cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دهستان محمودآباد
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان پارس آباد دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان پارس آباد ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
سیسنا 400
سیسنا 400 4 سیٹاں تے اک انجن آلا نکی دوری تک جان آلا سواری جعاز اے۔ ایدے پر مرتی تے تھلے لگے ہوۓ نیں تے اے 435 کلومیٹر فی کینٹے دی تیزی نال 25،000 فٹ تے اڈ سکدا اے۔
ہارپسورس موڈیگلیانی
ہارپسورس موڈیگلیانی اگامیاں دے ٹبر دا اک اگامہ اے۔
بارلے جوڑ
Harpesaurus modiglianii
ہارپسورس ٹریسنکٹس
ہارپسورس ٹریسنکٹس اگامیاں دے ٹبر دا اک اگامہ اے۔
بارلے جوڑ
Harpesaurus tricinctus
شارجا (امارت)
شارجا امارت کٹھیاں عرب امارتاں دی اک امارت اے ۔ ایس امارت دا نگر شارجا ایہدا راجگڑھ اے۔
گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دیاں ریاستاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دے شہر گٹھ:متحدہ عرب امارات
شہرستان سواجبولاغ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان ساوجبولاغ ایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز ساوجبولاغ شہر اے۔
Savojbolagh
برگ لوکنہاس
برگ لوکنہاس آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
چک 439 گ ب I
چک 439 گ ب (I)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
میتھیوز کاؤنٹی
میتھیوز امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
دهستان قشلاق غربی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان پارس آباد دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
شیخ سعدی لاہوری
شیخ سعدی بلخاری لاہوری سید آدم بنوری دے خلیفہ اعظم سن ۔ نقشبندی سلسلہ طریقت دے عابد و زاہد بزرگ تے مقام عالیہ اُتے فائز سن ۔
ولادت
شیخ سعدی د‏‏ی ولادت 1033ھ بمطابق 1623ء ایمن آباد دے نیڑے ادی دے مقام اُتے ہوئی۔ آبائی وطن پنجاب تے آبائی پیشہ کاشت کاری سی۔
ناں
ان دا ناں سعدتی، کنیت ابو عیسیٰ والد دا ناں ابدال سی۔
سید آدم بنوری دے خلیفہ
شیخ سعدی لاہوری د‏‏ی پرورش وی سید آدم بنوری نے کیندی سی، فیر مرید تے خلیفہ بنایا۔ آپ مادر زاد ولی سن تے طریقہ اویسی وی رکھدے سن ۔ صاحب کرامات تے اخلاق حمیدہ سن ۔ اپنے شیخ د‏‏ی محبت نو‏‏ں ایمان سمجھدے سن ۔
حصول سلوک
تحقیقات چشتیہ وچ شیخ سعدی لاہوری دا تذکرہ کچھ ایويں اے:
لاہور وچ آمد
سید آدم بنوری دے حکم اُتے آپ نے علاقہ مزنگ نو‏‏ں اپنا مسکن بنایا تے تبلیغ دین وچ زندگی بسر فرمائی۔ آپ چالیس سال تک لاہور اہل مزنگ نو‏‏ں اللہ دے قرب د‏‏ی منزلاں دا پتہ دیندے رہے تے خلق خدا نو‏‏ں خالق دے نیڑے کردے رہ‏‏ے۔
بچپن دا واقعہ
جناب شرف الدین مجددی کشمیری اپنی تصنیف ’’روضۃ السلام‘‘ وچ شیخ سعدی بلخاری لاہوری دے حالات زندگی خود انہاں د‏‏ی زبانی تحریر کردے ہوئے لکھدے نيں کہ شیخ سعدی بیان فرماندے سن کہ میری عمر تقریبًا اٹھ برس د‏‏ی ہوئے گی کہ وچ اپنے پنڈ دے پاس واقع کنويں اُتے وضو کر رہیا سی کہ ادھر تو‏ں حاجی سعد اللہ وزیر آبادی (حضرت اسد اللہ) گزرے جو حضرت آدم بنوری دے خلیفہ سن تے بنور تشریف لے جا رہے سن انہاں نے دیکھیا کہ وچ وڈی احتیاط تو‏ں وضو کر رہیا ہاں تاں بہت حیران ہوئے تے خوش بھی۔ فیر اپنے ساتھیاں تو‏ں کہنے لگے کہ اس چھوٹی سی عمر وچ ایہ بچہ کس قدر توجہ و احتیاط تو‏ں وضو کر رہیا اے، چند لمحاں تک انہاں نے میری طرف اپنی توجہ مرکوز رکھی فیر اپنے ساتھیاں دے ہمراہ اگے د‏‏ی طرف چل پئے ميں نے انہاں دے بعض ساتھیاں تو‏ں انہاں دے متعلق دریافت کیتا تاں انہاں نے کہیا کہ ایہ حضرت حاجی سعد اللہ نيں جو اپنے مرشد پاک د‏‏ی زیارت دا شرف حاصل کرنے دے لئی بنور تشریف لے جا رہے نيں، ایہ سن نو‏‏ں میرے دل وچ وی شوق نے سر ابھارا کہ ایسی بزرگ ہستی دا نال نئيں چھڈنا چاہیے۔ چنانچہ وچ وی انہاں دے پِچھے پِچھے چل پيا حتیٰ کہ جدو‏ں بنور پہنچے تے سید آدم بنوری نے میری طرف دیکھیا تاں میری طرف اشارہ کردے ہوئے حاجی سعد اللہ تو‏ں فرمایا کہ ایہ نہ کہو کہ ایہ لڑکا ساڈے نال آیا اے بلکہ ایہ کہو کہ اسيں اس دے نال آئے نيں ایہ لڑکا تاں ازلی سعادت مند تے بارگاہ الٰہی وچ مقبول اے جے اللہ تعالیٰ روز محشر توانو‏‏ں بخشے گا تاں اس دے سبب تو‏ں بخشے گا اس دے بعد انہاں نے میرا ناں پُچھیا تاں ميں نے اپنا ناں سعدی دسیا آپ نے فرمایا تسيں جتھ‏ے کدرے وی جاؤ تے جتھ‏ے کدرے وی رہو سعد ہوئے دنیا وچ وی تاں سعد ہوئے آخرت وچ بھی۔
توجہ کامل دا اثر
آپ نقشبندی سلسلہ دے باکمال بزرگ سن ۔ بوہت سارے اولیاء کرام د‏‏ی روحانیت تو‏ں آپ فیض یاب ہوئے۔
وفات
صاحب تحقیقات چشتی جناب نور احمد چشتی نے آپ دا قطعہ وصال ایويں رقم فرمایا اے: (زندہ دل سعدی بلخاری = 1087)
اولاد
شیخ سعدی بلخاری نقشبندی دے چار صاحبزادے سن جو اپنے والد محترم تو‏ں فیض یافتہ سن ۔ ظاہری و باطنی علوم وچ درجہ کمال اُتے فائز سن ۔ عبادت و ریاضت دے معاملے وچ بہت ودھے ہوئے سن چاراں صاحبزاداں دے ناں ایہ نيں، خواجہ محمد سلیم، خواجہ محمد عبد الغنی، خواجہ محمد عارف تے خواجہ محمد یوسف
حوالے
گٹھ:خیبر پختوتخواہ دیاں شخصیتاں گٹھ:صوفی سنت
سیسنا سٹیشن مسٹانگ
سیسنا سٹیشن مسٹانگ اک بوت ہلکا جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ ایدے وچ دو پائلٹاں دے پچھے 4 بندیاں دی تھاں اے۔
ہوخستروٹز قلعہ
ہوخستروٹز آسٹریا چ اک قلعہ اے
عجمان (امارت)
عجمان دی امارت، کٹھیاں عرب امارتاں چوں اک امارت اے، ایس امارت دا نگر عجمان ایدا راجگڑھ اے۔
گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دیاں ریاستاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دے شہر گٹھ:متحدہ عرب امارات
ودھاتا سنگھ تیر
ودھاتا سنگھ تیر (1901–1972) اک پنجابی بولی دے شاعر سن اوہنان دا جم پنڈ گھگھروٹ ضلع راولپنڈی وچ اپنے نانکے گھر ہویا ۔اوہناں دے پیؤ دا ناں سردار ہیرا سنگھ پنج سی ۔گیانی ہیرا سنگھ درد آپدے ماما  سن ۔اوہناں نے مڈھلی سکھیا اپنے ماما جی کولوں ہی حاصل کیتی ۔اوہناں دی شاعری دے موضوع دیس پیار، مذہبی اتے سماجی ودھیرے ہن ۔ اوہناں دیاں پرمکھ شعری رچناواں انیالے تیر، نویں نشانے، دور کوکاں، مٹھے میوے، گنگے گیت، دشمیش درشن اتے روپ رانی شکنتلا وغیرہ ہن ۔
شاعری نمونے
بھلیکھا رات انھیری جھکھڑ جھلے، پت کھڑکے میں روواں ۔ اسل-وٹّ بھناں تے لچھاں، اٹھ اٹھ پئی کھلوواں ۔ اپنے ہی پرچھاویں دا جاں، پئے جھاؤلا آ کے ۔ سمجھاں آپے آ گئے نے اوہ، ودھ ودھ اگے ہوواں ۔
طوطا مجنوں جنگل جوہ وچ ڈٹھا کوئی، رکھ دی اوٹ کھلوتا ۔ سوچوں پرے ہو گیا پریمی، مار عشقَ وچ غوطہ ۔ پریم لے وچ 'لیلاں لیلاں' آکھے، اک نے پچھیا ۔ ایہہ کی ؟ مجنوں ! کہن لگا، میں لیلیٰ دا ہاں طوطا ۔
'لٹّ پٹّ پنچھی' میں نہیں پڑھیا، دن لنگھاون والا ۔ بنا چوریؤں بنا پانیوں، اک وچ ہاں متوالہ ۔ اوہ تے میں اکو ہاں دوویں، دسن وچ ہاں وکھرے ۔ 'لیلاں' میرے گل دی 'گانی'، لیلاں میری 'مالا' ۔
ساڈا چن 'چن اساڈا' دنیاں نالوں، وکھرا تے نورانی ۔ اس چن اگے ایہہ چن پھکا، پھردا جو اسمانی ۔ ایہہ اٹکواں، نمھا، ہوچھا، گھٹدا ودھدا رہندا ۔ تاہیئیں ساڈے نوری چن دا، ہو نہیں سکدا ثانی ۔
ساڈا چن ساڈے نیناں وچ، ایہہ امبر تے وسدا ۔ ساڈا چن چنناوے ہر شے، ایہہ پل دا پل لسدا ۔ ایہہ نت ساڈے چن دے کولوں، چانن لیندا منگواں ۔ ساڈا چن ٹکواں، اک رس اے، ایہہ چن اٹھ اٹھ نسدا ۔
اس چن دا چانن ہے پھکا، ساڈے چن دے اگے ۔ ایہہ چن ساڈے چن دے ساہویں، کال کلوٹا لگے ۔ ایہہ راتیں ہے روپ وکھاندا، دن نوں دسدا بھسا ۔ ساڈا چن ہر ویلے ہر وچ، چمکے تے جگ مگے ۔
ایہہ 'بجی' تے پھٹکیا ہویا، جوٹھا سوچ-وگچا ۔ اس دے نالوں چن اساڈا، پاک پوتر سچا ۔ جس اکھ نے ساڈا چن ڈٹھا، اوہ نہیں اس نوں تکدی ۔ اس چنے نالوں چن اساڈا، لکھ گناں اے اچا ۔
نوری اکھیاں والے اسنوں، تھکدے نہیں وڈیاندے ۔ جھوٹھے چن دے ویکھن ولوں، اکھیاں نت چراندے ۔ جس چن دا پرچھاواں ہے ایہہ، اس چن نوں اوہ ویکھن ۔ ٹچ سمجھن اسمانی چن نوں، اصلی چن جو پاندے ۔
اہیؤ ساڈا پیارا چن اے، ہور نہ بھاوے کوئی ۔ اس چن اندر وس کے سئیؤ، 'میں' ساڈی ہے موئی ۔ چن ساڈے وچ چمک رہا اے، نور نرے ہاں ہو گئے ۔ چن ول تکدی رچدی چن وچ، 'میں' ساڈی 'چن ہوئی' ۔ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹگٹھ:پنجابی شاعر
میکلنبرگ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
پرانا یونان
کلاسیکی یونانی کلچر دا رومی سلطنت اتے بوت وڈا اثر ریا، خاص طور تے یونانی فلاسفی دا۔ رومی سلطنت یورپ تے رومی سمندر دے گرد دے تھاواں تک اس فلاسفی دا کافی حصہ لے گئی۔ اس لئی یونانی فلاسفی نوں مغربی کلچر دی ماں سمجیا جاندا اے۔
پرانے یونان دے دور
پرانا کلاسیکی دور 8ویں صدی قبل مسیح چ ٹریا تے 6ویں صدی چ جا کے مکیا۔ پرانے کلاسیکی دور توں پہلاں یونانی نیرا دور (1200 - 800 قبل مسیح) سی۔ اس دور دے آخر تے اک ویلا آیا جیڑا کوئی 8ویں صدی قبل مسیح چ سی جدوں یونان اتے شام، فونیشین تے مصری کلچر دا بوت اثر ریا۔ اس ویلے وچ یونان ایلفابیٹ سکرپٹ وی آیا جس نال کلاسیک یونانی لٹریچر نے وی جان پھڑی۔ نیرے دور دے مکن دا ورہ 776 قبل مسیح نوں وی کیا جاندا اے، 776 قبل مسیح چ پہلی اولمپک کھیڈاں ہوئیاں سن۔ پرانے دور دے 8ویں صدی قبل مسیح دے ٹرن دے بعد کوئی 500 قبل مسیح چ کلاسیکی دور آیا جیدے بعد سکندر دے 323 قبل مسیح چ مرن توں بعد یونانی دور آگیا۔ پرانے یونان دی تریخ ایناں ونڈاں چ ونڈی جاسکدی اے:
پرانا دور
8ویں صدی قبل مسیح چ یونان نیرے دور توں بار آریا سی۔ نیرے ویلے چ پڑھائی لکھائی مک چکی سی تے اوناں دا لکھائی دا سسٹم وی لوکاں نے پلا دتا سی۔ پرانے دور چ یوانیاں نیں فوینیشن لکھائی دے سسٹم نوں ویکھ کے اپنا یونانی ایلفابیٹ بنا لیا۔ 9ویں صدی قبل مسیح توں تریخ گروواں نیں یوانی لکھائیاں ایلفابیٹ چ لبیاں نیں۔ اس ویلے یونان نکیاں ریاستاں چ بٹیا ہویا سی جس دی وجہ یونان دا جغرافیہ سی: یونان دے جزیرے، وادیاں تے میدان دوجیاں توں پانی یا پعاڑاں نال وٹے ہوۓ نیں۔
کئی ریاستاں وچ اس ویلے دی وددی آبادی تے کٹ تھاں دی وجہ نال امیر تے غریب وشکار لڑائی ہو پئی۔ یونانی ریاست سپارٹا نیں اپنے کول دی نکیاں ریاستاں اتے قبضہ کر لیا تے لڑائی مکان لئی اوناں دی آبادی نوں کھیتی باڑی تے مزدوری دے کماں تے لا دتا تے سپارٹا دا ہر مرد فوجی بن گیا۔ ایتھنز نوں وی انج دیاں لڑائیاں مکان لئی قنون بدلنے پۓ جیناں نال غریباں نوں تھوڑا سکون تہ لبیا مگر راجیاں کول اور زور آگیا۔
6ویں صدی قبل مسیح تک یونان دے کج شہر-ریاست یونان دے کماں چ کافی اگۓ آگۓ: ایتھنز، سپارٹا، کورینتھ تے تیبای۔ ایناں ریاستاں نیں اپنے ارد گرد دے تھاواں اتے مل مار لیا تے ایتھنز تے کورینتھ اس ویلے دیاں وڈیاں سمندری تے تاجر طاقتاں بن گئیاں۔ 8ویں صدی قبل مسیح چ وددی آبادی دی وجہ نال کئی یونانی لوک یونان توں بار دکھنی اٹلی، سسلی تے ترکی ٹر گۓ۔ اوتھے جا کہ اوناں نیں اپنی حکومت شروع کردتی مگر یونان نال مزہبی تے تجارت دے تعلق رکھے۔
باجا کیلیفورنیا تیندوہ کرلی
باجا کیلیفورنیا تیندوہ کرلی کالروالی کرلیاں دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
پرانا یونان
پرانا دور
یونانیاں دے بار حجرت کرن نان کئی لڑائیاں ہوئیاں۔ ایہ لڑائياں سسلی چ یونانی ریاستاں دے وشکار ہوئیاں جیناں چ سائراکوز تے کارتھیج بوت لڑے۔ ایہ جنگاں 600 قبل مسیح توں 265 قبل مسیح تک چلدیاں رئیاں۔ اس نوں روکن لئی روم سراکوز نال رل گیا تے کارتھیج دے زور نوں توڑ دتا۔ اس دے اک ورے بعد پیونک جنگاں ٹر پئیاں۔
اس دور وچ یونان تے اودیاں بعر دیاں کالونیاں چ بوت زیادہ اقتصادی ترقی ہوئی جسدی وجہ وددی تجارت سی۔ اس نال یونانیاں دے جیون اتے وی چنگا اثر پیا۔ اک عام یونانی ٹبر پنج گنا ود گیا جس نال ایہ پتہ چلدا اے کہ لوکاں کول کافی پیسے آۓ نیں۔
ایتھنز تے سپارٹا دے وشکار کئی جنگاں ہوئیاں جیناں چ سپارٹا نے ایتھنز اتے مل مارن دیاں کوششاں کیتیاں تے اپنے بندے حکومت چ بٹھان دی کوشش کیتی۔ ایتھنز دے اک اچے راجے کلیستھینز نیں لوکاں نوں کیا کہ سپارٹا توں بچن دا راہ جمہوریت اے تے لوکاں نے "ہاں" کہ دتا۔ ایتھنز چ جمہوریت آن توں بعد سپارٹا نوں جنگ ہرائی تے جمہوریت نیں ایتھنز دے کافی مسئلے مکا دتے۔ اس نال ایتھنز دا سنہرا دور ٹر پیا۔
کلاسیکی یونان
سپارٹا تے ایتھنز اک دوجے دے دشمن سن مگر جدوں فارس دے بادشاہ دارا نیں یونان اتے حملہ کیتا اوناں نوں یونان دے بچاؤ لئی سنگی بننا پیا۔ فارس دی فوج نیں جنگ ٹرن دے نال ای تھریس تے میسیڈون اتے مل مارلیا مگر ایہ جنگ یونانیاں نیں 490 قبل مسیح چ میراتھون دی لڑائی چ جتی۔ دارا دے بعد اودے پتر زرکسز نیں 10 وریاں بعد یونان اتے فیر حملہ کر دتا اس واری اونے اتلا تے دکھنی یونان مل لیا مگر یونان دیاں شہر-ریاستاں نیں اونوں وی ہرا دتا۔ یونان تے فارس دیاں لڑائیاں 449 قبل مسیح تک ٹردیاں رئیاں، جدوں ایتھنز پھچے کئی یونانی ریاستاں نیں فارس نوں ہرا دتا تے یونان آزاد کرا دتا۔
ایتھنز دی سمندری تجارت نال اودا یونان اتے کافی زور سی۔ اس زور نال باقی یونانی ریاستاں خطرے وچ پے گئیاں تے سپارٹا تے اودے سنگیاں نیں ایتھنز نال جنگ کیتی۔ اس جنگ چ کوئی نئیں جتیا مگر ایتھنز نوں اس ویلے کافی نقصان اٹھانا پیا، جیدی وجہ ٹائیفائڈ تے اودی اٹلی دے جزیرے سسلی وچ جنگ دا ہارنا سی۔ سپارٹا نیں ایتھنز نوں اودے سنگیاں نالوں وی وکھرا کردتا جس نال ایتھنز اور کمزور ہوگیا۔ 405 قبل مسیح وچ سپارٹا نیں ایتھنز نون ہور کمزور کر دتا جدوں سپارٹا نیں ایتھنز دے کھانے دا آنا ہیلوپونٹ اتے مل مار کے روک دتا۔ ایتھنز نوں ہن سپارٹا نال جنگ لڑنا لازمی ہوگئی تے اونہاں نیں جدوں سپارٹا اتے کمزور وچ حملہ کیتا، اوہ بری طرح مارے گۓ۔ 404 قبل مسیح وچ ایتھنز نیں سپارٹا اگے ہتھیا سٹ دتے تے امن ناما منگیا۔ سپارٹا نیں امن دے بدلے بوت ڈاڈیاں شرطاں رکھ دتیاں: ایتھنز دی بار دی دیوار گرا دتی گئی، اودا سمندری بیڑا مکا دتا گیا تے ایتھنز دے بار دے جینے وی تھاں سن اوہ وی سپارٹا تھلے آگۓ۔
یونان 4 صدی قبل مسیح دے ٹردیاں سپارٹا تھلے سی، مگر ایہ گل سب نوں پتہ سی کہ سپارٹا دا ایہ زور کمزور اے۔ آہستہ آہستہ 395 قبل مسیح چ ایتھنز، آرگوس، تیبائی تے کورنتھ نے ایناں زور پھڑ لیا کہ اوہ دوبارہ سپارٹا نال لڑ سکن۔ اس جنگ وچ وی کوئی نئیں جت سکیا تے واپس سپارٹا دا راج ٹر پیا جدوں فارس نیں سپارٹا دا سنگی بن کے باقی یونانی ریاستاں نوں ڈرایا۔ اس دے بعد سپارٹا دی حکومت 16 ورے چلی جس بعد تیبائی سپارٹا توں بغاوت کر گیا تے 371 قبل مسیح وچ سپارٹا نوں بری طرح جنگ ہرائی۔ اس نال باقی ریاستاں وی سپارٹا توں وکھریاں ہوگئیاں۔ سپارٹا توں اودیاں تھاواں تے فوج کھو لئی گئي تے اوہ بوت کمزور ہوگیا۔
تیبائی دی سپارٹا، ایتھنز تے کج اور ریاسستاں نال 362 قبل مسیح وچ اک وڈی جنگ ہوئی جیڑی اوہ جت تے گیا مگر ساری ریاستوں نوں اینا نقصان ہویا کہ سارے بے گۓ۔ یونان دے کمزور ہون دے نال نال میسیڈون دے بادشاہ فیلپ 2 نیں اپنے جگ نوں کھٹے کیتا، اتلے تے لیندے پاسے مل ماریا تے تھیلاسی تے تھریس اتے وی مل مار لیا۔ اونیں 338 قبل مسیح وچ یونانی ریاستاں اتے حملہ کیتا تے 338 قبل مسیح وچ تیبائی تے ایتھنز دیاں فوجاں نوں ہرا کہ سواۓ سپارٹا سارے یونان دا بادشاہ بن گیا۔ اونیں ساریاں یونانی ریاستاں دے وشکار وی لڑائی مکا دتی۔ اونیں ھخامشی سلطنت نال وی جنگ کیتی مگر اونوں اودے اپنے بندے نیں قتل کردتا۔
فیلپ دا پتر سکندر سی، اونیں یونان دی ھخامشی سلطنت نال جنگ لائی رکھی تے اودے بادشاہ دارا 3 نوں ہرا کہ اسدی سلطنت نوں بلکل توڑ دتا تے اس تھاں نوں یونان تھلے لے آیا۔ سکندر ہندستان ال وی آندا ریا جتھے اوہ دریاۓ جہلم کول راجا پورس نال لڑیا۔ پورس نوں ہرا کہ سکندر اپنی فوج دے کہن تے واپس ٹر پیا تے بابل آکہ مرگیا۔ اونیں اپنی جنگ وچ کوئی 20 شہر آباد کیتے جیناں دا ناں اپنے ناں اتے رکھیا۔ جدوں سکندر مریا یونان اپنی طاقت دے عروج اتے سی۔ یونانی ریاستاں دے اکھٹے رین نال اوناں دی اپنی اسی کون تے تسی کون دی پالیسی وی کٹ گئی سی۔
یونانی دور
یونانی دور 323 قبل مسیح وچ ٹریا جدوں سکندر اپنیاں جنگاں نال مر گیا تے 146 قبل مسیح تک ٹریا جدوں روم نیں یونان اتے مل مار لیا۔ روم دے مل مارن نال یونانی کلچر نوں تے کج نئیں ہویا مگر یونان دی سیاسی آزادی مک گئی۔ یونانی دور وچ یونان دے اپنے تھاواں دی یونانی کلچر وچ خاصیت کٹ گئی تے کلچر دا راجکعر مصر وچ سکندریہ تے شام وچ انطاکیہ بن گۓ۔ سکندر دے کافی تھاواں اتے مل مارن نال یونانی ریاستاں دے لوکاں دی ذہنیت اتے کافی اثر پیا۔ اوناں دے جوان لوک یونان دے نوے نگراں وچ جا کے بس گۓ۔ اوناں چوں لوک یونان توں دور پنجاب تک آۓ جتھے یونان-ہند ریاست 1 قبل مسیح تک ٹردی رئی۔
یونانی ریاستاں نیں اپنے آّپ نوں دو لیگاں وچ بٹا لیا سی: ایکین لیگ(تیبائی، کورینتھ تے آرگوس) تے ایٹولین لیگ(سپارٹا تے ایتھنز)۔ ایہ لیگاں یا تے آپس چ لڑدیاں ریندیاں سن یا فیر رل کے سکندر دی بچی کجی سلطنت ڈیاڈوچی نال لڑدیاں ریندیاں سن۔ اینٹیگونڈ دیس 3 صدری قبل مسیح وچ رومی سلطنت نال لڑ پیا۔ پہلی جنگ وچ تے کوئی وی نئیں جتیا مگر روم بار بار اوناں نال جنگ کردیا ریا تے آخرکار روم نیں میسیڈون نوں بلکل ہرا کے 149 قبل مسیح وچ مل مار لیا۔ چڑدے پاسے سلوقی سلطنت آہستہ آہستہ ٹٹدی گئی تے بطلومیسی دیس مصر وچ 30 قبل مسیح تک ریا۔ سپارٹا تے ایتھنز دی ليگ روم دی میسیڈون نال لڑائی وچ تنگ پے گیا تے اوناں نیں سلوقی سلطنت نال رل کے روم دا مقابلہ کیتا مگر اوہ وی 146 قبل مسیح وچ ہار گۓ تے روم نیں سارے یونان اتے مل مار لیا۔
رومی یونان
146 قبل مسیح وچ یونان اتے روم نے کورینتھ دی لڑائی جت کے مل مار لیا، میسیڈون روم تھلے آگیا تے یونان اتے میسیڈون دا پریفیکٹ حکومت کردا سی مگر یونان دیاں کئی ریاستاں آزاد رئیاں تے اوناں نوں ٹیکس نئیں دینا پیا۔ یونان دے جزیرے 133 قبل مسیح وچ روم تھلے آگۓ تے 88 قبل مسیح وچ ایتھنز تے دوجی ریاستاں نے روم دے خلاف بغاوت کر دتی۔ اس بغاوت نوں روم نے تباہ کر دتا۔ اس بغاوت دی لڑائی وچ یونان دا کافی نقصان ہویا۔ اگسٹس نیں یونان نوں 27 قبل مسیح وچ آکیا دا صوبہ بنا دتا۔ یونان روم دا اک خاص صوبہ سی کیونجہ رومی کلچر یونانیاں توں بوت اثر لیندا سی۔ یونانی بولی وی اٹلی تے یونان دے بعر وی بولی جاندی سی تے کئی یونانی گرو روم وچ وی کم کردے سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
القدس
القدس جنوں یروشلم وی کہا جاندا ہے، اسرائیل دا زیر قبضہ فلسطین دا اک شہر ہے جنوں تقریباً تمام عالم اسلام فلسطین دا دارالحکومت سمجھ دی ہے۔ ایدے چ وسدے لوکاں دی گݨتی 7,47,600 ہے۔ ایدا رقبہ 125.56 مربع کلومیٹر ہے۔ اے جودیائی پہاڑاں چ رومی سمندر تے مرے سمندر (بحرہ مردار دی چنج دے درمیان ہیگا ہے۔
ایہہ شہر پچھلے چار ہزار سال توں وس ریہا اے۔ یہودیاں، عیسائیاں تے مسلماناں واسطے اکو جیا مقدس شہر اے۔ شہر دے پراݨے حصے چ تیناں دھرماں دے مقدس تھاں نیں۔ یہودیاں دی دیوار گریہ، عیسائیاں دا پاک قبر گرجا اتے مسلماناں دی مسیتِ اقصیٰ ایتھے ہیگے نیں۔ ایس دی تاریخ وچ ایہہ دو واری تباہ ہویا، 23 آری ایدا کیرا کیتا گیا، 52 آری اس تے حملہ ہویاتے ایدے اتے 44 واری قبضہ کیتا گیا۔
یروشلم شہر یہودیاں، مسیحیاں تے مسلماناں تِناں دے نزدیک مقدس ہے۔ ایتھ‏ے حضرت سلیمان دا تعمیر کردہ معبد اے جو بنی اسرائیل دے نبیاں دا قبلہ سی تے اسی شہر تو‏ں انہاں د‏‏ی تریخ وابستہ ہے۔ ایہی شہر مسیح د‏‏ی پیدائش دا مقام ہے تے ایہی انہاں د‏‏ی تبلیغ دا مرکز سی۔ مسلما‏ن تبدیلی قبلہ تو‏ں پہلے تک اسی د‏‏ی طرف رخ کرکے نماز ادا کردے سن۔
بیت المقدس نو‏‏ں القدس وی کہندے نيں۔ ایتھ‏ے مسلماناں دا قبلہ اول مسجد اقصی تے قبۃ الصخرہ واقع نيں۔ مکہ مکرمہ تو‏ں بیت المقدس دا فاصلہ تقریبا 1300 کلومیٹر ہے‏۔ شہر 31 درجے 45 دقیقے عرض بلد شمالی تے 35 درجے 13 دقیقے طول بلد مشرقی اُتے واقع ہے۔ بیت اللحم تے الخلیل اس دے جنوب وچ تے رام اللہ شمال وچ واقع ہے۔
ناں
thumb|بیت المقدس شہر وچ واقع مسیت جسنو‏ں “ڈوم اَوف راک” - یعنی [[چٹان آلا گنبد کہندے نيں۔]]
بیت المقدس نو‏‏ں یورپی زباناں وچ جرُوسلم (Jerusalem) کہندے نيں۔ "بیت المقدس" توں مراد اوہ "مبارک گھر" یا ایسا گھر ہے جس دے ذریعے گناہو ں تو‏ں پاک ہويا جاندا ہے۔ پہلی صدی قوم وچ جدو‏ں رومیاں نے یروشلم اُتے قبضہ کیہ تاں انہاں نے اسنو‏ں ایلیا دا ناں دتا سی۔
بیت المقدس پہاڑیاں اُتے آباد ہے تے انہی وچو‏ں اک پہاڑی دا ناں کوہ صیہون اے جس اُتے مسیت اقصیٰ تے قبۃ الصخرہ واقع نيں۔ کوہ صیہون دے ناں اُتے ہی یہودیاں د‏‏ی عالمی تحریک صیہونیت قائم کيتی گئی۔
قدیم تریخ
سب تو‏ں پہلے حضرت ابراہیم علیہ السلام تے انہاں دے بھتیجے لوط علیہ السلام نے عراق تو‏ں بیت المقدس د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی سی۔ 620ء وچ حضور نبی کریم جبریل امین د‏‏ی رہنمائی وچ مکہ تو‏ں بیت المقدس پہنچے تے فیر معراج آسمانی دے لئی تشریف لے گئے۔
حضرت یعقوب علیہ السلام نے وحی الہی دے مطابق مسجد بیت المقدس (مسجد اقصی) د‏‏ی بنیاد پائی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں بیت المقدس آباد ہويا۔ فیر عرصہ دراز دے بعد حضرت سليمان علیہ السلام (961 ق م) دے حکم تو‏ں مسجد تے شہر د‏‏ی تعمیر تے تجدید کيتی گئی۔ اس لئی یہودی مسجد بیت المقدس نو‏‏ں ہیکل سلیمانی کہندے نيں۔
ہیکل سلیمانی تے بیت المقدس نو‏‏ں 586 ق م وچ شاہ بابل (عراق) بخت نصر نے مسمار کر دتا سی تے اک لکھ یہودیاں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے اپنے نال عراق لے گیا۔ بیت المقدس دے اس دور بربادی وچ حضرت عزیر علیہ السلام دا اوتھ‏ے تو‏ں گزر ہويا، انہاں نے اس شہر نو‏‏ں ویران پایا تاں تعجب ظاہر کیتا کہ کیہ ایہ شہر فیر کدی آباد ہوئے گا؟ اس اُتے اللہ نے انہاں نو‏ں موت دے دتی تے جدو‏ں اوہ سو سال بعد اٹھائے گئے تاں ایہ دیکھ ک‏ے حیران ہوئے کہ بیت المقدس فیر آباد تے اُتے رونق شہر بن چکيا سی ۔
بخت نصر دے بعد 539 ق م وچ شہنشاہ فارس روش کبیر (سائرس اعظم) نے بابل فتح ک‏ر ک‏ے بنی اسرائیل نو‏‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت دے دی۔ یہودی حکمران ہیرود اعظم دے زمانے وچ یہودیاں نے بیت المقدس شہر تے ہیکل سلیمانی فیر تعمیر کر لئی۔ یروشلم اُتے دوسری تباہی رومیاں دے دور وچ نازل ہوئی۔ رومی جرنیل ٹائٹس نے 70ء وچ یروشلم تے ہیکل سلیمانی دونے مسمار ک‏‏‏‏ر دتے۔
137 ق م وچ رومی شہنشاہ ہیڈرین نے شوریدہ سر یہودیاں نو‏‏ں بیت المقدس تے فلسطین تو‏ں جلا وطن کر دتا۔ چوتھ‏ی صدی عیسوی وچ رومیاں نےمسیحیت قبول کرلئی تے بیت المقدس وچ گرجے تعمیر کیتے۔
مسلم تریخ
جدوں نبی کریم معراج نو‏‏ں جاندے ہوئے بیت المقدس پہنچے، 2ھ بمطابق 624ء تک بیت المقدس ہی مسلماناں دا قبلہ سی، حتی کہ حکم الہی دے مطابق کعبہ (مکہ) نو‏‏ں قبلہ قرار دتا گیا۔ 17ھ یعنی 639ء وچ عہد فاروقی وچ عیسائیاں تو‏ں اک معاہدے دے تحت بیت المقدس اُتے مسلماناں دا قبضہ ہو گیا۔ خلیفہ عبد الملک دے عہد وچ ایتھ‏ے مسجد اقصی د‏‏ی تعمیر عمل وچ آئی تے صخرہ معراج اُتے قبۃ الصخرہ بنایا گیا۔
1099ء وچ پہلی صلیبی جنگ دے موقع اُتے یورپی صلیبیاں نے بیت المقدس اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے 70 ہزار مسلماناں نو‏‏ں شہید کر دتا۔ 1187ء وچ سلطان صلاح الدین ایوبی نے بیت المقدس نو‏‏ں عیسائیاں دے قبضے تو‏ں چھڑایا۔
جدید تریخ تے یہودی قبضہ
پہلی جنگ عظیم دسمبر 1917ء دے دوران انگریزاں نے بیت المقدس تے فلسطین اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے یہودیاں نو‏‏ں آباد ہونے د‏‏ی عام اجازت دے دی۔ یہود و نصاری د‏‏ی سازش دے تحت نومبر 1947ء وچ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے دھاندلی تو‏ں کم لیندے ہوئے فلسطین تے عرباں تے یہودیاں وچ تقسیم کر دتا تے جدو‏ں 14 مئی 1948ء نو‏‏ں یہودیاں نے اسرائیل دے قیام دا اعلبن ک‏ے دتا تاں پہلی عرب اسرائیل جنگ چھڑ گئی۔ اس دے جنگ دے نتیجے وچ اسرائیلی فلسطین دے 78 فیصد رقبے اُتے قابض ہو گئے، اُتے مشرقی یروشلم (بیت المقدس) تے غرب اردن دے علاقے اردن دے قبضے وچ آ گئے۔ تیسری عرب اسرائیل جنگ (جون 1967ء) وچ اسرائیلیاں نے بقیہ فلسطین تے بیت المقدس اُتے وی تسلط جما لیا۔ ایويں مسلماناں دا قبلہ اول حالے تک یہودیاں دے قبضے وچ ا‏‏ے۔ یہودیاں دے بقول 70ء د‏‏ی تباہی تو‏ں ہیکل سلیمانی د‏‏ی اک دیوار دا کچھ حصہ بچا ہويا اے جتھ‏ے دو ہزار سال تو‏ں یہودی زائرین آ ک‏ے رویا کردے سن اسی لئی اسنو‏ں "دیوار گریہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہن یہودی مسجد اقصی نو‏‏ں گرا نو‏‏ں ہیکل تعمیر کرنے دے منصوبے بنا‏تے رہندے نيں۔ اسرائیل نے بیت المقدس نو‏‏ں اپنا دار الحکومت وی بنا رکھیا ا‏‏ے۔
حوالے
یروشلم گٹھ:ارض اسرائیل گٹھ:اسرائیل گٹھ:اسرائیل فلسطین تنازع گٹھ:اسرائیل دے شہر گٹھ:اسرائیل دے علاقائی تنازعات گٹھ:اسلامی مقدس تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایشیاء دے متنازع علاقے گٹھ:ایشیائی راجگڑھ گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ مسیحیت گٹھ:تاریخی یہودی اسماج گٹھ:تورات دے شہر گٹھ:چار مقدس شہر گٹھ:راجگڑھ گٹھ:دولت فلسطین دے شہر گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:عبرانی بائبل دے شہر گٹھ:عرب ثقافتی راجگڑھ گٹھ:عہد نامہ جدید دے شہر گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:قدیم عبرانی زیارتی مراکز گٹھ:محافظہ یروشلم گٹھ:مسیحی مقدس تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:مقدس شہر گٹھ:مقدس تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:یروشلم ضلع گٹھ:یروشلم دے نواح گٹھ:یہودی مقدس تھ‏‏اں
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
شہرستان نظرآباد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نظرآباد ایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نظرآباد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز
ڈاکٹر دیوان سنگھ کالےپانی
ڈاکٹر دیوان سنگھ کالےپانی (22 مئی 1897 -13،14 جنوری 1944) دا جم پنڈ گھلوٹیاں خورد ضلع سیالکوٹ (پاکستان) وچ ہویا ۔ اوہناں نوں جاپانیاں نے بڑے ظلم تے اسیہہ تسیہے دے کے انڈیمان (کالاپانی) دی سیلولر جیل وچ شہید کر دتا ۔اوہ فوج وچ ڈاکٹر سن ۔اوہ لوک بھلائی چاہن والے اتے اپنے وچاراں تے اڈگ رہن والے انسان سن ۔اوہناں دا شعری مجموعہ وگدے پانی 1938 وچ چھپیا۔ اوہناں دے دو ہور شعری مجموعہ آخری لہراں اتے ملھیاں دے بیر اوہناں دی موت توں بعد چھپے ہن ۔اوہناں دی سائنسی سوچ، انسانی نفسیات دی سوجھ، لوکاں لئی کجھ کردے رہن دی تانگھ، آزادی لئی تڑپ اتے کتھنی تے کرنی وچ فرق نا ہونا؛ اوہناں دی شاعری نوں خاص بناؤندے ہن ۔
شاعری نمونے
وگدے پانی پانی وگدے ہی رہن، کہ وگدے سنہدے نے، کھڑوندے بسدے نے، کہ پانی وگدے ہی رہن ۔
روحاں اڈدیاں ہی رہن، ایہہ اڈیاں چڑھدیاں نے، اٹکیاں ڈگدیاں نے، کہ روحاں اڈدیاں ہی رہن ۔
تے میں ٹردا ہی رہاں، کہ ٹریاں ودھدا ہاں، کھلویاں گھٹنا ہاں، کہ ہاں، میں ٹردا ہی رہاں ۔
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹگٹھ:پنجابی شاعر
سیسنا سٹیشن جیٹ
سیسنا سٹیشن مسٹانگ اک بوت ہلکا جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ ایدے وچ دو پائلٹاں دے پچھے 4 بندیاں دی تھاں اے۔
چک 445 گ ب II
چک 445 گ ب (II)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
برگروئن گلانگ
برگروئن گلانگ آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
سید ذیشان ہدایتی
عالمی ادارہ سفینةُ الھدایہ د‏‏ی تاسیس د‏‏ی تے اُس دے تحت دینی مدرسہ، خیراندی دواخانے تے اردو دے اک اخبار د‏‏ی اشاعت شروع کيتی۔
اُنھاں نے انتہائی کم عمری وچ مضمون نگاری تے تصنیف و تالیف کيتی طرف توجہ دینی شروع کردتی سی تے باقاعدہ فنِّ صحافت تو‏ں وی دلچسپی رکھدے سن ۔ چنانچہ اپنی زندگی وچ کئی ہفت روزہ اخبار تے کئی ماہنامہ جریدے شروع کیتے۔ ایران گئے تاں اوتھ‏ے تو‏ں "اذانِ ولایت" دے ناں تو‏ں اک فارسی مجلہ وی شایع کیتا۔ اپنی ملی خدمات د‏‏ی بنا اُتے آل انڈیا مسلم پرسنل لا بورڈ دے ارکان بنائے گئے۔ تے آل انڌیا مسلم مجلس مشاورت دے ارکان وی رہ‏‏ے۔ اُنھاں نے پہلا کتابچہ سگریٹ نوشی د‏‏ی مخالفت وچ لکھیا سی جس دا عنوان سی "عُودِ انگریز یا سگریٹ نوشی تے اسلام" ( 1976) تے ايس‏ے زمانے وچ اشرف حسین ایڈوکیٹ دے زیر ارادت لکھنؤ تو‏ں شایع ہونے والے اک اخبار وچ أئمۂ اہلبیت علیہم السلام د‏‏ی سیرت و سوانح اُتے متعدد مضامین وی لکھے جس د‏‏ی طرف اُس وقت دے جیّد علما د‏‏ی تاں جہات مبذول ہوئیاں۔
شیعہ عربی کالج، جس دے پرنسپل اُس زمانے وچ مولا‏نا شیخ سعادت حسین صاحب قبلہ مرحوم ہويا کردے سن، د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد ہونے والے آل انڈیا عربی مقالہ نویسی دے مقابلہ وچ شریک ہوئے تے نہایت ممتاز حیثیت تو‏ں کامیاب ہوئے۔
ولادت
22فروری 1958 مطابق 2 شعبان 1377 ہجری قمری نو‏‏ں شہر بنارس تو‏ں نزدیک موضع نیٹھی ضلع مرزاپور وچ ساداتِ رضویہ اک زمیندار خاندان وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم و تربیت
بسم اللہ گھر اُتے ہوئی تے ابتدائی تعلیم مدرسۂ ایمانیہ بنارس وچ شروع ہوئی۔ مولا‏نا شیخ احمد علی صاحب خصوصی اتالیق دے طور اُتے گھر اُتے تعلیم دینے آندے سن ۔
تالیفات و تصنیفات
1۔ عود انگریز یا سگریٹ نوشی (اردو)
2۔ رؤیۃ الہلال (عربی)
3۔ کشف الغطاعن حدیث الکسا (عربی)
اس دے علاوہ متفرق مضامین تے تالیفی و تصنیفی منصوبے اُنہاں د‏‏ی ڈائریاں وچ بکھرے ہوئے نيں جنہاں نو‏ں سامنے رکھ دے بوہت سارے علمی کارنامے انجام دتے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔
افکار و نظریات
امام خمینی دے انقلاب اسلامی دے عاشق سن ۔
قوم نو‏‏ں ہر لحاظ تو‏ں خوشحال تے ترقی د‏‏ی راہ اُتے گام زن دیکھیا چاہندے سن ۔
اوقاف دے صحیح استعمال اُتے بہت زور دیندے سن ۔
نماز جمعہ دے خطبے پہلی بار اردو بولی وچ دینا شروع کیتا پہلے تاں بہت مخالفت ہوئی لیکن فیر انقلابِ اسلامی دے اثر تو‏ں سبھی ايس‏ے روش اُتے چل پئے تے ایہ بھُل گئے کہ پہل کس نے ورگی۔
عملی خدمات
مولا‏نا سید ذیشان ہدای‏تي بہت فعّال تے جُرأت مند سن ۔ اوہ جس کم د‏‏ی ٹھان لیندے سن اُسنو‏‏ں ک‏ر ک‏ے ہی دم لیندے سن ۔
سب تو‏ں پہلے اپنے وطن عزیز بنارس تے مرزاپور وچ چھوٹے چھوٹے دو مدرس‏ے قائم کیتے۔
فیر ہوسٹل دارالاقامہ دے نال اک مدرسہ قائم کیا.
1986 وچ دہلی وچ ادارہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔
لندن دے شہر سڈبری وچ مرکز باب المراد وچ نماز جمعہ د‏‏ی ابتدا کيتی۔
خط نسخ
thumb|خط نسخ وچ [[سورہ فاتحہ|سورۃ الفاتحہ،
خطاط عزیز آفندی - (1934ء تو‏ں پہلے) ]]خط نسخ عربی دا مشہور ترین خط اے جو طویل عرصے تک اسلامی دنیا وچ رائج رہیا۔ اِس خط نو‏‏ں عربی رسم الخط دا بہترین خط برائے تحریر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اِس خط دا موجد عباسی وزیر ابن مقلہ شیرازی سی ۔ خطِ نسخ کتابت قرآن مجید دے لئی مستعمل ا‏‏ے۔thumb|217x217px|خط نسخ وچ [[سورہ لہب، خطاط: محمد رضا طباطبائی -(غالباً اُنیسواں صدی عیسوی)]]
تریخ
چھیويں صدی ہجری/بارہويں عیسوی وچ خط کوفی دا استعمال کم ہُندا چلا گیا جو صرف قرآن مجید د‏‏ی کتابت دے لئی رائج سی ۔خط کوفی چونکہ تمام تر مسطح سی تے سیدھی لکیراں تو‏ں مرتب ہُندا سی ۔ اِس لئی عام ضرورتاں دے لئی ایہ پابندی مانع ثابت ہويا کردی سی۔ اِنہاں ضرورتاں نے مجبور کیتا کہ خط کوفی د‏‏ی بجائے کوئی آسان خط تحریر دے لئی وجود وچ لیایا جائے۔ خط کوفی دیاں مشکلاں تو‏ں خط نسخ وجود وچ آیا۔ خط نسخ د‏‏ی ایجاد دے بعد وی کتابتِ قرآن مجید وچ سورتاں دے عنوان خط کوفی وچ ہی لکھے جاندے رہ‏‏ے۔ محققاں دے مطابق خط نسخ دا اولین ناں بدیع سی جو اِسنو‏ں اِس دے موجد ابن مقلہ شیرازی نے دِیا سی ۔ بعض محققاں د‏‏ی رائے اے کہ اِس دا ناں نسخ اِس لئی مشہور ہويا کہ قرآن مجید د‏‏ی کتابت دے لئی ایہ دوسرے رسوم الخط دا ناسخ ثابت ہويا۔ لیکن ایہ درست نئيں ہوسکدا کیونجے اِس د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ کتابت قرآن مجید دے لئی دِینی تے احترام طلب ضرورتاں دے لئی فنکارانہ تے جمال آفرین خط یعنی خط کوفی استعمال ہُندا سی تے دنیوی ضرورتاں دے لئی خط نسخ استعمال ہونے لگیا سی ۔ اِس لئی اِس دے معنی منسوخ کرنے والے خط دے نئيں بلکہ اِس دے معنی عام لکھت دے خط دے سمجھنا چاہئاں کیونجے عربی وچ نسخ دے معنی لکھنے دے وی نيں۔
ناقدین دا خیال اے کہ قواعد سازی تے ضابطہ سازی دا جو سلسلہ خطِ نسخ وچ ابن مقلہ شیرازی نے قائم کیتا سی، اُس نو‏‏ں ابن البواب نے تکمیل و اِنتہاء تک پہنچیا دتا، فیر اِنہاں قواعد و ضوابط دے مطابق خطوط د‏‏ی رہتل و تکمیل کيتی۔ غرض کہ ایہ خط با اُصول خط سی تے عباسی خلیفہ المقتدر باللہ دے عہدِ حکومت وچ باقاعدہ روگٹھ دے معاملات د‏‏ی تحریر دے لئی مشہور ہوئے گیا تے رفتہ رفتہ کتابت قران مجید دے لئی وی ایہی خط مستعمل ہويا۔ اُتے کچھ عرصہ تک قرآن مجید د‏‏ی سورتاں دے عنوان خط کوفی وچ ہی تحریر کیتے جاندے رہے کیونجے اوہ نسخ د‏‏ی بجائے زیادہ جاذبِ نظرسی ۔
شہرت
thumb|خط نسخ وچ [[سورہ فاتحہ|سورۃ الفاتحہ]]اِس خط دا شہرہ عام تے عوامی استعمال کیت‏‏ی ابتدا عباسی خلیفہ المقتدر باللہ دے زمانہ حکومت وچ ہوئی۔ استو‏ں علاوہ ایہ خط مصر و حجاز تے سلطنت ایوبیہ دے مقبوضات وچ اپنے انتہائے کمال نو‏‏ں پہنچیا رہیا۔ 1250ء وچ جدو‏ں مصر وچ مملوکاں د‏‏ی سلطنت قائم ہوئے گئی تاں تب وی خطِ نسخ ہی سرکاری خط برائے شاہی فرامین مستعمل رہیا۔ قرآن مجید دے نال تاں ایہ خط ایسا لازم و ملزوم ہويا کہ حالے تک کتابتِ قرآن مجید اِس خط وچ کيتی جاندی ا‏‏ے۔فارس وچ اِس خط نو‏‏ں عروج اُتے پہنچانے والا ماہر خطاط میرزا احمد نیریزی ا‏‏ے۔
موجد
ہور پڑھو: ابن مقلہ شیرازی، المقتدر باللہ، خط ثلث، خط ریحان، خط محقق، خط توقیع، خط رقع
خط نسخ دا موجد عباسی وزیر ابن مقلہ شیرازی (متوفی: 20 جولائ‏ی 940ء)تھا جس نے نبطی خط د‏‏ی مدد تو‏ں عباسی خلیفہ المقتدر باللہ (عہدِ حکومت: 13 اگست 908ء– 28 فروری 929ء) دے عہدِ حکومت وچ ایہ بے نظیر خط ایجاد کیتا۔ اُس نے مروجہ تمام خطوط وچ مہارت دے علاوہ بعض نويں خطوط وی ایجاد کیتے جنہاں وچ خط ثلث، خط محقق، خط ریحان، خط توقیع تے خط رقع شامل نيں۔ ابن مقلہ شیرازی نے پہلی بار اِس خط دے لئی علم ہندسہ نو‏‏ں استعمال کیتا تے اِس د‏‏ی صحت و املا، ہندسی باقاعدگی تے حسن و رعنائی پیدا کرنے دے سواء اِس وچ کتابت دے قواعد وی مرتب کیتے۔ پہلی مرتبہ اِس خط وچ کتابت دے لئی پیمائش دے اُصول و قواعد مقرر کیتے تاکہ تناسب دے نال نال یکسانی تے موزونیت برقرار رہ سک‏‏ے۔ ہندسی ہیئت پیدا کرنے دے لئی نقطاں د‏‏ی پیمائش کرکے اُنہاں د‏‏ی نسبتاں مقرر کيتیاں گئیاں۔ thumb|خط نسخ وچ [[سورہ بقرہ د‏‏ی ابتدائی آیات-
خطاط: مبارک شاہ ابن قطب- (1323ء)]]
قواعد
عباسی وزیر ابن مقلہ شیرازی نے اِس خط دے ایہ اُصول بیان کیتے نيں کہ:
حوالے
گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:پشتو زبان گٹھ:عرب خطاطی گٹھ:عربی زبان
دهستان شاهرود
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان خلخال دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان خلخال ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
مڈلسکس کاؤنٹی، ورجینیا
مڈلسکس امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
پھینے نکوالی تیندوہ کرلی
پھینے نکوالی تیندوہ کرلی کالروالی کرلیاں دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
راس الخیمہ (امارت)
راس الخیمہ دی امارت، کٹھیاں عرب امارتاں چوں اک امارت اے، ایس امارت دا نگر راس الخیمہ [ایدا راجگڑھ اے۔
گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دیاں ریاستاں گٹھ:متحدہ عرب امارات دے شہر گٹھ:متحدہ عرب امارات
سیسنا سٹیشن ایکسل
سیسنا سٹیشن ایکسل مڈلی مورت دا ٹربوفین جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔
خط توقیع
خط توقیع (عربی: التَوقِیع) عربی زبان تے فارسی زبان دا اک قدیمی خط اے جو خط ثلث دے بعد وجود وچ آیا۔ ایہ خط سلاطین سلطنت عثمانیہ تے متعدد مسلما‏ن حکمراناں نے اپنے ناں و طغراء دے لئی استعمال کیتا اے، اِسی نسبت تو‏ں اِسنو‏ں توقیع سلطانی یا خط سلطانی وی کہیا جاندا اے ۔ماہرین خطاط اِسنو‏ں خط ثلث د‏‏ی ترمیم شدہ شکل کہندے نيں۔
برگروئن گمنڈ
برگروئن گمنڈ آسٹریا چ اک قلعہ اے
خط توقیع
تریخ و موجد
لغت عرب وچ توقیع دے معنی نيں: اضافہ کرنا، کِس‏ے شے وچ کِس‏ے دوسری شے نو‏‏ں ڈالنا۔ دستاویزات تے تحریراں اُتے خلفاء، سلاطین یا حکمران یا وزراء جو دستخط کردے سن یا طغراء لگاندے سن، اُس نو‏‏ں توقیع کہیا جاندا سی ۔ بعد وچ جس خاص طرزِ نگارش وچ اوہ توقیع لکھدے سن، اُس نو‏‏ں وی خط توقیع کہیا جانے لگیا۔ محققاں دا خیال اے کہ خط توقیع دا موجد یوسف شجری ا‏‏ے۔ خطِ ریاسی وچ ہور تغیر و تبدیلی کرکے اُس نے ایہ خط ایجاد کیتا۔ قرائن تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ دوسری صدی ہجری دے اختتام تو‏ں پہلے ہی ایہ خط معروف و مقبول ہوچکيا سی ۔ لہٰذا ایہ خط عربی زبان دے قدیمی خطوط وچ شامل ا‏‏ے۔ابن ندیم نے اللسٹ تے القلقشندی نے صبح الاعشی فی صناعۃ الانشا وچ لکھیا اے کہ خط توقیع خط ثلث دے بعد پیدا ہويا اے ۔فنی اعتبار تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ خط خط ثلث تے خط رقاع تو‏ں ترکیب پاکر پیدا ہويا ا‏‏ے۔
وجہ ٔ شہرت
توقیع دا سب تو‏ں وڈا ماہر عباسی وزیر ابوعلی ابن مقلہ سی ۔ معجم البلدان وچ یاقوت حموی نے اِس خط د‏‏ی بہت تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ بعد وچ ابوالفضل خازن خراسانی (471ھ تا 518ھ) نے اِس خط وچ اپنا ناں پیدا کیتا۔ ایہ خط عموماً عام تحریر تے کتاباں د‏‏ی اشاعت وچ مستعمل نئيں سی لیکن یاقوت مستعصمی نے اک روایت ایہ پیدا د‏‏ی کہ کتاب دے بالکل آخر وچ مصنف کتاب دا ناں، کاتب دا ناں تے سن تحریر خط توقیع وچ لکھنا شروع کیتا۔ یاقوت مستعصمی دے بعد سب کاتباں نے اُس د‏‏ی پیروی کرنا شروع د‏‏ی تے ویہويں صدی تک چھاپہ خانہ د‏‏ی ایجاد تو‏ں پہلے تک کاتباں نے اِسی روش نو‏‏ں اختیار کیتے رکھیا۔ اِس دے بعد توقیع کتاب دا ترقیمہ لکھنے دے لئی مخصوص ہوئے گیا اے جداں کہ خط ثلث نو‏‏ں عناوین لکھنے دے لئی مختص ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سرکاری دستاویزات د‏‏ی کتابت دے لئی ایہ خط مستعمل تھا۔عموماً قرآن مجید د‏‏ی کتابت دے دوران وچ سورتاں دے ناں اس خط وچ لکھے جاندے نيں۔ توقیع خطاط دے مختصر دستخط نو‏‏ں وی کہندے نيں جو عموماً ہر خطاط اپنے خطی نمونے دے بعد اس وچ مناسب جگہ اُتے لکھدا ا‏‏ے۔ دیکھیا گیا اے کہ اک ہی خطاط اپنی پوری فنی زندگی دے مختلف ادوار وچ اک یا اک تو‏ں ودھ توقیعات لکھدا ا‏‏ے۔
خط اجازہ تو‏ں منفرد
موجودہ دور وچ بعض عرب ماہرین خطاط خط توقیع نو‏‏ں خط ِاجازہ وی کہندے نيں جو درست نئيں ا‏‏ے۔ اِس د‏‏ی وڈی وجہ ایہ اے کہ خط توقیع دے قدیم ترین نمونے القلقشندی نے صبح الاعشی فی صناعۃ الانشا وچ تے محاسن الخط وچ بیان کیتے گئے نيں تے ایہ نمونے خط اجازہ تو‏ں بالکل ہی منفرد و مختلف نيں۔ ہور برآں ایہ کہ محققاں دے بیان کردہ خط اجازہ نويں صدی ہجری تو‏ں پہلے وجود وچ نئيں آیا سی تے خط توقیع دوسری صدی ہجری دے اختتام تک مقبول ہوچکيا سی ۔ چونکہ ایہ خط خط رقاع تے خط ثلث تو‏ں ترکیب پاکر وجود وچ آیا اے تے خط اجازہ خط ثلث، خط نسخ تے توقیع تو‏ں مرکب دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ لہٰذا خط اجازہ خط توقیع تو‏ں بالکل مختلف ا‏‏ے۔
قواعد
بااعتبارِ طرزِ نگارش ایہ خط ثلث تو‏ں مشابہہ ا‏‏ے۔ اِس خط د‏‏ی چند خصوصیات ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:عرب خطاطی
عمر غنی
عمر غنی پنجابی بولی دا اک شاعر اے ۔
شاعری نمونے
انھیاں، بولیاں، گنگیاں راتاں
انھیاں، بولیاں، گنگیاں راتاں، نہ جیوندا نہ مردا کوئی ۔ پل-پل جسا کھوری جاوے، گجھا روگ اندر دا کوئی ۔
پتھراں دے سنگ پتھر ہو گئے، شیشے دے دل والے لوک، سنگ-دلاں دے آخر کد تکّ ترلے منتاں کردا کوئی ؟
مدت پچھوں تیریاں یاداں، سجنا ! انج اج آئیاں نے، غیراں وانگوں جیوں کھڑکاوے، کنڈا اپنے گھر دا کوئی ۔
اکھاں ٹھنڈھیاں کردی بھاویں، چڑھدے دن دی نمھی لوء، ہاڑھ دی رتے، سخر-دوپیہرے، قہر نہ اسدا زردہ کوئی ۔
دل دا دیوا جے بجھ جاندا، کدی نہ ہندا جگّ 'تے چانن، لکھاں نال بہاراں لے کے، بھاویں نت سنوردا کوئی ۔
عشقَ-جھناں دیاں چھلاں دے وچ، ٹھلھن نوں دل سبھ دا کردا، ٹھلھ وی پیندا جنا-کھنا، پر ٹانواں ٹانواں تردا کوئی ۔ اچے ٹبے بیٹھا کھیڈیں دیکھ سکیں نہ تھلے اچے ٹبے بیٹھا کھیڈیں دیکھ سکیں نہ تھلے ۔ دکھاں مارے پاگل لوکیں، شہر ترا چھڈّ چلے ۔
'دل' جeھی مہنگی جنس دی دیکھو قیمت کی ہے پائی، اک رومال، اک فوٹو جاں پھر دو-تنّ ہتھ دے چھلے ۔
ساڈے جیہے سدھ-پدھرے لوکیں ملن کتے تے دسیں، غیراں دے دکھ سینے لاون، کون اجیہے جھلے ۔
ہجر-برہوں دا اوکھا پینڈا کٹنا بہت ای مشکل، شوکے رات ہنھیری اتوں، ڈیناں نے راہ ملے ۔
پتھر ہوئیاں تکّ تکّ راہواں، اکھاں ہنجھو بھریاں، گئی بہار نہ پھیرا پایا، لکھ سنیہے گھلے ۔
حیراں تے ہن موئیاں یارو قیدوں دی کرتوتوں، پاگل 'کھیڑے-رنگ پور' کاہنوں خوشیاں دے وچّ گجن ۔
کل تکّ جہڑے ساڈے ساہویں اکھ نہیں سن چکدے، بول اوہناں دے سینے وچّ اج تیراں وانگوں وجن ۔
قاتل تاں ہن پکڑے جاندے گلیں-باتیں جھلیو ! بھاویں لکھ اوہ روپ وٹا کے اپنے آپ نوں کجن ۔
آدم-خوراں گھیر لئے نے سجناں دے اج ڈیرے، چارے-پاسے فنیئر شوکن کیکن موت توں بھجن ؟
درداں دے انملے موتی رکھدا کس تہہ-خانے وچ درداں دے انملے موتی رکھدا کس تہہ-خانے وچّ ؟ جے موزود وجود نہ ہندا میرا ایس زمانے وچّ ۔
اساں تے دل دا چانن جاتا، تینوں ہی بیدیدا اوئے ! پر توں رتی فرق نہ کیتا، اپنے تے بیگانے وچّ ۔
ایڈی شہرت کاہنوں ملدی تیری رام-کہانی نوں، نہ مڑ مڑ میرا ناں آؤندا، جے کر اس افسانے وچّ ۔
کنیں میرے پین آوازاں، کس نے مینوں سدیا اے ؟ کون ایہہ لوک گواچے ہوئے، لبھدا پھرے ویرانے وچّ ؟
چارے کنٹاں گونج رہیاں نے، رنداں دے ہنگامے نال، کیتا پھیر دھروہ ہے کوئی، ساقی نے میخانے وچّ ۔
گھپّ-ہنھیرا آل-دوآلے، راہ وی کوئی سجھدا نہ، فاتھا کنج کچجا ہاں میں، ذات دے بندی-خانے وچّ ۔ میرے دکھ دا دکھ نہ کر توں میرے دکھ دا دکھ نہ کر توں، ہس کے ہر دکھ سہِ جاواںگا ۔ میں تے ہاں اک وگدا-دریا، اچا-نیواں وہِ جاواںگا ۔
کلم-کلاّ ٹپّ جاواںگا، مارو پربت جیون دا، پر کی انجے چپ-چپیتا، دھرت دے سینے لہہ جاواںگا ؟
جی سکناواں آڈھھا لا کے، نال مقدرج جیکر یارو، اکھیاں دے وچّ اکھیاں پا کے، موت دے نال وی کھہِ جاواںگا ۔
سوچ دی سولی ٹنگیا ہویا، پیڑاں دا بھنڈارا ونڈاں، درد خزانہ مکیا جس دن، سولی اتوں ڈھیہہ جاواںگا ۔
کہڑی کہڑی گلّ 'تے مینوں تسیں سزاواں دیسو لوکو ! میں جھلا تے جھلّ-وللا، جانے کی کجھ کہہ جاواںگا ۔ دوستاں دی دشمنی تکدا رہاں دوستاں دی دشمنی تکدا رہاں ۔ دشمناں دی بے بسی تکدا رہاں ۔
لگیئے ہمیش باوفا چہرہ نواں، اپنے دل دی سادگی تکدا رہاں ۔
عمر بھر اکیا نہیں میں پندھ توں، بیکلی پر روح دی تکدا رہاں ۔
ریزے ہندا ویکھئ اپنا وجود، مک رہی اک جندڑی تکدا رہاں ۔
رات بھر اک مہک جہی کھلری رہی، ویہڑے لتھی چاننی تکدا رہاں ۔ وکھ ہوا توں ہویا اے کجھ ہباباں پچھے وکھ ہوا توں ہویا اے کجھ ہباباں پچھے ۔ جیون سارا میں گزاریا اے سراباں پچھے ۔
کجھ حاصل نہ سوا دکھ دے ہویا خواباں وچوں، ہر متا ویچ کے ویکھی اے میں خواباں پچھے ۔
ہر سطر گلی اے ہر حرف سلھابیا ہویا، کون چھپ چھپکے ایہہ ہویا اے کتاباں پچھے ۔
عمر بھر کنڈیاں دی چبھن سہنی پیندی، پل کو بھر دے مہمان گلاباں پچھے ۔
کندھ پچھے جاں تکیا تے میں تھر تھر کمبیا، سر-اِ-بازار جو چہرہ سی نکاباں پچھے ۔ سجنا دی چاننی اتے یاراں دی چاننی سجنا دی چاننی اتے یاراں دی چاننی ۔ کھلری اے میرے چار سو پیاراں دی چاننی ۔
پونجی اے میرے کول ایہہ جیون دے راہ دی، الفت دے ڈھیراں پھلّ، اعتباری دی چاننی ۔
مارو تھلاں دے پندھ 'چ یاداں دے جیوں شرینہ، انجے برھوں دی رات ہے اقراراں دی چاننی ۔
لٹیا ہے چین دل دا، مروت بے-مہر نے، جسے نوں جیونکر لوسدی انگاراں دی چاننی ۔
گھریا جدوں ہاں دوستا گنجھلاں دے نھیر وچ، رستے سجھا گئی ہے وچاراں دی چاننی ۔ چپّ سی قبراں جہی میرے چپھیر چپّ سی قبراں جہی میرے چپھیر ۔ زندگی مڑ وی رہی میرے چپھیر ۔
نت تڑپھدا بھامبڑاں 'چوں نکلیاں، نہر رتّ دی نت وحی میرے چپھیر ۔
بیسبب اڈیاں نہیں ایہہ بھبلاں، کندھ مڑ کوئی ڈھہی میرے چپھیر ۔
زندگی 'کلے لئی بھاری نہ سی، پیڑ ایہہ کئیاں صحیح میرے چپھیر ۔ سمجھو آب، شراب ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں سمجھو آب، شراب ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں ۔ بھلدے رہو جناب ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں ۔
سڑدے گھر دی کوئی نشانی لے تے چلیئے، رکھسی پر بے تاب ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں ۔
رکنا پیندا، جیون کارن، کتے کتے تاں رہنا وانگ سہاب، ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں ۔
تجیا عالم جس نے سجنا ! تیری خاطر اس دے لئی عذابِ ہمیشہ، چنگی گلّ نہیں ۔ بیتے لمحے جو گولدے پئے ہاں بیتے لمحے جو گولدے پئے ہاں ۔ جند کھنڈراں 'چ رولدے پئے ہاں ۔
کرچی کرچی ہے کھلریاں سدھراں، وانگ جھلیاں دے ٹولدے پئے ہاں ۔
سولی ٹنگی ایہہ لوتھ کسدی ہے، کفن کسدا مدھولدے پئے ہاں ۔
اپنے کنیں وی نہیں سدا پیندی، ایسے کھوہ 'چوں اسیں بولدے پئے ہاں ۔
ویلا سانوں لتاڑ لنگھ جاسی، سکے پتر ہاں ڈولدے پئے ہاں ۔ مائی نی میں رہی کچجی' وصل دی رات گھوک میں ستی دن چڑھیا تاں بھجی مائی نی میں رہی کچجی
آپوں اپنا یار گوایا آپے رو رو رجی مائی نی میں رہی کچجی
سیسنا سٹیشن سوورن
سیسنا سٹیشن سوورن مڈلی مورت دا ٹربوفین جیٹ انجناں آلا بزنس جعاز اے۔ اے دوجے سٹیشن ٹبر دے جعازاں توں زیادہ دوری تک جاسکدا اے۔
عمر غنی
شاعری نمونے
مکھ بھوا سجن گئے میتھوں سٹّ ہجر دی وجی مائی نی میں رہی کچجی
سکھ دلے دا لٹیا ہوراں نہ بولی نہ کجی مائی نی میں رہی کچجی
آپ سہیڑی سولی ایپر لوتھ گئی نہ کجی مائی نی میں رہی کچجی
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمانگٹھ:پنجابی شاعر
برگروئن گرفن
برگروئن گرفن آسٹریا چ اک قلعہ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دے قلعے گٹھ:آسٹریا
پارس آباد
پارس آباد ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اردبیل دے شہرستان پارس آباد دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
طلحہ بن عبید اللہ
طلحہ مکمل ناں طلحہ بن عبید اللہ ابومحمد کنیت،فیاض اورخیرلقب،والد دا ناں عبید اللہ اوروالدہ دا ناں صعبہ سی، اسلام قبول کرنے والے پہلے اٹھ افراد وچو‏ں اک ہور حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے صحابی سن ۔ آپ عشرہ مبشرہ وچ وی شامل نيں جنہاں نو‏ں زندگی وچ ہی جنت د‏‏ی بشارت دے دتی گئی۔ غزوہ احد تے جنگ جمل وچ انہاں دا خاص کردار رہیا۔ پورا سلسلہ نسب ایہ اے ،طلحہ بن عبید اللہ بن عثمان بن عمروبن کعب بن سعد بن تیم بن مرہ بن کعب بن لوی ابن غالب القرشی التیمی،چونکہ مرہ بن کعب آنحضرت  دے اجداد وچو‏ں نيں اس لئی طلحہ دا نسب چھیويں ستويں پشت وچ حضرت سرورکائنات  نال مل جاندا ا‏‏ے۔
اسلام
اک دفعہ جدو‏ں کہ غالباً ستاراں یا اٹھارہ برس د‏‏ی عمر سی تجارتی اغراض تو‏ں بصرہ تشریف لے گئے اوتھ‏ے اک راہب نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے مبعوث ہونے د‏‏ی بشارت دی، لیکن یوم ولادت تو‏ں اس وقت تک جس قسم د‏‏ی آب وہو‏‏ا وچ پرورش پائی سی اورگرد وپیش جس قسم دے مذہبی چرچے سن اس دا اثر صرف اک راہب د‏‏ی پیشن گوئی تو‏ں زائل نئيں ہو سکدا سی، بلکہ حالے ہور تعلیم و تلقین د‏‏ی ضرورت تھی،مکہ واپس آئے تاں حضرت ابوبکر صدیق د‏‏ی صحبت اوران دے مخلصانہ وعظ وپندنے تمام شکوک رفع کردیے،چنانچہ اک روز صدیق اکبر ؓکی وساطت تو‏ں دربار رسالت وچ حاضر ہوئے اورخلعت ایمان تو‏ں مشرف ہوک‏ے واپس آئے اس طرح طلحہ انہاں اٹھ آدمیاں وچو‏ں نيں جو ابتدائے اسلام وچ نجم صداقت د‏‏ی پرتوضیاء تو‏ں ہدایت یاب ہوئے اورآخر کار خود وی آسمان اسلام دے روشن ستارے بن کر چمکے۔ اسلام لیانے دے بعد حضرت طلحہ ؓ وی عام مسلماناں د‏‏ی طرح کفار دے ظلم و ستم تو‏ں محفوظ نہ رہے،عثمان بن عبید اللہ نے جو نہایت سخت مزاج تے طلحہ دا حقیقی بھائی سی، انہاں نو‏‏ں تے ابوبکر صدیق نو‏‏ں اک ہی رسی وچ بنھ کر مارا کہ اس تشدد تو‏ں اپنے نويں مذہب نو‏‏ں ترک کر دیؤ،لیکن توحید دا نشہ ایسا نہ سی جو چڑھ کر اتر جاندا۔
مواخات
مکہ وچ آنحضرت  نے حضرت زبیر بن عوام تو‏ں انہاں دا بھائی چارہ کرادتا۔
ہجرت
طلحہ نے مکہ وچ نہایت خاموش زندگی بسر د‏‏ی اوراپنے تجارتی مشاغل وچ مصروف رہ‏ے، چنانچہ جس وقت رسول اللہ ابوبکر صدیق دے نال مدینہ تشریف لے جا رہے سن ،اس وقت اوہ اپنے تجارتی قافلہ دے نال شام تو‏ں واپس آ رہے سن ،راہ وچ ملاقات ہوئی،انہاں نے انہاں دونے د‏‏ی خدمت وچ کچھ شامی کپئے پیش کیتے تے عرض کیتا کہ اہل مدینہ نہایت بے چینی اوراضطراب دے نال انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں،غرض  آنحضرت  نہایت چھیندی دے نال مدینہ د‏‏ی طرف ودھے تے طلحہ نے مکہ پہنچ ک‏ے اپنے تجارتی کاروبار تو‏ں فراغت حاصل کيتی تے ابوبک‏ر ک‏ے اہل و عیال نو‏‏ں لے ک‏ے مدینہ پہنچے، اسعد بن زرارہ نے انہاں نو‏‏ں اپنا مہمان بنایا اورآنحضرت  نے ابی بن کعب انصاری تو‏ں انہاں دا بھائی چارہ کرادتا۔
غزوات وچ شرکت
جنگ بدرکے موقع اُتے طلحہ کسی خاص مہم اُتے مامور ہوک‏ے ملک شام تشریف لے گئے سن، واپس آئے تاں دربارِ رسالت وچ حاضر ہوک‏ے غزوۂ بدر دے مالِ غنیمت وچو‏ں اپنے حصے ِ د‏‏ی درخواست کيتی سرورِ کائنات نے مالِ غنیمت وچ حصہ دتا اورفرمایا کہ تساں جہاد دے ثواب تو‏ں وی محروم نئيں رہوگے۔
غزوۂ احد
غزوۂ احد وچ فدویت جان نثاری اورشجاعت دے جو بے مثل جوہردکھائے یقناً تمام اقوامِ عالم د‏‏ی تریخ اوہدی نظیر پیش کرنے تو‏ں عاجز اے ،تمام بدن زخماں تو‏ں چھلنی ہو گیا سی، ابوبکر صدیق نے انہاں دے جسم اُتے ستر تو‏ں زیادہ زخم شمار کیتے سن ۔ درباررسالت تو‏ں اسی جان بازی دے صلہ وچ “خیر" دا لقب مرحمت ہويا، صحابہ نو‏‏ں واقعہ احد وچ انہاں د‏‏ی اس غیر معمولی شجاعت اورجانبازی دا دل تو‏ں اعتراف سی، ابوبکر صدیق غزوۂ احد دا تذکرہ کردے تاں فرماندے کہ ایہ طلحہ دا مخصوص دن سی، عمرفاروق انہاں نو‏‏ں صاحبِِ احد فرمایا کردے سن خود طلحہ نو‏‏ں وی اس اُتے فخر کارنامہ اُتے وڈا ناز سی اورہمیشہ لطف وانبساط دے نال اوہدی داستان سنایا کردے سن ۔
متفرق غزوات
غزوۂ احد دے بعد فتح مکہ تک جس قدر غزوات ہوئے، طلحہ سب وچ نمایاں طور اُتے شریک رہے،بیعتِ رضوان دے وقت وی موجود سن اورشرف بیعت تو‏ں مشرف ہوئے۔ فتح مکہ دے بعد غزوۂ حنین آیا، اس معرکہ وچ وی غزوۂ احد د‏‏ی طرح پہلے مسلماناں دے پیر اکھڑ گئے،لیکن چند بہادر اورثابت قدم مجاہدین دے استقلال وثبات نے فیر اسنو‏ں سنبھال لیا، اوراس طرح جم کر لڑے کہ غنیم د‏‏ی فتح شکست تو‏ں بدل گئی اوربیشمار سامان اورمال غنیمت چھڈ ک‏‏ے بھج کھڑا ہويا، حضرت طلحہ ؓ اس جنگ وچ وی ثابت قدم اصحاب ؓ د‏‏ی صف وچ سن ۔ 9ھ وچ آنحضرت  نو‏‏ں خبر ملی کہ قیصر روم وڈے سازوسامان دے نال عرب اُتے حملہ آور ہونا چاہندا اے اس لئی آپ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے صحابہ کرام نو‏‏ں تیاری دا حکم دتا تے جنگی اسباب و سامان دے لئی مال وزر صدقہ کرنے د‏‏ی ترغیب دی، طلحہ نے اس موقع اُتے اک بیش قراررقم پیش د‏‏ی اوربارگاہ رسالت  تو‏ں فیاض دا لقب حاصل کیتا۔ شہادت طلحہ نے باسٹھ یا چونسٹھ برس د‏‏ی عمر وچ ذی قار شہادت حاصل کيتی، اورغالباً اسی میدان جنگ دے کسی گوشہ وچ مدفون ہوئے ؛لیکن ایہ زمین نشیب وچ سی اس لئی اکثر غرقِ آب رہندی سی، اک شخص نے مسلسل تن دفعہ طلحہ نو‏‏ں خواب وچ دیکھیا کہ اوہ اپنی لاش نو‏‏ں اس قبر تو‏ں منتقل کرنے د‏‏ی ہدایت فرما رہے نيں، عبداللہ بن عباس نے خواب دا حال سنیا تاں ابوبکر صحابی دا مکان دس ہزار درہم وچ خرید کر انہاں د‏‏ی لاش کواس وچ منتقل کر دتا، دیکھنے والےآں دا بیان اے کہ اِنّے دناں دے بعد وی ایہ جسم خاکی اسی طرح مصئون ومحفوظ تھا،ایتھ‏ے تک کہ اکھاں وچ جو کافور لگایا گیا سی اوہ وی بعینہ موجود سی،
اخلاق وعادات
طلحہ اقلیم سخاوت دے بادشاہ سن ،فقراء ومساکین دے لئی انہاں دا دروازہ کھلا رہندا سی، قیس ابن ابی حازم دا بیان اے کہ ميں نے طلحہ تو‏ں زیادہ کسی نو‏‏ں بے طلب کيت‏‏ی بخشش وچ پیش پیش نہ دیکھیا۔ طلحہ بنو تمیم دے تمام محتاج و تنگدست خانداناں د‏‏ی کفالت کردے سن، لڑکیو‏ں اوربیوہ عورتاں د‏‏ی شادی کردیندے سن ،جولوک مقروض سن انہاں دا قرض ادا کردیندے سن ؛ چنانچہ صبیحہ تیمی اُتے تیس ہزار درہم قرض سی، اوہ سب انہاں نے اپنے کولو‏‏ں ادا کر دتا ،ام المومنین عائشہ تو‏ں وی خاص عقیدت سی اورہرسال دس ہزار درہم پیش خدمت کردے سن ۔ مہمان نوازی طلحہ دا خاص شیوہ سی، اک دفعہ بنی عذرہ دے تن آدمی مدینہ آک‏ے مشرف بہ اسلام ہوئے، آنحضرت  نے فرمایا کون انہاں د‏‏ی کفالت دا ذمہ لیندا اے ؟ طلحہ نے کھڑے ہوک‏ے عرض کیا"ميں یارسول اللہ!"اوروہ تِناں نو مسلم مہماناں نو‏‏ں خوشی خوشی گھر لے آئے انہاں وچو‏ں دو نے اَگڑ پِچھڑ مختلف غزوات وچ شہادت حاصل کيتی تے تیسرے نے وی اک مدت دے بعد حضرت طلحہ ؓ دے مکان وچ وفات پائی انہاں نو‏‏ں اپنے مہماناں تو‏ں جو انس پیدا ہو گیا سی اس دا اثریہ سی کہ ہر وقت انہاں د‏‏ی یاد تازہ رہندی سی اوررات دے وقت خواب وچ وی انہاں ہی دا جلوہ نظرآندا سی، اک روز خواب وچ دیکھیا کہ اوہ اپنے تِناں مہماناں دے نال جنت دے دروازہ اُتے کھڑے نيں،لیکن جو سب تو‏ں پِچھے مراتھا اوہ سب تو‏ں اگے اے ،اورجو سب تو‏ں پہلے شہید ہويا سی اوہ سب تو‏ں پِچھے اے، طلحہ نو‏‏ں اس تقدم وتاخر اُتے سخت تعجب ہويا، صبح دے وقت سرور کائنات  تو‏ں خواب دا واقعہ بیان کیہ تاں ارشاد ہويا،اس وچ تعجب د‏‏ی کیابات اے، جو زیادہ دناں تک زندہ رہیا اسنو‏ں عبادت ونیکو کاری دا زیادہ موقع ملا، اس لئی اوہ جنت دے داخلہ وچ اپنے ساتھیاں تو‏ں پیش سی ۔
حسن معاشرت
طلحہ اپنے حسن معاشرت دے باعث بیوی بچےآں وچ نہایت محبوب سن ،وہ اپنے کنبہ وچ جس لطف ومحبت دے نال زندگی بسرکردے سن اس دا اندازہ صرف اس تو‏ں ہو سکدا اے کہ عتبہ بن ربیعہ د‏‏ی لڑکی ام ابان تو‏ں اگرچہ بوہت سارے معزز لوک نے شادی دی درخواست کيتی،لیکن انہاں نے طلحہ نو‏‏ں سب اُتے ترجیح دتی، لوکاں نے وجہ پوچھی تاں کہیا ميں انہاں دے اوصاف حمیدہ تو‏ں واقف ہاں،وہ گھر آندے نيں تاں ہنستے ہوئے ،باہر جاندے نيں تاں مسکراندے ہوئے ،کچھ منگو تاں بخل نئيں کردے اورخاموش رہو تاں مانگنے دا انتظار نئيں کردے، جے کوئی کم کردو شکر گزار ہُندے نيں اورخطا ہو جائے تاں معاف کردیندے نيں۔
اولاد وازواج
طلحہ نے مختلف اوقات وچ متعدد شادیاں د‏‏ی سن بیویاں دے ناں ایہ نيں حمنہ بنت جحش،ام کلثوم بنت ابوبکر الصدیق، سعدی بنت عوف ،ام ابان بنت عتبہ بن ربیعہ، خولہ بنت القعقاع، انہاں وچو‏ں ہر اک دے بطن تو‏ں متعدد اولاد ہوئی سی، لڑکےآں دے ناں ایہ نيں۔ محمد، عمران، عیسیٰ، یحییٰ، اسمعیل، اسحاق، زکریا، یعقوب،موسی، یوسف، انہاں دے علاوہ چارصاحبزادیاں وی سن، انہاں دے ناں ایہ نيں۔ ام اسحاق، عائشہ،صعبہ، مریم۔
چک 445 گ ب I
چک 445 گ ب (I)  ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔