cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 94 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
دریائے سویاگا
دریاۓ سویاگا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
اینا سفورووا
اینا سفورووا (پیدائش 11 جنوری 1949، ماسکو) اک روسی مستشرق تے تنقید نگار اے ۔ ایہ دو زباناں روسی تے اردو جاندی اے۔
جیون
سفوروا انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل سٹڈیز (سائنس دی روسی اکادمی) دے ایشیائی ادب دے شعبے دی سربراہ اے ، انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل اینڈ کلاسیکی کلچرز وچ ہند اسلامی ثقافت دی (علوم انسانی دی روسی ریاستی یونیورسٹی ) وچ پروفیسر اے، رکن بین الاقوامی فیکلٹی نیشنل کالج آف آرٹس (پاکستان)، بین الاقوامی فیکلٹی فیلو، مرکز برائے مطالعہ جنس تے ثقافت (پاکستان)، فیلو رائل ایشیاٹک سوسائٹی (یوکے) وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روسی مستشرقین گٹھ:ستارۂ امتیاز گٹھ:روسی شخصیتاں گٹھ:1949ء دے جم
سماٹرا کوبرا
سماٹرا کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سروج خان
نرملا کشنچند سادھو سنگھ ناگپال،جو کہ سروج خان (جنم 22 نومبر 1948) دے نام نال مشہورہے۔ ہندی سنیما وچّ پرمکھ بھارتی ڈانس کوریؤگرافراں وچوں اک ہے۔ اس نے 2000 توں وی ودھ گیتاں دی کوریؤگرافی کیتی۔ اسدا جنم کشنچند سادھو سنگھ اتے نونی سادھو سنگھ دے گھر ہویا۔ اوہ ویاہ شدہ ہے۔
کِتہ
جنم سمیں نرملا ،اسدے ماں پیؤ بھارت دی ونڈ توں بعد بھارت چلے گئے۔ اسنے اپنے کِتے دی شروعات بچے کلاکار وجوں تنّ سال دی عمرّ وچّ فلم نذرانہ وچّ بچی شیاما (Shyama)  دا کردار نبھا کے کیتی اتے پس منظر ڈانسر وجوں 1950 وچّ کم کیتا۔ پہلاں اسنے ڈانس سکھیا، پھر کوریؤگرافر وجوں کم کیتا۔ اسنے سبھ توں پہلاں معاون کوریؤگرافر دے طور تے گیتا میرا نام(1974) فلم لئی کم کیتا۔ بعد وچ سری دیوی نال مسٹر انڈیا(1987) دے گیت ہوا -ہوائی وچّ، نگینہ(1986), چاندنی(1989) اس توں بعد مادھوری ڈیکشٹ نال، شروات ایک دو تین-تیزاب(1988), تما تما- تھانیدار(Thanedaar) (1990)  اتے دھکّ دھکّ کرنے لگا -بیٹا 1992) وچّ کم کیتا ۔ اس طرحاں اوہ اک سفل بالیوڈّ کوریؤگرافر بن گئی ۔
2014 وچّ خان نے گلاب گینگ( Gulaab Gang) وچّ مادھوری ڈکسٹ نال دوبارہ کم کیتا ۔.
مان-سنمان
thumb|237x237px|مادھوری ڈولا رے ڈولا تے ڈانس کردی ہوئی ،جس لئی خان نوں قومی فلم ایوارڈ ملیا ،ابھلّ یاترا 2008. نیشنل فلم ایوارڈ ودھیا کوریؤگرافی دے لئی
سروج خان قومی فلم انعام ودھیا کوریؤگرافی دے لئی 3 انعام جتے۔ امریکی کوریؤگرافی انعام
حوالے
گٹھ:جم 1948 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:سندھی لوک گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:سندھی شخصیتاںگٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
اورال وفاقی یونیورسٹی
تریخ
اورال یونیورسٹی دا قیام سن 1920ء وچ سوویت انقلاب د‏‏ی حکومت دے سربراہ ولادیمیر لینن دے فرمان دے ذریعہ یاکاترنبرگ شہر وچ ہويا سی۔ پر، اس نو آموز یونیورسٹی وچ انقلاب تے خانہ جنگی جداں حالات وچ وسائل د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں متعدد تبدیلیاں ہوئیاں۔
سابق طالب علم
اورال وفاقی یونیورسٹی یو ایلومنی ایسوسی ایشن (Ural Federal University Alumni Association) اکتوبر 2012ء وچ قائم ہوئی سی۔ 2012ء-2013ء وچ ، یونیورسٹی نے منگولیا تے روسی شہر ماسکو، نیژنی تاگل، کامنسک اورالسکی تے نویا برسک وچ الومینی ایسوسی ایشن (Alumni Association) دے دفاتر قائم کیتے نيں۔ اس تو‏ں انہاں ملکاں تے شہراں وچ رہنے تے کم کرنے والے فارغ التحصیل نو‏‏ں یونیورسٹی نال رابطہ برقرار رکھنے د‏‏ی اجازت ملدی ا‏‏ے۔ اورال وفاقی یونیورسٹی نے قازقستان، کرغزستان، اسرائیل تے جرمنی وچ دفاتر قائم کرنے دا وی منصوبہ بنایا ا‏‏ے۔
ایوارڈز تے کارنامے
"نوجوان لوکاں دے لئی وقف" مختصر فلم، جس وچ اورال وفاقی یونیورسٹی دے فارغ التحصیل یونیورسٹی دے موجودہ طلباء نو‏‏ں مشورے پیش کردے نيں، نے ’انتہائی تخلیقی کارپوریٹ انسٹی ٹیوشن ویڈیو‘ کیو ایس - ایپل تخلیقی ایوارڈ جِتیا تے کیو ایس ایپل تخلیقی آئیڈل دا اعزاز حاصل کيتا۔ ایہ مقابلہ 17 نومبر 2011 نو‏‏ں ستويں کیو ایس ایشیا پیسیفک پروفیشنل لیڈرز ایجوکیشن کانفرنس تے نمائش، منیلا (فلپائن) وچ منعقد ہويا تے اس دا اہتمام کوکواوریلی سیمنڈز نے کيتا۔
حوالے
گٹھ:سوردلووسک اوبلاست د‏‏ی یونیورسٹیاں
چک 549 ای بی
چک 549 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
میجر کاؤنٹی
میجر امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
دریائے مالایا کوکشاگا
دریاۓ مالایا کوکشاگا روس دا اک دریا اے۔
معاہدہ پورندر (1665ء)
thumb|242x242px|[[جے سنگھ اول، سپہ سالار مغل فوج]] thumb|186x186px|[[شیواجی، مرہٹہ سلطنت دا بانی]]
معاہدہ پوراندر (1665ء) مغلیہ سلطنت دے سپہ سالار جے سنگھ اول تے مرہٹہ سلطنت دے بانی شیواجی دے وچکار 11 جون 1665ء نو‏‏ں طے پایا۔
پس منظر
مغل فوج دے سپہ سالار جے سنگھ اول نے 1665ء وچ قلعہ پوراندر دا محاصرہ ک‏ے لیا تاں مرہٹہ فوجاں قلعہ بند ہوگئياں۔ مغل فوج دے محاصرے نے شیواجی نو‏‏ں اک معاہدے اُتے مجبور کر دتا۔ اِس معاہدے تو‏ں مرہٹہ سلطنت تے شیواجی نو‏‏ں بہت نقصان پہنچایا۔ ایہ معاہدہ 11 جون 1665ء نو‏‏ں قلعہ پوراندر وچ طے پایا۔ اِس معاہدے دے تحت شیواجی د‏‏ی آگرہ آمد نو‏‏ں یقینی بنادتا گیا تاکہ اوہ مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر دے دربار وچ خود حاضر ہوئے۔
معاہدے د‏‏یاں شرطاں
[[شیواجی] معاہدہ دے مطابق اپنے 23 قلعے تے نیڑے چار لکھ ہون د‏‏ی سالانہ آمدنی د‏‏ی زمین مغلاں نو‏‏ں دینے دے لئی راضی ہوئے گیا.
شیواجی نو‏‏ں ہر حال وچ مغل فوج نو‏‏ں امداد فراہ‏م کرنا ہوئے گی، جتھ‏ے مغل فوج نو‏‏ں ضرورت ہوئے۔
شیواجی دا بیٹا سامبھاجی پنج ہزاری مغل منصبداری اُتے فائز ہوئے گا۔
جے شیواجی کونکن دے علاقے دا جو بیجاپور سلطنت دا حصہ اے، مطالبہ کرے تاں اُسنو‏‏ں مغلیہ سلطنت نو‏‏ں 40 لکھ روپیہ بطور معاوضہ ادا کرنا ہون گے۔
حوالے
گٹھ:1665ء دے معاہدے گٹھ:مراٹھا سلطنت دے معاہدے گٹھ:مغلیہ سلطنت دے معاہدے گٹھ:ہندوستان وچ 1665ء گٹھ:برصغیرگٹھ:معاہدے
پورتو الیگرے
پورتو الیگرے برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست ریو گراند دو سول دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
ماریہ تورپیکئی وزیر
ماریہ تورپیکئی وزیر سکواش د‏‏ی کھلاڑی تے پاکستان د‏‏ی قومی چیمپیئن نيں۔ انہاں دا تعلق پاکستان دے قبائلی علاقے جنوبی وزیرستان تو‏ں ا‏‏ے۔ زئی وزیر قبیلے نال تعلق رکھنے والی اس 26 سالہ کھلاڑی نے خواتین اُتے گھر تو‏ں باہر نکلنے تے تعلیم حاصل کرنے اُتے پابندیاں د‏‏ی پروا کیتے بغیر سکوائش د‏‏ی دنیا وچ جو مقام حاصل کيتا اے، ماریہ طور دے خیال وچ ہر پاکستانی عورت ایسا کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی اے عایشہ بشرطیکہ اوہ اپنے عزم اُتے ڈٹ جائے تے اسنو‏ں اپنے خاندان د‏‏ی مکمل حمایت حاصل رہ‏‏ے۔
عالمی درجہ بندی
عالمی درجہ بندی وچ ماریہ تورپیکئی 50 واں نمبر اُتے نيں۔ جدو‏ں کہ پاکستان وچ اول نمبر اُتے نيں
حوالے
گٹھ:1990 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین اسکواش کھلاڑی
گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:پشتون خواتین گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:جنوبی وزیرستان دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ اسکوائش دے تمغا یافتگان
برگر کنگ
برگر کنگ اک امریکی فاسٹ فوڈ کمپنی اے ۔
برگر کنگ جنوں اکثر مختصر وچ بیکے کیہا جاندا اے ، ہیمبرگر  فاسٹ فوڈ ریستوراں دی اک عالمی لڑی اے جسدا ہیڈکوارٹر  میامی - ڈیڈ کاؤنٹی ، فلوریڈا  ، امریکہ وچ اے ۔ اس کمپنی دی شروعات 1953 وچ اک جیکسنول ، فلوریڈا مشتمل ریستوراں لڑی دے روپ وچ ہوئی سی جنوں مولت: انسٹا - برگر کنگ دے نام سے جانیا جاندا سی ۔ 1955 وچ مالی کٹھنائیوں توں گزرنے دے بعد اس کمپنی دی دو میامی مشتمل فرینچائزی ڈیوڈ ایڈگرٹن اتے جینس میکلامور نے کمپنی نوں خرید لیا اتے اسدا نام برگر کنگ رکھیا ۔ اگلی ادھی صدی وچ اس کمپنی دے مالکاں وچ چار وار بدلاو ہویا ؛ اتے اسدے مالکوں دے تیسرے گروہ یعنی ٹیپیجی کیپٹل ، بنسری کیپٹل اتے گولڈمین ساکس کیپٹل پارٹنرس دی اک حصہ داری نے 2002 وچ اس کمپنی نوں ساروجنک کر دتا گیا ۔ حال وچ اسدا مالکانہ حقوق  برازیل دے 3جی کیپٹل دے کول اے جنھے 2010 دے آخری دور وچ $ 3 ۔ 26 ارب ( ڈالر ) ملّ دے اک سودے وچ کمپنی دے زیادہتر شئیراں نوں حاصل کر لیا ۔ 1954 وچ برگر کنگ دے مینو وچ برگر ، فرائی ، سجی اتے ملکشیک ورگی بنیادی چیزاں ہی شامل سن ، لیکن اج اتھے وودھ چیزاں دا وڈے پیمانے اتے پیداوار کیتا جاندا اے ۔ مینو وچ پہلی وار 1957 وچ وہوپر ( Whopper ) نوں شامل کیتا گیا ؛ جو اسدے بعد توں برگر کنگ دا پرمکھ حصہ بن گیا اے ۔ لیکن نال ہی ، بیکے ولوں پیش کیتیاں گئیاں کئی شیواں بازار وچ اپنی پھڑ بناؤن وچ ناکام وی رہیاں ہن ۔ امریکہ وچ ایہناں وچوں کجھ نے غیرملکی بازاراں وچ کامیابی دا منھ وی ویکھیا اے جتھے بیکے نے اپنے مینو نوں مقامی سواد دے سامان بنایا اے ۔ 2002 وچ کمپنی نوں خریدے جان دے بعد برگر کنگ نے پہلکار روپ سے زیادہ پیداواراں دے نال 18 سے 34 سال دے مرداں نوں اپنا ہدف بناؤنا شروع کر دتا جنہاں نے پرنامسوروپ اکثر بہت وڈے پیمانے اتے اسوستھئکر چربی اتے پار - چربی دا استعمال کیتا ۔ اس کاریاپالیسی دے پرنامسوروپ انت وچ کمپنی دی مالی بنیاد نوں گہرا جھٹکا لگا اتے اسدا اسدی آمدنی اتے منفی اثر پیا ۔
1970 دا دہاکے برگر کنگ دے اشتہار دا سونا یگ سی لیکن 1980 دے دہاکے دے شروع دور وچ کمپنی دے اشتہار اتے سے لوکاں دا دھیان گھٹ ہون لگا ؛ اشتہار ایجینسیاں دے جلوس سے نرمت گھٹ کامیاب اشتہار تجربہ دی ایہہ لڑی اگلے دو دہاکے تک جاری رہی ۔ 2003 وچ برگر کنگ نے میامی مشتمل اشتہار ایجنسی کرسپن پورٹر + بوگسکی ( سیپی + بی ) نوں کم اتے رکھیا ۔ سیپی + بی نے اک نویں آنلائن حاضری دے نال پھر سے ڈزائن کیتے گئے برگر کنگ دے کردار جاں پاتر اتے مرتکز نویں تجربےآں دی اک لڑی دے نال برگر کنگ دے اشتہار نوں پوری طرحاں نال مڑ بنان کیتا ۔ گٹھ:کمپنیاں گٹھ:کھان پین
دکشیانی ویلیودھن
دکشیانی ویلیودھن (4 جولائی 1912–20 جولائی 1978) اک بھارتی پارلیمنٹ میمبر اتے نراش طبقہ دی آگوُ۔
پلیا بھائیچارے دے ہون دے ناطے، اوہ پہلی پیڑھی وچ سی جس نوں پڑھایا گیا۔ اوہناں نوں ملیاں کئی شہرتاں وچوں اک اے، اپنے بھائیچارے دی اپرلے حصے دے کپڑے پاؤن والے پہلی عورت ہونا۔ اوہ اک سائنس گریجوئیٹ، کوچین آئینی کونسل  دی میمبر اتے بھارتی آئینی اسمبلی  دے نو  میمبراں وچوں اک سی۔
مڈھلاجیون اتے سکھیا
دکشیانی دا جم ضلع ایرنیکلم   دے کانیانور تعلقہ  دے مولوکد   پنڈ وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی بی۔اے۔ 1935 وچ کیتی اتے اوہ تن سال بعد مدراس یونیورسٹی  توں اپنا ٹیچر ٹریننگ کورس پورا کرن لئی گئی۔ اس دے مطالعہ نوں کوچین ریاست دی سرکار ولوں سکالرشپاں راہیں مدد کیتی گئی سی۔ 1935 توں 1945 تک اوہ ترچرا  اتے ترپنیترا  دے سرکاری ہائی سکول وچ اک استاد دے طور تے کم کردے سن۔
پروار
دکشیانی پلیا بھائیچارے نال متعلق سی اتے سماج سدھارک اتے ممبر اسمبلی کے۔پی۔ وارون دی چھوٹی بھین سی۔ اوہناں دا ویاہ آر۔ ویلیودھن، جو کہ شروع وچ اک دلت لیڈر اتے بعد وچ پارلیمنٹ میمبر سن، نال ہویا۔ اوہناں دا ویاہ وردھا وچ سیواگرام وکھے ہویا جتھے گاندھی اتے کستوربا  گواہ وجوں اتے اک کوڑھی پادری وجوں کھڑے سن۔ جوڑے دے اک دھی، میرا سمیت پنج بچے سن۔ اوہ کے آر نارائنن نال وی متعلق سن جو بعد وچ بھارت دے صدر بنے۔
پارلیمانی کیریئر
1945 وچ صوبے دی سرکار نے دکشیانی نوں کوچین آئینی کونسل وچ نامزد کیتا گیا سی۔
آئین سبھا وچ شمولیت
1946 وچ ویلیودھن نوں کونسل نے بھارت دی آئین سبھا لئی چن لیا سی۔ اوہ آئین سبھا وچ چنی گئی پہلی اتے اکو اک دلت عورت سی۔ 1946 توں 1952 تک اوہ آئین سبھا دے میمبر اتے بھارت دی غیرمستقل انترم پارلیمنٹ دے میمبر رہی۔ پارلیمنٹ وچ اوہناں نے سکھیا دے معاملے وچ خاص طور اُتے دلچسپی وکھائی، خاص کرکے شیڈولڈ ذاتاں دی سکھیا وچ۔
آئین سبھا وچ دکھل اندازی
8 نومبر 1948 نوں ڈاکٹر۔ بی آر امبیدکر نے وچار وٹاندرے لئی آئین دا ڈرافٹ پیش کیتا سی، اس نے ڈرافٹ لئی اپنی وڈیائی رضامندی دتی اتے ودھیرے مرکزی کرن دی منگ کیتی۔ اسنے ایہہ وی سجھاء دتا کہ عامَ چوناں راہیں اک اجازت دے بعد آئین دا آخری ڈرافٹ اپنایا جانا چاہیدا اے۔
اسنے اڈور لوک سبھا حلقے توں 1971 دی عامَ چون لڑی پر پنج امیدواراں دے میدان وچ چوتھے  تھاں اُتے رہی۔
بعد وچ جیون اتے موت
دکشیانی 1946–49 تک مدراس وچ ڈپریسڈ کلاسس یوتھز فائین آرٹس کلبّ دے پردھان اتے کامن مین دے مینیجنگ ایڈیٹر سن۔ بعد وچ اوہ خواتین جادرتی کونسل دے بانی پردھان بنے۔ دکشیانی دی موت جولائی 1978 وچ ہوئی۔ اوہ 66 سال دے سن۔
حوالے
گٹھ:جم 1912 گٹھ:موت 1978 گٹھ:بھارتی عورتاںگٹھ:دلت
شیونیری قلعہ
شیونیری قلعہ ستارہويں صدی عیسوی دا اک فوجی قلعہ اے جو صوبہ مہاراشٹر دے ضلع پونہ دے مشہور مقام جُنّر دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ اس قلعہ د‏‏ی تاریخی اہمیت ایہ اے کہ ایتھ‏ے مرہٹہ سلطنت دے بانی چھترپتی شیواجی د‏‏ی پیدائش ہوئی سی۔
تریخ
شیونیری پہلی صدی عیسوی تو‏ں اک بودھ مقام دے طور اُتے معروف رہیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے غار، چٹاناں نو‏‏ں تراش کر بنائی جانے والی عمارتاں تے پانی دا بہترین نظام اس گل دا اشارہ کردے نيں کہ ایہ مقام پہلی صدی عیسوی ہی تو‏ں آباد رہیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں ایہ قلعہ دیوگیری دے یادو دے زیر تسلط سی اس وقت اس دا ناں شیونیری پيا۔ اس قلعہ دا استعمال عموماً دیش تو‏ں ساحلی شہر کلیان نو‏‏ں جانے والی تجارتی گزرگاہ د‏‏ی حفاظت دے لئی ہُندا سی۔ پندرہويں صدی عیسوی وچ جدو‏ں سلطنت دہلی وچ ضعف دے آثار نمایاں ہوئے تاں ایہ قلعہ بہمنی سلطنت دے قبضے وچ چلا گیا تے بعد وچ سولہويں صدی عیسوی وچ سلطنت احمد نگر د‏‏ی تحویل وچ آیا۔
سنہ 1595ء وچ مرہٹہ سردار تے چھترپتی شیواجی بھونسلے دے دادا مالوجی بھونسلے نو‏‏ں سلطان احمد نگر بہادر نظام شاہ دوم د‏‏ی جانب تو‏ں شیونیری تے چاکن د‏‏ی جاگیراں عنایت کيتیاں گئیاں تاں اوہ اپنے اہل خانہ دے نال ايس‏ے قلعے وچ آبتاں۔ 19 فروری 1630ء نو‏‏ں تے کچھ مورخین دے مطابق 1627ء نو‏‏ں اس قلعے وچ شیواجی پیدا ہوئے تے اپنا بچپن ایتھے گزاریا۔ قلعہ وچ شیوائی دیوی دے ناں تو‏ں اک چھوٹا جہا مندر اے جس دا ناں بعد وچ شیواجی دے ناں اُتے رکھیا گیا۔
سنہ 1673ء وچ انگریز سیاح فریز دا ایتھ‏ے تو‏ں گزر ہويا تاں اس نے قلعہ نو‏‏ں ناقابل تسخیر پایا۔ فریز دے مطابق اس قلعہ وچ ست برساں دے لئی ہزاراں خانداناں دا غلہ محفوظ رکھیا جاندا سی۔ ہور فریز نے ایہ وی لکھیا کہ اس قلعہ دا انتظام اک برہمن دے ہتھ وچ اے جو مسلما‏ن ہوئے گیا ا‏‏ے۔ ایہ قلعہ مغلاں دے زیر تسلط رہیا فیر سنہ 1762ء وچ مرہٹاں نے اسنو‏ں دوبارہ حاصل ک‏ر ليا۔ تیسری اینگلو مرہٹہ جنگ وچ مرہٹاں د‏‏ی شکست تے مرہٹہ سلطنت دے سقوط دے بعد سنہ 1820ء وچ ایہ قلعہ برطانوی راج دا حصہ بن گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ضلع پونہ دے قلعے گٹھ:مرہٹہ سلطنت د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:بھارت
پورتو ویلہو
پورتو ویلہو برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست روندونیا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
صوبہ لہندا میکیدونیا
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
West Macedonia
توکانتیس
توکانتیس برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر پالماس شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 13،83،453اے تے اسدا رقبہ 2،77،620 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
دریائے وٹلوگا
دریاۓ وٹلوگا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
ڈنگر پالݨ
ڈنگر پالݨ، منکھاں دوارا ڈنگراں دا پربندھن تے دیکھ بھال اے، جیہدے وچ جماندرو گناں تے ووہار، جناں نوں منکھاں لئی منافع بخش منیا جاندا اے، نوں اگے ودھایا جاندا اے۔ ایہہ شبد "چنوتیپوروک پرجنن" تے "ڈنگراں نوں اتشاہت کرن"، جو کہ اپیوگتا، کھیڈاں، انند جاں کھوج لئی جانوراں وچ لوڑیندے گناں نوں اتشاہت کرن دے ابھیاس دا حوالہ دے سکدے ہن۔
پرجنݨ دی تریخ
جانوراں دا پہلا پالݨ پوشن کرن توں بعد ہزاراں سالاں توں ڈنگر پالݨ دا پریوگ کیتا گیا ہے۔ 18 ویں صدی وچّ بریٹیش ایگریکلچرل روولیوشن دے دوران روٹبٹ بیکویل دوارا لوڑیدا وشیشتاواں لئی چونو پرجنن پہلی وار وگیانک ابھیاس وجوں ستھاپت کیتا گیا سی۔ اس دا سبھ توں مہتوپورن پرجنن پروگرام بھیڈاں نال سی۔ نیٹو سٹوک دی ورتوں کردے ہوئے، اوہ چھیتی ہی وڈیاں، لمبے، چمکیلے انّ نال، ودھیا بھری بھیڈ دی چون کرن وچ سمرتھ سی۔ لنکن لونڈولّ نوں بیکویل نے سدھاریا سی تے بدلے وچ لنکن دی اگلی نسل تیار کرن لئی ورتیا گیا سی، جیہدا ناں نواں (جاں ڈیشلی) لیسٹر ہے۔ ایہہ سکھردار سی اتے سدھے سدھیاں سطراں دے نال اک ورگ، ماسی سریر سی۔ ایہناں بھیڈاں نوں برآمد کیتا گیا سی اتے ایہناں نے بہت ساریاں آدھونک نسلاں وچّ یوگدان پایا۔
مارشل کاؤنٹی، اوکلاہوما
مارشل امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈنگر پالݨ
پرجنݨ دی تریخ
اپنے پربھاو ادھین، انگریزی کساناں نے پشواں دی ورتوں مکھ طور تے ورتوں لئی بیپھ دے طور تے کیتی سی - (پہلاں، پشو پہلی اتے سبھ توں پہلاں بلداں دے روپ وچ ہلاں نوں کھچن لئی نسل دے سن)۔ لمے سنگاں والے تانیداراں نوں ویسٹمورلڈ بیلڈ دے نال پار کیتا گیا اتے اخیر وچّ ڈیشلی لونگون بنا دتا۔ اگلے دہاکیاں دوران، کھیتاں دے پشواں دا آکار اتے کوآلٹی وچ ناٹکی وادھا ہویا ہے۔ 1700 وچ، قتل عام لئی ویچیا گیا بلد دا اوسط بھار 370 پاؤنڈ (168 کگا) سی۔ 1786 تک، ایہہ بھار دگنا توں 840 پونڈ (381 کلوگرام) ودھ گیا سی۔
مارشل کاؤنٹی، اوکلاہوما
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
ڈنگر پالݨ
پرجنݨ دی تریخ
سنیوکت راج اتے کینیڈا وچ کاؤبوئزاں نوں شامل کرن لئی 19 ویں صدی وچ وشیش طور تے پالتو ڈنگراں دا کم، میکسیکو وچ چورس تے ویکروس، دکھنی امریکہ دے گؤکوس اتے ہوآسوس اتے آسٹریلیا وچ سٹاک۔
ودھیرے آدھونک سمیں وچ، گھوڑیاں، سارے کھیتراں دے واہناں، موٹر سائیکل، چار پہیہ واہن واہن، اتے ہیلیکاپٹراں 'تے جھکیا جا رہا ہے، جو بھورا اتے پشواں دے مدنظر ہے۔ اج، اجڑ دے پربندھک اکثر ہزاراں جانوراں اتے کئی سٹاف دی نگرانی کردے ہن۔پشواں دی دیکھبھال لئی فارماں، سٹیشناں اتے شرانٹ پرجنن والے، جھنڈ دے صحتَ ماہر، پھیڈر اتے گائک نوں نیوکت کر سکدے ہن۔
واتاورن پربھاو
اج دے سنسار وچّ تازے پانی دی کھپت دے 20٪ -33٪ دے لئی جانوراں دی کھیتی ذمہ وار ہے۔
پشو-پنچھی جاں پشواں دا بھوجن دھرتی دے برف-رہت زمیناں دے 1/3 بھومی اتے قبضہ کر لیندا ہے۔ جانوراں دی کھیتی ہی جاتی وناش دا اک پرمکھ کارن ہے، سمندر دے مدھ زوناں، جل پردوشن، اتے نواس ستھان تباہی۔ جانوراں دیاں قسماں وکھ-وکھ قسماں دیاں قسماں وچّ وگاڑ دندیاں ہن۔ جنگلاں نوں صاف کرکے اتے فیڈ فصل ودھن اتے پشو چرانداں دی پربھاشت کرن دے کارن، وڈے پدھر 'تے وناش کاری وناش کیتے گئے ہن اتے جانوراں دے منافیاں لئی پربھائے ہوئے خطرے کارن شکاریاں اتے "مقابلہ" پرجاتیاں نوں اکثر نشانہ بنایا جاندا ہے اتے شکار کیتا جاندا ہے۔ فیڈ پھوڈ دے اتپاداں وچ ورتے جاندے کیڑے مار دوائیاں، جڑی-بوٹیاں اتے رسائنک کھاداں دی وسترت ورتوں اکثر پشواں اتے زہر دے جل دے پرجنن پرنالیاں وچ دخل دندی ہے۔ وپارک پھڑن، بوشمیٹ وپار دے نال نال جلوایو پرورتن 'تے جانوراں دی کھیتی دے پربھاو دے ذریعے جنگلی جیوناں دی بے حدّ ودھیک یوجنابندی، سارے پرجاتیاں اتے سنسادھناں دی وشو-ویاپی کمی نوں ودھاؤندے ہن۔
ساڈے سمندراں وچ دھرتی اتے پشو-پنچھیاں دے کم نے سنسار بھر وچ 500 توں ودھ نائیٹروجن ہڑ آ گئے ہن۔ جانوراں دے نال پرمکھ ڈرائیور، گریس دے 1/3 دے نیڑے موہری ہے۔ 2،500 ڈیئری گاواں دے نال اک فارم 411،000 لوکاں دے شہر دے روپ وچّ اکو جہی رہند-کھونہد پیدا کردا ہے۔
جانوراں دی کھیتی وچ امیزن دی تباہی دا 91٪ تک ذمہ وار ہے۔
موسمی تبدیلی
Non-Co2 گرینہاؤس گیساں، جویں کہ میتھین اتے نائیٹرس آکسائیڈ، دے پردوشن نوں کھیتی باڑی دے مہتوپورن یوگدان دے کارن، منکھاں اتے پشواں دے وچکار سبندھاں دا وشلیشن کیتا جا رہا ہے تاں کہ اس دے سمبھاوی سمبھاوی موسم وچ تبدیلی لیا سکے۔ اپاء کرن لئی رننیتیاں وچ اورجا اتپادن لئی کھاد (بائیوگیس) توں پیدا ہوئی گیس دی ورتوں نوں انوکول کرنا شامل ہے۔
جانوراں اتے اوہناں دے اپ-اتپادن دا پتی سال گھٹو-گھٹو 32،000 ملیان ٹن کاربن ڈائی آکسائیڈ، جاں دنیا بھر دے سارے گرینہاؤس گیساں دے پردوشن دا 51٪ ہندا ہے۔ گرینہاؤس گیس نال کاربن ڈائی آکسائیڈ دی گلوبل وارمنگ سمرتھا دے 296 وار دے نال گرینہاؤس گیس دے 65٪ اتے جانشین وچ 150 سالاں لئی واتاورن وچّ رہندا ہے۔ گاواں پتی دن 150 بلیئن گیلین متھین پیدا کردیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:ڈنگر گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:ڈنگر پالݨ
ضلع آلتین کول
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،34،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 607 مربع کلومیٹر اے ۔
انتظامی ونڈ
ایہ ضلع 8 دیہی کونسلاں اتے مشتمل اے:
جغرافیہ
ضلع آلتین کول چڑھدے ازبکستان چ صوبہ اندیجان دے وشکارلے حصے چ واقع اے ۔ایہ علاقہ نیویں میداناں تے پہاڑیاں اتے مشتمل اے ۔
موسم
اس علاقے دا موسم نیم براعظمی اے ، جولائی دا اوسط درجہ حرارت 25 توں 28 ذگری سینٹی گریڈ تے فروری دا اوسط درجہ حرارت منفی 5 توں منفی 7 ہندا اے ۔ کدے کدے گرمیاں چ درجہ حرارت 43 ڈگری سینٹی گڑیڈ تک وی اوپڑ جاندا اے تے گھٹ توں گھٹ منفی 18 تک وی ڈگ جاندا اے ۔اگاؤ (فصلاں) دا موسم 160 توں 180 دن رہندا اے ، جے چ اوسط مینہہ 225 ملی میٹر تک وردا اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
نوٹیچس سکوٹاٹس
نوٹیچس سکوٹاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کے ٹو
کے ٹو دنیا دا دوجا سبھ توں اچا تے پاکستان دا پہلا سبھ توں اُچا پہاڑ اے ۔ ایہدے ہور نام ‘‘گوڈڡِن آسٹن‘‘ تے ‘‘چوگوری‘‘ نیں ۔ ایہ 28251 فٹ اچا پہاڑ اے ۔ کے ٹو ہمالیا دے ذیلی پہاڑی دھارے قراقرم دا پہاڑ اے ۔
ناں
10 ستمبر 1856 نوں تھامس مونٹگمری نے اس پہاڑ نوں ماونٹ ہرمو توں130 میل دور توں دیکھیا تے دو اچیاں چوٹیاں دے ناں (کے ون) تے (کے ٹو) رکھے ۔
چڑھائی
31 جولائ 1954 نوں دو اطالڡیاں نے ایہنوں پہلی واری سَر کیتا سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستان دا جغرافیا گٹھ:پاکستان دے پہاڑ
بخش قلندرآباد
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان فریمان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ضلع پختاآباد
ضلع پختاآباد  ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پختاآباد شہر اے ۔ ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،47،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 290 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
ہرا انقلاب
ہرا انقلاب توں مراد (1940 توں 1960 دے درمیان) کھیتی باڑی کھیتر وچ ہوئی ترقی، کھوجاں تے تکنیکی بدلاواں دی لڑی اے۔ ایہدے نال وشو دے کھیتی باڑی دے کھیتر وچ بہت وادھا ہویا، وسیش طور تے وکاسشیل دیشاں وچ ایہدا وشو پدھر تے آرنبھ نارمن بورلاگ دوارا (جیہنوں ہرے انقلاب دا موڈھی کہیا جاندا اے) ہویا۔ ایہنے کروڑاں لوکاں نوں بھکھ ننگ توں بچایا۔ ہرے انقلاب دے دوران کساناں نوں اناج دیاں ان گنت قِسماں، سنچائی دے سادھنا دا وکاس، بناؤٹی کھادھ تے کیڑے مار دوائیاں مہیا کروائیاں گئیاں۔
وگموڈن وٹیانس
وگموڈن وٹیانس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ہرا انقلاب
ہرے انقلاب دے شبداں دا پہلی وار ورتوں 1968 چ ولیئم گوڈ نے کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:وائی بیجی
تاکستان
تاکستان اک شہر اے جو ایران وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہد‏ی مجموعی آبادی 	 80,299 افراد اُتے مشتمل اے، ایہ صوبہ قزوین وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران دے شہر
راج موہنی دیوی
راج موہنی دیوی  گاندھ ازم وچار دھارا والی اک سماج سیوکا سی جس دے پیؤ نے دھرم سبھا آدواسی منڈل دا قیام کیتا۔ ایہہ ادارہ گونڈوانا وسدے قبائلیاں دے حق لئی کم کردا ہے۔ اوہ آپ اک آدواسی(قبائلی) ڈات "مانجھی" وچّ جمی سی۔
1951 دے اکال دے سمیں گاندھیوادی وچاردھارا اتے آدرشاں توں پربھاوت ہوکے اس نے اک جنتک اندولن چلایا جسنوں راج موہنی اندولن دے نام نال جانیا جاندا ہے۔ اس اندولن دا مکھ ادیش آدواسی عورتاں دی ستنترتا اتے سوائتا نشچت کرنا سی نال ہی اندھوشواس اتے شراب پان دیاں سمسیاواں دور کرنا سی۔ ہولی-ہولی اس اندولن نال 80000 توں وی زیادہ لوک جڑ گئے۔ بعد وچّ ایہہ اندولن اک اشاشکی سنستھان دے روپ وچّ ساہمنے آیا۔ اس سنستھان دے آشرم نہ صرف چھتیسگڑ سگوں اتر پردیش اتے بہار وچّ وی ہے ۔
1989 وچّبھارت سرکار نے اسنوں بھارت دے چوتھے سبھ توں وڈے سول سنمان "پدم شری" نال سنمانت کیتا گیا سی۔ اس دے جیون تے سیما سدھیر جی دوارا اک کتاب لکھی گئی ہے جسدا سرلیکھ ہے "ساماجک کرانتی دی اگردوت راجموہنی دیوی" جسدا پرکاشن چھتیسگڑ راج ہندی گرنتھ اکادمی دوارا سنّ 2013 وچّ کیتا گیا۔
اس دے نام تے اندرا گاندھی کھیتی باڑی یونیورسٹی دوارا سنچالت راجموہنی دیوی کالج آف ایگریکلچر اینڈ رسرچ سٹیشن اتے راجموہنی دیوی پیجی مہلا مہانودیالا امبکا پور وچّ ستھت ہے۔
حوالے
گٹھ:پدم شری وجیتا گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی عورتاںگٹھ:بھارتی شخصیتاں
مایز کاؤنٹی
مایز امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ لہندا یونان
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ لہندا یونان یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
West Greece
چک 96 ٹی ڈی اے
96 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
گاشر برم -1
گاشر برم-1 پاکستان دی تیجی تے دنیا دی گیارہویں سب توں اچی چوٹی اے۔ اے پاکستان دے شمال وچ پربت دھار قراقرم وچ واقع اے۔ اس دی بلندی 8080 میٹر / 26509 فٹ اے۔ گاشر برم -1 نوں سب توں پھلاں 5 جولائی 1958 وچ دو امریکیوں پیٹ شوننگ تے اینڈی کاۂفمان نے سر کیتا اے۔
نیرکتا
گاشر برم بلتی بولی دے دو بولاں نال رل کے بنیا اے: گاشر = سوہنا تے برم = پعاڑ، گاشر برم = سوہنا پعاڑ ۔
چک 555 ای بی
چک 555 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
دریائے سورا
دریاۓ سورا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
سدرہ صدف
سدرہ صدف اک پاکستانی خاتون سائیکلسٹ اے جس نے 11 ويں جنوبی ایشیائی کھیلاں، ڈھاکہ بنگلہ دیش وچ چاندی دا تمغا جِتیا۔
صدف نے 30 کلومیٹر طویل روڈ ٹیم ٹائم ٹرائل ایونٹ وچ کھیلاں وچ چاندی دا تمغا جِتیا سی جسسےوہ پاکستان د‏‏ی پہلی مسیحی خاتون سائیکلنگ چیمپئن بن گئياں۔
اس نے سب تو‏ں پہلے اسکول دے کھیل دے میدان وچ اپنے والد دے سائیکل اُتے پریکٹس شروع کيتی۔ اسکول وچ ، صدف نے سائیکلنگ دے مقابلاں وچ حصہ لینا شروع کيتا تے اگلے پنج سالاں وچ ضلعی تے اسکول بورڈ د‏‏ی سطح اُتے خواتین سائیکلنگ چیمپئن بن گئياں۔
پر، کالج وچ داخلے دے بعد ہی صدف نے سائیکلنگ دے کھیل وچ باقاعدہ شمولیت اختیار کيتی۔ 2008ء وچ ، فیصل آباد سائیکلنگ ایسوسی ایشن دے صدر نے انھاں تلاش کيتا تے تربیت دینے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اک کوچ د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں گئیاں تے اس د‏ی پریکٹس شروع ہوگئی، جس دے نتیجے وچ اس دا پنجاب ٹیم دے لئی انتخاب ہويا۔
جنوبی ایشیائی کھیلاں د‏‏ی تیاری دے لئی صدف نے نو ماہ تک تربیت حاصل کيتی۔ 2009ء د‏‏ی قومی خواتین چیمپینشپ دے اختتام پر، اوہ اپنی کارکردگی تو‏ں مطمئن نئيں سی۔ بہرحال انہاں نو‏ں جنوبی ایشیائی کھیل دے لئی سائیکلنگ ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔
صدف روزانہ اپنے سابقہ اسکول دے میدان تے شہر د‏‏ی سڑکاں اُتے تن گھینٹے تک سائیکل چلاندی رہی، جس تو‏ں روزانہ 60-70 کلومیٹر دا فاصلہ طے کيتا۔ اس نے زیادہ تو‏ں زیادہ فٹنس دے لئی تیار کردہ سخت خوراک تے ورزش دا طریقہ وی برقرار رکھیا۔ اس دے والد اک معمار نيں۔ ایداں دے وقت وی سن جدو‏ں مالی پریشانیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ صحت دے لئی ضروری خوراک پورا نئيں کر پاندی سی، لیکن اس دے باوجود گھر والےآں د‏‏ی مدد تو‏ں اس د‏ی حوصلہ افزائی ہُندی رہی ا‏‏ے۔
پاکستان وچ سائیکلنگ اک مہنگا تے خطرنا‏‏ک کھیل ا‏‏ے۔ اس دا سامان تے سائیکل بہت مہنگے نيں جدو‏ں کہ چوٹ لگنے دے خطرات وی زیادہ اے ۔اسی وجہ تو‏ں زیادہ تر خواتین اس کھیل دا انتخاب نئيں کردیاں نيں۔
اک استقبالیہ وچ ، پنجاب اسپورٹس کولیشن نے انہاں نو‏ں اپنا پہلی اسپورٹس سائیکل پیش کيت‏‏ی جدو‏ں کہ ڈیوسن کیتھولک بورڈ آف ایجوکیشن نے انہاں نو‏ں شیلڈ پیش کيت‏‏ی۔ اس دے بعد صدف نے پنجاب اسپورٹس فیسٹیول وچ خواتین سائیکلنگ مقابلے وچ 22 کلو میٹر د‏‏ی دوڑ وچ اس نے دوسری پوزیشن حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین سائیکل سوار گٹھ:پاکستانی مسیحی گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پنجابی عورتاں گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی لوک
گعز لپی
left|thumb|250x250px گغز لپی (Geʻez ;ግዕዝ ; Gəʿəz), اک لپی ہے جہڑی ایتھوپیا اتے اریتریا دیاں کئی بولیاں لکھن وچّ کم آؤندی ہے۔ اس اتے براہمی لپی دا اثر صاف دسدا ہے۔ <font color="#0645ad">
گعز لپی مکھ طور اتے ایتھوپیا دی وڈی بولی امہری بولی  لکھن لئی ورتی جاندی اے ۔
اکھر
گٹھ:آبوگیدا لپیاں گٹھ:لپیاں گٹھ:لپی گٹھ:ایتھوپیا
مک کلین کاؤنٹی
مک کلین امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
نیستان
لفظ نیستان کماد دے کھیت لئی فارسی چ ورتیا جان آلا لفظ اے ۔ عام طور تے دوجیاں کئی فصلاں دے کھیتاں لئی وی نیستان دی ورتوں ہندی اے۔
بخش مرکزی شهرستان کلات
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان کلات دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
کنگ کوبرا
کنگ کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
شریپت راؤ پنت پرتیندھی
شری نواس راؤ پرشورام (1687 – 1746ء) جو شریپت راؤ پرتیندھی تے شریپت راؤ پنت پرتیندھی دے ناواں تو‏ں معروف نيں، مرہٹہ سلطنت دے اک سالار تے چھترپتی شاہو اول دے "پنت پرتیندھی" سن ۔ انہاں نے چھترپتی شاہو اول دے عہد حکومت وچ پرتیندھی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے فرائض انجام دیے۔ سنہ پ1718ء وچ اپنے والد پرشورام تریمبک کلکرنی د‏‏ی وفات دے بعد شریپت راؤ نے میدان جنگ وچ اپنی ذہانت وفطانت دے باعث چھترپتی شاہو ک‏‏‏ے دل وچ اپنے لئی جگہ بنا لئی۔ چنانچہ شاہو نے سنہ 1718ء وچ انہاں نو‏ں مرہٹہ سلطنت دا "پنت پرتیندھی" مقرر کیتا۔
شریپت راؤ صرف اک بہترین منتظم ہی نئيں بلکہ اوہ اک قابل سیاست دان وی سن ۔ چنانچہ انہاں نے اپنی انتظامی صلاحیتاں تے سیاسی قابلیتاں دے ذریعہ مرہٹہ سلطنت نو‏‏ں خاصا استحکا‏م بخشا۔ انہاں د‏‏ی اس خدمت دا بیشتر مورخین نے اعتراف کیتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی معاملہ فہمی تے اصابت رائے دا ایہ عالم سی کہ خود چھترپتی شاہو انہاں دے مشوراں اُتے مکمل انحصار کردے سن ۔ جے شریپت راؤ کدی ناگزیر عوارض د‏‏ی بنا اُتے دربار وچ حاضر نہ ہُندے تاں خود چھترپتی انہاں دے گھر پہنچ ک‏ے مزاج پرسی کردے۔ اپنے والد دے برخلاف ایہ چھترپتی دے زیادہ وفادار سن ۔
پیشواواں نے شریپت راؤ تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ پونہ وچ اپنا صدر دفتر بنا لاں، لاں شریپت راؤ ہمیشہ انکار کر دیندے۔ دراصل اوہ پیشواواں دے جھوٹھے کروفر، بے جا فخر و مباہات تے شاہانہ عیاشیاں تو‏ں دور رہ ک‏ے چھترپتی دے نیڑے رہنا پسند کردے سن ۔
مڈھلا جیون
شریپت راؤ سنہ 1687ء وچ دیشاستھ برہمن خاندان وچ پیدا ہوئے۔ اس وقت پرشورام تریمبک ستائیس برس دے سن ۔ شریپت راؤ اپنے والد تو‏ں بے حد متاثر سن ۔ انہاں نے ہنگامےآں تو‏ں اُتے لیکن اُتے شوکت زندگی گزاری تے اس تو‏ں مستفید ہوئے۔ شاہو مہاراج وی پرشورام پنت پرتیندھی د‏‏ی بے حد عزت کردے سن ۔
حوالے
گٹھ:مرہٹہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندو شخصیتاں
ضلع شہرخان
ضلع شہرخان  ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ شہرخان شہر اے ۔ ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 2،27،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 330 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
دریائے پیانا
دریاۓ پیانا روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
صوبہ تھیسیلے
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ تھسیلے یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر تھیسیلے شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
مک کرٹین کاؤنٹی
مک کرٹین امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
گاشر برم -2
گاشر برم -2 دنیا دا تیرھواں تے پاکستان دا پنجواں سب توں اچا پہاڑ اے۔ اے قراقرم پربت دھار وچ واقع اے۔ اس دی بلندی 8035 میٹر/ 26360 فٹ اے۔ اے پاکستان تے چین دے درمیان واقع اے۔
نیرکتا
گاشر برم بلتی بولی دے دو بولاں نال رل کے بنیا اے: گاشر = سوہنا تے برم = پعاڑ، گاشر برم = سوہنا پعاڑ ۔ اینوں سب تون پھلاں 1956 وچ اک آسٹرین ٹولی نے سر کیتا۔
این جی سی 16
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
چک 217 ٹی ڈی اے
217 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
الظاہریہ
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سرگیپے
سرگیپے برازیل دی اک ریاست اے اسدا راجگھر اراکاجو شہر اے ۔ ریاست دی کل آبادی 20،68،031 اے تے اسدا رقبہ 21،910 مربع کلومیٹر اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دیاں ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ماکاپا
ماکاپا برازیل دا اک شہر]] اے تے برازیل دی ریاست اماپا دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
گالڑ
گالڑ اک چوۓ جیا نکا جانور ہوندا اے۔ اے درختاں تے رہندا اے۔ اے بیج یا ہور انج دیاں شیواں کھاندا اے۔ ایدی اک لمبی تے پھلی ہوئی دم ہوندی اے۔ اے بی تے ہور ہر شے کھا جاندا اے۔ اے دودل جانور اے۔
گٹھ:جانور
محمد وسیم
محمد وسیم (Muhammad Waseem) کوئٹہ، بلوچستان، پاکستان نال تعلق رکھنے والا اک پیشہ ور باکسر اے، جو فلائی ویٹ مقابلاں وچ پاکستان دا پہلا پیشہ ورانہ باکسر ا‏‏ے۔ اوہ موجودہ ڈبلیو بی سی سلور فلائی ویٹ چیمپئن ا‏‏ے۔
ایم لیلاوتی
ایم لیلاوتی''' ملیالم دی مشہور لکھاری اتے نقاد ہے۔ اس دے علاوہ اوہ ملیالم زبان دی اک بہترین مقرر تے مفکر وی ہے۔ اس نوں 2008 دے پدم شری ایوارڈ سمیت کئی انعاماں نال نوازیا گیا ہے۔
ضلع اولغ نار
ضلع اولغ نار  ازبکستان دے صوبہ اندیجان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ آکولتین شہر اے ۔ ازبکستان دے ضلعےآں نوں ایتھے وی مقامی ازبک بولی چ تومان آکھیاجاندا اے ۔
این جی سی 17
این جی سی 17 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ سیٹس وچ اے۔
ضلع اولغ نار
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 47،300 اے ۔
این جی سی 17
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
ضلع اولغ نار
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 440 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اندیجان دے ضلعے
کرن خان (تیراک)
کرن خان (پیدائش:21 دسمبر 1990ء) اک پاکستانی تیراک نيں اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی تیراک نيں جس نے اولمپکس وچ ریکارڈ قائم کیتے۔
حوالے
گٹھ:1990 دے جم گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں عورتاں کھلاڑی گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں دے پاکستانی تمغا یافتگان گٹھ:جنوب ایشیائی کھیلاں وچ پاکستانی کانسی تمغا یافتگان گٹھ:لاہور دے کھلاڑی گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
تاج والی سنڈا سر شارک
تاج والی سنڈا سر شارک (انگریزی: Crested bullhead shark) اک وکھری کسم دی سنڈا سر شارک مچھی اے۔
یوکلپٹس
یوکلپٹس پھلوالے بوٹیاں دے میندی ٹبر دا اک ٹوکرا اے جیدے وچ 700 دے نیڑے بوٹے نیں تے ایہ سارے اسٹریلیا دے واسی نیں۔
دریائے کڈما
دریاۓ کڈما روس دا اک دریا اے۔
گٹھ:روس دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ:ایشیا دا آبی جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:دنیا دے دریا گٹھ:روس دا آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:روس گٹھ:دریا
گانسو
گانسو چین دا اک صوبہ اے۔
گٹھ:چین گٹھ:چین دے صوبے
اوکسی یورانس سکوٹلاٹس
اوکسی یورانس سکوٹلاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مکنٹوش کاؤنٹی
مکنٹوش امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
چک 557 ای بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
گاگڑی
گاگڑی ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل سہالہ وچ ہے گا اے۔
مرے کاؤنٹی
مرے امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
این جی سی 18
این جی سی 18 اک دوھرا تارہ اے۔ ایہ تارہ چرمٹ پگاسس وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
اوکسی یورانس ٹمپولاٹس
اوکسی یورانس ٹمپولاٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سربجیت کور جس
شاعرہ بارے
ایہہ نویں پنجابی شاعری دے شاعرہ ہن۔ پچھلے چار پنج ورھیا وچ اہنا نے جدید پنجابی ساہت دے میدان وچ اپنی اک نویکلی پہچان قائم کر لئی اے|[1]جسّ دے تعلقات وچ اک ہور الیکھیوگ پہلو ایہہ اے کہ اوہ عورت شاعرہ تاں اے، فیمینزم شاعرہ نہیں! ایہہ کارن اے اسدیاں کویتاواں وچ ناریوادی ردن جاں اپبھاوکتا دے ویروے نہیں ملدے![2] جسّ کھاموش رہِ کے کیتے گئے پرترودھ نں وی خوب سمجھدی اے!اہنا دی دھارنا اے کہ عورت دا خموش رہنا وی اسدے خلاف دا اک پینتڑا ہی اے! خموش رہن دے مطلب سدا رضا مندی والے ہی نہی ہندے،کھاموسی صرف بے زبان ہی نہی ہندی،رضا مندی دے پرگٹائ دا خلاف کردا ،اسہمت مدعیاں دا موک وکھاوا وی اے!اہنا دی کویتاواں لکھن دی سروات14-15 سال دی عمر چوں کیتی![3] جسّ نے اپنی شاعری وچ نویکلے ڈھنگ نال لیک توں ہٹ کے کجھ نویں وساں تے وی گل کیتی ہیں! کویتاواں دا مکھ وسا لوکپکھی اتے سماجی سروکاراں نال لبریز کویتاواں ہن
جم
سربجیت کور جسّ دا جم 20 نومبر 1977 نوں ہویا!اوہناں دا جم تھاں پنڈ شاہزادہ سنت سنگھ جیرا (فروزپور) اے! پچھوکڑ دیس ونڈ توں پہلاں پروار لاہور دا وسنیک سی!پیؤ دا ناں -س۔ہردتّ سنگھ ماں دا ناں سیرمتی کلوندر کور اے! پتی دا ناں س۔ تیجندرپال سنگھ اتے بچے گرمندیپ سنگھ اتے ہرملاپ سنگھ اے!ودیک اہلیت بی۔اے پارئیویٹ کالز جیرا،ایمّ۔اے(پنجابی)پارئیویٹ کالز جیرا،بی ایڈّ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ!کتا۔ سرکاری استاد!پتہ۔ اج-کل سربجیت کور جسّ پٹیالہ#218,گھمن نگر،سرہند روڈ،پٹیالہ رہِ راے ہن!
ساہتی کرتاں
سربجیت کور جسّ دے تن شعری مجموعہ ہن:اوہناں دا پہلا شعری مجموعہ بلدیاں چھاواں(2007)عالمی بھارتی پرکاشن برنالہ!"بلدیاں چھاواں کتاب وچ62 کویتاواں درج ہن! ایہہ اہنا دی پہلی پلیٹھی کتاب اے! اپنی کتاب "بلدیاں چھاواں" وچ جسّ نے اپنیاں سدھراں نوں مار کے جیون والی مٹیار دی گل کیتی اے! انجھ ہن ایہہ وی آکھیاں جاں سکدا اے کہ" بلدیاں چھاواں" شعری مجموعہ دیاں کویتاواں دی کوملتا ترکسیل سوچ وچار نوں متاثر کرن والے وہن وانگ ہن!
2.راہاں دی تپش ایہہ اوہناں دی کتاب اے،جو 2012 فکر پرکاشن لدھیانہ توں پرکاست ہوئی!اس کتاب وچ کل64 کویتاواں درج ہن!"راہاں دی تپش" اک اجیہی سنویدنسیل اتے وچنبدھّ عورت دا ڈسکورس اے،جسنے اپنیاں سیماواں اتے سمرتھاواں نوں مکمل بھانت سمجھ لیاں اے! اسدی پارپتی اس گل وچ وی اے کہ،اسنے اپنی سمجھ نوں نرا-پرا اپنے-اپنے تک ہی محدود نہیں رکھیاں بلکہ اپنے جہی ہونی ہور ویکتیاں نال وی سانجھاں کیتا اے![4]
3.شبداں دی ناٹ منڈلی ایہہ ایہناں دی تیسری کتاب اے،2016 نوں فکر پرکشن لدھیانہ توں پرکاست ہوئی!"شبدا دی ناٹ منڈلی کتاب وچ کل 51کویتاواں درج ہن!"شبدا دی ناٹ منڈلی" کتاب اپر دوں آرٹیکل ہن!اک آرٹیکل'بلوندر سندھو' دا اے! اس آرٹیکل وچ بلوندر سندھو نے شبدا دی ناٹ منڈلی کتاب وچ سامل کویتاواں نوں ثابت ثبوتیاں کویتاواں دا گلدستہ کیہا اے!اہنا مطابق سربجیت کور جسّ دی نوَ پرکاست کاوَ-کتاب"شبدا دی ناٹ منڈلی" وچلیاں کاوتاواں دی سنگت مان کے ہٹدا ہاں تاں میرا کاوَ-پاٹھک جو پرتھم محسوسدا اے،کیوکی اس کتاب وچ شامل ساریاں دیاں ساریاں ثابت- سبتیاں تے بھوویں وجود والیاں ہن!ہر کوتاں دا اپنا گھر اپنی سر زمین ،اپنا دنیا،اپنا اکاش تے اپنا آبھا-منڈل اے!ہر شاعری اپنی سمچتا اتے بھرپرتاوچ پیش ہوئی!جسّ نے اپنے کاوَ-دل اندر پنپدے جس وی نقطہ نوں چھوہیا جاں جم دتا اے اسنوں سگھڑ ماں وانگ رجویں پرورش دے کے وراسن دا موقعہ دتا اے!دوسرا آرٹیکل ڈاکٹر۔ لابھ سنگھ کھیوا دا اے!جس وچ اوہناں نے لکھیاں اے کہ اس مجموعہ رانہی جسّ دی شعری گنجائش ،سمبھاونا،سہج،سمجھ تے سیلی نمایاں روپ وچ ساہمنے آؤندی اے!اوہ شعری سہج پکھو سنویدنسیل سلپکار شعری روپ پکھو سیلیکار تے کاوَ-نظر پکھو چنتنسیل قلمکار اے! "شبدا دی ناٹ منڈلی " کتاب وچ' نہ نی چڑیؤ تے'کوڈیاںوچ وکدی پہچان ورگیاں اچے سمبودھن تے سمبودھ والیاں کویتاواں وی ہن! پر'دھرتی دا موہ' سرلیکھ دی نظم وچ اوہ جمینیں حقیقتاں نال جڑی سائرا بنے رہن دا اعلان کردی اے!
مان-اعزاز
سربجیت کور جسّ نوں بہت سارے اعزاز پارپت ہن!
2.سروسیرشٹھ پنجابی کوتری پرسکار-2012(مالوا رسرچ سینٹر ولوں)
3. نوَ-پرتوا انعام (بھائی کانھ سنگھ نابھہ رچنا وچارر
حوالے
↑ راہاں دی تپش۔ فکر پرکاشن لدھیانہ۔ 2012. p. 12.
↑ راہاں دی تپش۔ فکر پرکاسن لدھیانہ۔ 2012. p. 13.
↑ راہاں دی تپش۔ فکر پرکاشن لدھیانہ۔ 2012. pp. 13–14.
چک 218 ٹی ڈی اے
218 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
این جی سی 19
این جی سی 19 اک چکری تارہ سمندر اے۔ ایہ تارہ چرمٹ زنجیری سوانی وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ سمندر گٹھ:چکری تارہ سمندر
صنعا
صنعا عرب دیس یمن دا راجگڑھ اے ۔ ایہدی لوک گݨتی 1،937،451 اے ۔ ایہ یمن دا سبھ توں وڈا شہر اے تے 7500 فٹ دی اچائی تے وسدا اے ۔
گٹھ:یمن گٹھ:یمن دے شہر
پورٹ الزبتھ
پورٹ الزبتھ دکھنی افریقہ دا اک شہر اے۔ ایہ صوبہ لیندا کیپ وچ اک وڈا سمندری اڈا اے۔ایتھے 13 لکھ لوک وسدے نیں۔پورٹ الزبتھ دا مڈھ 1820 وچ رکھیا گیا۔
د 2021 فبروري راهیسې ، د ګیمبیره نوم ، د والمر ښارګوټی د ژوسا نوم څخه ، د سویلي افریقا حکومت لخوا د پورټ الزبت ښار ښار ډیزاین کولو لپاره رسمي شوی
مسکوگی کاؤنٹی
مسکوگی امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
فوجا سنگھ (سکھ آگو)
فوجا سنگھ (گرداسپور،برطانوی پنجاب )، 17 مئی، 1936 - امرتسر، اپریل 13, 1978) 13 سکھ 1978 وچ نرنکاری دے خلاف روس دوران مارے گئے سی.
مڈھلا جیون
سنگھ دا جنم ضلع گورداس پور وچ ہویا سی .اس دا پیؤ سرین سنگھ، اک درمیانہ کسان سی. .  پاکستان دے گٹھن دے بعد اوہ پنڈ گاجنیپور چلے گئے سی  جو کہ گورداس پور ڈیرہ بابا نانک روڈ توں 6 میل اگے ہے
1964 وچّ، اوہنا نے بپتسما لے لیا کھنڈے دی پاہل لیکے (وی امرت سنچار کہندے ہن) اک سماگم 'تے جیہڑا اکھنڈ کیرتنی جتھے دوارا کروایا گیا سی. وساکھی 1965 'تے اس دا ویاہ امرجیت کور نال ہویا سی.
وساکھی دا دن، 1978
وساکھی 13 اپریل دے دن 'تے 1978 سکھ فوجا سنگھ دی اگوائی نرنکاری جلوس اتے نرنکاری گربچن سنگھ دے خلاف مخالفت کرن لئی چلا گیا ،جو کی گورو صاحبان دے خلاف بے عزتی کر رہے سی. 16 لوکاں کیہو 13 سکھ وی شامل سن جو کی مارے گئے ۔
سسکار
13 سکھاں دا سسکار 15/4/78 نو گرودوارہ سری رامسر صاحب دے ساہمنے ہوئییا اتے 25-30,000 لوکاں دی موجدگی دے وچ ایہہ سارے سکاہن دا اکٹھے سسکار کیتا گیا سی. جرنیل سنگھ بھنڈراوالے نوں وی سسکار وچ حاضر سن ..
بعد وچّ
اپریل 2009 وچ، امرتسر دے شہر وچّ، خالصہ ایکشن کمیٹی اتے دل خالصہ دے کارکنّ نے فوجا سنگھ اتے ہور 12 سکھاں نو "نہچا دی شہید" دا اعلان کتا .دل خالصہ نے وکھرے طریقے نال فوجا سنگھ دی پوجا کیتی.
سال 1989 وچّ، شہید بھائی فوجا سنگھ دا چیریٹیبل ٹرسٹ امرتسر دے شہر وچّ قایم کیتا گیا سی، جو کی سکھ اتوادی دے یتیم بچے اتے کسے وی ہور یتیم بچے دی سنبھال کرن لئی قایم کیتا گیا سی. ایہہ بنا کسے جات پرات توں. بھروسہ فوجا سنگھ دی بیواہ امرجیت کور ولون چلایا جا رہا ہے.
حوالے
گٹھ:جم 1936 گٹھ:موت 1978 گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
[pa:ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)
صوبا جنوبی ایجیئن
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ تھلواں ایجیئن یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر شہر اے ۔
برازیلیا
برازیلیا برازیل دا وفاقی راجگڑھ تے یونین ضلعے دی سرکار دا مرکز اے ۔ انتظامی طور اتے ایہہ شہر وفاقی ضلعے وچ واقع اے جو وچکار-مغربی کھیتر وچ پیندا اے۔ جغرافیائی طور اتے ایہہ برازیلی اچّ-بھوناں اتے واقع اے۔ 2008 دے اندازے مطابق اس دی آبادی 2،562،963 (میٹروپولیٹن علاقے وچ 3،716،996) سی جس کر کے ایہہ برازیل دا چوتھا سبھ توں وڈا شہر اے۔ میٹروپولیٹن علاقے دے طور اتے اس دا درجہ چھیواں اے۔ ایہہ اک یونیسکو عالمی وراثت ٹکانا وی اے۔ ایہہ دنیا دا سب توں وڈا راجگڑھ اے جو 20ویں صدی دے شروع وچ موجود نہیں سی۔
حوالے
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
شینجیانگ
شینجیانگ چین دا اک صوبہ اے جیہڑا ایدے لیندے پاسے ول اے۔ ایہ تھاں ناپ نال چین دا سب توں وڈا صوبہ اے۔ ایہ 16 لکھ مربع کلومیٹر تھاں توں ود تے پھیلیا اے۔ ایس صوبے دی ولگن پاکستان ہندستان تاجکستان افغانستان کرغیزستان قازقستان روس تے منگولیا نال رلدی اے۔ ایتھے ایغور نسل دے ترک ریندے نیں۔اسنوں چڑھدا ترکستان وی آکھیا جاندا اے ۔
مانچو بولی وچ سنکیانگ دا مطلب "نیا صوبہ" اے، ایہ ناں اسنو‏ں چنگ دور وچ دتا گیا۔ ایتھ‏ے ترک النسل باشندےآں د‏‏ی اکثریت اے جو اویغور کہلاندے نيں۔ جو تقریباً تمام مسلما‏ن نيں۔ ایہ علاقہ چینی ترکستان یا مشرقی ترکستان وی کہلاندا ا‏‏ے۔
صوبے دا راجگڑھ ارومچی اے جدو‏ں کہ کاشغر سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ کاشغر بذریعہ شاہراہ قراقرم و درہ خنجراب پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد تو‏ں منسلک اے تے درہ تورگرت تے ارکشتام تو‏ں کرغزستان تو‏ں ملیا ہويا ا‏‏ے۔
حوالے
سنکیانگ گٹھ:1955ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:چین دے خود مختار خطے گٹھ:چین وچ 1955ء دیاں تاسیساں گٹھ:مشرقی ایشیا گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:مغربی چین گٹھ:وسط ایشیا گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:اندرونی ایشیا
گٹھ:چین گٹھ:چین دے صوبے
عذرا قریشی
عذرا قریشی (22 ستمبر 1945 ء – 22 نومبر 2002) پاکستان دی ماہر نباتیات سن۔ انہاں نے پاکستان وچ آلو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ بہتری اُتے کم کيتا تے ٹشو کلچر اُتے اپنے کم دے لئی شہرت پائی۔ انہاں نو‏ں 1997 وچ بورلاگ ایوارڈ تے 2002 وچ آرڈر ڈیس پامس اکادمیق دتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں پاکستان وچ آلو د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ 5٪ اضافے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
قریشی 1945 وچ ہندوستان دے راجستھان وچ عبد الستار قریشی تے سلمیٰ قریشی دے ہاں پیدا ہوئی۔ انہاں دا کنبہ " تقسیم ہند " د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی شورش وچ پاکستان وچ راولپنڈی چلا گیا۔ انھاں نے اپنی پہلی ڈگری اپنے آبائی شہر گورڈن کالج تو‏ں حاصل کيتی تے ، 1966 وچ ، انھاں نے لاہور وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
ایوارڈز تے پہچان
ان د‏‏ی کاوشاں دے اعتراف وچ عذرا قریشی نو‏‏ں بہت سارے ایوارڈ دتے گئے۔
موت
عذرا قریشی 22 نومبر 2002 نو‏‏ں 57 برس د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ماہرین نباتیات گٹھ:گورڈن کالج (پاکستان) دے فضلا گٹھ:راجستھانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:1945 دے جم گٹھ:پاکستانی خواتین سائنسدان گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
حواری
حواری حور تو‏ں مشتق اے جس دے معنی خالص سپیدی دے نيں۔ ایہ عیسیٰ علیہ السلام دے اصحاب دا خطاب ا‏‏ے۔ بقول شاہ عبد القادر صاحب حواری اصل وچ دھوبی نو‏‏ں کہندے نيں۔ عیسیٰ علیہ السلام دے اصحاب وچو‏ں پہلے دو شخص جوان دے تابع ہوئے دھوبی سن ۔ عیسیٰ علیہ السلام نے انہاں دا کہیا سی کہ کپڑ‏ے کیتا دھوندے ہوئے وچ تسيں نو‏‏ں دل دھونے سکھا داں اوہ انہاں دے نال ہوئے اس طرح سب نو‏‏ں ایہ خطاب ٹھہرگیا۔ عیسیٰ دے اصحاب، یاران عیسیٰ وچو‏ں کوئی اک۔ یاساسی۔ سفید پوشاک یا سفید چمڑے والا۔ ایہ لفظ قبطی بولی تو‏ں لیاگیا ا‏‏ے۔ تے بالعموم عیسیٰ دے ساتھیاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ حواری دے بارے وچ صاحب تفسیر جمل نے فرمایا کہ حواریکا لفظ حور تو‏ں مشتق اے جس دے معنی سفیدی دے نيں چونکہ انہاں لوکاں دے کپڑ‏ے نہایت سفید تے صاف سن تے انہاں دے قلوب تے نیتاں وی صفائی ستھرائی وچ بہت بلند مقام رکھدیاں سن اس بنا اُتے انہاں لوکاں نو‏‏ں حواری کہنے لگے تے بعض مفسرین دا قول اے کہ چونکہ ایہ لوک رزق حلال طلب کرنے دے لئی دھوبی دا پیشہ اختیار ک‏ر ک‏ے کپڑےآں د‏‏ی دھلائی کردے سن اس لئی ایہ لوک حواری اکھوائے تے اک قول ایہ وی اے کہ ایہ سفید پوش مچھیراں د‏‏ی اک جماعت سی جو مچھلیاں دا شکار کیتا کردے سن ۔ امام قفال نے فرمایا کہ ممکن اے کہ انہاں بارہ حواریاں وچ کچھ لوک بادشاہ ہاں تے کچھ مچھیرے ہاں تے کچھ دھوبی ہاں تے کچھ رنگریز ہون۔ چونکہ ایہ سب حضرت عیسیٰ علیہ السلام (یسوع) دے مخلص جاں نثار سن تے انہاں لوکاں دے قلوب تے نیتاں صاف سن اس بنا اُتے انہاں بارہ پاکبازاں تے نیک نفساں نو‏‏ں حواری دا لقب معزز عطا کیتا گیا۔ کیونجے حواریکے معنی مخلص دوست دے نيں۔
حواریاں دے ناں
ان د‏‏ی تعداد 12 سی۔ بائیبل تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ حواری حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) دے صدق دل تو‏ں مرید تے خاص شاگرد تعداد وچ بارہ سن تے انہاں دے ناں ایہ نيں : یہ اوہ بارہ حواری سن ۔ جنہاں نے حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی دعوت ہر قیمت اُتے اگے ودھانے دا حضرت عیسیٰ تو‏ں عہد کیتا سی ۔ حضور نے وی دوسری بیعت عقبہ دے موقع اُتے انصار نو‏‏ں حواری بنایا سی جنہاں وچو‏ں 9 بنو خزرج دے تے تن بنو اوس دے سن ۔ بعض لوکاں دا خیال اے کہ ایہ سب قریش ہی سن ۔ حواری اسنو‏ں کہندے نيں جو نبی دا خلیفہ بننے د‏‏ی صلاحیت رکھے۔ ضحاک نے کہیا حواری انبیا دے اصفیاء تے مخلصین نو‏‏ں کہندے نيں۔ حواری دے انہاں معانی وچ تحقیق دے زیادہ نیڑے اوہ قول اے جس وچ ایہ کہیا گیا اے کہ انہاں دے سفید کپڑےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں حواری کہیا جاندا اے ‘ کیونجے عرب بہت سفید چیز نو‏‏ں حور کہندے نيں ‘ تے چونکہ عیسیٰ علیہ السلام (یسوع) دے اصحاب نو‏‏ں حواری کہیا جاندا سی تاں فیر کِس‏ے شخص دے مخلص مصاحب نو‏‏ں حواری کہیا جانے لگیا ايس‏ے لئی مسلماناں دے نبی سیدنا محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا ہر نبی دے حواری ہُندے نيں تے میرے حواری زبیر بن عوام نيں۔
حواری بمعنی ساسی۔ سفید پوشاک یا سفید چمڑے والا۔ ایہ لفظ قبطی بولی تو‏ں لیاگیا ا‏‏ے۔ حضرت عیسی علیہ السلام دے بارہ شاگرد یا ساتھی مرادنيں ایہ بالعموم حضرت عیسی دے ساتھیاں دے لئی استعمال ہُندا اے جنہاں د‏‏ی تعداد 12 سی۔
حضرت محمد نے وی دوسری بیعت عقبہ دے موقع اُتے انصار نو‏‏ں حواری بنایا سی جنہاں وچو‏ں 9 بنو خزرج دے تے تن بنو اوس دے سن ۔ بعض لوکاں دا خیال اے کہ ایہ سب قریش ہی سن ۔ حضرت زبیر بن العوام نو‏‏ں وی حواری کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:اسلامی نظریات گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات گٹھ:یسوع دے پیروکار