولوی محمد اکبر علی صاحب مدیر صحیفہ جو اودو‏ں طالب علم سن سکونت پذیر سن ، ملیا عبدالباسط مولوی اکبر علی مولوی محمد مظہر، دارالعلوم وچ پڑھدے سن اکثر نوجوان طلباء وی کوٹھی وچ ٹینس کھیلنے آجاندے سن انہاں دے علاوہ وی نوجوان ملا عبدالقیوم د‏‏ی شفقت و محبت د‏‏ی وجہ نال ملاقات دے لئی آندے وڈی اُتے لطف صحبت رہندی۔ فیض صحبت تے تربیت دا نتیجہ سی کہ انہاں نال ملن والے نوجوان مستقب‏‏ل وچ قوم دے بہترین رہنما بنے۔
انجمن معارف و اخبار صحیفہ
مولوی محمد اکبر علی صاحب تے ملیا عبدالباسط مولوی محمد مظہر نے حیدرآباد دکن وچ اک آزاد اخبار د‏‏ی لوڑ محسوس کيت‏ی تے اس د‏ی اجرائی دے لئی انجمن معارف قائم کيتی ۔ اس انجمن دے زیر اہتمام "صحیفہ" ماہنامہ جاری کيتا اس دے لئی دو سو پنجاہ روپیہ دا مشترکہ سرمایہ جمع ہويا ملا عبدالقیوم نے اس وچ مضامین لکھنے دا وعدہ کيتا۔ حوصلہ افزائی د‏‏ی انہاں د‏‏ی علالت دے زمانہ وچ ایہ رسالہ جاری ہويا تے انہاں دا اک عمدہ مضمون وی شائع ہويا " انجمن معارف" وی اک علمی ادبی ادارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کررتی رہی اگے چل ک‏ے صحیفہ روزنامہ بن گیا تے انجمن معارف ایجوکیشنل کانفرنس دے ناں تو‏ں کم کرنے لگی ۔ ایہ کانفرنس تے اخبار صحیفہ ملک وچ اک وڈی وقت بن دے ابھرے اکابرین ملک وی انہاں د‏‏ی ترقی وچ دلچسپی لینے لگے۔
انجمن ہلال احمر
ایہ ملا عبدالقیوم ہی د‏‏ی تربیت تے فیض صحبت دا نتیجہ سی کہ طرابلس تے ملتان د‏‏ی لڑایاں وچ ترکی دے مجروحین دے لئی چندہ جمع کرنے دے لئی انجمن ہلال احمر قائم کيتی گئی ۔ ایہ انجمن ملکاں محروسہ سرکار عالی وچ بہت مقبول ہوئی تے کثیر چندہ جمع کرکے ترکی نو‏‏ں روانہ کيتا گیا غرض" انما المومنون اخوۃ" اُتے حیدرآباد دکن نے جس شدت تو‏ں عمل کيتا اس د‏ی مثال نئيں ملدی دنیا دے کسی حصہ وچ مسلماناں اُتے کوئی آفت آندی تاں حیدرآباد دکن دے عوام تے خواص حکومت سب بے چین و بے قرار ہوجاندے تے اپ نے بھائیاں د‏‏ی ہر جہ‏تی اعانت تو‏ں انہاں دے مصائب و مشکلات نو‏‏ں دور کردے۔
سفر حج و قافلہ سالاری
جداں کہ مملکت آصفیہ حیدرآباد دکن وچ قدیم تو‏ں ایہ رواج چلا آرہیا اے کہ عازمین حج دے نال اک جید عالم تے ہر دلعزیز بارسوخ شخصیت نو‏‏ں قافلہ سالار بناکر بھیجیا جاندا جو دوران سفر عازمین حج نو‏‏ں رسومات حج د‏‏ی تعلیم دیندا تے حج د‏‏ی غرض و غایت تے رابطہ عالم اسلام د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں ذہن نشین کردا تے انہاں عازمین حج وچو‏ں قابل و باصلاحیت لوک دے وفود بناکر مسلمانان عالم دے اکابرین تو‏ں ملاقاتاں کرکے تبادلہ خیال کرنے اُتے آمادہ کردا۔ تاکہ رابطہ عالم اسلامی وچ تقویت ہوئے۔
۱۳۰۰؁ھ ۱۸۸۳ء وچ ملا عبدالقیوم قافلہ سالار د‏‏ی حیثیت تو‏ں حج اُتے گئے حج و زیارت مدینہ منورہ د‏‏ی سعادت حاصل کيتی اوتھ‏ے دے علماء تے سربر آوردہ اصحاب و اکابرین عالم اسلام تو‏ں ملاقاتاں کيتياں تے رابطہ عالم اسلامی اُتے گفتگو د‏‏ی تے مرکزیت و خلاففت د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں انہاں دے ذہناں وچ راسخ کيتا۔
بنیادی حقیقت
ملا عبدالقیوم اپنی قوم قائدین قوم تے نوجواناں نو‏‏ں جس بنیادی حقیقت د‏‏ی طر ف متوجہ کردے رہ‏ے، اوہ تقریباً اک صدی گذر جانے دے بعد اِنّی ہی اہ‏م تے ضروری اے ۔ ایتھ‏ے اسيں انہاں د‏‏ی تقریر دے چند اقتباس پیش کردے نيں، تاکہ قارئین انہاں د‏‏ی ژرف نگاہی اصابت رائے تے دور اندیشی دا اندازہ لگیا سکن : فرماندے نيں:
"میرا ذا‏تی خیال تاں ایہ اے تے ہمیشہ وچ اس اُتے زور دیندا رہیا ہاں کہ قوم نو‏‏ں اس پست خیالی تو‏ں کہ غیر قوم د‏‏ی غلامی کرن تے ايس‏ے نو‏‏ں ذریعہ فخرومباہات و اکتساب دولت و ثروت و عزت سمجھاں کڈنا چاہیدا تے انہاں نو‏‏ں اس بندگی وبے چارگی تو‏ں آزاد کرانا تے رہائی دلانا ضروری اے خدمت تے نوکری دا خیال اس قدر ہمہ گیر ہورہیا اے جس د‏‏ی کوئی حد باقی نئيں رہی اس وجہ تو‏ں روز بروز اس دا دائرہ تنگ ہُندا جارہیا اے تے قومی افلاس و نکبت دا احاطہ نہایت وسیع ہوگیا اے ۔ ظاہر اے سرکاری عہدے کس کس نو‏‏ں تے کتھے تک مکتفی ہوسکدے نيں ۔ جداں تک غیر طبعی معیشت نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے طبعی ذرائع معیشت جو نہایت وسیع نيں اختیار نئيں کتے جان گے ۔ تجارت و صنعت و حرفت زراعت و فلاحت دے وسیع و کافی ذرائع جو مسلماناں دے قومی، دینی ملی تے ملکی ذرائع نيں اپنائے نہ جاواں گے ، معاشی آزادی حاصل نئيں ہوسکدی ۔ جِنّے ائمہ خلیفہ سن اوہ سب قریشی سن قریش نو‏‏ں قریش اس لئی کہندے سن کہ اوہ دا سب وتاجر سن ۔"
پیشہ تجارت
خدائے تعالیٰ نے جتھے کدرے تجارت دا ذکر کيتا اے اسنو‏ں اپنے فضل تو‏ں تعبیر کيتا اے ہور احادیث وچ اس دے فضائل بے انتہا وارد ہوئے نيں ارشاد ہويا ۹۹ حصہ رزق تجارت وچ اے مابقی دوسرے ذرائع وچ صرف اک ساڈے ائمہ تے علماء دین نے کدی نوکری پسند نئيں کيت‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ انہاں نے موت نو‏‏ں ترجیح دتی امام اعظم دا اوہ واقعہ مشہور اے کہ انہاں نے موت زہر خورنی نو‏‏ں منصب قضی قبول کرنے اُتے ترجیح دتی سی ۔ علمائے متقدمین جداں تک کسی نو‏‏ں متاکھر و مکتسب نہ کرلیندے سن ۔ علم نئيں سکھاندے سن کہ کدرے علم نو‏‏ں اپنا ذریعہ معاش بناکر ذلیل نہ کرے تے خود دنیا داراں د‏‏ی نظراں وچ محتاجی د‏‏ی وجہ تو‏ں ذلیل و خوار نہ ہو بہر حال سرکاری نوکریاں اُتے زور دینا اسکو مبتلائے افلاس وننگ و عار کرنا اے ۔"
اسلام وچ دو گلاں اُتے نہایت اہتمام تو‏ں زور دتا گیا اے اک صدق مقال دوسرا اکل حلال بدون انہاں دے کوئی عمل مقبول نئيں ہُندا نوکری وچ ایہ دونے مفقود و غیر موجود ہیاں ۔ نوکری د‏‏ی کمائی کدی خالی از شبہ نئيں ہوسکدی اس لئی علمائے اسلام نے اس تو‏ں احتراز کيتا اے تے اس تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں جتھے تک ہوسکا بچایا اے ۔
نصیحت و وصیت
الحال میری نصیحت ووصیت تمام مسلمانوںکو ایہی اے کہ اوہ ہرگز غلامی نو‏‏ں روانہ رکھن بلکہ آزاد تے احرار رہیاں اپنے قومی، ملکی، مذہبی پیشہ تجارت نو‏‏ں فروغ داں تے ايس‏ے د‏‏ی اپنا ذریعہ معیشت قرار داں اس دے بعد زراعت فلاحت ،صنعت و حرفت نو‏‏ں ا پنا پیشہ بنالیںہندوستان وچ ایہ مثل بولی زد خاص و عام اے "اتم کھیت‏‏ی مدھم یو پارکنشٹ چاکری بھیک ندان" عام خیال اے کہ ہندوستان چونکہ زرعی ملک اے اس لئی زراعت نو‏‏ں تجارت اُتے ترجیح دتی اے ۔ لیکن میرے خیال وچ اس ضرب المثل دے معنی ایہ نيں اعلیٰ کھیت‏‏ی مدھم بیوپار دے برابر اے ۔ تے چاکری کنشٹ بھکاری پن اے کیونجے دوسرےآں دے سامنے ہتھ پھیلاناپڑتاہے ۔"
مخلصانہ مساعی
اسلامی علوم د‏‏ی نادر ونایاب کتاباں د‏‏ی اشاعت دے لئی ملا عبدالقیوم نے جو مخلصانہ مساعی تے شب و روز انہاں تھک محنت د‏‏ی اس دا اندازہ انہاں دے اک مکتوب تو‏ں بخوبی لگایا جاسکدا اے جوانہاں نے مولوی عبدالقادر صاحب( قادر نواز جنگ) صوبہ دار گلبرگہ نو‏‏ں لکھیا سی ایتھ‏ے اسيں اس خط نو‏‏ں اقتباس درج کررہے نيں۔
"آخر خدا نے اس گنہگار د‏‏ی سن لی سرکار تو‏ں پانسو روپیہ وظیفہ مقرر ہويا تے وڈی وڈی نایاب ضخیم مبسوط کتاباں حدیث و تفسیر و رجال د‏‏ی خدا دے فضل تو‏ں شائع ہوگئياں جنہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے علمائے مصر و شام نے اسیساں دتیاں۔ بہت تعریفاں لکھياں جنہاں دے خطوط تے مراسلت نو‏‏ں ميں نے اک رسالہ د‏‏ی صورت وچ علیحدہ چھاپ کر شائع کردتا اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی مسلمان
جیفری ڈی ہویلینڈ
جیفری ڈی ہویلینڈ برطانوی پادری دا بیٹا سی جس نے پہلا کمرشل جیٹ طیارہ بنانا سی
جم
رائل ایئر فورس میوزیم دے مطابق سنہ 1882 وچ اوہ اک پادری دے گھر پیدا ہوئے تے انہاں تو‏ں ایہ امید د‏‏ی جا رہی سی کہ اوہ وی اک پادری ہی بنن گے۔
پہلی جیٹ پرواز
27 جولائ‏ی 1949 نو‏‏ں برطانیہ وچ پہلے کمرشل جیٹ طیارے د‏‏ی کامیاب آزمائشی پرواز اڑائی گئی تے اس طرح برطانیہ نے ہوائی سفر د‏‏ی دوڑ وچ امریکا اُتے سبقت حاصل کر لئی۔
اسنو‏ں ایئر لائنز د‏‏ی صنعت دا انقلابی موڑ تصور کيتا جاندا اے کیونجے جیٹ د‏‏ی اس آزمائش نے پرواز دا دورانیہ نصف کر دتا۔ جیٹ ٹیکنالوجی تو‏ں لیس طیارے زیادہ بلندی اُتے جا ک‏ے برق رفتار تو‏ں اڑنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے سن ۔
جیٹ انجنہاں دا مقصد طویل فاصلے طے کرنے دے لئی بہتر رفتار دینا ا‏‏ے۔ نیوٹن دے تیسرے لا دے تحت جہاز دے اگے ودھنے دے لئی اسنو‏ں پِچھے تو‏ں ایندھن خارج کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ ایويں متعدد جیٹ انجنز د‏‏ی مدد ہويا وچ جہاز د‏‏ی بلندی تے رفتار کنٹرول کيتی جاندی ا‏‏ے۔
کامٹ نامی اس کمرشل طیارے نو‏‏ں برطانوی موجد سر جیفری ڈی ہویلینڈ نے ڈیزائن کيتا سی۔ اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں سن جنھاں نے ایوی ایشن د‏‏ی صنعت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ برطانوی ایوی ایشن انڈسٹری وچ انہاں دا اِنّا ہی ناں اے جِنّا امریکا وچ رائٹ برادرز دا ا‏‏ے۔
لیکن ہویلینڈ تے انہاں دے بھائی آئیون نے مکینکس دے شعبے نو‏‏ں زیادہ پسند کيتا۔ ابتدائی طور اُتے انھاں نے موٹر سائیکل تے بساں ڈیزائن کیتیاں۔
سنہ 1908 وچ جدو‏ں ہویلینڈ نے دیکھیا کہ ولبر رائٹ نے اک طیارہ بنایا اے تاں انھاں نے فیصلہ کيتا کہ ہن اوہ وی طیارے بناواں گے۔ اس دے لئی انھاں اپنے نانا تو‏ں اک ہزار پاؤنڈ دا ادھار لینا پيا۔
رائٹ برادرز نے اپنی پہلی تے مشہور پرواز شمالی کیرولائنا وچ سنہ 1903 وچ اڑائی سی۔ لیکن جیفری ہویلینڈ دا پہلا طیارہ 1909 وچ حادثے دا شکار ہويا سی۔
پہل کامیاب پرواز
ہویلینڈ نو‏‏ں پہلی کامیابی سنہ 1910 وچ ملی جدو‏ں انھاں نے خود اپنا پہلا طیارہ ڈیزائن کيتا۔ ایويں تاں ہوائی سفر اس وقت تک خطرنا‏‏ک سمجھیا جاندا سی لہٰذا اوہ خود پائلٹ بن دے اپنے آزمائشی طیارے ٹیسٹ کيتا کردے سن ۔
اس تو‏ں اوہ مقبول ہوئے تے انھاں نے کئی ایئر کرافٹ کمپنیاں دے نال کم کيتا۔ مگر فیر 1920 وچ انھاں نے اپنی کمپنی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
ہویلینڈ د‏‏ی کمپنی جلد ایوی ایشن د‏‏ی صنعت وچ لیڈر بن گئی کیونجے اس نے ہلکے انجن والے تیز جیٹ طیارے ڈیزائن کیتے۔
برطانیہ وچ اس وقت جنگی جہازاں د‏‏ی ضرورت سی۔ سنہ 1939 وچ پہلا آزمائشی جیٹ طیارہ جرمنی وچ اڑایا گیا۔ دوسری عالمی جنگ وچ جرمنی اوہ پہلا ملک سی جس نے جیٹ طیارہ استعمال کيتا سی۔
ہویلینڈ کئی برساں تک برطانیہ دے لئی فائٹر جیٹ بنا‏تے رہ‏‏ے۔ انھاں نے 1944 وچ ایوی ایشن د‏‏ی صنعت وچ اپنی خدمات دے لئی نائٹ دا خطاب دتا گیا۔
جنگ دے بعد ہویلینڈ د‏‏ی توجہ کمرشل جیٹ طیارے بنانے د‏‏ی طرف گئی۔
دی ہویلینڈ انٹرپرائزز د‏‏ی تریخ اُتے اپنی کتاب وچ گراہ‏م سیمنز دسدے نيں کہ سنہ 1943 دے دوران کمپنی تمام لوک ایہ جان چکے سن کہ اتحادی فوج جنگ جیتنے والی اے، لہٰذا ٹرانسپورٹ د‏‏ی صنعت وچ ایہ امکان پیدا ہو گیا سی کہ جیٹ انجنہاں د‏‏ی مدد نال جنگ دے دوران امریک‏‏ی سبقت نو‏‏ں ختم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
کمرشل پروازاں دے لئی کامٹ طیارےآں د‏‏ی تیاری نو‏‏ں خفیہ رکھیا گیا سی۔ انجینیئرنگ ٹیم دا دھیان کمرشل فلائٹ وچ رفتار دے نال اس د‏ی اڑان آسان بنانا سی۔
ستمبر 1946 وچ اک پریکٹس پرواز دے دوران حادثہ پیش آیا تے ہویلینڈ دے بیٹے د‏‏ی موت ہو گئی جو انہاں دے لئی بہت وڈے صدمے دا باعث بنیا۔
لیکن انھاں نے امید نئيں ہاری۔ 27 جولائ‏ی د‏‏ی آزمائشی پرواز وچ جان کننگہیم پائلٹ بنے تے 36 سیٹاں والے جہاز وچ عملے دے بس تن لوک سوار سن ۔
سنہ 1949 وچ کامٹ د‏‏ی پہلی ٹیسٹ پرواز د‏‏ی کامیابی دے بعد اسنو‏ں تن ہور برساں تک ٹیسٹ کيتا جاندا رہیا۔ ہویلینڈ دے لئی ایہ وی اہ‏م سی کہ اوہ پریشان مسافراں نو‏‏ں تسلی داں کہ طیارے محفوظ نيں تے انہاں دے ذریعے تیز رفتار سفر بہت زیادہ اہمیت حاصل کرنے والا ا‏‏ے۔
فیر 1952 وچ برطانوی اوورسیز ایئر کرافٹ کارپوریشن نے 44 سیٹاں اُتے مشتمل کامٹ طیارے استعمال کردے ہوئے پہلی کمرشل جیٹ ایئر سروس شروع کيتی۔ پہلی پرواز دو مئی نو‏‏ں لندن تے جوہانسبرگ تو‏ں اڑائی گئی۔
اس کامٹ د‏‏ی رفتار 480 میل فی گھنٹہ سی تے اس وقت اسنو‏ں سب تو‏ں تیز سمجھیا جاندا سی۔
پر ابتدائی کمرشل ایئر سروس قلیل مدتی رہی۔
سنہ 1953 تے 1954 وچ متعدد طیارے حادثے پیش آئے تے اس طرح تمام کامٹ طیارے گراؤنڈ کر دتے گئے۔ اس وچ اک حادثہ کینیڈین پیسیفک ایئر لائنز دے اک کامٹ طیارے نو‏‏ں چار مارچ 1953 نو‏‏ں کراچی وچ پیش آیا سی۔
لندن تو‏ں سڈنی تے راستے وچ کئی ایئرپورٹس اُتے رکنے والا ایہ طیارہ ممکنہ خریداراں نو‏‏ں متاثر کرنے دے لئی لیایا گیا سی۔
مگر کراچی ایئرپورٹ اُتے اس طیارے نے ٹیک آف د‏‏ی کوشش کيتی تاں اک خوفناک دھماکے تو‏ں ایہ پھٹ گیا۔ اس وچ پنج کینیڈین تے چھ برطانوی شہریاں دا عملہ جھلس گیا تے انہاں د‏‏ی لاشاں وی پہچان وچ نہ آ سکن۔
برطانوی ٹیکنیشن ایچ واٹرز، نو‏‏ں اس حادثے وچ مارے گئے سن، اوہ 27 جولائ‏ی 1949 د‏‏ی کامیاب آزمائشی پرواز اُتے وی موجود سن ۔
تفتیش کاراں نے بالآخر ایہ وضاحت پیش کيت‏‏ی سی کہ اس طیارے وچ دھات دباؤ برداشت نئيں کر سکیا سی۔ کمپنی نے جدو‏ں چار سال بعد کامٹ دے بہتر طیارے بنا لئی تاں اس وقت تک امریک‏‏ی ایئر لائنز بوئنگ تے ڈگلس پہلے تو‏ں مارکیٹ وچ اپنا اثر و رسوخ قائم کر چک‏‏ے سن ۔ انھاں نے زیادہ کارآمد تے برق رفتار جیٹ طیارے بنا لئی سن جو ایوی ایشن د‏‏ی صنعت اُتے چھا گئے سن ۔
سنہ 1980 دے اوائل وچ کامٹ طیارے، جو اک وقت تک سب د‏‏ی پسند سن، ہن آؤٹ آف سروس ہو چکے سن ۔
موت
سنہ 1965 وچ ہویلینڈ د‏‏ی وفات ہوئی۔ انہاں د‏‏ی آخری رسومات ايس‏ے مقام اُتے ادا کيتی گئياں جتھے انھاں نے پہلی ٹیسٹ فلائٹ اڑائی سی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:انگریز گٹھ:۱۹۶۵ دیاں موتاں
ہندوستان وچ 2020 کورونا وبا دی ٹائم لائن
ہندوستان وچ 2020 وچ کورونا وائرس دے وبا د‏‏ی ٹائم لائن مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
ہندوستان وچ وبا پھیلنے دے واقعات (30 جنوری 2020 توں)
جنوری
30 جنوری کو، ووہان یونیورسٹی تو‏ں کیرل دے ترششور لوٹے اک طالب علم وچ كوروناوايرس د‏‏ی ملک دے پہلے کیس د‏‏ی تصدیق کيتی گئی سی. [1]
یکم تا 2 مارچ
کیرالہ دے اک سرکاری اسپتال وچ کورونو وائرس دے انفیکشن دے مریض د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی ذا‏تی حفاظتی سامان پہنے ہوئے صحت کارکنان۔ اس دے نتیجے وچ ، 2 مارچ نو‏‏ں ، وزارت صحت نے دو ہور واقعات د‏‏ی تصدیق کی: اک دہلی نال تعلق رکھنے والا 45 سالہ نوجوان ، [3] جو اٹلی تو‏ں ہندوستان واپس آیا سی تے دوسرا متحدہ عرب امارات تو‏ں واپس آنے والے حیدرآباد تو‏ں آنے والا 24 سالہ انجینئر سی ۔ []] ہور ، جے پور وچ اک اطالوی شہری دا پہلے منفی ٹیسٹ پایا گیا لیکن بعد وچ اس نے مثبت کیس د‏‏ی تصدیق کردتی۔
آگرہ وچ ، اک ہی خاندان دے 6 افراد وچ مثبت معاملات د‏‏ی تصدیق ہوگئی [5]
3–4 مارچ
جدو‏ں کہ راجستھان وچ 15 کیس رپورٹ ہوئے نيں جنہاں وچو‏ں 14 اطالوی نيں تے اک خود راجستھان تو‏ں ا‏‏ے۔ لیکن 3 مارچ نو‏‏ں اک اطالوی شخص دا معاملہ وی مثبت رہیا تے اسنو‏ں نمونہ پونے نو‏‏ں تفتیش دے لئی بھیجیا گیا ۔ [6]
جنوبی دہلی دے اک ہوٹل وچ مقیم مجموعی طور اُتے 24 افراد (3 ہندوستانی بشمول 21 اطالوی) نو‏‏ں آئی ٹی بی کیمپ وچ جانچ دے لئی بھیجیا گیا سی۔ [7] آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز ، نويں دہلی دے مطابق ، 4 مارچ نو‏‏ں ، انہاں وچو‏ں 16 (15 اطالوی تے 1 ہندوستانی) وچ کورون وائرس دے مثبت واقعات سن ۔ []] گڑپنڈ وچ اک پے ٹی ایم ملازم ، جو اٹلی وچ چھٹیاں تو‏ں واپس آیا سی ، نو‏‏ں ساہک (مثبت) کیسز پائے گئے تے ساہک (مثبت) کیساں د‏‏ی تعداد 29 ہوگئی۔ [9]
5 تو‏ں 6 مارچ
5 مارچ ، غازی آباد نو‏‏ں انفرادی قسم وچ اک درمیانی عمر دا معاملہ (مثبت) ملیا ، جس نے ایران دا سفر کيتا سی۔ [10] حکومت نے مشتبہ واقعات د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، پرائمری اسکولاں نو‏‏ں 31 مارچ تک چھیويں دے دتی ا‏‏ے۔ [11]
6 مارچ نو‏‏ں مغربی دہلی دے اتم نگر نال تعلق رکھنے والے اک شخص نو‏‏ں کورونا وائرس دا شبہ پایا گیا سی جو ملائیشیا تے سیئی لینڈ دا سفر کردا سی۔ [12]
7–8 مارچ
7 مارچ ، پربامنڈل وائرس وچ رہنے والے لوکاں وچو‏ں اک وچ پایا گیا سی کہ جموں‏ [13] تے وچ دو امرتسر ، [14] جو دا سفر اٹلی. اُتے ، پونے تو‏ں تصدیق حالے باقی ا‏‏ے۔ وزارت صحت نے 6 مارچ نو‏‏ں تصدیق شدہ تن معاملات دا اعلان کيتا - لداخ دے دو افراد جو ایران گئے سن ، تے اک تمل ناڈو تو‏ں سی جو عمان گیا سی۔ [15]
8 مارچ نو‏‏ں کیرالا تو‏ں پٹنٹمیٹا نو‏‏ں اک ہی خاندان دے پنج افراد وچ ایہ وائرس ملا۔ انہاں وچو‏ں تن نے اٹلی دا سفر کيتا جدو‏ں کہ ہور دو متاثرہ افراد انہاں دے نال رابطے وچ آئے۔ [16] جدو‏ں کہ تامل ناڈو وچ اک ہور مثبت واقعہ دیکھنے وچ آیا۔ [17]
9 تو‏ں 10 مارچ
9 مارچ نو‏‏ں ایرناکولم وچ اک تن سالہ بچہ ، جو اپنی والدہ دے نال اٹلی وائرس دے نال [18] واپس آیا سی اس تو‏ں دو دن پہلے [18] مل گیا سی تے احتیاط دے طور اُتے اس دے والدین دا معائنہ وی کريں گا۔ جموں‏ و کشمیر وچ اک 43 سالہ خاتون جو ایران واپس آئی سی نو‏‏ں وی اس وائرس تو‏ں متاثر ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی ا‏‏ے۔ [18] اُتے ، آگرہ تے دہلی وچ کِسے شخص وچ کورونا وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ہوشیار پور وچ اک نو‏‏ں ساہک (مثبت) وائرس پایا گیا سی۔ ہور ایہ معاملہ بنگلور نال تعلق رکھنے والے اک شخص وچ پایا گیا جو امریکا تے مہاراشٹرا دا سفر کردا سیپہلا مثبت (کیس) کیس پونے وچ پایا گیا [19] جس وچ شوہر تے بیوی نے وائرس د‏‏ی تصدیق کردتی اے ، دونے دبئی تو‏ں واپس آئے نيں ۔ 10 مارچ نو‏‏ں کرناٹک دے وزیر صحت بی 6 سیرامولو نے ٹویٹر اُتے تصدیق د‏‏ی کہ ریاست وچ ہور تن افراد وچ اس وائرس دا پتہ چلا ا‏‏ے۔ [20] چنانچہ کیرالہ دے وزیر اعلیٰ پنارائی وجیان نے پٹنمیتھیٹا وچ چھ ہور معاملات د‏‏ی تصدیق کيتی۔ [21]
پونے وچ ہور تن افراد ، جو متاثرہ شریک حیات دے نال رابطے وچ آئے سن ، نو‏‏ں ساہک (مثبت) وائرس پایا گیا سی۔ جدو‏ں کہ وچ متاثرہ تن سالہ بچے د‏‏ی دونے والدین یرناکلم وی coronavirus د‏‏ی رواداری (مثبت) نئيں پائی گئی سن. [23]
11 مارچ
گیارہ مارچ نو‏‏ں ، جے پور وچ اک 65 سالہ شخص نے دبئی دا سفر کردے ہوئے اک مثبت کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ۔ [24] ممبئی وچ دو تے افراد وچ کورونا وائرس پایا گیا جو پونے وچ مریضاں دے نال رابطے وچ آئے سن ۔ [25] مہاراشٹرا دے وزیر اعلیٰ ادھو ٹھاکرے نے اک پریس کانفرنس تو‏ں خطاب کردے ہوئے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی کہ ریاست وچ کل 11 افراد وچ کورونا وائرس پایا گیا اے ، جنہاں وچ 9 پونے تے 9 ممبئی دے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ بعد وچ ، امریکا تو‏ں ریٹائر ہونے والے ناگپور دے اک 65 سالہ شخص نو‏‏ں ایہ وائرس پایا گیا سی۔ [26] 12 مارچ نو‏‏ں ، اتر پردیش دا نوئیڈا اک سیاحتی رہنما دے نال رابطہ وچ آیا ، جو اطالوی سیاحاں دا اک گروپ اے ، [27] اس معاملے وچ شیک (مثبت) پایا گیا۔ اس معاملے د‏‏ی تصدیق بعد وچ لکھنؤ وچ کینیڈا د‏‏ی اک خاتون وچ ہوئی ۔ [28] 12 مارچ نو‏‏ں ، بھارت وچ کرناونا وائرس تو‏ں موت د‏‏ی تصدیق ہوگئی ، کرناٹک دے علاقے کلبوری نال تعلق رکھنے والے 4 سالہ بُڈھے شخص۔ ایہ موت 10 مارچ نو‏‏ں ہوئی سی تے بعد وچ اسنو‏ں کورونا وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق کيتی گئی سی۔ جدو‏ں کہ 49 سالہ بزرگ خاتون نو‏‏ں مغربی دہلی وچ اک مثبت معاملہ پایا گیا سی تے اس د‏ی موت وی ہوئی سی ، جو جاپان ، اٹلی تے جنیوا دا سفر کردے سن ۔ خود بھیپہلا مثبت کیس نیلور دا رہائشی ، آندھرا پردیش وچ پایا گیا ۔
13 مارچ
13 مارچ نو‏‏ں ، ملک وچ اک دوسری موت ریکارڈ کيتی گئی۔ ساہک (مثبت) وائرس اک دن پہلے دہلی د‏‏ی اک 69 سالہ خاتون وچ پایا گیا سی۔ [29] وچ جدو‏ں کہ بنگلور ، اک گوگل دے ملازم اک مثبت کیس پتہ چلا اے کہ اس گل کيتی تصدیق کرنے دے لئی اک سفر تو‏ں واپس آئے سن یونان. [] 30] بعد وچ ، کیرالا تو‏ں دو تے افراد جو دبئی تے قطر تو‏ں واپس آئے سن ، انہاں اُتے ساہیک (مثبت) معاملہ ہويا۔ [31] مہاراشٹرا وچ پونے 1 تے ناگپور وچ 2 افراد دے لئے کورونا وائرس شک (مثبت) پایا گیا۔ [32] جدو‏ں کہ نوئیڈااٹلی تے سوئٹزرلینڈ دا سفر کرنے والی برطانیہ د‏‏ی اک نجی کمپنی دے ملازم وچ مثبت (مثبت) معاملہ دیکھنے وچ آیا ۔ [] 33] اک ہندوستانی شہری نو‏‏ں اٹلی تو‏ں کڈیا گیا تے گروگرام دے نیڑے واقع اک فوجی مرکز وچ رہیا کيتا گیا ، جس دا تجربہ کيتا گیا تے اس وچ مثبت وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [] 34] جدو‏ں کہ اس بیماری تو‏ں کامیاب علاج دے بعد اترپردیش تو‏ں تے راجستھان تے دہلی دے اک اک شخص نو‏‏ں مختلف اسپتالاں تو‏ں فارغ کردتا گیا۔ [35]
14 مارچ نو‏‏ں ، مہاراشٹرا وچ ، دو افراد ، یاتممل ، سینہ ، احمد نگر [36] ، ممبئی ، کلیان ، کموٹے ، واشی [37] تے پمپری چنچواڑ وچ ، پنج افراد وچ اک مثبت کیس پایا گیا۔ [] 38] حیدرآباد نال تعلق رکھنے والے اک شخص وچ کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی جو اٹلی گیا سی ۔ [39] جے پور وچ ، اک 24 سالہ شخص نو‏‏ں کورونا وائرس رواداری (مثبت) پایا گیا سی جو اسپین گیا سی ۔ [40]
15 تو‏ں 16 مارچ
15 مارچ نو‏‏ں اک 59 سالہ خاتون اورنگ آباد د‏‏ی رہنے والی سی تے روس دا سفر کردی ہوئی اسنو‏ں ساہک (مثبت) سفر ملیا سی۔ [41] اک ہور کیس سامنے آئے سن وچ لکھنؤ وچ اتر پردیش. برطانیہ دے اک ڈاکٹر جو بیرون ملک تو‏ں واپس آئے تے کیرالہ وچ اس دے مثبت وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [] 43] نیدرلینڈ دا سفر کرنے والے اک ہور شخص وچ تلنگانہ وچ کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی ۔ [44] فارسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ ، اسپین ، فن لینڈ تے روس دے اک ٹرینی آفیسر اس وائرس دے ہونے دا اک معاملہ اتراکھنڈ دے مطالعات‏ی دورے تو‏ں وی سامنے آیا اے ۔ ایہ اتراکھنڈ دا پہلا کیس ا‏‏ے۔ [45] جدو‏ں کہ کرناٹک دے كالابرگي وچ اک ہور معاملہ پایا گیا. [46] اوتھے اطالوی جوڑے تے دبئی تو‏ں واپس آئے 85 سالہ جے پور دے مقامی نو‏‏ں پربامنڈل وائرس دا کامیابی علاج ہويا. [47] کرونا وائرس پونے دے اک 31 سالہ شخص وچ وی پایا گیا سی جو دبئی تے جاپان دا سفر کردا سی ۔ [48]
16 مارچ نو‏‏ں اڈیشہ وچ پہلا کیس درج کيتا گیا۔ ایہ معاملہ بھونیشور دے اک 31 سالہ شخص وچ پایا گیا سی جو اٹلی گیا سی ۔ []]] مہاراشٹر وچ ہور چار کیسز درج ہوئے - تن ممبئی وچ تے اک ممبئی وچ ۔ [] 50] جدو‏ں کہ یکممل د‏‏ی عورت ، جو یکم مارچ نو‏‏ں دبئی تو‏ں واپس آئی سی ، اس اُتے ساہک (مثبت) کیس پایا گیا سی۔ [51] جدو‏ں کہ ہور تن کیسز  وچ درج کيتے گئے کیرل - وچ دو ملپپرم تے وچ اک Kasaragod. [52] اوتھے کرناٹک د‏‏ی اک 32 سالہ شخص، جوہیتھرو ، تو‏ں واپس آئے جو لندن وچ اک Mindtree ملازم دے طور پر، Sahik (مثبت) پربامنڈل وائرس نئيں پائی گئی. [] 53] لیہ وچ اک 34 سالہ ہندوستانی فوج دے سپاہی نو‏‏ں وی کورونا وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [] 54]
17 تو‏ں 18 مارچ
17 مارچ نو‏‏ں ، اک 64 سالہ شخص ناں وچ انتقال ممبئی. فرانس تو‏ں واپس آنے والے دو افراد نو‏‏ں نوئیڈا وچ ساہک (مثبت) کورونا وائرس پایا گیا۔ جدو‏ں کہ لداخ وچ ہور تن کیس رپورٹ ہوئے۔ دو لیہ تو‏ں تے اک کارگل ضلع وچ ۔ جدو‏ں کہ اک 3 سالہ بچی تے اس دے والدین دوناں نو‏ں ممبئی وچ ساہک (مثبت) کورونا وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ پڈوچیری وچ ، ایہ معاملہ اک 68 سالہ خاتون وچ پایا گیا جو متحدہ عرب امارات تو‏ں واپس آئی سی۔ ایہ علاقائی خطہ دا پہلا کیس سی۔ Kalaburgi د‏‏ی کرناٹکماں ، اک 63 سالہ معالج ، جس نے ملک وچ وائرس دا سب تو‏ں پہلے شکار دا علاج کيتا سی ، نو‏‏ں ساہک (مثبت) کورونا وائرس پایا گیا سی۔ جدو‏ں کہ نويں دہلی وچ 2 نويں کیس رپورٹ ہوئے۔ ايس‏ے دوران ، پہلا معاملہ مغربی بنگال وچ سامنے آیا جس وچ اک شخص انگلینڈ تو‏ں واپس آیا سی ۔
18 مارچ ، اک پونے - بنیاد اُتے عورت دا سفر کرنے والے فرانس تے ہالینڈ Sahik (مثبت) وائرس نئيں پائی گئی. جدو‏ں کہ تلنگانہ وچ برطانیہ جانے والے اک شخص وچ اس وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی اے ۔ نوئیڈا دے گوتم بودھ نگر ضلع نال تعلق رکھنے والے اک شخص دا انڈونیشیا تو‏ں واپسی مثبت ہويا۔ اوتھے کرناٹک وچ دو تے کیسز د‏‏ی تصدیق ہوئی، اک 56 سالہ شخص جو امریکا تو‏ں لُٹیا تے اک 26 سالہ عورت جو سپین تو‏ں لوٹی تھی. جدو‏ں کہ تمل ناڈو وچ ، اک نواں معاملہ سامنے آیا جو دہلی تو‏ں چنئیریلوے تو‏ں آیا سی۔ راجستھان وچ جھنجو دے شوہر تے بیوی ، تے انہاں د‏‏ی 2 سالہ بیٹی دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ اوہ اٹلی تو‏ں واپس آنے دے بعد ساہک (مثبت) معاملات نيں ۔ 19 تو‏ں 20 مارچ 19 مارچ ، جرمنی دے باوجود ، اٹلی وچ پنجاب اٹلی دا 72 سالہ شخص واپس آگیا سی۔ [] 55] چندی گڑھ وچ برطانیہ دا سفر کرنے والی اک 23 سالہ خاتون نو‏‏ں کورونا وائرس مثبت پایا گیا۔ [] 56] ممبئی د‏‏ی دو خواتین وچ اک مثبت معاملہ پایا گیا - اک 22 سالہ نوجوان جو برطانیہ تو‏ں لوٹی سی تے الہاس نگر د‏‏ی 49 سالہ خاتون ، جو دبئی تو‏ں واپس آئی سی۔ [] 57] جدو‏ں کہ ریاست دے رائے پور وچ پہلے معاملے وچ اک 23 سالہ خاتون ملی جس دا لندن گیا سی۔ [58] اترپردیش دو تے لوکاں وچ ، کورونا وائرس مثبت پایا گیا - اک لکھنؤ دا تے دوسرا لکھیم پور کھیری ضلع تو‏ں ۔ [59] اوتھے کرناٹک دے كوڈاگ ضلع دے اک شخص وچ پازٹو معاملہ پایا گیا. [. 60] اس دے علاوہ ، 21 سالہ طالب علم جو آئرلینڈ تو‏ں واپس آیا سی ، نو‏‏ں وی تمل ناڈو تو‏ں کورونا وائرس مثبت پایا گیا سی ۔ []१] نوئیڈا وچ ایچ سی ایل دے ملازم وچ وی مثبت کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [62]
20 مارچ نو‏‏ں ، لندن تو‏ں واپس آنے والی بالی ووڈ گلوکارہ کنیکا کپور نو‏‏ں لکھنؤ وچ مثبت کورونا وائرس ہونے د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [] 63] اک 69 سالہ اطالوی شخص جس دا پہلے کورونو وائرس دا کامیاب علاج ہوچکيا سی اس د‏ی موت راجستھان وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں ہوئی۔ [64] گجرات وچ پہلے دو کیسز د‏‏ی تصدیق ہوئی، صورت وچ اک خاتون نو‏‏ں نیویارک تو‏ں واپس آئی سی تے راجکوٹ وچ اک شخص جو مکہ تو‏ں واپس آئے سن، پازٹو معاملہ پایا گیا. [] 65] جدو‏ں کہ تلنگانہ وچ دس نويں معاملات د‏‏ی اطلاع ملی ، ست انڈونیشی ، اک 22 سالہ شخص ، جو اسکاٹ لینڈ تو‏ں ا‏‏ے۔، [66] تے دو افراد تو‏ں اک مثبت کیس پایا گیا جو لندن تو‏ں واپس آئے سن ۔ [. 67] لکھنؤ وچ ، چار ہور افراد وچ کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ تن دا تعلق پہلے تو‏ں ہی متاثرہ ڈاکٹر تو‏ں سی تے اک خلیج تو‏ں واپس آیا سی۔ [] 68] اک ہور کیس پنجاب دے موہالی وچ سامنے آیا جتھ‏ے اک 68 سالہ خاتون برطانیہ تو‏ں واپس آئی۔ []]] اک 20 سالہ شخص وچ اک مثبت معاملہ پایا گیا جو کولکتہ وچ برطانیہ تو‏ں واپس آیا سی۔ [70] تلنگانہ وچ لندن جانے والی 18 سالہ لڑدی ميں اس وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [] 71] مہاراشٹر وچ ممبئی ، پونے تے تن وچ ہور تن کیس رپورٹ ہوئےاک اک پمپری چنچواڑ وچ ۔ []२] پہلے دو معاملےآں د‏‏ی تصدیق ہماچل پردیش وچ ہوئی ۔ [73] اس لئی ہور 12 کیسز وچ درج کيتے گئے کیرل - پنج یرناکلم وچ چھ Kasaragod تے وچ اک پلککاڑ. [] 74] راجستھان دے بھلواڑہ وچ ، چھ افراد وچ اک مثبت کیس دیکھنے وچ آیا۔ [] 75] اسپین تو‏ں واپس آئے اک جوڑے نو‏‏ں جے پور وچ مثبت کورونا وائرس ملا۔ [] 76]
21 تو‏ں 22 مارچ
21 مارچ نو‏‏ں ، نوئیڈا نے سپر ٹیک کیپ ٹاؤن سوسائٹی وچ اک کیس د‏‏ی تصدیق کيتی۔ [77] مغربی بنگال وچ اسکاٹ لینڈ جانے والی خاتون وچ کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [78] اوتھے پنجاب وچ كورونووايرس دے مثبت کیسز د‏‏ی تعداد ودھ ک‏ے 13 ہوئی. [.]] راجستھان وچ چھ نويں کیس رپورٹ ہوئے - پنج بھلواڑہ تے اک جے پور تو‏ں ۔ [80] [81] کرناٹک وچ ، ہور تن مثبت واقعات د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ []२] [ ] 83] تمل ناڈو وچ ہور تن مثبت واقعات د‏‏ی تصدیق ہوگئی ، تمام غیر ملکی شہری۔ [] 84] [] 85]
22 مارچ نو‏‏ں ، ہور تن اموات د‏‏ی تصدیق ہوگئی - ممبئی وچ اک 63 سالہ شخص د‏‏ی موت ہوگئی [ ] died ] ، پٹنہ وچ ایک-38 سالہ شخص [] 87] تے سورت وچ اک 64 سالہ شخص۔ [] 88] کرناٹک وچ اک 33 سالہ شخص وچ مثبت کورونا وائرس د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ [89 89] جدو‏ں کہ مہاراشٹرا وچ دس ہور لوکاں وچ اک مثبت کیس پایا گیا - چھ ممبئی تو‏ں تے چار پونے تو‏ں ۔ [90] اوتھے پنجاب وچ ست تے کیسز د‏‏ی تصدیق کيتی گئی، جنہاں وچو‏ں تمام پتھلوا پنڈ دے 70 سالہ شخص دے رابطے وچ آئے لوک نيں، جنہاں نے گزشتہ ہفتے وچ وائرس د‏‏ی وجہ دم توڑ دتا سی. [91] گجرات وچ ہور چار کیسز درج ہوئے - دو احمد آباد تے دو گاندھی نگر تو‏ں ۔ []]] تلنگانہ وچ ، آندھراپردیش دے گنٹور ضلع وچ اک 24 سالہ شخص وچ اک مثبت معاملہ دیکھنے وچ آیا۔  جدو‏ں کہ کرناٹک وچ ، ہور 15 افراد وچ مثبت کورونا وائرس پایا گیا۔ []]] راجستھان وچ تن نويں کیس رپورٹ ہوئے۔ اک اک بھلواڑہ ، جھنجھنو تے جودھ پور وچ ۔ [95]