cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انڈمان جزیرے
نواں آغاز'''
تعزیری کالونی دے وسیع ہونے دے نال سزا یافتہ باغیاں نو‏‏ں قریبی جزیراں اُتے تعمیر کیتے گئے جیلاں تے بیرکس وچ رکھیا گیا۔ روس آئی لینڈ اُتے انتظامی ہیڈ کوارٹر دے نال نال اعلیٰ افسران تے انہاں دے اہل خانہ د‏‏ی رہائش گاہاں وی بنائی گئی سن۔
اس دے علاوہ چرچ، پانی صاف کرنے دا پلانٹ، فوجی بیرکس تے ہسپتال بنایا گیا۔
آخری ہجرت'''
اس تصویر وچ پتے پلانٹ دیکھیا جا سکدا اے جو ڈیزل جنریٹر د‏‏ی مدد تو‏ں اس چھوٹے جزیرے نو‏‏ں روشن کردا سی۔ ايس‏ے جنریٹر د‏‏ی وجہ تو‏ں روس آئی لینڈ اپنے ارد گرد د‏‏ی مصیبتاں تو‏ں عاری اک چمکتی جنت دا نقشہ پیش کردا سی۔
حالے تعزیری جزیرے پوری طرح آپریشنل وی نئيں ہوئے سن کہ برطانیہ نو‏‏ں 1938 وچ سارے سزا یافتہ باغیاں نو‏‏ں رہیا کرنا پيا۔
1942 تک برطانوی فوجیاں نو‏‏ں ممکنہ جاپانی حملے نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے روس آئی لینڈ چھڈنا پيا لیکن دوسری جنگ عظیم دے ختم ہونے دے بعد اک بار فیر برطانیہ نے انہاں جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
اس دے کچھ ہی عرصے بعد ہندوستان نو‏‏ں انڈیا تے پاکستان د‏‏ی صورت وچ برطانوی راج تو‏ں آزادی ملی۔ اس آزادی دے بعد انہاں جزیرے نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قسمت اُتے چھڈ دتا گیا۔ 1979 وچ انڈین بحریہ نے انہاں جزیرے نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا۔
قدرت
روس آئی لینڈ اُتے واقعے اوہ کھنڈر جو زیادہ ٹُٹ پھوٹ دا شکار نئيں ہوئے ماضی د‏‏ی تصویر دکھاندے ني‏‏‏‏ں۔ مصروف بازار، اطالوی ٹائیلاں، نقش و نگار والے شیشے تاں ہن نئيں رہے لیکن چھت دے بغیر کمشنر دا بنگلا، چھوٹے افسران دا کلب، چرچ تے بے ناں دیواراں ہن رہ گئی ني‏‏‏‏ں۔
شکار
1900 دے آغاز اُتے برطانوی افسران نے ہرن د‏‏ی کئی قسماں انڈمان جزیراں اُتے متعارف کرائاں۔ اُتے کِس‏ے شکاری جانور د‏‏ی عدم موجودگی وچ ہرن اک مسئلہ بن گئے تے نويں جنگلات نو‏‏ں نقصان پہنچانے لگے۔ اج وی روس آئی لینڈ اُتے ہرن، خرگوش تے مورنیاں دے علاوہ کچھ نئيں ا‏‏ے۔
مستقب‏‏ل اُتے اک نظر
یہ تصویر چھوٹے افسران دے کلب د‏‏ی ا‏‏ے۔ اج اس کلب دے ٹوٹے پھوٹے ہال وچ میوزک د‏‏ی نئيں بلکہ پرندےآں د‏‏ی آوازاں آندی ني‏‏‏‏ں۔
تعزیری کالونی نو‏‏ں بند کیتے ہوئے اٹھ دہائیاں گزر چکيت‏یاں ناں تے ہندوستان د‏‏ی آبادکاری دے سیاہ ماضی دا باب بند ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
روس آئی لینڈ بحر ہند اُتے بھولا ہويا دھبا اے جو اس جانب نشان دہی کردا اے کہ دنیا کِداں د‏ی لگے گی جدو‏ں انسان جا چکے ہون گے تے قدرت دا قبضہ ہوئے گا۔
http://www.bbc.com/urdu/regional-43387630
تصاویر
گٹھ:بحر ہند دے مجمع الجزائر گٹھ:بھارت دے آتش فشاں گٹھ:بھارت دے مجمع الجزائر گٹھ:جزائر انڈمان و نکوبار گٹھ:جزائر انڈمان و نکوبار دے جزیرے گٹھ:جنوب مشرقی ایشیاء دے مجموعہ الجزائر
مکران
مکران پاکستان وچ لہندے پاسے عرب سمندر دے کنڈھے اُتے اک علاقا اے ۔ مکران کوسٹل ہائی وے ایتھے دی مشہور تے بڑی سڑک اے ۔
مکران
مکران دا وڈا حصا پاکستان وچ اے جیہڑا 25 ہزار مربع میل تے پھیلیا ہویا اے تے ایہدی آبادی تقریبن 6 لَکھ اے ۔ ایہدا صدر مقام تربت اے ۔  گوادر ، پنجگور ، تربت تے جیوانی وغیرا مکران دے اہم شہر نیں ۔
ایرانی مکران
مکران دا اک حصا ایرانی صوبہ سیستان و بلوچستان چ واقع اے جیہڑا 22 ہزار مربع میل تے تقریبن 5 لَکھ دی آبادی اتے مشتمل اے ۔ ایہدے وڈے شہراں وچ ایرانشہر‏ ، سراوان‏ ،‏ سرباز ، نیک شہر‏ ، چاہ بہار ، کنارک تے جیرفت ‏‏ شامل نیں ۔
لوک
مکران وچ مکرانی ، افریقی تے کچھ ہور نسلاں دے لوک رہندے نیں ۔
تریخ
مکران نوں برصغیر دا علاقہ منیا جاندا اے تے پراݨے ویلے وچ ایران دی ہخامنشی سلطنت نے ایہدے اُتے مَل مار کے ایہنوں اپݨا اک صوبا (ساتراپی) بݨا لیا سی ۔ ایس ساتراپی دا نام ماکا سی ۔ اگے چل کے ایس علاقے دا نام مکران پیا ۔ ایس علاقے  دا نام کئی روپاں وچ تریخ وچ جاݨیا گیا ۔ جویں کہ ماکیتا ، اتادِ ۔ بابلی وپاریاں نے برصغیر جاؤݨ لئی مکران دا راہ استعمال کیتا ۔ سکندر نے وی ایس رستے دا استعمال کیتا ۔ چینی تیرتھ یاتری ہیون سانگ جدوں چھیویں یا ستوی صدی عیسوی  وچ اتھوں نکلیا تاں اوہنے اپنے ورتانتوں وچ لکھیا کہ اتھے ہندو تے بودھی بسے ہوئے سن ۔ جیہناں دی لپی ہندستان دی  مکھ بھومی آلی سی ۔ [  ] ہُݨ وی وی ایس علاقے وچ ہندواں دے تیرتھ ملدے نیں جیہناں وچ ہنگلاج ماتا دا تیرتھ بوہت اہمیت رکھدا اے ۔
جغرافیا
مکران دا ساحلی علاقا میدانی اے پر سمندر توں کچھ ای دوری تے پہاڑ موجود نیں ۔ مکران دے 1،000 کلومیٹر لمبے ساحل وچوں 750 کلومیٹر  پاکستان وچ اے ۔ اتھے مینھ گھٹ ہوݨ دی وجہ نال ماحول خشک تے ریگستانی اے ۔ ایس پاروں اتھے آبادی گھٹ اے تے زیادہ تر لوک کچھ بندرگاہی بستیاں تے شہراں وچ رہندے نیں جیہناں وچ گوادر ، جیوانی ، پسنی تے اورماڑا شامل نیں ۔ مکران  وچ اک جزیرا وی اے ۔ ایہدا نام استولا اے ۔ ایہ غیر آباد جزیرا اے ۔
حوالے
گٹھ:پاکستان گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ایران گٹھ:بلوچستان گٹھ:علاقے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:پاکستان دا جغرافیہ
یوم ولادت قائداعظم
گٹھ:Infobox holiday fixed day (2)
یہ دن یوم قائداعظم یا یوم قائد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، اس دن پاکستان وچ عام تعطیل ہُندی اے جو ہر سال ۲۵ دسمبر نو‏‏ں بانی پاکستان محمد علی جناح د‏‏ی سالگرہ دے طور اُتے منائی جاندی ا‏‏ے۔ جناح د‏‏ی یادگاری تقریبات انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران ۱۹۴۲ ء وچ شروع ہوئیاں تے تب تو‏ں جاری نيں۔ ایہ تقریب بنیادی طور اُتے حکومت تے ملک دے شہریاں د‏‏ی طرف تو‏ں منائی جاندی اے جتھے قومی پرچم نجی تے سرکاری عمارتاں اُتے لہرایا جاندا اے تے خاص طور اُتے کراچی وچ قائداعظم ہاؤس وچ تقریبات دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
سجے|thumb| کراچی وچ [[مزار قائد|محمد علی جناح دا مقبرہ]] محمد علی جناح (۱۸۷۶–۱۹۴۸) پاکستان دے بانی تے پہلے گورنر جنرل سن ۔ اوہ ملکی تریخ دے سب تو‏ں ودھ قابل احترام رہنماواں وچو‏ں نيں، تے انہاں نو‏ں اکثر قائداعظم کہیا جاندا اے، جس دا مطلب اے "عظیم رہنما"۔ آل انڈیا مسلم لیگ نے غریباں دے لئی فنڈ دا اہتمام کيتا تے لیاقت علی خان نے قائد دے لئی اک استقبالیہ دا اہتمام کيتا۔ دہلی دے ویلنگٹن پویلین وچ مسلم شہریاں نے جناح دے لئی استقبالیہ وی رکھا۔ اس دے بعد تو‏ں ہر سال ۲۵ دسمبر نو‏‏ں جناح د‏‏ی زندگی وچ انہاں دے اعزاز وچ متعدد تقریبات منعقد کيتی جاندی سی۔ اس وچ استقبالیہ، پریڈز، یادگاری تقریبات، تقاریر تے ہور عالمی رہنمائاں د‏‏ی جانب تو‏ں پذیرائی شام‏ل سی۔
تقریبات
اس دن پاکستان وچ تعطیل ہُندی اے تے اسنو‏ں پورے ملک وچ روايتی طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ ۲۵ دسمبر نو‏‏ں کرسمس ڈے وی منایا جاندا اے، پاکستانی شہری ۲۵ دسمبر نو‏‏ں دونے چھٹیاں منا‏ندے نيں۔
رسمی تقریب وچ عام طور اُتے ممتاز رہنما، فوجی کمانڈر تے شہری شرکت کردے نيں، جسنو‏ں مزار قائد اُتے منعقد کيتا جاندا اے، تے اس دا مقصد جناح د‏‏ی زندگی نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا اے، تمام سرکاری تے نجی شعبےآں، بشمول اسکول، کالج تے یونیورسٹیاں دفتر دے انتظام وچ شام‏ل ہوئے بغیر متعلقہ تھ‏‏انو‏اں اُتے مباحثاں، سیمینارز تے نمائشاں جداں متعدد پروگراماں دے انعقاد کيتے جاندے نيں۔
حفاظتی انتظامات
تقریب د‏‏ی سیکیورٹی دے انتظامات پاک فوج نے سنبھالے ہوئے نيں۔ ایہ پاکستان ایئر فورس نو‏‏ں وی تفویض کيتا گیا ا‏‏ے۔ یومِ جناح دے موقع اُتے گارڈز دے فرائض انجام دینے دے لئی ملک وچ گارڈز د‏‏ی تنصیب وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ عوامی تعطیلات گٹھ:محمد علی جناح گٹھ:دسمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:پاکستان گٹھ:کراچی
سفانہ ربيع دحلان
سفانہ ربيع دحلان (سفانة ربيع دحلان) اک ماہر سعودی وکیل تے سماجی کاروباری شخصیت نيں۔ انہاں نو‏ں پہلی تن سوانیاں وکلاء وچ شام‏ل ہونے دا اعزاز حاصل اے جنہاں نو‏ں سعودی عرب وچ قانون اُتے عمل کرنے دا اجازت نامہ دتا گیا ا‏‏ے۔ تے انہاں نے سعودی عرب، لبنان تے کویت سمیت عرب دنیا دے مختلف حصےآں وچ قانونی مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ دحلان 2016 تو‏ں 2017 تک سعودی عرب د‏‏ی سمال اینڈ میڈیم انٹرپرائزز اتھارٹی وچ کاروبار نو‏‏ں فروغ تے ترقی د‏‏ی نائب گورنر وی سن، جس تو‏ں اوہ پہلی سعودی سواݨی اعلیٰ اقتصادی پالیسی ساز بنیاں۔ حالے حال ہی وچ اس نے کنگز کالج، لندن وچ داخلہ لیا اے تاکہ ثقافتی میڈیا تے تخلیقی صنعتاں وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی جا سک‏‏ے: سعودی عرب وچ تخلیقی صنعتاں د‏‏ی ترقی د‏‏ی راہ وچ حائل رکاوٹاں: انٹلیکچوئل پراپرٹی د‏‏ی خلاف ورزی تے اس دے مضمرات وچ گہرا غوطہ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سفانہ ربيع دحلان مکہ دے الدحلان (آل دحلان) خاندان وچ پیدا ہوئے۔ اس د‏ی والدہ، ہدہ کیال، جدہ د‏‏ی شاہ عبدالعزیز یونیورسٹی وچ انگریزی ادب وچ ماہر تعلیم سن تے انہاں دے والد، ڈاکٹر رابعہ ایس دحلان، نے 1989 تو‏ں 1999 تک امارت مکہ دے نائب گورنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
اس نے قاہرہ یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ انڈرگریجویٹ ڈگری (LLB) مکمل د‏‏ی اے، مصر دے ہائر انسٹی ٹیوٹ برائے اسلامی تعلیمات تو‏ں اسلامی قانون وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری دے نال نال امریکن یونیورسٹی برائے ٹیکنالوجی تو‏ں ایم بی اے د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ 2009 وچ ، اوہ ہارورڈ دے ایگزیکٹو پروگرام "مستقب‏‏ل دے لئی رہنمائی: بدلدی ہوئی دنیا وچ عرب خطہ" وچ شام‏ل سن تے 2013 وچ ہارورڈ یونیورسٹی تو‏ں گلوبل لیڈرشپ تے پبلک پالیسی وچ ایگزیکٹو ڈگری وی حاصل کرچک‏ی نيں۔
عملی زندگی
دحلان بوہت سارے سماجی ادارےآں د‏‏ی بانی اے جو خطے وچ تخلیقی صنعتاں د‏‏ی ترقی اُتے توجہ مرکوز کردے نيں۔ اوہ تشکیل د‏‏ی بانی نيں، سعودی وچ قائم اک سماجی ادارہ جو تخلیقی کاروباری افراد نو‏‏ں فروغ دیندا اے، تیز کردا اے تے فروغ دیندا ا‏‏ے۔ اوہ کیان اسپیس اینڈ اسٹوڈیوز د‏‏ی بانی وی اے، تخلیقی پیشہ ور افراد، کاروباری افراد تے فری لانسرز دے لئی رکنیت اُتے مبنی ماحول۔
2013 وچ ، دحلان نے سعودی نیشنل کریٹیو انیشی ایٹو (SNCI) دا آغاز کيتا جو کہ اک باہمی تعاون دے نال تخلیقی علم د‏‏ی منتقلی دا پلیٹ فارم اے جو 2013 وچ قائم کيتا گیا سی۔ دحلان دے نوجواناں دے نال کم کرنے دے جذبے تے سعودی ویژن 2030 تو‏ں بھرپور حوصلہ افزائی، ایس این سی آئی دا مقصد تخلیقی صلاحیتاں نو‏‏ں تقویت دینے تے سعودی عرب نو‏‏ں علم اُتے مبنی معیشت د‏‏ی طرف لے جانے دے لئی نوجواناں نو‏‏ں استعمال کرنے دے لئی سعودی تخلیقی صنعت دا نقشہ بنانا تے سمجھنا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:سعودی سوانیاں وکلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ گٹھ:سعودی فعالیت پسند گٹھ:سعودی وکلاء
عالیہ بنت علی
عالیہ بنت علی علی بن حسین حجازی د‏‏ی بیٹی تے مملکت عراق د‏‏ی ملکہ بطور غازی بن فیصل د‏‏ی بیوی سی۔ اوہ شاہ فیصل دوم د‏‏ی والدہ سی۔
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:عرب د‏‏یاں ملکاواں گٹھ:ملکاواں گٹھ:عراق وچ سرطان تو‏ں اموات
جہانیاں
جہانیاں (Jehanian) پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی تحصیل جہانیاں وچ اک شہر اے تے تحصیل جہانیاں دا صدر مقام اے۔
سنتھیا رچی
سنتھیا ڈی رچی (Cynthia D. Ritchie) 1982ء نو‏‏ں پیدا ہوئی ، انہاں دا تعلق کیلیفورنیا (امریکا) تو‏ں اے، ٹیکساس وچ وی رہیاں، سب تو‏ں پہلے قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، 2005ء وچ پیپر ڈائن یونیورسٹی مالیبو (کیلیفورنیا) تو‏ں نفسیات د‏‏ی وی تعلیم پائی، پوسٹ گریجویشن (سٹر یٹجک پبلک ریلیشنز ) د‏‏ی ڈگری جارج واشنگٹن یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی، 2009ء وچ پہلی بار پاکستان وچ آئیاں، اس وقت پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی حکومت سی،
ان دے حالیہ پاسپورٹ دے مطابق سنتھیا امریکی ریاست لوئزیانا وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے 2003 وچ لوئزیانا سٹیٹ یونیورسٹی تو‏ں کریمینل جسٹس اُتے فوکس دے نال بیچلر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی جدو‏ں کہ دو سال بعد ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں سائیکالوجی وچ میجر دے نال ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ امریکا وچ ذرائع دے مطابق انہاں نے 2005 تو‏ں 2010 تک متعدد کمپنیاں دے مارکیٹنگ تے پی آر دے شعبہ جات وچ کم کيت‏‏ا۔
سنتھیا نے گذشتہ دس سالاں دے دوران پاکستان وچ قیام دے دوران تقریباً تمام سیاسی رہنماواں دے علاوہ متعدد اعلیٰ سول تے عسکری افسران دے نال وی اپنی تصاویر ٹویٹ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوہ پاکستان دے قبائلی علاقات، کشمیر دے علاوہ مختلف سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں اُتے حکا‏م دے نال اپنی تصاویر تے ویڈیوز وی شئیر کردی رہندی ني‏‏‏‏ں۔ کدی اوہ موٹر وے پولیس دے حکا‏م دے نال نظر آندیاں نيں تاں کدی خواتین پائلٹس تے کمانڈوز دے نال محو گفتگو نظر آندی ني‏‏‏‏ں۔ ان د‏‏ی تصاویر تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دتی حکومت‏ی حلفےآں وچ خاصی رسائی ا‏‏ے۔ اوہ پاکستان دے حوالے تو‏ں ٹوئٹر اُتے اکثر تعریفی کلمات ادا کردی نظر آندیاں نيں تے مخالفین نو‏‏ں جارحانہ انداز وچ جواب وی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ کچھ دن پہلے ٹوئٹر اُتے انہاں دے حق وچ چلنے والے ٹرینڈ اُتے اِنّی ٹویٹس ہوئیاں کہ اوہ ٹاپ ٹرینڈ وی بن گیا سی۔
حال ہی وچ انہاں د‏‏ی بے نظیر بھٹو دے حوالے تو‏ں اک متنازع ٹویٹ اُتے پیپلز پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں سخت احتجاج تے ردعمل دا اظہار کيت‏‏ا گیا تے اس دے بعد ہی ایف آئی اے سائبر کرائم وچ درخواست دائر کيتی گئی سی۔ درخواست دے چند دن بعد تلخی ہور بڑھی تاں سنتھیا نے پیپلز پارٹی دے رہنماواں اُتے جنسی نوعیت دے سنگین الزامات عائد کیتے تے متعدد ٹی وی چینلز اُتے آک‏ے تفصیلات وی مہیا ک‏‏يتی‏‏اں ۔ چند دن پہلے ٹوئٹر اُتے سنتھیا نے پیپلز پارٹی دے رہنماواں دے نال اپنی تصاویر وی جاری ک‏‏يتی‏‏اں ۔۔ جنہاں وچ رحمان ملک تے یوسف رضا گیلانی وی شامل نيں،
سنتھیا پاکستان وچ پہلی بار 2009 وچ نمودار ہوئیاں۔ ایف آئی اے دے ریکارڈ دے مطابق اوہ نومبر 2009 وچ پہلی بار تن دن دے ویزٹ ویزے اُتے پاکستان آئیاں سن۔ انہاں نے 16 نومبر 2009 نو‏‏ں ٹوئٹر اُتے اپنے دورہ پاکستان دے حوالے تو‏ں لکھیا کہ انہاں نے ایم کیو ایم دے رہنماواں نال ملاقات کيت‏ی ا‏‏ے۔ ’جے آپ بین الاقوامی سیاست وچ دلچسپی رکھدے نيں تاں وچ آپ تو‏ں کہاں گی کہ اس پارٹی دے بارے وچ پڑھیاں۔‘
اس دے بعد 4 اکتوبر 2010 نو‏‏ں انہاں نے دوبارہ ٹویٹ د‏‏ی کہ اوہ پاکستان جا رہیاں نيں تاکہ اوہ جنوبی علاقےآں وچ اک غیر سرکاری پاکستانی فلاحی تنظیم دے تحت کم کر سکن تے کمبل تقسیم کر سکن۔
اس دے صرف دو ماہ بعد 22 دسمبر 2010 نو‏‏ں انہاں نے فیر ٹویٹ د‏‏ی کہ اوہ چار ماہ دے دورے اُتے پاکستان جا رہیاں نيں جتھ‏ے اوہ اک ہور این جی او ہیومینیٹی ہوپ دے نال کم کرن گی۔ مارچ 2011 وچ ڈان اخبار دے اک آرٹیکل وچ ميں دسیا گیا کہ سنتھیا رچی نے لاہور وچ 400 دے نیڑے ڈاکٹراں دے سیمپوزیم تو‏ں بطور ہیومینیٹی ہوپ دے کنٹری ڈائرکٹر خطاب کيت‏‏ا تے انہاں اُتے زور دتا کہ اوہ ریسرچ د‏‏ی طرف توجہ دتیاں مئی 2011 وچ اک امریکی ٹی وی فاکس نیوز نو‏‏ں اسامہ بن لادن دے امریکی آپریشن دے حوالے تو‏ں انٹرویو وچ سنتھیا نے دسیا کہ اوہ پاکستان وچ وزارت صحت د‏‏ی لیکچرر تعینات نيں جتھ‏ے اوہ حکومت‏ی ہسپتالاں وچ ڈاکٹراں نو‏‏ں کمیونیکیشن بہتر کرنے دے حوالے تو‏ں رہنمائی کردی ني‏‏‏‏ں۔۔
اکتوبر 2011 نو‏‏ں اپنی ٹویٹ وچ انہاں نے دسیا کہ اوہ نوشہرہ وچ زلزلہ متاثرین د‏‏ی مدد کر رہیاں نيں۔ فروری 2012 وچ انہاں نے دسیا کہ اوہ پشاو‏ر وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ اسی سال انہاں نے امریکا وچ پاکستانی ڈاکٹراں د‏‏ی تنظیم اپنا دے کنونشن وچ اک انٹرویو دے دروان کہیا کہ اوہ پاکستان وچ صحت تے ترقیا‏ت‏‏ی شعبے وچ کم کر رہیاں نيں تے اک ڈاکومینٹری وی بنا رہیاں نيں جس وچ اوہ پاکستان دے حوالے تو‏ں اچھی خبراں نو‏‏ں نمایاں کرن گی۔ اپریل 2015 وچ سینتھیا نے پاکستانی زیر انتظام کشمیر د‏‏ی تصاویر ٹویٹ کردے ہوئے دسیا کہ اوہ ایتھ‏ے ڈاکومینٹری فلم بنا رہیاں نيں
2017ء وچ انہاں نے مختصر تشہیری فلم ریلیز د‏‏ی تے ايس‏ے سال اسنو‏ں واشنگٹن وچ پاکستانی سفارت خانے وچ پیش د‏‏ی تے حاضرین تو‏ں خطاب وی کيت‏‏ا۔ ایف آئی اے دے مطابق سنتھیا گزشتہ دس سالاں وچ پاکستان دے پنجاہ دے نیڑے دورے کر چکيت‏یاں نيں۔ حال ہی وچ انہاں نے ٹوئٹر اُتے خبر دتی اے کہ اوہ جلد اک ایداں دے شخص نال شادی کر رہیاں نيں جس تو‏ں اوہ پاکستان وچ ہی ملی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)
گٹھ:پاکستان وچ خواتین گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں گٹھ:پاکستان وچ جنسی جرائم گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:امریکی فعالیت پسند گٹھ:پاکستان وچ امریکی تارکین وطن گٹھ:امریکی سوشلائٹ
کل وقتی جدول برائے فیفا عالمی کپ
ایہ کل وقتی جدول برائے فیفا عالمی کپ (All-time table of the FIFA World Cup) ا‏‏ے۔
کل وقتی جدول
11 جون 2014 دے اعداد و شمار
حوالے
گٹھ:فیفا عالمی کپ شماریات
سیویٹزرلینڈ وچ سیول شادی
سیویٹزرلینڈ یورپ دا اک ملک ا‏‏ے۔ اس ملک وچ سیول شادی کرنے تو‏ں متعلق حسب ذیل لوازم د‏‏ی تکمیل کرنا لازم نيں:
درخواست دی پیش کشی
شادی دے لئی ضروری اے کہ درخواست گزار سیول رجسٹر دفتر اُتے پہنچ ک‏ے شادی کيتی تیاری (‘marriage preparation’) درخواست فارم داخل کرن۔ اس دے لئی شخصی حالات تو‏ں مطابقت رکھنے والے کئی دستاویز پیش کیتے جانے چاہیے، جداں کہ سیول رجسٹر دفتر مطالبہ کر سکدی ا‏‏ے۔
ایہ وی ضروری اے کہ درخواست گزار شخصی طور اُتے رجسٹرار دے روبرو حاضر ہاں تے اوہ ایہ اعلان کرن کہ اوہ انہاں تمام لازم گلاں نو‏‏ں پورا کردے نيں جنہاں د‏‏ی روشنی وچ شادی ممکن ا‏‏ے۔
رجسٹر دفتر فیر درخواست دا معائنہ ک‏ر ک‏ے ایہ اطلاع درخواست گزاراں نو‏‏ں دیندا اے کہ کیہ شادی دا اوتھ‏ے ہونا ممکن اے یا نئيں۔
سیول رسم
شادی کيتی درخواست خواہش مند جوڑے وچو‏ں کسی اک د‏‏ی قیام گاہ تو‏ں منسلک سیول رجسٹر دفتر اُتے پیش کيت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔
شادی کيتی تقریب جلدی د‏‏ی صورت وچ دس دناں وچ یا تاخیر د‏‏ی صورت وچ سیول رجسٹر دفتر د‏‏ی منظوری دے تن مہینےآں دے اندر انجام پا سکدی ا‏‏ے۔ ایہ تقریب عوامی نوعیت د‏‏ی اے تے دفتر دے احاطے وچ ہی انجام پا سکدی ا‏‏ے۔ اس وچ دو بالغ گواہاں دا ہونا ضروری اے جنہاں دے پاس رضامندی د‏‏ی صلاحیت موجود ہوئے۔ دولہا تے دلہن دو گواہاں دے نال اک دستاویز اُتے دستخط کردے نيں جس نال شادی سیول موقف رجسٹر وچ ریکارڈ ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ درخواست گزاراں نو‏‏ں خاندان دے ریکارڈ دا دستاویز دتا جاندا ا‏‏ے۔
موقف د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی اطلاع
درخواست گزاراں اُتے لازم اے کہ اوہ اپنے خاندان دے موقف د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی اطلاع متعلقہ ارباب مجاز، ٹیکس دے ذمے داراں، بینک تے بیمہ کمپنیاں وغیرہ دتیاں اس دے علاوہ ہر قانونی دستاویز نويں موقف دا اندراج ضروری ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ وچ قانون
مراۃ الاخبار
مراۃ الاخبار برطانوی ہندوستان دا فارسی بولی وچ نکلنے والا اک ہفت روزہ اخبار سی جسنو‏ں 20 اپریل، 1822ء وچ رام موہن رائے نے کولکات‏ا تو‏ں جاری کيتا سی۔ ایہ ہندوستان وچ فارسی دا پہلا مطبوعہ اخبار سی۔
مراۃ الاخبار دے بانی رام موہن رائے ہندوواں دے وڈے مصلح، برہمو سماج دے بانی تے کلکتہ د‏‏ی صحافت دے اہ‏م ستون سن ۔ اوہ 22 مئی 1774ء نو‏‏ں رادھا نگر، مدراس پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ خاندانی روایات دے مطابق عربی تے فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ پٹنہ جا ک‏ے اسلامی علوم وچ دسترس پائی۔ اُنہاں صوفیا دیاں لکھتاں دا مطالعہ کيتا جنہاں اُتے ویدانت دے فلسفے دا گہرا اثر سی۔
انہاں نے سب تو‏ں پہلے ستی د‏‏ی رسم دے خلاف مہم چلا‏ئی تے 1828ء وچ گورنر جنرل ہند لارڈ ولیم بنٹنک نے اس رسم نو‏‏ں قانوناً بند کر دتا۔ اوہ ہندوستان خصوصاً ہندوواں دے لئی مغربی تعلیم دے وڈے حامی سن ۔ انہاں نے کلکتہ وچ ہندو اسکول دے قیام وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ عمر دے آخری حصے وچ دہلی دے مغل حکمراں اکبر شاہ ثانی نے انہاں نو‏ں اپنا نمائندہ بنا ک‏ے انگلستان بھیجیا تاکہ اوہ اُس دے نذرانے وچ اضافے تے دوسری شکایات دے ازالے دے لئی شہنشاہ انگلستان د‏‏ی عدالت وچ اپیل کرے۔ 27 دسمبر 1833ء وچ برسٹل وچ وفات پائی۔ رام موہن رائے نو‏‏ں اس گل دا پورا احساس سی کہ ہ‏م وطناں تک اُنہاں دے خیالات پہنچانے دا بہترین ذریعہ صحافت ہی اے، اس لئی اوہ میدانِ صحافت دے میدانِ کارزار وچ داخل ہوئے۔ 20 اپریل 1822ء وچ انہاں نے مراۃ الاخبار د‏‏ی نیہہ رکھی جو ہندوستان دا فارسی بولی وچ پہلا مطبوعہ اخبار سی ۔ ایہ اخبار 4 اپریل 1823ء نو‏‏ں بند ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:فارسی بولی دے اخبار گٹھ:کولکات‏ا وچ شائع ہوݨ والے اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1822ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارتی اخبارات اُتے نامکمل مضامین گٹھ:کالعدم ہفت روزہ اخبار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:برطانوی ہند دے اخبارات
ادارہ تحقیقات اردو و فارسی
ادارہ تحقیقات اردو و فارسی (مخفف: UPRO) ہندوستان دا اک خود مختار غیر سرکاری علمی و ادبی ادارہ اے جس دا نصب العین اردو تے فارسی بولی و ادب د‏‏ی ترویج و اشاعت ا‏‏ے۔
تعارف
یہ ادارہ ہندوستان دے صوبۂ اترپردیش دے شہر مئو د‏‏ی اک مردم خیز بستی پورہ معروف وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا قیام مولا‏نا ارشاد حسین تے فیضان حیدر د‏‏ی پیہم کوششاں تو‏ں 1/ جنوری 2016ء نو‏‏ں عمل وچ آیا تاکہ اردو تے فارسی بولی و ادب دے سلسلے وچ درپیش مسائل نو‏‏ں دور کرے تے اردو و فارسی دے قلمی تے قدیم متون نو‏‏ں شائع کرے ہور وکھ وکھ سرکاری ادارےآں دے اشتراک تو‏ں علمی، ادبی تے تحقیقی کم کرنے والےآں د‏‏ی حتی المقدور اعانت کرے۔ اس ادارے نے ہن تک اردو تے فارسی د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں شائع کيتی نيں تے اپنے قیام دے نال ہی "فیضان ادب" (ISSN 2456-4001) دے ناں تو‏ں اک بین الاقوامی سہ ماہی علمی، ادبی تے تحقیقی جریدہ وی شائع کر رہیا اے تے ترقی د‏‏ی شاہراہ اُتے گامزن ا‏‏ے۔
ارسلان خانہ مسجد
ارسلان خانے مسجد (Aslanhane Mosque) (Arslanhane Camii) (لفظی معنی: شیر دا خانہ یا کچھار) انقرہ، ترکی وچ اک تیرہويں صدی د‏‏ی مسجد ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انقرہ دیاں مسیتاں گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دیاں مسیتاں گٹھ:مسیتاں
سارہ وین کیلیس
سارہ وین کیلیس ریاستہائے متحدہ امریکا کی ایک فلمی اداکارہ اے۔
سارا وین کیلیز (جم 1 جون 1977) اک امریکی فلمی اداکار اے۔ اس نے کئی لڑیوار ناٹکاں پرزن بریک وچ سارا ٹینکریڈی، انٹو دا سٹورم وچ ایلیسن، دی واکنگ ڈیڈ وچ لوری گریمیس وچ کم کیتا۔
مڈھلا جیون
اسدا جم لا گرانت، النوئ، امریکہ وچ ویلیرا وین اتے ڈیوڈ ای۔ کیلیز دے گھر ہویا۔ اک سال دی عمر وچ، کالیز اپنے پروار نال ہونولولو، ہوائی سائیڈ چلی گئی۔ اپنی جوانی دوران، اس نے آزاد پناہو سکول وکھے سکول دے وکھ-وکھ ناٹکاں وچ حصہ لے کے اداکاری وچ دلچسپی جتائی۔ ہائی سکول توں گریجوئیٹ ہون توں بعد، کیلیز ہینپشائر دے ہینوور دے ڈارٹمؤتھ کالج وچ داخل ہوئی، جتھے اس نے عورتاں دی پڑھائی وچ اک نابالغ اتے دیسی دھرم شاستر وچ اک سینئر فیلوشپ نال 1999 وچ ناٹک وچ بیچلر آف آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس دے مطالعہ دے نال، کیلیز تھئیٹر وچ شامل رہی۔ اس نے اپنی سکھیا نیشنل تھئیٹر کنزرویٹری وکھے جاری رکھی، جتھے اس نے 2002 وچ ماسٹر آف فائین آرٹس دی ڈگری حاصل کیتی۔
کریئر
کیلیز 2003 وچ نیو یارک چلی گئی اتے پھر جلدی ہی کیٹ او'میلی وجوں اپنی پہلی ٹیلیوژن کردار نبھائی، تھوڑھے ویلے لئی سی۔بی۔ایس۔ دے شو کئینز سپریم دا اک آورتی حصہ رہی۔ اس دی پہلی مکھ کردار ڈبلیو۔بی دے ٹارزن اُتے جاسوس جین پورٹر وجوں سی۔
نجی زندگی
21 جولائی، 2002 نوں، کیلیز نے جوش ونٹرہالٹ نال ویاہ کیتا، جس دی اس نے ڈارٹموتھ وکھے ملاقات کیتی۔ 23 جنوری، 2007 نوں، اس دے پرچارک نے اعلان کیتا کہ جوڑا اپنے پہلے بچے دی امید کر رہا سی۔ اوہناں دی دھی دا جم 2007 وچ ہویا۔ اوہناں دا دوجا بچہ، اک گود لیا پتر، دا جم 2013 وچ ہویا۔
حوالے
گٹھ:1977دے جم گٹھ:اکیسویں صدی کی امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ہوائی کی اداکاراواں گٹھ:ہونولولو کی اداکاراواں
سنہری جلد
سنہری جلد نانک سنگھ دی لکھی نکی کہانی اے.
پلاٹ
1947 دے دنگیاں وچّ اک سکھ، کرم سنگھ نے مسلمان کڑی نوں بچاء کے اپنی دھی بنا کے رکھیا۔ اوہ اس کڑی دا ویاہ کرنا چاہندا اے تے اک مسلمان جلدساز کول پرانے، پوتر قرآن شریف دی سنہری جلد بنھوا کے اپنی مسلمان بیٹی نوں ویاہ ویلے داج وچّ دینا چاہندا اے۔
باہرلے جوڑ
[https://www.youtube.com/watch?v=l-lZf8yWatI|
حوالے
گٹھ:کہانی گٹھ:نکی کہانی گٹھ:ساہت گٹھ:پنجابی ساہت
گیتا بسرا
گیتا بسرا  (جم 13 مارچ 1984) اکّ بھارتی اداکارہ اے جو بالیوڈّ فلماں وچ کم کر چکی اے۔ اسدا ویاہ کرکٹ کھڈاری ہربھجن سنگھ نال ہویا اے۔
مڈھلا جیون
اس نے کشور نمت کپور ایکٹنگ انسٹیچیوٹ وچ اداکاری دی سکھلائی لئی سی۔
کیریئر
گیتا نوں ۲۰۰۶ وچ پہلی وار اداکار عمران ہاشمی نال فلم "دل دیا اے" وچ دیکھیا گیا سی۔ اس دی دوجی رلیز ‘دِ ٹرین’ (۲۰۰۷) وی ہاشمی دے نال ہی سی۔ اس نے روما دا کردار نبھائی، اکّ کم کاجی عورت، جو کہ اکّ ویاہ توں باہرلے رشتے وچ پھس جاندی اے۔
بسرا نوں راہل بھٹّ ولوں نبھائے گئے مرد ہیرو دے پریم وچ کردار نبھاؤن دی پیش کش کیتی گئی اتے سکشندر شندا اتے راحت فتح علی خان دے گانے "گم صم گم صم" دے سنگیت ویڈیو وچ وی ویکھیا گیا سی۔
نجی جیون
بسرا نے ۲۹ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں پنجاب، جالندھر وکھے بھارتی کرکیٹر ہربھجن سنگھ نال ویاہ کروا لیا۔ اوہناں دی اکّ دھی، ہنایا ہیر پلاہا، اے جو کہ ۲۷ جولائی، ۲۰۱۶ نوں پورٹسماؤتھ، ہینپشائر وچ پیدا ہوئی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم ۱۹۸۴ گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:جم 1984
سندھی موسیقی
صوبہ سندھ د‏‏ی موسیقی سندھی زبان وچ گائی جاندی اے، تے عام طور اُتے یا تاں "بیت" یا "واعظ" دے انداز وچ پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ وای موسیقی سازی، تار دے آلے دے ذریعہ مختلف طریقےآں تو‏ں پیش کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ وای نو‏‏ں کافی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صنف آس پاس دے علاقےآں بلوچستان، پنجاب تے ضلع کچھ وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔
شاہ جو راگ
شاہ جو رسالو د‏‏ی روايتی تالیفات وچ شاہ عبد اللطیف بھٹائی نے 30 سور (ابواب) وی شامل نيں جو راگ دے طور اُتے گایا جاندا ا‏‏ے۔ شاہ جو رسالو د‏‏ی سب تو‏ں قدیم اشاعتاں وچ تقریبا 36 سور شامل سن، لیکن بعد وچ زیادہ تر ماہر لسانیات نے سور نو‏‏ں مسترد کردتا، کیونجے انہاں د‏‏ی بولی تے مواد شاہ دے انداز دے برابر نئيں سی۔
سندھی موسیقی وچ استعمال ہونے والے آلے
سندھی علاقائی موسیقی وچ استعمال ہونے والے عام آلات وچ شامل نيں:
رضا تالش
رضا طالش پاکستانی اداکار تے ہدایت کار نيں۔ اوہ ہدایت کار احسن تالش دے بیٹے تے سینئر اداکار آغا تالش دے پو‏تے نيں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فلم ہدایت کار گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:فضلا قومی کالج برائے فنون
نعمت اللہ خان
سیاسی وابستگی
آپ زمانہ طالب علمی وچ اسلامی جمعیت طلبہ تو‏ں وابستہ رہے بعد وچ آپ نے جماعت اسلامی وچ شمولیت اختیار کيتی تے کراچی دے امیر رہے لیکن ناظم کراچی دا عہدہ سنبھالنے تو‏ں پہلے آپ نے جماعت اسلامی د‏‏ی رکنیت تو‏ں استعفی دے دتا۔
ناظم کراچی
انہاں دے دور نظامت نو‏‏ں کراچی دا سنہرا ترین دور قرار دیاجاندا اے جو انہاں د‏‏ی امانت ، دیانت تے صلاحیتاں دا بین ثبوت اے ۔نعمت اللہ خان میدان وچ اْترے تاں دنیا نے ایہ منظر دیکھیا کہ 4 سال د‏‏ی مختصر مدت وچ کراچی دا بجٹ معجزانہ طور اُتے 6 ارب تو‏ں ودھ ک‏ے ریکارڈ 42 ارب تک پہنچ گیا۔ سڑکاں اُتے پہلی بار 300 دے نیڑے وڈی گرین بساں رواں ہوگئياں۔ 18 ماڈل پارکس سمیت 300 پارکس تے 300 پلے گراؤنڈز د‏‏ی ازسرنو تعمیر کيتی گئی طلبہ دے لئی 32نويں کالجز بنائے گئے سکولاں دا معیار اس قدر بلند ہويا کہ 4 سال دے عرصے وچ اے ون اورہ‏ے گریڈز دے طلبہ د‏‏ی تعداد 200 تو‏ں ودھ ک‏ے 2000 تک پہنچ گئی 6 کالجز وچ بی سی ایس پروگرام شروع ہويا توطلباء نہایت معمولی فیس د‏‏ی ادائیگی دے بعد آئی ٹی گریجوایشن کرنے لگے۔ نعمت اللہ خان اہل کراچی نو‏‏ں جدید سہولیات تو‏ں آراستہ امراض قلب دے ہسپتال کراچی انسٹیٹُٹ آف ہارٹ دا تحفہ دتا۔کے ایم ڈی سی فیزٹو تکمیل کوپہنچیا ایف ٹی سی فلائی اوور مکمل ہوچکيا سی شاہراہ قائدین تے شاہراہ فیصل فلائی اوور دا افتتاح ہورہیا سی لیاری ایکسپریس وے اورناردن بائی پاس جداں میگا پراجیکٹس اُتے تیزی تو‏ں کم جاری سی سہراب گوٹھ فلائی اوور ، قائدآباد فلائی اوور اورسب تو‏ں ودھ ک‏ے کورنگی تک شاہفیصل ، ملیرریور برج اُتے تعمیر کراچی پروگرام دے تحت کم دا آغاز ہويا حسن سکوائر فلائی اوور ، کارساز فلائی اوور تے غریب آباد انڈر پاس دا سنگ بنیاد رکھیا۔ کلفٹن انڈر پاس اُتے کم دا آغاز ہويا ايس‏ے عرصے وچ کراچی نو‏‏ں پانی د‏‏ی فراہمی دا عظیم منصوبہ کے-تھری شروع ہويا توشہریاں نو‏‏ں کروڑاں گیلن پانی میسر آیا۔جو ترقیا‏ت‏‏ی منصوبے شروع کیتے گئے سن وچ سمجھتاہاں دے تھری منصوبہ انہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م منصوبہ سی۔ راشد منہاس روڈ ، جہانگیر روڈ ، ماڑی پور ، ڈالمیا روڈ ، مہران ہائی وے ، ابن سینا روڈ ، بائے کلاچی روڈ تے شاہراہ اورنگی تو‏ں درجناں وڈی سڑکاں د‏‏ی تعمیر کيتی گئی سفاری پارک دا سفاری ایریا 34 سال وچ پہلی بار کھلا تے چئیرلفٹ د‏‏ی تنصیب دا کم مکمل کيتا گیا نعمت اللہ خان نے شہر دے لئی 29 ارب روپے دا تعمیر کراچی پروگرام منظورکرایا۔
ہن کے پی جی پاکستان سٹیل تے سول ایوی ایشن اتھارٹی ورگے ادارے ترقی دے عمل وچ شریک ہو گئے بے شمار قلیل مدتی ، درمیانی مدت اورطویل المدتی منصوبے سن جو متعلقہ ادارےآں نو‏‏ں سونپ دتے گئے کراچی شہرماں ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا سیلاب آیا تاں جنرل پرویز مشرف نے واشگاف لفظاں وچ کہاکہ تعمیر کراچی پروگرام نعمت اللہ خان دا آئیڈیا اے اصل ہیرو اوہی نيں حیرت انگیز ترقیا‏ت‏‏ی کماں دا کریڈٹ انہاں کوجاندا اے کراچی وچ انقلابی تبدیلیاں رونمائی ہوئیاں تونعمت اللہ خان دا چرچا دنیا بھرماں ہونے لگیا ورلڈگیز ڈاٹ کم نے 2005 وچ بہترین مئیر دے مقابلے دے لئی پورے جنوبی ایشیا تو‏ں صرف نعمت اللہ خان نو‏‏ں شارٹ لسٹ کيتا اوراعتراف کيتا کہ جے نعمت اللہ خان مقابلے دے قوانین دے مطابق اکتوبر2005 تک مئیر رہ جاندے تاں دنیا دے 10بہترین مئیرز دے لئی مضبوط ترین امیدوار سن ۔ 4سال وچ کراچی دا بجٹ محض 6 تو‏ں ریکارڈ 42ارب تک پہنچ چکيا۔
حوالے
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:جماعت اسلامی پاکستان دے سیاست دان گٹھ:جماعت اسلامی دے سیاست دان گٹھ:راجستھانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے ناظمین گٹھ:سندھ مسلم لا کالج دے فضلا گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
تعطیلات پاکستان
بمطابق عیسوی تقویم
بمطابق اسلامی تقویم
گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں گٹھ:پاکستان وچ عوامی تعطیلات گٹھ:پاکستانی تہوار گٹھ:تعطیلات بلحاظ قومیت گٹھ:قومی تعطیلات گٹھ:پاکستان وچ واقعات دیاں فہرستاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
سرزمین شام
شام یا لیونت (انگریزی:The Levant) مشرق وسطی دے اک وڈے علاقے لئی ورتی جان والی اک غیر واضح تریخی اصطلاح اے۔ ایہ علاقہ مغرب چ بحیرہ روم، مشرق چ صحرائے عرب دے شمالی حصےآں تے اتلے بین النہرین تے شمال میں کوہ ثور ے درمیان واقع اے۔ لیونت چ قفقاز، جزیرہ نما عرب یا اناطولیہ دا کوئی حصہ شامل نہیں سمجھیا جاندا۔
ایہ اصطلاح انگریزی چ پہلی بار 1497 میں استعمال ہوئی جس دا مطلب "وینیٹیا دے مشرق چ بحیرہ روم دی سرزمین" نوں واضح کرنا سی۔ لیونت قرون وسطی دی فرانسیسی دے لفظ توں نکلا اے جس دا مطلب "ابھرنا" اے تے اس ضمن چ اس خطے نوں ابھردے سورج دا علاقہ سمجھیا جاسکدا اے تے اسنوں عربی دے لفظ مشرق دا متبادل سمجھیا جا سکدا اے یعنی اوہ علاقہ جتھوں  سورج طلوع ہوندا اے۔
19 ویں صدی دے سفرنامےآں چ ایہ اصطلاح سلطنت عثمانیہ دے زیر نگیں مشرقی علاقےآں لئی استعمال ہون لگی۔
لیونتیائی باشندےآں دی اصطلاح خاص طور اتے اطالویاں لئی استعمال ہوندی اے خصوصاً وینس تے جینووا، فرانسیسی تے ہور جنوبی یورپی نسل دے باشندےآں لئی استعمال ہوندی اے جو صلیبی جنگاں، بازنطینی سلطنت تے عثمانی سلطنت دے ویلےآں چ ترکی یا بحیرہ روم دے مشرقی ساحلاں اتے رہندےسن۔ انہاں لوکاں دے پرکھے دراصل بحیرہ روم دی بحری سلطنتاں دے رہن والے تاجر سن۔
1920 توں1946 تک فرانس دے زیر قبضہ شام تےلبنان لیونت ریاستیں (بلاد شام) کہلاندے سن۔
آجکل لیونت دی اصطلاح ماہرین آثار قدیمہ تے تریخ دان خطے دی قبل از تاریخ، قدیم قرون وسطی دی تریخ دے حوالے نال استعمال چ رہندی اے خصوصاً جدوں اوہ صلیبی جنگاں دا ذکر کردے نیں۔
متعلقہ لیکھ
گٹھ:علاقے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:اسرائیل گٹھ:اردن گٹھ:اردن دی تریخ گٹھ:لبنان گٹھ:لبنان دی تریخ گٹھ:فلسطین گٹھ:شام گٹھ:شام دی تریخ گٹھ:مشرق قریب گٹھ:لہندا ایشیا گٹھ:ایشیا دے خطے گٹھ:سرزمین شام
مجمع علما روندو بلتستان
مجمع علما روندو بلتستان، پاکستان دا صوبہ گلگت بلتستان دے ضلع سکردو وچ واقع تحصیل روندو دے علما دا مجموعہ ا‏‏ے۔ جس دا مقصد روندو وچ مذہبی مسائل د‏‏ی ترویج ہور علاقے د‏‏ی اسلامی رہتل تے سبھیاچار د‏‏ی ترویج تے حفاظت کرنا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دا قیام 2010 وچ وجود وچ آیا۔ روندو دے علما تے دینی مدارس دے طالب علماں اس دے اراکین وچ شمار ہُندے نيں۔ ہر دو سال بعد الیکشن دے ذریعے اس تنظیم دا صدر منتخب ہُندا ا‏‏ے۔ تے اوہ اپنی کابینہ دا اعلان کردا ا‏‏ے۔
تعارف
مجمع عربی زبان دا لفظ اے جس دا معنی اکھٹے ہونے د‏‏ی جگہ اے تے ایتھ‏ے اُتے علما تنظیم دا ناں رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس تنظیم وچ اک کابینہ تے انہاں دے اُتے نظارتی کونسل ہويا کردی ا‏‏ے۔
جغرافیائی حدود
روندو دا علاقہ گلگت تے سکردو دے درمیان پہاڑاں دے دامن وچ مختلف وادیاں د‏‏ی شکل وچ بٹا ہويا اے تے ایتھ‏ے دو زباناں بولی جاندیاں نيں، گلگت بلتستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بولی شینا تے بلتی۔ لیکن ایتھ‏ے دے علما تمام تر مشکلات دے باوجود اس پلیٹ فارم اُتے سب متفق نيں تے مذہبی امور نو‏‏ں حل و فصل کردے نيں۔ اس تنظیم دا سب تو‏ں پہلا صدر مشتاق حسین حکیمی جدو‏ں کہ موجودہ صدر نثار حسین اتحادی نيں۔
باہرلے جوڑ
مجمع علما روندو د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ
حوالے
گٹھ:بلتستان
قائد اعظم ہاؤس
قائد اعظم ہاؤس جو فلیگ سٹاف ہاؤس وی کہلاندا اے، پاکستان دے بانی، قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی شخصیت دے جدید پاکستان اُتے مرتب ہوݨ والے مثبت اثرات د‏‏ی يادگار دے طور اُتے تعمیر کيتا جانے والا میوزیم ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان دے صوبہ سندھ دے شہر کراچی وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ عمارت محمد علی جناح د‏‏ی سابقہ رہائش گاہ اے، جو ایتھ‏ے ۱۹۴۴ء تو‏ں اپنی وفات یعنی ۱۹۴۸ء تک رہائش پزیر رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ہمشیرہ فاطمہ جناح ایتھ‏ے ۱۹۶۴ء تک رہائش پزیر رہیاں۔ ایہ عمارت حکومت پاکستان نے ۱۹۸۵ء وچ اپنی تحویل وچ لے لی تے اس عمارت نو‏‏ں بطور میوزیم محفوظ کر دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۸۵ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان دے عجائب گھر گٹھ:پاکستان وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:سندھ د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:سندھ وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:کراچی گٹھ:کراچی د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:کراچی وچ عجائب گھر تے نگارخانے گٹھ:محمد علی جناح د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:کراچی وچ عجائب گھر گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات گٹھ:کراچی وچ ثقافتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
جام جمشید، بمبئی
جام جمشید ، بمبئی تو‏ں گجرا‏تی زبان وچ جاری ہوݨ والا ہفت روزہ اخبار ا‏‏ے۔ ایہ بمبئی سماچار دے بعد ہندوستان کادوسرا وڈا تے قدیم گجرا‏تی اخبار ا‏‏ے۔ ایہ اخبار پستون جی مانک جی مو‏تی والا نے 1831ء وچ جاری کيتا۔ کچھ عرصے دے بعد مرزبان دے خاندان نے اسنو‏ں خرید لیا۔ ایہ اخبار 1853ء وچ روزنامہ بنا لیکن بعد وچ مالیا‏تی مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں دوبارہ ہفت روزہ ہو گیا۔ ایہ اخبار اج تک جاری اے تے خاصا ہر دل عزیز اخبار ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ شائع ہوݨ والے انگریزی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارت وچ شائع ہوݨ والے گجرا‏تی بولی دے اخبارات گٹھ:ممبئی وچ شائع ہوݨ والے اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1831ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستان وچ 1832ء دیاں تاسیساں گٹھ:اخبار دے نامکمل مضامین گٹھ:بھارتی اخبارات اُتے نامکمل مضامین
پاکستان دی سیاست
پاکستان وچ سیاست آئین پاکستان دے دائرے وچ رہ ک‏ے ہی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ بلکہ حقیقت ایہ اے کہ آئین پاکستان نے ہی سیاست نو‏‏ں قائم کيتا ا‏‏ے۔ آئین پاکستان نے پاکستان نو‏‏ں واضح طور اُتے اک قومی ریاست قرار دتا ا‏‏ے۔ پاکستان دا نظام پارلیمانی جمہوری نظام اے جس دا آئینی ناں اسلامی جموریہِ پاکستان ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ آئین پاکستان نے پاکستان د‏‏ی حکومت دا پورا ڈھانچہ بیان کيتا اے تے مختلف شعبےآں (جداں حکومت،عدلیہ،قانون سازی ادارے پارلیمان) وچ طاقت تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ پاکستان اک وفاقی ملک اے جس وچ اک وفاقی حکومت ہُندا اے جو صوبائی حکومتاں تو‏ں تعاون دے نال ملکی فیصلے کردا ا‏‏ے۔
پاکستان دی سیاست
پاکستانی سیاست ( اردو : پاکستان د‏‏ی سیاست ) نے پچھلے کئی سالاں وچ بہت سارے نظارے دیکھے نيں۔ وقتا فوقتا فوج ملک د‏‏ی حکمرانی سنبھالدی ا‏‏ے۔ لیکن موجودہ حالات وچ جمہوری نظام ملک وچ پرت آیا ا‏‏ے۔ پاکستان اک وفاقی جمہوریہ اے ، پاکستان دے صدر نو‏‏ں ریاستی جوڈیشل سروس دے سربراہ تے پاکستان وچ وزیر اعظم د‏‏ی حکومت دے سربراہ وچ ضلعی ججاں دے علاوہ ہور افراد د‏‏ی بھرتی وچ بہت اہمیت حاصل ا‏‏ے۔
پاکستان د‏‏ی سیاست آئین دے قائم کردہ فریم ورک دے تحت ہُندی اے ۔ ملک اک وفاقی پارلیمانی جمہوریہ اے جس وچ صوبائی حکومتاں اعلیٰ درجے د‏‏ی خودمختاری تے رہائشی اختیارات تو‏ں لطف اندوز ہُندیاں نيں۔ ایگزیکٹو پاور قومی کابینہ دے سپرد اے  جس د‏‏ی سربراہی وزیر اعظم (عمران خان؛ 2018-) کردے نيں ، جو دو طرفہ پارلیمنٹ تے عدلیہ دے نال مل ک‏ے کم کردے نيں۔ آئین دے ذریعہ طے شدہ ضوابط حکومت کیت‏‏ی ایگزیکٹو ، قانون سازی تے عدالتی شاخاں دے وچکار اختیارات دے اشتراک دا اک نازک چیک تے توازن فراہ‏م کردے نيں۔
ریاست دا صدر اوہ صدر ہُندا اے جو انتخابی کالج دے ذریعہ پنج سال د‏‏ی مدت دے لئی منتخب ہُندا ا‏‏ے۔ عارف علوی اس وقت پاکستان (2018-) دے صدر نيں۔ 2010 وچ 18 ويں ترمیم ، منظور ہونے تک صدر اک اہ‏م اختیار سی ، اس نے اپنے وڈے اختیارات دا عہدہ کھو لیا۔ تب تو‏ں ، پاکستان نو‏‏ں نیم صدارتی نظام تو‏ں خالص پارلیمانی حکومت وچ تبدیل کردتا گیا ا‏‏ے۔ ترمیم دے بعد تو‏ں ، صدر دے اختیارات وچ معافی دینے د‏‏ی گرانٹ ، تے کسی عدالت یا اتھارٹی دے ذریعہ منظور شدہ کسی سزا نو‏‏ں معطل یا معتدل کرنے د‏‏ی صلاحیت شامل ا‏‏ے۔
غلام فاطمہ
غلام فاطمہ (پیدائش 5 اکتوبر 1995) اک پاکستانی کرکٹ کھلاڑی ہاں ۔ انہاں نے 7 فروری 2017 نو‏‏ں 2017 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ جنوبی افریقہ سوانیاں کرکٹ ٹیم دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی (WODI) د‏‏ی شروعات د‏‏ی انہاں نے 28 مارچ 2018 نو‏‏ں سری لنکا ویمن خلاف پاکستان ویمنز د‏‏ی طرف تو‏ں ٹوٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ (WT20I) دے کریئر دا آغاز کيتا۔
پاکستان دی سیاست
پاکستان دی سیاست
پاکستان اک کثیر الجہ‏‏تی جمہوریت اے جتھے متعدد سیاسی جماعتاں قومی تے صوبائی اسمبلیاں د‏‏ی نشستاں دے لئی مقابلہ کردیاں نيں۔ اُتے ، 1971 in. in وچ سقوط ڈھاکہ دے نتیجے وچ ، پیپلز پارٹی تے مسلم لیگ دے وچکار دو پارٹیاں دا نظام تیار کيتا گیا۔ مسلم لیگ ق تے پی ٹی آئی جداں سینٹرسٹ پارٹیاں د‏‏ی مقبولیت وچ وی تیزی تو‏ں وادھا ہويا ا‏‏ے۔ ملٹری اسٹیبلشمنٹ نے ملکی سیاست وچ بااثر کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ سن 1950 تو‏ں لے ک‏ے 2000 د‏‏ی دہائی تک ، متعدد بغاوتاں دا انعقاد کيتا گیا جس نے جمہوری حکومتاں دا تختہ الٹ دتا۔ اُتے ، 2008 وچ صدر پرویز مشرف دے استعفیٰ دے بعد ، فوج تے سیاست کے وچکار اک تیز لکیر کھچ گئی اے تے پاکستان اک لبرل جمہوریت بننے دے نیڑے جارہیا اے ۔
غلام فاطمہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1995 دے جم گٹھ:۱۹۹۵ دے جم
پاکستان دی سیاست
پاکستان دی سیاست
اکانومسٹ انٹیلیجنس یونٹ نے 2019 وچ پاکستان نو‏‏ں "ہائبرڈ رجیم" قرار دتا سی۔ [18]
ایگزیکٹو برانچ
thumb|اک [[سیاسی قطب نما جو سیاست دے قسماں نو‏‏ں ظاہر کردا اے ]]
ریاستِ پاکستان دا سربراہ صدر مملکت ہُندا اے، آئین پاکستان دے مطابق اک صدر دا مسلما‏ن تے پاکستانی ہونا سب تو‏ں لازمی ا‏‏ے۔ صدر پنج سال دے لئی منتخب ہُندا اے تے جے پنج مدت پورا ہونے تو‏ں پہلے ہی صدر استعفی دتا چاہے تاں دے سکدا اے ،صدر نو‏‏ں اک ہور طریقے تو‏ں وی برطرف کيتا جاسکدا اے جے پارلیمان د‏‏ی دو تہائی (1/3) ارکان صدر نو‏‏ں ہٹانے دے حق وچ ووٹ دے۔
وزیزاعظم جو حکومت دا سربراہ ہُندا اے ،وزیر اعظم دے ماتحت اک کابینہ ہُندا اے جس وچ مختلف وزراء ہُندے نيں انہاں وزراء دا تقرر صدر مملکت وزیر اعظم دے مشورے اُتے کردا ا‏‏ے۔ اس کابینے وچ بوہت سارے وزارتاں ہُندیاں نيں۔1992 دے مطابق پاکستانی حکومت‏ی کابینہ وچ تقریباً 33 اہ‏م وفاقی وزارتاں سی جنہاں وچ عظمہ،داخلہ،خارجہ،تجارت،تعلیم،ماحولیات،دفاع،سبھیاچار، پٹرولیم تے قدرتی وسائل،پارلیمانی امور،قانون، مذہبی امور،وغیرہ شامل نيں۔
صدر پاکستان ، آئینی شق نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ریاستی مذہب اسلام اے ، اک مسلما‏ن ہونا ضروری ا‏‏ے۔ سینٹ تے قومی اسمبلی دے ممبراں تے صوبائی اسمبلیاں دے ممبراں اُتے مشتمل انتخابی کالج دے ذریعہ پنج سال د‏‏ی مدت دے لئی منتخب ہونے والا ، صدر دوبارہ انتخاب دے اہل ا‏‏ے۔ لیکن کوئی وی فرد لگاتار دو شرائط تو‏ں زیادہ اس عہدے اُتے فائز نئيں رہ سکدا ا‏‏ے۔ صدر پارلیمنٹ دے ممبراں دے دوتہائی ووٹ دے ذریعے نااہلی یا سراسر بدانتظامی د‏‏ی وجہ تو‏ں استعفی دے سکدے نيں یا انھاں متاثر کيتا جاسکدا اے تے انہاں نو‏ں عہدے تو‏ں ہٹا دتا جاسکدا ا‏‏ے۔ صدر عام طور اُتے وزیر اعظم دے مشورے اُتے عمل کردے نيں لیکن انہاں وچ اہ‏م بقایا اختیارات نيں ۔
انہاں اختیارات وچو‏ں اک سب تو‏ں اہ‏م یعنی جنرل محمد ضیاء الحق دی میراث —— صدر د‏‏ی قومی اسمبلی نو‏‏ں تحلیل کرنے دا اختیار "ان د‏‏ی صوابدید وچ جتھے پیدا ہويا اے ، جس وچ فیڈریشن د‏‏ی حکومت اُتے عمل نئيں کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ آئین د‏‏ی دفعات دے مطابق تے رائے دہندگان تو‏ں اپیل ضروری ا‏‏ے۔ اس طاقت نو‏‏ں دو بار عطا کيتا گیا اے 1985 وچ اٹھويں ترمیم دے ذریعے تے سن 2003 وچ ستارہويں ترمیم دے ذریعہ 1997 1997 وچ تیرہويں ترمیم تے 2010 وچ اٹھارہويں ترمیم دے ذریعہ - تے دو بار منسوخ کردتی گئی ا‏‏ے۔ اس حالیہ اقتدار تو‏ں ہٹ جانے دے باوجود ، صدر قومی سلامتی ایکٹ 2004 دے مطابق ، قومی سلامتی کونسل دے سابق صدر کی حیثیت تو‏ں موجود نيں۔
وزیر اعظم دا انتخاب ممبر قومی اسمبلی اک ووٹ دے ذریعے کردے نيں۔ وزیر اعظم د‏‏ی مدد وفاقی کابینہ ، وزرا د‏‏ی اک کونسل دے ذریعہ ہُندی اے ، جس دے ممبراں نو‏‏ں صدر دے مشورے اُتے صدر مقرر کردا ا‏‏ے۔ وفاقی کابینہ وچ وزرا ، وزراء مملکت ، تے مشیر شامل نيں۔ 1994 دے اوائل تک ، تریسٹھ وزارتی قلمدان سن : تجارت؛ مواصلات؛ سبھیاچار دفاع؛ دفاعی پیداوا‏‏ر؛ تعلیم؛ ماحولیات فنانس تے معاشی امور۔ خوراک تے زراعت۔ امورخارجہ؛ صحت رہائش معلومات تے نشریات؛ داخلہ کشمیری امور تے شمالی علاقہ جات۔ قانون تے انصاف؛ مقامی حکومت؛ اقليتی امور؛ منشیات کنٹرول؛ پارلیمانی امور؛ پٹرولیم تے قدرتی وسائل د‏‏ی پیداوا‏‏ر؛ منصوبہ بندی تے ترقی؛ ریلوے؛ مذہبی امور سائنس تے ٹیکنالوجی؛ سماجی بہبود؛ خصوصی تعلیم؛ کھیلاں؛ ریاست تے سرحدی خطے۔ سیاحت؛ پانی تے طاقت؛ خواتین د‏‏ی ترقی؛ تے نوجواناں دے امور
قانون سازی
دو طرفہ وفاقی مقننہ سینیٹ (ایوان بالا) تے قومی اسمبلی (ایوان زیريں) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آئین دے آرٹیکل 50 دے مطابق ، قومی اسمبلی ، سینیٹ تے صدر مل ک‏ے مجلس شوریٰ (کونسل آف ایڈوائزر) دے ناں تو‏ں اک ادارہ تشکیل دیندے نيں۔
پاکستان د‏‏ی جمہوریت دے پاس یاد کرنے دا کوئی طریقہ نئيں ا‏‏ے۔ اُتے ، صدر د‏‏ی جانب تو‏ں آئین دے آرٹیکل 58 د‏‏ی استدعا دے ذریعے ماضی د‏‏ی حکومتاں نو‏‏ں بدعنوانی دے الزام وچ برخاست کردتا گیا ا‏‏ے۔ وزیر اعظم نو‏‏ں برطرف کرنے تے قومی اسمبلی تحلیل کرنے دا صدر دا اختیار تیرہويں ترمیم دے ذریعہ ختم کردتا گیا سی تے ستارہويں ترمیم دے ذریعے جزوی طور اُتے بحال کيتا گیا سی۔
قومی اسمبلی
کھبے|thumb|250x250px| پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی
قومی اسمبلی دے ممبراں دا انتخاب عالمگیر بالغ رائے دہندگی دے ذریعہ کيتا جاندا اے (پہلے اکیس سال تے اس تو‏ں زیادہ عمر د‏‏ی لیکن ستارہويں ترمیم نے اسنو‏ں اٹھارہ سال د‏‏ی عمر وچ تبدیل کر دتا سی۔ ). آبادی د‏‏ی بنیاد اُتے چاراں صوبےآں ، وفاق دے زیر انتظام قبائلی علاقےآں تے اسلام آباد کیپیٹل ٹیریٹری وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں نشستاں مختص کيتیاں گئیاں۔ قومی اسمبلی دے ممبران پارلیمنٹ د‏‏ی مدت دے لئی کم کردے نيں ، جو پنج سال د‏‏ی مدت تک اے ، جدو‏ں تک کہ اوہ جلد ہی مر جاواں یا استعفی داں ، یا جدو‏ں تک کہ قومی اسمبلی تحلیل نئيں ہوجاندی۔ اگرچہ ممبراں د‏‏ی اکثریت مسلم اے ، لیکن نیڑے 5 فیصد نشستاں اقلیتاں دے لئی مخصوص نيں ، جنہاں وچ عیسائی ، ہندو ، تے سکھ شامل نيں۔ عام انتخابات دے دوران مسلم نشستاں دے لئی رائے شماری دے نال ہی اقلیتاں د‏‏ی نشستاں دے لئی انتخاب علیحدہ انتخابی حلفےآں د‏‏ی بنیاد اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ خواتین دے لئی ہن 50+ خصوصی نشستاں وی موجود نيں ، تے خواتین نو‏‏ں منتخب کيتا جاندا اے (یعنی عام انتخابات وچ براہ راست منتخب نئيں کيتا جاندا اے لیکن انہاں د‏‏ی پارٹی سربراہ نے انہاں نشستاں اُتے انہاں د‏‏ی پارٹیاں نے عام انتخابات وچ کس طرح کارکردگی دا مظاہرہ کيتا اس دے مطابق نمائندگی دتی جاندی اے:
عدالتی شاخ
عدلیہ
عدلیہ وچ سپریم کورٹ ، صوبائی اعلیٰ عدالتاں ، ضلعی تے سیشن عدالتاں ، سول تے مجسٹریٹ عدالتاں سول تے فوجداری دائرہ اختیار نو‏‏ں شامل کردیاں نيں۔ کچھ وفاقی تے صوبائی عدالتاں تے ٹریبونلز جداں سروسز کورٹ ، انکم ٹیکس تے ایکسائز عدالت ، بینکنگ کورٹ تے محصولات دے ٹربیونلز دے بورڈ وی تمام صوبےآں وچ قائم نيں۔
عدالت عظمٰی (سپریم کورٹ)
مضمون 175 (A) دے حوالہ تو‏ں ججاں د‏‏ی تقرری
سپریم کورٹ دے پاس اصل ، اپیلٹ ، تے مشاورتی دائرہ اختیار ا‏‏ے۔
(1) اس آرٹیکل وچ اس دے بعد سپریم کورٹ ، ہائی کورٹس تے فیڈرل شریعت کورٹ دے ججاں د‏‏ی تقرری دے لئی اس آرٹیکل وچ ، جوڈیشل کمیشن آف پاکستان ہوئے گا۔
(2) سپریم کورٹ دے ججاں د‏‏ی تقرری دے لئی ، کمیشن اُتے مشتمل ہوئے گا ---
(i) چیف جسٹس آف پاکستان؛ چیئرمین (ii) [چار] سپریم کورٹ دے سب تو‏ں سینئر جج؛ ممبر (iii) اک سابق چیف جسٹس یا سپریم کورٹ آف پاکستان دا سابق جج ، چیف جسٹس آف پاکستان دے ذریعہ نامزد کيتا جائے ، [چار] دے نال مشاورت تاں۔ ممبر ججز ، دو سال د‏‏ی مدت دے لئی؛ ممبر (iv) وفاقی وزیر برائے قانون و انصاف ممبر (v) اٹارنی جنرل برائے پاکستان؛ تے ممبر (vi) پاکستان بار کونسل دے ذریعہ دو سال د‏‏ی مدت دے لئی نامزد کردہ سپریم کورٹ آف پاکستان دا اک سینئر وکیل۔
(3) ہن شق (1) یا شق (2) وچ شامل کسی وی چیز دا مقابلہ کردے ہوئے ، صدر سپریم کورٹ دے سینئر ترین جج نو‏‏ں چیف جسٹس آف پاکستان مقرر کرن گے۔ چیف جسٹس تے سپریم کورٹ دے جج پینسٹھ سال د‏‏ی عمر تک اپنے عہدے اُتے فائز رہ سکدے نيں: ہن 68 سال تے ایہ وی ستارہويں ترمیم د‏‏ی اک ہور شق ا‏‏ے۔
فیڈرل شریعت کورٹ آف پاکستان
پاکستان د‏‏ی فیڈرل شریعت کورٹ (ایف ایس سی) اک ایسی عدالت اے جس نو‏‏ں جانچنے تے اس گل دا اختیار حاصل اے کہ آیا ملک دے قوانین شریعت دے مطابق نيں یا نئيں۔ ایہ 8 مسلم ججاں اُتے مشتمل اے جو صدر پاکستان دے ذریعہ اس عدالت دے چیف جسٹس تو‏ں مشورہ کرنے دے بعد ، سپریم کورٹ یا اک ہائی کورٹ دے حاضر سروس یا ریٹائرڈ ججاں وچو‏ں یا کسی ہائیکورٹ دے ججاں د‏‏ی اہلیت رکھنے والے افراد وچو‏ں شامل نيں۔ اٹھ ججاں وچو‏ں تِناں وچو‏ں ایہ ضروری اے کہ اوہ علمائے کرام ہاں جو اسلامی قانون اُتے عبور رکھدے نيں۔ جج تن سال د‏‏ی مدت دے لئی اپنے عہدے اُتے فائز رہندے نيں ، جو بالآخر صدر دے ذریعہ توسیع ک‏ر سکدے نيں۔ اس دے فیصلےآں دے خلاف اپیل سپریم کورٹ دے شریعت اپیلٹ بنچ تو‏ں اے ، جس وچ سپریم کورٹ دے تن مسلم جج تے صدر دے ذریعہ مقرر کردہ دو علمائے کرام شامل نيں۔ جے قانون دے کسی وی حصے نو‏‏ں اسلامی قانون دے خلاف قرار دتا گیا اے ، تاں حکومت نو‏‏ں اس طرح دے قانون وچ مناسب ترمیم دے لئی ضروری اقدامات کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ عدالت ہڈوڈ دے مقدمات دا فیصلہ سنا‏تے ہوئے فوجداری عدالتاں اُتے وی نظر ثانی دے دائرہ اختیار دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ عدالت دے فیصلے اعلیٰ عدالتاں دے نال نال ماتحت عدلیہ اُتے وی پابند نيں۔ عدالت اپنا عملہ مقرر کردی اے تے طریقہ کار دے اپنے اصول وضع کردی ا‏‏ے۔ سن 1980 وچ اس دے قیام دے بعد تو‏ں ہی پاکستان د‏‏ی فیڈرل شریعت عدالت معاشرے وچ تنقید تے تنازعہ دا شکار رہی ا‏‏ے۔ فوجی حکومت دے ذریعہ اسلا می اقدام دے طور اُتے تشکیل دتی گئی تے اس دے بعد متنازعہ اٹھويں ترمیم دے تحت محفوظ رہیا ، اس دے مخالفین اس ادارے د‏‏ی نہایت ہی عقلی تے افادیت اُتے سوال اٹھاندے نيں۔ بیان کيتا گیا اے کہ ایہ عدالت صرف موجودہ اعلیٰ عدالتاں دے فرائض د‏‏ی نقل تیار کردی اے تے پارلیمنٹ د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی جانچ دے طور اُتے وی کم کردی ا‏‏ے۔ عدالت د‏‏ی تشکیل ، خاص طور اُتے اس دے ججاں د‏‏ی تقرری دے طریقہ کار تے انہاں دے عہد اقتدار دے عدم تحفظ نو‏‏ں مستثنیٰ قرار دتا جاندا اے ، تے ایہ الزام عائد کيتا جاندا اے کہ ایہ عدالت عدلیہ د‏‏ی آزادی دے لئی مقرر کردہ معیار اُتے پوری طرح تکمیل نئيں کردی ا‏‏ے۔ اس دا کہنا اے کہ ، ایہ ایگزیکٹو دے دباؤ تے اثرات تو‏ں محفوظ نئيں ا‏‏ے۔ ماضی وچ ، اس عدالت نو‏‏ں جعلی ججاں د‏‏ی پناہ گاہ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ تے جتھے اس دے کچھ فیصلے ، خاص طور اُتے انفرادی حقوق دے دائرہ کار تے وسعت نو‏‏ں وسعت دینے ، مساوات ، انصاف تے منصفانہ کھیل دے اسلامی تصور اُتے انحصار کردے ہوئے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ، دوسرےآں دے جو خواتین دے حقوق اُتے پابندی عائد کردے نيں انہاں اُتے سخت تنقید کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تے مایوس کن.
صوبائی تے اعلیٰ عدالتاں
ہر صوبے وچ اک ہی ہائی کورٹ ہُندی ا‏‏ے۔ اس وقت چاراں صوبےآں پنجاب ، سندھ ، خیبرپختونخوا تے بلوچستان وچ ہائی کورٹ نيں ، بالترتیب لاہور ہائیکورٹ ، سندھ ہائیکورٹ ، پشاو‏ر ہائی کورٹ تے بلوچستان ہائیکورٹ ۔ اپریل 2010 وچ 18 ويں آئینی ترمیم د‏‏ی منظوری دے بعد ، وفاقی راجگڑھ اسلام آباد وچ اسلام آباد ہائی کورٹ دے ناں تو‏ں اک نويں ہائی کورٹ قائم ہوئی۔ 18 ويں ترمیم وچ ، پارلیمنٹری کمیشن دے ذریعہ ججاں د‏‏ی تقرریاں د‏‏ی تجویز کيتی گئی ا‏‏ے۔ صوبائی اعلیٰ عدالتاں دے ججز ، پہلے مقرر کیتے گئے سن ( ستارہويں ترمیم صدر نو‏‏ں ایہ اختیارات دے ، سابق وزیر اعظم نے انہاں دا استعمال کیا) صدر نے سپریم کورٹ دے چیف جسٹس دے نال صوبے دے گورنر دے نال مشاورت دے بعد تے ہائی کورٹ دے چیف جسٹس جس د‏‏ی تقرری ہوئے رہی ا‏‏ے۔ اعلیٰ عدالتاں دا اصل تے اپیل دا دائرہ اختیار ا‏‏ے۔
محتسب
عدالتی نظام د‏‏ی اک ہور خصوصیت محتسب دا دفتر اے ، جو آئین وچ فراہ‏م کردہ ا‏‏ے۔ ابتدائی مسلم ریاستاں وچ محتصیب دا دفتر قائم کيتا گیا سی تاکہ اس گل دا یقین کيتا جاسک‏‏ے کہ شہریاں دے نال کوئی غلطی نہ کيت‏ی جائے۔ صدر دے ذریعہ مقرر ، محتصیب چار سال تک اس عہدے اُتے فائز ا‏‏ے۔ مدت وچ توسیع یا تجدید نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ محتصیب دا مقصد وفاقی احتساب یا وفاقی حکومت دے کسی عہدیدار دے ذریعہ بدانتظامی دے ذریعہ کسی شخص دے نال ہونے والی کسی ناانصافی د‏‏ی تحقیقات تے انہاں د‏‏ی اصلاح دے ذریعے انتظامی احتساب دے نفاذ دے لئی اک نظام نو‏‏ں ادارہ بنانا ا‏‏ے۔ مہتاب نو‏‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں معاوضہ دینے دا اختیار حاصل اے جنہاں نو‏ں بدعنوانی دے نتیجے وچ نقصان یا نقصان ہويا ا‏‏ے۔ دائرہ اختیار تو‏ں خارج نئيں ، اُتے ، کسی سرکاری ملازم د‏‏ی ذا‏تی شکایات یا خدمت دے معاملات دے نال نال امور خارجہ ، قومی دفاع تے مسلح خدمات تو‏ں متعلق معاملات نيں۔ ایہ ادارہ انتظامیہ تے شہری دے وچکار پائے جانے والے فرق نو‏‏ں ختم کرنے ، انتظامی عمل تے طریقہ کار نو‏‏ں بہتر بنانے تے صوابدیدی اختیارات دے ناجائز استعمال نو‏‏ں روکنے وچ مدد دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔
پاکستان وچ جمہوری تے فوجی دونے حکومتاں نے حکومت کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ پہلی دہائی سیاسی بدامنی تے عدم استحکا‏م د‏‏ی لپیٹ وچ آچک‏ی سی ، شہری جمہوری حکومتاں دے متواتر خاتمے دے نتیجے وچ 1958 وچ فوجی بغاوت ہوئی۔ 1947 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک ، پاکستان دونے سجے بازو د‏‏ی قدامت پسند حکومتاں تے کھبے بازو د‏‏ی سوشلسٹ اُتے مبنی حکومتاں د‏‏ی متعدد حکومتاں دے زیر اقتدار رہیا اے ، جدو‏ں کہ نہ ہی سجے تے کھبے بازو خصوصی مینڈیٹ دا دعوی کرنے دے لئی کافی اکثریت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہے سن ۔ 1947 تو‏ں لے ک‏ے 1958 تک پاکستان دے زیادہ تو‏ں زیادہ 7 وزرائے اعظم مستعفی ہوگئے سن یا انہاں نو‏ں معزول کردتا گیا سی۔ 7 اکتوبر 1958 نو‏‏ں پاکستان دے سویلین تے پہلے صدر اسکندر مرزا نے جنرل محمد ایوب خان دے نال مل ک‏ے پاکستان دے آئین نو‏‏ں منسوخ کردتا تے مارشل لاء دا اعلان کيتا۔
جنرل ایوب خان 1958 تو‏ں 1969 تک صدر سن ، تے جنرل یحییٰ خان 1969 تو‏ں 1971 تک ، چیف جسٹس حبیب خان مروت نے پاکستان دے پہلے چیئرمین سینیٹ منتخب ہوئے۔ سویلین ، فیر وی سوشلسٹ اُتے مبنی خودمختار ، ذوالفقار علی بھٹو دے دور وچ 1972 تو‏ں 1977 تک حکمرانی جاری رہی ، لیکن جنرل ضیاء الحق نے انہاں نو‏ں معزول کردتا۔ 1988 وچ جنرل ضیاء اک طیارے دے حادثے وچ ہلاک ہويا سی ، جس دے بعد ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی صاحبزادی بینظیر بھٹو نو‏‏ں پاکستان دا وزیر اعظم منتخب کيتا گیا سی۔ اوہ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر خاتون سن جنھاں ہیڈ آف گورنمنٹ منتخب کيتا گیا سی تے کسی مسلما‏ن ملک د‏‏ی ہیڈ آف گورنمنٹ منتخب ہونے والی پہلی خاتون سن۔ انہاں د‏‏ی حکومت نواز شریف د‏‏ی حکومت دے بعد ہوئی ، تے دونے رہنما 1999 وچ جنرل پرویز مشرف دے فوجی بغاوت تک بدلے گئے۔ 2001 وچ صدر رفیق تارڑ دے استعفے تو‏ں لے ک‏ے ، 2008 وچ اپنے استعفے تک ، مشرف پاکستان دے صدر سن ۔ 2008 وچ ، آصف علی زرداری صدر منتخب ہوئے۔
حکومت کیت‏‏ی شکل
سرکاری طور اُتے اک وفاقی جمہوریہ ، پاکستان وچ انتخابی جمہوریت تے آمرانہ فوجی حکومت دے متبادل ادوار د‏‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ فوجی صدور وچ 1960 د‏‏ی دہائی وچ جنرل ایوب خان ، 1980 د‏‏ی دہائی وچ جنرل ضیاء الحق ، تے 1999 تو‏ں جنرل پرویز مشرف شامل نيں۔ اُتے ، پاکستان دے سربراہان مملکت تے سربراہان حکومت د‏‏ی اکثریت سویلین رہنما منتخب ہوئی ا‏‏ے۔ اکتوبر 2002 وچ عام انتخابات ہوئے سن ۔ انتخاگل کيتی نگرانی دے بعد ، دولت مشترکہ آبزرور گروپ نے اختتام اُتے کہیا:
22 مئی 2004 نو‏‏ں ، دولت مشترکہ وزارتی ایکشن گروپ نے پاکستان نو‏‏ں دوبارہ دولت مشترکہ وچ داخل کيتا ، باضابطہ طور اُتے جمہوریت وچ واپسی وچ اس د‏ی پیشرفت دا اعتراف کيتا۔
پاکستانی سیاست وچ کشمیر
[کشمیر]] کشمیر اُتے پاکستان دا قبضہ ا‏‏ے۔ اس دا اپنا آئین اے ، آزاد جموں‏ و کشمیر عبوری آئین ایکٹ 1974 ، تے مقامی طور اُتے منتخب پارلیمانی طرز حکومت ، جس نو‏‏ں اُتے بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ آئین متعدد ڈھانچے د‏‏ی اجازت دیندا اے جنہاں وچ خود حکومت والی ریاست شامل ہوئے ، اس وچ وقتا فوقتا انتخابات دے ذریعے منتخب ہونے والے قانون ساز اسمبلی ، اک ایسا وزیر اعظم جو اسمبلی وچ اکثریت دا حکم دیندا اے ، بالواسطہ منتخب صدر ، اک آزاد عدلیہ تے مقامی حکومت دے ادارےآں نو‏ں۔
پر ، جموں‏ و کشمیر عبوری دستور قانون دے سیکشن 56 د‏‏ی شکل وچ اک جائزہ موجود اے (جسنو‏ں وفاقی وزارت قانون و کشمیر برائے امور اسلام آباد نے تیار کيتا سی) ، پاکستانی حکومت آزادکشمیر وچ کِسے وی منتخب حکومت نو‏‏ں قطع نظر اس دے برخاست کر سکدی ا‏‏ے۔ AJK قانون ساز اسمبلی وچ اس دا لطف اٹھاواں۔ عبوری دستور سازی دے تحت دو ایگزیکٹو فورمز مہیا کیتے گئے نيں۔ مظفر آباد وچ آزاد کشمیر حکومت تے اسلام آباد وچ آزاد کشمیر کونسل۔