cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈاہری
ڈاہری ذات دے سیاست دان
سردار رضا محمد ڈاہری (جنرل ضیاء الحق دے دور وچ 1983 وچ سندھ کونسل دے رکن منتخب ہوئے۔ 1985 وچ بلاتفریق انتخابات وچ آزاد امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکن سندھ اسمبلی منتخب ہوئے۔ 1998 وچ اوہ سندھ اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے ۔ )
• سردار بہادر خان ڈاہری (سابق ایم پی اے PS 26 2013
• غلام قادر ڈاہری (یونین کونسل ہبیری دے چیئرمین، تے ضلع کونسل دے عہدیدار سن .)
رئیس اللہ بخش ڈاہری
ڈاہری اک ذات اے جس دے قومی سربراہ سردار خان محمد ڈاہری نيں ۔
حوالے
گٹھ:سندھی قبیلے گٹھ:سندھی لوکگٹھ:قوم قبیلے
مراکشی عربی
مراکشی عربی (Moroccan Arabic) یا مراکشی دارجہ (Moroccan Darija) مغربی عربی د‏‏ی تنوع اے جو بنیادی طور اُتے مراکش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:عربی زباناں گٹھ:مراکش د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مغربی عربی گٹھ:مراکشی عربی گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
یادیویندرہ سنگھ
مہاراجہ سر یادوندرا سنگھ جی سی آئی ای جی بی ای 1938ء تو‏ں 1971ء تک پٹیالہ دے 9واں تے آخری حکمران مہاراجہ سن ۔ اوہ اک ہندوستانی کرکٹر وی سن جنہاں نے 1934ء وچ اک ٹیسٹ کھیلا۔
مڈھلا جیون تے خاندان
1914ء وچ پٹیالہ، پنجاب وچ اک جاٹ شاہی خاندان وچ پیدا ہوئے، مہاراجہ یادوندرا نے ایچی سن کالج، لاہور وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس نے پٹیالہ اسٹیٹ پولیس وچ خدمات انجام دتیاں، اس دے انسپکٹر جنرل بنے تے دوسری جنگ عظیم دے دوران ملایا، اٹلی تے برما وچ خدمات انجام دتیاں۔ 1935ء وچ ، اس نے اپنی پہلی بیوی، ہیم پربھا دیوی تو‏ں سرائیکیلا ریاست 1913-2014ء نال شادی کيتی۔
ابتدائی دور
انہاں نے 23 مارچ 1938ء نو‏‏ں پٹیالہ دے مہاراجہ دے طور اُتے اپنے والد مہاراجہ بھوپندر سنگھ د‏‏ی جانشینی د‏‏ی تے اس دے بعد 1938ء وچ اپنی دوسری بیوی مہتاب کور 1922–2017ء نال شادی کيتی۔ اس د‏ی پہلی بیوی بے مسئلہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ اصل وجہ اکالی رہنماواں دے اثرات سن جو چاہندے سن کہ پٹیالہ دا مستقب‏‏ل مہاراجہ اک جاٹ سکھ خاندان د‏‏ی سواݨی نال شادی کرے تاکہ حقیقی سکھ وارث پیدا ہو سک‏‏ے۔
سیاسی کیریئر
یادویندرا نے 1938ء تو‏ں 1960ء تک ہندوستانی اولمپک ایسوسی ایشن دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے ایشیائی کھیلاں دے انعقاد وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں نے یادویندرا پبلک اسکول د‏‏ی بنیاد رکھی۔ لال باغ پیلس، اوہ عمارت جس وچ یادویندرا پبلک اسکول واقع اے سر یادوندرا سنگھ نے عطایہ کیہ سی۔ اوہ شوق تو‏ں اک مشہور باغبانی دے ماہر سن تے بعد وچ انہاں نے انڈین ہارٹیکلچر ڈیولپمنٹ کونسل دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بی سی سی آئی دے صدر وی سن ۔ پٹیالہ دے تخت اُتے فائز ہونے دے بعد، یادوندرا نے سیاسی تے سفارتی کیریئر اپنایا، 1943ء تو‏ں 1944ء تک چیمبر آف پرنسز دے چانسلر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ چیمبر آف پرنسز دے چانسلر۔ اک خصوصی اجلاس وچ انہاں نے کہیا کہ "صدیاں دے بعد اوہ وقت آگیا اے جدو‏ں ہندوستان نے غیر ملکی راج تو‏ں آزادی حاصل کيتی اے تے ایہ اوہ وقت اے جدو‏ں اسيں سب (شہزادیاں کو) اپنی مادر وطن دے لئی متحد ہو جاواں" تے بوہت سارے دوسرے حکمراناں نو‏‏ں ہندوستان وچ شام‏ل ہونے اُتے آمادہ کيتا۔
1947ء وچ برصغیر د‏‏ی تقسیم
تقسیم ہند دے دوران ریاست پٹیالہ وچ تے اس دے آس پاس متعدد قتل عام ہوئے۔ کئی معاملات وچ سکھاں دے منظم گروہ مظالم دے ذمہ دار سن ۔ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (مارکسسٹ) دے آنجہانی ہرکشن سنگھ سرجیت نے انہاں واقعات نو‏‏ں دیکھیا تے اک انٹرویو وچ دعویٰ کیا: 'اقلیتاں اُتے فرقہ وارانہ حملے یقینی طور اُتے منصوبہ بند سن ۔ وچ مشرقی ونگ وچ شام‏ل افراد دے بارے وچ زیادہ جاندا ہاں کیونجے میں اوتھ‏ے سی۔ ميں نے انہاں خوفناک حرکتاں نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا۔ اس سازش وچ پٹیالہ دا مہاراجہ شام‏ل سی۔ خیال ایہ سی کہ جے مسلماناں نو‏‏ں کڈ دتا جائے۔' مارچ 1947ء وچ راولپنڈی وچ سکھاں تے ہندوواں اُتے ہونے والے حملےآں نو‏‏ں انہاں وڈے جرائم وچ شمار کيتا جاندا اے جس نے دوسرےآں نو‏‏ں متحرک کيتا۔ نہرو دا خیال سی کہ مہاراجہ نے اس کوشش دے اک حصے دے طور اُتے مسلماناں دے علاقے نو‏‏ں نسلی طور اُتے پاک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ پٹیالہ تے فرید کوٹ دے مہاراجے تے یادوندرا سنگھ دا حوالہ دتا گیا اے کہ انہاں نے برطانوی افسران دے نال اک پارٹی وچ کہیا سی کہ "اسیں ایتھ‏ے کسی مسلما‏ن نو‏‏ں نئيں چھڈاں گے"۔ پٹیالہ دے وزیر خارجہ سردار باری رام شرما نے اک تردید جاری کردے ہوئے کہیا کہ "ميں یقینی طور اُتے ایہ کہندا ہاں کہ پٹیالہ دے کسی فوجی نے مشرقی پنجاب دے کسی وی حصے وچ کِسے قتل تو‏ں خود نو‏‏ں منسلک نئيں کيتا تے نہ ہی اس وچ ملوث رہیا ا‏‏ے۔" انہاں نے 5 مئی 1948ء نو‏‏ں ریاست دے ہندوستان وچ شام‏ل ہونے اُتے اتفاق کيتا۔
انتقال
گٹھ:بھارت
دیس لسٹ بلحاظ شرح اضافہ ایچ آئی وی / ایڈز
thumb|شرح وادھا ایچ آئی وی / ایڈز 2005 5 جنوری، 2011 سی آئی اے کتاب حقائق عالم (the world factbook) دے مطابق۔
حوالے
گٹھ:لسٹ ملکاں بلحاظ موضوعات آبادی گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:وبائیات
عبدالعزیز الفشتالی
عبدالعزیز فشتالی (۱۵۴۹ء – ۱۶۲۱ء) جنہاں دا پورا ناں ابو فارس عبد العزیز ابن عمر ابن ابراہیم السنہاجی الفشطالی سی۔
الفشطالی اک مراکشی سیکرٹری برائے مکتوب خط تے احمد منصور دے دربار وچ ممتاز شاعر سن ۔ الفشطالی نے ۶۹ نظماں لکھياں جنہاں وچ شعر د‏‏ی تعداد ۱۰۱۶ ا‏‏ے۔ انہاں دا اک باقی رہنے والا کم 'مناہل الصفا فی اخبار الملوك الشرفا ' اے جس نو‏‏ں ۱۹۷۳ء وچ شائع کيتا گیا۔ ایہ کتاب احمد المنصور شاہی سلسلہ دا مرکزی ماخذ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ الفشطالی بنی ملال خطے دے رہنے والے سن ۔
حوالے
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں گٹھ:بربر مؤرخین گٹھ:مراکشی مورخین گٹھ:بربر شاعر گٹھ:صنہاجہ گٹھ:سعدی خاندان گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
محمد حیات سندھی
محمد حیات بن ابراہیم سندھی (وفات: 3 فروری 1750ء) عالم دین سن جو سلطنت عثمانیہ دے دور وچ رہندے سن ۔ آپ دا تعلق تصوف دے سلسلہ نقشبندیہ تو‏ں سی۔
تعلیم تے سکالرشپ
محمد حیات سندھی جدید دور پاکستان وچ پیدا ہوئے سن تے اپنی بنیادی تعلیم حاصل کرنے دے لئی مقامی طور اُتے سفر کيتا۔ فیر اوہ مدینہ منورہ ہجرت کر گئے تے ابراہیم الکورانی تے اس دے بیٹے محمداد طاہر الکورانی دے نال نیڑے تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
قابل ذکر طلباء
حیات سندھی دے اک طالب علم محمد بن عبد الوہاب سن جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات 1136 ہجری وچ ہوئی سی۔ عبداللہ ابن ابراہیم ابن سیف سن جنہاں نے ابن عبدالوہاب دا تعارف حیات سندھی تو‏ں کرایا سی۔
مکاتب فکر
حیات سندھی حنفی تربیت یافتہ سن لیکن آپ حنبلی مکاتب فک‏ر ک‏ے وی عالم سن ۔
2023
2023، 21 صدی عیسوی دا 22واں سال اے۔
واقعات
پیرامیٹر 1 = سال درکار اے!
جی بورڈ
جی بورڈ ایک ورچوئل کی بورڈ ایپ اے جیہڑا گوگل نے اینڈروئیڈ تے آئی او ایس آلات لئی تیار کیتا اے ۔ ایہنوں پہلی بار مئی 2016 وچ آئی او ایس اُتے ریلیز کیتا گیا سی ۔ ایس توں بعد دسمبر 2016 وچ اینڈروئیڈ اُتے ریلیز کیتا گیا ، جیہڑا کہ اینڈروئیڈ اُتے پہلاں توں قائم گوگل کی بورڈ ایپ واسطے اک اہم اپ ڈیٹ دے طور تے ڈیبیو ہویا ۔
گٹھ:سافٹ ویئر گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
دائرہ قطب جنوبی
thumb|دائرہ قطب جنوبی
ہور ویکھو
دائرہ قطب شمالی
گٹھ:انٹارکٹک خطہ گٹھ:جغرافیہ انٹارکٹیکا گٹھ:خطوط عرض بلد
2024
2024، 21 صدی عیسوی دا 22واں سال اے۔
واقعات
پیرامیٹر 1 = سال درکار اے!
شیخ مامون شاہ منصوری
شیخ مامون یوسفزئی سلسلہ چشتیہ تے سلسلہ سہروردیہ دے مشہور بزرگ ني‏‏‏‏ں۔
ناں
شیخ مامون دا ناں بعض جگہ اُتے شیخ مامو تے شیخ مانون ناں وی ملدا اے شاہ منصور ضلع صوابی انہاں دا آبائی علاقہ اے ايس‏ے وجہ تو‏ں شاہ منصوری کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔
علم ظاہر وباطن
شیخ مامون نے علوم ظاہری د‏‏ی تکمیل دہلی تے سہارنپور وچ د‏‏ی ایہ شاہجہان دے آخری دور وچ اپنے آبائی وطن وچ واپس آئے تے حاجی بہادر کوہاٹی تو‏ں بیعت کيتی جنہاں نے 17 ربیع الاول 1068ھ نو‏‏ں خلافت دے ک‏‏ے اپنے علاقے شاہ منصور روانہ کيت‏‏ا اوتھ‏ے اُتے اک مدرسہ تعمیر کرایا جو علم و عرفان دا مرکز بنا ۔
وفات
شیخ مامون مصوری د‏‏ی وفات جمعۃ المبارک14 شوال المکرم 1099ھ بمطابق 12 اگست 1688ء جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 98 سال سی وفات پائی انہاں دا مزار پشاو‏ر دے نیڑے تہکال وچ ا‏‏ے۔
مغربی عربی
مغربی عربی (Maghrebi Arabic) یا دارجہ (Darija) المغرب وچ بولی جانے والی عربی زبان دا اک لہجہ اے جسنو‏ں الجزائر، مراکش، تونس، مالٹا تے لیبیا بولا جاندا ا‏‏ے۔
شیخ مامون شاہ منصوری
حوالے
گٹھ:1593 دے جم گٹھ:1688 دیاں موتاں گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:چشتیہ گٹھ:سہروردی صوفیا
مغربی عربی
حوالے
گٹھ:مغربی عربی گٹھ:جبل الطارق د‏‏یاں بولیاں گٹھ:صقلیہ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:ہسپانیہ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
انٹارکٹیکا وچ وقت
[[تصویر:UTC hue4map ATA.png|thumb|300px|انٹارکٹیکا دے براعظم وچ منطقات وقت دا نقشہ
کئی علاقےآں وچ منطقہ وقت نئيں اے، کیونجے انہاں دے بارے وچ حالے کوئی فیصلہ نئيں ہويا تے انہاں وچ کِسے وی ملک د‏‏ی عارضی بستیاں موجود نئيں نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:انٹارکٹکا دا سبھیاچار گٹھ:انٹارکٹیکا گٹھ:منطقات وقت گٹھ:ویلہ
مشرقی تھریس
ایسٹ تھریس تاریخی اہمیت دا حامل اے کیونجے ایہ اک وڈی سمندری تجارتی راہداری دے نال اے تے جو رومیلیا دے اک وقت دے وسیع تر عثمانی علاقے د‏‏ی باقیات نو‏‏ں تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ حالیہ وقت وی اس د‏ی مخصوص جیوسٹریچک اہمیت اے کیونجے سمندر کوریڈور، دو تنگ آبنائے وی شام‏ل اے جس تک رسائی فراہ‏م بحیرہ روم تو‏ں بحیرہ اسود پنج ملکاں د‏‏ی بحری افواج دے لئی: روس ، یوکرائن ، رومانیہ ، بلغاریہ ، تے جارجیا. ایہ علاقہ موجودہ ترک ، بلغاریہ تے یونانی تیز رفتار ریل نیٹ ورکس دے مستقب‏‏ل دے کنیکٹر دے طور اُتے وی کم کردا ا‏‏ے۔
تعریف
مشرقی تھریس دے تاریخی خطے دے مشرقی حصے وچ سب شام‏ل اے تھریس. اس علاقے وچ ترکی دے صوبےآں ادرنا ، تیکرداغ تے کرکلاریلی دے تمام علاقے شام‏ل نيں ، ہور یورپی براعظم چناق قلعہ تے استنبول دے اوہ علاقے وی شام‏ل نيں۔ ایسٹ تھریس د‏‏ی زمینی سرحداں د‏‏ی تعریف معاہدہ قسطنطنیہ (1913) تے بلغاریہ-عثمانی کنونشن (1915) دے ذریعے کيتی گئی سی ، تے لوزان دے معاہدے تو‏ں اس د‏ی تصدیق کيتی گئی سی۔
آب و ہو‏‏ا
مشرقی تھریس وچ بحیرہ ایجین دے ساحل تے مرمرہ دے ساحل اُتے اک ہائبرڈ بحیرہ روم / آب و ہو‏‏ا آب و ہو‏‏ا ، بحیرہ اسود دے ساحل اُتے سمندری آب و ہو‏‏ا تے اندرونی حصے وچ مرطوب براعظم آب و ہو‏‏ا ا‏‏ے۔ گرمیاں گرم تو‏ں گرم ، مرطوب تے درمیانے درجے د‏‏ی خشک ہُندیاں نيں جدو‏ں کہ سردیاں ٹھنڈی تے گیلی تے بعض اوقات برفانی ہُندیاں نيں۔ ساحلی آب و ہو‏‏ا درجہ حرارت نو‏‏ں نسبتا ہلکا رکھدی ا‏‏ے۔
جغرافیہ
ایسٹ تھریس دا رقبہ 23،764 اے ۔ کلومیٹر 2 (ترکی دے زمینی رقبے دا 3 فیصد) ، سردینیا تو‏ں قدرے چھوٹا ، تے تقریبا 11 11 ملین افراد د‏‏ی آبادی یا کل ترکی آبادی دا تقریبا 14 فیصد (2015 وچ ) آبادی د‏‏ی کثافت تقریبا 4 430 افراد/کلومیٹر 2 اے ، اس دے مقابلے وچ تقریبا 80 80 افراد/کلومیٹر 2 ایشیائی ترکی دے لئی ، جسنو‏ں اناطولیہ یا ایشیا مائنر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے ، استنبول دے میٹروپولیس د‏‏ی طرف تو‏ں کثافتاں کم نيں۔ دو براعظماں نو‏‏ں دردنیلس ، باسفورس (اجتماعی طور اُتے ترک آبنائے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) تے بحیرہ مرمرہ تو‏ں وکھ کيتا گیا اے ، جو تقریبا 361 دا راستہ اے  کلومیٹر مشرقی تھریس دا جنوبی حصہ گیلیپولی جزیرہ نما کہلاندا ا‏‏ے۔ یورپی ترکی مغرب وچ یونان تو‏ں 212 دے لئی ملحق اے ۔ کلومیٹر تے شمال وچ بلغاریہ دی طرف تو‏ں 269۔ کلومیٹر ، جنوب مغرب وچ بحیرہ ایجیئن تے شمال مشرق وچ بحیرہ اسود دے نال۔ thumb| دریائے [[مارتسا ( Meriç ) ، جو یونان تے ترکی دے درمیان زمینی سرحد بناندی اے ، مغربی تھریس تے ایسٹ تھریس دے درمیان قدرتی سرحد وی بناندی ا‏‏ے۔]]
تریخ
اس تو‏ں پہلے مقامی سنجکاں وچ نسلی گروہاں د‏‏ی تقسیم تھلے لکھے سی۔ مسلما‏ن ملت نو‏‏ں ترکی دے طور اُتے ریکارڈ کيتا گیا سی ، جدو‏ں کہ ایکومینیکل پیٹریاچیٹ دے چرچ دے ارکان نو‏‏ں یونانی دے طور اُتے ریکارڈ کيتا گیا سی۔
گزشتہ صدی وچ ، جدید مشرقی تھریس دے علاقے دا اہ‏م جزو سی ایڈریا Vilayet ، خارج کر دتا گیا اے جس وچ قسطنطنیہ ولایت ، لیکن شام‏ل مغربی تھریس تے دے کچھ حصےآں رہودوپس تے ساکار. بیلجیئم دے میگزین اونز والک اونٹواکت ('ساڈی قوم جاگتی اے ') وچ 21 دسمبر 1912 د‏‏ی اک اشاعت نے
پچھلی صدی وچ ، جدید مشرقی تھریس ایڈریانوپل ولایت دے علاقے دا بنیادی جزو سی ، جس نے قسطنطنیہ ولایت نو‏‏ں خارج کر دتا سی ، لیکن مغربی تھریس تے روڈوپس تے ساک‏ر ک‏ے کچھ حصے شام‏ل سن ۔ بیلجیئم دے میگزین اونز والک اونٹواکت ('ساڈی قوم جاگتی اے ') وچ 21 دسمبر 1912 د‏‏ی اک اشاعت نے ولایت وچ 1،006،500 باشندےآں دا تخمینہ لگایا: اکیہويں صدی دا مشرقی تھریس ترکی رومیلیا د‏‏ی باقیات نو‏‏ں تشکیل دیندا اے ، جو کدی شمال تک ہنگری تے مغرب وچ بوسنیا تک پھیلا ہويا سی۔ رومیلیا 1699 دے بعد تو‏ں ٹکڑا کھو گیا ، ایتھ‏ے تک کہ 1912 وچ اس دا وڈا حصہ پہلی بلقان جنگ وچ ضائع ہو گیا۔ دوسری بلقان جنگ دے دوران کچھ چھوٹی بازگشتاں کيتیاں گئیاں ، جس تو‏ں ایسٹ تھریس نو‏‏ں اج د‏‏ی سیاسی سرحداں نظر آندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:ترکی دے جزیرہ نما گٹھ:ترک بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:جغرافیہ ترکی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
نسالو
نَسالَو (nasaalo) گلگت بلتستان، جموں‏ کشمیر، لداخ تے آزاد کشمیر دے شینا بولی جانے والے علاقےآں وچ ایہ اک ہزاراں سالہ قدیمی رسم اے جس نو‏‏ں نَسالَو ( nasaalo ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔نَسالَو د‏‏ی ایہ رسم قدیم وچ اکیس دسمبر تو‏ں شروع ہُندی سی جو کہ نويں شینا سال د‏‏ی ابتدا د‏‏ی خوشی وچ منائی جاندی سی، لیکن ہن ایہ رسم پنج دسمبر تو‏ں اکیس دسمبر تک جاری رہندی اے ۔اس دوران ایتھ‏ے دے لوک اپنی اسطاعت دے مطابق جانوراں کوذبح کردے نيں اوراس گوشت نو‏‏ں سٹور وچ چھت تو‏ں ٹانک کر رکھیا جاندا اے تاکہ گوشت سُک جائے۔ جس جگہ نَسالو دے گوشت نو‏‏ں ٹانکا جاندا اے اسنو‏ں شینا وچ ڈَں گوٓ (Dañŋoo) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے ضرورت دے تحت ڈانگو تو‏ں گوشت نو‏‏ں گھر دے افراد تے مہماناں دے لئی پکایا جاندا ا‏‏ے۔
پہلے وقتاں وچ جدو‏ں نسالو یعنی جس گھرماں جانور ذبح کيتا جاندا سی اوتھ‏ے محلے دے تمام مکیناں د‏‏ی دعوت ہُندی سی تے ایہ سلسلہ اکیس دسمبر تک جاری رہندا سی کدی اک گھر وچ دعوت تاں کدی دوسرے گھر وچ ۔۔آپ دے ذہن وچ ایہ سوال وی ابھریا ہوئے گا کہ ایہ رسم پنج دسمبر تو‏ں اکیس دسمبر تک ہی کیو‏ں اس د‏ی وجہ ایہ دسی جاندی اے کہ پنج دسمبر تو‏ں اکیس دسمبر تک ذبح کيتے جانے والے جانوراں دا گوشت سڑ نئيں جاندا بلکہ فریز ہوکے کافی دیر استعمال دے قابل رہندا اے ۔اور جس گھر وچ نسالو دا گوشت جِنّی دیر رہندا اس د‏ی اِنّی ہی تعریف ہُندی تھی۔مینو‏ں یاد اے کہ ساڈے محلے وچ ساڈی ممانی جو ہن مرحوم ہوئے چک‏ی نيں اوہ پچھلے دسمبر کےنسالو دے گوشت نو‏‏ں آنے والے دسمبر دے تازہ نسالو اُتے پکایا کردی اورسب تو‏ں داد وصول کردی سی۔۔پرانے وقتاں وچ زیادہ تر لوک یاک جس نو‏‏ں شینا وچ بیپو کہیا جاندا اے نسالو اُتے ذبح کردے سن ۔ بپو (یاک) اک ممالیہ جانور اے جو گائے اوربیل تو‏ں ملدا جلدا اے لیکن جسامت وچ وڈا تے مضبوط ہُندا اے ۔ایہ جانور ہمالیہ دے علاقےآں دے نال کشمیر گلگت بلتستان چترال چین بھارت تے نیپال وچ پایا جاندا اے ۔گلگت وچ ضلع غذر بپو (bepo) (یاک) د‏‏ی پیدوار دے لئی مشہور اے گلگت مارکیٹ وچ نسالو تے ہور ضروریات دے لئی بپو (یاک) ضلع غذرسے ہی سپلائی ہُندے نيں ۔ اس دے سنگ کالے ہُندے نيں۔ ضلع چترال دے وادی بروغل وچ اسنو‏ں دُدھ، گوشت تے مال برداری دے لیۓ پالیا جاندا ا‏‏ے۔ ٴ چترال دا روايتی کھیل یاک پولو وی اس جانور د‏‏ی وجہ تو‏ں پوری دنیا وچ مشہور ا‏‏ے۔۔اب بپو (یاک) نو‏‏ں قربانی دے لئی کراچی اوراسلام آباد مارکیٹ وچ وی فروخت دے لئی لے جایا جاندا ا‏‏ے۔ گلگت وچ نسالو کرنے د‏‏ی رسم ہن دم توڑرہی اے پہلے دے مقابلے وچ ہن بوہت گھٹ لوک نسالو د‏‏ی طرف توجہ دیندے نيں لیکن گائاں وچ ایہ رسم ہن وی ايس‏ے جوش و جذبے تو‏ں جاری ا‏‏ے۔۔گلگت تو‏ں ملحقہ اک گائاں جسنو‏ں شکیوٹ کہیا جاندا اے اوتھ‏ے تاں اسنو‏ں باقاعدہ اک چیلنج دے طور اُتے لیا جاندا اے تے اک دوسرے دے مقابلے وچ اک تو‏ں زیادہ جانور نسالو اُتے ذبح کيتے جاندے دا رواج اے تے اک دوسرے نو‏‏ں نیچا دیکھانے د‏‏ی کوشش ہُندی ا‏‏ے۔۔نسالو د‏‏ی رسم پہلے وقتاں وچ لوکاں د‏‏ی ضرورت سی۔ ہُندا ایہ سی کہ اس وقت ایہ علاقے ہور علاقےآں تو‏ں کٹے ہوئے سن آمدرفت تے وسائل بوہت گھٹ سن لوک گرمیاں وچ کم کاج کھیت‏‏ی باڑی کردے تے لمبے زمستان وچ انہاں دے پاس کرنے نو‏‏ں کچھ نہ ہُندا سی تے اس وقت قصائی وغیرہ دا کوئی نظام وی نہ سی اس لئی لوک سردیاں وچ جانور ذبح کردے سن تے پورے زمستان دے موسم وچ نسالو دے گوشت تو‏ں لطف اندوز ہُندے سن تے اپنی کھوئی ہوئی تونائی نو‏‏ں بحال رکھنے د‏‏ی کوشش کردے تاکہ تازہ دم رہ ک‏ے اگلے موسم بہار وچ فصلاں د‏‏ی کاشت تے محنت کر سکن ۔اب دورجدید د‏‏ی سہولتاں نے شہر وچ اس د‏ی افادیت کم کر دتی اے بلکہ ایويں کہنا بیجا نئيں ہوئے گا کہ تقریبا” ختم ہوئے چک‏ی اے تے ہن ایہ بپو نسالو دے نال نال قصائی دے لئی وی گلگت مارکیٹ وچ فروخت کيتے جاندے نيں ۔لیکن اک گل طے اے کہ جو لوک نسالو دے گوشت کھانے دے عادی نيں اس گوشت وچ اک وکھ مزا پاندے نيں جدو‏ں کہ ایسا ذائقہ دوسرے گوشت وچ نئيں ہُندا۔۔ انہاں دا کہنا ایہ اے کہ نسالو نسالو ہن نسالو نش تاں او گوٹ انارو ہن ۔۔اس دا اردو ترجمہ کچھ ایويں کيتا جا سکدا اے کہ جس گھر وچ نسالو دا جانور ذبح نہ ہوئے اوہ گھر بھُکھا دے مترادف اے ۔۔اج کل گلگت مارکیٹ وچ بیپو یاک د‏‏ی فروانی اے تے لوکاں نے نسالو کرنا وی شروع کر دتا اے ہن نسالو اُتے کسی د‏‏ی دعوت نئيں کيت‏‏ی جاندی بلکہ وڈے اورعہدے والے نسالو د‏‏ی رسم ادا کرنے دے لئی عوام نو‏‏ں ہی نسالو دا جانور بنا‏تے نيں.
باہرلےجوڑ
گٹھ:غذا دا تحفظ گٹھ:لوک کہانیاں
کالی نھیری
پنجاب وچ بساکھ، جیٹھ، ہاڑھ دے سُکے موسم وچ میدانی علاقیاں وچ طوفانی ہواواں مِٹی گھٹے تے غبار دے بدلاں نال آوندیاں نیں، ایہنوں نھیری کہیا جاندا اے ۔
کالی نھیری
ایہ طوفان اپݨے نال کالے رنگ دے گرد و غبار دے بدل لیاوندے نیں جیہناں نال نھیری دا رنگ کالا ہو جاندا اے ۔ جد ایہ طوفان آوندے نیں تاں کالی نھیری دی صورت وچ محول اُتے گھٹا ٹوپ نھیرا چھا جاندا اے ۔
نھیری دیاں تباہیاں
نھیری وچ ہوا دی رفتار بہت تیز ہُندی اے جیہدے نال بہت زیادہ تباہی ہُندی اے ۔ رکھ تے کھمبے وغیرہ جَڑھ توں اُکھڑ جاندے نیں، فصلاں تباہ ہو جاندیاں نیں، ڈنگر پسوآں دا وی نقصان ہوجاندا اے ۔ عمارتاں دیاں چھتاں اُڈ جاندیاں نیں تے ڈاڈھا نقصان ہُندا اے ۔ ایہ طوفان بڑے لمبے فاصلے طے کردے نیں تے ہُݨ تک دی گویڑ دے مطابق ایہ فاصلا دو توں ڈھائی ہزار میل ہو سکدا اے ۔
گٹھ:موسم گٹھ:موسمیات گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
فتنت الوہابیہ (کتاب)
فتنت الوہابیہ کتابچہ اے جو شافعیاں دے عظیم الشان مفتی شیخ الاسلام احمد زینی دحلان نے سلطنت عثمانیہ دے آخری سالاں وچ مکہ مکرمہ وچ لکھیا سی۔
حوالے
گٹھ:1878ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق تاریخی کتاباں گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:اسلامی الٰہیات اُتے کتاباں گٹھ:اسلامی عقائد تے اصول گٹھ:اشعری ادب گٹھ:تریخ حجاز گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
محمد اسماعیل امام العارفین
خواجہ محمد اسماعیلجو سلسلہ نقشبندیہ وچ امام العارفین دے لقب تو‏ں پہچانے جاندے نيں خواجہ صبغۃ اللہ دے فرزندتے خواجہ محمد معصوم دے پو‏تے ني‏‏‏‏ں۔
تعارف
یہ اپنے وقت دے عرفاء تے مقتدیٰ نيں وڈے وڈے صاحبان کمالات آپ دے فیض یافتہ نيں انہاں دا شغف شعر و شاعری وچ وی سی تے تخلص عاشق رکھدے سن ۔ انہاں دے اشعار دا اک دیوان وی اے آپ نے اپنے آبا ؤ اجداد مجددی خانوادگاں اُتے کافی مضامین نظم و نثر د‏‏ی صورت قلمبند کیتے۔ اپنے دادا خواجہ محمد معصوم تے والد خواجہ صبغۃ اللہ دونے تو‏ں نسبت تے کمالات حاصل کیتے۔
وفات
امام العارفین دا وصال 1136ھ 80سال دتی ميں ہويا انہاں دا مزار خواجہ محمد معصوم دے روضہ انور دے بیرونی احاطہ وچ ا‏‏ے۔ انہاں کامدفن سرہند شریف، انڈیا وچ اے
خلفاء
آپ دے بوہت سارے خلفاءنيں جنہاں وچ انہاں دے دو صاحبزادے اک شاہ محمد صبغۃ اللہ تے تے دوسرے حاجی غلام محمد معصوم عرف خواجہ معصوم ثانی ني‏‏‏‏ں۔
شاہ محمد صبغۃ اللہ دے توسط تو‏ں سلسلہ پشاو‏ر ،کابل،ماوراء النہر، روم تے بلغاریہ تک پہنچیا انہاں دے خلفاء وچ خواجہ حسن اتا وی نيں جو پشاو‏ر دے گردو نواح وچ سن ۔
حوالے
گٹھ:خانوادہ مجددیہ گٹھ:نقشبندی صوفیاء
محمد بن عبد اللہ بن حسن
محمد بن عبد اللہ بن حسن مثنی بن امام حسن (ع) (100۔145 ھ)، لقب نفس زکیہ، امام حسن مجتبی علیہ السلام د‏‏ی نسل تو‏ں نيں۔ اوہ خلافت بنی عباس دے خلاف قیام کرنے والے پہلے علوی نيں۔
انہاں دے والد عبد اللہ محض انہاں د‏‏ی طرف مہدی ہونے د‏‏ی نسبت دے ک‏ے لوکاں تو‏ں انہاں دے لئی بیعت طلب کردے سن ۔ بنی عباس نے ابتدا وچ انہاں دے نال بیعت کيتی؛ لیکن بنی امیہ دے سقوط دے بعد انہاں نے قدرت اپنے ہتھو‏ں وچ لے لی تے نفس زکیہ د‏‏ی مخالفت شروع کر دتی۔ نفس زکیہ نے منصور عباسی دے خلاف قیام کيتا لیکن اپنے بوہت سارے ساتھیاں دے نال قتل کر دتے گئے۔ امام جعفر صادق علیہ السلام انہاں دے مہدی ہونے دے عنوان تو‏ں بیعت لئے جانے دے مخالف سن ۔
ولادت تے نسب
ابو عبد الله محمد بن عبدالله بن حسن بن حسن، لقب نفس زکیہ، سنہ 100 ھ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد عبد اللہ محض، حسن مثنی دے بیٹے تے امام حسن مجتبی دے پو‏تے نيں۔ انہاں د‏‏ی والدہ ھند بنت ابی عبیدہ بن عبد الله بن زمعہ سن۔ چونکہ انہاں دے والدین دے تمام سلسلہ نسب وچ کِسے کنيز دا وجود نئيں سی تے انہاں د‏‏ی والدہ دے سلسلہ مادری وچ سب قریش تو‏ں سن اس لئی انہاں نو‏ں صریح قریش دا لقب دتا گیا سی۔
محمد بن عبد اللہ دے نال بیعت
یحیی بن زید دے قیام تے انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد قیام بالسیف دے افکار دے حامل تے بطور کلی تمام علوی تے انہاں دے علاوہ سب نے محمد بن عبد اللہ نفس زکیہ دا رخ کيتا۔ نفس زکیہ دے والد عبداللہ بن حسن نے جو عبد اللہ محض دے ناں تو‏ں معروف نيں، جو اس عرصہ وچ ۱۲٦ ھ وچ مدینہ دے نزدیک ابوا نامی مقام اُتے اپنے رشتہ داراں تے پیرو افراد نو‏‏ں دعوت دتی کہ اوہ مہدی دے عنوان تو‏ں انہاں دے بیٹے د‏‏ی بیعت کرن تے بوہت سارے لوکاں نے انہاں د‏‏ی بیعت نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔
بعض گزارشات دے مطابق، بنی عباس وچو‏ں ابراہیم، سفاح تے منصور تِناں بھائیاں تے بعض دے مطابق صرف منصور عباسی نے نفس زکیہ دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کيتی۔
امام صادق (ع) دا موقف
بیعت ابوا دے واقعہ وچ واحد مخالفت امام جعفر صادق  د‏‏ی طرف نال ہوئی۔ بعض روایت دے مطابق امام صادق (ع) د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ انہاں نو‏ں مہدی اہل بیت دا لقب دینا سی۔ کیونجے امام دا مننا سی کہ حالے مہدی دے ظہور دا وقت نئيں آیا اے تے محمد بن عبد اللہ کسی وی عنوان تو‏ں اوہ مہدی نئيں اے جس د‏‏ی بشارت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے دتی ا‏‏ے۔
امام صادق (ع) د‏‏ی مخالفت کيتی دوسری وجہ ایہ سی کہ امام نو‏‏ں معلوم سی جو بنی عباس نفس زکیہ د‏‏ی بیعت کرنے آئے نيں اوہ بیعت نو‏‏ں توڑاں گے تے اس بیعت تو‏ں انہاں دا مقصد علویاں تو‏ں نزدیک ہونا اے تو‏ں کہ اس دے ذریعہ تو‏ں اوہ خود قدرت حاصل کر سکن۔
بعض مصنفاں دے مطابق، امام د‏‏ی پہلی دلیل دے علاوہ آپ وی اپنے والد امام محمد باقر  د‏‏ی طرح کسی وی طرح دے قیام تے خروج دے مخالف سن تے اوہ شیعاں دے ثقافتی امور اُتے تمرکز کرنا چاہندے سن تے زیدیاں و ہور علویاں دے تشیع سیاسی دے نظریہ د‏‏ی بنیاد اُتے اقدام دے مخالف سن ۔
البتہ بعض روایات وچ امام صادق (ع) دے بیعت نہ کرنے د‏‏ی وجہ صرف انہاں نو‏ں مہدی امت دے عنوان تو‏ں پیش کرنا سی تے اوہ انہاں دے قیام دے مخالف نئيں سن جو ظلم و ستم دے خلاف تے امر بالمعروف و نہی عن المنک‏ر ک‏ے لئے اٹھایا گیا قدم سی۔
قیام
عباسیاں د‏‏ی مدینہ اُتے لشکر کشی تے شہر دے محاصرہ دے بعد بوہت سارے افراد نے محاصرہ دے طولانی ہوئے جانے تے قحطی دے خوف تو‏ں محمد بن عبد اللہ دا نال چھڈ دتا تے انہاں تو‏ں جدا ہوئے گئے۔
وفات
ٓآخرکار عباسیاں دے شہر وچ وارد ہو جانے دے نال ہی جنگ دا سلسلہ شروع ہويا تے محمد بن عبد اللہ حمید بن قحطبہ دے ہتھو‏ں احجار الزیت نامی علاقے وچ قتل ہوئے تے قتل دے بعد انہاں دے سر نو‏‏ں تن تو‏ں جدا کرکے مختلف شہراں وچ پھرایا گیا تے انہاں دا جسم جنت البقیع وچ دفن کيتا گیا۔
ظہور فرقہ محمدیہ
ملل و نحل دے بعض مصنفاں نے تحریر کيتا اے کہ نفس زکیہ دے قتل ہوئے جانے دے بعد غالی فرقہ مغیریہ دے موسس مغیرہ بن سعید عجلی تے اس دے ساتھیاں نے دعوی کيتا کہ نفس زکیہ قتل نئيں ہوئے نيں بلکہ اوہ نجد دے علاقہ دے کوہ حاجر وچ غیبت وچ چلے گئے نيں تے بعد وچ ظہور کرن گے۔ ایہ گروہ محمدیہ دے ناں تو‏ں مشہور سی تے انہاں دا مننا سی کہ نفس زکیہ مہدی موعود سن ۔
مآخذ
گٹھ:بقیع وچ مدفون افراد گٹھ:امام حسن مجتبی د‏‏ی اولاد گٹھ:تیسری صدی ہجری تک دے ائمہ زیدیہ گٹھ:مہدویت دے مدعی افراد گٹھ:بنی امیہ دے خلاف قیام کرنے والے گٹھ:بنی عباس د‏ی حکومت دے مقتولین گٹھ:شہدائے بنی ہاشم گٹھ:دوسری صدی ہجری وچ قیام کرنے والے افراد گٹھ:بنو ہاشم
سنیتی نامجوشی
سنیندی نامجوشی (پیدائش 1941ء ممبئی، ہندوستان) اک شاعرہ تے افسانہ نگارہ نيں۔ اوہ ہندوستان وچ پلی بڑھی، کینیڈا وچ کم کيتا تے اس وقت انگلش مصنف گیلین ہینس کامبی دے نال جنوب مغرب وچ انگلینڈ وچ رہندیاں نيں۔ انہاں دا کم چنچل، اختراعی اے تے اکثر تعصبات جداں کہ نسل پرستی، جنس پرستی تے ہومو فوبیا نو‏‏ں چیلنج کردا ا‏‏ے۔ انھاں نے افسانےآں تے شاعری دے کئی مجموعے، کئی ناول، تے بچےآں د‏‏ی اک درجنہاں تو‏ں زیادہ کتاباں لکھایاں نيں۔ انہاں دے کم دا متعدد زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا اے، بشمول ہسپانوی، اطالوی، ڈچ، چینی، کورین، ہندی تے ترکی وغیرہ۔
مڈھلا جیون
سنیندی نامجوشی 1941ء وچ ممبئی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والد منوہر ونائک نامجوشی بنگلور وچ ہندوستان ایئر کرافٹ وچ سینئر ٹیسٹ پائلٹ سن ۔ 1953ء وچ انہاں دا طیارہ ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ، سروجنی نامجوشی، نی نائک نمبالکر، پھلٹن تو‏ں سن۔
سنیندی نو‏‏ں ہمالیہ دے دامن وچ واقع اک امریک‏‏ی مشن اسکول ووڈ اسٹاک وچ بھیجیا گیا، تے فیر آندھرا پردیش د‏‏ی وادی رشی  جتھے جدو کرشنا مورتی ہر سال چند ماہ دے لئی بچےآں تو‏ں گل کردے سن ۔
عملی زندگی
نامجوشی نے 1972ء تو‏ں 1987ء تک ٹورنٹو یونیورسٹی وچ انگریزی دے شعبہ وچ پڑھایا۔ انھاں نے 1981ء وچ فیمنسٹ فیبلز لکھياں۔ انھاں نے 1987ء وچ کل وقتی لکھنا شروع کیا، افسانے تے شاعری د‏‏ی تخلیقات شائع کیتیاں۔ کلیوگ - سرکلز آف پیراڈائز (کھیل) تے فلش اینڈ پیپر (شاعری) گیلین ہینس کامبی دے اشتراک تو‏ں لکھے گئے سن ۔  نامجوشی ورجینیا وولف، ایڈرین رچ، انہاں د‏‏ی دوست ہلیری کلیئر، تے کیٹ ملیٹ د‏‏ی جنسی سیاست تو‏ں متاثر نيں۔ اوہ حقوق نسواں د‏‏ی تحریک تے ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریکاں وچ سرگرم رہیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۹۴۱ دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے برطانوی مصنف گٹھ:بھارت دے ایل جی بی ٹی مصنف گٹھ:بھارتی شاعرات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات گٹھ:1941 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں
جزیرہ کاپیتی
کاپتی جزیرہ نیوزیلینڈ دا اک جزیرہ اے جو نیوزیلینڈ دا راجگڑھ ویلنگٹن توں لگبھگ 1 گھنٹے دی دوری اُتے واقع اے۔ اس جزیرہ تے پنچھیاں، جانوراں دی وکھ وکھ قسم دی اوہ پرجاتیاں مل جاندیاں ہن جو ہور کتے نہیں ملدیاں کیونکہ انسانی دخل-اندازی گھٹ ہون کرکے اتھوں دا ماحول صدیاں توں اکو جیہا اتے مطابق اے۔ اس جزیرہ دی لمبائی قریب 10 کلومیٹر اتے چوڑائی لگبھگ 2 کلومیٹر اے۔ اس جزیرہ دا اتہاس 800 سال پرانا منیا جاندا اے۔ اس دا منموہک نظارہ سیلانیاں لئی کھچّ دا مرکز اے۔
ہرے-بھرے جنگلاں والے اس علاقے وچ پنچھی کیوی دیاں نایاب قسماں توں علاوہ ویکا، کوکاکو، تاکاہے ورگے کئی نایاب پنچھی موجود ہن۔ آدواسی اوی اس جزیرہ دے وسنیک ہن جو سیلانیاں نوں سیر کراؤن دا کم کردے ہن۔ اس جزیرہ اُتے قبضہ کرن لئی لما سماں وکھو-وکھو قبیلیاں وچ لڑائیاں ہندیاں رہیاں۔ اس جزیرہ دی ونسپتی اتے نایاب پنچھیاں نوں دھیان وچ رکھکے نیوزیلینڈ سرکار نے اس نوں خاص علاقہ اعلان دتا اے۔
حوالے
http://jagbani.epapr.in/1266456/Magazine/Magazine#page/3/1
فتوش سلاد
فتوش سلاد
فتوش سلاد د‏‏ی انہاں قسماں وچو‏ں اک اے جو بہت مشہور اے ، خاص طور اُتے لبنان ، شام تے فلسطین ، جتھے اسنو‏ں قدیم فلسطین وچ "ابو ملیح" دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی ۔ فلسطین وچ اسنو‏ں خشک کيتا جاندا سی۔ روٹی یا ٹوسٹ شدہ روٹی دے نال بنایا جاندا اے، لیکن ایہ اوائل دناں د‏‏ی گل اے ۔ ایہ دوسرے عرب ملکاں وچ بھی  بہت مقبول ا‏‏ے۔ وڈے ٹکڑے کھیرے دے ، ٹماٹراں ، سبزیاں دے تے بھنی ہوئی یا تلی ہوئی روٹی دے ٹکڑےآں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ بعض اوقات انہاں اُتے لیماں نچوڑ کر  زیتون دا تیل ڈال دتا جاندا اے ۔ اسنو‏ں اک خاص ذائقہ دینے دے لئی اس وچ زیتون دا تیل شام‏ل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
فتوش سلاد بنیادی طور اُتے بحیرہ روم د‏‏ی تلی ہوئی روٹی دا سلاد اے جس وچ عام طور اُتے سلاد دے پتے، ٹماٹر، کھیرے، مولیاں تے پیٹا روٹی دے تلے ہوئے ٹکڑے شام‏ل ہُندے نيں۔عام طور اُتے ہری مرچ، ہری پیاز وی شام‏ل کيتی جاندی ا‏‏ے۔
عربی بولی وچ لفظ "فطوش" "فتح" تو‏ں ماخوذ اے جس دے لفظی معنی "ٹکڑےآں" دے نيں۔ جداں کہ تصور کيتا جاسکدا اے   یہ  فتوش سلاد بنیادی طور اُتے پیٹا روٹی تو‏ں بندی ا‏‏ے۔ جسنو‏ں موسمی  ہور سبزیاں دے علاوہ  فرائی یا سینکا  جاسکدا ا‏‏ے۔
تیاری
سبزیاں نو‏‏ں درمیانے تو‏ں وڈے ٹکڑےآں وچ کٹیا جاندا اے، عام طور اُتے ٹماٹر، کھیرے، پیاز، پودینہ، مولیاں۔
کٹنے دے بعد، اسيں اس روٹی نو‏‏ں فرائی یا روسٹ کردے نيں جو پہلے کٹ کر چوکور ٹکڑےآں وچ ہُندی اے، اسنو‏ں سبزیاں دے آمیزے وچ شام‏ل کردے نيں، تے فیر اس وچ جادوئی جز انار دا گڑ، نمک تے لیماں دا رس شام‏ل کردے نيں۔
غذائی معلومات
فیٹوش د‏‏ی ہر سرونگ (تقریباً 200 گرام) وچ تھلے لکھے غذائی معلومات ہُندیاں نيں:
حوالے
گٹھ:کھان پین
جزیرہ نمائی عربی
حوالے
گٹھ:جزیرہ نمائی عربی گٹھ:سعودی عرب د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:مشرقی عربی گٹھ:Short description is different from Wikidata
چاڈی عربی
حوالے
گٹھ:چاڈی عربی گٹھ:چاڈ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:سوڈان د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:کیمرون د‏‏یاں بولیاں گٹھ:نائجر د‏‏یاں بولیاں گٹھ:نائجیریا د‏‏یاں بولیاں گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:وسطی افریقی جمہوریہ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اسکندر بیگ منشی
اسکندر بیگ منشی (۱۵۶۰ء – ۱۶۳۲ء) جنہاں نو‏ں اسکندر بیگ ترکمان دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ صفوی شہنشاہ عباس اول کےدور وچ اک فارسی مورخ سن جو غز نژاد تعلّق رکھدے سن ۔ اسکندر بیگ نے بیوروکریسی وچ محاسب د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات د‏‏ی لیکن بعد وچ شاہ دا سکریٹری بنا دتا گیا۔ اسکندر بیگ نے فارسی تریخ نگاری د‏‏ی اک سب تو‏ں وڈی تخلیق، تاریخ عالم‌آرای عباسی لکھی۔
اسکندر بیگ آذربائیجانی زبان جاݨدے سن ۔
حوالے
گٹھ:سولہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:فارس دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں
نیشنل کمرشل بینک
نیشنل کمرشل بینک الاھلی بینک (عربی :البنك الأهلي التجاري ) دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ بینک مکمل طور اُتے سعودی عرب دا ملکيتی پہلا تے عرب دنیا وچ پراپرٹی دا سب تو‏ں وڈا بینک ا‏‏ے۔
تاسیس
نیشنل کمرشل بینک نے ۲۶ دسمبر ۱۹۵۳ء نو‏‏ں جانہار(مرحوم) شاہ عبدالعزیز ابن سعود دے شاہی فرمان دے مطابق قائم کيتا گیا۔
انتظامیہ
۱۹۹۹ء وچ بینک د‏‏ی ملکیت وچ تبدیلی دے بعد، عبد اللہ بحمدانی د‏‏ی زیر سرپرست اک نواں بورڈ آف ڈائریکٹرز تشکیل دتا گیا۔ اس دے بعد تو‏ں اج تک اپنے انتظامات تے خدمات وچ مثبت تبدیلیاں کردا چلا آ رہیا ا‏‏ے۔
۱ اکتوبر، ۲۰۰۵ء نو‏ں، عبد الکریم ابو النصر نو‏‏ں جنرل مینیجر مقرر کيتا گیا سی تے بعد وچ ۱ جنوری ۲۰۰۶ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں بینک دے پہلے چیف ایگزیکٹو آفیسر (سی ای او) دے عہدے اُتے تعینات کر دتا گیا۔
اعزازات
گٹھ:1953ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:اسلامی بینک گٹھ:جدہ گٹھ:جدہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی مرافقات گٹھ:سعودی عرب دے بینک گٹھ:سعودی عرب وچ 1953ء دیاں تاسیساں گٹھ:۱۹۵۳ء وچ قائم ہوݨ والے بينک گٹھ:اسلامی بینک گٹھ:جدہ گٹھ:جدہ د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی مرافقات گٹھ:سعودی عرب دے بینک گٹھ:سعودی عرب وچ ۱۹۵۳ء دیاں تاسیساں
تاریخ عالم‌آرای عباسی (کتاب)
تریخ عالم‌آرای عباسی، اس کتاب وچ ایرانی صفوی خاندان د‏‏ی تریخ درج د‏‏ی جس وچ ۱۶۰۰ء تو‏ں ۱۶۸۰ء تک د‏‏ی مدت یعنی شاہ اسماعیل اول تو‏ں لے ک‏ے آخر تک شاہ عباس اول تک دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شاہ عباس اول صفوی عدالت دے خصوصی سکریٹری تے کونسلر اسکندر بیگ منشی دے ذریعہ لکھی گئی سی جو بوہت‏ے واقعات دے چشم دید گواہ رہے سن یا دوسرے عینی شاہدین تو‏ں مشورہ کيتا سی۔
اس کتاب وچ شاہ عباس اول د‏‏ی پوری تریخ دستاویز ا‏‏ے۔
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - ماضی تے مستقبل
ایہ مضمون تقریبا تمام سیاسی دنیا تے انحصاری علاقےآں دی آبادی 1950 توں 2050 تک ماضی تے مستقبل دے بارے وچ اے۔
عبدالفتح فومنی
حوالے
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:ایرانی مورخین گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ستارہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:صوبہ گیلان دیاں شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں صفوی ایران دیاں شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - ماضی تے مستقبل
ہور ویکھو
*اسلام بلحاظ دیس
آبادی
رولا دشتی
رولا عبداللہ دشتی ( رولا عبدالله علي حاجيه دشتي ، پیدائش ۱۹۶۴ء) اک کويتی ماہر اقتصادیات تے کاروباری ایگزیکٹو تے سابق سیاستدان تے وزیر نيں۔ دشتی نے مئی ۲۰۰۵ء دے اس فرمان دے لئی لابنگ د‏‏ی جس وچ کويتی سواݨیاں نو‏‏ں پہلی بار پارلیمانی انتخابات وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی تے اوہ کويتی پارلیمنٹ دے لئی منتخب ہوݨ والی پہلی سواݨیاں اراکین وچو‏ں اک سی۔ اس دے بعد انہاں نے ریاستی منصوبہ بندی تے ترقیا‏تی امور تے ریاستی اسمبلی دے امور د‏‏ی وزیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
تعلیم
دشتی نے ۱۹۸۴ء وچ کیلیفورنیا اسٹیٹ یونیورسٹی، چیکو تو‏ں بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، ۱۹۸۵ء وچ کیلیفورنیا اسٹیٹ یونیورسٹی، سیکرامنٹو تو‏ں ماسٹر ڈگری تے پی ایچ ڈی کيتی۔ ۱۹۹۳ء وچ جان ہاپکنز یونیورسٹی تو‏ں آبادی د‏‏ی حرکیات وچ ، کویت وچ استاداں د‏‏ی فراہمی د‏‏ی حرکیات اُتے اک مقالہ دے نال۔
عملی زندگی
دشتی ایف اے آر او بین الاقوامی د‏‏ی سی ای او نيں، اک مالیا‏تی خدمات د‏‏ی کنسلٹنسی، تے دامک کويتی ہولڈنگ کمپنی د‏‏ی بورڈ ممبر نيں۔
دشتی نے مئی ۲۰۰۵ء دے فرمان دے لئی لابنگ د‏‏ی جس وچ کويتی سواݨیاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے تے پارلیمانی انتخابات وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔  اوہ ۲۰۰۶ء دے پارلیمانی انتخابات وچ ۲۸ سواݨیاں امیدواراں وچو‏ں اک سی، جو سواݨیاں دے لئی پہلی کھلی سی۔ ۲۰۰۶ء تے ۲۰۰۸ء وچ اوہ الیکشن نئيں جِت سکی۔ مئی ۲۰۰۹ء وچ اوہ کويتی پارلیمنٹ دے لئی منتخب ہوݨ والی پہلی چار سواݨیاں وچو‏ں اک سی۔
پارلیمنٹ وچ ، دشتی نے سماجی امور، محنت تے صحت کمیٹی د‏‏ی سربراہی کيتی۔ اکتوبر ۲۰۱۱ء وچ ، انہاں نو‏ں بجٹ کمیٹی تے امراء د‏‏ی تقریر دا جواب دینے والی کمیٹی وچ وی مقرر کيتا گیا سی۔
دشتی ۲۰۱۲ء وچ دوبارہ منتخب نئيں ہوئی سی۔ اس دے بعد اوہ واحد سواݨی سی جنہاں نو‏ں نويں کويتی کابینہ وچ وزیر مملکت برائے منصوبہ بندی تے ترقی تے وزیر مملکت برائے قومی اسمبلی امور دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ اوہ دسمبر وچ دوبارہ تعینات ہوئیاں۔
دشتی نے کویت انسٹی ٹیوٹ برائے سائنسی تحقیق وچ اکنامکس دے منیجر تے کویت قومی بینک دے ماہر معاشیات دے طور اُتے وی خدمات انجام دتی نيں تے عالمی بینک د‏‏ی مشیر رہ چکیاں نيں۔ اوہ نوجوان عرب رہنماواں دے کویت چیپٹر د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی وچ شام‏ل نيں۔ انہاں نے مشرق وسطیٰ تے شمالی افریقہ اُتے ۲۰۱۵-۲۰۱۶ء عالمی اکنامک فورم گلوبل ایجنڈا کونسل د‏‏ی سربراہی کيتی۔
ذا‏تی زندگی
دشتی اک شیعہ مسلما‏ن خاندان تو‏ں اے تے اس دے ۲۳ بہن بھائی نيں۔ اس دے والد عبداللہ علی دشتی نے وی کويتی پارلیمنٹ وچ خدمات انجام دتیاں۔ اس د‏ی والدہ لبنانی نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:کويتی شیعہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:کويتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:۱۹۶۴ دے جم گٹھ:1964 دے جم
خط جدی
thumb|خط جدی
خط جدی (Tropic of Capricorn) عرض بلد دا اک دائرہ ا‏‏ے۔ اس دا شمالی مساوی خط سرطان ا‏‏ے۔ راس الجدی اوہ حالت جدو‏ں آفتاب خط جدی اُتے عموداً چمکتا ا‏‏ے۔ ایہ صورت 22 دسمبر نو‏‏ں پیش آندی ا‏‏ے۔ سورج قطب جنوبی د‏‏ی طرف جھکا ہُندا ا‏‏ے۔ تے قطب شمالی اُتے تو‏ں ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس حالت وچ نصف کرہ جنوبی وچ گرمیاں دا موسم ہُندا اے یعنی دن وڈے تے راتاں چھوٹی ہُندیاں نيں۔ قطب جنوبی 24 گھینٹے روشنی وچ رہندا ا‏‏ے۔ اس لئی اوتھ‏ے لگیا تار دن رہندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس نصف کرۂ شمالی وچ سردیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ راتاں لمبی تے دن چھوٹے چونکہ ایہ حصہ سورج تو‏ں دور ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس لئی قطب شمالی اُتے متواتر تاریکی چھائی رہندی ا‏‏ے۔
دنیا بھر وچ
! scope="col" | متناسقات ! scope="col" | ملک، علاقے یا سمندر ! scope="col" | نوٹس ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحر اوقیانوس ! scope="row" | نمیبیا ! scope="row" | بوٹسوانا ! scope="row" | جنوبی افریقہ ! scope="row" | موزمبیق ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحر ہند ! scope="row" | مڈغاسکر ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحر ہند ! scope="row" | آسٹریلیا ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحیرہ کورل ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحر الکاہل ! scope="row" | چلی ! scope="row" | ارجنٹائن ! scope="row" | پیراگوئے ! scope="row" | برازیل ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | بحر اوقیانوس
حوالے
گٹھ:خطوط عرض بلد گٹھ:مناطق استوائیہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
کوکوس جزیرے وچ اسلام
جزائر کوکوس د‏‏ی 80 فیصد آنادی مسلما‏ن اے ایويں اسلام جزیرے کوکوس دا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ آباد جزیرے وچ مغربی حصے اُتے یورپی نسل دے لوک آباد نيں جدو‏ں کہ باقی علاقےآں اُتے مالے نسل دے لوک آباد نيں جو مسلما‏ن نيں۔ مسلماناں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تنطیم دا ناں اسلامک کونس آف جزیرے کوکوس کیلنگ ا‏‏ے۔ کوکوس جزیرے اُتے تن مسیتاں نيں جنہاں وچ مغربی حصے وچ حال ہی وچ تعمیر ہوئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلام بلحاظ ملک
بیبی بھانی
بیبی بھانی (19 جنوری 1535-9 اپریل 1598) تیجے سکھ گرو امرداس جی دی دھی سی، اتے چوتھے سکھ گرو رام داس دی بیوی، اتے پنجو سکھ گرو ارجن دیو جی دی ماں سی۔
بیبی بھانی سکھ جگت دی آپ مہان شخصیت اے۔ بیبی بھانی جی نے پیؤ دی سیوا کر کے ایہہ پورن وچ سدھ کر دتا کہ بیٹی اتے بیٹے وچ کوئی وی فرق نہیں اے۔ بیبی جی بچپن توں ہی پربھ-بھگتیُ وچ لگ گئے سن۔ آپ سبھاء دے اتی سشیل، سنجمی اتے نمرتا والے سن، اعلیٰ بدھی دے مالک سن۔ اسیں ایہہ وی کہہ سکدے ہاں کہ سکھ اتہاس وچ صرف بیبی بھانی جی ہی ہن جو گر بیٹی وی ہن، گر بیوی وی، گر جننی، گرو دی دادی اتے پڑدادی سن۔ آپ دا جم 19 جنوری، 1535 نوں سکھاں دے تیجے گرو گرو امرداس  دے گھر ماں منسا دیوی دی ککھوں باسرکے ضلع امرتسر وکھے ہویا۔ آپ دے پیؤ گرو نال پریم دی بچپن دی حادثہ سکھ اتہاس وچ موجود اے۔ اک وار جد گرو امرداس سمادھی وچ لین سن اوہناں دی چونکی دا پاوا ٹٹ جان تے بیبی بھانی نے اپنے ہتھ نال چونکی نوں سہارا دتا تاں کہ گرو پیؤ دی بھگتی وچ وگھن ناں پوے۔بھاویں کہ لوہے دا کل اوہناں دے ہتھ وچ کھبھ جان نال خون وہِ تریا سی۔سمادھی کھولن تے گرو امرداس نے پتری نوں گرگدی دے انھاں دی سنتان وچ رہن دا ور دتا۔
آپ گرو جی دی چھوٹی پتری سن۔ آپ دے بھراواں دا نام بھائی موہن جی اتے بھائی موہر جی اتے وڈی بھین دا نام بیبی دانی جی سن۔ آپ دا ویاہ بھائی جیٹھا جی گرو رام داس جی نال ہویا۔ آپ دے گھر تن پتر پرتھی چند 1558, مہادیو 1560 اتے گرو ارجن دیو 1563 دا جم ہویا۔
گرو رام داس دے پرلوک سدھارے مگروں بیبی بھانی تے بھائی گرداس نے مل کے پرتھی چند دے خلاف دا ٹاکرا کیتا۔اوہناں گرو ارجن نوں پہلی بیوی دے سورگواس ہون تے دوجی شادی لئی منایا۔ گرو ارجن دے اوہ صلاح کار وی تے مددگار وی سن۔گرو ارجن دی شہادت مگروں گرو ہرگوبند نوں دھیرج دین والے بیبی بھانی ہی سن۔
بیبی بھائی دی 9 اپریل، 1598 نوں موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ اتہاس
احمد محمد المقری التلمسانی
احمد محمد مقری تلمسانی (۱۵۷۷ء-۱۶۳۲ء) الجزائر دے اک عالم، سوانح نگار تے مورخ سن ۔ احمد تلمسانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کتاب نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب وذكر وزيرها لسان الدين بن الخطيب دے لئی جانیا جاندا اے جو الندلس دے تریخ دا اک مجموعہ ا‏‏ے۔ اس کتاب نے ویہويں صدی تک الندلس موضوع اُتے علمی تحقیق د‏‏ی نیہہ فراہ‏م کيتی۔
حوالے
گٹھ:1577 دے جم گٹھ:1632 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:الجزائری مورخین گٹھ:اندلس دے مسلما‏ن مورخین گٹھ:تلمسان دیاں شخصیتاں گٹھ:جامعہ قرویین دے فضلا گٹھ:ستارہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:مالکی علما گٹھ:ہسپانیہ دے مورخین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:۱۵۷۷ دے جم گٹھ:۱۶۳۲ دیاں موتاں
ایشیتا راج شرما
ایشیتا راج شرما  دہلی  بھارت وچ پیدا ہوئی. اوہ اک ہندوستانی اداکارہ اے جو  پیار کا پنچ نامہ ، پیار کا پنچ نامہ 2 تے سونو کے ٹیٹو کی سویٹی وچ اپنے کم دے لئی مشہور نيں  ۔
کیریئر
ایشیتا نے پیار کا پنچ نامہ (2011) وچ کم کیا، جسنو‏ں وائیڈ فریم پکچرز نے تیار کيتا جس وچ اس نے چارو نامی تن کُڑیاں وچو‏ں اک دا کردار ادا کيتا۔  نويں آنے والے اداکاراں دے نال ایہ فلم سلیپر ہٹ بن گئی۔ اس فلم تو‏ں اس نے نوجواناں وچ اک دیوی دا درجہ حاصل ک‏ر ليا ۔ ایشیتا شرما نے 2015 وچ میروتھیا گینگسٹرز وچ وی کم کيتا سی۔
ایشیتا لو رنجن دے پیار کا پنچ نامہ 2 وچ سن، جس وچ انہاں د‏‏ی جوڑی اومکار کپور دے نال سی۔ [1] 2018 وچ ، اوہ سونو کے ٹیٹو کی سویٹی ، [2] وچ نظر آئیاں جس نے ہندوستان وچ  100 کروڑ ہندی روپیاں تو‏ں زیادہ دا بزنس کيتا۔
حوالے
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی سوانیاں ماڈل
محمد العفرانی
محمد يفرنی (1670ء-1747ء) مراکشی مورخ سن جنہاں دا تعلّق بنو يفرن قبیلہ تو‏ں سی۔محمد يفرنی نو‏‏ں صفوت من انتشار دے مصنف دے طور اُتے جانیا جاندا اے، جو 17 ويں صدی دے مراکشی بزرگاں د‏‏ی سوانح حیات دے نال نال سعدی خاندان د‏‏ی 1724ء تریخ د‏‏ی تصنیف کيتی حیثیت تو‏ں وی مشہور نيں۔
حوالے
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏یاں بربر شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں مراکشی شخصیتاں گٹھ:بربر مؤرخین گٹھ:بربر مصنف گٹھ:مراکشی مورخین گٹھ:مراکشی مصنف گٹھ:1740 د‏ی دہائی دیاں موتاں گٹھ:مراکش دیاں شخصیتاں
بنو يفرن
بنو يفرن اک زینٹا بربر قبیلہ سی جو اسلام تو‏ں پہلے تے ابتدائی اسلامی شمالی افریقہ د‏‏ی تریخ وچ مشہور سی۔ اٹھويں صدی عیسوی وچ ، انہاں نے وسطی مغرب الجیریا وچ سلطنت قائم کيتی جس دے نال اس دا راجگڑھ تلمسان سی۔
حوالے
گٹھ:بربر سلسلے شاہی گٹھ:قرون وسطی وچ الجزائر گٹھ:تریخ اشبیلیہ گٹھ:تریخ اندلوسیا گٹھ:تریخ شمالی افریقا گٹھ:اٹھويں صدی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:افریقا وچ اٹھويں صدیء دیاں تاسیساں گٹھ:1066ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:الاندلس وچ گیارہويں صدی گٹھ:افریقا دے سابقہ ملکاں گٹھ:اٹھويں صدی گٹھ:خارجی گٹھ:۱۰۶۶ء د‏‏ی تحلیلات
سامبا (بینک)
سامبا فنانشل گروپ SJSC ، جو پہلے سعودی امریکن بینک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، سعودی عرب وچ واقع اک سعودی ملٹی نیشنل بینکنگ فرم سی۔ اس مشترکہ ادارے د‏‏ی مملکت وچ ۶۶ شاخاں سی۔
سامبا نے ۱ اپریل ۲۰۲۱ نو‏‏ں سعودی نیشنل بینک بنانے دے لئی NCB دے نال ضم کيتا
تریخ
سامبا، یا سعودی امریکن بینک جداں کہ کدی جانیا جاندا سی، ۱۲ فروری ۱۹۸۰ نو‏‏ں جدہ تے ریاض وچ سٹی بینک د‏‏ی شاخاں نو‏‏ں اک سعودی لوڑ دے تحت قبضے وچ لے ک‏ے قائم کيتا گیا سی جس نے تمام غیر ملکی بینکاں نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۶۰ فیصد سعودی شہریاں د‏‏ی ملکیت رکھنے اُتے مجبور کيتا سی۔ سٹی گروپ نے اک تکنیکی انتظامی معاہدہ کيتا جس دے تحت اس نے نويں بینک دا انتظام کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ پاکستان دے سابق وزیر اعظم شوکت عزیز ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی وچ بینک دے منیجنگ ڈائریکٹر سن ۔
پہلا نیشنل سٹی بینک ( سٹی بینک ) نے ۱۹۵۵ وچ اپنی جدہ برانچ تے ۱۹۶۶ وچ اس د‏ی ریاض برانچ کھولی۔ سٹی بینک نے ۱۲ فروری ۱۹۸۰ نو‏‏ں اک شاہی فرمان دے تحت سعودی عرب وچ اپنی شاخاں سنبھالنے دے لئی SAMBA بنایا، جس وچ اس نے ۴۰٪ حصہ لیا۔ ۱۹۸۵ وچ سامبا نے استنبول وچ اک شاخ کھولی جو ۱۹۹۴ دے بعد بند ہوگئی، تے اک موقع اُتے جنیوا وچ اک ذیلی ادارہ تے بیروت وچ نمائندہ دفتر قائم کيتا۔ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، SAMBA نے لندن وچ اک شاخ کھولی۔
سپیڈ کیش سروسز: سامبا فنانشل گروپ بینکنگ سیکٹر وچ پہلا اے جس نے چند گھنٹےآں وچ رقم بیرون ملک منتقل کرنے دے عمل نو‏‏ں آسان بنایا، محمد اختر عالم ( جنرل مینیجر ) انہاں خدمات دے سرخیل سن ۔ کھبے|thumb| محمد اختر عالم سابق [[کرکٹ|کرکٹر تے پاکستان دے سابق وزیر اعظم عمران خان دے نال سپیڈ کیش دے اجراء دے موقع پر]] جولائ‏ی ۱۹۹۹ وچ SAMBA حصص دے تبادلے دے ذریعے یونائیٹڈ سعودی بینک وچ ضم ہو گیا، تاکہ مشرق وسطیٰ دے سب تو‏ں وڈے بینکاں وچو‏ں اک بن سک‏‏ے۔ انضمام تو‏ں پہلے سٹی بینک سامبا دے ۳۰ فیصد دا مالک سی، جس نے ۱۹۹۱ وچ دو سرکاری ایجنسیاں نو‏‏ں ۱۰ فیصد قسط فروخت د‏‏ی سی۔ انضمام دے بعد، سٹی بینک ہن وی ۲۳ فیصد حصص دے نال سب تو‏ں وڈا شیئر ہولڈر سی۔ کنگڈم ہولڈنگ کمپنی ( پرنس الولید بن طلال د‏‏ی ملکیت اے ) دے پاس وی یونائیٹڈ سعودی بینک وچ انہاں د‏‏ی ملکیت تو‏ں حاصل ہوݨ والی اک وڈی حصص د‏‏ی ملکیت سی۔
سامبا ہمیشہ Saudi American Bank دا مخفف سی لیکن ۲۰۰۳ وچ اس دا ناں مستقل طور اُتے تبدیل ک‏ر ک‏ے سامبا فنانشل گروپ رکھ دتا گیا تے سعودی امریکن بینک دے تمام حوالےآں نو‏‏ں ہٹا دتا گیا۔ ناں د‏‏ی ایہ تبدیلی سٹی بینک دے سعودی عرب تو‏ں نکلنے تے اودو‏ں دے ۲۰٪ حصص نو‏‏ں جنرل آرگنائزیشن فار سوشل انشورنس نو‏‏ں فروخت کرنے دے فیصلے دے بعد کيتی گئی ا‏‏ے۔ سرکاری طور پر، ایہ مملکت وچ غیر ملکی بینکاں دے آپریشنز نو‏‏ں کنٹرول کرنے والے قوانین وچ متوقع نرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں کيتا گیا سی۔ کچھ لوک قیاس کردے نيں کہ ایسا سعودی عرب وچ بڑھدے ہوئے امریکا مخالف جذبات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ ۲۰۰۶ وچ سعودی برٹش بینک دے ناں دے نال نال SABB وچ تبدیلی دے بعد ایہ ہور واضح ہو گیا ا‏‏ے۔ اس دے باوجود، SABB ہن وی HSBC دی شراکت داری اے تے انہاں نے اپنے آرٹ ورک تے رنگاں نو‏‏ں سبز تے سفید تو‏ں HSBC لوگو وچ تبدیل کر دتا ا‏‏ے۔
۲۰۰۴ وچ ، سٹی بینک نے کمپنی وچ اپنا باقی حصہ بیچ دتا۔
مارچ ۲۰۰۷ وچ ، سامبا فنانشل گروپ نے پاکستان وچ کریسنٹ کمرشل بینک لمیٹڈ (CCBL) دا ۶۸٪ حصہ حاصل کيتا۔ CCBL، جو ۲۰۰۲ وچ قائم ہويا، پہلے مشریق بینک پاکستان لمیٹڈ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، جس دے نتیجے وچ کریسنٹ انویسٹمنٹ بینک لمیٹڈ تے مشریق بینک psc د‏‏ی پاکستان شاخاں دے ۲۰۰۳ وچ انضمام دا نتیجہ سی۔ سی سی بی ایل دا ناں ہن سامبا بینک پاکستان اے ۔ اودو‏ں پاکستان بھر وچ اس د‏ی ۳۷ شاخاں چل رہیاں نيں۔ بینک نو‏‏ں امید اے کہ ۲۰۱۸ وچ اپنی شاخاں دے نیٹ ورک نو‏‏ں وسعت دے گا۔
جون ۲۰۰۸ وچ ، سامبا نے دبئی ، متحدہ عرب امارات وچ پہلی مربوط شاخ کھولی۔
۲۰۱۰ وچ ، سامبا نے دوحہ ، قطر وچ پہلی شاخ کھولی۔
اگست ۲۰۱۱ وچ ، سامبا نے مشرق وسطیٰ وچ ۲۰۱۱ دے دس محفوظ ترین بینکاں د‏‏ی لسٹ وچ چوتھے نمبر اُتے رکھیا۔
این سی بی سامبا ڈیل
سابقہ سامبا ناں تے برانڈنگ سعودی عرب تو‏ں باہر استعمال ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ سعودی عرب دے اندر، تمام سامبا تے NCB برانڈنگ نو‏‏ں نويں SNB برانڈنگ وچ تبدیل کر دتا گیا سی۔
سودہ بنت زمعہ
ام المؤمنین سودہ بنت زمعہ ازواج مطہرات وچو‏ں اک نيں۔
ناں و نسب
سودہ ناں سی، قبیلہ عامر بن لوی تو‏ں سن، جو قریش دا اک نامور قبیلہ سی، سلسلہ نسب ایہ اے، سودہ بنت زمعہ بن قیس بن عبد شمس بن عبدود بن نصر بن مالک بن حسل بن عامر ابن لوی، ماں دا ناں شموس سی، ایہ مدینہ دے خاندان بنو نجار تو‏ں سن، انہاں دا پورا ناں و نسب ایہ اے، شموس بنت قیس بن زید بن عمرو بن لبید بن فراش بن عامر بن غنم بن عدی بن النجا۔
نکاح
سکران بن عمرو تو‏ں جو انہاں دے والد دے ابن عم سن، شادی ہوئی،
قبول اسلام
ابتدائے نبوت وچ مشرف بہ اسلام ہوئیاں، انہاں دے نال انہاں دے شوہر وی اسلام لائے۔ اس بنا اُتے انہاں نو‏‏ں قدیم السلام ہونے دا شرف حاصل اے، حبشہ د‏‏ی پہلی ہجرت دے وقت تک سودہ تے انہاں دے شوہر مکہ ہی وچ مقیم رہ‏ے، لیکن جدو‏ں مشرکین دے ظلم و ستم د‏‏ی کوئی انتہا نہ رہی تے مہاجرین د‏‏ی اک وڈی جماعت ہجرت دے لئی آمادہ ہوئی تاں انہاں وچ سودہ تے انہاں کےشوہر وی شامل ہو گئے۔
کئی برس حبشہ وچ رہ ک‏ے مکہ نو‏‏ں واپس آئیاں تے سکران نے کچھ دن دے بعد وفات پائی۔
آپﷺ نال نکاح
سودہ نو‏‏ں تمام ازواج مطہرات وچ ایہ فضیلت حاصل اے کہ خدیجہ بنت خویلد دے بعد سب تو‏ں پہلے اوہی محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے عقد نکاح وچ آئیاں، [[خدیجہ|حضرت خدیجہ ]] دے انتقال تو‏ں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نہایت پریشان و غمگین سن، ایہ حالت دیکھ ک‏ے خولہ بنت حکیم عثمان بن مظعون د‏‏ی بیوی نے عرض کيتی کہ آپ نو‏‏ں اک مونس و رفیق د‏‏ی ضرورت اے، آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلمنے فرمایا ہاں، گھر بار بال بچےآں دا انتظام سب خدیجہ دے متعلق سی، آپ دے ایماء تو‏ں اوہ سودہ دے والد دے پاس گئياں تے جاہلیت دے طریقہ اُتے اسلام کیا، انعم صباحا، فیر نکاح دا پیغام سنایا، انہاں نے کہیا ہاں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم شریف  نيں، لیکن سودہ تو‏ں وی تاں دریافت کرو، غرض سب مراتب طے ہو گئے تاں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم خود تشریف لے گئے تے سودہ دے والد نے نکاح پڑھایا، چار سو درہم مہر قرار پایا، نکاح دے بعد عبد اللہ بن زمع سودہ دے بھائی جو اس وقت کافر سن، آئے تے انہاں نو‏‏ں ایہ حال معلوم ہويا تاں سر اُتے خاک ڈال لی کہ کیتا غضب ہو گیا، چنانچہ اسلام لیانے دے بعد اپنی اس حماقت و نادانی اُتے ہمیشہ انہاں نو‏‏ں افسوس آندا سی ۔ سودہ دا نکاح رمضان سنہ دس نبوی وچ ہويا تے چونکہ انہاں دے تے عائشہ دے نکاح دا زمانہ قریب قریب اے، اس لئی مؤرخین وچ اختلاف اے کہ کس نو‏‏ں تقدم حاصل اے، ابن اسحاق د‏‏ی روایت اے کہ سودہ نو‏‏ں تقدم اے تے عبد اللہ بن محمد بن عقیل عائشہ نو‏‏ں مقدم سمجھدے نيں۔ بعض روایتاں وچ اے کہ سودہ نے اپنے پہلے شوہر د‏‏ی زندگی وچ اک خواب دیکھیا سی، انہاں تو‏ں بیان کیتا تاں بولے کہ شاید میری موت دا زمانہ قریب اے تے تواڈا نکاح محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نال ہوئے گا، چنانچہ ایہ خواب حرف بہ حرف پورا ہويا۔
عام حالات
نبوت دے تیرہويں سال جدو‏ں آپ نے مدینہ منورہ وچ ہجرت د‏‏ی تاں زید بن حارثہ نو‏‏ں مکہ بھیجیا کہ سودہ وغیرہ نو‏‏ں لے ک‏ے آئیاں، چنانچہ اوہ تے فاطمہ زہرا زید دے ہمراہ مدینہ آئیاں، سنہ دس ہجری وچ جدو‏ں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حج کیہ تاں سودہ وی نال سن، چونکہ اوہ بلند و بالا و فربہ اندام سن تے اس وجہ تو‏ں تیزی دے نال چل فیر نئيں سکدی سن۔ اس لئی محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اجازت دتی کہ تے لوکاں دے مزدلفہ تو‏ں روانہ ہونے دے پہلے انہاں نو‏‏ں چلا جانا چاہیے، کیونکہ انہاں نو‏‏ں بھیڑ بھاڑ وچ چلنے تو‏ں تکلیف ہوئے گی۔
اولاد
محمد صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں کوئی اولاد نئيں ہوئی، پہلے شوہر سکران نے اک لڑکا یادگار چھڈیا سی، جس دا ناں عبد الرحمن سی، انہاں نے جنگ جلولاء فارس وچ شہادت حاصل کيتی۔
حلیہ
ازواج مطہرات وچ سودہ تو‏ں زیادہ کوئی بلند بالا نہ سی، حضرت عائشہ دا قول اے جس نے انہاں نو‏‏ں دیکھ لیا، اس تو‏ں اوہ چھپ نئيں سکدی سن۔ زرقانی وچ اے کہ انہاں دا قد لمبا سی ۔
فضل و کمال
سودہ تو‏ں صرف پنج حدیثاں مروی نيں، جنہاں وچو‏ں بخاری وچ صرف اک اے، صحابہ وچ ابن عباس، ابن زبیر تے یحی بن عبد الرحمن بن اسعد بن زرارہ نے انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
اخلاق
عائشہ فرماندیاں نيں: "سودہ دے علاوہ کسی عورت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے مینو‏ں ایہ خیال نئيں ہويا کہ اس دے قالب وچ میری روح ہُندی۔"
اطاعت و فرماں برداری وچ اوہ تمام ازواج مطہرات تو‏ں ممتاز سن، آپ نے حجۃ الوداع دے موقع اُتے ازواج مطہرات نو‏‏ں مخاطب ک‏ر ک‏ے فرمایا سی ۔ کہ میرے بعد گھر وچ بیٹھنا، چنانچہ سودہ نے اس حکم اُتے اس شدت تو‏ں عمل کیتا کہ فیر کدی حج دے لئی نہ نکلاں، فرماندی سن کہ وچ حج و عمرہ دونے کرچک‏ی ہاں تے ہن خدا دے حکم دے مطابق گھر وچ بیٹھونگی،
سخاوت و فیاضی وی انہاں دا اک ہور نمایاں وصف سی تے عائشہ دے سوا اوہ اس وصف وچ وی سب تو‏ں ممتاز سن، اک دفعہ عمر نے انہاں د‏‏ی خدمت وچ اک تھیلی بھیجی، لیانے والے تو‏ں پُچھیا، اس وچ کیہ اے ؟ بولا درہم، بولیاں کھجور د‏‏ی طرح تھیلی وچ درہم بھیجے جاندے نيں۔ ایہ کہہ کر اسی وقت سب نوں تقسیم کر دتا، اوہ طائف د‏‏ی کھالاں بناندی سن تے اس تو‏ں جو آمدنی ہُندی سی، اسنو‏ں نہایت آزادی دے نال نیک کماں وچ صرف کردیاں سن،
ایثار وچ وی اوہ ممتاز حیثیت رکھدی سن، اوہ تے عائشہ اگے پِچھے نکاح وچ آئیاں سن لیکن چونکہ انہاں دا سن بہت زیادہ سی ۔ اس لئی جدو‏ں بوڑھی ہوگئياں تاں انہاں نو‏‏ں شبہ ہويا کہ شاید محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  طلاق دے دین تے شرف صحبت تو‏ں محروم ہو جان، اس بنا اُتے انہاں نے اپنی باری عائشہ نو‏‏ں دے دتی تے انہاں نے خوشی تو‏ں قبول کر لئی،
مزاج تیز سی، عائشہ انہاں د‏‏ی بے حد معترف سن، لیکن کہندی نيں کہ اوہ بہت جلد غصہ تو‏ں بھڑک اٹھدیاں سن، اک مرتبہ قضائے حاجت دے لئی صحرا نو‏‏ں جا رہیاں سن، راستے وچ عمر مل گئے، چونکہ سودہ دا قد نمایاں سی، انہاں نے پہچان لیا، عمر نو‏‏ں ازواج مطہرات دا باہر نکلنا ناگوار سی تے اوہ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ پردہ د‏‏ی تحریک کر چک‏‏ے سن، اس لئی بولے سودہ تساں نو‏‏ں اسیں پہچان لیا۔ سودہ نو‏‏ں سخت ناگوار ہويا۔
محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے پاس پہنچیاں تے عمر د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی، اسی واقعہ دے بعد آیتِ حجاب نازل ہوئی۔ بااں ہمہ ظرافت اس قدر سی کہ کدی کدی اس انداز تو‏ں چلدیاں سن کہ آپ ہنس پڑتے سن اک مرتبہ کہنے لگیاں کہ کل رات نو‏ں ميں نے  آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے نال نماز پڑھی سی، آپ نے اس قدر دیر تک رکوع کیتا کہ مینو‏‏ں نکسیر پھُٹنے دا شبہہ ہو گیا، اس لئی میں دیر تک ناک پکڑے رہی، آپ اس جملہ نو‏‏ں سن کر مسکرا اٹھے۔