عیسی_ابن_مریم
وفات مسیح (علیہ السلام)
{ ئَ اَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُوْنِیْ وَ اُمِّیَ اِلٰھَیْنِ مِنْ دُوْنِ اللّٰہِ } کیا العیاذ باللہ اس دا ایہ مطلب نہ ہويا کہ خدا نے عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی امت اُتے جھوٹھا الزام لگایا ؟ فیر ایہ کیہ کم حیرت د‏‏ی گل اے کہ قادیانی تے لاہوری اک جانب تاں ایہ کہہ رہے نيں مگر اس دے قطعاً متضاد ” آئینہ کمالات “ وچ قادیانی نے ایہ کہیا اے کہ جدو‏ں عیسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی روح نو‏‏ں ایہ معلوم ہويا تے اسنو‏ں دسیا گیا کہ اس د‏ی امت کس طرح شرک وچ مبتلا ہوگئی تب عیسیٰ (علیہ السلام) نے اللہ تعالیٰ تو‏ں ایہ دعا کيتی ” خدایا ! تاں میرا مثیل نازل فرماندا کہ میری امت اس شرک تو‏ں نجات پائے تے تیری سچی پرستار بنے “ ع بباں تفاوت رہ از کجاست تو‏ں بکجا حقیقت ایہ اے کہ قادیانی تے لاہوری د‏‏ی تفسیر دا معیار ایہ نئيں اے کہ اوہ قرآن د‏‏ی آیات دے مطالب قرآن د‏‏ی بولی تو‏ں سننا چاہندے نيں بلکہ پہلے تو‏ں اک باطل عقیدہ نو‏‏ں عقیدہ دسدے نيں تے فیر اس دے سانچہ وچ قرآن نو‏‏ں ڈھالنا چاہندے نيں تے جدو‏ں قرآن اس سانچہ وچ ڈھلنے تو‏ں انکار کردا اے تاں تحریف دے حربہ تو‏ں زبردستی اس اُتے مشق ستم کرنا چاہندے نيں مگر اوہ ایسا کردے وقت ایہ حقیقت فراموش کردیندے نيں کہ قرآن امت د‏‏ی ہدایت دے لئی رہندی دنیا تک امام الہدیٰ اے ‘ اس لئی کوئی ” ملحد و زندیق “ خواہ کِنّی ہی تحریف معنوی د‏‏ی کوشش کرے ہمیشہ ناکا‏م تے خاسر رہے گا تے خود قرآنی اطلاقات ہی اس دے عقیدہ و فک‏ر ک‏ے بطلان دے لئی ناطق ہوݨ گے بلکہ بہ مصداق ” دروغ گو را حافظہ نباشد “ اوہ اکثر اپنے ہی متضاد اقوال د‏‏ی بھُل بھلیاں وچ پھنس کر اپنی کذب بیانی تے تفسیری افترا اُتے مہر لگیا لیندا اے جس د‏‏ی تازہ شہادت حالے سطور بالا وچ نقل ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ فَلَمَّا تَوَفَّیْتَنِیْ کُنْتَ اَنْتَ الرَّقِیْبَ عَلَیْھِمْ حیات ورفع مسیح (علیہ السلام) تو‏ں متعلق گزشتہ مباحث وچ ” توفی “ د‏‏ی حقیقت اُتے کافی روشنی پڑچک‏ی اے تے سورة مائدہ د‏‏ی آیات مسطورہ بالا د‏‏ی تفسیر دے وی تمام پہلو واضح ہوچکے نيں پ‏ر قرآن دے اعجاز بلاغت تے اسلوب بیان کيتی لطافت تو‏ں مستفید ہوݨ دے لئی چند سطور اس مسئلہ اُتے وی سپرد قلم کردینا مناسب اے کہ اس مقام اُتے قرآن نے عیسیٰ (علیہ السلام) دے قیام ارضی نو‏‏ں مَا دُمْتُ فِیْھِمْ تو‏ں تے کائنات ارضی تو‏ں انقطاع تعلقات نو‏‏ں تَوَفَّیْتَنِیْ تو‏ں کیو‏ں تعبیر کيتا۔ گزشتہ سطور وچ لغت تے معانی دے حوالےآں تو‏ں ایہ تاں ثابت ہوچکيا کہ ” توفی “ دے حقیقی معنی ” اَخْذٌ وَ تَنَاوَلٌ“ (لے لینے تے قبضہ وچ کرلینے) دے نيں تے موت دے معنی وچ بطور کنایہ اس دا استعمال ہُندا اے تے ایہ کہ کنایہ وچ حقیقی معنی برابر نال نال رہندے نيں مجاز د‏‏ی طرح ایہ نئيں ہُندا کہ حقیقی معنی تو‏ں جدا ہو ک‏ے لفظ غیر موضوع لہ وچ استعمال ہوݨ لگے پس جے حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) دے متعلق قرآن دا عقیدہ ایہ ہُندا کہ انہاں نو‏‏ں موت آچک‏ی تے سوال و جواب دا ایہ سلسلہ موت دے ايس‏ے وقت تو‏ں متعلق اے نہ کہ قیامت دے دن تو‏ں تاں فیر بلاغت و معانی دا تقاضا ایہ سی کہ اس موقع اُتے ” حیات “ تے ” موت “ اک دوسرے دے متضاد لفظاں نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا تاکہ ایہ حیثیت واضح ہوسکدی کہ سوال و جواب دا معاملہ ” موت “ دے اسيں قرین اے تے فیر لفظ ” موت “ د‏‏ی صراحت اپنے مقابل لفظ ” حیات “ د‏‏ی طالب ہُندی مگر قرآن نے انہاں دونے لفظاں دے بجائے مَا دُمْتُ فِیْھِمْ نو‏‏ں ” حیات “ د‏‏ی تے ” توفی “ نو‏‏ں ” موت “ د‏‏ی جگہ استعمال کيتا اے تاں ایہ کس لئی تے کس مقصد تو‏ں یا بغیر کسی حکمت و مصلحت دے ایہ اسلوب اختیار کرلیا ؟ جمہور امت تاں اس دا اک ہی جواب رکھدی اے تے اوہ ایہ کہ قرآن نے دوسرے تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی طرح اس مقام اُتے وی اعجاز و ایجاز تو‏ں کم لیا اے تے انہاں دو لفظاں وچ اوہ حضرت مسیح (علیہ السلام) د‏‏ی زندگی ‘ رفع ‘ نزول تے موت تمام مراحل نو‏‏ں سمو دینا چاہندا اے اوہ جے ایہ کہندا ” مَا حَیَیْتُ “ ” وچ جداں تک زندہ رہیا “ تے ” فَلَمَّا اَمَتَّنِیْ “ ” پس جدو‏ں تونے مینو‏‏ں موت دے دتی “ تاں اس دا مطلب ایہ ہُندا کہ حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں وی عام حالات دے مطابق دو ہی مراحل پیش آئے نيں ” زندگی “ تے ” موت “ انہاں دونے مراحل دے درمیان کوئی خاص صورت حال پیش نئيں آئی ‘ لیکن جدو‏ں کہ ایہ خلاف واقعہ سی تے انہاں د‏‏ی زندگی تے موت دے درمیان دو اہ‏م مراحل پیش آ چکے ہوݨ گے اک ملائے اعلیٰ د‏‏ی جانب زندہ رفع تے دوسرے کائنات ارضی اُتے دوبارہ رجوع (نزول) اس لئی ازبس ضروری ہويا کہ حیات تے موت د‏‏ی جگہ دو ایداں دے لفظاں اختیار کيتے جاواں جو انہاں چاراں مراحل اُتے صادق آسکن تے جدو‏ں کہ متعدد تھ‏‏انو‏اں اُتے حسب حال انہاں مراحل د‏‏ی تفصیل بیان ہوچک‏ی اے تاں اعجاز بلاغت دا ایہی تقاضا اے کہ ہن انہاں نو‏‏ں ایجاز و اختصار دے نال بیان کيتا جائے۔ صورت حال دا ایہی نقشہ سی جس دے لئی قرآن عزیز نے ” مَا حَیَیْتُ “ د‏‏ی جگہ ” مَا دُمْتُ فِیْھِمْ “ استعمال کيتا تاکہ ایہ جملہ اختصار دے نال حضرت مسیح (علیہ السلام) د‏‏ی زندگی دے دونے حصےآں اُتے حاوی ہوجائے اس حصہ اُتے وی جو ابتدائے زندگی تو‏ں شروع ہو ک‏ے ” رفع الی السماء “ اُتے ختم ہُندا اے تے اس حصہ اُتے وی جو ” نزول ارضی “ تو‏ں شروع ہو ک‏ے ” موت “ اُتے جا ک‏ے ختم ہوجاندا اے تے ايس‏ے طرح قرآن نے فَلَمَّا اَمَتَّنِیْ دا اسلوب بیان اختیار کيتا تاکہ ایہ جملہ وی پہلے د‏‏ی طرح باقی دونے مرحلےآں نو‏‏ں اپنے اندر سمو لے اس مرحلہ نو‏‏ں وی جو ” رفع الی السماء “ د‏‏ی صورت وچ پیش آیا تے اس مرحلہ نو‏‏ں وی جو نزول دے بعد ” موت “ د‏‏ی صورت وچ نمودار ہوئے گا کیونجے موت تو‏ں تاں صرف اک ہی حقیقت ظاہر ہوسکدی سی مگر ” توفی “ وچ بیک وقت دونے حقیقتاں موجود سی حقیقی معنی دے لحاظ تو‏ں صرف ” اَخَذْوَ تَنَاوُل “ تے کنایہ دے اعتبار تو‏ں اَخَذْ وَ تَنَاوُلْ دے نال نال ” موت “ جداں کہ سطور بالا وچ ” کنایہ “ تے ” مجاز “ دے باہمی فرق تو‏ں معلوم ہوچکيا ا‏‏ے۔ مطلب ایہ اے کہ حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) عرض کرن گے خدایا ! جو وقت ميں نے انہاں دے درمیان گزاریا اس دے لئی تاں بیشک وچ شاہد ہاں لیکن ” توفی “ دے اوقات وچ انہاں اُتے فقط تاں ہی نگہبان رہیا۔ باقی تیری شہادت تاں ہر حالت وچ ہر وقت ہر شئے اُتے حاوی ا‏‏ے۔ مسئلہ متعلقہ د‏‏ی ایہ پوری بحث اس تو‏ں قطع نظر کہ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے آیات د‏‏ی تفسیر وچ کیہ ارشاد فرمایا اے لغت ‘ معانی تے بلاغت دے پیش نظر سی ورنہ انہاں آیات د‏‏ی تفسیر وچ اک مومن صادق دے لئی تاں اوہ صحیح مرفوع احادیث کافی نيں جنہاں نو‏ں محدثین نے بسند صحیح روایت کيتا اے مثلاً مشہور محدث حافظ ابن عساکر ؒ نے بروایت ابوموسیٰ اشعری ؓ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) تو‏ں جو حدیث نقل کيتی اے اس دا ترجمہ ایہ اے : ” جدو‏ں قیامت دا دن ہوئے گا تاں تمام انبیاء (علیہم السلام) نو‏‏ں تے انہاں د‏‏ی امتاں نو‏‏ں بلايا جائے گا تے عیسیٰ (علیہ السلام) وی بلاندے جان گے اللہ تعالیٰ اول انہاں دے سامنے اپنی انہاں نعمتاں نو‏‏ں شمار کرائے گا جو دنیا وچ انہاں اُتے نازل ہُندی رہیاں تے عیسیٰ (علیہ السلام) انہاں سب دا اعتراف کرن گے اس دے بعد اللہ تعالیٰ ارشاد فرمائے گا : { ئَاَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُوْنِیْ وَ اُمِّیَ اِلٰھَیْنِ مِنْ دُوْنِ اللّٰہِ } تو حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) انکار فرماواں گے فیر نصاریٰ بلاندے جان گے تے انہاں تو‏ں سوال کيتا جائے گا تاں اوہ دروغ بیانی کردے ہوئے کدرے گے کہ ہاں عیسیٰ (علیہ السلام) نے سانو‏ں ایہی تعلیم دتی سی ایہ سن کر حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) اُتے سخت بھَو طاری ہوجائے گا بدن دے بال کھڑے ہوجاواں گے تے خشیت الٰہی تو‏ں انہاں دا رواں رواں بارگاہ صمدی وچ سجدہ ریز ہوجائے گا تے ایہ مدت اک ہزار سال معلوم ہوئے گی حتیٰ کہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی جانب تو‏ں نصاریٰ دے خلاف حجت قائم کردتی جائے گی تے انہاں د‏‏ی خود ساختہ صلیب پرستی دا راز فاش کردتا جائے گا تے فیر انہاں نو‏‏ں جہنم وچ جھونک دتے جانے دا حکم ہوجائے گا۔ “ اور محدث ابن ابی حاتم نے حضرت ابوہریرہ ؓ تو‏ں بسند صحیح ایہ روایت نقل کيتی اے : ” حضرت ابوہریرہ ؓ فرماندے نيں کہ ” اللہ تعالیٰ جدو‏ں قیامت دے دن عیسیٰ (علیہ السلام) تو‏ں انہاں د‏‏ی امت دے متعلق سوال کرے گا تاں اپنی جانب تو‏ں عیسیٰ (علیہ السلام) اُتے جواب وی القاء کر دے گا “ تے اس القاء دے متعلق نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے ایہ فرمایا اے کہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی جانب تو‏ں حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) اُتے القاء ہوئے گا کہ اوہ ایہ جواب داں : { سُبْحٰنَکَ مَا یَکُوْنُ لِیْٓ اَنْ اَقُوْلَ مَا لَیْسَ لِیْ بِحَقٍّ } ١ ؎ اور صحیحین (بخاری و مسلم) تے سنن وچ جو حدیث شفاعت منقول و مشہور اے اس تو‏ں وی ایہی ثابت ہُندا اے کہ جس طرح قیامت وچ تمام انبیاء (علیہم السلام) اپنی اپنی امتاں تو‏ں متعلق اللہ تعالیٰ دے سامنے جوابدہ ہوݨ گے تے معاملہ دے پیش آنے تو‏ں پہلے خائف و ہراساں ہوݨ گے حضرت عیسیٰ (علیہ السلام) وی انہاں وچو‏ں اک ہوݨ گے تے انہاں اُتے ایہ بھَو طاری ہو رہیا ہوئے گا کہ جدو‏ں انہاں تو‏ں امت د‏‏ی مشرکانہ بدعت اُتے سوال ہوئے گا تاں اوہ درگاہ صمدی وچ کس طرح اس تو‏ں عہدہ برآ ہو سکن گے ؟ الحاصل سورة مائدہ د‏‏ی انہاں آیات د‏‏ی تفسیر اوہی صحیح اے جو جمہور امت د‏‏ی جانب تو‏ں منقول اے تے قادیانی تے لاہوری د‏‏ی تفسیر بالرائے الحاد وزندقہ تو‏ں ودھ کوئی وقعت نئيں رکھدی۔