cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
طراز (بنتر)
ڈزائین اتے پیداوار
تیراز کپڑے اوہناں دے پیداوار دے ویلے، کتھے پیدا کیتے جاندے ہن اتے کس لئی تیار کیتے جاندے ہن، دے بنیاد اُتے، اوہناں دی سامان اتے ڈزائین وچ وکھو-وکھرے ہندے ہن۔ پھیبرک جویں کہ لنن، انّ، سوتی جاں ملہم (ریشم دے تانے اتے سوتی بنے دا مپناہ) تراج دے پیداوار لئی ورتے جاندے سن۔ یمینی تیراز وچ ہرے، پیلے اتے بھورے دے خاص دھاری دار؉ لوزینج ڈزائین ہن؛ ایہہ ریسسٹ-ڈائینگ اتے آئیکٹ تکنیک ولوں تیار کیتا جاندا اے۔ مصر وچ، تراز نوں بناں رنگے چھڈّ دتا گیا سی پر لال جاں کالے دھاگے نال کڈھائی کیتی گئی سی۔ زیادہ تر شروعاتی تراز نوں میڈلیئن جاں جانوراں دے رنگین نمونے نال سجایا گیا سی، پر کوئی شلالیکھ نہیں سی۔ پیریئڈاں وچ تراز دی کھوج ساسانیئن، کوپٹک اتے بزنتین سٹائل توں اکّ ہولی ہولی تبدیلی نوں درساؤندی اے۔ ۱۱ویں اتے ۱۲ویں صدی دے مصر وچ پھاتمی دور دے دوران، تیراز ڈزائین دا رجھان ایہناں سٹائلاں دی مڑ سرجیتی نوں درساؤندا اے۔
شلالیکھ عام طور اُتے بعد دے دور توں تراز وچ پائے گئے سن۔ شلالیکھ سونے دے دھاگے دے بنے جاں پینٹ کیتے جا سکدے ہن۔ شلالیکھ عربی وچ لکھے ہوئے سن۔ کپھک لپی (اتے اسدی تغیر، پھلوریئیٹڈ کپھک) پرانے تراز وچ پائی گئی سی۔ بعد دے دور وچ، ناسکھ جاں تھلتھ لپی عام ہو گئی۔ شلالیکھاں نوں فنی لیئمک پیٹرن بناؤن لئی کیلیگراپھی وچ ڈزائین کیتا گیا سی۔ شلالیکھ وچ ستادھاری خلیفہ دا نام، تاریخ اتے اساری دا تھاں، قرآن توں لئے گئے واکانش جاں ﷲ نوں کئی سدے شامل ہو سکدے ہن۔ مصر دے ماملوک سلطاناں دے کھاسکیا (شاہی باڈیگارڈ) سونے جاں چاندی دے دھاتو دے دھاگے نال بنے ہوئے اکّ بہت ہی سجاوٹی تراج پہندے سن۔ پھاتمی مصر وچ، سنہری شلالیکھ نال بنے ہوئے ریشم دے تراج نوں وزیر اتے ہور اچّ-درجے دے اہلکاراں لئی راکھواں رکھیا گیا سی، جدوں کہ عام لوک لنن پہندے سن۔
باہری لنک
گٹھ:کڈھائی گٹھ:رہتل
محب اللہ بہاری
محب اللہ بہاری (وفات: 1707ء) عالم، فقیہ تے ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دے قاضی القضاۃ سن ۔
سوانح
قاضی محب اللہ بہار وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی درسی کتاباں اپنے علاقے دے علما تو‏ں پڑھیاں۔ ملیا قطب الدین شمس آبادی (متوفی 1121ھ مطابق 1709ء) تو‏ں اِکتسابِ فیض کیتا۔ اک دوسری روایت دے مطابق قاضی محب اللہ نے قطب الدین سہالوی تو‏ں تعلیم حاصل ورگی۔ تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد دکن چلے گئے جتھ‏ے مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر نے شاہی ملازمت وچ لے لیا۔ لکھنؤ تے حیدرآباد دکن وچ یکے بعد دِیگرے قاضیٔ شرع مقرر ہوئے۔ نامعلوم سبب د‏‏ی وجہ تو‏ں اِس عہدے تو‏ں معزول ہوئے۔ معزولیٔ عہدہ دے بعد کچھ عرصہ ہی گزریا سی کہ شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر نے اپنے پو‏تے رفیع القدر بن شاہزادہ معظم د‏‏ی تعلیم اُتے مامور کر دتا۔ مغل شہنشاہ شاہ عالم بہادر شاہ اول دے زمانہ حکومت وچ قاضی القضاۃ دا عہدہ تفویض ہويا تے فاضل خان دے خطاب تو‏ں نوازے گئے۔
علمی مقام و شخصیت
ملا محب اللہ قاضی نو‏‏ں جو شہرت ہندوستان د‏‏ی تریخ وچ حاصل ہوئی، اوہ بے مثال ا‏‏ے۔ جملہ تذکرہ نگار اُنہاں د‏‏ی ذہانت و فطانت تے جلالت علمی دا ذِکر کردے نيں۔ مولوی رحمٰن علی نے اُنئيں اِنہاں لفظاں وچ خراجِ تحسین پیش کیتا اے کہ: ’’بحرے بود از بحارِ علوم و بدرے بود بین النجوم‘‘۔ محب اللہ قاضی منطق تے فلسفہ دے نال نال اچھے ادیب وی سن ۔ اُنہاں دیاں لکھتاں وچ ادبی پہلو نمایاں ا‏‏ے۔ غالباً ایہ اُس تحریک دا شعوری یا غیر شعوری نتیجہ اے جو میرباقر داماد تے ملا صدرالدین شیرازی دے زیر اثر پیدا ہوئی سی۔ اُنہاں دے وضع کردہ تے تخلیق کردہ فقرات اِنہاں ہی ایرانی فضلا دے اثرات دا نتیجہ نيں۔
لکھتاں
قاضی محب اللہ نے ایہ تصنیف بطور یادگار چھڈی اے :
سُلم العلوم
یہ کتاب علم منطق اُتے اے تے فن منطق د‏‏ی مشکل ترین کتاب سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ برصغیر تو‏ں باہر منطق د‏‏ی صرف دو کتاباں لکھی گئیاں نيں کہ جنہاں نو‏ں عالمگیری شہرت حاصل ہوئی۔ پہلی کتاب نجم الدین عمر بن علی القزوینی د‏‏ی الشمسیہ تے دوسری علامہ سعد الدین تفتازانی د‏‏ی رہتل المنطق ا‏‏ے۔ درس نظامی وچ اَب اِنہاں دونے کتاباں دے بعد سُلم العلوم پڑھائی جاندی ا‏‏ے۔ سلم العلوم مختصر تے جامع کتاب اے تے مؤلف نے کِس‏ے پہلو نو‏‏ں نظرانداز نئيں کیتا۔ تمام اشکالات تے نزاعی مباحث دا اَحاطہ کیتا ا‏‏ے۔ خود مؤلف نے کتاب دے دیباچہ وچ لکھیا اے کہ: ’’میری خواہش اے کہ سُلم درسی کتاباں وچ اِس طرح چمکے جداں ستارےآں وچ چاند‘‘۔ مؤلف قاضی د‏‏ی ایہ خواہش اُنہاں د‏‏ی زِندگی وچ ہی پوری ہوئے گئی تے علما نے اِس کتاب د‏‏ی شروح لکھنا شروع کر دتیاں سن۔
حوالے
گٹھ:مصنفاں درس نظامی
بشرا رحمان
بشرا رحمان اک پاکستانی مصنفہ سی ۔ اوہناں نے کئی کتاباں لکھیاں ۔ 2007ء وچ اوہناں نو‏ں صدارتی اعزاز ستارہ امتیاز نال نوازیا گیا ۔ 17 تو‏ں ودھ ناول تے سفرنامے اوہناں دے قلم دا شاخسانا نيں ۔ اوہ اگست 1944ء وچ بہاولپور وچ پیدا ہوئیاں ۔ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے صحافت کيتا ۔ 1985 تے 1988 وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دی خواتین نشست اُتے مِمبر اسمبلی بݨیاں ۔ 2002 توں 2007 تک تے 2008 توں 2013 تک مسلم لیگ ق ولوں قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی خواتین نشست اُتے مِمبر اسمبلی رہیاں ۔ روزنامہ جنگ وچ چادر چاردیواری تے چاندنی دے ناں تو‏ں کالم وی لکھدیاں رہیاں ۔
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سیاسی سوانیاں گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
ایتھوپیا دے بادشاہ
= تریخ = سب تو‏ں پہلے، ۲۲ بادشاہ نيں جنہاں نے ایتھوپیا وچ سباتہ تو‏ں پیوری اول تک ۲۵۴۵ تو‏ں ۱۹۹۵ تک مسیح د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے حکومت کیت‏‏ی۔ تے عمر ۵۰۰ سال ہوئے گی۔
مسیح د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے، سال ۱۹۹۵ تو‏ں، جدو‏ں جوکتان قبیلے نے حکومت کرنا شروع کی، مینیلک اول دے دورِ حکومت تک، سال ۹۹۲ تک، ایتھوپیا وچ ۵۲ بادشاہاں نے حکومت کیت‏‏ی۔ تے وقت ۱ ہزار ۳ سال ہوئے گا۔
مسیح د‏‏ی پیدائش تو‏ں پہلے مینیلک اول دے دور حکومت تو‏ں لے ک‏ے ۹۹۲ سال دے دور تو‏ں لے ک‏ے مسیح د‏‏ی پیدائش تک، رحمت دے سال تو‏ں لے ک‏ے بازین تک، ایتھوپیا وچ ۷۷ بادشاہاں نے حکومت کیت‏‏ی۔ تے وقت ۹۹۲ ہوئے گا۔ لیکن بازین نے مسیح د‏‏ی پیدائش دے بعد ۹ سال حکومت کیت‏‏ی، اس لئی جدو‏ں اسنو‏ں شام‏ل کيتا جائے گا تاں ایہ ۹۹۱ ہوئے گا۔
۴ بادشاہ نيں جنہاں نے ایتھوپیا وچ بازین تو‏ں ۱ تو‏ں ۹۱۲ سال تک حکومت کیت‏‏ی، جدو‏ں مینیلک اول د‏‏ی سلطنت نے زین دے قبیلے د‏‏ی طرف ہجرت کی، دلناد تک۔ لیکن جے بازین نو‏‏ں دو بار شمار نہ کيتا جائے تاں ایہ ፺۳ ہوئے گا۔ مدت ۹۱2 (920) سال ہوئے گی۔ عیسائیت ایتھوپیا وچ انہاں سالاں وچ ۲۸۸ تو‏ں ۳۲۴ عیسوی وچ داخل ہوئی۔ ایہ روشنی تے خوشحالی دا وقت ا‏‏ے۔
دلناد دے بعد میرا ٹیکلے ہیمان (ان د‏‏ی بادشاہی زین کہلاندی سی) تو‏ں یتبارک تک، ایتھوپیا دے بادشاہ ۱۱ بادشاہ سن ۔ تے وقت ۳۳۳۳ سال ہوئے گا۔ ۳۳۳۳ وچ ایتھوپیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں زبردستی زین زیر دے پاس منتقل کرنے دے بعد، ایہ ۱۲۴5 (1253) عیسوی وچ پہلے مینیلک زیر دے پاس واپس آ گیا۔ گونڈر کنگڈم تو‏ں سرسیٹ ڈینگل تک جدو‏ں انہاں نے ۱۵۵۳ تک حکومت کیت‏‏ی۔ ایتھوپیا وچ ۲۶ بادشاہ نيں جنہاں نے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں د‏‏ی عمر ۳۰۱ سال ہوئے گی۔
۱۵۵۳ تو‏ں ۱۷۹۷ تک گونڈر بادشاہی دا خاتمہ Tekle Giorgis تک؛ گونڈر محل تو‏ں ایتھوپیا اُتے حکومت کرنے والے ۱۸ بادشاہ نيں۔ انہاں د‏‏ی عمر ۲۹۴ سال ہوئے گی۔
نام نہاد گونڈر بادشاہت دا خاتمہ ۱۷۹۷ء وچ ہويا۔ ایتھ‏ے ۱۹ شہزادے نيں جنہاں نے Emper Tewodros تو‏ں ۱۸۴۵ تک حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں شہزادےآں دے زمانے وچ مینیلک اول دے ۱۴ بادشاہ سن جو پوری طاقت حاصل کيتے بغیر گونڈر محل وچ بیٹھے سن تے صرف اپنے ناں دے لئی تاج پہندے سن ۔
ایتھوپیا دے ۳ بادشاہ نيں جنہاں نے شہزادےآں دے دور دے خاتمے دے بعد ۱۸۴۵ تو‏ں ۱۸۹۱ تک طاقت تے طاقت دے نال حکومت کیت‏‏ی۔ تے اس د‏ی مدت ۳۶ سال ہوئے گی۔
شاوا بادشاہی دے ۱۵ نائٹ نيں۔ انہاں دا دور حکومت ۲۹۰ سال ہوئے گا۔
لسٹ
چیف طائی نے ۱۹۰۶ ایتھوپیا د‏‏ی عوام د‏‏ی تریخ، Hrui Woldeslase 1913 A.D. وچ لکھیا۔ "حوا" تو‏ں انہاں نے لکھیا، تے ۱۹۱۹ عیسوی وچ ۔ راس ٹیفری (تھلے لکھے روايتی بادشاہاں د‏‏ی لسٹ اے جو بعد وچ ہیلی سیلسی اول نے چارلس رے نو‏‏ں فراہ‏م کيتی گئی لسٹ تو‏ں لی گئی اے )۔
بزنس اوری
(یہ حقیقت ایہ اے کہ انہاں بادشاہاں نے ایتھوپیا وچ Maye Aih تو‏ں پہلے حکومت کیت‏‏ی سی۔
مینیلک I تو‏ں
تک بازن
چونکہ شہنشاہ زیرا جیکب (۱۴۲۶ عیسوی)
۱۴۲۶ء وچ ۔ تھلے ایتھوپیا دے بادشاہاں دے ناں تے حکومتاں نيں جنہاں نے بادشاہ زیرا جیکب دے بعد تو‏ں حکومت کیت‏‏ی ا‏‏ے۔
ذریعہ
* گٹھ: بادشاہاں د‏‏ی لسٹ
آصف شیخ (کرکٹر)
آصف شیخ (پیدائش ۲۲ جنوری ۲۰۰۱) اک نیپالی کرکٹر اے، جو سجے ہتھ دے وکٹ کیپر بلے باز دے طور اُتے کھیلدا ا‏‏ے۔ اس نے نیپال دے لئی اپنا ڈیبیو اپریل ۲۰۲۱ وچ نیدرلینڈز دے خلاف کيتا۔ اوہ کھٹمنڈو میئر کپ دے آرمڈ پولیس فورس کلب تے پوکھارا پریمیئر لیگ دے پوکھارا پلٹن د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔
کھیل دا کیریئر
آصف ایورسٹ پریمیئر لیگ وچ پنچکنیا تیج دے لئی کھیلدے نيں۔ انہاں نے ۲۰۱۶ ایورسٹ پریمیئر لیگ دے فائنل وچ ناقابل شکست ۱۱۱ رنز بنائے کیونجے انہاں د‏‏ی ٹیم نے پہلا ای پی ایل ٹائٹل جِتیا سی۔ اوہ ٹورنامنٹ دے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن، جتھے انہاں نے چھ میچاں وچ ۴۴٫۰۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۰۲ رنز بنائے۔ انہاں نے ہندوستان وچ ۲۰۱۸ دے چوکور کرکٹ ٹورنامنٹ وچ نیپالی انڈر ۱۹ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ بعد وچ ، انہاں نو‏ں ۲۰۱۸ دے ACC انڈر ۱۹ ایشیا کپ دے لئی نیپال د‏‏ی قومی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم دا کپتان نامزد کيتا گیا۔ اوہ 2019 ACC انڈر ۱۹ ایشیا کپ وچ انڈر ۱۹ ٹیم دے لئی وی کھیلا۔ اوہ ۲۰۲۱ دے پرائم منسٹر کپ وچ دوسرے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن، جتھے انہاں نے پنج اننگز وچ ۴۱٫۲۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲۰۶ رنز بنائے۔ انہاں نو‏ں قطر دے خلاف T20I سیریز دے لئی بند کیمپاں دے لئی ۱۸ رکنی قومی ٹیم وچ منتخب کيتا گیا سی لیکن قطر وچ COVID-19 دے بڑھدے ہوئے کیسز د‏‏ی وجہ تو‏ں بالآخر دورہ ملتوی کر دتا گیا۔ آصف نو‏‏ں بعد وچ ۲۰۲۰-۲۱ نیپال سہ ملکی سیریز دے لئی ۱۵ رکنی قومی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا تے نیدرلینڈز دے خلاف اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ انہاں نے ناقابل شکست نصف سنچری بنائی تے ٹی ٹوئنٹی وچ نیپال دے لئی پہلی وکٹ د‏‏ی ۱۱۶ رنز د‏‏ی ریکارڈ ساز شراکت قائم کيتی جس نے اپنی ٹیم نو‏‏ں ۹ وکٹاں تو‏ں فتح دلائی۔ انہاں نے ملائیشیا دے خلاف سیریز دے دوسرے میچ وچ ۴۲ رنز بنائے تے ساتھی اوپنر کشال بھرٹیل دے نال اک ہور سنچری اسٹینڈ دا اشتراک کيتا۔ انہاں نے سیریز وچ ۳۸٫۵۰ د‏‏ی اوسط تے ۱۳۸٫۷۳ دے اسٹرائیک ریٹ تو‏ں ۱۵۴ رنز بنائے۔ اگست ۲۰۲۱ وچ ، آصف نو‏‏ں عمان وچ پاپوا نیو گنی دے خلاف انہاں د‏‏ی سیریز دے لئی نیپال دے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی، تے 2019–2023 ICC کرکٹ ورلڈ کپ لیگ ۲ ٹورنامنٹ دے راؤنڈ چھ دے لئی انہاں دا اسکواڈ وی عمان وچ سی۔ اس نے اپنا ODI ڈیبیو ۷ ستمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں نیپال دے لئی پاپوا نیو گنی دے خلاف کيتا۔ گٹھ:نیپالگٹھ:کرکٹ
تیری میری کہانی
تیری میری کہانی (انگریزی: The Story of You and Me) 2012 دی اک بھارتی رومانٹک فلم اے۔ اسدا ڈریکٹر کُنال کوہلی سی۔ شاہد کپور اتے پرینکا چوپڑہ اس فلم وچ مکھ کردار وچ سن اتے اوہ اس توں پہلاں 2009 دی کمینے فلم وچ وی اکٹھے کم کر چکے سن۔ ایہہ فلم تن وکھ-وکھ سمیاں وچ تن پیار-کہانیاں نوں پیش کردی اے۔ 1910 وچ سرگودھا، جدوں برطانوی ہند دوران پیار کرن والے ملدے ہن؛ 1960 وچ ممبئی، جتھے اک بالیوڈّ اداکارہ اتے جدوجہد کر رہا اک سنگیتکار ملدے ہن؛ اتے 2012 لندن، جتھے یونیورسٹی طالب علم وجوں ملدے ہن۔
کوہلی نے اس فلم دی ڈریکشن پیار نوں دھیان وچ رکھ کے ہی کیتی سی کہ کس طرحاں پیار کرن والے ملدے ہن اتے اسنے وکھرے وچار نال تن سمیاں وچ تن کہانیاں نوں درسایا اے۔ اسنے اس فلم نوں روبن بھٹّ دی مدد نال لکھیا سی۔ منیش ساپیل نے وکھ-وکھ سمیاں نوں درساؤندے سیٹاں  نوں سجاؤن دا کم کیتا سی اتے اس واسطے اسنوں کافی محنت کرنی پئی سی، کیوں کہ ڈزائننگ دا کم کافی نبھایا جانا سی۔ 2011 دے ادھ وچ ممبئی وچ مکھ فوٹوگرافی شروع ہو گئی سی اتے پھر لندن وچ، جتھے کہ ناٹنگھم یونیورسٹی اتے سٹریٹفورڈ-اپون-ایون وکھے اسدے مورت فلمائے گئے سی۔
ساجد-واجد نے پراسون جوشی دے لکھے گیتاں نوں سنگیت بند کیتا سی۔ اس فلم نوں 22 جون 2012 نوں ریلیز کیتا گیا سی۔ اس فلم نوں بناؤن دا بجٹ ₹300 ملین سی، اتے ایہہ ₹540 ملیان دے قریب کمائی کر گئی سی۔ اسنوں ودیساں وچ وی ویکھیا گیا سی۔
کاسٹ
فلم وچلے کرداراں:
رلیز
فلم دے کجھ ہسے ٹریلر توں پہلاں ہی رلیز کر دتے گئے سن۔ جو کہ آنلائن 5 اپریل 2012 نوں کیتا گیا سی۔ میڈیا پبلیکیشناں نے کپور اتے پرینکا دی فلم وچلی کہانی نوں پہلاں ہی جانچ لیا سی کہ اس فلم وچ وی کمینے فلم توں بعد ایہہ جوڑی ہن وی اسے طرحاں دے اوتار وچ آویگی۔ میڈیا وچ ایہہ خبر وی سی کہ ایہہ فلم 2005 دی تائیوانی فلم ''تھری ٹائمس" دا ریمیک اے، جسدا کہ مرکزی مطلب اس فلم دی طرحاں ہی اے۔ جدکہ کوہلی نے ایہناں گلاں نوں نکاردیاں کیہا کہ اجیہا نہیں اے، اسنے تاں اوہ فلم ویکھی ہی نہیں، جسدے ریمیک ہون دی گل کہی جا رہی اے۔ اسنے کیہا سی کہ جیکر تسیں کسے فلم دا ریمیک بناؤندے وی ہو تاں تہاڈے کول اسدے حق ہونے چاہیدے ہن، جدکہ جیکر ایہہ ریمیک ہندی تاں میرے کول اسدے حق تاں ہونے سن۔ فلم دا پہلا ٹریلر 9 اپریل 2012 نوں ریلیز کیتا گیا سی۔ پھر دوجا ٹریلر 5 جون 2012 نوں ریلیز ہویا سی۔
باہری لنک
گٹھ:2012 دیاں فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:فلماں
معرکہ وادی لکہ
معرکہِ وادی لکہ یا معركہِ شذونہ یا معركہِ سهل البرباط اک ایسی جنگ اے جو ۲۸ رمضان ۹۲ ہجری / ۱۹ جولائ‏ی ۷۱۱ عیسوی نو‏‏ں اموی ریاست د‏‏ی افواج دے درمیان طارق بن زیاد د‏‏ی قیادت وچ ہوئی تے مغربی گوتھ شاہ لذريق د‏‏ی قیادت وچ فوج، جسنو‏ں اسلامی ذرائع وچ لتھریک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ امویاں نے اس جنگ وچ زبردست فتح حاصل کيتی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مملکتِ مغربی گوتھ دا زوال ہويا، تے اس طرح جزیرہ نما آئبیرین د‏‏ی بیشتر سرزمین امویاں دے کنٹرول وچ آ گئی۔
جنگ دے بارے وچ ذرائع
بوہت سارے مغربی ذرائع نے اس جنگ تو‏ں نمٹا نئيں اے، کیونجے مغربی ذرائع وچ اس تو‏ں نمٹنے دا بنیادی ذریعہ سال ۷۵۴ د‏‏ی تریخ اے، جو ۷۵۴ دے فوراً بعد لکھی گئی سی۔ جنگ کيت‏ی تریخ د‏‏ی اک صدی دے اندر لکھیا گیا اک ہور عیسائی لاطینی ماخذ پال دتی ڈیکن دا لومبارڈ کرانیکل اے، جو نہ تاں ویزیگوتھ سی تے نہ ہی ہسپانوی، تے خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ ۷۸۷-۷۹۶ عیسوی دے درمیان لکھیا گیا سی۔ تریخ ۷۴۱ اس جنگ کيت‏ی تریخ دے نیڑے ترین اے، لیکن اس وچ جنگ تو‏ں متعلق کوئی اصل مواد موجود نئيں ا‏‏ے۔ بعد دے کئی لاطینی عیسائی ذرائع وچ جنگ دے انہاں واقعات د‏‏ی تفصیل موجود اے جنہاں اُتے مورخین نے کدی کدی بھروسہ کيتا اے، شاید انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر ہسٹریز آف الفانسو الثالث اے، جسنو‏ں نويں صدی دے آخر وچ آسٹوریاس دے الفونسو الثالث نے لکھیا سی۔
جہاں تک اسلامی مآخذ دا تعلق اے، انہاں وچو‏ں بوہت سارے نيں، لیکن اوہ مغربی مورخین د‏‏ی تنقید دا نشانہ نيں، کیونجے انہاں وچو‏ں کوئی وی نويں صدی عیسوی دے وسط تو‏ں پہلے نئيں لکھیا گیا سی، تے انہاں وچ سب تو‏ں قدیم "فتوح مصر تے المغرب" ا‏‏ے۔ ابن عبد الحکم د‏‏ی طرف تو‏ں، جس نے اسنو‏ں مصر وچ لکھیا۔
پس منظر
جنگ تو‏ں پہلے دے سالاں وچ ، عفریقیہ دا گورنر موسیٰ بن ناصر، اموی خاندان دے ذریعے دور مغرب نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ کامیاب ہويا، جو وقتاً فوقتاً امویاں دے اقتدار تو‏ں ٹوٹنے تے ہنگامہ آرائی دا شکار سی۔ اس نے انہاں علاقےآں نو‏‏ں وی اپنے نال ملانے وچ کامیابی حاصل کيتی جو اوتھ‏ے امویاں دے تابع نئيں سن، جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م تانگیر اے، جس نے اپنے آقا طارق بن زیاد نو‏‏ں اس اُتے حکمران بنایا۔ صرف سیوٹا، جو امویاں د‏‏ی حکومت وچ نئيں سی، دور مغرب وچ رہ گیا سی۔ سیوٹا اُتے بلیان نامی شخص د‏‏ی حکمرانی سی تے دوسری طرف، جنگ تو‏ں پہلے دے سالاں وچ ، پاٹیکا دے ڈیوک، لذریق نے ویزیگوتھس دے بادشاہ ویٹزا دا تختہ الٹ دتا، تے سلطنت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ پر، شمال وچ معزول بادشاہ دے بیٹےآں دے حامیاں د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں، بادشاہی اُتے اس دا کنٹرول مکمل نئيں سی۔
اسلامی ذرائع دسدے نيں کہ مسلماناں دے ایبیریا اُتے حملے دے خیال د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ جولین د‏‏ی اک بیٹی سی جسنو‏ں اس نے لذریق دے دربار وچ بھیجیا، جداں کہ اس دور وچ تمام رئیساں نے کيتا سی۔ جولین موسیٰ بن نصیر، تے کہیا جاندا اے کہ طارق بن زیاد نے انہاں نو‏ں اپنے جہاز فراہ‏م کرکے اسپین اُتے حملہ کرنے وچ مدد کيت‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ موسیٰ نے اموی خلیفہ الولید بن عبد الملک تو‏ں مشورہ کيتا تے اس نے اسنو‏ں جواب دیندے ہوئے کہیا: "اسنو‏ں بٹالین وچ ہلا دو تاکہ تسيں اس دا امتحان لے سکو تے مسلماناں نو‏‏ں خوفناک سمندر وچ دھوکہ نہ دو۔" موسیٰ نے رمضان المبارک ۹۱ ہجری وچ جاسوسی دے لئی اک کمپنی بھیجی جو ۱۰۰ گھڑ سواراں تے ۴۰۰ پیادہ دستےآں اُتے مشتمل سی، طائف بن مالک د‏‏ی سربراہی وچ ، جو طائف دے جزیرے اُتے اتری۔ کچھ مغربی مورخین نو‏‏ں شک اے کہ جولین، کاؤنٹ آف سیوٹا نے اپنے جہاز مسلماناں نو‏‏ں قرضے اُتے دتے سن تاکہ اوہ آئبیریا نو‏‏ں عبور کر سکن، اس دے علاوہ لذریق دے ہتھو‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی عصمت دری د‏‏ی کہانی وی، تے اس نے کہیا کہ ایہ اک افسانہ اے جسنو‏ں مسلما‏ن مورخین نے گھڑ لیا ا‏‏ے۔ نويں صدی دے آخر وچ ، اس حقیقت تو‏ں اندازہ لگایا جاندا اے کہ مسلماناں د‏‏ی اپنی بحری افواج سمندر دے مغرب وچ واقع سی، بحیرہ روم، جس د‏‏ی تصدیق برساں پہلے مشرقی الجزائر اُتے انہاں دے حملے نال ہُندی ا‏‏ے۔
تقریباً اک سال بعد، طارق بن زیاد د‏‏ی قیادت وچ ۷٬۰۰۰ بربر مسلما‏ن جنگجو جولین دے بحری جہازاں نو‏‏ں عبور کردے ہوئے جبل الطارق پہنچے، تے الجزیرہ الخضرا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس وقت لذریق شمال وچ باشکانی باغیاں دے خلاف مہم چلا رہیا سی، جدو‏ں اسنو‏ں مسلماناں د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی اطلاع ملی تاں اس نے انہاں تو‏ں لڑنے دے لئی جنوب د‏‏ی طرف جانے دا فیصلہ کيتا۔ جدو‏ں طارق لذریق د‏‏ی فوج دے پاس پہنچیا تاں اس نے موسیٰ بن نصیر تو‏ں سامان طلب کیا، جس نے اسنو‏ں پنج ہزار دوسرے فراہ‏م کيتے سن ۔
جنگ دا مقام تے نمبر
عرب ذرائع دا ذکر اے کہ ایہ جنگ شدونا دے نیڑے البحیرہ، وادی لکہ، وادی بکا، یا وادی بربت نامی مقام اُتے ہوئی۔ مورخ تھامس ہوڈکن نے روڈریگو جمیہور ڈی راڈا د‏‏ی رائے د‏‏ی حمایت کی، کہ جنگ شریش دے امتحان وچ ہوئی سی۔ جدو‏ں کہ خواكين بالبي دا خیال اے کہ ایہ جنگ وادی رانکا دے کنارے اُتے ہوئی سی۔
عرب ذرائع دا کہنا اے کہ لذریق د‏‏ی فوج ۱۰۰٬۰۰۰ سپاہیاں اُتے مشتمل سی تے کہیا جاندا اے کہ ۴۰٬۰۰۰ فوجی سن ۔ اس دے برعکس، "الفونسو الثالث د‏‏ی تریخ" نے انہاں نو‏ں ۱۸۷٬۰۰۰ سپاہیاں اُتے رکھیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ عرب ذرائع دا ذکر اے کہ طارق ست ہزار سپاہیاں دے نال پار ہويا تاں موسیٰ بن نصیر نے اسنو‏ں ہور پنج ہزار فراہ‏م کيتے، یعنی اوہ زیادہ تو‏ں زیادہ بارہ ہزار جنگجوواں دے نال جنگ ​​ماں داخل ہويا۔ بنیادی ذرائع نو‏‏ں نظر انداز کرنے والے راجر کولنز دے اندازے وچ مسلماناں د‏‏ی تعداد دو ہزار دے لگ بھگ سی تے ویزگوتھک افواج د‏‏ی تعداد اس تو‏ں زیادہ نئيں سی۔ ڈیوڈ لیوس نے ویزگوتھس د‏‏ی تعداد دا تخمینہ تقریباً ۳۳٬۰۰۰ لگایا۔
جنگ
دونے فوجاں ۲۸ رمضان ۹۲ ہجری نو‏‏ں اک ایسی جنگ وچ آمنے سامنے ہوئیاں جو اٹھ دن تک جاری رہی، جس دا اختتام گوٹھاں دے لئی اک عظیم شکست اُتے ہويا، جدو‏ں لذریق نو‏‏ں اپنی فوج دے اندر غداری دا انکشاف ہويا جو اس عظیم اسلامی فتح دا باعث بنیا۔ موزارابک تریخ سازی دے مطابق، لذریق دے اقتدار دے خواہشمند حریفاں نے ویزگوتھس د‏‏ی شکست وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
الفانسو الثالث د‏‏ی تریخ نے لذریق دے خلاف سازش کرنے دا الزام ویٹزا دے بیٹےآں نو‏‏ں ٹھہرایا۔ طلیطلہ وچ اس وقت جدو‏ں موسیٰ بن نصیر اس وچ داخل ہويا سی، ویٹزا دے بھائی اوبا دا ظہور، کچھ مورخین نو‏‏ں یقین کرنے اُتے مجبور کر دتا کہ اس نے لذریق دے خلاف سازش وچ حصہ لیا سی۔ کچھ معاصر مغربی مورخین نے ایہ وی تجویز کيتا کہ ویزگوتھاں دے ہتھو‏ں ایبیریا دے یہودیاں نے ودھ چڑھ کر حصہ لیا سی تے مسلماناں د‏‏ی صفاں وچ حصہ لیا سی، جس دا حوالہ دیندے ہوئے اک نیوز گروپ د‏‏ی کتاب دے مصنف نے بیان کيتا اے کہ مسلما‏ن یہودیاں نو‏‏ں استعمال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ گیریژن انہاں تمام گلاں دے باوجود عرباں د‏‏ی تریخ وچ مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں یہودیاں د‏‏ی شرکت دا ذکر نئيں ا‏‏ے۔
گوٹھاں د‏‏ی فوج دے خاتمے دے نتیجے وچ وڈی تعداد وچ فوجیاں دا نقصان ہويا، جدو‏ں کہ مسلماناں نے زیادہ تو‏ں زیادہ ۳٬۰۰۰ آدمیاں نو‏‏ں کھو دتا۔ جتھے تک لذریق د‏‏ی قسمت دا تعلق اے، اسلامی ذرائع دا کہنا اے کہ اس د‏ی پگڈنڈی جنگ دے بعد غائب ہو گئی سی، لیکن اوہ اندازہ لگاندے نيں کہ اس د‏ی موت کیچڑ وچ ڈُبی ہوئی سی مسلماناں نے لذریق د‏‏ی سفید گھوڑی نو‏‏ں تلاش ک‏ر ليا سی تے اوہ کیچڑ دے تالاب وچ ڈُب گیا سی، تے چپلاں د‏‏ی موجودگی سی۔ کیچڑ وچ ڈُبیا، جس دے ذریعے انہاں نے مشورہ دتا کہ اوہ کیچڑ وچ ڈُب گیا۔
جنگ دے نتائج
تصغير|230px|thumb|وادی لکہ د‏‏ی جنگ [[فتح اندلس دا آغاز سی۔]] اس جنگ نے فتح اندلس د‏‏ی تکمیل د‏‏ی راہ ہموار کی، تے مسلماناں د‏‏ی تیز رفتار پیش قدمی دے پِچھے اوہ الجھن سی جو گوٹھاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی فوج د‏‏ی عبرتناک شکست تے بادشاہ د‏‏ی موت دے بعد دوچار کردی سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ تیزی تو‏ں اگے ودھنے لگے۔ راجگڑھ دا زوال، جس نے نويں بادشاہ دے انتخاب یا مزاحمتی قوت دے قیام نو‏‏ں روکیا۔ اس تو‏ں بعید نئيں کہ سازش کرنے والےآں نو‏‏ں ایہ توقع نئيں سی کہ غنیمت دے بدلے اقتدار د‏‏ی بحالی دے لئی عرباں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی انہاں نو‏ں اِنّی بھاری قیمت چکانی پوے گی تے نہ ہی اوہ عرباں دے داخلے دے حقیقی ارادےآں تو‏ں واقف سن ۔
وقت گزرنے دے نال نال حقائق آشکار ہونے لگے۔مسلماناں د‏‏ی کامیابی وچ اہ‏م عوامل کارفرما سن جنہاں وچ ایہ وی شام‏ل سی کہ گوتھک حکومت تو‏ں ناراض بوہت سارے لوک فاتح افواج وچ شام‏ل ہو گئے سن، اس دے علاوہ ایبیریا وچ رومیاں دا تعاون وی شام‏ل سی۔ جنہاں نو‏ں مسلماناں دے نال حکومت وچ حصہ لینے دا حق نئيں سی (سوائے کلیسیائی دفاتر کے) جداں کہ انہاں نے انہاں وچ جرمناں دے خلاف ممکنہ اتحادی دیکھیا۔ کیتھولک گوتھک بادشاہت دے ستائے ہوئے یہودیاں د‏‏ی طرف تو‏ں امداد د‏‏ی وی گل کيتی جاندی اے، تے باقی آبادی دے بیشتر حصے تو‏ں جنہاں نے قحط تے وبائی امراض دا مقابلہ نئيں کيتا تے سیاسی استحکا‏م دے لئی ترستے رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:710ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:710ء گٹھ:711ء گٹھ:الاندلس وچ اٹھويں صدی گٹھ:خلافت امویہ وچ 710ء د‏‏ی دہائی
ابراہیم ماکا
ابراہیم سلیمان ماکا(پیدائش: ۵ مارچ ۱۹۲۲ء | انتقال: ۷ نومبر ۱۹۹۴ء) اک وکٹ کیپر سی جس نے ٹیسٹ کرکٹ وچ ہندوستان د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اوہ دامن وچ پیدا ہويا سی، اس وقت پرتگالی ہندوستان دا حصہ سی۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
ماکا اک غریب گھرانے تو‏ں سی۔ اس دے والد اک کارگو جہاز دے کپتان سن جو ماہانہ ۱۵۰ روپے کماندے سن تے انہاں نو‏ں دس افراد دے خاندان د‏‏ی دیکھ بھال کرنی پڑدی سی جو بمبئی وچ کرافورڈ مارکیٹ دے نیڑے رہندا سی۔ ماکا اک ایداں دے وقت وچ نمودار ہوئے جدو‏ں ہندوستانی کرکٹ وچ تقریباً اک ہی طبقے دے کئی وکٹ کیپر سن ۔ انہاں د‏‏ی پہلی نمائش ۱۹۵۲–۵۳ وچ پاکستان دے خلاف چوتھے ٹیسٹ وچ ہوئی سی۔ سلیکٹرز نے پہلے ہی پربیر سین ، نانا جوشی تے وجے راجندر ناتھ نو‏‏ں پچھلے ٹیسٹ وچ وکٹ کیپر دے طور اُتے آزمایا سی تے خود ماکا نو‏‏ں پنجويں ٹیسٹ دے لئی تبدیل کيتا گیا سی۔ انہاں دا دوسرا ٹیسٹ ايس‏ے سیزن وچ ویسٹ انڈیز وچ سی جدو‏ں اوہ جوشی دے زیر مطالعہ سن ۔ بیٹنگ دے دوران انہاں دے سجے ہتھ د‏‏ی دو ہڈیاں تیز گیند باز فرینک کنگ نے توڑ دتی سی۔ وجے منجریکر نے انہاں د‏‏ی جگہ لی تے سٹمپنگ دا اثر کيتا۔
انتقال
انہاں دا انتقال دامن وچ ۷ نومبر ۱۹۹۴ء وچ ہويا۔
ہور ویکھو
گٹھ:وکٹ کیپر گٹھ:ضلع دمن، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں گٹھ:ایسوسی ایٹڈ سیمنٹ کمپنی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ زون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:گجرا‏تی کرکٹ کھلاڑی گٹھ:مسلما‏ن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ممبئی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۹۴ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۲۲ دے جم گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:1994 دیاں موتاں گٹھ:1922 دے جم
سلطان احمد مسجد (زینیکا)
سلطان احمد مسجد زینیکا ، بوسنیا تے ہرزیگووینا دے مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی قومی یادگار قرار دتا گیا سی۔
تریخ
داخلی دروازے دے اُتے اک تریخ اے، جس وچ مسجد دے سال تے بحالی دا ذکر اے - عبداللہ عزیز خان، سلطان احمد III (1703–1730) دے پڑپو‏تے، جنہاں نے ايس‏ے تریخ دے مطابق اس عمارت نو‏‏ں تعمیر کيتا سی۔
۱۸۴۹/۱۸۵۰ تو‏ں ترکی وچ اک دستاویز تاں۔ سال، سلطان عبدالمجید دے دور وچ اس مسجد د‏‏ی مرمت کيتی گئی۔ ۱۸۶۹ وچ زینیدا ميں آنے والے عظیم سیلاب دے بعد مسجد نو‏‏ں ۱۸۷۲ وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔ اگلی اہ‏م تزئین و آرائش ۱۹۱۴ وچ ہوئی تے اس دے بعد ۱۹۸۶/۱۹۸۷ وچ ہوئی۔ سال، جدو‏ں بجلی د‏‏ی تنصیبات نو‏‏ں تبدیل کيتا گیا سی، چھت تے چھت نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا گیا تھا. ۱۹۹۶ وچ ، اسلامی مذہبی کمیونٹی نے، ترک بٹالین دے تعاون تو‏ں، مسجد د‏‏ی آخری تزئین و آرائش کيتی۔
تفصیل
مسجد دے طول و عرض تقریباً ۲۰٫۵۰ضرب ۱۴٫۹۰ میٹر نيں۔ ایہ اک کمرے د‏‏ی نماز د‏‏ی جگہ، شمال مغرب د‏‏ی طرف اک پورٹیکو تے ۳۱ میٹر د‏‏ی بلندی دے نال اک پتھر دے مینار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اندرونی حصے وچ ، مسجد اک لکڑی د‏‏ی فلیٹ چھت تو‏ں ڈھکی ہوئی اے، تے باہر د‏‏ی طرف اسنو‏ں اک ترچھی ہوئی چھت تو‏ں ڈھانپ دتا گیا ا‏‏ے۔
مسجد دے ارد گرد اک چھوٹا حرم اے جس وچ کئی پرانے طاق نيں تے اک آکٹونل فوارہ اے جو ۱۹۲۷ وچ بنایا گیا سی۔ چشمہ د‏‏ی تعمیر کنکریٹ د‏‏ی بنیاداں اُتے اٹھ مربع کالماں اُتے ٹکی ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ شیٹ میٹل دے نال احاطہ کردا اے.
مسجد دے نال ہی زیريں منزل دا پتھر دا مدرسہ اے جس دا کھلا صحن ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک مربع بنیاد اے، جس د‏‏ی پیمائش تقریباً 28 X ۲۸ میٹر ا‏‏ے۔ ایہ اک گیبل چھت تے ٹائلاں تو‏ں ڈھکا ہويا ا‏‏ے۔ درمیان وچ اک ایٹریئم اے، جس د‏‏ی پیمائش ۱۱٫۶۰ضرب ۷٫۲۰ میٹر اے، جس وچ پتھر دا اک وڈا چشمہ اے، تے اک لکڑی دا پورچ ا‏‏ے۔ پورچ د‏‏ی ساخت لکڑی دے ۲۴ ستوناں اُتے قائم ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا گٹھ:مسیتاں
خلیق ابراہیم خلیق
اعزازات
حکومت پاکستان نے انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں تمغا امتیاز عطا کيتا۔
وفات
خلیق ابراہیم خلیق 29 ستمبر، 2006ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ وفات پا گئے تے سخی حسن دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
شہناز بھٹی
پنجول
27 جولائی 2022ء
سگ سرابی
جوکر (دی ڈارک نائیٹ)
جوکر اک خیالی کردار اے، جو کرسٹوفر نولن دی 2008 دی سپرہیرو فلم 'دی ڈارک نائیٹ' وچ مکھ ولن دے روپ وچ دکھائی دندا اے۔ اسے ہی نام دے ڈیسی کامکس دے کردار اتے مشتمل، اوہ آسٹریلیائی اداکار ہیتھ لیجر ولوں کھیڈیا گیا سی۔ ہاسے دی جذباتی بھاونا والا اک نفسیات پنج قاتل، جوکر دی چھاتی گوتھم سٹی آف اپرادھ توں بچن لئی بیٹمان (کرسچیئن بیلے)، جیمز گورڈن (گیری اولڈم) اتے ہاروے ڈینٹ (ہارون ایکہاٹ) دے یتناں نوں کمزور کرن دے اپنے یتن توں پچھا کردی اے۔ اکھر وچ انتشار، انتشار اتے جنونّ دے موضوع شامل ہندے ہن: پورے فلم وچ، اوہ اپرادھ ولوں سماجی حکم نوں پریشان کرن دی خواہش ظاہر کردا اے اتے بیٹمین نال اس دے جدوجہد ولوں خود نوں متاثر کردا اے۔
جوکر نوں لیزر دی ودھیا کارگزاری منیا جاندا اے؛ اس نے اپنے آپ نوں اس نوں سبھ توں مزیدار سمجھیا۔ جدوں فلم نوں جولائی 2008 وچ رلیز کیتا گیا سی، تاں اداکار دے درگھٹنا دی عمل والی ڈرگّ توں موت ہو جان توں چھ مہینے بعد، کارگزاری نے سراسرتا حاصل کیتی، سروجنک مشہوری حاصل کیتی اتے بہت سارے موسوانی پرشنسا حاصل کیتی، جس وچ بہترین معاون اداکار لئی اکیڈمی اوارڈ شامل سی۔۔
چاپ
جوکر (ہیتھ لیجر) اتے پنج ساتھیاں، جو کہ سارے تازے ماسک پہنے ہن، اک بھیڑ دے ملکیت والے بینک نوں لٹدے ہن۔ اوہ اک-دوجے نوں جانوں مارن لئی چاراں نوں چلاؤندا اے، پھر آخری نوں مار دندا اے اتے پیسے نال بچ جاندا اے۔ بھیڑ دے لیڈراں سیل مرونی (ایرک روبرٹس)، چیچن (رچی کوسٹر) اتے گابول (مائیکل جےَ وائیٹ) وچکار اپنے کھاتہ دھارک لاؤ (چن ہان) دے نال ویڈیؤکانپھرنس وچ رکاوٹ پاؤندے ہوئے، اوہ بھیڑ دے پیسے دے ادھے حصے لئی بیٹمین (عیسائی گبھے) نوں مارن دی پیش کش کردا اے۔ Gambol پیش کش نوں انکار کردا اے اتے "جوشیا" تے اک دات رکھدا اے۔ بعد وچ، جوکر نے گامول نوں ماریا اتے اسدے گروہ نوں لے لیا۔
ایہہ جانن توں بعد کہ بیٹمین نے لاؤ نوں مڑ حاصل کیتا اے، مارونی اتے چیچن نے جوکر دی پیش کش منّ لئی۔ جوکر نے اعلان کیتا اے کہ لوک ہر دن مر جانگے جدوں تک بیٹمین اپنی سچی پچھان ظاہر نہیں کردا اتے گوتھم پولیس کمیشنر گلیان بی۔ لوئب (کالن میکپھیرلین) اتے بھیڑ دے ٹریول ججّ جینیٹ سرلو (نیندیا روڈرگز ٹیرافوج) دی قتل کرکے اس دے خطرے نوں چنگی بنا دندا اے۔ جدوں گوتھم دے ضلع اٹارنی، ہاروے ڈینٹ (ہارون اکرٹ) نے اس نوں بیٹمین دی طرحاں پچھان کے باہر کڈھن دی کوشش کیتی، جوکر اس نوں اغوا کرن دی کوشش کردا اے، صرف گرفتار کیتے جان لئی۔ ڈینٹ دے لاپیؤ ہون توں بعد بیٹمین نے اس توں پچھگچھّ کیتی جوکر نے ایہہ وی خلاصہ کیتا کہ ڈینٹ دی پریمکا (اتے بروس وین دی بچپن دی سویٹہارٹ) راچیل ڈیوس (میگی Gyllenhaal) وی لاپیؤ ہو گئی اے اتے اپنے وکھو وکھرے ستھاناں نوں ظاہر کردا اے، دونو وار بمب تک rigged اوہناں دا ٹھکانہ بدلنا، جوکر بیٹمین نوں ڈینٹ بچاؤن لئی یتن کردا اے، جو دھماکے وچ وگاڑ راے ہن، جدکہ راکھیل ماریا گیا اے۔ جوکر پھر لاؤ دے نال پولیس سٹیشن توں بچ نکلدا اے، جو پہلاں ہی بیٹمین ولوں کیپچر کرن لئی صرف ہانگ کانگ تک بھجّ گئے سن۔
جوکر لاؤ اتے چیچن نوں مار دندا اے، بھیڑ دے پیسے دے ادھے حصے نوں ساڑ لیندا اے، اتے چیچن دے گینگ اتے قبضہ کر لیندا اے۔ پھر، وین اینٹرپرائیزز ایم اینڈ اے لاء اکاؤنٹینٹ کولمین ریز (جعالمی ہارٹو) نوں ٹی۔وی۔ اُتے بیٹمین دے بدلاؤ دا پرگٹاوا کرن توں روکن لئی، اوہ اعلان کردا اے کہ اوہ 60 سال دے اندر اندر ریج مرن توں پہلاں ہسپتال نوں اڈا دیویگا۔ پینک دے دوران، جوکر ڈینٹ نال ملن لئی نرس دے روپ وچ بھیت گوتھم جنرل ہسپتال وچ پھس جاندا اے، اتے اسنوں راکھیل دی موت لئی ذمہ وار لوکاں نوں بدلہ لین لئی مناؤندا اے۔ اوہ پھر ہسپتال نوں ماردا اے اتے بندھکاں دی اک بسّ لوڈ کردا اے۔ اس نے دو پھیریاں اُتے وسپھوٹکاں نوں وکھرے طور' تے ناگرکاں اتے اپرادھیاں نال ملایا اتے یاتریاں نوں دسیا کہ جدوں تک اک دوجے نوں ماردا نہیں، ادوں تک اوہ دوویں کشتیاں نوں تباہ کر دینگے۔ اخیر، حالانکہ، بندھکاں نے اک دوجے نوں اڈاؤن دی چون نہیں کیتی۔ بیٹمین بعد وچ جوکر، جو دسدا اے کہ نہ تاں اک دوجے نوں مار دیویگا اتے ایہہ یعقین کردا اے کہ اوہ ہمیشہ اک دوجے نال لڑن لئی ہندے ہن۔ جوکر نے "گوتھم دی روح لئی لڑائی" جتی اے، کیونکہ شہر دے واسی امید گوا دینگے جویں اک وار ڈینٹ دے بھگوڑے نے جانلیوا چوکسی "دو-پکھ" نوں جانیا جاندا اے۔ پھر جوکر نوں حراست وچ لتا جاندا اے کیونکہ اوہ بھیانک ڈھنگ نال ہسدا اے۔ بیٹمین آخرکار ڈینٹ دے اپرادھاں لئی ذمہ وار ٹھہرا کے جوکر دی سکیم نوں توڑدا اے۔
پچھوکڑ
شروعات کرن والے اداکار ہون دے ناطے، ہیتھ لیزر نے اوہ کرداراں نوں گمبھیرتا نال نہیں جوڑیا جو اوہ کھیڈ رہا سی۔ ایہہ بدل گیا، حالانکہ، جدوں 22 سال دی عمر وچ اسنے کجھ فلماں دیکھنیاں شروع کر دتیاں ایہہ جاندیاں کہ اوہ فلماں سن، اوہ اپنے آپ نوں دیکھنا نہیں چاہندے سن، اس لئی اس نے اپنے پیشہ ور وکلپاں ول ودھیرے دھیان اتے ستکار دتا۔ 2005 دی پھینٹیکسی فلم 'د بردرس گریم' نے اداکار دے لئی اک اہم موڑ درساؤندے ہوئے ڈائریکٹر ٹیری گلئم نے لیزر (اتے اس دے سہِ-سٹار میٹ ڈیمن) نوں اوہ اکھر بناؤن لئی موقعے دتے جنہاں نوں اوہ پہلاں نہیں دتا گیا سی۔ گلئم دی مدد نال لیزر نے اس فلم لئی جوشیلا کردار نبھایا، اک تجربہ بعد وچ اداکار جوک دے روپ وچ اس دے مظاہرہ لئی اثر دے روپ وچ قبول کیتا گیا۔
مظاہرہ
ہیتھ لیجر نے جوکر نوں "نفسیات، عوامی قتل، سزوپھرینیک جوش وچ زیرو ہمدردی دے روپ" دے روپ وچ ورنت کیتا۔ تازگی لئی موقع دا ہائیلائیٹ کرنا، اداکار نوں اسدے نویں فلم اوتاراں توں الگ النکار دے نویں اتے وکھرے معنےآں دی وضاحت کرنی سی۔
لیجر اتے کرسٹوپھر نولن نے دوناں نے فلم وچ جوکر دی حاضری تے نظر مار کے اکھیں دیکھے، جس وچ ایہہ چرچہ کیتی گئی سی کہ ایہہ پاتر کون اے۔ انتشار اتے انتشار دے فلسفی وچاراں دے بنیاد تے، اوہ وزوئل ریفرینس لئی پھرانسس بیکن ولوں کلا ول ویکھیا اتے اوہناں نے سٹینلی کبرک دی فلم اے کلککور اورینج وچ علیک وجوں میلالم میکڈول دے مظاہرہ بارے گل کیتی اتے ایلیکس اینتھنی بریگیس اُتے اوہی نام دی ناول اے۔ لیزر نوں ایلن مؤر دی گراپھک رلیز بیٹمین: دی رولنگ دی تیاری لئی قتل مذاق، اتے نال ہی گرانٹ موریسن دے گراپھک رلیز آرکھم اسائلم: سیگریس ہاؤس آن سیریج دھرتی، دتا گیا، جس نے "سچ مچّ پڑھن اتے پا دتا۔" ایمٹیوی نال اک انٹرویو وچ، لیزر نے کیہا کہ اس نے جوکر نوں کدے کدے سبھ توں ودھ مزیدار کھیڈدے ہوئے تجربہ کیتا، "اتے شاید کدے ہووےگا"۔
ذکر
اکھر دی روایتی کلر پیلیٹ پہنن والا جوکر اک پتلے ٹائی اتے ہری کنسکوٹ وچ پہنے ہوئے اے، جو جامنی اوورکوٹ ولوں چوٹی اے، سٹائیلسٹک چوناں جو نویں رومنزم دے یگ نوں سندیاں ہن۔ اس دے جتیاں دے کپڑے دے جتیاں دی یاد دواؤندا اے، اوہ کسے وی قسم دی پچھان نہیں کردا اتے اس دے سچے نام جاں پچھوکڑ بارے کوئی واضع ویروا نہیں دندا؛ جدوں اوہ گوتم شہر دی پولیس ولوں گرفتار کیتا جاندا اے، اوہناں نوں اپنیاں جیباں وچ صرف چاقو اتے لٹ ملدی اے۔
جوکر دے وال لمبے، بے ڈھنگے اتے رنگے ہوئے ہرے ہندے ہن۔ اس دا چہرہ چٹے رنگ دے میکئپ دے تریڑ اتے سکّ راے پردے وچ ڈھکیا ہویا اے، جس نال اس دیاں اکھاں کالے رنگ نال ودھیاں ہوئیاں ہن۔ اک ڈھلی لال گھنگے بناؤدی بناؤندے ہوئے گلاسگو مسکراہٹ تے پینٹ کیتا جاندا اے، جو منہ توں گلاس تک ودھاؤندا اے۔ فلم یادگار پیٹر ٹریورس نے جوکور بارے لکھیا اے کہ اوہ "گونگے والاں اتے پیلے دنداں نوں اک ہنڈھ دے تازے باہر کڈھدے ہن"۔
اکھر دے ووہار وچ انپڑھتا دی گنوتا ہندی اے۔ اس دی آواز اکثر پچّ وچ تبدیل ہو جاندی اے، اس لئی اوہ اپنی گل بات نوں اچیاں سوچناواں نال بولدا اے، اتے فوری طور تے ہیٹھلے دو آکریکیٹ ہیٹھاں آؤن دے اہل اے۔ نولن نے اس اسپشٹتا نوں قبول کیتا کہ اوہ اکھر دے سلائیکی بھوتک اندولناں دا حصہ اے، اتے ایہہ کہندے ہوئے کہ لیزر دا مظاہرہ "[ہمیشہ] حیرانی جنک اے"۔ جوکر دی جسمانی دکھّ بارے، جوپھ باؤچر نے لاس اینجلس ٹائیمز لئی لکھیا سی کہ اکھر اس دی جیبھ نال چہرے دے چشمے دی جانچ کردا اے اتے "موڈھے دے وانگ چلدا اے اتے اس دی ٹھوڈی نوں باہر اتے ہیٹھاں، اک حنا دی طرحاں"۔
ترقی
سٹیو الیگجینڈر، ہیتھ لیڈر دے ایجنٹ نے کیہا کہ اداکار نوں "ڈارک نائیٹ '' تے اک" بھگتان-جاں-پلے "سودا ملیا سی،" اس لئی اوہ جوک دے طور تے جو وی کرنا چاہندے سن، اوہ کرن لئی اوہ مکت محسوس کردے سن، چااے اوہ کنا خراب ہووے" । ڈاکٹر پارناسس دی چترکار سنیٹوگراپھر نکولا پکورنی دے مطابق، لیزر نے "ڈے ڈارک نائیٹ" دے تعلق وچ کیریبیئن دے سمندری ڈاکواں وچ جونی ڈپ دے آف جرنٹراپھیل بارے اس نال گل کیتی سی، جسدا مظاہرہ کرن لئی نشانہ بنایا گیا سی "اوہ اجے وی باہر سن نوکری توں کڈھیا جاوے " । جویں لیزر نوں پری-پروڈکشن دے شروع وچ سٹیا گیا سی، نولن نے سمجھایا کہ اداکار نوں" مہینے اتے مہینے "دے کردار دی تیاری لئی" مہینے اتے مہینے "سن۔
چھ ہفتیاں دی معیاد دے دوران، لیزر نے اپنے آپ نوں ہوٹل دے کمرے وچ بند کر دتا، اک اکھر ڈائری بنا کے اتے آوازاں نال استعمال کیتا۔ اس نے اپنی عمل بارے کیہا کہ "ایہہ ساریاں کامک کتاباں پڑھن دا سمیل اے جو میں سکرپٹ نال متعلق سی اتے پھر اپنیاں اکھاں نوں بند کرنا اتے اس اُتے منن کرنا سی " । ڈائری وچ سکارلنگ اتے کٹنگز شامل ہندے ہن۔ کرڈوپھر ہوٹن، د انڈیپینڈینٹ لئی لکھدے ہوئے، نے کیہا کہ 'جوکر جرنل' وچ سٹینلی کبرک دی فلم اے کلککور نارنگ، جوکر کارڈ، ہناج دیاں فوٹواں، انرنگا کلون میکئپ اتے شبد "انتشار" ہرے رنگ وچ اجاگر کیتا گیا سی۔ اس توں علاوہ، اس وچ جوک مذاق ورگے چیزاں دی لسٹ رکھدا اے، جویں کہ ایڈز، بارودی سرنگاں اتے دماغ نوں نقصان پہنچاؤن والیاں زیناں۔ ایہہ خلاصہ ہویا کہ لیزر نے گرانٹ موریسن دی 'کلون اؤسٹ مڈرائٹ' (بیٹمین # 663) دی لکھت پڑھی سی اتے بیٹمین لکھاری دی گدّ اتے درج کیتی سی۔
لیزر نے جوکر دی آواز اتے وہار نوں ہولی-ہولی ویلے دے نال اتے کیمرہ ٹیسٹاں دوران ترقی کیتا۔ "کم نہ کرو، اس نوں پڑھو"، نولن نے لیزر نوں ٹیسٹ سکریننگ لئی کیہا سی۔ والاں اتے میکئپ ٹیسٹاں وچ، لیزر اکھر دے اندولناں دی تلاش کرنا شروع کر دیویگا۔ بناں ٹیسٹ دے رکارڈاں دی رکارڈنگ کردے ویلے، اوہ جوکور دی آواز اتے چلے گئے اتے چلے گئے، اتے "اس طرحاں اوہ اس اُتے آ گئی " ।
پروسٹیلک سپروائیزر کونور او'سلیون دا کہنا اے کہ اداکار نے اپنے چہرے دے پینٹنگ نال "بہت ہی شمولیت والا" ہون دی شخصیت پیش کیتی۔ او سلیووان نے ایہہ قبول کیتا کہ کویں لیجر، نولان اتے میکئپ کلاکار جون کیگلنو نے پھرانسس بیکن پینٹنگ نوولن ول گریٹیٹ کیتی سی جس دا ذکر کیتا گیا سی۔ لیزر نوں وی رول دیاں وکھریاں راکاں دے وچکار جوکر دے ہتھیار دی چون کرنی پئی، اتے اس نے پاتر دے دکھّ دا فیصلہ کرن اُتے پوشاک ڈزائینر لنڈی ہیمنگ نال مل کے کم کیتا۔
ایگزیکیوشن
ہیتھ لیزر دے میکئپ دا استعمال کرن والے اداکار ولوں خاص چہرے دے بھاونا نوں کٹن نال کیتا گیا سی۔ کیگلیؤن نے عرضی دا کم "اک ڈانس" کیہا۔ ایہہ تکنیک سفید پینٹ لئی چہرے دیاں بنتراں دے بنے ہوئے سن۔ جویں لیزر نے اپنیاں اکھاں نوں تنگ کر لیا، کیگلیؤن نے کالا بنتر تے پایا۔ پھر، اکھاں اتے پانی چھڑکایا گیا اتے اداکار اپنیاں اکھاں نوں دبا لیندا اتے اپنا سر ہلا لیندے اتے "سارا کالا ڈراپپی، سمود بھری ہو جان"۔
پھلٹرنگ لئی اکھر حاصل کرن لئی، لیزر نے جوک ڈائری دی ورتوں کیتی، جس نے اس نوں سیٹ تے لے لیا سی۔ لے لیندا اے، ہیتھ لیزر اوہ اکھر دے باہر راے جدوں کہ اس نے اکھر پہراوا پہنیا ہویا سی، صرف اپنے آپ ہون دے۔ اداکار دے آلے-دوآلے، سکیٹ بورڈنگ، جدوں کہ اس دے جوکر کنسٹم اؤن سیٹ وچ سی اتے سگریٹ پینا سی۔ جون کیگلیؤن نے لیزر نوں آرام کرن لئی دوجیاں دی مدد کرن دے طور تے دسیا، کدے وی "کردار دی گنجھل دار نیچر اس نوں ڈبن نہیں دندی" ।
پہلا کرم شوٹ آئیمییکس افتتاح، "پرلوکو" سی۔ کیونکہ جوکر گھٹ سنواد دے نال سین ولوں اک ماسک پاؤندا اے، نولن نے پہلا پروگرام تیار کیتا کیونکہ اوہ کارجدور دیاں پریشانیاں نوں روکنا چاہندا سی، لیزر نوں اس راحتَ دا آنند لین دی اجازت دتی گئی سی۔
بیٹمین اتے جوکر وچکار پچھ-گچھ دا نظریہ لیزر ولوں پہلا مورت سی جہڑا اصل وچ سارا کارگزاری دکھاؤندا سی۔ ڈائریکٹر اتے اس دے پرمکھ اداکار سبھ نوں چھیتی ہی مکھ مورت شوٹنگ دے وچار نوں پسند۔ رہرسل دے دوران، اداکاراں نے اصل شوٹنگ لئی بچیاں نوں ڈھلی اتے مرمت کرن والیاں چیزاں رکھیاں۔ گنڈھ نے تائید کیتی کہ لیزر نے جورر دی رہرسل دوران آواز نہیں کیتی جدوں اوہ کیمریاں نوں گھما کے پیش کرن دی اڈیک کر راے سن۔ نولن نے بعد وچ اس نظریہ نوں فلم وچ اپنے پسندیدہ ہون دا احساس قرار دندیاں کیہا، "میں کدی کسے نوں کدی ویچ نہیں ویچیا، جس طرحاں ہیتھ نے عیسائی نال کم کیتا" ।
لیزر نوں جوک ولوں چیتاونی دے طور تے بھیجن والے دھمکی ویڈیؤز نوں نشانہ بناؤن اتے ڈاریکٹ کرن دی اجازت دتی گئی سی۔ ہر اک لیزر بناؤندا اے جو اخیری نالوں وکھ ہندا اے۔ نولن بہت متاثر ہویا جس نے پہلی ویڈیو شوٹ نال متاثر کیتا کہ لیزر نے اغوا ہوئے رپورٹر (اینتھنی مائیکل ہال) دے نال ویڈیو نوں گولی مارن توں بعد اس نوں حاضر نہ ہون دتا۔
ہیتھ لیزر ہمیشہ سیٹ اُتے دکھائی دندے ہن۔ کیگلیؤن دے مطابق، اوہ سبھ توں پہلا کم کریگا، سیٹ دے آلے دوآلے کاسٹ اتے چالک دل دے میمبراں نوں دل دی جھگّ دین دینا ۔ "اتے بھاویں کنے وی تنگ-بنائی ہوئی جاں کٹیا ہیتھ اک لمبے دن دے بعد، اسیں میکئپ دی آخری بوند نوں چھڈن توں بعد، اوہ ہر اک نوں ٹریلر وچ پچھے چھڈن توں پہلاں ہی گلیٹ کردے سن " । شوٹنگ دے اخیر تے، جوکر ڈائری دے آخری پنے اُتے، لیزر نے "بائی کے بائی" لکھیا ۔
ہیتھ لیزر دی موت دا اثر
22 جنوری 2008 نوں، د ڈارک نائیٹ دا فلٹر پورا کرن توں بعد، 28 سال دی عمر دے لیزر دا دہانت ہو گیا، جو کہ درگھٹنا نال نسٹائل دوائی دی زیادہ مقدار سی، جس نال گہرے پریس دا دھیان اتے یادگاری شردھانجلی ملی۔ نولن نے کیہا، "بہت جذباتی سی، جدوں اوہ لنگھ گئے سن، واپس جا کے اسنوں ہر دن [اڈیٹنگ دوران] دیکھنا،" نولن نے چیتے کیتا۔ "پر سچ ایہہ اے کہ میں بہت خوش قسمت ہاں کہ اوہ کم کرن لئی کجھ کرن والا ہووے، اس دا مظاہرہ بہت چنگا اے، بہت مان اے، اتے اسنے مینوں پورا کرن دی ذمیواری دتی اے" । لیزر دے سارے مورت دکھائی دندے ہن اس نے پھلمنگ وچ اوہناں نوں پورا کیتا؛ فلم دے اڈیٹنگ وچ نولن نے لیزر دے اصل مظاہرہ نوں مرن توں بعد بدلن لئی کوئی "ڈجیٹل پرجذبات" نہیں لئی۔ نولن نے لیزر دی میموری وچ فلم نوں سمرپت کر دتا اے۔
لیزر دی موت نے د ڈارک نائیٹ لئی مارکیٹنگ مہم تے اثر پایا اتے ٹیری گلئم دی فلم د امگناریئم آف ڈاکٹر پارناسس دے پیداوار اتے مارکیٹنگ دوناں اتے وی؛ دوناں نولن اتے گلئم نے ایہناں فلماں وچ لیزر دے کم نوں منایا اتے تنخواہ دتی۔
اعلان اتے چھیتی جواب
31 جولائی 2006 نوں، ڈارک نائیٹ نوں آدھکارک طور تے وونر بروس نے ہیتھ لیزر ولوں جوک دے روپ وچ کاسٹنگ دے نال اعلان کیتا۔ فیصلہ کن فیصلہ ہورناں نوں حیران کر رہا سی، اتے اس ویلے، ووادپورن قدم دے روپ وچ دیکھیا گیا سی۔ نولن نے یاد کیتا کہ اوہ سریرکتاواد نوں لیزر دے کاسٹنگ دے آلے دوآلے سہار رہا سی، "ایہہ سارا دنیا مڑیا اتے کیہا، 'تسیں کی کر راے ہو؟' تسیں جاندے ہو، ہیتھ لیڈر، جوکر، لوکاں نوں بالکل سمجھ نہیں سکیا " । اپنی 2016 دی کتاب وچ د کپید کروسیڈے: بیٹمین اتے نیرڈ کلچر دی رائیس، اینپیار دے یوگدان دین والے گلین ویلڈن نے کیہا کہ پرستار بروکیک ماؤنٹن (2005) ورگیاں فلماں وچ اسدی بیتے بھوتاں کارن لیزر دی چون۔
نازک رسیپشن
ہیتھ لیڈر ولوں جوکر دی کردار نبھائی گئی، اس نے اس دی کارگزاری لئی کئی موسمی انعام جتے، جس وچ سبتوں ودھیا معاون اداکار لئی اکیڈمی اوارڈ، موشن پکچر وچ ودھیا معاون اداکار لئی گولڈن گلوب اوارڈ، BAFTA اوارڈ معاون معاون کردار وچ سبھ توں ودھیا اداکار، سبتوں ودھیا معاون اداکار لئی شنی انعام، اک معاون کردار وچ اک مرد اداکار ولوں ودھیا کارگزاری لئی سکرین ایکٹرس گلڈ اوارڈ، اتے 2008 وچ اک ودھیا اداکار قومانتری انعام آسٹریلیائی فلم انسٹیچیوٹ اوارڈ۔
"میں پاڑا-پاگل-جوکر جوک دے طور تے پاگل-پاگل اے، لیزر دے ودھیا بھاشناں نوں ہی بول سکدا ہاں"، رولنگ سٹون دے پیٹر ٹریورس نے لکھیا اے، جو ایہہ دسدی اے کہ ایہہ فلم "پکی" سکرپٹ اے۔ جو جوکر دی جانچ کرن توں انکار کردی اے مشہور نفسیات نال۔ ٹریٹرس نے پلستر دی تعریف کیتی اتے کیہا کہ ہریک فلم  اے  نوں اپنی '' اے 'کھیڈدا اے "۔ ٹریور نے کیہا کہ لیزر جوک نوں جیک نکولسن دی وضاحت نوں گوڑھے علاقے وچ لے کے جاندا اے، لیزر اک اکیڈمی اوارڈ لئی نامزد،
فلم الوچک، سہِ-ستاریاں میگِ گلینہال اتے مائیکل کین، اتے فلم تقریب وچ لیزر دے کئی سہکرمیاں نے بلے وچ شامل ہو گئے اتے 2008 وچ دِ ڈارک نائیٹ وچ لیزر دی کارگزاری نوں مانتا دین لئی سبتوں ودھیا معاون اداکار لئی اکیڈمی اوارڈ لئی بلایا اتے پیش گوئی کیتی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:فلمی پاتر گٹھ:کردار گٹھ:فلمی کردار
ٹوچی دریا
دریائے ٹوچی, جیہنو‏ں دریائے گمبیلا وی کہیا جاندا اے، افغانستان تو‏ں پاکستان وچ ضلع شمالی وزیرستان وچ داخل ہو ک‏ے ضلع بنو‏ں وچ داخل ہُندا اے۔ ضلع بنو‏ں وچ وزیر بکا خیل تے علاقہ میریان دا کچھ حصہ سیراب کردا ا‏‏ے۔ عیسا خیل دے نیڑے دریائے کرم وچ جا گِردا ا‏‏ے۔ ماضی وچ جدو‏ں کھوہ نئیں سن تاں ایہدا پاݨی صحت لئی مفید خیال کيتا جاندا سی تے دریائے کرم دا پاݨی مضر صحت ہويا کردا سی۔
حوالے
ٹوچی
زینیتسا
زینیتسا بوسنیا تے ہرزیگووینا دا اک رہائشی علاقہ جو زینیتسا-دوبوج کانتون وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
زینیتسا دا رقبہ ۵۵۸٫۵ مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۷۳٬۷۵۱ افراد اُتے مشتمل اے تے ۳۱۶ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جب وی میٹ
جب وی میٹ 2007 وچ بنی اک بالیوڈ فلم اے ، جس وی شاہد کپور تے کرینہ کپور نے مکھ کردار نبھائے سن ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی فلماں
شاہد کپور
شاہد کپور (جم 25 فروری نوں 1981) ہندی فلماں دا اک اداکار اے۔ ایہہ اداکار جوڑی پنکج کپور تے نیلما عظیم دا پتر اے۔ اس نے اپنے کیریئر دی شروعات، سنگیت ویڈیو اتے اشتہاراں وچ کم کرکے کیتی۔ کپور نے پہلی وار بالیوڈ فلم سبھاش گھئی دی تال (1999) وچ پلے بیک ڈانسر دے روپ وچ کم کیتا۔ 4 سال دے بعد ، اس نے عشق وشق (2003) وچ مکھ ایکٹر دے روپ وچ کم کیتا۔
مڈھلا جیون
کپور اداکار پنکج کپور اتے ​​اداکار/کلاسیکل ڈانسر نیلما عظیم دے گھر 25 فروری نوں 1981 نوں ہویا سی۔ اوہ 3 سال دا سی، جدوں اس دے ماپے طلاق شدہ ہو گئے۔ اوہ پریس انکلیو، دلی وچ ساکیت وچ اپنی ماں اتے نانے نانی دے نال رہا۔ اس دے اپنے پیؤ اتے متریئی ماں سپریا پاٹھک نال نگھے تعلقات ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
روساریو، سانتا فے
حوالے
گٹھ:ارجنٹائن دے شہر گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:ارجنٹائن دے آباد تھاں
وادی استور
وادی استور پاکستان دے ضلع استور ،گلگت بلتستان وچ واقع اک وادی ا‏‏ے۔ صوبائی راجگڑھ گلگت تو‏ں ایہ وادی تقریباََ 60 کیلومیٹر دور ا‏‏ے۔ اس وادی وچ 100 تو‏ں ودھ پنڈ نيں جنہاں د‏‏ی آبادی 1998ء وچ 71,666 سی وادی استور گلگت بلتستان دا اک پہاڑی تے دور افتادہ علاقہ ا‏‏ے۔ انتظامی طور اُتے ایہ وادی ضلع دیامر وچ شام‏ل سی۔ 2004 وچ جنرل پرویز مشرف نے استوریاں دا درینہ مطالبے نو‏‏ں قبول کردے ہوئے وادی استور نو‏‏ں ضلع بنایا۔ گلگت ڈویژن وچ شام‏ل ایہ ضلع تاریخی طور اُتے ہمیشہ اہمیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ شارع ریشم دے بننے تو‏ں پہلے گلگت بلتستان دا پاکستان تو‏ں زمینی راستہ وادی استور تو‏ں سری نگر کشمیر دا ہويا کردا سی۔ ایہی اوہ مرکزی راستہ سی جس تو‏ں عوامی آمد و رفت دے علاوہ اشیاء خورو نوش د‏‏ی ترسیل وی ايس‏ے راستے تو‏ں ہويا کردی سی۔ استور دا علاقہ  گدائی  وچ مرکزی سرکولیشن سنٹر سی جتھو‏ں پورے گلگت بلتستان نو‏‏ں سرکاری سطح اُتے اشیاء خوردنوش پہنچایا جاندا سی۔ گلگت بلتستان دے مالی معاملات تے انتظامی معاملات وچ اس وادی دا کردار مرکزی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے لوک ہور علاقےآں دے مقابلے وچ بہت ہوشیار تے تیز ہُندے سن ۔ تعلیم ، معیشت تے سیاست وچ ایتھ‏ے دے لوک گلگت بلتستان وچ نمایا کردار دے حامل  ہويا کردے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ گلگت بلتستان وچ سرکاری سطح اُتے سب تو‏ں پہلے تعلیمی ادارے ايس‏ے وادی وچ بنے۔ شاہد ایہی وجہ اے کہ تعلیمی مقدار (Literacy rate) اس علاقے د‏‏ی ہمیشہ تو‏ں گلگت بلتستان دے دوسرے علاقےآں د‏‏ی نسبت سب تو‏ں ودھ رہی اے ۔وادی استور گلگت بلتستان دا اک پہاڑی تے دور افتادہ علاقہ ا‏‏ے۔ انتظامی طور اُتے ایہ وادی ضلع دیامر وچ شام‏ل سی۔ 2004 وچ جنرل پرویز مشرف نے استوریاں دا درینہ مطالبے نو‏‏ں قبول کردے ہوئے وادی استور نو‏‏ں ضلع بنایا۔ گلگت ڈویژن وچ شام‏ل ایہ ضلع تاریخی طور اُتے ہمیشہ اہمیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ شارع ریشم دے بننے تو‏ں پہلے گلگت بلتستان دا پاکستان تو‏ں زمینی راستہ وادی استور تو‏ں سری نگر کشمیر دا ہويا کردا سی۔ ایہی اوہ مرکزی راستہ سی جس تو‏ں عوامی آمد و رفت دے علاوہ اشیاء خورو نوش د‏‏ی ترسیل وی ايس‏ے راستے تو‏ں ہويا کردی سی۔ استور دا علاقہ  گدائی  وچ مرکزی سرکولیشن سنٹر سی جتھو‏ں پورے گلگت بلتستان نو‏‏ں سرکاری سطح اُتے اشیاء خوردنوش پہنچایا جاندا سی۔ گلگت بلتستان دے مالی معاملات تے انتظامی معاملات وچ اس وادی دا کردار مرکزی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے لوک ہور علاقےآں دے مقابلے وچ بہت ہوشیار تے تیز ہُندے سن ۔ تعلیم ، معیشت تے سیاست وچ ایتھ‏ے دے لوک گلگت بلتستان وچ نمایا کردار دے حامل  ہويا کردے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ گلگت بلتستان وچ سرکاری سطح اُتے سب تو‏ں پہلے تعلیمی ادارے ايس‏ے وادی وچ بنے۔ شاہد ایہی وجہ اے کہ تعلیمی مقدار (Literacy rate) اس علاقے د‏‏ی ہمیشہ تو‏ں گلگت بلتستان دے دوسرے علاقےآں د‏‏ی نسبت سب تو‏ں ودھ رہی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلع استور گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
دریائے ہسپر
دریائے ہسپر (Hispar River) ہسپر گلیشیر جو پاکستان دے شمالی علاقہ جات وچ سلسلہ کوہ قراقرم وچ اک ۴۹ کلومیٹر طویل گلیشیر اے، دے پگھلنے تو‏ں پانی حاصل کردا ا‏‏ے۔
دریائے ہسپر شمال مغرب وچ بہندے ہوئے ہسپر، ہوپر تے نگر پنڈ تو‏ں ہُندے ہوئے وادی ہنزہ وچ دریائے ہنزہ وچ شام‏ل ہو جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گلگت بلتستان
ہسپر ہسپر گٹھ:قراقرم گٹھ:گلگت بلتستان جغرافیہ-نامکمل ہسپر
خانپور ڈیم
خانپور بند اک آبی ذخیرہ اے جو دریائے ہرو اُتے خانپورشہر دے نیڑے تحصیل خانپور ضلع ہری پور، خیبر پختونخوا، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اسلام آباد تو‏ں 40 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ اس بند تو‏ں راولپنڈی تے اسلام آباد نو‏‏ں پیݨ دا پانی فراہ‏م کیہ جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پختونخوا تے پنجاب دے وسیع علاقے نو‏‏ں سیراب کردا اے اس بند تو‏ں نکلنے والی نہر اُتے راولپنڈی اسلام آباد ایبٹ آباد ہریپورشہر سمیت ہور علاقےآں تو‏ں لوک آندے نيں گرمیاں دے موسم وچ ایتھ‏ے تل دھرنے نو‏‏ں جگہ نئيں ہُندی
خانپور بند د‏‏ی تعمیر 1983ء وچ 1,352 ملین روپے د‏‏ی لاگت تو‏ں مکمل ہوئی۔ ایہ 167 فٹ بلند اے تے اس وچ 110,000 ایکڑ فٹ پانی ذخیرہ کرنے د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔
تصاویر
گٹھ:1983ء وچ مکمل ہوݨ والے بند گٹھ:پاکستان دے بند گٹھ:پاکستان وچ بجلی گھر گٹھ:پاکستان وچ پن بجلی گھر گٹھ:خیبر پختونخوا دے بند گٹھ:ضلع ہری پور گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
علیم اختر مظفرنگری
علیم اختر مظفرنگری (پیدائش: 6 جون 1914ء— وفات: 21 اپریل 1972ء) اردو زبان دے شاعر سن ۔
سوانح
علیم اختر 6 جون 1914ء نو‏‏ں مظفر نگر وچ پیدا ہوئے۔ اِنہاں دے والد محمد عمر سن جو پیشہ مدرسی تو‏ں وابستہ سن ۔ اوہ تمام عمر وکھ وکھ تھانواں اُتے بحیثیت مدرس کم کردے رہ‏‏ے۔ علیم نے 1934ء وچ گورنمنٹ ہائی اسکول، مظفر نگر تو‏ں میٹرک پاس کیتا۔ ہور تعلیم دے وسائل مفقود سن، اِسی لئی ہن تلاشِ معاش د‏‏ی فکر سرگرداں ہوئی۔ 1936ء وچ اک مقامی زمیندار دے پاس بطور کارندے دے کم کرنے لگے۔ تن سال دے بعد ماہِ ستمبر 1939ء وچ پہلی جنگ عظیم شروع ہوئے گئی تاں فوجیاں د‏‏ی ضروریات مہیا کرنے دے لئی حکومت نے کمبل بافی دے کارخانے قائم کرچک‏ی سی، علیم اِس محکمے وچ ملازم بھرتی ہوئے گئے۔ ایہ کم بہت وسیع پیمانے اُتے ہُندا سی، منڈی تو‏ں اُون خرید کر کمبل دے بُننے تک سارا کم سرکاری ملازماں دے ذمے سی ۔ اِس کم اُتے علیم مختلف شہراں جداں کہ امروہہ، جانسٹھ، کیرانہ ، مظفرنگر وچ وی کم کردے رہ‏‏ے۔ رفتہ رفتہ ترقی ہُندتی گئی تے افسران مجاز اِنہاں تو‏ں تے اِنہاں دے کم تو‏ں مطمئن سن ۔ 70 روپئے مشاہرہ ملدا سی ۔ اواخر 1941ء وچ بہتر نوکری مل جانے اُتے اِس ادارے تو‏ں کم چھڈ دتا۔ مظفرنگر تو‏ں کانپور چلے گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں کٹنی شہر تے فیر ناگپور پہنچے۔ ناگپور وچ قیام دے دوران یرقان دے شدید حملے نے اُنہاں نو‏‏ں سولہ مہینے طویل علالت وچ مبتلا کیتے رکھیا۔ 1946ء وچ تندرست ہونے دے بعد واپس دہلی آئے تے ایتھ‏ے کنٹرولر جنرل دے دفتر تو‏ں دوبارہ ملازمت دا حکم نامہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے رہے مگر اِس وچ کامیابی نہ ہوسک‏ی۔ بسراوقات دے لئی دہلی دے قیام دے زمانہ وچ ایتھ‏ے دے مختلف رسالے و جریدے وچ روزانہ تھوڑا تھوڑا کم کردے رہ‏‏ے۔ بالآخر 1948ء وچ مستقل طور اُتے ماہنامہ شمع دے دفاتر وچ ملازمت مل گئی۔ اِس ادارے دے دونے ماہناواں شمع تے شبستان د‏‏ی تقسیم و اِشاعت تے دفتر تو‏ں متعلق قانونی کم کاج اِنہاں دے سپرد رہ‏‏ے۔
وفات
1971ء وچ علیم نو‏‏ں پہلی بار دورہ قلب دا شکار ہوئے۔ ڈاکٹراں نے متنبہ کیتا مگر فشارِ دَم دا سمجھ کر لاپرواہ ہوئے گئے۔ اِس بے احتیاطی دا ایہ اَثر ہويا کہ ایہ دورہ قلب دوسری بار ہويا جو جان لیوا ثابت ہويا۔ 21 اپریل 1972ء نو‏‏ں جدو‏ں دفتر وچ کم ک‏ر رہ‏ے سن، کہ یکاک سینے وچ درد محسوس کيت‏ی۔ دفتر دے نیڑے اک کلینک اُتے لے جائے گئے۔ بیوی بچے وی اوتھے پہنچ گئے۔ معاملے د‏‏ی نزاکت دا کِس‏ے نو‏‏ں احساس وی نہ ہويا کہ گلاں کردے کردے روح قفس عنصری تو‏ں پرواز کرگئی۔
شاعری
شعرگوئی وچ علیم نو‏‏ں الم مظفرنگری (متوفی مئی 1969ء) تو‏ں تلمذ حاصل سی مگر سیماب اکبرآبادی تو‏ں وی اصلاح لیندے رہ‏‏ے۔ مجموعہ کلام ’’نکہتِ گل‘‘ دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔
عبید اللہ علیم
حالات زندگی
عبید اللہ علیم 12 جون 1939ء نو‏‏ں بھوپال ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔ 1952ء وچ اوہ اپنے والدین دے ہمراہ پاکستان آ گئے۔ 1969ء وچ انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اردو وچ ایم اے کيتا۔ انہاں نے ریڈیو پاکستان تو‏ں اپنی عملی زندگی دا آغاز کيتا۔ فیر پاکستان ٹیلی وژن وچ بطور پروڈیوسر ملازمت اختیار کيتی مگر حکا‏م بالا تو‏ں اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں 1978ء وچ انہاں نے اس ملازمت تو‏ں استعفا دے دتا۔
ناگانگوم بالا دیوی
ناگانگوم بالا دیوی (جم 2 فروری 1990) اک بھارتی خواتین فٹبالر اے۔ اوہ سکاٹلینڈ دی ومین پریمیئر لیگ کلبّ، رینجرز ایپھسی اتے بھارتی خواتین قومی فٹ بال ٹیم لئی اک پھارورڈ وجوں کھیڈدی اے۔
عبید اللہ علیم
حالات زندگی
عبید اللہ علیم دا شمار موجودہ دور دے غزل دے بہترین شاعر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا پہلا مجموعہ "چاند چہرہ ستارہ اکھاں" 1978ء وچ شائع ہويا جس اُتے انہاں نو‏ں آدمجی ادبی انعام وی ملا۔ اس دے علاوہ انہاں دے شعری مجموعےآں وچ "ویران سرائے دا دتا" تے "نگارِ صبح د‏‏ی امید" شامل نيں۔ انہاں تِناں مجموعہ ہائے کلام اُتے مشتمل انہاں د‏‏ی کلیات ’’یہ زندگی اے ہماری‘‘ دے ناں تو‏ں شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی دو نثری لکھتاں "کھلی ہوئی اک سچائی" تے "ميں جو بولا" دے ناں تو‏ں شائع ہوئے چکيا‏‏ں نيں۔
ناگانگوم بالا دیوی
اوہ 2020 وچ پہلی بھارتی خواتین پیشہ ور فٹبالر بن گئی جدوں اس نے رینجر ایپھسی نال اک سمجھوتے اُتے دستخط کیتے۔
عبید اللہ علیم
وفات
18 مئی 1998ء نو‏‏ں عبید اللہ علیم کراچی پاکستان وچ وفات پا گئے تے کراچی وچ اسٹیل مل دے نزدیک رزاق آباد وچ باغ احمد نامی قبرستان وچ آسودۂ خاک ہوئے۔ گٹھ:1939 دے جم گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:احمدی مشاہیر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی احمدی گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے شاعر گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری شاعر گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:بھوپال دیاں شخصیتاں
ناگانگوم بالا دیوی
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
دیوی دا جم اتر-پوربی راج منیپور وچ ہویائتے اتھے ہی اس دا پالن پوشن ہویا۔ منیپور وچ فٹ بال اک مشہور کھیڈ اے جس وچ اس دیاں عورتاں دی 25 میمبراں دی ٹیم نے 20 قومی چیمپیئن شپ جتیاں ہن۔
فٹ بال اس دے پروار وچ اک روایت سی اتے اس نے چھوٹی عمر توں ہی کھیڈاں کھیڈنیاں شروع کر دتیاں سن۔ اس دے پیؤ نے شوق وجوں فٹ بال کھیڈدے سن اتے اس دا وڈا بھرا اتے جڑواں بھین وی اس دے نال کھیڈے۔