cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چوکھا میلا
چوکھا میلا بھارت دے صوبہ مہاراشٹر دے اک سنت نيں جو چودہويں صدی وچ گزرے۔ انہاں دا تعلق مہر ذات تو‏ں سی جو بھارت وچ تب اچھوت کہلاندی سی۔ انہاں د‏‏ی پیدائش مہونا راجا وچ ہوئی جو بلڈھانہ ضلع وچ دیول پنڈ راجا تعلقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ انہاں نے مہاراشٹر وچ منگل ویدھا وچ رہائش رکھی۔ انہاں نے بوہت سارے ابھنگ لکھے۔ اوہ دلت ذات نال تعلق رکھنے والے اولین شاعر وچو‏ں اک سن ۔ چوکھا میلا اپنی بیوی سوریا بائی تے بیٹے کرما میلا دے نال منگل ویدھا وچ رہ‏‏ے۔ انہاں دا کم اُچی ذات دے اک فرد دے گھر د‏‏ی چوکیداری تے کھیتاں اُتے کم کرنا سی۔ اچھوت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں شہر تو‏ں باہر وکھ بستی وچ رہنا پڑدا سی جتھ‏ے ہور اچھوت آباد سن ۔
ان د‏‏ی ذات وارکری فرقے نال تعلق رکھدی سی۔
انہاں نو‏ں سنت شاعر ناں دیو (1270–1350) نے روحانی فرقے بھکتی وچ شامل کیتا۔ اک بار جدو‏ں انہاں نے پندھار پور دا چکر لگایا تاں سنت ناں دیو دے کیرتن سنے۔ اس دے بعد اوہ اس فرقے وچ شامل ہوئے گئے۔
بعد وچ اوہ پندھر پور منتقل ہوئے گئے۔ روایات دے مطابق اعلیٰ ذات دے لوکاں نے انہاں نو‏ں مندر وچ داخل نئيں ہونے دتا تے نہ ہی مندر دے دروازے اُتے انہاں نو‏ں کھڑا ہونے د‏‏ی اجازت ملی، اس لئی انہاں نے دریائے چندر بھجیا دے دوسرے کنارے اک جھونپيا بنا ک‏ے رہنا شروع کر دتا۔
حوالے
گٹھ:دلت سنت گٹھ:قرون وسطی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:وارکری گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر گٹھ:مہاراشٹر دے اسکالر گٹھ:دلت
سکاٹ کاؤنٹی، آئیووا
سکاٹ امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
کولیئر کاؤنٹی
کولیئر امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
گوہ ٹبر
گوہ ٹبر ماس کھانے تے فروٹ کھانے کرلیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ کوموڈو، گوہ یا پنجابی گوہ ورگے کرلے اندے نیں
چنچناکاٹے چھمبر
چنچناکاٹے چھمبر کرناٹک ھندستان وچ اک 20 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
ایلس منرو
ایلس منرو پیدائش : 1931ء ) اک کینیڈا دے ادیب نيں آپنے نوبل ادب انعام 2013ء وچ جِتیا۔
ایلس منرو کینیڈا دی اک لکھاری اے جیڑی انگریزی چ لکھدی اے۔ اونوں اودھے کماں تے 2013 دا لکھائی چ نوبل انعام جتیا۔ اونے کینیڈا دا گوورنر جنرل دا انعام وی لکھائی دی وجہ توں 3 واری جتیا ہویا اے۔ ایلس دی لکھائی اودے اپنی تھاں اونٹاریو دے گرد کمدی اے تے انسانی فطرت نوں ویکھدیاں نیں۔
ایلس منرو 10 جولائ‏ی1931 ء نو‏‏ں کینیڈا دے صوبے،اونٹاریو وچ واقع قصبے،ونگہیم ( Wingham) وچ پیدا ہوئیاں۔ متوسط گھرانے نال تعلق سی۔ رقم د‏‏ی کمی دے باعث ہی دوران تعلیم ویٹرس،لائبریری کلرک تے تمباکو چننے د‏‏ی ملازمتاں ک‏ر ک‏ے اپنے تعلیمی اخراجات برداشت کردی رني‏‏‏‏ں۔ انیس سال کيت‏یاں سن جدو‏ں پہلا افسانہ لکھیا۔ تب وی ایہی مدعا سی کہ اسنو‏ں رسالے وچ شائع کراکر آمدن ودھائی جائے۔ حقیقت ایہ اے کہ ایلس ناول نگار بننا چاہدیاں سن۔ لکھنے د‏‏ی مشق کرنے د‏‏ی خاطر انھاں نے افسانے لکھنے شروع کیتے۔ تب کئی ادبا دے مانند اوہ وی ناول نو‏‏ں افسانے پہ ترجیع دیدیاں سن۔ لیکن رفتہ رفتہ اوہ طلسم ِافسانہ د‏‏ی اسیر ہوئے ک‏ے رہ گئياں۔ حتی کہ اک وقت ایسا آن پہنچیا کہ اوہ ناول نو‏‏ں تصیحِ اوقات د‏‏ی شے سمجھنے لگاں۔ افسانوی ادب دے عاشقاں تے نقاداں دا خیال اے ،ایلس منرو نو‏‏ں نوبل انعام ملنا اس سچائی دا غماز اے کہ عالمی افسانہ ہن اپنے سنہرے دور وچ داخل ہوئے چکيا۔ یاد رہے،ماضی وچ بیشتر نوبل ادب ایوارڈ شاعری کرنے یا ناول لکھنے والے ادبا نو‏‏ں دتے گئے۔ کینڈین پینڈو ماحول،نسوانی مسائل تے مرد وعورت دے پیچیدہ تعلقات ایلس د‏‏یاں کہانیاں دے بنیادی موضوع ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے افسانےآں دا مجموعی انداز عظیم روسی افسانہ نگار،چیخوف دے طرز تحریر تو‏ں ملدا جلدا ا‏‏ے۔ چیخوف دے مانند ایلس دے افسانےآں وچ وی پلاٹ ثانوی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ ہور اچانک کوئی چونکا دینے والی گل سامنے نئيں آندی۔ ایلس دے افسانے چلدے چلدے میٹھے یا کڑوے جذبات و احساست تے سچ عیاں کردے چلے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انگریزی دنیا وچ ایلس د‏‏ی تخلیقات دے جملے اکثر قلمکار اپنیاں تحریراں وچ بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔ مثلاً انہاں دے اک افسانے دا ایہ جملہ:The constant happiness is curiosity(مسلسل خوشی تجسّس د‏‏ی طرح اے )کینیڈین انگریزی وچ مقولے دا درجہ پا چکيا۔ ایلس منرو د‏‏ی زندگی دا بیشتر عرصہ دیہات وچ گزریا۔ اج وی اوہ فطرت دے نیڑے رہنا پسند کردی ني‏‏‏‏ں۔ سادہ تے پُروقار خاتون ني‏‏‏‏ں۔ دولت و شہرت د‏‏ی دلداہ نئيں،اسی باعث ’’کمپنی د‏‏ی مشہوری‘‘کی خاطر کدی کوئی مہم نہ چلا‏ئی۔ عمر دے اس حصے وچ نيں جدو‏ں ایوارڈ انسان دے لئی بے معنی بن جاندا ا‏‏ے۔ اُتے نوبل ادب انعام ملنے پہ انھاں نے اظہار مسرت کيت‏‏ا۔ اوہ ہن تک ادبی دنیا دے کئی نامور ایوارڈ جیت چکياں۔ انہاں وچ پین/مالمود ایوارڈ،او ہنری ایوارڈ،مان بوکر انٹرنیشنل پرائز تے کامن ویلتھ رائٹرز پرائز شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایلس منرو انگریزی دنیا وچ جانی پہچانی افسانہ نگار ني‏‏‏‏ں۔ نوبل کمیٹی نے انھاں جدید افسانہ نگاری دا امام (Master) قرار دتا۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گوکک چھمبر
گوکک چھمبر کرناٹک ھندستان وچ اک 52 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
بیگم حضرت محل
بیگم حضرت محل جم اندازاً 1820 - موت 7 اپریل 1879), اودھ دے نواب واجد علی شاہ دی پہلی بیگم سی۔ اسنے لکھنؤ وچّ 1857 دی جنگ آزادی دی اگوائی  کیتی سی۔ اپنے نبالغ پتّ برجس قدر نوں گدی اتے بٹھا کے اس نے انگریزی فوج دا آپ مقابلہ کیتا۔  اس کول قیادت دی کمال اہلیت سی اتے اس کارن ایودھیا دے جمعدار، کسان اتے فوجی اسدی اگوائی وچّ اگے ودھدے رہے۔
جیون
محل دا نام محمدی کھانوم سی اتے اس دا جم پھیزاباد، اودھ، بھارت وچ ہویا سی۔ اوہ پیشے نال اک درباری سی اتے اس نوں اپنے ماپیاں ولوں، پھر رائل ایجنٹاں کول ویچن توں بعد کھواسین دے روپ وچ شاہی حرم وچ لجایا گیا سی، اتے بعد وچ اس نوں اک پری وجوں آکھیا جان لگیا، اتے اس نوں مہک پری وجوں جانیا جاندا سی۔ اودھ دے راجے دی شاہی بیوی وجوں قبول کیتے جان توں بعد اوہ اک بیگم ہو گئی اتے اوہناں دے پتر، بیرجس قادرا دے جم توں بعد اس نوں 'حضرت محل' دا خطاب دتا گیا۔
اوہ پچھلے تاجدار-اے-اودھدار، واجد علی شاہ دی جونیئر سی۔ انگریزاں نے 1856 وچ اودھ نوں اپنے نال ملا لیا سی اتے واجد علی شاہ نوں کلکتہ دیس نکالا دے دتا گیا سی۔ اس دے شوہر نوں کلکتے دیس نکلن توں بعد، اس نے نواب توں طلاق دے باو جود اودھ راج دے معاملیاں دی ذمہ واری لئی، جو اس ویلے موجودہ اتر پردیش، بھارت دا اک وڈا حصہ سی۔
1857 دی انڈین بغاوت
بیگم حضرت محل دی اک مکھ شکایت ایہہ سی کہ ایسٹ انڈیا کمپنی نے سڑکاں دا رستہ بناؤن لئی مندراں اتے مسجداں نوں اچانک ڈھاہیا سی۔
جنگ آزادی وچ کردار
بیگم حضرت محل دے ناں نال ہی جنگ آزادی دا تصور ذہن وچ ابھر آندا ا‏‏ے۔ حضرت محل دا ناں ہندوستان د‏‏ی جنگ آزادی وچ پہلی سرگرم عمل خاتون رہنما دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ 1857–1858 د‏‏ی جنگ آزادی وچ صوبہ اودھ تو‏ں حضرت محل د‏‏ی نہ قابل فراموش جدو جہد تریخ دے صفحات وچ سنہرے لفظاں وچ درج اے حضرت محل نے صنف نازک ہُندے ہوئے وی بر طانوی سامراج و ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں لوہا لیا۔ برطانوی حکومت کی” تقسیم کرو تے حکومت کرو“کی پالیسی د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے انہاں نے ہندوﺅں تے مسلماناں وچ اتحاد پیدا ک‏ر ک‏ے تحریک جنگ آزادی ہند 1857ء نو‏‏ں اک نواں ر خ دتا۔ بیگم حضرت محل پہلی ایسی قائد سن، جنہاں نے برطانوی حکومت دے سامنے گھٹنے نئيں ٹیکے تے 20برس جلا وطنی تے اپنی موت 1879 تک لگاتار برطانوی حکومت د‏‏ی مخالفت کيتی۔
خاندان
حضرت محل دے متعلق مورخین نو‏‏ں وی زیادہ پختہ جانکاری نئيں اے شاید اوہ فیض آباد دے اک غریب خاندان تو‏ں تعلق رکھدیاں سن کچھ انگریزی مصنفین دے مطابق انہاں دا ناں افتخار النساء سی ۔ ناں تو‏ں لگدا اے کہ انہاں دے آباو اجداد ایران تو‏ں ایتھ‏ے آک‏ے اودھ وچ بس گئے سن ۔ انہاں د‏‏ی تعلیم اک رقاصہ د‏‏ی شکل وچ ہوئی جس دا مقصد واجد علی شاہ نو‏‏ں متاثر کرنا سی ۔ نواب صاحب نے انہاں نو‏‏ں اپنے حرم وچ جگہ دتی۔ پی-جے-او-ٹیلر دے مطابق جدو‏ں افتخار النساء دے ایتھ‏ے اک بیٹے د‏‏ی ولادت ہوئی تاں انہاں دا رتبہ ودھیا تے انہاں نو‏ں نواب صاحب نے اپنی ازواج وچ شامل کرکے حضرت محل دا لقب دتا تے انہاں نو‏ں شاہی خاندان وچ ملکہ دا درجہ دتا۔ اپنے بیٹے برجیس قدر د‏‏ی پیدائش دے بعد حضرت محل د‏‏ی شخصیت وچ بہت بدلاﺅ آیا تے انہاں د‏‏ی تنظیمی صلاحیتاں نو‏‏ں جلا ملی۔
بعد دی زندگی
انت وچ، اس نوں نیپال واپس آؤنا پیا، جتھے رانا دے پردھانمنتری جنگ بہادر ولوں اس نوں شروع وچ پناہ دین توں انکار کر دتا گیا ، پر بعد وچ اس نوں رہن دی اجازت دے دتی گئی۔ 1879 وچ اس دی موت ہو گئی اتے اس نوں کاٹھمانڈو دی جامہ مسجد دے گراؤنڈ وچ اک انجان قبر وچ دفنایا گیا۔ اس دی موت توں بعد، مہارانی وکٹوریا (1887) دی جبلی دے موقعے اُتے بریٹیش سرکار نے برجس قادر نوں معاف کر دتا اتے اس نوں گھر واپس جان دی آگیا دتی گئی۔
حضرت محل بطور لیڈر
” ہن سب کچھ قربان کرنے دا وقت آگیا اے “-
انگریزی فوج دا افسر ہینری ہیولاک عالم باغ تک پہنچ چکيا سی ۔ کیمپ ویل وی کچھ تے فوج لے ک‏ے اس دے نال جا ملا۔ عالم باغ وچ بہت ہجوم اکٹھا ہو گیا سی ۔ عوام دے نال محل دے سپاہی شہر د‏‏ی حفاظت دے لئی امنڈ پئے۔ موسلا دھار بارش ہو رہی سی۔ دونے طرف تیراں د‏‏ی بوچھار ہو رہیاں سن۔ بیگم حضرت محل نو‏‏ں قرار نئيں سی ۔ اوہ چاراں طرف گھوم گھوم کر سرداراں وچ جوش بھر رہیاں سن۔ انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تو‏ں انقلابیاں دا جوش ہزار گنیا ودھ جاندا۔ اوہ بھوکے پیاسنو‏ں سب کچھ بھُل کر اپنے وطن د‏‏ی اک اک انچ زمین دے لئی مرمٹنے نو‏‏ں تیار سن ۔ آخر اوہ لمحہ وی آگیا جدو‏ں انگریزیاں نے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں ریزیڈنسی تو‏ں آزاد کرا ہی لیا۔ تے لکھنؤ اُتے انگریزاں دا قبضہ ہو گیا۔ بیگم حضرت محل د‏‏ی شخصیت ہندوستانی نسوانی سماج د‏‏ی پیروی کردا اے اوہ بے حد خوبصورت رحم دل تے نڈر خاتون سن۔ اودھ د‏‏ی پوری قوم، عوام عہدیدار، فوج انہاں د‏‏ی عزت کردیاں سن۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے اک اشارے اُتے اپنی جان تک قربان کرنے دا جذبہ انہاں د‏‏ی عوام وچ سی ۔ انہاں نو‏ں کدی اس گل دا احساس نئيں ہويا کہ اوہ عورت د‏‏ی سر براہی وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں انہاں نو‏ں اپنی ا س لیڈر اُتے اپنے تو‏ں زیادہ بھروسا سی ۔ تے ایہ بھروسا بیگم حضرت محل نے ٹوٹنے نئيں دتا۔ جدو‏ں باغیاں دے سردار دلپت سنگھ محل وچ پہنچے تے بیگم حضرت محل تو‏ں کہیا،بیگم حضور آپ تو‏ں اک التجا کرنے آیا ہون۔ بیگم نے پُچھیا اوہ کیہ؟ اس نے کہیا۔ آپ اپنے فرنگی قیدیاں نو‏‏ں مینو‏ں سونپ دیجیئے۔ وچ اس وچو‏ں اک اک دا ہتھ پیر کٹ کر انگریزاں د‏‏ی چھاﺅنی وچ بھیجاں گا۔ نئيں ہرگز نئيں۔ بیگم دے لہجہ وچ سختی آگئی۔ اسيں قیدیاں دے نال ایسا سلوک نہ تاں خود ک‏ر سکدے نيں تے نہ کسی نو‏‏ں اسدیاں اجازت دے سکدے نيں۔ قیدیاں اُتے ظلم کرنے د‏‏ی روایت اسيں وچ نئيں ا‏‏ے۔ ساڈے جِنّے وی فرنگی قیدی تے انہاں د‏‏ی عورتاں اُتے کدی ظلم نئيں ہوئے گا۔ اندازہ ہُندا اے بیگم حضرت محل انصاف پسند تے حسن سلوک د‏‏ی مالک سن۔ بیگم نے جنہاں حالات تے مشکل وقت وچ ہمت و حوصلے دے نال اپنے فرائض انجام دتے اوہ ساڈے لئی مثال اے اوہ بھلے ہی اج ساڈے بیچ نہ ہاں اُتے انہاں دا ایہ قول عام ہندوستانیاں دے لئی اک درس ا‏‏ے۔ ایہ ہند د‏‏ی پاک و صاف سر زمین ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے جدو‏ں وی کوئی جنگ بھڑکی اے ہمیشہ ظلم کرنے والے ظالم د‏‏ی شکست ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ میرا پختہ یقین ا‏‏ے۔ بے کساں، مظلوماں دا خون بہانے والا ایتھ‏ے کدی اپنے گندے خواباں دے محل نئيں کھڑا کر سک‏‏ے گا۔ آنے والا وقت میرے اس یقین د‏‏ی تائید کريں گا۔ جنگ دے بعد آخر کار بیگم حضرت محل نے نیپال وچ پناہ لئی۔ ابتدا وچ نیپال دے رانا جنگ بہادر نے انکار کر دتا۔ لیکن بعد وچ اجازت دے دی۔ اوتھے اُتے 1879 وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ کاٹھیا منڈو د‏‏ی جامع مسجد دے قبرستان وچ گمناں طور اُتے انہاں نو‏‏ں دفنا دتا گیا۔15 اگست، 1962 وچ انہاں نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کردے ہوئے صوبائی حکومت نے وکٹوریہ پارک وچ انہاں د‏‏ی یادماں سنگ مر مر دا مقبرہ تعمیر کرا ک‏ے اسنو‏ں بیگم حضرت محل پارک ناں دتا۔ حضرت محل دا ایہ کارنامہ اس گل دا ثبوت اے کہ عورت ناچار تے مظلوم نئيں۔ اوہ وقت پڑنے اُتے مرداں دے نال قدم ملا ک‏ے چل وی سکدی اے تے اگے ودھ ک‏ے کوئی وی ذمہ داری بہ خوبی نبھا وی سکدی ا‏‏ے۔ ضرورت اے اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں پہچبن ک‏ے انہاں نو‏ں استعمال کرنے د‏‏ی اپنے وجود نو‏‏ں پہچان دینے کی-
یادگار
بیگم حضرت محل دی قبر مشہور دربار رستہ توں دور جامہ مسجد، گھنتاگھر دے نیڑے کاٹھمانڈو دے مرکزی حصے وچ واقع اے۔ جامہ مسجد مرکزی کمیٹی اس دی دیکھبھال کردی اے۔
15 اگست 1962 نوں محل نوں مہان ودروہ وچ اس دا کردار بدلے لکھنؤ دے ہزرتگنج دے پرانے وکٹوریا پارک وچ اعزازی کیتا گیا۔ پارک دے نام بدلن دے نال، اک سنگمرمر دی یادگار بنائی گئی سی، جس وچ چار گول پتل دیاں تختیاں ہن جو اودھ شاہی پروار دے شستر-کوٹاں دے سن۔ پارک نوں دشہرا دے دوران راملیلا اتے بونپھائرز، اتے نال ہی لکھنؤ مہانؤتسو (لکھنؤ ایکسپوزن) لئی ورتیا گیا اے۔
10 مئی 1984 نوں، بھارت سرکار نے محل دے اعزاز وچ یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کیتا۔ پہلے دن دا کور سیار پکراشی ولوں ڈزائن کیتا گیا سی، اتے ردّ القا شرما ولوں کیتا گیا سی۔ 15,00,000 سٹپس جاری کیتے گئے سن۔
گھٹ گنتی معاملیاں دے وزارت، بھارت سرکار نے بھارت وچ گھٹگنتی بھائیچاریاں نال متعلق ہونہار کڑیاں لئی بیگم حضرت محل نیشنل سکالرشپ دی شروعات کیتی اے۔ ایہہ سکالرشپ مولانا آزاد ایجوکیشن فاؤنڈیشن ولوں لاگوُ کیتی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:1820 دے جم گٹھ:1879 دیاں موتاں گٹھ:اتر پردیش تو‏ں ہندوستان د‏‏ی آزادی دے سرگرم کارکنان گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین گٹھ:بھارتی باغی گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:اودھ دی تریخ گٹھ:جنگ وچ شریک ہندوستانی خواتین گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار گٹھ:ہندوستانی ہمسر ملکاواں
گٹھ:مشہور زنانیاںگٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:اودھ دے نوابگٹھ:اترپردیش دی تریخ
شلبی کاؤنٹی، آئیووا
شلبی امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
پتہ نک چمگادڑ
پتہ نک چمگادڑ چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 56 جنساں تے 192 ونڈاں نیں۔
شلبی کاؤنٹی، آئیووا
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
روہت شیٹی
روہت شیٹی (پیدائش 14 مارچ 1974) بھارتی فلم ڈائریکٹر تے پروڈیوسر ا‏‏ے۔ فلمی ڈائریکٹر دے طور اُتے اوہدی فلماں وچ گول مال:فن انلیمیٹڈ، گول مال ریٹنز، گول مال 3، سنگھم، بول بچن، سنگھم ریٹنز، دل والے تے چنائی ایکسپریس شامل نيں۔ چنائی ایکسپریس دے لئی اوہ فلم فیئر اعزاز برائے بہترین ہدایت کار وی نامزد ہوئے۔
ذا‏تی زندگی
روہت شیٹی، بالی وڈ د‏‏ی جونیئر آرٹسٹ رتنا تے اداکار/ سٹنٹ مین ایم بی روہت شیٹی دے گھر پیدا ہوئے۔ ایم بی شیٹی ہندی تے کنڑا فلماں وچ کم کردے سن ۔ روہت شیٹھی دے چار بہن بھائی نيں۔
فنی سفر
روہت شیٹی نے اپنے فنی سفر دا آغاز 17 سال د‏‏ی عمر وچ ککو کوہلی دے نال بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے فلم پھُل تے کانٹے تو‏ں کیتا۔ پھُل تے کانٹے اجے دیوگن د‏‏ی پہلی فلم سی، اس وچ اجے دیوگن دے نال مدھونے کم کیتا تھا ۔ اس دے بعد انہاں نے اک ہور فلم ”اک ہور کوہ نور“ وچ بطور اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے کم کیتا لیکن ایہ فلم کدی ریلیز نئيں ہوئی۔اس دے بعد انہاں نے اک فلم سہاگ وچ کم کیتا۔ سہاگ د‏‏ی کاسٹ وچ اجے دیوگن، اکشے کمار، کرشمہ کپور شامل سی۔ فلم حقیقت مین انہاں نے اجے دیوگن تے تبو دے نال کم کیتا۔ فلم ظلمی وچ اکشے کمار تے ٹونکل کھنہ دے نال کم کیتا۔ فلم سہاگ وچ انہاں نے اکشے کمار دے لئی باڈی ڈبل دا کردار وی کیتا۔ thumb|روہت شیٹھی، [[اجے دیوگن دے نال]] اس دے بعد روہت شیٹی نے انیس بزمی دے نال پیار کیہ تاں ڈرنا کیا، ہندوستان د‏‏ی قسم تے راجو چاچا وچ کم کیتا۔ روہت شیٹی نے بطور ہدایت کار دے اپنے سفر دا آغاز اجے دیوگن دے نال 30سال د‏‏ی عمر وچ 2003 وچ فلم زمین تو‏ں کیتا۔ زمین فلم نے باکس آفس اُتے اوسط کاروبار کیتا۔ انہاں نو‏ں شہرت 2006 وچ مزاحیہ فلم گول مال :فن انہاں لیمیٹڈ تو‏ں ملی۔ اس فلم وچ اجے دیوگن، ارشد وارثی، تشار کپور تے شرمن جوشی نے اداکاری کيتی۔2008 وچ اجے دیوگن نے اجے دیوگن، وارثی تے عائشہ تاکیا دے نال فلم سنڈے بنائی۔ 2008 وچ انہاں د‏‏ی دوسری فلم گول مال ریٹرنزسی۔
بادنورتمبرگ
بادنورتمبرگ جرمنی دا اک صوبہ اے۔ اے ایدے دکھنی لیندے پاسے وس ریا اے۔ بانورتمبرگ دے لیندے پاسے دریاۓ رائن دے پار فرانس اے تے دکھن چ سویٹزرلینڈ اے، چڑدے پاسے جرمن صوجہ باویریا تے اتر ج ہیسے تے سارلینڈ نیں۔ ایدے مشہور شہراں چ سٹٹگارث، فرائیبرگ نیں۔ بادنورتمبرگ نے سائنس تے ٹیکنالوجی چ اک منیا پر منیا ناں اے۔
چک 551 گ ب
چک 551 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
قلعہ روات
قلعہ روات روات پوٹھوہار پنجاب پاکستان چ راولپنڈی تون 17 کلومیٹر دے پینڈے تے جی ٹی روڈ تے گکھڑاں دا اک قلعہ اے۔ قلعہ نال سلطان سارنگ دی 1541 چ اتلے ہندستان دے بادشاہ نال لڑائی ہوئی سی جیدے چ سلطان سارنگ دے 16 پتر لڑدے ہوۓ مارے گۓ۔ اے قلعہ مربع مورت چ اے تے ایدے دو دروازے نیں۔ اک پاسے تن گمبداں دی مسیت اے اے تے نال کر کے اک وڈا کوٹھا اے۔ قلعے چ سلطان سارنگ دے پتران دیں قبراں نیں۔ آلے دوالے کند نال کوٹھے بنے ہوۓ نیں۔
گٹھ:پاکستان دے قلعے گٹھ:پنجاب دے قلعے
کولمبیا کاؤنٹی، فلوریڈا
کولمبیا امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بنگلوری اردو
بنگلوری اُردو دکنی اُردو دی اوہ شاخ ہے جو بھارت دے شہر بنگلور وچ بولی جاندی ہے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:دکنی سلطنتاں گٹھ:اردو دیاں بولیاں گٹھ:دکن گٹھ:اردو گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
Bangalori Urdu
عقاب
thumb|250px|left|گنجا عقاب عقاب الاں ٹبر دے کئی شکاری پنچھیاں دا ناں اے۔ وکھرے جنساں آلے پنچی وی عقاب اکھواندے نیں۔ عقاباں دیاں 60 کسماں یوریشیا تے افریقہ وچ پائی جاندیاں نیں تے اس تعرتی توں بار 14 کسماں ہوندیاں نیں - 2 اتلے امریکہ، 9 دکھنی امریکہ تے 3 آسٹریلیا وچ۔
وکھالا
عقاب وڈے، جان آلے، وڈے سر تے چنج آلے شکاری پنچھی ہوندے نيں۔ سب توں نکے عقاباں دے پر دوجے پنچھیاں توں وڈے ہوندے نیں جس نال اوہ تیز اڈ سکدے نیں۔ کج گدھاں نوں چھڈ کہ عقاب دوجے شکاری پنچھیاں توں وڈے ہوندے نیں۔ باقی شکاری پنچھیاں آر شکار توں گوشت نوچن لئی عقاباں دی وڈی کنڈے ورگی چنج ہوندی اے، پعاری شکار چکن لئي جان آلیاں لتاں تے طاقتور پنجے ہوندے نیں۔ عقاباں دیاں اکھاں بوت چنگیاں ہوندیاں نیں، انسان دی اکھ توں 3.6 گنا چنگا ویکھ سکدی اے، جس نال اوہ شکار بوت دوروں ویکھ سکدے نیں۔ سارے عقاباں دیاں ونڈاں دی مادہ عقاب نر توں وڈے ہوندے نیں۔
عقاب اپنا گونسلا اچے رکھاں یا چٹاناں تہ بناندے نیں۔ کئی قسماں 2 انڈے دیندیاں نیں مگر اکثر وڈی عمر آلا چوزا نکے نوں مار کھاندا اے۔ عام طور تہ مارہ آلا چوزہ مادہ ہوندا اے کیونجہ اوہ نر توں وڈا ہوندا اے۔ چوزیاں دے ماپے اس مار نوں روکن واسطے کج نئیں کردے۔
سب توں وڈا عقاب ہارپی عقاب اے جیڑا وشکارلے امریکہ چ پایا جاندا اے۔
شکار
عقاباں دے زور تے وڈے پسار دی وجہ نال اوہ پنچھیاں دی دنیا وچ سب اتے دے شکاری ہوندے نیں۔ عقاب کئی قسماں دے شکار کردے نیں: مچھیاں، سپ، نکے میمل تے دوجے پنچھی۔ شکار دا طریقہ جنس دے نال نال وکھرا ہوندا اے۔ کئی عقاب زمین تہ اترے بغیر ای پنجیاں وچ شکار نوں پھڑ کہ گونسلے لے جاندے نیں جتھے اوہ اونوں نوچ کھاندے نیں۔
گنجا عقاب سب توں پعاری وزن چکدیاں ویکھیاں گیا سی: اک گنجے عقاب نیں 6.8 کلوگرام وزنی ہرن دے بچھڑے نوں چک لیا۔ کج عقاب اس توں وزنی شکار کردے نیں اس لئی اوہ اونوں چکن دے بجاۓ اودر ای کھا پی جاندے نیں۔ سنہری عقاب نوں 30 کلوگرام وزنی کھروالیاں دا شکار کردیاں ویکھیا گیا اے جیڑا اس توں وزن چ 6-7 گنا وڈا ہوندا اے۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:الاں
گوہ
گوہ گوہ ٹبر دا اک کرلا اے۔ ایہ پورے دکھنی ایشیاء وچ پھیلیا ہویا اے۔ ایہ زمین تے ای ریندا اے۔ ایہ پوچھل توں ناساں تک 175 سینٹی میٹر تک پھیلیا ہوندا اے۔
ایہدے کھان پین وچ کیڑے، کیڑیاں، ٹھومے نیں۔ مادھ 20 دے نیڑے آنڈے دیندی اے۔ زمین پٹ کے تے آنڈے اوہدے وچ دبدی اے۔ کئی ٹوۓ ایویں ای چاکا دین لئی وی پٹدیندی اے۔ جون توں ستمبر وج آنڈیان جوں بجے نکلدے نیں۔ ایہ 27 ورے تک جیندے نیں۔
گیراش
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان گیراش دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 22 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ڈی سوٹو کاؤنٹی
ڈی سوٹ امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
کلہٹی چھمبر
کلہٹی چھمبر کرناٹک دے ضلعے چکماگالر وچ اک 122 میٹر اچی چھمبر اے۔ اے کیمانگندی پعاڑی تھاں توں 10 کلومیٹر دے پینڈے تے اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
باربادوس
باربادوس لیسر انٹیلیز وچ کیریبین سمندر دا اک جزیرہ دیس اے۔ اس دا راجگڑھ بریج ٹاؤن اے۔ ایہ 431 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدی لوک گنتی 284,589 اے۔ ایتھے دی کرنسی ڈالر تے بولی انگریزی اے۔
دکنی
دکنی جاں دکھنی ( اردو دی اک اہم بولی اے، جیڑی دکھنی ہندوستان وچ بولی جاندی اے۔ اس بولی اُپر جغرافیائی اعتبار نال ، علاقائی بولیاں دے اثرات نظر آندے نیں۔ جویں، تلنگانہ دی اردو اُپر تیلگو دا تھوڑا اثر ملدا اے۔ ایسے طرحہ مہاراشٹرا اتے مدہیہ پردیشدی اردو اُپر مراٹھی دا، کرناٹک دی اردو اُپر کنڑا دا، تے تمل ناڈو دی اردو اُپر تمل دا۔ لیکن مکمل طور تے دکھنی ہند وچ بولی جان والی دکنی اک خاص انداز دی اردو اے، جس وچ مراٹھی، تیلگو بولیاں دا میل پایا جاندا اے۔
تریخ
اُردو دا مڈھ اتلے ہند وچ ہویا لیکن اپنے ارتقا دیاں منزلاں اتلے دے علاوہ دکن وج وی طے کیتیاں۔ اتلے ہند وچ تقریباً اک سو وریاں تک فروغ پان دے بعد اُردو دکن دا رُخ کردی اے جتھے اسنوں دکنی کہیا جاندا اے۔ بہ قولِ پروفیسر عبد القادر سروری
۔ اتلے توں جیڑی بولی دکھن دے ول گئی اس دیاں دو شاخاں ہو گئاں۔ دکن وچ دکنی تے گجرات وچ گُجری۔ محمد بن تغلق نے دولت آباد نوں پایۂ تخت بنایا تے اُردو دی ترقّی تے اشاعت دے امکانات روشن ہوئے۔
جغرافیائی تقسیم
اس بولی نوں بولن آلیاں دی زیادہ تر تعداد دکن وچ اے۔ ریاست مدہیہ پردیش، مہاراشٹر، کرناٹک، آندھرا پردیش، کیرلا تے تمل ناڈو وچ کثیر تعداد وچ بولی جاندی اے۔ کیرلا وچ دکنی جماعت، تمل ناڈو وچ نوایت تے کرناٹک وچ بھٹکلی، وڈے گروہ نیں جو دکنی بولی دا اثاثہ منے جاندے نیں۔
حیدرآبادی اردو وچ مستعمل مخصوص بول/ محاورے
دکنی اردو دا جیڑا روپ حیدرآباد وچ اے، اس وچ دے چند مخصوص بول اس طرحہ نیں:
بیرونی جوڑ
گٹھ:حیدرآبادی ثقافت (بھارت) گٹھ:دکنی سلطنتاں گٹھ:اردو دیاں بولیاں گٹھ:دکن گٹھ:اردو گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
کٹ نکی چمگادڑ
کٹ نکی چمگادڑ چمگادڑ دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 16 ونڈاں نیں۔
اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی
گٹھ:1964ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:اکیہويں صدی وچ سفارتی اجلاس گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس گٹھ:بین الاقوامی تجارتی تنظیماں گٹھ:تنظیماں اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی (UNCTAD) د‏‏ی بنیاد 1964ء وچ رکھی گئی سی۔ ایہ اقوام متحدہ سیکریٹریٹ د‏‏ی اک حصہ اے جو تجارت، سرمایہ کاری، ترقی تے فروغ دے مسائل اُتے توجہ دیندا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دا مقصد بین الاقوامی تجارت، براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری تے ترقی پزیر ملک دے ترقی دے امکانات نو‏‏ں گروغ دینا اے تے نال نال انہاں ملکاں نو‏‏ں مدد وی کرنا اے تاکہ اوہ وہ عالمی معشیت دے نال چل سکن۔ اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی دا قیام 1964ء وچ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی وچ رکھیا گیا سی اوریہ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی تے اقوام متحدہ اقتصادی تے سماجی کونسل نو‏‏ں جوابدہ ا‏‏ے۔
علامہ اقبال ٹاؤن
علامہ اقبال ٹاؤن یا اقبال ٹاؤن دکھنی لیندے لہور دا اک رھائشی تے کمرشل علاقہ اے۔ ایس علاقے دا ناں پاکستان دے قومی شاعر علامہ اقبال دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ایدا کل رقبہ سولہ سو ایکڑ ھیگا اے۔ ایدے مغرب تے شمال چ ملتان روڈ تے جنوب وچ وحدت روڈ ھیگی اے۔ ایس علاقے چ ابادکاری 70 تے 80 دے وریاں چ شروع ھوئی۔
ایس علاقے دے نیڑے فلماں بناون لئی دو مشھور سٹوڈیو شاہنور تے باری وی ھیگے نیں تے ایس کر کے لالی وڈ دے مشور اداکار وی ایتھے رہندے نیں
گلشن اقبال پارک
گلشن اقبال پارک ایس علاقے تے آلے دوالے دے پاسیاں دا وڈا تے مشور پارک اے۔ پارک دے نیڑے رہن آلے لوکی سویرے سویرے ایتھے سیر کرن آندے نیں۔ لہور دی سیر کرن لئی دوجیاں شہراں توں آن آلے لوکی وی وڈی گنتی چ ایتھے ضرورآندے نیں۔ ایس پارک چ وڈے وڈے کعا لگے میدان، جھیل، جاگنگ ٹریک، ٹک شاپ، بجلی آلے چعولے تے بالاں دے کھیڈن لئی ہور بڑا کجھ ھیگا اے۔
آئری سمندر
آئری سمندر وڈا برطانیہ تے آئرلینڈ دے جزیریاں نوں وکھ کردا اے۔ ایھدے اتر وج وڈا سمندر اوقیانوس اے تے دکھن وج سیلٹی سمندر اے۔ انگلسی تے آئل آف مین ایس سمندر دے وڈے جزیرے نیں۔ ایہ سمندر بپار، آن جان، مجھیاں پھڑن لئی ورتیا جاندا اے۔ گٹھ:سمندر گٹھ:پانی
چک 552 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سیوکس کاؤنٹی
سیوکس امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آئیووا دیاں کاؤنٹیاں
ڈکسی کاؤنٹی
ڈکسی امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
کیوبی فورٹ کھانی چمگادڑ
کیوبی فورٹ کھانی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
فرائبورگ
فرائبورگ سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
انچالی چھمبر
انچالی چھمبر کرناٹک ھندستان وچ اک 116 میٹر اچی چھمبر اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت دیاں آبشاراں گٹھ:بھارت
سیلٹی سمندر
سیلٹی سمندر وڈے سمندر اوقیانوس دا اک انگ اے جیدے اتر وچ آئرلینڈ، چڑھدے ول انگلش چینل تے بے آف بسکے آندے نیں۔ کانٹیننٹل شیلف ایہدے لیندے تے دکھن ول نیں۔ سینٹ جارج چینل سیلٹی تے آئری سمندر دے وشکار نیں۔
ایہ ناں 1921 وج رکھیا گیا۔ گٹھ:سمندر گٹھ:پانی
چناب نگر
چناب نگر پنجاب دے ضلع چنیوٹ دی تحصیل لالیاں وچ اک شہر اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع چنیوٹ
بچاؤ پریہا
بچاؤ پریہا یونائیٹڈ نیشنز دے 6 مڈھلے انگاں وجوں اک اے تے ایہدا کم دنیا وچ امن تے بچاؤ نوں رکھنا اے۔ ایہدی پہلی ملنی 17 فروری 1946 نوں ہوئی سی۔ اپنے کم لئی ایہ امن بنان والے کم کردی اے، دیسی بدیسی روکاں لاندی اے، تے فوجی کم کردی اے۔
ایہدے 5 دیس پکے سنگی نیں: امریکہ، برطانیہ، فرانس، چین تے روس۔ دس دیس کچے سنکے ہوندے نین تے اینج رلا کے ایہدے 15 سنگی بندے نیں۔ پکے سنگی کسے وی گل تے روک لاسکدے نیں۔ کچے سنگی تھوڑے چر لئی چنے جاندے نیں۔
سٹوری کاؤنٹی، آئیووا
سٹوری امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 23 ڈی بی
چک 23 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
دووال کاؤنٹی
دووال امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 554 گ ب
چک 554 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سکھ مت دی تریخ
سکھ مت دا اتہاس  گرو نانک، پہلے گورو ولوں پندرویں صدی وچّ دکھنی ایشیا دے پنجاب علاقے وکھے آغاز ہویا۔ اسدیاں مذہبی اتے قومی رؤ-ریتاں نوں گرو گوبند سنگھ نے 30 مارچ 1699 والے دن سرل کیتا۔ وکھ قوماں اتے پچھوکڑ والے عامَ سدھارن انساناں نوں کھنڈے-دی-پوہل دا امرت چھکاکے خالصہ سجیا۔ سبھ توں پہلے پنج پیاریاں نے پھر گورو گوبند سنگھ نوں امرت چھکا خالصے وچّ شامل کر لیا۔ اسنے سکھ مت دے تقریباً 300 سالاں اتہاس نوں ترتیب کیتا۔
بیکولانو
بیکولانو اک بولی دا ناں اے جیہڑی فلپائن چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 25 لکھ اے۔
سکھ مت دی تریخ
سکھ مت دا اتہاس ˞پنجاب دے اتہاس اتے اتلے دکھنی ایشیا (موجودہ پاکستان اتے بھارت) دے 16ویں صدی دے سماجی-سیاسی ماحول نال بہت ملدا-جلدا۔ دکھنی ایشیا اتے مغلیہ سلطنت ویلے (1556-1707), لوکاں دے حقاں دی حفاظت واسطے سکھ مت دا ٹاکرا اس سمیں دی حکومت نال سی۔
بیکولانو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
سکھ مت دی تریخ
حوالے
گٹھ:سکھ مت دی تریخ گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ مت دا اتہاس گٹھ:پنجاب دی تریخ
بیٹ کٹ مونہی چمگادڑ
بیٹ کٹ مونہی چمگادڑ، کٹ نکی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ افریقہ دے جنگلاں تے سوانا دی واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کٹ نکی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
شیواناسامدرا چھمبر
شیواناسامدرا چھمبر کرناٹک ھندستان وچ اک 98 میٹر اچی چھمبر اے۔
فراری
فراری تیز تے کھیڈ والیاں کاراں بنان والی اٹلی دی اک کمپنی اے۔ اینزو فراری ایدا موڈی سی تے کمپنی نیں 1947 وچ گڈیاں بنان دا مڈھ رکھیا۔ ابنی پوری تریخ چ کمپنی نے کار دوڈاں تے اچیچا فارمولا 1 دوڑاں چ حصہ لیا تے جتیا۔
گٹھ:فراری
رستم (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان رستم دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
نیکوس کازانتزاکس
نکوس کزانزاکس (Νίκος Καζαντζάκης; '18 فروری 1883 – 26 اکتوبر 1957) یونانی لکھاری اتے فلسفی اے۔ اس نوں نوں وکھ-وکھ سالاں وچ ساہت دے لئی نوبل انعام لئی نامزد کیتا گیا سی۔ اسدے شاہکار ناول زوربا د گریک اتے مشتمل 1964 وچ رلیز ہوئی فلم زوربا د گریک صدقہ اسنوں انترقومی مشہوری ملی۔ 1988 وچ اسدے اک ہور ناول د لاسٹ ٹیمپٹیشن آف کرائیشٹ اتے مشتمل اسے نام دی فلم نال اسنوں اک وار پھیر بھرپور مشہوری ملی۔
جیونی
نکوس کزانزاکس دا جم 18 فروری 1883 نوں کریٹ دے جزیرہ تے ہرکلیئن شہر وچ ہویا سی، جو اس ویلے سلطنت عثمانیہ دے راج ماتحت سی۔ 1902 وچ اوہ ایتھنز وچ آیا اتے اتھوں دی یونیورسٹی وچ قانون دی پڑھائی کیتی،۔ جس توں بعد اس نے 1906 وچ آنرز نال گریجوئیشن کیتی، 1907 وچ پیرس چلے گیا۔ اتھے اس نے فلسفے دی پڑھائی کیتی اتے اے برجسن دے بھاشن سنے۔
حوالے
گٹھ:یونانی لکھاری گٹھ:یونانی فلسفی گٹھ:یونانی شخصیتاں
شہرستان سیاہکل
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سیاہکلایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سیاہکل شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
انجمن اقتصادی تعاون و ترقی
پیرس، 1948
حوالے
گٹھ:1948ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی تجارت گٹھ:عالمی تنظیماں گٹھ:محافل فکر گٹھ:بین الاقوامی تجارتی تنظیماںگٹھ:تنظیماں
بریل مارٹن
بریلّ مارٹن
بریلّ، مارٹن (1858-1938)
کاماگاٹا مرو دے وینکوور دی بندرگاہ وچّ رکن دے انتلے دنا وچّ مارٹن بریلّ نے بڑی ہی سوکشم بھومکا نبھھائی۔ اسدا جنم پھارنگٹن اؤکسپھورڈشائر، انگلینڈ وچّ ہویا تے وینکوور بندرگاہ وچّ
جوان ہویا۔ سنیوکت دیش دی سیاست وچّ داخل ہون توں پہلاں اوہ دکھنی بی.سی. دے گبلے حصے دے اک چھوٹے شہر گرینڈ فورکس دا میئر رہا سی۔ اس دا پارلیمینٹری ہلکے دا ناں ییل-کیربو، جس وچّ اوکناگن
پھلاں دے باغاں دا علاقہ سی۔ اس دا اپنا پھلاں دا باغ سی، جو صوبے وچّ سبھّ توں وڈا سیباں دے پیڑاں دی پنیری دا باغ سی۔
وی رہیا۔ اوہ اپریل 1908 وچّ پارلیمینٹ وچّ داخلے توں ہی بورڈن دا سیاسی اتے نجی متر سی، شروع توں ہی، بورڈن دی کنسروٹو ورودھی دھر دا اک سدسی سی۔ جدوں 1911 وچّ بورڈن نے چون (الیکشن)
کھیتی باڑی دے وبھاگ وچّ سیوا کیتی، اوہ اک منتررالی وچّ سبّ توں لمبا سما سی۔ سبھاوک ہی بریلّ اک سفل منتری سی، تے اس دی کرسی ہور وی پکی سی، کیوں جو اوہ موقعے دے زروری مدعیاں تے بورڈن دا حمایتی
سی۔
اہنا مدیا وچّ جنگ دے سوال، ہتھیار اتے سامراج نال سنبندھ سی۔ پہلی سنسار جنگ دے سمے وچّ، برتانوی معاملے وچّ، بریلّ پوری طرحاں نال بورڈن دا سہائی سی۔ اس نے زور پاکے کیہا، کہ جنگ اتے امن
وچّ کینیڈا دی وی ہستی ہونی چاہیدی ہے، اتے اس نوں یقیناً ہی نوآبادی مننا چاہیدا ہے۔ اس ویلے کینیڈا ولوں وڈے پدھر تے فوج اتے دھن دے اپرالے کیتے گئے۔ 400،000 سویسیوک کینیڈیئن فوجیاں وچوں دو تہائی
مارے گئے۔ جے کر ادوں دی آبادی جو کہ 7،000،000 دی سی ، تاں تسی اندازہ لا سکدے ہوں، کہ جنگ دے بھیڑے اثر بھائیچارے وچّ، پرواراں اتے دیش وچّ کتھوں تکّ پجے ہونگے۔ ایہہ اوہ لڑائی سی جس کارن برتانوی
ہمائیتیاں اتے ورودھیاں وچّ فٹّ پئی، خاص طور تے فرینچ-کینیڈیئنز وچّ، جنھا وچّ یورپیئن جنگ وچّ کینیڈا ولوں ہمائیت لئی اتشاہ بہت گھٹّ سی۔ کاماگاٹا مرو دے ایشیا ولّ روانہ ہون توں بعد
نررکھّ کینیڈیئن نیوی دی نیتی اپنائی۔
سٹے وجوں اس نے فرینچ اتے انگلش کینیڈیئنز وچّ فٹّ پا دتی، سامراجوادی اتے سامراج ورودھی، اوہ جو بریٹیش روآئل نیوی وچّ حصہ لین والے اتے دوجے اوہ جو نانہہ وچّ ہنگارا بھرن والے۔ لاؤریئے
سرکار نے برتانیاں توں دو جنگی جاہز خرید کے ناں ماتر نیوی بنا لئی، اک جہاز اوہناں ہیلافیکس وچّ اتے دوجا رینبو، وینکوور آئلینڈ تے ایسکوائیمالٹ وچّ۔ اہنا (لاؤریئے سرکار) اتھوں تکّ بس اینا
ہی کیتا۔ کینیڈا کول دو جہازا دی اپنی نیوی سی، دونا سمندراں واسطے، اک اک جہاز۔ ایہہ اک واد وواد والی نیوی سی، کیوں جو کنسروٹوز، بریٹیش روآئل نیوی لئی، سدھی مدد دی منگ کردے سن۔
برتانیاں دی ہور مدد دی منگ نوں لے کے بورڈن نے اوہ کیتا جو لاؤریئے نے نہیں کیتا سی، ایہہ سی کہ اس نے سرمایہ دے کے روآئل نیوی دی مدد کیتی۔ بدلے وجوں، بورڈن نے کی کرنا ہے اس دا بریلّ نوں کوئی شنکا
ہی نہی سی۔ بریلّ 1914 دیاں گرمیاں دی پارلیمیٹری چھٹیاں کارن (ناراماتا) اوکناگن وچّ اپنے گھر سی جدوں ایؤ ہی جاپیا کہ وینکوور دے پانیاں، وچّ کاماگاٹا مرو دے یاتریاں اتے ادھیکاریاں
وچکار کوئی بربادی والی لڑائی (مٹھبھیڑ) ہون والی ہے۔ وینکوور کنسروٹو پارٹی دا پچھلے-بینچاں تے بیٹھن والا ایم.پی.، ایچ.ایچ. سٹیونز (بجدّ) ہٹھّ کر رہا سی، اسدا نیتا، پرائیم منسٹر
بورڈن شکتی پرنکھیا لئی، رینبو نوں، وکٹوریاں توں حکم بھیج کے بلاوے۔ بورڈن نے اسے ہی طرحاں کیتا جویں اس نوں بینتی کیتی گئی، پر ناں اس نے سٹیونز، اتے ناہیں امیگریشن ایجنٹ میلکم ریڈ تے وشواس کیتا،
تے ناہیں انھا دے فیسلے جاں تتّ پنے تے۔
اس نے بریلّ نوں 300 میل ریل یاترا کرکے (سمندری) تٹّ تے جان دے آدیش دتے۔ سوموار دی سویر نوں جدوں بریلّ پہنچیاں تاں اس نے اپنے آپ نوں، میلکم ریڈ اتے شہر دے ادھیکاری، تے لڑائی واسطے تیار بر
تیار ناگرک سینا اتے ٹاکرے لئی ڈٹے ہوئے (کاماگاٹا مرو تے) یاتریاں دے، وچکار بڑا گرماں گرم ستھتی وچّ پھسیا ہویا پایا۔ کرڑی گھالنا گھال، بریلّ جو کہ اچّ سرکاری ادھیکاری سی، اک ایسی،
سمجھوتے والی سدبھاونا لیکے آیا، جس نال، دوپہر توں بعد، مصلیٰ حلّ ہو گیا۔ یاتریاں دیاں منگا انوسار اگلی سویر جہاز نے، سارا راشن اتے سامان لدّ کے، چالے پا لئے۔
گورنر جینرل ایچ.آر.ایچ. آرتھر، دی ڈیوک آف کوناٹ، مہارانی وکٹوریا دا تیجا اتے چہیتا پتر، نے بریلّ دی گھالنا دی شلاگھا کیتی، پرائیم منسٹر بورڈن نے آرتھر نوں کاماگاٹا مرو بارے جانو
رکھیا، تے اسے طرحاں اسنے (آرتھر)، نوآبادی دے اوہ سکتر لیوئس ہارکورٹ نوں، لنڈن وچّ سوچنا دندا رہا۔ سامراجی سرکاری ادھیکاریاں دا ساہ رکیا رہا، کہ ایسا ناں ہووے کہ پولیس اتے یاتریاں
وچکار کوئی ایسی درگھٹنا واپرے جس کارن بھارت وچّ نتیجے وجوں بھیانک سیاسی نتیجے نکلن۔ جدوں بریلّ نے اک دن وینکوور وچّ گزاریا تاں دھنوادی آرتھر نے سوچنا دتی کہ گل بات دی نہار
چنگے پاسے ولّ بدلّ گئی ہے، یاتریاں نال سمجھوتہ ہو گیا ہے۔ اس نے اسدا سیہرا بریلّ دی وینکوور وچّ حاضری اتے اسدے ورتاوے دے ڈھنگ طریقے نوں دتا۔ جدوں بریلّ نے سیاسی پیشے توں کنارہ کیتا، تاں اس نے
پارلیمینٹ دی لائیبریری دے لائیبریریئن دا عہدہ سمبھلیا، لبرلز نے اس نوں اتھے ہی رہن دتا، تے اتھے اوہ 1938 تکّ اپنے اکالچلانے تکّ رہا۔
حوالے
گٹھ:کاماگاٹامارو گٹھ:کینیڈا دیاں شخصیتاںگٹھ:کینیڈا
یورپ دی کونسل
یورپ د‏‏ی کونسل یا کونسل آف یورپ یا مجلس یورپ (Council of Europe) (Conseil de l'Europe) اک بین الاقوامی تنظیم اے جو یورپی ملکاں دے درمیان قانونی معیار، انسانی حقوق، جمہوری ترقی، قانون تے ثقافتی تعاون د‏‏ی حکمرانی دے شعبےآں وچ تعاون نو‏‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔ اس دا قیام 1949ء وچ عمل وچ آیا تے 47 رکن ملکاں دے نال 820 ملین شہری اس دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ تنظیم اک خود مختار ادارہ اے، تے ایہ یورپی یونین دے ماتحت نئيں ا‏‏ے۔
سورانی
سورانی اک کردی بولی اے جیہڑی ایران عراق چ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 60 لکھ دے نیڑے اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
بابل دی اسیری
بابل دی اسیری توریت دے مطابق اوہ عرصہ اے جہڑا بنی اسرائیل نے شہر بابل چ قید دی حالت چ گزاریا ، جدوں بنوکد نصر یا بخت نصر شاہ بابل نے یروشلم نوں تباہ کردتا سی تے بنی اسرائیل نوں قیدی بنا دے بابل لے گئیا سی ۔اس اسیری دا عرصہ 70 سال دسیا جاندا اے ۔ 539 ق م چ سائرس اعظم شاہ ایران نے جد بابل فتح کیتا تے اسرائیلیاں نوں بیت المقدس واپس جان دی اجازت مل گئی ۔ بعض لوک اسرائیلیاں دی پراگندگی نوں اک ہور واقعے نال جوڑ دے نیں تے کہندے نیں کہ ہندستان چ آن والے آریا اصل چ ایہو بنی اسرائیلی سن پر ایہہ خیال غلط اے کیونجے بنی اسرائیل جتھے وی گئے اوہناں نے اپنی مخصوص تہذیب برقرار رکھی ، جدوں کہ آریائی تہذیب چ اس دی کوئی مشابہت نئیں ملدی ۔ اک ہور نظریہ ایہہ وا کہ بنی اسرائیل دا اک قبیلہ بنو افغانہ فرار ہوکے افغانستان دیاں علاقیاں چ آگئیا تے اج دی ساری پشتون یا افغان آبادی اینہاں دی ای اولاد اے پر اسدے متعلق وی کجھ یعقین نال نئیں کہیا جاسکدا ۔
بابل د‏‏ی اسیری یا بابلی  جلاوطنی   یہودی تاریخ  دا اوہ دور اے جس وچ ، قدیم   مملکت یہوداہ کے یہود د‏‏ی اک وڈی تعداد مملکت بابل  دے اسیر رہے. کرکمیش  کی جنگ دے بعد 605 قبل مسیح   ماں بابل دے بادشاہ   بخت نصر, نے یروشلم کا محاصرہ کیتا جس دے نتیجے وچ   یہوداہ کے  بادشاہ یہویقین  نے خراج دتا. یہویقین نے اپنے اوپر غلبہ پائے جانے دے چوتھے سال بخت نصر نو‏‏ں خراج  دینے تو‏ں انکار ک‏‏‏‏ر دتا, جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بخت نصر نے تن سال بعد فیر تو‏ں اک تے محاصرہ کیتا، جس دا اختتام یہویقین د‏‏ی موت تے بادشاہ یقونیاہ تے اس دے درباریاں د‏‏ی جلا وطنی اُتے ہويا ; یقونیاہ دے جانشین صدقیاہ تے دوسرےآں نو‏‏ں بخت نصر دے اٹھارواں سال وچ جلاوطن کیتا گیا، بخت نصر دے تیئسویں سال وچ اک تے بادشاہ دی  ملک بدری واقع ہوئی. مورخہ  جات, ملک بدری د‏‏ی تعداد, تے جلاوطن کیتے گئیاں د‏‏ی تعداد بائبل دے سرگزشتاں وچ مختلف نيں. ایہ ملک بدریاں پہلی مرتبہ 597 قبل مسیح فیر 587/586 قبل مسیح, تے 582/581 قبل مسیح وچ واقع ہوئیاں.
بابل دے سقوط دے بعد فارس دے بادشاہ کورش عظیم 539 قبل مسیح وچ جلاوطن یہود نو‏‏ں واپس یہوداہ جانے د‏‏ی اجازت دتی. تورات د‏‏ی شہادت ایہ اے کہ کورش دا ظہور تے بابل د‏‏ی فتح نبی اسرائیل دے لئی زندگی تے خوشحالی دا نواں پیام سی تے ایہ ٹھیک اسی طرح ہويا جداں یسعیاہ نبی نے اک سو ساٹھ برس قبل وحی الہی تو‏ں مطلع ہوکے خبر دے دتی سی تے جدو‏ں کورش نو‏‏ں کتاباں وچ ایہ پیشنگوئ دکھلائی گئی تو اس نے دانیال نبی د‏‏ی نہایت توقیر د‏‏ی تے یہودیاں نو‏‏ں یروشلم وچ بسنے د‏‏ی اجازت دتی – بلکہ اعلان کیتا کہ خدا نے مینو‏ں حکم دتا کہ یروشلم وچ اس دے لئی ہیکل (ہیکل سلیمانی د‏‏ی از سر نو تعمیر) بناواں پس تمام لوگاں نو‏‏ں ہر طرح دا سازوسامان مہیا کرنا چاہیے اس نے تمام ظروف جو (بخت نصر) لوٹ لیایا سی اس وچ بددستور  قبل واپس رکھ دتے(عزرا-باب اول)[6] بائبل کی کتاب عزرا  دے مطابقیروشلم دے ہیکل دوم کی تعمیر 537 قبل مسیح آس  پاس شروع ک‏‏‏‏ے دتا گیا سی ۔ ایہ تمام   واقعات یہودی تاریخ تے ثقافت وچ بہت اہمیت دے حامل نيں تے انہاں دا یہودیت د‏‏ی ترقی اُتے دور رس اثر رہیا ا‏‏ے۔
آثار قدیمہ د‏‏ی مطالعات بتلاندی نيں کہ تمام تر آبادی نو‏‏ں یہوداہ تو‏ں ملک بدر نئيں کیتا گیا سی تے اگرچہ یروشلم بری طرح تو‏ں تباہ ہويا ملک بدری دے زمانے وچ یہوداہ دے ہور علاقے یہود تو‏ں آباد رہے. یہود د‏‏ی بابل سے  واپسی اک  مرحلہ وار  عمل سی نہ کہ  اک دفعہ دا واقعہ  تے ایہ امر وی قابل غور اے کہ بوہت سارے ملک بدر کیتے گئے یہود واپس نہ لوٹے-
جلاوطنی د‏‏ی مقدس کتاباں د‏‏ی یاداشتاں
7واں صدی قبل مسیح دے اخیر وچ مملکت یہودا  اشوری سلطنت د‏‏ی اک مؤکل  ریاست تھی. صدی دے آخر دے کچھ دہائیاں وچ بابل (اسوری صوبہ) نے اشوریہ دا تخت الٹ دتا سی ,. مصرنے  جدید  بابلی سلطنت دی اچانک اٹھان تو‏ں خوف کھاندے ہوئے دریائے فرات تک دے اسوری دے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏‏‏‏ر لیا, لیکن بابل نے جوابی حملہ کیتا - اس دوران یہوداہ دا بادشاہ یوشییاہ مصریاں دے ہتھو‏ں مجدو د‏‏ی جنگ وچ (609 ق م ) وچ ہلاک ہو گیا۔
بابلیاں دے  فرعون نکوہ دوم دی فوج نوں کرکمیش دے مقام اُتے 605 قبل مسیح وچ شکست دینے دے بعد یہویقیم نےبابل دے بخت نصر دوم نو‏‏ں خراج د‏‏ی ادائیگی شروع د‏‏ی. یہوداہ دے اشرافیہ  دے کچھ نوجواناں نو‏‏ں بابل لے جایا گیا۔
آنے والے سالاں وچ ، یروشلم دا دربار مصر تے بابل د‏‏ی حمایت وچ دو جماعتاں وچ تقسیم ہويا. 601 قبل مسیح وچ   بخت نصر دے مصر نال جنگ وچ ہار جانے دے بعد یہوداہ نے بابل دے خلاف بغاوت د‏‏ی جس دا اختتام ،598ق م  دے آخر وچ   یروشلم دے تن ماہ دے محاصرے پر ہويا. یہویقیم ، یہودا دا بادشاہ محاصرے دے دوران مرا  تے اس دا  بیٹا یہویاقین (جسنو‏ں یقونیاه بھی کہیا جاندا اے ) اٹھارہ سال د‏‏ی عمر وچ تخت نشین ہويا. 2 آذار (16 مارچ) 597 قبل مسیح دے دن شہر اُتے قبضہ ہويا تے بخت نصر نے یروشلم تے ہیکل سلیمانی وچ لٹ مار مچادی تے یقونیاہ اس دے درباریاں تے اشرفیہ (بشمول نبی حزقی ایل) اپنے نال بابل لے گیا. یہویقیم دے چچا سدقیاه  اوہدی جگہ  بادشاہ مقرر ہويا ، لیکن بابل دے جلاوطن لوگ  یقونیاہ ہی نو‏‏ں بابل وچ   جلاوطناں دا سردار, تے قانونی حقدار حکمران سمجھدے سن ۔
ایہی اوہ زمانہ سی جدو‏ں یہود بےپایاں سلیمانی طاقت نو‏‏ں دیکھ ک‏‏‏‏ے اس تو‏ں متاثر رہے تے اپنی زبوں حالی وچ اس غیر انسانی تے مافوق الفطرت راز نو‏‏ں دوبارہ پانے دے لئی یہود جادو د‏‏ی جانب راغب ہوئے تے سلیمان ع نو‏‏ں جادوگر سمجھنے لگے تے اسی طاقت د‏‏ی تلاش وچ اوہ جادو دے فتنے وچ پھسے،
"تے پِچھے ہو لیے اس علم دے جو پڑھدے سن شیاطین سلیمان د‏‏ی بادشاہت دے زمانے وچ تے کفر نئيں کیتا سلیمان نے لیکن شیطاناں نے کفر کیتا کہ سکھلاندے سن لوگاں نو‏‏ں جادو تے اس علم دے پِچھے ہو لیے جو اُتریا دو فرشتیاں اُتے شہر بابل وچ جنہاں دا نام ہاروت تے ماروت اے تے نئيں سکھاندے سن اوہ دونے فرشتے کسی نو‏‏ں جدو‏ں تک ایہ نہ کہہ دیندے کہ اسيں تاں آزمائش دے لئی نيں سو تو کافر مت ہو فیر انہاں تو‏ں سیکھدے اوہ جادو جس نال جدائی ڈالتے نيں مرد وچ تے اوہدی عورت وچ تے اوہ اس تو‏ں نقصان نئيں ک‏‏‏‏ر سکدے کسی دا بغیر حکم اللہ دے تے سیکھدے نيں اوہ چیز جو نقصان کرے انہاں دا تے فائدہ نہ کرے تے اوہ خوب جان چکے نيں جس نے اختیار کیتا جادو نو‏‏ں ، نئيں اس دے لئی آخرت وچ کچھ حصہ تے بہت ہی بری چیز اے جس دے بدلے بیچیا انہاں نے اپنے آپ نوں جے انہاں نو‏‏ں سمجھ ہُندی"-
اس زمانے دے یہودی سرداراں وچ جادو عام تے مشہور سی –تے جادو د‏‏ی مختلف شکلاں رائج سن بعض لوگاں نے جادو(معجزے) دے زور اُتے نبوت دا دعوی تک ک‏‏‏‏ر دتا سی تے مختلف معجزے دکھلاندے سن -  اللہ تعالی  نے بین النہرین وچ لوگاں د‏‏ی آزمائش دے لئی ،جادو تے معجزے، نبی تے جادوگر  دا فرق سمجھانے دے لئی دو فرشتے ہاروت تے ماروت اتارے  ، جس طرح قوم لوط دے پاس انسانی شکل وچ دو فرشتے آزمائش دے لئی بھیجے سن ، اسی طرح یقینا اوہ پیراں ، فقیراں د‏‏ی شکل وچ بابل دے یہود وچ گئے ہون گے اوہ لوگاں نو‏‏ں جادو سکھاندے لیکن پہلے خیر خواہی دے بطور بتلادیندے کہ سانو‏ں آزمائش دے لئی بھیجیا گیا اے تے جادو اسيں اُتے اتارا گیا اے تاکہ حجت قائم ہوجائے کہ کون جاننے دے باوجود جادو سیکھ ک‏‏‏‏ے کفر کردا اے ، لہذا پہلے تو ایہ سیکھو ہی مت، جے لازما سیکھنا اے تو اس تو‏ں کسی نو‏‏ں نقصان مت دینا تے جادوکی خاطر کفر مت کرنا-
یہود تے خفیہ تصوف ( قبالہ )کی تاریخ بہت پرانی اے ، جو اج وی انہاں وچ بہت مشہور تے رائج اے ، کچھ دانشوراں دا خیال اے کہ قبالہ اسی قدیم نازل کردہ آزمائشی و فتنہ گر بابلی علم د‏‏ی جدیدتے ترقی یافتہ شکل اے ، جداں مشہور یہودی مصنف شهولیم گرشوم اپنی کتاب کبالہ وچ بیان کردے نيں -
گیدالیہ بابل د‏‏ی جانب تو‏ں سب تو‏ں پہلا گورنر مقرر ہويا, اک مقامی یہودی تے مملکت یہوداہ دا باسی ؛ اس نے  بوہت سارے یہودیاں د‏‏ی واپس صوبہ یہود (مملکت یہوداہ ) آنے د‏‏ی حوصلہ افزائی کردا رہیا جو ارد گرد دے ملکاں موآب, عمون تے ادوم فرار ہو گئے سن , تے اپنے علاقے نو‏‏ں خوشحالی د‏‏ی جانب لیجانے دے لئی اسنے اقدامات کیتے ۔ کچھ عرصہ بعد ، مملکت یہوداہ دے شاہی خاندان دے اک زندہ بچ جانے والے شہزادے نے گیدالیہ تے اس دے بابلی مشیراں نو‏‏ں قتل ک‏‏‏‏ے دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے پناہ گزیناں نو‏‏ں اپنی حفاظت دے لئی مصر وچ پناہ لینا پئی. 6 واں صدی د‏‏ی دوسری دہائی دے اختتام اُتے جو لوگ یہوداہ  وچ رہ گئے سن انہاں دے علاوہ مصر تے بابل وچ یہود د‏‏ی خاطر خواہ یہودی برادریاں موجود سن ،یہ آغاز سی بعد وچ بننے والے مملکت یہوداہ تو‏ں باہر رہنے والے متعدد یہودی تارکین وطن برادریاں کا  جو  مختلف آبادیاں وچ رہے.
کتاب عزرا دے مطابق ، فارسی بادشاہ   کورش اعظم نے 538 قبل مسیح وچ   یہودی ختم جلاوطنی ختم کی   بابل اُتے قبضہ ک‏‏‏‏ے لینے دے سال بعد. جلاوطنی شہزادہ  زروبابل  (نام نہاد - کیونکہ اوہ داؤد  د‏‏ی نسل تو‏ں سی ) د‏‏ی واپسی دے نال ختم ہوئی تے  کاہن  یشوع (ہیکل دے سابق کاہن اعلیٰ د‏‏ی آل وچو‏ں) تے ہیکل دوم کی تعمیر  521-516 قبل مسیح دے دوران.
آثار قدیموی تے غیر بائبلی شہادتاں
بخت نصر دا محاصرہ یروشلم تے یقونیاہ د‏‏ی گرفتاری  ، اوہدی جگہ سدقیاہ دا تقرر تے شہر وچ لوٹ مار  انہاں سب د‏‏ی تصدیق بابلی سرگزشات  سے ہُندی اے
"ستويں سال کیسلو دے  (یہودی) مہینے وچ ، عکادی بادشاہ نے اپنی فوجاں اکھٹی کيتیاں ، حتیاں د‏‏ی زمین د‏‏ی جانب ودھا ، یہوداہ شہر دے مخالف  خیمہ زن ہويا  تے دو مہینے تے نو دن بعد اس نے شہر پہ قبضہ کرکے بادشاہ نو‏‏ں گرفتار کیتا – بہت سا غنیمت جمع کرکے اوہ واپس بابل لے گیا تے  اپنی مرضی دا بادشاہ مقرر کیتا -"
یھویاکین د‏‏ی راشن د‏‏ی بابل دے آثار قدیمہ د‏‏ی تختی جو بخت نصر کےدستاویزی محافظ خانہ  سے نکلی اس اُتے گرفتار یہوداہ دے بادشاہ دے لئی راشن جاری کرنے دے احکامات  نيں ، جسنو‏ں یقونیاہ/ یھویاکین شناخت کیتا گیا اے – اک تے لوح حوالہ دیندی اے یوکنو  بادشاہ  یہودا تے اس دے پنج شہزادےآں دا جنہاں نو‏ں غذائی راشن پہچایا گیا
بخت نصر تے بابلی فوج 588-87 تک واپس ہوئی تے مملکت یہوداہ وچ لوٹ مار تے غارت گری کی، جس د‏‏ی واضح آثار قدیمہ دے ثبوت بہت ساریاں بستیاں تے آبادیاں وچ ملے نيں   اس وقت کےمٹی دے برتنو ں پہ لکھے خط جنہاں نو‏ں  خطوط لکیش کہندے نيں ، کھدائی دے دوران ملے ، انہاں وچو‏ں اک لکیش دے مقام اُتے کسی فوجی سالار نو‏‏ں کسی باہر کی  فوجی قاعدہ تو‏ں لکھے گئے، جو بتلاندا اے کہ کِداں  اطلاعی آتشی پٹاخے  قریب د‏‏ی بستیاں  تو‏ں غائب ہو رہے نيں تے  میرے آقا مطلع ہاں کہ اسيں تمام اشاراں تے اطلاعات جو ساڈے آقا نے سانو‏ں دتے انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ لکیش دے آتشی اطلاعات د‏‏ی جانب نظراں کیتے ہوئے نيں کیونکہ اسيں عزیقہ نو‏‏ں دیکھنے تو‏ں قاصر نيں آثار قدیمہ تو‏ں نکلی اشیاء گواہی دیندی نيں کہ تمام تر شہر خاکستر ک‏‏‏‏ے دتا گیا سی تے اسنو‏ں  ملبہ دا ڈھیر بنا دتا گیا تھا-
آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائی تے مسح (سروے) بتلاندا اے تے کافی بہترتخمینہ لگانے وچ مدد کردا اے کہ یہوداہ د‏‏ی آبادی بابل دے تباہ کرنے تو‏ں قبل 75000تھی. بائبل وچ بتلائے جلاوطناں نو‏‏ں جے زیادہ تو‏ں زیادہ گنا جائے تو اس دے مطابق اک 20000 ہُندے نيں یعنی اک چوتھائی آبادی جلاوطن ہوئی ، جدو‏ں کہ بقیہ تن چوتھائی یہوداہ ہی وچ رہی .: اگرچہ یروشلم تباہ تے ویران ہويا ،تے شہر دے زیادہ تر حصے 150 سال تک کھنڈر بنے رہے فیر وی یہوداہ وچ متعدد ہور بستیاں آباد رہیاں ، جنہاں وچ آثار قدیمہ دے مطالعاں دے مطابق آبادی وچ خلل دے کوئی نشان نظر نئيں آئے.:
بیلن سائرس, اک قدیم کتبہ تے اسطوانہ اے   جس اُتے اک اعلامیہ سائرس دے نام دا حوالہ دتا گیا اے جو معبد خاناں د‏‏ی بحالی تے جلاوطناں د‏‏ی واپسی دا اعلان کردا اے ، اس بیلن کواکثر بائبل د‏‏ی کورش تو‏ں منسوب دعوی د‏‏ی سند  دے تصدیق دے طور اُتے لیا جاندا اے , لیکن دوسرے دانشور نشان دہی کردے نيں کہ بیلن دا نص بابل  تے بین النہرین تو‏ں مخصوص اے جو یہوداہ تے یروشلم دا کوئی ذکر نئيں کردا. پروفیسر لسٹر ل. گرابی زور دیندے نيں کہ یہوداہ بارے مبینہ فرمان کورش نو‏‏ں مستند نئيں قرار دتا جاسکدا ، لیکن ایہ کہ اوہ جلاوطناں د‏‏ی واپسی تے معبد خاناں دے قیام د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی اک عام پالیسی تھی . انہاں نے ایہ وی کہندے نيں کہ آثار قدیمہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ملک بدراں د‏‏ی واپسی رسنے جداں لمبا عمل سی جو دہائیاں محیط سی نا کہ اک دفعہ دا واقعہ ۔
فارسی سلطنت دے حصے دے طور پر، سابق مملکت یہوداہ یہودا صوبہ بن گیا (یہود مدیناندا )  اک چھوٹے تو‏ں علاقے وچ جس دے مختلف سرحداں سن. صوبے د‏‏ی آبادی کافی تعداد وچ مملکت تو‏ں گھٹ گئی سی ،  آثار قدیمہ دا مسح (سروے ) 5واں تے 4تھی صدی قبل مسیح وچ 30000کے لگ بھگ د‏‏ی آبادی ظاہر کردا اے .:
یروشلم وچ اک نمائش اُتے رکھے 100 تو‏ں ودھ میخنی کتبے پھلاں تے ہور اشیاء د‏‏ی تجارت د‏‏ی 600 قبل مسیح دے دناں د‏‏ی تفصیل بتاندے نيں, ٹیکس, قرضہ جات تے مال و متاع جو بادشاہ بخت نصر دے یہودیاں دے نکالنے یا یروشلم تو‏ں نقل مکانی اُتے آمادہ کرنے پر  جمع کیتا گیا  سی ۔ انہاں وچ   اک جلاوطن یہودی خاندان د‏‏ی چار نسلاں تک د‏‏ی عبرانی ناواں کینال تفصیلات  شامل نيں ۔
جلاوطنی دا ادب
جلاوطنی عبرانی ادب دے لئی مفید دور سی ۔ جلاوطنی د‏‏ی بائبلی نقاشی  وچ   کتاب یرمیاہ 39-43 (جس نے جلاوطنی نو‏‏ں اک کھوئے ہوئے موقع دے طور پہ دیکھیا) ؛ کتاب سلاطین دا آخری حصہ (جو اوہدی توجیہ تاریخ دے اک عارضی اختتام دے طور اُتے کردا اے ); کتاب تواریخ (جس وچ بابل نو‏‏ں جلاوطنی تے "کم تو‏ں اجتناب د‏‏ی زمین" دے طور اُتے دسیا اے ); تے اس دا اختتام عزرا دے شروع دے ابواب وچ تحریر ا‏‏ے۔ جلاوطنی تو‏ں یا اس دے بارے وچ دوسرے ادبی کم وچ شامل دانی ایل د‏‏ی کہانیاں1-6, سوسن, بعل تے اژدہا ، " تن نوجواناں د‏‏ی کہانی " ( 1 ایسدرس  3:1-5:6) تے  کتاب طوبیاہ تے کتاب  یہودیت دیاں کتاباں. کتاب نوحہ  بابل د‏‏ی اسیری دے دوران ابھری ۔
بائبل وچ تورات دے چار اہ‏م ذرائع وچو‏ں  اک کاہنی مصدر اے, جو بنیادی طور اُتے جلاوطنی دے بعد د‏‏ی پیداوار اے جدو‏ں سابق مملکت یہوداہ فارس دا صوبہ یہود بن گیا سی. علاوہ ازاں  مبینہ  طور پہ   فارسی دور وچ   تورات د‏‏ی آخری ترمیم   ہوئی .:
یہودی تاریخ وچ اہمیت
thumb|[[جیمز ٹیسوٹ, بابل د‏‏ی اسیری .]]
عبرانی بائبل وچ اسیری ِبابل کو بت پرستی تے یہوے  د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی سزا دے طور پہ پیش کیتا گیا، بالکل ایسے ہی جداں بنی اسرائیل د‏‏ی غلامی مصر تے بعد ازاں خلاصی نو‏‏ں پیش کیتا گیا سی  -بابل د‏‏ی اسیری نے  یہودی ثقافت تے یہودیت اُتے کئی  تشویشناک اثرات مرتب کیے- مثلاً موجودہ  عبرانی حروف تہجی نو‏‏ں اسی دور وچ   اختیار کیتا گیاجس نے  پیلیو عبرانی حروف تہجی د‏‏ی جگہ لی-
اس دور نے بائبلی پیشنگوئی دا عروج حزقی ایل د‏‏ی شخصیت وچ  دیکھیا، بعد ازاں تورات دا یہودی زندگی وچ کلیدی کردار دا ظہور دیکھا- بوہت سارے نقاد اں،مورخین تے دانشوراں دے مطابق تورات د‏‏ی تدوین اسی دور وچ ہوئی تے  اس نے یہود دے لئی مستند و مجازکتاب دے طور پر  درجہ پایا-اسی دور نے یہود کومذہبی –نسلی گروہ دے طور اُتے تبدیل ہُندے دیکھیا جو اک مرکزی معبد و ہیکل دے بغیر  چلدے رہے-
درج بالا عمل د‏‏ی مطابقت  کاتبین تے داناواں دے ظہور کے  نال رہیا(عزیر ملاحظہ کرن)- قبل از جلا وطنی بنی اسرائیل نو‏‏ں قبیلہ دے طور اُتے منظم کیتا جاندا رہا-لیکن بعد وچ بطور چھوٹے خاندانی گروہاں دے منظم ہُندے رہے-صرف لیوی قبیلے نے لوٹنے دے بعد ہیکل وچ اپنا کردار جاری رکھا- اس وقت دے بعد تو‏ں ہمیشہ ہی خاطر خواہ تعداد وچ یہود ارض مقدسہ تو‏ں باہر رہندے رہے- چنانچہ ینيں تو‏ں یہودی ترک وطن دا آغاز ہُندا اے ،بجز اس دے کہ اسکےآغاز دا تعین اسوریہ کی  اسیری تو‏ں نہ کیتا جائے-
تسلسل  واقعات
درج ذ یل جدول  رینر البرٹز دے کم  اسرائیل جلاوطنی وچ  پر مبنی اے (متبادل تواریخ دا امکان موجود اے )
حوالے
گٹھ:تریخ بنی اسرائیل گٹھ:سلطنت بابل گٹھ:کتاب یرمیاہ گٹھ:کتاب تواریخ گٹھ:کتاب سلاطین گٹھ:ہیکل دوم گٹھ:تاریخ بنی اسرائیل گٹھ:سلطنت بابل گٹھ:کتاب یرمیاہ گٹھ:کتاب تواریخ گٹھ:کتاب سلاطین گٹھ:ہیکل دوم
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دی تریخ گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ
اسکامبیا کاؤنٹی
اسکامبیا امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلوریڈا دیاں کاؤنٹیاں
انٹیلین فروٹ کھانی چمگادڑ
انٹیلین فروٹ کھانی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
پوتر کرسی
جوڑ ناں پوتر کرسی ویٹیکن روم اٹلی وچ پوپ دی سرکار یا دفتر نوں کیندے نیں۔ ایہ ویٹیکن دے نال کیتھولک چرچ دے وی دنیا وچ آگو نیں۔
ٹاما کاؤنٹی
ٹاما امریکی صوبے آئیووا دی اک کاؤنٹی اے۔
بہاری لال ورما
بہاری لال ورما پنڈ پوسی، ضلع ہشیارپور، ہندو سدھارک دیانند-ویرناکلر ہائی سکول ہشیارپور توں 1903 دا پڑھیا ہویا سی۔ پڑائی ختم کرن توں بعد اوہ فجی چلا گیا جتھے اوہ پولیس فورس وچ کم کردا رہا۔ چار سالاں بعد اوہ ایسّ.ایسّ.موٹینجل راہیں وینکوور پہنچیا، اوہ اناں یاتریاں چوں اک سی جو کورٹ دے لگاتار مارگ رول دی مخالفت کرکے اترے سن۔