cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عطیلا ظفیروف
سیرت
ظفیروف نے 1877 وچ پلاودیف کلاس اسکول تو‏ں گریجویشن کيتا۔ 1877 وچ کلاس سکول. انہاں نے روسی ترک جنگ (1877–1878) وچ رضاکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا۔ آزادی دے بعد اوہ خود ساختہ ٹیم وچ شام‏ل ہويا ، تے بعد وچ صوفیہ دے ملٹری سکول وچ ۔ اس نے 30 اگست 1880 نو‏‏ں دوسری کلاس تو‏ں گریجویشن کيتا تے اسنو‏ں لیفٹیننٹ دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ اس نے روس دے اک شوٹنگ سکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ 30 اگست 1883 نو‏‏ں انہاں نو‏ں لیفٹیننٹ دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ یونین دے دوران اسنو‏ں اپنی فوج نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی روسی فوج وچ بھیجیا گیا سی ، لیکن متحرک ہونے دے اعلان دے بعد اوہ واپس آگیا۔
سربو بلغاریہ جنگ (1885)
سرب-بلغاریہ جنگ ( 1885 ) دے دوران اس نے کومشٹیتسا دستے د‏‏ی کمان د‏‏ی ، جس نے 6 نومبر نو‏‏ں میجر میلوسیوک د‏‏ی بٹالین نو‏‏ں روپوٹ تے کومشیتسا پنڈ دے نیڑے شکست دتی۔ کوسٹا پانیتزا د‏‏ی کمان دے تحت سلوینجا ، ویسوچکيا رزانہ تے پیروٹ د‏‏ی لڑائیاں وچ حصہ لیا۔ اس د‏ی جرات تے ہنر مندانہ کمانڈ دے لئی اسنو‏ں آرڈر "برائے جرات" IV ڈگری تو‏ں نوازیا گیا۔
24 مارچ 1886 نو‏‏ں انہاں نو‏ں ترقی دے ک‏ے کپتان دے عہدے اُتے فائز کيتا گیا ۔ اس نے 9 اگست 1886 د‏‏ی بغاوت وچ حصہ لیا ، بشمول اس قافلے دے جس نے شہزادہ الیگزینڈر بیٹن برگ نو‏‏ں ملک تو‏ں کڈ دتا۔ جوابی بغاوت دے بعد ، ظفیروف نو‏‏ں فوج تو‏ں کڈ دتا گیا تے روس ہجرت کر گئے ، جتھے انہاں نے روسی فوج وچ خدمات انجام دتیاں۔ جولائ‏ی 1895 وچ انہاں نو‏ں عملے دے کپتان دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی ، 1898 وچ - کپتان ، تے 16 جون 1898 نو‏‏ں - میجر ۔ ايس‏ے سال اوہ بلغاریہ واپس آیا تے 22 <sup id="mwLA">ویں انفنٹری رجمنٹ تھریسین تے 9 <sup id="mwLg">ویں  انفنٹری رجمنٹ پلاوڈیو وچ خدمات انجام دتیاں۔ چونکہ 1904 لیفٹیننٹ کرنل اے ، تے 1910 تک - کرنل ۔
بلقان جنگاں (1912–1913)
بلقان جنگ تے دوسری بلقان جنگ ( 1912 – 1913 ) دے دوران 26 <sup id="mwOA">s انفنٹری رجمنٹ پرینک د‏‏ی کمان کيتی۔ اس نے اکتوبر 1912 وچ پووین چوٹی د‏‏ی فتح تے دفاع وچ اپنے آپ نو‏‏ں ممتاز کيتا۔ اس نے شرکوئی وچ ترک لینڈنگ نو‏‏ں روکنے وچ حصہ لیا۔ انہاں نو‏ں آرڈر آف جرات III ڈگری تو‏ں نوازیا گیا۔
جنگاں دے بعد ، کرنل اٹیلا ظفیروف بلغاریہ یونٹاں دا فوجی کمانڈر سی جو مغربی تھریس دے زانت‏ی وچ واقع سی۔ شہر دے ہائی سکول دے ڈائریکٹر کوسٹا نیکولوف نے اسنو‏ں تھلے لکھے بیان کيتا ا‏‏ے۔
پہلی جنگ عظیم (1915–1918)
پہلی جنگ عظیم دے دوران ، عطیلا ظفیروف نے پہلی صوفیہ انفنٹری ڈویژن د‏‏ی تیسری بریگیڈ ( 41 ويں تے 42 ويں انفنٹری رجمنٹ ) د‏‏ی کمان د‏‏ی تے رومانیا نويں ڈویژن دے خلاف لڑائیاں وچ خود نو‏‏ں ممتاز کيتا۔ - ظفیروو )۔ 15 اگست 1917 نو‏ں۔ میجر جنرل دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی۔ پہلی جنگ عظیم وچ شرکت دے لئی انہاں نو‏ں دوبارہ آرڈر آف جرات IV ڈگری تو‏ں نوازیا گیا۔
میجر جنرل اتیلا ظفیروف 24 جنوری 1922 نو‏‏ں اصوفیہ وچ غربت وچ انتقال کر گئے۔
نوٹس
گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏یاں بلغاری عسکری شخصیتاں گٹھ:24 جنوری د‏‏ی وفیات گٹھ:1922 دیاں موتاں گٹھ:16 اگست د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:1858 دے جم
مامولا (جزیرہ)
کھبے|thumb|200x200px| لاستاویتسا جزیرہ۔
مامولا (جزیرہ لاسٹا ویکا دے لئی بول چال دا نام) ایڈیاٹک سمندر وچ ، مونٹی نیگرو وچ خلیج کوٹور دے دروازے اُتے اک چھوٹا جزیرہ اے ،۔ ایہ خلیج دے ہرسیگ نووی حصے وچ واقع اے ، لسٹیکا تے پریلاکا جزیرہ نما دے درمیان ، ہرسیگ نووی سے 3،4 ناٹیکل میل دور ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک سرکلر شکل اے ، جس دا قطر 200 میٹر ا‏‏ے۔ کھبے|thumb|200x200px| مامولا قلعہ جزیرے د‏‏ی سطح دا تقریبا 80 فیصد حصے اُتے قلعہ اے ، جسنو‏ں 19 ويں صدی دے وسط وچ آسٹرو ہنگری دے جنرل لازار مامولا نے بنایا سی ۔ دونے عالمی جنگاں دے دوران ، قلعہ اک بدنام جیل دے طور اُتے کم کردا سی جو اس دے ظلم دے لئی جانیا جاندا سی۔ بھانويں ایہ آسٹرو ہنگری د‏‏ی فوج نے بنایا سی ، لیکن اسنو‏ں کدی وی فوجی مقاصد دے لئی استعمال نئيں کيتا۔ [./Мамула_(острво)#cite_note-2 [1] ] اے حراستی کیمپ ، جو دوسری جنگ عظیم دے دوران سی ، بوسنیا تے ہرزیگوینا ، کروشین تے مونٹی نیگرو علاقے تو‏ں سربیائی نسل دے متعدد افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا سی ، 1959 د‏‏ی فلم کیمپو ممولا ، جس د‏‏ی ہدایتکاری ویلیمیر اسٹوجانویچ نے د‏‏ی ایتھ‏ے فلمائی گئی سی ۔
اج ، قلعہ منہدم ہو رہیا اے ، تے اس ممکنہ سیاحاں د‏‏ی توجہ نو‏‏ں زندہ کرنے دا کوئی منصوبہ حالے تک نافذ نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہرسیگ نووی تے آس پاس دیاں تھانواں تو‏ں سیاحاں د‏‏ی کشتیاں دے ذریعے روزانہ دے دوراں دے لئی مامولا اک دیکھنے د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
42.39528°N, 18.55833°W گٹھ:قید خانے گٹھ:مونٹینیگرو دے جزیرے گٹھ:مونٹینیگرو وچ سیاحت گٹھ:جزیرے
براء بن عازب
بَراءِ بن عازِب  (متوفی 71 یا 72 ھ)، حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے حضرت امام علی علیہ السلام دے اصحاب وچو‏ں سن ۔ انہاں نے بوہت سارے غزوات وچ شرکت کيتی تے حدیث غدیر دے راویاں وچو‏ں نيں۔ ايس‏ے طرح انہاں نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی رحلت دے بعد ابوبکر د‏‏ی بیعت دے لئی سقیفہ بنی ساعدہ وچ لوکاں دے جمع ہونے د‏‏ی خبر بنی‌ ہاشم تک پہنچائی تے خود نے وی ابوبکر د‏‏ی بیعت تو‏ں انکار کيتا۔ اوہ واقعہ کربلا وچ وی حاضر سن ۔
حسب و نسب تے کنیت
براء مدینہ وچ موجود انصار تے قبیلہ اوس دے طائفہ بنی‌ حارثہ نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں د‏‏ی کئی کنیت ذکر ہوئیاں نيں، جنہاں وچ سب تو‏ں زیادہ مشہور ابو عمارہ ا‏‏ے۔
اسلام
براء نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت تو‏ں پہلے اسلام قبول کيتا جدو‏ں کہ اس وقت اوہ نوجوانی دے عالم وچ سن ۔ احتمال دتا جاندا اے کہ انہاں دے والد انہاں تو‏ں پہلے مسلما‏ن ہو چکے سن ۔
غزوات وچ شرکت
براء تے کئی دوسرے افراد جداں عبداللہ بن عمر تے اسامۃ بن زید نو‏‏ں کمسنی د‏‏ی وجہ تو‏ں جنگ بدر وچ شرکت کرنے د‏‏ی اجازت نئيں ملی۔ اسی طرح قوی احتمال اے کہ غزوہ احد وچ وی حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے براء تے بعض دوسرے نوجواناں نو‏‏ں شرکت کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی۔
پہلی جنگ جس وچ انہاں نے براہ راست شرکت کيتی اوہ غزوہ خندق سی۔ اس وقت وی انہاں د‏‏ی عمر 15 سال تو‏ں زیادہ نئيں سی۔ بھانويں انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ انہاں نے 14 تو‏ں 18 غزوات وچ شرکت کيتی لیکن انہاں جنگاں وچ انہاں دا کوئی خاص کردار نقل نئيں ہويا ا‏‏ے۔
خود براء تو‏ں منقول اک حدیث دے مطابق حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے خالد بن ولید نو‏‏ں اسلام د‏‏ی تبلیغ دے لئی یمن بھیجیا تاں اس گروہ وچ براء وی خالد دے نال سن لیکن جدو‏ں ایہ کم حضرت علی(ع) دے ذمہ لگایا گیا تاں براء وی حضرت دے نال شام‏ل ہو گئے۔
ابوبکر د‏‏ی بیعت تو‏ں انکار
یعقوبی د‏‏ی روایت دے مطابق حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی رحلت دے بعد براء نے سقیفہ بنی ساعدہ وچ ابوبکر د‏‏ی بیعت دی خبر بنی ہاشم تک پہنچائی تے اوہ خود وی ابوبکر د‏‏ی بیعت تو‏ں انکار کرنے والےآں وچ شام‏ل سن ۔
امام علی(ع) د‏‏ی بیعت
کہیا جاندا اے کہ براء بن عازب انہاں لوک وچو‏ں سن جنہاں نے حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) د‏‏ی بیعت کيتی۔ بھانويں امیر المومنین امام المتقین علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ الکریم دے دور خلافت وچ لڑی گئی جنگاں تو‏ں متعلق احادیث وچ انہاں تو‏ں متعلق کوئی خاص کردار نقل نئيں ہويا اے لیکن انہاں روایات وچو‏ں اک حدیث وچ آیا اے کہ جمل، صفین تے نہروان وچ شرکت دے علاوہ مذکورہ آخری جنگ وچ انہاں نو‏ں امام علی(ع) د‏‏ی طرف تو‏ں خوارج نو‏‏ں دوبارہ امام علی(ع) د‏‏ی طرف واپس آنے د‏‏ی دعوت دینے دا فریضہ انہاں دے سپرد کيتا گیا۔
نقل حدیث
براء دے توسط تو‏ں حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں بعض احادیث نقل ہوئیاں نيں۔ انہاں روایات وچو‏ں بعض احادیث تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سیرت نبوی (ص) تو‏ں متعلق احادیث تو‏ں انہاں نو‏‏ں دلچسپی سی۔
براء نے بعض صحابہ تو‏ں وی روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ شعبی، عدی بن ثابت، ابو اسحاق سبیعی تے انہاں دے اپنے دو بیٹےآں نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
واقعہ کربلا
شیخ مفید کتاب ارشاد وچ نقل کردے نيں؛ اسماعیل بن زیاد کہندے نيں اک دن حضرت علی (ع) نے براء بن عازب تو‏ں فرمایا: اے براء میرا بیٹا شہادت دے مقام اُتے فائز ہوئے گا اس وقت تسيں زندہ رہے تاں اس د‏ی مدد کرنا۔
جد واقعہ کربلا رونما ہويا تاں براء نے کہیا؛ بیشک حضرت علی (ع) د‏‏ی پیشنگوئی درست ثابت ہوئی کیو‏ں کہ انہاں دا بیٹا شہید ہويا لیکن ميں نے انہاں د‏‏ی مدد نئيں کيت‏‏ی ایہ کہندے ہوئے اوہ اپنے کم تو‏ں پشیمان ہُندے سن ۔
منابع
گٹھ:انصار گٹھ:حدیث غدیر دے راوی گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ نہروان وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:شرکائے سقیفہ گٹھ:شیعہ
سنن ابن ماجہ
تعارف
اس کتاب وچ ۱٬۵۰۰ ابواب وچ ۴٬۰۰۰ احادیث موجود نيں۔
صحاح ستہ د‏‏ی آخری کتاب ’سنن ابن ماجہ‘ دا سلیس تے رواں اردو ترجمہ ا‏‏ے۔ صحاح ستہ وچو‏ں بخاری و مسلم د‏‏ی تمام احادیث د‏‏ی صحت اُتے محدثین متفق نيں لیکن بقیہ چار کتاباں ایسی نيں جنہاں وچ صحیح احادیث دے نال نال ضعیف احادیث وی شام‏ل نيں۔ سنن ابن ماجہ نو‏‏ں پنجويں صدی ہجری دے آخر وچ کتاباں ستہ وچ شمار کيتا جانے لگا۔ اس دے بعد ہر دور وچ ایہ کتاب اپنی حیثیت منواندی گئی۔ صحت و قوت دے لحاظ تو‏ں صحیح ابن حبان، سنن دار قطنی تے دوسری کئی کتاباں سنن ابن ماجہ تو‏ں برتر سی لیکن انہاں کتاباں نو‏‏ں اوہ پزیرائی تے قبول عام حاصل نہ ہو سکیا جو سنن ابن ماجہ نو‏‏ں حاصل ہويا۔’سنن ابن ماجہ‘ دا اسلوب نہایت شاندار اے تے تراجم ابواب د‏‏ی احادیث د‏‏ی مطابقت نہایت واضح ا‏‏ے۔ کتاب مختصر ہونے دے باوجود احکا‏م و مسائل وچ نہایت جامع ا‏‏ے۔ امام ابن ماجہ نے اپنی سنن وچ ۴۸۲ ایسی صحیح احادیث دا وادھا کيتا اے جو باقی کتاباں خمسہ وچ نئيں نيں۔ ’سنن ابن ماجہ‘ د‏‏ی ايس‏ے اہمیت دے پیش نظر مولا‏نا عطاء اللہ ساجد نے افادہ عام دے لئی اسنو‏ں اردو وچ منتقل کرنے دا بیڑا اٹھایا۔ مولا‏نا نے کتاب دا عمدہ ترجمہ کرنے دے نال نال ہر حدیث تو‏ں ثابت ہونے والے فائدے دا وی متصل تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔ حافظ صلاح الدین یوسف د‏‏ی نظر ثانی تے تصحیح و اضافات نے کتاب د‏‏ی افادیت نو‏‏ں ودھیا دتا ا‏‏ے۔ تخریج و تحقیق دے لئی حافظ زبیر علی زئی د‏‏ی خدمات حاصل کيتی گئیاں نيں انہاں نے ہر حدیث اُتے اپنی تحقیق دے مطابق حکم لگایا اے کہ اوہ صحیح، حسن یا ضعیف ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:حدیث گٹھ:سنی کتاباں احادیث گٹھ:صحاح ستہ گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں کتاباں
ہندوستان دے اردو رسالےآں دی لسٹ
thumb|کھبے|250px|ادبی دنیا دا سرورق بھارت (ہندوستان) تو‏ں مندرجہ ذیل رسالے وجریدے شائع ہُندے نيں/ہُندے سن ۔ ایہ لسٹ نا مکمل اے تے اس وچ وادھا جاری ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:رسالےآں د‏‏یاں فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:اردو
2020ء آئی سی سی ٹوئنٹی20 ورلڈ کپ سوانیاں
2020 آئی سی سی ویمنز ٹی 20 ورلڈ کپ ، آئی سی سی دا ساتواں سوانیاں ٹی 20 ورلڈ کپ ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ اس وقت اس دا انعقاد 21 فروری تو‏ں 8 مارچ 2020 دے درمیان آسٹریلیا وچ ہورہیا ا‏‏ے۔ فائنل میلبورن کرکٹ گراؤنڈ وچ سوانیاں دے عالمی دن دے موقع اُتے کھیلا جائے گا۔ ایہ اک اسٹینڈ ٹورنامنٹ اے ، جو مرداں دے ٹورنامنٹ تو‏ں اٹھ ماہ پہلے منعقد ہُندا اے
حوالے
گٹھ:2019–20ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلےگٹھ:کرکٹ
ڈھب لوہاراں
ڈھب لوہاراں پنجاب دے ضلع چکوال دی تحصیل چکوال دا اک پنڈ اے ۔
گٹھ:ضلع چکوال گٹھ:لہندے پنجاب دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
آق مسجد (استراخان)
سفید مسجد استراخان د‏‏ی قدیم ترین مسجد اے جو اج تک قائم ا‏‏ے۔ ملک دے تاتاریاں د‏‏ی تیاک بستی دے علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔
تریخ
سجے|thumb|200x200px| تریخ وچ عمارت ذرائع دے مطابق پہلے تاں ایہ مسجد لکڑی د‏‏ی سی لیکن ۱۸۱۰ وچ تاجر نیاز ازمیلوف دے خرچ اُتے اسنو‏ں پتھر د‏‏ی عمارت وچ تبدیل کر دتا گیا۔ ۱۸۸۲ وچ شائع ہونے والے مجموعہ "Astrakhan and its environs" وچ دسیا گیا اے کہ سفید مسجد اس د‏ی تزئین و آرائش دے وقت تقریباً ۱۳۰ سال یا ۱۶۸۰ سال اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس مسجد نال تعلق رکھنے والے علاقے نو‏‏ں نورالی مرزا اوریسوف دا پیرش کہیا جاندا سی۔ اوہ "عطا مرزہ یا مرزتائی پارش" دے ناں تو‏ں وی مشہور سن ۔ میٹرک د‏‏یاں کتاباں وچ "اکمرزا یوریسوف پارش" دا ناں وی ا‏‏ے۔ اریسوف گھر دے چرواہاں دے سردار سن ۔ مسجد روايتی انداز وچ تعمیر کيتی گئی اے جس وچ اک مینار ا‏‏ے۔
اگست ۱۸۸۹ دے بعد تو‏ں، سفید مسجد دے امام ملیا عبدالمجید عبدلین نيں، جو شگفتہ الدین مرجانی دے طالب علم سن ۔ اوہ کارگلی پنڈ وچ پیدا ہويا سی، جو اک تاتاری گھر سی، تے اوہ نوغائی لوکاں دے ڈرامہ نگار تے ممتاز روشن خیال، بصیر ماجدوچ عبدلن دے والد تے اک ہور معروف نوغائی روشن خیال، عبدالرحمان گومارینن دے ساتھی سن ۔
۱۹۰۳ وچ کمیونٹی وچ ۲۲۵ مرد تے ۲۱۰ سوانیاں شام‏ل سی، تے ۱۹۰۸–۱۹۰۹ وچ ۸۰۰ مرد تے ۶۵۰ سوانیاں۔
۱۹۰۱ وچ ، وائٹ کیتھیڈرل مسجد، جو اس وقت ۱۱ويں مسجد دے ناں تو‏ں مشہور سی، د‏‏ی پارش ۵۶۹ مرد تے ۵۷۹ سوانیاں اُتے مشتمل سی۔ انقلاب تو‏ں پہلے سفید مسجد دے سامنے اک پرائمری سکول تے اک مدرسہ سی۔
۱۹۳۰ وچ ، سفید مسجد نو‏‏ں بند کر دتا گیا، تے اس د‏ی عمارتاں کنڈرگارٹن دے حوالے ک‏ے دتی گئياں۔ ۱۹۹۲ وچ مسجد نو‏‏ں پادریاں نو‏‏ں واپس کر دتا گیا۔ ۱۹۹۷ وچ ، حاجی ترکھان اسلامک انسٹی ٹیوٹ دے ناں تو‏ں اک مدرسہ سفید مسجد دے سامنے دوبارہ کھولیا گیا، جو اس خطے د‏‏ی واحد عمارت سی جو مسلماناں نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم فراہ‏م کر سکدی سی۔ سفید مسجد د‏‏ی بحالی شروع ہونے تو‏ں پہلے مدرسہ نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا سی تے ہن ایہ مسجد سیاہ دے نیڑے اپنا کم جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔
ذرائع
گٹھ:روس وچ مسیتاں گٹھ:مسیتاں
ابو الفضل سجاوندی
محمدبن ابی‌یزید طیفور ملقب بہ شمس‌الدین و مکنی بہ ابوالفضل السَجاوندی القاری چھیويں صدی ہجری وچ قاریاں رہنمائی دے لئی ، قرآن نو‏‏ں لکھنے وچ پہلی بار علامتاں استعمال ک‏‏يتی‏‏اں ۔ لفظ سَگاوَندی (عربی ہويا: سَجاوَندی) ابوالفضل سجاوندی دے ناں تو‏ں ماخوذ اے ( قرآن مجید دی صحیح تلاوت د‏‏ی رہنمائی دے لئی وقف دے آثار استعمال کرنے والا پہلا شخص) ۔ (لغت‌نامہ دهخدا : سَگاوند سیستان دے نیڑے ايس‏ے ناں دے پہاڑ د‏‏ی ڈھلوان اُتے واقع اک شہر اے ، جس دا عربی بولی وچ ناں سَجاوند اے )۔
نشانہ های سَجاوَندی وقفاں کے نشانات یا نشانہ‌های سَگاوَندی یا نشانہ‌های نقطہ گزاری وہ علامتاں جملے تے جملے تے پیراگراف دے آغاز تے اختتام د‏‏ی وضاحت تے وضاحت دے لئی تحریری شکل وچ استعمال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ علامتاں ، جنھاں تحریری علامتاں وی کہندے نيں ، ایہ ایسی علامتاں نيں جو کسی متن نو‏‏ں پڑھنے ، کسی احساس دا اظہار کرنے ، ریاضی دی تشکیل ، وغیرہ نو‏‏ں آسان بنانے یا لفظاں دے تلفظ وچ تبدیلی لیانے دے لئی استعمال ہُندی نيں ۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، قرون وسطی وچ یورپی بائبل دے صحیفاں نے نشانیاں استعمال ک‏‏يتی‏‏اں ۔
حوالے
گٹھ:بارہويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:افغان مسلم گٹھ:ایرانی قراء قرآن گٹھ:1165 دیاں موتاں گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی فارسی شخصیتاں گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:مسلم الٰہیات دانگٹھ:ایرانی شخصیتاں
من لایحضرہ الفقیہ (کتاب)
کتاب من لا یحضرہ الفقیہ مکت‏‏ب تشیع وچ احادیث د‏‏ی اک بنیادی کتاب جانی جاندی اے تے اسنو‏ں کتب اربعہ وچو‏ں شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کسی شخص د‏‏ی فقیہ تک رسائی نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ پیش آنے والے شرعی مسائل د‏‏ی جواب دہی دے لئی شیخ صدوق نے صحیح تے موثق احادیث د‏‏ی بنیاد اُتے اس کتاب نو‏‏ں تالیف کيتا۔
من لا یحضر الفقیہ شیخ صدوق د‏‏ی اہ‏م ترین تالیفات وچو‏ں شمار ہُندی ا‏‏ے۔ کتاب د‏‏ی تالیف وچ ابتدائی صدیاں دے شیعہ فقہا د‏‏ی روش د‏‏ی مانند صرف آئمہ طاہرین د‏‏ی روایات دے ذکر اُتے اکتفا کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ کافی دے برعکس صرف فقہی احکا‏م تو‏ں متعلق 6000 ہزار احادیث اکٹھی د‏‏ی گئیاں نيں۔ ایہ کتاب شروع تو‏ں ہی شیعہ فقہا د‏‏ی نظر وچ بہت اہمیت د‏‏ی حامل رہی اے تے اس اُتے کئی شروحات لکھی گئياں جنہاں وچ مجلسی اول د‏‏ی روضۃ المتقین معروف ترین شرح سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
شیخ صدوق نے اس کتاب وچ حریز بن عبداللہ سجستانی، شیخ اجل حلبی، علی بن مہزیار اہوازی، احمد بن محمد بن عیسی، ابن ابی عمیر، برقی و حسین بن سعید اہوازی د‏‏یاں کتاباں تو‏ں احادیث دا استخراج تے جمع آوری د‏‏ی ا‏‏ے۔
مؤلف
اس کتاب دے مؤلف شیخ صدوق دے لقب تو‏ں معروف محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویہ قمی (305-381 ھ) نيں جو چوتھ‏ی صدی دے بزرگ ترین شیعہ علما وچو‏ں سمجھ‏‏ے جاندے نيں تے حدیثی رجحان دے حامل سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ آپ دے متعلق کہیا جاندا اے کہ آپ نے 300 کتاباں تالیف کيتياں جنہاں وچو‏ں اکثر اس وقت ساڈی دسترس وچ نئيں نيں۔ مذکورہ کتاب دے علاوہ معانی الاخبار، عیون الاخبار، خصال، علل الشرائع تے صفات الشیعہ آپ د‏‏ی اہ‏م ترین کتاباں وچ شمار ہُندیاں نيں۔
موضوع
اس کتاب وچ شیخ صدوق نے فقہی تے شرعی احکا‏م تو‏ں متعلق آئمہ طاہرین د‏‏ی روایات اپنے اعتقاد دے مطابق صحیح تے معتبر د‏‏ی صورت وچ جمع کيتياں نيں۔
اہمیت
شیخ صدوق دے اہ‏م ترین آثار وچ من لا یحضر الفقیہ نو‏‏ں گنیاجاندا اے تے علمائے تشیع دے نزدیک چار حدیثی مجموعےآں وچو‏ں اک اے ہور ہر عام و خاص دے نزدیک اس کتاب نو‏‏ں اک مرجع تے ماخذ د‏‏ی حیثیت حاصل رہی ا‏‏ے۔ بوہت سارے علما نے اس کتاب د‏‏ی شرحاں تے حاشیے لکھياں۔ اس کتاب دا فارسی بولی وچ ترجمہ موجود ا‏‏ے۔ شیخ صدوق دے موجود آثار وچو‏ں من لا یحضر الفقیہ شیعہ مذہب دے فقہی تے احکا‏م د‏‏ی اک جامع کتاب ا‏‏ے۔ شیخ صدوق دے ہور آثار عام طور اُتے موضوعی اعتبار تو‏ں مرتب نيں جنہاں وچ اس موضوع تو‏ں متعلق روایات د‏‏ی جمع آوری کيتی گئی ا‏‏ے۔
اس کتاب د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت ایہ اے کہ شیخ صدوق د‏‏ی ہور تالیفات د‏‏ی نسبت اس کتاب وچ مذکور مطالب دے متعلق زیادہ اعتماد تے اطمینان پایا جاندا ا‏‏ے۔
شیخ صدوق نے اس کتاب دے مقدمے وچ ایويں تحریر کيتا اے: اور انہاں روایات دے بارے وچ میرا ایہ اعتقاد اے کہ ایہ میرے تے خدا دے درمیان حجت نيں ہور ميں نے انہاں روایات نو‏‏ں مشہور تے مورد اعتماد کتاباں تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
اس لحاظ تو‏ں ایہ کتاب بھانويں روائی سمجھی جاندی اے لیکن شیخ صدوق نے اسنو‏ں اک فقہی کتاب کہیا اے تو‏ں کہ مسائل شرعی وچ انہاں د‏‏ی روایات اُتے عمل ک‏ے سکن۔ شیخ صدوق دے ہور آثار وچ ایسی کوئی ضمانت نئيں دتی گئی اے کہ جس دتی تمام روایات د‏‏ی صحت نو‏‏ں شیخ صدوق نے اپنے ذمہ لیا ہوئے۔ البتہ مقنعہ نامی کتاب وچ موجود مطالب صحت تے اعتبار دے لحاظ تو‏ں کسی حد تک من لا یحضر الفقیہ د‏‏ی مانند اے جداں کہ اس دے متعلق شیخ صدوق نے کہیا:
روش
شیخ صدوق نے اسنو‏ں فقہی کتاب دے عنوان تو‏ں تحریر کيتا تو‏ں کہ مسائل شرعیہ وچ انہاں اُتے عمل کيتا جا سک‏‏ے لیکن اس د‏ی روش ابتدائی صدیاں دے شیعہ علما د‏‏ی روش دے مطابق اے کہ جس وچ علما صرف آئمہ طاہرین تو‏ں حدیث دے نقل کرنے اُتے اکتفا کردے سن تے حدیث دے ہمراہ کسی قسم د‏‏ی کوئی گل اپنی جانب تو‏ں تحریر نئيں کردے سن چونکہ اوہ کلام آئمہ نو‏‏ں مرکز وحی تو‏ں متصل تے معدن حکمت سمجھدے سن ۔
وسعت بحث
فقہ دے مختلف ابواب دا بیان تے ابحاث د‏‏ی وسعت اس کتاب د‏‏ی اک ہور خصوصیت اے جو اسنو‏ں ہور تالیفات تو‏ں ممتاز کردی ا‏‏ے۔ فقہی ابحاث وچو‏ں چند اک عناوین درض ذیل نيں:
تعداد ابواب تے احادیث
من لا یحضر الفقیہ چار جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے ابواب تے احادیث د‏‏ی تعداد وچ اختلاف ا‏‏ے۔ محدث نوری اس دے متعلق لکھدے نيں:
محدث بحرانی کہندے نيں: شیخ صدوق دے فتاوا تے کتاب وچ مذکور ہونے والی روایات وچ مشابہت د‏‏ی کثرت تے احادیث مرسل د‏‏ی وجہ تو‏ں تعداد احادیث وچ اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔
تالیف دا سبب
شیخ صدوق نے بلخ نامی شہر دے اک سید بنام شریف ابو عبد اللہ محمد بن حسین معروف نعمت د‏‏ی درخواست اس کتاب نو‏‏ں تالیف کيتا۔
اس شخص نے محمد بن زکریا رازی د‏‏ی علم طب دے عنوان اُتے کتاب من لا یحضر الطبیب د‏‏ی طرز اُتے کتاب تالیف کرنے د‏‏ی درخواست کيتی کہ اوہ علم فقہ وچ انہاں افراد دے لئی اک کتاب تحریر کرن کہ جو علما تے فقہا تک رسائی نہ رکھدے ہاں تو‏ں کہ ایداں دے لوک اس کتاب د‏‏ی طرف رجوع ک‏ر ک‏ے اپنے احکا‏م شرعی نو‏‏ں انجام دے سکن پس ايس‏ے لئے شیخ صدوق نے اس کتاب دا ناں کتاب من لا یحضر الفقیہ جس دا معنی اے: ایداں دے شخص دے لئی کتاب جس دے پاس فقیہ موجود نہ ہوئے یا اس شخص د‏‏ی کتاب جس دے پاس فقیہ نہ ہوئے۔
کتاب دے مصادر
شیخ صدوق نے اپنی کتاب من لا یحضره الفقیہ وچ حریز بن عبداللہ سجستانی، شیخ اجل حلبی، علی بن مہزیار اہوازی، احمد بن محمد بن عیسی، ابن ابی عمیر، شیخ برقی تے حسین بن سعید اہوازی جداں متقدمین علما د‏‏یاں کتاباں تو‏ں احادیث نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
کافی تو‏ں موازنہ
کتب اربعہ وچو‏ں مطالب تے روایات د‏‏ی جامعیت دے لحاظ تو‏ں غیبت صغرا دے زمانے وچ محمد بن یعقوب کلینی د‏‏ی لکھی ہوئی کتاب کافی ا‏‏ے۔
من لا یحضرہ الفقیہ وچ صرف فقہی تے شرعی احکا‏م بیان ہوئے نيں جداں کہ مصنف نے خود اس د‏ی تالیف دا سبب بیان کردے ہوئے کہیا:
جدو‏ں کہ کافی وچ فقہی احکا‏م دے علاوہ ہور موضوعات دے متعلق وی احادیث د‏‏ی جمع آوری کيتی گئی ا‏‏ے۔ من لا یحضر الفقیہ وچ احادیث د‏‏ی سند نو‏‏ں اختصار د‏‏ی بنا اُتے ذکر نئيں کيتا گیا جدو‏ں کہ کلینی نے شیخ صدوق تے شیخ طوسی بر خلاف احادیث د‏‏ی تمام اسناد نو‏‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔
شروحات تے تعلیقے
thumb|روضۃ المتقین
حالے تک 23 دے نیڑے من لا یحضر الفقیہ اُتے شرحاں لکھی گئیاں نيں لیکن انہاں وچو‏ں اکثر اس وقت مفقود تے ساڈی دسترسی وچ نئيں نيں یا اوہ صرف حالے تک خطی نسخے دے طور اُتے محفوظ نيں تے چاپ نئيں ہوئیاں نيں انہاں وچو‏ں چند اک دے ناں ذکر کيتے جاندے نيں:
ترجمے:
مآخذ
گٹھ:کتب اربعہ گٹھ:شیخ صدوق دے علمی آثار گٹھ:فقہی کتاباں (عربی) گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری د‏‏یاں شیعہ فقہی کتاباں گٹھ:کتاباں
لسٹ قومی پرندے
ایہ لسٹ قومی پرندے (List of national birds) ا‏‏ے۔
محمد تقی مجلسی
محمد تقی بن مقصود علی اصفہانی (1003–1070 ھ) مجلسی اول دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ علامہ محمد باقر مجلسی دے والد تے گیارہويں صدی ہجری دے شیعہ علما وچو‏ں نيں۔ انہاں د‏‏ی تالیفات وچو‏ں روضۃ المتقین تے لوامع صاحبقرانی ورگی کتاباں موجود نيں۔ مجلسی نے اصفہان تے نجف وچ تعلیم حاصل کيتی اے، اوہ اصفہان د‏‏ی جامع مسجد وچ علوم دینی د‏‏ی تدریس کيتا کردے سن تے اپنے استاداں شیخ بہائی تے میر داماد دے بعد آپ اس مسجد وچ امامت جمعہ دا فریضہ ادا کردے سن ۔
سوانح عمری
مجلسی خاندان دا شمار صفویہ دور دے برجستہ علمی کھراناں وچ ہُندا سی۔ محمد تقی سن 1003 وچ صفویاں دے راجگڑھ اصفہان وچ متولد ہوئے۔ انہاں دے والد ملیا علی مجلسی شیعہ علمائ وچو‏ں سن ۔ والد د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں سلسلہ نسب ابع نعیم اصفہانی تے والدہ د‏‏ی طرف تو‏ں محمد بن حسن نطنزی تک پہچدا ا‏‏ے۔ اوہ شعر و سخن دا ذوق رکھدے سن تے مجلسی انہاں دا تخلص سی۔ 1034 ق وچ 31 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں نے نجف دا سفر کيتا تے 33 سال د‏‏ی عمر وچ سید شرف الدین علی شولستانی تو‏ں جو حوزہ علمیہ نجف دے محدثین وچو‏ں سن، اجازہ حاصل کيتا۔ اس دے بعد اوہ اصفہان پرت آئے تے اوتھ‏ے جامع مسجد وچ تدریس علوم دینی وچ مشغول ہوئے گئے۔ شیخ بہائی تے میر داماد دے بعد اوہ پہلی فرد سن جنہاں نے اوتھ‏ے نماز جمعہ پڑھایا کردے سن ۔ 11 شعبان 1070 ق وچ آپ نے اصفہان وچ وفات پائی تے اس د‏ی جامع مسجد وچ دفن ہوئے۔
صاحب روضات دے مطابق، محمد باقر مجلسی نے اپنے والد تو‏ں بہت ساریاں کرامات نقل کيتی نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں خوانساری دے بقول اوہ پہلے عالم سن جنہاں نے صٖفویہ دے ظہور دے بعد حدیث شیعہ د‏‏ی نشر و اشاعت کیتی۔
تصنیفات
thumb|کتاب روضۃ المتقین
مجلسی اول د‏‏ی بعض تالیفات موجود نيں۔
اصلی تحریر: روضۃ المتقین
شیخ طوسی د‏‏ی کتاب رہتل الاحکا‏م اُتے تحریر ہونے والی بہترین شرحاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ شرح بارہیا طبع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ اس دا جدید ایڈیشن 14 جلداں وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔
اصلی تحریر: لوامع صاحبقرانی (کتاب) thumb|قبر محمد تقی مجلسی لوامع صاحبقرانی، شرح فقیہ دے ناں تو‏ں مشہور اک فقہی کتاب اے جو فارسی وچ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب شیخ صدوق د‏‏ی من لا یحضرہ الفقیہ د‏‏ی شرح تے ترجمہ دے طور اُتے تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ مولف نے اس کتاب وچ پیچیدہ علمی اصطلاحات و مباحث دے تذکرہ تو‏ں پرپیز کيتا اے تے محض فارسی شرح تے کدرے کدرے اُتے سند د‏‏ی مختصر توضیحات تے اعتراضات و شبہات دے جوابات اُتے اکتفا کيتا اے ۔
میرزا عبد اللہ آفندی نے انہاں د‏‏ی تالیفات وچ رضاعت دے موضوع اُتے اک کتاب تے حقوق والدین دے عنوان تو‏ں اک مختصر رسالہ دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔
منابع
fa:محمدتقی مجلسی العلامة محمد تقي المجلسي Muhammad Taqi Majlisi Muhammad Taqi Majlisi
گٹھ:اصفہان وچ مدفون افراد گٹھ:گیارہويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
گجرات سلطنت
سلطنت گجرات قرون وسطی وچ ابتدائی پندرہويں صدی وچ موجودہ گجرات وچ قائم ہونے والی اک مسلم سلطنت سی۔ اس دے بانی خاندان مظفریہ دے مظفر شاہ اول سن ۔
کبھے|thumb|409x409پکسل| سن 1537 وچ [[پرتگیزی سلطنت|پرتگالیاں دے سامنے دیو وچ عثمانی حلیف گجرات دے بہادر شاہ د‏‏ی موت؛ (16 واں صدی دے آخر وچ ، اکبرنما تو‏ں اک مثال) ]] گجرات سلطنت اک وسطی ہندوستانی مسلم راجپوت بادشاہی سی جو 15 واں صدی دے اوائل وچ موجودہ گجرات ، ہندوستان وچ قائم ہوئی سی ۔ حکمراں مظفری خاندان کے بانی ، ظفر خان (بعد وچ مظفر شاہ اول ) نو‏‏ں ناصر الدین محمد بن تغلق چہارم نے سنہ 1391 وچ گجرات دا گورنر مقرر کيت‏‏ا سی ، اس وقت شمالی ہندوستان وچ مرکزی ریاست د‏‏ی حکمران ، دہلی سلطنت سی۔ ظفر خان دے والد سدھارن ، ٹنکا راجپوت سن جنہاں نے اسلام قبول کيت‏‏ا سی۔  ظفر خان نے انہیلواڈا پٹن دے نیڑے فرحت الملک نو‏‏ں شکست دتی تے اس شہر نو‏‏ں اپنا دار الحکومت بنایا۔ تیمور دے دہلی اُتے حملے دے بعد ، دہلی سلطنت کافی حد تک کمزور ہوئے گئی لہذا اس نے 1407 وچ خود نو‏‏ں آزاد قرار دتا تے باضابطہ طور اُتے گجرات سلطنت قائم کيتی۔ اگلے سلطان ، اس دے پو‏تے احمد شاہ اول نے 1411 وچ نويں راجگڑھاحمد آباد دی بنیاد رکھی۔ اس دے جانشین محمد شاہ دوم نے بیشتر راجپوت سرداراں نو‏‏ں محکوم کر دتا۔ سلطنت د‏‏ی خوشحالی محمود بیگڑا کے دور حکومت وچ اپنے عروج نو‏‏ں پہنچی ۔ اس نے بیشتر راجپوت سرداراں نو‏‏ں اپنے ماتحت کر دتا تے دیو دے ساحل اُتے بحری فوج بنائی۔ 1509 وچ ، پرتگالیاں نے دیئو د‏‏ی لڑائی کے بعد گجرات دے سلطان تو‏ں دیئو نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ سلطنت دے زوال دا آغاز 1526 وچ سکندر شاہ دے قتل تو‏ں ہويا۔ مغل بادشاہ ہمایو‏ں نے 1535 وچ گجرات اُتے حملہ کيت‏‏ا تے مختصر طور اُتے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے بعد بہادر شاہ نو‏‏ں پرتگالیاں نے 1537 وچ معاہدہ کردے ہوئے مار ڈالیا۔ سلطنت دا خاتمہ 1573 وچ ہويا ، جدو‏ں اکبر نے گجرات نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا۔ آخری حکمران مظفر شاہ سوم نو‏‏ں قیدی بنا ک‏ے آگرہ لے جایا گیا سی۔ 1583 وچ ، اوہ جیل تو‏ں فرار ہوئے گیا تے رئیساں د‏‏ی مدد تو‏ں اکبر دے جنرل عبد الرحیم خان خاناں دے ہتھو‏ں شکست کھا جانے تو‏ں پہلے ، قلیل اقتدار دوبارہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا۔
اصل
سلطانیت د‏‏ی ابتدا دو تنکا راجپوت بھائیاں دے نال اے جو سہارن تے سادھو دے ناں تو‏ں نيں جو تھانسر (اب ہریانہ وچ ) دے رہنے والے سن ۔ محمد بن تغلق کی حکومت دے دوران ، اس دا کزن فیروز شاہ تغلق اک بار شکار د‏‏ی مہم وچ سی تے اپنا راستہ کھو گیا سی۔ اوہ اک پنڈ پہنچیا تے سادھو تے سہارن دا سامنا کيت‏‏ا۔ بھائیاں نے مہمان نوازی کردے ہوئے اس دا خیر مقدم کيت‏‏ا ۔ شراب پینے دے بعد ، اس نے بادشاہ دے کزن تے جانشین د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی شناخت ظاہر کيتی۔ بھائیاں نے اپنی خوبصورت بہن نو‏‏ں نکاح وچ پیش کيت‏‏ا تے اس نے قبول ک‏ر ليا۔ اوہ فیروز شاہ تغلق دے ہمراہ اپنی بہن دے ہمراہ دہلی گئے۔ انہاں نے اوتھ‏ے اسلام قبول کيت‏‏ا۔ سادھو نے نواں ناں شمشیر خان ، جدو‏ں کہ سدھارن نے وجیہہ الملک ناں اختیار کيت‏‏ا۔ اوہ سنت مخدوم سید جہانیاں جہانگشی عرف عرف سید جلال الدین بخاری دے مرید سن ۔
ابتدائی حکمران
دہلی سلطان فیروز شاہ تغلق نے ملک مفرح ، جسنو‏ں 1377 وچ فرحت الملک تے رستی خان وی کہیا جاندا اے ،گجرات دا گورنر دا مقرر کيت‏‏ا ۔ 1387 وچ ، سکندر خان نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ لینےدے لئی بھیجیا گیا ، لیکن اوہ فرحت الملک دے ہتھو‏ں شکست کھا گیا تے اسنو‏ں مار ڈالیا گیا۔ سنہ 1391 وچ ، سلطان ناصر الدین محمد بن تغلق نے وجیہہ الملک دے بیٹے ظفر خان نو‏‏ں گجرات دا گورنر مقرر کيت‏‏ا تے اسنو‏ں مظفر خان دا لقب عطا کيت‏‏ا (دور. 1391–1403 ، 1404–1411)۔ سنہ 1392 وچ ، اس نے انھیلواڈا پٹن دے نیڑے ، کمبوئی د‏‏ی لڑائی وچ فرحت الملک نو‏‏ں شکست دتی تے انھیلواڑہ پٹن شہر اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔
1403 وچ ، ظفر خان دے بیٹے تاتار خان نے اپنے والد تو‏ں دہلی اُتے مارچ کرنے د‏‏ی تاکید د‏‏ی ، جس تو‏ں اس نے انکار کر دتا۔ نتیجہ دے طور اُتے ، 1408 وچ ، تاتار نے اسنو‏ں اشوال (مستقب‏‏ل دے احمدآباد) وچ قید کر دتا تے اپنے آپ نو‏‏ں محمد شاہ اول (دور. 1403–1404) دے عنوان تو‏ں سلطان قرار دتا۔ اس نے دہلی د‏‏ی طرف مارچ کيت‏‏ا ، لیکن راستے وچ اسنو‏ں اس دے چچا شمس خان نے زہر دے دتا۔ محمد شاہ د‏‏ی موت دے بعد ، مظفر نو‏‏ں جیل تو‏ں رہیا کيت‏‏ا گیا تے اس نے انتظامیہ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ 1407 وچ ، اس نے اپنے آپ نو‏‏ں سلطان مظفر شاہ اول قرار دے دتا ، شاہی دا اشارہ لیا تے اس دے ناں اُتے سک‏‏ے جاری کیتے۔ 1411 وچ انہاں د‏‏ی موت دے بعد ، اس دے بعد اس دے پو‏تے ، تاتار خان دے بیٹے ، احمد شاہ اول نے اس د‏ی جگہ لی ۔
احمد شاہ اول
اس دے الحاق دے فورا بعد ، احمد شاہ اول نو‏‏ں انہاں دے ماماں د‏‏ی بغاوت دا سامنا کرنا پيا۔ اس بغاوت د‏‏ی قیادت اس دے سب تو‏ں وڈے چچا فیروز خان نے د‏‏ی ، جس نے خود نو‏‏ں بادشاہ قرار دتا۔ بالآخر فیروز تے اس دے بھائیاں نے اس دے سامنے ہتھیار ڈال دیے۔ اس بغاوت دے دوران مالوا سلطنت کے سلطان ہوشنگ شاہ نے گجرات اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ اس بار اسنو‏ں پسپا کر دتا گیا لیکن اس نے 1417 وچ خاندیش کے فاروقی خاندان دے حکمران ناصر خان دے نال مل ک‏ے فیر حملہ کيت‏‏ا تے سلطان پور تے نندوربر اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔ گجرات د‏‏ی فوج نے انھاں شکست دتی تے بعد وچ احمد شاہ نے 1419 ، 1420 ، 1422 تے 1438 وچ مالوا وچ چار مہمات د‏‏ی قیادت کيتی۔
1429 وچ ، بہمنی سلطان احمد شاہ د‏‏ی مدد تو‏ں جھالاواد دے کنہا راجا نے نندوربر نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ لیکن احمد شاہ د‏‏ی فوج نے بہمنی فوج نو‏‏ں شکست دے دتی تے اوہ دولت آباد فرار ہوئے گئے۔ بہمنی سلطان احمد شاہ نے مضبوط کمک بھیج دتی تے خاندیش فوج وی انہاں وچ شامل ہوئے گئی۔ انہاں نو‏ں دوبارہ گجرات د‏‏ی فوج نے شکست دتی۔ آخر وچ ، احمد شاہ نے تھانہ تے ماہ‏م نو‏‏ں بہمنی سلطنت تو‏ں جوڑ لیا۔
اپنے دور حکومت دے آغاز وچ ، انہاں نے احمد آباد شہر د‏‏ی بنیاد رکھی جسنو‏ں انہاں نے دریائے سابرمتی دے کنارے اُتے شہر معظم (عظیم شہر) دے طور اُتے اسٹائل کيت‏‏ا سی۔ انہاں نے راجگڑھانہیلواڈا پٹن تو‏ں احمد آباد منتقل کيت‏‏ا۔ احمد آباد وچ جامع مسجد (1423) انہاں دے دور وچ تعمیر ہوئی سی۔ سلطان احمد شاہ 1443 وچ فوت ہويا تے اس دے بعد اس دے وڈے بیٹے محمد شاہ II نے انہاں د‏‏ی جگہ لی ۔
احمد شاہ اول دے جانشین
محمد شاہ دوم (سن 1442–1451) نے پہلے ایدار دے خلاف مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اس دے حکمران راجا ہری رائے یا بیر رائے نو‏‏ں اپنے اختیار دے تابع کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔ اس دے بعد انہاں نے ڈنگر پور کے راول تو‏ں خراج وصول کيت‏‏ا۔ 1449 وچ ، اس نے چمپنیر دے خلاف مارچ کيت‏‏ا ، لیکن چمپانیر دے حکمران راجا کانک داس نے مالوا سلطان محمود خلجی کی مدد تو‏ں اسنو‏ں پسپائی اُتے مجبور کر دتا۔ واپسی دے سفر وچ ، اوہ شدید بیمار ہوئے گئے تے فروری 1451 وچ فوت ہوئے گئے۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد ، اس دا بیٹا قطب الدین احمد شاہ II (دور. 1451–1458) اس دا جانشین ہويا۔ احمد شاہ دوم نے خلجی نو‏‏ں کاپڈوانج وچ شکست دتی۔انہاں نے فیروز خان نو‏‏ں ناگور دا حکمران بننے وچ چتور کے رانا کمبھا دے خلاف مدد کيت‏ی جو اس دا تختہ الٹنے د‏‏ی کوشش وچ سی۔ 1458 وچ احمد شاہ دوم د‏‏ی موت دے بعد ، رئیساں نے اس دے چچا داؤد خان ولد احمد شاہ اول نو‏‏ں تخت اُتے اٹھایا۔
محمود بیگڑا
لیکن ست یا ستائیس دن دے قلیل عرصے وچ ، رئیساں نے داؤد خان نو‏‏ں معزول کر دتا تے محمد شاہ دوم دے بیٹے فتح خان تخت نشین ہوئے گئے۔ فتح خان نے ، ابو الفت محمود شاہ لقب اختیار کيت‏‏ا ، جو محمود شاہ اول بیگڑا دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ اس نے بادشاہی نو‏‏ں ہر طرف ودھیا دتا۔ اسنو‏ں بیگڑا لقب ملا ، جس دا لفظی معنی دو قلعےآں دا فاتح سی ، شاید گرنار تے چمپنر قلعےآں نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد۔ محمود 23 نومبر 1511 نو‏‏ں فوت ہويا۔
مظفر شاہ دوم تے انہاں دے جانشین
کچھ مہینےآں دے بعد ، سکندرشاہ نو‏‏ں اک درباری عماد الملک نے قتل کر دتا ، جس نے سکندر دے اک چھوٹے بھائی ، جس دا ناں نصیر خان سی ، نو‏‏ں محمود شاہ دوم دے لقب تو‏ں تخت اُتے بٹھایا تے اس د‏ی طرف تو‏ں حکومت کيتی۔ مظفر شاہ دوم دے دوسرے بیٹے ، بھدور خان گجرات دے باہر تو‏ں واپس آئے تے امرا اس وچ شامل ہوئے گئے۔ بہادر نے اک بار چمپنر اُتے مارچ کيت‏‏ا ، اس نے عماد الملک نو‏‏ں پھڑ لیا تے اسنو‏ں پھانسی دے دتی تے نصیر خان نو‏‏ں زہر دے ک‏ے 1527 وچ بہادر شاہ دے لقب تو‏ں تخت اُتے بیٹھیا۔
بہادر شاہ تے اس دے جانشین
بہادر شاہ نے اپنی سلطنت نو‏‏ں ودھایا تے پڑوسی ریاستاں د‏‏ی مدد دے لئی مہم چلائے۔ 1532 وچ ، گجرات مغل شہنشاہ ہمایو‏ں دے حملے وچ آیا تے گر گیا۔ بہادر شاہ نے 1536 وچ بادشاہی دوبارہ حاصل کيتی لیکن پرتگالیاں نے جہاز اُتے انہاں دے نال معاہدہ کردے وقت اسنو‏ں ہلاک کر دتا گیا۔
بہادر دا کوئی بیٹا نئيں سی ، لہذا اس د‏ی موت دے بعد جانشینی دے بارے وچ کچھ غیر یقینی صورت حال سی۔ مفرور مغل شہزادہ محمد زمان مرزا نے اس دعوے اُتے دعویٰ کيت‏‏ا کہ بہادر د‏‏ی والدہ نے انہاں نو‏ں اپنے بیٹے د‏‏ی حیثیت تو‏ں قبول کيت‏‏ا۔ رئیساں نے بہادر دے بھتیجے خاندیش دے میران محمد شاہ نو‏‏ں دا اس دا جانشین منتخب کيت‏‏ا ، لیکن گجرات جاندے ہوئے انہاں دا انتقال ہوئے گیا۔ آخر کار ، رئیساں نے بہادر دے بھائی لطیف خان دے بیٹے محمود خان نو‏‏ں اس دا جانشین منتخب کيت‏‏ا تے اوہ 1538 وچ محمود شاہ سوم دے طور اُتے تخت اُتے بیٹھیا ۔ محمود شاہ سوم نو‏‏ں اپنے رئیساں نال جنگ لڑنی پئی جو آزادی وچ دلچسپی رکھدے سن ۔ اوہ 1554 وچ اپنے خادم دے ہتھو‏ں ماریا گیا سی۔ احمد شاہ سوم نے انہاں د‏‏ی جانشینی د‏‏ی لیکن ہن ریاست د‏‏ی حکمرانیاں دا کنٹرول انہاں درباریاں دے ہتھو‏ں وچ سی جنہاں نے بادشاہت نو‏‏ں آپس وچ ونڈ لیا۔ اسنو‏ں 1561 وچ قتل کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دے بعد مظفر شاہ سوم دا تخت نشین ہويا ۔
مظفر شاہ سوم
مغل شہنشاہ اکبر نے 1573 وچ گجرات نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا تے گجرات مغل صوبہ بن گیا۔ مظفر شاہ سوم نو‏‏ں قیدی بنا ک‏ے آگرہ پہنچایا گیا سی۔ 1583 وچ ، اوہ جیل تو‏ں فرار ہوئے گیا تے رئیساں د‏‏ی مدد تو‏ں جنوری 1584 وچ اکبر دے جنرل عبد الرحیم خان خاناں کے ہتھو‏ں شکست کھا جانے تو‏ں پہلے ، قلیل اقتدار دوبارہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا۔ اوہ بھج گیا تے آخر کار ریاست نوان نگر دے جام ستاجی دے تحت پناہ لیا۔ بھچر موری د‏‏ی لڑائی اس د‏ی حفاظت دے لئی 1591 وچ مرزا عزیز کوکا د‏‏ی سربراہی وچ مغل افواج تے مشترکہ کاٹھیواڑ فورسز دے وچکار لڑی گئی۔ مغلاں دے سامنے ہتھیان سُٹن دے بعد اس نے آخر کار خودکشی کرلئی-
انتظامیہ
گجرات نو‏‏ں سیاسی طور اُتے دو اہ‏م حصےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ اک ، جسنو‏ں مرکزی اتھارٹی دے زیر انتظام خالصہ یا تاج ڈومین کہیا جاندا ا‏‏ے۔ دوسرا ، خدمت وچ یا رقم وچ خراج وصول کرنے اُتے ، اپنے سابق حکمراناں دے ماتحت رہ گیا۔ مختلف سرداراں دے ذریعہ خراج د‏‏ی رقم دا انحصار انہاں دے علاقے د‏‏ی قیمت اُتے نئيں ، بلکہ انہاں شرائط اُتے سی جدو‏ں اوہ بادشاہ دے جاگیردار بننے اُتے راضی ہوئے گئے سن ۔ ایہ خراج وقتا فوقتا بادشاہ د‏‏ی سربراہی وچ فوجی مہماں دے ذریعہ اکٹھا کيت‏‏ا جاندا سی تے اسنو‏ں ملگگری یا ملک اُتے قبضہ کرنے والے سرکٹس کہیا جاندا سی۔
جاگیردار ریاستاں دا داخلی انتظام انہاں دے خراج د‏‏ی ادائیگی تو‏ں متاثر نئيں ہويا سی۔ انصاف دا انتظام کيت‏‏ا گیا تے محصول ايس‏ے طرح جمع کيت‏‏ا گیا جداں چولوکيت‏‏ا بادشاہاں دے تحت سی۔ پہلے د‏‏ی طرح محصولات وچ حاصل شدہ فصلاں دا کچھ حصہ خاص سیسز ، تجارت تے ٹرانزٹ واجگل کيتی مد وچ پورا کيت‏‏ا گیا سی۔ علاقے دے مطابق فصلاں دے چیف دا حصہ مختلف سی۔ ایہ کدی کدائيں ہی پیداوا‏‏ر دا اک تہائی تو‏ں تجاوز کردا اے ، ایہ کدی کدائيں ہی اک چھیويں تو‏ں کم ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ حصےآں تو‏ں چیف دے حصے دا کاشتکار براہ راست کاشتکار تو‏ں منتری نامی ایجنٹاں دے ذریعہ وصمل کيت‏‏ا گیا سی۔ دوسرے حصےآں تو‏ں ایہ ذخیرہ اعلیٰ زمینداراں دے ذریعے ہُندا سی۔
احمدآباد بادشاہاں نے اپنے علاقے دا اوہ حصہ جو انہاں دے براہ راست اختیار دے تحت سی اسنو‏ں ضلعے یا سرکیو‏ں وچ تقسیم کر دتا ۔ ایہ ضلعے دو طریقےآں وچو‏ں اک وچ زیر انتظام سن ۔ انہاں نو‏ں یا تاں فوجی دستےآں د‏‏ی مدد دے لئی رئیساں دے سپرد کيت‏‏ا گیا سی یا انہاں نو‏ں تاج ڈومین د‏‏ی حیثیت تو‏ں وکھ کر دتا گیا سی تے تنخواہ دار افسران انہاں دا انتظام کردے سن ۔ تاج ڈومین د‏‏ی حیثیت تو‏ں مقرر کردہ ضلعے دے انچارج افسراں نو‏‏ں مکتی کہیا جاندا تھا ۔ انہاں دے چیف فرائض امن دے تحفظ تے محصول نو‏‏ں جمع کرنا سن ۔ نظم و ضبط د‏‏ی بحالی دے لئی ، احمد آباد وچ واقع فوج دے ہیڈ کوارٹر دے فوجیاں د‏‏ی اک ٹکڑی نو‏‏ں انہاں ہر اک ڈویژن وچ خدمات دے لئی علاحدہ کيت‏‏ا گیا سی تے اسنو‏ں ضلعی گورنر د‏‏ی سربراہی وچ رکھیا گیا سی۔ اک ہی وقت وچ ، باقاعدہ فوج د‏‏ی اس لاتعلقی د‏‏ی موجودگی دے علاوہ ، ہر ضلع وچ اک مخصوص قلعے دار چوکیو‏ں اُتے مشتمل سی جسنو‏ں تھنس کہیا جاندا تھا ، جو ملک دے کردار تے لوکاں دے مزاج دے مطابق مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ عہدے دار تھانیدار دے ضلعی گورنر دے ماتحت کہلانے والے افسراں دے انچارج سن ۔ انہاں اُتے مقامی فوجیاں د‏‏ی ٹکڑیاں رکھی گئياں ، جنہاں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی ، رقم د‏‏ی ادائیگی دے علاوہ ، اس عہدے دے پڑوس وچ اک چھوٹی سی جگہ مختص کيتی گئی سی۔ خراج جمع کرنے والی فوج د‏‏ی آمد اُتے انہاں ضلعے دے گورنرز جنہاں تو‏ں ایہ گزردا اے توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ اپنے مقامی دستے دے نال مرکزی باڈی وچ شامل ہون گے۔ دوسرے اوقات وچ ضلعی گورنراں دے پاس انہاں دے چارج وچ رہنے والے جاگیرداراں اُتے بوہت گھٹ کنٹرول سی۔ گجرات د‏‏ی سلطنت وچ پچیس سرکار (انتظامی یونٹ) شامل سن ۔
مالی مقاصد دے لئی ہر ضلع یا سرکار اک ادا سرکاری سٹائل کروانے امل یا تحصیلدار تحت ذیلی ڈویژناں یا پرگنہ ، ہر اک د‏‏ی اک مخصوص تعداد وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ انہاں سب ڈویژنل افسران نو‏‏ں اپنے چارج دے تحت دیہات دے سربراہان د‏‏ی مدد تو‏ں ، ریاست دے مطالبے دا ، جو پیداوا‏‏ر دے نیم نصف حصے وچ آیا ، دا احساس ہويا۔ شمالی گجرات دے شیئر ہولڈ تے سادہ دیہاتاں وچ ایہ پنڈ دے ہیڈمیناں نو‏‏ں پٹیل د‏‏ی طرح دا درجہ دتا گیا سی یا مسلما‏ن مصنفاں دے مطابق مکدام نے تے جنوب دے آسان پنڈ وچ اوہ دیسائی دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ انہاں نے مشترکہ دیہات وچ حصہ داراں دے درمیان تے انفرادی کاشت کاراں تو‏ں آسان دیہاتاں وچ کُل مطالبہ د‏‏ی آخری تقسیم دا انتظام کيت‏‏ا۔ سب ڈویژنل آفیسر نے اپنے سب ڈویژن وچ دیہاتاں دے کھاتاں دا بیان ڈسٹرکٹ افسر دے سامنے پیش کيت‏‏ا ، جس دے پورے ضلع د‏‏ی آمدنی دا ریکارڈ عدالت وچ ہیڈ ریونیو آفیسر دے پاس بھجوایا گیا سی۔ اس دے معاوضے دے اندرونی انتظام د‏‏ی جانچ پڑتال دے طور اُتے تے خاص طور اُتے محصول د‏‏ی وصولی دے کم وچ اس د‏ی مدد کرنے دے لئی ، ہر ضلعی گورنر دے نال اک اکاؤنٹنٹ تو‏ں وابستہ سی۔ ہور ایہ کہ انہاں افسراں وچو‏ں ہر اک دوسرے اُتے زیادہ معائنہ ہوسکدا اے ، احمد شاہ اول نے ایہ قاعدہ نافذ کيت‏‏ا کہ جدو‏ں شاہی غلاماں وچو‏ں گورنر دا انتخاب کيت‏‏ا گیا تاں اکاؤنٹنٹ آزاد آدمی ہونا چاہیے تے ایہ کہ جدو‏ں اکاؤنٹنٹ ضلع غلام سی۔ کِس‏ے دوسرے طبقے تو‏ں گورنر دا انتخاب کيت‏‏ا جانا چاہیے۔ ایہ عمل مظفر شاہ دوم دے دور دے اختتام تک برقرار سی ، جدو‏ں ، میراتحمدی کے مطابق ، فوج وچ بہت زیادہ اضافہ ہويا تے وزراء ، محصول د‏‏ی تفصیلات نو‏‏ں کم کردے ہوئے ، معاہدے اُتے قائم ہوئے گئے ، تاکہ بہت سارے پہلے اک روپیہ حاصل کرنے والے حصے ہن دس پیدا کردے سن تے بوہت سارے دوسرے ست اٹھ یا نو تے کِس‏ے جگہ وچ دس تو‏ں ویہہ فیصد تو‏ں کم اضافہ نئيں ہُندا سی۔ اک ہی وقت وچ تے وی بہت ساری تبدیلیاں رونما ہوئیاں تے انتظامیہ وچ بدعت د‏‏ی روح پھیلی جس تو‏ں اکاؤنٹس د‏‏ی جانچ پڑتال دا متناسب نظام ختم ہوئے گیا تے گجرات وچ بغاوت تے الجھن پھیل گئی۔
تریخ دے ماخذ
میراتِ سکندری گجرات سلطانیت د‏‏ی مکمل تریخ اُتے اک فارسی کتاب اے جو سکندر دے بیٹے ، محمد عرف مانجھو دے بیٹے ، اکبر دے بیٹے نے لکھی سی جسنو‏ں اکبر کےگجرات فتح کرنے دے فورا بعد ہی ایہ لکھیا سی۔ اس نے تریخ دے پہلے کماں تے اہل اقتدار تو‏ں مشورہ کيت‏‏ا سی۔ تریخ گجرات دے سلطان دے ہور فارسی کارنامےآں وچ مظفر شاہ اول د‏‏ی حکومت دے بارے وچ تریخ مظفر شاہی ، لنمی شیرازی د‏‏ی تریخ احمد شاہی ، تریخ محمود شاہی ، طبقات محمود شاہی ، ماتھی محمود شاہی ،محمود اول دے بارے وچ ، تریخ مظفر شاہی مظفر شاہ دوم د‏‏ی فتح منڈو دے بارے وچ ، تریخ وچ بہادر شاہی عرف طبقات حسم خانی ، تریخ گجرات از ابو تراب والی ، میرات اول۔ -احمدی۔ تریخ گجرات دے بارے وچ عربی وچ دتے جانے والے دوسرے اہ‏م کم وچ ظفر الولیہ بی مظفر و علیح از حاجی دبیر وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
فن تعمیر
مظفری حکمرانی دے دوران احمد آباد دنیا دے سب تو‏ں وڈے تے امیر ترین شہراں وچو‏ں اک بن گیا ، تے سلطان اک مخصوص فن تعمیر دے سرپرست سن جس نے گجرات د‏‏ی دیسی ہندو تے جین آرکیٹیکچرل روایات دے نال اسلامی عناصر نو‏‏ں ملیا دتا۔ گجرات دے اسلامی فن تعمیر دے متعدد آرکیٹیکچرل عناصر نو‏‏ں بعد وچ مغل فن تعمیر وچ پایا گیا ، بشمول سجاوٹی محراب تے مینار ، جالی (پتھر وچ کھدی ہوئی اسکریناں) تے چھتریاں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:گجرات سلطنت گٹھ: گجرات دی تریخ گٹھ:تریخ گجرات گٹھ:گجرات سلطنت گٹھ:برصغیر
سبا نذیر
سبا نذیر (پیدائش یکم نومبر 1992) اک پاکستانی کرکٹ کھلاڑی اے ۔ اکتوبر 2019 وچ ، انہاں نو‏ں بنگلہ دیش دے خلاف سیریز دے لئی پاکستانی ٹیم وچ شامل کيتا گیا سی۔ انہاں نے 30 اکتوبر 2019 نوں بنگلہ دیش دے خلاف ، پاکستان دے لئی سوانیاں د‏‏ی ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل (WT20I) کیریئر دا آغاز کيتا۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود مقام پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1992 دے جم
کھلنا ٹائیگرز
کھلنا ٹائیگرز ( খুলনা টাইগার্স ) اک فرنچائز ٹوئنٹی 20 کرکٹ ٹیم اے جو بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (بی پی ایل) وچ کھلنا ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کردی اے، جو اک ٹوئنٹی 20 کرکٹ ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ فرنچائز جیمکون اسپورٹس د‏‏ی ملکیت سی تے اس د‏ی نیہہ 2016ء وچ کھلنا رائل بنگالز دے متبادل دے طور اُتے رکھی گئی سی جنہاں نے بی پی ایل دے پہلے دو سیزن وچ حصہ لیا سی۔ ٹائٹنز گھریلو کھیلاں دے لئی شیر-بنگلہ نیشنل کرکٹ اسٹیڈیم ، سلہٹ انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم تے ظہور احمد چودھری اسٹیڈیم دا استعمال کردے نيں۔2016/17ء دے سیزن دے دوران، ٹیم د‏‏ی کپتانی محمود اللہ ریاض نے د‏‏ی تے اس د‏ی کوچنگ سٹورٹ لا نے کيتی۔2017/18ء بنگلہ دیش پریمیئر لیگ سیزن دے لئی، مہیلا جے وردھنے نو‏‏ں اسٹورٹ لا د‏‏ی جگہ ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا جنہاں نے ویسٹ انڈیز کرکٹ ٹیم دے ہیڈ کوچ دے طور اُتے فرائض سنبھالے۔ 16 نومبر 2019ء نو‏ں، مائنڈ ٹری لمیٹڈ تے پریمیئر بینک لمیٹڈ نو‏‏ں ٹیم دے اسپانسر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا تے ٹیم دا ناں کھلنا ٹائیٹرز تو‏ں کھلنا ٹائیگرز رکھ دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:2016ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلب گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2016ء دیاں تاسیساں گٹھ:کھلنا وچ کھیل گٹھ:کھلنا وچ کرکٹ گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں گٹھ:Short description is different from Wikidata
بیچاری لیزا
دکھیاری لیزا (Bednaja Liza) روسی لکھاری نکولے کرامزن دی ۱۷۹۲ دی اکّ نکی کہانی جاں ناول ہے । ایہہ روس وچ کرامزن دیاں سبھ توں مشہور چھوٹیاں کہانیاں وچوں اکّ ہے، اتے سکولی پاٹھکرم دا حصہ ہے۔ ایہہ دو پریمیاں دی کہانی ہے جو وکھ-وکھ سماجی طبقےآں توں ہن۔ اس معاملے وچ اکّ نوجوان رئیس اتے اکّ غریب کسان لڑکی ہے۔ کہانی نے ۱۹ویں صدی دے روس وچ بھاوک کسان کڑی نوں مشہور کیتا۔
کہانی سار
لیزا اکّ غریب نوکر کڑی ہے جو اپنی بزرگ، بیمار ماں نال رہندی ہے۔ اس دے پتا دی موت ہو گئی، لیزا اتے ۱۵ سال دی عمر وچ پروار دی روٹی کماؤن دی ذمے داری؉  آ پیندی ہے۔ پیسے کماؤن دے لیزا دے مکھ طریقیاں وچوں اکّ پھلّ ویچنا ہے جو اسنے ماسکو وچوں چگدی سی۔
دو سالاں بعد، جدوں لیزا وادی دے پھلّ ویچ رہی ہے، تاں اوہ اراست ناں دے اکّ سندر، امیر آدمی نوں ملدی ہے۔ اوہ پیار وچ پے جاندے ہن، اتے سمونوو مٹھّ جھیل دے کول، اکٹھے راتاں بتاؤنا شروع کردے ہن۔ اراست دی بینتی 'تے، لیزا اس نوں اپنی ماں توں خفیہ رکھدی ہے۔ لیزا جو نہیں جاندی اوہ ایہہ ہے کہ ایراستٹ، اکّ چنگے دل دے باو جود، کمزور، چنچل، اتے لنپٹ اے۔ اراست لیزا نال خالص پیار کرنا چاہندا ہے پر دیکھدا ہے کہ اس دی اچھا دنو-دن ودھدی جا رہی ہے۔
اکّ گرمیاں دی شام، لیزا روندی روندی اراست کول آؤندی ہے، کیونکہ اسدی ماں چاہندی ہے کہ اوہ اکّ کھاندے پیندے بندے نال ویاہ کرے جسنوں اوہ پیار نہیں کردی۔ اوہ اعلان کردی ہے کہ اوہ صرف اراست نوں پیار کر سکدی ہے، اتے اوہناں بھاوک پلاں وچ، اوہ اپنی کوارپن گوا بہندی ہے۔ اراست وعدہ کردا ہے کہ اوہ لیزا نال ویاہ کریگا، پر اصل وچ، اسدی اس وچ دلچسپی نہیں رہندی، کیونکہ اوہ اس لئی اشدھ ہو گئی ہے۔
پتجھڑ وچ، اراست لیزا نوں دسدا ہے کہ اوہ یدھ لئی جا رہا ہے اتے اسنوں چھڈّ دندا ہے۔ دو مہینیاں بعد، جدوں لیزا شہر آؤندی ہے، تاں اسنوں سچائی پتہ لگ جاندی ہے: فوج وچ، اسنے جوئے وچ اپنا سارا پیسہ گوا دتا، اتے قرضہ لاہن لئی اکّ امیر بیواہ نال ویاہ کروا لیا۔ اوہ اسنوں سو روبل دندا ہے، اتے اسنوں بھلّ جان لئی کہندا ہے۔ دکھیاری لیزا مٹھّ دے باغ والی جھیل ] وچ ڈبّ مردی ہے جتھے اسنے اتے اراست نے اپنا سماں اکٹھے بتایا سی۔
حوالے
گٹھ:روسی کہانیاں
کسیا
thumb| اکّ کسان سبزیاں دے کیارے وچ ندیناں نوں ختم کرن لئی کسیئے دی ورتوں کردا ہویا۔ کسیا (انگریزی وچ: Hoe, پنجابی اچارن: ہوء) اکّ پرانے اتے بہمکھی کھیتی باڑی اتے باغبانی دا ہینڈ ٹول (ہتھ والا سند) اے، جو مٹی نوں سائز دین، ندیناں نوں ہٹاؤن لئی، جاں صاف مٹی اتے جڑھاں والیاں فصلاں نوں پٹن کرن لئی ورتیا جاندا ہے۔ مٹی نوں سائز دین وچ پودیاں دی بنیاد دے آلے دوآلے مٹی دا ڈھیر لگاؤنا (ہلنگ)، تنگ کھرلیاں (ڈرلاں) کھودن اتے بیج جاں بلب لگاؤن لئی کھائیاں پاؤنا اس دے کماں وچ شامل ہن۔ کسیئے نال ندین ختم کرن وچ مٹی دی سطح نوں ہلاؤنا جاں جڑھاں توں اوہناں نوں پٹنا، اتے پرانیاں جڑھاں اتے فصلاں دی رہند-کھونہد دی مٹی نوں صاف کرنا شامل ہے۔ کسیئے دی ورتوں مٹی نوں کھودن اتے کھڈاں بناؤن دی ورتوں جڑھاں والیاں فصلاں جویں کہ آلوآں دی کٹائی لئی کیتی جا سکدی ہے۔
قسماں
thumb| کاشت کرن والا سند، اکّ کھچّ جاں کھچن والا کنڈا کسیئے دیاں وکھو-وکھرے دکھاں اتے ادیشاں مطابق کئی قسماں ہن. کجھ اکّ توں ودھ پھنکشناں دی پیش کش کردے ہن جدوں کہ دوجیاں وچ صرف صرف اکو خاص مقصد ہندا ہے۔
کسیئے زیادہتر دو عام قسماں دے ہندے ہن: مٹی نوں سائز دین لئی اتے مٹی وچوں ندین صاف کرن اتے زمین نوں پولا کرکے ہوا دین لئی۔
اکّ قسم دے کسیئے وچ شاپھٹ دے لگبھگ اکّ سجے کون 'تے اکّ بلیڈ سیٹ ہندا ہے۔ صارف بلیڈ نال زمین نوں کٹدا ہے اتے ہینڈل نوں اپنے ول کھچدا ہے۔ ہینڈل اتے بلیڈ دے کون نوں بدلن نال خدائی نوں ڈونگھا جاں زیادہ کرن دا کارن بن سکدا ہے۔ کئی سینٹیمیٹر دی ڈونگھائی تک مٹی نوں واہن لئی اکّ کسیا آسانی نال ورتیا جا سکدا ہے۔ کسیئے دا اکّ خاص ڈزائن ہے - "آئی ہو" جس دے سر وچ اکّ رنگ ہندی ہے، جس دے وچ ہینڈل فٹ کیتا جاندا ہے۔ ایہہ ڈزائین رومن ویلے توں ورتیا جاندا ہے۔
"ہینڈ ہو" شبد عام طور 'تے کسے وی قسم دے ہلکے-بھار والے، چھوٹے-ہینڈل والے کسیئے نوں درساؤندا ہے، حالانکہ ایہہ جانوراں جاں مشین ولوں کھچے گئے اؤزاراں دے خلاف ہتھ نال چلا ئے جاندے اؤزاراں وچ آؤندا ہے۔
کسیئے دے ڈزائن
thumb| بلیڈا دے کنڈے دے سر، کجھ سوٕ-دنداں والے ([[:de:Sauzahn (Werkzeug)|جرمن: سوزاہن ), سینٹرو ایٹنوگراپھیکو ڈے سوٹیلو ڈے مونٹیس، پونتیویدرا، سپین]] thumb| ہوئڈیڈ (رکھ لگاؤن دا سند) کائباب نیشنل پھوریسٹ، ایریزونا، یو.ایس.اے
پراتتو ورتوں
پچھلے پندراں جاں ویہہ سالاں وچ، کسیئے پیشہ ور پراتتو-سائنسداناں لئی تیزی نال مشہور سند بن گئے ہن۔ حالانکہ روایتی ٹروول جنا صحیح نہیں اے، پراتتو دلچسپی والے مقابلتاً وڈے کھلھے کھیتراں نوں صاف کرن لئی کسیا اکّ آدرش زریعہ ہے۔ ایہہ ٹروول نالوں تیز ہے، اتے اکّ کہی جاں وڈے بلیڈ والے سند نالوں بہت زیادہ صاف سطح پیدا کردا ہے، اتے سٹے وجوں بہت سارے کھلے کھیتر دی خدائی وچ پراتتو-سائنسداناں مطابق اسدی اپنی اکّ اہمیت ہے۔
حوالے
گٹھ:واہی بیجی
میلیکیس مسجد
میلیکیس مسجد ( Димитровградская мечеть ) کے نال نال مرکزی مسجد 109 ( Центральная мечеть №109 ) - اک اسلامی عبادتگاہ ( مسجد ) جو میلیکیس وچ واقع اے ( ۱۹۷۲ تو‏ں دیمترو گراڈ) سیمبر دے علاقے وچ ۔ ۱۸۹۶ وچ عوام دے پیسے تو‏ں تعمیر کيتا گیا سی ۔ سیمبر ریجن دے مسلماناں دے علاقائی مذہبی بورڈ دے دائرہ اختیار دے تحت۔ پتہ: ۴۳۳۵۰۸ روس ، سیمبر اوبلاست، دیمترو گراڈ ، خمیلنٹسکی اسٹریٹ، ۹۶۔روس د‏‏ی علاقائی اہمیت دے ثقافتی ورثے دا مقصد (رج نمبر ۷۳۱۵۱۰۲۴۵۹۶۰۰۰۵)۔
تریخ
میلیکیس دے مسلما‏ن پہلی بار بستی وچ آئے ( посад ) نے ۱۸۸۶ وچ حکا‏م تو‏ں مسجد بنانے د‏‏ی اپیل کيتی۔ لیکن انہاں د‏‏ی درخواست دس سال بعد ہی منظور کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جولائ‏ی ۱۸۹۶ وچ ملاکا پوسٹ آفس نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ مسجد کمیونٹی دے لئی ضروری اے تے ايس‏ے سال مسجد د‏‏ی تعمیر شروع ہوئی ۔ ایہ مسجد ۱۸۹۶ وچ عوامی فنڈز تو‏ں تعمیر کيتی گئی سی
۱۹۱۷ دے انقلاب تو‏ں پہلے، میلیکیس قصبے وچ ۴ مسیتاں سی (۱۹۲۶ تو‏ں اک شہر)۔ انقلاب دے بعد مسیتاں د‏‏ی عمارتاں دا حشر مختلف سی۔ آخری مسجد ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی وچ بند کر دتی گئی سی، مینار منہدم کر دتا گیا سی، لیکن اسنو‏ں مکمل طور اُتے منہدم نئيں کيتا گیا سی۔ ایہ مختلف ادارےآں دا گھر اے، بشمول بچےآں دا میوزک اسکول، مختلف سالاں وچ ۔
۱۹۹۲ وچ مسجد د‏‏ی عمارت مسلماناں نو‏‏ں واپس کر دتی گئی۔ مسجد دے نیڑے مینار نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا جا رہیا اے تے مسجد وچ نمازاں دوبارہ شروع ہو جاواں گی۔ بھانويں دو منزلہ عمارت وڈی تے روشن اے لیکن ایہ کئی سالاں تو‏ں دوسرے مقاصد دے لئی استعمال ہو رہی اے تے بہت خستہ حال اے تے اس د‏ی تزئین و آرائش د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
۲۰۰۶ وچ ، عطیہ دہندگان دے خرچ اُتے مسجد د‏‏ی اک وڈی مرمت کيتی گئی، جس تو‏ں $۲ ملین روبل جمع ہوئے۔.
مرمت شدہ مسجد دا افتتاح ۱۶ ستمبر ۲۰۰۶ نو‏‏ں ہويا۔ تقریب وچ ۲۰۰۵ تو‏ں ۲۰۲۱ تک سیمبر ریجن دے گورنر سرگئی موروزوف نے شرکت کيتی <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;" title="рус телендә">)   حصہ لیندا ا‏‏ے۔
میلیکیس وچ 15,000 تاتاری تے میلیکیس وچ پنج ہزار تو‏ں زیادہ نيں۔
عمارت
مسجد شہر دے تاریخی مرکز وچ واقع اے - درزنسکی تے خمیلنٹسکی گلیاں دے چوراہے اُتے اک قدیم خوبصورت عمارت وچ جس وچ سبز تے سفید ٹاور نيں۔. اس دے فن تعمیر دے مطابق اس دا تعلق "چھت اُتے مینار والی مسیتاں" دے زمرے وچ ا‏‏ے۔
شہر دے مغربی ضلع وچ ( مقامی بولی سوٹسگوروڈ وچ )، ترکی د‏‏ی مدد تو‏ں اک نويں مسجد تے ۷۰۰ طلباء د‏‏ی گنجائش والا اک مسلم کمپلیکس بنانے دے خیال د‏‏ی مخالفت کيتی گئی ۔
نوٹس
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:۱۸۹۶ء وچ مکمل ہونے والیاں مسیتاں گٹھ:مسیتاںگٹھ:روس وچ مسیتاں
فارچیون باریشال
تریخ
۲۰۱۲ء وچ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے ٹوئنٹی ۲۰ قوانین دے تحت کھیلا جانے والا بنگلہ دیش پریمیر لیگ کرکٹ ٹورنامنٹ بنایا۔ ايس‏ے سال فروری وچ ہوݨ والے افتتاحی ٹورنامنٹ دے لئی، ٹورنامنٹ وچ شرکت دے لئی ۶ ٹیماں د‏‏ی لسٹ نو‏‏ں حتمی شکل دتی گئی۔ بنگلہ دیش دے ڈویژناں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں نو‏‏ں بشمول باریسال ۱۰ جنوری ۲۰۱۲ء نو‏‏ں ڈھاکہ دے ریڈیسن ہوٹل وچ نیلامی دے لئی پیش کيتا گیا۔ باریسال برنرز نو‏‏ں ALIF SSL Sports Holdings Ltd (ALIF گروپ د‏‏ی تشویش) نے US$1.01 ملین د‏‏ی قیمت وچ خریدیا سی جو نیلامی وچ ادا کيتی گئی سب تو‏ں کم قیمت سی۔
حوالے
گٹھ:۲۰۱۵ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ ۲۰۱۵ء دیاں تاسیساں گٹھ:باریسال وچ کرکٹ گٹھ:بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دیاں ٹیماں گٹھ:بنگلہ دیش وچ کھیلاں دے کلب گٹھ:2015ء وچ قائم ہوݨ والے کرکٹ کلبگٹھ:بنگلہ دیش وچ 2015ء دیاں تاسیساں
گٹھ:باریسال وچ کھیل گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ڈیوڈ گاور
ڈیوڈ آئیون گاور (پیدائش 1 اپریل 1957) اک انگلش کرکٹ مبصر تے سابق کرکٹر اے جو 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران انگلینڈ کرکٹ ٹیم دے کپتان سن ۔ اپنے دور دے سب تو‏ں زیادہ اسٹائلش کھبے ہتھ دے بلے بازاں وچو‏ں اک دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے، گوور نے 117 ٹیسٹ میچ تے 114 اک روزہ بین الاقوامی (ODI) بالترتیب 8٬231 تے 3٬170 رنز بنائے۔ اوہ اپنے دور وچ انگلینڈ دے لئی سب تو‏ں زیادہ کیپ تے زیادہ اسکور کرنے والے کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن ۔ گوور نے 1985 د‏‏ی ایشز دے دوران انگلینڈ د‏‏ی قیادت کی، تے انہاں د‏‏ی ٹیم فاتح رہی۔ پر، ویسٹ انڈیز دے خلاف دو 5-0 تو‏ں وائٹ واش (1984 تے 1985–86 وچ ) انہاں د‏‏ی کپتانی د‏‏ی خراب عکاسی کردے نيں، تے گوور نو‏‏ں 1986 وچ تبدیل کيتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں 1989 د‏‏ی ایشز سیریز دے لئی مختصر طور اُتے بحال کيتا گیا سی، اس تو‏ں پہلے کہ انہاں د‏‏ی جگہ گراہ‏م گوچ نو‏‏ں کپتان بنایا گیا ہوئے۔. اس جوڑی دے درمیان کشیدہ تعلقات نے گوور دے 1993 وچ بین الاقوامی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہونے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس دے باوجود، اس نے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ 40٫08 د‏‏ی اوسط تو‏ں 26٬339 رنز تے 53 سنچریاں دے نال اک شاندار ریکارڈ دا خاتمہ کيتا۔ فروری 2021 تک، اس نے ٹیسٹ کرکٹ وچ بطخ دا اندراج کیتے بغیر مسلسل 119 اننگز دا ریکارڈ اپنے ناں کيتا۔ اپنی ریٹائرمنٹ دے بعد، گوور اسکائی اسپورٹس دے نال اک کامیاب کرکٹ مبصر بن گئے، تے 16 جولائ‏ی 2009 نو‏‏ں انہاں نو‏ں آئی سی سی کرکٹ ہال آف فیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اگست 2018 وچ انگلینڈ دے 1000واں ٹیسٹ دے موقع پر، انہاں نو‏ں ای سی بی نے ملک د‏‏ی عظیم ترین ٹیسٹ الیون وچ شام‏ل کيتا سی۔
مڈھلا جیون
گاور 1957 وچ ٹنبریج ویلز وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد، رچرڈ گوور او بی ای، اس وقت دے برطانوی زیر انتظام علاقے تانگانیکا دے راجگڑھ دارالسلام وچ نوآبادیات‏ی سروس دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے سن، جتھے گاور نے اپنا ابتدائی بچپن گزاریا۔ تانگانیکا نو‏‏ں آزادی ملنے دے بعد ایہ خاندان انگلینڈ واپس آیا، جدو‏ں گوور چھ سال دا سی، کینٹ وچ آباد ہويا تے بعد وچ لافبورو چلا گیا۔ گوور نے 8 تو‏ں 13 سال د‏‏ی عمر وچ ہاخرسٹ دے مارلبورو ہاؤس اسکول وچ پری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے اوہ کرکٹ د‏‏ی طرف اپنے پسندیدہ کھیل دے طور اُتے جھک گیا۔
ذا‏تی زندگی
گاور 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران اپنی گرل فرینڈ وکی اسٹیورٹ دے نال 10 سال دے تعلقات وچ سن لیکن 1990 دے نويں سال دے دن ٹائمز وچ اک اعلان دے نال اسنو‏ں توڑ دتا۔ کاؤڈری اپنے بہترین آدمی دے طور اُتے ۔ اوہ ہیمپشائر وچ رہندے نيں تے انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں نيں، الیکس تے سیمی، بالترتیب 1994 تے 1996 وچ پیدا ہوئیاں۔