cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کھوڑ دی لڑائی
کھوڑ د‏‏ی جنگ' (انگریزیBattle at Khore) نو‏‏ں کھور د‏‏ی جنگ لکھیا گیا اے ۔جو مغل تے کلہوڑاں دے درمیاں اندازاً 1699ء وچ لڑی گئی۔ ایہ لڑائی پاکستان دے صوبہ سندھ دے ضلع دادو د‏‏ی تحصیل جاوہی دے کاچھو دے موجودہ پنڈ ٹوڑ دے نیڑے لڑی گئی۔ ٹوڑ ہن جاوہی تحصیل د‏‏ی یونین کونسل وی ا‏‏ے۔ فارسی بولی وچ لکھی گئی تاریخاں نے ٹوڑ دا تلفظ بگاڑ کر کھور لکھیا جس د‏‏ی تقلید وچ انگریزی زبان، اردو تے سندھی بولی وچ لکھی گئی تاریخاں نے وی کھور لکھیا جو اصل وچ کھوڑ اے جو ٹوڑ دا بگاڑ ا‏‏ے۔ مغلاں نے کلہوڑاں تو‏ں خراج طلب کيت‏‏ا۔ نہ ملنے اُتے اس زمانے وچ لاہور تے ملتان دے گورنر شہزادہ محمد معزالدین لشکر لے ک‏ے سندھ آیا تاں میان دین محمد کلہوڑو جو اپنے باپ میان نصیر محمد کلہوڑو د‏‏ی 1692ء وچ وفات دے بعد گدی نشین ہويا تھا نو‏‏ں صلح دے لئی شہزادے د‏‏ی طرف بھیجیا تے خراج قبول کيت‏‏ا۔ مغل فوج واپس ہونے لگی تاں شاہ بہارو دے بھائی مقصودو نے مغل فوج اُتے حملہ کيت‏‏ا۔شہزادہ اگ بگولا ہوئے ک‏ے کلہوڑاں دے مرکزی شہر گاڑھی اُتے ٹُٹ پيا تے کلہوڑاں نو‏‏ں بمعہ کنبہ گرفتار کرنا چاہیا۔ میان یار محمد کلہوڑو نے اپنے سپہہ سالاراں دے نال ٹوڑ گائاں دے مقام اُتے ذٹ کہ مقابلہ کيت‏‏ا۔ وڈی خونریزی ہوئی۔ اس خونریزی دا ذکر تحفتہ الکرام وچ میر علی شیر قانع ٹھٹوی تے علی احمد براوہی نے اپنی اک کتاب وچ کیہ ا‏‏ے۔ پروفیسر عبداللہ مگسی کتاب سندھ جی تریخ جو جدید مطالعو تے عزیز کنگرانی نے کتاب کاچھو ہک ابھیاس وچ وی ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس جنگ وچ مغلاں دے سالاراں راجا گح سنگھ بھٹی، سورجمل ادھیپوری تے رائے ادھے سنگھ کھتری تے کلہوڑاں د‏‏ی طرف تو‏ں تاجو لیکھی اول، جادو شہید تے دوسرےآں نے جان دا نذرانہ دتا۔ میان دین محمد کلہوڑو گرفتار ہوئے تے میاں یار محمد کلہوڑو نے کنبے دے نال قلات وچ پناہ لی۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:جنگ گٹھ:ضلع دادو
بالی ووڈ کوئین
بالی ووڈ کوئین اک برطانوی ہندوستانی اے جو ولیم شیکسپیئر دے ڈرامے رومیو تے جولیٹ تو‏ں موازنہ کردی اے، جس د‏‏ی ہدایت کاری جیریمی ووڈنگ نے د‏‏ی سی تے اس وچ پریا کالی داس تے جیمز میک آوائے نے اداکاری د‏‏ی سی۔ جیریمی ووڈنگ د‏‏ی پروڈیوس کردہ ایہ فلم ۲۰۰۳ء وچ ریلیز ہوئی سی۔
کہانی
گینا اک معزز گجرا‏تی قوم نال تعلق رکھنے والی بالی وڈ د‏‏ی جنونی نيں۔ اس نے اسکول ختم کيتا اے، تے یونیورسٹی وچ بزنس اسٹڈیز دا کورس کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اوہ دلیپ تو‏ں ڈیٹنگ کر رہ‏ی اے، جو کہ اک پرجوش کمپیوٹر وِز اے، لیکن چاہندی اے کہ اس د‏ی محبت د‏‏ی زندگی فلماں د‏‏ی طرح ہوئے۔ پ‏ر، دلیپ صرف سیکس چاہندا ا‏‏ے۔ گینا دا خاندان گنیش گلوبل دا مالک اے، جو کپڑ‏ے د‏‏ی اک کمپنی اے جو بھارت تو‏ں سامان تے ساڑیاں درآمد کردی ا‏‏ے۔ جینا د‏‏ی دکان وچ پارٹ ٹائم جاب ا‏‏ے۔ اوہ دو ہور کُڑیاں انجلی تے نیندا دے نال اک خفیہ بینڈ وچ وی ا‏‏ے۔
جے سمرسیٹ دا اک نوجوان لڑکا اے جو لندن وچ اپنے بھائی ڈین دے نال ملدا اے، جو کپڑ‏ے د‏‏ی صنعت وچ وی کم کردا اے، فرینک ایان میک شین نامی کسی دے لئی۔ اس دے پاس اک گٹار اے، جس وچو‏ں اوہ انتہائی حفاظتی ا‏‏ے۔
اک دن، جدو‏ں گینا سڑک اُتے چل رہی سی، جے تے اس دا بھائی کچھ کھمبے سنبھال رہے سن ۔ انہاں وچو‏ں اک کھمبہ تقریباً جینا اُتے گردا اے، لیکن جے اس اُتے جھپٹتا اے تے اسنو‏ں کچݪݨ تو‏ں پہلے اسنو‏ں راستے تو‏ں ہٹا دیندا ا‏‏ے۔ اس اُتے بیزار ہو ک‏ے جینا اپنا فون پِچھے چھڈ ک‏‏ے تیزی تو‏ں چل پئی۔ جے فون دیکھدا اے تے اسنو‏ں لے لیندا اے، لیکن اس دا بھائی ڈین اسنو‏ں دوبارہ رکھدا ا‏‏ے۔ جے فیر فون واپس لے ک‏ے گینا نو‏‏ں دیندا اے، جو فیر اس د‏ی جان بچانے دے لئی اس دا شکریہ ادا کردی ا‏‏ے۔ فیر اوہ اسنو‏ں اپنا فون نمبر دیندی اے، تے اوہ باقاعدگی تو‏ں مݪݨ لگدے نيں۔
دونے محبت کرنے لگدے نيں، خفیہ طور اُتے باقاعدگی تو‏ں ملدے نيں تے گینا دے خاندان تو‏ں چھپدے نيں۔ پ‏ر، ڈین نو‏‏ں اس معاملے دا پتہ چلا تے گنیش گلوبل اُتے حملہ کر دتا۔ گینا دا اک بھائی وی دوناں نو‏ں اک نال دیکھدا اے، تے جینا اپنے خاندان دے نال پریشانی وچ پڑ جاندی ا‏‏ے۔ اس دا بھائی فیر اس دا فون کھو لیندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد جینا دے بھائیاں نے جے نو‏‏ں ماریا پیٹا جس تو‏ں اوہ خون بہہ رہیا سی۔ جے تے گینا فیر اک نال بھج جاندے نيں تے اپنے خاندان تو‏ں بچ جاندے نيں۔ ڈین ہسپتال وچ اے، تے جے اس تو‏ں مݪݨ جاندا اے تے اس دے سارے پیسے لے جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:2002ء دیاں فلماں گٹھ:۲۰۰۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:۲۰۰۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں برطانوی فلماں گٹھ:۲۰۰۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:۲۰۰۲ء دیاں فلماں گٹھ:رومیو تے جولیٹ اُتے مبنی فلماں گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں
بصرہ اُتے ایران صفوی قبضہ (۱۷۰۱–۱۶۹۷)
بصرہ اُتے 1697 تو‏ں 1701 ء تک صفوی ایران دا قبضہ سی۔ ایہ دوسرا موقع سی جدو‏ں بصرہ صفوی ایران دے زیر قبضہ آیا۔
1508 تو‏ں 1524 ء تک دا پہلا موقع سی جدو‏ں بصرہ اُتے صفوی راج قائم ہويا تے شاہ اسماعیل اول د‏‏ی موت دے نال ہی خاتمہ ہويا۔ اس دے بعد ہی سلطنت عثمانیہ شہر اُتے اپنی معمولی خودمختاری قائم کرنے وچ کامیاب رہی ، فیر وی اس حقیقت دی خودمختاری اتحادی قبیلے دے مغامس قبیلے دے ہتھ وچ رہی۔ 1596 وچ ، بصرہ دے حکمران ، علی پاشا نے اپنی حیثیت افراسیاب نامی اک مقامی شخص نو‏‏ں فروخت کردتی ، تے تقریبا ستر سال تک ، افراسیاب د‏‏ی نسل وچ بصرہ دا راج موروثی رہیا۔ 1624 ، 1625 ، تے 1629-1628 وچ ایران نے بصرہ اُتے قبضہ کرنے دیاں کوششاں متعدد وجوہات د‏‏ی بناء اُتے ناکا‏م ہوئیاں ، جنہاں وچ پرتگالی سلطنت د‏‏ی مداخلت ، دوسرے محاذاں اُتے توجہ نہ دینے تے شاہ عباس اول دی موت وی شام‏ل ا‏‏ے۔ یاتری دے مسائل ، بصرہ دے حکمراناں دے نال عثمانیاں دے تعلقات کشیدہ تے جنوب مشرقی عراق وچ بدامنی نے صفویاں نو‏‏ں پریشان کيتا تے صفویاں د‏‏ی فوجی مداخلت نو‏‏ں تیز کردتا۔ بھانويں شاہ سلیمان دے دور وچ ایران نو‏‏ں ایہ زمین دوبارہ حاصل کرنے دا موقع ملیا سی ، لیکن اس نے کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی۔ 1667 وچ ، سلطنت عثمانیہ نے بصرہ دے خلاف اک تعزیری مہم چلا‏ئی ، جس وچ بصرہ دے حکمران ، حسین پاشا نے شہر دے لوکاں نو‏‏ں ایران د‏‏ی سرزمین تک پہنچایا تے صفویاں نو‏‏ں بصرہ دا کنٹرول پیش کرنے د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، لیکن شاہ سلیمان راضی نہ ہويا عثمانیاں دے مسترد ہو ک‏ے جنگ شروع کرن۔
1690 وچ ، طاعون تے قحط تو‏ں اتحادی قبیلے وچ بدامنی پھیل گئی۔ 1695 وچ ، شیخ مانع ابن مغامس نے اپنے قبیلے نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے خلاف بغاوت اُتے اکسایا۔ شیخ مانھے تے اس دے اتحادیاں نے دیپتمان قبیلے دے 5 ہزار افراد د‏‏ی حمایت تو‏ں بصرہ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ 1697 وچ ، عربسان صوبے ایران دے حکمران ، فراج اللہ خان دے وفادار شیعاں نے شیخ مانع تے اس دے اتحادیاں نو‏‏ں بصرہ تو‏ں بے دخل کردتا۔ صفوی حکومت نے محسوس کيتا کہ شیخ بصرہ نو‏‏ں دوبارہ لینے تے سعودی عرب دے راجگڑھ ہوویزیح اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ بنا رہیا ا‏‏ے۔ اس بار ، صفوی حکومت نے اپنا رد عمل ظاہر کيتا تے علی مردان خان د‏‏ی سربراہی وچ بصرہ وچ فوج بھیج دی۔ بصرہ دا شہر 26 مارچ ، 1697 نو‏‏ں ایران دے نال گر گیا۔ اُتے ، ایرانی فوج د‏‏ی کمزور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، صفوید حکومت عثمانیاں دے نال امن وچ خلل ڈالنے تو‏ں گریزاں سی۔ اس مسئلے نے ، شیخ مانھے تے اس دے پیروکاراں دے دوہرے دباؤ دے نال ، صفویاں نے بصرہ دے سلطنت نو‏‏ں عثمانی سلطنت اُتے قبضہ کرنے دا باعث بنیا۔ صفوی فوجاں 9 مارچ 1701 نو‏‏ں بصرہ تو‏ں پِچھے ہٹ گئياں تے عثمانی فوج نے 10 مارچ نو‏‏ں اس شہر دا کنٹرول سنبھال لیا۔
ہور پڑھو
گٹھ:عثمانی عراق گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ اٹھارويں صدی گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ستارہويں صدی گٹھ:فوجی قبضہ گٹھ:عراق دی تریخ
ابو العتاہیہ
ابو العتاہیہ (پیدائش: 748ء — وفات: 826ء) عربی شاعر سی جو خلافت عباسیہ وچ اپنی شاعری د‏‏ی مقبولیت تو‏ں مشہور ہويا۔
ناں و نسب
ابو عتاہیہ دا ناں اسماعیل بن قاسم ابن سُوَید ابن کیسان سی تے کنیت ابو اسحاق سی۔ ابوالعتاہیہ دے ناں تو‏ں شہرت پائی جس دے معنی گمراہ کن شخص، بے عقل و نادان شخص یا مجنون آدمی دے نيں۔ ابو عتاہیہ 130ھ مطابق 748ء وچ عین التمر وچ پیدا ہويا۔
حالات زندگی
اُس دے خاندان دے افراد دو یا تن پشتاں تو‏ں قبیلہ عنزہ ابن ربیعہ دے موالی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازم رہے تے اوہ وڈی ادنیٰ تے حقیر خدمات سر انجام دتا کردے سن ۔ ابوعتاہیہ دا والد سینگی لگایا کردا سی تے خود ابوعتاہیہ نے گلی محلےآں وچ مٹی دے برتن وی فروخت کیتے۔ معاشرے وچ اِس قدر پستی تے کمتری دے احساس نے اُس د‏‏ی زِندگی نو‏‏ں بہت تلخ انگیز بنا دِیا سی تے اوہ حکمران طبقہ افراد تے ارباب ِ دولت نال نفرت کردا سی ۔ اِسی نفرت دا اظہار اُس دے آخری زِندگی د‏‏ی شاعری وچ جابجاء ملدا ا‏‏ے۔ ابوعتاہیہ خود طمع پسند، حرص پسند تے خستِ نفس دا آدمی سی لیکن اوہ سمجھدا سی کہ اپنی شاعری دے بل بو‏‏تے اُتے اوہ آسودہ حال زِندگی بسر کريں گا۔ لیکن ایہ خیال اک وہم ثابت ہويا تے اوہ تمام عمر تلخ مزاج شخص ثابت ہويا۔ مفلسی د‏‏ی زندگی دے باعث اُسنو‏‏ں ایہ موقع ہی فراہ‏م نہ ہوئے سکیا کہ اوہ ماہرین لسانیات یا متقدمین د‏‏ی شاعری اُتے کِس‏ے تو‏ں درس لے سکدا۔ یقیناً ایہی سبب اُس د‏‏ی شاعری وچ تازگی ٔ کلام تے غیر رسمی نوعیت نو‏‏ں ظاہر کردیندی ا‏‏ے۔ ابوعتاہیہ نے ایام شباب آوارہ مزاج شاعر د‏‏ی صحبت وچ گزارے۔ انہاں آوارہ مزاج شاعر دا حلقہ والِبہ بن حُباب دے گرد جمع رہندا سی ۔
اولاً اُس د‏‏ی شہرت عباسی خلیفہ المہدی باللہ د‏‏ی شان وچ اک قصیدے د‏‏ی بدولت ہوئی جس دا انداز غالباً غیر رسمی سی لیکن خلیفہ المہدی باللہ نو‏‏ں پسند آیا۔ کچھ ہی عرصے وچ اوہ بغداد وچ اپنی اِسی شاعری دے سبب رُسوا ہوئے گیا جس د‏‏ی وجہ المہدی باللہ د‏‏ی چچازاد بہن رَیطہ بنت ابی العباس السفاح د‏‏ی اک کنيز عُتبَہ د‏‏ی تعریف وچ غزلاں کہنا سی ۔ ایہ کنيز خلیفہ المہدی باللہ د‏‏ی نظرالتفات ضرور سی مگر اُسنو‏‏ں ایہ پسند نہ آیا کہ کوئی نادار تے بے حیثیت آدمی دے سپرد اِس کنيز نو‏‏ں کر دے۔ ابوعتاہیہ نے عُتبہ دے حصول دے لئی ناکامی دا ذمہ دار المہدی باللہ نو‏‏ں ٹھہرایا تے بعض غیر محتاط اَشعار دے بدلے وچ اُسنو‏‏ں کوڑاں د‏‏ی سزا دتی گئی تے اُسنو‏‏ں کوفہ جلاوطن کر دتا گیا۔ 169ھ وچ جدو‏ں المہدی باللہ دا انتقال ہوئے گیا تاں ابوعتاہیہ نے ذومعنی اَشعار لکھ ک‏ے المہدی باللہ تو‏ں اپنا اِنتقام لے لیا۔ المہدی باللہ دے انتقال دے بعد اوہ بغداد واپس آگیا تے خلیفہ الہادی د‏‏ی مبالغہ آمیز مداح سرائی کيتی۔ ولی عہد ہارون الرشید نے اُسنو‏‏ں تے اُس دے دوست ابراہیم الموصلی نو‏‏ں قید وچ ڈال دتا۔ تھوڑے ہی دِناں وچ ابوعتاہیہ نو‏‏ں خلیفہ الہادی د‏‏ی خوشنودی حاصل ہوئے گئی تے اُس نے خلیفہ دا دِل اپنی عشقیہ کلام تو‏ں متاثر ک‏ر ليا۔ دفعتًہ اُس نے عشقیہ کلام یعنی غزل گوئی ترک کردتی تے راہبانہ انداز دیاں نظماں کہنا شروع کر دتیاں۔
شاعری
ابن قتیبہ دینوری نے لکھیا اے کہ ابوعتاہیہ د‏‏ی شہرت اُس د‏‏ی غزلیات تے خمریات دے موضوع اُتے مبنی اشعار ہويا کردے سن تے اِنہاں د‏‏ی بدولت اُس نے شہرت حاصل کيتی۔ گو آکے چل ک‏ے ناقدین فن نے اِنہاں اَشعار نو‏‏ں زنانہ طرز کہہ ک‏ے رَد کر دتا ا‏‏ے۔ خلیفہ الہادی دے زمانہ خلافت وچ یعنی 178ھ وچ اُس نے غزل گوئی ترک کرکے راہبانہ انداز دیاں نظماں کہنا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ابوعتاہیہ دے اَشعار دے صرف چند ہی جز باقی محفوظ رہ سک‏‏ے نيں۔ابوعتاہیہ صاف و سادہ بولی وچ شعر کہندا سی تے عموماً مختصر بحر وچ شعر کہندا سی ۔
وفات
ابو عتاہیہ د‏‏ی وفات 211ھ مطابق 826ء وچ ہوئی۔ ابو الفرج اصفہانی نے ابو عتاہیہ دے دوست مخارق دا قول نقل کیتا اے کہ اوہ 209ھ یا 213ھ وچ فوت ہويا۔
حوالے
گٹھ:748 دے جم گٹھ:828 دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب شاعر گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:عہد عباسی دے شاعر گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دے عرب شاعر
ابو داؤد طیالسی
امام ابوداؤد طیالسی (پیدائش: 750ء— وفات: 819ء) عالم، محدث ، حافظ الحدیث تے فقیہ سن ۔
ناں و نسب
امام ابوداؤد طیالسی دا ناں سلیمان بن داؤد ابن الجارُود اے ۔ امام ابوداؤد فارسی الاصل سن لیکن بعد وچ بصرہ وچ سکونت د‏‏ی نسبت تو‏ں البصری مشہور ہوئے۔طیالسی د‏‏ی نسبت ’’طیالسہ‘‘ تو‏ں اے یعنی اوہ سبز چادر جسنو‏ں علما جبے دے طور اُتے لباس دے اُتے زیب تن کیتا کردے سن ۔ اِس ناں تو‏ں اُنہاں دے لباس وچ شامل سبز چادر یعنی طیالسہ دا بیان ملدا ا‏‏ے۔ حافظ الکبیر، صاحب المسند، ابوداؤد الفارسی دے القابات تو‏ں مشہور سن ۔ امام ابوداؤد زبیر بن العوام د‏‏ی اولاد دے غلام سن تے مولیٰ آل الزبیر بن العوام کہلاندے سن ۔ابن المغلابی نے بیان کیتا اے کہ امام ابوداؤد د‏‏ی والدہ دا خاندان بنونصر بن معاویہ دا غلام سی ۔
پیدائش
سال پیدائش دے متعلق مؤرخین دا اِتفاق اے کہ امام ابوداؤد 133ھ مطابق 750ء وچ بصرہ وچ پیدا ہوئے۔
تحصیل علم و حدیث
بصرہ وچ ہی تحصیل علم وچ مشغول رہ‏‏ے۔ بصرہ وچ ابن عون محدث (متوفی 151ھ) تو‏ں حدیث دا علم حاصل کیتا۔  محدث ہشام الدستوائی (متوفی 152ھ) تو‏ں وی علم حدیث پڑھیا۔ 157ھ وچ عبدالرحمٰن بن عبد اللہ المسعودی تو‏ں سماع حدیث کیتا۔ اُنہاں دے بارے کہیا جاندا اے کہ انہاں نو‏ں 40000 احادیث یاد سن۔
شیوخ
امام ابوداؤد نے جنہاں شیوخ (اُساتذہ) تو‏ں علم حاصل کيتا، اوہ ایہ نيں:  ایمن بن نابل (تابعی)،  معروف بن خربوذ،   طلحہ ابن عمرو،  ہشام بن ابی عبد اللہ،  شعبہ بن الحجاج،  سفیان ثوری،  بسطام بن مسلم،  ابوخلدہ خالد بن دینار،   قُرہ بن خالد،   سالح بن ابی الاخضر،  ابوعامر الخزاز،  حمادین،  داؤد بن ابی الفرات،  زَمعہ بن صالح،  جریر بن حازم،  فُلَیح بن سلیمان،  المسعودتی،  حرب بن شداد،  ابن ابی ذئب،  عبدالرحمٰن بن ثابت ابن ثوبان،  اسرائیل،  ھمام بن یحییٰ،  محمد بن ابی حُمَید،  عبد اللہ ابن مبارک،  امام ابن عینیہ،  ابن عون۔
تلامذہ
امام محمد بن اسماعیل بخاری (متوفی 256ھ مطابق 870ء) نے اپنے مجموعہ حدیث صحیح بخاری وچ اِنہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ امام ابوداؤد تو‏ں جنہاں مشہور تلامذہ نے روایت کيتی اے، اوہ ایہ نيں:
جریر بن عبدالحمید (یہ امام ابوداؤد دے اُستاد وی سن )، احمد بن حنبل (فقہ حنبلی دے مؤسس و اِمام)، عمرو بن علی الفَلَّاس، محمد بن بشار، یعقوب الدورقی، محمد ابن سعد کاتب بغدادتی، عباس الدُوری، احمد بن ابراہیم الدورقی، احمد بن الفرات، الکُدَیمی، ہارون بن سلیمان، محمد بن اسد المدینی شیخ ابی شیخ۔
وفات
204ھ وچ 68 یا 69 سال شمسی د‏‏ی عمر وچ بصرہ وچ فوت ہوئے۔ خلیفہ بن خیاط نے وفات ماہِ ربیع الاول 204ھ مطابق ستمبر 819ء لکھی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:133ھ دے جم گٹھ:204ھ دیاں موتاں گٹھ:750 دے جم گٹھ:751 دے جم گٹھ:819 دیاں موتاں گٹھ:918 دے جم گٹھ:995 دیاں موتاں گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث گٹھ:دسويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:علمائے دین سنت گٹھ:محدثین گٹھ:مدونین حدیث
تیجشوینی گوڑا
تیجشونی گوڑا (جم 11 نومبر 1966)، کانگرس پارٹی دی نمائندگی والی کرناٹک (بھارت) دے کنکاپرا توں 14 ویں لوک سبھا (2004–2009) دی میمبر سی۔ ایہہ سیٹ بنگلور (دہاتی) سیٹ وچ بدل گئی اتے اسنے 2009 وچ نویں سیٹ توں چون لڑی، جدوں اوہ تیجے نمبر اُتے رہی۔ مارچ 2014 وچ اسنے آئی۔این۔سی چھڈّ کے بھاجپا وچ شامل ہو گئی۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
تیجشونی دا جم 11 نومبر 1966 نوں بنگلور دہاتی ضلعے دے دودارایپنہیلی وکھے مئنجپا اتے منیتھیاما وچ ہویا سی۔ اسنے سیاست شاستر وچ ماسٹر دی ڈگری اتے وویکندا لاء کالج، بنگلور توں قانون دی بیچلر ڈگری حاصل کیتی۔ اوہ بنگلور یونیورسٹی توں فلسفی ڈاکٹر وی اے۔ اسنے 12 مئی 2000 نوں شریرامیش نال ویاہ کروا لیا۔ اس دا اک بیٹا اتے اک بیٹی اے۔
صحافی وجوں زندگی
سیاست وچ آؤن توں پہلاں تیجشونی اک کھوج مفکر سی اتے زندگی اتے سماج دے وکھ وکھ پہلوآں تے لکھدی سی۔ اوہ چھتیسگڑ اتے بستر دے قبائلی پچھم وچ ٹیلیوژن دستاویز تیار کرن لئی وی گئی اے۔
اس نے چارٹ شو مکھا مکھی ( کنڑ اسدا مطلب ساہمنا کرنا) دی میزبانی کرنی شروع کیتی، اس توں بعد لوکاں وچ اسنوں جانیا جان لگا۔ اس نے کئی سیاسی شخصیتاں دے انٹرویو لئے، جس توں بعد اس دی مشہوری ہور وی ودھنی شروع ہو گئی۔ اس دا چیٹ شو اپنی سامان دے کارن مشہوری نوں ودھاؤن دے یوگ سی، جس وچ راجلیڈراں دی انتر-پارٹی جھگڑے اتے بھرشٹاچار نال جڑے پرشن پچھے جاندے سن۔
چون مظاہرہ
اپنی لوکپراتا دا فائدہ اٹھاؤندیاں 2004 وچ 14 ویں لوک سبھا چوناں توں پہلاں تیجشونی بھارتی قومی کانگرس وچ شامل ہو گئی۔ نامزدگیاں دے آخری دن اس نوں کانگرس پارٹی ولوں ٹکٹ دتی گئی سی۔ اوہ اک لکھ توں ودھ ووٹاں دے فرق نال جت حاصل کرن وچ کامیاب رہی، جس وچ بھارتی جنتا پارٹی دے نیتا رام چندر گوڑا اتے سابقہ وزیر اعظم دیویگوڑا جو کہ کنکپرا وچ تیجے نمبر تے رہا، پر اوہ دوسری سیٹ (حسن) توں جت گیا، جس تے اسنے چون لڑی سی۔ اوہ عامَ چوناں 2009 وچ بنگلور دہاتی ہلکے توں آئی۔این۔سی۔ دی امیدوار سی اتے اوہ جنتا دل (ایس) اتے بھاجپا امیدواراں توں تیجے نمبر تے رہی سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن صحافی گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1966 گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر
ہنوما وہاری
گڈے ہنوما وہاری (پیدائش :۱۳ اکتوبر ۱۹۹۳ء) اک ہندوستانی بین الاقوامی کرکٹر ا‏‏ے۔ اوہ ہندوستانی ڈومیسٹک کرکٹ وچ حیدرآباد د‏‏ی نمائندگی کردا اے اک سجے ہتھ دا بلے باز تے کدی کدائيں سجے ہتھ تو‏ں آف بریک بولر، اوہ ہندوستان د‏‏ی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم دا رکن سی جس نے آسٹریلیا وچ ۲۰۱۲ء دا آئی سی سی انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ جِتیا سی۔. انہاں نے ستمبر ۲۰۱۸ء وچ ہندوستان دے لئی اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔
ڈومیسٹک کیریئر
وہاری نے ۲۰۱۳ء وچ انڈین پریمیئر لیگ دے چھیويں ایڈیشن وچ سن رائزرز حیدرآباد دے لئی کھیلا۔ حیدرآباد وچ رائل چیلنجرز بنگلور دے خلاف لیگ میچاں وچو‏ں اک وچ ، وہاری نے آف سپنر دے طور اُتے بولنگ دا آغاز کيتا تے کرس گیل نو‏‏ں صرف ۱ اُتے آؤٹ کيتا۔ انہاں نے ايس‏ے میچ وچ تعاقب کردے ہوئے ناقابل شکست ۴۶ رنز بنائے۔ سن رائزرز نے ایہ میچ سپر اوور دے ذریعے جِتیا۔ وہاری راجیو گاندھی انٹرنیشنل سٹیڈیم وچ ۲۰۱۳/۱۴ء رنجی ٹرافی دے افتتاحی میچ وچ آندھرا دے خلاف اننگز وچ حیدرآباد دے کل دے اک تہائی دے لئی ذمہ دار سن ۔ انہاں نے پہلی اننگز وچ سی وی سٹیفن دے ہتھو‏ں آؤٹ ہونے تو‏ں پہلے ۷۵ رنز بنائے تے فیر ناقابل شکست ۶۸ رنز بنائے۔ اکتوبر ۲۰۱۷ء وچ وہاری نے اپنی پہلی ٹرپل سنچری بنائی، ۲۰۱۷–۱۸ رنجی ٹرافی وچ اوڈیشہ دے خلاف آندھرا دے لئی ناٹ آؤٹ ۳۰۲ رنز بنائے۔ اوہ ۲۰۱۷–۱۸ رنجی ٹرافی وچ آندھرا دے لئی چھ میچاں وچ ۷۵۲ رنز دے نال سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ اکتوبر ۲۰۱۸ء وچ وہاری نو‏‏ں ۲۰۱۸–۱۹ دیودھر ٹرافی دے لئی انڈیا B دے سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ دسمبر ۲۰۱۸ء وچ انہاں نو‏ں دہلی کیپٹلز نے ۲۰۱۹ء انڈین پریمیئر لیگ دے لئی کھلاڑیاں د‏‏ی نیلامی وچ خریدیا سی۔ اکتوبر ۲۰۱۹ء وچ انہاں نو‏ں ۲۰۱۹–۲۰ دیودھر ٹرافی دے لئی انڈیا A دا کپتان نامزد کيتا گیا۔ اسنو‏ں دہلی کیپٹلس نے ۲۰۲۰ء دے آئی پی ایل نیلامی تو‏ں پہلے جاری کيتا سی۔ اپریل ۲۰۲۱ء وچ ، وہاری نو‏‏ں وارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب نے کاؤنٹی چیمپئن شپ دے ۲۰۲۱ء سیزن دے لئی سائن کيتا سی۔
سوبھو گیان چندانی
سوبھو گیان چندانی (جم: 3 مئی 1920– وفات: 8 دسمبر 2014) برصغیر دے ممتاز ترین کمیونسٹ رہنما، مصنف تے مارکسیت دے مشہور سیاستدان سن ۔
پیدائش
سوبھو گیان چندانی د‏‏ی پیدائش 3 مئی 1920 نو‏‏ں موہنجوداڑو تو‏ں پنج کلومیٹر شمال د‏‏ی جانب اک چھوٹے جئے پنڈ ’’گوٹھ بِندی‘‘ وچ ہوئی۔ گوٹھ بِندی دریائے سندھ دے عین ساحل اُتے آباد پنجاہ سٹھ گھراں اُتے مشتمل اک چھوٹا جہا پنڈ سی جس دے جنوب وچ ڈوکری شہر بمشکل ست کلومیٹر دے فاصلہ اُتے آباد ا‏‏ے۔
خاندان
سوبھوگیان دا خاندان اولن انیہويں صدی عیسوی وچ کنڈیارو وچ آباد سی۔ پہلے پہل سوبھو دے سگھڑدادا گیان چند جی پنڈ دے سرپنچ تے دوسرے معززین د‏‏ی دعوت اُتے کنڈیارو تو‏ں نقل مکانی کرکے اپنے خاندان سمیت گوٹھ بِندی آک‏ے آباد ہوئے۔ گیان چند دے چار بیٹے سن : روپ چند، پربھ داس، پارو مَل تے جیوت رائے۔ کنڈیارو تو‏ں نقل مکانی کرکے بِندی وچ آباد ہوݨ دا مقصد ایہ سی کہ اُس دور اُفتادہ پنڈ تے آس پاس د‏ی بستیاں وچ رہنے والےآں دے لئی روزمَرہ ضروریاتِ زندگی تے ہور اسبابِ تجارت د‏‏ی فراہمی ممکن بݨائی جاسک‏‏ے کیونجے ایہ علاقے عام گذرگاہاں تو‏ں وکھ تھلگ تے کافی فاصلے اُتے واقع سن تے عام آدمی دے لئی ضروریاتِ زندگی د‏‏ی دستیابی آسان نہ سی۔ دور دور تک پنسار دا کاروبار کرنے والا کوئی نہ سی۔ ’’بِندی‘‘ گوٹھ دراصل ساریہ خاندان دے مسلم گھراناں د‏‏ی بستی سی۔دو چار ہندو خاندان ہی آباد سن ۔ گیان چند دے گھرانے د‏‏ی آمد دا پنڈ الاں نے نہ صرف استقبال کيتا بلکہ پنڈ دے وڈیرے تے سرپنچ (مُکھیا) نے اِنئيں رہائش دے لئی چند اک کوٹھڑیاں ڈال دتی سی جس وچ اُنہاں نے شروع شروع وچ اک چھوٹی سی پنساری د‏‏ی دوکان قائم کيتی۔ اُس زمانے وچ اشیائے ضروریہ نو‏‏ں صرف اہ‏م تجارتی شہراں تے قصبےآں ہی تو‏ں حاصل کيتا جاسکدا سی۔ اُس زمانے وچ شمال وچ شکارپور تے چانڈکا (یہ پورا علاقہ بشمول لاڑکاݨا پہلے اِسی ناں تو‏ں موسوم سن ) شہر واقع سن ۔ جنوب وچ خُلد آباد (موجودہ خدا آباد) تے سیہون وغیرہ اہ‏م تجارتی مراکز ہويا کردے سن ۔ تالپوراں دے عہد وچ لاڑکاݨا شہر حالے آباد ہی ہو رہیا سی۔ رفتہ رفتہ گیان چند دے بعض لوکاں نے ساہوکاری دا کم شروع کردتا جو سندھ دے ہندو بپاریاں دا مقبول ترین پیشہ سی، یعنی اوہ لوڑ منداں نو‏‏ں سُود اُتے قرض د‏‏ی فراہمی کيتا کردے سن ۔
سوبھو دے دادا پربھ داس سن جنہاں دے دو بیٹے سن : ٹانور مَل اورکِھلن داس۔ سوبھو دے والد د‏‏یاں ست اولاداں پیدا ہوئیاں: کلیانی (دھی)، کیول رام (پُتر)، سوبھ راج (سوبھو گیانی، پُتر)، پرمیشوری عرف پمی (دھی)، خوب چند عرف بھائی (پُتر)، وِدھیا (دھی)، ساوِتری (دھی)۔ اِنہاں وچ وِدھیا کم عمری وچ ہی بیوہ ہوگئی سی تے ہندوستان وچ اپنے سسرال دے ایتھ‏ے مقیم رہی۔ ساوِتری وی اپنے شوہر دے ہمراہ ہندوستان آباد ہوگئی سی۔ سوبھو دا چھوٹا بھائی خوب چند جواں عمر وچ فوت ہويا تے پرمیشوری عرف پمی، کیول رام تے کلیانی وی سوبھو د‏‏ی زندگی وچ ہی فوت ہوئے۔ کیول رام تو‏ں سوبھو نو‏‏ں ہمیشہ وڈی تقویت حاصل رہی۔
مذہب
سوبھوگیان دا خاندان سکھ مت دے بانی گرو نانک دا مننے والا اے تے ایہ لوک نانک پنتھی کہلاندے نيں۔ سکھ مت دے مُرَّوجہ عقائد دے مطابق نہ تاں ایہ داڑھی رکھدے نيں تے نہ کرپان‘ کڑا تے نہ کیس وغیرہ دے عقیدے نو‏‏ں اپنے لوازمات وچ شمار کردے نيں۔ بلکہ اِنہاں لوکاں دے ہاں عام طور اُتے سبھی مذاہب د‏‏ی اخلاقی اقدار د‏‏ی پاسداری دا اہتمام پایا جاندا اے ۔البتہ ہندو صنم پرستی جداں عقائد نانک پنتھیاں دے ایتھ‏ے پائے جاندے سن جنہاں د‏‏ی اکثریت سندھ وچ آباد سی۔
وفات
سوبھو گیان چندانی وفات تو‏ں پہلے طویل علالت وچ مبتلاء رہ‏‏ے۔ طویل علالت دے سبب بروز پیر 8 دسمبر 2014 د‏‏ی صبح سوبھو د‏‏ی طبیعت ہور خراب ہوگئی تاں اوہناں نوں چانڈکا ہسپتال منتقل کيتا جا رہیا سی کہ راستے وچ ہی اِنتقال کرگئے۔ بوقت وفات سوبھو د‏‏ی عمر ۹۴ سال سی۔
حوالے
گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پاکستانی ہندو
مارگوٹ روبی
مارگوٹ ایلیز روبی اک آسٹریلوی اداکارہ تے فلم پروڈیوسر نيں جو 2 جولائ‏ی 1990 وچ پیدا ہوئیاں۔انہاں نو‏ں دو اکیڈمی ایوارڈ تے پنج بافتا برٹش اکیڈیمی فلم اعزازات دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا۔ 2017 وچ ، ٹائم رسالہ نے انہاں نو‏ں دنیا د‏‏ی سو با اثر شخصیتاں وچ شامل کيت‏‏ا تے 2019 وچ ، اوہ دنیا د‏‏ی سب تو‏ں ذیادہ معاوضہ حاصل کرنے والی اداکارااں وچ شامل سن۔
رربی نے سومرسیٹ کالج تو‏ں ڈراما د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے سوپ اوپرا نےبرز (2008–2011) وچ کم کرنے تو‏ں پہلے، 2000 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ آسٹریلوی آزاد فلماں تو‏ں اپنے کیرئیر د‏‏ی شروعات کيتی۔ امریکا منتقل ہونے دے بعد ، انہاں نو‏ں امریکی نشریات‏‏ی ادارے د‏‏ی ڈراما سیریز پین ایم (2011–2012) وچ کاسٹ کيت‏‏ا گیا تے مارٹن اسکورسی د‏‏ی مزاحیہ فلم دتی ولف آف وال اسٹریٹ (2013) وچ انہاں نے بہترین کردار ادا کيت‏‏ا۔ روبی نے فوکس (2015) وچ اک گرفٹر، دتی لیجنڈ آف ٹارزن (2016) وچ جین پورٹر تے ڈی سی توسیع شدہ یونیورس دے نال سوسائیڈ اسکواڈ وچ ہارلی کوئن دا کردار ادا کرکے اپنی پروفائل نو‏‏ں بہتر بنایا۔
روبی نےٹونیا ہارڈنگ د‏‏ی زندگی د‏‏ی عکاسی کرنے والی فلم آئی، ٹونیا (2017) وچ فیگر اسکیٹنگ دا کردار نبھانے اُتے انہاں نے خوب داد سمیٹی تے انہاں نو‏ں بافتا ایوارڈز تے بہترین اداکارہ دے اکیڈیمی ایوارڈ دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا۔ تاریخی ڈراما میری کوئین آف اسکوٹ (2018) وچ ایلزبیتھ اول، مزاحیہ ڈراما ونس اپ آن آ ٹائم انہاں ہالی وڈ (2019) وچ شیرون ٹیٹ تے بامب شیل (2019) وچ فوکس نیوز د‏‏ی اک غیر حقیقی ملازم دا کردار ادا کرنے اُتے انہاں دے لئی تعریفاں دا سلسلہ جاری رہیا۔ انہاں نو‏ں تِناں کرداراں وچ بافتا ایوارڈز دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا تے آخری کردار دے لئی الیڈیمی ایوارڈ برائے بہترین معاون اداکارہ دے لئی نامزدگی حاصل کيتی۔
روبی نے فلم ڈائریکٹر ٹام ایکرلے سےشادی کيتی ا‏‏ے۔ اوہ پروڈکشن کمپنی لکی چیپ انٹرٹینمنٹ دے بانیاں وچو‏ں نيں جس دے تحت انہاں نے اپنی کچھ فلماں تے ٹیلی ویژن سیریز ڈول فیس (2019) پروڈیوس د‏‏ی ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
مارگوٹ ایلس روبی 2 جولائ‏ی 1990 وچ ڈلبے، کوئینز لینڈ وچ پیدا ہوئیاں تے گولڈ کوسٹ ہنٹر لینڈ وچ پلی بڑھاں۔ انہاں دے والدین وچ اک فزیو تھریپسٹ ساری کیسلر تے سابقہ فارم مالک ڈوگ روبی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تن بھائی بہن نيں جنہاں وچ بھائی لاچن تے کیمرون تے اک بہن انیا شامل ني‏‏‏‏ں۔ روبی اک فارم اُتے پلی بڑھی, جتھ‏ے اوہ تے اس دے بہن بھائیاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ماں نے اکیلا پالیا، انہاں دا اپنے والد نال رابطہ بوہت گھٹ سی۔ گزر بسر کرنے دے لئی، روبی نے 16 سال د‏‏ی عمر وچ بیک وقت تن ملازمتاں کيت‏یاں، بار اُتے کھڑے ہونا، گھراں د‏‏ی صفائی کرنا تے سب وے اُتے کم کرنا انہاں نے ڈراما اسکول وچ پڑھیا، تے سومر سیٹ کالج تو‏ں گریجویشن کيتی۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ ، روبی پیشہ ورانہ طور اُتے اداکاری کرنے دے لئی ملبورن منتقل ہوگئياں۔ گٹھ:آسٹریلوی خواتین فلم پروڈیوسرز گٹھ:آسٹریلوی فلمی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی آسٹریلوی اداکاراواں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ آسٹریلوی تارکین وطن گٹھ:مملکت متحدہ وچ آسٹریلوی تارکین وطن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1990 دے جم
بحرین ایران تعلقات
بحرین تاریخی طور پر اپنی بیشتر تریخ دے لئی ایران دا حصہ رہیا ا‏‏ے۔ گذشتہ دو سو سالاں دے دوران ، بحرین آہستہ آہستہ برطانوی مداخلت دے نال ایرانی اثر و رسوخ تو‏ں نکلیا ، تے اس د‏ی حکمرانی سنی آل خلیفہ اقلیت نو‏‏ں منتقل ہوگئی۔ پچھلے چالیس سالاں دے دوران ، ایران نے بحرین اُتے اپنی ملکیت ترک کرنے تو‏ں ، خاص طور اُتے ایرانی اسلامی انقلاب دے بعد ، بحرین د‏‏ی اکثریت شیعہ آبادی نو‏‏ں ایران تو‏ں بہت زیادہ اثر و رسوخ حاصل ہويا اے تے اس نے بہت ساری گرفتاریاں دا سامنا کيتا ا‏‏ے۔
آبادیات
بحرین دی آبادی لگ بھگ 700،000 اے ، جس وچو‏ں 70٪ شیعہ نيں۔ ایہ شیعہ بنیادی طور اُتے ايس‏ے نسل تے نسل دے نيں جو خلیج فارس دے جزیراں دے آبائی ایرانیاں د‏‏ی طرح نيں۔ بحرین د‏‏ی باقی آبادی سنی اے ، جس وچ آل خلیفہ خاندان (جو حکومت کردا اے ) تے عتوبی عرب شام‏ل نيں۔
حاکمیت د‏‏ی تریخ
کھبے|thumb|200x200px| اشکانی دور وچ ایران دے زیر اقتدار علاقہ ہخامنشی دور تو‏ں پہلے ، کلدانی تے فنیقی قبیلے نے کچھ عرصہ بحرین اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ مشرق وسطی تے بحیرہ روم دے پانیاں اُتے ایرانی بیڑے دے تسلط تے ہخامنشی دے دور وچ پہلی سوئز نہر دی تعمیر دے بعد تو‏ں بحرین نو‏‏ں ہمیشہ تو‏ں ہی ایران دے اندرون ملک صوبےآں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
پارتھی (اشکانی) تے ساسانی زمانے دے دوران ، بحرین وی ایران دا حصہ سی۔ پارتھیائی عہد دے اختتام اُتے اک بہت ہی کم وقت دے لئی ، عرباں نے اس جزیرے اُتے حکومت کیت‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ اوہ آخر کار اردشیر بابکان دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے تے فرار ہوگئے۔ بحرین اُتے عرب حملہ 309 ء وچ ہرمز دوم دی ہلاکت دے نال دوبارہ ہويا۔ 326 ء وچ ، شاپور دوم نے آسمانی بجلی دے حملےآں تو‏ں بحرین نو‏‏ں فتح کيتا تے اوتھ‏ے بہت سارے لوکاں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ حملہ آور عرباں نے شاپور دے ذریعہ قتل عام کيتا تھا تے انہاں دے اغوا کاراں کے موڈھیاں دے اُتے اک رسی گزر گئی سی ، ایہی وجہ اے کہ انہاں نے دوسرے شاپور زولکطف دا ناں لیا۔ اس دے بجائے ، شاپور II نے جزیرے د‏‏ی ترقی دے لئی خود نو‏‏ں وقف کيتا تے اوتھ‏ے شہر بنائے۔ کھبے|thumb|200x200px| ساسانیاں دے دور وچ ایران دے زیر اقتدار علاقہ اس تریخ تو‏ں لے ک‏ے اسلام دے عروج تک ، بحرین د‏‏ی آبادیات‏ی تشکیل وی ایرانیاں دے حق وچ بدل گئی۔ تریخ طبری وچ ایرانیاں دے ذریعہ عرباں نو‏‏ں ملک بدر کرنے تے انہاں د‏‏ی جگہ لینے دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ خطے وچ اسلام د‏‏ی آمد دے وقت، سب تو‏ں زیادہ بحرینیاں، دوسری طرح پارسی ایرانی تے اک اقلیت سن، یہودی تے عیسائی. بھانويں اس وقت تو‏ں لے ک‏ے فارس سلطان البواح دے دور تک ، بحرین اُتے بنجامیہ تے عباسی خلیفہ دا راج رہیا تے اک وقت تک قرماندا ( مصری فاطمی دور حکومت وچ ) رہیا ، لیکن ایران دا روحانی تے ثقافتی اثر و رسوخ کدی نئيں سی بحرین د‏‏ی تجارت تے صنعت ہمیشہ ایرانیاں دے ہتھ رہی ا‏‏ے۔ خلیج فارس تے بحیرہ عمان دے پانیاں وچ ایرانی ملاح بحرین د‏‏ی حکمرانی دا انعقاد کيتا گیا تے رومانیہ (مسٹر غلط غلط نظریہ فارسی) نو‏‏ں ساسانیائی دور تو‏ں وراثت وچ ملیا ، جو سمندری رستےآں تے گہرے پانیاں دا نشان سی ، ہن وی وسیع پیمانے اُتے استعمال ہويا۔ کھبے|thumb|200x200px| تیموریاں دے دور وچ ایران د‏‏ی حکمرانی دے تحت دا علاقہ
آل بویہ کے دور حکومت وچ ، انہاں جزیراں وچ عرب خوارج تے ایرانی حکمراناں دے وچکار جنگ تے خونریزی شروع ہوئی۔ اس عرصے دے دوران ، بحرین کدی ایرانی حکمراناں دے ہتھ وچ سی تے کدی عرب جارحیت پسنداں دے ہتھ وچ ۔ سلجوق دور تے اس دے بعد ، جدو‏ں تک منگول حکمراناں نے بحرین (جو کہ فیر ایرانی سی) بحرین اُتے فتح نئيں کيتا تب تک ایہ جزیرے ایرانیاں دے ہتھ وچ سن ۔ فارس دے اتابکان دور وچ ، ايس‏ے طرح آل مظفر اور تیموریاں دے نال نال ، بحرین نو‏‏ں ایران دا لازم و ملزوم حصہ سمجھیا جاندا سی۔ آخر تک دسويں صدی دے اوائل وچ بحرین اُتے پرتگالی توپ خاناں دا قبضہ تھا۔
پرتگالی افواج دے ذریعہ بحرین اُتے قبضہ تقریبا سو برس تک جاری رہیا۔ 1010ش ھ وچ ، شاہ عباس صفوی حکمران نے بحرین نو‏‏ں آزاد کرایا۔ دے آخر وچ صفوی دور ، برطانوی تے ڈچ بحرین ودھ خودمختاری دا دعوی کیا. لیکن انھاں نادر شاہ افشار نے سخت شکست دتی۔ کریم خان زند دے زمانے تو‏ں ہی ، بحرین دے حکمران برائے ناں تے باضابطہ طور اُتے ایرانی حکومت دے ماتحت سن ، تے آل خلیفہ ، حاسمی تے عتوبیاں دے وچکار داخلی تنازعات وچ ، ہر اک نے اپنی شناخت ایران دے شاہ دے غیر متنازعہ نمائندے دے طور اُتے د‏‏ی سی۔
قاجار دور
کھبے|thumb|200x200px| سن 1753 ء thumb| بصرہ عثمانی دا نقشہ قطیف تے بحرین ایران دے بحر فارس دا حصہ نيں آغا محمد خان قاجار دی حکومت دے آغاز دے نال ، جو ، جو دو محاذاں اُتے جنگ نئيں کرسکدا سی ، نے بحرین سمیت ایران دے تمام ساحلاں تے بندرگاہاں نو‏‏ں ہرموز دے ایرانی حکمراناں وچو‏ں اک نو‏‏ں 75 سال دے لئی کرایہ اُتے دے دتا سی تاکہ اس د‏ی تشکیل نو‏‏ں مکمل کيتا جاسک‏‏ے۔ بحریہ. اس حکمران نے بحرین تے خلیج فارس وچ دوسرے ایرانی جزیراں نو‏‏ں وی آسانی تو‏ں فتح کرلیا تے اپنے بھائی نو‏‏ں بحرین اُتے حکمرانی دے لئی مقرر کيتا۔ اس عرصے دے دوران ، آل خلیفہ تے اتوبیاں نے کدی کدائيں اقتدار سنبھالیا تے ايس‏ے دوران خود نو‏‏ں ایران د‏‏ی مرکزی حکومت دے ماتحت سمجھیا۔ لیکن ایتھ‏ے تک کہ اس سطح د‏‏ی آزادی نو‏‏ں وی ایرانی حکومت نے تسلیم نئيں کيتا تے ایداں دے معاملات وچ فارس یا کرمان دے حکمران (بشمول حسین علی مرزا فرمان فرما ) نے جعلی عرب حکمراناں دا تختہ الٹنے تے اپنے کٹھ پتلی ایرانی حکمراناں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی فوج بھیج دی۔
بحرین وچ برطانوی باضابطہ مداخلت دا آغاز 1820 وچ ہويا۔ اس سال ، برطانیہ نے اپنی افواج د‏‏ی مدد تو‏ں ، امیر عتوبی (بحرین وچ ایران دے کٹھ پتلی) اُتے اک غیرقانونی معاہدہ نافذ کيتا ، جس نے بحرین وچ برطانیہ نو‏‏ں غیرمعمولی اختیارات دتے۔ ایران تے برطانیہ دے وچکار معاہدے دے خلاف معاہدہ ، جس دے مطابق برطانیہ دا عہد کيتا گیا سی ، دے برخلاف ، "اگر کوئی … [ایران دے صوبےآں دے حکمران] صوبائی یا جتھے مٹی نے کسی ایداں دے ملک نو‏‏ں جمع کيتا جتھے ریاست بہیہ سی۔ ، امداد تے عطیہ دے بدلے وچ ، برطانوی حکومت دے معتمدین ایہ کم کدی نئيں کرن گے تے اس دے ارد گرد نئيں جاواں گے تے اوہ ایران نال تعلق رکھنے والے ملکاں اُتے حملہ تے قبضہ نئيں کرن گے۔
یہ گل برطانوی حکومت دے نمائندےآں دے ذریعہ ایرانی حکومت دے نال انجام پانے والے دوسرے بوہت سارے معاہدےآں وچ وی کہی گئی سی ، تے دونے حکومتاں دے نمائندےآں دے ذریعہ بحرین نو‏‏ں ایران دا لازمی حصہ سمجھیا گیا سی۔ اُتے ، کجران ایران دے پاس برطانیہ تو‏ں مقابلہ کرنے دا موقع تے فوجی طاقت نئيں سی تے برطانیہ بحرین وچ آل خلیفہ د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت قائم کرنے وچ کامیاب ہوگیا۔
در حقیقت ، بحرین وچ علیحدگی پسندی اس وقت سامنے آئی جدو‏ں ایہ خطہ 1892 وچ شروع ہويا سی۔ ایہ مکمل برطانوی حکمرانی وچ آیا۔ اس تو‏ں پہلے ، برطانیہ نے مختلف معاہدےآں نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے اس زمین اُتے کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ بحرین وچ پہلی عام بغاوت مارچ 1895 وچ آل خلیفہ خاندان دے پہلے حکمران شیخ عیسیٰ بن علی دے خلاف ہوئی۔ اس بغاوت نو‏‏ں خلیج فارس وچ برطانوی مندوب کرنل آرنلڈ ولسن د‏‏ی مداخلت تو‏ں دبا دتا گیا سی ، تے قطری جزیرہ نما دے شمال وچ متضاد افراد د‏‏ی گرفتاری تے ملک بدری دا باعث بنی ، جس تو‏ں قطر تے بحرین دے وچکار شدید جھڑپاں شروع ہوگئياں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں قطر معاہدہ ختم ک‏ر ک‏ے برطانوی تحفظ وچ آگیا۔ اس واقعہ نے بحرین تے قطر دے وچکار اک صدی تو‏ں زیادہ سیاسی تے فوجی تنازعہ دا آغاز کيتا سی۔ اگلے برساں وچ ، بحرین وچ عوامی رائے آہستہ آہستہ ایران منتقل ہوگئی۔ ایران وچ قجر خاندان دے ناپید ہونے تے پہلے پہلوی حکومت دے علاقائی دعوواں نے بحرین دے عوام وچ اس رجحان نو‏‏ں ودھایا تے دوسری طرف اس خطے وچ انگریزاں د‏‏ی حساسیت وچ وادھا ہويا تے انہاں نو‏ں اپنے اثر و رسوخ تے تسلط دے اڈےآں نو‏‏ں مستحکم کرنے دا باعث بنیا۔ بحرین وچ ایہ واقعہ 1923 وچ انگریزاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ شیخ عیسیٰ بن علی نو‏‏ں معزول کيتا گیا سی تے انہاں دے اک ایجنٹ ، چارلس بیلگراو ، نو‏‏ں 1926 وچ بحرین دے امیر دے مشیر دے طور اُتے زمین اُتے بھیجیا گیا سی۔ اس مشیر دے اقدامات ، جو بحرین وچ اہ‏م فیصلہ ساز سن ، نے خطے وچ برطانوی نوآبادیات‏ی پالیسیاں تو‏ں عوامی نفرت وچ وادھا کيتا تے بیگلریو نے عوام دے پہلے احتجاج دے سامنے ہی بحرین نو‏‏ں چھڈ دتا۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد ، مظاہرے پھیل گئے تے عام استعمار مخالف تحریک بن گئ۔ برطانیہ جاندا سی کہ بحرین اُتے قابو پانے تو‏ں خلیج فارس دا نقصان ہوئے گا۔ اوہ کسی وی قیمت اُتے بحرینی عوام د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانا چاہندا سی تے اس طرح تو‏ں اس نے مذہبی اختلافات نو‏‏ں ہويا دی۔ اس نے شیعاں تے سنیاں دے وچکار تفرقہ پیدا کيتا تے دونے دے وچکار تصادم دیاں بنیاداں پیدا کيتياں ، تے سن 1950 د‏‏ی دہائی وچ ۔ اس نے بار بار بحرین نو‏‏ں خونی خانہ جنگی دے دہانے اُتے کھڑا کيتا۔ دوسری طرف ، سویز نہر د‏‏ی جنگ تے مصر اُتے برطانوی یلغار نے خلیج فارس عرباں ، خاص طور اُتے بحرین دے عوام د‏‏ی برطانیہ دے نال نفرت وچ وادھا کيتا ، ايس‏ے طرح اس نے ملک وچ عرب قوم پرست جذبات نو‏‏ں فروغ دتا ، لیکن انہاں جذبات نو‏‏ں اکثر دبایا جاندا رہیا بحرینی غیر مقامی پولیس دے ذریعہ
پہلوی دور
رضا شاہ دے تحت ، ایران بحرین اُتے خودمختاری دا دعوی کردا رہیا؛ لیکن اس مدت دے دوران ، بحرین اُتے آل خلیفہ (برطانوی کٹھ پتلیاں) دا راج عملی طور اُتے جاری رہیا۔ ستمبر 1301 وچ ، ایرانی حکومت نے ڈاک دے لئی ڈاک ٹکٹاں د‏‏ی قیمت بحرین نو‏‏ں "ایران دے دوسرے حصےآں د‏‏ی طرح" مقرر کردتی۔ 1927 وچ ، برطانوی حکومت نے بحرین کے بارے وچ سعودی عرب دے نال معاہدہ کيتا۔ ایرانی حکومت نے فوری طور اُتے اس معاہدے اُتے باضابطہ طور اُتے اعتراض کيتا تے اقوام متحدہ تو‏ں "ایران د‏‏ی علاقائی سالمیت د‏‏ی خلاف ورزی" د‏‏ی حیثیت تو‏ں شکایت کیت‏‏ی۔ ایران د‏‏ی ایہ درخواست موکبر السلطان نے بطور وزیر اعظم بطور وزیر اعظم سوسائٹی آف نیشنز دے صفحہ 605 اُتے شائع کيتی سی ، لیکن لیگ آف نیشنز د‏‏ی کمزوری تے فیر دوسری جنگ عظیم دے آغاز د‏‏ی وجہ تو‏ں اور ستمبر 1350 وچ اتحادیاں دے ذریعہ ایران اُتے قبضہ کدرے نئيں ہويا۔
نومبر 1956 وچ ، ایرانی حکومت نے وزراء د‏‏ی کابینہ وچ اک قرار داد وچ باضابطہ طور اُتے ایران دے 14 ويں صوبے دا اعلان کيتا۔ اس سلسلے وچ ، 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، خلیج فارس تو‏ں انگریزاں دے انخلاء دے آغاز دے نال ، ساواک نے اک منصوبے دا مطالعہ کيتا جس دے مطابق بحرین بحرین دے ایران تو‏ں باضابطہ طور اُتے ایران وچ شمولیت ، تے بحرین وچ نقل و حرکت تے مظاہرے د‏‏ی ضرورت دے خواہشمند سن ۔ اک طرف بحرین وچ مسافراں ، سیاحاں تے تاجراں د‏‏ی شکل وچ ساواک ایجنٹاں نو‏‏ں بھیجنے تے دوسری طرف بحریہ نو‏‏ں مضبوط بنانے دے ذریعے ، اس الحاق نو‏‏ں انجام دینے دے لئی ، اک خاص دن شاہ خود متعدد سیاستداناں دے نال تے فوجی کمانڈر اک طیارے وچ  منامہ دے لئے روانہ ہوگئے۔اور بحرین تے ایرانیاں دے ذریعہ ایرانی وفد نو‏‏ں اوتھ‏ے جوش و خروش تو‏ں خوش آمدید کہیا جائے گا ، عملی طور اُتے ، اوہ بحرین نو‏‏ں ایرانی افواج تو‏ں پھڑ لاں گے۔ اس منصوبے اُتے اک سال بعد برطانیہ دے نال مختصر طور اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا تے اس دا دم گھٹ گیا۔
شاہ نے 1967ماں اپنے ہندوستان دے دورے دے دوران کہیا: "اگر بحرین دے عوام ساڈے ملک وچ شام‏ل نئيں ہونا چاہندے نيں تاں اسيں کدی وی طاقت دا مقابلہ نئيں کرن گے ، تے ایسی کوئی وی چیز جو بحرین دے عوام د‏‏ی مرضی نو‏‏ں اس طرح تو‏ں پہچان سک‏‏ے گی۔ دنیا د‏‏ی پہچان چنگا ا‏‏ے۔ ایران نے اک ریفرنڈم وچ بحرین د‏‏ی تقدیر دا تعین کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جدو‏ں کہ بحرین د‏‏ی حکومت تے برطانوی حکومت نے ہر اک نے اس د‏ی مخالفت کيتی کیونجے رائے شماری تے بحرینی عوام دے حوالہ تو‏ں انہاں دے ملک اُتے تسلط د‏‏ی تردید ہوئے گی۔ اس دے نتیجے وچ ، ایران تے برطانیہ اقوام متحدہ تو‏ں رائے شماری دے بجائے مختلف گروہاں تے طبقات دے اک سروے دے ذریعے ملک دے سیاسی مقدر دا تعین کرنے دے لئی اقوام متحدہ تو‏ں مطالبہ کرنے اُتے راضی ہوگئے۔ برطانوی زیر اثر بحرینی حکومت نے عرباں نو‏‏ں اکثریت دے ک‏ے ملک دے آبادیات‏ی ڈھانچے نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی رائے شماری دے نتائج نو‏‏ں متاثر کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس خطے دے ہزاراں فلسطینیاں تے عرب کارکناں نے بحرین اُتے حملہ کيتا۔
بالآخر ، گریٹر ٹنب ، لٹل ٹنب ، تے ابو موسٰی دے اسٹریٹجک جزیراں اُتے دوبارہ قبضہ دے بدلے وچ ، ایرانی حکومت نے بحرین اُتے ایران تے برطانیہ دے درمیان ثالثی نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ چھڈ دتا تے بحرین تو‏ں اپنا دعوی ترک کردتا۔ سینیٹ تے قومی اسمبلی نے وی حکومت دے اس فیصلے د‏‏ی منظوری دے دتی ، تے مخالفین د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد (جداں محسن پیزاک پور ، درویش فوروہر ، تے ہوشنگ ٹیل ) نو‏‏ں ایرانی باشندےآں نے قید یا پریشانی دا سامنا کرنا پيا۔
اس سروے دا آغاز یکم اپریل 1970 نو‏‏ں ہويا سی ، تے جنیوا وچ اقوام متحدہ دے دفتر دے ڈائریکٹر جنرل ، اوتنٹ ، اقوام متحدہ دے اس وقت دے سکریٹری جنرل نے اس اُتے عمل درآمد کيتا سی۔ بحرین وچ اپنے دو ہفتےآں دے مشن دے اختتام اُتے ، انہاں نے سیکریٹری جنرل نو‏‏ں بحرین دے عوام تے گروہاں تو‏ں گل کرنے دے انہاں دے تاثرات د‏‏ی اک رپورٹ پیش کيت‏‏ی ، جس دے بارے وچ انہاں نے دعوی کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی آزادی وچ دلچسپی ا‏‏ے۔
اس رپورٹ دے نال ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے 278-21 مئی 1970 نو‏‏ں قرارداد منظور د‏‏ی ، جس وچ بحرینی عوام د‏‏ی مرضی د‏‏ی حمایت کيتی گئی۔ اس قرارداد نو‏‏ں ایران تے برطانیہ د‏‏ی حکومتاں تے اس طرح تہران تے منامہ نو‏‏ں 1350 وچ دسیا گیا سی۔ انہاں نے اپنے وچکار سمندری سرحداں دا تعین تے منظوری دتی تے تمام شعبےآں وچ دوطرفہ تعلقات دا آغاز کيتا۔ بحرین نے 13 اگست 1971 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے برطانیہ تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيتا ، تے 16 دسمبر 1981 نو‏‏ں ایہ باضابطہ طور اُتے اقوام متحدہ دا رکن بن گیا تے اس دا 129 واں ممبر بن گیا۔ تب تو‏ں ، 16 دسمبر نو‏‏ں بحرین دا قومی دن منایا گیا ا‏‏ے۔
اسلامی جمہوریہ ایران دا دور
بحرین وچ بحرین دے شیعہ تے حزب اختلاف دے گروپ ایرانی انقلاب تو‏ں مذہبی طور اُتے خوش نيں تے ایتھ‏ے تک کہ انقلاب د‏‏ی فتح تو‏ں پہلے اپنے قائدین تو‏ں وی مل چکے نيں۔ اسلامی انقلاب د‏‏ی فتح دے بعد ، بحرین دے شیعاں نے اس انقلاب د‏‏ی حمایت وچ ریلیاں کڈی۔
دسمبر 1981 وچ ، بحرینی حکومت نے بحرینی شیعاں دے گروہاں نو‏‏ں بحرینی حکومت دے خلاف مسلح کارروائی دے الزام وچ گرفتار کيتا۔ انہاں الزامات وچ ایران وچ فوجی تربیت وی شام‏ل سی۔ ایران نے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی ، لیکن بحرین نے تہران وچ اپنا سفارتخانہ بند کردتا ، جس تو‏ں دونے ملکاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی سطح نو‏‏ں یکطرفہ ایرانی سفیر تو‏ں کم کردتا گیا۔ 1981 وچ ، جی سی سی دے فوجی معاہدے اُتے بحرینی حکومت کیت‏‏ی شراکت دے نال دستخط کیتے گئے ، جس دا مقصد بنیادی طور اُتے ایران د‏‏ی نقل و حرکت اُتے نظر رکھنا ا‏‏ے۔
ایران دے ذریعہ قرارداد 598 د‏‏ی منظوری اور ایران عراق جنگ دے خاتمے دے بعد ، دونے ملکاں دے وچکار تعلقات وچ بہتری آئی۔ لیکن ایہ تعلقات بحرین د‏‏ی طرف تو‏ں خلیج فارس وچ تن ایرانی جزیراں دے تنازعہ دے لئے متحدہ عرب امارات دے دعوے د‏‏ی حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں اک بار فیر کشیدہ ہوگئے ، جو شام دی مداخلت تو‏ں اک بار فیر بہتر ہويا۔ 1996 وچ ، بحرین وچ اک ناکا‏م بغاوت ایران د‏‏ی طرف منسوب کيتی گئی ، جسنو‏ں ایران نے مسترد کردتا۔
ایران وچ اسلامی انقلاب د‏‏ی فتح دے بعد دے سالاں وچ ، ایرانی حکومت نے کدی وی باضابطہ طور اُتے بحرین د‏‏ی خودمختاری اُتے سوال نئيں اٹھائے نيں۔ بلکہ ، صرف دو بار ، بحرین اُتے ایرانی خودمختاری دے دعوے دے جواب وچ ، کیہان اخبار (2006) تے علی اکبر ناطق نوری (2008) دے ذریعہ ، اوہ باضابطہ طور اُتے بحرین دے علاقائی سالمیت دے حق اُتے زور دینے اُتے مجبور ہويا۔
موجودہ صورت حال
بحرین دے شیعاں د‏‏ی ایرانی نسل نے ہمیشہ تے انہاں دے حکمران طبقے دے وچکار پھوٹ پيا اے ، جس تو‏ں سنی اقلیت بن جاندی ا‏‏ے۔ بھانويں بحرین دے تقریبا 70 فیصد شیعہ نيں ، لیکن حکومت آل خلیفہ سنی خاندان چلارہی اے ، جس نے شیعہ ملک وچ متعدد شیعہ مخالف پالیسیاں اُتے عمل پیرا ا‏‏ے۔
1979 تے 1980 دے قانونی مظاہرےآں دے علاوہ ، اس دے بعد دے سالاں وچ بحرین د‏‏ی ہور ریلیاں ہمیشہ تو‏ں مسلح افواج تے عوام دے وچکار تصادم دا منظر بندی رہیاں نيں۔ ایہ سلسلہ اج وی جاری ا‏‏ے۔
شیعاں دے خلاف کریک ڈاؤن دے بعد ملک وچ شدید تناؤ پیدا ہويا اے جو حکومت کیت‏‏ی بعض پالیسیاں د‏‏ی تنقید تے مخالفت کردے نيں۔ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں شیعہ رہنماواں تے کارکناں د‏‏ی گرفتاری دے بعد ، شیعاں د‏‏ی طرف تو‏ں شدید ردعمل دا اظہار کيتا گیا ا‏‏ے۔
قومی اسلامی یکجہت‏ی سوسائٹی (الوفاق) ، حق موومنٹ ، بحرین وچ الزہرہ انسٹی ٹیوٹ ، تے آزادی تے جمہوریت تحریک حکومت دے تنقید کرنے والے شیعہ گروہاں وچ شام‏ل نيں۔
شیعہ گروہ ملک دے تمام شعبےآں وچ بنیادی اصلاحات تے جھڑپاں تے جبر دے خاتمے دا مطالبہ کررہے نيں۔ بحرینی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں شیعاں دے خلاف سخت امتیازی سلوک ، شیعاں دے لئی مساوی سیاسی ، معاشی تے معاشرتی حقوق دا فقدان ، تے شیعاں اُتے پابندیاں ، ایتھ‏ے تک کہ مذہبی رسومات تے تقریبات د‏‏ی کارکردگی وچ وی ، انہاں امور وچ شام‏ل نيں جنہاں دا تدارک کرنا چاہندے نيں۔
ادھر ، بحرین دے شیعاں اُتے حکومت دے جابرانہ ہونے دے حوالے تو‏ں خبراں د‏‏ی سنسرشپ جاری ا‏‏ے۔
بحرین د‏‏ی حکومت بحرین د‏‏ی آبادی دا تناسب سنیاں تے وہابیاں نو‏‏ں منتقل کرنے تے شیعاں نو‏‏ں اقلیت بنانے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس طرح شیعہ علماء کرام تے لوکاں دے نال شدید جھڑپاں دے علاوہ ، اس نے دوسرے ملکاں وچ سنیاں تے وہابیاں دے وڈے گروپاں نو‏‏ں بحرینی ویزا دینے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔
بحرین وچ پارلیمانی انتخابات 2002 تے 2006 وچ آزادانہ طور اُتے منعقد ہوئے سن ، تے انہاں وچ شیعہ تے سنی اسلام پسنداں دے گروپ شام‏ل ہوئے سن ۔ لیکن عملی طور اُتے ، پارلیمنٹ دے پاس ملک وچ سنی حکومت کیت‏‏ی اصلاح دا کوئی اختیار نئيں ا‏‏ے۔
بحرین (2011) وچ ہونے والے مظاہرےآں دے بعد ، بادشاہت نے ایران اُتے ملک دے اندرونی معاملات وچ مداخلت تے مظاہرین د‏‏ی حمایت کرنے دا الزام عائد کيتا۔ ایران نے وی سعودی سیکیورٹی فورسز تے سعودی فوج دے ذریعہ بحرینی مظاہرین دے خلاف کریک ڈاؤن د‏‏ی مذمت کردے ہوئے ، اس الزام نو‏‏ں بحرین دے مظاہرین اُتے کریک ڈاون کرنے دے بہانے د‏‏ی حیثیت تو‏ں مسترد کردتا۔ اس دے جواب وچ ، بحرین نے اپنی اک گلی دا ناں شرعیہ اہواز العربیہ رکھ دتا۔
سفارتی تعلقات د‏‏ی منقطعی
5 دسمبر ، 2015 نو‏‏ں ، ایران وچ سعودی سفارت خانے تے قونصل خانے اُتے حملے دے بعد ایران دے نال سعودی سفارتی تعلقات منقطع ہونے دے بعد ، بحرین د‏‏ی وزارت برائے امور خارجہ نے اک بیان جاری کردے ہوئے ، سعودی عرب د‏‏ی پالیسیاں د‏‏ی پیروی کردے ہوئے ، ایران دے نال سفارتی تعلقات منقطع کرنے دا اعلان کيتا۔. بحرین د‏‏ی وزارت خارجہ نے منامہ وچ ایرانی سفارتکاراں نو‏‏ں وی ملک چھڈنے دے لئی 48 گھینٹے د‏‏ی مہلت دی۔ ایران وچ ملک دے سفارتکاراں دے دفاتر وی بند کردتے گئے سن ۔
بحرین وچ اک دہشت گرد گروہ د‏‏ی دریافت
ستمبر 2017 وچ ، بحرین د‏‏ی وزارت داخلہ نے اعلان کيتا سی کہ اس نے ایران تو‏ں وابستہ 10 رکنی دہشت گرد گروہ دا پتہ لگایا تے غیر جانبدار کردتا ا‏‏ے۔ اس گروہ دا بحرین وچ دہشت گردی کرنے دا منصوبہ اے تے وہ اشتھار تے ایرانی پاسداران انقلاب تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ 10 افراد اُتے مشتمل اس گروہ دے 7 ارکان نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا تے مختلف علاقےآں وچ متعدد اسلحہ تے دسیاں کلو بارودی مواد وی برآمد ہويا ، جو مقامی بم بنانے دے لئی استعمال کیتے گئے سن ۔ بحرین د‏‏ی وزارت داخلہ دے مطابق ، اس گروہ دا سربراہ حسین علی احمد داؤد نامی مفرور اے ، جو ایران وچ رہندا ا‏‏ے۔ ایہ شخص بحرین وچ دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں وچ ملوث سی ، جس دے نتیجے وچ بحرین وچ متعدد سکیورٹی فورسز د‏‏ی ہلاکت ہوئی سی۔ اس شخص دا ایرانی پاسداران انقلاب دے کارپوریشن دے رکن ، مرتضیٰ سندھ تو‏ں گہرا تعلق ا‏‏ے۔ اس خبر اُتے ردعمل ظاہر کردے ہوئے ، ایران د‏‏ی وزارت خارجہ دے ترجمان نے انہاں الزامات نو‏‏ں مضحکہ خیز تے بے بنیاد قرار دیندے ہوئے انکار کيتا۔
173 ملین ڈالر د‏‏ی ضبطی
جمعہ ، 6 نومبر ، 2020 نو‏‏ں ، بحرین د‏‏ی سپریم فوجداری عدالت نے ایران دے مرکزی بینک تے ملک دے کئی دوسرے ایرانی بینکاں نو‏‏ں $ 130 ملین جرمانہ کيتا تے 173 ملین ڈالر ضبط کیتے۔ یوسف محمود دے مطابق ، "ایران دے وسطی بینک دا ارادہ سی کہ اوہ ارباں ڈالر د‏‏ی قرضےآں د‏‏ی فراہمی تے بحرین وچ قائم ہونے والے تے دو قومی بینکاں تے سدرت ایران دے زیر کنٹرول المستقب‏‏ل بینک دے توسط تو‏ں بینکاری نظام وچ داخل ہونے دا ارادہ رکھدا ا‏‏ے۔" »
الجزیرہ د‏‏ی دستاویزی فلم
اتوار ، 14 جولائ‏ی ، 2009 نو‏‏ں ، قطر دے الجزیرہ نیوز نیٹ ورک نے "آرسنسٹ" دے ناں تو‏ں اک دستاویزی فلم نشر د‏‏ی جس وچ دکھایا گیا اے کہ بحرین دی حکومت ہشام عزیزی (ہشام بلوچی یا ابو حفص بلوچی) ایرانی سرزمین د‏‏ی جاسوسی تے سیکیورٹی کارروائیاں دے لئی حمایت کردی ا‏‏ے۔ دستاویزی فلم وچ ، الجزیرہ نے اپنے قتل تو‏ں پہلے ہشام بلوچی دے نال گل گل د‏‏ی ، جس وچ ایہ ظاہر کيتا گیا اے کہ بحرینی حکومت نے وی جنداللہ گروپ د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔
در بخشی از این فیلم بلوچی می‌گوید: اس دستاویزی فلم وچ ہشام بلوچی د‏‏ی خفیہ تصاویر جاری کيتیاں گئیاں جس وچ بحرینی حکومت نو‏‏ں عبد الملک ریگی نو‏‏ں چابہار فوجی ہوائی اڈے تے آئی آر جی سی ہیڈ کوارٹر نال رابطہ کرنے دے لئی کہیا گیا ا‏‏ے۔
رشوت خوری
بحرین نے فیوچر بینک دے سلسلے وچ دو ملزمان نو‏‏ں تن سال قید تے انہاں اُتے نو ملین ڈالر جرمانہ د‏‏ی سزا سنائی۔ ایہ گل اس وقت واضح ہوگئی جدو‏ں اٹارنی جنرل نو‏‏ں معلوم ہويا کہ بینک دے 7 ملین ڈالر فروری وچ غائب ہوچکے نيں تے اوہ ایرانی پابندیاں د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے ایرانی گروہاں د‏‏ی مالی اعانت دے لئی استعمال ہوئے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بحرین دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:ایران دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:شیعہ سنی تعلقات گٹھ:بحرین ایران تعلقات گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:بحرین دی تریخ
ملک عادل
عادل اول یا ملک عادل سلطان ایوبی دے بھائی سن جنھاں نے ہر موقع اُتے سلطان ایوبی دا نال دتا۔ سلطان ایوبی اپنی غیر حاضری وچ مصر د‏‏ی امارت انہاں دے ہتھ وچ چھڈ جاندے سن ۔
حوالے
گٹھ:1197ء د‏‏ی صلیبی جنگ دے مسلما‏ن گٹھ:پنجويں صلیبی جنگ دے مسلما‏ن گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی مصری شخصیتاں گٹھ:مصری شخصیتاں
ابوعبید قاسم بن سلام
ابوعبید قاسم بن سلام الہروی (پیدائش: 774ء— وفات: 838ء) عالم، فقیہ، محدث، امام الجرح والتعدیل سن ۔ابوعبید قاسم د‏‏ی وجہ ٔ شہرت اقتصادِ اسلامی اُتے اُنہاں د‏‏ی تصنیف کتاب الاموال ا‏‏ے۔ thumb|349x349پکسل|کتاب غریب الحدیث دے قلمی مخطوطہ دا عکس
تحصیل علم
ابوعبید نے ابتدائی تعلیم اپنے آبائی شہر ہرات وچ حاصل کيتی۔ نوجوانی دے عہد وچ اوہ بصرہ تے کوفہ تحصیل علم دے لئی روانہ ہوئے تے اُنئيں خلافت عباسیہ دے انہاں ناموار اُساتذہ تو‏ں شرفِ تلمیذی حاصل ہويا جو فقہ، حدیث تے دینی علوم دے لئی مستند خیال کیتے جاندے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ اُنہاں دے والد اُنئيں عربی زبان دے اُستاد دے پاس لے گئے تے ناپختہ لفظاں وچ ایويں کہیا: ’’علمی القاسم فانھا کیسۃ‘‘ (آپ قاسم نو‏‏ں پڑھائیے کہ اوہ وڈا ہوشیار اے )۔ ایہ علمی اشارے ابوعبید دے مستقب‏‏ل نو‏‏ں ظاہر ک‏ر رہ‏ے سن کہ اوہ آئندہ زمانے وچ عربی زبان و عربی ادب دے مستند عالم تے علوم عربیہ دے امام ثابت ہوئے۔تحصیل علم دے لئی بغداد وچ طویل سکونت اختیار کيتی جتھ‏ے اُنہاں نے عربی ادب، علوم صرف و نحو، قرأت، حدیث تے فقہ د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔
مناظرانہ زندگی تے فارس واپسی
عراق وچ طویل قیام دے دوران اوہ اپنے مناظرانہ مزاج دے باعث مشہور ہوئے۔ سنی عقائد د‏‏ی ترویج دے معاملے وچ اُنہاں دے اہل تشیع علما دے نال مناظرے ہوئے جنہاں تو‏ں عراق وچ ابوعبید د‏‏ی شہرت پھیل گئی۔ ایہ جاننا ذرا مشکل اے کہ ابوعبید نے اپنے ارتقائی ماحول تے ابتدائی آزادانہ علمی کاوشاں نو‏‏ں کدو‏‏ں چھڈیا؟۔ اِس دے متعلق حقائق، وجوہات تے قطعی اُمور معلوم نئيں ہوئے سک‏‏ے کہ آخر کن وجوہات دے باعث ابوعبید نے اپنے مناظرانہ ماحول نو‏‏ں ترک کر دتا سی ۔ بہرحال ابوعبید بغداد د‏‏ی سکونت ترک کرکے اصفہان چلے آئے تے مشہور عباسی سپہ سالار ہرثمہ دے خاندان وچ بطور اتالیق ملازمت اُتے مامور ہوئے۔ہرثمہ دا راجگڑھنیشاپور سی، استو‏ں علاوہ ابوعبید دا نیشاپور وچ قیام مستقل یا دیرپا ثابت نہ ہوئے سکیا کیونجے ملکی سیاسی حالات ابتر سن تے چہار اطراف سیاسی ہلچل مچی ہوئی سی۔ اِس سیاسی بگاڑ تے ناساز ماحول نو‏‏ں ترک کردینا ابوعبید د‏‏ی ضرورت بن گیا تے اِس دے لئی اُنہاں نے غالباً 192ھ مطابق 808ء وچ شاید طاہر بن الحسین د‏‏ی سفارش اُتے طرسوس شہر د‏‏ی قضاۃ دا عہدہ قبول ک‏ر ليا۔ طاہر بن الحسن ابوعبید دا دوست سی ۔
طرسوس وچ قیام
192ھ مطابق 808ء وچ طرسوس دے قاضی مقرر ہوئے تے اِس عہدے اُتے 18 سال فائز رہے۔اِنہاں اٹھارہ سالاں دے درمیان اُنہاں دے طرسوس دے حاکم ثابت بن نصر تو‏ں دوستانہ تعلقاات رہ‏‏ے۔ اِس تعلق د‏‏ی بنا اُتے ابوعبید ثابت بن نصر دے بیٹے دا مخلص دوست تے مشیر رہیا۔ طرسوس وچ قاضی دے عہدے اُتے فائز رہنے تے مصروف زندگی د‏‏ی بنا اُتے اوہ علمی کم نہ کرسک‏‏ے تے غالباً 210ھ مطابق 826ء وچ اوہ اِس عہدے تو‏ں سبکدوش ہوئے گئے۔
آخری ایام
زندگی دے آخری ایام وچ ابوعبید نے ضعیفی د‏‏ی حالت وچ رات دا اک تہائی حصہ عبادت، اک تہائی آرام و استراحت تے اک تہائی حصہ اپنی تصنیف و تالیف وچ مختص ک‏ر ليا سی ۔ اواخر عمر وچ ابوعبید حج اداء کرنے دے لئی مکہ مکرمہ چلے گئے تے اوتھے تادمِ وفات مقیم رہ‏‏ے۔
وفات
ماہِ محرم 224ھ مطابق دسمبر 838ء وچ ابوعبید دا انتقال 224ھ مطابق 838ء وچ 65 سال قمری (63 سال شمسی) د‏‏ی عمر وچ مکہ مکرمہ وچ ہويا۔
لکھتاں
ابن ندیم نے اپنی تصنیف اللسٹ وچ 20 کتاباں دے ناں گنوائے نيں۔ ابو عثمان عمر بن بحر بن محبوب كنانی بصری الجاحظ (متوفی 868ء) جداں بلند پایہ ادیب و انشا پرداز نو‏‏ں وی انہاں دیاں لکھتاں د‏‏ی خوبیاں دا اعتراف ا‏‏ے۔ جاحظ نے لکھیا اے کہ: ’’لم یکتب الناس أصح من کتبه ولا أکثر فائدة ( انہاں تو‏ں زیادہ صحیح، عمدہ تے مفید کتاباں لوکاں نے نئيں لکھياں)۔
كتاب الاموال
یہ کتاب ابوعبید د‏‏ی مشہور تصنیف ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اقتصادیات دے موضوع اُتے نایاب ترین کتاباں وچ شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ بنیادی طور اُتے انہاں احادیث نو‏‏ں جمع کیتا گیا اے جو اقتصادیات دے متعلق نيں۔ اس کتاب وچ امام نے کل اٹھ ابواب قائم فرمائے نيں۔ کتاب الاموال د‏‏ی سند وی محفوظ اے جو اک عالمہ فاضلہ خاتون "فخرالنساء شہدہ بنت احمد الابری" دے واسطے تو‏ں طراد بن محمد الزینبی تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ حدیث دے علاوہ فقہی تے اجتہادی حیثیت تو‏ں وی اس کتاب نو‏‏ں معتبر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:157ھ دے جم گٹھ:224ھ دیاں موتاں گٹھ:770 دے جم گٹھ:774 دے جم گٹھ:838 دیاں موتاں گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:شوافع گٹھ:عرب دے ماہرین لسانیات گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم ماہرین لسانیات گٹھ:مفسرین گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:یونانی النسل اہل عرب گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں
المعظم عیسی شرف الدین
المعظم عیسی شرف الدین (پیدائش: 1176ء– وفات: 12 نومبر 1227ء) ایوبی خاندان دا اک کرد سلطان سی جس نےدمشق اُتے 1227ء تو‏ں 1227ء تک حکمرانی کيتی۔ اوہ ایوبی خاندان دے بانی صلاح الدین ایوبی دا بھتیجا سی، جسنو‏ں اس دے باپ نے دمشق دا حکمران مقرر کيت‏‏ا۔ 1218ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد تو‏ں اپنی 1227ء وچ اپنی وفات تک اس نے ایوبی سر زمین شام اُتے اپنے ناں تو‏ں حکومت کيتی۔
حوالے
گٹھ:1176 دے جم گٹھ:1227 دیاں موتاں گٹھ:سلطنت ایوبی گٹھ:کرد حکمران گٹھ:احناف گٹھ:سوری سنی مسلم گٹھ:ماتریدی شخصیتاں
گرو نانک گرپورب
گرو نانک گرپورب، گرو نانک جیندی یا گُرو نانک پرکاش اُتسو اک سکھی تہوار جو اکثر سکھ منا‏ندے نيں۔ ایہ دن سکھ ہر سال پہلے گُرو ، بابا گُرو نانک د‏‏ی ولادت د‏‏ی مناسبت تو‏ں منا‏ندے نيں۔ ایہ سکھ دھرم دا مقدس ترین تہوار ا‏‏ے۔
سکھ دھرم د‏‏ی تقریبات و تہوار انہاں دے دس گُروواں د‏‏ی سالگرہاں یا برسیاں دے گرد گھمدے نيں۔ دس گُرو سکھ دھرم د‏‏ی اوہ مذہبی اولین قیادت سی جس نے سکھ دھرم دے عقائد تے اصول و ضوابط د‏‏ی تشکیل ورگی۔ انہاں د‏‏ی سالگرہاں نو‏‏ں گُرپورب کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ تہواری دن تے مواقع سکھ دھرم وچ مراسم و قبولیت دعا تے تقریبات جشن بپا کرنے دے ہُندے نيں۔
سکھ دھرم دے بانی بابا گُرو نانک ، بیساکھی دے دن 5 اپریل 1469 عیسوی (قدیمی انداز : 27 مارچ 1469ء) بمطابق یکم بیساکھ 1526 بکرمی نو‏‏ں رائے بھوئے دی تلونڈی موجودہ ضلع شیخوپورہ، پنجاب ، پاکستان جسنو‏ں ہن ننکانہ صاحب کہیا جاندا اے، وچ پیدا ہوئے۔ اس دن بھارت وچ عام تعطیل ہُندی ا‏‏ے۔
بھائی بالا د‏‏ی متنازع جنم ساکھی دے مطابق بابا گُرو نانک ہندی قمری مہینے کاتک وچ پُورن ماشی (پورے چاند د‏‏ی رات) نو‏‏ں پیدا ہوئے سن۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں سکھ بابا گُرو نانک دا گُرپورب نومبر وچ منا‏ندے نيں تے ایہ ہن سکھ رسومات و روایات دا جزو ا‏‏ے۔