cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زوہر
زوهر یا ظُهَر (عبرانی:זֹהַר) جس دا معنی شاندار تے چمکدار دے ني‏‏‏‏ں۔ زوھر بنیادی طور اُتے صوفیانہ یہودیت د‏‏ی اک قسم اے جسنو‏ں عام طور اُتے قبالہ وی کہاجاسکتاا‏‏ے۔ ایہ تورات د‏‏ی تفسیر(کتب خمسہ)، تشریحات روحانی، یہودی صوفیانہ تحقیق و ترتیب، علم تکوین تے علم النفس( نفسیات) برائے صوفیا ئے یہودیت د‏‏یاں کتاباں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ زوھر خدائے دانا و بزرگ د‏‏ی فطرت و سنت، کائنات د‏‏ی تکوین و تخلیق، تقدیر ،روحاں د‏‏ی حقیقت و سنت و تقدیر، رستگاری، ظلمت تے نفس دا الذات الحقيقية إلى نور الله دا باہمی تعلق تے نفس انسان دے کشف دے متعلق بحث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:عبرانی نامگٹھ:یہودیت
ہیلن ٹافٹ
ہیلن ٹافٹ (6 اگست 1861 – 30 ستمبر 1948) امریکہ دے صدر ولیم ہاورڈ ٹافٹ دی ٹبری سی۔
پیٹر گرنبرگ
پیٹر گرنبرگ اک فزکس گرو تے 2007 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
انفرنو (ناول)
انفرنو (معنی= جہنم) معروف امریکی مصنف ڈین براؤن دا لکھیا ہويا اک سنسنی خیز جاسوسی ناول اے، جو فرشتے تے شیطان، ڈاونچی کوڈ تے دی لوسٹ سمبل دے بعدان دے مشہور کردار رابرٹ لینگڈن سیریز دا چوتھا ناول اے۔ ایہ ناول 14 مئی، 2013 نو‏‏ں شایع ہويا تے اپنی مجلد اشاعت دے پہلے ست ہفتاں وچ نیو یارک ٹائمز دے بسٹ سیلر وچ پہلے نمبر اُتے رہیا۔ ایہی صورت حال غیر مجلد تے ای بک ناول دی وی رہی۔ ایہی نئيں ڈان براون دے ناول وچ جنہاں مقامات دا ذکر کیتا گیا اے اوہدی اک ماہ دے دوران وچ ریکارڈ حد تک سیاحاں نے سیر دی اے۔ اس کتاب نو‏‏ں یورپ وچ وی وڈا پسند کیتا جا رہیا اے تے اوتھ‏ے اُتے وی اوہدی فروخت وچ بے حد اضافہ ہويا اے۔
مرکزی خیال
ناول دا مرکزی خیال لینگڈن سیریز دے باقی حصےآں تو‏ں کچھ مختلف اے۔ اس ناول وچ وی مختلف سمبلز یعنی نشانیاں دی مدد تو‏ں رابرٹ لینگڈن نو‏‏ں اک انجان جگہ دے بارے وچ سراغ لگانے نيں۔ مگر پچھلے ناولاں دے برعکس ایہ سمبلز آرٹ، مجسماں تے عمارتاں دی بجائے اٹلی دے مشہور شاعر داندے دی ادبی تحریاں وچ چھپے ہوئے نيں۔
اس بار لینگڈن دی خدمات ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن یعنی ڈبلیو ایچ او نے حاصل کيتیاں نيں۔ انہاں نو‏ں اک جنونی لیکن ذہین سائنس دان دا سامنا اے جس دے نزدیک دنیا دی ودھدی ہوئی آبادی اک کینسر دی طرح اے تے اس کینسر تو‏ں بچاؤ دا حل ایہی اے کہ دنیا دی آبادی کم دی جائے۔ اس مقصد دے لئی اس سائنس دان نے اک پلیگ ایجاد کیتا اے جو اک مقررہ تاریخ نو‏‏ں دنیا وچ پھیل جائے گا تے آبادی وچ کمی لانے دا موجب بنے گا۔ ڈبلیو ایچ او اس پلیگ نو‏‏ں اس دے پھیلنے دی تاریخ تو‏ں پہلے تلاش کرکے روکنا چاہندی سی لیکن بدقسمتی تو‏ں انہاں نو‏ں اس جگہ دا علم نئيں سی جتھ‏ے ایہ پلیگ رکھیا گیا سی اتفاق تو‏ں ایہ جنونی سائنس دان مشہور شاعر داندے دا اک بہت وڈا فین سی تے اس نے داندے دی شاعری وچ ایسے نشان تے سراغ چھڈے جو اس پلیگ دی جگہ تلاش کرنے وچ مددگار ہو سکدے سن تے ایہی اوہ کم سی جس دے لئی ڈبلیو ایچ او نے رابرٹ لینگڈن دی خدمات حاصل کيتی سن۔ ناول دا آغاز سست رفتاری تو‏ں ہوندا اے اُتے ہر پلٹتے صفحے دے نال اوہدی رفتار تیز ہوندی جاندی اے تے قاری کب کہانی دی گرفت وچ آندا اے اوہ جان ہی نئيں پاندا۔ ناول دی سیٹنگ اٹلی تے ترکی دے پس منظر وچ کيتی گئی اے۔ جتھ‏ے براؤن دے قلم تو‏ں اٹلی دی خوبصورت منظر کشی دکھادی دیندی اے اوتھے ترکی دے مذہبی مقامات دی تفصیل دل کھچ لیندی اے۔
اس ناول دی کہانی وچ گلوبل اوور پاپولیشن یعنی دنیا دی ودھدی ہوئی آبادی دے بارے وچ تشویش دا اظہار کیتا گیا اے۔ جس رفتار تو‏ں دنیا دی آبادی ودھ رہی اے، مستقبل قریب وچ غذائی قلت دے پیدا ہونے دا اندیشہ اے۔ اس کتاب دا دوسرا اہ‏م موضوع ٹرانس ہیومنزم فوق البشر انساناں دی تخلیق اے جو جنیٹک انجیرنگ دی اک فیلڈ اے۔ جس دے ذریعے مستقبل وچ بہت سی بیماریاں دا علاج تے انسانی عمر نو‏‏ں بڑھانے یا موت اُتے قابو پانے دے طریقاں اُتے ریسرچ شامل اے۔ ٹرانس ہیومنزم دی ریسرچ گو اچھے مقاصد دے تحت دی جا رہی اے لیکن کتاب دے مصنف دے مطابق اس دا استمال بعض حکومتاں یا بعض عناصر دے خاص مقاصد نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی وی کیتا جا سکدا اے۔ اس کتاب وچ ٹرانس ہیومنزم دی فیلڈ دا استمال اک ایسا مہلک وائرس بنانے دے لئی کیتا گیا اے جس تو‏ں دنیا دی آبادی نو‏‏ں کم کیتا جا سکے۔
جتھ‏ے اک طرف ٹرانس ہیومنزم ٹیکنالوجی دا استمال وائرس بنانے دے لئی کیتا جا سکدا اے اوتھے دوسری طرف اس ٹیکنالوجی دی مدد تو‏ں انسان دی عمر تے اوہدی ذہانت نو‏‏ں وی سپیشل چپس دی مدد تو‏ں ودھایا جا سکدا اے۔ جتھ‏ے اک طرف ایہ اچھی گل اے اوتھے دوسری طرف اس دے نقصانات وی نيں۔ اس دا سب تو‏ں وڈا نقصان معاشرے دے مختلف لوگاں دے درمیان وچ پہلے تو‏ں موجود فاصلے دا تے زیادہ بڑھنا ہوئے گا۔ ظاہر اے ایہ ٹیکنالوجی جے منظر عام اُتے آندی اے تو سب تو‏ں پہلے اسنو‏ں امیر تے صاحب حثیت لوگ تے ملک ہی استمال کرن گے تے ایہ فیصلہ وی کرن گے کہ اسنو‏ں کون استمال کر سکدا اے تے کون نئيں۔ تو ذرہ اندازہ لگائاں کہ جو دنیا پہلے ہی امیر تے غریب دے درمیان وچ بٹی ہوئی اے اوہ ہور ذہین تے کم ذہین تے شاید اعلیٰ انسان تے نچلے انساناں جیسی ہور تقسیم دا شکار ہو جائے۔ اس طرح آنے والے مستقبل وچ اسيں آگے جانے دی بجائے ڈارک ایجز دے اک نويں دور وچ داخل ہو جایئں گے جو اسيں تو‏ں ساڈی بچی کچھی انسانیت تے انسانی تہذیب تے ولیوز وی کھو لے گا۔
کہانی دا خلاصہ
سِینا ہسپتال وچ انہاں دے داخلے دی تفصیلات دوبارہ تفصیل تو‏ں بیان کردی اے، اس دے بعد، رابرٹ نو‏‏ں اپنی جیکٹ وچ اک چھوٹا سلنڈر ملدا اے جس اُتے بائیو ہیزرڈ BIOHAZARD دا نشان ہوندا اے، (جو عموماً ایسی اشیاآں اُتے لگایا جاندا اے جس تو‏ں حیاندی بقا نو‏‏ں خطرہ لاحق ہو سکدا ہو)۔ تے اوہ امریکی قونصل خانے نو‏‏ں فون کرنے دا فیصلہ کردا اے۔ قونصل والے بتاندے نيں کہ اوہ اسی دی تلاش وچ نيں تے اس دا محل وقوع جاننا چاہندے نيں، رابرٹ انہاں نو‏ں، سِینا دی ہدایت دے مطابق اک جگہ دا پتہ دیندا اے جو سِینا دے اپارٹمنٹ دے قریب سڑک پار واقع اے، اوہ سِینا نو‏‏ں اس پراسرار حالات وچ ملوث نئيں کرنا چاہندا سی جس وچ اوہ پھنسا ہويا اے۔ تھوڑی دیر بعد ہی، رابرٹ اسی مسلح قاتل عورت ویَنتھا نو‏‏ں اسی مقام اُتے موجود دیکھدا اے جس دا پتہ اس نے قونصل خانے نو‏‏ں دتا۔ اس مرحلے اُتے رابرٹ سمجھ جاندا اے کہ امریکی حکومت ہی اسنو‏ں قتل کرنا چاہندی اے۔
رابرٹ کنٹینر کھولنے دا فیصلہ کردا اے۔ جس وچ اوہ اک قرون وسطی دے عہد دا ہڈی تو‏ں بنا سلنڈر ملدا اے، اس دے نال اک ہائی ٹیک پروجیکٹر نصب ہوندا اے جس وچ اٹلی دے مشہور مصورساندرو بوتیچلی دی بنائی ہوئی جہنم دے نقشہ دی تصویر کچھ ترمیم دے نال بنی ہوئی سی تے اس دے نیچے ایہ الفاظ لکھے سن ’’سچ صرف موت دی اکھاں تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے ‘‘ اچانک، سِینا دے اپارٹمنٹ دی عمارت اُتے فوجی دستہ چھاپہ ماردا اے لیکن سِینا تے رابرٹ بال بال بچ کر نکل جاندے نيں۔
رابرٹ تے سِینا پرانے شہر دی طرف جاندے نيں، رابرٹ نو‏‏ں یقین ہوندا اے کہ عہد وسطیٰ دے اس سیلنڈر دا داندے تو‏ں کوئی نہ کوئی تعلق ضرور اے۔ اُتے، اوہ پہنچ کر پتہ چلدا اے کہ فلورنس پولیس تے کیریبینری افسران نے انہاں نو‏ں کھوجتے دے لئی برج نو‏‏ں بند کر دتا اے تے اوہ انہاں دی تصویر لئی لوگاں تو‏ں پوچھتے پھر رہے نيں۔ اوہ چھپتے چھپاندے اک زیرِ تعمیرعمارت وچ پہنچ جاندے نيں۔ جو بابولی باغات دے قریب ہوندی اے، ایتھ‏ے رابرٹ دوبارہ"جہنم دے نقشہ" اُتے نظر ثانی کردا اے۔ اسنو‏ں محسوس ہوندا اے کہ نقشہ وچ بنے مبولجی دی دس تہاں وچ انگریزی حرف شامل کیتے گئے نيں۔ (مبولجی Malebolge، داندے دی کتاب انفرنو دے مطابق جہنم دے دائرے نيں جنہاں نو‏ں اوہ شیطانی خندق کہندا ہے)۔ رابرٹ جدو‏ں انہاں الفاظاں نو‏‏ں اک جگہ کردا اے تو اک لفظ "CERCA TROVA" بندا اے۔ رابرٹ بتاندا اے کہ ایہ اوہی الفاظ نيں جو اطالوی مصور ’’جورجیو وزاری ‘‘کی مشہور پینٹنگ ’’مارشیانو دی لڑائی‘‘ وچ لکھے نيں جو پلازو ویکچو وچ واقع اے۔ رابرٹ تے سِینا فوجیاں تو‏ں بچ کر وزاری راہگزر دا استعمال کردے ہوئے پرانے شہر تو‏ں نکل جاندے نيں۔ مکمل خلاصہ حالے (جاری ہے)
باہرلے جوڑ
گٹھ:2013ء دے امریکی ناول گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:ڈین براؤن دے ناول
وائیلڈن جھیل
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گارارڈ کاؤنٹی
گارارڈ امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینٹکی دیاں کاؤنٹیاں
چک 103 پندراں ایل
چک 103 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
کیتلی
کیتلی اک ایس طرحاں دا برتݨ اے جیہدے وچ چاء اباݪی، پکائی تے تتی کیتی جاندی اے۔ کیتلی عام طور تے دھات دی بݨی ہوئی ہُندی اے۔ اج دے دور وچ وی کیتلیاں دی ورتوں بہت زیادہ اے تے ہُݨ ون سونے ڈیزائناں دیاں کیتلیاں ملدیاں نیں جیہڑیاں گھراں تے ہوٹلاں وچ ورتیاں جاندیاں نیں۔
کیتلی دی تریخ
کیتلی دے اثار میسوپوٹیمیا تے پڑپا دیاں پراݨیاں رہتلاں وچوں وی ملے نیں۔ ہڑپا رہتل وچوں ملݨ آلیاں کیتلیاں مِٹی تے دھات دیاں نیں۔ جیہڑیاں پنجاب دیاں میوزیئماں وچ پئیاں ہوئیاں نیں۔
بجلی آلی کیتلی
بجلی آلی کیتلی واسطے چُلھے دی لوڑ نئیں ہُندی۔ 19 ویں صدی دے آخر وچ بجلی آلی کیتلی دی کاڈھ کڈھی گئی سی۔ برطانیا دی اک کمپنی کرومپٹن اینڈ کمپنی نے بجلی آلیاں کیتلیاں بݨاؤݨیاں شروع کیتیاں۔ بجلی آلی کیتلی دا رواج عام ہوݨ لگ گیا تے لوکاں دی چاء ابالݨ، پکاؤݨ تے تتی کرن دی کھیچل گھٹ گئی۔
ہور دیکھو
گٹھ:برتݨ گٹھ:ظروف
ایلن ولسن
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
دی ٹائمز آف انڈیا
د ٹائیمز آف انڈیا (انگریزی: The Times of India (TOI) بھارت دا اک روزانہ انگریزی اخبار ہے۔ ایہہ دنیا دا سبھ توں ودھ پڑھیا جان والا انگریزی اخبار ہے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے انگریزی اخبار گٹھ:بھارت دے اخبار گٹھ:اخبار گٹھ:انگریزی اخبار
گرہارڈ ارٹل
گرہارڈ ارٹل اک کیمسٹری گرو تے 2007 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع بریلی
ضلع باریلی پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
گرینٹ کاؤنٹی، کینٹکی
گرینٹ امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
فاکر جھیل
فاکر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ٹام کروز
تھامس کروز ماپوتھر(3 جون 1962 پیدائش) اک امریکی اداکار تے پروڈیوسر اے جیڑا ٹام کروز دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ ٹام کروز ہالی وڈ دے سب توں وڈے اداکاراں چوں اک اے۔ اودیاں مشہور فلماں دی ٹاپ گن (1986)، بورن اون دی فورتھ آف جولائی(1989)، جیری میگوائر(1996)، مشن امپاسبل (1996)، مائناریٹی ریپورٹ (2001)، دی لاسٹ سیمورائی (2003) تے والکری (2008) نیں۔
ماریو کاپیچی
ماریو کاپیچی اک فزیالوجی گرو تے 2007 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جاپانی شخصیتاں
بلو رے ڈسک
بلو رے ڈسک (Blu-ray Disk) اک ڈسک ہوندی اے جیہدے وچ 25 توں لے کے 50 جی بی تک ڈیٹا بھریا جا سکدا اے۔ ایہدا ناپ سی ڈی تے ڈی وی ڈی دے برابر ہوندا اے۔ اے اپنے اندر ڈی وی ڈی تون 6 گنا زیادہ ڈیٹا بھر سکدی اے۔ ایہنوں پڑھن لئی 405 نینو میٹر دی نیلے رنگ دی لیزر استعمال کیتی جاندی اے۔ ایہنوں جون 2006 وچ ویچنا شروع کیتا گیا۔
ضلع باستی
ضلع باستی پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
مارٹن ایوانز
مارٹن ایوانز اک بیالوجی گرو تے 2007 وچ بیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بگر جھیل
بگر  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 104 پندراں ایل
چک 104 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
آلیور سمتھیز
آلیور سمتھی اک فزیالوجی گرو تے 2007 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
محمد یونس
محمد یونس اک معاشیات دا گرو تے 2006 وچ امن دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
پروفیسر ڈاکٹر محمد یونس (Professor Dr. Muhammad Yunus) تریخ پیدائش 28 جون، 1940ء بنگلہ دیش دے مسلما‏ن بنکار نيں۔ اوہ انتہائی غریب لوکاں نو‏‏ں جو عام بنکاری نظام تو‏ں قرضہ لینے دے اہل نئيں نو‏‏ں چھوٹے قرضے دینے دے نظام دے بانی نيں۔ اس دے علاوہ اوہ گرامین بنک (Grameen Bank) دے بانی وی نيں۔ 2006ء وچ انہاں نو‏ں تے انہاں دے بنک نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے غریب لوکاں د‏‏ی بہتری دے لئی کم کرنے اُتے تے سماجی خدمات دے شعبہ وچ نوبل انعام دتا گیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر یونس انفرادی طور اُتے وی کئی بین الاقوامی اعزازات بشمول بین الاقوامی خوراک دا انعام (ورلڈ فوڈ پرائز World Food Prize) جیت چکے نيں۔ اوہ بینکر ٹو دتی پوور (Banker to the Poor) دے مصنف تے گرامین بنک دے بانی وی نيں۔
تعلیم
محمد یونس 28 جون، 1940ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ اوہ اک بینکر تے ماہر معاشیات نيں اوہ اپنے والدین دے نو بچےآں وچو‏ں سب تو‏ں وڈے نيں۔ انہاں دے والد سنار سن ۔ محمد یونس دا بچپن پنڈ ہی وچ گزریا۔ 1944ء وچ انہاں دا خاندان چٹاگانگ شہر وچ منتقل ہو گیا۔ 1949ء وچ انہاں د‏‏ی والدہ اک نفسیا‏‏تی عارضہ وچ مبتلا ہوگئياں۔ انہاں نے میٹرک دا امتحان چٹاگانگ کالجیٹ اسکول تو‏ں پاس کیتا۔ مشرقی پاکستان دے مجموعی 39000 ہزار طلبہ و طالبات وچو‏ں انہاں د‏‏ی پوزیشن 16 واں سی۔ بعد وچ انہاں نے چٹاگانگ کالج وچ داخلہ لیا جتھ‏ے اوہ نصابی تے غیر نصابی سرگرمیاں وچ پیش پیش نظر آندے سن ۔ 1957ء وچ اوہ ڈھاکہ یونیورسٹی وچ داخل ہو گئے۔ 1960ء وچ بی اے تے 1961ء وچ ایم اے ک‏ر ليا۔
گریجویشن کرنے دے بعد محمد یونس بیورو آف اکنامکس وچ ریسرچ اسسٹنٹ دے طور اُتے کم کرنے لگے۔ ایم اے دے بعد انہاں نو‏ں چٹاگانگ کالج ہی وچ معاشیات دے لیچکرر دے طور اُتے ملازمت مل گئی۔ اسی دوران وچ انہاں نے اک پیکجنگ فیکٹری وی قائم کر لئی جس وچ انہاں نے خاصا منافع کمایا۔ 1965ء وچ انہاں نو‏ں فل برائٹ سکالر شپ د‏‏ی پیشکش ہوئی چنانچہ اوہ امریک‏‏ا چلے گئے۔ انہاں نے وینڈر بلٹ یونیورسٹی تو‏ں معاشیات وچ پی ایچ ڈی کر لئی۔
خدمات
1971ء وچ جدو‏ں سقوط مشرقی پاکستان ہويا تاں اوہ حالے امریک‏‏ا ہی وچ سن ۔ انہاں نے اوتھ‏ے ہور بنگالیاں دے نال مل ک‏ے سٹیزن کمیٹی تے بنگلہ دیش انفارمیشن سنٹر قائم کیتا۔ بنگلہ دیش دے قیام دے بعد محمد یونس وطن واپس آ گئے تے چٹاگانگ یونیورسٹی دے اکنامکس ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ بن گئے۔ انہاں دے نال انہاں نے اپنے معاشرے تو‏ں غربت دے خاتمے دیاں کوششاں شروع کر دتیاں۔
انہاں نے ’’رورل اکنامک پروگرام‘ُ‘ شروع کیتا۔ ایہ اک ریسرچ پراجیکٹ سی ۔ اس دے نتیجے وچ اوہ اس نتیجے اُتے پہنچے کہ ملک تو‏ں غربت دے خاتمے دا اک ہی راستہ اے کہ پورے ملک وچ دیہاندی حکومتاں قائم کر دتی جان۔ انہاں نے اس حوالے تو‏ں اک زوردار مہم چلا‏ئی۔ جنرل ضیاء الرحمن بر سر اقتدار آئے تاں انہاں نے ملک دے 40 ہزار 3 سو 92 دیہاتاں وچ حکومتاں قائم کر دتیاں۔
1976ء وچ انہاں نو‏ں خیال آیا دے چھوٹے چھوٹے قرضے دے ک‏ے غریب لوکاں نو‏‏ں مشکلات تو‏ں کڈیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ انہاں نے سب تو‏ں پہلا قرضہ اپنی جیب تو‏ں دتا جس د‏‏ی مالیت 27 ڈالر بندی سی۔ اس رقم تو‏ں گائاں د‏‏ی 42 خواتین نے مختلف چھوٹے چھوٹے کاروبار شروع کیتے۔ بعد وچ ایہ سلسلہ ودھدا ہی چلا گیا۔ اس سلسلے نے ملکی برآمدات درآمدات اُتے غیر معمولی اثرات مرتب کیتے۔
غربت دے خاتمے دے لئی چھوٹے قرضے دینے دا آئیڈیا نواں نئيں سی ۔ اس دے سب تو‏ں پہلے خالق پاکستان اکیڈمی فار رورل ڈیویلپمنٹ دے بانی ڈاکٹر اختر حمید خان سن ۔ روايتی بینک اس آئیڈیا اُتے کم کرنے نو‏‏ں تیار نئيں سن ۔ انہاں دے اپنے تحفظات سن اُتے محمد یونس دا کہنا سی کہ غریباں نو‏‏ں آسان تے چھوٹے قرضے دتے جان تاں نہ صرف اوہ بروقت واپس کرن گے بلکہ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی تے ملک د‏‏ی معاشی حالت وی بہتر ہوئے گی۔
گرامین بنک
اسی اثنا وچ محمد یونس حکومت کیت‏‏ی مدد حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے رہ‏‏ے۔ دسمبر 1976ء وچ انہاں نو‏ں اس حوالے تو‏ں اک غیر معمولی کامیابی نصیب ہوئی جدو‏ں سرکاری جنت‏ا بنک نے انہاں نو‏ں قرض دینے د‏‏ی ہامی بھرلی۔ اس طرح انہاں نے اک ادارہ قائم ک‏ر ليا جسنو‏ں دوسرے بنکاں نے وی قرضے فراہ‏م کرنے شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ 1982ء وچ اس دارے دے ممبرز د‏‏ی تعداد 28 ہزار سن ۔ یکم اکتوبر، 1983ء نو‏‏ں ایہ ادارہ باقاعدہ اک بنک د‏‏ی صورت اختیار کر گیا۔ اس دا ناں ’’گرامین بنک‘‘ (دیہاندی بنک) رکھ دتا گیا۔ اس دوران محمد یونس دا سامنا کبھے بازو دے کٹر لوکاں تو‏ں وی ہويا تے تنگ نظر مولویاں تو‏ں وی مڈبھیڑ ہوئی جو کہندے سن کہ اوہ کسی ایداں فرد دا جنازہ نئيں پڑھائاں گے جو گرامین بنک تو‏ں قرضہ لے گا۔ انہاں مخالفتاں دے باوجود گرامین بنک دے حجم وچ اضافہ ہُندا چلا گیا۔ جولائ‏ی 2007ء د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ایہ بنک 74 لکھ لوکاں نو‏‏ں 6 اعشاریہ 38 ارب ڈالر دا قرضہ جاری کرچکيا سی ۔
80 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ بنک نے کچھ نويں پراجیکٹ شروع کیتے یعنی مچھلیاں دے تالاب تے ٹیوب ویل لگانا شروع کیتے۔ بعد وچ ایگریکلچر فاؤنڈیشن د‏‏ی صورت وچ باقاعدہ مکمل ادارے بن گئے۔ صرف ایہی نئيں بلکہ ہور کئی ادارے وی قائم کر دتے گئے جنہاں وچ گرامین سافٹ وئیر لمیٹٹڈ گرامین سائبر لمیٹڈ، گرامین نیٹ وئیر، گرامین فون بنگلہ دیش د‏‏ی سب تو‏ں وڈی نجی کمپنی ا‏‏ے۔ گرامین بنک تو‏ں قرضہ حاصل کرنے والےآں وچ خواتین د‏‏ی شرح 94 فی صد ا‏‏ے۔ خواتین نو‏‏ں قرضے دینے وچ اس لئی خوشی محسوس کيت‏ی جاندی اے کہ خواتین خانداناں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی زیادہ مخلص ہُندیاں نيں۔
2006ء وچ محمد یونس نو‏‏ں نوبل انعام دتا گیا۔ محمد یونس پہلے بنگلہ دیشی تے تیسرے بنگالی نيں جنہاں نے ایہ نوبل ایوارڈ حاصل کیتا۔ جدو‏ں اس ایوارڈ د‏‏ی خبر نشر ہوئی تاں محمد یونس نے اس ایوارڈ نال ملن والی رقم 14 لکھ ڈاکٹر وچو‏ں اک حصے تو‏ں اک ایسا ادارہ قائم کرنے دا اعلان کیتا جو غریباں دے لئی انتہائی سستی تے اعلٰی معیار د‏‏ی خوراک تیار کرے۔
محمد یونس نو‏‏ں نوبل ایوارڈ دلانے دے لئی سابق امریکی صدر بل کلنٹن نے اہ‏م کردار ادا کیتا ۔کیلیفورنیا یونیورسٹی وچ خطاب کردے ہوئے بل کلنٹن دا کہنا سی کہ ڈاکٹر یونس ایداں شخص نيں جنہاں نو‏ں بہت پہلے نوبل انعام مل جانا چاہیے سی ۔ معروف مغربی جریدے اکانومسٹ نے محمد یونس نو‏‏ں ایوارڈ دینے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ اس دا لکھنا سی کہ زیادہ بہتر ہُندا جے نوبل ایوارڈ دینے والی کمیٹی ایہ اعلبن ک‏ے دیندی کہ اس انعام دا کوئی حقدار نئيں۔ 2006ء دے اوائل وچ محمد یونس تے سول سوسائٹی دے ہور لوکاں نے اک مہم چلا‏ئی جس وچ کہیا گیا کہ آئندہ انتخابات وچ صرف دیانت دار تے صاف ستھرے لوکاں نو‏‏ں ہی امیدوار ہونا چاہیے۔ اس سال دے اواخر وچ انہاں نے سیاست وچ آنے دے بارے وچ سوچنا شروع کیتا۔ 11 فروری، 2007ء نو‏‏ں محمد یونس نے عوام دے ناں اک کھلا خط لکھیا جس وچ کہیا گیا کہ انہاں نو‏ں رائے دتی جائے کہ اوہ سیاست وچ حصہ لے ک‏ے کِداں اچھی حکومت تے موزاں قیادت تیار کرنے دے لئی کردار ادا ک‏ر سکدے نيں۔ 18 فروری، 2007ء نو‏‏ں انہاں نے ’’ناگرگ شکتی ‘‘ دے ناں تو‏ں پارٹی قائم کر لئی۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ پارٹی فوج د‏‏ی حمایت یافتہ ا‏‏ے۔ اُتے 3 مئی نو‏‏ں محمد یونس نے ملک دے نگران سربراہ فخر الدین احمد نال ملاقات کرکے اپنی سیاسی منصوبے ختم کرنے دا اعلان کیتا۔
1967ء وچ جدو‏ں محمد یونس وینڈربلٹ یونیورسٹی وچ سن کہ انہاں د‏‏ی روسی طالبہ ویرافوروسٹینکو نال ملاقات ہوئی۔ اوہ روسی ادب د‏‏ی طالبہ سی۔ 1970ء وچ نیو جرسی وچ انہاں د‏‏ی شادی ہو گئی۔ 1979ء وچ انہاں د‏‏ی بیٹی مونیکا یونس پیدا ہوئی تاں کچھ ہی عرصے بعد انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی۔ دراصل ویرا نو‏‏ں بنگلہ دیش دا ماحول پسند نئيں آیا سی تے اوہ واپس جانا چاہندی سی۔ اس دا کہنا سی کہ بیٹی د‏‏ی پرورش افروز تو‏ں ہوئی جو مانچسٹر یونیورسٹی وچ فزکس دے شعبے وچ ریسرچر سن۔ محمد یونس د‏‏ی ہن تک پنج لکھتاں شائع ہوچکيا‏‏ں نيں۔ جس وچ زیادہ تر دنیا وچ غربت دے خاتمہ دے موضوع اُتے نيں۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی مسلما‏ن گٹھ:بنگلہ دیش وچ بنکاری گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی کاروباری شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی ماہرین معاشیات گٹھ:بنگلہ دیشی مسلم گٹھ:بنگلہ دیشی نوبل انعام یافتہ گٹھ:یونیورسٹی ڈھاکہ دے فضلا گٹھ:چٹاگانگ دیاں شخصیتاں گٹھ:ریمن میگسیس اعزاز یافتہ گان گٹھ:سماجی کارجویان گٹھ:عالمی خوراک انعام دے نامزدشدگان گٹھ:نوبل امن انعام یافتہ شخصیتاں گٹھ:نوبل انعام یافتہ بنگالی
بلوچستان (گُنجھل کھول)
بلوچستان اک خِطا اے جو جنوب مغربی پاکستان دے مختلف حِصےآں، جنوب مشرقی ایران تے جنوبی افغانستان اُتے مشتمل اے ۔
محمد یونس
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
گریسن کاؤنٹی، کینٹکی کاؤنٹی
گریسن امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
سپیختن جھیل
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بلقان
بلقان تھلویں چڑدے یورپ دا اک پاسہ اے۔ اس پاسے دا اے ناں بلقان پعاڑ توں پیا جیڑا بلغاریہ دے وشکاروں تے چڑدے سربیا چوں لنگدا اے۔ بلقان دا رقبہ 550،000 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 55 ملین اے۔
انگرنگ جھیل
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بلقان
اس خطے نوں ناں کوہ بلقان دی وجہ توں دتا گئیا اے جہڑا بلغاریہ دے وسط توں مشرقی سربیا تک جاندا اے ۔
اسنوں اکثر جزیرہ نما بلقان وی آکھیا جاندا اے کیونجے اسدے 3 پاسے سمندر اے جنہاں چوں مشرق چ کالا سمندر ، جنوب تے جنوب مغرب چ رومی سمندر دیاں شاخاں ایڈریاٹک سمندر ، آیونیئن سمندر ، ایجی سمندر تے مرمرہ سمندر نیں۔ بلقان جنوب مشرقی یورپ چ کالا سمندر ، ایڈریاٹک سمندر تے ایجی سمندر دے ساحلاں توں شروع ہوکے وسطی یورپ تک پھیلیا ہوئیا اے ۔ بلقان چ ترکی ، یونان ، بلغاریہ ، سربیا ، بوسنیا تے ہرزیگوونا ، کوسوو ، مقدونیہ ، مونٹی نیگرو ، البانیا ، سلوینیا تے کروشیا ہیگے نیں۔
نیرکتا
بلقان ترک بولی دا شبد اے ۔ ترک بولی چ رکھاں والے پعاڑ نوں بلقان کیندے نیں۔
تریخ
بلقان چ قدیم یونان یورپی تہذیب دی جنم بھومی اے ، جس دے آثار اج وی یونان چ دیکھے جاسکدے نیں ۔
بلقان دے زیادہ تر علاقے 14ویں صدی عیسوی توں 20ویں صدی دے شروع تک سلطنت عثمانیہ دے زیر نگیں رہے ، البانیا ، کوسوو ، بوسنیا تے ہرزیگووینا تے دوجے علاقیاں دے لوکاں نے ایسے دور چ اسلام قبول کیتا ۔
بلقان دی اکثر ملک سوائے یونان دے 1990ء دی دہائی دے شروع تک اشتراکی اقتدار دے ہیٹھ رہے ۔ بلغاریہ تے البانیا آزاد ملکاں دے دی حثیت نال دے باقی علاقے اشتراکی ریاستاں دے اتحاد یوگوسلاویہ دا حصہ رہے ۔ 1991ء دی خانہ جنگی نے یوگوسلاویا نوں 8 ملکاں چ تقسیم کردتا۔
صنعت
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ
تھامس ایکنز
تھامس کاؤپرتوائیٹ ایکنز اک امریکی منیا پرمنیا پینٹر سی۔
تھامس ایکنز 25 جولائی 1844 نوں فلاڈیلفیا امریکہ وچ جمیا۔ 1870 توں لے کےے 1910 تک اوہنے اپنے شہر دی زندگی آلے دوالے دے لوکاں بارے پینٹنگنز بنایاں۔ پینٹنگنز بنان دے نال اوہ آرٹ دا استاد وی سی۔ 25 جون 1916 نوں فلاڈیلفیا وچ اوہدی موت ہوئی۔
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
ڈورس لیسنگ
ڈورس لیسنگ (22 اکتوبر 1919) اک لکھاری تے 2007 وچ ساہت دا نوبل انعام جتن آلی اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بلند ایجوت
بلند ایجوت (1925ء-2006ء) ترکی دا سابق وزیر اعظم سی تے اپنے 40 سالہ سیاسی جیون چ 5 وار ترکی دا وزیراعظم بنیا ۔ اس نوں 2002ء چ اوس ویلے حکومت توں لاہ دتا گئیا جدوں اسنے صحت خراب ہوں دے باوجود حکومت چھڈن توں انکار کردتا سی ۔ اس نوں اوس ویلے ترکی چ اقتصادی مشکلات لئی وی ذمہ دار ٹھہرائیا گئیا ۔
ایجوت نے 1974ء چ قبرص دے ترک گھٹ گنتی دے تحفظ لئی جزیرے تے حملے دا حکم دتا سی ، جس دے بعد ہون آلی قبرض دی ونڈ اج وی قائم اے ۔ ایجوت نے ترکی نوں یورپی یونین دی رکنیت تے مغرب دے نیڑے لیان چ اہم کردار ادا کیتا ۔
ایجوت سوشلیسٹ سی تے اس نے دیس چ مذہبی جماعتاں دی سختی نال مخالفت کیتی ۔ اس نے 1974ء چ ترکی دے پہلے کھبے پاسے نال تعلق رکھن آلے وزیر اعظم دی حثیت نال عہدہ سمبھالئیا ۔ ایہہ اپنے سماجی جمہوری نظریات دے باوجود انتہائی قوم پرست سی ۔ قبرض تے حملے دے بعد اسنوں ترکی چ اک ہیرو دا درجہ مل گئیا پر سال ختم ہون توں پہلاں ای اسدی مخلوط حکومت ٹٹ گئی ۔
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اوبرنبرگر جھیل
اوبرنبرگر  آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بدامی بگلا
بدامی بگلا بگلا ٹبر دا اک عام دسنوالا پنچھی اے۔ ایہ گرم تے گلے کرم تھانواں دا پنچھی اے۔ ایہ ایشیاء، افریقہ تے یورپ دا پنچھی سی پر ہن ایہ ساری دنیا تے پھیل چکیا اے۔
ضلع بلندشہر
ضلع بلندشہر پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
بدامی بگلا
وکھالہ
ایہ 46–56 سینٹی میٹر (18–22 انچ) لما ہوندا اے تے ایہدا پر پسار 88–96 سینٹی میٹر (35–38 انچ) اے۔ ایہدا جوکھ 270–512 گرام اے۔ ایہدی نکی تے موٹی تؤن ہوندی اے تے تکڑی چنج تے کھڑیاں کب نکلیا ہوندا اے۔ عام ول وج ایہدے چٹے کھمب ہوندے نیں۔ پیلی چنج تے پوریاں پیلیاں لتاں ہوندیاں نیں۔ نسل ودھانے دی رت وچ ایہدی چھاتی سر تے پچھے بدامی رنگ دے پر ہوجاندے نیں تے چنج، لتاں تے اکھاں دے دوالے گوڑے رتے ہوجاندے نیں۔ نر تھوڑا وڈا ہوندا اے تے بچیاں دی جنج کالی تے پر جٹے ہوندے نیں۔
ضلع بلندشہر
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
بوئنگ 777 ایکس
ٹیکنالوجی وچ جدت تے ترقی دا سفر جاری تے ساری اے تے ہن دنیا وچ آن والا اے ساریاں توں وڈا جہاز ، مشہور جہاز بنان والی کمپنی بوئنگ نے دنیا دے ساریاں توں وڈے مسافر طیارے دی تصویر جاری کردتی اے جیہڑٖا اک ورھے تیکر آزمائش دے بعد مارکیٹ وچ لیایا جاوے گا۔
فضائی طیارہ ساز کمپنی بوئنگ نے طیاریاں دی نویں سیریز 777X دے پہلے طیارے 777X-9 دی اک تصویر جاری کیتی اے جیہدے حوالے نال دسیا گیا اے کہ ایس مہینے طیارے نوں واشنگٹن دے شہر ایورٹ وچ اوہدی سٹیٹک آزمائش کیتی جاوے گی۔
حوالے
گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
کرم سنگھ
کرم سنگھ (مارچ 1884-1930)دا جنم وچّ ضلع امرتسر دے قصبہ جھبال وکھے سردار جھنڈا سنگھ دے گھر ہویا۔ دسویں پاس کرن مگروں اوہناں نے ایف.ایسّ.سی. دی پڑھائی لئی 1902 وچّ خالصہ کالج امرتسر چ داخلہ لے لیا۔ بھائی رتن سنگھ بھنگو، بھائی سنتوکھ سنگھ، گیانی گیان سنگھ، بھائی سکھا سنگھ وغیرہ ودواناں نے سکھ اتہاس نوں اپنے ڈھنگ نال پیش کیتا پر ایہہ وڈملے گرنتھ نویں سائنسی(وگیانی) کھوج دی کسوٹی اتے پورے  نہیں اتردے۔ اس کارن تاریخاں تے گھٹناواں بارے کئی بھرم-بھلیکھے پیدا ہندے رہے نیں۔
مڈھلا جیون
کرم سنگھ مڈھلے طور تے سائنس دے طالب علم سی پر کالج دے سکھ دھرم-پکھی ماحول نے اس نوں تریخی کتاباں پڑھن دی چیٹک لا دتی۔ کرم سنگھ نے سائنسی(وگیانی) ڈھنگ نال سکھ اتہاس دی کھوج لئی جیون متھ دتا۔
بزرگ تریخی پاتر
کرم سنگھ نے 1905 وچّ بی.اے. دے چوتھے سال دی پڑھائی امتحان توں تنّ مہینے پہلاں اس کارن چھڈّ دتی کہ سکھ راج دی چڑھدی تے ڈھہندی کلا اکھیں ویکھ چکے اسی-نبے سالا بزرگ اس دنیا توں رخصت ہو رہے نیں تے اوہناں دے نال ہی وڈملاّ اکھیں ویکھیا تے ہنڈھایا اتہاس وی الوپ ہو رہا اے۔ ایہناں بزرگ اتہاسک پاتراں دے بیان قلم بند کرنا وی کوئی سوکھا کم نہیں سی۔ 21-22 سال دے نوجوان نوں کوئی مانتا پراپت اتہاسکار منن لئی وی تیار نہیں سی۔ کرم سنگھ نے 1905-06 وچّ اوہناں 18-20 بردھ شخصاں دے بیان لکھے جنہاں نے لاہور دربار وچّ فوجی نوکریاں کیتیاں سن۔ کرم سنگھ نے اوہناں ولوں دسیاں صرف اوہ گلاں ریکارڈ کیتیاں جو پہلاں اتہاس دا حصہ نہیں سن۔ بزرگاں وچّ اک سجن اوہ وی سی جو سردار چیت سنگھ دے قتل ویلے مہاراجہ کھڑک سنگھ کول حاضر سی۔ اک بندہ اوہ وی سی جو سندھاوالیا دا نوکر سی تے مہاراجہ شیر سنگھ دے قتل ویلے حاضر سی۔ اک گواہ ہیرا سنگھ ڈوگرا دے قتل ویلے خالصہ فوج نال سی۔ سردار جواہر سنگھ دے قتل سمیں موقعے اتے حاضر مہاراجہ دلیپ سنگھ دے اردلی وی ایہناں وچّ شامل سی۔ کھکھیاں بابیاں دی بغاوت ویلے ایہناں گواہاں وچوں اک کھوڑی دے قلعے وچوں دشمن دے قابو آ گیا سی اتے تسیہے جھلّ کے وی اپنے دھرم ’تے قایم رہا سی۔ اک فوجی نے مدکی ،  پھیرو شہر ،  سبھراواں ،  رامنگر ،  مونگ رسول]  ( چیلیاں والی ) تے گجرات دیاں لڑائیاں وچّ حصہ لیا سی۔ ایہناں فوجیاں دے بیان سکھ اتہاس دیاں فیصلہ کن گھٹناواں دا اکھیں ویکھیا حال اے، جس نوں سبھ توں بھروسے یوگ منیا جا سکدا اے۔
لاہور دربار دے روزنامچیاں
کرم سنگھ نے اپنی کھوج نوں صرف خالصہ راج دیاں گھٹناواں تک ہی محدود(سیمت) نہیں رکھیا سگوں سکھ اتہاس نال متعلق ہور ٹاپکاں تے وی جانکاری حاصل کرن دی کوشش کیتی۔ اوہناں نے لاہور دربار دے روزنامچیاں راہیں وی تریخی واقعات(اتہاسک گھٹناواں) دا موازنہ کرن دا اُدم کیتا۔ کرم سنگھ نے لاہور دربار دے گپت اتہاس دی پڑچول دا وی کم کیتا۔ گلاب سنگھ ڈوگرا تے راجا دھیان سنگھ ولوں خالصہ راج خلاف رچیاں سازشاں اتے قتلاں بارے وی چاننا پایا۔ سردار چیت سنگھ دے دھیان سنگھ ولوں قتل دا حالَ وی اجاگر کیتا۔ ایہہ وی پتہ لایا کہ کویں کنور نونہال سنگھ نوں اپنے پیؤ مہاراجہ کھڑک سنگھ خلاف اکسایا اتے چیت سنگھ دے قتل وچّ سازشکار بنایا گیا۔
اتہاس نوں واراں راہی اکتر کرنا
کرم سنگھ نے سکھ اتہاس نوں واراں راہیں اکتر کرن دا یتن کیتا کیونکہ پچھلے سمیاں وچّ ساڈے دیس چ واراں سنن دا بڑا رواج سی۔ ڈھاڈیاں دی بڑی قدر سی۔ اوہناں نے گجراں والا ضلعے وچّ اک روپیہ دے کے اک وار سنی تے پنج روپئے دے کے اک وار لکھ لئی جس نوں نادر شاہ دی پوڑی آکھدے سی۔ اوہناں کول ہور واراں لکھن لئی دین یوگ پیسے نہیں سن۔ سر سنگھ دے پچھوکڑ والے ڈھاڈیاں، جنہاں دی بھائی بدھی چند دے پروار نال نیڑتا سی، وچوں اک بندے نوں گرو ہرگوبند تے گرو گوبند سنگھ جی متعلق اٹھ واراں یاد سن۔ کرم سنگھ نے خان بہادر دے ویلے دیاں واقعات(گھٹناواں) بارے کوی سندر داس جی آگم کپورتھلہ دیاں کویتاواں وی حاصل کرن دا یتن کیتا۔
چک 105 پندراں ایل
چک 105 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
کرم سنگھ
15 لڑائیاں دا ورنن(ذکر)
اتلے گنگ دواب، یمنا توں گنگا وچکار سہارنپور تے میرٹھ دے علاقے تے خالصہ ولوں 1710 توں 1804 تک قبضہ کرن اتے راکھی دی اگراہی لئی ہوئیاں تقریباً 15 لڑائیاں دا وضاحت(وستھار) نال ذکر (ورنن) کیتا۔ اس علاقے وچّ خالصہ دی سرداری شاید اج دے اتہاسکار بھلّ چکے نیں۔
چک 105 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
کرم سنگھ
ہندستان اتے ستویں حملے
کرم سنگھ نے 1764 وچّ احمد شاہ ابدالی دے ہندستان تے ستویں حملے ویلے اس دے ساتھی قاضی نور محمد واسی گنجابے بلوچستان ولوں رچت جنگ نامہ وی لبھیا اتے اس دا ترجمہ کرکے پاٹھکاں لئی پیش کیتا۔ ایہہ لکھت ویریاں ولوں سکھاں دے اچّ آچرن اتے بہادری دی بے مثال داستان اے۔ ایہہ جنگ نامہ سردار جسا سنگھ آہلووالیا دی اگوائی وچّ سردار جسا سنگھ رامگڑھیا، سردار چڑھت سنگھ، جھنڈا سنگھ، لہنا سنگھ، جےَ سنگھ، ہری سنگھ بھنگی، گلاب سنگھ ڈوگرا، گجر سنگھ بھنگی، رام داس تے خالصہ فوج ولوں ابدالی نوں بھے-بھیت کرکے جان بچاؤن لئی واپس بھجن لئی مجبور کر دین دا اتہاس اے۔ اعلیٰ جٹّ ولوں احمد شاہ ابدالی دی غلامی قبول کرن، زمین لین تے اس دی مدد کرن دا وی اکھیں ویکھیا اتہاس درج اے۔
چک 105 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
کرم سنگھ
مکہ-مدینہ بارے کھوج
سردار کرم سنگھ نے گرو نانک جی دی مکہ-مدینہ توں بغداد یاترا بارے کھوج کرن دا اُدم وی کیتا۔ کرم سنگھ کراچی توں بغداد پہنچن وچّ وی کامیاب ہو گئے۔
کتاباں
اس طرحاں کرم سنگھ نے اپنا جیون کھوج دے لیکھے لایا۔ اوہناں نے ہیٹھ لکھیاں پستکاں لکھیاں۔ سردار کرم سنگھ ہسٹوریئن نوں اپنی یاد داشت تے بڑا بھروسہ سی، جس کارن اوہناں نے بہتے لکھتی نوٹس نہیں بنائے اتے چھوٹی عمرے ہی 1930 وچّ اس دنیا توں رخصت ہو گیا۔
نفیس فاطمہ
نفیس فاطمہ (جم 6 اپریل 1963) بنگلور یونیورسٹی فی اک سنڈیکیٹ میمبر سی، جو کہ ستمبر 2015 توں جولائی 2018 اس عہدے اُتے تعینات رہی اتے 2009 توں جولائی 2017 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری سی۔ اوہ دو معیاد لئی کرناٹک کینسر سوسائٹی دی پردھان سی، (غیر-سیاست لئی وکھ-وکھ کینپاں، بھاشن کروا کے کینسر دی شروعاتی پچھان اتے علاج لئی کم کرن والی اک غیر-سرکاری ادارہ) اتے انڈین نیشنل کانگرس دی سرگرم نیتا سی۔ اوہ 1999 توں 2002 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی جنرل سیکٹری سی۔
نجی جانکاری
9 جنوری 1983 نوں اوہناں دا ویاہ سری نور احمد شریف نال ہویا سی اتے اوہناں دے اک بیٹے ہن۔
سیاسی جیونی
اوہ 1990 وچ سرگرم سیاست وچ داخل ہوئی سی، جدوں اوہ بینگلور سٹی کارپوریشن دی چون لئی کھڑی ہوئی سی، اس توں بعد اوہ کرناٹک وچ بھارتی قومی کانگرس دیاں سرگرمیاں وچ سرگرم حصہ لے رہی اے، جو بلاک پدھر توں شروع ہندی اے اتے خواتین ونگ دے پردھان اتے شری ایس ایم کرشنا دے صدر سمندری جہاز دے ماتحت راج دے جنرل سیکٹری (کے پی سی سی) بن گیا۔ فاطمہ نوں پارٹی دے وکھ-وکھ عہدیاں اُتے منعقد کیتا گیا، اتے ہن کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری اے۔
عہدے
- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی صدر، 1991ء تا 1995ء
- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری، 1992ء تا 1995"
- کے پی سی سی (I) اقلیتی سیل کی جوائنٹ سیکرٹری، 1997ء تا 2002ء
- کرناٹکا پردیش کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری
- ہیبل بلاک، کے پی سی سی کی رکن، 2002ء تا 2005ء
- ریاستی مشاورتی کمیٹی برائے صحت و خاندانی فلاحی ڈیپارٹمنٹ، حکومت کرناٹکا، کی رکن
- آل انڈیا ہینڈی کرافٹس بورڈ (زیر انتظام وزارت ٹیکسٹائل، حکومت بھارت) کی رکن
- زرعی سائنسی یونیورسٹی، بنگلور کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن
- زرعی سائنسی یونیورسٹی، ریچڑ کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن
- انڈیا کی فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن، بنگلور کی رکن
- آئی-این-ٹی-یو-سی۔ ڈینیڈا پروگرام، نیو دہلی کی پروگرام کوآرڈینیٹر
- دور درشن، بنگلور پروگرام کمیٹی کی رکن
- جنوبی ریلوے میں زیڈ-آر-یو-سی-سی۔ کی رکن
- آل انڈیا ریڈیو، بنگلور کی مشاورتی کمیٹی کی رکن
پاکستانی پاسپورٹ
پاکستانی پاسپورٹ ریاستِ پاکستان دے تمام شہریاں نو‏‏ں بین الاقوامی سفر دے لئی مہیا کیتا جاندا ا‏‏ے۔ وزارت داخلہ د‏‏ی شاخ ڈی جی آئی پی د‏‏ی ایہ ذمہ داری اے کہ شہریاں نو‏‏ں پاسپورٹ فراہ‏م کرن۔
نفیس فاطمہ
عہدے
- کرناٹکا کینسر سوسائٹی کی صدر
پاکستانی پاسپورٹ
قسماں
اس وقت پاکستانی پاسپورٹ د‏‏ی تن قسماں نيں:
نفیس فاطمہ
عہدے
- کرناٹکا ریاستی صنعتی بنک لمیٹڈ کی نائب صدر
- بھارت کی یلاہنکا لوکل ایسوسی ایشن کی صدر
پاکستانی پاسپورٹ
قسماں
عام پاسپورٹ: ایہ پاسپورٹ ریاست دے جملہ عام شہریاں دے لئی جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔
نفیس فاطمہ
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:جم 1963 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں گٹھ:Pages with unreviewed translations
پاکستانی پاسپورٹ
قسماں
حج پاسپورٹ: حج دے لئی پہلے خصوصی پاسپورٹ ہُندا سی اُتے ہن ایہ سلسلہ ختم کر دتا گیا اے تے ہن عام پاسپورٹ ہی نو‏‏ں حج و عمرے دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔
تدریجی انواع
2006ء دے اوائل وچ پاکستان، مشینی قابل مطالعہ پاسپورٹ (یعنی ایسا پاسپورٹ جس وچ معطیات نو‏‏ں شناختی صفحہ اُتے بصریاندی حرف شناسی شکل وچ تشفیر کیتا جاندا اے ) تے خودکار انگشت شناسی و چہرہ شناسی نظام دونے بائیومیٹرک ٹیکنالوجی استعمال کرکے، پاسپورٹ جاری کرنے والا، دنیا دا پہلا ملک بن گیا ۔
طرز
250px|thumb|پاکستانی پاسپورٹ وچ ایہ جملہ لکھیا ہُندا اے کہ اسرائیل دے علاوہ ہر ملک دے لئی ایہ پاسپورٹ کارآمد اے.
عام پاکستانی پاسپورٹ گہرے سبز رنگ دا تے اس دے باہر قومی نشان بنایا ہويا ہُندا ا‏‏ے۔ قومی نشان دے اُتے انگریزی وچ 'Islamic Republic of Pakistan' تے اردو وچ ' اسلامی جمہوریہ پاکستان' درج ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ قومی نشان دے تھلے اردو تے انگریزی دونے وچ 'پاسپورٹ' لفظ لکھیا ہُندا ا‏‏ے۔ معیاری پاسپورٹ وچ کل 36 صفحات ہُندے نيں لیکن کچھ مسافر ایداں دے پاسپورٹ دے لئی تجویز دے سکدے نيں جس وچ 72 تو‏ں لے ک‏ے 100 تک دے صفحات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
صاحبِ پاسپورٹ د‏‏ی معلومات
2004ء تک پاکستانی پاسپورٹاں وچ اکثر خانے دستی لکھادی تو‏ں پُر کیتے جاندے سن تے تصویر نو‏‏ں نال وچ لگایا جاندا سی۔ لیکن جدید پاسپورٹاں وچ تمام چیزاں کمپیوٹرائزڈ د‏‏ی گئیاں نيں، تصویر وی ہن اسٹیپل کرنے د‏‏ی بجائے کمپیوٹر تو‏ں پہلے صفحے وچ پرنٹ کیتا جاندا ا‏‏ے۔
لانسر جھیل
لانسر جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گریناپ کاؤنٹی
گریناپ امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
ال گور
ال گور اک ماحولیاتی گرو تے 2007 وچ امن دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رالف رانڈلس سٹیورٹ
رالف رانڈلس سٹیورٹ اک امریکی بوٹا گرو تے گورڈن کالج راولپنڈی دا پرنسپل سی۔
رالف رانڈلس سٹیورٹ 15 اپریل 1890 نوں نیو یارک شہر امریکہ وچ جمیا۔کولمبیا یونیوسٹی نیویارک توں پی ایچ ڈی کیتی۔ یوپی گرجا ہندستان دے بلاوے 1911 نوں گورڈن کالج راولپنڈی وچ باٹنی تے زوالوجی پڑھان ل‏ئی آیا۔ اوہ ایتھے باٹنی دا پروفیسر (1917–1960) تے گورڈن کالج راولپنڈی دا پرنسپل (1934–1954) ریا۔ (1960–1981) دےوریاں وچ اوہ امریکہ وچ یونیورسٹی آف مشیگن دے بوٹی گڑھ وچ ہندستان کشمیر تے ایران توں کٹھیاں کیتیاں ہویاں 30,000 بوٹیاں دیاں ونڈاں تے کم کردا ریا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکی شخصیتاں
بلوچستان دے ضلعے
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
لیونڈ ہروکز
لیونڈ ہروک اک معاشیات گرو تے 2007 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 106 پندراں ایل
چک 106 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
کیپیٹل پارک اسلام آباد
کیپیٹل پارک اسلام آباد اسلام آباد پاکستان وچ اک وڈا پارک اے۔ ایہنوں ایف/9 پارک تے فاطمہ جناح پارک وی کیندے نیں۔ ایدی نیو 8 جون 1992 نوں وزیراعظم پاکستان نواز شریف نے رکھی۔
شیث
سیت یا  شیث (عبرانی: שֵׁתֿ،طبری تلفظ صو‏‏تی Šet, معیاری:Šēṯ; عربی: شيثShith یا Shiyth) حضرت آدم علیہ السلام دے تیسرے بیٹے تے انہاں دے بعد نبی سن ۔ انہاں دا ذکر تورات وچ ا‏‏ے۔ یہودیت، مسیحیت تے اسلام دے مطابق ایہ آدم تے حوا دے بیٹے تے ہابیل و قابیل دے بھائی سن ۔
عہد نامہ قدیم ،کتاب پیدائش دے باب 4 آیت 25 وچ ایويں مذکور اے:
اور آدمؔ فیر اپنی بیوی دے پاس گیا تے اُسدے اک اَور بیٹا ہُوا تے اُسکيت‏‏ا ناں سیؔت (شیث) رکھاّ تے اوہ کہنے لگی کہ خُدا نے ہاؔبل دے عِوض جس نو‏‏ں قاؔئنِ (قابیل) نے قتل کيت‏‏ا مینو‏ں دُوسرا فرزند دتا۔
یعنی حوا نو‏‏ں یقین سی کہ شیث انہاں ناں ہابیل دے بدلے وچ تے ہابیل صبر د‏‏ی وجہ تو‏ں انعام دے طور اُتے عطا کيت‏‏ا گیا سی۔ کتاب پیدائش دے مطابق جدو‏ں شیث تولد ہوئے اس وقت آدم د‏‏ی عمر 130سال سی۔ تے شیث ہوبہو آدم د‏‏ی شبیہ تے صورت اُتے سن ۔(ویکھو:کتاب پیدائش باب 5 آیت 3)
ایہی شجرہ نامہ قدیم د‏‏ی کتاب تواریخ اول دے باب 1 د‏‏ی آیت 1 تا 3 تے کتاب پیدائش دے باب 5 آیت 4 تا 5 وچ مذکور ہويا ا‏‏ے۔ شیث ناں دے بارے وچ یہودیت وچ اک روایت پائی جاندی اے کہ شیث دا لفظ عبرانی دے لفظ تو‏ں ماخوذ اے جس دا معنی "بیج"یا"پودا" ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی حوا نو‏‏ں یقین سی کہ خدا نے انہاں نو‏‏ں ہابیل دے بدلے وچ جس نو‏‏ں قابیل نے قتل کر دتا سی شیث عطا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
یہودی روایات
ربی راشی (اصلی نام:ربی صلومو اسحاق) جنہاں نے تلمودکی شرح تے تفسیر بیان کيتی اے انہاں دے مطابق شیث نوح دے جد تے تمام بنی نوع انسان دے باپ ني‏‏‏‏ں۔ عرفی طور اُتے ایہی سمجھیا جا سکدا اے کہ شیث نو‏‏ں ہابیل دے قتل ہوئے جانے دے بعد آدم و حوا نو‏‏ں عطا کيت‏‏ا گیا سی۔ تے آدم نے شیث نو‏‏ں بہت سارے خفیہ علوم تو‏ں آگاہی دتی سی جو بعد وچ قبالہ د‏‏ی صورت اختیارکرگیا۔ جدو‏ں کہ یہودیت د‏‏ی علمی تے ادبی کتاب زوہر یا ظُہر (عبری: זהר) دے مطابق شیث تمام صادق تے نیک انساناں دے جد ني‏‏‏‏ں۔ دوسری صدی عیسوی وچ مرتب شدہ ترتیب و تریخ عالم (عبرانی: סדר עולם רבה انگریزی: Seder Olam Rabbah"The Great Order of the World") دے حوالے دے مطابق یہودیت وچ متصور اے کہ اوہ يوم العالم(لاطینی:تخلیق کائنات دا سال"in the year of the world") سال 130 وچ پیداہوئے۔ قصص اسرائیلیات (آگادا یا اَگَده، انگریزی: Aggadah)(عبری آرامی:אַגָּדָה) دے مطابق شیث دے 33 بیٹے اور23 بیٹیاں سن۔ جدو‏ں کہ ترتیب و تریخ عالم دے مطابق شیث د‏‏ی وفات يوم العالم دے سال 1042ماں ہوئی۔
اسلامی روایات
اسلامی روایات دے مطابق شیث حضرت آدم  تے حوا|حوا  دے تیسرے فرزندني‏‏‏‏ں۔ اسلامی روایات دے مطابق شیث  ہابیل دے شہید ہوجانے دے بعد اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں ناصرف انعام دے طور پرآدم و حوا نو‏‏ں عطاکيتے گئے بلکہ اوہ اللہ دے تے اپنے والدین دے فرمانبرداربھی سن ۔ اگرچہ قرآن پاک وچ شیث  دا کوئی تذکرہ نئيں اُتے اسلامی روایات دے مطابق شیث  وی اپنے والد بزرگوار آدم  د‏‏ی طرح نبوت تو‏ں سرفراز کیتے گئے سن تاکہ اوہ بنی نوع انسان رہنمائی کرن تے انہاں نے آدم  دے وفات دے بعد انساناں د‏‏ی اللہ تعالیٰ د‏‏ی بندگی د‏‏ی طرف رہنمائی کيتی۔ اسلامی ماثورات دے مطابق شیث  اک بلند پایہ شخصیت نيں تے انہاں دا شمار طوفان نوح تو‏ں پہلے نسل آدم وچ اولو العزم نبی دے طور اُتے ہوتاا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض روایات دے مطابق شیث  اک صاحب مصحف نبی سن ۔ اسلامی روایات دے مطابق شیث  پیداہوئے اس وقت آدم  د‏‏ی عمر 100برس یا کچھ زیادہ سی۔ آدم  نے شیث  نو‏‏ں اپنا جانشین منتخب کیتاتاکہ اوہ آدم  دے بعد اولادآدم د‏‏ی رہنمائی کرسکن۔ مسلماناں دا عقیدہ اے کہ شیث  نو‏‏ں زندگی دے مختلف پہلوآں دے بارے وچ خاطرخواہ دانش و معرفت عطاہوئی تھی(جیساکہ اوقات کار دا تعین ،طوفان نوح دے بارے وچ نبویانہ اضطراب تے نمازتہجد دے بارے وچ استنشاق)۔ یہودیت تے مسیحیت د‏‏ی طرح اسلام وی انسان دا شجرہ نامہ شیث  تو‏ں پہلے تو‏ں شروع کردے نيں کہ جدو‏ں ہابیل نو‏‏ں قابیل نے قتل کر دتا تے ہابیل تو‏ں کوئی وارث نئيں تھاجدو‏ں کہ قابیل دے ورثاء جو نہایت درجہ گمراہ سن طوفان نوح وچ تباہ کر دتے گئے سن ۔ شیث  تو‏ں بوہت سارے ہنر منسوب ني‏‏‏‏ں۔معرف اسلامی جیساکہ تصوف وچ شیث  د‏‏ی اہمیت اک نابغہ د‏‏ی سی ا‏‏ے۔ ابن عربی نے اپنی مشہور تصنیف فصوص الحكم وچ اسرار نبویہ بحوالہ شیث  دے عنوان تو‏ں اک باب باندھاا‏‏ے۔ کچھ مسلماناں دا خیال اے کہ شیث  دا مزار اقدس لبنان دے اک پنڈ بنام شیث نبی وچ واقع اے جتھ‏ے بعد وچ اک مسجد انہاں دے ناں اُتے قائم کيتی گئی سی۔ تیرھواں صدی عیسوی تے بعد وچ آنے والے عرب جغرافیہ داناں د‏‏ی روایات دے مطابق شیث نبی دا مزارفلسطین دے اک شہر رملہ دے شمال مشرق وچ واقع اک پنڈ بشیت وچ سی۔ بلاشبہ، ادارہءاکتشاف فلسطین دے مطابق لفظ بشیت دو لفظاں "بیت" تے "شیث" دا مجموعہ اے جس کامطلب اے کہ خانہءشیث۔1948ماں اسرائیل دے معرض وجود وچ آنے دے وقت ایہ پنڈ غیر آباد ہوئے گیاسی۔ لیکن اج وی تن کونےآں والا مینار شیث دے مزار اُتے قائم و دائم ا‏‏ے۔
فلا ویس یو سیفس دے مطابق
فلا ویس یو سیفس اک رومی یہودی جو اک دانشور، مؤرخ تے سیرت نگار سی۔ اس نے قدیم آثار یہود نامی اک کتاب وچ شیث نو‏‏ں اک متقی تے پرہیزگار شخص قراردیاا‏‏ے۔فلا ویس یو سیفس نے ہور تحریر کیتاہے کہ شیث دے اخلاف نے بہشتی دانش دا انساناں وچ اجرا کيت‏‏ا تے علمی تخلیقات تے ہنر سکھائے جیساکہ علم فلکیات وغیرہ۔ ایہ تمام علوم و ہنر اولاد شیث دے ذریعے قائم کیتے گئے سن انہاں علوم و ہنر د‏‏ی بنیاد آدم د‏‏ی انہاں پیشنگوئی د‏‏ی بنیاد اُتے سی کہ ایہ دنیا اک بار اگ تے اک بار سیلاب عظیم د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ کردتی جائے گی۔ شیث د‏‏ی اولاد نے دو ستون تعمیر کیتے، اک نو‏‏ں اِٹاں تے دوسرے نو‏‏ں پتھراں د‏‏ی مدد تو‏ں تعمیرکیاگیاتھا تاکہ ایجادات تے دریافتاں کوان ستوناں اُتے تحریر کرکے محفوظ کرنے دے نال نال انہاں د‏‏ی یاد باقی رہ‏‏ے۔ ایہ ستون انساناں نو‏‏ں آگاہ کردے نيں کہ اِٹاں تے پتھراں تو‏ں تعمیرات کيتیاں گئیاں تے مختلف علوم و ہنر د‏‏ی وی اختراع ہوئی۔ فلا ویس یو سیفس نے تحریر کیتاہے کہ اج وی پتھراں دا ستون مصر (سریاد:land of Siriad)کی سرزمین اُتے موجود ا‏‏ے۔ ولیم وہسٹن جو ستارھواں تے اٹھارواں صدی وچ گزرے نيں انہاں قدیم آثار یہود دا ترجمہ کردے ہوئے حاشیہ وچ تحریر کیتاہے کہ یقینی طور اُتے فلا ویس یو سیفس نے غلطی تو‏ں شیث نو‏‏ں مصر دے اک بادشاہ Sesostrisسے گڈ مڈ کر دیاا‏‏ے۔ وپ ہور وضاحت کردے ہوئے رقمطراز اے کہ ایہ ممکن ہی نئيں سیلاب عظیم دے بعد کوئی وی تعمیر بشمول ستون وغیرہ پانی تو‏ں بچ سک‏‏ے کیونجے گاد تے پانی نے ہر چیز نو‏‏ں دفن کر دیاسی۔
مسیحی روایات
بعض مسیحی روایات دے مطابق شیث د‏‏ی پیدائش یوم العالم دے سال 130ماں ہوئی۔ جدو‏ں کہ يوم العالم دے سال 231ماں شیث د‏‏ی شادی اس د‏ی بہن عاذورا تو‏ں انجام پائی تے بالآخر یوم العالم دے سال 235ماں عاذورا نے أنوش نو‏‏ں جنم دتا۔ الشیثیون یا الشیثیہ اک معرفی مسیحی فرقہ ا‏‏ے۔ اس فرقے د‏‏ی تریخ دے بارے وچ گمان اے کہ ایہ فرقہ مسیحیت تو‏ں پہلے وی سی۔ اس فرقے دا نفوذ بحیرہ روم دے علاقےآں تک ہوئے گیا سی تے انہاں دے عقائد دا اثرمابعد دے فرقےآں بازیلیدیہ تے فالانتيہ اُتے وی ہويا۔ انہاں دے بنیادی عقائد و نظریات بنیادی طور اُتے انتہائی حد تک یہودیت دے تابع اورافلاطونی افکار تو‏ں متاثر ني‏‏‏‏ں۔سیتیت یا شیثیت فرقہ ناں نہاد طور اُتے بائبل دے شیث نو‏‏ں معبود سمجھدا اے کیونجے انہاں د‏‏ی روایات وچ شیث نو‏‏ں اک مافوق فطرت اوتار دے طور اُتے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ الشیثیہ شہہ سوار انیہويں صدی وچ اک برطانویـجرمن فرقہ سی جس نو‏‏ں نواں شیثیت وی کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس فرقے یا گروہ نے قرون وسطیٰ د‏‏ی مسیحی روایات دے احیا د‏‏ی عملی کوشش کيتی۔
حوالے
گٹھ:آدم تے حوا گٹھ:آل آدم و حوا گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عہد نامہ قدیم دے مقدسین گٹھ:معرفت گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:اسلام وچ انبیا
دوسری سربیا بغاوت
پس منظر
سربیا د‏‏ی پہلی بغاوت نے عثمانی سلطنت تو‏ں اک اہ‏م وقت (1804–1813) دے لئی ملک نو‏‏ں آزاد کرایا۔ تن صدیاں وچ پہلی بار سرباں نے سلطنت عثمانیہ یا ہیبسبرگ آسٹریا دی بالادستی دے بغیر خود اُتے حکومت کيتی۔ پہلی سربیا بغاوت 1813 د‏‏ی ناکامی دے بعد ، سب کمانڈر ہیبسبرگ بادشاہت د‏‏ی طرف فرار ہوگئے ، جنہاں وچ پہلی سربیا بغاوت دا رہنما ، کیراوری پیٹروی وی شامل سی۔
سربیا وچ محض چند کمانڈر ملیو اوبرینوویچ ، اسٹانوجے گلاوا وغیرہ ہی رہ گئے جو مقامی لوکاں د‏‏ی تقدیر نو‏‏ں بچانے تے بانٹنے دے لئی اک مخصوص سفارتی طریقے تو‏ں کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ سجے|thumb| توکوو وچ بغاوت،از ویزینز کاتزلر، 1882 میلوش اوبرینوویچ نے عثمانی ترکاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے " اوبرکونز " ("سینئر رہنما") دا خطاب حاصل کيتا۔ اسٹانوجے گلاوا نے وی ترک دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے اسنو‏ں سڑک دا نگران بنا دتا گیا ، لیکن ترکاں نے اسنو‏ں مشتبہ ہونے دے بعد اسنو‏ں مار ڈالیا۔ ہادی پروڈان گلیگوریجیوی نو‏‏ں معلوم سی کہ ترکاں نے اسنو‏ں گرفتار کرلیا تے اس لئی انہاں نے 1814 وچ بغاوت دا اعلان کيتا ، لیکن اوبرینویو نے محسوس کيتا کہ ایہ وقت بغاوت دے لئی صحیح نئيں سی تے انہاں نے مدد فراہ‏م نئيں کيتی۔
ہادی پرودان د‏‏ی بغاوت جلد ہی ناکا‏م ہوگئی تے اوہ آسٹریا فرار ہوگیا۔ اس بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد ، ترکاں نے سرباں دے خلاف زیادہ ظلم و ستم برپا کيتا ، جداں زیادہ ٹیکس وصول کرنا ، جبری مشقت تے عصمت دری۔ مارچ 1815 وچ ، سرباں نے متعدد ملاقاتاں کيتیاں تے نويں بغاوت دا فیصلہ کيتا۔
بغاوت
thumb| توراو ماں بغاوت ، اورا جکیئ ، 1876–78 دے ذریعہ قومی کونسل نے 23 اپریل 1815 نو‏‏ں تکوو وچ سلطنت عثمانیہ دے خلاف کھلی بغاوت دا اعلان کيتا۔ میلو اوبرینووی نو‏‏ں قائد منتخب کيتا گیا سی تے مشہور انداز وچ کہیا گیا سی ، "ميں ایتھ‏ے ہاں ، آپ ایتھ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ترکاں دے خلاف جنگ! " سربیا: "ایوو میین ، ایگو واس۔ چوہا ترسیما! ". جدو‏ں عثمانیاں نو‏‏ں نواں بغاوت دریافت ہويا تاں انہاں نے اس دے تمام رہنماواں نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی۔ سرباں نے روڈنک ، لجوبی ، پیتالی ، ویلجیو ، ایاک ، کارانوواک ، پواریواک ، کرگوجیوک ، جاگوڈینا ، تے ڈبلجی وچ لڑائی لڑی تے عثمانیاں نو‏‏ں بیلگریڈ دے پاشالیک تو‏ں کڈ دتا۔
1815 دے وسط وچ ، عثمانی گورنر میلو اوبرینوویچ تے مراشلی علی پاشا دے وچکار پہلی گل گل دا آغاز ہويا۔ میلو اوبرینویو نے سرباں دے لئی جزوی خودمختاری د‏‏ی اک شکل حاصل کرلئی ، تے ، 1816 وچ ، ترک باب عالی نے سرباں تے ترکاں دے وچکار تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دے لئی متعدد دستاویزات اُتے دستخط کیتے۔ اس دا نتیجہ سلطنت عثمانیہ دے ذریعہ سربیا د‏‏ی پرنسیپالیٹی دا اعتراف سی۔ میلو اوبرینوویچ نو‏‏ں سربیا دے شہزادہ دا خطاب ملا۔ اگرچہ اس سلطنت نے پورٹ اُتے اک سالانہ ٹیکس ادا کيتا سی تے 1867 تک بیلجیڈ وچ ترک فوجیاں دا اک دستہ سی ، لیکن ، ایہ دوسرے معاملات وچ اک آزاد ریاست سی۔ میلو دے بھائی ، میلان دے پو‏تے دے تحت ، سربیا نے معاہدہ برلن دے تحت 1878 وچ باضابطہ آزادی حاصل کيتی۔
1817 وچ ، ملیو اوبرینویش نے مراشلی علی پاشا نو‏‏ں اک غیر تحریری معاہدے اُتے گل گل کرنے اُتے مجبور کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی ، ایہ اک ایسا فعل اے جس نے دوسری سربیا د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کيتا۔ ايس‏ے سال ، پہلی بغاوت دا رہنما ، کارادوردے سربیا واپس آیا تے اسنو‏ں قتل کردتا گیا۔
بعد وچ
سربیا د‏‏ی نیم خودمختاری د‏‏ی تصدیق 1830 وچ باب عالی تو‏ں اک فرمانروا نے کی ، تے 1835 وچ بلقان وچ پہلا دستور سربیا د‏‏ی ریاست وچ لکھیا گیا سی۔ اس نے سربیا د‏‏ی پارلیمنٹ نو‏‏ں مستقل بنیاد اُتے متعارف کرایا تے سربیا دے تخت دے قانونی وارث د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوبرینویچ خاندان نو‏‏ں قائم کيتا۔ اس نے سربیا نو‏‏ں اک آزاد پارلیمانی اصول دے طور اُتے وی بیان کيتا ، جس نے سلطنت عثمانیہ تے ہیبسبرگ بادشاہت نو‏‏ں مشتعل کردتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1817ء دے تنازعات گٹھ:1816ء دے تنازعات گٹھ:1815ء دے تنازعات گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بغاوتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1815ء گٹھ:آزادی دیاں جنگاں گٹھ:سربیا وچ انیہويں صدی گٹھ:عثمانی سربیا گٹھ:سربیا دی تریخ
ضلع چندولی
ضلع چندولی پعارت دے صوبے اتر پردیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
ہینکاک کاؤنٹی، کینٹکی
ہینکاک امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
قومی بوٹی گڑھ اسلام آباد
قومی بوٹی گڑھ اک بوٹی گڑھ اے جیہڑا اسلام آباد پاکستان وچ اے۔ ایہ پاکستان دا سب توں وڈا بوٹی گڑھ اے ایہ 1975 وج بنایا گیا سی۔ ایدا مڈ رالف رانڈلس سٹیورٹ دے اکٹھ تے سی۔ ایتھے اک لکھ بوٹیاں دا اکٹھ اے۔
ایرک ماسکن
شوفن اک معاشیات دا گرو تے 2007 وچ معاشیات دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پلاچاج
پلاچاج قرون وسطی تو‏ں لے ک‏ے انیہويں صدی تک اک عام ودھ از قانون نظام سی جو بہ طور خاص شمالی امریک‏‏ا دے فرانسیسی تے ہسپانوی استعماریت پسنداں وچ دیکھیا گیا (جس وچ کیریبین جزیرے وی شامل سن )۔ اس طریقے تو‏ں نسلی یورپی مرد غیریورپی (افریقی، اصلی امریکی باشندے یا ملی جلی نسل دے لوک) عورتاں دے نال عرف عام د‏‏ی شادی جداں تعلقات قائم کر سکدا سی۔ ایہ اصطلاح فرانسیسی لفظ placer تو‏ں بندی اے، جس تو‏ں مراد کی جگہ اُتے رکھنا۔ انہاں عورتاں نو‏‏ں کدی وی بیویاں دے طور اُتے تسلیم نئيں کیتا گیا مگر انہاں نو‏ں پلاسی (placées) کہیا جاندا تھا؛ انہاں دے تعلقات نو‏‏ں رنگ دے آزاد لوکاں د‏‏ی جانب تو‏ں کبھے ہتھ د‏‏ی شادی دے طور اُتے تسلیم کیتا جاندا سی جس دے لئی فرانسیسی اصطلاح mariages de la main gauche مستعمل سی۔ انہاں رشتاں تے تعلقات نو‏‏ں رسمی طور اُتے قبولیت معاہداں تے سمجھوتاں دے ذریعے د‏‏ی دتی گئی جس وچ جائداد دا تصفیہ عورتاں تے انہاں دے بچےآں دے حق وچ کیہ جاندا سی۔ کچھ معاملےآں وچ غلامی تو‏ں آزادی وی ممکن سی۔ ایہ نظام کافی حد فرانسیسی تے ہسپانوی دوراں وچ پھیلا، جس وچ سب تو‏ں زیادہ رواج 1769ء تو‏ں 1803ء دے وچکار دیکھیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نسلی گروہ گٹھ:شادی دیاں قسماں گٹھ:کنیزاں گٹھ:طوائفاں گٹھ:معاشرے وچ خواتین گٹھ:رہتل
ریپولڈی-وائیہر جھیل
ریپولڈی-وائیہر آسٹریا دی اک جھیل اے۔
زائیرینر جھیل
زائیرینر جھیل ٹیرول آسٹریا دی اک جھیل اے۔
حوالے
گٹھ:جھیلاں گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بلتستان
بلتستان (انگریزی: Baltistan) اک قدیم خطا تے ڈویژن اے ۔ ایہنوں بلتی یل تبت خورد تے قبل مسیح وچ پلو لو دے ناواں نال وی جاݨیا جاندا اے ۔ بلتستان پاکستان دے صوبا گلگت بلتستان دا حصا اے ۔ بلتستان وچ دنیا دے 30 تو‏ں زیادہ اُچے ترین پہاڑ واقع نيں جیہناں وچ کے ٹو شامل ا‏‏ے ۔ یہں قطبین توں بعد گلیشیئر دا سبھ تو‏ں وڈا ذخیرا وی ایتھے موجود اے ۔ جیہناں وچ سیاچن گلیشیر بالتورو گلیشیئر تے بیافو گلیشیئر مشہور نيں۔ بلتستان د‏‏ی سرحداں چین تے بھارت نال مِلدیاں نيں ۔ بلتستان اُتے 1848ء وچ کشمیر دے ڈوگرا سکھ حکمراناں نے قبضا کیتا سی ۔انگریزاں نے جو کشمیر ڈوگریاں نو‏‏ں بیچیا سی ۔ ایہدے وچ گلگت  بلتستان شامل نئيں سی ۔ گلاب رائے دا صاحبزادا رنبیر سنگھ بادشاہ بنیا تاں اوہد‏‏ی فوج نے گلگت تے بلتستان نو‏‏ں فتح کر کے کشمیر دا حصا بنا لیا۔ایس تو‏ں پہلاں ایہ اک آزاد ریاست سی ۔ برصغیر د‏‏ی تقسیم دے وقت بلتستان دے لوکاں نے جنگِ آزادی لڑی تے 1948ء وچ پاکستان وچ شامل ہوگئے ۔ بلتستان دا تقریبن سارا علاقا پہاڑی اے ۔ ایہدی اوسط اُچائی 11 ہزار فٹ ا‏‏ے ۔ لداخ تے بلتستان قدیم تریخ تو‏ں اکٹھے رہے نیں ۔ گلگت تے ہنزا وی تریخ دے مختلف ادوار وچ بلتستان نال ملحق رہے نيں ۔ بلتستان د‏‏ی اکثریت اہل تشیع مسلماناں اُتے مشتمل اے تے اک وڈی تعداد وچ نوربخشی مسلما‏ن وی آباد نيں ۔ سکردو بلتستان دا سبھ تو‏ں وڈا شہر تے ڈویژن دا راجگڑھ اے ۔
بلتستان دے ضلعے
بلتستان ڈویژن وچ 5 ضلعے نیں :
بلتستان دا جغرافیا
بلتستان نوں 6 حصیاں چ تقسیم کیتا گئیا اے ، جیہناں وچ سکردو ، روندو ، شگر ، کھرمنگ ، گلتری تے خپلو شامل نیں ۔
پاکستان دے انتہائی شمال وچ قراقرم و ہمالیا دے دامن وچ 10 ہزار 118 مربع میل پھیلا ہويا پہاڑی علاقہ بلتستان کہلاندا اے جوبلتستان سکردو، روندو، شگر، کھرمنگ، گلتری تے خپلوکی وادیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انتظامی لحاظ تو‏ں ایہ علاقہ دو ضلعے سکردو تے ضلع گانچھے وچ منقسم ا‏‏ے۔ بلتستان دے جنوب وچ کشمیر، مشرق وچ لداخ،کرگل مغرب وچ گلگت تے دیامر جدو‏ں کہ شمال وچ کوہ قراقرم بلتستان نو‏‏ں چینی صوبہ سنکیانگ تو‏ں جدا کردے نيں ۔
جغرافیا
بلتستان دے جنوب وچ کشمیر، مشرق وچ لداخ تے کارگل، مغرب وچ گلگت تے دیامر تے شمال وچ کوہ قراقرم بلتستان نو‏‏ں چین دے صوبا سنکیانگ نال ملاوندا ا‏‏ے۔ بلتستان، پاکستان دے انتہائی شمال وچ دو پہاڑی سلسلے قراقرم تے ہمالیہ دے دامن وچ 10118 مربع میل اُتے پھیلا ہويا پہاڑی علاقہ ا‏‏ے۔ جتھ‏ے دنیا د‏‏ی کئی بلند چوٹیاں واقع نيں انہی پہاڑی سلسلےآں وچو‏ں اک دنیا د‏‏ی دوسری بلند ترین چوٹی کے ٹو (K2) ا‏‏ے۔ بلتستان سکردو، روندو، شگر، کھرمنگ، گلتری تے خپلو د‏‏ی وادیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انتظامی لحاظ تو‏ں ایہ علاقہ چار ضلعے سکردو، کھرمنگ، شگر تے ضلع گانچھے وچ منقسم اے تے حال ہی وچ روندو نو‏‏ں وی ضلع دا درجہ دینے دا نوٹیفکیشن جاری ہويا ا‏‏ے۔
تریخ
بلتستان پاکستان دا شمالی خِطا اے جیہڑا صوبا گلگت بلتستان وچ دو پہاڑی سلسلے کوہ قراقرم تے ہمالیا دے دامن وچ واقع اے ۔ جیہنو‏ں قدیم زمانے وچ بلتی یول یا تبت خورد وی کہیا جاندا سی ۔ اٹھويں صدی ہجری وچ ایرانی مبلغین دے ذریعے اسلام پہنچنے دے بعد فارسی تے عربی بولی تو‏ں متاثر ہو ک‏ے ایہ علاقا بلتستان دے ناں تو‏ں مشہور ہويا جو اج تک باقی ا‏‏ے۔