cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دیوا بلے ساری رات
دیوا بلے ساری رات
دیوا بلے ساری رات میریا ظالمہ دیوا بلے ساری رات ایہہ اک ویوگ گیت ہے۔ ایہہ دوندر دا من پسند گیت ہے۔ جدو دوندر دا ویاہ ہو جادا ہے تا ایہہ گیت سالیا دے مونہو سندا ہے اوہ انا نوں دیکھ دے چپّ ہو جاندی ہے۔ اوہ ایہہ گیت ہر حالت تے پرا سندا چاہندا ہے۔ جد اوہ پھر گیتا دے بھال وچّ گھر چھڈّ کے چلا جاندا ہے تاں وہٹی نوں ایہہ گیت چٹھی وچّ لکھن لئی کہندا ہے تے آخر گھر آ جاندا ہے۔پھر اوہ اس گیت تے لیکھ لکھ دندا ہے۔
ایراوتی
ایراوتی اک ندی دا ناں ہے۔ اس علاقے دے لوک اس تے گیت گاؤدے ہن۔ لیکھک اناں گیتا نوں سانبھ کے اکٹھے کر لیدا ہے۔ لوک ایراوتی پیاری کہہ کے سمبودھن کردے ہن۔ ساریا ندیا پہاڑاں وچوں نکلدیاں ہن اتے وادیاں تے میدانا نوں پار کردیا ہوئیا سمندر ولّ نسیاں آؤندیا ہن۔ ایراوتی وی دور پہاڑاں تو آؤدی ہے۔ایراوتی نے لیکھک نوں بہت پربھاوت کیتا ہے۔ ایراوتیئے،نی میریئے ایراوتیئے۔۔ نی میریئے پیاریئے ایراوتیئے۔۔ ہور سبھو ندیاں پیاریا ہن۔۔ سبھناں کولوں پیاری ہے ایراوتی۔۔
دھرتی دے بچے
لیکھک نے رکھا تے منکھ نوں دھرتی دے بیٹے کیہا ہے۔ منکھ رکھا نال ساز پا لیداں ہے تے انا تے گیت گاؤدا رہندا ہے۔سماں پا کے ایہہ گیت لوک گیت بن جادے ہن۔ لیکھک اناں نوں اکٹھے کردا رہندا ہے۔ جویں پپل گاوے،بوہڑ گاوے، گاوے ہریالا توت، کھڑر کے سن راہیا، تیری روح ہو جوگی سوت۔
کڑیئے تھال دی
ایہہ اک لوک گیت ہے۔ اس نوں کڑیا کھیڈدے ہوئے گاؤدیا ہن۔ ایہہ گیت بھینا اپنے بھرا ،پتا لئی گائے جادے ہن۔ سما پا کے ایہہ لوک گیت بن گئے ۔ لیکھک انا نوں اکٹھے کرن دا کم کردا ہے ۔ جویں تھال پاوا،تھال پاواں گودی چ نکا ویر کھڈاواں نکا ویر راجا ویر سنگھ سورما سوربیر کڑیئے تھال ای۔
سانتی -نکیتن وچّ
ایہہ اک ستھان دا نام ہے۔ جتھے اک کلا بھون ہے جس وچّ ہر کلا دا ملّ پایا جاداں ہے۔ چترکاری،گیت کاری دی خاص قدر کیتی جادی ہے۔ اس بھاگ وچّ جاپانی لوکا دا حوصلہ دی گلّ کیتی گئی ہے۔ ہندوآ دے لوکگیتا دی گیتا دی گلّ کیتی گئی ہے۔ اتھو دے لوک اس جگراں دا جنم دن مناؤدے ہن۔ ماتا پتا نے چن تے سورج بھین بھرا نے تارے سارے،سارے کرناں توں میں جنم لیا ہے ناں ہے سورج-مکھی،پیارے!
چودی حالے نہی جاندی
اس وچّ چودی نام دی کڑی ویر پیار دے گیت بہت پیار نال گاؤدی ہے کوئی وی اس دا مقبلا نہی کر سکدا۔ اس وچّ بھین بھرا دے پیار دے گیتا نوں لیکھک اکٹھے کر لیدا ہے۔ کڑی سہرے گھر وچّ کاواں نوں اپنے بھرا نوں سنیہا دے لئی کہندی ہے۔ جویں چاچے دا پتّ بھرا لگدا کولوں دی لنگھ گیا جے ویر ہووے اپنا ندیا چیر ملے
کویتا سہرے نہیں جاوے گی
اس وچّ کویتا لیکھک دی دھی ہے جہڑی بچپن وچّ ماں تو بہت لوریا سندی سی۔ ایہہ لوریا وی لوکدھارا دا حصہ ہن ۔ ماوا اپنے پترا ،دھیا نوں عنہ دے نام لوریا وچّ پا کے سناؤدی ہے ۔ جویں .             کویتا آئی کھیڈ کے پوندی آئی دھم روٹی دیاں چوپڑ کے چنی لیندی چمّ ۔
ماسنلی
اس حصے وچّ لیکھک نے سوگ دے گیتاں دی چرچہ کیتی گئی ہے۔ اس وچّ اؤرتا دے دکھا نوں پرگٹاوا کیتا گیا ہے۔ ماسنلی نام دی اؤرتا نے اپنے دکھا نوں گیتا راہی پیس کردی ہے ۔ جویں اس نے چغلی کھادھی توں نادان بچہ بن گیا مامونئی تیرے لئی ارمان ہے توں پھلاں دی ٹہنی سی..
خاانہ بدوش
ایہہ یورپ دا قبیلہ ہے اتھوں دے لوک گھمدے پھردے رہندے ہن۔ لیکھک اپنے آپ نوں خاانہ بدوش کہندا ہے کیونکہ اوہ وی لوک گیت اکٹھے کرن لئی پرے بھارت وچّ گھمدا رہندا ہے۔ اوہ ویاہ کروا کے اپنی بیوی نوں وی نال لجان لگّ پیدا ہے۔ باگے وچّ آیا کرو سوہنے موہنے تاریا دے دو گیت سنایا کرو۔
سٹہ
دیوا بلے ساری رات کتاب وچّ دیوندر ستیارتھی نے پورے بھارت دے لوکگیتاں بارے کیتی ہے۔ لوک گیت اکٹھے کرن سمے کیتے اپنے سفراں بارے وی دسدا ہے۔ ایہہ کتاب دے دس حصے ہن۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:لوکدھاراگٹھ:پنجابی رہتل
سکیلوپورس پوانسیٹی
سکیلوپورس پوانسیٹی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
کاغان
کاغان ہزارا پاکستان دا اک قصبا اے جیہڑا ہزارہ وچ دریائے کنہار دے کنڈھے تے وس رہیا اے ۔ کاغان دے نال ای ہزارا دی اک ہور سوہݨی تھاں ناران اے ۔
گٹھ:ہزارا
تحریک منہاج القرآن
تحریک منہاج القرآن (منہاج القرآن انٹرنیشنل) پاکستان دی اک مذہبی تنظیم دا ناں اے، ایس تنظیم دی نیوں 1980 وچ ڈاکٹر محمد طاہر القادری نے لاہور وچ رکھی۔ ہون اے تنظیم ترقی کر کے دنیا سے بوت ساریاں ملکاں وچ پونچ گئی اے۔
تحریک منہاج القرآن دا مرکزی سیکرٹریٹ، 365 ایم ماڈل ٹاؤن لاہور وچ واقع اے
تحریک منہاج القرآن (منہاج القرآن انٹرنیشنل) اسلامی تجدیدی و احیائی تحریک دا نام اے جس دا آغاز ڈاکٹر محمد طاہر القادری دی زیرِ قیادت 17 اکتوبر 1980ء (بمطابق 7 ذوالحجۃ 1400ھ) نوں لاہور پاکستان وچ کیتا گیا۔ تحریک دا مرکزی دفتر ماڈل ٹاؤن لاہور (پاکستان) وچ واقع ا‏‏ے۔
تحریک منہاج القرآن دے تحت 1995ء وچ پاکستان وچ عوامی تعلیمی منصوبہ دی بنیاد رکھی گئی جو غیر سرکاری سطح اُتے دنیا بھر دا سب تو‏ں وڈا تعلیمی منصوبہ ا‏‏ے۔ اِس وچ ملک بھر وچ پنج یونیورسٹیاں، اک سو کالجز، اک ہزار ماڈل ہائی اسکول، دس ہزار پرائمری اسکول تے پبلک لائبریریاں دا قیام شامل ا‏‏ے۔ پچھلے چند برساں وچ صرف اسکولاں دی تعداد ہی پنج سو تو‏ں تجاوُز کرچک‏ی اے تے اس سمت تیزی تو‏ں پیش رفت جاری ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ لاہور وچ قائم کردہ منہاج یونیورسٹی وی ہائر ایجوکیشن کمیشن آف پاکستان دی طرف تو‏ں چارٹر ہو چک‏ی اے ۔ تحریک منہاج القرآن نے بوت سارے شعبے نے جناں وچوں کجھ اے نیں
سپین وچ منہاج القرآن
سپین وچ تحریک منہاج القرآن دا قیام 1996 وچ عمل وچ آیا تے تحریک دے بانی شیخ الاسلام ڈاکٹر محمد طاہر القادری نے خود افتتاح کیتا، اس وقت سپین وچ منہاج القرآن دے 4 مراکز نيں جنہاں وچو‏ں 2 تاریخی شہر بارسلونا وچ 1 اس دے مضافات وچ جدو‏ں کہ 1 سپین دے شمال وچ واقع شہر لوگرونیو وچ ا‏‏ے۔
سپین وچ تحریکِ منہاج القرآن نو‏‏ں منہاج القرآن انٹرنیشنل سپین دے نام تو‏ں جانیا جاندا اے تے اس دے ماتحت مختلف تنظیمات مختلف شعباں وچ کم کر رہی نيں جنہاں وچ منہاج ویلفیئر فاؤنڈیشن سپین، منہاج ویمن لیگ سپین، منہاج یوتھ لیگ سپین، منہاج کرکٹ کلب سپین تے منہاج چلڈرن لیگ سپین شامل نيں ۔
شہاب الدین قسطلانی
امام قسطلانی (پیدائش: 20 جنوری 1447ء— وفات: 27 فروری 1517ء) سنی عالم، مفسر، محدث، فقیہ، محدث، مؤرخ، سیرت نگار سن ۔ آپ عموماً شارح صحیح بخاری دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
ولادت
علامہ قسطلانی د‏‏ی پیدائش 12 ذیقعد 851ھ مطابق 20 جنوری 1447ء نو‏‏ں قاہرہ وچ ہوئی۔
مکمل ناں
جنہاں دا پورا ناں امام شہاب الدین ابو العباس احمد بن محمد بن ابو بکر القسطلانی المصری ا‏‏ے۔ مصر دے شہر قاہرہ وچ ولادت ہوئی۔ امام قسطلانی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ کنیت ابو العباس، لقب شہاب الدین ا‏‏ے۔ خاندانی نسبت تو‏ں قتیبی،
ابتدائی تعلیم
مصر ہی وچ قرآن مجید حفظ کیتا تے تجوید و قرأت تے صرف و نحو د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ تجوید وچ اآپ نے شاطبیہ تے جزریہ پڑھیاں تے نحو وچ الوردیہ یاد کيتی۔
علمی مقام
علامہ قسطلانی اپنے دور دے بہت وڈے امام، قرأت دے ماہر، چودہ روایتاں دے مشتاق جید قاری، علم و فن وچ حجت با خبر تے روشن دماغ فقیہ تے سندالمحدثین، حاحب تصانیف کثیرہ تے وڈے با کمال آدمی سن ۔ شیخ ابو بکر بن احمد بن حمیرہ نخاسؒ د‏‏ی دختر نیک اختر حضرت حلیمہ آپ د‏‏ی والدہ محترمہ سن۔
مشائخ تے استاداں
آپ نے اپنے وقت دے بے بدل شیخ علامہ ابن حجر عقسلانی تو‏ں کسب فیض دے علاوہ تے وی متعدد جلیل القدر استاداں کرام تے مشائخ عظام تو‏ں استفادہ کیندا جنہاں وچو‏ں بعض شیوخ دے اسماء گرامی ایہ نيں۔
وفات
امام قسطلانی د‏‏ی وفات 8 محرم الحرام923ھ بمطابق 1517ء قاہرہ وچ ہوئی جمعہ د‏‏ی نماز دے بعد جامع الازہر وچ آپ د‏‏ی نماز جنازہ پڑھی گئی تے جامع الازہر دے نیڑے قاضی القضاۃ بدرالدین عینی دے مدرسہ وچ “قبہ” وچ آپ نو‏‏ں دفن کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1447 دے جم گٹھ:1517 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:پندرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:شوافع گٹھ:عربی سیرت نگار گٹھ:عربی شارحین حدیث گٹھ:عربی محدثین گٹھ:عربی مؤرخین گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:مصری سیرت نگار گٹھ:مصری شارحین حدیث گٹھ:مصری محدثین گٹھ:مصری مؤرخین
میاں شیر محمد شرقپوری
میاں شیر محمد شرقپوری المعروف شیرِ ربانی  (پیدائش: 1865ء— وفات: 20 اگست 1928ء) سلسلہ عالیہ نقشبندیہ مجددیہ دے اجل تے صاحب کرامت ولی اللہ ہو گزرے نيں پنجاب دے انہاں اولیا کرام وچو‏ں نيں جنہاں نے سلسلہ نقشبندیہ وچ بے پناہ شہرت حاصل کيتی۔
میاں شیر محمد بن میاں عزیز الدین بن محمد حسین بن حافظ محمد عمر بن محمد صالح بن حافظ محمد بن حافظ ہاشم 1282ھ/ 1865ء نو‏‏ں شرقپور وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نو‏ں سائاں شیر محمد شرقپوری دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ میاں شیرمحمد شرقپوری پاک و ہند دے انہاں صوفیا کرام وچو‏ں سن جنہاں نے اس صدی وچ اپنی قوت روحانی تے عظمت کردار د‏‏ی بدولت لکھاں گم کردہ راہ لوکاں نو‏‏ں سیدھا راستہ دکھایا انہاں دا ہر لمحہ سنت نبوی دے مطابق گذردا تھا۔خلا ف سنت و شریعت فعل انہاں نو‏ں دیکھنا وی برداشت نہ ہُندا سی پاکستان وچ جنہاں بزرگاں د‏‏ی علمی و باطنی تبلیغ تو‏ں نقشبندی سلسلہ نو‏‏ں آخری دور وچ فروغ حاصل ہويا انہاں وچ میاں شیر محمد شرقپوری دا وڈا حصہ ا‏‏ے۔ ابتدائی تعلیم اپنے چچا میاں حمیدالدین تو‏ں حاصل کيتی تے اس دے بعد طریقہ نقشبندیہ مجددیہ وچ خواجہ امیر الدین تو‏ں بیعت ہوئے ۔ان دا سلسلہ طریقت حضرت مجددالف ثانی تک پہنچدا ا‏‏ے۔
میاں صاحب د‏‏ی ساری زندگی اتباع شریعت د‏‏ی تبلیغ وچ صرف ہوئی ۔ سائاں صاحب نے 3 ربيع الأول 1347ھ/ 28 اگست 1928ء بروز پیروفات پائی۔
ولادت
میاں شیر محمد شیرربانی آپ پیدائشی ولی سن ۔ 1282ھ 1865ء وچ پیدا ہوئے ولادت دے ستويں دن آپ دا ناں شیر محمد رکھیا گیا۔ ذات دے ارائاں سن ۔ کھیندی باڑی انہاں دا خاندانی پیشہ سی ۔ میاں شیر محمدکی ولادت تو‏ں پہلے اک مجذوب بزرگ شر قپور شریف وچ تشریف لیائے تے اکثر آپ دے گھر دے گرد چکر لگاندے ہوئے لمبے لمبے سانس لیندے جداں کہ کوئی خوشبو سونگھتا اے جدو‏ں اُنہاں تو‏ں پُچھیا جاندا تاں کہندے کہ اس گھر تو‏ں دوست د‏‏ی خوشبو آ رہی اے اوہ اللہ تعالیٰ دا مقبول بندہ ہوئے گا اسی طرح آپ د‏‏ی ولادت تو‏ں پہلے خواجہ امیر الدین نے اکثر شرقپور شریف جانا شروع کر دتا تاکہ اس با برکت بچے نو‏‏ں نسبت نقشبندیہ تو‏ں مستفیض فرمائاں۔
آباؤ اجداد
میاں شیر محمد المعروف شیرربانی دے آباؤ اجداد کابل افغانستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پنجاب ہندوستان آئے تے پہلے اوہ دیپالپور وچ مقیم ہوئے فیر زمانے دے انقلاب نے خاندان دے بعض بزرگاں نے شہر قصور وچ رہائش اختیار کيتی۔ آپ دے جد اعلیٰ مولوی غلام رسول جنہاں دناں حجرہ شاہ مقیم وچ سکونت رکھدے سن ویدیوواں نے اس علاقہ اُتے حملہ کرکے قبضہ ک‏ر ليا اس دوران مولوی غلام رسول نو‏‏ں وی گرفتار ک‏ر ليا گیا انہاں د‏‏ی قید تو‏ں جدو‏ں رہائی ملی تاں حجرہ شاہ مقیم تو‏ں شرقپور شریف تشریف لے آئے تے اس مقام اُتے مستقل سکونت اختیار کيتی۔۔ آپ دے والد ماجد دا ناں میاں عزیز الدین سی ۔ قادری طریق وچ بیعت سن نہایت نیک سیرت تے پاک طینت بزرگ سن رہتک وچ ملازمت کردے سن تے اوتھے اُتے انہاں دا انتقال ہويا۔ علم وہنر دے سبب شہر دے روسا انہاں دے حلقہ بگوش ہو گئے تے انہاں نو‏ں مخدوم دے لقب تو‏ں یاد کرنے لگے۔ دین د‏‏ی تدریس و تبلیغ دے سوا اس خاندان دا کوئی مشغلہ نئيں سی ۔۔ اوہ محنت و مشقت د‏‏ی روزی اُتے یقین رکھدے سن اس لئی اپنی کتاباں تے قرآن پاک د‏‏ی کتابت کردے سن ۔ قرآن پاک دا حفظ اس خاندان د‏‏ی روایت سی۔ حالات کچھ معمول اُتے آئے تاں انہاں وچ چند بزرگ دیپال پور واپس چلے گئے مگر خاندان دے باقی لوکاں نو‏‏ں قصور د‏‏ی آب وہو‏‏ا تے اس دے لوک ایداں پسندآئے کہ اوہ اوتھے دے ہوکے رہ گئے۔ میاں عزیز الدین دے نانا مولوی غلام رسول نو‏‏ں قصور دے باشندے بے حد عزیز رکھدے سن ۔ مولوی غلام رسول تپاک، انکسار، دیانت تے زہد وتقوی وچ اک مثال سن ۔ اوہ حافظ ہونے دے علاوہ خطاط وی سن ۔ لوک اپنے دینی تے سماجی مسائل دے حل دے لئی انہاں ہی تو‏ں رجوع کردے سن ۔
القاب و خطابات
میاں شیر محمد کوعاشق ربانی ،شیر یز دانی، عارفِ اکمل تے شیر ربانی دے القابات تو‏ں یاد کیتا جاندا اے
تعلیم و تربیت
آپ نو‏‏ں قرآن حکیم پڑھنے د‏‏ی غرض تو‏ں مکت‏‏ب وچ داخل کرایا گیا تاں آپ نے بہت جلد قرآن حکیم پڑھ لیا ماں تے چچا د‏‏ی نگرانی وچ آپ نے گھر وچ ناظرہ قرآن ختم کیتا۔ چچا نے آپ نو‏‏ں شرقپور دے اسکول وچ داخل کروایا۔ اسکول د‏‏ی فضا آپ دے لئی نويں سی، ماں تے چچا د‏‏ی خواہش اُتے آپ پابندی تو‏ں اسکول تاں چلے جاندے مگر اوتھ‏ے آپ دا جی نئيں لگدا سی ۔۔ چچا آپ د‏‏ی بے دلی اُتے ہراساں ہو گے۔ آپ دے اساتذہ دسدے دے آپ جماعت وچ گم صم بیٹھے رہندے نيں۔ آپ دا عجب عالم سی چھیويں د‏‏ی گھنٹی بجتی تاں سب بچے کھیل کود وچ مشغول ہو جاندے لیکن آپ مسجد دا رخ کردے تے اوتھ‏ے جاک‏ے سرجھکائے تنہا بیٹھے رہندے۔ بہر صورت کسی نہ کسی طرح آپ نے پنجويں جماعت پاس کر لئی۔ چچا نو‏‏ں احساس ہو گیا کہ مدرسہ آپ دے لئی مناسب نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے مستقل طور اُتے آپ دے نگاہاں دے سامنے رکھنا شروع کر دتا تے فارسی د‏‏ی درسی کتاباں تو‏ں ابتدا کيتی۔ دادا حافظ محمد حسین نے وی توجہ د‏‏ی تے قرآن دا آموختہ کرایا۔ آپ دا ایہ حال سی کہ جدو‏ں سپارہ پڑھنے نو‏‏ں دتا جاندا تاں آپ د‏‏ی اکھاں تو‏ں آنسو جاری ہو جاندے سپارہ بھیگ بھیگ کر چند روز وچ خستہ ہو جاندا۔ دادا آپ د‏‏ی اشک فسانی د‏‏ی وجہ پُچھدے تاں جواب سکوت دے سوا کچھ نہ ہُندا۔ دادا تے چچا د‏‏ی درخواست اُتے شہر دے اک عالم حکیم شیر علی نے آپ نو‏‏ں کتاباں د‏‏ی طرف راغب کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ آپ نے ہن وی کتاباں وچ کسی دلچسپی دا اظہار نہ کیتا۔ ہاں آپ نو‏‏ں خوشنویسی تو‏ں ضرور کسی قدر رغبت ہوئی۔ مدرس‏ے ہی وچ آپ حروف و لفظاں نو‏‏ں اک کہنہ مشق خطاط د‏‏ی طرح نويں نويں شکلاں دینے لگے سن ۔ آپ نے مختلف خطےآں وچ قرآن پاک لکھنے د‏‏ی مشق کيتی۔ آپ د‏‏ی مکتوبہ بیاضاں تے قرآنی نسخے دیکھ ک‏ے وڈے وڈے کاتب نقاش تے خطاط انگشت بہ لب رہ جاندے سن ۔ کسی نو‏‏ں یقین نئيں آندا سی کہ ایہ کم نو مکت‏‏ب دا کیہ ہويا ا‏‏ے۔
بیعت و خلافت
بابا امیر الدین نقشبندی کوٹلہ تو‏ں شرقپور آندے اکثر آپ دے والد صاحب دے ہاں ٹھہرتے انہاں دے روحانی تصرف دے زیر اثر آپ نے انہاں تو‏ں بیعت کيتی تے کافی عرصہ تک جذب و سکر د‏‏ی کیفیت طاری رہی جدو‏ں مرشد نے عروج دیکھیا تاں خلافت وی عطا فرمانے دا ارادہ کیتا لیکن آپ کافی عرصہ تک انکاری رہے بالاخر مرشد دے اصرار اُتے قبول فرمایا تے انہاں دے حکم اُتے ہی شرقپور نو‏‏ں اپنی قیام گاہ بنایا تے روحانی سلسلہ اج تک قائم اے
اتباع سنت
میاں شیر محمد شرقپوری زندگی دے تمام معمولات وچ شریعت مطہرہ د‏‏ی پیروی دا خاص طور اُتے خیال رکھیا کردے سن جے کوئی آپ د‏‏ی مجلس پاک وچ آلتی پالتی مار کر بیٹھدا تاں آپ اس اُتے خفا ہُندے تے فرماندے لوکاں نو‏‏ں بیٹھنے دا طریقہ وی نئيں آندا پہلے بیٹھنے دا طریقہ تاں سیکھنا چاہیے آپ دو زانو ہوک‏ے بیٹھنے نو‏‏ں پسند فرماندے سن ۔ آپ اتباع نبوع ﷺ د‏‏ی جیندی جاگتی تصویر سن ۔ آپ نے اپنی پوری زندگی اتباع سنت وچ گزاری تے اپنے پیروکاراں د‏‏ی وی ایہی درس دتا کہ زندگی دے ہر فعل وچ سنت نبوی د‏‏ی اتباع کرو۔ آپ جامع علوم ظاہری وباطنی سن ۔ آپ علم، ریاضت، مجاہدہ، زہد، جودوسخا تے بردباری وچ بے نظیر سن ۔ گویا کہ آپ اپنے وقت دے قطب الاقطاب تے ولی کامل سن ۔ آپ د‏‏ی برکت تو‏ں کئی مردہ دل نور الہی تو‏ں منور ہوئے نيں تے اج وی آپ دا ذکر تے ناں وڈی عقیدت وارفتگی تو‏ں لیا جاندا ا‏‏ے۔
ارشادات عالیہ
میاں شیر محمد دے ارشادات عالیہ تو‏ں بھلائی تے اچھائی دا درس ملدا اے آپ دا معمول سی کہ آپ ہر آنے والے نو‏‏ں تلقین و ہدایت فرمایا کردے سن تے شریعت مطہرہ دے مطابق زندگیاں گزارنے دا سبق دیندے سن ذیل وچ اسی حوالے تو‏ں آپ دے چند ارشادات عالیہ بیان کیتے جاندے نيں۔ آپ نے فرمایا کہ
وفات
میاں شیر محمد شرقپوری سوموار 3 ربیع الاول 1347ھ 20 اگست 1928ء بعد نماز عصر اس عالم فانی تو‏ں عالم باقی د‏‏ی طرف رحلت فرما گئے۔ نصف شب دے وقت آپ نو‏‏ں غسل دتا گیا تے صبح دے وقت آپ دا جنازہ اٹھایا گیا نماز جنازہ صاحبزادہ محمد مظہر قیوم جانشین مکان شریف نے پڑھائی ہزاراں عقیدت مند نماز جنازہ وچ شامل سن آپ نو‏‏ں دوہڑاں والے قبرستان شرقپور شریف وچ دفن کیتا گیا۔ آپ دے مزار اقدس اُتے روزانہ لاتعداد عقیدت مند حاضری د‏‏ی سعادت حاصل کردے نيں تے روحانی فیوض و برکات تو‏ں مستفید ہُندے نيں۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:صوفی سنت
ریڈیسن بیلیو دوارکا ،نویں دلی
ریڈیسن بلیو دوارکا، دکھن لہندے نویں دلی وکھے اک پنج ستارہ ہوٹل اے. اس دا چلاون بین القوامی ہوٹل لڑی ریڈیسن بلیو ولوں کیتا جاندا اے. ایہہ پنج ستارہ ہوٹل اندرا گاندھی انٹرنیشنل ایئرپورٹ توں صرف ۱۱ کلومیٹر دی دوری تے واقع اے، جو کہ ایئر پورٹ دے سبھ توں نزدیکی ہوٹلاں وچوں اک اے.
مہماناں واسطے اس ہوٹل وچ کل ۲۰۹ کمرے موجود ہن، جناں وچ اک اتے دو بیڈروم والے ایگزیکٹیو سیؤٹ اتے پریسیڈینشیال سیؤٹ وی شامل ہن. مکھتا ہوٹل دے کمرے تن کیٹیگریاں وچ ونڈے ہن. سارے کمریاں دے وچ ہائی سپیڈ انٹنیٹ، وائس میل، منِی بار ورگیاں سہولیاں موجود ہن جو کہ کاروباری اتے منورنجن یاتریاں واسطے بہت عمدہ سہولتاں ہن.
ریڈیسن بلیو دوارکا، سبھ ترہ دے ایشیئن پکوانا to تو لے کے لذیذ انتر راسٹری وئنجن نوں ہوٹل وچ موجود چار ریسترا وچ پروسدا اے. سپرنگ کافی شوپ ۲۴*۷ ریسترا اے جو کہ بریکدست، لنچ اتے ڈنر دیا سیواوا دندا اے. ایہہ ریسترا مکھ تور تے تازے اتے لا کیریڈن وئنجن ہی پروسدا اے جس وچ بھارتی، اٹالیئن اتے امیرکین وئنجن شامل ہن. اس totoتو علاوہ اس وچ الکہولک پیء اتے سوپھٹ ڈرنکس وی سرو کیتے ہندے ہن. اریئم، دا ٹی لاج ہوٹل وکھے موجود اک انگلش چاہ دی دوکان اے جتھے کہ اورگینک دارجلنگ جا تلسی دی چاہ ملدی اے. رائس، دا پین ایشین ریسترا مکھتا چینی وئجنا واسطے اے، جو کہ چاولا toتو بنے ہندے ہن. دوار، گیٹوے آف انڈیا نام دا ہوٹل دا ریسترا بھارت دے پارمپرک بھوج واسطے مشہور اے. ہوٹل وچ جیپلنّ نام دا اک بار وی موجود اے، جس دا اندرونی بناوٹ دوسرے عالمی لڑائی تے بیسڈ اے اتے اس نوں اس سمے دے جہازا اتے دوسرے کلوکٹئیبل نال پورا کیتا گیا اے.
اہنا to علاوہ ہوٹل وچ خاص سماروہا واسطے اب مہال نام دا اک بینکئٹ ہال وی موجود اے، جس دی ۱۰۰۰ وئکتیا دی گنجائش اے. اس ہوٹل وچ بگیر پلرا to 9000 سکیئر فٹ دا اک وڈا وپاری مرکز وی اے جو کہ وپاری مٹگ اتے کونپھرینس دیا سودھاوا دندا اے. ہوٹل دے اندر ہی ٹیریس سومنگ پول، پھٹنیس سینٹر اتے کئی قسم دیا کھیلا دیا سودھاوا وی ہن. یاتری انڈور گیمج وچ بلیئیڈ، ٹیبل ٹینس دا آنند ریکریئیشنل سینٹر وچ موجڈ ہن. انادا سپا دے وچ سٹیم باتھ اتے جاکزی دا مفت وچ اناد لیتا جا سکدا اے.
حوالے
گٹھ:ہوٹل
کالا کوکاٹو
کالا کوکاٹو آسٹریلیا دا اک کوکاٹو اے۔
سکیلوپورس پائروسیفالس
بارلے جوڑ
Sceloporus pyrocephalus
سکیلوپورس سالوینی
سکیلوپورس سالوینی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus salvini
گلابی کاکاٹو
گلابی کوکاٹو آسٹریلیا دا اک کوکاٹو اے۔
دهستان کچو
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اردستان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اردستان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
چک 394 گ ب
چک 394 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
اقوام متحدہ امن فوج چ گنتی اعتبار نال دیساں دے لسٹ
ایہ ‎ اقوام متحدہ امن فوج چ گنتی اعتبار نال دیساں دے لسٹ اے جسدی معلومات اقوام متحدہ دی ۲۰۱۰ دی رپورٹ توں لئی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:عسکری معاشیات گٹھ:فوج گٹھ:فوجی سازوسامان گٹھ:فوجی لسٹاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:فوجاں
کرتار پور
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع نارووال
ہرپرساد شاستری
ہرپرساد شاستری (হরপ্রসাদ শাস্ত্রী) (6 دسمبر 1853 – 17 نومبر 1931ء) جو ہرپرساد بھٹاچاریہ دے ناں تو‏ں وی مشہور نيں، ہندوستان دے اک دانش ور، سنسکرت دے عالم، پرانے دستاویزاں دے شیدائی تے بنگالی ادب دے مورخ سن ۔ بنگالی ادب دے سب تو‏ں قدیم نمونہ چریاپد دے انکشاف دا سہرا ہرپرساد دے سر ا‏‏ے۔
جلفا
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہرپرساد شاستری
مڈھلا جیون
ہرپرساد شاستری بنگالی شہر کھلنا وچ واقع کمیرا پنڈ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا آبائی وطن چوبیس پرگنہ دے شمال وچ واقع نیہاٹی سی۔ انہاں دے خاندان دا ناں بھٹاچاریہ سی جو بنگال دا اک عام خاندانی ناں ا‏‏ے۔
ہرپرساد شاستری د‏‏ی ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ دے اسکول وچ ہوئی، بعد وچ اوہ کلکتہ دے سنسکرت کالج تے پریزیڈنسی کالج وچ پڑھدے رہ‏‏ے۔ کلکتہ وچ اوہ مشہور بنگالی محقق تے سماجی مصلح ایشور چندر ودتا سجے دے نال قیام پزیر رہ‏‏ے۔ ودتا سجے شاستری دے وڈے بھائی نندکمار دے دوست سن ۔
کیسل
کیسل جرمنی دا اک شہر اے۔
ہرپرساد شاستری
مڈھلا جیون
شاستری نے سنہ 1871ء وچ ثانوی تعلیم مکمل کی، سنہ 1873ء وچ انڈر گریجویٹ، 1876ء وچ بی اے تے 1877ء وچ سنسکرت وچ آنرز مکمل کیتا۔ ایم اے د‏‏ی ڈگری لینے دے بعد انہاں نو‏ں شاستری دا خطاب دتا گیا۔ ایہ خطاب اس طالب علم نو‏‏ں دتا جاندا سی جو امتیازی نمبراں تو‏ں کامیاب ہُندا۔ سنہ 1878ء وچ اوہ ہیئر اسکول وچ مدرس بن گئے۔
کٹھا مصرال
جغرافیا
کٹھہ مصرال دے شمال تے مغرب وچ دِل کش تے خوب صورت پہاڑ نیں ۔  اویہناں پہاڑاں وچ کوئلے  تے لوݨ دے  وسیع ذخائر موجود نیں تے ایہ نہایت ای خوب صورت تے تفریحی مقام اے تے مشرق وچ اک چھوٹا جیہا پنڈ ’’کوٹلی راجگان‘‘ واقع اے ۔ کٹھا مصرال دے جنوب وچ زرخیز زمیناں نیں ۔ کٹھا مصرال دے لوک ٹماٹر ، پیاز ، جوار ، باجرا ، کݨک تے مختلف قِسم دیاں سبزیاں کاشت کردے نیں ۔  ۔کٹھا مصرال وچ اک مِٹھا چشمہ وی اے جیہنوں مقامی لوک ’’جے‘‘ کہندے نیں ۔
ہرپرساد شاستری
پیشہ ورانہ زندگی
ہرپرساد شاستری متعدد مناصب اُتے فائز رہ‏‏ے۔ سنہ 1883ء وچ اوہ سنسکرت کالج دے پروفیسر بنے۔ ايس‏ے اثنا وچ اوہ حکومت بنگال دے معاون مترجم وی سن ۔ سنہ 1886ء تو‏ں 1894ء تک سنسکرت کالج د‏‏ی تدریس دے نال بنگال لائبریری دے کتاب دار وی رہ‏‏ے۔ سنہ 1895ء وچ شاستری پریزیڈنسی کالج دے شعبہ سنسکرت دے صدر بنے۔
سنہ 1900ء وچ شاستری سنسکرت کالج دے صدر مدرس بن گئے لیکن 1908ء وچ انہاں نے سنسکرت کالج چھڈ ک‏‏ے حکومت دے شعبہ معلومات وچ ملازمت کرلئی- ہور 1921ء تو‏ں 1924ء تک اوہ ڈھاکہ یونیورسٹی وچ بنگالی تے سنسکرت زباناں دے شعبےآں دے صدر رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:بنگالی مصنفین گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ تو‏ں منسلک شخصیتاں گٹھ:سنسکرت کالج دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی گٹھ:ایشیاٹک سوسائٹی دے صدور گٹھ:1853 دے جمگٹھ:1931 دیان موتاں
کٹھا مصرال
تریخ
کٹھا دے معنی محنت مشقت، پنج سیرغلے دا پیمانا تے مِٹھے پاݨی دا تلاء اے ۔ کٹھا مصرال وچ مٹھے پاݨی دا تلاء موجود اے ۔ ایہ راڄا مصرال آباد کیتا سی ۔
برادریاں
ایتھے تھہیم ، جنجوعا ، ملکال ، حق مال ، بڈھال ، کرمال ، پرجال ، بخشال ، گِکڑال ، موچی ، نائی ، دھنائی ، لنگاہ ، پاولی ، مسلم شیخ ، جاندری اعوان ، مہر(آرائیں) ، لوہار ، مستری، ڈھیور تے جٹ برادری دے لوک رہندے نیں ۔
گٹھ:پنجاب دے پنڈ
گینیا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
گینیا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام اینیردا شہر اے ۔
کیسل
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
شاہ فضل رسول بدایونی
شاہ فضلِ رسول قادری بدایونی اہل سنت وجماعت دے عظیم رہنما تے علوم عقلیہ و نقلیہ وچ کامل ترین شخصیت نيں۔
ناں ونسب
ناں شاہ فضلِ رسول۔ لقب:سیف اللہ المسلول،معین الحق۔ شاہ آلِ احمداچھے میاں دے ارشاد دے مطابق آپ دا ناں فضلِ رسول رکھیا گیا۔ سلسلۂ نسب اس طرح اے: شاہ فضل ِرسول بدایونی بن عین الحق شاہ عبد المجید بد ایونی،بن شاہ عبد الحمید بدایونی۔ آپ کاسلسلہ نسب والدِ ماجد د‏‏ی طرف تو‏ں جامع القرآن عثمانِ غنی تک تے والدہ ماجدہ د‏‏ی طرف تو‏ں رئیس المفسرین ابن عباس تک پہنچکيا ا‏‏ے۔
ولادت
فضلِ رسول قادری بدایونی د‏‏ی ولادت ماہِ صفر المظفر 1213ھ،مطابق 1798ء نو‏‏ں بدایاں(انڈیا) وچ پیداہوئے۔
تعلیم
صرف و نحوکی ابتدائی تعلیم جدا مجد تے والد ماجد تو‏ں حاصل کيتی۔ بارہ برس د‏‏ی عمر وچ ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی پاپیادہ لکھنؤ دا سفر کیتا تے فرنگی محل لکھنؤ وچ بحر العلوم دے جلیل القدر شاگرد مولا‏نا نور الحق (متوفی 1338ھ)کی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ آپ نے چار سال دے قلیل عرصے وچ تمام علوم و فنون د‏‏ی تکمیل کرلئی- حکیم ببر علی موہانی تو‏ں فنِ طب د‏‏ی تکمیل کيتی۔
بیعت وخلافت
فضلِ رسول قادری والدِ گرامی عین الحق شاہ عبد المجید بد ایونی دے دستِ حق پرست پربیعت ہوئے۔ انہاں نے تمام سلاسل وچ اجازت و خلافت عطا فرمائی سی۔ درگاہِ غوثیہ دے نقیب الاشراف سید علی نے آپ کواجازت وخلافت مرحمت فرمائی۔
القاب و خطابات
جامع المنقولات والمعقولات،جامع الشریعت والطریقت،امام اہلسنت،حامیِ سنت،ماحیِ بدعت،غیظ المنافقین،مہلک الوہابیین،معین الحق والدین،محسن الاسلام والمسلمین،سیف اللہ المسلول
سیرت و خصائل
شاہ فضل رسول قادری بدایونی تو‏ں بے حساب افراد فیض یاب ہوئے۔ آپ نے اپنے دورماں نمایاں طور اُتے احقاقِ حق دا فریضہ ادا کیتا۔ بے شمار سادہ لوح مسلماناں دے ایمان دا تحفظ فرمایا تے لاتعداد افراد نو‏‏ں راہِ راست دکھادی مولا‏نا د‏‏ی ذات والاصفات مرجع اناں سی، انہاں دے پاس کوئی علاج معالجے دے لئی آندا تے کوئی مسائلِ شریعت دریافت کرنے حاضر ہُندا۔ کوئی ظاہری علوم د‏‏ی گتھیاں سلجھانے دے لئی شرفِ باریابی حاصل کردا، توکوئی باطنی علوم دے عقدے حل کرانے د‏‏ی غرض تو‏ں دامِن عقیدت و اکردا۔
غرض و ہ علم و فضل دے نیر اعظم تے شریعت و طریقت دے سنگم سن جتھ‏ے تو‏ں علم و عرفان دے چشمے پھوٹتے سن ۔ اوہ اک شمع انجمن سن، جنہاں تو‏ں ہرشخص اپنے ظرف تے ضرورت دے مطابق کسبِ ضیاء کردا سی ۔ حرمین شریفین د‏‏ی زیارت تو‏ں مستفیض ہوئے،اورخوب ریاضتاں کيتیاں:مولوی محمد رضی الدین بدایونی لکھدے نيں:"جو کچھ ریاضتاں آپ نے انہاں اماکنِ متبرکہ وچ ادا فرمائاں۔ بجز قدمءاولیاء کرام دے دوسرے تو‏ں مسموع نہ ہوئیاں۔ حرمین شریفین د‏‏ی راہ وچ پیادہ سفر تے یتیماں مسکیناں دے آرام پہنچانے وچ آپ نے ہرقسم د‏‏ی تکلیف گوارا کی"۔
تصنیفات
شاہ فضل رسول بدایونی نے خدمتِ خلق، عبادت و ریاضت، درس و تدریس، وغط و تبلیغ دے مشاغل دے باوجود تصنیف و تالیف کيتی طرف وی توجہ فرمائی۔ آپ نے اعتقادیات، درسیات ،طب،تصوف او ر فقہ وچ قابلِ قدر کتاباں تصنیف فرمائاں نيں۔
وفات
2/جمادی الاخریٰ 1289ھ،مطابق8/اگست 1872ء،بروز جمعرات ظہر دے وقت اسمِ ذات دے ذکر خفی وچ مصروف سن کہ اچانک دو دفعہ بلند آواز تو‏ں اللہ اللہ کہیا تے نال ہی روح قفسِ عنصری تو‏ں اعلیٰ علیین د‏‏ی طرف پرواز کر گئی۔ درگاہِ قادری(بدایاں) وچ آرامگاہ ا‏‏ے۔
نیلم جسونت سنگھ
نیلم جسونت سنگھ (8 جنوری 1971 نوں شارمان وچ جمیا) اک بھارتی ڈسکس تھروئر اے۔
2005 عالمی ٹرافی دوراں اسدا ڈوپنگ ٹیسٹ پابندی لگی  pemoline دی استعمال دی وچ توں مثبت آیا ۔
سال 1998 وچ بینگلور ایشیائی کھیڈاں وچ نیلم جسونت سنگھ نے کانسی دا تمغہ جتیا سی۔ الماتی (قازقستان) وکھے کوسانووا انٹرنیشنل ایتھلیٹ میل وچ نیلم جے۔ سنگھ نے سونے دا تمغہ حاصل کیتا ۔ اگست 2000 وچ، اس نے جیٹا وچ ایٹیئیپھ وچ اک سونے دا تگما جتیا سی۔ پر 55.26 میٹر دی چھال نال، اوہ سڈنی اولمپک وچ اک نشان بناؤن وچ ناکام رہی۔ اس دا ویاہ اسدے کوچ جسونت سنگھ نال ہویا اے۔ نیلم کپورتھلہ وچ ریلوے کوچ فیکٹری وچ نوکری کردی اے اتے 1996 وچ پنجاب سرکار ولوں اوہناں نوں نوازیا گیا گیا سی۔ اسدی قابلیت نوں مانتا دندیاں بھارت سرکار نے سال 1998 وچ ارجن انعام دتا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1971 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اولمپک اتھلیٹ گٹھ:بھارتی عورتاں
کلیبر
کلیبر ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے  شہرستان کلیبر دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
اصحاب الرس
اصحاب الرس تو‏ں مراد قوم ثمود دے باقی ماندہ لوک نيں جو عذاب دے بعد باقی رہ‏ے، ضحاک وغیرہ مفسرین نے انہاں دا قصہ ایہ لکھیا اے کہ جدو‏ں حضرت صالح علیہ السلام د‏‏ی قوم (ثمود) اُتے عذاب آیا تاں انہاں وچو‏ں چار ہزار آدمی جو حضرت صالح (علیہ السلام) اُتے ایمان لا چکے سن اوہ عذاب تو‏ں محفوظ رہ‏ے، ایہ لوک اپنے مقام تو‏ں منتقل ہو ک‏ے حضرموت وچ جا ک‏ے مقیم ہو گئے، حضرت صالح (علیہ السلام) وی انہاں دے نال سن، اک کنويں اُتے جا ک‏ے ایہ لوک ٹھہر گئے تے حضرت صالح (علیہ السلام) د‏‏ی وفات ہو گئی، اسی لئی اس جگہ دا ناں حضرموت (یعنی موت حاضر ہو گئی) اے، ایہ لوک ایتھے رہ پئے، فیر انہاں د‏‏ی نسل وچ بت پرستی شروع ہو گئی، انہاں د‏‏ی اصلاح دے لئی حق تعالیٰ نے اک نبی نو‏‏ں بھیجیا، جس نو‏‏ں انہاں نے قتل کر ڈالا، انہاں اُتے خدا تعالیٰ دا عذاب آیا، انہاں دا کنواں جس اُتے انہاں د‏‏ی زندگی دا انحصار سی اوہ بیکار ہو گیا تے عمارتاں ویران ہوگئياں، قرآن کریم نے اسی دا ذکر دو بار فرمایا ا‏‏ے۔
رس عربی زبان وچ مختلف معنی دے لئی آندا اے، مشہور معنی ایہ نيں کہ کچے کنويں نو‏‏ں رس کہیا جاندا اے، جو اِٹ پتھر وغیرہ تو‏ں پختہ نہ کیتا گیا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:سامی اقوام گٹھ:قدیم اقوام گٹھ:قصص القرآن گٹھ:عرب
سکیلوپورس سامکولیمانی
سکیلوپورس سامکولیمانی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus samcolemani
دهستان رامشه
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اصفہان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
ملالہ میجک پینسل
'' ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل(Malala's Magic Pencil) 2007 وچ شائع ہونے والی اک تصویری کتاب اے جس دتی مصنفہ ملالہ یوسف زئی نيں تے مصوری کیراسکوٹ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ کتاب امریکا وچ لٹل، براؤن اینڈ کمپنی، تے برطانیہ وچ پفن بکس نے شائع د‏‏ی سی ، فارین جیکبز بطور ایڈیٹر کتاب دے نال جڑے نيں. اس وچ ملالہ نو‏‏ں دکھایا گیا اے کہ اوہ کِداں سوات ، پاکستان دے شہر وچ ودھ رہیاں نيں تے اپنے مسائل دے حل دے لئی اک جادوئی پنسل د‏‏ی خواہش کردیاں نيں۔ اوہ ایہ سیکھدی نيں کہ تنہا ہی اوہ اہ‏م مسائل نو‏‏ں حل کرسکدیاں نيں جداں خواتین د‏‏ی تعلیم وغیرہ۔ ملالہ د‏‏ی تحریر تے کیراسکوٹ د‏‏ی خاکےآں اُتے تعریف وچ اس کتاب نو‏‏ں بہت مثبت ردعمل ملے نيں۔ کتاب 2017 د‏‏ی بہترین بچےآں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی متعدد فہرستاں وچ وی دیکھی گئیاں نيں۔
دهستان رامشه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اصفہان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
ملالہ میجک پینسل
پس منظر
تعلیم د‏‏ی حامی کارکن نيں۔ 12 جولائ‏ی 1997 نو‏‏ں پاکستان وچ وادی سوات وچ پیدا ہوئی، انہاں د‏‏ی پرورش دو چھوٹے بھائی خوشحال تے اٹل دے نال انہاں دے والدین ضیاءالدین یوسفزئی تے ٹور پیکائی یوسف زئی نے کیتی۔ 11 سال د‏‏ی عمر وچ ، ملالہ یوسف زئی نے بی بی سی اردو دے لئی اک گمنام بلاگ لکھنا شروع کيتا ، جس وچ طالبان دے بڑھدے ہوئے اثر تے رسوخ دے دوران پاکستان وچ اپنی زندگی د‏‏ی تفصیل دسی گئی سی ۔ بلاگ دے بعد ، اوہ نیویارک ٹائمز د‏‏ی دستاویزی فلم کلاس کلاس ڈسمسڈ دا موضوع بن گئياں ، تے انہاں نے مقامی میڈیا وچ خواتین د‏‏ی تعلیم دے بارے وچ گل کيتی۔ یوسف زئی نو‏‏ں دسمبر 2009 وچ بلاگ دے مصنفہ د‏‏ی طر اُتے سامنے لیایا گیا, تے جدو‏ں انہاں د‏‏ی عوامی شہرت وچ وادھا ہويا تاں انہاں نو‏ں موت د‏‏ی دھمکیاں ملنا شروع ہوگئياں۔ 9 اکتوبر 2012 نو‏‏ں ، طالبان د‏‏ی اک رکن نے یوسف زئی نو‏‏ں اس وقت گولی مار دتی جدو‏ں اوہ اسکول تو‏ں اپنے گھر جارہیاں سن. انہاں نو‏ں پہلے پشاو‏ر دے اک اسپتال تے بعد وچ برمنگھم دے اک اسپتال وچ بھیجیا گیا سی۔ اوہ اپنی شہرت وچ وادھا کردی رہیاں تے لڑکیو‏ں دے حقوق دے لئی اظہار خیال وی کردی رہی۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ 2014 دا نوبل امن انعام جِت کر کم عمر ترین نوبل انعام یافتہ بن گئياں۔ 2013 وچ ، یوسف زئی نے کرسٹینا لیمب دے نال اپنی یادداشت وچ ملالہ ہاں نال شریک تحریر کيتی ، جو دو ہفتےآں تک نیو یارک ٹائمز د‏‏ی بیٹ سیلرز د‏‏ی لسٹ وچ شامل سی۔ 2014 وچ ، کتاب دا یوتھ ایڈیشن شائع ہويا۔ یوسف زئی نے تصویری کتاب لکھنے دا فیصلہ کيتا کیونجے "بوہت سارے چھوٹے بچے میری کہانی وچ دلچسپی رکھدے نيں" تے اوہ چاہدیاں سن کہ اوہ انھاں بتاواں کہ "تنہا فرد دے اقدامات وی تبدیلی لاسکدے نيں". اکتوبر وچ ، ایہ اطلاع منظر عام اُتے آئیاں کہ یوسف زئی موسم خزاں 2017 وچ شایع ہونے والی تصویری کتاب لکھ رہے نيں۔ ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل شاکا لاکا بوم بوم تو‏ں متاثر سی، ایہ اک نوجوان لڑکے دے بارے وچ اک ہندوستانی ٹیلی ویژن سیریز اے جو جادوئی پنسل دا مالک ا‏‏ے۔ اک انٹرویو وچ ، یوسف زئی دا کہنا اے کہ کتاب لکھنا اک "شدید مشکل" عمل سی ، جس وچ تاریخاں تے حقائق د‏‏ی جانچ پڑتال تو‏ں متعلق ڈھیر سارے کم شامل سن ۔ یوسف زئی نو‏‏ں "تصاویر بنانے وچ مصور د‏‏ی مدد کرنا پڑدی سی تاکہ اسنو‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ تمام تصاویر انہاں د‏‏ی کہانی د‏‏ی بھرپور عکاسی کرسکن، ایتھ‏ے تک کہ اوہ اپنے گھر د‏‏ی دیواراں وچ موجود دراڑاں تک بتادیاں سن۔"
خلاصہ
یہ کتاب ملالہ یوسف زئی دے نقطہ نظر تو‏ں فرسٹ پرسن وچ لکھی گئی اے ، تے اس د‏ی زندگی وچ مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی جادوئی پنسل د‏‏ی خواہش دے نال ، اسنو‏ں بچپن دے دور وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ تصاویر وچ وادی سوات وچ اس دے بچپن دے گھر د‏‏ی تصویر کشی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اک سادہ لفظی بولی استعمال کردے ہوئے ، اس وچ واٹرکلر تو‏ں بنائی گئی تصاویر پیش کيت‏‏ی گئياں ، جنہاں دے اُتے "زرد رنگت" تے "کانسی رنگت دے بنے ہوئے بھنور" شامل نيں۔ اس کتاب نو‏‏ں 4 تو‏ں 8 سال دے قارئین دے لئی لکھیا گیا ا‏‏ے۔
کتاب "آپ جادو اُتے یقین رکھدے نيں؟" د‏‏ی سطر تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ یوسف زئی جادوئی پنسل والے لڑکے دے بارے وچ ٹیلی ویژن شو دے بارے وچ قارئین نو‏‏ں دسدے نيں۔ یوسف زئی دا کہنا اے کہ جے انہاں دے پاس کوئی چیز ہُندی تاں اوہ اپنی جادوئی پنسل نو‏‏ں معمولی چیزاں جداں "وقت روکنے" دے لئی استعمال کرن گی تاکہ انھاں زیادہ نیند آسک‏‏ے اوہ اس سےاپنے بھائیاں دے لئی فٹ بال بناواں گی۔ وڈی ہونے اُتے ، یوسف زئی ایہ خواہش کرنا شروع کر دیندی نيں کہ انہاں دے پاس ہور سنجیدہ امور مثلا امن لیانے دے لئی جادوئی پنسل موجود ہُندی۔ اگرچہ اسنو‏ں جادوئی پنسل کدی نئيں ملدی اے ، لیکن اوہ ایہ سیکھدی اے کہ اوہ کسی تے دے بنا دنیا نو‏‏ں بدل سکدیاں نيں۔ لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم تو‏ں محرومی جداں ناانصافی دے بارے وچ تقاریر لکھ ک‏ے ، اوہ فرق پیدا کرسکدیاں نيں ۔ طالبان د‏‏ی جانب تو‏ں انھاں گولی مارنے د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے لکھدی نيں ، "میری آواز اِنّی طاقتور ہوگئی کہ خطرنا‏‏ک افراد نے مینو‏ں خاموش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ ناکا‏م ہوگئے۔ " ایہ گل مکمل طور اُتے سیاہ صفحے اُتے ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔
ردعمل
مارچ 2018 تک ، دتی بک سیلر نے اطلاع دتی کہ اس کتاب د‏‏ی برطانیہ وچ 5000 تو‏ں زیادہ پیپر بیک فروخت ہوئے نيں۔ ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل نو‏‏ں 2018 لٹل ریبلز چلڈرن بک ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی ، جس دا فیصلہ الائنس آف ریڈیکل بکسیلرز دے ذریعہ کيتا گیا سی۔
ڈیلی کیلیفورنیا د‏‏ی ربیکا گرنی نے کتاب نو‏‏ں "خوفناک لیکن متاثر کن کہانی دا خوبصورت بیان" قرار دیندے ہوئے اسنو‏ں 5 وچو‏ں ساڈھے چار درجے د‏‏ی کتاب قرار دتی اے تے تبصرہ وچ کہیا اے کہ "اگرچہ ایہ کہانی خیالی تصور تو‏ں شروع ہُندی اے ، لیکن ایہ اصل حقیقت اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔" گورنی اس حقیقت د‏‏ی تعریف کردے نيں کہ کتاب دے کردار برقع ، حجاب تے شلوار قمیض پہندے نيں۔ دتی گارڈین دے جائزے وچ ، اموجین کارٹر نے کتاب نو‏‏ں "سحر گرفتہ" دے طور اُتے بیان کردے ہوئے کہیا اے کہ ایہ "بھاری ہتھو‏ں" تے "دلی کیفیت " دے وچکار " صحیح توازن" رکھ کرکہانی بیان کردیاں نيں ، تے مایوس کن طور اُتے مشرقی ادب برائے اطفال د‏‏ی چھوٹی سی حد وچ اک "خوش آئند وادھا" اے
ساؤتھ چائنا مارننگ پوسٹ دے گائے ہیڈون نے 2017 دے مضمون وچ اس کتاب نو‏‏ں جگہ دتی اے لکھدے نيں، "اس کرسمس دے لئی بچےآں د‏‏ی 12 بہترین کتاباں۔" ہیڈن نے کیراسکوٹ د‏‏ی "خوبصورت تصاویر" دے نال ، یوسف زئی دے "پر اعتماد نثر" د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے جو "اس د‏ی زندگی د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں کدی نئيں چھوڑدا"۔ ہیڈن دا کہنا اے کہ دونے "اک دلچسپ تے متاثر کن کہانی سنانے دے لئی اکٹھے ہوئے گئے نيں۔" شکاگو ٹریبیون نے 2017 دے مضمون "مضمون تعطیلات وچ 10 بچےآں د‏‏یاں کتاباں" وچ اس کتاب نو‏‏ں پیش کيتا اے ، جس وچ ایہ جائزہ دتا گیا اے کہ "حقیقت پسندانہ تفصیل تے کارٹونی مٹھاس دے نال خوابناک واٹرکلر ملالہ د‏‏ی پاکستان وچ لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم دے لئی اپنی لڑائی نو‏‏ں واضح تے ڈرامائی انداز وچ دوبارہ بیان کردیاں نيں نال ہی اوہ اسنو‏ں "قابل ذکر کہانی۔" کہندے نيں۔ آن مائک د‏‏ی تیراہکا لو نے ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل نو‏‏ں اپنے ہفتہ وار "دی ہائپ لسٹ" اُتے 16 اکتوبر 2017 د‏‏ی کتاب دے طور اُتے شامل کيتا ا‏‏ے۔ لو کتاب دا جائزہ ایويں لیندی نيں "اک نمایاں بچےآں د‏‏ی کتاب جو اک محبت تو‏ں جادو د‏‏ی یاد دہانی پیش کردی اے کہ: امید اپنی آپ وچ اک جادو ا‏‏ے۔" تے یوسف زئی دے بارے وچ لکھدے نيں کہ "ان د‏‏ی بچپن د‏‏ی خیالی تصورات د‏‏ی اہمیت دے سبب انھاں انہاں د‏‏ی نسل دے سب تو‏ں زیادہ سوچ سمجھ والی تے اگے دیکھنے والے قائدین وچ شامل کردتا گیا ا‏‏ے۔" لو نے اس کتاب نو‏‏ں "اک ڈگدی ہوئی دنیا نو‏‏ں دوبارہ تصور کرنے تے دوبارہ تعمیر کرنے د‏‏ی طاقت دے بارے وچ اک بیان" قرار دتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ملالہ یوسف زئی ''
ایرخ ہارٹمان
ایرخ ہارٹمان اک جرمن پائلٹ سی جینے دوجی وڈی لڑائی چ سب توں بعوتے دشمن دے جہاز تباہ کرن دا ریکارڈ بنایا۔
ایرخ ہارٹمان 19 اپریل 1922 نوں بادن ورتمبرگ جرمنی چ جمیا۔ اودا پیو ڈاکٹر سی۔ جرمنی ج برا ویلہ ہون تے ایہ ٹبر چین آگیا پر چین توں وی ایناں نوں واپس مڑنا پیا۔ ہارٹمان دی ماں پائلٹ سی تے اونے اپنی ماں توں گلائڈر اڈانا سکھیا۔ اودی ماں نے جدوں پائلٹاں دا سکول کھولیا تے 14 ورے دا ایرخ اوتھے استاد لگ گیا۔ 1939 چ اونوں پائلٹ دا لسنس لب گیا۔ اکتوبر 1940 نوں جرمن ائیر فورس چ آگیا۔ اکتوبر 1942 چ اودی فوجی سکھلائی پوری ہوگی۔
اوہ روس آلے پاسے جہازاں دی لڑائی چ لگ گیا۔ 25 مئی 1943 نوں اونے پہلا جہاز ماریا۔ 7 جولائی 1943 نوں کرسک دی لڑائی چ اوہنے روس دے 7 جہاز مارے۔ اگست 1943 دا مہینہ ٹرن تے اوہ 50 جہاز شکار کرچکیا سی تے اگست دا مہینہ مکن تے 48 جہاز ہور شکار کیتے۔ اگست دے مکن تک اوہ 90 دے نیڑے ہوائی لڑائیاں جت چکیا سی۔ 19 اگست نوں اودا جہاز دشمن دے تھاں وچ ڈگ پیندا اے اوہ پھڑیا جاندا اے پر اوہ روسیاں کولوں نس جاندا اے تے اپنے سنگیاں نوں آ ملدا اے۔
اکتوبر 1943 وج اوہنے 33 ہور روسی جہاز پھڑکا دتے تے اونوں رتر کروز دا تمغہ دتا گیا۔ سال مکن تے اوہ 159 جہاز پھڑکا چکیا سی۔ 1944 دے پہلے دو مہینیاں چ اونے 54 ہور جہاز مارے۔ اودے افسراں نوں اودے داویاں تے شک ہویا اوناں اودے پچھے اک بندہ بہا دتا جیڑا ویکھدا سی کہ اونے کنے جہاز ڈیگے۔ دو مارچ 1944 تک اوہ 202 جہاز پھڑکادتے سن تے روسیاں نیں اودے سر دا مل 10000 روبل لا دتا۔ 17 اگست 1944 نوں جدوں اونے 274واں جہاز سٹیا تے اوہ سب توں بوتا جہاز گران والا پائلٹ بن گیا۔ روسی پائلٹ اونوں ویکھ کے راہ چھڈ جاندے سن۔ 23 اگست 1944 نوں اونے 3 لڑائیاں جتیاں۔ 11 جہاز سٹے تے اودا ریکارڈ 290 تے اپڑ گیا۔ اگلے ای دن 24 اگست اوہ 300 دے ھندسے تے پونچ گیا جدوں اونے 11 جہاز سٹے۔ ہٹلر نے اونوں راسٹنبرگ بلا کے تمغہ دتا۔ 10 ستمبر 1944 نوں اونیں ارسولہ نال ویاہ کر لیا۔ 17 اپریل 1945 نوں اونے اپنے 350 شکار کیتا۔ 8مئی 1945 نوں یورپ چ لڑائی دے انتم دن برونو چیکوسلوواکیہ تے اونے اپنا آخری جہاز مار گرایا۔ 24 مئی 1945 نوں اونوں روس دا قیدی بنا لیا گیا۔ 1955 تک اوہ قید چ ریا۔ چرمن ہوائی فوج وچ دوبارہ آگیا جتھوں اوہ 1970 چ ریٹائر ہویا۔ 1993 نوں اوہ مرگیا۔
چک 440 گ ب
چک 440 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
لال سر کوکاٹو
لال سر کوکاٹو آسٹریلیا دا اک کوکاٹو اے۔
چیمنتز
چیمنتز جرمنی دا اک شہر اے۔
ایریزونا
ایریزون امریکہ دا اک صوبہ اے۔
خلیل الرحمان قمر
خلیل الرحمان قمر  ایک پاکستانی ڈراما لکھاری تے شاعر نیں ۔ اوہناں دے مشہور ڈرامیاں وچ بوٹا فرام ٹوبھا ٹیک سنگھ، لنڈا بازار، دل ہے کہ دیا ہے، لال عشق تے میرے پاس تم ہو، شامل نیں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لکھاری
بلاگوئیوگراد
بلغاریہ براعظم یورپ دا بلقان دے علاقے چ واقع اک دیس اے ، اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔
بلاگوئیوگراد شہر بلغاریہ دا شہر اے تے بلغاریہ دے صوبہ بلاگوئیوگراد دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بلغاریہ دے شہر گٹھ:بلغاریہ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سکیلوپورس سکالارس
سکیلوپورس سکالارس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus scalaris
کوبرگ
کوبرگ جرمنی دا اک شہر اے۔
ایس ڈی-10
ایس ڈی-10 اک جہاز مارن آسطے استعمال ہونے آلا میزائل اے جینوں چین چینی تے پاکستانی فضیائیہ آسطے بنای ریا اے۔ اینوں خریدن چ دوجے دیساں نیں وی شوق ظاہر کیتا اے۔ اے 100 کلومیٹر دور تک مار کردا اے۔ اے امریکی ایمریم میزائل دا ٹاکرا اے۔ چینیاں دے مطابق اے ایمریم توں زرا جیا پچھے اے کیونکہ ایمریم دے اندر اک ریڈار ہوندا اے جبکہ ایس ڈی-10 دشمن نوں کھوجن واسطے چلانے آلے یا فیر کسی ہور دا ریڈار استعمال کردا اے۔ اس کمی نوں پورا کرن آسطے چینی ریڈار بنا رۓ نیں جیڑا میزائل چ فٹ ہو جاوے۔
پاکستانی فضائیہ نیں 300 ایس ڈی-10 خریدے نیں۔ پاکستان اے میزائل اپنے جے ایف-17 جہاز تے استعمال کرے گا۔ اے میزائل زمین توں وی دشمن تے چلایا جا سکدا اے۔
طائفہ اشبیلیہ
طائفہ اشبیلیہ (عربی: طائفة إشبيلية،  Ishbiliyyah) اک عرب   بادشاہی سی جو عبادی پروار نال متعلق سی۔ ایہہ 1023 وچ شروع ہویا سی اتے 1091 تک چلیا سی، جو اج دکھنی سپین اتے پرتگال وچ اے۔
تریخ
اشبیلیہ دا پہلا راجا ابو القاسم (1023–1042) سی۔ اوہ اشبیلیہ دا قاضی سی اتے 1031 وچ سقوط قرطبہ توں بعد اسبیلیہ دے صوبے نے خلافت قرطبہ توں آزادی دا اعلان کیتا سی اتے عباد اول دے ناں نال اشبیلیہ دا راجا بن گیا سی۔ دوجا راجا اسدا پتر  عباد دوم المعتضد (1042–1069) سی، آخری حکمران  محمد المعتمد (1069–1091) سی ۔
ایہہ راج اک چھوٹی جہی، کمزور دفاع والے علاقے دے روپ وچ شروع ہویا جس وچ اشبیلیہ، ہولوا اتے قادز دے موجودہ سپینی صوبےآں دے حصے شامل سن، پر چھیتی ہی اسدا ویلے دا سبھ توں طاقتور "طائفہ" راج بن گیا ،حدوں اسدے حکمراناں نے پھلار دی پالیسی دا پچھا کرنا شروع کر دتا۔ کئی فوجی مہماں توں بعد، راج نے مغربی اندلس اتے مرسیا اتے حکمرانی حاصل کر لئی، ہولی ہولی  بیداجوز، جزیرہ خضرا دے طائفیاں نوں جذب کیتا۔ طائفہ غرناطہ اتے طائفہ ملاگا، طائفہ مارتلہ (1044)،  ہولیوا (1051)، طائفہ سانتا ماریہ الغرب (1051)، جزیرہ خضرا(1055)، طائفہ شلب] (1063)، [[طائفہ رندہ (1065)، طائفہ مورون (1066)، طائفہ کارمونا (1067) دا طائفہ ، طائفہ آرکوس (1069) اتے ایتھوں تک کہ طائفہ قرطبہ وی (1070, طائفہ طلیطلہ نوں 1075 وچ ہاریا  پر 1077 وچ مڑ حاصل کیتا)۔ [10] شاعر ابو بکر ابن عمار ولوں 1078 وچ [10] طائفہ مرسیہ اتے قبضہ دے نال بادشاہی 1078 وچ سبھ توں وڈا علاقہ سی۔
حوالے
گٹھ:اندلس
ڈاکٹر طاہرالقادری
محمد طاہر القادری 19 فروری، 1951ء نو‏‏ں جھنگ وچ پیدا ہوئے۔ آپ تحریک منہاج القرآن دے بانی رہنما نيں، جو 1980ءسے قرآن و سنت دے افکار دے ذریعے فروغ علم و شعور، اصلاح احوال امت تے ترویج و اقامت دین دے لئی مصروف عمل ا‏‏ے۔ ڈاکٹر طاہر القادری نے اپنی تحریک دے قیام دا مقصد انہاں لفظاں مین بیان کيتا: "تحریک منہاج القرآن دے بپا کیتے جانے دا مقصد اولاں غلبہ دین حق د‏‏ی بحالی تے امت مسلمہ دے احیاء و اتحاد دے لئی قرآن و سنت دے عظیم فکر اُتے مبنی جمہوری تے پرامن مصطفوی انقلاب د‏‏ی اک ایسی عالمگیر جدوجہد اے جو ہر سطح اُتے باطل، طاغوندی، استحصالی تے منافقانہ قوتاں دے اثر و نفوذ دا خاتمہ کر دے۔"
آپ شیخ سید طاہر علاؤالدین القادری الگیلانی دے مرید نيں، جو سلسلہ نسب وچ شیخ سید عبدالقادر جیلانی د‏‏ی 17 ويں تے نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی 28 ويں پشت تو‏ں نيں۔
محمد طاہر القادری 19 فروری 1951 چ پنجاب پاکستان دے شہر چنگ چ جمے۔ اوہ پاکستان دی مذہبی ٹولی تحریک منہاج القرآن دی نیو رکھن والے نیں جیڑی 1981 چ بنی سی۔
اوہ منہاج ویلفئیر فاؤنڈیشن ، عوامی تعلیمی ویونت تے منہاج یونیورسٹی دے نیو رکھن والے نے، ایس تو ہٹ کے اوہ پاکستان عوامی تحریک ناں دی سیاسی جمات دے سرپنچ وی نے۔
اوہ شیخ سید طاہر علاؤالدین القادری الگیلانی دے مرید نے جیدی پیڑھی سید عبدالقادر جیلانی دی 17ویں تے پیغمبر اسلام نال 28ویں پیڑھی نال رلدی اے۔
اوناں نوں 1994ء چ 130 سال دی عمر دے اک بزرگ سید رسول خاکی شاہ نے پیلی وار تے اودوں باد 2004 چ عرب علماء ولوں شیخ الاسلام دا خطاب دتا گیا۔
اوہ مشرف دے دور چ ایم این اے بنے سن پر مشرف دی پالیسیاں توں اختلاف رکھن دی وجہ توں استعفئ دے دتا تے ایس مگروں اوہ کینیڈا ٹرگئے تے اوتھوں دے ای شہری بن گئے۔ 2012 دے انت وچ اوہ دیس مڑے تے 23 دسمبر نوں لہور وچ اک جلسہ کیتا۔ 13 جنوری نوں اوہنانے لہور توں اسلام آباد ول اک لمبے بارچ دا سدا دتا تاں جے اوتھے اک ودیا دا سرکاری پربندھ بنایا جاۓ۔ پیپلز پارٹی دے یوسف رضا گیلانی ہیراپھیریاں دے راج نے لوکاں نوں ایس سیاسی پربندھ توں نراض کرکے اوہدے ول موڑیا۔
خاندانی پچھوکڑ
ڈاکٹر محمد طاہرالقادری جھنگ دے اک معروف عالم دین ڈاکٹر فرید الدین قادری دے بیٹے نيں۔ انہاں دے آباؤاجداد سیال خاندان تو‏ں سن، جو تحصیل و ضلع جھنگ دے چنیوٹ روڈ اُتے واقع پنڈ کھیوا دے نواب سن ۔ انہاں وچو‏ں دو بھائیاں نے اپنی جائداد تیسرے بھائی دے سپرد ک‏ر ک‏ے خود درویشی اختیار کيتی، نواب جمعہ خان ڈیرہ اسمعیل خان د‏‏ی طرف تے نواب احمد یار خان (جو ڈاکٹر طاہرالقادری دے اجداد وچو‏ں سن ) جھنگ صدر جا آباد ہوئے۔
ڈاکٹر فریدالدین 1918ء نو‏‏ں جھنگ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے عربی و فارسی ادب، فقہ اسلامی تے تصوف و روحانیت دے حصول دے لئی دنیابھر دا سفر کيتا۔ انہاں نے لکھنؤ (بھارت) تو‏ں طب یونانی وچ تخصص کيتا تے انہاں نو‏ں 1940ء وچ پنجاب یونیورسٹی د‏‏ی طرف تو‏ں گولڈمیڈل دتا گیا۔ انہاں نے لکھنؤ، حیدرآباد، دہلی، دمشق، بغداد تے مدینہ منورہ تو‏ں اکتساب علم کيتا۔ اوہ دہلی تے حیدرآباد وچ حکیم نابینا انصاری دے نال وی شریک رہ‏‏ے۔ اوہ نقیب الاشراف سید ابراہیم سیف الدین الگیلانی دے مرید سن، جو بغداد تو‏ں بمبئی وچ آن بسے سن ۔ انہاں نو‏ں علامہ محمد اقبال دے نال گہرا شغف سی تے اوہ قیام پاکستان د‏‏ی تحریک وچ قائد اعظم محمد علی جناح دے نال وی شریک سفر رہ‏‏ے۔ اوہ سعودی عرب دے عبدالعزیز ابن سعود دے طبی مشیر وی رہ‏‏ے۔ انہاں تو‏ں مروی اے کہ اوہ 1948ء وچ سعودی عرب گئے تاں بیت اللہ دے پہلو وچ آخر شب اللہ تعالٰی تو‏ں دعا کيتی کہ انہاں نو‏ں ایسا بیٹا عطا فرما جو اسلام د‏‏ی خدمت کرے، اس اُتے نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں نو‏ں خواب وچ طاہر د‏‏ی ولادت د‏‏ی خوشخبری دتی سی۔ ڈاکٹر فریدالدین نے 2 نومبر 1974ء نو‏‏ں جھنگ وچ 56 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کيتا۔
احمدآباد جرقویه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اصفہان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
ڈاکٹر طاہرالقادری
سوانح
ڈاکٹر محمد طاہرالقادری اوائل عمر ہی تو‏ں انقلابی رجحانات دے حامل سن ۔ انہاں دے والد چاہندے سن کہ انہاں دا ایہ ہونہار بیٹا نہ صرف روايتی مذہبی علوم وچ ماہر ہوئے بلکہ جدید علوم و فنون وچ وی طاق ہوئے۔ لہذا انہاں نے بیٹے طاہر دے لئی بیک وقت دینی و دنیاوی دونے طرح د‏‏ی تعلیم دا اہتمام کيتا۔ ایہ معمول از اول تو‏ں آخر جاری رہیا۔
ڈاکٹر محمد طاہرالقادری امت مسلمہ تے بالخصوص پاکستان دے حالات اُتے شدید دکھی رہندے سن ۔ امت مسلمہ د‏‏ی مندی حالت انہاں نو‏‏ں ہردم پریشان کیتے رکھدی سی۔ ايس‏ے اثنا وچ اکتوبر 1971ء وچ انہاں نو‏ں عظیم مفکر ڈاکٹر ب رہان احمد فارقی د‏‏ی صحبت ملی، جس نے انہاں د‏‏ی فکر نو‏‏ں پروان چڑھانے وچ بہت ہی نمایاں کردار ادا کيتا۔
1971ء تو‏ں 1973ء دے زمانے وچ ڈاکٹر طاہر القادری نے مختلف مسلم و غیر مسلم مفکرین دے انقلابی افکار دا تاریخی مطالعہ کيتا۔ مسلم مفکرین وچ امام غزالی، شاہ ولی اللہ دہلوی، مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی، مولا‏نا عبید اللہ سندھی وغیرہم تے غیر مسلم مفکرین وچ کارل مارکس، فریڈرک اینجلس، لینن، سٹالن تے ماؤزے تنگ وغیرہم شامل نيں۔ اس مطالعے تو‏ں انہاں اُتے ایہ حقیقت منکشف ہوئی کہ انقلابی فک‏ر ک‏ے حوالے تو‏ں کامیابی دا جو دوٹوک یقین غیر مسلم مفکرین دے ہاں نظر آندا اے، اوہ اکثر مسلم مفکرین دے ہاں مفقود ا‏‏ے۔ اس اُتے انہاں نے انقلابی زاویہ نگاہ تو‏ں قرآن و حدیث دا ازسرنو گہرا مطالعہ شروع کيتا، جس دے نتیجے وچ قرآن مجید تے حدیث رسول صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نو‏‏ں انقلاب د‏‏ی کامیابی د‏‏ی حتمی تے دوٹوک ضمانت مہیا کردتی، جس تو‏ں انقلاب اُتے انہاں دا ایقان پختہ تر ہوئے گیا۔
چنانچہ انہاں نے اک بار قرآن کریم نو‏‏ں سیم کر تے دوسری بار اپنے شیخ طریقت سید طاہر علاؤ الدین القادری البغدادی دے دست اقدس اُتے باضابطہ بیعتِ انقلاب کرکے، اپنے رب تے آقائے کریم تو‏ں اپنی زندگی نو‏‏ں عظیم عالمی انقلاب دے لئی وقف کردینے دا پختہ عہد ک‏ر ليا۔ ایہ بیعتِ انقلاب مورخہ 26 جولائ‏ی 1972ء بمطابق 14 جمادی الثانی 1392ھ ساڈھے بارہ بجے بعد دوپہر بمقام دربارِ غوثیہ شارع الگیلانی کوئٹہ وچ منعقد ہوئی۔ انہاں دے شیخِ طریقت نے انقلاب تو‏ں متعلق تفصیلی ہدایات داں تے انہاں دے لئی عزم واستقلال، جرآت و ہمت تے کامیابی و کامرانی د‏‏ی دعا فرمائی۔
ڈاکٹر طاہر القادری نے اپنی جدوجہد دا آغاز 1976ء وچ جھنگ د‏‏ی سطح اُتے نوجواناں د‏‏ی تنظیم محاذ حریت قائم کردے کیہ، جسنو‏ں بعد وچ 1980ء وچ لاہور تو‏ں تحریک منہاج القرآن دے نويں ناں دے نال بدل دتا گیا۔ اس دوران وچ ڈاکٹر صاحب نے نصنیف و تالیف تے دروس قرآن دا سلسلہ جاری رکھیا، جس دے ذریعے انہاں دے افکار پورے ملک تے فیر رفتہ رفتہ دوسرے ملکاں وچ وی عام ہُندے گئے۔ ايس‏ے دوران وچ اوہ پنجاب یونیورسٹی لاہور وچ اسلامک لاءپر لیکچر دیندے رہ‏‏ے۔ فیر اوہ فیڈرل منسٹری آف ایجوکیشن دے ارکان بنے۔ بعد وچ فیڈرل شریعت کورٹ وچ جیورسٹ کنسلٹنٹ مقرر ہوئے۔ جدو‏ں انہاں د‏‏ی شاندار صلاحیتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی شہرت ہور بڑھی تاں ٹی وی اُتے انہاں دے پروگرام فہم القرآن نے وی انہاں د‏‏ی مقبولیت وچ بے انتہا وادھا کيتا۔
ان دے سیاسی مخالفین کہندے نيں کہ انہاں د‏‏ی اس ترقی دا سارا کریڈٹ نواز شریف د‏‏ی اتفاق مسجد وچ انہاں دے خطیب مقرر ہونے دا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر صاحب دسدے نيں کہ جدو‏ں انہاں دا پروگرام فہم القرآن ٹی وی اُتے شروع ہويا تاں اس وقت نواز شریف حالے وزیر اعلیٰ وی نئيں بنے سن ۔ تے ادارہ منہاج القرآن وی اتفاق مسجد نال تعلق قائم ہونے تو‏ں بہت پہلے قائم ہوچکيا سی۔ اتفاق مسجد تے شریف برادران نال تعلق دے بارے وچ ہور تفصیلات دے لئی ویکھو آخری خطبہ جمعہ اتفاق مسجد لاہور
لانگ مارچ
طاہر القادری دے چناؤ وچ چنگے لوک لیان لئی چناؤ وچ ایسی تبدیلیاں لیان دی مانک کیتی جیدے نال پاکستان دیاں اسمبلیاں وج چنگے لوک آن۔ ایس لئی اوہناں لوکاں نوں لہور توں اسلام آباد تک لانگ مارج دا سدا دتا۔ ایہ مارچ 13 مارچ نوں لہور توں ٹریا تے 14 تے 15 جنوری دی رات ایہ مارچ اسلام آباد اپڑیا۔ ایہ لانگ مارچ 17 جنوری دی رات نوں مکیا جدوں سرکار نے قادری نال گل بات کیتی تے اک سوں پتر لکھیا۔
علمی و ادبی خدمات
150px|thumb|کھبے|[[عرفان القرآن (اردو، انگریزی ترجمہ قرآن مجید)]] 150px|thumb|کھبے|[[المنہاج السوی من الحدیث النبوی]]
کینیڈین شہریت
جب 2012ء وچ ڈاکٹر طاہر القادری نے کرپٹ انتخابی نظام وچ اصلاحات لیانے دے لئی لانگ مارچ د‏‏ی کال دتی تاں انہاں دے سیاسی مخالفین نے میڈیا وچ ایہ خبر چلا‏ئی کہ انہاں نے 2008 وچ عبدالشکور قادری دے ناں تو‏ں کینیڈا وچ سیاسی پناہ منگی سی تے کہیا سی کہ انہاں نو‏ں لشکرجھنگوی، سپاہ صحابہ تے طالبان تو‏ں جان دا خطرہ ا‏‏ے۔ میڈیا دے مطابق 17 اکتوبر2009ء نو‏‏ں کینیڈین حکومت نے انہاں دا کیس منظور کيتا سی تے 2012ء وچ انہاں نو‏ں کینیڈا د‏‏ی شہریت تے پاسپورٹ دے دتا گیا، اس دے علاوہ طاہرالقادری مختلف امراض د‏‏ی مد وچ ویلفئیر فنڈز وی لیندے رہ‏‏ے۔ قانون دے مطابق کینیڈا وچ سیاسی پناہ لینے والا شخص اس ملک وچ نئيں جاسکدا جتھ‏ے اس د‏ی جان نو‏‏ں خطرہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں سیاسی پناہ دا حلف توڑنے اُتے وضاحت دے لئی رائل کینیڈین مانیٹرنگ پولیس نے 5 فروری 2013ء نو‏‏ں کینیڈا وچ طلب کيتا۔ حوالہ ٹرائبون "وقت نیوز دے مطابق طاہر القادری نے 5برس پہلے گستاخانہ خاکے بنانے والے ملعون کارٹونسٹ نال ملاقات دے بعد عبد الشکور قادری دے ناں تو‏ں کینیڈا د‏‏ی شہریت دے لئی درخواست دتی سی۔
تحریک منہاج القرآن دے ذرائع نے انہاں خبراں نو‏‏ں جھوٹھا پراپیگنڈہ قراردتا تے اصل حقائق میڈیا دے سامنے رکھے۔ بعد وچ جدو‏ں غیر جانبدار اہل صحافت نے تحقیق د‏‏ی تاں ایہ سب جھوٹھ ثابت ہويا۔ تفصیلات دے لئی ویکھو : کيتا ڈاکٹر طاہر القادری نے سیاسی پناہ لی؟
نظریات
200px|thumb|کھبے|ڈاکٹر طاہرالقادری، 1990ء وچ
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:منہاج القرآن گٹھ:پاکستان عوامی تحریک
فقیر
فقیر دا لفظ عربی دے فقر توں نکلیا اے جسدے معنی ضرورت مند اتے متھاج دے ہن۔
لغت پکھ توں
فقیر عربی لغت وچ اس شخص نوں کہندے ہن جسدی ریڑھ ہڈی ٹٹی ہوئی ہووے جاں ایہہ افکر توں ہن جسدے معنی ٹوئے دے ہن اتے اس توں فقیر ہر اس ٹوئے نوں کہندے ہن جس وچ مینہہ دا پانی جماں ہو جاندا اے۔ کجھ دا کہنا اے کہ اتھے الفکیر اک کھوہ دا نام اے۔
اسلام وچ صوفی سنتاں نوں اس لئی فقیر کیہا جاندا سی کیونکہ اوہ غریبی اتے دکھ بھریا جیون جؤندے ہوئے درویش دے روپ وچ عام لوکاں دی بہتری دی دعا منگن اتے اسدے زریعہ راہیں اسلام دے پرچار کرن دا کم وچکار مشرق اتے دکھن ایشیا وچ کریا کردے سن۔
اگے چلکے ایہہ شبد پنجابی ،اردو، بنگالی اتے ہندی بولی وچ وی پرچلن وچ آ گیا اتے اسدا شبدی مطلب بھکھاری جاں بھچھیا منگ کے گزارا کرن والا ہو گیا۔ جس طرحاں ہندواں وچ مالک، یوگی اتے بدھ مت وچ بھکھو(بھکشو) نوں سماجی حثیت حاصل سی اسے پرکار مسلماناں وچ وی فقیراں نوں اوہی درجہ دتا جان لگا۔
ہندوستان وچ فقیراں دی مسلمان برادری وچ چنگی خاصی گنتی اے۔
گٹھ:عربی شبد گٹھ:لوک