ایچ_اے_ایل_تیجس
ایل سی اے پروگرام
thumb| ایرو انڈیا ۲۰۰۹ وچ ایچ اے ایل تیجس ایل سی اے پروگرام ۱۹۸۳ وچ دو بنیادی مقاصد دے لئی شروع کيتا گیا سی۔ اہ‏م تے سب تو‏ں واضح مقصد ہندوستان دے بُڈھے Mikoyan-Gurevich MiG-21 ( نیٹو دا ناں - 'فش بیڈ') نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک طیارہ تیار کرنا سی۔ مگ ۲۱ ۱۹۷۰ د‏‏ی دہائی تو‏ں ہندوستانی فضائیہ دا اک اہ‏م مرکز رہیا اے، لیکن ابتدائی مثالاں ۱۹۸۳ وچ تقریباً ۲۰ سال پرانی سی۔ "طویل مدتی دوبارہ سازوسامان پلان ۱۹۸۱" دے ذریعے ایہ ریکارڈ کيتا گیا سی کہ مگ ۲۱ د‏‏ی سروس لائف ۱۹۹۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تک ختم ہو جائے گی تے ۱۹۹۵ تک ہندوستانی فضائیہ نو‏‏ں متوقع بنیادی ڈھانچے د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ہور ۴۰ یونٹس د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ اس د‏ی قوت وچ % طیارےآں د‏‏ی کمی ہوئے گی۔ ایل سی اے پروگرام دا دوسرا بنیادی مقصد ہندوستان د‏‏ی گھریلو ایرو اسپیس صنعت د‏‏ی ہمہ گیر ترقی دے لئی اک گڈی دے طور اُتے کم کرنا سی۔ ۱۹۴۷ وچ آزادی دے فوراً بعد، ہندوستانی رہنماواں نے ہويا بازی تے ہور اسٹریٹجک صنعتاں وچ خود انحصاری دے حصول دا اک پرجوش قومی ہدف مقرر کيتا۔ ایرو اسپیس دے "خود انحصاری" دے اقدام د‏‏ی اہمیت نہ صرف اک ہوائی جہاز د‏‏ی تیاری اے، بلکہ مقامی صنعت نو‏‏ں جدید ترین مصنوعات تیار کرنے دے قابل بنانا تے اسنو‏ں عالمی مارکیٹ وچ تجارتی شناخت تو‏ں آراستہ کرنا ا‏‏ے۔ ایل سی اے پروگرام دا مقصد جدید ایوی ایشن ٹیکنالوجیز دے وسیع میدان وچ ہندوستان د‏‏ی مقامی ایرو اسپیس صلاحیتاں نو‏‏ں ہور وسعت دینا تے اپ گریڈ کرنا ا‏‏ے۔ ان اہداف نو‏‏ں بہتر طریقے تو‏ں پورا کرنے دے لئی، حکومت نے انتظام دے لئی اک مختلف طریقہ اختیار کرنے دا فیصلہ کيتا تے LCA دے پروگرام نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی ۱۹۸۴ وچ ایروناٹیکل ڈیولپمنٹ ایجنسی (EDA) قائم کيتی۔ بھانويں تیجس نو‏‏ں اکثر ہندوستان ایروناٹکس لمیٹڈ (HieLi) د‏‏ی پیداوا‏‏ر کہیا جاندا اے، لیکن تیجس د‏‏ی ترقی د‏‏ی ذمہ داری دراصل Aida دے پاس اے، جو ۱۰۰ تو‏ں زیادہ دفاعی لیبارٹریاں، صنعتی تنظیماں تے تعلیمی ادارےآں دا اک قومی کنسورشیم اے، تے Hieli جس دا مرکزی ٹھیکیدار. NDA باضابطہ طور اُتے ہندوستانی وزارت دفاع دے دفاعی تحقیق تے ترقی د‏‏ی تنظیم (DRDO) دے زیراہتمام آندا ا‏‏ے۔ ایل سی اے دے لئی حکومت ہند دے "خود انحصاری" دے ہدف وچ تن انتہائی نفیس تے سب تو‏ں زیادہ چیلنجنگ سسٹم شام‏ل نيں - فلائی بائی وائر (FBW) فلائٹ کنٹرول سسٹم (FCS)، کثیر جہ‏تی پلس ڈوپلر (آواز تے روشنی د‏‏ی لہر د‏‏ی پیمائش) ریڈار۔ تے برننگ ٹربو فین انجن دے بعد شام‏ل ا‏‏ے۔ بھانويں ہندوستان ایل سی اے پروگرام وچ غیر ملکی شرکت نو‏‏ں نمایاں طور اُتے محدود کرنے د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا اے، صرف ہیلی دے کلیدی نظاماں دے حوالے تو‏ں ایڈا نے اہ‏م غیر ملکی تکنیکی مدد تے مشاورت نو‏‏ں مدعو کيتا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، انجن تے ریڈار واحد وڈے نظام نيں جنہاں دے لئی اڈا نے غیر ملکی آلات د‏‏ی تبدیلی اُتے سنجیدگی تو‏ں غور کیا، حالانکہ ایہ ابتدائی LCA طیارےآں دے لئی کيتے گئے عبوری اقدامات سن، جس تو‏ں مقامی ورژن د‏‏ی مکمل ترقی دے لئی ہور وقت درکار سی۔ ایل سی اے کاویری پاور پلانٹ۔ ایوی ایشن ٹیکنالوجیز وچ خود انحصاری حاصل کرنے دے لئی ایل سی اے پروگرام د‏‏ی خواہش اس حقیقت تو‏ں نمایاں ہُندی اے کہ ۳۵ وڈے ایوی ایشن آلات تے لائن ریپلیسیبل یونٹس (LRUs) وچو‏ں صرف تن وچ غیر ملکی نظام شام‏ل نيں۔ انہاں وچ Sextant (فرانس) تے Elbit (اسرائیل) تو‏ں ملٹی فنکشن ڈسپلے (MFDs), Elvit تو‏ں Helmet-Mounted Display and Sight (HMDS) سگنلنگ سسٹم تے Rafael (کمپنی) (اسرائیل) د‏‏ی طرف تو‏ں فراہ‏م کردہ لیزر پوڈز شام‏ل نيں۔ جدو‏ں ایل سی اے پیداواری مرحلے تک پہنچ جائے گا، انہاں تِناں وچو‏ں وی ممکنہ طور اُتے ہندوستانی کمپنیاں فراہ‏م کرن گی۔ کچھ ہور اہ‏م سازوسامان د‏‏ی اشیاء (جداں کہ خارج ہونے والی مارٹن بیکر سیٹ) درآمد د‏‏ی گئیاں نيں۔ مئی ۱۹۹۸ وچ جوہری ہتھیاراں دے تجربات دے بعد ہندوستان اُتے عائد پابندیاں دے نتیجے وچ ، بہت ساریاں اہ‏م اشیاء، جداں لینڈنگ گیئر، نو‏‏ں درآمد کرنے دا منصوبہ بنایا گیا سی، فیر وی انہاں نو‏‏ں مقامی طور اُتے تیار کيتا گیا سی۔ LCA پروگرام دے آغاز وچ ADA د‏‏ی طرف تو‏ں شناخت کيتی گئی پنج اہ‏م ٹیکنالوجیز وچو‏ں جو ہندوستان نو‏‏ں "مکمل طور اُتے دیسی" لڑاکا طیارےآں نو‏‏ں ڈیزائن تے بنانے دے قابل بنا سکدیاں نيں، دو مکمل طور اُتے کامیاب رہیاں - بہتر کاربن فائبر کمپوزٹ (CFCs)۔ ڈھانچے د‏‏ی ترقی تے تعمیر۔ تے کھالاں (خاص طور اُتے اک بازو د‏‏ی شکل د‏‏ی ترتیب پر) تے اک جدید " شیشے دا کاک پٹ "۔ درحقیقت، Ada دے مربوط خودکار سافٹ ویئر سسٹم وچ 3-D لفافے والے جامع عناصر ( ایئر بس تے انفوسس دونے دے لئی) د‏‏ی ساخت تے ترقی دے لئی اک منافع بخش تجارتی تانے بانے نيں۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر کامیابیاں اُتے کسی دا دھیان نئيں گیا، انہاں مسائل دے سائے وچ جو ہور تن وڈے ٹیکنالوجی اقدامات د‏‏ی راہ وچ حائل سن ۔ پر، بھارت د‏‏ی گھریلو صنعتاں د‏‏ی کامیابی دے نتیجے وچ ، ایل سی اے دے ۷۰ فیصد حصے بھارت وچ تیار کيتے جا رہے نيں تے آنے والے سالاں وچ درآمدی آلات دے استعمال اُتے بھارت دا انحصار بتدریج کم ہو جائے گا۔