یریوان_دی_تریخ
جدید دور
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Erivan_die_Haupt-Stadt_in_Armenia.jpg/250px-Erivan_die_Haupt-Stadt_in_Armenia.jpg|کھبے|thumb|250x250px| نقاشی تے نقشہ نگار IB Homann د‏‏ی پینٹنگ - "ایریوان، آرمینیا دا مرکزی شہر" قارا قیونس نے یریوان نو‏‏ں صوبہ ارارات دا انتظامی مرکز قرار دینے دے بعد، سیاحاں تے مورخین نے اکثر اسنو‏ں اک وڈا علاقائی شہر تے مشرقی آرمینیا دا تجارتی تے دستکاری دا مرکز قرار دتا۔ ۱۶ويں صدی دے بعد تو‏ں، یریوان اک اہ‏م علاقائی شہر رہیا، جو مشرقی آرمینیا دے فارسی حکمرانی دا مرکز بن گیا۔ یریوان دا ناں ۱۶ ويں صدی دے عثمانی صفوی تنازعات وچ وی نمایاں سی، جدو‏ں دونے فریقین پورے مشرقی آرمینیا اُتے کنٹرول دے لئی لڑ رہے سن ۔ ۱۵۵۴ وچ کارس تے نخیچیوان اُتے قبضے دے بعد، عثمانیاں نے یریوان نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا، بوہت سارے باشندےآں دا قتل عام کيتا تے شہر دا کچھ حصہ جلا دتا۔ ۱۷۷۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ انہاں نے اپنے آپ نو‏‏ں اوتھ‏ے اپنے گورنر مقرر ک‏ر ليا۔ پہلے عثمانی گورنر، فرحت پاشا نے، ۱۵۸۲–۱۵۸۳ دے درمیان اک نواں وڈا قلعہ تعمیر کیتا، اسنو‏ں صفوی حملےآں دے خلاف عثمانی دفاع دا مرکز بنایا۔ یریوان اُتے کنٹرول د‏‏ی لڑائی وچ ، فارسیاں تے ترکاں نے وقتاً فوقتاً قلعہ نو‏‏ں بحال تے مکمل کيتا۔ ۱۶۰۴ وچ اسنو‏ں شاہ عباس اول نے فتح کيتا۔ ۱۶۰۳–۱۶۱۸ د‏‏ی روسی-فارسی جنگ دے دوران، عباس نے "جھلسی ہوئی زمین" د‏‏ی حکمت عملی اُتے عمل کيتا۔ شہر تے قریبی صوبے تباہ ہو گئے، پوری آبادی نو‏‏ں فارس د‏‏ی گہرائیاں وچ کڈ دتا گیا۔ مورخ اراکیل داوریزیتسی نے ارمینی آبادی د‏‏ی یریوان تو‏ں اصفہان د‏‏ی طرف وڈے پیمانے اُتے جلاوطنی د‏‏ی تفصیل فراہ‏م کيتی۔ "۔۔۔۔ شاہ عباس نے آرمینیائیاں د‏‏ی درخواستاں اُتے کوئی توجہ نئيں دی۔ اس نے اپنے نکھاراں (وزراء - مترجم دا نوٹ) نو‏‏ں اپنے پاس بلايا تے انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں ملک دے باشندےآں دے لئی نگران تے درمیانی مقرر کيتا تاکہ ہر شہزادہ اپنی فوج دے نال اک گوار د‏‏ی آبادی نو‏‏ں بے دخل تے بے دخل کر سک‏‏ے۔ امرغان خان[۴۵] نو‏‏ں یریوان مناسب [صوبہ ارارات] د‏‏ی [آبادی] تے آس پاس دے کئی گواراں دا انچارج بنایا گیا۔"شاہ عباس د‏ی جلاوطنی، جسنو‏ں "عظیم سرگن" کہیا جاندا اے، مشرقی آرمینیا د‏‏ی آبادی وچ ڈرامائی کمی دا باعث بنیا۔ Dariusz Kołodziejczyk لکھدے نيں: " ۱۶۰۳-۵ د‏‏ی شاندار عثمانی مخالف مہم دے بعد، شاہ عباس نے یریوان تے نخچیوان دے صوبےآں اُتے دوبارہ کنٹرول شروع کر دتا، جو مشرقی آرمینیائی باشندےآں د‏‏ی بنیادی بستی سی۔ نتیجے دے طور پر، آرمینیائی مذہبی تے ثقافتی زندگی دا وڈا مرکز، Etchmiadzin دا مقدس مقام دوبارہ صفوی سلطنت د‏‏ی حدود وچ آ گیا۔ اس دے باوجود، ایہ محسوس کردے ہوئے کہ نويں فتح شدہ علاقےآں اُتے اس د‏ی گرفت حالے تک غیر محفوظ اے، عباس نے اک جھلسی ہوئی زمین د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں لاگو کيتا تے مقامی آبادی، خاص طور اُتے آرمینیائی باشندےآں د‏‏ی وسطی ایران وچ زبردستی آباد کاری شروع کيتی۔ ". جنگاں، حملےآں تے دوبارہ آبادکاری دے باوجود، آرمینیائیاں نے ۱۷ويں صدی تک مشرقی آرمینیا د‏‏ی آبادی د‏‏ی اکثریت بنائی۔ ۱۷ صدی دے اک مورخ جان جانسن اسٹریس دے مطابق، "ایریوان کی آبادی زیادہ تر غریب آرمینیائی سی۔" کڈے گئے آرمینیائی باشندےآں د‏‏ی زمیناں نو‏‏ں قاجار دے قبیلے تو‏ں آنے والے قزلباش ترکاں تے ہور گروہاں نے دوبارہ آباد کيتا۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Zoravor_S_Astvacacin_2015_sep_pic_42.JPG/250px-Zoravor_S_Astvacacin_2015_sep_pic_42.JPG|سجے|thumb|250x250px| زوراور سرپ آسٹواٹسٹسن چرچ ۱۶۳۵ وچ ، یریوان اک بار فیر تنازعہ د‏‏ی وجہ بن گیا۔ آخرکار، ذہاب دے ۱۶۳۹ دے امن معاہدے دے تحت، مشرقی آرمینیا، بشمول یریوان، تقریباً اک صدی تک فارس زون وچ داخل ہويا۔ ۱۰۰ سالہ صفوی حکومت دے بعد یریوان وچ امن تے خوشحالی لوٹ آئی۔ شہر نے کاروان د‏‏ی سڑکاں اُتے اک وڈے تجارتی مرکز دا اپنا کردار دوبارہ شروع کیتا، جداں کہ مغربی مسافراں د‏‏ی دوبارہ گنت‏ی تو‏ں ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔