cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ساموف سمندر
ساموف سمندر بحر منجمد جنوبی دا اک سمندر ہے اتے انٹارکٹکا براعظم دے چڑھدا انٹارکٹکا علاقہ دے سبھ توں چڑھدے پاسے پیندا ہے۔ ایہدے لہندے پاسے ڈرول سمندر ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد جنوبی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 83 گ ب چڑھدا
چک 83 گ ب چڑھدا  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
سملیپال نیشنل پارک
سملی پال نیشنل پارک؛ بھارت د‏‏ی ریاست اوڈیشا دے میوربھنج ضلع وچ اک قومی پارک تے ٹائیگر ریزرو ( شیراں دا محفوظ مقام) اے، جو 2،750 مربع کیلومیٹر (1،060 مربع میل) اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایہ "میوربھنج ایلیفینٹ ریزرو" دا اک حصہ اے ، جس وچ تن محفوظ علاقے شامل نيں: (1) سملی پال ٹائیگر ریزرو؛ جو میوربھنج ضلع وچ واقع اے ،(2) ہدگڑھ وائلڈ لائف سینچوری؛ جو کیونجھر ضلع وچ واقع اے تے 191.06 مربع کیلومیٹر (73.77 مربع میل) اُتے محیط اے، (3) کلدیہہ وائلڈ لائف سینچوری؛ جو بالاسور ضلع وچ واقع اے تے 272.75 مربع کیلومیٹر (105.31 مربع میل) علاقہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سملی پال نیشنل پارک نے اس علاقہ وچ سرخ ریشمی روئی دے درختاں د‏‏ی کثرت تو‏ں اپنا ناں بنایا ا‏‏ے۔ ایہ ہندوستان دا 7واں سب تو‏ں وڈا قومی پارک ا‏‏ے۔
چک 83 گ ب چڑھدا
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
سملیپال نیشنل پارک
اس پارک وچ بنگال ٹائیگر ، ایشیائی ہاتھی ، گور (بھارتی بائسن) ، تے چار سینگاں والا ہرن وی پائے جاندے ا‏‏ے۔ ہور کچھ خوبصورت آبشاراں وی نيں، جداں جورنڈا تے برایہی پانی فالز۔
چک 83 گ ب چڑھدا
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
سملیپال نیشنل پارک
یہ محفوظ علاقہ 2009ء تو‏ں یونیسکو "ورلڈ نیٹورک آف بایوسفر ریزروز" دا حصہ ا‏‏ے۔
چک 83 گ ب چڑھدا
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
سملیپال نیشنل پارک
تفصیلی تعارف
2750 مربع کیلومیٹر دے وسیع رقبہ اُتے محیط اے، جس وچو‏ں 303 مربع کیلومیٹر بنیادی علاقہ اے، جو اک حیاتيا‏تی محفوظ مقام اے تے بھارت دے شیر منصوبےآں تے قومی پارکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
سملی پال د‏‏ی اوسط بلندی 900 میٹر ا‏‏ے۔ سال دے لمبے لمبے درخت وڈی تعداد وچ نيں۔ کھیری بورو چوٹی 1178 میٹر تے میگھاسانی چوٹی 1158 میٹر بلندی اُتے واقع اے تے وی بہت ساریاں دیکھنے لائق چوٹیاں نيں۔
میٹھے میٹھے خوشبودار چمپک پھُل ہويا نو‏‏ں تروتازہ رکھدے نيں۔ سبز پودےآں اُتے وڈے پیمانے اُتے کھوئے ہوئے آرکڈز خوش نما دکھدے نيں۔
گھنے جنگلات دے بیچ گرمی کم ہوجاندی ا‏‏ے۔ کئی ندیاں وی نيں، جداں بُدھبلنگا ، کھیری ، سالندی ، پلپلہ وغیرہ۔ جو پہاڑیاں تو‏ں شروع ہو ک‏ے جنگلاں تو‏ں گزردے نيں تے انہاں وچو‏ں بہت ساری ندیاں کو؛ میدانی علاقےآں وچ جانے تو‏ں پہلے ڈھلکتی چٹاناں تے اُتے انتشار آبشاراں دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
217 میٹر بلندی اُتے واقع برایہی پانی تے 181 میٹر بلندی اُتے واقع جورنڈا دے آبشاراں دے دلکش نظارے دیدہ فریب نيں۔ بیشتر ندیاں وچ مچھلی وافر مقدار وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ سملی پال د‏‏ی خاموشی کدی کدائيں پرندےآں د‏‏ی چہچہاہٹ تو‏ں ٹُٹ جاندی ا‏‏ے۔ گھنے جنگل تے ندی دریا دا نظام کچھ خوبصورت جانوراں دا بہترین ٹھکانہ ا‏‏ے۔
تریخ
سملی پال ایلیفینٹ 🐘 ریزرو بنیادی طور اُتے بادشاہاں دے شکار میدان دے طور اُتے شروع ہويا سی۔ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے 1956ء وچ ٹائیگر 🐅 ریزرو نامزد کيتا گیا سی تے مئی 1973ء وچ پروجیکٹ ٹائیگر دے تحت شامل ک‏ے لیا گیا۔ 1979ء وچ "راماتیرتھا" ، جشی پور وچ "مگرمچھ اسکیم" شروع کيتی گئی سی۔
اوڈیشا حکومت نے 1979ء وچ سملی پال نو‏‏ں وائلڈ لائف سینچوری (جنگلی حیات دا پناہ گاہ) قرار دتا سی، جس دا رقبہ 2،200 مربع کیلومیٹر (850 مربع میل) سی۔
بعد وچ 1980ء وچ ریاستی حکومت نے نیشنل (قومی) پارک د‏‏ی حیثیت تو‏ں 303 مربع کیلومیٹر (117 مربع میل) دا علاقہ تجویز کيتا سی۔
1986ء وچ نیشنل پارک دے رقبہ نو‏‏ں ہور ودھیا کر 845.70 مربع کیلومیٹر (326.53 مربع میل) کردتا گیا۔
بھارت حکومت نے 1994ء وچ سملی پال نو‏‏ں "بایوسفیر ریزرو" کرنے دا اعلان کيتا سی۔
مئی 2009ء وچ یونیسکو نے اس نیشنل پارک نو‏‏ں بایوسفیر دے ذخائر د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا سی۔
جنگل وچ 61 دیہاتاں وچ 10،000 لوک بستے نيں؛ ایہی وجہ اے کہ ہندوستان دے 18 بایوسفیرس وچو‏ں اک د‏‏ی حیثیت رکھنے دے باوجود سملی پال نو‏‏ں حالے تک اک پُرخطر پارک قرار نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
آسیان دے رکن ملک
[[تصویر:ASEAN member states.svg|thumb|500px| ██ آسیان دے مکمل رکن ملکاں
██ آسیان دے مبصر ملکاں
██ آسیان رکنیت دے امیدوار ملکاں
█ █ آسیان پلس تھری
█ █ █ مشرقی ایشیا سمٹ
█ █ █ █ █ █ آسیان علاقائی فورم]]
2010 تک، تنظیم برائے جنوب مشرقی ایشیائی اقوام (آسیان) دے 10 رکن ملکاں۔ اک امیدوار رکن ریاست تے اک مبصر ریاست ا‏‏ے۔
آسیان د‏‏ی بنیاد 8 اگست 1967 نو‏‏ں رکھی گئی تے ابتدائی طور اُتے ایہ پنج رکن ملکاں اُتے مشتمل سی جنہاں وچ انڈونیشیا، ملائشیا، فلپائن، سنگاپور تے تھائی لینڈ شامل سن ۔ اس تنظیم دا صدر دفتر جکارتہ وچ ا‏‏ے۔
فہرستاں
رکن ملکاں د‏‏ی اک لسٹ تھلے فراہ‏م کيتی گئی ا‏‏ے۔ آسیان پلس تھری تے ایسٹ ایشیاء سمٹ دے ارکان وی درج نيں۔ دونے فورم آسیان د‏‏ی زیرقیادت نيں تے انہاں دا اجلاسں آسیان سربراہ اجلاس دے بعد منعقد ہُندا ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ ایشین پیسیفک دے پورے خطے وچ اک تنظیم آسیان ریجنل فورم (اے آر ایف) دے اراکین وی درج نيں۔ اس فورم دا مقصد گل گل تے مشاورت نو‏‏ں فروغ دینا تے خطے وچ اعتماد سازی تے انسدادی سفارتکاری نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ آسیان جنوب مشرقی ایشیائی خطے اُتے اک تنظیم اے جس دا مقصد اپنے اراکین دے درمیان معاشی نمو، معاشی ترقی تے ثقافتی ترقی نو‏‏ں تیز کرنا تے علاقائی امن نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔
آسیان پلس تھری ریاستاں
آسیان دے موجودہ ارکان نال مل ک‏ے:
ایسٹ ایشیا سمٹ
آسیان پلس تھری دے موجودہ ارکان نال مل ک‏ے:
آسیان علاقائی فورم
آسیان علاقائی فورم 27 اراکین د‏‏ی غیر رسمی کثیرالجہ‏تی مکالمہ اے جو ایشیا بحر الکاہل دے خطے وچ سیکیورٹی دے امور نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔
اس لسٹ وچ مشرقی ایشیا سمٹ دے ممبراں دے علاوہ درج ذیل ملکاں شامل نيں:
باہرلے جوڑ
آسیان دے رکن ملکاں گٹھ:ایشیائی ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ملکاں بلحاظ عالمی تنظیمات
قندوز
قندوز اتلے افغانستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
110ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:100ھ دی دہائی
تعاون سمندر
تعاون سمندر، جہنوں  سودروزیستوا سمندر وی کیہا جاندا ہے، دکھنی وڈا سمندر دا اک سمندر ہے جو اینڈربی لینڈ اتے لہندی برف شیلف وچکار میکرابرٹسن لینڈ اتے ملکہ ایلزابیتھ لینڈ دے ساحل کول واقع ہے۔ اسدا رقبہ لگبھگ 258،000 مربع کلومیٹر ہے۔
ڈیوس سٹیشن اسے سمندر دے ساحل تے واقع ہے۔
تعاون سمندر دے چڑھدے ولّ ڈیوس سمندر اتے لہندے ولّ خلانورد سمندر ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد جنوبی گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 83 گ ب لہندا
چک 83 گ ب لہندا  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
نک
نک، ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ بوتھے تے اگے نکلیا ہویا اک حصہ اے جتھے ناساں دی مدد نال ساع لین چ اسانی ہوندی اے۔ ناساں دے پچھے نکی نالی ہوندی اے جو فیرنکس تک اپڑدی اے جتھوں اے ساع پربندھ تک جاندی اے۔ نک سنگن چ مدد دیندا اے۔ بندے توں علاوہ وی اے جنوراں دے منہ تے وی ھوندا اے۔
وکھالہ
دو پاسی جندڑیاں تے پھپھرا مچھی وچ ناساں اگے جا کے کاؤنے دی مدد توں نکی تھیلیاں وچ کھلدیاں نیں جیدے اندر آلفیکٹری ایپیتھیلئیم لگیا ہوندا اے۔ پھپھرا مچھی دی ناساں ویکھن تے دو پاسی جندڑیاں وانگوں دسدیاں نیں پر ایہ ساع لین وچ مدد نئی کردیاں کیوں جے ایہ جنور اپنے منہ نال ساع لیندے نیں۔
ریپٹائیلاں وچ نک دا خانہ وڈا ہوندا اے تے کاؤنے اندر آلے پاسے منہ ول ہوندے نیں۔ مگرمچھاں وچ نک دے خانے بہت لمے ہوندے نیں جو اناں نوں ادھے ڈبے ہون ویلے ساع لین چ مدد کردے نیں۔ اناں جنوراں وچ نک دے خانے دے ترے حصے ہوندے نیں، اگلا ویزٹیبیول، آلفیکٹری خانہ تے پچھلا نیزو فیرنکس۔
پنچھیاں دا نک ریپٹائل ورگا ای ہوندا اے تے ناساں، چونج دے اتلے سرے ہوندیاں نیں۔ پنچھی زیادہ نئی سونگھ سکدے ایس لئی آلفیکٹری خانہ نکا ہوندا اے۔ کگیاں تے ککڑیاں وچ ناساں اتے سینگاں ورگی سخت شئے ہوندی اے۔
میملاں وچ نک دا خانہ وڈا ہوندا اے تے کھوپڑی دی ادھی لمائی دے برابر ہوندا اے پر آگو مانساں، چمگادڑاں تے سیٹیشیا وچ ،نک نکا ہو جاندا اے جیدی وجہ توں اناں جنوراں وچ سونگھن دی صلاحیت گھٹ جاندی اے۔ میملاں وچ نک دے وڈے ہون دی اک وجہ تالو دا منہ نوں نک توں وکھرا کرنا اے۔ نک دا خانہ کھوپڑی وچ اگے ود کے "پیرا نیزل سائینیسس" بناندا اے۔ سیٹیشیا وچ نک نکا ہو کے صرف ناساں تک رہ جاندا اے جو سر دی اوپری تھاں ٹر جاندے نیں۔ ایس وکھالے نال ایہناں دا پنڈا سدھی شکل چ آ جاندا اے تے پانی چ ادھے ڈوبیاں ویلے اوہناں نوں ساع لین لئی مدد لبدی اے۔ ایس توں الٹ ہاتھی وچ نک ود کے اک لما، پٹھیاں آلا انگ بناندا اے جنوں "سونڈ" آکھی دا اے۔
ہوا بدلی
نک دا کم ایہدے وچ وڑن آلی ہوا نوں تتا کرنا تے گلا کرنا اے۔ نک دے وچ والاں دا کم ہوا توں ذریاں نوں نک وچ ای روکنا اے جے صاف ہوا پھپھریاں تک اپڑے۔
انگریز شاہی حکمراناں دی لسٹ
thumb|انگلستان دا شاہی نشان
ایہ انگریز شاہی حکمراناں د‏‏ی لسٹ (List of English monarchs) ا‏‏ے۔ روايتی طور اُتے الفریڈاعظم نو‏‏ں مملکت انگلستان دا بانی تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ملکہ آن انگلستان د‏‏ی آخری ملکہ سی جو مملکت انگلستان تے مملکت سکاٹ لینڈ ضم ہوئے ک‏ے مملکت برطانیہ عظمی بنی تے ایويں ملکہ آن پہلی برطانوی ملکہ بنی۔
خاندان ویسکس
متنازع حق جانشینی
July–اگست 924 || || c. 901 بیٹا ایڈورڈ ایلڈر تے Ælfflæd || غیر شادی شدہ? کوئی اولاد نئيں|| 3 اگست 924 عمر تقریباً 23 Buried at Winchester
(Æþelstan) 924–939 King of the Anglo-Saxons 924–927 King of the English 927–939 || 100px|King Athelstan from All Souls College Chapel || 895 بیٹا ایڈورڈ ایلڈر تے Ecgwynn || غیر شادی شدہ || 27 اکتوبر 939 عمر تقریباً 44 (Eadmund) 28 اکتوبر 939–946 || 100px || c. 921 بیٹا ایڈورڈ ایلڈر تے Eadgifu of Kent || (1) Ælfgifu of Shaftesbury دو بچے (2) Æthelflæd of Damerham کوئی اولاد نئيں || 26 مئی 946 پکلچرچ عمر تقریباً 25 (Killed in a brawl) (Eadred) 27 May 946–955 || 100px || c. 923 بیٹا ایڈورڈ ایلڈر تے Eadgifu of Kent || غیر شادی شدہ || 23 نومبر 955 فروم عمر تقریباً 32 (Eadwig) 24 نومبر 955–959 || 100px|Line engraving of Edwy made by an unknown engraver after an unknown artist || c. 940 بیٹا ایڈمنڈ اول تے Ælfgifu of Shaftesbury || Ælfgifu || 1 اکتوبر 959 عمر تقریباً 19 (Eadgar) 2 اکتوبر 959–975 || 100px|King Edgar of England || 7 اگست 943 Wessex بیٹا ایڈمنڈ اول تے Ælfgifu of Shaftesbury || (1) Æthelflæd c. 960 1 son (2) Ælfthryth c. 964 2 بیٹے || 8 جولائ‏ی 975 Winchester عمر 31 (Eadweard) 9 July 975–978 || 100px|St. Edward the Martyr|| c. 962 بیٹا ایڈگر پرامن تے Æthelflæd || غیر شادی شدہ || 18 مارچ 978 قلعہ کورف عمر تقریباً 16 (Assassinated) (Æþelræd Unræd) 19 March 978–1013 (first reign) || 100px|Image of Æthelred II with an oversize sword from the illuminated manuscript "The Chronicle of Abingdon" || c. 968 بیٹا ایڈگر پرامن تے Ælfthryth || (1) Ælfgifu of York 991 نو بچے (2) Emma of Normandy 1002 تین بچے || 23 اپریل 1016 London عمر تقریباً 48
خاندان ڈنمارک
(Svend Tveskæg) 25 دسمبر 1013–1014 || 100px|Sweyn Forkbeard, from an architectural element in the Swansea Guildhall, Swansea, Wales || c. 960 Denmark Son of Harald Bluetooth and Gyrid Olafsdottir || (1) Gunhild of Wenden c. 990 ست بچے (2) Sigrid the Haughty c. 1000 1 بیٹی || 3 فروری 1014 گیئنزبرو، لنکنشائر عمر تقریباً 54
خاندان ڈنمارک (بحال)
(Knútr) 18 اکتوبر 1016 – 12 نومبر 1035 || 100px||c. 995 بیٹا سوئین فورک بئیرڈ تے Gunhilda of Poland ||(1) Aelfgifu of Northampton دو بچے (2) Emma of Normandy 1017 دو بچے||12 نومبر 1035 شافٹزبری عمر تقریباً 40 (Harald) 13 نومبر 1035 – 17 مارچ 1040 ||100px||c. 1016 بیٹا کنوٹ تے Ælfgifu of Northampton ||Ælfgifu? 1 son? ||17 مارچ 1040 آکسفرڈ عمر تقریباً 24 (Hardeknud) 17 مارچ 1040 – 8 جون 1042 ||100px||1018 بیٹا کنوٹ تے Emma of Normandy ||غیر شادی شدہ||8 جون 1042 لیمبیتھ عمر تقریباً 24 (کثرت شراب نوشی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہدل دے دورہ)
خاندان بلئوا
متنازع حق جانشینی
خاندان اونژو
متنازع حق جانشینی
خاندان ٹیوڈر
متنازع حق جانشینی
160px|سجے|Coat of arms of Mary I
قوانین اتحاد
1707ء دے بعد دے حکمراناں دے لئی ویکھو لسٹ برطانوی شاہی حکمرانان.
باہرلے جوڑ
گٹھ:انگریز شاہی حکمرانان گٹھ:لسٹ انگریز شاہی حکمرانان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ٹیمینک اڈنا گالڑ
ٹیمینک اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا، ملائشیا، برما تے تھائیلینڈ چ ہوندا اے۔
خلیج عقبا
خلیج عقبہ جاں عقبہ دی کھاڑی (خليج العقبة) لال سمندر دے سرے اتے واقع اک وڈی کھاڑی ہے جو جزیرہ نما سینا دے چڑھدے اتے جزیرے ورگا عرب  دے پچھم ولّ واقع ہے۔ اس دا ساحلی پٹی چار دیساں - مصر، اسرائیل، اردن اتے سعودی عرب - وچّ ونڈی ہوئی ہے۔ اسرائیل وچّ ودھیرے کر کے اسنوں ایلات دی کھاڑی کیہا جاندا ہے؛ ایہہ ناں ایلات، اس کھاڑی دے اتری سرے اتے واقع اک پرمکھ اسرائیلی شہر، مگروں پیا ہے (عبرانی: מפרץ אילת, لپانترت: مفرتز ایلات)۔
حوالے
گٹھ:بحر ہند گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
111ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
تالقان
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
وورڈرمان اڈنا گالڑ
وورڈرمان اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا، ملائشیا تے برما چ ہوندا اے۔
قیام زید بن علی
قیام زید بن علی تو‏ں مراد اوہ قیام اے جو ماہ صفر سنہ122ھ وچ امام صادقؑ دے زمانہ امامت تے ہشام بن عبدالملک دی خلافت دے دوران زید بن علی بن الحسین دی قیادت وچ بنو امیہ دی حکومت دے خلاف شروع ہويا مگر اس دا اختتام زید تے انہاں دے متعدد ساتھیاں دی شہادت اُتے ہويا۔ امام صادقؑ نے اس قیام وچ زید دا ساتھ نئيں دتا تے چھیويں امام دے نقطہ نظر دی تفسیر تے تحلیل دے بارے وچ شیعہ علما مختلف آرا رکھدے نيں۔
ابتدا وچ کوفہ تے ہور علاقےآں دے بوہت سارے لوگاں نے انہاں دی بیعت کر لی سی مگر مسجد کوفہ دے اندر بوہت سارے لوگاں دی نظر بندی دے بعد صرف 300 افراد نے زید دا ساتھ دتا۔ تاریخ طبری دے مطابق زید دے قیام دا آغاز یکم صفر سنہ 122ھ شب بدھ نو‏‏ں ہويا تے پہلے دن زید دے لشکر نو‏‏ں کامیابی نصیب ہوئی لیکن دوسرے دن والی کوفہ دی فوج وچ تیر اندازاں دی شمولیت دے بعد زید دی فوج نو‏‏ں شکست ہو گئی تے زید بن علی وی زخمی ہو گئے تے بالآخر زخماں دی تاب نہ لاندے ہوئے اسی سال تن صفر نو‏‏ں انتقال کر گئے۔
تاریخ دی رو تو‏ں زید نے امام حسین دی شہادت دے انتقام،امر بالمعروف ونہی عن المنکر تے بنو امیہ تو‏ں خلافت واپس لینے دی غرض تو‏ں قیام کیتا سی ۔ اموی خلیفہ ہشام بن عبد الملک دے درباریاں دی موجودگی وچ زید نال ناروا سلوک نو‏‏ں وی قیام دا اک سبب قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دے قیام نو‏‏ں اموی حکومت دے زوال دا پیش خیمہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اسی طرح کوفیاں دی بے وفائی، اموی حکومت دی فوجی طاقت تے اموی آلہ کاراں دے اثرو و رسوخ نو‏‏ں وی قیام زید دی ناکامی دے اسباب وچو‏ں شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔
قیام دے رہبر
زید شیعاں دے چوتھے امامؑ دے فرزند نيں۔ زید دی والدہ ام ولد سن کہ جنہاں نو‏ں مختار ثقفی نے 30 ہزار درہم وچ خرید کے امام سجادؑ نو‏‏ں ہدیہ کر دتا سی ۔ زید دی تاریخ ولادت درست طور اُتے مشخص نئيں اے البتہ انہاں دی شہادت120 ،121 یا 122ھ وچ نقل کيتی گئی ا‏‏ے۔ زیدی، زید بن علی نو‏‏ں اپنا پانچواں امام مندے نيں تے زیدی فرقہ انہی تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ زید نو‏‏ں اس اعتبار تو‏ں امام تسلیم کیتا گیا کہ امام حسینؑ دی شہادت دے بعد کچھ علویاں نے مسلح جدوجہد نو‏‏ں امامت دی شرط قرار دتا سی تے زید دی شہادت دے بعد جو شیعہ قیام بالسیف تے ظالم حکمران دے خلاف خروج دا عقیدہ رکھدے سن، انہاں نے انہاں نو‏ں اپنا امام قرار دتا تے اوہ زیدی دے نام تو‏ں مشہور ہو گئے۔
قیام دا آغاز تے اس دے وقت وچ تبدیلی
تاریخ طبری دے مطابق سنہ 122ھ دے ماہ صفر دی پہلی بدھ نو‏‏ں زید نے اپنے ساتھیاں دی مدد تو‏ں قیام دا آغاز کیتا مگر قیام اپنے مقررہ وقت تو‏ں کچھ پہلے ہی شروع ہو گیا۔ اوہ منگل دی شام نو‏‏ں اپنے ساتھیاں دے ہمراہ شہر تو‏ں نکل گئے تے جنگ دے لئی تیار ہو گئے جدو‏ں عراق دے گورنر یوسف بن عمر نو‏‏ں زید تے انہاں دے دو ساتھیاں دی آمد و رفت دی اطلاع ملی تو اس نے انہاں نو‏ں گرفتار کرنے دا حکم جاری کر دتا لیکن اس دے باوجود سپاہی زید دا سراغ نہ لگیا سکے۔ دوسری جانب زید تے انہاں دے ساتھی فوری طور اُتے لڑائی دے لئی تیار ہو گئے کیونکہ حکم نو‏‏ں زید دے پڑاؤ دی جگہ دا پتہ چل چکيا سی، انہاں دے دو قریبی ساتھی گرفتار کر لئے گئے سن تے دشمن دی جانب تو‏ں حملے دا احتمال وی سی ۔
بیعت کنندگان دی بے وفائی
جب زید بن علی شام تو‏ں کوفہ واپس پہنچے تو لوگاں نے گرمجوشی تو‏ں انہاں دا استقبال کیتا تے قیام کرنے دا مطالبہ کیتا۔ شیخ مفید دی نقل دے مطابق انہاں تو‏ں ملاقات کرنے والے افراد انہاں دی بیعت وی کردے رہ‏‏ے۔ ادھر زید بن علی دے خروج تے قیام دے آغاز تو‏ں اک دن قبل عراق دے گورنر نے کوفہ دے والی نو‏‏ں حکم دتا کہ اہل کوفہ نو‏‏ں مسجد وچ جمع کرے۔ والی نے قبائل دے سرداراں تے قوم دی وڈی شخصیتاں نو‏‏ں مسجد وچ اکٹھا کرنے دے بعد شہر وچ اعلان کرا دتا کہ جو مسجد وچ نئيں آئے گا اس دا خون مباح ہوئے گا۔ نتیجہ ایہ کہ سارے لوگاں وچو‏ں صرف 300 افراد تے اک نقل دے مطابق اس تو‏ں وی کم تعداد نے زید بن علی دا نال دتا۔ منابع وچ منقول اے کہ اوہ رات زید بن علی تے انہاں دے ساتھیاں نے صحرا وچ بسر دی تے اس دوران یا منصور اَمِت (یعنی اے کامیاب! دشمن نو‏‏ں مار دے) دا رجز پڑھدے رہ‏‏ے۔ طبری دی نقل دے مطابق، اگلے دن جدو‏ں زید نے اپنے ساتھیاں دی قلیل تعداد نو‏‏ں دیکھیا تے مسجد کوفہ وچ قوم دے وڈے لوگاں دی نظربندی تو‏ں مطلع ہوئے تو انہاں نے دکھ تے افسوس دا اظہار کردے ہوئے بیعت کرنے والےآں دا عذر مسترد کر دتا تے انہاں نو‏ں سست تے سازشی قرار دتا۔ اگرچہ طبری دی نقل دے مطابق کوفہ دی چند وڈی شخصیتاں نے اس تو‏ں قبل زید بن علی دے سامنے اہل کوفہ دی امام علیؑ، امام حسنؑ تے امام حسینؑ دے نال عہد شکنی دا تذکرہ کردے ہوئے انہاں نو‏ں قیام تو‏ں روکیا سی ۔ زید بن علی دی بیعت کرنے والے کوفیاں دی تعداد پندرہ ہزار دے لگ بھگ شمار کيتی گئی اے کہ جنہاں وچ کوفہ دی وڈی شخصیتاں منجملہ سلمہ بن کُہیل، نصر بن خزیمہ عبسی، معاویہ بن اسحاق بن زید بن حارثہ وی شامل نيں۔ اس دے علاوہ مدائن، بصرہ، واسط، موصل، ری تے گرگان دے کچھ لوگاں نے وی زید بن علی دی بیعت کيتی سی۔ جے زید بن علی دی کوفہ دی اک وڈی شخصیت سلمہ بن کُہیل دے نال گفتگو نو‏‏ں بیعت کرنے والےآں دی تعداد دا معیار قرار دتا جائے تو چالیس ہزار افراد انہاں دے اسيں پیمان سن ۔ ابو الفرج اصفہانی تو‏ں منقول اک دوسری روایت دے مطابق اک لکھ جنگجوواں دی جانب تو‏ں حمایت دا اعلان کیتا گیا سی ۔ اسی طرح ابو الفرج اصفہانی نے اہل سنت عالم تے حنفی مذہب دے بانی ابوحنیفہ دے زید بن علی کینال مالی تعاون دا وی ذکر کیتا ا‏‏ے۔
پہلے دن کامیابی
زید بن علی تے والی کوفہ دی فوج دے درمیان لڑائی صفر 122ھ بروز بدھ دی صبح شروع ہوئی۔ زید نے اپنی فوج نو‏‏ں شہر دی طرف پیشقدمی دا حکم دیندے ہوئے انہاں نو‏ں جنگ کرنے دی ترغیب دلیائی۔ پہلی مڈ بھیڑ کوفہ دے مضافات وچ صیادین (صائدین) دے مقام اُتے ہوئی کہ جس وچ زید دے ساتھی کامیاب رہ‏‏ے۔ پھر جنگ کوفہ وچ منتقل ہو گئی۔ زید نے اپنے ساتھیاں دی قلت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے انہاں دے سامنے ایہ خدشہ ظاہر کیتا کہ کوفی انہاں نو‏ں وی امام حسینؑ دی طرح تنہا چھڈ دین گے لیکن نصر بن خزیمہ نے زید بن علی دے ہمرکاب جانفشانی تو‏ں لڑنے دا عزم ظاہر کیتا۔ زید بن علی نے نصر بن خزیمہ، معاویہ بن اسحاق تے اپنے چند ساتھیاں دے ہمراہ مسجد دا رخ کیتا تاکہ اسنو‏ں اموی سپاہیاں دے چنگل تو‏ں آزاد کرا سکن۔ اگرچہ اوہ لوگ مسجد وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہو گئے سن تے اپنے جھنڈے تے علم مسجد وچ لہرا چکے سن مگر اموی سپاہیاں نے انہاں دی پیشقدمی روک دی تے یوسف بن عمر دے تازہ دم لش کرکے پہنچنے تو‏ں، مسجد دے اطراف وچ اک شدید جنگ چھڑ گئی۔ آخر کار جنگ تے لڑائی دار الرزق نامی محلے تک پھیل گئی تے اس وچ پہلے دن زید تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں کامیابی نصیب ہوئی
دوسرے دن شکست
thumb| کوفہ وچ زید بن علی تو‏ں منسوب مقبرہ جنگ دے دوسرے دن دے آغاز وچ ہی نصر بن خزیمہ نائل بن فروہ دے ہتھو‏ں قتل ہو گئے۔ انہاں دے قتل دا زید اُتے گہرا اثر ہويا۔ اس دے باوجود اس صبح وچ زید تے انہاں دے ساتھیاں دی سخت جنگ کامیابی اُتے تمام ہوئی۔ یوسف بن عمر نے اک تے لشکر تیار کیتا تاکہ زید دے ساتھیاں اُتے حملہ کر سکے، مگر زید تے انہاں دے ساتھیاں نے یوسف بن عمر دی فوج نو‏‏ں تتر بتر کر دتا۔ اُتے یوسف بن عمر دی فوج وچ تیراندازاں دی شمولیت دے بعد زید دی فوج دا کم دشوار ہو گیا تے اسی صورتحال وچ زید دے اک تے سپہ سالار معاویہ بن اسحاق وی قتل ہو گئے۔ اس دن غروب دے وقت زید وی پیشانی اُتے تیر لگنے تو‏ں شدید زخمی ہو گئے تے زخماں دی تاب نہ لاندے ہوئے تن صفر سنہ 122ھ بروز جمعہ نو‏‏ں شہید ہو گئے۔ زید دے ساتھیاں نے انہاں دے بدن نو‏‏ں حکومتی سپاہیاں دی دسترس تو‏ں بچانے دی غرض تو‏ں اک چشمے دا رخ تبدیل کیتا، زید نو‏‏ں دفن کیتا تے پھر دوبارہ چشمے نو‏‏ں اسی جگہ اُتے جاری کر دتا مگر جو غلام انہاں دے ہمراہ سی، اس نے حکم بن صلت نو‏‏ں اطلاع دے دت‏ی۔ چنانچہ امویاں نے زید دا بدن کڈیا تے یوسف بن عمر دے حکم اُتے انہاں دا بدن سولی پرلٹکا دتا تے سر اموی خلیفہ ہشام بن عبد الملک دے پاس بھیج دتا۔
قیام دا پس منظر تے ہدف
شیخ مفید نے زید بن علی دے قیام دا اصل ہدف بنو امیہ دی حکومت دے خلاف جدوجہد تے امام حسینؑ دے خون دا انتقام قرار دتا ا‏‏ے۔ اوہ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر نو‏‏ں وی زید دے اہداف وچو‏ں قرار دیندے ہوئے تصریح کردے نيں کہ اموی خلیفہ ہشام بن عبد الملک دے انہاں کینال اہل دربار دی موجودگی وچ ناروا سلوک تو‏ں وی انہاں وچ قیام دا جذبہ پیدا ہويا۔ اسی طرح بعض محققین نے ہشام بن عبد الملک دے دور وچ بالیائے منبر امام علیؑ اُتے سب و شتم، خاندان پیغمبر اُتے امویاں دے ظلم و ستم تے زید بن علی دے نقطہ نظر تو‏ں بنو امیہ دے کفر و الحاد نو‏‏ں قیام زید دے عوامل وچو‏ں شمار کیتا ا‏‏ے۔ محمد بن جریر طبری نے قیام زید دے بارے وچ اختلاف دے اسباب اُتے روشنی پائی اے ؛ انہاں نے مالی بے ضابطگیاں دے الزامات، مدینہ وچ عبد اللہ محض دے نال امام علیؑ دے اوقاف اُتے تنازعہ کہ جو خالد بن عبد الملک دی حکمیت اُتے منتہی ہويا تے اسی طرح مالی بے ضابطگیاں دے الزامات جو یوسف بن عمر دی حکومت وچ زید اُتے لگائے گئے تے اسی طرح اہل کوفہ دی دعوت نو‏‏ں زید دے قیام دے عوامل وچو‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔ منابع دے مطابق، زید لوگاں تو‏ں جو بیعت لیندے سن، اس وچ ظالماں دے خلاف جدوجہد، کمزوراں دے دفاع، غنائم دی مساویانہ تقسیم، رد مظالم تے اہل بیتؑ دی انہاں دے مخالفین دے مقابلے وچ نصرت اُتے زور دتا جاندا سی ۔ مامقانی قیام تو‏ں زید دا ہدف بنو امیہ تو‏ں خلافت لے ک‏ے امام صادقؑ دے سپرد کرنے نو‏‏ں قرار دیندے نيں تے ایہ سمجھدے نيں کہ زید اس غرض تو‏ں اپنا ہدف آشکار نئيں کردے سن تاکہ امام صادقؑ نو‏‏ں نقصان نہ پہنچے۔
قیام دے نتائج
قیام زید دے کچھ نتائج تے ثمرات بیان کیتے گئے نيں: منجملہ ایہ کہ قیام زید تے انہاں دے بعد یحییٰ دے قیام نے بنو امیہ دی حکومت دے سقوط دی بنیاد فراہ‏م کيتی۔ تے شیعہ قیام دا دائرہ کار خراسان تک ودھا دی چنانچہ تاریخ یعقوبی وچ منقول اے کہ زید بن علی دے قتل تو‏ں خراسان دے شیعہ متحرک ہو گئے تے ایہ امر سبب بنا کہ اوہ خاندان پیغمبرؐ اُتے بنو امیہ دے مظالم نو‏‏ں برملا کراں۔ لہٰذا کوئی ایسی جگہ نئيں سی کہ جتھ‏ے اُتے لوگ بنو امیہ دے جرائم تو‏ں بے خبر ہون۔ امام صادقؑ تو‏ں وی منقول اے کہ ہشام بن عبد الملک نے زید بن علی نو‏‏ں قتل کیتا، بدلے وچ خدا نے وی اوہدی حکومت نو‏‏ں زوال پذیر کر دتا۔ اک تے نقل وچ اہل تشیع دے چھیويں امام تو‏ں ایہ روایت اے کہ بنو امیہ دی جانب تو‏ں زید دا بدن جلا ڈالنے دے ست دن بعد خدا نے انہاں نو‏ں نابود کرنے دا ارادہ کیتا۔ قیام زید بن علی دے ہور نتائج وچو‏ں اک حکومت دی اہل بیت دے حوالے تو‏ں حساسیت وچ کمی تے اس دے نتیجے وچ امام صادقؑ نو‏‏ں شیعہ مذہب دی ترویج دے لئی فرصت ملنے نو‏‏ں قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ قیام زید دے نتائج تے ثمرات دی تحلیل دے علاوہ کچھ محققین نے قیام زید دی ناکامی دی وجوہات وی بیان کيتیاں نيں؛ اموی حکومت دی فوجی طاقت، جاسوس تے اندرونی مخالفین کہ جنہاں نے قیام دے وقت نو‏‏ں فاش کر دتا سی ۔ امام صادقؑ دی جانب تو‏ں قیام دی اعلانیہ حمایت دا فقدان تے آخر وچ کوفیاں دا نال نہ دینا، وی ناکامی دی وجوہات وچو‏ں نيں۔
بگ باس 9
بگّ بوس 9 (بگّ بوس ڈبل ٹربل) بھارتی ٹیوی چینل کلرس دی ریالٹی شوٕ بگ باس لڑی دا نوواں سیزن ہے۔ جو 11 اکتوبر 2015 نوں شروع ہویا۔ پچھلے کئی سیزناں وانگ اس سیزن نوں وی سلمان خان نے ہی ہوسٹ کیتا۔  اس سیزن نوں پرنس نرولا نے جتیا۔
اساری اتے پرچار
نویں سیزن وچّ گھر دی سندرتا ولّ ودھیرے دھیان دتا گیا ہے۔ اس وار حھہ لین والے جوڑیاں دے روپ وچّ گھر وچّ داخل ہوئے سن۔ گھر دے اندرلے حصے نوں اک دھرت-چکر(گلوب) وانگ بنایا گیا ہے اتے باہرلے حصے نوں آدم دے باغ وانگ شکل دتی گئی ہے۔
پہلا پرچاری سچتر(ویڈیو) 6 ستمبر 2015 نوں رہاء(رلیز) ہویا سی۔
حصہ لین والے
اس رئالٹی شوٕ 'چ شامل حصہ لین والےآں نوں دو کیٹیکریاں 'چ ونڈ کے انھاں دے ناں نمنلخت انوسار ہن:
بعد وچّ شامل والے
ایہہ پرتیبھاگی پہلے دن توں ہی بھاوَ 11 اکتوبر 2015 توں ہی گھر وچّ موجود نہیں سن، سگوں کجھ ہفتیاں دے فرق نال اک-اک کرکے آئے سن۔ سبھ توں پہلاں رشبھ سنہا آئے سن اتے سبھ توں آخر وچّ گزیل ٹھکرال آئی۔ ۔
مہمان کردار
٭ شاہد کپور اتے عالیہ بھٹ اپنی فلم شاندار دے پرچار لئی آئے سن۔ ٭ آیشمان کھرانا اتے آکاش سونی۔ ٭ سرگن مہتہ، علی قلی مرزا، اینڈی اتے ثنائ خان۔ ٭ کرن کندرا ٭ سونم کپور ااپنی فلم پریم رتن دھن پائیو دے پرچار ہتّ اای۔ ٭ فلم تماشہ دے پرچار ہتّ دیپکا پادکون اای۔ ٭ فلم دل والے دے پرچار ہتّ ورن دھون اتے کرتی سینن آئے۔ ٭ فلم دل والے دے پرچار ہتّ شاہ رخ خان اتے کاجول دیوگن آئے۔
حوالے
گٹھ:ریالٹی شو گٹھ:بھارتی ریالٹی شو گٹھ:کلرز دے ریالٹی شو گٹھ:بگ باس لڑی دے سیزن گٹھ:ٹیوی شو
113ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
کٹیدندانوالا اڈنا گالڑ
کٹیدندانوالا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے صرف چین چ ہوندا اے۔
مُلتان سُلطانز
مُلتان سُلطانز پاکستان سپر لیگ دی اک کرکٹ ٹیم اے جو ملتان دی نمائندگی کردی اے۔ ا یہ ٹیم پاکستان کرکٹ بورڈ ولوں پاکستان سپر لیگ دے قیام  دے نتیجے میں تشکیل پائی ٹیم دے نتیجے میں تشکیل پائی۔ ٹیم دے کپتان محمد رضوان نیں.ایہ لیونل گلوبل سپورٹس دی ملکیت اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:کھیڈاں گٹھ:کرکٹ گٹھ:پاکستان چ کرکٹ گٹھ:پاکستان سپر لیگ گٹھ:لہور
چک 81 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
شجر الدر
الملكۃ عصمۃ الدين أم خليل شجر الدر دا شمار اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی نہایت اہ‏م ترین خواتین وچ ہُندا ا‏‏ے۔ تریخ دے اک ایداں دے موڑ اُتے جدو‏ں ایوبی سلطنت تقریباً ختم ہوئے چکيت‏ی سی تے مسیحی بیت المقدس اُتے قبضے دے لئی مسلسل اگے ودھ رہے سن سلطانہ شجرالدر نے اپنی ذہانت تو‏ں انہاں دا راستہ اس وقت تک روکیا جدو‏ں تک کہ مملوکاں نے حقیقی کمان نہ سنبھال لی۔
پس منظر
شجر الدر اک باندتیاں سن جنہاں نو‏ں الصالح ایوب نے الکرک تو‏ں 1239ء وچ اس وقت خریدتا سی جدو‏ں اوہ سلطان نئيں بنے سن ۔ جدو‏ں اوہ سلطان مصر و شام بن گئے تاں شجر الدر وی انہاں دے نال مصر آ گئياں۔ ایتھ‏ے انہاں نے سلطان دے بیٹے خلیل نو‏‏ں جنم دتا۔ خلیل اگے چل ک‏ے الملک المنصور دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ شجر الدر دا تعلق ترک نسل تو‏ں سی تے اوہ اک خوبصورت تے ذہین خاتون سن۔ اپریل 1249ء وچ سلطان الصالح شام وچ شدید بیمار ہوئے گئے۔ اوہ مصر واپس آئے تے دمياط‎ دے نیڑے اشمم التنھ وچ قیام کيتا۔ ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں فرانس دا بادشاہ لوئیس نہم نے مسلماناں دے خلاف ستويں صلیبی جنگ شروع د‏‏ی ہوئی سی۔ اس نے مصر اُتے حملہ کر دتا۔ جون 1249ء وچ اس نے دمیاط فتح ک‏ر ليا۔ 22نومبر 1249ء نو‏‏ں سلطان الصالح دس سال تک حکومت دے بعد انتقال کر گئے۔ اس کڑے وقت وچ شجر الدر نے فوری طور اُتے سپہ سالار امیر فخرالدین یوسف بن شیخ تے محلات دے نگران طواشی جمال الدین محسن نو‏‏ں اطلاع کيتی۔ لیکن ملکی حالات دے پیش نظر اس خبر نو‏‏ں عام نئيں کیا گیا۔ سلطان د‏‏ی میت خفیہ طور اُتے الرود دے قلعے وچ پہنچیا دتی گئی۔
بیماری دے باوجود سلطان نے کِس‏ے نو‏‏ں اپنا جانشین نئيں بنایا سی۔ اس لئی فورا سلطان دے بیٹے المعطم توران شاہ نو‏‏ں حسن کیفہ تو‏ں بلايا گیا۔ مرنے تو‏ں پہلے سلطان نے ہزاراں خالی کاغذات اُتے دستخط کیتے سن ۔ وفات دے بعد انہاں کاغذات اُتے شجر الدر نے احکامات جاری کیتے تے لوکاں نو‏‏ں ایہ پتہ نہ چل سکیا کہ سلطان وفات پا گئے ني‏‏‏‏ں۔
وفات
شجرۃ در نو‏‏ں تعمیرات وچ بہت دلچسپی سی اس نے اپنی زندگی وچ بہت ساریاں عمارتاں تے درسگاہاں بنائیاں۔ مصر د‏‏ی پہلی مسلما‏ن ملکہ 28 اپریل 1957 نو‏‏ں مبینہ طور اُتے قتل ہونے دے بعد اپنی زندگی وچ بنائے ہوئے مقبرے وچ دفن ہوئیاں۔ مقبرے اُتے اک درخت د‏‏ی تصویر بنی اے جس اُتے Tree of Pearls لکھیا اے جو شجرالدر دا انگریزی ترجمہ اے
حوالے
گٹھ:1257ء د‏‏ی موتاں گٹھ:افریقا وچ خواتین حکمران گٹھ:ایشیائی جنگاں وچ خواتین گٹھ:ایوبی سلطنت وچ تیرہويں صدی گٹھ:پورپی اشرافیہ گٹھ:مصر د‏‏ی تریخ گٹھ:ترک غلام گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دیاں جنگاں وچ شریک خواتین گٹھ:تیرہويں صدی دیاں عورتاں حکمران گٹھ:جنگ وچ افریقی خواتین گٹھ:حکمراں ملکائاں گٹھ:ستويں صلیبی جنگ دے مسلما‏ن گٹھ:سلطنت ایوبی گٹھ:ضرب تو‏ں اموات گٹھ:مشرق وسطیٰ دیاں جنگاں وچ شریک خواتین گٹھ:مملوک سلاطین گٹھ:مملوک سلطنت
114ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
نکولا ٹیسلا
نکولا ٹیسلا اک امریکی سرب سینسدان سی جیڑا سمجلن سلطنت آسٹریا ہنگری چ 10 جولائی 1856 نوں جمیا۔ سمجلن اج کل سلووینیا دا پاسا اے۔ اونے اک پرانی قسم دا ریڈیو ایجاد کیتا تے مقناطیس تے بجلی دے بارے چ اودے کم دی وجہ توں اے سی بجلی تیار کیتی گئی۔ مقناطیسی فلکس دا ناپ ٹیسلا دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ٹیسلا اک مشہور بندہ سی پر اوہ اک غریب بندے دی موت مریا۔ اونوں لوک پاگل سینسدان آخدے سن۔
Links
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نگادی چلی
نگادی چلی 25,823 فٹ/7,871 میٹر اچی ہمالیہ دے پربت دھارے دا نیپال وچ اک پہاڑ اے۔1970 چ ہروشی واتانابے تے لہاسکا زیرنگ ایس تے پہلی واری چڑھے۔ ایہ دنیا دا 20واں سب توں اچا پہاڑ اے۔
مزار شریف
مزارِ شریف شمالی افغانستان وچ فوجی اعتبار تو‏ں کلیدی شہر منیا جاندا اے کیونکہ ایہ تاجکستان د‏‏ی سرحد اُتے دریائے آمو دے نیڑے آباد اے تے وسطی افغانستان تک فوجی رسد لئی واحد زمینی راستا اے لیکن کئی ہور اعتبار نال وی مزار شریف نو‏‏ں زبردست اہمیت حاصل اے تے اس دا افغانستان د‏‏ی سیاست اُتے گہرا اثر رہیا ا‏‏ے۔
مزار شریف سوویت قبضے دے دوران سویت نواز حکومت دا مضبوط گڑھ سی، شمالی افغانستان دا سبھ تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ ایہد‏ی آبادی پنج لکھ دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ ایہ اُتے رونق شہر یونیورسٹی، کھیلاں دے کلباں، فلم اسٹوڈیو تے ایران تے ازبکستان تو‏ں تجارت دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشہور رہیا اے ـ
مزارِ شریف تے اوہدا جڑواں شہر بلخ، جو چند کلومیٹر مغرب وچ اے، افغانستان د‏‏ی تریخ وچ نمایاں رہے نيں۔ عام خیال اے کہ زرتشتی مذہب دے پیشوا تے ممتاز فلسفی زرتشت ایتھے ستويں صدی قبلِ مسیح وچ پیدا ہوئے سن۔ بلخ تیرہويں صدی دے صوفی شاعر مولا‏نا جلال الدین رومی دا آبائی شہر وی ا‏‏ے۔
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
115ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
سویز دی کھاڑی
لال سمندر دا شمالی سرا جزیرہ نما سینا ولوں دو حصیاں وچّ ونڈیا جاندا ہے جس نال لہندے ولّ سویز دی کھاڑی (خليج السويس; لپانترن: خلیج اس-سویز) لہندے وچّ اتے چڑھدے ولّ عقبہ دی کھاڑی بندیاں ہن۔ ایہہ کھاڑی موازناتی طور 'تے اک نویں پر ہن سست تیڑ-چلمچی، سویز دی کھاڑی تیڑ، وچّ بنی ہے جو 2.8 کروڑ سال پرانی ہے۔ اس کھاڑی دی ادھ-ریکھا دے نال-نال افریقہ اتے ایشیا براعظماں دی سرحد ہے۔ اس کھاڑی دا داخلہ علاقہ اک گیمسا تیل اتے گیس بھنڈاراں دے اتے واقع ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر منجمد جنوبی گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
سمتا پارٹی
سمتا پارٹی بھارت دی اک سیاسی جماعت اے جو سنہ 1994ء وچ وجود وچ آئی۔ اس دے بانی جارج فرنانڈس تے نتیش کمار نیں۔ ایہ جماعت درحقیقت جنتا دل توں علاحدہ ہو کے بنی سی تے اس علاحدگی دی وجہ ایہ بیان کیتی گئی کہ جنتا دل ذات پات دی سیاست توں متاثر ہو چکی اے۔ جماعت دا رجحان اشتراکیت پسندانہ سی تے کسے وقت شمالی ہندوستان بالخصوص صوبہ بہار وچ خاصے اثر و رسوخ دی مالک رہی اے۔ سنہ 2003ء وچ سمتا پارٹی دے اکثر ارکان جنتا دل (متحدہ) وچ شامل ہو گئے پر برہمانند منڈل، رگھوناتھ جھا تے این کے سنگھ دی سربراہی وچ اک چھوٹا جہا گروہ سمتا پارٹی دے ناں توں باقی رہیا۔
بعد وچ رگھوناتھ جھا تے این دے سنگھ نے وی سمتا پارٹی نوں خیرباد کہہ کر دوسریاں جماعتاں وچ شمولیت اختیار کر لی۔ ہن برہمانند منڈل ای سمتا پارٹی دے سربراہ نیں۔
تریخ
سنہ 1996ء دے عام انتخابات وچ سمتا پارٹی نے بھارتیہ جنتا پارٹی دے نال اتحاد قائم کیتا تے اٹھ نشستاں حاصل کیتیاں جنہاں وچوں چھ نشستاں بہار دیاں تے بقیہ اترپردیش دی سن۔ انہاں انتخابات توں پہلے ایہ جماعت عموماً بہار تک ای محدود سی۔ سنہ 1998ء دے عام انتخابات وچ دوبارہ بی جے پی نال اتحاد کرکے بارہ نشستاں حاصل کیتیاں جنہاں وچ دس بہار دیاں تے دو اترپردیش توں سن۔
جارج فرنانڈس دی واپسی
ایہ اطلاع آئی سی کہ جارج فرنانڈس شرد یادو دے سربراہ جماعت (جنتا دل) بننے اُتے نتیش کمار توں ناراض نیں تے انہاں دا خیال اے کہ اس تذلیل دے ذمہ دار نتیش نیں۔ ایسی وی اطلاع سی کہ فرنانڈس سمجھدے نیں جنتا دل وچ شمولیت دے بعد سمتا پارٹی دے درجہ تے اہمیت نوں نظر انداز کیتا گیا اے، لہذا ہن اوہ سمتا پارٹی دا احیا کرے گا۔ چنانچہ 2007ء وچ اوہ پارٹی وچ دوبارہ شامل ہو گئے۔
افکار
سمتا پارٹی اشتراکیت پسند تے خصوصاً رام منوہر لوہیا دے افکار دی پیروکار اے۔
سیاست وچ
چودھویں لوک سبھا دے لئی سنہ 2009ء دے عام انتخابات وچ سمتا پارٹی نے گیارہ نشستاں اُتے مقابلہ کیتا تے شکست کھادی۔ اسنوں محض 31324 ووٹ ملے سن جو اس صوبے دے کل ووٹاں دے اعشاریہ دو فیصد سن۔ سنہ 2014ء دے عام انتخابات وچ سمتا پارٹی نے کسے توں اتحاد نوں قبول نئی‏‏ں کیتا تے اعلان کیتا کہ اوہ کانگریس نال کسے وی قیمت اُتے اتحاد نئی‏‏ں کرے گی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سمتا پارٹی گٹھ:1994 وچ قائم ہونے والیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت وچ 1994 دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ اشتراکی جماعتاں گٹھ:جنتا پروار گٹھ:جنتا دل
خلیج عمان
خلیج عمان  یا  خليج مکران اک سمندری خلیج یا گلف اے جیہڑی عرب سمندر  نوں آبنائے ہرمز نال جوڑدی اے تے اگیوں خلیج فارس نوں عرب سمندر نال جوڑدی اے ۔ خلیج عمان دیاں حداں اُبھے پاسے پاکستان تے ایران ، لمے پاسے اومان تے لہندے پاسے متحدہ عرب امارات نال لگدیاں نیں ۔
حوالے
گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
چک 82 گ ب
چک 82 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
تھامس اڈنا گالڑ
تھامس اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔
بورے والا
بورے والا پنجاب پاکستان دے ضلع وہاڑی دی تحصیل بورے والا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل بورے والا دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع وہاڑی
117ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
نواز شریف
میاں محمد نواز شریف (ولادت: 25 دسمبر، 1949ء، لاہور) پاکستان دے سابقہ وزیر اعظم تے پاکستان د‏‏ی دوسری وڈی سیاسی جماعت پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سابق سربراہ۔ نواز شریف تن بار 1990ء تو‏ں 1993ء، 1997ء تو‏ں 1999ء تے آخری بار ء2013 تو‏ں 2017ء وزیر اعظم پاکستان اُتے رہ‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے 1985 تو‏ں 1990 وزیر اعلیٰ پنجاب رہ‏‏ے۔
نواز شریف اک درمیانی امیر گھرانے شریف خاندان وچ پیدا ہوئے۔ اتفاق گروپ تے شریف گروپ دے بانی میاں محمد شریف انہاں دے والد تے تن بار وزیر اعلیٰ پنجاب رہنے والے شہباز شریف انہاں دے بھائی نيں۔ نواز شریف نے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور تو‏ں تجارت د‏‏ی تعلیم تے 1970ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سیاست وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے پنجاب یونیورسٹی لا کالج تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ 1981ء وچ محمد ضیاء الحق د‏‏ی فوجی حکومت دے دوران وچ پنجاب دے وزیر خزانہ بنے۔ کچھ حمایتیاں دے سبب، نواز شریف ضیا دور ہی وچ ، وزیر اعلیٰ پنجاب منتخب ہوئے، جس اُتے دوبارہ مارشل لا دے بعد 1988ء وچ منتخب ہوئے۔ 1990ء وچ اسلامی جمہوری اتحاد د‏‏ی سربراہی کی، جس اُتے فتح ملی تے وزیر اعظم بنے۔ بعد وچ ایہ الزام لگایا گیا سی کہ پاکستان د‏‏ی انٹیلی جنس ایجنسی آئی ایس آئی نے نواز شریف دے حق وچ انتخابی عمل وچ لکھاں روپے د‏‏ی رشوت سیاست داناں وچ تقسیم کيتی۔
پہلی شریف انتظامیہ نو‏‏ں غلام اسحاق خان نے بدعنوانی دے الزام وچ برطرف کر دتا، جس اُتے نواز شریف نے عدالت عظمیٰ پاکستان تو‏ں رجوع کيتا۔ 15 جون 1993ء نو‏‏ں منصف اعلیٰ نسیم حسن شاہ نے نواز شریف نو‏‏ں بحال کر دتا۔ نواز شریف نے جولائ‏ی 1993ء وچ اک معاہدے دے تحت استعفا دے دتا جس دے باعث صدر نو‏‏ں وی اپنا عہدا چھڈنا پيا۔ نواز شریف فروری 1997ء وچ بھاری اکثریت تو‏ں دوبارہ اس عہدے اُتے فائز ہوئے۔ انہاں نو‏ں اکتوبر 1999ء وچ جنرل (ریٹائرڈ) پرویز مشرف د‏‏ی فوجی بغاوت وچ عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔
نواز شریف پاکستان دے تیجی واری وزیراعظم چنے گئے ۔ اوہ مسلم لیگ ن دے لیڈر نیں ۔ نواز شریف 25 دسمبر 1949 نوں لہور چ پیدا ہوئے۔ اوہناں دا تعلق اک کاروباری ٹبر نال سی۔ پہلاں پنجاب سرکار چ وزیر فیر وزیر اعلا بنے 1992 چ پاکستان دے وزیراعظم بنے۔ اوہناں دی حکومت جنرل پرویز مشرف نے فوجی بغاوت کر کے 12 اکتوبر 1999 نوں ختم کر دتی۔
ذا‏تی زندگی تے تعلیم
نواز شریف 25 دسمبر 1949ء نو‏‏ں پنجاب، لاہور وچ کشمیری شریف خاندان وچ پیدا ہوئے۔ نواز شریف د‏‏ی والدہ دا تعلق پلوامہ تو‏ں سی۔ انہاں دے والد میاں محمد شریف اک کشمیری صنعت کار و تاجر سن جنہاں دا تعلق کشمیر دے ضلع اننت ناگ تو‏ں سی، اوتھ‏ے تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے اوہ جاندی عمرہ، امرتسر وچ چلے گئے تے اوتھ‏ے کاروبار شروع کيتا، محمد علی جناح د‏‏ی قیادت وچ تحریک پاکستان جاری سی، جس دے نتیجے وچ 1947ء وچ پاکستان آزاد ہوئے کيا تو، اوہ امرتسر تو‏ں لاہور منتقل ہوئے گئے۔ میاں محمد شریف شروع وچ ڈاکٹر طاہر القادری تو‏ں متاثر سن، بعد وچ اوہ عدم تقلید د‏‏ی طرف مائل ہوئے گئے۔ نواز شریف نے ابتدائی تعليم سينٹ اينتھنيز ہائیاسکول، لاہور تو‏ں حاصل کيتی۔ گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں گريجويشن کرنے دے بعد پنجاب یونیورسٹی تو‏ں قانون (وکالت) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
مڈھلا جیون
نواز شریف دے ابا جی محمد شریف اک مستری سن تے اپنی محنت نال اک بہت بڑے کارخانے اتفاق گروپ دے مالک بنے ۔ نواز شریف سینٹ ایینتھونی سکول تے گورمنٹ کالج لہور توں پڑھے ۔ پنجاب یونیورسٹی لہور توں قنون دی ڈگری لئی ۔ نواز شریف کرکٹ وی کھیلدے رہے نیں تے 74-1973 چ فسٹ کلاسک کرکٹ کھیلی جد اوہ پاکستان ریلوے دی طرفوں کھیلے۔ نواز شریف دا بیاہ کلثوم نواز نال ہویا جیہڑی گاما پہلوان دی رشتہ دار سی ۔
سیاسی تریخ
نوازشریف د‏‏ی سیاسی تربیت پاکستان دے فوجی آمر جنرل محمد ضیاءالحق دے زیر سایہ ہوئی۔ ضیاء دور وچ اوہ لمبے عرصے تک پنجاب حکومت وچ شامل رہ‏‏ے۔ اوہ کچھ عرصہ پنجاب د‏‏ی صوبائی کونسل دا حصہ رہنے دے بعد 1981ء ميں پنجاب د‏‏ی صوبائی کابينہ ميں بطور وزيرِخزانہ شامل ہوئے گئے۔ اوہ صوبے دے سالانہ ترقياندی پروگرام ميں ديہی ترقی دے حصے نو‏‏ں 70% تک لیانے ميں کامياب ہوئے۔ اس دے نال نال اوہ کھيلاں دے وزير وی رہے تے صوبے وچ کھيلاں د‏‏ی سرگرمياں د‏‏ی نويں سرے تو‏ں تنظيم کيتی۔
آمریت دے زیرِ سایہ 1985ء وچ ہونے والے غیر جماعتی انتخابات ميں مياں نواز شریف قومی تے صوبایی اسمبلياں د‏‏ی سيٹاں پہ بھاری اکثريت تو‏ں کامياب ہوئے۔ 9 اپريل ،1985ء نو‏‏ں انھاں نے پنجاب دے وزيرِاعلٰی د‏‏ی حيثيت تو‏ں حلف اٹھايا۔ 31 مئی 1988ء نو‏‏ں جنرل ضياءالحق نے جونیجو حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا اُتے مياں نواز شريف نو‏‏ں نگران وزیراعلٰی پنجاب د‏‏ی حیثیت تو‏ں برقرار رکھیا گیا۔ ایہ امر نوازشریف دے جنرل ضیاء تو‏ں قریبی مراسم د‏‏ی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔ جنرل ضیاء نے اک بار نوازشریف نو‏‏ں اپنی عمر لگ جانے د‏‏ی وی دعا دی۔
1988ء وچ پیپلز پارٹی نو‏‏ں شکست دینے دے لئی جدو‏ں جنرل جیلانی نے خفیہ فنڈ استعمال کيتا تے رقماں تقسیم کيتياں تاں نواز شریف صاحب نے وی اس تو‏ں خوب فائدہ اٹھایا۔ انہاں نے جنرل جیلانی دے ایماء تے فراہ‏م کردہ سرمائے تو‏ں اسلامی جمہوری اتحاد تشکیل دتا۔ اس کھلی دھاندلی دے ذریعے نواز شریف 1988ء دے انتخابات ميں دوبارہ وزيرِاعلٰی منتخِب ہوئے۔ انہاں د‏‏ی اس مدت ميں مّری تے کہُوٹہ ميں زبردست تّرقی ہوئی۔
بطور وزیر اعظم
6 نومبر 1990ء نو‏‏ں نواز شريف نے اس وقت بطور منتخِب وزيرِاعظم حلف اُٹھايا جدو‏ں انہاں د‏‏ی انتخابی جماعت،اسلامی جمہوری اتحاد نے اکتوبر 1990ء دے انتخابات ميں کاميابی حاصل کيتی۔ اُتے اوہ اپنی پنج سال د‏‏ی مدت پوری نہ کر سک‏‏ے تے انہاں نو‏‏ں اس وقت دے صدر نے انہاں نو‏‏ں انہاں دے عہدے تو‏ں فارغ کر ديا۔ اگرچہ ملک د‏‏ی عدالتِ اعظمٰی نے ايک آئينی مقدمے دے بعد انھيں دوبارہ انہاں دے عہدے پہ بحال تاں کر ديا،ليکن انہاں نو‏‏ں جولائي 1993ء ميں صدر دے نال اپنے عہدے تو‏ں استعفا دينا پيا۔ انہاں دے زمانۂ وزارتِ اعظمٰی دے دوران وچ ، نجی شعبہ دے تعاون تو‏ں ملکی صنعت نو‏‏ں مضبوط بنانے دیاں کوششاں د‏‏ی گئيں۔ غازی بروتھا تے گوادر بندرگاہ جيسے منصوبے شروع کيے گئے- سندھ دے بے زمین ہارياں ميں زمينيں تقسیم کيتیاں گئیاں۔ وسطی ایشیائی مسلم ملکاں تو‏ں تعلقات مستحکم کیتے گئے۔ اقتصادی تعاون تنظیم نو‏‏ں ترقی دتی گئی۔ افغانستان دے بحران نو‏‏ں حل کرانے ميں مدد دتی گئي تے مختلف افغان دھڑاں نے "معاہدۂ اسلام آباد" پہ دستخط کيے۔ انہاں دے دورِحکومت کیت‏‏ی اہ‏م خوبی، پریسلر ترمیم دے تحت نافذ د‏‏ی گئيں امریکی پابندیاں دے باوجود معاشی ترقی دا حصول سی۔ اکتوبر 1999ء وچ نواز شریف نے اس وقت دے فوج دے سربراہ پرویز مشرف نو‏‏ں ہٹا کر نويں فوجی سربراہ دے د‏‏ی تعینا‏‏تی د‏‏ی کوشش کيتی۔ فوج دا کردار قومی سیاست وچ کم کرنے د‏‏ی ایہ دیانتدارانہ کوشش انہاں دے لئی آفت بن گئی تے اک فوج بغاوت دے بعد انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔
سیاست وچ
پڑھن توں بعد نواز شریف سیاست چ آگئے۔ اصغر خان دی تحریک استقلال وچ آگئے۔ جنرل ضیاالحق نے اوہناں چ گن دیکھدیاں ہویاں اوہناں نوں صوبہ پنجاب چ خزانے دا وزیر بنا دتا۔ ایس دوران اوہ کھیلاں دے وزیر وی لگے رہے۔
وزیر اعلا پنجاب
اوہ اپریل 1985 نوں پنجاب دے وزیر اعلا بݨ گئے ۔ 1988 دے چناؤ وچ اوہ جت کے فیر پنجاب دے وزیر اعلا بݨ گئے ۔
وزیر اعظم پاکستان
نواز شریف نوں 1 نومبر 1990 نوں پاکستان دے وزیر اعظم دے طور تے چنیا گیا جدوں اوہناں دی پارٹی نے پاکستان پیپلز پارٹی نوں چناؤ چ ہرا دتا۔ 18 اپریل 1993 نوں صدر غلام اصحق خان نے نواز شریف نوں وزیر اعظم دے عہدے توں ہٹا دتا۔ پاکستان دی سپریم کورٹ نے صدر غلام اسحق خان دے اس حکم نوں غلط قرار دے دتا تے نواز شریف نوں وزیر اعظم دے عہدے تے دوبارہ بٹھا دتا پر اوہناں لئی حلات خراب کردتے گئے۔ ایس لئی فوج دی مداخلت نال صدر غلام اسحاق خان تے نواز شریف نوں اپنے عہدے چھڈنے پئے ۔
دوجی واری وزیر اعظم
فروری 1997 نوں نواز شریف بڑے مینڈیٹ نال دوجی باری پاکستان دے وزیر اعظم بن گئے۔ وزیر اعظم بنن توں بعد اوہناں نے آئین چ بدلی کردیاں ہوئیاں 58-2b نوں ختم کر دتا تے پارٹی چھڈن بدلن تے وی روک لا دتی۔ صدر فاروق لغاری نوں اقتدار چھڈنا پیا۔ اسلام آباد نوں لہور نال ملان آلی موٹر وے پوری کیتی۔
پاکستان ستویں ایٹمی طاقت
نواز شریف دا سبھ توں وڈا کارنامہ پاکستان نوں 7 ویں ایٹمی طاقت بناونا اے جد 28 مئی 1998 نوں ہندستان دے ایٹمی تعماکیاں دے جواب چ اوہناں نے 6 ایٹمی تعماکے کروائے۔ ایہدے نال دیس چ اوہناں دی ساکھ چ وادھا ہوگیا۔
کارگل دی لڑای
نواز شریف ہندستان نال تعلقات ٹھیک کرنا چاہ رہے سن پر جنرل مشرف نوں ایہ گل چنگی نہ لگی۔ جنرل مشرف نے نواز شریف نوں دسے بغیر ای کارگل تے ہندستانی فوج نال لڑائي شروع کردتی۔
مشرف دی بغاوت
12 اکتوبر 1999 نوں نواز شریف نے جنرل مشرف نوں فوج آرمی چیف دے عہدے توں لاہ دتا۔ پر جنرل مشرف نے ایس حکم نوں نہ منیا تے آئین نوں توڑدیاں ہویاں اقتدار تے قبضہ کر لیا۔ نواز شریف نوں قید کر لیا گیا تے اوہناں تے جہاز اغواء کرن دا مقدما بنا دتا گیا۔
دیس نکالا
نواز شریف نوں پہلاں تے جیلاں چ رکھیا گیا فیر اوہناں نوں دیسوں کڈھ کے سعودی عرب پعیج دتا گیا۔ ایس دوران اوہناں دے ابا جی محمد شریف مر گئے تے اوہناں نوں لہور چ دبیا گيا پر نواز شریف تے اوہناں دے ٹبر دے ہور لوک پاکستان نئیں آئے۔ 10 ستمبر 2007 نوں اوہنہاں پاکستان آئے پر اوہناں نوں اسلام آباد دے ہوائی اڈے توں واپس پعیج دتا گیا۔
فوج د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی حکومت ختم ہونے دے بعد انہاں اُتے مقدمہ چلا، جو "طیارہ سازش کیس" دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اس وچ اغوا تے قتل دے الزامات شامل سن ۔ فوج دے نال اک خفیہ معاہدے دے بعد سعودی عرب چلے گئے۔ 2006ء وچ میثاق جمہوریت اُتے بے نظیر بھٹو تو‏ں مل ک‏ے دستخط کیتے تے فوج حکومت دے خاتمے دے عزم دا اعادہ کيتا۔ 23 اگست، 2007ء نو‏‏ں عدالت عظمٰی نے شریف خاندان د‏‏ی درخواست اُتے فیصلہ سنا‏تے ہوئے انہاں د‏‏ی وطن واپسی اُتے حکومت‏ی اعتراض رد کردے ہوئے پورے خاندان نو‏‏ں وطن واپسی د‏‏ی اجازت دے دی۔
ایمرجنسی
ایمرجنسی دے نفا ذ دے بعد نواز شریف اپنے خاندان دے ہمراہ سعودی عرب دے پرویز مشرف اُتے دباؤ دے نتیجے وچ 25 نومبر، 2007ء نو‏‏ں لاہور پہنچ گئے۔
انتخابات 2013ء
2013 ء دے عام انتخابات وچ مسلم لیگ ن نے واضح اکثریت حاصل کيتی۔ اس بنا اُتے اوہ تیسری بار وزیر اعظم پاکستان دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔
ایف آئی آر
انقلاب مارچ دے دوران وچ پاک فوج دے سربراہ جنرل راحیل شریف د‏‏ی مداخلت تو‏ں سانحہ ماڈل ٹاؤن دے دوران وچ شہید ہونے والے 14 افراد دے قتل تے 90 تو‏ں ودھ دے شدید زخمی ہونے والےآں نو‏‏ں انصاف دلانے دے لئی وزیر اعظم پاکستان میاں محمد نواز شریف سمیت 9 افراد دے خلاف قتل د‏‏ی ایف آئی آر درج ہوئی۔
2008 دے چناؤ تے نواز شریف دی واپسی
مشرف سرکار نے 2008 دے شروع چ چناؤ کرائے نواز شریف چناؤ توں پہلاں نومبر 2007 نوں پاکستان پہنچے۔ اوہناں نوں چناؤ چ حصہ لین دی اجازت نئیں سی پر اوہناں دی پارٹی پاکستان مسلم لیگ ن نے ایس چناؤ چ حصہ لیا تے مسلم لیگ ن چناؤ وچ پنجاب دی سبھ توں وڈی پارٹی بن گئی تے نواز شریف دا پرھا شہباز شریف ایتھے حکومت بناون چ کامیاب ہو گیا۔ نواز شریف نے ایہ چناؤ اپنے پچھلے کماں تے عدالتاں، خاص طور تے چودھری افتخار دا ساتھ دین تے جتے سن۔
چیف جسٹس دی بحالی تے لانگ مارچ
نواز شریف تے زرداری نے ججاں دی بحالی دا معاہدا کیتا ہویا سی پر زرداری اپنی گل توں مکر گیا تے ایس وجہ توں دوناں پارٹیاں دے درمیان دوری پیدا ہو گئی۔ زرداری نے سپریم کورٹ دی مدد نال ن لیگ دی سرکار پنجاب چ 25 فروری 2009 نوں ختم کرا دتی۔ پورے دیس چ جہدے خلاف بہت وڈا احتجاج ہویا۔ اوس ویلے ن لیگ دوجیاں پارٹیاں نال مل کے ججاں نوں بحال کروان دی کوشش کر رہی سی تے اسلام آباد چ دھرنا وی دتا۔ نواز شریف نوں لانگ مارچ توں روکن لئی اوہناں نون لہور چ اوہناں دے کعر چ بند کر دتا گیا۔ نواز شریف نے 15 مارچ 2009 نوں لوکاں نوں اپیل کیتی کہ اوہ اسلام آباد ول مارچ کرن تاکہ مشرف دی لائے ہوئے ججاں نوں ہٹایا جاوے۔ اوہ جرت کر کے کعروں باہر نکل آئے۔ پولیس نے اوہناں نوں روکن دی بڑی کوشش کیتی پورے پاکستان نوں کنٹینر لا کے بند کر دتا گیا۔ اسلام آباد جان آلے سارے راہ بند سی۔ لوک اوہناں نال ملدے گئے۔ ہلے اوہ گجرانوالہ توں پچھے ای سی کہ سرکار نے اوہناں دی گل من لئی تے چیف جسٹس افتخار چوہدری نوں دوبارہ نوکری تے بلا لیا گیا۔
2013 دے الیکشن تے تیجی واری وزیراعظم
11 مئی 2013 نوں پاکستان وچ عام انتخابات ہوئے جیہدے نتیجے وچ مسلم لیگ بڑی اکثریت نال جِتی تے 5 جون 2013 نوں نواز شریف تیجی واری پاکستان دے وزیراعظم بن گئے۔ پاکستان وچ تیجی واری وزیراعظم بݨݨ دا اعزاز حلے تک اوہناں نوں ای حاصل اے ۔ مسلم لیگ ن نے پنجاب تے بلوچستان وچ وی حکومت بنائی۔ سپریم کورٹ آف پاکستان نے نواز شریف نوں پاناما کیس چ 28 جولائی 2017 نوں وزیر اعظم دے عُہدے توں ہٹا دتا تے نااہل کر دتا ۔
نااہلی
نواز شریف پانامہ کیس د‏‏ی سماعت دے بعد 28 جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں نااہل قرار پائے۔
باہرلے جوڑ
نواز شریف گٹھ:1949 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان گٹھ:پاکستان دے وزرائے اعظم گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تو‏ں 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1993ء تو‏ں 1996ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1997ء تو‏ں 1999ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی جلاوطن گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:پاکستانی صنعت کار گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی وزرائے دفاع گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 1985ء تو‏ں 1988ء گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جرائم وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:سعودی عرب وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:شریف خاندان گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین گٹھ:قائدین حزب اختلاف، پاکستان گٹھ:کرپشن وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:لاہور د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:لاہور دے سیاستدان گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ارکان صوبائی اسمبلی (پنجاب) گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم گٹھ:وزیر اعلا پنجاب گٹھ:مسلم لیگ ن گٹھ:پنجابی لوک
سرہند نہر
اس نہر دے بنن توں پہلاں نہر دی کمانڈ تھلے آؤندا بہتا علاقہ قحطاں کالاں اتے راجستھان (راجپوتانہ) دے بھٹیاں دی لٹمار دا عامَ ہی شکار ہندا سی ۔ ساکھیاں بھائی مول چند (1793) وچ کہتاں تے بھٹی راجپوتاں دی لٹمار بارے بہت لکھیا ملدا ہے ۔ اک ہور سادھن توں پتہ لگدا ہے کہ اک بہت ہی خطرناک قحط جس نوں چالیسا قحط (سمت 1840 بِ.) سنّ 1783 نے دکھنی پنجاب دی آبادی نوں بری طرحاں پربھاوت کیتا ۔ 1822 اتے سنّ 1833 وچ پھر کال (قحط) پیا ۔ 1860-61 وچ پھر اجیہا ہویا ۔ سرکار نے لوکاں وچ ہزاراں ٹن اناج ونڈیا اتے لکھاں وچ مالیا معافی کیتی ۔ اس سمیں توں پچھوں وی کئی بھیانک قحط پئے ۔ ایہہ کاڷ انگریزی علاقے اتے دیسی ریاستاں پٹیالہ ریاست ، جیند ریاست اتے نابھہ ریاست وچ وی پئے ۔ لکھاں پشو بناں چارہ مر گئے ۔ اس علاقے توں ہور علاقےآں ولّ لوکاں دا پلائن ہویا ۔ بیکانیر ریاست اتے حصار ضلعے وچوں لوکاں دے اس کھیتر وچ پلائن کرن نال ستھتی ہور نازک ہو گئی ۔ ایہناں علاقےآں وچ بارش وی گھٹ ہوئی ۔ مکتسر، فیروزپور، زیرا، گدڑباہا، لمبی وغیرہ علاقےآں وچ وی بہت برا حالَ سی ۔ ایہناں حالتاں انوسار اس خیتر وچ بھومی دی سنچائی لئی کسے نہر دا بننا بڑا آوشک سی ۔
مغل راج ویلے
مغل راج سمیں مرزا کنڈی ناں دے انجینیئر نے پنڈ بھرت پور دے لاگیوں دریا ستلج چوں اک نہر کڈھوائی، جہڑی سرہند وکھے عامَ-خاص باغ اتے ہور باغاں نوں پانی دین لئی سی ۔ پر ایہہ نہر دی کھدائی بہتے نیویں علاقے 'چوں نہیں لنگھدی سی اتے ایاٹی کنٹور ہون کرکے لوڑ مطابق پانی سرہند نہ پہنچ سکیا ۔ لوکاں وچ اس نہر دی ایہہ دند کتھا بڑی پرچلت ہوئی 'واہ مرزا کنڈی تیری چلی نہر سرہندی ۔ اس نہر دے کئی نیویں حصے سنّ 1947 تکّ پنڈ ڈومچھیڑی، فتح پور اتے سیسواں ندی پاس ویکھے جا سکدے سن ۔ اسے ناں دی سمانتا دے آدھار 'تے ہی انگریزی راج نے اس نہر دا ناں سرہند نہر رکھیا ۔
انگریزی راج چ نہر دی مڑ اساری
1849 دی سکھ فوجاں دی انگریزاں ہتھوں ہار دے پچھوکڑ وچ انگریز حکومت نوں سکھ اتے ہور سپاہیاں دے پھر وسیبے لئی نہراں بناؤن دا پھرنا پھریا ۔ قحطاں کالاں نے وی لوکاں دی بس کرا دتی سی جدوں ہزاراں بھکھے لوک مر رہے سن ۔ انگریز راج نوں اس نہر نوں بناؤن دی لوڑ اس واسطے وی سی تاں کہ اس کھیتر وچ کپاہ دی بجائی کروائے اتے کپڑا صنعت نوں کلکتہ اتے انگلینڈ وچ رنو بھیج سکے ۔ سرہند نہر بارے پراجیکٹ رپورٹ پہلاں سر ولیئم بیکر جو رائل انجینیئرز نال سبندھت سی نے تیار کیتی پر اس 'تے بہتا دھیان نہ دتا گیا ۔ اس سکیم نوں 1856 وچ کرنل ڈیاس نے سودھیا تے رپورٹ برطانوی سرکار نوں بھیجی ۔ اسے سمیں دوران ہی پنجاب دا سنچائی محکمہ سنّ 1859 وچ ستھاپت ہویا اتے اس دا مکھی کرنل نیپیئر تھاپیا گیا، جس نوں انسپیکٹر جنرل آف کینالز دا عہدہ دتا گیا۔
ریاست پٹیالہ دی نہر کڈھن دی درخواست
فروری 1861 وچ پٹیالہ ریاست دا مہاراجہ نرندر سنگھ، لیفٹینینٹ گورنر نوں پنجور وچ ملیا اتے اپنے خرچے 'تے اپنے کھیتر نوں پانی دین لئی ستلج دریا توں اک نہر کڈھن لئی بینتی کیتی ۔ پر مہاراجہ دی اس پچھوں اچانک ہی موت ہو گئی اتے پھر مہاراجہ مہیندر سنگھ تخت 'تے بیٹھے ۔ پٹیالہ ریاست دے کھیتر نوں سنچت کرن لئی بھارت سرکار نوں اک سکیم بھیجی گئی ۔ پر سرکار نے دو نہراں اک انگریزی علاقے اتے پٹیالہ لئی سانجھی بناؤن اتے اک صرف پٹیالہ کھیتر لئی بناؤن لئی سجھاؤ پیش کیتا ۔ انت ایہہ فیصلہ لیا گیا کہ دوواں کھیتراں نوں سنجن لئی سانجھی نہر کھودی جاوے ۔ جد اس تجویز 'تے وچار ہو رہی سی تاں مہاراجہ پٹیالہ نے نہر دے سروے 'تے ہون والے سارے خرچے نوں دین دی پیش کش کیتی ۔ ایہہ اک وڈی پیش کش سی جس نوں ترنت منّ لیا گیا ۔