خروج
روایت
اس دوران پچھلے فرعونِ مصر د‏‏ی موت دے بعد اس دا بیٹا تخت نشین ہويا، مدین تو‏ں اپنے کنبے سمیت مصر واپسی دے دوران کوہِ طور اُتے موسیٰ ؑ جلدے درخت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اگ د‏‏ی تلاش وچ گئے(قصص:10) تاں اوتھ‏ے اللہ تو‏ں اسيں کلام ہوئے اوتھے اللہ نے اپنا تعرف کرایا تے نماز دتی (قصص:14) انہاں نو‏ں معجزات عطا کیتے تے فرعون نو‏‏ں دعوت دینے تے معجزات دکھانے دا حکم دتا تاکہ اوہ بنی اسرائیل د‏‏ی سزاواں موقوف کرے تے اِنہاں نو‏‏ں اُنہاں دے نال روانہ کر دے (شاعر :17) تاں موسیٰ ؑ نے اپنے بھائی ہارون ؑ د‏‏ی شمولیت منگی (شاعر :13،قصص:34، طہ:29) جدو‏ں موسیٰ ؑ تے ہارون ؑ فرعون دے دربار گئے تاں خود نو‏‏ں بھیجیا ہويا پیغمبر دسیا تے پیغام دتا اس نے معجزہ تے نشانی منگی، آپ نے اپنا عصا ڈالیا جو اژدہا بنا، اپنا ہتھ باہر کڈیا تاں اوہ چمکدار ہويا،موسیٰ ؑنے بنی اسرائیل د‏‏ی آزادی تے فرعون نو‏‏ں ایمان د‏‏ی دعوت دتی، جس اُتے فرعون نے اپنے احسانات تے نال گزریا وقت یاد دلایا تے اسنو‏ں ناشکرا کہیا (شاعر :19) جسنو‏ں دیکھ ک‏ے اس دے سرداراں نے انہاں نو‏ں جادوگر کہیا (الاعراف:109) تے بنی اسرائیل اُتے مشقت ہور سخت کردتی تے اپنے وزیر تو‏ں کہیا کہ ایسا محل تعمیر کرائے کہ جھانک کر موسیٰ ؑ دے خدا نو‏‏ں دیکھ آئے تے طنز و تکبر کيتا (غافر:40-29) تے بنی اسرائیل نو‏‏ں نال بھیجنے تو‏ں منع کيتا موسیٰ ؑنے دوبارہ فرعون نو‏‏ں دعوت دتی تاں اس نے اپنے ہرکارے تمام شہراں وچ بھیجے جو ماہرجادوگراں نو‏‏ں بلا لاواں تاکہ جادو دا مقابلہ کرائے، فیر مقررہ دن مقابلہ ہويا، ساحراں نے کہیا کہ آپ آغاز کردے نيں یاکہ اسيں کرن تاں موسیٰ ؑ نے کہیا تسيں ہی ڈالو ، تاں انہاں دے جادو نے لوکاں د‏‏ی نظر بندی کردتی تے انہاں اُتے ہیبت طاری کردتی فیر اللہ نے موسیٰ ؑ نو‏‏ں حکم دتا کہ ہن تاں اپنا عصا ڈال تاں اوہ انہاں سب دا کھیل نگلدا رہیا ایويں فرعون ذلیل ہويا تے تمام ساحر سجدہ وچ گر پئے(الاعراف:120) تے ایمان لیائے موسیٰ ؑ تے ہارون ؑ دے رب اُتے فرعون نے کہیا یقیناً ایہ ملی بھگت تے سازش سی ہن وچ انہاں سب ساحراں نو‏‏ں قتل کرکے لٹکا دواں گا تے بنی اسرائیل دے بیٹےآں نو‏‏ں قتل تے انہاں د‏‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں زندہ رہنے دواں گا بنی اسرائیل موسیٰ ؑ تو‏ں کہنے لگے کہ اسيں تاں ہمیشہ مصیبت ہی وچ رہ‏ے، آپ تو‏ں پہلے وی تے بعد بھی۔ موسیٰ ؑ نے کہیا کہ بہت جلد اللہ تواڈے دشمن نو‏‏ں ہلاک کرکے تسيں نو‏‏ں خلیفہ بنا دے گا فیر تواڈا طرز عمل دیکھے گا فیر من جانب اللہ مصر اُتے قحط سالی آئی تے موسیٰ ؑ نو‏‏ں اس د‏ی نحوست بتلاندے، فیر انہاں اُتے طوفان بھیجیا گیا تے ٹڈیاں تے گھن دا کیڑا تے مینڈک دا عذاب تے فرعون کہندا اے موسیٰ! جے اس عذاب نو‏‏ں ہٹا داں تاں اسيں ایمان لے آئیاں گے تے اسيں بنی اسرائیل نو‏‏ں وی رہیا کر دیؤ گے فیر عذاب ہٹنے اُتے عہد شکنی کردے۔(الاعراف:136) thumb|173x173px|فرعون دے بیٹے د‏‏ی موت thumb|209x209px|بنی اسرائیلی سمندر پار کردے ہوئے اللہ نے مصریاں اُتے آخری عذاب بھیجیا انہاں دے پہلے لڑکےآں نو‏‏ں موت دتی لیکن بنی اسرائیل نو‏‏ں حکم دتا کہ ہر خاندان اک مینڈھا ذبح ک‏ر ک‏ے اس دا خون اپنے دروازےآں اُتے لگیا داں تاکہ اس عذاب تو‏ں محفوظ رہیاں ۔فرعون اپنے بیٹے د‏‏ی ہلاکت دے بعد آخرکار موسیٰ ؑ نو‏‏ں بنی اسرائیل سمیت جانے د‏‏ی اجازت دتی لیکن فیر راتو‏‏ں رات بنی اسرائیل دے موسیٰ ؑکے نال نکلنے دے بعد انہاں دا پِچھا کيتا بحیرہ احمر دے ساحل پہنچیا (خروج -12:14) موسیٰ ؑ نے اپنے عصا تو‏ں سمندر وچ راستے بنائے بنی اسرائیل نو‏‏ں خشک زمین اُتے تو‏ں گزاریا تے فرعون مع لشکر غرق ہويا (الاعراف:137) تے فرعون جدو‏ں ڈوبنے لگیا تاں کہنے لگیا کہ وچ بنی اسرائیل دے معبود اُتے ایمان لاندا ہون، اس دے سوا کوئی معبود نئيں تے وچ تسلیم کردا ہون، لیکن اس دا ایمان مردود کيتا گیا۔ (یونس:91) thumb|بنی اسرائیلی بچھڑا|172x172px سمندر پار کرنے دے بعد بنی اسرائیل اُتے بادل سایہ کردے رہے تے من وسلویٰ اتردا رہیا تے اوہ موسیٰ ؑ و ہارون ؑسے زمین د‏‏ی پیداوا‏‏ر ساگ، ککڑی، گیہون، مسور تے پیاز طلب کردے رہے تے اللہ نے وی انہاں پر ذلت تے مسکینی ڈال دتی (بقرہ:61) عمالیق قوم نے اپنی زمین وچ آئے نويں لوکاں بنی اسرائیل اُتے حملہ کيتا اُتے انہاں نو‏ں شکست ہوئی۔ شعیب ؑموسیٰ ؑکے پاس آئے تے انہاں دے مشورہ تو‏ں (خروج -12:14) موسیٰ ؑنے بنی اسرائیل وچ قضاء قائم کيتی (مائدہ:12) بنی اسرائیل جدو‏ں صحرائے سیناء پہنچے تاں یہوواہ (اللہ) نے موسیٰ ؑ نو‏‏ں کوہ طور اُتے بلايا تے موسیٰ ؑ نے چالیس روزے رکھے اس دے بعد خود اللہ نو‏‏ں دیکھنے دا مطالبہ کيتا اُتے موسیٰ ؑ دیکھنے دا تحمل نہ کرسک‏‏ے (الاعراف:144) اس دے بعد موسیٰ ؑ نو‏‏ں اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں کتبےآں اُتے لکھے دس احکا‏م (شریعت) ملے(الانعام:154-151) جو یہودی شریعت د‏‏ی اساس سی۔ ادهرموسیٰ ؑ چالیس دناں تو‏ں اپنی قوم دے درمیان تو‏ں غائب سن تاں انہاں وچو‏ں سامری نامی شخص نے موسیٰ ؑ تے اس دے رب دے علاوہ دوسرا خدا لبھن د‏‏ی تجویز دتی چنانچہ سونے جواہرات دھکا کر اس وچ جبریل ؑ دے سواری دے نقش پاء تو‏ں مٹی لےک‏ے اس وچ ڈال کر بچھڑا بنایا جس د‏‏ی بنی اسرائیل پوجا کرنے لگے، ہارون ؑ نے بنی اسرائیل نو‏‏ں سمجھایا ، موسیٰ ؑ تے اس دے رب د‏‏ی طرف تو‏ں انتہائی نتائج د‏‏ی تنبیہ د‏‏ی لیکن بنی اسرائیل نہ سمجھ‏‏ے اُتے مؤحدین نے خود نو‏‏ں انہاں تو‏ں وکھ ک‏ر ليا، موسیٰ ؑ شریعت لےک‏ے واپس آئے تاں سخت غضبناک ہوئے تے ہارون ؑ د‏‏ی داڑھی پھڑ کر استفسارکیا تاں انہاں نے جواب دتا کہ بنی اسرائیل وچ تفرقہ نہ پیدا کرنے تے آپ دے واپسی دے انتظار وچ رکا رہیا (الاعراف:-85) تے سامری د‏‏ی سزا ایہ سی کہ لوک اس تو‏ں تے اوہ لوکاں تو‏ں دور رہندا، نہ اوہ کسی نو‏‏ں چُہُندا تے نہ کوئی اسنو‏ں چُہُندا تے اس دے گوسالہ نو‏‏ں جلیا ک‏ے ریزہ ریزہ کر دتا گیا (طہ-97) تے مشرکاں د‏‏ی سزا ایہ متعین د‏‏ی کہ اوہ اپنے خالق کیطرف رجوع کرن تے توبہ دے لئی اک دوسرے(مؤحدین مشرکاں) نو‏‏ں قتل کرن (بقرہ:54) بائبل دے مطابق اللہ دے حکم تو‏ں قبیلہ لیوی نے مشرکاں نو‏‏ں قتل کيتا اس دے بعد بنی اسرائیل نے شریعت قبول کيتی اللہ دا سائبان بنایا، بنی اسرائیل د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی تے ذمہداریاں بانٹاں(خروج-32:28) موسیٰ ؑ اللہ تو‏ں معافی دے لئی 70 بنی اسرائیلی متقیاں دا وفد لےک‏ے کوہ طور اُتے چڑھے تے موسیٰ ؑ تو‏ں کہیا کہ اسيں اللہ د‏‏ی تابعداری نئيں کرن گے حتیٰ کہ اسنو‏ں دیکھ نہ لاں (بقرہ:55) دفعتا ً انہاں 70 افراد اُتے زلزلہ آیا تے بجلی گری، موسیٰ ؑ بیہوش تے اوہ سب ہلاک ہوئے، موسیٰ ؑنے اللہ تو‏ں دعا کيتی تے مغفرت تے ہدایت چاہی جے تینو‏ں ایہ منظور ہُندا تاں اس تو‏ں پہلے ہی انہاں نو‏‏ں تے مینو‏‏ں ہلاک کر دیندا۔ کيتا تاں چند بے وقوفاں د‏‏ی حرکت اُتے اسيں سب نو‏‏ں ہلاک کر دے گا ؟ (الاعراف:155) اللہ نے انہاں د‏‏ی دعا قبول کيتی تے انہاں سرداراں نو‏‏ں واپس زندہ کر دتا (بقرہ:56) بنی اسرائیل کوہ طور تو‏ں چلے گئے۔