cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لسانیات
لسانیات (انگریزی: Linguistics)، کِسے زبان دی بناوٹ، الفاظ، گریمر تے ویلے دے نال اوہدے اُتے آؤݨ آلیاں تبدیلیاں دی پرکھ پڑچول تے علم نوں کہیا جاندا اے۔ ایہ اک ایہجا مضمون اے جیہدے وچ انسانی زباناں دا، زباناں دی موجودہ صورت دا تے زباناں وچ وقت دے نال نال ہوݨ آلیاں تبدیلیاں دا مطالعہ کیتا جاندا اے۔ اس علم وچ مختلف زباناں دی آپس وچ مشابہت دے بارے وچ مطالعے دے نال اس چیز دا وی مطالعہ کیتا جاندا اے کہ زباناں دا اس دنیا دیاں دیگر چیزاں نال کیہ تعلق اے۔ گویا لسانیات دراصل اوہ علم اے جیہدے وچ انسانی زباناں اُتے بحث کیتی جاندی اے۔ لسانیات دیاں کئی قِسماں نیں، مثلن عمومی لسانیات، تاریخی لسانیات، تقابلی لسانیات، تشریحی لسانیات، اطلاقی لسانیات، توضیحی لسانیات۔
وجہ تسمیہ
اسم "لسان" دے ناݪ "یات" بطور لاحقہ لاؤݨ ناݪ لسانیات دی اصطلاح بݨدی اے۔ اس اصطلاح دا استعمال علم اللسان، علمِ زبان یا بولی پڑھت دے معنےآں وچ ہُندا اے۔ ایہ علم زبان دی تاریخ تے تشکیل نوں موضوع گفتگو بݨاؤندا اے۔ بالفاظ دیگر لسانیات وچ زبان دا عمومی تے نظریاتی مطالعہ کیتا جاندا اے جیہدے ذِریعے ایہ معلوم ہُندا اے کہ زبان کیہ اے، زبان دا نظام تے اوہدے اجزائے ترکیبی (Components) کس طرحاں کمم کردے نیں تے اوہناں دا باہمی ربط تے عمل کیہ اے۔ اس نظریاتی مطالعے دا مقصد زبان دیاں مختلف جہتاں صوتیاتی، صرفی، نحوی تے معنوی دے بارے وچ کُلی (Universal) قواعد و اصول وضع کرنا اے جیہناں دا اطلاق دنیا دیاں زیادہ توں زیادہ زباناں اُتے ہوسکے۔ جدید ماہرین لسانیات عہد حاضر دی لسانیاتی تحقیقات دی روشنی وچ از سر نو زبان دے حقائق و معارف دی جستجو وچ لگے ہوئے نیں جیہدی وجہ توں لسانیات دی وسعت تے مقبولیت وچ بڑی تیزی ناݪ ترقی ہو رہی اے۔ ایہناں تفصیلات توں اندازہ ہُندا اے کہ سائنسی طریقے ناݪ زبان دا مطالعہ لسانیات کہلاؤندا اے۔
لسانیات دیاں خاص شاخاں مندرجا ذیل ہیں:
ہم زمانی لسانیات (SYNCHRONIC LINGUISTICS)
خالص لسانیات وچ زبان دا مطالعہ خالص لسانیاتی نقطہ نظر ناݪ کیتا جاندا اے۔ ایہدیاں کئی جِہتاں نیں جو درج ذیل نیں:
صوتیات (فونیٹکس)
صوتیات وچ زبان وچ آوازاں دی ادائیگی دا مطالعہ کیتا جاندا اے تے ایہ پرکھیا جاندا اے کہ ایہ آوازاں کِداں پیدا ہُندیاں نیں تے اوہناں دی درجا بندی کس طرحاں کیتی جا سکدی اے۔
صوتیہ شماری: (فونالوجی)
صوتیہ شماری وچ اوہناں طریقےآں دا مطالعہ کیتا جاندا اے جیہناں توں کِسے اک زبان دی امتیازی اصوات دیاں  اکائیاں نوں معلوم کیتا جاندا اے۔ صوتیہ توں مراد امتیازی آوازاں دی اوہ تعداد اے جو کِسے وی زبان وچ محدود ہُندی اے۔
صرف (مارفالوجی)
صرف وچ کِسے زبان وچ موجود چھوٹیاں چھوٹیاں صرفی اکائیاں دا مطالعہ کیتا جاندا اے۔ اصل وچ ایہ لفظ دی سطح تک زبان دا صرفی مطالعہ اے۔
نحو: (سنٹیکس)
علم نحو کِسے زبان دے جُملےآں دی ساخت تے جُملےآں وچ لفظاں دی ترتیب دے قاعدےآں دا مطالعہ اے۔
علم المعانی: (سمینٹکس)
علم المعانی وچ اوہناں طریقےآں دا مطالعہ کیتا جاندا اے جیہناں نال زبان وچ معنی سمجھݨا مقصود ہووے۔
حوالے
لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:بولی
چک 237 ٹی ڈی اے
237 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل کروڑ لعل عیسن دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع لیہ دے پنڈ گٹھ:تھل نہر دے پنڈ
اوٹاوا کاؤنٹی، اوکلاہوما
اوٹاوا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
بخش میان‌ولایت
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان تایباد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
فکشن
فکشن ایسی لکھت کعانی نوں کیندے نین جیدے کج انگ یا ساری لکھت اصلی ناں ہوۓ۔
نثر
نثر (انگریزی:Prose) کسے بولی دی سبھ توں عام حالت اے ۔ نثر دے لغوی معنی کِھلری ہوئی شے دے نیں ، اوہ لِکھت جیہڑی منظوم نہ ہووے بلکہ عام گَل بات ونگوں لکھی جاوے اوہنوں نثر کہیا جاندا اے ۔ داستان ، ناول ، افسانا ، سوجیون ناواں وغیرہ نثر وچ شامل نیں ۔
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان گٹھ:بولی پڑھت
گربرا
گربرا پھلوالے بوٹیاں دے تارہ پھل ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔ ایہدیاں 30 ونڈاں نیں۔ ایہدا ناں ٹراؤگوٹ گربر اک جرمن بوٹا گرو پچھے رکھیا گیا جیہڑا لنیاس دا یار سی تے جیہنے روس دے کئی پھیرے پاۓ۔ ایہ دکھنی امریکہ، افریقہ تے ایشیا دے ٹراپیکی تھانواں دا واسی اے۔
گربرا دا وڈا پھل ہوندا اے۔ پیلے، چٹے، گلابی، کھٹے رنگاں وچ ملدا اے۔ اک پھل وچ دو رنگ ہوسکدے نیں۔ گربرا پھلواریاں وچ عام لگایا جاندا اے تے ایہ بسنت وچ کھڑدا اے۔ گربرا گلاب، کارنیشن، گل داؤدی تے گل لالہ مگروں 5ویں نمبر تے وکن والا پھل اے۔
صحارا
صحرا وچ کل ۲۵ لَکھ لوک ریندے نیں جیہڑے مصر ، موریطانیا ،مراکش تے الجزائر دے لوک اے ۔
نورہاچی
thumb|240px|نورہاچی نورہاچی (   مانچھُو  : 18px, nurgaci ;  چینی  : 努尔哈赤,  انگریزی  : Nurhaci  ; جم : سنّ 1559 ؛ موت : 30 ستمبر 1626 ) اک مشہور  جرچین   خان  ( سردار ) سی جنھے 16ویں صدی دے انت وچّ  منچوریا  دے جرچین قبیلےآں نوں اکٹھے کیتا اتے  طاقتور بنایا ۔ اپنے جیون ویلے وچّ اسنے اج دے  چین  دے  اتلے چڑھدے  لیاؤننگ  صوبے دے علاقے اتے قبضہ کر لیا جتھوں اسدی اولاد نے اگے چلکے پورے چین اتے پھیلکے  چنگ راجٹبر دے نام توں اپنا راج چلایا ۔ نورہاچی  ائیسن گیورو  پروار دا میمبر سی اتے اسنے سنّ 1616 توں 1626 وچّ اپنی موت تکّ حکمرانی کیتی۔  مانچھُو بولی لئی  مانچھُو لپی  نوں بنواؤن دا اعزاز وی نورہاچی نوں ہی دتا جاندا اے ۔
صحارا
thumb|350px|خلاء تو‏ں صحرائے اعظم دا منظر
بلعم بن باعوراء
بلعم بن باعوراء بنی اسرائیل دا اک عالم سی ۔ جس نو‏‏ں اللہ تعالیٰ د‏‏ی کِس‏ے کتاب دا علم ملا۔ (فیر اوہ انہاں تو‏ں بالکل ہی نکل گیا) اوہ انہاں آیات تو‏ں اس طرح نکل گیا کہ اس نے انہاں دا انکار کر دتا۔ تے انہاں آیات نو‏‏ں پیٹھ پِچھے سُٹ دتا۔ فَاَ تْبَعَہُ الشَّیْطٰنُ (فیر شیطان اس دے پِچھے لگ گیا) شیطان اسنو‏ں پِچھے تو‏ں ملیا تے اسنو‏ں آلیا تے اس دا ساتھی بن گیا۔ فَکَانَ مِنَ الْغٰوِیْنَ (پس اوہ گمراہ لوکاں وچو‏ں ہوئے گیا) اوہ گمراہ کفار وچو‏ں ہوئے گیا۔ روایت وچ اے کہ اس د‏ی قوم نے اس تو‏ں مطالبہ کیتا کہ موسیٰ ( علیہ السلام) دے خلاف بددعا کرے۔ مگر اس نے انکار کر دیالیکن اوہ اسنو‏ں چمٹے رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ اس نے بددعا کردتی اس دے پاس اللہ تعالیٰ دا اسم اعظم سی ۔ وہ دنیا د‏‏ی طرف مائل ہويا تے اس وچ خوب رغبت ظاہر کیت‏‏ی۔ تے اپنی نفسانی خواہش د‏‏ی پیروی کرنے لگیا) دنیا تے اس د‏ی لذات نو‏‏ں آخرت تے اس د‏ی نعمتاں دے مقابلہ وچ ترجیح دینے وچ ۔ اس د‏ی حالت کتے ورگی ہوئے گئی جے تاں اس اُتے حملہ کرے) ڈانٹے تے دھتکارے یَلْھَثْ اَوْ تَتْرُکْہُ (تب وی ہانپے یا اسنو‏ں چھڈ دے) بغیر دھتکارے یَلْھَثْ (تب وی ہانپے) مطلب ایہ اے کہ ایہ اپنی خست تے کمینگی وچ کتے د‏‏ی طرح اے جو اپنی انتہائی قبیح حالت و صورت وچ ہوئے۔ تے اوہ حالت اس دا ہمیشہ ھانپنا اے اس اُتے حملہ آور ہاں تے بھڑکا کر اسنو‏ں دھتکاراں یا بلا تعرض اسنو‏ں چھڈ داں تے ایہ اس طرح اے تمام حیوانات اس وقت ہانپتے نيں جدو‏ں اوہ حرکت کرن مگر کتا سب تو‏ں مختلف اے کہ دونے حالتاں وچ ہانپتا اے کلام دا تقاضا ایہ سی کہ کہیا جاندا : لٰکنہ اخلد الی الارض فحططناہ ووضعناہ منزلتہ لیکن اوہ زمین د‏‏ی طرف مائل رہیا پس اساں انہاں نو‏‏ں گرا دتا تے اس دے مرتبے نو‏‏ں گرا دتا اللہ تعالیٰ نے اس د‏ی بجائے ایہ تمثیل رکھ د‏تی۔ کتے د‏‏ی طرح ہمیشہ ذلیل تے دونے حالتاں وچ ہانپنے والا ا‏‏ے۔ کہیا گیا اے کہ جدو‏ں بلعم نے موسیٰ ( علیہ السلام) دے لئی بددعا کيتی تاں اس د‏ی بولی نکل آئی تے اس دے سینے اُتے لٹکنے لگی تے اوہ ايس‏ے طرح ہانپنے لگیا جس طرح کتا ہانپتا ا‏‏ے۔ اک قول ایہ اے کہ اس دا مطلب ایہ اے کہ اوہ گمراہ اے اسنو‏ں نصیحت کرو یا چھڈ دو فائدہ ندارد۔ عطاء کہندے نيں کہ جس نے علم سکھیا تے اس اُتے عمل نہ کیہ اوہ کتے د‏‏ی طرح اے اسنو‏ں دھتکارویا چھڈو بھونکتا ا‏‏ے۔
صحارا
صحرائے اعظم یا صحارا دنیا دا سب تو‏ں وڈا صحرا اے جس دا رقبہ ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ مربع کلومیٹر (۳۵ لکھ مربع میݪ) اے، جو تقریباً امریکا دے کل رقبے دے برابر ا‏‏ے۔ صحرائے اعظم شمالی افریقا وچ واقع ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اسنو‏ں Sahara کہیا جاندا اے جو دراصل عربی لفظ "صحرا" د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ صحارا دا علاقہ ہر ۲۰ ہزار سال بعد ۶ ہزار سال دے لئی ہرا بھریا ہو جاندا ا‏‏ے۔ ایسا اس لئی ہُندا اے کہ زمین دا محور خود ۲۶ ہزار سال وچ اک چکر مکمل کردا اے جسنو‏ں Apsidal precession کہندے نيں۔
نورہاچی
حوالے
گٹھ: مانچھُو لوک گٹھ: منچوریا گٹھ: چین دی تریخ گٹھ:منچوریا دی تریخ گٹھ:چینی شخصیتاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
بلعم بن باعوراء
حوالے
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:کتاب گنت‏ی گٹھ:موسیٰ
صحارا
صحرائے اعظم دے مغرب وچ بحر اوقیانوس، شمال وچ کوہ اطلس، تے بحیرہ روم، مشرق وچ بحیرہ احمر تے مصر تے جنوب وچ دریائے نائجر د‏‏ی وادی تے سوڈان واقع نيں۔ صحرائے اعظم وکھ وکھ حصےآں وچ تقسیم اے، جنہاں وچ وسطی کوہ ہقار، کوہ تبستی، کوہ ایئر، صحرائے تنیر، تے صحرائے لیبیا شام‏ل نيں۔ صحرائے اعظم د‏‏ی بلند ترین چوٹی ایمی کوسی اے جس د‏‏ی بلندی ۳۴۱۵ میٹر اے تے ایہ شمالی چاڈ وچ کوہ تبستی دے سلسلے وچ واقع ا‏‏ے۔
صحرائے اعظم وچ کل ۲۵ لکھ افراد رہائش پزیر نيں جنہاں د‏‏ی اکثریت مصر، ماریطانیہ، مراکش، تے الجزائر نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے رہنے والے باشندےآں د‏‏ی اکثریت بربر نسل نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:افریقہ دے صحرا گٹھ:جغرافیہ افریقا گٹھ:جغرافیہ شمالی افریقہ گٹھ:صحارا گٹھ:صحرا گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:قدیم قطب شمالی ماحولیا‏تی خطہ گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گٹھ:روہی
گٹھ:صحرا گٹھ:جغرافیا گٹھ:افریقا
صوبہ چڑھدا میکیدونیا تے تھریس
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ چڑھدا میکیدونیا تے تھریس یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر تھسیالونیکی شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
East Macedonia and Thrace
لوک گنتی دے لحاط نال چاپانی شہراں دی لسٹ
ایہ لسٹ جاپانی شہر بلحاظ آبادی (List of Japanese cities by population) اے۔
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹ جاپانی شہر گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
وائپر سپ
وائپر سپ سپاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ سارے دنیا تے سواۓ اسٹریلیا، نیوزیلینڈ، مڈغاسکر ہوائی تے ہور دور دیاں جزیریاں نوں چھڈ کے ملدے نیں۔ ساریاں دے زہر والے دند لمے تے مڑے ہوندے نیں۔ ایہ اتلے جواڑیاں دے پچھے کرکے ہوندے نیں مونہ دے اتے کرکے۔ جدوں ایہناں دی لوڑ ناں ہووے تے ایہ پچھے ہوندے نیں تے اک جھلی وچ لپیٹے ہوندے نیں۔ ہلہ بولن ویلے مونہ 180 دے کونے تک کھل سکدا اے۔
ادانا صوبہ
صوبہ اداناترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام ادانا شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
پائنی کاؤنٹی
پائنی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
مکیش ساہنی
مکیش ساہنی بھارتی سیاست دان تے وکاس شیل انسان پارٹی نے بانی نيں۔ اوہ بالی ووڈ وچ اسٹیج ڈیزائنر رہ چکے نيں۔ انہاں نے مکیش سائنورلڈ پرائویٹ لیمیٹیڈ نامی کمپنی بنائی سی جس نے دیوداس دا سیٹ تیار کيتا سی۔ انہاں نے بہار اسمبلی انتخابات، 2015ء دے دوران وچ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے لئی مہم جوئی د‏‏ی سی۔ مگر بعد وچ وکاس شیل انسان پارٹی د‏‏ی بنیاد پائی تے بھارت دے عام انتخابات، 2019ء وچ مہا گٹھ بندھن دا حصہ بن گئے۔ انہاں نے دو نشستاں اُتے قسمت آزمائی مگر جیت نصیب نئيں ہوئی۔ مکیش ساہنی نو‏‏ں ملاح دا بیٹا کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
ان دے والد دا ناں جیتن ساہنی تے والدہ مینا دیوی نيں۔ سیاست وچ آنے تو‏ں پہلے اوہ بالی ووڈ وچ بطور اسٹیج ڈیزائنر کم کردے سن تے اک کامیاب تاجر سن ۔ انہاں نے 19 سال د‏‏ی عمر وچ بہار نو‏‏ں خیرباد کہ کر ممبئی د‏‏ی راہ لی تے بطور سیلس مین کم کرنے لگے۔ بعد وچ اسٹیج ذیزائنر بن گئے۔ اوہ ملاح قوم دے رہنما منے جاندے نيں تے خود ملاح دا بیٹا کہلاندے نيں۔
سماجی کیرئر
2010ء وچ انہاں نے سماجی زندگی وچ بدلاو د‏‏ی طرف توجہ دینی شروع کيتی۔ انہاں نے ساہنی کلیان سنستھا د‏‏ی بنیاد رکھی۔ تے دربھنگہ تے پٹنہ وچ دفتر کھولے۔ انہاں نے اس دے تحت لوکاں نو‏‏ں تعلیم تے اتحاد پو توجہ مرکوز کرنے د‏‏ی ہدایت دی۔ انہاں نے ايس‏ے دوران وچ سیاست وچ دلچسپی لینی شروع کيتی۔ انہاں نے 2015ء وچ نیشد وکاس سنگھ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ تنظیم ضلع سطح ملاح نو‏‏ں قوم دے اتحاد دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ضلع کھگڑیا دیاں شخصیتاں
ضلع پختاکور
ضلع پختاکور ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پختاکور شہر اے ۔ اس ضلع دا ناں پختا یاں پَختہ ، ایتھے کپاہ دی ودھیا تے وسطی ایشیا چ سبتوں ودھ پیداوار پاروں اے ، ازبک بولی چ کپاہ نوں پختا آکھیا جاندا اے ۔ضلع دا ناں پختاکار تے ازبک بولی چ پختاکور اس علاقے چ کپاہ دی ودھ پیداوار باہجوں اے ۔ اینچ ای ازبکستان دے کئی شہراں دے ناں جداں پختاآباد یاں پختاچی وی کپاہ دی ودھ پیداوار وجہوں نیں ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 58،900 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 380 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 8 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
چک 238 ٹی ڈی اے
238 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع جیزک
ضلع جیزک ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ اُچ تپه شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،51،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1,320 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 6 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
کوڈیانوالا سپ
کوڈیانوالا سپ وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے ۔ جنوبی ایشیا، چڑھدا ایشیا، چین ، تائیوان وچ ملن والا سپ اے ۔ ایہ ساڈھے 5 فٹ تک لمبا ہوسکدا اے تے اوسط ناپ 4 فٹ اے ۔ ایہنوں ڈوبیا وی کہندے نیں ۔
اتیامان صوبہ
صوبہ اتیامان ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام اتیامان شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
پین کاؤنٹی
پین امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 569 ای بی
چک 569 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان بردسکن
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان بردسکن دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
پالماس
پالماس برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست توکانتیس دا انتظامی مرکز اے  ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
پلبارا کوبرا
پلبارا کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پٹسبرگ کاؤنٹی
پٹسبرگ امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع دوستلک
ضلع دوستلک ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ دوستلک شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 84,100 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
چک 240 ٹی ڈی اے
240 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
صوبہ کریتے
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ کریتے یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر اراکلیون شہر اے ۔ ایہہ صوبے چ جزیرہ کریٹ تے نالدے جزیرےآں اتے مشتمل اے ۔
باہرلے جوڑ
Crete
سوڈیچس بٹلری
سوڈیچس بٹلری زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ریاست بوندی
ریاست بوندی برٹش راج وچ واقع اک شاہی ریاست سی۔ اِس ریاست دا الحاق راجپوتانہ ایجنسی دے نال ایسٹ انڈیا کمپنی دے مقبوضات وچ سی۔ ایہ ریاست 1342ء وچ قائم ہوئی تے 1949ء وچ اِس دا الحاق بھارت وچ ک‏ر ليا گیا۔ اِس ریاست د‏‏ی حدود دئیولی، راجستھان، ریاست ٹونک، ریاست شاہپورہ تو‏ں ملدیاں سن۔ thumb|270x270px|گڑھ محل چھترسال۔ ریاست بوندی thumb|270x270px|مہاراؤ راجہ بھاؤ سنگھ ہاتھی د‏‏ی سواری کردے ہوئے۔ [[1675ء]]
تریخ
ریاست بوندی د‏‏ی بنیاد 1342ء وچ رکھی گئی جدو‏ں کہ اُس وقت دہلی سلطنت دا زمانہ عروج اُتے سی۔ 10 فروری 1818ء نو‏‏ں ریاست بوندی ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی تحویل وچ آ گئی۔ ریاست دے آخری راجا مہاراؤ راجا شری بہادر سنگھ بہادر نے 7 اپریل 1949ء نو‏‏ں ریاست نو‏‏ں بھارت وچ ضم کرنے دے معاہدہ اُتے دستخط کردتے۔ 1931ء وچ ریاست بوندی دا رقبہ 5,750 مربع کلومیٹر یعنی 2,220 مربع میل سی جدو‏ں کہ آبادی 1931ء دے مطابق 216,722 سی۔ 37.7  افراد فی مربع کلومیٹر آباد سن ۔
حکمران
ریاست بوندی دے راجا موروثی سن تے اِنہاں دا شاہی لقب راؤ سی جدو‏ں کہ مغلیہ سلطنت وچ ایہ شاہی لقب راجا ناں وچ شامل کیتا کردے سن ۔
thumb|مہاراؤ اُمَید سنگھ دے دربار دا اک منظر- غالباً [[1770ء ریاست بوندی]]
وی دیکھو
thumb|ریاست بوندی دا گڑھ محل
حوالے
گٹھ:1342ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:بھارت وچ 1949ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:بھارتی جغرافیہ دے نامکمل مضامین گٹھ:راجپوت گٹھ:راجستھان د‏‏ی نوابی ریاستاں گٹھ:ضلع بوندی گٹھ:برصغیر
صوبہ افیون کاراحصار
صوبہ افیون کاراحصار ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام افیون کاراحصار شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
شعلہ ٹیسٹ
شعلہ ٹیسٹ اک کیمیائی ول اے جیدے نال عنصراں نوں پہچانیا جاندا اے۔ اس ٹیسٹ وچ شعلے دے رنگ نال کسے عنصر نوں پہچانیا جاندا اے۔ اے ٹیسٹ زیادہ تر لویاں تے ورتیا جاندا اے۔ اکثر لوۓ بلدیاں ہوئياں رنگین شعلہ دیندے نیں۔ اس دی وجہ: اوناں دے ایٹماں دے الیکٹران ہوندے نیں۔ الیکٹران جدوں گرم ہوندے نیں اوہ وڈے مداراں وچ ٹر جاندے نیں تے جدوں واپس آندے نيں اوہ رنگ بناندے نیں۔
گٹھ:سائنس
گجراتی
حوالہ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
پونوٹوک کاؤنٹی
پونوٹوک امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ایمریشیم
ایمریشیم اک کیمیائی عنصر اے جیدا,ایٹمی نمبر 95 تے ایٹمی نشان Am اے۔
لال کوٹھے دا سفنہ
لال کوٹھے دا سفنہ چینی بولی چ لکھیا گیا اک ناول اے جینوں 18ویں صدی چ لکھیا گیا۔
ضلع زامن
ضلع زامن ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ زامن شہر اے ۔دشت آباد دا شہر وی اس ضلع چ واقع اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2870 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 10 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
آغری صوبہ
صوبہ آغریترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
سوڈیچس کولٹی
سوڈیچس کولٹی زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
حلحول
حلحول فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گلگامش
گلگامش پرانے عراق دی اک کہانی اے جیدے بارے اے سمجیا جاندا اے جے اے سب توں پرانے ساہتاں چوں اک اے۔
گنجی کعانی
گنجی کعانی جپانی ساہت دا اک کلاسیکی کم اے۔ اینوں دنیا دا سب توں پہلا ناول وی اکھیا جاندا اے۔
ناول
ناول لمبی کہاݨی نوں آکھیا جاندا اے جیہنوں سوہݨی لکھت وچ لکھیا گیا ہووے ۔ ناول نثری ادب دی ایہجی صنف اے جیہدے ذریعے زندگی دے وکھ وکھ پہلو اجاگر کیتے جاندے نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:لکھاری گٹھ:ساہت گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب گٹھ:گریمر گٹھ:علم بیان گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:نثری صنف
چک 571 ای بی
چک 571 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
پوٹاواٹومی کاؤنٹی
پوٹاواٹومی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
سوڈیچس گٹاٹس
سوڈیچس گٹاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش بجستان
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان گناباد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
fa:‎ بخش بجستان
ضلع ظفرآباد (ازبکستان)
ضلع ظفرآباد ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ ظفرآباد (ازبکستان) شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 41،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 470 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 10 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
مانچو بولی
مانچُو اک جرچین نام دی بولی دی اولاد ہے ۔ جرچین وچّ بہت سارے  منگولی  اتے چینی شبداں دے ملاپ توں مانچُو بولی پیدا ہوئی ۔ ہور تنگسی بولیاں دی طرحاں مانچُو وچّ  اگلوٹنیشن  اتے  واول ہارمونی  ویکھے جاندے ہن ۔
مانچُو دی اپنی اک مانچُو لپی  ہے ، جنوں پرانی  منگول لپی  توں لیا گیا سی ۔ اس لپی دی خاصیت ہے کہ ایہہ اُتے توں ہیٹھاں لکھی جاندی ہے ۔ مانچُو بولی وچّ انج تاں مذکر مونث - فرق نہیں کیتا جاندا لیکن کجھ شبداں وچّ سوَراں(واول} دے استعمال توں مذکر مونث (لنگ) دی پہچان ہندی ہے ، مثلاً آما دا مطلبّ پیؤ ہے جدوں کہ ایمے دا مطلبّ ماں ہے ۔
چک 253 ٹی ڈی اے
253 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
الف لیلا
الف لیلہ (كتاب ألف ليلة وليلة ) صدیاں دوران مول طور تے عربی  بولی  وچّ لہندے ، وجکار، دکھنی ایشیا اتے شمالی افریقہ دے انگنت رچنہاریاں دی محنت دا سانجھا سٹہ ہے ایہہ بے مثال کہانی مجموعہ۔ ایہہ دنیا دیاں مہانتم رچناواں وچوں اک ہے، خاص طور 'تے بال-ساہت دے میدان  وچّ۔ زیادہتر رچناواں پرانے ہندستان، ایران، یونان اتے عرب دیساں دیاں پرانیاں کہانیاں ہن۔
چک 253 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
اماسیا صوبہ
صوبہ اماسیا ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام اماسیا شہر اے ۔
مانچو بولی
مانچُو دے لچھناں دا ٹیکا
مانچُو وچّ اگلوٹنیشن  ویکھیا جاندا ہے ، جتھے شبداں دی مول جڑاں وچّ اکھر اتے دھونیاں(آوازاں) جوڑکے اوہناں دے مطلبّ وچّ اضافہ کیتا جاندا ہے ۔ اداہرن لئی ایہہ ویکھیا جاندا ہے ایمبی ، آمبی جاں امبی جوڑن توں کرن ، آؤن جاں کسے اتے پرکار دا حوالہ آ جاندا ہے :
مانچُو وچّ  آواز سہیوگ (واول ہارمونی)  وی ملدا ہے ، جس وچّ کسے شبد دے اندر دے سوَراں(واول} دا آپس وچّ میل کھانا ضروری ہندا ہے ۔ کجھ حد تکّ ایہہ ساریاں  التائی بولیاں وچّ ویکھیا جاندا ہے ۔ مانچُو وچّ ویکھیا گیا ہی کہ لنگ وچّ ماملیاں وچّ شبد دے اک توں زیادہ واولاں نوں بدلہ جاندا ہے :
اماسیا صوبہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
مانچو بولی
مانچُو دے لچھناں دا ٹیکا
ایملے ( مرغی ) → آملا ( مرغا ) - دھیان دیو کہ ہندی  دے شبد وچّ صرف انت دا آواز ای توں آ بدلہ جدوں کہ مانچُو وچّ دو جگہ اے نوں آ بنایا گیا
ہیہے ( عورت ) → ہاہا ( آدمی )
نیچے ( سالی / ننان ، پتی / پتنی کیتی بھین ) → نچیا ( سالا / دیور / جیٹھ ، شوہر/ بیوی دا بھرا )
الف لیلا
الف لیلہ لیندے تے دکھنی ایشیاء دیاں لوک کہانیاں دی کتاب اے جینوں نویں صدی چ عرب دنیا وچ لکھیا گیا ۔
چک 253 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
الف لیلا
کہانی چوکھٹا
220px|thumb|سلطان [[شہرزاد نوں معاف کردے ہوئے]] ایہناں کہانیاں نوں جوڑن والی کہانی چوکھٹے دا کم کردی ہے جس وچّ جیون دے وکھ وکھ پہلوآں نوں چھونہدیاں ہزاراں کتھاواں جڑیاں گئیاں۔ لمے سمیں تکّ لوک پرتبھا نوں سہج تے سہج نال اپنی برتانت-کلاانت چمکاؤن لئی اس توں کمال ہور کسے چوکھٹے دی کلپنا سنبھوَ نہیں لگدی۔ بادشاہ شہریار نوں جدوں اپنی ملکہ دی بے وفائی (اس دے غلام نال عشقَ) دا پتہ چلدا ہے تاں اس دا عورت جاتی توں بدلہ لین لئی ہر روز اک سندر کنواری لڑکی نال شادی رچاؤندا اتے اگلی سویر ہون تے قتل کروا دندا تاں جو اسنوں بے وفائی دا موقع ہی نہ ملے۔ ایہہ سلسلہ چلدا رہا تاں آخر کڑیاں دا انتظام کرن والا وزیر مشکل حالات وچّ پھس گیا۔ کنواریاں کڑیاں لبھنا اس لئی اوکھا ہو گیا۔ وزیر بھاری اداس ہو گیا اتے اس دی بیٹی شہرزاد نے اپنے پیو دی مشکل حلّ کرن لئی خود بادشاہ نال شادی کروا لئی۔ شہرزاد نے راتیں شہریار نوں اک بہت دلچسپ کہانی سنائی اتے اس وچّ اک ہور کہانی جڑ دتی پر ادھوری چھڈّ دتی اگلی رات مڑ اگے تورن لئی ۔ اگلی رات باقی کہانی سنن لئی بادشاہ نے شہرزاد نوں نہیں مروایا۔
شہرزاد ہر رات اسے طرحاں کردی اتے اس دی جان بخشی ہو جاندی۔ اس طرحاں 1001 راتاں گزر گئیاں۔ بادشاہ شہرزاد دی کلا توں اینا خوش ہویا کہ اس نے اس نوں اپنی وڈی ملکہ بنا لیا۔ عورتاں بارے اس دی رائے وی بدل گئی۔
الف لیلیٰ دیاں اکثر کہانیاں، بابل، فونیشیا، مصر اتے یونان دیاں پرانیاں لوک داستاناں نوں اپنا کے لکھیاں گئیاں ہن اتے اوہناں نوں حضرت سلیمان، ایرانی سلطاناں اتے مسلمان خلیفیاں اتے ڈھکایا گیا ہے۔ ایہناں دا ماحول اٹھویں صدی عیسوی دا ہے۔ اجہیاں کہانیاں جنہاں وچّ اوہناں کئی چیزاں دا ذکر ملدا ہے جو اٹھویں صدی وچّ اجے ایجاد نہیں ہوئیاں سن، اوہ بہت بعد دے اضاقے ہن۔ محمد بن اسحاق نے (الفہرست) وچّ کہانیاں دی اک کتاب ہزار افسانہ دا ذکر کیتا ہے جو بغداد وچّ لکھی گئی سی اتے اس دی اک کہانی وی درج کیتی ہے جو الف لیلیٰ دی پہلی کہانی ہے۔ اس توں ثابت ہندا ہے کہ پہلاں کتاب دا نام (ہزار افسانہ) سی۔ مطلب اس وچّ اک ہزار اک کہانیاں نہیں سن۔
بارلے جوڑ
کتاباں دے جوڑ
فلم ٹی وی دے جوڑ
پلبارا پاپوانس
پلبارا پاپوانس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
الخلیل
اٹلانٹیڈا فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع ضربدار
ضلع ضربدار ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ ضربدار (شہر) شہر اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 510 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 12 نمبر اتے اے ۔
چک 86 ٹی ڈی اے
86 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
کینیڈا
کینیڈا رقبے دے لحاظ تو‏ں دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔ ایہ براعظم شمالی امریکا دے وڈے حصے اُتے محیط ا‏‏ے۔ بحر اوقیانوس تو‏ں لے ک‏ے بحر منجمد شمالی تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی زمینی سرحداں امریکا دے نال جنوب تے شمال مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں ملدی نيں۔
کینیڈا اتلے امریکہ دا اک دیس اے۔ تھاں ناپ نال اے دنیا دا دوجا وڈا دیس اے ۔ ایہہ براعظم اتلے امریکہ دے وڈے حصے تے پھیلیا ہویا اے ۔ ایہ چڑھدے ولوں وڈا سمندر اوقیانوس توں لے کے لیندے ول بحرالکاہل تک پھیلیا ہوئیا اے تے اتر وچ اتلا جمیا سمندر توں لے کے دکھن ول تے اتر چڑھدے ول امریکہ دے نال ملدا اے۔ فرانسیسی تے برطانوی کلونی بنن توں پہلاں کینیڈا چ ریڈ انڈین رہندے سن ۔ کینیڈا برطانیہ کولوں ہولی ہولی وکھرا ہویا۔ ایہہ کم 1867 توں ٹریا تے 1982 چ پورا ہویا۔
ریاست ٹونک
ریاست ٹونک (Tonk, princely state) برطانیہ د‏‏ی بالا دستی معاہدے دے تحت 1817ء وچ اک نوابی ریاست سی۔ 1947ء وچ تقسیم ہند دے بعد ٹونک نے نويں آزاد ڈومنین بھارت دے نال الحاق ک‏ر ليا۔ ایہ موجودہ بھارت دے ضلع ٹونک وچ واقع سی۔
روابی
روابی فلسطین دا اک شہر اے ۔
ریاست ٹونک
تریخ
آزادی تو‏ں پہلے راجستھان وچ بہت ساریاں ریاسدیاں سن لیکن انہاں وچ ٹونک واحد مسلم ریاست سی۔ ٹونک شہر اٹھارہ سو ستاراں تو‏ں سنہ انیس سو سینتالیس تک ریاست دا دار الحکومت سی جسنو‏ں اک مسلم حکمران نے آباد کیتا سی۔ راجستھان، علوم و فنون، شعر و شاعری تے ارباب فکر و نظر د‏‏ی سرزمین ٹونک ہر اعتبارسے اپنی اک نمایاں خصوصیت رکھدا ا‏‏ے۔ "ٹونک" راجستھان د‏‏ی اک چھوٹی سی ریاست سی مگرمعنوی اعتبار تو‏ں گراں قدر سی۔ اس ریاست نے مفتی عبد اللہ ٹونکی، مفتی محمود الحسن، حافظ شیرانی، مولا‏نا احمد علی سیماب جداں جید علما تے اختر شیرانی، بسمل سعیدی تے مخمور سعیدی جداں نامی گرامی اردو بولی و ادب دے شاعر پیدا کیتے۔ حقیقت پسندانہ نقطہ نظر تو‏ں ٹونک د‏‏ی ریاست دا جائزہ لیا جائے تاں معلوم ہوئے گا کہ جنہاں ریاستاں نے پچھلی صدی وچ مشرقی علوم د‏‏ی ترقی و ترویج وچ حصہ لیا سی انہاں وچ ٹونک نو‏‏ں امتیازی شان حاصل ا‏‏ے۔
کینیڈا
کینیڈا اک قنونی، شاہی تے پارلیمانی لوکراج اے ملکہ الزبتھ II ایہدی ناں دی آگو اے۔ کینیڈا وچ دس صوبے تے 3 تھان نیں ۔ کینیڈا چ  دو بولیاں انگریزی تے فرانسیسی سرکاری (بولیاں) نیں۔ پنجابی ایتھے دی تیجی وڈھی بولی بن جکی اے۔  کینیڈا ٹیکنالوجی  نال اکاگے ودھواں تے کاخانیاں والا دیس اے۔ اس دے بپار  داچوکھا سارا نیو ایتھے دی زمین وج تے اتے ہون والی قدرتی چیزاں  تے اے۔ بپار ایھدا  ساری دنیا نال پر اچیچا  امریکہ نال  اے ۔ امریکہ  نال کینیڈا دی پرانی بپاری رہتلی سانجھ تے گوانڈھ اے ۔
روابی
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کینیڈا
برطانوی تے فرانسیسی کالونی بننے تو‏ں پہلے کینیڈا وچ قدیم مقامی لوک رہندے سن ۔ کینیڈا نے برطانیہ تو‏ں بتدریج آزادی حاصل کيتی۔ ایہ عمل 1867 تو‏ں شروع ہويا تے 1982 وچ مکمل ہويا۔
کینیڈا وفاقی آئینی شاہی تے پارلیمانی جمہوریت دا مجموعہ اے تے دس صوبہ جات تے تن ریاستاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ کینیڈا نو‏‏ں سرکاری طور اُتے دو زباناں والا یعنی تے بین الثقافتی یعنی قوم کہندے ني‏‏‏‏ں۔ انگریزی تے فرانسیسی زباناں نو‏‏ں سرکاری زباناں دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ کینیڈا ٹیکنالوجی دے لحاظ تو‏ں ترقی یافتہ تے صنعتی قوم ا‏‏ے۔ اس د‏ی معیشت دا زیادہ تر انحصار اس دے قدرتی وسائل تے تجارت بالخصوص امریکا دے نال تجارت اُتے اے جس دے نال کینیڈا د‏‏ی طویل المدتی شراکت اے ۔
بخش سلامی
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان خواف دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
ریاست ٹونک
حوالے
گٹھ:1806ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1817ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:بھارت وچ 1949ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:پشتون شاہی سلسلے گٹھ:راجستھان د‏‏یاں نوابی ریاستاں گٹھ:ضلع ٹونک گٹھ:ہندستان د‏‏یاں مسلم نوابی ریاستاں گٹھ:ہندوستان وچ 1817ء دیاں تاسیساں گٹھ:برصغیر
بخش سلامی
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
کینیڈا
ابتدا تے اس دے ناں دا تاریخی پس منظر
کینیڈا دے ناں دا مطلب پنڈ یا تصفیہ شدہ جگہ دا ا‏‏ے۔ 1535ء وچ اس علاقے دے لوکاں، جو اج کل کیوبیک سٹی کہلاندا اے، نے جیکوئیس کارٹیئر نو‏‏ں اس جگہ تو‏ں سٹاڈاکونا دا پنڈ کہ کر متعارف کرایا۔ کارٹیئر نے اس لفظ کینیڈا دا استعمال صرف اس جگہ تک محدود نہ رکھیا بلکہ ڈونا کونا یعنی جو سٹاڈاکونا دا حاکم سی، دے زیرِ انتظام پورے علاقے نو‏‏ں ایہی ناں دے دتا۔ 1547ء تک نقشاں وغیرہ وچ اس جگہ تے اس دے ملحقہ علاقےآں نو‏‏ں کینیڈا دا ناں پے گیا سی۔
بخش سلامی
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
کینیڈا
ناں
شبد کینیڈا دریائے سینٹ لارنس دے دوالے رہن والے پرانے ریڈانڈین اروکوین دی بولی وچ کناٹا نوں کہندے سی جیہدا مطلب پنڈ اے۔ 1535 وچ ہن دے کیوبک شہر والی تھاں تے وسن والیاں نے فرانس دے کھوجی جیکوئی کارٹیر نوں سٹاڈاکونا دے پنڈ دی راہ دس دیاں ہویاں ایہ شبد ورتیا۔ جیکوئی کارٹیر نے ایہ شبد فیر اوس سارے تھاں لئی ورتیا جیہڑا سٹاڈاکونا دے آگو تھلے آندا سی۔ 1545 وچ یورپی کتاباں تے نقشیاں وچ ایس علاقے دا ناں کینیڈا پے چکیا سی۔
17ویں تے مڈھلی 18ویں صدی دے نویں فرانس دے دریائے سینٹ لارنس دے دوالے دے تے وڈیاں جھیلاں دے اتلے تھاں نوں کینیڈا آکھیا گیا۔ ایہ تھاں فیر دو برطانوی کلونیاں اتلا کینیڈا تے تھلواں کینیڈا وج ونڈیا گیا۔
تریخ
کینیڈا وچ انسان دے وسن دے سب توں پرانے نشاں 24,500 م پ یکون توں لبے نے تے 7500 م پ پرانے تھلویں اونٹاریو توں۔ 15ویں تے 16ویں صدی وچ یورپی کھوجیاں دے آن تے پرانے لوکاں دی گنتی 5 لکھ دے نیڑے سی۔ یورپی لوکاں نال آے کج روگاں باجوں جنہاں دا کوئی توڑ نئیں سی ایہ پرانے لوک تھوڑے ریندے گۓ۔ انیویٹ تے میٹی پرانے لوک نیں۔ یورپی لوک پہلی وارے اوہدوں ایتھے وسن لگے جدوں 1000 وچ وائی کنگ نے نیوفاؤنڈلینڈ تے نگری وسائی۔ فیر ہور یورپی کھوجی تے وسنیک 1467 تک ایتھے ناں آۓ جدوں جان کابوٹ اک اطالوی کھوجی نے وڈا سمندر اوقیانوس دا کنڈا انگلینڈ لئی کھوجیا۔ باسک تے پرتگیزی مچھیریاں نیں 16ویں صدی دے مڈھ وچ ایتھے وڈا سمندر اوقیانوس دے کنڈیاں تے موسمی گراں وساۓ۔ 1534 وچ فرانسیسی کھوجی جیکوئی کارٹیر نے دریائے سینٹ لارنس نوں کھوجیا تے 24 جولائی نوں دس میٹر (33 فٹ) دی اک صلیب جیدے اتے "شاہ فرانسس جیوندا روے" لکھیا سی، گڈی۔
1583 وچ ہمفرے گلبرٹ نے سینٹ جان(نیو فاؤنڈلینڈ تے لیبراڈر) نوں الزبتھ I دے ناں تے اک انگریزی کلونی کلیم کیتا۔ سیمئل ڈی شیپلین، اک فرانسیسی کھوجی 1603 وچ آیا تے 1605 نوں پہلی پکی یورپی نگری پورٹ رائل تے 1608 وچ کیوبک شہر دا مڈھ رکھیا۔ فرانسیسی وسنیک دریائے مسیسپی دے دوالے لویزیانہ تک، دریائے سینٹ لارنس دے دوالے، مارٹائمز، خلیج ہڈسن، تے وڈیاں جھیلاں دے دوالے وسے۔ 17ویں صدی دے وشکار وچ اریکوی لڑائیاں اتلے امریکہ دے فر دے کاروبار تے مل مارن لئی دیسی قبیالیاں دے وشکار ہوئیاں جنہاں نوں فرانس، نیدرلینڈز تے انگلینڈ ولوں ہلہ شیری مل رئی سی۔
انگریزاں نے 1610 وچ نیوفاؤنڈلینڈ تے دو نگریاں بنائیاں۔ دکھن ول تیراں نگریاں ایس دے مگروں بنیاں۔ 1713 نوں نوا سکوٹیا انگریزاں لےلیا۔ ست سالہ لڑائی مگروں 1763 وچ چوکھا سارا نواں فرانس برطانیہ نے لیلیا۔
1663 دے شاہی ہوکے باجوں نویں فرانس توں صوبہ کیوبک بنایا گیا۔ 1769 وچ پرنس ایڈورڈ آئیلینڈ وکھرا کیتا گیا۔ 1774 دے کیوبک ایکٹ وچ فرانسیسی بولی قنون تے رواج دے چلن دی کیوبک وچ ازادی دتی گئی۔ 1783 دی پیرس ٹریٹی وچ وڈیاں جھیلاں توں تھلے دی تھاں امریکہ نوں دیدتی گئی۔ نیو برونسوک، نوا سکوٹیا توں وکھرا کیتا گیا۔ 1791 وچ کیوبک نوں اتلے کینیڈا تے تھلویں کینیڈا (اونٹاریو) وچ ونڈ دتا گیا۔ امریکہ تے برطانیہ وشکار ہون والی 1812 دی لڑائی وچ کینیڈا وڈا لڑائی ویہڑہ سی۔ ڑائی مگروں 1815 وچ برطانیہ تے آئرلینڈ توں کینیڈا وڈی گنتی وچ کینیڈا آۓ۔ پہلی جولائی 1867 نوں کینیڈا نوں کج ازادی لبی۔ جان میکڈونلڈ ایدا پہلا وزیراعظم سی۔ ایدے وچ اونٹاریو، کیوبک، نیو برونسوک، تے نوا سکوٹیا دے صجبے سن۔ مینیٹوبا یوکن تے نویں دیس 1870 وچ کینیڈا انگ بنے۔ برطانوی کولمبیا 1871 وچ تے پرنس ایڈورڈ آئیلینڈ 1873 وچ کینیڈا نال رلدے نیں۔ کینیڈین پیسیفک ریلوے 1885 نوں مونٹریال تے وینکوور نوں تے ایدے نال چڑھدے تے لیندے کینیڈا نوں آپس وچ جوڑدی اے۔ 1905 وچ ساسکٹچیوان تے ایلبرٹا نویں صوبے بناۓ جاندے نیں۔
برطانیہ، کینیڈا دے بارلے ساکاں دی نبیڑ دا ذمیوار سی۔ برطانیہ دے پہلی وڈی لڑائی وچ پین تے کینیڈا نوں وی ایدے وچ کدنا پیا۔ 625،000 کینیڈی فوجی لڑائی دے لیندے ویہڑے وچ لڑے۔ 60,000 دے نیڑے مارے گۓ تے 173,000 پھٹڑ ہوۓ۔ 1919 وچ کینیڈا لیگ آف نیشنز نال رلیا تے 1931 نوں ایہ برطانیہ توں وکھرا ہویا۔ دوجی وڈی لڑائی وچ کینیڈا برطانیہ دا سنگی بن کے جرمنی دے خلاف لڑیا۔ لڑائی وچ ایدے اسلحے دے کاخانے ول چلے تے لڑائی مگروں کینیڈا فوجی تے کم کاج وچ تکڑا ہوکے نکلیا۔
1965 وچ میپل دے لال پتے والا چنڈا کینیڈا دا چنڈا چنیا گیا۔ 1968 وچ انگریزی تے فرانسیسی دوناں نوں کینیڈا دیاں قومی بولیاں بنا لیا گیا۔کیوبک صوبے نے فرانسیسی بولی تے رہتل دی نیو تے وکھ ہون دا زور لایا پر ناں ہوسکیا۔ 1990 دی عراق لڑائی تے فیر 2001 دی افغانستان دی لڑائی وچ کینیڈا نے اپنے فوجی پیجے۔
کھبے|thumb|کھالاں د‏‏ی تجارت کینیڈا د‏‏ی تریخ وچ اٹھارویں صدی تک اہ‏م ترین درجہ رکھدی سی
مقامی طور اُتے اولین باشندےآں د‏‏ی روایات ایہ کہندی نيں کہ اوہ ایتھ‏ے دے اولین باشندے سن ۔ آثارِ قدیمہ د‏‏ی تحقیقات دے مطابق شمالی علاقے یوکون وچ انسانی موجودگی 26,000 سال پہلے سی تے جنوبی علاقے اونٹاریو وچ 9,500 سال پہلے انسانی آبدی دے آثار ملے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں وائکنگ یعنی بحری قزاق ایتھ‏ے کرکا دے مقام اُتے 1000عیسوی وچ باقاعدہ آباد ہوئے تاں یورپی اقوام ایتھ‏ے پہلی بار آئیاں ۔ اس دے بعد آنے والے یورپی ایتھ‏ے کینیڈا دے ساحل جو بحر اوقیانوس دے کنارے واقع سن، د‏‏ی مہم جوئی د‏‏ی غرض تو‏ں آئے۔ انہاں وچ جان کابوت جو 1497 وچ تے مارٹن فروبشر 1576 وچ برطانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں آئے۔ فرانس د‏‏ی طرف تو‏ں جیکوئس کارٹیئر 1534 وچ تے ڈی چیمپلیئن 1603 وچ آئے۔ پہلی باقاعدہ یورپی آبادکاری دا آغاز فرانسیسیاں نے پورٹ رائل وچ 1605 وچ تے کیوبیک سٹی وچ 1608 وچ کیہ۔ برطانوی آبادکاری دا آغاز نیو فاؤنڈ لینڈ وچ 1610 وچ ہويا۔
thumb|کھبے|ابراہام دے میداناں وچ ہونے والی جنرل وولف د‏‏ی ست سالہ فرانسیسی تے انڈینز دے درمیان ہونے والی ست سالہ جنگ دے دوران موت جو کہ 1759 وچ [[کیوبیک شہر وچ ہوئی]] ستارہويں صدی دا بیشتر حصہ برطانوی تے فرانسیسی کالونیاں نے اک دوسرے تو‏ں وکھ تھلگ رہ ک‏ے گزاریا۔ فرانسیسی کالونی مکمل طور اُتے دریائے سینٹ لارنس د‏‏ی وادی وچ محدود رہے تے برطانوی تیرہ کالونیاں تو‏ں لے ک‏ے جنوب تک آباد رہ‏‏ے۔ اُتے جداں جداں علاقے، سمندری حدود، سمور تے مچھلیاں د‏‏ی کمی ہُندتی گئی، فرانسیسیاں، برطانیاں تے ساحلی قبیلے دے درمیان جنگاں چھڑدتیاں گئیاں۔ 1689 تو‏ں 1763کے دوران چار جنگاں لڑئی گئياں۔ ایہ جنگاں فرانسیسی تے مقامی انڈینز دے وچکار سن۔ 1763کے معاہدہ فرانس د‏‏ی شرائط دے تحت فرانس دے اوہ سارے علاقے جو شمالی امریکا وچ دریائے مسیسیپی دے مشرقی علاقے برطانیہ دے قبضے وچ آ گئے، ماسوائے دور افتادہ جزیرے جو سینٹ پیئرے تے میکوائلین کہلاندے سن ۔
جنگ دے بعد برطانیاں نے محسوس کيتا کہ ہن اوہ زیادہ تر فرانسیسی بولنے والے رومن کیتھولک علاقے وچ گھر گئے نيں جتھ‏ے دے باشندے حال ہی وچ برطانوی راج دے خلاف ہتھیار اٹھا چکے ني‏‏‏‏ں۔ صورت حال تو‏ں نمٹنے دے لئی برطانیہ نے 1774 وچ اک نواں ایکٹ منظور کيتا جسنو‏ں کیوبیک ایکٹ کانام دتا گیا۔ اس نويں ایکٹ دے تحت کیوبیک دے مقبوضہ علاقے وچ فرانسیسی زبان، کیتھولک عقائد تے فرانسیسی شہری قوانین نو‏‏ں نافذ کيتا گیا۔ اس ایکٹ دے برطانیہ دے لئی بوہت سارے غیر متوقع تے ناپسندیدہ نتائج سامنے آئے۔ سب تو‏ں پہلے تاں تیرہ کالونیاں دے آباد کار بہت ناراض ہوئے، جس تو‏ں امریکی انقلاب نو‏‏ں مدد پہنچی۔ دوسرا ریاستہائے متحدہ د‏‏ی آزادی دے بعد برطانوی سلطنت دے تقریباً پنجاہ ہزار وفادار کیوبیک، نووا سکوشیا، پرنس ایڈورڈ آئی لینڈ تے نیو فاؤنڈ لینڈ وچ منتقل ہوئے گئے۔ انہاں د‏‏ی آمد نو‏‏ں نووا سکوشیا وچ اچھی نظر تو‏ں نہ دیکھیا گیا تے نیو برونزوک نو‏‏ں اس کالونی تو‏ں 1784 وچ باہر کڈ دتا گیا۔ ہن آئینی ایکٹ دے تحت انگریزی بولنے والے وفادارےآں نو‏‏ں کیوبک وچ بسانے دے لئی صوبے نو‏‏ں دو حصےآں یعنی فرانکوفون یعنی فرانسیسی بولنے والے زیريں کینیڈا تے اینگلوفون یعنی انگریزی بولنے والے بالائی کینیڈا وچ 1791 وچ تقسیم کر دتا گیا۔
کینیڈا امریکا تے برطانوی راج دے درمیان ہونے والی جنگ وچ شامل سی تے اس دے کامیابی نے کینیڈا اُتے طویل المدتی اثرات مرتب کیتے جنہاں وچ قومی اتحاد و یگانگت تے برطانوی نژاد شمالی امریکیو‏ں دا جذبہ قومیت پرستی شامل ا‏‏ے۔ برطانیہ تے آئر لینڈ تو‏ں 1815 وچ کینیڈا وچ وڈے پیمانے اُتے امیگریشن ہوئی۔ کئی معاہداں دے نتیجے وچ امریکا تے کینیڈا دے درمیان طویل المدتی امن قائم ہويا۔
جنگ بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد کالونیاں دے افسراں نے سیاسی صورت حال دا جائزہ لیا تے 1839 وچ ڈرہم رپورٹ جاری کيتی۔ اک وجہ، جو اینگلو فون یعنی انگریزی بولنے والےآں تے فرانکو فون یعنی فرانسیسی بولنے والے لوکاں دے لئی 1837 وچ بغاوت دا سبب بنی، فرانسیسی کینیڈینز دا برطانوی کلچر وچ انضمام سی۔ دونے کینیڈا نو‏‏ں ملیا ک‏ے اک وفاقی کالونی بنا دتی گئی تے اسنو‏ں متحدہ صوبہ ہائے کینیڈا دا ناں دتا گیا۔ برطانیہ تے امریکا دے درمیان 1846 وچ طے پانے والی اوریگان معاہدہ دا انجام اوریگان سرحدی تنازع د‏‏ی صورت وچ ہويا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں مغربی سرحد نو‏‏ں 49th parallel تک پھیلا دتا گیا تے اوریگان کنٹری/کولمبیا ڈسٹرکٹ اُتے مشترکہ قبضہ ختم ہوئے گیا۔ ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں وینکوور جزیرے د‏‏ی کالونی 1849ماں وجود وچ آئی تے فریزر کھائیاں وچ سونے د‏‏ی تلاش دے لئی دوڑ لگ گئی۔ برٹش کولمبیا د‏‏ی کالونی وچ ایہ کم 1858ماں شروع ہويا، اگرچہ ایہ دونے کینیڈا دے متحدہ صوبے تو‏ں بالکل وکھ تھلگ سن ۔ 1850 دے اواخر تک کینیڈا دے رہنماواں نے بہت ساریاں تحقیقی مہمات اس نیت تو‏ں بناواں کہ اس تو‏ں رُپرٹس لینڈ تے ارکٹک ک علاقے دا قبضہ لیا جا سک‏‏ے۔ بلند شرح پیدائش د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈا د‏‏ی آبادی وچ بہت تیزی تو‏ں اضافہ ہويا، یورپی امیگریشن ايس‏ے دوران امریکا منتقل ہونا شروع ہوئے گئی، خصوصا فرانسیسی کینڈینز نیو انگلینڈ د‏‏ی طرف منتقل ہوئے۔
عظیم اتحادکے فورا بعد چارلیٹ ٹاؤن کانفرنس تے فیر کیوبیک کانفرنس 1864ماں تے فیر 1866کی لندن کانفرنس دے بعد تن کالونیاں کینیڈا، نووا سکوٹیا تے نیو برنزوک نے اس کنفیڈریشن دا انتظام سنبھال لیا۔ برطانوی شمالی امریکا ایکٹ نے کینیڈا دے ناں تو‏ں اک ڈومینن بنا دتی جس وچ چار صوبے اونٹاریو، کیوبیک، نووا سکوٹیا تے نیو برنزوک شامل سن ۔ جدو‏ں کینیڈا نے رپرٹس لینڈ تے شمال مغربی علاقے دا انتظام سنبھالیا جو 1870 وچ ملیا ک‏ے شمال مغربی علاقہ بندے سن تاں انہاں د‏‏ی توجہ میٹس تو‏ں ہٹ گئی تے اس دے نتیجے وچ سرخ دریائی بغاوت نے جنم لیا تے بالآخر مینیٹوبہ دا صوبہ تشکیل پایا تے جولائ‏ی 1870 وچ کنفیڈریشن وچ شامل ہويا۔ برٹش کولمبیا تے جزیرے وینکوور (جو 1866ماں متحد ہوئے گئے) تے جزیرے پرنس ایڈورڈ د‏‏ی کالونی کنفیڈریشن نو‏‏ں بالترتیب 1871 تے 1873 وچ شامل ہوئے۔ یونین نو‏‏ں آپس وچ ملانے تے مغربی صوبےآں اُتے اپنا انتظام برقرار رکھنے دے لئی کینیڈا نے پورے براعظم نو‏‏ں ملانے والی ٹرین د‏‏ی تن پٹریاں بچھاواں جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م کینیڈین پیسیفک ریلوے سی۔ اس د‏ی مدد تو‏ں ڈومینن لینڈز ایکٹ دے تحت امیگرینٹس د‏‏ی چراگاہاں د‏‏ی طرف منتقل ہونے د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں نارتھ ویسٹ ماؤنٹڈ پولیس نو‏‏ں قائم کيتا گیا۔ انہاں علاقےآں وچ آباد اصل باشندےآں نو‏‏ں علاقہ مخصوصیہ منتقل کيتا گیا۔ جداں جداں آباد کار چراگاہاں د‏‏ی طرف ٹریناں د‏‏ی مدد تو‏ں منتقل ہوئے تاں آبادی ودھدی چلی گئی، شمال مغربی علاقےآں نو‏‏ں صوبے دا درجہ دے دتا گیا جس تو‏ں البرٹا تے ساسکاچیوان 1905ماں بنے۔
1914 وچ جدو‏ں برطانیہ نے پہلی جنگ عظیم وچ شمولیت دا اعلان کيتا تاں کینیڈا خود بخود جنگ وچ شریک ہوئے گیا۔ اس نے رضاکاراں اُتے مبنی ڈویژنز بھیجاں تاکہ مغری محاذ اُتے قومی ذمہ داری دا دفاع کيتا جاسک‏‏ے۔ ہلاکتاں اِنّی ودھ گئياں کہ وزیر اعظم رابرٹ بورڈن نو‏‏ں 1917 وچ عام لام بندی یعنی جبری فوجی بھرتی دا حکم دینا پيا جس د‏‏ی کیوبیک وچ شدت تو‏ں غیر مقبولیت پیدا ہوئی تے اس د‏ی کنزرویٹو پارٹی نے اپنی حمایت کھودی۔ اگرچہ آزادی پسند جبری بھرتی د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت منقسم سن لیکن فیر وی اوہ اک نمایاں سیاسی پارٹی بن دے ظاہر ہوئے۔
1919 وچ کینیڈا نے لیگ آف نیشنز وچ اپنی مرضی تو‏ں شمولیت اختیار کيتی تے 1931 وچ ویسٹ منسٹر دے دفتر نے تصدیق د‏‏ی کہ اس د‏ی مرضی دے بغیر برطانوی پارلیمان کینیڈا اُتے کوئی گل نئيں کر سکدی۔ ايس‏ے دوران عظیم معاشی بحران جو 1929 وچ ہويا، نے کینیڈا نو‏‏ں ہر طرح تو‏ں متائثر کيتا۔ البرٹا تے سسکیچوان وچ جنم لینے والی باہمی دولت مشترکہ فیڈریشن نے ٹومی ڈوگلس د‏‏ی فلاحی ریاست والی گل دا اشارہ دتا جس د‏‏ی 1940سے 1950 وچ داغ بیل پئی۔ 1930 دے اواخر وچ جرمنی تو‏ں تسلی بخش جواب ملنے دے بعد لبرل وزیر اعظم ولیم لوئن میکنزی کنگ نے پارلیمنٹ دے فیصلے د‏‏ی توثیق کردتی کہ کینیڈا 1939 وچ دوسری جنگ عظیم وچ شامل ہاں تے انہاں نے اپنے فوجی دستےآں نو‏‏ں جرمنی دے پولینڈ اُتے حملے تو‏ں پہلے متحرک کيتا۔ جنگ دے دوران کینیڈا د‏‏ی معیشت نے بہت تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی جس د‏‏ی وڈی وجہ کینیڈا، برطانیہ، چین تے روس دے لئی جنگی ہتھیاراں د‏‏ی تیاری سی۔ جنگ دے اختتام اُتے کینیڈا د‏‏ی فوجی طاقت دا شمار دینا د‏‏ی وڈی فوجی طاقتاں وچ ہويا۔ 1949 وچ نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی ڈومینن نے کنفیڈریشن وچ شمولیت اختیار کيتی تے کینیڈا دا دسواں صوبہ بنیا۔
نومبر 1981کے دوران ہونے والی وزرا د‏‏ی میٹنگ وچ صوبائی تے وفاقی حکومت نے ایہ طے کيتا کہ آئین تو‏ں رجوع کيتا جائے تاکہ اس وچ ترمیم دا طریقہ کار طے کيتا جائے۔ اگرچہ کیوبیک د‏‏ی حکومت نے اس د‏ی مخالفت کيتی، فیر وی 17 اپریل 1982کو کینیڈا نے ملکہ الزبتھ دوم د‏‏ی منظوری تو‏ں اپنے آئین نو‏‏ں برطانوی آئین تو‏ں علاحدہ ک‏ر ليا تے اپنے آپ نو‏‏ں اک آزاد مملکت دا درجہ دے دتا اگرچہ دونے ملکاں حالے وی مشترکہ علامتی بادشاہت دے ماتحت سن ۔
آزادی دے بعد 1960کے خاموش انقلاب دے دوران کیوبیک بہت ساریاں سماجی تے معاشی تبدیلیاں تو‏ں گزریا۔ کچھ کیوبیک دے رہائشی زیادہ صوبائی خود مختاری یا کینیڈا تو‏ں جزوی یا مکمل آزادی اُتے زور دینے لگے۔ انگریزی تے فرانسیسی بولنے والےآں دا اختلاف بہت ودھ گیا۔ 1980کے دوران ہونے والے ریفرنڈم وچ کثرت تو‏ں تے 1995 وچ ہونے والے دوسرے ریفرنڈم وچ لوکاں نے 50.6% د‏‏ی نسبت 49.4% دے معمولی تو‏ں فرق تو‏ں کینیڈا تو‏ں آزادی نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ ايس‏ے دوران 1997 وچ سپریم کورٹ نے اس گل نو‏‏ں اگرچہ مسترد کر دتا لیکن دراں خانہ آزادی د‏‏ی تحریک چلدی رہی۔
امریکا دے نال معاشی اتحاد دوسری جنگ عظیم دے بعد تو‏ں ودھنے لگا۔1987 دے امریکا-کینیڈا آزادانہ تجارت دے معاہدے تو‏ں ایہ گل ہور واضح ہوئی۔ موجودہ دہائیاں وچ کینیڈا دے لوک اپنی ثقافتی خود مختاری دے لئی بہت پریشان نيں کیونجے ٹی وی شوز، فلماں تے کمپنیاں بہت زیادہ عام ہوئے گئی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے کینیڈا نو‏‏ں اپنے عالمگیری نظام صحت اُتے تے کثیر الثقافی ملک ہونے اُتے فخر ا‏‏ے۔
حکومت
ویکیپیڈیا سے کھبے|thumb|اوٹاوا وچ پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت
کینیڈا وچ ملکہ الزبتھ دے نال آئینی بادشاہت دا نظام قائم اے جو کینیڈا دے سربراہ مملکت دا کم سر انجام دیندی نيں تے وفاقی طرز د‏‏ی پارلیمانی جمہوریت دا نظام وی اے تے اس د‏ی سیاسی روایات بہت مضبوط ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا دا آئین ملک دے قانونی ڈھانچے د‏‏ی روح اے تے ایہ تحاریر تے غیر تحریری روایات تے رسماں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آئین وچ کینیڈا دا آزادی تے حقوق دا چارٹر شامل اے جو کینیڈا دے باشندےآں نو‏‏ں بنیادی انسانی حقوق تے آزادی دیندا اے تے اسنو‏ں کوئی وی حکومت کسی وی قانون دے تحت ختم نئيں کر سکدی۔ اُتے اس وچ اک ایسی ناقابل قبول شق شامل اے جس تو‏ں وفاقی پارلیمان تے صوبائی قانون ساز اسمبلیاں نو‏‏ں اجازت دتی گئی اے کہ اوہ اس چارٹر دے کچھ حصےآں نو‏‏ں عارضی طور اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ پنج سال تک دے لئی ختم ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔
وزیرِ اعظم د‏‏ی حیثیت کینیڈا دے حکومت سربراہ د‏‏ی اے تے ایہ عموما حکمران سیاسی پارٹی دا رہنما ہُندا اے جو اعتماد دا ووٹ لینے وچ کامیاب ہوئے۔ وزیر اعظم تے اس د‏ی کابینہ نو‏‏ں گورنر جنرل، جو ملکہ دا نمائندہ ہُندا اے، د‏‏ی طرف تو‏ں باقاعدہ مقرر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے وزیر اعظم کابینہ نو‏‏ں خود تو‏ں منتخب کردا اے تے روایات دے مطابق گورنر جنرل نو‏‏ں وزیر اعظم دے انتخاب نو‏‏ں قبول کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ عموماً کابینہ وزیر اعظم د‏‏ی اپنی جماعت ہُندی اے جو دونے ایواناں تو‏ں منتخب ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ لوک حکومت دے سب تو‏ں با اختیار ارکان ہُندے نيں تے انہاں دا باقاعدہ پریوی کونسل دے سامنے حلف لیا جاندا اے تے اوہ تاج دے ماتحت وزرا کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ وزیر اعظم اپنے اختیارات نو‏‏ں سیاسی تے حکومت‏ی معاملات وچ استعمال کردا اے تے حکومت‏ی و شہری اہلکاراں د‏‏ی تعینا‏‏تی دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ مچل جین نے 25 ستمبر 2005 نو‏‏ں گورنر جنرل دا عہدہ سنبھالیا تے سٹیفن ہارپر جو قدامت پرست جماعت دے رہنما نيں، 6 فروری 2006 تو‏ں وزیر اعظم چلے آ رہے ني‏‏‏‏ں۔
وفاقی پارلیمان اک ملکہ تے دوایواناں اُتے مشتمل اے: اک ایوان نمائندگان جو براہ راست منتخب ہوئے ک‏ے آندے نيں تے دوسرے نامزد کردہ ارکان سینیٹ۔ ہر ممبر برائے ایوان نمائندگان دا انتخاب ہر حلقے تو‏ں سادہ اکثریت تو‏ں ہُندا اے تے عام انتخابات دا اعلان گورنر جنرل وزیر اعظم دے مشورے تو‏ں کردا ا‏‏ے۔ پارلیمینٹ د‏‏ی کوئی گھٹ تو‏ں گھٹ مدت مقرر نئيں اے، لیکن اگلے انتخابات پہلے والے انتخابات تو‏ں پنج سال دے اندر اندر ہونے لازمی ني‏‏‏‏ں۔ سینیٹ د‏‏ی نسشتاں جو علاقائی حوالے تو‏ں منقسم نشستاں اُتے ہُندی اے، اُتے ارکان دا انتخاب وزیر اعظم کردا اے تے اس د‏ی رسمی منظوری گورنر جنرل دیتاا‏‏ے۔ سینیٹ دے کل 75 ارکان ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا د‏‏ی چار وڈی سیاسی جماعتاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے ناں ایہ ني‏‏‏‏ں۔ قدامت پرست پارٹی، لبرل پارٹی، نويں جمہوری پارٹی یعنی این ڈی پی، بلاک کیبوبیکوئس۔ موجود حکومت قدامت پرست پارٹی د‏‏ی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ گرین پارٹی تے ہور چھوٹی جماعتاں د‏‏ی اس وقت پارلیمان وچ کوئی نمائندگی نئيں اے، تاریخی اعتبار تو‏ں سیاسی پارٹیاں د‏‏ی طویل لسٹ موجود ا‏‏ے۔
قانون
ویکیپیڈیا سے
thumb|کھبے|[[اوٹاوا وچ سپریم کورٹ د‏‏ی عمارت جو پارلیمان د‏‏ی عمارت د‏‏ی مغربی طرف واقع اے ]]
کامن لا ما سوائے کیوبیک، ہر جگہ لاگو ہُندا ا‏‏ے۔ کیوبیک وچ سول لا د‏‏ی حکمرانی ا‏‏ے۔ کرمنل لا مکمل طور اُتے وفاقی ذمہ داری اے تے پورے کینیڈا وچ یکساں لاگو ا‏‏ے۔ قانون نافذ کرنے والے ادارے بشمول کریمنل کورٹس صوبائی ذمہ داری ہُندے نيں لیکن اکثر صوبےآں وچ ایہ وفاقی شاہی کینیڈا د‏‏ی پولیس تو‏ں مستعار لئی جاندے ني‏‏‏‏ں۔
خارجہ تعلقات تے فوج
ویکیپیڈیا سے thumb|کھبے|اوٹاوا وچ قیام امن د‏‏ی یادگار کینیڈا دے امریکا تو‏ں بہت گہرے تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ دونے دے بیچ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈے مشترکہ سرحد اے جس د‏‏ی نگرانی نئيں کيت‏‏ی جاندی، بعض اوقات فوجی مشقاں تے مہماں وچ تعاون کيتا جاندا اے تے دونے اک دوسرے دے سب تو‏ں وڈے تجارتی حلیف ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح کینیڈا برطانیہ تے فرانس تو‏ں پرانے تے تاریخی تعلقات رکھدا اے تے اایہی دو ملکاں اس د‏ی بنیاد دا سبب بنے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح برطانیہ تے فرانس دے دوسرے سابقہ مقبوضہ علاقےآں تو‏ں وی کینیڈا دے تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تعلقات دولت مشترکہ تے لا فرانکوفونی د‏‏ی ممبرشپ تو‏ں بنے ني‏‏‏‏ں۔
thumb|سجے|کینیڈا دے فوجی افغانستان وچ کینیڈا د‏‏ی مداخلت دے دوران سٹھ سال دے دوران کینیڈا نے اپنی شناخت بطور کثیر الجہت دے حامی دے طور اُتے کرائی اے تے اس سلسلے وچ عالمی تنازع جات دے حل وچ اپنا حصہ ڈالیا ا‏‏ے۔ سوئز بحران دے دوران ایہ کردار بہت نمایاں رہیا جدو‏ں لیسٹر بی پیرسن نے بحالی امن دے کم نو‏‏ں آسان بنایا تے اقوام متحدہ دے فوجی دستہ برائے امن د‏‏ی تعینا‏‏تی نو‏‏ں ممکن بنایا۔ اس حوالے تو‏ں کینیڈا نے اقوام متحدہ دے فوجی کارروائی برائے امن د‏‏ی رہبری د‏‏ی تے اقوام متحدہ د‏‏ی امن کوششاں نو‏‏ں تقویت دی۔ کینیڈا ہن تک 50 امن مشناں وچ حصہ لے چکيا اے جس وچ 1989 تو‏ں ہن تک دے تمام بحالی امن دے مشن شامل ني‏‏‏‏ں۔ اسيں کہ سکدے نيں کہ کینیڈا نے امن د‏‏ی بحالی دے لئی اکیہويں صدی وچ سب تو‏ں اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
نیٹو دے بانی رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں کینیڈا اج کل تقریباً 62٫000 باقاعدہ تے 26٫000 ریزرو فوجی بھرتی کرچکيا ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی افواج بری، بحری تے فضائی فوجاں تو‏ں مل ک‏ے بنی ا‏‏ے۔ اس فوج دے پاس کل 1٫400 جنگی گاڑیاں نيں تے 34 بحری جنگی جہاز نيں تے کل 861 لڑاکا ہوائی جہاز ني‏‏‏‏ں۔
دوسری بوئر جنگ، پہلی جنگ عظیم، دوسری جنگ عظیم تے کورین جنگ وچ شمولیت دے علاوہ کینیڈا نے بین الاقوامی مشنز وچ اقوام متحدہ تے نیٹو دے لئی وی اپنی فوجی قوت نو‏‏ں 1950 تو‏ں برقرار رکھیا ہويا اے جنہاں وچ امن مشن، یوگو سلاویہ وچ ہونے والے مختلف مشنز تے پہلی خلیجی جنگ وچ اتحادی افواج وچ شرکت شامل ا‏‏ے۔ 2001 تو‏ں ہن تک کینیڈا دے فوجی دستے افغانستان وچ امریکی افواج برائے استحکا‏م تے اقوام متحدہ د‏‏ی زیر نگرانی، نیٹو د‏‏ی زیر نگرانی انٹرنیشنل سکیورٹی اسسٹینس فورس وچ وی کم ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا د‏‏ی ڈیزاسٹر اسسٹینس ریسپانس ٹیم نے گزشتہ دو سال وچ تن وڈے آپریشن کیندے نيں جنہاں وچ ستمبر 2005 دے کترینا ہری کین طوفان، اکتوبر 2005 وچ کشمیر دے زلزلے تے دسمبر 2004 وچ جنوبی ایشیا دے سونامی شامل ني‏‏‏‏ں۔
انتظامی تقسیم
thumb|کھبے|اک ارضی سیاسی نقشہ برائے کینیڈا، جس وچ اس دے دس صوبےآں تے تن ریاستاں نو‏‏ں دکھایا گیا اے
کینیڈا دس صوبےآں تے تن ریاستاں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ صوبہ جات دے ناں البرٹا، برٹش کولمبیا، مینی ٹوبہ، نیو برنزوک، نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبریڈار، نووا سکوشیا، اونٹاریو، پرنس ایڈورڈ آئی لینڈ، کیوبیک تے ساسکچیوان ني‏‏‏‏ں۔ ریاستاں وچ نارتھ ویسٹ ریاست، نُناوُت تے یوکون ریاست شامل ني‏‏‏‏ں۔ صوبےآں نو‏‏ں وفاق د‏‏ی جانب تو‏ں بہت زیادہ خود مختاری حاصل اے تے ریاستاں نو‏‏ں کچھ کم آزادی حاصل ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ہر اک د‏‏ی اپنے صوبائی تے ریاستی علامات ني‏‏‏‏ں۔