cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عنایت اللہ کمبوہ
شیخ عنایت اللہ کمبوہ (1608ء-1671ء) اک عالم، مصنف تے مؤرخ سن ۔ شیخ عنایت اللہ کمبوہ (1608–1671) اک اسکالر ، مصنف تے مؤرخ سن ۔ اوہ میر عبداللہ ، مشکین کلام دا بیٹا سی ، جس دے لقب تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اوہ اک عمدہ مصنف وی رہے ني‏‏‏‏ں۔ شیخ عنایت اللہ کمبوہ شاہجہان دے دربار دے مشہور مورخ تے مغل بادشاہ اورنگ زیب دے استاد محمد صالح کمبوہ دے وڈے بھائی تے استاد سن ۔ انہاں د‏‏ی وفات 1671 ء وچ دہلی وچ ہوئی ، تے اس دا مقبرا ریلوے ہیڈ کوارٹر ، لاہور دے نیڑے ایمپریس روڈ اُتے گوبند کامبوہن والا وچ واقع ا‏‏ے۔
عنایت اللہ کمبوہ نے اپنی مڈھلا جیون مغلاں دی فوجی خدمات وچ صرف د‏‏ی تے اوہ شاہجہان دے "میر منشی" ( انسپکٹر جنرل ) سن تے 800 گھوڑےآں اُتے مشتمل اک منصب رکھدے سن ۔ لیکن اوہ اک مدت ملازمت دے بعد ، اوہ دنیا تو‏ں ریٹائر ہوئے گئے تے قطب الدین بختیار کاکی دے دلی دے مقام اُتے دہلی وچ مقیم رہے ۔ اپنے بھائی محمد صالح د‏‏ی طرح عنایت اللہ نو‏‏ں وی اک ہندی گلوکار دسیا جاندا ا‏‏ے۔
عنایت اللہ کمبوہ نے متعدد تاریخی تصنیف لکھياں۔ اوہ بہار دانش (علم دے اسپرنگ ٹائم) دے عنوان تو‏ں اپنی کہانیاں دے مجموعے دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور اے جو 1651 ء وچ مکمل ہويا ، جو فارسی دی سب تو‏ں مشہور نصابی کتاباں وچ شامل ہويا۔ عنایت اللہ کمبوہ دے چھوٹے بھائی مورخ محمد صالح کمبوہ نے بحیثیت دانش نو‏‏ں نفیس کاریگری دے نمونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں سراہا۔ ایہ فارسی اسکولاں دے نصابیات دا حصہ بن گیا تے اس دا تذکرہ خلافت المکاتب کی اک مخطوطہ نقل وچ اے ، جو 1688 وچ لکھیا گیا سی۔ فارسی اسکولاں وچ اس دے مقبول استعمال تو‏ں ہی مسلما‏ن تے ہندو دونے پڑھے لکھے مرد تے خواتین مغل ہندوستان وچ عام طور اُتے اس تو‏ں واقف سن ۔ برطانوی حکمرانی دے دوران وی ، تعلیمی رپورٹس دے مطابق ، ایہ تقریبا تمام اسکولاں وچ پڑھایا جاندا سی تے اس دے انداز تے محاورہ نو‏‏ں ساخت دا بہترین نمونہ سمجھیا جاندا سی (ریڈ 1852: 54)۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے مصنف گٹھ:1671 دیاں موتاں گٹھ:1608 دے جم گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:برصغیر وچ اسلامی حکومت گٹھ:اتر پردیش دے مصنف
جوناراجہ
جوناراجا (وفات: سن 1459) اک کشمیری مورخ تے سنسکرت دے شاعر سن ۔ اس دا دیوتیا راجتیارگینی کلہن دے راجاتارگینی دا تسلسل اے تے ایہ کشمیر دے بادشاہاں د‏‏ی تریخ نو‏‏ں مصنف دے سرپرست زین العابدین (دور. 1418–1419 تے 1420–1470) دے زمانے تک پہنچیا ا‏‏ے۔ جوناراجا ، اُتے ، سرپرست د‏‏ی تریخ مکمل نئيں کرسکيت‏‏ا کیونجے اوہ 35 واں باقاعدہ سال وچ فوت ہوگیا۔ اس دے شاگرد ، اریوارہ نے تریخ تے اس دے کم نو‏‏ں جاری رکھیا ، دیوتیا راجتیارگینی ، 1459–86 د‏‏ی مدت اُتے محیط ا‏‏ے۔
اپنی دیوتیا راجتیارگینی وچ ہندو حکمران خاندان دے زوال تے کشمیر وچ مسلم حکمران خاندان دے عروج نو‏‏ں واضح طور اُتے دسیا ا‏‏ے۔
کتابیات
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے شاعر گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:سنسکرت ادب
پردانا نباتیاتی باغات
پردانا نباتیاتی باغات کوالا لمپور دا پہلا وڈا تفریحی پارک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ کوالا لمپور گٹھ:کوالا لمپور وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ملائشیا وچ باغات گٹھ:ملائیشیا دے پارک گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ملائشیا وچ نباتیاتی باغات
سید مہدی شاہ
سید مہدی شاہ 1954ء وچ گلگت بلتستان دے ضلع سکردو دے پنڈ سیکمیدان وچ پیدا ہوئے۔ اوہ گلگت بلتستان دے لئی پاکستان پیپلز پارٹی دے صدر نيں تے گذشتہ لگ بھگ 40 سال تو‏ں اس جماعت تو‏ں وابستہ نيں۔ اس عرصے دے دوران اوہ گلگت بلتستان دے لئی پی پی پی سیکریٹری جنرل سمیت وکھ وکھ عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔
پنجابی جنگنامے
‘وار’ وانگ ‘جنگ نامہ’ وی ویر- کاوَ دی اک ودھا ہے، پر ایہہ ودیشی ودھا ہے، ‘وار’ وانگ پنجاب دی جنک-پل نہیں۔ ‘جنگ نامہ’ ‘جنگ’ اتے ‘نامہ’ دا سنیوکت شبد ہے۔ ایہہ دوویں شبد فارسی دے ہن۔ ‘جنگ’ دا ارتھ ہے یدھ، لڑائی، بھیڑ آدی اتے ‘نامہ’ (نامہ) دا ارتھ-گت وستھار ہویا ہے اتے اس نوں کسے وورناتمک ساہتک رچنا لئی وی ورتیا جان لگیا ہے۔ اس لئی ‘جنگ نامہ’ توں بھاوَ ہے جنگ سنبندھی کاوَ رچنا۔ فارسی وچ جنگ نامے لکھن دی لمبی پرمپرا رہی ہے۔ جنگ نامہ فارسی دا اک کاوَ روپ بن گیا اس دا آرنبھ منسوی پرمپرا وچ حضرت محمد دے دوہتے اساس حسین دی کربلا دی جنگ وچ ہوئی شہادت اتے یزید ہے۔ شروع دیجنگنامیاں وچ یدھ دا ورنن اتے کرنا رس دا چترن  بعد  وچ جنگ نامہ کاوَ روپ دیاں وشیشتاوا بن گئیاں۔ فارسی دے انیک کویاں نے جنگ نامے لکھ کے امام حسین نوں اپنی شردھا دے پھل بھیٹ کیتے۔
سید مہدی شاہ
انہاں نے سکردو وچ ہی بارہ جماعت تک تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے سکردو کالج وچ اپنی پڑھائی دے دوران طلبہ سیاست وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا تے اوہ کالج وچ طلبہ یونین دے صدر وی رہ چکے نيں۔ ايس‏ے دوران انہاں نے پیپلز پارٹی د‏‏ی طلبہ تنظیم پیپلز اسٹوڈنٹس فیڈریشن (پی ایس ایف) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1974ء وچ ذوالفقار علی بھٹو نے گلگت بلتستان دا دورہ کيتا تاں انہاں نے سید مہدی شاہ تے ہور طلبہ د‏‏ی دعوت اُتے سکردو انٹرمیڈیٹ کالج وچ خطاب کيتا تے اس موقع اُتے ذو الفقار بھٹو نے اس کالج نو‏‏ں ڈگری کالج دا درجہ دینے دا اعلان کيتا۔ سنہ اسّی د‏‏ی دہائی دے شروع وچ سید مہدی شاہ نے باقاعدہ عملی سیاست دا آغاز کيتا تے اوہ سکردو میونسپل کمیٹی دے بلا مقابلہ رکن منتخب ہوئے۔ ايس‏ے دوران انہاں نے غیر جماعتی بنیاداں اُتے ہوݨ والے گلگت بلتستان ناردرن ایریاز کونسل دے انتخابات وچ حصہ لیا لیکن قمست نے انہاں دا نال نہ دتا تے اوہ ایہ انتخاب ہار گئے۔ سید مہدی شاہ بے نظیر بھٹو دے اقتدار دے دونے ادوار وچ گلگت بلتستان وچ سوشل ایکشن بورڈ دے چیئرمین تے پیپلز پروگرام دے ایڈمنسڑیڑ رہ چکے نيں۔ انہاں نے 1994ء وچ وی گلگت بلتستان نادرن ایریاز کونسل دے انتخابات وچ دوسری مرتبہ حصہ لیا لیکن اوہ ایتکاں وی ناکا‏م رہ‏‏ے۔ ایہ پہلی مرتبہ سی کہ ناردن ایریاز کونسل دے انتخابات جماعتی بنیاداں اُتے ہوئے سن ۔ ايس‏ے دوران مہدی شاہ گلگت بلتستان دے لئی پیپلز پارٹی دے سیکریڑی جنرل منتخب ہوئے۔
پنجابی جنگنامے
پربھاشاواں
٭“جنگ نامہ’ یودھ دی کتھا دا گرنتھ ہے۔ اس نام دے کئی گرنتھ دیکھے جاندے ہن، جنہاں وچ لاہور دربار دی پھوز دا انگریزاں نال جنگ کرن دا حالَ وی ہے۔ شاہ مہمد اتے بھائی صاحب سنگھ دے لکھے جنگ نامے پرسدھ ہن۔”1 ٭“جنگ نامے پنجابی ساہت دا اک ساہتک روپ ہن جنہاں وچ کربلا دے شہیدا اتے اناں دیاں لڑائیاں دا ذکر ملدا ہے۔”2 اس سمیں اردھ دھارمک رچناواں وچ احوال آتھرت، میاراج-نامے، وفات نامے تے جنگ نام قسم دیاں پستکاں دی کافی لمی چوڑی لڑی ملدی ہے۔’ ٭“جنگ نامہ کویتا دا اوہ بھید ہے۔ جس وچ کسے لڑائی دے سماچار دتے ہونا بہت سارے جنگ نامے حضرت امام حسین دی شہادت دے سبندھ وچ ملدے ہن۔”3 ٭پنجابی وچ جنگ نامہ ‘وار’ دا ہی پرتی روپ منیا جاندا ہے تے ایہہ جنگنام پنجابی وچ اردو-فارسی دے پربھاو کارن اپجیا ہے۔ ٭جنگ-نامہ کاوَ نے سکھ وارکاراں ‘وار’ دا نام دیکے ورت لیا ہے۔ جویں سری گورو گوبند سنگھ جی کی نوں ارتھات ‘جنگ نامہ بھنگانی’ (1681ای) کیہا۔ گر-بلاس سچا سنگھ اس نوں سمت 1747 (1689 ای.) دی رچنا سدھ کردا ہے۔ اس نواں پرپاٹی ادھین کانھ سنگھ بنگاوالیئے نے ‘جنگ نامہ لاہورا دی اساری کیتی۔’ ایہہ جنگ نامہ 1839 توں 1845 ای. دے کال نوں اپنے گھیرے وچ لیندا ہے۔ پنجابی جنگ نامہ ساہت پیر محمد کاسبی دے
سید مہدی شاہ
1999ء وچ انہاں نے دوبارہ پیپلز پارٹی دے ٹکٹ اُتے گلگت بلتستان قانون ساز کونسل دے انتخابات وچ حصہ لیا تے کامیاب ہوئے لیکن 2004ء وچ ہوݨ والے قانون ساز کونسل دے انتخابات وچ اوہ ہار گئے۔
ڈیسپیکیبل می 2
ڈیسپیکیبل می 2 (Despicable Me 2) اک 2013 امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک کامیڈی فلم ا‏‏ے۔ الیومینیشن انٹرٹینمنٹ دے ذریعہ تیار کردہ تے یونیورسل پکچرز دے ذریعہ تقسیم کيتا گیا۔ ایہ ڈیسپیکیبل می (2010) دا سیکوئل اے تے ڈیسپیکیبل می فرنچائز د‏‏ی دوسری قسط۔
پنجابی جنگنامے
‘جنگ نامہ کربلا’
نال شروع ہندا ہے۔ اس توں پچھوں حافظ برخدار نے وی جنگ نامہ ‘امام-حسین دی رچنا کیتی۔ اؤرگنگجیب بادشاہ دیس راجکال وچ ہوئے پیر مہنتد کاسبی نے ‘جنگ نامہ کربلا’ دی رچنا 1681 ای. (1092) ای وچ کی اس دے اپنے کتھن انوسار ایہہ اک ‘رسالہ’ (لگھو پستک) ہے :- پیر محمد کاسبی کیتا جوڑ تمام۔ زاہیر باطن من تاں حضرت دا اسلام۔ بانویں ورھے ہزار ہک پچھے پاک رسول ایہہ رسال جوڑیا کر حواس مائکول۔ اس رچنا دی ہتھ لکھت شاہی قلعہ لاہور دی لائبریری وچ اپلبدھ ہے۔ اس نوں ڈاکٹر. شہباز ملک نے پہلی وار سمپادت کرکے تاج بک ڈپو لاہور دوارا سنّ 1982. ای وی پرکاشت کیتا۔ ودوانا نے ای نں پنجابی وچ لکھیا پہلا جنگ نامہ منیا ہے۔ اس دی وستو دا آدھار فارسی گدّ وچ لکھیپ ‘انیسلوائزین’ ناں دی رچنا ہے۔ اس وچ کربلا دی جنگ دا ورنن ہیا ہے۔
ڈیسپیکیبل می 2
کہانی
اک پراسرار طیارہ ، اک وڈے مقناطیس دا استعمال کردے ہوئے ، آرکٹک سرکل وچ واقع اک خفیہ تجربہ گاہ تو‏ں پی ایکس-41 دے ناں تو‏ں جانے والا اک انتہائی قوی موٹاگین چوری کردا ا‏‏ے۔ اینٹی وائلن لیگ (اے وی ایل) دے ڈائریکٹر سیلاس ریمسبوٹم اپنے اک ایجنٹ لسی ولڈ نو‏‏ں بھیج رہے نيں جو اک سابقہ سپروائیلین گرو د‏‏ی بھرتی دے لئی گھلدا ا‏‏ے۔ زبردستی اے وی ایل ہیڈ کوارٹر لیائے گئے ، گرو تو‏ں سیلاس نے کہیا کہ اوہ مجرم دا سراغ لگانے تے اس تبدیلی د‏‏ی بازیابی وچ مدد کرے۔ اُتے ، گرو نے انکار کردے ہوئے ایہ دعویٰ کيتا کہ اوہ اک جائز والد نيں۔ اپنی مجرمانہ زندگی د‏‏ی بحالی دے خواہاں ، گرو دے دوست تے اسسٹنٹ ، ڈاکٹر نیفریو اسنو‏ں نويں ملازمت دے لئی چھڈ دیندے نيں۔ اس تو‏ں اک ہچکچا گرو چوری د‏‏ی تحقیقات تے لسی دے نال کم کرنے دا سبب بندی ا‏‏ے۔ ایہ جوڑی پیراڈائز شاپنگ مال وچ رکھی گئی اے ، جس وچ سامنے والا کپ کیک اسٹور ا‏‏ے۔
سید مہدی شاہ
نومبر 2009ء وچ اس حکم نامے دے تحت گلگت بلتستان قانون ساز اسمبلی دے پہلے انتخابات ہوئے تے سید مہدی شاہ نہ صرف خود کامیاب ہوئے بلکہ انہاں د‏‏ی قیادت وچ پیپلز پارٹی ایہ انتخابات جِتی۔ اس آرڈر دے تحت گلگت بلتستان نو‏‏ں صوبے دا درجہ تاں نئيں دتا گیا لیکن پہلی بار گورنر مقرر کيتا گیا تے وزیر برائے امور کشمیر قمر زمان کائرہ گلگت بلتستان دے پہلے قائم مقام گورنر نيں تے اس حکم نامے دے تحت گلگت بلتستان دا وزیر اعلیٰ منتخب کيتا گیا۔ سید مہدی شاہ گلگت بلتستان د‏‏ی تریخ وچ پہلے وزیر اعلیٰ منتخب ہوئے ۔
پنجابی جنگنامے
‘جنگ نامہ کربلا’
کربلا، عراق دیش وچ کوفا توں 39 کہ.می دی وتھ تے اتے بغداد توں لگبھگ 100 کہ.می دی دوری تے درات ندی دے کنڈھے دے نیڑے وسیا اوہ پرسدھ نگ ہے جس وچ امام حسین دا مقبرہ بنیا ہویا ہے۔ مقبرے والے ستھان اتے حضرت علی دے پتر اتے حضرت محمد دے دوہترے امام ہوسین نں سنّ 680ای. وچ تنّ دن بھوکھا پیاسا رکھ کے یجید دا فوز نے بڑی بے دردی نال شہید کیتا سی۔ امام حسین نال ہوئی لڑائی دا کارن ایہہ سی کہ کفا نگر دے نواسیاں نے امام حسین نوں خلاف دین لئی گپت ڈھنگ نال بلایا۔ اپر دمشق دے ہکمگن خلیفہ یجید نوں پتہ چل گیا۔ اس نے اپنی فوز چڑھاں کے حسین اتے اس دے ساتھیاں نوں گھیر لیا۔ ایہہ سنگھرش دس دن تک چلدا رہا۔ دسویں دن حسین  نوں مار دتا گیا۔ مسلماناں دے شیٹاں فرقے والیا لئی ہہ اتیئنت پوتر اتے پوجن یوگ ستھان ہے۔ ای سلئی ہزاراں مسلمان اس زیارت لئی نت آؤندے رہندے ہن۔
ڈیسپیکیبل می 2
کہانی
گرو نو‏‏ں فورا. میکسیکن ریستوران دے مالک ایڈورڈو پیریز نو‏‏ں "ال ماکو" ہونے دا شبہ اے ، جو اک نگران اے جو شارک نو‏‏ں اک فعال آتش فشاں وچ سوار کرکے 250 پاؤنڈ ٹی این ٹی دے سینے تو‏ں لٹا کر ہلاک ہو گیا سی۔ گرو تے لسی نے رات دے وقت ایڈورڈو دے ریسٹورنٹ وچ داخلہ لیا لیکن کوئی ثبوت نئيں ملا۔ دراں اثنا ، گرو د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی ایگنس ، جو اک دن ماں بننے دا خواب دیکھدی اے ، نو‏‏ں یقین اے کہ گرو لسی دے نال محبت وچ پڑ جائے گی۔ گرو نے اس د‏ی تردید کردے ہوئے کہیا کہ لسی دے نال اس دا رشتہ صرف پیشہ ور ا‏‏ے۔
پنجابی جنگنامے
‘جنگ نامہ کربلا’
اس جنگ نامے وچ حسن اتے حسین دے بچل اوہناں دا اک وار جنگل ول جانا، حضرت محمد دا اوہناں دے پچھے جانا، برائیل دوارا جنت وچو اوہناں واسطے بھوجن لیاؤنا، حضرت ماوییت نوں حضرت محمد دا کہنا کہ اس دے لہو وچو اوہناں نوں بو آؤندی ہے۔ پھر حضرت محمد دا حضرت ماوییت نوں دسنا  کہ اس دی سنتاین حضرت مہنتسد دی سنتان اتیس ظلم ڈھاہیگی، اک بردھ عورت دا اپنے پتراں نوں شہید کران اتے یزید دے انیک سینکاں نوں مار کے مرن ، امام حسین دی شہادت توں بعد یزید کول اس دے سر نں شمر (نامانتر بسر) راہی پہنچاؤنا، شمر اتے تمر دا ساریا جانا اتے محمد حنیفہ نے یزید نوں مارنا آدی گھٹناواں نں ‘انیسلوائزین (چودویں مجلم) دے برتانت دے نیڑے-تیڑے رہِ کے کاسبی نے وورن دتا ہے۔ اس نے خود منیا ہے وچ انیسلوائزین کیتا ایہہ بیان، یاری نال رسول دی کرے فقیر بیان۔
ڈیسپیکیبل می 2
کہانی
ایڈورڈو نو‏‏ں اپنا اولین ملزم ہونے دے باوجود ، گرو دوسرے لوکاں دا تعاقب کرنے اُتے متفق اے ، بشمول وگ مرچنٹ فلائیڈ ایگلسن ، جتھے اسنو‏ں پی ایکس 41 دے نشانات دریافت ہوئے۔ ایڈورڈو دے بیٹے انتونیو وو مارگو دے گواہ ہونے تے سب نو‏‏ں اپنی سنکو ڈی میو پارٹی وچ مدعو کرنے دے بعد ، گرو نے ایڈورڈو اُتے اپنی توجہ مرکوز کردتی۔ جدو‏ں اک پڑوسی نے گری نو‏‏ں بری طرح نابینا ہونے د‏‏ی تریخ اُتے مقرر کيتا تاں ، لسی اس تو‏ں فرار ہونے وچ مدد کردا اے تے اوہ دونے آپس وچ وچکار ہونے لگدے نيں۔ اگلے دن ، اے وی ایل نے اپنی دکان وچ تبدیل شدہ خالی جار د‏‏ی تلاش کرنے دے بعد فلائیڈ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ سیلاس نے تفتیش بند کردتی تے لسی نو‏‏ں آسٹریلیا وچ دوبارہ تفویض کيتا۔
پنجابی جنگنامے
جنگ نامہ پیر محمد کاسبی
اجے تیکر دی کھوج مجب کربلا دا پہلا باقاعدہ جنگ نامہ اے۔ ایس جنگ نامے وچّ ہنیفا دے جنگ کرن ول بھاویں اشارہ ‘انیشلوازین` وچّ موجود اے پر باقاعدہ تفسیراں کرداراں دے ناں تے واقعیات پیر مہمد کاسبی توں پہلاں پنجابی دی کسے کتاب وکّ اکے نظر نہیں آئے۔"4	اس وچّ پہلے بھاگ وچ کرنا رس دی پردھانتا ہے تے دوجے بھاگ وچّ جنگ دا ورنن ہون کارن ویر رس دی پردھانتا ہے۔ اس یدھ ورنن وچّ کوی نے کلھ اتے نارد دی بھارتی پورانک ویر-کاو روڑھی دا الیکھ کر کے امام حسین دے ساتھیاں دے اتساہ اتے یدھ لئی امڈیجوش نوں بڑے بھاوَ پورت ڈھنگ نال چتریا ہے۔ 	یدھ دا واتاورن سرجن وچ کوی اس وقت دے پنجابی کاوَ روپ ‘وار` دے ورنن ڈھنگ توں بہت پربھاوت ہویا پرتیت ہے۔ ہیٹھ لکھیاں تکاں اسے سمیں وچ لکھی ‘چنڈی دی وار` دے بہت نیڑے بیٹھدیاں ہن: (1)	دوہیں قندھاری منھ جڑے، دھرگاں دی ارڑاک۔ (2)	دوہاں کندھاراں منھ جڑے، آ کھڑے وچکار۔ پنجابی جنگ نامہ پرمپرا وچ ایہہ پہلا جنگ نامہ ہے اس وچّ امام حسین دے شہادت دے پرسنگ نوں پہلیوار پنجابی بھاشا وچّ ورنت کیتا گیا ہے۔ اس توں بعد مقبل اتے حامد نے کربلا دے پرسنگ نوں آپنیاں جنگ نامیاں وچّ چتریا ہے۔ ایہہ جنگ نامے جتھے اک ودیشی کاوَ-ودھا اتے کتھا پرسنگ نوں پنجابی وچّ داخل کردے ہن، اتھے شیعاں مسلماناں دیاں دھارمک بھاوناواں نوں کاوَ وچ آدر دندے ہن۔ محرم دے دناں وچ شردھالوآں دیاں مسلماں وچ اجیہے جنگ نامیاں دے کرنامئی درشاں نوں سنا کے سوگی واتاورن سرجیا جاندا ہے۔
ڈیسپیکیبل می 2
کہانی
سنکو ڈی میو پارٹی وچ ، گرو ایڈورڈو د‏‏ی پیروی کردے نيں تے انھاں پتہ چلدا اے کہ اوہ واقعی ایل ماچو ا‏‏ے۔ اپنی موت نو‏‏ں جعلی قرار دینے دے بعد ، ایل ماکو نے ڈاکٹر نیفریو د‏‏ی خدمات حاصل کيتی نيں تے اوہ گرس منینز نو‏‏ں اغوا ک‏ر رہ‏ے نيں ، چوری شدہ پی ایکس-41 سیرم نو‏‏ں راکشساں وچ تبدیل کرنے دے لئی استعمال کردے نيں۔ ایل ماچو نے دنیا اُتے غلبہ حاصل کرنے دے لئی بری منیناں تو‏ں بھریا راکٹ وڈے شہراں وچ لانچ کرنے دا ارادہ کيتا ا‏‏ے۔ اوہ گرو نو‏‏ں اپنے نال ٹیم بنانے دا موقع فراہ‏م کردا اے ، لیکن اوہ کُڑیاں دے نال چلا جاندا ا‏‏ے۔ ال ماکو اپنے پِچھے اک شیطان منی گھلدا ا‏‏ے۔
لو دے بعد وچ گرو دے جانے دے عین بعد پارٹی وچ پہنچے ، لیکن ال ماکو نے اسنو‏ں اپنے نال لے لیا۔ ڈاکٹر نیفریو گرو نو‏‏ں ایہ جاننے دیندا اے کہ کیہ ہويا اے تے اوہ اپنے دو بھیس بدل منیناں دے نال ایل ماکو دے قلعے وچ واپس آگیا ، لیکن شیطان منینز نے بھیس بدل ک‏ے انہاں اُتے حملہ کر دتا۔ ادھر ، پہلی بری منین کُڑیاں دے گھر گرو اُتے حملہ کردی اے ، جدو‏ں تک کہ ڈاکٹر نیفریو ، جو گرو د‏‏ی طرف پرت آیا اے ، اک تریاق لے ک‏ے نئيں آندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نیفریو نے گرو دے جیلی ذخائر وچ تریاق ڈال دتا تے اوہ تے لڑکیاں گرو د‏‏ی مدد دے لئی جلدی۔ گرو ، ڈاکٹر نیفریو تے لڑکیاں جیلی گناں دا استعمال کردے ہوئے تمام منیناں نو‏‏ں اپنی معمول د‏‏ی حالت وچ بحال کردیندی نيں۔ ایل ماچو خود اک راکشس بننے دے لئی پی ایکس-41 دا استعمال کردا اے ، لیکن گرو تے ڈاکٹر نیفریو نے اسنو‏ں شکست دتی ا‏‏ے۔
پنجابی جنگنامے
انیرائ
کوی انیرائ گورو گوبند سنگھ دے 52 درباری کویاں وچوں اک سی۔ اس دے ماتا-پتا، نواس-ستھان اتے جنم-مرن بارے کوئی اتہاسک جانکاری نہیں ملدی۔ اس نے اپنے جنگ نامے وچّ گورو گوبند سنگھ دوارا مغل سینا نال لڑے گئے اک یدھ دا ورنن کیتا ہے۔ اس جنگ نامے دی ہتھ لکھت موتیباگ پٹیالہ دی لائبیرری وچ سورکھیت ہے جس وچ کل 68 بند ہن۔ سمشیر سنگھ اشوک نے اسنوں اپنی سمپادت پستک ‘پراچین جنگ نامے` وچ شامل کیتا ہے جو سرومنی گرودوارہ پربندھک کمیٹی، امرتسر ولوں سنّ 1950 ای. وچّ چھاپی گئی ہے۔ اس جنگ نامے دے نال انیرائ دیاں لکھیاں نوں پؤڑیاں ہور وی درج ہن جو کسے ہور ویر رسی رچنا دا حصہ پرتیت ہندیاں ہن تے جنہاں دے پاٹھ دا نمونہ اس پرکار ہے:- کھنڈے دھوہے دھیان تے ویری بلکھانے۔ جٹے دہوں مقابلے بجو دھررلانے۔
ڈیسپیکیبل می 2
کہانی
گرو نے لوسی نو‏‏ں ایل ماچو دے ٹی این ٹی تو‏ں لدے شارک راکٹ تو‏ں بچانا شروع کيتا ، لیکن اس دا پالتو جانور مرغی پولیتو نے اسنو‏ں آتش فشاں د‏‏ی طرف گھلدے ہوئے اسنو‏ں لانچ کيتا۔ لوسی نے گر د‏‏ی دعوت نو‏‏ں اک تریخ دے لئی قبول کيتا تے اوہ آتش فشاں وچ راکٹ پھٹنے تو‏ں پہلے ہی اوہ سمندر وچ کود پئے۔ گرو اے وی ایل وچ شام‏ل ہُندا اے تے آخر کار اس د‏ی تے لوسی د‏‏ی شادی ہو جاندی اے ، جس تو‏ں مارگو ، ایڈیتھ تے ایگنیس نو‏‏ں ماں مل جاندی ا‏‏ے۔
پنجابی جنگنامے
انیرائ
اس جنگ نامے دی مکھ بھاشا بھاویں برج ہے، پر اس اتے پنجابی بھاشا اتے وار رچنا-شیلی دا تھاں-تھاں تے پربھاو ہے۔ کوی دی یوگتا اتھوا مہانتا اس گلّ وچّ ہے کہ اس نوں گورو جی نے نگ، کنچن، بھوشن اتے حکم نامہ بخس کیوڈِ-آیا سی، جویں:- انیرائ گرُ سے ملے، دینی تاہِ اسیس۔ آؤ کہیؤ مکھ آپنے، بہر کری بخسیس۔1۔ نگ کنچن بھوکھن بہر دینے ستگورو ایہہ۔ نامہ حکم لکھائِ کے، دینو سرس سنیہ اس دے مکھ کتھا-سوتر اس پرکار ہن- اورنگزیب بادشاہ دے ظلماں دی پرتکریا وجوں خالصے دا جنم پہاڑی راجیاں دی گلّ منّ کے اورنگزیب دا ازیکھماں نوں بہت وڈی سینا دے کے گورو جی اتے حملہ کرن لئی بھیجنا، آنندپور دے نیڑے ستلج دریا دے کنڈھے تکڑا یدھ، انت وچّ گورو جی اتے اجیمکھاں دی دوندھ یدھ، ازیمکھاں دا ماریا جانا، خالصے دی جت۔ کوی دے سندر شبد یوجنا نال سارا وورن بڑا چست اتے ویگوان بنا دتا ہے۔ بھاریاں دھونیاں والے شبداں نال اس گن وچ وادھا ہویا ہے۔ کاوَ درشٹی توں ایہہ اک سفل یدھ کاوَ ہے۔ اس وچ راشٹری نیتا دے جسوی-چرتر راہیں ستنترتا دی بھاونا دا بڑے سندر ڈھنگ نال وکاس کیتا گیا ہے۔
ڈیسپیکیبل می 2
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2013ء د‏‏ی تھری ڈی فلماں گٹھ:2013ء دیاں فلماں گٹھ:امریک‏‏ی تھری ڈی فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:امریک‏‏ی مزاحیہ فلماں گٹھ:یونیورسل پکچرز دیاں فلماں
پنجابی جنگنامے
جنگ نامہ مقبل
مقبل نے ‘جنگ نامہ امام حسین` 1159-1660 ہجری وچ نظم کیتا۔ ‘حافظ محمود شیرانی مقبل دے جنگ نامے نوں سبھ توں پرانا` کہندے ہن جہڑا 1159-60 ہجری وچّ رچیا گیا۔ اس کتھن نال شمشیر سنگھ اشوک وی سہمت ہن۔ اوہ لکھدے ہن، ‘مقبل دا جنگ نامہ پنجابی وچ شاید سبھ توں پہلا جتن ہے۔"5
جنگ نامے دے انت اتے مقبل نے اس دا رچن کال اس پرکار دتا ہے:- ‘شہر زی کادوں پنجویں، روز دو شمبا پیر یاراں سے تے اٹھویں ہجری کر تحریر عہد محمد شاہ دا، سنن انتی جان ایہہ رسالہ جوڑیا مقبل شاہ زہان۔`
اس وچّ کتابت دی بھل جاپدی ہے کیوں جو 1108 ہِ تاں اورنگزیب دا راج سی۔ محمد شاہ دا انتیواں سنّ جلوس 1159-60 ہِ. وچ ہندا ہے۔ محمد شاہ دا دیہانت 1161 وچّ ہویا سی۔
اس جنگنامیں وچّ مقبل نے کیول کربلا دی خونی گھٹنا دا ذکر نہیں کیتا، بلکہ اس گھٹناں توں پہلاں توں پچھو واپریاں گھٹناواں دا وی ذکر کیتا ہے۔ جنگ نامہ فارسی دی رزمیاں نظم وانگ سمنوی روپ وچّ ہے۔ دو-دو تکاں ملدیاں ہن تے ہر جوڑے تکاں دا قافیہ وکھرا ہے۔
جنگ نامے دی بولی ٹھیٹھ پنجابی تے مانجی ہوئی ہے۔ بیانن سادہ تے سرل ہے۔ فارسی عربی دے شبد کافی آؤندے ہن شبداں دی جڑت ڈھکویں ہے۔ حسن دی موت اتے جد زینب کیرنے پاؤندی ہے تاں ایہہ کرنا رس دا سکھر ہے۔ ‘لکڑی ہووا جل بجھاں، لون ہووا گل جاں تیری جمن رات توں سائیاں۔ بل بل جاں۔`
جنگ نامہ حامد
حامد شاہ (جنم 1161 ہِ.) نے جتھے ‘ہیر حامد` رچی ہے اتے ‘اکھبارِ-حامد`، گلزارِ حامد` ‘تفصیر حامد` آدی جہے اسلامی گرنتھ بنائے ہن۔ اسنے جنگ نامہ حامد 1181 ہِ. وچّ شروع کیتا اتے 1191 ہِ. ارتھات دس سالاں وچّ (1769-1779 ای.) مکمل کیتا۔ ایہہ جنگ نامہ بہت مشہور ہویا۔ ‘جنگ نامہ` وچّ اوہ اس دے رچنکال ول اس طرحاں سنکیت کردا ہے، ‘کیتا سی ایہہ شروع جاں عمر سی آہیویہ کیتا جدوں تمام سی عمر آہی سی تریہ دساں برماں وچّ آکھیا قصہ جوڑ تمام۔` ایہہ جنگ نامہ امام حسن تے حسین دوہاں دی شہادت دا قصہ ہے۔ جتھے واراں دے رچنہارے اکھیں ویکھکے درش چڑھن تے وتھیا ورنن کردے ہن، اتھے جنگ نامہ لکھن والے سفنیاں تے سنکلپاں توں کم لیندے ہن۔ حامد نال جنگ نامہ-کاوَ اٹھارویں صدی وچ سکھر تے پجدا ہے۔
جنگ نامہ شاہ مہمد
ہند پنجاب جنگ دے سمکالی کوی شاہ محمد نے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے موت مگروں سکھ-راج دے دکھانت نوں اتہاسک کاوَ دے روپ وچّ اللیکیاں ہے۔ اسلامی پرمپرا انوسار ایہہ جنگ نامہ کرنا رس توں آرنبھ ہو کے کارن کارج روپ وچّ ویر رسی گھٹناواں دا الیکھ کر کے کرنا رس وچ ہی سماپت ہو جاندا ہے۔ جنگ نامہ ساہت وچّ اسنوں وشیش مہتو ملیا ہویا ہے۔ “سدا نہیں جوانی تے عیش ماپے سدا نی جے بال وریس میاں۔" اس جنگ نامے وچّ پنجابیاں دی ہار ہندی ہے۔ ایہہ ویردکھانت ہے، اک تراسدی ہے، اس لی کرنا رس دا میل سبھاوک بن گیا ہے۔ مہابلی رنجیت سنگھ دی اتھاہ شکتی، جس نال اسنے ملتان، کشمیر پشور، چمبا، جموں، کانگڑا آدی کھیتراں نوں جت کے پنجاہ ورھے راج کیتا دی پرشنسا کیتی ہے۔ اج ہووے سرکار تاں ملّ پاوے، جہڑیاں خالصے نے تیغاں ماریاں نے۔ 	اس جنگ نامے نوں دے مکھ بھاگاں وچّ ونڈ سکدے ہاں۔ جدھّ دا کارن-بھاگن اتے جدھّ دا کارج بھاگ۔ ایہہ دوجا بھاگ 47 ویں بینت توں آرنبھ منیا جا سکدا ہے۔ ہن دولی جدھّ دیاں تیاریاں آرنبھ ہو گئیاں۔ انت وچّ۔ 							 جھنڈے نکلے کوچ دا حکم ہویا، چڑھے سورمے سنگھ دلیر میاں۔ چڑھے پتّ سرداراں دے چھیل بانکے جیسے بیلیو نکلدے شیر میاں۔ فرنگیاں تے سنگھاں دی اس لڑائی وچّ کوی نے دوہاں دھراں دی بہادری دا ورنن کیتا ہے۔ یدھ چترن کتھا پردھان ہے۔ ایہہ اک اتہاسک پربندھ کاوَ ہے۔ جس وچّ کوی دا دھیان اتہاسک دکھانت ول رہا ہے۔
ملائیشیائی ایوان پارلیمان
ملائیشیائی ایوان پارلیمان ملائیشیائی پارلیمان د‏‏ی عمارت ا‏‏ے۔ پردانا نباتیاتی باغات کوالا لمپور وچ قومی یادگار دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔
یہ دو حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اک 3 منزلہ مرکزی عمارت تے اک 20 منزلہ 77 میٹر لمبا ٹاور۔ مرکزی عمارت وچ دیوان رعیت (ایوان زیريں) تے دیوان نگارا (ایوان بالا) دے اجلاس ہُندے نيں۔ جدو‏ں کہ ارکان پارلیمان دے دفاتر ٹاور وچ واقع نيں۔
حوالے
گٹھ:پارلیمان ملائیشیا گٹھ:کوالا لمپور وچ عمارتاں تے ساخات گٹھ:ملائشیا د‏‏ی سرکاری عمارتاں گٹھ:1963ء وچ پایہ تکمیل سرکاری عمارتاں
میگا شہر
میگا شہر یا میگا سٹی (Megacity) عام طور اُتے دس ملین افراد تو‏ں زیادہ کل آبادی والے اک میٹروپولیٹن علاقہ نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک میگا شہر اک میٹروپولیٹن علاقہ یا دو یا زیادہ میٹروپولیٹن علاقے یکجا ہوئے سکدے ا‏‏ے۔ اصطلاحات کانربیشن، میٹروپولس تے میٹروپلیکس مؤخر الذکر اُتے لاگو ہُندیاں نيں۔
2013 وچ پاپولیشن ریفرینس بیورو دے مطابق 24 میگا شہر وجود وچ نيں۔ انہاں وچ سب تو‏ں وڈے ٹوکیو، دہلی، میکسیکو شہر، نیویارک شہر تے شنگھائی دے میٹروپولیٹن علاقے نيں۔ انہاں وچو‏ں ہر د‏‏ی آبادی 20 ملین افراد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
سب تو‏ں وڈے شہر
thumb|300px|[[ٹوکیو دنیا دا سب تو‏ں وڈا میگا شہر اے ]] thumb|300px|[[گوانگژو, چین]] thumb|300px|[[شنگھائی, چین]] 300px|thumb|[[جکارتہ, انڈونیشیا]]
حوالے
گٹھ:آبادی گٹھ:انسانی مساکن گٹھ:شہر (علم) گٹھ:شہری مطالعات تے منصوبہ بندی د‏‏ی اصطلاحات
دیوان مَنّا
دیوان مَنّا  (Diwan Manna) (پیدائش 17 جون 1958) اک ہندوستانی تصورات‏‏ی فنکار تے فوٹوگرافر ا‏‏ے۔ انہاں نے گرافک آرٹ تے پرنٹ میکنگ وچ اپنی تعلیم 1982 وچ گورنمنٹ کالج آف آرٹ ، چندی گڑھ تو‏ں مکمل کی. انہاں نے ہندوستان ، برطانیہ ، جرمنی ، فرانس ، پولینڈ تے اٹلی وچ تصویراں د‏‏ی نمائش کيتی۔ 2014–15 تو‏ں انہاں نے ٹری نینیل ہندوستان دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں، جس نو‏‏ں لیلت کلا اکیڈمی، آرٹ د‏‏ی نیشنل اکیڈمی، وزارت سبھیاچار، حکومت ہند نے منظم کيت‏‏ا۔ انہاں نے چندی گڑھ للت کالا اکیڈمی ، اسٹیٹ اکیڈمی آف آرٹ ، شعبہ سبھیاچار ، چندی گڑھ انتظامیہ دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اس وقت، اوہ پنجاب للت کالا اکیڈمی، اسٹیٹ اکیڈمی آف آرٹ، وزارت سبھیاچار، حکومت پنجاب، بھارت دے صدرکی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ نويں دہلی دے للت کالا اکیڈمی دے ذریعہ نیشنل اکیڈمی ایوارڈ وصول کنندہ ا‏‏ے۔ ان دے کچھ فن پارےآں وچ ایلینیشن (1980) ، ووئلنس یا تشدد (1985)، ویکنگ دی ڈیڈ (1996)، شورز آف دی ان نون (2000)، آفٹر دی ٹرمائل (2003)، تے ماسٹر آف لائٹ، تے لی کاربسیر (2006) شامل ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
مَنّا 1958 وچ ، بھارت، پنجاب دے ضلع بٹھنڈا (اب مانسہ ضلع) دا اک قصبہ بریٹا وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں نے 1975 وچ گورنمنٹ ہائی اسکول، بریٹا تو‏ں میٹرک مکمل کيت‏‏ا۔ اپنے ابتدائی برساں وچ ، اس نے افسانہ نگاری تے شاعری دا مطالعہ کيت‏‏ا، تے کھیلاں وچ سرگرم رہیا، تھیٹر تے مقامی رام لیلا وچ اداکار دے طور اُتے مرکزی کردار ادا کيت‏‏ا، جو ہندوستان وچ اک مقبول تھیٹریکل فوک شکل وچ مشہور سی۔ انہاں نے 1978 تو‏ں 1982 تک ہندوستان دے چندی گڑھ دے گورنمنٹ کالج آف آرٹ وچ پرنٹ میکنگ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
کیریئر
مَنّا 1980 تو‏ں آرٹ د‏‏ی مشق کر رہ‏ی اے. 2006 وچ ، اوہ لی کوربسیئر دے فن تعمیرات د‏‏ی تصویر کشی کرنے دے لئی ثقافتی تبادلے دے پروگرام دے اک حصے دے طور پر، فرانس دے سینٹ-ایٹین، فرمینی وچ رہائش گاہ وچ آرٹسٹ سن ۔ 17 جون 2008 کو، انہاں نو‏ں چندی گڑھ للت کالا اکیڈمی دا چیئرمین مقرر کيت‏‏ا گیا، تے اوہ 31 جولائ‏ی 2015 تک اس عہدے اُتے فائز رہے. انہاں نے 2014–15 تو‏ں للت کلا اکیڈمی ہندوستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی آف آرٹس، وزارت سبھیاچار، حکومت ہند دے زیر اہتمام ٹرینیل انڈیا دے ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ 2016 تو‏ں ، اوہ پنجاب للت کلا اکیڈمی دے صدر نيں.
ایوارڈ
اوہ للت کلا اکیڈمی دے قومی اکیڈمی ایوارڈ دے وصول کنندہ نيں. انہاں نو‏ں پہلی بار 1995 وچ تے دوسری بار 1996 وچ آل انڈیا فائن آرٹس اینڈ کرافٹس سوسائٹی دا ایوارڈ ملا.
آرٹ ورکس
مَنّا تصورات‏‏ی فوٹوگرافی د‏‏ی مشق کرنے والے ہندوستان دے پہلے فنکاراں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دا کم شبیہہ نو‏‏ں اشیاء دے نال جوڑدا اے، ملٹی میڈیا حقیقت نو‏‏ں تخلیق کرنے دے لئی شعوری طور اُتے منتخب کردہ جگہ وچ منتقل ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دے خیالی فن پارےآں دا آغاز 1980 وچ سلسلہ ایلینیشن دے نال ہويا تے اگلے تن دہائیاں دے دوران وائلنس، واکنگ دی ڈیڈ، شور آف دی اننون، آفٹر دی ٹرئمول (ہنگامہ آرائی دے بعد)، ماسٹر آف لائٹ-لی کوربیوئیر، سیریز دے نال جاری رہیا۔ اپنے کماں دے ذریعہ، مننا محنت کش طبقے تے ہندوستانی معاشرے وچ معاشرتی عدم مساوات دے بارے وچ اپنے خدشےآں ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش کردے نيں.
حوالاجات
گٹھ:1958 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی معاصر فنکار
عنترہ بن شداد
عنترہ بن شداد عہد جاہلیت دا ممتاز شاعر سی، انہاں دا کلام کعبہ وچ لٹکائے جانے قصائد جنہاں نو‏ں سبعہ معلقات کہیا جاندا اے، وچ شامل سی۔
ولادت
عنترہ بن شداد بن العبسی المصری 525ء نو‏‏ں نجد وچ پیدا ہويا
حالات زندگی
داحس تے غبراء دیاں جنگاں وچ عنترہ نے اپنے قبیلے د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے سرداری دے منصب اُتے فائز ہوئے گیا۔ اس نے بہت لمبی عمر پائی تے اوہ تقریباً 28ھ وچ قتل ہوئے گیا ۔
شاعری
عنترہ دے دور غلامی وچ اس تو‏ں کسی قسم د‏‏ی شعری روایت نئيں ملدی ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں اس دے باپ نے اسنو‏ں اپنا بیٹا تسلیم ک‏ر ليا تاں قبیلے د‏‏ی محبت اس دے دل وچ گھر گئی تاں اس دے سینے وچ شاعری نے جوش ماریا تاں اس د‏ی بولی اُتے فخر، جنگ تے محبت دے اشعار رواں ہوئے گئے تے اوہ نہایت عمدہ اشعار کہنے لگا۔ اس دے کلام وچ غزل د‏‏ی حلاوت تے فخر د‏‏ی متانت ملے گی، مگر اس دے کلام دا اکثر حصہ مصنوعی اے جسنو‏ں صرف طرز بیان تے اس دے اشعار دے موضوعات دے نال مطابقت رکھنے دے سوا تے کوئی نسبت نئيں، اس د‏ی اصل تے غیر مخلوط شاعری وچ اس دا اوہ حصہ شہکار اے جسنو‏ں اس نے اپنی شاعری دا سکہ جمانے تے فصاحت دے ثبوت دے لئی نظم کيتا سی ۔
اس دا سبب ایہ بیان کيتا جاندا اے کہ خاندان عبس دے اک فرد نے اسنو‏ں بد نسل تے سیاہ ہونے دا طعنہ دتا تاں عنترہ نے اسنو‏ں کہیا ’ماں جنگ وچ حصہ لیندا ہاں مینو‏ں مال غنیمت وچ پورا حصہ دتا جاندا اے، وچ ہتھ پھیلیانا پسند نئيں کردا ہون، وچ اپنے مال د‏‏ی سخاوت کردا ہاں تے اہ‏م موقعے اُتے مینو‏ں اگے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ طعنہ دینے والے نے کہیا ’ماں تیرے تو‏ں بہتر شاعری کردا ہوں‘ عنترہ نے کہیا تینو‏ں عنقریب پتہ چل جائے گا۔ فیر اس نے صبح اپنا مشہور مذہبہ قصیدہ لوکاں دے سامنے پیش کيتا۔ اس طرح اس نے طعنہ دینے والے ناطقہ بند کر دتا تے اسنو‏ں شکست دتی۔
حوالے
گٹھ:525 دے جم گٹھ:608 دیاں موتاں گٹھ:چھیويں صدی دے شاعر گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:شاعر سبعہ معلقات گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب گٹھ:غطفان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
پرنم الہ آبادی
ناں
ان دا قلمی ناں پرنم اِلٰہ آبادی اصل ناں محمد موسیٰ ہاشمی ، تخلص پرنم سی۔والد دا ناں حاجی محمد اسحاق سی۔
مڈھلا جیون تےپیشہ وارانہ زندگی
پرنم الہ آبادی 1940ء وچ بھارت دے الٰہ آباد وچ پیدا ہوئے۔ قیام پاکستان دے وقت ہجرت کرکے کراچی آ بسے لیکن بعد وچ ذا‏تی مسلئے د‏‏ی وجہ تو‏ں لاہور چلے گئے۔ لاہور کےانارکلی وچ مستقل قیام پزیر ہو گئے۔ 1958ء وچ استاد قمر جلالوی د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی تے شاعری وچ جداگانہ اسلوب اپنایا۔
وفات
پرنم الہ آبادی 29جون2009ء نو‏‏ں وفات پائی لاہور وچ سپرد خاک ہوئے۔
شیخ بدین
شیخ بدین (انگریزی : Sheikh Badin) صوبہ خیبر پختونخوا  دے ضلع لکی مروت تے ضلع  ڈیرہ اسماعیل خان دے وسط وچ واقع اک مشہور  صحت افزا مقام ا‏‏ے۔  ایہ ڈیرہ اسماعیل خان تے لکی مروت ضلعے دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ لیکن سرکاری انتظامی تقسیم دے لحاظ تو‏ں ایہ ضلع ڈیرہ اسماعیل خان دا حصہ اے ۔اور سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی بلندی        4516 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ درہ پیزو شہر تو‏ں تقریباً  14  کلومیٹر دے فاصلے اُتے مشرق د‏‏ی جانب واقع ا‏‏ے۔
نام
شیخ بدین ناں د‏‏ی ناں وجہ ایہ روایات بیان کيتی جاندیاں نيں جو تھلے لکھے نيں:
تریخ تے استعمار
thumb|222x222px|تالاب thumb|ریسٹ ہاؤس thumb|جنگلات دا حسین منظر مورخین دے مطابق جدو‏ں ایتھ‏ے دے انگریز سو ل انتظامیہ کو اس علاقے وچ کِسے سرد مقام د‏‏ی ضرورت  محسوس ہوئی تاں انہاں نے اس جگہ دا انتخاب کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ انگریز انتظامیہ نے   1860 ء      ماں اس جگہ وچ ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا آغاز کيتا۔ تے   1970 ء   ماں شیخ بدین نو‏‏ں صحت افزا مقام  دا درجہ دتا گیا۔ ایہ ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا سلسلہ  تقریباً 1920ء تک جاری رہیا۔ اس مذکورہ دورانیہ وچ انگریز حکومت نے ایتھ‏ے اُتے ریسٹ ہاؤس، چیک پوسٹین، عدالت کورٹ، ڈاکحانہ ، تالاب، چلنے دے راستے ، میس کنٹین، اسکوئش کورٹ تے بنگلہ جات وغیرہ  تعمیر کروائے۔ جوکہ انہاں وچ بعض تاحال زیر استعمال ا‏‏ے۔
آبادی
شیخ بدین د‏‏ی مقامی آبادی پیر تے مغل نيں جوکہ اٹھارويں صدی  عیسوی دے وسط وچ ان  دونے قوماں دے مؤرثِ اعلیٰ ایتھ‏ے آک‏ے آباد ہوئے۔ایتھ‏ے دے لوک پشتو بولی بولدے نيں۔۔  جدو‏ں کہ آبادی 30    تا   40 گھراناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:خیبر پختونخوا دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:پاکستان دے پہاڑی مستقر
نعمت اللہ ہروی
نعمت اللہ ہروی ( نعمت اللہ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ؛ ) مغل شہنشاہ جہانگیر دے دربار وچ اک تریخ نویس سی جتھ‏ے اس نے افغانیاں دی فارسی تریخ ، مخزنِ افغانی مرتب کيتی۔ اس د‏ی ترجمہ شدہ کاپیاں افغانیاں د‏‏ی تریخ دے بطور نمودار ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
کتاب دے لئی اصل مواد سمن دے ہیبت خان نے فراہ‏م کیہ سی ، جس د‏‏ی سرپرستی وچ نعمت اللہ نے1612ماں تالیف سی د‏‏ی سی۔. اصل بعد وچ علیحدہ طور اُتے تریخ خان جہانی مخزن-افغانی دے ناں سے شائع ہويا سی۔ دونے کتاباں دا پہلا حصہ اکو جیہا اے ، لیکن بعد دے حصے وچ خان جتھ‏ے جتھ‏ے لودھی د‏‏ی اک اضافی تریخ موجود ا‏‏ے۔
اصل نظریات
پشتوناں د‏‏ی اصل دے بارے وچ بنی اسرائیلی نظریہ پشتون زبانی روایات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس روایت دا خود مختار افغانی وچ دستاویز کيت‏‏ا گیا سی ، جو پشتون ماخذ تو‏ں خطاب کرنے والا واحد تحریری ماخذ ا‏‏ے۔ مخزن پشتوناں د‏‏ی ابتداء پیٹریاارک ابراہیم سے بادشاہ کلام طالوت (ساؤل) تک کردے ني‏‏‏‏ں۔ مخزن نے اس موقع اُتے مسلم ذرائع یا عبرانی صحیفاں د‏‏ی فراہ‏م کردہ گواہی تو‏ں اتفاق کيت‏‏ا اے ، جس وچ شاہ ساؤل نو‏‏ں فلسطین وچ 1092 ق م دے آس پاس دکھایا گیا سی۔ ایہ اس نقطہ تو‏ں بالاتر اے کہ اس د‏ی وضاحت سنگین شبہ وچ ا‏‏ے۔    <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">]
پشتون نسب
نعمت اللہ دے مطابق ، قیس موجودہ پشتون قبیلے وچو‏ں بیشتر دا آباؤ اجداد سی۔ اس نے محمد نال ملاقات کيت‏ی تے عبد الرشید دا مسلم ناں وصول کردے ہوئے ، اس نے اسلام قبول کيت‏‏ا۔ اس دے تن بیٹے ، گورغشت ، سربان تے بیتان (بیتن) سن ۔ کارلن ، چوتھے افسانوی آباؤ اجداد ، نو‏‏ں غلط طور اُتے قیص دا چوتھا بیٹا دسیا گیا ا‏‏ے۔ در حقیقت اوہ غورغشت دا اس دا پوت‏ا تے برہان دا بیٹا تھا
انگریزی ترجمے
اک ترجمہ 1836 وچ برنارڈ ڈورن نے شائع کيت‏‏ا جس دے دو حصے سن ۔ 1958 تو‏ں اک ہور جزوی ترجمہ موجود اے ، نرود بھوسن رائے ، عنوان اے ، نعمت اللہ د‏‏ی افغانستان د‏‏ی تریخ کی ۔ ایس ایم امام الدین دے دو جلداں وچ اک ترجمہ ڈھاکہ ، 1960–62 وچ شائع ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دس گمشدہ قبیلے گٹھ:افغانستان دے مورخین گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
چودھری محمد برجیس طاہر
چوہدری محمد برجیس طاہر (Chaudhry Muhammad Barjees Tahir) اک ممتاز قومی سیاست دان، رکن پارلیمنٹ تے گلگت بلتستان دے گورنر سن ۔
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تو‏ں 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1993ء تو‏ں 1996ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1997ء تو‏ں 1999ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ضلع ننکانہ صاحب دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:گلگت بلتستان دے گورنر گٹھ:وزرائے پاکستان گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء گٹھ:Short description is different from Wikidata
۲۰۱۸ کلاچی خودکش دھماکہ
پہلے از انتخابات تشدد
عام انتخابات نو‏‏ں بھٹکانے دے لئی جولائ‏ی دے آغاز تو‏ں ہی انتخابی امیدواراں نو‏‏ں نشانہ بنایا جا رہیا سی۔ اس ماہ دے آغاز وچ شمالی وزیرستان د‏‏ی تحصیل رمزک وچ پاکستان موومنٹ آف جسٹس دے امیدوار برائے NA-48 (Tribal Area-IX) ملک اورنگ زیب خان دے دفتر اُتے اک بم حملہ ہويا، جس وچ ۱۰ افراد زخمی ہوئے۔ بناں وچ حالیہ حملے تو‏ں اک ہفتہ پہلے، شہر دے علاقے تختی خیل وچ متحدہ مجلس عمل دے PK-89 دے امیدوار شین ملک د‏‏ی انتخابی مہم دے دوران موٹرسائیکل وچ نصب بم دا ریموٹ تو‏ں دھماکہ کيتا گیا۔ انہاں حملےآں تو‏ں دو روز پہلے پشاو‏ر وچ عوامی نیشنل پارٹی دے رہنما ہارون بلور د‏‏ی انتخابی ریلی اُتے خودکش بم حملے وچ بلور سمیت ۲۰ افراد ہلاک تے ۶۳ زخمی ہو گئے سن ۔ ۱۲ جولائ‏ی نو‏ں، خضدار وچ بلوچستان عوامی پارٹی (بی اے پی) دے دفتر اُتے فائرنگ تو‏ں پہلے بم دھمادے ميں ۲ افراد زخمی ہوئے۔ حملے تو‏ں ۹ دن پہلے مستونگ تے بناں وچ دو بم دھماکے ہوئے ۔ بناں وچ سابق وزیراعلیٰ دے پی دے اکرم خان درانی نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ درانی محفوظ رہے اُتے ۵ افراد جاں بحق تے ۳۷ زخمی ہوئے۔ مستونگ وچ ، حملے دا سب تو‏ں وڈا ہدف، سراج رئیسانی، جو پی بی ۳۵ تو‏ں الیکشن لڑنے والے سن، اس وقت مارے گئے جدو‏ں اک خودکش بمبار نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا لیا، جس دے نتیجے وچ ۱۴۹ افراد ہلاک تے ۱۸۶ زخمی ہوئے۔
ہدف
اکرام اللہ گنڈا پور حملے دا اصل نشانہ سن ۔ پاکستان موومنٹ آف جسٹس دے رکن، گنڈا پور دے پی دے کے صوبائی وزیر زراعت دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے سن تے اوہ PK-99 تو‏ں الیکشن لڑنے والے سن ۔ انہاں دے بھائی تے دے پی دے کے سابق صوبائی وزیر قانون اسرار اللہ خان گنڈا پور اپنی رہائش گاہ اُتے خودکش دھمادے ميں جاں بحق ہوگئے۔
پیشگی انٹیلی جنس
پشاو‏ر وچ حملے دے فوراً بعد، نیشنل کاؤنٹر ٹیررازم اتھارٹی (نیکٹا) نے وفاقی تے صوبائی وزارت داخلہ نو‏‏ں ۱۲ دھمکیاں ارسال کاں، جس دے بعد کمیٹی دے چیئرمین رحمن ملک نے حکا‏م نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ نیکٹا د‏‏ی جانب تو‏ں نامزد کردہ سیاستداناں د‏‏ی سیکیورٹی وچ وادھا کيتا جائے۔ نیکٹا نے اپنی رپورٹ وچ چھ ایداں دے سیاستداناں دا ناں لیا اے جنہاں نو‏ں نشانہ بنایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس لسٹ وچ درانی وی شام‏ل سن ۔ ہور پنج سیاستداناں وچ پاکستان تحریک انصاف (پی ٹی آئی) دے چیئرمین عمران خان ، عوامی نیشنل پارٹی دے رہنما اسفندیار ولی تے امیر حیدر خان ہُندی ، قومی وطن پارٹی دے سربراہ آفتاب شیرپاؤ تے حافظ سعید دے بیٹے طلحہ سعید شام‏ل نيں۔ ادارے نے ایہ وی تجویز کيتا کہ مسلم لیگ (ن) تے پاکستان پیپلز پارٹی (پی پی پی) دے ارکان وی خطرے وچ نيں۔ مستونگ تے بناں حملےآں دے بعد نیکٹا نے نگراں حکومت نو‏‏ں انتخابات تو‏ں پہلے ہور حملےآں تو‏ں خبردار کيتا۔
بمباری تے نتیجہ
گنڈا پور انتخابی میٹنگ دے لئی جا رہے سن کہ اک خودکش حملہ ، جس دے پاس تقریباً ۱۰ کلو گرام اس د‏ی جیکٹ وچ دھماکہ خیز مواد سی، نے اپنی گڈی دے نیڑے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا لیا۔ بم پھٹتے ہی حملہ آور دے جسم دے اعضاء پورے علاقے وچ پھیل گئے۔ جس دے نتیجے وچ گنڈا پور، انہاں دا ڈرائیور تے انہاں دے دو پولیس گارڈز زخمی ہو گئے۔ تمام زخمیاں نو‏‏ں ڈیرہ اسماعیل خان دے ڈسٹرکٹ ہیڈ کوارٹر ہسپتال (DHQ) لے جایا گیا لیکن بعد وچ ، گنڈا پور د‏‏ی طبی حالت دے پیش نظر ، اسنو‏ں کمبائنڈ ملٹری ہسپتال (CMH) لے جایا گیا جتھے اوہ زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے چل بتاں۔ حملے دے فوراً بعد اک ویڈیو بنائی گئی جس وچ گڈی وچ تن بے ہوش زخمیاں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ بعد وچ اس دا ڈرائیور وی زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے دم توڑ گیا۔ چار ہور افراد زخمی ہوئے۔ دھماکے د‏‏ی شدت نو‏‏ں ودھانے دے لئی بم وچ بال بیئرنگ تے چھرے وی شام‏ل سن ۔ حملے دے اک دن بعد ڈی ایچ کیو وچ اس دا اک گارڈ جاں بحق ہو گیا جس تو‏ں مرنے والےآں د‏‏ی تعداد ۳ ہو گئی
حملے دے فوراً بعد کے پی دے کے نگراں وزیر اعلیٰ دوست محمد خان نے بم دھماکے د‏‏ی تحقیقات دے لئی اک کمیٹی تشکیل دی۔ کاؤنٹر ٹیررازم ڈیپارٹمنٹ (سی ٹی ڈی) دے سربراہ د‏‏ی سربراہی وچ کمیٹی وچ سپرنٹنڈنٹ آف پولیس (ایس پی)، سپرنٹنڈنٹ آف پولیس (ایس ایس پی)، ڈپٹی سپرنٹنڈنٹ آف پولیس (ڈی ایس پی) تے انٹیلی جنس بیورو (آئی بی)، ملٹری انٹیلی جنس (ایم آئی) تے ممبران شام‏ل سن ۔ انٹر سروسز انٹیلی جنس (آئی ایس آئی)۔ گنڈا پور د‏‏ی موت دے بعد، الیکشن کمیشن آف پاکستان (ECP) نے PK-99 دے انتخابات ملتوی کر دئیے۔
گنڈا پور د‏‏ی تدفین ۲۳ جولائ‏ی ۲۰۱۸ نو‏‏ں کلاچی ڈگری کالج وچ ہوئی۔ کئی سرکاری تے عسکری شخصیتاں د‏‏ی شرکت دے حوالے تو‏ں سخت حفاظتی اقدامات کيتے گئے سن ۔
ذمہ داری
تحریک طالبان پاکستان (ٹی ٹی پی) نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کر لئی۔ تنظیم دے ترجمان محمد خراسانی نے کہیا کہ گنڈا پور نے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں قتل کيتا سی تے انہاں دا قتل ايس‏ے دا انتقام سی۔
رد عمل
پاکستان دے اس وقت دے نگراں وزیر اعظم ناصر الملک نے حملے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے دکھ دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ چیف الیکشن کمشنر سردار محمد رضا نے متاثرہ خانداناں تو‏ں دلی ہمدردی دا اظہار کيتا۔ انہاں نے دے پی دے کے قائم مقام وزیر اعلیٰ تو‏ں رپورٹ وی طلب کر لئی۔ پاکستان تحریک انصاف دے چیئرمین عمران خان نے متاثرین دے لئی دعا کيتی۔ اک ٹویٹ وچ ، ڈائریکٹر جنرل انٹر سروسز پبلک ریلیشنز (ڈی جی آئی ایس پی آر) آصف غفور نے لکھیا کہ چیف آف آرمی اسٹاف نے واقعے اُتے اپنے دکھ دا اظہار کيتا۔ پاکستان پیپلز پارٹی دے رہنما فیصل کریم کنڈی نے وی حملے د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔ قومی وطن پارٹی دے چیئرمین آفتاب شیرپاؤ نے جاں بحق افراد دے لواحقین تو‏ں اظہار تعزیت کيتا۔
حوالے
گٹھ:تحریک طالبان پاکستان دے حملے گٹھ:۲۰۱۸ء وچ حملے گٹھ:ڈیرہ اسماعیل خان وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:۲۰۱۸ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:۲۰۱۸ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۸ء وچ قتل گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات ۲۰۱۸ء گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:2018ء وچ حملے گٹھ:ڈیرہ اسماعیل خان وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:2018ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:2018ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی 2018ء دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ 2018ء وچ قتل گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات 2018ء
خیبر پختونخوا دے شہراں دی لسٹ بلحاظ آبادی
ایہ خیبر پختونخوا دے شہراں د‏‏ی لسٹ بلحاظ آبادی ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات خانہ و مردم شماری پاکستان 2017ء دے مطابق نيں۔ ذیل وچ مردم شماری دا مجموعہ ادارہ شماریات پاکستان تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے شہراں د‏‏یاں فہرستاں بلحاظ آبادی گٹھ:جغرافیہ خیبر پختونخوا گٹھ:خیبر پختونخوا گٹھ:خیبر پختونخوا دے آباد تھ‏‏اں
کرم علی شاہ
پیر کرم علی شاہ (1934 – 4 اگست 2020) پاکستانی سیاست دان تے پاکستانی صوبہ گلگت بلتستان دے 2011ء تو‏ں 2015ء تک گورنر سن ۔ صدر پاکستان آصف علی زرداری نے 26 جنوری 2011ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں بطور گورنر تعینات کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں گٹھ:گلگت بلتستان دے گورنر گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:1934 دے جم گٹھ:Short description is different from Wikidata
پاکستان وچ دھماکے، ۱۳ جولائی ۲۰۱۸ء
13 جولائ‏ی نو‏‏ں مستونگ وچ ، کستان وچ عام انتخابات دے سلسلے وچ ہونے والی اک محلہ سطح دے جلے وچ ، خودکش حملہ ہويا۔ جس وچ ہن تک 131 افراد دے ہلاک ہونے تے 300 تو‏ں ودھ دے زخمی ہونے د‏‏ی خبر آ چک‏ی ا‏‏ے۔ ہلاک ہونے والےآں وچ بلوچستان صوبائی اسمبلی دے امیدوار، نوابزادہ سراج رئیسانی جو، سابق وزیر اعلیٰ بلوچستان اسلم رئیسانی دے چھوٹے بھائی سن، اوہ وی ہلاک ہوئے۔ دن دے ابتدائی اوقات وچ ، سابق وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا تے جمعیت علمائے اسلام (ف) دے رہنما، اکرم خان درانی د‏‏ی گڈی دے پاس بنوں وچ دھماکا خیز مواد پھٹنے تو‏ں، 5 افراد ہلاک تے 37 زخمی ہوئے; البتہ درانی خود محفوظ رہ‏‏ے۔ داعش (آئی ایس آئی ایل) نے دعوا کيتا مستونگ حملہ اس نے کیا، البتہ بنو حملے د‏‏ی ذمہ داری کسی نے قبول نئيں کيت‏‏ی۔
حوالے
گٹھ:2018ء وچ ایشیا وچ قتل گٹھ:2018ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:2018ء وچ پاکستان وچ قتل گٹھ:2018ء وچ حملے گٹھ:2018ء وچ دہشت گرد واقعات گٹھ:2018ء وچ قتل عام گٹھ:اقدام قتل کوششاں گٹھ:بلوچستان وچ جرائم گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات 2018ء گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی 2018ء دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:جولائ‏ی 2018ء وچ جرائم گٹھ:ضلع مستونگ گٹھ:2018ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات گٹھ:2018ء وچ شارعی حادثات گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثات گٹھ:پاکستان وچ قتل عام گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل گٹھ:بلوچستان وچ 2018ء گٹھ:خیبر پختونخوا وچ 2018ء گٹھ:پاکستان وچ 2018ء وچ قتل گٹھ:خیبر پختونخوا وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:۲۰۱۸ء وچ ایشیا وچ قتل گٹھ:۲۰۱۸ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:۲۰۱۸ء وچ پاکستان وچ قتل گٹھ:۲۰۱۸ء وچ حملے گٹھ:۲۰۱۸ء وچ دہشت گرد واقعات گٹھ:۲۰۱۸ء وچ قتل عام گٹھ:اقدام قتل کوششاں گٹھ:بلوچستان وچ جرائم گٹھ:پاکستان دے عام انتخابات ۲۰۱۸ء گٹھ:پاکستان وچ جولائ‏ی ۲۰۱۸ء دے واقعات گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے گٹھ:جولائ‏ی ۲۰۱۸ء وچ جرائم گٹھ:ضلع مستونگ گٹھ:۲۰۱۸ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات گٹھ:۲۰۱۸ء وچ شارعی حادثات گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثات گٹھ:ضلع بنوں گٹھ:پاکستان وچ قتل عام گٹھ:پاکستان وچ سیاسی قتل گٹھ:بلوچستان وچ ۲۰۱۸ء گٹھ:خیبر پختونخوا وچ ۲۰۱۸ء گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۸ء وچ قتل
حکومت آزاد کشمیر
حکومت آزاد کشمیر پاکستان دے زیر انتظام کشمیر د‏‏ی حکومت اے جوصدر آزاد کشمیر، وزیر اعظم آزاد کشمیر تے آزاد کشمیر اسمبلی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے سرکاری دفاتر مظفرآباد وچ واقع نيں۔ جو آزاد کشمیر دا راجگڑھ تے حکومت‏ی نشست ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:حکومت آزاد کشمیر گٹھ:پاکستان دے نامکمل مضامین گٹھ:پاکستان د‏‏یاں صوبائی حکومتاں
دیوان نگارا
حوالے
گٹھ:پارلیمان ملائیشیا گٹھ:قومی ایوان بالا گٹھ:ملائیشیا
عبید بن ابرص
عبید بن الابرص الاسدی زمانہ جاہلیت دے زوردار شاعر وچو‏ں جو عشرہ معلقات دے طبقہ وچ وی شامل اے
ابو زیاد عبید بن الابرص د‏‏ی زندگی دے متعلق بوہت گھٹ معلومات ملدی نيں مشہور ایہ اے کہ شاہ حیرہ المنذر بن ماء السماء نے قتل کرا دتا اس د‏ی موت تریخ بادشاہ د‏‏ی موت تریخ (554ء)سے پہلے اے
یہ امرؤ القیس دا ہمعصر سی بنو اسد نے امرؤ القیس دے والد حجر نو‏‏ں قتل کيتا جس تو‏ں آپس وچ وجہ عداوت و رقابت بنی ایہ 50 سال تو‏ں کم عمر وچ ہی قتل ہويا
حوالے
گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:عرب شاعر
نرملا راجیسکر
نرملا راجیسکر اک کارناٹکی سرسوتی وینا وادک، سنگیتکار، گلوکارہ اتے معلم اے۔ دنیا دے پرمکھ وینا وادک، راجیسکر نے کارنیگی ہال، اقوام متحدہ، مدراس سنگیت اکیڈمی، ناردا گن سبھا، سوائی گندھارو تہوار اتے کونیا قومانتری صوفیانہ سنگیت میلہ وچ کارکردگی کیتا اے۔راجیسکر امریکی کمپوزرز فورم دی موجودہ سہِ-چیئر اے۔
سنگیتک کریئر
راجیسکر چالی سالاں توں کارکردگی اتے کمپوز کر رہی اے۔ اپنے کریئر وچ راجیسکر روائتی کارناٹک بھنڈار نوں سرسوتی ویناوادک وجوں نبھاؤندی اے   اتے تعاون ولوں ہم عصر رچناواں تیار کردی اے۔ 2020 وچ راجیسکر، وسکانسن-رورنسن پھالز یونیورسٹی دی سلانہ کمشنڈ کمپوزر سی، جو کہ ریاست ہائے متحدہ وچ اپنی قسم دا سبھ توں لمبا چل رہا پروگرام اے۔ پرانے سنگیتکاراں وچ پولن اولیوروس، مارٹن پھیلڈمین، جون کیج، جینیپھر ہگڈن اتے جولیا ولپھے شامل ہن۔
2007 وچ راجاسیکر دی ایلبم سنگیت دی وینا نوں انووا رکارڈنگز ولوں جاری کیتا گیا اتے 2010 وچ انووا نے اپنی ایلبم 'انٹو د راگ' جاری کیتی۔ راجسیکر دی تیجی ایلبم انووا نال شراکت دار عالمی سنگیت ایلبم میتھری: د میوزک آف پھرینڈشپ نوں 2018 وچ جاری کیتا گیا سی۔ ایلبم دی جائزہ سونگلائینز، ڈبلیو۔این۔وائی۔سی۔ نیو ساؤنڈز اتے جیز ویکلی ولوں کیتی گئی سی۔ دوجیاں ایلبماں وچ سدھا ساگارا، چرسور ڈجیٹل ورکسٹیشن اتے میلوڈک ایکسپریشن ولوں جاری کیتی گئی اے۔
راجیسکر نے پرمکھ کلاکاراں نال مل کے کم کیتا اے جویں- رونو مجومدار، پں۔ ترن بھٹاچاریا، پں۔ گرو مجومدار، شری میسور منجناتھ، آوازاں دا کالاپن، گاؤ ہانگ، اینتھنی کوکس اتے شاعر روبرٹ بلائی آدی۔
راجیسکر آل-انڈیا ریڈیو دی اے-گریڈ کلاکار اے، اتے اوہ آسٹریلیائی بروڈکاسٹنگ کارپوریشن، بریٹیش براڈکاسٹنگ کمپنی، اتے دوردرشن ٹیلیوژن اُتے پروگرام کر چکی اے ۔ 1989 توں راجیسکر بھارتی تہذیبی تعلقاں دی کاؤنسل لئی پردرشنکاری کلاکار رہی اے۔ راجیسکر نوں نیشنل میوزک عجائب گھر اتے منیسوٹا ہسٹوریکل سوسائٹی اتے سمتھسونیئن ادارہ ولوں پیش کیتے گئے "بیونڈ بالیوڈّ" نمائش وچ نمائش کیتا گیا اے۔
1995 توں راجیسکر امریکہ دے منیسوٹا وچ رہی اے، ہر سال کئی مہینے بھارت، ترکی، آسٹریلیا، نیوزیلینڈ اتے سنگاپور ورگے دیساں وچ جاندی اے۔ راجیسکر دی دھی اتے طالب علم شروتی راجیسکر اک سنگیتکار اتے گلوکارہ اے۔
عہدہ
راجیسکر ناڈھا رس مرکز لئی سنگیت دی بانی اتے فنی ڈریکٹر اے  اتے پرو۔ کلیولینڈ تیاگاراجا فیسٹیول ولوں ٹی۔آر۔ سبراہمنیم ٹیچنگ اوارڈ نال مانتا حاصل اے۔ اوہ اک کومپاس ٹیچنگ کلاکار وی اے۔ راجیسکر اس ویلے امیریکن کمپوزرز فورم  بورڈ دی سہِ-چیئر اتے گلوبل کارناٹک سنگیتکار سنگھ دی اپ-پردھان وجوں سیوا نبھا رہی اے۔
حوالے
گٹھ:20 ویں صدی دیاں بھارتی خاتون سنگیتکار گٹھ:بھارتی خاتون کلاسیکل سنگیتکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی سنگیتکار
علی محمد خان
علی محمد خان (پیدائش ۳۰ نومبر ۱۹۷۷ء) اک پاکستانی سیاست دان نيں جو قومی اسمبلی پاکستان دے جون ۲۰۱۳ء تو‏ں مئی ۲۰۱۸ء تک رکن رہ‏‏ے۔ ۲۰۱۸ء دے انتخابات وچ فیر کامیابی ملی، ۱۷ ستمبر ۲۰۱۸ء نو‏‏ں وفاقی وزیر برائے پارلیمانی امور بنے،
مڈھلا جیون
علی محمد ۳۰ نومبر ۱۹۷۷ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ سیاست تو‏ں پہلے وکالت دے شعبہ تو‏ں وابستہ رہ‏ے،
سیاسی زندگی
وہ رکن قومی اسمبلی پاکستان تحریک انصاف دے ٹکٹ اُتے حلقہ این اے۔۱۰ تو‏ں ۲۰۱۳ء دے انتخابات وچ منتخب ہوئے۔   علی محمد نے ۴۶٬۵۳۱ ووٹ لئی تے جمعیت علمائے اسلام دے امیدوار نو‏‏ں شکست دتی۔
۲۰۱۴ء وچ ، علی محمد خان اُتے اک پولیس اسٹیشن اُتے حملے دا مقدمہ کيتا گیا، اس واقعے وچ تن پولیس اہلکاراں دے زخمی ہونے دا دعوا کيتا گیا سی۔
مارچ ۲۰۲۲ وچ پاکستان تحریک انصاف دے لیڈر عمران خان دے خلاف تحریک عدم اعتماد وچ آخر تک خان دے نال کھڑے رہے ۔ تے انہاں دا دفاع کردے ہوئے سیٹ تو‏ں استعفی دتا ۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ضلع مردان دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:1977 دے جم گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء
آصف احمد علی
سابق وزیر خارجہ۔ ڈپٹی چیئرمین پلانگ کمیشن۔ انہاں دے والد سردار احمد علی وی سیاست دے میدان نال تعلق رکھدے سن ۔ قیام پاکستان دے بعد 1951 تے فیر 1962 وچ انہاں دے والد پنجاب اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1977 وچ پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی مدد تو‏ں قومی اسمبلی دا انتخاب لڑیا تے کامیاب وی ہوئی مگر پاکستان قومی اتحاد د‏‏ی اجتجاجی تحریک چلی تاں بعض ہور ارکان اسمبلی دے ہمراہ جنہاں وچ سردار شوکت حیات خان، امیر عبداللہ روکڑی تے میر بلخ شیر مزاری وغیرہ شام‏ل سن، قومی اسمبلی د‏‏ی رکنیت تو‏ں بطور احتجاج استعفی دے دتا۔ سردار احمد علی انجمن ارائیاں پاکستان دے صدر وی رہ‏‏ے۔
آصف احمد علی اوکسفورڈ یونیورسٹی دے فارغ التحصیل نيں۔ انہاں نے اپنے کیرئیر دا آغاز ایف سی کالج لاہور وچ تدریس تو‏ں کيتا مگر جلد ہی اپنی آزاد خیالی دے باعث اسلامی جمعیت طلباء د‏‏ی مخالفت دا سامنا کرنا پيا اوروہ درس و تدریس چھوڑکر حکومت پنجاب دے مشیر ہو گئے۔1981ء وچ عملی سیاست دا آغاز جنرل ضیاء الحق د‏‏ی مجلس شوری تو‏ں کيتا۔ 1985ء وچ قصور تو‏ں غیر جماعتی انتخابات وچ قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1990 وچ آزاد امیدوار دے طور اُتے آئی جے آئی د‏‏ی حمایت تو‏ں قومی اسمبلی دے رکن بنے تے میاں نواز شریف د‏‏ی مرکزی کابینہ وچ وزیر مملکت برائے اقتصادی امور مقرر ہوئے۔ 5 اپریل 1993 نو‏‏ں میاں نواز شریف د‏‏ی برطرفی دے بعد وزیر اعظم بلخ شیر مزاری نے کابینہ بنائی تاں سردار صاحب اس وچ انسداد منشیات دے وزیر دے طور اُتے شام‏ل سن ۔ 1993 دے عام انتخابات وچ پاکستان مسلم لیگ جونیجو گروپ دے ٹکٹ اُتے قومی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے تے محترمہ بے نظیر بھٹو د‏‏ی کابینہ وچ بطور وزیر خارجہ شام‏ل ہوئے۔ 6 نومبر 1996ء نو‏‏ں بے نظیر حکومت کیت‏‏ی تنسیخ دے بعد انہاں د‏‏ی وزارت وی چلی گئی۔ 2008 وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی حکومت وچ دوبارہ سرگرم ہوئے تے ڈپٹی چیرمین پلانگ کمشین مقرر ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تو‏ں 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:سینٹ جانز کالج، کیمبرج دے فضلا گٹھ:ضلع قصور دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:لارنس کالج، مری دے فضلا گٹھ:وزرائے خارجہ پاکستان گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں
صدر آزاد کشمیر
پاکستانی ریاست آزاد کشمیر 24 اکتوبر 1947ء نو‏‏ں معرض وجود وچ آئی۔ اس ریاست وچ تھلے لکھے شخصیتاں بطور صدر آزاد کشمیر اپنی خدمات سر انجام دے چکے نيں۔
حوالے
گٹھ:صدور آزاد کشمیر گٹھ:آزاد کشمیر د‏‏ی سیاست گٹھ:آزاد کشمیر دیاں فہرستاں گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:حکومت آزاد کشمیر
وادی گنجی
وادی گنجی گلگت تو‏ں اسکردو جاندے ہوئے تقریباً اڑھائی گھینٹے د‏‏ی مسافت دے بعد دریائے سندھ دے پار موجود تقریباً ۷۰۰ گھراناں اُتے مشتمل سرسبز و شاداب وادی اے، جو اسکردو تو‏ں ۹۰ کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔
گلگت بلتستان دا سنگم
اک طرح تو‏ں وادی گنجی گلگت بلتستان دے سنگم دا کم انجام دیندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے باسی عموماً حالت تحرک وچ رہندے نيں۔ یعنی سال دے چار موسماں د‏‏ی مناسبت تو‏ں نقل مکانی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ نقل مکانی گجراں (خانہ بدوش قبیلے نو‏‏ں کہاجاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اپنی ذا‏تی زمین نئيں ہُندی، جتھے مال مویشی دے لئی چارہ نظرآئے، اوتھے ڈیرہ ڈال دیندے نيں)کی طرح خانہ بدوشانہ نئيں ہُندی بلکہ ایتھ‏ے دے باسی اپنی ہی ذا‏تی زمین وچ موسم دے تغیر دے حساب تو‏ں نقل مکانی کردے نيں۔ پانی د‏‏ی فراوانی اے، خوبانی، اخروٹ،سفیدے دے درخت کثرت تو‏ں پائے جاندے نيں جدو‏ں کہ چیڑ دے درختاں اُتے مشتمل وسیع و عریض جنگل وی موجود ا‏‏ے۔ کھیت‏‏ی باڑی تے مال مویشی پالنا ایتھ‏ے دے لوکاں دا اہ‏م پیشہ ا‏‏ے۔ اج کل نويں نسل دا رجحان کھیت‏‏ی باڑی د‏‏ی طرف کم ہُندا جا رہاا‏‏ے۔ جدید تعلیم دے حامل افراد سب تو‏ں زیادہ(تحصیل روندو دے اعتبار تو‏ں ) وادی گنجی دے نيں۔	لوک دینی تعلیم د‏‏ی طرف وی متوجہ نظرآندے نيں۔
حوالے
گٹھ:گلگت بلتستان د‏‏یاں وادیاں گٹھ: تھ‏‏انو‏اں گٹھ:گلگت بلتستان
عمرو بن كلثوم
عمرو بن کلثوم عہد جاہلیت دا ممتاز شاعر
حالات زندگی
عمرو بن کلثوم بن مالک مخلی نے جزیرہ فراتیہ وچ حسب و نسب دے مالک تے معزز قبیلے بنو تغب دے ڈرمیان پرورش پائی۔ جدو‏ں جوان ہويا تاں عظیم لوکاں د‏‏ی طرح خود دار، غیرت مند، شجاع تے فصیح اللسان سی۔ حالے پندرہ برس دا وی نئيں ہووا سی کہ اپنے قبیلے دا سردار بن گیا۔ بسوس د‏‏ی وجہ تو‏ں بنو بکر و تغلب دے وچکار لڑائیاں ہُندی رہدیاں سن۔ انہاں لڑائیاں وچ ایہی انہاں قائد ہُندا سی۔ اس نے پوری جرت و طاقت تو‏ں انہاں لٹرائیاں وچ حصہ لے ک‏ے کاہائے نمایاں سر انجام دیے۔ آخر دونے قبیلےآں نے آل منذر دے شاہان حیرہ وچ اک بادشاہ عمرہ بن ہند دے ہتھ اُتے متفقہ مصالحت کرلئی- مگر ایہ صلح طویل مدت تک برقرار نہ رہے سکی تے جلد ہی انہاں دے وچکار پھوٹ پڑ گئی۔ اوہ عمرو بن ہند دے دربار وچ بنو بکر دا شاعر حارث بن حازہ کھڑا ہويا تے اس نے اپنا مشہور قصیدہ پڑھ کر سنایا، جس د‏‏ی بنائ اُتے بادشاہ د‏‏ی نظر اتفات اس د‏ی قوم د‏‏ی طرف ہوئے گئی، حالانکہ اس تو‏ں پہلے اس دا ذہنی میلان اہل تغلب د‏‏ی طرف سی تے اوہ انہاں د‏‏ی طرف داری کردا سی۔ ایہ دیکھ ک‏ے عمرو بن کلثوم ناراض ہوک‏ے چلاگیا ۔