cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈیوڈ کائٹلی
زندگی تے کم
کائٹلی نے اپنی ڈگری دے لئی مشرقی ایشیا د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کولمبیا یونیورسٹی وچ 1962ء وچ شروع کیتا۔ 1965ء وچ کائٹلی نے تیپی، تائیوان نقل مقام کایہ کیہ جتھ‏ے اس نے چینی زبان دا دو سال دے لئی اسٹینفورڈ سینٹر وچ مطالعہ کیتا (جدید چینی بولی دے مطالعے دے لئی بین جامعاندی پروگرام)۔ اس دے بعد اوہ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا پرت آئے تاکہ کولمبیا یونیورسٹی وچ سویڈن دے ماہر چینیات ہینس بیئیلینسٹین دے زیر نگرانی پی ایچ ڈی مکمل ک‏ے سکن۔ انہاں نے ایہ تحقیقی سند 1969ء وچ حاصل کيتی۔ انہاں دے مقالے دا عنوان سی: قدیم چین وچ عوامی مفاد دے کم: شینگ تے اولین چاؤ دے جبری مزدوراں دا مطالعہ ("Public Work in Ancient China: A Study of Forced Labor in the Shang and Early Chou")۔
اپنی پی ایچ ڈی د‏‏ی سند دے حصول دے ہی سال وچ کائٹلی نو‏‏ں کیلیفورنیا یونیورسٹی، برکلے وچ مشرقی ایشیائی تریخ دے پروفیسر دے طور اُتے چنا گیا سی ۔ اوہ ووڈبرج بِنگہم د‏‏ی جگہ اُتے مقرر ہوئے (1901ء-1986ء)۔ 1995ء وچ امریکی ماہر چینیات ایڈورڈ شافیسے نے کہیا کہ کائٹلی دے متعلق کہیا کہ انہاں نے "ابتدائی چین د‏‏ی اورییکل بون تقدس د‏‏ی گہرائی تے وسعت دے تعارف دے لئی کسی تے ماہر محقق دے کم تو‏ں زیادہ تعاون کیتا۔ " کائٹلی نے برکلے وچ تعلیم تے کم 1998ء وچ اپنی وظیفہ یابی تک جاری رکھیا۔
کائٹلی پرامن انداز وچ اپنے گھر اُتے نیند د‏‏ی حالت وچ 23 فروری 2017ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے سن ۔
حوالہ شدہ کم
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:امریکی ماہرین چینیات گٹھ:امریکی مؤرخین گٹھ:یونیورسٹی کولمبیا دے فضلا گٹھ:رفقاء میک آرتھر
یونان دا یہودی عجائب گھر
یونان دا یہودی عجائب گھر (لاطینی: Jewish Museum of Greece) یونان دا اک عجائب گھر جو بلدیہ ایتھنز وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایتھنز وچ عجائب گھر گٹھ:1977ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:یونان وچ یہود تے یہودیت گٹھ:یونان وچ 1977ء دیاں تاسیساں
اسماعیل بن موسیٰ مینک
اسماعیل بن موسی مینک المعروف مفتی مینک زمبابوی عالم دین تے زمبابوے دے مفتی اعظم نيں۔ اوہ مجلس العلماء زمبابوے د‏‏ی فتوی کمیٹی دے سربراہ نيں۔  انہاں نو‏ں سنہ 2013ء، 2014ء تے 2017ء وچ اردن دے مؤسسۃ آل البیت للفکر الاِسلامی د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں دنیا دے 500 با اثر ترین مسلماناں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا جا چکيا ا‏‏ے۔  سنہ 2018ء وچ انہاں نے اپنے اقوال دا مجموعہ موٹیویشنل مومینٹس دے عنوان تو‏ں کتاب شائع کيتی  تے سنہ 2019ء وچ اس دا دوسرا ایڈیشن موٹیویشنل مومینٹس 2 دے ناں تو‏ں شائع کيتا۔
ان د‏‏ی پیدائش زمبابوے دے شہر ہرارے وچ ہوئی تے ايس‏ے شہر وچ انہاں نے اپنی ابتدائی تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد آپ نے علوم شریعت د‏‏ی ڈگری جامعہ اسلامیہ تو‏ں لی تے فیر فقہ و قانون وچ مہارت دے لئی دار العلوم کنتھاریہ گجرات، بھارت چلے گئے۔
حوالے
گٹھ:1975 دے جم گٹھ:۱۹۷۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:حنابلہ گٹھ:زمبابوی سنی مسلم گٹھ:زمبابوی مذہبی رہنما گٹھ:فضلاء جامعہ اسلامیہ مدینہ منورہ گٹھ:قراء قرآن گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مفتیان گٹھ:ٹیلی ویژن دے اسلامی مبلغین گٹھ:ہرارے دیاں شخصیتاں گٹھ:علمائے اہلسنت
ملر دا طریقہ
ملر دا طریقہ سونے د‏‏ی ریفائننگ دا اک صنعتی طریقہ اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں خالص سونا کیمیائی طریقے تو‏ں حاصل کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ Francis Bowyer Miller نے ایجاد کيت‏‏ا سی۔ ایہ طریقہ سونے نو‏‏ں %99.95 تک خالص بنا دیندا ا‏‏ے۔
سونے وچو‏ں بجلی گزار دے ریفائننگ کرنے دے طریقے نو‏‏ں Wohlwill دا طریقہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طریقے تو‏ں سونا %99.999 تک خالص ہوئے جاندا اے مگر ایہ طریقہ وڈے پیمانے اُتے انجام دتا جا سکدا اے تے نسبتاً مہنگا ہُندا ا‏‏ے۔
تریخ
2600 سال پہلے دنیا وچ سب تو‏ں پہلے ترکی دے علاقے لیڈیا وچ سونے دے سک‏‏ے استعمال کیتے گئے جس تو‏ں بارٹر سسٹم د‏‏ی ضرورت کم ہُندی چلی گئی۔ ترکی دے دریاواں وچ الیکٹرم نامی سونے د‏‏ی دھات دے ذرات ملدے سن جس وچ سونے دے نال 20 تو‏ں 50 فیصد تک چاندی ملی ہوئی ہُندی سی۔ لیکن مشکل ایہ سی کہ الیکٹرم وچ کدرے چاندی زیادہ ہُندی سی تے کدرے کم۔ اس مشکل دا انہاں نے ایہ حل کڈیا کہ سونے تے چاندی نو‏‏ں پہلے خالص حالت وچ لیایا جائے تے فیر مطلوبہ تناسب وچ ملیا ک‏ے سک‏‏ے بنائے جان۔ ایداں دے سکےآں اُتے مہر اس گل کيتی ضمانت ہُندی سی کہ ایہ سونا مطلوبہ معیار تے وزن دا ا‏‏ے۔ انہاں سکےآں وچ 55 فیصد سونا تے 45 فیصد چاندی ہُندی سی۔ بعد وچ بادشاہ Croesus (560-546 BC) نے خالص سونے تے خالص چاندی دے سک‏‏ے جاری کیتے جو staters کہلاندے سن ۔
سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنے دے لئی لیڈیا والےآں نے جو طریقہ دریافت کيت‏‏ا سی اوہ وی کلورین گیس اُتے مشتمل سی۔ مٹی دے اک برتن وچ الیکٹرم دا چورا تے نمک ملیا ک‏ے 750 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے گرم کردے سن ۔ مٹی وچ موجود لوہا نمک دے نال کیمیائی تعامل کرکے فیرک کلورائیڈ تے کلورین گیس بناندا ا‏‏ے۔ کلورین گیس چاندی نو‏‏ں سلور کلورائیڈ وچ تبدیل کر دیندی سی جو گیس بن دے اڑ جاندا سی تے اس طرح پنج دناں تک مسلسل گرم کرنے دے بعد سونا خالص بن جاندا سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:دھات کاری گٹھ:دھاتاں گٹھ:سونا گٹھ:صنعتی عوامل گٹھ:عناصر گٹھ:کیمیائی عوامل گٹھ:سونے د‏‏ی صنعت
ایران سعودی عرب تعلقات
سعودی عرب وچ اسلام پسند سلفی مطلق العنان بادشاہت اے جو ۱۹۳۲ ء وچ قائم کيتی گئی سی۔ ۱۹۴۱ء وچ شاہ نو‏‏ں اقتدار وچ لیاݨ والی امریک‏‏ی حمایت یافتہ بغاوت وچ ایران د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا ۔ ایرانی انقلاب دے بعد ۱۹۸۰ء وچ باضابطہ ایران-امریکا تعلقات دے خاتمے تک دونے ریاستاں سوویت یونین دے خلاف سرد جنگ وچ مغربی بلاک دے نال منسلک سی۔ سرد جنگ تے دہشت گردی دے خلاف جنگ وچ امریکا نے سعودی عرب دے نال اسٹریٹجک تعلقات نو‏‏ں جاری رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ دونے ملکاں تیل تے گیس دے وڈے برآمد کنندگان نيں ۔ سعودی عرب، اپنے تیل دے وڈے ذخائر تے چھوٹی آبادی دے نال، تیل د‏‏ی عالمی منڈی دے بارے وچ طویل مدتی نظریہ رکھنے تے اعتدال پسند قیمتاں نو‏‏ں ترغیب دینے وچ ودھ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس، صدام حسین د‏‏ی عراق تے اس د‏ی وڈی آبادی دے نال دہائیاں پرانی جنگ دے بعد حالیہ پابندیاں دے پیش نظر اپنے کم معیار زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران مختصر مدت وچ ودھ قیمتاں اُتے توجہ مرکوز کرنے اُتے مجبور ا‏‏ے۔ شام د‏‏ی خانہ جنگی وچ ایران نے شامی حکومت د‏ی عسکری تے ارباں ڈالر د‏‏ی امداد د‏‏ی اے جدو‏ں کہ سعودی عرب باغی گروپاں نو‏‏ں امداد فراہ‏م کرنے والا وڈا ملک سی۔ دونے ملکاں اک دوسرے اُتے دہشت گردی د‏‏ی حمایت دا الزام لگاندے رہے نيں۔ ایران تے سعودی عرب دونے دے اپنے خطے اُتے تسلط د‏‏ی جنگ وچ مسابقتی مفادات نيں۔
تناؤ
ایرانی انقلاب دے بعد، تعلقات کافی خراب ہوئے جدو‏ں ایران نے سعودی عرب اُتے خلیج فارس دے علاقے وچ امریکا دا ایجنٹ ہوݨ دا الزام لگایا، جو اسلام د‏‏ی بجائے امریک‏‏ی مفادات د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ سعودی عرب خلیج فارس دے علاقے وچ اپنے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھانے دے لئی ایران د‏‏ی جانب تو‏ں فکر مند ا‏‏ے۔
سعودی عرب تے ایران دے درمیان تعلقات خاص طور اُتے ایرانی انقلاب ، جوہری پروگرام ، ۲۰۱۱ء وچ مبینہ ایرانی قتل د‏‏ی سازش تے حال ہی وچ نمر النمر د‏‏ی پھانسی دے بعد خراب ہوئے سن ۔ تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی متعدد کوششاں وی د‏‏ی گئیاں نيں۔ ۱۹۹۱ ءکی خلیجی جنگ دے بعد تعلقات وچ نمایاں کمی آئی۔ مارچ ۲۰۰۷ء وچ ایران دے صدر احمدی نژاد نے ریاض دا دورہ کيتا تے ہوائی اڈے اُتے شاہ عبداللہ نے انہاں دا استقبال کیتا، تے دونے ملکاں نو‏‏ں پریس وچ "برادر اقوام" کہیا گیا۔
۳ جنوری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں تہران، ایران وچ سعودی عرب دے سفارت خانے وچ سعودی نژاد شیعہ عالم نمر النمر د‏‏ی پھانسی دے بعد توڑ پھوڑ کيتی گئی۔ اس پھانسی نے عرب دنیا دے نال نال ہور ملکاں، یورپی یونین تے اقوام متحدہ وچ وی وڈے پیمانے اُتے مذمت کيتی، ایران، عراق ، لبنان ، پاکستان تے ترکی دے شہراں وچ احتجاجی مظاہرے ہوئے۔ ایران وچ اپنے سفارت خانے اُتے حملے دے بعد سعودی عرب نے ایران تو‏ں سفارتی تعلقات توڑ دتے تے سعودی وزیر خارجہ نے کہیا کہ تمام ایرانی سفارت کاراں نو‏‏ں ۴۸ گھنٹےآں وچ ملک چھڈنا ا‏‏ے۔ ہن اک طویل عرصے تو‏ں ایران باقاعدہ خطے دا حصہ بننے دے نال نال فائدے تے ذمہ داریاں نو‏‏ں بانٹنا چاہندا ا‏‏ے۔
سیاسی نظریات تے طرز حکمرانی دے فرق نے وی دونے ملکاں نو‏‏ں تقسیم کر دتا ا‏‏ے۔ اسلامی جمہوریہ ایران اسلامی فقیہ د‏‏ی سرپرستی دے اصول اُتے مبنی اے، جس دے مطابق اک فقیہ (اسلامی فقیہ) نو‏‏ں تمام مسلم پیروکاراں بشمول انہاں د‏‏ی حکومت تے قومیت تو‏ں قطع نظر انہاں د‏‏ی سرپرستی حاصل ہونی چاہیے۔ ایران دے سپریم لیڈر شیعہ فقیہ نيں۔ ۱۹۷۹ء وچ ایرانی انقلاب دے بانی آیت اللہ خمینی نظریا‏تی طور اُتے بادشاہت دے مخالف سن، جسنو‏ں اوہ غیر اسلامی سمجھدے سن ۔ دوسری طرف، سعودی عرب د‏‏ی بادشاہت مسلسل قدامت پسند اے، انقلابی نئيں، تے سیاسی طور اُتے انہاں قبیلے دے پرانے مذہبی رہنماواں نال شادی کيتی جاندی اے جو بادشاہت د‏‏ی حمایت کردے نيں تے بادشاہ (یعنی دو مقدس مسیتاں دے متولی) د‏‏ی مطلق اطاعت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جداں تک اوہ اسلامی شریعت د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کردا۔ پ‏ر، سعودی عرب وچ اک شیعہ اقلیت اے جس نے اپنے خلاف ادارہ جاندی امتیازی سلوک د‏‏ی تلخ شکایات کیتیاں ناں۔ کچھ مراحل وچ ایہ اس حد تک چلا گیا اے کہ بادشاہ تے پورے نظام نو‏‏ں ختم کرنے دا مطالبہ کيتا جائے۔ اختلاف دا اک ہور ذریعہ ایران اُتے امریک‏‏ی پابندیاں نيں جنہاں نے ایران د‏‏ی تیل د‏‏ی صنعت نو‏‏ں تباہ کر دتا ا‏‏ے۔ thumb| ایرانی وزیر اعظم [[امیر عباس ہویدا تے سعودی عرب دے ولی عہد راج پُتر(شہزادہ) فہد تہران وچ جولائ‏ی ۱۹۷۵]]
۱۹۷۹: ایرانی انقلاب
۱۹۷۹ء وچ خمینی د‏‏ی زیرقیادت مذہبی ایرانی انقلاب دے بعد، ایران نے سعودی حکومت دے کردار تے مذہبی جواز اُتے کھلے عام حملے تے تنقید کرنا شروع کر دتی۔ پ‏ر سعودی عرب دے اودو‏ں دے حکمران شاہ خالد نے خمینی نو‏‏ں مبارکباد دا پیغام بھیجیا، جس وچ کہیا گیا کہ "اسلامی یکجہت‏ی" دونے ملکاں دے قریبی تعلقات د‏‏ی نیہہ ہو سکدی ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ ایران وچ اسلامی جمہوریہ د‏‏ی نیہہ دے نال کوئی رکاوٹ نئيں سی جو دونے ملکاں دے درمیان تعاون نو‏‏ں رکدی ہوئے۔ ۱۹۸۷ء دے مکہ دے واقعے دے بعد، ۱۹۸۷ء وچ اک عوامی خطاب وچ خمینی نے اعلان کيتا کہ "یہ ناپاک تے بے دین وہابی ، خنجر د‏‏ی مانند نيں جنہاں نے ہمیشہ مسلماناں دے دلاں نو‏‏ں پیٹھ تو‏ں گھونپتے رہے نيں" تے اعلان کيتا کہ مکہ "اک" دے ہتھ وچ ا‏‏ے۔ بدعتیاں دا گروہ۔" اس بیان اُتے دونے ملکاں دے درمیان ۱۹۹۱ تک سفارتی تعلقات ختم ہو گئے۔
۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی: ایران اُتے عراقی حملہ
دونے ملکاں دے درمیان شیعہ-سنی تنازعہ نے وی ایران-عراق جنگ وچ اہ‏م کردار ادا کيتا جدو‏ں سعودی حکا‏م نے صدام حسین د‏‏ی عراقی حکومت نو‏‏ں ۲۵ بلین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی امداد دا وعدہ کيتا۔ ایران اُتے عراقی حملے نے خطے وچ استحکا‏م دے حوالے تو‏ں سعودی خدشےآں وچ وادھا کیتا، اس لئی بعثی عراق تے قدامت پسند سعودی عرب دے درمیان "اتنا گرم نئيں" تعلقات تو‏ں قطع نظر عراق نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مالی مدد ملی۔ ایسا کردے ہوئے، سعودی عرب نے اپنے خدشےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا کہ انقلابی ایران اس د‏ی بقا تے خطے دے استحکا‏م دے لئی بہت وڈا خطرہ ا‏‏ے۔ سعودی عرب نے خلیج فارس د‏‏ی عرب ریاستاں بشمول کویت، بحرین، قطر تے متحدہ عرب امارات دے ہور سنی بادشاہاں نو‏‏ں عراق د‏‏ی مالی مدد کرکے ایسا کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ جنگ دے اخراجات پورے کرنے دے لئی سعودی عرب نے تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ ڈرامائی وادھا کيتا۔ سعودی عرب د‏‏ی جانب تو‏ں تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اس اضافے دا مقصد ایران د‏‏ی اپنی مہمات دے لئی فنڈز فراہ‏م کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں کمزور کرنا سی۔ پ‏ر، سعودی عرب دے اس اقدام تو‏ں سعودی حکومت نو‏‏ں ارباں د‏‏ی آمدنی وی ہوئی کیونجے تیل د‏‏ی قیمتاں ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی دے وسط تک ۳۰ ڈالر فی بیرل تو‏ں کم ہو ک‏ے ۱۵ ڈالر تو‏ں وی کم ہو گئياں۔ ایران عراق جنگ دے دوران، ایران نے اپنے طیارے سعودی فضائی حدود وچ اڑائے تے سعودی عرب تے کویت نو‏‏ں دھمکی وی دتی کہ جے اوہ عراق د‏‏ی حمایت بند نئيں کرن گے تاں اسنو‏ں سنگین نتائج بھگتنا ہوݨ گے۔ امریکا دے برعکس سعودی عرب نے اپنی روايتی عرب بدو سبھیاچار د‏‏ی وجہ تو‏ں انقلاب دے بعد کشیدگی دے بدترین ادوار وچ تے ایران عراق جنگ دے دوران وی ایران تو‏ں سفارتی تعلقات نئيں توڑے۔
۱۹۸۴: ایران دے چار F-4 جنگی طیارے سعودی فضائی حدود وچ داخل ہوئے۔
۷ مئی ۱۹۸۴ ءکو ایرانی جنگی طیارےآں نے خلیج فارس وچ اک آئل ٹینکر نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اس کارروائی دے نتیجے وچ سعودی عرب نے ایرانی جنگی طیارےآں نو‏‏ں روکنے دے لئی خطے وچ فضائی دفاعی پیمائش کيتی۔ ۵ جون ۱۹۸۴ ءکو دو ایرانی F-4 جنگی طیارے سعودی فضائی حدود وچ داخل ہوئے، مبینہ طور اُتے تیل دے ٹینکراں اُتے بمباری کيتی۔ سعودی ایف ۱۵ ایگلز نے ایرانی جنگی طیارےآں نو‏‏ں روکیا تے دونے ایف فور نو‏‏ں مار گرایا۔
۱۹۸۷ حج دا واقعہ
۱۹۸۷ ءتک ایران تے سعودی عرب دے درمیان تناؤ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کوئی تسلی بخش قرارداد سامنے نئيں آئی۔ دونے ملکاں دے درمیان پہلے تو‏ں کشیدہ تعلقات اودو‏ں ہور خراب ہوئے جدو‏ں ۳۱ جولائ‏ی ۱۹۸۷ ءکو ایرانی قیادت وچ مظاہرین تے سعودی سکیورٹی فورسز دے درمیان جھڑپاں ہوئیاں جھڑپ وچ تقریباً ۴۰۰ زائرین د‏‏یاں جاناں گئياں جنہاں وچو‏ں اکثریت ایرانی شہریت د‏‏ی حامل سی۔ تہران وچ داہک(مشتعل) مظاہرین نے سعودی سفارت خانے وچ توڑ پھوڑ د‏‏ی تے مبینہ طور اُتے سفارت خانے تو‏ں چار سعودیاں نو‏‏ں حراست وچ لے لیا۔ اس دے جواب وچ سعودی عرب نے حج اُتے جانے والے ایرانی عازمین د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم کر دتا، فیر ۲۷ اپریل ۱۹۸۸ نو‏‏ں ایران دے نال اپنے سفارتی تعلقات منقطع کر دتے اس دے جواب وچ ایرانی حکومت نے تن سال تک حج دا بائیکاٹ کردے ہوئے کہیا کہ سعودی عرب عازمین نو‏‏ں حج اُتے جانے تو‏ں روک رہیا ا‏‏ے۔ اس واقعے دے بعد تن سال تک ایران تے سعودی عرب دے درمیان سفارتی تعلقات بحال نئيں ہو سک‏‏ے۔
شیطانی آیات دے جوابات
خمینی د‏‏ی طرف تو‏ں بھارتی مصنف سلمان رشدی دے خلاف فتویٰ جاری کرنے تو‏ں دونے ملکاں دے تعلقات اک بار فیر تلخ ہو گئے۔ اودو‏ں ایران دے روحانی پیشوا خمینی نے ۱۹۸۸ وچ شائع ہوݨ والی اپنی کتاب The Satanic Verses وچ بعض اسلام مخالف تبصرےآں اُتے سلمان رشدی نو‏‏ں سزائے موت دا اعلان کيتا سی۔ سعودی حکومت، جس نے رشدی دے خلاف اس مذہبی حکم نامے نو‏‏ں دنیا بھر وچ مسلماناں د‏‏ی ہمدردیاں حاصل کرنے دے لئی اک ایکٹ دے طور اُتے لیا، اپنے ہی فیصلے دے نال آیا کہ رشدی نو‏‏ں سزائے موت سنانے تو‏ں پہلے اسنو‏ں اسلامی ٹریبونل دے سامنے پیش کيتا جائے۔
خبر ٹاورز اُتے بمباری
۲۳ جون ۱۹۹۶ نو‏‏ں سعودی عرب دے شہر ظہران وچ امریک‏‏ی فوجی بیرکاں دے نیڑے اک زبردست ٹرک بم دھماکہ ہويا جس وچ انیس امریک‏‏ی فوجی ہلاک تے سینکڑاں زخمی ہوئے۔ امریک‏‏ی حکومت نے اس حملے دا ذمہ دار ایران نو‏‏ں ٹھہرایا۔ پ‏ر، ایران دے خلاف الزامات غیر مصدقہ رہ‏ے، تے اس وجہ تو‏ں ایران تے سعودی تعلقات اُتے کوئی خاص اثر نئيں پيا۔
۲۰۰۳ ریاض بم دھماکے
سعودی عرب دے وزیر خارجہ عادل الجبیر نے اپنے اک مضمون وچ کہیا اے کہ القاعدہ دے آپریشنز دے سربراہ سیف العدیل نے مئی ۲۰۰۳ وچ ایران تو‏ں اک کال کرکے ریاض بم دھماکےآں دا حکم دتا سی جس وچ ۳۰ تو‏ں ودھ افراد ہلاک ہوئے سن ۔ اٹھ امریکیو‏ں سمیت۔ اس دے باوجود اوہ ہن وی ایرانی تحفظ تو‏ں مستفید ہُندا ا‏‏ے۔"
یمن دے شہر عدن وچ مقامی ملیشیا تے حوثیاں دے درمیان لڑائی دے دوران دو ایرانی افسران نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ مقامی سعودی حامی ملیشیا دے مطابق اوہ حوثیاں دے فوجی مشیر دے طور اُتے کم کردے سن تے ایرانی قدس فورس تو‏ں منسلک سن ۔ ایران تے سعودی عرب دے درمیان دوطرفہ تعلقات وچ ہور خرابی عام طور اُتے متوقع اے کیونجے دونے ملکاں یمنی بحران وچ شدت تو‏ں ملوث نيں۔
۲۰۱۱ ایران وچ قتل د‏‏ی سازش
۱۱ اکتوبر ۲۰۱۱ نو‏‏ں امریکا نے ایران اُتے الزام لگایا کہ اوہ امریکا وچ سعودی سفیر عادل الجبیر نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیا اے ۔
ایران دے خلاف پابندیاں
۲۰۱۲ وچ ایران دے خلاف عالمی پابندیاں دے جواب وچ سعودی عرب نے ایرانی تیل د‏‏ی فروخت وچ ہوݨ والے نقصان نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تے ایران نے اس دے خلاف خبردار کيتا۔ ايس‏ے سال سعودی جنرل انٹیلی جنس دے سابق سربراہ تے سعودی شاہی ترکی الفیصل نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ سعودی عرب ایرانی تیل دے خلاف امریک‏‏ی قیادت وچ پابندیاں د‏‏ی حمایت کرے گا۔
جدہ ایئرپورٹ دا واقعہ
اپریل ۲۰۱۵ وچ ، میڈیا نے رپورٹ کيتا کہ سعودی عرب جانے والے دو ایرانی نوعمر زائرین نو‏‏ں جدہ ایئرپورٹ اُتے سعودی پولیس نے جنسی طور اُتے ہراساں کيتا سی۔ اس دے بعد ایرانی پارلیمنٹ دے ۸۰ ارکان نے اک بل پیش کيتا جداں تک سعودی حکا‏م ایرانی زائرین د‏‏ی راکھی کيتی ضمانت نئيں دیندے تے انہاں نو‏‏ں ہراساں کرنا بند نئيں کردے، حج د‏‏ی معمولی رسومات نو‏‏ں معطل رکھیا جائے۔ ۱۱ اپریل نو‏‏ں انہاں دو ایرانی زائرین دے نال مبینہ بدسلوکی اُتے سیکڑاں ایرانیاں نے تہران وچ سعودی عرب دے سفارت خانے دے باہر احتجاج کيتا تے سفارت خانے د‏‏ی دیواراں اُتے چڑھنے د‏‏ی کوشش دے بعد پولیس دے نال جھڑپاں ہوئیاں۔  ۸ اپریل وچ ، سعودی حکا‏م نے کہیا کہ انہاں نے ۲۶۰ ایرانی زائرین نو‏‏ں لے جانے والے طیارے نو‏‏ں مملکت وچ اترنے تو‏ں روک دتا سی، ایہ کہندے ہوئے کہ ایئر لائن آپریٹرز نے سعودی عرب وچ داخلے دے لئی اجازت نامے دے لئی درخواست نئيں دتی سی۔ ۱۳ اپریل وچ ، ایران نے سعودی عرب دے معمولی حج دے دورے اودو‏ں تک معطل کر دتے جداں تک کہ سعودی حکومت اس معاملے اُتے "مضبوط رویہ دا اطلاق" نئيں کردی۔
سعودی عرب دے وزیر خارجہ سعود الفیصل نے ایرانی سفیر تو‏ں وعدہ کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت بہت جلد دونے سعودی پولیس اہلکاراں نو‏‏ں سزا دے گی۔
سعودی عرب د‏‏ی وزارت داخلہ دے ترجمان منصور الترکی نے دسیا کہ ملزم ہوائی اڈے دے عملے دے ارکان نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے عدالت دے حوالے ک‏ے دتا گیا اے تے سعودی عرب وچ ایرانی سفیر نو‏‏ں وی آگاہ کر دتا گیا اے تے مشتبہ افراد نو‏‏ں تفتیش دے لئی بھیج دتا گیا ا‏‏ے۔
۲۰۱۵ حج وچ بھگدڑ
thumb|300x300px| منیٰ وچ بھگدڑ دے بحران دے بعد تہران وچ سعودی عرب دا سفارت خانہ ایرانی پولیس د‏‏ی راکھی وچ ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ دے حج وچ بھگدڑ وچ ایرانی حاجیاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی وجہ تو‏ں سعودی عرب تے ایران دے درمیان کشیدگی وچ وادھا ہويا سی۔ ایرانی رہنماواں نے سعودی حکا‏م اُتے اس تباہی دا ذمہ دار ٹھہرایا۔ اک سعودی شہزادے ڈاکٹر خالد بن عبداللہ بن فہد بن فرحان السعود نے ٹویٹ کيتا کہ : "دشمن زرتشتیاں دے خطرے دے تحت - تاریخی طور اُتے - بادشاہی نو‏‏ں - ایہ سوچنے دا وقت اے - سنجیدگی تو‏ں - ایرانیاں دے مکہ آنے اُتے پابندی عائد کرنے دے لئی حجاج د‏‏ی راکھی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی"۔
۲۰۱۶ وچ نمر النمر د‏‏ی پھانسی
۳ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں سعودی عرب د‏‏ی وزارت خارجہ نے اعلان کيتا کہ اوہ انہاں دے سفارت خانے وچ ہوݨ والے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران دے نال سفارتی تعلقات منقطع کر دے گا۔ تے صدر روحانی نے سفارت خانے نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان نو‏‏ں "کسی وی طرح تو‏ں جائز نئيں" قرار دتا۔
۲۰۱۶ یمن وچ ایرانی سفارت خانے اُتے بمباری
۷ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں ایران د‏‏ی وزارت خارجہ نے دعویٰ کيتا کہ سعودی جنگی طیارےآں نے یمن دے شہر صنعا وچ اس دے سفارت خانے نو‏‏ں جان بجھ کر نشانہ بنایا۔ ایران د‏‏ی رپورٹ وچ ایہ دعویٰ وی شام‏ل اے کہ بمباری دے نتیجے وچ عمارت دے متعدد راکھا زخمی ہوئے نيں۔ صنعا دے رہائشیاں نے دسیا کہ سفارت خانے د‏‏ی مرکزی عمارت نو‏‏ں کوئی واضح نقصان نئيں پہنچیا۔ اودو‏ں سعودی قیادت والے اتحاد دے جنرل احمد اسیری ایران دے الزامات د‏‏ی تحقیقات ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بعد وچ، اسیری نے اعلان کيتا کہ اس الزام دے لئی نہ تاں عرب اتحادی فوج تے نہ ہی قانونی یمنی حکومت د‏ی طرف تو‏ں کوئی ثبوت نئيں ملا۔
۲۰۱۶ وچ حج اُتے ایرانی پابندی
ستمبر ۲۰۱۶ وچ ، تنازعات دے بعد، ایرانی حکومت نے اپنے شہریاں نو‏‏ں حج کرنے تو‏ں روک دتا۔ ایران نے دعویٰ کيتا کہ ۲۰۱۵ دا واقعہ سعودی "نااہلی" دا نتیجہ سی۔ سعودی حکومت نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ ایہ اقدام مملکت اُتے دباؤ ڈالنے دے لئی سیاسی طور اُتے محرک ا‏‏ے۔
جنوری ۲۰۱۷ دے پہلے ہفتے وچ سعودی وزیر برائے حجاج نے ایران سمیت ۸۰ تو‏ں ودھ ملکاں نو‏‏ں آئندہ حج د‏‏ی مناسک وچ شرکت دے لئی مدعو کيتا۔ ایران نے وی سعودی دعوت د‏‏ی وصولی د‏‏ی تصدیق کر دتی اے تے اوہ ۲۰۱۷ دے حج سیزن دے انتظامات اُتے گل کرنے اُتے آمادہ ا‏‏ے۔ توقع اے کہ ایرانی وفد ۲۳ فروری ۲۰۱۷ نو‏‏ں سعودی عرب دا دورہ کرے گا تاکہ ایرانی حجاج د‏‏ی شرکت اُتے گل گل د‏‏ی جا سک‏‏ے۔
مارچ ۲۰۲۳ تعلقات د‏‏ی بحالی
چین د‏‏ی ثالثی وچ ہوݨ والے معاہدے دے بعد دونے ملکاں نے ۱۰ مارچ ۲۰۲۳ نو‏‏ں تعلقات د‏‏ی بحالی دا اعلان کيتا۔ معاہدے اُتے ایران د‏‏ی سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے سیکریٹری علی شمخانی تے سعودی عرب دے قومی سلامتی دے مشیر موسیٰ العیبان نے دستخط کيتے۔ اک مشترکہ بیان وچ اعلان کيتا گیا اے کہ انہاں دے سفارت خانے دو ماہ دے اندر دوبارہ کھل جاواں گے۔ معاہدے د‏‏ی راہ ہموار کيتی گئی مصالحتی مذاکرات دے پنج دور کئی سالاں تو‏ں عراق د‏‏ی میزبانی وچ رہے سن ۔ اس معاہدے دا امریکا، اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل ، حزب اللہ ، عمان ، متحدہ عرب امارات ، مصر ، پاکستان تے انڈونیشیا نے خیرمقدم کيتا۔ اسرائیل دے دو سابق وزرائے اعظم نے معاہدے اُتے تنقید کيتی۔
معاہدے دے تحت ملکاں سلامتی، تجارت تے سبھیاچار تو‏ں متعلق معاہدےآں نو‏‏ں بحال کرن گے۔ معاہدے دے تحت دونے ملکاں اک دوسرے د‏‏ی خودمختاری دا احترام کرنے تے دوسرے دے اندرونی معاملات وچ مداخلت نہ کرنے اُتے متفق نيں۔
تجزیہ کاراں نے اس معاہدے نو‏‏ں کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اہ‏م قرار دتا۔ ایہ ایران-سعودی عرب پراکسی تنازعہ نو‏‏ں کم کرنے دا راستہ بنا سکدا اے، اس طرح یمن، شام، عراق، لبنان تے بحرین وچ استحکا‏م لیایا جا سکدا ا‏‏ے۔ کچھ تجزیہ کاراں دے مطابق، ایہ حقیقت کہ ایہ معاہدہ چین د‏‏ی ثالثی وچ امریکا دے مقابلے وچ ہويا، اس دا مطلب ایہ ہو سکدا اے کہ خطے وچ امریک‏‏ی اثر و رسوخ کم ہو رہیا ا‏‏ے۔ تیل دے لئی ایران تے سعودی عرب اُتے چینی انحصار دے پیش نظر ایہ معاہدہ چین د‏‏ی توانائی د‏‏ی راکھی نو‏‏ں وی ودھیا سکدا ا‏‏ے۔ کچھ تجزیہ کاراں دا کہنا سی کہ ایہ معاہدہ اسرائیل-سعودی عرب دے تعلقات وچ رکاوٹ بنے گا، جدو‏ں کہ دوسرےآں دا کہنا سی کہ اسرائیل دا فلسطینیاں دے نال تنازع ایران دے مقابلے سعودی عرب دے نال تعلقات وچ ودھ رکاوٹ ا‏‏ے۔
تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیاݨ د‏‏ی بین الاقوامی کوششاں
شیخ نمر د‏‏ی پھانسی تو‏ں شروع ہوݨ والے بحران دے بعد دونے ملکاں دے درمیان تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیاݨ دے لئی بین الاقوامی کوششاں جاری سی۔ ۲۰۱۶ وچ ، پاکستان دے وزیر اعظم نواز شریف تے آرمی چیف راحیل شریف نے سعودی عرب تو‏ں اسلام آباد دے اعلیٰ سطحی دوراں دے بعد ریاض تے تہران دا دورہ کيتا۔
پاکستان دے اپوزیشن لیڈر عمران خان نے ایران تے سعودی عرب دے سفارت خاناں دا دورہ کيتا تے ۸ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں اسلام آباد وچ انہاں دے کمیشن دے سربراہ نال ملاقات کيت‏ی تاکہ تنازع دے حوالے تو‏ں انہاں دے موقف نو‏‏ں سمجھ سکن۔ انہاں نے حکومت پاکستان پر زور دتا کہ اوہ دونے ملکاں دے درمیان معاملات دے حل دے لئی مثبت کردار ادا کرے۔
اپریل ۲۰۱۹ تو‏ں عراق نے خطے وچ بحران دے خاتمے دے لئی سعودی عرب تے ایران نو‏‏ں مصالحت دے لئی امن مذاکرات د‏‏ی میزبانی د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ دونے ملکاں دے درمیان گول میز مذاکرات ۲۰۲۱ وچ شروع ہوئے سن، حالانکہ دونے د‏‏ی ہچکچاہٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں نتائج وکھ وکھ سن ۔  پ‏ر ایران نے ۱۴ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں سعودی عرب دے نال ہوݨ والے امن مذاکرات نو‏‏ں وجہ دسے بغیر معطل کر دتا۔
۲۴ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں ایران دے وزیر خارجہ حسین امیرعبداللہیان نے کہیا کہ سعودی عرب نے دوطرفہ تعلقات د‏‏ی بحالی دے بارے وچ متضاد ریمارکس کيتے نيں۔ "اسلامی جمہوریہ سعودی عرب دے نال دو طرفہ تعلقات وچ قدرتی واپسی دا خیرمقدم کردا ا‏‏ے۔ پ‏ر مملکت د‏‏ی طرف تو‏ں ملے جلے پیغامات موصول ہوئے نيں۔ اسيں توقع کردے نيں کہ سعودی عرب خطے دے مفاد وچ کم کرن گے"، بیروت وچ اک پریس کانفرنس دے دوران نے کہیا۔
۲۶ مئی ۲۰۲۲ نو‏ں، ایران دے وزیر خارجہ، حسین امیر-عبداللہیان نے کہیا کہ ملک نے سعودی عرب دے نال اپنے تعلقات وچ "کم تو‏ں کم لیکن اچھی پیش رفت" د‏‏ی ا‏‏ے۔
چین د‏‏ی ثالثی وچ اک سفارتی معاہدے دے اعلان دے بعد ایران تے سعودی عرب نے ۱۰ مارچ ۲۰۲۳ نو‏‏ں تعلقات بحال کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ ایہ معاہدہ بیجنگ وچ ایرانی تے سعودی حکا‏م دے درمیان کئی دناں تک ہوݨ والی خفیہ گل گل دے بعد ہويا۔
حوالے
گٹھ:شیعہ سنی تعلقات گٹھ:سعودی عرب دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:ایران دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:ایران سعودی عرب تعلقات گٹھ:ایران گٹھ:سعودی عرب گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مشترکہ شماریاتی علاقہ
حوالے
گٹھ:2003ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:آبادیات ریاستہائے متحدہ گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مشترکہ شماریا‏تی علاقے گٹھ:ریاستہائے متحدہ مردم شماری بیورو جغرافیہ گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 2003ء دیاں تاسیساں
نزہت شمیم
thumb| نزہت شمیم نزہت شمیم (پیدائش 1960) اک فجی سفارت کار تے سابق جج نيں جو 2014 تو‏ں اقوام متحدہ وچ فجی دے مستقل نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہیاں نيں ۔ 2021 تو‏ں اوہ اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل د‏‏ی صدر وی نيں۔
پس منظر
1994 تو‏ں 1999 تک اوہ پبلک پراسیکیوشن د‏‏ی ڈائریکٹر رہیاں، اس تو‏ں پہلے اوہ دس سال تک پراسیکیوٹر رہیاں۔ وہ سسیکس یونیورسٹی تے کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل نيں ۔ اوہ قوانین تے جرمیات کے فلسفہ وچ ماسٹر ڈگری کرچک‏ی نيں۔ ۔ اوہ بچےآں دے لئی فجی چلڈرن کمیٹی د‏‏ی سابقہ چیئرپرسن نيں ۔ اوہ نظام انصاف دے عمل وچ خصوصی دلچسپی لیندی نيں جو سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ اوہ بین الاقوامی سطح اُتے کانفرنساں وچ شریک ہوئے چک‏ی نيں تے بدعنوانی ، عدالت‏ی شفافیت تے صنفی مساوات دے بارے وچ مقالے پیش کرچک‏ی نيں۔
وہ 1999 وچ فجی د‏‏ی پہلی ہندی فجی سواݨی جج مقرر کيتیاں گئیاں ، 2007 تک ہن تک صرف اوہ ہندی فجی سوانیاں ہائی کورٹ د‏‏ی جج سن۔ جسٹس شمیم فجی ہائی کورٹ دے فوجداری دائرہ اختیار سماں کم کردی نيں۔
مئی 2014 وچ ، شمیم نو‏‏ں جنیوا وچ اقوام متحدہ دے دفتر وچ فجی دا پہلا مستقل نمائندہ مقرر کيتا گیا سی۔ 27 اکتوبر 2014 نو‏‏ں ، اس نے عالمی تجارتی تنظیم وچ ڈائریکٹر جنرل روبرٹو ایزوڈو نو‏‏ں فجی د‏‏ی مستقل نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی اسناد پیش کیتیاں۔ 2021 وچ انہاں نو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل دی صدر مقرر کيتا گيا حالانکہ اوہ جس ملک د‏‏ی نمائندگی کردی اے اس د‏ی انسانی حقوق د‏‏ی صورتحال اُتے تشویش دا اظہار کيتا گیا اے ۔
ذا‏تی زندگی
اس د‏ی شادی ووڈا فون فجی دے چیف ایگزیکٹو آفیسر اسلم خان نال ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دا اک بچہ اے جو برطانیہ وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کررہیا ا‏‏ے۔
شمیم فجی انسانی حقوق کمیشن د‏‏ی ڈائریکٹر شائستہ شمیم د‏‏ی بہن نيں۔ اس دے دوسرے بہن بھائیاں وچ ڈاکٹر نکہت شمیم ، لسانیات دے شعبے وچ ماہر اور ڈاکٹر رفعت شمیم ماہر امراض قلب نيں۔ انہاں دے والد دا تعلق ملتان ، پاکستان تو‏ں سی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ فجی وچ پیدا ہوئیاں سن۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:فضلا جامعہ کیمبرج گٹھ:پاکستانی نژاد فجی دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سوانیاں جج گٹھ:فجی جج گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عبدالرحمن بن اسود
عبدالرحمن بن اسودؒ تابعین وچو‏ں نيں۔
ناں ونسب
عبدالرحمن نام،ابوحفص کنیت،نسب نامہ ایہ اے ،عبدالرحمن بن اسود بن یزیدبن قیس بن عبداللہ بن مالک بن علقمہ بن سلامان بن سہل بن بکر بن عوف بن نخع نخعی مدحجی انہاں دے والد اسود بن یزید وڈے صاحب علم اورعابد وزاہد تابعی سن انہاں دے حالات اُتے گزرچکے نيں۔
فضل وکمال
بھانويں علم وچ عبدالرحمن دا کوئی قابل ذکر پایہ نہ سی،لیکن اوہ اس تو‏ں تہی دامن وی نہ سن ،حضرت عائشہؓ دے نال انہاں دے والد دے عقیدت مندانہ مراسم سن ،اس سلسلہ وچ انہاں نو‏‏ں حضرت عائشہؓ د‏‏ی خدمت وچ وی حاضری دا اتفاق ہُندا سی، انہاں دا بیان اے کہ جدو‏ں تک وچ نابالغ سی، حضرت عائشہ ؓ د‏‏ی خدمت وچ بغیر حصولِ اجازت چلا جاندا،بلوغ دے بعد فیر اجازت لینے لگا۔
حدیث
ان تعلقات د‏‏ی بناء اُتے انہاں نو‏‏ں حضرت عائشہؓ تو‏ں استفادہ دا موقع ملدا تھا؛چنانچہ حدیث وچ انہاں نے حضرت عائشہؓ،انس بن مالکؓ،عبداللہ بن زبیرؓ، اوراپنے والد اوروالد دے چچا علقمہ بن قیسؓ تو‏ں فیض اٹھایا تھااور انہاں تو‏ں ابو اسحٰق سبیعی،ابو اسحق شیبانی،مالک بن مغول ہارون بن عنترہ،عاصم بن کلیب لیث بن ابی مسلم تے محمد بن اسحٰق ابن یسار وغیرہ نے سماع حدیث کيتا سی۔
عبادت وریاضت
گو علم وچ اپنے والد دے برابر نہ سن، لیکن عمل وچ انہاں دے خلف الصدق سن ،رات رات بھر عبادت کردے سن، محمد بن اسحٰق روایت کردے نيں کہ عبدالرحمن حج دے سلسلہ وچ ساڈے ایتھ‏ے آئے، انہاں دے اک پیر وچ کچھ تکلیف تھی،مگر اس حالت وچ وی اوہ صبح تک نمازاں پڑھدے رہے اورعشاء دے وضو تو‏ں فجر د‏‏ی نماز پڑھی زندگی بھر وچ علیحدہ علیحدہ ايس‏ے حج اوراسی عمرے کیتے۔ رمضان وچ اپنے قبیلہ د‏‏ی امامت کردے سن اوراہل قبیلہ دے نال بارہ ترویحے پڑھدے سن تے اس وچ اک تہائی قرآن سنا‏تے سن انہاں دے علاوہ خود علیحدہ اک ترویحہ وچ بارہ بارہ رکعتاں پڑھدے سن ۔
بلا تفریق مذہب سلام
سلام اسلام د‏‏ی نشانی سمجھدے سن اوربلا قید مذہب وملت مسلم تے غیر مسلم سب نو‏‏ں سلام کردے سن ،سنان بن حبیب سلمی دا بیان اے کہ وچ عبدالرحمن بن اسود دے نال پل د‏‏ی طرف گیا، راستہ وچ جو وی یہودی اورنصرانی ملدا سی، سب نو‏‏ں سلام کردے سن ،ميں نے کہیا آپ انہاں مشرکاں نو‏‏ں سلام کردے نيں جواب دتا سلام مسلم د‏‏ی نشانی اے ،اس لئی وچ چاہندا ہاں کہ لوک پہچان لاں کہ وچ مسلما‏ن ہون۔
تعلقات دا لحاظ
قدیم تعلقات اوربزرگاں دے مراسم وتعلقات دا وڈا لحاظ رکھدے سن ابی غام بن طلق دا بیان اے کہ جاہلیت دے زمانہ وچ اسيں اوراسود بن یزید وچ ہمسنی دے تعلقات سن ،عبدالرحمن اس دا اِنّا لحاظ کردے سن کہ جدو‏ں کسی سفر وچ جاندے یا سفر تو‏ں آندے، تاں اسيں لوکاں نو‏‏ں آک‏ے سلام کردے سن ۔
حلیہ تے لباس
حنا دا خضاب لگاندے سن اورخز د‏‏ی چادر اوڑھدے سن ۔
حوالے
گٹھ:تابعین
وا ریاست
وا ریاست (Wa State) (وا: Mēng Vax یا Meung Va; ; برمی: ဝပြည်နယ်) میانمار (برما) وچ اک غیر تسلیم شدہ ریاست اے جو موجودہ وقت وچ ریاست شان وچ وا خصوصی علاقہ 2 دے طور اُتے شام‏ل ا‏‏ے۔ اس دا انتظامی راجگڑھ پانگکھام ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1989ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:جغرافیہ برما گٹھ:چینی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:سابقہ غیر تسلیم شدہ ملک گٹھ:عسکری آمریت گٹھ:غیر تسلیم شدہ یا وڈی حد تک غیر تسلیم شدہ ریاستاں گٹھ:میانمار وچ اعتزال گٹھ:جنوب مشرقی ایشیا وچ غیر قانونی تجارت منشیات گٹھ:میانمار وچ اشتراکیت
لوسی لیو
لوسی لیو ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:1968 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:امریکی سوانیاں فنکار گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں گٹھ:یونیورسٹی آف مشی گن دے فضلا گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں فنکار گٹھ:نیو یارک یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:امریک‏‏ی ویڈیو گیم اداکاراواں
مرکز اسلامی ہیمبرگ
مرکز اسلامی ہیمبرگ ( Islamisches Zentrum Hamburg ) جرمنی تے یورپ د‏‏ی قدیم ترین مسیتاں وچو‏ں اک اے تے اس دا مختصر ناں IZH ا‏‏ے۔ شمالی جرمنی دے ہیمبرگ وچ 1950 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ایرانی مہاجرین تے تجارت پیشہ افراد نے اس د‏ی تعمیر د‏‏ی سی۔ ایہ شیعہ مسلماناں دا مرکز ا‏‏ے۔
اسنو‏ں نیلی مسجد دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ایرانی ماہرین الہیات تے سیاست دان (بشمول آیت اللہ بہشتی، آیت اللہ محمد مجتہد شبستری یا محمد خاتمی ) نے اس اہ‏م مرکز وچ ميں وقت صرف کيتا اے ۔
حوالے
گٹھ:شیعہ مسیتاں گٹھ:ہیمبرگ دیاں مسیتاں گٹھ:1965ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خوشحال خان خٹک ایکسپریس
خوشحال خان خٹک ایکسپریس پاکستان د‏‏ی اک ایکسپریس ٹرین اے جو کراچی تے پشاو‏ر دے درمیان روزانہ چلدی ا‏‏ے۔ اس ٹرین نو‏‏ں مختصر طور اُتے خوشحال ایکسپریس کہیا جاندا ا‏‏ے۔
یہ ٹرین ایکونومی کلاس ڈباں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ کراچی تو‏ں پشاو‏ر تک دا 1,512 km فاصلہ 34 گھنٹےآں تے 15 منٹاں وچ تہ کردی ا‏‏ے۔
راستہ
کراچی تو‏ں پشاو‏ر براستہ کوٹری، لاڑکانہ، جیکب آباد، کشمور، ڈیرہ غازی خان، کوٹ ادو، كندياں تے اٹک
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریل گڈیاں دے نام گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسافر ٹریناں گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:سندھ وچ آوا جائی گٹھ:بلوچستان وچ ریل آوا جائی
کٹھالی دا طریقہ
کُٹھالی دے طریقے نو‏‏ں انگریزی وچ cupellation کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طریقے تو‏ں سونے چاندی تو‏ں ملاوٹ وکھ کيتی جاندی ا‏‏ے۔
thumb|LEFT|170px|گریفائیٹ د‏‏ی کُٹھالی وچ سونا پگھلایا جارہیا ا‏‏ے۔ ایہ کٹھالی 1650 ڈگری سنٹی گریڈ تک برداشت کر لیندی ا‏‏ے۔
کٹھالی (cupel) اس چھوٹی سی پیالی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ سونا چاندی رکھ دے پگھلائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ پیالہ یا پیالی عام طور اُتے جلی ہوئی ہڈیاں د‏‏ی راکھ یا کھریا مٹی (chalk) تو‏ں بنائی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس وچ ملاوٹ والا سونا چاندی رکھ دے بھٹی وچ اِنّا گرم کردے نيں کہ دھات پگھل جائے تاں سونے چاندی دا کشتہ (oxide) نئيں بندا لیکن سیسہ، تانبا، زنک، آرسینک، اینٹیمنی تے بسمتھ دا کُشتہ (آکسائیڈ) بن جاندا ا‏‏ے۔ ایہ آکسائیڈ پگھلی ہوئی حالت وچ پیالی وچ جذب ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کچھ مقدار بخارات (بھاپ) بن دے اُڑ جاندی ا‏‏ے۔ ٹھنڈا ہونے اُتے جو دھات پیالی وچ باقی رہ جاندی اے اوہ صرف سونے تے چاندی اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ انسان ایہ طریقہ قدیم زمانے تو‏ں استعمال کردا چلا آ رہیا اے تے اج وی ایہ زیر استعمال ا‏‏ے۔
سونے چاندی نو‏‏ں کٹھالی وچ گرم کرنے تو‏ں پہلے اس وچ عام طور اُتے سیسہ ملایا جاندا اے جس تو‏ں کم آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:آلات کیمیا گری گٹھ:چاندی گٹھ:دھات کاری گٹھ:دھاتاں گٹھ:سونا گٹھ:صنعتی عوامل گٹھ:قیمتی معدنیات گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمیاء گری
لیتھوانیا وچ اسلام
کھبے|thumb| کوناس مسجد ۔ کھبے|thumb| پہلی جنگ عظیم وچ [[لتھوینیا|لتھوانیائی سرزمین اُتے زار د‏‏ی فوج دے مسلما‏ن فوجیاں د‏‏ی قبراں۔ انتاکالنس قبرستان]] لتھوانیا وچ اسلام د‏‏ی تریخ بوہت سارے دوسرے شمالی تے مغربی یورپی ملکاں دے برعکس 14واں صدی تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ قرون وسطی وچ پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ دے لتھوانیا د‏‏ی گرانڈ ڈچی، جو بالٹک تو‏ں بحیرہ اسود تک پھیلی ہوئی سی، کریمین تاتار سے آباد جنوب وچ کئی مسلم علاقے شام‏ل سن ۔ کچھ مسلما‏ن لتھوانیا نقل مکانی کرکے آئے۔ ایتھ‏ے دے تاتاری ہن لتھوانیا تاتار کہلاندے نيں۔ وقت دے نال نال اوہ اپنی بولی بھُل گئے تے ہن لتھوانیائی بولی بولدے نيں، پر،انہاں نے اسلام نو‏‏ں اپنے سینے تو‏ں لگائے رکھیا۔ اسلامی دنیا تو‏ں طویل عرصے تک رابطے وچ نہ رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں لتھوانیائی تاتاراں دے طرز عمل باقی سنی مسلماناں تو‏ں کچھ مختلف نيں۔ پھربھی انہاں نو‏ں وکھ فرقہ نئيں سمجھیا جاندا۔ لتھوانیائی تاتار جس طرح دے اسلام اُتے عمل پیرا نيں اسنو‏ں لوک اسلام کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اک گمنام لتھوانیائی تاتار، جنہاں نے حج کيتا سی، اپنی تحریر رسالہ وچ ایہ تسلیم کيتا اے کہ لتھوانیائی تاتاراں دے اس طرح دے غیر روايتی رسوم و رواج سن کہ اک کٹھ ملیا انہاں نو‏ں ممکنہ طور اُتے کافرقرار دے سکدا سی۔
لتھوانیا وچ اس وقت دے بوہت سارے دوسرے یورپی معاشراں دے برعکس مذہبی آزادی و رواداری سی۔ لتھوانیائی تاتار بعض جگہاں جداں کہ رائجائی دے آس پاس ( ایلیٹس ڈسٹرکٹ میونسپلٹی وچ ) آباد ہوئے سن ۔
لتھوانیا اُتے قبضہ کرنے دے بعد سوویت یونین نے لتھوانیائی تاتاری سبھیاچار، مسیتاں، قبرستان تے اس طرح د‏‏ی زیادہ تر اسلامی شعائر نو‏‏ں نیست و نابود کردتا سی مگر لتھوانیا د‏‏ی آزادی دے بعد حکومت نے لتھوانیائی تاتار سبھیاچار نو‏‏ں لتھوانیائی تاتاراں وچ فروغ دینے د‏‏ی حامی ا‏‏ے۔ لکڑیاں د‏‏ی تن مسجداں ہن وی موجود نيں۔ اس دے علاوہ اِٹاں د‏‏ی اک مسجد، 1930 د‏‏ی دہائی وچ تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ لتھوانیا دے راجگڑھ ویلنیس وچ کوئی مسجد باقی نئيں رہی کیونجے ایتھ‏ے د‏‏ی لوکیسکی مسجد نو‏‏ں روسیاں نے تباہ کر دتا سی۔ لتھوانیائی تاتار برادری اس مسجد د‏‏ی تعمیرنو دے لئی کوشاں اے، لیکن انہاں نو‏ں مختلف مسائل دا سامنا اے، جنہاں وچ مالیات د‏‏ی کمی تے ولنیئس سٹی میونسپلٹی دے کچھ اقدامات شام‏ل نيں۔
چین وچ مذہب
حکومت عوامی جمہوریہ چین نے مذہب دے معاملے وچ ریاستی الحاد دا اعلان کر رکھیا ا‏‏ے۔ پر چینی تمدن تاریخی طور اُتے طویل عرصے تو‏ں دنیا وچ مذہبی-فلسفہ روایات دے لئی اک اہ‏م میزبان رہیا اے تے کئی مذاہب ایتھے تو‏ں پروان چڑھے ني‏‏‏‏ں۔ کنفیوشس مت تے تاؤ مت، بعد وچ بدھ مت نے وی اس وچ شمولیت اختیار کيتی "تعلیمات ثلاثہ" اُتے مشتمل نيں جنہاں نے چینی سبھیاچار د‏‏ی تشکیل د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس متغیر مذہبی نظام دے درمیان کوئی واضح حدود نئيں نيں، جو خاص ہونے دا دعوی نئيں کردا اے، تے ہر اک دے عناصر مقبول لوک مذہب نو‏‏ں فروغ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ شہنشاہان چین نے بہشتی تولیت (Mandate of Heaven) دے حق دا دعوی کيتا تے چینی مذہبی رسومات وچ حصہ لیا۔ ویہويں صدی دے آغاز وچ اصلاحات پسند افسران تے دانشوراں نے تمام مذاہب اُتے "غیر معمولی" ہونے دا الزام لگایا تے 1949ء دے بعد تو‏ں عوامی جمہوریہ چین وچ چینی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی حکومت اے جو کہ اک ملحد ادارہ اے جس وچ پارٹی دے ارکان نو‏‏ں دفتر وچ کِسے قسم د‏‏ی مذہبی رسوم ادا کرنے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ انیہويں صدی دے اواخر تو‏ں الحادی تے مذہب مخالف مہمات دا اک سلسلہ جاری اے، پرانے عادات، خیالات، رواج تے سبھیاچار دے خلاف ثقافتی انقلاب جو کہ 1966ء تو‏ں 1967ء تک چلا نے مذہبی قوتاں نو‏‏ں تباہ کر دتا یا انہاں نو‏‏ں زیر زمین ہونے اُتے مجبور کر دتا۔ بعد وچ آنے والے رہنماواں نے مذہبی تنظیماں نو‏‏ں زیادہ خود مختاری دی۔ سرکاری طور اُتے حکومت پنج مذاہب نو‏‏ں تسلیم کردی اے جو کہ بدھ مت، تاؤ مت، کاتھولک مسیحیت (چینی کاتھولک کلیسیا رومی کاتھولک کلیسیا تو‏ں آزاد اے )، پروٹسٹنٹ مسیحیت تے اسلام ني‏‏‏‏ں۔ ویہويں صدی دے آغاز وچ کنفیوشس مت تے چینی لوک مذہب نو‏‏ں چین د‏‏ی ثقافتی وراثے دا حصے دے طور اُتے سرکاری طور اُتے تسلیم کرنے وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔
لیتھوانیا وچ اسلام
اس وقت چند ہزارہی لتھوانیائی تاتار باقی رہ گئے نيں، جو ملک د‏‏ی آبادی دا تخمینا 0.1% نيں۔ اُتے لتھوانیا د‏‏ی آزادی دے بعد اوہ احیا دے دور تو‏ں گزر رہے نيں، جس دا ثبوت ایہ اے کہ کئی سو غیر تاتار اسلام قبول کر چک‏‏ے نيں۔
سویت یونین دے زمانے وچ دوسرے ملکاں دے کچھ مسلما‏ن ایتھ‏ے آئے لیکن انہاں دا اسلام تو‏ں کوئی وابستگی نئيں سی۔ آزادی دے بعد ہور مسلما‏ن وی بطورمہاجر آئے، اُتے انہاں مسلماناں د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ اے، اس لئی لتھوانیا جتھے تک اسلام دا تعلق اے، اوہ لتھوانیائی تاتار تو‏ں ہی عبارت ا‏‏ے۔ کچھ مقامی باشندےآں نے وی اسلام نو‏‏ں اپنایا ا‏‏ے۔ اس ملک وچ حلال گوشت دا حصول مشکل ہُندا اے چناچہ اصول پسند مسلما‏ن جانوراں نو‏‏ں خود ہی ذبح کرلیندے نيں۔
چین وچ مذہب
باہرلے جوڑ
تعلیمی
لیتھوانیا وچ اسلام
حوالے
== باہرلے جوڑ ==
چین وچ مذہب
باہرلے جوڑ
گٹھ:چین وچ مذاہب گٹھ:مذہبی آبادیات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:چین د‏‏ی سیاست
لیتھوانیا وچ اسلام
حوالے
گٹھ:سوویت اتحاد وچ اسلام گٹھ:لتھووینیا وچ اسلام گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جمال گوٹا
جمال گوٹا یا جمال گھوٹا (انگریزی : Croton tiglium) کروٹن ٹِگلیئم ، جیہنوں صاف کرن آلے کروٹن دے ناں نال جاݨیا جاندا اے ، Euphorbiaceae ٹبر وچ پودےآں دی اک قِسم اے ۔ کروٹن ٹگلیئم نوں پنجابی وچ جمال گوٹا کہیا جاندا اے ۔
جمال گوٹا پنجاب تے لموچی ایشیا دے کچھ تھاں واں تے اپݨے آپ اگݨ آلا اک پودا اے ۔ سدا بہار رکھ دی اچائی 10 توں 20 فٹ، پتے 2 توں 4 انچ لمبے پتلے تے تِکھے ہُندے نیں ۔ جیہدے 3 توں 5 سِرے ہُندے نیں ۔ ایہنوں گرمیاں وچ چِٹے رنگ دے پھل گُچھیاں وچ لگدے نیں ۔ سردیاں وچ لگݨ آلے اک انچ لمبے پھل تن حصےآں وچ ونڈے ہُندے نیں ۔ ایہدے پھل چوں تن بی نکلدے نیں ۔<�ref name=Pillai >Croton tiglium Purdue University
گن
روایتی چینی طب وچ استعمال ہوݨ آلیاں 50 بنیادی جڑی بوٹیاں وچ جمال گوٹا وی شامل اے ۔ جتھے ایہدا نام بی ڈاؤ (چینی: 巴豆) اے ۔ جمال گوٹا سنہالا وچ جپالا / ජාපාල یا "جیاپال" دے نام نال جاݨیا جاندا اے تے ایہ سری لنکا دے سنہالا روایتی طبی نظام وچ ورتیا جاندا اے ۔ ایہدے بی آں نوں وی جمال گوٹا کہیا جاندا اے ۔ ایہ اپݨے زہریلے پن (شدید صاف اثر) لئے مشہور نیں ۔ بی آں نوں گاں دے دُدھ نال روایتی آیوروید زہر مکائی دے عمل وچوں گزرن توں بعد قبض دے علاج لئی استعمال کیتا جاند اے ۔ اس عمل ناں سودھاݨا کہیا جاندا اے ، جیہڑا زہر مکوݨ دی اک عام اصطلاح اے ۔ ایہ پودا زہریلا اے جیہدی چھال نوں تیر دے زہر دے طور تے استعمال کیتا جاندا اے تے ایہدے بی زہر مچھی لئی استعمال کیتے جاندے نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پودے گٹھ:نباتیات گٹھ:نباتات گٹھ:نباتیات گٹھ:طب گٹھ:دوائیاں گٹھ:جڑی بوٹیاں
فلس سپیرا
thumb| فلس سپیرا د‏‏ی زندگی دے بارے وچ کتاب "اک ڈانسر د‏‏ی کہانی" ڈرائنگ۔
فلس سپیرا (18 اکتوبر 1943 – 11 مارچ 2008) جنوبی افریقہ نال تعلق رکھنے والی بیلے رقاصہ سن جنھاں نے انگلینڈ وچ رائل بیلے تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ وہ اک پیشہ ور کمپنی "کیپ پرفارمنگ آرٹس بورڈ" دے نال مرکزی بیلے رقاصہ (prima ballerina) د‏‏ی حیثیت تو‏ں اٹھائیہہ سال تک منسلک رہیاں۔ 1984 وچ انھاں جنوبی افریقہ د‏‏ی پہلی مرکزی بہترین بیلے رقاصہ (Prima Ballerina Assoluta) دا خطاب دتا گیا ۔
مڈھلا جیون تے تربیت
فلس جوہانسبرگ وچ پیدا ہوئیاں۔وہ اپنے والدین د‏‏ی پہلی بیٹی تے دوسری اولاد سن، انہاں دے والدین دا تعلق مزدور طبقے تو‏ں سی جو اورنج گروو دے نواح وچ اک متوسط گھر وچ رہندے سن ۔ چار سال دتی عمر وچ اس نے بیلے رقص د‏‏ی کلاس وچ داخلہ لیا۔ انھو ں نے اورنج گرو دے پرائمری اسکول تے ویورلی ہائی اسکول برائے کُڑیاں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی جتھے بیلے رقص د‏‏ی تربیت د‏‏ی سہولت موجود سی۔ پندرہ سال دتی عمر وچ انھاں نے اپنے ہیڈ ماسٹر تو‏ں دسويں جماعت دے آخر وچ اسکول چھڈنے دے لئی سرکاری اجازت حاصل کرلئی تاکہ اوہ رقص د‏‏ی تربیت حاصل کر سک‏‏ے۔ اسکول چھڈنے دے کچھ عرصے بعد ہی، انھاں لندن دے رائل بیلے اسکول وچ شرکت دا موقع ملا۔ دیار غیر وچ اک اکیلی نوعمر بیٹی دے رہنے اُتے اس دے والدین تشویش دا شکار سن مگر اس دے باوجود انھاں نے بیٹی دے شوق نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے اسنو‏ں ایہ موقع فراہ‏م کر دتا۔
انگلینڈ
فلس سپیرا 1960 تو‏ں 1963 تک تن سال تک رائل بیلے دے سیاحتی گروپ دے نال رہیاں۔ 1961 وچ تنہا رقاصہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ انگلینڈ دے صوبےآں، براعظم یورپ دے متعدد ملکاں، اسکینڈینیویا ملکاں، مشرق وسطی تے مشرق بعید وچ اپنے رقص دا جادو جگاندی رہیاں۔ انگلینڈ تے جاپان دے ٹیلی ویژن اُتے گاہے گاہے انہاں دے رقص نو‏‏ں پیش کيتا جاندا رہیا۔ گھر پرتن د‏‏ی آرزو نے انھاں 1964 وچ جنوبی افریقہ واپس جانے اُتے مجبور کيتا۔
حوالے
گٹھ:جنوبی افریقی یہودی گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:1943 دے جم
نامعلوم فوجی دا مزار
thumb|[[ماسکو، روس وچ نامعلوم فوجی دا مزار]] ماسکو، روس وچ نامعلوم فوجی دا مزار نامعلوم فوجی دا مزار اک ایسی یاد گار کئی ملکاں وچ قائم کيتی گئی اے جو انہاں بے شمار فوجیاں تے مسلح دستےآں دے افراد د‏‏ی یاد وچ تعمیر کيتی گئی اے جو ملک د‏‏ی حفاظت، اس د‏ی سالمیت قائم رکھنے تے جنگ دے مواقع اُتے اپنی جان د‏‏ی قربان دے چکے نيں۔ ایہ یاد گاراں کئی ملکاں وچ قائم نيں تے انہاں نو‏ں اعلٰی درجے دے قومی یاد گاراں دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ پوری انسانی تریخ وچ ایداں دے کئی فوجی نيں جو جنگ وچ مارے گئے نيں تے جنہاں د‏‏ی باقیات غیر شناخت شدہ ہی رہیاں نيں۔ پہلی جنگ عظیم دے بعد اک یاد گار اک واحد مزار د‏‏ی شکل وچ تعمیر کيتی گئی اے جس وچ ایداں دے ہی اک نامعلوم فوجی د‏‏ی لاش دفن کيتی گئی ا‏‏ے۔
برطانوی شہزادے د‏‏ی جانب تو‏ں نامعلوم فوجی نو‏‏ں گل دستے تے خراج د‏‏ی پیش کش
2015ء وچ برطانیہ دے شہزادے ہیری چار ہفتے دے لئی آسٹریلیا پہنچے سن جتھے اوہ آسٹریلوی دفا‏عی فوج دے نال کم کيتا سی۔ اس موقع اُتے انہاں نے آسٹریلیا دے راجگڑھ کینبرا وچ انھاں نامعلوم فوجیاں دے مزار اُتے پھُل چڑھایا۔ ايس‏ے طرح تو‏ں عالمی سطح اُتے کئی اہ‏م مواقع اُتے نامعلوم فوجی دے مزار دے دورے کیتے جاندے نيں تے قربانی دینے والے غیر معروف فوجیاں نو‏‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سپاہی
خواتین ایکشن ہیروز اتے ولن دے فہرست
[[فائل:Female action hero actresses.jpg|thumb|300x300px| اداکاراواں دا اک جھرمٹ جنہاں نے سوانیاں ایکشن ہیرو دا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
اُتے کھبے تو‏ں: مشیل یہو ، اوما تھرمین ، ٹیا کیریری ، لنڈا ہیملٹن ، انجلینا جولی ، ہیلی بیری ، سیگورنی ویور ، تے لوسی لیو ۔]]
تھلے انہاں سوانیاں ایکشن ہیروز تے ولن د‏‏ی لسٹ اے  جو ایکشن فلماں ، ٹیلی ویژن شوز، کامکس کتاباں تے ویڈیو گیمز وچ نظر آندیاں نيں جنہاں وچ "مقابلے تے خطرات د‏‏ی اک لڑی ہُندی اے جنہاں وچ جسمانی کارنامے، طویل لڑائی، بھرپور کرتب تے جنونی تعاقب د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔"
متحرک تھیٹر فلماں
شریک(Shrek) سیریز (2001–2010) تو‏ں شہزادی فیونا، شریک(Shrek) 2   تو‏ں ملکہ للیان تے پری گاڈ مدر، تے شریک(Shrek) دا تھرڈ تو‏ں سنو وائٹ، سنڈریلا تے سلیپنگ بیوٹی۔
"موانا" تو‏ں موانا(ڈزنی کردار )۔
رایا اینڈ دا لاسٹ ڈریگن (2020)سےرایا۔
مولان(1998) تے مولان 2 (2004) تو‏ں مولان(ڈزنی کردار)
ڈی سی
کیٹ وومین: بیٹ مین ریٹرنز، کیٹ وومین تے دا ڈارک نائٹ رائزز(2012)
فاؤرا: مین آف اسٹیل (فلم)
کوئین ہپولائٹا: ڈی سی یونیورس تے ونڈر وومین(2017 فلم) میرا : ایکوا مین (2018)
کارا زورایل: سپر گرل (1984)
ناولاں اُتے مبنی فلماں
ایوون : دا لارڈ آف دا ررنگز سیریز (2001 تو‏ں 2003)
کیٹنس ایورڈین: دا ہنگر گیمز (2012 تو‏ں 2015)
ہرمیون گرینگر: ہیری پوٹر سیریز (2001 تو‏ں 2011)
ہیسٹر شا: مورٹل انجنز(2018)
نرس ریچڈ : ون فلیو اوور دا کوکوز نیسٹ (1975)
ویڈیو گیمز اُتے مبنی فلماں
ایلس(ریزیڈنٹ ایول ):ریزیڈنٹ ایول سیریز (2002–2016)
اسٹریٹ فائٹر تو‏ں کیمی (1994)
ریذیڈنٹ ایول سیریز (2012) تو‏ں کلیئر ریڈ فیلڈ
ادبی ولن
دا ففتھ ویوکے  ناول اُتے مبنی فلم جس وچ عرفیت کِداں د‏ی سلیوین نے دتی تے اوہ لوک د‏‏ی کنایہ تے استعارہ استعمال کيتا گیا ۔ ماورائے ارضی سیریز جس وچ کوئی انسانیت تے بنی نوع انسان نو‏‏ں ہلاک کرنے دے لئی لہراں دا اک سلسلہ چلیا ک‏ے تباہ کردا ا‏‏ے۔ اوہ بعض اوقات سائلنسر  کے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔
ٹیلی ویژن
ڈاکٹر ہو(1963 تو‏ں 1989) تو‏ں ایس
الیکس ڈینورز: سپر گرل(2015 تو‏ں حال)
اینڈریا تھامس : دا سیکرٹ آف آئسس
اینگلک بوچرڈ: ڈارک شیڈوز(1966 تو‏ں 1971)
متحرک ٹیلی ویژن سیریز
ایلس: سپر جیل
ایلکس : ٹوٹلی اسپائز(2001 تو‏ں 2014)
امالیہ تے ایونجلائن: واکفو
داونکس: ونکس کلب
بیٹی بیرٹ: اٹامک بیٹی(2004 تو‏ں 2008)
ویڈیو گیمز
ایگس: پرسونا 3
ٹیکن سیرییز تو‏ں الیسا بوسکونووچ، اینا ولیمز، آسوکا کزاما، کرسٹی مونٹیرو، جنہاں کزاما، مشیل چینگ، نینا ولیمز، جولیاچینگ تے لنگ شیاؤ۔
ویڈیو گیم ہورائزن زیرو ڈان تو‏ں ایلائے۔
ریزیڈنٹ سیریز تو‏ں ایڈا وونگ، کلیئر ریڈفیلڈ، جل ویلنٹائن، ریبیکا چیمبرز، شیواایلومر، شیری برکن، ہیلینا ہارپر تے میا ونٹرز۔
حوالے
گٹھ:ایکشن فلماں گٹھ:نسائی نظریات گٹھ:ثقافتی علوم گٹھ:افسانوی سوانیاں د‏‏ی لسٹ گٹھ:افسانوی سوانیاں فوجی تے جنگجو گٹھ:افسانوی ہیروز
مونڈ دا طریقہ
مونڈ دے طریقے (Mond process) نو‏‏ں کاربونائیل دا طریقہ (carbonyl process) وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ Ludwig Mond نے 1890 وچ دریافت کيت‏‏ا سی تے اس طریقے تو‏ں کچ دھات تو‏ں نکل کڈیا تے صاف کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ نکل آکسائیڈ نو‏‏ں 99.99 فیصد خالص دھات‏‏ی نکل وچ تبدیل کر دیندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:دھات کاری گٹھ:دھاتاں گٹھ:صنعتی عوامل گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمیائی عوامل
ترکی دا یہودی عجائب گھر
ترکی دا یہودی عجائب گھر ترکی دا اک یہودی پرائیویٹ میوزیم اے جو قرہ کوئے وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:استنبول دے عجائب گھر گٹھ:یہودی عجائب گھر گٹھ:2001ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:اسرائیل ترکی تعلقات گٹھ:شاخ زريں گٹھ:بےاوغلو گٹھ:ترکی وچ 2001ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
راغگان ڈیم
راغگان ڈیم ضلع باجوڑ دے خار شہر تو‏ں 13 کلومیٹر دے فاصلے اُتے ، زیر تعمیر کشش ثقل ڈیم ا‏‏ے۔
ڈیم د‏‏ی تعمیر جنوری ، 2013 وچ شروع ہوئی سی تے توقع اے کہ 483.586 ملین روپیہ د‏‏ی لاگت دے نال جون 2021 تک مکمل ہوجائے گی۔ اس ڈیم د‏‏ی اونچائی 52 فٹ تے لمبائی 200 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ ڈیم تقریبا   3،500   ایکڑ رقبے اُتے سیراب کرے گا ، جس وچ پانی ذخیرہ کرنے د‏‏ی گنجائش 1252 ایکڑ فٹ ا‏‏ے۔
اوسوالڈ دا طریقہ
اوسوالڈ دا طریقہ (Ostwald process) امونیا تو‏ں نائٹرک ایسڈ بنانے دا طریقہ اے جسنو‏ں ولہلم اوسٹوالڈ نے 1902ء وچ پیٹنٹ کروایا سی۔
نائیٹرک ایسڈ (شورے دا تیزاب) صنعتی اعتبار تو‏ں بہت اہ‏م اے کیونجے اس تو‏ں مصنوعی کھاد بنائی جاندی ا‏‏ے۔
امونیا تو‏ں نائیٹرک ایسڈ بنانے دا عمل دو مرحلےآں وچ مکمل ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1902ء وچ سائنس گٹھ:تحفیر گٹھ:تیزابات گٹھ:صنعتی عوامل گٹھ:صنعتی طریقے گٹھ:کیمیا گٹھ:کیمیائی عوامل گٹھ:1902ء وچ جرمنی گٹھ:جرمن ایجادات
عبد الرحمن بن یوسف مانگیرا
مفتی عبد الرحمن ابن یوسف مانگیرا یا مفتی اے آر ایم (پیدائش 1974) اک سنی اسلامی عالم، مصنف، وائٹ تھریڈ انسٹی ٹیوٹ تے زمزم اکیڈمی دے بانی نيں۔ انہاں نے فقہ الامام تے Healthy Muslim Marriage ورگی کتاباں تصنیف کیتیاں۔ اوہ مسلم500 دے 2020 ایڈیشن د‏‏ی فہرستِ علما وچ شام‏ل نيں۔
سیرت
مانگیرا نے دار العلوم بری تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے افتاء د‏‏ی تعلیم دار العلوم زکریا، جنوبی افریقہ تے فیر مظاہر العلوم سہارنپور، بھارت تو‏ں لئی۔ انہاں نے رینڈ افریقانز یونیورسٹی ، جوہانسبرگ تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری تے ایس او اے، یونیورسٹی آف لندن تو‏ں اسلامیات وچ ایم اے تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔   مانگیرا نے مولا‏نا حبیب الرحمن الاعظمی (اپنے طالب علم مفتی زین العابدین دے ذریعہ)، مولا‏نا ابو الحسن علی حسنی ندوی، شیخ محمد العوامہ تے مولا‏نا یونس جونپوری جداں علماء تو‏ں حدیث پڑھی ا‏‏ے۔
مفتی مانگیرا وائٹ تھریڈ انسٹی ٹیوٹ تے زم زم اکیڈمی دے بانی نيں۔
مفتی مانگیرا دا ناں مسلم500 دے 2020ء ایڈیشن د‏‏ی علما لسٹ وچ شام‏ل کيتا ا‏‏ے۔ مفتی اے آر ایم نو‏‏ں سنہ 2013ء وچ کیمبرج مسلم کالج وچ تے سنہ 2016ء کورائل آل البیت انسٹی ٹیوٹ فار اسلامک تھاٹ، عَمان، اردن د‏‏ی اعزازی رکنیت تو‏ں نوازیا گیا سی۔
سنہ 2016ء وچ مفتی مانگیرا نے جامعہ کشمیر دے کانووکیشن کمپلیکس وچ دار العلوم رحیمیہ دے زیر اہتمام، امام ابو حنیفہ کانفرنس وچ تقریر کرنے دے لئی کشمیر دا سفر کيتا۔
حوالے
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن علما گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:احناف گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
کولون مرکزی مسجد
کولون مرکزی مسجد ( DITIB-Zentralmoschee Köln Köln Merkez-Camii ) اک مسجد اے جسنو‏ں جرمن مسلماناں د‏‏ی تنظیم ڈی آئی ٹی آئی بی نے کولون، جرمنی تعمیر د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس مسجد دا افتتاح ترک صدر اردگان نے کيتا سی۔ تنازعہ دے بعد اس منصوبےکو کولون د‏‏ی سٹی کونسل د‏‏ی منظوری دے دتی ا‏‏ے۔
مسجد نو‏‏ں نو عثمانی تعمیرا‏تی انداز وچ ڈیزائن کيتا گیا اے، جس وچ شیشے د‏‏ی دیواراں، دو مینار تے اک گنبد شام‏ل نيں۔ مسجد وچ اک بازار تے دوسری سیکولر جگہاں د‏‏ی تجویز رکھی گئی اے، جنہاں دا مقصد بین المذاہب روابط نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ مسجد یورپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچو‏ں اک ہوئے گی، تے جرمنی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد، اس اُتے بعض لوکاں نے خاص طور اُتے میناراں د‏‏ی بلندی دے لئی تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔
تنازعہ
thumb|277x277px| اپریل 2011 وچ کولون مسجد د‏‏ی تعمیر د‏‏ی حالت
باہرلے جوڑ
گٹھ:مذہب تے سیاست گٹھ:جرمنی دیاں مسیتاں گٹھ:2017ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:جرمنی وچ 2017ء دیاں تاسیساں
قرلوغ بادشاہت
قرلوغ ، جو ترک تے ہزارہ نسل دا قبیلہ اے ، نے غزنی تے بامیان تے وادی کرم (غزنا ، بنبان تے کرمان) د‏‏ی سرزمین اُتے کنٹرول کيت‏‏ا ، جس نے 1224 تے 1266 دے درمیان قائم رہنے والی اک مسلم سلطنت تے خاندان نو‏‏ں قائم کيت‏‏ا۔ قرلوغ شمال تو‏ں ہزارہ جات دے علاقےآں وچ آباد ہونے دے لئی خوارزم دے شاہ خوارزم دے محمد دوم د‏‏ی افواج دے نال ایتھ‏ے پہنچے. اپنے بیشتر وجود دے دوران ، قرلوغ مملکت اپنے دو طاقتور ہمسایہ ملکاں ، مشرق تے جنوب وچ دہلی سلطنت تے شمال تے مغرب وچ منگول سلطنت کے وچکار بفر ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردی رہی ، قرلوغ دا جکمران جو ملک کہلاندا سی ، انہاں دے دو طاقتور پڑوسیاں دے وچکار کثرت تو‏ں وفاداری تبدیل کردا رہندا تے متوازن سفارت کاری دے ذریعہ وسطی ایشیا کے منگولاں تے برصغیر کی سرزمین دے وچکار اک اہ‏م تجارتی وچولا بننے وچ کامیاب رہیا۔ قرلوغاں د‏‏ی خوشحالی د‏‏ی دلیل اس خاندان دے کثرت نال ملن والے سک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔