cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پاکستانی لوک
چھوٹا پاکستان
چھوٹا پاکستان ناں عام طور اُتے انہاں شہری علاقےآں دے لئی استعمال ہُندا اے جتھ‏ے پاکستانی یا پاکستانی نسب دے لوک (بیرون ملک مقیم پاکستانی) آباد ہون۔
پاکستان وچ مذہبی آبادیات
اسلام
اہل سنت – 80-95 فیصد
اہل تشیع – 5-20 فیصد
ہور مذاہب
مسیحیت - تقریباً 1.6 فیصد
بہائیت – 40000 تا 79000
سکھ مت – 20000
زرتشتیت / پارسی – 600 / 20000
احمدیہ - تقریباً 1.42 فیصد
سبھیاچار
پاکستان دا معاشرہ تے سبھیاچار مغرب وچ بلوچ تے پشتون تے قدیم درد قبیلے جداں پنجابیاں، کشمیریاں، مشرق وچ سندھیاں، مہاجرین، جنوب وچ مکرانی تے ہور متعدد نسلی گروہاں اُتے مشتمل اے جدو‏ں کہ شمال وچ واکھی، بلتی تے شینا اقلیتاں۔ اسی طرح پاکستانی سبھیاچار ترک عوام، فارس، عرب تے ہور جنوب ایشیائی، وسطی ایشیاء تے مشرق وسطی دے عوام دے طور اُتے اس دے ہمسایہ ملکاں، دے نسلی گروہاں نے بہت زیادہ متاثر کیتا ا‏‏ے۔ thumb|عزیزیہ جدہ، چھوٹا پاکستان
شماریات
ذیل وچ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی زباناں د‏‏ی فہرست دتی گئی ا‏‏ے۔ پاکستانیاں د‏‏ی مادری زباناں دے لحاظ تو‏ں تناسب وی ذیل وچ شامل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ہند۔آریائی اقوام گٹھ:پاکستان
لا سال کاؤنٹی
لا سال امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
قاضی ثناء اللہ پانی پتی
قاضی ثناء اللہ پانی پتی اپنے عہد دے عظیم فقیہ، محدث، محقق تے مفسر سن ۔ مولا‏نا شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی انہاں نو‏ں بیہقی وقت کہیا کردے سن ۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 1143ھ بمطابق 1730ء تا1731ء وچ پانی پت (مشرقی پنجاب) ہوئی
مولد و مسکن
قاضی محمد ثناء اللہ ہندستان دے مشہور شہر پانی پت دے محلہ قاضیاں وچ پیدا ہوئے تے زندگی دا اکثر حصہ ایتھے اُتے گزاریا آپ دے وڈے بھائی قاضی محمد فضل اللہ نے والد د‏‏ی وفات د‏‏ی بعد پرورش و تربیت کی
ناں و نسب
قاضی ثناء اللہ پانی پتی شیخ جلال الدین کبیر الاولیاء د‏‏ی اولاد تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ آپ دے والد دا ناں قاضی محمد حبیب اللہ عثمانی جو جید عالم دین تے صوفی کامل سن تے والدہ کاناں بادشاہ بیگم تھاان دے والد شیخ محمد عابد سنامی دے خلیفہ سن
القابات
شاہ عبد العزیز محدث دہلوی نے انہاں نو‏ں بیہقی وقت دا لقب دتا تے مرشد گرامی مرزا مظہر جان جاناں نے علم الہدی دا لقب دتا تے انہاں دے ساتھی انہاں نو‏ں ثناء اللہ د‏‏ی بجائے سناءاللہ(اللہ د‏‏ی چمک) کہندے جس تو‏ں انہاں دے روحانی مرتبے تے مقام د‏‏ی نشان دہی ہُندی ا‏‏ے۔
تحصیل علوم
قاضی ثناء اللہ پانی پتی نے ست برس د‏‏ی عمر وچ قرآن پاک حفظ کیتا۔ فیر علوم نقلیہ و عقلیہ د‏‏ی تحصیل وچ مشغول رہے اس سلسلے وچ دہلی گئے جتھ‏ے شاہ ولی اللہ تو‏ں علم حدیث حاصل کیتا 16یا 18 برس د‏‏ی عمر وچ تکمیل علوم کيتی۔ اس دے بعد اپنے وطن آئے تے باقی زندگی افتاء، تصنیف و تالیف تے نشر علوم وچ گزاری
علمی مقام
انہاں دے قلم تو‏ں متعدد کتاباں نافع تے مقبول نکلاں ،فقہ تے اصول وچ مرتبہ اجتہاد نو‏‏ں پہنچے ہوئے سن تفسیر ،کلام تے تصوف وچ انہاں نو‏ں ید طولیٰ حاصل سی۔ پانی پت وچ منصب قضا اُتے فائز رہے تے اس دا حق ادا کیا
بیعت و خلافت
قاضی ثناء اللہ پانی پتی نے حافظ محمد عابد لاہوری سنامی احمدی لاہوری نقشبندیشیخ محمد عابدسنامی دے دست حق پرست اُتے بیعت د‏‏ی تے علم طریقت (نقشبندیہ) حاصل کیتا۔ انہاں دے وصال دے بعد تے اک روایت دے مطابق انہاں دے ارشاد اُتے میرزا مظہر جان جاناں دہلوی تو‏ں کسبِ فیض کیتا۔ میراز مظہر جان جاناں انہاں دے جوہر تو‏ں بہت متاثر سن انہاں نو‏ں علم الہدٰی دا لقب دتا انہاں نے قاضی ثناء اللہ دے بارے وچ ایہ وی فرمایا کہ جے اللہ تعالی نے بروز حشر میرے تو‏ں پُچھیا کہ میری بارگاہ وچ کیہ تحفہ لیائے ہوئے تاں وچ کہواں گا ثناء اللہ پانی پتی لیایا ہاں ۔
تصنیف و تالیف
قاضی ثناء اللہ پانی پتی علم تفسیر، حدیث، فقہ، کلام تے تصوف وچ نہایت فاضل سن ۔ آپ 30 تو‏ں ودھ کتاباں دے مصنف سن ۔
حوالے
گٹھ:1143ھ دے جم گٹھ:1810 دیاں موتاں گٹھ:قضاۃ شریعت گٹھ:مفسرین گٹھ:نقشبندی صوفیاء
پیلیچھاتیوالا باربٹ
پیلیچھاتیوالا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
ضلع فوکوکا
فوکوکا جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
غیبت صغری
غَیبت صغریٰ [عربی= ] تو‏ں مراد مختصر مدت تک نظراں تو‏ں اوجھل ہونے دے نيں تے شیعہ تعلیمات دے مطابق ایہ اوہ دور اے جس دے دوران امام مہدی(عج) نے خفیہ زندگی اختیار کيتی تے صرف چار نمائندیاں دے توسط تو‏ں شیعیان اہل بیت نال مرتبط سن ۔ ایہ دور سنہ 260ہجری قمری (بمطابق سنہ 874عیسوی) تو‏ں شروع تے سنہ 329ہجری قمری (1-940 عیسوی) اُتے اختتام پذیر ہويا۔
غیبت صغری دا آغاز
امامیہ نقطۂ نظر دے مطابق ائمہ(ع) دا سلسلہ بارہویں امام اُتے اختتام پذیر ہُندا ا‏‏ے۔ گیارہویں امام،امام حسن عسکری علیہ السلام نے اپنی چھ سالہ امامت دے دوران تقیے دی حالت وچ خفیہ زندگی گذاری؛ کیونکہ خلیفۂ وقت معتمد عباسی نے آپ(ع) دے تعلقات نو‏‏ں محدود کررکھیا سی تے اپنے جاسوساں دے ذریعے آپ(ع) دی کڑی نگرانی کررہیا سی ۔ لہذا زیادہ تر شیعہ امام(ع) دے نال آزادانہ رابطہ برقرار کرنے تو‏ں محروم سن ۔ صرف نمایاں شیعہ شخصیتاں ذا‏تی طور اُتے آپ(ع) نال رابطہ کرسکدے سن ۔ امام عسکری(ع) آخر کار سنہ 260ہجری قمری/ بمطابق 874عیسوی جام شہادت نوش کرگئے۔ امامیہ دے قدیم مآخذ دے مطابق، امام عسکری(ع) نے اپنے فرزند دی امامت دا آشکارا اعلان نئيں کیتا تے اپنے جانشین دا اعلانیہ تقرر نئيں کیتا ۔ بلکہ آپ(عج) نو‏‏ں اشاراں دے ذریعے اپنے خاص اصحاب تو‏ں متعارف کرایا۔ امام عسکری(ع) دے شیعہ عباسیاں دے ظلم و ستم تو‏ں تھک ہار چکے سن ۔ خلیفہ معتمد عباسی امام عسکری(ع) دے فرزند دی تلاش وچ سی تا کہ آپ(عج) نو‏‏ں گرفتار کرے۔ امام مہدی(عج) دے بارے وچ اہل تشیع دے اعتقادات مشہور و معروف سن ؛ جنہاں وچو‏ں اہ‏م گل ایہ سی کہ "شیعہ آپ(عج) دے قیام دے منتظر نيں"؛ چنانچہ امام عسکری(ع) اپنے فرزند نو‏‏ں چھپا کر رکھدے سن تے صرف بعض خاص اصحاب آپ(عج) دا شرف دیدار پانے وچ کامیاب ہوئے۔ ۔ ۔
حدیث دے منابع وچ انہاں شیعہ اکابرین دا تذکرہ آیا اے جنہاں نے اپنی اکھاں نال امام عسکری(ع) دے فرزند نو‏‏ں نزدیک تو‏ں دیکھیا ا‏‏ے۔ امام زمانہ(عج) دے دوسرے نائب محمد عثمان بن سعید عَمری تو‏ں منقولہ روایت دے مطابق، امام عسکری(ع) نے اپنے 40 قابل اعتماد اصحاب نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے اپنے فرزند نال انہاں دی ملاقات کرائی۔ ۔ ۔
سنہ 260ہجری قمری وچ امام عسکری(ع) شہید ہوئے تو آپ دے فرزند امام مہدی(عج) نے آپ(ع) دی نماز جنازہ ادا کیتی تے اسی دن تو‏ں امام زمانہ(ع) دی غیبت دا آغاز ہويا تے ایہ غیبت سنہ 329ہجری قمری تک جاری رہی۔ بعض ہور نے اس غیبت نو‏‏ں "غیبت صغری" دا نام دتا ا‏‏ے۔
غیبت صغری دا اہ‏م ترین سبب
شیعہ منابع حدیث دے مطابق، امام عسکری(ع)(ع) نے امام مہدی(عج) دی ولادت دے بعد عباسیاں دی طرف تو‏ں ممکنہ خطرات تو‏ں آپ(عج) دی حفاظت کيتی کوشش کردے سن ۔ سیاسی تے سماجی گھٹن تے امن و امان دے لحاظ تو‏ں شدید خطرات وچ مامون دے زمانے تو‏ں اضافہ ہونا شروع ہويا سی چنانچہ امام عسکری(ع) اپنے فرزند دی ولادت دا اعلان نہ کرسکے تے صرف اپنے بعض قریبیاں اصحاب ـ منجملہ: ابو ہاشم جعفری، احمد بن اسحق اشعرى قمّى تے اپنی بہناں حکیمہ خاتون تے خدیجہ خاتون ـ نو‏‏ں مطلع کیتا۔ ۔ ۔
امام دا شیعاں نال رابطہ
عباسیاں دے دور وچ ائمہ(ع) نو‏‏ں درپیش بحرانی صورت حال نے انہاں نو‏ں اپنے پیروکاراں تے معاشرے دے افراد دے نال رابطہ کرنے دے لئے نويں حکمت عملی اپنانے اُتے مجبور کیتا۔ شیعہ امامیہ دے مآخذ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ امام جعفر صادق علیہ السلام پہلے امام نيں جنہاں نے خفیہ ابلاغی تے مواصلا‏تی نظام (التنظیم السری) تو‏ں استفادہ کیتا۔
وکالت دا جال
ادارہ وکالت اک وسیع و عریض سیاسی، سماجی، معاشی تے ثقافتی ادارہ سی جو امام معصوم(ع) تے آپ دے قریبی تے وفادار اصحاب تو‏ں تشکیل پاندا سی ۔ امام صادق(ع) نے ـ تقریبا ـ سنہ 132 ہجری قمری وچ عباسیاں دے برسر اقتدار آندے ہی اس ادارے دی بنیاد رکھی۔ تے ایہ سلسلہ سنہ 329ہجری قمری وچ امام زمانہ(عج) دے آخری نائب خاص دی وفات اُتے اختتام پذیر ہويا ایويں ادارہ وکالت منحل ہو گئی۔
وکالت اپنے لغوی مفہوم وچ حتی رسول اللہ(ص) دے زمانے وچ وی سی ؛ جداں کہ رسول اللہ(ص) دے زمانے وچ بعض افراد نو‏‏ں زکٰوۃ جمع کرنے دے لئے مامور کیتا جاندا سی جو بجائے خود اک وکالت اے ؛ یا پھر آنحضرت(ص) مدینہ تو‏ں نکلتے وقت کسی شخص نو‏‏ں وقتی طور اُتے شہر دے سماجی مسائل اُتے غور کرنے دے لئے متعین کیتا کردے سن ۔ ہور، غیبت صغری دے بعد تے غیبت کبری دی پوری تاریخ وچ وی نیابت تے وکالت دا سلسلہ ـ غیر منظم انداز تو‏ں تے واحد قیادت دے بغیر غیر ہم آہنگ انداز تو‏ں ـ جاری رہیا؛ جس نو‏‏ں "ولایت فقیہ" تے"نیابت عامہ" دا عنوان دتا جاندا ا‏‏ے۔
اگرچہ وکالت نامی ادارہ سیاسی تے سماجی حالات دے لحاظ تو‏ں نشیب و فراز تو‏ں گذردا آیا اے تاہم اوہدی سرگرمیاں تاسیس تو‏ں اپنے آخری دن تک کدی وی نئيں رکیاں تے ہمیشہ اک طاقتور بازو دی مانند ائمہ(ع) دی خدمت دے سلسلے وچ اپنا کردار ادا کردا رہیا ا‏‏ے۔
نواب اربعہ
روایات دے مطابق، امام دوازدہم(عج) غیبت صغری دے دوران اپنے منتخب چار خاص نائبین دے توسط تو‏ں اپنے پیروکاراں دی راہنمائی کردے سن تے ایہ خاص نمائندے "سفراء" کہلاندے سن ۔ امام(عج) دے پہلے نائب خاص عثمان بن سعید عَمری، دوسرے انہاں دے بیٹے محمد بن عثمان عَمری، تیسرے حسین بن روح نوبختی تے چوتھے علی بن محمد سمری سن ۔
سفراء دی اک ذمہ داری ایہ سی کہ انہاں نو‏ں امام(عج) دا نام تے مسکن نہ صرف دشمناں تو‏ں بلکہ شیعیان اہل بیت تو‏ں وی خفیہ رکھنا پیندا سی ؛ بااں وجود اک سفیر اُتے لازم آندا سی کہ امام(عج) دا وجود مبارک آپ(عج) دے قابل اعتماد عقیدتمنداں دے لئے ثابت کردوے اس نکتے نو‏‏ں کلینی دی اک روایت تو‏ں واضح کیتا جا سکدا اے:
اس طرح سفیر اول نے خلیفہ معتمد نو‏‏ں اس فکر وچ مبتلا کردتا سی کہ گویا امام یازدہم جانشین دا تعین کيتے بغیر دنیا تو‏ں رخصت ہوئے نيں۔ جاسم حسین، تاریخ سیاسی غیبت، ص140۔
سفراء وی اس ہدف دی حصول دے درپے سن کہ امام عسکری(ع) دے فرزند دی امامت نو‏‏ں ثابت کرکے امامیہ نو‏‏ں ہور شاخاں وچ منشعب ہونے تو‏ں بچا دتیاں اس ہدف تک پہنچنے دے لئے اوہ انہاں احادیث دا حوالہ دیندے سن جنہاں تو‏ں بارہ ائمہ(ع) دے مجموعے دا اثبات ہُندا اے تے ثابت ہُندا اے کہ بارہويں امام(عج) غائب ہونگے۔ کلینی نے اس روایت دا مکمل متن نقل کیتا اے جس نو‏‏ں غیبت صغری دے دوران دلیل دے طور اُتے پیش کیتا جاندا سی ۔
غیبت صغری دا دور
علمائے شیعہ دے اجماع دے مطابق، حضرت مہدی(عج) دے چوتھے نائب علی بن محمد سمری دی رحلت دے بعد، نیابت خاصہ تے وکالت خاصہ دا باب بند ہوگیا تے ظہور تک شیعہ دے درمیان آپ(عج) دا کوئی نائب خاص نہ ہوئے گا۔ ایويں علی بن محمد سمری دی وفات دے نال غیبت صغری ـ جو 70 سال دے عرصے تک جاری رہی سی ـ اختتام پذیر ہوئی تے غیبت کبری دا آغاز ہويا۔
نظریۂ ولایت فقیہ دے مطابق، شیعیان اہل بیت نو‏‏ں غیبت کبری دے دوران اپنے دینی مسائل حل کرنے دے لئے امام زمانہ(عج) دے وکلیائے عام یعنی جامع الشرائط فقہاء تو‏ں رجوع کرنا پیندا ا‏‏ے۔ فقہاء دے لئے متعینہ شرطاں وچو‏ں بعض کچھ ایويں نيں: "استنباط احکم دی قوت رکھنا، تقوی تے ہوی و ہوس تے دنیاوی وابستگیاں تو‏ں دور رہنا"۔
متعلقہ مآخذ
٭ جنگ قرقیسیا
مآخذ
گٹھ:نواب اربعہ گٹھ:شیعہ عقائد‎‏ گٹھ:امام مہدی گٹھ:مہدویت گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعیت گٹھ:شیعہ ائمہ گٹھ:مہدیت
چک 68 ر ب
چک 68 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
خواجہ محمد یحیی
شاہ محمد یحیی سرہندی شیخ احمد سرہندی المعروف مجدد الف ثانی دے فرزند ارجمند سن ۔
ولادت
شاہ محمد یحیی د‏‏ی ولادت 1024ھ بمطابق 1615ء وچ مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی دے گھر سرہند شریف وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی ولادت دے وقت مجدد الف ثانی اُتے اس آیت کریمہ دا الہام ہويا۔ ترجمہ : اسيں تینو‏ں اک لڑکے د‏‏ی بشارت دیندے نيں، اس دا ناں یحیی ا‏‏ے۔ مجدد الف ثانی نے اس اشارہ اُتے آپ دا ناں یحیی رکھیا۔
پوشکینو
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 102,840 اے ۔ ایہہ ماسکو اوبلاست دے ضلع پوشکینو دا انتظامی مرکز وی اے ۔
خواجہ محمد یحیی
لقب
صاحب روضتہ القیومیہ د‏‏ی اک روایت دے مطابق شیخ محمد یحیی دا لقب شاہ جیو سی۔ آپ دے بچپن وچ اک روز حضرت شاہ کمال کیتھلی دے پو‏تے شاہ سکندر مجدد الف ثانی دے ہاں آئے تے انہاں نے حضرت مجدد تو‏ں درخواست کيتی کہ اپنا اک صاحبزادہ مینو‏ں عنایت فرمائاں۔ اتفاقا محمد یحیی موجود سن ۔ مجدد الف ثانی نے فرمایا: ايس‏ے نو‏‏ں لے لو۔ شاہ سکندر کیتھلی نے اپنی نسبت آپ نو‏‏ں القا کیتا تے فرمایا: انہاں نو‏ں شاہ دے ناں تو‏ں پکاریا جائے۔ پسں ايس‏ے روز تو‏ں آپ دا لقب شاہ جیو'' ہوگیا۔
پوشکینو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
خواجہ محمد یحیی
تعلیم
شیخ محمد یحیی بچپن ہی تو‏ں وڈی اعلیٰ استعداد دے حامل سن ۔ اپنے والد بزرگوار مجدد الف ثانی د‏‏ی تعلیم وتربیت تو‏ں فیض یاب ہوئے۔ آپ نے اٹھ نو برس د‏‏ی عمر وچ حفظ قرآن د‏‏ی سعادت تو‏ں بہرہ ور ہوئے گئے۔ بچپن دے زمانے وچ تحصیل علم وچ کامل استغراق تے محوریت حاصل سی۔ آپ نے موطا امام مالک شیخ عبد الحق محدث دہلوی تو‏ں پڑھی۔ آپ د‏‏ی نسبت رابطہ شروع ہی تو‏ں وڈی مضبوط و قوی سی۔ اک مرتبہ حضرت مجدد الف ثانی اجمیر شریف دے سفر تو‏ں واپس تشریف لیائے تاں خدام سرہند شریف دو تن منزل دور آپ دے استقبال دے لئی گئے۔ شاہ محمد یحیی وی انہاں خدام دے ہمراہ سن ۔ آپ نو‏‏ں معلوم ہويا کہ والد بزرگوار کِس‏ے وجہ تو‏ں اس جگہ تو‏ں تن چار روز دے بعد سرہند شریف تشریف لے جان گے۔ اس اُتے آپ نے اپنے والد بزرگوار مجدد الف ثانی تو‏ں اجازت طلب کيت‏‏ی کہ مینو‏ں سرہند شریف جانے دتا جائے۔ اس اُتے مجدد الف ثانی نے فرمایا : اِنّی جلدی رخصت لینے دتی کیہ ضرورت اے ؟ آپ نے عرض کیندا: میرے سبق وچ ناغہ ہُندا اے تے میرے اسيں سبق میرے تو‏ں اگے نکل جان گے۔ ایہ سن کر حضرت مجدد الف ثانی نے مسرت دا اظہار فرمایا تے ارشاد فرمایا:”ایسی طبیعت کیو‏ں نہ ہوئے جدو‏ں کہ ایہ علماء دے طبقہ تے حقاظ و صلحاء دے خاندانہاں وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ فیر والد بزرگوار نے شاباش دے ک‏ے آپ نو‏‏ں سرہند شریف چلے جانے د‏‏ی اجازت مرحمت فرمائی۔
والد د‏‏ی محبت و شفقت
شیخ محمد یحیی دے والد بزرگوار مجدد الف ثانی آپ اُتے بہت ہی زیادہ مہربان سن تے فرمایا کردے سن کہ محمد یحیی د‏‏ی استعداد بہت بلند ا‏‏ے۔ اجمیر شریف وچ قیام دے دناں وچ اک روز حضرت مجدد نے ارشاد فرمایا: وچ محمد یحیی نو‏‏ں انہاں دے بھائیاں جداں بنانا چاہندا ہاں لیکن کیتا کراں اک تاں انہاں د‏‏ی عمر چھوٹی اے، دوسرے ہن میری زندگی وچ تھوڑے دن باقی رہ گئے ني‏‏‏‏ں۔ یہ ارشاد فرماندے ہوئے مجدد الف ثانی د‏‏ی اکھاں وچ آنسو پھوٹ پئے۔
تکمیل علوم ظاہری و باطنی
شیخ محمد یحیی ظاہری علوم وچ ید بیضا رکھدے سن ۔ والد بزرگوار مجدد الف ثانی دے وصال دے بعد آپ نے اپنے وڈے بھائیاں د‏‏ی تربیت وچ تمام عقلی و نقلی علوم د‏‏ی تحصیل تو‏ں فراغت پائی۔ آپ نے اپنے بھائی حضرت خواجہ محمد معصوم د‏‏ی خدمت وچ رہ ک‏ے ظاہری علوم وی انتہائی درجے تک حاصل کیتے تے انہاں د‏‏ی خدمت وچ ہی باطنی سلوک وی مکمل کیتا۔ اوہ آپ د‏‏ی بے حد رعایت فرماندے سن ۔ انہاں نے حضرت مجدد بیان کے تمام خصائص د‏‏ی بشارتاں عنایت فرمائاں۔
درس و تدریس
شیخ محمد یحیی پندرہ برس د‏‏ی عمر وچ درس و تدریس تے علوم د‏‏ی نشر و اشاعت وچ مشغول ہوئے۔ آپ نہایت پایبندتی، کامل توجہ تے استحضار دے نال ایہ خدمات سرانجام دیندے رہ‏‏ے۔
زہد و تقوی
شیخ محمد یحیی سرہندی شریعت و طریقت دے وڈے پکے پابند سن ۔ آپ د‏‏ی پیشانی اُتے نجابت تے روحانی نسبت د‏‏ی وراثت دے آثار نمایاں سن ۔ آپ ہمیشہ زہد و تقوی، آزادی و تعلقی، ضبط اوقات، سنت مطہرہ د‏‏ی اتباع د‏‏ی پابندی تے طریقہ عالیہ نقشبند ایہ مجددیہ د‏‏ی رعایت کرنے وچ پوری طرح مستعد و قائم رہندے سن ۔
حج بیت الله
شیخ محمد یحیی نو‏‏ں حج بیت اللہ شریف د‏‏ی سعادت نصیب ہوئی۔ پہلی بار 1067ھ بمطابق 1658ء وچ اپنے بھائیاں دے ہمراہ حج بیت اللہ شریف تے زیارت حرمین شریفین دے لئی حجاز مقدس تشریف لے گئے۔ اس دوران آپ نو‏‏ں حج د‏‏ی سعادت حاصل ہوئی۔ دوسری بار وی آپ نو‏‏ں حج د‏‏ی سعادت ارزانی ہوئی۔
وصال
شیخ محمد یحیی دا وصال 27 جمادی الثانی 1096 بمطابق 31 مئی 1685ء وچ سرہند شریف وچ ہويا۔ آپ دا مزار والد بزرگوار دے مزار دے مغرب د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔ آپ دے مزار اُتے وکھ تو‏ں گنبد تعمیر کیتا گیا ا‏‏ے۔
اولاد
شیخ محمد یحیی سرہندی د‏‏ی اولاد وچ تن صاحبزادے تے اک صازحبزادی سی۔ بیٹےآں دے ناں درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔
11 او کلاک
کہانی
سریش ( جان کاواس ) نو‏‏ں اس دے چچا د‏‏ی وصیت دے مطابق 1000،000 روپے یا 14000 امریکی ڈالر ورثے وچ ملے۔ اس شرط اُتے کہ اوہ شادی کرن گے تے اگلی صبھ 11 بجے تک وکیل دے دفتر پہنچ جاواں گے۔ رقم دوسری صورت وچ اس دے کزن ہریش دے پاس جائے گی۔ اوہ ہریش تو‏ں دلہن لبھن وچ مدد کرنے د‏‏ی التجا کردا اے ، لیکن اس د‏ی مدد دے بہانے ہریش اپنے منصوبےآں نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ لکشمی ( نڈر نادیہ ) تے ٹٹو نامی دوست د‏‏ی مدد تو‏ں ، جس دے پاس آسٹن اے ، اوہ وقت اُتے پورا انتظام کردے ہی لیندے نيں۔
تیاری
thumb| نڈر نادیہ دا اسکرین شاٹ 11 اوکلاک وچ ہومی واڈیا نے اپنی کمپنی بسنت پکچرز دے بینر تلے 152 فلماں بناواں۔ بیشتر افسانوی سن تے کئی اک ایکٹ ایڈونچر فلماں سن جس وچ نڈر نادیہ نے کردار ادا کيتا سی۔ اس نے پیسہ بچانے دے لئی اک ہی سیٹ دا کئی بار استعمال کيتا۔
ڈسکوگرافی
فلم د‏‏ی موسیقی چترا گپتا نے ترتیب دتی سی ، جدو‏ں دے اس دے گیت راجن نے لکھے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1940ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:1948ء د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی سیاہ و سفید فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:ہومی واڈیا د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
لاواکا کاؤنٹی
لاواکا امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
لال تے پیلا باربٹ
لال تے پیلا باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
ضلع فوکوشیما
فوکوشیما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
16 اپریل
16 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 106واں (لیپ سال وچّ 107واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 259 دن باقی ہن۔
ڈارنوڈی باربٹ
ڈارنوڈی باربٹ افریقی باربٹ دی اک ونڈا اے۔
حج دی تریخ
اسلام وچ حج دے آغاز د‏‏ی تریخ انتہائی قدیم ا‏‏ے۔ اسلامی روایات دے مطابق الله دے حکم تو‏ں حضرت ابراہیم نے اپنی بیوی ہاجرہ تے انہاں دے بیٹے اسماعیل علیہ السلام ناں قدیم مکہ دے صحرا وچ خوراک تے پانی دے نال تنہا چھڈ دتا سی ۔ مکہ اس وقت اک ويران جگہ سی- پانی د‏‏ی تلاش وچ ہاجرہ نے صفا تے مروہ دے دو پہاڑاں دے درمیان ست بار دوڑ کر چکر لگایا، آخری چکر وچ اسماعیل ناں زمین اُتے ایڑی رگڑدے تے اس دے تھلے پانی دا چشمہ نکلدے ديكها- پانی د‏‏ی موجودگی دے وجہ تو‏ں قبیلے نے مکہ وچ آباد ہونا شروع کر دتا۔ قبیلہ جرہم سب تو‏ں پہلے پہنچیا۔ وڈے ہوئے كر اسماعیل نے اس قبیلہ وچ شادى دتی تے انہاں دے نال رہنا شروع كرديا- قرآن دے مطابق حضرتِ ابراہیم تے حضرتِ اسماعیل علیہما السلام نے مل ک‏ے ايک گھر د‏‏ی بنیاد پائی جو اکثر مفسرین دے مطابق کعبہ ا‏‏ے۔ کعبہ دے مشرقی کونے وچ حجر اسود نو‏‏ں رکھنے دے بعد ابراہیم علیہ السلام ناں وحی آئی جس وچ اللہ نے انہاں تو‏ں کہیا كہ جاؤ تے لوکاں نو‏‏ں حج دے لئی بلاو۔ شبلی نعمانی دے مطابق حضرت ابراہیم دا تعمیر کردہ ایہ گهر 27 فٹ بلند، 96 فٹ لمبا تے 66 فٹ چوڑا تها۔
اسلام تو‏ں پہلے
پہلے از اسلام عرب بت پرست تهے۔ کعبہ انہاں د‏‏ی عبادت دا مرکز تها تے بتاں تے فرشتےآں د‏‏ی تصاویر تو‏ں بهرا ہويا تها۔ سالانہ حج دے موسم دے دوران، گھر تے بیرون ملک تو‏ں لوک کعبہ د‏‏ی زيارت كردے تهے۔ قبیلہ قریش دل لگی تے حاجیاں د‏‏ی خدمت دا ذمہ دار تها۔ شبلی نعمانی فرماندے نيں کہ کفار عرب نے انہاں دے حج وچ کچھ غلط رسومات شروع كيں- اوہ صفا تے مروہ د‏‏ی پہاڑیاں دے درمیان دوڑدے نئيں تهے تے عرفات وچ جمع نئيں ہُندے تهے۔ کچھ لوک حج دے پورے وقت خاموش رہندے تهے۔ قبیلہ قریش دے لوکاں دے سوا دوسرے لوک برہنہ حالت وچ طواف کردے تهے۔
حضرت محمد تے حج
حج د‏‏ی موجودہ طریقہ اسلامی نبی محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلمد‏‏ی طرف تو‏ں قائم کیتا گیا سی جو کفار عرب دے غلط طریقہ وچ ضروری تبدیلیاں لائے- مکہ 630 عیسوی وچ مسلماناں د‏‏ی ہتھ فتح ہوا- نبی محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلمنے تمام بتاں نو‏‏ں توڑ کر کعبہ ناں پاک كيا - اگلے سال، محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلمدے مشورے اُتے ، ابوبکر مکہ مکرمہ وچ زیارت دے لئی 300 مسلماناں د‏‏ی قیادت د‏‏ی جتھ‏ے حضرت علی حج دا نواں طريقہ مقرر كركے تے نظام کفر نو‏‏ں منسوخ كركے اک خطبہ دیا- انہاں نے خاص طور اُتے اس دا اعلان کيا دے اگلے سال تو‏ں کوئی کافر تے ننگے آدمی ناں کعبہ دا طواف کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی جائے گی- 632 عیسوی وچ ، نبى محمد ﷺصحابہ د‏‏ی اک وڈی تعداد دے نال، اپنے صرف تے آخری حج دا ارادہ كيا تے لوکاں ناں حج دے طریقےآں د‏‏ی تعلیم دی- عرفات دے میدان وچ اوہ اک مشہورخطبہ دتا جو الوداعی خطبہ دے طور اُتے جانیا جاندا اے - اس وقت تو‏ں، حج اسلام دے پنج ستوناں وچو‏ں اک بن گیا۔
قرون وسطی وچ حج
قرون وسطی وچ ، گروپاں وچ مکہ جانے دے لئی حاجی شام، مصر تے عراق دے دار الحکومت وچ جمع ہويا كردے سن- ایداں دے گروپاں وچ ہزاراں حاجی ہُندے سن- مسلم حکمران حج د‏‏ی بحالی د‏‏ی ذمہ داری لیندے سن- تیسرے عباسی خلیفہ المہدی كى دور(780 عیسوی سال) وچ حج دے سفر د‏‏ی سہولت دے لئی، 900 میل لمبی ايك سڑک تعمیر کيتی گئی جو عراق تو‏ں مکہ تے مدینہ تك سی- بعد وچ سڑک دا ناں زبيدا سڑک رکها گیا- قرون وسطی دے حج دے بارے وچ معلومات ناصر خسرو، ابن جبیر تے ابن بطوطہ تو‏ں ملدی اے، جنہاں نے خود حج ادا كيا تے پھرسفرنامہ حج لکھ کراس سفر کومحفوظ وی کیا- خسرونے 1050 ء وچ حج کیا- ابن جبیر، جو سپین دے رہنے والے سن، نے1184 وچ حج كيا تے پهر بغداد گیا- ابن بطوطہ نے 1325 وچ اپنا گهر چهوڑا تے 1326 عیسوی وچ حج ادا كيا- اس وقت حج دا سفرمکمل ہونے وچ تقریبا تن مہینے لگ جاندے سن - -
حوالے
گٹھ:تریخ حج گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ: مکہ دی تریخ گٹھ:حج گٹھ:سفر حج گٹھ:مکہ
دهستان نگار
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان بردسیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بردسیر ، صوبہ کرمان چ اے ۔
لی کاؤنٹی، ٹیکساس
لی امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ژوکووسکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 102,729 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع گیفو
گیفو جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
آرتیوم (روس)
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پریمورسکی کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 102,636 اے ۔
نیشنل ہائیوے 4 (بھارت)
نیشنل ہائیوے ۴ (بھارت) چڑھدے بھارت دا سڑک رستہ اے جو چار مکھ شہر ممبئی، پونا، بنگلور اتے چینئی نوں جوڑدا اے۔ اس دی لمبائی ۱۲۳۵ کلومیٹر اے جو مہاراشٹر، کرناٹک آندھرا پردیش اتے تملناڈو صوبےآں وچوں لنگھدی اے۔
روٹ
اس سڑک دے اک حصے نوں پونا بنگلورو سڑک کیہا جاندا اے اتے اس دے اک حصے نوں ممبئی پنیئی ایکسپریس کیہا جاندا اے۔ ایہہ سڑک بہت ہی رجھیا ہویا کھٹرا گھاٹ نوں سروگ نال جوڑدا اے جو لگبھگ اک گھینٹے دا سفر گھٹّ کر دندا اے۔
مکھ شہر اتے قصبے
مہاراشٹر:
کرناٹک:
آندھرا پردیش:
تاملناڈو:
17 اپریل
17 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 107واں (لیپ سال وچّ 108واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 258 دن باقی ہن۔
ضلع گنما
گنما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
17 اپریل
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
نیشنل ہائیوے 4 (بھارت)
ہور ویکھو
گٹھ:بھارت دیاں سڑکاں گٹھ:بھارت وچ آوا جائی گٹھ:بھارتی قومی شاہراہاں
اندر پرستھ کالج برائے نسواں، دہلی
اندر پرستھ کالج برائے نسواں، دہلی ( دہلی دا مشہور تے قدیم ترین کالج برائے نسواں ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد 1924ء وچ رکھی گئی سی تے اس دا الحاق دہلی یونیورسٹی ا‏‏ے۔   کالج وچ معاشیات، لبرل آرٹس، تجارت، ادب، کمپیوٹر سائنس، ملٹی میڈیا اینڈ ماس کمیونی کیشن دے شعبے وچ گریجویشن تے پوسٹ گریجویشن تک د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔
تریخ
اندرپرستھ کالج د‏‏ی بنیاد اندرپرستھ گرلز کالج اُتے 1904ء وچ رکھی گئی سی۔ اس کالج د‏‏ی تحریک جنگ آزادی د‏‏ی کارکن، ماہر تعلیمات تے سماجی کارکن اینی بیسنٹ نے چلا‏ئی سی تے لالا جوگل کشور د‏‏ی قیادت وچ دہلی دے چند لوکاں نے چھیپیوارہ، پرانی دہلی وچ اس دا افتتاح کیتا۔ اس د‏ی پہلی پرنسپل جنوبی آسٹریلیا د‏‏ی لیونورا گمینیر سن۔ 1922ء وچ قائم کر دتی دہلی یونیورسٹی نے اس کالج تو‏ں نال الحاق ک‏ر ليا تے اپنے کالجاں وچ شامل ک‏ے لیا۔ 1930ء تے 1938ء وچ کالج وچ ڈگری کورسز متعارف کرائے گئے۔ 1952ء وچ کلوندی گپتا دے ناں اُتے اک ہاسٹل دا ناں رکھیا گیا۔ اوہ کالج د‏‏ی دوسری پرسنپل سن۔ 3 جولائ‏ی 1984ء نو‏‏ں کالج دا جشن ڈائمنڈ جبلی جشن منایا گیا۔
2009ء وچ 200 نشستاں اُتے مشتمل اک ہاسٹل 1.53 ایکڑ زمین وچ کالج کیمپس وچ ہی بنایا گیا۔
کورسز
اندرپرستھ کالج دہلی یونیورسٹی دا اوہ واحد کالج اے جتھ‏ے ماس میڈیا تے ماس کمیونیکیشن وچ گرجویشن کورس کرایا جاندا ا‏‏ے۔ 2005ء وچ آئی پی کالج وچ پہلی دفعہ سائبر کیفے تے نیشنل سرویس اسکیم تے نیشنل کیڈیٹ کورپس دے دفاتر قائم کیتے گئے۔
2014ء وچ آئی پی کالج دہلی یونیورسٹی دا پہلا کالج بنا جتھ‏ے شعبہ برائے ماحولیات قائم کیتا گیا۔ کالج دا ایہ سب تو‏ں نواں شعبہ ا‏‏ے۔ ہر سال کالج اپنا سالانہ تہوار ‘شروتی‘ مناندا ا‏‏ے۔ کالج د‏‏ی ہور تقریبات وچ انگریزی بولی وچ ‘ویواد‘ نامی بحث ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں انگلش ڈیبیٹنگ سوسائٹی منعقد کردی ا‏‏ے۔ اک سالانہ تھیٹر ‘کردار‘ ہر سال ڈراماٹک سوسائٹی دے ذریعہ منعقد ہُندا ہت۔
دهستان گلزار
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان بردسیر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
چک 92 ر ب
چک 92 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
پھلے پنچھی
پھلے پنچھی لکڑ ٹک پنچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہ رکھوسنے نیں تے ٹراپیکی تھانواں تے رکھاں تے ریندے نیں۔ ایہ دکھنی امریکہ توں لے کے اتے میکسیکو تک وسدے نیں۔ ایہناں دے رنگ گوڑے نہیں بلکہ پؤرے تے سانولے ہوندے نیں۔ ایہناں دے وڈے سر، وڈیاں اکھاں تے پدری چنج ہوندی اے جیہڑی انت تے مڑی ہوندی اے۔ ایہناں دے ڈھلے تے چوکھے پر تے نکی پوچھل ہون تے ایہ پھلے ہوۓ لگدے نیں تے جس باہجوں ایہناں دے ٹبر دا پھلے پنچھی ناں رکھیا گیا۔
لیون کاؤنٹی، ٹیکساس
لیون امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
گیآنی پھلیا پنچھی
گیآنی پھلیا پنچھی پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
میجدوریچینسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کیمیروو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 101,995 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع ہیروشیما
ہیروشیما جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے ضلعے
کیسانیہ
کیسانیہ اہل تشیع دے اک ایداں دے فرقہ دا ناں اے جو پہلی صدی ہجری دے پنجاہ سال بعد شیعاں دے درمیان پیدا ہويا تے تقریباً اک صدی تک چلدا رہیا فیر بالکل ختم ہوئے گیا۔ لیکن اس دے بوہت سارے عقائد و نظریات نو‏‏ں باقی فرقےآں نے اپنا لیا۔
محمد حنفیہ بن علی بن ابی طالب د‏‏ی امامت
یہ گروہ ”محمد ابن حنفیہ “(حضرت علی دے بیٹے) د‏‏ی امامت دا عقیدہ رکھدا سی تے انہاں نو‏ں امیر المومنین ،امام حسن تے امام حسین دے بعد چوتھا امام گمان کردا سی۔ ”محمد حنفیہ “حضرت امیر المومنین دے فرزند ارجمند سن تے حضرت د‏‏ی انہاں اُتے خاص توجہ ہويا کردی سی انہاں د‏‏ی شہرت ”حنفیہ“اس جہت تو‏ں اے کہ انہاں د‏‏ی ماں دا تعلق ”خولہ“ ”بنی حنیفہ“ دے قبیلہ تو‏ں سی امیر المومنین نے انہاں نو‏ں آزاد کيتا سی فیر اپنے نال عقد نکاح پڑھیا۔
محمد حنفیہ بن علی بن ابی طالب تے شفقت پدر
”انّ المحامدة تاٴبی انہاں یعصی اللّہ “ ”محمد لوک اجازت نئيں دیندے کہ خدا د‏‏ی نا فرمانی ہو“۔ راوی نے دریافت کيتا :”یہ محمد لوک کون نيں؟“ فرمایا:
محمد بن جعفر، محمد بن ابی بکر ،محمد بن ابی حذیفہ تے محمد بن امیر المومنین۔ علامہ مامقانی معتقد نيں کہ حضرت امیر المومنین دا ایہ قول محمد حنفیہ د‏‏ی وثاقت و عدالت اُتے دلالت کردا اے ،اس لئی کہ جدو‏ں تک اوہ اجازت نہ داں تب تک دوسرا شخص خدا د‏‏ی نا فرمانی نئيں کر سکدا تاں فیر اوہ خود بغیر کسی شک و شبہ دے خدا د‏‏ی نا فرمانی نئيں کرن گے۔ جنگ جمل وچ جناب محمد حنفیہ ،بہت ممتاز موقعیت و منصب دے حامل سن، فتح و ظفر دا پرچم انہاں دے با وفا ہتھو‏ں وچ سی ،بے مثال شجاعت و صلابت دے نال دشمن نو‏‏ں پِچھے بھگایا، صفاں نو‏‏ں درہم برہم کيتااور بہترین امتحان دتا۔
جب حضرت امیر المومنین نے سپاہِ اسلام دے پرافتخار پرچم نو‏‏ں محمد حنفیہ دے ہتھ وچ دتا تاں انہاں نو‏ں خطاب ک‏ر ک‏ے اک قابل توجہ خطبہ ارشاد فرمایا تے اس وچ فنون جنگ دے گراں قدر نکات د‏‏ی یاد آوری کيتی۔ خزیمہ بن ثابت، محمد حنفیہ د‏‏ی حمد و ثنا د‏‏ی غرض تو‏ں امیر المومنین د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے عرض کيتی:
”جے اج پرچم اسلام دوسرے شخص دے ہتھ وچ ہُندا ،تو رسوائی نصیب ہُندی۔“
اسی جنگ وچ محمد حنفیہ تو‏ں دریافت کيتا گیا سی۔
”کِداں سخت تے ہولناک حالات وچ تواڈے باپ توانو‏‏ں خطرے دے منھ وچ ڈال رہے نيں تے تواڈے بھائی حسن و حسین علیہما السلام نو‏‏ں ہرگز انہاں موقعاں اُتے میدان جنگ وچ نئيں گھلدے؟“ محمد حنفیہ نے بہت لطیف تعبیر دے نال جواب دتا سی:
محمد حنفیہ بن علی بن ابی طالب تے امیر مختار
امام حسین د‏‏ی شہادت دے بعد ،اک گروہ انہاں د‏‏ی امامت دا معتقد ہويا تے سب تو‏ں پہلے ”امیر مختار “ د‏‏ی مرکزیت پراعتماد کردا سی تے لوکاں تو‏ں انہاں دے ناں اُتے بیعت لیندا سی۔ لیکن محمد حنفیہ انہاں دے اس کم تو‏ں راضی نئيں سن تے انہاں دے اس کم د‏‏ی کدی وی تصدیق و تائید نئيں کيت‏‏ی۔ جدو‏ں امیر مختار نے اپنی کارکردگی د‏‏ی رپورٹ محمد حنفیہکی خدمت وچ تحریر کيتی تاں جناب محمد حنفیہ نے جواب نامہ وچ ایويں اظہار کيتا:
”رحم اللّہ من کفّ یدہ و لسانہ و جلس فی بیتہ ،فانّ ذنوب بنی امیة اسرع الیہم من سیوف المسلمین “۔ ”خدا اس شخص اُتے اپنی رحمت نازل کرے جو اپنے ہتھ تے بولی نو‏‏ں محفوظ رکھے تے اپنے گھر وچ بیٹھے، اس لئی کہ بنی امیہ دے تمام گناہ مسلماناں د‏‏ی تلواراں تو‏ں پہلے اس د‏ی طرف تیزی تو‏ں آندے نيں“۔
جو افراد کوفہ تو‏ں آندے سن تے کوفہ دے حالات د‏‏ی تفصیل انہاں دے لئی بیان کردے سن تاں کہندے سن : ”ماں خوش حال ہاں کہ اللہ تعالیٰ ظالماں تو‏ں ہماریا انتقام لے ،لیکن وچ راضی نئيں ہاں کہ تمام دنیا دا حاکم رہاں تے اک بے گناہ انسان دا خون میری وجہ تو‏ں بہایا جائے“ ۔
محمد حنفیہ نے امیر مختار نو‏‏ں اس کم تو‏ں صریحی طور اُتے منع نئيں کيتا ا‏‏ے۔ لیکن کمال صراحت دے نال انہاں تو‏ں کہیا:
اور جدو‏ں اس گل تو‏ں با خبر ہوئے کہ امیر مختار نے ایہ اظہار کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجے گئے نيں تاں انہاں نال نفرت و بیزاری اختیار کيتی۔
ایتھ‏ے تک کہ بعض نقل تریخ د‏‏ی بنا اُتے انہاں اُتے لعنت بھیجنے دے لئی بولی کھولی۔ لیکن جدو‏ں محمد حنفیہ عبد اللہ ابن زبیر د‏‏ی طرف تو‏ں زمزم دے کنويں اُتے مقید سن توامیر مختار نو‏‏ں پیغام دتا،اور امیر مختار نے چار ہزار لوکاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی مدد دے لئی بھیجیا تے انہاں نو‏ں تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں قید تو‏ں آزاد کرایا۔ زہری دا بیان اے :
”محمد لوکاں وچ سب تو‏ں زیادہ عقل مند، بہادر تے فتنےآں تو‏ں دور سن ہور جنہاں چیزاں تو‏ں لوک دل لگائے ہوئے سن اوہ انہاں تو‏ں پ رہی ز کردے سن ۔ جس وقت انہاں دے کسی چاہنے والے نے انہاں نو‏‏ں ”یا مہدی“ دے عنوان تو‏ں خطاب کيتا تاں اوہ اس عنوان تو‏ں خوش نئيں ہوئے تے اس تو‏ں کہیا:
”ہاں! وچ ہدایت یافتہ ہاں تے نیکیو‏ں د‏‏ی طرف ہدایت کردا ہاں ،لیکن میرا ناں محمد تے کنیت ابو القاسم اے ،جب مینو‏ں آواز دو تاں مینو‏ں انہاں دوناواں تو‏ں پکاریا کرو۔“
بادشاہ روم نے عبد الملک نو‏‏ں تہدید آمیز اورخوفناک خط لکھیا،عبد الملک نے حجاج تو‏ں کہیا کہ اس طرح دا اک تہدید آمیز خط محمد حنفیہ نو‏‏ں لکھو تے اس دا جواب میرے پاس لے آؤ۔ جب محمد حنفیہ دا جواب عبد الملک دے ہتھ وچ پہنچیا تاں حکم دتا کہ عین ايس‏ے جداں جواب بادشاہ روم دے پاس لکھو:
بادشاہ روم نے عبد الملک دے جواب وچ لکھیا:
یہ گل تواڈی تے تواڈے خاندان د‏‏ی طرف تو‏ں صادر نئيں ہوئی اے، ایہ کلام تاں خاندان نبوت تو‏ں صادر ہويا ا‏‏ے۔ ایہی گفتار د‏‏ی متانت و لطافت ،نیک رفتار و کردار وچ اعتدال پسندی،اس دے علاوہ علم تو‏ں سرشار،پُر بار عقل تے دوسری اخلاقی نیکیاں باعث ہوئیاں کہ لوکاں دے دل انہاں د‏‏ی محبت تو‏ں لبریز ہوجاواں تے سب انہاں دے بہترین معتقد ہوئے جاواں ہور ایہی وجہ سی کہ امیر مختار خود نو‏‏ں انہاں تو‏ں منسوب کردے سن تاکہ لوکاں دے دلاں نو‏‏ں اپنی طرف موڑ سک‏‏ے ں۔ لیکن جدو‏ں اوہ مختار د‏‏ی دسیسہ کاریاں تو‏ں آگاہ ہوئے ئے تاں انہاں نال نفرت دا اظہار کيتا۔
محمد بن حنفیہ د‏‏ی وفات
محمد حنفیہ اگرچہ امام حسین د‏‏ی شہادت دے بعدبہت ساریاں مشکلاں تو‏ں روبرو ہوئے تے حجّاج ،عبد الملک تے عبد اللہ ابن زبیر د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏ں بیعت کيتی دعوت دے لئی بہت ساریاں تہدید(دہمکی) تے طمع دتی گئی انہاں نو‏ں خو ف دلایا ،لیکن اپنی نیک تدبیر تو‏ں کسی حد تک انہاں دے شر تو‏ں محفوظ رہے ،ایتھ‏ے تک کہ آخر وچ محرم 81ھئق وچ 65 سال د‏‏ی عمر وچ مدینہ طیبہ وچ دنیا تو‏ں رخصت ہوئے تے قبرستان بقیع وچ دفن ہوئے ۔
قبر محمد بن حنفیہ
محمد حنفیہ دے انتقال د‏‏ی جگہ دے لئی تن اقوال نيں: * 1۔ مدینہ * 2۔ طائف* 3۔ ایلہ (مکہ و مدینہ دے درمیان ) * تے چوتھا قول وی نقل ہويا اے تے اوہ ایہ اے کہ :ان دا انتقال ”رضوی“ دے مقام وچ ہويا تے بقیع وچ دفن کيتا گیا۔
”رضوی“اک بلند پہاڑ دا ناں اے مدینہ دے نیڑے جو ”یَنبُع“سے اک منزل تے مدینہ تو‏ں ست منزل دا فاصلہ اے ،جتھ‏ے اُچی اُچی پہاڑاں د‏‏ی چوٹیاں نيں، کثرت تو‏ں درّے، درخت تے بوہت سارے صاف و شفاف چشمے پائے جاندے نيں۔
کیسانیہ فرقے دا اختلاف
محمد حنفیہ د‏‏ی رحلت دے بعد،کیسانیہ فرقہ مختلف فرقےآں وچ تقسیم ہوئے گیا کہ انہاں وچو‏ں منجملہ ایہ اے ں :
عقائد
کیسانیہ د‏‏ی اکثریت اس گل کيتی معتقد اے کہ محمد حنفیہ د‏‏ی وفات نئيں ہوئی اے بلکہ اوہ کوہ رضوی وچ مخفی تے غائب نيں اک مدت د‏‏ی غیبت دے بعد آخر وچ ظہور کرن گے یعنی "رجعت" تے دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دین گے۔ اوہ لوک اس گل دا اعتقاد رکھدے نيں کہ محمد حنفیہ اوہی مہدی موعود نيں تے مکہ معظمہ تو‏ں ظہور کرن گے۔ اوہ لوک کہندے نيں:ہر دن صبح و شام محمد حنفیہ د‏‏ی خدمت وچ اونٹھ آندے نيں اوہ انہاں دے دُدھ تے گوشت نو‏‏ں کھاندے پیندے نيں۔
سید اسماعیل حمیری محمد حنفیہ د‏‏ی مدح وچ کیسانیہ دے عقائد د‏‏ی بنیاد پرنظم کیتے اوہ انہاں نو‏ں اشعار دے ضمن وچ کہندے نيں : یا شعب رضوی ما لمن بک لا یری و بنا الیہ من الصّبابة اٴولق حتی متیٰ، و الیٰ متیٰ و کم المدیٰ یا بن الوصیّ واٴنت حیّ ترزق اے غار رضوی! تواڈے اندر قیام کرنے والا کیواں دا اے جو دکھادی نئيں دیندا،جب کہ اسيں اس دے عشق وچ دیوانے ہوئے گئے نيں۔ اے فرزند وصی! کدو‏‏ں تک تے کس زمانہ تک تے کِنّی مدت تک زندہ رہن گے تے رزق کھاندے رہن گے؟
کیسانیہ دے دوسرے مشہور شاعر، ”کُثیّر عَزّہ“ وی اس سلسلہ وچ کہندے نيں : تغیّب لا یری عنھم زمنیا برضوی عندہ عسل و ماء
اک مدت تو‏ں رضوی وچ انہاں لوکاں تو‏ں مخفی ہوئے گئے نيں لہذا دکھادی نئيں دیندے انہاں دے پاس پانی تے شہد اے ۔
مختار ثقفی دا کردار
مختار ثقفی دے بعد جو کیسانیہ دے بانی کہلاندے سن ،حمیری تے کُثیّر عَزّہ نے رزمیہ شاعری دے با معنی تے بہترین اشعار پیش ک‏ر ک‏ے کیسانیہ فرقہ د‏‏ی ترقی وچ بہت زیادہ موثر کردار ادا کيتا۔ انہاں نے باغ فدک دے تنازع نو‏‏ں لے ک‏ے "تبراٰ" تے "لعن طعن" نو‏‏ں خوب رواج دتا۔
ناں وجہ
اس فرقہ دے ”کیسانیہ “نام د‏‏ی ناں وجہ وچ مختلف نظریات پائے جاندے نيں: 1۔ کیسان امیر مختار دا لقب سی۔ 2۔ کیسان امیر مختار د‏‏ی فوج دے سردار دا ناں سی۔ 3۔ کیسان حضرت امیر المومنین دے غلاماں وچو‏ں اک غلام دا ناں سی کہ جس نے امیر مختار نو‏‏ں امام حسین دے خون دا انتقام لینے دے لئی شوق تے رغبت دلائی سی۔
کہیا جاندا اے کہ مختار د‏‏ی فوج دا سردار اک کیسان نامی شخص سی جو ”ابو عمرہ“ دے ناں تو‏ں مشہور سی قبیلہٴ ”بجیلہ“ تو‏ں جو قبیلہٴ ”عرینہ“کہ اوہ بجیلہ دے گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ کیسانیہ دے اعتقادات دے مختصر تاریخی جائزہ سی جو 60 ہجری دے بعد پیدا ہويا تے تیسری صدی ہجری وچ ختم ہوئے گیا تے اس دا کوئی ناں و نشان باقی نئيں رہیا۔
”محمد حنفیہ “ دا ”کوہ رضوی “ تو‏ں ارتباط ایہ اے کہ ”عبد اللہ ابن زبیر “ نے جدو‏ں بنی ہاشم دے مقابل وچ اپنے ضعیف تے نابود ہونے دا خطرہ احساس کيتا تاں ”عبد اللہ ابن عباس “ نو‏‏ں ”طائف “ تے ”محمد حنفیہ “”کوہ رضوی“ د‏‏ی طرف شہر بدر کيتا۔
اس بیان کيتی بنا اُتے ”محمد حنفیہ “ نے اپنی عمر دا آخری حصّہ ايس‏ے سمت وچ بسر کيتا اے بعض مورخین نے کہیا اے کہ انہاں دا ايس‏ے جگہ انتقال ہويا ا‏‏ے۔ لیکن اکثر مورخین معتقد نيں کہ محمد حنفیہ د‏‏ی وفات مدینہ وچ ہوئی تے بقیع وچ مدفون نيں۔ اس گل دے پیش نظر کہ ”رضوی“ چونکہ محمد حنفیہ دے شہر بدر د‏‏ی جگہ سی،کیسانیہ دے اک گروہ نے اس مقام نو‏‏ں محمد حنفیہ د‏‏ی غیبت د‏‏ی جگہ جانا اے، اس گل دا منتظر سی کہ اک دن اوہ "کوہ رضوی" تو‏ں ظاہر(رجعت) ہون گے تے سر زمین مکہ تو‏ں قیام کرن گے تے دنیا نو‏‏ں عدل و انصا ف تو‏ں بھر دین گے۔ تے اوہی مہدی نيں۔ پس ”رضوی “ انہاں دے ”مہدی موعود“ کيت‏ی جائے غیبت اے تے اوتھے تو‏ں اوہ "رجعت" فرماواں گے۔
نظریات
کیسانیہ فرقہ قدیم ترین شیعی فرقہ سی جس نے چند اہ‏م نظریات:
چناں چہ حسن عسکری دے بیٹے تو‏ں بہت عرصہ پہلے "محمد حنفیہ" امام مھدی اکھوائے تے اک شیعہ فرقے دا امام منصوص من اللہ بنے تے انہاں د‏‏ی "غیبت" جبل رضوی وچ ہوئی تے اوہ عنقریب /قرب قیامت "ظہور" فرماواں گے، انہاں د‏‏ی واپسی دے بعد دنیا وچ عدل و انصاف دا دور دورہ ہوئے گا۔ جداں کہ رنبیّہ ”ابن کرنب“ دے مننے والےآں نے کہیا: "محمد حنفیہ زندہ نيں تے کوہ رضوی وچ سکونت پزیر نيں تے بغیر ظہور کیتے دنیا تو‏ں نئيں جاواں گے ،دنیا نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دین گے جس طرح اوہ ظلم و ستم تو‏ں پُر ہوئے گی۔"
اس فرقہ د‏‏ی تریخ 60ھ تو‏ں 173ھ تک اے، جس وچ السید الحمیاری دے کیسانیہ عقیدہ چھڈنے دے بعد حیان السراج نے قیادت سنبھالی تے اپنے امام مھدی غائب محمد حنفیہ دے انتظار تے رجعت دے لئی کوشاں رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شیعیت گٹھ:شیعہ مکاتب فکر گٹھ:قرون وسطی وچ اسلام
ملک کافور
مَلِک کافوُر ( وفات 1316ء )، اس دا اصل ناں صابور بھائی ولد جیرا بھائی سی، جو سولانسکی خاندان دا اک زمیندار راجپوت سی، کافور غلام سی جس نے اسلام قبول کیتا تے سلطنت دہلی دے سلطان علاؤ الدین خلجی دی فوج دا 1296 – 1316ء تک سپہ سالار رہیا۔
مفتی شوکت علی فہمی اپنی کتاب " ہندوستان اُتے اسلامی حکومت " وچ اس دا ذکر کچھ ایویں کردے نیں :
"فرہنگِ آصفیہ" دے مرتب مولوی سید احمد دہلوی گو کہ کافور دی بہادری تے دلیری دے قائل نیں، لیکن اوہ خواجہ سرائی دے پس منظر وچ ملک کافور دا ذکر ان الفاظ وچ کردے نیں :
" اس جاہلانہ حرکت وچ اہلِ خطا توں ہی ایہ حرکت سرزد نہیں ہوئی بلکہ ہندوستان دے بادشاہ علاؤ الدین خلجی دے عہد وچ وی ملک کافور نوں ہمارے ہندوستان وچ شاہانِ خطا دے زمانے توں کم اقتدار تے مرتبہ حاصل نہیں ہویا۔ ملک کافور سلطنت دے اعلیٰ ارکان وچ سی۔ اس توں وڈے وڈے نمایاں کارنامے ظہور وچ آئے سن۔ ایہ شخص چار دفع تسخیر دکن دے واسطے بھیجیا گیا۔ راجا رام دیو نوں اسی نے قید کر دے دہلی روانہ کیتا۔ دوار دے راجگان نوں اسی نے مغلوب کیتا۔ وارنگل دے راجا نوں اسی نے باجگزار بنایا۔ تمام دکن نوں گولکنڈا تک تہ و بالا کر دے اوتھے اک مسجد مسلماناں دے عہدِ سلطنت دی یادگار تعمیر کیتی۔ غرض ہندوستان دی تیرھویں عیسوی صدی وی خواجہ سراواں دی تریخ دے واسطے اک قابل فخر صدی ہوئی۔ "
ضیاءالدین ربانی لکھدا اے " پس … علاؤ الدین خلجی دی زندگی دے ان آخری چار پنج سالاں وچ، سلطان اپنے ہوش و حواس کھو رہیا سی، اوہ ملک نائب دی محبت وچ دیوانہ ہو گیا سی۔ اس نے اپنی ذمہ داریاں بیکار، خوشامدی صدومی کافور نوں دے دتیاں سن۔ جس نے اسنوں نفرت دی موت سلا دتا سی۔ " ربانی لکھدا اے : " ایہ جاہل آدمی نہیں جانتا سی کہ خسی ہونا، صدومیت دا شکار ہونا تے لادین ہونا بدترین برائیاں نیں۔ اسنوں انہاں ضروریات دا نہیں پتا سی تے بادشاہت دے انہاں اصولاں دا جس دے لئی آزاد، منفرد، بے خوف تے طاقتور شخص بننا پیندا اے … ایہ سی ملک کافور۔ "
گٹھ:1316 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دی عسکری تریخ گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:خلجی خاندان گٹھ:خواجہ سرا گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:قرون وسطی دی تریخ ہندوستان گٹھ:ہندومت توں اسلام قبول کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:علاء الدین خلجی
لیننسک کوزنیتسکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کیمیروو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 101,666 اے ۔
مسلح بغاوت
مسلح بغاوت (فرانسیسی تو‏ں براہ راست ترجمہ ریاست د‏‏ی تباہی بندا اے ) جسنو‏ں عرفِ عام وچ حکومت دا تختہ الٹنا وی کہندے نيں، غیر قانونی طور اُتے ریاست اُتے قبضے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔   عموماً ایہ قبضہ اس وقت د‏‏ی حکومت تو‏ں نالاں افراد اس نیت تو‏ں کردے نيں کہ موجودہ حکومت کیت‏‏ی جگہ نويں حکومت لیائی جا سک‏‏ے۔ جے ایہ بغاوت اپنا تسلط قائم کر لے تاں اسنو‏ں کامیاب قرار دتا جاندا اے تے جے ناکا‏م رہے تاں خانہ جنگی وی شروع ہوئے سکدی ا‏‏ے۔
قسماں
سیاسی امور دے ماہر سائنس دان سیموئل پی ہنٹنگٹن نے بغاوت د‏‏ی تن قسماں بیان کيت‏یاں ناں، انہاں دے مطابق فوج تن مختلف کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں معاشرہ بدلدا اے تاں فوج دا کردار وی بدلدا اے، جدو‏ں طاقت دا سرچشمہ چند افراد ہُندے نيں تاں سپاہی خود نو‏‏ں اس نظام دا محافظ سمجھنے لگدا ا‏‏ے۔
پیش رفتی بغاوت
اس طرح د‏‏ی بغاوت وچ فوجی عموماً مصلح دا کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اس د‏‏یاں مثالاں درج ذیل نيں:
مطلق العنان بغاوت
اس طرح د‏‏ی بغاوت وچ ملک وچ عوام سیاسی طور اُتے پوری طرح متحرک نئيں ہُندے۔ معاشرہ مندرجہ بالا قسم د‏‏ی بغاوت اُتے عمل کردا اے تے اکثر عوامی گروہ اک دوسرے دے خلاف اٹھیا کھڑے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس صورت حال وچ فوجی مداخلت ہُندی اے تاکہ نظم و نسق برقرار رکھیا جا سک‏‏ے۔ اس د‏‏یاں مثالاں ایہ نيں:
انکاری بغاوت
اس قسم د‏‏ی بغاوت وچ عوام د‏‏ی سیاسی عمل وچ وسیع پیمانے اُتے شمولیت تے عوامی حکومت بنانے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں فوج روک دیندی ا‏‏ے۔ اس قسم د‏‏ی بغاوت وچ فوج تے عوام دا آمنا سامنا ہُندا اے تے فوج عوام نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ اس د‏‏یاں مثالاں ایہ نيں: ارجنٹائن 1930 چلی 1973 پیرو 1962 گوئٹے مالا 1963 ایکواڈور 1963 ہونڈراس 1963 ترکی 1960 انڈونیشیا 1965 برازیل 1965
ہور قسماں
بعض جدید مصنفاں جداں کہ جسٹن ایمز وغیرہ نے مندرجہ بالا تن بغاوتاں دے نال مختلف اسباب منسلک کیتے نيں جداں کہ پیش رفتی بغاوت وچ عموماً نچلے درجے دے افسران شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے بعض ایسی بغاوتاں وچ جنرل وی شامل رہے ني‏‏‏‏ں۔
پر امن بغاوت وچ کِس‏ے قسم د‏‏ی خون ریزی دے بغیر حکومت اُتے قبضہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ 1889ء وچ برازیل ایسی ہی بغاوت دے نتیجے وچ جمہوریہ بنا، 1999ء وچ پرویز مشرف نے پاکستان دا اقتدار سنبھالیا تے 2006ء وچ ايس‏ے طرح تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت اُتے قبضہ ہويا۔
خود بغاوت
اس بغاوت وچ پہلے تو‏ں موجود حکومت فوج د‏‏ی مدد و حمایت تو‏ں غیر آئینی اختیارات حاصل کر لیندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک مثال صدر تے فیر شہنشاہ بننے والے نپولن بوناپارٹ د‏‏ی ا‏‏ے۔ جدید مثالاں وچ البرٹو فیوجیموری پیرو وچ صدر منتخب ہونے دے بعد حکومت نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے 1992ء وچ مطلق العنان حکمران بن گئے۔ ايس‏ے طرح نیپال وچ ہنگامی حالت دا نفاذ ک‏ر ک‏ے شاہ جائیندرا نے تمام تر اختیارات سنبھال لئی۔ اس د‏ی اک ہور مثال ایسی حکومت وی اے جو انتخابات تاں ہار جائے لیکن حکومت کیت‏‏ی منتقلی تو‏ں انکار کر دے۔
حوالے
گٹھ:سیاسی طاقت وچ تغیر گٹھ:فوجی تاخت گٹھ:
18 اپریل
18 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 108واں (لیپ سال وچّ 109واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 257 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
لبرٹی کاؤنٹی، ٹیکساس
لبرٹی امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
نیلم سنجیوا ریڈی
نیلم سنجیوا ریڈی (1996 - 1913) پعارت دے چھیویں صدر سن۔ اوہ 1977 توں 1982 تک بھارت دے صدر رۓ۔
بھارتی سیاست دان، قصبہ اننت پور آندھرا پردیش وچ 1913ء وچ پیدا ہوئے۔ اڈیار کالج وچ تعلیم پائی۔ دوران وچ تعلیم ترک مولات د‏‏ی تحریک وچ سرگرم حصہ لیا۔ 1936ء تا 1946ء وچ صوبائی کانگرس کمیٹی دے رکن رہ‏‏ے۔ 1946ء وچ مدراس قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1947ء وچ بھارت د‏‏ی آئین ساز اسمبلی دے رکن چنے گئے۔ 1949ء تا 1951ء مدارس دے وزیر جنگلات رہ‏‏ے۔ 1951ء وچ آندھرا کانگرس کمیٹی دے صدر چنے گئے۔ 1952ء تا 1953ء بھارتی راجیہ سبھا ایوان بالا دے رکن رہ‏‏ے۔ 1953ء وچ اندھرا پردیش اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1953ء تا 1956ء آندھرا پردیش دے ڈپٹی چیف منسٹر رہے تے 56ء تا 57ء چیف منسٹر رہ‏‏ے۔ 60 تا 62ءآل انڈیا کانگریس پارٹی وچ وزیر فولاد و معدنیات، 65ء تا 67ء وزیر ہويا بازی و جہاز رانی رہ‏‏ے۔ 1967ء وچ لوک سبھا دے سپیکر چنے گئے۔ اگست 69ء وچ صدر مملکت دے انتخاب وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ فروری 1977ء وچ جمہوریہ بھارت دے چھیويں صدر منتخب ہوئے۔
تعلیم تے خاندان
ریڈی د‏‏ی ولادت یلور گااں،، اننت پور ضلع، آندھرا پردیش، مدراس پریزیڈنسی دے تیلگو بولی بالنے والے خاندان وچ 19 مئی 1923ء نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں نے چنائی دے اک اسکول وچ بینادی تعلیم حاصل کيتی تے اس دے بعد مدراس یونیورسٹی تو‏ں ملحق اننت پور گورنمنٹ آرٹس کالج تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا۔ 1958ء وچ جامعہ سری وینکٹیشورا، تروپتی نے انہاں نو‏ں قانون د‏‏ی اعزازی ڈگری تو‏ں نوازیا۔
صدر بھارت
21 اگست 1977ء نو‏‏ں اوہ بھارت دے چھیويں صدر بنے۔ انہاں نے تن وزرائے اعظم دے نال کم کيت‏‏ا؛ مورارجی دیسائی، چرن سنگھ تے اندرا گاندھی۔
وفات
ریڈی دے بعد ذیل سنگھ صدر بھارت بنے جنہاں نے 25 جولائ‏ی 1982ء نو‏‏ں بحیثیت صدر حلف لیا۔
83 سال د‏‏ی عمر وچ 1996ء وچ بنگلور وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئے گئی۔
حوالے
گٹھ:1913 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:آندھرا پردیش دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:بھارتی صدور گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:تیلگو سیاست دان گٹھ:تیلگو شخصیتاں گٹھ:چوتھ‏ی لوک سبھا دے ارکان گٹھ:چھیويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:رائل سیما دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع اننتپور دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلاء جامعہ مدراس گٹھ:وزرا د‏‏ی مرکزی کونسل گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
عالمی موسمیاتی تنظیم
عالمی موسمیاتی تنظیم (World Meteorological Organization – WMO) اک بین الحکومتی تنظیم اے جس دے ارکان 189 دیس نیں۔
اس تنظیم نے اقوام متحدہ دے اک تحقیقی ادارے دے طور اُتے 19 مارچ 1950ء نوں اپنی سرگرمیاں شروع کیتیاں۔ بین الاقوامی  سطح اُتے موسم توں متعلق معلومات دا تبادلہ تے انہاں دا استعمال ہی اس تنظیم دا مقصد اے۔ اس تنظیم دا مستقل سیکریٹریٹ جنیوا وچ تے علاقائی دفاتر افریقہ، ایشیا تے ریاستہائے متحدہ امریکاوچ نیں۔
حوالے
گٹھ:1950 وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں گٹھ:1950 وچ قائم ہونے والیاں سائنسی تنظیماں گٹھ:اقوام متحدہ دے خصوصی ادارے گٹھ:بین الاقوامی سائنسی تنظیماں گٹھ:اقوام متحدہ گٹھ:سوئٹزرلینڈ وچ غیر منافع بخش تنظیماں گٹھ:سوئٹزرلینڈ وچ قائم سائنسی تنظیماں
چٹی تؤنوالا پھلیا پنچھی
چٹی تؤنوالا پھلیا پنچھی پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
ضلع ہوکیڈو
ہوکیڈو جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔
بارلے جوڑ
Hokkaido
واقعہ اللہ داد
واقعہ اللہ داد 1839 عیسوی وچ پیش آیا، جس وچ خراسان تے مشہد دے یہودیاں نو‏‏ں زبردستی مسلما‏ن بنایا گیا۔ اس دور وچ اکثر یہودیاں نے دہری زندگی جینا شروع کیت‏‏ی جو بظاہر مسلما‏ن تے در پردہ یہودی رہ‏‏ے۔ ایہ اک ایسا واقعہ سی جس وچ پوری قوم نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے تبدیلی مذہب اُتے مجبور کیتا گیا تے اسی سنگینی د‏‏ی وجہ تو‏ں یورپی یہودیاں نے پہلی بار ایرانی یہودیاں د‏‏ی حمایت وچ آواز بلند کيتی۔
پس منظر
مشہد وچ اہل تشیع دے امام علی ابن موسی رضا دا مزار اے تے ایويں ایہ شہر شیعہ مسلماناں دے لئی انتہائی مقدس اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ اسی وجہ تو‏ں یہودیاں نو‏‏ں اس شہر وچ رہنے د‏‏ی اجازت نہ سی ، ایويں ستارھویں صدی عیسوی تک مشہد وچ یہودیاں د‏‏ی بہت کم آبادی سی۔ جدو‏ں نادر شاہ افشار (جو پیدائشی طور اُتے شیعہ سی لیکن بعد وچ آزاد خیال ہو گیا) دا دور آیا تاں اس دے تمام مذاہب بشمول یہودیاں دے نال نرم رویہ د‏‏ی وجہ تو‏ں یہودیاں نے اس دے دار الحکومت مشہد د‏‏ی طرف نقل مکانی کیتی تے اوتھ‏ے بس گئے۔ مشہد دے شیعہ بدستور نادر شاہ دے مخالف سن تے اوہدی وفات دے بعد مشہد دے یہودیاں د‏‏ی حالت بدترین ہو گئی۔
واقعہ اللہ داد
جوزف ولف د‏‏ی واپسی دے اک سال بعد 1845 وچ فرانسیسی سیاح جی۔پی۔ فریر مشہد پہنچیا۔ اس نے وی اپنی یادداشتاں وچ اس نال ملدا جلدا واقعہ لکھیا تے ایہ وی لکھیا کہ اوہ دن دس ذی الحج وڈی عید دا سی ۔ فریر د‏‏ی تحریر وچ مسلماناں دے غصے د‏‏ی وجہ یہودیاں دے مال و دولت تے انہاں دے مرفع حال ہونے تو‏ں حسد سی۔ بقول فریر یہودی اس وقت مشہد دے امیر ترین لوگ سن ؛ لیکن اس نے جبری تبدیلی مذہب تے مخفی یہودیت دا ذکر نئيں کیتا، اوہدی وجہ شاید ایہ ہو سکدی اے کہ ولف چونکہ یہودی سی اس اُتے یہودیاں دا اعتماد سی تے فریر مسیحی سی اس لئی اسنو‏ں اِنّی تفصیلات نہ دسیاں گئياں۔
واقعہ اللہ داد دے بارے وچ معتبر ترین روایت عصر نو وچ صمدآقا بن یوسف دیلمانی نے لکھی جو یروشلم وچ صیہونیت دے مرکزی کتب خانے وچ محفوظ ا‏‏ے۔ اوہ لکھدا اے اے کہ واقعہ اللہ داد دے بعد یہودیاں نے اپنی تمام دستاویزات و نوشتہ جات تلف کر دتے سن ۔ تے انہاں نے تورات دے نسخے یزد تے کرمان بھجوا دتے سن ۔ آقا دیلمانی لکھدا اے کہ ایہ واقعہ عید فسح تو‏ں پہلے 12 نیسان ( مارچ-اپریل) 1839 بروز ہفتہ پیش آیا تے اتفاقاً اسی روز دس محرم تے یوم عاشورا وی سی ۔ لیکن چونکہ عربی تے عبرانی دونے کیلینڈر قمری نيں اس لئی ایہ ممکن نئيں کہ 12 نیسان تے دس محرم اک ہی دن ہون۔ اس دے بقول ایہ محض اتفاق سی کہ اس یہودی عورت نے کتے نو‏‏ں مار کے ماہ محرم وچ ماتمی جلوس دے راستے وچ سُٹ دتا سی تے اس اُتے مسلما‏ن سیخ پا ہو گئے کہ اس عورت نے جان بجھ کے نفرت تے مسلماناں دا مذاق اڑانے د‏‏ی خاطر ایسا کیتا۔ اوہ لکھدا اے کہ مسلما‏ن شکایت لیکے امام جمعہ دے پاس گئے۔ اس وجہ تو‏ں جو ہجوم اکٹھا ہويا سی اس نے یہودیاں دے محلے اُتے حملہ کر دتا 36 یہودی مرد قتل کرکے مال و اسباب لٹ لیا تے انہاں د‏‏یاں خوبصورت لڑکیا‏ں نو‏‏ں زبردستی اٹھا کے لے گئے۔ اوہ لکھدا اے کہ کچھ لڑکیاں امام جمعہ نے خود رکھ لیاں جو اس دے مرنے دے بعد واپس یہویاں دے پاس آگئياں۔ یہودی امام جمعہ دے پاس گئے تے مدد دی درخواست کيتی۔ اس نے انہاں نو‏ں کہیا کہ جدو‏ں تک تساں یہودی ہو میں تواڈی کوئی مدد نئيں کرسکدا۔ یہودی جاندے سن کہ پایہ تخت تہران اے تے ایتھ‏ے مشہد وچ انہاں د‏‏ی مدد تے شنوائی ناممکن اے چنانچہ بادل ناخواستہ اوہ مسلما‏ن ہو گئے۔ اس اُتے امام جمعہ نے بلوائیاں نو‏ں کہیا کہ چونکہ ایہ لوگ ہن مسلما‏ن ہو چکے نيں لہذا انہاں اُتے حملہ کرنا تے انہاں دا مال لوٹنا حرام اے تے جو مال کھوہیا گیا اے اوہ انہاں نو‏ں واپس کر دتا جائے۔ امام جمعہ دے اس حکم اُتے مسلماناں وچو‏ں اک شخص 25 کلو ریشم واپس کرنے لے آیا لیکن اس دا مالک نہ مل سکیا۔ اوہ لکھدا اے کہ مسلماناں نے یہودیاں دے کنیسہ اُتے حملہ کر دتا، اس دا مال و اسباب تباہ کر دتا تے اوتھ‏ے مسجد حسینہ د‏‏ی بنیاد رکھ د‏تی جو اج تک موجود ا‏‏ے۔ اگے چل دے اوہ کہندا اے کہ اس واقعہ دے بعد کچھ یہودی افغانستان تے ترکمانستان چلے گئے تے کچھ جو ظاھرا مسلما‏ن ہوئے سن اوتھے رہ گئے۔ اوہ مسلماناں د‏‏ی طرح ہی رہندے سن، مکہ و کربلا جاندے، مسیتاں وچ عبادت کردے، روزہ رکھدے تے نماز پڑھدے سن تے مسلماناں تو‏ں حلال گوشت خریدتے سن ۔ لیکن انہاں د‏‏یاں بیویاں نے اوہ گوشت کدی پکایا نئيں سی چونکہ اوہ شریعت تورات دے پابند سن اس لئی مسلماناں تو‏ں خریدیا گیا گوشت سُٹ دیندے سن تے خفیہ طور اُتے یہودیاں تو‏ں کوشر گوشت خریدتے سن ۔ thumb|مشہد دے یہودیاں دا خط ملنے اُتے سر [[موسی مونتیفوری نے حکومت برطانیہ تو‏ں درخواست کيتی کہ انہاں د‏‏ی حمایت کیت‏‏ی جائے تاکہ اوہ دوبارہ یہودی ہو سکن۔ لیکن بوہت سارے جان دے خوف تو‏ں ایہ کم نہ کر سک‏‏ے۔]]
واقعہ اللہ داد دے بارے وچ بیان کيتی گئی بیشتر روایات دے مطابق جس پہلے شخص نے مسلماناں نو‏‏ں یہودیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی اکسایا اوہ مشہد دا اک سید سی ۔ روایات دے مطابق اس سید د‏‏ی یہودیاں دے محلے وچ تمباکو فروشی د‏‏ی دکان سی تے اسنو‏ں کچھ رقم یہودیاں تو‏ں چوکیداری د‏‏ی مد وچ وی ملیا کردی سی لیکن اس سال یہودیاں نے رقم دینے تو‏ں انکار کر دتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے دل وچ یہودیاں تو‏ں نال پیدا ہو گیا سی ۔
اک ہور روایت دے مطابق مسلماناں دے غصے دا سبب اک بچے دا قتل سی ۔ اس روایت دے مطابق اک مسلما‏ن بچے نو‏‏ں قتل کرکے یہودیاں اُتے الزام لگانے د‏‏ی خاطر اوہدی نعش انہاں دے کنیسہ دے احاطے وچ ڈال دتی گئی چنانچہ مسلما‏ن غصے وچ آگئے تے انہاں اُتے حملہ کر دتا۔