cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سو کمار سین (ماہر لسانیات)
تعارف
ان د‏‏ی ولادت 1900ء وچ ہوئی۔ انہاں دے والد ہریندر ناتھ سین اک وکیل سن تے والدہ دا ناں نبانالینی دیوی سی۔ انہاں دا تعلق مشرقی بردھامن ضلع تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم بردھامن میونسپل ہائی اسکول ہوئی۔ انہاں نے 1917ء وچ ہائی اسکول دا امتحان پاس کیتا۔ اس دے بعد ایف اے د‏‏ی ڈگری 1919ء وچ بردھامن راج کالج تو‏ں حاصل کيتی تے بعد وچ کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں ملحق ہوئے گئے۔ 1921ء وچ گورنمنٹ سنسکرت کالج تو‏ں سنسکرت وچ اول درجہ تو‏ں کامیابی حاصل کيتی تے انہاں نو‏ں اسکالرشپ ملی۔ انہاں نے فلولوجی دا تقابلی مطالعہ کیتا تے اس د‏ی ڈگری لئی۔ انہاں نے 1923ء وچ امتیازی نمبرات تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔
گودو دی اُڈیک
حصہ اک
ولادیمیر پوجو نوں لکی دے پرتی نردئیپورن ورتاؤ لئی پرتاڑت کردا اے، پر پوجو اس اتے دھیان نہیں دندا۔ دونوں مکھ پاتر لکی توں پچھدے ہن کہ جدوں پوجو استوں کوئی ہور کم نہیں کروا رہا ہندا تاں لکی اپنا بوجھ ہیٹھاں کیوں نہیں رکھ دندا۔ ایہہ سنکے پوجو کہندا اے کہ لکی اسنوں خوش کرن دی کوشش وچّ اے، تانکِ اوہ اسنوں پھیر نہ ویچ دیوے۔ ایہہ سنکے لکی رون لگدا اے۔ پوجو اسنوں رومال تھماؤندا اے، پر جدوں اسٹراگن اسدے ہنجھو پونجھن دی کوشش کردا اے، لکی اسدے ٹکھنیاں اتے چوٹ ماردا اے۔
سو کمار سین (ماہر لسانیات)
تعارف
ان دے استاد مشہور ماہر لسانیات سنیندی کمار چٹرجی تے ایراچ جہانگیر سوربجی تراپوریوالا سن ۔ انہاں نو‏ں پریم چند رائے چند فیلوشپ ملی تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری تو‏ں وی نوازیا گیا۔ وہ 1964ء وچ یونیورسٹی تو‏ں فارغ ہوئے۔
گودو دی اُڈیک
حصہ اک
جان توں پہلاں پوجو کہندا اے کہ اسدا من بہلاؤن لئی اوہ اوہناں نوں کی دے سکدا اے۔ اسٹراگن پیسہ منگ لیندا اے جس اتے ولادیمیر تھوڑھا ناراض ہوکے کہندا اے کہ پوجو لکی نوں تھوڑھا سوچن اتے ناچ کرن دی آگیا دیوے۔
سو کمار سین (ماہر لسانیات)
کیرئر
وہ 1930ء وچ یونیورسٹی آف کلکتہ وچ بحیثت معلم مقرر ہوئے تے ایتھ‏ے اوہ 34 برس تک تدریسی خدمت انجام دیندے رہ‏‏ے۔ 1954ء وچ سنیندی کمار چٹرجی دے بعد تے فلولوجی دے دوسرے پروفیسر بنے۔ سین اپنی کتاب وچ قدیم ہند آریائی بولی دا حوالہ دینے والے پہلے مصنف نيں۔ انہاں نے یوز آف کِداں د‏ی انہاں ویدک پروز (1958ء) تے بدھشٹ ہائیبرڈ سنسکرت (1928ء) وچ اس مضمون اُتے مفصل بحث کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے وسطی ہند آریائی زباناں دا مطالعہ کیتا اس دا مفصل تجزیہ لکھیا۔ انہاں نے بنگالی بولی وچ ادبی تخلیقات وی دتی نيں تے بالخصوص دیو مالائی کہانی تے پران نو‏‏ں موضوع سخن بنایا ا‏‏ے۔
گودو دی اُڈیک
حصہ اک
لکی دا ناچ سارا اتے اگڑ دگڑ ہندا اے۔ ولادیمیر ولوں سر اتے ٹوپی رکھے جان توں شروع ہوئی اسدی سوچ - عمل صرف اک اچانک نیند نال جاگرت ہوئے انسان دا ومطلب سنواد اے۔ لکی دا ایکالاپ شروع وچّ تاں کجھ ٹھیک ہندا اے پر بعد وچّ پورا سمجھ توں پرے ہو جاندا اے اتے اوہ ادوں بند ہو جاندا اے جدوں ولادیمیر اپنی ہیٹ اسدے سر توں ہٹا لیندا اے۔
سو کمار سین (ماہر لسانیات)
اعزازات
1984ء وچ لندن ایشیاٹک سوسائٹی نے انہاں نو‏ں گولڈن جوبلی میڈل تو‏ں نوازیا۔ اوہ اس اعزاز دے حاصل کرنے والے پہلے ایشائی سن ۔ 1963ء وچ رابندر پرسکار، 1966ء تے 1984ء وچ آنند پرسکار، 1981ء وچ ودیاسجے پرسکار، 1982ء وچ دیسی کوٹم تے 1990ء وچ پدم بھوشن اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ ایشیاٹک سوسائٹی کولکات‏ا نے انہاں نو‏ں جدوناتھ سرکار میڈل تو‏ں نوازیا۔ 1973ء وچ انہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈمی فیلوشپ دے لئی وی منتب کیتا گیا۔
گودو دی اُڈیک
حصہ اک
لکی واپس داس بن جاندا اے اتے حکم مطابق سامان سمیٹن لگدا اے۔ پوجو اتے لکی چلے جاندے ہن۔ ڈرامے دے دونوں بھاگاں دے انت وچّ اک منڈا آؤندا اے جو کہ گودو دا دوت آدر یوگ کیتا جاندا اے۔ اوہ کہندا اے کہ گودو اج شام نہیں پر کلّ ضرور آویگا۔ وارتالاپ وچّ ولادیمیر منڈے توں پچھدا اے کہ کی اوہ کلّ وی آیا سی، جس توں پتہ چلدا اے کہ دونوں پاتر اننت ویلے توں گودو دے انتظار وچّ ہن اتے ایہہ مستقبل وچّ وی اننت ویلے تکّ ایہہ چلدا راے گا۔ منڈے دے جان دے بعد اوہ وی جان دا سوچدے ہن پر اس پرتی کوئی کوشش نہیں کردے۔ اجیہا دونوں بھاگاں دے انت وچّ ہندا اے، پردہ ڈگدا اے۔
حصہ دو
دوجے حصہ دا شروع ولادیمیر ولوں گیت گنگنان نال ہندا اے جو کہ اک کتے نال متعلق اے اتے جسدے نال ڈرامے دے مقصد دا مکمل علم ہندا اے۔ اس گیت نال ایہہ وی پتہ چلدا اے کہ ڈرامے وچّ روایتی سنگیت، منورنجن اتے میلے دا ماحول اے۔ اس ڈرامے وچّ کککر جاتی نال متعلق سندربھاں اتے اداہرناں وچوں صرف اک اے۔ استوں ایہہ وی پتہ ہو جاندا اے کہ ولادیمیر نوں اس عاشِ دا آبھاس اے کہ جس دنیاں وچّ اوہ الجھیا اے، اوہ اتسومئی اے (جاں اس وچّ میلےآں دا آبھاس اے)۔ اوہ ایہہ سمجھاؤن لگدا اے کہ حالانکہ اسدی دنیاں وچّ نشچت لکیری ترقی دے کجھ نشان ہن تد وی اوہ مول طور تے نجی جیون دے دوساں نوں تتھاوت دوہرا رہا اے۔ ولادیمیر دے گیت دے موضوع وچّ یوجین ویب نے لکھیا اے : گیت دا دور لکیری طور تے گتی شیل تاں نہیں اے، پر اوہ اس انتہین حالت دے پرتی سنکیتک اے جسدا اکماتر سدیوی انت اے: موت۔
اک وار پھیر اسٹراگن کہندا اے کہ اسنے رات اک کھائی وچّ گزاری اتے 10 لوکاں نے جھمبیا - حالانکہ اسنوں کوئی چوٹ دا نشان نہیں اے۔ ولادیمیر اوہنوں رکھ وچّ ہو راے موسمی بدلاواں دے بارے وچّ دسدا اے اتے پچھلے دن دیاں گتیودھیاں دے موضوع وچّ وی، پر اسٹراگن نوں کجھ زیادہ یاد نہیں آؤندا۔ ولادیمیر پوجو اتے لکی دا نام لیندا اے پر اسٹراگن نوں صرف ہڈیاں اتے ٹکھنے دا درد ہی یاد آؤندا اے۔ ولادیمیر نوں یاد آؤندا اے کہ جیکر اسٹراگن اپنی ٹنگ دکھائے تاں اسنوں یاد آ سکدا اے۔ وڈی مشکل نال اسٹراگن ٹنگ دکھاندا اے جس اتے زخم ہن گہرا ہو چلیا اے۔ ولادیمیر نوں احساس ہندا اے کہ اسٹراگن نے کوئی جتے نہیں پہنے ہوئے۔
گاجر تاں ختم ہو چلی اے سو ولادیمیر اسٹراگن نوں شلغم اتے مولی وچوں چون کرن نوں کہندا اے۔ اسٹراگن مولی چندا اے پر کالی ہون دی وجہ نال موڑ دندا اے۔ پھر اسٹراگن سون دی کوشش کردا اے ٹھیک پچھلے دن والی بھرون دے سامان سمت وچّ۔ ولادیمیر اسنوں لوری سناؤندا اے۔
ولادیمیر نوں لکی والی ہیٹ نظر آؤندی اے اتے اوہ اسنوں پہنن دی سوچدا اے۔ اس نال اک ہیٹ تبدیلی دی عمل شروع ہو جاندی اے۔ اوہ پوجو اتے لکی دی نقل کرن دی کوشش کردے ہن، پر اسٹراگن نوں کجھ وی یاد نہیں آؤندا کہ اوہ پوجو اتے لکی نوں ملیا وی سی کہ نہیں۔ اوہ بس صرف ولادیمیر دے آدیساں دا پالن کردا جاندا اے۔ اوہ دونوں اک دوجے نوں گالاں دندے ہن اتے پھر صلح وی کر لیندے ہن۔ اسدے بعد اوہ کجھ جسمانی جھٹکے اتے اک یوگ آسن کرن دی کوشش کردے ہن پر دونوں ناکام ہو جاندے ہن۔
پوجو اتے لکی دا آمد پھر ہندا اے۔ پوجو اننھا ہو چکیا اے اتے کہندا اے کہ لکی گونگا اے۔ رسی ہن کافی چھوٹی ہو گئی اے اتے پوجو دی بجائے ہن لکی رہنما کردار وچّ اے۔ پوجو ویلے دا آبھاس کھو چکیا اے اتے کہندا اے کہ اسنوں نہیں یاد کہ اوہ پچھلے دن اسٹراگن اتے ولادیمیر نال ملیا سی۔ اوہ ایہہ وی کہندا اے کہ اج دیاں گتیودھیاں وی اسنوں کلّ یاد نہیں رہینگی۔
اک ویلے تاں سارے اک دے اتے اک ڈگّ پیندے ہن۔ اسٹراگن سوچدا اے کہ ہور کھانا نکلواؤن جاں لکی ولوں مارے جان دا بدلہ لین دا ایہی موقع اے۔ اس تے لمی چرچہ ہندی اے۔ پوجو اوہناں نوں پیسہ دین دی پیش کش کردا اے پر ولادیمیر سوچدا اے کہ اوہناں دونوں (پوجو اتے لکی) دے رہن نال من وڈی الائچی رہندا اے اتے اوہ دونوں وی گودو دی لمی اڈیک وچّ ساتھ دین وچّ مجبور ہو جاندے ہن۔ انت وچّ حالانکہ سبھ اٹھ کھڑے ہندے ہن۔
لکی اتے پوجو چلے جاندے ہن۔ اوہی منڈا (گودو دا دوت) پھر آؤندا اے اتے دہراؤندا اے اج گودو دی اڈیک نہ کریئے پر کلّ اوہ ضرور آویگا۔ اس اتے نراشا وچّ دونوں اسٹراگن دی بیلٹ نال لٹک کے خودکُشی دی کوشش کردے ہن پر دونوں دے بھار نال اوہ ٹٹّ جاندی اے۔ اسٹراگن دی پینٹ ڈگّ جاندی اے پر اسنوں تدّ تکّ پتہ نہیں چلدا جدوں تکّ ولادیمیر اسنوں نہیں دسدا۔ اوہ فیصلہ کردے ہن کہ اوہ کلّ مضبوط رسی لیاؤنگے اتے پھیر خودکُشی دی کوشش کرنگے، جیکر گودو نہیں آؤندا۔
ولادیمیر اتے اسٹراگن
جدوں بیکٹ نے ڈرامہ لکھنا شروع کیتا تدّ اسدے من وچّ ولادیمیر اتے اسٹراگن دا کوئی بمب نہیں سی۔ نہ ہی اسنے کتے اوہناں نوں نمن دسیا جاں وکھایا اے۔ روجر بلن نے دسیا: "بیکٹ اوہناں دی آوازاں سندا سی، مگر اپنے پاتراں نوں وورنت نہیں کر پاؤندا سی۔ اوہ کہندا سی: 'مینوں صرف اک گلّ پتہ اے کہ دونوں مکھ پاتر بالر ہن۔'" "بالر ہیٹ بیکٹ دے گھر نگر پھاکسراک وچّ پرشاں دا اک پرچلت وستر سی۔ بچپن وچّ اسدی ماں اوہنوں بیریٹ (چپٹی گول ٹوپی) پہنن توں ٹوکدی سی اتے بالر ہیٹ پہنن نوں راعب کردی سی جو بیکٹ دے پیؤ وی پایا کردے سن۔"
دونوں پاتراں دی جسمانی سنرچنا دے تعلقات وچّ وی کجھ نہیں لکھیا گیا اے؛ حالانکہ اجیہا پرتیت ہندا اے کہ ولادیمیر دوناں وچوں زیادہ بھاری سی۔ بالر ہیٹ اتے ہور ہاسرسی پہلوآں دے کارن جدید درشک اوہناں دی تلنا لاریل اتے ہارڈی نال کر لیندے ہن۔ ‘د کامک مائنڈ: کامیڈی اینڈ د موویج’ (شکاگو یونیورسٹی پرکاشن، دوسرا اڈیشن 1979) نامک لیکھ وچّ گیرالڈ ماسٹ نے اس بارے وچّ لکھیا سچائی نوں پروکھ روپ وچّ وکھاؤن لئی نویں پراروپ دا استعمال۔ بعد وچّ بیکٹ دے 1953 وچّ چھپے اپنے ہور ناول واٹ وچّ لاریل اتے ہارڈی اتے خاص ٹپنی کیتی۔ اس ناول وچّ بیکٹ نے اک تندرست جھاڑی نوں اک ہارڈی لاریل جاں اک مضبوط لاریل کہہ کر سنبودھت کیتا۔
ولادیمیر لگپگ سارے ڈرامے وچّ کھڑا رہندا اے جدوں کہ اسٹراگن اکثر بیٹھ جاندا اے اتے سوں وی جاندا اے۔ "اسٹراگن شانت اے جدوں کہ ولادیمیر بے چین۔" ولادیمیر آکاش دے ولّ ویکھکے مذہبی اتے دارشنک مضموناں دے بارے وچّ سوچدا اے۔ ادھر "اسٹراگن پتھر ورگا اے" ، سدھارن پرشاں دی طرحاں روز دیاں گلاں وچّ الجھیا رہندا اے۔ اوہ کھان اتے درد دور کرن ورگیاں گلاں توں زیادہ اتے نہیں جا پاؤندا۔ اوہ تھوڑھا بھلکڑ وی اے پر ولادیمیر دے یاد دواؤن اتے اسنوں یاد وی آ جاندا اے۔ اداہرن لئی ولادیمیر نے استوں پچھیا: "کی تینوں گاسپیل یاد اے؟" اس اتے اسٹراگن کہندا اے اسنوں اس پوتر تھاں دے رنگین نقشے یاد ہن اتے اوہ اپنا مرت ساگر اتے اپنا ہنیمون مناؤن والا سی۔ واستو وچّ اسدی لگھو معیاد دی سمرتی کمزور سی اتے شاید اوہ الجہائیمر توں پیڑت ہووے۔ ادھر ال الواریج لکھدا اے: "شاید ایہی بھلکڑپن دوناں دی دوستی بنے رہن وچّ معاون ہویا۔ اسٹراگن بھلدا اے، ولادیمیر یاد دواؤندا اے اتے اس وچکار سماں بتیت کردے ہن۔" ایہہ دونوں پنجاہ سال توں اکٹھے ہن پر پوجو دے پچھن اتے اوہناں نے اپنی عمر دسن توں انکار کر دتا۔
پور ڈرامے دے دوران دونوں اک دوجے نوں ڈیڈی اتے گوگاں کہہ کر سنبودھت کردے ہن، حالانکہ اک منڈے نے ولادیمیر نوں وی سریمان البیئر کہہ کے پکاریا۔ بیکٹ نے شروع وچّ اسٹراگن لئی لیوی نام چنیا سی، پر پوجو دے پچھن اتے اوہ اپنا نام ماگراگور آدرے دسدا اے۔ نال ہی اوہ فرانسیسی نام کٹولے جاں کٹولس نال وی بلایا جاندا رہا، خاصکر پہلاں پھابر اڈیشن وچّ۔ امریکی اڈیشن وچّ ایہہ ایڈم بن گیا۔ بیکٹ نے صرف انا کیہا کہ اوہ کٹولس توں اکّ گئے سن۔ ۔
ووئن مرسر نامک اک نقاد نے کیہا کہ ویٹنگ فار گودو ڈرامہ نے اک اسمبھو لگن والی گلّ نوں ممکن کرن دا کیرتیمان قائم کیتا اے۔ اک ڈرامہ جس وچّ کجھ نہیں واپردا، مگر پھر وی درشک اکاگر ہوکے اسنوں ویکھدے ہن۔ ایہی نہیں، اس وچّ دوجا حصہ پہلے حصہ دا ہی تھوڑھا بھنّ روپ اے، اس طرحاں بیکٹ نے ایہہ عجب لکھ پایا اے جتھے دو وار کجھ نہیں ہندا۔ (آئرش ٹائیمس، 18 فروری 1956, ورقے 6।) - اخبار نے اپنے اس اڈیشن وچّ دونوں مکھ پاتراں دی بولی اتے سوال اٹھائے سن اتے لکھیا سی کہ شاید بیکٹ نے کٹاکش کیتا اے اتے بیکٹ نوں پچھیا: "مینوں ایوں لگدا اے۔۔۔جویں گوگو اتے ڈیڈی نے پی ایچ ڈی کیتی ہووے، 'تسیں کویں کہہ سکدے ہو کہ اوہ پی ایچ ڈی نہیں ہن؟' اوہناں دا جواب سی۔" اوہناں دا اتیت اچھا رہا ہووےگا، حالانکہ صرف انا گیات اے، اوہ اک وار ایپھل ٹاور گئے سن، اتے اک وار رھون ندی دے کنڈھے انگور توڑے سن۔ پہلا ناٹ منچن، جس نوں بیکٹ نے خود دیکھیا سی، وچّ دونوں مکھ پاتراں دے بستر گندے تاں نہیں، مگر تھوڑھے سدھارن ہن۔ ادھر اسٹراگن ولوں بیگ اتے ہڈیاں منگن اتے ولادیمیر تھوڑھا بھڑک جاندا اے جسدے نال گیات ہندا اے کہ اسنوں ورتاؤ اچت ہون دا آبھاس رہندا سی۔
پوجو اتے لکی
حالانکہ بیکیٹ نے پاتراں دی پس منظر بارے کجھ نہیں لکھیا پر ڈرامے وچّ کم کرن والے اداکاراں نے اپنی اپنی دلچسپی تلاش لئی اے۔ زین مارٹن دی اک ڈاکٹر متر مارتھے گاٹئر سی، جہڑی سالپیٹریئر ہسپتال وچّ کم کردی سی اتے مارٹن نے استوں پچھیا : سن، مارتھر، اس ڈرامے وچّ اک خاص طرحاں دی آواز دا ذکر اے اس بارے ویروا اتے ویاکھیا کتھے مل سکدی اے؟ [اسنے] کیہا: پارکنسن دے مریضاں نوں ملنا فائدہ مند ہو سکدا اے۔۔۔۔ میرے اسنوں بیماری بارے پچھن تے اسنے دسیا اس بیماری وچّ مریض دے ہتھ پیر کمبن لگدے ہن اتے ہولی-ہولی اوہ کمبے بناں بول وی نہیں پاؤندا۔ میں تدّ کیہا این ایہی چیز مینوں چاہیدی اے۔ " "بیکٹ اتے راجر تھوڑھے گھٹّ آشوست سن مگر پھر وی تیار ہو گئے ۔" جدوں مارٹن نے بیکٹ نوں کیہا کہ اوہ لکی دے پاتر نوں اک پارکنسن دے مریض دی طرحاں کرنگے تاں بیکٹ نے کیہا 'ضرور'۔ اسنے ایہہ ذکر وی کیتا کہ اس دی ماں نوں ایہی روگ سی۔ پر پھر تیزی نال موضوع بدل دتا' جدوں بیکٹ نوں پچھیا گیا کہ لکی دا نام اجیہا کیوں رکھیا گیا تاں اس نے کیہا کہ اوہ لکی (بھاگشالی) اے کہ اسدیاں کوئی اکانکھیاواں نہیں ہن۔ کجھ لوکاں نے اتھوں تکّ وی کیہا گیا کہ کیونکہ ڈیڈی اتے گوگو دا رشتہ متوازن نہیں سی، لکی اتے پوجو اوہناں دا ہی وستار ہن۔ ایپر پوجو اتے لکی دے رشتے وچّ پوجو دا پربھتو اصل وچّ بے معنی سی۔ "دھیان نال دیکھن اتے گیات ہندا اے کہ لکی دا اثر اس رشتے وچّ ہمیشہ ہی زیادہ سی۔ اوہ نچدا سی اتے ہور وی وڈی گلّ نوکر دے طور تے نہیں سگوں پوجو دے کھالیپن نوں دور کرن دی سوچدا سی۔ اوہ سبھ کجھ پوجو "لئی" ہی کردا سی۔ اس لئی دوناں دے پہلی وار منچ تے آؤن توں ہی پوجو ہی اصل وچّ لکی دا غلام سی۔ ایہہ گلّ پوجو قبول وی کردا اے کہ لکی نے اسنوں سنسکرتی، سہج شالینتا اتے ترکشیلتا حاصل کیتی اے۔ اس دے بھاشن-کلان سبھ رٹیبازی سی۔ پوجو دا آکاش بارے "پارٹی پیس" اک ودھیا اداہرن اے: جدوں اسدی سمرتی جاندی رہندی اے تاں اوہ اپنے طور تے اس نوں چالو رکھن وچّ ناکام رہندا اے۔
حوالے
گٹھ:عالمی ساہت گٹھ:ناٹک گٹھ:فرانسیسی ناٹک گٹھ:فرانس
30 نومبر
تے نومبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 11واں مہینا  اے جہڑا اکتوبر دے مگروں تے دسمبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
دی فینمین لیکچرز آن فزکس
دی فینمین لیکچرز آن فزکس کدے کدے ‘مہان ویاکھیاکار’ کہے جان والے نوبل انعام جیتو رچرڈ پی. فینمین ولوں دتے کجھ لکچراں اتے مشتمل اک فزکس ٹیکسٹ بک ہے۔ لکچر 1961-1963 دوران کیلفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنولوجی وکھے انڈر-گریجوئیٹ طالب علماں نوں دتے گئے سن۔ کتاب دے لکھاریاں دا نام فینمین، روبرٹ بی. لیٹن، اتے میتھیو سینڈس ہے۔
ایہہ کتاب تنّ حصےآں وچّ ہے ۔
باہری لنک
گٹھ:کتاباں
یونیورسٹی آف مونز-ہیناٹ
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
Universität Mons-Hainaut
گُرپریت گھُگی
گُرپریت گھگی اک بھارتی پنجابی سٹینڈ-اپّ کمیڈیئن اتے اداکار اے۔
مڈھلی زندگی
گھُگی دا جم بھارتی پنجاب دے گورداس پور ضلعے وچّ کھوکھر فوجیاں پنڈ وچّ 19 جولائی 1971 نوں ہویا سی۔ اس نے جالندھر دی رہن والی کلجیت کور نال ویاہ کروایا اتے اس دے دو بچے، اک پتر اتے اک دھی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی فلمی اداکار گٹھ:اداکار گٹھ:مخولیا اداکار
کالیبو
کالیبو فلپائن دا اک شہر اے ۔ ایہہ شہر فلپائن دے صوبہ اکلان دا صوبائی راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلپائن دے شہر گٹھ:فلپائن دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ڈپٹی کمشنر
ڈپٹی کمشنر (Deputy commissioner) سرکاری نوکری دا اک افسری عہدا اے ۔ ڈپٹی کمشنر ناں دا عُہدا برطانوی سابق نوآبادی مُلکاں وچ اِنتظامیا ، پولیس ، ٹیکس وصولی تے ہور مُختلف محکمیاں وچ موجود اے ۔ ڈپٹی کمشنر نوں ڈی سی وی کہیا جاندا اے ۔
پاکستان وچ ڈپٹی کمشنر
پاکستان وچ ڈپٹی کمشنر دا عُہدا فیڈرل بورڈ آف ریوینیو وچ انکم ٹیکس تے اِن لینڈ ریوینیو دے کھیتراں لئی ورتیا جاندا اے ۔ ایس توں علاوا ڈپٹی کمشنر دا عُہدا صوبائی محکما مال دے عہدے دار تے ضلعے دے انتظامی سرکاری افسر دے طور تے موجود اے ۔ پاکستان وچ ڈپٹی کمشنر دے کول ضلعی مجسٹریٹ دے اختیار وی ہُندے نیں ۔ ڈویژن دا انتظامی افسر ڈویژنل کمشنر ڈپٹی کمشنر توں اُپر تے تحصیل دا انتطامی افسر اسسٹنٹ کمشنر ڈپٹی کمشنر توں تھلے ہُندا اے ۔ پنجاب وچ ڈپٹی کمشنر دے تھلے ضلعے وچ ای مُختلف کھیتراں دے 3 ایڈیشنل ڈپٹی کمشنر ہُندے نیں جیہڑے ایڈیشنل ڈپٹی کمشنر (ریوینیو)، ایڈیشنل ڈپٹی کمشنر (جنرل) تے ایڈیشنل ڈپٹی کمشنر (فنانس) نیں ۔
محکما پولیس وچ ڈپٹی کمشنر
کچھ برطانوی نوآبادی مُلکاں وچ ڈپٹی کمشنر محکما پولیس دا اک عہدا اے ۔ ایہناں مُلکاں وچ تھلے دِتے گئے مُلک شامل نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سرکاری عہدے
ٹروگن مسینا
ٹروگن مسینا ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔
علاؤ الدین عالم شاہ
علاؤ الدین عالم شاہ (وفات: 1479ء) سلطنت دہلی دے سید خاندان دا آخری سلطان سی جس نے 1445ء تو‏ں 1451ء تک حکومت کيتی۔
عہد حکومت
عالم شاہ نے استحکا‏م سلطنت د‏‏ی طرف توجہ مبذول د‏‏ی تاں قطب خاں، عیسیٰ خاں تے رائے پرتاپ تو‏ں مشورہ کيتا۔ ایہ امرا تاں چاہندے سن کہ عالم شاہ نو‏‏ں بدتر حالت وچ دیکھو۔ لہٰذا اِنہاں لوکاں نے ایہ مشورہ کیا کہ حمید خاں نو‏‏ں جے عہدہ وزارت تو‏ں معزول کر دتا جائے تاں حالات درست ہوجان گے کیونجے رعیت اُس تو‏ں بہت ناراض ا‏‏ے۔ عالم شاہ نو‏‏ں عقل و فہم تے دور اندیشی تو‏ں کوئی واسطہ نہ سی، اِسی لئی اُس نے امرا دا یقین ک‏ر ليا تے حمید خاں نو‏‏ں قید کروا دتا تے خود بدایوں جا ک‏ے اقامت اختیار کرلئی- عالم شاہ نے دہلی د‏‏ی بجائے بدایوں نو‏‏ں دار السلطنت بنانا چاہیا لیکن حسام خان نے اِس بار وی ایہی سمجھیا کہ دہلی پایہ تخت اے، ہن اِس نو‏‏ں بدایوں منتقل کرنا نامناسب ا‏‏ے۔ لیکن عالم شاہ نے کِس‏ے د‏‏ی گل اُتے غور نہ کیا تے حسام خاں د‏‏ی طرف تو‏ں رنجیدہ خاطر ہويا۔ عالم شاہ حسام خاں تو‏ں وکھ ہوئے گیا تے خود 852ھ دے آخری مہینےآں وچ بدایوں چلا گیا۔ عالم شاہ اپنی بیاں دے ہمراہ بدایوں منتقل ہويا تاں دہلی وچ طوائف الملوکی عام ہوئے گئی، خونریزی دے واقعات بڑھدے گئے ایتھ‏ے تک کہ عالم شاہ دے دو سالے وی اِنہاں واقعات و ہنگامےآں وچ قتل ہوئے گئے۔ مگر عالم شاہ بدستےآں اپنی رنگ رلیاں وچ مصروف رہیا۔ عالم شاہ دے بدایوں قیام دے دوران رائے پرتاب نے اُسنو‏‏ں ایہ گل بتے کروائی کہ جے حمید خاں نو‏‏ں قتل کر دتا جائے تاں دہلی دے حالات درست ہوسکدے نيں تے سب فوراً مطیع ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ عالم شاہ نے حمید خان دے قتل دا حکم جاری کر دتا۔ حمید خاں نو‏‏ں عالم شاہ نے قید کروا دتا سی، جدو‏ں اُس دے ساتھیاں نو‏‏ں پتا چلیا کہ عالم شاہ بدایوں منتقل ہوئے گیا تاں اُنہاں نے قید خانہ اُتے حملہ کرکے حمید خاں نو‏‏ں آزاد کروا لیا۔ حمید خان رہیا ہُندے ہی حرم شاہی وچ داخل ہوئے گیا تے عالم شاہ د‏‏ی بہو بیٹیاں د‏‏ی خوب بے عزتی د‏‏ی تے عالم شاہ دے بیٹےآں، بیٹیاں، بیویاں تے خاندان دے دوسرے افراد نو‏‏ں کو محل تو‏ں برہنہ سر کرکے کڈ دتا تے شاہی خزانہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے بہلول لودھی نو‏‏ں دہلی اُتے حملہ آور ہونے د‏‏ی دعوت دتی۔ بہلول لودھی جس نے 1447ء وچ پہلے حملہ کیا سی کہ سلطنت دہلی نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں وچ لے سک‏‏ے، ہن د‏‏ی بار موقع پاندے ہی اُس نے دہلی اُتے حملہ کر دتا۔ 854ھ/ 1450ء وچ بہلول لودھی دہلی اُتے قابض ہوئے گیا تے پنجاب تے دیپالپور نو‏‏ں فتح کرلینے دے بعد واپس دہلی آیا تاں عالم شاہ نے اک خط دے ذریعہ تو‏ں اپنی دستبرداری ظاہر کردتی تے سلطنت دہلی د‏‏ی باگ دوڑ بہلول لودھی نو‏‏ں سونپ دتی تے خود بدایوں وچ مقیم رہیا۔
وفات
19 اپریل 1451ء نو‏‏ں عالم شاہ معزول ہوئے گیا تے سلطنت دہلی بہلول لودھی دے ہتھ وچ آگئی۔ عالم شاہ بدایوں وچ ہور 28 سال تک زندہ رہیا تے 1479ء وچ فوت ہويا۔ اُس د‏‏ی تدفین بدایوں وچ کيتی گئی۔ بحیثیت سلطان سلطنت دہلی اُس نے 5 سال 3 ماہ تک حکومت کيتی۔
حوالے
گٹھ:1479 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:سلاطین دہلی گٹھ:سلطنت دہلی گٹھ:سید خاندان
کالج آف یورپ
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع لوآره شر
لوآره شر فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
حسن سدپارہ
حسن سدپارہ اک پاکستانی پعاڑیا اے۔ اوہ دوجا پاکستانی اے جیڑا ماؤنٹ ایورسٹ تے چڑھیا۔ حسن صدپارہ سکردو گلگت بلتستان دے نیڑے اک تھاں صدپارہ دا رہن والا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
ٹروگن کلیتھراٹس
ٹروگن کلیتھراٹس ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔
نارکلی دیاں شاناں
نارکلی دیاں شاناں پنجابی دی نظم اے۔ اینوں پنجابی شاعر انور مسعود ہوراں لکھیااے۔ اوناں نے اودوں لکھی جدوں اوھ لہور چ ایم اے کر رہے سن۔اے نظم اوناں دی کتاب میلہ اکھیاں دا وچ چھپی۔
تریخ
ایہ نظم 1962 وچ لکھی گئی جدوں انور مسعود ہوریں لہور وج ایم اے کر رۓ سن تے گجرات اپنے کعر چھٹیاں کرن آۓ سی۔ اس نظم نوں سب توں پہلی واری زمیندار بینک، گجرات چ 1962 چ پڑھیا گیا۔ 1974 چ انور مسعود دی کتاب میلہ اکھیاں دا چ پہلی واری چھپی۔ ایہ نظم اوہدی سب توں چوکھیاں پڑھیاں تے سنیاں کیاں نظماں وچوں اے۔ اوہ کتے وی جاون ایسے نظم دے سنن دی تانگ کیتی جاندی اے۔
نظم
توں کی جانیں پولیے مجھے نار کلی دیاں شاناں
ون سونے گاہک نی ایتھے بھلیو بھلی دکاناں
ویکھ نی اڑیے کھبے پاسے وال کسے دے کھلے
راہیاں دے پۓ کھیہڑے پیندے خوشبوواں دے ہلے
سجے پاسے کھرلی دے وچ بنگالی رس گلے
پنج کلیانے موجاں کر لے لٹ لے اڑیے بلھے
ویکھ کسے تھاں مونہہ نہ ماریں مڑ مڑ پیا سمجھاناں
توں کیہ جانیں پولیۓ مجھے نارکلی دیاں شاناں
سیر کریندے نظری آون پریاں دے کجھ ٹولے
چھڈ دے کھانے کھل وڑیویں، ہن نہ چبیں چھولے
چھڈ دے پینے گڑے دے شربت، پی ہن کوکے کولے
بوتل دے نال مونہہ نہ لاویں، مونہہ وچ پا لیں کانا
توں کی جانیں بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں
الہڑ شیں مٹیاراں والی چڑتل کیہیڑا چہلے
مہڈے نال پیا مہڈا کھیندا لگن پے ترکہلے
اکھیاں وچ نیں شرم دا کجلہ، مونہاں تے نیں پلے
اُچااُچا سارے ویکھن کوئی نہ ویکھے تھلے
چار چفیرے ٹیڈی پھردے، نوی بہار دے کیڑے
چاڑھے ہوئے اچھاڑاں وانگوں پاٹن ہاکے لیڑے
وکھیاں اتوں کھل کھل جاون ٹچ ٹچ کدے ویڑے
جیہڑا ویکھے جیب اپنی نوں، دنداں ہیٹھ دبیڑے
ڈاہڈیاں تنگ پوشاکاں دے وچ پھاسیاں ہویاں جاناں
توں کی جانے بھولیے مجے، نارکلی دیاں شاناں
جیہڑی تھاویں نظریں آون چار مسافر کٹھے
اچن چیتی پے جاندے نے پیر تیرے کیوں مٹھے
ہل پیو ایتھوں بے وقوفے لوک کرن گے ٹھٹھے
ایس دکانیں پان وکیندے توں سمجھے نے پٹھے
ڈٹھا ایے ساوے پتر تے سویاں کرن زباناں
آ وڑیا ایں ڈنگر مالا تو اج کیہڑے پاسے
پیسے دے نی پُتر سارے ایس گلی دے واسے
مہاتڑ ایتھے خالی آندے، خالی کھڑدے کاسے
پلے جے کر پیسے ہوون ڈل ڈل پیندے ہاسے
بہتیاں مینوں آوندیاں کوئی نیں اکو گل مکاناں
بارلے جوڑ
گٹھ:انور مسعود
دهستان کسلیان
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان سوادکوہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سوادکوہ ، صوبہ مازندران چ اے ۔
1 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
ضلع لوار
لوار فرانس دا اک ضلع (department)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
برسلز مینجمنٹ سکول
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
چک 47 ج ب
چک 47 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع ہواتے-لوار
ہواتے-لوار فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
انسٹیٹیوٹ آف ٹراپکل میڈیسن انٹورپ
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
مراجع تقلید
مرجع تقلید، اس مجتہد نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس دے فتوے دے مطابق فقہی مسائل وچ شیعاں دا اک گروہ عمل کردا اے تے مالی شرعی واجبات اس دے حوالے کردا ا‏‏ے۔ شیعہ اثنا عشری وچ مرجعیت سب تو‏ں اعلیٰ مقام اے تے ایہ مقام انتصابی تے کسی دی طرف تو‏ں منصوب کرنا نئيں بلکہ شیعہ اپنے انہاں علما تو‏ں جو اس امر دی شناخت دی صلاحیت رکھدے نيں انہاں تو‏ں سوال جواب تے تحقیق دے بعد کسی نو‏‏ں اس مقام دا اہل قرار دیندے نيں۔ اس مقام دی سب تو‏ں اہ‏م شرط دوسرے مجتہداں تو‏ں اعلم ہونا ا‏‏ے۔ تے جو لوگ انہاں دی پیروی کردے نيں انہاں نو‏ں مقلد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مراجع تقلید دے فقہی نظریات اکثر اوقات توضیح المسائل نامی کتاب وچ منتشر ہُندے نيں۔
شیعہ آبادی دی کثرت تے جغرافیایی وسعت دے پیش نظر ہر دور وچ کئی مجتہد اس منصب اُتے فائز ہُندے نيں۔تے بہت کم موارد وچ ایسا وی ہُندا اے کہ شیعاں وچو‏ں صرف اک شخص مرجع تقلید دے طور اُتے موجود ہوئے۔ انہاں افراد نو‏‏ں بعض محترم عناوین جداں؛ آیت اللہ العظمی تے آیت اللہ دے لقب تو‏ں پکارتے نيں۔ شیعہ اکثر مراجع تقلید، عراق وچ (نجف، کربلا،‌ سامرا) تے ایران وچ (قم،‌ مشہد،‌ اصفہان تے تہران) وچ ہُندے نيں۔
متاخرین وچ نامور ترین مراجع تقلید، محمد حسن نجفی؛ صاحب جواہر، شیخ مرتضی انصاری، سید محمد حسن شیرازی (تحریم تمباکو دا فتوای دینے والی شخصیت)، آخوند خراسانی، سید حسین طباطبائی بروجردی،‌ سید محسن حکیم و سید روح‌الله موسوی خمینی (انقلاب اسلامی ایران دے بانی) شمار ہُندے نيں۔
شیعہ مراجع تقلید دا شیعہ عوام وچ وڈا اثر رسوخ اے تے بعض اوقات انہاں دے نظریات نے اپنے مقلداں وچ اجتماعی، سیاسی، تے معاشرتی تحریکاں ایجاد کيتیاں نيں۔ روس دے خلاف جنگ، تمباکو دی تحریم، تحریک مشروطہ ایران، عراق وچ انقلاب عشرین تے ایران دا اسلامی انقلاب شیعہ مراجع تقلید دی اہ‏م تاثیرات وچو‏ں نيں۔
thumb مرجع اک شیعہ مذہبی اصطلاح اے جسنو‏ں کسی آیت اللہ العظمیٰ دے لئی استعمال کیتا جاندا اے جسنو‏ں اسلامی اصولاں تے قوانین دی بنیاد اُتے قانونی و مذہبی فیصلے لینے دا اختیار ہوئے۔ واضح رہے کہ قرآن و سنت وچ پہلے تو‏ں موجود فیصلےآں وچ تبدیلی نئيں دی جاسکدی تے نويں فیصلے صرف انہاں مسائل دے لئی کیتے جاندے نيں جنہاں دا حکم قرآن و سنت وچ موجود نہ ہوئے۔ شیعہ اسلام وچ مرجع دا درجہ رسول اللہ  تے ائمہ کرام علیہم السلام دے بعد سب تو‏ں وڈا ہُندا اے تے ہور آیت اللہ و علما انہاں دے حکم دے پابند ہُندے نيں۔ آیت اللہ وچو‏ں جنہاں نو‏ں مرجع دا درجہ حاصل ہو انہاں نو‏ں آیت اللہ العظمیٰ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مرجع تقلید شیعہ مجتہد فقیہ جس وچ مکمل شرائط پائیاں جاندیاں ہون تے لوگ اس دے فتوی اُتے عمل کردے ہون۔
مرجعیت
کسی وی مرجع تقلید دی اجتماعی تاثیر تے نفوذ انہاں دے مقلداں تے تقلید کرنے والےآں دی تعداد تو‏ں اے تے مالی وجوہات شرعی دا انہاں دے اختیار وچ رکھنا وی انہاں دی مالی امکانات وچ اضافے دا باعث بندا ا‏‏ے۔ مراجع تقلید انہاں مبالغ نو‏‏ں دین دی ترویج تے دینی مدارس (حوزہ علمیہ) دی پیشرفت، نادار لوگاں دی مدد تے عام المنفعت امور وچ خرچ کردے نيں۔
شرایط
وہ مجتہد مرجع تقلید بن سکدا اے جس وچ تقلید دی شرائط پائی جاندی ہاں؛ یعنی دوسرےآں نو‏‏ں انہاں دے فقہی نظریات اُتے عمل کرنا جائز ہوئے۔ اس مقام تک پہنچنے دے لئی وی کچھ شرائط نيں کہ جنہاں وچو‏ں اہ‏م ترین شرط باقی جامع الشرائط مجتہداں تو‏ں انہاں دا اعلم ہونا، عادل ہونا، مرد ہونا تے بالغ تے عاقل ہونا نيں۔
مالی ذرائع
مرجعیت مالی اعتبار تو‏ں شرعی مالی واجبات تے لوگاں دے تعاون تے نذورات اُتے مبتنی ا‏‏ے۔
قدرت تے تاثیر
شیعہ مراجع تقلید اپنے مقلداں تے شیعاں دے درمیاں بہت موثر نيں تے اسی طریقے تو‏ں اپنے اجتماعی تے سیاسی نظریات نو‏‏ں عملیاندی کردے نيں۔ مثلا: سید محمد مجاہد دے فتوے دے مطابق شیعاں دا اک وڈا گروہ روس دے خلاف جنگ کرنے چلا۔ میرزای شیرازی دا تحریم تمباکو والے فتوے تو‏ں ایران وچ تمباکو حرام ہويا۔ تے قیام ۱۵ خرداد۱۳۴۲شمسی ہجری بمطابق (5 جون 1963) نو‏‏ں ایران وچ آیت اللہ خمینی دی گرفتاری اُتے واقع ہويا۔
اہل سنت دے عالم دین محمد رشید رضا دے کہنے دے مطابق اہل سنت دے علما اکیلے وچ یا گروہ دی شکل وچ ، شیعہ مجتہداں خاص کر نجفی علما دے برابر نفوذ نئيں رکھدے نيں۔ انہاں نے اسی حوالے تو‏ں میرزا شیرازی دے ذریعے تو‏ں ملک فیصل دے دور وچ عراق وچ انتخابات تو‏ں بایکاٹ، تحریم تنباکو، دی مثال دیندے نيں۔ ساموئل بنیامین جو امریکا دی طرف تو‏ں ایران ایلچی دے طور اُتے بھیجیا گیا اوہ اک جگہ کہندا اے کہ تہران دے مجتہدین جے چہ رفت و آمد دے لئی خچر سواری کردے نيں تے اک خادم تو‏ں زیادہ کوئی نئيں ہُندا اے لیکن اک کلمے دے ذریعے بادشاہ نو‏‏ں سلطنت تو‏ں عزل کر سکدے نيں۔
مرجعیت دے ادوار
شیعہ مرجعیت دے فراز و نشیب، مختلف شہرو وچ جابجا ہونے دے بہت سارے علل و عوامل نيں جنہاں وچو‏ں حکومتاں دی مداخلت، قومی رابطے تے سلیقے، سیاسی حادثات، روابط دے امکانات تے حوزہ علمیہ دی قوت و ضعف اہ‏م عوامل سن ۔ کلی طور اُتے شیعہ مرجعیت نو‏‏ں نو دوراں وچ تقسیم کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔
تیرہويں صدی ہجری تو‏ں پہلے
رسول جعفریان مرجعیت دے آخری عصر نو‏‏ں وحید بہبہانی تو‏ں شروع کردے نيں البتہ علمی مرجعیت مراد اے نہ شیعاں دی مدیریت مراد ہوئے۔ کیونکہ ایسا نئيں سی کہ اکثر شیعہ انہاں دی تقلید کردے ہون۔ ان دوراں تو‏ں پہلے شیعہ اپنے علاقے وچ موجود مجتہداں دے فتواں دے مطابق عمل کردے سن تے ایسا مرجع جو شیعیان جہان دا مرجع ہو تے انہاں دی تقلید دی جائے ایسا کوئی نئيں سی ۔
صاحب جواہر تے مرجعیت دا آغاز
بعض محققین دے کہنے دے مطابق مرجعیت دا پہلا با اثر تے بانفوذ دورہ جو شیعاں وچ رائج ہويا اوہ حوزہ علمیہ نجف تو‏ں مربوط اے تے محمد حسن نجفی المعروف صاحب جواہر(۱۲۶۶ھ) تو‏ں آغاز ہويا۔ آپ مقلد دے قضاوت نو‏‏ں جائز سمجھدے سن تے ایران وچ بہت سارے شاگرد وی سن جو آپ دے فتوے تے نظریات دی ترویج دینے والےآں وچو‏ں شمار ہُندے سن ۔
صاحب جواہر دے بعد وی شیعہ مرجعیت حوزہ علمیہ نجف وچ رہی تے شیخ مرتضی انصاری (م۱۲۸۱ھ) تے محمد حسن شیرازی (م۱۳۱۲ھ) تحریم تمباکو دا فتوا صادر کرنے والے فقیہ جو صاحب جواہر دے شاگرد سن جداں مشہور تے با اثر مجتہد سن ۔
ایران دی تحریک مشروطہ وچ واضح طور اُتے مراجع تقلید نے سیاسی مسائل وچ مداخلت کی؛ آخوند خراسانی تے عروة الوثقی دے مصنف سید محمد کاظم یزدی اس دور دے اہ‏م ایرانی مراجع سن جو نجف وچ سکونت پذیر سن ۔ لیکن مشروطیت وچ اک دوسرے دے مخالف سمت وچ سن ۔ خراسانی نے مشروطیت دا فتوای دتا تے یزدی نے اوہدی مخالفت کيتی۔
سنہ۱۳۳۷ھ نو‏‏ں عبدالکریم حائری یزدی دا قم وچ سکونت اختیار کرنے دے بعد حوزہ علمیہ قم دا نواں دور شروع ہويا تے اسی سال سید سید یزدی وی وفات پائے۔ حوزہ علمیہ قم دی احیاء ہور سید یزدی تے تے شیخ الشریعہ اصفہانی (۱۳۳۹ھ) دی وفات دی وجہ تو‏ں شیعہ مرجعیت دا اک حصہ ایران وچ خود حائری دے پاس منتقل ہوگیا۔سنہ۱۳۶۳ھ نو‏‏ں سید حسین بروجردی قم وچ بسنے تے انہاں دی کارکردگی دے باعث حوزہ علمیہ نو‏‏ں ہور رونق ملی تے سنہ 1364ھ نو‏‏ں نجف وچ سید ابوالحسن اصفہانی دی وفات دے بعد بروجردی سنہ سال ۱۳80ھ تک شیعاں دا مرجع سمینو‏ں جاندے سن ۔
آیت اللہ بروجردی دی وفات دے بعد کوئی متمرکز مرجعیت نئيں رہی تے متعدد مراجع تقلید ایران تے عراق وچ شیعاں دے مرجع بنے۔ اگرچہ اس دَور دے ابتدائی سالاں وچ سید محسن حکیم(م ۱۳۹۰ھ) جو نجف وچ سکونت کردے سن ؛ دوسرےآں تو‏ں زیادہ مقبول سن ۔ تے اس 33 سالہ دَور دے آخر وچ اسلامی جمہوریہ ایران دے بانی سید روح اللہ خمینی (م ۱۴۰۹ھ) ایران وچ سکونت پذیر سن تے سب تو‏ں زیادہ مقبول واقع ہوئے جدو‏ں کہ سید ابوالقاسم خوئی نجف وچ مقیم مراجع وچ سب تو‏ں زیادہ باثر سن ۔
سید ابوالقاسم خوئی دی سنہ ۱۴۱۳ھ نو‏‏ں وفات دے بعد شیعاں دی مرجعیت حوزہ علمیہ قم وچ سی۔ اوہدی وجہ نجف وچ مقیم مجتہداں دی وفات تے بہت سارے ایران دے نجف وچ مقیم علما نو‏‏ں عراق تو‏ں نکالنا تے بعثی حکومت دی طرف تو‏ں بعض محدودیتاں سی۔ نجف وچ مقیم ایرانیاں نو‏‏ں زبردستی نجف تو‏ں نکالنے اُتے انہاں وچو‏ں اکثر قم وچ بسنے لگے تے اس تو‏ں نجف دا حوزہ کمزور ہوگیا۔ سید محمد رضا گلپایگانی تے محمد علی اراکی اس مختصر دَورے دے مشہور مراجع تقلید وچو‏ں نيں۔
مرجعیت دا آخری دَورہ سنہ 1415ھ نو‏‏ں محمد علی اراکی دی وفات تو‏ں شروع ہوگیا تے اس دَور ایران، عراق، لبنان، افغانستان تے پاکستان تو‏ں بہت سارے مجتہدین اس عہدے اُتے فائز ہوئے۔
مرجعیت تے عراق
13واں صدی ہجری نو‏‏ں حوزہ علیمہ نجف وچ صاحب جواہر تے شیخ انصاری دی مرجعیت تو‏ں عراق وچ متمرکز تے ثابت طور اُتے مرجعیت دا آغاز ہويا۔تے اس تاریخ دے بعد تو‏ں ہمیشہ عراق، خاص کر نجف وچ مراجع تقلید ہويا کردے سن ۔ نجف دے علاوہ کربلا وچ وی بعض افراد مرجع تقلید دے طور اُتے جانے جاندے سن ۔ میرزا شیرازی دے دور وچ مرجعیت سامرا منتقل ہوئی۔ سنہ ۱۳۶۵-۱۳۸۰ھ تک آخوند خراسانی، سید کاظم یزدی تے سید ابوالحسن اصفہانی سن لیکن انہاں سالاں وچ زیادہ عرصہ مرجعیت قم وچ آیت اللہ بروجردی دے پاس رہی لیکن اسی دوران نجف تو‏ں سید محسن حکیم(م 1390ھ) و سید محمود حسینی شاہرودی(م ۱۳94ھ) وی بعض شیعاں دے مرجع تقلید جانے جاندے سن ۔ سنہ 1380ھ نو‏‏ں آيت اللہ بروجردی دی وفات دے بعد، حکیم، شاہرودی تے سید ابوالقاسم خوئی(م 1413ھ) حوزہ علیمہ نجف وچ مرجعیت دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ شاہرودی تے خوئی دی وفات درمیان فاصلہ زیادہ ہونے دی وجہ تو‏ں سید ابوالقاسم خوئی با اثر ترین فقیہ وچ تبدیل ہوگیا۔ سنہ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۷ش تک آیت اللہ سید روح اللہ خمینی وی ایران تو‏ں عراق دی طرف جلا وطن ہوئے تے نجف وچ بسنے لگے۔ ۱۳۵۰ش دی دہائی وچ عراق دی حکومت نے عراق وچ بسنے والے بہت سارے ایرانیاں نو‏‏ں عراق تو‏ں خارج کیتا تے اسی وجہ تو‏ں حوزہ علمیہ نجف دے بعض اساتذہ تے طلاب وی عراق تو‏ں نکل کر ایران، تے خاص کر قم وچ بسنے لگے۔ تے ایہ مہاجرت ایران وچ اسلامی انقلاب دی کامیابی دے نال نال سی تے بعثی حکومت دی طرف تو‏ں نجف وچ مقیم مجتہداں اُتے وڈا دباؤ سی جس دی وجہ تو‏ں آیندہ دی مرجعیت متاثر ہوئی تے مرجعیت وچ ایرانی کردار زیادہ ہونے لگیا۔ انتفاضہ شعبانیہ دے بعد عراق دی حکومت نے حوزہ نجف اُتے ہور دباؤ ودھا دتا تے ابتدائی سالاں وچ خوئی تے محمد علی اراکی دی وفات دے بعد خوئی دے دو شاگرد(علی غروی تبریزی تے مرتضی بروجردی) کہ جو مرجع طور اُتے مشہور سن ٹارگٹ کلینگ وچ مارے گئے۔ اس دے کچھ عرصہ بعد سید محمد باقر صدر دے شاگرداں وچو‏ں سید محمد صدر جس دی مرجعیت بعض لوگاں دے لئی قابل قبول سی اوہ وی مارا گیا۔ انہاں حادثات تے دباؤ نے عملی طور اُتے حوزہ علمیہ نجف نو‏‏ں منزوی کردتا۔ اس دے باوجود ہن وی شیعہ مرجعیت دا اک حصہ حوزہ علیمہ نجف وچ باقی ا‏‏ے۔
بعثی حکومت دے سقوط دے بعد
سنہ 2000ء نو‏‏ں خلیج فارس دی دوسری جنگ دے بعد، عراق دی حکمرانی وچ تبدیلی آگئی تے حوزہ علمیہ نجف حکومتی دباؤ تو‏ں نکل گیا تے مختلف جگہاں تو‏ں طلاب تعلیم حاصل کرنے نجف چلے گئے۔ بعض استاد وی جو سالاں سال تو‏ں عراق تو‏ں باہر رہنے اُتے مجبور سن، عراق واپس چلے گئے۔ نجف وچ با اثر ترین مرجع تقلید سید علی حسینی سیستانی نيں جو خوئی دے شاگرد وی نيں۔
حوزہ علمیہ قم دی تاسیس
حوزہ علمیہ قم آخری دَور وچ سنہ 1340ش نو‏‏ں شیخ عبد الکریم حائری یزدی دی قم آمد تے سکونت تو‏ں تاسیس ہويا۔ انہاں دے قم آنے تو‏ں شیعہ مرجعیت دا اک اہ‏م حصہ وی ایران منتقل ہوگیا۔ اوہ 1315ش تک زندہ رہ‏‏ے۔ انہاں دے بعد حوزہ علمیہ دے تن استاد سید صدرالدین صدر، سید محمد تقی خوانساری تے سید محمد حجت نے حوزے دی مدیریت سنبھالی۔ انہاں تیناں وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی ہمہ گیر مرجعیت نئيں ملی۔ اس دور وچ مرجعیت حوزہ علمیہ نجف وچ سید ابوالحسن اصفہانی(م ۱۳۶۵ھ) دے دوش اُتے سی۔
حوزہ علمیہ قم دے بعض علما دی کوشش تے دعوت اُتے سنہ۱۳۶۴ھ نو‏‏ں آخوند خراسانی دے شاگرد سید حسین طباطبائی بروجردی قم آئے تے اصفہانی دے بعد ۱۳۴۰ش تک وسیع مرجعیت دے عہدہ دار رہے تے عمر دے آخری ایام وچ انہاں دی طرح دا بانفوذ تے با اثر مرجع ایران یا عراق وچ کوئی تے نئيں سی ۔ thumb|آیت الله اراکی دی وفات دے بعد 7 مراجع تقلید دے اعلان دی خبر بروجردی دی وجہ تو‏ں حوزہ علمیہ قم نو‏‏ں رونق ملی۔ انہاں دی وفات دے بعد ایران تے عراق وچ چند نفر مرجع تقلید دے عنوان تو‏ں سامنے آئے۔ ایران وچ مشہد وچ مقیم آیت اللہ میلانی دے علاوہ باقی تمام مراجع حوزہ علمیہ قم دے مجتہدین وچو‏ں شمار ہُندے سن ۔ انہاں وچو‏ں مشہور مندرجہ ذیل نيں: سید احمد خوانساری (م ۱۳۶۴ش)، سید کاظم شریعتمداری (م ۱۳۶۵ش)، سید روح اللہ خمینی‌ (م ۱۳۶۸ ش)، سید شہاب الدین مرعشی نجفی (م ۱۳۶۹ش) تے سید محمد رضا گلپایگانی (م ۱۳۷۲ش). کیہان اخبار نے آیت اللہ بروجردی دی وفات دے دو دن بعد اک رپورٹ وچ انہاں لوگاں دے نام پیش کيتے جنہاں دی مرجعیت دا احتمال دتا جاندا سی ۔
سنہ۱۳۷۳ش نو‏‏ں عبد الکریم حائری دے شاگرداں وچو‏ں آخری نفر محمد علی اراکی وی وفات پائے تے انہاں دی وفات دے بعد بہت سارے افراد جو بروجردی تے خوئی دے شاگرد سن، مطرح ہوئے اگرچہ انہاں وچو‏ں بعض دے بہت سارے مقلد نيں لیکن کوئی اک وی پوری دنیا دے شیعاں دی مرکزی مرجعیت دے حامل نئيں نيں۔ (فروری 2018 ) نو‏‏ں زندہ مجتہدین مندرجہ ذیل نيں: حسین وحید خراسانی، لطف اللہ صافی گلپایگانی، سید موسی شبیری زنجانی،سید علی خامنہ ای تے ناصر مکارم شیرازی ایران وچ تے سید علی حسینی سیستانی، عراق وچ ۔
مآخذ
گٹھ:مرجعیت گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:شرعی منصب گٹھ:شیعہ علما دے القاب گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
دهستان بالاتجن
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان قائم شہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قائم شہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
جارج آر آر مارٹن
جارج ریمنڈ رچرڈ مارٹن اک امریکی ناول کار اتے منی کہانی لکھاری اے جو فانٹیسی ، ہارر اتے سائنس فکشن ساہت لکھدا اے۔ اوہناں نوں قومانتری پدھر تے اے دے فانٹیسی ناول سونگ آف آئیس اینڈ فائر لئی جانیا جاندا اے ۔ اس ناول دی بنیاد تے اک ٹی۔وی۔ ڈرامہ گیم آف تھرونز بنایا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:1948ء دے جم گٹھ:امریکی ناول نگار گٹھ:ناول نگار گٹھ:لکھاری گٹھ:امریکی شخصیتاں
دلدار پرویز بھٹی
پروفیسر شِپ
دلدار پرویز پعھٹی نے اپݨے کیریئر دا آغاز بطور انگلش دے پروفیسر کیتا۔ اوہ پنجاب دے مختلف کالجاں وچ پڑھاؤندے رہے ۔ جیہناں وچ گورنمنٹ کالج ساہیوال، گورنمنٹ کالج باغبان پورا لہور تے گورنمنٹ ایم اے او کالج لہور شامل نیں ۔
میزبانی کیریئر
دلدار پرویز پعھٹی نے کالج وچ پڑھاؤݨ توں علاوہ ریڈیو تے ٹی وی شو آں وچ میزبانی وی کیتی ۔ اوہناں نے جیہڑے ٹی وی شو آں دی میزبانی کیتی اوہناں وچ ٹاکرا، یادش بخیر، جوان فِکر، میلا تے پنجند شامل نیں ۔
لِکھتاں
دلدار پرویز پعھٹی نے آمݨا سامݨا، دلداریاں تے دلبر دلدار دے سرناویں نال کتاباں وی لِکھیاں ۔
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان
منظور اعجاز
منظور اعجاز اک پنجابی امریکی لکھاری تے سوجھوان اے۔
جم پل
منظور اعجاز 60/5-L برجوالہ ضلع ساہیوال پنجاب پاکستان وچ پہلی جنوری 1949 نوں جمیا۔ گورمنٹ کالج منٹگمری (ساہیوال دا پرانا ناں) توں بی اے کیتا۔
لہور وچ
پنجاب یونیورسٹی لہور توں فلاسفی وچ ایم اے کیتاتے ایتھے کج چر پڑھایا۔ ٹی وی پروگرام پنجند تے کمپئیرنگ کیتی۔
امریکہ وچ
ستر دے دھاکے وچ امریکہ آۓ تے ہوارڈ یونیورسٹی واشنگٹن ڈی سی توں اکنامکس وچ پی ایچ ڈی کیتی۔ اوہ امریکہ وچ ای وس گۓ۔ اجکل اوہ اخباراں وچ کالم لکھدے نیں۔
ویب سائیٹ
اعجاز ہوراں وچار دے ناں تے پنجابی بولی دی اک ویب سائیٹ بنائی جیدے تے پنجابی وچ سیاست تریخ تے ساہت بارے آرٹیکل لکھے جاندے نیں۔ ایس ویب سائیٹ تے سندی تے انگریزی وچ وی آرٹیکل ہے نیں۔
اپنا (www.apnaorg.com) اوناں دی پنجابی ساہت تے اک ہور ویب سائیٹ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجابی لکھاری
ضلع بنگول
ضلع بنگول ترکی دے صوبہ بنگول دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Bingöl
ولیرک مینجمنٹ سکول
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
الف لیلی ٹی وی (انڈین)
ڈرامے دا بنیادی کردار شہرزاد  نامی لڑکی اے جو وزیر د‏‏ی بیٹی اے تے بادشاہ نو‏‏ں ہر رات اک کہانی سناندی ا‏‏ے۔
ہوم میڈیا
الف لیلہ د‏‏ی تمام اقساط وی سی ڈی (VCD) تے ڈی وی ڈی (DVD) فارمیٹ وچ جاری کيتیاں گئیاں۔ ڈی وی ڈی  (DVD) د‏‏ی شکل وچ پہلی دفعہ 143 اقساط اُتے مشتمل ویہہ والیم جاری کیتے گئے ۔ وی سی ڈی (VCD) دے پنجاہ سیٹ اکٹھے ریلیز کیتے گئے ۔  مختلف کہانیاں دے لئی وی وکھ وکھ وی سی ڈی (VCD) تے ڈی وی ڈی (DVD) جاری کيتیاں گئیاں۔
دوسرے سیزن د‏‏ی 160 اقساط میسر نيں ایم ایکس پلیئر(MX Player) جو شری ادھیکاری برادران دا آفیشل چینل اے ۔
نشریات
بنگلہ دیش وچ اسنو‏ں بنگالی وچ ترجمہ کرکے بی ٹی وی غازی ٹی وی تے ای ٹی وی اُتے نشر کیتا گیا۔
اس ٹی وی شو نو‏‏ں شری ادھیکاری برادرز دے چینل اُتے دوبارہ چلایا گیا۔ اس ٹی وی شو نو‏‏ں دوبارہ جون 2011 وچ دبنگ ٹی وی، 2012 تو‏ں 2013 تک دھمال ٹی وی, 2013 تو‏ں 2016 تک فیر تو‏ں دبنگ ٹی وی وی اُتے دوبارہ چلایا گیا۔ 2017 وچ دل لگی ٹی وی اُتے دکھایا گیا۔
2 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
راحت کاظمی
راحت کاظمی پاکستان دے اک اداکار تے میزبان نیں ۔
کیریئر
راحت کاظمی نے 1968 چ پاکستان سِول سروس جوائن کیتی تے افسر اطلاعات بݨے۔ 1976 چ نوکری توں استعفا دے دتا تے اداکاری شروع کر دتی۔ اوہناں نے پاکستان ٹیلی ویژن دے ڈرامےآں قُربتیں اور فاصلے، تیسرا کنارا، پرچھائیاں، ذِکر ہے کئی سال کا، ننگے پاؤں وغیرا تے ہوراں چ اداکاری کیتی۔ راحت کاظمی کراچی دے مُختلف اداریاں چ بطور استاد وی کم کر دے رہے۔
گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان
شنگاریا کویٹزل
شنگاریا کویٹزل ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔
ایواجیلیکل تھیولاجکل فیکلٹی
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع لوار اٹلانٹک
لوار اٹلانٹک فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
صلاح الدین احمد
مولانا صلاح الدین احمد (پیدائش: 25 مارچ، 1902ء - وفات: 14 جون، 1964ء) پاکستان تو‏ں تعلق رکھنے والے اردو دے نامور ادیب، صحافی، نقاد، مترجم ادبی جریدے ادبی دنیا دے مدیر سن ۔
حالات زندگی
صلاح الدین احمد 25 مارچ، 1902ء نو‏‏ں لاہور، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وچ پیدا ہوئے ۔ ابتدا ہی تو‏ں انہاں نو‏ں ادبی صحافت دا وڈا چنگا ذوق سی ۔ زمانہ طالب علمی وچ انہاں نے اک وقیع اردو رسالہ خیالستان جاری کیتا۔ فیر 1934ء وچ انہاں نے اردو دا اک انتہائی اہ‏م جریدہ ادبی دنیا د‏‏ی ادارت سنبھالی۔ اوہ اردو بولو، اردو لکھو، اردو پڑھو د‏‏ی تحریک دے سرخیل سن، اسی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں پنجاب دا بابائے اردو کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اردو دے لئی خدمات
مولانا صلاح الدین احمد دی اُردو دے لئی خدمات دا جے ایمان داری تو‏ں احاطہ کیتا جائے تاں شاید اُنہاں د‏‏ی پوری سوانح عمری نو‏‏ں دُہرانا ہوئے گا کہ اُنہاں د‏‏ی زندگی دے شعوری حصے دا کوئی ایسا پل نئيں اے، جو خدمتِ اُردو تو‏ں خالی ہوئے۔ اُردو بولی د‏‏ی تحسین، فروغ، دفاع تے نفاذ اُنہاں د‏‏ی زندگی دا مقصدِ اوّل تے مدّعائے آخر سی ۔ اُردو اُنہاں د‏‏ی تہذیب سی، اُنہاں دا ماحول سی، اُنہاں د‏‏ی ثقافتی فضا سی، اُنہاں د‏‏ی وجہِ دوستی تے سبب عداوت سی، اُنہاں دا نظریہ سی، اُنہاں دا نظامِ خیال سی حتیٰ کہ اُنہاں دا جزوِ ایمان سی ۔
زمانی لحاظ تو‏ں اُنہاں د‏‏ی خدمات دا پہلا عرصہ قیام پاکستان تک دا اے جدو‏ں کہ اُردو تے ہندی دا تنازع اُسی طرح عروج اُتے سی جداں کہ ہندوستان د‏‏ی دو وڈی اقوام دے مابین مذہب دا جھگڑا۔ اگرچہ ایہ لسانی مناقشہ قطعی طور اُتے مصنوعی سی تے اُس بولی دے خلاف اک محاذ سی جو عوام وچ رائج تے مقبول سی۔ اُس وقت د‏‏ی ہندو قیادت دا ایہ خیال سی : اُردو دا مستقبل مسلماناں دے فرقے دا نجی معاملہ اے تے جے اوہ اِسی بولی وچ لکھنا پڑھنا چاہن تاں اُنہاں اُتے کوئی پابندی مناسب نہ ہوئے گی۔ البتہ قومی سطح اُتے فوقیت ہندی یا ہندوستانی نو‏‏ں حاصل ہوئے گی۔
ایہی اوہ نقطۂ نظر سی جس دے باعث اُردو دے قومی سطح اُتے فروغ یا نفاذ دے خلاف سرگرمیاں شروع ہوئیاں اورہر سطح اُتے اُردو دے فروغ دا راستہ روکیا گیا۔ ہندی نواز طبقہ اُردو دُشمنی وچ ہر نوع دا مظاہرہ کر رہیا سی ۔ اُردو دے خلاف جلسے وی منعقد کیتے جانے لگے تے قرارداداں وی پاس ہونے لگیاں۔ الغرض کوئی موقع ضائع نہ کیتا گیا۔ جون 1945ء وچ پنجاب ساہتیہ منڈل دا اک جلسہ زیرِصدارت بہاری لال چاننہ منعقد ہويا جس وچ ایہ قرارداد پاس کيتی گئی: چونکہ ریڈیو د‏‏ی بولی عربی تے فارسی الفاظ د‏‏ی کثرت دے باعث حدِ درجہ ناقابلِ فہم اے، اِسی لئی اِس محکمے دے عملے وچ فوری تبدیلیاں د‏‏ی جان تے پچھتّر فی صد اسامیاں ایداں لوگاں تو‏ں پُر د‏‏ی جان جو ہندی دان طبقے دے نمائندے ہاں تے جو بولی دے معاملے وچ ساڈے نال انصاف کر سکن۔
اُردو دے خلاف اِس محاذ دے باعث ایہ ضروری سمجھیا گیا کہ اِس لسانی مناقشے وچ بھرپور دفاعی پالیسی اپنائی جائے۔ چنانچہ اُردو دے تحفظ دے لئی تمام مسلمانانِ ہند تے اُنہاں د‏‏ی نمائندہ جماعتاں اک ہو گئياں تے اُسی شدومد دے نال اُردو دفاع نو‏‏ں اپنی سرگرمیاں دا مرکز بنایا، جس قدر کہ جارحیت سی۔ بقول ڈاکٹر فرمان فتح پوری:
مولانا صلاح الدین احمدنے اِس صورتِ حال وچ جو کردار ادا کیہ اوہ کسی جہاد تو‏ں کم نئيں۔ اُردو نو‏‏ں اپنے ایمان دا حصہ بنا‏تے ہوئے اُردو دے فروغ تے اُس دے خلاف کارروائیاں دے سدِّ باب دے لئی تن، من تے دھن د‏‏ی بازی لگیا دت‏ی۔ اِسی سلسلے وچ انہاں نے جو نمایاں اقدامات کیتے،اوہ ایہ نيں:
3 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
صلاح الدین احمد
اردو دے لئی خدمات
مولانا صلاح الدین احمد د‏‏ی تمام تر زندگی اُردو دے تحفظ، فروغ، دفاع تے نفاذ د‏‏ی کوششاں وچ گزری۔ ایہ کوششاں اک ایسی بولی دے لئی سن جو اک عظیم تہذیب د‏‏ی ترجمان تے امانت دار سی مگر جس ہوائے مخالف نو‏‏ں ورثے وچ پایا تے تاحال اِس تندئ بادِ مخالف دا سامناکر رہ‏ی اے، غنیمت نئيں۔ اوہ لوگ جنہاں نے شعبۂ اُردو دے لئی اک مضبوط بادبان دا کم کیتا ورنہ تاں اِس دے دُشمناں ہی نے نئيں بعض نادان دوستاں نے وی اِ س دے ڈبونے وچ کوئی کسر نئيں چھڈی سی۔
انہاں نے اُردو دے دفاع دے لئی ہر ممکن قدم وی اُٹھایا تے آواز بھی۔ ادبی دنیا دے اداریے، تنقیدی شذرات، اُردو بولوتحریک، اکادمی پنجاب ہروہ تدبیر آزمائی جو اُردو دے تحفظ دے لئی کارگر ہو سکدی سی۔ ایہ کہنا قطعی طورپر بجا ہوئے گا کہ مولوی عبدالحق دے بعد مولانا صلاح الدین احمد نے اُردو دے لئی جو مجاہدہ تے ایثار کیتا، اُردو د‏‏ی تاریخ وچ اُس د‏‏ی دوسری مثال اج تک سامنے نئيں آئی۔
اُردو بولو تحریک
ہندی بولی دے مقابلے وچ اُردو دے فروغ دے سلسلے وچ مولانا صلاح الدین احمدکی اُردو بولوتحریک دا کردار بہت بھرپور ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ تحریک ابتداً اُنہاں مختصر فرمودات بلکہ نعراں( سلوگنز) اُتے مبنی اے جو ادبی دُنیا دے صفحات اُتے خالی جگہاں نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی درج کیتے جاندے سن مگر اپنے اثر تے اُردو دے فروغ دے سلسلے وچ خاصے کارگر ثابت ہوئے۔ بعد وچ اِس دے لئی صفحہ مختص کر دتا گیا تے ادبی دنیا دا سرورق اُلٹتے ہی اِس تحریک دے نعراں اُتے نظر پیندی جو جلی حروف وچ درج ہُندے سن ۔ اِس تحریک د‏‏ی اِبتدا دے بارے وچ آغا بابر دا دعویٰ اے کہ ایہ اُنہاں د‏‏ی تجویز سی۔ اِس سلسلے وچ اُنہاں دا کہنا اے:
ایہ مختصر جہے نعرے (سلوگن) اپنے حلقہ اثر دے اعتبار تو‏ں بہت وسعت دے حامِل ثابت ہوئے تے ایہ تحریک وقت دے نال نال اذہان وچ اک مثبت شعور تے تبدیلی دا باعث بنی۔ اِنہاں اعلانات وچ نہایت سادہ مگر پراثرانداز دے الفاظ شامل کیتے جاندے، جنہاں وچ لسانی سطح د‏‏ی اک فکری دعوت ہُندی۔ ایہ اعلانات اُردو دے حق وچ ہُندے لیکن کوئی ایسا اعلان شائع نہ ہويا، جو ہندی دے خلاف ہو، جس دا مقصد ایہ سی کہ بغیر محاذ آرائی د‏‏ی فضا پیدا کیتے اُردو دے لئی راہ ہموار د‏‏ی جائے۔ چنانچہ صرف اُردو دے فروغ تے اہمیت اُتے اعلانات درج کیتے گئے۔ ادبی دُنیا دے صفحات اُتے اِنہاں اعلانات د‏‏ی نوعیت کیہ سی۔ مناسب ہوئے گا کہ چند منتخب اعلانات درج کیتے جان: ایہ مختصر، بے ضرر مگر پراثر اعلانات وڈی سرعت دے نال ذہنی بیداری دا باعث بنے۔ اِس تحریک دے اثرات کس قدر وسیع سن ۔ اِس سلسلے وچ مولوی عبد الحق دا ایہ بیان ملاحظہ ہو:
اکادمی پنجاب د‏‏ی بنیاد
اُردو دے فروغ تے نفاذ دے لئی اُردو بولو تحریک دے علاوہ مولانا صلاح الدین احمد نے اپنے وسائل تو‏ں اکادمی پنجاب د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اِس سلسلے وچ اُنہاں نو‏‏ں فقیر سید وحید الدین،اے ڈی اظہر تے ڈاکٹر وزیرآغا دا تعاون حاصل سی ۔ اِس اکادمی دے مقاصد وچ اُردو بولی تے ادب د‏‏ی نشو تے نما دے لئی متنوع جہتاں وچ کم کرنا سی ۔ اکادمی پنجاب دے مقاصد دا تعین کردے ہوئے ڈاکٹر انور سدید نے درج ذیل پنج نکات پیش کیتے نيں:
ناقدین د‏‏ی آراء
معروف نقاد ڈاکٹر انور سدید، مولانا صلاح الدین احمد دے بارے وچ کہندی نيں کہ:
اعزازات
حکومت پاکستان نے مولانا صلاح الدین احمد د‏‏ی خدمات دے صلے وچ بعد وچ مرگ صدارتی اعزاز برائےحسن کارکردگی تو‏ں نوازیا۔
وفات
صلاح الدین احمد 14 جون، 1964ء نو‏‏ں ساہیوال، پاکستان وچ وفات پا گئے تے لاہور وچ میانی صاحب قبرستان وچ سپرد خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1902 دے جم گٹھ:1964 دیاں موتاں گٹھ:اردو صحافی گٹھ:اردو کالم نگار گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات گٹھ:لاہور دے صحافی گٹھ:ماہرین اقبالیات گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران
ضلع اداکلی
ضلع اداکلی ترکی دے صوبہ بنگول دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بیگم پیٹ ہوائی اڈا
بیگم پیٹ ہوائی اڈا بہ حیدرآباد، جو حیدرآباد قدیمی ہوائی اڈا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، اک شہری محصور علاقہ بیگم پیٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ ہوائی اڈا راجیو گاندھی ایوی ایشن اکیڈمی دا گھر اے (آر جی اے اے) تے بیگم پیٹ بھارتی فضائیہ دے استعمال وچ وی ا‏‏ے۔ راجیو گاندھی بین الاقوامی ہوائی اڈا بننے تو‏ں پہلے ایہ حیدرآباد دا تجارتی ہوائی اڈا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تلنگانہ وچ ہوائی اڈے گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ آوا جائی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
دهستان کوهساران
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان قائم شہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قائم شہر ، صوبہ مازندران چ اے ۔
تاجوالا کویٹزل
تاجوالا کویٹزل ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔
چک 48 ج ب
چک 48 ج ب ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع لوائرے
لوائرے فرانس دا اک ضلع (departmnt)اے۔
گٹھ:فرانس دے ضلعے
برسلز فیکلٹی فار پروٹسٹنٹ تھیولاجی
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
فاروماچرس فلگیڈس
فاروماچرس فلگیڈس ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔
واسکو ڈے گاما
واسکو ڈے گاما (1460 - 1524) پرتگال دا اک کھوجی سی جینے پہلی واری ہندستان تک سمندر دا سفر کیتا۔
واسکو د گاما (پرتگالی: Vasco da Gama) (لگبھگّ 1460 جاں 1469-24 دسمبر، 1524) اک پرتگالی کھوجی، یوروپی کھوج یگ دے سبھتوں سفل کھوجکرتاواں وچوں اک، اتے یورپ ولوں بھارت سدھی یاترا کرن والے جہازاں دا کمانڈر سی، جو کیپ آف گڈ ہوپ، افریقہ دے دکھن کونے ولوں ہندے ہوئے بھارت اپڑیا۔ اوہ جہاز راہیں تنّ وار ہندستان آیا۔ اسدی جنم دی ٹھیک تاریخ تاں اگیات ہے لیکن ایہہ کیہا جاندا ہے دی اوہ 1490 دے دہاکے وچّ سائنس ، پرتگال وچّ جمیا سی۔
یاترا
8 جولائی، 1497 دے دن چار جہاز ( ساؤ گیبرئیل، ساؤ راپھیل، بیریو، اتے اگیات نام دا اک اکتریکرن جہاز ) لسبن ولوں چل پئے، اتے اسدی پہلی بھارت یاترا شروع ہوئی۔ [ 6 ] استوں پہلاں کسے وی یوروپی نے انی دور دکھن افریقہ جاں استوں زیادہ یاترا نہیں کیتی سی، حالانکہ استوں پہلاں اک اتے پورتگالی کھوجکرتا، بارٹولومیؤ ڈیاس بس انی ہی دوری تکّ گیا سی۔ حالانکہ اوہ کرسمس دے آسپاس دا سماں سی، د گامے دے کرمیدل نے اک تٹ دا نام، جسدے نال ہوکے اوہ گزر رہے سن، نیٹال رکھیا۔ اسدا پورتگالی وچّ متلبّ ہے کرسمس، اتے اس ستھان دا ایہہ نام اج تکّ اوہی ہے۔
جنوری تکّ اوہ لوک اجوکے موجامبیک تکّ پہنچ گئے سن، جو پوروی افریقہ دا اک کناری کھیتر ہے جسپر عرب لوکاں نے ہند مہاساگر دے وپار نیٹورک دے اک بھاگ دے روپ وچّ قابو کر رکھیا سی۔ اوہناں دا پچھا اک گساور بھیڑ نے کیتا جنہاں نوں ایہہ پتہ چل گیا دی اوہ لوک مسلمان نہیں ہے، اتے اوہ اتھے ولوں کینیا دے ولّ چل پئے۔ اتھے اتے، مالنڈِ (3°13′25″S 40°7′47.8″E) وچّ، د گاما نے اک بھارتی مارگدرشک نوں کم اتے رکھیا، جنھے اگے دے رستے اتے پورتگالیاں دی اگوائی کیتی اتے انھاننوں 20 مئی، 1498 دے دن کالیکٹ ( اسدا ملیالی نام کوجیکوڈ ہے ), کیرل لے آیا، جو بھارت دے دکھن پچھم والا تٹ اتے ستھت ہے۔ گاما نے کجھ پورتگالیاں نوں اتھے ہی چھڈّ دتا، اتے اس نگر دے شاسک نے اسنوں وی اپنا سبھ کجھ اتھے ہی چھڈّ کر چلے جان لئی کیہا، اتے اوہ اتھے ولوں بچّ نکلیا اتے ستمبر 1499 وچّ واپس پورتگال پرط گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
یونیورسٹی انٹورپ
گٹھ:بیلجیم دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بیلجیئم وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ضلع جنج
ضلع جنج ترکی دے صوبہ بنگول دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
4 دسمبر
تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری  مہینا  اے جہڑا نومبر دے مگروں   آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دسمبر گٹھ:سال دے دن
جانس پاریئت
'''جونس پاریئت ،(انگریزی) Janice Pariat (ہندی: जेनिस पारिअत)اک بھارتی شاعرہ اتے لکھاری ہے۔اوہ انگریزی وچّ لکھدی ہے۔جونس دا جنم آسام وچّ ہویا اتے اوہ شیلانگ،میگھالیہ وچّ وڈی ہوئی۔
اسدیاں چھوٹیاں کہانیاں دی کتاب بوٹس آن دا لینڈ (رینڈم ہاؤس انڈیا ،نویں دلی 2012), نوں انگریزی بولی لئی ساہت اکادمی یوک لکھاری انعام 2013 دتا گیا سی۔ جونس پاریئت میگھالیہ دی پہلی لکھاری ہے جسنوں ساہت اکادمی اوارڈ ملیا ۔