cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایم سوبھدرا نائر
ایم۔ سبھدرا نائر اک بھارتی گائنیکولوجسٹ (عورتاں دی ڈاکٹر)، میڈیکل استاد اتے سوشل ورکر اے، اسنوں 50,000 توں ودھ بچیاں دے جم دی مدد کرن دا سہرا دتا گیا اے۔   2014 وچ، اسنوںبھارت سرکار نے پدم شری، چوتھا سبھ توں وڈا شہری انعام، نال اسدی دوائیاں دے میدان وچ دتیاں گئیاں خدمات ، لئی نوازیا گیا گیا،  اوہ پہلی گائنیکولوجسٹ اے جسنے پدم اوارڈ جتیا۔
جیونی
thumb|یو سی کالج الووا thumb|مدراس میڈیکل کالج thumb|تیروننتھپرم میڈیکل کالج پرسر سبھدرا نائر دا جم 21 فروری 1929 نوں ارنجالاکودا، تھرسور، وچ دکھن بھارتی راج کیرل وچ، کرشنن کٹی مینن اتے مادھوی اماں، بھارت وچ پہلیاں عورتاں وچوں اک،  دے کول جم ہویا۔ اوہ دو چھوٹے بھراواں اتے اک چھوٹی بھین دی وڈی بھین اے۔ مادھوی اماں، مہاتما گاندھی دی اک پیروکار اتے اک آزادی سینانی سی، اک سخت انوشاسنی سی اتے اک مصروف ڈاکٹر سی جس کارن کرکے سبھدرا نوں اسدی مامی نے اسدی پرورش کیتی۔
سوشل سروس
سرکاری سیوا توں ریٹائرمینٹ توں بعد، ڈاکٹر۔ سبھدرا نائر نے 'ابھی' نال کم کرنا شروع کر دتا، جو اک چیریٹیبل ادارہ اے جو بے سہارا لوکاں لئی مدد سیوا وچ لگے ہوئے ہن۔ بعد وچ، اوہ ترووننتپرم وچ سرگرم اک غیر سرکاری ادارہ شری ستیا سائی اناتھاں ٹرسٹ دیاں سرگرمیاں ول کھچی گئی اتے ٹرسٹ دیاں سماجی سرگرمیاں ول اسدا دھیان دین لگ پئی۔
باہری لنک
<div class="cx-template-editor-title" title="Formats a citation to a website using the provided information such as URL and title. Used only for sources that are not correctly described by the specific citation templates for books, journals, news sources, etc.">Cite web  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://۔.۔" or maybe even the  protocol relative scheme "//۔.۔"" class="cx-template-editor-param-desc">   http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Dr-Subhadra-Nair-Felicitated/2014/04/23/article2183736.ece     Title  Felicitation    Source date  23 اگست 2014    Publisher  The New Indian Express    URL access date  27 اگست 2014 گٹھ:جم 1929 گٹھ:بھارتی خواتین سماجی کارکن گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
سنایا ایرانی
سنایا ایرانی اک بھارتی ماڈل اتے اداکارہ ہے۔ اسدا پہلا وڈا رول بھارتی یوتھ شو ملے جب ہم تم  سی۔ اس توں بعد اسنوں اس پیار کو کیا نام دوں؟، چھنچھنّ  اتے رنگرسیا توں اپنی پچھان بنائی۔
مڈھلا جیون
ایرانی نے اوٹی وکھے ستّ سال بارڈنگ سکول وچّ پڑھائی کیتی۔ اس توں بعد، سنایا نے سدینہم کالج توں اپنی گریجوئیشن دی ڈگری پوری کیتی اتے اس توں بعد ایہہ ایم بی اے دی ڈگری کرنا چاہندی سی پر ایہہ ایہہ اک اداکارہ بن گئی۔
اپنے کیریئر دے شروعات وچّ، ایرانی ہندی  بولن وچّ ماہر نہیں سی اتے کئی موقعیاں اُپر بولی  نال کیتی محنت بارے وی ایہہ گلّ کردی ہے۔
25 جنوری 2016 وچّ، سنایا نے اپنے پریمی اتے ملے جب ہم تم ، سیرئل دے ساتھی-کلاکار اداکار موہت سہگل نال گوا وکھے ویاہ کروایا۔
صوبہ ازمیر
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
سنایا ایرانی
ٹیلیوژن
ایرانی نے اپنے کیریئر دی شروعات بطور ماڈل کیتی۔  اسنے اپنے ایکٹنگ کیریئر دی شروعات یش راج فلمز دی فلم فنا (فلم) (2006) وچّ بطور محبوبہ اک چھوٹے رول نال کیتی۔ ایرانی دای پہلا مکھ کردار سٹار ون دے ناٹک ملے جب ہم تم (2008-2010) وچّ، بطور گنجن کیتی۔ اس توں بعد، اسنے خوشی کماری گپتا سنگھ رائزادا، اس پیار کو کیا نام دوں؟ (2011-2012) وچّ عورت نائک وجوں کردار نبھایا۔ ایہناں دوناں ناٹکاں نے سنایا نوں بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں وچوں اک مشہور اداکارہ دی پچھان دتی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوکگٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی شخصیتاں
بخش نوسود
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان پاوہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
بھاتپارا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بوتھروپس الٹرناٹس
بوتھروپس الٹرناٹس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ ہاتے
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
گنکگو دنداں والی چنج والی وہیل
گنکگو دنداں والی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
صوبہ اراگاتستن
اراگاتستن آرمینیا دا اک صوبہ اے.
لوک گنتی
صوبہ اراگاتستن چ 1،26،278 لوک وسدے ہیگے نیں ۔
تھاں
گٹھ:آرمینیا دے صوبے
اصل اُتاڑ دی لڑائی
اصل اُتاڑ دی لڑائی بھارت پاکستان لڑائی (1965) دے ویلے 8 توں 10 ستمبر 1965 تک اس ویلے لڑی گئی جدوں پاکستان دی فوج نے بھارت دے کھیم کرن دے 5 کلومیٹر دے اندر تک دے علاقے تے قبضا کر لیا۔ ایہہ لڑائی ٹینکاں نال لڑی گئی۔ پاکستان دی سرحد توں 12 کلومیٹر دور پنجاب دے ضلع ترن تارن دا پنڈ اصل اتاڑ، جیہڑا 1965 دی جنگ دا میدان بنیا ۔ ایہ زمین دوجی عالمی لڑائی توں بعد ہوئے سبھ توں وڈے ٹینک لڑائی دی گواہ بنی۔ اس پنڈ نوں یادگاراں دا پنڈ وی کیہا جاندا اے۔ پاکستان نے کھیم کرن قصبے تے قبضہ کر لیا سی ۔ کھیم کرن پاکستان دی سرحد توں 5 کلومیٹر تے اصل اُتاڑ توں 7 کلومیٹر دور اے ۔ پاکستان نے بھارت دے 540 مربع کلومیٹر علاقے تے قبضا کر لیا سی ۔
حوالے
گٹھ:لڑائیاں گٹھ:جنگاں
ساؤتھ دمدم
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ژانگ ییمو
زانگ نوں بہت سارے اوارڈ اتے مانتاواں ملیاں، جس وچ اسنوں 1990 وچ جو ڈو، 1991 وچ ریز د ریڈّ لینٹرن، اتے 2003 وچ ہیرو لئی سرووتم غیرملکی فلم لئی نامزدگیاں ملیاں۔ وینس فلم فیسٹیول وچ سلور لائن اتے گولڈن لائن انعام، قان فلم فیسٹیول وچ گرینڈ جیوری انعام اتے برلن قومانتری فلم فیسٹیول وکھے گولڈن بیئر اوارڈ ملیا سی۔ 1993 دے 43ویں برلن قومانتری فلم فیسٹیول وچ جیوری دا میمبر سی۔ } زینگ نے 2008 بیجنگ گرمی دیاں اولمپک کھیڈاں دے ادگھاٹنی اتے احتتام سماروحاں نوں ڈاریکٹ کیتا، جنہاں نوں وڈے پدھر تے انتر قومی تعریف ملی۔
زانگ دے وار-وار آؤندے موضوعاں وچوں اک چینی لوکاں دی مشکل اتے مصیبت دا سامہنا کرنا اے، اک موضوع جس وچ ٹو لو (1994) اتے نوٹ ون لیسّ (1999) ورگیاں فلماں وچ ویکھی جا سکدی اے۔ اس دیاں فلماں خاص طور اُتے رنگاں دی بہت زیادہ ورتوں لئی مشہور ہن، جویں کہ اس دیاں کجھ شروعاتی فلماں ریز دِ ریڈّ لینٹرن، اتے ہیرو اتے ہاؤس آف فلائینگ ڈیگرز ورگیاں شامل ہن۔ اس دی ہن تک دی سبھ توں ودھ بجٹ والی فلم اے 2016 دی راکھش فلم دِ گریٹ وال'، جو امپیریئل چین وچ قائم کیتی گئی سی اتے جس وچ میٹ ڈیمن دے اداکاری کیتی سی۔
شروعاتی جیون
زانگ شینشی صوبے دا راجگڑھ شیان وچ ہویا سی۔ زانگ دا پیؤ، جھانگ بنگجن چمڑی دا ڈاکٹر سی اتے اوہ چینی سیارہ لڑائی دوران چیانگ کائی شیک ماتحت قومی انقلابی فوج وچ اک اہلکار سی۔ اشدے اک چاچے نے اتے اک وڈے بھرا نے 1949 دی ہار توں بعد تائیوان وچ قوم پرست طاقتاں دا پچھا کیتا سی۔ زینگ دی ماں جینگ شیاؤ شیان جیاؤ ٹونگ یونیورسٹی وچ اک ڈاکٹر سی اتے اوہ شیان میڈیکل یونیورسٹی توں پڑھی سی۔ اس دے دو چھوٹے بھرا زانگ ویمو ( 张伟谋 ) اتے زانگ کیمو ہن۔ جسدے کارن اسنوں اپنی مڈھلی زندگی وچ مشکلاں دا ساہمنا کرنا پیا سی۔
گٹھ:1951 دے جم گٹھ:جم 1951 گٹھ:چینی فلم ڈریکٹر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:۱۹۵۰ دے جم
گونڈا
گونڈہ ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
بوتھروپس اموڈائٹائڈز
بوتھروپس اموڈائٹائڈز وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گونڈا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
جلگاؤن
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان ایرانشهر
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان ایرانشہر دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
گرے دی چنج والی وہیل
گرے دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
چک 233 ای بی
چک 233 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
قرۃالعین حیدر
قرۃالعین حیدر جنم: 20 جنوری 1927 - موت: 21 اگست 2007) عینی آپا دے نام نال جانی جاندی اک  اُگھی اردو ناول نگار، صحافی اتے لکھاری سی۔
قرۃالعین حیدر اردو بولی دی مشہور لکھاری تے ادیب سی۔ اوناں نیں اردو چ کئی ناول تے افسانے لخے۔ اوناں دے پیو سجاد حیدر یلدرم وی اردو دے مشہور لکھاری دے افسانہ نگار سن۔
ایناں دی مشعور لکھتاں چ 'آخرِ شب کے ہم سفر‘ ، ’ میرے بھی صنم خانے‘ ، ’چاندنی بیگم‘ اور ’کارِ جہاں دراز" شامل نیں۔
جیونی
قرۃالعین حیدر دا جنم اتر پردیش دے شہر علی گڑھ وچّ ہویا سی۔ اوہناں دے والد سجاد حیدر یلدرم اردو دے لکھاری ہون دے نال نال برطانوی شاسن دے راجدوت وجوں افغانستان، ترکی آدی دیشاں وچّ تینات رہے سن اتے اوہناں دی ماں نظر بنت باقر وی اردو دی لیکھکا سی۔ اوہ بچپن توں رئیسی اتے نلندی رہتلی وچّ پلی اتے بڑی ہوئی۔ اوہناں نے مڈھلی سکھیا لالباغ، لکھن، اتر پردیش واقع گاندھی سکول وچّ حاصل کیتی اتے پھر علیگڑھ توں دسویں پاس کیتی۔ لکھنؤ دے آئی ٹی کالج توں بی اے اتے لکھنؤ یونیورسٹی توں ایم اے کیتی۔ پھر لندن دے ہیدرلیس آرٹس سکول وچّ سکھیا لئی۔ ونڈ دے سمیں 1947 وچّ اوہناں دے بھرا-بھین اتے رشتے دار پاکستان پلائن کر گئے۔ لکھنؤ وچّ اپنے پتا دی موت دے بعد کرتلئین حیدر وی اپنے وڈے بھرا مصطفے حیدر دے نال پاکستان پلائن کر گئی۔ لیکن 1951 وچّ اوہ لندن چلی گئی۔ اتھے آزاد لیکھک اتے سمپادک دے روپ وچّ اوہ بیبیسی لندن نال جڑ گئی اتے د ٹیلیگراف دی رپورٹر اتے امپرنٹ پترکا دی پربندھ اڈیٹر وی رہی۔ کرتل این حیدر الیسٹریڈ ویکلی دی سمپادکی ٹیم وچّ وی رہی۔ 1956 وچّ جدوں اوہ بھارت بھرمن اتے آئی تاں اوہناں دے پتا جی دے انکھڑ متر مولانا ابوالکلام آزاد نے اوہناں نوں پچھیا کہ کی اوہ بھارت آؤنا چاہندی ہے؟ قرۃالعین حیدر دے حامی بھرن اتے اوہناں نے اس دشا وچّ کوشش کرن دی گلّ کہی اتے آکھیر اوہ اوہ لندن توں آکے ممبئی وچّ رہن لگی اتے ادوں توں بھارت وچّ ہی رہی۔ اوہناں نے ویاہ نہیں کروایا۔
اوہناں نے بہت چھوٹی عمر وچّ لکھنا شروع کیتا سی۔ اوہناں نے اپنی پہلی کہانی صرف چھ سال دی عمر وچّ ہی لکھی سی۔ ’بی چوہی‘ اوہناں دی پہلی پرکاشت کہانی سی۔ جدوں اوہ 17-18 سال دی سی تدّ 1945 وچّ اوہناں دی کہانی دا سنکلن ‘شیشے دا گھر’ ساہمنے آیا۔ اگلے ہی سال 19 سال دی عمر وچّ اوہناں دا پہلا ناول ’میرے وی سنمکھانے‘ پرکاشت ہویا۔ اوہناں نے اپنا کیریئر اک پترکار وجوں شروع کیتا لیکن اس دوران اوہ لکھدی وی رہے اتے اوہناں دی کہانیاں، ناول، ترجمہ، رپورتاژ وغیرہ ساہمنے آؤندے رہے۔ اوہ اردو وچّ لکھدی اتے انگریزی وچّ پترکاری کردی۔ اوہناں دے بہت سارے ناولاں دا انوواد انگریزی اتے ہندی بولی وچّ ہو چکیا ہے۔ ساہت اکادمی وچّ اردو صلاح کار بورڈ دی اوہ دو وار میمبر وی رہی۔ وزٹنگ پروفیسر دے روپ وچّ اوہ جامعہ اسلامیہ یونیورسٹی اتے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی اتے مہمان پروفیسر دے روپ وچّ کیلیفورنیا یونیورسٹی نال وی جڑی رہی۔
1959 وچّ اوہناں دا سبھ توں پرسدھ ناول آگ کا دریا پرکاشت جسنوں آزادی دے بعد لکھیا جان والا سبھ توں وڈا ناول منیا گیا سی جس وچّ اوہناں نے عیسیٰ پوروَ چوتھی شتابدی توں لے کے 1947 تکّ دی بھارتی سماج دیاں سانسکرتک اتے دارشنک بنیاداں نوں سمکالی پرپیکھ وچّ وشلیشت کیتا۔ اس ناول دے بارے وچّ ندا پھاجلی نے اتھے تکّ کیہا ہے - محمد علی جناح نے ہندوستان دے ساڈھے چار ہزار سالاں دے اتہاس مسلماناں دے 1200 سالاں دی اتہاس نوں وکھ کرکے پاکستان بنایا سی۔ کرتلئین حیدر نے ناول آگ کا دریا لکھ کے اوہناں وکھ کیتے گئے 1200 سالاں نوں ہندوستان وچّ جوڑ کے ہندوستان نوں پھر توں اک کر دتا۔
21 اگست ، 2007 نوں سویرے تنّ وجے دلی دے کول نوئڈا دے کیلاش ہسپتال وچّ 80 سال دی عمر وچّ اوہناں دی موت ہوئی ۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
معین الدین عقیل
ڈاکٹر معین الدین عقیل (پیدائش: 25 جون، 1946ء) پاکستان دے پاکستان تو‏ں تعلق رکھنے والے اردو بولی دے نامور نقاد، محقق تے اردو دے پروفیسر نيں۔انہاں نے اپنی زندگی دا بیشتر حصہ اردو د‏‏ی تدریس وچ گزاریا تے اٹلی، جاپان تے پاکستان د‏‏ی مختلف یونیورسٹیاں وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ انہاں د‏‏ی تصنیف جنگ آزادی وچ اردو دا حصہ کافی شہرت رکھدی ا‏‏ے۔
حالات زندگی
معین الدین عقیل 25 جون 1946ء نو‏‏ں ریاست حیدرآباد دے اک شہر ادگیر وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والدین دا تعلق مسلم ترکستان تو‏ں سی ۔ والد سرکاری ملازم سن ۔ مارچ 1953ء وچ اوہ خاندان دے ہمراہ پاکستان منتقل ہو گئےتے کراچی وچ مستقل سکونت اختیار کرلئی- ابتدائی تعلیم اک سرکاری اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ ایتھے تو‏ں 1963ء وچ میٹرک کیتا۔ 1969ء وچ یونیورسٹی کراچی تو‏ں اردو وچ ایم اے کیتا تے فرسٹ کلاس فرسٹ پوزیشن حاصل کيتی۔ جس اُتے انہاں نو‏ں انجمن ترقی اردو پاکستان تو‏ں بابائے اردو ایوارڈ ملا۔ 1975ء وچ ڈاکٹر ابو اللیث صدیقی د‏‏ی نگرانی وچ پی ایچ ڈی کیتا۔ ان دے مقالے دا عنوان تحریکِ پاکستان دا لسانی پس منظر سی ۔ 2003ء وچ ڈاکٹر آف لیٹرز (ڈی لٹ) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
1969ء وچ ایم اے دے بعد پاکستان شپ اونر کالج کراچی تو‏ں ملازمت دا آغاز کیتا۔ 1984ء تو‏ں یونیورسٹی کراچی دے شعبہ اردو تو‏ں منسلک ہوئے۔ ایتھے تو‏ں 2006ء وچ شعبہ اردو دے پروفیسر تے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں سبکدوش ہوئے۔ اس دے بعد بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد تو‏ں منسلک ہوئے۔ایتھ‏ے چیئرمین شعبہ اردو تے ڈین فیکلٹی آف لینگویجز اینڈ لٹریچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اسی دوران وچ بیرونِ ملک د‏‏ی پنج نامور یونیورسٹیاں تو‏ں باقاعدہ مہمان پروفیسر تے ریسرچ فیلو د‏‏ی حیثیت وچ وابستہ رہ‏‏ے۔ ہر ادارے وچ اردو بولی د‏‏ی ترقی تے فروغ دے لئی کوشاں رہے تے اج تک ایہ تحقیقی سفر جاری ا‏‏ے۔ آکسفرڈ یونیورسٹی پریس کراچی وچ اردو ورثہ سیریز دے مدیربھی نيں۔ یونیورسٹی کراچی دے ایوننگ پروگرام تے شعبہ تصنیف، تالیف و ترجمہ دے ڈائریکٹر وی رہ‏‏ے۔
انہاں نے نہ صرف پاکستان د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ بلکہ بیرون ملک اٹلی بالخصوص جاپان وچ اردو تعلیم و تدریس تے تحقیق وچ نمایاں کارکردگی دا مظاہرہ کیتا تے عالمی سطح اُتے اردو نو‏‏ں روشناس کروانے دے لئی اپنے ک‏‏تب خانہ دا 80 فیصد یعنی 27 ہزار کتاباں 2012ء وچ جاپان د‏‏ی کیوتو یونی ورسٹی نو‏‏ں ہدیہ کر دیؤ جو ہن اوتھ‏ے اک وقیع کت‏ب خانے دے اک گوشہ وچ عقیل کلیکشنکے ناں تو‏ں موجود نيں۔
حوالے
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو غیر افسانوی مصنفین گٹھ:اردو محققین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دا تدریسی عملہ گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی محققین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:یونیورسٹی کراچی دا تدریسی عملہ گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا یونیورسٹی کراچی گٹھ:کراچی دے مصنفین
لوئس ماؤنٹ بیٹن
انہاں نے اس شان نال جنگ لڑی کہ انہاں دے لئی خصوصی طور اُتے تیار کردہ ڈکوٹا جہاز دے اندر نفیس سفید چمڑے د‏‏ی پیڈنگ کروائی گئی تے اس دے اندر آرام دہ صوفے نصب کیتے گئے جو کھل دے پلنگ بن جاندے سن ۔ جہاز د‏‏ی الماریاں اعلیٰ کاک ٹیل د‏‏ی بوتلاں تو‏ں رچی ہوئیاں سن تے ماؤنٹ بیٹن نے اپنے لئی حجام وی لندن تو‏ں منگوا رکھیا سی۔
جے ایہ پڑھ کر آپ دے دل وچ ایہ خیال آیا ہوئے کہ ایہ شخص دنیا بھر وچ لڑی جانے والی ہولناک ترین جنگ دا سپہ سالار اے یا کوئی عیاش شہزادہ، تاں آپ دا خیال درست ہوئے گا۔ ماؤنٹ بیٹن سچی مچی والے شہزادے سن اس وقت دے برطانوی شہنشاہ جارج ششم دے کزن سن
ہم ایہ الزام تاں نئيں لگیانا چاہندے کہ اس قدر اہ‏م تے نازک عہدے اُتے انہاں د‏‏ی تقرری شاہی خاندان نال تعلق د‏‏ی بنا اُتے ہوئی، البتہ جدو‏ں اسيں انہاں دا جنگی ریکارڈ دیکھدے نيں تاں کچھ کچھ شبہ سا ضرور ہونے لگدا ا‏‏ے۔
مثال دے طور اُتے ملاحظہ ہوئے کہ سپریم کمانڈر دے عہدے اُتے تعینا‏‏تی تو‏ں پہلے ماؤنٹ بیٹن نے اپنے جنگی جہاز ایچ ایم ایس کیلی خود برطانیہ د‏‏ی بچھائی ہوئی بارودی سرنگاں وچ چلوا دتا سی۔ اک ہور واقعے وچ انہاں نے اتحادی فوج دے چھ ہزار تو‏ں ودھ سپاہیاں نو‏‏ں فرانس وچ آپریشن ڈیپ دے ناں تو‏ں اک ایسی ’کمانڈو ایکشن‘ مہم وچ جھونک دتا جس وچ ادھے تو‏ں زیادہ جرمناں دا نشانہ بن گئے، بقیہ نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں بدترین شکست کھا کر بھاگنا پيا تے مہم دا اک ہدف وی حاصل نہ ہوئے سکیا۔
تو ایہی اوہ شہزادہ ماؤنٹ بیٹن سن جنہاں د‏‏ی ’ولولہ انگیز قیادت‘ د‏‏ی ’تاب نہ لاندے ہوئے‘ جاپانیاں نے 15 اگست 1945 نو‏‏ں گھٹنے ٹیک دیے۔ ایہ وکھ گل کہ تریخ دا ہر طالب علم جاندا اے کہ جاپانیاں نے برطانوی بحریہ نئيں، بلکہ امریکا دے ایٹم بماں دے اگے سر جھکایا سی۔
لیکن لارڈ صاحب نے ایہ باریک نکتہ نظر انداز کردے ہوئے نہ صرف اس فتح دا سہرا اٹھا ک‏ے اپنے ہتھو‏ں اپنے سر اُتے بنھیا بلکہ اس دن نو‏‏ں وی اپنے ناں ک‏ر ليا تے جدو‏ں ہندوستان نو‏‏ں تقسیم کرنے دا فیصلہ کیتا تاں اس دے لئی ایہی تریخ مقرر کيتی گئی
جب اعلان ہويا کہ ہندوستان 15 اگست نو‏‏ں آزاد ہوئے گا تاں اس اُتے نہ صرف ملک بھر بلکہ برطانیہ تک وچ کھلبلی مچ گئی کیو‏ں کہ ماؤنٹ بیٹن نے ایہ فیصلہ کرنے تو‏ں پہلے اپنے عملے، کانگریس تے مسلم لیگ دے رہنماؤں، برطانوی وزیرِ اعظم ایٹلی تاں کجا، اپنے کزن بادشاہ جارج تو‏ں وی مشورہ کرنے د‏‏ی زحمت نئيں کيت‏‏ی سی۔
ہندوستانی رہنما تاں فیر وی خاموش ہوئے گئے کہ چلو انگریز تو‏ں جس قدر جلد جان چھوٹے اِنّا ہی بہتر اے، لیکن ہندو پنڈتاں نے ہنگامہ کھڑا کر دتا۔ انہاں دا کہنا سی کہ 15 اگست دا دن جوتش د‏‏ی رو تو‏ں منحوس ا‏‏ے۔ ظاہر اے کہ ہندواں د‏‏ی وڈی تعداد شبھ گھڑی دا زائچہ کڈے بغیر نئيں کوئی کم نئيں کردی تاں ملک دا وجود وچ آنا کِداں برداشت کر لیندی؟ لیکن اڑچن ایہ سی کہ دوسری طرف ماؤنٹ بیٹن وی 15 اگست تو‏ں اک انچ ادھر ادھر ہونے دے لئی تیار نئيں سن ۔
آخر فیصلہ ایہ ہويا کہ نہ ساڈی نہ تواڈی، تقسیم 15 اگست ہی نو‏‏ں ہوئے لیکن اس دا اعلان رات دے 12 بجے کیتا جائے، کیو‏ں کہ ہندو کیلنڈر دے مطابق دن دا آغاز رات 12 بجے نئيں بلکہ سورج چڑھنے تو‏ں ہُندا اے تے رات بھر پچھلی تریخ وچ گنی جاندی ا‏‏ے۔
سو 15 اگست نو‏‏ں رات 12 بجے دنیا دے نقشے اُتے دو نويں ملک ابھرے، پاکستان تے بھارت، مگر اس انتشار، جلدبازی تے افراتفری تو‏ں کیتے گئے انتقالِ اقتدار تو‏ں اوہ خون خرابا ہويا جو 20واں صدی ورگی خونی صدی دے دامن اُتے وی داغ ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق اس دوران پنج ہیروشیم تے ناگاساکی پیش آئے تے دس لکھ دے لگ بھگ لوک مارے گئے۔
اسی دوران اک کروڑ دے نیڑے لوک بےگھر ہوئے جو ہن تک انسانی تریخ دا بدنما ریکارڈ ا‏‏ے۔
یہ کہیا جا سکدا اے کہ جے ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں 15 اگست نو‏‏ں ہندوستان تقسیم کرنے دا خبط نہ ہُندا تے اوہ اصل منصوبے دے مطابق 1948 دے وسط وچ جا ک‏ے تھوڑی زیادہ منصوبہ بندی تے ٹھنڈے دل و دماغ تو‏ں ہندوستان نو‏‏ں آزاد کردے تاں شاید اِنّی تباہی نہ مچک‏ی۔
ماہشتالا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
لوئس ماؤنٹ بیٹن
لیکن بعض لوک اک ہور نظریہ پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کہندے نيں کہ ملک تقسیم کرنے د‏‏ی تریخ دس ماہ اگے کرنے دے فیصلے دے پِچھے ماؤنٹ بیٹن د‏‏ی اہلیہ ایڈوینا ماؤنٹ بیٹن دا نہرو تو‏ں سکینڈل سی تے اوہ جلد از جلد ایہ کم نمٹا کر واپس انگلستان لُٹنا چاہندے سن ۔
انوشے اشرف
مڈھلا جیون
انوشے اشرف کراچی، پاکستان وچ ک مسلم پروار وچ پیدا ہوئی۔ اسدے والد مشرقی پاکستان، ہن بنگلہ دیش وچ اک تیل دی فیکٹری چلاندے ہن۔ اہدیئاں دو بھیناں نتاشہ اتے ایزلی ہے۔ اے لیول کرن توں بعد اسنے انگریزی ساہت وچ بی اے کیتی۔ اسنے اپنا کیریئر 2002 وچ شروع کیتا۔
لوئس ماؤنٹ بیٹن
ہم تھلے چل ک‏ے اس سکینڈل دا تفصیل تو‏ں جائزہ لاں گے، اس تو‏ں پہلے اس گل دا جواب دینا ضروری اے کہ اس قدر اتاولی، ہنگامہ خیز تے لاابالی شخصیت دے مالک ماؤنٹ بیٹن سن کون؟
انوشے اشرف
نجی جیون
انوشے اشرف ہن انڈس ٹیوی وچ کم کر رہی ہے۔ اسنوں تیرنا اتے گھمنا پسند ہے۔ ایہ پشو-پریمی ہے۔ اسدی وڈی بھین نتاشہ کزیلیبش کی گیت ویڈیؤس وچ نظر آ چکی ہے جس وچ ظالم نظروں سے اتے گورے رنگ کا زمانہ  شامل ہن۔
کیریئر
انوشے اشرف پاکستان وچ نوجواناں وچ ہرمن پیاری ہستی ہے۔ اسنے اپنا کیریئر ویجے اتے فیشن ماڈلنگ وجوں شروع کیتا سی۔ سنوں پہلی وار چرچہ حاصل ہوئی جد ایہ 2002 وچ انڈس موسک دی اک ویڈیو وچ نظر آئی۔ اس توں مگروں اسنے سارا کاظمی دا سیریل کیتا۔
لوئس ماؤنٹ بیٹن
لوئس فرانسس ایلبرٹ وکٹر نکولس 25 جون 1900 نو‏‏ں پیدا ہوئے سن ۔ اوہ ملکہ وکٹوریہ دے دھوہندے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ ماؤنٹ بیٹن دا نک نیم ’ڈکی!‘ انہاں د‏‏ی نانی ملکہ وکٹوریہ ہی نے رکھیا سی۔
انوشے اشرف
کیریئر
ستمبر 2012 وچ انوشے نے ہیلتھ ٹیوی اک میزبان وجوں جوائن کرلیا۔
ٹرینڈ سیٹر
اشرف نے پی ٹیوی اتے انڈس ٹیوی نال کم کیتا ہے اتے ہن ایم ٹیوی پاکستان، اے آر وائی موسک اتےسٹایل360 وچ کم کر رہی ہے۔ ایہ ایم ٹیوی انڈیا دی ٹیم نوں ملن بھارت وی آ چکی ہے۔
لوئس ماؤنٹ بیٹن
یہ گل وی دلچسپی تو‏ں خالی نئيں کہ انہاں دا خاندانی ناں ماؤنٹ بیٹن کِداں پيا کیو‏ں کہ جدو‏ں اوہ پیدا ہوئے تاں انہاں د‏‏ی شاہی خاندانی شاخ دا ناں بیٹن برگ سی، لیکن جرمنی دے خلاف لڑدے لڑدے انگریز عوام دے اندر جرمن دشمناں د‏‏ی لہر اِنّی اُچی ہوئی کہ شاہی خاندان نے ہويا دا رخ بھانپتے ہوئے فیصلہ کیتا کہ ناواں دے جرمن حصے بدل دتے جاواں، چنانچہ بیٹن برگ وی ماؤنٹ بیٹن ہوئے گئے۔ وجہ ایہ کہ برگ جرمن وچ ماؤنٹ یعنی پہاڑ ہی نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ گویا پہاڑ اپنی جگہ اُتے رہیا، لفظ بدل گیا۔
انوشے اشرف
پاکستان آئیڈل
انوشس نے محبب مرزا نال پاکستان آئیڈل ناں دا گائیکی نال متعلق ریالٹی شوٕ دی مییزبانی کیتی ہے۔
لوئس ماؤنٹ بیٹن
نوجوان ماؤنٹ بیٹن نے رائل نیول کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی پہلی پوسٹنگ 16 برس د‏‏ی عمر وچ ہوئی جدو‏ں انہاں نو‏ں پہلی عالمگیر جنگ دے عین درمیان وچ جنگی جہاز ایچ ایس لائن اُتے تعینات کیتا گیا۔
انوشے اشرف
کیریئر
اک اداکارہ وجوں، ایہ اک ڈرامے صحرا وچ  سفر وچ نظر آئی ہے۔ اس وچ اسدے ساتھی-کلاکار علی کاظمی، ماد عرفانی اتے زارنش سی۔
لوئس ماؤنٹ بیٹن
جنگ تاں جلد ہی ختم ہوئے گئی لیکن نوجوان شہزادے نو‏‏ں نت نويں ٹیکنالوجی دا شوق سی اس لئی انہاں نے بحریہ وچ رہندے ہوئے الیکٹرانکس دے نويں نويں متعارف ہونے والے شعبے دا علم حاصل کیتا تے انسٹی ٹیوشن آف الیکٹریکل انجینیئرز دے رکن بن گئے۔
انہاں نے نیول انجینیئرنگ وچ اس قدر مہارت حاصل کيتی کہ جہاز رانی د‏‏ی اک ایجاد دے عوض انہاں نو‏ں اک پیٹنٹ وی مل گیا۔
ادھر تاں ایہ کچھ ہوئے رہیا سی، ادھر ہندوستان وچ وی شدید بےچینی چھائی سی تے برطانوی راج دے ’تاج دا ہیرا‘ اس تاج تو‏ں چھٹکارا حاصل کرنے دے لئی بےقرار سی۔ اس وقت ایتھ‏ے دے وائسرائے لارڈ ویول سن، لیکن جدو‏ں اوہ ہندوواں تے مسلماناں نو‏‏ں تقسیم دے فارمولے اُتے رضامند کرنے وچ ناکا‏م رہے تاں وزیرِ اعظم ایٹلی نے ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں ایہ بھاری ذمہ داری سونپنے دا فیصلہ کر دتا۔
تقسیم دا کم جداں تیسے نمٹانے دے بعد لارڈ صاحب کچھ عرصہ انڈیا دے گورنر جنرل رہ‏ے، فیر واپس انگلستان چلے گئے۔
وفات
ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں 27 اگست 1979ء وچ آئرش علیحدگی پسنداں نے اک حملے وچ قتل کر دتا سیجب اوہ آئرلینڈ دے ساحلی علاقے وچ اپنی کشتی اُتے مچھلی دے شکار دے لئی نکلے سن ۔اس وقت انہاں د‏‏ی عمر 79 برس تھی۔لارڈ ماؤنٹ بیٹن د‏‏ی کشتی نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اْڑایا گیا سی، ایہ کوئی حادثہ نئيں سی بلکہ حملہ آوراں دا نشانہ ماؤنٹ بیٹن ہی سن ۔دھمادے ميں ماؤنٹ بیٹن دے نال نال انہاں دے خاندان دے کئی تے افراد وی ہلاک ہوئے سن ۔برطانیہ دا شاہی خاندان اج وی ماؤنٹ بیٹن اوران د‏‏ی خدمات نو‏‏ں نئيں بھولا ،انہاں نو‏ں یاد رکھنے دا اندازہ اس گل تو‏ں لگیایا جاسکدا اے کہ شہزادہ ولیم دے ہاں پیدا ہونے والے تیسرے بچے کانام لوئس رکھیا گیا اے جو لارڈ ماؤنٹ بیٹن دا اصل ناں سی۔ننھے شہزادے دا ناں لوئس آرتھر چارلس اے
حوالے
گٹھ:1900 دے جم گٹھ:1979 دیاں موتاں گٹھ:1979ء وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:1979ء وچ قتل گٹھ:برما دوسری جنگ عظیم وچ گٹھ:برطانوی بیرون ملک مقتول افراد گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:جرمن شہزادے گٹھ:سلطنت برطانیہ دوسری جنگ عظیم وچ گٹھ:کرائسٹ کالج، کیمبرج دے فضلا گٹھ:گورنر جنرل ہند گٹھ:مقتول بادشاہ گٹھ:مقتول برطانوی سیاست دان گٹھ:مقتول فوجی اہلکار گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان گٹھ:منتظمین برطانوی ہند گٹھ:وائسرائے ہند گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع BNF شناخت کنندگان گٹھ:1979ء وچ یورپ وچ دہشت گرد واقعات
صوبہ کارس
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ کارسترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز کارس شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
بوتھروپس انڈیانس
بوتھروپس انڈیانس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔ اس ٹبر دے اگے ہور ٹبر نہیں ملدے۔
کوربا
کوربا ہندوستان دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
کنوج
گٹھ:اتر پردیش دے شہر گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
یریوان
یریوان (Երևան) کوہ قاف دے دیس آرمینیا دا راجگڑھ تے سب توں وڈا نگر اے۔
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاںگٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
قبول یہودیت
یہودیت د‏‏ی اختیاری (גיור، گِیور) اک رسمی عمل اے جسنو‏ں اک غیر یہودی اس وقت انجام دیندا اے جدو‏ں اوہ یہودی برادری وچ شامل ہونے دا خواہش مند ہو ۔  یہودیت وچ  قبول مذہب ایداں دے سلسلہ وار مذہبی اعمال ومطالعات دا اک مجموعہ جس وچ یہودی شخصیتاں تے بسااوقات  اسرائیلی زمین  تو‏ں اپنی وابستگی دا اظہار وی کیتا جاندا ا‏‏ے۔   باقاعدہ قبول مذہب د‏‏ی رسم بسااوقات اس وقت  کيتی جاندی اے جدو‏ں مذہب تبدیل کرنے والے د‏‏ی قبولِ یہودیت کے متعلق شک ہوئے ۔ thumb|ناومی موآب د‏‏ی زمین  ماں واپسی دے لئی  روت تے عرفہ تو‏ں درخواست کردے ہوئے  ، 1795ء ولیم بلیک د‏‏ی تصویر مذہب بدلنے دا طریقہ کار  فرقے د‏‏ی شرائط  پرمنحصر اے  ۔ ایہ ضروری نئيں کہ  اک فرقے دا    مذہب تبدیل کرنے  کا طریقہ کار دوسرے  فرقے وی تسلیم کرن۔ thumb|12واں صدی عیسوی دا عبرانی بولی وچ  [[تورات دا اک حصہ، برٹش اورینٹل لائبریری ایم ایس 1٫497 جس وچ نمبر 6:3۔10 شامل اے، تورات د‏‏ی سطراں جو  ترجم زبان وچ لکھی گئياں جو اک نو یہود  اونکیلؤسسے منسوب ہے-]] کچھ صورتاں وچ ، باقاعدہ قبولِ یہودیت  سے ہٹ  کر یہودیت دے بعض عقائد تے طریقےآں نو‏‏ں  اپنا لیا جاندا اے -  پر باقاعدہ قبولِ مذہب دے بغیر، اکثر سخت گیر یہودی  نويں یہودیاں دے  قبولِ یہودیت دے قائل نئيں ہُندے ۔ کچھ گروہاں نے جزوی یہودی رسم و رواج دے طریقے اپنا لئی نيں۔ مثلاً  روس دے سبوٹنک لوکاں نے باقاعدہ قبولِ یہودیت دے بغیر  یہودیت دے زیادہ تر طریقےآں نو‏‏ں اپنا رکھیا ا‏‏ے۔ پر، اگرسبوٹنک لوک یا کوئی تے باقاعدہ قبولِ مذہب دے  بغیر کِس‏ے  یہودی خاندان وچ شادی  یا اسرائیل ہجرت کرنا چاہندے ہاں  تاں  انہاں نو‏ں باقاعدہ قبولِ مذہب کرنا پئے گا۔
اصطلاحات
عبرانی ماں یہودیت قبول کرنے والے شخص نو‏‏ں  (גר، 'یر' ger) کہیا جاندا اے تے  یہودیت قبول کرنے والی خاتون نو‏‏ں 'یورٹ' giyoret۔  یہ لفظ  "proselyte"  تو‏ں نیڑے تر اے جو یونانی بولی د‏‏ی قدیم 'کوینہ'  بولی وچ  بائبل دا ترجمہ 'سبعونية'  سے ماخوذ ا‏‏ے۔  قرائیہ یہودیت ماں  اک 'یر' ایداں دے غیر یہودی نو‏‏ں کہیا جاندا اے  جس نے مکمل طور اُتے یہودیت قبول نہ کیتا ہوئے لیکن اس طرف جھکاؤ ہوئے۔ مکمل طور اُتے یہودیت قبول کرنے دے بعد اوہ 'یر' نئيں رہندا، بلکہ اک  پختہ یہودی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
طریقہ کار تبدیلی مذہب
کِس‏ے زمانے وچ حضرت ابراہیم علیہ السلام تے انہاں د‏‏ی اولا د توحید د‏‏ی دعوت عام کرنے دے لئی سرگرم عمل سی لیکن دعوت دین د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں یہودی اج  ضروری خیال نئيں کردے ۔ اوہ صرف ایہ چاہتےنيں کہ ہر یہودی نو‏‏ں اپنے عقیده توحید تو‏ں حد درجہ مخلص ہوئے ۔ اُتے جے غیر مذہب دا ولی فردا خلاص دے نال ، نہ کہ سازش دے سی، یہودیت د‏‏ی آغوش وچ آنا چاہے تاں یہودی مذہب اسنو‏ں اپنے اندر قبول کر لیندا ا‏‏ے۔
البتہ ایہ گل واضح ہونی چاہیدی کہ یہودیت وچ نسل نو‏‏ں ماں د‏‏ی طرف تو‏ں طے کیتا جاندا اے نہ کہ  باپ د‏‏ی طرف تاں۔ لیکن جے د‏‏ی بچے د‏‏ی ماں یہودی اے تاں اوہ بچہ یہودی اکھوائے گا خواہ باپ د‏‏ی طرف تو‏ں اوہ کچھ وی ہوئے۔ ہاں یہودیت قبول کرنے والے یہودی تے پیدائشی یہودی وچ اک فرق ضرور پایا جاندا ا‏‏ے۔ پیدائشی یہودی جے شریعت د‏‏ی پابندی نہ کرے تب وی اوہ یہودی اے جدو‏ں کہ یہودیت قبول کرنے والےآں اُتے شریعت دے مکمل پیروی لازم اے ور نہ اوہ یہودی نئيں رہے گا۔
جے کوئی غیر یہودتی، یہودیت وچ داخل ہونے دے لئی ربی دے پاس آندا اے، تاں ہر ممکن کوشش کيتی جاندی اے کہ اسنو‏ں اس اقدام تو‏ں باز رکھیا جائے ۔ اس تو‏ں سوال کیتا جاندا اے کہ تسيں یہودی کیو‏ں نا چا ہندے ہوئے جدو‏ں کہ یہودی سخت گناہ گار نيں ۔ انہاں پرظلم توڑے جاندے نيں تے انہاں نو‏ں خوف زدہ کیتا جا تا اے ۔ تے انہاں نو‏ں تاں رات د‏‏ی خلاف ورزی اُتے سزامل سکدی ا‏‏ے۔ اُتے نو وارد جے اس دے باوجود یہودی ہوئے جانے اُتے اصرار کردا اے تاں اسنو‏ں مختلف مذہبی کتاباں مطالعے دے لئی دتی جاندیاں نيں ۔ اس مطالعے وچ اسنو‏ں چھ مہینے تے اک سال وی لگ سکدا ا‏‏ے۔ بعد وچ نو وار دسے دن تہواراں، یہودی تریخ تے بعض یہودی اصولاں تو‏ں متعلق سوال و جواب کیتے جاندے نيں۔ جس دے لئی تن مقدس افراد اُتے مشتمل  کمیٹی تشکیل دتی جاندی اے ،اس دے سوال و جواب تے اطمینان حاصل کر لینے دے بعد نويں فرد نو‏‏ں یہودی بنا دتا جاندا ا‏‏ے۔
یہودی مردو عورت نو‏‏ں پہلے اک مذہبی تالاب وچ غوطہ( بپتسمہ )دتا جا تا اے اس دے علاوہ مرد د‏‏ی ختنہ وی کروائی جاندی ا‏‏ے۔ جے اوہ مرد پہلے تو‏ں ختنہ شدہ اے تب وی علامتی طور پراس دے عضو دا اک قطرہ زمین پرضرور گرایا جاندا اے تا کہ سنت ابراہیمی د‏‏ی پیروی ہوئے سک‏‏ے۔ اس عمل تو‏ں نووارد بچےآں تک نو‏‏ں گزرنا پڑدا ا‏‏ے۔ اُتے بلوغت دے بعدان نے یہودی بچےآں نو‏‏ں مذکورہ سہ افرادی کمیٹی دے سامنے اک بار فیر یہودی بنے تے یہودی عبادات ادا کرنے د‏‏ی یاددہانی کرائی جاندی ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ ختنے تے غوطے دے بغیر کوئی شخص یہودیت وچ داخل نئيں ہوئے سکدا – تبدیلی مذہب د‏‏ی خاطر  انہاں دے عبرانی ناں رکھنے لازمی ہُندے نيں بعد وچ انہاں نو‏ں تبدیلی مذہب دا سرٹیفکیٹ وی دتا جاندا اے -
سامبھر جھیل
بھارت دے  راجستھان  صوبے وچّ  جے پور  نگر دے نیڑے واقع ایہہ لونے پانی ( کھارے پانی ) دی جھیل ہے ۔ ایہہ جھیل سمندر پدھر توں 1,200 فٹّ کیتی اچائی اتے واقع ہے ۔ جدوں ایہہ بھری رہندی ہے تدّ اسدا رقبہ 90 مربی میل رہندا ہے ۔ اسوچّ تنّ دریا آکے ڈگدے ہن ۔ اس جھیل توں وڈے پیمانے اتے  لون  حاصل کیتا جاندا ہے ۔ اندازا ہے کہ اراولی دے ششٹ اتے نائس دے گرتوں وچّ بھریا ہویا گار ( silt ) ہی لون دا سروت ہے ۔ گار وچّ موجود ولئشیل سوڈیئم  بارش دے پانی وچّ وڑکے دریاواں راہیں  جھیل وچّ پہنچاتا ہے اتے پانی دے بخارات ان کے اڈ جان دے بعد جھیل وچّ لون دے روپ وچّ رہِ جاندا ہے ۔
پرانی مشہوری
عظیم نظم مہابھارت  دے مطابق ایہہ علاقہ اسر راج  ورشپرو  دی سلطنت دا اک حصہ سی اتے اتھے اسروں دے کلگرُ  شکراچاریا  رہیاا کردے سن ۔ اس تھاں اتے شکراچاریا دیپتری  دیویانی  دا ویاہ نریش  ییاتِ  دے نال سمپنّ ہویا سی ۔ دیویانی نوں سمرپت اک مندر جھیل دے کول واقع ہے ۔
اویدھ بورویل دے چلدے اتے پرواسی پرندےآں نوں سرکھات(محفوظ) رکھن لئی نریش کادیان ولوں جنہت منگ سپریم کورٹ وچّ درج کرا دتی ہے ۔
اک ہور ہندو مانتے دے مطابق ،  شاکمبھری دیوی  جو کہ  چوہان راجپوتاں  کیتی محافظ دیوی اے ، نے اتھے واقع اک جنگل نوں وڈملا دھاتاں دے اک میدان وچّ تبدیل کر دتا سی ۔ لوک اس جائداد نوں لے کے ہون والے ممکنہ جھگڑےآں دے لے کے فکرمند ہو گئے اتے اسنوں اک وردان(نعمت) دے تھاں اتے سراپ(سزا) سمجھن لگے ۔ لوکاں نے دیوی توں اپنا وردان واپس لین لئی ارداس کیتی تاں دیوی نے ساری  چاندی  نوں  لون  وچّ تبدیل کر دتا ۔ اتھے شاکمبھری دیوی نوں سمرپت اک مندر وی موجود ہے ۔
جغرافیہ
سامبھر جھیل پورے بھارت وچّ مشہور جگہ ہے اس جھیل دی خاص گلّ ایہہ ہے کہ  اتصوں لون حاصل ہندا ہے اتے مٹھا پانی نہی ہے
ایہ وی ویکھو
بند جلسمبھر (بند نکاسی طاس )
گٹھ:جھیلاں گٹھ: راجستھان گٹھ: راجستھان دیاں جھیلاں گٹھ: کھاریاں جھیلاں گٹھ: بھارت دا آبی جغرافیہ گٹھ: بھارت دیاں جھیلاں
بند نکاسی طاس
thumb|left|200px|[[ منگولیا دا اک بند جلسمبھر جتھے سارا وگدا پانی سمندر دی بجائے یُوؤریگ نور جھیل وچّ آکے رکّ جاندا ہے ]] بند جلسمبھر جاں بند نکاسی طاس جغرافیہ وچّ اجیہے  جلسمبھر  (نکاسی طاس علاقے نوں کیہا جاندا ہے جس وچّ بارش اتے کھردی برف دا پانی اکٹھے ہو کر کسے  دریا دے راہیں  سمندر  جاں  وڈا سمندر وچّ رُڑھن دی  بجائے کسے جھیل ، دلدلی علاقے جاں خشک علاقے وچّ جاکے اوتھے رک جاندا ہے ۔ عامَ طور اتے جو وی پانی دھرتی اتے مینہہ جاں برفباری دے کارن پیندا ہے اوہ دریاوان، نہراں اتے جھرنےآں دے راہیں اچے علاقےآں توں ہیٹھلے علاقےآں دی ولّ وگدا ہے ۔ ایہہ چلدے پانی دے اکٹھ اک - دوجے نال ملاپ کردے رہندے ہن جدوں تکّ کہ اک ہی وڈے دریا نہیں بنّ جاندے ۔ پھر ایہہ دریا  اگے چلکے کسے سمندر وچّ مل جاندا ہے ۔ لیکن جو علاقہ سمندراں توں ڈھلان ، پہاڑاں جاں ریگستاناں دی وجہ نال وکھ ہن اتھے  پانی سبھ توں ہیٹھلے تھاں اتے پہنچ کے رک جاندا ہے ۔ اجیہے تھاواں اُتے جاں تاں جھیلاں بنّ جاندیاں ہن جاں دھرتی پانی نوں سوکھ لیندی ہے ۔ دنیا دیاں سبھ توں وڈیاں جھیلاں وچّ انج ہی بند جلسمبھراں جاں بند نکاسی طاساں دی وجہ نال بنیاں  ہوئیاں کجھ جھیلاں ہن  ، جویں کہ  ارل سمندر اتے  کیسپیئن سمندر ۔
ہور بولیاں وچّ
انگریزی وچّ بند جلسمبھر نوں اینڈورہیئک بیسن ( endorheic basin ) کیہا جاندا ہے ۔ تے اردو وچ اسوں بند نکاسی طاس کہیا جاندا اے ۔
بند جلسمبھر اتے جھیلاں
thumb|left|200px|بندھاں اتے آبپاشی دیاں نہراں دے بنن نال [[ ارال سمندر وچّ 1989 توں لے کے 2008 تکّ بھیانک سکڑن ہو گئی ]] جغرافیہ نظر توں اجیہا ویکھیا جاندا ہے دے بند جلسمبھر والے علاقے اکثر ریگستانی علاقے وی ہندے ہن ۔ اجیہا اسلئی ہے کہ جیکر پانی اک ہی تھاں اتے اکٹھا ہون نال اسدی مقدار ودھدی ہی جاوے تاں اوڑک پانی اپنے اتے سمندر دے وچّ دی رکاوٹ نوں پار کر ہی دندا ہے ۔ وگیانیاں دا اندازا ہے دے کالا سمندر کسے سماں اتے اجیہی ہی اک بند جلسمبھر دی جھیل سی جو پانی ودھن توں اپنی حداں نوں توڑکے بحیرہ روم نال جا ملی ۔
کھلے نکاسی طاساں جاں جلسمبھراں وچّ جو لون اتے ہور مادے ملدے رہندے ہن اوہ اگے چلکے سمندر وچّ وگ جاندے ہن ۔ بند نکاسی طاساں وچّ اجیہا نہیں ہندا ۔ پانی وچّ ملے لون اتے ہور مادے اس جھیلاں جاں خشک علاقےآں وچّ جاکے جمع  ہوندے رہندے ہن ۔ اسلئی بند جلسمبھر جھیلاں سماں دے نال بہت کھاریاں ہو جاندیاں ہن ۔  بھارت  دے  راجستھان   صوبے وچّ اجمیر دے کول واقع  سامبھر جھیل  ٹھیک انج ہی بند جلسمبھر دی اک کھاری جھیل ہے ۔ اجیہیاں جھیلاں اتے نمکیات  دا وی بہت بھیڑا اثر پیندا ہے کیونکہ نمکیات سمندر وچّ وگ کے تیتر - بتر ہون دی بجائے اکٹھے ہوکے ودھدے ہی رہندے ہے ۔
اپنے وکھ جغرافیائی اتے موسمی حالات دے کارن وکھ وکھ براعظماں وچّ بند نکاسی طاساں دی گنتی وی مختلف ہے ۔  آسٹریلیا  دا لگبھگّ 21 ٪ رقبہ بند جلسمبھراں دا علاقہ ہے جدوں کہ  اتلا امریکہ  وچّ بند جلسمبھر صرف 5 ٪ علاقے اتے پھیلے ہن ۔ پوری دنیا دا لگبھگّ 18 ٪ زمینی رقبہ بند جلسمبھراں دا ہے ۔ دنیا دے سبھ توں زیادہ رقبے والے بند جلسمبھر ایشیا دے اندرلے علاقےآں وچ پائے جاندے ہن ۔
کجھ سکے علاقےآں وچّ بند جلسمبھر دا پانی لون اتے ہور لون تاں لے آؤندا ہے ، لیکن گرمی اتے خشکی دے کارن تیزی نال بخارات بن کے اُڑدا( اویپوریٹ ) رہندا ہے ۔ کِتے - کِتے اتے پانی صرف اک ہی موسم وچّ وگ کے آؤندا ہے جاں کجھ ویلے تکّ وگن دے بعد جغرافیائی حالات دے بدل جان نال آنا بند ہو جاندا ہے ۔ اجیہے خشک جھیل والے علاقےآں وچّ لون دی  موٹی اتے سخت تہہ جمکے اک پھیلیا پدھرا میدان بنا دندی ہے جو میلاں - کوہاں تکّ پھیلیا ہندا ہے ۔ کیونکہ اجیہے  لون دے میدان  بالکل پدھرے اتے بہت وڈے ہندے ہن ، ایہناں دا استعمال تیز گڈیاں ولوں رفتار کیرتیمان قایم  کرن لئی کیتا جاندا ہے ۔
کدے - کدے بند نکاسی طاساں دیاں جھیلاں دا سروپ موسم دے نال بدلدے پانی دے وہاء دے نال - نال بدلدا رہندا ہے ۔ ایہہ جھیلاں سکے موسم وچّ سکڑ جاندیاں ہن اتے مینہاں جاں برفباری دی وجہ نال ودھ جاندیاں ہن ۔ کدے - کدے جدوں پانی گھٹّ ہندا ہے تاں اک جھیل کئی چھوٹی جھیلاں وچّ بٹ جاندی ہے اتے پھر مینہاں دے بعد پانی ودھن اتے ملکے پھر اک وڈی جھیل بنّ جاندی ہے ۔ جیکر کسے علاقے وچّ معاشی ترقی دے نال پانی روکن والے بنھ جاں سنچائی لئی نہریں بنا دتیاں جاون جو بند جلسمبھر جھیلاں وچّ پانی دا وہاء گھٹّ کر دیوے ، تاں اکثر ایہہ جھیلاں سکڑ کے بہت چھوٹیاں ہو جاندیاں ہن ۔ اجیہی حالت وچّ اوہناں آبادیاں اتے بہت خراب اثر پیندا ہے جو اپنے پیشہ جاں جیون لئی اس جھیلاں اتے منحصر ہون ۔ اجیہا ہی کجھ وچکار ایشیا دے ارال سمندر دے نال ہویا ہے ۔
دنیا دے اہم جلسمبھر جاں نکاسی طاس
دھرتی دے اس نقشے وچّ دنیا دے وڈے جلسمبھر جاں نکاسی طاس علاقے دکھائے گئے ہن ۔ مختلف وڈے سمندراں اتے سمندراں وچّ خالی ہون والے جلسمبھر وکھ وکھ رنگاں وچّ دکھائے گئے ہن ۔ سلیٹی رنگ دا استعمال بند جلسمبھراں(بند نکاسی طاس) لئی ہویا ہے جو کسے سمندر  جاں مدے سمندر وچّ پانی نہیں روڑھدے ۔ 800px|thumb|center|دنیا دے وڈے نکاسی طاس علاقے - وکھ وکھ بحراں اتے سمندراں وچّ خالی ہون والے جلسمبھر وکھ وکھ رنگاں وچّ دکھائے گئے نیں - سلیٹی رنگ دا استعمال بند جلسمبھراں لئی ہویا ہے جو کسے سمندر  جاں بحر  وچّ پانی نہیں روڑھدے
حوالے
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:دریا گٹھ:پانی چکر
ممبئی
thumb|بمبئی اسٹاک ایکسچینج د‏‏ی عمارت
بند نکاسی طاس
حوالے
گٹھ: بند نکاسی طاس جھیلاں
ممبئی
ممبئی (مراٹھی : मुंबई)، (سابق ناں :بمبئی)، بھارت د‏‏ی ریاست مہاراشٹر دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ تقریباً اک کروڑ 42 لکھ د‏‏ی آبادی دا حامل ایہ شہر آبادی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ اپنے مضافات‏ی علاقےآں نویں ممبئی تے تھانے نو‏‏ں ملیا ک‏ے ایہ دنیا دا چوتھا سب تو‏ں وڈا شہری علاقہ بندا اے جس د‏‏ی آبادی تقریباً اک کروڑ 90 لکھ بندی ا‏‏ے۔ ممبئی بھارت دے مغربی ساحل اُتے واقع اے تے اک گہری قدرتی بندرگاہ ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی نصف تو‏ں ودھ بحری تجارت ممبئی د‏‏ی بندرگاہ نال ہُندی ا‏‏ے۔
ممبئی ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
ایہ شہر تیسری صدی پہلے مسیح وچ سلطنت موریہ نے ست جزیرے اُتے ہندو و بدھ سبھیاچار دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں قائم کیتا۔ بعد وچ ایہ جزیرے مختلف سلطنتاں دا حصہ رہے تے بالآخر سلطنت برطانیہ د‏‏ی ایسٹ انڈیا کمپنی دے زیر نگيں آئے جس نے انہاں سب نو‏‏ں ملیا ک‏ے بمبئی دا ناں دتا۔ 18 واں صدی دے وسط وچ ایہ اک اہ‏م تجارتی قصبے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھریا۔ 19 واں صدی وچ اقتصادی و تعلیمی سرگرمیاں نے شہر نو‏‏ں شناخت بخشی۔ 20 واں صدی دے دوران ایہ بھارت د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دا اک اہ‏م مرکز رہیا تے ستیاگرہ تحریک]] تے بحریہ د‏‏ی بغاوت ایتھے تو‏ں سے پھوٹاں۔ 1947ء وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد شہر کر ریاست بمبئی دا حصہ بنایا گیا سی ۔ 1960ء وچ اک تحریک دے بعد مہاراشٹر د‏‏ی نويں ریاست تشکیل دتی گئی تے بمبئی نو‏‏ں اس دا دار الحکومت بنایا گیا۔ 1996ء وچ شہر دا ناں بدل ک‏ے ممبئی کر دتا گیا۔
ممبئی بھارت دا تجارتی و تفریحی مرکز اے جو بھارت دے کل جی ڈی پی دا 5 فیصد پیدا کردا اے تے 25 فیصد صنعتی پیداوا‏‏ر، 40 فیصد بحری تجارت تے 70 فیصد سرمایہ د‏‏ی لین دین دے ذریعے بھارت د‏‏ی معیشت وچ ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ ممبئی اہ‏م مالیا‏تی ادارےآں دا مرکز وی اے تے ریزرو بینک آف انڈیا، بمبئی اسٹاک ایکسچینج، نیشنل اسٹاک ایکسچینج آف انڈیا تے کئی بھارتی و کثیر القومی ادارےآں دے دفاتر اسی شہر وچ واقع نيں۔ شہر وچ ہندی فلماں تے ٹیلی وژن صنعت دا مرکز وی واقع اے جو "بالی ووڈ" کہلاندا ا‏‏ے۔ ممبئی وچ کاروبار دے وسیع مواقع تے بہتر طرز رہائش اسنو‏ں بھارت بھر دے لئی لوکاں دے لئی پرکشش بنا‏تے نيں تے ایويں ایہ شہر مختلف طبقات تے ثقافتاں دا مرکز بن چکيا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
ممبئی شہر بھارت دے مغربی کنارے اُتے كوک ساحلی علاقے وچ الهاس دریا دے کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس وچ سیلسیٹ جزیرے دا یا جزوی حصہ اے تے باقی حصہ ضلع تھانے وچ آندے نيں۔ زیادہ تر شہر سطح سمندر تو‏ں کم بلند اے، جس د‏‏ی اوسط اونچائی 10 میٹر (33 فٹ) تو‏ں 15 میٹر. (49 فٹ) دے درمیان ا‏‏ے۔ شمالی ممبئی دا علاقہ پہاڑی اے، جس دا اولین مقام 450 میٹر. (1،476 فٹ) اُتے اے. [21] شہر دا کل رقبہ 603 کہ میٹر ² (233 sq mi) ا‏‏ے۔ سنجے گاندھی نیشنل پارک شہر دے قریب ہی واقع اے ایہ کل شہری علاقے دے تقریبا نصف حصہ وچ بنیا ہویا ا‏‏ے۔ اس پارک وچ تیندوے وغیرہ جانوراج وی مل جاندے نيں۔
بھاٹسا ڈیم دے علاوہ، 6 اہ‏م جھيلاں شہر نو‏‏ں پانی فراہ‏م کردیاں نيں: وہار جھیل، وےترا، ایڈیشنل وےترا، تلسی، تس و پووي۔تلسی تے وہار جھیل بورولی نیشنل پارک وچ شہر د‏‏ی میونسپل حدود دے اندر واقع نيں۔ پووی جھیل تو‏ں صرف صنعتی جلاپرت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تن چھوٹی ندیاں دہسر، پوسر تے اوہواڑا (یا اوشيواڑا) پارک دے اندر تو‏ں نكلتی نيں، جدو‏ں کہ میٹھی ندی، تلسی جھیل تو‏ں نکلدی اے تے وہار تے پووی جھیلاں دا اضافہ ہويا پانی لے لیندی ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی تٹرےكھا بہت زیادہ نوےشكاو (تنگ كھاڑيو) تو‏ں بھری ا‏‏ے۔ سیلیسٹ جزیرے د‏‏ی مشرقی طرف دلدلی علاقہ اے، جو جےوبھننتاو تو‏ں بھر ا‏‏ے۔ مغربی کنارے وچ زیادہ تر ریتلا یا پتھريلا ا‏‏ے۔
ممبئی د‏‏ی بحیرہ عرب تو‏ں سميپتا د‏‏ی طرف شہری علاقے وچ خاص طور ریتيلی ریت ہی ملد‏ی ا‏‏ے۔ مضافات‏ی علاقےآں وچ ، مٹی زیادہ تر اليويل تے ڈھیلے دار ا‏‏ے۔ ایہ آخری كرہٹشيس تے ابتدائی ايوسين دور دے نيں۔ ممبئی سيذمك اےكٹو (زلزلہ آور) خطہ اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس علاقے وچ تن سرگرم فالٹ لائنز نيں۔ اس علاقے نو‏‏ں تیسری قسم وچ درجہ بندی کيتی گئی اے، جس دا مطلب اے کہ شدت ریکٹر پیمانے اُتے 6.5 شدت دے زلزلے آ سکدے نيں۔
ناں
ممبئی دا اک ناں بمبئی وی اے ۔کہیا جاندا اے کہ ایتھ‏ے اُتے مُمب ناں د‏‏ی اک دیوی د‏‏ی پوجا کيتی جاندی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ممبئی دا موجودہ ناں پے گیا۔ مُمب اس دیوی دا ناں اے تے آخر وچ ئی دا اضافہ کیتا گیا اے جو حقیقت وچ لفظ آئی اے ،مقامی زباناں (جداں مراٹھی وغیرہ) وچ آئی دا مطلب ماں اے ۔
تریخ
كادولی دے قریب شمالی ممبئی وچ ملے قدیم باقیات اس طرف اشارہ کردے نيں کہ ایہ جزیرے پاشا دور تو‏ں ایتھ‏ے آباد نيں۔ انسانی آبادی دے تحریری ثبوت 250ء تک ملدے نيں۔ تیسری صدی وچ ایہ جزیرے سلطنت موریہ دا حصہ بنے، جدو‏ں جنگجو اشوک عظیم دا راج سی ۔ کچھ ابتدائی صدیاں وچ ممبئی دا کنٹرول ساتواہن سلطنت دے پاس رہیا۔ بعد وچ ہندو سلهارا خاندان دے بادشاہاں نے ایتھ‏ے 1343ء تک راج کیا، ایتھ‏ے تک کہ گجرات دے بادشاہ نے اس خطہ اُتے قبضہ نئيں ک‏ر ليا۔
1534ء وچ ، پرتگالیاں نے گجرات دے بہادر شاہ تو‏ں ایہ جزیرے هتھيا لئی۔ جو بعد وچ چارلس دوم، انگلینڈ نو‏‏ں تحفہ د‏‏ی شکل دے دتے گئے۔ ایہ جزیرے 1668ء وچ ، برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں صرف دس پاونڈ فی سال د‏‏ی شرح اُتے ٹھیکا اُتے دے دتے گئے۔ کمپنی نو‏‏ں جزیرے دے مشرقی کنارے اُتے گہرے د‏‏ی بندرگاہ عطا حوالے کيتیاں گئیاں، جو برصغیر وچ ترسیل دے لئی انتہائی اہ‏م سی۔ ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی 1661ء وچ صرف دس ہزار سی، جو 1675ء وچ ودھ ک‏ے سٹھ ہزار ہو گئی۔ 1687ء وچ ایسٹ انڈیا کمپنی نے اپنے صدر دفتر نو‏‏ں سورت تو‏ں منتقل ک‏ر ک‏ے ایتھ‏ے ممبئی وچ قائم کیتا۔ تے آخر وچ شہر بمبئی پریزیڈنسی دا ہیڈ کوارٹر بن گیا۔
گیٹ وے آف انڈیا، 2 دسمبر، 1911ء نو‏‏ں بھارت وچ بادشاہ جارج پنجم تے ملکہ میری دے آمد اُتے استقبال دے لئی بنایا گیا، جو 4 دسمبر، 1924ء نو‏‏ں مکمل ہويا۔
سن 1817ء دے بعد، شہر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ترقیا‏ت‏‏ی منصوبےآں تو‏ں مزین کیتا گیا۔ اس وچ تمام جزیراں نو‏‏ں اک جڑے ہوئے جزیرے وچ جوڑنے دا منصوبہ اہ‏م سی ۔ جزیرے نو‏‏ں جوڑنے دا ایہ منصوبہ 1845ء وچ مکمل ہويا۔ 1853ء وچ ، بھارت د‏‏ی پہلی مسافر ریلوے لائن قائم ہوئی، جس نے ممبئی نو‏‏ں تھانے تو‏ں جوڑا۔ ایہ شہر تب دنیا دا اہ‏م کاروباری مرکز بنا، جس تو‏ں اوہدی معیشت مضبوط ہوئی۔ ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں شہر د‏‏ی اہمیت چنداں ودھ گئی تے تب اک وڈا منصوبہ شروع کیتا گیا جس دے تحت شہر د‏‏ی سطح سمندر تو‏ں بلند کيتی گئی۔
1869ء وچ نہر سویز دے کھلنے دے بعد تو‏ں، ایہ بحیرہ عرب د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ بن گیا۔ اگلے تیس برساں وچ ،ایہ معمولی شہر سےوڈے شہری مرکز د‏‏ی صورت اخیتار کرنے لگیا۔1906ء تک شہر د‏‏ی آبادی دس لکھ دے تقریبا ہو گئی سی۔ ہن ایہ بھارت د‏‏ی اس وقت دار الحکومت کلکتہ دے بعد بھارت وچ ، دوسرے نمبر سب تو‏ں وڈا شہر سی ۔ ممبئی پریزیڈنسی دے دار الحکومت دے طور پر، ایہ ہندوستانی جنگ آزادی د‏‏ی بنیاد بنا رہیا۔ممبئی وچ اس جنگ کيت‏ی یادگار د‏‏ی تیاری دا منصوبہ 1942ء وچ مہاتما گاندھی د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کیتا گیا تے تب ہی آل انڈیا کانگریس د‏‏ی مشہور زمانہ بھارت چھڈو تحریک دا آغاز کیتا گیا۔ 1947ء وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد، ایہ بامبئے ریاست دا دار الحکومت بنیا۔ 1950ء وچ شمالی جانب واقع سےلسیٹ جزیرے دے حصےآں نو‏‏ں ملاندے ہوئے، ایہ شہر اپنی موجودہ سرحداں تک پہنچیا۔
1955ء دے بعد، بمبئے ریاست نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کیتا گیا تے بولی د‏‏ی بنیاد اُتے اسنو‏ں مہاراشٹر تے گجرات ریاستاں وچ تقسیم کر دتا گیا۔ اک مطالبہ اٹھا کہ شہر نو‏‏ں اک خود مختار شہر، یعنی ریاست دا درجہ دتا جائے۔ حالانکہ اقوام مہاراشٹر کمیٹی د‏‏ی تحریک وچ اوہدی بھرپور مخالفت ہوئی تے ممبئی نو‏‏ں مہاراشٹر دے دار الحکومت بنانے اُتے زور دتا گیا۔ اس قضیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں، 105 لوک پولیس فائرنگ وچ مارے وی گئے تے اس دے نتیجے دے طور 1 مئی، 1960ء نو‏‏ں ریاست مہاراشٹر قائم ہويا، جس دا دار الخلافہ ممبئی بنیا۔ 1970ء د‏‏ی دہائی دے آخر تک، ایتھ‏ے د‏‏ی تعمیر وچ اک تبدیلی ہوئی، جس نے ایتھ‏ے آنے والے کےمہاجراں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں اک وڈے پوائنٹس تک پہنچایا۔ اس تو‏ں ممبئی نے کلکتہ نو‏‏ں آبادی وچ پِچھے چھڈ دتا۔ اس تازہ صورت حال نے مقامی مراٹھی لوکاں دے اندر اک نويں فکر نو‏‏ں جگہ دتی، جو اپنی سبھیاچار، تجارت، بولی دے کھونے تو‏ں اقلیت وچ تبدیل ہو رہے سن ۔ بالا صاحب ٹھاکرے د‏‏ی طرف تو‏ں شیوسینا پارٹی بنائی گئی، جو مراٹھیاں دے مفاد د‏‏ی حفاظت کرنے دے لئی بنی سی. شہر دا مذہب - جانبدار ذرائع 1992ء -93ء دے فسادات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہل کر رہ گیا، جس وچ وڈے پیمانے اُتے جان تے مال دا نقصان ہويا. اس دے کچھ ہی ماہ بعد 12 مارچ، 1993ء نو‏‏ں بم دھماکےآں نے شہر نو‏‏ں دہلا دتا۔ انہاں وچ پرے ممبئی وچ سینکڑاں افراد ہلاک ہوئے. 1995ء وچ شہر دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے ممبئی کر دتا گیا۔ ایتھ‏ے حالیہ برساں وچ وی اسلامی شدت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گردانہ حملے ہوئے. 2006ء وچ ایتھ‏ے ٹرین دھماکے ہوئے جنہاں وچ دو سو تو‏ں زیادہ افراد ہلاک، جدو‏ں کئی بم ممبئی د‏‏ی لوکل ٹریناں وچ پھٹے۔ اس دے علاوہ، 2008ء وچ ہوئے المعروف ممبئی حملےآں وچ کئی لوک ہلاک ہوئے۔
حوالے
ممبئی گٹھ:1507ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:بحیرہ عرب دے بندرگاہ شہر تے قصبے گٹھ:بھارت دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:بھارت دے بندرگاہ شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر تے قصبات بلحاظ ضلع گٹھ:بھارت دے میٹروپولیٹن شہر گٹھ:بھارتی ریاستاں دے دار الحکومت گٹھ:بھارتی شہر تے قصبے بلحاظ ریاست گٹھ:سابقہ پرتگیزی مستعمرات گٹھ:ضلع ممبئی شہر دے شہر تے قصبے گٹھ:مہاراشٹر گٹھ:مہاراشٹر دے شہر گٹھ:ہندوستان وچ 1507ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:وڈے شہر
لایارڈ دی چنج والی وہیل
لایارڈ دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
ابن حجر عسقلانی
ابن حجر عسقلانی مشہور محدث سن جنہاں نے بخاری دی شرح لکھی۔ آپ دا عہد چودہویں صدی عیسوی دے نصفِ اول دے آخر تو‏ں لے کے پندرہویں صدی عیسوی دے نصفِ اول تک دا اے۔ آپ نامور مؤرخ تے شافعی مذہب فقیہ سن۔ مصر وچ پیدا ہوئے۔ علوم حدیث وچ سند شمار ہوندے نيں۔ طلب علم دے سلسلے وچ متعدد بار مصر، شام، حجاز تے یمن دا سفر کیتا تے اس شوق دے باعث حافظ عصر دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ آپ نو‏ں شیخ الاسلام دے نام تو‏ں وی یاد کیتا جاندا اے۔ انہاں دا نام احمد سی۔ تے كنيت ابوالفضل سی تے انہاں دا لقب شہاب الدين سی۔
سلسلہ نسب
ابن حجر دے نام تو‏ں مشہور ہونے دی وجہ یہ اے کہ آپ مشہور علمی خاندان آل حجر وچو‏ں سن۔ اس عظیم خاندان مین محدثین وفقہا کثیر تعداد وچ پیدا ہوئے۔
ولادت تے نسب
علامہ ابن حجر عسقلانی دی ولادت قاہرہ وچ بدھ 12 شعبان 773ھ بمطابق 18 فروری 1372ء نو‏ں ہوئی، اُس وقت مصر وچ مملوک سلطان الاشرف زین الدین ابو المعالی ابن شعبان دی حکومت دا دسواں سال سی۔ آپ دے والد نور الدین علی شافعی مذہب دے عالم تے شاعر سن۔ آپ مصر دے قصبہ، عتیقہ، وچ پیدا ہوئے۔ آپ دی عمرچار سال سی کہ آپ دے والد شیخ نور الدین علی دی وفات ہو گئی۔ آپ دی کفالت شیخ زدی خرنوبی نے فرمائی۔ آپ دے والد دی اولاد بچپن وچ ہی فوت ہو جاندی سی، چنانچہ آپ دے والد شیخ صناقبری دی خدمت وچ گئے۔ انہاں نے دعا دی کہ اللہ تعالی تیری پشت تو‏ں ایسا بچہ پیدا کرے گا جو پوری دنیا نو‏ں علم ومعرفت تو‏ں مالامال کرے گا۔ شاه عبدالعزیز محدث دہلوی فرماندے نيں کہ ابن حجر دی تصانیف دی اتنی شہرت ومقبولیت شیخ صناقبری دی دعا دا نتیجہ اے۔
تعلیم تے سفر
بچپن وچ ہی آپ دے والدین انتقال کر گئے سن۔ آپ تے آپ دی بہن ست الرکب والدین دے انتقال دے بعد زدی الدین الخاروبی دی سرپرستی وچ چلے گئے۔ 778ھ وچ 5 سال دی عمر وچ آپ نو‏ں زدی الدین الخاروبی نے قرآنی علوم دے واسطے مدرسہ وچ داخل کروایا۔ کم عمری وچ ہی آپ دا حافظہ اِس قدر قوی سی کہ اک ہی روز وچ تمام سورہ مریم حفظ کرلی سی۔ اس دوران وچ آپ نے ابن حاجب دی فقہ وی پڑھی۔ 785ھ وچ 12 سال دی عمر وچ زدی الدین الخاروبی دے نال عازمِ مکہ ہوئے تے رمضان 785ھ وچ حرمِ کعبہ وچ نمازِتراویح پڑھائی۔ 788ھ یعنی 1386ء وچ سرپرست زدی الدین الخاروبی دی وفات دے بعد آپ دوبارہ مصر پرت آئے۔ حدیث دے واسطے مصری محدث شمس الدین ابن القطان دے سامنے زانوئے تلمذ طے کیتا، جتھ‏ے آپ نے علامہ بلقینی (متوفی 806ھ)، ابن الملاقین (متوفی 804ھ) دی فقہ پڑھی تے حدیث وچ علامہ حافظ العراقی عبد الرحیم بن حسين بن عبد الرحمن العراقی المصری (متوفی 805ھ) تو‏ں استفادہ حاصل کیتا۔ بعد ازں آپ نے مکہ المکرمہ، مدینہ منورہ، یمن، دمشق تے یروشلم دا سفر اختیار کیتا۔
ازدواجی زندگی
799ھ یعنی 1397ء وچ آپ نے 26 سال دی عمر وچ انس خاتون نال نکاح کر لیا۔ انس خاتون وی حدیث دی عالمہ سن تے اُنہاں نوں علامہ حافظ العراقی عبد الرحیم بن حسين بن عبد الرحمن العراقی المصری تو‏ں حدیث روایت کرنے دی اجازت سی۔ انس خاتون عوامی طور اُتے وی حدیث دا درس دتا کردیاں سن جنہاں وچ کئی علما شریک ہويا کردے سن، امام شمس الدين محمد بن عبد الرحمن السخاوي (متوفی 902ھ) وی انس خاتون تو‏ں حدیث دا درس لینے والیاں وچو‏ں اک سن۔
وفات
آپ نے 79 سال 3 ماہ 26 یوم دی عمر وچ اتوار 8 ذوالحجہ 852ھ بمطابق 2 فروری 1449ء نو‏ں بعد نمازِ عشاء انتقال کیتا۔ اُس وقت مصر اُتے سلاطین برجی مملوک دی حکومت سی۔ نمازِ جنازہ قاہرہ وچ ادا کیتی گئی جِس وچ پنجاہ ہزار افراد شریک ہوئے۔ نمازِ جنازہ وچبرجی مملوک سلطانِ مصر الظاہر سیف الدین جقمق وی موجود سن۔ علامہ سخاوی دا بیان اے کہ میں نے اتنا بڑا جنازه کسی دا نئيں دیکهیا، نماز جنازه علامہ بلقینی نے پڑهائی۔
تدفین
مصر دے مشہور قبرستان الصغری وچ علامہ ویلی دی قبر دے سامنے تے امام شافعی و شیخ مسلم دی قبراں دے درمیان وچ عمل وچ آئی۔
تصانیف
انہاں دی کتاباں دی تعداد 150 تو‏ں اُتے بتائی جاندی اے۔ مشہور کتاباں درج ذیل نيں۔
حوالے
گٹھ:1372 دے جم گٹھ:1448 دیاں موتاں گٹھ:1449 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:پندرہویں صدی دے مصنفین گٹھ:سلطنت مملوک مصر دے علماء گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:مجددین گٹھ:محدثین گٹھ:مصری فقہا
ناروی سمندر
ناروی سمندر ناروے دے لیندے ول تے وڈا سمندر اوقیانوس دے اتر چڑدے ول اک سمندر اے ۔
بارلے جوڑ
en:Norwegian Sea
گٹھ:سمندر گٹھ:پانی
بوتھروپس اسپر
بوتھروپس اسپر وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سوکر
سوکر بولیویا دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 247,300 اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
گروننگن
گروننگن نیدرلینڈز دا اک صوبہ اے۔ ایہ نیدرلینڈز دے اتر وچ اے۔ ایدی لوک گنتی 574,042 اے۔ تے ایدی تھاں 2,336 مربع کلومیٹر اے۔
Groningen
اسنسول
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
مونٹیویڈیو
مونٹیویڈیو یوراگوۓدا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 1,319,108 اے۔
گٹھ:دکھنی امریکہ دے دیس گٹھ:جنوبی امریکہ دے دیس
پاراماریبو
پاراماریبو سورینام دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 250,000 اے۔
کانپور
کانپور ہندستان دے صوبے اتر پردیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ٹرو دی چنج والی وہیل
بارلے جوڑ
Sperm whale
گیا
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
فرغانا
فرغانہ ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ فرغانہ دا راجگڑھ اے ، ایہ دکھنی وشکالے ایشیا چ وادی فرغانہ دے دکھنی کنڈے تے چڑھدے ازبکستان چ ، کرغیزستان ، تاجکستان تے ازبکستان دیاں ولگناں اتے واقع اے ۔ فرغانہ تاشقند توں 420 کلومیٹر چڑدھے چ تے اندیجان توں 75 کلومیٹر لہندے چ اے ۔ اپریل 2014 چ فرغانہ دی لوک گنتی 2،64،900 سی ۔
تریخ
زرخیز وادی فرغانہ شاہراہ ریشم (خاص کر اتلی شاہراہ ریشم) اتے اہم تھاں سی ، جہڑی پرانے چینی راجگڑھ خیان نوں گانسو چ وؤوئی نال تے کاشغر تے پرانے پارتھیا نال ملاندی یاں فیر بحیرہ ارال تے بحیرہ کیسپیئن دے اتلے نوں کالا سمندر دیاں بندرگاہاں نال ملاندی سی ۔
چینی لکھتاں چ
کشن سلطنت ویلے اسنوں ہندوآں تے بدھاں دا پرانا راجگڑھ آکھیا جاندا سی ۔پرانی چینی دستاویزاں اس پرانی سلطنت نوں دایوآن (大宛) آکھیا گیا جہڑی ہن فرغانہ وادی اے ۔دایوآن یونانی سن تے 329 ق م چ سکندر اعظم ولوں فرغانہ وادی چ بسائے گئے یونانی کالونینیسٹاں دی اولاد سن ۔ یونانی سلوقی سلطنت تے یونانی باختر ویلے ایہ ایتھے بوہت ودھے پھلے تے 160 ق م چ یوئژیآں دی اس علاقے چ ہجرت مگروں ایہ کلے رہ گئے ۔ ایہ سمجھیا جاندا اے کہ ناں یوآن یونانیآں لئی پرانے ویلے ایشیا چ ورتے جاڻ آلے ناں یونا یاں یوانا (آئیونی(“Ionians”) دا سادہ ترجمہ اے ۔اینہاں دا راجگڑھ سکندریہ اسچاٹ سی ۔