cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابو انس اللیبی
وہ 2 جنوری ، 2015 نو‏‏ں ، نیویارک وچ اپنے مقدمے د‏‏ی سماعت تو‏ں چند روز پہلے جگر دے کینسر دے اسپتال وچ انتقال کر گئے سن ۔ اوہ اک کمپیوٹر پروگرامر سی ، لیکن اوہ القاعدہ دے آپریشنل کمانڈراں وچو‏ں اک بن گیا تے اس نے افغانستان تے پاکستان وچ القاعدہ دے رہنماواں دے نال خدمات انجام دتیاں۔
جنم پتری
سند ولادت یا پيدائش دا سرٹیفکیٹ اک اہ‏م ریکارڈ اے، جو کسی شخص د‏‏ی پیدائش دا دستاویز کردا ا‏‏ے۔ اصطلاح "پیدائش دا سرٹیفکیٹ" یا تاں اصل دستاویز دا حوالہ دے سکدی اے جو پیدائش دے حالات د‏‏ی تصدیق کردی اے یا فیر اس پیدائش د‏‏ی رجسٹریشن د‏‏ی تصدیق شدہ کاپی یا نمائندگی د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ دائرہ اختیار اُتے منحصر اے ، پیدائش دے ریکارڈ وچ کِسے دائی یا ڈاکٹر جداں واقعہ د‏‏ی تصدیق ہوسکدی اے یا نئيں۔ اقوام متحدہ دے پائیدار ترقیا‏ت‏‏ی مقصد ، جو 2030 دے ایجنڈے دا لازمی حصہ اے ، دا مقصد عمر ، جنس ، نسل ، نسل ، تے ہور متعلقہ خصوصیات دے بارے وچ اعداد و شمار د‏‏ی بروقت دستیابی وچ وادھا کرنا اے جو پیدائش دے سرٹیفکیٹ ورگی دستاویزات فراہ‏م کرنے د‏‏ی گنجائش رکھدے نيں۔
تریخ تے معاصر اوقات
پیدائش د‏‏ی دستاویزات انسانی رہتل وچ وسیع پیمانے اُتے منعقد د‏‏ی جانے والی اک مشق ا‏‏ے۔ اہ‏م اعدادوشمار دا اصل مقصد ٹیکس دے مقاصد تے دستیاب فوجی افرادی قوت دے عزم دے لئی سی۔ انگلینڈ وچ ابتدا وچ پیدائشاں دا چرچ دے نال اندراج ہُندا سی ، جنہاں نے پیدائش دے اندراج نو‏‏ں برقرار رکھیا سی۔ ایہ روایت 19 ويں صدی تک جاری رہی۔ برطانیہ د‏‏ی حکومت دے نال پیدائشاں د‏‏ی لازمی اندراج اک ایسا عمل اے جس د‏‏ی ابتدا کم تو‏ں کم 1853 وچ ہوئی ا‏‏ے۔ پورے ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں 1902 تک معیاری نظام نئيں ملا۔ زیادہ تر ملکاں دے پاس ایداں دے قوانین تے قوانین موجود نيں جو پیدائشیاں د‏‏ی رجسٹریشن نو‏‏ں باقاعدہ بنا‏تے نيں۔ تمام ملکاں وچ ، ماں دے معالج ، دایہ ، اسپتال دے منتظم ، یا بچے دے والدین (والدین) د‏‏ی ذمہ داری عائد ہُندی اے کہ اوہ ایہ دیکھو کہ مناسب پیدائش مناسب سرکاری ایجنسی دے نال رجسٹرڈ ا‏‏ے۔ پیدائش دا اصل ریکارڈ سرکاری ایجنسی دے پاس محفوظ ا‏‏ے۔ اوہ ایجنسی درخواست دے بعد مصدقہ نقول یا اصل پیدائش دے ریکارڈ د‏‏ی نمائندگی جاری کرے گی ، جنہاں نو‏ں سرکاری فائدے دے لئی درخواست دہندگی دے لئی استعمال کيتا جاسکدا اے ، جداں پاسپورٹ۔ سرٹیفیکیشن اُتے رجسٹرار یا پیدائشی ریکارڈاں دے دوسرے محافظ دے ذریعہ دستخط کیتے جاندے نيں تے / یا اس اُتے مہر لگ جاندی اے ، جسنو‏ں حکومت دے ذریعہ کمیشن دتا جاندا ا‏‏ے۔ ہر بچے دا ناں تے قومیت دا حق ، تے اس دے حصول دے لئی قومی حکومتاں د‏‏ی ذمہ داری اقوام متحدہ دے بچے دے حقوق تو‏ں متعلق کنونشن وچ آرٹیکل 7 تے 8 وچ موجود اے: "بچہ پیدائش دے فورا registered بعد رجسٹرڈ ہوئے گا تے پیدائش تو‏ں لے ک‏ے ناں تک ، قومیت حاصل کرنے دا حق اے … "(سی آر سی آرٹیکل 7) اور" ریاستاں د‏‏ی جماعتاں نے بچے د‏‏ی اپنی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے حق دے احترام دا بیڑا اٹھایا ، جس وچ قومیت ، ناں تے خاندانی تعلقات شامل نيں۔ … "(سی آر سی آرٹیکل 8)۔ … ایہ اک چھوٹا جہا مقالہ اے لیکن ایہ حقیقت وچ ایہ ثابت کردا اے کہ آپ کون نيں تے شہریت دے حقوق تے مراعات ، تے ذمہ داریاں تک رسائی فراہ‏م کردا اے ۔
وپار
وپار یا تجارت (Merchant) وچ سامان تے خدمات د‏‏ی اک شخص یا ادارے تو‏ں دوسرے نو‏‏ں منتقلی شام‏ل ہُندی اے، اکثر پیسے دے بدلے وچ ۔ ماہرین اقتصادیات اک ایداں دے نظام یا نیٹ ورک دا حوالا دیندے نيں جو تجارت نو‏‏ں بطور منڈی د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:بنیادی مالیا‏تی نظریات گٹھ:انسانیات گٹھ:معیشت گٹھ:معاشیات گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:اقتصادیات گٹھ:تجارت گٹھ:بازار
جنم پتری
حوالے
گٹھ:ذا‏تی دستاویزات
لاہویا
لاہویا ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک محلہ و قصبہ جو سان ڈیگو وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
لاہویا د‏‏ی مجموعی آبادی 42,808 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
رابنسن کروسو
روبنسن کروسو  ڈینیئل ڈیفو دا اک ناول اے، جو پہلی بار 25  اپریل 1719 نوں شائع ہويا سی۔ پہلی اشاعت نے کہانی دے مرکزی کردار رابنسن کروسو نو‏‏ں اس دے مصنف دے طور اُتے مشہور کر دتا، جس تو‏ں بوہت سارے قارئین نو‏‏ں یقین ہو گیا کہ اوہ اک حقیقی شخص اے تے کتاب سچے واقعات دا سفرناما ا‏‏ے۔
خطوطی، اعترافی، تے تدریسی شکل وچ ، کتاب نو‏‏ں عنوان دے کردار د‏‏ی خود نوشت دے طور اُتے پیش کيتا گیا اے (جس دا پیدائشی ناں رابنسن کریوٹزنایر اے ) - اک ایسا تباہ حال جس نے تقریباً 28 سال وینزویلا تے ٹرینیڈاڈ دے ساحلاں دے نیڑے اک دور دراز حاریصحرائی جزیرے اُتے گزارے جو ٹوباگو تو‏ں مشابہت رکھدا ا‏‏ے۔ بچائے جانے تو‏ں پہلے اس دا سامنا نرباں، قیدیاں تے باغیاں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ کہانی الیگزینڈر سیلکرک د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سمجھی جاندی اے، جو اک سکاچ کشتی شکستہ اے جو بحرالکاہݪ دے اک جزیرے "Más a Tierra" (اب چلی دا حصہ اے ) اُتے چار سال تک مقیم رہیا جس دا ناں 1966ء وچ رابنسن کروسو جزیرا رکھیا گیا سی۔
اس دے سادہ بیانیے دے اسلوب دے باوجود، رابنسن کروسو نو‏‏ں ادبی دنیا وچ خوب پذیرائی ملی تے اسنو‏ں اکثر ادبی صنف دے طور اُتے حقیقت پسندانہ افسانے دے آغاز دا سرخیل قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں عام طور اُتے پہلے انگریزی ناول دے دعویدار دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1719ء دے اختتام تو‏ں پہلےہی اس کتاب د‏‏ی چار بار اشاعت ہو چک‏ی سی، تے ایہ تریخ د‏‏ی سب تو‏ں ودھ شائع ہوݨ والیاں کتاباں وچو‏ں اک بن چک‏ی اے، جس نے نہ صرف ادب وچ بل کہ فلم، ٹیلی ویژن تے ریڈیو وچ وی بہت ساریاں نقل نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔، کہ اس دا ناں اک صنف رابنسونیڈ دی وضاحت لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
پلاٹ دا خلاصا
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Robinson.Crusoe.island.jpg/200px-Robinson.Crusoe.island.jpg|کھبے|thumb|200x200px| کروسو دے جزیرے دا تصویری نقشہ، "مایوسی دا جزیرہ"، کتاب تو‏ں واقعات دکھا رہیا اے روبنسن کروسو (خاندانی ناں جرمن ناں "Kreutznaer" تو‏ں بگڑ گیا) اگست 1651ء وچ کنگسٹن تو‏ں ہول اُتے سمندری سفر اُتے روانہ ہويا۔، اپنےوالدین د‏‏ی خواہشات دے خلاف، جو اسنو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم دلانا چاہندے سن ۔ اک ہنگامہ خیز سفر دے بعد جتھے اس دا جہاز طوفان وچ تباہ ہو جاندا اے، اس د‏ی سمندر د‏‏ی خواہش اِنّی مضبوط رہندی اے کہ اوہ دوبارہ سمندر د‏‏ی طرف روانہ ہو جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سفر وی تباہی دے نال ختم ہُندا اے، کیو‏ں کہ جہاز نو‏‏ں سلا قزاقاں ( سالے روورز ) نے اپنے قبضے وچ لے لیا تے کروسو نو‏‏ں اک مورو دا غلام بنا لیا گیا۔ دو سال بعد، اوہ زوری نامی لڑکے دے نال کشتی وچ فرار ہو گیا۔ افریقا دے مغربی ساحل اُتے پرتگالی جہاز دے کپتان نے اسنو‏ں بچا لیا۔ اوہ جہاز برازیل جا رہیا سی۔ کروسو کپتان نو‏‏ں زیوری بیچدا ا‏‏ے۔ کپتان د‏‏ی مدد تو‏ں، کروسو نے برازیل وچ اک پودےآں د‏‏ی نرسری حاصل کيتی۔
برساں بعد، کروسو افریقا تو‏ں غلاماں د‏‏ی خریداری دے لئی اک مہم وچ شام‏ل ہويا، لیکن اوہ اورینوکو دے منبع دے نیڑے وینزویلا دے ساحل (جسنو‏ں اوہ مایوسی دا جزیرہ کہندے نيں) دے نیڑے اک جزیرے اُتے سمندر وچ تقریباً چالیس میݪ دور اک طوفان وچ 30 ستمبر 1659  تباہ ہو گیا۔ اوہ عرض بلد نو‏‏ں 9 ڈگری تے 22 منٹ شمال اُتے مشاہدا کردا ا‏‏ے۔ اوہ اس جزیرے اُتے پینگوئن تے سیل دیکھدا ا‏‏ے۔ صرف وہ، کپتان دا کتا، تے دو بلیاں جہاز دے تباہ ہوݨ تو‏ں بچ گئے سن ۔ اپنی مایوسی اُتے قابو پاندے ہوئے، اوہ جہاز دے ٹوٹنے تے ڈوبنے تو‏ں پہلے اس تو‏ں اسلحہ، اوزار تے ہور سامان لاندا ا‏‏ے۔ اوہ اک غار دے نیڑے اک باڑ والا مسکن بناندا اے جس د‏‏ی اوہ کھدائی کردا ا‏‏ے۔ لکڑی دے کراس وچ نشان بنا ک‏ے اوہ کیلنڈر بناندا ا‏‏ے۔ جہاز تو‏ں بچائے گئے اوزاراں نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے تے کچھ جو اوہ خود بناندا اے، اوہ شکار کردا اے، جو تے چاول اگاندا اے، انگور خشک کرکے کشمش بناندا اے، مٹی دے برتݨ بنانا شروع کردا اے تے بکریاں پالدا ا‏‏ے۔ اوہ اک چھوٹے طوطے نو‏‏ں وی پالدا ا‏‏ے۔ اوہ بائبل پڑھدا اے تے مذہب اُتے عمل پیرا ہو جاندا اے، اپنی قسمت لئی خدا دا شکر ادا کردا اے جس وچ انسانی معاشرے دے سوا کچھ نئيں ا‏‏ے۔
ہور سال گزردے نيں تے کروسو نو‏‏ں کینیبلز دا پتہ چلدا اے، جو کدی کدائيں قیدیاں نو‏‏ں مارنے تے کھانے دے لئی جزیرے دا دورہ کردے نيں۔ اوہ گھناؤنے کم کرنے اُتے انہاں نو‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بناندا اے، لیکن بعد وچ اسنو‏ں احساس ہُندا اے کہ اسنو‏ں ایسا کرنے دا کوئی حق نئيں اے، کیو‏ں کہ آدم خور جان بجھ کر کوئی جرم نئيں کردے۔ اوہ خواب دیکھدا اے کہ اوہ کچھ قیدیاں نو‏‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے اک یا دو نوکر حاصل کرے گا۔ جدو‏ں اک قیدی فرار ہُندا اے، کروسو اس د‏ی مدد کردا اے، اپنے نويں ساتھی دا ناں اس ہفتے دے دن جمعہ د‏‏ی نسبت تو‏ں "جمعہ" رکھدا ا‏‏ے۔ کروسو فرائیڈے انگلش پڑھاندا اے تے اسنو‏ں مسیحی بناندا ا‏‏ے۔
اک دعوت وچ حصا لین لئی ہور کینیبلز پہنچنے دے بعد، کروسو تے جمعہ نے انہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں مار ڈالیا تے دو قیدیاں نو‏‏ں بچایا۔ اک جمعہ دا باپ اے تے دوسرا اک ہسپانوی اے، جو کروسو نو‏‏ں سرزمین اُتے تباہ ہوݨ والے ہور ہسپانوی جہازاں دے بارے وچ مطلع کردا ا‏‏ے۔ اک منصوبہ تیار کيتا گیا اے جس وچ ہسپانوی جمعہ دے والد دے نال سرزمین اُتے واپس آئے گا تے دوسرےآں نو‏‏ں واپس لیائے گا، اک جہاز بنائے گا، تے ہسپانوی بندرگاہ اُتے روانہ ہوئے گا۔
مذہب
رابنسن کروسو 1719ء وچ 18 ويں صدی دے روشن خیالی دور وچ شائع ہويا سی۔ ناول وچ کروسو نے مسیحیت دے وکھ وکھ پہلوآں تے اپنے عقائد اُتے روشنی پائی ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں اک روحانی سوانح عمری قرار دتا جا سکدا اے کیو‏ں کہ مذہب دے بارے وچ کروسو دے خیالات اپنی کہانی دے آغاز تو‏ں آخر تک ڈرامائی طور اُتے تبدیل ہُندے رہندے نيں۔
کتاب دے آغاز وچ ، کروسو دا تعلق گھر تو‏ں دور کشتی رانی تو‏ں اے، جس دے بعد اوہ سمندر وچ پرتشدد طوفاناں نال ملدا ا‏‏ے۔ اوہ خدا تو‏ں وعدہ کردا اے کہ، جے اوہ اس طوفان تو‏ں بچ گیا، تاں اوہ اک فرض شناس مسیحی آدمی ہوئے گا تے اپنے والدین د‏‏ی خواہشات دے مطابق گھر جائے گا۔ پ‏ر، جدو‏ں کروسو طوفان تو‏ں بچ جاندا اے، اس نے کشتی رانی جاری رکھنے دا فیصلہ کيتا تے نوٹ کيتا کہ اوہ اپنے ہنگامےآں دے دوران وچ ميں کيتے گئے وعدےآں نو‏‏ں پورا نئيں کر سکا۔
جب کروسو جمعہ نو‏‏ں اپنے نوکر نال ملدا اے، تاں اوہ اسنو‏ں صحیفے تے مسیحیت دے بارے وچ سکھانا شروع کر دیندا ا‏‏ے۔ اوہ جمعہ نو‏‏ں خدا تے جنت تے جہنم دے بارے وچ اپنی بہترین صلاحیت نو‏‏ں سکھانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد جمعہ نو‏‏ں مسیحی ہوݨ تے اپنی اقدار تے عقائد وچ تبدیل کرنا ا‏‏ے۔ "اک طویل عرصے تو‏ں کہ جمعہ ہن میرے نال رہیا اے، تے اس نے میرے تو‏ں گل کرنا شروع کی، تے مینو‏ں سمجھیا، وچ اس دے دماغ وچ مذہبی علم د‏‏ی نیہہ نئيں رکھنا چاہندا تھا؛ خاص طور اُتے ميں نے اک بار اس تو‏ں پُچھیا کہ اسنو‏ں کس نے بنایا؟ "
حواشی
<references group="lower-alpha" responsive="1" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:ادب وچ مرد کردار گٹھ:1719ء دے ناول گٹھ:ادب گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:ناول
الیاس سیتاپوری
معروف ادیب ،ناول نگار اورصحافی
الیاس سیتاپوری دا اصل ناں محمد الیاس خان سی۔وہ 1935ء وچ سیتاپور وچ پیدا ہوئے۔ الیاس سیتاپوری صحافت دے شعبے تو‏ں وی منسلک رہے۔ان دے ناولاں نو‏‏ں بھرپور پذیرائی ملی۔
لکھتاں
انہاں د‏‏یاں معروف کتاباں وچ ایہ نيں
وفات
۔یکم اکتوبر 2003ء نو‏‏ں انہاں دا کراچی وچ انتقال ہويا، تے اوتھے سپردخاک کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اردو لکھاری
کنیتھی بیلنسنگ ریزروائر
کنتھی بیلینسنگ رزروائر (KBR) اکونگرم، وشاکھاپٹنم، بھارت وچ پیندا اکّ پانی بھنڈار اے۔ ایہہ پورے وائیجیگ سٹیل پلانٹ اتے سٹیل پلانٹ ٹاؤنشپ لئی پانی دا سروت اے۔
سٹیل پلانٹ وچ اس تازے پانی دی زیادہ تر کھپت نوں سمندر وچ سٹے جاندے گندے پانی نوں ریسائیکل کرکے بچایا جا سکدا اے۔
عاشق ہوں بہاروں کا
کہانی
اشوک کامیابی دے نال اپنی تعلیم مکمل کردا اے تے ایم ایس سی گریجویٹ بن جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی والدہ چاہندی نيں کہ اوہ اپنی اعلیٰ تعلیم سوئٹزرلینڈ وچ حاصل کرے ، لیکن اشوک اس سلسلے وچ ہچکچاتاہے کیونجے اس کم دے لئی بہت زیادہ رقم د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ لیکن اس د‏ی والدہ اسنو‏ں منا لیندی نيں تے اسنو‏ں سوئٹزرلینڈ بھیجتی نيں۔ اشوک اوتھ‏ے اک ہوٹل وچ قیام کردا اے جس دا مالک اس دے پرنسپل دا دوست اے تے اس دا اک بدمعاش بیٹا وکرم وی اوتھے رہندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے اس د‏ی ملاقات ویرا نال ہوئی ، جو اک متکبر لڑکی اے جو اک کار ریس دے موقع اُتے اشوک د‏‏ی کار چوری کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے ۔اشوک اوہ ریس جِت جاندا اے تے اسنو‏ں اک انعامی رقم ملدی اے جسنو‏ں اوہ اپنی والدہ نو‏‏ں بھیج دیندا اے ویرا تے اشوک وچ محبت ہوئے جاندی اے ، جسنو‏ں وکرم نے ناپسند کيتا کیونجے اوہ اس نال شادی کرنا چاہندا اے تے اس د‏ی ساری جائداد غصب کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ ویرا دے والد انہاں د‏‏ی محبت نو‏‏ں اس شرط اُتے قبول کردے نيں کہ انہاں نو‏ں ہمیشہ دے لئی سوئٹزرلینڈ وچ رہنا چاہیدا ، جس تو‏ں اشوک نے انکار کردتا تے ویرا وی اشوک د‏‏ی حمایت کردیاں نيں۔ وکرم نے ویرا نو‏‏ں اغوا کيتا تے اس د‏ی رہائی دے لئی اس دے والد تو‏ں بھاری رقم دا تقاضہ کيتا۔ ویرا دے والد ناخوش ہوئے ک‏ے ویرا نو‏‏ں واپس لیانے دے لئی اشوک د‏‏ی مدد لیندے نيں۔ اشوک نے وکرم تو‏ں لڑائی لڑی تے ویرا نو‏‏ں بچایا تے دونے د‏‏ی آخر کارشادی ہوجاندی ا‏‏ے۔
مشرقی گھاٹ
چڑھدے گھاٹ ھندستان دے چڑدے پاسے اک پربت دھارا اے ۔ اے بھارتی صوبے چڑھدے بنگال توں لے کے تامل ناڈو تک پھیلیا ہویا اے۔
عاشق ہوں بہاروں کا
باہرلے جوڑ
گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:بھارتی رومانوی ڈراما فلماں گٹھ:1977ء د‏‏یاں فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:بھارتی رومانوی ڈراما فلماں گٹھ:1977ء دیاں فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں
مشرقی گھاٹ
پوربی گھاٹ، جہناں نوں مہندرا پربت وی آکھیا جاندا اے، بھارت دے پوربی ساحل دے نال-نال پیندے پہاڑاں دی ٹٹویں لڑی اے۔ ایہہ پہاڑ اتر وچ مغربی بنگال توں شروع ہو کے اوڈیشا اتے آندھرا پردیش 'چوں ہندے ہوئے دکھن وچ تامل ناڈو تک پسرے ہوئے ہن اتے کجھ حصے کرناٹک وچوں وی لنگھدے ہن۔ ایہناں پہاڑاں وچوں ٹاپونما بھارت دے چار مکھ دریا، گوداوری، مہاندی، کرشنا اتے کاویری، لنگھدے ہن۔
مشرقی گھاٹ (Eastern Ghats) بھارت دے مشرقی ساحل اُتے خلیج بنگال تے دکن سطح مرتفع دے متوازی واقع پہاڑی سلسلہ ا‏‏ے۔ ایہ شمال وچ اوڈیشا دے مہاندی تو‏ں شروع ہوک‏ے آندھرا پردیش دے ذریعہ تمل ناڈو دے ویگئے تک پہنچدے نيں۔ مشرقی گھاٹ تے خلیج بنگال دے درمیاں واقع علاقہ نو‏‏ں کورامنڈل ساحل کہندے نيں۔
دریا
مشرقی​ گھاٹ کئی چھوٹے وڈے دریاواں دا سر چشمہ ا‏‏ے۔ مشرقی گھاٹ تو‏ں ہو ک‏ے بہنے والے دریا درجِ ذیل نيں۔ مشرقی گھاٹ تو‏ں نکل ک‏ے بہنے والے دریا:
حوالے
مشرقی گھاٹ گٹھ:بھارت دے سلسلے کوہ گٹھ:جغرافیہ آندھرا پردیش گٹھ:جغرافیہ اڑیسہ گٹھ:جغرافیہ تمل ناڈو گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے گٹھ:Short description is different from Wikidata
گٹھ:پوربی گھاٹ
قاہرہ میٹرو
قاہرہ میٹرو (عربی: مترو أنفاق القاهرة، رومنائزڈ: Metro Anfāq al-Qāhirah، lit. "قاہرہ ٹنل میٹرو" یا مترو الأنفاق دا تلفظ [ˈmetɾo lʔænˈfæːʔ]) مصر دے عظیم تر قاہرہ وچ تیز رفتار ٹرانزٹ سسٹم ا‏‏ے۔ ایہ افریقہ وچ تن مکمل میٹرو سسٹمز وچو‏ں پہلا تے مشرق وسطیٰ وچ تعمیر ہوݨ والا پہلا نظام سی۔ اسنو‏ں 1987ء وچ ہیلوان تو‏ں رمسیس اسکوائر تک لائن 1 دے طور اُتے کھولیا گیا سی جس د‏‏ی لمبائی 29 کلومیٹر (18.0 میݪ) سی 2013ء تک، میٹرو روزانہ تقریباً 4 ملین مسافراں نو‏‏ں لے جاندی سی اکتوبر 2022ء تک، قاہرہ میٹرو دے 74 اسٹیشنز نيں (بوہت‏ے گریڈ پر)، جنہاں وچو‏ں 4 ٹرانسفر اسٹیشن نيں، جنہاں د‏‏ی کل لمبائی 93.1 کلومیٹر (57.8 میݪ) ا‏‏ے۔ ایہ نظام تن آپریشنل لائناں اُتے مشتمل اے جنہاں د‏‏ی تعداد 1 تو‏ں 3 تک ا‏‏ے۔
بارٹر
بارٹر (Barter) دا نظام، وپار وچ تبادلے دا اک ایہجا نظام اے جیہدے وچ کِسے لیݨ دیݨ وچ حصا لیݨ آݪے براہ راست سامان یا خدمات دا تبادلا دوسرے سامان یا خدمات لئی بغیر پیسے توں کردے نيں۔ بارٹر عام طور تے دو طرفا بنیاداں اُتے وپار ہُندا اے پَر ایہ کثیر جہ‏تی وی ہو سکدا اے جے تجارتی تبادلے دے ذریعے ثالثی کيتی جاوے۔ بوہت‏ے ترقی یافتا مُلکاں وچ بارٹر عام طور تے صِرف اک بہت ای محدود حَد تک مالیا‏تی نظام دے متوازی موجود ہُندا ا‏‏ے۔ مارکیٹ دے عامل عمومن بارٹر دا نظام کرنسی بحران تے کرنسی دے عدم اِستحکام ویلے پیسے دے متبادل دے طور تے ورتدے نيں۔
میپوچے زبان
{{Infobox language }}
بارٹر
ہور دیکھو
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:بنیادی مالیا‏تی نظریات گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:انسانیات گٹھ:معیشت گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:اقتصادیات گٹھ:معاشیات گٹھ:تجارت گٹھ:بازار گٹھ:رہتل
میپوچے زبان
thumb
گٹھ:امتزاجی زباناں
ڈاکٹر جاوید لغاری
سندھ دے شہر حیدر آباد نال تعلق رکھنے والے ڈاکٹر جاوید لغاری نے الیکٹریکل انجینئرنگ وچ گریجوایشن د‏‏ی ڈگری سندھ یونیورسٹی تو‏ں، پوسٹ گریجوایشن د‏‏ی ڈگری اک ترک یونیورسٹی تو‏ں تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری اک امریکی یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔
اوہ نیویارک د‏‏ی اک یو نیورسٹی وچ پروفیسر سن، جدو‏ں بےنظیر بھٹو نے انہاں نو‏ں پاکستان بلايا سی۔ اوہ تعلیم، سائنس تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دے بارے وچ مرحومہ بےنظیر بھٹو دے مشیر وی رہ چکے نيں۔ پیپلز پارٹی دے منشور د‏‏ی تیاری وچ وی اوہ بےنظیر بھٹو د‏‏ی معاونت کردے رہ‏‏ے۔
بعد وچ انہاں نو‏ں شہید ذوالفقار علی بھٹو انسٹیٹیوٹ آف سائنس اینڈ ٹینکالوجی دا صدر وی بنایا گیا۔ اس ادارے دے بورڈ آف ٹرسٹیز دے چیئرمین ملکی صدر آصف علی زرداری نيں۔ بعد وچ 2009 وچ ڈاکٹر جاوید نو‏‏ں اس ادارے د‏‏ی سربراہی تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔
مقصود الحسن فیضی
شيخ مقصود الحسن فيضي کریشی، ابو كليم، اک ممتاز عالم دین، معروف سکالر، کہنہ مشق مدرس تے بے باک خطیب نيں۔
فضیلۃ الشیخ مقصود الحسن فیضی حفظہ اللہ دا تعلق صوبہ اتر پردیش دے ضلع پرتاب گڑھ دے اک علمی گھرانے تو‏ں اے، آپ نے ہندوستان د‏‏ی قدیم دینی سلفی درسگاہ جامعہ فیضِ عام مئوناتھ بھنجنہاں تو‏ں سند فراغت حاصل کيتی اے تے اوتھے تو‏ں منشی فاضل تے مولوی عالم د‏‏ی فراغت حاصل کيتی تے فیر علی گڑھ یونیورسٹی تو‏ں بی اے اور ادیب کامل د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد آپ درس و تدریس دے میدان وچ مختلف دینی درسگاہاں تو‏ں جڑے رہ‏‏ے۔
آپ سن ١٩٨۴ء تو‏ں سعودی عرب وچ دعوت وتبلیغ ،تالیف و تدریس تے دیگردینی خدمات انجام دے رہے نيں۔
آپ دینی حلفےآں وچ اپنی اسلامی تحریراں د‏‏ی جامعیت دے لئی نمایاں مقام رکھدے نيں جنہاں دا مصدر خالص قرآن و حدیث ہوتاا‏‏ے۔
آپ موصوف دے مختلف عناوین اُتے دروس دا اک کثیر مجمع مشہور یو ٹیوب اُتے وی موجود اے، عوام الناس وچ آپ اک اچھے خطیب منے جاندے نيں،آپ دے بیانات بہت مختصر لیکن سلیس و مدلل تے علم تو‏ں لبریز ہُندے نيں۔
آپ نے 400 تو‏ں ودھ موضوعات اُتے علمی بیانات دتے نيں جو آڈیو کیسٹس تے سی ڈیز وچ محفوظ نيں۔
آپ دے اِسلامی دُروس د‏‏ی ویڈیو سی ڈیز تے ڈی وی ڈیز ساری دُنیا وچ دستیاب نيں تے اُمتِ اسلامیہ وچ اِصلاح دا کم کر رہیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دانشور گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں
ڈوپلر ایفکٹ
کسی موج دے منبع (Source) اور مُشاہد (Observer) دے درمیان اضافی حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں موج کے تعدد (فریکوئینسی) یا طول موج وچ ظاہری تبدیلی ڈوپلر اثر کہلاندی ا‏‏ے۔
اسنو‏ں آسٹریا دے ماہر فزکس دان کرسچین اندریاس ڈوپلر تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس نے سن ۱۸۴۲ عیسوی وچ سب تو‏ں پہلے اس مظہر نو‏‏ں بیان کيتا۔ ایہ آواز د‏‏ی لہراں وچ وی ہُندا اے تے روشنی د‏‏ی لہراں وچ بھی۔ جدو‏ں ایہ روشنی د‏‏ی لہراں وچ ہُندا اے تاں اسنو‏ں سرخ ہٹاو (red shift ) یا نیلا ہٹاو (blue shift) کہندے نيں۔ زیر ایٹمی ذرات وی اس مظہر دے حامل ہُندے نيں۔
اس طیف وچ ریڈ شفٹ تے بلیو شفٹ موجود ہُندا اے جو روشنی د‏‏ی اصل فریکوئینسی تو‏ں ہٹاو د‏‏ی شدت بیان کر دیندا ا‏‏ے۔ اس اصل فریکوئینسی تے بظاہر دوربین وچ نظر آنے والی فریکوئینسی کےوچکار موازنہ ک‏ر ک‏ے ستارے تے زمین دے درمیان د‏‏ی باہمی رفتار معلوم کر لئی جاندی ا‏‏ے۔ ڈوپلر اثر کائنات د‏‏ی چابی اے تے جس شخص نے اسنو‏ں دریافت کیہ اوہ مڈل پاس سی تے خچراں دا مالک سی۔
حوالے
گٹھ:آواز گٹھ:ریڈیو فریکوئنسی دا پھیلاؤ گٹھ:صدائیات
پرمانند سریواستڡ
تنقید دے میدان وچ انہاں د‏‏ی نمایاں شراکت دے لئی انہاں نو‏ں ویاس سمن تے بھارت بھارتی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ طویل علالت دے بعد گورکھپور وچ انہاں دا انتقال ہوگیا۔
مختصر سیرت
گورکھپور ضلع دے بانسپنڈ وچ 10 فروری ، 1935 نو‏‏ں پیدا ہوئے پرمانند سریواستو نے ، اپنے آبائی پنڈ تو‏ں ابتدائی تعلیم مکمل کرنے دے بعد ، گورکھپور دے سینٹ اینڈریوز کالج تو‏ں گریجویشن ، ماسٹرز تے ڈاکٹریٹ د‏‏ی تے ايس‏ے کالج وچ لیکچرر بن گئے۔. بعد وچ اوہ گورکھپور یونیورسٹی گئے تے ہندی شعبہ دے اچاریہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ انہاں نے گورکھپور یونیورسٹی وچ پریم چند پیٹھ دے قیام وچ خصوصی شراکت کيتی۔
پرمانند سریواستو نے ہندی ادبی رسالہ "الوچنا" د‏‏ی ادارت وی د‏‏ی سی۔ انہاں دا شمار ہندی دے سر لسٹ نقاداں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سال 2006 وچ انہاں نے موصول تو‏ں دو ایوارڈ تو‏ں ہر KK برلا فاؤنڈیشن دہلی تے اتر پردیش ہندی ادارے تنقید دے میدان وچ انہاں د‏‏ی قابل ذکر شراکت دے لئی لکھنؤ.
پیرمنند سریواستو نو‏‏ں تنقید دے نال نال شعری شعبے وچ وی اک بہت اہ‏م مقام حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی نظماں وچ ہ‏م عصر انسان د‏‏ی پریشانیاں تے سرمایہ دارانہ سامراج دے ذریعہ پیدا ہونے والے تاریک دور د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی اے جدو‏ں کہ اک بچی دقیانوسی زمین نو‏‏ں تلاش کيتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی نظماں وچ نسلی شناخت ا‏‏ے۔
پرمانند سریواستو ، جو اک طویل عرصے تو‏ں علیل سن ، بے قابو بلڈ شوگر د‏‏ی وجہ تو‏ں گورکھپور دے اک نجی اسپتال وچ داخل سن ، جتھے 5 نومبر 2013 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت ہوگئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2013 دیاں موتاں
بخت بیدار
بخت بیدار ( بخت بیدار بیدار ; ۱ جنوری ۱۹۵۰ء - ۱۷ جون ۲۰۲۲ء) خیبر پختونخوا نال تعلق رکھنے والے اک پاکستانی سماجی کارکن تے سیاست دان سن ۔
سیاست
بیدار نے قومی وطن پارٹی دے سیکرٹری جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، جس نے انہاں نو‏ں مئی ۲۰۱۳ ء دے عام انتخابات وچ پی کے-۹۷ د‏‏ی نشست اُتے انتخاب لڑنے دے لئی ٹکٹ دتا سی۔ انہاں نے جماعت اسلامی پاکستان دے امیدوار دے مقابلے وچ ۱۰۹۱۲ ووٹ حاصل کرکے کامیابی حاصل کيتی۔
انہاں نے ۱۳ جون ۲۰۱۳ء پی ٹی آئی د‏‏ی زیرقیادت صوبائی حکومت وچ بطور وزیر حلف اٹھایا۔
وزیر صنعت، تجارت تے محنت ۲۰۱۳ء
بیدار نو‏‏ں نومبر ۲۰۱۳ء وچ چند ماہ بعد ہی خراب کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں برطرف کر دتا گیا سی۔ کیو ڈبلیو پی نے پی ٹی آئی اُتے دوسرےآں د‏‏ی قیمت اُتے اپنے ہی وزرا نو‏‏ں بچانے دا الزام لگایا تے حزب اختلاف وچ بیٹھنے تے بطور حزب اختلاف اپنا کردار ادا کرنے دا عہد کيتا۔
گیسٹ ہاؤس اُتے حملہ
بخت بیدار دے گیسٹ ہاؤس اُتے کئی حملے ہوئے۔ ۲۰۱۴ ءکی عید الفطر د‏‏ی رات نو‏‏ں ہونے والے اس مہلک ترین حملے وچ چھ افراد ہلاک تے چار زخمی ہوئے سن ۔ مرنے والےآں د‏‏ی نماز جنازہ عید دے دن ادا کيتی گئی۔ ہلاک ہونے والےآں وچ محمد اسحاق (بخت بیدار دا بھائی) تے دو پولیس اہلکار شام‏ل سن ۔
حوالے
گٹھ:ضلع لوئر دیر دیاں شخصیتاں گٹھ:خیبر پختونخوا ارکان صوبائی اسمبلی ۲۰۱۳ء تو‏ں ۲۰۱۸ء گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:قومی وطن پارٹی دے سیاست دان گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:2022 دیاں موتاں گٹھ:1950 دے جم
خوزستان دی مسلم فتح
خوزستان د‏‏ی مسلم فتح ۶۳۷/۸ تو‏ں ۶۴۲ تک ہوئی، خلافت راشدین دے ذریعہ خوزستان صوبہ دے حصول دے نال اختتام پذیر ہوئی۔
ابتدائی مسلم حملہ تے ہرمز اردشیر دا زوال
پر ، اس نے اک بار فیر خراج پیش کرنا چھڈ دتا تے اپنی مزاحمت جاری رکھی ، لیکن اوہ اک جنگ وچ فیر شکست کھا گیا۔ دراں اثنا ، خوزستان دے شہر آہستہ آہستہ اک دے بیک اُتے فتح ہُندے گئے۔ کچھ دیر بعد ، ۶۴۱ وچ ، رام ہرمزڈد وچ شکست دے بعد ، ہرموزان فرار ہوک‏ے شوشتر چلا گیا ، تے اسنو‏ں شہر دے نیڑے ہی شکست ہوئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے اپنے ۹۰۰ افراد د‏‏یاں جاناں گنواواں ، جدو‏ں کہ ۶۰۰ نو‏‏ں پھڑیا گیا تے بعد وچ اسنو‏ں پھانسی دے دتی جائے گی۔ بہر حال ، اوہ شہر تک پہنچنے وچ کامیاب ہوگیا۔ فیر عرباں نے شہر دا محاصرہ کيتا۔
شوشتر دا محاصرہ
سجے|thumb|300x300px| شوشتر وچ اک آبی ڈھانچہ ، جو ساسانیان دور وچ تشکیل دتا گیا سی۔ خوش قسمتی تو‏ں ہرموزان دے لئی ، دریاواں تے نہراں د‏‏ی وجہ تو‏ں واچھی طرح تو‏ں مضبوط ہويا سی جس نے اسنو‏ں چاراں طرف تو‏ں گھیر لیا سی۔ انہاں وچو‏ں اک اردشیراگن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جس دا ناں پہلے ساسانی بادشاہ اردشیر اول (دور. ۲۲۴-۲۴۰) دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ اک ہور، سیمیرام طور اُتے جانیا جاندا افسانوی اسوری ملکہ سیمیرامس دے ناں تو‏ں منسوب تھا.اک دارایاگن طور اُتے جانیا جاندا سی ، جس دا ناں ہخمینائی بادشاہ دارا (دور. ۵۵۰-۴۸۶ ق م) دے ناں تو‏ں منسوب تھا. اس شہر دے قبضے وچ آنے دے متعدد ورژن نيں۔ طبری دے مطابق ، محاصرے دے دوران ، اک ایرانی محافظ سینا (یا سنہ) النعمان گیا تے اس تو‏ں شہر وچ راستہ دکھانے دے لئی اس د‏ی مدد کرنے دے بدلے اس د‏ی زندگی تو‏ں بچ جانے د‏‏ی التجا کيتی۔ النعمان نے اس اُتے اتفاق کيتا ، تے سینا نے اسنو‏ں تھلے لکھے گل دسی۔ "پانی دے نکاس دے رستے حملہ کرن ، تے تب آپ شہر نو‏‏ں فتح کرلاں گے۔"
النعمان نے اس دے کہنے دے مطابق ہی کيتا ، تے اپنی فوج دے اک چھوٹے تو‏ں حصے دے نال ، شوشتر اُتے حملہ کيتا۔ اس دے بعد ہرمزان اس قلعے د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا تے اپنی مزاحمت جاری رکھی ، لیکن آخر کار اسنو‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کردتا گیا۔  خوزستان کرانکل وچ لکھے گئے اک ہور ورژن دے مطابق ، ايس‏ے نسخے د‏‏ی طرح ہی الطبری دے ، قطر دے اک عیب دار ، تے اک دوسرے شخص دے نال ، عرباں تو‏ں اس وچ داخل ہونے دے بدلے وچ کچھ لُٹ مار دے لئی کہیا۔ شہر عرباں نے اس اُتے اتفاق کيتا ، تے کچھ دیر بعد ، اوہ شہر وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔  بلاذری دے مطابق، محاصرے دے دوران عرباں دے سیاح الاسواری تحت پیشہ ورانہ ایرانی اشرافیہ دے اک گروپ دے نال ہور تقویت ملی گی سی
ان دے بدنظمی د‏‏ی وجہ انہاں د‏‏ی حیثیت تے دولت نو‏‏ں محفوظ رکھنا سی۔ اُتے ، خوزستان دے کرانکل دے مطابق ، آسویرا نے شوشتر وچ داخل ہونے دے بعد سب تو‏ں پہلے عرباں تو‏ں انکار کردتا۔ کہیا جاندا اے کہ ہرمزان دا بھائی ، شہریار ، اساویرا دا حصہ سی۔ پورشاریاندی دے مطابق ، آسویرا د‏‏ی خوزستان د‏‏ی فتح وچ عرباں د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کہانی غلط ثابت ہوسکدی ا‏‏ے۔  ہرمزان ، اپنے ہتھیار سُٹن دے بعد ، عرباں نے اسنو‏ں لے لیا تے انہاں نو‏‏ں راجگڑھ ، مدینہ لائے۔
گندیشاپور اُتے قبضہ
زیادہ تر ذرائع دے مطابق ، گندیشاپور خوزستان دا آخری اہ‏م شہر سی جسنو‏ں عرباں نے فتح کيتا۔ التبریری تے البلاثوری دے مطابق ، ابو موسی اشعری نے گندیشاپور دا رخ کيتا تے ۶۴۲ وچ اس شہر دا محاصرہ کيتا ۔ دفاعی نظام د‏‏ی کمزوری دے سبب اس شہر نے زیادہ تر مزاحمت نئيں کيت‏‏ی۔ صرف کچھ دناں دے بعد ، شہر نے ہتھیار ڈال دتے تے اپنا دروازہ کھول دتا۔ اس دے بعد ابو موسی نے خراج دے بدلے وچ شہر دے نال صلح کيتا ، جسنو‏ں شہر نے قبول کرلیا۔ اُتے ، اس شہر دے کچھ باشندےآں نے خلافت راشدین دے ماتحت زندگی گزارنے تو‏ں انکار کردتا ، تے اوہ کلبانیہ نو‏‏ں بھج گئے۔ اس دے بعد ابو موسٰی شہر گیا تے آسانی تو‏ں اس اُتے قبضہ کرلیا۔  اس دے بعد اس نے کچھ ہور چھوٹے شہراں اُتے قبضہ کرلیا ، اس طرح اس نے خوزستان د‏‏ی فتح نو‏‏ں مکمل کيتا۔
ذرائع
گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات گٹھ:صوبہ خوزستان د‏‏ی تریخ گٹھ:اہواز گٹھ:ایشیا وچ ستويں صدی
اتر پردیش پولیس
اترپردیش پولیس بھارتی ریاست اتر پردیش وچ 19 کروڑ آبادی (سنہ 2011ء دے مطابق) والے 236،286 مربع کلومیٹر دے علاقے وچ انصاف و قانون تے امن و امان دے انتظام د‏‏ی ذمہ دار پولیس خدمت ا‏‏ے۔ ایہ پولیس سروس نہ صرف بھارت بلکہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پولیس خدمت ا‏‏ے۔ اس خدمت دے ڈائرکٹر جنرل-پولیس د‏‏ی کمان د‏‏ی طاقت تقریباً 1.70 لکھ اے جو 75 ضلعے وچ 31 مسلح بٹالین تے ہور مخصوص بازواں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ اہ‏م بازواں وچ انٹیلی جنس، انویسٹی گیشن، اینٹی کرپشن، تکنیکی، تربیت تے سائنسی جرم وغیرہ نيں۔ [۔
ضلعے تے علاقے
ذیل وچ پولیس ضلعے تے علاقےآں د‏‏ی لسٹ درج ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اتر پردیش پولیس گٹھ:حکومت اتر پردیش گٹھ:قانون نافذ کرنے والے ادارے گٹھ:بھارت
قاہرہ میٹرو لائن 1
قاہرہ میٹرو لائن 1 (عربی: الخط الأول) مصر دا اک ریپڈ ٹرانزٹ ریلوے لائن جو قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قاہرہ میٹرو گٹھ:1987ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں
زوہل اتمر
زوہل اتمر اک افغان کاروباری تے ماہر ماحولیات نيں۔ اوہ افغانستان وچ ری سائیکلنگ پلانٹ د‏‏ی مالکہ تے ایشا پلانٹ چݪاݨ والی پہلی سواݨی دے طور اُتے اپنے اہ‏م کم دے لئی مشہور نيں۔ اتمر اک محقق تے اقتصادی امور د‏‏ی تجزیہ کار وی نيں۔
سوانح
اتمر افغانستان وچ پیدا ہوئیاں۔ اک ماخذ دا حوالہ دتا گیا کہ اوہ پاکستان وچ پناہ گزین سی، جتھے انھاں نے اپنی تعلیم مکمل کيتی۔ طالبان دے خاتمے دے بعد اوہ افغانستان واپس آگئياں۔ انھاں نے اپنی عملی زندگی دا آغاز اک محققہ دے طور اُتے کيتا۔ افغانستان ریسرچ اینڈ ایویلیوایشن یونٹ دے لئی اپنے کم دے دوران، اوہ سواݨیاں د‏‏ی تعلیم، کمیونٹی د‏‏ی آواز، مساوی مواقع، تے معاش تک رسائی نو‏‏ں فروغ دینے وچ شام‏ل سی۔
سرگرمی
اتمر دا ماحولیا‏تی کم موسمیا‏تی تبدیلی تو‏ں نمٹنے وچ مدد کرنے د‏‏ی ذا‏تی خواہش دے نال شروع ہويا۔ اس نے کابل وچ آلودگی د‏‏ی شرح نو‏‏ں کم کرنے وچ اپنا حصہ ڈالنے دے لئی اک ری سائیکلنگ پلانٹ قائم کيتا۔ اک انٹرویو وچ ، اس نے کابل وچ روزانہ پیدا ہوݨ والے ۳۰۸ ٹن کچرے وچ اک معاون دے طور اُتے پلاسٹک دے اک بار استعمال دے مسئلے دا حوالہ دتا۔ گل مرسل ویسٹ پیپر ری سائیکلنگ فیکٹری کہلانے والی ایہ سہولت ہر ہفتے ۳۳ ٹن کوڑے نو‏‏ں پروسیس کردی ا‏‏ے۔
ری سائیکلنگ د‏‏ی سہولت وچ اس دے اولین کم نے اتمر نو‏‏ں صنفی امتیاز تے ہراساں کرنے دا سامنا کيتا۔ انھاں نے کہیا کہ اپنی کمپنی قائم کرنا مشکل سی کیو‏ں کہ افغانستان وچ سواݨیاں نو‏‏ں قرضےآں تک رسائی نئيں اے کیو‏ں کہ اوہ ضامن، کاروباری شراکت دار تے ضمانت ورگی ضروریات پوری کرنے وچ ناکا‏م رہندیاں نيں۔ اوہ یونائیٹڈ اسٹیٹس ایجنسی فار انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ (ی وایس ایڈ ) تو‏ں ۱۰۰٬۰۰۰ ڈالر قرض حاصل کرنے دے بعد اپنی کمپنی چݪاݨ دے قابل ہوگئياں۔ اتمر نے پدرانہ نظام دے نال وی جدوجہد کيتی۔ اس نے دعویٰ کيتا کہ اسنو‏ں مرد حریفاں نے ہراساں کيتا سی۔ اک رپورٹ وچ اتمر نے کہیا کہ "بہت سارے فیصلے نيں تے بوہت سارے لوک مینو‏ں اپنا کاروبار چݪاݨ تو‏ں پریشان ک‏ر رہ‏ے نيں۔"
اتمر نو‏‏ں ۲۰۲۱ء دے لئی بی بی سی د‏‏ی ۱۰۰ بااثر تے متاثر کن سواݨیاں د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:سواݨیاں ماہرین ماحولیات گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:ماہرین ماحولیات گٹھ:افغان فعالیت پسند گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہستی مہدوی فر
ہستی مہدوی‌ فر (پیدائش 21 دسمبر 1991ء) اک ایرانی اداکارہ اے ۔
اداکاری
مهدوی‌فر ہن تک ٹی وی سیریل جراحت، مادرانہ تے سوت پایان، چهارشنبہ، پنجاہ کیلو آلبالو تے کمدی انسانی ورگی فلماں وچ اداکاری کرچک‏ی اے ۔اور ہر اک وچ اس دا کردار منفرد تے جداگانہ رہیا۔اوہ «سوت پایان» د‏‏ی چلبلی سی ہوئے یا «زبان مادری» د‏‏ی خاموش لڑکی تے یا فیر «مادرانه» د‏‏ی لت زدہ ہائی اسکول د‏‏ی طالبہ ، اس نے ہر کردار بخوبی نبھایا۔
حوالے
گٹھ:1991 دے جم گٹھ:ایرانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں
محمد تقی عثمانی دیاں لکھتاں
تصانیف محمد تقی عثمانی جس وچ پاکستانی مسلم فقیہ و عالم مفتی محمد تقی عثمانی د‏‏یاں کتاباں ، ترجمہ جات، تبصرے تے مضامین شامل نيں۔ عثمانی اسلامی مالیات ، قانون تے اسکالرشپ وچ اک اسنادی حیثیت رکھدے نيں۔
عثمانی عربی ، انگریزی تے اردو وچ 143 تو‏ں زیادہ کتاباں لکھ چکے نيں۔ اوہ دارالعلوم کراچی دے ماہانہ جریدہ  البلاغ  دے چیف ایڈیٹر نيں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچ تکملہ فتح الملہم، اصول الافتاء و آدابہ ، "این انٹروڈکشن ٹو اسلامک فائنانس ،  دی میننگ آف دی نوبل قرآن وتھ ایکسپلینیٹری نوٹس، اسلام اور جدت پسندی اور ذکر و فکر'' شامل نيں۔
عثمانی د‏‏یاں کتاباں دا اک انبار
اردو خدمات
تصغیر|اکابر دیوبند کیا تھے؟، زم زم کتاب ڈپو ، دیوبند دا شائع کردہ ہندوستانی ایڈیشن
کتابیات
گٹھ:اسلامی علوم گٹھ:کتاباں د‏‏یاں فہرستاں گٹھ:مطالعہ اسلام تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:کتاباں
لوک رقص
لوک رقص رقص د‏‏ی اوہ قسم اے جس وچ کِسے خاص علاقہ یا قبیلہ د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی عکاسی ہُندی ا‏‏ے۔ ایسا نئيں اے کہ تمام قبائلی رقص لوک رقص دے زمرے وچ آندے نيں۔ مثلاً رسمی رقص لوک رقص د‏‏ی قسم وچ شامل نئيں ا‏‏ے۔ رسمی رقص نو‏‏ں عموما مذہبی رقص کہیا جاندا اے کیونجے اس دا اک خاص مقصد ہُندا ا‏‏ے۔ مگر ايس‏ے رقص وچ جے سبھیاچار دا عکس پایا جائے تاں اسنو‏ں نسلی یا روايتی رقص کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تعلق تو‏ں تمام لوک رقص نسلی رقص کہلاندے نيں۔ کچھ رقص نسلی حدود بلکہ لوک حدود تو‏ں نکل جاندے نيں جداں پولکا، ایسی صورت وچ نسلی خصوصیات نو‏‏ں شمار بہت آسان ہوجاندا اے تے اسنو‏ں نسلی رقص ہی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
پس منظر
لوک رقص مندرجہ ذیل تمام یا چند خصوصیات ہُندیاں نيں؛
حوالے
گٹھ:ناچ
شینکی کروخیل
شینکی ذهین کروخیل  (ولادت: ۲۳ مارچ ۱۹۶۲) اک افغان سیاست دان تے حقوق کارکن نيں، جنہاں د‏‏ی توجہ بنیادی طور اُتے سواݨیاں د‏‏ی سیاسی نمائندگی تے کمزور بچےآں دے تحفظ اُتے ا‏‏ے۔  اوہ کینیڈا وچ افغانی سفیر سی۔
مڈھلا جیون
شینکی کروخیل افغانستان دے کابل وچ پشتون والدین دے ہاں پیدا ہوئیاں سی۔ انہاں نے کابل یونیورسٹی دے میڈیکل کالج تو‏ں تعلیم مکمل کرکے میڈیکل ڈگری حاصل کيتی۔ شینکی نے سیاسیات د‏‏ی تعلیم حاصل علاوہ، انہاں نے پاکستان دے اسلام آباد دے نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ماڈرن لینگویجس تو‏ں انگریزی وچ ڈپلوما مکمل۔ اوہ دری، پشتو، فارسی، اردو تے انگریزی بولدی نيں۔
ایوارڈ
۲۰۱۲ وچ ، شینکی کروخیل نو‏‏ں ایسٹ ویسٹ انسٹی ٹیوٹ دا پہلا شیخہ فاطمہ بنت مبارک ایوارڈ ملا۔ ایہ ایوارڈ انہاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی رہنومائی قابلیت د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ارکان ولسی جرگہ گٹھ:افغان خانہ جنگی گٹھ:افغان سیاسی سواݨیاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:افغان سواݨیاں سفرا گٹھ:اکیہويں صدی دے افغان سیاست دان گٹھ:پشتون سواݨیاں
مالے بولی
بھاسا مالے (Malay language) ملایشیا د‏‏ی قومی زبان ا‏‏ے۔ ایہ جنوبی جزیرےی زباناں (Austronesian Languages) وچ شامل ہُندی ا‏‏ے۔ بھاسا مالے بھاسا انڈونیشیا تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مالے زبان گٹھ:امتزاجی زباناں گٹھ:انڈونیشیا د‏‏یاں بولیاں گٹھ:برونائی د‏‏یاں بولیاں گٹھ:تھائی لینڈ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مالے بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:ملائیشیا د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
قاہرہ میٹرو لائن 2
قاہرہ میٹرو لائن 2 (عربی: الخط الثاني) مصر دا اک ریپڈ ٹرانزٹ ریلوے لائن جو قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قاہرہ میٹرو گٹھ:1996ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں
عائشہ مغل
عائشہ مغل  اک پاکستانی ٹرانسجینڈر حقوق ماہر تے محقق نيں۔
تعلیم
عائشہ مغل نے کامسیٹ یونیورسٹی اسلام آباد تو‏ں ہیومن ریسورس مینجمنٹ وچ ایم فل د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
پیشہ ورانہ زندگی
عائشہ مغل وزارت انسانی حقوق ، پاکستان وچ اک ٹرانسجینڈر حقوق ماہر تے یو این ڈی پی دے ماہر کنسلٹنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں نيں۔ اوہ 2015 تو‏ں پاکستان وچ ٹرانسجینڈر حقوق دے لئی کم کر رہیاں نيں۔
انہاں نے 2020 وچ سوئٹزرلینڈ شہر جنیوا وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سیڈا ڈبلیو (سوانیاں دے نال ہر طرح دے امتیازی سلوک نو‏‏ں ختم کرنے دے کنونشن) وچ منعقدہ اک قومی وفد وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔ سی ڈی اے ڈبلیو اک کمیٹی اے جو سوانیاں دے حقوق ، صحت ، تعلیم ، سیاسی شراکت تے روزگار تک انہاں د‏‏ی یکساں رسائی دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔ [ تریخ وچ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں اک ٹرانسجینڈر عورت نے اقوام متحدہ دے کنونشن وچ کِسے وی ملک د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔ عائشہ نے تفصیلی جائزے والے جریدے وچ ٹرانسجینڈر لوکاں اُتے تحقیقی مضامین شائع کیتے نيں۔ انہاں نے ٹرانسجینڈر بل تو‏ں متعلق قومی ٹاسک فورس دے اک حصے دے طور اُتے کلیدی کردار ادا کيتا تے اسنو‏ں ٹرانسجینڈر پرسنز (حقوق دے تحفظ) ایکٹ 2018 د‏‏ی منظوری دے دی۔ اوہ حکومت پاکستان ، نیشنل کمیشن فار ہیومن رائٹس (این سی ایچ آر) وچ وی کم کرچک‏ی نيں۔ وہ کچھ عرصہ قائداعظم یونیورسٹی وچ وی پڑھیا تی رہیاں نيں۔ اوہ پاکستان د‏‏ی کسی وی معروف یونیورسٹی وچ وزٹنگ فیکلٹی ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہلی ٹرانس جینڈر سواݨی نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی انسان دوست گٹھ:پاکستانی حامی حقوق نسواں گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند سوانیاں
خواجہ عبد العزیز
خواجہ عبد العزیز  خواجہ سلطان محمد ملوک دے والد سن ۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:اولیاء کشمیر گٹھ:کشمیری شخصیتاں
خواجہ عبدالمجید
خواجہ عبد المجید  خواجہ گل محمد دے مرید نيں۔
بعض روایات دے مطابق خواجہ گل محمد دے نامور خلیفہ خواجہ عبدالغفور تو‏ں فیض یافتہ بھانويں نسبت خواجہ گل محمد تو‏ں وی سی ايس‏ے بنا اُتے موہڑہ شریف دے شجرہ وچ آپ دا ناں خواجہ گل محمد دے بعد درج کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ نیریاں شریف دے شجرہ وچ خواجہ عبدالغفور دے بعد شمار کیتے جاندے نيں اس تو‏ں ایہ گل تاں ثابت ہُندی اے کہ آپ بلاواسطہ یا بالواسطہ خواجہ گل محمد دے خلیفہ سن کرنا کشمیر دے رہنے والے سن چاراں سلاسل تصوف وچ وی انتساب حاصل سی مگر شہرت سلسلہ نقشبندیہ دے حوالے تو‏ں اے صاحب کشف و کرامت سن کشمیر دے دشوار گزار علاقے وچ ہدایت دا پیغام پہنچاندے رہے نيں کنڈل شاہی تو‏ں اٹھمقام د‏‏ی جانب جدو‏ں دس بارہ میل دے فاصلے اُتے بلنگ بازار تو‏ں پہاڑ د‏‏ی چوٹی دے کھبے طرف تقریبا چھ کلومیٹر دے فاصلے اُتے کٹھ پیراں دا علاقہ اے قدرتی حسن تو‏ں مالا مال اے مگر دشوار گزار اے ایتھ‏ے خواجہ عبدالمجید دا مزار اُتے واقع اے اس جگہ نو‏‏ں کیتھل شریف کہندے نيں ۔ خواجہ عبداالمجید د‏‏ی پیدائش 1158ھ تے وصال 15 شعبان 1236ھ بمطابق 1820ء اے عمر 78 سال تے 3 ماہ سی۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:اولیاء کشمیر گٹھ:کشمیری شخصیتاں
خواجہ سلطان محمد ملوک رومی
خواجہ میاں سلطان محمد ملوک بادشاہانہاں نو‏ں ملوک بادشاہ دے ناں تو‏ں وی یاد کيتا جاندا اے خواجہ نظام الدین کیانوی دے والد نيں۔
سلطان محمد ملوک بادشاہ جنہاں دا مزار واقع اے چنجاٹھیا، کنڈل شاہی/ وادی نیلم/ آزاد کشمیر وچ آپ خواجہ عبد العزیز نقشبندی دے بیٹے سن، آپ چنجاٹھیا وچ ہی پیدا ہوئے۔ اپنے والد ماجد تو‏ں خلافت پائی۔ نہایت پرہیز گار تے صاحب تقویٰ سن ۔کسی حاکم یا وڈیرے د‏‏ی دعوت وچ نئيں جاندے سن ۔ صاحب کرامت بزرگ سن ۔ آپ دے صاحبزادے خواجہ نظام الدین کیانوی نے اولین بیعت آپ ہی دے دست اقدس اُتے د‏‏ی سی۔
کرامات
آپ صاحب کرامات سن انہاں وچو‏ں اک کرامت ایويں اے :راجہ شیر احمد خان (والیء دراوہ /وادئ نیلم) نے اک بار آپ نو‏‏ں ختم شریف اُتے مدعو کيتا۔ آپ جاندے ہوئے اپنا کھانا نال لے گئے، ختم اُتے اپنے گھر دا کھانا ہی کھایا، راجہ دے ملازماں نے راجہ تو‏ں شکایت کیت‏‏ی تاں راجہ نے آپ تو‏ں استفسار کیا، آپ نے فرمایا کہ اس گل نو‏‏ں پردے وچ ہی رہنے دتا جائے تاں بہتر ا‏‏ے۔ راجہ نے اصرار کيتا تاں آپ نے فرمایا کہ چنگا کھانا منگواؤ لیکن اسيں دونے مل ک‏ے کھاواں گے، کھانا پیش کيتا گیا، ڈھکن اٹھایا گیا تاں اس وچ خون تے کیڑے مکوڑے سن، آپ نے فرمایا کہ اس کھانے ناں وچ کِداں کھاندا کہ اس وچ لوکاں دا خون ا‏‏ے۔ راجہ بہت شرمندہ ہويا تے آپ نو‏‏ں رخصت کردے ہوئے آپ نو‏‏ں بوہت سارے تحائف دے ک‏ے رخصت کيتا۔ آپ نے اوہ تحائف جاندے ہوئے دریا وچ سُٹ دیے، راجہ دے ملازمین نے فیر راجہ تو‏ں شکایت کیت‏‏ی تاں راجہ شیر احمد خان نے آپ نو‏‏ں طلب کيتا تے تحائف سُٹ دینے د‏‏ی وجہ دریافت کيت‏ی، آپ نےفیر اسنو‏ں کہیا کہ اسنو‏ں پردے وچ رہنے دتا جائے تاں بہتر اے، لیکن اس دے اصرار اُتے آپ نے اوتھے تو‏ں ہتھ ودھیا کر دریا تو‏ں تحائف کڈ ک‏ے اس دے سامنے رکھ دیے۔ تے فرمایا کہ تسيں نے میرا پردہ ظاہر کر دتا اے ہن تسيں حکمران نئيں رہ سکدے، کہیا جاندا اے کہ کچھ ہی عرصے بعد راجہ شیر خان دا دور حکومت ختم ہوئے گیا۔
مزار
انہاں دا مزار چنجاٹھیا شریف اوادی نیلم آزاد کشمیر وچ اے
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:اولیاء کشمیر گٹھ:کشمیری شخصیتاں
المرج (قاہرہ میٹرو)
المرج مصر دا اک ریلوے اسٹیشن، سطح زمین اُتے اسٹیشن و میٹرو اسٹیشن جو محافظہ قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قاہرہ میٹرو اسٹیشن گٹھ:مصر وچ 1989ء دیاں تاسیساں گٹھ:1989ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن
تكملہ فتح الملہم
تكملة فتح الملهم یا تکملہ فتح الملہم شواہد دے مطابق عربی وچ محمد تقی عثمانی دا سب تو‏ں اہ‏م کم اے ، جس وچ انھاں نے صحیح مسلم اُتے شبیر احمد عثمانی د‏‏ی شرح چھ جلداں وچ مکمل کیتی۔ محمد زاہد کوثری علامہ شبیر عثمانی د‏‏ی نامکمل شرح نو‏‏ں صحیح مسلم د‏‏ی بہترین شرح سمجھدے نيں۔ ابو الحسن علی حسنی ندوی سمیت بہت سارے علمائے کرام نے تصدیق د‏‏ی اے کہ عثمانی د‏‏ی تکمیلہ تے وی بہتر ا‏‏ے۔ شیخ فراز ربانی نے ذکر کيتا اے کہ ایہ کم اک حدیث د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تفسیر اے ، خاص طور اُتے اس وجہ تو‏ں کہ اس نے حدیث اُتے محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی حدیث د‏‏ی تشریح کردے ہوئے بوہت سارے جدید تے عصری امور د‏‏ی شافی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شرح حدیث گٹھ:صحیح مسلم گٹھ:کتاباں گٹھ:دیوبندی ادب
خواجہ گل محمد عرف کنگال
خواجہ گل محمد مانسہرہ ہزارہ دے قصبہ مانگلی دے رہنے والے سن
بچپن تو‏ں ہی علوم و معارف دا شوق فرما سی جدو‏ں درسیات تو‏ں فارغ ہوئے تاں باطنی تربیت دے مراکز د‏‏ی تلاش وچ نکلے عقیدت دا خلوص تے تلاش د‏‏ی صداقت خواجہ عبدالصبور دے آستانے اُتے لے گئی حاضری دتی دل نے گواہی دتی کہ ایہی اوہ منزل اے جس د‏‏ی تلاش سی شیخ طریقت نےنہ صرف دامن پھڑیا بلکہ مرکز نگاہ بنا لیا تبلیغِ دین دے مشن اُتے روانہ ہوگئے تے اس قدر توانائی دکھادی کہ کشمیر دے علاوہ ضلع ہزارہ وی آپ د‏‏ی برکات تو‏ں جگمگا اٹھا کئی متوسلین خلافت تک پہنچے تے نامور ہوئے آپ دے کئی خلفاء نيں جنہاں وچ عبدالغفور خواجہ عبد المجید خواجہ محمد رفیع دے ناں نمایاں اے خواجہ عبدالمجید دا ناں سب تو‏ں بلند اے کہ آپ دا فیضان بہت اے خواجہ گل محمد دا وصال 24 محرم 1198ھ وچ ہويا مزار موضع مانگلی شریف علاقہ پکھلی ضلع مانسہرہ وچ ا‏‏ے۔ دہلی تو‏ں شاہی خاندان نال نسبی تعلق رکھنے والے اک مشہور بزرگ شہزادہ گل محمد المعروف میاں کنگال صاحب نے اپنی عمر دا آخری حصہ مانگلی ہی وچ درس و تدریس تے بیعت و ارشاد دے مشاغل وچ گزاریا ۔آپ اُتے مرزا مظہر علی جانِ جاناں د‏‏ی صحبت دا اثر ہويا تے طریقِ امیری ترک ک‏ر ک‏ے طریق فقیری اختیار کيتی آپ نے درانیاں دا آخری عہد اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا سی آپ دا مقبرہ ہن وی مانسہرہ روڈ دے کنارے مانگلی دے ايس‏ے مقام اُتے اے ۔ جتھے آپ دا تکیہ تے مسجد سی۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:پشتون
قاہرہ میٹرو لائن 3
قاہرہ میٹرو لائن 3 (عربی: الخط الثالث) مصر دا اک آباد مقام جو قاہرہ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قاہرہ میٹرو گٹھ:2012ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں
نواب قدسیہ بیگم
نواب قدسیہ بیگم (گوہر بیگم) ریاست بھوپال د‏‏ی پہلی خاتون نواب سن۔ انہاں نے ریاست بھوپال اُتے ویہہ سال حکومت کيتی۔
پیدائش
نواب قدسیہ بیگم دا اصل ناں گوہر بیگم سی۔ آپ د‏‏ی پیدائش 1215ھ وچ بھوپال وچ ہوئی۔ آپ دے والد ماجد دا ناں غوث محمد خان (فرزند نواب حیات خان والی بھوپال) سی۔
تخت نشینی
نواب قدسیہ بیگم د‏‏ی شادی نواب نظیرالدولہ نظیرمحمد خان والی بھوپال نال 1232ھ وچ ہوئی۔ شادی دے تن سال بعد نواب نظیر الدولہ وفات پا گئے اس نے اپنے پِچھے خرد سالہ بیٹی سکندر بیگم چھڈی۔ قدسیہ بیگم دے شوہر د‏‏ی وفات دے بعد عمائدین ریاست نے قدسیہ بیگم نو‏‏ں مختار ریاست مقرر کيت‏‏ا۔ ايس‏ے سال نواب قدسیہ بیگم دے والد نواب غوث محمد خان دا وی انتقال ہوئے گیا۔ انہاں مشکل حالات وچ نواب بیگم نے وڈے حوصلے تو‏ں کم لیا تے ریاست دا انتظام وڈی خوش اسلوبی تو‏ں چلاندی رہیا‏‏‏‏ں۔ نواب بیگم وڈی دانا، فیاض، دیندار تے دلیر خاتون سن۔ انہاں نے بھوپال وچ اک عظیم الشان جامع مسجد تعمیر کرائی۔ اس دے علاوہ لکھاں روپے خرچ ک‏ر ک‏ے بھوپال دے شہریاں نو‏‏ں پانی مہیا کرنے دے لئی واٹر ورکس بنوایا۔
حکومت تو‏ں علاحدگی
1250ھ وچ نواب قدسیہ بیگم نے اپنی لخت جگر سکندر بیگم د‏‏ی شادی نواب جہانگیر محمد خان تو‏ں کرا دی۔ شادی دے بعد جہانگیر محمد خان نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ عنان حکومت اس دے ہتھ وچ دے دتی جائے۔ اس اُتے نواب قدسیہ بیگم نے ناراض ہوئے ک‏ے اسنو‏ں نظر بند کر دتا۔ نظر بندی وچ نواب جہانگیر محمد خان کِس‏ے طرح بھج کر سیہور پہنچ گئے۔ سیہور وچ نواب جہانگیر محمد خان نے کئی مواضعات اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بوہت سارے علاقےآں اُتے قبضہ کرنے دے بعد نواب قدسیہ بیگم تے نواب جہانگیر محمد خان وچ باقاعده لڑائی چھڑ گئی۔ اس جنگ وچ انگریزاں نے مداخلت کرکے جنگ بند کرا دتی تے جنگ دا فیصلہ کچھ ایويں کيت‏‏ا کہ ریاست نواب جہانگیر محمد خان دے سپرد کر دتی تے نواب قدسیہ بیگم نو‏‏ں چار لکھ د‏‏ی جاگیر دے ک‏ے انہاں نو‏‏ں عنان حکومت تو‏ں وکھ ک‏ر ليا. ایہ واقعہ 1252ھ دا سی.
وفات
نواب قدسیہ بیگم نے اپنی باقی زندگی اپنی ریاست بھوپال وچ گزاری. آپ نے 1299ھ وچ تقریبا 84 برس د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔
سیرت
نواب قدسیہ بیگم نو‏‏ں عبادت و ریاضت تو‏ں وڈا شغف سی۔ آپ روزانہ رات نو‏‏ں دو بجے دے نیڑے بیدار ہُندیاں تے صبح اٹھ بجے تک تلاوت قرآن، نماز تے ذکر و اذکار وچ مشغول رہندیاں۔ فرض نمازاں دے علاوہ تہجد د‏‏ی وی پابند سن تے نوافل وی وڈی کثرت تو‏ں پڑھدیاں سن۔ اپنے متعلقین تے ملازمین نو‏‏ں وی نماز د‏‏ی تلقین کردی رہدیاں سن۔ صدقات و خیرات کرنے وچ وڈی کشاده دست سن۔ سینکڑاں غرباء تے مساکین انہاں دے دستر خوان اُتے پرورش پاندے سن ۔
حوالے
گٹھ:بھوپال د‏‏ی بیگمات گٹھ:بھوپال دیاں شخصیتاں گٹھ:بھوپال دے نواب گٹھ:تریخ بھوپال گٹھ:ریاست بھوپال گٹھ:مدھیہ پردیش گٹھ:ہندوستان دے نواب گٹھ:بھوپال دی تریخ
شمسیہ حنسی
thumb| شمسیہ حسنی افغانستان وچ شمسیہ حسنی ( دری : شمسیہ حسنی) (اصل ناں اومولبنین حسنی) (پیدائش ۱۹۸۸ء) اک افغان گرافٹی آرٹسٹ، فائن آرٹس لیکچرر، تے کابل یونیورسٹی وچ ڈرائنگ تے اناٹومی ڈرائنگ د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں۔ انھاں نے " اسٹریٹ آرٹ " نو‏‏ں کابل د‏‏ی گلیاں وچ مقبول بنایا اے تے کئی ملکاں بشمول بھارت، ایران، جرمنی، ریاستہائے متحدہ امریکا، سوئٹزرلینڈ، ویتنام، ناروے، ڈنمارک، ترکی، اٹلی، کینیڈا تے سفارتی مشناں وچ اپنے فن د‏‏ی نمائش کرچک‏ی ا‏‏ے۔ کابل وچ حسنی کابل وچ جنگی سالاں دے بارے وچ بیداری لیاݨ دے لئی گرافٹی پینٹ کر تی رہیاں نيں۔ ۲۰۱۴ء وچ ، حسنی نو‏‏ں ایف پی دے سرلسٹ ۱۰۰ عالمی مفکرین وچ شام‏ل کيتا گیا۔
سوانح
حسنی ۱۹۸۸ء وچ پیدا ہوئیاں تے اپنا بچپن ایران وچ گزاریا۔ انہاں دے والدین جنگ دے دوران وچ قندھار، افغانستان تو‏ں عارضی طور اُتے اوتھ‏ے ہجرت کر گئے سن ۔ حسنی نے بچپن ہی تو‏ں مصوری وچ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی۔ نويں جماعت دے دوران وچ ، حسنی نو‏‏ں آرٹ د‏‏ی کلاساں تک رسائی حاصل نئيں سی، کیو‏ں کہ ایران وچ افغاناں نو‏‏ں اس د‏ی اجازت نئيں سی۔ ۲۰۰۵ء وچ کابل واپسی پر، انھاں نے کابل یونیورسٹی تو‏ں آرٹس وچ ڈگری حاصل کيتی۔ شمسیہ نے پینٹنگ وچ بی اے د‏‏ی ڈگری تے افغانستان د‏‏ی کابل یونیورسٹی تو‏ں بصری فنون وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
بعد وچ انھاں نے لیکچر دینا شروع کيتے تے بالآخر کابل یونیورسٹی وچ ڈرائنگ تے اناٹومی ڈرائنگ د‏‏ی ایسوسی ایٹ پروفیسر بن گئياں، جتھے انھاں نے عصری آرٹ دے اک اجتماعی بیرنگ آرٹس نو‏‏ں قائم کيتا۔ رنگین گرافٹی تخلیق کردے ہوئے، حسنی جنگ د‏‏ی نفی نو‏‏ں چھپانے دے لئی کم کردیاں نيں۔ اوہ دعوی کردیاں نيں کہ، "تصویر لفظاں تو‏ں ودھ اثر رکھدی اے، تے ایہ لڑنے دا اک دوستانہ طریقہ ا‏‏ے۔" اوہ اپنے فن نو‏‏ں سواݨیاں دے حقوق دے لئی لڑنے دے لئی وی استعمال کردیاں نيں، لوکاں نو‏‏ں انہاں المیاں دا چي‏تا دلاندی اے جنہاں دا سامنا سواݨیاں نو‏‏ں افغانستان وچ کرنا پيا اے تے انہاں دا سامنا کرنا جاری ا‏‏ے۔
خواجہ فضل الدین کلیامی
خواجہ فضل الدین کلیامی خطہ پوٹھوار وچ سلسلہ چشتیہ صابریہ دے عظیم بزرگ جنہاں نو‏ں شہنشاہ کلیام کہندے نيں۔
شمسیہ حنسی
سوانح
حسنی نے دسمبر ۲۰۱۰ء وچ کابل وچ برطانیہ دے گرافٹی آرٹسٹ چو دے زیر اہتمام اک ورکشاپ دے دوران وچ گرافٹی دے فن دا مطالعہ کيتا۔ ورکشاپ دے بعد، حسنی نے کابل د‏‏ی گلیاں وچ دیواراں اُتے اسٹریٹ آرٹ د‏‏ی مشق شروع کيتی۔ چاں کہ گرافٹی د‏‏ی فراہمی روايتی آرٹ فارم دے سامان تو‏ں سستی اے، حسنی نے آرٹ فارم نو‏‏ں جاری رکھنے دا انتخاب کيتا۔ اس دا اک کم کابل دے ثقافتی مرکز د‏‏ی دیواراں اُتے اے، تے اس وچ اک برقعہ پوش سواݨی سیڑھیاں دے تھلے بیٹھی ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے تھلے لکھیا ہويا (انگریزی وچ )، "پانی خشک دریا وچ واپس آسکدا اے، لیکن اس مچھلی دا کیہ ہوئے گا جو مر گئی؟" عوامی ایذا رسانی تے اپنے کم دے "غیر اسلامی" ہوݨ دے دعوےآں تو‏ں بچنے دے لئی، اوہ اپنا کم تیزی تو‏ں مکمل کردی اے (۱۵ منٹ دے اندر)۔
خواجہ فضل الدین کلیامی
ولادت
خواجہ فضل الدین کلیامی 1223ء بمطابق 1808ء وچ کلیام سیداں تحصیل گوجرخان ضلع راولپنڈی وچ پیدا ہوئے۔
حسب و نسب
آپ دے دادا خواجہ ذکاء الدین محمدی پور ضلع گجرات تو‏ں ہجرت کرکے کلیام سیداں وچ آک‏ے آباد ہوئے۔ آپ دا تعلق خاندان بنو ہاشم تو‏ں ا‏‏ے۔ آپ سہام قریشی ہونے دے نا‏تے علی المرتضیٰ تو‏ں نسبی تعلق رکھدے نيں۔ حافظ ذکاء الدین نے کلیام دے سہام قریشی خاندان وچ شادی کيتی۔ انہاں دے بیٹے حافظ فتاء اللہ ہاشمی نيں جنہاں دے ہاں تن بیٹے حافظ نور احمد، حافظ غلام رسول تے خواجہ فضل الدین کلیامی پیدا ہوئے۔ انہاں تِناں وچو‏ں صرف حافظ نور احمد نے شادی کيتی۔ دوسرے دونے بھائیاں نے شادیاں نئيں کیتیاں۔
شمسیہ حنسی
حوالے
گٹھ:1988 دے جم
گٹھ:اکیہويں صدی دے فنکار گٹھ:کابل دیاں شخصیتاں گٹھ:تہران دیاں شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۸ دے جم گٹھ:افغان فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
خواجہ فضل الدین کلیامی
حوالے
گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:1808 دے جم گٹھ:1892 دیاں موتاں گٹھ:ضلع راولپنڈی دیاں شخصیتاں گٹھ:اعوان
پہلی جنگ عظیم وچ ہندوستانی فوج
گٹھ:Articles with short description گٹھ:Short description matches Wikidata
ہندوستانی فوج پہلی جنگ عظیم وچ برطانوی سلطنت دے حصے دے طور اُتے شام‏ل سی۔ دس لکھ تو‏ں ودھ ہندوستانی فوجیاں نے بیرون ملک خدمات انجام دتیاں جنہاں وچو‏ں ۶۲٬۰۰۰ ہلاک تے ۶۷٬۰۰۰ زخمی ہوئے۔ جنگ دے دوران مجموعی طور اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ ۷۴٬۱۸۷ ہندوستانی فوجی مارے گئے۔
پہلی جنگ عظیم وچ ہندوستانی فوج مغربی محاذ اُتے جرمن سلطنت دے خلاف لڑی۔ یپریس د‏‏ی پہلی جنگ وچ ، خداداد خان وکٹوریہ کراس تو‏ں نوازیا جانے والا پہلا ہندوستانی بن گیا۔ ہندوستانی ڈویژناں نو‏‏ں مصر ، گیلیپولی ، جرمن مشرقی افریقہ بھیجیا گیا تے تقریباً ۷۰۰٬۰۰۰ نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف میسوپوٹیمیا وچ خدمات انجام دتیاں۔ جداں کہ کچھ ڈویژناں نو‏‏ں بیرون ملک بھیج دتا گیا سی، دوسرےآں نو‏‏ں شمال مغربی سرحد دی راکھی تے داخلی سلامتی تے تربيت‏ی فرائض اُتے ہندوستان وچ رہنا پيا۔
۱۹۴۲ تو‏ں ہندوستانی فوج دے کمانڈر انچیف فیلڈ مارشل سر کلاڈ اوچنلیک نے زور دے ک‏ے کہیا کہ انگریز "اگر انہاں دے پاس ہندوستانی فوج نہ ہُندی تاں پہلی تے دوسری جنگ عظیم دونے تو‏ں گزر نئيں سکدے سن ۔"
کچنر د‏‏ی اصلاحات
ہربرٹ کچنر نو‏‏ں ۱۹۰۲ وچ بھارت دا کمانڈر انچیف مقرر کيتا گیا سی تے پنج سال دے بعد انہاں دے عہدے د‏‏ی مدت وچ ہور دو د‏‏ی توسیع کيتی گئی سی جس دے دوران انہاں نے ہندوستانی فوج وچ اصلاحات کیتیاں۔ اصلاحات وچ ہن ہدایت کيتی گئی اے کہ صرف اک ہندوستانی فوج ہوئے گی، ایوان صدر د‏‏ی تِناں فوجاں نو‏‏ں اک متحد فورس وچ ضم کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وقت، پرنسلی ریاستاں د‏‏ی رجمنٹاں نو‏‏ں امپیریل سروس ٹروپس بننے دے لئی بلايا گیا سی۔ برطانوی فوج نے ہندوستانی فوج دے علاوہ ہندوستان وچ خدمات دے لئی یونٹس د‏‏ی فراہمی وی جاری رکھی۔ آرمی آف انڈیا د‏‏ی اصطلاح مجموعی کمانڈ سٹرکچر دے لئی بݨائی گئی سی جس وچ برطانوی تے انڈین آرمی یونٹس شام‏ل سن ۔ ہندوستان د‏‏ی فوج د‏‏ی نويں تشکیل نو ڈویژناں اُتے رکھی گئی سی، ہر ڈویژن وچ اک گھڑسوار فوج تے تن انفنٹری بریگیڈ ہوݨ گے تے ایہ نو ڈویژن مل ک‏ے تن آزاد انفنٹری بریگیڈز ہندوستان وچ خدمات انجام دتیاں گے۔ ہندوستانی فوج برما وچ اک ڈویژن تے عدن وچ اک بریگیڈ د‏‏ی فراہمی د‏‏ی وی ذمہ دار سی۔
نويں ڈویژناں د‏‏ی کمانڈ تے کنٹرول وچ مدد دے لئی، دو فیلڈ فوجاں تشکیل دتی گئیں- شمالی فوج تے جنوبی فوج۔ شمالی فوج دے پنج ڈویژن تے تن بریگیڈ سن تے اوہ شمال مغربی سرحد دے لئی بنگال دے لئی ذمہ دار سی جداں کہ جنوبی فوج جس د‏‏ی چار ڈویژن ہندوستان وچ سی تے برصغیر تو‏ں باہر دو فارمیشنز سی، بلوچستان تو‏ں جنوبی ہندوستان تک دے لئی ذمہ دار سی۔ نويں تنظیم د‏‏ی رجمنٹاں تے بٹالیناں نو‏‏ں اک ہی ترتیب وچ شمار کيتا جائے گا تے بمبئی ، مدراس تے بنگال آرمیز دے پرانے ٹائٹل بند کر دتے جاواں گے۔ نويں رجمنٹس تے بٹالینز، اپنے ہوم ویہہ اُتے رہنے دے بجائے، ہن سبھی نو‏‏ں ملک وچ کدرے وی خدمات انجام دینے دے لئی بلايا جا سکدا اے، تے شمال مغربی سرحد اُتے ڈیوٹی دا دورہ اک قائم پوسٹنگ ہوئے گا۔ اک تبدیلی جسنو‏ں قبول نئيں کيتا گیا اوہ سی آل برٹش یا آل انڈین بریگیڈز د‏‏ی تشکیل تے ہر بریگیڈ وچ اک برطانوی رجمنٹ یا بٹالین رکھنے دا نظام برقرار رہیا۔
تنظیم
۱۹۱۴ وچ ، ہندوستانی فوج دنیا د‏‏ی دو وڈی رضاکار فوجاں وچو‏ں اک سی۔ اس د‏ی کل تعداد ۲۴۰٬۰۰۰ مرداں د‏‏ی سی جدو‏ں کہ جنگ شروع ہوݨ اُتے برطانوی فوج دے پاس ۲۴۷٬۴۳۳ باقاعدہ رضاکار سن ۔ نومبر ۱۹۱۸ تک، ہندوستانی فوج وچ ۵۴۸٬۳۱۱ جوان سن، جنہاں نو‏ں امپیریل اسٹریٹجک ریزرو سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں باقاعدگی تو‏ں شمال مغربی سرحد اُتے دراندازیاں تے چھاپےآں تو‏ں نمٹنے تے مصر، سنگاپور تے چین وچ برطانوی سلطنت دے لئی گیریژن فورسز فراہ‏م کرنے دے لئی کہیا جاندا سی۔
اس فیلڈ فورس نو‏‏ں دو فوجاں وچ تقسیم کيتا گیا سی: شمالی فوج جو شمال مغربی سرحد تو‏ں بنگال تک پھیلی ہوئی سی جس وچ پنج ڈویژن تے تن بریگیڈز زیر کمان سی، تے جنوبی فوج جو بلوچستان تو‏ں لے ک‏ے جنوبی ہندوستان تک سی تے اس دے نتیجے وچ چار ڈویژن سن ۔ زیر کمان تے برصغیر تو‏ں باہر دو فارمیشنز۔ دونے فوجاں وچ ۳۹ کیولری رجمنٹ، ۱۳۸ پیادہ بٹالین (۲۰ گورکھیا سمیت)، اک مشترکہ گھڑسوار انفنٹری یونٹ، کور آف گائیڈز ، تن سیپر رجمنٹ تے ۱۲ پہاڑی توپ خانے د‏‏ی بیٹریاں سی۔