cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد شاہ ابدالی
وعدے دا پکا
احمد شاہ وعدے دا وڈا پکا سی نادر شاہ نے احمد شاہ تو‏ں وعدہ لیا سی کہ ”جب تسيں بادشاہ بنو تاں تواڈا ایہ فرض اے کہ میری اولاد دے نال زیادہ لطف و مہربانی تو‏ں پیش آؤ“ احمد شاہ نے اس وعدے اُتے پورا پورا عمل کيتا تے نادر شاہ دے بیٹےآں د‏‏ی مسلسل احسان فراموشی تے کینہ پروری دے باوجود انہاں تو‏ں چنگا سلوک کيتا۔
اولیاء و علما کرام تو‏ں عقیدت
احمد شاہ سخت مذہبی مزاج دا حامل سی اسنو‏ں اولیاء و علما کرام د‏‏ی صحبت بہت پسند سی اوہ درویشاں تے علما د‏‏ی وڈی عزت کردا سی حضرت صابر شاہ ولیؒ تو‏ں اسنو‏ں گہری عقیدت سی اس نے بے شمار اولیاء کرام دے مزارات د‏‏ی ریارت کيت‏ی ہر جمعرات نو‏‏ں علما و فقراء نو‏‏ں کھانے اُتے بلاندا انہاں تو‏ں مذہب تے ہور علوم اُتے گفتگو کردا اس دے دربار وچ سلطنت دے اعلٰی عہدے دار تے امرا ادب تو‏ں کھڑے رہندے لیکن سیداں تے علماء نو‏‏ں کرسی ملدی سی۔
دلی خواہش
اس د‏ی زندگی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خواہش سی کہ اسنو‏ں ولی دا مرتبہ حاصل ہو، اکثر موقعاں اُتے اس نے رب دے حضور التجاء د‏‏ی جو مقبول ہوٸی۔
شوق
احمد شاہ نو‏‏ں شہ سواری تے شکار دا وڈا شوق سی اوہ اپنے گھوڑےآں دا وڈا شیداٸی سی جدو‏ں اس دا پسندیدہ گھوڑا تارلان بیمار ہويا تاں احمد شاہ بہت غمگین ہويا۔
لباس
احمد شاہ سادہ زندگی گزاردا سی، اس دا لباس بہت ہی سادہ ہُندا سی حتی کہ امرا تے اس وچ فرق محسوس نئيں ہُندا سی، اس دے سر اُتے اک شال دستار دے طور اُتے بنھی ہُندی سی، جسم اُتے سوندی کپڑ‏ے د‏‏ی قمیض اس دے اُتے رنگدار واسکٹ اس دے اُتے چمڑے دا لمبا کوٹ ہُندا سی، شلوار ڈھیلی ڈھالی ہُندی سی۔
خوراک
احمد شاہ د‏‏ی خوراک وی سادہ سی، زیادہ لذیذ کھاناں دا شوقین نئيں سی، چاول تے مصالحہ دار گوشت دا پلاؤ کھانے دا شوقین سی، جس وچ کدی کدی رنگدار پیاز تے انڈے ملے ہوئے ہُندے، گوشت کباب، بھنا ہويا گوشت، پنیر، مکھن، دُدھ، سالن، پھل تے شربت وی پسند کردا سی۔
علم نال محبت
احمد شاہ دے باقاعدہ کسی مکت‏‏ب تو‏ں تعلیم یافتہ ہونے دا دستاویزی ثبوت نئيں ملدا، لیکن ایہ حقیقت اے کہ اوہ پڑھیا لکھیا سی کیونجے اسنو‏ں تمام ملکی زباناں اُتے عبور حاصل سی، احمد شاہ اک شاعر وی سی اس د‏ی شاعری وچ سادہ پن تے واٸیت طرز پایا جاندا ا‏‏ے۔
علم دوستی
احمد شاہ نے زیادہ تر زندگی جنگی مہمات وچ بسر کی، اسنو‏ں اِنّی فرصت ہی نہ مل سکی کہ اوہ ہور امور د‏‏ی طرف توجہ دے لیکن اس دے باوجود اس نے علم دوستی دا ثبوت دتا، خود شاعر تے تعلیم یافتہ سی اس لٸے اس نے شاعراں تے ادیباں د‏‏ی سرپرستی کی، احمد شاہ بٹالے دے شاعر واقف، سیالکوٹ دے شاعر نظام الدین عشرت تے مرزا مہدی استر آبادی دا وڈا مداح سی، نظام الدین نے ” شاہ نامہ احمدیہ “ دے ناں تو‏ں مثنوی لکھی جس وچ احمد شاہ دے حالات وفات تک تے تیمور شاہ درانی د‏‏ی تخت نشینی دے حالات دلچسپ انداز وچ منظم کٸے۔
تعمیرات
احمد شاہ تعمیرات دا وی شوقین سی پانی پت د‏‏ی فتح دے بعد اس نے قندھار احمد شاہی دے ناں تو‏ں اک شہر د‏‏ی بنیاد رکھی، اس شہر وچ دو عمارتاں سب تو‏ں خوبصورت سن اک اوہ یادگار عمارت سی جس وچ رسول اللہ ﷺ دا خرقہ مبارک لوکاں د‏‏ی زیارت دے لٸے رکھیا گیا سی، دوسری عمارت احمد شاہ دا مقبرہ سی۔ 1753ء وچ کابل شہر دے ارد گرد شہر پناہ تعمیر کراٸی۔ 1769ء وچ اس نے شاہ اسحٰق المعروف شاہ شہید دا مزار قلعہ بالاحصار دے نزدیک بنوایا۔ 1756–57 وچ احمد شاہ نے مکہ وچ افغان زاٸرین دے لٸے قیام گاہ بنواٸی۔ مزار شریف دے نیڑے تاشقر خان دا قصبہ احمد شاہ نے تعمیر کروایا سی۔ احمد شاہ معماراں تے کاریگراں خصوصاً لکڑی دا کم کرنے والےآں د‏‏ی سرپرستی کردا سی۔
مذہبی پالیسی
افغانستان وچ مسلماناں د‏‏ی اکثریت سی لیکن دیہات وچ ہندو تے سکھ وی آباد سن مگر انہاں د‏‏ی تعداد کم سی شہراں وچ ہندوواں تے سکھاں د‏‏ی اچھی خاصی تعداد آباد سی۔ جارج فوسٹر نے 1783 وچ افغانستان وچ سفر دے دوران جو دیکھیا اس دے متعلق اوہ لکھدا اے ہندو تاجراں د‏‏ی دکاناں د‏‏ی تعداد تے انہاں دے آسودہ حال چہراں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے معلوم ہُندا اے کہ قندہار وچ انہاں نو‏ں وڈی آزادی تے تحفظ حاصل ا‏‏ے۔ جارج فوسٹر دا ایہ بیان احمد شاہ د‏‏ی مذہبی رواداری دا بہت وڈا ثبوت ا‏‏ے۔
معاشرتی اصلاحات
یاں تاں احمد شاہ د‏‏ی زیادہ تر زندگی جنگی مہمات وچ گزری لیکن فیر وی اس نے اہ‏م معاشرتی اصلاحات کيتی۔ اس نے عورتاں دے مرتبے نو‏‏ں بلند کيتا، طلاق اُتے پابندی لگاٸی، بیوہ عورتاں د‏‏ی دوبارہ شادی کيتی پرزور تحریک شروع کی، اس نے حکم دتا کہ کسی شخص دے مرنے دے بعد اس د‏ی بیوہ کسی نزدیک رشتے دار سوائے باپ، بیٹے یا بھاٸی نال شادی کرے تے جے نزدیکی رشتہ دار موجود نہ ہوئے تاں بیوہ اپنے شوہر دے گھر رہے گی تے پوری زندگی اس د‏ی جاٸیداد تو‏ں گزارہ کرے گی۔
فوجی نظام
احمد شاہ اک سپاہی سی اس لٸے اس د‏ی زیادہ تر توجہ فوج د‏‏ی طرف ہی رہی، کیونجے اوہ جاندا سی کہ فوج د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی سیاسی قوت اس دے پاس اے، احمد شاہ لالچی نئيں سی اس نے غیر ملکی مہمات تو‏ں بے شمار دولت اکٹھی د‏‏ی لیکن ایہ ساری دولت اس دے ذا‏تی خزانے وچ نئيں جاندی سی بلکہ اوہ کھلے ہتھو‏ں تو‏ں اپنے سپاہیاں وچ مال غنیمت تقسیم کردا سی، جو خزانہ 300 اونٹھاں اُتے ہندوستان تو‏ں نادر شاہ د‏‏ی خدمت وچ جارہیا سی اوہ احمد شاہ د‏‏ی فتح قندہار تو‏ں اک دن پہلے قندہار پہنچیا، ایہ خزانہ احمد شاہ دے ہتھ آگیا، اس نے 2 کروڑ روپے دا ایہ خزانہ فوج دے سرداراں، سالاراں تے سپاہیاں وچ تقسیم کر دتا۔ احمد شاہ د‏‏ی فوج اک لکھ ویہہ ہزار سواراں اُتے مشتمل سی، جس وچ قباٸلی سرداراں تے دوسرے حلیفاں دے دستے وی شامل سن ۔ اس نے اپنی فوج نو‏‏ں مہمات وچ مصروف رکھیا، تاکہ فوج آرام طلب نہ ہوئے جائے، مہمات تو‏ں فوج دا نظم و ضبط وی درست رہندا تے مال و دولت وی ہتھ آندا۔ فوج دا افسرِ اعلٰی سپاہ سالار سی جو وزیرِ جنگ تے وزیرِ دفاع وی سی، اس د‏ی حیثیت شاہ دے بعد دوسرے درجہ اُتے سی، امن دے زمانہ وچ اوہ فوجاں د‏‏ی تنظیم تے تربیب دا ذمہ دار ہُندا تے جنگ وچ فوجیاں د‏‏ی نقل و حرکت تے انہاں نو‏ں لڑانے دا ذمہ دار وی ہُندا سی۔ فوج 2 حصےآں وچ تقسیم تھی: (1) با قاعدہ فوج (2) بے قاعدہ فوج
با قاعدہ فوج
باقاعدہ فوج ساری فوج دا اک حصہ سی، اس دے تن حصے سن : (ا) پیادہ (ب) سوار (ج) توپ خانہ غیر منظم فوج زیادہ تر سواراں اُتے مشتمل ہُندی سی، اس وچ پیادہ سپاہی بوہت گھٹ ہُندے سن ۔
دفترِ نظام
فوجی دفتر نو‏‏ں دفترِ نظام کہندے سن اس دے کٸی شعبے سن اسلحہ سازی، بارود، کپڑےآں تے خوراک د‏‏ی فراہمی، تنخواہاں د‏‏ی آداٸیگی تے حسابات دا رکھنا دفترِ نظام دے ذمے سی، سپہ سالار دے ماتحت کٸی افسر کم کردے سن جو مختلف شعبےآں د‏‏ی نگرانی کردے سن ۔
فوج دے عہدے دار
اردو باش (لشکر دا سردار) امیر لشکر (جنرل) دہ باشی (10 سپاہیاں دا افسر) شاہنکچی باشی (افواجِ خاصہ دا کماندار) قلعہ اتاسی (فوج دا کماندار) یوز پاشی (100 سپاہیاں دا افسر)
ذراٸع آوا جائی
ذراٸع آوا جائی دے لٸے گھوڑےآں، خچراں، اونٹھاں، بیلاں تے ہاتھیاں نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا سی۔
فوجیاں د‏‏ی تنخواہ
اس گل دا تاریخی ثبوت نئيں کہ سپاہیاں او افسراں نو‏‏ں کيتا تنخواہ دتی جاندی سی، اک واقعہ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ سوار نو‏‏ں 12 روپے ماہوار تے پیادہ نو‏‏ں 6 روپے ماہوار ملدے سن، شاہ سپاہیاں نو‏‏ں تنخواہ دیندے وقت موجود ہُندا بعض اوقات انہاں نو‏ں اپنے ہتھ تو‏ں تنخواہ دیندا سی۔ منظم فوج وچ بھرتی رضاکارانہ طور اُتے ہُندی سی، اسنو‏ں باقاعدہ تنخواہ ملدی سی جو جنس تے نقد د‏‏ی صورت وچ ہُندی سی۔ اسلحہ،گھوڑا تے ہور اشیاء حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں دتی جادیاں سن۔ گھوڑے د‏‏ی قیمت معمولی قسطاں وچ لی جاندی سی، گھوڑے د‏‏ی خوراک وغیرہ دا انتظام اسنو‏ں خود کرنا پڑھدا سی، اسنو‏ں زمانہ جنگ دے سوا 3 ماہ د‏‏ی رخصت ملدی سی، باقاعدہ فوج دا زیادہ تر حصہ دار السلطنت رہندا، تھوڑا سا حصہ صوبےآں تے صوباٸی دے شہراں وچ مقرر کيتا جاندا سی۔
بے قاعدہ فوج
بے قاعدہ فوج دا زیادہتر حصہ سواراں اُتے مشتمل ہُندا، پیادہ بوہت گھٹ ہُندے سن ۔ ایہ ساری فوج دا 2 تہاٸی سی، مختلف قباٸل دے افراد اس وچ شامل ہُندے اس فوج دا تن چوتھاٸی حصہ سرداراں اُتے مشتمل ہُندا۔
توپ خانہ
احمد شاہ دا توپ خانہ بہت چنگا سی گھوڑے باری توپاں کھینچدے، ہاتھی وی توپاں اٹھاندے سن جدو‏ں کہ ہلکی توپاں اک یا دو اونٹھ کھینچدے۔ توپ خانے دا اعلٰی افسر توپچی باشی کہلاندا سی۔ اس عہدے اُتے رحمان خان بارک زٸی فاٸز سی۔
شجرہ نسب
پادشاہ احمد شاہ درانی
زندہ رہیا: 1723–1773
حکومت: 1747–1773
پادشاہ تیمور شاہ درانی
زندہ رہیا: 1748–1793
حکومت: 1772–1793
پادشاہ محمود شاہ درانی
زندہ رہیا: 1769–1829
حکومت: 1801–1803 ، 1809–1818
شہزادہ کامران درانی
1789–1840
شہزادہ بسم اللہ درانی
1810–1873
1832–1880
شہزادہ عالیجہ ندا درانی
1855–1926
شہزادہ محمد عبدالرحیم درانی
1877–1945
شہزادہ عبدالحبیب خان درانی
1919–1992
شہزادہ حیات اللہ خان درانی
پیدا ہويا: 1964
شہزادہ محمد ابوبکر درانی
پیدا ہويا: 1995
حوالے
گٹھ:1722 دے جم گٹھ:1772 دیاں موتاں گٹھ:افغان شاعر گٹھ:افغان مسلم گٹھ:امیران افغانستان گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی افغان شخصیتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ گٹھ:پشتو شاعر گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:خاندانی شجرہ نسب سانچے گٹھ:درانی خاندان گٹھ:ملتانی شخصیتاں گٹھ:ہرات دیاں شخصیتاں گٹھ:درانی سلطنت تو‏ں وابستہ معردے گٹھ:قندھار دیاں شخصیتاں
گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:پٹھان شخصیتاں گٹھ:پشتون لوک
چک 304 گ ب
چک 304 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
صدر افغانستان
صدر افغانستان (پشتو: افغان ولسمشر) اسلامی جمہوریہ افغانستان د‏‏ی ریاست دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ آئینِ افغانستان نے اکثر اہ‏م تے وڈے اختیارات صدر نو‏‏ں دتے نيں چاہے عامل (ایکزیکٹیو) ہوئے یا عسکری ہوئے۔ افغانستان وچ صدر پنج سال دے لئی براہ راست عوام دے ووٹ تو‏ں منتخب کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
موتی چھاتی گول چنج
موتی چھاتی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔
ایپل II
ایپل II ایپل کمپنی دا بنیا دوجا کمپیوٹر اے
اظہرعلی
اظہر علی پاکستانی کھیڈاری تے پاکستان دی ون ڈے کرکٹ ٹیم دے کپتان نیں ۔
چک 19 اک اےایل
چک 19 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
جان بویڈ اور
جان بویڈ اور (23 ستمبر 1880-25 جون 1971) اک سکاٹش استاد، ڈاکٹر، جیون پڑھت گرو تے سیاست گرو سی جنے خوراک تے سائینسی کھوج کیتی۔ اوہنوں 1949 وچ امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
کرکٹ ورلڈ کپ
کرکٹ دا عالمی کپ اک روزہ کرکٹ دا اک اہ‏م ٹورنامنٹ اے جو ہر چار سال بعد منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا اہتمام انٹرنیشنل کرکٹ کونسل کردی ا‏‏ے۔ اس دے شروع ہونے تو‏ں پہلے آزمائشی ٹورنامنٹ ہُندے نيں۔ کرکٹ دے عالمی کپ نو‏‏ں کرکٹ دا سب تو‏ں اہ‏م ٹورنامنٹ تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلا عالمی کپ 1975ء وچ برطانیہ وچ کھیلا گیا۔ 1973ء تو‏ں خواتین دا علاحدہ عالمی کپ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔
عالمی کپ دس ٹیسٹ کھیلنے والے ملکاں تے ICC ٹرافی وچ اچھی کارکردگی دکھانے والے ملکاں دے درمیان کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ ہن تک 12 عالمی کپ کھیلے جا چکے نيں۔ آخری کپ2019 وچ انگلینڈ تے ویلز وچ کھیلا گیا۔ آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم سب تو‏ں کامیاب ٹیم اے جو ہن تک پنج دفعہ فاتح رہ چک‏ی ا‏‏ے۔ ویسٹ انڈیز تے بھارت دو دو دفعہ، جدو‏ں کہ پاکستان, پاکستان تے سری لنکا اک اک بار کرکٹ دے عالمی کپ دے فاتح رہ چکے نيں۔
کرکٹ عالمی کپ 2007ء مارچ 2007ء وچ ویسٹ انڈیز وچ کھیلا گیا جس وچ 16 ٹیماں نے حصہ لیا۔ فائنل وچ آسٹریلیا نے سری لنکا نو‏‏ں ہرا کر چوتھ‏ی بار عالمی کپ جیتنے دا اعزاز حاصل کيتا۔
کرکٹ ورلڈ کپ کرکٹ دی عالمی جنگ اے جیڑی کئی ٹیماں دے وچکار کھیڈی جاندی اے تے جتن آلی ٹیم نوں ٹرافی دتی جاندی اے ۔ ایس جنگ چ حصہ لین آلیاں ٹیماں دیاں دو گٹھیاں بنائیاں جاندیاں نیں تے ایناں دے وچکار مقابلے کرائے جاندے نیں ۔ اے مقابلے جگ چ کھیڈاں دے سب توں بوہتے ویکھے جان آلے مقابلے آں چوں چوتھے نمبر تے ہیگا اے تے پورے جگ چ مشعور اے ۔
اے مقابلے انٹرنشنل کرکٹ کونسل ولوں ہون آلے مرداں دے اک دیاڑ دے کرکٹ مقابلے نیں۔ اے مقابلے ہر چار وریاں بعد کرائے جاندے نیں ۔ ورلڈ کپ دا اے عالمی مقابلہ پہلی واری 1975 نوں انگلینڈ چ کرایا گیا۔
عورتاں دی کرکٹ دا عالمی مقابلہ وی 1973 توں ہر چار وریاں بعد کرایا جاندا اے۔
ایس مقابلے چ حصہ لین آلیاں ٹیماں نوں پرکھن لئی امتحان کرایا جاندا اے تے پاس کرن آلیاں ٹیماں دے گٹھے بنائے جاندے نیں ۔ تے ایناں دے وچکار مقابلے کرائے جاندے نیں ۔ اخیر چ دو ٹیماں دا فائنل ہندا اے تے جتن آلی اک ٹیم نوں ٹرافی دتی جاندی اے ۔
ہلے تلر ایدے نو مقابلے ہو چکے نیں تے جتن آلی ٹیماں چوں سب توں اتے آسٹریلیا دی ٹیم دا ناں اے جیڑی چار واری اے ٹرافی جت چکی اے۔ ویسٹ انڈیز دو واری تے پاکستان, سری لنکا تے انڈیا دیاں ٹیماں اک اک واری اے ٹرافی لے چکیاں نیں ۔
پہلے کرکٹ عالمی کپ تو‏ں پہلے
سب تو‏ں پہلا بین الاقوامی کرکٹ میچ امریکا تے کینیڈا د‏‏ی ٹیماں دے درمیان 24 تے 25 ستمبر، 1844ء وچ کھیلا گیا۔ لیکن سب تو‏ں پہلا ٹیسٹ میچ 1877ء وچ آسٹریلیا تے برطانیہ دے درمیان کھیلا گیا۔ کرکٹ نو‏‏ں 1900ء دے المپکس دا حصہ بنایا گیا جس وچ برطانیہ نے فرانس نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سونے دا تمغا جِتیا
سب تو‏ں پہلا کرکٹ دا ٹورنامنٹ 1912ء وچ منعقد کيتا گیا جس وچ برطانیہ، آسٹریلیا تے جنوبی افریقہ نے حصہ لیا۔ لیکن اوہ زیادہ کامیاب نہ ہوئے سکیا۔ بعد وچ جداں جداں کرکٹ کھیلنے والی ٹیماں د‏‏ی تعداد ودھدتی گئی تاں تاں ٹیسٹ کرکٹ دا معیار بڑھدا گیا تے کرکٹ د‏‏ی مقبولیت ودھدتی گئی۔ 1960ء تک ايس‏ے طرز د‏‏ی کرکٹ کھیلی جاندی رہی جس وچ ٹیماں اک دوسری تو‏ں تین، چار یا پنج دن تک کھیلدے رہندے۔
1962ء وچ انگلینڈ نے اک نويں طرز د‏‏ی کرکٹ متعارف کرائی جس نو‏‏ں اج اسيں اک روزہ کرکٹ دے ناں تو‏ں جاندے نيں۔ ایہ کرکٹ ابتدائی طور اُتے برطانیہ د‏‏ی کاؤنٹی د‏‏ی ٹیماں دے درمیان کھیلی گئی جو لوکاں وچ دا مقبول ہوئی۔ لیکن ایہ کرکٹ دوسرے ملکاں دے درمیان شروع کافی عرصے بعد کيتی گئی۔ فیر 1971ء وچ برطانیہ تے آسٹریلیا دے درمیان کھیلے جانے والا ٹیسٹ میچ دے دوران خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں چار دن تک کوئی کھیل نہ ہوئے سکیا۔ دونے ٹیماں نے چالیس 40 اوور د‏‏ی اک اک اننگز کھیلنے دا فیصلہ کيتا جس وچ ہر اوور اٹھ گینداں اُتے مشتمل سی۔ جو کافی پسند کيتا گیا۔ اک روزہ کرکٹ د‏‏ی مقبولیت دیکھدے ہوئے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل نے سب کرکٹ کھیلنے والی ٹیمون دے درمیان مقابلاں دا فیصلہ کيتا جو اج کرکٹ کپ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
پروڈینشل عالمی کپ
سب تو‏ں پہلا عالمی کپ 1975ء وچ برطانیہ وچ منعقد کيتا گیا۔ جو پروڈینشل کپ دے ناں تو‏ں کھیلا گیا۔ اس وچ پہلی مرتبہ سرخ رنگ د‏‏ی گیند استعمال کیت‏‏ی گئی تے پہلی مرتبہ ٹیماں نے سفید رنگ دا لباس پہنا۔ اس وچ اٹھ ٹیماں نے حصہ لیا۔ انہاں وچ برطانیہ، آسٹریلیا، پاکستان، بھارت، نیوزی لینڈ تے ویسٹ انڈیز (اس وقت ٹیسٹ کرکٹ کھیلنے والی ٹیماں) تے سری لنکا تے مشرقی افریقہ د‏‏ی ٹیماں شامل سن۔
اس وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں کھیلنے د‏‏ی اجازت اپارتھائیڈ د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ دتی گئی۔ اس وچ ویسٹ انڈیز نے آسٹریلیا نو‏‏ں 17 رنز تو‏ں شکست دتی۔ پہلے عالمی کپ دا فا‎ئنل لورڈز دے میدان وچ کھیلا گیا۔ ابتدائی تن عالمی کپ برطانیہ وچ کھیلے گئے۔
برلن دی لڑائی
برلن دی لڑائی دوجی وڈی لڑائی وچ سوویت فوج دی نازی جرمنی دے راجگڑھ برلن تے مل مارن دی لڑائی سی۔ ایہ 16 اپریل نوں شروع ہوئی تے 2 م‏ی تک لڑی گئی جرمن راجگڑھ تے رتی فوج نے اتر دکھن تے چڑھدے ولوں ہلہ بولیا۔
کرکٹ ورلڈ کپ
پہلا عالمی کپ
ست تو‏ں اکیس جون 1975 دے درمیان کھیلے گئے پہلے ورلڈ کپ وچ اٹھ ٹیماں نے حصہ لیا سی جنہاں وچ ٹیسٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل چھ ٹیماں ویسٹ انڈیز، انگلینڈ، آسٹریلیا، بھارت، پاکستان تے نیوزی لینڈ دے علاوہ سری لنکا تے مشرقی افریقہ شامل سن۔ اس ٹورنامنٹ دے فائنل وچ کلائیو لائیڈ د‏‏ی قیادت وچ کھیلنے والی ویسٹ انڈین ٹیم نے آسٹریلیا نو‏‏ں ستاراں رنز تو‏ں شکست دتی۔
دوسرا عالمی کپ
1979 وچ کھیلا گیا۔ انہاں مقابلاں دا میزبان اک مرتبہ فیر انگلینڈ سی تے اس ٹورنامنٹ وچ وی پہلے ورلڈ کپ د‏‏ی طرح اٹھ ٹیماں شریک ہوئیاں۔ اُتے آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم اس دے بہترین کھلاڑیاں اُتے مشتمل نئيں سی جدو‏ں کہ مشرقی افریقہ د‏‏ی جگہ اس بار کینیڈا د‏‏ی ٹیم ٹورنامنٹ دا حصہ بنی۔ پہلے ورلڈ د‏‏ی ہی طرح اس ٹورنامنٹ وچ وی میچ د‏‏ی ہر اننگز سٹھ اوورز اُتے مشتمل سی۔ انہاں مقابلاں نو‏‏ں شائقین د‏‏ی عدم دلچسپی تے خراب موسم دا وی سامنا رہیا۔ اس بار فائنل وچ دفاعی چیمپیئن ویسٹ انڈیز تے میزبان انگلینڈ د‏‏ی ٹیماں مدِ مقابل آئیاں تے ویوین رچرڈز د‏‏ی شاندار سنچری تے جوئیل گارنر د‏‏ی عمدہ بالنگ د‏‏ی بدولت ویسٹ انڈیز نے بانوے رنز تو‏ں میچ جیت کر اپنے اعزاز دا کامیابی تو‏ں دفاع کيتا۔
تیسرا عالمی کپ
1983 وچ کھیلا گیا۔ انہاں مقابلاں وچ وی اٹھ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں وچ نويں نويں ٹیسٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل سری لنکا دے علاوہ آئی سی سی ٹرافی د‏‏ی فاتح زمبابوے د‏‏ی ٹیم وی شامل سی۔ بھارتی ٹیم نے کپل دیو د‏‏ی قیادت وچ اس ورلڈ کپ وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کيتا تے سیمی فائنل وچ میزبان انگلینڈ نو‏‏ں ہرانے دے بعد فائنل وچ فیورٹ ویسٹ انڈیز نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سب نو‏‏ں حیران کر دتا۔ ایہ ورلڈ کپ د‏‏ی تریخ وچ پہلا موقع سی کہ ویسٹ انڈیز دے علاوہ کوئی ٹیم ایہ عالمی مقابلہ جیتنے وچ کامیاب ہوئی۔
چوتھا عالمی کپ
1987ء دا کرکٹ ورلڈ کپ پہلی مرتبہ انگلینڈ تو‏ں باہر منعقد کيتا گیا تے اس بار میزبانی دا شرف بھارت تے پاکستان دے حصہ وچ آیا۔ برصغیر وچ دن وچ روشنی دے اوقات وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلی مرتبہ اننگز دا دورانیہ سٹھ اوورز تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے پنجاہ اوورز کر دتا گیا۔ ايس‏ے ورلڈ کپ وچ پہلی مرتبہ غیر جانبدار امپائر متعارف کروائے گئے۔ ٹورنامنٹ دے میزبان ملکاں بھارت تے پاکستان مقابلاں دے سیمی فائنل مرحلے تک تاں پہنچے مگر اوتھ‏ے انہاں نو‏ں انگلینڈ تے آسٹریلیا دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ کلکتہ دے ایڈن گارڈنز وچ کھیلے جانے والے فائنل وچ آسٹریلیا نے سخت مقابلے دے بعد انگلینڈ نو‏‏ں ست رنز تو‏ں شکست دے ک‏ے پہلی مرتبہ ایہ ٹورنامنٹ جِتیا۔
پنجواں عالمی کپ
پنجواں کرکٹ عالمی کپ 22 فروری تو‏ں لےک‏ے 25 مارچ 1992 تک آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے میداناں اُتے کھیلا گیا۔ اس ٹورنامنٹ پہلی بار رنگین وردیاں تے سفید گیند دا استعمال کيتا گیا۔ جو پاکستان نے فائنل وچ انگلستان نو‏‏ں 22 دوڑ تو‏ں ہرا کر جِتیا۔ اس ورلڈ کپ وچ کل نو ٹیماں نے حصہ لیا تے فائنل ملیا ک‏ے 39 مقابلے کھیلے گئے۔
چھٹا عالمی کپ
سنہ انیس سو چھیانوے دے ورلڈ کپ د‏‏ی میزبانی اک مرتبہ فیر برصغیر دے حصے وچ آئی تے اس مرتبہ ٹورنامنٹ پاکستان، بھارت تے سریلنکا ميں مشترکہ طور اُتے منعقد ہويا۔ اس ٹورنامنٹ وچ کل بارہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں دو گروپس وچ تقسیم کيتا گیا۔ ایہ پہلا موقع سی کہ متحدہ عرب امارات، کینیا تے ہالینڈ نو‏‏ں انہاں مقابلاں وچ شرکت دا موقع ملا۔ لاہور وچ ہونے والے فائنل وچ اروندا ڈسلوا دے 124 گینداں اُتے 107 رنز نے آسٹریلیا دے خلاف سری لنکا نو‏‏ں اک وڈی فتح دلوا دتی تے ایويں اوہ ٹورنامنٹ جیتنے والا پہلا میزبان ملک بن گیا۔
اٹھواں عالمی کپ
2003 وچ منعقد ہويا۔ نويں صدی دے پہلے تے مجموعی طور اُتے اٹھويں ورلڈ کپ د‏‏ی میزبانی مشترکہ طور اُتے جنوبی افریقہ، زمبابوے تے کینیا دے حصے وچ آئی۔ ایہ پہلا موقع سی کہ ایہ عالمی مقابلے براعظم افریقہ وچ منعقد ہوئے۔ نو فروری تو‏ں چوبیس مارچ تک جاری رہنے والے اس ٹورنامنٹ وچ دو گروپس وچ تقسیم کيتی گئی چودہ ٹیماں شامل سن جنہاں نے چوّن میچاں وچ حصہ لیا۔ ایہ ٹورنامنٹ وی راؤنڈ رابن تے ناک آؤٹ سسٹم دے تحت کھیلا گیا۔ اس ٹورنامنٹ دے دوران انگلینڈ نے زمبابوے وچ تے نیوزی لینڈ نے کینیا وچ کھیلنے تو‏ں انکار کيتا۔ دفاعی چیمپیئن آسٹریلیا نے اس ورلڈ کپ وچ بہترین کارکردگی دکھادی تے اک مرتبہ فیر فائنل تک رسائی حاصل کيتی جتھ‏ے رکی پونٹنگ دے دھواں دار 140 رنز نے انڈیا نو‏‏ں کچل ڈالیا تے ایويں آسٹریلیا تن مرتبہ ایہ ٹورنامنٹ جیتنے والی پہلی ٹیم بن گئی۔
دسواں ورلڈ کپ
12 فروری 2011 تو‏ں 2 اپریل 2011 تک کھیلا گیا۔ اس د‏ی میزبانی پاکستان، سری لنکا، ہندوستان، بنگلہ دیش دے حصے وچ آئی سی۔ مگر ناسازگار حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ کھیلے جانے والے میچز ہندوستان، بنگلہ دیش تے سریلنکا ميں منتقل کر دتے گئے۔ انہاں مقابلاں وچ کل چودہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں دو گروپ وچ تقسیم کيتا گیا گروپ اے وچ پاکستان، سری لنکا ،آسٹریلیا، نیوزی لینڈ، زمبابوے، کینیا، کینیڈا تے گروپ بی وچ ہندوستان، بنگلہ دیش، جنوبی افریقہ، انگلینڈ، ویسٹ انڈیز، آئر لینڈ، ہالینڈ نے شرکت کيتی کہ جنہاں وچو‏ں چار چار ٹیماں کوارٹر فائنل وچ پہنچاں، گروپ اے وچو‏ں پاکستان، سری لنکا ،آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے گروپ بی وچو‏ں ہندوستان، جنوبی افریقہ، انگلینڈ، ویسٹ انڈیز۔ انہاں وچ پاکستان نے ویسٹ انڈیز نو‏‏ں شکست دے کرسیمی فائنل وچ مقام بنایا تے اس دے مقابلے مین ہندوستان نے سابق چیمپین آسٹریلیا نو‏‏ں ہرا کر دوسرے سیمی فائنل نو‏‏ں رونق بخشی تے پہلے سیمی فائنل وچ سری لنکا نے انگلینڈ نو‏‏ں تے نیوزی لینڈ نے جنوبی افریقہ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے حصہ لیا، فیر پہلے سیمی فائنل وچ سری لنکا نیوزی لینڈ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فائنل وچ پہنچی اوردوسرے سیمی فائنل وچ ہندوستان نے پاکستان نو‏‏ں ہرا دتا،اس طرح 2011ء دے دسويں عالمی کپ دا فائنل 2/ اپریل نو‏‏ں ممبئی وچ سری لنکا تے ہندوستان دے درمیان کھیلا گیا جس وچ ہندوستان نے سری لنکا نو‏‏ں چھ وکٹ تو‏ں شکست دے اٹھائیس سال بعد دوسری مرتبہ عالمی کپ دا سہرا اپنے سر بنھیا۔ اس بار مجموعی طور اُتے اڑتالیس مقابلے ہوئے ۔
گیارہواں عالمی کپ
2015ء وچ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ وچ منعقد ہويا۔ نیوزی لینڈ نے پہلی بار فائنل دے لئی کوالیفائی کيتا۔ آسٹریلیا نے فائنل وچ نیوزی لینڈ کوہرا کر پنجويں بار ایہ اعزاز اپنے ناں کيتا
بارہواں عالمی کپ
کرکٹ عالمی کپ 2019ء (باضابطہ طور اُتے آئی سی سی کرکٹ عالمی کپ، 2019ء) بارہواں کرکٹ عالمی کپ اے جس دا پہلا میچ 30 مئی نو‏‏ں ہويا تے ایہ سلسلہ 14 جولائ‏ی، 2019ء تک انگلستان تے ویلز وچ جاری رہیا.فائنل وچ انگلستان تے نیوزی لینڈ د‏‏ی ٹیماں تو‏ں رسائی حاصل کيتی. میچ اک سنسنی خیز رہیا, میچ برابر ہوئے گیا مگر انگستان دے چوکے( چار رنز اک بال اُتے ) زیادہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں عالمی کپ دا پہلا فاتح بن گیا.
ٹیماں د‏‏ی کارکردگی
ِ †سابقہ ٹیم
ظہور اول برائے ٹیم
† اب موجود نئيں
انعامات
=== مین آف ٹورنامنٹ ===
حوالے
گٹھ:اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:عالمی چیمپئن شپ گٹھ:عالمی کپ گٹھ:کرکٹ گٹھ:کرکٹ ٹورنامنٹ
بروس کاؤنٹی
بروس کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
سوائی گول چنج
سوائی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔
اردبیل
اردبیل ایران دے صوبہ اردبیل دا اک تریخی شہر اے ۔ پہلے ایہہ شہر صوبہ شرقی آذربائیجان دا حصہ سی ۔ 1993ء چ اس نوں وکھرا صوبہ بنا دتا گئیا ۔ اس دی آبادی 3،40،386 افراد تے مشتمل اے ۔ ایہہ علاقہ ریشم تے قالینآں دی تجارت لئی مشہور اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایران گٹھ:ایشیا گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گولوباچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ گولوباچ شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع برانیچیوو چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چینی تقویم
چینی تقویم یا چینی کیلنڈر (農曆) روایتی چین تقویم (رسمی طور دیہی کیلنڈر کہا جاتا اے [農曆; 农历; Nónglì; 'کاشتکاری کیلنڈر']) یا سابقہ تقویم (舊曆; 旧历; Jiùlì) یا روایتی کیلنڈر (老曆; 老历; Lǎolì) اور قمری کیلنڈر''' (陰曆; 阴历; Yīnlì; 'ین کیلنڈر') ایک قمرشمسی تقویم اے جس سالوں، مہینوں اور دنوں کا حساب فلکیاتی مظاہر کے مطابق ہوتا اے۔ گووبیاو معیارات میں اس کی تعریف "33661-2017" چینی تقویم کا حساب اور اعلان  کے مطابق کی گئی اے
اگرچہ جدید چین گریگورین تقویم کا استعمال کرتا اے روایتی چینی کیلنڈر کے مطابق چین اور بیرون ملک چینی کمیونٹی میں تعطیلات (جیسے کہ چینی سال نو) منائی جاتی ہیں۔ یہ روایتی چینی تعطیلات کے دن مقرر کرتا اے اور لوگوں کو شادیوں، جنازوں، منتقلی اور کاروبار شروع کرنے کے لئے اچھے دنوں کا انتخاب کرنے کی ہدایت دیتا اے۔
چینی رسم الخط کی طرح اس تقویم کی مختلف اقسام مختلف چینی ثقافتی حلقوں میں استعمال کی جاتی ہیں۔ کوریا، ویت نام، اور جزائر ریوکیو نے اس تقویم کو اپنایا اور کوریائی، ویت نامی اور ریوکیوی تقاویم ایجاد کیں۔ روایتی چینی کیلنڈر کا بنیادی فرق الگ نصف النہار کا استعمال اے۔ روایتی جاپانی کیلنڈر بھی چینی کیلنڈر کی بنیاد پر بنایا گیا اے تاہم اس کا رسمی استعامل 1873ء میں بحالی میجی اصلاحات کے بعد ترک کر دیا گیا تھا۔ منگولیا اور تبت کے کیلنڈروں نے بھی روایتی چینی کیلنڈر کے عناصر کا استعمال کیا اے تاہم وہ براہ راست اس مین سے حاصل کردہ نہیں ہیں۔
دن کا آغاز رات آدھی سے شروع ہوتا اے اور مہینہ ولادت قمر سے شروع ہوتا اے۔ نیا سال انقلاب شتوی کے دوسرے (یا تیسرے) ولادت قمر سے ہوتا اے۔ حروف مہینے کے طویل (大، 30 دن) یا مختصر (小، 29 دن) کا اشارہ دیتے ہیں۔
عناصر
روایتی چینی کیلنڈر کے عناصر مندرجہ ذیل ہیں:
دن
دن آدھی رات سے شروع ہو کر اگلے تک
مہینا
مہینا ایک ولادت قمر سے شروع ہو کر اگلے تک۔ ایک مہینا 29 17⁄32 دن طویل اے۔
سال
سال سورج کے گرد زمین کا ایک چکر مکمل کرنے کا وقت اے۔ یہ بہار کے پہلے دن سے ماپا جاتا اے (قمرشمسی سال) یا موسم سرما سے (شمسی سال)۔ یہ تقریباً 365 31⁄128 دن طویل ہوتا اے۔
بروج
thumb|چینی بروج بروج 1⁄12 سال۔ ایک برج 30 7⁄16 دن کا ہوتا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:چینی تقویم گٹھ:چینی ثقافت گٹھ:قمرشمسی تقویم گٹھ:مخصوص تقویم
ہیر وارث شاہ
ہیر وارث شاہ 1766 دے دوالے پنجابی شاعر وارث شاہ دی لکھی نظم دی اک کتاب اے ۔ ایہ پنجاب دے دو کرداراں ہیر رانجھا دے پیار دی داستان اے ۔
ویلا
ہیر وارث شاہ 1766 دے دوالے اٹھارویں صدی وچ لکھی گ‏‏ی ۔ ایہ پنجاب لئی اک اوکھا ویلا سی ، مغل راج مُک رہیا سی تے لہندے پاسیوں پنجاب نوں لُٹݨ لئی دھاڑوی ہلے ہورے سن ۔ ایہدے شاعر تے لکھاری وارث شاہ نیں ، جیہڑے جنڈیالا شیر خاں ضلع شیخوپورا دے وسݨیک سی ۔
انگ
ایس نظم دے 632 بند نیں ۔ ایہ بند چار توں لے کے چوکھیاں لائناں تَک دے نیں ۔
ڈفرین کاؤنٹی
ڈفرین کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
سیارا
سیارا (پھرن ٹرن والا) سورج یا کسے تارے دے دوالے کعمن والی شے یا کسے تارے دے بچے ہوۓ انگ نوں کیندے نیں جیہڑا اینا وڈا ہوے کے اپنی کھچ باجوں گول ہووے، پر اینا وڈا وی ناں ہوے جے اوہدے اندر ایٹمی فیوژن دا کم چلے تے اپنے کمن راہ وچ کسے ہور شے نوں ناں رہن دیوے ۔ سیارا چوں چانن نئیں نکلدا تے ایہ تارے توں نکا ہوندا اے۔ ایہدا چانݨ وی کسے تارے توں آیا تے ایہدے توں پلٹیا ہوندا اے۔ عطارد، مریخ، زمین، وینس، مشتری، زحل، یورینس تے نیپچون سورج دے سیارا نیں۔ پرانے ویلیاں وچ ایناں نوں خدائی مخلوق سمجھیا جاندا سی تے ایہناں دی پوجا ہوندی سی۔ سائنس دے اگے ودھن نال ایہناں بارے انسان دا علم وی ودیا۔ 2006 وچ انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین نے کسے نوں سیارا منݨ دا اک معیار بݨایا تے ایس معیار تے سورجی پربندھ دے 8 سیارے پورے اترے ۔ پلوٹو نوں پہلاں اک سیارا منیا گیا سی 2006 وچ اوہنوں سیارےآں وچوں کڈھ دتا گیا۔ ایہو ای فیصلہ  سیرس، 2 پلاس، 3 جونو تے 4 ویسٹا دا ہویا ۔
بطلیموس دے پربندھ وچ سیارا زمین دے دوالے کمدے سن۔ 17ویں صدی وچ آکے جدوں ٹیلیسکوپ دے بنن مگروں گلیلیو نے اسمان تے ویکھ کے پاندھیاں بارے دسیا جے ایہ زمین وانگوں سورج دے دوالے کمدے نیں تے فیر بطلیموسی سوچ مکی۔ ایس توں پہلے وی ایہ سوچ لوکاں نوں آئی سی پر اوہناں کول کوئی وڈا ثبوت نہیں سی۔ لمبی کھوج، کاہڈ تے سوچ وچار مگروں یوہانس کپلر نے ایہ گل دسی جے پاندھیاں دے کمن راہ گول نہیں بلکہ آنڈیورگے نیں۔ نویں اوزاراں نال تارہ گروواں نے ایہ ویکھیا جے زمین وانگوں پاندھیاں وچ سورج دوالے کمدیاں ہویاں اک پاسے ول چکاؤ ہوندا اے تے کجاں تے برف دی تہ تے محول ہوندے نیں۔ نویں ویلے وچ ایہ وی پتا چلیا کہ زمین ونگوں دوجے سیارےاں تے اگپہاڑ، ٹیکٹونک پلیٹاں تے طوفان وی ہُندے نیں ۔ 23 جنوری 2013 تک، 859 سورجوں پرے پاندھی وی لبے جا چکے نیں۔ ہارورڈ سمتھسونین سنٹر فار اسٹروفزکس نے دسیا کہ جنوری 2013 تک چٹے راہ وچ زمین دے ناپ دے 17 ارب توں ودھ سیارا ہے نیں ۔
ناں
ایہدے پنجابی ناں سیارا دا مطلب ٹرن پھرن والا اے تے ایہو ای مطلب ایہدے انگریزی ناں (Planet) دا اے جیہڑا یونانی چوں آیا اے تے عربی سیارہ دا اے۔ پرانے ویلیاں توں تارے ویکھن والے ویکھدے سن جے کج چانن اسمان تے ٹردے نیں جد کے دوجے اپنی تھاں تے پکے نیں۔ ساری دنیا دی ایہ سوچ سی جے زمین کائنات دا گڑھ اے تے اسمان دی ہر شے ایہدے دوالے کمدی اے۔
تریخ
بابل
بابل پرانے عراق دے لوک پہلے لوک سن جنہاں پاندھیاں دی سوچ دتی۔ 7ویں صدی م پ دی اک مٹی تختی وچ وینس سیارا دی ٹور بارے دسیا گیا اے۔ 7ویں صدی م پ دی ای اک ہور مٹی تختی دی جوڑی تے سورج، چن تے پاندھیاں دے اک ورے دے ٹور بارے لکھیا اے تے انساناں دی ہوونی نال جڑے چنگے پیڑے شگن ایہناں دی ٹور نال جوڑے ہوۓ نیں۔ وینس، عطارد، مریخ، مشتری تے زحل نوں بابلی تارہ گرو پشان چکے سن۔ ٹیلیسکوپ دے بنن تک پشانے جانوالے ایہو سیارا سن ۔
یونان
ارسٹارخس تیسری صدی دا اک یونانی تارہ گرو سی جیہنے ایہ سوچ دتی جے سورج گڑھ اے جیدے دوالے زمین تے دوجے سیارا کمدے سن پر سائینسی انقلاب تک زمین دے ایس کائنات دے گڑھ ہون دی سوچ دا ای راج ریا۔
سکندریہ دے بطلیموس نے اپنی کتاب الماگست وچ بابل توں ہٹ کے جیومیٹری دی بنا تے اسمان تے پاندھیاں دا اک نقشہ بنایا اوہدا بنایا ہویا نقشا اگلیاں کئی صدیاں تک دنیا نے منیا ۔ اوہنے زمین نوں گڑھ منیا جیدے دوالے 7 سیارا اک اچیچے ول نال کمدے نیں۔ چن سب توں نیڑے فیر عطارد تے اینج وینس، سورج، مریخ، مشتری تے زحل تک جاندے سن ۔
499 وچ ہندستانی تارہ گرو آریا بھٹ نے اک سیارا پربندھ دتا جیدے وچ زمین اپنے دوالے کمدی سی تے جیدے باجوں تارے لیندے والے جاندے دسدے نیں۔ اوہدی ایہ وی سوچ سی جے پاندھیاں دا راہ آنڈیورگا اے۔ آریہ بھٹ دے پڑھنوالے دکھنی ہندستان ول جوکھے سن۔ نیلاکنٹھا سمویاجی نے 1500 وچ گل نوں اگے اینج ودھایا جیدے وچ عطارد مشتری زحل سورج دے دوالے کمدے سن پر ایہ سورج ایہناں نوں لے کے زمین دے دوالے کمدے سن۔ 16ویں صدی وچ ٹائیکو براہے نے وی ایہو جیا پربندھ دسیا۔
11ویں صدی وچ ابن سینا نے وینس دی ٹور بارے دسیا۔ 12ویں صدی وچ ابن باجہ نے سورج دے منہ اگے دو سیارا ویکھے جیہڑے ک عطارد تے وینس سن۔ تارہ گرو قطب الدین شیرازی نے جنہاں نوں سیانپیا۔
یورپی رینیساں
سائینسی انقلاب وچ، گلیلیو دی ٹیلیسکوپ باجوں یورپی تارہ گروواں نوں اسمان تے اک وکھری دنیا دسی ۔ پرانی سورجی دنیا ایس کائنات دا گڑھ اے مک گئی۔ سورج ساڈے سورجی پربندھ دا گڑھ اے ایس سوچ نے اپنا آپ منوایا ۔ نکولس کوپرنیکس تے یوہانس کپلر دیاں کھوجاں تے ایس نویں پربندھ دی نیو رکھی گئی۔ زمین سیاریاں دی ٹولی وج رلائی گئی تے ایھدے وچوں چن تے سورج نوں کڈھ دتا گیا۔ 19ویں صدی وچ کئی نویں سیارا دسے تے سورجی پربندھ وچ رلائے گئے ۔
1930 وچ پلوٹو لبھیا گیا تے نال ای ایہنوں سورجی پربندھ دا نوواں سیارا من لیا گیا پر ایہ 2006 تک ای سیارا منیا گیا۔ 1992 وچ تارہ گرو الیگزنڈر وولزکان تے ڈیل فریل نے سورجی پربندھ توں باہر اک پلسار دے دوالے سیارا لبے۔ ایہ لبھ، کسے ہور تارے دے دوالے سیارا پربندھ دا ہونا اک وڈی گل سی۔
20ویں صدی دے دوجے ادھ وچ سورجی پربندھ دے دوالے تے ہور تاریاں دے دوالے وڈیاں کمنوالیاں شیواں لبیاں تے لوکاں وج ایہ سوچ بنی جے اک سیارا کی ہوندا اے؟ ایہنوں شبداں وچ کنج دسیا جاسکدا اے؟ کئی لوکاں نیں مانگ کیتی جے پلوٹو نوں سیارا دی پدھر توں لآ دینا چاہیدا اے ایس ل‏ئی جے ایسے تھاں تے پلوٹو ورگیاں ہور وی شیواں لبیاں نیں۔ ایہناں وچ کجاں نوں جنہاں وچ ایرس، 50000 کواوار تے سیڈنا اندے نیں، میڈیا نے ایہناں نوں دسواں سیارا منن دی مانگ کیتی پر کسے سائینسی سنگت نے ایہ گل نہ منی ۔ 2005 وچ ایرس دی لبھ نے جیہڑا پلوٹو توں % 27 ماس وچوڈا سی ایس سوج نوں اگے کیتا جے ایہ طے کیتا جاۓ جے آخر اک سیارا کی اے۔
ایس رپھڑ نوں مندیاں ہویاں 2006 وچ اک سیارا ہون دی اک پدھر بنائی گئی جس باجوں 8 سیارا سورجی پربندھ وچ منے گۓ تے پلوٹو نوں ایس ٹولی وچوں کڈھ دتا گیا۔ ایس پدھر وچ اوس نوں سیارا منیا گیا جیہڑا کسے تارے دے دوالے کمدا ہووے؛اینا وڈا ہوے کے اپنی کھچ باجوں گول ہووے، پر اینا وڈا وی ناں ہوے جے اوہدے اندر ایٹمی فیوژن دا کم چلے تے اپنے کمن راہ وچ کسے ہور شے نوں ناں رہن دیوے۔
بنتر
ایہ گل پک نال نہیں کئی جاسکدی جے سیارا کنج بنے۔ منی گئی سوچ ایہو ای اے جے اک بدلی دب کے گیس تے تؤڑ دی پلیٹ وچ پلٹی۔ ایھدے وشکار مادہ کٹھا ہوکے تارہ بنیا تے دوالے پاندھیاں وچ پلٹدے گۓ۔ کھچ دے کم نال پاندھی، اوہناں دے چن تے نکے سیارا بنن وچ آۓ۔
سورجی پربندھ
سورجی پربندھ وچ 8 سیارے نیں :
ایہناں چوں مشتری سب توں وڈا اے ایہ 318 زمیناں برابر اے جدوں کہ عطارد سب توں نکا اے ایہ زمین دے 0.055 برابر اے۔ اپنی بنتر باجوں سورجی پربندھ دے سیارا تھلے دتے گۓ حصیاں وچ ونڈے ہوے نیں۔
سورجی پربندھ دی ونڈ
سورجوں پرے پاندھی
1992 نوں ریڈیو تارہ گرو الیگزنڈر وولزکان تے ڈیل فریل نے اک پلسار دے دوالے دو سیارا لبے۔ اوہناں دی ایس لبھ نوں فیر ہوراں نے وی ویکھیا تے اینج پتہ چلیا جے سورجی پربندھ توں پرے وی سیارا ہے نیں۔ ایہ پلسار سیارا اک سپرنووا دے ملبے توں بنے سن جیہنے اوہ پلسار بنایا سی۔ کسے عام تارے دے دوالے کسے سیارا دے لبھن دا 6 اکتوبر 1995 وچ پتہ چلیا جدوں جنیوا یونیورسٹی دے مائیکل مئير تے کولوز نے 51 پیگاسی دے دوالے سیارا لبے۔ 15 جنوری 2013 تک جیہڑے 859 سیارا لبے ایہناں چوں چوکھیاں دے ماس مشتری توں ودھ سن تے کئی عطارد توں وی نکے سن۔
اچیچیاں گلاں
چکر
سارے سیارا لازمی تاریاں دے دوالے کمدے نیں۔ سورجی پربندھ وچ سارے سیارا سورج دے کمن والے پاسے ول کمدے نیں۔ اک سورجوں پرے پاندھی (WASP-17b) ایسا وی ملیا اے جیہڑا اپنے تارے دے کمن توں دوجے پاسے کمدا اے۔ سیارا دے اک چکر نوں ورہ یا سال کیندے نیں ۔ سیارا دے ورے دا اپنے تارے دے پینڈے نال جوڑ ہوندا اے۔ جنا اک سیارا اپنے تارے توں دور ہویگا اوہنا اوہدا سال لمبا، اوہدا کمن چکر لمبا، دوڑ تھوڑی تے اوہدے تے تاری دی کھچ تھوڑی ہوویگی۔ کسے وی سیارا دا اوہدے تارے دے دوالے کمن چکر گول نہیں ہوندا تے اینج سیارا دا تارے توں پینڈا سال وچ گھٹدا ودھدا ریندا اے۔ ایس چکر وج جدوں اک سیارا تارے دے نیڑے ہوندا اے اوہدی دوڑ ودھ جاندی اے تے جدوں اوہ دور ہوندا اے اوہ گھٹ جاندی اے۔
چکاؤ ہر سیارا اپنے تارے دے دوالے کمدیاں تھوڑا جیا چکیا یا مڑیا ہوندا اے تے ایہ چکاؤ اوہدے تارے دے ایکویٹر دی پدھر تے ہوندا اے ایدے نال سیارا تے سورج دے چانن دے پیندا وی فرق پیندا اے۔ جدوں سیارا دا اتلا انگ تارے دے سامنے ہوندا اے اودوں تھلواں انگ پرے ہوندا اے تے جدوں تھلواں انگ سامنے ہوندا اے اودوں اپرلا پرے ہوندا اے۔ ایدے نال سیارا تے موسم بندے نیں۔ جیہڑے ایہدی سال وچ ٹور باجوں تبدیل ہوندے نیں۔ اوہ ویلہ جدوں اک سیارا دا اک انگ تارے توں سب توں دور یا نیڑے ہوندا اے سولسٹائس اخواندا اے جدوں اک ادھے انگ تے گرمی وچ سولسٹائس ہوندا اے اودوں اوتھے دن سال وچ سب توں وڈا ہوندا اے تے سیال دے سولسٹائس وچ دن سب توں چھوٹا ہوندا اے. ایس چکاؤ دے کھٹن ودھن نال کسے سیارا تے موسم بندا اے۔ مشتری دا چکاؤ بہت تھوڑا اے ایس لئی اوتھے موسم دا فرق بہت تھوڑا اے جد کے یورینس دا دا چکاؤ اینا زیادہ اے کہ سولسٹائس ویلے یا پورا ہنیرا یا پوری چاننی ہوندی اے۔
اپنے دوالے چکر پاندی اندسی لیک تے اپنے دوالے چکر کٹدے نیں۔ اک سیارا دا اپنے دوالے چکر اوھدا دن اخواندا اے سورجی پربندھ دے یورینس نون جھڈ کے اوسے پاسے کمدے نیں جیہڑے پاسے اوہ سورج دے دوالے کمدے نیں۔ ہر سیارا دے کمن دا دن وکھرا ہوندا اے اے وینس 243 زمینی دناں وچ اپنا اک دن کردا اے جد کے گیسی جن نوں کج کینٹے ای لگدے نیں۔ سورجوں پرے پاندھیاں دے چکر نہیں پتہ۔ تارے دے چوکھے نیڑے پاندھیاں دے چکر تارے نال ای جڑے ہوندے نیں تے اوہناں دا اک پاسہ پکا ای اپنے تارے ول ریندا اے اینج اوہناں دے اک پاسے پکا دن تے دوجے پاسے پکی رات ریندی اے۔
چکر صفائی
سیارا دی اک اچیچی گل ایہ وی اے جے ایہ اپنے چکر راہ نوں صاف رکھدا اے۔ ایدھے چکر وچ کوغی ہور سیارا نہیں آندا ناں ای کوغی ہور شے۔ ایہ اپنے راہ دی ہر شے نوں اپنے نال رلا لیندا اے۔ ایہ گل 2006 سیارا ناپ دا اک پوائینٹ اے۔ ایسے باجوں ایرس، سیرس تے پلوٹو نوں سیارا نہیں منیا گیا بلکہ نکے پاندھی منیا گیا اے۔ ایہ اصول صرف سورجی پربندھ تے ای لاگو ہوندا اے۔
ماس سیارا دی اک اچیچی گل ایہ وی ہے جے ایھدا اینا ماس ہووے جیدی کھچ نال ایہ اپنی گول شکل بنا سکے۔ ایہدا ایہ وی مطلب اے جے سارے سیارا گول ہوندے نیں۔ اک خاص ناپ تک اک چیز ڈنگ پھڑنگی رہ سکدی اے پر اوس توں ودھ ہون تے اوہدی کھج اوہنوں گول پدھر ول لے آندی اے تے اوہ گول بن جاندا اے۔ ماس توں وی کسے نوں پچھانیا جاندا اے جے اوہ سیارا اے جے تارہ۔ اک سیارا مشتری توں 13 گنا وڈا ہوسکدا اے ایڈے ناپ دے سیارا سورجی پربندھ توں باہر ای ملدے نیں۔
محول سورجی پربندھ دے سارے سیارےآں اُتے سوائے عطارد دے ہوائی ماحول اے ۔ ایہناں دے ماس دی کھچ اینی اے جے گیساں ایہناں دی سطح کول رہندیاں نیں۔ وڈے گیسی جن ایس قابل نیں جے چوکھے ماس تے فیر جوکھی کھچ باجوں ہلکیاں گیساں جیویں ہائیڈروجن تے ہیلیم نوں نیڑے رکھ سکن پر نکے سیارا جیویں زمین کولوں ایہ ہوا توں اتے خلا وچ نس جاندے نیں۔ زمین دے محول دی بنتر دوجے پاندھیاں توں وکھری اے ۔ ایتھے آکسیجن محول وچ ازاد پھردی اے ۔
سیارا پامسٹری وچ
سیارےآں دا ورتن پامسٹری وچ وی اے۔ ہتھ دے وکھرے پاسے تے انگلاں پاندھیاں تے سورج دے ناںواں تے نیں۔ پہلی انگلی تے اوہدے لاگے دا ہتھی تے اچا تھاں مشتری دی انگلی تے مشتری ٹبہ اخواندے نیں۔ دوجی یا وشکارلی یا سب توں لمی انگلی زیحل دی انگلی تے لاگے دا حصہ زحل دا ٹبہ اخواندا اے۔ مندری پانوالی انگلی سورجی انگلی تے لاگے دا تھاں سورجی ٹبہ اخواندے نیں۔ نکی یا چیچی انگلی عطارد دی انگلی تے لاگے دا حصہ عطارد دا ٹبہ نیں۔ ایہناں توں تھلے ہتو دا وشکارلا حصہ مریخ دا وہڑہ وے۔ انگوٹھے دے لاگے دا حصہ وینس دا ٹبہ تے اوہدے سامنے دا حصہ چن دا ٹبہ اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:سورج دے پاندھی گٹھ:پاندھی گٹھ:سورجی پربندھ گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:سیارے
پرنیت کور
پرنیت کور (جنم 3 اکتوبر 1944) اک بھارتی سیاستدان ہے اتے انڈین نیشنل کانگرس دی میمبر ہے۔ اسنے 15ویاں لوک سبھا چوناں وچّ پٹیالہ لوک سبھا چون-حلقے دی نمائندگی کیتی۔
مڈھلا جیون
کور دا پیؤ، بھارتی سول سروسز دے اہلکار سن اتے بنگال وچ تعینات سن جدوں پرنیت کور دا جنم ہویا۔
کور، تنّ بھین-بھراواں وچوں وڈی سی اتے اس دا بچپن خوشی بھریا سی۔ اوہ اپنے نانے، سر جوگندر سنگھ، دے وڈے پروار وچ شملے وچّ وڈی ہوئی سی۔ اوہ بڑے سرگرم سیاستدان سن، اتے کڑیاں دی سِکھیا)تعلیم) تے زور دندے سن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:پنجاب، بھارت دی سیاست وچ عورتاں گٹھ:جنم 1944 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
تماروگو گول چنج
تماروگو گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔
سٹیو وازنیاک
سٹیو وازنیاک اک امریکی کمپیوٹر انجینیر اے۔ اوہ 11 اگست 1950 وچ سا ن جوز، کیلیفورنیا، امریکہ وچ جمیا۔ اوہنے سٹیو جابز نال رل کے ایپل کمپنی دی نیو رکھی۔
سٹیو وازنیاک نے ایپل I تے ایپل II کمپیوٹر ڈیزائن کیتے تے بناۓ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ایپل
کپرٹینو
کپرٹینو امریکہ دا اک شہر اے۔ ایہ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دی کاؤنٹی سانتا کلارا وچ اے۔ ایتھے 58302 لوک وسدے نیں۔
کپرٹینو وچ ایپل کمپنی دا دفتر وی اے۔
سی شارپ
سی شارپ اک کمپیوٹر دی پروگرامنگ بولی اے۔ ایہ اک ہر کم کرن آلی تے آبجیکٹ-اوریئٹڈ بولی اے۔ اینوں مائیکروسافٹ نیں اپنے .NET فریمورک نال نال بنایا تے بہتر کیتا۔
ایلگن کاؤنٹی
ایلگن کینیڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 305 گ ب
چک 305 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
پؤرے پرمٹے والی گول چنج
پؤرے پرمٹے والی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔
پکسار
پکسار اک امریکی فلم سٹوڈیو اے۔ ایہ اپنیاں کارٹون فلماں توں مشہور اے۔ ایہ پہلے دی والٹ ڈزنی کمپنی دا سنگی سی تے ہن اوہدا انگ اے۔ ایدی نیو 1979 وچ رکھی گئی۔ سٹیو جابز نے ایہنوں 1986 وچ دس ملین ڈالر وج مل لیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ
انتظار حسین
انتظار حسین (7 دسمبر، 1923ء - 2 فروری، 2016ء) اردو دے ایک مشعور ناول، افسانہ تے تنقید لکھاری سن ۔ انتظار حسین (پیدائش: 21 دسمبر، 1925ء - وفات: 2 فروری،2016ء) اردو دے اک ناول نگار، افسانہ نگار تے تنقید نگار سن، انہاں نے اک داستان تے آپ بي‏تی طرز اُتے دو کتاباں لکھياں۔ حکومت فرانس نے انہاں نو‏‏ں ستمبر 2014ء وچ آفیسر آف دی آرڈر آف آرٹس اینڈ لیٹرز عطا کيتا۔ انتظار حسین دا انتقال 2 فروری 2016ء نو‏‏ں 92 سال د‏‏ی عمر وچ لاہور دے اک ہسپتال وچ ہويا۔
جیونی
انتظار حسین 7 دسمبر، 1923 نوں میرٹھ، ضلع بلندشہر دے نیڑے اک چھوٹے جہے پنڈ بدائی وچّ پیدا ہوئے۔ میرٹھ کالج توں بی اے کیتی اتے پنجاب یونیورسٹی توں ایم اے اردو کرن توں بعد پترکاری دے شعبے نال وابستا ہو گئے۔ پہلا کہانی مجموعہ گلی کوچے  1953 وچّ شائع ہویا۔ روزنامہ مشرق وچّ لمے عرصے تکّ چھپن والے اوہناں دے کالم لاہور نامہ نوں بہت شہرت ملی۔ اس دے علاوہ اوہ ریڈیو وچّ وی کالم نگاری کردے رہے۔ کہانیکاری اتے ناولکاری وچّ اوہناں نوں اک خاص تھاں حاصل ہے۔
انتظار حسین 7 دسمبر 1925ء نو‏‏ں میرٹھ وچ پیدا ہوئے۔ میرٹھ کالج تو‏ں بی اے کيتا۔ قیام پاکستان دے بعد لاہور وچ قیام پزیر ہوئے جتھے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے اردو کرنے دے بعد اوہ صحافت دے شعبے تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ پہلا افسانوی مجموعہ ’’گلی کوچے ‘‘ 1953ء وچ شائع ہويا۔ روزنامہ مشرق وچ طویل عرصے تک چھپنے والے کالم ’’لاہور نامہ‘‘ نو‏‏ں بہت شہرت ملی۔ اس دے علاوہ ریڈیو وچ وی کالم نگاری کردے رہ‏‏ے۔ افسانہ نگاری تے ناول نگاری وچ انہاں نو‏‏ں اک خاص مقام حاصل ا‏‏ے۔ اس د‏‏یاں کتاباں وچو‏ں "بستی" تے "خالی پنجره" دا سمیرا گیلانی نے فارسی وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔
فن
انتظار حسین اردو افسانے دا اک معتبر ناں ہونے دے نال نال اپنے اسلوب تے بدلدے لہجاں دے باعث پیش منظر دے افسانہ نگاراں دے لئی وڈا چیلنج سن ۔ انہاں د‏‏ی اہمیت ایويں وی اے کہ انہاں نے داستانوی فضا، اس د‏ی کردار نگاری تے اسلوب دا اپنے عصری تقاضاں دے تحت برتاؤ کرنا چاہیا۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں پڑھ کر حیرت کااک ریلا سا آندا اے جس د‏‏ی بنا اُتے انہاں دے سنجیدہ قارئین دے پیر اکھڑ جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی خود ساختہ صورت حال حقیقت تو‏ں بہت دور ا‏‏ے۔ اس طرح د‏‏ی صورت حال تخیل دے حوالے تو‏ں یورپ وچ سامنے آئی۔
ماضی پرستی
ان د‏‏یاں تحریراں د‏‏ی فضا ماضی دے داستاناں د‏‏ی بازگشت ا‏‏ے۔ انہاں دے ایتھ‏ے پچھتاوے، یاد ماضی، کلاسیک نال محبت، ماضی پرستی، ماضی اُتے نوحہ خوانی تے روایت وچ پناہ د‏‏ی تلاش بہت نمایاں ا‏‏ے۔ پرانی اقدار دے بکھرنے تے نويں اقدار دے سطحی تے جذبات‏ی ہونے دا دکھ تے اظہار دے ضمن وچ بہت ساریاں جگہاں اُتے انداز تے لب و لہجہ ترش ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
چک 20 اک اےایل
چک 20 -1اےایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلے پہلے سوۓ نہر 1اےایل اتے پیندا اے ۔
انتظار حسین
علامت
وہ علامتی تے استعاراندی اسلوب نو‏‏ں نت نويں ڈھنگ تو‏ں استعمال کرنے والے افسانہ نگار سن، لیکن اپنی تمام تر ماضی پرستی تے مستقب‏‏ل تو‏ں فرار تے انکار دے باوجود انہاں د‏‏یاں تحریراں وچ اک عجیب طرح دا سوز اورحسن ا‏‏ے۔ اس وچ ویسی ہی کشش اے جو چاندنی راتاں وچ پرانی عمارتاں وچ محسوس ہُندی ا‏‏ے۔
چک 20 اک اےایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1اےایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1اےایل لگیا ہویا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
سیسل فرینک پاول
سیسل فرینک پاول (5 دسمبر 1903- 9 اگست 1969) اک برطانوی فزکس گرو سی جنے ایٹم دے نیوکلیس تے اوہدے اک انگ پیون بارے کھوج کیتی۔ اوہنوں 1950 وچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
انتظار حسین
کلا اتے سٹائل
انتظار حسین اردو کہانی دا اک مئتبر نام ہون دے نال نال اپنے سٹائل، بدلدے لہجیاں اتے شلپکاری دے صدقہ اج وی پیش منظر دے کہانی کاراں لئی وڈا چیلنج ہن۔ اوہناں دی اہمیت اس لئی وی ہے کہ اوہناں نے افسانوی فضا، اس دی پاتر-اساری اتے شیلی دا اپنے اجوکے تقاضیاں کے تحت ورتاؤ کرنا چاہیا ہے۔ اوہناں دیاں لکھتاں پڑھ کے حیرت دا اک ریلا جیہا آؤندا ہے جس نے اج دے سنجیدہ پڑھن آلےآں دے پیر اکھاڑ رکھے ہن۔ اوہناں دی خود ساختا صورتحال حقیقت توں بہت دور ہے۔ اس طرحاں دی صورتحال فینٹاسی دے نام ہیٹھ یورپ وچّ ساہمنے آئی۔
سیسل فرینک پاول
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
انتظار حسین
وفات
انتظار حسین دا 2 فروری 2016ء نو‏‏ں مختصر علالت دے بعد انتقال ہويا تے 3 فروری نو‏‏ں انہاں نو‏ں سپرد خاک کيتا گیا۔
حوالے
انتظار حسین گٹھ:1437ھ دیاں موتاں گٹھ:2 فروری د‏‏ی وفیات گٹھ:1923 دے جم گٹھ:1925 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:آدم جی ادبی اعزار دے وصول کنندگان گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو خاکہ نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی نثر نگار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:ضلع بلند شہر دیاں شخصیتاں گٹھ:کمال فن ادبی انعام گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:اردو شاعر گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا
اٹو ڈائیلز
اٹو ڈائیلز ( 23 جنوری 1876- 7 مارچ 1954) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے "سائیکلوایڈیشن" دے بنن ول تے کم کیتا۔ اوہنوں 1950 وچ کرت ایلڈر دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
کرت ایلڈر
کرت ایلڈر ( 10 جولائی 1902- 20 جون 1958) اک پولش کیمسٹری گرو سی جنے "ڈائیلز-ایلڈر" ول تے کم کیتا۔  اوہنوں 1950 وچ اٹو ڈائیلز دے نال کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
چک 306 گ ب
چک 306 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
مینیڈیٹری فلسطین
مینیڈیٹری فلسطین جاں تعہدی فلسطین (Mandatory Palestine) (انگریزی: Palestine؛ عربی: فلسطين؛ عبرانی: פָּלֶשְׂתִּינָה) برطانوی انتظامیہ دے تحت اک جغرافیائی تے  سیاسی وجود سی جو پہلی جنگ عظیم دے بعد سلطنت عثمانیہ توں جنوبی شام نوں وکھ کر کے بنایا گیا سی۔ فلسطین میں برطانوی شہری انتظامیہ 1920 توں 1948 تک موجود رہی۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ: فلسطین گٹھ:1948ء دیاں ایشیا وچ تحلیلاں گٹھ:1920ء وچ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ: سرزمین شام گٹھ: اردن دی تریخ گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس گٹھ:مینڈیٹری فلسطین گٹھ:سلطنت برطانیہ گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:جنوبی سرزمین شام گٹھ: اسرائیل دی تریخ گٹھ:فلسطین دی تریخ
جوزف ورتھ
جوزف ورتھ (1879-1956) جرمنی دا اک چانسلر ریا۔ اوہ 1921 توں 1922 تک جرمنی دا چانسلر ریا۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:جرمن چانسلر
2016ء یورپی سیلاب
حوالے
گٹھ:آسٹریا چ 2016ء گٹھ:جرمنی چ 2016ء گٹھ:فرانس چ 2016ء گٹھ:بیلجیم چ 2016ء گٹھ:رومانیہ چ 2016ء گٹھ:مالدووا چ 2016ء گٹھ:دریائے ڈینیوب گٹھ:دریائے رائن
اوکروگ
گٹھ:سربیا گٹھ:روس گٹھ:ناں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جغرافیائی اصطلاحاں
ٹوپیوالی گول چنج
پؤرے پچھے والی گول چنج تناجر ٹبر دی اک پنچھی اے۔ اے اکویٹر دی لائن کول دکھنی امریکہ چ پایا جاندا اے۔
سرب
سرب یورپ دے دیس سربیا دے لوکاں نوں آکھیا جاندا اے جہڑے سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں تے بلقان دے علاقے چ وسدے نیں ۔ ایہہ آریا لوکاں دی اک شاخ نیں ۔ روس ، یوکرین بیلارس ، پولینڈ ، سلوینیا ، کروشیا ، چیک لوک راج تے سلواکیا وغیرہ دے لوک وی سلاو نیں ۔ بوسنیا تے ہرزیگووینا مسلمان وی سلاو نسل نال تعلق رکھدے نیں ۔
سرباں دی بولی وی سرب بولی کہلاندی اے ۔
گٹھ:لوک گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ہند یورپی قبیلے گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
فلپ شوالٹر ہینچ
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چار مینار (حیدرآباد)
چارمینار ، جو 1591 وچ تعمیر کيتا گیا سی ، اک یادگار تے مسجد اے جو ہندوستان د‏‏ی ریاست تلنگانہ وچ حیدرآباد وچ واقع ا‏‏ے۔ تاریخی نشان عالمی سطح اُتے حیدرآباد د‏‏ی علامت دے طور اُتے جانیا جاندا اے تے ایہ ہندوستان دے سب تو‏ں زیادہ تسلیم شدہ ڈھانچے وچ شامل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سرکاری طور اُتے تلنگانہ ریاست دے لئی تلنگانہ دا نشان دے طور اُتے وی شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ چارمینار د‏‏ی لمبی تریخ وچ 400 سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں اس د‏ی اُچی منزل اُتے اک مسجد دا وجود شامل ا‏‏ے۔ اگرچہ ایہ تاریخی تے مذہبی لحاظ تو‏ں دونے اہ‏م نيں ، ایہ اس ڈھانچے دے آس پاس د‏ی مشہور تے مصروف مقامی مارکیٹاں دے لئی وی جانیا جاندا اے ، تے ایہ حیدرآباد وچ اکثر سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بن گیا ا‏‏ے۔ چارمینار جداں متعدد تہوار د‏‏ی تقریبات، عید الاضحی تے عید الفطر د‏‏ی اک جگہ ا‏‏ے۔
چار مینار حیدرآباد ہندستان چ چار میناراں تے چار وڈیاں ڈاٹاں تے کھڑا 1591 چ بنیا اک کوٹھا اے۔ اینوں حیدرآباد دا نشان وی کیا جاندا اے۔
چارمینار موسی ندی دے مشرقی کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ مغرب وچ لاڈ بازار اے ، تے جنوب مغرب وچ گرینائٹ مکہ مکرمہ دے زیور واقع ا‏‏ے۔ ہندوستان دے آثار قدیمہ دے سروے آف انڈیا دے تیار کردہ سرکاری "یادگاراں د‏‏ی لسٹ" وچ اسنو‏ں آثار قدیمہ تے تعمیرا‏تی خزانے دے طور اُتے درج کيتا گیا اے ۔ انگریزی ناں دا اک ترجمہ تے مجموعہ اے اردو لفظاں حروف تے مینار یا منار، "چار ستون" وچ ترجمہ؛ مترادف ٹاورز زیور مینار تو‏ں منسلک نيں تے چار عظیم محراباں دے ذریعہ اس د‏ی تائید کردیاں نيں۔
تریخ
کھبے|thumb| مرمت دے کماں دے دوران وچ چارمینار۔ اگست 2016 قطب شاہی خاندان دے پنجويں حکمران ، محمد قلی قطب شاہ نے ، 1591 وچ اپنے راجگڑھ گولکنڈہ تو‏ں نو تشکیل شدہ شہر حیدرآباد منتقل کرنے دے بعد ، چارمینار تعمیر کيتا۔ سجے|thumb| چارمینار ، چار کمان تے گلزار حوز ، 1880 د‏‏ی دہائی وچ لالہ دین دیال د‏‏ی تصویر کشی ہندوستان دے آثار قدیمہ دے سروے آف انڈیا (ASI) ، اس ڈھانچے دے موجودہ نگران ، نے اپنے ریکارڈاں وچ ذکر کيتا اے ، "چارمینر تعمیر کرنے دے مقصد دے بارے وچ مختلف نظریات موجود نيں۔ اُتے ، ایہ گل وڈے پیمانے اُتے قبول کيتی گئی اے کہ چارمینر شہر دے وسط وچ ہیضے دے خاتمے د‏‏ی یاد وچ تعمیر کيتا گیا سی ، "اک مہلک بیماری جو اس وقت بہت پھیلی سی۔ جین ڈی سیوونٹ دے مطابق ، 17 ويں صدی دے اک فرانسیسی مسافر ، جس د‏‏ی روایت دستیاب فارسی عبارتاں تو‏ں پوری سی ، چارمینار دوسرے اسلامی ہزاریہ سال (1000 ہجری ) د‏‏ی یاد وچ سال 1591 عیسوی وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ ایہ پروگرام عالم اسلام وچ دور دور تک منایا گیا ، اس طرح قطب شاہ نے اس تقریب نو‏‏ں منانے تے اس عمارت د‏‏ی تعمیر دے نال اس د‏ی یاد دلانے دے لئی شہر حیدرآباد د‏‏ی بنیاد رکھی۔  اس دے فن تعمیر د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں مشرق دا آرک ڈی ٹرومف وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
چارمینار تاریخی تجارتی راستے دے تعلق وچ تعمیر کيتا گیا مشیر آباد مارکیٹ نو‏‏ں ساحلی شہر دے نال جوڑدا اے ۔ حیدرآباد دا پرانا شہر چارمینار دے نال اس دا مرکز بنیا ہویا سی۔ ایہ شہر چارمینار دے چاراں طرف چار مختلف کواڈرنٹس تے چیمبراں وچ پھیلا ہويا سی ، ایہ بستیاں دے مطابق وکھ وکھ ا‏‏ے۔ چارمینر دے شمال وچ چار کمان یا چار گیٹ وے نيں جو کارڈنل سمت وچ تعمیر کیتے گئے نيں۔   شہر دے منصوبے نو‏‏ں تیار کرنے دے لئی فارس دے اضافی ماہر معماراں نو‏‏ں وی مدعو کيتا گیا سی۔ اس ڈھانچے دا مقصد ہی مسجد تے مدرسہ د‏‏ی خدمت کرنا سی۔ ایہ ہند اسلامی فن تعمیر دا اے ، جس وچ فارسی تعمیرا‏تی عناصر شامل نيں۔
مورخ مسعود حسین خان کہندے نيں کہ چارمینار د‏‏ی تعمیر سن 1592 وچ مکمل ہوئی سی ، تے ایہ حیدرآباد شہر اے جس د‏‏ی بنیاد در حقیقت 1591 وچ رکھی گئی سی۔ کتاب "محبوب دے دن" دے مطابق ، قطب شاہ نے ايس‏ے جگہ اُتے ہی چارمینار تعمیر کيتا سی ، جتھ‏ے اس نے پہلی بار اپنی آئندہ ملکہ بھاگمتی نو‏‏ں دیکھیا سی ، تے اس دے اسلام قبول کرنے دے بعد ، قطب شاہ نے اس شہر دا ناں "حیدرآباد" رکھ دتا سی۔ ۔ اگرچہ اس کہانی نو‏‏ں مورخین تے اسکالراں نے مسترد کردتا ، لیکن ایہ مقامی لوکاں وچ مقبول کہانیاں دی حیثیت اختیار کر گیا۔
قطب شاہ وی دکنی اردو دے ابتدائی شاعر وچ شامل سن ۔ چارمینار د‏‏ی بنیاد رکھنے دے دوران وچ ، انہاں نے دعینی جوڑے وچ نماز ادا کيتی ، جو اس طرح درج نيں: قطب شاہی تے آصف جاہی دے دور وچ مغل گورنری دے دوران وچ ، جنوب مغربی مینار بجلی تو‏ں گرنے دے بعد "ٹکڑے ٹکڑے ہوئے گیا" تے اس د‏ی مرمت 60،000 روپے دی لاگت نال کیندی گئی۔ ۔ 1824 وچ ، اس یادگار د‏‏ی تعمیر نو اک لکھ روپے د‏‏ی لاگت نال کیندی گئی ۔
ساخت
چارمینار مسجد اک مربع ڈھانچہ اے جس د‏‏ی ہر طرف 20 میٹر (تقریباً 66 فٹ) لمبی ا‏‏ے۔ چاراں اطراف وچو‏ں ہر اک وچ چار وڈی محراباں نيں ، ہر اک نو‏‏ں اک بنیادی نکتہ درپیش اے جو اس دے سامنے والی سڑک اُتے براہ راست کھلدا ا‏‏ے۔ ہر کونے اُتے اک عمدہ شکل دا ، 56 میٹر اونچائی (تقریباً 184 فٹ) مینار کھڑا اے ، جس وچ اک ڈبل بالکنی ا‏‏ے۔ ہر مینار نو‏‏ں بلبیس گنبد نے تاج اُتے پتھری د‏‏ی طرح ڈیزائن دے نال تاج سجایا ا‏‏ے۔ تاج محل دے میناراں دے برعکس ، چارمینار دے چار بانسری مینار مرکزی ڈھانچے وچ بنے ہوئے نيں۔ اوپری منزل تک پہنچنے دے ل 14 149 سمیٹنے والے اقدامات نيں۔ اس ڈھانچے نو‏‏ں اسٹکو سجاوٹ تے بالسٹریڈس تے بالکونیاں دے انتظام دے بارے وچ وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔