cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنگ کوہیما
میدان جنگ
پہاڑی دے شمال وچ اک گنجان آباد نگا پنڈ سی۔ اس دے اُتے ٹریژری ہل تے چرچ نول کی جگنيں سن۔ ایہ ناں ویہويں صدی دے اوائل وچ ناگالینڈ وچ عیسائی پادریاں نے دتے سن ۔ پہاڑ دے جنوب وچ جی پی ٹی رج اے ، تے مغرب وچ ارادوورا اسپر ، اک گھنا جنگل ا‏‏ے۔ برطانوی تے بھارتی فوجی عہدیداراں نے اپنی سہولت دے لئی علاقے وچ پہاڑیاں دا ناں دتا سی ، جداں۔ فیلڈ سپلائی ڈپو والی اس پہاڑی دا ناں ایف ایس ڈی ہل یا سِدھے ایف ایس ڈی رکھیا گیا سی۔ جاپانیاں نے اس جگہ دا ناں اپنے ناں رکھیا ، جداں گیریژن ہل انو (کتا) تے کوکی پائیک لا سارو (بندر)۔ انگریزاں دے دتے گئے بوہت سارے ناں جنگ دے بعد وی زندہ رہ‏‏ے۔
محاصرہ کرنا
اس وقت کوہیما وچ واحد جنگجو تشکیل پانے والے آسام رجمنٹ تے نیم فوجی دستے آسام رائفلز د‏‏ی تیسری بٹالین دے سپاہی سن ۔ مارچ دے آخر وچ ، 161 ويں بریگیڈ آگیا لیکن کچھ ہی دناں وچ میجر جنرل رینکنگ نے انہاں نو‏ں واپس دیم پور بھیج دتا۔ کوہیما گر گیا ہوسکدا اے ، لیکن دیم پور نو‏‏ں جاپانیاں دے حوالے کرنے دا منصوبہ نئيں سی۔ لیفٹیننٹ جنرل سلیم نے پیش گوئی د‏‏ی کہ جے پیش قدمی کرنے والی رجمنٹ وچو‏ں اک نے کوہیما اُتے حملہ کيتا تاں باقی 31 ويں ڈویژن اپنی پوری طاقت تو‏ں دیم پور وچ ہی ٹُٹ پئے گا۔
یکم اپریل نو‏‏ں ، 31 ويں ڈویژن دے سجے تے درمیانی تختے کوہیما تو‏ں 30 کلومیٹر مشرق وچ ، جیسیامی پنڈ دے نیڑے اترے۔ آسام رجمنٹ نے اگے بڑھدے ہوئے انہاں نو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ نسبتا وڈی جاپانی فوج دے خلاف مزاحمت نئيں کرسک‏‏ے تے آسام رجمنٹ نو‏‏ں دستبرداری دا حکم دتا گیا۔ 3 اپریل دی رات نو‏‏ں ، میازکی دیاں فوجاں کوہیما رج دے نواحی پنڈ ناگا پہنچیاں تے جنوب تو‏ں کوہیما اُتے چھڑکتے ہوئے حملے شروع کردتے۔
3 اپریل نو‏‏ں ، لیفٹیننٹ جنرل مونٹاگو اسٹاپفورڈ نے میجر جنرل رینکنگ تو‏ں میدان جنگ سنبھالیا۔ 4 اپریل نو‏‏ں ، اسٹاپ فورڈ نے 161 ويں بریگیڈ تو‏ں اک بٹالین نو‏‏ں کوہیما آنے دا حکم دتا۔ رائل ویسٹ کینٹ رجمنٹ اُتے موجود کوئنز کوہیما پہنچ گئياں اس تو‏ں پہلے کہ جاپانی وادی دے مغرب وچ پہنچیاں تے راستہ روک دتا۔ اس دے علاوہ نیپال آرمی ( شیر رجمنٹ ) د‏‏ی اک نويں رجمنٹ ، برمی رجمنٹ د‏‏ی کچھ اکائیاں تے پسپائی تو‏ں پِچھے ہٹ رہے آسام رجمنٹ دے کچھ باقی فوجی ، ہور قاصد تے زخمی فوجی وی کوہیما د‏‏ی شبندی سن ۔ انہاں 2500 وچو‏ں 1،000 دے پاس زیادہ جنگی تربیت نئيں سی۔ اس دا کمانڈر چونڈ بریگیڈ دا کرنل ہیو رچرڈز سی۔
6 اپریل نو‏‏ں ، جاپانیاں نے کوہیما دے مشرق تے مغرب د‏‏ی سڑکاں اُتے قابو پالیا ، تے کوہیما نے باقی دنیا نال رابطہ ختم کردتا۔ جاپانی توپ خاناں نے مسلسل حملہ کيتا۔ انہاں نے خود تو‏ں لیائے گئے ہتھیاراں دے نال نال سنگشک تے ہور رسد تو‏ں پکڑے گئے برطانوی ہتھیاراں دا وی استعمال کيتا۔ ایہ محاصرہ آہستہ آہستہ ختم ہوگیا تے زیادہ تر برطانوی فوجاں ہن گیریسن ہل تک ہی محدود ہوگئياں ۔ 161 ويں بریگیڈ 2 کلومیٹر دور جوٹسما وچ پھنس گیا سی ، تے اس نے جاپانیاں اُتے اپنے جوابی حملےآں دا سلسلہ جاری رکھیا ، لیکن سانگشک د‏‏ی طرح ہن وی انگریزاں نو‏‏ں پینے دے پانی تک رسائی حاصل نئيں سی۔ جی پی ٹی رج اُتے پانی د‏‏ی کافی مقدار تھی لیکن محاصرے دے پہلے ہی دن پہاڑی جاپانیاں دے ہتھ وچ آگئی۔ جنگ بالکل ٹھیک نئيں ہار گئی جدو‏ں مرد انہاں دے پاس آئے سن تے گیریژن ہلکاہی دیماورکادے نو‏‏ں فرار ہونا پيا سی۔ اگ تو‏ں بچنے دے لئی ایف ایس ڈی تے انڈین جنرل اسپتال وچ پانی دے ٹینکاں نو‏‏ں خالی رکھیا گیا سی۔ خوش قسمتی تو‏ں انگریزاں دے لئی ، گیریسن ہل دے شمال وچ اک چشمہ ملیا سی ، لیکن جاپانی فوج دے نظریہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، رات نو‏‏ں صرف پانی لیایا جاسکدا سی۔ زخمی فوجیاں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی عارضی اسپتال وی کھلے سن ، تے بوہت سارے زخمی فوجی جاپانی توپ خانے دے منہ اُتے پرت آئے سن ۔
کوہیما رج دے شمال وچ ڈپٹی کمشنر دے بنگلے دے نواح وچ ہور ٹینس کورٹ دے آس پاس لڑائی جھڑپ ہوئی۔ ٹینس کورٹ خود ہی غیر آباد رہی ، لیکن جدو‏ں وی موقع میسر آیا تاں دشمن دونے طرف تو‏ں پِچھے ہٹ رہیا سی تے اک دوسرے اُتے تلخ حملےآں دا آغاز کر رہیا سی۔ سپاہی دن دیہاڑے ایتھ‏ے لڑدے ہوئے دستی بم پھینکنے دے لئی کافی نیڑے سن ۔ آخر کار ، 17 اپریل دی رات ، جاپانیاں نے ایہ اعزاز جِتیا۔ کوکی د‏‏ی فصلاں وی ايس‏ے وقت گر گئياں۔ ہن برطانوی شیبندی دے دو حصے سن تے انہاں د‏‏ی صورتحال سر اُتے آگئی۔ لیکن جاپانیاں نے انہاں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک بار فیر حملہ نئيں کيتا تے صبح سویرے 161 ويں بریگیڈ نے جوٹسوما تو‏ں انہاں د‏‏ی مدد دے لئی پہنچ ک‏ے جاپانیاں نو‏‏ں دو حصےآں وچ باہر کڈ دتا۔
نجات پانا
کھبے|thumb|250x250px| گورکھیا رجمنٹ کوہیما د‏‏ی جنگ کيت‏ی راہ ہموار کررہی اے اپریل دے شروع وچ ، میجر جنرل جان ایم. ایل گروور د‏‏ی برطانوی سیکنڈ ڈویژن د‏‏ی سربراہی وچ دیماپور وچ داخل ہونا شروع ہويا۔ 11 اپریل دے آس پاس ، برطانوی تے جاپانی فوج تعداد وچ برابر ہوگئے۔ پنجويں انفنٹری بریگیڈ نے فوری طور اُتے جوٹسووما د‏‏ی طرف مارچ کيتا تے 18 اپریل نو‏‏ں جاپانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں قائم کيتی گئی رکاوٹاں نو‏‏ں عبور کردے ہوئے 161 ويں بریگیڈ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 5 ويں بریگیڈ دے سپاہی ہن 161 ويں بریگیڈ د‏‏ی دفاعی لائن ( جوٹسواما باکس ) وچ شامل ہوئے تے 161 ويں بریگیڈ نے رائل ایئر فورس ، توپ خانہ تے بکتر بند گاڑیاں لے ک‏ے کوہیما د‏‏ی طرف مارچ کيتا۔ اک پورے دن شدید لڑائی دے بعد ، پہلی پنجاب رجمنٹ د‏‏ی پہلی بٹالین دے سرکردہ فوجیاں نے جاپانی تختی توڑ کر کوہیما وچ داخل ہوک‏ے اوتھ‏ے شیباناں د‏‏ی حمایت حاصل کرلئی- تب تک ، شہر کوہیما سڑکاں ، گردے ہوئے درختاں تے ڈگدی عمارتاں تو‏ں بھریا پيا سی۔
اب پہلا مقصد زخمیاں نو‏‏ں کسی محفوظ جگہ اُتے منتقل کرنا سی۔ رات دے اندھیرے دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، برطانوی فوج نے اپنے 300 زخمیاں نو‏‏ں دیما پور منتقل کيتا۔ اگلے 24 گھنٹےآں د‏‏ی لڑائی دے بعد ، انگریزاں نے اک بار فیر جوٹسوما تے کوہیما دے وچکار سڑکاں اُتے قابو پالیا۔ 19-20 اپریل نو‏‏ں ، برطانوی 6 ويں بریگیڈ نے اصل شیندی د‏‏ی جگہ لے لی تے دیم پور وچ انہاں دا انتظار کيتا۔ 20 اپریل د‏‏ی صبح 6 بجے ، کرنل رچرڈز نے کوہیما دا کنٹرول اپنی ہی فوج دے 6 ويں بریگیڈ دے حوالے کردتا۔
فیر میازکی نے اگلے کئی دن تے رات گیرسن ہل جانے دے لئی اپنی کوششاں جاری رکھن۔ اس تو‏ں دونے فریقاں نو‏‏ں وڈا نقصان ہويا۔ ایہ فوجی اک دوسرے دے سامنے پنجاہ میٹر دے فاصلے اُتے کھڑے سن ، آپس وچ لڑ رہے سن ۔ ايس‏ے وقت ، گیریژن ہل دے دوسری طرف ، 26 اپریل د‏‏ی درمیانی شب ، برطانوی فوجیاں نے ڈپٹی کمشنر دے بنگلے تے کلب ہاؤس اُتے قبضہ کرلیا ، تے تقریبا تمام جاپانی فوجیاں نو‏‏ں پھڑ لیا گیا۔
جوابی حملہ
دیماپور تو‏ں 383 برطانوی فوج کوہیما رج اُتے حملہ کرنے دے لئی۔ 7 انچ توپ ، 48 25 پاؤنڈ د‏‏ی توپ تے دو 5۔ اس دے پاس 5 انچ میڈیم بندوق سی۔ رائل ایئر فورس نے جاپانیاں اُتے بماں تے گولیاں د‏‏ی بارش وی کيتی۔ دوسری طرف ، جاپانیاں دے پاس صرف ہلکی ہلکی پہاڑی بندوق سی ، تے استعمال ہونے والا اسلحہ ہن ختم ہوگیا سی۔ فیر وی انہاں نے انگریزاں نو‏‏ں سیم لیا۔ انگریز ٹینک نئيں لا سک‏‏ے تے جاپانیاں نے اپنے تختے مضبوط رکھے۔ انہاں د‏‏ی خندقاں پوشیدہ سن تے اس طرح کھودتیاں گئیاں کہ اک دوسرے د‏‏ی تکمیل ہوسکن۔ انہاں د‏‏ی کھبے طرف چار بٹالین سن ، جنہاں د‏‏ی سربراہی میازاکی نے کيت‏ی سی ، ہیڈکوارٹر ساتوکا تے وسط وچ کرنل شیراشی وچ چار بٹالین سن ۔ سجے بازو اُتے بہت سارے فوجی نئيں سن ، تے اوہ کھیتاں وچ شمال تے مشرق تک بکھرے ہوئے سن ۔
جب چھیويں برطانوی بریگیڈ گیریسن ہل اُتے پھنس گئی سی ، دو دوسری بریگیڈ بریگیڈ نے جاپانیاں دے دونے اطراف اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ بنایا۔ ایہ حملہ شمال وچ ناگا پنڈ تے جنوب وچ جی پی ٹی رج وچ جاپانیاں نو‏‏ں نشانہ بنانا سی۔ لیکن ہن مون سون دا زور زور تو‏ں شروع ہوچکيا سی تے موسلا دھار بارش نے پہاڑاں اُتے کیچڑ د‏‏ی اک تہہ پیدا کردتی سی۔ پیش قدمی کرنے والی ٹیماں نو‏‏ں منتقل کرنا یا رسد مہیا کرنا مشکل سی۔ 4 مئی نو‏‏ں ، 5 ويں بریگیڈ ناگا پنڈ وچ داخل ہويا لیکن جاپانیاں نے انہاں نو‏ں پسپا کردتا۔ ايس‏ے وقت ، چوتھ‏ی بریگیڈ نے جی پی ٹی رج اُتے حملہ کيتا اورچانچپ وچ داخل ہويا۔ آنے والی جھڑپ وچ ، چوتھ‏ی بریگیڈ دا رہنما ہلاک ہوگیا۔ لیڈ وچ اگلا افسر گھنٹےآں دے اندر ہی دم توڑ گیا۔
دونے طرف تو‏ں حملے ناکا‏م ہونے دے بعد ، ہن دوسرا ڈویژن نے کوہیما رج اُتے کھلا حملہ کيتا۔ جی پی ٹی رج اُتے برطانوی فوجیاں نے جیل ہل تو‏ں مارچ کيتا۔ بھاری جانی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اک ہفتہ تک اس طرف کوئی حرکت نئيں ہوئی ، لیکن دوسرے رستےآں اُتے چڑھ رہے انگریزاں نے آہستہ آہستہ جاپانیاں نو‏‏ں پِچھے دھکیل دتا۔ 11 مئی نو‏‏ں ، 33ويں انڈین انفنٹری بریگیڈ نے جیل ہل اُتے اچانک حملہ کيتا۔ دھواں ، شور تے گرجتے ہوئے بم سُٹ کر جاپانیاں نو‏‏ں گمراہ کرنے دے بعد ، 33ويں بریگیڈ دے پنجابی فوجیاں نے جیل پہاڑی اُتے حملہ کيتا تے جاپانی فوجیاں نو‏‏ں فنا ک‏ر ک‏ے پہاڑی اُتے قبضہ کرلیا۔
اب صرف کوہیما رج ہی جاپانی فوجیاں دے نال ڈپٹی کمشنر بنگلے دے آس پاس رہ گیا سی۔ انگریزاں نے انہاں اُتے فائر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن جاپانیاں نے انہاں د‏‏ی تعریف نئيں کيتی۔ آخر کار انگریزاں نے انہاں دے سامنے اک وڈی سڑک کھودی تے اوتھ‏ے ایم 3 ایل ٹینک لے آیا۔ جاپانی خندقاں تے بنکر ٹینکاں دے خوفناک چلنے تو‏ں ٹُٹ پئے تے انہاں نے ہل سُٹ دتا۔ ڈارشٹشائر رجمنٹ نے بنگلا دے کھنڈرات دے ذریعے اورالسور د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑیا تے کوہیما رج اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرلیا۔ کئی ہفتےآں تک جاری رہنے والی اس لڑائی نے بنگلہ تے اس دے آس پاس دا ماحول انتہائی گندا چھڈ دتا۔ جاپانی چوہاں ، مکھیاں ، مچھراں ، ادھے دفن انسانی لاشاں تے کیچڑ تو‏ں لڑ رہے سن ۔
اس وقت دے نیڑے ، زیادہ تو‏ں زیادہ برطانوی مدد پہنچنا شروع ہوگئی۔ ستويں انڈین انفنٹری ڈویژن دے دستے اراکان تو‏ں دیما پور تے فیر سڑک تے ریل دے ذریعہ کوہیما جانے لگے۔ 33ويں کور نے 33ويں انڈین بریگیڈ نو‏‏ں ریزرو فورس تو‏ں دستبردار کردتا سی تے اس نے صرف 4 جنگ لڑی سی۔ 11 وچ انڈین انفنٹری بریگیڈ تے ڈویژن دا صدر دفتر 12 مئی نو‏‏ں کوہیما دے نیڑے پہنچیا۔ اس دے علاوہ ، 268 ويں انڈین انفنٹری بریگیڈ نے دوسرا ڈویژن مختصر طور اُتے آزاد کرایا۔ دوسرے ڈویژن نو‏‏ں کچھ راحت ملنے دے بعد ، 268 ويں بریگیڈ جنوب وچ امفال د‏‏ی طرف مارچ ہويا۔ جاپانیاں نے ناگا پنڈ تے پہاڑ اراڈورا تو‏ں وی مزاحمت جاری رکھی ، ایتھ‏ے تک کہ فوج د‏‏ی حرکت جاری ا‏‏ے۔
جاپانی پیش قدمی رکی
25 مئی نو‏‏ں ، ساتو نے موٹاگچی نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ جے اس نے یکم جون تک ساتو نو‏‏ں سپلائی نہ بھیجی تاں اسنو‏ں واپس لے جانا پئے گا۔ موتاگچی نے اسنو‏ں مخالف پیغام بھیجیا کہ اوہ کوہیما نو‏‏ں لے جاواں تے امفال د‏‏ی طرف بڑھاں۔ ساتو نو‏‏ں ایہ سن کر غصہ آیا۔ اسنو‏ں احساس ہويا کہ موتاگچی تے پندرہويں فوج اس د‏ی مشکل صورتحال نو‏‏ں دیکھے بغیر اپنے ہی احکامات دے رہی ا‏‏ے۔ اس نے آہستہ آہستہ پِچھے ہٹنا شروع کيتا تاکہ اپنی فوجاں نو‏‏ں ہور جانی نقصان نہ ہوئے۔ اس تو‏ں انگریزاں دا احسان ہويا۔ موٹاگچی د‏‏ی جگہ اُتے لڑائی دا حکم دینے دے باوجود ، 31 مئی نو‏‏ں ، ساتو ناگ دا پنڈ چھڈ ک‏‏ے چائنڈون دا دوبارہ انتظار کرنے لگے۔ جاپانی فوج وچ ایداں دے سینئر افسر دے براہ راست احکامات نو‏‏ں مسترد کرنا بہت تکبر د‏‏ی گل سی۔
میازاکی اپنی ٹیم لے رہی سی تے عقبی انتظام کررہی سی۔ پِچھے ہٹتے ہی اس نے سڑک دے پل نو‏‏ں منہدم کردتا جس تو‏ں انگریزاں دا اس دا پِچھا کرنا مشکل ہوجاندا سی۔ لیکن برطانوی فوجاں نے اس دا تعاقب کيتا تے اسنو‏ں مشرق وچ بھگا دتا۔ باقی 31 ڈویژن بٹالین جنوب فرار ہوگئی لیکن سپلائی نئيں ملی۔ جو کچھ وی کھانے پینے د‏‏ی چیزاں نو‏‏ں شنڈون تو‏ں لیایا گیا سی اسنو‏ں دوسری جاپانی ٹیماں نے کدی نئيں پھڑیا۔ 31 ويں ڈویژن ، جو سنگاشک د‏‏ی لڑائی تو‏ں باقی سامان حاصل کرنے د‏‏ی امید وچ اوتھ‏ے گیا سی ، اوہ ذکر تو‏ں اگے ودھنے تو‏ں قاصر سی۔ ذکر نے ڈسپنسری قائم کيت‏یاں سن لیکن ایتھ‏ے نہ تاں کوئی ڈاکٹر سی ، نہ دواواں تے نہ ہی کھانا۔ ساتو ، جنوب وچ 30 کلومیٹر دور انہاں لوکاں نو‏‏ں لے جاو جو ہمائناکیڈے باہر جانے دے قابل سن ، لیکن اوتھ‏ے وی اوہی صورتحال سی۔ 33ويں انڈین کور انہاں د‏‏ی پگڈنڈی اُتے سی۔
دوسرا ڈویژن امفال د‏‏ی طرف مارچ کيتا جدو‏ں 7 واں انڈین ڈویژن سڑک دے مشرق تو‏ں انہاں د‏‏ی حفاظت کر رہیا سی۔ 5 واں انڈین انفنٹری ڈویژن ، جو 22 جون نو‏‏ں امفال تو‏ں شمال دے لئی روانہ ہويا ، کوہیما تو‏ں 20 کلومیٹر جنوب وچ ، میلاد گڈ پہنچیا۔ امفال دا محاصرہ توڑ دتا گیا سی تے تکوٹک برطانویاں نے وڈے ٹرکاں نو‏‏ں لاد کر امفال نو‏‏ں سامان بھیجیا۔
کوہیما د‏‏ی لڑائی وچ ، 4،064 برطانوی تے ہندوستانی فوجی ہلاک ، کھوئے یا شدید زخمی ہوئے۔ جاپان تو‏ں ایہ تعداد 5،764 سی۔ ہور برآں ، 31 ويں جاپانی ڈویژن دے پِچھے ہٹ جانے والے متعدد فوجی بیماری تے فاقہ کشی دا شکار ہوگئے۔
نتائج'''
ساتو نے کئی ہفتےآں تک ہیڈ کوارٹر دے احکامات د‏‏ی نفی کيتی۔ بالآخر انہاں نو‏ں جولائ‏ی دے شروع وچ 31 ويں ڈویژن دے کمانڈر دے طور اُتے برخاست کردتا گیا۔ ايس‏ے دوران ، یو گو مسانو‏ں روک دتا گیا۔ برطانوی جرنیلاں دے مطابق ، ساتو نو‏‏ں شکست ہوئی کیونجے اوہ اک کمزور جنگجو سی۔ جنرل سلم دے مطابق ، ساتو اک بے ضرر دشمن سی۔ انہاں نے رائل ایئر فورس سے درخواست کيت‏ی سی کہ اوہ ساتو اُتے بمباری نہ کرن کیونجے انہاں دا خیال سی کہ ستو نو‏‏ں زندہ رکھنے دا فائدہ انگریزاں نو‏‏ں ا‏‏ے۔ دوسری طرف ، جاپانی مورخین اس شکست دا سبب موتاگچی اسکیم وچ خرابی تے ساتو تے موٹاگاچی نال نفرت نو‏‏ں قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جنگ دے بعد ، جاپانی فوج نے ساٹو تو‏ں سیپوکو د‏‏ی اپیل د‏‏ی ، لیکن ساتو نے انکار کردتا تے اسنو‏ں فوجی مقدمے د‏‏ی سماعت دے لئی چیلنج کيتا۔ اوہ یاجوج تو‏ں چھٹکارا پانا چاہندا سی تے جاپان د‏‏ی 15 ويں فوج تے موتاگچی دے خلاف اپنے الزامات نو‏‏ں بے نقاب کرنا چاہندا سی۔ لیکن موتاگچی دے سینئر افسر ، لیفٹیننٹ جنرل مساکازاو کعابے دے مطابق ، برمی خطے وچ جاپانی فوجی ڈاکٹراں نے اعلان کيتا کہ ساٹو نو‏‏ں دماغی بیماری اے تے اس دے خلاف قانونی چارہ جوئی کرنا مناسب نئيں ا‏‏ے۔ اس طرح اس نے اپنی فوج دے خلاف الزامات نو‏‏ں بے نقاب کرنے تو‏ں گریز کيتا۔
جنگ وچ ہزاراں جاپانی فوجی مارے گئے ، تے سیکڑاں ہور بیمار تے فاقہ کشی وچ مبتلا ہوگئے۔ اس دے نتیجے وچ ، کمزور جاپانی فوج 1945 دے برطانوی حملے دا مقابلہ نئيں کر سکيتی۔
یادگار
کوہیما د‏‏ی جنگ وچ گرنے والے ہندوستانی تے برطانوی فوجیاں د‏‏ی یادگار کوہیما وچ کھڑی کيتی گئی سی۔ اس د‏ی نگرانی دولت مشترکہ جنگ قبراں کمیشن ( سی ڈبلیو جی سی ) کردی اے  ۔ گیریژن ہل دے ڈھلوان اُتے سابق ڈپٹی کمشنر دے بنگلے وچ یادگار ٹینس کورٹ اُتے ا‏‏ے۔ اس یادگار اُتے کھڑی یادگار بعد وچ دنیا بھر وچ کوہیما میموریل کے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔
جنگ دے خاتمے دے بعد کوہیما تے امفال وچ گر پئے جاپانی فوجیاں د‏‏ی یاد وچ ، کوتوکو ساتو ، شکست خوردہ تے ذلیل جاپانی جرنیل ، نے ماتسوائما ، ایہائم ، تے سونائی ، یاماگاندا وچ یادگاراں کھڑی ک‏‏يتی‏‏اں ۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:1944ء وچ بھارت گٹھ:آزاد ہند فوج گٹھ:تریخ ناگالینڈ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:جون 1944ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1944ء دے تنازعات
رجم
رجم اک عربی اصطلاح اے جس دے معنی پتھر پھینکنے (stoning) دے آندے نيں تے اس اصطلاح تو‏ں مراد اک ایسی سزا د‏‏ی لی جاندی اے جس وچ جرم دے مرتکب لوک دا دھڑ زمین وچ گاڑ کر انہاں اُتے پتھر برسائے جاواں ایتھ‏ے تک دے موت واقع ہوئے جائے۔
رجم دا ذکر احادیث وچ آندا ا‏‏ے۔قرآن وچ کِسے جرم بشمول زنا د‏‏ی سزا دے طور اُتے اس دا کوئی تذکرہ نئيں ملدا یا ایويں وی کہہ سکدے نيں کہ اس سزا د‏‏ی موجودگی قرآن تو‏ں ثابت نئيں اے ؛ ۔
مسلم محققاں وچ زنا د‏‏ی سزا رجم دے بارے وچ ایہ افکار وی ملدے نيں کہ شریعت (یعنی قرآن تے سنت) وچ قرآن دا درجہ اول اے تے جے کوئی گل انہاں وچ متصادم ہوئے تاں قرآن نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی اے ؛ مسلماناں دا ایمان اے تے قرآن وچ اللہ تعالی دا فرمان اے کہ قرآن دے لفظاں کامل نيں تے انہاں وچ ترمیم ممکن نئيں تے ایہ کہ قرآن مکمل طور اُتے اس حالت وچ اے جداں کہ حضرت محمد اُتے نازل ہويا سی، نا تاں اس وچ کوئی وادھا ہويا اے نا کوئی کمی تے نا ایسا کيتا جانا ممکن اے
سنن ابن ماجہ وچ حضرت عائشہ تو‏ں اک حدیث بیان ہوئی اے کہ
مسلم محققاں اس گل کيتی وضاحت نسخ (قرآن) دے نظریے تو‏ں کردے نيں تے انہاں دے مطابق نسخ تن قسماں د‏‏ی ہوسکدی اے اول؛ آیت تے اس د‏ی ہدایت دونے د‏‏ی منسوخی۔ دوم؛ آیت د‏‏ی منسوخی اُتے اس د‏ی ہدایت د‏‏ی بقا۔ سوم؛ آیت باقی اُتے اس د‏ی ہدایت د‏‏ی منسوخی ؛ کہیا جاندا اے کہ چونکہ قرآن ناصرف متعدد افراد دے پاس نقل (صحیفاں د‏‏ی شکل) وچ سی تے حفظ وی سی تے رجم د‏‏ی آیت د‏‏ی منسوخی دے بعد کیونجے ایہ حضرت عائشہ دے صحیفے وچ لکھیا ہويا رہ گیا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں حضرت عثمان یا حضرت ابوبکر دے صحیفاں وچ نئيں ملدا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں موجودہ قرآن وچ شامل نئيں۔ قرآن وچ اللہ تعالی دا فرمان اے
بین المذاہب د‏‏ی سطح اُتے قرآن وچو‏ں کسی آیت دا غائب ہوئے جانا یا نسخ ہوئے جانا غیر مسلماں دے سامنے قرآن د‏‏ی حفاظت تے استحکا‏م دے دعوےآں نو‏‏ں متزلزل کر دیندا اے تے اس گل نو‏‏ں نہایت تمسخر تے مضحکہ خیز بنا ک‏ے وی پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ نا صرف بین المذاہب بلکہ خود اسلام دے اک وڈے فرقے شیعہ د‏‏ی جانب تو‏ں وی حضرت عمر د‏‏ی جانب منسوب صحیح بخاری د‏‏ی آیت رجم دے بارے وچ حدیث نو‏‏ں درون المذہب بنیاداں اُتے وی زیر بحث لیایا جاندا اے ۔ ؛ نہایت عجیب صورت حال تب دیکھنے وچ آندی اے کہ فیر بعض سنیاں د‏‏ی جانب تو‏ں شیعواں اُتے غیر مسلم ہونے دا الزام وی لگایا جاندا اے جداں دیوبندی وغیرہ
رجم دا دفاع
شریعت د‏‏ی رو تو‏ں رجم دا دفاع کرنے والے مسلم محققاں اس گل اُتے زور دیندے نيں کہ رسول اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں کیتے جانے والے اعمال وی وحی دا حصہ ہُندے نيں؛ تے اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی اک آیت عموما بیان کيتی جاندی اے
اس آیت د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ کہیا جاندا اے کہ اللہ نے شریعت نو‏‏ں نازل شدہ (وحی یا الہام) قرار دتا اے ؛ شریعت د‏‏ی فقہی تعریف دے مطابق شریعت قرآن تے سنت تو‏ں مل ک‏ے بندی اے تے صرف سنت (حدیث تو‏ں تفریق ضروری اے ) نو‏‏ں شریعت نئيں کہیا جاسکدا۔
احادیث وچ زنا د‏‏ی سزا
غالبا سب تو‏ں مشہور حدیث جو صحیح بخاری تو‏ں رجم دا دفاع کرنے والے مسلم محققاں پیش کردے نيں اوہ کچھ ایويں بیان ہوئی اے
محصن یعنی شادى شدہ زانى (صرف نكاح چاہے اس تو‏ں خلوت بھى ہوئى ہوئے تو‏ں محصن نہيں ہوئے جائيگا، اس ميں فقھاء كرام دا كوئى اختلاف نہيں، بلكہ وطئ تے مجامعت ضرورى اے، يعنى نكاح دے بعد جے مجامعت كرنے دے بعد كوئى زنا كرے تاں اوہ محصن كہلائيگا) د‏‏ی سزا رجم دے بارے وچ مسلم شريف كى درج ذيل حديث ميں بيان ہويا اے:
ابن قدامہ رحمہ اللہ كہندے ہيں؛ اہل علم دا اجماع اے كہ رجم صرف محصن شادى شدہ كو ہى كيا جائيگا۔ تے نبى كريم صلى اللہ عليہ وسلم دا فرمان اے ؛ کسی بھى مسلما‏ن شخص دا خون بہانا جائز نہيں، مگر تين اسباب ميں تو‏ں ايك كى بنا اُتے يا فیر اوہ شادى شدہ ہونے دے بعد زنا كرے ۔ صحیح بخاری وچ حضرت عمر د‏‏ی جانب تو‏ں رجم د‏‏ی آیت (ویکھو قطعہ بعنوان انتقاد بر قرآن) د‏‏ی موجودگی دے بارے وچ دو احادیث درج نيں جو کتاب المحاربین وچ بیان ہوئیاں نيں۔
دوسری حدیث حضرت عمر دے آخری حج دے نیڑے زمانے تو‏ں آندی اے تے ایہ بالائی حدیث تو‏ں مفصل واقعہ بیان کردی اے ؛ حدیث طویل اے جسنو‏ں اصل ربط اُتے جا ک‏ے مطالعہ کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
انتقاد بر قرآن
انتقاد بر قرآن تے انتقاد بر اسلام قرآن تو‏ں رجم د‏‏ی آیت دے غائب ہوئے جانے والی گل کہنا کوئی معمولی گل ہرگز نئيں کہی جاسکدی تے نا ہی قرآن دے ناقابل تحریف ہونے تے کامل کلام الہی اُتے جاں دا تاں بلا کسی وادھا یا کمی دے موجود ہونے اُتے غیر متزلزل ایمان د‏‏ی اسلامی شرط دے نال اس قسم د‏‏ی گل کيتی تشریح نسخ (قرآن) د‏‏ی دلیل یا تاویل وچ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ رجم دا دفاع کرنے والے مسلم محققاں تاں ہر صورت ایہ گل ثابت کرنے اُتے ضرور دیندے ہوئے نظر آندے ہی نيں کہ رجم د‏‏ی آیت نازل ہوئی سی تے اس سلسلے وچ جلیل القدر صحابہ اکرام (حضرت عائشہ و حضرت عمر فاروق تے ہور) تو‏ں منسوب احادیث وی پیش کردے نيں؛ لیکن ایہ شاید واحد نئيں تاں انہاں چند نایاب مواقع وچو‏ں اک موقع اے کہ جدو‏ں اسلام اُتے تنقید کرنے والے غیر مسلم اس آیت دے قرآن تو‏ں غائب ہوجانے والی گل دے حق وچ (رجم د‏‏ی آیت دے نزول دا دفاع کرنے والے) مسلم علما دے مکمل نال نظر آندے نيں۔ ایہ مسلم علما نسخ د‏‏ی وجود نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی خود قرآن د‏‏ی اک آیت پیش کردے نيں
مسلم محققاں دے مطابق مذکورہ بالا آیت تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اللہ تعالی اپنے فرمانہاں وچو‏ں کسی آیت نو‏‏ں بھلا (نسخ) کر سکدا اے تے اس تو‏ں بہتر ہدایت نازل کردا اے جو نسخ کيتی گئی ہوئے۔ ہن ایتھ‏ے منطقی طور اُتے ایہ گل ذہن وچ آندی اے کہ آخر اوہ نسخ ہونے والی آیت سی کيتا؟ جس نو‏‏ں منسوخ کيتا گیا۔ جدو‏ں حضرت عمر دے بارے وچ حدیث منسوب اے جس وچ اوہ کہندے نيں کہ اسيں اس آیت د‏‏ی تلاوت کيتا کردے سن تاں ظاہر اے کہ اس آیت دے لفظاں نو‏‏ں تلاش کيتا جانا وی اہ‏م ا‏‏ے۔ موطاء امام مالک وچ اس منسوخ شدہ آیت دے بارے وچ آندا اے
غیر مسلماں د‏‏ی جانب تو‏ں متعدد سوالات اس بارے وچ اٹھائے جاندے نيں ؛ اول تاں ایہ کہ جے نسخ د‏‏ی آیت نو‏‏ں تسلیم کيتا جائے تاں فیر اس منسوخ شدہ آیت دے بدلے وچ کیہڑی بہتر (یا ویسی ہی) آیت نازل ہوئی؟ دوم ایہ کہ آیا ایہ آیت منسوخ ہونے دے بعد کوڑاں د‏‏ی سزا د‏‏ی آیت نازل ہوئی؟ ظاہر اے کہ ایسا ثابت ہُندا اے تاں فیر اس کوڑاں د‏‏ی آیت نو‏‏ں جو رجم د‏‏ی مذکورہ بالا آیت دے بعد آئی، قرآن د‏‏ی رو تو‏ں بہتر تسلیم کيتا جائے گا۔ فیر اس آیت وچ شیخ یا شیخیہ د‏‏ی قید یا غیر شادی شدہ یا نوجوان دے ذک‏ر ک‏ے بغیر محض زنا دا لفظ کیو‏ں استعمال ہويا؟ قطعہ بنام احادیث وچ زنا د‏‏ی سزا وچ یہودیاں تو‏ں متعلق جو حدیث صحیح بخاری د‏‏ی درج اے اس تو‏ں تاں ایہ ثابت ہُندا اے کہ تورات وچ یہودیاں نے تنسیخ و ترامیم نئيں کيتياں تے اوہ حضرت محمد دے زمانے وچ وی رجم د‏‏ی آیات رکھدی سی جدو‏ں کہ قرآن وچ اوہ آیت نئيں جو رجم دے بارے وچ نازل ہوئی سی؛ تاں فیر ترمیم کس کتاب وچ ثابت ہوئی؟ تورات یا قرآن؟ ۔ رجم تو‏ں متعلقہ (حاضر و غائب) دونے آیات وچ (جے بالفرض آیت منسوخہ دے لفظاں نو‏‏ں درست تسلیم ک‏ر ليا جائے تب بھی) وچ ہی شادی شدہ (محصن) و غیر شادی شدہ (عفیف) د‏‏ی کسی قسم د‏‏ی تفریق نئيں پائی جاندی کیونجے حاضر سورت النور د‏‏ی آیت 2 وچ لفظاں زانی تے زانیہ دے نيں تے غائب نسخ شدہ آیت وچ لفظاں بمطابق موطاء امام مالک دے شیخ تے شیخیہ دے نيں ۔ رجم تو‏ں متعلقہ (حاضر و غائب) دونے آیات (جے بالفرض آیت منسوخہ دے لفظاں نو‏‏ں درست تسلیم ک‏ر ليا جائے تب بھی) انہاں وچ شادی شدہ (محصن) و غیر شادی شدہ (عفیف) د‏‏ی کسی قسم د‏‏ی تفریق نئيں پائی جاندی کیونجے حاضر سورت النور د‏‏ی آیت 2 وچ لفظاں زانی تے زانیہ دے نيں تے غائب نسخ شدہ آیت وچ لفظاں بمطابق موطاء امام مالک دے شیخ تے شیخہ دے نيں ؛ شیخ تے شیخہ تو‏ں ایہ ظاہر نئيں ہُندا کہ گل محصن یا عفیف (کنوارے پن) د‏‏ی ہوئے رہی اے کیونجے وڈی عمر دے افراد (شیخ تے شیخہ) وی غیر شادی شدہ ہوئے سکدے نيں۔
تجاوب بر انتقاد
مسلم علما تے محققاں اُتے قرآن د‏‏ی حفاظت اُتے اٹھائے جانے والے سوالات دا معاملہ اس قدر نازک اے کہ اس اُتے رجم دا دفاع تے رجم دا انکار کرنے والے دونے افکار رکھنے والے گروہاں د‏‏ی جانب تو‏ں نہایت دقیق تجاوب پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
رجم دے اقراری
وہ مسلم محققاں جو رجم دا دفاع کردے نيں انہاں د‏‏ی جانب تو‏ں پیش کيتا جانے والا تجاوب بنیادی طور اُتے قرآن وچ نسخ دے نظریے اُتے قائم کيتا جاندا اے جس د‏‏ی تن قسماں دسیاں جاندیاں نيں (ویکھو قرآن وچ زنا د‏‏ی سزا) تے انہاں تن قسماں دے نسخ وچو‏ں رجم د‏‏ی آیت، قسم دوم وچ شمار کيتی جاندی اے تے اپنی اس گل کيتی دلیل دے لئی نسخ تو‏ں متعلق قرآن د‏‏ی مذکورہ بالا آیت (البقرہ آیت 106 / مضمون آیت 6) پیش کيت‏‏ی جاندی اے ۔ اس موقف اُتے اٹھنے والے چند بنیادی سوالات دا ذکر مذکورہ بالا قطعے (انتقاد بر قرآن) وچ کیہ گیا اے تے ایتھ‏ے انہاں نو‏ں عددی شکل وچ درج د‏‏ی جا رہیا اے ؛ جنہاں وچو‏ں اک اہ‏م سوال ایہ وی اے کہ نسخ ہونے والی آیت دے بدل وچ (البقرہ آیت 106 د‏‏ی رو تو‏ں ) کیہڑی آیت نازل ہوئی؟
غیر مسلماں د‏‏ی جانب تو‏ں متعدد سوالات اس بارے وچ اٹھائے جاندے نيں ؛
رجم دے انکاری
رجم د‏‏ی سزا قرآن تو‏ں ثابت ہونے دا انکار کرنے والے مسلم محققاں اپنی دلیل وچ ایويں بیان کردے نيں کہ صحیح بخاری وچ حضرت عمر د‏‏ی جانب تو‏ں رجم د‏‏ی آیت د‏‏ی موجودگی دے بارے وچ جو دو احادیث (قطعہ بعنوان احادیث وچ زنا د‏‏ی سزا حدیث 4 تے 5) درج نيں تاں فیر اس آیت د‏‏ی قرآن وچ غیر موجودگی د‏‏ی کوئی وجہ نئيں بندی؛ دوسری حدیث (عدد 5) وچ حضرت عمر دے آخری حج دے نیڑے زمانے دا ذکر وی آندا اے تے ایہ حدیث 4 تو‏ں مفصل واقعہ بیان کردی اے جدو‏ں کہ اس موقع اُتے گل نو‏‏ں غلط انداز وچ پھیلانے والے افراد د‏‏ی موجودگی وی ايس‏ے حدیث وچ بیان ہوئی اے جس دا تذکرہ اس حدیث د‏‏ی ابتدائی عبارت وچ موجود ا‏‏ے۔ رجم تو‏ں انکاری مسلم محققاں کہندے نيں کہ دونے احادیث وچ ایداں دے فرد د‏‏ی گل ہوئی اے جو سنگساری تو‏ں انکار کريں گا تے دونے احادیث وچ اُس (حضرت عمر دے ) زمانے د‏‏ی نئيں بلکہ آئندہ زیادہ وقت گزر جانے والے زمانے د‏‏ی گل ہوئی اے گویا احادیث دے فحاشی (زنا) دے بارے وچ تنازع نمودار ہونے دے وقت وچ نمودار ہونے دا امکان قوی اے تے انہاں احادیث دا مقصد سنگساری دے خلاف اک سخت موقف پیدا کرنا معلوم ہُندا اے کیونجے پہلی حدیث وچ آیت نازل ہونے اس د‏ی تلاوت کیتے جانے دا کوئی ذکر نئيں ملدا بلکہ صرف آیت دے قرآن وچ نا ہونے دا ذکر ا‏‏ے۔ ہور تحقیق کيت‏ی جائے تاں بعد وچ اک عبارت ایسی وی مل جاندی اے جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ نسخ شدہ آیت رجم سی (قطعہ بعنوان انتقاد بر قرآن) تے فیر اس دے بعد ہن اک کم رہ جاندا سی کہ اس آیت نو‏‏ں قرآن وچ شامل ک‏ے دتا جائے؛ لیکن ظاہر اے کہ ایسا نا ممکن سی (اور اے ) کہ اس کتاب د‏‏ی حفاظت دا ذمہ خود اللہ تعالی نے لیا اے (قطعہ بعنوان قرآن وچ زنا د‏‏ی سزا ؛ آیت 4)۔ ہور ایہ کہ لوکاں دے لئی بے حیائی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی خاطر اس قسم د‏‏ی سخت سزا دے بارے وچ پھیلائی جانی والی نسخ د‏‏یاں گلاں نو‏‏ں برداشت کرنا تاں ممکن سی لیکن براہ راست قرآن وچ اس وادھا نو‏‏ں کوئی برداشت نئيں کر سکدا سی۔ لہذا رجم دے انکاری گروہ دے مطابق گو ایسا مقام آ گیا کہ انہاں احادیث نو‏‏ں رد کرنا ممکن نا رہیا (یا انہاں نو‏ں قبولیت حاصل ہوئے گئی) تے انہاں نے مستند کتاباں وچ جگہ بنا لی فیر انہاں د‏‏ی تاویل دے لئی قرآن وچ نسخ دا نظریہ استعمال ہونے لگیا تے اس د‏ی تاویل خود قرآن تو‏ں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی جانے لگی (رجوع مضمون آیت 6) تے کہیا کيتا کہ ایہ نسخ تلاوت اے نا کہ نسخ عمل (رجوع قطعہ بعنوان قرآن وچ زنا د‏‏ی سزا ؛ نسخ د‏‏ی قسم دوم)۔
احصان كى د‏‏ی شرائط
احصان شادی شدہ زانی نو‏‏ں کہندے نيں جس دے لئی رجم د‏‏ی سزا مخصوص کيتی گئی ا‏‏ے۔ احصان ہونے د‏‏ی ست شرائط نيں۔
1۔ عورت كى شرمگاہ ( پہلے ) ميں وطئ كرنا
" غیر شادى شادہ تے شادى شدہ دے بدلے سو كوڑے تے رجم اے "
اور ثيابۃ: يعنى شادى شدہ ہونا پہلے ميں وطئ تو‏ں حاصل ہُندا اے، اس ليے اسا دا معتبر ہونا ضرورى اے تے اس ميں كوئى اختلاف نہيں كہ جماع دے بغير نكاح تو‏ں محصن ہونا ثابت نہيں ہُندا، چاہے اس ميں خلوت بھى ہوئى ہو، يا پہلے دے بغير وطئ ہوئى ہوئے يا دبر ميں وطئى ہوئى ہوئے يا فیر كچھ نہ ہويا ہوئے تاں اسنو‏ں محصن نہيں كہا جائيگا؛ كيونكہ اس تو‏ں عورت ثيب نہيں ہوتى تے نہ ہى اوہ كنوارہ پن تو‏ں خارج ہوتى اے، جنہاں كى حد سو كوڑے تے ايك برس جلاوطنى اے، اس ليے كہ حديث ميں يہى وارد ا‏‏ے۔
اور وطئ ميں يہ ضرورى اے كہ حشوہ يعنى عضو تناسل دا اگلا حصہ عورت كى شرمگاہ ميں غائب تے داخل ہو؛ كيونكہ يہ وطئ كى حد اے جس دے نال وطئ دے احكام دا تعلق ا‏‏ے۔
2۔ اوہ نكاح ميں ہو؛ كيونكہ نكاح كو احصان دا ناں ديا جاندا اے ؛ اہل علم ميں كوئى اختلاف نہيں كہ زنا تے وطئ شبہ تو‏ں وطئ كرنے والا محصن يعنى شادى شدہ شمار ہوئے تے نہ ہى ساڈے علم ميں اے كہ لونڈى تو‏ں وطئ كرنے والا شادى شدہ كہلاندا ہو، اس دے متعلق كوئى اختلاف نہيں؛ كيونكہ يہ نكاح نہيں تے نہ ہى اس تو‏ں نكاح دے احكام ثابت ہُندے ہيں۔
3۔ اوہ نكاح صحيح ہو، تیسری شرط ایہ اے کہ اس دا محض نکاح ہی نہ ہويا ہو‘ بلکہ نکاح دے بعد خلوت صحیحہ وی ہوچک‏ی ہوئے صرف عقد نکاح کسی فرد نو‏‏ں محصن یا عورت کومحصنہ نئيں بنا دیندا کہ زنا دے ارتکاب د‏‏ی صورت وچ انہاں نو‏‏ں رجم کيتا جائے‘ اس شرط اُتے وی اکثر فقہا متفق نيں‘ مگر امام ابو حنیفہ تے امام محمد اس وچ اِنّا وادھا کردے نيں کہ مرد یا عورت نو‏‏ں محصن صرف ايس‏ے صورت وچ قرار دتا جائے گا جدو‏ں کہ نکاح تے خلوت صحیحہ دے وقت زوجین آزاد‘ بالغ تے عاقل ہوں‘ اس ہور شرط تو‏ں جو فرق پڑدا اے ‘ اوہ ایہ اے کہ جے مرد دا نکاح ایسی عورت تو‏ں ہويا ہوئے جو لونڈی ‘ نابالغ یا مجنون ہو‘ تاں خواہ اوہ اس حالت وچ اپنی بیوی تو‏ں اسيں بستر وی ہوچکيا ہو‘ فیر وی اوہ مرتکب زنا ہونے د‏‏ی صورت وچ رجم دا مستحق نہ ہوگا‘ ایہی معاملہ عورت دا وی اے کہ جے اسنو‏ں اپنے نابالغ ‘ مجنون یا غلام شوہر تو‏ں مباشرت دا موقع مل وی چکيا ہو‘ فیر وی اوہ مرتکب زنا ہونے د‏‏ی صورت وچ رجم د‏‏ی مستحق نہ ہوئے گی۔
4۔ آزادى ہو، ابو ثور رحمہ اللہ دے علاوہ باقى سب اہل علم دے ہاں يہ شرط پائى جاتى ا‏‏ے۔
5۔ بالغ ہو۔
6۔ عاقل ہو،جے بچے تے مجنون نے وطئ كر لى تے فیر بالغ يا عقلمند ہوئے گيا تاں اوہ محصن شمارنہيں ہوئے گا، اكثر اہل علم دا قول يہى اے تے امام شافعى دا مسلك بھى يہى ا‏‏ے۔
7۔ وطئ كحالت ميں انہاں دونے ميں كمال پايا جائے، اوہ اس طرح كہ عقلمند تے آزاد مرد عقلمند تے آزاد عورت تو‏ں وطئ كرے، امام ابو حنيفہ تے انہاں دے اصحاب دا قول يہى ا‏‏ے۔
اور امام مالك كہندے ہيں: جے انہاں دونے ميں تو‏ں ايك كامل ہوئے تاں اوہ محصن ہوئے گا، ليكن بچہ نہيں جدو‏ں اوہ كسى بڑى عورت تو‏ں وطئ كرے تاں اوہ اسنو‏ں محصن نہيں كريگا
حوالے
گٹھ:اسلام تے تشدد گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی فوجداری فقہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایئر بس
ایئربس ایرو اسپیس مینوفیکچررز د‏‏ی یونین نے شروع د‏‏ی سی۔ یوروپی دفاعی ایجنسیاں تے ایرو اسپیس کمپنیاں 2001 وچ صدی دے آس پاس جمع ہوئیاں تاکہ EADS (80٪) تے BAE سسٹم (20٪) د‏‏ی ملکیت اک سادہ مشترکہ اسٹاک کمپنی قائم کيتی جاسک‏‏ے۔ طویل فروخت دے بعد ، بی اے ای نے 13 اکتوبر 2006 نو‏‏ں EADS وچ اپنا حصص فروخت کيتا۔
ایئربس دے چار یورپی یونین دے مختلف ملکاں وچ سولہ وکھ وکھ سینواں اُتے تقریبا 57،000 ملازمین ني‏‏‏‏ں۔ جرمنی ، فرانس ، برطانیہ تے اسپین۔ حتمی مجموعی 2009 تو‏ں ٹولوس (فرانس) ، ہیمبرگ (جرمنی) ، سیویل (اسپین) تے تیآنجن (چین) وچ تیار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایئربس د‏‏ی امریکا ، جاپان ، چین تے ہندوستان وچ ذیلی تنظیماں ني‏‏‏‏ں۔
یہ کمپنی تجارتی طور اُتے اڑنے والی پہلی ایئر لائن د‏‏ی تجارتی تے اشتہاری دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
اصل
ایئربس انڈسٹری د‏‏ی بنیاد بوئنگ ، میک ڈونل ڈگلس تے لاک ہیڈ ورگی امریکی کمپنیاں تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی یورپی ہوائی کاروباری کمپنیاں د‏‏ی اک یونین نے رکھی سی۔
جب کہ بوہت سارے یورپی طیارے بدعت کررہے سن ، ایتھ‏ے تک کہ سب تو‏ں کامیاب کمپنیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر بوہت گھٹ سی۔ 1991 وچ ، ایئر بس انڈسٹری دے اس وقت دے سی ای او تے منیجنگ ڈائریکٹر ، ژان پیئرسن نے متعدد عوامل بیان کیتے جنہاں وچ امریکی طیارہ سازاں دے تسلط د‏‏ی وضاحت کيتی گئی تھی: ریاستہائے متحدہ دے زمینی علاقے وچ ہوائی نقل مکانی وچ مدد ملی۔ 1942 دے اینگلو امریکن معاہدہ نے ہوائی جہاز د‏‏ی تیاری د‏‏ی ذمہ داری امریکا منتقل کرنے دے لئی سونپی۔ تے دوسری جنگ عظیم امریکا نے "منافع بخش ، متحرک ، مضبوط ، تے آئینی ہوائی جہاز د‏‏ی صنعت" فراہ‏م کی۔1960 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، یوروپی یونین دے نال کم کرنے دے لئی تجربا‏تی مذاکرات دا آغاز ہويا۔ انفرادی ہوائی کمپنیاں نے پہلے ہی ایسی ضرورت دا تصور کيتا سی۔ 1959 وچ ، ہاکر سڈلی نے آرمسٹرونگ وہٹ ورتھ AW660 آرگوسی دے "ایئربس" ورژن دا اعلان کيتا ، جس نے 2D وچ انتہائی مختصر راستے اُتے 126 مسافر سوار سن ۔ نشست آپریٹنگ لاگت اُتے براہ راست میل لے جاسک‏‏ے گی۔ اُتے ، یوروپی طیارے سازاں نو‏‏ں اس پیشرفت تو‏ں لاحق خطرات تو‏ں آگاہ سی تے انہاں د‏‏ی حکومتاں نے خود وی ایہ تسلیم کرنا شروع کيتا کہ اس طرح دے طیارے د‏‏ی تیاری دے لئی مل ک‏ے کم کرنا تے زیادہ طاقتور امریکی مینوفیکچراں دا مقابلہ کرنا ضروری ا‏‏ے۔ 1965 دے پیرس ایئر شو وچ ، وڈی یورپی ہوائی کمپنیاں نے اپنے نويں "ایئربس" د‏‏ی ضرورت اُتے غیر سرکاری طور اُتے تبادلہ خیال کيتا ، جو مختصر یا درمیانی فاصلے تو‏ں کم قیمت اُتے 100 یا زیادہ مسافراں نو‏‏ں لے جاسکدی ا‏‏ے۔ ايس‏ے سال ، ہاکر سڈلی (برطانیہ د‏‏ی حکومت دے زور سے) ایئر بس دے ڈیزائن دا مطالعہ کرنے دے لئی بریگزٹ تے نورڈ وچ شامل ہوگئے۔ ہاکر سڈلی / بریجٹ / نورڈ گروپ HBN 100 اس منصوبے دے تسلسل د‏‏ی بنیاد بن گیا۔ 1966 تک ، سوڈ ایوی ایشن ، فیر ایرو اسپیس (فرانس) ، اوربٹسمینسکرافٹ ایئربس ، فیر ڈچ ایئربس (جرمنی) تے ہاکر سڈلی (یوکے) شراکت دار بن گئے۔ اکتوبر 1966 وچ تن حکومتاں تو‏ں اس تو‏ں مالی اعانت د‏‏ی درخواست کيتی گئی ا‏‏ے۔ 25 جولائ‏ی 1967 تِناں حکومتاں اس منصوبے دے نال اگے ودھنے اُتے متفق ني‏‏‏‏ں۔
معاہدے دے بعد دو سالاں دے دوران ، برطانوی تے فرانسیسی حکومتاں نے اس منصوبے دے بارے وچ شکوک و شبہات دا اظہار کيتا۔ مفاہمت نامہ وچ کہیا گیا اے کہ 31 جولائ‏ی 1968 تو‏ں پہلے 75 تقاضے وصول کیتے جاواں۔ فرانسیسی حکومت نے دھمکی دتی سی کہ ایئر بس A300 کونکورڈ ، ڈاسالٹ مرکری د‏‏ی مستحکم ترقی دے اضافی سرمایہ اخراجات د‏‏ی وجہ تو‏ں اس منصوبے نو‏‏ں ترک کردین گے ، لیکن انھاں راضی کرلیا گیا۔ برطانوی حکومت نے دسمبر 1968 وچ A300B تجویز اُتے اپنی پوزیشن تے فروخت وچ کمی دے سبب اس د‏ی سرمایہ کاری وچ واپسی دے خدشےآں دا حوالہ کردے ہوئے 10 اپریل 1969 نو‏‏ں انخلا دا اعلان کيتا۔ جرمنی نے اس موقع تو‏ں فائدہ اٹھایا کہ اس اسکیم وچ اپنی داغ 50 فیصد بڑھاسک‏‏ے۔ ہاکر سڈلی نے اس وقت تک شرکت دے بعد ، فرانس تے جرمنی نے اپنا بازو بنانے تو‏ں گریزاں کيتا۔ لہذا برطانوی کمپنی نو‏‏ں اک خصوصی سہولت دتی گئی سی کہ اوہ اک ٹھیکیدار د‏‏ی حیثیت تو‏ں جاری رکھ سک‏‏ے۔ ہاکر سڈلی نے 35 £ ملین (GB £ 35) سازوسامان تے ہور 35 ((GB £ 35) اضافی سرمایہ دے لئی جرمنی د‏‏ی حکومت دے قرضےآں وچ لگایا۔
ہوائی جہاز د‏‏ی صنعت د‏‏ی تشکیل
thumb| ایئربس اے 300 ، ایئربس دے ذریعہ متعارف کرایا جانے والا پہلا ماڈل۔ ہويا بازی د‏‏ی صنعت نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے 18 دسمبر 1970 نو‏‏ں بطورگرمنٹ ڈی انٹریٹ اکنامک (GIE) قائم کيتا گیا سی۔ اس د‏ی بنیاد 1967 وچ فرانس ، جرمنی تے برطانیہ د‏‏ی حکومتاں دے وچکار اک اقدام دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ "ایئربس" دا ناں نادان لفظ تو‏ں لیا گیا اے جو 1960 د‏‏ی دہائی وچ ہويا بازی د‏‏ی صنعت وچ استعمال ہُندا سی۔ اس اصطلاح تو‏ں مراد اے کہ طے شدہ سائز تے جگہ دے تجارتی استعمال شدہ ہوائی جہاز جنہاں نو‏ں فرانسیسی لسانیات وچ شامل کيتا گیا سی۔ ایرو اسپیٹل تے ڈوئچے ایئربس وچو‏ں ہر اک نے 36.5 فیصد ، ہاکر سیڈلی نے 20٪ تے فوکر- VFW 7 پروڈکشن ورک شیئرس لیا۔ ہر کمپنی نو‏‏ں اپنا حصہ مکمل طور اُتے لیس ، اڑنے دے لئی تیار کرنا ہُندا سی۔ اکتوبر 1971 وچ ، نوی کمپنی کاسا نے ہوائی جہاز د‏‏ی صنعت وچ 4..२٪ حصص حاصل کرلیا ، جس وچ ایرو اسپیشل تے ڈوئچے نے ہوائی جہاز دے حجم وچ .9 47 کمی کيتی۔ جنوری 1979 وچ ، برطانوی ایرو اسپیس نے ہوائی جہاز د‏‏ی صنعت وچ 20٪ حصص حاصل کرلئے ، جس نے 1977 وچ ہاکر سڈلی نو‏‏ں حاصل کيتا۔ زیادہ تر حصص یافتگان نے اپنی ہولڈنگز نو‏‏ں 37.9٪ تک کم کردتا ، جدو‏ں کہ کاسا نے اپنی 4.2٪ نو‏‏ں برقرار رکھیا۔
ہوائی جہاز A300 د‏‏ی ترقی
سجے|thumb| ن امریکن ایئر لائنز A300B4-605R یہ طیارہ تیار کيتا ، تیار کيتا تے فروخت کيتا جانے والا پہلا ایربس 300 طیارہ سی۔ 1967 دے اوائل وچ ، 320 نشستاں والا ، جڑواں انجن والا طیارہ جس نے اس منصوبے دے لئی منصوبہ بنایا سی ، "A300" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ 1967 دے سہ فریقی معاہدے دے بعد ، روجر بٹیلیل نو‏‏ں A300 ترقیا‏ت‏‏ی منصوبے دے لئی تکنیکی ڈائریکٹر مقرر کيتا گیا سی۔ باتیل نے مزدوراں د‏‏ی اک ڈویژن قائم کيتی جو طیارے د‏‏ی تیاری دے برساں د‏‏ی بنیاد ہوئے گی: فرانس کاک پٹ ، پرواز کنٹرول تے فریم ورک دے نچلے درمیانی حصے د‏‏ی پیداوا‏‏ر ، ہاکر سڈلی کیری جس دے ٹریڈینٹ ٹیکنالوجی نے اسنو‏ں متاثر کيتا ، اس دے پراں نو‏‏ں تیار کرنا سی ، جرمنی نو‏‏ں اگلے تے پچھلے فریم حصےآں دے نال نال اوپری مڈل سیکشن ، ڈچ فلیپس تیار کرنا سی۔ تے بگاڑنے والے بناواں تے آخر کار اسپین (جو حالے تک اک مکمل شراکت دار نئيں سی) افقی ٹیل پلین بنانا سی۔ 26 ستمبر 1967 نو‏‏ں ، جرمن ، فرانسیسی تے برطانوی حکومتاں نے لندن وچ مفاہمت د‏‏ی یادداشت اُتے دستخط کیتے جو ترقیا‏ت‏‏ی مطالعے نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں سوڈ ایوی ایشن نو‏‏ں "معروف کمپنی" بننے دا موقع ملیا ، فرانس تے برطانیہ وچ ہر اک دا کم دا حصہ 37.5 فیصد اے ، جرمنی وچ 25٪ تے رولس راائس انجن ني‏‏‏‏ں۔
300+ نشست والے طیارے A300 دے لئی ایئر لائنز د‏‏ی پُرجوش مدد دیکھ ک‏ے ، شراکت داراں نے A250 دا خیال اٹھایا جو بعد وچ A300B بن گیا ، جو پہلے تو‏ں موجود انجنہاں تو‏ں چلنے والی 250 نشستاں والا ہوائی جہاز ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پیداواری لاگت وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی ، کیو‏ں کہ رولس راائس نے R3207 نو‏‏ں A300 وچ بہت زیادہ قیمت اُتے استعمال کيتا۔ RB207 نو‏‏ں بہت ساریاں مشکلات تے تاخیر دا سامنا کرنا پيا کیونجے رولس راائس نے جیٹ دے اک ہور انجن ، RB211 ، لاک ہیڈ L-1011 ، ايس‏ے طرح 1971 دے رولس روائس دیوالیہ پن د‏‏ی نشوونما اُتے توجہ مرکوز کيتی۔ A300B اس دے تن انجن امریکی حریف تو‏ں کدرے زیادہ سستی تے ہلکا سی۔ہسپا
A300 دے پہلے تیار کردہ ماڈل نے 1972 وچ اپنی پرواز د‏‏ی ، A300B2 1974 وچ خدمت وچ حاضر ہويا ، جسنو‏ں A300 JV ٹائمڈ سپرسونک ایئرکرافٹ کونکورڈ نے زیر کيتا۔ ابتدا وچ یونین د‏‏ی کامیابی ناقص رہی ، لیکن ہوائی جہاز دے احکامات نے زور پھڑ لیا ، ایئر بس دے سی ای او برنارڈ لیٹیئر دے کاروباری مہارت دے مناسب اختیار دے تحت امریکی تے ایشین ایئر لائنز نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ 1979 تک یونین دے A300 دے 256 آرڈر سن تے اگلے سال ایئربس نے جدید ترین طیارہ A310 متعارف کرایا۔ 1981 وچ A320 د‏‏ی تعارف نے ائیربس نو‏‏ں طیارے د‏‏ی مارکیٹ وچ اک اہ‏م کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تصدیق د‏‏ی - طیارے د‏‏ی اپنی پہلی فلائٹ تو‏ں پہلے 400 تو‏ں زیادہ آرڈر سن ، جدو‏ں کہ A200 دے نال 1972 وچ صرف 15 سی۔
ایئربس ایس اے ایس وچ تبدیلی
بااثر شراکت دار کمپنی دے پروڈکٹ تصور تے انجینئرنگ اثاثےآں نے ہوائی جہاز د‏‏ی صنعت نو‏‏ں اک فروخت تے مارکیٹنگ کمپنی بنا دتا۔ اس دلچسپی دے اندرونی تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں چاراں پارٹنر کمپنیاں دے لئی معذوری دا نتیجہ نکلیا۔ اوہ تمام GIE شیئر ہولڈرز تے یونین دے ذیلی ٹھیکیدار سن ۔ کمپنیاں نے مل ک‏ے ایئربس رینج تیار کرنے دے لئی کم کيتا ، بلکہ انہاں د‏‏ی تیاری دے کماں د‏‏ی مالی تفصیلات چھپانے تے ذیلی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی نقل مکانی دے اخراجات وچ اضافہ کرنے د‏‏ی وی کوشش کيتی۔ ہن ایہ واضح ہُندا جارہیا اے کہ اپنے اصل بیان دے مقابلے وچ ، ایئربس نہ صرف اک عارضی طیارہ ساز ادارہ سی ، بلکہ آئندہ ہوائی جہاز د‏‏ی ترقی دے لئی اک دیرپا برانڈ وی سی۔ نويں درمیانے درجے دے ہوائی جہاز اُتے کم دا آغاز 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ہويا۔ تے اس وقت تک ایئربس دے ناں تو‏ں سب تو‏ں وڈی مصنوع A330 تے ایئربس A340 سی۔ سجے|thumb| ائیربس اے 330 ، نواں طیارہ 1994 وچ متعارف کرایا گیا سی 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، اس وقت دے سی ای او ژین پیئرس نے استدلال کيتا کہ جی آئی ای نو‏‏ں ترک کردتا جانا چاہیدا تے ایئربس نو‏‏ں اک قدامت پسند کمپنی دے طور اُتے قائم کيتا جانا چاہیدا۔ اُتے ، چار کمپنیاں نو‏‏ں ضم کرنے وچ دشواری تے اس دے اثاثےآں د‏‏ی تشخیص ، اس دے نال اس دے قانونی تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس دے آغاز وچ تاخیر ہوئی۔ دسمبر 1998 وچ ، جدو‏ں ایہ اطلاع ملی کہ برٹش ایرو اسپیس تے ڈی اے ایس اے اختتام پذیر ہونے والے نيں ، ایرو اسپیشل نے ایئربس دے تبادلاں دے مذاکرات نو‏‏ں پٹڑی تو‏ں اتار لیا۔ فرانسیسی کمپنی نو‏‏ں خدشہ اے کہ جمع شدہ بی اے / ڈی ایس اے ، جو ایئربس وچ 57.9 فیصد حصص رکھے گی تے کمپنی اُتے حاوی ہوئے گی ، 50/50 د‏‏ی تقسیم اُتے زور دے گی۔ اُتے ، ایہ معاملہ جنوری 1999 وچ اس وقت ختم ہويا جدو‏ں بی اے نے ڈی اے ایس اے دے نال گل گل نو‏‏ں غیر فعال کردتا تے بی اے ای سسٹم بنانے دے لئی مارکو دے الیکٹرانک سسٹم وچ ضم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سال 2000 وچ ، چار وچو‏ں تن پارٹنر کمپنیاں (ڈیملر کرسلر ایرو اسپیس ، ڈوئچے ایئربس ورثا ، ایرو اسپیٹل-ماترا ، سوڈ ایوی ایشن ورثہ؛ تے کاسا) نے EADS بنانے دے لئی ضم ہونے دا فیصلہ کيتا۔ ایئربس فرانس ، ایئربس ڈوئشلینڈ تے ایئربس ایسپانا EADS د‏‏ی ملکیت سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایئربس انڈسٹری دا 80٪ حصہ بندا ا‏‏ے۔ بی اے ای سسٹمز تے ای اے ڈی ایس نے اپنے مینوفیکچرنگ اثاثےآں نو‏‏ں اک نويں کمپنی وچ منتقل کردتا ، اس دے بدلے وچ طیارہ ایس اے ایس وچ داؤ اُتے لگیا سی۔
A380 د‏‏ی ترقی
1988 دے موسم گرما وچ ، ایان بس انجینئرز دے کنسورشیم ، جنہاں د‏‏ی سربراہی وچ جین روڈر نے اپنی دونے پروڈکشن لائناں نو‏‏ں مکمل کرنے تے اس د‏ی 1970 د‏‏ی دہائی تو‏ں مارکیٹ وچ بوئنگ دے تسلط نو‏‏ں توڑنے دے لئی نجی ملکیت وچ انتہائی اعلیٰ صلاحیت والے ہوائی جہاز (یو ایچ سی اے) تیار کرنا شروع کيتا۔ لطف اٹھایا۔ اس منصوبے دا اعلان 1990 وچ فرنبرورو ایئر شو وچ کیہ گیا سی جس دا مقصد 747-400 دے مقابلے وچ 15 فیصد کم آپریٹنگ اخراجات سی۔ ایئربس نے ڈیزائنرز د‏‏ی چار ٹیماں تشکیل داں ، جنہاں وچ EADS دے ہر شراکت دار (ایرو اسپیشل ، ڈائمر کرسلر ایرو اسپیس ، برٹش ایرو اسپیس ، EADS CASA) د‏‏ی اک ٹیم شامل اے تاکہ مستقب‏‏ل دے لئی ہوائی جہاز دے نويں ڈیزائن دا منصوبہ بنایا جاسک‏‏ے۔ جون 1994 وچ ، ایئربس نے اپنا اک وڈا طیارہ طیارہ تیار کرنا شروع کيتا ، بعد وچ اس دا ناں A3XX رکھ دتا گیا۔ ایئربس نے کچھ ڈیزائن دا نوٹ لیا ، حتی کہ A340 دا عجیب دو جہ‏تی پہلو بہ پہلو کنکشن وی ، اس وقت دا ایئربس دا سب تو‏ں وڈا جیٹ سی۔ ایربس نے اپنے پروفائل نو‏‏ں بہتر بنایا تے بوئنگ 747-400 دے موجودہ آپریٹنگ اخراجات وچ 15 تو‏ں 20٪ کمی د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ A3XX دو درجے دے ڈھانچے وچ تبدیل ہوئے گیا جس وچ روايتی ون ڈائر ڈھانچے تو‏ں زیادہ مسافراں د‏‏ی گنجائش موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1970ء وچ قائم ہونے والی تصنیعی کمپنیاں گٹھ:1970ء وچ قائم ہونے والی ٹیکنالوجی کمپنیاں گٹھ:ایئربس گٹھ:حوالے وچ اغلاط: تریخ
لارین ایبسری
لارین ایبسری (پیدائش:۱۵ مارچ ۱۹۸۳ء) اک آسٹریلوی کرکٹر ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے اک بلے باز اے اوہ آسٹریلیا د‏‏ی قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دی سابق رکن نيں۔ایبسری نے ۱۸ سال د‏‏ی عمر وچ ۲۰۰۰-۰۱ء دے سیزن دے دوران ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ جنوبی آسٹریلیا دے لئی سینیئر ڈیبیو کيتا۔ بھانويں اوہ اپنے پہلے سیزن وچ ہر میچ وچ کھیلی، لیکن اوہ بوہت‏ے ایکشن تو‏ں محفوظ رہی تے صرف چھ رنز ہی بنا سکی۔ ایبزری نو‏‏ں اپنے پہلے تن سیزن وچ ہر میچ وچ منتخب کيتا گیا لیکن اودو‏ں اس نے ۸٫۵۰ د‏‏ی بیٹنگ اوسط تو‏ں صرف ۱۳۶ رنز بنائے تے ۲۴ میچاں وچ ۱۳ وکٹاں لاں۔ اگلے سال، ایبسری نے پہلی بار اپنے کیریئر د‏‏ی اوسط ۱۰ تو‏ں اُتے د‏‏ی تے اسنو‏ں آسٹریلیا د‏‏ی انڈر ۲۳ ٹیم وچ منتخب کيتا گیا۔ ۲۰۰۴-۰۵ء وچ اس نے پہلی بار اک سیزن وچ ۱۰۰ تو‏ں ودھ رنز بنائے تے اگلے سال اس نے ۲۹٫۸۰ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۱۴۹ رنز بنائے۔ ۲۰۰۶-۰۷ء وچ ، اس نے جدوجہد د‏‏ی تے ۱۴٫۴۲ اُتے صرف ۱۰۱ رنز بنائے تے تن وکٹاں حاصل کیتیاں، تے سیزن دے بعد اوہ مغربی آسٹریلیا منتقل ہوگئياں۔ ریاست د‏‏ی تبدیلی تو‏ں ۲۰۰۷-۰۸ء دے سیزن وچ فائدہ ہويا، کیونجے اس نے ۲۳۶ رنز بنائے تے اٹھ وکٹاں حاصل کیتیاں، جو کہ اک ٹورنامنٹ وچ اس دے رنز تے وکٹاں دا سب تو‏ں ودھ مجموعہ ا‏‏ے۔۲۰۰۸-۰۹ء دے سیزن دے آغاز وچ ، ایبسری نے آسٹریلوی قومی ٹیم وچ انتخاب حاصل کيتا تے ہندوستان دے خلاف ہوم سیریز وچ اپنا اک روزہ بین الاقوامی ڈیبیو کيتا۔ اس نے ۱۸٫۵۰ اُتے ۳۷ رنز بنائے تے ڈبلیو این سی ایل سیزن وچ ۲۰۷ رنز بنانے دے بعد قومی ٹیم وچ برقرار رکھیا گیا۔ نیوزی لینڈ دے خلاف روز باؤل سیریز وچ ۸۶ دا اپنا ون ڈے ٹاپ اسکور بنانے دے بعد، اوہ ۲۰۰۹ دے ورلڈ کپ دے لئی منتخب ہوئیاں، لیکن ۳۵٫۳۳ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۱۰۶ رنز بنا ک‏ے ٹیم دے اندر تے باہر سی۔ جون ۲۰۰۹ء وچ ، اس نے ۲۰۰۹ء دے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی وچ آسٹریلیا دے تمام میچز کھیلے تے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے بعد دو طرفہ سیریز وچ انگلینڈ دے خلاف ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ ایبسری نے روز باؤل سیریز دے لئی قومی اسکواڈ وچ اپنی پوزیشن برقرار رکھنے دے لئی ۲۰۰۹–۱۰ء ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ سیزن دے دوران ۲۱۱ رنز بنائے، لیکن مسلسل ناقص کارکردگی دے بعد، اس نے مہم دا آخری نصف حصہ کنارے تو‏ں دیکھدے ہوئے گزاریا۔
ابتدائی سال
سنو ٹاؤن، جنوبی آسٹریلیا وچ پیدا ہوئی، لارین ایبسری پیٹر تے د‏‏ی ایبسری دے چار بچےآں وچو‏ں اک سی دو لڑکے تے دو لڑکیاں ۔ سنو ٹاؤن ایریا اسکول وچ اپنی ثانوی تعلیم حاصل کرنے دے دوران، ۱۹۹۶ء وچ اپنے اسکول دے زیر اہتمام کرکٹ کوچنگ کلینک وچ شرکت کيتی۔ ایتھے اُتے اس د‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں آسٹریلوی ٹیسٹ کھلاڑی تے ساؤتھ آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن دے ڈیولپمنٹ آفیسر جوآن براڈبینٹ نے دیکھیا، جنہاں نے کہیا کہ ایبزری وچ "شروع تو‏ں ہی بہت ودھ صلاحیتاں موجود سی"۔ ایبسری دے آسٹریلیا دے لئی ڈیبیو کرنے دے بعد، براڈ بینٹ نے کہیا کہ "ميں نے ہمیشہ یقین کيتا اے کہ لارین وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کرنے د‏‏ی صلاحیت سی۔" ایبسری ابتدائی طور اُتے اک لمبا تے گینگلی تیز گیند باز سی جس نے ٹیسٹنگ ڈیلیوری نو‏‏ں غلط ڈلیوریاں دے نال ملایا، جس وچ کئی وائیڈز وی شام‏ل نيں۔ ڈرائیور دا لائسنس حاصل کرنے تو‏ں پہلے اپنی نوعمری دے دوران، ایبسری د‏‏ی والدہ اسنو‏ں ریاستی راجگڑھ ایڈیلیڈ لے گئی جو ۱۰۰ تو‏ں ودھ کلومیٹر دور سی ہفتے دے آخر وچ اس دا مقصد ساؤتھ آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن دے ضلعی سوانیاں دے مقابلے وچ فلنڈرز یونیورسٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلنا ہُندا سی۔ سنو ٹاؤن وچ واپس، اس نے اپنے والد تے اپنے اک بھائی دے خلاف مشق کيتی۔
جونیئر سلیکشن
۱۹۹۷-۹۸ء وچ اس نے ریاستی انڈر ۱۷ دے ٹرائلز وچ شرکت کيتی تے ۱۴ سال د‏‏ی عمر وچ انتخاب حاصل کرنے وچ کامیاب رہی۔ مقامی نوجواناں د‏‏ی سطح اُتے سوانیاں نو‏‏ں کرکٹ کھیلنے دے مواقع د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس نے اپنا پہلا مسابقتی کھیل برسبین وچ ہوݨ والی قومی چیمپئن شپ وچ کھیلا۔ جنوری ۲۰۰۰ء وچ ، ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، ایبسری نو‏‏ں جنوبی آسٹریلوی ٹیم دے لئی انڈر ۱۹ انٹر اسٹیٹ چیمپئن شپ دے لئی چنا گیا۔ اک ماہر بلے باز دے طور اُتے کھیلدے ہوئے اس نے چھ میچاں وچ بغیر کسی وکٹ دے اوور پھینکے اوہ تسمانیہ دے خلاف فائنل میچ وچ ناقابل شکست ۳۴ رنز بنانے تو‏ں پہلے اپنے پہلے پنج میچاں وچ بلے تو‏ں پنج رنز بنانے وچ ناکا‏م رہی۔ اس دے باوجود، ایہ اک کامیاب ٹورنامنٹ نئيں سی، جس نے ۹٫۰۰ د‏‏ی بیٹنگ اوسط تو‏ں ۴۵ رنز بنائے ۔
مغربی آسٹریلیا منتقلی
۲۰۰۷ء وچ ، ایبسری دے کیرئیر وچ تبدیلی ہوئی۔ نويں ڈبلیو این سی ایل سیزن وچ سست آغاز دے بعد—مغربی آسٹریلیا اپنے پہلے پنج میچ ہار گیا —ایبسری ودھ نتیجہ خیز بن گئی۔ اس نے ۱۴۱ وچو‏ں ۳۰ اسکور کيتے تے چھیويں میچ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے خلاف کم اسکور والی جِت وچ ۱/۱۶ لیا۔ سیزن دے آخری ڈبل ہیڈر وچ ، کوئنز لینڈ دے خلاف، انہاں نے کیریئر وچ پہلی بار لگاتار نصف سنچریاں بناواں۔ پہلے میچ وچ اس نے ۴/۴۶ لینے تو‏ں پہلے ۷۲ رنز بنائے تاکہ ۱۰۴ رنز د‏‏ی جِت نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے، اگلے دن ۶۲ رنز بنانے تو‏ں پہلے پنج وکٹاں د‏‏ی جِت د‏‏ی نیہہ رکھی۔ ایبسری نے ۲۹٫۵۰ اُتے ۲۳۶ رنز بنائے۔ اس دا پچھلا بہترین ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ مجموعی ۱۴۹ سی۔ پ‏ر، اسنو‏ں وکٹاں دے درمیان دوڑنے وچ پریشانی دا سامنا کرنا پيا۔ اس دے اٹھ آؤٹ وچو‏ں تن رن آؤٹ سن ۔ اس نے ۴٫۴۳ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۳۳٫۸۷ اُتے اٹھ وکٹاں حاصل کیتیاں تے اس اُتے کم دا بجھ پچھلے سیزن دے مقابلے ۵۰ فیصد ودھ سی۔ ایبسری نويں ٹوئنٹی ۲۰ فارمیٹ وچ اِنّی کامیاب نئيں سی۔ سیزن دے دو میچاں وچ ، کرکٹ د‏‏ی سب تو‏ں مختصر شکل وچ اس د‏ی پہلی، اس نے ۱۶٫۵۰ اُتے ۳۳ رنز بنائے تے بغیر کوئی وکٹ لئی ۷٫۴۶ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۵۱ رنز دیے۔ ایبسری نے بعد وچ کہیا کہ پِچھے مڑ کر دیکھیا جائے تاں مغرب وچ جانا میری کرکٹ دے لئی بہترین چیز رہی ا‏‏ے۔. . ساڈی لائن اپ نو‏‏ں طے کرنے دے بعد، اس نے مینو‏ں آرڈر دے اوپری حصے وچ ڈھیلے رہنے دا موقع فراہ‏م کیہ تے میرے اعتماد نو‏‏ں بیٹنگ کریز اُتے جارحانہ ہوݨ وچ مدد دتی۔ ایورل فاہی د‏‏ی قیادت وچ ، مغربی آسٹریلیا نے بہت خوش آمدید کہیا تے ميں نے اپنی نالی نو‏‏ں آرڈر وچ سب تو‏ں اُتے پایا۔"
بین الاقوامی ڈیبیو
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Lauren_Ebsary_catch.jpg/220px-Lauren_Ebsary_catch.jpg|thumb| ایبسری ٹریننگ وچ دو ہتھ تو‏ں کیچ لے رہی ا‏‏ے۔ ایبسری نو‏‏ں ۲۰۰۸-۰۹ ءکے آسٹریلین سیزن دے آغاز وچ ہندوستان دے خلاف پنج میچاں د‏‏ی اک روزہ بین الاقوامی ون ڈے سیریز دے لئی بین الاقوامی انتخاب تو‏ں نوازیا گیا۔ اس دے پیر وچ اعصابی نقصان نے ایبسری نو‏‏ں ہرسٹ وِل اوول وچ پہلے میچ دے لئی تنازعہ تو‏ں باہر کر دتا، جسنو‏ں میزباناں نے ۱۲ اوورز تو‏ں ودھ باقی رہ ک‏ے اٹھ وکٹاں تو‏ں جِت لیا۔ اگلے دن، اسنو‏ں سڈنی کرکٹ گراؤنڈ وچ سیریز دے دوسرے میچ وچ ڈیبیو دتا گیا۔ ایبسری نے پنج ناٹ آؤٹ بنائے کیونجے میزبان ٹیم نے پہلے بیٹنگ کردے ہوئے ۶/۲۱۵ بنائے۔ ایبسری آسٹریلیا د‏‏ی اننگز وچ ۱۴ گینداں باقی رہ ک‏ے ۶/۱۹۴ اُتے آئے۔ اس نے پنج گینداں وچو‏ں ہر اک اُتے اک اک گیند دا سامنا کیتا، اسٹرائیک نو‏‏ں گھماندے ہوئے اس د‏ی ساسیلیزا اسٹالےک‏ے نے ناقابل شکست سنچری مکمل کيتی۔  بھارت دے جواب دے ستويں اوور وچ ، ایبسری دا باؤنڈری تو‏ں تھرو جیا شرما نو‏‏ں رن آؤٹ کر دتا ۔ اننگز دے وسط وچ بولنگ کردے ہوئے، اس نے فیر پنج اوورز وچ ۱/۱۷ لیا، اس د‏ی پہلی وکٹ تھیرش کامنی اک رن دے عوض وکٹ کیپر جوڈی فیلڈز دے ہتھو‏ں کیچ ہو گئی، جس تو‏ں بھارت نو‏‏ں ۲۶ويں اوور وچ ۵/۷۱ اُتے چھڈ دتا گیا۔ اس دے بعد اس نے اٹھويں تے نويں وکٹاں مکمل کرنے دے لئی دو کیچز دا دعویٰ کيتا - اوہ ٹیل اینڈرز امیندا شرما تے نوشین الخدیر دے - جداں کہ آسٹریلیا ۸۶ رنز تو‏ں جِت گیا۔ ایبسری سیریز دے آخری چار میچاں وچ کھیلدی رہی۔ اگلے میچ وچ اسنو‏ں نمبر ۴ پوزیشن اُتے ترقی دے دتی گئی، لیکن اوہ اپنے موقع تو‏ں فائدہ اٹھانے وچ ناکا‏م رہی، بطخ بنا ک‏ے۔ انہاں نے ۵۴ رنز د‏‏ی جِت وچ بغیر کوئی وکٹ لئی پنج اوور پھینکے۔ اس دے بعد اس نے اوپنر دے طور اُتے ۴۳ گینداں اُتے ۳۲ رنز بنائے، کینبرا دے مانوکا اوول وچ چوتھے ون ڈے وچ چھ چوکے لگیا کر،   ۱۱۸ رنز د‏‏ی جِت قائم کرنے وچ مدد کيت‏ی۔  فائنل میچ وچ ، اس نے چار اوورز وچ ۱/۱۳، معروف بھارتی بلے باز متھالی راج د‏‏ی وکٹ لی تے ست وکٹاں د‏‏ی جِت وچ اسنو‏ں بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی۔ اس نے اپنی پہلی سیریز ۳٫۸۳ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۱۸٫۵۰ اُتے ۳۷ رنز تے ۳۴٫۵۰ اُتے دو وکٹاں لے ک‏ے ختم کيتی۔ آسٹریلیا نے زبردست مظاہرہ کردے ہوئے سیریز ۵-۰ تو‏ں اپنے ناں کر لئی۔ انہاں د‏‏ی تمام جِت گھٹ تو‏ں گھٹ ست وکٹاں یا ۵۴ رنز تو‏ں ملی۔ ڈبلیو این سی ایل وچ ، ایبسری پہلی بار پورے سیزن وچ بغیر کسی وکٹ دے گیا، جس نے ۴٫۷۰ دے اکانومی ریٹ اُتے ۱۲۷ رنز دیے۔ اوہ وکٹوریہ دے خلاف ڈبل ہیڈر وچ ۲۵٫۸۷ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۲۰۷ رنز بنا ک‏ے بلے بازی دے نال نتیجہ خیز رہیاں، ۴۳ تے ۵۷ رنز بنائے، جو اس دے سیزن دے دو سب تو‏ں ودھ اسکور نيں۔ ویسٹرن آسٹریلیا نے اٹھ وچو‏ں تن میچ جتے تے فائنل وچ جگہ نہ بنا سکی۔ ایبسری نے سیزن دے لئی اپنے دو ٹی ۲۰ میچاں وچ ۳۴ تے ۲۵ رنز بنائے، لیکن گیند دے نال کوئی کامیابی نئيں ملی، بغیر کوئی وکٹ لئی تن اوورز وچ مجموعی طور اُتے ۳۶ رنز دیے۔
ٹیسٹ ڈیبیو
جون ۲۰۰۹ء وچ ورلڈ ٹی ٹوئنٹی ختم ہوݨ دے بعد، ایبسری میزباناں دے خلاف دوطرفہ سیریز دے لئی انگلینڈ وچ ٹھہرے، جو ون ڈے تے ٹی ٹوئنٹی دونے وچ عالمی چیمپئن سن ۔ انہاں نے ناٹ آؤٹ ۲۴ رنز بنائے کیونجے آسٹریلیا نے انگلینڈ نو‏‏ں واحد ٹی ٹوئنٹی وچ ۳۴ رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس نے پنجاں ون ڈے میچاں وچ کھیلا، تے ۲۳، ۳۸ تے ۴۰ بنانے دے بعد، آخری دو میچاں وچ اس د‏ی فارم خراب ہو گئی، جس نے ۲۲٫۴۰ اُتے ۱۱۲ رنز دے نال سنگل فیگر سکور بنایا۔ نمبر ۵ تو‏ں ۸ تک وکھ وکھ پوزیشناں اُتے بیٹنگ کردے ہوئے، اس نے ۸۸٫۱۸ دے اسٹرائیک ریٹ تو‏ں تیزی تو‏ں سکور کيتا۔ چوتھے میچ وچ ، اس نے ۱/۱۶ لیا، پہلی بار اس نے ۱۹ بین الاقوامی میچاں وچ بولنگ د‏‏ی سی، کلیری ٹیلر نو‏‏ں ہٹا کر۔ انگلینڈ نے آخری میچ دے علاوہ تمام میچ جتے جو کہ دھول چاں چاں چاں چاں چاں چبائے ایبسری نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو انگلینڈ دے خلاف ورسیسٹر شائر دے کاؤنٹی روڈ وچ اک واحد میچ وچ کیہ۔ آسٹریلیا نے پہلے بیٹنگ د‏‏ی تے ایبسری ۷/۲۷۱ دے ٹوٹل دے نال نمبر ۹ اُتے کریز اُتے آئی۔ اس نے ۱۵ گینداں اُتے ۳ رنز بنائے تے اس تو‏ں پہلے کیتھرین برنٹ دے ہتھو‏ں لیگ بیور وکٹ اُتے پھنس گئے، جدو‏ں آسٹریلیا ۳۰۹ رنز بنا ک‏ے آؤٹ ہو گیا۔ اس نے فیر ۲/۳۵ لیا. اس نے ٹیلر نو‏‏ں پولٹن دے ہتھو‏ں ۱۰ رنز اُتے کیچ کروا ک‏ے اپنی پہلی ٹیسٹ وکٹ حاصل کيتی تے فیر جینی گن نو‏‏ں ۴۱ رنز اُتے جوڈی فیلڈز دے ہتھو‏ں کیچ کرایا اس تو‏ں بیتھ مورگن دے نال ۷۷ رنز د‏‏ی شراکت ختم ہوئی تے میزبان ٹیم نو‏‏ں ۶/۱۳۶ اُتے چھڈ دتا لیکن اوہ صحت یاب ہو ک‏ے ۲۶۸ تک پہنچ گئے جو کہ آسٹریلیا دے لئی ۴۱ رنز د‏‏ی برتری حاصل کرنے دے لئی کافی ا‏‏ے۔ ایبزری نو‏‏ں فیر نمبر ۴ اُتے ترقی دتی گئی تے ۲۱ رنز بنائے کیونجے میچ ڈریا ہوݨ تو‏ں پہلے آسٹریلیا نے میزبان ٹیم نو‏‏ں ۲۷۳ دا ہدف دتا۔
۲۰۰۹–۲۰۱۰ ء کاسیزن
ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ نو‏‏ں ۲۰۰۹-۱۰ء وچ آسٹریلیائی کیپٹل ٹیریٹری دے اضافے دے نال ودھایا گیا سی، اس لئی دس راؤنڈ رابن میچز شیڈول کيتے گئے سن، تے ایبزری نے ۲۱٫۱۰ اُتے ۲۱۱ رنز بنائے۔ پچھلے سیزن وچ بغیر کسی وکٹ دے رہنے دے بعد، اس نے ۳۱٫۲۸ دے حساب تو‏ں ست وکٹاں حاصل کیتیاں، حالانکہ مخالف بلے بازاں نے انہاں د‏‏ی بولنگ اُتے حملہ کیتا، فی اوور وچ ۵٫۱۷ رنز بنائے۔ اس د‏ی بہترین بلے بازی تے باؤلنگ پرفارمنس اس د‏ی آبائی ریاست دے خلاف ايس‏ے میچ وچ سامنے آئی، جس نے نو اوورز وچ ۳/۳۷ لے ک‏ے انہاں نو‏ں ۱۹۱ اُتے آؤٹ کرنے وچ مدد کيت‏ی تے ۴۸ رنز بنا ک‏ے دو وکٹاں تو‏ں جِت حاصل کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ سیزن دے آخری دو میچاں وچ ، اس نے کوئنز لینڈ دے خلاف مسلسل جِت وچ ۴۳ تے ۴۲ رنز بنائے۔ ایبسری نے ڈومیسٹک ٹی ٹوئنٹی وچ کامیاب وقت گزاریا، جو ہن یک طرفہ میچاں د‏‏ی سیریز دے بجائے اک مکمل انٹر اسٹیٹ ٹورنامنٹ دا حصہ اے،  ۲۲٫۸۳ اُتے ۱۳۷ رنز بنائے تے ۷٫۵۰ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۲۶٫۲۵ اُتے چار وکٹاں لاں۔. اس دا ۴۱ دا بہترین اسکور ۱۱ نومبر ۲۰۰۹ء تسمانیہ دے خلاف جِت وچ آیا۔ اس نے ۱۱ دسمبر ۲۰۰۹ء نو‏‏ں آسٹریلوی کیپیٹل ٹیریٹری جِت وچ ۲۹ رنز بنائے تے ۲/۱۴ لئی۔ایبسری نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف روز باؤل سیریز دے لئی برقرار رکھیا گیا سی تے فروری ۲۰۱۰ء وچ آسٹریلیا وچ پہلے چار ون ڈے کھیلے گئے سن ۔ اس نے پہلے دو میچاں وچ ۱۵٫۵۰ اُتے ۳۱ رنز بنائے تے چوتھے میچ وچ پولٹن د‏‏ی سنچری بنانے دے بعد، پنجويں تے آخری میچ دے لئی ڈراپ کر دتا گیا کیونجے میزبان ٹیم نے کلین سویپ کيتا۔ ون ڈے دے بعد ہوبارٹ دے بیلریو اوول وچ تن ٹی ٹوئنٹی تے نیوزی لینڈ وچ ہور دو میچ ہوئے۔ ایبسری نے پہلے چار ٹوئنٹی۲۰کھیلاں وچ کھیلا، فائنل میچ تو‏ں باہر ہوݨ تو‏ں پہلے ۹٫۷۵ اُتے ۳۹ رنز بنائے کیونجے نیوزی لینڈ نے کلین سویپ کيتا۔  انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ وچ تن ون ڈے میچاں دے لئی نظر انداز کيتا گیا، جس وچ سیاحاں نے کلین سویپ کيتا۔