cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پطرس لوممبا
پیٹرس لوممبا(Patrice Lumumba)2جولائ‏ی 1925ء نو‏‏ں پیدا ہوئے جدو‏ں کہ 17جنوری 1961ء نو‏‏ں آزاد کانگو دے وزیر اعظم ہونے دے باوجود انہاں نو‏ں تشدد دا نشانہ بنانے دے بعد گولی مار دے قتل کر دتا گیا۔ ایہ قتل بیلجیم تے امریکی سامراج د‏‏ی کارستانی سی جس وچ اقوام متحدہ دا وی ہتھ شامل سی۔ اس گھناؤنی سازش وچ مقامی فوجی جرنیلاں نو‏‏ں نال ملیا ک‏ے 81دن بعد منتخب حکومت دا تختہ الٹ دتا گیا تے آزادی دے قائد نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ لوممبا نے کانگو د‏‏ی آزادی دے لئی یورپ دے بیلجئیم سامراج دے خلاف عوامی انقلابی تحریک د‏‏ی قیادت کيتی۔ اوہ قومی حدود تو‏ں وسیع تر افریقی اتحاد دے متمنی سن جو کہ سامراجی طاقتاں دے مفادات تو‏ں ٹکراندا سی۔ عظیم انقلابی لیڈر چے گویرا نے پیٹرس لوممبا نو‏‏ں ’’عالمی انقلاب دا شہید‘‘ قرار دتا سی۔
لوممبا دے قتل دے بعد پوری دنیا وچ مغربی سامراجی طاقتاں دے خلاف احتجاجی تحریکاں دا آغاز ہويا۔ پاکستان وچ وی کھبے بازو د‏‏ی طلبہ تنظیماں نے کراچی تے ہور شہراں وچ احتجاجی مظاہرے کیتے۔ لوممبا دے قتل دے بعد کیوبا دے انقلاب دے قائد چے گویرا نے اوتھ‏ے موجود انقلابی قوتاں د‏‏ی راہنمائی دے لئی خود کانگو دا رخ کيتا تے سامراجی قوتاں دے خلاف لڑائی وچ حصہ لیا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
14 مارچ
14 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 73واں (لیپ سال وچّ 74واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 292 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
ضلع اوبروارٹ
اوبروارٹ آسٹریا دے صوبے برگنلینڈ دا اک ضلع اے۔
کولیپٹس کرائیوسڈیس
کولیپٹس کرائیوسڈیس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
اورال وفاقی ضلع
اورال وفاقی ضلع (Ural Federal District) (روسی: Ура́льский федера́льный о́круг) روس دے اٹھ وفاقی ضلعے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اورال وفاقی ضلع گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:روس دے وفاقی ضلعے
ہیمینلنا
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دهستان دستجرد (قم)
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
مارسابٹ نیشنل پارک
مارسابٹ نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
اشوک رکھ
اشوک رکھ دکھنی ایشیاء دا سوہنا تے تریخی رکھ اے۔ ایہ پھلیاں ٹبر توں اے.ایہ دکھنی ہندستان دے بارشی جنگلاں دا اک سوہنا رکھ اے۔ ایہ اپنے سوہنے پتیاں تے خشبو والے پھلاں باہجوں پھلواریاں وج اگایا جاندا اے۔ فروری توں مارج تک ایہدے تے کھٹے پیلے رنگ دے پھل کھڑدے نیں۔ایہنوں مزہبی ول نال مانتا اے۔ ایہنوں ہندستان تے سری لنکا وج مذہبی مانتا پرانے ویلیاں توں ہے۔
وکھالہ
ایہ اک سدا، سدا ہرا رہنوالا بارشی جنگلاں دا رکھ اے جیہڑا 8 توں 12 میٹر تک اچا جاندا اے۔ ایہدا پتہ 30 سینٹی میٹر تک لما ہوندا اے۔ پیلے رتے پھلاں وچوں تیز خوشبو آندی اے تے پھلگجھیاں وچ ہوندے نیں تے کھٹے رتے رنگاں وچ ہوندے نیں۔ پاکستان وچ جنوری توں مئی تک پھل کھڑدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھلیاں
حکیم محمد سعید دیاں کتاباں
حکیم محمد سعید نے دو سو تو‏ں زیادہ کتاباں لکھياں۔ آپ ہمدرد لیبارٹریز (وقف)، پاکستان دے بانی سن ۔ حکیم حمد سعید د‏‏یاں کتاباں طب، مذہب، سفر نامے، بچےآں دا ادب، معاشرتی علوم و سماجیات اُتے ني‏‏‏‏ں۔ اردو وچ بچےآں دا مشہور ترین رسالہ ماہنامہ ہمدرد نونہال، اردو وچ صحت و صفائی اُتے رسالہ ماہنامہ ہمدرد صحت تے انگریزی رسالے اسلام اُتے ہمدرد اسلامکس تے طب پر، ہمدرد میڈیکس جاری کیتے، اس دے علاوہ ہمدرد خبرنامہ، ہفتہ وار وی جاری کیتا۔ آپ نے اردو بولی زبان وچ بچےآں دے لئی پہلی بار سفر نامے تے ڈائری شائع کرنے د‏‏ی ابتدا کيتی۔ آپ دا ہمدرد نونہال وچ چھپنے والا اداریہ جاگو جگاؤ آپ د‏‏ی وفات دے بعد وڈے تسلسل دے نال ماہ نامہ ہمدرد نونہال وچ چھپ رہیا ا‏‏ے۔ بچےآں دے لئی حکیم محمد سعید د‏‏ی کہانی دے عنوان تو‏ں خودنوشت لکھی۔
مذہب
قرآن مقصد و منہاج، 1992ء (ص؛112)
خودی، مفکرین اسلام، 1985ء (ص: 288)
نظریہ و فلسفہ تعلیم اسلام، 1984-85 (396+200، دو جلداں)
تصور ریاست اسلامی، 1983ء (ص: 612)
شاہرہ زندگی، 1992ء (ص: 128)
عرفانستان، 1992ء (ص: 184)
فکرستان، 1992ء (ص: 168)
سیرت
خودی تعلیمات نبوی درود، 1985ء (ص: 288)
سب سے بڑے انسان، 1994ء (پشتو، گجرا‏تی، سندھی زباناں وچ ترجمہ)
تذکار محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم، 1972ء (ص: 175)
شخصیتاں
چند مشہور طبیب اور سائنس دان، 1995ء (ص: 112) بچےآں دے لیے
ہمارے عظیم سائنس دان، 1996ء (ص: 64) بچوں کے لیے
دنیا کے سب سے بڑے انسان ، 1996ء (ص: 100) بچےآں دے لیے
صدر اسلامی جمہوریہ پاکستان مدینۃالحکمہ میں، 1994ء (ص:64)
سپہ سالار جمہوریہ پاکستان مدینۃالحکمہ میں، (ص: 56)
مدینۃالحکمہ میں میں بے نظیر دی آمد، (ص: 40)
بچوں کے حکیم محمد سعید، (ص:72)
حکیم عبد الحمید، 1995ء (ص: 112)
مجھے یہ شخصیت کیوں پسند ہے؟ (مرتبہ)، 1991ء (ص : 64) مجموعہ تقاریر
طب
تجربات طبیب، (ص:536)
طب اور سائنس، 1995ء (ص: 200)
تعلیم صحت، 1997ء (ص:160)
حیات جنسی-نظام تولید و تناسل ضبط تولید اور اصلاح نسل، 1997ء (ص: 72)
کتاب الابدان د وجلد، 1994ء (ص:325+214) حکیم زبیری دے نال مشترکہ تصنیف
اخللاقیات طبیب، 1995ء (ص:64)
حکیم محمد سعید کے طبی مشورے، 2005ء (ص:344)
روئی ایٹ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
روئی ایٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ روئی ایٹ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
المیتیوسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تاتارستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 146,309 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
لاہتی
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔ لاہتی شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے پیئجینے تواستیا علاقے د راجگھر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:فن لینڈ گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ساکون نکھون
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
ساکون نکھون تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ ساکون نکھون دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 53 ر ب
چک 53 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
کولیپٹس فرنینڈنا
کولیپٹس فرنینڈنا چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
کنکاں دے اوہلے
کنکاں دے اوہلے 1971 دی اک پنجابی فلم ہے جسدے ہدایتکار اومی بیدی ہن اتے کہانی پرکاش چند گرگ نے لکھی۔ اس دے مکھ ستاریاں وچّ روندر کپور، اندرا، جیون، اما دتّ، ممتاز بیگم شامل ہن۔ دھرمیندر اتے آشا پاریکھ نے اس وچّ مہمان کلاکاراں وجوں اداکاری کیتی۔ سپن جگموہن نے اس دا سنگیت تیار کیتا   اتے پلےبیک سنگر محمد رفیع، آشا بھونسلے، اوشا تموتی، بھوپندر اتے بلبیر ہن۔ اس دے گیت کار نقش لائلپوری اتے پروڈیوسر جگدیش گارگی ہن۔
ضلع گسنگ
گسنگ آسٹریا دے صوبے برگنلینڈ دا اک ضلع اے۔
کنکاں دے اوہلے
حوالے
گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:بھارتی پنجابی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
15 مارچ
15 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 74واں (لیپ سال وچّ 75واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 291 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
گندھک دا تیزاب
گندھک دا تیزاب اک طاقتور تیزاب اے جیدا فارمولا H2SO4 اے۔ اے جینا مرضی گاڑھا ہوۓ اے پانی چ حل ہو جاندا اے۔ گندھک دا تیزاب بوت شیواں بنان چ ورتیا جاندا اے تے کیمیائی انڈسٹری دی اک وڈی پیداوار اے۔ 2001 چ ایدی پیداوار 165 ملین ٹن سی جیدی قیمت 8 بلین امریکی ڈالر اے۔ اینوں گڑیاں دیاں بیٹریاں، معدنیات کڈن، کھاد بنان چ، تیل صاف کرن چ، گندا پانی صاف کر چ تے کیمیائی شیواں بنان چ ورتیا جاندا اے۔
ورتن
گندھک دا تیزاب بوت خاص کیمیائی کمپاؤنڈ اے۔ کسے دیس چ گندھک دے تیزاب دی پیداوار ایدی انڈسٹریل طاقت دا نشان ہوندا اے۔ جگ چ گندھک دے تیزاب دا سب توں وڈا ورتن فوسفورک تیزاب دی پیداوار اے۔ تقریبا 60٪ گندھک دا تیزاب اس کم واسطے ورتیا جاندا اے۔ فوسفورک تیزاب توں کھاداں تے ڈٹرجنٹ بناۓ جاندے نیں۔
گندھک دا تیزاب بوت وڈے پیمانے تے لوۓ تے سٹیل بنان آلی انڈسٹریاں چ زنگ اتران چ ورتیا جاندا اے۔ اے کم جیناں پلانٹاں چ ہوندا اے اوہ اس کم چ سلفر دیاں آکسائیڈاں بناندے نیں جیناں نوں دوبارہ گندھک دا تیزاب بنان چ ورتیا جاندا اے۔
ضلع جینرزڈورف
جینرزڈورف آسٹریا دے صوبے برگنلینڈ دا اک ضلع اے۔
میرو نیشنل پارک
میرو نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
اَتری
اتری اک ویدک رشی نيں ، جنہاں نو‏ں اگنی ، اِندر تے ہندو مذہب دے ہور ویدک دیوتاواں دے لئی متعدد بھجن تحریر کرنے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اتری ہندو روایت وچ اک سپت رشیاں (ست عظیم ویدک رشی) وچو‏ں اک نيں تے اوہ مقدس نص رگ وید وچ سب تو‏ں زیادہ مذکور نيں۔
رگ وید دا پنجواں منڈل (حصہ پنجم) انہاں دے اعزاز وچ اے، جسنو‏ں اتری منڈل کہندے نيں تے ايس‏ے وچ ست بھجن انہاں تو‏ں تے انہاں د‏‏ی اولاد تو‏ں منسوب نيں۔
گندھک دا تیزاب
ورتن
امونیم سلفیٹ اک ضروری نائیٹروجن دی کھاد اے۔ اینوں لوۓ تے سٹیل نوں صاف کرن آلے پلانٹاں چ خراب کوئلے توں گرمی لے کے فالتو گندھک دے تیزاب نال ریایکٹ کرا کے امونیم سلفیٹ دے کرسٹل بناۓ جاندے نیں جینوں کھاد دے طور تے ویچیا جاندا اے۔
اَتری
اتری دا ذکر پُراناں تے ہندو رزمہ داستاناں جداں راماین تے مہابھارت وچ وی ملدا ا‏‏ے۔
گندھک دا تیزاب
ورتن
ایدے توں الومنیم سلفیٹ بنایا جاندا اے جینوں کاغذ چھاپن چ تے زخماں دی مرہم کرن چ ورتیا جاندا اے۔ اینوں کاغذ نوں سخت کرن چ وی ورتیا جاندا اے۔ الومنیم الفیٹ نوں الومنیم ہائیڈوکسائڈ بنان چ ورتیا جاندا اے جیدے توں پانی صاف کیتا جاندا اے تے پانی دا ذائقہ وی چنگا کرن چ ورتیا جاندا اے۔
اَتری
سوانح
thumb| مہاویشنو تے برہما رودر رشی اتری دے سامنے نمودار ہوئے اتری دا شمار ست عظیم رشیاں یا سپت رشیاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ویدی عہد د‏‏ی کہانیاں دے مطابق ، رشی اتری د‏‏ی شادی انسویا دیوی تو‏ں ہوئی سی۔ انہاں دے تن بیٹے سن دتاتریہ ، درواس تے چندر۔ داستان دے مطابق، اوہ ست سپت رشیاں وچ آخری نيں تے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ انہاں دا جنم بولی تو‏ں ہويا۔ اتری د‏‏ی زوجہ انوسویا سن، جنہاں نو‏ں ست پرتیورتاواں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں غیبی آواز دے ذریعہ تپ کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی تو، اتری آسانی تو‏ں اس اُتے راضی ہوئے گئے تے سخت تپسیا کيتی۔ اُنہاں د‏‏ی عقیدت تے دعاواں تو‏ں خوش ہوئے ک‏ے تری مورتی (ہندو تثلیث)، یعنی برہما، وِشنو تے شیو انہاں دے سامنے حاضر ہوئے تے انہاں نو‏ں وردان دتا۔ انہاں نے خواہش ظاہر کیت‏‏ی سی کہ تِناں دیوت‏ا انہاں دے ہاں بشکل اوتار پیدا ہون۔ اک جگہ ایہ وی آندا اے کہ انسویا نے اپنی عفت د‏‏ی طاقت تو‏ں تِناں دیوتاواں نو‏‏ں بچایا تے اس دے بدلے وچ ، اوہ اس دے بیٹے پیدا ہوئے۔ برہما چندرا د‏‏ی شکل وچ ، وشنو دتاتریہ د‏‏ی شکل وچ تے شیو درواس دے طور اُتے پیدا ہوئے سن ۔ اتری دے بارے وچ ذکر مختلف ہندو نصوص وچ پایا جاندا اے ، جنہاں وچ قابل ذکر رگ وید وچ ا‏‏ے۔ اوہ مختلف عہدےآں وچ سن، راماین دے دوران تریندا یُگ وچ ، جدو‏ں انہاں نے تے انسویا نے رام تے انہاں د‏‏ی اہلیہ سیندا نو‏‏ں مشورہ دتا۔ اس جوڑی نو‏‏ں دریائے گنگا نو‏‏ں زمین اُتے لیانے تو‏ں وی منسوب کیتا گیا اے، جس دا تذکرہ شیو پران وچ ملدا ا‏‏ے۔
گندھک دا تیزاب
ورتن
اینوں کیمیائی انڈسٹری چ کئی دوجے کماں واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ اینوں نائلون بنان چ ورتیا جاندا اے۔ اے ہائیڈروکلورک تیزاب بنان چ ورتیا جاندا اے۔ گندھک دا تیزاب تیل صاف کرن چ تے اے آئسواوکٹین بنان چ کیٹالسٹ دے طور تے ورتیا جاندا اے۔ آئسواوکٹین پٹرول دے اوکٹین نمبر ودا دیندا اے۔ اینوں تے آئیوڈین نوں آکسیجن تے ہائیڈروجن بنان چ ورتیا جاندا اے۔
اَتری
حوالے
گٹھ:رشی گٹھ:حفرس اء
گندھک دا تیزاب
ورتن
گندھک دا تیزاب پانی سکان چ ورتیا جاندا اے۔
کولیپٹس پٹیس
کولیپٹس پٹیس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
مارلین ڈائٹرچ
بارلے جوڑ
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
رضاکاراں دا مارچ
رضاکاراں دا مارچلوک راج چین،ہانگ کانگ (۱، جولائی،۱۹۹۷) ت مکاؤ (۲۰،دسمبر،۱۹۹۹) دا دیسی گؤن اے ۔ جیہنوں جانے مانے شاعر تے ڈراما نگار تیان ہان نے لکھیا سی ٹ اس دے موسیقار نی یر ہن۔ ایہ پہلی وار ۱۹۳۴ء چ اک شنگھائی تھیٹر دے دوران وجایا گیا سی ت ۲۰۰۴ء ت لوک راج چین دے آئین دی دفعہ ۱۳۶چ اس گؤن نو دیسی گؤن تسلیم کیتا گیا۔
موسیقی دھن
گٹھ:ترانے گٹھ:چین
لندن شہر
لندن شہر انگلینڈ برطانیہ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
دهستان قاهان
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
ہمدرد اخبار
رئیس الاحرار مولا‏نا محمد علی جوہر دا ایہ روزنامہ اردو اخبار ابتداً کلکتہ تو‏ں شائع ہونا شروع ہويا۔ بعد وچ مولا‏نا محمد علی جوہر اسنو‏ں دہلی تو‏ں نکالنے لگے۔ دہلی وچ مولا‏نا محمد علی جوہر نے اس دے لئی سرگرمی تو‏ں کم شروع کیتا۔ 13 فروری 1913ء دے ہمدرد دا نقیب اک صفحے اُتے نکلنے لگیا فیر بیروت تو‏ں ٹائپ خاصی مقدار وچ آ گئے تاں ہمدرد باقاعدگی تو‏ں نکلنے لگیا۔
اس وچ اردو دے بلند پایہ صحیفہ نگار مولا‏نا سید جالب، مولا‏نا شرر، قاضی عبدالاغفار تے سید محفوظ علی بدایونی مولا‏نا محمد علی جوہر د‏‏ی زیر نگرانی کم کردے سن ۔
کاوروو
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
ہمدرد اخبار
اخبار د‏‏ی بندش
نومبر 1914ء وچ مولا‏نا محمد علی جوہر دے ترکاں دے متعلق اک طویل مقالہ لکھنے دے باعث جدو‏ں انہاں دے انگریزی اخبار کامریڈ د‏‏ی ضمانت ضبط ہوئے گئی تے مولا‏نا محمد علی جوہر تے انہاں دے برادر اکبر مولا‏نا شوکت علی نو‏‏ں نظر بند کر دتا گیا۔
کاوروو
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ہمدرد اخبار
اخبار د‏‏ی بندش
اگست 1915ء وچ روزنامہ ہمدرد نو‏‏ں بند کر دتا گیا۔ مولا‏نا محمد علی جوہر نے تحریک ترک موالات دے سلسلہ وچ قید وی کاٹی تے رہائی دے بعد 1923ء وچ ہمدرد نو‏‏ں فیر جاری کیتا۔
ہور ویکھو
گٹھ:اردو اخبارات گٹھ:کولکات‏ا وچ شائع ہونے والے اخبارات گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات گٹھ:اخبار
ضلع لینڈک
لینڈک آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
ل کاربسے
thumb|Le Corbusier (1964) ل کاربسے (1887-1965) اک سوس فرانسیسی لکھاری پینٹر تے نویں نمونے دیاں کوٹھیاں بنان والا سی۔ اوہ نویں آرکیٹیکچر دی نیو رکھن والیاں چوں اے۔ اودے نمونیاں چ شہراں دے لوکاں لئی اک سوہنا تے کھلا ڈلا محول دین ول تعیان رکھیا گیا اے۔ سویٹزرلینڈ دی کرنسی تے اودی مورت چھپی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:باؤہاؤس گٹھ:سویٹزرلینڈ
وولگا وفاقی ضلع
وولگا وفاقی ضلع (Volga Federal District) (روسی: Приво́лжский федера́льный о́круг) روس دے اٹھ وفاقی ضلعے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ یورپی روس دا جنوب مشرقی حصہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وولگا وفاقی ضلع گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:روس دے وفاقی ضلعے
چک 54 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
کی می گائیو
کی می گائیو (جاپانی: 君 が 代، معنی: ماهراج دا راج) جاپان دا دیسی گؤن اے. ایہ دنیا دے سارے دیسی گؤناں توں سب توں چھوٹے والیاں چ شمار کیتیا جاندا اے. دنیا دے سارے دیسی گؤناں چ اسی دی تخلیق سب توں پرانی اے.
16 مارچ
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
کولومنا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 144,642 اے ۔ ایہہ ماسکو اوبلاست دے ضلع کولومنا دا انتظامی مرکز وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
مرسیسائیڈ
مرسیسائیڈ انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ضلع ریوٹے
ریوٹے آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
سیلوادور ڈالی
سیلوادور ڈالی (1904-1989) سپین دا اک پینٹر، تے لکھاری سی جینے ڈرائینگ، بت، مورتاں، فلماں بنایاں۔ آرٹ چ اوہ کیبزم، ڈاڈا تے سریلزم ورگیاں تحریکاں نال جڑیا ہویا سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
سیساکٹ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
سیساکٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ سیساکٹ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کولیپٹس اوشینیکس
کولیپٹس اوشینیکس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
Colaptes chrysoides
ضلع آق تپہ
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
دهستان کهک
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
نارفوک
نارفوک انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
لاپینرانتا
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔ لاپینرانتا شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے تھلواں کریلیا علاقے د راجگھر اے ۔
مائیکوپ
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ادیگیا دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 144,246 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
محمد عاکف ارصوی
محمد عاکف ارصوی (ترکی بولی: Mehmet Akif Ersoy) ترکی دے معروف شاعر، ادیب، دانشور، رکن پارلیمان تے ترکی دے قومی ترانے "استقلال مارشی” دے خالق سن ۔ اپنے وقت دے بہترین دانشوراں وچ شمار کیتے جانے والے ارصوی ترکی بولی اُتے اپنے عبور تے حب الوطنی تے ترک جنگ آزادی وچ مدد دے باعث وی شہرت رکھدے نيں۔
انہاں دا تخلیق کردہ ترانہ ترکی دے ہر سرکاری و نجی تعلیمی ادارے د‏‏ی دیوار پر، ترکی دے قومی پرچم، بابائے قوم مصطفیٰ کمال اتاترک د‏‏ی تصویر تے نوجواناں تو‏ں کيتی گئی اک تقریر دے متن دے نال، آویزاں کیتا جاندا ا‏‏ے۔
بردور وچ انہاں دے ناں تو‏ں اک یونیورسٹی وی قائم ا‏‏ے۔ ارصوی د‏‏ی تصویر تے قومی ترانہ 1983ء تو‏ں 1989ء تک 100 ترک لیرا دے بینک نوٹ اُتے موجود رہی۔
سوانح حیات
thumb|کبھے|83ء تو‏ں 89ء تک رائج 100 ترک لیرا دے بینک نوٹ اُتے عاکف د‏‏ی تصویر محمد عاکف 1873ء وچ سلطنت عثمانیہ دے شہر قسطنطنیہ (موجودہ استنبول) وچ پیدا ہوئے۔ آپ دا گھرانہ انتہائی مذہبی سی تے آپ دے والد طاہر آفندی اک مدرسے وچ مدرس سن ۔ انہاں نے آپ دا ناں محمد رغیف رکھیا سی ۔ ایہ عربی ناں کیونکہ ترکی وچ زیادہ معروف نہ سی اس لئی اوہ محمد عاکف اکھوائے لیکن والد تمام عمر انہاں نو‏‏ں رغیف ہی پکارتے سن ۔ والد د‏‏ی وفات تے اگ لگنے تو‏ں گھر د‏‏ی تباہی دے باعث آپ نو‏‏ں تعلیمی سلسلہ منقطع کرنا پيا تے ملازمت کرنی پئی۔ لیکن اوہ اپنے پیشہ ورانہ دور دا آغاز جلد از جلد کرنا چاہندے سن تے انہاں نے مُلکیہ بیطار مکتبی (علاجِ مویشیاں د‏‏ی درس گاہ) وچ داخلہ لیا تے 1893ء وچ اعزازی سند دے نال فارغ ہوئے۔
اسی سال محمد عاکف نے سرکاری ملازمت حاصل کيتی تے اناطولیہ وچ مختلف مقامات اُتے متعدی امراض اُتے تحقیق ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اپنے مذہبی پس منظر دے باعث اوہ مسلماناں دے زوال اُتے بہت پریشان سن اس لئی انہاں نے اس عرصے دے دوران مختلف مساجد وچ خطبے وی دتے تے منبر دے ذریعے عوام وچ شعور اجاگ‏ر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ہم عصر ادیباں رضا زادہ محمود اکرم، عبد الحق حامد تے جناب شہاب الدین دے ہمراہ انہاں نے "مدافعِ ملیِ حیاتی" دے جریدے "سبیل الرشاد" وچ کم کیتا۔ بعد ازاں سرکاری ملازمت تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ انہاں د‏‏ی شاعری تے مضامین "صراط مستقیم" نامی جریدے وچ وی شایع ہُندے سن ۔
سلطنت عثمانیہ دے اختتامی دور وچ محمد عاکف اک محب وطن ادیب د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھرے۔ انہاں نے ترکی د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد وچ اپنا بھرپور حصہ لیا تے اناطولیہ بھر د‏‏یاں مساجد وچ خطباں دے ذریعے عوام وچ جذبہ حب الوطنی اجاگ‏ر کیتا۔ 19 نومبر 1920ء نو‏‏ں کستمونو د‏‏ی نصر اللہ مسجد وچ دتے گئے مشہور خطبے وچ انہاں نے معاہدہ سیورے د‏‏ی مذمت کيتی تے عوام تو‏ں مطالبہ کیتا کہ اوہ اپنے ایمان و اسلحے دے ذریعے مغربی نو آبادیانی قوتاں دا مقابلہ کرن۔ جدو‏ں ایہ تقریر سبیل الرشاد وچ شایع ہوئی تاں ملک بھر وچ پھیل گئی تے بعد وچ اسنو‏ں پمفلٹ دے ذریعے ترک فوجیاں وچ وی تقسیم کیتا گیا۔
قومی ترانہ
ترک جنگ آزادی دے دوران آپ د‏‏ی لکھی گئی اک نظم “استقلال مارشی” نے بہت شہرت حاصل کيتی تے بعد وچ قیام جمہوریہ اسنو‏ں ترکی دا قومی ترانہ قرار دتا گیا۔ قومی ترانے دے خالق د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترکی وچ انہاں نو‏ں لا فانی حیثیت حاصل ہو گئی۔ استقلال مارشی نو‏‏ں 12 مارچ 1921ء نو‏‏ں مجلس کبیر ملی دے اجلاس دے دوران قومی ترانے د‏‏ی حیثیت دتی گئی۔
یہ ترانہ تے محمد عاکف د‏‏ی تصویر 1983ء تو‏ں 1989ء تک رائج 100 ترک لیرا دے بینک نوٹ اُتے وی موجود رہی۔ ترانہ سرکاری و عسکری تقاریب، قومی نمائشاں، کھیلاں دے مواقع تے اسکولاں وچ پڑھا جاندا اے جتھ‏ے 10 بندےآں اُتے مشتمل اس ترانے دے اولین دو بند ہی گائے جاندے نيں۔
خود ساختہ جلا وطنی و انتقال
ترکی وچ قیام جمہوریت دے بعد اتاترک د‏‏ی لادینی پالیسیاں دے باعث 1925ء وچ اوہ دل شکستہ ہو ک‏‏‏ے ترکی چھڈ گئے تے مصر دے دار الحکومت قاہرہ وچ سکونت اختیار کر لئی جتھ‏ے انہاں دا قیام 11 سال رہیا۔ لبنان دے اک دورے وچ انہاں نو‏ں ملیریا نے جکڑ لیا تے 1936ء وچ اپنی وفات تو‏ں محض 6 ماہ پہلے استنبول واپس آئے۔ انہاں د‏‏ی صحت بہت بگڑ چک‏ی سی، اس لئی اوہ جانبر نہ ہو سک‏‏ے تے بالآخر 27 دسمبر 1936ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔
انہاں نو‏ں استنبول دے ادرنہ قاپی قبرستانِ شہداء وچ سپرد خاک کیتا گیا۔ شدید سردی تے برف باری دے باوجود لکھاں افراد نے انہاں د‏‏ی نماز جنازہ وچ شرکت کيتی۔ اوہ جمہوریہ ترکی د‏‏ی تاریخ د‏‏ی پہلی شخصیت سن جنہاں د‏‏ی آخری رسومات دے موقع اُتے قومی ترانہ بجایا گیا۔
ادبی کارنامے
محمد عاکف روايتی مشرقی علوم وچ زبردست مہارت رکھدے سن ۔ بچپن وچ انہاں نے والد تو‏ں عربی و فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی سی۔ بعد ازاں انہاں نے سرکاری ملازمت دے ایام وچ دوستاں دے مشورے اُتے فرانسیسی بولی وی سکھی۔
انہاں دا سب تو‏ں مشہور ادبی کم “صفحات” اے جو انہاں د‏‏ی 44 نظماں اُتے مشتمل مجموعہ کلام ا‏‏ے۔ انہاں دے مجموعہ کلام وچ لافانی حیثیت “استقلال مارشی” نو‏‏ں حاصل اے گو کہ ایہ ترانہ انہاں د‏‏ی زندگی وچ “صفحات” دا حصہ نئيں بنایا گیا سی کیونکہ بقول محمد عاکف “ایہ ترانہ قوم د‏‏ی ملکیت اے، اس لئی وچ اسنو‏ں اپنے مجموعہ کلام وچ شامل نئيں کراں گا۔” پر انہاں دے انتقال دے بعد چھپنے والے مجموعیاں وچ استقلال مارشی نو‏‏ں وی شامل دے دتا گیا۔ ترکاں د‏‏ی وڈی اکثریت انہاں نو‏ں قومی شاعر تسلیم کردی اے لیکن انہاں دے اسلامی پس منظر تے مذہب نال والہانہ لگاؤ دے باعث انہاں نو‏ں سرکاری سطح اُتے قومی شاعر نئيں منیا جاندا۔ انہاں د‏‏ی کتاب “صفحات” وی حال ہی وچ قبولیت عام حاصل کر پائی اے ورنہ پہلے اسنو‏ں وی وڈے پیمانے اُتے شایع و فروخت نئيں کیتا جاندا سی کیونکہ ایہ بر سر اقتدار لا دینی عناصر دے نظریات نال متصادم سی۔
انہاں دے اہ‏م ادبی شہ پارےآں وچ شامل نيں:
خاطرہ لر وچ انہاں د‏‏ی اہ‏م نظم “صحرائے نجد تو‏ں مدینہ تک” شامل ا‏‏ے۔ اس کتاب دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ “اسلامی ادبیات وچ اس نظم تو‏ں زیادہ شاید ہی کوئی تے نظم مذہب تے رسول مقبول نال عقیدت پیدا کرنے والی ہوئے گی۔
ترکی وچ قوم پرستی د‏‏ی ودھدی ہوئی لہر دے باعث عاکف د‏‏ی آواز اُتے بہت زیادہ کن نئيں دھریا گیا تے رہی سہی کسر ترکی وچ رسم الخط د‏‏ی تبدیلی نے پوری کر دتی لیکن 1944ء وچ جدو‏ں انہاں دے داماد عمر رضا طغرل نے “صفحات” نو‏‏ں لاطینی رسم الخط د‏‏ی جدید ترکی وچ شایع کیتا تاں اوہ مقبولیت د‏‏ی بلندیاں اُتے پہنچ گئے۔
کلام عاکف تو‏ں چند اقتباست
حضور صلی اللہ علیہ وآلہٖ وسلم نے انسانیت د‏‏ی جو خدمت کيتی عاکف نے اپنی مشہور نظم “اک رات” وچ اس دا اس طرح تذکرہ کیتا اے:
اپنی اک نظم “اذانیں” وچ اذان دے بارے وچ عاکف کہندے نيں
سلطنت عثمانیہ تو‏ں علیحدگی دے خواہش مند البانوی تے عرب قوم پرستاں نو‏‏ں مخاطب کردے ہوئے آپ نے کہیا
اک ہور نظم وچ کہندے نيں:
عاکف تے اقبال
جے فکری ہم آہنگی تے نظریاتی مماثلت و مشابہت نو‏‏ں دیکھیا جائے تاں اقبال تے عاکف دے کلام وچ اِنّی زیادہ اے کہ اسلامی دنیا دا کوئی شاعر اقبال نال اِنّی فکر قربت نئيں رکھدا۔
ترکی تے پاکستان وچ اک دوسرے دے ملکاں دے جنہاں دو شاعراں دا زیادہ ذکر کیتا جاندا اے تے جنہاں دا حوالہ وی دوناں ملکاں وچ شائع ہونے والے جرائد و رسائل وچ دتا جاندا اے اوہ جلال الدین رومی (مولانائے روم) تے علامہ محمد اقبال نيں۔ شاید اوہدی وجہ ایہ اے کہ علامہ اقبال نے مولانائے روم نو‏‏ں پیر رومی قرار دتا اے تے خود نو‏‏ں مرید ہندی پر کلام اقبال تے کلام عاکف دا مطالعہ اس گل نو‏‏ں ثابت کردا اے کہ ترکی تے اردو شاعری وچ جنہاں دو اسلامی شاعراں دے کلام وچ حد درجہ مشابہت پائی جاندی اے اوہ عاکف تے اقبال ہی نيں۔
عاکف اقبال ہی د‏‏ی طرح عظیم محب وطن سن لیکن اوہ وی مغربی قومیت دے سیاسی نظریہ دے خلاف سن تے اتحاد اسلامی دے علمبردار سن ۔ اقبال وطنیت نو‏‏ں مذہب دا کفن سمجھدے سن تے عاکف وطنیت نو‏‏ں شیطانی تصور خیال کردے سن ۔ جس دا ہلکا جہا اظہار بالا وچ قومیت دے حوال تو‏ں انہاں دے خیالات تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔
اسلامی دنیا د‏‏ی زبوں حالی دا جو نقشہ اقبال نے کھنچیا سی بالکل اسی طرح عاکف نے وی عالم اسلام دے مصائب تے اوہدی بھیڑی حالت د‏‏ی منظر کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔
استون علاوہ ملائیت، پردہ، جدید ادب تے استبداد وغیرہ اُتے وی دونے شاعر یکساں سوچ دے مالک نيں۔
عاکف سب تو‏ں پہلے جنگ آزادی دے ایام وچ انقرہ وچ کلام اقبال تو‏ں واقف ہوئے۔ ایہ تعارف اقبال دے کسی کتابچے تو‏ں ہويا جو کسی نے سبیل الرشاد دے دفتر وچ پہنچایا سی ۔ عاکف نے اس کتابچے تو‏ں ایہ رائے قائم کيتی کہ انہاں دے تے اقبال دے کلام وچ مشابہت پائی جاندی ا‏‏ے۔
عاکف نے اقبال دا تفصیلی مطالعہ قیام مصر دے زمانے وچ کیتا جنہاں وچ پیام مشرق وی شامل سی۔ عاکف نے گولگہ لر وچ اک نظم دے درمیان اقبال دے اک شعر دا ترکی ترجمہ دتا اے:
Heyecana verdi gonulleri heyecanli nagmesi gonlumun
Bbe no nagmeden mugeheyyicim kiyokihtimali terennumen
“میرے نغمیاں اُتے ترنم دا گمان نہ کیتا جائے، ایہ میرے دل د‏‏ی آواز اے جس نے لوگاں دے دلاں وچ ہیجان برپا کر دتا اے ۔”
ضلع امسٹ
امسٹ آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
17 مارچ
17 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 76واں (لیپ سال وچّ 77واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 289 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
البرخت دیورر
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:جرمن پینٹر
کولیپٹس اورٹیکولس
کولیپٹس اورٹیکولس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑی ترکھان
ضلع بولدوم ساز
ضلع بولدوم ساز ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بولدوم ساز شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
ضلع انزبرگ-لینڈ
انزبرگ-لینڈ آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
کولیپٹس پنکٹیگولا
کولیپٹس پنکٹیگولا چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
اویون راٹچابوری
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
اویون راٹچابوری تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ اویون را‍ٹچابوری دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Ubon Ratchathani
دیویا دِتا
دویا دتا اک سابقہ ماڈل اتے بھارتی فلمی اداکارہ ہن۔ ایہہ ہندی اتے پنجابی فلماں وچّ کم کردے ہن۔ ایہہ ہن تکّ سٹھّ توں زیادہ فیچر فلماں کر چکے ہن جنھاں وچّ دو قومانتری وی شامل ہن۔ ویر زارا اتے دلی 6 ورگیاں فلماں لئی انعام وی حاصل کر چکے ہن۔
نجی زندگی
دتا نے اپنی سکولی پڑھائی سیکرڈ ہارٹ کونوینٹ سکول، لدھیانہ توں کیتی۔ مئی 2005 وچّ ایہناں دی منگنی لیفٹینینٹ کمانڈر کلدیپ شیرگلّ نال ہوئی پر ویاہ نہیں ہویا۔
گٹھ:پنجابی فلمی اداکار گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
پیاتیگورسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
ویر زارا
ویر-زارا 2004 دی اک بھارتی رمانٹک ڈرامہ فلم ہے جسدے ہدائتکار یش چوپڑہ ہن۔ اس وچّ مکھ کردار شاہ رخ خان، پریٹی زنٹا اتے رانی مکھرجی نے نبھائے ہن۔
گٹھ:ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ
چک 55 ر ب
چک 55 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
مسعود احمد برکاتی
مسعود احمد برکاندی پاکستان دے معروف مدیر تے بچےآں دے ادیب سن، جو 1953ء توں دسمبر 2017ء تک مسلسل بچےآں دے اک ہی ماہنامہ رسالے ہمدرد نونہال دے مدیر رہے۔ بچےآں دے لئی اردو وچ پہلے سفر نامے دے مصنف تے حکیم محمد سعید دے قریبی دوست سن ۔ برکاتی اک علمی خانوادے نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں دا تعلق ہندوستان دی ریاست ٹونک توں سی۔ تقسیم ہند دے بعد پاکستان آئے۔ ہمدرد فاؤندیشن توں منسلک رہے، ہمدرد صحت دے مدیر منتظم تے ہمدرد وقف پاکستان دے ٹرسٹی تے پبلی کیشنز ڈویژن دے سینئر ڈائریکٹر سن ۔
مڈھلا جیون و تعلیم
مسعود احمد برکاتی 15 اگست 1933ء نوں راجستھان دی اک مسلم ریاست ٹونک وچ پیداہوئے۔ آپ دے دادا حکیم برکات احمد ٹونکی اک جید عالم دین سن ۔ سید مناظر احسن گیلانی تے مولوی معین الدین اجمیری، برکات احمد دے شاگرداں وچ شامل سن ۔ اس علمی ماحول وچ مسعود احمد برکاتی نے عربی، فارسی، اردو تے انگریزی زبان دی تعلیم دے علاوہ طب دی تعلیم وی حاصل کيتی۔ آپ نے کراچی دے اک ادارے توں روسی زبان وی سکھی۔
علمی دور
مسعود احمد برکاتی دی عمر حالے محض چودہ برس سی جدوں انہاں نے اپنے دادا برکات احمد دے ناں اُتے البرکات دے ناں توں اک قلمی رسالے دا اجرا کیتا۔ 16 سال دی عمر وچ مسعود احمد برکاتی نے انجمن ترقی اردو دے رسالے معاشیات وچ مضامین لکھناشروع کیتے۔ اس سلسلہ مضامین پربابائے اردو مولوی عبد الحق نے وی پسندیدگی دا اظہار کیتا سی۔ 1948ء وچ مسعود احمد برکاتی اپنے وڈے بھائی اختربرکاتی دے نال ہجرت کرکے پاکستان آ گئے تے حیدرآباد وچ قیام کیتا۔ پاکستان دے معروف طبیب تے اسکالر حکیم محمود احمد برکاندی وی آپ دے وڈے بھائی سن ۔ حیدرآباد وچ رہائش دے دوران وچ گزر اوقات دے لئی آپ نے چھ روپے ماہوار اُتے ٹیوشن پڑھایا۔ چند ماہ بعد آپ کراچی آ گئے۔ کراچی وچ اک دوست دی معرفت آپ دی ملاقات ہمدرد وقف دے بانی حکیم محمد سعید توں ہوئی۔ حکیم سعید نے اپنے نال کم کرنے دی پیشکش کيتی۔ اس طرح مسعود احمد برکاتی 1952ء وچ ادارہ ہمدرد توں وابستہ ہوئے گئے۔ ایہ وابستگی تاوفات برقرار رہی ۔ حکیم محمد سعید نے مسعود احمد برکاتی نوں ہمدرد وقف دے ٹرسٹیز وچ وی شامل کیتا۔
1953 وچ بچےآں دے رسالے نونہال دے اجرا اُتے اس دے مدیر مقرر ہوئے۔ تقریباً 65 سال اس ذمہ داری نوں نہایت احسن طریقے توں نبھایا۔ اس زمانے وچ کراچی وچ کچھ نوجوان نونہال پاکستان دے ناں توں وی اک رسالہ شائع کیتا کردے سن ۔ ہمدرد وقف دے زیر اہتمام شائع ہونے والے رسالے نونہال دا ناں بعد وچ ہمدرد نونہال کر دتا گیا۔ آپ پاکستان دے ممتاز طبی جریدے ہمدردصحت  دے ایگزیکٹو ایڈیٹر دی حیثیت توں وی اپنے فرائض نہایت تندہی توں سر انجام دیندے رہے۔ آپ اقوام متحدہ دے ادارے یونیسکو دے زیر اہتمام شائع ہونے والے رسالے کوریئر (Courier) دے اردو ایڈیشن پیامی دے شریک مدیر وی رہے۔ کوریئر دی مجلس ادارت کی، مٹینگ منعقدہ پیرس وچ وی شریک ہوئے۔ بعض رسالے دی مجلسِ ادارت وچ وی شامل رہے۔ مسعود احمد برکاتی نے پاکستان وچ تے بیرون ملکاں مختلف علمی اجلاساں تے سیمنارز وغیرہ وچ شرکت کيتی تے مقالات پیش کیتے۔ بعض بین الاقوامی مجالس دی صدارت وی کيتی۔ کئی اخبارات و رسالے وچ مسعود احمد برکاتی دی مختلف موضوعات اُتے شائع ہونے والی تحریراں دی تعداد سینکڑاں وچ اے۔ مسعود احمد برکاتی کوان دی قابل قدراورمسلسل خدمات دے اعتراف وچ آل پاکستان نیوزپیپرز سوسائٹی دی جریدے کمیٹی نے 2 مارچ، 1996ء وچ نشان ِسپاس تے اے پی این ایس دی جانب توں 2012ء وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ پیش کیتا گیا۔
تصنیفات
مسعود احمد برکاتی نے بچےآں تے نوجواناں دے لئی کئی کتاباں تصنیف کیتیاں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1930ء دی دہائی دے جم گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو مصنف گٹھ:پاکستانی بچےآں دے مصنف گٹھ:پاکستانی مدیران گٹھ:راجستھانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ضلع ٹونک دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنف
شہید محبت (بوٹا سنگھ)
شہید محبت 1999 دی نیشنل ایوارڈ جیتو پنجابی فلم ہے جو کہ اک سچی کہانی اتے مشتمل ہے۔ منوج پنج دی ڈائریکٹ کیتی اس فلم وچّ گرداس مان، دویا دتا، ارون بکشی، گرکیرتن اتے چیتنا داس فلم دے اہم ستارے ہن۔ ایہہ فلم 1999 دے وینکوور فلم فیسٹیول وچّ وی دکھائی گئی اتے 46ویں قومی فلم اوارڈ وچّ فلم سبھ توں ودھیا پنجابی فیچر فلم ہون دا نیشنل اوارڈ حاصل کیتا۔
کہانی
ایہہ فلم ہندستان دی ونڈ (1947) ویلے دی اک سچی کہانی اتے مشتمل ہے۔
اک سکھ سابقہ فوجی بوٹا سنگھ دوجی عالمی جنگ ختم ہون توں بعد جد برما دی سرحد توں اپنے پنڈ واپس آیا تاں اسدی جوانی ڈھل چکی سی۔ پھر وی اپنا خود دا پروار ہون دی تمنا اسدے دل دی کسے نکرے مگھدی پئی سی۔ اک وپاری آدمی نے اسنوں کیہا کہ جے اوہ 2000 روپئے دا انتظام کر لوے تاں اوہ یو.پی. توں اسنوں اک وہوٹی لیا دیویگا۔ بوٹا سنگھ اک-اک پیسہ بچاؤن لگّ پیا۔ کافی مشقت دے بعد اسنے 1800 روپئے جمع کر لئے۔ اگلی فصل آؤن ’تے اوہ ویاہیا ہونا سی۔
1947 وچّ بھارت آزاد ہویا؛ پاکستان بنیا اتے دوویں پاسیوں لوکاں نوں اپنے وسے-وسائے گھر چھڈّ کے سرحد پار انجانیاں تھانواں ولّ نوں ترنا پیا۔ بوٹا سنگھ دا پنڈ وی دنگیاں دی لپیٹ وچّ آ گیا۔
اک دن بوٹا اپنے کھیتاں وچّ کم کر رہا سی۔ کجھ دنگاکاریاں توں بھجدی اک مسلمان کڑی بوٹا سنگھ کول آئی ’تے اپنی حفاظت کرن دی بینتی کیتی۔
بوٹا سنگھ نے دنگاکاریاں نوں سمجھاؤنا چاہیا پر اوہ نہ منے۔ اخیر اوہناں اس کڑی دے بدلے 2000 روپئے دی منگ کیتی، بوٹا سنگھ نے ہن تکّ بچائے 1800 روپئے اوہناں نوں دے دتے ’تے اس مسلمان کڑی زینب نوں اپنے گھر پناہ دتی۔
کجھ دن گزرے تاں پنڈ والیاں اعتراز کیتا کہ اوہ اس کڑی نوں اس طرحاں اپنے گھر نہیں رکھ سکدا۔ جاں تاں اوہ اس نال ویاہ کر لوے جاں پھر اس نوں کیمپ وچّ چھڈّ آوے، جتھے پاکستان نوں جان والے لوک ٹھہرے ہوئے نے۔ عمر وچّ زینب نالوں وڈا ہون کرکے بوٹا سنگھ نے اسنوں کیمپ وچّ چھڈّ آؤنا ہی بیہتر سمجھیا، پر بوٹا سنگھ دی اپنے لئی کیتی قربانی ’تے سادگی دی قایل زینب نے کیہا کہ کی اوہ اینا غریب اے کہ اسنوں دو روٹیاں وی نہیں کھوا سکدا؟ اس طرحاں دوواں دا پیار ظاہر ہویا ’تے اوہناں ویاہ کروا لیا؛ چھیتی اوہناں دے گھر اک دھی نے جنم لیا۔ بوٹا سنگھ دی زندگی بدل گئی۔
بوٹا سنگھ دا اک بے ایمان چاچا چاہندا سی کہ بوٹا بناں کسے وارث دے کنوارہ ہی مر جاوے ’تے اسدی ساری زمین اس نوں مل جاوے۔ جدوں 1952 وچّ بھارت ’تے پاکستان دنگیاں وچّ پچھے رہِ گئیاں کڑیاں نوں واپس اوہناں دے ماپیاں تکّ پہنچاؤن لئی سہمت ہوئے تاں اس نے پولیس نوں خبر کر دتی کہ ایسی اک مسلمان کڑی اوہناں دے پنڈ وچّ وی ہے۔ بوٹا سنگھ دی غیر-حاضری وچّ پولیس زبردستی زینب نوں لے گئی۔
بعد وچّ زینب نوں پاکستان اسدے ماپیاں کول بھیج دتا گیا۔ بوٹا اپنی ساری زمین ویچ کے اپنی دھی سمیت غیر-قنونی طریقے نال پاکستان آ گیا۔ معاملہ ججّ اگے پیش ہویا تاں اپنے پروار دے دباء ہیٹھ زینب نے بوٹا سنگھ نوں پچھانن توں انکار کر دتا۔
نراش ’تے دکھی بوٹا سنگھ نے اپنی دھی سمیت تیز رفتار ریل اگے چھال مار دتی۔ اسدی موت ہو گئی پر اسدی دھی بچ گئی۔ پاکستانی نوجواناں نوں جد ایہہ گلّ پتہ لگی تاں اوہناں بوٹا سنگھ نوں “شہید محبت بوٹا سنگھ” کیہا ’تے اسدے نام ’تے اک میموریال اتے ٹرسٹ قایم کیتا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:بھارتی پنجابی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
ترکو
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔ ترکو شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے فنلینڈ خاص علاقے د راجگھر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:فن لینڈ گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع شواز
شواز آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
ضلع گیوروگلی
ضلع گیوروگلی ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ تاگتا شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
دهستان فردو
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
18مارچ
18 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 77واں (لیپ سال وچّ 78واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 288 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
اودینستوو
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 139,021 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
کولیپٹس میلانوکوروس
کولیپٹس میلانوکوروس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
porsiento de animales son pajaros carpiteros
گٹھ:پنچھی
بیت الحکمت
thumb||200px|عباسیہ کت‏ب خانے وچ سائنسداں، مقامات الحریری۔ خلیفہ ہارون الرشید نے اپنے عہد وچ اک اک ایداں دے مرکز دا اہتمام تے قائم کیتا جو سائنسی علوم اُتے تحقیات کرنا تے علمی تحیقات تو‏ں عوام نو‏‏ں جدید نظریات تو‏ں آگاہ کرنا سی۔ اسنو‏ں شہر بغداد وچ قائم کیتا گیا۔
عباسی خلیفہ مامون الرشید دے عہد وچ بغداد وچ بیت الحکمت اک ک‏‏تب خانہ سی۔ جتھ‏ے فلسفی، سائنس دان تے علما دین تحقیقی کم کیتا کردے سن ۔ thumb|200px|Left| عباسیہ دور دے سائنسی تحقیات اُتے مبنی کتاباں تے تحریراں۔
بیت الحکمت (عربی: بيت الحكمة  ) ، جسے بغداد کی گرینڈ لائبریری بھی کہا جاتا ہے ،  بغداد میں عباسی پبلک اکیڈمی اور دانشورانہ مرکز تھا ۔ اس کی بنیاد آٹھویں صدی کے آخر میں خلیفہ ہارون الرشید کے مجموعوں کے لئے ایک لائبریری کی حیثیت سے رکھی گئی تھی (پھر بعد میں المومن کے دور میں ایک پبلک اکیڈمی میں تبدیل ہوگئی) یا اس کے ذریعہ تخلیق کیا گیا ایک نجی مجموعہ تھا۔ المنصور (حکمرانی 754–775) کے لئے عربی اور فارسی دونوں میں نایاب کتابیں اور شعری مجموعے رکھے گئے ہیں۔ [1] [3]
بیت الحکمت اور اس کے مضامین کو بغداد کے محاصرے میں 1258 میں تباہ کردیا گیا ، جس سے بیت الحکمت  کے لئے آثار قدیمہ کے ثبوت کی راہ میں بہت کم رہ گیا ، اس طرح کے بارے میں زیادہ تر معلومات اس زمانے کے عصر حاضر کے علما کے کاموں سے اخذ کی گئی ہیں۔ جیسا کہ طبری اور ابن ال ندیم
تریخ
بنو امیہ دے دور خلافت وچ ملک شام شہر دمشق وچ ، علم د‏‏ی طرف زور دیندے ہوئے کتاباں نو‏‏ں ذخیرہ کرنے تے کت‏ب خانے قائم کرنے دا کم شروع کیتا گیا۔ جدو‏ں خلیفہ منصور امیہ خلافت د‏‏ی جگہ سنبھالیا تاں اپنا دار الخلافہ شہر بغداد کیتا۔ شہر بغداد د‏‏ی بنیاد تے آباد وی منصور نے ہی کیتا سی۔ کتاباں خاناں دا سلسہ جاری رہیا۔ ہارون الرشید دے دور وچ مستحکم ہويا تاں مامون دے دور وچ منظم ہويا تے شہرہ آفاق وی ہويا۔
پس منظر
بیت الحکمت عباسی دور دے دوران رونما ہونے والی اک وڈی ترجمانی تحریک دے اک حصے دے طور اُتے موجود سی ، یونانی تے سریانی تو‏ں عربی بولی وچ کم دا ترجمہ کردی سی ، لیکن اس گل دا امکان نئيں اے کہ ایوان حکمت اس طرح دے کم دے واحد مرکز دے طور اُتے موجود سی ، جداں کہ وڈی ترجمہ کوششاں قاہرہ تے دمشق وچ بیت الحکمت دے مجوزہ قیام تو‏ں وی پہلے شروع ہوئیاں۔ اس ترجمے د‏‏ی تحریک نے اسلامی دنیا وچ رونما ہونے والی اصلی تحقیق د‏‏ی اک بہت وڈی رفتار نو‏‏ں اگے ودھایا ، جس دے پاس یونانی ، فارسی تے ہندوستانی ذرائع تو‏ں عبارتاں تک رسائی حاصل تھی۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:اسلامی کت‏ب خانے گٹھ:تریخ اسلامی علوم گٹھ:خلافت عباسیہ وچ بغداد گٹھ:خلافت عباسیہ وچ نويں صدی گٹھ:عباسی ادب گٹھ:عراق وچ کت‏ب خانے گٹھ:عراق وچ نويں صدی گٹھ:عربی طرز تعمیر گٹھ:قدیم یونیورسٹیاں گٹھ:قدیم کت‏ب خانے گٹھ:قرون وسطی وچ عراق گٹھ:معدوم کت‏ب خانے گٹھ:نويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:ہارون الرشید
سورن
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
سورن تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ سورن دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کریمیائی وفاقی ضلع
کریمیائی وفاقی ضلع (Crimean Federal District) (Кры́мский федера́льный о́круг) روس دے نو وفاقی ضلعے وچو‏ں اک اے ۔اس دا قیام 21 مارچ، 2014ء نو‏‏ں عمل وچ آیا۔ وفاقی ضلع وچ متنازع جمہوریہ کریمیا تے روس دا وفاقی شہر سواستوپول شامل نيں، دوناں نو‏ں بین الاقوامی طور اُتے زیادہ تر یوکرین دا حصہ تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ وفاقی ضلع دا انتظامی مرکز سمفروپول ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کریمیائی وفاقی ضلع گٹھ:2014ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:روس دے وفاقی ضلعے گٹھ:روس وچ 2014ء دیاں تاسیساں گٹھ:روس وچ 2016ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:2016ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
نارتھمبرلینڈ
نارتھمبرلینڈ انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
کولیپٹس روبیگینوسس
کولیپٹس روبیگینوسس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع گوباداغ
ضلع گوباداغ ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ گوباداغ شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
ضلع کفشٹائن
کفشٹائن آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
نارتھ یارکشائر
اتلا یارکشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
کوپیسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی چیلیابنسک اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 137,604 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
یواسکولا
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔ جیواسکیلا شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے وشکارلا فنلینڈ علاقے د راجگھر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:فن لینڈ گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ضلع کتزبوہل
کتزبوہل آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک ضلع اے۔
کولیپٹس اریکولارس
کولیپٹس اریکولارس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
اویون تھانی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
اویون تھانی تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ اویون تھانی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Udon Thani
ضلع قربان سلطان اجہ
ضلع قربان سلطان اجہ ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ ییلانی شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
چک 56 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
خاساویورت
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی داغستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 133,929 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دهستان راهجرد شرقی
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
19 مارچ
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
نوٹنگمشائر
نوٹنگمشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
کولیپٹس ایروگینوسس
کولیپٹس  چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع بریگنز
بریگنز آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک ضلع اے۔
آکسفورڈشائر
آکسفورڈشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
پوری (شہر)
فنلینڈ اتلے یورپ دا دیس اے ، جہڑا  سکینڈینیویا چ واقع اے ، اسدا راجگھر ہیلسنکی شہر اے ۔ پوری شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے ساتاکنتا علاقے د راجگھر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کولیپٹس ریوولی
کولیپٹس ریوولی چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع ڈورنبرن
ڈورنبرن آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک ضلع اے۔
یاسوتھون
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا  جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کیمپیفیلس پولنز
کیمپیفیلس پولنز چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع فیلڈکرخ
فیلڈکرخ آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک ضلع اے۔
روس دے وفاقی شہر
وفاقی اہمیت دا شہر (City of federal importance) (روسی: Город федерального значения) یا وفاقی شہر روس دے وفاقی موضوع د‏‏ی حیثیت دا اک شہر ا‏‏ے۔ روسی وفاق 85 موضوعات وچ تقسیم ا‏‏ے۔ جنہاں وچو‏ں 3 وفاقی شہر ني‏‏‏‏ں۔
تصویر:Federal cities of Russia1.png
حوالے
گٹھ:روس دے وفاقی شہر گٹھ:روس دے وفاقی موضوعات
ضلع کہنہ اُرگینچ
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
ژلیزنودروژنی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 131,729 اے ۔
20 مارچ
20 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 79واں (لیپ سال وچّ 80واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 286 دن باقی ہن ۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
ژلیزنودروژنی
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کیمپیفیلس ہیماٹوگاسٹر
کیمپیفیلس ہیماٹوگاسٹر چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع صفرمراد نیازوف
ضلع صفرمراد نیازوف ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ داش اوغوز شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
سکشم
ساکشات(ہور ناں:آکاش تے سکشم) بھارت وچّ ڈزائن کیتا گیا اک اینڈرائڈ پلیٹ فارم مشتمل ٹیبلیٹ کمپیوٹنگ آلہ اے۔ ایہہ ڈجیٹل پاڑا مٹاؤن لئی اک سستے آلہ دے طور اتے ڈزائن کیتا گیا اے۔ ایہہ سامان انفارمیشن اتے کمیونیکیشن ٹکنالوجی دے ولوں سکھیا دے قومی مشن دے تحت ڈیویلپ کیتا گیا اے جسدا مقصد بھارت دے 25،000 کالج اتے 400 یونیورسٹیاں نوں اک موجودہ ساکشات پورٹل دے ولوں اک ای-لرننگ پروگرام راہیں جوڑنا اے۔ ایہہ 1500 روپئے ($ 35 امریکی) دے ملّ دے ہدف دے نال اعلان کیتا گیا اے۔ استوں پہلاں 2009 وچّ وی $ 10 دے اس طرحاں دا اک سامان بناؤن دی گلّ ہوئی سی جو کہ اخیر اک پین ڈرائیو ورگا سٹوریج آلہ نکلیا۔
اتہاس
thumb|150px | ساکشات دا پروٹوٹائپ دکھاندے کپل سبل حالانکہ اک وار اسنوں لیپٹاپ کمپیوٹر دے روپ وچّ پھیلایا ہویا کیتا گیا سی، پر ایہہ اک لیپٹاپ نہیں سگوں اک ٹیبلیٹ کمپیوٹنگ آلہ اے۔ یونین انسان بہبود وزارت ولوں منگلوار نوں آجوجت قومی خواندگی مشن دے افتتاحی موقعے اتے اس گلّ نوں واضع کردے ہوئے، جوائنٹ سیکریٹری این کے سنہا نے کیہا کہ ایہہ کمپیوٹنگ آلہ 10 انچ لمبا اتے 5 انچ چوڑا اتے لگبھگّ $ 30 ملّ ہووےگا۔ حالانکہ اوہناں نے اس گلّ اتے ٹپنی کرن توں منا کر دتا کہ ایہہ لیپٹاپ نہ ہون دے باو جود لیپٹاپ دے طور اتے کیوں پھیلایا جا رہا اے
ساکشات دے وکری ملّ دے بارے وچّ کئی رپورٹاں ہن، اسنوں دنیا دے سبھتوں سستے کمپیوٹر دے روپ وچّ دسیا جا رہا اے۔ بھارتی انسان بہبود وزارت، کپل سبل نے 22 جولائی 2010 نوں اک پروٹوٹائیپ دا اعلان کیتا۔ دکھایا ہویا کیتے گئے سامان دا ملّ $ 35 اک پرتی دے لگبھگّ رکھیا جانا طے کیتا گیا اے جسنوں بعد وچّ گھٹاکے ہولی ہولی $ 20 اتے اخیر $ 10 کیتے جان دی سکیم اے۔ After the new device was unveiled, OLPCChairman نکولس نیگروپونٹ offered full access to OLPCtechnology, cost free to the Indian team ۔ کپل سبل نے اعلان کیتا کہ ایہہ یونٹ 1500 روپئے ( $ 35) وچّ ویچی جاوے گی اتے اسنوں طالب علماں نوں سبسڈی دے بعد 750 روپئے وچّ مہیا کروایا جاویگا ، بعد وچّ اسنوں گھٹاکے 500 روپئے ($ 10) تکّ کیتے جان دی سکیم اے۔
اس ٹیبلیٹ دے اک ویپرویئر ہون دے خدشےآں اتے ورام اک دورفلسفہ پروگرام گیجیٹ گورو توں لگا جو کہ اگست 2010 وچّ این ڈی ٹیوی اتے براڈکاسٹ ہویا۔ سامان دا ڈیمو دکھایا گیا اتے اسنوں اینڈرائڈ پرچالن تنتر چلاندے ہوئے وکھایا گیا۔ نال ہی اسنوں ویڈیو چلاندے، وائِی - فائی، 3جی، 2 جیبی ریم وغیرہ اہلیاتاں نال یکت وکھایا گیا۔
کم سسٹم
انسانی بہبود تے ترقی وزارت، بھارت سرکار ولوں شائع Invitation to Innovate دے مطابق، اس سامان دی سپیشفکیشن اتے کم سسٹم انج اے :
ویڈیو ویب کانفرینسنگ سہولت / ملٹیمیڈیا سامان دیکھن دی اہلیت جویں ۔ pdf, docx, ۔ ods, ۔ adp, ۔ doc, ۔ xls, ۔ jpeg, ۔ gif, ۔ png, ۔ bmp, ۔ odt, ۔ zip, avi, AC3 وغیرہ / کھوج کرن وچّ اہلیت پی ڈی ایف ریڈر / زپ فائلاں نوں انجپ کرن لئی انجپ ٹول / اپیکت فرمویئر اپگریڈ انسٹال کرن لئی امکان/ کمپیوٹنگ سہولتاں جویں اوپن آفس، سائلیب، کپس (پرنٹنگ سپورٹ لئی) / سٹرینڈ اتے سٹور کیتی گئی میڈیا فائلاں نوں چلان وچّ سمرتھاوان میڈیا پلیئر / انٹرنیٹ براؤزنگ، جاواسکرپٹ، پی ڈی ایف پلگ - اس جاوا / آڈیو - ویڈیو I / O لئی وائرلیس کمیونیکیشن / کلاؤڈ کمپیوٹنگ وکلپ / رموٹ آلہ مینیجمینٹ سمرتھا، یوٹیوب اتے ہور آنلائن ویڈیو سنوجواناں نوں رینڈر کرن دی سمرتھا (اوپن سورس فلیش پلیئر جویں gnash جاں swfdec) ۔