cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
الحان عمر
ٹرمپ نے ٹویٹ کیا، ’’اپنے ملکاں نو‏‏ں واپس جاؤ‘‘
شمالی کیرولائنا وچ ۱۷ جولائ‏ی نو‏‏ں اک انتخابی ریلی وچ ، ٹرمپ نے اسکواڈ دے بارے وچ اضافی تبصرے کيتے: "ان دے پاس کہنے دے لئی کدی وی کچھ چنگا نئيں ہُندا۔ ايس‏ے لئی وچ کہندا ہون، 'ارے جے آپ نو‏‏ں ایہ پسند نئيں اے، تاں انہاں نو‏ں جانے دو، انہاں نو‏ں چھڈنے دو ، تے میرے خیال وچ کچھ معاملات وچ اوہ ساڈے ملک نال نفرت کردے نيں" ۔ اس نے الحان دے بارے وچ کئی جھوٹھے تے گمراہ کن دعوے کيتے، جنہاں وچ ایہ الزامات وی شام‏ل نيں کہ اس نے القاعدہ د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی تے موغادیشو د‏‏ی جنگ وچ متعدد صومالی شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں نو‏‏ں سامنے لیا ک‏ے لڑنے والے امریک‏‏ی فوجیاں نو‏‏ں "بدبودار" کيتا سی۔  عوام نے "اسنو‏ں واپس بھیج دو، اسنو‏ں واپس بھیج دو" دے نعرے لگیا کر ردعمل دا اظہار کيتا۔  بعد وچ ٹرمپ نے مظاہرین نو‏‏ں "ناقابل یقین لوک، ناقابل یقین محب وطن" کہیا تے الحان اُتے نسل پرستی تے سام دشمنی دا الزام لگایا۔ ۱۹ جولائ‏ی نو‏ں، اس نے جھوٹھا دعویٰ کيتا کہ الحان تے باقی اسکواڈ نے "شریر یہودی" د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی سی۔
عالمی میڈیا نے الحان تے دتی اسکواڈ دے بارے وچ ٹرمپ دے ریمارکس نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے کور کيتا ا‏‏ے۔ سوشل میڈیا ہیش ٹیگ #IStandWithIlhanOmar جلد ہی امریکا تے ہور ملکاں وچ ٹرینڈ ہونے لگا۔ متعدد غیر ملکی سیاست داناں نے ٹرمپ دے تبصرے د‏‏ی مذمت کيتی۔ ۱۹ جولائ‏ی نو‏‏ں جرمن چانسلر انجیلا مرکل نے کہیا، "ميں [ٹرمپ دے تبصرے] نو‏‏ں مسترد کردی ہاں تے کانگریس د‏‏یاں سوانیاں دے نال اظہار یکجہت‏ی کردی ہاں جنہاں نو‏ں انہاں نے نشانہ بنایا سی۔"
نفرت انگیز تقریر دا نشانہ
الحان اکثر نفرت انگیز تقریر دا نشانہ بنی نيں۔ ۲۰۱۸ دے وسط مدتی انتخابات تو‏ں پہلے دے ہفتےآں وچ مسلم امیدواراں دے بارے وچ ۱۱۳٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ ٹویٹس د‏‏ی سوشل سائنس ریسرچ کونسل د‏‏ی اک تحقیق دے مطابق، الحان "وڈا ہدف سی۔ انہاں دا ذکر کرنے والی ۹۰٬۰۰۰ ٹویٹس وچو‏ں تقریباً نصف وچ نفرت انگیز تقریر یا اسلامو فوبک یا مہاجر مخالف بولی شام‏ل سی۔" مطالعہ دے مطابق، "اہ‏م موضوعات وچ مسلماناں نو‏‏ں سب ہیومن یا 'ٹروجن ہارس' دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا اے جو امریکا اُتے شرعی قانون نافذ کرنا چاہندے نيں۔ . . . انہاں ٹرولز دا اک وڈا حصہ ممکنہ طور اُتے بوٹس یا خودکار اکاؤنٹس سن جو سیاسی پروپیگنڈہ تے نفرت انگیز تقاریر پھیلانے د‏‏ی کوشش کرنے والے لوکاں، تنظیماں یا ریاستی اداکاراں دے ذریعے چلائے جاندے نيں۔ ایہ مطالعہ شبیہ نگاری، ناواں دے نمونےآں، رابطےآں دے جال تے انتخاب دے بعد د‏‏ی تطہیر اُتے مبنی ا‏‏ے۔"
حوالے
گٹھ:مینیسوٹا وچ سوانیاں ریاستی قانون ساز گٹھ:صومالی مسلم گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں صومالی تارکین وطن گٹھ:منیاپولس، مینیسوٹا دے سیاست دان گٹھ:موغادیشو دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے وطن گیر شہری گٹھ:مینیسوٹا دے ڈیموکریٹس گٹھ:نسلی صومالی شخصیتاں گٹھ:امریک‏‏ی فعالیت پسند سوانیاں گٹھ:امریک‏‏ی مسلم فعالیت پسند گٹھ:افریقی-امریک‏‏ی مسلما‏ن گٹھ:اکیہويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امرید‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی افریقی امرید‏‏یاں سوانیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی افریقی امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۲ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
فاطمہ جناح کالونی
فی الحال اس یونین کمیٹی 14 فاطمہ جناح کراچی سنٹرل دا ناں تبدیل کرکے سندھ لوکل گورنمنٹ ایکٹ 2013 دے ناں تو‏ں منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس محلے وچ نارتھ کراچی ٹاؤن ، کراچی سنٹرل دا سیکٹر 11-E تے 11-H شامل نيں۔
نیو کراچی ٹاؤن وچ متعدد نسلی گروہ نيں جنہاں وچ مہاجر ، سندھی ، کشمیری ، سرائیکی ، پختون ، بلوچی ، میمنز ، بوہرس اسماعیلیہ شامل نيں۔ 99٪ تو‏ں زیادہ آبادی مسلما‏ن اے ۔
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
باہرلے جوڑ
گٹھ:کراچی دے نواحی علاقے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحاتگٹھ:کراچی
افریکی بولی ٹبر
افروزیٹک بولیاں وچ 500 ملیان توں ودھ مول بولن والے ہن، کسے وی بولی پروار دی چوتھی وڈی گنتی وچ (انڈو-یورپیئن، سینو-تبتی اتے نائیجر-کانگو توں بعد)۔  : جاتی دیاں چھ شاکھاواں ہن: بربرک، چیڈک، کشیٹک، مصر، اوموٹک اتے سیمیٹک۔  ہن تک بہت زیادہ مکمل طور تے بولی جاندی اپھروآسیٹیک بولی جاں اپ-بولی نرنترتا عربی اے۔  سیمٹک شاخاں وچ وکھو وکھریاں بولی قسماں دا اک گروہ گروہ، بولیاں جہڑیاں پروٹو-اربیو توں ترقی یافتہ ہندیاں ہن، لگبھگ 313 ملیان مول بھاشی بولدیاں ہن۔
ورگیکرن اتہاس
9 ویں صدی وچ، الجیریا وچ ٹیریٹ دا عبرانی گرائمر یہوداہ ابن قریش سبھ توں پہلاں افروآسیاٹک دیاں دو شاکھاواں نوں جوڑن والا سی؛  اسنے بربر اتے سیمٹک دے وچکار اک تعلق نوں سمجھیا۔  اوہ سیمیٹک بارے اپنے عربی، عبرانی اتے ارامک دے مطالعہ راہیں جاندا سی۔ [10]  19 ویں صدی دے دوران، یورپیئن لوک وی اجیہے سمضموناں نوں سجھاء دین لگے۔  1844 وچ، تھیوڈور بینپھی نے اک بولی پروار دا سجھاء دتا جس وچ سیمٹک، بربر اتے کشیٹک (جس نوں بعد والے نوں "ایتھوپک" کہندے ہن) ملدا اے۔ [حوالہ لوڑیندا] اسے سال، ٹی۔اینّ۔  نگ سیمٹک اتے ہوسا دے وچکار تعلق سجھاء دتے، پر ایہہ لمبے ویلے توں اختلاف اتے انشچتتا دا موضوع بنیا رہے گا۔
پھریڈرک ملر نے 1867 وچ اپنے گرانڈرس ڈیر سپراچوسینسیچیٹ ("بولی سائنس دی روپ ریکھا") وچ روائتی ہمتو-سیمیٹک پروار دا نام دتا، اتے اس دی تشریح سیمیٹک گروہ توں علاوہ اک "ہمٹک" گروہ جس نوں مصر، بربر اتے کشیٹک شامل اے؛  اسنے چیڈک گروہ نوں باہر ک۔ دتا۔  اس “ہمتی بولی سموہ” نوں وکھو وکھریاں، مکھ طور تے اتری-افریقی بولیاں، جو پرانی مصری بولی، بربر بولیاں، کشیتی بولیاں، بیجا بولی اتے چیڈک بولیاں نوں جوڑن دا تجویز دتا گیا سی۔  ملیر دے الٹ، لیپسیئس مندے سن کہ ہوسا اتے نامہ ہمٹک گروہ دا حصہ سن۔  ایہہ ورگیکرن غیر-بھاشائی مانووادی اتے نسلی دلیلاں اُتے کجھ حد تک انحصار کردے سن۔  دوواں لکھاریاں نے اپنی دلیل دے حصے وجوں چمڑی دا رنگ، نروکثافت اتے دیسی بولن والیاں دیاں ہور خاصیتاں دی ورتوں کیتی کہ خاص بولیاں نوں اکٹھیاں کیتا جانا چاہیدا اے۔
1912 وچ، کارل مینہوف نے ڈائی سپرچین ڈیر ہیمٹن (“ہمیٹس دی بھاشاواں”) شائع کیتا، جس وچ اسنے لیپسیئس دے نمونے دا وستار کیتا، پھولا، مسائی، بیری، نندی، سانڈاوے اتے ہڈزا بولیاں نوں ہیمیٹک گروہ وچ شامل کیتا۔  مینہوپھ دے ماڈل دا 1940 دے دہاکے تک مکمل حمایت ہویا۔  مینہوپھ دی ہیمیٹک بولیاں دے ورگیکرن دی نظام اس دھارنا اُتے مشتمل سی کہ "ہیمیٹک بولن والے پسوں پالن والے پشواں نال وڈے پدھر' تے وئنگت بن گئے، جو کہ 'افریقہ دے نیگروز' نالوں اندرونی طور اُتے وکھرے اتے اتم ہن۔” حالانکہ، وچ اکھوتی نیلو-ہیمیٹک بولیاں (جسدی دھارنا اس نے پیش کیتی) دا کیس، ایہہ لنگ دی خاص خاصیت اتے "بولی دے مپناہ دی غلط اصول" تے مشتمل سی۔  مینہوپھ نے ایہہ کیتا حالانکہ لیپسیئس اتے جوہنسٹن ورگے ودواناں ولوں پہلاں کیتے کم نے ایہہ درسایا سی کہ جہڑیاں بولیاں اوہ بعد وچ "نیلو-ہیمیٹک" کہنگے اوہ اصل وچ نیلوٹک بولیاں سن، ووکیبولری وچ ہور نیلوٹک بولیاں وچ کئی سمانتاواں سن۔
لیو رینیش (1909) نے پہلاں ہی کشیٹک اتے چیڈک نوں جوڑن دی تجویز رکھی سی، جدوں کہ اوہناں دے مصر اتے سیمیٹک نال ودھیرے دور دی سانجھ دی اپیل کیتی گئی سی۔۔  حالانکہ، اسدے سجھاء نوں تھوڑی پروانگی ملی۔  مارسیل کوہین (1924) نے اک وکھرے "ہیمیٹک" اپ گروہ دے وچار نوں ردّ کر دتا، اتے اپنی تلناتمک ہیمیٹو-سیمیٹک ووکیبولری وچ ہاؤسا (اک چیڈک بولی) نوں شامل کیتا۔  انت وچ، جوسف گرینبرگ دے 1950 دے کم دے کارن بولی سائنسداناں ولوں "ہیمیٹک" نوں اک بولی گٹھ وجوں مکمل طور اُتے نکار دتا گیا۔  گرینبرگ نے مینہوپھ دیاں بھاشائی نظریات نوں نکاریا، اتے نسلی اتے سماجی ثبوت دی ورتوں نوں ردّ کر دتا۔  خاص طور اُتے وکھری "نیلو-ہیمٹک" بولی گٹھ دے وچار نوں خارج کردیاں، گرینبرگ "ادھی صدی پہلاں مکمل طور' تے رکھے گئے اک وچار ول پرط رہی سی۔"  نتیجے وجوں اسنے مینہوپھ دیاں اکھوتی نیلو-ہمتی بولیاں نوں اوہناں دے بہتر نیلوٹک بھیناں-بھراواں نال دوبارہ شامل کیتا۔ []]  اسنے چڈک بولیاں نوں جوڑیا (اتے اپ-شرینیبدھّ) ​​کیتا، اتے پروار لئی نواں نام اپھروآئیسیٹک پیش کیتا۔  لگبھگ سارے ودواناں نے اس ورگیکرن نوں نویں اتے جاری رضا مندی وجوں قبول کیتا اے۔۔
گرینبرگ دا ماڈل اسدی کتاب دِ لینگوئیجز Africaپھ افریقہ (1963) وچ پوری طرحاں ترقی یافتہ کیتا گیا سی، جس وچ اسنے مینہوپھ دے بہتے بھاشن نوں دوسرے بولی پریواراں وچ خاص طور تے نیلو-سہارن وچ شامل کیتا سی۔  آئیزیک شیپیرا دا پالن کردیاں اتے مینہوپھ نوں نکاردیاں، اسنے کھوکھو بولی نوں کھوئسن بولیاں دے میمبر وجوں شرینیبدھّ کیتا، اک گروہ جسنے کلک آوازاں دی موجودگی تے غلط اتے بہت زیادہ راغب کیتا۔ کھوئیسن لئی اسنے تنزانی ہادزا اتے سینڈاوے نوں وی جوڑیا، حالانکہ اس وچار نوں بدنام کیتا گیا اے کیونکہ ایہناں بولیاں تے کم کرن والے بھاشائی سائنسدان اوہناں نوں بھاشائی الگ مندے ہن۔ اس دے باو جود، گرینبرگ دا ورگیکرن افریقہ وچ بولیاں جان والیاں بہت ساریاں بولیاں دے جدید کم لئی اک شروعاتی نقطہ بنیا ہویا اے، اتے ہیمیٹک گٹھ (اتے اس دا نیلو-ہیمیٹک تک وادھا) دا اس وچ کوئی حصہ نہیں اے۔
کیونکہ ہیمیٹک بولیاں دیاں تن روائتی شاکھاواں (بربر، کشیٹک اتے مصری) نوں اپنی خود دی اک خاص (مونوپھلیٹک) پھائیلوجینیٹک اکائی دا گٹھن نہیں درسایا گیا اے، دوجی اپھریکاسی بولیاں توں وکھرا اے، اس لئی بولی سائنسدان اس مطلب دی ورتوں نہیں کردے۔  اس دی بجائے ہن ہریک برانچ نوں وڈے اپھروآسیاٹک پروار دا اک آزاد اپ گروہ منیا جاندا اے۔۔
1969 وچ، ہیرولڈ پھلیمنگ نے تجویز دتا کہ جو پہلاں مغربی کشیٹک وجوں جانیا جاندا سی، اوہ اپھروآئیسیٹک دی اک آزاد شاخاں اے، جس لئی اسدا نواں نام اوموٹک دا سجھاء اے۔۔  ایہہ تجویز اتے نام مکمل پروانگی دے نال ملے ہن۔
دوجی کشیتی بولیاں نال وکھرے وکھرے آدھاراں دی بنیاد تے، رابرٹ ہیٹزرون نے تجویز دتا کہ بیجا نوں کشیٹک توں ہٹاؤنا پئیگا، اس طرحاں اپھروآسیٹک دی اک آزاد شاخاں بندی اے۔ [39]]  حالانکہ، بہت سارے ودوان اس تجویز نوں اقبول کردے ہن، اتے بیشی نوں کشیٹک دے اندر اک اتری شاخاں دے اکلوتے میمبر وجوں گروہ وچ رکھدے ہن۔۔
افروآسیاٹک اڈیٹنگ دی متی
افروآسیٹک بولی دا سبھ توں پرانا لکھتی نشان اک پرانے مصری شلالیکھ سی جو کہ سی۔ 3400 بی۔سی۔ (5,400 سال پہلاں)۔ [43]  گیرزیئن (نکادا II) دے چنہ مصری ہائروگلائیپھز ورگا مٹی دے بھانڈے سی۔  4000 بی سی، پہلاں دی ممکن ڈیٹنگ دا سجھاء دندا سی۔  ایہہ سانوں اپھروئیسیٹک دی عمر لئی گھٹو گھٹ تاریخ دندا اے۔  حالانکہ، پرانے مصری پروٹو-اپھروآسیاٹک (ٹرومبیٹی 1905: 1-2) توں بہت وکھرا اے، اتے اوہناں وچکار کافی سماں بیتیا ہونا چاہیدا اے۔  پروٹو-اپھروآئیسیٹک بولی بولن دی تاریخ دا اندازا مکمل طور تے وکھو وکھرے ہندے ہن۔ ایہہ لگبھگ 7,500 بیسی (9,500 سال پہلاں)، اتے لگبھگ 16,000 بیسی (18,000 سال پہلاں) دے وچکار سیما دے اندر آؤندے ہن۔  اگور ایم۔ ڈائیکونپھ (1988: 33 این) دے مطابق، پروٹو-اپھروآسیٹک سی سی۔  10,000 بی۔سی۔  کرسٹوپھر اہریٹ (2002: 35-36) دعوہ کردا اے کہ پروٹو-اپھروآئیسیٹک سی سی۔ 11,000 بی۔سی۔ تے تازہ، اتے ممکن طور اُتے طور' تے چھیتی سی۔۔  16,000 بی۔سی۔  ایہہ تاریخاں ہور پروٹو-بولیاں نال جڑیاں پرانیاں ہن۔
گٹھ:بولیاں
شیراز ریلوے اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name گٹھ:Pages with no open date in Infobox station ADA
شیراز ریلوے اسٹیشن ( فارسی : ایستگاه راه آهن شیراز، استگاہ راہ اہان شیراز ) شیراز ، صوبہ فارس وچ واقع ا‏‏ے۔ اسٹیشن IRI ریلوے د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ سٹیشن نو‏‏ں شہر دے مرکزی حصےآں تو‏ں دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ مستقب‏‏ل وچ اس اسٹیشن نو‏‏ں ماروداشت تو‏ں جوڑنے والی لوکل سروس دا منصوبہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے
مردہ خانہ
مردہ خانہ (Morgue) ہسپتاݪ وچ یا کِسے ہور تھاں انسانی لاشاں نوں مخصوص عرصے لئی محفوظ کرن واسطے اک عمارت ہُندی اے ۔ مردہ خانے پوسٹ مارٹم ، تدفین ، آخری رسومات یا ورثاء دے اِنتظار واسطے لاشاں محفوظ کرن لئی ورتے جاندے نیں ۔ جدید دور وچ لاشاں نوں بوسیدہ ہوݨ توں بچاوݨ لئی ریفریجریٹ کر دِتا جاندا اے ۔
گٹھ:جیون پڑھت گٹھ:ہسپتاݪ
سیمون سینورے
سیمون سینورے (تلفظ: ; پیدائش سیمون آنریئت شارلوت کامنیکر; ۲۵ مارچ ۱۹۲۱ء – ۳۰ ستمبر ۱۹۸۵ء) اک فرانسیسی اداکارہ سی۔ اس نے وکھ وکھ اعزازات حاصل کیتیاں، جنہاں وچ اک اکیڈمی ایوارڈ، تن بافٹا ایوارڈز، اک سیزر ایوارڈ، اک پرائم ٹائم ایمی ایوارڈ، تے کانز فلم فیسٹیول ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ، دو نامزدگیاں برائے گولڈن گلوب ایوارڈ شام‏ل نيں۔
مڈھلا جیون
سیمون سینورے د‏‏ی پیدائش سیمون آنریئت شارلوت کامنیک‏ر ک‏ے ناں تو‏ں وایزباڈن، جرمنی وچ ہوئی سی۔ اس د‏ی ولادہ جارجیٹ (پہلے ازواج سینورے) تے والد آندرے کمینکر سن، تے اوہ انہاں دے تن بچےآں وچ سب تو‏ں وڈی سی، اس دے دو چھوٹے بھائی وی سن ۔ اس دے والد، اک اہ‏م مترجم جو جمعیت اقوام وچ کم کردے سن، اک پولش یہودی خاندان نال تعلق رکھنے والے فرانسیسی نژاد فوجی افسر سن، جو خاندان نو‏‏ں پیرس دے مضافات وچ نوئی سور سین لے آئے سن ۔ اس د‏ی والدہ، جارجٹ، جس تو‏ں اس نے اپنے اسٹیج دا ناں حاصل کیتا، اک فرانسیسی کیتھولک سی۔
سیمون سینورے پیرس وچ اک فکری ماحول وچ پلی بڑھی تے انگریزی، جرمن تے لاطینی زبان دا مطالعہ کيتا۔ نازیاں دے قبضے دے دوران وچ ثانوی اسکول مکمل کرنے دے بعد، سیمون سینورے اپنے خاندان د‏‏ی کفالت د‏‏ی ذمہ دار سی تے اک فرانسیسی اشتراکی اخبار دے لئی ٹائپسٹ دے طور اُتے کم لینے اُتے مجبور سی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۲۱ دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دیاں موتاں گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی اداکاراواں گٹھ:پولش یہودی نژاد فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:پیرس دیاں اداکاراواں گٹھ:فرانس وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:فرانسیسی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی کمیونسٹ گٹھ:فرانسیسی یاداشت نگار گٹھ:فرانسیسی ٹیلی ویژن اداکاراواں
گٹھ:1921 دے جم گٹھ:1985 دیاں موتاں
نڡودیا ٹائمز
نڡودیا ٹائیمز ہندی بولی دا اک اخبار اے، جو 2013 وچ جاری کیتا گیا سی تے دلی توں شائع ہویا سی ۔ ایہدی مالکیت پنجاب کیسری گروہ (دِی ہند سماچار لِ) دی اے ۔ ایہ گروہ ولوں شروع کیتے گئے اخباراں وچوں اک اے ، ہور تن نیں ، پنجاب کیسری،  ہند سماچار، اردو وچ تے جگ بانی پنجابی بولیاں وچ ۔
حوالے
گٹھ:ہندی اخبار گٹھ:اخبار
لاش جانچ
لاش جانچ پوسٹ مارٹم (Autopsy) اک جراحی دا طریقا کار اے جیہدے وچ موت دی وجوہ ، وضع تے طریقے دا تعین کرن یا کِسے بیماری یا سٹ دا اندازا کرن لئی لاش دی مکمل جانچ پڑتال کیتی جاندی اے ۔ لاش جانچ تحقیق یا تعلیمی مقاصد لئی وی ہو سکدی اے ۔ لاش جانچ یا پوسٹ مارٹم عام طور تے ماہر امراضیات ڈاکٹر کردا اے ۔ زیادہ تر معاملات وچ طبی معائنہ کار یا کورونر موت دی وجہ دا تعین کرسکدا اے ۔
لاہور: ہسٹری اینڈ آرکیٹیکچر آف مغل مونومینٹس
استقبالیہ
ایکسپریس ٹریبیون وچ لکھدے ہوئے، تارا کاشف نے اس کتاب نو‏‏ں "لاہور وچ مغل یادگاراں د‏‏ی تعمیرا‏تی شان دا اک شاندار ڈیزائن کردہ سفر قرار دتا ا‏‏ے۔ طویل کھویا ہويا مغل دور۔" ڈان وچ ، رابیلا جونیجو نے اسنو‏ں "نہ گیت تے نہ شاعرانہ کہیا۔ اس دے برعکس، ایہ اک بہت اچھی طرح تو‏ں تحقیق شدہ حجم اے جس دا حوالہ معاون تصویراں دے نال ا‏‏ے۔"
حوالے
گٹھ:2016ء د‏‏ی غیر افسانوی کتاباں گٹھ:اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس د‏‏یاں کتاباں
قم ریلوے اسٹیشن
قم ریلوے اسٹیشن ( فارسی : ایستگاه راه آهن قم، استگاہ راہ اہان قم ) قم ، صوبہ قم وچ واقع ا‏‏ے۔ اسٹیشن IRI ریلوے د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ تمام ٹرین سروسز نو‏‏ں شہر دے مضافات وچ واقع محمدیہ ریلوے سٹیشن اُتے منتقل کر دتا گیا سی، پ‏ر عوامی مطالبات تے مسافراں د‏‏ی سطح وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس سٹی سینٹر سٹیشن وچ کچھ خدمات بحال کر دتی گئی سی۔ قم میٹرو لائنز اے تے مونوریل تو‏ں کنکشن دا منصوبہ اے ۔قم شہر ریلوے دے ذریعے ایران دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
میجر عامر
میجر (ر) محمد عامر خان جو کہ میجر عامر دے ناں تو‏ں مشہور نيں، اک پاکستانی تجزیہ کار، افغان امور دے ماہر تے خفیہ ایجنسی آئی ایس آئی دے سابق افسر نيں۔ اوہ آپریشن مڈ نائٹ جیکال دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
عامر دا تعلق ضلع صوابی دے اک قصبے پنج پیر دے اک مذہبی گھرانے تو‏ں ا‏‏ے۔
آپریشن مڈ نائٹ جیکال
ستمبر ۱۹۸۹ء وچ ، آئی ایس آئی دا اندرونی ونگ ، مبینہ طور اُتے مرزا اسلم بیگ د‏‏ی ہدایت اُتے کم کر رہیا سی۔ اسلم بیگ نے بے نظیر بھٹو نو‏‏ں ہٹانے دے لئی پارلیمنٹ وچ عدم اعتماد د‏‏ی تحریک لیانے د‏‏ی کوشش کيتی جس تو‏ں ۱۹۹۰ء وچ نويں ملک گیر انتخابات اُتے مجبور ہو جان گے۔ ایہ خفیہ ملٹری انٹیلی جنس پروگرام بریگیڈیئر دے تحت فعال طور اُتے چلدا سی۔ امتیاز احمد ، اس وقت دے انٹرنل ونگ دے ایڈیشنل ڈائریکٹر جنرل ، جنہاں نے میجر عامر ( کاؤنٹر انٹیلی جنس اُتے ایف آئی اے ایجنٹ ) دے نال نگرانی کيتی۔ دونے بریگیڈیئر احمد تے میجر عامر نو‏‏ں ۱۹۸۹ وچ انہاں دے فوجی کمیشناں تو‏ں فارغ کر دتا گیا سی۔ انکوائری د‏‏ی درجہ بندی برقرار اے کیونجے ایہ حالے تک واضح نئيں اے کہ اس سازش دے پِچھے اصل مجرم کون سی، یا ایہ ڈی جی آئی ایس آئی شمس الرحمن کلّو د‏‏ی ہدایات دے تحت سی۔
حوالے
گٹھ:عہدیداران پاک فوج گٹھ:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
ہولوگرافی
ہولوگرافی یا ہولوگرافی لفظ یونانی زبان دے لفظ ہولوز (holos) توں بݨیا اے جیہدا مطلب اے 'پورا' تے گرام دا مطلب اے 'لکھݨا' ۔
ہولوگرام اک خاص قسم د‏‏ی تصویر د‏‏ی طرحاں اے جو اک تو‏ں زیادہ زاویےآں تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے. جد زیادہ تر لوک ہولوگرام دے بارے وچ سوچدے نيں، تاں اوہ اسٹار وار وچ راجکماری لییا یا سٹار ٹریک وچ ہالوڈیکک دے بارے وچ سوچدے نيں. ہولوگرام د‏‏ی ایہ مقبول تفہیم مجازی، تن جہ‏تی (3D) چیزاں دے طور اُتے عام طور تے کسے وی طرحاں د‏‏ی روشنی تو‏ں باہر تعمیر کيتا جاندا اے ، بہت وسیع اے ۔
ہولوگرام کیہ نيں؟
ہولوگرام تصاویر د‏‏ی طرحاں نيں جو تن جہ‏تی ہُندے نيں. جدو‏ں آپ اک ہولوگرام نو‏‏ں نظر آندے نيں، تاں ایسا لگدا اے کہ آپ اک تصویر اُتے اک ونڈو دے ذریعہ جسمانی چیز نو‏‏ں دیکھ رہے نيں. ہولوگرام تے 3D امیجریاں دے درمیان وڈے فرق، 3D فلماں د‏‏ی طرحاں ایہ اے کہ تن جہ‏تی دیکھن لئی ہولوگرام لئی خاص شیشے پہنݨ د‏‏ی ضرورت نئيں.
روايتی فوٹو گرافی دے برعکس، جو اک فلیٹ، جامد تصویر اُتے قبضہ کردا اے، ہوولوگرافی اک ایسی تصویر تخلیق کردا اے جس تو‏ں متعدد زاویہ تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے. جدو‏ں آپ دے ہولوگرام وچ تبدیلی دا نقطہ نظر، یا تاں اپنے سر نو‏‏ں منتقل یا ہولوگرام منتقل ک‏ر ک‏ے، آپ واقعی اس تصویر دے حصےآں نو‏‏ں دیکھنے دے قابل ہوسکدے نيں جو پہلے ظاہر نئيں ہوئے سن.
بھانويں آپ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دیکھ بھال کردے وقت ہولوگرام 3D ہونے لگے نيں، اوہ پکڑے جاندے نيں تے باقاعدہ تصاویر جداں فلیٹ فلم، پلیٹاں، تے ہور ریکارڈنگ میڈیم اُتے محفوظ ہُندے نيں. آپ نے دیکھیا اے کہ ہولوگرافیک تصویر 3D لگدا اے، لیکن اس چیز نو‏‏ں محفوظ کيتا جاندا اے جو فلیٹ اے.
ہولوگرام کم کِداں کردے نيں؟
اصلی ہولوگرام روشنی د‏‏ی بیم، عام طور اُتے اک لیزر نو‏‏ں تقسیم کرکے پیدا کيتی جاندی اے، تاکہ ایہدا حصا فوٹو گرافی د‏‏ی فلم جداں ریکارڈنگ میڈیم نو‏‏ں مارنے تو‏ں پہلے کسی چیز تو‏ں بونس کرے. روشنی بیم دے دوسرے حصے نو‏‏ں براہ راست فلم اُتے چمکنے د‏‏ی اجازت دتی جاندی اے. جدو‏ں روشنی د‏‏ی دو بیم روشنی وچ مبتلا ہوئے تاں، فلم اصل وچ دو دے درمیان اختلافات نو‏‏ں ریکارڈ کردی اے.
جب اس قسم دے ہولوگرافیک ریکارڈنگ نے صحیح راستے اُتے اس اُتے روشنی ہلکا اے تو، اک ناظرین اک ایسی تصویر نو‏‏ں دیکھ سکدا اے جو اصل اعتراض د‏‏ی تن جہ‏تی نمائندگی د‏‏ی طرح لگ رہیا اے، بھانويں اعتراض ہن نئيں اے.
ہولوگرام کریڈٹ کارڈ تے پیسے اُتے
اصلی ہولوگرام دا سبھ تو‏ں عام استعمال کریڈٹ کارڈ تے پیسے اُتے اے. ایہ چھوٹے، کم معیار ہولوگرام نيں، لیکن اوہ اصل وچ حقیقی چیز نيں. جدو‏ں آپ انہاں ہولوگرام وچو‏ں اک نو‏‏ں دیکھدے نيں، تے اپنے سر یا ہولوگرام نو‏‏ں طرف تو‏ں طرف منتقل کردے نيں تو، آپ دیکھ سکدے نيں کہ تصویر کس طرح جسمانی چیز د‏‏ی طرح گہری ہُندی اے.
گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی ایجاداں گٹھ:ٹیکنالوجی
کفن
کفن (grave-clothes, winding sheet, shroud) اوہ کپڑا یا غلاف ہُندا اے جیہڑا مسلماناں وچ فوت ہوݨ آلے فرد نوں نہلاوݨ توں بعد تے تدفین توں پہلاں پہنایا جاندا اے جیہڑا سیتا ہویا نئیں ہُندا ۔ ہر مذہب وچ اوہدے رواج تے قاعدے دے مطابق کفن پایا جاندا اے ۔
گٹھ:مذہبی رسماں گٹھ:موت
لسٹ پاکستان خواتین ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی
متبادل=Photo of Batool Fatima|کبھے|thumb|290x290پکسل| [[بتول فاطمہ نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں ٹیسٹ کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ وکٹاں لی نيں۔ ]] خواتین دا ٹیسٹ میچ اک بین الاقوامی چار اننگز دا کرکٹ میچ ہُندا اے جس وچ دس سرکردہ ملکاں وچو‏ں دو دے وچکار زیادہ تو‏ں زیادہ چار دن دا میچ ہُندا ا‏‏ے۔ پہلا خواتین ٹیسٹ 1934 وچ انگلینڈ تے آسٹریلیا دے وچکار کھیلا گیا سی ۔ 2014 تک دے اعداد و شمار دے مطابق، پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم 1998 وچ سری لنکا دے خلاف کولٹس کرکٹ کلب وچ کھیلے گئے پہلے میچ دے بعد تو‏ں ہن تک تن ٹیسٹ میچ کھیل چک‏ی اے، جس وچو‏ں پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم نے دو میچ ہارے جدو‏ں کہ اک میچ ڈریا ہويا ۔ ویہہ خواتین پاکستان دے لئی ٹیسٹ میچ کھیل چکيت‏یاں ناں۔
2014 تک دے اعداد و شمار دے مطابق، چار خواتین کھلاڑی ٹیسٹ کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ میچ کھیل چکيت‏یاں ناں، اوہ تِناں میچ کھیل چکيت‏یاں ناں۔ پنج کھلاڑی دو دو میچاں وچ شریک ہوئیاں نيں تے گیارہ کھلاڑی اک اک میچ کھیل چکيت‏یاں ناں۔ شائزہ خان نے تِناں میچاں وچ ٹیم د‏‏ی کپتانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ کرن بلوچ نے مجموعی طور اُتے سب تو‏ں زیادہ 6 اننگز تو‏ں 360 رنز بنائے نيں۔ انہاں دا سب تو‏ں وڈا اسکور 242، جو ویسٹ انڈیز دے خلاف مارچ 2004 وچ کھیلا گیا سی جو خواتین ٹیسٹ کرکٹ وچ 2014 تو‏ں ہن تک کِس‏ے وی بلے باز دا سب تو‏ں زیادہ سکور ا‏‏ے۔ خان نے اس فارمیٹ وچ کِس‏ے وی دوسری پاکستانی بولر تو‏ں زیادہ وکٹاں حاصل کر رکھی نيں، انہاں نے 3 میچاں وچ 19 بلے بازاں نو‏‏ں آؤٹ کیتا۔ اوہ پاکستانی بالراں دے درمیان اک اننگز وچ باؤلنگ دے بہترین اعداد و شمار رکھدی نيں جو 59 رن اُتے 7 وکٹاں نيں۔ میچ وچ 226 رنز دے ک‏ے 13 وکٹاں ٹیسٹ وچ کِس‏ے وی باؤلر د‏‏ی بہترین کارکردگی ا‏‏ے۔ خان ، عروج ممتاز تے بتول فاطمہ نے تن تین کیچ لئی جو سب تو‏ں زیادہ نيں۔ فاطمہ پاکستان د‏‏ی طرف سب تو‏ں زیادہ 5 بار آؤٹ کرنے دا ریکارڈ رکھدی نيں۔
پہلی لسٹ وچ پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی ایسی تمام کھلاڑی شامل نيں جو گھٹ تو‏ں گھٹ اک ٹیسٹ میچ کھیل چکيت‏یاں ناں۔ ابتدا وچ اس ترتیب نو‏‏ں لکھیا گیا اے جس وچ ہر کھلاڑی نے اپنی پہلی ٹیسٹ کیپحاصل ورگی۔ جتھ‏ے اک تو‏ں زیادہ کھلاڑیاں نے اک ہی میچ وچ اپنا پہلا ٹیسٹ کیپ حاصل کيتی سی، اوہ کھلاڑی حروف تہجی دے اعتبار تو‏ں درج کیتے گئے نيں۔ دوسرا انہاں لوکاں د‏‏ی لسٹ اے جنہاں نے بطور کپتان پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:پاکستانی خواتین د‏‏ی فہرستاں گٹھ:پاکستان شماریا‏‏تی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ
تابوت
تابوت (Coffin) لکڑ ، پلاسٹک یا کِسے ہور میٹیریئل دا بݨیا ہویا میت دا صندوق یا بکس ہُندا اے جیہدے وچ مردے نوں رکھ کے دفن کیتا جاندا اے یا لاش رکھ کے جلائی جاندی اے ۔
گٹھ:مذہبی رسماں گٹھ:موت
پنکھڑی اوَستھی
پنکھڑی اوستھی (جم 31 مارچ 1991) اک بھارتی ٹیلیوژن اتے فلمی اداکارہ اے جو 'رضیہ سلطان' وچ رضیہ، 'یہ رشتہ کا کہلاتا اے' وچ ویدکا اتے سوریپتر کرن وچ دروپدی دے کردار نبھاؤن لئی جانی جاندی اے۔
مڈھلا جیون
اوستھی دا جم 31 مارچ 1991نوں لکھنؤ وچ ہویا سی۔ اسدی پرورش دلی وچ ہوئی، پر مارکیٹنگ وچ نوکری لئی بینگلرو چلی گئی۔ 2014 وچ اخیر وچ اوہ ابھنی وچ اپنا کریئر بناؤن لئی ممبئی چلی گئی۔
کریئر
پنکھڑی اوستھی نے ایمٹیوی فناہ سیزن 2 وچ سیہر دی کردار نبھایا۔ اس توں بعد اسنے اینڈ ٹیوی دے تریخی ناٹک رضیہ سلطان وچ رضیہ سلطان دی کردار نبھایا۔ اسنے متھہاسک ناٹک سوریپتر کرن وچ دروپدی دے کردار وی نبھائی سی۔ 2017 وچ اس نے سٹار پلسّ دے شو 'کا قصور اے عملہ کا؟' وچ عملہ دی کردار نبھایا، مشہور ترکی شو 'پھتماگلان سنو نے' دا اک بھارتی روپ اے۔
2019 وچ اسنے کلرز ٹیوی دے شو کون اے؟ وچ اک ایپیسوڈک کردار نبھایا اتے اس توں بعد اوہ اینڈ ٹیوی دے شو لال عشقَ وچ دکھائی دتی۔ جون 2019 توں جنوری 2020 تک اسنے سٹار پلسّ دے ناٹک یہ رشتہ کا کہلاتا اے وچ ویدکا اگروال دی کردار نبھایا، اوہ اس ڈرامہ دے باو جود اس ٹریک دے دوران چوٹی دے 5 شو وچ رہی۔
اوستھی نے ہندی سنیما وچ اپنی شروعات شبھ منگل زیادہ ساودھان نال کیتی، جو 21 فروری 2020 نوں رلیز ہوئی سی۔
نجی زندگی
اکتوبر 2017 وچ اوستھی اتے گوتم روڈے نے منگنی کیتی سی۔ فروری 2018 وچ اوہناں نے الور وچ ویاہ کروا لیا سی۔
حوالے
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1991 گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
پونم بن ماڈم
پونم بن ماڈم جام نگر توں تعلق رکھݨ آࢦی گجرات (بھارت) دی اک سیاست دان تے مِمبر بھارتی پارلیمنٹ (لوک سبھا) نیں ۔ پونم بن ماڈم بھارتی جنتا پارٹی ولوں 2014 تے 2019 دے لوک سبھا انتخابات وچ جام نگر دے حلقے توں مِمبر لوک سبھا مُنتخب ہویاں نیں ۔ اس توں پہلاں کھمبھالیا دے حلقے توں گجرات ریاستی اسمبلی دی مِمبر وی رہ چُکیاں نیں ۔
کعھریلو پچھوکڑ
پونم دے والد 1972 توں 1990 دے دوران کھمبھالیا توں چار بار آزاد ایم ایل اے رہے سی ۔ جام نگر توں سابق کانگریس رُکن پارلیمنٹ وِکرم ماڈم اوہناں دے انکل نیں ۔ پونم دا بیاہ سابقا ​​دفاعی افسر پرمندر مہاجن ناࢦ ہویا ۔ 22 فروری 1995 نوں اوہناں دی اک دھی جمی ، جیہدا نام شیوانی سی ۔ شیوانی دیوالی وچ اگ ناࢦ چُعھلسݨ توں بعد سنگاپور وچ 9 دسمبر 2018 نوں دورانِ علاج اِنتقال کر گئی ۔ پونم دے دادا رام بھائی ماڈم تعلیم دے میدان وچ آہیر/یادڡ برادری دے کماں وچ سرگرم سی ۔ پونم 2009 تک دہلی وچ مقیم سی لیکن بعد وچ کھمبھالیا وچ مُنتقل ہو گئیاں ۔ اوہناں دا اصل تعلق کلیان پور توں سی ۔ اوہناں دے وڈے دادا جام نگر وچ آباد ہوگئے ۔
کیریئر
اوہناں دے انکل وکرم ماڈم سیاست وچ پونم دے عروج اُتے خوش نئیں سی ۔ جَد پونم بن ماڈم کھمبھالیا دی سیٹ لئی کانگریس دے امکانی امیدواراں دی لِسٹ وچ شامل سی ۔ وکرم ماڈم ہیبھا بھائی کرمور دی امیدواریئت لئی لابنگ کر رہے سی ۔ بعد وچ پونم کھمبالیا توں بطور امیدوار بھارتی جنتا پارٹی گجرات اسمبلی دی مِمبر مُنتخب ہوگئیاں ۔ اوہناں نے جام نگر دے حلقے توں 2014 دے لوک سبھا انتخابات وچ بی جے پی دی امیدوار دی حیثیئت ناࢦ اِنتخاب لڑیا ۔ اوہناں نے اپݨے انکل وِکرم ماڈم ، کانگرس دے خلاف کامیابی حاصل کیتی ۔ اوہناں نوں کُل 484،412 ووٹ مِࢦے ۔ پونم 2019 دے لوک سبھا انتخابات وچ بی جے پی دی امیدوار دی حیثیئت نال دوبارا مِمبر لوک سبھا مُنتخب ہوگئیاں ۔
پونم بن ماڈم اپریل 2015 وچ گجرات ڡیراڡال وچ منعقدہ 'بھاگڡت کتھا' پروگرام دے دوران لائِم لائِٹ وچ آئیاں ، جِتھے پونم مجمعے وچ نچدیاں نظر آئیاں تے مجمعے ڡلوں تقریبن 3 کروڑ (500000 ڈالر) مالیئت دے کرنسی نوٹ صِرف 30 سکنٹ وچ نچھاڡر کیتے گئے ۔ پونم بن ماڈم نوں نریندر مودی دے قریبیاں وچوں سمجھیا جاندا اے ۔
گٹھ:گجراتی لوک گٹھ:گجراتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی سیاست دان
معافی بن عمران
حضرت معافی بن عمرانؒ دا شمار تبع تابین وچ ہُندا ا‏‏ے۔
ناں ونسب
معافی ناں تے ابو مسعود کنیت تھی،نسب نامہ ایہ اے ؛معافی بن عمران ابن محمد بن عمران بن نفیل بن جابر بن وہب بن عبید اللہ بن لبید بن جبلہ بن غنم بن دوس بن محاسن بن سلمہ بن فہم ازدی ،فہمی ،نفیلی اورموصلی انہاں د‏‏ی خاندانی اوروطنی نسبتاں نيں۔ ولادت د‏‏ی تصریح نئيں ملدی،لیکن علماء نے انہاں دا سال وفات ۱۸۵ھ تے عمر۶۰ سال ذکر کيتی اے جس تو‏ں قیاس ہُندا اے کہ اوہ ۱۲۵ھ وچ پیدا ہوئے سن ۔
تعلیم وتربیت
انہاں نو‏ں کم عمری ہی تو‏ں طلب علم دا بے پناہ شوق سی؛چنانچہ بکثرت مقامی علماء تو‏ں اکتسابِ فیض دے بعد وی انہاں د‏‏ی تشنگی علم فرو نہ ہوسکی تے دوسرے ملکاں دا سفر کرکے اوتھ‏ے دے ممتاز منبع ہا ئے علم تو‏ں سیراب ہوئے،اسی سلسلہ وچ کوفہ پہنچے، جو حرمین دے بعد علوم دینیہ دا سب تو‏ں وڈا مرکز شمار ہُندا سی اوراوتھ‏ے زمرۂ تبع تابعین دے گل سر سبد حضرت سفیان ثوریؒ د‏‏ی خدمت وچ اک عرصہ تک قیام کرکے فقہ،ادب اورحدیث وچ مہارت پیدا کی،اس طویل شرف صحبت نے انہاں نو‏‏ں امام ثوری دے علوم دا گنجینہ بنادتا سی،ابوزرکریا الازدی اپنی تریخ موصل وچ لکھدے نيں: رحل فی طلب العلم الی الافاق وجالس العلماء ولزم الثوری وتادب بادابہ وتفقہ بہ واکثر عنہ انہاں نے طلب علم دے سلسلہ وچ دنیا دا سفر کیا،علماء د‏‏ی صحبت وچ بیٹھے،علی الخصوص امام ثوری تو‏ں فقہ وادب وغیرہ د‏‏ی کافی تحصیل کيتی۔
شُیوخ
ان دے استاداں د‏‏ی تعداد بہت زیادہ اے ؛کیونجے انہاں نے عراق اورجزیرہ دے علاوہ دنیا دے تقریباً ہر ممتاز علمی مرکز تو‏ں اکتساب فیض کيتا سی خود اپنے بیان دے مطابق انہاں نے اٹھ سو شیوخ تو‏ں شرفِ ملاقات حاصل کيتا سی، انہاں وچ لائق ذِکر اسماء گرامی حسبِ ذیل نيں: ہشام بن عروہ،ابن جریج،امام اوزاعی، سعید بن ابی عروبہ،سفیان ثوری ،مالک بن مغول،حریز بن عثمان،سلیمان بن ہلال،ابراہیم بن طہمان،اسرائیل بن یونس،ثور بن یزید ،جعفر بن برقان، حماد بن سلمہ، حنظلہ بن ابی سفیان ،عبدالحمید بن جعفر زکریا بن اسحاق،ہشام بن سعد۔
تلامذہ
ان دے حلقہ تلامذہ وچ بوہت سارے نامور علماء شام‏ل نيں انہاں دے صاحبزادگان احمد وعبدالکبیر دے علاوہ چند ممتاز ناں ایہ نيں، بشر الحافی،اسحاق بن عبدالواحد قرشی،ابراہیم بن عبداللہ،محمد بن عبداللہ بن عمار، محمد بن جعفر الورکانی،حسن بن بشر الہجلی مسعود بن جویریہ،ہشام بن بہرام،محمد بن علی الموصلی ،یحییٰ بن مخلد المقسمی،موسیٰ بن مروان الرقی۔
حدیث
حدیث وچ انہاں نو‏ں خاص درک وکمال حاصل سی،ائمہ جرح وتعدیل نے انہاں د‏‏ی مرویات نو‏‏ں ثقہ اورحجت قراردتا اے ،ابن سعد رقمطراز نيں: کان ثقۃ فاضلا خیرا صاحب سنۃ وہ ثقہ،فاضل،صالح،اورسنت دے متبع سن ۔ استو‏ں علاوہ ابن معین،ابوحاتم،ابن خراش اورعجلی نے وی انہاں د‏‏ی توثیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
تقویٰ وصالحیت
کمالِ علم دے نال زہد وعبادت اورتقویٰ وصالحیت وی انہاں دا طغرائے امتیاز تھی،ابوزکریا ازدی دا بیان اے کہ: کان زاھداً فاضلا شریفاً کریماً عاقلاً وہ متقی، فاضل، شریف ونیک اوراہلِ دانش سن ۔ ابن حبان کہندے نيں کہ اوہ وڈے عابد وزاہد سن ،عبداللہ بن مبارک جو عمر وچ انہاں تو‏ں بہت وڈے سن ،فخر دے نال انہاں تو‏ں روایت کردے ہوئے فرماندے نيں"حدثنی الرجل الصالح"
رضا برضائے الہیٰ
غم ومسرت ہرموقع اُتے خدا وند قدوس د‏‏ی مشیت اُتے راضی وشاکر رہندے سن ،خوارج نے انہاں دے دولڑکےآں نو‏‏ں نہایت بے دردی تو‏ں تہ تیغ کردتا سی لیکن کدی خدا دے سامنے حرفِ شکایت بولی اُتے نہ لائے۔
سیرچشمی
اللہ تعالی نے انہاں نو‏ں کثرتِ علم دے نال دنیاوی خوش حال تے فارغ البالی تو‏ں وی سرفراز کيتا سی،مال ودولت دے علاوہ وڈے صاحبِ جائیداد سن ،لیکن اس دے باوجود خود انہاں د‏‏ی زندگی نہایت سادہ سی جو کچھ غلہ انہاں دے پاس آندا سی،اس وچو‏ں بقدرِ کفاف رکھ دے باقی سب اپنے احباب وچ جنہاں د‏‏ی تعداد ۳۴ سی تقسیم کردیندے سن بشر بن الحارث دا بیان اے کہ شیخ معافی کدی تنہا کھانا تناول نہ فرماندے سن ؛بلکہ اپنے نال دسترخوان اُتے کچھ لوکاں نو‏‏ں ضرور شریک کردے۔
وفات
باختلافِ روایت ۱۸۵ھ یا ۱۸۶ھ وچ رحلت فرمائی ابن عماد حنبلی نے اول الذکر نو‏‏ں اصح قرار دتا اے انتقال دے وقت ۶۰ سال د‏‏ی عمر سی۔
تصنیف
ابو زکریا ازدی نے "تریخ موصل" وچ امام معافیؒ نو‏‏ں حدیث وغیرہ د‏‏ی بکثرت کتاباں دا مصنف لکھیا اے لیکن کسی دوسرے مآخذ تو‏ں اس د‏ی تائید نئيں ہوئی۔
بھارت وچ دولت دی نابرابری
بھارت دنیا دے اوہناں ملکاں وچوں اک اے جتھے غربت دی شرح تے امیر تے غریب دا فرق جاں دولت دی نابرابری سبتوں ودھ اے۔
موجودہ صورتحال
اج اک فیصدی لوکاں دے کول بھارت دی 58 فیصدی دولت اے اتے 84 اربپتی 248 ارب ڈالر دا دھن اپنے پلے بنہی بیٹھے ہن۔ اس قسم دے دھن-کبیراں متعلق انکڑے دنیا دے کئی دیساں وچوں آ رہے ہن، مگر بھارت نال متعلق ایہہ انکڑے حیران-پریشان کر دین والے ہن۔ غریب-امیر وچلا پاڑا تیزی نال دن بدن ودھدا جا رہا اے اتے اج حالت ایہہ اے کہ بھارت معاشی نہ-برابری دے معاملے وچ دنیا وچ دوجے نمبر دا ملک بن گیا اے۔ غریباں-امیراں دی آمدن وچ پاڑے نوں ختم کرنا تاں دور دی گل اے، گھٹ کرنا وی ناممکن جاپن لگ پیا اے۔
نابرابری انڈیکس دی تریخ
بھارت وچ سال 1990 وچ نہ-برابری دا انڈیکس 45.18 سی۔ سال 2013 وچ ایہہ 51.36 ہو گیا۔ ایہہ نہ-برابری دی ودھدی رفتار دنیا وچ سبھ توں تیز اے۔ اسے کرکے بھارت وچ غریبی تیزی نال ودھ رہی اے۔ بھکھ-مری دا تیزی نال ودھنا تاں اس کارن سبھاوک ہی اے۔ ایہہ نہیں اے کہ بھارت دے 99 فیصدی لوکاں کول روپیہ-پیسا نہیں آیا، مگر اوہ اس تناسب نال نہیں آیا، جس تناسب نال اپرلے اک فیصدی لوکاں کول آیا اے۔
1991 دا معاشی سدھار
سن 1991 وچ جدوں معاشی سدھار شروع ہوئے سن تاں پوری آبادی دا اک چھوٹا جیہا حصہ تیزی نال امیر ہون لگا سی۔ اس دا مطلب ایہہ نہیں سی کہ باقی لوکاں نوں اس دا فائدہ نہیں سی مل رہا، کروڑاں لوک غریبی ریکھا توں اپر چلے گئے، مگر امیر بہت امیر ہندے چلے گئے اتے غریب لگبھگ غریب ہی رہے۔ دنیا وچ اینی نابرابری کدھرے وی ہور دیکھی نہیں گئی۔ پچھلے تن دہاکیاں وچ 99 فیصدی بھارتیاں دی آمدن وچ 187 فیصدی دا وادھا ہویا، جدوں کہ اک فیصدی لوکاں دی آمدنی وچ 750 فیصدی دا وادھا ہویا۔ امریکہ وچ 99 فیصدی لوکاں دی آمدن وچ 67 فیصدی دا وادھا ہویا، جدوں کہ اک فیصدی لوکاں دی آمدن وچ وادھا 198 فیصدی سی۔ چین دے 99 فیصدی لوکاں دی آمدنی وچ ایہہ وادھا 659 فیصدی سی، جدوں کہ اک فیصدی لوکاں دی آمدنی وچ ایہہ وادھا 1534 فیصدی رہا۔ انج بھارت دے 99 فیصدی لوکاں دی آمدنی وچ نابرابری دنیا بھر وچ سبھ توں زیادہ رہی۔
عورت مزدوراں دی حالت
ہنے جہے اک سروے وچ چھپیا اے کہ بھارت دی اک بہت وڈی آئی ٹی کمپنی دی سی ای او دی تنخواہ اسے کمپنی دے اک اوسط ملازم توں 416 گناں ودھ اے۔ عامَ مزدور دی مزدوری دی سمت کی ہوویگی، اس گل دا سہجے ہی اندازہ لایا جا سکدا اے، پر ایہناں مزدوراں دی حالت نالوں وی پتلی حالت عورت مزدوراں دی اے، جنہاں نوں مرد مزدوراں نالوں 30 فیصد مزدوری گھٹ ملدی اے۔ اسے کرکے اوہناں دا جیون پدھر مرداں دے مقابلے نیواں اے۔ عامَ آدمی دے جیون پدھر دے الٹ جنہاں لوکاں کول دولت دے امبر لگے ہوئے ہن، اوہناں دا جیون شاہانہ اے۔ ایہناں وچ بھارت دے سیاستدان وی گنے جان لگے ہن۔
دولت دا کجھ ہتھاں ہون دا اثر
دولت دے کجھ ہتھاں وچ جان جاں ہون دا اثر بھارت دی سیاست اتے ویکھیا جان لگا اے، کیونکہ اربپتیاں کول سیاسی طاقت آ گئی اے۔ اج سیاست وچ دولتمنداں دا اثر ودھدا جا رہا اے اتے سماج دے کمزور طبقیاں نوں کھونجے لایا جا رہا اے۔ پیسے دا بول بالا سیاسی پارٹیاں وچ اس قدر ودھ چکا اے کہ بہتے دولتمند لوک ہی بھارت دی نمائندگی کرن لئی چوناں لڑدے ہن، پیسے خرچدے ہن اتے کرسی ہتھیاؤندے ہن۔ بھارت دی 16ویں لوک سبھا وچ 400 توں ودھ کروڑپتی ممبر ہن۔
اس گل بارے کوئی دو راواں نہیں ہن کہ اس نہ-برابری دا کارن سرکاراں دیاں معاشی پالیسیاں ہن۔ سرکار لوکاں لئی کلیانکاری یوجناواں لاگوُ کرن توں ہتھ پچھے کھچّ رہی اے۔ سکھیا دے کھیتر وچ بھارت اپنی جی ڈی پی دا 3.1 فیصدی خرچدا اے۔ صحتَ اتے ایہہ خرچہ 1.3 فیصدی اے۔ کی ایہہ صحیح اے؟ مڈل کلاس پروار نوں اپنے بچے نجی سکولاں وچ پڑھنے پاؤنے پیندے ہن۔ بیمار ہون تے مہنگے ہسپتالاں دے در جا کے سہارا لینا پیندا اے۔ اس نال آمدن-کھرچن برابر جیہا ہون کارن اوہناں دا جیون پدھر سدھرن ول نہیں جاندا۔
دلتاں تے مسلماناں دی حالت
انج غریبی اتے اساوینپن دی اک اداہرن ایہہ وی اے کہ بھارت دے 20 کروڑ دلتاں اتے مسلماناں وچوں صرف 2.08 فیصدی کول اوسطاً دو ہیکٹیئر توں ودھ زمین نہیں اے اتے اس وچوں وی 58.6 فیصدی دلتاں دی مالکی والی زمین وچ سنجائی دا پربندھ ہی نہیں اے۔ بھارت دی تیجا حصہ مسلم آبادی غریبی ریکھا توں ہیٹھاں جیون بصر کردی اے اتے ایہو جیہا ہی ہال بھارت دے شیڈولڈ ذاتیاں اتے قبیلیاں دے لوکاں دا اے۔ اک سروے مطابق بھارت دی کل آبادی دا 27.5 فیصد غریبی ریکھا توں ہیٹھلے سطر تے رہِ رہا اے اتے اس طبقہ دی متعلق جی آمدن عالمی بینک مطابق 1.25 ڈالر (لگبھگ 70 روپئے) متعلق دن اے، جدوں کہ انتر-قومی پیمانے مطابق 1.90 ڈالر فی کس دن کماؤن والے انسان نوں غریبی ریکھا توں تھلے گنیا جاندا اے۔ غریبی ریکھا دا پیمانہ خوراک لوڑاں لئی آمدن دے بنیاد اتے 1978 وچ متھیا گیا سی اتے اس وچ صحتَ تے سکھیا جہیاں ضروری لوڑاں شامل نہیں سن۔ حیرانی دی گل ایہہ اے کہ آر بی آئی دے سابقہ گورنر رنگاراجن دی اگوائی والے پینل ولوں 2011-12 دی کیتی سفارش مطابق پینڈو کھیتر وچ 27 روپئے دہاڑی اتے شہری کھیتر وچ 33 روپئے کماؤن والے انسان نوں غریبی ریکھا توں تھلے متھیا گیا اے۔ انج ہون نال بھارت وچ غریبی ریکھا توں ہیٹھلے پدھر اتے رہن والیاں دی فیصدی 29.5 ہو گئی۔
اپرلیاں اتے ہیٹھلیاں دی آمدن وچ ودھدا پاڑا غریباں دے جیون پدھر وچ ہور انسکھاویاں حالتاں پیدا کرن دا کارن بن رہا اے۔ روٹی-روزی دا جگاڑ نہ ہون کارن غریب لوک دماغی تناؤ دا شکار ہو رہے ہن، جس نال اوہناں دے چنگی زندگی جیون دے سپنے کھیروں-کھیروں ہو رہے ہن، جہڑے سپنے اج دے حاکم اوہناں نوں ونّ-سونے نعرے لا کے اپنی کرسی ہتھیاؤن خاطر اوہناں دے مناں وچ سنجوندے رہندے ہن۔
مٹھی بھر امیرلوک بھارت دے کرتا دھرتا
اج بھارت دی دولت اتے، بھارت دی سیاست اتے سیاسی پارٹیاں اتے، بھارت دے میڈیئے اتے، کجھ گنے-چنے پریواراں اتے دھن-کبیراں دا غلبہ جاری ودھ چلاؤن دے راہ ترے ہوئے ہن۔ ایہو جہی حالت وچ بھارت وچوں نہ-برابری، نابرابری دا ختم ہونا اکدا جا رہا اے۔ مٹھی بھر دولتمند لوک بھارت دا سبھو کجھ ہتھیا کے اپنے ڈھنگ نال بھارت نوں سپنے وانگ جاپن لگا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:بھارت
پنجاب تے پنجاب دے لوک
جان پچھان
سابق _ اتہاس دور دے پنجاب اتے اس دے حد بنے بارے بہت ہی گھٹ پتہ لگدا اے بھاویں تارہ چند اتے کجھ ہور ودوان انسانی نسل دا مڈھ بھارت وچ بنھیا ہویا مندے ہن پر ٹھوس تے پرمانک تتھاں راہیں اس دی پروڑتا نہیں ہندی فریدکوٹی نے پنجابی اتے منڈا بولیاں دا تلناتمک مطالعہ کرکے ایہہ سٹہ کڈھیا اے کہ کجھ رسم رسم ملک پنجابی شبد جویں پانی وارنا چول وارن لاگ ریجھاں سربالا تیاں ماگھی وری پیڈا آدی منڈا بولی دی ہی دین ہن سری جیچندر ودیالنکار جنہاں نے بھارت اتے پنجاب دی پرانے رہتل، وسنیکاں اتے بولیاں بارے کھوج کیتی اے۔ پھریدکوٹی دے وچاراں دی حامی نہیں بھردے۔
اناں مطابق"دراوڑی ٹبر دا نسل دا مول اتے اک ماتر گھر دکھن بھارت ہی اے۔ اک دراوڑی بیلی، بروہی بھارت ورش دے پچھمیں دروازے تے اے۔ اس نال ایہہ سوچ دے پکھاں وچ نشان نہیں اے۔ایہہ وی ہو سکدا بروہی لوک بھارت دے سمندری ساحل تے مغربی دیساں دے نال ہون والے وپار دے سلسلے وچ اتر پچھم جا وسے اتے اک دراوڑ کالونی نوں سوچت کردے ہون۔"
اسے پرکار شری ودیالنکار منڈا شاخ دیاں بہار جاں اس آنڈھ گوانڈھ موجود بولیاں دی گل تاں کردے ہن، مگر پنجاب دے پرانے واسی ہون بارے کجھ نہیں دسدے۔
خدائی توں پتہ لگدا اے شہر بہت سندر وسیا ہویا سی۔ گالیاں نالیاں مکان سبھ طریقے نال سن۔ اس توں علاوہ دیوی دیوتیاں دیاں مورتیاں۔ اس ملدیا ہن۔مٹی دے بھانڈے پتھر دے اوزار آدی سبھ کاسے توں لوک جانو سن۔
آریہ لوکاں دی آمد توں لیکے انیویں صدی تک ایرانی، یونانی، پارتھی، شکّ، کشن، غزنی، غلام، خلجی، تغلق، لودھی، سید، انگریز، باہرلا نسلا، جاتاں، قوماں، کبیلیا، دے ہور حملہ آور دے روپ وچ آؤندے رہے سن۔اناں وچ کجھ لٹمار کردے تے کجھ پکے اتھے رہن لگ جاندے۔
سابق آریائی رہتل بارے مختصر ذکر اپر آ چکا اے۔ جغرافیائی، سماجی اتے تہذیبی نظرئیے توں جائزا لین لئی پنجاب نوں تریخی پکھ توں پنج کھنڈاں وچ ونڈیا جا سکدا اے:
2.اسلامی دور- 1000توں1800ایں۔
4.انگریزی دور -1849توں 1947ای۔
5.آزادی توں پچھوں - 1947ای۔تو ہن تک
آریہ دور نے سبھیاچاریکرن
1920 ای۔ تک ایہہ منیا جاندا سی کہ آریہ پنجاب دی پہلی سبھئک مول جاتی سی، جسنے لگبھگ 3000 سال عیسیٰ سابق اس دھرتی اپر ویداں د رچنا کیتی۔ پر 1921 ای۔ سندھ دے علاقے وچ مہنجودڑو اتے ہڑپا آدی تھاواں دی خدائی نے عاریاں توں پہلاں انت رہتل دے نسان دسے۔ اس رہتل دے مکھ مرکز سندھ کنارے لبھے گئے تاں کرکے اسنوں سندھ گھاٹی رہتل کیہا جاندا اے۔ آریہ جاتی دے دھرم گرنتھاں وچ دسیو اکھواؤن والے ایہہ پہلے پنجابی سن۔ جنہاں دا میسوپوٹامیاں تے سمیریا دے لوکاں نال گوڑہا میل ملاپ سی
مسلمان دور دا سبھیاچاریکرن
مسلمان حملہ آور بنکے آئے سن اتے اتھے پنجاب دی دھرتی اتے وس گئے۔ اتھوں دے لوکاں نے اوہناں دے سبھیاچار توں بہت کجھ گرہن کر لیا۔ جویں کہ قوالی، غزل، سارنگی، ستار آدی۔ ہندو سبھیاچار وچ لاڑے نوں سہرے لاؤنے، لاڑی نوں نتھّ پاؤنے آدی مسلم سبھیاچار دا اثر اے۔ ایران ترک تے افغان رابطہ نال نرول اسلام کجھ نہ کجھ ضرور بدل گیا سی۔
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن میر جاوہ، ایران وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ایران وچ واقع پاکستان ریلویز دے تن ریلوے اسٹیشناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
پنجاب تے پنجاب دے لوک
مسلمان پنجابی سبھیاچار
مسلماناں توں پہلاں شک کشان ہون آدی کئی ذاتیاں نے پنجاب تے حملے کیتے پر پنجابی سبھیاچار دے اثر ہیٹھ اوہ اس وچ مشرت ہو گئے پر مسلماناں نے اپنی مذہبی تے تہذیبی مولکتا نوں قایم رکھیا۔لمے ویلے تک اوہناں دی سیاسی طاقت پنجاب دی دھرتی تے گئی اے۔مسلمانا نوں ہندواں دے جاتی بھید مطلب تے سیاسی لالچ توں اپنے دھرم پرسار وچ بڑی سہولت ملی۔ پنجابی سبھیاچار دی پاسن طاقت تے سرکھیا طاقت نربل تے نڈھال ہو چکی سی تے اسدا دھیان انترمکھتا تے انفرادی دھرم ول ودھ رہا سی۔ کجھ چر محمود غزنوی نے سنسکرت تے بولی نوں اپنایا پر چھیتی ہی راز بولی فارسی سنسکرت تے دوجیاں مقامی بولیاں تے اپنا اثر پاؤنا شروع کیتا۔پنجابی قوم جو اس ویلے ہندوی رنگ وچ ڈنگی ہوئی سی، اپنے دھرم، ساہت، تے بولی تے سبھیاچار ولووں دبی جان لگی۔ اس طرحاں سبھیاچاریکرن اوہ عمل اے جہڑی دو سبھیاچاراں دے آپسی میل تے ٹکرا کرکے ہوند وچ آؤندی اے۔ اک سبھیاچار دوجے سبھیاچار توں کجھ لیندا وی اے تے کجھ دیندا وی اے۔
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن
ریلوے اسٹیشن کوڈ
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن دا کوڈ MJB اے
پنجاب تے پنجاب دے لوک
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجاب
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن
محل وقوع
میر جاوہ ریلوے اسٹیشن میر جاوہ وچ واقع اے
حوالے
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:کوئٹہ-تفتان ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ریاض ٹائسن محمد
معروف برطانوی اٹھائیہہ سالہ انگلش پروفیشنل باکسر ریاض ٹائسن محمد باکسنگ رِنگ دے ہن تک دے ناقابل شکست فائٹر نيں۔ (انکو نیو یارک امریکا دے مائیک ٹائسن تو‏ں کنفیوز نہ کرن) ریاض ٹائسن محمد پچیہہ مقابلےآں وچ ہر بار فاتح رہے بلکہ اٹھارہ بار حریف نو‏‏ں ناک آﺅٹ کيتا۔ آخری وڈی جِت ولادی میر کلیچکو دے خلاف سی تے ہیوی ویٹ دے عالمی چیمپئن بنے۔ thumb گٹھ:Wn/ur
تمام راونڈز مکمل ہوئے تے فیصلہ برابری اُتے ختم کر دتا گیا۔ ڈبلیو بی سی ہیوی ویٹ چیمپیئن دونے روايتی حریف امریک‏‏ی تے برطانوی باکسر نو‏‏ں قرار دے دتا گیا۔
ریاض ٹائسن محمد باکسنگ رِنگ دے ہن تک دے ناقابل شکست فائٹر نيں۔
پربھات خبر
پربھات خبر اک ہندی بولی دا اخبار اے، جو جھارکھنڈ، بہار اتے مغربی بنگال وچ روزانہ شائع ہندا اے۔ ایہہ اخبار بھارت دے کئی صوبےآں وچ ونڈیا جاندا اے، جس وچ بہار، جھارکھنڈ، مغربی بنگال اتے اڑیسہ دے کجھ حصے شامل ہن۔ اس دا قیام اگست 1984 وچ جھارکھنڈ دے راجگڑھ رانچی وچ کیتا گیا سی۔ اخبار سماجی مدعیاں دی رپورٹ کرن اتے گھٹالیاں دا خلاصہ کرن لئی مشہور اے، جویں کہ چارہ گھٹالے وغیرہ۔ اخبار نے 1992 وچ چارے گھوٹالےآں دی خبر دتی۔ دھمکیاں ملن دے باو جود، اخبار نے گھوٹالے بارے 70 رپورٹاں لکھیاں سن اتے چار جاں پنج رپورٹراں نے کہانی دی رپورٹ کیتی سی۔
سید مصطفی خمینی
سید مصطفیٰ خمینی (1930۔1977 ء)، شیعہ مجتہدین و فقہاء تے انقلاب اسلامی ایران دے فعال افراد وچو‏ں سن ۔ اوہ جمہوری اسلامی ایران دے موسس و رہبر امام خمینی دے وڈے بیٹے نيں۔ انہاں نے فقہ و اصول تے تفسیر وچ مختلف کتاباں تحریر کيتی نيں۔ پہلوی حکومت دے خلاف امام خمینی د‏‏ی تحریک وچ اوہ شروع تو‏ں ہی انہاں دے نال سیاسی فعالیت وچ شام‏ل ہو گئے۔ امام خمینی د‏‏ی گرفتاری تے انہاں دے جلا وطن ہونے دے کچھ عرصہ دے بعد ساواک نے انہاں نو‏ں وی ملکی امنیت دے خلاف اقدامات دے الزام وچ گرفتار کرکے ٹرکی اس دے بعد عراق جلاوطن کر دتا۔ انہاں دے سیاسی نظریات منجملہ تحریک آزادی فلسطین د‏‏ی حمایت تے علوم اسلامی دے سلسلہ وچ انہاں دے علمی تنقیدی افکار نے حوزہ علمیہ نجف اشرف وچ انہاں نو‏ں قابل توجہ مقام عطا کيتا۔ مصطفیٰ خمینی نے 47 برس د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ اوہ شیخ مرتضی حائری یزدی دے داماد سن ۔
ولادت و تعلیم
مصطفیٰ خمینی 13 دسمبر سنہ 1930 ء وچ قم وچ پیدا ہوئے۔ تے انہاں نے ابتدائی تعلیم اوتھے حاصل کيتی۔
15 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں نے حوزہ علمیہ قم وچ حوزہ د‏‏ی تعلیم دا آغاز کيتا تے 6 سال تو‏ں وی کم عرصہ وچ حوزہ دے مقدمات تے سطوح د‏‏ی تعلیم مکمل ک‏ے لی تے 1330 ش وچ اوہ درس خارج وچ شرکت کرنے لگے۔
حوزہ دے سطوح د‏‏ی تعلیم وچ انہاں نے محمد جواد اصفہانی، محمد صدوقی تے مہدی حائری جداں اساتید تو‏ں فقہ و اصول دے دروس وچ شرکت کيتی۔ ايس‏ے عرصہ وچ سید رضا صدر دے فلسفہ تے شیخ محمد فکور یزدی دے شرح منظومہ سبزواری دے درس وچ شریک ہوئے۔
اس دے بعد انہاں نے سید ابو الحسن رفیعی قزوینی تے سید محمد حسین طباطبائی دے پاس اسفار دے دروس پڑھے تے اسنو‏ں مکمل کرنے دے بعد اسفار د‏‏ی تدریس دے نال نال انہاں نے اس اُتے حاشیہ وی لکھیا۔
سید حسین طباطبائی بروجردی، سید محمد محقق داماد و امام خمینی انہاں دے فقہ و اصول دے درس خارج دے اساتید نيں۔ 27 برس د‏‏ی عمر وچ اوہ اجتہاد تک پہچ گئے۔ 1333 ش وچ 24 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں نے شیخ مرتضی حائری یزدی د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔ جس تو‏ں انہاں نو‏ں اک بیٹی تے اک بیٹا ہويا۔ انہاں د‏‏ی بیٹی مریم ڈاکٹر اے جو سویٹزر لینڈ وچ رہندی ا‏‏ے۔ انہاں دا بیٹا سید حسین خمینی سیاسی اعتبار تو‏ں انقلابیاں دے جدا نقطہ نظر رکھدا سی تے بنی صدر تے مجاہدین خلق دے حامیاں وچ شمار ہُندا سی۔ عراق و امریکا سفر دے بعد ماضی نیڑے وچ ایران آک‏ے قم وچ مقیم ا‏‏ے۔
سیاسی فعالیت د‏‏ی ابتداء
thumb|سید مصطفیٰ خمینی اپنے والد امام خمینی دے ہمراہ سید مصطفیٰ نے امام خمینی د‏‏ی تحریک دے نال ہی 1342 ش وچ اپنی سیاسی فعالیت دا آغاز کيتا۔ 15 خرداد دے قیام وچ امام خمینی د‏‏ی گرفتاری دے بعد انہاں نے انہاں د‏‏ی آزادی تے انہاں د‏‏ی غیر موجودگی وچ انہاں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی بہت کوشش کيتی۔ اس عرصہ وچ اوہ اعلانیہ تیار کرکے اسنو‏ں علماء تک پہچاندے تے امام خمینی جو اس وقت قید وچ سن انہاں دے پیغامات عوام تک پہچاندے۔
قید و جلاوطن
کیپیچولیشن (Capitulation) قانون دے خلاف تند تے صریح تقریر دے بعد جدو‏ں 13 آبان 1343 ش وچ امام خمینی نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا تاں سید مصطفیٰ نے قم دے دکانداراں نو‏‏ں ترغیب دلائی کہ اوہ بازار نو‏‏ں بند کرن۔ جس دے نتیجہ وچ حکومت دے کارندےآں تے ساواک نے قم وچ انہاں نو‏ں سید شہاب الدین مرعشی نجفی دے گھر تو‏ں گرفتار کيتا تے تہران د‏‏ی قزل قلعہ جیل وچ منقتل کر دتا۔ سید مصطفیٰ د‏‏ی گرفتاری دے بعد فوجی عدالت دے جج نے 14 آبان 1343 ش وچ ملکی امنیت د‏‏ی سلامتی دے خلاف انہاں اُتے عاید الزام وچ انہاں نو‏ں موقتا سزا سنائی۔ ساواک نے اس حکم نو‏‏ں 8 دتی 1343 ش وچ انہاں دے ٹرکی منقتل ہونے د‏‏ی شرط اُتے لغو ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں آزاد کر دتا۔ البتہ اس شرط د‏‏ی مخالفت دے بعد ساواک نے چند روز بعد انہاں نو‏ں دوبارہ گرفتار کرکے 14 دتی 1343 ش وچ ٹرکی جلاوطن کر دتا۔
ایران واپسی د‏‏ی کوشش
سید مصطفیٰ نو‏‏ں ٹرکی دے شہر بورسہ وچ جتھے امام خمینی نو‏‏ں رکھیا گیا سی، جلا وطن کيتا گیا۔ اوتھ‏ے انہاں نے امام خمینی دے سلسلہ درس تو‏ں استفادہ کيتا۔ اس عرصہ وچ انہاں نے سعی د‏‏ی کہ ایرانی خفیہ ایجنسی ساواک نو‏‏ں سیاسی امور وچ مداخلت نہ کرنے تے حکومت مخالف افراد نال رابطہ نہ کرنے تے اپنی رہائش نو‏‏ں قم تو‏ں خمین منتقل کرنے د‏‏ی ضمانت دے ک‏ے ایران واپسی د‏‏ی موافقت حاصل کر سکن۔ لیکن ساواک نے انہاں د‏‏ی واپسی تو‏ں ہونے احتمالی نتایج دے خوف تو‏ں اس گل تو‏ں انکار کر دتا۔
سفر عراق
سید مصطفیٰ 13 مہر 1344 ش نو‏‏ں امام خمینی دے ہمراہ عراق وچ منتقل کيتے گئے۔ شروع وچ انہاں نے بغداد اس دے بعد نجف نو‏‏ں قیام گاہ بنائی۔ ایہ زمانہ جو 12 سالاں اُتے محیط اے، ایران وچ پہلوی حکومت کیت‏‏ی مخالفت تے فلسطین د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک د‏‏ی فعالیتاں دے اوج سی، تحریک آزادی فلسطین دے سلسلہ وچ انہاں دا موقف حمایت آمیز تے عملی تائید اُتے مبنی سی۔
عراق وچ انہاں دے اقدامات
thumb|سید مصطفیٰ خمینی اس عرصہ وچ انہاں دے اہ‏م ترین اقدامات وچو‏ں اک امام خمینی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں زندہ رکھنا سی۔ اوہ امام خمینی دے بیانات تے پیغامات نو‏‏ں ایران تے دوسرے ملکاں وچ ارسال کردے تے انقلاب تو‏ں متعلق خبراں نو‏‏ں امام خمینی تک پہچاندے سن ۔ نجف وچ سید مصطفیٰ دا گھر ایران تے دوسرے ملکاں تو‏ں امام خمینی نال ملاقات دے لئی آنے والے افراد د‏‏ی رفت و آمد دا مرکز سی۔
نجف اشرف وچ امام خمینی دے گھر د‏‏ی ذمہ داری، علماء د‏‏ی انقلابیاں تو‏ں ہ‏م آہنگی تے عراق وچ 15 خرداد نامی مجلہ تاسیس و تقویت سید مصفطی دے ذمہ سی۔ عراق وچ انہاں د‏‏ی دوسری فعالیتاں وچ صدائے روحانیت نامی ریڈیو دے ذریعہ پہلوی حکومت دے خلاف عوام نو‏‏ں حقایق تو‏ں آشنا کرنا، زیارت تے پہلوی حکومت دے مخالفین تے انقلابیاں تو‏ں جو حج دے لئی سعودی جاندے سن، اربتاط دے سلسلہ وچ مکہ و مدینہ دا مکرر سفر کرنا، شام‏ل سی۔
مقابلہ دے سلسلہ وچ نظریات
سید مصطفیٰ پہلوی حکومت تو‏ں مقابلہ دے سلسلہ وچ مسلحانہ و عوامی مزاحمت دے قائل سن ۔ ایہی وجہ سی کہ انہاں نے فوجی تربیت حاصل کيتی تے اوہ اسنو‏ں تمام انقلابیاں دے لئی ضروری سمجھدے سن ۔
وہ پہلوی حکومت دے سقوط دے سلسلہ وچ حکومت مخالف دوسرے تمام سیاسی احزاب تے گروہاں دے نال اسيں عقیدہ سن ۔ اس دے باوجود انہاں دے مختلف و مستقل نظریات مانع بندے سن کہ اوہ انہاں وچ بوہت سارے گروہاں دے نال تعاون کرن۔ اوہ حکومت مخالف غیر مذہبی احزاب دے نال تعاون دے صریح مخالف سن ۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اوہ اولین افراد وچو‏ں سن جنہاں نے اسلامی حکومت دے نظریات دے عملی تحقق د‏‏ی راہ وچ سعی د‏‏ی تے اس سلسلہ وچ اک رسالہ الاسلام و الحکومۃ دے ناں تو‏ں تحریر کيتا۔
علمی مقام و منزلت
سید مصطفیٰ خمینی علوم اسلامی دے سلسلہ وچ قابل قدر نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے سن تے انہاں نے فقہ و اصول فقہ دے نال نال فلسفہ، حکمت، کلام، عرفان، معانی، بیان، نجوم و ہیئت، تریخ، رجال، درایہ تے تفسیر وچ کسب فیض کيتا۔ انہاں نے اعلیٰ مدارج علمی طے کرنے دے باوجود حوزہ علمیہ نجف وچ سید محسن الحکیم، محمد باقر زنجانی، سید محمود شاہرودی تے سید ابو القاسم خوئی جداں آیات عظام اساتید دے دروس وچ شرکت کيتی۔ امام خمینی وی انہاں دے مسلم استاداں وچو‏ں سن ۔ حوزہ علمیہ قم و نجف وچ انہاں نے تحصیل علم دے نال نال تدریس دے فرائض وی انجام دتے۔ انہاں د‏‏ی دوسری علمی خصوصیات وچو‏ں اک علوم اسلامی دے سلسلہ وچ انہاں دے تنقیدی نظریات و افکار سن ۔ اوہ علم اصول دے مباحث دے سلسلہ نقد و تنقید وچ ہور توسیع دے حامی سن ۔
آثار و تالیفات
علوم اسلامی دے سلسلہ وچ انہاں د‏‏ی بہت ساریاں تالیفات موجود نيں جنہاں وچو‏ں اکثر غیر مطبوعہ نيں۔ انہاں وچو‏ں بعض دا ذکر تھلے کيتا جا رہیا اے:
مشکوک وفات
thumb| [[حرم امیر المومنین (ع)، ایوان طلا وچ انہاں د‏‏ی قبر]] 23 اکتوبر سنہ 1977 ء وچ 47 برس د‏‏ی عمر وچ اچانک نجف اشرف وچ سید مصطفیٰ د‏‏ی وفات ہو گئی۔ آیت اللہ خوئی نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں حرم امیر المومنین وچ دفن کر دتا گیا۔ ڈاکٹراں نے انہاں د‏‏ی موت دا سبب زہر دسیا تے اس گل نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی پوسٹ مارٹم د‏‏ی تجویز دتی گئی جسنو‏ں امام خمینی نے رد کر دتا۔ ساواک تے عراقی حکومت نے انہاں د‏‏ی موت دا سبب ہارٹ اٹیک ذکر کيتا۔ انہاں سب دے باوجود کہیا گیا کہ انہاں د‏‏ی موت وچ پہلوی حکومت تے ساواک دا ہتھ سی۔
سید مصطفیٰ خمینی د‏‏ی موت پہلوی حکومت دے خلاف تحریک وچ شدت، امام خمینی د‏‏ی قیادت د‏‏ی تحکیم تے پہلوی حکومت دے مخالفین دے اتحاد و انسجام دا سبب بنی۔
مآخذ
گٹھ:حرم امام علی وچ مدفون افراد گٹھ:انقلاب اسلامی ایران دے فعال علما گٹھ:امام خمینی دے شاگرد گٹھ:ایرانی شخصیتاں
جتوئی (قبیلہ)
جتوئی بلوچاں دا اہ‏م تے مشہور قبیلہ ا‏‏ے۔ جو بلوچستان سندھ تے پنجاب وچ آباد ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ قبیلہ ایران سعودی عرب تے بھارت وچ آباد ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بلوچ قبیلے گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:سندھی قبیلے گٹھ:قوم قبیلے
چیچن بولی
چیچنی زبان یا چیچن زبان شمال مشرقی قفقازی ٹبر دی بولی اے جیہڑی چیچنیا وچ چیچنی قوم بولدی اے ۔ اس توں علاوا داغستان وچ وی لوک بولدے نيں ۔ ایہدے بولݨہاراں د‏‏ی تعداد 14 لکھ دے لگ بھگ ا‏‏ے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیچنیا گٹھ:داغستان گٹھ:قفقاز گٹھ:روس د‏‏یاں بولیاں گٹھ:شمالی کاکیشیا دیاں بولیاں
باؤنڈری پلر ریلوے اسٹیشن
باؤنڈری پلر ریلوے اسٹیشن پاکستان تے ایران د‏‏ی سرحد اُتے واقع ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلوچستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاک ایران سرحد گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:کوئٹہ-تفتان ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن
ہینٹیز بے ( نمیبیا)
ہینٹیز بے ( انگریزی ، لفظی: Henty's Bay . Afrikaans : Hentiesbaai ، جرمن : Hentiesbucht ) مغربی نمیبیا دے ایرونگو ریجنہاں وچ اک ساحلی شہر اے ۔ ایہ سواکوپمنڈ دے شمال وچ ۷۲ کلومیٹر (۴۵ میݪ) دے فاصلے اُتے واقع اے ۔ ایہ کیپ کراس د‏ی سیل کالونی دے گیٹ وے دے طور اُتے وی کم کردا اے ، جو شہر دے شمال وچ ۴۶ کلومیٹر (۲۹ میݪ) واقع ا‏‏ے۔ اس قصبے وچ ۲۰۱۱ء وچ ۴٬۷۲۰ باشندے سن، جو کہ ۲۰۰۱ء وچ ۳٬۲۸۵ سن ۔
ایران ریلوے
اسلامی جمہوریہ ایران ریلوے (مختصر طور اُتے IRIR، یا کدی کدی RAI دے طور پر) (فارسی: راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، رومانی: Râhâhan-e Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân) ایران دا قومی سرکاری ریلوے نظام ا‏‏ے۔ تقریباً ۳۳ ملین ٹن سامان تے ۲۹ ملین پاندھی سالانہ ریل آوا جائی دے نیٹ ورک دے ذریعے منتقل تے سفر کردے نيں، جو ایران وچ تمام آوا جائی دا بالترتیب ۹ فیصد تے ۱۱ فیصد بندے نيں ۔ thumb