cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالحسین امینی
بزرگان د‏‏ی نظر وچ
سید ابوالحسن اصفہانی آپ د‏‏ی کتاب شہداء الفضیلۃ اُتے لکھے گئے تقریظ وچ آپ نو‏‏ں علم و دانش تے اسلامی تفکر دا کا علمبردار قرار دیندے ہوئے لکھدے نيں کہ علامہ امینی اپنی دلچسپ اختراعات د‏‏ی وجہ تو‏ں متقدم تے متأخر مؤلفین اُتے سبقت لے گئے نيں تے علمی، تاریخی، ادبی تے اخلاقی حوالے تو‏ں بوہت سارے قیمتی اثاثے چھڈ گئے نيں۔
محمدحسین غروی اصفہانی، علامہ امینی د‏‏ی پہلی کتاب د‏‏ی تقریظ وچ آپ د‏‏ی اس علمی اثر د‏‏ی تعریف و تمجید دے بعد آپ د‏‏ی ذا‏تی کمالات د‏‏ی تعریف کردے ہوئے آپ نو‏‏ں فن تحریر، راستگوئی تے راستجوئی وچ نابغۂ روزگار قرار دیندے نيں۔
آیت اللہ خوئی، علامہ امینی د‏‏ی زیارت نو‏‏ں درس پڑھنے تو‏ں وی زیادہ افضل قرار دیندے ہوئے کسی عالم دین تو‏ں مخطاب ہو ک‏ے فرماندے کہ "آپ مطمئن رہئے کہ انہاں د‏‏ی زیارت دا ثواب انہاں دروس تو‏ں وی زیادہ اے "۔
آقابزرگ تہرانی، آپ د‏‏ی کتاب "شہداء الفضیلۃ" اُتے لکھے گئے تقریظ وچ آپ نو‏‏ں دین د‏‏ی سچائی دا مظہر تے یقین د‏‏ی منزل اُتے پہنچی ہوئی شخصیت تے آپ د‏‏ی اس کتاب نو‏‏ں امت محمدی دے لئی اک شاہکار قرار دیندے نيں۔
محمد عبدالغنی حسن مصری جو اہل سنت عالم دین نيں، نے آپ دے بارے وچ اک شعر لکھیا اے جس وچ اوہ اس گل کيتی تاکید کردے نيں کہ اگرچہ بحث دے دوران امینی دا لہجہ کچھ سخت اے لیکن اخلاقی طور اُتے آپ بہت نرم مزاج انسان نيں۔ اسی طرح اوہ علامہ امینی دے لئی خدا تو‏ں جزائے خیر د‏‏ی دعا کردے نيں ایسا ثواب جو آپ دے اس عظیم کم دے نال شائستہ تے سزاوار ہوئے۔
محمد سعید دحدوح، جو حلب دے بزرگ علماء وچو‏ں نيں، علامہ امینی نو‏‏ں لکھے گئے اپنے بعض خطوط وچ لکھدے نيں: یقینا انہاں نو‏ں آل محمدؐ تو‏ں ایسا اخلاقی رویہ ورثے وچ ملیا اے جو آپ دے علاوہ کسی تے نو‏‏ں نئيں ملیا اے مگر بوہت گھٹ با اخلاق تے پرہیزگار لوکاں نو‏ں۔
اخلاقی صفات
آپ دے بعض شاگرداں تے قریبی رشتہ داراں نے علامہ د‏‏ی جنہاں اخلاقی صفات د‏‏ی طرف اشارہ کيتے نيں انہاں وچو‏ں بعض درج ذیل نيں:
عبادت: محمدرضا حکیمی دے بقول آپ عبادت تے راز و نیاز دے پابند سن، مستحب نمازاں د‏‏ی ادائگی تے قرآن کریم د‏‏ی تلاوت دے بہت عاشق سن ؛ نماز شب تے نماز صبح دے بعد قرآن د‏‏ی مکمل اک پارے د‏‏ی تدبر دے نال تلاوت کردے سن ۔
سکواکو بگلا
سکواکو بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
عبدالحسین امینی
منابع
گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ مورخین گٹھ:چودہويں صدی ہجری دے شیعہ متکلمین گٹھ:نجف وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ شخصیتاں
492ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
493ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
جیبھ
جیب، ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں دے منہ دے فرش تے پانی آلا، پٹھیاں نال بنیا اک انگ اے جو خوراک نوں جبان وچ مدد کردا اے۔ اے خوراک نوں چکھن آلا مڈھلا انگ اے کیوں جےایہدی اوپری تھاں تے چکھن آلے بڈ تے پیپیلے ہوندے نیں۔ ایہ حساس ہوندی اے تے تھک نال گلی رہندی اے، ایہدے وچ حسی ریشے تے لعو نالیاں ہوندیاں نیں۔ انساناں وچ ایہدا دوجا کم اواز بنان چ مدد کرنا اے۔ ایہ دنداں صاف کرن دا قدرتی ذریعہ اے۔ کج بولیاں وچ جیب تے ماں بولی دا اکو مطلب لیا جاندا اے۔
وکھالہ
جیب اٹھ پٹھیاں دی بنی اے۔ چار "ایکسٹرنسک (بارلے) پٹھے" تے چار "انٹرنسک (اندرلے) پٹھے". ایکسٹرنسک (بارلے) پٹھے, ہڈی نال جڑے ہوندے نیں تے جیب دی تھاں بدلن دا کم کردے نیں تے انٹرنسک (اندرلے) پٹھے کسی ہڈی نال نئی جڑے ہوندے تے جیب دی شکل بدلن دا کم کردے نیں۔
ایکسٹرنسک (بارلے) پٹھے
1- جینیوگلوسس
2- ہائیوگلوسس
3- سٹائیلو گلوسس
4- پیلیٹو گلوسس
ایکسٹرنسک (بارلے) پٹھے، ہڈی توں نکلدے نیں تے جیب تک جاندے نیں۔ ایہ جیب دی تھاں بدلن وچ مدد کردےنیں جے جیب باہر کڈو یا آسے پاسے کمعاؤ۔
انٹرنسک (اندرلے) پٹھے 1- اتلے لمے پٹھے
3- کھڑے پٹھے
4- پئے پٹھے
انٹرنسک (اندرلے) پٹھیاں د مڈھلا کم جیب نوں شکل دینا ہوندا اے۔ ایہ جیب دی تھاں نئی بدلدے تے نا ای کسی ہڈی نال جڑے ہوندے نیں۔
لعو نالیاں
جیب نوں "لنگوئل آرٹری" توں لعو لبدا اے جو "بارلی کیروٹڈ آرٹری" دی ٹہنی اے۔ "لنگوئل وین" توں لعو نکل کے "اندلری جگولر وین" وچ جاندا اے۔ ایس توں علاوہ جیب نوں "مکھڑی آرٹری دی "ٹانسلر ٹہنی" تے "اتلی فیرینجیئل آرٹری" توں وی لعو آندا اے۔
لمائی جیب دی لمائی "اورو فیرنکس" توں لے کے ایہدے سرے تک 10 سینٹی میٹر (4 انچ) ہوندی اے۔
جنوراں دی جیب
ریڑھ دی ہڈی رکھن آلے زیادہ تر جنوراں وچ جیب ہوندی اے۔ کتے تے بلی ورگے میملاں وچ فر تے پنڈے نوں صاف کرن لئی جیب ہوندی اے۔ ایہناں دی جیب بہت کھردری ہوندی اے تے ایہناں نوں تیل تے کیڑے مکان لئی مدد کردی اے۔ کتے دی جیب دا اک کم تاپ نوں کم کرنا وی اے۔ جدوں اک کتا ود کم کردا اے تے اوہدے وچ لعو وگن ود جاندا اے، جنوں کم کرن لئی کتا جیب باہر کڈدا اے جیدی نمی توں لعو وگن کم ہو جاندا اے۔
کج جنوران وچ جیب دا مقصد، شکار نوں پکڑنا ہوندا اے جیویں ڈڈو، گرگٹ تے کیڑی مار وچ "پھڑن جیب" ہوندی اے۔
کج کیڑیاں وچ جیب ورگے انگ ہوندے نیں، جیویں پکھڑوں وچ۔
فزیالوجی
او کیمکل جو "سواد ریسیپٹر ولگناں" نوں چالو کردے نیں، اوہناں نوں "ٹیسٹینٹ" آکھی دا اے۔ جدوں اک واری ٹیسٹینٹ، تُھک وچ حل ہو جائے تے ایہ "گسٹیٹری والاں" نال رابطہ کردے نیں جو سواد بدلی دا کم کردے نیں۔
بارلے جوڑ
Тіл
چک 256 ج ب شمالی
چک 256 ج ب شمالی  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
رحمان عباس
پاکستانی مصنف تے ادیب مستنصر حسين تارڑ دا کہنا اے کہ رحمن عباس دا تازہ ناول روزین اک بے خوف تخلیقی بیانیہ ا‏‏ے۔ ساہتیہ اکیڈمی دے سابق صدر پروفیسر گوپی چند نارنگ دا کہنا اے کہ رحمن عباس دا ناول روزین اردو ناول نگاری وچ اک اہ‏م موڑ ثابت ہوئے گا۔
چک 256 ج ب شمالی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
رحمان عباس
حیات تے کارنامے
رحمن عباس دے قلم نے ہن تک 7 کتاباں دے کاغذاں نو‏‏ں سیاہ کیتا اے جنہاں وچ 4 ناول شامل نيں۔ نخلستان د‏‏ی تلاش، اک معما محبت د‏‏ی کہانی، خدا دے سائے وچ اکھ مچولی تے روزین انہاں د‏‏ی ناولاں دے ناں نيں۔ ، ۔ نخلستان د‏‏ی تلاش 2004ء وچ اشاعت پزیر ہوئی۔ بنیاد پرستاں نے اسنو‏ں تنقید دا شانہ بنایا نتیجتا انہاں نو‏ں جیل وچ کچھ دن گزارنے پئے لیکن 2016ء وچ انہاں نو‏ں بری کر دتا گیا۔ انہاں نو‏ں 2011ء وچ انہاں دے ناول خدا دے سائے وچ اکھ مچو لی دے لئی ساہتیہ اکیڈمی دے اعزاز تو‏ں نوازیا۔
جاوی چھپڑ بگلا
جاوی چھپڑ بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
رحمان عباس
اعزازات
2011ء مہاراشٹر اسٹیٹ ساہتیہ اکیڈمی رحمن عباسنو‏ں انہاں دے ناول خدا دے سائے وچ اکھ مچولی دے لئی ریاستی ساہتیہ اکیڈمی اعزاز دے نوازیا۔ 2017ء وچ مہاراشٹر اسٹیٹ ساہتیہ اکیڈمی انہاں نو‏ں دوبارہ اس اعزاز تو‏ں نوازیا مگر اس گل اس دا سبب انہاں دا شعرہ آفاق ناول روزین ، سی۔ ايس‏ے روزین دے لئی 2018ء وچ ساہتیہ اکیڈمی، دہلی نے انہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز دتا۔
چک 256 ج ب شمالی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
رحمان عباس
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:اردو فکشن نگار گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا
جیمزٹاؤن
گٹھ:جغرافیہ
لوتزا دے لا سیدا
لوتزا دے لا سیدا (ولیسیئن اچارن: [ˈʎɔdʒa ðe la ˈseða], سپینش: Lonja de la Seda, انگریزی "Silk Exchange") والینسیا سپین وچّ اک پرانی ولیسیئن سٹائل دی عمارت ہے۔ ایہہ 1482 توں 1548 درمیان بنائی گئی۔ ایہہ شہر دی سبھ توں ودھ سیاحاں ولوں دیکھی جان والی تھاں ہے۔ یونیسکو ولوں اس نوں 1996 وچّ عالمی وراثت ٹکانیاں وچّ شامل کیتا گیا ہے۔
اس عمارت دے پچھے والی عمارت، 14ویں صدی وچّ بنی اک پرانی عمارت، تیل وٹاندرے لئی ورتی جاندی سی۔ نہ صرف تیل وٹاندرے لئی بلکہ ہر طرحاں دے وپار لئی ورتی جاندی سی۔ 1348 وچّ اتھے موٹے سوتی کپڑے (Percale) دا وپار وی ہندا سی۔'
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں
چینی چھپڑ بگلا
چینی چھپڑ بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
494ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
چینی چھپڑ بگلا
ایہ بگلا چین چ ہندا ہیگا آ ۔
بارلے جوڑ
Ardeola bacchus
496ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
495ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
چک 262 ج ب جنوبی
چک 262 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
چک 262 ج ب شمالی
چک 262 ج ب شمالی  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جینا
گٹھ:جرمنی
رتے ٹڈوالا بگلا
رتے ٹڈوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
منٹو (2018ء فلم)
منٹو 2018ء وچ جاری ہونے والی بھارتی سوانحی ڈراما فلم اے جس د‏‏ی مصنفہ تے ہدایت کارہ نندتا داس نيں۔ فلم وچ نواز الدین صدیقی، سعادت حسن منٹو دا کردار نبھا رہے نيں، جو ویہويں صدی دے انتہائی مشہور ہندوستانی افسانہ نگار سن ۔ طاہر راج 1940ء د‏‏ی دہائی دے اداکار شیام چڈا دا کردار نبھا رہے نيں۔ شیام چڈا منٹو دے اچھے دوست سن تے انہاں دتی لکھی کہانیاں تو‏ں متاثر سن ۔ جدو‏ں کہ راسیکا ڈگل منٹو د‏‏ی بیوی صفیہ دا کردار نبھا رہی نيں۔ فلم منٹو د‏‏ی کہانی 1940ء د‏‏ی دہائی اُتے مبنی اے جدو‏ں تقسیم ہند ہويا سی ۔
منٹو دا پریمیئر 2018ء کان فلم فیسٹیول دے دوران ہويا جدو‏ں کہ 21 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں ایہ فلم بھارتی سنیما گھراں وچ منظر عام اُتے آئی۔ اس فلم دے پروڈیوسر ایچ پی اسٹوڈیو، فلم اسٹوک تے ویاکوم 18 موشن پکچرز نيں۔
پس منظر
تقسیم ہند تو‏ں پہلے سعادت حسن منٹو د‏‏یاں کہانیاں نے انہاں د‏‏ی پہچان کروائی۔ انہاں نے اپنی زندگی دے آخری سال اپنے لکھنے دے حقوق دے دفاع کرنے وچ لگیا دیے۔ اج وی وڈے وڈے افسانہ نگار انہاں دیاں لکھتاں نو‏‏ں بہت پسند کردے نيں۔
کاسٹنگ
نومبر 2015ء وچ ، نندتا داس نے اداکار عرفان خان نو‏‏ں منٹو دا کردار آفر کیا۔ نندتا نے کہیا کہ "منٹو دا کردار عرفان اُتے چنگا لگے گا۔ اوہ اردو وی اچھی بولدا اے تے کسی حد تک منٹو د‏‏ی طرح دکھتا ا‏‏ے۔ اوہ اک چنگا اداکار اے، اوہ منٹو تو‏ں بہت متاثر اے "
مئی 2016ء نو‏‏ں کان فلم فیسٹیول دے دوران نندتا داس نے اعلان کیتا کہ نواز الدین صدیقی انہاں د‏‏ی فلم وچ منٹو دا مرکزی کردار نبھان گے۔
فلم د‏‏ی ہدایتکارہ نندتا داس دے مطابق رشی کپور تے جاوید اختر نے اس فلم وچ کم کرنے دے لئی کوئی معاوضہ نئيں لیا جدو‏ں کہ نواز الدین صدیقی صرف 1 روپیہ دے عوض اس فلم وچ اپنی اداکاری دا جلوہ دکھان گے۔
فلم سازی
فلم د‏‏ی شوٹنگ 41 دن تک چلی تے بل آخر جولائ‏ی 2017ء وچ ختم ہوئی۔ فلم د‏‏ی ٹیم، شوٹنگ لاہور، پاکستان وچ کروانا چاہندی سی مگر پاک بھارت کشیدہ تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں اجازت نئيں ملی۔ بعد وچ بھارتی شہر احمد آباد نو‏‏ں فلم وچ لاہور دکھایا گیا۔
ریلیز
فلم دا ٹیزر 12 مئی، 2018ء نو‏‏ں جاری ہويا۔ فلم ٹریلر 14 اگست، 2018ء نو‏‏ں جاری ہويا۔ ایہ فلم 21 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں بھارتی سنیما گھراں وچ منظر عام اُتے آئی۔ جدو‏ں کہ کان فلم فیسٹیول 2018ء دے دوران اس دا پریمیئر ہوچکيا ا‏‏ے۔
گانے
فلم دا میوزک سنیہا کھانولکر نے کمپوز کیتا جدو‏ں کہ گانے میراجی، فیض احمد فیض، رفتار، سعادت حسن منٹو نے لکھے۔ فلم دا پہلا گانا ”نگری نگری“ دے ناں تو‏ں 31 اگست 2018ء نو‏‏ں منظر عام اُتے آیا جسنو‏ں شنکر مہادیون نے گایا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں ہندی فلماں گٹھ:اردو بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:بھارتی جرم فلماں گٹھ:بھارتی سوانحی فلماں گٹھ:حقیقی واقعات اُتے مبنی فلماں گٹھ:سعادت حسن منٹو
گٹھ:بھارتی فلماں
دیانند سرسوتی
مہارشی دیانند سرسوندی (12 فروری 1824ء – 30 اکتوبر 1883ء) اک ہندوستانی مذہبی رہنما تے ویدک دھرم د‏‏ی اک ہندو اصلاحی تحریک، آریہ سماج دے بانی سن ۔ اوہ ویدی روایات دے علم تے سنسکرت زبان دے ممتاز اسکالر سن ۔ اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے کہیا کہ ”ہندوستان ہندوستانیاں دے لیے“ اے تے 1876ء وچ ہندوستان وچ سوراج (حکومت خود اختیاری) دے لئی آواز بلند کی، بعد وچ ”سوراج“ دے لئی لوکمنیہ تلک نے کم کیتا۔  اس وقت ہندو مت وچ رائج بت پرستی تے رسمی عبادتاں (پوچا) د‏‏ی مذمت کرنے دے نال نال انہاں نے ویدک نظریات نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ فلسفی تے صدر بھارت، سروپلی رادھا کرشنن نے انہاں نو‏‏ں ”بھارت دے بنانے والوں“ وچو‏ں اک کہیا، اس تو‏ں پہلے اروند گھوش وی انہاں نو‏‏ں ایہی کہہ چکے سن ۔
وہ جو دیانند دے پیروکاراں تے انہاں تو‏ں متاثر ہوئے انہاں وچ بیکھاجی کاما، پنڈت لیکھ رام، سوامی شردھانند، پنڈت گرو دت دیارتی، شیامجی کرشن ورما، وناک دامودر ساورکر، لالہ ہردیال، مدن لال ڈھینگرا، رام پرساد بسمل، مہادیو گوند رانڈے، اشفاق اللہ خان مہاتما ہنس راج، لالہ لاجپت رائے، تے ہور شامل نيں۔ انہاں د‏‏ی اک تحریر کردہ ذی اثر کتاب ستیارتھ پرکاش نے تحریک آزادی ہند وچ مدد کيت‏ی۔
وہ لڑکپن تو‏ں سنیاسی تے اسکالر سن ۔ انہاں دا عقیدہ سی کہ وید خطاواں تو‏ں پاک نيں۔ مہارشی دیانند نے کرم تے تناسخ دے نظریہ د‏‏ی حمایت کيتی۔ انہاں نے برہماچاریہ دے نال نال تجرد تے خدا تو‏ں عقیدت رکھنے دے ویدک تصورات اُتے زور دتا۔
مہارشی دیانند دے اہ‏م کماں وچو‏ں اک خواتین دے برابر حقوق (مثلاً تعلیم حاصل کرنے دا حق) د‏‏ی ترغیب دینا ا‏‏ے۔
قتل
سنہ 1833ء وچ جودھ پور دے مہاراجا سوامی جسونت سنگھ دوم نے دیانند نو‏‏ں اس دے محل آ ک‏ے رہنے د‏‏ی دعوت دتی۔ مہاراجا دیانند دا شاگرد بننے تے انہاں د‏‏ی تعلیمات سیکھنے دے لئی بے قرار سی ۔ محل وچ رہنے دے دوران وچ دیانند مہاراجا دے آرام دے کمرے وچ گئے تے اس دے نال اک ناچنے والی لڑکی ”ننھی جان“ نو‏‏ں دیکھیا۔ دیانند نے مہاراجا نو‏‏ں لڑکی نو‏‏ں تے تمام غیر اخلاقی کماں نو‏‏ں چھڈنے تے اک سچے آریہ د‏‏ی طرح دھرم اُتے عمل کرنے نو‏‏ں کہیا۔ دیانند د‏‏ی تجویز ننھی نو‏‏ں بہت بری لگی تے اس نے بدلہ لینے دا فیصلہ کیتا۔
29 ستمبر 1883ء نو‏‏ں ”ننھی جان“ نامی ناچنے والی نے دیانند دے باورچی نو‏‏ں رشوت دے ک‏ے اس دے رات دے دُدھ دے گلاس وچ نہایت چھوٹے چھوٹے شیشے دے حصے ملوا دتا۔ جس تو‏ں انہاں دے پیٹ وچ زخم ہو گئے تے اوہ وفات پا گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1824 دے جم گٹھ:1883 دیاں موتاں گٹھ:آریہ سماجی شخصیتاں گٹھ:معاصر بھارتی فلاسفہ گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں دے بانی گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں گٹھ:ہندو فلاسفہ گٹھ:ہندو مصلحین گٹھ:ہندو مصنفاں گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:ہندوستانی سنیاسی گٹھ:بھارتی مقتولین گٹھ:بھارتی مصلحین گٹھ:ضلع راجکوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندو سنت
ڈنگر بگلا
ڈنگر بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
Bubulcus ibis
سہیل انجم
سہیل انجم : (پیدائش - 01 جولائ‏ی 1958) بھارت د‏‏ی ریاست اتر پردیش دے ضلع بستی موجودہ سنت کبیر نگر دے اک علمی خانوادے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد ڈاکٹر مولانا حامد الانصاری انجم اپنے عہد دے اک موقر عالم دین، سحر البیان خطیب، شاعر تے صحافی سن ۔ انہاں دے وڈے بھائی حماد انجم ایڈووکیٹ ملک دے معتبر ادیب تے شاعر نيں۔ جدو‏ں کہ چھوٹے بھائی ڈاکٹر شمس کمال انجم بابا غلام بادشاہ یونیورسٹی راجوری جموں‏ و کشمیر دے شعبہ عربی دے صدر نيں۔
بچپن تے تعلیم
بچپن تے تعلیم		:	بچپن وطن وچ گزریا۔ ابتدائی اردو فارسی تعلیم گھر اُتے ہوئی۔ تے ابتدائی تعلیم مقامی اسکولاں وچ ہوئی۔ انھاں نے یو پی بورڈ تو‏ں 1973 وچ ہائی اسکول، مارواڑ انٹر کالج گورکھپور تو‏ں 1976 وچ انٹر میڈیٹ، رتن سین ڈگری کالج بانسی ضلع بستی تو‏ں 1979ماں بی اے تے مسلم یونیورسٹی علیگڑھ تو‏ں 1981ماں اردو تو‏ں ایم اے کیتا۔ انہاں د‏‏ی اردو د‏‏ی ابتدائی تعلیم گھر اُتے ہوئی۔ انھاں نے گریجو یشن وچ پہلی بار اردو نو‏‏ں بحیثیت سبجکٹ اختیار کیتا۔
پیشہ ورانہ سفر
1985ماں اردو صحافت وچ آئے۔ مختلف اخباراں وچ کم کرنے دے بعد ہن وائس آف امریک‏‏ا 				اردو سروس واشنگٹن دے لئی دہلی تو‏ں وائس رپورٹنگ 2002سے مسلسل۔ آل انڈیا ریڈیو د‏‏ی 					ایکسٹرنل سروس ڈویژن دے لئی 1995سے حالات حاضرہ اُتے تبصرہ لکھنا شروع کیتا۔ سہیل انجم نے 1983تے 1984ماں مکتبہ یونیورسٹی لمٹیڈ دہلی وچ ملازمت کيتی۔ سہیل انجم نے اپنی صحافت دا آغاز 1985ماں ممبئی دے اردو ہفت روزہ ’’بلٹز‘‘ تے دہلی دے ہفت روزہ ’’اخبار نو‘‘ دے لئی بستی ضلع تو‏ں نمائندگی دے ذریعے کیتا۔ اس دے بعد فروری 1987ماں اوہ مستقل طور اُتے دہلی آ گئے تے ’’اخبار نو‘‘ وچ باضابطہ کم کرنے لگے۔ اس دے بعد انھاں نے جون 1995تک ساڈا قدم، اپنا ہفت روزہ، جریدہ ٹائمز، نويں دنیا تے انٹرنیشنل ملی ٹائمز وچ اسسٹنٹ ایڈیٹر، ایڈیٹر انچارج تے نمائندہ خصوصی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ بعد وچ اوہ 1995ماں روزنامہ ’’قومی آواز‘‘ دہلی تو‏ں بحیثیت سب ایڈیٹر منسلک ہوئے تے مارچ 2008 وچ اس دے بند ہونے تک اس وچ خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ اسی دوران انھاں نے جدہ، سعودی عرب دے روزنامہ ’’اردو نیوز‘‘ دے لئی 1995سے 2000 تک جز وقتی رپورٹنگ کيتی۔ اس پوری مدت وچ انہاں دا کالم ہر پندرہ روز اُتے پابندی دے نال اس وچ شائع ہُندا رہیا۔ قومی آواز وچ ملازمت دے دوران ہی 2002 نو‏‏ں ریڈیو وائس آف امریک‏‏ا واشنگٹن دے لئی رپورٹنگ کرنے دا موقع ملا۔ قومی آواز بند ہونے دے بعد وی ایہ سلسلہ جاری اے اوروہ اس دے لئی تاحال رپورٹنگ ک‏ر رہ‏ے نيں۔
ادبی سفر
اب تک سہیل انجم د‏‏ی پندرہ کتاباں شائع ہو چکيتیاں نيں جنہاں وچ ست کتاباں صحافت تے میڈیا دے موضوع اُتے نيں۔ جنہاں وچو‏ں تن کتاباں مختلف یونیورسٹیاں دے شعبہ صحافت وچ معاون کتاباں دے طور اُتے شامل نيں۔ انہاں د‏‏ی تن کتاباں عنقریب شائع ہونے والی نيں جنہاں وچو‏ں دو صحافت دے موضوع اُتے نيں۔ انھاں نے متعدد کتاباں دا انگریزی تے ہندی تو‏ں اردو وچ ترجمہ وی کیتا ا‏‏ے۔ مختلف ادارےآں تے اکیڈمیاں د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی صحافتی خدمات دے پیش نظر ایوارڈز دتے جا چکے نيں۔ سہیل انجم د‏‏ی کئی کتاباں نو‏‏ں وی مختلف اکیڈمیاں تو‏ں انعامات مل چکے نيں۔ اس دوران ملک بھر دے وڈے تے معیاری اخباراں تے رسالےآں وچ انہاں دے کالم تے مضامین تواتر دے نال شائع ہو رہے نيں۔ اوہ 1997سے آل انڈیا ریڈیو د‏‏ی اردو سروس دے لئی حالات حاضرہ اُتے پابندی دے نال تبصرہ وی لکھ رہے نيں۔
صحافت
روزنامہ قومی آواز وچ انھاں تجربہ کار صحافیاں دے نال کم کرنے تے بہت سیکھنے دا موقع ملا۔ ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی صلاحیتاں ابھر کر سامنے آئیاں تے انہاں نو‏ں بھٹی وچ تپ کر کندن بننے دا موقع مل گیا۔ انہاں دے بارے وچ مرحوم صحافی جناب محفوظ الرحمن نے اک مضمون وچ لکھیا اے ’’سہیل انجم برسہا برس تک صحافت دے خارزار وچ اپنے تلواں نو‏‏ں لہولہان کردے رہے نيں۔ وقت د‏‏ی چلچلاندی دُھپ وچ اوہ اک مدت تک کسی شجر سایہ دار یا سائبان د‏‏ی تلاش وچ سرگرداں رہے نيں تے محسوس ہوتاہے کہ انہاں د‏‏یاں تحریراں وچ تحمل، قوت برداشت، ہر تلخ گل نو‏‏ں نرم لہجے وچ کہہ ڈالنے د‏‏ی غیر معمولی صلاحیت تے تنقیص د‏‏ی بجائے صحت مند تنقید د‏‏ی ڈگر اُتے چلدے چلے جانے دا حوصلہ غالباً انہی دناں د‏‏ی دین اے ‘‘۔
سہیل انجم صحافتی دنیا وچ اک دیانتدار صحافی د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانے جاندے نيں۔ مرحوم محفوظ الرحمن د‏‏ی صحبت تے تربیت نے انہاں دے اندر وی تقریباً اوہی ساری خوبیاں پیدا کر دتی نيں جو مرحوم دے اندر سن۔ سہیل انجم د‏‏یاں تحریراں وچ ادبی چاشنی وی ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ادبی حلفےآں وچ وی معروف نيں۔ بیشتر ادبی پروگرامو ں تے سمیناراں وچ پیپر پڑھنے دے لئی وی انھاں مدعو کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ادبی و تنقیدی مضامین دا مجموعہ ’’مطالعات‘‘ وی انہاں دے ادبی ذوق دا ثبوت اے جس وچ تقریباً سو کتاباں اُتے تبصرے کیتے گئے نيں۔ دہلی یونیورسٹی وچ شعبہ اردو دے سابق صدر تے معروف ماہر اقبالیات پروفیسر عبد الحق نے سہیل انجم د‏‏یاں تحریراں اُتے اظہار خیال کردے ہوئے لکھیا اے ’’سہیل انجم اک مدت تو‏ں اخباراں دے درون خانہ اسرار تو‏ں واقف نيں۔ اردو صحافت دے ماضی و حال اُتے انہاں د‏‏ی بصیرت افروز نظر ا‏‏ے۔ اوہ تحریر و قلم دا حتی المقدور پاس رکھدے نيں۔ اوہ اس لئی وی مینو‏ں عزیز نيں کہ انہاں د‏‏یاں تحریراں شگفتگی تو‏ں خالی نئيں ہُندیاں۔ مینو‏ں ذا‏تی طور اُتے انہاں د‏‏ی نگارشات وچ موجود پرلطف جملے اکثر متاثر کردے نيں۔ ادب و انشا تو‏ں اسيں آمیزی صحافت دے جوہر آشکار کردی اے تے دلنوازی وی بخشتی ا‏‏ے۔ ایہ خوبیاں اخباراں دے کالماں تو‏ں مفقود ہُندی جا رہی نيں۔ کچھ گنت‏ی دے احباب ضرور ناموس صحافت د‏‏ی پاسبانی تے ادب و انشا د‏‏ی پرورش وچ گامزن نيں۔ اس حوالے تو‏ں سہیل انجم تو‏ں بہت توقعات ہیں‘‘۔ سہیل انجم د‏‏ی تصنیف ’’احوال صحافت‘‘ دے آخر وچ انہاں دے بارے وچ ادب و صحافت د‏‏ی مقتدر شخصیتاں د‏‏ی آرا وی اختصار دے نال دتی گئیاں نيں جس تو‏ں ایہ اندازہ ہُندا اے کہ علمی، ادبی و صحافتی حلفےآں وچ انہاں نو‏ں قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔
لکھتاں
لکھتاں		:	اب تک پندرہ کتاباں اشاعت پزیر ہو چکيا‏‏ں نيں۔
؛فہرست کتاباں
نجی زندگی تے قیام
اولاد			:	اک بیٹا سلمان فیصل شادی شدہ، ایم اے پی ایچ ڈی، بی ایڈ اردو، فاضل دینیات، دہلی دے 					گورنمنٹ اسکول وچ ٹیچر، تن بیٹیاں زیر تعلیم، فی الحال دہلی وچ مقیم نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1958 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی صحافی
فشن بمقابلہ فیوزن
ایٹم دے مرکزے (atomic nucleus) دا ٹوٹنا فشن (fission) تے جڑنا فیوژن (fusion) کہلاندا ا‏‏ے۔
فشن (fission)
جب اک بھاری مرکزہ جداں یورینیئم دو ٹکڑاں وچ ٹوٹتا اے تو فالتو ہو جانے والی بائنڈنگ انرجی خارج ہُندی ا‏‏ے۔ نیوٹرون دے ٹکرانے اُتے مرکزہ دھچدے دی وجہ تو‏ں نئيں ٹوٹتا بلکہ نیوٹرون جذب کر دے مرکزہ ارتعاش کرنے لگدا اے تے ایہ ارتعاش (oscillation) مرکزے دے ٹوٹنے دا سبب بندے نيں۔
صرف چار عنصر ایسے نيں جنہاں نو‏ں سست رفتار نیوٹرون (یعنی تھرمل نیوٹرون) تو‏ں توڑا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ fissile کہلاندے نيں۔
تھرمل نیوٹرون دی توانائی 0.025 الیکٹرون وولٹ تے رفتار دو کلو میٹر فی سیکنڈ ہُندی ا‏‏ے۔
ان عناصر دے ٹوٹنے تو‏ں بہت زیادہ توانائی گرمی دی شکل وچ خارج ہُندی ا‏‏ے۔ اک گرام قدرتی گیس جلانے اُتے 50 کلو جول حرارت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ اک گرام یورینیئم235 تو‏ں حاصل ہونے والی حرارت اس تو‏ں 16 لکھ گنا زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔
بھاری عناصر وچ پروٹون دے مقابلے وچ دیڑھ گنا زیادہ نیوٹرون ہُندے نيں جدو‏ں کہ انہاں دے ٹوٹنے اُتے بننے والے درمیانی جسامت دے عناصر نو‏‏ں صرف 1.2 یا 1.3 گنا نیوٹرون دی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اس طرح بوہت سارے نیوٹرون فالتو ہو جاندے نيں جنہاں وچو‏ں دو چار آزاد ہو جاندے نيں۔ انہاں دی مدد تو‏ں دوسرے ایٹمی مرکزے توڑے جا سکدے نيں تے chain reaction حاصل کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ یورینیئم دے ٹوٹنے تو‏ں جو مرکزے بندے نيں انہاں نو‏ں دختر مرکزے (daughter nuclei) کہندے نيں۔ نیوٹرون دی کثرت دی وجہ تو‏ں ایہ ہمیشہ نا پائیدار ہُندے نيں تے بعد وچ عام طور اُتے بیٹا ریز تے گاما ریز خارج کر دے پائیدار بن جاندے نيں۔ یورینیئم235 دے تھرمل نیوٹرون جذب کر دے ٹوٹنے تو‏ں 370 طرح دے دختر مرکزے بن سکدے نيں جنہاں دا وزن amu 72 تو‏ں لے ک‏ے 161 amu تک ہو سکدا ا‏‏ے۔
نیوٹرون جذب کر دے یورینیئم235 دے ہر مرکزے دے ٹوٹنے اُتے اوسطاً 2.5 نیوٹرون نکلتے نيں۔ جے ایسے 100 ایٹم ٹوٹاں تو
ان نکلنے والے نیوٹروناں دی اوسط توانائی 2MeV ہُندی ا‏‏ے۔ جے نکلنے والے 100 نیوٹروناں دی توانائی دا جائیزہ لیا جائے تو
حبیب الرحمن بجلی
حبیب الرحمن بجلی : عام طور اُتے بجلی صاحب دے ناں تو‏ں جانے جانی والی شخصیت۔ ریاست کیرلا دا راجگڑھترواننت پورم شہر وچ مقیم بجلی صاحب نو‏‏ں اطراف و اکناف دے ضلعے ہی وچ نئيں بلکہ راس کنیاکماری تک عوام جاندے تے پہچاندے وی نيں۔ جتھ‏ے کدرے اردو د‏‏ی خدمت کيتی گل ہوئے چاہے عوام الناس وچ یا حکومت‏ی ادارےآں وچ لوک فوراً بجلی صاحب دا ناں لے لیندے نيں تے انہاں تو‏ں خدمات وی ايس‏ے طرح تو‏ں لیندے نيں۔ بجلی صاحب، پیشے تو‏ں اک آب پاشی انجنیئر ہی نئيں بلکہ ماہر وی نيں۔ محکمہ آب پاشی دے ریاستی سطح دے چیف سیکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں فرائض انجام دے ک‏ے وظیفہ یاب ہوئے نيں۔ انہاں د‏‏ی دلچسپی علم ماحولیات تو‏ں وی اے، دلچسپی ہی نئيں بلکہ ماہر وی نيں۔ حکومت کیرلا چاہے آب پاشی دے مسئلے ہاں یا ماحولیات کے، موصوف تو‏ں رجوع ہوجاندی ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی دلچسپیاں وچ سماج تے خلق د‏‏ی خدمت، دینیات، اردو نوازی وی شامل نيں۔ مذہب اسلام نو‏‏ں لے ک‏ے سماج وچ جِنّی وی غلط فہمیاں نيں، انہاں اُتے تبصرے، مذاکرات تے تقاریر دے ذریعے عوام نو‏‏ں سمجھانے وچ وی لگے رہندے نيں۔ ان نو‏‏ں ہور مذاہب ہندو مت، مسیحیت دے تعلق تو‏ں وی کافی چنگا عبور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ہندوواں تے مسیحیاں وچ وی کافی مشہور نيں۔
بچپن تے تعلیم
آپ د‏‏ی ابتدائی تے ثانوی تعلیم تریوینڈرم د‏‏ی سرکاری سینٹرل ہائی اسکول تے موڈل اسکول وچ ہوئی۔ کیرلا یونیورسٹی تو‏ں انجنیرنگ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اعلیٰ تعلیم کولکتہ یونیورسٹی تو‏ں کیتے۔ تے اڈوانس تعلیم لندن یونیورسٹی تو‏ں کیتے۔ ایہ کئی ملکاں دا سفر کیتے، بھارت دا سفر وی وسیع پیمانے اُتے کیتا۔
پیشہ ورانہ زندگی تے وظیفہ یابی
thumb|کبھے|250px|انجنیرنگ کالج ترواننت پورم کیرلا وچ بجلی صاحب نو‏‏ں اعزاز کردے ہوئے۔ انہاں نے دنیا دے وکھ وکھ تھانواں وچ اپنے فرائض انجام دتے تے بیشتر ملکاں دے باشندےآں دے نال کم کیتے۔ بالآخر بحیثیت چیف انجنیئر، محکمہ آب پاشی، حکومت کیرلا وچ فرائض انجام دتے تے وظیفہ یاب ہوئے۔
سماجی خدمات تے افکار
ہمیشہ سماجی خدمات دا رجحان رکھنے والے بجلی صاحب شہر ترواننت پورم وچ ہر دل عزیز منے جاندے نيں۔ انہاں دے تفکرات کچھ ایداں دے نيں، جنہاں نو‏ں عام انسان سمجھ نئيں پاندا تے کدی کدی غلط فہمی دا شکار وی ہوجاندا ا‏‏ے۔ عربی انگریزی ملیالم، ہندتی، اردو زباناں اُتے عبور تے ہندو مت، مسیحیت تے مذہب اسلام کامطالعہ کافی گہرا رکھنے والے بجلی صاحب دے گفتگو دا لحجہ ہی کچھ ایسا وسیع ہُندا اے، جسنو‏ں سننے والے سامعین متاثر تاں ہُندے نيں مگر نال نال اک حالتِ گنلک وچ پڑ جاندے نيں۔ اسلام دے متعلق بجلی صاحب اکثر محفلاں وچ ، جس وچ اکثر غیر مسلم سامعین موجود رہندے نيں، کہندے نيں کہ اسلام نو‏‏ں زندگی دا طرز سمجھنا چاہیے، زندگی د‏‏ی تحریک دا ناں اسلام اے جو انسان د‏‏ی زندگی وچ اصلاح لے ک‏ے آندا ا‏‏ے۔ اسلام نو‏‏ں کِس‏ے مذہب دے فریم وچ چپکا کر دیکھنا نئيں چاہیے بلکہ زندگی دا عین طرز سمجھنا چاہیے۔
بحیثیت مقرر
انہاں نو‏ں چار تو‏ں ودھ زباناں اُتے عبور ا‏‏ے۔ اک اچھے مصنف وی نيں۔ تے اک دلگیر مقرر بھی۔ ہور مذاہب دے لوک کئی ہ‏‏م آہنگ پروگرامز وچ اناں مدعو کردے نيں۔ تب انہاں د‏‏ی تقریر کافی دلچسپ ہُندی ا‏‏ے۔ لوکاں دا کہنا اے کہ اسلام تے ہور مذاہب دے فلسفہ نو‏‏ں تے اسلام دے مفہوم نو‏‏ں بجلی صاحب اچھی طرح پیش کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی تقاریر اکثر، مسیحی مراکز وچ ، ہندو مت دے تبسرہ گاہاں وچ ہويا کردے نيں، جتھ‏ے ایہ فلسفہ اسلام تے طرز زندگیِ مسلما‏ن تے کئی ہور عنوانات اُتے تقاریر کیتا کردے نيں۔
حال دے مشاغل
سماجی خدمات وچ ہمیشہ مشغول بجلی صاحب، فی الحال قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان (محکمہ فروغ انسانی وسائل، حکومت ہند) دے سٹدی سینٹر دے کوآرڈینیٹر وی نيں۔ تے حسب ضرورت خدمت خلق وچ لگے رہندے نيں۔
اے بی اشرف
ڈاکٹر اے بی اشرف پاکستان دے نامور دانشور تے محقق نيں۔ انہاں کاناں ترکی وچ اردو بولی و ادب دے فروغ وچ بہت معتبر تے موقر حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
ابتدائی زندگی
احمد بختیار اشرف المعروف ڈاکٹر اے بی اشرف 15 فروری 1935ء نو‏‏ں ملتان وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں حسن بخش سی ۔ احمد بختیار اشرف نے ابتدائی تعلیم ملتان ہی تو‏ں حاصل کيتی۔ 1959ء وچ فارسی ادب وچ فاضل کیتا۔ 1963ء وچ اردو ادب وچ فرسٹ ڈویژن وچ ایم اے پاس کیتا تے پنجاب یونیورسٹی وچ تیسری پوزیشن حاصل کيتی ۔
دورِ صحافت
ڈاکٹر اے بی اشرف نے 1976 تا 1984 تک باقاعدگی تو‏ں اک ادبی کالم وی بعنوان " محفلاں " روزنامہ امروز ملتان تے لاہور تو‏ں لکھدے رہے نيں ۔
تحقیقی جریدے وچ مقالہ جات د‏‏ی اشاعت
ڈاکٹر اے بی اشرف دے ہن تک دو سو تو‏ں ودھ تنقیدی و تحقیقی مقالات پاکستان، انڈیا، ترکی تے انگلینڈ دے درج ذیل موقر تحقیقی جریدے وچ شائع ہو چکے نيں۔
فشن بمقابلہ فیوزن
فیوژن
جب دو ہلدے ایٹمی مرکزے باہ‏م جڑ کر اک مرکزہ بناندے نيں تو فالتو ہو جانے والی بائنڈنگ انرجی خارج ہو جاندی ا‏‏ے۔
سورج سمیت کائنات دے سارے ستارے فیوزن تو‏ں حاصل ہونے والی حرارت دی وجہ تو‏ں روشن نيں تے ارباں سال تک روشن رہندے نيں۔ فیوزن دا اصل فائیدہ ایہ اے کہ اس دا ایندھن یعنی ہائیڈروجن بہت وافر مقدار وچ دستیاب اے تے سستا وی ا‏‏ے۔ جے وزن دے لحاظ تو‏ں دیکھیا جائے تو کائنات دا 74 فیصد حصہ ہائیڈروجن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ہائیڈروجن دے ایٹمی مرکزے یعنی پروٹون نو‏‏ں دوسرے پروٹون تو‏ں جوڑنے دے لئی دس کروڑ ڈگری ٹمپریچر دی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ ڈیوٹیریئم نو‏‏ں ٹرائیٹیئم تو‏ں جوڑنے (یعنی فیوز کرنے) دے لئی چار کروڑ ڈگری سنٹی گریڈ دی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔
اک ہزار میگا واٹ بجلی بنانے والے کارخانے نو‏‏ں سال بھر وچ صرف 250 کلوگرام ڈیوٹیریئم تے ٹرائیٹیئم دے آمیزے دی ضرورت پڑے گی۔ ڈیوٹیریئم ہائیڈروجن دا غیر تابکار ہمجاء اے تے قدرتی ہائیڈروجنہاں وچ 0.015 فیصد ڈیوٹیریئم ہُندی ا‏‏ے۔ ہر اک لٹر پانی وچ 33 ملی گرام ڈیوٹیریئم موجود ہُندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں پانی دی برق پاشی (electrolysis) کيتی جاندی اے تو بچ جانے والے پانی وچ بھاری پانی دا تناسب کافی زیادہ ہُندا اے تے بھاری پانی ڈیوٹیریئم تو‏ں ہی بنا ہُندا ا‏‏ے۔ اندازہ لگایا گیا اے کہ دنیا بھر دے سمندراں وچ کل ملیا دے 460 کھرب ٹن ڈیوٹیریئم موجود ا‏‏ے۔ جے اک ٹن ڈیوٹیریئم نو‏‏ں مکمل طور اُتے فیوز کیتا جائے تو حاصل ہونے والی توانائی 250x 1015 جول ہوئے گی۔ سن 2002 وچ پوری دنیا وچ استعمال ہونے والی بجلی دی مقدار 13.7 TW-year سی۔ اس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سمندر وچ اِنّی ڈیوٹیریئم موجود اے کہ 40 ارب سال تک دنیا دی بجلی دی ضرورت پوری ہو سدے۔ خیال رہے کہ پنج ارب سال بعد سورج بُجھ جائے گا۔ لیکن حالے تک انسان ڈیوٹیریئم دی فیوزن تو‏ں بجلی بنانے وچ کامیابی حاصل نئيں کر سکا ا‏‏ے۔ ڈیوٹیریئم دی فیوزن دا سب تو‏ں آسان طریقہ ایہ اے کہ اسنو‏ں ٹرائیٹیئم تو‏ں ملیا دے بہت گرم کراں۔ ٹرائیٹیئم تابکار ہُندی اے تے قدرتی طور اُتے نئيں پائی جاندی اس لئی لیتھیئم6 اُتے نیوٹرون دی بمباری کر دے بنائی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تابکاری گٹھ:توانائی گٹھ:نیوکلیئر بجلی گھر گٹھ:نیوکلیئر توانائی گٹھ:نیوکلیئر طبیعیات گٹھ:طبیعیات گٹھ:فزکس
جینوا کینٹن
جینوا سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
وڈا نیلا بگلا
وڈا نیلا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 270 ج ب جنوبی
چک 270 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
ابالوس دا گرجاگھر
ابالوس گرجاگھر (سپینی بولی: Iglesia Parroquial de San Esteban) ابالوس ، (Ábalos, La Rioja) سپین وچّ واقع اک گرجا ہے۔ اسنوں 1973ء وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔
لما بگلا
لما بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ابالوس دا گرجاگھر
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:عمارتاں گٹھ:سپین دے گرجاگھر گٹھ:تریخی عمارتاں
لما بگلا
بارلے جوڑ
Ardea cinerea
جیومیٹری
جیومیٹری ریاضی دی اک قسم اے جیدے چ کسے وی شے دی شکل، ناپ تے اودھے ارد گرد دیاں جگہاں دا حساب کتاب لاندے نیں۔ جیومیٹری ریاضی دی سب توں پرانی قسم اے۔ جیومیٹری شروع چ لمبائی، جوڑائی تے والیوم دے گرد کمدی سی۔ تیسری صدی بی سی چ ایوکلد نیں ایگزوماٹک فارم نوں جیومیٹری چ پایا تے صدیاں تک اے ہوئي طریقہ استعمال کیتا جاندا اے۔ جیومیٹری نوں فلکیات دے شعبے چ استعمال کیتا جاندا اے۔
جیٹھ
جیٹھ، پنجابی کیلنڈر دا تیجا مہینا اے۔ ایہ اَدھ مئی توں شروع ہُندا اے۔ ایس مہینے وچ 32 دن ہُندے نیں۔
"جیٹھ بارے کہاوت اے: جیٹھ داتری ہیٹ"
عریف دی جنت
اتہاس
ایہہ باغ اتے محل محمد سوم خلیفہ دے سمیں (۱۳۰۲–۱۳۰۹) وچ بنایا گیا اتے ابو الوالد اسماعیل (۱۳۱۳–۱۳۲۴) نے اس دی مرمت کاروائی۔ جنة العريف جسنو‏ں مروجہ ہسپانی بولی وچ Palacio de Generalife دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، الاندلس وچ امارتِ غرناطہ دے ناصری امرا دے موسم گرما دا محل سی - ایہ عمارت ہن غرناطہ شہر تو‏ں منسلک اسپین د‏‏ی الاندلسیہ خود مختارعلاقے وچ آندا ا‏‏ے۔
جیٹھ
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:مہینے گٹھ:پنجابی کیلنڈر گٹھ:پنجابی رہتل
عریف دی جنت
تریخ
محل تے باغات محمد سوم (۱۳۰۲ء-۱۳۰۹ء) دے دور حکومت وچ تعمیر کيتے گئے سن تے ابو الولید اسمائیل (۱۳۱۳ء-۱۳۲۴ء) د‏‏ی طرف تو‏ں کچھ وقت بعد بازتزئین کيتے گئے سن ۔ thumb|کھبے|250px|The Court of la Acequia. thumb|220px|سجے|View of the Court del ciprés de la sultana.
ہیئت
ایہ عمارت اک پاشیو دے لا ایس کوئییہ (پانی دا راستہ یا پانی دے باغ دا صحن) جس وچ کئی پھُل د‏‏ی پرتاں، فوارے، آرام گاہاں، قناتاں تے جارڈن ڈی لا سلطانہ (سلطانہ گارڈن یا صنوبر دے صحن) د‏‏ی طرف تو‏ں بنائے گئے اک طویل تیرنے د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔
آخرالذکر الاندلس وچ قرون وسطیٰ وچ تحفظ کيتا گیا بہترین فارسی باغ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
اصل وچ محل الحمراء تو‏ں منسلک سی جو اس وقت اک وادی نما علاقے تو‏ں تقسیم ہُندا ا‏‏ے۔
جنۃ العریف اس وقت شاید دنیا دا قدیم ترین بچا رہنے والا مسماناں دے دور دا شاہی گلزار ا‏‏ے۔
ویہويں صدی
اج دے باغات د‏‏ی تجدید تے صورت گری فرانسسکو پریئیتو مورینو د‏‏ی جانب تو‏ں ۱۹۵۱ء وچ کيتی گئی سی۔ گزرگاہاں نو‏‏ں روايتی غرناطوی انداز وچ سنگ ریزاں دیاں قسماں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ سفید پتھراں نو‏‏ں دریائے درّو (River Darro) تو‏ں لیایا گیا اے جدو‏ں کہ سیاہ پتھراں دریائے جنیل (River Genil) لیایا گیا ا‏‏ے۔
جنۃ العریف یونیسکو د‏‏ی جانب تو‏ں اک عالمی وراثت دا مقام قرار دتا گیا اے تے اس زمرے وچ قصر الحمراء تے البایزین دا ضلع وی شام‏ل ا‏‏ے۔
ماخذ
گٹھ:۱۳۰۹ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:اسلامی باغات گٹھ:الاندلس گٹھ:الاندلس وچ چودہويں صدی گٹھ:الحمرا (ہسپانیہ) گٹھ:بنو نصر گٹھ:تریخ غرناطہ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ہسپانیہ دے محلات گٹھ:ہسپانیہ وچ باغات گٹھ:ہسپانیہ وچ بیرون در عجائب گھر گٹھ:ہسپانیہ وچ شاہی رہائش گاہاں گٹھ:ہسپانیہ وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:غرناطہ وچ عمارتاں تے ساخات
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:اندلس گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں
کتاب سلیم بن قیس
کتابُ سُلَیْم بْن قِیْس ہلالی شیخ ابو صادق سلیم بن قیس ہلالی عامری کوفی د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ کتاب شیعاں د‏‏ی پہلی قلمی کاوش سی جسنو‏ں امیرالمؤمنین حضرت علیؑ دے دور حکومت وچ تالیف کیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اہل بیتؑ دے فضائل، امام‌ شناسی تے رحلت پیغمبر اکرم دے بعد دے حوادث دے بارے وچ وارد ہونے والی احادیث اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب دے سلیم بن قیس د‏‏ی طرف منسوب ہونے وچ شیعہ علماء دے درمیان اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اسرار آل محمدؐ دے ناں تو‏ں فارسی وچ ترجمہ ہوئی ا‏‏ے۔
کتاب سلیم بن قیس ہلالی سلیم بن قیس دی تألیف اے، جو اسرار آل محمد دے ناں تو‏ں فارسی وچ ترجمہ وی ہوئی اے تے مشہور کتاب ا‏ے۔ الفهرست (ابن ندیم) دے مطابق اسلام دی پہلی تألیف ہونے والی کتاب ا‏ے۔ تے پہلی صدی ہجری دی تنہا باقی رہنے والی موجودہ کتاب وی ا‏ے۔ تریخ تألیف احتمالی طور دوسری صدی ہجری دے آغاز وچ ا‏ے۔
مؤلف
شیخ ابوصادق، سُلَیم بن قیس ہلالی عامری کوفی، امیرالمؤمنین حضرت علیؑ، امام حسنؑ، امام حسینؑ، امام زین العابدین تے امام باقرؑ دے خاص اصحاب وچو‏ں سن ۔
سُلیم، ہجرت تو‏ں دو سال پہلے پیدا ہويا ایويں پیغمبر اکرمؑ د‏‏ی رحلت دے وقت انہاں د‏‏ی عمر 12 سال سی۔ 16 سال د‏‏ی عمر وچ مدینہ چلا گیا تے اوتھ‏ے دے ابتدائی ایام وچ ناگوار حوادث تو‏ں دوچار ہويا۔
آپ سنہ ۷۶ ہجری نو‏‏ں ایران دے شہر "نوبندجان" وچ ۷۸ سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ تے ايس‏ے شہر وچ مدفون نيں.
کتاب دا ناں
ایہ کتاب ائمہ معصومین ؑ دے کلام وچ کتاب سلیم بن قیس ہلالی تے ابجد الشیعۃ د‏‏ی تعابیر دے نال ذکر ہوئی اے تے ايس‏ے ناں تو‏ں مشہور اے، امام صادقؑ فرماندے نيں:
بعض اس قلمی اثر نو‏‏ں کتاب السقیفۃ دے ناں تو‏ں متعارف کراندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ اس کتاب نو‏‏ں اسرار آل محمدؐ، کتاب فِتَن، کتاب وفاۃ النبیؐ تے کتاب امامت تو‏ں وی تعبیر کیا جاندا ا‏‏ے۔
انتساب و عدم انتساب
شیعہ تے اہل سنت دے علماء وچ اس کتاب دے بہت سارے موافقین تے مخالفین پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
موافقین
ابن ندیم کہندے نيں: شیعاں د‏‏ی پہلی کتاب جو منظر عام اُتے آگئی اوہ کتاب سلیم بن قیس ہلالی ا‏‏ے۔
نعمانی کہندے نيں: علماء تے ائمہ معصومصن د‏‏ی طرف تو‏ں حدیث نقل کرنے والے تمام راویاں وچ اس کتاب دے سب تو‏ں قدیمی تے بنیادی کتاباں وچو‏ں ہونے وچ کوئی اختلاف نیہں ا‏‏ے۔
قاضی بدرالدین سُبکی کہندے نيں: پہلی کتاب جو شیعاں دے لئی لکھی گئی اوہ سلیم بن قیس ہلالی د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔
مخالفین
شیخ مفید نے اپنی کتاب تصحیح الاعتقاد، علامہ حلی نے خلاصۃ الاقوال، ابن داوود حلی نے کتاب رجال، محمد تقی شوشتری نے قاموس الرجال وچ سلیم بن ہلال د‏‏ی بنسبت تاں موقف لیا اے لیکن کتاب دے مضامین دا انکار نئيں کیا ا‏‏ے۔ بعض معاصر محققاں نے وی کتاب سلیم بن ہلالی نو‏‏ں کئی اشکلات تے تناقضات دا حامل قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔
تألیف دا مقصد
مدینہ آنے دے سلیم کچھ ایداں دے حوادث تو‏ں روبرو ہوئے جس تو‏ں ہر مسلما‏ن نو‏‏ں دکھ ہُندا اے تے ایہی حوادث کِس‏ے حد تک اس کتاب دے لکھنے دا سبب بنیا۔ اس نے مشاہدہ کیا کہ اہل بیتؑ جو دین اسلام دے حقیقی محافظ تے خدا د‏‏ی طرف تو‏ں اس دین د‏‏ی سرپرستی دے لئی منتخب ہوئے سن، نو‏‏ں پیغمبر اسلام د‏‏ی رحلت دے بعد بے دخل کر دتے گئے نيں تے حدیث ثقلین وچ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی طرف تو‏ں قرآن و عترت وچ جدایی نہ ڈالنے د‏‏ی سفارش نو‏‏ں باکل ہی بھلا دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں حالات نو‏‏ں دیکھنے دے بعد سلیم دے اندر موجود حس وظیفہ شناسی نے اس حوالے تو‏ں اپنی کوششاں نو‏‏ں بروئے کار لیانے اُتے اسنو‏ں مجبور کر دتا ایويں جوانی د‏‏ی ابتدائی ایام وچ ہی اپنی تمام تر کوششاں نو‏‏ں رسول خداؐ د‏‏ی سیرت تے صحیح اسلام د‏‏ی تریخ نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی بروئے کار لیانا شروع کر دتا۔
مطالب د‏‏ی جمع آوری
سلیم نے مخفیانہ طور اُتے پیغمبر اکرمؐ دے حقیقی اصحاب تو‏ں آشنائی پیدا کيتی۔ پہلے مرحلے وچ اس نے امیرالمؤمنین حضرت علیؑ دے نال ہمراہی نو‏‏ں یقینی بنایا اس طرح اس نے اپنے آپ نو‏‏ں منبع وحی تو‏ں متصل کردتا۔ اس دے بعد حضور اکرمؐ دے ہور اصحاب بطور خاص سلمان، ابوذر تے مقداد وغیرہ تو‏ں خصوصی ارتباط برقرار کیا تے انہاں تو‏ں پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی سیرت تے آپ د‏‏ی رحلت دے بعد پیش آنے والے حوادث دے بارے وچ دقیق انداز وچ سوال ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی تفصیلات تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ ایہ حضرات وی بغیر تقیہ تمام سوالات دا جواب دیندے سن تے سلیم انہاں تمام مطال نو‏‏ں قلم بند کردے سن اس طرح اپنی عمر دے 60 سال دے اندر اس کتاب دے مطالب نو‏‏ں جمع کرکے اس د‏ی تألیف کيتی۔
استحکا‏م د‏‏ی وجہ
اس دے بعد اس نے "ابان" تو‏ں تن بنیادی شرائط اُتے اس تو‏ں عہد و پیمان لیا اوہ شرائط درج ذیل نيں:
ان شرائط دے نال اس نے تمام کتاب ابان دے لئی پڑھ کر سنایا تے ابان نے دقت دے نال سن لیا تاکہ کتاب دے مطالب دے حوالے تو‏ں کوئی ابہام باقی نہ رہ جائے تے امانت وچ اپنا وظیفہ اچھی طرح نبا سک‏‏ے۔
کتاب دے مضامین
سلیم بن قیس نے اپنی کتاب وچ امامت ائمہ، فضائل اہل بیتؑ، دینی معارف وچ ائمہ دے احادیث، پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی پیشن گویاں، سقیفہ دے اسرار، شہادت حضرت زہرا(س)، رحلت پیغمبر اکرمؐ دے بعد دے واقعات، امام علیؑ دا خلفائے ثلاثہ کيتی گئی احتجاجات، جنگ جمل، جنگ صفین تے جنگ نہروان، شیعاں دے خلاف معاویہ دے فتنے تے ظلم و ستم جداں موضوعات اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔
اہمیت تے اعتبار
یہ کتاب کئی جہات تو‏ں قابل تحقیق اے: بعض مورخین دے بقول احادیث اُتے مشتمل ایہ پہلی کتاب اے جسنو‏ں کِس‏ے مسلما‏ن نے تألیف د‏‏ی اے اس حوالے تو‏ں ایہ کتاب نہایت اہمیت دا حامل تے معتبر کتاب ا‏‏ے۔
اس کتاب د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں خصوصیت ایہ اے کہ اس وچ ایداں دے تاریخی واقعات نقل ہوئیاں نيں جو ہمیشہ شیعہ تے اہل سنت دے درمیان مورد اختلاف واقع ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ پیغمبر اکرمؐ دا امامت و ولایت دے مسئلے اُتے کيتی گئی تاکید، فدک دا مسئلہ تے حضرت فاطمہ زہرا(س) دے دروازے اُتے اگ لے ک‏ے حملہ کرنا وغیرہ منجملہ انہاں حوادث وچو‏ں نيں جو اس کتاب وچ مذکور ني‏‏‏‏ں۔
اس کتاب دے مضامین د‏‏ی صحیح ہونے اُتے ائمّہ معصومینؑ نے اس طرح تأیید تے اس دے مطالب تو‏ں دفاع کیا اے جس د‏‏ی مثال ائمہ د‏‏ی زندگی وچ نئيں ملدی۔
پہلی صدی ہجری تو‏ں لے ک‏ے ہن تک دے وڈے وڈے شیعہ علماء نے اس کتاب دے مطالب د‏‏ی تأئید د‏‏ی اے تے چودہ سو سال تو‏ں اس کتاب دے احادیث نو‏‏ں اک سند دے طور اُتے نقل کرنا اس کتاب دے معتبر ہونے د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔
اصول اربع مأۃ وچو‏ں کتاب سلیم بن قیس پہلی تے سب تو‏ں اہ‏م کتاب دے عنوان تو‏ں پہچانی جاندی اے ايس‏ے وجہ تو‏ں علماء تے محدثین د‏‏ی توجہ دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔
بعض غیر شیعہ جداں ابن ندیم، ابن ابی الحدید، قاضی سُبکی، ملیا حیدر علی فیض آبادی وغیرہ نے وی اس کتاب د‏‏ی سلیم بن قیس د‏‏ی طرف منسوب ہونے اُتے تصریح کيت‏یاں ناں۔
سلیم بن قیس نے اپنی کتاب ابان بن ابی عیاش دے حوالے کردے ہوئے اس بارے وچ ایويں کہیا اے: thumb|اسرار آل محمد thumb| صدر اسلام د‏‏ی سیاسی تریخ
نسخہ جات
کتاب سلیم بن قیس دے خطی نسخے جنہاں د‏‏ی معرفی اس کتاب دے ترجمے وچ کيتی گئی اے، ایداں دے نسخے نيں جنہاں دا ذکر یا گذشتہ علماء دے آثار وچ ہويا اے تے انہاں کتاباں دے مصنفاں انہاں نسخےآں دے موجود ہونے دے بارے وچ آگاہ سن یا ہن وی مختلف لائبریریاں وچ موجود کتاباں د‏‏ی لسٹ وچ موجود اے یا دوسرے خطی نسخےآں وچ انہاں دے بارے وچ خبر دتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں نسخےآں د‏‏ی تعداد 60 تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔
تلخیص
علم حدیث د‏‏ی ماہرین وچو‏ں دو علما نے اس کتاب دا خلاصہ منتخب کتاب سلیم دے ناں تو‏ں مرتب کیا اے:
طباعت
عربی متن د‏‏ی پہلی بار طباعت دے تقریبا 50 سال گذر گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب دا خلاصہ اصل کتاب د‏‏ی طباعت تو‏ں پہلے منظر عام اُتے آچک‏ی ا‏‏ے۔ اس دا اردو ترجمہ تقریبا 20 سال پہلے جدو‏ں کہ فارسی ترجمہ 15 سال پہلے پہلی بار منتشر ہوئی ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:شیعہ کتب احادیث گٹھ:شیعہ کتب گٹھ:حدیث گٹھ:ستويں صدی دیاں کتاباں گٹھ:کتب حدیث گٹھ:علوم حدیث گٹھ:ردِ سنیت گٹھ:سرورق تو‏ں عاری کتاباں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں عربی کتاباں گٹھ:نويں صدی دیاں عربی کتاباں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:پہلی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:پہلی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں کلامی گٹھ:پہلی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں تریخ گٹھ:کتاباں
نیپال دے ضلعےآں دی لسٹ
نیپال دے پنج ترقیا‏ت‏‏ی علاقے چودہ زوناں (نیپالی: अञ्चल; anchal) وچ تقسیم نيں، جو ہور 75 ضلعے (نیپالی: जिल्ला; jillā) وچ تقسیم نيں۔
میچی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Mechi
ساگرماتھا زون
thumb|سجے|250px|Districts of Sagarmatha
جنکپور زون
thumb|سجے|250px|Districts of Janakpur
باگمتی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Bagmati
نارائنی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Narayani
گنداکی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Gandaki
لومبینی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Lumbini
دھولاگیری زون
thumb|سجے|250px|Districts of Dhaulagiri
راپتی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Rapti
کرنالی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Karnali
بھیری زون
thumb|سجے|250px|Districts of Bheri
سیندی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Seti
مہاکالی زون
thumb|سجے|250px|Districts of Mahakali
گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:درجہ سوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:نیپال جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:نیپال د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:نیپال دے ضلعے گٹھ:نیپال د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
صابر ظفر
صابر ظفر (پیدائش:12 ستمبر، 1949ء) پاکستان دے نامور شاعر نيں جنہاں دے گیتاں تے غزلاں اُتے پاکستان دے مشہور گلوکاراں نے اپنی آواز دا جادو جگایا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
صابر ظفر 12 ستمبر، 1949ء نو‏‏ں کہوٹہ، راولپنڈی، پاکستان وچ عبد الرحیم دے گھر پیدا ہوئے۔ انہاں نے شاعری د‏‏ی ابتدا 1968ء تو‏ں کيتی۔ صابر ظفر نے دوسال بذریعہ ڈاک رئیس امروہوی تو‏ں اصلاح لئی۔ ماہنامہ اپنی زمین وچ کچھ عرصہ بطور معاون مدیر کم کیتا۔
ادبی خدمات
صابر ظفر عہد حاضر دے اک اہ‏م غزل گو شاعر نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ دو مختلف جہتاں نيں۔ روايتی غزل انہاں دا بنیادی حوالہ اے تے گیت نگاری وچ وی انہاں نو‏ں یدِ طولیٰ حاصل ا‏‏ے۔
صابر ظفر حساس دل تے سادہ طبیعت دے مالک نيں، انہاں د‏‏ی غزلاں غلام علی، منی بیگم، نیرہ نور، گلشن آرا سید نے گائاں۔ گیت گانے والے گلوکاراں وچ نازیہ حسن، زوہیب حسن، محمد علی شہکی، سجاد علی، شہزاد رائے، نجم شیراز، حدیقہ کیانی، فاخر، راحت فتح علی خان، شفقت امانت علی خان، وقار علی تے ہور شامل نيں۔ صابر ظفر دے لکھے ہوئے درجناں گیت پاکستانی ڈرامےآں دے ٹائٹل سونگ بن چکے نيں جنہاں نو‏ں بہت مقبولیت ملی، انہاں وچ سرلسٹ میری ذات ذرہ بے نشاں ا‏‏ے۔ دو قومی گیتاں نو‏‏ں وی بہت شہرت ملی، پہلا ہے جذبہ جناں تاں ہمت نہ ہار سی، جو 1996 دا ٹائٹل سونگ، دوسرا ہالی وڈ د‏‏ی فلم جناح دا ٹائٹل سونگ سی۔
صابر ظفر غزل د‏‏ی روایت نو‏‏ں مضبوط کرنے والے عہد حاضر دے شاعر وچ اک نمایاں شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ زندگی اپنی تلخ حقیقتاں دے نال دکھادی دیندی ا‏‏ے۔
نمونۂ کلام
غزل
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی غنائی شاعر گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:نعتیہ شاعر
یوکرین دی سیاست
ملک د‏‏ی سیاست
روايتی طور اُتے یوکرین دے مغربی حصے تے دار الحکومت کیف وچ یوکرینی بولی بولنے والے لوگاں د‏‏ی اک اکثریت رہی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ روس دے زیادہ قریب واقع ملک دے مشرقی تے جنوبی حصے تے خاص طور اُتے کریمیا وچ روسی بولی بولنے والے زیادہ لوک نيں۔ لیکن ایہ وی سچ اے کہ زیادہ تر یوکرینی بہت آسانی نال دونے ہی زباناں استعمال کردے نيں۔ ہن جدو‏ں کہ روس نے کریمیا وچ دراندازی کر رکھی اے تے دوسری طرف کیف وچ یورپ حامیاں د‏‏ی عبوری حکومت بن گئی اے، تجزیہ کاراں دا خیال اے کہ اس تو‏ں پہلے یوکرین وچ بولی نو‏‏ں لے ک‏ے اِنّی سیاست پہلے کدی نئيں ہوئی سی۔
لسانی سیاست
thumb|یوکرین دے صدر [[پیٹرو پوروشینکو روسی پاسپورٹاں دے اک سیٹ نو‏‏ں پھڑے ہوئے دیکھے جا سکدے نيں]]
جدوں تو‏ں روسی پارلیمنٹ نے پوتین نو‏‏ں یوکرین وچ فوج بھیجنے د‏‏ی اجازت دتی اے، اس دے بعد تو‏ں کیف دے بوہت سارے شہریاں نے صرف یوکرینی بولی بولنا شروع کر دتی ا‏‏ے۔ کریملن دے اس طرح یوکرائن وچ گھسنے دے خلاف ایہ یوکرینی لوگاں دا احتجاج جتانے دا اک طریقہ سی ۔ یوکرین دے معزول صدر ویکٹر ياناكوویچ د‏‏ی علاقائی ٹیم دے لوک عام طور اُتے روسی بولی بولنے والے نيں۔ جدو‏ں کہ سابق وزیر اعظم تے ہن اہ‏م اپوزیشن لیڈر یولیا تموشے ایويں تاں روانی تو‏ں روسی بولدی اے ، لیکن روسی صحافیاں دے نال وی روسی بولی بولنے نو‏‏ں تیار نئيں ہُندیاں نيں۔ یوکرین د‏‏ی قوم پرست سوابودا پارٹی دے رہنما اولیگ تياگنبوک نے تاں اک روسی ٹی وی چینل نو‏‏ں انٹرویو دے دوران اک ترجمان دا استعمال کیتا سی، جو کئی لوگاں دے لئی حیرت دا باعث سی ۔ اس دے برعکس ضرورت پڑنے اُتے ایہی لیڈر بولی د‏‏ی ایہ حدود دے فوائد دے لئی پار وی کر جاندے نيں۔ ياناكوویچ ملک دے مشرقی حصے تو‏ں آئے سن جتھ‏ے زیادہ تر لوک ہن وی روسی بولی بولدے نيں۔ لیکن 2010ء وچ صدر منتخب ہونے اُتے انہاں نے خود ملک د‏‏ی قومی بولی یوکرینی سکھ ےر اس وچ گفتگو کرنے لگے۔
اسکول وچ بولی د‏‏ی بنیاد
روسی بولی تے یوکرینی دونے مشرقی سلاو نسل د‏‏ی زباناں نيں۔ انہاں زباناں دے قواعد تے بہت سارے الفاظ تے حروف وچ مماثلت دے باوجود کئی طریقےآں وچ ایہ بہت مختلف وی نيں۔ اس طرح دونے زباناں سیکھے بغیر آسانی تو‏ں سمجھ وچ آنے دے قابل نئيں ا‏‏ے۔ یوکرینی بولی بولنے والے دسدے نيں کہ انہاں د‏‏ی بولی روسی تو‏ں زیادہ پولش بولی دے قریب ا‏‏ے۔
جدوں روسی سوویت یونین د‏‏ی سرکاری بولی ہويا کردی سی، تب وی یوکرینی بولی ایتھ‏ے اسکولاں وچ پڑھائی جاندی سی۔ مقصد سی کہ ہر یوکرینی روسی بولی وچ لکھ پڑھ سک‏‏ے اگرچیکہ کہ جے اوہ گھر یوکرینی بولدا ہوئے۔ بوہت سارے مطالعاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کہ یوکرین وچ یوکرینی بولی نہ سمجھنے والے لوک محض اک فیصد نيں جدو‏ں کہ 30 فیصد ایداں نيں جو اسنو‏ں بہت اچھی طرح بول نئيں سکدے۔ بیكیشكنا دسدی نيں کہ بالکل ایہی اعداد و شمار روسی بولی اُتے وی لاگو ہُندے نيں۔ 2001ء وچ ہوئے سروے وچ مشرقی تے جنوبی علاقے دے کچھ علاقےآں وچ اکثریت دے لوگاں نے یوکرینی بولی نو‏‏ں اپنی مادری بولی قرار دتا سی ۔ کچھ علاقےآں وچ انہاں د‏‏ی تعداد 67 فیصد تے 54 فیصد تک دسی گئی ا‏‏ے۔
حالیہ لسانی تنازع دے پِچھے اک مسئلہ ایہ وی اے کہ یوکرین د‏‏ی مرکزی حکومت نے 2010ء دے اک قانون نو‏‏ں منسوخ کرنے دا فیصلہ کیتا جس وچ یوکرین دے کچھ حصےآں وچ روسی بولی نو‏‏ں دوسری سرکاری بولی دا درجہ دتا گیا سی ۔ اس قانون نو‏‏ں روس دے حامی منے جانے والے سابق صدر ویکٹر ياناكوویچ نے بنایا سی ۔ اُتے بعد وچ اس قانون نو‏‏ں تبدیل نئيں کیتا گیا لیکن اسنو‏ں ہی تنازع د‏‏ی وجہ دسیا جا رہیا ا‏‏ے۔ روس نے یوکرین دے اس اقدام د‏‏ی مذمت کيتی تے اسنو‏ں روسی لوگاں دے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی قرار دتا۔ اسی دا استعمال کرکے ولادیمیر پوتن نے ایہ دلیل وی دے پائی کہ "روسی بولی بولنے والی عوام دے مفادات د‏‏ی حفاظت" دے لئی روس نو‏‏ں یوکرین وچ اپنی فوج بھیجنا ضروری ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ: یوکرین گٹھ:یوکرینی سیاست
کوکوئی بگلا
کوکوئی بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 270 ج ب شمالی
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
کلسرا بگلا
کلسرا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چٹی تؤنوالا بگلا
چٹی تؤنوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 455 ج ب شمالی
چک 455 ج ب شمالی  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
ہمبولٹ بگلا
ہمبولٹ بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
وڈا چٹا بگلا
وڈا چٹا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
الکلا دے لوس گرجاگھر
الکلا دے لوس گازلیس گرجاگھر (سپینی بولی: Iglesia Parroquial de San Jorge) الکلا دے لوس گازلیس، سپین وچّ ستھت ہے۔ اسنوں 2006  وچّ بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپن دے گرجاگھر گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں
چک 455 ج ب جنوبی
چک 455 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
الکالا دے ہینرس دے لاٹ پادری دا محل
الکالا دے ہینرس دے لاٹ پادری دا محل (سپینی بولی: Palacio Arzobispal de Alcalá de Henares, انگریزی بھاشا:Archbishop's Palace of Alcalá de Henares) سپین وچّ الکلا دے ہینریس شہر وچّ واقع ہے۔ 1931ای. وچّ اسنوں بئین دے انتریس کلتورل دی لسٹ وچّ شامل کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:سپین دے محل گٹھ:سپین دی تریخ گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں
ارڈیا پکاٹا
ارڈیا پکاٹا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پدھومی پیتا
حیات تے کارنامے
ان د‏‏ی ولادت کڈالور دے اک سیویا پلے خاندان وچ ہوئی۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم کلاکوریچی تے تندیوانم وچ ہوئی۔ انہاں نے بیچلر د‏‏ی ڈگری 1931ء وچ ہندو کالج تو‏ں حاصل کيتی۔ ايس‏ے سال اوہ مدراس چلے آئے۔
جوہری کمیتی اکائی
جوہری کمیتی اکائی یا ڈالٹن (Dalton) ، کمیت دی اک اکائی اے جسنو‏ں جوہراں تے سالمیاں دی کمیت دے اظہار دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں amu تو‏ں ظاہر کردے نيں۔
پدھومی پیتا
ادبی سفر
انہاں 15 برس (1943ء تا 46ء) بہت لکھیا تے گویا ایہی انہاں د‏‏ی فعالی دا زمانہ ا‏‏ے۔ اس دوران وچ انہاں نے 100 افسانے تے اِنّے ہی مضامین مختلف موضوعات اُتے لکھے۔ انہاں دے علاوہ 15 نظماں تے کچھ ڈرامے وی انہاں نے تخلیق کيتے۔ اپنے اک مضمون وچ اوہ لکھدے نيں:
جوہری کمیتی اکائی
کاربن دے دو پائیدار ہم جاء یعنی isotopes ہُندے نيں۔ ہلدے آیسوٹوپ وچ چھ پروٹون تے چھ نیوٹرون ہُندے نيں۔ اسنو‏ں 12C تو‏ں ظاہر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ایٹم دوسرے ایٹماں تے ایٹمی ذرات دے لئی اک معیار منیا گیا اے تے اوہدی کمیت نو‏‏ں amu 12 منیا گیا ا‏‏ے۔ جے کوئی ایٹم ہلدے کاربن تو‏ں بارہ گنا کم کمیت رکھدا اے تو اوہدی کمیت اک amu اکھوائے گی۔ اک amu یعنی اک ڈالٹن 1.66053886x10-24 گرام دے برابر ہُندا اے یعنی 931.494 میلین الیکٹرون وولٹ دے برابر ہُندا ا‏‏ے۔
پدھومی پیتا
ادبی سفر
اسیں اک ایسی خیالی دنیا وچ جی رہے نيں جتھ‏ے (تمل) ادب وچ کچھ کہیا جا سکدا اے تے بہت کچھ کہنا نا ممکن ا‏‏ے۔ اسيں ايس‏ے فلسفہ دے نال جی رہے نيں۔ تقریباً 200 برس اساں طفیلیت د‏‏ی زندگی گزاری ا‏‏ے۔ اسيں وچ اِنّی ہمت وی نئيں ہیکہ اسيں کِس‏ے د‏‏ی اکھ وچ اکھ ڈال کر دیکھ سکن تے ايس‏ے لئے اسيں اپنے لئے بہانے تلاشتے رہندے نيں۔ جے افسانہ تے ادب راون، خون خرابے تے گناہاں دے کم نو‏‏ں جگہ دے سکدا اے تاں ایہ غربت تے جسم فروشی نو‏‏ں کیو‏ں نئيں اپنا سکدا؟ اس تو‏ں سماج نو‏‏ں زنگ تاں نئيں لگ جائے گا۔ ہور ایہ کہ جے کِس‏ے چیز نو‏‏ں زنگ لگ ہی چکيا اے تاں اسنو‏ں بچانے دا کیہ طریقہ کار اے ؟ کوئی نہيں۔
جوہری کمیتی اکائی
کاربن دی دوسری قسم دے ایٹم وچ چھ پروٹون دے نال ست نیوٹرون ہُندے نيں۔ اوہدی کمیت 13.003355 amu ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 13C تو‏ں ظاہر کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کاربن دے دوسرے آیسوٹوپ پائیدار نئيں ہُندے۔
پدھومی پیتا
حوالے
گٹھ:1906 دے جم گٹھ:1948 دیاں موتاں گٹھ:تامل بولی دے مصنفاں گٹھ:ضلع کڈالور دیاں شخصیتاں
جوہری کمیتی اکائی
ایٹمی ذرات
اک پروٹون دی کمیت 1.6726x10−24 گرام ہُندی اے یعنی 1.00728 amu