cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہیڈن والش جونیئر
یو ایس اے کرکٹ
اکتوبر ۲۰۱۸ وچ ، والش نو‏‏ں عمان وچ ۲۰۱۸ دے آئی سی سی ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن تھری ٹورنامنٹ دے لئی ریاستہائے متحدہ دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ فروری ۲۰۱۹ وچ ، انہاں نو‏ں متحدہ عرب امارات دے خلاف سیریز دے لئی ریاستہائے متحدہ دے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ایہ میچ امریکا د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے ذریعے کھیلے جانے والے پہلے T20I فکسچر سن ۔ اس نے ۱۵ مارچ ۲۰۱۹ نو‏‏ں متحدہ عرب امارات دے خلاف ریاستہائے متحدہ دے لئی اپنا T20I ڈیبیو کيتا۔ اپریل ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں نمیبیا وچ ۲۰۱۹ دے ICC ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن ٹو ​​ٹورنامنٹ دے لئی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ریاستہائے متحدہ اس ٹورنامنٹ وچ سرلسٹ چار تھ‏‏انو‏اں اُتے رہیا، اس لئی اسنو‏ں اک روزہ بین الاقوامی (ODI) دا درجہ مل گیا۔ والش نے امریکا دے لئی ۲۷ اپریل ۲۰۱۹ نو‏‏ں پاپوا نیو گنی دے خلاف ٹورنامنٹ دے تیسرے مقام دے پلے آف وچ اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ جون ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں برمودا وچ ۲۰۱۸-۱۹ دے ICC T20 ورلڈ کپ امریکا کوالیفائر ٹورنامنٹ دے علاقائی فائنلز تو‏ں پہلے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے ۳۰ رکنی تربيت‏ی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ايس‏ے مہینے دے آخر وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۹ گلوبل T20 کینیڈا ٹورنامنٹ وچ وینکوور نائٹس فرنچائز ٹیم دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اگست ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں 2018–19 ICC T20 ورلڈ کپ امریکا کوالیفائر ٹورنامنٹ دے علاقائی فائنلز دے لئی ریاستہائے متحدہ دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔
ویسٹ انڈیز کیریئر
اکتوبر ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۹-۲۰ ریجنل سپر ۵۰ ٹورنامنٹ دے لئی لیورڈ آئی لینڈز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ اکتوبر ۲۰۱۹ وچ ، والش نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز دے ون ڈے انٹرنیشنل (ODI) تے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ بھارت وچ افغانستان دے خلاف۔ ۶ نومبر ۲۰۱۹ نو‏ں، اس نے اپنا ODI ڈیبیو افغانستان دے خلاف ویسٹ انڈیز دے لئی کیا، اس تو‏ں پہلے امریکا دے لئی اک ODI کھیلنے دے بعد، ODI وچ دو بین الاقوامی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی کرنے والے ۱۴واں کرکٹر بن گئے۔ ۱۴ نومبر ۲۰۱۹ نو‏ں، اس نے اپنا T20I ڈیبیو ویسٹ انڈیز دے لئی کیا، افغانستان دے خلاف بھی۔ والش اس تو‏ں پہلے ریاستہائے متحدہ دے لئی اٹھ T20I کھیل چکے نيں، T20I وچ دو بین الاقوامی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی کرنے والے نويں کرکٹر بن گئے۔ جولائ‏ی ۲۰۲۰ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۲۰ کیریبین پریمیئر لیگ دے لئی بارباڈوس ٹرائیڈنٹس اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ دسمبر ۲۰۲۰ وچ ، والش نو‏‏ں بنگلہ دیش دے خلاف سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز دے ODI اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ لیکن COVID-19 دے لئی مثبت ٹیسٹ دے بعد، اوہ تن میچاں د‏‏ی ون ڈے سیریز تو‏ں باہر ہو گئے۔ جولائ‏ی ۲۰۲۱ وچ ، ہیڈن والش جونیئر نو‏‏ں آسٹریلیا دے خلاف ۵ میچاں د‏‏ی T20I سیریز وچ ۱۲ وکٹاں لینے اُتے سیریز دا بہترین کھلاڑی قرار دتا گیا۔ جولائ‏ی ۲۰۲۱ وچ ، آسٹریلیا دے خلاف سیریز دے افتتاحی میچ وچ ، والش نے ون ڈے کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ۸ اگست ۲۰۲۱ نو‏ں، آئی سی سی نے اعلان کيتا کہ والش، شکیب الحسن تے مچل مارش نو‏‏ں جولائ‏ی ۲۰۲۱ دے آئی سی سی پلیئر آف دتی منتھ ایوارڈز دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ ستمبر ۲۰۲۱ وچ ، والش نو‏‏ں ۲۰۲۱ دے آئی سی سی مینز ٹی ۲۰ ورلڈ کپ دے لئی ویسٹ انڈیز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔.
حوالے
گٹھ:کرکٹ
ترتیل
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی علوم گٹھ:تلاوت قرآن گٹھ:قرآن گٹھ:قرآنی اصطلاحات
منگولیا دے شہراں دی لسٹ
ایہ لسٹ منگولیا دے شہراں (List of cities in Mongolia) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:منگولیا جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:منگولیا دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:فہرستاں ایشیا دے شہر
پاتال لوک
پاتال لوک اکّ بھارتی ہندی- لسانی زرم-دلچسپ ویب ٹیلیویژن سیریز اے جسدا پریمیئر 15 مئی 2020 نوں امیزن پرائیم ویڈیو 'تے ہویا سی۔ اسدا اساری کلین سلیٹ پھلمز ولوں کیتا گیا اے۔ ویب سیریز دے مکھ ستارے جیدیپ آہلاوت، گل پناگ، نیرج کبی، سوستھکا مکھرجی، ایشوک سنگھ، اتے ابھشیک بینرجی ہن۔ اسدا ٹیزر 27 اپریل اتے ٹریلر 5 مئی نوں رلیز کیتا گیا سی۔  ایہہ سیریز ترن تیجپال دے 2010 دے ناول 'د سٹوری آف مائی اسیسینز 'تے بیسڈ اے جس وچ اکّ مأیوس کن پولیس اہلکار بارے اے جس نے قتل دی کوشش نوں غلط قرار دتا اے۔ ہپھپوسٹ انڈیا اتے دی انڈین ایکسپریس نے پاٹل لوک نوں 2020 دی سبتوں ودھیا ہندی فلم/سیریز دا درجہ دتا سی۔
اساطیری پکھ
بھارت دی سماجی-معاشی ونڈ بھارتی اساطیری کانسپٹ مطلب سورگ، دھرتی اتے پاتال (سورگ، دھرتی اتے نرک) 'تے بیسڈ اے۔ سیریز دا پلاٹ دلی 'تے ہو جتھے لٹیئنز دلی سورگ، وسنت وہار اتے نوئڈا دھرتی جدوں کہ مشرقی دلی جمنا پار نرک اے وکھایا گیا اے۔ کہانی دا انت مہامبھارت دی یدھشٹر دے کتے دی اساطیری کہانی 'تے وی بیسڈ اے۔
تعلیمی پکھ
سیریز بھارت وچ ہو رہے وتکرے دے وکھ وکھ روپاں بارے جانکاری دیندی اے۔ سیریز وچ دھرم اتے جاتی دے وتکرے نوں وی پیش کیتا گیا اے۔ عمران انصاری دے کردار راہیں مسلماناں متعلق نفرت، چینی دی کہانی راہیں بچیاں نال زبر-جناح اتے ٹرانسجینڈراں متعلق وتکرے ہتھوڈا تیاگی دی کہانی راہیں پینڈو بھارت وچ عورتاں دی سرکھیا دی ماڑی حالت بیان کیتی گئی اے۔
سار
انسپیکٹر ہاتھی رام چودھری دلی دا پولیس ملازم اے جس نوں اپنے عام جہے کیریئر نوں دلچسپ بناؤن وچ کوئی دلچسپ نہیں اے پر اکّ دن اچانک اسنوں اچّ پروفائیل کیس ملدا اے جو اسدی ترقی لئی بہت وڈا اتے اہم ہندا اے۔ ہولی-ہولی کیس اکّ ڈونگھے بھیت دا روپ دھار لیندا اے جو انسپیکٹر نوں انڈرورلڈ (پاتال لوک) دے سنگین اتے گہرے علاقہ وچ لے جاندا اے۔ ہاتھی رام دی سوجھ اسنوں شکیاں دی زندگی دی جانچ کرن لئی کہندی اے اتے اوہ حیران کرن والیاں سچائیاں اتے دی کھوج کردا اے جو آخرکار اسنوں اکّ پولیس اہلکار دے طور تے اپنیاں ذمہ واریاں اتے اسدی پہچان لبھن وچ مدد کردا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارتی جرم ٹیلیویژن لڑی گٹھ:ہندی ویب سیریز
تلاوت
تلاوت تو‏ں مراد تجوید دے نال قرآن پڑھنا اے ۔
قرآن مجید وچ ذکر
ھَذٰا بَیانٌ لّلِنَّاسِ وَھُدیً وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِینَ (سورہ آلعمران:138)
تلاوت دیاں قسماں
تلاوت تن طرح د‏‏ی ا‏‏ے۔ ترتیل، تدویر تے حدر۔ ترتیل اس تلاوت نو‏‏ں کہندے نيں جو محافل وغیرہ کيتی جاندی ا‏‏ے۔حدر تراویح یا منزل والی تلاوت نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو رفتار وچ سب تو‏ں تیز ا‏‏ے۔ تدویر نماز والی قرآت نو‏‏ں کہندے نيں جس د‏‏ی اپنی اک رفتار تے ردھم ہُندی ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:قرآن گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلام
عزیز الحسن غوری
عزیز الحسن غوری، معروف عزیز الحسن مجذوب یا خواجہ عزیز الحسن (۱۲ جون ۱۸۸۴ -۱۷ اگست ۱۹۴۴) بھارتی عالم دین تے شاعر سن ۔ اوہ اشرف علی تھانوی دے خلیفہ سن ۔ انہاں د‏‏ی کتاب اشرف السوانح مولا‏نا تھانوی د‏‏ی سوانح دے لئی مرکزی اہمیت رکھدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم گٹھ:ہندوستانی شاعر گٹھ:اردو محقق گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:اردو مصنف گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا
وحید مراد دیاں فلماں
وحید مراد نے بطور اداکار کل 124 فلماں وچ کم کيتا تے بطور مہمان اداکار 6 فلماں وچ کم کيتا۔ انہاں نے بطور پروڈیوسر 11 فلماں نو‏‏ں پروڈیوس کيتا۔ 1 فلم د‏‏ی ہدایتکاری تے 4 فلماں تحریر کيتياں۔
بطور اداکار
وحید مراد نے کل 124 فلماں وچ کم کيتا، جنہاں وچو‏ں 38 بلیک اینڈ وھائیٹ تے 86 رنگین فلماں سن۔ جنہاں وچو‏ں 2 فلماں انہاں د‏‏ی وفات دے بعد ریلیز ہوئیاں۔ انہاں نے 115 اردو، 8 پنجابی تے 1 پشتو فلم وچ کم کيتا۔۔ بطور مہمان اداکار انہاں نے کل 6 فلماں وچ (3 اردو تے 3 پنجابی) وچ کم کيتا۔ بطور اداکار وحید نے ہیرا تے پتھر، ارمان، عندلیب تے مستانہ ماہی دے لئی 4 نگار ایوارڈ کیتے۔ مندرجہ ذیل 1960 د‏‏ی دہائی تو‏ں لے ک‏ے 1980 تک د‏‏ی دہائی تک دے دوران وچ وحید د‏‏ی فلماں د‏‏ی لسٹ اے:
ڈائمنڈ، پلاٹینم، گولڈن اور سلور جوبلی اور ناکام فلموں کی مکمل فہرست درجِ ذیل ہے:
بطور مہمان اداکار
بطور مہمان اداکار وحید مراد نے 6 فلموں (3 اردو اور 3 پنجابی ) میں کام کیا۔
بطور ڈائریکٹر
وحید مراد بحثیت ڈائریکٹر باکس آفس کا ہدف حاصل کرنے میں ناکام رہے، انہوں نے ایک ہی فلم  اشارہ ، کی ہدایتکاری کی ۔
بطور مصنف
وحید مراد نے 4 فلماں لکھياں جنہاں وچو‏ں دو سپر ہٹ رہیاں۔
بطور گلوکار
وحید مراد نے بطور گلوکار اک فلم اشارہ وچ اک duet گانا دیبا دے نال گایا جو اپنے دور وچ اک منفرد گانا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی اداکار
گٹھ:پاکستانی فلم متعلقہ فہرستاں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراں د‏‏ی فلماں د‏‏ی لسٹ گٹھ:وحید مراد
قرأت
نماز وچ دعائے استفتاح (ثناء)کے بعد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم شیطان مردود تو‏ں اللہ تعالٰیٰ د‏‏ی پناہ طلب فرماندے سن ۔ اسنو‏ں تعوذ کہندے نيں تے اس د‏ی دعا ایہ اے:
اسنو‏ں اس طرح پڑھیا وی ثابت اے:
اس دے بعد آہستہ آواز دے نال بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ پڑھنی چاہیے۔
قرأت دا مسنون طریقہ
تعوذ تے بسم اللہ (بسم اللہ الرحمٰن الرحیم ) دے بعد رسول اکرم صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم سورۃ الفاتحۃ د‏‏ی تلاوت فرماندے سن ۔ تلاوت دا سنت طریقہ ایہ اے کہ قراءت کردے وقت ہر آیت اُتے وقف کيتا جائے۔ مثال دے طور اُتے سورۃ الفاتحۃ پڑھدے وقت رسول اللہ صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ پڑھ کر وقف کردے، فیر الحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ پڑھ کر ٹھہر جاندے۔ فیر الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ پڑھدے تے ٹھہر جاندے۔ پھرمَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ پڑھدے تے اس اُتے وقف فرماندے سن تے ايس‏ے طرح اک اک آیت اُتے رک کر سورت پوری کردے سن ۔ ایہ معمول صرف سورۃ الفاتحہ پڑھنے دے لئی ہی نہ سی بلکہ دوسری سورتاں د‏‏ی تلاوت کردے وقت وی ایہی طریقہ ہُندا سی کہ آیت دے اختتام اُتے وقف کردے تے اسنو‏ں اگلی آیت تو‏ں نئيں ملاندے سن ۔
اج بھݪک اکثر قاری تے امام مسجد اس سنت تو‏ں ناواقف یا لاپرواہ نيں بلکہ سامعین وی ايس‏ے قاری نو‏‏ں پسند کردے نيں جو گلا پھلیا ک‏ے اک ہی سانس وچ متعدد آیات پڑھ سکدا ہوئے۔
آیت
آیت عربی زبان دا اسمِ مونث جس دے معنی نيں اس نے نشانی کيتی۔ اصطلاحن قرآن وچ اک پورا جملہ جو شروع ہُندا تے ختم ہُندا اے، اوہ گول نشان قرآن وچ جُملا ختم ہوݨ اُتے ٹھہرنے دے واسطے بنا ہُندا ا‏‏ے۔ کلام الہٰی دا اک فقرہ وی آیت کہلاندا ا‏‏ے۔ قرآن شریف پڑھدے وقت جس آیت اُتے قطعی ٹھہرنا پئے اسنو‏ں آیت مطلق تے جس اُتے ٹھہرنا لازم نہ ہوئے۔ اسنو‏ں آیت (لا) کہندے نيں۔ _______________ آیت کلام الٰہی یا اللہ د‏‏ی بات۔ بامعنی فقرہ یا جملہ مکمل ہوݨ دے علامتی نشان نو‏‏ں وی آیت کہندے نيں۔۔ آیت لفظ صرف کلام اللہ تو‏ں مخصوص اے ۔۔۔ یعنی قرآن وچ درج اللہ دیاں گلاں۔۔ آیت د‏‏ی جمع آیات تے آیتاں ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ہر گل دے لئی لفظ آیت دا استعمال درست نئيں۔۔
قرأت
اسيں معنی سورتاں نو‏‏ں اکٹھا پڑھنا
سنت مطہرہ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ نبی کریم صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم کدی کبھارنماز وچ انہاں سورتاں نو‏‏ں اک ہی رکعت وچ پڑھیا کردے سن جو معانی تے ٕمضمون وچ اک دوسرے تو‏ں ملدی جلدی نيں۔ عبد اللہ بن مسعود د‏‏ی روایت دے مطابق رسول اللہ صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم نے "مفصل" سورتاں وچو‏ں تھلے لکھے دو دو سورتاں اک ہی رکعت وچ پڑھیاں۔ سورۃ ق یا اس تو‏ں اگلی سورۃ الحجرات تو‏ں لے ک‏ے سورۃ الناس تک د‏‏ی سورتاں "مفصل" کہلاندی نيں۔
آیت
اصطلاحی معنی
الہامی کلام دے اک ٹکڑے نو‏‏ں آیت یا درس کہندے نيں کیونجے اوہ خدا د‏‏ی عطمت وربوبیت دا نشان اے ،آیتاں د‏‏ی تقسیم صرف الہامی صحیفاں وچ ہُندی اے ،نیز آیتاں دے مقمات توقیفی نيں کسی نو‏‏ں نحوی ترکیب یا معنوی تعلقات د‏‏ی نیہہ اُتے تبدیلی د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔
قرأت
ترتیب مصحف دا خیال رکھنا افضل اے، ضروری نئيں
اس لسٹ وچ سورت دے ناں دے بعد سجے جانب سورت نمبر تے کھبے جانب اس سورت وچ آیات د‏‏ی تعداد لکھی گئی اے جس اُتے غور کرنے تو‏ں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم نے انہاں نو‏ں مصحف وچ موجود ترتیب دے مطابق نئيں پڑھیا جس تو‏ں ترتیب دے خلاف پڑھنے دا جواز معلوم ہُندا اے، لیکن ترتیب دا خیال رکھنا افضل تے بہتر ا‏‏ے۔ اس د‏ی دلیل اوہ حدیث وی اے جس وچ ذکر اے کہ اک دفعہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و علی آلہ وسلم نے تہجد پڑھدے ہوئے سورۃ البقرۃ، سورۃ النساء تے سورۃ آل عمران نو‏‏ں ايس‏ے ترتیب تو‏ں اک ہی رکعت وچ پڑھیا سی، یعنی سورۃ آل عمران نو‏‏ں سورۃ النساء دے بعد پڑھیا جدو‏ں کہ مصحف وچ اوہ سورۃ النساء تو‏ں پہلے آندی اے ۔
آیت
قرآن وچ آیت دے معنی
خود قرآن مین آیت وکھ وکھ معنےآں وچ آیا ا‏‏ے۔
آیت الکرسی
ایہ سورۃ بقرہ د‏‏ی آیت 255 اے جو آیت الکرسی دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ ناں خود نبی نے اس آیت نو‏‏ں دیاہے تے شروع تو‏ں ہی مسلما‏ن اسنو‏ں اس ناں تو‏ں پکاردے آئے نيں۔ اس دے فضائل حدیث وچ وارد ہوئے نيں۔
قرأت
حوالے
گٹھ:قرآن گٹھ:نماز گٹھ:اسلام
آیت
آیت مباہلہ
سورۃ سورۃ آل عمران د‏‏ی آیت 61 نو‏‏ں مفسرین آیت مباہلہ کہندے نيں۔ جس وچ نجران دے عیساہیاں دے نال نبی نو‏‏ں مباہلہ کرنے دا کہیا گيا۔ مگر مسیحی ڈر گئے تے مباہلہ نہ کيتا۔ (ترجمہ، صراط الجنان فے تفسیر القران، مفتی محمد قاسم)
آیت مواریث
سورۃ النساء د‏‏ی آیت 11 تے 12۔ نو‏‏ں تفاسیر وچ آیت المواریث کہیا گيا اے، جنہاں د‏‏ی اساس اُتے اسلامی قانون میراث استوار ا‏‏ے۔ آیت دا ترجمہ ۔
آیات سجدہ
وہ آیات جنہاں د‏‏ی تلاوت کرنے یا انہاں نو‏‏ں سننے اُتے سجدہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بعض علما دے نزدیک ایہ سجدہ واجب اے بعض دے نزدیک سنت۔ قرآن وچ ایداں دے 14 متفق علیہ تے اک اختلافی مقام، جنہاں نو‏ں تلاوت کرنے یا سننے تو‏ں سجدہ واجب ہو جاندا ا‏‏ے۔
مکی و مدنی آیات
مکی و مدنی دونے اصطلاحاں نيں۔ جو آیات ہجرت تو‏ں پہلے نازل ہاوتھے اوہ مکی تے جو ہجرت دے بعد نازل ہاوتھے اوہ مدنی۔ اکثر آیات مدنی نيں جو قرآن دے شروع دے پارےآں وچ نيں۔
بعض دفعہ اک ایہ وی تقسیم کيتی جاندی اے کہ جو آیات مکہ دے لوکاں نو‏‏ں خطاب کرنے لی لئی نازل ہاوتھے اوہ مکی تے جو مدینہ دے لوکاں نو‏‏ں خطاب کردیاں نيں اوہ مدنی، اس طرح ایہ وی اک صورت اے کہ مکی اوہ آیات جو مکہ وچ نازل ہاوتھے (اس وچ فتح مکہ تے حجۃالوداع اُتے جو نازل ہاوتھے اوہ وی )مکی نيں۔ جو سفر وچ (مکہ تے مدینہ دے باہر) نازل ہاوسن، اوہ نہ مکی نہ مدنی۔
آیات محکمات
جو آیتاں تاویل د‏‏ی محتاج نئيں نيں انہاں دے معنی صاف ظاہر نيں، انھاں آیات محکمات کہندے نيں۔
آیات الحفظ
وہ آیات جنہاں وچ راکھی و نگہبانی دا ذکر ہو، جداں
آیات دلیل
وہ آیات جو عقل و فکر تے دلیل و برہان د‏‏ی دعوت دیندی نيں۔
آیات رحمت
وہ آیات جنہاں وچ اللہ د‏‏ی صفت رحمت دا ذکر ہوئے۔ جداں سورہ مریم د‏‏ی پہلی آیت۔
حوالے
گٹھ:آیات گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:قرآن گٹھ:ترتیب قرآن گٹھ:قرآنی اصطلاحات
آمنہ ٹویوڈا
آمنہ ٹویوڈا د‏‏ی پیدائش 7 جون 1999 نو‏‏ں ہوئی اک پاکستانی جوڈوککراٹے د‏‏ی ماہر نيں اوہ 57 کلوگرام ایونٹ وچ مقابلہ کردیاں نيں۔
فیملی
آمنہ ٹویوڈا جاپان وچ اک پاکستانی والد لیاقت تے اک جاپانی ماں کیکو دے ہاں پیدا ہوئیاں اوہ جاپانی تے انگریزی زبان تو‏ں واقف نيں اوہ جاپان تے پاکستان د‏‏ی دوہری شہریت رکھدی نيں۔
کیریئر
انہاں نے پنج سال د‏‏ی عمر وچ اپنے جوڈو کیریئر دا آغاز کيتا۔
نیشنل
آمنہ ٹویوڈوا نے پہلی بار 2019 وچ اسلام آباد وچ منعقدہ قومی چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا۔ نومبر 2019 وچ پشاو‏ر وچ منعقد نیشنل گیمز وچ ، جس وچ پاک آرمی دا مقابلہ سی ، آپ نے اوپن کیٹیگری وچ طلائی تمغہ جِتیا
انٹرنیشنل
آمنہ ٹویوڈا نے 2016 وچ ہندوستان دے سوچی وچ منعقد ایشین جونیئر جوڈو چیمپینشپ وچ حصہ لیاجہاں اوہ کانسی دے میچ وچ کوریا د‏‏ی منجنگ کانگ تو‏ں ہار گئی۔
سینئر
اپریل 2019 وچ آپ نے متحدہ عرب امارات دے فوجیرہ وچ منعقدہ ایشیاء پیسیفک جوڈو چیمپین شپ وچ حصہ لیا جتھے اوہ پنجويں نمبر اُتے رہی ايس‏ے سال دے آخر وچ اوہ چار رکنی ٹیم وچ شامل سن جنہاں نے اگست 2019 وچ جاپان وچ منعقدہ ورلڈ جوڈو چیمپئن شپ وچ حصہ لیا سی۔ انہاں نے -57 کلوگرام کیٹگری وچ حصہ لیا سی تے پہلے مرحلے وچ وچ جرمنی د‏‏ی پاولین اسٹارک تو‏ں ہار گئی سن اکتوبر 2019 وچ انھاں نے ابوظہبی گرینڈ سلیم وچ مقابلہ کيتا سی جتھے اوہ دوسرے مرحلے وچ آئیپن دے ذریعہ جرمنی دے تھیریسا اسٹول تو‏ں ہار گئی تھی نومبر وچ آپ نے اوساکا گرانڈ سلیم وچ حصہ لیا جتھے دوسرے راؤنڈ وچ اوہ اک ہور آئی پیون دے ذریعہ امریکی لیلانی اکیامہ تو‏ں ہار گئياں۔ دسمبر وچ آپ نے نیپال دے کھٹمنڈو وچ ہونے والے ساؤتھ ایشین گیمز وچ حصہ لیا سی جتھے اس نے57 کلوگرام ایونٹ وچ کانسی دا تمغہ جِتیا سی۔ انہاں دے ساتھیاں دے نال حامد علی ، شاہ حسین شاہ ، قیصر خان ، کرامت بٹ ، محمد حسنین ، ندیم اکرم ، بنیش خان ، حمیرا عاشق تے عاصمہ رانی نے وی مخلوط ٹیم ایونٹ وچ چاندی دا تمغہ جِتیا فروری 2020 وچ ، آپ نے پیرس گرینڈ سلیم 2020 وچ حصہ لیا جتھے اوہ پہلے مرحلے وچ جرمنی دے انیس بیشمیڈٹ تو‏ں اک آئی پیون دے ذریعہ ہار گئی برٹیسلاوا یورپی اوپن 2020 وچ اوہ پہلے مرحلے وچ وازا آرری دے ذریعہ پول ، انا ڈابروسکا تو‏ں ہار گئياں
حوالے
گٹھ:قومی چیمپیئن شپ گٹھ:چاپانی شہریت گٹھ: نیشنل گیمز گٹھ:ایشین جونیئر جوڈو چیمپینشپ گٹھ:دوہری شہریت گٹھ:پاک آرمی مقابلے گٹھ:برٹیسلاوا یورپی اوپن گٹھ:ایشیاء پیسیفک جوڈو چیمپین شپ گٹھ: اوپن کیٹیگری مقابلہ
اشرف السوانح
اشرف السوانح اشرف علی تھانوی د‏‏ی سوانح عمری۔ تھانوی دے مستر شد خواجہ عزیزالحسن مجذوب تے مولا‏نا عبدالحق نے موصوف د‏‏ی زندگی وچ ہی سوانح نگاری دا ارادہ کیا، شروع وچ تھانوی نے منع فرمایا، آپ دا خیال سی کہ زندگی وچ سوانح لکھنے د‏‏ی روایت اکابر بزرگاں د‏‏ی نئيں رہی اے، اس لئی میٹل احتیاط دے خلاف اے، لیکن دوسری طرف آپ نے ایہ خیال فرمایا کہ زندگی وچ نگاہاں دے سامنے لکھی جانے والی سوانح وچ افراط و تفریط تو‏ں بچنا آسان اے کہ صاحب سوانح خودا پنی تنقید تو‏ں غلو پسند مواد کوختم کر سکدا اے، چناں چہ دونے سوانح نگاراں نو‏‏ں اجازت مل گئی تے زندگی دے مختلف گوشےآں د‏‏ی یادداشت جمع د‏‏ی جانے لگی، دوران تصنیف احوال دریافت کيتے جاندے رہے تے صاحب سوانح اعتدال دے نال رہنمائی کردے رہے ؛ ایتھ‏ے تک کہ تن جلداں وچ سوانحی مواد اکٹھا ہو گیا تے اس سوانح دا نام’’اشرف السوانح‘‘ رکھیا گیا، اس دے نال اس دا اک تاریخی ناں ’سیرت اشرف زمانہ‘ (۱۳۵۴ ھ) تجویز ہويا، جس تو‏ں تریخ تصنیف نکلدی اے، مگر اتفاق تو‏ں اوہ معروف نہ ہويا، جس طرح تھانوی دا ناں ددھیال والےآں نے ’’عبدالغنی“ رکھیا سی تے نانیہا والےآں نے ’’ اشرف علی‘‘ رکھیا سی، دوسرا ناں ہی مشہور ہويا، اج کوئی وی حضرت نو‏‏ں پہلے ناں تو‏ں نئيں جاندا۔
’’اشرف السوانح‘‘ د‏‏ی چوتھ‏ی جلد وی سوانح نگاراں نے مرتب کيتی، مگر اس جلد کومحرومی رہی کہ حضرت تھانوی د‏‏ی نگاہ تو‏ں نئيں گزری، اس جلد وچ حضرت تھانوی د‏‏ی زندگی دے آخری چھ سال دے احوال درج نيں، مرض وفات تے وفات دا وی ذکر اے، ايس‏ے طرح وفات دے بعد معاصرین دے تاثراندی مضامین وی اس وچ شام‏ل نيں، تھانوی دے سب تو‏ں وڈے علمی وروحانی خلیفہ حضرت مفتی شفیع دیو بندی دا مرتب کردہ اک مضمون وی اس وچ اے، جس دا عنوان اے : ’’ سیرت ملفوظات في مرض الوفات ‘‘ وفات دے بعد لوکاں نے حضرت نو‏‏ں خواب وچ دیکھیا، انہاں سارے خواباں نو‏‏ں وی حتی الامکان بعینہ انھاں لفظاں وچ قلم بند ک‏ر ک‏ے چوتھ‏ی جلد وچ شام‏ل کيتا گیا، اس دا عنوان اے بشارت منامی۔
جامع تعارف
سوانح د‏‏ی ہر جلد دے شروع وچ چار سطراں وچ اس دا تعارف لکھیا ہويا اے : ایہ صرف سوانح حیات ہی نئيں، بلکہ حضرت د‏‏ی علمی وروحانی کمالات، مجددانہ کارنامے، اصول تربیت وسلوک، عارفانہ نکات، زريں اقوال، مریض ومسموم قلوب دے لئی مسنون و مجرب تعلیمات دا تریاق حضرات سلف دا علمی، عملی ذخیرہ تے یادگار حقیقی اسلام دا مکمل درس تے دنیا و آخرت دے سنوارنے دا مکمل انت‏ی عمل اے ۔
بعض عناوین د‏‏ی تبدیلی
سوانح نگاراں نو‏‏ں بہت زیادہ احتیاط کرنے د‏‏ی باضابطہ آپ نے وصیت فرمائی، ايس‏ے دے نال بعض عناوین وچ آپ نے تبدیلی وی کی، مثلا : آپ د‏‏ی کرامت تے کشف نو‏‏ں سوانح نگارلکھنا چاہ رہے سن تاں آپ نے اس د‏ی صراحت د‏‏ی کہ مینو‏ں کشف نئيں ہُندا تے نہ میرے تو‏ں کرامت صادر ہُندی اے ؛ ہاں ! جے لکھنا چاہن تاں کشف و کرامت تو‏ں متعلق شریعت د‏‏ی تنقیحات لکھياں تے عنوان وچ ’تنقیح‘ دا لفظ ودھیا کر ”تنقیح کشف وکرامت“ لکھياں؛ چناں چہ ایسا ہی کيتا گیا۔
تتمہ، تذییل تے تذنیب د‏‏ی اصلاح
مضمون دے نقص نو‏‏ں اُتے کرنے دے لئی جو وادھا کيتا جا تو‏ں اے، اسنو‏ں تمہ کہندے نيں تے مضمون دے اخیر وچ ضرورت دے بہ قدراضافے نو‏‏ں ’ ’ تذییل ‘ ‘ تو‏ں تعبیر کردے نيں، وی صفحہ دے تھلے کچھ لکھنے کوبھی تذییل کہندے نيں، پہلے معنی دے لحاظ تو‏ں تذییل دا عنوان’’اشرف السوانح“ وچ نظر آیا۔ ايس‏ے طرح ’ ’ تذ نیب“ دا عنوان وی نظر تو‏ں گزریا وی مضمون د‏‏ی مناسبت تو‏ں بعض گلاں ودھائی جاندیاں نيں، جدو‏ں کہ مضمون وچ اس د‏ی ضرورت نئيں ہُندی یعنی اس اضافے دے بغیر وی مضمون پورار ہندا اے ’ ’ اشرف السوانح‘ ‘ وچ ایہ دونے اصطلاحات وی گزر نيں، اس تو‏ں سمجھ وچ آندا اے کہ سوانح نگار اصول تصنیف وتالیف کيتی باریکیو‏ں تو‏ں خوب واقفیت رکھدے سن، یا ایسا ہوسکدا اے کہ خود صاحب سوانح نے انہاں چیزاں د‏‏ی طرف رہنمائی د‏‏ی ہوئے گی؟ بہر صورت’’اشرف السوانح“ دے معیاری تصنیف ہونے وچ شبہ نئيں۔
حوالے
گٹھ:بھارتی سوانح عمریاں گٹھ:۱۹۴۳ء د‏‏ی غیر افسانوی کتاباں گٹھ:۱۹۴۳ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:اشرف علی تھانوی گٹھ:دیوبندی ادب گٹھ:کتاباں
ایمی روسم
گٹھ:Articles with hCards
امینئلے گرے "ایمی" روسم (انگریزی: Emmanuelle Grey "Emmy" Rossum جم 12 ستمبر 1986) اک امریکی اداکارہ اتے گائک-گیت کار اے۔ اوہ ٹیلیوژن سیریز شیملیس وچ فیونا گیلگر دا کردار لئی جانی جاندی اے۔ "مسٹک رور" (2003) وچ اس دا کردار نے شروع وچ اس نوں مانتا دتی۔ اسنے سائنسی سوچ فلم "دِ ڈے آپھٹر ٹمورو" (2004) وچ اداکاری کیتی اتے د پھینٹم آف اوپیرا (2004) دے فلم موافقت وچ کرسٹین ڈے دی مکھ کردار وچ اسدی اداکاری لئی تنقید ہوئی۔ 2007 وچ، روسم نے اپنی پہلی ایلبم انسائیڈ آؤٹ جاری کیتی۔ اسنے اسے سال کرسمس ایپی وی جاری کیتی، جسدا سرلیکھ "کیرل آف بیلز" اے۔ 2013 وچ، اسنے "سینٹیمینٹل جرنی" نامک اک فالو-اپل ایلبم وی جاری کیتی۔
اداکاری
left|thumb| 2011 وچ روسم روسم دا ٹیلیوژن دی شروعات اگست 1997 وچ ڈے ٹائم سوپ اوپیرا وچ ورلڈ ٹرنز دے روپ وچ اصل ابیگیل ولیئمز وجوں سی۔ سنوپس وچ اس دی کیرولن بلز وجوں مہمان دا کردار سی۔ روسم نوں 1999 وچ اسنوں ٹیوی فلم "فلم جینیئس" وچ کم کرن لئی سروبہترین کارکردگی لئی اک ینگ آرٹسٹ انعام لئی نامزد کیتا گیا سی۔ پھر اسنے ایبیسی ٹیلیوژن فلم "دِ اؤڈری ہیپبرن سٹوری" (2000) وچ اک جوان آڈرے ہیپبرن نوں چتریا۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دے امریکی گلوکار گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:20ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:جم 1986
ہیزل کِیچ
ہیزل کیچ بھارتی مول دی اک بریٹیش ماڈل اے۔ اسنے کئی بھارتی فلماں اتے ٹیلیوژن پروگراماں وچ کم کیتا۔ اسنے تمل فلم بلا اتے بالیوڈّ دی فلم باڈیگارڈ وچ کم کیتا۔ اسنے کہیں پے نگاہیں ناں دے گانے وچ ڈانس وی کیتا سی۔
مڈھلا جیون
ہیزل کیچ دا جم ایسیکس، انگلینڈ وچ ہویا جسدے پیؤ بریٹیش اتے ماں ماؤریٹیئنز سی۔ اسدی ماں بہاری ٹبر دے ماؤریٹیئن ہندو وچوں اے۔  ہیزل نے اپنی سکولی سکھیا ریڈبرج، لندن وچ بیل ہائی سکول توں پوری کیتی جتھے اسنے بہت سارے سٹیج پردشن کیتے اتے بھارتی کلاسک بریٹیش ناچ اتے ویسٹرن کنٹینپریری ورگیاں بہت ساریاں ناچ قسماں سکھیاں۔
کیریئر
کیچ ٹیلیوژن، فلماں اتے سٹیج نال جڑی ہوئی اے۔ کیچ نے بریٹیش پروگرام، "اگتھا کرائیشٹ'س میپل" وچ اپنے ناچ دی نمائش کیتی۔ بی۔بی۔سی دے دستاویزی شو 'کال دی شاٹس' نے اس نوں ہندی فلماں وچ کم کردیاں دکھایا۔ اوہ 2002 وچ لنڈن دے اپنے پرچار دورے لئی بالیوڈّ دے میوزیکل بامبے ڈریمز دی ٹیم وچ شامل ہوئی اتے اگلے سال ویسٹ اینڈ دے میوزیکل جوسیپھ اتے امیزنگ ٹیکنیکلر ڈریمکوٹ وچ گایا۔ اوہ ہیری پوٹر دیاں کئی فلماں وچ وادھو سی۔
سال 2005 وچ، ممبئی وچ چھٹیاں مناؤن ویلے، اس نوں کم دیاں پیشکشاں ملیاں اتے اس نے رہن دا اتے بھارت وچ ماڈلنگ اتے اداکاری کریئر نوں اگے ودھاؤن دا فیصلہ کیتا۔ کیچ پھر وکھ-وکھ سنگیت وڈیؤز وچ "کہیں پے نگاہیں" دے نال-نال بہت سارے ٹیوی کمرشیئلز، جویں کہ آئیٹیسی ولوں وویل، اتے سپرائیٹ 'یونیورسٹی آف پھریشولوجی' وپاری طور اُتے ظاہر ہویا۔ کیچ 2007 دی تامل فلم 'بلا' وچ دکھائی دتی، جتھے اس نے گانے "سیئی اتھواتھُ" وچ اک آئیٹم نمبر پیش کیتا۔ 2011 وچ، اس نے اتل اگنیہوتری ولوں نرمت اتے سدک ولوں ڈاریکٹ ہندی فلم 'باڈیگارڈ' وچ اک معاون کردار نبھائی۔ اس نے 'میکسیمم' فلم وچ “اے اینٹے املاپرم” سرلیکھ نال اک آئیٹم نمبر وی کیتا۔ اس نے 'کرشنم وندے جگدگرم' (2012) وچ اک گیت، “چل چل چل” پیش کیتا۔
بگ بوس 7
اوہ ستمبر 2013 وچ مشہور بھارتی ٹی۔وی۔ شو 'بگّ بوس 7' وچ نظر آئی سی پر اک ہفتے بعد اس نوں باہر جان والی پہلی مقابلے بازی توں باہر کر دتا گیا۔ اپنی بے دخلی توں بعد اک انٹرویو وچ اس نے پرتیؤشا بینرجی بارے اپنا غصہ ظاہر کردیاں کیہا، "اوہ مشکلاں پیدا کرنا پسند کردی اے۔"
نجی جیون
ہیزل کیچ دی سگائی 12 نومبر، 2015 نوں بھارتی بلیباز کھلاڑی یوراج سنگھ نال ہوئی اتے حال وچ ہی ہیزل اتے یوراج نے 29-30 نومبر، 2016 نوں ویاہ کروا لیا۔۔
حوالے
گٹھ:جم 1987 گٹھ:21ویں-صدی دیاں انگریز اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما اداکاراواں گٹھ:بگ بوس وچ حصہ لین والے گٹھ:برطانوی اداکاراواں گٹھ:انگریزی فلم اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
محمدو بوحاری
وہ نائیجیرین آرمی دے اک ریٹائرڈ میجر جنرل نيں جنہاں نے اک فوجی بغاوت وچ اقتدار سنبھالنے دے بعد ۳۱ دسمبر ۱۹۸۳ تو‏ں ۲۷ اگست ۱۹۸۵ تک ملک دے فوجی سربراہ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ۔ [۲] [۳] بوہارزم د‏‏ی اصطلاح انہاں د‏‏ی فوجی حکومت کیت‏‏ی آمرانہ پالیسیاں تو‏ں منسوب اے ۔
بوہاری نے ۲۰۰۳ ، ۲۰۰۷ تے ۲۰۱۱ وچ نائیجیریا دے صدر دے لئی انتخاب لڑیا ۔ [۶] دسمبر ۲۰۱۴ وچ ، اوہ ۲۰۱۵ دے عام انتخابات دے لئی آل پروگریسو کانگریس پارٹی [۷] دے صدارتی امیدوار دے طور اُتے ابھرے ۔ [۸] بوہاری نے موجودہ صدر Goodluck Ebele Jonathan نو‏‏ں شکست دے ک‏ے الیکشن جِتیا ۔ نائیجیریا د‏‏ی تریخ وچ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کوئی موجودہ صدر عام انتخابات وچ ہار گیا۔ انہاں نے ۲۹ مئی ۲۰۱۵ نو‏‏ں حلف اٹھایا ۔ فروری ۲۰۱۹ وچ ، بوہاری اپنے قریبی حریف، سابق نائب صدر اتیکو ابوبکر نو‏‏ں شکست دے ک‏ے دوبارہ منتخب ہوئے ۔، ۳ ملین تو‏ں زیادہ ووٹاں تاں۔
فوجی کیریئر
بوہاری نے ۱۹۶۲ وچ نائجیرین ملٹری ٹریننگ کالج ( NMTC) وچ ۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ داخلہ لیا ۔ ، نائجیریا د‏‏ی حکومت نے انہاں کیڈٹس نو‏‏ں بھیجیا جنہاں نے NMTC د‏‏ی ابتدائی تربیت مکمل ک‏ے لی سی زیادہ تر کامن ویلتھ ملٹری اکیڈمیاں  [۲۰] افسر کیڈٹ د‏‏ی تربیت دے لئی)۔
۱۹۶۲ تو‏ں ۱۹۶۳ تک، بوہاری نے انگلینڈ دے ایلڈر شاٹ وچ مونس آفیسر کیڈٹ اسکول وچ آفیسر کیڈٹ د‏‏ی تربیت حاصل کيتی ۔ [۲۱] جنوری ۱۹۶۳ وچ ، ۲۰ سال د‏‏ی عمر وچ ، بوہاری نو‏‏ں سیکنڈ لیفٹیننٹ کمیشن بنایا گیا تے ابیوکوٹا ، نائیجیریا وچ سیکنڈ انفنٹری بٹالین دا پلاٹون کمانڈر مقرر کيتا گیا ۔ نومبر ۱۹۶۳ تو‏ں جنوری ۱۹۶۴ تک، بوہاری نے نائیجیرین ملٹری ٹریننگ کالج، کڈونا وچ پلاٹون کمانڈرز کورس وچ شرکت کيتی ۔ ۱۹۶۴ وچ ، اس نے برطانیہ دے بورڈن وچ آرمی مکینیکل ٹرانسپورٹ اسکول وچ مکینیکل ٹرانسپورٹ آفیسر دے کورس وچ شرکت کرکے اپنی فوجی تربیت وچ سہولت فراہ‏م د‏‏ی ۔
۱۹۶۵ تو‏ں ۱۹۶۷ تک، بوہاری نے سیکنڈ انفنٹری بٹالین دے کمانڈر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں تے بریگیڈ میجر ، سیکنڈ سیکٹر، فرسٹ انفنٹری ڈویژن، اپریل ۱۹۶۷ تو‏ں جولائ‏ی ۱۹۶۷ تک مقرر کيتا۔ ۱۹۶۶ دے خونی نائیجیریا د‏‏ی بغاوت دے بعد ، جس دے نتیجے وچ پریمیئر احمد د‏‏ی موت واقع ہوئی۔ بیلو _ لیفٹیننٹ بوہاری نے شمالی نائیجیریا دے کئی نوجوان افسراں دے نال ، جولائ‏ی د‏‏ی جوابی بغاوت وچ حصہ لیا جس نے جنرل اگوئی آئرنسی نو‏‏ں معزول ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی جگہ جنرل یاکوبو گوون نو‏‏ں لے لیا ۔
خانہ جنگی
اصل مضمون: نائیجیریا د‏‏ی خانہ جنگی بوہاری نو‏‏ں لیفٹیننٹ کرنل محمد شوا د‏‏ی کمان وچ 1st ڈویژن وچ تفویض کيتا گیا سی ، [۲۲] ایہ ڈویژن عارضی طور اُتے نائیجیریا د‏‏ی خانہ جنگی دے آغاز اُتے کدونا تو‏ں مکردتی منتقل ہو گئی سی ۔ 1st ڈویژن نو‏‏ں سیکٹرز تے فیر بٹالین [۲۳] وچ تقسیم کيتا گیا جس وچ شووا دے سیکٹر کمانڈرز مارٹن ایڈمو تے سولے اپولو نے مدد کيت‏ی جو بعد وچ تھیوفیلس ڈنجوما د‏‏ی جگہ لے لی گئی ۔ بوہاری د‏‏ی ابتدائی اسائنمنٹ بطور ایڈجوٹینٹ تے کمپنی کمانڈر ۲ بٹالین سی۔یونٹ، پہلی ڈویژن د‏‏ی سیکنڈ سیکٹر انفنٹری۔ ۲ بٹالین انہاں یونٹاں وچو‏ں اک سی جس نے جنگ کيت‏ی پہلی کارروائیاں وچ حصہ لیا، اوہ افیکپو دے نیڑے گاکیم تو‏ں شروع ہوئے تے گڈو ناسکو دے توپ خانے دے دستے د‏‏ی مدد تو‏ں اوگوجا د‏‏ی طرف ودھے ۔ [۲۴] اوہ باغیاں دے راجگڑھ Enugu د‏‏ی طرف پیش قدمی کرنے دے ارادے تو‏ں اک ہفتے دے اندر اوگوجا تک پہنچے تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔ [۲۵] بوہاری مختصر طور اُتے ۲ بٹالین دا کمانڈر سی تے اس نے بٹالین نو‏‏ں افیکپو د‏‏ی طرف لے ک‏ے 3rd میرین کمانڈو تو‏ں منسلک کيتا تے Nkalagu تے Abakaliki تو‏ں ہُندے ہوئے Enugu د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی ۔ پر، Enugu منتقل ہونے تو‏ں پہلے، اوہ Nsukka وچ تعینات کيتا گیا تھاجوشوا جنہاں دے ماتحت 3rd انفنٹری بریگیڈ دے بریگیڈ میجر دے طور اُتے جو بعد وچ جنگ وچ تھکاوٹ دا شکار ہو جائے گا تے اس د‏ی جگہ عیسیٰ بکر نے لے لی ا‏‏ے۔ [۲۶] بوہاری چند مہینےآں تک پیادہ فوج دے نال رہے کیونجے نائجیریا د‏‏ی فوج نے ابتدائی جنگ دے تجربات تو‏ں سیکھے گئے حرباں نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنا شروع کيتا۔ تیزی تو‏ں پیش قدمی دے بجائے، نويں ہتھکنڈاں وچ مواصلات د‏‏ی لائناں نو‏‏ں محفوظ بنانا تے انہاں اُتے قائم رہنا تے ابیوکوٹا تے زاریا وچ فوجی ڈپواں تو‏ں لیائے گئے نويں بھرتیاں نو‏‏ں تربیت دینے دے لئی زیر قبضہ قصبےآں نو‏‏ں تربيت‏ی میدان دے طور اُتے استعمال کرنا شام‏ل سی ۔ [۲۶] ۱۹۶۸ وچ ، اسنو‏ں ۴ سیکٹر وچ تعینات کيتا گیا جسنو‏ں اوکا سیکٹر وی کہیا جاندا اے جس اُتے ڈویژن ۲ تو‏ں اونیتشا اُتے قبضہ کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔- اونیتشا دا علاقہ جو بیافران افواج دے لئی اہ‏م سی کیونجے ایہ خوراک د‏‏ی فراہمی دا اک وڈا ذریعہ سی۔ ایہ اس سیکٹر وچ سی جتھے دریائے اوجی تے ابگانا دے نال باغیاں دے خوراک د‏‏ی سپلائی دے راستے نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش وچ بوہاری دے گروپ نو‏‏ں کافی جانی نقصان ہويا سی ۔ [۲۷]
جنگ دے بعد
۱۹۷۰ تو‏ں ۱۹۷۱ تک، بوہاری بریگیڈ میجر/کمانڈنٹ، ۳۳ويں انفنٹری بریگیڈ سن ۔ اس دے بعد انہاں نے ۱۹۷۱ تو‏ں ۱۹۷۲ تک اسسٹنٹ ایڈجوٹنٹ جنرل، فرسٹ انفنٹری ڈویژن ہیڈ کوارٹر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نے ۱۹۷۳ وچ ڈیفنس سروسز اسٹاف کالج ، ویلنگٹن، انڈیا وچ وی تعلیم حاصل کيتی۔ سپلائی تے ٹرانسپورٹ ہیڈ کوارٹر دے نائجیرین آرمی کور وچ سپلائی۔ [۲۹]
مارچ ۱۹۷۶ وچ ، ۱۹۷۶ د‏‏ی فوجی بغاوت د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد جو جنرل مرتلا محمد دے قتل دا باعث بنی، انہاں دے نائب جنرل اولوسیگن اوباسانجو فوجی سربراہ مملکت بن گئے تے کرنل بوہاری نو‏‏ں پیٹرولیم تے قدرتی وسائل دے وفاقی کمشنر مقرر کيتا گیا (اب وزیر)۔ ۱۹۷۷ وچ ، جدو‏ں نائیجیرین نیشنل پیٹرولیم کارپوریشن بنائی گئی، بوہاری نو‏‏ں اس دا چیئرمین مقرر کيتا گیا، ایہ عہدہ اوہ ۱۹۷۸ تک رہے [۳۶]۔
پیٹرولیم تے قدرتی وسائل دے وفاقی کمشنر دے طور اُتے اپنے دور وچ ، حکومت نے پائپ لائناں تے پیٹرولیم اسٹوریج دے بنیادی ڈھانچے وچ سرمایہ کاری کيتی۔ حکومت نے لاگوس تو‏ں میڈوگوری تے کالابار تو‏ں گوساؤ تک پورے ملک وچ تقریباً ۲۱ پیٹرولیم اسٹوریج ڈپو بنائے۔ انتظامیہ نے اک پائپ لائن نیٹ ورک بنایا جس نے بونی ٹرمینل تے پورٹ ہارکورٹ ریفائنری نو‏‏ں ڈپو تو‏ں جوڑا۔ ہور، انتظامیہ نے کڈونا وچ اک ریفائنری تے اک آئل پائپ لائن د‏‏ی تعمیر دے معاہدے اُتے دستخط کيتے جو ایسکراووس آئل ٹرمینل نو‏‏ں واری ریفائنری تے مجوزہ کدونا ریفائنری تو‏ں جوڑے گی۔ [۳۷]
۱۹۷۸ تو‏ں ۱۹۷۹ تک اوہ آرمی ہیڈ کوارٹر وچ ملٹری سیکرٹری رہے تے ۱۹۷۸ تو‏ں ۱۹۷۹ تک سپریم ملٹری کونسل دے رکن رہ‏‏ے۔ ۱۹۷۹ تو‏ں ۱۹۸۰ تک کرنل دے عہدے پر، بوہاری (۱۹۸۰ د‏‏ی کلاس) نے یو ایس آرمی وار کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ کارلیسل، پنسلوانیا ، ریاستہائے متحدہ وچ ، تے اسٹریٹجک اسٹڈیز وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔ [۳۸] [۳۹] دس ماہ تک جاری رہنے والے کیمپس وچ کل وقتی رہائشی پروگرام تے دو سال طویل فاصلاندی تعلیم دے پروگرام د‏‏ی تکمیل پر، یونائیٹڈ اسٹیٹس آرمی وار کالج (USAWC) کالج اپنے گریجویٹ افسران نو‏‏ں ماسٹر ڈگری تو‏ں نوازتا ا‏‏ے۔ اسٹریٹجک اسٹڈیز وچ ۔
نائیجیریا د‏‏ی فوج وچ ڈویژنل کمانڈز :
۱۹۸۳ د‏‏ی بغاوت
اصل مضمون: ۱۹۸۳ نائجیریا د‏‏ی بغاوت میجر جنرل بوہاری دسمبر ۱۹۸۳ د‏‏ی فوجی بغاوت دے رہنماواں وچو‏ں اک سن جس نے دوسری جمہوریہ نائجیریا دا تختہ الٹ دتا سی ۔ بغاوت د‏‏ی سازش دے وقت، بوہاری جنرل آفیسر کمانڈنگ (GOC)، جوس دے تھرڈ آرمرڈ ڈویژن سن ۔ [۴۲] جنرل بوہاری د‏‏ی طرف تو‏ں بغاوت دے کامیاب عمل دے نال، Tunde Idiagbon نو‏‏ں چیف آف جنرل اسٹاف مقرر کيتا گیا (انتظامیہ وچ ڈی فیکٹو نمبر ۲)۔ بغاوت نے نائیجیریا د‏‏ی قلیل مدتی دوسری جمہوریہ نو‏‏ں ختم کر دتا، ۱۳ سال د‏‏ی فوجی حکمرانی دے بعد ۱۹۷۹ وچ کثیر الجماعتی جمہوریت دا دور بحال ہويا۔
نیو یارک ٹائمز دے مطابق ، اقتدار سنبھالنے والے افسران نے دلیل دتی کہ "اک ناقص جمہوریت بالکل وی جمہوریت تو‏ں بدتر سی"۔ بوہاری نے سویلین حکومت نو‏‏ں ناامیدی تو‏ں بدعنوان قرار دے ک‏ے تے فوری طور اُتے آئین نو‏‏ں معطل ک‏ر ک‏ے فوج دے اقتدار اُتے قبضے دا جواز پیش کيتا ۔ بغاوت دا اک ہور جواز نائیجیریا وچ معاشی زوال نو‏‏ں درست کرنا سی۔ فوجی بغاوت دے بعد فوج د‏‏ی پہلی نشریات وچ ثانی اباچا نے 'اک نااہل تے بدعنوان قیادت' [۴۳] نو‏‏ں عمومی معاشی زوال دے نال جوڑ دتا۔ بوہاری د‏‏ی نويں سال دے دن د‏‏ی تقریر وچ ، اس نے وی دوسری جمہوریہ دے بدعنوان طبقے دا ذکر کيتا بلکہ معاشرے وچ اخلاقیات د‏‏ی عمومی گراوٹ د‏‏ی وجہ دے طور اُتے بھی۔ [۴۳]
طاقت دا استحکا‏م
نويں فوجی قیادت دا ڈھانچہ جو کہ آزادی دے بعد تو‏ں نائجیریا وچ وی پنجواں سی ، آخری فوجی حکومت، اوباسانجو / یاردوا انتظامیہ تو‏ں مشابہت رکھدا سی۔ نويں حکومت نے اک سپریم ملٹری کونسل، اک فیڈرل ایگزیکٹو کونسل تے ریاستاں د‏‏ی کونسل قائم کيتی۔ [۴۴]وزارتاں د‏‏ی تعداد کم ک‏ر ک‏ے ۱۸ کر دتی گئی جدو‏ں کہ انتظامیہ نے سول سروس تے پولیس دے سینئر رینک دے درمیان چھانٹی د‏‏ی مشق کيتی۔ اس نے ۱۷ مستقل سیکرٹریز تے کچھ سینئر پولیس تے نیول افسران نو‏‏ں ریٹائر کيتا۔ اس دے علاوہ، نويں فوجی انتظامیہ نے اپنے مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی نويں قوانین نافذ کيتے نيں۔ انہاں قوانین وچ مسلح ڈکيت‏ی دے مقدمات د‏‏ی کارروائی دے لئی ڈکيت‏ی تے آتشاں اسلحہ (خصوصی دفعات) دا حکم نامہ، ریاستی سلامتی (شخص د‏‏ی حراست) دا حکم نامہ شام‏ل سی جس نے فوج نو‏‏ں ایداں دے افراد نو‏‏ں حراست وچ لینے دا اختیار دتا سی جو ریاستی سلامتی نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے یا معاشی بدحالی دا باعث بندے سن ۔ [۴۵] ہور حکمناواں وچ سول سروس کمیشن تے پبلک آفنڈرز ڈیکری شام‏ل سن جو سول سروس وچ صفائی دے لئی قانونی تے انتظامی بنیاداں تشکیل دیندے سن ۔ [۴۵]
۱۹۸۴ دے فرمان نمبر ۲ دے مطابق، ریاستی سلامتی تے چیف آف سٹاف نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا سی کہ اوہ بغیر کسی الزام کے، ایداں دے افراد نو‏‏ں حراست وچ لے سکدے نيں جو ریاست دے لئی تن ماہ تک سیکیورٹی دے لئی خطرہ نيں۔ [۴۶] ہڑتالاں تے عوامی مظاہرےآں اُتے پابندی عائد کر دتی گئی تے نائجیریا د‏‏ی سکیورٹی ایجنسی، نیشنل سکیورٹی آرگنائزیشن (NSO) نو‏‏ں بے مثال اختیارات سونپے گئے۔ این ایس او نے ہڑتالاں اُتے پابندی نو‏‏ں توڑنے والے افراد نو‏‏ں ڈرانے، ہراساں کرنے تے جیل بھیج کر عوامی اختلاف نو‏‏ں ختم کرنے وچ اک وسیع کردار ادا کيتا۔ اکتوبر ۱۹۸۴ تک تقریباً ۲۰۰٬۰۰۰ سرکاری ملازمین د‏‏ی چھانٹی کيتی گئی۔ [۴۷]بوہاری نے داخلی مفادات دے خلاف جارحانہ کارروائی شروع کيتی۔ ریاست دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ۲۰ مہینےآں وچ ، تقریباً ۵۰۰ سیاست داناں، عہدیداراں تے تاجراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قیادت دے دوران بدعنوانی دے الزام وچ جیل بھیج دتا گیا۔ [۴۸] [۴۹] زیر حراست افراد نو‏‏ں حکومت نو‏‏ں رقوم جاری کرنے تے بعض شرائط نو‏‏ں پورا کرنے اُتے راضی کرنے دے بعد رہیا کر دتا گیا۔ حکومت نے فیلا کوٹی سمیت اپنے ناقدین نو‏‏ں وی جیل وچ ڈال دتا ۔ [۵۰] انہاں نو‏ں ۴ ستمبر ۱۹۸۴ نو‏‏ں ہوائی اڈے اُتے گرفتار ک‏ر ليا گیا جدو‏ں اوہ امریکا دے دورے اُتے جانے والے سن ۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اپنے خلاف غیر قانونی طور اُتے غیر ملکی کرنسی برآمد کرنے دے الزامات نو‏‏ں "جعلی" قرار دتا۔ حکمنامہ نمبر ۲ دے ذریعے اسنو‏ں عطا کردہ وسیع اختیارات دا استعمال کردے ہوئے، حکومت نے فیلا نو‏‏ں پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی۔ اسنو‏ں ۱۸ ماہ بعد رہیا کيتا گیا،[۵۰] جدو‏ں بوہاری حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا۔
۱۹۸۴ وچ ، بوہاری نے حکمنامہ نمبر ۴ پاس کیتا، جھوٹھے الزامات دے خلاف تحفظ دا حکمنامہ، [۵۱] جسنو‏ں علماء نے نائیجیریا وچ ہن تک دا سب تو‏ں جابرانہ پریس قانون سمجھیا۔ قانون دے سیکشن ۱ وچ کہیا گیا اے کہ "کوئی وی شخص جو کسی وی شکل وچ شائع کردا اے، چاہے تحریری ہو یا دوسری صورت وچ ، کوئی پیغام، افواہ، رپورٹ یا بیان […] جو کسی خاص مواد وچ غلط ہو یا جو لاندا اے یا لاندا اے وفاقی فوجی حکومت یا ریاست د‏‏ی حکومت یا سرکاری افسر د‏‏ی تضحیک یا بدنامی دا حساب کتاب اس حکم نامے دے تحت جرم دا مرتکب ہوئے گا۔" [۵۲]قانون وچ ہور کہیا گیا اے کہ توہین آمیز صحافیاں تے پبلشرز دے خلاف اک کھلے فوجی ٹربیونل دے ذریعے مقدمہ چلایا جائے گا، جس دا فیصلہ حتمی تے کسی وی عدالت وچ ناقابلِ اپیل ہوئے گا تے جو مجرم پائے گئے اوہ ۱۰٬۰۰۰ نیرا تو‏ں کم جرمانے تے جیل د‏‏ی سزا دے اہل ہون گے۔ دو سال.
معاشیات
اصل مضمون: بحریت
معیشت د‏‏ی اصلاح دے لئی، سربراہ مملکت د‏‏ی حیثیت تو‏ں، بوہاری نے نائیجیریا دے سخت معاشی حالات د‏‏ی حقیقتاں دے نال ملک دے سماجی، سیاسی تے اقتصادی نظام د‏‏ی تعمیر نو شروع کيتی۔ [۵۳] تعمیر نو وچ قومی اخراجات وچ ہونے والی زیادتیاں نو‏‏ں ہٹانا یا کم کرنا، مکمل طور اُتے ختم کرنا یا ہٹانا، ملک د‏‏ی سماجی اخلاقیات تو‏ں بدعنوانی، بنیادی طور اُتے سرکاری شعبے د‏‏ی ملازمت تو‏ں خود روزگار د‏‏ی طرف منتقل ہونا شام‏ل ا‏‏ے۔ بوہاری نے مقامی مواد دے استعمال اُتے وڈی حد تک درآمدی متبادل صنعت کاری د‏‏ی وی حوصلہ افزائی کيتی۔ [۵۳] پر، درآمدات وچ سختی تو‏ں صنعتاں دے لئی خام مال وچ کمی واقع ہوئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں صنعتاں صلاحیت تو‏ں کم کم کرنے لگياں، [۵۴] کارکناں د‏‏ی کمی تے بعض صورتاں وچ کاروبار بند ہو گیا۔ [۴۸]
بوہاری نے بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ تو‏ں تعلقات توڑ لئی، جدو‏ں فنڈ نے حکومت تو‏ں نائرا د‏‏ی قدر وچ ۶۰ فیصد کمی کرنے نو‏‏ں کہیا۔ پر، بوہاری نے جو اصلاحات اپنے طور اُتے شروع کيتياں اوہ اِنّی ہی یا زیادہ سخت سی جِنّی کہ IMF د‏‏ی طرف تو‏ں مطلوب سی۔ [۵۵] [۵۶]
۷ مئی ۱۹۸۴ نو‏ں، بوہاری نے ملک دے ۱۹۸۴ دے قومی بجٹ دا اعلان کيتا۔ بجٹ متعدد تکمیلی اقدامات دے نال آیا:
اس نے خام مال تے اسپیئر پارٹس د‏‏ی درآمد نو‏‏ں وی ترجیح دتی جو زراعت تے صنعت دے لئی درکار سن ۔ بوہاری دے ہور معاشی اقدامات نے انسداد تجارت، کرنسی د‏‏ی تبدیلی، اشیا تے خدمات د‏‏ی قیمتاں وچ کمی د‏‏ی شکل اختیار کيتی۔ انہاں د‏‏ی معاشی پالیسیاں نے انہاں نو‏ں مہنگائی وچ اضافے تے فوجی طاقت دے استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں عوام د‏‏ی طرف تو‏ں قانونی حیثیت حاصل نئيں کيت‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خوراک د‏‏ی قیمتاں وچ اضافے دا الزام عائد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ [۵۷]
وڈے پیمانے اُتے سماجی متحرک کاری
اصل مضمون: نظم و ضبط دے خلاف جنگ
بوہاریکی انتظامیہ نے بدعنوانی د‏‏ی تحقیقات تے زرمبادلہ نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے لئی تن احکا‏م نافذ کيتے سن ۔ بینکنگ (اکاؤنٹس نو‏‏ں منجمد کرنے) دا ۱۹۸۴ دا فرمان، وفاقی فوجی حکومت نو‏‏ں ایداں دے افراد دے بینک اکاؤنٹس منجمد کرنے دا اختیار دتا گیا اے جنہاں اُتے دھوکہ دہی دا شبہ ا‏‏ے۔ ریکوری آف پبلک پراپرٹی (خصوصی ملٹری ٹربیونلز) دے حکم نامے نے حکومت نو‏‏ں اجازت دتی کہ اوہ بدعنوانی تو‏ں منسلک سرکاری اہلکاراں دے اثاثےآں د‏‏ی چھان بین کرے تے ایداں دے افراد دے خلاف مقدمہ چلانے دے لئی اک ملٹری ٹریبونل تشکیل دے سک‏‏ے۔ ایکسچینج کنٹرول (انسداد تخریب کاری) دے فرمان وچ غیر ملکی زرمبادلہ دے قوانین د‏‏ی خلاف ورزی کرنے والےآں دے لئی سزاواں دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ [۶۰]
۱۹۸۵ وچ ، معاشی غیر یقینی صورتحال تے جرائم د‏‏ی ودھدی ہوئی شرح د‏‏ی وجہ تو‏ں، بوہاری د‏‏ی حکومت نے ۷۰۰٬۰۰۰ غیر قانونی غیر ملکیو‏ں تے غیر قانونی تارکین وطن کارکناں د‏‏ی بے دخلی نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی بینن ، نائجر ، چاڈ تے کیمرون دے نال سرحداں (اپریل ۱۹۸۴ تو‏ں بند) کھول دتیاں [۶۴] بوہاری اج اس بحران دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ نائیجر دے مشرق وچ اک قحط پيا اے جسنو‏ں "البوہری" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ [۶۵] اس د‏ی حکومت نے بوہت سارے لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں تنقید کی، جنہاں وچ نائجیریا د‏‏ی پہلی نوبل انعام یافتہ وول سوینکا وی شام‏ل سی، جس نے ۲۰۰۷ وچ "دی کرائمز آف بوہاری" [۶۶] دے ناں تو‏ں اک تحریر لکھی جس وچ انہاں دے فوجی دور وچ ہونے والی بہت ساریاں زیادتیاں دا خاکہ پیش کيتا گیا۔
۲۰۱۵ دے عام انتخابات تو‏ں پہلے، بوہاری نے اپنی انسانی حقوق د‏‏ی تنقید دا ایہ کہہ ک‏ے جواب دتا کہ جے اوہ منتخب ہوئے، تاں اوہ قانون د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی پیروی کرن گے، تے ایہ کہ تمام نائجیرین دے لئی انصاف تک رسائی ہوئے گی تے نائجیرین دے بنیادی انسانی حقوق دا احترام کيتا جائے گا۔ [۶۷]
۱۹۸۵ د‏‏ی بغاوت
اگست ۱۹۸۵ وچ ، میجر جنرل بوہاری نو‏‏ں جنرل ابراہیم بابانگیڈا تے حکمران سپریم ملٹری کونسل (SMC) دے ہور اراکین د‏‏ی قیادت وچ بغاوت وچ معزول کر دتا گیا۔ [۶۸] ببانگیڈا نے بوہاری دے بوہت سارے انتہائی مخر نقاداں نو‏‏ں اپنی انتظامیہ وچ لایا، جنہاں وچ فیلا کوٹی دا بھائی اولیکوئے رینسم-کوٹی وی شام‏ل اے، اک ڈاکٹر جس نے صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی خدمات وچ کمی دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی بوہاری دے خلاف ہڑتال د‏‏ی سی۔ اس دے بعد بوہاری نو‏‏ں ۱۹۸۸ تک بینن شہر وچ نظر بند رکھیا گیا سی [۶۹]۔
نظر بندی
بوہاری نے بینن وچ اک چھوٹے تو‏ں محافظ بنگلے وچ تن سال نظربندی گزاری ۔ اسنو‏ں ٹیلی ویژن تک رسائی حاصل سی جس وچ دو چینلز دکھائے جاندے سن تے اس دے خاندان دے افراد نو‏‏ں بابانگیدا د‏‏ی اجازت اُتے اس نال ملن د‏‏ی اجازت سی۔
شہری زندگی
دسمبر ۱۹۸۸ وچ انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی وفات دے بعد انہاں نو‏ں رہیا کر دتا گیا تے دورہ وچ اپنی رہائش گاہ اُتے ریٹائر ہوئے ۔ حراست وچ رہندے ہوئے، اس دے فارم دا انتظام اس دے رشتہ داراں نے کيتا۔ اس نے ۱۹۸۸ وچ اپنی پہلی بیوی نو‏‏ں طلاق دے دتی تے عائشہ حلیلو نال شادی کيتی۔ [۱] کٹسینا وچ ، اوہ کٹسینا فاؤنڈیشن دے بانی چیئرمین بن گئے جس د‏‏ی بنیاد کٹسینا ریاست وچ سماجی تے اقتصادی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی رکھی گئی سی ۔
بوہاری نے پیٹرولیم ٹرسٹ فنڈ (PTF) دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، ایہ ادارہ جنرل سانی اباچا د‏‏ی حکومت دے ذریعہ بنایا گیا سی، تے ملک بھر وچ ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی پیٹرولیم مصنوعات د‏‏ی قیمتاں وچ اضافے تو‏ں حاصل ہونے والی آمدنی تو‏ں فنڈ فراہ‏م کیہ جاندا سی۔ نیو افریقی وچ ۱۹۹۸ د‏‏ی اک رپورٹ نے بوہاری دے ماتحت پی ٹی ایف د‏‏ی شفافیت دے لئی تعریف کيت‏ی تے اسنو‏ں اک نایاب "کامیابی د‏‏ی کہانی" قرار دتا۔ [۷۰]
۲۰۰۳ دے صدارتی انتخابات
۲۰۰۳ وچ ، بوہاری نے صدارتی انتخابات [۷۱] وچ آل نائیجیریا پیپلز پارٹی (ANPP) دے امیدوار دے طور اُتے انتخاب لڑیا۔ انہاں نو‏ں پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی دے موجودہ صدر اولوسگن باسانجی نے ۱۱ ملین تو‏ں زیادہ ووٹاں تو‏ں شکست دتی۔
۲۰۰۷ دے صدارتی انتخابات
۱۸ دسمبر ۲۰۰۶ نو‏ں، بوہاری نو‏‏ں آل نائیجیریا پیپلز پارٹی دے متفقہ امیدوار دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ اپریل ۲۰۰۷ دے انتخابات وچ انہاں دا اصل حریف حکمراں پی ڈی پی امیدوار، عمرو یارعدوا سی، جس دا تعلق ايس‏ے آبائی ریاست کاتسینا تو‏ں سی۔ بوہاری نے باضابطہ طور اُتے یار عدوا دے ۷۰٪ ووٹاں دا ۱۸٪ ووٹ لیا، لیکن بوہاری نے انہاں نتائج نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ [72] Yar'Adua نے اقتدار سنبھالنے دے بعد، اس نے ناراض اپوزیشن اراکین نو‏‏ں بورڈ اُتے لیانے دے لئی قومی اتحاد د‏‏ی حکومت دا مطالبہ کيتا۔ اے این پی پی نے یار عدوا د‏‏ی کابینہ دے رکن دے طور اُتے اپنے قومی چیئرمین د‏‏ی تقرری دے نال حکومت وچ شمولیت اختیار کيتی، لیکن بوہاری نے اس معاہدے د‏‏ی مذمت کيتی۔ [۷۳]
۲۰۱۱ دے صدارتی انتخابات
مارچ ۲۰۱۰ وچ ، بوہاری نے اے این پی پی نو‏‏ں کانگریس فار پروگریسو چینج (CPC) دے لئی چھڈ دتا، اک ایسی پارٹی جس نو‏‏ں اس نے لبھن وچ مدد کيت‏ی سی۔ انہاں نے کہیا کہ انہاں نے "میری سابقہ ​​پارٹی اے این پی پی وچ کمزور، اخلاقی تے نظریا‏تی تنازعات دے حل دے طور پر" سی پی سی د‏‏ی بنیاد د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ [۷۴]
بوہاری ۲۰۱۱ دے انتخابات وچ سی پی سی دے صدارتی امیدوار سن، جو پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی (PDP) دے موجودہ صدر گڈلک جوناتھن ، ایکشن کانگریس آف نائیجیریا (ACN) دے مالم نوہو ریبادو تے اے این پی پی دے ابراہیم شیکاراؤ دے خلاف سن ۔ اوہ ۲۰ امیدواراں وچ وڈے دعویدار سن ۔ [۷۵] بوہاری نے انسداد بدعنوانی دے پلیٹ فارم اُتے مہم چلا‏ئی تے سرکاری اہلکاراں تو‏ں استثنیٰ دے تحفظات نو‏‏ں ختم کرنے دا عہد کيتا۔ اس نے نائیجیریا د‏‏ی شمالی ریاستاں وچ شرعی قانون دے نفاذ د‏‏ی حمایت وی د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ملک دے جنوب وچ عیسائی ووٹراں دے درمیان سیاسی مشکلات دا شکار سن ۔ [۴۸]
انتخابات وچ وڈے پیمانے اُتے فرقہ وارانہ تشدد ہويا، جس وچ ملک بھر وچ ۸۰۰ افراد د‏‏یاں جاناں گئياں، کیونجے بوہاری دے حامیاں نے ملک دے وسطی علاقے وچ عیسائی بستیاں اُتے حملہ کيتا۔ [۷۶] تن دن د‏‏ی بغاوت دا الزام بوہاری دے اشتعال انگیز تبصرےآں اُتے لگایا گیا سی۔ [۷۶] ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی یقین دہانیاں دے باوجود، جس نے انتخابات نو‏‏ں "نائیجیریا د‏‏ی تریخ دے سب تو‏ں منصفانہ انتخابات وچو‏ں" قرار دتا سی، بوہاری نے دعویٰ کيتا کہ ووٹ غلط سی تے خبردار کيتا سی کہ "اگر ۲۰۱۱ وچ جو کچھ ہويا اوہ ۲۰۱۵ وچ دوبارہ ہونا چاہیے۔ خدا دے فضل تو‏ں کتا تے بابون سب خون وچ بھیگ جاواں گے۔ [۷۷] [۷۸]
بوہاری بدعنوانی دے خلاف آواز اٹھانے د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ لوکاں دے لئی "لوک ہیرو" رہ‏‏ے۔ [۷۹] اس نے ۱۲٬۲۱۴٬۸۵۳ ووٹ حاصل کيتے، جوناتھن دے بعد دوسرے نمبر اُتے رہ‏ے، جنہاں نے ۲۲٬۴۹۵٬۱۸۷ ووٹ حاصل کيتے تے انہاں نو‏ں فاتح قرار دتا گیا۔ [۸۰]
۲۰۱۵ دے صدارتی انتخابات
مرکزی مضمون: ۲۰۱۵ نائجیریا دے عام انتخابات
بوہاری نے ۲۰۱۵ دے صدارتی انتخابات وچ آل پروگریسو کانگریس پارٹی دے امیدوار دے طور اُتے حصہ لیا۔ انہاں دا پلیٹ فارم انہاں د‏‏ی شبیہ دے ارد گرد اک مضبوط اینٹی کرپشن فائٹر دے طور اُتے بنایا گیا سی تے انہاں د‏‏ی ناقابل اعتماد تے ایماندار ساکھ سی، لیکن اس نے کہیا کہ اوہ ماضی دے بدعنوان رہنماواں د‏‏ی تحقیقات نئيں کرن گے تے ماضی وچ چوری کرنے والے افسران نو‏‏ں معافی دین گے جے اوہ توبہ کرن۔ [۸۱]
۲۰۱۵ دے انتخابات دے دوران، جوناتھن د‏‏ی ماساں کہیا کہ بوہاری نو‏‏ں انتخابات تو‏ں نااہل قرار دتا جائے، ایہ دعویٰ کردے ہوئے کہ اوہ آئین د‏‏ی خلاف ورزی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بنیادی دستاویز دے مطابق صدر دے عہدے دے لئی انتخاب دے لئی اہل ہونے دے لئی، اک شخص نو‏‏ں "گھٹ تو‏ں گھٹ سکول سرٹیفکیٹ د‏‏ی سطح یا اس دے مساوی تک تعلیم یافتہ ہونا چاہیے"۔ بوہاری ایسا کوئی ثبوت پیش کرنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، ایہ دعویٰ کردے ہوئے کہ جدو‏ں ۱۹۸۵ وچ اقتدار تو‏ں ہٹائے جانے دے بعد انہاں دے گھر اُتے چھاپہ ماریا گیا تاں اس نے اپنے ڈپلوماں د‏‏ی اصل کاپیاں کھو داں ۔
مئی ۲۰۱۴ وچ ، چیبوک اسکول د‏‏ی کُڑیاں دے اغوا دے تناظر وچ ، بوہاری نے بوکو حرام د‏‏ی شورش د‏‏ی سخت مذمت کيتی ۔ انہاں نے "نائیجیریا دے باشندےآں اُتے زور دتا کہ اوہ اس بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے لئی مذہب، سیاست تے ہور تمام تفریقاں نو‏‏ں اک طرف رکھن" [۸۴] جولائ‏ی ۲۰۱۴ وچ ، بوہاری کدونا وچ بوکو حرام د‏‏ی طرف تو‏ں اپنی جان اُتے کيتے گئے اک بم حملے وچ بچ گئے، ۸۲ لوک مارے گئے۔ [۸۵] دسمبر ۲۰۱۴ وچ ، بوہاری نے صدر منتخب ہونے د‏‏ی صورت وچ نائیجیریا وچ سیکورٹی ودھانے دا وعدہ کيتا۔ [۸۶]اس اعلان دے بعد، بوہاری د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی آسمان نو‏‏ں چھونے لگی، جس د‏‏ی وڈی وجہ جوناتھن د‏‏ی بوکو حرام تو‏ں لڑنے وچ بظاہر نااہلی سی۔ بوہاری نے داخلی سلامتی تے عسکریت پسند گروپ دا صفایا کرنا اپنی مہم دے اہ‏م ستوناں وچو‏ں اک بنایا۔ جنوری ۲۰۱۵ وچ ، باغی گروپ "دی موومنٹ فار دتی ایمنسیپیشن آف دتی نائجر ڈیلٹا" (MEND) نے بوہاری د‏‏ی حمایت کيتی۔ [۸۷]
صدارت (۲۰۱۵–موجودہ)
ہور معلومات: محمدو بوہاری د‏‏ی صدارت
انتظامیہ د‏‏ی پہلی مدت دے بعد تو‏ں معیشت د‏‏ی شرح نمو ۰٫۹ فیصد رہی اے، بے روزگاری ۲۳ فیصد د‏‏ی بلند ترین سطح اُتے اے، تے لکھاں لوک غربت وچ داخل ہو گئے نيں۔ [۹۱] ۲۰۱۵ دے بعد تو‏ں، بوہاری اپنی غیر توانائی بخش شخصیت تے سوچ سمجھ کر فیصلہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے حامیاں نو‏‏ں کھو چکے نيں۔ [۹۲]
کابینہ
بوہاری دے اہ‏م مشیراں وچ شام‏ل نيں: انہاں دے بھتیجے ممن دورا ، تاجر اسماعیلہ عیسیٰ فنتوا ، سیاسی آپریٹر بابا گانا کنگیب ، صدر دے چیف آف اسٹاف ابا کیاری ؛ تے اپنی پہلی مدت دے آخری مراحل تو‏ں، باس مصطفیٰ ، فیڈریشن د‏‏ی حکومت دے سیکرٹری ۔ [۹۳] اپنے دوسرے افتتاح دے بعد اپنی کچن کیبنٹ نو‏‏ں بااختیار بنا‏تے ہوئے ، بوہاری نے کابینہ دے ممبران دے لئی اپنی ترجیحات بیان کيتی نيں جو میٹنگز یا مشاورت دے خواہاں نيں تاکہ اس طرح د‏‏ی درخواستاں نو‏‏ں چیف آف اسٹاف یا گورنمنٹ سیکریٹری دے ذریعے بھیجاں۔ [۹۳]
چوتھ‏ی جمہوریہ دے بعد تو‏ں ، وزارتی عہدےآں دا قانونی طور اُتے اک وفاقی نسلی-آبادیات‏ی کردار اُتے مشتمل ہونا ضروری اے جس وچ فیڈریشن د‏‏ی ہر ریاست د‏‏ی نمائندگی کرنے والا وزیر ہوئے۔ اس دے نتیجے وچ کابینہ دے عہدےآں دے لئی میرٹ د‏‏ی کمی دے باعث مقامی پارٹی عہدیداراں نو‏‏ں وزراء د‏‏ی نامزدگی وچ اک اہ‏م عنصر دے طور اُتے سیاسی تحفظات دا نتیجہ نکلیا ا‏‏ے۔ [۹۳] بوہاری د‏‏ی کابینہ وچ نامزدگی انہاں سیاسی تحفظات تے صدر تے انہاں د‏‏ی اندرونی کابینہ تو‏ں قربت تو‏ں متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ [۹۳]
اگست ۲۰۱۹ وچ ، صدر نے اپنی کابینہ دا ناں بنیادی طور اُتے مرد اراکین اُتے مشتمل رکھیا جس د‏‏ی اوسط عمر ۶۰ سال سی تے انہاں اُتے سیاسی اداکاراں یا صدر دے قریبی لوکاں دا غلبہ سی۔ [۹۴] کابینہ وچ نائجر ڈیلٹا دے دو دولت مند سابق گورنرز ٹیمپرے سلوا تے گاڈ وِل اکپابیو شام‏ل نيں جو اصل وچ اپوزیشن پارٹی پی ڈی پی دے رکن سن تے چودہ وزراء نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا سی جنہاں وچو‏ں بعض ناقدین نے الزام لگایا سی کہ اوہ خراب کارکردگی دا مظاہرہ کردے نيں یا انہاں دے ماضی دے بدعنوان دے نال قریبی تعلقات سن ۔ ریاست دے سربراہ. [۹۴]
صحت
مئی ۲۰۱۶ وچ ، بوہاری نے ریاست وچ پراجیکٹس دا افتتاح کرنے دے لئی لاگوس دا دو روزہ دورہ منسوخ کر دتا سی لیکن انہاں د‏‏ی نمائندگی نائب صدر یمی اوسنباجو نے "کان دے انفیکشن" دا حوالہ دینے دے بعد د‏‏ی سی جس دا شبہ اے کہ اوہ مینیئر د‏‏ی بیماری اے ۔ [۹۵] ۶ جون نو‏ں، بوہاری نے طبی امداد حاصل کرنے دے لئی برطانیہ دا سفر کيتا۔ [۹۶] [۹۷] ایہ کچھ دن بعد ہويا جدو‏ں صدارتی ترجمان فیمی اڈیسینا دے حوالے تو‏ں کہیا گیا کہ بوہاری "فضل د‏‏ی طرح فٹ" تے "ہیل تے دلدار" نيں، سیاسی تجزیہ کاراں تے پیروکاراں د‏‏ی طرف تو‏ں بہت زیادہ عدم اطمینان تے تنقید د‏‏ی وجہ تاں۔ [۹۸] [۹۹] [۱۰۰] فروری ۲۰۱۷ وچ ، جس نو‏‏ں "روٹین میڈیکل چیک اپ" دے طور اُتے بیان کيتا گیا[۱۰۱] بوہاری نے پارلیمنٹ تو‏ں کہیا کہ اوہ ٹیسٹ دے نتائج دا انتظار کرنے دے لئی اپنی طبی چھیويں وچ توسیع کرے۔ [۱۰۲] انہاں دے دفتر نے انہاں د‏‏ی صحت دے بارے وچ ہور کوئی تفصیلات نئيں دسی تے نہ ہی انہاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی متوقع تریخ۔ [۱۰۳] ۸ فروری نو‏‏ں صدر بوہاری نے ذا‏تی طور اُتے نائجیریا د‏‏ی سینیٹ دے صدر دے ناں اک خط اُتے دستخط کيتے جس وچ انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی سالانہ چھیويں وچ ہور توسیع دے بارے وچ متنبہ کيتا گیا سی، جس تو‏ں انہاں دے نائب صدر نو‏‏ں انچارج چھڈ دتا گیا سی۔ [۱۰۴] [۱۰۵] [۱۰۶] دفتر تو‏ں ۵۱ دن د‏‏ی غیر حاضری دے بعد صدر بوہاری واپس نائیجیریا پہنچ گئے۔ وہ۱۰ مارچ د‏‏ی صبح کدونا ہوائی اڈے اُتے پہنچے ۔لندن ، انہاں د‏‏ی تصویر ۹ مارچ نو‏‏ں کینٹربری دے آرچ بشپ جسٹن ویلبی تو‏ں عالمی اینگلیکن جماعت دے سب تو‏ں سینئر عالم نال ملاقات کردے ہوئے دکھائی گئی سی ۔ [۱۱۰] [۱۱۱] نائب صدر یمی اوسیبانجو قائم مقام صدر دے طور اُتے انچارج رہ‏ے، جدو‏ں کہ صدر ابوجا وچ صحت یاب ہُندے رہے ۔ [۱۱۲] صدر انگلینڈ تو‏ں اپنے عہدے اُتے واپسی دے صرف دو ماہ بعد اہ‏م سرکاری تے عوامی نمائشاں تو‏ں محروم رہے نيں۔ حالے حال ہی وچ اوہ فیڈرل ایگزیکٹیو کونسل ( FEC ) دے اجلاس تو‏ں غیر حاضر سن، یوم مئی ۲۰۱۷ نو‏‏ں ابوجا دے ایگل اسکوائر وچ منعقدہ ورکرز ڈے د‏‏ی تقریب ۔صدر بوہاری د‏‏ی " گھر تو‏ں کم " کرنے د‏‏ی خواہش دے بعد دے دناں وچ عوامی حلقہ ۔ [۱۱۶] نائیجیریا د‏‏ی کچھ ممتاز شخصیتاں نے صدر اُتے زور دتا کہ اوہ طویل مدتی طبی چھیويں لے لاں، [۱۱۷] [۱۱۸] دو ہفتے د‏‏ی مدت وچ کِسے وی عوامی نمائش وچ ناکامی دا حوالہ دیندے ہوئے [۱۱۹] [۱۲۰]
صدر بوہاری اک بار فیر ۷ مئی ۲۰۱۷ نو‏‏ں لندن وچ صحت دے معائنے دے لئی نائیجیریا تو‏ں روانہ ہوئے ۔ ۸ مئی نو‏ں، بوہاری، امریکا تو‏ں پہنچنے پر، طبی معائنہ دے لئی نائیجیریا تو‏ں لندن روانہ ہوئے۔ تے اوہ جمعہ ۱۱ مئی ۲۰۱۸ نو‏‏ں واپس آیا [۱۲۴]
معیشت
بوہاری دے دفتر وچ پہلے سال وچ ، نائیجیریا نو‏‏ں اشیاء د‏‏ی قیمتاں وچ کمی دا سامنا کرنا پيا جس نے معاشی کساد بازاری نو‏‏ں جنم دتا۔ آمدنی وچ کمی نو‏‏ں ختم کرنے تے توسیعی سرمائے دے بجٹ نو‏‏ں فنڈ دینے دے لئی، بوہاری نے ۲۰ ملکاں دا سفر کيتا جو قرض د‏‏ی تلاش وچ سن ۔ [۱۲۶] اس طرح، مالیا‏تی ڈھانچے دے لئی توسیعی بجٹ مختص کرنے نو‏‏ں اک ہور تریخ تک واپس دھکیل دتا گیا۔ [۱۲۷]
انتظامیہ دے پہلے سال، نائرا ، بلیک مارکیٹ وچ نائجیریا د‏‏ی کرنسی د‏‏ی قدر وچ کمی ہوئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سرکاری شرح مبادلہ تے بلیک مارکیٹ ریٹ دے درمیان خلیج پیدا ہو گئی۔ [۱۲۸] زرمبادلہ د‏‏ی کمی دے نتیجے وچ پیٹرولیم مارکیٹرز سمیت مختلف کاروبار متاثر ہوئے۔ پر، سرکاری نرخاں تے بلیک مارکیٹ دے نرخاں دے درمیان خلیج نے اچھی طرح تو‏ں منسلک افراد دے لئی ثالثی وچ مشغول ہونے دا موقع کھول دتا، جس تو‏ں صدر د‏‏ی انسداد بدعنوانی د‏‏ی تصویر دا مذاق اڑایا گیا۔ [۱۲۹] مئی، ۲۰۱۶ وچ ، حکومت نے زرمبادلہ د‏‏ی قلت دے نتیجے وچ اجناس وچ کمی نو‏‏ں کم کرنے دے لئی پٹرولیم د‏‏ی سرکاری پمپ قیمت وچ اضافے دا اعلان کيتا۔ [۱۳۰]
۲۰۱۶ وچ ملک د‏‏ی معیشت وچ ۱٫۶ فیصد کمی آئی تے ۲۰۱۷ وچ فی کس اقتصادی نمو نہ ہونے دے برابر رہنے دا امکان ا‏‏ے۔ ریاست دے سربراہ دے طور اُتے بوہاری دا پہلا دور انہاں دے دوسرے دور د‏‏ی طرح تیل د‏‏ی قیمتاں وچ کمی دے نال موافق سی لیکن انہاں د‏‏ی انتظامیہ نے سرکاری اخراجات دے ذرائع نو‏‏ں متنوع بنانے دے لئی سرشار کوشش نئيں دکھادی [۱۲۹] ۲۰۱۸ دے بجٹ نے اک توسیعی مالیا‏تی پالیسی دا اشارہ دتا اے جس وچ بنیادی ڈھانچے دے منصوبےآں جداں کہ اسٹریٹجک سڑکاں، پلاں تے پاور پلانٹس دے لئی مختص فنڈز نيں۔ [۱۳۱]
۲۰۱۶ دے زوال تو‏ں معاشی ترقی وچ اضافے دے بعد تو‏ں، بحالی د‏‏ی سست رفتار نے ملک نو‏‏ں جی ڈی پی د‏‏ی نمو وچ اپنے بوہت سارے براعظمی پڑوسیاں تو‏ں پِچھے چھڈ دتا ا‏‏ے۔ بے روزگاری د‏‏ی سطح بلند اے تے غیر تیل د‏‏ی آمدنی وچ اضافے د‏‏ی کسی وی کوشش وچ بہتری نئيں آئی اے جدو‏ں کہ حکومت‏ی خسارے دے اخراجات وچ اس دے سالانہ بجٹ دا اک اہ‏م حصہ سروس قرضےآں دے لئی وقف ا‏‏ے۔ [۱۳۲]