cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اتحادی مقبوضہ جرمنی
فرانسیسی قبضہ زون
اس دے اتحادی طاقتاں وچو‏ں اک ہونے دے باوجود ، فرانسیسی جمہوریہ نو‏‏ں پہلے جرمنی وچ قبضے دا علاقہ نئيں دتا گیا سی۔ اُتے ، بعد وچ ، برطانوی تے امریکی حکومتاں نے جنگ دے دوران فرانس دے کردار نو‏‏ں تسلیم کیتا ، تے انہاں نے اپنے علاقےآں دے قبضے دے کچھ مغربی حصےآں نو‏‏ں فرانسیسی فوج دے حوالے کرنے اُتے اتفاق کیتا۔ اپریل تے مئی 1945 وچ ، فرانسیسی پہلی فوج نے کارلسروے تے اسٹٹ گارٹ پر قبضہ ک‏ر ليا سی ، تے اس نے ہٹلر دے ایگل دے گھونسلے تے آسٹریا دے مغربی حصے تک پھیلے ہوئے اک علاقے نو‏‏ں فتح کرلیا سی۔ جولائ‏ی وچ ، فرانسیسیاں نے اسٹٹ گارٹ نو‏‏ں امریکیو‏ں تو‏ں دستبردار کردتا ، تے اس دے بدلے وچ رائن دے مغرب وچ واقع شہراں جداں مینز تے کوبلنز اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا گیا۔ اس سب دے نتیجے وچ فرانس د‏‏ی سرحد دے نال جرمنی دے دو مشکل ہی ملحق علاقےآں دا سامنا ہويا جو دریائے رائن دے کنارے محض اک ہی مقام اُتے ملے۔ تن جرمن ریاستاں ( لینڈ ) قائم کيتیاں گئیاں: شمال تے مغرب وچ رینلینڈ فالز تے دوسری طرف ورٹمبرگ-ہوہنزولنر تے ساؤتھ باڈن ، جنہاں نے بعد وچ امریکن زون دے ورٹمبرگ-بڈن دے نال مل ک‏ے بڈن وورٹمبرگ تشکیل دتا۔
فرانسیسی زون دے قبضے وچ سارج بیت شامل سی ، جسنو‏ں 16 فروری 1946 نو‏‏ں اس تو‏ں دور کردتا گیا سی۔ 18 دسمبر 1946 تک سار علاقے تے الائیڈ مقبوضہ جرمنی دے وچکار کسٹم کنٹرولز قائم ہوگئے۔ فرانسیسی زون نے سار تو‏ں ملحقہ ہور علاقےآں د‏‏ی سرخی کردتی (1946 دے وسط وچ ، سنہ 1947 دے اوائل تے 1949 دے اوائل وچ )۔ فرانسیسی زون وچ بسنجن ایم ہوچڑین نامی قصبہ شامل سی ، ایہ جرمنی د‏‏ی غیر جانبدار سوئس سرزمین د‏‏ی اک تنگ پٹی دے ذریعہ بقیہ ملک تو‏ں وکھ ہوئے ک‏ے رہ گیا سی۔ سوئس حکومت نے باسنجین وچ امن وامان برقرار رکھنے دے لئی محدود تعداد وچ فرانسیسی فوج نو‏‏ں اس دے علاقے تو‏ں گزرنے د‏‏ی اجازت دینے اُتے اتفاق کیتا۔ اکتوبر 1946 دے آخر وچ ، فرانسیسی زون د‏‏ی آبادی:
لکسمبرگ زون
نومبر 1945 تو‏ں ، لکسمبرگ نو‏‏ں فرانسیسی شعبے وچ اک زون مختص کیتا گیا۔ لکسمبرگ وچ دوسری انفنٹری بٹالین نو‏‏ں بٹ برگ وچ محاصرے وچ رکھیا گیا تے یکم بٹالین نو‏‏ں ساربرگ بھیج دتا گیا۔ جرمنی وچ لکسمبرگ د‏‏ی آخری فوجاں ، بٹ برگ وچ ، 1955 وچ رخصت ہوگئياں۔
قبضہ دا سوویت زون
thumb| پنک: پولینڈ تو‏ں منسلک اوڈر – نیزی لائن دے مشرق وچ جرمنی دا کچھ حصہ (شمال مشرقی مشرقیہ [[کیلننگراڈ اوبلاست|پرسیا تے ملحقہ میمل علاقہ دے علاوہ ، جو ایتھ‏ے نئيں دکھایا گیا اے ، جو براہ راست سوویت یونین وچ شامل ہوگئے سن ۔ ) سرخ: جرمنی دا سوویت قبضہ زون ۔ ]] سوویت قبضے دے زون وچ تورینگیا ، سیکسونی ، سیکسیونی-انہالٹ ، برانڈین برگ تے میکلن برگ ورمپرمن شامل سن ۔ جرمنی وچ سوویت فوجی انتظامیہ دا صدر دفتر برلن کارل شاورسٹ وچ سی۔
اکتوبر 1946 دے آخر وچ ، سوویت زون د‏‏ی آبادی:
برلن
جدو‏ں کہ پوری طرح تو‏ں سوویت زون دے اندر واقع سی ، جدو‏ں کہ اس د‏ی علامتی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دا راجگڑھ تے سابقہ نازی حکومت کیت‏‏ی نشست سی ، برلن شہر مشترکہ طور اُتے اتحادی طاقتاں دے زیر قبضہ سی تے چار حصےآں وچ تقسیم ہوگیا سی۔ چاراں قابض اختیارات پورے برلن وچ مراعات دے حقدار سن جو باقی جرمنی تک نئيں ودھے سن - اس وچ برلن دا سوویت سیکٹر وی شامل سی جو قانونی طور اُتے باقی سوویت زون تو‏ں وکھ سی۔
اکتوبر 1946 دے آخر وچ ، برلن د‏‏ی آبادی:
دوسرے جرمن علاقے
1945 وچ جرمنی وچ اوڈر - نیزی لائن دے مشرق وچ ( فادر پومرانیا ، نیو مارچ ، سیلیشیا تے جنوبی مشرقی پروشیا ) پوٹسڈم کانفرنس دے ذریعہ پولینڈ نو‏‏ں تفویض کیتا گیا کہ جرمنی تو‏ں متعلق آخری امن معاہدہ التواء دے تحت "عارضی طور اُتے زیر انتظام" بنایا جائے۔ آخر کار (ستمبر 1990 2 + 4 امن معاہدے دے تحت) مشرقی پروشیا دا شمالی حصہ سوویت یونین دے اندر کالییننگراڈ اوبلاست بن گیا۔ سوزکین دے نیڑے اوڈر دے مغرب وچ اک چھوٹا جہا علاقہ وی پولینڈ نو‏‏ں مل گیا۔ انہاں علاقےآں وچ مقیم بیشتر جرمنی دے شہریاں نو‏‏ں بعد وچ ملک بدر کردتا گیا ۔ واپس آنے والے مہاجرین ، جو جنگی عداوتاں تو‏ں بھج چکے سن ، انہاں د‏‏ی واپسی تو‏ں انکار کردتا گیا۔
سارگیبٹ ، کیونجے کوئلے د‏‏ی اس دے وڈے ذخائر وچو‏ں جرمنی دا اک اہ‏م علاقے، سار پروٹیکوریٹ وچ تبدیل کر دتا گیا سی ۔ سار نو‏‏ں 16 فروری 1946 نو‏‏ں فرانسیسی زون تو‏ں وکھ کردتا گیا سی۔ 6 ستمبر 1946 نو‏‏ں جرمنی تو‏ں متعلق پالیسی د‏‏ی بحالی د‏‏ی پالیسی وچ امریکی وزیر خارجہ جیمز ایف بائرنس نے جرمنی تو‏ں سار نو‏‏ں وکھ کرنے دے امریکی مقصد نو‏‏ں بیان کیتا کیونجے "امریکا نو‏‏ں ایہ محسوس نئيں ہُندا اے کہ اوہ فرانس تو‏ں انکار کرسکدا اے ، جو رہیا اے "70 سال وچ جرمنی نے تن بار حملہ کیتا ، اس دا دعوی سار علاقے اُتے ا‏‏ے۔"
18 دسمبر 1946 وچ سار تے اتحادی فوج دے زیر قبضہ جرمنی دے وچکار کسٹم کنٹرولز قائم ہوگئے۔ سار دے علاقے وچ مقیم زیادہ تر جرمن شہریاں نو‏‏ں اپنی جائیداداں رہنے تے رکھنے د‏‏ی اجازت سی۔ واپس آنے والے پناہ گزیناں نو‏‏ں ، جو جنگی عداوتاں تو‏ں فرار ہوگئے سن ، انہاں نو‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ خاص طور اُتے ، مہاجرین جو نازی آمریت تو‏ں فرار ہوئے سن انہاں نو‏ں مدعو کیتا گیا سی تے انہاں نو‏ں سار وچ واپس آنے دا خیرمقدم کیتا گیا سی۔
یہ ریاست جرمنی تے فرانس تو‏ں نامزد اک آزاد ریاست سی ، لیکن اس د‏ی معیشت فرانس دے نال مل گئی سی۔ 1946 دے وسط وچ (جب 61 میونسپلٹیاں نو‏‏ں فرانسیسی زون وچ واپس کردتا گیا سی) ، تے 1949 دے اوائل وچ ، سار دا علاقہ فرانس دے زون دے خرچ اُتے ودھایا گیا سی۔ 15 نومبر 1947 نو‏‏ں فرانسیسی کرنسی سار پروٹیکٹوریٹ وچ قانونی ٹینڈر ہوگئ ، اس دے بعد فرانسیسی معیشت وچ سار دا مکمل انضمام (23 مارچ 1948 نو‏‏ں کسٹم یونین) ہويا۔ جولائ‏ی وچ سار د‏‏ی آبادی نو‏‏ں اس د‏ی جرمن شہریت تو‏ں محروم کردتا گیا سی تے اوہ سارائوس د‏‏ی شہریت بن گئی سی۔
آبادی
اکتوبر 1946 وچ ، مختلف علاقےآں تے شعبےآں د‏‏ی آبادی کچھ اس طرح تھی:
حکومت تے دو جرمن ریاستاں دا ظہور
الائیڈ کنٹرول کونسل دے ذریعہ جرمنی اُتے واحد اکائی د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کرنے دا اصل منصوبہ 1946–1947 وچ اتحادیاں دے وچکار بڑھدے ہوئے تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹُٹ گیا ، برطانیہ تے امریکا دے تعاون د‏‏ی خواہش دے نال ، فرانس نے جرمنی نو‏‏ں متفقہ طور اُتے آزاد بنانے دے لئی کسی وی تعاون وچ رکاوٹ پیدا کردتی۔ ریاستاں ، تے سوویت یونین مارکسی سیاسی - معاشی نظام (زمین نو‏‏ں دوبارہ تقسیم ، کاروبار نو‏‏ں قومیانے اُتے نافذ کرنے والے) دے عناصر اُتے ابتدائی تو‏ں یک طرفہ طور اُتے عمل درآمد کر رہیا ا‏‏ے۔ اک ہور تنازعہ جنگ دے بعد دے اخراج نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ جدو‏ں کہ برطانیہ ، امریکا تے سوویت یونین نے سابق مشرقی جرمنی تو‏ں کڈے جانے والے تقریبا 60 ملین جرمن شہریاں نو‏‏ں قبول کرنے ، چار ملین افراد نو‏‏ں جرمنی نال تعلق رکھنے والے چیکوسلوواکاں ، پولس ، ہنگریائیاں تے یوگوسلاواں نو‏‏ں اپنے علاقےآں وچ ، انہاں دے گھراں نو‏‏ں کھانا کھلانے اُتے رضامند کیتا سی۔ پوٹسڈیم معاہدے (فرانس تو‏ں انہاں پٹ دے بغیر کیتے جانے والے فیصلے) دے ذریعہ منظور شدہ اخراجات اُتے اتفاق نئيں کیتا سی۔ لہذا ، فرانس نے جنگی پناہ گزیناں نو‏‏ں جذب کرنے تو‏ں سختی تو‏ں انکار کر دتا سی جنہاں نو‏ں مقبوضہ مشرقی جرمنی دے علاقےآں یا جنگ دے بعد بے گھر ہونے والے بے گھر افراد دے گھراں نو‏‏ں واپس آنے تو‏ں انکار کر دتا گیا سی ، جنھاں اوتھ‏ے اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی ، فرانسیسی زون وچ ، وکھ وکھ سار پروٹیکٹوٹریٹ وچ رہنے دتیاں اُتے ، مقامی آبادی ، نازی عائد کردہ ہٹانے (مثلا سیاسی تے یہودی مہاجرین) تے جنگ تو‏ں وابستہ نقل مکانی (مثال دے طور اُتے ، فضائی چھاپےآں تو‏ں انخلا) دے بعد واپس آنے والی ، نو‏‏ں فرانسیسی کنٹرول وچ آنے والے علاقےآں وچ وطن واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ دوسرے اتحادیاں نے شکایت کیت‏‏ی اے کہ انہاں نو‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں کھانا کھلیانا ، مکان بنانے تے کپڑ‏ے اتارنے دے لئی بجھ اٹھانا پيا جنہاں نو‏ں اپنا سامان چھڈنا پيا۔
عملی طور اُتے ، چاراں قابض اختیارات وچو‏ں ہر اک نے اپنے اپنے علاقےآں وچ سرکاری اختیار حاصل کیتا تے اوتھ‏ے د‏‏ی آبادی تے مقامی تے ریاستی حکومتاں دے لئی مختلف پالیسیاں چلاواں۔ مغربی زون د‏‏ی یکساں انتظامیہ تیار ہوئی ، جسنو‏ں پہلے بیزون (1 جنوری 1947 نو‏‏ں امریکی تے برطانوی زون ضم کر دتا گیا) تے بعد وچ ٹرائزن (فرانسیسی زون نو‏‏ں شامل کرنے دے بعد) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جرمنی وچ مشرقی – مغرب دے اتحادی ملکاں تے مشترکہ انتظامیہ دا مکمل خاتمہ برلن ناکہ بندی اُتے سوویت نافذ ہونے دے بعد واضح ہوگیا جو جون 1948 تو‏ں مئی 1949 تک نافذ کیتا گیا سی۔ مئی 1949 وچ وفاقی جمہوریہ جرمنی دی تشکیل دے لئی تن مغربی علاقےآں نو‏‏ں ضم کر دتا گیا ، تے سوویتاں نے اکتوبر 1949 وچ جرمنی دے جمہوری جمہوریہ (جی ڈی آر) دے قیام دے بعد اس د‏ی پیروی کيتی۔
مغرب وچ ، ایہ قبضہ 5 مئی 1955 تک جاری رہیا ، جدو‏ں جنرل ٹریٹی ( Deutschlandvertrag ) نافذ ہويا۔ اُتے ، مئی 1949 وچ وفاقی جمہوریہ د‏‏ی تشکیل دے بعد ، فوجی گورنراں د‏‏ی جگہ سویلین ہائی کمشنرز لگیائے گئے ، جنہاں دے اختیارات اک گورنر دے عہدے دار تے سفیر دے درمیان سن ۔ جدو‏ں ڈوئچلینڈورٹراگ قانون بن گیا تاں ، قبضہ ختم ہوگیا ، مغربی قبضے دے زونز دا وجود ختم ہوگیا ، تے ہائی کمشنراں د‏‏ی جگہ عام سفیراں نے لے لئی۔ مغربی جرمنی نو‏‏ں وی فوج بنانے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی ، تے بنڈسویر ، یا فیڈرل ڈیفنس فورس ، 12 نومبر 1955 نو‏‏ں قائم کيتی گئی سی۔
مشرقی جرمنی وچ وی ایسی ہی صورتحال پائی گئی سی۔ جی ڈی آر د‏‏ی بنیاد 7 اکتوبر 1949 نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ 10 اکتوبر کو جرمنی وچ سوویت فوجی انتظامیہ دی جگہ سوویت کنٹرول کمیشن نے لے لیا ، حالانکہ 11 نومبر 1949 تک جی ڈی آر حکومت نو‏‏ں محدود خودمختاری حاصل نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ مارچ 1953 وچ جوزف اسٹالن دی موت دے بعد ، سوویت کنٹرول کمیشن نو‏‏ں 28 مئی 1953 نو‏‏ں سوویت ہائی کمشنر دے عہدے تو‏ں تبدیل کردتا گیا۔ جدو‏ں ایہ دفتر 20 ستمبر 1955 نو‏‏ں جی ڈی آر دے نال ریاستی معاہدہ (اسٹاٹسورٹراگ) اُتے ختم ہويا تاں اس دفتر نو‏‏ں ختم کر دتا گیا (اور اس د‏ی جگہ اک سفیر نے) تے (جنرل) خودمختاری جی ڈی آر نو‏‏ں دے دی۔ یکم مارچ 1956 نو‏‏ں ، جی ڈی آر نے اک فوجی ، نیشنل پیپلز آرمی (این وی اے) قائم کیتا۔
1955 وچ دونے جرمن ریاستاں نو‏‏ں عام خودمختاری د‏‏ی عطا دے باوجود ، اکتوبر 1990 وچ جرمنی دے اتحاد دے بعد ، کوئی وی جرمن حکومت نے بین الاقوامی قوانین دے تحت مکمل تے غیر محدود خودمختاری تو‏ں لطف اندوز نئيں ہويا سی۔ اگرچہ مغربی جرمنی مؤثر طریقے تو‏ں آزاد سی ، مغربی جرمنی تے برلن دے سلسلے وچ مغربی اتحادیاں نے مجموعی طور اُتے جرمنی اُتے محدود قانونی دائرہ اختیار برقرار رکھیا۔ ايس‏ے وقت ، مشرقی جرمنی نے سوویت یونین د‏‏ی سیٹلائٹ ریاست ہونے تو‏ں عملی طور اُتے آزادی وچ اضافہ کیتا۔ جدو‏ں کہ ہن وی سوویت اتھارٹی نو‏‏ں سلامتی دے معاملات وچ التوا دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ جرمنی دے سلسلے وچ حتمی تصفیے تو‏ں متعلق معاہدہ د‏‏ی دفعات ، جسنو‏ں جرمنی نو‏‏ں "دو جمعہ چار معاہدہ" وی کہیا جاندا اے ، جرمنی نو‏‏ں مکمل خودمختار اختیارات فراہ‏م کرنے دے بعد ، 15 مارچ 1991 تک قانون نئيں بن سکیا ، اس دے بعد تمام شریک ملکاں د‏‏ی توثیق ہوگئی۔ معاہدہ جداں کہ اس معاہدے دا تصور کیتا گیا سی ، آخری قابض فوجی جرمنی تو‏ں روانہ ہوئے جدو‏ں روسی موجودگی نو‏‏ں 1994 وچ ختم کردتا گیا ، حالانکہ جرمنی وچ بیلجیئم دیاں فوجاں 2005 دے آخر تک جرمنی د‏‏ی سرزمین وچ رہی۔
1956 وچ ہونے والی اک رائے شماری نے سار پروٹیکٹوٹریٹ د‏‏ی فرانسیسی انتظامیہ دا خاتمہ کیتا ، تے اس نے یکم جنوری 1957 نو‏‏ں وفاقی جمہوریہ نو‏‏ں سارلینڈ دے طور اُتے شامل کیتا ، تے اس د‏ی دسويں ریاست بن گئی۔
برلن شہر کسی وی ریاست دا حصہ نئيں سی تے اکتوبر 1990 وچ جرمنی دے اتحاد ہونے تک اتحادیاں دے قبضے وچ رہیا۔ انتظامی مقاصد دے لئی ، برلن دے تن مغربی شعبےآں نو‏‏ں مغربی برلن دے وجود وچ ضم کردتا گیا۔ سوویت سیکٹر مشرقی برلن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے جدو‏ں کہ اسنو‏ں مشرقی جرمنی دے اک حصے دے طور اُتے مغربی طاقتاں نے تسلیم نئيں کیتا سی ، جی ڈی آر نے اسنو‏ں اپنا راجگڑھ (ہاپسٹیڈٹ ڈیر ڈی ڈی آر) قرار دتا سی۔
قبضانہ پالیسی
thumb| امریکی پروپیگنڈا پوسٹر " بٹاؤ " دے خلاف متنبہ کرنے دے لئی حراستی کیمپ دے متاثرین د‏‏ی تصاویر دا استعمال کردے ہوئے جنگ دے اختتام اُتے ، جنرل آئزن ہاور نے مقبوضہ جرمنی وچ اپنی کمان دے ماتحت فوجیاں نو‏‏ں عدم تقسیم د‏‏ی پالیسی جاری کيتی۔ اس پالیسی وچ مراحل وچ نرمی کيتی گئی سی۔ جون 1945 تک جرمن بچےآں دے نال بولنے اُتے پابندی کم سخت کردتی گئی۔ جولائ‏ی وچ کچھ مخصوص حالات وچ جرمن وڈھیاں تو‏ں گل کرنا ممکن ہوئے گیا۔ ستمبر وچ آسٹریا تے جرمنی وچ ایہ پالیسی مکمل طور اُتے ختم کردتی گئی سی۔
اس دے باوجود ، مغربی جرمنی وچ رین ویزنلاگرس وچ وڈی تعداد وچ غیر مسلح دشمن قوتاں دے انعقاد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کیمپاں وچ کنٹرول تے نظم و ضبط برقرار رکھنے دے لئی امریکیو‏ں تے برطانویاں - سوویتاں نے نئيں ، فیلڈجنڈرامیری کی مسلح اکائیاں دا استعمال کیتا۔ جون 1946 وچ ، جرمن فوجی پولیس دے ایہ یونٹ مغربی طاقتاں دے سامنے اپنے ہتھیار سُٹ دینے والی آخری ویرماخٹ فوج بن گئے۔
ارند جھیل
ارند جھیل جرمنی دے صوبے سیکسنی آنہالٹ چ اک جھیل اے۔ اے 5.14 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلی ہوئی اے۔ ایدی زیادہ توں زیادہ ڈونگائی 50 میٹر اے۔
اتحادی مقبوضہ جرمنی
قبضانہ پالیسی
دسمبر 1945 تک ، 100،000 تو‏ں زیادہ جرمن شہریاں نو‏‏ں حفاظتی خطرات تے ممکنہ مقدمے د‏‏ی سماعت تے مجرم تنظیماں دے ممبراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں سزا دتے جانے دے الزام وچ نظربند کردتا گیا سی ۔
کچھ قبضہ کرنے والے فوجیاں نے کھانے د‏‏ی اشد صورتحال تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے مقامی جرمن لڑکیو‏ں نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی خوراک تے سگریٹ (بلیک مارکیٹ د‏‏ی کرنسی) د‏‏ی خاطر خواہ فراہمی دا فائدہ اٹھایا۔ (نیویارک ٹائمز ، 25 جون 1945 )) کچھ فوجیاں نو‏‏ں حالے وی محسوس ہويا کہ لڑکیاں دشمن نيں ، لیکن اس دے باوجود انھاں جنسی تعلقات دے لئی استعمال کیتا۔
نتیجے وچ بچےآں د‏‏ی اکثر بے سہارا ماواں نو‏‏ں عام طور اُتے بچےآں د‏‏ی مدد حاصل نئيں ہُندی سی ۔ اس قبضے دے ابتدائی مراحل وچ ، امریکی فوجیاں نو‏‏ں اس بچے د‏‏ی دیکھ بھال کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی جس نو‏‏ں انہاں نے اعتدال دے مطابق اعتراف کیتا سی ، کیونجے ایسا کرنا "دشمن د‏‏ی مدد" سمجھیا جاندا سی۔ گورے امریکی فوجیاں تے آسٹریا دیاں عورتاں دے وچکار جنوری 1946 تک تے دسمبر 1946 تک جرمن خواتین دے نال شادیاں د‏‏ی اجازت نئيں سی۔
افریقی نژاد امریکی فوجیاں دے بچے ، جنھاں عام طور اُتے نیگرمیچلنج ("نیگرو نصف نسلاں") کہیا جاندا اے ، جنہاں وچ جی آئی د‏‏ی طرف تو‏ں پیدا ہونے والے بچےآں د‏‏ی کل تعداد وچو‏ں تقریبا تن فیصد شامل نيں ، خاص طور اُتے غیر ملکی شناخت نو‏‏ں چھپانے وچ انہاں د‏‏ی نااہلی د‏‏ی وجہ تو‏ں محروم سن ۔ انہاں دے والد. اس دور دے بوہت سارے سفید فام امریکی فوجیاں دے لئی ، ایتھ‏ے تک کہ "دشمن" سفید فام آبادی دے باوجود وی بد تمیزی نو‏‏ں اک قابل برداشت غم و غصہ قرار دتا جاندا سی۔ افریقی نژاد امریکی فوجی اس طرح دے بچےآں دا باپ بننا قبول کرنے تو‏ں گریزاں سن چونکہ اس تو‏ں انتقامی کارروائیاں تے حتی کہ عصمت دری دے الزامات وی لگیائے جاواں گے ، ایہ ایسا جرم اے جس دا کاکیسیئن فوجیاں دے مقابلے وچ افریقی امریکیو‏ں دے خلاف فوجی حکا‏م نے زیادہ جارحانہ انداز وچ مقدمہ چلایا سی ، جس دے نتیجے وچ اس دا نتیجہ بہت زیادہ ہوجاندا ا‏‏ے۔ کورٹ مارشل د‏‏ی طرف تو‏ں سزا (جزوی طور اُتے کیونجے اک جرمنی د‏‏ی خاتون افریقی نژاد امریکی دے نال متفقہ جنسی تعلقات نو‏‏ں قبول کرنے دا امکان کم ہی رکھدی اے تے جے اس نے کسی افریقی نژاد امریکی دے خلاف عصمت دری دا الزام عائد کیتا اے تاں اس اُتے یقین کیتا جاندا اے ) تے جس وچ موت د‏‏ی سزا سنائی جاندی ا‏‏ے۔. ایتھ‏ے تک کہ انہاں کدی کدائيں ہی معاملات وچ جتھ‏ے اک افریقی نژاد امریکی فوجی 1948 ء تک کسی بچے دے والد د‏‏ی ذمہ داری قبول کرنے نو‏‏ں تیار سی ، امریکی فوج نے نسلی شادیاں پر پابندی عائد کردتی تھی ۔ بچےآں د‏‏ی ماواں نو‏‏ں اکثر خاص طور اُتے سخت بدعنوانی دا سامنا کرنا پڑدا سی۔
1950 تو‏ں 1955 دے درمیان ، الائیڈ ہائی کمیشن برائے جرمنی نے "بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی والدین یا ذمہ داری قائم کرنے د‏‏ی کارروائی" اُتے پابندی عائد کردتی۔ پابندی دے خاتمے دے بعد وی مغربی جرمنی د‏‏ی عدالتاں وچ امریکی فوجیاں اُتے بوہت گھٹ طاقت سی۔
عام طور اُتے ، برطانوی حکا‏م امریکیو‏ں دے مقابلے وچ برادری سازی دے بارے وچ کم سخت سن ، جدو‏ں کہ فرانسیسی تے سوویت حکا‏م زیادہ سخت سن ۔
جرمنی وچ رہندے ہوئے اتحادی فوجیاں نو‏‏ں مقامی قوانین د‏‏ی پاسداری دا حکم دتا گیا سی ، لیکن جرمنی وچ فوجیاں دے خلاف جرمنی دے شہریاں دے خلاف ہونے والے جرائم دے لئی قانونی چارہ جوئی نئيں کيت‏ی جاسکدی اے سوائے اس دے کہ قبضہ حکا‏م دے اختیارات ہون۔ ہمیشہ ، جدو‏ں کسی فوجی اُتے مجرمانہ سلوک دا الزام لگیایا گیا تاں ، قابض حکا‏م نے معاملہ فوجی انصاف دے نظام وچ ہی سنبھالنا پسند کیتا۔ اس دے نتیجے وچ بعض اوقات سخت سزاواں دا مقابلہ جرمنی دے قانون دے تحت دستیاب ہونے د‏‏ی صورت وچ ہويا - خاص طور اُتے ، جے امریکی فوجی اہلکار نو‏‏ں سزائے موت دتی جاسکدی اے جے اوہ عدالت تو‏ں سزا یافتہ تے عصمت دری دا جرم ثابت ہُندا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ امریکا دیکھو v. نجی فرسٹ کلاس جان اے بینیٹ ، 7 سی ایم اے 97 ، 21 سی ایم آر 223 (1956)۔
شورش
جرمنی وچ اتحادیاں د‏‏ی آخری جنگ کيت‏ی پیش قدمی تے اتحادیاں دے قبضے دے منصوبےآں تو‏ں شورش دے نازی منصوبےآں (نازی ورولف منصوبہ) د‏‏ی افواہاں تے <i id="mwAkg">الپینفسٹونگ ریڈوبٹ پر</i> فوج واپس لینے دے منصوبےآں دے بارے وچ نازی دے کامیاب فریب <i id="mwAkg">کاری متاثر ہوئی تھی</i> ۔ اس اڈے نو‏‏ں گوریلا جنگ دے لئی استعمال کیتا جانا سی ، لیکن ایہ افوانيں غلط ثابت ہوئیاں۔ ایہ اندازہ لگیایا گیا اے کہ اتحادی افواج د‏‏ی کسی وی ہلاکت نو‏‏ں کسی وی نازی شورش د‏‏ی وجہ تو‏ں معتبر قرار نئيں دتا جاسکدا۔
اخراج د‏‏ی پالیسی
پوٹسڈم کانفرنس ، جتھ‏ے فاتح اتحادیاں نے جرمنی دے مستقب‏‏ل دے لئی منصوبے تیار کیتے ، اوتھ‏ے 1 اگست 1945 نو‏‏ں پوٹسڈم معاہدے دے آرٹھویںسواں آرٹیکل وچ لکھیا اے کہ "پولینڈ ، چیکوسلواکیا تے ہنگری وچ جرمنی وچ جرمن آبادی (…) د‏‏ی منتقلی ہوئے گی کرنے د‏‏ی ضرورت اے "؛ "جنگلی اخراج" پہلے ہی جاری سی۔
ہنگری ، جو جرمنی تو‏ں اتحاد کرچکيا سی تے جس د‏‏ی آبادی جرمن اقلیت نو‏‏ں ملک بدر کرنے دے مخالف سی ، نے اس منتقلی دے خلاف مزاحمت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ہنگری نو‏‏ں بنیادی طور اُتے سوویت یونین تے اتحادی کنٹرول کونسل دے ذریعہ دباؤ دا سامنا کرنا پيا۔ لکھاں افراد نو‏‏ں جرمنی ، پولینڈ ، چیکوسلاواکیا ، ہنگری تے ہور تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں سابقہ علاقےآں تو‏ں برطانیہ ، امریکا ، تے یو ایس ایس آر دے قبضہ والے علاقےآں وچ بے دخل کردتا گیا ، جنہاں نے پوٹسڈم معاہدے وچ جنگ دے بعد دے علاقےآں نو‏‏ں اپنے علاقےآں وچ شامل کرنے اُتے اتفاق کیتا۔ بوہت سارے لوک طویل عرصے تک مہاجر کیمپاں وچ مقیم رہ‏‏ے۔ کچھ جرمن سوویت یونین وچ رہے تے انہاں نو‏ں کئی سالاں تک جبری مشقت دے لئی استعمال کیتا گیا۔
فرانس نو‏‏ں پوٹسڈم کانفرنس وچ نئيں بلايا گیا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، اس نے پوٹسڈیم معاہداں دے کچھ فیصلےآں نو‏‏ں اپنانے تے دوسرےآں نو‏‏ں مسترد کرنے دا انتخاب کیتا۔ فرانس نے اس پوزیشن نو‏‏ں برقرار رکھیا کہ اوہ جنگ دے بعد دے اخراجات نو‏‏ں منظور نئيں کردا اے تے اس وجہ تو‏ں اس دے ذمہ دار نئيں اے کہ اوہ اس زون وچ بے گھر افراد نو‏‏ں ٹھکانے لگیائے تے انہاں د‏‏ی پرورش کرے۔ اگرچہ جنگ تو‏ں وابستہ چند مہاجرین جو جولائ‏ی 1945 تو‏ں پہلے ہی فرانسیسی زون بننے دے لئی اس علاقے وچ پہنچے سن ، انہاں دا خیال رکھیا گیا سی ، لیکن جرمنی دے لئی فرانسیسی فوجی حکومت نے مشرق تو‏ں جلاوطن جلاوطنیاں نو‏‏ں اس دے زون وچ شامل کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ دسمبر 1946 وچ ، جرمنی دے لئی فرانسیسی فوجی حکومت نے ڈنمارک تو‏ں اپنے زون وچ جرمن مہاجرین نو‏‏ں شامل کرلیا ، جتھ‏ے فروری تے مئی 1945 دے درمیان 250،000 جرمناں نے بحری جہازاں دے ذریعہ سوویت یونین تو‏ں پناہ حاصل کيتی سی۔ ایہ واضح طور اُتے جرمنی دے مشرقی علاقےآں نال تعلق رکھنے والے جنگ تو‏ں وابستہ مہاجرین سن ، تے جنگ دے بعد دے اخراجات تو‏ں باہر نني‏‏‏‏ں۔
ہور پڑھو
آن لائن ، بعد وچ شائع شدہ امن دے ناں سے شائع ہويا : مقبوضہ جرمنی وچ برطانوی ، 1945–1948 ، 2017 ، بلومسبری اکیڈمک
شہلیلا بلوچ
سوانح
بلوچ 1996ء وچ پیدا ہوئی۔ بلوچ نے 7 برس د‏‏ی عمر وچ فٹ بال کھیلنا شروع کيتا تے فیفا د‏‏ی جانب تو‏ں کم عمر ترین کھلاڑی دا ایوارڈ حاصل کيتا۔ انہاں نے 2009، 2011 تے 2013 وچ پاکستان د‏‏ی بہترین فٹ بال کھلاڑی دا اعزاز اپنے ناں کيتا سی۔ اوہ پہلی پاکستانی خاتون فٹبال کھلاڑی سی، جس نے ملک تو‏ں باہر مالدیپ وچ ہیٹ ٹریک کيتی۔ بلوچ نے 2014ء وچ سیف وویمن چمپئین شپ، اسلام آباد وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کی، ایہ آخری بین الاقوامی ایونٹ سی جس وچ پاکستان وویمن ٹیم نے حصہ لیا سی۔ اس نے 4–1 تو‏ں بھوٹان نو‏‏ں 2014ء سیف وویمن چمپئین شپ وچ شکست دتی۔
وہ پاکستانی خواتین فٹ بال صدر تے سینیٹر روبینہ عرفان د‏‏ی بیٹی تے بلوچستان یونائیٹڈ تے قومی ٹیم منیجر راحیلہ زرمین د‏‏ی بہن سی۔
وفات
شہلیلا بلوچ د‏‏ی وفات 12 اکتوبر، 2016 نو‏‏ں کراچی وچ کار حادثے وچ ہوئی۔ شہلیلا بلوچ د‏‏ی کار نو‏‏ں حادثہ ڈیفنس وچ سی ویو دے نیڑے پیش آیا، ،جس وچ اوہ موقع اُتے ہی دم توڑ گئی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1996 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی خواتین فٹ بال کھلاڑی گٹھ:پاکستان خواتین بین الاقوامی فٹ بال کھلاڑی گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثہ اموات
مرحمت (شہر)
مرحمت ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ اندیجان دے ضلع مرحمت دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ اندیجان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
ناکثین
ناکثین دے معنی عہد و پیمان‌ توڑنے والےآں دے نيں۔ مسلماناں دا اک گروہ عایشہ د‏‏ی سرپرستی تے طلحہ تے زبیر د‏‏ی قیادت وچ امام علیؑ دے خلاف برسر پیکار ہوئے حالانکہ طلحہ تے زبیر نے حضرت علی(ع) د‏‏ی بیعت کيتی سی اس دے باوجود بیعت توڑ ک‏‏‏‏ے آپ(ع) دے خلاف بغاوت اُتے اتر آئے اسی بنا اُتے ایہ گروہ ناکثین دے نام تو‏ں مشہور ہوئے۔ ناکثین اگرچہ کوفہ تے بصرہ نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہوئے لیکن آخر کار جنگ جمل میس شکست تو‏ں دوچار ہو گئے۔ اس جنگ وچ طلحہ تے زبیر مارے گئے تے لشکر متفرق ہوئے بعض اسیر ہوگئے جنہاں نو‏ں حضرت علی(ع) نے معاف کردتا۔ اس گروہ نو‏‏ں اصحاب جمل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
لغوی معنی
ناکثین مادہ "ن ـ ک ـ ث" تو‏ں اسم فاعل جمع مذکر دا صیغہ اے جس دے معنی عہد و پیمان توڑنے والے دے نيں۔ تے چونکہ طلحہ تے زبیر تے انہاں دے پیروکار امام علی(ع) د‏‏ی بعنوان خلیفہ بیعت کرچکے سن پھر بیعت توڑ ک‏‏‏‏ے آپ دے نال جنگ کیتی اسلئے اس گروہ نو‏‏ں ناکثین کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ناکثین دا ہدف
جبدوں امام علی د‏‏ی ظاہری خلافت دا آغاز ہويا تو آپ نے گذشتہ خلفاء دے زمانے وچ سیاسی- سماجی تے اقتصادی طور اُتے بعض گروہ دے لئی دتے گئے امتیازی سلوک نو‏‏ں ختم کردتا تے انہاں تو‏ں ایہ مقام یا ثروت کھو لی گئی۔امام علی(ع) نے حکومتی عہدے دیندے وقت افراد د‏‏ی ذا‏تی قابلیت تے انہاں دی امانت و دیانت تے تقوا و پرہیزگاری نو‏‏ں معیار بنایا تے اقرباء پروری تے رشوت ستانی ورگے مکروہ معاملے نو‏‏ں سرے تو‏ں ختم کردتا ایويں بعض سیاسی تے سماجی شخصیتاں دے توقع دے برخلاف حکومتی مناصب انہاں نو‏ں نئيں دتے گئے۔ تاریخ نگاراں تے سیاسی تجزیہ تے تحلیل کرنے والے جنگ جمل دے اصل محرکات نو‏‏ں ایہی نکتہ قرار دیندے نيں۔
اس لفظ دا استعمال
ناکثین دا عنوان خود امیرالمؤمنین حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم دے کلام وچ استعمال ہويا اے: ترجمہ: تے ميں نے پیمان توڑنے والےآں دے نال جنگ کیتی۔ اسی طرح خطبہ شقشقیہ وچ اپنے دشمناں نو‏‏ں تن گروہ وچ تقیسم کردے ہوئے ایويں ارشاد فرماندے نيں: ترجمہ: جدو‏ں میں برسر اقتدار آیا تو اک گروہ نے پیمان شکنی کيتی۔ انہاں جملات وچ ناکثین تو‏ں آپ(ع) د‏‏ی مراد طلحہ و زبیر تے انہاں دے پیروکار مراد نيں جنہاں نے عایشہ د‏‏ی سرپرستی وچ جنگ جمل وچ آپ دے مد مقابل جنگ کيتی۔
مآخذ
گٹھ:نہج البلاغہ گٹھ:امام علی گٹھ:علی
بخش بنت
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان نیک شہر دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
صوبہ زابل
زابل افغانستان دے 34 صوبیاں وچوں اک اے۔
لوک
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے صوبے
آلتین کول
آلتین کول ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ اندیجان دے ضلع آلتین کول دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ اندیجان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے شہر گٹھ:ازبکستان دے آباد تھاں
کافور (جنت کا چشمہ)
یہ ضروری نئيں ہوئے گا کہ اوہ اس چشمہ اُتے آئیاں تے فیر اس تو‏ں بہرہ مند ہاں بلکہ ایہ گل انہاں دے اختیار وچ ہوئے گی کہ اوہ جتھے چاہن اس چشمہ نو‏‏ں جاری کر دتیاں۔
اہل جنت شراب پئاں گے جس وچ تھوڑا سا کافور ملایا جائے گا۔ ایہ کافور دنیا دا نئيں بلکہ جنت دا اک خاص چشمہ اے جو خاص طور اُتے اللہ دے مقرب تے مخصوص بندےآں نو‏‏ں ملے گا۔ شاید اسنو‏ں ٹھنڈا، خوشبودار، مفرح تے سفید رنگ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کافور کہندے ہون گے۔
حوالے
گٹھ:قرآنی اصطلاحات
ابن شہاب زہری
ابن شہاب الزہری (پیدائش: 678ء – وفات: 24 جولائی 742ء) ستويں صدی دے مسلم راوی نيں جنہاں نے سیرت نبوی دے روایتی مواد نو‏ں محفوظ کرنے دے لئی جمع کیتا۔
نام و نسب
آپ دا نام محمد بن مسلم، کنیت ابو بکر تے لقب اعلم الحفاظ اے۔ پورا نسب ایویں اے :
سلطنت عثمانیہ دے وزیر اعظماں دی لسٹ
حوالے
گٹھ:حکومت سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے وزرائے اعظم گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:عثمانی القاب گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخگٹھ:لسٹاں
ابن شہاب زہری
نام و نسب
آپ دے والد دا نام مسلم سی مگر آپ اپنے دادا شہاب بن حارث دی نسبت تو‏ں ابن شہاب مشہور ہوئے۔ آپ قریش دے مشہور قبیلہ بنو زہرہ دی طرف منسوب ہوئے نيں۔ مدینہ دے رہنے والے نيں۔ 50ھ وچ پیدا ہوئے ۔
حصول علم دی استعداد
علمی کمالات دے اعتبار تو‏ں آپ کوئی معاصر ہم پایہ نہ سی۔ حصول علم دی استعداد فطری سی۔ ذہانت، ذکاوت تے قوت حافظہ بے نظیر پائی سی۔ ذہین ایسے سن کہ کسی مسئلہ نو‏ں دوبارہ سمجھنے دی ضرورت پیش نہ آندی۔ حافظہ اِنّا قوی سی کہ اک مرتبہ جو بات سن لی اوہ ہمیشہ دے لئی لوحِ دل اُتے نقش ہو گئی۔ انہاں دے قوت حافظہ دی اک ادنیٰ مثال ایہ اے کہ اسی دن وچ پورا کلام اللہ حفظ ک‏ر لیا سی ۔
ذوق و طلب
اس ذہن تے حافظہ دے نال انہاں دے ذوق تے طلب دی جستجو دا وی ایہی حال سی۔ اٹھ سال تک امام مدینہ سعید بن مسیب دی خدمت وچ رہ‏ے۔ ابو الزناد بیان کردے نيں کہ اسیں لوگ زہری دے نال علما دے گھراں دا چکر لگاندے۔ زہری دے نال تختیاں تے بیاضاں ہوندیاں سن اوہ جو کچھ سنتے جاندے اس نو‏ں قلمبند کردے جاندے ۔
مرویات دا پایہ
حفظِ حدیث وچ روایات دی کثرت تو‏ں زیادہ انہاں دی کیفیت تے نوعیت معیار کمال اے۔ عمرو بن دینار جو خود بہت وڈے محدث سن، فرماندے سن کہ میں نے زہری تو‏ں زیادہ حدیث وچ کسی نو‏ں نئيں دیکھیا ۔
مروی روایات
امام ابو داؤد فرماندے نيں، زہری تو‏ں دو ہزار دو سو حدیثاں مروی نيں۔ انہاں وچو‏ں نصف مسند نيں ۔
شیوخ
آپ نو‏ں چونکہ علم حاصل کرنے دی اک تڑپ سی اس لئی آپ دے شیوخ دا دائرہ بہت وسیع اے۔ انہاں دے عہد دے صحابہ تے اکابر تابعین وچ کوئی وی ایسا شخص نہ سی جس تو‏ں انہاں نے استفادہ نہ کیتا ہوئے۔ صحابہ وچ عبد اللہ بن عمر، عبد اللہ بن جعفر، ربیعہ بن عباد، مسور بن مخرمہ، انس بن مالک ، سہل بن سعد، سائب بن یزید، شبیب، محمود بن ربیع، عبد اللہ بن ثعلبہ، عبد اللہ بن عامر بن ربیع وغیرہ تے اکابر تابعین وچ سعید بن مسیب، مدینہ دے ساتاں مشہور فقہا شامل نيں ۔
علما وچ مقام
آپ دا علمی مرتبہ اس عہد دے تمام علما تے ارباب کمال وچ مسلم سی۔ ایوب سختیانی کہندے نيں کہ میں نے زہری تو‏ں بڑا عالم نئيں دیکھیا۔ کسے نے پُچھیا حسن بصری نو‏ں وی نئيں۔ انہاں نے پھر اوہی جواب دتا کہ میں نے زہری تو‏ں بڑا کسی نو‏ں وی نئيں پایا۔ امیر المومنین حضرت عمر بن عبد العزیز فرماندے نيں زہری تو‏ں ودھ ک‏ے صحیح حدیث نو‏ں جاننے والا کوئی شخص باقی نئيں رہیا۔
وفات
ابن حجر فرماندے نيں کہ انہاں دا طبقہ چوتھا طبقہ کہلاندا اے۔ بعض دے نزدیک ایہ رمضان 123ھ وچ فوت ہوئے تے بعض دے نزدیک 124ھ وچ ۔
حوالے
گٹھ:124 دیاں موتاں گٹھ:اموی دور دے علما گٹھ:تابعی راویان حدیث گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث گٹھ:مجددین گٹھ:محدثین گٹھ:مدونین حدیث
عمان (شہر)
عمان اردن دا اک شہر تے دیس دا راجگڑھ اے۔
کاستامانو
کاستامانو ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ کاستامانو دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کروٹالس ہورکڈس
کروٹالس ہورکڈس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وائپر سپ
ہندوتاش درہ
thumb|230px|خلاء توں لئی گئی اس تصویر وچّ کنگشیوار​ بستی نوں پوشا بستی نال جوڑتا ہویا ہندوتاش درہ وکھایا گیا ہے thumb|230px| سنّ 1873 دے اس نقشے وچّ ہندوتاگ درہ وکھایا گیا ہے ہندوتاش درہ ( انگریزی: Hindutash Pass  ) جاں ہندوتاگ​(ہندو تاغ ) درہ  وچکار ایشیا  وچّ  چین  دے  صوبے   شنجیانگ  (سنکیانگ) وچّ واقع کُنلُن پربتاں  دا اک تریخی پہاڑی  درہ  ہے ۔ ایہہ  قاراقاش دریا دی وادی وچّ واقع کنگشیوار​ ناں دی اک اجڑی ہوئی بستی نوں  یورنگکاش دریا دی وادی  وچّ واقع پوشا ناں دے  شہر نال جوڑتا ہے اتے اگے چلکے ایہی سڑک تریخی شہر خوتان  تکّ جاندی ہے ۔
ٹیکا
ہندوتاش درہ چڑھدے کونلون پہاڑی سلسلے وچّ واقع ہے جتھے دو ہور اہم درے وی موجود ہن - سنجو درہ اتے الچی درہ ۔ سنجو درا شاہیدلا کھیمے دے کول ہے اتے ہندوتاش درے توں اتلے لہندے وچّ ہے جدوں کہ الچی درا ہندوتاش توں دکھن - چڑھدے وچّ ہے ۔ ایہہ پورا علاقہ کشمیر دے چین دے کول اکسائی چن  علاقے توں شمال اتے شمال مشرق وچّ پیندا ہے ، جو موجودہ ویلے وچّ چین دے قبضے وچّ ہے ۔ 1857 وچّ جرمن کھوجیاتری  رابرٹ شلاگنٹویٹ  (   Robert Schlagintweit   ) نے  سمگال ناں دے اک کھیمے توں چلکے ایہہ درا پار کیتا سی اتے اسدا بیورا دندے ہوئے کیہا سی کہ ایہہ لگبھگّ 17،379 فٹّ ( 5،450 میٹر ) کہ اچائی اتے ہے اتے اسدے شکار اتے تکھی ڈھلان اتے اک  گلیشئ) واقع ہے جس وچّ کئی برفیلی کھائیاں ہن ۔
حوالے
گٹھ: سنکیانگ گٹھ: درے گٹھ: کونلون پہاڑ گٹھ: چین دے پہاڑی درے گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:اکسائی چن گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
پدھری مگر سمندری کھچوپڑا
پدھری مگر سمندری کھچوپڑا اک ایشیائی کھچوپڑا اے۔
چاندراپور
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
صوبہ سر اے پول
سر اے پول افغانستان دے 34 صوبیاں وچوں اک اے۔
مورت نگری
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے صوبے
صلیبی جنگاں
صلیبی جنگاں مذہبی جنگاں دا اک سلسلہ سی جسنو‏ں قرون وسطی وچ لاطینی کلیسیا نے منظور کيتا، جس وچ خاص طور اُتے مشرقی بحیرہ روم د‏‏ی مہمات جنہاں دا مقصد ارض مقدسہ نو‏‏ں اسلامی حکمرانی تو‏ں آزاد کرانا سی۔
تعارف
سنہ 1095ء توں 1291ء تک فلسطین تے خاص کر کے بیت المقدس تے عیسائی قبضہ بحا ل کرن لئی یورپ دے عیسائیاں نے کئی جنگاں لڑیاں جنہاں نوں تریخ چ صلیبی جنگاں کہیا جاندا اے ۔ ایہہ جنگاں فلسطین تے شام دے علاقیاں چ صلیب دے ناں تے لڑیاں گئیاں ۔ صلیبی جنگاں دا ایہہ سلسلہ طویل عرصے تک جاری رہیا تے اس دوران 9 وڈیاں جنگاں لڑیاں گئیاں ، جنہاں چ لکھاں انساناں دا قتل ہوئیا ۔ فلسطین تے بیت المقدس دا شہر حضرت عمر دے زمانے چ ای فتح ہو چکیا سی ۔ ایہہ سرزمین مسلماناں دے قبضے چ رہی تے عیسائیاں نے عرصہ دراز تک اس علاقے تے اپنا دعوی نئیں کیتا ۔ 11ویں صدی دے آخر چ سلجوقیاں (سلجوق سلطنت تے سلطنت روم دے سلجوقی) دے زوال دے عد اچانک اینہاں دے دل چ بیت المقدس فتح کرن دا خیال پیدا ہوئیا ۔ اینہاں جنگاں چ تنگ نظری ، تعصب ، بدعہدی ، بداخلاقی تے سفاکی دا جہڑا مظاہرہ اہل یورپ نے کیتا ،اوہ اینہاں دے متھے تے شرمناک داغ اے ۔
جنگاں دی وجہ
صلیبی جنگاں دی اصل وجہ مذہبی سی پر اینہاں نوں کجھ سیاسی مقصداں لئی وی استعمال کیتا گئیا ۔ ایہہ مذہبی وجہاں کجھ معاشرتی اسباب وی رکھدیاں نیں ۔ پیٹر راہب جسنے اس جنگ لئی عیسائیاں نوں ابھاریا سی دے تعلقات کجھ مالدار یہودیاں نال وی سن تے اس دے علاوہ کجھ عیسائی بادشاہاں دا خیال سی کہ اسلامی علاقیاں تے قبضہ کرن دے بعد اینہاں دے معاشی حالات سدھر جان گئے ۔ اینہاں جنگاں دی وجہ کوئی اک نئیں سی پر مذہبی پس منظر سب توں اہم سی ۔
مذہبی وجہ
فلسطین حضرت عیسی علیہ سلام دے جنم بھومی سی ، اس لئی عیسائیاں لئی متبرک تے مقدس مقام ہون دی حثیت رکھدی سی ، تے اینہاں لئی زیارت گاہ سی ۔ فلسطین حضرت عمر دے زمانے توں ای اسلامی سلطنت دا حصہ بن چکیا سی تے بیت المقدس (یروشلم) مسلماناں دا قبلہ اول سی تے وڈے وڈے نبیاں دے مقبرے ایتھے سن ۔ اس لئی یروشلم دا شہر مسلماناں لئی عیسائیاں توں کدرے زیادہ متبرک تے مقدس سی ۔ مسلماناں نے ہمیشہ مقدس مقامان دی حفاظت کیتی ، چنانچہ غیر مسلم زائر جدوں وی اپنے مقدس مقامات دی زیارت لئی ایتھے آندے پے مسلم حکومتاں نے اینہآں نوں ہر طرح دیاں سہولتاں دتیاں ۔ اینہاں دے گرجے تے خانقاہاں ہر قسم دیاں پابندیاں توں آزاد سن ۔ پر اسلامی حکومتاں دے زوال تے انتشار دے دور چ اینہآں زائراں نے اس توں فائدہ چکن دیاں کوششاں کیتیاں ، اینہاں دی تنگ نظری تے تعصب دی وجہ توں مسلماناں تے عیسائیاں وچکاڑ چھوٹیاں چھوٹیاں لڑائیاں ہونہ شروع ہوگئیاں ۔ ایہہ جاہل تے متعصب زائر جدوں یورپ واپس جاندے تے مسلماناں دیاں زیادتیاں دے فرضی تے من گھڑت قصے لوکاں نوں سناندے تے لوکاں دے جذبات نوں بھڑکاندے ۔ یورپ دے عیسائی پہلے ای مسلماناں دے خلاف سن ، ہن ایہہ قصے سن کے اوہ ہور مسلماناں دے خلاف ہو گئے ۔ چنانچہ دسویں صدی عیسوی دے دوراں فرانس ، انگلستان (برطانیہ) ، اٹلی تے جرمنی دیاں عیسائی سلطنتاں نے فلسطین تے دوبارہ مل مارن دا منصوبہ بنائیا تاکہ اسنوں اک وار فیر عیسائی ریاست ج بدلئیا جا سکے ۔
اس دوران ایہہ افواہ وی ہر امیر غریب چ بہت مقبول ہوئی کہ عیسی علیہ سلام دوبارہ نزول فرما کے عیسائیاں دیاں ساریاں مصیبتاں دا خاتمہ کرن گئے پر اینہاں دا نزول اوس ویلے ہوئے گا جدوں یروشلم دا مقدس شہر مسلماناں دے قبضے توں آزاد کروا لئیا جائے گا ۔ اس افوہ نے عیسائیاں دے مذہبی جوش تے جذبے چ بہت وادھا کیتا ۔
عیسائی مذہبی آگوآں نے ایہہ گل عام کردتی سی کہ جے کوئی چور ، بدمعاش تے بدکردار وی بیت المقدس دی زیارت کر آغے گا اوہ جنت دا حق دار ہوئے گا ۔ اس عقیدے دی وجہ توں وڈے وڈے بدمعاش تے بدکردار وی بیت المقدس دی زیارت لئی زائراں دی شکل چ آن لگے ، شہر چ داخل ہون لگے اوہ نچدے تے باجے بجاندے تے رولا پاندے ہوئے اپنی برتری دا اظہار کردے تے سرعام شراب پیندے ۔ اس لئی زائراں دیاں اینہاں کوجیاں تے ماٹھیاں حرکتاں دی وجہ توں اینہاں تے کجھ اخلاقی پابندیآں لا دتیاں گئیاں ، پر اینہاں زائراں نے واپس یورپ جا کے مسلماناں دیاں زیادتیاں دے من گھڑت دے جھوٹھے افسانے لوکاں نوں سنانے شروع کر دتے تاکہ اینہاں دے جذبات بھڑکائے جا سکن ۔
عیسائی اس ویلے دو حصےآں چ ونڈے ہوئے سن اس حصے دا تعلق یورپ دے مغربی کلیسا نال سی جس دا مرکز روم سی دوجا مشرقی یونانی کلیسا سی ، جس دا مرکز قسطنطنیہ سی ۔ دوناں گرجےآں دے منن آلے اک دوجے دے ویری سن ۔ روم دے پوپ دے بہت چر توں ایہہ خاہش سی کہ مشرقی بازنطینی کلیسے دی سربراہی وی اسنوں مل جاوے تے اینج اوہ سارے عیسائیاں دا پیشوا بن جائے گا ۔ اسلام دشمنی دے علاوہ اپنے مقصد نوں پورا کرن لئی اس نے ایہہ اعلان کردتا کہ سارے جگ دے عیسائی یروشلم نوں مسلماناں کولوں آزاد کران لئی اٹھ کھڑے ہون ، جہڑا اس جنگ چ ماریئا جائے گا اوہ جنت دا حق دار ہوئے گا تے اسدے سارے گناہ دھوتے جان گے ۔ اس نے ایہہ اعلان وی کیتا کہ فتح دے بعد جہڑا مال تے دولت ملے گا اوہ جنگ چ حصہ لین آلےآں چ ونڈ دتا جائے گا ۔ اس دے نتیجے چ عیسائی دنیا مسلماناں دے خلاف اٹھ کھڑی ہوئی ۔
پوپ اربن دوم مغربی کلیسا دا سربراہ سی ، اوہ وڈا جاہ پسند تے جنگ باز مذہبی آگو سی ۔ یورپ دے حکمراناں چ اسدی عزت تے وقار گھٹ ہو چکئیا سی ، اپنی ساکھ دی بحالی لئی اسنے عیسائیاں چ مذہبی جنون ودھانا شروع کر دتا ۔ جنگ دے ناں تے ایہہ عیسائیاں دی حکمرانی تے مسلماناں دی تباہی دا قائل سی ۔ اس نے گرجے دی گرفت مضبوط کرن لئی مناسب سمجھئیا کہ عیسائی دنیا نوں جنگاں دی راہ تے لا دتا جاوے ۔ اینج اسنے صلیبی جنگاں دی راہ پدھری کیتی ۔
سیاسی وجہ
اسلامی فوجاں نے اپنے عروج دے ویلے چ یورپ ، ایشیاء تے افریقہ دیاں وڈیاں وڈیاں سلطنتاں ہیٹھ اوپر کر دتیاں سن ، افریقہ ، ایشیا تے یورپ دے کنے سارے علاقے مسلماناں دے قبضے چ سن ۔ مسلماناں دیاں حکومتاں چین دیاں سرحداں توں لے کے فرانس دیاں سرحداں تک پھیلیاں ہوئیاں سن ۔ رومی سمندر دے جزیرے صقلیہ (سسلی) ، مالٹا تے قبرض وی اینہاں دے کول سن ۔ پر ہن 11ویں صدی عیسوی چ اسلامی دنیا دی حالت بہت بدل چکی سی ، مصر دی سلطنت فاطمیہ زوال ول ٹر پئی سی ، سسلی (امارت سسلی) چ مسلماناں دی حکومت کمزور ہو چکی سی جس دی وجہ توں رومی سمندر دے عیسائی زور پھڑ چکی سن ۔ سپین چ جے یوسف بن تاشفین میدان چ نا آندا تے سپین توں مسلماناں دا نکالا بہت پہلے ہو چکئیا ہونا سی ۔ صلیبی جنگاں مسلماناں دے اس سیاسی غلبے دے خلاف یورپ دے عیسائیاں دا اجتماعی ردعمل سی ۔
سلجوقیاں دا دور مسلماناں دا آخری شاندار دور سی ، اوہناں نے ایشیائے کوچک دے سارے علاقے فتح کر کے قسطنطنیہ دی فتح دے بوہے کھول دتے سن تے جے ملک شاہ اول دے بعد کوئی لائق حکمران سلجوق سلطنت دے تخت تے بیٹھدا تے خورے قسطنطنیہ دی فتح بہت پہلے ای ہو جاندی ۔ قسطنطنیہ عیسائی یورپ تے اسلامی یلغاز روکن لئی آخری حصار دا کم دے رہئیا سی ، اس لئی سسلجوقیاں دی طاقت توں خوفزدہ ہو کے بازنطینی سلطنت دے حکمران مائیکل ڈوکس ہفتم نے 1094ء چ مغربی دیساں نوں ترکاں دے اس ودھدے ہوئے ہڑ ول متوجہ کیتا تے اینہاں توں ترکاں دے خلاف امداد منگی ، اس دے جواب چ عیسائی دنیا اس دی مدد لئی میدان چ آئی تے دیکھدے ای دیکھدے ایناہں دا اک سیلاب مسلماناں دے علاقےآں تے مل مارن لئی ٹر پئیا ۔
اپنے سیاسی مقصداں لئی مشرقی بازنطینی کلیسا تے مغربی رومی کلیسا دے وچکار سمجھوتا ہو گئیا تے دوناں نے اکٹھے ہو کے مساماناں دے خلاف صلیبی جنگاں چ حصہ لئیا ۔
مسلمان حکومتاں چ آپسی اتحاد نئیں سی تے بغداد دی خلافت عباسیہ ، [[مصر دی سلطنت فاطمیہ ، سلجوق سلطنت تے سپین دے حکمران زوال دا شکار سن تے اینہاں دے آپسی اتحاد دی کوئی صورت موجود نئیں سی ، تے اینج صلیبیاں لئی اس توں ودھئیا ہور کیہڑا موقع ہو سکدا سی ۔
معاشرتی وجہ
یورپ معاشرتی لحاظ نال مسلماناں دے مقابلے چ پچھے سی ۔ سماجی تے معاشرتی نقطہ نظر نال مساوات ، اخوت تے عدل و انصاف دے جنہاں اصولاں نوں مسلماناں نے اپنے ملکاں چ رواج دتا سی ، یورپ دا عیسائی معاشرہ حالے تیکر استوں وانجھا سی ۔ غریب لوک کئی طراں دیاں پابندیاں چ بنھے ہوئے سن ۔ یورپ دا نظام جاگیرداری تے مبنی سی ، جاگیردار غریب لوکاں دا خون چوس رہے سن تے لوکاں نوں اونہاں دے حقوق نئیں ملدے سن ۔ حکمران تے مذہبی گروہ نے عام لوکاں دی نفرت دا رخ اپنی بجائے مسلماناں ول موڑ دتا ۔
اخلاقی لحاظ نال وی لوکاں دی حالت چنگی نئیں سی ۔ یورپ دے سیاسی تے مذہبی آگوآں نے لوکاں دی توجہ ، اندرونی مسائل تے اینہاں دی بری حالت توں ہٹان لئی بیرونی مسئلےآن ول موڑ دتی ۔ صلیبی رضاکاراں چ وڈی گنتی اینہاں غریب لوکاں دی سی ، جہڑے اپنے سفلی جذیات دی تسکین لئی یونانی حسن دی شہرت سن کے اس نال کھیڈن لئی آئے سن ۔ مشہور فرانسیسی مورخ لیبان دا اس دور دے معاشرے تے صلیبی رضاکاراں دے خیالاں دی صحیح ترین عکاسی کردا اے ،اوہ لکھدا اے " جنت ملن دے علاوہ ہر شخص نوں اس چ مال تے دولت لبھن دیاں راہاں وی نظا آندیاں سن ، کاشکار جہڑے زمیندار دے غلام سن تے خاندان دے اوہ لوک جہڑے وراٹت د قنون دی رو نال وراٹت توں محروم سن ۔ اوہ امیر لوک جنہاں نوں جائداد چوں گھٹ حصہ ملئیا سی تے اوہ جنہاں دی خواہش سی اوہ مال تے دولت کماون ، اوہ راہب جہڑے خانقاہی جیون دیاں سختیاں توں تنگ سن ۔ غرض کل بھیڑے حالاں آلے تے وراثت توں وانجھے لوک ، جہڑے کہ وڈی گنتی چ سن ، اس مقدس گروہ چ شامل سن ۔
گویا اینہاں مذہبی آگوآں نے اپنے عیاشی دے جیون نوں لکان (چھپان) لئی لوکاں دی توجہ اس پاسے لا دتی
معاشی وجہ
اسلامی دنیا دی خوشحالی تے دولت دے چرچے یورپ چ عام سن ،یورپ حالے تیکر خوشحالی دےاس مقام تے نئیں آئیا سی جتھوں دی مشرق دیاں اسلامی سلطنتاں لنگھ چکیاں سن ، اس لئی یورپ دے اوہ سارے طبقے جنہاں نوں مال کماون دیاں راہاں یورپ چ نئیں لبھئیاں اوہ اس مذہبی مہم چ شامل ہوگئے ۔ اینہاں دا مقصد صرف لٹ مار تے مال دولت جمع کرن کرنا سی ، اس گل دا نتارا صلیبیاں دے اس ورتاء نال ہندا اے جہڑا اوہناں نے ھنگری توں لنگھدے ہوئے ایتھے دے مقامی عیسائیاں نال ورتئیا ۔
یورپ دے حکومتی نظام چ جاگیرداری نظام نوں مڈھلی حثیت حاصل سی ، معاشی نظام چ وی اس دیاں خرابیاں ساہمنے آن لگ پئیاں سن ۔ دولت دے سارے زریعے امیراں ، کلیسا دے وڈےآں تے جاگیرداراں دے قبضے چ سن ۔ عام لوگ غریب تے بھیڑے حال چ سن ۔ کاشت کاراں دی حالت وی بہت بھیڑی سی ، چنانچہ مذہبی طبقے نے مذہب دی آڑ چ لوکاں دے ردعمل نوں روکن دی کوشش کیتی تاکہ اینہاں دی توجہ ملک دے معاشی مسئلےآں توں ہٹی رہے ۔ اس دے علاوہ یورپ دے وراثت دے قنون دے تحت دولت توں وانجھے رہن آلے امیر ٹبراں دے افراد نے وی ودھ مال جمع کرن لئی اینہاں جنگاں دی راہ پدھری کیتی ۔
فلسطین تے شام تے مل مار کے اٹلی دے باشندے اپنی پہلے آلی تجارتی ترقی تے برتری نوں اک وار فیر حاصل کرنا چاہندے سن ، کیونجے اسلامی غلبے دی وجہ توں اطالوی تاجراں دی تجارتی اجارہ داری ختم ہو چکی سی ۔ اس لئی اینہاں دا خیال سی جے فلسطین تے شام دے علاقےآں تے پکا پکا مل مار لئیا جائے تے یورپ دی معاشی حالت سدھر سکدی اے ۔
صليبى جنگاں عموماً مذهبى جنگاں تصوركى جاتى نيں مگر حقيقت ميں يہ یورپ كى انہاں جنگی مهمات دا حصہ تهيں جو بحيرہ روم تے بحيرہ احمر كى تجارت اُتے قبضہ جمانے د‏‏ی غرض تو‏ں مسلماناں دے خلاف لڑی گيئں بيت المقدس اُتے قبضہ جمنیا تے اسنو‏ں مكمل عيسائى شہر ميں تبديل كرنا محض ايک جنگی نعرہ تها يورپ دے سنار تے تاجر "جنگی فتوےآں" دے لئی مسیحیت دے مركز "ويٹی كن" كو بهارى رشوت ادا كر دے جذباتى مسیحیاں كى فوج تيار كرواندے سن تا كہ يورپ تو‏ں مشرقى ايشياء تک انہاں دے تجارتى بحرى راستے مسلماناں تو‏ں محفوظ ہوئے سكيں تے مسلما‏ن عرب تاجراں كى بجائے يورپين تاجر زيادہ تو‏ں زيادہ منافع كما سكيں۔
فوری وجہ
صلیبی جنگاں دی فوری وجہ پوپ اربن دوم دا فتوی جہاد سی ۔ فرانسیسی راہب پیٹر جدوں یروشلم دی زیارت لئی آئیا تے اسنے بیت المقدس تے مسلماناں دے قبضے نوں بری طراں محسوس کیتا ۔ یورپ واپس جا کے اسنے لوکاں نوں مسلماناں دے ظلماں تے عیسائیاں دی بدحالی دے جھوٹھے سچے قصے سنا کے ، اینہاں چ مذہبی دیوانگی دی کیفیت پیدا کر دتی ، اس مقصد لئی اس نے یورپ بھر دا دورہ وی کیتا ۔ پر بدقسمتی نال پیٹر راہب نے عام لوکاں نوں عیسائی زائراں دی بدکرداریاں تے مکمل خموشی برتی ۔ پوپ جونکہ مغربی کلیسا دا روحانی سربراہ سی ، اس لئی اس نے مختلف فرقےآں دی کونسل بلائی تے اس دے ساہمنے مسلماناں دے خلاف جنگ دا اعلان کر دتا تے لوکاں نوں اس گل دی بشارت دتی کہ جہڑا اس مقدس جنگ چ مارئیا جائے گا اس دے ہر قسم دے گناہ معاف ہو جان گے تے اوہ جنت دا حق دار ہو جائے گا ۔ لوک جتھےآں دے جتھے پیٹر راہب دی آگوائی چ فلسطین تے چڑھائی لئی روانہ ہوئے ۔
پہلی صلیبی جنگ 1097ء-1145ء
پوپ دے جہاد دے اعلان دے بعد اگڑ پچھڑ 4 وڈے لشکر یروشلم دی فتح دا متا پکا کے ٹرے ۔ پیٹر راہب دی ماتحتی چ 13 لکھ عیسائیاں دا اک وڈا اجڑ قسطنطنیہ لئی ٹریا ۔اینہاں لوکاں رستے چ اپنے ہم مذہب لوکاں نوں لٹ مار تے قتل غارت دا نشانہ بنائیا ۔ بلغاریہ توں لنگھن دے بعد ایہہ لوک قسطنطنیہ پہنچے تے بازنطینی شہنشاہ نے اینہاں دیاں مجرمانہ حرکتاں دی وجہ توں اینہاں دا رخ ایشیائے کوچک ول موڑ دتا ۔ جدوں ایہہ لشکر سلجوقی علاقےآں چ وڑئیا سلاجقہ روم (سلطنت روم دے حکمران قلچ ارسلان نے اینہاں نوں تہس نہس کر کے رکھ دتا تے اینہاں دی اک وڈی گنتی قتل ہو گئی ۔ صلیبیاں دی ایہہ مہم قطعا ناکام رہی ۔
صلبیاں دا دوجا وڈا گروہ اک جرمن راہب گاؤس فل دی آگوائی چ ٹریا ۔ جدوں ایہہ لوک ھنگری توں لنگھے تےاینہاں دیاں بدکاریاں توں ہنگری دے لوک تنگ آگئے ، ہنگری دے لوکاں نے اس لشکر نوں باہر کد دتا تے اینج ایہہ کروہ وی اپنے انجام نوں پہنچئیا ۔
صلیبیاں دا تیجا گروہ یاں اجڑ ، جس چ انگلستان ، فرانس ، فلانڈرز دے رضاکار شامل سن ، اس مقدس جنگ لئی روانہ ہوئے ۔ اینہاں رضاکاراں دے ہتھوں دریائے رائن تے موزیل دے کئی شہراں دے یہودی ظلم دا نشانہ بنے ۔ ایہہ لوک وی ھنگری توں لنگھے تے ہنگری دے لوکاں نے ایناں دا صفائیا کر کے ہنگری دی بھوئیں (زمین) نوں اینہاں دا قبرستان بنا دتا ۔
صلیبیاں دا چوتھا تے سب توں زبردست گروہ جہڑا کہ 10 لکھ فوجیاں تے مشتمل سی ، 1097ء چ ٹریا ۔ اس چ انگلستان (انگلینڈ) ، فرانس ، جرمنی ، اٹلی تے سسلی دے شہزادے شامل سن ۔ اس متحدہ فوج دی آکوائی اک فرانسیسی گاڈ فرے دے ہتھ سی ۔ ٹدی دل دا ایہہ لشکر ایشیائے کوچک ول ٹرئیا تے مشہور شہر قونیہ دا محاصرہ کر لئیا ، قلچ ارسلان نے شکست کھادی ۔ فتح مند عیسائی پیش قدمی کردے ہوئے انطاکیہ پہنچ گئے ۔ 9 مہینے آں بعد انطاکیہ تے وی اینہاں دا قبضہ ہو گئیا ، ایتھے دی ساری ملسمان آبادی نوں تیہہ تیغ کر دے ہوئے صلیبیاں نے ملماناں تے شرمناک مظالم کیتے ، بچے بڈھے ، جوان کوئی وی اینہاں توں نا بچ سکئیا ، تقریبا 1 لکھ مسلمان مارے گئے ۔ انطاکیہ دے بعد ایہہ لشکر شام دے کئی شہراں تے مل ماردا ہوئیا حمص پہنچ گئیا ۔
سقوط بیت المقدس
دے باہر مجسمہ]] حمص تے مل مارن دے مگروں صلیبیاں نے بیت المقدس دا محاصرہ کر لئیا ، چونکہ فاطمیاں ولوں شہر دی حفاظت دا کوئی خاطر خواہ انتظام نئیں کیتا گئیا سی ، اس لئی 15 جون 1099ء چ اینہاں مذہبی جنونیاں نے بہت آسانی نال قبضہ کر لئیا ۔ بیت المقدس دی حرمت دا وی کوئی خیال نا رکھئیا گئیا تے مسلماناں دا بڑی بے دردی نال قتل عام کیتا گئیا تے اینہاں دا سارا مال اسباب لٹ لئیا گئیا ۔ یورپی مورخ وی اینہاں شرمناک ظلماں دی حقیقت نوں تسلیم کردے نیں ۔
عیسائیاں دا سلوک مسلماناں دے نال اس رویے توں بالکل الٹ سی جہڑا عمر نے چند صدیاں پہلے بیت المقدس دی فتح دے ویلے عیسائیاں نال اختیار کیتا سی ۔ یروشلم دے آلے دوالے دے علاقےآں تے مل مارن دے بعد گاڈ فرے نوں یروشلم دا بادشاہ بنا دتا گئیا تے مل مارے علاقےآں نوں عیسائی ریاستاں چ ونڈ دتا گئیا ، جس چ طرابلس ، انطاکیہ تے شام دے علاقے شامل سن ۔ اس شکست دی سب توں وڈی وجہ مسلماناں دی آپس دی نا اتفاقی ، بدنظمی تے آپسی انتشار سی ۔
سلجوقیاں دے انتشار دے دوران عمادالدین زنگی دی زبردست شخصیت ابھری ۔ عماد الدین زنگی نے زنگی سلطنت دی بنیاد رکھی تے مسلماناں نوں فیر نواں جیون دتا ۔ موصل ، حلب تے حران وغیرہ نوں فتح کر کے اپنی سلطنت چ شامل کر لئیا ۔ عماد الدین زنگی نے جس جرات تے حمصلہ مندی نال صلیبیاں دا مقابلہ کیتا تے اینہاں نوں زبردست شکست دتی اوہ اسلام دی تریخ دا اک سنہرا باب اے ۔ عماد الدین نے قلعہ اثارب تے مصر دے سرحدی علاقےآں توں عیسائیاں نوں کڈ کے خود مل مار لئیا ۔ شام دے محاذ تے صلیبیاں نوں شکست دا مونہہ ویکھنا پئیا تے زنگی نے شام دے وڈے حصے تے مل مار لئی ۔ عماد الدین دا سب توں وڈا کارنامہ بعلبک تے دوبارہ اسلامی قبضہ اے ۔
دوجی صلیبی جنگ
عماد الدین دی وفات دے مگروں 1144ء چ اس دا لائق پتر نورالدین زنگی اس دا جانشین ہوئیا ۔ صلیبیاں دے مقابلے چ اوہ اتنے پیؤ توں گھٹ نئیں سی ۔ تخت تے بیٹھن توں مگروں اس نے مسماناں چ جہاد دی اک نویں روح بھر دتی تے عیسائیاں توں بوہت سارے علاقے کھو لئے تے اینہان نوں ہر محاذ تے شکستاں دیندا ہوئیا ڈیسا (روحا) شہر تے دوبارہ قابض ہو گئیا ۔ عیسائیاں دی شکست دیاں خبراں پورے یورپ چ پہنچئیاں تے اک وار فیر پوپ یوجین سوم نے دوجی صلیبی جنگ دا اعلان کر دتا ، اینج دوجی صلیبی لڑائی دا آغاز ہوئیا ۔ 1148ء چ جرمنی دے بادشاہ کونراڈ سوم تے فرانس دے حکمران لوئی ہفتم دی قیادت چ 9 لکھ افراد تے مشتمل فوج مسماناں دے مقابلے چ یورپ توں ٹری ۔ اس چ زنانیاں وی شامل سن ۔ پہلے صلیبی لشکراں وانگوں اینہاں نے وی بوہت اخلاق توں ڈگیاں حرکتاں کیتیاں ۔ لوئی ہفتم دی فوج دا وڈا حصہ سلجوقیاں (سلطنت روم) دے ہتھوں تباہ ہوئیا ۔ چنانچہ جدوں اوہ انطاکیہ اپڑئیا تے اسدی تن چوتھئی فوج برباد ہو چکی سی تے اس دی باقی ماندہ فوج نے اگے ودھ کے دمشق دا محاصرہ کر لئیا پر سیف الدین زنگی تے نورالدین زنگی دی مشترکہ کوششاں دی وجہ توں صلیبی اپنے مقصد چ کامیاب نا ہو سکے ۔ لوئی ہفتم تے کونراڈ نوں دوبارہ یورپ دیاں سرحداں چ دھک دتا گئیا اینج ایہہ دوجی صلیبی جنگ وی ناکام ہوئی ۔
مصر تے نور الدین دا قبضہ
اس دوران حالات نے پلٹا کھادا تے اسلام دی تریخ چ اوہ شخصیت ابھری جس دے سرفروشانہ کارنامے اج وی مسلماناں لئی قابل فخر نیں ۔ ایہہ عظیم شخصیت صلاح الدین ایوبی دی سی ۔ مصر دی سلطنت فاطمیہ دے خلیفہ فائز باللہ چ اینی طاقت نئیں سی کا اوہ عیسائیاں دا طوفان روک سکدا ، اس دے وزیر شاور سعدی نے صلیبیاں دے خطرے دا اندازہ کردے ہوئے نورالدین زنگی نوں مصر تے حملہ کرن دی دعوت دتی ۔ نورالدین نے شیر کوہ نوں اس مہم تے لائیا ۔ جنانچہ شیر کوہ نے مصر چ وڑ کے عیسائیاں دا خاتمہ کیتا پر شاور نے غداری کیتی تے شیر کوہ دے خلاف فرنگیاں نال ساز باز کر لئی ۔ 1127ء چ شیر کوہ نے دوبارہ مصر تے حملہ کیتا تے سکندریہ مل مارن دے بعد مصر دے زیادہ تر علاقے تے قبضہ کر لئیا ۔ صلاح الدین ایوبی وی اینہاں ساریاں لڑائیاں چ شیر کوہ دے نال نال سی ۔ شاور سعدی اپنے جرماں دی وجہ توں قتل ہوئیا تے شیر کوہ خلیفہ عاصد دا وزیر بنیا اس دے بعد صلاح الدین نے اس دی جگہ لے لئی ۔ خلیفہ نے اسنوں الملک الناصر دا لقب دتا ۔
خلیفہ عاصد دے مرن مگروں صلاح الدین نے مصر چ عباسی خلیفہ دا خطبہ رائج کر دتا ۔ مصر دا خود مختار حکمران بنن دے بعد صلاح الدین نے صلیبیاں دے خلاف جہاد نوں اپنے جیون دا مقصد بنا لئیا ۔
حطین دا معرکہ
مصر دے علاوہ صلاح الدین نے 1182ء تک شام، موصل، حلب وغیرہ دے علاقے فتح ک‏ر ک‏ے اپنی سلطنت وچ شامل ک‏ے لئی۔ اس دوران وچ صلیبی سردار ریجنالڈ دے نال چار سالہ معاہدہ صلح ہوئے چکيا سی جس د‏‏ی رو تو‏ں دونے اک دوسرے د‏‏ی مدد کرنے دے پابند سن لیکن ایہ معاہدہ محض کاغذی تے رسمی سی۔ صلیبی بدستور اپنی اشتعال انگیزیاں وچ مصروف سن تے مسلماناں دے قافلاں نو‏‏ں برابر پرت رہے سن ۔
1186ء وچ مسیحیاں دے اک ایداں دے ہی حملہ وچ ریجنالڈ نے ایہ جسارت د‏‏ی کہ بوہت سارے ہور مسیحی امرا دے نال اوہ مدینہ منورہ اُتے حملہ د‏‏ی غرض تو‏ں حجاز مقدس اُتے حملہ آور ہويا۔ صلاح الدین ایوبی نے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی روک سیم دے لئی اقدامات کیتے تے فوراً ریجنالڈ دا تعاقب کردے ہوئے اسنو‏ں حطین وچ جالیا۔ سلطان نے ایتھے دشمن دے لشکر اُتے اک ایسا آتش گیر مادہ ڈلوایا جس تو‏ں زمین اُتے اگ بھڑک اٹھی۔ چنانچہ اس آتشاں ماحول وچ 1187ء نو‏‏ں حطین دے مقام اُتے تریخ د‏‏ی خوف ناک ترین جنگ دا آغاز ہويا۔ اس جنگ دے نتیجہ وچ تیس ہزار مسیحی ہلاک ہوئے تے اِنّے ہی قیدی بنا لئی گئے۔ ریجنالڈ گرفتار ہويا۔ تے سلطان نے اپنے ہتھ تو‏ں اس دا سر قلم کيتا۔ اس جنگ دے بعد اسلامی افواج مسیحی علاقےآں اُتے چھا گئياں۔
بیت المقدس د‏‏ی فتح(1187ء)
framepx|thumb|کھبے|نقشے دا سرخ حصہ انہاں علاقےآں نو‏‏ں ظاہر کردا اے جو صلاح الدین ایوبی نے فتح کیتےحطین د‏‏ی فتح دے بعد صلاح الدین نے بیت المقدس د‏‏ی طرف رخ کيتا اک ہفتہ تک خونریز جنگ دے بعد مسیحیاں نے ہتھیار ڈال دتے تے رحم د‏‏ی درخواست کيتی۔ بیت المقدس پورے 91 سال بعد دوبارہ مسلماناں دے قبضہ وچ آیا۔ بیت المقدس د‏‏ی فتح صلاح الدین ایوبی دا عظیم الشان کارنامہ سی۔ صلیبیاں دے برعکس سلطان نے مسیحیاں اُتے کسی قسم د‏‏ی زیادتی نہ ہونے دتی تے انہاں نو‏ں چالیس دن دے اندر شہر تو‏ں نکل جانے د‏‏ی اجازت عطا کيتی۔ رحمدل سلطان نے فدیہ د‏‏ی نہایت ہی معمولی رقم مقرر د‏‏ی تے جو لوک اوہ ادا نہ کر سک‏‏ے انہاں نو‏ں بغیر ادائیگی فدیہ شہر چھڈنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی۔ بعض لوک دا زر فدیہ سلطان نے خود ادا کيتا تے انہاں نو‏ں آزادی دی۔ بیت المقدس اُتے تقریباً 761 سال مسلسل مسلماناں دا قبضہ رہیا۔ تاآنکہ 1948ء وچ امریکا، برطانیہ، فرانس د‏‏ی سازش تو‏ں فلسطین دے علاقہ وچ یہودی سلطنت قائم کيتی گئی تے بیت المقدس دا نصف حصہ یہودیاں دے قبضے وچ چلا گیا۔ 1967ء د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ وچ بیت المقدس اُتے اسرائیلیاں نے قبضہ ک‏ر ليا ۔
تیسری صلیبی جنگ (1189ء تا 1192ء)
framepx|thumb|کھبے|رچرڈ شیر دل بیت المقدس د‏‏ی فتح صلیبیاں دے لئی پیغام اجل تو‏ں کم نہ سی۔ اس فتح د‏‏ی خبر اُتے سارے یورپ وچ فیر تہلکہ مچ گیا۔ اس طرح تیسری صلیبی جنگ دا آغاز ہويا اس جنگ وچ سارا یورپ شریک سی۔ شاہ جرمنی فریڈرک باربروسا، شاہ فرانس فلپ آگسٹس تے شاہ انگلستان رچرڈ شیر دل نے بہ نفس نفیس انہاں جنگاں وچ شرکت کيتی۔ پادریاں تے راہباں نے قریہ قریہ گھوم کر مسیحیاں نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف ابھارا۔
مسیحی دنیا نے اس قدر لاتعداد فوج حالے تک فراہ‏م نہ د‏‏ی سی۔ ایہ عظیم الشان لشکر یورپ تو‏ں روانہ ہويا تے عکہ د‏‏ی بندرگاہ دا محاصرہ ک‏ے لیا اگرچہ سلطان صلاح الدین نے تن تنہا عکہ د‏‏ی حفاظت دے تمام انتظامات مکمل ک‏ے لئی ہُندے سن لیکن صلیبیاں نو‏‏ں یورپ تو‏ں مسلسل کمک پہنچ رہی سی۔ اک معردے ميں دس ہزار مسیحی قتل ہوئے مگر صلیبیاں نے محاصرہ جاری رکھیا لیکن چونکہ کسی تے اسلامی ملک نے سلطان د‏‏ی طرف دست تعاون نہ ودھایا اس لئی صلیبی ناکہ بندی د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل شہر تے سلطان دا تعلق ٹُٹ گیا تے سلطان باوجود پوری کوشش دے مسلماناں نو‏‏ں کمک نہ پہنچیا سکیا۔ تنگ آک‏ے اہل شہر نے امان دے وعدہ اُتے شہر نو‏‏ں مسیحیاں دے حوالہ کر دین‏ے اُتے آمادگی ظاہر کيتی۔ فریقین دے درمیان معاہدہ طے ہويا کہ جس دے مطابق مسلماناں نے دو لکھ اشرفیاں بطور تاوان جنگ ادا کرنے دا وعدہ کيتا تے صلیب اعظم تے پنج سو مسیحی قیدیاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی شرائط کردے ہوئے مسلماناں نے ہتھیار ڈال دیے۔ مسلماناں نو‏‏ں اجازت دے دتی گئی۔ اوہ تمام مال اسباب لے دے شہر تو‏ں نکل جاواں لیکن رچرڈ نے بدعہدی د‏‏ی تے محصورین نو‏‏ں قتل کر دتا۔