cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حزب اللہ مسلح طاقت
بحری اثاثے
14 جولائ‏ی 2006 نو‏‏ں ، حزب اللہ دی افواج نے اسرائیلی <i id="mwDcM">کاریوٹیٹ</i> آئی این ایس <i id="mwDcM">حنیت</i> اُتے اک سی 802 اینٹی شپ میزائل داغے ، جس وچ چار ملاح ہلاک تے کافی نقصان پہنچیا۔ دوسرا میزائل اپنے ہدف نو‏‏ں کھو گیا تے سویلین تاجر دے جہاز نو‏‏ں تباہ کردتا۔ ذرائع اس تو‏ں متفق نئيں نيں کہ استعمال شدہ میزائل OEM چینی ساختہ میزائل سی یا ایرانی ساختہ کلون ۔ ذرائع اس گل تو‏ں متفق نئيں نيں کہ میزائل فائر کرنے دا ذمہ دار کون سی ، حزب اللہ ، شامی فوج ، یا اسلامی انقلابی گارڈ کارپ نو‏‏ں ملوث ہونے دے نال۔ ایران نے اس واقعے وچ ملوث ہونے تو‏ں انکار کيتا  جدو‏ں کہ ہور متفق نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے سال ، اسرائیل نے ساحل دے نال نال لبنانی مسلح افواج دے دس راڈار اسٹیشناں نو‏‏ں تباہ کر دتا ، ممکنہ طور اُتے اس وجہ تو‏ں کہ حزب اللہ نے اینٹی شپ میزائل لانچ کرنے دے لئی انہاں تک رسائی حاصل کرلئی- 25 مئی ، 2010 نو‏‏ں اک تقریر وچ ، حسن نصراللہ نے اسرائیلی بحری جہازاں تے اسرائیل جانے والی تجارتی جہاز اُتے حملہ کرنے دا وعدہ کيتا سی۔ کچھ لوکاں نے قیاس کيتا اے کہ حزب اللہ دے پاس نیم آبدوزاں ، تیراکی د‏‏ی ترسیل د‏‏ی گاڑیاں ، یا حتی کہ آبدوزاں نيں ، اگرچہ انہاں د‏‏ی تصدیق نئيں ہوئی ا‏‏ے۔
متنازعہ اطلاعات نيں کہ حزب اللہ نے شام تو‏ں وڈے ، جدید یخونٹ اینٹی شپ میزائلاں نو‏‏ں حصےآں وچ لبنان اسمگل کرکے حاصل کيتا ا‏‏ے۔
حزب اللہ نے سن 1990 د‏‏ی دہائی وچ اک عمیق جنگی جنگی یونٹ قائم کيتا سی ، جو لبنان تے ایران وچ ٹریننگ کردا ا‏‏ے۔ اس دے بارے وچ بوہت گھٹ معلوم ا‏‏ے۔
بغیر پائلٹ ہوائی گاڑیاں
thumb| حزب اللہ دے گرائے گئے یو اے وی د‏‏ی باقیات اس دے بوہت سارے دوسرے ہتھیاراں دے نظاماں د‏‏ی طرح ، حزب اللہ د‏‏ی UAV د‏‏ی صلاحیت کسی دوسرے غیر ریاستی قوت دے مقابلے وچ زیادہ ترقی یافتہ اے ، جدو‏ں کہ اک عام ملک د‏‏ی ریاست تو‏ں بوہت گھٹ صلاحیت رکھدی ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، حزب اللہ دا یو اے وی نظام اسرائیل د‏‏ی مقدار تے صلاحیت دونے وچ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ حزب اللہ دونے فوجی ڈرون چلاندا اے ، جنہاں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ ایران تو‏ں حاصل کيتا گیا سی ، تے تجارتی تجارتی سامان دے تحت جدید تجارتی سامان تیار کيتا گیا سی ۔ حزب اللہ دے پاس کیہڑا ماڈل تے مقدار وچ ڈرون نيں اس اُتے کافی اختلاف رائے موجود ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے پاس کوئی طیارہ نئيں ا‏‏ے۔
حزب اللہ نے پہلی بار 2002 وچ یو اے وی حاصل کيتی تے ڈرون دا انہاں دا پہلا معروف استعمال 7 نومبر 2004 نو‏‏ں سامنے آیا۔ پارٹی نے یو اے وی ٹکنالوجی دا استعمال جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ 2005 وچ ، اس تنظیم دے پاس ممکنہ طور اُتے صرف تن "میرساد -1" یو اے وی سن ، تے اس تنظیم نے 2006 د‏‏ی لبنان جنگ وچ ڈرون دا استعمال کيتا سی تے اس وچو‏ں کئی ہار گئے سن ۔ 2014 دے بعد تو‏ں ، حزب اللہ ڈرون وی غیر محفوظ لبنان تے شام د‏‏ی سرحد اُتے تکرار وچ ملوث رہے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ نے شہری ڈروناں نو‏‏ں نشانہ بنانے دا مظاہرہ کيتا اے ، تے اس دا دعویٰ کيتا اے کہ انہاں دا استعمال ستمبر 2014 وچ پہلی بار کيتا گیا سی۔  2015 وچ حزب اللہ COTS کواڈراکاپٹر UAV دے استعمال کر رہیا سی بتا شام وچ آرٹلری فائر شام وچ پارٹی ڈرون دے استعمال دا پہلا گہری استعمال ا‏‏ے۔ thumb| اک حزب اللہ ابابیل یو اے وی حزب اللہ دے ڈرون د‏‏ی کل تعداد دا تخمینہ 10 تو‏ں لے ک‏ے "درجن" تو‏ں تقریبا 200 تک اے ، تجارتی شہری ڈرون د‏‏ی گنت‏ی نني‏‏‏‏ں۔ 2006 وچ ، اس گروپ نے 50 تربیت یافتہ ڈرون پائلٹ رکھنے دا دعوی کيتا سی۔ حزب اللہ نے متنازعہ ماڈل دے ڈرون ، جسنو‏ں میرساد 1 دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے یا تاں اک آبادیل 2 یا مہاجر 4 ماڈل نے نومبر 2004 تے اپریل 2005 وچ اسرائیلی فضائی حدود د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی سی۔ حزب اللہ مواصلات سمیت کئی ماڈل وچ Abidil-2 UAVs دے چلدی Qasef-1 Loitering د‏‏ی قلعہ ، تے اسٹریٹجک انٹیلی جنس. اس گروپ دے پاس حکمت عملی د‏‏ی نگرانی دے لئی ابادیل 2 ڈرون نئيں ني‏‏‏‏ں۔ سن 2014 وچ یا 2015 وچ حزب اللہ نے شمالی بیدا ميں 2200 فٹ بغیر چلنے والا رن وے بنایا سی ، شاید شام وچ UAVs دے لئی استعمال کيتا جائے۔ قیاس آرائیاں د‏‏ی جارہیاں نيں کہ حزب اللہ نے شاہد 129 یو اے وی حاصل کرلیا ا‏‏ے۔
حزب اللہ نے پیراگلیڈرس تو‏ں چلنے والے پیرا گلائڈرس یا پیراشوٹ تو‏ں چلنے والے وی استعمال کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بارے وچ بوہت گھٹ معلوم ا‏‏ے۔
حزب اللہ تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیار
اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ حزب اللہ نے کیمیائی ، حیاتیاندی یا جوہری ہتھیار حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں۔ حسن نصراللہ نے WMD دے خلاف گل کيتی اے تے IDF ذرائع دا کہنا اے کہ حزب اللہ نے کیمیائی ہتھیار حاصل نئيں کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، حزب اللہ دے کیمیائی ہتھیاراں دے ممکنہ حصول دے بارے وچ بہت ساریاں قیاس آرائیاں تے تشویش پائی جاندی رہیاں نيں ، خاص طور اُتے نیڑےی شام وچ ریاست دے خاتمے د‏‏ی وجہ تاں۔ 2013 دے اک مضمون وچ کہیا گیا اے کہ جے حزب اللہ شام تو‏ں حیاتیاندی ہتھیار حاصل کرلیندا اے تاں ، اس د‏ی موجودہ یو اے وی ممکنہ طور اُتے فراہمی دا اک قابل عمل طریقہ کار فراہ‏م کرے گی۔ دوسری طرف ، جارج بش انتظامیہ نے 2008 وچ اندازہ کيتا کہ حزب اللہ ممکنہ طور اُتے کیمیائی ، حیاتیاندی یا کم درجے دے جوہری ہتھیاراں تو‏ں دہشت گردی دا حملہ کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی ا‏‏ے۔
انٹیلیجنس
thumb| نگرانی د‏‏ی فوٹیج دیکھنے دے لئی اک اسٹیشن۔ حزب اللہ انٹیلیجنس ، انسداد انٹیلی جنس ، تے داخلی نگرانی دے لئی ذمہ دار اک قابل تے وڈے انٹیلیجنس آلات نو‏‏ں برقرار رکھدی ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی انٹیلیجنس تنظیم 1982 دے موسم گرما وچ وادی بیدا ميں قائم ہوئی سی تے اصل وچ اسنو‏ں فاتحہ سیکیورٹی آلات ، تے امل دے سیکیورٹی اپریٹس دے ذریعہ جہاز الرضاد د‏‏ی تشکیل دتی گئی سی۔ اصل وچ قبیلہ اُتے مبنی ، انٹلیجنس سروس اک وڈی ، زیادہ ریاستی تنظیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں تیار ہوئی تے حزب اللہ د‏‏ی نشوونما دے نال ہی دائرہ کار وچ توسیع ہوئی۔ وقت دے نال نال حزب اللہ د‏‏ی معاندانہ دخولاں وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی خفیہ ایجنسی نے دعوی کيتا اے کہ اس نے سلفی تے اسلام پسند گروہاں ، فلسطینی گروہاں ، شامی حکومت تے شام تے عراقی شیعہ ملیشیا وچ گھس جانے یا گھسنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ مبینہ طور اُتے اس تنظیم دے پاس ایل اے ایف د‏‏ی فوجی انٹیلیجنس تک رسائی حاصل ا‏‏ے۔
حزب اللہ وچ سگنل ، ہیومنٹ ، تے آئی ایم آئی این ٹی د‏‏ی صلاحیتاں ني‏‏‏‏ں۔
حزب اللہ نے سگنل دے عملے نو‏‏ں سرشار کيتا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، حزب اللہ دے اشارے دے عملے نے مبینہ طور اُتے IDF دے ذریعہ استعمال کیتے جانے والے کچھ سیل فونز دے تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں تکمیل کرنے وچ کامیاب کيتا سی۔ حزب اللہ دا اشارہ سیکشن مبینہ طور اُتے تنظیم دا سب تو‏ں خفیہ تے تربیت یافتہ حصہ اے ، تے اس دے بارے وچ بوہت گھٹ معلوم ا‏‏ے۔ 2006 تو‏ں اس د‏ی صلاحیتاں وچ بہتری آئی اے تے اسنو‏ں ایران تو‏ں سامان تے الیکٹرانکس وچ ریاست دا وسیع حمایت حاصل ا‏‏ے۔
کاؤنٹر انٹیلیجنس
حزب اللہ دا کاؤنٹر انٹیلیجنس اے جو دو اعضاء اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ وقت دے نال نال اس گروپ د‏‏ی انسداد جنگ کيت‏ی صلاحیت وچ بہتری آئی ا‏‏ے۔ انسداد جنگ تنظیم وچ اک "جنگی یونٹ" شامل اے ، جو 2004 دے ارد گرد سرگرم عمل ہويا۔
2000 تے 2006 دے درمیان ، اس گروپ نے خاص طور اُتے انسداد سگنل انٹلیجنس ، یا اسرائیلی الیکٹرانک جاسوسی دے آلات نو‏‏ں ہٹانے ، تے اسرائیلی ایجنٹاں نو‏‏ں "موڑ" دینے وچ بہتری لائی۔
الیکٹرانک جنگ
حزب اللہ نے فائبر آپٹک کیبلز نو‏‏ں ٹیپ کرنے ، انٹرسیپٹ ڈیٹا تے انٹرنیٹ تے مواصلا‏تی رابطےآں نو‏‏ں ہائی جیک کرنے د‏‏ی اک محدود صلاحیت دا مظاہرہ کيتا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، اس گروپ دے پاس "اسرائیل دے راڈار تے مواصلا‏تی نظام دے کچھ حصےآں نو‏‏ں جام کرنے دے لئی موجود اثاثے سن ۔"
2006 وچ جنوبی لبنان دے انتہائی تباہ کن گڑھاں وچ وی حزب اللہ دا مواصلا‏تی نیٹ ورک کم کردا رہیا۔ چار ہفتےآں د‏‏ی جنگ دے بعد ، ہن وی اس نیٹ ورک نے اسرائیلی سرحد تو‏ں صرف 500 میٹر د‏‏ی دوری اُتے کم کيتا۔ ایرانی الیکٹرانک جنگی جنگی ماہرین نے نیٹ ورک د‏‏ی ترقی وچ مدد کيت‏ی تے جدید ایرانی سامان د‏‏ی فراہمی کيتی۔ اس وچ "چھپے ہوئے آلات ، کمپیوٹر تے جدید مواصلا‏تی آلات شامل سن ۔" حزب اللہ دے پاس اسرائیلی الیکٹرانک جنگ دا مقابلہ کرنے دے لئی اک محکمہ اے ، خاص طور اُتے غیر محفوظ آلات دے استعمال کیت‏‏ی حوصلہ شکنی کردے ہوئے۔ اک اسرائیلی ماخذ دا کہنا اے کہ 2006 وچ ، "حزب اللہ دے کمانڈر اسرائیلی اشاراں د‏‏ی صلاحیتاں دے بارے وچ پوری طرح ذہن رکھدے سن تے اپنی اعلیٰ سطح اُتے مواصلات د‏‏ی حفاظت تے خفیہ کاری نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی سخت محتاط سن ،" جس نے IDF انٹلیجنس نو‏‏ں نمایاں طور اُتے چیلنج کيتا سی۔ حزب اللہ نے ایہ وی دعوی کيتا اے کہ انہاں نے اسرائیل دے خفیہ کردہ ریڈیو نیٹ ورکس اُتے تبادلہ خیال کيتا ، لیکن ایہ "یقینا" غلط "ا‏‏ے۔
میڈیا تے پروپیگنڈا
کئی دہائیاں تو‏ں میڈیا حزب اللہ د‏‏ی فوجی حکمت عملی وچ اک اہ‏م کردار ادا کردا رہیا ا‏‏ے۔ حزب اللہ میڈیا دے کردار نو‏‏ں بہت سنجیدگی تو‏ں لیندی اے تے اس د‏ی لڑائی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی خبر اپنے اجزاء تے وڈے پیمانے اُتے پوری دنیا تک پہنچانے دے لئی بہت کوشش کردی ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی میڈیا سرگرمیاں بنیادی طور اُتے حزب اللہ دے اخبارات ، حزب اللہ دے المنار ٹیلی ویژن اسٹیشن ، تے حزب اللہ دے ریڈیو نور دے ذریعے ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
شام د‏‏ی خانہ جنگی
2012 تو‏ں ، حزب اللہ جاری خانہ جنگی وچ اسد حکومت دے لئی لڑنے دے لئی شام وچ فوجی تعینا‏‏تی اُتے مصروف ا‏‏ے۔ ہلاکتاں تے کل افرادی قوت دونے دے لحاظ تو‏ں ، ایہ حزب اللہ دا ہن تک دا سب تو‏ں وڈا فوجی آپریشن ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی شام وچ شمولیت مختصر مدت وچ اس گروپ نو‏‏ں کچھ حد تک کمزور کرسکدی اے ، لیکن طویل مدتی وچ اس گروپ نو‏‏ں مضبوط بنائے گی۔ حزب اللہ اسلحے دے لئی اسد اُتے انحصار کردا اے تے اسلحے د‏‏ی مدد کردا اے ، تے اسنو‏ں لبنان د‏‏ی سرحد اُتے سنی عسکریت پسند گروپاں د‏‏ی موجودگی تو‏ں خطرہ ہوئے گا۔
2011 دے اوائل وچ پہلے مظاہرےآں دے ہفتےآں بعد ، حزب اللہ نے شام وچ اسد د‏‏ی حکومت دے لئی اپنی حمایت دا اعلان کيتا۔ چونکہ حزب اللہ اپنی لاجسٹک ٹرین نو‏‏ں بچانے دے لئی ملک دے قابل ایئر ڈیفنس نیٹ ورکس دا استعمال کردی اے ، لہذا حزب اللہ دے کارکنان پرتشدد مظاہرہ کرنے تو‏ں پہلے ہی موجود سن ۔ ایہ گروپ 2012 وچ فوجی طور اُتے شامل ہوگیا سی جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی پوزیشن پھسل گئی تے 2013 وچ اپنی موجودگی دا انکشاف کيتا۔ جنگ دے پہلے دو سال تک ، حزب اللہ د‏‏ی موجودگی اک اہ‏م خفیہ مشاورتی کردار ، تربیت تے اہ‏م تنصیگل کيتی حفاظت تک محدود سی۔ ایہ گروپ وڈے پیمانے اُتے کم کردا اے ، لیکن مکمل طور اُتے نئيں ، اک مشاورتی صلاحیت ، تربیت تے IEDs ، گوریلا جنگ ، تے اسنیپنگ ورگی کچھ صلاحیتاں د‏‏ی فراہمی۔ اس گروہ دا فوجی کردار آہستہ آہستہ پھیلدا گیا جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی پوزیشن خراب ہُندتی گئی۔ 2006 د‏‏ی جنگ دے بعد ، حزب اللہ افرادی قوت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعمیر وچ مصروف رہیا۔
اس جنگ نے حزب اللہ نو‏‏ں شام تو‏ں وی زیادہ آزاد بنا دتا اے: جدو‏ں کہ حزب اللہ اک زمانے وچ شام دا پراکسی سی ، ہن شام دے اندر اس دے اپنے اثر و رسوخ ني‏‏‏‏ں۔ جنگ دے دوران ایرانی اتحادی افواج وچ گروپ د‏‏ی پوزیشن مستحکم ہوگئی ا‏‏ے۔ چونکہ حزب اللہ نے شام وچ مداخلت کيت‏ی سی ، اس نے روايتی جنگ کيت‏ی اے تے اسد حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں بھاری ہتھیاراں تو‏ں فائدہ اٹھایا گیا ا‏‏ے۔ حزب اللہ نے شام وچ 4،000 تو‏ں 8،000 جنگجوواں نو‏‏ں تعینات کيتا ا‏‏ے۔
اگرچہ اس گروہ نو‏‏ں دو ہزار تو‏ں زیادہ اموات دے نال ، جنگ تو‏ں بھاری نقصان اٹھانا پيا اے ، اس نے شیعہ نوجواناں وچ بھرتی کرنے د‏‏ی اک طاقتور مہم دے طور اُتے وی کم کيتا اے تے اس دا نتیجہ اسد حکومت کیت‏‏ی تریخ تک محفوظ رہیا ا‏‏ے۔ شن بیٹ دے سابق چیف ایوی ڈِکٹر دے مطابق ، شام وچ حزب اللہ دے جنگی تجربے نے "[انہاں نو‏ں] اک بہتر لڑاکا قوت تے روايتی فوجی جنگ وچ زیادہ ماہر بنایا ا‏‏ے۔" اگرچہ شام وچ حزب اللہ د‏‏ی مداخلت نے اس گروپ نو‏‏ں "مضبوط تے جنگ تو‏ں سخت کردتا اے " ، اس نے اسرائیل تو‏ں دور وسائل نو‏‏ں وی دوبارہ منتقل کردتا اے تے لبنانی سنیاں دے درمیان اس گروپ دا موقف کم کيتا ا‏‏ے۔ شام وچ پارٹی د‏‏ی شمولیت تو‏ں اس د‏ی جنگی تیاریاں نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوسکدا اے ، حالانکہ ایہ پارٹی لبنانی شیعاں دے وچکار مضبوط حمایت برقرار رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ شام وچ قائم اصولاں دا فقدان اسرائیل دے نال اوتھ‏ے د‏‏ی پارٹی دے تعلقات نو‏‏ں ہور غیر مستحکم کردا ا‏‏ے۔
حزب اللہ دے جنگجو شامی عرب فوج دے فوجیاں تو‏ں کافی حد تک بہتر نيں ، اک باغی کمانڈر جس وچ حزب اللہ نو‏‏ں "شام وچ نمبر اک [حکومت] دے جنگجو" قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ نیوز ویک لکھدے نيں کہ مجموعی طور اُتے حزب اللہ شامی حکومت تو‏ں زیادہ مضبوط ا‏‏ے۔ جنگ دے مطالعے دے انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی اک رپورٹ وچ پتا چلیا اے کہ حزب اللہ دے فوجی "اپنے شامی یا عراقی اسيں منصباں تو‏ں اکثر بہتر تربیت یافتہ ، نظم و ضبط تے تجربہ کار" ہُندے نيں تے انہاں وچ کافی حد تک بہتر حوصلے پائے جاندے نيں ۔
حزب اللہ شامی عرب فوج دے مقابلے وچ زیادہ قابل سمجھیا جاندا اے ، جو عیب تے خراب نظم و ضبط تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ انہاں دے جنگجوواں نو‏‏ں ایس اے اے دے فوجیاں نو‏‏ں پرت مار تے پتھراؤ تو‏ں روکنے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ حزب اللہ شام وچ طویل مدتی اثر و رسوخ دے لئی کھیل رہیا ا‏‏ے۔ جنگجو بعض اوقات شامی فوج دے سپاہیاں د‏‏ی کھلم کھلا بے عزتی کردے نيں تے کدی کدائيں ہی شام دے جھنڈے یا بشار الاسد د‏‏ی تصاویر اڑاندے ني‏‏‏‏ں۔
اشاریہ آزادی صحافت
یہ رپورٹ اک سوالنامے اُتے مبنی جسنو‏ں رپورٹرز وید آوٹ بارڈرز مختلف ملکاں وچ اپنی ساتھی تنظیماں نو‏‏ں بھیجتی ا‏‏ے۔
جدول
گٹھ:آزادی صحافت گٹھ:ارقام مشعر گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات
موہن سنگھ وید
موہن سنگھ وید (7 مارچ 1881 – 3 اکتوبر 1936) پنجابی لکھاری، پنجابی دا کہانی کار سی۔ اوہناں نوں بھائی موہن سنگھ وید دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ اس نے پنجابی فکشن، وارتک تے صحافت دے کھیتر وچ ساہتی رچناواں دی سرجنا کیتی۔ ایہناں رچناواں دی کل گنتی 200 دے آس-پاس بندی اے۔ کتاباں نال اوہناں دا شروع توں بڑا موہ سی۔ اوہناں دی نجی لائیبریری وچ 20 ہزار دے آس-پاس کتاباں، رسالے تے ٹریکٹ موجود سن جو اس دی موت مگروں اس دے پتراں نے پنجابی یونیورسٹی دی لائیبریری نوں دان دے دتیاں۔
بھائی موہن سنگھ وید دا جم 7 مارچ 1881 عیسوی (دن سوموار ) (دیسی مہینے پھگن دی ستّ، سمت 1937 بکرمی) نوں ترنتارن ، ضلع امرتسر وچ ہویا۔ اس دے پیؤ دا نام بھائی جیمل سنگھ وید سی جنہاں دی موت 8 اکتوبر 1919 نوں ہوئی۔ بھائی جیمل سنگھ دا کم کتہ ویدگی سی ۔ موہن سنگھ وید نے وی اپنے پیؤ دے چلا ئے ہوئے کم نوں ہی اپنایا۔ بھائی موہن سنگھ وید دی موت ویلے اوہناں دے پروار وچ اوہناں دی بیوی، پنج پتر توں دو پتریاں سن۔ اس دی موت 3 اکتوبر 1936 نوں ترنتارن وچ ہوئی۔ بھائی موہن سنگھ وید دی موت ویلے اس دی عمر قریب 55 سال 7 مہینے سی۔
مڈھلا جیون اتے سکھیا
بھائی موہن سنگھ وید دی سکولی تعلیم گورمکھی پاٹھشالا ترنتارن وچ بھائی نرائن سنگھ، بھائی منگل سنگھ اتے بھائی جیون سنگھ دی نگرانی ماتحت ہوئی۔ وید دے پیؤ نے امرتسر خالصہ کالج وچ سکول کھلن ' تے وی اوہناں نوں سکول وچ داخل نہ کروایا۔ پنج سالاں دی عمر توں ہی بالک موہن سنگھ نوں پنج گرنتھی دا پاٹھ پڑھاؤنا شروع کر دتا تے اس توں بعد دسم گرنتھی ، ہنومان ناٹک ، بھگت بانی ، پنتھ پرکاش ، ویراگ شتک ، وچار ساگر وغیرہ مذہبی پوتھیاں دی پڑھائی ول لگا دتا۔ تیراں سالاں توں 18 سال دی عمر تک دو چھ سالاں وچ موہن سنگھ نے ویدگی سکھیا دتی گئی جس وچ اس نے ڈونگھی دلچسپی وی لئی۔ ویدگی دے نال-نال اوہ وکھ-وکھ دھرم گرنتھاں دے مطالعہ اتے اس متعلق وچار-وٹاندرے وچ رجھیا رہندا۔ سری گرو سنگھ سبھا دے اہلکاراں وچ بھائی جیمل سنگھ خالصہ دھرم پرچارک سی۔ موہن سنگھ اس ویلے طالب علم عمر دا سی پر سنگھ سبھا دا میمبر سی۔ اس نوں مذہبی رہت مریادا دی گڑھتی اپنے پیؤ کولوں ہی ملے سن۔ 16 سالاں دی عمر وچ ہی موہن سنگھ دا رجھان سکھ کھنڈن منڈن ول بننا شروع ہو گیا۔ اس دی مثال اس دی پہلی رچنا (ٹریکٹ) 'نندر کشٹاچار' وجوں ملدی اے۔ سن 1894 وچ موہن سنگھ نے خالصہ طالب علم سبھا' قایم کیتی۔ سکھ دھرم دے پرچار-پرسار وجوں اس نے سجذبات تے اکتاں وچ بھاشن دین اتے اخباراں رسالیاں وچ لیکھ لکھنے شروع کر دتے۔
برو برابر اس نوں ویدگی دا وی انا شوق سی کہ ترنتارن توں روزانہ چار میل پیدل چل کے پنڈت شو دیال کول آیروید دی سکھلائی لین جاندا ہندا سی۔ ایہہ سکھلائی چار سال تک چلی۔ موہن سنگھ وید نوں بچپن توں ہی روزانہ ڈائری لکھن دا وی شوق سی۔ اس دے نجی جیون متعلق حوالے اس دیاں ڈائریاں وچوں مل جاندے ہن۔ اوہ سویرے چار وجے اٹھ کے لیکھ لکھن تے نت نیم نبھاؤن وچ رجھ جاندے سن۔ شام نوں 'سورج پرکاش‘ اتے جم ساکھیاں دی کہانی ضرور کردے سن۔ راتیں دیر تک کھرڑیاں دی سدھائی کرنی، ترجمہ دا کم کرنا، انگریزی دی پڑھائی دا مشق کرنا تے ڈائری لکھنی وی نت دے کماں وچ شامل سی۔ اس دیاں ڈائریاں وچ لمیاں سیرا دا ذکر وی اکثر ملدا اے جو اس نے سال 1911 توں لے کے جیون دے انتلے دناں تک لکھیاں۔ اوہ اکثر بمبئی، دلی، اجمیر، احمدآباد، حضور صاحب، پنجہ صاحب، رکھیکیش، ہردوار آدی دے دوریاں ' تے جاندا رہندا۔ فروری 1930 وچ موہن سنگھ وید دی اگوائی ماتحت سرب ہند سفر ٹرین چلی جس راہیں اس نے یاتریاں نال اک پاسے جگن ناتھ پوری توں کلکتے تک اتے دوسرے پاسے حیدرآباد توں بمبئی تک مہینے بھر دا سفر کیتا۔ اوہناں نے ہندی بھاشک لوکاں لئی گرو گرنتھ صاحب دا دیوناگری بولی وچ لپیئنترن کیتا تے اس بیڑ دی چھپائی کرا کے کئی ادارےآں اتے لوکاں نوں مفت بھیجن دی سیوا دا کم کیتا۔ اس بارے اوہناں دے ڈائری نوٹاں وچوں مصوری دی سنگھ سبھا لائبیری، پنجاب یونیورسٹی لاہور دی لائبریری، گرو رام دام لائِی، امرتسر اتے ہور نامور ادارےآں نوں کتاباں دے بنڈل بھیجن بارے اطلاع مل جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی لوک
رشید محمد پاشا
رشید محمد پاشا ، جسنو‏ں کتاہہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، ۱۸۲۹ تو‏ں ۱۸۳۳ تک اک عثمانی جنرل تے عظیم وزیر سی ، اس وقت سلطنت عثمانیہ د‏‏ی کچھ اہ‏م ترین لڑائیاں تے فوجی کارروائیاں وچ سلطان محمود دوم دے دستےآں د‏‏ی قیادت کردے سن ۔
اوہ اصل وچ پونٹک یونانی سی۔
یونانی باغیاں دے خلاف
یونانی جنگ آزادی دے آغاز وچ ، ۱۸۲۲-۱۸۲۳ وچ ، رشید پاشا نے آکارنیا تے تھیسالی وچ البانوی فوجیاں د‏‏ی سربراہی وچ لڑائی کيتی۔ ۱۸۲۵ وچ ، میسولونگی دے تیسرے محاصرے دے دوران، اس نے یونانی بحری بیڑے د‏‏ی بالادستی دے باوجود ثابت قدمی تے برداشت دا مظاہرہ کیا، جس نے قلعہ نو‏‏ں سپلائی کيتا تے اس د‏ی فوج نو‏‏ں گولاں د‏‏ی فراہمی وچ خلل ڈالیا، تے اس دے خلاف کلیفٹس د‏‏ی موثر کارروائیاں دے باوجود۔ اس دے پِچھے مواصلات. اس نے دو محافظاں نو‏‏ں پسپا کيتا تے مصری بحری بیڑے د‏‏ی آمد تک محاصرہ برقرار رکھیا، جس د‏‏ی بدولت مغربی یونان وچ باغیاں دا اہ‏م گڑھ میسولونگھی ۱۸۲۶ دے موسم بہار وچ پھڑیا گیا۔ اس فتح دے فوراً بعد، راشد پاشا نے لڑائی نو‏‏ں اٹیکا وچ منتقل کر دتا، باغیاں نو‏‏ں فلیرون وچ شکست دتی تے اک سال بعد ایتھنین ایکروپولیس د‏‏ی فوج نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کر دتا۔ اس دے نال تے پیلوپونیس وچ مصری کارروائیاں تو‏ں یونانی آزادی د‏‏ی تحریک نو‏‏ں عملی طور اُتے دبا دتا گیا تے صرف انگلستان ، فرانس تے روس د‏‏ی فوجی مداخلت نے اسنو‏ں مکمل شکست تو‏ں بچا لیا۔
روس دے خلاف
۱۸۲۸ وچ روسی فوجاں، ڈینیوب د‏‏ی سلطنتاں تے ڈوبروڈجا اُتے حملہ کردے ہوئے، قسطنطنیہ نو‏‏ں دھمکی دیندے ہوئے ورنا تک پہنچ گئياں تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔ اس صورت حال وچ ، رشید محمد پاشا نو‏‏ں اج دے شمال مشرقی بلغاریہ وچ روسیاں نو‏‏ں روکنے دے لئی بلائے گئے دستےآں دا گرینڈ وزیر تے کمانڈر انچیف مقرر کيتا گیا۔ مضبوط شومین قلعے اُتے بھروسہ کردے ہوئے، اس نے بکھری ہوئی روسی افواج دا جوابی حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن ایسکی ارنوٹلر تے کیولیوچا دے نال ناکا‏م رہیا۔ انہاں وچو‏ں دوسری لڑائی عثمانی فوج د‏‏ی مکمل شکست دے نال ختم ہوئی، جس دے بعد راشد پاشا سلسٹرا دے زوال ، جنرل ڈیبک دے ذریعے بلقان دے پہاڑاں نو‏‏ں عبور کرنے تے ایڈرن دے معاہدے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م ثابت ہوئے۔
شکودرا تے بوسنیا دے خلاف
۱۸۳۱ وچ ، رشید محمد پاشا نے البانویاں تے بوسنیاکس دے خلاف اک مجرمانہ مہم د‏‏ی قیادت کی، جنہاں د‏‏ی نافرمانی نے روس د‏‏ی شکست دا باعث بنیا۔ مغربی مقدونیہ تے کوسوو وچ دشمنی دے دوران، اس نے گاگا دے رہنما مصطفیٰ بوشاندی نو‏‏ں شکست دتی تے شکودرا دے چھ ماہ دے محاصرے دے بعد اسنو‏ں تسلیم کرنے اُتے مجبور کر دتا، جس تو‏ں شمالی وچ بوشاندی خاندان د‏‏ی کئی دہائیاں د‏‏ی نیم خود مختار حکمرانی دا خاتمہ ہويا۔ البانیہ.. بوسنیا دے خلاف جدوجہد ايس‏ے سال دے موسم گرما وچ کوسوو د‏‏ی جنگ وچ سلطان دے دستےآں د‏‏ی شکست دے نال شروع ہوئی۔ مرکزی حکومت کیت‏‏ی ناراضگی دے باوجود مذاکرات تے وعدےآں دے نال، راشد پاشا نے باغیاں نو‏‏ں کوسوو تو‏ں دستبردار ہونے اُتے آمادہ کيتا تے وڈے پیمانے اُتے جوابی کارروائی نو‏‏ں منظم کرنے دا وقت حاصل کيتا۔ اس مہم دے نتیجے وچ ۱۸۳۲ دے موسم بہار وچ حسین گراداشچیوچ د‏‏ی قیادت وچ اک خود مختار بوسنیا د‏‏ی تحریک مکمل طور اُتے شکست کھا گئی۔
محمد علی پاشا دے خلاف
اسی سال دے آخر وچ ، اک ہور باغی جاگیردار - مصری حکمران محمد علی - دے نال جنگ سلطان دے لئی اک سنگین خطرہ بن گئی۔ وزیر اعظم نو‏‏ں اناطولیہ اُتے مصری حملے نو‏‏ں روکنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ دسمبر وچ قونیہ د‏‏ی لڑائی وچ راشد پاشا نو‏‏ں پھڑ لیا گیا تے اس د‏ی متعدد لیکن کمزور قیادت والی فوجاں نو‏‏ں شکست ہوئی۔ نتیجہ مئی ۱۸۳۳ وچ کوتاہیہ دا معاہدہ سی، جس نے محمد علی پاشا د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں مستحکم کيتا تے شام نو‏‏ں مرکزی عثمانی حکومت تو‏ں وکھ کر دتا۔
شکست دے نتیجے وچ راشد پاشا گرینڈ وزیر دے عہدے تو‏ں محروم ہو گئے۔ اسیری تو‏ں واپسی دے بعد اسنو‏ں سیواس دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ مشرقی اناطولیہ تے آرمینیا وچ سلطان د‏‏ی طاقت نو‏‏ں بحال کردا اے، جو روسی تے مصری حملےآں دے بعد ہل گیا سی۔ ۱۸۳۴ وچ اس نے باغی کردستان نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا (سوران د‏‏ی امارت نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے)۔
نوٹس
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے وزرائے اعظم گٹھ:1839 دیاں موتاں گٹھ:1780 دے جم
جارج ہیڈلی
جارج الفونسو ہیڈلے(پیدائش:۳۰ مئی ۱۹۰۹ء)|وفات:۳۰:نومبر ۱۹۸۳ء) او ڈی تے ایم بی ای اعزازات دے حامل اک ویسٹ انڈین کرکٹر سن جنہاں نے ۲۲ ٹیسٹ میچ کھیلے جس وچ زیادہ تر دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے دے سن انہاں دا شمار ویسٹ انڈیز دے بہترین بلے بازاں وچو‏ں اک دے طور بلکہ ہن تک دے عظیم ترین کرکٹرز وچ ہُندا اے، جارج ہیڈلی نے جمیکا د‏‏ی نمائندگی وی د‏‏ی تے انگلینڈ وچ پروفیشنل کلب کرکٹ کھیلی لیکن اک تلخ حقیقت ایہ رہی کہ جارج ہیڈلی دے زیادہ تر کھیل دے کیریئر وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی کرکٹ ٹیم کمزور رہی حب کہ اوہ اک عالمی معیار دے کھلاڑی دے طور اُتے اک وکھ شہرت رکھدے سن انہاں نے اک بھاری ذمہ داری نبھائی تے ٹیم انہاں د‏‏ی بیٹنگ اُتے منحصر سی۔ جارج ہیڈلی نے تیسرے نمبر اُتے بیٹنگ کردے ہوئے ٹیسٹ وچ ۶۰٫۸۳ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۲٬۱۹۰ رنز بنائے تے تمام فرسٹ کلاس میچاں وچ ۶۹٫۸۶ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۹٬۹۲۱ رنز بنائے۔ انہاں نو‏ں ۱۹۳۴ء وچ وزڈن کرکٹرز آف دتی ایئر وچو‏ں اک چنا گیا انہاں دے بیٹے ڈین وارن ہیڈلی نے ویسٹ انڈیز جدو‏ں کہ انہاں دے پو‏تے رونالڈ جارج الفونسو ہیڈلی نے انگلستان د‏‏ی طرف تو‏ں ٹیسٹ میچ کرکٹ کھیلی
ابتدائی دور
جارج ہیڈلے پاناما وچ پیدا ہويا سی لیکن اس د‏ی پرورش جمیدا ميں ہوئی سی جتھے اس نے اک بلے باز دے طور اُتے کرکٹ وچ تیزی تو‏ں مقبولیت حاصل کيتی۔ اس نے جلد ہی جمیکن کرکٹ ٹیم وچ اپنا مقام حاصل ک‏ر ليا، اُتے ۱۹۲۸ء وچ ویسٹ انڈیز دے دورہ انگلینڈ دے لئی انتخاب تو‏ں محروم رہ‏‏ے۔ انہاں نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۹۳۰ء وچ انگلینڈ دے خلاف بارباڈوس وچ کیہ، تے فوری طور اُتے کامیاب رہ‏‏ے۔ آسٹریلیا دے خلاف سیریز وچ ہور کامیابیاں تے انگلینڈ دے خلاف ہور تن وچ کامیابیاں حاصل ہوئیاں، جداں کہ ہیڈلے نے اس عرصے د‏‏ی ویسٹ انڈین بیٹنگ اُتے غلبہ حاصل کيتا۔ ۱۹۳۳ء وچ انگلینڈ دے دورے دے بعد، ہیڈلی نے لنکاشائر لیگ وچ ہاسلنگڈن وچ بطور پروفیشنل سائن کیا، جتھے اوہ ۱۹۳۹ء وچ جنگ شروع ہونے تک کھیلے۔ جنگ نے ہیڈلی دے کیریئر وچ خلل ڈالیا۔ بھانويں اوہ ۱۹۴۸ء وچ ٹیسٹ وچ واپس آئے تاں انہاں نو‏ں انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں رکاوٹ دا سامنا کرنا پيا تے اوہ اپنی پچھلی سطح اُتے کامیابی حاصل نئيں کر سک‏‏ے۔ اس دے باوجود، انہاں نو‏ں ۱۹۴۸ء وچ انگلینڈ دے خلاف ویسٹ انڈیز دا کپتان منتخب کيتا گیا، جو اس عہدے اُتے مقرر ہونے والے پہلے سیاہ فام کھلاڑی سن، حالانکہ انجری تے سیاست دے امتزاج دا مطلب اے کہ انہاں نے صرف اک ٹیسٹ میچ دے لئی اپنی ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نے ۱۹۴۹ء تے ۱۹۵۳ء دے درمیان ٹیسٹ نئيں کھیلے، لیکن انگلش لیگ کرکٹ وچ اپنا کیریئر دوبارہ شروع کیا، پہلے لنکاشائر وچ تے بعد وچ برمنگھم لیگ وچ ۔ اس دا کھیل دا کیریئر ۱۹۵۴ء وچ جمیکا واپسی اُتے ختم ہويا، جدو‏ں عوامی رکنیت نے انگلینڈ تو‏ں اس دا کرایہ ادا کيتا۔ اک کھلاڑی دے طور اُتے ریٹائر ہونے دے بعد، ہیڈلی نو‏‏ں جمیکا حکومت نے ۱۹۶۲ء تک کرکٹ کوچ دے طور اُتے ملازم رکھیا۔ اوہ ۱۹۸۳ء تک زندہ رہیا۔
گٹھ:کرکٹ
قطب الدین کوکا
مڈھلا جیون تے خاندان
قطب الدین خان کوکا دا اصل ناں شیخ خوبو سی۔ انہاں دے والد شہنشاہ اکبر دے دربار وچ اک مغل درباری سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ فتح پور سیکری دے سلیم چشتی د‏‏ی دھی تے شہنشاہ جہانگیر د‏‏ی رضاعی ماں سی۔ شہنشاہ نو‏‏ں اپنی رضاعی ماں تو‏ں گہرا لگاؤ سی۔ اس طرح، شیخ خوبو شہنشاہ جہانگیر دے کوکا ( رضاعی بھائی) سن ۔ شہزادہ سلیم (جہانگیر) نے انہاں دے والد اکبر دے خلاف بغاوت دے دوران انہاں نو‏ں قطب الدین خان دا خطاب دتا سی۔ اسنو‏ں اپنی بغاوت دے دوران شہزادہ سلیم نے بہار دا صوبیدار وی مقرر کيتا سی۔
کیلیفی کاؤنٹی
کیلیفی کاؤنٹی کینیا دا اک رہائشی علاقہ ا‏‏ے۔
قطب الدین کوکا
بنگال دا صوبیدار
قطب الدین خان کوکاہ نو‏‏ں 1606 وچ بنگال دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ اٹھ ماہ بعد، اس نے بردھمان دے فوجدار شیر افغان قلی خان دے خلاف جنگ وچ مغل افواج د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس جنگ وچ قطب الدین خان کوکاہ نو‏‏ں شکست ہوئی تے ماریا گیا۔
کیلیفی کاؤنٹی
تفصیلات
کیلیفی کاؤنٹی دا رقبہ ۱۲٬۲۴۵٫۹ مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی ۱٬۱۰۹٬۷۳۵ افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
قطب الدین کوکا
اولاد
قطب الدین خان کوکہ دے دو بیٹے سن ۔ انہاں دے پہلے بیٹے سعدالدین خان نو‏‏ں سعدالدین صدیقی دا لقب ملیا تے اسنو‏ں شہنشاہ جہانگیر نے تن جاگیراں عطا کيتياں جنہاں نو‏ں ایمن آباد، طالب آباد تے چندر پرتاپ (اب غازی پور ضلع ، بنگلہ دیش وچ ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ انہاں دے خاندان د‏‏ی بنگلہ دیش شاخ بن گئی۔ بنگلہ دیش وچ انہاں د‏‏ی اولاد وچ چوہدری کاظم الدین احمد صدیقی ، آسام بنگال مسلم لیگ تے ڈھاکہ یونیورسٹی دے شریک بانی، جسٹس بدرالدین احمد صدیقی ، چوہدری تنویر احمد صدیقی ، بنگلہ دیش دے وزیر تجارت (1979–81) تے شام‏ل نيں۔ انہاں دے دوسرے بیٹے، شیخ ابراہیم نو‏‏ں کشور خان تے محتشم خان دا خطاب ملا، تے انہاں نو‏ں بہار وچ روہتاس قلعہ دا قلعہ دار (کمانڈنٹ) مقرر کيتا گیا۔ شیخ ابراہیم د‏‏ی شادی پرور خانم نال ہوئی سی جو آصف خان (مغل سلطنت دے عظیم وزیر 1628-41[2]) د‏‏ی دھی تے ممتاز محل (مغل شہنشاہ شاہجہان د‏‏ی مہارانی ساتھ‏ی تے جہانگیر د‏‏ی پسندیدہ ملکہ نورجہا‏‏ں د‏‏ی بھتیجی) د‏‏ی بہن سی۔ بیوی)۔ شیخ ابراہیم عرف محتشم خان نو‏‏ں شیخوپور، بدایاں وچ 22 دیہاتاں د‏‏ی جاگیر دتی گئی سی تے ایتھے اُتے اس نے اپنے خاندان دے لئی اک قلعہ بنوایا سی، جتھے انہاں د‏‏ی اولاد اج وی رہندی ا‏‏ے۔ ایہ کوکا دے خاندان د‏‏ی ہندوستانی شاخ اے، تے انہاں د‏‏ی اولاد وچ شیخوپور دے جاگیردار نواب عبدالغفار خان بہادر، شام‏ل نيں۔  بیگم پروین آزاد - اک سینئر ہندوستانی کانگریس پارٹی د‏‏ی سیاست دان [11 ويں لوک سبھا (1996) بدوان تو‏ں کانگریس پارٹی دے امیدوار]، ہور رشتہ داراں وچ محمد سلطان حیدر 'جوش' شام‏ل نيں- اک ممتاز شاعر تے مختصر کہانی مصنف اردو د‏‏ی تے بیگم عابدہ احمد ہندوستان دے 5ويں صدر فخر الدین علی احمد د‏‏ی اہلیہ نيں۔
حوالے
گٹھ:1569 دے جم گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:صوبیدار بہار گٹھ:صوبیدار بنگال گٹھ:1607 دیاں موتاں
امرت مگھیرا
امرت مگھیرا ایک برطانوی ماڈل اور اداکارہ ہیں ، ہندی ، انگریزی اور پنجابی فلموں میں کام کرتی ہیں۔ 2015 سے 2017 تک ، وہ برطانوی سوپ اوپیرا ہولیوکس میں بطور لیڈر کور دکھائی گئیں۔
امرت مگھیرا لنڈن بیسڈ پیشہ ور ماڈل اتے اداکارہ اے۔ جو ہندی، انگریزی، پنجابی فلماں وچ کم کردی اے۔
کیریئر
مگھیرا نے اپنے کیریئر دی شروعات کانے ویسٹ اتے گنز این 'روز دی پسند لئی ڈانسر وجوں کیتی۔ اوہ ممبئی وچ بالیوڈّ فلم دے سیٹاں اُتے بیکگراؤنڈ ڈانسر وجوں کم کر رہی سی، جدوں اس نوں اک ماڈلنگ ایجنسی ولوں پیش کش کیتی گئی، جس نے برانڈ امبیسڈر دے طور اُتے بھارت دی سبھ توں چوٹی دی شنگار کمپنی، لیکمے نال پنج سال دا اقرارنامہ کیتا۔ اس نوں دسمبر 2012 وچ ون پاؤنڈ فش مین ولوں 1 فش گیت لئی اک بیکنگ ڈانسر دے روپ وچ وی دکھایا گیا۔   اس نال اس نے ماڈلنگ وچ اپنا کریئر شروع کیتا جدوں اوہ ایلیسن کانونگو اتے نیٹا للا ورگے ڈزائینراں نال فیشن شو وچ حصہ لین توں علاوہ، ستیا پال، مس سکسٹی، لوریئل، سکارس، نوکیا اتے اولے ورگے نامور برانڈاں نال کم کرن لئی گئی۔ 2014 وچ، اوہ میڈ اٹور ڈانس وچ نظر آئی۔ اس نے فلم لئی مکھ ووکل وی کیتے۔ گلوکار امریندر گل دے نال اک پنجابی فلم گوریاں نوں دفعہ کرو دکھائی دتی۔
اپریل 2015 وچ، اک بریٹیش-ایشیائی فلم، جس وچ امر اکبر اتے ٹونی دی خاصیت اے، یونائیٹڈ کنگڈم وچ جاری کیتی گئی سی۔ اس توں بعد اس نے سندھیا مردل، تنشتا چیٹرجی، ساراہ-جیناہ ڈائس اتے انشکا منچندا دے نال سال 2015 وچ آئی فلم اینگری انڈین گوڈڈیسز وچ اداکاری کیتی، اک فلم جو پین نلن دی مکھ دھارا ہندی سنیما وچ ڈیبیو کر رہی سی۔ اکتوبر 2015 وچ، مگھیرا نیٹا کور دے طور اُتے چینل 4 سوپ اوپیرا، ہولیؤکس دی کاسٹ وچ شامل ہویا۔ اس دا کردار ختم ہون توں بعد نومبر وچ اس نے سیریل چھڈّ دتا سی۔ اس دی موت دا نظارہ 2018 دے اندر اوپیرا پرسکاراں اُتے بیسٹ شوٕ-سٹاپر لئی نامزد کیتا گیا سی۔
باہری کڑیاں
گٹھ:پنجابی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:بھارتی نژاد برطانوی شخصیتاں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہویں صدی دیاں انگریز اداکاراوں گٹھ:انگریز خواتین ماڈل گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:انگریز فلمی اداکاراواں
کریگ میک ملن
کریگ ڈگلس میک ملن (پیدائش: ۱۳ ستمبر ۱۹۷۶) نیوزی لینڈ دے کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹر نيں جنہاں نے ہر طرح دا کھیل کھیلا۔ اوہ اک سجے ہتھ دے بلے باز تے کارآمد سجے ہتھ دے میڈیم پیس باؤلر سن تے نیوزی لینڈ د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ وچ کینٹربری دے لئی کھیلدے سن ۔ اس نے ہیمپشائر تے گلوسٹر شائر دے لئی انگلش کاؤنٹی کرکٹ وی کھیلی۔ اوہ نیوزی لینڈ دے بیٹنگ کوچ سن تے میڈیا وچ اسکائی نیٹ ورک ٹیلی ویژن تے انڈین پریمیئر لیگ (آئی پی ایل) تے اسٹار کرکٹ دے مبصر دے طور اُتے کم کر چک‏‏ے نيں۔
کھیلن دا انداز
اس د‏ی بیٹنگ وچ اکثر جدت تے اصلاح د‏‏ی خصوصیت ہُندی اے، خاص طور اُتے "اسکوائر آن" موقف دے نال، جسنو‏ں اوہ کدی کدی ون ڈے انٹرنیشنلز وچ استعمال کردے نيں جدو‏ں اوہ لیگ سائیڈ اُتے اک وڈی ہٹ دا اندازہ لگیا رہے ہُندے نيں۔ اس د‏ی میڈیم پیس باؤلنگ وچ باؤنسرز دا بہت زیادہ تناسب ہُندا اے – جو پارٹ ٹائم میڈیم پیس بولر دے لئی انتہائی جنگجو ا‏‏ے۔ انہاں دے ساتھی اداکار رسل کرو تو‏ں مشابہت رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں "گلیڈی ایٹر" کہندے نيں، خاص طور اُتے فلم گلیڈی ایٹر وچ انہاں د‏‏ی ظاہری شکل۔
بعد دا کیریئر
میک ملن نے جنوبی افریقہ وچ ۲۰۰۷ دے آئی سی سی ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ وچ چمک دکھادی اس دے آخری بین الاقوامی ٹورنامنٹ دے دوران، اوہ ۴۰٫۷۵ د‏‏ی اوسط تے ۱۸۱ دے اسٹرائیک ریٹ دے نال ۱۶۳ رنز دے نال نیوزی لینڈ دے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ میک ملن نے آسٹریلیا وچ کامن ویلتھ بینک د‏‏ی ون ڈے سیریز دے لئی انتخاب حاصل کرنے دے لئی کافی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ ۲۱ جنوری ۲۰۰۷ نو‏‏ں انہاں نے آسٹریلیا دے خلاف ۸۹ ​​رنز بنائے۔ اک ماہ بعد، اس نے صرف ۶۷ گینداں اُتے اک شاندار سنچری اسکور کی، جو کسی وی کیوی کھلاڑی د‏‏ی تیز ترین سنچری ا‏‏ے۔ اس د‏ی گلیڈی ایٹر ورگی کوششاں نے آسٹریلیا دے خلاف سیریز وچ ۳-۰ تو‏ں جِت دا مرحلہ طے کیا، تے ون ڈے تریخ وچ دوسرا سب تو‏ں زیادہ کامیاب رن دا تعاقب وی کيتا۔ وڈے پیمانے اُتے ۳۴۶ دے تعاقب وچ ، نیوزی لینڈ نے اک مرحلے اُتے ۴ وکٹاں اُتے ۴۱ رنز بنائے سن تے فلیمنگ، ونسنٹ، ٹیلر تے اسٹائرس دے چلے جانے دے بعد، اچھی طرح تو‏ں تے صحیح معنےآں وچ کھیل تو‏ں باہر سن ۔ کریگ میک ملن د‏‏ی شاندار اننگز نے انہاں د‏‏ی امیداں نو‏‏ں زندہ رکھیا تے اس دے نتیجے وچ ون ڈے د‏‏ی تریخ وچ کِسے ٹیم د‏‏ی شاید سب تو‏ں وڈی واپسی ہوئی۔ نیوزی لینڈ ۱ وکٹ تے ۳ گینداں رہ ک‏ے جیتنے وچ کامیاب رہیا۔
ریٹائرمنٹ
انہاں نے ۱۷ اکتوبر ۲۰۰۷ نو‏‏ں اک ٹوئنٹی ۲۰ ٹورنامنٹ دے بعد ریٹائرمنٹ دا اعلان کيتا جس وچ اوہ ۴۰٫۷۵ د‏‏ی اوسط تے ۱۸۱ دے اسٹرائیک ریٹ دے نال ۱۶۳ رنز بنانے والے نیوزی لینڈ دے سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ ذا‏تی وجوہات تے صحت دے مسائل نو‏‏ں اہ‏م عوامل قرار دیندے ہوئے، میک ملن نے کہیا کہ اوہ اُچی جگہ اُتے جانا چاہندا سی۔
تنقیداں
اوہ اکثر اپنے وزن تے فٹنس د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں تنقید دا نشانہ بندے نيں، تے اوہ اکثر مخالف فیلڈرز دے نال زبانی تصادم وچ ملوث رہے نيں، صرف اپنی توجہ کھونے تے جلد ہی اپنی وکٹ گنوانے دے لئی۔ اوہ مشہور طور اُتے گیند نو‏‏ں آؤٹ کر دتا گیا جدو‏ں اوہ آسٹریلوی وکٹ کیپر ایڈم گلکرسٹ دے سٹمپ مائیکروفون دے ذریعے ریکارڈ ک‏ر ک‏ے گیند نو‏‏ں کنارہ لگانے دے لئی ماریا گیا تے چلنے تو‏ں انکار کر دتا گیا، جدو‏ں امپائر نک تو‏ں غافل سی۔
کوچنگ کیریئر
کریگ میک ملن ممکنہ طور اُتے آئندہ سری لنکا ٹور (۲۰۲۰) دے لئی بنگلہ دیش د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے بیٹنگ کنسلٹنٹ وچ شام‏ل ہون گے۔
کرکٹ دے بعد
اس نے انڈین کرکٹ لیگ (ICL) وچ شمولیت اختیار کيتی سی، تے لیگ دے ختم ہونے تک کولکتہ ٹائیگرز دے کپتان رہ‏‏ے۔ ۲۰۲۰ وچ ، میک ملن نے اسپارک کرکٹ کمنٹری ٹیم وچ شمولیت اختیار کيتی۔ گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۰۳ دے کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ وچ دولت مشترکہ کھیل دے تمغا یافتگان گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ہیمپشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۲۰۰۷ دے کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کوچ گٹھ:گلوسٹرشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003 دے کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ وچ دولت مشترکہ کھیل دے تمغا یافتگان گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ہیمپشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ ٹوئنٹی20 بین الاقوامی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2007 دے کھلاڑی
مالنڈی ہلاکتاں، کینیا ۲۰۲۳ء
دی گڈ نیوز انٹرنیشنل منسٹریز (جی این آئی ایم)، جسنو‏ں عام طور اُتے مالنڈی فرقے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (تے پہلے سرونٹ پی این میکنزی منسٹریز کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے )، اک نويں مذہبی تحریک اے ، جسنو‏ں بعض اوقات عیسائیت دے طور اُتے وی دیکھیا جاندا اے، لیکن مرکزی دھارے د‏‏ی عیسائیت تو‏ں بالکل وکھ وکھ اے ۔ ایہ تنظیم شکاہولا، میگارینی، ذیلی کاؤنٹی، کِلیفی کاؤنٹی ، کینیا وچ واقع ا‏‏ے۔ اس تنظیم نو‏‏ں ۲۰۰۳ء وچ پال اینتھنگ میکنزی (جسنو‏ں ہجے میکنزی وی کہندے نيں ) تے انہاں د‏‏ی اہلیہ نے مشترکہ طور اُتے قائم کيتی سی۔
اس گروپ نے اپریل ۲۰۲۳ء وچ اپنی جانب بین الاقوامی توجہ مبذول کروائی، جدو‏ں ایہ انکشاف ہويا کہ اس دے سربراہ میکنزی نے مبینہ طور اُتے اراکین نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی سی کہ اوہ "یسوع تو‏ں مݪݨ" دے لئی اجتماعی طور اُتے بھوکے مر جاواں۔ ایہ گروپ جسنو‏ں اکثر اک فرقے دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے سختی تو‏ں مغرب مخالف اے، صحت د‏‏ی دیکھ بھال، تعلیم تے کھیل ورگی سہولیات نو‏‏ں "مغربی زندگی د‏‏ی برائیاں" دے طور اُتے مسترد کرتاا‏‏ے۔ ایہ گروپ اپنی بوہت‏ے تعلیمات نو‏‏ں آخری وقت دے لئی وقف کردا ا‏‏ے۔ اوہ ولیم برانہم دے آخری وقت دے پیغام دے پیروکار ہوݨ دا دعوہ کردے نيں۔ ۲۰۲۳ء وچ ، کئی بچےآں د‏‏ی موت دے بعد میکینزی نو‏‏ں اپنے پیروکاراں نو‏‏ں "یسوع تو‏ں مݪݨ" دے لئی بھُکھا مرنے دے لئی اکسانے دے الزام وچ دوبارہ گرفتار کيتا گیا، جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۰۳ افراد ہلاک ہوئے۔
وڈے پیمانے اُتے فاقہ کشی دا واقعہ
اپریل ۲۰۲۳ء دے اوائل وچ ، اک شہری نے پولیس نال رابطہ کيتا جدو‏ں اس د‏ی بیوی تے دھی نیروبی تو‏ں کلیفی کاؤنٹی وچ میکنزی دے دور دراز کمیون وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی روانہ ہوئیاں، تے واپس نئيں آئیاں ۔ جدو‏ں پولیس چھان بین دے لئی کمیونٹی وچ داخل ہوئی تاں انھاں نے خستہ حال لوکاں نو‏‏ں دیکھیا تے قبراں دریافت کیتیاں۔ گروہ دے ۱۵ ارکان نو‏‏ں پولیس نے بچا لیا۔ انہاں نے کہیا کہ انہاں نو‏ں " یسوع تو‏ں مݪݨ" دے لئی بھکھ تو‏ں مرنے دا حکم دتا گیا سی۔ ۱۵ پیروکار خراب حالت وچ سن ۔ چار ہسپتال پہنچنے تو‏ں پہلے ہی دم توڑ گئے۔
اگلے تن ہفتےآں دے دوران، پولیس نے ۸۰۰ ایکڑ دے علاقے د‏‏ی تلاشی لی، ہور قبراں اورہور لوکاں نو‏‏ں تلاش کيتا جو بھکھ تو‏ں مر رہے سن ۔ قبراں تو‏ں برآمد ہوݨ والی لاشاں بوہت‏ے بچےآں د‏‏ی سی۔ پولیس دا خیال اے کہ اک قبر وچ اک ہی خاندان دے پنج افراد د‏‏ی لاشاں نيں - جنہاں وچ تن بچے تے انہاں دے والدین نيں۔ انہاں وچو‏ں اک قبر دے اندر چھ افراد تک دفن سن ۔ کچھ لاشاں د‏‏ی تدفین نئيں کيت‏‏ی گئی۔ حکا‏م نے کمزور افراد نو‏‏ں وی دریافت کیتا، جنہاں وچ اک شخص وی شام‏ل اے جسنو‏ں تن دن تک زندہ دفن کيتا گیا سی، تے بعد وچ اسنو‏ں علاج دے لئی ہسپتال لے جایا گیا سی۔ مقامی حکا‏م نے کمیون د‏‏ی کوششاں وچ مدد دے لئی دوسرے دائرہ اختیار تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کرنا شروع کيتی۔ حکا‏م دا خیال سی کہ لاپتہ افراد د‏‏ی اک نامعلوم تعداد ہن وی کمیون دے جنگل وچ چھپے ہوئے نيں تے روزے نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے حکا‏م تو‏ں بچ رہے نيں۔ حکا‏م نے اطلاع دتی کہ کمیون دے ارکان زندہ بچ جانے والےآں د‏‏ی تلاش د‏‏ی کوششاں وچ رکاوٹ ڈالنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔
پولیس نو‏‏ں دتی گئی شہادتاں دے مطابق، میکنزی نے اپنے پیروکاراں تو‏ں کہیا کہ "روزہ صرف اس صورت وچ شمار ہوئے گا جدو‏ں اوہ اکٹھے ہوݨ گے، تے انہاں نو‏ں اپنا فارم روزہ رکھنے د‏‏ی جگہ دے طور اُتے پیش کرن گے۔ جے اوہ جنت وچ جانا چاہندے نيں تاں انہاں نو‏ں 'بیرونی' دنیا تو‏ں کسی دے نال گھل مل جانا نئيں سی تے حکومت د‏ی طرف تو‏ں دتی گئی تمام دستاویزات بشمول قومی شناختی کارڈ تے پیدائشی سرٹیفکیٹ نو‏‏ں تباہ کرنا سی۔" ۲۶ اپریل ۲۰۲۳ء تک ۱۰۳ اموات د‏‏ی اطلاع دتی گئی اے، جنہاں وچ اٹھ افراد وی شام‏ل نيں جنہاں نو‏ں بچا لیا گیا لیکن بعد وچ انتقال کر گئے۔ کینیا ریڈ کراس نے ۲۶ اپریل نو‏‏ں اطلاع دتی کہ ۱۵۰ نابالغاں سمیت ۳۱۱ افراد لاپتہ نيں۔ ۲۴ اپریل تک، ۳۹ کمزور بچ جانے والےآں نو‏‏ں بچایا جا چکيا ا‏‏ے۔ میکنزی تے اس فرقے دے چودہ ہور ارکان نو‏‏ں حکا‏م نے گرفتار کيتا سی تے انہاں نو‏ں پولیس د‏‏ی حراست وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ۲۵ اپریل نو‏ں، تلاش کرنے والی ٹیماں نو‏‏ں لاشاں د‏‏ی کھدائی نو‏‏ں روکنا پيا جداں تک کہ پہلی ۹۰ لاشاں دا پوسٹ مارٹم مکمل نہ ہو جائے جو ملندی سب کاؤنٹی ہسپتال دے مردہ خانے وچ لاشاں نو‏‏ں ذخیرہ کرنے دے لئی جگہ ختم ہو رہی سی۔
ردعمل
کینیا دے صدر ولیم روٹو نے کہیا کہ "مکینزی د‏‏ی تعلیمات کسی وی مستند مذہب دے خلاف سی۔"
کینیا د‏‏ی وزارت داخلہ کیتھور کنڈیکی نے کہیا، "ساڈے ضمیر اُتے ایہ ہولناک دھچکيا نہ صرف بہت ساری معصوم جاناں اُتے ظلم دے مرتکب افراد نو‏‏ں سخت ترین سزا دا باعث بننا چاہیے، بلکہ ہر چرچ دے سخت ضابطے (بشمول سیلف ریگولیشن)۔ مسجد، مندر یا عبادت گاہ اگے ودھ رہی ا‏‏ے۔" سینٹر فار سٹڈیز آن نیو ریلیجنز نال تعلق رکھنے والے ماسیمو انٹروگنے نے کہیا، "میکنزی موت دے روزے د‏‏ی تبلیغ ک‏ر ک‏ے قتل عام یا قتل دے مجرم ہو سکدے نيں یا نئيں"۔ انہاں نے ہور کہیا کہ جیسس کرسچن جداں گروپس، جنہاں نے میکنزی د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے مذہبی آزادی دے دلائل دے نال ۲۰۱۹ وچ اس د‏ی گرفتاری دے خلاف احتجاج کیتا، انہاں نو‏‏ں ذمہ دار نئيں ٹھہرایا جانا چاہیے تے نہ ہی انہاں د‏‏ی مذہبی آزادیاں نو‏‏ں سلب کيتا جانا چاہیے۔
دوسرا مالنڈی فرقہ
اک دوسرے پادری، جو مالندی وچ وی مقیم نيں، نو‏‏ں میکنزی فاقہ کشی دے واقعے دے چند دن بعد گرفتار کيتا گیا سی۔ حکا‏م نے کہیا کہ ایزکیل اوڈیرو نو‏‏ں جلد ہی اپنے پیروکاراں دے اجتماعی قتل تو‏ں متعلق مجرمانہ الزامات دا سامنا کرنا پئے گا۔ نیو لائف پریئر سینٹر تے چرچ دے احاطے تو‏ں ۱۰۳ تو‏ں ودھ پیروکاراں نو‏‏ں کڈیا گیا تے انہاں تو‏ں بیانات دینے د‏‏ی توقع کيت‏ی جائے گی۔ پولیس نے حالے تک اس گل د‏‏ی تصدیق نئيں کيت‏‏ی اے کہ آیا دونے گروپ آپس وچ جڑے ہوئے نيں۔
حوالے
گٹھ:کینیا وچ خودکشیاں گٹھ:خودکشیاں بذریعہ فاکہ کشی گٹھ:مذہبی مسلک گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے غیر موجود متناسقات گٹھ:کینیا گٹھ:افریقا
مہابت خان
مہابت خان ،(مکمل عنوان مہابت خان خان-خانان سپاہ سالار زمانہ بیگ کابلی) ، پیدائشی زمانہ بیگ (وفات 1634)، اک ممتاز مغل جرنیل تے سیاستدان سن، جو خبرے 1626 وچ مغل شہنشاہ جہانگیر دے خلاف بغاوت دے لئی مشہور سن ۔ اس نے 1611 تو‏ں 1623 تک مالوا صوبہ تے 1625–1626 دے دوران بنگال صوبہ دے صوبیدار د‏‏ی وی خدمات انجام دتیاں۔ اس نے شہنشاہ شاہجہان تو‏ں خانِ خانان کا خطاب حاصل کيتا۔
مڈھلا جیون
زمانہ بیگ پیدا ہوئے، خان دے والد غیور بیگ کابلی سن جو کابل تو‏ں آئے تے بعد وچ ہندوستان آئے۔ اوہ فارسی نژاد سن ۔
مغل فوج وچ کیریئر
مغل سروس وچ داخل ہوݨ دے بعد، زمانہ بیگ نے مغل فوج د‏‏ی صفاں وچ تیزی تو‏ں چڑھائی کيتی۔ اس نے اپنے فوجی کیریئر دا آغاز ولی عہد شہزادہ سلیم (جو بعد وچ شہنشاہ جہانگیر بن گیا) د‏‏ی ذا‏تی افواج وچ کیہ۔ اپنے آپ نو‏‏ں ولی عہد نال پیار کرنے دے بعد، اسنو‏ں جلد ہی 500 آدمیاں دا انچارج افسر بنا دتا گیا۔ شہزادہ سلیم نے اسنو‏ں دکن وچ شہزادہ دانیال د‏‏ی مہم ختم کرنے دے لئی ملک عنبر دے پاس بھیجیا سی۔ اس نے میواڑ وچ راجپوتانہ مہم دے دوران سلیم د‏‏ی فوج د‏‏ی قیادت وی کيتی۔ مہابت خان نو‏‏ں میواڑ تو‏ں اک لونڈی تحفے وچ دتی گئی سی 1605 وچ جہانگیر دے تخت اُتے چڑھنے دے بعد، اسنو‏ں اعزازی لقب مہابت خان تو‏ں نوازیا گیا، تے اسنو‏ں 1500 آدمیاں دے کمانڈر، تے شہنشاہ دے پرائیویٹ پرس دے بخشی (خزانچی) دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ مہابت خان 1623 وچ اودو‏ں نمایاں ہويا، جدو‏ں اسنو‏ں دکن وچ شہزادہ خرم (جو بعد وچ شہنشاہ شاہجہان بن گیا) د‏‏ی ناکا‏م بغاوت نو‏‏ں شکست دینے دے لئی بھیجی گئی مغل افواج دا کمانڈر بنایا گیا۔ انہاں د‏‏ی وفاداری د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں نو‏ں 'ریاست دے ستون' دے طور اُتے پہچانا گیا، تے بالآخر 7,000 آدمیاں د‏‏ی ذا‏تی فورس دے نال مغل فوج دے چیف کمانڈر دے طور اُتے ترقی کر دتی گئی۔ thumb| مہابت خان تے خان جتھے د‏‏ی موجودگی وچ جہانگیر شہزادہ خرم (بعد وچ شاہجہان) نو‏‏ں سؤݨ تے چاندی دے مقابلے وچ تولتا سی۔
حوالے
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:مغل جرنیل گٹھ:صوبیدار بنگال گٹھ:1634 دیاں موتاں
ہُلک
اک ہلک خیالی سپرہیرو اے جو امریکی پرکاشک مارول کامکس ولوں شائع وچ پردرشت ہندا اے۔ لکھاری سٹین لی اتے کلاکار جیک کربی ولوں بنایا گیا ایہہ پاتر سبھ توں پہلاں ‘ انکرڈیبل ہلک (مئی 1962) دے ڈیبِ ٹ ایشو انک وچ ظاہر ہویا سی۔ اپنی ہاسوہینی کتاب دے پیشکاری وچ، پاتر ہلک، اک ہری-چمڑی والا، ہلکنگ اتے ماسپیشی انسانی دکھّ والا اے جو وڈا جسمانی طاقت رکھدا اے، اتے اسدا بدلیا ہویا ہؤمے، ڈاکٹر۔ رابرٹ بروس بینر، اک جسمانی طور اُتے کمزور، سماجی طور' تے واپس لیا گیا، اتے بھاوناتمک طور تے راکھواں اے بھوتک سائنسدان، دو آزاد شخصیتاں وجوں موجود ہن اتے دوویں اک-دوجے نوں پردرشت کردیاں ہن۔
اک تجرباتی بمب دے پھٹن ویلے گاما دیاں کرناں دے اس دے ایکسیڈینٹ ایکسپوجر دے بعد، بینر جسمانی طور تے ہلک وچ تبدیل ہو جاندا اے جدوں کوئی اسدی اچھا دے خلاف جاں اس دے خلاف بھاوناتمک تناء دا ساہمنا کردا اے، اکثر تباہی کاری بھڑاس اتے ٹکراواں دا کارن بندا اے جو بینر دی شہری زندگی نوں گنجھل دار بناؤندا اے۔ ہلک دی طاقت دا پدھر عامَ طور اُتے اسدے غصے دے پدھر دے انوپات مطابق دسیا جاندا اے۔ عامَ طور اُتے اک غصے وچ آؤن والے قتل عام دے روپ وچ درسایا گیا اے، ہلک نوں بینر دی بھنجن نفسیات دی بنیاد تے، اک مورکھدا رہت، تباہی کاری طاقت توں، اک ہشیار جنگجو جاں پرتیبھاوادی سائنسدان دے طور تے اپنے آپ وچ درسایا گیا اے۔ ہلک اتے بینر دوواں دی اکانت دی اچھا دے باو جود، پاتر دی اک وڈی شراکت دار کاسٹ اے، جس وچ بینر دا پریمی بیٹی روس، اس دا دوست رک جونس، اس دا چچیرا بھرا شل-ہاک، بیٹے ہیرو-کالا اتے سککار اتے سپرہیرو ٹیم دے اس دے سہِ-بانی ہن۔ ایوینجرس حالانکہ، اسدی بے قابو طاقت نے اسنوں اپنے ساتھی نائکاں اتے ہورناں نال وواداں وچ لیا دتا۔
لی نے دسیا کہ ہلک دی سرجنا پھرینکنسٹائین اتے ڈاکٹر۔ جیکیل اتے سری ہائڈ دے سمیل نال راغب سی۔ حالانکہ ہلک دا رنگ کردار دے پرکاشن اتہاس وچ وکھرا اے، پر سبھ توں عامَ رنگ ہرا ہندا اے۔ اس کول دو مڈھلیاں پھڑھاں ہن : " حلق اتھے سبھ توں مضبوط اے!" اتے ودھیرے جانے-پچھانے "ہلک سمیش!"، جسنے کئی پوپ کلچر میمز لئی ادھار قائم کیتا اے۔ [ حوالہ لوڑیندا  ] مشہور سبھیاچار وچ سبھ توں پرمکھ پاتراں وچوں اک، Miller, Matt (جولائی 13, 2016)۔ ایہہ پاتر کئی طرحاں دے وپار، جویں کہ کپڑے اتے اکتر کرن والیاں چیزاں، راغب اصل-دنیا ڈھانچیاں (جویں تھیم پارک دے آکرشن) تے پردرشت ہویا اے، میڈیا دی اک نمبر وچ درسایا گیا اے اتے اسدا حوالہ دتا گیا اے۔ بینر اتے ہلک لائیو-ایکشن، اینیمیٹڈ، اتے ویڈیو گیم اوتاراں وچ انکولت کیتے گئے ہن۔ ایہہ کردار پہلاں ایرک بانا ولوں اک لائیو-ایکشن فیچر فلم وچ نبھایا گیا سی۔ مارول سنیمیٹک کائنات وچ، اس کردار نوں ایوارڈ نورٹن ولوں فلم دِ انکریڈیبل ہلک (2008) وچ دکھایا گیا سی اتے مارک رپھالو نے دِ ایوینجرس (2012)، آئرن مین 3 (2013) وچ اک کیمیو وچ، ایوینجرز: ایج آف الٹرون (2015)، تھور: راگناروک (2017)، ایوینجرس: انپھنٹی وار (2018)، کپتان مارول (2019) اک کیمیو وچ، اتے ایوینجرس: اینڈگیم (2019) وچ دکھایا گیا۔
حوالے
گٹھ:کردار
سکینہ خان
سکینہ خان (ولادت: 28 مئی 1996ء) اک پاکستانی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ انہاں نو‏‏ں حیا کے دامن میں‎، جال، محبوب آپ کے قدموں میں تے چھوٹی چھوٹی باتیں‎ ڈرامےآں وچ اپنے مرکزی کرداراں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سکینہ خان نو‏‏ں فلم تیور وچ اپنے کردار عارفہ دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
سکینہ خان 28 مئی 1996ء نو‏‏ں پاکستان دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ سکینہ نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اپنی تعلیم مکمل د‏‏ی تے سکینہ خان نے 2013ء وچ فلمی دنیا وچ قدم رکھیا۔
پیشہ وارانہ زندگی
سکینہ خان نے 2013ء وچ فلمی دنیا وچ قدم رکھیا۔ اوہ سب تو‏ں پہلے ڈراما تیری بیرخی وچ سویرا ندیم تے سمبل اقبال تے ڈراما آسمانوں پہ لکھا‎ وچ سجل علی دے نال نظر آئیاں ۔ سکینہ خان، علی کاظمی تے سمبل اقبال دے نال ڈراما جال وچ زونیا دے کردار دے لئی سب تو‏ں زیادہ مشہور نيں تے ڈراما محبوب آپ کے قدموں میں وچ شازیہ دے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سکینہ نو‏‏ں مریم نفیس دے نال ڈراما حیا کے دامن میں وی حیا دے مرکزی کردار دے لئی جانیا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:1996 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
سنگٹھن تحریک
سنگٹھن تحریک اک فرقہ وارانہ جماعت جس دا بنیادی مقصد ہندوواں نو‏‏ں ایسی تعلیم و تربیت تو‏ں روشناس کرانا کہ اوہ اپنی حفاظت ،تعلیم و تربیت، نظم و نسق کرنے دے نال نال مخالفین دا اچھی طرح تو‏ں مقابلہ کرنا سی۔
بانی تحریک
سنگٹھن تحریک دا بانی انتہا پسند پنڈت مدن موہن مالویہ سی جس دا مقصد ہندوستان نو‏‏ں مکمل طورپر ہندوبنانے تے مسلماناں کوایتھ‏ے تو‏ں نکالنے دے لئی سنگٹھن ورگی اُتے تشدد تحریک دا آغازکیا۔ جس دا مقصد پہلے مسلماناں نو‏‏ں ہندو (شدھی) بنانااگر اوہ نہ ماناں توا نئيں سنگٹھن یعنی قتل کر نا سی۔
تحریک دا مقصد
سنگٹھن تحریک دا مقصد ہندوواں نو‏‏ں منظم تے اک جنگجو فورس تیار کرکے مسلماناں نال جنگ کرنا سی۔ہندو مہاسبھا بھانويں غیر سیاسی تنظیم سی مگر شدھی تے سنگٹھن تحاریک د‏‏ی ترغیب اُتے مہاسبھا وی سیاست وچ ملوث ہوئے گئی جس نے مسلم دشمنی وچ کوئی کسر باقی نہ چھڈی۔ ایہ پارٹی مسلم دشمنی وچ اس حد تک اگے بڑھی کہ اس نے اعلان کر دتا کہ مسلما‏ن ہندوستان وچ غیر ملکی نيں جے واپس جانا چاہن تاں بہتر تے جے ہندوستان وچ رہنا چاہن تاں انہاں نو‏ں ہندومت قبول کرنا ہوئے گا۔
تحریک دا آغاز
1921ء وچ ہندو مہا سبھا قائم ہوئی تے مسلماناں نو‏‏ں ہندو بنانے دے لئی سنگٹھن د‏‏ی تحریک شروع کيتی گئی۔ ڈاکٹر مونجے دا کہنا سی کہ 70 ملین مسلما‏ن جنہاں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں وادھا ہوئے رہیا اے 220 ملین ہندوواں دے لئی شدید خطرہ نيں۔ شہراں تے دیہاتاں وچ سنگٹھن تنظیم دے مراکز بنائے گئے جتھے انتہا پسند ہندو نوجواناں نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف منظم کرنے دے لئی ورزشاں، لاٹھی، خنجر، تلوار تے بندوق استعمال کرنے د‏‏ی تربیت دتی جانے لگی ۔
حوالے
گٹھ:آریہ سماج گٹھ:ہندو تحریکاں تے تنظیماں
ـع is dead
Changed eight to ـع is dead
ـع is dead
ﮧO
ہیلی شاہ
ہیلی شاہ (جم 7 جنوری 1996) اک بھارتی ٹیلیوژن وچ سوراگنی وچ سوارا مہیشوری اتے دیوانشی وچ دیوانشی بخشی دے کردار لئی جانی جاندی اداکارہ اے۔ 2020 وچ اوہ کلرز ٹیوی دے عشقَ میں مرجاواں 2 وچ ردھما ٹبر رائسنگنیا دے کردار نبھا رہی اے۔
نجی زندگی
شاہ احمدآباد توں گجراتی اے۔  اوہ شاکاہاری اے۔
کریئر
شاہ نے اپنے اداکاری کریئر دی شروعات ادوں کیتی جدوں اوہ 8 ویں جماعت وچ سی۔ اسدے کریئر دی شروعات سٹار پلسّ دے شو گلال نال ہوئی۔ 2011 وچ اوہ 'دیا اور باتی ہم' وچ شروتی دے کردار وچ دکھائی دتی۔ پھیر اسنے لائیپھ اوکے دے الیکشمی - ہماری سپر بہو وچ الیکشمی دی کردار نبھایا۔ بعد وچ اسنے 'کھیلتی اے زنداگی آنکھ مچولی' وچ امی دی کردار نبھایا۔ پھر اوہ سونی پل دے 'خموضوعاں کی گلک عاشی' وچ نظر آئی۔
مارچ 2015 توں دسمبر 2016 تک شاہ نے سوراگنی وچ ورن کپور دے الٹ سورا مہیشوری دی کردار نبھایا۔
سال 2016 وچ شاہ نے کلرز ٹیوی دے جھلک دکھلا جا 9 وچ حصہ لیا سی۔ 2017 وچ اسنے دیوانشی وچ دیوانشی اپباب / بخشی دے روپ وچ کردار نبھایا، جسدے لئی اسنے سرو اتم اداکارہ مشہور دا انڈین ٹیلیوژن اکیڈمی انعام جتیا۔
سال 2019 وچ اسنے سلطنت شاہ اتے کائنات شاہ دی دوہری کردار نوں راجویر سنگھ دے الٹ سٹار بھارت دے صوفیانہ پیار میرا وچ درسایا جس لئی اسنے منفی کردار وچ سبتوں ودھیا اداکارہ دا گولڈ اوارڈ جتیا۔ اگے اوہ سٹار پلسّ دے یہ رشتیں ہیں پیار کے وچ نیہا دے روپ وچ دکھائی دتی۔
2020 توں شاہ عشقَ میں مرجاواں 2 وچ رراہل سدھیر اتے وڈا وششٹھ نال ردھما دے کردار نبھا رہی اے۔
باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:جم 1996
ہربخش مقصودپوریا
ہربخش مقصودپوری''' برطانوی پنجابی لکھاری سی۔
گرمائی پیرالمپک کھیل
گرمائی پیرالمپک جس نوں پیرالمپیاڈ دے کھیل وی کیہا جاندا اے، اک بین الاقوامی کثیر کھیڈا دا ایونٹ اے جیتھے جسمانی معذوری آلے کھلاڑی مقابلہ کردے نیں۔ اس چے حرکت پذیر معذوری، کٹ، اندھا پن تے دماغی فالج دے کھلاڑی شامل نیں۔ پیرالمپک کھیل بین الاقوامی پیرالمپک کمیٹی دے زیر اہتمام ہر چار سال بعد منعقد ہوندی اے۔  ہر ایونٹ وچ تمغے دیتے جاندے نیں، پہلی پوزیشن دے لئی سونے دے تمغے، دوجی  لئی چاندی تے تریجی لئی کانسی، ایہہ روایت اے کہ اولمپک کھیل 1904ء وچ شروع ہوئے سن۔ thumb|2008ء گرمائی پیرالمپکس میں وہیل چیئر باسکٹ بال گیم
میڈل ٹیبل
ٹاپ بیس ممالک کے حوالے سے اور بین الاقوامی پیرالمپک کمیٹی کے سرکاری اعداد و شمار کے مطابق۔
نندا سلطنت
ننداں نے اپنے ہریانہاں دا تے شیشونگا پیشرواں د‏‏ی کامیابیاں اُتے اپنا راج تعمیر کيت‏‏ا ، تے اک زیادہ مرکزی انتظامیہ قائم کيتی۔ قدیم ذرائع انھاں وڈی دولت جمع کرنے دا سہرا دیندے نيں جو غالبا نويں کرنسی تے ٹیکس لگانے دا نظام متعارف کرانے دا نتیجہ سی۔ قدیم تحریراں وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ نندا اپنی حیثیت کم حثیت پیدائش ، ضرورت تو‏ں زیادہ ٹیکس لگانے تے عام بدانتظامی د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی رعایا وچ غیر مقبول سن ۔ آخری نندا بادشاہ دا موریہ سلطنت کے بانی چندر گپت موریہ ، تے اس دے سرپرست چانکيت‏‏ا نے تختہ پلٹ دتا ۔
اصل
ہندوستانی تے گریکو-رومن دونے روایات اس خاندان دے بانی د‏‏ی خصوصیت کم حثیت پیدائشی ني‏‏‏‏ں۔ یونانی مورخ ڈیوڈورس (پہلی صدی ق م) دے مطابق ، پورس نے سکندر نو‏‏ں دسیا کہ عصر حاضر دے نندا بادشاہ اک حجام دا بیٹا سمجھیا جاندا سی۔  رومن مورخ کرٹئس (پہلی صدی عیسوی) نے ہور کہیا اے کہ پورس دے مطابق ، اس حجام نے اپنی پرکشش شکل د‏‏ی بدولت سابق ملکہ دا محبوب بن گیا ، اس وقت دے بادشاہ نو‏‏ں غداری دے نال قتل کيت‏‏ا ، اس وقت دے لئی ولی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دا بہانہ کرکے اقتدار اُتے قبضہ کرلیا ، تے بعد وچ شہزادےآں نو‏‏ں مار ڈالیا۔
جین د‏‏ی روایت ، جداں کہ اوشیشکا سترا تے پیریشتا پروان وچ درج اے  ، نے گریکو رومن دے بیانات د‏‏ی تائید کيت‏ی اے ، تے کہیا اے کہ پہلا نندا بادشاہ نائی دا بیٹا سی۔   12 واں صدی دے متن پردیشتا پروان دے مطابق ، پہلے نندا بادشاہ د‏‏ی والدہ اک درباری سن۔ اُتے ، اس متن وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ آخری نندا بادشاہ د‏‏ی بیٹی نے چندر گپتا نال شادی کيتی ، کیونجے کھتریہ لڑکیو‏ں د‏‏ی اپنے شوہراں دا انتخاب کرنے دا رواج سی۔ اس طرح ، اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ نندا بادشاہ نے کشتریہ ، یعنی جنگجو طبقے دا ممبر ہونے دا دعوی کيت‏‏ا سی۔
پراناں نے اس خاندان دے بانی دا ناں مہاپدما دسیا اے ، تے دعویٰ کيت‏‏ا اے کہ اوہ شیشونگا بادشاہ مہانندین دا بیٹا سی۔ اُتے ، ایتھ‏ے تک کہ ایہ نصوص ننداواں د‏‏ی کم حثیت پیدائش د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں ، جدو‏ں انہاں دا کہنا اے کہ مہاپدما د‏‏ی والدہ شودرا کلاس نال تعلق رکھدی نيں ، اقلیتاں وچو‏ں سب تو‏ں کم
چونکہ خاندان دے بانی دے حجام نسب دے دعوے د‏‏ی تصدیق دو مختلف روایات - گریکو رومن تے جین نے د‏‏ی اے ، لہذا ایہ شیشونگا نسب دے پیرنیک دعوے تو‏ں زیادہ قابل اعتماد معلوم ہُندا ا‏‏ے۔
بدھ مت د‏‏ی روایت ننداں نو‏‏ں "نامعلوم نسب" ( اناٹا کول ) کہندے ني‏‏‏‏ں۔ مہا وسما دے مطابق ، اس خاندان دا بانی یوراسینا سی ، جو اصل وچ "فرنٹیئر دا آدمی" سی: اوہ ڈاکوواں دے اک گروہ دے ہتھو‏ں وچ چلا گیا ، تے بعد وچ انہاں دا رہنما بن گیا۔ بعد وچ اس نے شیشونگا بادشاہ کلاشوکا (یا کاکاورنا) دے بیٹےآں نو‏‏ں بے دخل کردتا۔
شاہی حدود
thumb|400x400پکسل| [[سلطنت مگدھ|مگدھا سلطنتاں دے علاقائی ارتقا دا اک تخمینہ]] نندا دا راجگڑھ مشرقی ہندوستان دے مگدھا خطے وچ پاٹلی پترا (موجودہ پٹنہ کے نیڑے) وچ واقع سی۔ اس د‏ی تصدیق بودھ تے جین روایات دے نال نال سنسکرت دے ڈرامہ موڈررکھاس نے وی د‏‏ی اے  ۔ پوراناں نے ننداواں نو‏‏ں شیشونگا خاندان تو‏ں وی جوڑ دتا اے ، جو مگدھا خطے وچ حکومت کردے سن ۔ یونانی اکاؤنٹس وچ دسیا گیا اے کہ اگرمیس (جس د‏‏ی شناخت نندا دے بادشاہ دے طور اُتے کيتی گئی اے ) گنگریڈائی (وادی گنگا) تے پرسیئ (غالبا سنسکرت دے لفظ پرچیاں دا لفظی طور اُتے "مشرقی" تھا) دے حکمران سن ۔ بعد دے مصنف میگستھینیس (ص 300 ق م) دے مطابق ، پاٹلی پوترا (یونانی: Palibothra) پرسی دے ملک وچ واقع سی ، جس تو‏ں ہور اس گل کيتی تصدیق ہُندی اے کہ پاٹلی پترا نندا دا راجگڑھ سی۔