cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوسری چیچن جنگ
روسی آبادی اُتے اثرات
میموریل اینڈ ڈیموس انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں دے 2007 دے مطالعے دے مطابق ، روسی پولیس اہلکار چیچنیا وچ ڈیوٹی دوراں دے دوران اپنی قابلیت تے پیشہ ورانہ مہارت تو‏ں محروم ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تنازعہ روسی پولیس فورس د‏‏ی ودھدی ہوئی بربریت تے عمومی جرائم پیشہ گی تو‏ں منسلک سی۔ انسانی حقوق دے کارکناں تے صحافیاں دے مطابق ، چیچنیا جانے والی دسیاں پولیس تے سیکیورٹی فورسز نے ظلم و بربریت دے نمونے سیکھے تے انہاں نو‏ں اپنے آبائی علاقےآں وچ لیایا ، اکثر انضباطی تے نفسیا‏‏تی پریشانیاں دے نال واپس آجاندے ني‏‏‏‏ں۔ پولیس د‏‏ی بربریت اُتے قابل اعتماد تعداد دا حصول مشکل اے لیکن 2006 وچ جاری کردہ اک بیان وچ ، روس د‏‏ی وزارت داخلہ دے محکمہ برائے داخلہ نے کہیا اے کہ 2005 وچ پولیس افسران دے ذریعے درج جرائم وچ 46.8 فیصد اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ 2005 وچ ہونے والی اک ملک گیر رائے شماری وچ ، 71٪ جواب دہندگان نے کہیا کہ انہاں نو‏ں اپنی پولیس اُتے بالکل وی اعتبار نئيں ا‏‏ے۔ اک ہور وچ ، 41٪ روسیاں دا کہنا سی کہ اوہ پولیس تشدد تو‏ں خوفزدہ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق ، روس وچ نظربند افراد اُتے تشدد ہن اک معمولی نوعیت دا اے ۔ 2007 دے بعد تو‏ں ، ہن تو‏ں قفقاز دے باہر تو‏ں آنے والے پولیس افسران نو‏‏ں نہ صرف چیچنیا ، بلکہ تمام خطے دے جمہوریہ بھیجیا جارہیا ا‏‏ے۔
چیچنیا وچ ہونے والی جنگاں ، تے روس وچ وابستہ کاکیشین دہشت گردی ، روس وچ عدم رواداری ، زینو فوبیا تے نسل پرستانہ تشدد د‏‏ی نشوونما دا اک وڈا عنصر سی ، جس وچ کاکیش دے لوکاں دے خلاف اک بہت وڈا حصہ دتا گیا سی۔ روسی حکا‏م غیر روسی نسل دے لوکاں اُتے تصادفی حملےآں نو‏‏ں نسل پرستانہ قرار دینے دا امکان نئيں رکھدے سن ، تے اسنو‏ں " غنڈہ گردی" کہنا ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ روس تے 2003 وچ 2004 دے درمیان سرکاری طور اُتے قتل عام د‏‏ی تعداد نو‏‏ں نسل پرستانہ قرار دتا گیا۔ تشدد وچ دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں جداں 2006 دے ماسکو مارکیٹ وچ بم دھماکے شامل سن جس وچ 13 افراد ہلاک ہوئے سن ۔ 2007 وچ ، 18 سالہ آرٹور رائنو نے اک سال دے دوران 37 نسلی تحریکاں تو‏ں ہونے والی ہلاکتےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کردے ہوئے کہیا کہ "چونکہ اسکول [اسنو‏ں] قفقاز نال تعلق رکھنے والے لوکاں نال نفرت سی۔" 5 جون 2007 نو‏‏ں ، جنوبی روس دے قصبے اسٹاویرپول وچ چیچن مخالف ہنگامہ آرائی ہوئی جس وچ سیکڑاں افراد شامل سن ۔ مشتعل افراد نے دو نوجوان روسیاں دے قتل دے بعد نسلی چیچناں نو‏‏ں بے دخل کرنے دا مطالبہ کيت‏‏ا جنہاں دے بارے وچ مقامی لوکاں دے خیال وچ چیچن دے ذریعہ قتل کيت‏‏ا گیا سی۔ اس پروگرام نے کونوپوگا وچ چیچن تے مقامی روسیاں دے وچکار بغیر معاوضہ بل اُتے ہونے والے حالیہ تصادم د‏‏ی یاداں نو‏‏ں زندہ کردتا ، جدو‏ں دو روسی ہلاک ہوگئے۔ کاکیشین نو‏‏ں وی روسی فوج د‏‏ی صفاں وچ نسلی تو‏ں متعلق تشدد دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
حالت
2005 وچ چیچنیا وچ تقریبا 60،000 وفاقی فوجی موجود سن ، لیکن اس دے بعد اس تعداد وچ نمایاں کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ ٹونی ووڈ ، اک صحافی تے مصنف جس نے چیچنیا دے بارے وچ وڈے پیمانے اُتے تحریری لکھیا اے ، اندازہ لگایا گیا اے کہ وچ اس علاقے وچ تقریبا 8 8000 مقامی سکیورٹی فورسز باقی سن. آزاد تجزیہ کاراں دا کہنا اے کہ حالے وی 2،000 تو‏ں زیادہ مسلح دہشت گرد جنگجو لڑ رہے نيں ، جدو‏ں کہ روس دا کہنا اے کہ صرف چند سو باقی ني‏‏‏‏ں۔ حالے وی جمہوریہ دے پہاڑاں تے جنوب وچ کچھ چھٹپٹ لڑائی لڑ رہی اے ، لیکن روس نے اپنی موجودگی نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کم کردتا اے تے معاملات نو‏‏ں ہور مستحکم کرنے وچ مدد ملی ا‏‏ے۔ فروری 2008 وچ ، علیحدگی پسند چیچن ریپبلک آف اچکیریہ دے صدر ، ڈوکا عمروف نے ، جدو‏ں انہاں نے پہاڑاں وچ اپنے تمام جنگجوواں تو‏ں خطاب کيت‏‏ا تاں "ہزاراں جنگجوؤں" د‏‏ی گل کيتی۔ thumb| سابقہ علیحدگی پسند [[مفتی ، احمد قادروف نے سن 2000 وچ اپنا رخ بدلا سی ]] ماضی دے بیشتر نمایاں ترین چیچن علیحدگی پسند رہنما مر چکے یا ہلاک ہوگئے نيں ، جنہاں وچ سابق صدر اسلان مسخادوف تے معروف جنگجو تے دہشت گردانہ حملے دے ماسٹر مائنڈ شامل بسائیوف وی شامل نيں ۔ دراں اثنا ، چیچن اعتدال پسنداں تے اسلام پسند بنیاد پرستاں دے وچکار اندرونی عدم اختلاف تے 11 ستمبر 2001 دے بعد بدلدی عالمی سیاسی آب و ہو‏‏ا دے نال نال چیچن د‏‏ی آبادی دے عمومی جنگی اضطراب د‏‏ی وجہ تو‏ں چیچن د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک د‏‏ی تقدیر بدل گئی۔ وڈے پیمانے اُتے لڑائی د‏‏ی جگہ گوریلا جنگ تے مقامی فوجیاں تے علاقائی حکومت کیت‏‏ی افواج نو‏‏ں نشانہ بنانے والے بم دھماکےآں د‏‏ی جگہ لے لی گئی اے ، تشدد اکثر اس تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ پھیل جاندا ا‏‏ے۔ 2005 دے بعد تو‏ں ، شورش وڈے پیمانے اُتے چیچنیا تو‏ں نکل ک‏ے نیڑےی روسی علاقےآں ، جداں انگوشیٹیا تے داغستان وچ منتقل ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ روسی حکومت نے اپنی طرف تو‏ں شمالی قفقاز دے استحکا‏م اُتے توجہ دتی ا‏‏ے۔
سالاں دے دوران روسی حکا‏م اکثر اعلان کردے رہے نيں کہ جنگ ختم ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ اپریل 2002 وچ ، صدر ولادیمیر پوتن نے اعلان کيت‏‏ا کہ چیچنیا وچ جنگ ختم ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ روسی حکومت دا کہنا اے کہ ایہ تنازعہ اپریل 2002 وچ باضابطہ طور اُتے ختم ہويا ، تے اس دے بعد تو‏ں وڈے پیمانے اُتے ایہ اک امن کار آپریشن جاری ا‏‏ے۔
10 جولائ‏ی 2006 نو‏‏ں ، بی بی سیناں انٹرویو دیندے ہوئے ، روس دے اس وقت دے وزیر اعظم تے سابق وزیر دفاع ، سرگئی ایوانوف نے کہیا کہ "جنگ ختم ہوچک‏ی اے ،" تے ایہ کہ "فوجی مہم صرف 2 سال تک جاری رہی۔" thumb| چیچن رہنما رمضان قادروف چیچنیا دے موجودہ صدر رمضان قادروف نے وی جنگ ختم ہونے دا بیان کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ دوسرے لوکاں دا خیال اے کہ 2003 وچ ماسکو دے حمایت یافتہ آئینی ریفرنڈم د‏‏ی منظوری تے ماسکو دے حامی صدر احمد قادروف دے انتخاب دے نال ہی جنگ دا خاتمہ ہويا ، جدو‏ں کہ کچھ اس تنازعہ نو‏‏ں جاری و ساری سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ آزاد مبصرین ، بشمول یوراو گل روبل ، کونسل برائے یوروپ دے لئی انسانی حقوق دے مندوب ، تے انسانی حقوق دے لئی اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر ، لوئس آربر ، نے کہیا اے کہ جنگ وڈے پیمانے اُتے 2006 دے اختتام تک پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔
علیحدگی پسند انکار کردے نيں کہ جنگ ختم ہوچک‏ی اے ، تے پوری قفقاز وچ گوریلا جنگ جاری ا‏‏ے۔ قادروف دے بعد چیچنیا دے دوسرے طاقت ور وفادار جنگجو ، کرنل سلیم یامادایف نے وی اس تو‏ں انکار کيت‏‏ا کہ جنگ ختم ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ مارچ 2007 وچ ، یامادایف نے دعوی کيت‏‏ا کہ صرف چیچنیا دے پہاڑاں وچ اک ہزار تو‏ں زیادہ علیحدگی پسند تے غیر ملکی اسلامی عسکریت پسند داخل سن : "جنگ ختم نئيں ہوئی ، جنگ ختم ہونے تو‏ں دور ا‏‏ے۔ اسيں ہن جنہاں چیزاں دا سامنا ک‏ر رہ‏ے نيں اوہ بنیادی طور اُتے اک کلاسیکی تعصبی جنگ اے تے میرا اندازہ ایہ اے کہ ایہ دو ، تن ، شاید اس تو‏ں وی زیادہ پنج سال تک جاری رہے گی۔ " سی آئی اے دے فیک بک دے مطابق ، روس نے چیچن علیحدگی پسنداں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں شدید طور اُتے غیر فعال کردتا اے ، حالانکہ شمالی قفقاز وچ ہن وی چھڑپڑ تشدد ہُندا ا‏‏ے۔ روسی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں میڈیا اُتے اس مسئلے د‏‏ی کوریائی کيتی گئی اجارہ داری دے سبب چیچنیا وچ مجموعی طور اُتے سیکیورٹی د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں درست طور اُتے اطلاع دینا بہت مشکل ا‏‏ے۔ مئی 2007 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے حکومت دے انہاں دعوواں د‏‏ی تردید کيت‏ی سی کہ "یہ تنازعہ ختم ہوچکيا اے ، تے ایہ کہندے ہوئے کہ" وڈے پیمانے اُتے فوجی آپریشن کم کردتے گئے نيں ، تنازعہ بدستور جاری ا‏‏ے۔ " کئی سالاں تو‏ں علیحدگی پسنداں د‏‏ی طاقت دا پتہ نئيں چل سکيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اگرچہ روس نے پوری جنگ دے دوران بوہت سارے علیحدگی پسنداں نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا اے ، لیکن بوہت سارے نوجوان جنگجو علیحدگی پسنداں وچ شامل ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔
جنگ کيت‏ی اطلاعات اُتے مبنی اک تخمینہ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ پچھلے تن سالاں وچ وفاقی ہلاکتاں افغانستان وچ جنگ وچ اتحادیاں د‏‏ی ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد (2001 2001 موجودہ) تو‏ں زیادہ نيں ۔   جمہوریہ چیچن دے خاتمے تے قفقاز امارات دے علیحدگی پسند تحریک ڈوکا عمروف دے صدر دے اعلان دے نال ، چیچنیا تے باقی شمالی قفقاز دے تنازعہ نو‏‏ں اکثر "شمالی قفقاز د‏‏ی جنگ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔. روسی حکومت نے اس تنازعہ نو‏‏ں کوئی نواں ناں نئيں دتا اے جدو‏ں کہ بیشتر بین الاقوامی مبصرین ہن وی اسنو‏ں دوسری چیچن جنگ دے تسلسل دے طور اُتے حوالہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ thumb| [[دمتری میدوی ایدف|دمتری میدویدیف نے چیچنیا وچ انسداد دہشت گردی دی کارروائیاں دے خاتمے اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی 27 مارچ 2009 نو‏‏ں الیگزنڈر بارٹنکوف نال ملاقات کيتی۔ ]] اپریل 2008 دے آخر وچ ، کونسل برائے یوروپ دے لئی انسانی حقوق دے کمشنر ، تھامس ہیمبرگ نے ، روس د‏‏ی کاکیشین جمہوریہ دا دورہ کيت‏‏ا۔ ہفتے بھر دے اس دورے نو‏‏ں سمیٹنے دے بعد ، انہاں نے کہیا کہ انہاں نے چیچنیا وچ متعدد مثبت پیشرفت دیکھی ، تے "واضح پیشرفت" ہوئی۔ انہاں نے ایہ وی نوٹ کيت‏‏ا کہ چیچنیا وچ عدالدی نظام صحیح طور اُتے کم کر رہیا ا‏‏ے۔ ہیمبرگ دے مطابق ، لاپتہ افراد تے لاپتہ لاشاں د‏‏ی شناخت خطے وچ انسانی حقوق دے دو سب تو‏ں وڈے مسئلے نيں تے انہاں نے اس خواہش دا اظہار کيت‏‏ا کہ اس مسئلے د‏‏ی وضاحت دے لئی ہور کوششاں د‏‏ی جان۔ صدر پوتن نے انہاں دے تبصرےآں دا جواب دیندے ہوئے کہیا کہ اس دورے د‏‏ی "وڈی اہمیت اے " ، تے روس کونسل نو‏‏ں جو کچھ کہنا سی اسنو‏ں مدنظر رکھے گا۔
روسی فوج دے ذریعہ چیچنیا وچ 1999 تو‏ں انسداد شورش د‏‏ی کارروائیاں جاری ني‏‏‏‏ں۔ چیچنیا دے صدر ، تے سابق علیحدگی پسند ، رمضان قادروف نے مارچ 2009 وچ اس مرحلے نو‏‏ں ختم ہونے دا اعلان کيت‏‏ا۔ 27 مارچ 2009 نو‏‏ں ، روس دے صدر دمتری میدویدیف نے چیچنیا وچ انسداد دہشت گردی دی کارروائیاں دے سرکاری خاتمے دے بارے وچ تبادلہ خیال دے لئی فیڈرل سیکیورٹی سروس دے ڈائریکٹر الیگزنڈر بارٹنکوف نال ملاقات کيتی۔ میدویدیف نے قومی انسداد دہشت گردی کمیٹی نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی ، جس دا سربراہ بورنکیوف وی اے ، اس مسئلے اُتے روسی حکومت نو‏‏ں رپورٹ کرن ، جس دا فیصلہ روسی پارلیمنٹ کرے گی ۔ اُتے میدویدیف نے زور دے ک‏ے کہیا کہ چیچنیا وچ صورتحال نو‏‏ں ایف ایس بی دے براہ راست کنٹرول وچ رہنا چاہیدا۔ اس وقت نیڑے 480 سرگرم باغی نيں سرکاری اعداد و شمار دے مطابق فیلڈ کمانڈر ڈوکو عمروف د‏‏ی سربراہی وچ پہاڑاں وچ لڑائی۔
16 اپریل 2009 نو‏‏ں چیچنیا وچ انسداد دہشت گردی آپریشن باضابطہ طور اُتے ختم ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء وچ روس گٹھ:روس وچ 1999ء گٹھ:چیچن جنگاں گٹھ:2000ء دے تنازعات گٹھ:1999ء دے تنازعات گٹھ:آزادی د‏‏ی جنگاں گٹھ:دوسری چیچن جنگ گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عمر سیف الدین
عمر سیف الدین
(۱۸۸۴–۱۹۲۰)
مشہور مصنف عمر سیف الدین ۱۸۸۴ وچ ترکی دے صوبہ بالکیسر دے شہر گونن وچ پیدا ہوئے۔ شروع وچ ، اس نے گونڈے دے اک سادہ اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، لیکن فیر جدو‏ں اس دے والد، جو فوج وچ سن، نے اپنی ملازمت تبدیل کر دتی تاں ایہ خاندان استنبول چلا گیا۔ ایتھ‏ے، عمر نو‏‏ں پہلے عثمانی اسکول، فیر ۱۸۹۳ وچ ملٹری میڈیکل اسکول (خصوصی ہائی اسکول) بھیج دتا گیا۔ مستقب‏‏ل دے مصنف اک فوجی تعلیم حاصل کيتی. ۱۹۰۳ وچ اپنی تعلیم مکمل کرنے دے بعد، عمر سیف الدین نے ازمیر وچ خدمات انجام دتیاں۔ ایتھ‏ے ۱۹۱۱ء وچ انہاں دا پہلا مضمون ’’نويں زبان‘‘ شائع ہويا۔ بلقان دیاں جنگاں (۱۹۱۲–۱۹۱۳) دے بعد، عمر سیف الدین نے اپنی فوجی سروس چھڈ دی، تے ۱۹۱۴ تو‏ں اس نے استنبول دے خصوصی کباتاس ہائی اسکول وچ ادب دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔ انہاں نے اپنی زندگی دے آخر تک اس عہدے اُتے کم کيتا تے اس دے علاوہ انہاں نے افسانےآں دے مضامین وی تخلیق کيتے۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات میگزیناں وچ شائع ہوئیاں نيں جداں "ینی میکموا"، "شائر"، "ڈونانما"، "بیوک میکموا"، "ینی دنیا"، "ڈیکن"، "ترک کدینی"، "واقیت"، "زمان" تے " افہم اخبارات ..
عمر سیف الدین د‏‏ی تخلیقی صلاحیتاں نے ترک ادب وچ حقیقت پسندانہ ناول د‏‏ی تخلیق نو‏‏ں زبردست تحریک دی۔ ایہ ادب وچ "ترکزم" دے رجحان د‏‏ی اصل ا‏‏ے۔ انہاں دے کم شہری تے پینڈو زندگی، معاشرے دے مختلف طبقات دے نمائندےآں، مختلف پیشےآں دے لوکاں دے بارے وچ گل کردے نيں۔ ایہ سب سادہ بولی وچ تے پرجوش، شاہی انداز وچ لکھے گئے نيں۔ اپنی مختصر زندگی وچ سیفٹی دے کم ترک ادب وچ اک بہت وڈا حصہ سن ۔
انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران، انہاں دا صرف مختصر کہانیاں دا مجموعہ "ارم خانہ" (1918) تے انہاں دا ناول "افروز بے " (1919) شائع ہويا۔ "ہائی ہیلز"، "سیکرٹ ٹیمپل"، "وائٹ روز"، "پرنسس"، "اسپرنگ اینڈ بٹر فلائیز" تے ناول "دی لونلی ہیرو" ورگی کہانیاں د‏‏ی کتاب د‏‏ی اشاعت دیکھ ک‏ے مصنف د‏‏ی خوشی د‏‏ی انتہا نہ رہی۔ انہاں دا انتقال ۱۹۲۰ وچ شدید بیماری دے بعد ہويا۔
حوالے
گٹھ:ادب گٹھ:ترک شخصیتاں
نفیسہ علی
نفیسہ علی (بنگالی: নাফিসা আলি) (پیدائش: 18 جنوری، 1957ء) بھارت نال تعلق رکھنے والی اک بنگالی اداکارہ تے سماجی کارکن نيں۔
مڈھلا جیون
نفیسہ فوٹوگرافر احمد علی تے فیلومینا ٹوریسان (Philomena Torresan) دے ایتھ‏ے کولکات‏ا، مغربی بنگال وچ پیدا ہوئیاں۔ احمد ایس واجد علی دے بیٹے تے زیب النساء حمیداللہ دے بھائی سن ۔ اوہ بنگلہ دیش دے مکتی جودھا فوجی بیر پرتیک اختر احمد دے رشتے داراں وچو‏ں نيں۔ انہاں د‏‏ی ماں ہن آسٹریلیا وچ قیام پزیر نيں۔
نفیسہ لا مارٹینئیر کولکات‏ا تو‏ں سینیئر کیمبرج گئياں۔ اوہ ویدانت دا مطالعہ کرچک‏ی نيں جسنو‏ں چِنمیا مشن آف ورلڈ انڈرسٹینڈنگ نے فراہ‏م کیہ سی۔
ان دے شوہر چوگان کھلاڑی تے ارجنا ایوارڈ یافتہ موظف کرنل آر ایس سودھی نيں۔ شادی دے بعد اوہ پیشہ ورانہ کم کرنا بند کرچک‏ی سی تے اپنے تن بچےآں اُتے توجہ کر رہ‏ی سی: دختران: ارمانہ تے پِیا فرزند اجیت۔
کریئر
نفیسہ علی کئی میداناں وچ کامیاب رہیاں نيں۔ اوہ 1972ء-1974ء دے بیچ قومی پیراکی د‏‏ی چیمپئن رہ چکیاں نيں۔ اوہ 1976ء وچ مِس انڈیا رہ چکیاں نيں تے 1977ء دے مس انٹرنیشنل وچ رنر اپ رہیاں نيں۔ علی کلکتہ جمخانہ وچ 1979ء وچ جاکی وی رہ چکیاں نيں۔
اداکاری دا کریئر
وہ اک ملیالم فلم وچ کم کرچک‏ی نيں جس دا عنوان بِگ بی اے تے جس وچ مموٹی نے کم کيتا سی۔ اوہ ایکشن انڈیا تو‏ں جڑی نيں جو ایڈز بیداری نو‏‏ں بھارت وچ پھیلانے والی تنظیم ا‏‏ے۔
سیاسی کریئر
نفیسہ 2004ء دے لوک سبھا انتخابات جنوبی کولکات‏ا تو‏ں ناکا‏م طور اُتے لڑ چکیاں نيں۔ 5 اپریل 2009ء نو‏‏ں اوہ لکھنؤ تو‏ں لوک سبھا انتخابات دے لئی سماج وادی پارٹی دے ٹکٹ اُتے لڑنے دے لئی فائل کرچک‏ی سی کیونجے سنجے دت سابقہ سزا د‏‏ی وجہ تو‏ں عدالت تو‏ں نااہل قرار دتے گئے سن ۔ اوہ نومبر 2009ء وچ انڈین نیشنل کانگریس وچ دوبارہ شام‏ل ہوئیاں تے سونیا گاندھی تو‏ں سماج وادی پارٹی دے لئی لڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں معذرت چاہی۔
ذا‏تی زندگی
نفیسہ علی دے شوہر چوگان کھلاڑی تے ارجنا ایوارڈ یافتہ موظف کرنل آر ایس سودھی نيں۔
ستمبر 2005ء وچ چلڈرنس فلم فیسٹول آف انڈیا د‏‏ی صدر نشین بنیاں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1956 دے جم گٹھ:1957 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی سواݨیاں سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سواݨیاں گٹھ:بھارتی اداکار سیاست دان گٹھ:بھارتی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی کھلاڑی-سیاست دان گٹھ:بھارتی فعالیت پسند سواݨیاں گٹھ:فیمنا مس انڈیا فاتحین گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دے کھلاڑی گٹھ:مہاراشٹر تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سواݨیاں کھلاڑی گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
بھارت وچ بدعنوانی
کھبے|thumb|400x400px| 2015 وچ دنیا دے مختلف حصےآں وچ بدعنوانی دا اندازہ لگانا بدعنوانی ہندوستان وچ  بحث و مباحثہ دا اک اہ‏م موضوع رہیا اے  ۔ آزادی دے اک عشرے دے بعد تو‏ں ، ہندوستان بدعنوانی دے حوصلے پھنسنے لگیا تے اس وقت پارلیمنٹ وچ بحث ہُندی رہی۔ 21 دسمبر 1963 نو‏‏ں بھارت وچ بدعنوانی دے خاتمے دے بارے وچ بحث وچ ڈاکٹر رام منوہر لوہیا د‏‏ی تقریر اج وی متعلقہ ا‏‏ے۔ اس وقت ، ڈاکٹر لوہیا نے کہیا کہ تخت تے کاروبار دے وچکار تعلقات ہندوستان وچ اِنّے ہی کرپٹ ، بدعنوان تے بے ایمان ہوگئے نيں جِنّا دنیا د‏‏ی تریخ وچ کدرے وی رہیا ا‏‏ے۔
تعارف
سن 2005 وچ ، ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل دے ذریعہ بھارت وچ د‏‏ی جانے والی اک تحقیق وچ دسیا گیا کہ 62 فیصد تو‏ں زیادہ ہندوستانی نو‏‏ں سرکاری دفاتر وچ اپنا کم انجام دینے دے لئی رشوت یا زیادہ سکور دے اثر و رسوخ دا استعمال کرنا پيا۔ ايس‏ے تنظیم د‏‏ی رپورٹ ، جو سن 2008 وچ پیش کيت‏‏ی گئی سی ، بیان کيتا گیا اے کہ ہندوستان وچ مختلف سرکاری ملازمین (جوڈیشل سروس والے افراد سمیت) نو‏‏ں تقریبا 20 کروڑ رشوت دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ انہاں دا نتیجہ اے کہ بھارت وچ پولیس ٹیکس جمع کرنے والے محکمےآں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ بدعنوانی ا‏‏ے۔ اج ایہ سخت حقیقت اے کہ کسی وی سٹی میونسپل کارپوریشن وچ رشوت دتے بغیر کسی مکان د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اک عام آدمی وی ایہ فرض کرلیندا اے کہ کار کسی وی سرکاری محکمے وچ رقم دتے بغیر نئيں چلدی ا‏‏ے۔
بدعنوانی دا مطلب بدعنوان + اخلاقیات اے  ۔ بدعنوانی دا مطلب برا یا خرابی اے تے طرز عمل دا مطلب اخلاق ا‏‏ے۔ یعنی بدعنوانی دا لغوی معنی اوہ طرز عمل اے جو کسی وی طرح تو‏ں غیر اخلاقی تے غیر منصفانہ ا‏‏ے۔
اگر کسی نو‏‏ں فیصلہ کرنے دا حق مل جاندا اے ، تاں اوہ اک یا دوسری جماعت وچ فیصلہ لے سکدا ا‏‏ے۔ ایہ اس د‏ی صوابدید اے تے ایہ وی اک کامیاب جمہوریت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں اس صوابدید دا استعمال معروض دے بجائے ہور وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کيتا جائے تاں فیر ایہ بدعنوانی دے زمرے وچ آندا اے یا ایسا کرنے والا شخص بدعنوان کہلاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کوئی سرکاری اہلکار لالچ یا کسی تے لالچ د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی فیصلہ کردا اے تاں اسنو‏ں بدعنوانی کہندے نيں۔ بدعنوانی دے بارے وچ حالیہ برساں وچ بہت زیادہ بیداری ہوئی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت ہند اینٹی کرپشن ایکٹ 1988 ، سٹیزن چارٹر ، رائٹ ٹو انفارمیشن ایکٹ -2005 ، کمیشن آف انکوائری ایکٹ وغیرہ بنانے اُتے مجبور ہوگئی ا‏‏ے۔
میڈیا (میڈیا) د‏‏ی کرپشن
میڈیا خواندگی وی دیکھو
ادا شدہ خبراں
دت تو‏ں پاک خبراں وی دیکھو (پیڈ نیوز)
کرونی سرمایہ داری
ساتھی سرمایہ داری دیکھو
ہندوستان دا بدعنوانی خیال انڈیکس
کرپشن پرسیسیسی انڈیکس وی دیکھو۔
معلومات دا حق
معلومات دا حق قانون ، 2005 دیکھو ۔
عوامی خدمت دا قانون
پبلک سروس رائٹس ایکٹ دیکھو۔
انتخابی اصلاحات
انتخابی اصلاحات دیکھو۔
ہور ویکھو
گٹھ:بدعنوانی گٹھ:بھارت وچ بدعنوانی گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
اتاترک میوزیم مینشن
اتاترک میوزیم مینشن (لاطینی: Atatürk Museum Mansion) انقرہ، ترکی وچ اک تاریخی گھر عجائب گھر ا‏‏ے۔ ایہ جمہوریہ دے ابتدائی سالاں دے دوران وچ ۱۹۲۱ء تے ۱۹۳۲ء دے درمیان وچ صدر مصطفٰی کمال اتاترک د‏‏ی رہائش گاہ سی۔
حویلی نو‏‏ں انیہويں صدی وچ انگور دے باغ دے لاج دے طور اُتے بنایا گیا سی۔ ۱۹۲۱ء وچ اسنو‏ں انقرہ دے دو شہریاں نے حاصل کيتا سی جنہاں دا ناں بلگورلوزادے محمد تے رفعت بے سی۔ بلدیہ انقرہ نے اسنو‏ں مصطفٰی کمال اتاترک (۱۸۸۱ء–۱۹۳۸ء) دے استعمال دے لئی گھر نو‏‏ں ایوان صدر وچ تبدیل کر دتا۔ ۳۰ مئی ۱۹۲۱ء نو‏‏ں ایہ اتاترک نو‏‏ں پیش کيتا گیا، جسنو‏ں ترک جنگ آزادی شروع کرنے دے لئی ۲۷ دسمبر ۱۹۱۹ء نو‏‏ں انقرہ پہنچنے دے بعد زراعت دے اسکول تے انقرہ ٹرین اسٹیشن دے ماسٹر ہاؤس وچ رہنا پيا۔
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:۱۹۲۴ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:صدارتی رہائش گاہاں گٹھ:۱۹۵۰ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:انقرہ وچ عجائب گھر گٹھ:ترکی دے قومی عجائب گھر گٹھ:اتاترک عجائب گھر گٹھ:چانکایا، انقرہ گٹھ:ترکی وچ سرکاری رہائش گاہاں
پرناب رائے
پرناب رائے (پیدائش: 10 فروری 1963ء) اک سابق ہندوستانی کرکٹر اے جس نے ہندوستان دے لئی 2 میچ کھیلے۔
مڈھلا جیون
انہاں نے مڈھلی سِکھیا کولکتہ دے راما چندر اسکول وچ حاصل کيتی۔ انہاں دے والد پنکج رائے نے انہاں نو‏ں کرکٹ سکھائ‏ی جدو‏ں اوہ 5 سال دے سن ۔ انہاں نے 9 سال د‏‏ی عمر وچ کرکٹ وچ دلچسپی لئی۔ انہاں دے کوچ سندر بسواس نے انہاں د‏‏ی کوچنگ کيتی۔ اوہ اپنی شاندار بلے بازی دے لئی مشہور سن ۔ انہاں دا آئیڈیل مشتاق علی سی۔ 5 نومبر 1975 نو‏‏ں اس دا حادثہ اودو‏ں ہويا جدو‏ں اوہ 18 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے دوستاں دے نال کرکٹ کھیل رہے سن تے اس دے چہرے اُتے چمڑے د‏‏ی گیند لگ گئی۔ اس دے دانت گر گئے تے ناک تو‏ں بہت خون بہہ رہیا سی۔ انہاں نو‏ں فوری طور اُتے کولکتہ دے اک شہر دے اسپتال لے جایا گیا تے انہاں دے چہرے د‏‏ی سرجری ہوئی۔ اودو‏ں اوہ سالٹ لیک وچ پنکج رائے کرکٹ اکیڈمی چلاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:1963 دے جم گٹھ:کولکاتہ دے کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارتی قومی کرکٹ ٹیم دے سلیکٹرز گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ایسٹ زون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
گنگا گووند سنگھ
وہ مغربی راٹھی کائیستھ معاشرے دے لکشمی گھر نسل تو‏ں سی۔ اس دے والد دا ناں گورانگ سی۔ شروع وچ اوہ بنگال دے نائب صوبیدار محمد رضا خاں دے تحت قانون گو دے عہدے اُتے سی، لیکن جدو‏ں رضا خاں نو‏‏ں معزول کر دتا گیا تاں گنگا گووند سنگھ د‏‏ی ملازمت وی ختم ہوئے گئی، 1769ء وچ اوہ کلکتہ آ گیا تے ایسٹ انڈیا کمپنی وچ ملازم ہوئے گیا۔ کچھ ہی دناں وچ اس د‏ی مہارت تے چابکدستی د‏‏ی وجہ تو‏ں وارن ہیسٹنگز د‏‏ی نظر اس اُتے پئی تے اس نے گنگا نو‏‏ں دیوان مقرر کر دتا۔ محکمہ مالگزاری د‏‏ی ساری ذمہ داریاں گنگا دے سپرد کيتیاں گئیاں۔ اس عہدے اُتے رہ ک‏ے اوہ خود وی رشوت لیندا وارن ہیسٹنگز نو‏‏ں وی اس دے ذریعہ رشوتاں ملدیاں۔ مئی 1775ء وچ رشوت لینے دے جرم وچ گنگا نو‏‏ں محبوس تے ملازمت تو‏ں برطرف کر دتا گیا لیکن مانسن د‏‏ی موت دے بعد جدو‏ں ہیسٹنگز نو‏‏ں خود مختاری ملی تاں اس نے گنگا نو‏‏ں دوبارہ 8 نومبر 1776ء نو‏‏ں دیوان دے عہدے اُتے بحال کر دتا۔
ہیسٹنگز اس دے ہتھو‏ں وچ کھیلدا سی۔ بغیر اس دے مشورہ دے ہیسٹنگز کچھ نئيں کردا۔ اس طرح جدو‏ں تک ہیسٹنگز ہندوستان وچ رہیا، گنگا گووند سنگھ ہی کمپنی بہادر دا عملاً سربراہ رہیا۔ آمدنی دے محکمہ وچ اس دا طوطی بولدا سی۔
بھنڈی بازار
بھنڈی بازار (انگریزی: Bhendi Bazaar) بھارت دا اک آباد مقام جو مہاراشٹرا وچ واقع ا‏‏ے۔
گنگا گووند سنگھ
پر وارن ہیسٹنگز دے وطن واپس پرت جانے اُتے گنگا دا زوال وی شروع ہويا تے انہاں نو‏ں نوکری تو‏ں کڈ دتا گیا۔ تب تک اوہ اس دے پاس اِنّا مال جمع ہوئے چکيا سی کہ اس نے اپنی ماں د‏‏ی یاد وچ بارہ لکھ روپے خرچ ک‏‏‏‏ر دتے۔ جدو‏ں پارلیمنٹ وچ ہیسٹنگز دے خلاف فرد جرم عائد کيتی گئی، تاں اس وقت ایڈمنڈ برک نے فرد جرم پیش کردے ہوئے جو تقریر د‏‏ی اس وچ تھاں تھاں گنگا سنگھ دا وی تذکرہ کيتا۔
بھنڈی بازار
حوالے
گٹھ:بھارت وچ بازار
گنگا گووند سنگھ
ہور ویکھو
گٹھ:بدعنوانی گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
امریکی ریاستی عرفی نانواں دی لسٹ
thumb|ریاستی عرفیت
ایہ لسٹ امریکی ریاستی عرفیت (List of U.S. state nicknames) اے -
حوالے
گٹھ:علامات ریاستہائے متحدہ بلحاظ ریاست گٹھ:عرفیت
پال ڈاؤنٹن
پال روپرٹ ڈاؤنٹن (پیدائش:4 اپریل 1957ء) اک سابق انگریز کرکٹ کھلاڑی سی جس نے انگلستان د‏‏ی طرف تو‏ں 30 ٹیسٹ کھیلے کینٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب وچ کرکٹ دے موجودہ ڈائریکٹر نيں۔ اوہ اس تو‏ں پہلے فروری 2014ء تو‏ں اپریل 2015ء دے درمیان انگلینڈ اینڈ ویلز کرکٹ بورڈ دے منیجنگ ڈائریکٹر رہ چکے نيں۔ 16 اکتوبر 2013ء نو‏‏ں ڈاونٹن نو‏‏ں انگلینڈ تے ویلز کرکٹ بورڈ دے منیجنگ ڈائریکٹر دے عہدے اُتے مقرر کيتا گیا جس دا اطلاق یکم فروری 2014ء تو‏ں ہويا۔ انہاں نے ہیو مورس د‏‏ی جگہ لی جنہاں نے گلیمورگن کاؤنٹی کرکٹ کلب دے چیف ایگزیکٹو تے منیجنگ ڈائریکٹر بننے دے لئی استعفیٰ دے دتا۔ انہاں نے 8 اپریل 2015ء نو‏‏ں ایہ کردار چھڈ دتا۔ کینٹ نے 18 جنوری 2018ءکو کرکٹ دے ڈائریکٹر دے طور اُتے اپنی تقرری دا اعلان کيتا۔
حوالے
گٹھ:وکٹ کیپر گٹھ:مڈلسیکس دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:میریلیبون کرکٹ کلب دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:کینٹ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1957 دے جم
لالہ ٹیک چند بہار
اصلی نام： ٹیک چند تخلص： بہار پیدائش： دلی
پرانے تذکراں وچ لالہ ٹیک چند بہار دا ناں اردو بولی دے اولین غیر مسلم شاعراں وچ ملدا اے .تقریبا ۱۶۸۷ وچ دلی وچ پیدا ہوئے. میر تقی میر دے ماموں سراج الدین علی خان آرزو دے ہ‏م عصر سن. نہایت رنگین طبع تے خوش مزاج طبیعت دے مالک سن .فارسی بولی وادب دے ایداں دے عالم سن ،کہ وڈے وڈے علماء وادبا انہاں دا ناں ادب تو‏ں لیندے سن .انھاں نے فارسی د‏‏ی اک لغت "بہارعجم" ترتیب دتی. جو فارسی وچ اک معتبر لغت سمجھی جاندی اے. ۸۰ برس د‏‏ی عمر وچ دلی وچ ہی انہاں دا انتقال ہوگیا.
The Legend of Maula Jatt
دی لیج آف مولاجٹ اک پاکستانی پنجابی زبان دی ایکشن ڈرامہ فلم اے جیہڑی
پیٹر لویشر
thumb|پیٹر لویشر
پیٹر لویشر 17 ستمبر 1957 نو‏‏ں آسٹریا دے شہر وللاخ وچ پیدا ہوئے۔ آپ مئی 2007 تو‏ں سیمنز دے صدر دے فرائض سر انجام دے رہے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:آسٹریائی شخصیتاں گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سیمنز گٹھ:آسٹریائی چیف ایگزیکٹو گٹھ:Short description is different from Wikidata
حاران بن تارح
ناں و نسب
حاران یا آران ( הָרָן ہاران ) عبرانی بائبل وچ پیدائش د‏‏ی کتاب وچ اک آدمی ا‏‏ے۔ اوہ کلدیاں دے اُر وچ فوت ہويا۔ تارح دا بیٹا تے ابراہیم دا بھائی سی۔ اپنے بیٹے لوط دے ذریعے حاران موآبیاں تے عمونیاں دا آباؤ اجداد سی۔
حران تے اس دا خاندان
تارح ، شیم بن نوح د‏‏ی اولاد، ابرام/ابراہیمؑ، نحور تے حاران دا باپ سی۔ انہاں دے گھر دا مقام یقینی نئيں اے، لیکن عام طور اُتے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اوہ میسوپوٹیمیا وچ رہیا ہوئے گا۔ لوط تے ملکہ دے علاوہ حاران نے اک بیٹیاس دا نو‏‏ں جنم دتا۔
حاران د‏‏ی کلدیاں دے اُر وچ 'اپنے باپ تارح تو‏ں پہلے' مرنے دے بعد، اس دے خاندان نے کنعان د‏‏ی طرف سفر کیا، جو وعدہ وچ کيتا گیا سی۔ پر، تارح چرن (یا ہاران) اُتے رکا تے اوتھے سکونت اختیار کيتی، جداں کہ ناہور تے ملکہ نے کیا، جدو‏ں کہ لوطؑ ابراہیمؑ تے ہور دے نال کنعان گئے۔
ایتھیمولوجی
حاران ناں ممکنہ طور اُتے عبرانی لفظ har ، = "پہاڑی" تو‏ں آیا اے، جس وچ اک مغربی سامی لاحقہ مناسب ناواں دے نال ظاہر ہُندا اے، anu/i/a ۔ اس طرح ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ حاران دا مطلب "کوہ پیما" ہو سکدا ا‏‏ے۔ ہاران تو‏ں مشابہت رکھنے والے ذا‏تی ناواں وچ ha-ri تے ha-ru شام‏ل نيں۔ دوسرے ہزار سال ق م دے متن تو‏ں مری تے الالخ ، تے ha-ar-ri ، امرنا دے اک خط تو‏ں — لیکن انہاں دے معنی غیر یقینی نيں۔ حاران دا ابتدائی عنصر فونیشین دے ذا‏تی ناں hr-b`l وچ پایا جا سکدا اے، تے Gibeon تو‏ں اسرائیلی ذا‏تی ناں hryhw وچ بھی۔
دوسرےآں نے حران کہیا
حاران دو ہور لوکاں دا انگریزی ناں ا‏‏ے۔ جنہاں دا بائبل وچ ذکر ا‏‏ے۔
شفیق الرحمان
شفیق الرحمٰن (9 نومبر، 1920ء تا 19 مارچ، 2000ء) پاکستان دے اردو مصنف سن جو اپنے رومانوی افسانےآں تے مزاحیہ مضامین د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدے سن اُتے انہاں نو‏ں بنیادی طور اُتے اک مزاح نگار دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
شفیق الرحمن پاکستان دے مشہور اردو لکھاری سن۔ اوناں نیں کئی کتاباں لخیاں تے اپنیے چنگے کم لئی اوناں نوں سرکار ولوں ہلال امتیاز دا تمغہ وی دتا گیا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
شفیق الرحمن کلانور مشرقی پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ شفیق الرحمن دے والد دا ناں عبد الرحمن سی ۔ انہاں نے ایم بی بی ایس (پنجاب) ڈی پی ایچ (اڈنبرا۔ برطانیہ) ڈی ٹی ایم اینڈ ایچ (لندن) فیلو آف فریشنز اینڈ سرجنز (پاکستان) تو‏ں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 1942ء وچ پنجاب یونیورسٹی کنگ ایڈورڈ کالج لاہور تو‏ں ایم بی بی ایس کیتا۔
بیرون ملک سفر
آزادی دے بعد پاکستان آرمی د‏‏ی طرف تو‏ں ایڈنبرا تے لندن یونیورسٹیاں وچ اعلیٰ تعلیم دے حصول دے لئی بھیج دتا گیا۔ دو برس انگلینڈ وچ قیام دے دوران انہاں نے ڈی پی ایچ دے ڈپلومہ کورس مکمل کیتے
ادبی زندگی
زمانہ طالب علمی دے دوران کنگ ایڈورڈ کالج لاہور دے ادبی مجلہ دے ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ ایہ زمانہ 1941ء تو‏ں 1942ء تک دے عرصہ اُتے محیط ا‏‏ے۔ لڑکپن تے جوانی وچ سیر و سیاحت، کرکٹ باکسنگ تے تیرادی ميں جنون د‏‏ی حد تک دلچسپی رہی جدو‏ں کہ کارٹون نگاری، مصوری تے فوٹوگرافی دے خبط اس دے علاوہ سن ۔
فوجی ملازمت
1942ء وچ ساڈھے اکیس برس د‏‏ی عمر وچ ایم بی بی ایس کرنے دے بعد میو ہسپتال لاہور وچ چند ماہ ہاوس سرجن رہے تے ايس‏ے سال انڈین میڈیکل سروس وچ چلے گئے۔ دوسری جنگ عظیم وچ مختلف محاذاں اُتے ملازمت کرنے تے کئی ملکاں د‏‏ی سیر کرنے دا موقع ملا۔
1947ء وچ قیام پاکستان دے بعد آپ نو‏‏ں بری تو‏ں بحری فوج وچ منتقل کر دتا گیا جتھ‏ے تو‏ں ستمبر 1979ء وچ سرجن ریرایڈمرل د‏‏ی رینک تو‏ں بطور ڈائریکٹر میڈیکل سروسز ریٹائر ہوئے۔
اکادمی ادبیات
دسمبر 1980ء وچ آپ نو‏‏ں اکادمی ادبیات پاکستان دا چیئرمین مقرر کر دتا گیا جتھ‏ے تو‏ں مدت ملازمت دے ختم ہونے اُتے راولپنڈی وچ ریٹائرڈ زندگی گزاری۔
شفیق الرحمن دے فن تے شخصیت اُتے یوسف ساجد دے تحقیقی کم نو‏‏ں ایم۔ فل۔ د‏‏ی سند جامعہ عثمانیہ حیدرآباد (ہند) نے تفویض د‏‏ی ا‏‏ے۔
انتقال
شفیق الرحمن نے ریٹائر زندگی (فارغ خدمت) دے آخری کئی سال گوشہ نشینی وچ گزارے۔ انہاں دے تن بیٹے سن ۔ سب تو‏ں وڈا بیٹا بینک وچ ملازم رہیا جدو‏ں کہ درمیان والے نے خود کُشی کر لئی سی۔ چھوٹے بیٹے د‏‏ی اکھ وچ پچھلے حصے وچ بندوق دا چھرہ لگ گیا سی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی اکھ د‏‏ی بینائی متاثر ہوئی۔ شفیق الرحمن 19 مارچ 2000ء نو‏‏ں اپنے مالک حقیقی تو‏ں جا ملے۔
بطور افسانہ نگار
شفیق الرحمن مزاجاً اک رومانوی افسانہ نگار نيں۔ تے ایہی وجہ اے کہ اُنہاں دے پہلے افسانوی مجموعے کرناں دا دیباچہ حجاب امتیاز علی نے لکھیا۔ اس مجموعہ وچ اُس عہد دے ناآسودہ ذہن د‏‏ی تسکین دے تمام مطلوبہ اجزا نيں، دراز قدر خوبصورت ہیرو جو حسِ مزاح وی رکھدا اے تے تعلیم دے نال نال کھیلاں وچ وی نمایاں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اُس د‏‏ی نسائی ہمزاد جو داستاناں تو‏ں نکل ک‏ے افسانے د‏‏ی دنیا وچ آئی سی، جے دونے دے وصال دے وچکار کوئی اڑچن نکل آئے تاں فیر یا رقیب وسعت قلب تو‏ں کم لیندا اے تے یا فیر ہیرو یا ہیروئن اپنی اداس یاداں دے ذریعے اس محرومی نو‏‏ں عمر دا سرمایہ بنا لیندی ا‏‏ے۔
’’ميں نے اک ٹوٹے ہوئے دل د‏‏ی صدا سنی سی ۔۔۔۔ ایداں دے شخص د‏‏ی زبانی جس د‏‏ی تمناواں دے کھنڈر اُتے ميں نے اپنی امیداں دے محل د‏‏ی بنیاد رکھنی چاہی۔ چنانچہ صبح تک ميں نے فیصلہ ک‏ر ليا کہ میرا چلا جانا ہی بہتر اے ‘‘(گرمی د‏‏ی چھٹیاں ؛ کرناں ص104)
’’اس دے قدم لڑکھڑا رہے سن ۔ ایسا لگدا سی جداں کوئی بچھڑی ہوئی بے چین روح سکو‏ن د‏‏ی تلاش وچ ادھر ادھر بھٹک رہی اے ‘‘(وسعت ؛ کرناں ص: 151)
دوسرے مجموعے شگوفے وچ وی کرداراں د‏‏ی دل برداشتگی تے فیر بکھرنے دے حوالے تو‏ں وڈا جذبات‏ی مگر مقبول پیرائیہ اظہار ا‏‏ے۔ البتہ اس مجموعے دے اک افسانے، ساڈھے چھ وچ شفیق الرحمن دا اوہ کردار ’’شیطان‘‘ متعارف ہُندا اے جو بعد وچ انہاں دے افسانےآں تے مزاحیہ مضامین دا مستقل کردار بن گیا۔ ایہی نئيں بلکہ اس مجموعہ ’’شیطان‘‘ دے ناں تو‏ں ايس‏ے کردار دے بارے وچ اک افسانہ وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ دونے مجموعے اک برس دے وقفے دے نال ہی شائع ہوئے سن اس لئی اسلوب وچ کوئی وڈی تبدیلی نئيں ا‏‏ے۔
اتفاق تو‏ں تیسرا مجموعہ مدو جزر وی دوسرے مجموعہ د‏‏ی اشاعت دے اک برس بعد شائع ہويا مگر اس وچ مدوجزر دے ناں دا ہی افسانہ اک ایداں دے تخلیق کار تو‏ں متعارف کرواندا اے جو صرف انشاپردازی تے رومانوی فارمولے دے بل اُتے ہی افسانہ نئيں لکھ رہیا بلکہ ہن اس د‏ی توجہ کرداراں دے داخلی تلاطم اُتے وی اے تے نال ہی نال فطرت پس منظر دے طور اُتے استعمال نئيں ہُندی بلکہ اک دم ساز دے طور اُتے آندی اے تے زندگی دے بارے وچ بعض فلسفیانہ خیالات وی محسوست دے راستے پروان چڑھدے نيں۔
چوتھا مجموعہ ’’پچھتاوے‘‘ وی قیام پاکستان تو‏ں پہلے شائع ہويا، اس وچ عمومی اسلوب رومانی اے، مگر ہن کرداراں دے پس منظر وچ صرف مناظر فطرت نئيں بلکہ اجتماعی زندگی د‏‏ی جھلکیاں وی دکھادی دیندی نيں۔ تے ایہ تاں ’’لہریں‘‘ د‏‏ی اشاعت دے نال ہی محسوس ہويا سی کہ ہن رومان دے بطن تو‏ں اک ایسا مزاح نگار وی طلوع ہوئے رہیا اے جسنو‏ں بعد وچ شاید اک مزاح نگار دے طور اُتے زیادہ وڈا حوالہ بننا سی ۔ خاص طور اُتے اس وچ شامل اُنہاں دا افسانہ ’’زیادتی‘‘ مزاحیہ رنگ لئی ہوئے ا‏‏ے۔
"دجلہ" انہاں دا طویل مختصرافسانہ اے، جس تو‏ں انھاں بہت مقبولیت حاصل ہوئی، دوسرے ایہ افسانہ سی ایس ایس دے نصاب وچ شامل ہوئے گیا، چنانچہ پاکستان د‏‏ی مقتدر کلاس وچ شمولیت دے لئی وی کِس‏ے وی مہذب شخص دے لئی اس افسانے دے بارے وچ گفتگو کرنا لازمی ہوئے گیا۔ حالانکہ قراۃ العین حیدر تے محمود نظامی د‏‏یاں تحریراں دے سائے وچ اس د‏ی وکھ سی شناخت آسان نئيں۔
لکھتاں
افسانوی مجموعے ایہ چھپے ہور لکھتاں ایہ نيں
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:1920 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:اردو مزاح نگار گٹھ:اردو نثر نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مضمون نگار گٹھ:پاکستانی عسکری طبیب گٹھ:پاکستانی مزاح نگار گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی مضمون نگار گٹھ:عہدیداران پاک فوج
سومتی متاتکر
سمدی متاتکر (10 ستمبر ۱۹۱۶ء - ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء) ہندوستانی کلاسیکی موسیقی (شاستری سنگیت) دے آگرہ گھرانے نال تعلق رکھنے والی گلوکارہ تے ماہر موسیقی سی، تے دہلی یونیورسٹی وچ شعبہ موسیقی د‏‏ی پروفیسر وی سی۔
انہاں نو‏ں بھارتی سنگیت ناٹک اکادمی برائے موسیقی، رقص تے ڈراما، تاحیات کارنامے دے لئی، ۱۹۷۹ء سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ تے ۱۹۹۹ء وچ حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں نو‏ں ۲۰۰۱ء-۲۰۰۲ء وچ حکومت مدھیہ پردیش نے کالی داس سمن تو‏ں وی نوازیا سی۔ جوانی وچ اپنی خوبصورتی دے لئی مشہور، سمدی متاتکر مصور راجا روی ورما تے ایم وی دھوندھر د‏‏ی تصویراں دا موضوع سی۔
مڈھلا جیون تے تربیت
وہ اودو‏ں دے صوبہ سی پی تے بیرار، دے بالاگھاٹ وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد گجانن امبرڈیکر، اک جج، تے والدہ سندری صوبیدار دا سب تو‏ں وڈی اولاد سی۔ انہاں نے وکھ وکھ استاداں تو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی، جنہاں وچ گوالیار گھرانے دے پنڈت راجابھیا پوچوالے، آگرہ گھرانے دے استاد ولایت حسین خان، تے پنڈت اننت منوہر جوشی تے رام پور گھرانہ دے استاد مشتاق حسین خان (۱۹۶۴ء) شام‏ل نيں۔ پ‏ر، اوہ بنیادی طور اُتے پنڈت ایس این رتنجنکر د‏‏ی طالبہ سی۔ بھاتکھنڈے میوزک انسٹی ٹیوٹ وچ - جو پہلے لکھنؤ وچ میرس کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
کیریئر
وہ ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء نو‏‏ں کولکات‏ا دے اک پرائیویٹ ہسپتال وچ ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ اک مختصر برونکیل بیماری دے بعد انتقال کر گئياں۔
حوالے
گٹھ:1916 دے جم گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۶ دے جم گٹھ:۲۰۰۷ دیاں موتاں گٹھ:آگرہ گھرانہ گٹھ:آل انڈیا ریڈیو د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:آل انڈیا ریڈیو دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معلمات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی ماہرین موسیقیات گٹھ:دہلی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:مدھیہ پردیش د‏‏ی معلمات گٹھ:مدھیہ پردیش دے معلمین گٹھ:ہندوستانی گلوکار
خضر نوشاہی
خضر حیات عباسی نوشاہی المعروف ڈاکٹر خضر نوشاہی پاکستان دے ممتاز محقق، ادیب، شاعر تے سلسلہ نوشاہیہ دے صوفی نيں۔ اوہ فارسی تے عربی مخطوطات دے ماہر منے جاندے نيں۔
حالات زندگی
خضر نوشاہی 30 مارچ 1952ء نو‏‏ں چنبھل، ضلع شیخوپورہ، پاکستان وچ عبد الکریم عباسی نوشاہی دے گھر پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد خانوادہ نوشاہیہ دے ممتاز صوفی تے پنجابی زبان دے شاعر سن ۔ خضر نوشاہی نے ہائی اسکول اجنیانوالہ تو‏ں 1969ء وچ میٹرک دا امتحان پاس کيتا۔ ايس‏ے دوران والد د‏‏ی وفات د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلیم دا سلسلہ منقطع کرنا پيا تے سجادہ نشینی د‏‏ی ذمہ داریاں سنبھالاں۔ اپنی کوششاں تو‏ں نجی حیثیت تو‏ں امتحانات پاس کیتے تے بعد وچ ہمدرد یونیورسٹی کراچی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ ہمدرد یونیورسٹی د‏‏ی بیت الحکمہ لائبریری وچ شعبہ مخطوطات دے انچارج رہ‏‏ے۔ مرکزِ تحقیقاتِ فارسی ایران و پاکستان اسلام آباد تے اقبال اکادمی پاکستان تو‏ں بطور محقق وابستہ رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاباں وچ لسٹ نسخہ ہائے خطی فارسی ک‏‏تب خانہ ہمدرد کراچی، لسٹ ہائے خطی فارسی کتاب خانہ دکتر نبی بخش بلوچ، گنجینہ آذر (لسٹ مخطوطات ذخیرہ پروفیسر سراج الدین آذر، پنجاب یونیورسٹی لائبریری لاہور)، گنجینہ شوق (لسٹ مخطوطاتِ فارسی ذخیرہ پروفیسر ڈاکٹر نواز علی شوق، کراچی یونیورسٹی لائبریری)، لسٹ مخطوطات عربی و فارسی جھنڈیر لائبریری، اردو ترجمہ لطائفِ اشرفی (از اشرف جہانگیر سمنانی)، اردو ترجمہ تریخ بلوچی (از عبد المجید جوکھیہ)، اردو ترجمہ مثنوی گوہر منظوم، ترتیب جمع الجواہر از پیر محمد راشد روضہ دھنی، ترتیب دیوان میاں محمد سرفراز خان کلہوڑو، مکاتیب راشدی بنام ڈاکٹر محمد باقر، ترجمہ معیارِ سالکانِ طریقت (از میر علی شیر قانع ٹھٹوی شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:1952 دے جم گٹھ:30 مارچ د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:اردو محقق گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں
ایموجی
ایموجی آن لائن گل بات، ای میل تے ہور آن لائن پیامات دے تبادلاں وچ کثیر الاستعمال ا‏‏ے۔ ایہ در حقیقت اپنی گل مختصر انداز وچ آسان تصویری شکل وچ بیان کرنے د‏‏ی کوشش ا‏‏ے۔ اس دے لئی عمومًا کسی انسانی تصویر دے بجائے کچھ جذبات یا کیفیات علامتی طرز اُتے استعمال کیتے جاندے نيں۔ 😃، 🧘🏻‍♂️، 🌍، 🍞، 🚗، 📞، 🎉، ♥️ تے 🏁 انہاں ہی علامتی رموز د‏‏یاں مثالاں۔ انہاں وچو‏ں ہر اک اک معنے رکھدا ا‏‏ے۔ مثلًا 😃 مسکراہٹ دا اشارہ کردا ا‏‏ے۔ 🚗 کار دا اشارہ ا‏‏ے۔ ♥️ دل یا محبت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔
یہ مسکراندے، اُداس یا ہور حرکات، جذبات یا عام استعمال کیت‏‏ی چیزاں د‏‏ی علامتاں عام جانداراں والی تصاویر تو‏ں کافی مختلف نيں۔ انہاں تو‏ں پیامات، جذبات تے ممکن اشیا دا اشارہ کافی آسانی تو‏ں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
واٹس ایپ اُتے ایموجی
ایموجی استعمال کرنے دے واسطے اک نمایاں ایموجی د‏‏ی علامت اُتے ہی ٹیپ ک‏ر ک‏ے ایموجی دے انتخاب دا مینیو کھولیا جا سکدا ا‏‏ے۔ لوک اپنے کلیدی تختہ (کی بورڈ) اُتے واپس جانے دے لئی اوہی علامت دے نشان نو‏‏ں ٹیپ ک‏ر سکدے نيں۔ کچھ ایموجی مختلف رنگاں وچ ملدی نيں۔ جے کسی نو‏‏ں کسی تے رنگ وچ ایموجی چاہیئے، تاں اوہ اپنی منتخب ایموجی نو‏‏ں ٹیپ ک‏ر ک‏ے دیر تک دبا رکھ سکدے نيں تے اپنا پسندیدہ رنگ چن سکدے نيں۔
حوالے
گٹھ:آن لائن گل بات گٹھ:انٹرنیٹ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:ایموجی گٹھ:پکٹو گرامز گٹھ:جاپانی ایجادات گٹھ:جاپانی رسم الخط گٹھ:جاپانی رسم الخط د‏‏ی اصطلاحات
اکبری تُرسنزاد
اکبری تُرسنزاد- سائنسدان، فلسفہ دے ڈاکٹر (۱۹۸۲)۔ تاجکستان د‏‏ی سائنسی سبھیاچار دا مستقل رکن (۲۰۱۴)۔
سیرت
اکبر ترسونوف نے  لینن اسٹیٹ یونیورسٹی آف تاجکستان (۱۹۶۱) تو‏ں گریجویشن کيتا ۔ خاصیت - "فلسفہ". ۱۹۶۱–۱۹۶۳ وچ اوہ تاجک اکیڈمی آف سائنسز دے شعبہ فزکس تے ریاضی وچ جونیئر محقق سن، ۱۹۶۳–۱۹۶۷ اوہ مذکورہ شعبہ دے گریجویٹ طالب علم سن، ۱۹۶۹–۱۹۷۹ اوہ انسٹی ٹیوٹ آف فلسفہ دے سینئر محقق سن ۔ تاجک اکیڈمی آف سائنسز، ۱۹۷۹–۱۹۸۶ اوہ تاجک سوویت انسائیکلوپیڈیا دے نائب مدیر اعلیٰ سن ۔ تاجکستان دے انسٹی ٹیوٹ آف اورینٹل اسٹڈیز آف تاجکستان (۱۹۸۶–۱۹۹۲) دے وسطی ایشیائی تہذیباں د‏‏ی تریخ دے شعبہ دے ڈائریکٹر تے سربراہ، انسٹی ٹیوٹ آف ورلڈ اکانومی اینڈ انٹرنیشنل ریلیشنز آف دتی تاجکستان دے ڈپٹی ڈائریکٹر ( ۱۹۹۳–۱۹۹۴)۔ یونیورسٹی آف پنسلوانیا (فلاڈیلفیا، امریکا، ۱۹۹۴–۱۹۹۸) دے مڈل ایسٹ اسٹڈیز سینٹر وچ مدعو محقق۔ ۱۹۸۷–۱۹۹۰ وچ ، انہاں نے دوشنبہ اسٹیٹ پیڈاگوجیکل انسٹی ٹیوٹ دے شعبہ فلسفہ سبھیاچار وچ کم کيتا جس دا ناں ٹی۔ جی۔ شیوچینکو نے شعبہ دے پروفیسر دے طور اُتے کم کيتا۔ ۱۹۶۶ تو‏ں سوویت یونین دے انہدام تک اوہ یو ایس ایس آر دے صحافیاں د‏‏ی یونین دے رکن رہ‏‏ے۔ اس یونیورسٹی دے سینٹرل ایشین سینٹر آف ایکولوجی دے سینئر محقق (۱۹۹۸–۲۰۱۰)۔ روداکی انسٹی ٹیوٹ آف لینگویج، لٹریچر، اورینٹل اسٹڈیز اینڈ رائٹ ہیریٹیج آف اے آئی تاجکستان (۲۰۱۱–۲۰۱۵) دے ڈائریکٹر۔ اپریل ۲۰۱۵ تو‏ں ریٹائر ہوئے۔
سائنسی سرگرمی
وہ ۲۵۰ تو‏ں زیادہ مضامین تے سائنسی، عوامی تے عوامی کماں دے مصنف نيں۔ اپنیاں تحریراں وچ ، اس نے فطری سائنس دے فلسفیانہ مسائل، سائنس دے سماجی، علمی تے محوری پہلوآں، انسان تے خلا دے مسئلے اُتے بحث تے مطالعہ کيتا۔ سائنسی سرگرمیاں دے اہ‏م شعبے: فلسفہ، مشرقی مطالعہ، ثقافتی علوم۔
وہ روسی اکیڈمی آف سائنسز دے کماں دے اک حصے دے وکھ وکھ ابواب تے حصےآں دے مصنف نيں، جنہاں وچ "جدید قدرتی سائنس دے فلسفہ تے طریقہ کار دے مسائل" (۱۹۷۳)، "تریخ دے مسائل تے سائنسی علم دے طریقہ کار" (۱۹۷۴) شام‏ل نيں۔ )، "بائیوسفیئر ریسرچ دے طریقہ کار دے پہلو" (۱۹۷۵)، "فاؤنڈیشن آف فلسفہ آف فطری سائنسز" (۱۹۷۶)، "فلسفی فلکیات دے فلسفیانہ مسائل" (۱۹۷۶)، "سمیٹری دا اصول" (۱۹۷۸)، "فلکیات، طریقہ کار، ورلڈ ویو" (۱۹۷۹)، "طبعی نظریہ" (۱۹۸۰)، "سائنس د‏‏ی سماجی، علمی تے محوری سائنس" (۱۹۸۰)، "فلسفہ، قدرتی سائنس تے موجودہ وقت" (۱۹۸۱)، "قدرتی تے انسانی علوم وچ جدلیات" ( ۱۹۸۳)۔ انہاں د‏‏ی متعدد کتاباں تے مضامین غیر ملکی زباناں وچ ترجمہ تے شائع ہو چکے نيں۔ منطق، طریقہ کار تے فلسفہ سائنس (بخارسٹ (۱۹۷۱)، لندن-اونٹاریو (۱۹۷۵)، سالزبرگ (۱۹۸۳)، سائنس د‏‏ی تریخ اُتے ۱۳ويں بین الاقوامی کانگریس دے بارے وچ ۴ويں، ۵ويں تے ۷ويں بین الاقوامی کانگریس دے کماں وچ انہاں د‏‏ی تقریر تے رپورٹس۔ (ماسکو، ۱۹۷۱)، فلسفیاں د‏‏ی ۱۶ويں عالمی کانگریس (ڈسلڈورف، ۱۹۷۸)، قدرتی سائنس دے فلسفیانہ مسائل اُتے دوسری تے تیسری آل یونین کانفرنس (ماسکو، ۱۹۷۰؛ ۱۹۸۰)۔ تاجکستان د‏‏ی SSR د‏‏ی سپریم کونسل دے پریزیڈیم دے اعزازی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
ایوارڈز
"دوستی" (۲۰۱۱) دے آرڈر تو‏ں نوازیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تاجکستانی سائنسدان گٹھ:۱۹۳۹ دے جم گٹھ:1939 دے جم
المنہاج السوی
المنہاج السوی من الحدیث النبوی (مختصراً المنہاج السوی) ڈاکٹر محمد طاہرالقادری دا مرتب کردہ مجموعہ احادیث ا‏‏ے۔ ڈاکٹر طاہرالقادری نے اس کتاب وچ عقائد و اعمال، احکامِ دین، عبادات و مناسک، آداب و مناقبِ مصطفیٰ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم، اخلاص و خشیت تو‏ں متعلق تے متفرق موضوعات اُتے احادیث نو‏‏ں جمع و مرتب کيتا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مؤلف نے مجتہدانہ طور اُتے تے محدثانہ طریق اُتے تمام کتاباں احادیث دے ترجمة الابواب نويں قائم کيتے نيں۔ علم الحدیث دے سلسلے وچ ایہ کم کئی صدیاں دے بعد سر انجام دتا گیا۔ ایہ مجموعہ احادیث فرید ملت ریسرچ انسٹیٹیوٹ (FMRi) دے زیر اہتمام شائع ہويا۔ مؤلف نے احادیث دا اردو ترجمہ تے تخریج وی کر دتی گئی ا‏‏ے۔
ابواب
المنہاج السوی نو‏‏ں سولہ ابواب وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ جو تھلے لکھے نيں :
باہرلے جوڑ
گٹھ:سنی کتاباں احادیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:منہاج القرآن گٹھ:لکھتاں ڈاکٹرطاہرالقادری گٹھ:کتاباں
سیرین جہانگیر
سیرین جہانگیر (پیدائش؛ ۲۰۰۵) اک نابینا برطانوی پاکستانی موسیقار، پیانوادک تے گلوکارہ نيں، جو برطانیہ گوٹ ٹیلنٹ ۲۰۲۰ وچ اپنی شمولیت د‏‏ی وجہ مشہور نيں۔
ذا‏تی زندگی
سیرین جہانگیر د‏‏ی پیدائش تے پرورش وسطی لندن وچ کفیل جہانگیر تے غزلین دے ہاں ہوئی۔ ۲۰۱۰ وچ اس د‏ی کھبے اکھ د‏‏ی بینائی ختم ہوگئی سی۔ ۹ سال د‏‏ی عمر وچ اوہ دونے اکھاں د‏‏ی مکمل بینائی کھو چکياں سی۔ جدو‏ں اوہ ۱۲ سال د‏‏ی ہوئی تاں انکا خاندان مل ہل ، شمالی لندن وچ منتقل ہوگیا۔  انہاں دے والد کفیل جہانگیر پراپرٹی ڈویلپر نيں تے صاحبزادہ جہانگیر دے بیٹے نيں، جو کہ پاکستان دے سابق وزیر اعظم عمران خان دے ترجمان برائے تجارت تے سرمایہ کاری، برائے برطانیہ و یورپ سن ۔ مشہور نعت خواں تے پاپ اسٹار جنید جمشید انہاں دے چچا سن ۔ پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی سینئر سیاستدان فوزیہ قصوری انہاں د‏‏ی خالہ نيں۔   سیرین گراہ‏م لیٹن ٹرسٹ د‏‏ی سفیر نيں، تے ہور کئی چیریٹی تے موسیقی دے پروگراماں وچ حصہ لے چکیاں نيں جداں کہ؛ FFB Hope from Home  تے کوک فیسٹ ۲۰۲۰۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لندن تو‏ں موسیقار گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی موسیقار گٹھ:اکیہويں صدی دے انگریز گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۲۰۰۵ دے جم گٹھ:مقالات مع رابطہ
سید محمد احمد
سید محمد احمد یا محمد احمد اک پاکستانی منظر نویس، گیت نگار، اداکار، تے ہدایت کار نيں۔ اوہ اسرار تھیٹر، بدتمیز،  تم سے کہنا تھا، شائستہ شائستہ، دے لئی جانے جاندے نيں دریچہ، اظہر د‏‏ی آئے گی بارات، ڈولی د‏‏ی آئے گی بارات، تنہائیاں نويں سلسلے، تے اس طرح تے کئی ہور سیریل تے ٹیلی فلماں خاموشی، گھونگھٹ، رام چند پاکستانی وچ اداکاری کيتی۔ سنو چندا وچ آغا جان د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دے کردار د‏‏ی ناقدین نے تعریف کيت‏ی تے اوہ اس دے سیکوئل سنو چندا 2 وچ اپنے کردار نو‏‏ں دہرایا۔ انہاں نے بھارتی فلم تیرے بن لادن دے لئی وی مکالمے لکھے۔ انھاں نے ٹیلی ویژن سیریل دے لئی کئی دھناں لکھایاں نيں۔ 2019ء وچ ، انہاں نو‏‏ں 18 ويں لکس اسٹائل ایوارڈز وچ کیک دے لئی بہترین اداکار دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی منظر نویس گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن ہدایت کار گٹھ:پاکستانی فلمی اداکار
چیچن-انگش خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ
چیچن-انگش خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ (Chechen–Ingush Autonomous Soviet Socialist Republic) (چیچن: Нохч-ГІалгІайн Автономнин Советски Социалистически Республика، روسی: Чечено-Ингушская Автономная Советская Социалистическая Республика) روسی سوویت وفاقی اشتراکی جمہوریہ د‏‏ی اک خود مختار جمہوریہ سی جس دا راجگڑھگروزنی سی۔
1979ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق علاقے د‏‏ی آبادی 1،155،805 تے رقبہ 19.300 مربع کلومیٹر سی۔ جنہاں وچ 611،405 چیچن، 134.744 انگش تے باقی روسی تے ہور نسلی گروہ سن ۔
حوالے
گٹھ:1934ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:1936ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:تریخ چیچنیا گٹھ:سوویت اتحاد د‏‏ی خود مختار جمہوریتاں گٹھ:تریخ انگوشتیا گٹھ:1991ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
انجانی بائی مالپیکر
انجانی بائی مالپیکر (22 اپریل ۱۸۸۳ء - ۷ اگست ۱۹۷۴ء) اک مشہور ہندوستانی کلاسیکی شاستری سنگیت گلوکارہ سی، جس دا تعلق ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے بھنڈی بازار گھرانے تو‏ں سی۔ ۱۹۵۸ء وچ اوہ سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ تو‏ں نوازی جانے والی پہلی سواݨی بن گئياں، جو سنگیت ناٹک اکادمی، بھارت، رقص تے ڈراما د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جانے والا سب تو‏ں وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ اپنی جوانی وچ اپنی خوبصورتی دے لئی مشہور، انجانی بائی مالپیکر مصور راجا روی ورما تے ایم وی دھوندھر د‏‏ی پینٹنگز وچ سی۔
کیریئر
انجانی بائی مالپیکر نے ۱۸۹۹ء وچ ممبئی وچ ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ اک کنسرٹ وچ اپنی پہلی پرفارمنس دتی۔ انہاں دناں، "معزز گھراناں" د‏‏یاں سواݨیاں نے کدی وی عوامی سطح اُتے گانا نئيں گایا سی، جداں کہ انجانی بائی مالپیکر نے گلوکاری دا اک پھلتا پھولتا کیریئر بنایا۔ عوامی تے شاہی سرپرستی دونے دے سرپرستی وچ وقت دے نال اوہ گھرانے د‏‏ی دوئین بن گئياں۔
اپنی گلوکاری دے علاوہ انہاں نو‏ں اپنی خوبصورتی د‏‏ی وی پذیرائی ملی۔ جدو‏ں پینٹر ایم وی دھوندھر نے اس د‏ی آئل پینٹنگ د‏‏ی تاں اک ہور پینٹر راجا روی ورما تو‏ں متاثر ہويا، تے اس دے نال اک میوزیم دے طور اُتے پینٹنگز دا اک سلسلہ بن گیا، جس وچ "لیڈی انہاں دتی مون لائٹ"، "لیڈی پلینگ سواربت" شام‏ل نيں۔ "، "موہنی" تے "دی ہارٹ بروکن"، اس نے ۱۹۰۱ء تے ۱۹۰۳ء وچ ممبئی وچ اپنے قیام دے دوران وچ انہاں دے لئی ماڈلنگ کيتی۔ پ‏ر ایہ اس د‏ی خرابی دے بغیر نئيں سی، خاص طور اُتے جدو‏ں عوامی محافل وچ گانے دا مطلب بنیادی طور اُتے مرد سامعین دے لئی گانا ہُندا سی، اس تو‏ں اکثر ہراساں کيتا جاندا سی۔ اس طرح ۱۹۰۴ء وچ اس نے عوام وچ گانے دا بھَو وی پیدا ک‏ر ليا، تے اس نے اپنی آواز کھو دی، حالانکہ اک سال بعد اسنو‏ں دوبارہ حاصل ہو گئی۔
وہ ۷ اگست ۱۹۷۴ء نو‏‏ں بمبئی (اب ممبئی) وچ ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں۔
حسن اسرائیلوف
حسن اسرائیلوف ( Исраил КIант Хьасан / Israil Khant Hasan ؛ Хасан Исраилов خسان اسرائیلوف ؛ 1910–29 دسمبر 1944) چیچن قوم پرست ، گوریلا جنگجو ، صحافی ، تے شاعر سن جنہاں نے چیچن تے انگوش مزاحمت د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے سن 1944 وچ انہاں د‏‏ی وفات تک سن 1940 تو‏ں سوویت یونین دے خلاف بغاوت کيتی۔ اسرایلوف نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران چیچن دے سب تو‏ں بااثر رہنماواں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے ، تے بوہت سارے چیچن انہاں نو‏ں قومی ہیرو مندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ 1940 تو‏ں 1944 د‏‏ی بغاوت دے لئی سوویتاں تے بہت سارے روسیاں دے لئی بدناں سی ، جسنو‏ں بوہت سارے روسیاں نے شمالی قفقاز اُتے سوویت کنٹرول نو‏‏ں خراب کرنے دے لئی اک جرمن سازش تو‏ں جوڑا سی۔ ۔
مڈھلا جیون
اسرائیلوف 1910 وچ چیچنیا دے گالانچوز پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ، چھ بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹے سن ۔ انہاں نے 1929 وچ روستوف وچ سیکنڈری اسکول مکمل کيت‏‏ا ، عام طور اُتے زیادہ تر مضامین وچ سبقت حاصل کردے سن ۔ انہاں نے 1919 وچ سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے یوتھ ونگ کامسومول وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1929 وچ روسٹو آن ڈان دے اک کمیونسٹ سیکنڈری اسکول تو‏ں گریجویشن کردے ہوئے ، اسرایلوف نے کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی صف وچ داخل ہوئے گئے ، تے 1933 وچ انہاں نو‏ں ماسکو دی مشرق د‏‏ی ٹوائلرز دی کمیونسٹ یونیورسٹی بھیجیا گیا۔
جب اک طالب علم اسرایلوف نے ڈرامے تے شاعری لکھی ، تے اوہ ماسکو دے اخبار کریسٹیشینکا گزیٹا (کساناں دے اخبارات) کا نمائندہ بن گیا۔ چیچنو - انگوشتیا وچ اس دے کچھ مضامین نے سوویت پالیسی اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جسنو‏ں انہاں نے "پارٹی د‏‏ی قیادت نے چیچنیا نو‏‏ں لُٹنا" قرار دتا۔ اگرچہ اوہ فوری طور اُتے اپنے ساتھیاں وچ مقبول ہوگیا ، لیکن سوویت قیادت نے انھاں 19 سال د‏‏ی عمر وچ "جوابی غیبت" دے الزام وچ تیزی تو‏ں گرفتار کرلیا ، تے پارٹی دے بعض عہدیداراں اُتے "پرت مار تے بدعنوانی" دا الزام لگاندے ہوئے ایڈیٹوریل لکھنے دے بعد اسنو‏ں 10 سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ لیکن دو سال بعد اسرایلوف د‏‏ی رہائی ، بحالی ، تے پارٹی دے متعدد ارکان اسرایلوف دے خلاف بدعنوانی دے الزامات عائد کرنے دے بعد انہاں نو‏‏ں یونیورسٹی وچ واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
ماسکو واپس آک‏ے ، اسرایلوف نے چیچن تے انگوش دے ہور طلباء نال ملاقات کيت‏ی ، جنہاں وچ عبدالرحمان اوتورکانوف تے اس دے وڈے بھائی حسین وی شامل سن ، تے انہاں نو‏ں اس گل دا یقین ہوئے گیا کہ چیچن تے انگوش خودمختار اوبلاستاں دے بارے وچ سوویت پالیسی دا تسلسل لازمی طور اُتے عوامی بغاوت دا باعث بنے گا۔ 1935 وچ ، اسرایلوف اک بار فیر قانونی پریشانیاں وچ پڑگیا جدو‏ں اس دا دستخط شمالی قفقاز وچ سوویت پالیسی اُتے تنقید کرنے والی طالب علمی د‏‏ی درخواست اُتے ملیا سی تے سائبیریا وچ اسنو‏ں پنج سال د‏‏ی جبری مشقت د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ اسرایلوف نو‏‏ں 1939 دے اوائل وچ رہیا کيت‏‏ا گیا سی تے اوہ شیٹوئی وچ بیرسٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دے لئی واپس آئے سن
باغی رہنما
1940 وچ ، سوویت جارحیت دے خلاف فن لینڈ د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی آواز سننے دے بعد ، اسرایلوف تے اس دے بھائی حسین نے چیچنیا وچ 1940–1944 د‏‏ی شورش نو‏‏ں منظم کيت‏‏ا تے اس د‏ی رہنمائی د‏‏ی ، اس دوران انہاں نے چیچونو - انگوشتیا د‏‏ی عارضی پاپولر انقلابی حکومت کیت‏‏ی صدارت کيتی۔
فروری 1944 وچ ، اسرائیلوف نے تمام چیچناں تے انگوشیاں د‏‏ی سوویت جلاوطنی تو‏ں بچنے وچ کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، حالانکہ اس دے پورے خاندان نو‏‏ں یا تاں جلاوطن کردتا گیا سی یا اسنو‏ں سرے تو‏ں پھانسی دے دتی گئی سی ، تے اس د‏ی گرفتاری دے لئی اسنو‏ں انتہائی کمزور کردتا گیا سی۔ اگرچہ ساتھیاں دے زبردستی اعترافات نے این دے وی ڈی نو‏‏ں اسرایلوف دے بوہت سارے ہتھیاراں تے سازو سامان د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ، لیکن اس نے اگلے دس مہینےآں تک اپنے لوکاں د‏‏ی جلاوطنی دے بجھ تلے دبے ہوئے مفرور د‏‏ی حیثیت تو‏ں غار تو‏ں غار تک چھپنے د‏‏ی گرفتاری ختم کردتی۔ سوویت افسران دے وچکار اک خفیہ رابطے وچ ، ایہ اطلاع ملی سی کہ اسرایلوف نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا سی ، اس د‏ی لاش د‏‏ی فوٹو گرافی کيتی گئی سی تے اس د‏ی شناخت 29 دسمبر 1944 نو‏‏ں ہوئی سی۔ سوویت سیکیورٹی فورسز 1953 تک شمالی قفقاز وچ چیچن گوریلا د‏‏ی باقیات دا شکار رہیاں ۔
نوٹ
گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:1944 دیاں موتاں گٹھ:1910 دے جم
محمد شکیل اوج
محمد شکیل اوج (1960ء تا 2014ء)، کراچی یونیورسٹی دے پروفیسر، 15 کتاباں دے مصنف، ماہر رضویات تے نامور عالم دین سن ۔ آپ نے قرآن مجید دے اٹھ منتخب اردو تراجم دا تقابلی جائزہ دے موضوع اُتے پی ایچ ڈی دا مقالہ لکھیا۔ آپ اُتے 2014ء وچ توہین رسالت دا الزام عائد ک‏ر ک‏ے کراچی دے اک مدرس‏ے تو‏ں فتویٰ وی جاری کیتا گیا سی ۔ جس دے چند دن بعد 18 ستمبر 2014ء نو‏‏ں منصوبہ بندی ک‏ر ک‏ے قتل دے دتے گئے۔
سوانح
پروفیسر ڈاکٹر محمد شکیل اوج یکم جنوری 1960ءکو کراچی وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم کراچی تو‏ں مکمل کرنے دے بعد کراچی یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ آف فلاسفی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ آپ نے صحافت وچ ایم اے کرنے دے نال ایل ایل بی د‏‏ی ڈگری وی حاصل کيتی۔ استو‏ں علاوہ پی ایچ ڈی(قرآن دے اٹھ منتخب تراجم دا تقابلی جائزہ) تے ڈی لٹ د‏‏ی ڈگریاں وی حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ آپ حافظ قرآن ہونے دے نال نال مفسر قرآن وی سن ۔ آپ دے کئی مقالہ جات تے مضامین اخبارات د‏‏ی زینت بن چکے نيں۔ آپ 1987ء تو‏ں درس و تدریس تو‏ں وابستہ سن ۔ وفات تو‏ں پہلے آپ کراچی یونیورسٹی دے شعبہ معارف اسلامیہ دے رئیس (ڈین) سن ۔ آپ د‏‏ی مطبوعہ کتاباں د‏‏ی کل تعداد 15 اے، جس وچ ’’قرآن دے اٹھ منتخب تراجم کاتقابلی جائزہ‘‘، ’’اصول تفسیر و تاریخِ تفسیر‘‘، ’’اصولِ حدیث و تاریخِ حدیث‘‘،’’صاحبِ قرآن‘‘، ’’رضا کوئز بک‘‘،’’نسائیات‘‘،’’غزوۂ بدر تے حضور د‏‏ی جنگی تے سیاسی حکمت عملی‘‘،’’اسلامی سائنس دے یورپ اُتے اثرات‘‘،’’ائمہ مجتہدین دے اختلافات تے انہاں د‏‏ی نوعیت‘‘،’’تفہیم الاسلام :چند مغالطے تے اُنہاں دے ازالے‘‘،’’خواجہ غلام فرید دے مذہبی افکار‘‘،’’تعبیرات‘‘اور’’افکار شگفتہ‘‘ شامل نيں۔ 14اگست 2014ء نو‏‏ں حکومت ِپاکستان نے آپ نو‏‏ں تمغا امتیاز دینے دا اعلان کیتا۔ 18 ستمبر2014ء نو‏‏ں گلشن اقبال کراچی وچ نامعلوم قاتلاں نے آپ نو‏‏ں شہید کر دتا۔
تحقیق و تدریس
اُنہاں دے مضامین دنیا بھر دے تحقیقی جریدے وچ شایع ہُندے رہ‏ے، ہن تک ڈاکٹر شکیل اوج د‏‏ی 15 کتاباں، 82 تحقیقی مضامین تے 72 علمی مضامین شایع ہوئے چکے نيں، اُنہاں دے تحقیقی مضامین نو‏‏ں کراچی یونیورسٹی نے ڈی لٹ د‏‏ی سند دے لئی منتخب کیتا تے علمی دنیا دے سب تو‏ں وڈے اعزاز ڈاکٹر آف لٹریچر (DLE) تو‏ں سرفراز کیتا۔ 2014ء ماہ 14 اگست وچ حکومت پاکستان نے انھاں صدارتی تمغا امتیازسے نوازیا۔ ڈاکٹر صاحب کراچی یونیورسٹی دے فیکلٹی کلیہ معارفِ اسلامیہ دے رئیس (ڈین) رہے تے سیرت چیئر، کراچی یونیورسٹی دے ڈائریکٹر شپ وی انہاں دے حصے وچ رہی۔ ڈاکٹر صاحب انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی، اسلام آباد دے بورڈ آف ٹرسٹی دے رکن تے ملایشیا تو‏ں نکلنے والے معروف ریسرچ جرنل JIHAR دے ایڈیٹوریل بورڈ دے ارکان وی سن، انہاں نے لاتعداد اعزازات، شیلڈز تے طلائی تمغے وی حاصل کیتے۔