cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتابکان فارس
مظفر الدین تکلہ بن زنگی
اسی سال القرود (ح) تو‏ں کرمان دا حکمران اتبک محمد شاہ بن بہرامشاہ غزہ تو‏ں فرار ہو ک‏ے فارس آیا تے ٹیکلے تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی لیکن ٹیکلے جو اپنے چچا زاد بھائی طغرل بن سنقر دے نال شام‏ل نئيں سی، نظر انداز کر دتا۔ ہومو، ۱۳۰؛ صفا، ۱۹/۲)۔ ہور واقعات وچو‏ں ٹکلے د‏‏ی طرف تو‏ں بار بار ہوݨ والی لڑائیاں دا زمانہ سی جس وچ لارستان دے اتابکان تو‏ں اک ہزار گھوڑےآں د‏‏ی لڑائی ہوئی سی، جو تقریباً انہاں تمام لڑائیاں وچ شکست کھا گیا سی تے اپنے مال دا اک حصہ کھو بیٹھیا سی ( منتخب التواریخ ، ibid.) 583 ہجری وچ تکلیح قزل ارسلان سلجوق د‏‏ی تابعداری وچ آگئی (فساعی، ۱/۲۵۱)، لیکن سلطان طغرل بن ارسلان تکلیح نو‏‏ں پسند نئيں کردے سن تے فارس نو‏‏ں یزد دے رکن الدین سام عتیق دے حوالے کرنا چاہندے سن، تے فیر اس نے شیراز دا محاصرہ کرلیا۔ ، لیکن کچھ پیشگی کارروائی کيت‏‏ی گئی سی اوہ لڑیا تے پھڑیا گیا ، لیکن ٹیکلے اس اُتے مہربان ہويا تے اسنو‏ں یزد واپس لے آیا (تحریخ … ، ۵۲-۵۳)۔
تکلہ ۲۰ سال بادشاہ رہنے دے بعد انتقال کر گئے ۔ تکلیح بادشاہ اک صوفیانہ تے مذہبی سی، تے اوہ خوش اخلاق سی تے لوکاں دے نال حسن سلوک کردا سی (بیزاوی، ۸۷؛ محمد بن ابراہیم، ۱۵۴) تے درویشاں تے عرفان دا احترام کردا سی۔ جنید شیرازی دے مطابق اوہ اک مرتبہ شیراز دے زمانے دے صوفیاء وچو‏ں اک شیخ الدین مظفر بن روزبہان بن طاہر د‏‏ی خدمت وچ گئے تے شیخ نے انہاں نو‏ں تبلیغ د‏‏ی تے ٹیکلا بہت روئے (صفحہ ۲۲۸-۲۲۹). بھانويں اوہ آسانی تو‏ں اپنے پڑوسی زمیناں جداں کرمان اُتے قبضہ کر سکدا سی، اس نے ہمیشہ اپنے پڑوسیاں اُتے قبضہ کرنے تو‏ں گریز کيتا (افضل الدین، ۱۰۸)۔ بوستان وچ ، سعدی نے اپنی خودداری تے اس دے قناعت تے بادشاہی د‏‏ی بے توقیری دے بارے وچ اک کہانی بیان کيتی اے (صفحہ ۵۵)۔ دوسرے شاعراں وچ عزالدین بنجارے نے تکلے د‏‏ی تعریف وچ عربی تے فارسی وچ اک نظم لکھی (وصف، ۸۶؛ زرکوب، ۷۴)۔
تکلہ دا وزیر امین الدین کازرونی خود وی اک ہمت تے عزم دا آدمی سی تے اوہ اپنے عہد وچ اپنی سخاوت تے فیاضی دے لئی مشہور سی۔ امین الدین جو شروع وچ ابن دارست دے وائسرائے سن، فارس تے خاص طور اُتے شیراز د‏‏ی ترقی وچ بہت محنت کيتی۔ انہاں د‏‏ی عمارتاں وچ جامع عتیق دے نیڑے اک مسجد تے شیراز وچ رباط تے امینی مسجد (بیزاوی، ibid.؛ اقبال، ۳۸۲؛ قزوینی، محمد، نوٹس، ۳۴۸، ۳۴۹) شام‏ل نيں۔ اس د‏ی وفات دے بعد شیراز دے لوکاں نے اس دے فضائل دے بارے وچ بہت گلاں کيتياں (زرکوب، ibid.؛ خندمیر، دستور ، ۲۳۷)۔
قطب الدین طغرل بن سنقر
(۵۹۱-۵۹۹ھ / ۱۱۹۵-۱۲۰۳ء)۔ اس د‏ی زندگی دے واقعات افراتفری تے مبہم نيں۔ مورخین دے اک گروہ نے کہیا اے کہ طغرل نو‏‏ں دوسری بغاوت وچ تکلہ نے قتل کيتا سی تے گرفتار ہوݨ دے بعد، جداں کہ تکلہ دے دور وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس لئی ایہ واضح نئيں اے کہ ٹیکل دے بعد اوہ اپنی جگہ اُتے کِداں بیٹھ گئے۔ جے اسيں اس حقیقت نو‏‏ں قبول کردے نيں کہ بعض ذرائع نے ذکر کيتا اے کہ تکلہ دے بھائی سعد بن زنگی نو‏‏ں اپنے دور حکومت دے آغاز وچ طغرل د‏‏ی بغاوت دا سامنا سی تاں سانو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کرنا چاہیے کہ تغلیل نو‏‏ں ٹیکلے دے زمانے وچ تے ۵۹۱ تے ۵۹۹ دے درمیان قتل نئيں کيتا گیا سی۔ طغرل تے سعد دے درمیان فارس وچ اقتدار د‏‏ی کشمکش جاری سی تے انہاں دناں طغرل ماریا گیا۔ واصف (ص ۸۷) دے مطابق، طغرل میدان جنگ وچ ماریا گیا سی، لیکن اس نے جنگ دے بعد سلغری دے حکمراناں دا شمار کردے ہوئے تغرل دا ذکر وی کيتا۔ منہاج سراج (۱/۲۷۱) تے زرکوب شیرازی (ص۷۵) نے لکھیا اے کہ اس دے فوراً بعد۔ جنگ سعد بن زنگی اقتدار وچ آئے۔ میر خواند (۶۰۸/۴) تے خواندمیر (ibid.) نے صرف واصف دے لفظاں د‏‏ی موافقت کيتی اے تے تغرل نو‏‏ں مصور تے فن پالنے والے د‏‏ی سلطنت کہیا ا‏‏ے۔ انہاں دے بقول، اوہ آخر کار ٹیکل تو‏ں ماریا گیا۔
یحییٰ بن عبداللطیف قزوینی (ibid.) تے غفاری (ibid.) نے طغرل تے سعد بن زنگی دے درمیان مسلسل لڑائیاں دے بارے وچ دسیا تے فارس وچ طغرل دے دور حکومت نو‏‏ں ۹ سال تصور کيتا۔ انہاں دے بیانیے دے مطابق سعد نے بالآخر طغرل نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ انہاں وکھ وکھ اقوال دا موازنہ کيتے بغیر، عباس اقبال نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ طغرل نو‏‏ں بالآخر سعد نے ۵۹۹ عیسوی وچ تباہ کر دتا (صفحہ ۳۸۲-۳۸۳)۔
تغرل دا لقب درحقیقت قطب الدین سی، تے ایہ حقیقت کہ محمد قزوینی نے اپنے مقالے "ممدوحین شیخ سعدی" (صفحہ ۷۱۷) وچ تمام سلغاراں نو‏‏ں مظفرالدین قرار دتا اے، اس ترتیب تو‏ں درست نئيں ہو سکدا۔
مظفر الدین سعد بن زنگی
(۵۹۹-۶۲۳ھ / ۱۲۰۳–۱۲۲۶ عیسوی)، سلگھری خاندان دا پنجواں بادشاہ تے انہاں وچو‏ں اک ممتاز تے مشہور سی۔ انہاں دے الحاق د‏‏ی تریخ دے بارے وچ کوئی صحیح معلومات نئيں نيں، تے جداں کہ پہلے ذکر کيتا گیا اے، تکلا دے بعد فارس دے واقعات انتشار تے بے یقینی دے عالم وچ نيں۔ جے سعد د‏‏ی حکومت د‏ی مدت بعض ذرائع دے مطابق ۲۸ یا ۲۹ سال اے تاں اسنو‏ں ۵۹۳ یا ۵۹۴ ہجری (ibid., 718) وچ تخت اُتے بیٹھنا چاہیے سی۔ اس رائے دے برخلاف عباس اقبال (ص ۳۸۳) دا خیال اے کہ حمد اللہ مصطفیٰ دا قول جس نے ۵۹۹ ہجری (ص ۵۰۴) وچ طغرل د‏‏ی گرفتاری نو‏‏ں سمجھیا سی۔
اوداں وی سعد دے دور حکومت دے آغاز وچ فارس وچ شدید قحط تے قیمتاں ودھ پڑ گئياں کہ اوہ اپنی بھکھ مٹانے دے لئی اک دوسرے دا گوشت کھاندے سن ۔ اس دے بعد اک وبا پھیلی جس تو‏ں بوہت سارے لوک مارے گئے (حمد اللہ، ۵۰۴-۵۰۵)۔ اس دوران سعد بن زنگی نے کرمان وچ افراتفری دا فائدہ اٹھاندے ہوئے اوتھ‏ے دے حکمران نظام الدین محمود دے شہر اُتے حملہ کر دتا (غفاری، ۱۱۹) تے کرمان اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ سعد اک ہفتہ تک اس شہر وچ رہیا تے فیر اپنے بھتیجے عماد الدین محمد بن زیدان نو‏‏ں اس شہر اُتے حکومت کرنے دے لئی مقرر کيتا تے خود شیراز واپس چلا گیا (منشی، ۱۹-۲۰)۔
عماد الدین محمد ۶۰۰ عیسوی وچ شہر وچ داخل ہويا تے لوکاں نے اس دا استقبال کيتا (محمد بن ابراہیم، ۲۱۶)۔ اس تریخ تو‏ں لے ک‏ے ۶۰۷ عیسوی تک کرمان سیلغاریاں دے کنٹرول وچ سی (وصف، ۸۸)۔ سعد بن زنگی د‏‏ی آذربائیجان دے اتبک دے نال وی تنازعات سن، اس طرح کہ جدو‏ں اوہ ۶۰۰ عیسوی وچ شیراز تو‏ں تفریح ​​دے لئی نکلے تاں اتبک ازبک بن جتھے پہلوان نے اوتھ‏ے حملہ کيتا تے قتل و غارت گری د‏‏ی (Homo، ۸۸-۸۹؛ اقبال، ibid)۔ )۔
اپنے علاقے نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی سعد بن زنگی نے پڑوسی علاقےآں اُتے کئی بار حملہ کيتا۔ اک بار شولان د‏‏ی مدد دے بہانے اس نے اتبیک تکلے نو‏‏ں لرستان تو‏ں پسپا کرنے دے لئی اک فوج بھیجی تے جمال الدین عمر للبائی نو‏ں، جو ہزار عسب دا چچا زاد بھائی سی، نو‏‏ں لورستان د‏‏ی حکومت وچ مقرر کیتا، لیکن جمال الدین ماریا گیا۔ لڑائی تے سعد رائے د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی ( التواریخ ، ۴۱) -۴۲)۔ اس دے علاوہ سعد دا اک چرواہے جنگجو قطب الدین تو‏ں مسلسل جھگڑا رہندا سی جو اک عالم تے عالم حکمران سی تے اوہ اک دوسرے نو‏‏ں سخت خطوط گھلدے سن ۔ محمد شبانکری نے الانساب اسمبلی وچ انہاں وچو‏ں کچھ تنازعات دا ذکر کيتا اے (صفحہ ۱۵۸-۱۵۹، ۱۸۳)۔
ان دناں دا اک ہور واقعہ سلطان محمد خوارزم شاہ دے چھوٹے بیٹے غیاث الدین پیرشاہ دا فارس اُتے حملہ سی۔ سعد، جو لڑنے دے لئی گیا سی، کیونجے اس نے اپنے اندر کوئی مزاحمت نئيں دیکھی، فرار ہوݨ دے لئی پلٹا، تے غیاث الدین باقی ماندہ مال لوٹ کر شہر نو‏‏ں لوٹ کر واپس آیا، تے سعد بن زنگی دوبارہ شیراز وچ داخل ہويا (جوینی، ۲۰۲/۲؛ واصف۔ ، ۸۹) حمد اللہ، ۴۹۶)۔ جوینی (ibid.) نے لکھیا اے کہ ایہ واقعہ ۶۱۹ ہجری وچ پیش آیا جو صحیح نئيں اے، تے ابن اثیر (۱۲/۴۲۰-۴۲۱) د‏‏ی روایت جو اسنو‏ں ۶۲۰ تے ابتدائی ۶۲۱ ہجری دے واقعات وچ شمار کردے نيں، ودھ ا‏‏ے۔ تاریخی حقائق تو‏ں مطابقت رکھدا اے (قزوینی، محمد، نوٹس، ۱۵۴)۔ اس واقعہ دے کچھ عرصہ بعد جلال الدین خوارزمشاہ، جو منگولاں تو‏ں بھج رہیا سی، فارس آیا تے اپنے وزیر شرف الملک نو‏‏ں سعد دے پاس بھیج دتا (نسوی، ۱۲۷)۔ بعض روایات دے مطابق جلال الدین دے استقبال تو‏ں بچنے والے سعد نے اپنے بیٹے سلغر شاہ نو‏‏ں ۵۰۰ سواراں دے نال سلطان دے پاس بھیجیا۔ جلال الدین نے سیلغرشاہ قرندش (وصف، ۳۳۸) دا ناں وی لیا تے شیراز دا رخ کيتا۔ تریخ ...، ۱۵۸)۔
اس دے بعد سعد د‏‏ی زندگی دے اختتام تک کوئی قابل ذکر واقعہ پیش نئيں آیا۔ ذرائع نے سعد د‏‏ی وفات ۶۲۳ تو‏ں ۶۲۸ عیسوی وچ شمار د‏‏ی اے (مثال دے طور اُتے دیکھو: واصف، ۹۰؛ بینقطی، ۳۸۴؛ حمداللہ، ۱۹۶)، لیکن انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی صحیح تریخ قطب الدین محمد صرافی نے اپنی تفصیل وچ دسی ا‏‏ے۔ اشکنانیہ اوڈ، جس دا اک مخطوطہ دستیاب اے، اس نے واضح طور اُتے بدھ د‏‏ی رات ۱۲ ذی القعدہ ۶۲۳ (قزوینی، محمد، ibid.، ۲۱۷) دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی لوتھ (لاش) شیراز وچ بال کٹ محلے دے نیڑے دفن کيتی گئی - جو بعد وچ اوباش سواݨی د‏‏ی رباط آبش مینشن بن گئی۔ اس دے بعد ایہ جگہ سلغاریاں دا خاندانی مقبرہ بن گئی تے اس خاندان دے اکثر حکمران ايس‏ے جگہ دفن ہوئے (زرکوب، ۷۸)۔فرماناں دے اُتے سعد دے طغرہ دے لفظاں ایہ سن : "بادشاہ دا وارث۔ سلیمان سلغر، سلطان مظفر الدنیا، تے الدین تہمتان سعد بن عتیق زنگی ناصر۔" امیر المومنین" (وصف، ۹۰-۹۱)۔
سعد بن زنگی اک بہادر تے انصاف پسند بادشاہ سی تے لوکاں دے نال رواداری تے مہربانی تو‏ں پیش آندا سی۔ اس دے اعمال دے سائے وچ فارس آباد ہو گیا تے لوک آرام تو‏ں رہنے لگے (جنید، ۲۱۵؛ زرکوب، ۷۵)۔ سعد نے سائنسداناں دا کردار ادا کيتا تے عرفان اُتے یقین رکھدے سن (جنید، ibid.) شمس قیس رازی، جو سعد د‏‏ی تنظیم وچ کئی سالاں تو‏ں سن، نے اپنی کتاب خُد المعجم وچ انہاں د‏‏ی مجالس (ص ۳۰۲) نو‏‏ں بیان کردے ہوئے اس د‏ی عظمت د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ ہر سال حجاج دے قافلے دے نال اک جھنڈا گھلدے تے جدو‏ں قافلہ واپس آندا تاں اپنی دکان اُتے جھنڈا لگاندا تے داخل ہُندے ہی ہر روز اس دے اگے دو رکعت نماز پڑھدا (منہاج، ۱/۲۷۲). انہاں تمام گلاں دے باوجود حکمران عیش و عشرت دا دلدادہ سی تے کہیا جاندا اے کہ فارس د‏‏ی سرزمین تو‏ں اک صوبے دا سالانہ خراج اس د‏ی برادری (ibid.) دے اخراجات اُتے خرچ کيتا جاندا سی۔
سعد د‏‏ی وزارت انہاں دے نسبتاً طویل دور حکومت وچ دو افراد دے پاس سی۔ سب تو‏ں پہلے رکن الدین محمد بن صلاح الدین، جو رکن الدین صلاح کرمانی دے ناں تو‏ں مشہور سن، جنہاں نے سب تو‏ں پہلے غز دے ملک دینار د‏‏ی حکومت وچ وزارت سنبھالی تے اک بار قید وی کيتا گیا، لیکن رہائی دے بعد انہاں نو‏ں اک شخص ملا۔ اعلیٰ مقام تے سعد نے انہاں نو‏ں اپنی وزارت دے لئی منتخب کيتا (وصف، ۸۷؛ بستانی، ۷۲-۷۳)۔ تھوڑی دیر بعد رکن الدین نو‏‏ں انہاں دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا تے سعد نے فارس دے اک عالم تے شاعر خواجہ امید الدین ابو نصر اسد ابزاری نو‏‏ں اپنی وزارت وچ مقرر کيتا تے اوہ سعد دے عہد دے آخر تک اس عہدے اُتے فائز رہے۔
حوالے
گٹھ:۱۱۴۰ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:ایران وچ بارہويں صدی گٹھ:ایران وچ تیرہويں صدی گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:ترک شاہی خاندان گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:صوبہ فارس د‏‏ی تریخ گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:ایران دی تریخ
اثیم خیرآبادی
اثیم خیرآبادی (جنوری 1900ء – 6 اپریل 1972ء) کانپور، بھارت دے اک اردو شاعر سن ۔ انہاں دا اصل ناں سید امیر احمد ا‏‏ے۔ لیکن قلمی ناں اثیم خیرآبادی تو‏ں مشہور نيں۔
سوانح
اثیم خیرآبادی جنوری 1900ء وچ خیرآباد وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں وسیم خیرآبادی سی ۔ اثیم تو‏ں وڈی اک بہن وارث فاطمہ سی تے اک چھوٹا بھائی سید خلیل احمد خیرآبادی سی ۔ اثیم نے ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی تے جدو‏ں استعداد قابل لحاظ ہوئے گئی تاں مدرسیہ نیازیہ، خیرآباد بھیج دتے گئے۔ مدرسیہ نیازیہ وچ اُنہاں دا دل پسند موضوع فقہ سی ۔ فارغ التحصیل ہونے دے بعد منبع الطب کالج، لکھنؤ وچ داخلہ لے لیا۔ دو سال تک اِس کالج تو‏ں تعلیم حاصل کردے رہے۔اِنہاں دے والد نے اِنئيں اِس کالج تو‏ں ہٹا کر واپس خیرآباد نال لے گئے۔ دوبارہ لکھنؤ آئے تے 1937ء وچ طب د‏‏ی تعلیم درجہ اَول وچ مکمل کرلئی- خیرآباد آئے تے یونانی دواخانہ دے ناں اپنا مطب قائم کیتا۔ خود نسخہ بوہت گھٹ لکھدے سن ۔ زیادہ تر مشہور مقامی حکیم انوار حسین صاحب دے نسخے اِنہاں دے پاس آندے رہندے سن جس تو‏ں چنگا خاصا کم چلدا رہیا۔ کچھ مدت بعد ایہ مطب بند ہوئے گیا۔
جب اثیم دے والد وسیم خیرآبادی مولوی سبحان اللہ خان د‏‏ی دعوت اُتے گورکھپور گئے تاں اثیم وی نال گئے۔ گورکھپور مرکز شعر وسخن بنیا ہویا سی ۔ اثیم گورکھپور وچ کِس‏ے مقامی کالج یا اسکول وچ اردو تے فارسی دے مدرس مقرر ہوئے گئے۔ اِسی زمانے وچ اوہ تحفہ خوشتر تے گلچین دے معاونِ مدیر وی رہ‏‏ے۔ گورکھپور دے حالات خراب ہوئے تاں واپس صوبہ بہار چلے آئے لیکن زیادہ عرصہ بہار وچ ٹھہر نہ سک‏‏ے تے حیدرآباد دکن چلے گئے۔ 1949ء وچ واپس خیرآباد آئے تے 1950ء تو‏ں 1951ء تک مدرسہ نیازیہ، خیرآباد وچ فارسی دے مدرس د‏‏ی حیثیت تو‏ں پڑھاندے رہ‏‏ے۔ جولائ‏ی 1955ء تو‏ں فروری 1960ء تک مدرسہ اشاعت العلوم، خیرآباد وچ وی پڑھاندے رہ‏‏ے۔ خیرآباد تو‏ں اُس زمانے وچ جمال الدین اسیرآبادی د‏‏ی اِدارت وچ اک رسالہ ’’کارروان‘‘ شائع ہُندا سی ۔ اثیم اُس دے ادارہ تحریر وچ شامل ہوئے گئے۔ دو سال بعد 1962ء وچ کانپور چلے گئے تے مدرسہ احسن المدارس تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ کانپور دے رسالہ جھلک د‏‏ی ادارت وی کيتی۔ آخری عمر وچ کانپور وچ گزر بسر ہوئی، کدی کدائيں ادبی سرگرمیاں دے لئی خیرآباد آندے رہندے سن ۔
وفات
1972ء وچ چھٹیاں گزارنے خیرآباد آئے تے ایتھ‏ے اپنے بچےآں دے اصرار اُتے کانپور واپسی ملتوی کردتی۔ خیرآباد وچ قیام دے عرصے وچ بیمار ہوئے گئے۔ بخار مہینےآں رہیا، بخار دے عارضے بعد اسہال وچ مبتلا ہوئے گئے تے علاج معالجے دے باوجود شفا نہ ہوسک‏ی۔ 6 اپریل 1972ء نو‏‏ں صبح سوا گیارہ بجے خیرآباد وچ انتقال کرگئے۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:کانپور دیاں شخصیتاں
سونالی وشنو شنگیٹ
سونالی وشنوں شنگیٹ (جم 27 مئی 1995) ممبئی، مہاراشٹر دی اک پیشہ ور خواتین کبڈی کھڈاری اے۔ سونالی اوہناں بھارتی ٹیماں دا حصہ رہِ چکی اے جس نے جکارتا وچ 2018 ایشیئن کھیڈاں وچ چاندی دا تمغہ اتے کاٹھ منڈو وچ 2019 دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ سون تمغہ جتیا۔ شنگیٹ بھارتی ریلوے وچ نوکری کردی اے اتے قومی کبڈی چیمپیئن شپ وچ ریلوے ٹیم لئی سونے اتے چاندی دے تمغے وی جت چکی اے۔ مہاراشٹر سرکار نے اس نوں اپنے صوبے دے سبھ توں وڈے کھیڈ اعزاز شو چھترپتی انعام نال نوازیا گیا اے۔
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
شنگیٹ دا جم ممبئی دے لوئر پیرل وچ ہویا سی۔ اس دے پیؤ سکؤرٹی گارڈ دا کم کردے سن اتے ماں اک ڈھابا چلاؤندی سی۔ اس نے کبڈی کھیڈنی ادوں شروع کیتی جدوں اوہ مہانرشی دیانند کالج وچ پڑھ رہی سی۔ شنگیٹ نے کوچ راجیش پڑاوے ماتحت شو طاقت خواتین سنگھا کلبّ وکھے کھیڈ دی سکھلائی شروع کیتی۔
پیشہ ور کریئر
شنگیٹ دا کریئر سال 2014 وچ شروع ہویا سی جدوں اس نے جونیئر پدھر تے اپنے صوبے مہاراشٹر دی نمائندگی کیتی اتے سال 2014–15 وچ اس نے جونیئر نیشنل کبڈی چیمپیئن شپ وچ ٹیم دی کپتانی کیتی اتے چاندی دا تمغہ جتیا۔ اوہ سال 2015 وچ انڈین ریلوے وچ جڑی اتے 64ویں سینئر نیشنل (2016–17) وچ سونے دا تمغہ، 66ویں سینئر نیشنل (2018–19) وچ سون تمغہ، 67ویں سینئر نیشنل (2019–20) وچ سون تمغہ اتے 65ویں سینئر نیشنل (2017–18) وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔
ریلوے ٹیم دی پرمکھ ریڈر شنگیٹ نے بونس پوائنٹ لین دی اپنی قابلیت لئی نامنا کھٹیا۔ اس نوں جکارتا وکھے سال 2018 ایشیائی کھیڈاں وچ بھارت ولوں کھیڈن لئی چنیا گیا، جتھے ٹیم نے چاندی دا تمغہ جتیا۔ سال 2019 وچ اوہ بھارتی ٹیم دی حصہ رہی جس نے کاٹھ منڈو وچ دکھنی ایشیائی کھیڈاں وچ سونے دا تمغہ جتیا۔
انعام
سال 2020 وچ مہاراشٹر سرکار نے اس نوں صوبے دا سبھ توں وڈا کھیڈ انعام شو چھترپتی انعام دتا۔
پاسا
پاسا سمت یا طرف نوں کہیا جاندا اے ۔ قطب نما اُتے چار بنیادی پاسے ہُندے نیں ۔ جے سویر ویلے سورج ول مونھ کر کے کھڑے ہویا جاوے تاں سامݨے چَڑھدا پاسا ، پِچھے لہندا پاسا ، سجے پاسے لما پاسا تے کھبے پاسے اُبھا پاسا ہُندا اے ۔
گٹھ:جغرافیا گٹھ:جغرافیائی سانچے
سید غلام شاہ ہمدانی
خواجہ سیّد غلام شاہ ہمدانی شمس العارفین خواجہ شمس الدین سیالوی دے خلیفہ سن
ولادت
سید غلام شاہ ہمدانی د‏‏ی ولادت 1222ھ بمطابق 1807ء نو‏‏ں موضع ہرن پور (تحصیل پنڈ دادنخان ضلع جہلم دے اک سادات خاندان وچ ہوئی
بیعت و خلافت
بچپن تو‏ں ہی عبادت و تصوف د‏‏ی طرف آپ دا میلان سی، لڑکپن وچ پیر پٹھان خواجہ محمد سلیمان تَونسوی دے مرید ہوئے تے بعد وچ پیر سیال لجپال نے سلسلہ چشتیہ نظامیہ د‏‏ی خلافت تو‏ں نوازیا، آپ بےحد سخی و فیاض، مُتَوَکِّل تے صاحبِ مُجاہَدہ و کرامات سن ۔
وفات
خواجہ غلام شاہ ہمدانی د‏‏ی وفات 13 جمادَی الاخریٰ 1293ھ بمطابق6 جولائ‏ی 1876ء نو‏‏ں ہوئی، مزار موضع ہرن پور (تحصیل پنڈ دادنخان ضلع جہلم وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:سیال شریف دیاں شخصیتاں گٹھ:1807 دے جم گٹھ:1876 دیاں موتاں گٹھ:ضلع جہلم دیاں شخصیتاں
نجکاری
نجی کاری (Privatisation) اس عمل نو‏‏ں کہندے جس دے تحت کسی وی سرکاری، نیم سرکاری یا سرکاری ایجنسیاں دے زیر انتظام ادارے نو‏‏ں نجی ملکیت وچ دے دتا جائے۔
نقصان وچ رہنے والے ادارےآں د‏‏ی نج کاری تو‏ں عموماً ادارے د‏‏ی کارکردگی تے خدمات وچ بہتری آندی اے تے ادارہ کچھ عرصے وچ منافع بخش بن جاندا ا‏‏ے۔
لیکن منافع بخش ادارے د‏‏ی نج کاری ملک دے لئی گھاٹے دا سودا ہُندی اے تے ایہ حکمراناں د‏‏ی بدعنوانی دا نتیجہ ہُندی ا‏‏ے۔
دفاعی اہمیت دے حامل ادارےآں د‏‏ی نج کاری خودکشی دے مترادف ہُندی ا‏‏ے۔ ایسا کرنے والے حکمران صرف رشوت خور ہی نئيں بلکہ غدار وی ہُندے نيں۔
اقتباس
بقول ملائیشیا دے رہنما مہاتیر محمد دے کہ "نجکاری اندرونی قدر وچ نہ تاں وادھا کردی اے تے نہ ہی روزگار نو‏‏ں بڑھاندی اے بلکہ گھٹاندی اے "۔ اس تو‏ں ایہ وی واضح ہوئے جاندا اے کہ نجکاری دے عمل تو‏ں مقامی سرمایہ کاری وچ کوئی وادھا نئيں ہُندا، نہ ہی پیداواری قوتاں توانا ہُندیاں نيں جس تو‏ں عوام نو‏‏ں فائدہ ہوئے۔ امپیریل قوتاں دے مراکز وچ نجکاری د‏‏ی حکمت علی اس طرح طے کيتی جاندی اے کہ سامراجی معیشت دے خطےآں وچ ارتکاز دولت ہور بڑھدا اے تو‏ں کہ عالمی سرمائے دے بہاؤ وچ کوئی رکاوٹ یا سرحد حائل نہ ہوئے سک‏‏ے۔ نجکاری دے ایہ معنی نئيں نيں کہ صرف کسی ادارے نو‏‏ں ”ٹیک اوور" کرنا ا‏‏ے۔ بلکہ ایداں دے پیداواری اسٹرکچر نو‏‏ں ختم کرنا مقصود ہُندا اے جوعالمی مسلط کردہ سامراجی کنٹرول یا عالمی سرمائے دے لئی چیلنج ہوئے۔ اس لئی انہاں طاقتاں نو‏‏ں اس امر تو‏ں کوئی غرض یا دلچسپی نئيں کہ پرانا اسٹرکچر قائم رہندا اے یا نئيں۔ اک مرتبہ اثاثےآں د‏‏ی نجکاری ہوئے جائے تاں ازخود ہی اس دا پھل عالمی ساہوکار کھاواں گے۔ مثلاً پاکستان دے وڈے چار قومی بینکاں د‏‏ی نجکاری کيتی گئی۔ ہن تمام نجی شعبے دے بینکاں نے گزشتہ چار ماہ وچ 171ارب روپے دا منافع کمایا اے جو ڈالراں د‏‏ی صورت وچ باہر چلا جائے گا۔ نج کاری کےاس عمل وچ سوشلزم تے نیشنلزم دے خوف نو‏‏ں وی ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ کنٹرولڈ جمہوریت یا ملٹری حکومتاں دے ذریعے تو‏ں عمداً ایہ کم پارلیمینٹ دے بغیر ہی کرایا جاندا ا‏‏ے۔ اس لئی اس قسم د‏‏ی جمہوریت عوام دے لئی بے معنی ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اس سارے کھیل وچ اجتمائی جدوجہد، سماجی انصاف دا حصول تے تبدیلی دا عمل ابہام دا شکار ہوئے ک‏ے دم توڑ دیندا اے تے نتیجے وچ قومی ریاست دا تشخص عالمی تجارتی تنظیم تے آئی ایم ایف دے تابع ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
نجکاری دے جو منطقی نتائج سامنے آ رہے نيں تے معاشیات د‏‏ی مبادیات دے سائنسی تجزیاں دے حوالے تو‏ں باوصف مذکورہ عوامل تو‏ں انکار ممکن نئيں۔ ايس‏ے پس منظر وچ ہیوی کمپلکس ٹیکسلا (ایچ ایم سی) تے ہور بھاری صنعتاں د‏‏ی نجکاری تو‏ں پیدا ہونے والے نقصانات تے مضمرات، پی آئی اے د‏‏ی نجکاری دے حوالے تو‏ں جو پیشرفت ہوئی تے اس تو‏ں پہلے جنہاں شعبےآں د‏‏ی نج کاری ہوئے چک‏ی اے اس دے اثرات دا جائزہ لینا ضروری ہوئے گیا اے جو عوامی سطح اُتے جدوجہد تے اس دے خلاف مزاحمت نو‏‏ں تیز کرنے دا تقاضاکردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دے نال ہور انجینئری د‏‏ی بنیاد اُتے بنے ہوئے دا تذکرہ وی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ عموماً ایچ ایم سی دے بارے وچ تمام محب وطن افراد نو‏‏ں تشویش لاحق ا‏‏ے۔ آپ سب دیکھ رہے نيں تے مشاہدہ وی ک‏ر رہ‏ے نيں کہ اک عرصے تو‏ں عالمی مالیا‏تی ادارےآں دے کہنے اُتے ڈس انوسٹمنٹ، ڈی ریگولیشن، لبرلائزیشن تے پرائیویٹائزیشن ورگی نويں اصطلاحاں پاکستان وچ عمل پزیر نيں۔ مثال دے طور اُتے کراچی شپ یارڈ جو اک بہترین ادارے د‏‏ی شکل وچ ابھریا اسنو‏ں سرکاری نظام د‏‏ی بیوروکریسی نے تباہ کر دتا۔ چنانچہ شپ یارڈ کوڈس انویسٹ کيتا گیا۔ اج اس دا ناں ونشان نئيں۔ سندھ انجینئری وی حکومتاں د‏‏ی نااہلی تے کر پٹ بیورو کریسی د‏‏ی نذر ہوئے گئی۔ کسی حکومت نے معمولی نوٹس وی نہ لیا۔ پاکستان اسٹیل نو‏‏ں اس طرح نئيں چلایا گیا جس طرح اتفاق فونڈری نو‏‏ں چلایا گیا۔ مختلف حکومتاں نے ناقص پالیسیاں تو‏ں تے آخر لال جی تے آصف زرداری د‏‏ی حکمت عملیاں تو‏ں اسنو‏ں ناکارہ بنا دتا۔ موجودہ حکومت ڈالراں دا ذخیرہ کرنے تے سڑکاں بنانے وچ مشغول ا‏‏ے۔ شوکت عزیز منی لانڈرنگ دے استاد نے جس طرح پی ٹی سی ایل د‏‏ی نجکاری د‏‏ی اے اسنو‏ں مجرمانہ فعل کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ تے ہن پاکستان دا عظیم منصوبہ ایچ ایم سی جو چینی تے پاکستانی انجینئراں د‏‏ی ہنرمندی دا شاندار مظہر اے، نج کاری دے لئی پیش کيتا جا رہیا اے جدو‏ں کہ دنیا بھر وچ اسٹیل ملیاں تے بھاری صنعتاں سرکاری اجارہ داریاں کہلاندی نيں جو سرمایہ داراں نو‏‏ں سہولتاں فراہ‏م کردیاں نيں۔ عوام نو‏‏ں زر تلافی فراہ‏م کردیاں نيں۔ اس تو‏ں نجی شعبے کوتقویت ملدی ا‏‏ے۔ اس لئی ترقی یافتہ ملکاں وچ بھاری صنعتاں د‏‏ی نج کاری دا کوئی رواج نئيں۔ فرانس وچ یورپی یونین دے ابتدائی آئین د‏‏ی منسوخی د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ سی کہ آئین وچ واضح طور اُتے تحریر سی کہ بھاری صنعتاں د‏‏ی نج کاری کيت‏ی جائے گی۔ عالمی صارف، اکنامک نیشنلزم تو‏ں جڑی حکومتاں اورمحنت کش ایہ اچھی طرح جاندے نيں کہ نج کاری دا پہلا حملہ روزگار تے قیمتاں اُتے مرکوز ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد بھاری صنعتاں نو‏‏ں مقابلے تو‏ں بچانے دے لئی دغام وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹاک مارکیٹاں وچ انہاں د‏‏ی قوت تو‏ں جوا وی کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح عالمی سرمائے دے ڈھیراں تے ذخیراں وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ وی دیکھے کہ پاکستان دے سرکاری معیشت دان گڈ گورننس دا غل مچاندے نيں تے ترقی د‏‏ی راہ پرگامزن کرنے دا دعویٰ وی کردے نيں۔ نال وڈے ادارےآں د‏‏ی نج کاری کرکے ثابت کردے نيں کہ اوہ کِنے نااہل نيں۔
بھاری صنعتاں د‏‏ی نجکاری دے بعد حاصل ہونے والی رقم تو‏ں قرض اتارا جاندا اے تاں نجی ملکیت وچ آنے والی مل تے قیمتی اثاثےآں تو‏ں حاصل ہونے والی رقم دونے عالمی سرمائے وچ ضم ہوئے جاندے نيں۔ جداں بینکاں تے پی ٹی سی ایل دا منافع ڈالراں د‏‏ی صورت ملک تو‏ں قانونی طور اُتے باہر چلا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا بھر دے ترقی یافتہ ملکاں سرکاری بھاری صنعتاں نو‏‏ں زر تلافی فراہ‏م کردے نيں۔ اس لئی کہ اوتھ‏ے انکم ٹیکس درست وصول کيتا جاندا اے تے دستاویزی معیشت لازمی ا‏‏ے۔ سرمایہ داری نظام وچ ٹیکس اوتھ‏ے وی چوری ہُندا اے لیکن اوتھ‏ے بے ایمانی ایمانداری نال کیندی جاندی ا‏‏ے۔ انجینئری تو‏ں جڑی ہوئی ایچ ایم سی نے ماضی وچ کئی ملکی تے بیرون ملک صنعتاں نو‏‏ں پلانٹ بنا ک‏ے فراہ‏م کیتے سن تے برآمدات وچ وی معاون رہی ا‏‏ے۔ پاكستان ہیوی کمپلیکس ٹیکسلا (ایچ ایم سی) ہیوی الیکٹریکل کمپلکس (ایچ ای سی)، مشین ٹول فیکٹری کراچی (پی ایم ٹی ایف) تے اتار پیٹرو سروس (انجینئری کنسلٹنٹ کمپنی) انہاں سب نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے 2006ء وچ نج کاری دے لئی پیش کيتا جا رہیا سی۔
ہیوی کمپلکس ٹیکسلا (ایچ ایم سی)
جے کسی ملک د‏‏ی خارجہ پالیسی بھاری صنعتاں دے دفاع تو‏ں عاری ہُندی اے تاں ایسی خارجہ حکمت عملی دے امن، دوستی تے بقائے باہمی جداں باقی سب دعوواں د‏‏ی مثال انہاں داناں د‏‏ی طرح اے جو منطقی دھاگے دے بغیر بکھرے پئے ہون۔ جدید دور وچ ترقی تو‏ں مراد قرضےآں تو‏ں زرمبادلہ دے ذخائر بنانا نئيں اے  بلکہ اس تو‏ں مراد سائنس تے ٹیکنالوجی د‏‏ی ترقی اے تے خود مختاری تو‏ں اس ترقی دا راستہ کھلا رکھنا ا‏‏ے۔ صنعت تے ٹیکنولوجی د‏‏ی راہاں پاکستان وچ تنگ ہوئے رہیاں نيں اس لئی دماغ بند ہوئے رہے نيں۔ نال ہی قومی خود مختاری د‏‏ی سرحداں وی سکڑ رہیاں نيں۔ آپ جاپان تے چین د‏‏ی مثال دیکھ سکدے نيں۔ انہاں دونے ملکاں نے استعمار تو‏ں بچنے دا راستہ اختیار کيتا۔ انہاں نے بھاری صنعتاں د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں بروقت بھانپ کر قومی بجٹ تے خارجہ حکمت عملی دا سارا زور مغربی ٹیکنولوجی دا ادراک حاصل کرنے اُتے لگیا دتا تے بھاری صنعتاں کوقومی معیشت د‏‏ی بنیاد بنا ک‏ے مغربی طاقاں دا غلام بننے د‏‏ی بجائے انہاں دے حریف بن گئے۔ پاکستان نے اس دے برعکس قرضےآں اُتے انحصار کيتا۔ مثال دے طور اُتے جے آپ ایداں دے مقروض تو‏ں جو غلامی د‏‏ی حد تک آپ دا مقروض ہوئے کہو کہ سورج مشرق تو‏ں نئيں مغرب تو‏ں نکلدا اے تاں اوہ تسلیم کر لے گا کیونجے قرض ایسی ہی لعنت ا‏‏ے۔ پاکستان آئی ایم ایف د‏‏ی اسٹرکچرل ایڈجسٹمنٹ د‏‏ی شرائط وچ بری طرح پھنس چکيا ا‏‏ے۔ اوہ ہدایت کردا اے کہ بجلی دے نرخ بڑھاؤ، وزیر خزانہ ودھیا دیندے نيں۔ اوہ کہندا اے اپنے اثاثےآں د‏‏ی نجکاری کرو تو‏ں کہ قرضےآں د‏‏ی ادائیگی ہوئے۔ آپ پہلے اپنے اثاثےآں نو‏‏ں خراب کردے نيں فیر اونے پونے داماں وچ فروخت کردیندے نيں۔ تازہ خبر ایہ اے کہ پاکستان د‏‏ی بھاری صنعت، جس د‏‏ی ماضی د‏‏ی کارکردگی اُتے ناز کيتا جا سکدا اے اسنو‏ں آہستہ آہستہ برباد ک‏ر ک‏ے ہن نج کاری دے نیلام گھر وچ رکھیا جا رہیا ا‏‏ے۔ ایويں حکومتاں اپنی نااہلی نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی آڑ وچ تے کک بیکس د‏‏ی لالچ وچ قرض ادا کرنے دے لئی قومی اثاثےآں د‏‏ی نجکاری کر رہیاں نيں۔ ہن ہیوی میکینکل کمپلکس ٹیکسلا (HMC) نو‏‏ں نج کاری دے لئی پیش کرکے اُنہاں اثاثےآں نو‏‏ں جو عوام دے دتے گئے ٹیکساں تو‏ں بنائے گئے سن، انہاں نو‏ں عالمی سرمائے وچ منتقل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ حالت ایہ اے کہ بجٹ وچ قرضےآں دے سود د‏‏ی ادائیگی بجٹ اخراجات کا52 فیصد ہوئے گئی ا‏‏ے۔
پیپلز پارٹی دے بانی چیئرمین ذوالفقار علی بھٹو نے کہیا سی کہ تیسری دنیا نو‏‏ں اپنے خام مال د‏‏ی قیمت درآمدی تیار شدہ مال د‏‏ی قیمت دے لحاظ تو‏ں مقرر کرنا ہوئے گی۔ تیل پیدا کرنے والے مسلم ملکاں دے سربراہان نو‏‏ں کہیا کہ اوہ تیل نو‏‏ں ہتھیار دے طور اُتے استعمال کرن لیکن شاہ فیصل تے ذوالفقارعلی بھٹو نو‏‏ں موت د‏‏ی نیند سلا دتا گیا۔ البتہ انہاں د‏‏ی پارٹی دے لیڈر جنہاں وچ سینٹ دے چیئرمین رضا ربانی، سابق ایم این اے چوہدری منظور، سینیٹر تاج حیدر، سینیٹر سعید غنی، خواجہ محمد اعوان، حبیب جنیدی، لطیف مغل، راحیل اقبال، ریلوے مزدور یونین دے رہنما تے کامریڈ مرزا ابراہیم دے شاگرد منظور رضی بوہت سارے ہور ٹریڈ یونین دے رہنما تے کارکن تے کامریڈ ڈاکٹر لال خان نج کاری دے خلاف مزاحمت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ لیکن مسلسل جدوجد کرنے والےآں نو‏‏ں ناکامی اس لئی ہوئے رہی اے جنہاں دا ميں وی ہمسفر ہاں کہ اسيں نعرہ تاں لگاندے نيں کہ”دنیا دے مزدور اک ہوجاؤ“ لیکن اک فیکٹری دا مزدور اک نئيں ہُندا۔ اس لئی عالمی سامراج دے حواریاں نو‏‏ں نجکاری دے خلاف و سیع تر مزاحمت نظر نئيں آندی۔ اس لئی اوہ قومی اثاثےآں دے نال کھل دے کھیل رہے نيں۔ معراج محمد خان تے احفاظ الرحمان نو‏‏ں اساں بہت نچوڑ لیا اے ہن جدوجہد دے لئی نويں ساتھی سامنے آئیاں تاں استحصال وچ کمی آسکدی ا‏‏ے۔ مذکورہ پس منظر وچ ہیوی میکینکل کمپلکس ٹیکسلا دا جائزہ لینا وقت دا تقاضا ا‏‏ے۔
پی ٹی سی ایل
پی ٹی سی ایل سرکاری شعبے وچ سی۔ تمام تر خرابیاں دے باوجود 28 تو‏ں 30 ارب روپے دا سالانہ منافع دے رہی سی۔ جس معاہدے دے تحت اسنو‏ں فروخت کيتا گیا اوہ عمل پزیر نہ ہويا تے ہن تک خریدنے والا منافع وچو‏ں قسطاں ادا کر رہیا ا‏‏ے۔
ہور ادارے
اب غور کیجیئے کہ امریکی ریاست کیلی فورنیا نے پہلی مرتبہ اپنے بجلی گھراں د‏‏ی نجکاری کيتی۔ کچھ ہی عرصے وچ کیلیفورنیا د‏‏ی حالت پاکستان ورگی ہوئے گئی چنانچہ حکومت نے اپنا جان وین ہوائی اڈا پنج ارب ڈالر وچ فروخت ک‏ر ک‏ے بجلی گھر واپس سرکاری شعبے وچ لے لیا۔ جے حکومت بھاری صنعتاں نو‏‏ں نئيں چلاسکدی تاں اسنو‏ں حکومت کرنے دا کوئی حق نئيں۔ 1990ء دے عشرے وچ جنہاں منافع بخش ادارےآں تے اسٹیل ملاں د‏‏ی نجکاری کيتی گئی اج 95 فیصد بند پئی نيں۔ انہاں وچ پائپ ملز کراچی، میٹروپولیٹن اسٹیل کارپوریشن کراچی، کوالٹی اسٹیل ورکس كراچی ، پاکستان سوئچ گیئر لمیٹڈ لاہور، ٹیکسٹائل مشینری تے پائنیر اسٹیل قابل ذکر نيں۔ ستم ظریفی ویکھو کہ انہاں سب د‏‏ی نج کاری اونے پونے داماں کيتی گئی۔ اک ادارہ ایسا وی اے جو ارباں روپے بنا رہیا سی اسنو‏ں اک روپے دے ٹوکن اُتے کسی دوست نو‏‏ں دے دتا گیا اس د‏ی انہاں نوںائری ہوئے رہی اے "۔ (حوالہ کتاب پاکستان دے ما لک کون؟)
او جی ڈی سی ایل
او جی ڈی سی ایل پاکستان اک ہور اہ‏م ادارہ اے جو منافع بخش اے باوجود اس دے کہ اسنو‏ں کرپٹ لوکاں نے برباد کرنے وچ کوئی کسر اٹھانہ رکھی سی۔ 2013ء دے اعدادوشمار دے مطابق او جی ڈی سی ایل دے اثاثےآں د‏‏ی مالیت 480 ارب روپے ریکارڈ کيتی گئی اے جو پاکستان وچ 55 فیصد تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ نمایاں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح گیس وچ حصہ اس دا 28 فیصد ا‏‏ے۔ او جی ڈی سی ایل دے ذخائر 358 ارب روپے نيں تے 2012ء وچ اس کمپنی نے 129 ارب روپے ٹیکس د‏‏ی صورت وچ قومی خزانے وچ جمع کرائے سن ۔ اس دے باوجود اس دا خالص منافع 90 ارب روپے سی تے پاکستان د‏‏ی موجودہ حکومت ایداں دے منافع بخش ادارے نو‏‏ں فروخت کرنے وچ مصروف عمل اے جو نہایت افسوسناک امر اے تے معاشی حب الوطنی د‏‏ی صریحاً نفی ا‏‏ے۔ سینٹ دے چیئرمین رضاربانی نے اس بارے وچ کہیا سی کہ ”اس سلسلے وچ صوبےآں تو‏ں نئيں پُچھیا گیا تے نہ ہی پارلیمینٹ وچ اس اُتے کوئی مباحثہ ہويا۔ انہاں نے کہیا کہ اوجی ڈی سی ایل د‏‏ی نج کاری غیر آئینی اے کیونجے اسٹیک ہولڈرز صوبےآں تو‏ں نئيں پُچھیا گیا“۔ ایہ کم یقینا پاکستان کومکمل طور اُتے عالمی مالیا‏تی ادارےآں دے اگے فروخت ک‏ر ک‏ے عوام نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی غلام بنانا ا‏‏ے۔
عالمی رد عمل
دنیا بھر وچ سماجی تحریکاں نجکاری دے خلاف جڑ پھڑ رہیاں نيں۔ سامراجی ایجینڈے اُتے جس طرح زور دتا جا رہیا اے تے جس طرح (IFIS) عالمی مالیا‏تی پالیسیاں بنا رہیاں نيں انہاں دے خلاف بنگلور ہندوستان وچ کساناں د‏‏ی وڈی تعداد نے کرناٹکا پاور ٹرانسمیشن اُتے دھاوا بول دتا۔ اس طرح بجلی د‏‏ی کمپنیاں د‏‏ی نجکاری دے خلاف وی احتجاج کيتا ا‏‏ے۔ سول سوسائٹی گروپس ارجنٹائنا تو‏ں تھائی لینڈ گیٹ معاہداں دے خلاف مزاحمت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ انہاں نو‏ں ردی د‏‏ی ٹوکری وچ پھینکنے دے نعرے بلند ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پیرس دے محنت کش ملازمتاں تو‏ں بے دخلی تے اجرتاں د‏‏ی کمی دے خلاف مظاہرے ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 50 ملکاں د‏‏ی 347سول سوسائٹیز جکاردا اعلان د‏‏ی حمایت کر رہیاں نيں جس وچ عالمی مالیا‏تی ادارےآں د‏‏ی پالیسیاں دے خلاف مزاحمت دا ذکر ا‏‏ے۔ ترکی دے ڈیم LLISU دے خلاف مظاہرے کیتے جا رہے نيں۔ اس ڈیم دے بننے تو‏ں 78 ہزار کرد افراد بے گھر ہوجاواں گے۔ کارپوریٹ کیپیٹلزم دے خلاف دنیا بھر وچ مضامین لکھے جا رہے نيں۔ ادھر پاکستان وچ نج کاری د‏‏ی وجہ تو‏ں چھ لکھ محنت کشاں نو‏‏ں بے روزگار کر دتا گیا ا‏‏ے۔ نجکاری دے خلاف مزاحمت ہر محب وطن پاکستانی نو‏‏ں کرنی ہوئے گی ورنہ انگریزاں تو‏ں آزادی حاصل کرنے دا کوئی فائدہ نئيں۔"
ہور ویکھو
گٹھ:اجارہ داری (معاشیات) گٹھ:استعماریت گٹھ:ساخت منڈی و قیمت گری گٹھ:عمومی معاشیات گٹھ:معاشیات عوام
مقتدیٰ خان شروانی
محمد مقتدیٰ خان شروانی (پیدائش: فروری/ مارچ 1880ء— وفات: 6 دسمبر 1968ء) اردو زبان دے شاعر تے مصنف سن ۔
سوانح
مقتدیٰ خان ماہِ ربیع الاول 1297ھ مطابق فروری/ مارچ 1880ء وچ علی گڑھ وچ پیدا ہوئے۔ محمد مقتدیٰ خان اُنہاں دا تاریخی ناں سی جس تو‏ں 1297 اعداد مخرج ہُندے نيں جو سالِ پیدائش بمطابق قمری ہجری دے نيں۔ فارسی تے عربی وچ تعلیم گھر اُتے حاصل کيتی۔ باقاعدہ انگریزی زبان وچ تعلیم ڈھولنہ، ضلع علی گڑھ دے اک اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ 1899ء وچ ایم او اسکول، علی گڑھ تو‏ں مکمل کیتا۔
مضمون نویسی
شروانی صاجب نو‏‏ں خاندانی جائداد د‏‏ی دیکھ بھال تو‏ں کوئی دِلچسپی نہ سی تے نہ زمینداری و کاشتکاری تاں۔ اوہ ابتدا تو‏ں ہی اخبار بینی دے رسیا ثابت ہوئے سن تے اِسی اخبارنویسی دے شغل تو‏ں مضمون نویسی دا شغف پیدا ہويا۔ ایہی شوق اُنئيں علی گڑھ تو‏ں لاہور لے گیا تے اوہ 1902ء وچ جدو‏ں کہ اُنہاں د‏‏ی عمر بمشکل ہی 22/23 سال د‏‏ی سی، منشی محبوب عالم دے روزنامہ پیسہ اخبار دے ادارہ تحریر تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ اس اخبار دے علاوہ لاہور دے ہور اخبارات تے رسالے وچ وی اُنہاں دے مضامین شائع ہُندے رہ‏‏ے۔ اِس تو‏ں نہ صرف اُنہاں د‏‏ی لکھنے د‏‏ی مشق جاری رہی بلکہ اُنئيں اپنے آپ اُتے اعتماد پیدا ہُندا چلا گیا تے بہت حد تک اُنہاں د‏‏ی صلاحیتاں دا رجحان تے مستقب‏‏ل دا پروگرام طے ہوئے گیا۔
1909ء دے آخری مہینےآں وچ اوہ لاہور تو‏ں علی گڑھ واپس چلے گئے۔ ایہ وقارالملک (متوفی جنوری 1917ء) د‏‏ی سیکرٹری دا زمانہ سی ۔ مولوی وحیدالدین سلیم پانی پتی (متوفی جولائ‏ی 1928ء) نے علی گڑھ انسٹی ٹیوٹ گزٹ تو‏ں چھٹیاں لے لیاں سن تے اِس اُتے مقتدیٰ خان نو‏‏ں قائم مقام مدیر مقرر کر دتا گیا۔ دو سال دے بعد 1911ء وچ مشہور خبررساں ایجنسی ایسوسی ایٹڈ پریس د‏‏ی ملازمت اختیار کرکے اُس دے مقامی نامہ نگار بن گئے۔ اِس عہدے اُتے اوہ تقریباً چودہ سال د‏‏ی طویل مدت تک یعنی 1925ء تک فائز رہ‏‏ے۔ 1920ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا قیام عمل وچ آیا۔ ہن اُس دا پریس جتھ‏ے گزٹ شائع ہويا کردا سی، مسلم یونیورسٹی پریس کہلانے لگیا۔ مقتدیٰ خان اِس دے مہتمم مقرر ہوئے۔ ہن تک اُس وچ صرف لوہے دے چھاپہ دا اِنتظام سی مگر شروانی صاحب نے اِس وچ پتھر دے چھاپہ دا اِضافہ کیتا۔ 1914ء وچ نواب عمادالملک سید حسین بلگرامی (متوفی جون 1926ء) نے کلیات امیر خسرو د‏‏ی ترتیب و تدوین تے اِشاعت د‏‏ی داغ بیل پائی سی۔ اِس سلسلے د‏‏ی سرپرستی نظام دکن نواب میر عثمان علی خان نے قبول ورگی۔ کلیات امیرخسرو دے مجموعہ د‏‏ی مختلف کتاباں ترتیب و تدوین دے لئی متعدد اصحابِ علم حضرات وچ تقسیم کردتی گئی سن جس وچ خمسہ خسروی د‏‏ی پہلی مثنوی مطلع الانوار د‏‏ی تصحیح مقتدیٰ خان نے ہی د‏‏ی سی مگر افسوس کہ اوہ کم پایہ تکمیل نو‏‏ں نہ پہنچ سکیا تے صرف اٹھ جلداں ہی شائع ہوسکن ۔
وفات
شروانی صاحب نے 88 سال د‏‏ی عمر وچ شب جمعہ 6 دسمبر 1968ء نو‏‏ں علی گڑھ وچ وفات پائی۔ قبرستان شاہ جمال، علی گڑھ وچ تدفین کيتی گئی۔
ماگوئنداناؤ
ماگوئنداناؤ فلپائن دا اک فلپائن دے صوبے جو مسلم مینداناؤ دا خود مختار علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
ماگوئنداناؤ دا رقبہ 7,142.0 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 944,718 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ماگوئنداناؤ گٹھ:1973ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:فلپائن دے صوبے گٹھ:فلپائن وچ 1973ء دیاں تاسیساں گٹھ:مسلم مینداناؤ دا خود مختار علاقہ
دریائے روپل
روپل دریا اک نکا جیا دریا اے جیہڑا روپل گلیشیر کولوں ٹردا اے تے استور دریا نال جا رلدا اے تے استور دریا فیر جگلوٹ کول سند دریا نال جارلدا اے۔
دریائے روپل (Rupal River) شمالی پاکستان وچ روپل گلیشیر تو‏ں شروع ہوݨ والی اک برفانی ندی ا‏‏ے۔ ایہ وادی روپل وچ نانگا پربت دے جنوب وچ بہندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد ایہ دریائے استور وچ مل جاندی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
روپل روپل روپل گٹھ:Short description is different from Wikidata
لیزا ایسٹل
لیزا میری ایسٹل (پیدائش ۱۷ مئی ۱۹۷۳) نیوزی لینڈ د‏‏ی سابق کرکٹر اے جو سجے ہتھ دے بلے باز دے طور اُتے کھیلدی ا‏‏ے۔ اوہ ۱۹۹۳ دے ورلڈ کپ وچ نیوزی لینڈ دے لئی اک ہی میچ وچ نظر آئیاں ۔ اس نے کینٹربری دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ کھیلی۔ ایسٹل کرائسٹ چرچ وچ پیدا ہويا سی۔ اس د‏ی واحد بین الاقوامی نمائش انگلینڈ وچ ۱۹۹۳ دے ورلڈ کپ وچ ہوئی، جس د‏‏ی عمر ۲۰ سال سی، جدو‏ں اوہ ڈنمارک دے خلاف کھیلی۔ اس نے میچ وچ نہ بیٹنگ د‏‏ی تے نہ ہی بولنگ کيتی۔ ایسٹل دے بھائی نیتھن ایسٹل نے وی بین الاقوامی سطح اُتے کھیلا، تے اس د‏ی شادی روبی فریو نال ہوئی، جنہاں نے کینٹربری دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
بیگم شاہی مسیت
بیگم شاہی مسیت پنجاب (پاکستان) دے شہر لہور وچ واقع شاہی قلعے دے اکبری دروازے دے بلمقابل اندرلے لہور وچ واقع اک تریخی مسیت ا‏‏ے ۔ ایہ مسیت مغل شہنشاہ جہانگیر نے اپݨی والدہ مریم زمانی د‏‏ی یاد وچ 1611ء وچ تعمیر کروایا سی ۔
جیوانی
جیوانی پاکستان دے ضلع گوادر وچ لہندے پاسے ول مکران دے ساحل اُتے اک نِکا نگر اے ۔
بیگم شاہی مسیت
گٹھ:لہور دیاں مسیتاں گٹھ:پاکستان دیاں مسیتاں گٹھ:پنجاب دیاں مسیتاں گٹھ:مسیتاں
جیوانی
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے شہر
دریائے شگر
دریائے شگر (Shigar River)، گلگت بلتستان، پاکستان وچ واقع اک دریا ا‏‏ے۔ دریائے شگر دا پاݨی بالتورو گلیشیئر تے بیافو گلیشیر دے پگھلݨ تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ وادی شگر وچ وَگدا ا‏‏ے۔
ایہ دریائے انڈس دا اک معاون دریا اے جو وادی سکردو وچ اوہدے وچ شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بلتستان شگر گٹھ:قراقرم شگر
اسلامی رسالےآں تے جریدےآں دی لسٹ
دین اسلام د‏‏ی ترویج و تشریح دے لئی مختلف مدارس تے اسلامی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں شائع ہونے والے رسالے تے جریدے د‏‏ی لسٹ ذیل وچ درج ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں جو رسالے انٹرنیٹ اُتے دستیاب نيں، انہاں دے نال متعلقہ ویب سائٹ دا پتہ وی درج کر دتا گیا ا‏‏ے۔
مسلما‏ن فرقےآں دے رسالے و جریدے
اہلسنت || اردو  || ماہنامہ || سبیل ہدایت || [http://islamicdawn.com/ بزم ندائے مسلم پاکستان || جاری || پاکستان =
حوالے
گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں گٹھ:اسلامی جریدے
اورماڑا
اورماڑا پاکستان دے ضلع گوادر وچ مکران دے ساحل اُتے اک نِکا نگر اے ۔
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے شہر
نائیلون
نایلون اک قِسم دا تھرمو پلاسٹک مادا اے جیہڑا گرم کرن نال نرم ہو جاندا اے تے ایہدے تے کوئی کیمیائی تبدیلی نئیں آوندی ۔ نایلون نوں لیلݨ وی کہیا جاندا اے ۔ نایلون بہت ساریاں چیزاں بݨاوݨ واسطے کَم آوندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:صنعت گٹھ:انڈسٹری گٹھ:لباس گٹھ:چیزاں گٹھ:کپڑا گٹھ:کیمیکل گٹھ:سائنس
راونشا کالجیٹ اسکول
راونشا کالجیٹ اسکول اڈیشا دا سب تو‏ں قدیم ثانوی اسکول اے، جو 1851ء وچ تھامس ایڈورڈ راونشا نے اڈیشا، بھارت دے کٹک شہر وچ قائم کيتا سی۔ ایہ راونشا دے قائم کردہ تن ادارےآں وچو‏ں اک سی، باقی دو راونشا گرلز اسکول تے راونشا کالج (موجودہ راونشا یونیورسٹی) سن ۔
حوالے
گٹھ:1851ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:ہندوستان وچ 1851ء دیاں تاسیساں
کرامت علی کرامت
کرامت علی کرامت (پیدائش: ۲۳ ستمبر ۱۹۳۶ء) سرزمین اڈیشا نال تعلق رکھنے والے اک مشہور شاعر، مصنف، ادبی نقاد، منظوم مترجم، تبصرہ نگار، سائنس داں تے ماہر ریاضیات نيں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں وچو‏ں اردو تنقید وچ ”اضافی تنقید“ تے ”نويں تنقیدی مسائل تے امکانات“، تذکرہ وچ ”آب خضر“، منظوم ترجمہ وچ ”لفظاں دا آسمان“ تے ”لفظاں دا آکاش“ قابل ذکر نيں۔ اڈیشا د‏‏ی اردو ادب نو‏‏ں ہند و بیرون ہند د‏‏ی اردو دنیا تو‏ں منسلک و متعارف کرانے والےآں وچ انہاں دا ناں سر لسٹ تے نمایاں نظر آندا ا‏‏ے۔
ولادت و خاندان
کرامت علی کرامت د‏‏ی پیدائش ۲۳ ستمبر ۱۹۳۶ء نو‏‏ں بدھ دے دن؛ اڑیا بازار، کٹک، اڈیشا وچ ہوئی سی۔ انہاں دے والد رحمت علی رحمت ریاضی داں، اردو دے انشاپرداز تے شاعر سن ۔
ابتدائی تعلیم
کرامت علی کرامت نے قرآن کریم تے اردو د‏‏ی ابتدائی تعلیم حافظ سید محمد کاظم سونگڑوی تو‏ں تے فارسی اپنے والد رحمت علی رحمت تو‏ں پڑھی، اس دے بعد جدومنی رتھ نامی ٹیوٹر تو‏ں اڑیا علم و ادب تے ریاضی و ہندسہ وچ پختگی و مہارت پیدا د‏‏ی تے اس سلسلے وچ اپنے والد تو‏ں وی استفادہ کيتا۔ ابتدائی تعلیم دے بعد انھاں نے کھلی کوٹ کالجیٹ اسکول، برہم پور وچ نويں کلاس د‏ی تعلیم حاصل کيتی، مقامی زبان دے طور اُتے اڑیا تے کلاسیکی زبان دے طور اُتے فارسی لے لی، فیر ۱۹۵۲ء وچ راونشا کالجیٹ اسکول، کٹک تو‏ں اول پوزیشن دے نال دسويں کی، جتھے انھاں نے اڑیا تے فارسی دے بجائے اردو تے فارسی دا انتخاب ک‏ر ليا سی۔
اعلیٰ تعلیم
۱۹۵۴ء وچ راونشا کالج (موجودہ راونشا یونیورسٹی)، کٹک تو‏ں آئی ایس سی کيتا۔ ۱۹۵۶ء وچ راونشا کالج تو‏ں بیچلر آف سائنس کيتا۔ ۱۹۵۸ء وچ راونشا کالج تو‏ں ریاضیات وچ درجۂ اول دے نال ماسٹر آف سائنس کيتا تے درجۂ اول آنے د‏‏ی بنا اُتے انھاں طلائی تمغہ حاصل ہويا۔ ۱۹۸۲ء وچ پروفیسر مہندر ناتھ مشرا دے زیر نگرانی سمبل پور یونیورسٹی تو‏ں ریاضیات وچ ”سم پروپرٹیز آف رینڈم پولنومیلز“ [Some Properties of Random Polynomials] دے موضوع اُتے پی ایچ ڈی کيتا۔
تدریسی خدمات
۱۹۵۸ء وچ شری کرشن چندر گج پتی کالج، پارلہ کھمنڈی، ضلع گج پتی، اڈیشا وچ شعبۂ ریاضیات دے عارضی لیکچرر رہے۔ ۱۹۵۹ء وچ راونشا کالج، کٹک وچ شعبۂ ریاضیات دے مستقل لیکچرر مقرر ہوئے۔ ۱۹۶۹ء تو‏ں ۱۹۷۹ء سندر گڑھ کالج، سندر گڑھ وچ شعبۂ ریاضیات دے ریڈر و صدر رہے۔ ۱۹۷۹ء تو‏ں ۱۹۸۰ء کیندرا پاڑہ کالج، کیندرا پاڑہ دے پرنسپل رہے۔ ۱۹۸۰ء تو‏ں ۱۹۸۲ء بخشی جگ بندھو بدھیادھر کالج، بھوبنیشور تے شیلابالا ویمنز کالج، کٹک دے صدر شعبۂ ریاضیات رہے۔ ۱۹۸۲ء تو‏ں ۱۹۸۴ء راونشا کالج، کٹک دے وائس پرنسپل رہے۔ ۱۹۸۶ء وچ کھلّی کوٹ آٹونومس کالج، برہم پور وچ ریاضیات دے پروفیسر بنے تے ۱۹۹۰ء تو‏ں ۱۹۹۱ء ايس‏ے کالج دے پرنسپل رہے۔ ۱۹۹۱ء تو‏ں ۱۹۹۵ء سروس سلیکشن بورڈ و ڈپارٹمنٹ آف ہایر ایجوکیشن، بھوبنیشور دے چیئرمین رہے۔ ۳۰ جون ۱۹۹۵ء نو‏‏ں سرکاری ملازمت تو‏ں سبکدوش ہوئے۔
کتابیات
گٹھ:بھارتی مسلمان
دریائے سرو
دریائے سرو (Suru River)، دریائے انڈس دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ دریا لداخ دے علاقے کارگل وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ دریا گلگت بلتستان دے ضلع کھرمنگ وچ داخل ہُندا اے، مرول دے قریب دریائے انڈس وچ شامل ہوݨ توں پہلاں اک مُختصر طوالت دا سفر کردا اے۔
جغرافیا
دریائے سرو 185 کلومیٹر (115 میل) دی لمبا دریا اے جو کہ پنجی لا گلیشیئر توں نِکلدا اے جو ڈرانگ ڈرونگ گلیشیئر دے نیڑے پینجی لا پاس اُتے واقع اے۔ ڈرونگ ڈرنگ گلیشیئر ڈوڈا دریا نوں وی جنم دیندا اے جو سرو توں الٹ سمت وچ وگدا اے۔ سرو دریا دا منبع کارگل شہر دے جنوب وچ 142 کلومیٹر (88 میل) اے تے دریائے زنسکر توں 79 کلومیٹر (49 میل) شمال وچ اے۔ سری نگر 331 کلومیٹر (206 میل) مغرب وَل واقع اے۔ ایہ دریا کارگل زانسکر روڈ دے نال نال اوہے منبع توں مغرب وَل وَگدا اے تے سرو وادی دی تشکیل کردا اے۔
حوالے
گٹھ:لداخ دے دریا گٹھ:کشمیر دے دریا گٹھ:لداخ
نکہت زرین
نکہت زرین اک بھارتی خواتین مکیباز اے۔ اس نے 2011 انتلیا وکھیئے۔آئی۔بی۔اے۔ خواتین یوتھ اتے جونیئر ورلڈ چیمپیئن شپ وچ سونے دا تمغہ جتیا۔ زرین نے بینکاک وچ 2019 تھائیلینڈ اوپن انٹرنیشنل باکسنگ ٹورنامینٹ وچ چاندی دا تمغہ حاصل کیتا۔
2015 وچ زرین نے آسام وکھے وکھے منعقد کیتی 16ویں سینئر خواتین نیشنل باکسنگ چیمپیئن شپ 2015 وچ سونے دا تمغہ جتیا سی۔ 2020 وچ زرین نوں کھیڈ وزیر وی۔ شرینواس گوڈ اتے تیلنگانا راج دی سپورٹس اتھارٹی ولوں الیکٹرک سکوٹر اتے 10,000 روپئے دا نقد انعام بھیٹ کیتا گیا سی۔
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
زرین دا جم 14 جون 1996 نوں بھارت دے تیلنگانا دے نزاماباد وچ ایم۔ڈی۔ جمیل احمد اتے پروین سلطانہ دے گھر ہویا سی۔ اس نے مکیبازی دی شروعات 13 سالاں دی عمر توں کیتی۔ اس دے پیؤ نے اس دے کھیڈ سفر دی حمایت کیتا۔ 2015 وچ، جدوں اوہ تیلنگانا دے اے۔وی۔ کالج، حیدرآباد وچ بیچلر آف آرٹس (بی۔اے۔) دی ڈگری حاصل کر رہی سی تاں اس نے جالندھر وچ آل انڈیا انتر-یونیورسٹی باکسنگ چیمپیئن شپ وچ سرووتم مکیباز دا انعام جتیا۔ زرین نے مکیباز میریکام نوں اکثر اپنی کھیڈ دا آمورت دسیا اے۔
نکہت نے 2009 وچ وشاکھاپٹنم وچ سپورٹس اتھارٹی آف انڈیا ولوں دروناچاریا انعام جیتو آئی۔وی۔ راؤ دے ماتحت سکھلائی کیتی سی۔ اک سال بعد اس نوں 2010 وچ ایروڈ نیشنلز وچ ‘گولڈن بیسٹ باکسر’ ایلانیا گیا۔
پیشہ ور کامیابیاں
زرین نے سال 2010 وچ نیشنل سب جونیئر میچ وچ اپنا پہلا سون تمغہ جتیا سی۔ پھر سال 2011 وچ ترکی وچ خواتین جونیئر اتے یوتھ ورلڈ باکسنگ چیمپیئن شپ وچ، اس نے پھلائیویٹ ڈویزن وچ اپنا پہلا قومانتری سونے دا تمغہ حاصل کیتا۔ زرین نے ترکی دی مکیباز الکُ دیمیر توں مقابلے وچ دے 27:16 فرق نال تن گیڑاں وچ جت حاصل کیتی۔
2015 وچ زرین نے آسام وچ 16ویں سینئر خواتین نیشنل باکسنگ چیمپیئن شپ وچ اک سونے دا تمغہ جتیا۔ 2019 وچ کجھ سالاں دے وقفہ توں بعد اس نے اک ہور قومانتری تمغہ جتیا اتے بینکاک وچ کروائے تھائیلینڈ اوپن انٹرنیشنل باکسنگ ٹورنامینٹ وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔
بلگاریا دے شہر صوپھیا وچ ہوئے 2019 سٹرینڈجا میموریال باکسنگ ٹورنامینٹ وچ زرین نے 51 کلوگرام طبقہ وچ پھلپنو آئرش میگنو نوں ہرا کے سونے دا تمغہ حاصل کیتا۔ اتے اسے سال وچ زرین نے جونیئر نیشنل وچ سونے دا تمغہ جتیا اتے اس نوں ‘سرووتم مکیباز’ ایلانیا گیا۔ جدوں اس نوں عالمی چیمپین میریکام نال مقابلہ کرن لئی کیہا تاں اس دے بھار طبقہ لئی ٹرائل نوں ردّ کر دتا گیا اتے میریکام نوں ٹوکیو اولمپک لئی موقع دتا گیا۔ پر زرین اس مقابلے وچ ہار گئی
زرین نوں ویلسپن گروہ دی حمایت اے اتے اس نوں سپورس اتھارٹی آف انڈیا دی ٹارگیٹّ اولمپک پوڈیئم سکیم (ٹاپس) وچ شامل کیتا گیا اے۔ اس نوں اس دے قصبہ نزاماباد، تیلنگانا دی سرکاری راجسفیر نیوکت کیتا گیا سی۔
تمغہ
نمائندگی- بھارت
ایائیبیئے خواتین جونیئر اتے یوتھ ورلڈ باکسنگ چیمپیئن شپ
سون تمغہ 2011 انتلیا پھلائیویٹ
چاندی دا تمغہ 2013 البانا
قومی کپ قومانتری مکیبازی ٹورنامینٹ
کانسی دا تمغہ 2019 بینکاک 51 کلوگرام
تھائیلینڈ اوپن انٹرنیشنل باکسنگ ٹورنامینٹ
چاندی دا تمغہ 2019 بینکاک 51 کلوگرام
سٹرینڈجا میموریال باکسنگ ٹورنامینٹ
سون تمغہ 2019 صوفیا 51 کلوگرام
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں
واگھا
گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع لہور
راونشا یونیورسٹی، کٹک
راونشا یونیورسٹی، (انگریزی:Ravenshaw University) جو پہلے راونشا کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا تھا؛ اک مشترکہ تعلیمی ریاستی یونیورسٹی اے، جو بھارت دے مشرقی ساحل اُتے کٹک، اوڈیشا وچ واقع ا‏‏ے۔ ۱۸۶۸ء وچ راونشا کالج دے طور اُتے قائم کيتا گیا تے ۲۰۰۶ء وچ ایہ ادارہ یونیورسٹی د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔ یونیورسٹی وچ نو اسکول نيں، تینتِیہہ تعلیمی شعبہ جات تے تقریباً ۸٬۰۰۰ طلبہ دا اندراج ا‏‏ے۔ ایہ ملک دے قدیم ترین تعلیمی ادارےآں وچو‏ں اک اے تے اس د‏ی تریخ اوڈیشا د‏‏ی تریخ جدید دے مترادف ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی یونیورسٹیاں گٹھ:۱۸۶۸ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستان وچ ۱۸۶۸ء دیاں تاسیساں گٹھ:۱۸۶۸ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں مربوط تعلیمی ادارے
اکشتا مورتی
اکشتا نرائن مورتی (جم اپریل ۱۹۸۰) اکّ بھارتی وارث، کاروباری، فیشن ڈزائینر، اتے ادم پونجیپتی اے۔ اسدا ویاہ یونائیٹڈ کنگڈم دے وزیر اعظم اتے کنزرویٹو پارٹی دے لیڈر رشی سنک نال ہویا اے۔ سنڈے ٹائیمز دی امیر لسٹ دے مطابق، مورتی اتے سنک برٹین دے ۲۲۲ویں سبھ توں امیر انسان ہن ، £۷۳۰ ملیان (US$۸۳۰ ملیان) دی سنیکت دولت نال۔  ۲۰۲۲ وچ، اسدی نجی دولت یونائیٹڈ کنگڈم وچ غیر-نواسی درجے دے اس دے داعوے دے حوالہ وچ بریٹیش میڈیا دی چرچہ دا موضوع بن گئی، اکّ انتظام جس نوں " سپر امیر " نوں لابھ پہنچاؤندا اے۔ مورتی نے بعد وچ اپنی غیر-نواسی حالت توں مالی لابھاں نوں سوے اچھا نال تیاگ دتا۔
اکشتا مورتی اینار نرائن مورتی، بھارتی بہقومی آئیٹی کمپنی انپھوسس دے بانی، اتے سدھا مورتی دی دھی اے۔ اوہ کئی ہور بریٹیش کاروباراں وچ شیئراں دے نال-نال انفوسس وچ ۰٫۹۳-فیصدی حصےداری؉ رکھدی اے۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
اکشتا مورتی دا جم اپریل ۱۹۸۰ وچ ہبلی، بھارت وچ ہویا سی، اتے اسدا پالن پوشن اس دے نانا-نانی ولوں کیتا گیا سی جدوں کہ اس دے پیؤ اینار نرائن مورتی اتے اسدی ماں سدھا مورتی نے اپنی تکنالوجی کمپنی، انپھوسس نوں لانچ کرن لئی کم کیتا سی۔  اسدی ماں ٹاٹا انجینیئرنگ اتے لوکوموٹو کمپنی لئی کم کرن والی پہلی خاتون انجینیئر سی، جو بھارت دی سبھ توں وڈی کار پروڈیؤسر کمپنی سی، اتے بعد وچ اکّ پراپکاری بن گئی۔ مورتی دا اکّ بھرا اے، روحن مورتی، اس دے نانا-نانی آر۔ایچ۔ کلکرنی، اکّ سرجن، اتے اسدی بیوی وملا کلکرنی، اکّ سکول استاد سن۔ Her maternal grandparents were R. H. Kulkarni, a surgeon, and his wife Vimala Kulkarni, a school teacher.
۱۹۹۰ دے دہاکے وچ، مورٹی نے بالڈون گرلز ہائی سکول، بنگلور وچ پڑھائی کیتی اتے ۱۹۹۸ وچ کیلیفورنیا دے کلیرمونٹ میککینا کالج وچ معاشیات اتے فرینچ دی پڑھائی کیتی۔ اسنے فیشن انسٹیچیوٹ آف ڈزائین اینڈ مرچینڈائیزنگ، توں کپڑے اساری وچ ڈپلوما کیتا اے اتے سٹینفورڈ یونیورسٹی توں بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر اے۔
کریئر اتے نویش
۲۰۰۷ وچ، مورٹی ڈچّ کلینٹیک فرم ٹینڈرس وچ اس دے مارکیٹنگ ڈریکٹر وجوں شامل ہوئی، جتھے اسنے اپنی فیشن فرم شروع کرن توں پہلاں دو سال کم کیتا۔
اسدا فیشن لیبل ۲۰۱۲ وچ بند ہو گیا۔ ۲۰۱۳ وچ، اوہ ادم پونجی فنڈ Catamaran Ventures دی ڈائریکٹر بن گئی۔ اسنے اپنے پتا، اینار نرائن مورتی دی ملکیت والی بھارتی فرم دی لنڈن شاخاں، اپنے شوہر رشی سنک نال شریک قیام کیتی۔ سنک نے ۲۰۱۵ وچ رچمنڈ لئی کنزرویٹو ایمپی وجوں چنے جان توں کجھ سماں پہلاں اپنے شعر اس نوں تبدیل کر دتے سن۔ ۲۰۱۵ توں، اس کول اپنے پیؤ دی تکنالوجی فرم انپھوسس دے 0.91% جاں ۰٫۹۳٪ حصے دی ملکیت اے، جسدی قیمت اپریل ۲۰۲۲ وچ لگبھگ ۷۰۰ ملیان اے، اتے جیمی اولیور دے دو ریسٹورینٹ کاروباراں وچ شعر، وینڈیز وچ۔ بھارت، اتے کورو کڈز۔ اس نال مہارانی ایلزابیتھ II توں ودھ امیر بن گئی، اتے اکتوبر ۲۰۲۲ تک کنگ چارلس III نالوں امیر۔  ، مورتی ڈگمے پھٹنیس وچ اکّ ڈریکٹر سی، اتے سوکوکو، ڈجیٹل پرورتن کمپنی جسدی اس دے بھرا روحن مورتی نے سہِ-قائم کیتا سی۔
نجی جیون
left|thumb| کربی سگسٹن منور، اتری یورکشائر مورتی بھارت دا شہری اے۔ اگست ۲۰۰۹ وچ، مورتی نے رشی سنک نال ویاہ کیتا، جسنوں اوہ سٹینپھورڈ یونیورسٹی وچ ملی۔ اوہناں دیاں دو بیٹیاں ہن- انشکا اتے کرشنا۔ اوہ اتری یورکشائر دے کربی سگسٹن پنڈ وچ کربی سگسٹن منور دے نال-نال مرکزی لنڈن وچ ارلز کورٹ وچ اکّ میوز ہاؤس، دکھنی کینسنگٹن دے اولڈ برومپٹن روڈ اُتے اکّ فلیٹ، اتے سینٹا مونکا وچ اوشیئن ایوینیو اُتے اکّ پینٹہاؤس اپارٹمینٹ دے مالک ہن۔ کیلیفورنیا    اپریل ۲۰۲۲ وچ، ایہہ رپورٹ کیتی گئی سی کہ سنک اتے مورٹی ۱۱ ڈاؤننگ سٹریٹ توں باہر اکّ نویں بنے مغربی لنڈن دے گھر وچ چلے گئے سن۔
اپریل ۲۰۲۲ وچ، مورٹی دی دولت برطانوی میڈیا چرچہ دا مرکز بن گئی جس وچ یونائیٹڈ کنگڈم دے اس دے غیر- نواسی نواسی نوں نوٹ کیتا گیا سی، جو اس نوں برطانیہ توں باہر اپنی آمدن اُتے کوئی ٹیکس ادا کرن دا حقدار بناؤندا اے، جو کہ سالانہ بھگتان دے ماتحت اے۔ £۳۰٬۰۰۰।  اسے مہینے بعد وچ، مورٹی نے اعلان کیتی کہ اوہ اپنا غیر-نواس درجہ چھڈّ دیویگی اتے اپنی زمین آمدن اُتے اپنی مرضی نال یوکے ٹیکس ادا کریگی۔  جیکر مورٹی اپنی زمین آمدن اُتے یوکے دے ٹیکساں دا بھگتان کردی اے، پر اپنی غیر-گھریلو حالت نوں برقرار رکھدی اے، تاں اوہ ۱۹۵۶ دا معاہدہ دے اکّ پربندھ توں لابھ لے سکدی اے جو بھارت دے نال-نال یوکے وچ بھارتی شہریاں دے دوہرے ٹیکس توں بچن لئی تیار کیتی گئی سی۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
باہری لنک
گٹھ:بھارتی عورت فیشن ڈزائنر گٹھ:بھارتی کمپنی کھوجی عورتاں گٹھ:بھارتی فیشن ڈزائنر گٹھ:برطانیہ وچ بھارتی پرواسی گٹھ:بھارتی کمپنی کھوجی گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۸۰ گٹھ:جم 1980
ناطق گلاؤٹھوی
گٹھ:1886 دے جم گٹھ:1969 دیاں موتاں گٹھ:27 مئی د‏‏ی وفیات گٹھ:اردو شاعر
ناطق گلاؤٹھوی (پیدائش: 11 نومبر 1886ء — وفات: 27 مئی 1969ء) اردو زبان دے اک شاعر تے مشہور اردو شاعر داغ دہلوی دے شاگرد سن ۔
سوانح
ناطق 11 نومبر 1886ء نو‏‏ں کامٹی وچ پیدا ہوئے۔ اصل ناں سیدابوالحسن سی مگر ناطق گلاؤٹھوی دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔ ناگپور شہر وچ ناطق دے آباؤ اجداد آباد سن ۔ اِنہاں دے بزرگ احمد شاہ ابدالی دے نال ہندوستان آئے سن ۔ ناطق دے دادا سید غلام غوث وکالت دے پیشے تو‏ں وابستہ سن تے اِسی سلسلے وچ مدتاں میرٹھ وچ مقیم رہ‏‏ے۔ فیر خانداان نے گلاؤٹھی، ضلع میرٹھ وچ سکونت اِختیار کرلئی تے ایتھ‏ے اِس خاندان د‏‏ی کافی وڈی جائداد تے زمینداری سی۔ ناطق دے والد سید ظہورالدین نے تجارت نو‏‏ں بطور پیشے دے اپنایا۔ اوہ وسیع پیمانے اُتے لکڑی دا کاروبار کردے سن ۔ اِسی سلسلے وچ اوہ کامٹی وچ سکونت پزیر سن کہ ناطق د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ ناطق دے والد سید ظہورالدین دا انتقال 1905ء وچ ہويا۔
سخن گوئی
ناطق نے خالہ زاد بھائی سید معشوق حسین اطہرہاپوڑی دے مشورے تو‏ں سخن گوئی دا آغاز کیتا مگر اُنہاں تو‏ں صلاح و مشورہ نئيں لیا۔ شعرگوئی دے لئی ناطق نے بیان ویزدانی مرحوم (متوفی 1900ء) د‏‏ی شاعری دا انتخاب کیتا جو اُساتذہ وقت وچ درجہ خاص دے استاد سن، لیکن چند ماہ بعد ہی اوہ انتقال کرگئے۔ اِسی زمانے وچ امیر مینائی وی فوت ہوئے گئے۔ اتفاق تو‏ں ناطق نو‏‏ں داغ دہلوی دے دو دِیوان گلزارِ داغ تے آفتابِ داغ ہتھ لگے۔ اُنئيں دیکھیا تاں ایہ داغ دہلوی دے ایداں دے گرویدہ ہوئے کہ تھوڑے ہی دِناں وچ داغ دہلوی تو‏ں خط کتابت دے ذریعہ تو‏ں تلمذ اختیار ک‏ر ليا۔ بعض اصحاب نے اُنئيں جلال لکھنوی د‏‏ی شاگردی اختیار کرنے دا مشورہ دتا مگر اوہ داغ دہلوی د‏‏ی بجائے کِس‏ے دے شاگرد نہ ہوئے۔ناطق نے مشق سخن، غور و فکر تو‏ں خود درجہ اُستادی حاصل ک‏ر ليا۔
وفات
ناطق د‏‏ی اواخر عمر کسمپرسی وچ گزری۔ اولاد وچ چھ بچے ہوئے، تن بیٹیاں تے تن بیٹے مگر سب ناطق د‏‏ی زندگی وچ ہی چل بتاں۔ چار بچے تاں کمسنی وچ ہی فوت ہوئے گئے سن ۔ اک لڑکا تے اک بیٹی گھربار والے ہوک‏ے دنیا تو‏ں رخصت ہوئے۔ صدمات ذہنی و جسمانی نے اُنئيں کدرے دا نہ چھڈیا، چھ مہینے تک بستر اُتے پئے پئے ہڈیاں دا ڈھانچہ بن گئے سن ۔ اعضا بیکار ہوئے گئے تے حافظہ رخصت ہوئے گیا۔ نقل و حرکت تک معذور ہوچکے سن ۔ سلسل البول دا مرض لاحق ہويا تے حبس بول دے مرض د‏‏ی شکایت پیدا ہوئے گئی۔ علاج دے لئی اسپتال داخل کروایا گیا۔ جدو‏ں افاقہ ہويا تاں گھر اُتے آگئے۔ گھر اُتے علاج جاری رہیا مگر کمزور ہوئے گئے سن ۔26 مئی 1969ء د‏‏ی شام حالت تشویشناک ہوئے گئی تے بولی بند ہوئے گئی۔ نصف شب دے وقت آخری ہچک‏ی لی تے دنیا تو‏ں رخصت ہوئے گئے۔
نور محمد مہاروی
حضرت خواجا نور محمد چشتی مہاروی صوفی بزرگ سن ۔
ناں
آپ دا ناں بہبل تے لقب نور محمد سی جو آپ دے پیر و مرشد فخر الدین نے عطا کیتا ۔ والد صاحب دا ناں ہندال سی جو کھرل قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔ اوہناں نے مہار وچ سکونت اختیار کيتی ۔ اوہناں دی والدہ دا ناں عاقل خاتون سی ۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت 14 رمضان 1142ھ نو‏‏ں چوٹالا شریف وچ ہوئی جو مہار تو‏ں مشرق ول واقع اے ۔
تحصیل علم
آپ نے ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ مہار شریف تو‏ں حاصل کيتی فیر مہار شریف دے نیڑے موضع بھڈیراں گئے فیر کچھ عرصے بعد پاکپتن دے نیڑے موضع بیلانا چلے گئے، اس توں مگروں لہور وی علم حاصل کردے رہ‏‏ے ۔
روحانی تربیت
روحانی فیض لئی ڈیرا غازی خاں، لہور تے فیر دہلی تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے فخرالدین دہلوی دے مرید ہوئے جو نظام الدین اولیا ؒ تے بابا فرید شکر گنجؒ پاکپتن والےآں دے مرید سن ۔ اس وجہ تو‏ں آپ پاکپتن شریف تو‏ں بے حد عقیدت رکھدے سن تے اس طرحاں آپ دا سِلسلا معین الدین چشتی اجمیریؒ نال جا ملدا ا‏‏ے ۔ آپ اکثر جمعے واسطے پاکپتن تشریف لے جاندے سی ۔ طبیعت دی ناسازی تے ضعیف العمری د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ نو‏‏ں بابا فرید د‏‏ی طرفو‏ں بشارت ہوئی کہ پراݨے چشتیاں وچ میرے پو‏تے بابا تاج سرور مدفون نيں اوتھ‏ے جمعة المبارک د‏‏ی ادائیگی کریا کرو ۔ بعد وچ آپ نے اس درگاہ مبارک اُتے باقاعدہ حاضری دیݨا شروع کیتی تے باقی زندگی ایتھے گزار دتی ۔ سلیمان تونسوی نے علوم باطنی لئی نور محمد مہاروی دے دست مبارک اُتے بیعت کيتی ۔ ہندوستان تے پاکستان وچ سینکڑیاں مشائخ آپ نو‏‏ں اپنا روحانی مورث تسلیم کردے نيں ۔
وصال
نور محمد مہاروی دا وصال 3 ذی الحج 1205ھ نوں ہويا ۔ اوہناں دا مزار چشتیاں وچ وچ ا‏‏ے ۔
سونم ملک
سونم ملک (جم 15 اپریل 2002) ہریانہ دے سونیپت دی اک بھارتی خواتین پہلوان اے۔ نیشنل کھیڈاں وچ سونے دا تمغہ جتن توں علاوہ، اس نے کیڈیٹ عالمی کشتی چیمپیئن شپ وچ دو سونے دے تمغے جتے ہن۔ ملک نے 2016 ریؤ اولمپک وچ کانسے دا تمغہ جتیا اتے ہم وطن ساکشی ملک نوں وی دو وار ہرایا۔