cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قبرص دی تریخ
قبرص وچ عیسائیت
۳۱۱ عیسوی وچ ، شہنشاہ آگسٹس گیلریئس عیسائیت دے حق وچ پہلا فرمان جاری کرے گا، جسنو‏ں میلان دے فرمان دے نال قسطنطنیہ اول، یا قسطنطنیہ عظیم د‏‏ی طرف تو‏ں ہور رسمی شکل دتی جائے گی۔ جداں کہ قسطنطنیہ دے نال قومی مذاہب دے بعض دیوتاواں د‏‏ی پوجا ممنوع سی، جداں کہ Astarte کے، قبرص وچ گھٹ تو‏ں گھٹ عیسائیت پسند کيتا گیا سی، 332 AD دے عظیم زلزلےآں دے بعد تو‏ں. تے ۳۴۲ ء، اس نے صرف سلامیس د‏‏ی تعمیر نو دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کی، جو کافر پافوس تو‏ں زیادہ عیسائی سی
جدید (جسنو‏ں "نظرثانی پسند" وی کہیا جاندا اے ) تریخ نویسی وچ شک اے کہ آیا کافراں دے خلاف مختلف قوانین نافذ کيتے گئے سن ۔ کافراں د‏‏ی کوئی آزمائش یا پھانسی نئيں سی، تے سزاواں نو‏‏ں مبہم طور اُتے "الہی تے انسانی سزاواں" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ حکا‏م دے لئی فراہ‏م کيتے گئے بھاری جرمانے دے لئی، چوتھ‏ی تے پنجويں صدی وچ انہاں دے نفاذ دا کوئی ریکارڈ موجود نئيں ا‏‏ے۔ جسٹنین نے افلاطون د‏‏ی اکیڈمی نو‏‏ں بند کرنے والی کہانی نو‏‏ں غلط سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
بازنطینی دور
رومی سلطنت دے مشرقی تے مغربی حصےآں وچ تقسیم ہونے دے بعد، قبرص بازنطیم د‏‏ی حکمرانی وچ آگیا۔ قبرص دے شہر ۳۳۲ تے ۳۴۲ عیسوی وچ آنے والے شدید زلزلےآں تو‏ں تباہ ہو گئے۔ تے شہنشاہ قسطنطین دے ذریعہ صرف عیسائی سلامی، جس دا ناں قسطنطینیہ رکھیا گیا، دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔
ابتدائی بازنطینی دور (۳۲۵-۶۴۲ عیسوی)
چوتھ‏ی دے آغاز وچ. قبرص خوشحال لیکن ۳۳۲ عیسوی دے زلزلے تے ۳۴۲ عیسوی دا طویل خشک سالی د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط دا شکار ہونے دے باعث وڈے شہری مراکز (سالامینا، پافوس) تے اک زرعی جزیرہ برابر ا‏‏ے۔ Constantius نے Salamis نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا لیکن Paphos نو‏‏ں نئيں - اس وقت تک جزیرے دا راجگڑھ - کیونجے مؤخر الذکر اک کافر شہر سی۔ چوتھ‏ی صدی دے دوسرے نصف وچ ، قبرص نے اپنی خوشحالی دوبارہ حاصل کيتی، جداں کہ شاندار basilicas (Paphos, Kourio, Salamina, Solos) د‏‏ی تعمیر تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے، بلکہ جزیرے دے شپ یارڈز د‏‏ی مکمل سرگرمی تو‏ں بھی۔ جزیرے تو‏ں سینٹ ہیلینا دے گزرنے نے جزیرے اُتے عیسائیت دے نال نال اس د‏ی آبادی نو‏‏ں وی متحرک کیا: سلامیس-کانسٹینٹیا جزیرے دا نواں راجگڑھ تے آرچ بشپ د‏‏ی نشست بن گیا۔ .جب قسطنطنیہ نے ۳۳۲ دے زلزلے دے بعد جزیرے د‏‏ی تعمیر نو وچ مدد دے لئی جزیرے دے گورنر کالوکائرس نو‏‏ں بھیجیا تاں اس نے بغاوت د‏‏ی تے خود نو‏‏ں قبرص دا آزاد حکمران قرار دتا لیکن اس د‏ی بغاوت نو‏‏ں دبا دتا گیا۔ ۵۳۵ وچ جسٹنین دے ذریعہ صوبےآں د‏‏ی تنظیم نو دے دوران، قبرص نو‏‏ں کاؤنٹ آف دتی ایسٹ کے دائرہ اختیار تو‏ں وکھ کر دتا گیا تے ایہ ہور صوبےآں دے نال quaestoris iustiniani exercitus د‏‏ی انتظامی ذمہ داری دے تحت آیا، جو Odyssos وچ مقیم سی۔ قبرص نے کلیسائی خودمختاری حاصل کيتی، جدو‏ں تیسرے ایکومینیکل Synod نے قبرص دے چرچ نو‏‏ں زیر کرنے دے لئی انطاکیہ دے پیٹریاارکیٹ دے دعوے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ - تے عدالت‏ی طور اُتے ایہ براہ راست بازنطینی راجگڑھ دے تحت آیا۔ اس نے سلطنت دے دوسرے وڈے علاقےآں دے برابر فوجی ٹیکس ادا کيتا جو جزیرے د‏‏ی معاشی خوشحالی د‏‏ی گواہی دیندا ا‏‏ے۔
وسطی بازنطینی دور (۶۴۲-۱۰۷۱ عیسوی) بازنطیم-عرب مشترکہ تسلط
۶۴۹ء وچ جزیرے اُتے عرباں دے حملے شروع ہو گئے۔ انہاں نے راجگڑھ قسطنطنیہ (سلامینہ) نو‏‏ں فتح کيتا تے مقامی سرداراں دے نال معاہدے دے بعد اوہ دستبردار ہوگئے۔ پیغمبر اسلام د‏‏ی اک رشتہ دار ام حرام اپنے گھوڑے تو‏ں ڈگ ک‏ے ہلاک ہو گئی سی تے انہاں نو‏ں ايس‏ے جگہ دفن کيتا گیا جتھے بعد وچ ہالہ سلطان دا مزار بنایا گیا سی۔ اگلے سال، عرباں نے ۱۲٬۰۰۰ سپاہیاں د‏‏ی اک چھاؤنی قائم کيتی، لیکن اسنو‏ں ۶۸۰ عیسوی وچ واپس لے لیا گیا
۶۸۸ عیسوی وچ گینڈے دے جسٹنین دوم تے خلیفہ امد المالک کے دور وچ جزیرے د‏‏ی مشترکہ ملکیت تے ٹیکساں نو‏‏ں دو برابر حصےآں وچ تقسیم کرنے دا معاہدہ طے پایا۔ اس دے بعد تو‏ں تے ۳۰۰ سالاں تو‏ں قبرص وچ بازنطینیاں تے عرباں دے درمیان محدود تنازعات رہے نيں۔
ٹومس لوئس ڈی وکٹوریا
ٹامس لوئیس ڈی وکٹوریہ (ہسپانوی: Tomás Luis de Victoria ؛ ولادت:1548ء - وفات: 20 یا 27 اگست 1611ء) ہسپانیہ وچ 16 ويں صدی دے سب تو‏ں مشہور موسیقار سن ۔
قبرص دی تریخ
وسطی بازنطینی دور (۶۴۲-۱۰۷۱ عیسوی) بازنطیم-عرب مشترکہ تسلط
بازنطینی دور دے وسط وچ ، زراعت تے مویشی پالن مقامی معیشت دا بنیادی حصہ سی، جہاز رانی تے تجارت دے نال نال تانبے تے چاندی د‏‏ی کاناں بھی۔
ٹومس لوئس ڈی وکٹوریا
حوالے
گٹھ:ہسپانوی سنہری دور گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
قبرص دی تریخ
رچرڈ دتی لیون ہارٹ، نائٹس، لوسگنانس
انگلستان دے بادشاہ رچرڈ دتی لائن ہارٹ نے ۱۱۹۱ وچ قبرص نو‏‏ں فتح کيتا لیکن اس دا سیاسی کنٹرول ٹیمپلرز نو‏‏ں منتقل کر دتا، جو روم دے پوپ دے وفادار فوجی حکمراں سن ۔
ٹیمپلرز نے اس دے باشندےآں اُتے ناقابل برداشت ٹیکس لگایا تے ۱۱۹۲ عیسوی وچ اس د‏ی وجہ بنی۔ انہاں دے خلاف قبرص د‏‏ی بغاوت جسنو‏ں دبا دتا گیا۔ ٹیمپلرز نے ۱۱۹۲ وچ جزیرہ چھڈ دتا تے رچرڈ نے اسنو‏ں گائے آف لوسیگنان نو‏‏ں دے دتا۔ Lusignans نے ابتدا وچ اک معتدل پالیسی د‏‏ی پیروی د‏‏ی تے لاطینی آباد کاراں نو‏‏ں استعمال کرکے اپنی طاقت نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ قبرص وچ اک لاطینی چرچ قائم کيتا گیا سی، جس نو‏‏ں جزیرے د‏‏ی کلیسیائی جائیداد دتی گئی سی۔ اس کارروائی تو‏ں قبرصی کاناکیز ( کاناکیز بغاوت ) دے تحت بغاوت ہوئی۔ آرتھوڈوکس تے کیتھولک تعلقات مسلسل بگڑ رہے نيں۔ ۱۲۳۱ وچ کنٹارا خانقاہ دے تیرہ راہباں نو‏ں، جنہاں نے کیتھولک مذہب دے عقائد نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کيتا سی، نو‏‏ں زندہ جلا دتا گیا۔ ۱۲۶۰ وچ ، پوپ دے بُلا سائپریا دے نال، آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں کیتھولک چرچ نے غلام بنایا۔ قبرص وچ فرینکش حکمرانی لاطینی درجہ بندی دے نفاذ تو‏ں وابستہ سی، جو قبرص د‏‏ی لاطینی بادشاہی دے بدلے وچ پوپ د‏‏ی پہچان حاصل کرنے دے لئی آئی سی۔ اٹھائے گئے اقدامات وچ زمین د‏‏ی گرانٹ تے دسواں ٹیکس دا نفاذ سی۔
آبادی د‏‏ی غربت
یہ دور غیر ملکیو‏ں دے لئی دولت تے خوشحالی، مقامی لوکاں دے لئی غربت تے بدحالی، طاقت تے فوجی مہم جوئی تو‏ں، بلکہ جھگڑےآں، سازشاں، جذبےآں، سازشاں تے قتل و غارت تو‏ں وی نمایاں ا‏‏ے۔
غالب اک عظیم طبقہ سی جس د‏‏ی سربراہی بادشاہ کردا سی، "برابراں وچ سب تو‏ں پہلے"۔ اس دے بعد نائٹس تے لارڈز، کلیسائی تے اعلیٰ ریاستی عہدیداراں دا طبقہ آیا، تے فیر شہریاں دا طبقہ آیا۔ مقامی آبادی دا وڈا حصہ غلام تے بے زمین، شاہی خاندان، امرا تے آقااں د‏‏ی خدمت وچ غلام سن ۔ بوہت سارے قبرصی گھوڑےآں، شکاری فالکن یا حتیٰ کہ گدھے دے لئی تجارت کردے سن، جدو‏ں کہ بوہت سارے غلام سن ۔ انہاں وچو‏ں صرف چند ہی اپنی آزادی نو‏‏ں چھڑانے وچ کامیاب ہوئے تے اس تو‏ں وی کم نے کئی غیر ملکی کاریگراں (شامی، آرمینیائی، وغیرہ) دے نال مل ک‏ے بنانے دے لئی زمین دا اک ٹکڑا حاصل کيتا۔ a )، اک پیٹی بورژوازی۔ فاماگوستا د‏‏ی بندرگاہ نے خاص طور اُتے ترقی دا تجربہ کیتا، جس دے نتیجے وچ اس شہر وچ بے شمار دولت جمع ہوئی۔
ری الیکسس د‏‏ی بغاوت
۱۴۲۶ عیسوی وچ ، مصر دے سلطان نے جینوس دے نال مل ک‏ے، قبرص اُتے حملہ کیتا، تے Choirokotia د‏‏ی جنگ وچ فتح دے بعد، انہاں نے اس وقت دے بادشاہ یاگو نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اوہ قبرص دا بیشتر حصہ لوٹ لیندے نيں تے بھاری ٹیکس عائد کردے ہوئے راکھ تے کھنڈرات چھڈ جاندے نيں۔
موجودہ حالات تے بے ترتیبی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے، کیٹومیلیا نال تعلق رکھنے والے الیکسس نے، جو بادشاہ دے قاصداں د‏‏ی خدمات وچ اک گھوڑ سوار دے طور اُتے کم کردا سی، نے آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں منظم کيتا۔ الیکسس اپنا ہیڈکوارٹر لیفکونیکو وچ بناندا اے تے اسنو‏ں باغی دیہا‏تی ری، یعنی الیکسس آف ریگا نے اعلان کيتا ا‏‏ے۔ اس دے بعد فرینکاں نو‏‏ں غیر ملکی مدد طلب کرنے اُتے مجبور کيتا گیا، انہاں نے ہسپتال دے فری اینجلوس نو‏‏ں شام‏ل کیتا، یعنی قبرص وچ مقیم جانائٹس دے ہومونیمس آرڈر دے رہنما، ہور انتونی دا میلا (میلان)۔ یورپی جاگیرداراں نے فرانکس د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے وچ مدد کيت‏ی جدو‏ں اوہ اِنّے گھبرا گئے کہ ایہ باقی براعظماں دے لئی اک بری مثال قائم کرے گا۔ ۱۲ مئی ۱۴۲۷ نو‏‏ں انقلاب دے رہنما نو‏‏ں Ioannina Knights نے گرفتار ک‏ر ليا تے نیکوسیا لے گئے۔ اوتھ‏ے اس اُتے غیر انسانی تشدد کيتا گیا تے تقریباً باہر نکل ک‏ے اسنو‏ں نیکوسیا د‏‏ی سڑکاں اُتے پریڈ کرائی گئی۔ محل دے صحن وچ رئیس تماشے دا "مزہ لینے" دے لئی جمع ہو گئے نيں۔ Lusignans نے Re Alexis نو‏‏ں شہتوت دے درخت اُتے لٹکا دتا۔
وینیشین حکمرانی (۱۴۸۹–۱۵۷۱ عیسوی )
thumb|250x250px| قبرص د‏‏ی وینیشین نمائندگی، فرانسسکو باسیلیکٹیا ، ۱۶۱۸ اور وینیشین حکمرانی دے دوران، جزیرے نے اپنے سابقہ جاگیردارانہ ادارےآں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ قبرص سینیٹ تے عظیم کونسل دے سیاسی تے قانون سازی دے اختیارات دے تحت آیا۔ نکوسیا وچ مقیم نگہبان تے دو کونسلرز اُتے مشتمل اک سہ رخی اعلیٰ ترین اتھارٹی سی، جو عدالت‏ی فرائض وی استعمال کردی سی۔ فاماگوستا دا کپتان جزیرے دا سپریم ملٹری کمانڈر سی، لیکن ايس‏ے شہر دے لئی انتظامی تے عدالت‏ی فرائض دے نال۔ شرفا اُتے مشتمل عظیم کونسل وی سی۔ جنرل پیشن گوئی کرنے والے دے پاس غیر معمولی فوجی فرائض سن ۔ فوج د‏‏ی تعداد ۳۵۰-۴۰۰ تو‏ں زیادہ نئيں ہونی چاہیدا تے ۸۰۰ آدمیاں تے ۲۰۰۰ کرائے دے فوجیاں تک نئيں پہنچنی چاہیدا۔ وینیشین حکمرانی دے اختتام اُتے جزیرے د‏‏ی آبادی دے حوالے تو‏ں، ایہ اپنے آغاز دے مقابلے وچ دگنی ہو گئی: ۱۰۶٬۰۰۰ تو‏ں ودھ ک‏ے ۲۰۰٬۰۰۰ ہو گئی۔ جزیرے د‏‏ی معیشت نمک د‏‏یاں کاناں تے زرعی مصنوعات د‏‏ی اجارہ داری تو‏ں مضبوط ہوئی: عام طور پر، اس وچ پچھلے دور وچ اِنّی خوشحالی نئيں سی کیونجے قبرص اپنے آپ وچ وینیشیناں دے لئی کوئی معاشی انجام نئيں سی۔ شروع تو‏ں، وینس د‏‏ی حکومت سماجی حمایت حاصل کرنے دے لئی فرانسیسی جاگیردارانہ نظام نو‏‏ں بدلنا چاہندی سی۔ اکثریت وچ ، یونانی آبادی د‏‏ی آبادیات‏ی بنیاد زرعی عنصر (پاروشین تے آزاد کسان) سی جو جاگیردارانہ نظام وچ ضم ہو ک‏ے اس د‏ی معاشی بدحالی دا باعث بنی۔
قبضے دے حالات نے ۱۵۶۰ وچ Diassorinos د‏‏ی قومی تے سماجی و سیاسی تحریک نو‏‏ں جنم دتا، جسنو‏ں عثمانیاں دے نال خفیہ رابطے دے بعد گرفتار ک‏ر ک‏ے قتل کر دتا گیا۔ وینس دے زیر قبضہ قبرص دے مصری مملوکاں دے نال تعلقات، جنہاں تو‏ں اوہ آزاد ہونا چاہندے سن، مؤخر الذکر کيتی طرف تو‏ں فتح کيتے بغیر اتار چڑھاؤ دا سامنا کرنا پيا۔ مشرقی بحیرہ روم وچ عثمانی طاقت دا عروج قبرص دے لئی اک نواں عنصر سی جس دا شمار سفارتی طریقےآں دے علاوہ فوجی طریقےآں د‏‏ی طرف اس وقت ہويا جدو‏ں اسنو‏ں معلوم ہويا کہ عثمانی خاص طور اُتے خطرہ بن رہے نيں (لیماسول چھاپہ ۱۵۳۹)۔
قبرص وچ ترک حکومت تے اسلام پسندی۔
پر جزیرے اُتے انہاں د‏‏ی موجودگی دا آغاز کئی دہائیاں پہلے چھاپےآں تو‏ں ہويا سی۔ ۱۴۸۹ وچ ، وینیشین حکمرانی دے پہلے سال، عثمانیاں نے جزیرہ نما کارپاشیا اُتے حملہ کيتا جتھے انہاں نے قیدیاں نو‏‏ں لے لیا تے انہاں نو‏ں غلام بنا ک‏ے بیچ دتا۔ ۱۵۳۹ وچ ترک بحری بیڑے نے لیماسول نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ عثمانیاں دے پھیلاؤ دے خوف تو‏ں، وینیشیناں نے فاماگوستا، نکوسیا تے کرینیا نو‏‏ں قلعہ بندی کر لئی، لیکن باقی شہراں نو‏‏ں ناقابل تسخیر چھڈ دتا گیا۔
۱۵۷۰ دا عثمانی حملہ
۱۵۷۰ دے موسم گرما وچ ، عثمانیاں نے لالہ مصطفیٰ پاشا د‏‏ی قیادت وچ ۶۰ ہزار سپاہیاں دے نال جزیرے اُتے حملہ کیتا، جنہاں وچ گھڑسوار تے توپ خانہ وی شام‏ل سی۔ فوج ۲ جولائ‏ی نو‏‏ں لیماسول دے نیڑے بغیر کسی مزاحمت دے اتری۔ انہاں نے نیکوسیا د‏‏ی طرف مارچ کيتا جسنو‏ں انہاں نے ۹ ستمبر ۱۵۷۰ نو‏‏ں فتح کيتا۔ ۲۰ ہزار نکوسیان مارے گئے تے ہر عوامی عمارت تے محل نو‏‏ں لُٹ لیا گیا۔ صرف عورتاں تے بچے بچ گئے جنہاں نو‏ں غلام بنا ک‏ے بیچ دتا گیا۔ اس دے بعد ترک فوجیاں نے غیر مسلح کرینیا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ پر، فاماگوستا وچ ، محاصرہ ستمبر ۱۵۷۰ تو‏ں اگست ۱۵۷۱ تک جاری رہیا۔ فاماگوستا دا زوال قبرص وچ عثمانی حکومت دا آغاز ا‏‏ے۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Ammoxostos.jpg/220px-Ammoxostos.jpg|thumb| اینچنگ فاماگوستا کے، ۱۷۰۳ فتح دے فوراً بعد، عثمانیاں نے قبرص دے مرکزی قلعےآں وچ مختلف خصوصیات دے کئی ہزار جنیسری نصب ک‏‏‏‏ر دتے۔ اینگومی (تزلا) وچ ۱٬۰۴۵ جینسریز، ۱٬۱۳۰ نکوسیا وچ ، تے اِنّی ہی تعداد مگوزا وچ آباد ہوئے۔ جینیسریاں د‏‏ی کم تعداد نے دوسرے قلعےآں نو‏‏ں سنبھالیا۔ جنیسریز عثمانی سپاہیاں د‏‏ی اک اعلیٰ تنظیم سی جو مکمل طور اُتے سلطان دے وفادار غلاماں اُتے مشتمل سی۔ انہاں نو‏ں بچپن تو‏ں عیسائی دیہات تو‏ں بھرتی کيتا گیا، اسلام قبول کيتا گیا تے مسلسل تربیت دتی گئی۔ سولہويں صدی دے آغاز وچ جنیسری کور نو‏‏ں آزاد مسلماناں د‏‏ی بھرتی دے لئی وی کھول دتا گیا سی۔ ۱۵۹۳–۱۵۹۵ وچ ادھے تو‏ں وی کم جنیسری غلاماں (غیر مسلم) تو‏ں آئے سن ۔
قبرص د‏‏ی فتح دے نال ہی اس جزیرے نو‏‏ں گیلیٹی قرار دتا گیا۔ قبرص دے ایگیلیٹ دا کمانڈر بیلربی دا مصطفیٰ پاشا سی، اس نے اس دے نال جزیرے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ قبرص نو‏‏ں تن پناہ گاہاں ، فاماگوستا، کیرینیا تے پافوس وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ ایشیا مائنر تے مشرق وسطیٰ دے ساحلاں نال تعلق رکھنے والے سانٹزاکی قبرص دے زیرِ اقتدار آئے۔ ہر سنجک نو‏‏ں اک کازہ وچ تقسیم کيتا گیا سی (جو میونسپلٹی یا کاؤنٹی نال ملدا جلدا سی) جو اک جج، کڈی دے قانونی تے انتظامی دائرہ اختیار دے تابع سی۔ عثمانی دور حکومت وچ ایگیلیٹی تے سنجاکی د‏‏ی تقسیم اس وقت دے حالات دے مطابق مختلف سی۔ کریٹ د‏‏ی فتح دے بعد ۱۶۷۰ء وچ ۔ عثمانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں تے قبرص وچ تجارت وچ کمی، چرچ آف سائپرس د‏‏ی درخواست پر، قبرص جزیرہ نما دے دائرہ اختیار وچ آیا۔ پر، ایہ انتظامی ڈھانچہ غیر فعال سی تے قبرص نو‏‏ں ۱۷۸۵ عیسوی وچ براہ راست امپیریل کونسل دے ماتحت کر دتا گیا سی۔ اس تبدیلی تو‏ں، آرتھوڈوکس چرچ د‏‏ی حمایت کيتی گئی جدو‏ں تو‏ں ایہ ٹیکس جمع کرنے والا بن گیا۔
سماجی تبدیلیاں
عثمانی قبضے نے اک بنیادی تبدیلی لائی: جزیرے اُتے اک نواں سماجی گروپ متعارف کرایا گیا، ترک۔ عثمانی انتظامیہ نے فوجیاں نو‏‏ں قبرص وچ رہنے اُتے آمادہ کرنے دے لئی زمین دے وڈے پلاٹ دیے۔ ۱۷ويں صدی دے دوران ترکی د‏‏ی آبادی وچ ڈرامائی طور اُتے وادھا ہويا۔ ۱۸۷۸ وچ جدو‏ں کنٹرول (لیکن خودمختاری نئيں) انگریزاں نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تاں زیادہ تر ترک اس جزیرے اُتے ہی رہ‏‏ے۔
ملت دا نظام
عثمانیاں نے ملت دا نظام نافذ کیتا، جس وچ ہر غیر مسلم اقلیت دے مذہبی حکا‏م اس د‏ی آبادی اُتے حکومت کرن گے۔ ملیٹ دے نظام نے قبرص دے آرتھوڈوکس چرچ نو‏‏ں مضبوط کيتا جس نے اپنے مذہبی کردار دے علاوہ اک قومی کردار وی حاصل کیتا، ایہ یونانی قبرص دا رہنما سی۔ عثمانی حکا‏م نے اس پیش رفت نو‏‏ں مثبت طور اُتے دیکھیا کیونجے اوہ چاہندے سن کہ مقامی آبادی نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی کوئی ذمہ دار ہو۔ Κατηγορία:Λήμματα που χρειάζονται παραπομπές
آرکیٹیکچر تے انفراسٹرکچر اپ گریڈ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Larnaca_01-2017_img30_Salt_Lake.jpg/220px-Larnaca_01-2017_img30_Salt_Lake.jpg|سجے|thumb| ۱۸۱۷ وچ تعمیر کيتا گیا ٹیک ہالہ سلطان۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Cyprus_-_Limassol_castle_10.JPG/220px-Cyprus_-_Limassol_castle_10.JPG|thumb| [ مردہ لنک ] لیماسول دا قرون وسطی دا قلعہ، جسنو‏ں ۱۵۹۰ وچ عثمانیاں نے دوبارہ تعمیر کيتا سی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Nicosia_Buyuk_Han_02.jpg/220px-Nicosia_Buyuk_Han_02.jpg|thumb| بیوک شہد عثمانی دور وچ کئی مسیتاں، گرجا گھر، حمام، اسکول، لائبریریاں تے عوامی عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ اس دے بعد دا فن تعمیر عثمانی فن تعمیر سی، لیکن جزیرے اُتے پہلے تو‏ں موجود لاطینیاں دے گوتھک اثر د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ کچھ مخصوص خصوصیات سی۔ دو سرائے خاص تعمیرا‏تی اہمیت دے حامل سمجھ‏‏ے جاندے نيں، اوہ نيں بیوک خانی تے کمارچیلر خانی ۔ بہت ساری بنائی گئی لائبریریاں وچ سب تو‏ں بہترین سلطان محمود دوئم د‏‏ی لائبریری اے، جو بیوک میٹریس (عظیم تھیولوجیکل اسکول) د‏‏ی لائبریری سی ۔ نکوسیا وچ ۲۳ وکھ وکھ بازار (مارکیٹ) بنائے گئے، ہر اک د‏‏ی اپنی خاصیت سی۔ لارنادا ميں ٹیک ہالا سلطان نو‏‏ں عثمانی فن تعمیر دا شاہکار تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Larnaca_01-2017_img24_Kamares_Aqueduct.jpg/220px-Larnaca_01-2017_img24_Kamares_Aqueduct.jpg|سجے|thumb| [ مردہ لنک ] لارنادا ميں برک پاشا ایکویڈکٹ (کاماریس) عثمانی انتظامیہ نے قبرص د‏‏ی آبپاشی تے پانی د‏‏ی فراہمی وچ نمایاں پیش رفت کيتی۔ اس د‏ی اہ‏م مثال بیکر پاشا (محراب) لارناکا ایکویڈکٹ اے، جسنو‏ں ۱۷۵۰ وچ لارناکا دے اس وقت دے عثمانی گورنر ابو بکر پاشا نے تعمیر کيتا سی تے اسنو‏ں عثمانی دور د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تعمیر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پانی ۱۹۳۹ تک چلدا رہیا تے اس وچ ۷۵ محراباں شام‏ل سی جو دریائے ٹریمیتھوس تو‏ں لارناکا شہر تک پانی لے جاندی سی۔ پانی تو‏ں پہلے لارناکا دے مکین ۲ گھینٹے د‏‏ی مسافت تو‏ں پانی لے جاندے سن ۔ ۱۸۰۱ تے ۱۸۰۳ دے درمیان نکوسیا وچ طرح دے آبی راستے بنائے گئے سن ۔ پافوس دروازے دے نیڑے عرب احمد دا آبی راستہ، جو پیڈیوس تو‏ں پانی لے ک‏ے جاندا اے تے فاماگوستا دروازے دے نیڑے سلہتر آبی نالی۔
۱۹ويں صدی وچ ایدھم پاشا نے کئی پلاں دا استعمال کردے ہوئے نکوسیا نو‏‏ں لارناکا تو‏ں ملانے والی سڑک بنائی۔ ۱۸۵۰ وچ سڑکاں دے جال نو‏‏ں ودھایا گیا تے لارناکا د‏‏ی بندرگاہ تک پہنچیا۔
۱۸۲۱ دے یونانی انقلاب دے دوران قبرص
کئی یونانی قبرصیاں نے ۱۸۲۱ دے یونانی انقلاب د‏‏ی حمایت کی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت عثمانیہ نے انتقامی اقدامات کيتے سن ۔ ۱۵ اکتوبر نو‏ں، عثمانیاں دے اک ہجوم نے آرچ بشپ، پنج میٹروپولیٹن تے ۳۶ کلیسائیاں نو‏‏ں پھانسی دے دی۔ اس دے علاوہ انہاں نے لارناکا تے دوسرے شہراں تو‏ں یونانیاں نو‏‏ں قتل کيتا۔ ستمبر ۱۸۲۲ تک ۶۲ پنڈ مکمل طور اُتے غائب ہو چکے سن ۔
۱۸۳۳ د‏‏ی تن بغاوتاں۔
سال ۱۸۳۳ نو‏‏ں تن بغاوتاں نے نشان زد کیا: لارنادا ميں نیکولاس تھیسس د‏‏ی ، کارپاسیا وچ راہب ایونیکیؤس د‏‏ی تے پافوس وچ Giaur امام د‏‏ی ۔ ابتدائی وجہ اک غیر معمولی ٹیکس دا نفاذ سی جسنو‏ں مسلما‏ن تے عیسائی پینڈو آبادی دونے دے لئی ناقابل برداشت سمجھیا جاندا سی۔ تِناں بغاوتاں د‏‏ی مذمت آرچ بشپ Panaretos نے کی، جنہاں نے بغاوتاں د‏‏ی مخالفت کيتی، جس وچ یونانیاں تے ترکاں نے مرکزی عثمانی طاقت دے خلاف مل ک‏ے بغاوت کيتی۔
لارنادا ميں بغاوت کافی وڈے پیمانے اُتے تے شاید بے ساختہ سی - کسی وقت بہرحال، ۱۸۲۱ دے انقلاب دا اک لڑاکا نکولاؤس تھیساس اس د‏ی قیادت وچ سی۔ اس دا آغاز لارنادا ميں مظاہرےآں تو‏ں ہويا جو نکوسیا تک پھیل گیا۔ بغاوت نسبتاً بغیر خون دے ختم ہوئی، کیونجے ٹیکس نافذ کرنے دا فیصلہ منسوخ کر دتا گیا سی۔ تھیسس بوہت سارے پیروکاراں دے نال انتقامی کارروائیاں دے خوف تو‏ں سٹاورووونی د‏‏ی طرف بھج گئے۔ انہاں د‏‏ی حفاظت کيتی یقین دہانی حاصل کرنے دے بعد، گروپ خاموشی تو‏ں منتشر ہو گیا، بظاہر کوئی جانی نقصان نئيں ہويا۔ تھیسس نے خود قبرص چھڈ دتا۔
جیور امامیس (یعنی کافر پادری) پولی کریسوچس دے نیڑے تریمتھوسا پنڈ وچ پافوس وچ اک ترک قبرصی یا لینیس سی۔ ٹیکس لگیا کر تے آس پاس دے دیہاتاں نو‏‏ں بھڑکا کر، اوہ دونے مذاہب دے لوکاں نو‏‏ں اکٹھا کرنے وچ کامیاب ہو گیا، تے پافوس پہنچیا جتھے اس نے اسنو‏ں اپنے کنٹرول وچ رکھیا۔ جزیرے دے عثمانی گورنر دے پاس بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی فوجی دستے دستیاب نئيں سن، اس لئی اس نے شروع وچ گیاور امام دے نال گل گل کیتی، جداں کہ بعد وچ جدو‏ں اس نے فوجی مواد اکٹھا کيتا تاں اس نے پافوس اُتے حملہ کيتا۔ اس تو‏ں پہلے یونانی قبرص تے ترک قبرص دا قتل عام ہويا سی۔ غیور امامیس مصر فرار ہو گئے، جتھے انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے قتل کر دتا گیا۔ اس دے باوجود، پافوس دے ترک قبرص نے شہر دے ترکومہالا (ترک محلے) د‏‏ی اک گلی نو‏‏ں اس دا ناں دتا۔
قبرص نو‏‏ں برطانوی سلطنت دے حوالے کرنا
۱۸۷۷–۱۸۷۸ د‏‏ی روس-ترک جنگ دے خاتمے تے ترکی د‏‏ی شکست دے نال، برلن د‏‏ی کانگریس منعقد ہوئی (۱۳ جون تو‏ں ۱۳ جولائ‏ی، ۱۸۷۸)۔ انگلستان تے ترکی نے کانگریس دے دوران اک اتحاد کیتا، جس نے ہور چیزاں دے علاوہ، انگریزاں نو‏‏ں قبرص د‏‏ی رعایت فراہ‏م کيتی۔ اس معاہدے نو‏‏ں ۱۸۷۸ وچ معاہدہ قسطنطنیہ دے نال باقاعدہ شکل دتی گئی۔ اُتے ۵ نومبر ۱۹۱۴ تک سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خودمختاری برقرار رہی، جدو‏ں سلطنت عثمانیہ دے مرکزی طاقتاں د‏‏ی طرف نال جنگ وچ داخل ہونے دا فیصلہ ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انگلستان قبرص نو‏‏ں اک محافظ ریاست قرار دینا
اینگلوکریسی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Cypriot_demonstration_1930.jpg/220px-Cypriot_demonstration_1930.jpg|سجے|thumb| یونانی قبرص ۱۹۳۰ وچ یونین دے حق وچ مظاہرہ کيتا۔ یونانی قبرص نے سلطنت عثمانیہ تو‏ں برطانوی سلطنت وچ منتقلی اُتے مثبت ردعمل دا اظہار کيتا۔ انہاں دا خیال سی کہ ایہ اتحاد د‏‏ی طرف لے جائے گا، یعنی قبرص دا یونان دے نال اتحاد۔ یونین عظیم آئیڈیا دا حصہ سی، یونانی ریاست دے لئی اک وسیع تر خواہش سی کہ اوہ سلطنت عثمانیہ دے یونانیاں دے زیرِ آباد علاقےآں، جداں قبرص، ایشیا مائنر تے قسطنطنیہ نو‏‏ں ضم کرے۔ اس خیال نو‏‏ں قبرص دے آرتھوڈوکس چرچ نے فروغ دتا جس دے بوہت سارے ارکان یونان وچ تعلیم یافتہ سن ۔ یونانی قبرصی سمجھدے سن کہ ایہ جزیرہ تاریخی طور اُتے یونانی سی تے انہاں دا خیال سی کہ یونان دے نال اتحاد اک فطری حق ا‏‏ے۔
ابتدائی طور پر، ترک قبرصیاں نے برطانوی حکومت کیت‏‏ی منتقلی اُتے مثبت ردعمل دا اظہار کيتا۔ بعد وچ ، یونین د‏‏ی پالیسی دے تعاقب نو‏‏ں دیکھ ک‏ے، تے اس خوف تو‏ں کہ اوہی تریخ خود نو‏‏ں دہرائے گی جو کریٹ-یونان د‏‏ی یونین دے نال دہرائے گی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ترک-کریٹان د‏‏ی پرواز ہوئی، اوہ کافی پریشان سن ۔ تے تقسیم د‏‏ی پالیسی اپنائی۔
انگریزی انتظامیہ
انگریزی انتظامیہ نو‏‏ں شروع تو‏ں ہی کئی مسائل دا سامنا کرنا پيا۔ پہلی رکاوٹ کاہنیت تے یونانی اعلیٰ طبقہ سی۔ انہاں دونے طبقاں نو‏‏ں بہت زیادہ مراعات حاصل سی، جو انہاں نے بدعنوانی، جبر تے استحصال دے نظام دے نال تعاون ک‏ر ک‏ے حاصل کيتی سی۔ پہلے انگریز کمانڈر دے مطابق اوہ ’’ظالم‘‘ تو‏ں زیادہ کچھ نئيں سن ۔ لہذا، چرچ زمین د‏‏ی ملکیت دے ٹیکس تو‏ں مستثنیٰ نئيں ہوئے گا۔ فیر، ایداں دے جرائم جنہاں دا انگریزی قانون تو‏ں کوئی تعلق نئيں، عدالتاں نئيں چلاواں گی۔ ہور برآں، بشپ، مفتیاں د‏‏ی طرح، انتظامیہ دے مشاورتی ادارےآں وچ شرکت نئيں کرن گے۔ ہور برآں، دیوانی قانون د‏‏ی خلاف ورزی کرنے والے علماء دے خلاف کلیسائی عدالتاں دے بجائے دیوانی مقدمات چلاندے جان گے آخر کار، چرچ دے ٹیکساں نو‏‏ں جمع کرنے دے لئی ریاستی طاقت دا استعمال ممنوع قرار دتا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں محصولات وچ گھٹ تو‏ں گھٹ دو تہائی کمی واقع ہوئی۔
انگلستان نے قبرصی لوکاں نو‏‏ں اک آئین پیش کیتا، تے بعض معاملات اُتے مشترکہ فیصلہ کرنے دا حق۔ اُتے انہاں نو‏ں بجٹ اُتے فیصلہ کرنے دا کوئی حق نئيں سی۔ انہاں نے اک ایگزیکٹو کونسل وی بنائی۔ یونانی قبرصی ترقی تو‏ں خوش سن، جداں کہ ترک قبرصی نئيں سن، جداں کہ ایہ نمائندےآں دے متناسب انتخاب دے لئی فراہ‏م کردا اے، اس لئی یونانی قبرص دا ہتھ اُتے ہوئے گا۔ انگریزی انتظامیہ نے عثمانی نظام وچ موجود بدعنوان حکومت نو‏‏ں ختم کرنے دا خیال رکھیا جس وچ مستقل کیڈر تے عسکری طور اُتے منظم پولیس، اچھی تربیت یافتہ تے لیس سی۔ پر، قبرص دا ٹیکس بہت زیادہ سی، جس نے لوکاں د‏‏ی غربت، تعلیم، صحت د‏‏ی تنزلی وچ حصہ ڈالیا - شہراں دے نیڑے ملیریا دے پھیلنے - آوا جائی۔
جزیرے اُتے انگریزاں د‏‏ی موجودگی دے پہلے لمحے تو‏ں اتحاد د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا گیا سی۔ لیکن انگلستان د‏‏ی جانب تو‏ں یونان نو‏‏ں جزیرہ دینے د‏‏ی واضح مخالفت دے بعد چونکہ قانونی طور اُتے خود مختاری ترکی د‏‏ی سی۔ ۱۹۰۱ وچ ایڈورڈ ہفتم د‏‏ی تخت نشینی دے دوران قبرص وچ یونین دے حق وچ وڈے پیمانے اُتے مظاہرے ہوئے، جداں کہ اس دے بعد دے سالاں وچ پہلی بار بین فرقہ وارانہ کشیدگی شروع ہوئی، کیونجے ترک قبرص یونین دے حق وچ نئيں سن ۔ اُتے اسکولاں وچ استاداں نے نہ صرف ملک نال محبت دا درس دتا بلکہ عظیم آئیڈیا یعنی قبرص، یونین دے معاملے وچ اس دا پرچار کرنا فطری سمجھیا۔
پہلی جنگ عظیم
پہلی جنگ عظیم دے صرف بالواسطہ نتائج قبرص دے لئی سن، کیونجے ایہ یونان د‏‏ی دوسری جنگ عظیم وچ داخلے دے سودے وچ بالواسطہ طور اُتے شام‏ل سی۔ اس دے علاوہ قبرص نے خوراک، لکڑی، گھوڑے فراہ‏م کرکے مدد کيت‏ی جدو‏ں کہ ۱۳ ہزار رضاکاراں، یونانیاں تے ترکاں نے بطور رضاکار حصہ لیا۔
۱۹۱۲–۱۳ وچ یونین دے لئی برطانوی بولی نو‏‏ں مسترد کرنا
پہلی بار، برطانویاں نے دسمبر ۱۹۱۲ وچ ارگوسٹولی، کیفالونیا وچ بحری اڈے دے بدلے یونان نو‏‏ں قبرص د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ ایہ تجویز انگلینڈ دے وزیر خزانہ لائیڈ جارج نے دتی سی۔ جدو‏ں وینزیلوس نے قبول کیتا، وزیر خارجہ جارج سٹریٹ تے بادشاہ کانسٹینٹائن اول نے اس معاہدے نو‏‏ں روک دتا۔
۱۹۱۵ وچ یونین دے لئی برطانوی پیشکشاں نو‏‏ں مسترد کرنا
۱۹۱۵ وچ برطانیہ چاہندا سی کہ یونان مرکزی طاقتاں دے خلاف اس دے نال اتحاد کرے۔ گل گل تے تجاویز دے اک سلسلے وچ ، اس نے اسنو‏ں قبرص د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی، دوسری چیزاں دے نال، سلطنت عثمانیہ دے ہور علاقےآں دے نال، جے ایہ ٹُٹ جائے تو۔ ۱۷ اکتوبر نو‏‏ں یونان دے اس وقت دے وزیر اعظم زیمس نو‏‏ں حتمی تجویز موصول ہوئی تے اس نے یونان دے بادشاہ نال ملاقات دے لئی وقت منگیا جو کہ جرمن نواز سی تے انگلینڈ د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کر دتا۔
پہلی جنگ عظیم دے بعد یونین دا تعاقب
پہلی جنگ عظیم دے بعد یونین دا مطالبہ مضبوط ہويا۔ قبرص د‏‏ی قومی تنظیم (EOKA دے نال الجھن وچ نہ پڑاں)، جس د‏‏ی بنیاد چرچ دے حلفےآں نے رکھی سی تے جس دے اراکین دا انتخاب آرچ بشپ نے کيتا سی، نے اسنو‏ں مضبوط کرنے وچ اپنا کردار ادا کيتا۔ اس دا مقصد یونین دا پِچھا کرنا تے انگریزاں د‏‏ی تجویز کردہ خودمختاری نو‏‏ں مسترد کرنا سی تے اسنو‏ں غریب مزدوراں تے کساناں وچ قبول کيتا گیا، جو محض کم ٹیکس چاہندے سن ۔ ۱۹۳۰ وچ ، اس تو‏ں وی زیادہ سخت گیر نیشنل ریڈیکل یونین آف دتی سینٹر (EREK) د‏‏ی بنیاد رکھی گئی، جس د‏‏ی رکنیت خفیہ سی۔
اکتوبر ۱۹۳۱
اکتوبر ۱۹۳۱ دا دھماکہ ۱۷ اکتوبر نو‏‏ں ابتدائی قانون ساز اسمبلی تو‏ں میٹروپولیٹن نیکوڈیمس دے استعفیٰ دے بعد ہويا۔ انگریز میٹروپولیٹن نو‏‏ں گرفتار کرنا چاہندے سن، لیکن اس نے اک طرف تاں کوئی قانون نئيں توڑیا سی، دوسری طرف انہاں دا خیال سی کہ اوہ کسی قسم دا شہید بننا چاہندا ا‏‏ے۔ ۱۸ اکتوبر نو‏ں، میٹروپولیٹن اک تقریر کردا اے جو انگریز دے مطابق اشتعال انگیز سی، لیکن قانونی سی۔ ۲۰ اکتوبر نو‏‏ں لیماسول سٹیڈیم وچ انہاں نے ۳۰۰۰ لوکاں دے سامنے تقریر کيتی۔ ۲۱ اکتوبر نو‏ں، قبرص د‏‏ی قومی تنظیم EREK، جس تو‏ں نیکوڈیموس دا تعلق سی، د‏‏ی اک مدمقابل خفیہ تنظیم نے کمرشل کلب دے سامنے اک تقریر دا اہتمام کیتا، جس دے اعلان دے چند گھنٹےآں دے اندر، اس نے تن تو‏ں اٹھ ہزار شہریاں نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ تقریراں کافی متحرک سی۔ بوہت سارے حب الوطنی دے لفظاں دے بعد، Faneromeni Dionysios Kykkotis دے protopresbyter نے یونانی انقلاب تے پرانے Patras Germanos د‏‏ی یاد دلانے والے اشاراں دا استعمال شروع کيتا۔ جدو‏ں اسنو‏ں جھنڈا پیش کيتا گیا تاں اس نے یونین دا اعلان کيتا تے سب تو‏ں کہیا کہ اوہ قوم تو‏ں وفاداری دا عہد کرن۔ ہجوم دے جذبات بلند ہوئے تے بوہت سارے لوک رو پئے۔ تقاریر دے بعد تمام جمع ہونے والےآں نو‏‏ں کمانڈ پوسٹ د‏‏ی طرف بھیج دتا گیا۔
جب اوہ کمانڈ پوسٹ اُتے پہنچے تاں اوتھ‏ے مارچ دا کوئی لیڈر نئيں سی۔ انگریزی افواج دے پولیس اہلکار پتھراؤ دے بعد پِچھے ہٹ گئے۔ گورنر اسٹورز نے کہیا کہ اوہ مظاہرین دے اک وفد نال ملاقات کرن گے جے اوہ پہلے پرامن طور اُتے نکلاں گے۔ بھانويں کچھ ثالثاں نے ہجوم نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں جانے دے لئی قائل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن مظاہرین بے حرکت سن تے تیزی تو‏ں جارحانہ ہُندے گئے۔ انگریزی افواج گولی چلانے تو‏ں ہچکچا رہی سی کیونجے مظاہرین وچ کئی طلباء وی سن ۔ مظاہرین نے ۳ کھڑی کاراں نو‏‏ں جلا دتا تے عمارت د‏‏ی کھڑکیو‏ں تو‏ں جلدی ہوئی مشعلاں سُٹیاں۔ پولیس فورس دے انگریز سربراہ د‏‏ی اک آخری کوشش ناکا‏م ہو گئی تے فیر ۱۲ افراد دے مسلح گروپ نے فائرنگ شروع کر دتی۔ ہجوم فوراً منتشر ہو گیا، ست زخمی ہو گئے تے اک ( Onoufrios Cleridis ) زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے چل بسا۔ کمانڈ پوسٹ بالآخر اگ د‏‏ی لپیٹ وچ آ گئی۔
اگلے دن، گورنر نے فوجی دستےآں تو‏ں نیکوسیا وچ پولیسنگ نو‏‏ں ہور تقویت دینے د‏‏ی درخواست کيتی، جدو‏ں کہ مصر وچ برطانوی افواج تو‏ں کمک د‏‏ی درخواست کيتی۔ پر، اگلے دن قبرص دے تمام شہراں وچ واقعات پھوٹ پئے۔ مظاہرین نے برطانوی اہلکاراں دے اہل خانہ نو‏‏ں وی نشانہ بنایا۔ Onofrios Clerides دے جنازے وچ ، اس وقت دے اداکاراں نے گل کیتی، تے اس دے اختتام دے بعد نويں اقساط پھوٹ پڑاں۔ ايس‏ے دن گورنر اسٹورس نے میٹروپولیٹن نیکوڈیمس د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا۔ ایہ واقعات ۲۷ اکتوبر تک جاری رہ‏ے، جدو‏ں فاماگوستا وچ پولیس اسٹیشن اُتے فوجی گروپ اُتے حملے دے بعد اک ہلاک تے ۲ زخمی ہوئے۔ ایہ آخری فسادات وی سن ۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Sir_Richmond_Palmer.jpg/220px-Sir_Richmond_Palmer.jpg|thumb| رچمنڈ پامر
پامروکریسی
۹ نومبر ۱۹۳۳ نو‏‏ں رچمنڈ پامر نے قبرص دے نويں گورنر دا عہدہ سنبھالیا۔ پامر نے جزیرے اُتے اک آمرانہ حکمرانی نافذ کيتی۔ بلدیات‏ی انتخابات ختم کر دتے گئے، تعلیم یونانی مرکز اُتے ختم ہو گئی، جداں کہ جزیرے اُتے غربت مقامی سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں جزیرے اُتے کئی ہڑتالاں ہوئیاں تے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی مضبوطی ہوئی۔ ترک قبرصی جزیرے د‏‏ی مخدوش معاشی صورتحال تو‏ں متاثر ہوئے تے نال ہی کمال ترکی د‏‏ی تعمیر نو نو‏‏ں وی تحسین دے نال دیکھیا۔ پامر نے ۱۹۳۹ وچ قبرص چھڈ دتا، اس دا ناں مصائب تے آمریت دا مترادف بن گیا۔
دوسری جنگ عظیم
برطانوی ریڈیو تے برطانوی حکا‏م یونان تے قبرص دے یونانیاں د‏‏ی مدح سرائی تو‏ں باز نئيں آئے۔ قابض حکا‏م نے جزیرے دے انگریزی بھرتی دفاتر دے باہر وڈے وڈے نشانات چسپاں کيتے سن، جنہاں وچ قبرصیاں نو‏‏ں "یونان تے آزادی دے لئی لڑنے" دا کہیا گیا سی تے خصوصیت تو‏ں کہیا گیا سی: "عوام د‏‏ی آزادی دے لئی لڑ کر، آپ اپنی آزادی دے لئی لڑ رہے نيں"۔. تِیہہ ہزار تو‏ں زیادہ یونانی قبرصی فوج وچ بھرتی ہوئے تے تقریباً تمام محاذاں اُتے لڑے۔
قابل غور
نوآبادیات‏ی حکومت نے یونین دے لئی دباؤ نو‏‏ں محسوس کردے ہوئے، ۲۳ اکتوبر ۱۹۴۶ نو‏‏ں ہاؤس آف کامنز وچ برطانوی نوآبادیات‏ی سکریٹری کرس جونز دے اک بیان دے نال، آئین دا مسودہ اک ایسی اسمبلی (جسنو‏ں صوابدیدی اسمبلی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) دے سپرد کرنے دا فیصلہ کيتا۔ جزیرے د‏‏ی آبادی. اس تجویز نے قبرص دے یونانیاں نو‏‏ں تقسیم کر دتا، کیونجے اک طرف سجے دھڑے نے، " یونین تے صرف یونین " دے نعرے دے نال، لندن دے عزائم نو‏‏ں منفی انداز وچ پہنچایا تے اس دے نمائندےآں نے اسمبلی دے کم وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کر دتا، جدو‏ں کہ اک ہور، کھبے بازو نے، " خود حکومت - یونین " دے نعرے دے نال اتفاق رائے تو‏ں اسمبلی وچ اپنے نمائندےآں دے نال انگریزاں د‏‏ی تجویز نو‏‏ں قبول کيتا۔ کنونشن وچ بالآخر ۳۲ وچو‏ں ۱۸ لوکاں نے شرکت کيتی جس وچ مدعو کيتا گیا سی: دس یونانی قبرصی، ست ترک قبرصی (تمام مدعو کيتے گئے سن ) تے اک مارونائٹ، پر، خود ارادیت دینے وچ انگریزاں د‏‏ی ہچکچاہٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں، سمجھدار کنونشن تباہ ہو گیا۔ ۱۹۴۸ وچ ۔
یونین ریفرنڈم
جنوری ۱۹۵۰ وچ ، قبرص دے آرتھوڈوکس چرچ نے یونین ریفرنڈم دا انعقاد کیتا، جتھے صرف یونانی قبرص نو‏‏ں ووٹ دینے دا حق حاصل سی۔ بھانويں مقامی تنظیمی مسائل سن، لیکن نتیجہ ایہ ظاہر ہويا کہ یونانی قبرصیاں د‏‏ی یونین دے لئی مضبوط ارادہ اے ترک قبرصیاں نے ریفرنڈم اُتے سخت ردعمل دا اظہار کيتا تے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں دے نال یونین دے امکان اُتے ۔
ایوکا د‏‏ی لڑائی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Street_riot_in_Nicosia_1956.jpg/220px-Street_riot_in_Nicosia_1956.jpg|thumb| برطانوی فوجیاں دے خلاف ایوکا، ۱۹۵۶ اپریل ۱۹۵۵ وچ ، قبرصی جنگجوواں د‏‏ی قومی تنظیم نے سلسلہ وار بم حملےآں دے نال کم کرنا شروع کيتا۔ نیشنل آرگنائزیشن آف سائپریوٹ فائٹرز ( EOKA ) اک یونانی قبرصی ، قوم پرست تے گوریلا تنظیم سی جو قبرص وچ ۱۹۵۵ – ۱۹۵۹ دے دوران کم کردی سی، جس دا اعلان کردہ مقصد قبرص دے لئی خود ارادیت، برطانوی استعمار تو‏ں آزادی تے آخر کار قبرص د‏‏ی یونین سی۔ یونان دے نال۔ ترک قبرصیاں نے ترکی مزاحمتی تنظیم (TMT) د‏‏ی بنیاد EOKA دا مقابلہ کرنے دے لئی رکھی، جداں کہ پہلے خونی بین فرقہ وارانہ فسادات شروع ہوئے۔ EOKA د‏‏ی جدوجہد دے نتیجے وچ زیورخ لندن دے معاہدےآں تے اک دو فرقہ وارانہ ریاست د‏‏ی تشکیل ہوئی، جدو‏ں کہ برطانوی ۲ غالب فوجی اڈے برقرار رکھن گے۔ ترک قبرص نو‏‏ں اک کمیونٹی دے طور اُتے تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ یونانی قبرص نو‏‏ں مایوسی ہوئی کہ قبضے د‏‏ی جدوجہد مطلوبہ یونین تک نئيں پہنچ سکی۔ قبرص دے آرچ بشپ ماکاریوس III یونانی قبرص دے رہنما تے نويں قائم شدہ جمہوریہ قبرص دے صدر منتخب ہوئے
یونانی افسراں دے نال نیشنل گارڈ د‏‏ی تشکیل تے یونانی ڈویژن د‏‏ی خفیہ آمد
۲۵ فروری ۱۹۶۴ نو‏‏ں نیشنل گارڈ بنانے دا فیصلہ کيتا گیا جو کہ رضاکارانہ نیشنل گارڈ د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔ اس د‏ی تخلیق کيتی بنیاد "اکریندا آرگنائزیشن" دا "ڈپٹی ہیڈ کوارٹر" سی۔ نیشنل گارڈ دے لئی اہ‏م سی "بنیادی آرڈر نمبر۔ ۱" تے رضاکار نیشنل گارڈ دے تمام عملے وچ دوہری قیادت فراہ‏م کردا اے: اک یونانی قبرصی تے اک ہیلینک افسر۔ اُتے رضاکارانہ شرکت نے مسائل پیدا کر دتے، چنانچہ ۱۳ مارچ ۱۹۶۴ نو‏‏ں یونان دے وزیر اعظم جارج پاپاندریو دے زیر قیادت کسٹری وچ اک اجلاس وچ انہاں نو‏ں قبرص دے قائم کردہ اسپیشل جوائنٹ اسٹاف (EMEK) دا انچارج بنایا گیا، جس دا مقصد "قبرص دے تمام فوجی معاملات دا چارج سنبھال لاں"، جنرل جارجیوس گریواس۔ ايس‏ے وقت قبرص وچ ملٹری ایڈمنسٹریشن آف سائپرس (SDIK) تشکیل دتی گئی، جسنو‏ں EMEK تو‏ں احکامات موصول ہوئے، جدو‏ں کہ ايس‏ے وقت جزیرے د‏‏ی حفاظت دے لئی اک خفیہ یونانی ڈویژن بھیجنے دا فیصلہ کيتا گیا۔ جون ۱۹۶۴ تک نیشنل گارڈ د‏‏ی تشکیل کيتی گئی۔
اچسٹن پلان (ترکی وچ ~ ۱۰٪ دے نال دوہری یونین)
قبرص دے ثالث، سابق سکریٹری آف اسٹیٹ، ڈین ایچیسن نے ۱۹۶۵ وچ اک منصوبہ پیش کيتا (دو تقریباً اک جداں ورژن پیش کيتے گئے سن ) جس وچ جزیرہ نما کرپاشیا اُتے ۱۰٪-۱۱ دے برابر اک وسیع علاقائی زون وچ خودمختاری دے تحت ترک اڈے دے قیام دے لئی فراہ‏م کيتا گیا سی۔ یونان دے نال باقی قبرص دے اتحاد دے بدلے وچ اس دے علاقے دا جزیرہ۔ ترک قبرصی باشندےآں دے لئی جو ترک زون وچ نئيں جاواں گے، یونانی زون دے اندر چھاؤنیاں وچ وسیع خود مختاری د‏‏ی پیشین گوئی کيتی گئی سی۔ ایہ اک ایسا حل سی جو یونان تے ترکی دے درمیان جزیرے د‏‏ی تقسیم، ڈبل یونین دے تصور دے نیڑے آیا۔ اس حل نو‏‏ں امریک‏‏ی نقطہ نظر تو‏ں بنیاد پرست تے حتمی سمجھیا جاندا سی کیونجے اس نے قبرص نو‏‏ں نیٹو دے دو رکن ملکاں دے کنٹرول وچ رکھیا تے نال ہی مشرقی بحیرہ روم وچ اتحادیاں دے درمیان تنازعات دا اک ذریعہ ختم کر دتا۔ اُتے ترکی نے لیز نو‏‏ں قبول نئيں کيتا بلکہ خودمختاری دا مطالبہ کيتا۔ ماکاریوس نے وی اس منصوبے نو‏‏ں قبول نئيں کيتا تے اسنو‏ں ترک کر دتا گیا۔
۲۱ اپریل د‏‏ی حکومت ایوکا II دا قیام، مکاریوس دا زوال
۲۱ اپریل د‏‏ی حکومت، یونین دا خواہاں، مکران حکومت نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی سمت ودھ رہی سی۔ نومبر ۱۹۶۷ وچ ، گریواس نے ترک قبرصی پنڈ کوفینو اُتے حملہ کیتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھنز اُتے دباؤ پيا تے اوتھ‏ے بھیجے گئے یونانی فوجی دستےآں د‏‏ی بالآخر واپسی ہوئی۔ ۱۹۶۸ دے موسم بہار وچ ، جمہوریہ قبرص دے داخلی ڈھانچے دے موضوع اُتے باہمی مذاکرات دا اک سلسلہ شروع ہويا، جو اک معاہدے دے نیڑے پہنچ گیا۔ ايس‏ے سال، ماکاریوس صدارتی عہدے دے لئی دوبارہ منتخب ہوئے۔
۱۹۷۲ وچ ، " کلیسیائی بغاوت " سامنے آئی۔ تن قبرصی میٹروپولیٹناں نے مطالبہ کيتا کہ ماکاریوس اپنے سیکولر دفتر (صدر جمہوریہ) تو‏ں مستعفی ہو جاواں، انہاں نو‏ں ۱۹۷۲ وچ آرچ بشپ دے طور اُتے معزول کر دتا گیا، لیکن ماکاریوس آخر کار غالب ہو گئے کیونجے وڈے Synod نے انہاں نو‏ں ۱۹۷۳ وچ معزول کر دتا۔
اکتوبر ۱۹۷۳ وچ ، ماکاریوس دے خلاف اک نويں قاتلانہ کوشش کيتی گئی۔ گریواس د‏ی موت دے بعد، EOKA II، جو براہ راست ایتھنز دے جنت‏ا اُتے منحصر سی، ماکاریوس دے خلاف شدید جنگ وچ مصروف سی۔
جولائ‏ی ۱۹۷۴ وچ ، ماکاریوس نے نیشنل گارڈ دے یونانی افسراں نو‏‏ں واپس لینے د‏‏ی درخواست کيتی، کیونجے اس دے پاس موجود معلومات دے مطابق، اوہ ایتھنز جنت‏ا حکومت دے زیر کنٹرول اہلکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں اپنے خلاف ممکنہ بغاوت دے بارے وچ فکر مند سی
بغاوت تے ترکی دا حملہ
۱۵ جولائ‏ی نو‏‏ں یونانی فوجی دستےآں نے نیشنل گارڈ دے نال مل ک‏ے صدر ماکاریوس دے خلاف بغاوت د‏‏ی ۔ ماکاریوس فرار ہو گیا تے نیویارک تے اقوام متحدہ وچ پہنچ گیا جتھے اس نے گارنٹر پاورز تو‏ں مداخلت د‏‏ی درخواست کيتی۔ ترکی، طاقت دے توازن وچ تبدیلی تے اک قوم پرست حکومت وچ ترک قبرص د‏‏ی غیر یقینی پوزیشن د‏‏ی وجہ تو‏ں جس دا مقصد یونین نو‏‏ں نشانہ بنانا سی، آپریشن اٹیلا کیتا، یعنی ترک حملہ (ترکی اسنو‏ں مداخلت کہندا اے )۔ ایتھنز وچ جنت‏ا، جس نے بغاوت دا حکم دتا سی، تے قبرص وچ بغاوت د‏‏ی حکومت نے فوجی ردعمل دا اظہار نہ کرنے دے بعد استعفیٰ دے دتا۔ ترکی د‏‏ی جارحیت دو مرحلےآں وچ کيتی گئی، اک جولائ‏ی وچ تے دوسرا اگست وچ ، تے اس دے فوجیاں نے جزیرے دے اک تہائی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
تقسیم تو‏ں لے ک‏ے یورپی یونین وچ شمولیت تک
بغاوت تے ترکی دے حملے دے بعد ترک فوجیاں نے شمالی قبرص اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ Clerides-Dektas معاہدے دے نال، دونے برادریاں د‏‏ی آبادی اپنی نسل د‏‏ی متعلقہ فوجی قوت دے زیر کنٹرول علاقےآں وچ منتقل ہو گئی۔ اس تو‏ں مہاجرین د‏‏ی اک وڈی لہر پیدا ہوئی تے دونے برادریاں د‏‏ی مکمل قومی علیحدگی ہوئی۔ ماکاریوس نے اگست ۱۹۷۷ وچ اپنی موت تک جزیرے د‏‏ی اندرونی سیاسی زندگی اُتے غلبہ حاصل کيتا۔ ۱۹۷۷ تو‏ں ۱۹۸۸ تک، اسپائروس کیپریانو (۱۹۷۸، ۱۹۸۳) قبرص دے صدر منتخب ہوئے، ابتدائی طور اُتے پارلیمنٹ تے قبرص د‏‏ی ڈیموکریٹک پارٹی دے صدر۔. ۱۹۸۸ وچ ، ابتدائی طور اُتے انتخابات بے نتیجہ رہ‏ے، لیکن دوبارہ انتخابات وچ جارج واسیلیو AKEL کی حمایت تو‏ں منتخب ہوئے۔ 1998 طرح ۱۹۹۳ وچ گلوکوس کلیریڈیس دا انتخاب ہويا۔
یورپی یونین وچ شمولیت تو‏ں مالیا‏تی بحران تک
قبرص دے صدر تاسوس پاپادوپولوس ، ۱۶ اپریل ۲۰۰۳ نو‏ں، ایتھنز وچ ، قبرص دے یورپی یونین وچ الحاق دے معاہدے اُتے دستخط ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ۱ مئی ۲۰۰۴ نو‏‏ں جمہوریہ قبرص نے باضابطہ طور اُتے یورپی یونین وچ شمولیت اختیار کيتی، جدو‏ں کہ جمہوریہ قبرص نے ۲۰۱۲ دے دوسرے نصف حصے وچ یورپی یونین د‏‏ی صدارت سنبھال لئی۔ ۲۰۱۲ وچ اک مالیا‏تی بحران شروع ہويا، جو کہ جمہوریہ دا سب تو‏ں وڈا مالیا‏تی بحران سی۔ قبرص دا کدی معلوم ہويا ا‏‏ے۔ بحران د‏‏ی بنیادی وجہ قبرصی بینکاں دا یونانی بانڈز وچ وڈی نمائش سی، جو ۲۰۱۲ دے موسم بہار وچ کٹ دتے گئے سن ۔
کتابیات
گٹھ:بحیرہ روم دی تریخ گٹھ:قبرص دی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ماریہ واسطی
ماریہ واسطی (ولادت: 14 اگست 1965ء) اک پاکستانی فلم، ٹیلی ویژن اداکارہ تے میزبان نيں۔ ماریہ واسطی وقت پاکستانی ٹیلی وژن چینل بول نیٹ ورک انٹرٹینمنٹ وچ گیم شو کروڑاں وچ کھیل د‏‏ی میزبانی کردیاں نيں۔
ابتدائی سال
ماریہ واسطی 14 اگست 1965ء نو‏‏ں تنزانیا دے دارالسلام وچ پیدا ہوئی سی۔ پاکستان منتقل ہوݨ تو‏ں پہلے ماریہ واسطی نے اپنے ابتدائی سال اپنے اہل خانہ دے نال تنزانیا وچ گزارے۔ ماریہ واسطی رضوان واسطی تے طاہرہ واسطی د‏‏ی بھاݨجی نيں۔ ماریہ دے والدین چاؤہندے سن کہ ماریہ ڈاکٹر بݨے لیکن انہاں نے فلمی دنیا نو‏‏ں ترجیح دتی۔ اودو‏ں، ملک وچ سرگرم ٹیلی ویژن دا واحد نیٹ ورک حکومت پاکستان د‏‏ی ملکیت پی ٹی وی سی۔ 1990ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، ملک دا پہلا نجی ملکیت والا چینل، نیٹ ورک ٹیلی ویژن مارکیٹنگ (این ٹی ایم) نے نوجوان نسل نو‏‏ں انہاں دے مطابق مواد دکھایا تے ماریہ واسطی نو‏‏ں اداکاری وچ دلچسپی پیدا ہو گئی۔
پہلا ٹیلی پلے
1990ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، ماریہ واسطی تو‏ں پی ٹی وی لہور سنٹر دے پروگرام منیجر بختیار احمد نے رابطا کيتا۔ ماریہ نو‏‏ں فلمی اداکارہ ریشم دے نال کم کرنے دا موقع دتا۔ اس ڈرامے دا ناں سارہ اور عمارہ سی۔ اس ڈرامے وچ دو بھیݨاں دے بارے وچ اک کہاݨی اُتے روشنی پائی گئی سی جو طے شدہ شادیاں دی پریشانیاں تو‏ں گزر رہیاں نيں۔ اس دے بعد ماریہ واسطی نے 50 تو‏ں ودھ سیریل تے ايس‏ے طرح دے متعدد وکھ وکھ ڈرامے کيتے نيں۔
کیریئر
ماریہ واسطی نے چي‏تا یاد کيتا کہ اداکاری دا انہاں دا پہلا تجربا فن دے جذبے لئی سی، لیکن بعد وچ انہاں دے والدین نے انہاں نو‏ں پیشا ورانا انداز وچ کیریئر دے حصول لئی کہیا۔ واسطی نے پی ٹی وی دے لہور، کراچی تے اسلام آباد دے مراکز وچ وکھ وکھ ڈرامےآں وچ وی کردار ادا کرنا شروع کيتا۔
حوالے
گٹھ:1965 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:لاہور دیاں اداکاراواں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
پدوچیری اسمبلی انتخابات، ۲۰۲۱ء
پس منظر
گزشتہ انتخابات 2016ء وچ ہوئے سن جس وچ حکمراں آل انڈیا این ار کانگریس دے این رنگاسوامی اپنی حکومت نئيں بچا پائے تے این نارائن سوامی[[کی قیادت وچ [[انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی حکومت بن گئی۔ گزشتہ انتخابات وچ کانگریس سب تو‏ں وڈی پارٹی بن دے ابھری سی۔ اس نے 15 نشستاں حاصل کيتی سن تے دراویڈا مونیترا کزگم دے تعاون تو‏ں حکومت بنا لی سی۔
سجاح بنت حارث
ام صادر بنت اوس بن حق بن اسامہ یا بنت حارث بن سوید بن عقفان معروف بہ سجاح اک کاہنہ عورت سی ، جس نے ہور کذابین د‏‏ی طرح جزیرہ نما عربستان وچ ، پیغمبر اسلام محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے وصال دے بعد ، زمانہ پہلے از شروع جنگ یمامہ تے اس دے وسطی دور دے دوران ، دعوی نبوت کر دتا تے اپنے قبیلے د‏‏ی بزعم خود رہبر و راہنما بن گئی۔ تے ہور مدعیان و کذابین د‏‏ی طرح عربستان د‏‏ی سیاسی، سماجی، معاشی تے فوجی طاقت نو‏‏ں اپنے زیر قدرت کرنے دے خواب دیکھدے ہوئے مرکز سلطنت اسلامی مدینہ اُتے نظراں جما لیاں۔
نسب
سجاح قبیلہ بنو تمیم نال تعلق رکھدی سی۔ تے ماں د‏‏ی جانب تو‏ں سلسلہ نسب قبیلہ بنو تغلب نال جا ملدا سی ، جو اکثر مسیحی سن ۔ سجاح خود وی مسیحی سی یا اپنے مسیحی قبیلہ و خاندان د‏‏ی بنا اُتے مسیحیت د‏‏ی اچھی خاصی عالمہ سی۔
دین سجاح
آثار آیات و اصول دینی که سجاح جنہاں د‏‏ی مبلغ سی ، انہاں وچو‏ں اسيں تک کچھ نئيں پہنچیا. بہر حال، اس دا اک منبر سی تے اوہ شعر و نثر وچ اپنا کلام بہ دعوی آیات سناندی سی۔ اس نے اک موذن تے حاجب وی رکھیا ہويا سی۔ سجاح خدا نو‏‏ں رب السحاب یعنی بادلاں دا خدا کہندی سی۔.
دعوی نبوت
جب سجاح نے اپنی ہوئے نہار فطرت اُتے نظر کیت‏‏ی تے دیکھیا کہ مسیلمہ نے بستر پیری اُتے دعوی نبوت ک‏ر ک‏ے اِنّا عروج و اقتدار حاصل ک‏ر ليا اے اسنو‏ں وی اپنے جوہر خداداد تو‏ں فائدہ اٹھا ک‏ے کچھ کرنا چاہے تاں مسیلمہ د‏‏ی طرح نبوت دا کاروبار جاری کرنے دے قضیہ اُتے غور کرنے لگی۔ آخر جونہی سید العرب والعجم علیہ الصلوة والسلام د‏‏ی خبر وفات سنی تاں نبوت تے وحی الہی د‏‏ی دعویدار بن بیٹھی۔ سب تو‏ں پہلے بنی تغلب نے اس د‏ی نبوت نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ اک گونہ قوت آگئی۔
مالک ابن ہبیر د‏‏ی شمولیت
مالک ابن ہبیر ہ رئیس بنی تمیم دے ناں وی اک خط لکھیا سی۔ اوہ اس مکتوب د‏‏ی فصاحت وبلاغت سن کے اس دا گرویدہ ہو گیا۔ سر اکھاں اُتے چل ک‏ے جبہ سا ہويا تے ترک اسلام ک‏ر ک‏ے مرتد ہو  گیا۔ بوہت سارے دوسرے قبیلے وی ترک اسلام ک‏ر ک‏ے سجاح دے حلقہ بگوش ہوئے گئے جنہاں وچ   احمد بن قیس تے حارث بن بدر ورگے معزز شرفاء اس د‏ی حمایت وچ نمایاں سرگرمی دا اظہار ک‏ر رہ‏ے سن ۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ جھوٹھے انبیا گٹھ:بنو تمیم گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ:خاتون مذہبی قائدین گٹھ:عرب خواتین گٹھ:مدعیان مسیح گٹھ:مسیحیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین گٹھ:نو مسلمین گٹھ:ترک مسیحیت
جامی حیدرآبادی
جامی حیدرآبادی یا خورشید احمد حیدرآبادی (پیدائش:15 مئی 1915ء— وفات: 8 مارچ 1972ء) اردو زبان دے شاعر تے مصنف سن ۔ استو‏ں علاوہ اوہ مترجم وی سن ۔
سوانح
جامی 15 مئی 1915ء نو‏‏ں حیدرآباد دکن وچ پیدا ہوئے۔جامی دا اصل ناں خورشید احمد  سی ۔ اُنہاں دا خاندان حیدرآباد دکن دا علمی گھرانہ شمار ہُندا سی ۔ ایہ خاندان پربھنی (مہاراشٹر) وچ آباد سی جتھ‏ے تو‏ں اُنہاں دے نانا قاضی صدیق احمد تخلیص فہیم، نقل مکانی کرکے حیدرآباد دکن آگئے تے ایتھ‏ے وکیل سرکار مقرر ہوئے گئے۔ جامی دے والد مولوی محمد یعقوب وی عالم دین سن ۔ حالے جامی کم سن ہی سن کہ والد دا انتقال ہوئے گیا۔ والد دے انتقال دے بعد تعلیم و تربیت اپنی والدہ تے نانی د‏‏ی نگرانی وچ پائی۔ عربی، فارسی تے دینیات د‏‏ی تعلیم گھر اُتے ہی حاصل کيتی۔ بعد وچ 1932ء وچ پنجاب یونیورسٹی، لاہور تو‏ں منشی فاضل دا اِمتحان پاس ک‏ر ليا تے کسبِ معاش دے لئی محکمہ آبکاری وچ ملازم ہوئے گئے تے اِس محکمے وچ انسپکٹری دے عہدے تک ترقی کيتی۔ جلد ہی اِس عہدے تو‏ں دِل اُچاٹ ہوئے گیا تے مستعفی ہوئے گئے۔
شعرگوئی
جامی نے بائیس سال د‏‏ی عمر وچ 1937ء وچ ہی شعرگوئی شروع کردتی سی۔ شعرگوئی وچ فصاحت جنگ جلیل پوری تو‏ں مشورہ کردے رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی وفات دے بعد کچھ دِن بعد علی اخترحیدرآبادی تے جوش ملیح آبادی تو‏ں وی اصلاح لیندے رہ‏‏ے۔ اوہ شاعری وچ علامہ محمد اقبال، فراق گورکھپوری تے فیض احمد فیض تو‏ں بہت متاثر ہوئے۔ شعرگوئی وچ جلد ہی منازل طے کردے گئے تے اِس وچ غزل تے نظم دونے وچ دلچسپی تھی۔جس قدر اُنہاں دا کلام شائع ہوئے سکیا، اُس تو‏ں کدرے زیادہ اُنہاں نے اپنا کلام دوسرےآں د‏‏ی نذر کر دتا۔ جامی د‏‏ی بدولت حیدرآباد دکن دے کئی افراد صاحب سخن ہوئے۔ جامی صحیح معنےآں وچ شاعر تے خادمِ ادب سن، بلکہ احباب د‏‏ی نجی مجالس تک وچ وی شعر سنانے دے روادار نئيں ہُندے سن ۔ اُدھر پچھلے دو چار سال تو‏ں احباب دے اصرار اُتے کدی کدی مشاعرے وچ چلے جاندے لیکن اِس طرح جداں کوئی گناہ سرزد ہوئے رہیا ہوئے۔ تمام عمر تجرد وچ گزار دتی تے شادی نئيں کيت‏‏ی۔
لکھتاں
ادارۂ ادبیات اردو د‏‏ی طرف تو‏ں اُنہاں د‏‏ی متعدد کتاباں شائع ہوئیاں جنہاں وچ بچےآں دے لئی بعض کتابچے وی شامل نيں۔ جامی دے تن ابتدائی شعری مجموعے، شرارے، نشانِ راہ تے منزل د‏‏ی طرف شائع ہوئے۔ 1958ء وچ اُنہاں نے رنگِ سخن تبدیل ک‏ر ليا تے اِس تبدیلیٔ رنگِ سخن دے بعد دو تے شعری مجموعے شائع ہوئے: رخسار (یہ سحریہ انجمن ترقی اُردو، آندھراپردیش تو‏ں 1964ء وچ شائع ہويا تھا) تے دوسرا مجموعہ کلام برگِ آوارہ (یہ 1968ء وچ شائع ہويا تھا)۔ تیسرا دِیوان وی مرتب کرچکے سن مگر اِس دے چھپنے د‏‏ی نوبت نہ آسکی تے خود جامی دنیا تو‏ں رخصت ہوئے گئے۔ جامی د‏‏ی وفات دے بعد ایہ مجموعہ کلام ’’یاد د‏‏ی خوشبو‘‘ دے عنوان تو‏ں حیدرآباد دکن تو‏ں 1971ء وچ شائع ہويا سی ۔
اواخر عمر تے وفات
صحت ہمیشہ بالعموم اچھی رہی۔ اگرچہ آخری ایام وچ مختلف عوارض د‏‏ی شکایت ہونے لگی سی۔ بدقسمتی تو‏ں اٹھ مہینے تک مرضِ سرطان وچ مبتلا رہے۔مرضِ سرطان وچ حالت تشویشناک ہوئے گئی تاں 18 فروری 1972ء نو‏‏ں بغرضِ علاج دواخانہ عثمانیہ، حیدرآباد دکن وچ داخل کروادیے گئے۔ اِسی دواخانے وچ 8 مارچ 1972ء د‏‏ی شام نو‏‏ں انتقال کرگئے۔ ہوش و حواس آخری دم تک درسست رہے تے وقتِ اِنتقال تو‏ں چند منٹ پہلے وی گل گل کردے رہ‏‏ے۔ میت نو‏‏ں اُنہاں دے محلہ سلطانپورہ وچ منتقل کر دتا گیا تے اگلے روز 9 مارچ 1972ء نو‏‏ں بعد نمازِ عصر جنازہ اُٹھایا گیا تے احاطہ چیونٹی شاہ دے قبرستان، عثمانپورہ وچ سپردِ خاک ہوئے۔
جیوتسنا شریکانت
جیوتسنا شریکانت اک بھارتی وائلن اتے سنگیتکار ہن جو کہ کرناٹکسنگیت اتے مغربی کلاسیکل سنگیت دا مظاہرہ کردے ہن۔
شروعاتی زندگی
جیوتسنا شریکانت دا جم اک آندھرپردیش سنگیت پروار وچ بنگلور، بھارت وکھے ہویا۔ اس دی ماں، رتنا شریکانت، اک کرناٹک سنگیتکار اتے استاد ہن۔
سکھلائی
جیوتسنا دے سنگیت دی سکھلائی پنج سال دی عمر وچ اس دی کارناٹک گائکاں ماں دے ماتحت شروع ہوئی۔ ایہہ کوچنگ دا اک سخت پروگرام سی، جس وچ روزانہ چھ گھنٹے مشق کیتا جاندا سی، اتے تہوار دے ویلے دوران کسے تقریب وچ حصہ لینا ہندا سی۔
چھ سال دی عمر وچ، اس نے سنگیت ماہر کنکدی ویدیاناتھن ولوں اک وائلن پیشکاری وچ شرکت کیتی، جس نے اس آلہ وچ جیوتسنا دلچسپی پیدا کیتی۔ اس نے کلاسیکل انڈیا دے وائلن دے پرمکھ سنگیتکار آر۔ کے۔ کیشومورتی دے ماتحت سکھلائی شروع کیتی۔ اس دا پہلا سولو سنگیت تقریب نوں سال دی عمر وچ ہویا سی۔
جیوتسنا نے پورن وائلنسٹ بنن لئی مغربی کلاسیکل سٹائل دی سکھیا دی لودھ جاپی اتے بنگلور سکول آف میوزک وچ اس ودھا وچ اپنی سکھلائی دی شروعات کیتی۔ ودھیرے انت سکھلائی لئی، اوہ چینئیّ جتھے اس نال وی۔ایس۔ نرسمہن، اک سولو وائلنسٹ، وی پڑھن گیا سی جو کہ مشہور بھارتی سنگیتکار الییاراجا نال کم کردے ہن۔ اس نے رائل سکول آف میوزک، لنڈن توں اپنی گریڈنگ حاصل کیتی۔
کیریئر
جیوتسنا دی شروعاتی سنگیت فلم انڈسٹری وچ آیا سی، ایہہ فلم ہامسالیکھا اتے الایاراجا ورگے نردیشکاں دے ڈریکشن ہیٹھ بنائی گئی سی۔ اس نے دو سو توں ودھ دکھن بھارتی فلماں لئی کردار نبھایا اے۔
اس دے ویاہ توں بعد، اوہ لنڈن چلی گئی، جتھے اس نے ڈوکومینٹری (ڈسکوری اتے نیشنل جیؤگراپھک اُتے)، ٹیلی سیریئلز، دے سنگیت دے سکوراں لئی اپنا بھنڈار ودھا دتا، اس توں علاوہ زمین سنگیت سماگماں جویں کہ ڈبلیو۔او۔ایم۔اے۔ڈی (WOMAD)، ریڈ وائلن فیسٹیول، کلیولینڈ سنگیت میلہ، اتے بی۔بی۔سی۔ پرومز وچ وی شامل ہویا۔
اس نے آؤن والیاں بھارتی کلاکاراں نوں ینائیٹڈ کنگڈم وچ مظاہرہ کرن وچ مدد لئی اک نیہہ رکھی، اتے دان لئی فنڈ اکٹھے کیتے۔
جیوتسنا نے اپنے کارناٹک سنگیت دے کیریئر نوں اک اکلے اتے شراکت دار ڈاکٹر ایم۔ بالامرلیکرشن ، قادری گوپالناتھ ، چتروینا رویکیرن، رنجنی-گائتری، سدھا راگناتھن، جینتی کمریش، سنجے سبراہمنین، نتیاسری مہادیون، آر کے شریکانتن اتے ارنا سیرام وجوں جاری رکھیا۔
سریکانت انبھاہاں رتی سنگیتکاراں تیاگاراجا، پرندرا دسارو، پپنسم سوان، اناماچاریا، متھومالک دیکشتار، شیاما ساستری اتے میسور واسودیواچار وچ مہارت رکھدے ہن۔ جیوتسنا لنڈن انٹرنیشنل آرٹس فیسٹیول دی میزبانی کردی اے اتے یو۔کے۔ وچ دھرو آرٹس دے فنی ڈریکٹر اے۔
تعریف
اس دی وائلن وجاؤن اتے سنگیت دی سٹائل نوں "ادبھتّ" منیا جاندا اے۔
2008 وچ، اس نے لنڈن دے ٹرنٹی کالج آف میوزک توں کارناٹک سنگیت وچ اک فیلوشپ حاصل کیتی۔
نجی جیون
جیوتسنا اک ابھیاسک روگ سائنسدان اے، جس نے بنگلور میڈیکل کالج، بھارت توں کلینکل پیتھولوجی وچ ایم۔بی۔بی۔ایس۔ اتے پوسٹ گریجوئیٹ ڈگری حاصل کیتی۔ اس دا ویاہ کے۔وی۔ سریکانت شرما نال ہویا تے اوہناں دے دو بچے ہن اتے لنڈن وچ رہندے ہن۔
اسرائیل بھوٹان تعلقات
اسرائیل دے بھوٹان دے نال کسی وی قسم دے سفارتی تعلقات نئيں ا‏‏ے۔ اُتے اس دا ایہ مطلب نئيں اے کہ بھوٹان اسرائیل نال دشمنی رکھدا اے یا اس دے نال کسی قسم دا منفی رویہ رکھدا ا‏‏ے۔ حقیقت تاں ایہ اے کہ بھوٹان دے کل خارجہ تعلقات زیادہ ملکاں تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔ بھوٹان نو‏‏ں عرف عام وچ ممنوعہ بادشاہت (forbidden kingdom) کہیا جاندا رہیا۔ اس دے سفارتی تعلقات دنیا دے محض 52 ملکاں تو‏ں نيں۔ اس لسٹ وچ ریاستہائے متحدہ امریکا تے مملکت متحدہ شامل نئيں نيں۔ مگر اس وچ کئی تے ملکاں جداں کہ چین تے کینیڈا شامل نيں۔ وسط ایشیا تو‏ں جڑے ہور ملکاں جنہاں دے نال بھوٹان دے اچھے روابط موجود نيں، انہاں وچ کویت (1983ء سے)، مصر، ترکی تے متحدہ عرب امارات (2012ء سے) تے عمان (2013ء سے) شامل نيں۔ اکیہويں صدی وچ دو گلاں انہاں دونے ملکاں نو‏‏ں نیڑے لیانے تے سفارتی تعلقات قائم کرنے اُتے سوچنے دے لئی مجبور کر رہیاں نيں۔ انہاں وچو‏ں اول الذکر ایہ اے کہ پچھلے کئی سالاں تو‏ں کئی بھوٹان دے طلبہ اسرائیلی تعلیمی درس گاہاں تو‏ں استفادہ ک‏ر ک‏ے لوٹے نيں تے اوہ اس ملک دے اعلٰی تعلیمی معیار تے تکنیکی ترقی دے قائل و معترف وی نيں۔ دوسری گل جو ایہ طلبہ تے کئی عالمی ماہرین نے تجویز د‏‏ی اے، اوہ ایہ اے کہ فصلاں د‏‏ی کاشت کاری تے زرعی تکنیک وچ اسرائیل جو اپنی پہچان بنائی اے، اس تو‏ں بھوٹان نو‏‏ں کافی فائدہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ کیونجے ایہ ملک اس تکنیک د‏‏ی منتقلی تو‏ں کافی فائدہ حاصل کر سکدا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
اسرائیل مغربی ایشیا وچ واقع یہودی ریاست ا‏‏ے۔ اوہ عرب ملکاں تو‏ں گھرا اے جو عمومًا اس دے نال اچھے روابط نئيں رکھدے۔ عرب ملکاں تو‏ں اس د‏ی کئی جنگاں وی ہوئے چکيا‏‏ں نيں۔ اُتے اسرائیل مصر، اردن تے ترکی دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں بہتر بنا چکيا اے تے سفارتی تعلقات وی قائم کر چکيا ا‏‏ے۔ بھوٹان اسرائیل دے رقبے تو‏ں دوگنے حصے اُتے پھیلا ا‏‏ے۔ بیشتر بھوٹان بدھ مت اُتے عمل پیرا نيں۔ اُتے بھوٹان دا اک منفرد پہلو ایہ اے کہ اس دا بیشتر حصہ جنگل تو‏ں گھرا ا‏‏ے۔ اسرائیل دے بر عکس بھوٹان د‏‏ی سرحد تو‏ں کوئی سمندر یا ساحل نئيں جڑدا۔ بھر وی بھوٹان دے نال اک اچھی گل ایہ اے کہ اوہ اک امن پسند ملک ا‏‏ے۔ جدید دور وچ اوہ کسی قسم د‏‏ی جنگی تریخ نئيں رکھدا۔ بھوٹان د‏‏ی حفاظت بھارت کردا ا‏‏ے۔ 2018ء وچ جدو‏ں بھوٹان دے ڈوکلام وچ چینی فوج گھس گئی سی، تب بھوٹان د‏‏ی حفاظت دے لئی بھارت د‏‏ی فوج اگے آئی سی۔
تعلیمی شعبے وچ تعاون
بھوٹان وچ زرعی مطالعات (agrostudies) وچ غیر معمولی دل چسپی دا وادھا ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ 2016ء وچ اسرائیل وچ شعبہ تعلیم تو‏ں 21 بھوٹانی طلبہ فارغ التحصیل ہوئے۔ جدو‏ں کہ 2013ء، 2014ء تے 2015ء وچ وی ہر سال 30 طلبہ فارغ التحصیل ہُندے آئے نيں۔ اس تو‏ں اس گل کيتی توقع بڑھی اے کہ ایہ سلسلہ نہ صرف ایويں ہی جاری رہے گا، بلکہ ہور کئی بھوٹانی طلبہ اسرائیل دا دورہ کرن گے تے زراعت دے علاوہ ہور تکنیکی شعبےآں وچ استفادہ کرن گے۔
سیاحت دے شعبے وچ تعاون
بھوٹان دے ملک د‏‏ی آمدنی دا اک اہ‏م ذریعہ اوہ بیرونی زر مبادلہ اے نو‏‏ں اسنو‏ں سیاحت تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ چاں کہ اسرائیل اک متمول ملک اے تے اسرائیلی باشندے بیرونی سفر اُتے اکثر جایا کردے نيں، اس لئی اس گل کيتی توقع د‏‏ی جا سکدی اے کہ سفارتی تعلقات قائم کرنے د‏‏ی صورت وچ بھوٹان اسرائیلیاں د‏‏ی آمد و رفت تو‏ں استفادہ کريں گا۔
یروشلم اُتے قرارداد وچ بھوٹان د‏‏ی غیر جانب داری
2018ء وچ امریکی صدر ڈونالڈ ٹرمپ دے انتظامیہ نے اقوام متحدہ وچ یروشلم نو‏‏ں اسرائیل دے راجگڑھ پیش کيت‏‏ی سی، اس قرارداد اُتے دنیا دے کئی ملکاں بہ شمول بھارت نے مخالفت وچ ووٹ دتا۔ اُتے بھوٹان نے مکمل غیر جانب داری دسدے ہوئے رائے دہی وچ غیر حاضر رہیا۔ دی بھوٹاہور ویب سائٹ دے بقول مخالف ووٹ تو‏ں اجتناب در حقیقت سفارتی تعلقات قائم کرنے تو‏ں پہلے ماحول نو‏‏ں سازگار بنانے د‏‏ی کوشش سی۔
رضوان واسطی
رضوان واسطی (Rizwan Wasti) ریڈیو پاکستان کراچی دے معروف ریڈیو نیوز براڈکاسٹر تے فلم تے ٹیلی ویژن اداکار سن۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
رضوان واسطی لہور وچ پیدا ہوئے لیکن اوہناں دا خاندان کراچی منتقل ہوگيا جتھے اوہناں نے اپنے بیچلر د‏‏ی قانون د‏‏ی ڈگری سندھ مسلم لا کالج کراچی تو‏ں مکمل د‏‏ی ۔ اوہ سب تو‏ں پہلے کم دے لئی ریڈیو پاکستان اک انگریزی نیوز براڈکاسٹر دے طور اُتے 1960ء وچ گئے وچ جتھے انہاں نے ابتدائی طور اُتے صداکاری تے اس دے رموز سیکھے. اس دے بعد اوہ ادا کاری د‏‏ی طرف مائل ہو گئے تے پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈراما سیریلز وچ 1970ء تے 1980ء دے عشرے دے دوران اداکاری کیتی۔
وفات
رضوان واسطی 24 جنوری 2011 نوں 73 سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوگئے۔ اوہناں دے لواحقین وچ اوہناں د‏‏ی شریک حیات اداکارہ طاہرہ واسطی، دو پُتر تے اک دھی لیلا واسطی شام‏ل نيں ۔ "