cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطنت غزنویہ دی تریخ
سومنات دا مندر تے سلطان محمود غزنوی
کیا مقامی لوک عرب تے مغربی ایشیائی تاجراں دے درمیان فرق روا رکھدے سن کیونجے عرباں نو‏‏ں ترک تے جنوبی ایشیائی لوکاں نو‏‏ں تاجیکا کہیا جاندا تھا؟یا فیر اوّل الذکران دے درمیان زیادہ مقبول سن تے مو¾خرالذکر کيتی اہمیّت نسبتاً کم سی؟ اک گل تاں طے اے کہ اوہ اج کل دے مسلماناں د‏‏ی طرح سب دے سب مسلما‏ن سن ۔ ہرمز گھوڑےآں ی تجارت دے حوالے تو‏ں مشہور سی۔ اسلئی نورالدین دے بیانات اہمیّت دے حامل نيں۔ کيتا تجارتی منافع نے تمام چیزاں نو‏‏ں پس پشت ڈال دتا؟ کيتا مندر تے اس دے منتظمین وی گھوڑےآں د‏‏ی تجارت وچ شامل سن او ر خاصا منافع کما رہے سن، اگرچہ (اوتھ‏ے جماعتاں مسلما‏ن سن)اور محمود غزنوی د‏‏ی طرح سب مسلما‏ن سن ۔
15واں صدی وچ اکثر گجرات دے لوک ترک دے خلاف جنگ دے متعلّق گل کردے پائے جاندے نيں۔ سومنات نال ملن والی اک ہور تحریر جو اگرچہ سنسکرت وچ اے لیکن اس دا آغاز بسم للہ الرحمٰن الرحیم تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دہرہ یا بوہرہ دے خاندان د‏‏ی تفصیل وی بیان کردا ا‏‏ے۔ سانو‏ں معلوم اے کہ بوہرہ بنیادی طور اُتے عرب سن ۔ ایہ وی دسیا گیا اے کہ سومنات شہر اُتے ترسکاس نے حملہ کيتا سی تے وہرہ فرید جو بوہرہ محمد دے صاحبزادے سن، نے شہر دے دفاع د‏‏ی ذمہ داری سنھبالی تے مقامی راجہ بسرا ہمادیوا د‏‏ی جگہ سنھبالی۔
حالات تے واقعات دا تفصیلی معائنہ کرنے دے بعد معلوم ہُندا اے کہ سومنات دے مندر اُتے حملے د‏‏ی کوئی آسان وجوہات تلاش کرنا ممکن نئيں لیکن فیر کيتا وجہ اے کہ اج اسيں محمود غزنوی دے حملے نو‏‏ں ہندو  مسلم دشمنی تو‏ں تعبیر کردے نيں جو اج تک چلی آ رہی اے ؟کے ایم منشی دا کہنا اے ”محمود غزنوی  د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے مندر نو‏‏ں تباہ کرنے دا واقعہ اک ہزار سالاں تک ہندو  نسل د‏‏ی فطرت وچ رچ بس گیا ا‏‏ے۔ ہن اوہ اس قوم دے لئی نہ بھولنے والی تباہی بن چکيا اے ۔“
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
علم
سلطنت غزنویہ دی تریخ
سومنات دا مندر تے سلطان محمود غزنوی
دلچسپ گل ایہ اے کہ محمود غزنوی دے سومنات اُتے حملے نو‏‏ں 1843ء وچ  لندن وچ ہاو¾س آف کامن وچ وی زیر بحث لیایا گیا سی جنہاں وچ سومنات دے مندر دے دو دروازےآں دا ذکر آیا ا‏‏ے۔ لارڈ ایلن برگ نے دروازےآں د‏‏ی واپسی دے لئی مشہور قراردار منظور د‏‏ی جس وچ افغانستان وچ برطانوی فوج نو‏‏ں حکم دتا گیا سی کہ اوہ محمود غزنوی  دے مزار تو‏ں دروازے اتار کر واپس بھارت لاواں۔ انہاں دے متعلق خیالات سی کہ اوہ سومنات دے مندر تو‏ں پرت کر لے جائے گئے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ انہاں دروازےآں د‏‏ی واپسی دا مقصد برطانیہ دا افغانستان اُتے تسلط ظاہر کرنا سی اگرچہ اوہ افغانستان وچ اس قدر طاقتور نئيں سن تے انہاں نو‏ں انگریز افغان جنگ وچ بری طرح شکست دا سامنا کرنا پيا سی کیونجے افغانی قوم ہندوستان ی قوم د‏‏ی طرح مذہب تے فرقےآں وچ منقسم نئيں سی بلکہ انہاں نے مشترکہ طور اُتے مسلح جدوجہد کرکے انگریزاں دے دانت کھٹے کر دتے۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
امام دی دوسری خصوصیت اس دا علم ا‏‏ے۔ ہشام دے مطابق امام نو‏‏ں نصب کرنے دا اک فلسفہ ہور امام دی ذمہ داریاں وچو‏ں اک دین تے شریعت دی حفاظت اے تے دین و شریعت دی حفاظت اس دے تمام تعلیمات تو‏ں مکمل آگاہی تے آشنائی دے بغیر ممکن نئيں ا‏‏ے۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
سومنات دا مندر تے سلطان محمود غزنوی
ایلن اُتے تنقید کرنے والے واقعہ دے اثرات تو‏ں خوفزدہ سن ۔ انہاں دے خیالات وچ دروازےآں دے اکھاڑنے تو‏ں برصغیر وچ نسلی‘مذہبی تعصب د‏‏ی جنگ چھڑ جائے د‏‏ی تے خاص طور اُتے مسلماناں دے جذبات نو‏‏ں بہت ٹھیس پہنچے گی۔ ایلن برگ دے حامیاں دا کہنا سی کہ ہندو اک طویل عرصے تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں کمتر نسل تصور کردے نيں اس کم دا مقصد انہاں دے احساس کمتری نو‏‏ں ختم کرنا سی جو اک سو سالاں تو‏ں انہاں دے دلاں وچ موجود سی۔ دروازے اکھاڑ کر واپس لیائے گئے لیکن بعد وچ معلوم ہويا کہ اوہ دروازے ہندو و¾ں د‏‏ی بجائے مصر دے تیار کردہ سن ۔ اوداں وی محمود غزنوی  جداں غیور جداں سلطان کس طرح اک ہندو  مندر تو‏ں اتارے گئے دروازےآں نو‏‏ں اپنے مزار اُتے لگوانا پسند کردا۔ بعدازاں انہاں دروازےآں نو‏‏ں آگرہ دے قلعے وچ رکھ دتا گیا جتھ‏ے اوہ دیمک د‏‏ی خوراک بن گئے۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
احکم دا اجرا
سلطنت غزنویہ دی تریخ
سومنات دا مندر تے سلطان محمود غزنوی
سومنات دے مندر اُتے حملے تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جا سکدا اے کہ اس حملے تو‏ں اک طرف فتح دا عنصر اجاگ‏ر ہويا تاں اوہ دوسری جانب مزاحمت دا عمل وی پروان چڑھیا۔ سانو‏ں مختلف مورخین دے واقعات نو‏‏ں اس خاص ماحول تے واقعہ تو‏ں منسلک کرکے دیکھنا چاہیے صرف اس صورت وچ اسيں اک بہتر نتیجہ اُتے پہنچ سکن گے۔ بہرحال حقائق دسدے نيں کہ کچھ ہندو گروہاں نے جان بجھ کر ایہ کوشش کيتی کہ اس واقعہ نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے ہندو  مسلم دشمنی نو‏‏ں پروان چڑھایا جا سک‏‏ے۔ فارسی مو¾رخین نے شروع وچ اک کامیاب حملے نو‏‏ں بعد وچ سیاسی اغراض تے مقاصد دے لئی استعمال کيتا حالانکہ پہلے ایسا نئيں سی۔ اس لئی وچ ایہ گل واضح طور اُتے کہہ سکدی ہاں کہ محمود غزنوی  دا سومنات دے مندر اُتے حملے کسی طور وی سیاسی مقاصد نئيں سن تے ایہ کسی وی لحاظ تو‏ں ہندو  مسلم دشمنی د‏‏ی بنیاد نئيں سی البتہ چند ہندو  گروہاں نے اس واقعہ نو‏‏ں بنیاد بنا ک‏ے اپنے مقاصد تے مفادات پورے کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو یقیناً درست نئيں۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
امام دی ذمہ داریاں وچو‏ں اک دین تے شریعت دے احکم دا اجرا اے تے ایہ چیز وی شریعت دے تمام تعلیمات دے بارے وچ مکمل علم تے آگاہی دے بغیر ممکن نئيں اے تے چہ بسا ممکن اے ایہ چیز احکم و حدود الہی وچ دگرگونی پیدا ہونے تے انسان دی فردی تے اجتماعی زندگی وچ صلاح تے خوبی دی بجای فساد واقع ہونے دا موجب وی بن سکدی اے تے ایہ چیز امام نو‏‏ں نصب کرنے دے مقصد تے ہدف دے وی خلاف ا‏‏ے۔ ہشام اس استدلال دی تأئید تے تصدیق دے لئی قرآن کریم دی آیت مجیدہ: کو بطور شاہد لیایا ا‏‏ے۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
عموماً کہیا جاندا اے کہ ارض پاکستان وچ غزنوی حکومت قائم ہونے تو‏ں کوئی دور رس مادی تبدیلیاں نئيں آئیاں ۔ نہ کوئی نويں آلات پیدا وار آئے‘نہ پرا نے آلات وچ تبدیلی ہوئی تے نہ معاشی ڈھانچے وچ کوئی ردو بدل ہوئے۔ صرف ایہ فرق پيا کہ بدھ مت جو اکثریت‏ی مذہب سی ختم ہوئے گیا تے اس د‏ی جگہ اسلام آ گیا۔ گویا سارے بدھ مسلما‏ن ہوئے گئے تے کافی ہندو وی مسلما‏ن ہوئے۔ دوسرے لفظاں وچ غزنوی عہد حکومت دا وادی¾ سندھ  نو‏‏ں صرف اک تحفہ ملیا تے اوہ اے اسلام۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
شجاعت
سلطنت غزنویہ دی تریخ
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
بہرحال غزنوی عہد حکومت وچ کافی تبدیلیاں ساڈے معاشرے وچ آئیاں جنہاں دے اثرات اگے چل ک‏ے ناقابل تنسیخ ثابت ہوئے۔ لٰہذا انہاں دا جائزہ لینا ضروری ا‏‏ے۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
امام دی اک تے خصوصیت امام دا لوگاں وچ سب تو‏ں زیاده شجاع تے سخی ہونا ا‏‏ے۔ اس بارے وچ وی ہشام نے مختلف دلائل اقامہ کيتے نيں۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
(1)وادی سندھ د‏‏ی شیرازہ بندی
سوئی راجٹبر
سوئی راجٹبر جاں سوئی شاہی خاندان( چینی : 隋朝,  سوئی چاؤ ؛  انگریزی :  Sui Dynasty )  پرانے چین  دا اک راج پروار سی ۔  ایہہ صرف 589 عیسوی توں 618 عیسوی  ( یعنی 29 سال )  تکّ چلیا لیکن اس ویلے وچّ اوہ کامیات رہا ۔  سوئی ویلے ولوں پہلاں شمالی اتے دکھنی راجٹبراں دا ویلہ سی اتے اسدے بعد تانگ راجٹبر اقتدار وچّ آیا ۔
ہشام بن حکم
امام دی خصوصیات
ہشام نے اپنے والد تو‏ں انہاں نے کئی واسطےآں تو‏ں پیغمبر اسلامؐ تو‏ں اک حدیث نقل کيتی اے اس وچ پیغمبر اکرمؐ فرماندے نيں: میرے جانشین جو مخلوق اُتے خدا دی حجت‌ نيں، دی تعداد بارہ(12) نيں جنہاں وچ پہلا امام میرے بھائی علی تے سب تو‏ں آخری امام میرے بیٹے مہدی نيں جو زمین نو‏‏ں عدل و انصاف تو‏ں بھر دے گا۔ ہشام بن حکم حضرت علیؑ دی امامت نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی مختلف عقلی تے نقلی دلائل تو‏ں استفادہ کيتے نيں۔ انہاں دی پیش کرده عقلی دلائل وچ امام دا منصوص من الله ہونا، معصوم ہونا ہور امام دا باقی امت تو‏ں افضل ہونا شامل نيں۔ امامت و خلافت دے دوسرے دعویداراں وچ انہاں تن دلائل وچو‏ں منصوص من الله نہ ہونا تے معصوم نہ ہونے وچ سب دا اتفاق اے کیونکہ نہ ایہ لوگ خود انہاں دو چیزاں دا ادعا کردے سن تے نہ ہی انہاں دے پیروکار انہاں نو‏‏ں منصوص و معصوم سمجھدے نيں۔ فقط شیعہ اس حوالے تو‏ں ایہ ادعا کردے نيں کہ انہاں دے ائمہ اک طرف تو‏ں منصوص من الله سن تے دوسری طرف تو‏ں اوہ عصمت دے مقام اُتے فائز سن تے نيں۔ ہشام تو‏ں وی ائمہ دے بارے وچ ایہ ادعا تطور صریح رپورٹ کيتی گئی ا‏‏ے۔
ہشام اس سوال دے جواب وچ کہ کیو‏ں حضرت علیؑ نو‏‏ں ابوبکر اُتے برتری تے فوقیت دیندے نيں؟ حضرت علی دی برتری تے افضلیت دے وجوہات نو‏‏ں تفصیل تو‏ں پیش کردے نيں۔ ہشام امام علیؑ نو‏‏ں بہشت دے چار مشتاقین، اسلام دے چار حامیاں، چار قرّاء، خدا دی طرف تو‏ں طہارت دی سند ملنے والی چار شخصیتاں، چار ابرار تے چار شہداء وچو‏ں قرار دیندے نيں۔ پس چونکہ امام علیؑ انہاں تمام فضائل دے حامل سن اس لئے آپ ابوبکر تو‏ں افضل نيں جو انہاں وچو‏ں کسی اک فضیلت دے وی حامل نئيں سن، پس حضرت علیؑ ابوبکر تو‏ں افضل تے برتر نيں۔
علمی آثار
ہشام من جملہ مایہ ناز شیعہ مصنفین وچو‏ں سن جنہاں دی بہت زیادہ تصنیفات نيں ۔ رجالی تے فہرستی کتاباں وچ انہاں دی تقریبا 35 کتاباں تے رسائل دا نام لیا گیا اے، البتہ انہاں وچو‏ں بعض آثار انہاں دے شاگرداں دی جمع کردہ مطالب اُتے مشتمل نيں لیکن اس وقت انہاں وچو‏ں کوئی اک وی موجود نئيں ا‏‏ے۔ انہاں آثار وچ متعدد موضوعات اُتے قلم فرسائی کيتی گئی اے جو انہاں دی علمی جامعیت دی گواہ ا‏‏ے۔
ان دی کتاب "اختلاف الناس فی الامامۃ" حسن بن موسی نوبختی دی کتاب فرق الشیعۃ دی بنیاد اے ۔
سوئی راجٹبر
شروعات اتے راج ویلہ
سوئی راج پروار دی نیہہ یانگ جیان ( 杨坚,  Yang Jian )  نے رکھی سی جو شمالی راجٹبراں وچوں اک اتلے ژوؤ راجٹبر دی سرکاری سیوا وچّ لگا ہویا سی۔ اوہ شمالی ژوؤ بادشاہ دا سوہرا سی اتے اسدے مرن  اتے اسنے پہلاں اسدے راج-بھاگ اتے قبضہ کیتا اتے پھر اگے چل کے بکھرے چین دے اتلے اتے دکھنی  علاقےآں نوں اکٹھا کیتا ۔  سوئی نظام وچّ امیراں-غریباں دا فرق گھٹان لئی زمین دی نویں کٹائی کیتی گئی(یعنی مقابلہ راہیں ونڈی گئی )، سرکاری وزیراں دا ٹھیک گٹھن کیتا گیا اتے سکےآں دا میعاری کرن کیتا گیا(کیونکہ اس توں پہلاں ہر راج اپنے سکے ضرب کر رہا سی)۔ فوجی طاقت ودھائی گئی اتے شمال وچّ وےدے قبیلےآں توں بچّ - بچاو لئی چین دی مہان دیوار چین نوں اتے پھیلیا کیتا گیا ۔  اسی سمیں بدھ دھرم نوں وی سرکاری پروتساہے ملیا اتے اسدے زریعے چین دییاں وکھ وکھ قوماں اتے رہتلاں نوں اک - دوجے  دے نیڑے لیایا گیا ۔  چین دی 1776 کلومیٹر لمبی مہان نہر وی اسی سمیں پوری کیتیاں گئی ،  جو ہوانگ ہو  ( پیلا دریا )  نوں یانگتسی دریا نال جوڑتی ہے اتے اج وی دنیا دی سبھتوں لمبی کھودی  ندی جاں نہر ہے ۔
ہشام بن حکم
وفات
ہشام دی وفات دی نوعیت دے بارے وچ تن اقوال نيں۔ پہلا قول شیخ صدوق دا ا‏‏ے۔ آپ ضرار بن ضبی تے عبداللہ بن یزید اباضی دے نال امامت دے موضوع اُتے انجام پانے والے مناظرے نو‏‏ں انہاں دی موت دا باعث قرار دیندے نيں۔ شیخ صدوق دے مطابق انہاں مناظراں وچ ہشام نے امامت دی ضرورت اُتے اس طرح تو‏ں استدلال کیتا کہ ہارون الرشید جو مخفیانہ طور اُتے انہاں مناظراں نو‏‏ں سندا سی، نے ہشام دی گرفتاری دا حکم دتا تے جدو‏ں ہشام ہاراں دی ناراضگی تو‏ں مطلع ہوئے تو کسی بہانے تو‏ں مجلس تو‏ں باہر نکل گیا تے کوفہ دی طرف فرار کر گیا۔ آپ بشیر نبّال جو علم حدیث دے طرفداراں تے امام صادق علیہ‌السلام دے پیروکاروس وچو‏ں سن، دے پاس چلا گیا۔ اوتھ‏ے اُتے ہشام سخت بیمار ہوئے تے اسی بیماری دی وجہ تو‏ں اس دنیا تو‏ں کوچ کر گئے۔
سلطنت غزنویہ دی تریخ
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
غزنوی دور وچ اک بار فیر ارض پاکستان د‏‏ی اندرونی شیرازہ بندی ہوئی تے ایہ خطہ اک لڑی وچ پرویا گیا۔ انتظامی‘معاشی‘سماجی‘ثقافتی تے لسانی طور اُتے ایہ علاقہ جنوبی ایشیاءسے اک بار فیر منفرد ہويا تے اس دا خود مختارانہ تشخص اجاگ‏ر ہويا۔
ہشام بن حکم
وفات
اس سلسلے وچ دوسرے دو قول کشّی تو‏ں منسوب نيں۔ انہاں وچو‏ں اک قول ہشام دا سلیمان بن جریر دے نال امامت دے موضوع اُتے مناظرے تو‏ں مربوط ا‏‏ے۔ اس مناظرے وچ ہشام نے امام علی علیہ‌السلام نو‏‏ں مفروض الطاعہ امام ثابت کردے ہوئے امام علیہ السلام دے اقدامات دے بارے وچ کچھ وضاحتاں دی جس تو‏ں ہارون ناراض ہوئے جدو‏ں ہشام ہارون دی ناراضگی تو‏ں مطلع ہوئے تو مدائن دی طرف چلا گیا۔ وہا تو‏ں آپ کوفہ چلا گیا تے کوفہ وچ ابن‌ شرف دے گھر وچ آپ دا انتقال ہويا۔
دوسرے قول وچ کشی یونس تو‏ں اک داستان نقل کردے نيں جس وچ شیعاں دا امام اُتے اعتقاد رکھنے تو‏ں متعلق یحیی بن خالد برمکی دے اک اعتراض دا ہشام نے انہاں دی مجلس وچ ہی انہاں نو‏‏ں جواب دیندے نيں۔ جدو‏ں یحیی بن خالد نو‏‏ں اس جواب دا علم ہويا تو اس نے اسنو‏ں ہارون تک پہنچایا جس اُتے ہارون نے ہشام نو‏‏ں احضار کیتا لیکن ہشام اوتھ‏ے تو‏ں بھج گیا۔ اس واقعے دے بعد ہشام دو ماہ یا اس تو‏ں وی کم مدت زندہ نہ رہ سکا ایتھ‏ے تک کہ محمد تے حسین حنّاطین دے ایتھ‏ے انہاں دا انتقال ہويا۔
ان اقوال دی روشنی وچ ہشام دی تاریخ وفات نو‏‏ں کسی حد تک معین کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کشّی دے مطابق آپ سنہ 179 ہجری نو‏‏ں ہارون رشید دی خلافت دے دوران کوفہ وچ انتقال کر گئے۔ ایہ قول تاریخی قرائن و شواہد دے نال زیادہ سازگار نظر آندا اے اس بنا اُتے ایہی قول صحیح ا‏‏ے۔ پس ایہ ادعا کہ آپ برامکہ دی سقول دے دے کچھ عرصہ بعد مأمون عباسی دی خلافت( ۱۹۸ ۲۱۸) دے دوران وفات پائی اے، یا سنہ 199 ہجری نو‏‏ں کوفہ تو‏ں بغداد جانے دے بعد آپ دی وفات واقع ہوئی، زیادہ قابل وثوق دکھادی نئيں دیندا۔
سوئی راجٹبر
راجٹبر دا انت
جتھے اک طرف سوئی سرکار سویوستھت سی ، وہیں اوہ خرچالو اتے بے رحم وی سی ۔  مہان دیوار اتے مہان نہر ورگیاں چیزاں لئی جنتا اتے بھاری ٹیکساں دا بوجھ پایا گیا ۔  بہت سارے لوکاں ولوں زبردستی مہیت وی کروایا گیا ۔  سوئی راج کوریا  دے گوگرئیؤ راج نال وی لڑائی وچّ جٹیا سی اتے ساتوی صدی وچّ اس توں ہار گیا ۔ اسدے بعد مخالفاں،  غداری اتے ہور تشدد وچ گھرکے سوئی راجٹبر ختم ہو گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:جن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
سلطنت غزنویہ دی تریخ
غزنوی خاندان دے وادی سندھ اُتے اثرات
(2)پیداواری نظام
غزنوی دے آنے تو‏ں پہلے معیشت دے دو وڈے شعبے سن ‘زراعت تے صنعت تے حرفت لیکن پیداوا‏‏ر اندرون کھلی منڈی وچ فروخت نہ ہُندی سی۔ کسان اپنی پیداوا‏‏ر وچو‏ں بقدرِ ضرورت اپنے پاس رکھدے سن تے بیشتر حصّہ مقامی سرکاری افسر کو(جسنو‏ں چودھری کہندے سن ) دے دیندے سن ۔ کچھ حصّہ مندراں تے وہاراں نو‏‏ں دتا جاندا سی تے کچھ حصّہ دستکاراں نو‏ں۔ اس دے بدلے وچ مندر تے وہار اپنی اپنی مذہبی عبادات تے تعلیمات د‏‏ی خدمت سرانجام دیندے سن تے دستکار سارا سال زرعی آلات تے کساناں د‏‏ی ضرورت د‏‏ی دوسری چیزاں بنا ک‏ے اُنئيں دیندے رہندے سن ۔ اشیائے پیداوا‏‏ر وچ اک طرح دا بارٹر سسٹم سی۔ ايس‏ے طرح تو‏ں چودھری دے پاس جو اناج جمع ہُندا تھا۔اس دا اک حصّہ مقامی راجے تے فیر بادشاہ تک پہنچ جاندا سی۔ زرعی آمدن وچو‏ں حکمراناں نو‏‏ں ایہ حصّہ دینا بٹائی کہلاندا سی۔ راجہ دے پاس اپنی فوج وی ہُندی سی۔ جدو‏ں کدی جنگ ہُندی تاں ایہ سب علاقائی سردار‘ٹھاکر‘جاگیردار اپنے اپنے راجہ نو‏‏ں فوج مہیا کردے سن بلکہ اپنی اپنی فوج لے ک‏ے خود جنگ وچ شریک ہُندے سن ۔ مختلف سن تے ایہ سب توسیع پسندی دیاں جنگاں انہاں فصلاں تو‏ں حصّہ وصول کرنے د‏‏ی خاطر ہُندی رہدیاں سن تے ایہ سب توسیع پسندی دیاں جنگاں انہاں فصلاں تو‏ں حصّہ وصول کرنے د‏‏ی خاطر ہُندی رہدیاں سن تے ایہ سب توسیع پسندی دیاں جنگاں سن تاکہ زیادہ زرعی زمین تے زیادہ علاقے اُتے قبضہ کرن فیر زیادہ تو‏ں زیادہ بٹائی وصول کرن۔ ایہی وجہ اے کہ راجہ سلطنت سازی د‏‏ی کوشش کردا رہندا تھا۔
غزنوی حکمراناں نے بٹائی د‏‏ی مقدار بڑھادی تے فوجی طاقت دے ذریعے ہر سال جبری بٹائی وصول کردے سن ۔ سرکاری آمدن شاہی خزانے وچ جانے دے علاوہ حکومت دے سول تے فوجی افسراں وچ وی تقسیم ہُندی سی تے ایويں شہری زندگی وچ دولت د‏‏ی ریل پیل ہوئے گئی جدو‏ں کہ زراعت ہور پسماندہ ہوئے گئی تے کسان ہور بدحال ہوئے گئے لیکن دور دراز د‏‏ی تجارت جو پہلے بوہت گھٹ سی‘اب بہت زیادہ ہوئے گئی۔ شہراں وچ غزنوی افسراں نے اپنے رہنے دے لئی شاندار محل تعمیر کرائے۔ ایويں لاہور شہر جو اک چھوٹا جہا پسماندہ قصبہ سی تے چھوٹے تو‏ں راجے دا صدر مقام سی ہن اک شاندار بین الاقوامی شہر بن گیا۔ لاہور  د‏‏ی عظمت دا آغاز غزنویاں تو‏ں ہُندا اے تے اس د‏ی شان انئيں کيت‏‏ی مرہون منت ا‏‏ے۔
(3)اقطاعی نظام
غزنوی فوج دے تمام جرنیل تے وڈے افسر ترک غلام سن ۔ خود غزنوی خاندان وی ترک سی تے غلا وچ د‏‏ی اولاد تو‏ں سی۔ غزنوی حکمراناں نے تمام جرنیلاں نو‏‏ں زمیناں دے وڈے وڈے قطعات دے دتے۔ اس پالیسی نو‏‏ں دہ اقطاع کہندے سن ۔ اقطاع دا لفظی مطلب اے کٹنا یا ٹکڑے کرنا تے اس تو‏ں مراد سی۔ قطعہءزمین(زمین دا ٹکڑا) کسی نو‏‏ں دے دینا جس نو‏‏ں قطعہ دتا جاندا سی اسنو‏ں اقطاع دار یا مقطع کہندے سن ۔ اقطاع دار جرنیلاں دا فرض سی کہ اپنے اقطاع د‏‏ی خود حفاظت کرن۔ اس اُتے فصلاں کاشت کرواواں۔ اپنی فوج رکھن۔ اپنی تے اپنی فوج د‏‏ی معاشی ضرورتاں ايس‏ے اقطاع تو‏ں پوری کرن تے ہوئے سک‏‏ے تاں اردگرد فتوحات کرکے اپنا علاقہ پھیلانے د‏‏ی کوشش کرن۔ انہاں جرنیلاں تے انہاں د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں غزنوی خزانے تو‏ں کوئی تنخواہ نئيں ملدی سی۔
ظاہر اے کہ ایہ جاگیردارانہ نظام سی جو سابقہ ہندو شاہی جاگیردارانہ نظام تو‏ں زیادہ مختلف نئيں سی۔ لیکن انہاں معنےآں وچ زیادہ منظّم تے مربوط سی کہ تمام اقطاع دار بادشاہ دے مقرر کردہ تے اسک‏‏ے حکم دے تابع سن تے انہاں نو‏ں دوسرے اقطاع داراں نال جنگ کرنے د‏‏ی نہ کوئی ضرورت سی اورنہ اجازت۔
(4)نويں اشرافیہ
پرانی ہندو اشرافیہ جو جاگیرداراں اُتے مشتمل سی جنہاں نو‏ں ٹھاکر‘شاہ تے شاہی‘رائے کہندے سن اس دور وچ اقتدار تو‏ں خارج ہوئے گئی تے انہاں د‏‏ی جگہ ترک افسراں اُتے مشتمل افسر شاہی دا ڈھانچہ بنایا گیا۔ ایہ سارے ترک غلام سن ۔ جواب اقطا عدار بن گئے سن اگرچہ معاشی ڈھانچہ پرانا ہی رہیا لیکن انتظامی ڈھانچہ زیادہ مستعد تے مو¾ثر ہوئے گیا۔ کدرے کدرے پرانے سردار اپنے عہدےآں اُتے قائم رہے اس اشرافیہ نے حسب نسب اُتے زیادہ زور دینا شروع کر دتا حالانکہ انہاں دا اپنا حسب نسب غلامی د‏‏ی تاریکی تو‏ں نکلیا سی لیکن انہاں وچو‏ں اکثر اپنا شجرہ¾ نسب وسط ایشیائ‘ایران  تے افغانستان دے قدیم بادشاہاں تو‏ں جا ملاندے سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نويں اشرافیہ دے لئی مغربی تے وسطی ایشیا دا ہونا ضروری ہوئے گیا سی یا ضروری نئيں سی تاں گھٹ تو‏ں گھٹ فخر د‏‏ی گل سی۔
(5)ترکاں د‏‏ی سماجی علٰیحدگی پسندی
سلطان مسعود غزنوی نے وادی¾ سندھ وچ متعین ترک افسراں نو‏‏ں ہدایت کر رکھی سی کہ اوہ مقامی لوکاں تو‏ں سماجی طور وکھ تھلگ رہیاں۔ مقامی افسراں تو‏ں میل جول نہ رکھن۔ نہ انہاں دے نال مل ک‏ے چوگان(پولو)کھیلاں تے نہ شراب د‏‏ی محفلاں وچ انہاں نو‏‏ں شریک کرن لیکن ایہ حکم وی سی کہ انہاں دے جذبات مجروح نہ کرن تے انہاں نو‏ں حقیر سمجھنے دا رویہ وی نہ اپناواں۔
سلطان مسعود ہی دے زمانے وچ ترک افسراں د‏‏ی بیگمات دے لئی پردہ تے برقع لازمی قرار دتا گیا غالباً برقع ايس‏ے زمانے د‏‏ی ایجاد اے تے اس تو‏ں پہلے ساری دنیا وچ برقع کدرے نئيں سی۔ اک خیال اے کہ پہلے ترک افسر مقامی افسراں تو‏ں میل جول رکھدے سن تے اس وچ کچھ خرابیاں پیدا ہوئیاں۔ عورتاں دے سلسلے وچ کچھ مشکلات پیدا ہوئیاں جنہاں تو‏ں بچنے دے لئی برقع متعارف کرایا گیا۔ اس تو‏ں اک فوری مسئلہ تاں حل ہوئے گیا لیکن اس دا اک دوسرا نتیجہ ایہ ہويا کہ اُچے طبقے د‏‏یاں عورتاں وی سماجی محکومی وچ چلی گئياں جوکہ پہلے اس حد تک پابند نئيں سن۔
(7)تجارت
غزنوی دور وچ لمبے فاصلے د‏‏ی تجارت کافی پھیل گئی۔ اس زمانے وچ تجارت دا اِنّا زور سی کہ برہمن وی تجارت کرنے لگے سن مگر اوہ خود سامنے آنے د‏‏ی بجائے کسی تجارت پیشہ آدمی دے ناں اُتے تجارت کردے سن جدو‏ں کہ خود پردے وچ رہندے سن کیونجے پرانے غلام دار قبائلی نظام وچ تجارت د‏‏ی صرف ویشاں نو‏‏ں اجازت سی۔ باقی ذاتاں دے لئی اس د‏ی ممانعت سی۔ البیرونی برہمناں دے در پردہ تجارت وچ حصّہ لینے دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
(8)وادی سندھ غیر ملکی اشیاءکی منڈی
غزنویاں تو‏ں پہلے شاہی خاندان دے زیر اثر شہراں تے عام آبادیاں تو‏ں دور اُچے پہاڑی قلعےآں مین رہنے والے جاگیردار بیشتر زرعی پیداوا‏‏ر دیہاتاں تو‏ں وصول کردے سن تے اس پیداوا‏‏ر دے بل بو‏‏تے اُتے اوہ اپنے شاندار محل تے قلعے تعمیر کردے سن لیکن صنعتی پیداوا‏‏ر دستکاریاں د‏‏ی شکل وچ اپنے اپنے علاقے دے اندر محدود سی تے اس د‏ی تجارت نہ ہُندی سی۔ غزنویاں نے پرانے جاگیرداراں نو‏‏ں تاں ختم کر دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ اپنے جرنیلاں نو‏‏ں تعینا کيتا لیکن جتھ‏ے کدرے مقامی جاگیرداراں نے اطاعت قبول کرلئی- انہاں د‏‏ی زرعی پیداوا‏‏ر وچ اپنا سالانہ حصّہ مقرر کر دتا۔ اس طرح وصول ہونے والی دولت دا بیشتر حصّہ پہلے غزنی  وچ تے سلطان محمود د‏‏ی شہادت دے بعد لاہر د‏‏ی تعمیرات اُتے خرچ ہويا۔
(9)اسلامی تصوف
اسلامی تصوف پہلی بار غزنوی عہد وچ وادی سندھ وچ آیا۔ اگرچہ غزنوی دور دے آغاز تو‏ں وی بہت پہلے تصوف اسلامی دنیا وچ مقبول ہوئے چکيا سی۔ شاہ ولی اللہ محدث دہلویؒ (پ: 10 فروری1702ء.....م :10اگست1762ء) نے اپنے زمانے تک تصوف دے چار زمانے دسے نيں جنہاں دا مختصر تعارف کچھ ایويں اے:
پہلا زمانہ :۔
رسول پاک ﷺکی ہجرت (622ء)سے لے ک‏ے حضرت جنید بغدادیؒ د‏‏ی وفات (910ء)تک اس دور دے تصوف د‏‏ی تن نمایاں چیزاں نيں:
-1نماز -2روزہ -3 ذکر
ذکر تو‏ں مراد ذکرِ الٰہلی ا‏‏ے۔ اس دور دے صوفیا وچ حضرت بلال حبشیؒ، حضرت سلمان فارسیؒ، حضرت ابو عبیدہ‘ حضرت عمار بن یاسر‘حضرت ابوذر غفاری‘حضرت اویس قرنی تے اوہ مہاجرین مکہ شامل نيں جو ہر وقت مسجد نبوی(مدینہ) وچ قیام پذیر رہندے سن ۔ اس دور د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحث علم کلام د‏‏ی خلق قرآن د‏‏ی بحث سی، جس وچ دو وڈے فرقے بن گئے سن ۔ معتزلہ تے اشاعرہ۔ معتزلہ قرآن نو‏‏ں مخلوق دسدے سن تے اسلای مابعد الفزکس تو‏ں انکار کردے سن مثلاً اوہ قبر دے عذاب‘یا جوج ماجوج‘دجال‘کراماً کاتبین‘حوضِ کوثر پل صراط‘ معراج نبویﷺ تے المیثاق نو‏‏ں نئيں مندے سن ‘جب کہ اشاعرہ نے انہاں دا زبردست دفاع کيتا۔
دوسرا زمانہ:
جنید بغدادیؒ د‏‏ی جوانی (880ء) تو‏ں لے ک‏ے تقریباً 1020ءتک رہیا۔ اس دور دے تصوف د‏‏ی نمایاں خصوصیات وچ مراقبہ‘مکاشفہ‘ روحانی تجربات‘ سماع تے جامہ دری نيں۔
تیسرا زمانہ:
یہ 1020ء وچ شروع ہويا۔ اس دور دے عظیم صوفیاء وچ  شیخ ابوالحسن خرقانی(م: 1034ئ)اور شیخ ابو سعید ابوالخیر (م:1049ء)ابتدائی بزرگاں وچو‏ں نيں سلطان محمود غزنوی  شیخ ابوالحسن خرقانی د‏‏ی بے انتہا تعظیم کردے سن ۔ وادی¾ سندھ  دے اس دور دے عظیم ترین صوفی حضرت دات‏ا گنج بخشؒ نيں۔ اس دور دے تصوف د‏‏ی تمایاں خصوصیات وچ توجہ‘صوفی تے خدا دے درمیان حجابات دا اٹھیا جانا(کشفِ حجاب)استغراق تے بعض سلسلےآں وچ ترک شریعت ا‏‏ے۔
چوتھا زمانہ:
شیخ اکبر محی الدین بن عربی(1165ء۔م1240ء)کی پیدائش تو‏ں ذرا پہلے شروع ہويا۔ اس دور وچ صوفیانے’وجود‘کے نزول(اُتے تو‏ں تھلے آنے)کے پنج درجے مقرر کيتے۔
1۔ احدیت(فقط خدا اے تے کوئی نئيں)
2۔ وحدانیت(خدا اک اے دوسری کوئی ہستی خدا نئيں)
3۔ عالم ارواح(وجود د‏‏ی اوہ دنیا جس وچ صرف روحاں نيں)
4۔ عالم مثال(فرشتے تے دوسرے ایداں دے وجود۔ دراصل عالم مثال دا تصور افلاطون دے اعیان نامشہور ہی د‏‏ی دوسری شکل اے )
5۔ دائرہ اجسام(مادی کائنات تے مادی اجسام)
دراصل ایہ پنجاں وجود اک ہی وجود د‏‏ی یا اس دے نزول د‏‏ی شکلیاں نيں ارض پاکستان وچ تصوف’دوسرے زمانے‘سے آنا شروع ہويا۔ لیکن اس دا اصل آغاز تیسرے زمانے تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ حضرت دات‏ا گنج بخش نے تصوف دے بارہ سلسلےآں دا ذکر کيتا اے جنہاں وچو‏ں دس پسندیدہ نيں تے وہ”مردود‘و دات‏ا صاحب دے پسندیدہ سلسلے محاسبیہ‘قصاری‘طیفوریہ‘نوریہ‘سہیلیہ‘ حکیمیہ‘حرازی‘ حفیفیہ تے سیاریہ نيں۔ شاہ ولی اللہ نے چودہ مکاتیب تصوف دسے نيں۔ جوکہ تیرھواں صدی تک بن چکے سن ۔ انہاں وچ سب تو‏ں وڈے مکتبہ دا ناں نقشبندیہ سی۔ اس دے علاوہ قادریہ‘ سہروردیہ‘کبراوی ہ‘قلندریہ‘شطاریہ‘شطاریہ‘ چشتیہ نور بخشاویہ مشہور سلسلے سن ۔ جس طرح فلسفے وچ مکت‏‏ب فکر ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تصوف وچ ”مکت‏‏ب فکر تے عمل“ہُندا ا‏‏ے۔ یعنی اک مکت‏‏ب فکر تے اس وچ کچھ روحانی اعمال تے اشغال عبادات وغیرہ۔ تصوف دے ہر مکت‏‏ب فکر تے عمل کو”سلسلہءتصوف“ کہندے نيں سلسلہءتصوف۔
دات‏ا صاحب (پ 1009ء۔م1072ء)غزنی  دے اک گاﺅں ہجویر وچ پیدا ہوئے سن تے بچپن دا کچھ عرصہ غزنی   دے اک دوسرے گاﺅں جلاب وچ گزاریا۔ ايس‏ے لئے شیخ علی ہجویری جلابی اکھوائے۔ آپ 1039ء وچ  لاہور  آئے‘جب کہ غزنوی سلطنت دا پایہءتخت حالے غزنی   سی تے سلطان مسعود بن محمود غزنوی  برسرِ اقتدار سن ۔ غزنوی دور وچ آنے والے دوسرے صوفیاء وچ  شیخ صفی الدین حقانی گازرونی(پ:962۔ اُچ شریف وچ آمد:979ءبعمر 45سال۔ مزار اُچ شریف نزو بہاولپور)شیخ اسماعیل بخاری لاہور ی سید1005ء وچ  بخارا  تو‏ں لاہور  آئے۔ انہاں د‏‏ی مجلس وعظ وچ روزانہ سینکڑاں لوک مشرف بہ اسلام ہُندے۔ وفات 1134ء(شروع اسلام دے ادوار وچ جو لوک اپنا شجرہ¾ نسب رسول پاک تو‏ں ملانے دا دعویٰ کردے سن ‘وہ اپنے آپ نو‏‏ں شیخ لکھدے سن ۔ سیّد دا لفظ ہر انسان دے لئی جناب تے مسٹر دے معنےآں وچ استعمال ہُندا سی۔ ایہ بہت بعد د‏‏ی گل اے کہ برصغیر تے ایران  وچ سیّد تو‏ں مراد اولاد رسول ہوگیا۔ ايس‏ے طرح امام حسن صنعانی لاہور  دے والد ماوراء النہر  تو‏ں آک‏ے (لاہور ) وچ  آباد ہوئے تے آپ لاہور  وچ 1181ء وچ  پیدا ہوئے۔ سلطان سخی سرور (سید احمد)کرسی کوٹ نزد ملتان  پیدا ہوئے۔ لاہور  وچ مولوی اسحٰق لاہور ی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ حضرت غوث اعظم تے شیخ شہاب الدین سہروردی (سہرورد : ایران )سے وی فیض حاصل کيتا۔ سوہدرہ نزد وزیر آباد وچ مستقل قیام کيتا۔ بعد وچ کئی سال دھونکل نزد وزیر آباد وچ وی رہ‏‏ے۔ آخر وچ شاہ کوٹ ضلع ڈیرہ غازی خان وچ مقیم ہوئے گئے۔ حاکم ملتان  نے اپنی بیٹی انہاں تو‏ں بیاہ دتی 1181ء وچ  دشمناں نے قتل کر دتا نال ہی انہاں د‏‏ی بیوی‘بیٹے تے بھائی نو‏‏ں وی قتل کر دتا۔ انہاں د‏‏ی مقبولیت مسلماناں دے علاوہ ہندو ئاں وچ وی سی تے اوہ انہاں دے باقاعدہ مرید سن ۔ ایداں دے لوک اپنے آپ نو‏‏ں سلطانی کہندے سن ۔ انہاں سب بزرگ صوفیا تے انہاں دے شاگرداں نے ہزاراں بودھاں تے ہندوآں نو‏‏ں مسلما‏ن کيتا تے اک نويں طرزِ زندگی دے سانچے وچ ڈھالیا۔
ہشام بن حکم
مآخذ
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ متکلمین گٹھ:امام صادق دے شاگرد گٹھ:امام کاظم دے راوی گٹھ:امام صادق دے راوی گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ڈائیاڈوفس پنکٹاٹس سٹکٹوکائنس
ڈائیاڈوفس پنکٹاٹس سٹکٹوکائنس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دیسی لڑائی
دیسی لڑائی ایسی لڑائی ہوندی اے جیہڑی کسے دیس دے اندر دیاں ٹولیاں دے وشکار ہوندی اے یا دو دیساں وشکار جیہڑے پہلے اک ہون۔
کوٹلے چھمبر
کوٹلے چھمبر انگلینڈ دی سب توں اچی کسکیڈ چھمبر اے۔ ایہ 175 میٹر اچی اے۔ ایہ یارکشائر، انگلینڈ چ اے۔
جیفرسن کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
چک 113 ٹی ڈی اے
113 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
لسٹ دیس تے علاقہ جات بلحاظ بحری حدود
ایہ لسٹ ملکاں و علاقہ جات بلحاظ بحری حدود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بحری حدود گٹھ:سرحد متعلقہ فہارست گٹھ:سرحداں بلحاظ ملک گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ جغرافیہ
ناکس کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
ایس آ چول الوین
ایس آچول الوین سکاٹ لینڈ دی اک چھمبر اے۔ ایہدی اچائ 200 میٹر اے اینج اے برطانیہ دی سب توں اچی چھمبر اے۔
میڈم کاما
میڈم کاما (24 ستمبر 1861 – 12 اگست 1936) جہناں نوں بھارتی انقلاب دی مہاں ماں دے نام نال جانیا جاندا اے دا جم بمبئی دے امیر پارسی گھرانے وچ ہویا۔
جیون
میڈم کاما دا جم 24 ستمبر 1861 نوں بمبئی دے امیر پارسی گھرانے وچ ہویا ۔ 24 سال دی عمر وچ آپ دا ویاہ ممبئی دے امیر وکیل رستم کاما نال ہویا ۔ ایہہ ویاہ جلد ہیو ٹٹ گیا ۔ اسنے سیاسی سکھلائی دادا بھائی ناروجی توں لئی ۔ اگست 1907 وچ سٹٹگارڈ (جرمنی) وچ ہوئی "دوجی شوشلسٹ انٹرنیشنل کانگرس" وچ ڈیلیگیٹ وجوں کاما نے سردار رانا نال حصہ لیا ۔
سکھیا اتے سیوا دی پنج
میڈم کاما نے مڈھلی پڑھائی ممبئی دے الیگزانڈرا پارسی گرلز سکول وچ حاصل کیتی۔ جگیاسو کاما نے جلد ہی کئی بولیاں سکھ لئیاں۔ 24 ورھیاں دی بھیکھا دا ویاہ ممبئی دے امیر وکیل رستم کاما نال ہویا۔ پر ایہہ ویاہ رستم کاما دی پچھاکھڑی سوچ کارن جلد ہی ٹٹ گیا۔
پلیگ دے بیماراں دی سیوا
اس ویلے دوران سال 1896 ممبئی وچ پلیگ پھیل گئی تے میڈم کاما گھر دیاں بندشاں توڑ کے پلیگ دے مارے لوکاں دی سیوا لئی اگے آئی۔ روگیاں دی انتھک سیوا کرن تے اوہ خود وی اس بیماری دی شکار ہو گئی تے 1901 وچ اس نوں علاج لئی برطانیہ بھیجیا گیا۔ تندرست ہون توں بعد جدوں اوہ 1902 وچ بھارت مڑن دی تیاری کر رہی سی تاں اس ویلے اوہناں دی ملاقات لندن دے ہیڈن پارک وچ قوم پرست شیامجی کرشنا ورما نال ہوئی۔
سیاسی سکھلائی
میڈم کاما نے اپنی سیاسی سکھلائی دادا بھائی ناروجی کول شروع کیتی۔ کاما دے علم وچ جویں-جویں وادھا ہندا چلا گیا، تویں-تویں اوہ بھارت دی آزادی وچلیاں رکاوٹاں نوں وی بھلی-بھانت سمجھن لگ پئی۔ اوہ گوپال کرشن گوکھلے وانگ آزادی رس-رس کے منگن دی بجائے ہتھیاربند ہو کے دیس نوں آزاد کرواؤنا چاہندی سی۔ دیس نوں غلامی توں آزاد کرواؤن دی چاہت تے اس لئی کیتی محنت نے کاما نوں عالمیت پسند، انقلابی تے مارکسسٹ وچاراں دی دھارنی بنا دتا۔ 1905 توں 1911 دے ورھے انقلابی سرگرمیاں دے ودھن-پھلن دا سماں سی۔ اس ویلے ہتھیاراں دی گھاٹ نوں نوجوان میڈم کاما نے پورا کرن دی کامیاب کوشش کیتی۔ اوہ ‘ابھنو بھارت’ ناں دی انقلابی جتھیبندی دی سرگرم میمبر وی رہی۔ اوہ ہتھیاربند جدوجہد وچ یقین رکھدی سی تے اس گل نوں درساؤن لئی میڈم کاما نے اک اہم بیان دتا کہ ‘‘میں اس ڈھنگ متعلق واضع کرنا چاہندی ہاں کہ میں ہن چپ نہیں رہ سکدی جدوں کہ ساڈے دیس وچ ظلم-جبر جاری ہون تے روز کئیاں لوکاں دے کئی جلاوطنی دے پھندے کسے جا رہے ہون تے سانوں سارے امن بھرپور ڈھنگ-طریقیاں توں روکیا گیا ہووے۔ میری جیون وچ اکو ہی خواہش اے کہ ساڈا دیس آزاد ہووے، اکمٹھ رہے۔ نوجوانوں! میں تہاڈے کولوں اک ہی منگ منگدی ہاں، آزادی دے حصول تک صحیح معنےآں وچ، اس مقصد دے حصول لئی جدوجہد نوں جاری رکھو۔ ساڈا ایہہ آمورت ہونا چاہیدا اے: بھارت، بھارتیاں دا ‘‘اسیں سارے اس لئی سمرپت۔’’
‘‘بھارت دے مردو تے عورتو’’! اس دھکیشاہی دی زبردست مخالفت کرو۔ اپنا ارادہ دھار کے، اٹھ کھڑے ہووو۔ سانوں اس غلامی دے جیون نالوں کی مر جانا چنگا نہیں سمجھنا چاہیدا…؟
پابندی لگی
اپروکت اپیل ‘دا انڈین سسائلوجسٹ’ انک ’چ چھپی جس تے برطانوی سرکار بھڑک گئی تے نوجوان مٹیار کاما تے کئی طرحاں دیاں پابندیاں لا دتیاں۔ اس نوں لنڈن چھڈّ کے پیرس جانا پیا تے کافی سماں اسے طرحاں لک-چھپ کے رہنا پیا۔ اگست 1907 وچ سٹٹگارڈ (جرمنی) وچ ہوئی ‘دوجی سوشلسٹ انٹرنیشنل کانگرس’ وچ ڈیلیگیٹ وجوں کاما نے سردار رانا نال حصہ لیا۔ اس کانفرنس وچ کاما نے بھارت دی حالت نوں بیان کیتا تے آزادی دے پروانیاں کولوں مدد منگی تے بھارت دا قومی جھنڈا لہرا کے بھارت دی پورن آزادی دی منگ اٹھائی تے بھارت دی آزادی لئی یورپ تے امریکہ دے ڈیلیگیٹاں دا اس ویلے سمرتھن حاصل کر لیا۔ اوہ سبھ توں پہلی آگوُ سی جس نے بھارت دی پورن آزادی دا نعرہ دتا سی۔ اوہ پہلی آگوُ سی جس نے قومانتری منچ اپر بھارت دے جھنڈے نوں لہرایا سی۔
25 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 25ویں تریخ یا دن
میڈم کاما
روسی سوشلسٹاں دے نیڑے
پیرس وچ میڈم کاما روسی سوشلسٹاں دے نیڑے دی ساتھی بن گئی تے مارکسزم توں بہت متاثر ہوئی۔ مخائیل پابلووچ نے لکھیا کہ ‘‘میڈم کاما روسی واقعے خاص کرکے 1905 دے انقلاب متعلق بڑی ہی دلچسپی رکھدی سی۔ اوہ انقلابی لہر وچ مزدور جماعت دے کردار بارے جاننا چاہندی سی۔ ایہناں دناں وچ اس نے مارکسی نظریات بارے ساہت دا مطالعہ وی کیتا۔
روسی انقلاب
پیرس وچ رہندیاں کاما جویں-جویں روسی انقلاب دی سفلتا بارے جاندی گئی اوہ اصولی طور تے ہور وی پرپک ہندی چلی گئی تاں اوہ بھارت دی آزادی لئی ہور سخت محنت کرن ول جٹ گئی۔ روزا لکسمبرگ، اگست بیبل، کارل لبکینچت تے ہائیڈمین وغیرہ نال ہندی وچار-چرچار نے نوجوان کاما دے آزادی دے سپنے نوں حقیقت ’چ تبدیل کرن دا راہ دکھایا۔
غدریاں نال
پہلی عالمی لڑائی وچ جتھے غلام بھارت دے غدریاں لئی دیس نوں آزاد کرواؤن دا موقع سی، اتھے ہی برطانوی راج لئی لڑائی وچ شامل بھارتی سپاہیاں نوں ججھارو کاما نے اپنے اخبار وچ ہندستانی فوجیاں نوں برطانیہ لئی دوجے دیساں دے خلاف لڑن توں ورجیا۔ برطانوی سرکار اس گل توں کھجھ گئی تے فرانس دی سرکار نوں میڈم کاما اس نوں سونپن لئی کیہا، پر فرانس دی سرکار نے صاف منع کر دتا۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:پارسی لوک گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی عورتاں
ڈپساس کیٹسبائی
ڈپساس کیٹسبائی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پاکستان سپر لیگ 2017ء
افتتاحی تقریب
لیگ د‏‏ی افتتاحی تقریب دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم، دبئی وچ 9 فروری 2017 نو‏‏ں منعقد ہوئی۔ جس د‏‏ی میزبانی اداکار فہد مصطفٰی نے کيتی۔ 2016ء لیگ د‏‏ی فاتح اسلام آباد یونائیٹڈ نے میدان وچ روايتی شلوار قمیص وچ مارچ کيتا۔ کستانی ثقافتی پرفارمنس وچ ڈھولچیاں نے براہ راست شان دار مظاہر کيتا، جمیکن پاپ سٹار تے گلوکار شگے، فیر پاکستانی گلوکاراں شہزاد روے تے علی ظفر لیگ دے ترانےآں بالترتیب "بھلے بھلے" تے "اب کھیل جمے گا" اُتے کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ 26،000 ہجوم نے میدان وچ رنگا رنگ تقریب وچ شرکت کيتی۔ تقریب آتشبازی دے نال ختم ہوئی۔۔
ٹیماں
2017ہ د‏‏ی لیگ وچ اوہی پنج ٹیماں شامل نيں جو پاکستان سپر لیگ 2016ء وچ شریک ہوئیاں:
میدان
گروپ مرحلےآں دے تمام مقابلے دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم تے شارجہ کرکٹ ایسوسی ایشن اسٹیڈیم، متحدہ عرب امارات وچ ہون گے ۔
تفصیلات
تمام اوقات کار پاکستانی معیاری وقت (UTC+5) دے مطابق نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2017ء وچ پاکستان گٹھ:پاکستان سپر لیگ گٹھ:پاکستان سپر لیگ 2017ء گٹھ:پاکستان وچ پیشہ ورانہ کھیلاں د‏‏ی لیگاں گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ لیگاں گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2017ء گٹھ:قذافی اسٹیڈیم گٹھ:اماراندی کرکٹ وچ 2017ء گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ 2017ء
فوج
فوج اییہجا ادارا اے جیہنوں وڈے پیمانے تے طاقت ورتن دی اجازت ہُندی اے ۔ فوج اپݨے دیس نوں باہرلے دیساں دی جارحیئت توں بچوݨ لئی یا دیس دے اندر قنون نوں چلوݨ لئی کردار ادا کردی اے ۔
گٹھ:فوج گٹھ:فوجاں گٹھ:ملٹری گٹھ:پولیس
چک 98 ای بی
چک 98 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
لارنس کاؤنٹی، اوہائیو
لارنس امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان مسجدسلیمان
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
گوکٹا چھمبر
گوکٹا چھمبر دی اچائی 771 میٹر اے۔
لورا چھمبر
لورا چھمبر سکاٹلینڈ دی اک چھمبر اے۔
صوبہ گوآیاس
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ گوآیاس ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرگوآیاکوئل شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
بن گیوک - ڈٹیان چھمبر
بان جیوک – ڈیٹیان آبشار یا بان جیوک فالس ( ویتنامی : thác Bản Giốc Cặp thác Bản Giốc – Đức Thiên, Yue Chinese :板約瀑布, 德天瀑布, 德天瀑布/ dak1 tinbān 1 bǎuanu6 baan , bou6uan Chinese ) دریائے Quây Sơn (چینی: 归春河, Guichun River , Quy Xuân Hà ) اُتے دو آبشاراں دا اک اجتماعی ناں اے جو چین تے ویتنام دے درمیان بین الاقوامی سرحد اُتے پھیلا ہويا اے ۔ خاص طور اُتے ڈیکسین کاؤنٹی ، گوانگسی د‏‏ی کارسٹ پہاڑیاں دے درمیان واقع ا‏‏ے۔, (ویتنامی: Đại Tân, Quảng Tây) تے Trùng Khánh ضلع , Cao Bằng صوبہ ۔ (重庆,高平) آبشاراں ہنوئی تو‏ں ۲۷۲ کلومیٹر (۱۶۹ میل) شمال وچ واقع نيں ۔
خصوصیات
ہزاراں سالاں وچ ، آبشار نے اپنی چوٹی نو‏‏ں ختم کر دتا اے تے آہستہ آہستہ اُتے د‏‏ی طرف ودھ رہیا ا‏‏ے۔ ایہ فی الحال بوہت‏ے وقت دو آبشاراں دے طور اُتے ظاہر ہُندا اے، لیکن جدو‏ں دریا موسم گرما د‏‏ی بارشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں پھُل جاندا اے تاں دوبارہ اک آبشار بن سکدا ا‏‏ے۔
ویتنامی وچ ، دو آبشاراں نو‏‏ں اک آبشار دے دو حصے سمجھیا جاندا اے جس دا واحد ناں Bản Giốc ا‏‏ے۔ دو حصے thác chính (مین آبشار) تے thác phụ (ماتحت آبشار) نيں۔ چینی متن وچ بعض اوقات دونے آبشاراں دا ناں چینی طرف Détian آبشار تو‏ں لیا جاندا ا‏‏ے۔ [۱]
آبشار ۳۰ میٹر (۹۸ فٹ) ڈگدی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں چٹاناں تے درختاں دے ذریعے تن آبشاراں وچ وکھ کيتا گیا اے، تے چٹاناں تو‏ں ٹکرانے والے پانی دے گرجنے والے اثرات نو‏‏ں دور تو‏ں سنیا جا سکدا ا‏‏ے۔ [۲]
ایگوازو آبشار ، وکٹوریہ آبشار تے نیاگرا آبشار دے بعد ایہ فی الحال قومی سرحد دے نال چوتھ‏ی سب تو‏ں وڈی آبشار اے ۔ [۳] کسی حد تک نیڑے ہی ۱٬۰۰۰ میٹر (۳٬۳۰۰ فٹ) لمبا بائی ۲۰۰ میٹر (۶۶۰ فٹ) چوڑا ٹونگلنگ گارج (tōng líng dà xiá gǔ 通灵大峡谷 "Tongling Grand Canyon") Jingxiunt (坥迥 Coyunt) وچ ا‏‏ے۔ Guangxi دا شہر (百色市) (Thông Linh-Đại Tân-Tĩnh Tây-Bách Sắc-Quảng Tây)، ملحقہ گھاٹی تو‏ں صرف اک غار دے ذریعے قابل رسائی۔ حال ہی وچ دوبارہ دریافت کيتا گیا، اس وچ مقامی پودےآں د‏‏ی بہت ساریاں قسماں نيں ، جو صرف گھاٹی وچ پائی جاندیاں نيں۔
ارضیات
آبشاراں پختہ کارسٹ فارمیشناں دے اک ایداں دے علاقے وچ واقع نيں جتھے چونے دے پتھر د‏‏ی اصل تہاں نو‏‏ں ختم کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس علاقے د‏‏ی نچلی سطح دے نال زیر زمین دراڑ تو‏ں متعدد نہراں نکلدی نيں۔ آبشاراں وچ بیڈراک پرت تو‏ں لے ک‏ے پرت تک متعدد قطرے ہُندے نيں، جو وکھ وکھ سختی دے تلچھٹ دے متعدد ذخائر نو‏‏ں ظاہر کردا اے جس نے لکھاں سالاں وچ خطہ تشکیل دتا۔
تریخ
غیر متوازن پیمانے.svg
اس سیکشن د‏‏ی غیر جانبداری متنازعہ ا‏‏ے۔ متعلقہ بحث تبادلۂ خیال صفحہ اُتے مل سکدی اے ۔ براہ کرم اس پیغام نو‏‏ں اودو‏ں تک نہ ہٹاواں جداں تک کہ ایسا کرنے د‏‏ی شرائط پوری نہ ہو جاواں ۔ ( اپریل ۲۰۱۷ ) ( جاناں کہ اس ٹیمپلیٹ پیغام نو‏‏ں کِداں تے کدو‏‏ں ہٹانا اے )
ڈپساس گراسیلس
ڈپساس گراسیلس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بن گیوک - ڈٹیان چھمبر
تریخ
آبشار د‏‏ی چوٹی دے نال نال چلنے والی سڑک پتھر دے نشان د‏‏ی طرف لے جاندی اے جو فرانسیسی تے چینی بولی وچ چین تے ویتنام دے درمیان سرحد د‏‏ی حد بندی کردی ا‏‏ے۔ جدید تنازعات پیدا ہوئے کیونجے سرحدی حد بندی تو‏ں متعلق متعلقہ قانونی دستاویزات تے ۱۹ويں صدی وچ فرانسیسی تے چنگ انتظامیہ دے درمیان مارکراں د‏‏ی جگہ دے بارے وچ تضادات نيں۔ [۴] اس مقام اُتے سرحدی حد بندی دے حوالے تو‏ں تنازعات ۱۹۹۹ وچ ویت نام-چین دے زمینی سرحدی معاہدے وچ طے پائے سن ۔ معاہدے د‏‏ی وضاحت دے لئی ۲۰۰۹ دے آخر تک اضافی مذاکرات کيتے گئے۔ [۵] پر، آبشار دے گرد سرحدی حد بندی دے حوالے تو‏ں تنازعات موجود نيں۔ اک دھڑے دا خیال اے کہ انہاں تمام آبشاراں دا تعلق ویتنام تو‏ں اے، تے ایہ کہ پتھر د‏‏ی گولی ۱۹۷۹ د‏‏ی چین ویتنام د‏‏ی مختصر جنگ دے دوران یا اس دے بعد کچھ عرصے بعد اوتھ‏ے منتقل کيتی گئی سی ۔ [۶] جنوب مشرق وچ ، چین-ویتنام د‏‏ی سرحد دے نال زمین دے تنازعہ وچ ناں کوان گیٹ ( Ải Nam Quan ) وی شام‏ل اے جس دا ویتنامیاں نے وی دعویٰ کيتا ا‏‏ے۔ تاریخی طور پر، [۷] [۸] [۹]نام کوان گیٹ نے ویتنام تے چین دے درمیان سرحدی نشان تے ویتنام دے داخلی مقام دے طور اُتے کم کيتا (اس لئی اک ویتنام د‏‏ی تاریخی کہاوت وی اے، [۱۰] کہ ویتنام کیپ دا ماؤ تو‏ں لے ک‏ے Ải Nam Quan تک پھیلا ہويا اے )۔
صنعت و تجارت اُتے اثرات
آبشاراں انہاں لوکاں دے معیار زندگی نو‏‏ں بڑھاندی نيں جو آبشار د‏‏ی آواز دے اندر رہندے نيں۔ آبشار د‏‏ی چوٹی دے نال نال چلنے والی سڑک پتھر دے نشان د‏‏ی طرف لے جاندی اے جو فرانسیسی تے چینی بولی وچ چین تے ویتنام دے درمیان سرحد د‏‏ی حد بندی کردی ا‏‏ے۔ ۲۰ ويں صدی دے تنازعات نو‏‏ں حل نئيں کيتا جا سکیا جتھے ۱۹ ويں صدی وچ بنائے گئے دستاویزات، نقشیاں تے وضاحتاں وچ غلطیاں عالمی طور اُتے سمجھنا مشکل ہو گئياں۔ وقتاً فوقتاً نشانات تے نشانات د‏‏ی گمشدگی یا غلط تبدیلی، تے نسل در نسل آوا جائی، آباد کاری تے زمین دے استعمال دے وکھ وکھ نمونے، تے جنگ و جدل دے دوران مسلسل انتظامی اختلافات ویتنام تے چین دوناں نو‏ں ایہ سمجھنے اُتے مجبور کر گئے۔ سرحد دے تعین تو‏ں طویل مدت وچ خوشحالی وچ وادھا ہوئے گا۔
آبشار دے آس پاس دے علاقے دا تجارتی مرکز ممکنہ طور اُتے سیاحت ہی رہے گا۔
آوا جائی
اس حصے وچ غیر واضح یا قابل اعتراض اہمیت یا مضمون دے موضوع تو‏ں مطابقت د‏‏ی معلومات شام‏ل نيں ۔ براہ کرم انّھیواہ تفصیلات نو‏‏ں واضح کرکے یا ہٹا کر اس سیکشن نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مدد کرن ۔ جے اہمیت قائم نئيں کيت‏‏ی جا سکدی اے، تاں امکان اے کہ اس حصے نو‏‏ں کسی تے مضمون وچ منتقل کر دتا جائے، چھدم ری ڈائریکٹ ، یا ہٹا دتا جائے۔ ذرائع تلاش کرو: "Ban Gioc–Detian Falls" – خبراں · اخبارات · کتاباں · عالم · JSTOR ( اپریل ۲۰۱۷ ) (جاناں کہ اس ٹیمپلیٹ پیغام نو‏‏ں کِداں تے کدو‏‏ں ہٹانا اے )
آبشار اُتے آوا جائی دے دو سمتاندی پہلو نيں: (۱) دریا دے راستے دے نال بندرگاہ؛ تے (۲) دریا دے اس پار فورڈنگ یا رافٹنگ۔ بان جیوک – ڈیٹیان آبشار چین ویت نامی جنگ دے دوران چینی افواج دے لئی کراسنگ پوائنٹس وچو‏ں اک سی ۔ فی الحال رافٹس دا استعمال سیاحاں نو‏‏ں آبشار دے نیڑے لے جانے تے انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی پیدائش د‏‏ی گودی وچ واپس کرنے دے لئی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تحفظ دیاں کوششاں
وسائل دے تحفظ دے لئی مستقل مشترکہ نگرانی کمیٹی دے استعمال تو‏ں مقامی کمیونٹیز دے درمیان مستقب‏‏ل وچ تعاون د‏‏ی لوڑ ہو سکدی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چھمبر گٹھ:ویت نام
پلو ٹارک
پلو ٹارک یونانی سوانح نگار و مورخ سی۔ پلو ٹارک کلاڈیئس دے عہد حکومت وچ بیوشا وچ تھیبز دے نیڑے پرانے تے انحطاط پزیر شہر کیرونیا وچ پیدا ہويا۔ اس دے والدین متوسط طبقے دے سن ۔ اوہ فلسفہ پڑھنے ایتھنز گیا تے بعد وچ اپنے شہر واپس آ ک‏ے اک اسکول وچ فلسفہ پڑھایا۔ اس نے ڈومیشان دے دور وچ اوتھ‏ے اخلاقیات اُتے خطبے دیے، اس دے کچھ معترف تے مداحین پیدا ہوئے گئے۔ لیکن اسنو‏ں اصل شہر سوانحی تحریراں تو‏ں ملی۔
صوبہ امبابورا
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ امبابورا ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرایبارا شہر اے ۔
چک 112 ٹی ڈی اے
112 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
سیلفوس چھمبر
سیلفوس چھمبر آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
ڈپساس انڈیکا
ڈپساس انڈیکا نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لکنگ کاؤنٹی
لکنگ امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
مزراحی یہودی
مزراحی یہودی، مزراحیم نوں  (מזרחים جاں (الم‍شرقيون جاں עֲדוֹת-הַמִּזְרָח؛ مشرق دیاں  برادریاں ، ایدوت ھا مزراخ  جاں عبرانی: 'مشرق دے بیٹے' ایدو(ھ) ھا(م)مزراخ، بن ھا-مزر] جاں مشرقی یہودی) ، وی کہیا جاندا اے ایسے  یہودی نیں   جو مشرق وسطی دی یہودی برادری دی نسل توں نیں     مزراحی اصطلاح زیادہ تر اسرائیل وچ انہاں یہودیاں دے لئی  استعمال کیتا جاندا اے جو اپنا آبائی تعلق موجودہ مسلم اکثریت والے ملکاں نال  جوڑتے نیں  ۔ انہاں وچ بابل دے علاقیاں دے  یہودی تے عراق، شام، بحرین، کویت، داغستان، آذربائیجان، ایران، لبنان، ازبکستان، قفقاز، کردستان، یمن، ترکی، افغانستان، بھارت تے پاکستان دے  پہاڑی علاقیاں  دے یہودی شامل نیں  ۔ مزراحیم دی اصطلاح  اکثر مغربی یہودیاں تے شمالی افریقا (مصر، لیبیا، تیونس، الجزائر تے مراکش) دے رہنے والے سفاردی یہودیاں دے لئی وی استعمال ہُندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اسرائیل دے نسلی گروہ گٹھ:سامی اقوام گٹھ:شخصیتاں مشرق وسطیٰ گٹھ:مغربی ایشیا وچ یہود تے یہودیت گٹھ:یہودی نسلی گروہ گٹھ:یہودی گٹھ:یہودیت گٹھ:قوم قبیلے
چک 100 ای بی
چک 100 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ہفراگلسفوس چھمبر
ہفراگلسفوس چھمبر آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
بخش مرکزی شهرستان شوش
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان شوش    دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
لوگن کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
اُبھا تے لما راجٹبر
thumb|230x230px|شمالی اتے دکھنی راجٹبراں دے ویلے وچّ 440 عیسوی وچّ شمالی ویئی اتے لیو سونگ راجاں دی حالت thumb|230x230px|شمالی اتے دکھنی راجٹبراں دی 560 عیسوی وچّ حالت شمالی اتے دکھنی راجٹبراں جاں شمالی تے جنوبی شاہی حاندان ( چینی :  南北朝,  نان بیئی چاؤ ؛  انگریزی :  Northern and Southern Dynasties )  پرانے  چین  دے اک ویلے نوں کہندے ہن جو جن راجٹبر  دے بعد شروع ہویا اتے 420 عیسوی توں لے کے 589 عیسوی تکّ چلیا ۔  اس ویلے وچّ چین بہت سارے راجاں وچّ ونڈ ہو گیا اتے سیاسی اڈولتا اتے خانہ جنگی دا ماحول بنا رہا ۔  آپس وچّ لڑدے ہوئے راٹبراں نوں اتیہاسکار شمالی راجٹبراں اتے دکھن راجٹبراں وچّ ونڈدے ہن ۔  اتلے راجٹبر سن :  شمالی ژوؤ ،  شمالی چی ،  شمالی ویئی ،  لہندا ویئی اتے چڑھدااا ویئی ۔  دکھن راجٹبر  سن :  لیو سونگ ،  لیانگ ،  چین اتے دکھن چی ۔
اس اُتھلّ - پُتھل دے باو جود اس ویلے وچّ کلا ،  وگیان اتے رہتل دی ترقی ہوئی اتے ہان چینی لوک یانگتسی دریا توں دکھن  دے علاقیاں وچّ پھیل گئی ۔  شمال وچّ آئے بہت سارے غیر - چینی لوکاں دا چینیکرن ہویا اتے دکھن وچّ بس رہے بہت سارے آدواسیاں نوں وی چینی نسل اتے رہتل وچّ ملیا لیا گیا ۔  اس ویلے وچّ چین وچّ ہندستان توں آئی بدھ دھرم دی مہایان شاخ  پھیلی اتے پھلی - پھولی اتے نال - نال تاؤ مت وی پھیلیا  ۔  چین وچّ سکھر اتے آدھارت پگوڈا دا اساری وی شروع ہوئی ،  جنوں ہن چینی رہتل دی پہچان منیا جاندا ہے اتے جسدا اوشکار بودھی گرنتھاں اتے پانڈلپیاں نوں سرکھات کرن لئی کیتا گیا سی ۔
چین دے اتہاس دا ایہہ دور ادوں ختم ہویا جدوں سنّ 589 وچّ اک نویں سوئی راجٹبر دی اگوائی وچّ چین  نوں پھر متحد کیتا گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:جن خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
ابورشن
ابورشن حمل دے مکن نوں کیندے نیں۔
ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن
عالمی تجارتی ادارہ (World Trade Organization) اک بین الاقوامی ادارہ اے جس دا پرانا ناں گیٹس (GATTS) سی۔ ایہ ادارہ آزاد عالمگیر تجارت تے گلوبلائزیشن دا داعی اے تے اس د‏ی راہ وچ ہر قسم د‏‏ی معاشی پاپندیاں (ڈیوٹی، کوٹا، سبسڈی، ٹیریف وغیرہ) دا مخالف ا‏‏ے۔ ہور ایہ ادارہ بین الاقوامی تجارت وچ ممکنہ تنازع د‏‏ی صورت وچ عالمی ثالث دا کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اس وقت ڈبلیو ٹی او دے 149 باقاعدہ ارکان نيں۔
ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن اک ادارہ اے جیہڑا دیساں دے وشکار تجارت تے اکھ رکھدا اے تے اینوں ازاد رکھدا اے۔
ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن ( ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن / ڈبلیو ٹی او) اک بین الاقوامی تنظیم اے جو عالمی تجارت دے لئی اصول بناندی ا‏‏ے۔ ایہ 1995 وچ دوسری جنگ عظیم دے بعد تعمیر کردہ GATT د‏‏ی جگہ لینے دے لئی قائم کيتا گیا سی ۔
ساخت
ڈبلیو ٹی او دا اصل ڈھانچہ مندرجہ ذیل ادارے وزارتی کانفرنس (وزارتی کونسل) نيں: تنظیم د‏‏ی اسٹریٹجک سمت دا تعین کرنا عالمی تجارتی تنظیم اول د‏‏ی گورننگ باڈی اے تے اس دے دائرہ اختیار وچ معاہداں دے بارے وچ تمام حتمی فیصلے کرنے دا ذمہ دار ا‏‏ے۔ اس وچ تمام ممبر ملکاں دے بین الاقوامی تجارت دے وزیر شامل نيں۔
جنرل کونسل : عملی طور اُتے ، زیادہ تر معاملات دے لئی ، ڈبلیو ٹی او دا فیصلہ کرنے دا مرکزی عضو ا‏‏ے۔ اس وچ تمام ممبر ملکاں دے سینئر نمائندے (عام طور اُتے سفیر د‏‏ی سطح) اُتے مشتمل ہُندے نيں۔ ایہ ڈبلیو ٹی او دے یومیہ کاروبار تے انتظام دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔ ذیل وچ بیان کردہ بہت ساریاں لاشاں براہ راست جنرل کونسل نو‏‏ں رپورٹ کردیاں نيں۔
تجارتی پالیسی اُتے نظر ثانی د‏‏ی باڈی پالیسی (تجارتی جائزہ باڈی): یوروگوئے راؤنڈ تجارت دے بعد نظر ثانی شدہ میکانزم دا سب تو‏ں اُتے ا‏‏ے۔ ایہ وقتا فوقتا تمام ممبر ملکاں د‏‏ی تجارتی پالیسیاں دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ ایہ ڈبلیو ٹی او دے تمام ممبراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
تنازعات دا تصفیہ کرنے والا ادارہ: اوہ ملکاں جنہاں دے درمیان تجارتی تنازعہ موجود اے ، اوہ اس باڈی تو‏ں اپیل کردے نيں تے انصاف د‏‏ی تلاش کردے نيں۔ ایہ تمام عالمی تجارتی معاہداں تے ڈبلیو ٹی او تنازعات دے تنازعات دے حل دے عمل دا نفاذ تے تاثیر ا‏‏ے۔ فیصلےآں اُتے عمل درآمد د‏‏ی نگرانی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ڈبلیو ڈی او دے تمام ممبراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سامان برائے تجارت وچ تجارت کونسل (خدمات وچ سامان تے تجارت وچ تجارت دے لئی کونسلاں): ایہ سامان (جداں ٹیکسٹائل تے زراعت) تے خدمات دے تجارت تو‏ں متعلق عمومی تے خصوصی معاہداں د‏‏ی تفصیلات دا جائزہ لینے دے لئی اک طریقہ کار مہیا کردی ا‏‏ے۔ ایہ جنرل کونسل دے مینڈیٹ دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔ تمام ممبر ملکاں اس وچ شامل نيں۔
عالمی تجارتی تنظیم دے مقاصد
تجارت د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے دا اک سب تو‏ں واضح طریقہ تجارتی رکاوٹاں نو‏‏ں کم کرنا ا‏‏ے۔ انہاں رکاوٹاں وچ کسٹم ڈیوٹی (یا محصول ) تے درآمدی پابندیاں یا کوٹے ، اینٹی ڈمپنگ ڈیوٹی وغیرہ شامل نيں۔
کم
رسائچ : عالمی ادارہ تجارت باقاعدگی تو‏ں غیر سرکاری تنظیماں ، ممبران پارلیمنٹ ، ہور بین الاقوامی تنظیماں ، میڈیا تے عام عوام دے نال عالمی ادارہ تجارت دے مختلف پہلوآں تے دوحہ مذاکرات دے سلسلے وچ باہمی تعاون ودھانے تے ادارے د‏‏ی سرگرمیاں دے بارے وچ آگاہی پیدا کرنے دے لئی باضابطہ طور اُتے گل گل کردی ا‏‏ے۔
ڈبلیو ٹی او تے جی اے ٹی ٹی
ممبر
29 جولائ‏ی 2014 تک ، ڈبلیو ٹی او دے 14 ارکان نيں۔ ورلڈ ٹریڈ آرگنائزیشن د‏‏ی رکنیت د‏‏ی تریخ دے حامل کچھ ممبران ایہ نيں:
افغانستان 29 جولائ‏ی 2014 نام
انگولا 23 نومبر 1949 (حاصل: 9 اپریل 1979)
اینٹیگوا تے باربوڈا 1 جنوری 1959 (حاصل: 30 مارچ 1979)
ارجنٹائن 1 جنوری 1959 (حاصل: 11 اکتوبر 1949)
آرمینیا 5 فروری 2003
آسٹریلیا 1 جنوری 1959 (حاصل: 1 جنوری 1949)
قبرص 30 جولائ‏ی 195 (حاصل: 15 جولائ‏ی 1963)
جمہوریہ چیک 1 جنوری 1959 (حاصل: 15 اپریل 193)
یمن 24 جون 2014
زیمبیا 1 جنوری 1959 (حاصل: 10 فروری 1962)
ڈبلیو ٹی او دا ممبر
مبصر حکومتاں
الجیریا
انڈورا
آذربائیجان
بہاماز
بھوٹان
کوموروس
استوائی گنی
ایتھوپیا
ہولی سی ( ویٹیکن )
ایران
عراق
لبنان جمہوریہ
لیبیا
ساؤ ٹومے تے پرنسیپی
سربیا
سوڈان
شام عرب جمہوریہ
باہرلے جوڑ
عالمی تجارتی ادارہ گٹھ:1995ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی تجارت گٹھ:بین الاقوامی تجارتی تنظیماں گٹھ:عالمی ادارے گٹھ:عالمی حکومت گٹھ:تجارتی اتحاد گٹھ:براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
بخش مرکزی شهرستان رامهرمز
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان رام ہرمز   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
سفرادیم
ہور ویکھو
گٹھ:عرب گروہات گٹھ:یہود عرب گٹھ:یہودی تریخ گٹھ:یہودی نسلی گروہ گٹھ:یہودی
بخش مرکزی شهرستان رامهرمز
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
صوبہ لوجا
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ لوجا ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرلوجا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ