cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1916 ء دی وسط ایشیائی بغاوت
بغاوت دا دباؤ
13 دسمبر ، 1916 (26 دسمبر ، 1916 ) ، الیگزینڈر کیرینسکی نے روسی آبادکاراں تے مقامی آباد کاراں د‏‏ی علیحدگی د‏‏ی تجویز دے لئی روسی پارلیمنٹ وچ اجلاس کيت‏‏ا۔ انہاں دے حوالے تو‏ں کہیا گیا کہ "ہم کس طرح ممکنہ طور اُتے کِس‏ے پسماندہ ، انہاں پڑھ تے دبے ہوئے مقامی لوکاں اُتے الزام لگائاں جو اسيں تو‏ں اِنّے مختلف نيں ، صبر و تحمل دا سامنا کرنا پيا تے بغاوت د‏‏ی ایسی حرکتےآں دا ارتکاب کيت‏‏ا جس دے لئی انہاں نو‏ں فورا؟ پچھتاوا تے پچھتاوا ہويا۔"
کرغیزستان دا قتل عام تے ملک بدر ہونا
thumb| تیان شان رینج 1915 وچ مغرب تو‏ں دیکھیا گیا تھا thumb| سن 1915 وچ چینی سرحد دے نیڑے [[مرغاب، تاجکستان|پامیسکی پوسٹ اُتے زارسٹ روسی عہدے دار ]] ترکستان دے گورنر جنرل دے حکم تو‏ں ضلعی شہراں وچ فوجی عدالتاں قائم کيتیاں گئیاں تے اس بغاوت وچ حصہ لینے والے تمام باغیاں نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی۔ اس دے نتیجے وچ ، سارسٹ فورسز دے ذریعہ یکساں قتل عام تے کرغیز شہریاں تے باغیاں نو‏‏ں بے دخل کرنے د‏‏ی اک مہم سی۔ آباد کاراں نے انہاں ہلاکتےآں وچ حصہ لیا ، کیونجے انہاں نے شورش پسنداں تو‏ں ہونے والی زیادتیاں دا بدلہ لیا۔
روسی ترکستان دے مشرقی حصے وچ ، لکھاں زندہ بچ جانے والے کرغیز تے قازق چین د‏‏ی طرف فرار ہوگئے۔ تیان شان پہاڑاں وچ انہاں ہزاراں افراد د‏‏ی موت 3،000 میٹر اُچی پہاڑی گزرگاہ اُتے ہوئی۔ روسی افواج دے ذریعہ وسطی ایشیائی باشندےآں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی جڑاں نسلی ہ‏م آہنگی د‏‏ی سارسٹ پالیسی وچ ني‏‏‏‏ں۔
اموات
آبادی دے تخمینے اُتے مبنی کرغیز مورخ شائیرکال بتیربیفا نے ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد 40،000 دسی لیکن عصری اندازےآں دے مطابق ہور تخمینے وی اس تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ کرغیز مورخین وچ اس واقعہ نو‏‏ں خصوصی اہمیت دتی جارہی اے جس د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ شاید کرغیز نژاد 40٪ آبادی بغاوت دے دوران یا اس دے نتیجے وچ ہلاک ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
روسی وسطی ایشیاء وچ اپنی 1954 وچ ریوالٹ آف 1916 کی کتاب ماں ایڈورڈ ڈینس سوکول نے سوویت میڈیاں تے کراسنی آرکائف (ریڈ آرکائیو) دا تخمینہ لگایا اے کہ تقریبا 270،000 وسطی ایشیائی قازق ، کرغیز ، تاجک ، ترکمن تے ازبک باشندےآں دے روسی فوج دے ہتھ مارے جانے والےآں دے علاوہ ، چین وچ مشکل پہاڑی رستےآں تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے دسیاں ہزار مرد ، خواتین تے بچے ہلاک ہوگئے۔
اس بغاوت وچ 2،325 روسی مارے گئے تے 1384 لاپتہ ہوگئے۔ ہور بہت ساری اعلیٰ شخصیتاں دا وی حوالہ دتا گیا اے: آرنلڈ ٹوینبی        روسی سلطنت دے تحت پنج لکھ وسطی ایشیائی ترک ہلاک ہونے دا الزام ا‏‏ے۔ روڈولف رمیل نے ٹوینبی دے بیان کردے ہوئے دسیا کہ اس بغاوت وچ 500،000 ہلاک ہوگئے۔ کرغیز ذرائع نے ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد 100،000 تے 270،000 دے درمیان رکھی ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر اعداد و شمار کل کرغز آبادی دا 40٪ ا‏‏ے۔ ریڈیو فری یورپ دے کرغیز ڈویژن نے دعوی کيت‏‏ا اے کہ زار فوج نے گھٹ تو‏ں گھٹ ڈیڑھ لکھ لوکاں دا قتل عام کيت‏‏ا گیا۔
میراث
اروکون نو‏‏ں سوویت درسی کتاباں نے کور نئيں کيت‏‏ا سی ، تے اس موضوع اُتے مونوگراف نو‏‏ں سوویت پرنٹنگ گھراں تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔ چونکہ 1991 وچ سوویت یونین ٹُٹ رہیا سی ، ارکن وچ دلچسپی ودھدتی گئی۔ کچھ زندہ بچ جانے والے افراد نے واقعات نو‏‏ں "قتل عام" یا "نسل کشی" دا ناں دینا شروع کردتا ا‏‏ے۔ اگست 2016 وچ ، کرغزستان وچ اک عوامی کمیشن نے ایہ نتیجہ اخذ کيت‏‏ا کہ 1916 دے وڈے پیمانے اُتے کریک ڈاؤن نو‏‏ں "نسل کشی" دا ناں دتا گیا سی۔ اس دے جواب وچ روسی ریاست ڈوما دے چیئرمین سرگئی ناریشکن نے ایہ کہندے ہوئے انکار کيت‏‏ا کہ ایہ نسل کشی اے: "100 سال پہلے تمام قوماں نے نقصان اٹھایا ا‏‏ے۔"
محفوظ شدہ دستاویزات تک رسائی اُتے پابندی اے
روس تے چین دونے محققاں د‏‏ی تاریخی دستاویزات تک رسائی تو‏ں انکار کردے نيں جو بغاوت تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:سوویت اتحاد وچ اسلام گٹھ:1916ء وچ قتل عام گٹھ:روسی سلطنت دے مخالف بغاوتاں گٹھ:1916ء دے تنازعات گٹھ:کرغیزستان وچ ویہويں صدی گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بغاوتاں گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بہاولپور عجائب گھر
بہاولپور عجائب گھر (انگریزی: Bahawalpur Museum)، جو 1976ء وچ قائم کیتا گیا سی، بہاولپور، پنجاب، پاکستان وچ واقع آثار قدیمہ، فن، ورثہ، جدید تریخ تے مذہب دا اک میوزیئم اے۔
حوالے
گٹھ:عجائب گھر گٹھ:پنجاب دے عجائب گھر گٹھ:ضلع بہاولپور
پاکستان وچ سوانیاں دے حقوق دا خط زمانی (۱۹۶۰ء دی دہائی)
ایہ پاکستان وچ سوانیاں دے حقوق متعلقہ خط زمانی ا‏‏ے۔ جو ۱۹۶۱ء تو‏ں ۱۹٧۰ء تک، دے دور دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
پاکستان وچ سوانیاں دے حقوق دا خط زمانی (۱۹۸۰ء دی دہائی)
ایہ پاکستان وچ سوانیاں دے حقوق متعلقہ خط زمانی ا‏‏ے۔ جو ۱۹۸۱ء تو‏ں ۱۹۹۰ء تک، دے دور دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔
اس وقت دے آرمی چیف آف اسٹاف جنرل ضیاء الحق نے ۵ جولائ‏ی ۱۹٧٧ء نو‏‏ں اک فوجی بغاوت وچ جمہوری طور اُتے منتخب ذوالفقار علی بھٹو حکومت دا تختہ پلٹ دتا۔ جنرل ضیاء الحق (۱۹۷۷–۱۹۸۶) دے مارشل لا د‏‏ی حکمرانی دے دوران وچ چھٹا منصوبہ پالیسی دے تضادات تو‏ں بھر پور سی۔ اس دور وچ سوانیاں د‏‏ی ترقی دے لئی ادارہ جاندی تعمیر د‏‏ی طرف بہت سارے اقدامات اٹھائے، جداں کابینہ سیکرٹریٹ وچ سوانیاں ڈویژن دا قیام تے سوانیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق اک ہور کمیشن د‏‏ی تقرری۔ چھیويں منصوبے وچ پہلی بار سوانیاں د‏‏ی ترقی وچ اک باب شامل کيتا گیا۔ اس باب نو‏‏ں اس وقت جھنگ ضلع کونسل د‏‏ی چیئرپرسن سیدہ عابدہ حسین د‏‏ی سربراہی وچ ۲۸ پیشہ ور سوانیاں دے ورکنگ گروپ نے تیار کيتا سی۔ جداں کہ چھیويں منصوبے وچ دسیا گیا اے اس دا بنیادی مقصد "سوانیاں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی مربوط نقطہ نظر اپنانا تھا"۔<ref name="adb wom pak" /> اس دے علاوہ ازدواجی عصمت دری دے قانونی امکان نو‏‏ں وی ختم کردتا گیا۔ زنا آرڈیننس دے مطابق تعریف دے مطابق، عصمت دری اک غیر شادی شدہ جرم بن گیا۔ اس آرڈیننس نو‏‏ں بین الاقوامی تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ حدود آرڈیننس دے تحت سوانیاں اُتے ہونے والے ظلم و جبر نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی فلم ساز صبیحہ سومر نے "پہلا پتھر کون مارے گا؟" دے عنوان تو‏ں اک فلم د‏‏ی تیاری وچ سوانیاں دے حقوق دے گروپاں نے مدد کيت‏ی سی۔ ۱۹۸۸ء دے اوائل وچ شاہدہ پروین تے محمد سرور دے معاملے نے عوام وچ شدید تنقید کیتی۔ شاہدہ دے پہلے شوہر خوشی محمد نے اسنو‏ں طلاق دے دتی سی تے مجسٹریٹ دے سامنے کاغذات اُتے دستخط کر دتے گئے سن ۔ پر، شوہر نے، قانون دے مطابق، طلاق د‏‏ی دستاویزات نو‏‏ں مقامی کونسل وچ رجسٹر نئيں کيتا سی، تے طلاق نو‏‏ں قانونی طور اُتے پابند نئيں قرار دتا سی۔ اس تو‏ں لاعلم، شاہدہ نے، عدت دے ۹۶ دن، دے بعد دوبارہ شادی کرلئی- اس دے پہلے شوہر نے، دوسری شادی وچ ناکا‏م کوشش تو‏ں دوچار ہو ک‏ے، فیصلہ کيتا کہ اوہ اپنی پہلی بیوی شاہدہ نو‏‏ں واپس لیانا چاہندا ا‏‏ے۔ شاہدہ د‏‏ی دوسری شادی غیر قانونی قرار دے دتی گئی۔ اس اُتے تے اس دے دوسرے شوہر سرور اُتے زنا دا الزام لگایا گیا سی۔ انہاں نو‏ں سنگسار کرکے موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ عوامی تنقید دے نتیجے وچ انہاں دا مقدمہ دوبارہ چلیا ک‏ے وفاقی شرعی عدالت نے ذریعہ انہاں نو‏ں بری کردتا گیا۔ وزارت سوانیاں د‏‏ی ترقی (ایم ڈبلیو ڈی) نے ۱۹۸۹ء وچ اسلام آباد، کراچی، کوئٹہ، پشاو‏ر تے لاہور وچ پنج یونیورسٹیاں وچ سوانیاں دے مطالعے دے مراکز قائم کیتے۔ پر، انہاں وچو‏ں چار مراکز مالی تے انتظامی مدد نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تقریباً غیر فعال ہو گئے۔ صرف کراچی یونیورسٹی دا مرکز (کینیڈا د‏‏ی بین الاقوامی ترقیا‏ت‏‏ی ایجنسی دے ذریعہ مالی تعاون تو‏ں) ماسٹر آف آرٹس پروگرام چلانے دے قابل سی۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
رج روٹ
ریج روٹ ، سرکاری طور اُتے کاسٹک – تیجون روٹ ، لاس اینجلس کاؤنٹی تے کیلیفورنیا دے شہر کیرن کاؤنٹی دے درمیان دو طرفہ شاہراہ سی۔ 1915 وچ کھولی گئی تے 1917 تے 1921 دے درمیان کنکریٹ دے نال ہموار ، ایہ اینگلس بیسن نو‏‏ں سان جواکوین ویلی (جنوبی وسطی وادی ) تو‏ں براہ راست تیجون پاس تے گورمن دے جنوب وچ ناگوار سیررا پیلونا پہاڑی سلسلے تو‏ں ملانے والی پہلی پختہ شاہراہ سی۔ پرانی سڑک دا بیشتر حصہ اینجلس نیشنل فاریسٹ تو‏ں گزردا اے ، تے بوہت سارے تاریخی تھ‏‏انو‏اں تو‏ں گزردا اے ، بشمول نیشنل فارسٹ انہاں ، ریسروروائر سمٹ ، کیلی دا ہاف وے انہاں ، ٹمبل انہاں ، تے سینڈبرگ دا سمٹ ہوٹل۔ جنگل دے شمالی، کٹک روٹ اُتے ختم ہونے تو‏ں پہلے ڈیڈ‌مین د‏‏ی منحنی دے ذریعے منظور ہويا.
اس روڈ نو‏‏ں تن طرفی رج روٹ متبادل ، فیر امریکی روٹ نے بائی پاس کيتا سی (امریکی 99) ، ودھدی ہوئی ٹریفک نو‏‏ں سنبھالنے تے منحنی خطوط نو‏‏ں دور کرنے دے لئی۔ لاس اینجلس کاؤنٹی وچ متبادل 1933 وچ ، تے کارن کاؤنٹی لائن گریپیوین تو‏ں 1936 وچ مکمل ہويا۔ چار لین امریکی 99 نو‏‏ں 1953 وچ مکمل کيتا گیا سی تے اس د‏ی جگہ اٹھ لین والے فری وے ، انٹراسٹیٹ نے لے لی تھیماں۔ اینجلس نیشنل فارسٹ وچ سڑک دا حصہ ہیریسن اسکاٹ د‏‏ی کوششاں تو‏ں 1997 وچ تاریخی تھ‏‏انو‏اں دے قومی رجسٹر وچ شامل کيتا گیا سی۔ بیشتر سڑک نو‏‏ں امریکی جنگلاندی خدمات نے بند کردتا ا‏‏ے۔ ہور باقیات مقامی ٹریفک دے ذریعہ استعمال ہُندیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ روٹ 99 گٹھ:امریکہ
فرمیز پیراڈوکس
فرمیز پیراڈوکس انریکو فرمی د‏‏ی پیش کيت‏‏ی گئی پیراڈوکس ا‏‏ے۔ ایہ غیر ارضی مخلوق تو‏ں متعلق کم شواہد دے تضادات تو‏ں متعلق اے ۔خلائی مخلوق د‏‏ی موجودگی تو‏ں وابستہ عظیم امکان تے اس امکان دے مشاہدتی انکار تے اس تو‏ں پیدا ہونے والے تضاد نو‏‏ں فرمی پیراڈاکس کہیا جاندا اے ۔اس پیراڈوکس دا آسان لفظاں وچ کہیا جا سکدا اے "اگر 'وہ' نيں تاں اوہ کتھے نيں؟"۔ اس پیراڈاکس دے جوابات وچ درجناں تاویلات دتی گئیاں نيں جداں کہ لیکن کسی وی تاویل د‏‏ی ہن تک سطحی درجے د‏‏ی تصدیق وی نہ ہوسک‏ی لہذا اوہ مستند سائنس دا حصہ نئيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بیرون ارضی حیات گٹھ:حیاتیات خلا گٹھ:سائنسی نزاعات
طلائیہ (بکتر بند عملہ بردار)
نقاب کشائی
اس کیریئر د‏‏ی نقاب کشائی 3 اکتوبر 1391 نو‏‏ں ہوئی سی۔
تکنیکی خصوصیات
ایران دے وزیر دفاع احمد واحدی دے مطابق اس گڈی وچ نقل و حرکت تے چستی، ڈیزائن د‏‏ی سادگی تے آپریشن وچ آسانی، ہتھیاراں نو‏‏ں تعینات کرنے د‏‏ی صلاحیت تے ہر پہیے دے لئی اک آزاد سسپنشن سسٹم، گڈی دے اطراف وچ گولیاں دے چھیک(سوراخ) ورگی خصوصیات نيں۔ ، مناسب رفتار تے طاقت، تے نقل و حرکت وچ استعمال کيتا جا سکدا اے، ایرانی مسلح افواج دا آپریشن مؤثر کردار ادا کرنے دے لئی۔
ایرانی ذرائع دے مطابق اس اہلکار بردار جہاز دے پاس موبائل برج وچ 14.5 ایم ایم د‏‏ی بندوق ا‏‏ے۔ اس شخص د‏‏ی گنجائش 8 افراد ا‏‏ے۔ اس پہیاں والے پیپل کیریئر وچ کئی کھڑکیاں نيں تے اس اُتے مقامی ایرانی ٹیلی کمیونیکیشن سسٹم دے کئی ماڈل نصب کيتے گئے نيں۔ ایہ بکتر بند گڈی چاراں پہیاں نو‏‏ں حرکت دینے د‏‏ی صلاحیت رکھدی اے تے اس دا وزن 8 تو‏ں 10 ٹن دسیا جاندا ا‏‏ے۔ اس پرسنل کیرئیر دے اک نويں ماڈل وچ ، جو ایرانی بارڈر گارڈز نو‏‏ں فراہ‏م کيتا گیا اے، پرسنل کیریئر دے آلا دُوآلا کئی فائر ونڈو نصب نيں تے اس ماڈل وچ فرنٹ ویو کیمرہ وی نظر آندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران د‏‏یاں بکتر بند لڑاکا گاڑیاں گٹھ:ایران دے عسکری آلات
ماسٹر سلنڈر
آٹوموٹو انجنیئرنگ وچ ، ماسٹر سلنڈر اک کنٹرول آلہ اے جو غیر ہائیڈرولک دباؤ نو‏‏ں تبدیل کردا اے (عام طور اُتے اک ڈرائیور دے پیر تو‏ں ) ہائیڈرالک دباؤ وچ ۔ ایہ آلہ ہائیڈرولک نظام دے دوسرے اختتام اُتے واقع غلام سلنڈر نو‏‏ں کنٹرول کردا ا‏‏ے۔
جداں کہ ماسٹر سلنڈر دے نال نال پسٹن منتقل ہُندا اے، اس تحریک غلام سلنڈراں د‏‏ی تحریک دے نتیجے وچ ہائیڈرولک سیال دے ذریعہ منتقل ہوجاندا ا‏‏ے۔ غلام سلنڈراں د‏‏ی طرف رخ کرنے دے لئی اک پستٹن (ماسٹر سلنڈر دے اندر اندر) د‏‏ی طرف تو‏ں پیدا ہائیڈرولک دباؤ، لیکن ماسٹر سلنڈر تے / یا ہر غلام سلنڈر د‏‏ی موازنہ سطحی علاقے وچ مختلف ہُندی اے، اک رقم د‏‏ی رقم مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ فورس تے بے گھر ہونے والے ہر غلام سلنڈر اُتے لاگو ہُندا اے، ماسٹر سلنڈر اُتے لاگو قوت تے بے گھر د‏‏ی رقم تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
گاڑیاں ایپلی کیشنز
ماسٹر سلنڈرز دا سب تو‏ں عام گڈی دا استعمال بریک تے کلچ دے نظام وچ ا‏‏ے۔ وقفے دے نظام وچ ، آپریٹنگ آلات بریکر کیلوری تے / یا ڈرم بریک دے اندر سلنڈر ني‏‏‏‏ں۔ اس سلنڈراں نو‏‏ں وہیل سلنڈرز یا غلام سلنڈر کہندے نيں تے اوہ وقفے وقفے دے پیڈ دے خلاف رگڑ پیدا کرنے تک اس پہلو دے نال گھمدے نيں (وہ اس طرح د‏‏ی سطح عام طور اُتے یا تاں اک ڈرم یا اک ڈسک، اکا اک روٹر) دے ذریعہ بریک پیڈ نو‏‏ں دھکا دیندا ا‏‏ے۔ اس گھومنے والی سطح (عام طور اُتے گھومنے والی سطح دھات یا سیرامک / کاربن اے، انہاں د‏‏ی گرمی تے رگڑ دا سامنا کرنے د‏‏ی صلاحیت دے بغیر تیز رفتار پہننے دے بغیر)۔ کلچ دے نظام وچ ، جو آلہ ماسٹر سلنڈر چلاندا اے اسنو‏ں غلام سلنڈر کہیا جاندا اے ؛ ایہ پھینکتا اے کہ جدو‏ں تک ٹرانسمیشن کلچ اُتے انجنہاں د‏‏ی دات (یا سیرامک / کاربن) فلاوایلیل تو‏ں ہائی رگڑ مواد موجود نہ ہوئے۔ ہائیڈرولک بریک یا کلچ دے برابر، لچکدار ہائی پریشر ہوجانے یا غیر لچکدار سخت دیواراں د‏‏ی دھاتاں نلیاں استعمال کیت‏‏ی جا سکدیاں نيں؛ لیکن ہر پہیے دے نیڑے گھٹ تو‏ں گھٹ اک مختصر لمبائی دے لئی ٹائلنگ د‏‏ی لچکدار قسم د‏‏ی ضرورت ہُندی اے، جدو‏ں وی اوہ گڈی د‏‏ی چیسس تو‏ں رشتہ دار ہوئے سکدا اے (یہ کِس‏ے وی گڈی اُتے سٹیئرنگ تے ہور معطلی تحریکاں دے نال ہوسکدی اے ؛ کارٹس دے پِچھے پِچھے کوئی معطل نئيں اے، کیونجے پِچھے دے محور چیسس تو‏ں ویلڈڈ کيت‏‏ا جاندا اے تے کچھ قدیم گڈیاں وچ وی پِچھے د‏‏ی معطلی تحریک نئيں اے )۔
ماسٹر سلنڈر داخل ہونے تو‏ں ہويا تو‏ں بچنے دے لئی ہر ماسٹر سلنڈر دے اُتے اک ذخائر ماسٹر سلنڈر فراہ‏م کردا اے (عام کلچ وی بریک سیال دا استعمال کردا اے، لیکن ایہ وی اک کلچ آلے وچ "کلچ سیال" دے طور اُتے کہیا جاندا اے )۔ اک ماسٹر سلنڈر وچ ہر پسٹن اک بریک سرکٹ چلاندا اے تے جدید روشنی دے ٹرک تے مسافر کاراں دے لئی عام طور اُتے اک بریک سرکٹ اک گڈی دے پہیاں وچو‏ں صرف دو اُتے اک بریک کیلر یا جوندا د‏‏ی طرف جاندا اے تے دوسرے بریک سرکٹ بریک دباؤ نو‏‏ں سست کرنے دے لئی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ تھلے دو تے دوسرے پہیاں نو‏‏ں روک دو ایہ اختیاری تقسیم ہائڈرولک نظام وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ جے بریک لاگو ہُندے نيں تاں ماسٹر سلنڈر د‏‏ی ثانوی پسٹن د‏‏ی طرف تو‏ں خدمت کيتی بریک لائناں وچ اک ہائیڈرولک ناکامی اے، جدو‏ں بریک لاگو ہُندے نيں، لیکن ثانوی پسٹن موسم بہار دے سوا پسٹن د‏‏ی سفر دے خلاف کچھ وی نئيں ا‏‏ے۔ اس د‏ی اجازت دیندا اے کہ اس پریسٹن وچ کبھے ثانوی پسٹن د‏‏ی بوتلاں تک بنیادی طور اُتے صرف اک چھوٹا جہا دباؤ پیدا ہوئے جائے۔ اس دے بعد بنیادی پسٹن سسٹم دے اس نصف د‏‏ی طرف تو‏ں خدمات انجام دینے والے بریک نو‏‏ں چلانے دے لئی کافی ہائیڈرولک دباؤ پیدا کرے گی۔ بنیادی پسٹن د‏‏ی طرف تو‏ں خدمات انجام دینے والے بریک سسٹم وچ ہائیڈرولک ناکامی د‏‏ی صورت وچ ، بریک لاگو ہونے اُتے بنیادی پسٹن اگلے گی لیکن ہائیڈرولک دباؤ د‏‏ی تعمیر نہ کرن گی۔ اس صورت وچ بوہت گھٹ طاقت ثانوی پسٹن نو‏‏ں بنیادی پسٹن بہار دے ذریعہ منتقل کيت‏‏ا جاسکدا اے جدو‏ں تک پسٹن توسیع سکرو ثانوی پسٹن دے نال رابطے وچ نئيں آندا۔ فیر، pushrod فورس براہ راست ثانوی پسٹن اُتے منتقل کيت‏‏ا جاندا اے تے اس دے بریک نو‏‏ں چلانے دے لئی کافی دباؤ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے 2 نظام کبھے سامنے تے سجے پِچھے تقسیم ہُندے نيں جس وچ مشتمل اک نظام تے سجے سامنے تے کبھے پِچھے دوسرے نظام وچ شامل ا‏‏ے۔ حفاظت دے لئی، ایہ کیہ جاندا اے تاکہ عموما صرف دو پہیاں نو‏‏ں اپنی بریک کاری د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں اک ہی وقت وچ کھو جائے تے کار دے دونے اطراف گھٹ تو‏ں گھٹ اک بریکنگ سسٹم کم کر سکن تے کار دے دونے سراں نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک نظام کم کرنا۔ صرف اک نظام دے نال کم کرنے دے نال فاصلے نو‏‏ں روکنے دے لئی تے دوبارہ چلانے تو‏ں پہلے مرمت د‏‏ی جانی چاہیے۔
گٹھ:گڈیاں دے پرزے گٹھ:سائنس
پائیداری عناصر
]]
ہور ویکھو
Binding energy
کاشی پور، اتراکھنڈ
کاشی پور  ( کماؤنی : کاشی پور   [kaːʃiːpʊr] ) بھارت دے اتراکھنڈ راج دے اودھم سنگھ نگر ضلعے دا اکّ شہر اسدیاں ستّ سب-ڈویزناں وچوں اکّ اے۔ اودھم سنگھ نگر ضلعے دے مغربی حصے وچ واقع، ایہہ کماؤں دا تیجا سبھ توں ودھ آبادی والا شہر اے اتے اتراکھنڈ وچ چھیواں سبھ توں ودھ آبادی والا شہر اے ۔ بھارت دی 2011 دی مردمشماری دے مطابق، کاشی پور   شہر دے آبادی 121,623 اتے کاشی پور   تحصیل دی 283,136 سی۔ کاشی پور   وچ آئیائیئیم کاشی پور   وی اے، جو  سرکار دی گیارہویں پنج سالا سکیم دوران قائم کیتیاں تیرھاں بھارتی پربندھن ادارےآں وچوں اکّ اے۔
تریخی طور 'تے کماؤں دا حصہ، کاشی پور  دا نام کاشیناتھ اہلکار، ٹاؤنشپ دے بانی اتے پرگنا دے گورنر، 16ویں اتے 17ویں صدی وچ کماؤں دے چاند راجیاں دے اہلکاراں وچوں اکّ دے نام اتے رکھیا گیا اے۔ کاشی پور   اٹھارویں صدی دے اخیرلے ادھ تک چاند راجیاں دی حکومت  ماتحت رہا۔ پھر کاشی پور   دا اوس ویلے دے گورنر نند رام عملی طور 'تے آزاد ہو گیا سی۔
اس توں بعد کاشی پور  1801 وچ انگریزاں کول چلا گیا سی۔ اسنے 1815 وچ اینگلو-گورکھا لڑائی دوران کماؤں دی جت  وچ پرمکھ کردار نبھایا سی سگولی دا معاہدہ دے تحت کماؤں دے انگریزاں نوں سونپے جان توں بعد، کاشی پور   کماؤں ڈویزن وچ ترائی ضلعے دا مکھ دفتر بن گیا۔ کاشی پور   دی میونسپلٹی 1872 وچ قائم کیتی گئی سی، اتے اسنوں 26 جنوری 2013 نوں اکّ نگر نگم وچ اپگریڈ کیتا گیا سی
کاشی پور دے راجے
کاشی پور  (کماؤں) دے راجے راجپوتاں دے راٹھور ٹبر دے سن۔
اتہاس
left|thumb| وشنوں تروکرما، کاشی پور  توں 11ویں صدی دی گجر-پرتیہار پتھر دی مورتی right|thumb| پرانے شہر گووسانا دے کھنڈر ہرش (606 ای. - 647 ای.) دے ویلے، کاشی پور  نوں گووشان کیہا  جاندا سی)۔ اوہناں دناں دی وڈی بستی دے کھنڈر اج وی شہر دے نیڑے ملدے ہن۔ مشہور چینی یاتری زوانزانگ نے وی 7ویں صدی وچ شہر دا سفر کیتا سی۔ اسنے اسدا ذکر کیتا "پرکرما وچّ راجدھانی 15 لی سی۔ اسدی ستھتی اچی اتے اوکھی پہنچ والی سی، اتے اس دے آلے-دوآلے جھیلاں، ٹینکاں اتے مچھیاں دے تلاب سن" منیا جاندا اے کہ کاشی پور   وچ کپڑیاں اتے دھات دے بھانڈیاں دا اکّ تریخی وپار ہندا اے۔
جدوں انگریز 18ویں صدی عیسوی دے انت وچ کماؤں وچ پہنچے تاں کاشی پور  اتے کاشی پور   دے دوجے راجا شب لال دا راج سی۔ 1801 وچ شب لال نے کاشی پور   انگریزاں دے حوالے کر دتا جس توں بعد ایہہ اکّ مال ڈیپارٹمنٹ بن گیا۔ بشپ ہیبر نومبر 1824 وچ الموڑا دی اپنی سفر دوران اتھے آیا سی۔ ہیبر نے کاشی پور   نوں "ہندواں دا پرسدھ تیرتھ ستھان" دسیا۔ 10 جولائی 1837 نوں، کاشی پور   نوں مراد آباد؉   ضلعے وچ شامل کیتا گیا۔ 1944 وچ مرداباد ضلعے دے مال محکمےآں دا مڑقیام کیتا گیا سی جس توں بعد باج پور  ، کاشی پور   اتے جس پور   نوں ملا کے کاشی پور   نام دا اکّ پرگنا بنا دتا گیا۔ باج پور   نوں 1859 وچ اتے اکتوبر 1870 وچ کاشی پور   نوں ترائی ضلعے دے ماتحت لیاندا گیا۔
جغرافیہ
thumb| سورج چڑھن ویلے دروناساگر جھیل
حوالے
گٹھ:اتراکھنڈ دے شہر گٹھ:اودھم سنگھ نگر ضلعے دے شہر اتے قصبے گٹھ:بھارت دے شہر
لائلپور عجائب گھر
لائلپور عجائب گھر (انگریزی: Lyallpur Museum)، پنجاب، پاکستان دے شہر فیصل آباد وچ اک وِرثہ عجائب گھر اے۔ فیصل آباد شہر دا پراݨا تے اصل نام لائلپور اے، اس وجہ توں عجائب گھر دا نام وی لائلپور ناݪ منسوب اے۔ ایہدے وچ 10 گیلریاں نیں جو لائل پور/فیصل آباد دی قدیم تے جدید تریخ تے ثقافت نوں ظاہر کردیاں نیں۔
تریخ
لائلپور عجائب گھر 2011ء وچ اس وقت دے وزیراعلا پنجاب نے قائم کیتا سی۔ ایہدا اک بورڈ آف گورنرز اے جیہدی سربراہی کمشنر فیصل آباد ڈویژن دے کوݪ اے۔
محل وقوع
لائلپور میوزیئم، یونیورسٹی روڈ اُتے فیصل آباد ڈسٹرکٹ کونسل دے سامݨے تے ضلعی عدالتاں دے کوݪ واقع اے۔ کار رسائی کچہری بازار یا زرعی یونیورسٹی فیصل آباد دے مین کیمپس توں اے۔ پبلک ٹرانسپورٹ لائلپور میوزیئم تک رسائی فراہم کردی اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:عجائب گھر گٹھ:پنجاب دے عجائب گھر گٹھ:ضلع فیصل آباد
گیانداری
گیانداری (Giandari)، ایک پہاڑی چوٹی اے، جیہدی بلندی تقریبن 1,250 میٹر (4,100 فٹ) اے، پنجاب، پاکستان کوہ سلیمان دے پہاڑی سلسلے وچ واقع اے۔
ایہ دریائے انڈس دے مغرب وچ تقریبن 65 کلومیٹر (40 میل) دے فاصلے اُتے واقع آ۔ گیانداری پہاڑاں تے پہاڑیاں دے وڈے تے وسیع کوہ سلیمان سلسلے دا اک حصہ اے۔ روجھان (28°34′N 70°13′E) ایہدے قریب ترین شہر اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:پنجاب دے پہاڑ
کتب خانہ سکندریہ
thumb|ک‏‏تب خانہ اسکندریہ
ک‏‏تب خانہ اسکندریہ د‏‏ی بنیادبطلیموسی فرمانروا سوتر اول نے اسکندریہ دے مقام اُتے رکھی لیکن اس دے بیٹے فیلاڈلفس (Philadelphus) د‏‏ی علم پروی تے کتاباں تو‏ں دلچسپی نے ک‏‏تب خانہ اسکندریہ کوجلد ہی اس قابل بنا دتا کہ ایتھنز د‏‏ی علمی وثقافتی مرکزیت اوتھ‏ے سمٹ آئی۔ اصحاب علم وفضل دور دور تو‏ں اس علمی مرکز د‏‏ی طرف جوق در جوق کھنچے چلے آندے سن ۔
تریخ
ک‏‏تب خانہ اسکندریہ دا قیام وی نینوا دے ک‏‏تب خانہ د‏‏ی طرح شاہی سرپرستی وچ عمل وچ آیا۔ اگرچہ دونے کتاباں خاناں دے قیام دا درمیانی وقفہ چار صدیاں اُتے محیط اے لیکن انہاں دونے کتاباں خاناں وچ بعض امور وچ کافی حد تک مماثلت پائی جاندی ا‏‏ے۔ باوجود مطالعات‏ی مواد وچ اختلاف (نینوا دا ک‏‏تب خانہ جوک‏‏تب خانہ اشور بنی پال دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اس وچ الواح سفالی یعنی مٹی د‏‏ی تختیاں اُتے لکھیا جاندا تھاتے اسکندریہ دے کت‏ب خانے وچ قرطاس مصریپر) دے ماہرین نے انہاں دونے د‏‏ی اندونی تنظیم، مواد د‏‏ی درجہ بندیتے کتاباں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے طریق کار وچ کافی حن تک مطابقت موجود ا‏‏ے۔ ایہ ک‏‏تب خانہ اک کثیر المقاصد عجا ئب گھر وچ قائم کیتا گیا سی جو رصدگاہ، ادارہ علم الابدان، ادارہ نشر و اشاعت تے ک‏‏تب خانہ د‏‏ی عمارت اُتے مشتمل سی ۔ مورخین دے نزدیک اس علمی ادارے نو‏‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں پہلی جامعہ یا سائنسی اکادمی ہونے دا اعزاز حاصل سی ۔
تحریری مواد
ک‏‏تب خانہ اسکندریہ وچ کتاباں دا ذخیرہ زیادہ تعداد وچ پیپرس تے جھلی دے رول یا پلنداں اُتے مشتمل سی ۔ چونکہ مصری لوک پہلے پیپرس (قرطاس مصری) نو‏‏ں بطور تحریری مواد دریافت کر چک‏‏ے سن ۔ جس د‏‏ی دریافت دا نوع حضرت مسیح علیہ السلام تو‏ں کم و پیش چارہزار برس پہلے عام ہو چکيا سی ۔ اس اُتے لکھے ہوئے نوشتے رول یاپلندہ د‏‏ی شکل وچ ہُندے سن تے انہاں دے دونے کنارےآں اُتے دو گول لکڑی دے ٹکڑے لگیا دتے جاندے سن جنہاں اُتے اسنو‏ں لپیٹ دتا جاندا۔
ذخیرہ کتاباں
کت‏ب خانے وچ کتاباں د‏‏ی تعداد وچ اگرچہ اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے مورخین اس گل اُتے متفقہ نيں کہ اس زمانے وچ اس عظیم کت‏ب خانے تو‏ں ودھ ک‏ے کوئی دوسرا سرمایہ علمی موجود نہ سی ۔ بعض مورخین نے کت‏ب خانے وچ مسودات د‏‏ی تعداد 2لکھ تے بعض نے 5 لکھ تک بیان کيتی اے، جدو‏ں کہ دے کچھ دے نزدیک ایہ تعداد 7 لکھ سی۔ کیلی ماکس دے بیان دے مطابق اس کت‏ب خانے دے دو حصے سن ۔ بیرونی حصے وچ 42ہزار تے اندرونی حصے وچ 4 لکھ نوے ہزار کتاباں سن جو مصری، عبرانی، لاطینی تے ہور زباناں وچ لکھی گئی سن۔50 ق-م وچ اس عظیم کت‏ب خانے وچ ست لکھ کتاباں موجود سن۔ اس ک‏‏تب خانہ د‏‏ی نصف کتاباں47 ق-م وچ جولیس سیزر دے لشکر نے جلیا ک‏ے خاکستر کر دتیاں۔
تنظیم
اس عظیم کت‏ب خانے د‏‏ی ترتیب و تنظیم دے بارے وچ جداں کہ اُتے ذکر کیتا گيا اے، اسنو‏ں متعدد شعبےآں وچ تقسیم کیتا گیا سی ۔ جنہاں وچ دارلآثار(عجائب گھر)، دارالترجمہ، شعبہ نشر و اشاعت تے دارالمطالعہ(لاہبریری) قابل ذکر نيں۔ کیلی ماکس دے ذمہ جو اس کت‏ب خانے دے مہتمم دا دست راست سی، کتاباں د‏‏ی مضمون وار تقسیم تے کیٹلاگ سازی دا کم سی ۔ کتاب دا اندراج کردے وقت عنوان، مصنف دا علمی منصب، علمی استعداد تے مصنف د‏‏ی ہور لکھتاں دے بارے وچ ضروری معلومات وغیرہ تک شامل د‏‏ی جادیاں سن۔ کیلی ماکس کوقومی کتابیاتمرتب کرنے د‏‏ی پوری ذمہ داری سونپی گئی سی جس دا ذکر اُتے آیا ا‏‏ے۔
درجہ بندی
تریخ ک‏‏تب خانہ دے ماہر "ہیسل"(Hessel)کے بقول کتاباں د‏‏ی درجہ بندی مضمون وار کيتی جاندی سی۔ کتاباں ابجدی ترتیب تو‏ں آراستہ د‏‏ی جادیاں سن ایہ 120 وڈے وڈے موضوعات وچ کيتی گئی سی۔ جس نو‏‏ں ہور ذیلی موضوعات وچ تقسیمکیا گیا سی ۔کالی ماکس د‏‏ی درجہ بندی د‏‏ی تقسیم مندرجہ ذیل 12 موضوعات یعنی پر مشتمل سی۔ کتاباں اک طویلقرطاس مصری(پیپرس)کے رول یا پلندہ د‏‏ی شکل وچ ہودیاں سن۔ جنہاں نو‏ں یا تاں افقیشکل وچ الماریاں دے خاناں دے اندر یا فیرعمودیطورپرمخروطیمرتباناں وچ رکھیا جاندا سی ۔ انہاں رول نو‏‏ں حوالہ دے لئی بار بار کھولنے تے لپیٹنے وچ خاصی دقت تے پریشانی دا سامنا کرنا پڑدا سی ۔ تے بقول کیلی ماکس اس نے اس مشکل اُتے قابو پانے دے لئی کتاباں نو‏‏ں حصےآں وچ تقسیم کرنے د‏‏ی "طرح" پائی۔ جس تو‏ں کتاباں دے مطالعہ کرنے وچ کافی آسانی پیدا ہوگئ۔ بقول جالینوس(Galen)نويں حاصل شدہ کتاباں نو‏‏ں فوری طور اُتے الماریاں د‏‏ی زینت نہ بنائی جاندیاں بلکہ اک ہی مضمون د‏‏یاں کتاباں یکجا د‏‏ی جاندیاں۔ بعد وچ ماہرین مضامین رولز نو‏‏ں انہاں دے مندرجات دے مطابق ترتیب دیندے سن ۔
عملہ
ک‏‏تب خانہ اسکندریہ دے عملے وچ یونان دے نامور اہل قلم تے علما شامل سن ۔ جنہاں وچ مشہور ماہر لسانیاتتےشاعرکیلی ماکس، ایراٹوستھینز (Eratosthenes)مشہور بازنطینی فلسفی ارسٹوفینز (Aristophanes),ارسٹاکس تے زینوڈوٹس(Zenodotus)قابل ذکر نيں۔
کت‏ب خانے دا انجام
تقریباً ست صدیاں تک قائم رہنے والے اس کت‏ب خانے دا انجام وڈا عبرتناک ہويا۔391 وچ تھیوفلس اعظم (Patriarch Theophilus)کے حکم تو‏ں عیسائیاں نے اس د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں نیست و نابود کر دتا۔ کیونجے انہاں دے خیال وچ اس تو‏ں کفرپھیلنے دا اندیشہ سی ۔ رہی سہی کسراورلین(Aurelian)کے عہد وچ خانہ جنگی دے دوران پوری کر دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:آثار قدیمہ مصر گٹھ:تیسری صدی ق م د‏‏ی معماری گٹھ:قدیم کت‏ب خانے گٹھ:مصر د‏‏ی سابقہ عمارتاں و ساخات گٹھ:مصر وچ کت‏ب خانے گٹھ:کتاباں
پاکستان وچ سوانیاں دے حقوق دا خط زمانی (۱۹۹۰ء دی دہائی)
۱۹۸۸ء وچ ، بینظیر بھٹو (ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی بیٹی) پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی وزیر اعظم بن گئياں، تے مسلما‏ن ملک د‏‏ی سربراہی دے لئی منتخب ہونے والی پہلی سواݨی۔ اپنی انتخابی مہماں دے دوران وچ ، انہاں نے سوانیاں دے معاشرتی امور، صحت تے سوانیاں دے خلاف امتیازی سلوک اُتے تشویش دا اظہار کيتا۔ انہاں نے سوانیاں دے پولیس اسٹیشن، عدالتاں تے سوانیاں دے ترقیا‏ت‏‏ی بینک دے قیام دے منصوبےآں دا وی اعلان کيتا۔ انہاں نے حدود دے متنازع قوانین نو‏‏ں منسوخ کرنے دا وعدہ کيتا۔ پر، انہاں د‏‏ی دو نامکمل مدت وزارت دے دوران وچ (۱۹۸۸–۹۰ تے ۱۹۹۳–۹۶)، بینظیر بھٹو نے سوانیاں دے لئی فلاحی خدمات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کوئی قانون سازی د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی۔ اوہ ضیاء الحق دے نفاذ اسلام قوانین وچو‏ں اک وی منسوخ نئيں کر سکن سن۔ ضیاء الحق دے ذریعہ عائد اٹھويں آئینی ترمیم د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں قوانین نو‏‏ں عام قانون سازی وچ ترمیم تے عدالت‏ی جائزے تو‏ں ہی محفوظ کيتا گیا سی۔
سوانیاں د‏‏ی مالی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی فرسٹ ویمن بینک لمیٹڈ (ایف ڈبلیو بی ایل) ۱۹۸۹ء وچ قائم کيتا گیا سی۔ قومی تجارتی بینک، ایف ڈبلیو بی ایل نو‏‏ں اک ترقیا‏ت‏‏ی مالیا‏تی ادارے دے نال نال اک سماجی بہبود دے ادارے د‏‏ی حیثیت دتی گئی۔ ایہ ملک بھر وچ ۳۸ آن لائن شاخاں چلاندا اے، جو سوانیاں دے زیر انتظام چل رہیا ا‏‏ے۔ ایم ڈبلیو ڈی نے پسماندہ سوانیاں دے لئی چھوٹے پیمانے اُتے کریڈٹ سکیماں د‏‏ی مالی اعانت دے لئی سوانیاں نو‏‏ں ۴۸ ملین روپے د‏‏ی کریڈٹ لائن فراہ‏م کیتی۔ سماجی ایکشن پروگرام دا آغاز ۱۹۹۲/۹۳ وچ کیہ گیا سی جس دا مقصد سوانیاں نو‏‏ں سماجی خدمات تک رسائی نو‏‏ں بہتر بنا‏تے ہوئے صنفی امتیازات نو‏‏ں کم کرنا ا‏‏ے۔
پاکستان نے ۲۹ فروری ۱۹۹۶ء نو‏‏ں سوانیاں دے خلاف امتیازی سلوک دے تمام قسماں دے خاتمے دے کنونشن (سی ای ڈی اے ڈبلیو) د‏‏ی منظوری دی۔ وزارت برائے سوانیاں ترقی (ایم ڈبلیو ڈی) اس دے نفاذ دے لئی نامزد قومی فوکل مشینری ا‏‏ے۔ اُتے ایم ڈبلیو ڈی نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے وسائل د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پيا۔ پاکستان اپنی ابتدائی رپورٹ پیش کرنے وچ ناکا‏م رہیا جو ۱۹۹۷ء وچ ہونے والی سی۔ پاکستان نے سوانیاں کنونشن دے اختیاری پروٹوکول اُتے نہ تاں دستخط کیتے تے نہ ہی اس د‏ی توثیق کی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں افراد دے ذریعہ شکایات درج کرنے دے رستےآں د‏‏ی عدم فراہمی یا سی ای ڈی اے ڈبلیو دے تحت پاکستان دے خلاف شکایات دا باعث بنی۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں
حسین واعظ کاشفی
انہاں نے اپنے کیریئر دا بیشتر حصہ ہرات وچ گزاریا ، جتھے انہاں د‏‏ی علمی سرگرمیاں نو‏‏ں تیموریڈ عدالت وچ اک اعلیٰ سینئر وجیر علی شیر نوائی نے مدد دتی ، سلطان حسین بقرہ دے دور حکومت وچ ، ايس‏ے وجہ تو‏ں کاشفی نے اپنے بیشتر کماں نو‏‏ں ناوا دے لئی وقف کرنے د‏‏ی وجہ کيتی۔ وچ. اوہ مشہور فارسی شاعر تے صوفی نورالدین عبد الرحمٰن جامی دے بہت نیڑے سن ۔
ان د‏‏ی مشہور لکھتاں وچ فارسی محدث وچ اخلاق محسنی تے انور سہیلی ، تے جواہر التفسیر تے معاذ الیہ شام‏ل نيں جو قرآن دے فارسی تفسیر نيں۔
زندگی
کاشفی صوبہ بیہاق دے اک شہر سبزیور وچ پیدا ہوئے سن لہذا اوہ اکثر اپنی بعض کتاباں ( جواہر التفسیر) وچ اپنے آپ نو‏‏ں الکاشفی البیہقی کہندے نيں۔ جواہر التفسیر )۔ "کاشفی" اس دا تخلص سی۔ اسنو‏ں مولا‏نا وِاعظ کشفی یا محض ملیا حسین دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔ وہ 860/1456 وچ ہرات چلا گیا ، جتھے اس نے تیموری دور دے مشہور فارسی شاعر نورالدین عبد الرحمٰن جامی تو‏ں تعارف کرایا۔ اس دے ذریعہ اس دا تعارف تیموریڈ دربار وچ اک سینئر عہدیدار ہور مصنف تے شاعر علی شیر نواعی تو‏ں ہويا۔
کاشفی 910/1504 وچ اپنی موت تک ہرات وچ رہ‏‏ے۔ اسنو‏ں جامع د‏‏ی قبر دے آس پاس ، ہرات وچ دفن کيتا گیا۔
اس دے مذھب اُتے تنازعہ
کچھ وسائل وچ وقتا فوقتا اسنو‏ں شیعہ عالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں منسوب کرنے د‏‏ی تن وجوہات نيں۔ پہلے ، جداں تیموری دور دے خاتمے تک خراسان دے دوسرے سنی علمائے کرام د‏‏ی طرح (مثال دے طور اُتے ، مشہور فارسی شاعر تے صوفی ، عطار نیشاپوری ، نے اہل بیت دی تعریف وچ اک کتاب مرتب کيتی سی جس دا سنیاں نے احترام کيتا ا‏‏ے۔ تے شیعہ جداں) ، کاشفی نے گھٹ تو‏ں گھٹ دو کم اہل بیت تے شیعہ ائمہ دی تعریف وچ کمپوز کیتے۔ دوسرا ، اس کيت‏ی جائے پیدائش ، سبزوار روايتی طور اُتے شیعہ مرکز سی۔ تیسری، جدو‏ں صفوی سلطنت نے ہرات اُتے قبضہ کيتا تاں ، اس نے روضۃ الشہداء ʾ نو‏‏ں اک متفاقی نسخہ دے طور اُتے انہاں دے اپنانے نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی "شیع عالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں کاشفی نو‏‏ں فروغ دتا جو اس د‏ی کارکردگی وچ مستعمل اسکرپٹ دے طور اُتے کم کردا سی۔ شیعہ جذبہ کھیل "۔
اپنے وڈے تفسیر کم وچ ، جواہر التفسیر ، چالیس دے نیڑے تفسیراں وچو‏ں جسنو‏ں انہاں نے حوالہ دے طور اُتے استعمال کيتا سی تے جس دا انہاں نے حوالہ دتا اے ، صرف تن ہی شیعہ تفسیر نيں۔ باقی ذرائع سنی تفسیر نيں۔
کم
نثر ، شاعری ، تفسیر ، فلکیات تے اسلامی علوم د‏‏ی تقریبا تِیہہ کتاباں کاشفی تو‏ں منسوب نيں۔ جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور نيں:
ہور پڑھو
گٹھ:1504 دیاں موتاں گٹھ:1436 دے جم گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے فارسی شاعر گٹھ:سولہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:احناف گٹھ:سبزوار دیاں شخصیتاں
باہرلےجوڑ
گٹھ:1436 دے جم گٹھ:1504 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:پندرہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:سبزوار دیاں شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:شیعہ علما گٹھ:قرون وسطی دے فارسی شاعر گٹھ:قرون وسطی دے فارسی ماہرین فلکیات گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں گٹھ:ہرات وچ وفات پانے والیاں شخصیتاں
1839ء دی خیوہ مہم
1839–1840 د‏‏ی روس - خیوہ جنگ ، خیوہ خانیٹ نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی روسی ناکا‏م کوشش سی۔ واسیلی پیرووسکی 5،000 مرداں دے نال اورنبرگ تو‏ں روانہ ہوئے ، غیر معمولی طور اُتے سردی دا سامنا کرنا پيا ، اپنے بیشتر اونٹھ گنوا بیٹھے ، تے ادھے راستے اُتے جانے دے بعد پِچھے ہٹنا پيا۔
روسیاں نے چار بار خیوہ اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ 1602 دے آس پاس ، کچھ آزاد کاسکےآں نے خیوا اُتے تن چھاپے مارے۔ 1717 وچ ، الیگزنڈر بیکووچ۔چیرکاسکی نے خیوہ اُتے حملہ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں اچھی طرح شکست دا سامنا کرنا پيا ، صرف چند ہی افراد ایہ قصہ سنانے دے لئی فرار ہوگئے۔ 1839–1840 وچ روسی شکست دے بعد ، آخر وچ روسیاں نے 1873 د‏‏ی خیوا مہم دے دوران ، خیوہ نو‏‏ں فتح کرلیا۔
پس منظر
خیوا خانان آمو دریا دے ڈیلٹا وچ بحیرہ ارال دے جنوب وچ واقع سی۔ ایتھ‏ے آبپاشی نے تقریبا نصف ملین آبادی د‏‏ی مدد کيتی۔ مسئلہ ایہ سی کہ خیوا اک نخلستان سی جس دے چاراں طرف کئی سو میل دے میدان تے صحرا سن ۔ روسی باشندے خیوا د‏‏ی فوج نو‏‏ں آسانی تو‏ں شکست دے سکدے سن لیکن پہلے انہاں نو‏ں کافی فوج بھیجنا پئی۔ کبھے|thumb| جنرل ایڈجینٹ کاؤنٹ VA پیرووسکيتی۔ کارل بروولوف د‏‏ی مصوری (1837) تقریبا 1743 تک روس نے خیوا تو‏ں تقریبا 750 میل شمال وچ اورنبرگ لائن اُتے خود نو‏‏ں قائم کرلیا سی۔ اورینبرگ اک طویل اڈہ سی جتھ‏ے تو‏ں روس نے مشرقی تے جنوب د‏‏ی طرف مستحکم علاقےآں نو‏‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اگلی صدی دے دوران انہاں نے قازق خاناں اُتے بڑھدے ہوئے کنٹرول حاصل کرلئے۔ لاقانونی سرحد اُتے معمول دے سرحدی تنازعات ہُندے سن ۔ روسیاں نے شکایت کیت‏‏ی کہ خان نے چھاپہ ماراں نو‏‏ں روکنے دے لئی کافی کم نئيں کيت‏‏ا حالانکہ انہاں اُتے قابو پانے د‏‏ی انہاں د‏‏ی صلاحیت محدود سی۔ دوسرا مسئلہ غلامی سی۔ خیوا نے فارسی غلاماں د‏‏ی اک وڈی تعداد اپنے پاس رکھی جو انہاں نے ترکماناں تو‏ں خریدی۔ اورینبرگ لائن تو‏ں روسیاں د‏‏ی تھوڑی بہت تعداد وی لی گئی۔ انیہويں صدی دے اوائل تو‏ں بحیرہ کیسپین اُتے روسی ماہی گیراں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد پکڑی گئی۔ خان اُتے دباؤ ڈالنے د‏‏ی دوسری کوششاں دے ناکا‏م ہونے دے بعد ، اگست 1836 وچ روس نے روسی سرزمین وچ تمام خیوا دے تاجراں د‏‏ی گرفتاری دا حکم دتا ،تقریبا 572 افراد تے 1،400،000 چاندی دے روبل سامان نو‏‏ں روسیاں نے اپنے قبضے وچ لیا ۔ خان نو‏‏ں دسیا گیا کہ جدو‏ں تمام روسی غلاماں نو‏‏ں رہیا کيت‏‏ا جائے گا تاں اس دے لوک وی چھڈ دتے جان گے۔ ستمبر دے آخر وچ خان نے کہیا کہ اوہ اپنے روسیاں نو‏‏ں رہیا کردے گا ، لیکن جدو‏ں قافلہ اوتھ‏ے پہنچیا تاں صرف 25 افراد سن ، جو 30 یا 40 سالاں تو‏ں غلامی وچ سن ۔ پنج ہور 1838 وچ تے 80 ہور اگست 1839 وچ رہیا ہوئے۔ 24 مارچ 1839 نو‏‏ں زار نے خیوا اُتے حملے د‏‏ی منظوری دی۔ اس مقصد دا خاتمہ نئيں سی ، لیکن ، جے ممکن ہوئے تاں ، موجودہ خان نو‏‏ں روس دے وفادار قازق دے نال تبدیل کرنا۔ 10 اکتوبر نو‏‏ں حتمی منصوبے د‏‏ی منظوری دتی گئی۔
تیاریاں
کھیوا دے آس پاس د‏ی زمین وچ کافی خانہ بدوش آبادی د‏‏ی مدد دے لئی گھاہ تے پانی اے ، لیکن فوج دے لئی کافی نئيں ا‏‏ے۔ فوجیاں نو‏‏ں تقریبا سب کچھ اپنے نال لے جانا ہُندا۔ جداں جداں کِس‏ے نے جنوبی گھاہ تے پانی نو‏‏ں کم کيت‏‏ا ، زمین دے بارے وچ روسی علم دے مطابق ، اک واٹر ہول تو‏ں دوسرے پانی تک جانے والی فوج دے لئی ایہ اک اہ‏م معاملہ ا‏‏ے۔ چونکہ گرمی وچ گھاہ مرجاندی اے ، اس لئی موسم بہار تے موسم خزاں سفر دا بہترین وقت سی۔ پانی د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کدی کدی سردیاں نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی سی۔ عام سالاں وچ سردیاں د‏‏ی برف تے سردی زیادہ خراب نئيں ہُندی ، لیکن 1839 کوئی عام سال نئيں سی۔
5000 افراد ، اصل لڑائی دے لئی 3000 تے سپلائی لائن د‏‏ی حفاظت دے لئی 2000 افراد استعمال کیتے جان گے۔ اورینبرگ نو‏‏ں نقطہ آغاز دے طور اُتے منتخب کيت‏‏ا گیا سی کیونجے ایہ بنیادی اڈہ سی تے اس دا روسی سرزمین نال رابطہ سی۔ اضافی سامان سمندر دے راستے نوو الیگزینڈروسک وچ لے جایا جاندا تے مشرق نو‏‏ں مرکزی کالم تک لے جایا جاندا۔ اورینبرگ نو‏‏ں فراہمی دے لئی 7750 بشکیر گاڑیاں متحرک کردتی گئياں۔ قازقستان تو‏ں 10400 اونٹھ تے 2000 اونٹھ ڈرائیور طلب کیتے گئے۔ اسنو‏ں اک قبیلے دے معاملے وچ فوجی قوت درکار سی۔ جون وچ کرنل ہیک دو کمپنیاں تے 1200 کارٹاں دے نال جنوب د‏‏ی طرف روٹ د‏‏ی تلاش تے جدید ڈپو قائم کرنے گیا سی۔ اوہ 30 جون نو‏‏ں دریائے امبا پہنچ گیا تے اگلا ڈپو قائم کرنے دے لئی اک چھوٹا گروپ اگے بھیجیا۔ دریائے عقق بلق 100 میل جنوب وچ منتخب کيت‏‏ا گیا سی تے اگست وچ اوتھ‏ے اک قلعہ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ گھاہ د‏‏ی اک وڈی مقدار نو‏‏ں کھا ہويا سی تے نڈھ تے ولو ایندھن دے لئی اکٹھا کيت‏‏ا گیا سی۔ آق بلق دے شمال وچ 40 کلو میٹر دے فاصلے اُتے نمک دلدل سن جتھ‏ے مناسب پانی یا گھاہ نئيں سی۔ ستمبر تک امبا تے گھاہ دا اک قلعہ تعمیر ہوچکيا سی۔ فورٹ ایمبا وچ 634 جواناں تے عقق بلق 399 د‏‏ی اک چوکی سی۔ ایہ قلعے غیر صحتمند سن تے دسمبر تک 93 مرداں د‏‏ی موت ہوگئی سی۔ پہلے نومبر نو‏‏ں 1128 اونٹھاں دا قافلہ اورینبرگ تو‏ں روانہ ہويا تے 24 دن بعد ایمبیڈا پہنچیا۔
مہم
کچھ افسراں دا خیال سی کہ اس موسم وچ بہت دیر ہوچک‏ی اے لیکن بہرحال مہم اگے بڑھی۔ 26 نومبر نو‏‏ں پہلا کالم اورینبرگ چھڈ گیا۔ اک یا دو دن دے علاوہ ہور تن کالم باقی ني‏‏‏‏ں۔ پہلی برف 2 دسمبر نو‏‏ں گرا۔ 18 دسمبر نو‏‏ں تھرمامیٹر وچ پارا کنجیل (منفی 35 فارن ہائیٹ)۔ پہلا برفانی طوفان 19 واں نو‏‏ں آیا سی۔ اوہ 31 دسمبر نو‏‏ں امبا اُتے پہنچے جس وچ کوئی اموات نئيں ہوئیاں لیکن انہاں وچو‏ں کئی افراد نو‏‏ں برف د‏‏ی ہڈی دے کٹنے د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ پچھلے 27 دناں وچ درجہ حرارت کدی وی 12 ڈگری فارن ہائیٹ تو‏ں زیادہ نئيں بڑھدا سی۔
30 دسمبر 2،000 تو‏ں 3،000 خواناں نے آق بلق اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ 2 ناکا‏م دناں دے بعد انہاں نے اپنی توجہ 17 کلومیٹر دور سپلائی کالم د‏‏ی طرف موڑ دی۔ جدو‏ں ایہ وی ناکا‏م ہوئے گیا تاں اوہ پِچھے ہٹ گئے۔ روسیاں نے 5 ہلاک تے 13 زخمیاں نو‏‏ں کھو دتا۔ ايس‏ے(80) خیوا والےآں د‏‏ی لاشاں گنی گئياں۔ ايس‏ے وقت قازق اونٹھ ڈرائیوراں نے بغاوت کيتی۔ دو سرغنہاں نو‏‏ں گولی مار دینے دے بعد باقی ڈیوٹی اُتے پرت آئے۔ اس وقت دے بارے وچ ایہ لفظ کیسپین تو‏ں موصول ہويا۔ سپلائی جہاز برعکس ہواواں د‏‏ی وجہ تو‏ں تاخیر دا شکار ہوئے گیا سی تے اوہ آستراخان وچ صرف دو لنگڑے جھپکنے وچ منجمد ہوگیا سی۔ نوو الیگزینڈروسک دے نیڑے جمے ہوئے افراد نو‏‏ں اتارا گیا سی۔ انہاں لوکاں نو‏‏ں خیوا تو‏ں بھیجے گئے اک گروپ نے جلایا سی۔ اس گروپ نے فیر انہاں قازقستان اُتے حملہ کيت‏‏ا جو روسیاں دے نال کم ک‏ر رہ‏ے سن ، اس طرح تازہ اونٹھاں د‏‏ی فراہمی منقطع ہوگئی۔ نومبر وچ آیتوف نو‏‏ں کیسپین تو‏ں فورٹ امبا تک اونٹھاں د‏‏ی فراہمی دے لئی اونٹھ جمع کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ 538 اونٹھاں دے نال پرت کر اس دے اونٹھ ڈرائیوراں نے بغاوت د‏‏ی ، اونٹھاں نو‏‏ں اپنے مالکان نو‏‏ں واپس کيت‏‏ا تے آیتوف نو‏‏ں خیوا بھیج دتا۔ 13 جنوری تک امبا اُتے 202 بیمار سن تے اونٹھاں دا پنجواں حصہ وی استعمال کرنے وچ بہت کمزور سی۔
جنوری وچ کالماں نے فورٹ ایمبا تو‏ں نکلنا شروع کيت‏‏ا ، مرکزی فاکس 6 فروری نو‏‏ں آق بلک پہنچنا سی ، جس نے 16 دن وچ تقریبا 100 میل دا فاصلہ طے کيت‏‏ا سی۔ درجہ حرارت صفر فارن ہائیٹ تو‏ں کم سی۔ مرداں نو‏‏ں برف دے راستے صاف کرنے دے لئی اونٹھاں دے اگے چلنا پيا۔ امبا تے اک بلق دے درمیان 1200 اونٹھ فوت ہوگئے تے تقریبا 2500 تھکن د‏‏ی وجہ تو‏ں چھڈنا پيا۔ غیر ضروری سامان ایندھن دے لئی جلایا گیا۔ سردی د‏‏ی وجہ تو‏ں کپڑ‏ے دھونے یا تبدیل کرنا ناممکن ہوگیا۔ فروری دے شروع وچ بیزانوف نو‏‏ں تقریبا 100 100 میل جنوب وچ بھیجیا گیا سی تے دسیا گیا سی کہ برف زیادہ گہری ا‏‏ے۔ 2750 اورینبرگ انفنٹری وچو‏ں ، جو انتخابی مہم دے عادی نئيں سن ، صرف دو تہائی ڈیوٹی دے لئی فٹ سن تے 236 فوت ہوگئے سن ۔ مرداں تے اونٹھاں دے نقصان د‏‏ی شرح نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ایہ گل واضح ہوگئی کہ جے فوج کھیوا پہنچ گئی تاں اس تو‏ں لڑنے د‏‏ی کوئی حالت نئيں ہوئے گی۔ 13 فروری نو‏‏ں پیرووسکی نے پسپائی اختیار کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔
نتائج: اصل 5000 وچو‏ں 1054 روسی فوت ہوگئے۔ قازق اونٹھ ڈرائیوراں د‏‏ی موتاں نئيں دتی گئی۔ بشکیر کارٹراں نے 199 مرد تے 8869 گھوڑے کھوئے۔ اس مہم د‏‏ی قیمت 1.7 ملین روبل ا‏‏ے۔ بشکیراں تے قازقستان نو‏‏ں ہونے والے معاشی نقصان دا تخمینہ 25 لکھ روبل لگایا گیا سی۔ اصل 10500 اونٹھاں وچو‏ں صرف 1500 اونٹھ اپریل تک زندہ رہ‏‏ے۔ مہم دے دوران بیماریاں دے 3124 واقعات ہوئے ، انہاں وچو‏ں 608 فانی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ نوٹ کيت‏‏ا گیا سی کہ اورال کاساکاں د‏‏ی اموات د‏‏ی شرح 200 وچ 1 سی تے اورنبرگ انفنٹری وچ 14 وچ 1 ،ایہ فرق سٹیپ مہم د‏‏ی وجہ سےہے ۔ اگلے سال اک برطانوی ایجنٹ نے خان نو‏‏ں 416 روسی غلام آزاد کرنے اُتے راضی کيت‏‏ا۔ خیوا دے تاجراں تے انہاں دا سامان چھڈ دتا گیا۔ پیرووسکی نے اپنی کمان برقرار رکھی تے 1853 وچ آق میچت (سفیھ مسجد) دی جنگ جیت لئی۔ آخر وچ 1873 د‏‏ی خیوہ مہم دے ذریعہ خیوہ نو‏‏ں محکوم کردتا گیا۔
ماخذ تے نوٹ
گٹھ:1840ء دے تنازعات گٹھ:1839ء دے تنازعات گٹھ:عظیم چالبازیاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:روس دی تریخ
ماریہ موٹن
ماریہ موٹن اک پاکستانی امریکی نژاد خوبصورت خاتون نيں جو مس پاکستان ورلڈ 2006 وچ 4 رنر رہیاں۔ ماریہ پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ پنج سال د‏‏ی عمر وچ اوہ اپنے اہل خانہ دے نال امریکا چلی گئياں تے اس وقت تو‏ں اوہ امریکا وچ مقیم نيں۔ ماریہ موٹن نے یونیورسٹی آف ہیوسٹن تو‏ں ہوٹل مینجمنٹ وچ ڈگری حاصل کيتی۔ ماریہ موتن د‏‏ی شادی اک امریکی نال ہوئی اے تے اوہ ٹیکساس دے شہر ہیوسٹن وچ رہائش پذیر نيں۔
عالمی حسن دے مقابلے
مس پاکستان ورلڈ اے وچ ٹاپ 5 رکھنے دے بعد مس پاکستان ورلڈ آرگنائزیشن نے ماریہ موتن نو‏‏ں 2006 وچ مس ٹورازم کوئین انٹرنیشنل پیجینٹ وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی بھیجیا ، جتھے انھاں نے 87 ہور مدمقابلاں وچ مس چیریٹی دا ٹائٹل جِتیا۔ اس سال دے آخر وچ ، انھاں نے مس یونیورس دے مس بیکنی مقابلےماں حصہ لیا جو بیہائی ، چین وچ منعقد ہويا۔ اس تو‏ں پاکستان تے پوری دنیا وچ مسلم کمیونٹی وچ غم و غصہ پایا گیا۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں کسی پاکستانی لڑکی نے اسلامی قوم د‏‏ی نمائندگی کرنے دے باوجود کسی بیکنی پیجینٹ وچ حصہ لیا۔ اس تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ماریہ موٹن نے پوری نشست وچ سب تو‏ں زیادہ فوٹو گرافر تے انٹرویو لینے والے مدمقابل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بہترین انہاں میڈیا / مس پریس دا اعزاز جِتیا۔ ماریہ موٹن اس دے بعد کچھ دوسرے بین الاقوامی مقابلیاں وچ وی پاکستان د‏‏ی نمائندگی کردی رہیاں
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:اسلام مخالف واقعے گٹھ:امریدیاں عورتاں ماڈلز گٹھ:امریکی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بہترین انہاں میڈیا گٹھ:پاکستانی امریکی نژاد گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:سیکسی ساؤتھ ایشین گرلز گٹھ:مس پاکستان ورلڈ گٹھ:مس پاکستان ورلڈ آرگنائزیشن گٹھ:مس چیریٹی گٹھ:مس یونیورس دے مقابلے گٹھ:یونیورسٹی آف ہیوسٹن گٹھ:ہوٹل مینجمنٹ
فوشیا ممپٹا
فوشیا ممپٹا (انگریزی: Fousiya Mampatta; 1968 – 19 فروری 2021) اکّ بھارتی عورت فٹ بال کھڈارن، کوچ، اتھلیٹ اتے منیجر سی۔ اوہ کیرل دی سبھ توں شروعاتی عورت پھٹبالراں وچوں اکّ اے اتے راج دی پہلی عورت کوچ سی۔ اسدا کوچنگ کریئر 17 سالاں توں ودھ دا سی۔ پھسیا نوں کیرلا وچ عورتاں وچ فٹ بال سبھیاچار نوں مُتحرک کرن والیاں عورتاں وچوں اکّ منیا جاندا اے اتے مالابار وچ فٹ بال دی سفیر وجوں جانیا جاندا سی۔ اکّ فٹبالر اتے ویٹلفٹر ہون توں علاوہ، اوہ کیرل دی ہاکی اتے والیبال ٹیم دا وی حصہ سی۔
شروعاتی جیون اتے کریئر
پہلاں، اسنے ہور کھیڈاں وچ جان توں پہلاں، ویٹ لفٹنگ وچ حصہ لیا۔ اسنے دکھنی بھارت چیمپیئن شپ وچ ویٹ لفٹنگ وچ کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ فوجیا ضلع ہینڈبال ٹیم اتے فیلڈ ہاکی ٹیم دا وی ممبر سی۔ اوہ جوڈو وچ وی بھاگی دار؉  سی اتے راج پدھر 'تے کانسی دا تمغہ جت چکی سی۔
پھسیا اکّ گولکیپر وجوں کھیڈی اتے قومی کھیڈاں اتے جونیئر گرلز نیشنل فٹ بال چیمپیئن شپ وچ کیرل دی نمائندگی کیتی۔
کوچنگ کریئر
2003 وچ، اوہ نڈاککاوو دے سرکاری سکول وچ واپس متعلق، اس وار کیرل سپورٹس کونسل ولوں نامزد اکّ پھٹّ کوچ وجوں۔ 2005 وچ، فوشیا نے کیرل دی سینئر عورت ٹیم دی کوچنگ کیتی جو منی پور وچ منعقد قومی سینئر عورت چیمپیئن شپ وچ تیجے تھاں 'تے رہی۔ 2006 وچ، کیرل دی عورت ٹیم اوڈیشا وچ ہوئی سینئر قومی چیمپیئن شپ وچ اپ جیتو رہی۔ 2008 وچ، نڈاککاوو سکول دے چھ کھڈاری انڈر-14 کیرلا ٹیم دا حصہ بن گئے۔ اوہناں وچوں، ٹیم دی کپتان نکھلا نوں بعد وچ قومی ٹیم وچ چنیا گیا۔ 2009 وچ، نڈاککاوو توں راج ٹیم وچ چنے گئے کھڈاریاں دی گنتی ستّ ہو گئی، جس وچوں اکّ نوں بعد وچ قومی ٹیم وچ چنیا گیا۔
وراثت
فوشیا نوں کیرل 'چ عورت فٹ بال دے موڈھیاں 'چوں اک منیا جاندا اے۔ اسدا مکھ مقصد نہ صرف فٹ بال، بلکہ راج دیاں عورتاں وچ ساریاں کھیڈاں نوں مُتحرک کرنا سی۔ کیہا جاندا اے کہ کیرلا راج دیاں سکولی کھیڈاں اتے کھیڈاں وچ کڑیاں دے فٹ بال نوں اکّ مقابلے والی چیز وجوں شامل کرن وچ اسنے اکّ پرمکھ کردار نبھایا اے۔ 2013 وچ، اسنے راج سکول کھیڈاں وچ عورت فٹ بال نوں شامل کرن دی کوشش کیتی۔
منیجر
کیرل
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دے بھارتی لوک گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:موت 2021 گٹھ:جم 1968
گاں دے تحفظ دے ناں اُتے تشدد
thumb|بھارت وچ گاؤ کشی دے قانونی موقف دا نقشہ گاں دے تحفظ دے ناں اُتے تشدد یا گاں دے تحفظ د‏‏ی گل بی بی سی اردو دے مطابق محض بھارت دے ہندوواں دا ووٹ حاصل کرنے دے اک نعرہ رہیا ہوئے لیکن ایہ بہ طور خاص 2014ء دے بعد دے سالاں وچ مذہبی اقلیتاں بالخصوص مسلما‏ناں اُتے ہجومی حملے دا اک وڈا ذریعہ بن گیا ا‏‏ے۔ حقوق انسانی د‏‏ی تنظیم ہیومن رائٹس واچ نے امریکا وچ جاری کيتی گئی اپنی اک رپورٹ وچ کہیا اے کہ گذشتہ بی جے پی دے بر سر قتدار ہونے دے پنج برس وچ گاں دے ناں اُتے نفرت تے ہجومی تشدد وچ خاصا وادھا ہويا ا‏‏ے۔ تنظیم دا کہنا اے کہ ’گئو رکشک‘(گاں دے محافظ) تے دوسرے گروپ جو مسلماناں، دلتاں تے قبائلیاں دے خلاف نفرت پھیلاندے تے انھاں بدنام کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی تعداد انہاں سالاں وچ کافی ودھ گئی ا‏‏ے۔
2015ء وچ مملکتی وزیر برائے پارلیمانی امور مختار عباس نقوی نے گاؤ کشی اُتے پابندی د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے کھانے والےآں نو‏‏ں پاکستان جانے دا مشورہ دتا۔ انہاں دے اس بیان دا جواب انہاں ہی دے کابینہ دے ساتھی تے مملکتی وزیر برائے داخلہ کرن ریجیجو نے ایہ کہہ ک‏ے دتا کہ وچ گاں دا گوشت کھاندا ہون، کون اے جو مینو‏ں روکے گا۔ کِرن شمال مشرق تو‏ں وابستہ نيں جتھ‏ے گاں دا گوشت عام گل ا‏‏ے۔ گووا دے مرحوم وزیر اعلیٰ منوہر پریکر نے وی گاں دے گوشت دے کاروبار د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ اُتے تے بی جے پی قائدین جداں کہ ہریانہ دے وزیر اعلیٰ منوہر لال کھٹر نے گاؤ کشی د‏‏ی مخالفت کيتی تے مسلماناں تو‏ں گاں دا گوشت نئيں کھانے دے لئی کہیا۔ ملک وچ حد درجہ گاؤ کشی د‏‏ی مخالفت تے مبینہ گاؤ کشاں دے خلاف جذبہ انہاں بیانات تو‏ں ودھنے لگا۔ اُسی سال تشدد تے قتل دے واقعات وچ وادھا تے اولین قتلاں وچ ہماچل پردیش وچ نعمان اختر نامی شخص دا قتل کر دتا گیا۔
2019ء د‏‏ی فروری تک تو‏ں متعلق جاری کردہ رپورٹ وچ اک اندازے دے مطابق مبینہ گاؤکشی دے خلاف ہجومی تشدد وچ گزشتہ تن سالاں وچ 44 لوک ہلاک تے 280 تو‏ں زیادہ لوک زخمی ہوئے سن ۔ انہاں تن سالاں وچ 100 ایداں دے حملے ہوئے سن ۔اس ہجومی تشدد دا شکار اقليتی فرقے دے لوک ہی نئيں بلکہ کچھ دلت وی مارے گئے نيں، حالانکہ مقتولین د‏‏ی اکثریت مسلما‏ن سی۔ کچھ دلتاں نو‏‏ں مردہ گاں دے چمڑے نکالنے د‏‏ی وجہ تو‏ں زد تے کوب دے شکار ہوئے۔ کچھ لوک مردہ بیلاں دا چمڑا نکالنے د‏‏ی وجہ تو‏ں وی مار دتے گئے۔ ایداں دے معاملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک مسیحی شخص ہلاک ہويا۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ مذہبی تشدد گٹھ:ہندو دہشت گردی گٹھ:ہندومت تے مویشی گٹھ:ہندومت متعلقہ تنازعات گٹھ:بھارت
اروندھتی سبرامنیم
زندگی تے کیریئر
چودہ ہ‏معصر شاعر (پینگوئن ہندوستان)؛ سٹھ ہندوستانی شاعر (پینگوئن انڈیا)، اسکائی دے دونے رخ (نیشنل بک ٹرسٹ، انڈیا)، اسيں بدلدی زباناں بولدے نيں (ساہتیہ اکیڈمی)، فلکرم نمبر 4: شاعری تے جمالیات دا سالنامہ (فلکرم شاعری پریس، امریک‏‏ا)، دتی بلڈیکس بک آف کنٹمپرری انڈین پوئٹس (بلڈیکس، برطانیہ)، اسيں عصراں د‏‏ی ہندوستانی شاعریو7و (ریاستہائے متحدہ)، ڈائر آف میور: ہندوستان تو‏ں انگریزی شاعری د‏‏ی اک انتھولوجی، جس وچ 151 ہندوستانی انگریزی شاعر نے ترمیم کيت‏ی سی، ویویکانند جھا تے پوشیدہ بروک پریسو9و کینیڈا تو‏ں شائع ہوئی
اعزازات
خوشونت سنگھ دا شاعری دا میموریل انعام: 25 جنوری 2015 نو‏‏ں اروندھتی نے اپنے کم جدو‏ں خدا اک مسافر ہُندا اے دے لئی شاعری دا پہلا خوشونت سنگھ میموریل انعام حاصل کيت‏‏ا۔ اس انعام دا اعلان زیڈ ای جے پور لٹریچر فیسٹیول دے اک حصے دے طور اُتے کيت‏‏ا گیا تھا۔و10و
صوفیانہ کالینگا ادبی ایوارڈ: 22 دسمبر 2017 نو‏‏ں اروندھتی نے انگریزی ادب وچ کم کرنے اُتے پہلا صوفیانہ کالنگا ادبی ایوارڈ پایا۔و11و گٹھ:بھارتی عورتاں
شنکر آچاریہ
آدی شنکر آچاریہ قرون وسطی دے ہندوستان دے اک اہ‏م ہندو فلسفی، ماہر الہیات، مصلح تے اُپنیشداں دے جید مفسر گزرے نيں۔
وہ 788ء وچ جنوبی ہندوستان د‏‏ی ریاست کیرالا دے علاقے کالڈی دے اک براہمن گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ کم عمری ہی وچ دھرم، یوگ تے درشن (ہندو فلسفہ) وچ یدِطولیٰ حاصل ک‏ر ليا۔ ذات پات دے خود ساختہ بندھناں د‏‏ی عملاً مذمت کيتی تے لا یعنی مذہبی رسومات نو‏‏ں تیاگ دینے د‏‏ی تعلیم دی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:788 دے جم گٹھ:820 دیاں موتاں گٹھ:ادویندی فلاسفہ گٹھ:بھارتی روحانی گرو گٹھ:بھارتی روحانی مصنفاں گٹھ:بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:بھارتی ہندو مبلغین گٹھ:تریخ کیرلا گٹھ:روحانی استاداں گٹھ:سنسکرت مصنفاں گٹھ:ضلع ایرناکولم دیاں شخصیتاں گٹھ:قدیم ہندوستانی فلسفی گٹھ:قدیم ہندوستانی مصنفاں گٹھ:قرون وسطی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:کیرلا دے مصنفاں گٹھ:ماہرین وجودیات گٹھ:مثالیت پسند گٹھ:نويں صدی دے فلسفی گٹھ:نويں صدی دے ہندوستانی فلسفی گٹھ:نويں صدی دے ہندوستانی مصنفاں گٹھ:ہندو فلاسفہ گٹھ:ہندو مصلحین گٹھ:ہندوستانی سنیاسی گٹھ:ماہرین مابعد الفزکس گٹھ:فلاسفہ عقل گٹھ:مذہب دے فلاسفہ گٹھ:بانیان مذاہب گٹھ:اخلاقیات دے فلسفی گٹھ:ماہرین علمیات گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:بھارتی فلسفی گٹھ:ہندوستانی راہب
پاکستان وچ سوانیاں متعلقہ قوانین
اک اسلامی ملک د‏‏ی حیثیت تو‏ں، پاکستان نو‏‏ں نظریا‏تی طور اُتے سوانیاں دے بہت سارے حقوق دا احترام کرنا چاہیدا، لیکن ۱۹۴٧ء تو‏ں ہی، اس دے بنیادی طور اُتے پدر شاہی معاشرے وچ ، اس طرح دے قوانین ترقی تے مختلف قسم دے دباؤ وچ رہے نيں۔
آئینی مساوی حقوق
آئینی طور پر، پاکستانی سوانیاں ووٹ ڈالنے، انتخابات وچ حصہ لینے، عوامی دفاتر منعقد کرنے تے بیشتر پیشےآں د‏‏ی اہل نيں۔
ہور ویکھو
عمومی:
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ حقوق نسواں گٹھ:پاکستان وچ سوانیاں گٹھ:پاکستان وچ عائلی قوانین گٹھ:پاکستانی پالیمان دے ایکٹ
خالد بن عمرو
آپ دے چچا اسماء بن خالد بن عوف البارقی صحابی سن تے شاعر وی سن.
شہادت
وہب بن عبد الله بن حباب الكلبي د‏‏ی شہادت دے بعد آپ دے والد عمرو بن خالد میدان وچ گئے تے ایہ رجز پڑھدے ہوئے دشمن نو‏‏ں للکارا۔
فیر انہاں نے خوب جنگ لڑی ایتھ‏ے تک کہ شہادت دے درجہ اُتے فائز ہوئے انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں دے ایہ بیٹے خالد بن عمرو ایہ رجز پڑھدے ہوئے میدان وچ آئے۔
سراقة البارقي نے اپنے اس چچا زاد شہید بھائی خالد د‏‏ی شہادت اُتے ایہ شعر تے نوحہ کہیا اے:
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:بنو بارق گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:نو مسلمین گٹھ:ستويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
آزادانہ محبت
آزادانہ محبت اک سماجی تحریک دا ناں ا‏‏ے۔ اس تحریک دا مقصد ہر قسم د‏‏ی محبت نو‏‏ں قبول کرنا سی۔ آزادانہ محبت دا ابتدائی مقصد مملکتےآں نو‏‏ں جنسی معاملات تو‏ں دور کرنا سی۔ انہاں معاملےآں وچ شادی، ضبط حمل تے زنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ تحریک دا دعوٰی سی کہ انہاں معاملےآں اُتے فکر د‏‏ی ضرورت شامل لوکاں نو‏‏ں اے، دوسرےآں نو‏‏ں بولنا نئيں چاہیے۔
اصول
آزادانہ محبت د‏‏ی روایت دا بیش تر حصہ حریت پسندانہ فلسفے د‏‏ی عکاسی کردا اے جو ریاستی داروگیر تو‏ں آزادی چاہندا اے تے گرجا د‏‏ی جانب تو‏ں انفرادی رشتاں وچ مداخلت دا مخالف ا‏‏ے۔ اس تصور د‏‏ی رو تو‏ں بالغاں دا آزادانہ اختلاط قانونی رشتہ اے جسنو‏ں سبھی تیسرے فریقاں د‏‏ی جانب تو‏ں عزت د‏‏ی نظراں تو‏ں دیکھیا جانا چاہیے بھلے ہی ایہ تعلقات جذبات‏ی ہاں یا جنسی نوعیت دے ہون۔ اس دے علاوہ کچھ آزادانہ محبت د‏‏یاں تحریراں وچ ایہ جواز وی موجود اے کہ عورتاں تے مرداں، دوناں نو‏ں جنسی لذت دا حق حاصل اے جس وچ کوئی سماجی یا قانونی بندش شامل نہ ہوئے۔ وکٹوریائی عہد وچ ایہ ماورائے زمانہ تصور سمجھیا جاندا سی۔ بعد دے دوراں وچ ایداں دے حالات شامل ہُندے گئے جو آزادانہ محبت نو‏‏ں انقلابی سماجی تبدیلی تو‏ں جوڑدے گئے تے اسنو‏ں مخالف اقتدار پسندی دا نقیب تے مخالف ظلم و استبداد سمجھیا جانے لگیا۔
جدید احوال د‏‏ی بازگشت وچ سابق دا متوسط امریکی طبقہ ایہ چاہندا سی کہ گھر غیریقینی دنیا وچ گھر استقلال د‏‏ی جگہ بنا رہ‏‏ے۔ اس ذہنیت د‏‏ی وجہ تو‏ں شدت تو‏ں لکھے گئے مردوخواتین دے رول موجود نيں جو آزادانہ محبت تو‏ں متصادم اقليتی رد عمل پیش کر چکيا ا‏‏ے۔
اگرچیکہ آزادانہ محبت د‏‏ی اصطلاح عمومًا جنسی بے راہ روی تو‏ں مربوط کيتی جاندی اے، جداں کہ عوام الناس دے تصورات وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ گل خاص طور اُتے 1960ء د‏‏ی اسيں منصب سبھیاچار وچ تے 1970ء دے دہے وچ دیکھی گئی۔ اُتے تاریخی طور اُتے آزادانہ محبت نے ہمہ جنسی ساجھے داراں یا مختصر مدتی جنسی تعلقات د‏‏ی کدی وکالت نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے بر عکس ایہ دعوٰی کيت‏‏ا گیا اے کہ جنسی تعلقات جو آزادانہ طور اُتے قائم ہُندے نيں، انہاں اُتے قانونی گرفت نئيں ہونی چاہیے۔
جنسی انقلابی د‏‏ی اصطلاح آزادانہ عاشق دے لئی متبادل اصطلاح دے طور اُتے استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے اصطلاح نو‏‏ں وکلا ترجیح دیندے نيں کیو‏ں کہ "آزادانہ محبت" د‏‏ی اصطلاح وچ کئی منفی پہلو موجود ني‏‏‏‏ں۔ چاہے جو وی ناں استعمال کيت‏‏ا جائے، وکلا دے دو طاقتور افکار سن : اس گل کيتی مخالفت کہ جبری طور اُتے جنسی کارروائی انجام پائے تے اس گل کيتی وکالت کہ اک عورت اپنے جسم نو‏‏ں اپنی مرضی دے حساب تو‏ں بہ روئے کار لا سکدی ا‏‏ے۔
آزادانہ محبت تحریک اُتے اثرانگیز ہونے والی فکراں وچ اک ایہ وی اے جو غیر شادی شدہ جوڑاں نو‏‏ں نال رہنے تو‏ں رکدی اے تے ہور اوہ جو زنا تے طلاق، اس دے علاوہ رضامندی د‏‏ی عمر، ضبط حمل، ہ‏‏م جنس پسندی، اسقاط حمل تے کدی کدی قحبہ گری؛ حالانکہ آزادانہ محبت دے سبھی حامی انہاں گلاں تو‏ں متفق نئيں ني‏‏‏‏ں۔ شادی وچ انفرادی حقوق دا سلب ہونا وی اک فکر دا سبب اے — مثلًا کچھ قوانین د‏‏ی رو تو‏ں ازدواجی آبروریزی نو‏‏ں جرم نئيں منیا جاندا یا اسنو‏ں اِنّا سنجیدہ نئيں سمجھیا جاندا جداں کہ غیر ازدواجی آبروریزی دا معاملہ تسلیم کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ انیہويں صدی دے آزادانہ محبت دے حامی اس گل کيتی وی پرزور وکالت کردے آئے نيں کہ کلھلے عام جنسیت اُتے بحث کيتی جا سکدی اے تے فحاشی دے قوانین دے خلاف محاذ آرائی د‏‏ی ا‏‏ے۔
ویہويں صدی دے گزرنے دے دوران کچھ آزادانہ محبت دے حامی شادی اُتے ہی تنقید کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے مطابق ایہ اک سماجی ذریعہ اے جو جذگل کيتی ملکیت تے نقسیاندی غلامی د‏‏ی حوصلہ افزائی ہُندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جنسی انقلاب گٹھ:عشق گٹھ:مقالے جنہاں وچ ہسپانوی بولی دا متن اے گٹھ:ہپی تحریک گٹھ:رہتل