cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بھگت سنگھ
1929 اسمبلی حادثہ
کجھ ویلے توں، بریٹیش دے خلاف بغاوت نوں راغب کرن لئی سنگھ ڈرامے دی طاقت دا استحصال کر رہا سی، جویں کہ رام پرساد بسمل، جنہاں دی کاکوری کانڈ دے نتیجے وجوں موت ہو گئی سی، ورگے انقلاب کاریاں بارے دسن لئی سلائڈ دکھاؤن لئی اک جادو دی لالٹن خریدنا۔ 1929 وچ، اسنے ایچ ایس آر اے لئی اپنے مقصد لئی وڈے پیمانے اُتے پرچار حاصل کرن لئی اک ناٹکی ایکٹ دا تجویز رکھیا۔ پیرس وچ چیمبر آف ڈپٹیز اتے بمب سٹن والے، فرانسیسی اراجکتاوادی اگسٹس ویلٹ توں متاثر، سنگھ نے مرکزی صوبائی اسمبلی دے اندر بمب وسپھوٹ کرن دی سکیم بنائی۔ ناماتر ارادہ پبلک سیفٹی بلّ اتے وپار اختلاف ایکٹ دے خلاف خلاف کرنا سی، جس نوں اسمبلی ولوں ردّ کر دتا گیا سی پر وائسرائے ولوں اس دی خاص طاقتاں دا استعمال کردے ہوئے بنائا جا رہا سی؛ اصل ارادہ تاں اپنے آپ نوں گرفتار کرچان دا سی تاں جو اوہ عدالتی حاکماں نوں اوہناں دے پرچار دا پرسار کرن لئی اک پڑائ دے طور تے ورت سکن۔
ایچئیسارئے دی لیڈرشپ شروع وچ بھگت دی بمباری وچ حصہ لین دا خلاف کردی سی کیونکہ اوہ مقررہ سن کہ سانڈرس دی گولیباری وچ اس دی پہلاں دی شمولیت سی کہ اس دی گرفتاری اس دے پھانسی دا نتیجہ ہوویگی اتے دل دے آگوآں دی بہو گنتی انھاں نوں مستقبل دے ذہین آگوُ دے طور تے بچا کے رکھن دے حق وچ سی۔ پر، اوہناں نے آخرکار فیصلہ کیتا کہ اوہ اوہناں دا سبھ توں ڈھکواں امیدوار اے۔ واد اختلاف توں بعد انت وچ سروسمتی نال بھگت سنگھ اتے بٹکیشور دتّ دا نام چنیا گیا۔ چنویں سکیم دے مطابق 8 اپریل، 1929 نوں مرکزی اسمبلی وچ ایہناں دوناں نے اک خالی تھاں تے بمب سٹّ دتا۔ بمباں نوں مارن لئی نہیں بنایا گیا سی، پر وائسرائ دے ایگزیکٹیو کونسل دے وتّ میمبر جارج ارنیسٹ شوٹر سمیت کجھ میمبر زخمی ہو گئے سن۔ پورا ہال دھونئیں نال بھر گیا۔ اوہ چاہندے تاں اتھوں بھجّ سکدے سن پر اوہناں نے پہلاں ہی سوچ رکھیا سی کہ اوہناں نوں پھانسی قبول اے۔ اوہناں نے نہ بھجن دا فیصلہ کیتا ہویا سی۔ بمب پھٹن دے بعد اوہناں نے انقلاب-جنداباد دے نعرے لاؤنے شروع کر دتے۔ اسدے کجھ ہی دیر بعد پولیس آ گئی اتے اوہناں نوں گرفتار کر لیا گیا۔
اسمبلی کیس دی سنوائی
اتہاس دے ایسوسیئیٹ پروفیسر پالیسی نائر دے مطابق، "اس اتوادی کاروائی دی عوامی تنقید واضع سی۔" گاندھی نے اک وار پھر اوہناں دے کم نوں نہ منظور کرن دے سخت شبد جاری کیتے۔ پھر وی، جیل وچ بھگت دی خوش ہون دی رپورٹ دتی گئی سی اتے بعد وچ قانونی کاروائیاں نوں "ڈرامہ" قرار دتا۔ سنگھ اتے دتّ نے صوبائی اسمبلی بمب سٹیٹمینٹ لکھ کے اخیر وچ تنقید دا جواب دتا: "اسیں شبد توں پرے انسانی جیون نوں پوتر مندے ہاں۔ اسیں نہ تاں ظلم دے گناہ گار ہاں ۔.۔نہ ہی اسیں لاہور دے ٹربیون اتے کجھ ہوراں دے منن مطابق 'پاگل' ہاں … طاقت جدوں حملہ آور ڈھنگ نال لاگوُ کیتی جاندی اے تاں 'ہنسا' ہندی اے اتے اس لئی، نیتک روپ توں غیر-واجب اے پر جدوں اس نوں کسے جائز کارن دے اگے ودھاؤن لئی ورتیا جاندا اے، تاں ایہہ نیتک اے۔"
مئی وچ مڈھلی سنوائی توں بعد، مقدمہ جون دے پہلے ہفتے وچ شروع ہویا سی۔ 12 جون نوں دوواں نوں "غیر-قانونی اتے بدپالیسی ڈھنگ نال قدرت دے وسپھوٹ کارن جیون نوں خطرے وچ پان" لئی عمر قید دی سزا سنائی گئی سی۔ دتّ دی سنوائی اسپھ علی نے، جدکہ سنگھ نے خود دی سنوائی کیتی سی۔
آزادی لئی مہم اتے گرفتاری
اوہ ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسی ایشن دا میمبر بن گیا تے اک سال بعد پروار ولوں ویاہ لئی زور پاؤن کارن اس نے لاہور وچلا گھر چھڈّ دتا تے نیشنل کالج دی پڑھائی چھڈکے اپروکت انقلاب کاری تنظیم نال جڑ گیا سی۔
1927 وچ کاکوری ریلگڈی ڈاکے دے معاملے وچ اس نوں گرفتار کر لیا گیا۔ اس اتے لاہور دے دسہرا میلے دوران بمب دھماکہ کرن دا وی الزام مڑھیا گیا۔ چنگے ووہار تے ضمانت دی بھاری رقم 60 ہزار روپئے اتے اس نوں رہاء کر دتا گیا۔
ستمبر 1928 وچ بھگت سنگھ نے آزادی لئی جدوجہد جاری رکھیا۔ بھگت سنگھ نے بھارت دی آزادی لئی نوجوان بھارت سبھا دا قیام کیتا۔ اس دا مقصد سیوا، تیاگ اتے پیڑ سہِ سکن والے نوجوان تیار کرنا سی۔ اسنے اتے اس دے ساتھیاں نے لالا لاجپت رائے دی موت دا بدلہ لین دی سہں کھادھی، راجگرو دے نال ملکے لاہور وچ معاون پولیس مکھی راے انگریز اہلکار جے پی سانڈرس نوں ماریا۔ اس کاروائی وچ انقلاب کاری چندر شیکھر آزاد نے وی اوہناں دی مدد کیتی سی۔ انقلاب کاری ساتھی بٹکیشور دتّ دے نال ملکے اس نے نویں دلی دی سینٹرل اسمبلی دے سبھا ہال وچ 8 اپریل، 1928 نوں انگریز سرکار نوں جگاؤن دے لئی بمب اتے پرچے سٹے سن۔ بمب سٹن دے بعد اتھے ہی دوناں نے اپنی گرفتاری دے دتی۔
چاچا اجیت سنگھ دا گرفتار ہونا
1907 وچ لوکاں وچ سیاسی جاگ آ رہی سی اتے اس دے نال ہی نہری کلونیاں بارے قانون پاس کر کے اتے انگریزی سرکار دے خلاف عامَ کر کے روہ ودھ رہا سی۔ لالا لاجپت رائے وکیل نے وی 21-22 مارچ تے 6 اپریل، 1907 نوں اس قانون خلاف بھڑکاؤ تقریراں کیتیاں سن تے لوکاں نوں پانی دے بلّ نہ دین واسطے کیہا سی۔ اجیت سنگھ نے لاہور دے بریڈلا ہال وچ سرکار خلاف اک بڑی روہ بھری تقریر کیتی سی۔ ایہہ سارا کجھ پنجاب دے گورنر نے انگریز وائسرائے اتے لنڈن وچ انڈیا آفس نوں لکھ بھیجیا سی۔ سی۔آئی۔ڈی۔ دیاں ہفتہ واری رپورٹاں وچ ذکر ملدا اے کہ سرکار اس روس مظاہرہ توں بہت فکرمند سی۔ اخیر سرکار نے فیصلہ کیتا کہ 1818 دے ایکٹ ہیٹھ لاجپت رائے اتے اجیت سنگھ نوں گرفتار کر کے نظربند کر دتا جاوے۔ لاجپت رائے نوں 9 مئی تے اجیت سنگھ نوں 3 جون، 1907 نوں گرفتار کر لیا گیا تے پنجاب توں باہر مانڈلے (ہن برما) بھیج دتا گیا۔
انقلاب نال تعلقات
اس ویلے بھگت سنگھ قریب 12 سال دے سن جدوں جلھیانوالا باغ قتل عام ہویا سی۔ اسدی اطلاع ملدے ہی بھگت سنگھ اپنے سکول توں 12 میل پیدل چلکے جلھیانوالا باغ پہنچ گئے۔ اس عمر وچ بھگت سنگھ انقلاب کاری کتاباں پڑھدے اتے سوچدے سن کہ اوہناں دا رستہ ٹھیک اے کہ نہیں؟ مہاتما گاندھی جی دے ناملورتن تحریک چھڑن دے بعد اوہ گاندھی جی دے اہنسک طریقیاں اتے ہنسک تحریک وچوں اپنے لئی رستہ چنن لگیا۔ مہاتما گاندھی دے اتعاون تحریک نوں منسوخ کر دین کارن اوہناں اندر اک طرحاں دے روس نے جم لیا اتے اوڑک اوہناں نے انقلاب اتے دیش دی آزادی لئی ہنسا نوں اپناؤنا انؤچت نہیں سمجھیا۔ اس توں علاوہ غدر پارٹی دیاں لکھتاں اتے غدر دے اتہاس توں پتہ لگدا اے کہ بھگت سنگھ غدر دی وچاردھارا توں وی متاثر سی۔ بھارت نوں ہتھیاربند گھول نال آزاد کرواؤن اتے برابری والا سماج سرجن دا تجزیہ پہلاں گدریاں نے ہی دتا۔ اس لئی ممکن اے کہ بھگت سنگھ غدریاں دے وچاراں توں وی راغب ہون۔ اسنے انقلاب دیاں تیاریاں شروع کر دتیاں۔ اوہ اپنے دل دے پرمکھ انقلاب کاریاں وچوں سرکڈھّ بن گیا۔ اس دے دل دے پرمکھ انقلاب کاریاں وچ چندر شیکھر آزاد، سکھدیو، راجگرو اتے بھگوتی چرن ووہرا آدی سن۔
وڈّ وڈیرے
بھگت سنگھ دے وڈے-وڈیرے امرتسر زلھھے دے پنڈ نارلی دے وسنیک سن، جنہاں وچوں اک نوجوان مغل دور دوران، بنگے دے نیڑلے پنڈ کھٹکڑ کلاں وچ آ وسیا سی۔ نارلی پنڈ دے ذمیندار سندھو-جٹّ سن اتے بھگت سنگھ دے پروار دی وی ایہی جات-گوت سی۔ بھگت سنگھ دے دادا س۔ ارجن سنگھ نے 1898 وچ نویں نہری آبادی لائلپر دے پنڈ چکّ بنگا وچ انگریزی حکومت دی پنجھی ایکڑ زمین الاٹ کرن دی پیش کش پروان کر لئی سی۔ جدوں بھگت سنگھ دے پیؤ س۔ کشن سنگھ نے 1917–18 وچ لاہور دے باہروار اک چھوٹے پنڈ کھواسریاں وچ زمین خرید لئی تے سارا ٹبر اتھے رہن لگ پیا۔ شہید بھگت سنگھ دے عدالتی ریکارڈ وچ اوہناں دے پنڈ والے مکان دی تلاشی دا گواہ (سرکاری گواہ نمبر 401) وی پنڈ چمروپر دا دل مہمدّ نمبردار سی۔ شہید دے ماں جی سری متی ودیاوتی دے اک انٹرویو وچ اوہناں اچیچے طور تے ذکر کیتٔے کہ ‘‘بے بے جی میری پھانسی پچھوں تسیں بنگے چلے جائیو، تہانوں اتھے کسے نے نہیں وسن دینا۔’’ پچھوں ایہہ زمین س۔ کشن سنگھ نے 1947 ویلے دے بدلدے حالات وچ اس سال دے شروع وچ ہی کسے مسلمان نوں ویچ دتی سی۔ بھگت سنگھ بارے ساریاں سرکاری دستاویزاں وچ اوہدا پنڈ کھواسریاں لاہور ہی درج اے۔
جیل دے دن
جیل وچ بھگت سنگھ نے قریب 2 سال گزارے۔ مقدمے دوران اس نے اپنی رہائی لئی بھورا وی زور نہیں لگایا پر دیش دی آزادی لئی آخری ساہ تک لڑن دا اعلان کیتا۔ اس دوران اوہ کئی انقلاب کاری سرگرمیاں نال جڑیا رہا۔ اس دی پڑھائی وی جاری رہی۔ اس دوران اس نے کئی طرحاں نال پونجیپتیاں نوں اپنا ویری دسیا اے۔ اس نے لکھیا کہ مزدوراں دا استحصال کرن والا اک بھارتی ہی کیوں نہ ہووے اوہ اوہناں دا ویری اے۔ اس نے جیل وچ انگریزی وچ اک لیخ وی لکھیا جسدا سرلیخ سی 'میں ناستک کیوں ہاں۔' جیل وچ اس نے اتے باقی ساتھیاں نے 64 دناں تک بھکھ ہڑتال کیتی۔ 5 جولائی 1929 نوں پنڈت جواہرلال نہرو نے کانگرس سیکٹری دی حیثیت نال پریس نوں اک بیان دتا - "میں بہت دکھ نال بھگت سنگھ اتے دتّ دی بھکھ ہڑتال دا خبراں سنیا اے۔ پچھلے 20 جاں زیادہ دناں توں اوہناں نے کجھ وی کھان توں اپنے آپ نوں دور رکھیا اے۔ مینوں پتہ چلیا اے کہ زبردستی وی کھانا کھلایا جا رہا اے۔ اجیاے، اپنی اچھا نال اپنائے کشٹ دے وقت ساڈے سبھ دے دل اوہناں دے ول امڈدے ہن۔ اوہ اپنے کسے سبیکار لئی بھکھ ہڑتال تے نہیں ہن، سگوں سیاسی قیدیاں دی حالت عام لئی اجیہا کر راے ہن۔ جویں-جویں دن گزر راے ہن اسیں اس اوکھی امتحان نوں بڑی اتیجنا نال ویکھدے رہانگے اتے من وچ تیبر اچھا رکھانگے کہ ساڈے ایہہ دونوں بہادر بھرا اس اگنی-پرکھیا وچ کامیاب ہون۔"
فانسی
لاہور وچ سانڈرس دے قتل، اسمبلی وچ بمب دھماکہ آدی کیس چلے۔ 7 اکتوبر، 1930 نوں ٹربیونل دا فیصلہ جیل وچ پہنچیا۔ بھگت سنگھ، سکھدیو اتے راجگرو نوں پھانسی؛ کملناتھ تواڑی، وجی کمار سنہا، جیدیو کپور، شو ورما، گیا پرساد، کشوری لال اتے مہانویر سنگھ نوں عمر قید، کندن لال نوں ستّ اتے پریم دتّ نوں تن سال قید-اے-بامشقت دی سزا سنائی گئی۔ بٹکیشور دتّ اتے بھگت سنگھ نوں اسمبلی بمب کانڈ لئی عمر قید دی سزا دا فیصلہ سنایا گیا۔
بھگت سنگھ دا دیش دے نوجواناں دے نام سنیہا
23 مارچ 1931 نوں شامی قریب 7 وجع کے 33 منٹ تے اوہناں نوں اتے اوہناں دے دو ساتھیاں راجگرو اتے سکھدیو نوں فانسی دے دتی گئی۔ فانسی تے جان توں پہلاں اوہ لینن دی جیونی پڑھ رہا سی۔ کیہا جاندا اے کہ جدوں جیل دے ادھیکاریاں نے اس نوں اطلاع دتی کہ اس دی فانسی دا سماں آ گیا اے تاں اس نے کیہا - رکو، اک انقلاب کاری دوجے انقلاب کاری نوں مل رہا اے۔ پھر اک منٹ دے بعد کتاب چھت دے ول اچھال کے اوہناں نے کیہا - چلو ۔
فانسی تے جاندے سماں اوہ تنوں گا رhے سن -
؛؛؛'دلوں نکلیگی نہیں مرکے وی وطن دی الفت'
؛؛؛'میری مٹی توں وی خوشبو-اے-وطن آئیگی۔.'
فانسی دے بعد کوئی تحریک نہ بھڑک جاوے اسدے ڈر توں انگریزاں نے پہلاں اوہناں لاشاں دے ٹکڑے کیتے اتے پھر بوریاں وچ بھر کے فروزپور دے ول لے گئے جتھے مٹی دا تیل پا کے ایہناں نوں جلایا جان لگا۔ پنڈ دے لوکاں نے اگّ ویکھی تاں کول آئے۔ اس توں ڈرکے انگریز اوہناں دیاں لاشاں دے ادھجلے ٹکڑے ستلج ندی وچ سٹکے بھجن لگے۔ جدوں پنڈ والے کول آئے تاں اوہناں نے اوہناں دیاں لاشاں دے ٹکڑیاں نوں اکٹھا کرکے تکنیک وت داہ سنسکار کیتا۔ اسدے بعد لوک انگریزاں دے نال نال گاندھی جی نوں وی اوہناں دی موت دا ذمہ وار سمجھن لگے۔ اس کارن جدوں گاندھیجی کانگرس دے کراچی سیشن وچ حصہ لین جا راے سن تاں لوکاں نے کالے جھنڈیاں دے نال گاندھیجی دا استقبال کیتا۔
بھگت سنگھ نوں ہندی، اردو، پنجابی اتے انگریزی دے علاوہ بنگلا وی آؤندی سی جو کہ اوہناں نے بٹکیشور دتّ توں سکھی سی۔ اس دا یعقین سی کہ اس دی شہادت نال بھارتی جنتا ہور بے چین ہو جاوے گی اتے اجیہا اس دے زندہ رہن نال شاید ہی ہو سکے۔ اس کارن اس نے سزا سناؤن دے بعد وی معافی نامہ لکھن توں انکار کر دتا۔ اس نے انگریزی سرکار نوں اک پتر لکھیا جس وچ کیہا گیا سی کہ اوہناں نوں انگریزی سرکار دے کھلاپھ بھارتیاں دی لڑائی دے جنگی قیدی سمجھیا جاوے اتے پھانسی دین دی تھاں گولی نال اڈا دتا جاوے۔
؛اسے یہ فکر اے ہردم ترجے جفا کیا اے ؛؛ہمیں یہ شوق اے دیکھیں ستم کی انتہا کیا اے ؛؛؛دہر (دنیا) سے کیوں کھپھا رہیں، ؛؛؛؛چرکھ (اسمان) سے کیوں گلہ کریں ؛؛؛؛؛سارا جہاں عدو (دشمن) صحیح، آؤ مقابلہ کریں۔
اس توں اوہناں دی سورمرفتار دا اندازا لایا جا سکدا اے۔
کھیاتی اتے اعزاز
thumb|left|280px|[[سکھدیو تھاپر|سکھدیو، راجگرو اتے بھگت سنگھ دے پھااے لٹکائے جان دی خبر - لاہور دے ٹریبیون دے مکھ ورقے تے ]] thumb|right| انقلاب کاریاں دے لہو نال بھجی ‘دِ ٹربیون’ اخبار دی 25 مارچ 1931 دی کاپی جو کھٹکڑ کلاں وچ ‘شہید-اے-اعظم بھگت سنگھ میوزیم’ وچ رکھی ہوئی اے اوہناں دی موت دی خبر نوں لاہور دے دینک ٹربیون اتے نیویارک دے اک پتر ڈیلی ورکر نے چھاپیا۔ اسدے بعد وچ وی مارکسسٹ پتراں وچ اوہناں بارے لیکھ چھپے، پر بھارت وچ اوہناں دناں مارکسسٹ پتراں دے آؤن تے روک لگی ہوئی سی اس لئی بھارتی بدھیجیویاں نوں اسدی خبر نہیں سی۔ دیش بھر وچ اوہناں دی شہادت نوں یاد کیتا گیا۔ دکھن بھارت وچ پیریار نے اس دا لیکھ 'میں ناستک کیوں ہاں' تے اپنے ساپتاہک پتر دے 22- 29 مارچ، 1931 دے انک وچ تمل وچ سمپادکی لکھیا۔ اس وچ بھگت سنگھ دی تعریف کیتی گئی سی اتے اس دی شہادت نوں گاندھیواد دے اپر فتح دے روپ وچ ویکھیا گیا سی۔
مہاتما گاندھی اتے بھگت سنگھ دی پھانسی
بھگت سنگھ دی پھانسی دے تعلقات وچ مہاتما گاندھی دے کردار بارے کئی اصول پرچلت ہن۔ اک اصول ایہہ اے کہ مہاتما گاندھی بھگت سنگھ دی پھانسی نوں روک سکدا سی، لیکن اجیہا کرن توں پرہیز کیتا۔ اک ہور اصول اے کہ گاندھی جی نے بریٹیش دے نال مل کے سازش رچی اتے بھگت سنگھ نوں مروایا اے۔ گاندھی دے سپوٹراں کہ دلیل اے کہ گاندھی جی اس پوزیشن وچ نہیں سی کہ بریٹیش حکومت نوں پھانسی توں روک سکدے۔ سگوں اوہ دعوہ کردے ہن کہ اوہ بھگت سنگھ دے جیون نوں بچاؤن دے لئی اوہناں نے پوری واہ لئی۔ اوہناں دا ایہہ وی کہنا اے کہ آزادی تحریک وچ بھگت سنگھ دے کردار نیتا وجوں گاندھی جی دے کردار لئی کوئی خطرہ نہیں سی اے۔ اس لئی کوئی کارن نہیں سی کہ بھگت سنگھ دی موت چاہندے۔ گاندھی جی، تاں سگوں ہمیشہ بھگت سنگھ دی دیسبھرفتار دے اک مہان پرستار سی۔ کجھ لوکاں دا خیال اے کہ بھگت سنگھ نوں پھانسی لاؤنا انگریز پالیسی دیاں سبھ توں بااثر چالاں وچوں اک سی۔ اوہناں نے اک تیر نال دو نشانے پھنڈ دتے۔ بھگت سنگھ ورگے ذہین آگوُ نوں ختم کر دتا اتے نال ہی گاندھی جی نوں شکی بنا دتا۔ عامَ لوکاں دا گمراہ ہونا تاں سوکھا ہی سی۔ آگوآں دا وڈا حصہ وی اج تک گمراہ ہندا آ رہا اے۔جدوں کوئی نقطہ سچا جاں جھوٹھا لوک من وچ گھر کر جاوے تاں اتہاس دے تتھاں دا کوئی واہ نہیں چلدا ہندا۔پر دیش واسیاں دیاں بھاوناواں دا تقاضہ ایہہ سی کہ مہاتما گاندھی وائسرائے لارڈ ارون نال چلدی گل بات وچ ایہناں نوجواناں دی پھانسی دی منسوخی نوں اک شرط بناؤن، پر جے سرکار پھانسی لاؤن تے بضد راے تاں اوہ گل بات وچوں واک آؤٹ کرن، پر اجیہا کجھ نہ ہویا۔ گاندھی-ارون پیکٹ ہو گیا، پر سازاواں قایم رہیاں۔
مر کے ہور وی طاقتور
اج وی بھارت اتے پاکستان دی جنتا اوہناں نوں آزادی دے دیوانے دے روپ وچ ویکھدی اے جسنے اپنی جوانی سمیت ساری زندگانی دیش لئی وقف کر دتی۔ سگوں ہندوستان دے قومی پروجیکٹ دے لاگوُ ہون وچ وڈے کھپیاں نے بھگت سنگھ دے بمب نوں ادریویں دی پٹھّ نال مڑ ساجن دا عمل سرو کر دتا اے۔ 2007-08 وچ بھگت سنگھ دے صدی سماروحاں نوں خاص کر پنجاب وچ جنے لامسال اتساہ نال منایا گیا اس توں ایہہ واضع ہو جاندا اے کہ آزادی لئی قربانیاں دا پرتیک بھگت سنگھ دا بمب اتے اسدے وچار سیاسی پروچناں وچ نکھیڑے دا نقطہ ثابت ہونگے۔ ویلے دے بیتن نال تے بھارتی جن گروہاں دیاں سبھ پراپتیاں دے باو جود سماجی نہ-برابری قایم اے، سگوں ہور وی گمبھیر روپ دھارن کر گئی اے۔ اوہناں دا اچھت انقلاب نہیں آیا تے نہ ہی نیڑ مستقبل وچ اس دے واپرن دیاں سمبھاوناواں روشن نظر آؤندیاں ہن۔
بھگت سنگھ دیاں لکھتاں
؛؛Ah my Beloved، fill the Cup that clears ؛؛To-day of past Regrets and future Fears
؛؛او میری محبوب بھر پیالہ اک جام پلا دے ؛؛جو بیتے دا افسوس تے بھلک دا ڈر مٹا دے
؛؛Here with a loaf of Bread beneath the Bough ؛؛A flask of wine، a Book of verse — and thou
؛؛Beside me singing in the wilderness ؛؛And wilderness is Paradise now! ؛؛ہرے بھرے اک رخّ دی ٹھنڈی چھاویں ہووے کولے جو شعری پٹاری ؛؛دیکے مد پیالہ تو مینوں چھوہیں گیت پیاری ؛؛کسے ویرانے وچ وی سانوں مل جاوے جو روٹی ؛؛اوہ ویرانہ جاپے مینوں سرگاں کولوں بھاری (پنجابی ترجمہ - س س جوگی) ؛؛
باہرلے جوڑ
گٹھ:مشہور لوک گٹھ:انقلابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جم 1907 گٹھ:موت 1931
طوبا سید
طوبیٰ سید  (پیدائش: 29 مئی 1991ء) اک پاکستانی فیمنسٹ، سرگرم سیاسی کارکن تے صنفی تعلیم د‏‏ی محقق نيں۔ وہ اک فیمنسٹ تنظیم وومین ڈیموکریٹک فیڈریشن تے د‏‏ی سیکریٹری اطلاعات تے نشریات نيں۔ وہ قائد اعظم یونیورسٹی دے شعبہ جینڈر سٹدیز د‏‏ی فیکلٹی دا حصہ رہیاں نيں۔
فیمینزم
طوبیٰ پاکستان وچ حقوق نسواں د‏‏ی تحریکاں د‏‏ی تریخ پہ کم کردی رہیاں نيں۔ تے 1980ء د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں حقوق نسواں د‏‏ی مانند پڑ جانی والی مزاحمتی تحریکاں دے دوبارہ تو‏ں جنم لینے د‏‏ی کوششاں وچ پیش پیش نيں۔ اوہ دور حاضر د‏‏ی نوجوان نسل دیاں عورتاں د‏‏ی مختلف تنظیماں دے نال چلنے د‏‏ی ترغیب دیندی نيں۔ جنوبی ایشیاء د‏‏ی فیمنسٹ تحریکاں تو‏ں منسلک نيں تے سنگت ورگی تنظیماں دے نال مل ک‏ے کم کردیاں نيں۔ اوہ پاکستان وچ می ٹو ورگی تحریکاں د‏‏ی حامی نيں۔ تے خواتین پہ ہونے والے ہر طرح دے تشدد د‏‏ی مخالفت کردیاں نيں۔ بطور عوامی ورکرز پارٹی کارکن، 2017ء وچ ہونے والے عالمی خواتین دے موقع پہ انھاں نے کملا بھاسین نو‏‏ں مدعو کيتا جو کہ جنوبی ایشیاء د‏‏ی مشہور فیمنسٹ تے ادیب نيں۔
وومین ڈیموکریٹک فرنٹ
طوبیٰ اک سوشلسٹ فیمنسٹ تنظیم وومین ڈیموکریٹک فرنٹ د‏‏ی انفارمیشن سیکریٹری نيں، جسنو‏ں بنانے وچ ملک بھر د‏‏ی محنت کش خواتین تے سیاسی کارکنان نے حصہ لیا سی۔
حوالے
گٹھ:1991 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سیاست دان بلحاظ سیاسی جماعت گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی مارکسٹس گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی گٹھ:عوامی ورکرز پارٹی دے سیاست دان
2014
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
پیلے مونہہ والی مینا
پیلے مونہہ والی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیوگنی تے لاگے دے جزیریاں وچ ملدیاں نیں۔
ضلع بیلن
ضلع بیلن ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سنہری مینا
سنہری مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ انڈونیشیا تے پاپوانیوگنی دا پنچھی اے۔ ایہ عام ملدی اے۔
جمعہ مسجد شماخی
جمعہ مسجد شماخی (مسجد الجمعۃ) آذربائیجان دے شہر شماخی د‏‏ی اک مسجد اے جو اک ہزار سال تو‏ں وی زیادہ قدیم ا‏‏ے۔ شماخی اپنی ہزار سالہ تریخ وچ گیارہ وڈے زلزلےآں دا شکار ہويا تے بے شمار چھوٹے زلزلےآں دا سامنا کيت‏‏ا مگر اس دے لوکاں نے اسنو‏ں دوبارہ تعمیر ک‏ر ليا۔ شہر د‏‏ی واحد چیز جو ہر زلزلہ وچو‏ں بچ گئی اوہ جمعہ مسجد شماخی اے ۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:آذربائیجان د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:آذربائیجانی معماری گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:ایرانی معماری گٹھ:شماخی ضلع گٹھ:صفوی معماری گٹھ:مسیتاں
چک 295 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
مولوسر
مولوسر اک وڈے ناپ دا طاقت آلا کتا اے۔
ایملی گرین بالچ
ایملی گرین بالچ ( 8 جنوری 1867- 9 جنوری 1961) اک امریکی لکھاری تے اکنامکس گرو سی جنے سوانیاں دے حقاں لئی کم کیتا۔ اونہوں 1946 اچ جان موٹ دے نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ضلع دورتیل
ضلع دورتیل ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جان موٹ
جان موٹ ( 25 مئی 1865- 31 جنوری 1955) اک امریکی سیاسی کاما سی جنے امن بنان لئی کم کیتا۔ اونہوں 1946 اچ ایملی گرین بالچ دے نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
خاروغ
خاروغ ( لاطینی: Khorugh) تاجکستان دا اک شہر اے جو تاجکستان دے کوہستانی بدخشان خودمختار صوبہ دے  ضلع شغنان وچ واقع اے۔ ایہ شہر گوہستانی بدخشان خودمختار صوبہ دا راجگڑھ اے ۔
تفصیلاں
خاروغ دی مجموعی آبادی 30,000 افراد اتے مشتمل اے پے 2,123 میٹر سطح سمندر توں  بلندی اتے  واقع اے۔
حوالے
گٹھ:تاجکستان دے شہر گٹھ:تاجکستان دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
امیتا
امیتا، جنم ناں قمر سلطانہ، اک بھارتی اداکارہ اے۔ امیتا ( جم ؛ 11 اپریل 1940 ) اک بھارتی فلم ایکٹریس اے ۔ ایہناں دا جم کولکاتہ وچ برطانوی ہند دے ویلے ہویا سی ۔ ایہناں نے اپنے کیریئر 1953 سے 1968 تک کئی وڈی - وڈی بھارتی ہندی فلماں وچ کم کیتا سی ۔ ایہناں نے اپنے کیریئر دی شروعات 1953–1954 وچ بنی شری گیان مہاپربھُو فلم توں کیتی سی ۔
شروع دا جیون
امیتا 11 اپریل 1940 نوں کلکتہ (ہن کولکاتہ) وچ اداکارہ شکنتلا دیوی اتے سلتیشر کولاکے احمد دے گھر قمر سلطانہ دے طور تے جمی سی۔   اس دے پیؤ دی موت ہو گئی اتے اسدی ماں بمبئی (ہن ممبئی) چلی گئی اتے جتھے اس نے اپنی پڑھائی کیتی۔
کریئر
رانی (1962) اتے بلاک باسٹر میرے محبوب (1963) ورگیاں  فلماں وچ اداکاری لئی اس نوں سبتوں ودھیا معاون اداکارہ، فلمفیئر انعام لئی نامزد کیتا گیا سی  ۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1940 گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
کیٹابولزم
کیٹابولزم جانداراں دے پِنڈے وچ ہوݨ آلا اوہ کیمیای عمل اے جیہڑا بیماریاں ، بڑھاپا تے کمزوری نوں ودھاون وچ مددگار ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
ضلع ارزن
ضلع ارزن ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سولاویسی مینا
سولاویسی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
اینابولزم
اینابولزم جانداراں وچ ہوݨ آلا اوہ کیمیای عمل اے جیہڑا چھوٹیاں اکایاں توں مالیکیول بݨاوندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
لیزر
لیزر یا ترتاش (laser) اک آلہ (machine) اے جیہڑی اک تکڑی چانن لین کڈھدی اے۔ ترتاش دی چانن لیک دوجے چانناں وانگوں ناں پھیلدی اے تے ناں ای ماڑی پیندی اے۔
چٹی تؤنوالی مینا
چٹی تؤنوالی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع لہندا باچکا
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
ضلع لہندا باچکا سربیا دے 25 ضلعےآں چوں اک اے جہڑا اسدی خودمختار جمہوریہ ووئیودینا چ واقع 7 ضلعےآں چوں اک اے ، اسدا انتظامی مرکز سومبور شہر اے ۔
چک 296 گ ب
چک 296 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
رابرٹ رابنسن
رابرٹ رابنسن (13 ستمبر 1886 - 8 فروری 1975) اک انگریز آرگینک کیمسٹری گرو سی جنے بوٹیاں دے رنگلے مادیاں (اینتھو سائانن) تے الکلائیڈاں تے کھوج کیتی۔ اونہوں 1947 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
چک 296 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
رابرٹ رابنسن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 296 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ایڈورڈ وکٹر ایپلٹن
ایڈورڈ وکٹر ایپلٹن (6 ستمبر 1892 - 21 اپریل 1965) اک انگریز فزکس گرو سی جنے آئنوسفیرک فزکس تے ایپلٹن کھل تے کم کیتا۔ اونہوں 1947 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ڈھابا گرلز
ڈھابا گرلز پاکستان وچ عورتاں دے حقوق دے متعلق اک مہم اے جو خواتین دے عوامی مقام تک رسائی اُتے شعور پیدا کردے نيں۔ ڈھابا سڑک دے کنارے چائ د‏‏یاں دکاناں لئی مقامی اصطلاح اے جتھے روايتی طور اُتے جنوبی ایشیا وچ زیادہ تر مرد بیٹھدے نيں۔ ایہ کوششاں 2015 وچ منظر عام اُتے آئیاں سن جدو‏ں بوہت سارے خواتین تے اور لڑکیاں ڈھاباں اُتے خود د‏‏ی تصاویر تے کہانیاں دے نال مخصوص ہیش ٹیگز وچ انھاں انٹرنیٹ اُتے ڈالنا شروع ہوئیاں. اس وائرل مہم دے نتیجے وچ کراچی ، لاہور تے اسلام آباد جداں شہراں وچ متنوع قسم د‏‏ی عوامی بحث دا آغاذ ہويا۔
تنقید
ڈھابا د‏‏ی لڑکیو‏ں نے سوشل میڈیا صارفین د‏‏ی # گرلز آن بائیکس د‏‏ی تحریک دے بعد انہاں ناقداں نو‏‏ں اس مہم د‏‏ی جانب راغب کيتا جو عوامی جگہاں اُتے خواتین د‏‏ی موجودگی دے خلاف نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ تحریک نسواں گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں
سیامی کھیر
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ارونا رائے
شروع دا جیون
رائے دا جنم چنائی وچّ ہویا سی۔   اوہ دلی, وچّ وڈی ہوئی، جتھے اس دا پیؤ  اک سرکاری اہلکار سی۔ اس نے اندرپرستھ کالج، دلی یونیورسٹی توں انگریزی ساہت دا مطالعہ کیتا۔
اس نے بھارتی پربندھکی سیوا وچّ1968 اتے 1974 اک سول سرونٹ دے طور تے سیوا کیتی اتے1970 وچّ اس نے بنکر رائے نال ویاہ کروایا۔
مزدور کسان شکتی سنگٹھن
رائے نے سول سیواواں توں استعفٰی دے دتا اتے غریباں نال متعلق مدعیاں تے کم کرنا شروع کیتا۔ اس نے تلونیا، راجستھان وچّ سوشل ورک اتے رسرچ مرکز (SWRC) وچ شامل ہو گئی۔  1987 وچّ شنکر سنگھ، نکھل ڈے اتے بہت سارے ہورناں نال مل کے مزدور کسان شکتی سنگٹھن (MKSS) دی قایم کیتا۔
ضلع ہاسا
ضلع ہاسا ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ارونا رائے
حوالے
گٹھ:جنم 1946 گٹھ:زندہ لوک
ضلع ہاسا
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 10 اک اےایل
چک 10 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع اوکاڑا دے پنڈ گٹھ:تحصیل رینالہ خورد دے پنڈ گٹھ:1اےایل نہر دے پنڈ
چک 11 اک اےایل
چک 11 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
اگپرمٹیانوالی مینا
اگپرمٹیانوالی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
کلادووا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ کلادووا شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا  سربیا دے ضلع بور چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع واشک
ضلع واشک بلوچستان پاکستان دا اک ضلع اے ۔
تریخ
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
ربی اعظم اسرائیل
thumb|ربی اعظم دا لوگو
ربی اعظم اسرائیل اسرائیل دا اک قانونی منصب ہے جس اتے فائز شخص دنیائے یہود دا روحانی و فقہی پیشوا ہوندا ہے تے  ربی اعظم کہلاندا ہے۔ سنہ 1921ء وچ برطانوی مینڈیٹری حکومت نے فلسطین وچ اس منصب نوں قائم کیتا تے ربی اسحق کوک پہلے ربی اعظم بنے۔ اس منصب لئی  بیک وقت دو بندے سفاردی یہودیاں توں  اک تے اشکنازی یہودیاں توں  اک منتخب کیتے جاندے نیں۔ ربی اعظم دے ذمہ دنیا بھر وچ وسن والے یہودیاں دےولوں آن والے استفتا دا جواب تے ہور یہود دے مذہبی تے عائلی معاملات مثلاً نکاح، طلاق، حلال غذا وغیرہ وچ فتوے دین دی ذمہ داری ہوندی ہے۔ اس منصب دی مدت کار دس سال ہے۔
حوالےہ جات
گٹھ:اسرائیل گٹھ:یہودی گٹھ:مذہبی منصب
یاسمین اسماعیل
مڈھلا جیون
یاسمین 28 مارچ، 1950 نو‏‏ں راولپنڈی وچ پیدا ہوئیاں۔ آپ دے والد اک آرمی کرنل سن جنہاں دے کئی بار تبادلہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ نے کئی اسکولاں وچ تعلیم حاصل کيتی۔ آپ نے گریجویشن ہوم اکنامکس کالج تو‏ں حاصل کيتی۔
فنی سفر
1971ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد انہاں نے کراچی وچ رہائش اختیار کر لئی۔ آپ د‏‏ی شادی 1974ء وچ طارق اسماعیل نال ہوئی۔ یاسمین نے 1960ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ پی ٹی وی دے نال کم کرنا شروع کردتا سی۔ 1980ء وچ آپ گرپ سیٹر کراچی د‏‏ی ہیڈ بن گئی۔ آپ نے تقریبا 24 سیٹر ڈرامےآں نو‏‏ں ہدایت دی۔ جنہاں وچو‏ں زیادہ تر نو‏‏ں عمران اسلم نے لکھیا سی۔ آپ دے کم نو‏‏ں لوکاں نے کافی سہرایا۔ رمضان تو‏ں کچھ عرصہ پہلے آپ نے اپنے آخری ڈرامہ "اسامہ ہوئے تاں سامنے آئے" نو‏‏ں ہدایت دی۔ اس سیٹر ڈرامہ نو‏‏ں وی عمران اسلم نے لکھیا سی۔
ذا‏تی زندگی
یاسمین دے شوہر اک کمپنی وچ چیف ایگزیکٹو آفیسر سن ۔ آپ د‏‏ی وفات دے وقت آپ دے بیٹے امل اسماعیل د‏‏ی عمر 22 سال تے بیٹی سلا اسماعیل د‏‏ی عمر 18 سال سی جو انڈس ویلی اسکول آف آرٹ اینڈ آرکیٹیکٹچر د‏‏ی طالب علم ا‏‏ے۔
وفات
یاسمین اسماعیل د‏‏ی وفات 18 جنوری، 2002 نو‏‏ں کراچی وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی نماز جنازہ ڈی ایچ اے کراچی وچ آرمی قبرستان وچ ادا کيتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:راولپنڈی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:راولپنڈی د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی سیٹر دے ہدایت کار
عامر خان (باکسر)
عامر خان اک برطانوی پاکستانی باکسر اے جہدے ماں پیو پاکستانی تے مٹور، تحصیل کہوٹہ، ضلع راولپنڈی پاکستان دے رہن والے نیں. عامر خان برطانیہ دا منیا پرمنیا باکسر اے۔ 2004 دے ایتھنز اولمپکس چ اونے چاندی دا تمغہ جتیا۔
عامر اقبال خان (جم 8 اکتوبر 1986) اک برطانوی پیشہ وار مکیباز اے۔۔ اوہ اک سابقہ یونیفائیڈ لائیٹ-ولٹرویئر ورلڈ چیمپین اے، جس نے 2009 توں 2012 تک ڈبلیو۔ بی۔ اے۔ (بعد وچ سپر) دا خطاب اتے 2011 وچ آئی بی ایف دا خطاب برقرار رکھیا۔ اسنے 2007 توں 2008 تک راشٹرمنڈل لائیٹویٹ دا ٹائیٹل جتیا، 2014 توں 2016 تک WBC چیمبر ویلرویٹ دا خطاب، اتے 2016 وچ اک مڈلویٹ عالمی خطاب لئی اک وار چیلنج دتا۔۔
مڈھلی زندگی
خان دا جم بوٹرٹن، گریٹر مانچیسٹر وچ اک پنجابی راجپوت پروار وچ ہویا سی۔ اس پروار دیاں پنجاب (پاکستان) دے راولپنڈی ضلعے وچ واقع تحصیل کہوٹہ دے مٹور پنڈ وچ ہن۔ ۔. اوہ بولٹن وچ سمتھلز سکول اتے بولٹن کمیونٹی کالج وچ پڑھیا۔  خان مسلمان اے  اتے نقشبندی سلسلے دا میمبر اے۔   اس دے نال نال مسلم لکھاری اوارڈ دا حامی اے۔
خان دیاں دو بھیناں اتے اک بھرا ہارون "ہیری 'خان اے، جو اک پیشہ ور مکیباز اے۔ اوہ انگریز کرکٹر سجدید محمود دا پہلا چچیرے بھرا اے جو کہ نانا لال خان جنجوعہ نال متعلق اے، جو پاکستانی فوج توں چھٹی ملن توں بعد انگلینڈ چلے گئے سن۔
خان اتے مالیگنائگی
[[تصویر:Khan_and_Malignaggi_2.jpg|thumb|17 مارچ 2010 نوں پریس کانفرنس وچ خان (کھبے) اتے مالیگنائگی
]]
اعزاز
خان سال 2005 دے بریکتھتر دے لوریئس ورلڈ سپورٹس ایوارڈ لئی 2005 دے نامزد سی۔ اوہ زاب جڈاہ نوں ہراؤن توں بعد 2011 بیبیسی سپورٹس پبلکیٹٹی آف د ایئر اوارڈ لئی نامزد سی۔
جنوری 2013 وچ بریٹیش مسلم پرسکاراں وچ اس نوں بیسٹ اوس سپورٹ اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا سی۔
2014 وچ، اس نوں پاکستان دے صدر توں پرائیڈ آف پرفارمینس دتا گیا سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جم 1986 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان
چک 297 گ ب
چک 297 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
قینچی چنج مینا
قینچی چنج مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
کارل فرڈیننڈ کوری
کارل فرڈیننڈ کوری ( 5 دسمبر 1896 - 20 اکتوبر 1984) اک چیک بائیو کیمسٹری گرو تے فارماکالوجی گرو سی جنے "گلائیکوجن" (جنوراں دی سٹارچ)" دی کھوج وچ حصہ پایا۔ اونہوں 1947 اچ  اوہدی بیوی گرٹی کوری تے برنینڈو ہائوزے دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پیاز
پیاز اک سبزی اے جیدے پتے تے گنڈ ورگی جڑ پکاۓ جاندے نیں۔ پیاز دے پتیاں نوں پوکاں کیندے نیں جیہڑیاں پھلیاں ہوندیاں نیں ایہناں دا رنگ نیلا ہرا ہوندا اے۔ جڑ وڈے دن ہون تے پھل جاندی اے۔ پت جھڑ وچ پتے سک جاندی نیں تے پیاز دی گنڈی دی اتلی پرت سک جاندی اے نرم ہوندی اے۔ فصل فیر ورتن لئی تیار ہوندی اے۔ پیاز نوں ساری دنیا وچ ورتیا جاندا اے۔
پیاز نوں پنجابی وچ گنڈھ یا گنڈے وی کیندے نیں۔
وکھالہ
پیاز ہن جنگلاں وچ تے نہیں ملدا پر ایہنوں انسان پچھلے 7000 وریاں توں اگا ریا اے۔ ایہ سال وچ دو واری ہوندا اے پر لامت اکوواری اگاندے نیں۔ ایہ 15 توں 45 سینٹی میٹر (6 توں 18 انچ) تک اچا جاندا اے۔ ایہدے پتے جنہاں نون پوکاں کیندے نیں سدھیاں لمیاں تے پھلیاں اندروں کھوکھلیاں ہوندیاں تے نیلے ہرے رنگ دیاں ہوندیاں نیں۔ ہر پتے دا مڈھ پدھرا ہوندا اے۔ بوٹے دے مڈھ توں کئی جڑاں زمین ول جاندیاں نیں۔ مڈھ ویلے نال موٹا ہوندا جاندا اے تے گول ہوندا جاندا اے۔ پت جھڑ وچ پتے سکن لگدے نیں تے گول جڑ تے پتلی چھلڑ بندی اے۔ اگر سیال وچ ایس پیاز نوں لگا رہن دتا جاوے تے اگلے ورے اوہ فیر پھٹدا اے تے اوہدے جوں اک لمی ڈنڈی اتے ول اندی اے تے اک نکے نکے پھلاں دی جھتری بناندی اے۔
عوامی ورکرز پارٹی
"عوامی ورکرز پارٹی" پاکستان چ کبھی باں دی اک سیاسی جماعت اے۔ ایس جماعت دے پروگرام دا مقصد کارکناں، مزدوراں، سوانیاں، طلباء ، علاقائی تے مذہبی اقلیتاں دی تحریکاں نوں لوک راج تے سوشلزم دے چعنڈے تھلے اکٹھا کرنا اے۔
گرٹی کوری
گرٹی کوری (15 اگست 1896- 26 اکتوبر 1957) اک امریکی بائیو کیمسٹری گرو سی جنے کاربوہائیڈریٹ میٹا بولزم تے کم کیتا۔ اونہوں 1947 اچ  اوہدے جنڑے کارل فرڈیننڈ کوری تے برنینڈو ہائوزے دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
تاجی مینا
تاجی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ ہندستان توں لے کے ویت نام تک ہوندا اے۔
کنگ روڈ ٹاور
برج شاہراہ ملک جاں کنگ روڈ ٹاور (King Road Tower) (عربی: برج طريق الملك) اک 34 منزلہ دفتری بُرج جے جو جدہ، سعودی عرب وچ واقع جے۔ ایہ بُرج اشتہارات دکھان دے دنیا دی سب توں وڈی سکرین اُپر مشتمل جے۔
گٹھ:عمارتاں گٹھ:سعودی عرب دیاں اچیاں عمارتاں گٹھ:جدہ گٹھ:سعودی عرب
ضلع اسکندیرن
ضلع اسکندیرن ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے İskenderun
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
زاگوبیچا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ زاگوبیچیا شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع برانیچیوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 12 اک اےایل
چک 12 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
بلقیس ایدھی
گٹھ:پاکستانی
عام پہاڑی مینا
عام پہاڑی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ذوالفقار خان نصرت جنگ
ذو الفقار خان نصرت جنگ دا اصل ناں محمد اسماعیل سی۔ انہاں دے والد اسد خان سن جو مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دے اک اہ‏م وزیر سن - شہنشاہ اورنگزیب نے محمد اسماعیل نو‏‏ں پہلے خان تے بعد وچ اعتقاد خان دے لقب تو‏ں نوازہ- اعتقاد خان نے 1689ء وچ 25 مارچ تو‏ں 19 اکتوبر دے مہینے تک شہنشاہ اورنگزیب دے کہنے اُتے رایگڑھ دا محاصرہ کيتا- اس شاندار کامیابی دے بعد اعتقاد خان نو‏‏ں انعام دے طور اُتے نويں خطاب ذو الفقار خان تو‏ں نوازیا گیا تے پنہالا نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی بھیجا- ذو الفقار خان نے پنہالا اپریل 1690ء وچ فتح کيتا- اس دور وچ مراٹھی مغلاں دے سب تو‏ں اہ‏م دشمن سن - انہاں دا نواں مقامی سردار راجہ رام بھوسلے سی جس دے پِچھے آخر کار ذو الفقار خان نو‏‏ں قلع جنجی بھیجیا گیا -
پہلا محاصرہ قلع جنجی 1690ء تو‏ں 1695ء
شہنشاہ عالمگیر نے ذو الفقار خان نو‏‏ں قلع جنجی بھیجیا جسنو‏ں ہن مراٹھا تے انہاں دے رہنما راجہ رام بھوسلے نے اپنا نواں ہیڈ کوارٹر بنا لیا ہويا سی۔ مراٹھا، اس دے آنے دے بارے وچ پوری طرح تو‏ں باخبر سن، کوشش کيتی دے اوہ اگے نہ ودھ سک‏‏ے۔ لیکن ذو الفقار خان اک ہنرمند کمانڈر سی۔ مراٹھا نو‏‏ں شکست دے ک‏ے قلع جنجی د‏‏ی طرف آپہنچـا۔
حوالے
گٹھ:1657 دے جم گٹھ:1713 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:کرناٹک دے نواب گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغلیہ سلطنت دے صدور اعظم
ضلع کریخان
ضلع کریخان ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ارارات
ارارات ترکی دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ ایدی اچائی 16854 فٹ یا 5137 میٹر اے۔ ایہہ ترکی چ ایران تے آرمینیا دی سرحد دے قریب واقع اے ۔ ارارات اک آتش فشاں پہاڑ اے جہڑا آخری وار 1840ء چ پھٹیا سی ۔ قدیم مذہبی روایات دے مطابق طوفان نوح علیہ سلام دے بعد نوح علیہ سلام دی کشتی اس پہاڑ دی چوٹی دے نال رکی سی ۔
پہاڑ دے نزدیک ترکی ایران تے روسی آرمینیا د‏‏ی سرحداں ملدی نيں لیکن آتش فشانی کوه آراراط یا ارارات مکمل طور اُتے ترکی وچ واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی شمالی تے مشرقی ڈھلان د‏‏ی طرف آرس وگدا اے جو سطح سمندر تو‏ں تن ہزار فٹ بلند ا‏‏ے۔ مغرب د‏‏ی طرف چھوٹی چھوٹی آتش فشاں پہاڑیاں دا سلسلہ ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں ساڈھے پنج ہزار فٹ د‏‏ی بلندی اُتے اک چھوٹا جہا دره گزردا ا‏‏ے۔ کوه آراراط د‏‏ی میخ دا قطر 25 میل ا‏‏ے۔
کوہ ارارات دو چوٹیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں دا درمیانی پلان 8800 فٹ د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ دونے چوٹیاں دے درمیان ست میل دا فاصلہ ا‏‏ے۔ وڈی چوٹی د‏‏ی انتہائی بلندی 16945 فٹ ا‏‏ے۔ چھوٹی چوٹی د‏‏ی ڈھلوان ہموار تے مسلط اے تے اس د‏ی انتہائی بلندی 12877 فٹ ا‏‏ے۔ انہاں دونے چوٹیاں دے نیڑے دور دور تک کوئی تے چوٹی اِنّی بلند نئيں ا‏‏ے۔ دونے چوٹیاں لاوے تے آتشی چٹاناں تو‏ں بنی ني‏‏‏‏ں۔ کِس‏ے زمانے وچ ایتھ‏ے آتش فشانی دا عمل ہُندا ہوئے گا۔ لیکن ہن تاں اس اُتے ہمہ وقت برف جمی رہندی اے اس دے اردگرد دے میداناں وچ عمدہ گھاہ دے وسیع قطعات ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے کرد قبیلے اپنی بھیڑاں چراندے ہوئے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ کوه ارارات دے دامن وچ کدرے کدرے درخت وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن پہاڑ سبزے تو‏ں خالی ا‏‏ے۔ کِس‏ے زمانے وچ ایتھ‏ے آبادی سی۔ المقدی لکھدا اے کہ اس اُتے اک ہزار پنڈ آبادتھے
ارارات دا ناں سب تو‏ں پہلے بائبل وچ ملدا ا‏‏ے۔ اس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ طوفان نوح د‏‏ی کشتی "آرک" ايس‏ے پہاڑ د‏‏ی وڈی چوٹی اُتے آک‏ے ٹھہری سی۔ بائبل وچ ا‏‏ے۔ ”ستويں مہینے د‏‏ی ستارہويں تریخ نو‏‏ں آراراط د‏‏ی پہاڑیاں اُتے رک گئی۔(پیدائش 8: 4)
اسنو‏ں کوہ جودی تے جبل الحارث وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جودی دا قدیم ناں اغرى تاغ سی۔ ابن قتیبہ نے ارارات ہی نو‏‏ں کوہ جودی ٹھہرایا اے جس اُتے قرآن مجید د‏‏ی رو تو‏ں کشتی نوح جا ک‏ے ٹھہری سی۔ اسنو‏ں جبل قرار وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ اسکندر اعظم دے عہد دا مورخ پرودس لکھدا اے کہ اسنو‏ں کوہ جودی د‏‏ی چوٹی اُتے تو‏ں کشتی دے آثار وی ملے سن ۔ ابن بطوطہ (725ء) نے وی اس پہاڑ د‏‏ی زیارت ورگی۔
اج وی دنیا دے اکثر لوکاں نو‏‏ں یقین اے کہ ارارات د‏‏ی چوٹیاں اُتے جمی ہوئی ہزاراں برس پرانی برف دے تھلے نوح د‏‏ی کشتی موجود ا‏‏ے۔ آرمینیا دے لوک اس روایت اُتے یقین رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ کہ طوفان نوح دے بعد دنیا وچ بسنے والی پہلی قوم آرمینیا دے لوک سن ۔ ارارات دے دامن وچ اک پنڈ ”اگری" واقع ا‏‏ے۔ روایت دے مطابق ایتھے اُتے نوح نے اپنی کشتی بنائی سی۔
ارارات دا عبرانی ناں 'ارا رھو' یا "ارا تو" سی۔ نويں تو‏ں ستويں صدی [[ق م]] تک آشور تے بال د‏‏ی سلطنتاں د‏‏ی وسعت دجلہ و فرات تو‏ں لے ک‏ے کوه ارارات تک سی۔ ارارات نو‏‏ں فارسی وچ کوہ نوح وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے دامن وچ آباد اک پنڈ سینٹ جیکب دے لوکاں دا خیال اے کہ ارارات اُتے چڑھنے والا عتاب خداوندی دا شکار ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ لیکن 27 ستمبر 1829ء وچ اک جرمن جان جیکب وان پیرٹ پہلی بار اس اُتے چڑھنے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ 1845ء وچ اک ہور جرمن ماہر ارضیات پروفیسر ہرمین آپ اس اُتے چڑھیا۔ اس دے بعد تاں یورپی لوکاں دا تاندا بندھ گیا۔ کشتی نوح دا پتا چلانے دے لئی مختلف مہماندی جماعتاں آندی رہندیاں نيں لیکن حالے تک کِس‏ے نو‏‏ں کامیابی حاصل نئيں ہوئی۔
موجودہ کوه ارارات تن ملکاں ترکی، روس تے ایران دے وچکار سرحدی نشان دا کم دیندا ا‏‏ے۔ البتہ ایہ پورا علاقہ ترکی دے پاس ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آرمینیا د‏‏ی قومی علامات گٹھ:اساطیری پہاڑ گٹھ:بلند ترین نقاط بلحاظ ملک گٹھ:ترکی دے آتش فشاں گٹھ:ترکی دے پہاڑ گٹھ:مقدس پہاڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:پہاڑ
چک 298 گ ب
چک 298 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
برنینڈو ہائوزے
برنینڈو ہائوزے (10 اپریل 1887- 21 ستمبر 1971) اک ارجنٹینی فزیالوجی گرو سی جنے جنوراں دے لعو وچ گلوکوز دی مقدار نوں قابو کرن آلے پیچوٹری ہارموناں تے کم کیتا۔ اونہوں 1947 اچ کارل فرڈیننڈ کوری تے گرٹی کوری دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
دکھنی پہاڑی مینا
دکھنی پہاڑی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
کوچیوو
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ کوچیوو شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع برانیچیوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع کملو
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پنجابی سکیچس
پنجابی سکیچز (انگریزی:Punjabi Sketches), انگریزی بولی وچّ پنجاب بارے لکھی اک دستاویزی قسم دی کتاب اے۔ جیڑی 1890 وچ چھپی سی۔ اس کتاب وچ اسدے چھپن ویلے دے نیڑے تیڑے دے کال دی پنجابی جیون تے رہتل دا سچتر بیاں کیتا گیا اے۔ ایہہ کتاب ہن ڈجیٹل روپ وچ سافٹ کاپی وچوں انٹرنیٹ تے ایس لنک تے مہیا اے:
حوالے
گٹھ:پنجاب بارے ڈجیٹل کتاباں گٹھ:کتاباں
سری لنکا مینا
سری لنکا مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ سری لنکا دی واسی تے عام ملدی اے۔
چک 13 اک اےایل
چک 13 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
بالی مینا
بالی مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
اینڈر گائڈ
اینڈر گائڈ (22 نومبر 1869- 19 فروری 1951) اک فرانسیسی لکھاری سی. اوہدے کم دا وڈا حصہ پہلی تے دوجی وڈی لڑائی دے وچکار سمبولزم تحریک توں لے کے کلونیلازم مخالف تحریک تک جاندا اے۔ اوہنوں 1947 وچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ضلع ریہانلی
ضلع ریہانلی ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
سٹیو بیکو
جیون
غریب پروار وچ جمیا بیکو گنسبرگ شہر وچ وڈا ہویا۔ 1966 وچ اس نے میڈیسن دی پڑھائی شروع کیتے جتھے اس نے دکھنی افریکن قومی طالب علم تنظیم دا میمبر بن گیا۔ دکھنی افریقہ وچ نسل پرستی دا وڈے پدھر دا پھیلاء سی اس نے اس دی زوردار مخالفت کیتی اتے بیکو اس ادارہ دا اگانھ ودھو لیڈر بن گیا۔ بیکو دا مننا سی کہ کالے لوکاں دا وی اوہناں ہی حق اے جہنا ہور لوکاں دا۔ اس نے  کالا سندر اے دا نعرہ لگایا۔ 1977 وچ بہت ساریاں روکاں دے باوجود ہی کم کردا رہا اتے انت اس نوں گرفتار کرکے اس تے انیواہ تشدد کیتا گیا جس نوں نہ سہاردے ہوئے بیکو دی موت ہو گئی اس دی آخری رسم وچ لگبھگ 20,000 لوک شامل ہوئے۔ بیکو دی موت توں بعد اوہ لوکاں دا ہیرو بن گیا۔ اوہ تے بہت سارے گیت، کہانیاں، کلاکار نے اس دے سکیچ بنائے۔ اس دے متر ڈونلڈ وڈز نے 1978 وچ اس دی جیونی لکھی جس تے فلم وی بنی۔
حوالے
گٹھ:افریقی لوک گٹھ:جم 1946 گٹھ:موت 1977 گٹھ:افریقی شخصیتاں گٹھ:دکھنی افریقہ
سام سنگ
سام سنگ دکھنی کوریا دی اک کمپنی اے جیدا ہیڈکوارٹر سام سنگ ٹاؤن ، سیول وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:موبیل بنان آلی کمپنیاں
چک 299 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
پیٹرک بلیکٹ
پیٹرک بلیکٹ (18 نومبر 1897- 13 جولائی 1974) اک انگریز تجرباتی فزکس گرو سی جنے "بدل خانہ"، "کاسمک شعاواں" تے "پیلیومقناطیسیت" تے کم کیتا۔ اوہنوں 1948 وچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بوآ:کرکٹ
{| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:transparent;"
<div style="padding: 3px; text-align: center;font-family:times, serif; font-size:200%; line-height:200%;">ایہ صفہ بن ریا اے تے ایہدے بنݨ وچ تسیں وی حصہ پاسکدے او ! کرکٹ بال بلے دا کھیڈ اے جینوں دنیا چ چوکھا کھیڈیا جاندا اے۔ اے دو ٹیماں دے وشکار ہوندا اے تے ہر ٹیم چ یاراں کھڈاری ہوندے نیں۔ دوناں ٹیماں اک اک واری بلے نال بیٹنگ کردی اے تے دوجی ٹیم فیلڈنگ کردی اے۔ بیٹنگ کرن آلی ٹیم سکور کرن دی کوشش کردی اے تے فیلڈنگ آلی سکور کرن توں روکدی اے۔ اک واری نوں اننگ کیندے نیں۔ فیلڈنگ ٹیم دا اک باؤلر بال بیٹنگ کرن دی ٹیم دے اک بلے باز دے ال پچ اتوں سٹدا اے تے اوہ بال نوں بوتا توں بوتا دور مارن دی کوشش کر کے رن بناندا اے۔ ہر بلے باز اس ویلے تک باری کردا اے جدوں تک اوہ آؤٹ نی ہوجاندا تے ہر ٹیم اس ویلے تک کھیڈدی اے جدوں تک اودھے 10 کھڈاری آؤٹ نی ہوجاندے۔ اس توں بعد واری بدل جاندی اے تے دوجی ٹیم بیٹنگ کرن آجاندی اے۔۔کرکٹ تے سارا آرٹیکل پڑھن لئی ایتھے کلک کرو
<div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
ٹنڈولکر
سچن ٹنڈولکر دنیا دا اک منیا پرمنیا کرکٹ کھڈاری اے۔
دس وڈے بالر
<div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کرکٹ شبد
سنچری - بائی - لیگ بائی - ہیٹ ٹرک - دوڑاں - اننگز - اوور - وکٹ - وائڈ - نوبال - <div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کرکٹ دے ریکارڈ
ون ڈے کرکٹ ریکارڈ۔ ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ
<div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کرکٹ کھیڈن والے دیس
پاکستان قومی کرکٹ ٹیم - انگلینڈ کرکٹ ٹیم - اسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم - دکھنی افریقہ قومی کرکٹ ٹیم - ہندستان قومی کرکٹ ٹیم -
کرکٹ ویہڑے
<div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کرکٹ دے امپائر
ڈکی برڈ
<div style="margin:10px 0px 0px 0px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
<div style="margin:10px 0px 0px 10px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کرکٹ مورت
کمار سنگاکارا
<div style="margin:10px 0px 0px 10px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
پاکستانی کرکٹر
<div style="margin:10px 0px 0px 10px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
دس وڈے فیلڈر
<div style="margin:10px 0px 0px 10px; padding:0.3em 1em 0.7em 1em;background-color:#ffffff;border:1px solid #87CEFA;">
کیا توانوں پتہ اے ؟
گٹھ:بوآ
فریدہ کوکی خیل آفریدی
فریدہ "کوکی خیل" آفریدی اک پشتون پاکستانی کارکن حقوق نسواں سن ۔ انھاں جولائ‏ی 2012 وچ ، 25 سال د‏‏ی عمر وچ ، کم اُتے جاندے ہوئے گولی مار دے ہلاک کيتا گیا۔
آفریدی خیبر قبائلی علاقے وچ پیدا ہوئے تے اوتھے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی ، ایہ وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقےآں (فاٹا) دا اک حصہ اے ، جو افغانستان دی سرحد تو‏ں متصل پاکستان دے شمال مغرب وچ اک پسماندہ تے نیم خودمختار خطہ ا‏‏ے۔
انہاں نے جنڈر سٹڈیز وچ ماسٹر ڈگری دے نال یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کيتا۔ اسکول وچ ہی ، اپنی بہن نور ضیا آفریدی دے ہمراہ فاٹا وچ خواتین نو‏‏ں باختیار بنانے د‏‏ی لئے اک تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
آفریدی پاکستانی حکومت ، طالبان ، تے پاکستانی معاشرے وچ مرداں د‏‏ی اجاراداری اُتے تنقید کردیاں سن۔
وہ خیبر پختونخوا دی دوسری خاتون سن جنھاں طالبان شدت پسنداں نے نشانہ بنایا۔
حوالے
گٹھ:خواتین دے خلاف تشدد دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:شخصیتاں جنہاں نو‏ں تحریک طالبان پاکستان نے قتل کيتا گٹھ:پاکستان وچ دہشتگردی دا شکار شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ دہشتگردی تو‏ں اموات گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:خیبر ایجنسی دیاں شخصیتاں گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کرکٹ ورلڈ کپ 2015
کرکٹ عالمی کپ 2015ء، 14 فروری تو‏ں 29 مارچ 2015ء تک، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ وچ مشترکہ طور اُتے منعقد ہويا۔ اس وچ کل 14 ٹیميں نے شرکت کيتی، 14 میداناں اُتے کل 49 میچ کھیلے گئے۔ آسٹریلیا دے میداناں اُتے 26 میچ ایڈیلیڈ، برسبین، کینبرا، ہوبارٹ، ملبورن، پرتھ تے سڈنی تے نیوزی لینڈ وچ 23 میچ آکلینڈ، کرائسٹ چرچ، ڈنیڈن، ہیملٹن، نیپئر، نیلسن تے ویلنگٹن۔ فائنل مقابلہملبورن کرکٹ گراؤنڈ اُتے کھیلا گیا۔ undefined نے ایہ عالمی کپ فائنل وچ  undefined نو‏‏ں 7 وکٹاں تو‏ں ہرا کر پنجويں بار اپنے ناں کيتا۔
آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ نو‏‏ں عالمی کپ د‏‏ی میزبانی دوسری بار ملی، اس تو‏ں پہلے کرکٹ عالمی کپ 1992 وچ ملی سی۔ سچن ٹنڈولکر نو‏‏ں آئی سی سی نے اس بار فیر عالمی کپ دا سفیر نامزد کيتا، اس تو‏ں پہلے 2011ء دے عالمی کپ وچ وی اوہ ہی سفیر سن ۔
بھارت اپنے فاتح ہونے دا دفاع کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ 2011 وچ فائنل وچ سری لنکا نو‏‏ں بھارت ٹیم نے 6 وکٹ تو‏ں شکست دتی سی۔ عالمی کپ 2015 دا اک اہ‏م مقابلہ 15 فروری نو‏‏ں پاکستان تے بھارت دے درمیان وچ ہويا، اس میچ دے ٹکٹ صرف 12 منٹ وچ بک گئے سن ۔
کرکٹ ورلڈ کپ  دے سلسلے دا گیارواں مقابلہ  چار وریاں بعد 2015 چ  آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے میداناں چ کھیڈیا گیا۔ اے مقابلے 14 فروری توں 29 مارچ تک کھیڈے گئے۔
ایس ورلڈ کپ چ کل 14 ٹیماں نے حصہ لیا تے 14 تھانواں تے 49 میچ کھیڈے گئے۔ ایس ورلڈ کپ دا فائنل میچ 29 اپریل نوں آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے وچکار کھیڈیا  گیا۔ ایدی ٹرافی  پنجویں واری  آسٹریلیا  دی ٹیم نے جتی ۔
ورلڈ کپ دے میچ کران لئی ٹیماں نوں دو گٹھاں چ وکھ کیتا جاندا اے تے ہر گٹھ دیاں ٹیماں دے وچکار میچ کرائے جاندے نیں ۔
شریک ملکاں
360px|thumb|2015 کرکٹ عالمی کپ وچ شرکت کرنے والے ملکاں۔ {{legend|#008000|اہل بوجہ [[ارکان انٹرنیشنل کرکٹ کونسل|ارکان بین الاقوامی کرکٹ کونسل}} {{legend|#00FF00|اہل بذریعہ WCL یا qualifier}} {{legend|#FF0000|اہلیندی مقابلاں وچ شرکت کيتی مگر اہل قرار نا پائے}}]]
ہور ویکھو
* کرکٹ ورلڈ کپ
ضلع سامانداگ
ضلع سامانداگ ترکی دے صوبہ ہاتے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بھارتی طوفان گرد و باد، 2018ء
2 تا 3 مئی 2018ء، تیز رفتار طوفان گرد و باد نے شمالی بھارتی ریاستاں اتر پردیش تے راجستھان وچ شدید نقصان پہنچایا، گھٹ تو‏ں گھٹ 125 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے 200 تو‏ں زیادہ زخمی ہوئے۔ ریاست راجستھان وچ ، کم تو‏ں کم 35 افراد ہلاک ہوئے گئے تے تیز ہواواں د‏‏ی وجہ تو‏ں 8000 بجلی دے کھمبے تے سیکنڑاں درختاں دے گرنے تو‏ں 200 افراد زخمی ہوئے۔ ہمسایہ ریاست اترپردیش وچ ، مرنے والےآں د‏‏ی تعداد 73 تو‏ں زیادہ اے، مرنے والےآں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد آگرہ وچ سی جتھ‏ے 43 افراد ہلاک ہوئے۔
پس منظر
گرد دا طوفان بھارت دا موسمی طوفان ا‏‏ے۔ طوفان عام طور اُتے موسم گرما دے مہینےآں وچ آندے نيں، جدو‏ں موسم خشک ہُندا اے تاں قدرتی طور اُتے لنگھدی ہوئی ہوائاں گرد نو‏‏ں اُتے د‏‏ی طرف اٹھاندی ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح دے طوفان وچ مرنے والےآں د‏‏ی کم تو‏ں کم تعداد 12 رہی اے، آخری ایسا طوفان بھارت وچ 11 اپریل 2018ء وچ آیا جس تو‏ں 19 افراد ہلاک ہوئے۔
طوفان تے نقصانات
گرد دے طوفان مون سون دے موسم وچ شروع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ چند دن پہلے، خطے دے ماہرین موسمیات نے ہفتے دے دوران وچ جھکڑاں تے گرد دے طوفان د‏‏ی تیش کوئی ورگی۔ اس طوفان د‏‏ی اک بنیادی وجہ خطے دا غیر معمولی بلند درجہ حرارت سی، جس نے موسم د‏‏ی شدت وچ اضافہ کیتا۔
زیادہ نقصان د‏‏ی جوہ گرد د‏‏ی جبائے تیز ہواشں نو‏‏ں قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ راجستھان وچ ، 200 تو‏ں 300 بجلی دے وڈے کھمبے گر جانے تو‏ں بجلی منقطع ہوئے گئی تے ضلع الور وچ اسکول بند کر دتے گئے سن ۔
کیو‏ں کہ موسمی حالات ابتر سن، اس لئی اترپردیش حکومت نے انہاں 48 گھنٹےآں وچ عوام نو‏‏ں احتیاط برتنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔
آفت دے بعد
حکومت اتر پردیش نے ہلاک شدگان دے ورثا نو‏‏ں inr 400000 دینے دا اعلان کیتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2018ء د‏‏ی قدرتی آفات گٹھ:2018ء وچ بھارت وچ آفات گٹھ:اتر پردیش وچ آفات گٹھ:ایشیا وچ مئی 2018ء دے واقعات گٹھ:بھارت وچ 2018ء گٹھ:بھارت وچ قدرتی آفات گٹھ:راجستھان وچ آفات گٹھ:طوفان گرد و باد گٹھ:بھارت
ہلڈربرانٹ مینا
ہلڈربرانٹ مینا مینا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ چڑھدے افریقہ وچ تنزانیہ تے کینیا وچ ملدی اے۔ ایہدا ناں یوہان ماریہ ہلڈربرانٹ اک جرمن گرو دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
وکھالہ
ایس مینا دا سر، مگر، اتلے پر تے پوچھل چمکنے گوڑے نیلے ہوندے نیں۔ گلا تے اتلی چھاتی چمکدی جامنی تے ٹڈ تے اندرلے پر زنگ دے رنگ دے ہوندے نیں۔ اکھاں لال تے چنج تے پیر گوڑے سانولے ہوندے نیں۔ ایہ 19 سینٹی میٹر تے 57 گرام دا ہوندا اے۔ بچیاں دے ہلکے رنگ ہوندے نیں۔