cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ریکھا بھاردڡاج
حوالے
گٹھ:ہندی فلماں گٹھ:بالی وڈ گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی گائک گٹھ:گلوکارہ
مسلم بن عقیل
حضرت مسلم ابن عقیل (شہادت: 9 ذوالحجۃ 60ھ) حضرت علی کرم اللہ وجہہ دے بھائی حضرت عقیل ابن ابوطالب دے بیٹے سن یعنی امام حسین علیہ السلام ے چاچا زاد بھائی سن ۔انہاں دا لقب سفیر حسین علیہ السلام تے غریبِ کوفہ (کوفہ دا مسافر) سی ۔واقعۂ کربلا توں کچھ چر پہلے جدوں کوفہ دے لوگاں نے امام حسین علیہ السلام نوں خط بھیج کے کوفہ آن دی دعوت دتی تاں انہاں نے حضرت مسلم ابن عقیل نوں صورتحال دا جائزہ لین لئی کوفہ روانہ کیتا۔ اوتھے پہنچ کے انہاں نوں صورتحال مناسب لگی تے انہاں نے امام حسین علیہ السلام نوں خط بھیج دتا کہ کوفہ آن چ کوئی قباحت نہیں۔ مگر بعد چ یزید نے عبید اللہ ابن زیاد نوں کوفہ دا گورنر بنا کے بھیجیا جس نے حضرت مسلم بن عقیل تے ان دے دو کم سن فرزنداں نوں شہید کروا دتا۔
نازران
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی انگشتیا دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 93,357 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
مسلم بن عقیل
جنگ
حضرت ہانی بن عروہ دی گرفتاری دے بعد حضرت مسلم بن عقیل باہر آ گئے تے جنگ شروع کیتی مگر آہستہ آہستہ سب کوفیاں نے ساتھ چھڈ دتا حتیٰ کہ صرف 30 افراد انہاں دے نال رہ گئے۔ مغرب دی نماز تک اوہ وی باقی نہ رہے۔ انہاں نوں حضرت محمد ابن کثیر نے اپنے گھر چ پناہ دتی۔ محمد ابن کثیر دے حمایتیاں دے نال ابن زیاد دی فوج نے جنگ کیتی تے انہاں نوں وی شہید کر دتا۔ ایہ دیکھ کے حضرت مسلم بن عقیل کوفہ توں باہر جان دی کوشش کرن لگے مگر شہر دے سب دروازے بند سن ۔آپ نے اک بڈھی عورت(طوعہ ) توں پانی منگیا۔ جدوں انہاں نے دسیا کہ انہاں دا تعلق خاندانِ رسالت نال اے  تے اس عورت نے انہاں نوں  اپنے گھر چ پناہ دتی۔ پر اس عورت دے پتر  نے انعام دے لالچ چ مخبری کر دتی۔ ابن زیاد نے تن ہزار فوج بھیجی تے حضرت مسلم بن عقیل گھر توں باہر آ کے لڑن لگے تے بنو ہاشم دی تلوار بازی دے جوہر دکھائے۔ جدوں سینکڑے  لوگ ہلاک ہو گئے تے  ابن زیاد دے سالار ابن اشعت  نے ہور فوج دا پیغام بھیجیا۔ ایہ سن کے  ابن زیاد نے سنیہہ بھیجیا کہ کیہ اک بندے لئی تن ہزار دی فوج وی ناکافی اے؟ تاں ابن اشعت نے جواب گھلیا کہ 'ایہ کوئی بقال یا جولاہا نہیں بنو ہاشم دا چشم و چراغ اے'۔ بعد چ اک گڑھے چ مسلم بن عقیل نوں دھوکے نال گرا کے گرفتار کر لیا گیا۔
شہادت
جدرں حضرت مسلم نوں ابن زیاد دے سامنے پیش کیتا گیا تے اس نے انہاں نوں سزا دتی کہ کوفہ دے دار الامارۃ دی چھت توں گرا دتا جائے۔ حضرت مسلم بن عقیل نے شہادت توں پہلے کجھ وصیتاں کیتیاں جس دے بعد انہاں نوں چھت توں گرا کے شہید کر دتا گیا۔ ایہ واقعہ 9 ذوالحجۃ 60ھ دا اے۔ شہید ہون دے بعد انہاں دا سر کٹ دتا گیا تے اسنوں یزید نوں دمشق بھجوا دتا گیا تے جسم نوں کوفہ دے قصائیاں دے بازار چ دار اتے لٹکا دتا گیا تاکہ کوفہ دے لوگ ہن بنو ہاشم دی حمایت نہ کرن۔
بچےآں دی شہادت
انہاں دی شہادت دے بعد ابن زیاد دے حکم نال انہاں دے دونے کم سن بچےآں نوں جو قاضی شریح دے گھر چ چھپے ہوئے سن ، شہید کر دتا گیا۔ قاضی شریح نے کوشش کیتی کہ بچےآں نوں خفیہ طور اتے مدینہ پہنچا دتا جائے مگر کامیابی نہ ہو سکی کیونکہ شہر دے سارے دروازے بند کر کے راستےآں اتے پہرہ بٹھا دتا گیا سی ۔انہاں  بچےآں دے وی سر کٹ لئے گئے سن ۔ اک دا نام محمد تے دوسرے دا ابراہیم سی ۔
حوالے
گٹھ:60ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علی گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:خاندان محمد
عمان دا پیغام
عمان دا پیغام مسلم دنیا وچ رواداری، تسامح تے اتحاد دا اک اعلان اے جو 9 نومبر، 2004ء (27 رمضان المبارک 1425 ہجری) نو‏‏ں اردن دے شاہ عبد اللہ دوم بن حسین د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کیتا گیا۔ بعد وچ مسلما‏ن د‏‏ی تعریف، تکفیر تے فتویٰ د‏‏ی اشاعت دے اصولاں نو‏‏ں مرکوز کردے ہوئے 50 تو‏ں ودھ مسلم ملکاں دے 200 علما (دانشوران) د‏‏ی جانب تو‏ں اک تن نکاندی فیصلہ شائع کیتا گیا۔
اندرجات
عمان دا پیغام اردن، عمان وچ قاضی القضا شیخ عزالدین التمیمی نے شاہ عبد اللہ دوم اند بوہت سارے مسلما‏ن علما د‏‏ی موجودگی وچ رمضان دے خطاب دے طور پردتا۔ بین الاقوامی بحران د‏‏ی جماعت د‏‏ی اک شائع کردہ رپورٹ دے مطابق خطاب وچ دردمندتی، برداشت، قبولیت تے مذہبی آزادی د‏‏ی بنیادی اسلامی اقدار اُتے دوبارہ زور دتا گیا۔" اگلے سال، جولائ‏ی 2005 وچ 50 مسلم ملکاں دے 200 مسلما‏ن علما دے اک اجلاس دے بعد تن نکاندی فیصلہ شائع کیتا گیا جو بعد وچ ‘عمان دے پیغام دے تن نکات‘ ('Three Points of the Amman Message') دے ناں تو‏ں جانا گیا۔ اس اعلان وچ اس گل اُتے توجہ دلائی گئی کہ: عبد اللہ دوم نے اس پیغام دے اعلان د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے کہیا، “اساں محسوس کیتا اے کہ اسلام دے برداشت تو‏ں متعلق پیغام نو‏‏ں اسلام د‏‏ی روح تو‏ں ناواقف مغربی دنیا دے کچھ لوکاں تے غیر ذمہ دارانہ اعمال نو‏‏ں چھپانے دے لئی اپنا تعلق اسلام تو‏ں ظاہر کرنے والے کچھ لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں شدید تے غیر منصفانہ تنقید دا نشانہ بنایا جا رہیا اے ۔“
علما دے فتاویٰ
ویب سائیٹ د‏‏ی لسٹ دے مطابق ذیل وچ اُنہاں افراد تے تنظیماں د‏‏ی لسٹ دتی جا رہی اے جنہاں نے عمان دے پیغام تو‏ں متعلق فتویٰ دتا اے:
خیر مقدم
برطانیہ دے وزیر اعظم ٹونی بلیئر نے اپنی تقریر وچ علما دے اجتماع تے عمان دے پیغام دے خیر مقدم کیتا۔ انہاں نے کہیا: “یہ بہت واضح پیغام سی کہ اسلام یک سنگی نئيں بلکہ بوہت سارے متنوع انداز دا مذہب اے، اگرچہ اوہ سب اک ہی چشمہ تو‏ں جاری نيں۔“
سہیل ناخدا نے عمان دے رسالہ اسلامیکا وچ لکھدے ہوئے کہیا کہ عمان دا پیغام حالیہ مسائل نو‏‏ں پراثر انداز وچ مخاطب کرنے د‏‏ی اک مختصر کاوش ا‏‏ے۔ “جے پانی نئيں، تاں رستہ وی نئيں؛ معیشت تباہ حال اے تے بوہت سارے نوجوان بے روزگار ني‏‏‏‏ں۔ لوکاں د‏‏ی زندگیاں تے تصورات غیر متغیر رہندے نيں۔“ ناخدا نے اک ایہ اعتراض وی اُٹھایا اے کہ شاہ عبد اللہ دے پیغام وچ اُنہاں دے طرز زندگی دا اثر نظر آندا اے، جو اپنی جگہ متنازع ا‏‏ے۔
اس وقت دے الازہر یونیورسٹی دے وڈے شیخ، جناب شیخ محمد سعید طنطاوی نے اسنو‏ں اُنہاں لوکاں تے اُنہاں دتی روحانی تے مذہبی زندگیاں دے لئی اک چنگا سرمایہ قرار دتا جو اپنے اعمال تے گفتار وچ صراطَ مستقیم اُتے چلنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:اسلام تے معاشرہ گٹھ:اسلام متعلقہ نزاعات گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:اردن گٹھ:شیعہ سنی تعلقات گٹھ:فتاویٰ گٹھ:فقہ گٹھ:فقہی مکاتب فکر گٹھ:مسلم افکار
ضلع راجنندگاؤں
ضلع راجنندگاؤں پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
دهستان حور
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان کہنوج دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کہنوج ، صوبہ کرمان چ اے ۔
نونولا روبیکولا
نونولا روبیکولا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
گاتچینا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی لینن گراد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 92,566 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 193 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
26 اپریل
26 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 116واں (لیپ سال وچّ 117واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 249 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
ضلع سرگوجا
ضلع سرجوجا پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
نونولا برونا
نونولا برونا پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
سٹائلس
سٹائلس (Stylus) اک الیکٹرانک پن اے جیہڑا کمپیوٹر سکرین تے کج موبائلاں تے ماؤس یا کی بورڈ دی تھاں ورتیا جاندا اے۔
اقوام متحدہ سیکریٹریٹ
اقوام متحدہ سیکریٹریٹ (United Nations Secretariat) (le Secrétariat des Nations unies) اقوام متحدہ دے چھ اعضاء وچوں اک اے۔ باقی پنج اعضاء مندرجہ ذیل نیں۔
ہور ویکھو
گٹھ:اقوام متحدہ سیکریٹریٹ گٹھ:اقوام متحدہ
نونولا فرنٹالس
نونولا فرنٹالس پھلے پنچھی دی اک ونڈا اے۔
پورٹایبل میڈیا پلیئر
پورٹایبل میڈیا پلیئر (Portable media player) ایسا الیکٹرانک ڈجیٹل میڈیا اے جیدے ج آڈیو وڈیو گانے تے ڈیٹا رکھیا جاسکدا اے تے۔ رکھن دی ایہ تھاں ہارڈ ڈرائیو، مائیکروڈرائیو یا فلیش میموری ہوسکدی اے۔
ہور ویکھو
Portable Media Player ポータブルメディアプレーヤー 포터블 미디어 플레이어 Draagbare mediaspeler Przenośny odtwarzacz multimedialny Tocador de mídia portátil Портативный мультимедийный проигрыватель Portabel mediaspelare 可攜式媒體播放器
ضلع ناریانپور
ضلع ناریانپور پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
سمیتھا ہریکرشنا
سمتھا ہرکرشن (بنگلور، کرناٹک وچ 6 نومبر 1973 وچ جم) اک سابقہ اک دنا قومانتری کرکٹر اے، جو بھارت دی نمائندگی کردی اے۔ اوہ اک سجے ہتھ دی بلیباز اے اتے سجے ہتھ دے زریعہ دی رفتار نال گیندبازی کردی اے۔  اسنے بھارت لئی 22 اک روزہ میچ کھیڈے اتے 231 دوڑاں بنائیاں اتے 8 وکٹاں لئیاں۔
جولائی 2007 وچ ہرکرشن نے اپنی پہلی انترقومی ٹورنامینٹ وچ متحدہ عرب امارات دی خواتین ٹیم دی کوچنگ کیتی، 2007 اے۔سی۔ ومین ٹورنامینٹ۔ ٹیم نے سارے تنّ میچ ہار دتے۔
سمیتھا ہری کرشناانڈیا د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں۔ سمیتھا ہری کرشنا بنگلور کرناٹک،انڈیا وچ 06 اکتوبر 1973 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے ٹیسٹ کرکٹ نئيں کھیلی بلکہ صرف ون ڈے کرکٹ کھیلی ا‏‏ے۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے درمیانے درجے د‏‏ی تیز گیند باز نيں۔ انھاں نے چھوٹی عمر وچ مقامی کرکٹ دا آغاز کر دتا سی، اس دے بعد اوہ مختلف کلباں د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدی رہیاں تے فرسٹ کلاس کرکٹ وی کھیلی۔انھاں نے بین الاقوامی سطح اُتے مجموعی طور اُتے 22 ون ڈے میچ کھیلے۔
ون ڈے کیریئر
سمیتھا ہری کرشنا نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 1995 وچ کھیلا۔ انھاں نے 17.76 تو‏ں کل 231 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 34 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ اپنے پورے کیریئر وچ نصف سینچری تے سنچری کرنے وچ ناکا‏م رہیاں۔ انھاں نے کل 528 گینداں سُٹیاں تے 8وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی باؤلنگ د‏‏ی اوسط29.0رہی۔سمیتھا ہری کرشنا 3 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
گٹھ:جم 1973 گٹھ:بھارتی خواتین اوڈیائی کرکٹ کھڈاری گٹھ:بھارتی خواتین کرکٹ کھڈاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
ساروف
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ایبے
ایبے رومن کیتھولک عیسائیاں دی اک ایہو جہی خانقاہ جس دا متولی ایبٹ دے درجے دا پادری یاں ایبس دے درجے دی راہبہ ہوئے ۔ عیسائیت چ راہبانہ جیون دی شروعات پوپ بینی ڈکٹ دے ویلے توں ہوئیا تے چھیویں تے ستویں صدی عیسوی چ بے شمار خانقاہاں اساریاں گئیاں ۔ 1415ء تک اینہاں دی گنتی 1570 تک جا پہنچی سی ۔ ایہہ گنتی کلے بینی ڈکٹ سلسلے دی اے ۔ اس دے علاوہ مسٹریشین ناں دا اک ہور سلسلہ وی سی ۔ پروٹسٹنٹ فرقے دے سعائی راہبانہ جیون دے قائل نئیں ۔ جدوں انگلستان چ پروٹسٹنٹ مذہب رائج ہوئیا اودوں ساریاں خانقاہاں ختم کر دتیاں گئیاں ۔
جغرافیا
جغرافیا ایہجی سائنس اے جیہدے وچ زمین دے تھاں، ایہدے وسنیکاں، ایہدیاں اچیچیاں گلاں تے ایہدے اُتے ہوݨ والے کماں بارے جاݨیا جاندا اے۔ لفظ جغرافیا یونانی بولی توں اے تے دو لفظاں: جیو مطلب زمین تے گرافین مطلب پڑھݨا توں بݨیا اے۔ ایہ اپݨے ناں دے مطابق زمین دی پڑھائی یا جانݨ دی سائنس اے۔ اراٹوستھین (276-194 م پ ) اک پراݨا یونانی پہلا شخص سی جیہنے ایہ لفظ ورتیا۔
تریخ دنیا دا سب توں پرانا نقشہ پرانے عراق دے شہر بابل وچ 9ویں صدی م پ وچ بنایا گیا۔ ایہ مٹی اتے بنیا سی تے عراق دے شہراں تے اوہناں دا دوالہ دسدا اے۔ بابل مگروں یونان دا ایس کم وچ ناں آندا اے۔ پرانے یونانی شاعر ہومر نوں یونانی اک جغرافیہ گرو مندے نیں۔ الیاد تے اوڈیسی اوہدیاں لکھیاں دو نظماں نیں پرایہناں وچ جغرافیہ بارے بؤت کج اے۔ ہومر نے ایہناں وچ ایسی دنیا دا نقشہ کھچیا جیہڑی گول اے تے جیدے دوالے پانی سی۔ تھالیز نے ایس گل نوں اگے ودھایا جے زمین دی نیو پانی تے اے۔ اوہنے جغرافیے نوں پڑھن دے کئی سائینسی ول وی کڈے۔ اوہدے شگرد اناکسیمیندر نے دنیا دا اک نقشہ بنایا جیدے وشکار رومی سمندر تے دوالے ایشیاء یورپ تے لیبیا تے اوہناں دے دوالے اک سمندر سی۔ اوس مگروں ہیکاٹیس نے ہور ودیا نقشہ بنایا جیہڑا اناکسیمیندر دے نقشے نوں وڈا تے ٹھیک کرکے بنایا گیا سی۔ اک ہور یونانی ہیروڈوٹس نے تریخ لکھدیاں ہویاں جغرافیے بارے نویاں گلاں دا وادا کیتا تے مصر، فارس، ستھیا تے اناطولیہ بارے ٹھیک تے نویں جانکاری دتی۔ دریاواں دے انت دے ڈیلٹا کنج بندے نیں تے ٹھنڈے پاسیوں ہواواں گرم تھانواں ول کیوں آندیاں نیں ایہناں گلاں نوں وی اوہنے لماں کرکے لکھیا۔ فيثاغورث نے اک گول دنیا دی سوچ دتی تے ایہ دسیا جے گرہن ویلے زمین گول ہوندی اے تے نالے جنا اپر والے دیساں ول جاؤ تاریاں دی اچائی ودھدی اے۔ یوڈوکسس نے زمین دے گول ہون دی سوچ توں ایہ گل کڈی جے سورج پئی لیک نال زمین تے وکھرے محول بناندا اے تے زمین دے قطباں ول ٹھنڈے تھاں نے تے زمین دے وشکار ایکوٹر دے دوالے تے افریقہ دے صحرا تے ڈاہڈی گرمی اے۔ زمین دے اتلے ادے تھاں تے تھلویں ادے تھاں دے وشکار تھوڑی گرم تھاں اے جتھے ریا جاسکدا اے۔ ہینو، قرطاجنہی بارے کیا جاندا اے جے اوہ افریقہ دے لیندے پاسے ول سیرالیون تک گیا۔ یونانیاں نیں ہیلسپونٹ نوں جینوں ہن دردانیال کہندے نیں ایشیا تے یورپ دا باڈر منیا تے لال سمندر نوں افریقا تے ایشیا دا بارڈر۔ افریقا نوں اوہ لیبیا کہندے سن۔ ایس توں تھللے افریقا بارے تے اتلے یورپ بارے اوہناں نوں کچھ پتا نئیں سی۔ دوسرے انجان دیساں تے چڑھائی کرن والیاں نے وی حغرافۓ دی جانکاری وچ وادا کیتا۔ سکندر یونانی دی فوج وچ حقرافیے دے بندے وی سی تے رومیاں نے وی دور دیساں وچ بندے کل کے جانکاری لئی۔ سٹرابو نے 17 انگاں وچ جیوگرافیکا، جیہدے وچ دیساں دے تھانواں تے لوکاں بارے لمبی گل بات کیتی گئی سی جیہڑی آون والے ویلیاں وچ جغرافیے تے وڈی کتاب منی گئی۔ اوہدے اک صدی مگروں بطلیموس نے جغرافیا کتاب لکھی۔ بطلیموس نے زمین دے ایس کاینات دا گڑھ ہون تے چن سورج نوں ایہدے دوالے کمن بارے سوچ نوں اگے ودھایا۔ ایہ سوچ اگلے 1400 ورے تک دنیا تے منی گئی۔ ونڈاں
جغرافیے نوں دو وڈیاں ونڈاں وچ ونڈیا جاسکدا اے: انسانی جغرافیا تے فزیکل جغرافیا۔
اتلا امریکہ·اوشیانا·ایشیا·یورپ·افریقا·دکھنی امریکہ·انٹارکٹکا· ھمالیہ·ھندوکش·لونا·قراقرم·پیرینیز·قفقاز·الپس·انڈیز·راکی·پامیر·البرز·کارپیتھئن
بحرالکاہل·وڈا سمندر اوقیانوس·دکھنی وڈا سمندر·وڈا سمندر آرکٹک·وڈا سمندر ہند
پاکستان·بھارت·نیپال·بھوٹان·بنگلا دیش·مالدیپ·سری لنکا·ترکی·شام·لبنان·عراق·کویت·قطر·بحرین·سعودی عرب·یمن·عمان·فلسطین·اسرائیل·ازبکستان·قازقستان·تاجکستان·ترکمانستان·چین·جاپان·منگولیا·اتلا کوریا·دکھنی کوریا·ویتنام·میانمر·کمپوچیا·لاؤس·انڈونیشیا·برونائی·ملائشیا·سنگاپور·مالدیپ·افغانستان·متحدہ عرب امارات·تھائی لینڈ·اردن·ایران·فلپائن·کرغیزستان
الجزائر·انگولا·بنین·بوٹسوانا·برکینا فاسو·برنڈی·کیمرون·کیپ وردی·مڈلا افریقی لوک راج·چاڈ·لوکراج کانگو·کانگو·آئیوری کوسٹ·جبوتی·مصر·اریٹریا·ایتھیوپیا·استوائی گنی·گیبون·گیمبیا·گھانا·گنی·گنی بساو·کینیا·لیسوتھو·لائیبیریا·لبیا·مڈغاسکر·مالی·ملاوی·موریطانیا·ماریشس·موزمبیق·نامیبیا ·نائجر·نائیجیریا·روانڈا·لیندا صحرا·ساو ٹومی تے برنسپی·سینیگال·سشلز·سیرالیون·صومالیہ·لموچی افریقا·سوڈان·سوازی لینڈ·تنزانیہ·ٹوگو·ٹیونس·یوگنڈا·زیمبیا·زمبابوے·کومورو·مراکش
کینیڈا·امریکہ·میکسیکو·کیوبا·گویٹے مالا·ہیٹی·پانامہ·ہونڈراس·باہاما·گریناڈا·ال سالواڈور·ڈومینیکن·کوسٹا ریکا·باربادوس·سینٹ لوشیا·
دہستان علی آباد
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان علی آباد
جغرافیا
باہرلے جوڑ
گٹھ:جغرافیا
ووسکریسنسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 91,301 اے ۔ ایہہ ماسکو اوبلاست دے ضلع ووسکریسنسک دا انتظامی مرکز وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
نواب اربعہ
نُوّاب اَربَعہ، شیعہ اصطلاح وچ غیبت صغری دے زمانے وچ امام زمانہ(عج) دے انہاں چار نمائندےآں تے نائبین خاص نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو آپ(ع) تے شیعیان اہل بیت(ع) دے درمیان رابطے دا کم سر انجام دیندے رہے نيں۔ انہاں نو‏‏ں نواب خاص وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دے نام بالترتیب ایہ نيں: عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح تے علی بن محمد سمری۔ نواب اربعہ، ائمہ معصومین(ع) دے با اعتماد اصحاص وچو‏ں سن جو یکے بعد دیگرے خود امام زمانہ(ع) یا پہلے نائب خاص دی طرف تو‏ں منتخب کیتے جاندے سن ۔ ایہ چار افراد تقریبا ستر سال تک امام زمانہ(ع) دے نائب خاص دے عنوان تو‏ں خدمات سر انجام دیندے رہے تے دور و دراز علاقےآں وچ اپنی جانب تو‏ں وکلا نو‏‏ں تعیین کرنے دے ذریعے شیعاں دی درخواستاں تے پیغامات امام زمانہ(ع) تک پھر امام علیہ السلام دی طرف تو‏ں انہاں دے جوابات نو‏‏ں لوگاں تک پہنجاندے سن ۔ انہاں نائبین خاص دی ہور زمہ داریاں وچ امام زمانہ(ع) دے بارے وچ ایجاد ہونے والے شکوک و شبہات دا ازالہ تے آپ(ع) دی محل زندگی تے مشخصات نو‏‏ں مخفی رکھنا، شامل نيں۔
نواب اربعہ تے انہاں دی مدت نیابت
امام زمانہ دے نائبین خاص دی فعالیت غیبت صغری دے دور یعنی سنہ 260 تو‏ں 329 ہجری قمری (تقریباً 70 سال) تک جاری رہی۔ اس عرصے وچ شیعہ علما وچو‏ں چار اشخاص کہ انہاں وچو‏ں بعض دسويں تے گیارہویں امام دے اصحاب تے شناختہ شدہ افراد وچو‏ں سن ۔ جنہاں نے امام زمانہ(ع) دی نیابت تے امام زمانہ تے شیعاں دے درمیان رابطے دے فرائض انجام دئے۔ انہاں دے علاوہ تقریبا تمام اسلامی شہراں وچ انہاں دے وکلا موجود سن ۔
اقدامات تے فعالیتاں
تمام نواب اربعہ دے سارے اقدامات تے فعالیتاں امام زمانہ(ع) دے حکم تو‏ں انجام پاندے سن ۔ انہاں فعالیتاں نو‏‏ں چند گروہ وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:
فعالیتاں نو‏‏ں مخفیانہ طور اُتے انجام دینا
مام حسن عسکری(ع) دی شہادت تے بارہويں امام(ع) دی غیبت دے دوران صرف نواب اربعہ شیعاں دے مسائل نو‏‏ں حل و فصل کردے سن ۔ عباسی حکومت دی کڑی نگرانی دے باعث مخفیانہ فعالیتاں دی انجام دہی تے تقیہ کرنا بطور خاص دوسرے، تنسرے تے چوتھے نائب خاص دے زمانے وچ اپنی انتہا نو‏‏ں پہنچ چک‏ی سی۔ ایتھ‏ے تک کہ حسین بن روح کچھ مدت دے لئی روپوش ہو گئے تے آخر کار پنج سال تک قید و بن دی صعوبتاں وی برداشت کرنا پيا۔ تقیہ تے مخفیانہ طور اُتے فعالیتاں دی انجام دہی دا فائدہ ایہ ہويا کہ شیعہ اثنا عشری بنی عباسی دے سخت ترین دور وچ حتی انہاں دے دار الخلافہ وچ وی موجود رہ کر اپنی حفاظت تے باقاعدہ اک اقلیت دے عنوان تو‏ں عباسی حکومت تے انہاں دے با اثر تے افراطی سنی درباریاں سامنے اپنا اظہار وجود کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔
حکومت وقت دے نال تعلقات
اس دور وچ بعض شیعہ شخصیتاں، بطور خاص امام زمانہ(ع) دے نائبین خاص جنہاں حکمت عملیاں اُتے عمل پیرا ہُندے سن تے جسنو‏ں امام معصوم دی جمایت تے تائید وی حاصل سی، اوہ حکومت وقت دے دربار تک رسائی تے جے ممکن ہويا تو کسی خاص عہدے تے وزارت تک پہنچنا سی ۔ حسین بن روح نوبختی اپنی نیابت دے ابتدائی دور وچ بنی عباسی دے مقتدر حکمران دے دربار تک رسائی رکھدا سی ۔ خاندان نوبختی تے خاندان ابن فرات جو شیعاں دے حامی سن، عباسی حکومت دے مختلف عہداں اُتے فائز ہونے دی وجہ تو‏ں انہاں دے دربار وچ نہایت اثر و رسوخ دے حامل سن ۔
غالیاں تو‏ں مقابلہ
ائمہ معصومین دے حوالے تو‏ں غُلوّ دا مسئلہ نواب اربعہ دے دور دے اہ‏م مسائل وچو‏ں اک سی ایتھ‏ے تک کہ ائمہ معصومین(ع) دے بعض اولاد جداں امام ہادی دے بیٹے جعفر جو بعد وچ جعفر کذاب دے نام تو‏ں مشہور ہويا، اسی طرح بعض شیعہ شخصیتاں وی غالیاں دے نال سن تے انہاں دی حمایت کردے سن ۔ غیبت صغری دے دوران نواب اربعہ دے وظائف وچو‏ں اک انہاں چھوٹے دعویداراں نو‏‏ں رسوا کرنا تے امام زمانہ(ع) دی طرف تو‏ں انہاں دے بارے وچ لعن و تبری نو‏‏ں لوگاں تک پہنچانا سی ۔ نمونے دے طور اُتے اک دو مورد دا ذکر کردے نيں: محمد بن نصیر جو فرقہ نُصَیریہ دے مؤسس نيں، غالی سی تے ائمہ اثنا عشریہ دی ربوبیت دا اعتقاد رکھدا سی تے محارم دے نال نکاح دے جواز نو‏‏ں معاشرے وچ رائج کرنا چاہندا سی ۔ محمد بن عثمان نے انہاں اُتے لعن تے نفرین دی تے انہاں تو‏ں بیزاری اختیار کيتی۔
امام مہدی(ع) دے حوالے تو‏ں پیدا ہونے والے شکوک و شبہات دا ازالہ
شیخ طوسی دے مطابق ابن ابی غانم قزوینی تے بعض شیعہ حضرات دے درمیان امام حسن عسکری دے صاحب فرزند ہونے تے نہ ہونے اُتے بحث چھڑ گئی اس بنا اُتے شیعاں دی طرف تو‏ں امام مہدی دے نام اک تحریر ارسال کيتی گئی تے انہاں تو‏ں ایہ اس اختلاف دے حل و فصل دی درخواست کيتی گئی سی۔ امام مہدی(ع) نے انہاں دے اس خط دے جواب وچ اس گل کيتی تاکید فرمائی کہ خداوندعالم نے گیارہویں امام دے بعد اپنے پسندیدہ دین نو‏‏ں ختم نئيں فرمایا تے اپنے تے اپنی مخلوقات دے درمیان رابطے نو‏‏ں ختم نئيں فرمایا اے تے قیامت ایسا نئيں کیتا جائے گا۔
امام مہدی(ع) دی اک تے توقیع دے بارے وچ روایات ملد‏ی نيں۔ ایہ توقیع اس وقت صادر ہوئی جدو‏ں جعفر کذاب نے امام حسن عسکری دے جانشین ہونے دا دعوی کیتا۔ امام(ع) نے اس توقیع وچ ائمہ معصومین(ع) دی امامت تے عصمت نو‏‏ں ثابت کردے ہوئے جعفر دے حلال و حرام تو‏ں عدم آشنائی تے حق و باطل وچ تشخیص نہ دے سکنے دی طرف اشارہ فرمایا تے ایہ سوال مطرح فرمایا کہ آیا اک ایسا شخص جو خود حلاف و حرام تے حق و باطل دی تشخیص نئيں دے سکدا لوگاں دا امام ہونے دا دعویدار ا‏‏ے۔؟
محمد بن ابراہیم بن مہزیار جنہاں دا والد خود امام حسن عسکری(ع) دے وکلا وچو‏ں سی نو‏‏ں وی بارہويں امام دے بارے وچ بعض شکوک و شبہات سی جو امام زمانہ(عج) دی طرف تو‏ں بعض توقیعات دے دریافت ہونے دے بعد برطرف ہويا۔ اسی طرح امام مہدی(ع) دی اک تے توقیع دے بارے وچ احادیث وچ نقل ہوئی اے جس وچ امام(ع) شکاکاں دے مقابلے وچ اپنے وجود نو‏‏ں ثابت کردے ہوئے بعض فقہی مسائل دا جواب دیندے نيں۔
وکلا نو‏‏ں منظم کرنا
دور دراز مناطق وچ شیعاں دے نال رابطہ تے انہاں دے امور نو‏‏ں بطور احسن انجام دینے دی خاطر وکلا نو‏‏ں معین کرنا تقریبا امام کاظم(ع) دے زمانے تو‏ں اک معمول بن گیا سی ۔ امام زمانہ(ع) دی غیبت دے بعد انہاں وکلا دا براہ راست رابطہ آپ(ع) تو‏ں منقطع ہو گیا تے امام مہدی(ع) دا اپنے چاہنے والےآں دے نال رابطے دا واحد ذریعہ نواب اربعہ سن جنہاں نو‏ں خود امام تعیین فرماندے سن ۔ وكلاء مختلف مناطق وچ لوگاں تو‏ں جمع شدہ وجوہات شرعی کسی نہ کسی طرح بغداد وچ امام زمانہ(ع) دے نائب خاص تک پہنچاندے سن تے اوہ انہاں اموال نو‏‏ں امام(ع) دے حکم دے مطابق مختلف امور وچ صرف کردے سن ۔
اہواز، سامرا، مصر، حجاز، یمن تے ایران دے مختلف شہراں جداں خراسان، ری تے قم وغیرہ وچ ایسے وکلا دے موجود ہونے دی خبر کم و بیش احادیث دی کتاباں وچ موجود ا‏‏ے۔
امام مہدی(ع) نو‏‏ں مخفی رکھنا
امام زمانہ(ع) تے آپ دی نشانیاں نو‏‏ں مخفی رکھنا نواب اربعہ دے وظائف وچو‏ں اک سی ۔ و مشخصات وی، یکی از وظایف اساسی نایبان خاص بودہ است. تاریخ و حدیث تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ امام زمانہ(عج) عراق، مکہ تے مدینہ وچ رہندے سن تے نائبین خاص کسی وقت آپ(عج) تو‏ں ملاقات کرسکدے سن ۔ حسین بن روح نوبختی دی نیابت خاصہ دے دور وچ انہاں دے مقام و منزلت دی طرف اشارہ کردے ہوئے ابو سہل اسمعیل بن علی نوبختی کہندے نيں: جے محھے امام زمانہ دے بارے وچ اِنّا علم ہُندا جتنا حسین بن روح نو‏‏ں اے تو شاید دشمن دے نال مناظرے دے دوران ضرورت پڑنے اُتے وچ دشمن دے لئی امام دا پتہ بتا دیندا حالنکہ حسین بن روح جے امام نو‏‏ں اپنے دامن دے نیچے چھپا رکھیا ہو تے امام دی تلاش وچ انہاں دے بدن نو‏‏ں قیچی تو‏ں کاٹ کر ٹکڑاں وچ تبدیل کر دتا جائے تو وی اوہ امام دے بارے وچ کسی نو‏‏ں نئيں بتائے گا۔ نوّاب خاص اگرچہ امام زمانہ(ع) دے وجود نو‏‏ں ثابت کرنے دے درپے ہُندے سن لیکن اس دے باوجود شیعاں تو‏ں درخواست کردے سن کہ اوہ امام(ع) دی نشانی جاننے دی کوشش نہ کراں تے ایہ کم امام(ع) دی حفاظت کيتی خاطر سی ۔
فقہی تے اعتقادی سوالےآں دا جواب
نواب اربعہ شیعاں نو‏‏ں درپیش مسائل شرعیہ نو‏‏ں امام مہدی(ع) دی خدمت وچ بیان کردے سن تے امام(ع) دی طرف تو‏ں دئے گئے جوابات نو‏‏ں لوگاں تک پہنچاندے سن ۔ ایہ کم صرف فقہی مسائل تک محدود نئيں سی بلکہ نائبین خاص لوگاں دی علمی تے اعتقادی مسائل ہور عوام الناوہدی رہنمائی دے لئی مختلف علمی مباحث تے مناظرات وچ وی شرکت کردے سن ۔ اسحاق بن یعقوب تے محمد بن جعفر اسدی دے نام لکھے گئے توقیعات جو اہ‏م شرعی مسائل اُتے مشتمل نيں ہور حسین بن روح دا علمی تے اعتقادی مناظراں وچ شرکت کرنا انہاں موارد وچ نواب اربعہ دی فعالیتاں دی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔
نُواب اربعہ دے زیارت نامے
سید بن طاووس نے کتاب مصباح الزائر وچ اک زیارتنامہ نقل کیتا اے جو امام زمانہ(ع) دے چاراں نائبین خاص دے لئی پڑھ سکدے نيں۔ آپ اس زیارتنامے دے متن نو‏‏ں حسین بن روح نوبختی دے والد تو‏ں منسوب کردے نيں۔ اس زیارت نامے دا متن ایہ اے:
علامہ مجلسی نے بحارالانوار وچ عثمان بن سعید دے لئی اک زیارت نامہ نقل کردے ہوئے تصریح کردے نيں کہ انہاں نے اس زیارت نامے نو‏‏ں اک شیعہ عالم دین دے کسی پرانے نسخے وچ پایا ا‏‏ے۔ اس زیارت نامے دا متن کچھ ایويں اے:
مآخذ
نواب اربعہ گٹھ:اصحاب امام عسکری گٹھ:اصحاب امام علی نقی گٹھ:اصحاب امام مہدی گٹھ:دسويں صدی وچ اسلام گٹھ:نويں صدی وچ اسلام گٹھ:شیعہ شخصیتاں
جھیل کونسٹانس
جھیل کونسٹانس جرمنی ، آسٹریا تے سویٹزرلینڈ دے وچکار اک جھیل اے جہڑی جرمنی دی سب توں وڈی جھیل اے ۔ ایہہ جھیل 210 مربع میل دے رقبے تے پھیلی ہوئی اے ۔ اس دی ودھ توں ودھ لمبائی 63 کلومیٹر تے چوڑائی 14 کلومیٹر اے ۔ اس دا سطحی رقبہ 571 کلومیٹر اے ۔ اس جھیل دی اوسط گہرائی 90 میٹر تے ودھ توں ودھ گہرائی 254 میٹر اے ۔ ایہہ سطح سمندر توں 395 میٹر دی بلندی تے واقع اے ۔ ایہہ گھبلے یورپ دی تیجی سب توں وڈی جھیل اے تے دریائے رائن تے واقع اے ۔ تریخ چ کئی وار ایہہ جھیل منجمد ہو چکی اے تے آخری وار 1963ء چ مکمل طور تے منجمد ہوئی ۔ ایہہ لہندے جرمنی لئی پین دے پانی دے حصول دا سب توں وڈا زریعہ اے ۔
گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بوآ:واقعہ کربلا/تعارف
سانحۂ کربلا یا واقعہ کربلا یا کربلا دی جنگ 10 محرم 61ھ (بمطابق 9 یا 10 اکتوبر، 680ء) نوں موجودہ عراق چ کربلا دے مقام اتے پیش آیا۔ جتھے مشہور عام تاریخ دے مطابق اموی خلیفہ یزید اول دی بھیجی گئی فوج نے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نواسے حسین ابن علی تے ان دے اہل خانہ نوں شہید کیتا۔ حسین ابن علی دے نال 72 ساتھی، کچھ غلام،22 اہل بیت دے جوان تے خاندان نبوی دیاں عورتاں تے بچے شامل سن ۔
اسلامی نظام حکومت دی بنیاد شورائیت اتے سی ۔ آنحضور تے خلفائے راشدین دے دور اس دی بہترین مثال سن ۔حضرت حسن بن علی تے معاویہ نے معاہدہ کیتا سی کہا وہ کسے نوں خلیفہ نامزد نہ کرن  گے مگر معاویہ نے یزید نوں اپنا جانشین نامزد کرکے ایسے  اصول دین دی خلاف ورزی  کیتی سی کیونجے اسلامی نقطہ حیات چ شخصی حکومت دے قیام دا کوئی جواز نہیں ۔ حالے تک سرزمین حجاز چ ایسے کبار صحابہ تے اکابرین موجود سن جنہاں نے براہ راست نبی کریم  دا دور دیکھا سی ۔ لہذا انہاں   لئی معاویہ دی غلط روایت قبول کرنا ممکن نئیں سی ۔ امام حسین عليہ السلام نے انہاں ہی اصولاں دی خاطر یزید دی بیعت قبول کرن توں انکار کر دتا۔
یزید دا ذاتی کردار انہاں ساریاں خوبیاں توں عاری سی جو امیر یا خلیفہ لئی شریعت اسلامیہ نے دسیاں نیں ۔ سیروشکار تے شراب و شباب اس دے پسندیدہ مشاغل سن لہذہ ذاتی حیثیت نال وی کسے فاسق تے فاجر نوں بطور حکمران تسلیم کرنا امام حسین عالی مقام لئی کس طرح ممکن ہو سکدا سی۔ یزید نے تخت نشین ہون دے بعد حاکم مدینہ ولید بن عقبہ راہیں امام حسین عليہ السلام توں بیعت طلب کیتی ولید نے سختی نال کم نہ لیا لیکن مروان بن الحکم بزور بیعت لین  لئی مجبور کر رہیا سی ۔ انہاں حالات چ امام حسین عليہ السلام نے سفر مکہ اختیار کیتا تے  ااہل وتھوں کوفہ دی دعوت اتے کوفہ  لئی روانہ ہوئے۔
جدوں امام حسین عليہ السلام مکہ پہنچے تے اہل کوفہ نے انھاں نوں سینکڑے خط لکھ کے کوفہ آن دی دعوت دتی تاکہ اوہ خلافت اسلامیہ دے قیام دی جدوجہد دا آغاز کر سکن لیکن غدار اہل کوفہ نے انہاں نل اغداری کیتی تے اپنے وعدےآں  توں پھر کے امام حسین عليہ السلام دا ساتھ نہ دتا۔ یزید دی بھیجی ہوئی  فوج نے کربلا چ نواسہ رسول امام حسین عليہ السلام نوں انہاں دے اہل خانہ تے اصحاب نوں شہید کر دتا۔
ولید بن عتبہ نے امام حسین عليہ السلام تے عبداللہ بن زبیر نوں قاصد دے ذریعہ بلایا۔ حالے تک معاویہ دے مرن دی خبر مدینہ چ عام نہ ہوئی سی ۔۔ پر بلاوے دا مقصد دوناں حضرات نے سمجھ لیا ۔امام حسین عليہ السلام توں جدوں بیعت لئی کہیا گیا تے انہاں نے جواب دتا کہ میرے ورگا آدمی خفیہ بیعت نہیں کر سکدا۔ جدوں  بیعت عام ہوئے گی اس وقت آ جاواں گا ۔ ولید راضی ہو گیا تے انھاں نوں واپس جان دی اجازت دے دتی ۔ عبداللہ بن زبیر اک دن دی مہلت لے کے مکہ روانہ ہوگیا۔ بعد چ اسدا تعاقب کیتا گیا مگر اس اثناء چ اوہ کتھے دور جا چکیا سی ۔ جدوں مروان نوں اس صورت حال دا علم ہویا تے ولید نال بہت ناراض ہویا تے کہیا کہ توں بیعت دا وقت گوا دتا ۔ ہ نقیامت تک انہاں توں بیعت نئیں لے سکیں گا۔ امام حسین عليہ السلام عجیب الجھن نال دوچار سن اگر اوہ مدینہ چ مقیم رہندے تے بیعت دے بغیر کوئی چارہ کار نہ سی ۔ لٰہذا اوہ27 رجب 60 ہجری(60ھ) چ اپنے اہل و عیال دے نال مکہ روانہ ہو گئے۔ مکہ پہنچ کے شعب ابی طالب چ قیام کیتا۔
ہور ویکھو۔۔۔
توضیح المسائل
توضیح المسائل یا رسالہ عملیہ، اس کتاب نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ مکلفین نو‏‏ں درپیش شرعی احکا‏م لکھے جاندے نيں۔ توضیح المسائل، مجتہد دے فتوے دے حصول دا اک طریقہ اے ایويں اس کتاب دے ذریعے مکلف اپنے مجتہد دے فتوے اُتے عمل پیرا ہو ک‏ے اپنی شرعی ذمہ داری ادا کر سکدا ا‏‏ے۔
پہلی توضیح المسائل جو موجودہ شکل وچ لکھی گئی اوہ شیخ بہائی د‏‏ی کتاب جامع عباسی ا‏‏ے۔ اس دے بعد آیت اللہ سید حسین بروجردی نے اپنی مرجعیت دے دوران اپنے بعض شاگرداں د‏‏ی ذمہ داری لگائی کہ اوہ انہاں دے فتوواں اُتے مشتمل رسالہ عملیہ نو‏‏ں اک آسان پیرائے وچ مرتب کرن۔ ایويں انہاں د‏‏ی کوششاں دا ثمرہ "رسالہ توضیح المسائل" دے عنوان تو‏ں تہران تو‏ں شایع ہويا۔
آیت اللہ بروجردی دے بعد شیعہ مراجع نے انہاں دے طریقے نو‏‏ں اپنایا تاکہ انہاں دے مقلدین آسانی تو‏ں اپنے اپنے مراجع دے فتوے اُتے عمل پیرا ہو سکن۔
رسالہ عملیہ د‏‏ی تریخ
شیخ بہائی (متوفی 1031ق) نے پہلی مرتبہ موجودہ شکل وچ اک رسالہ عملیہ جامع عباسی دے ناں تو‏ں تالیف کیتا تے ایہ طریقہ حالے تک رائج ا‏‏ے۔ انہاں رسالےآں وچو‏ں بعض طہارت تو‏ں دیات تک فقہ دے تمام ابواب اُتے مشتمل نيں جدو‏ں کہ بعض کتاباں فقط عبادات تو‏ں مربوط مسائل اُتے مشتمل نيں۔
سید ابوالحسن اصفہانی (متوفی 1365ق) نے بھے فارسی بولی وچ اک رسالہ عملیہ‌ ذخیرۃ الصالحین دے ناں تو‏ں تالیف کیتا جو انہاں د‏‏ی زندگی وچ تن دفعہ شایع ہويا۔
موجودہ دور وچ فارسی بولی دا سب تو‏ں مشہور رسالہ‌ عملیہ آیت اللہ سید حسین بروجردی د‏‏ی مرجعیت دے دوران لکھی گئی توضیح المسائل اے جسنو‏ں علی اصغر کرباسچیان معروف بہ علامہ نے مرتب تے منتشر کیتا۔ آیت اللہ بروجردی نے اپنی مرجعیت دے دوران جامع الفروع دے عنوان تو‏ں اک رسالہ لکھیا سی جو علمی تے فنی پیچیدگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں عام لوکاں د‏‏ی سمیرے تو‏ں بالاتر سی ۔ سنہ1375 ق وچ حوزہ علمیہ قم دے اک طالب علم شیخ علی اصغر کرباسچیان جو مذکورہ رسالے د‏‏ی پیچیدگیاں تے ناماموس لفظاں دے حوالے تو‏ں پڑھے لکھے لوک دے اعتراضات تو‏ں واقف سن، نے ایہ فیصلہ کیتا کہ رسالہ عملیہ نو‏‏ں عصر حاضر دے تقاضاں دے مطابق آسان پیرائے وچ لکھیا جائے تاکہ ایہ عوام الناس دے لئی وی عام فہم ہوئے۔ جدو‏ں انہاں نے رسالہ عملیہ نو‏‏ں مرتب ک‏ر ک‏ے آیت اللہ بروجردی د‏‏ی خدمت وچ پیش کیہ تاں انہاں نے اپنے شاگرداں د‏‏ی اک ٹیم تشکیل دتی تے انہاں د‏‏ی ذمہ داری لگیا دتی کہ اس رسالے دا بغور مطالعہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں انہاں دے فتوے دے مطابق ترتیب دتیاں ایہ رسالہ آیت اللہ بروجردی د‏‏ی زندگی وچ ہی کئی بار شایع ہويا۔ اس نويں رسالے نے فارسی بولی وچ رسالہ عملیہ د‏‏ی تدوین وچ اک انقلاب برپا کیتا جو ہر عام و خاص د‏‏ی توجہ دا مرکز قرار پایا۔
آیت‌ اللہ بروجردی (متوفی 1380 ق) د‏‏ی رحلت دے بعد ایران تے دوسرے ملکاں وچ رہنے والے تمام مراجع تقلید نے اپنے اپنے رسالےآں نو‏‏ں اس رسالے دے طرز اُتے لکھنا شروع کیتا۔ اسی طرح بہت سارے علماء تے مراجع منجملہ سید محسن حکیم، سید محمود شاہرودی، شیخ منصور دزفولی، سید ہادی میلانی وغیرہ نے اس کتاب اُتے حاشیہ لگایا۔ موجودہ دور وچ وی تمام مراجع اپنے رسالہ عملیہ نو‏‏ں مذکورہ رسالے دے مطابق مرتب کردے نيں۔
تنقید
موجودہ توضیح المسائل وچ مضامین تے کتابت دونے حوالے تو‏ں کچھ اشکالات نيں:
کتابت دے حوالے تو‏ں موجود اشکالات مضامین وچ موجود اشکالات
منابع
گٹھ:شیعہ فقہی کتاباں گٹھ:کتاباں
جہانگیر کرامت
جنرل جہانگیر کرامت (20 فروری 1 9 41 نو‏‏ں پیدا ہوئے) ایل او ایم، این آئی (ایم)، ایس بی ٹی، جو بہترین طور اُتے جےکے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ اک ریٹائرڈ فوراسٹار درجے دے آرمی جنرل، سفارتکار، عوامی دانشور تے نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی وچ سیاسی سائنس دے سابق پروفیسر سن ۔ جنرل جہانگیر کرامت پاکستانی فوج دے بارہويں سپہ سالار، 12 جنوری 1996 تو‏ں 7 اکتوبر 1998 تک سپہ سالار رہ‏‏ے۔ 1996 وچ پاکستان آرمی دے چیف آف آرمی سٹاف دے عہدے دے لئی منتخب کیتے گئے۔ اوہ 1997 تو‏ں 1998 تک مشترکہ سربراہ اسٹاف کمیٹی دے چیئرمین دے طور اُتے نامزد ہوئے. جنرل جہانگیر کرامت انہاں چند اک فوجی افسراں وچو‏ں نيں جنھاں نے سول حکومت تو‏ں اختلافات اُتے استعفا دتا سی۔
جنرل کاکڑ د‏‏ی سبک دوشی دے وقت جنرل جہانگیر کرامت ہی سب تو‏ں سینیئر جنرل سن چنانچہ انھاں اگلا سپہ سالار بنا دتا گیا۔
فوج وچ مشہور اے کہ سنہ 1965 د‏‏ی لڑائی وچ لیفٹیننٹ کرامت کشمیر وچ اکھنور دے محاذ اُتے اپنی یونٹ 13 لانسرز دے نال تیزی تو‏ں پیش قدمی کردے ہوئے اپنی ہی دھن وچ دشمن دے علاقے وچ 23 میل اندر گھس گئے تے بعد وچ یونٹ نو‏‏ں واپسی دا حکم ملا۔ مگر اس جرات اُتے انہاں دے یونٹ نو‏‏ں سپِئیر ہیڈ دا خطاب وی ملا۔
سنہ 1971 د‏‏ی جنگ وچ جہانگیر کرامت شکر گڑھ محاذ اُتے رہ‏‏ے۔ دورانِ ملازمت بین الاقوامی تعلقات تے وار سٹڈیز وچ ڈگریاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی وچ سٹرٹیجک سٹڈیز تے وار کالج وچ ملٹری سائنس پڑھاندے رہ‏‏ے۔ 80 د‏‏ی دہائی وچ سعودی عرب وچ فوجی مشیر وی رہ‏‏ے۔
ان د‏‏ی سپہ سالاری دے دوران صدر فاروق لغاری نے بے نظیر بھٹو د‏‏ی دوسری حکومت نو‏‏ں برطرف کیتا۔
کہیا جاندا اے کہ ممکنہ برطرفی د‏‏ی سن گن ملدے ہی جنرل جہانگیر کرامت نے مبینہ طور اُتے سپیکر قومی اسمبلی یوسف رضا گیلانی دے ذریعے صدر تے وزیرِ اعظم نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ باہمی اختلافات جِنّی جلد دور کر لین اِنّا ہی جمہوریت دے لئی بہتر ا‏‏ے۔ مگر ظاہر اے کہ اختلافات جدو‏ں ذاتیات تک پہنچ جان تاں فیر اوہی ہُندا اے جو ہويا۔ عبوری حکومت دے تحت انتخابات ہوئے۔ نواز شریف نو‏‏ں دوسری بار وزیرِ اعظم بننے دا موقع ملا۔
فیر جہانگیر کرامت نو‏‏ں سپہ سالاری دے نال نال چیئرمین جوائنٹ چیفس آف سٹاف کمیٹی دا عہدہ وی تفویض کر دتا گیا۔ جدو‏ں نواز شریف د‏‏ی چیف جسٹس سجاد علی شاہ دے نال ٹھن گئی تاں اس لڑائی وچ جنرل جہانگیر کرامت نے غیر جانبداری برتی۔ انھی دے دور وچ بھارت دے جوہری دھماکےآں دے جواب وچ پاکستان نے وی 28 مئی 1998 نو‏‏ں ایٹمی دھماکے کیتے۔
زندگی ٹھیک ہی چل رہی سی کہ اکتوبر 1998 وچ جنرل جہانگیر کرامت نے نیول وار کالج وچ خطاب کردے ہوئے تجویز پیش د‏‏ی کہ ریاستی ڈھانچے دے استحکا‏م دے لئی ترکی د‏‏ی طرز اُتے نیشنل سکیورٹی کونسل دے قیام وچ کوئی حرج نئيں ا‏‏ے۔
نواز شریف حکومت اس تجویز تو‏ں ایہ سمجھی کہ جنرل صاحب دے ارادے ٹھیک نني‏‏‏‏ں۔ چنانچہ انہاں تو‏ں استعفیٰ منگ لیا گیا۔ فیر اوہ امریک‏‏ا چلے گئے تے سٹینفورڈ یونیورسٹی تے بروکنگز انسٹی ٹیوٹ دے علمی و تحقیقی کماں تو‏ں خود نو‏‏ں منسلک ک‏ر ليا۔
جنرل مشرف دے دور وچ لگ بھگ دو برس واشنگٹن وچ پاکستان دے سفیر رہ‏‏ے۔ بعد وچ اپنا تھنک ٹینک سپئیر ہیڈ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ قائم ک‏ر ليا۔
انہاں دے دورِ سالاری وچ یوکرین تو‏ں ٹینکاں د‏‏ی خریداری دے کمیشن تے شمالی کوریا نو‏‏ں جوہری ٹیکنا لوجی د‏‏ی فراہمی دے معاملات وی اچھلے لیکن ٹھنڈے پے گئے۔
حوالے
گٹھ:1941 دے جم گٹھ:1971ء پاک بھارت جنگ کيت‏ی پاکستانی عسکری شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاک فوج سربراہان گٹھ:پاکستان ملٹری اکیڈمی دے فضلا گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی سپاہ سالار گٹھ:پاکستانی سفرا برائے ریاست ہائے متحدہ گٹھ:پاکستانی سیاسی علماء گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:سیاسی نظریہ ساز گٹھ:فضلا نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی د‏‏ی عسکری شخصیتاں گٹھ:نشان امتیاز وصول کنندگان گٹھ:نواز شریف انتظامیہ گٹھ:نیشنل ڈیفنس یونیورسٹی، پاکستان دا تدریسی عملہ
ضلع بیجاپور
ضلع بیجاپور پعارت دے صوبے چھتیسگڑھ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:چھتیسگڑھ دے ضلعے
Bijapur district
آئی فون 3جی
آئی فون 3جی ایپل کمپنی دے آئیفوناں دے ٹبر چ دوجافون ایہ۔
ہور ویکھو
گٹھ:ایپل
ٹروکیز کبوتر
باہرلے جوڑ
گٹھ:کگی کبوتر گٹھ:گھُگیاں
اک دنا قومانتری
اک دنا قومانتری  (اوڈیائی) اک کرکٹ کھیڈ دا حصہ اے جس وچّ کہ محدود اوور ہندے ہن۔ ایہہ کرکٹ دو ٹیماں وچکار کھیڈی جاندی اے اتے ہر ٹیم نوں کھیڈن لئی 50 اوور دتے جاندے ہن۔ عالمی کرکٹ کپ اک دنا انترقومی کرکٹ دا ہی حصہ اے، کرکٹ کپ دے سارے میچ 50 اوور دے ہندے ہن۔ اک دنا انترقومی میچاں نوں محدود اوور قومانتری  وی کہہ لیا جاندا اے۔ اس نوں ٹونٹی20 کرکٹ نال جوڈ کے وی ویکھیا جاندا اے مگر ٹونٹی20 مقابلے اس کرکٹ دا ودھیرے اہمیت اے۔
پہلا اک دنا انترقومی میچ 5 جنوری 1971 نوں میلبورن کرکٹ میدان وچّ آسٹریلیا اتے انگلینڈ وچکار کھیڈیا گیا سی۔ پہلاں اوڈیائی کھیڈن ویلے کھڈاری چٹے رنگ دی وردی پاؤندے سن اتے اجوکے ویلے رنگدار وردی دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ اوڈیائی کھیڈن لئی زیادہتر میچ دن-رات دے ہندے ہن اتے اس لئی چٹے اتے لال رنگ دی گیند دی ورتوں کیتی جاندی اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:کرکٹ
27 اپریل
27 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 117واں (لیپ سال وچّ 118واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 248 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
ضلع باگلکوٹ
ضلع باگلکوٹ پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
Bagalkot district
چک 194 ر ب
چک 194 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
جھیل نکاراگوا
نکاراگوا چ واقع تازہ پانی دی اک بوہت وڈی جھیل جس چ تقریبا ۴۰۰ جزیرے  نیں ۔ اینہاں چوں کجھ جزیرے اصل چ متحرک آتش فشاں نیں ۔ جنہاں چوں کونسیپشن قابل ذکر اے ۔ ایہہ جگ دی اکو جھیل اے جس چ نایاب مٹھے پانی دی شارک مچھلیاں  پائیاں جاندیاں نیں ۔ ۸۲۶۴ مربع کلومیٹر دے رقبے تے پھیلی ہوئی ایہہ گھبلے امریکہ دی دوجی سب توں وڈی جھیل اے تے جگ دیاں وڈیاں جھیلاں چوں اس دا نمبر ۲۰واں اے ۔ سمندر دی پدھر توں ۳۲ میٹر (۱۰۵ فٹ) اچی ایہہ جھیل ۲۶ میٹر(۸۴ فٹ) ڈوہنگی اے ۔
حوالے
گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
دہستان آبدر
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان آبدر
28 اپریل
28 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 118واں (لیپ سال وچّ 119واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 247 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
ضلع شہری بنگلور
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
بوگولما
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تاتارستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 89,144 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دولگوپرودنی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 90,976 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
مککلوچ کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
آئی فون (پہلا)
آئی فون موبائیلاں دے ٹبر دا پہلا فون جینوں ہن آئی فون (پہلا) کیا جاندا اے 2007 چ آیا تے اینوں امریکی کمپنی ایپل نے بنایا۔ 9 جنوری 2007 نوں سٹیو جابز نے ایدا پہلی واری وکھالہ کرایا تے مارکیٹ چ 29 جون 2007 نوں آیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:ایپل
مکلینان کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
ضلع پینڈو بنگلور
ضلع پینڈو بنگلور پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
چاسوبل
رومن کیتھولک پادریاں دا اک خاص لباس جس نوں اوہ ماس دے ویلے پاندے نیں ۔ ماس اک خاص عبادت دا ناں اے جہڑی مسیح (حضرت عیسی)دی موت توں پہلے آخری ضیافت مسیح دی یاد چ ایسے دن کیتی جاندی اے ( عیسائیاں دے عقیدے مطابق) ۔ اس عبادت دا اصطلاحی ناں عشائے ربانی اے ۔ یعنی خداوند دا عید فسح دے دن دا مخصوص کھانا ، جہڑا رات ویلے کھادا گئیا ۔ اس کھانے دی یادگار دے طور تے کھادا جاندا اے  ۔ اس چ شامل ہون آلے سارے آدمی اک بن سلا تے کڈھئیا ہوئیا کڑتا پاندے نیں کیونجے انجیل دی روایت موجب جدون حضرت مسیح نوں مصلوب کیتا گئیا سی تے آپ نے ایسے طرح دا اک بن سلا کڑتا پائیا ہوئیا سی ۔ رومن کیتھولک پادریاں دا ایہہ مخصوص لباس سینے تے پشت تے اک چوغے دی شکل چ ہندا اے تے بانہواں ننگیاں رہندیاں نیں ۔
اقوام متحدہ جنرل اسمبلی
اقوام متحدہ جنرل اسمبلی' (United Nations General Assembly) (Assemblée Générale) اقوام متحدہ دے چھ اعضاء وچوں اک اے۔ باقی پنج اعضاء مندرجہ ذیل نیں۔
ہور ویکھو
گٹھ:اقوام متحدہ جنرل اسمبلی گٹھ:1945 وچ قائم ہونے والیاں تنظیماں گٹھ:اقوام متحدہ اعضاء گٹھ:اقوام متحدہ دے مستقل مندوبین گٹھ:اقوام متحدہ دے مستقل مندوبین دیاں فہرستاں گٹھ:اقوام متحدہ
کوزنیتسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پینزا اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 88,883 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بوآ:واقعہ کربلا/لسٹ شہداء کربلا
شہدائے کربلا میں بنی ہاشم دے سب شہداء حضرت ابوطالب دے ہی پوتے تے پڑپوتے سن ۔
علی بن ابی طالب دے بیٹے:۔'
حسن بن علی دے بیٹے :۔ ( حسن مثنی کربلا چ شدید زخمی ہوئے سن مگر شہید نہیں ہوئے۔)
عبد الله بن جعفر تے زینب بنت علی دے بیٹے :۔
عقیل ابن ابی طالب دی اولاد (بیٹے تے پوتے) :۔
حسین بن علی دے اصحاب :
ش۔ ض۔ ع۔ ق۔ ک۔ م۔ ن۔ و۔ ہ۔ ی۔
ایہ 140 ناماں دی فہرست اے بعض کتاباں 108 نام تے بعض چ کم یا زیادہ نام ملدے نیں۔ اس فہرست چ بنی ہاشم (دے 25 توں زیادہ شہدا)، تے غلاماں (30 دے قریب) تے ہور (جداں یوم عاشورہ توں پہلے دے شہداء وغیرہ یا دشمناں دے لشکر توں آن والے شہداء 10 دے قریب) نوں شمار نہ کیتا جائے تے مشہور تعداد 72دے قریب ہی بندی اے۔
دہستان روگوشوئیه
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان شہربابک دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شہربابک ، صوبہ کرمان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان روگوشوئیه
چک 205 ر ب
چک 205 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے  ۔
کینیشما
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ایوانووا اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 88,113 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
اینٹی ڈوگمینا
بائبل (انجیل) دے نویں عہد نامہ دیاں اوہ کتاباں یاں صحیفے جنہاں نوں شروع شروع چ مختلف فرقےآں دے سرکردہ پادری مقدس نئیں مندے سن ، بھانویں بعد چ اینہاں نوں تقدس دا درجہ دے دتا گئیا سی ۔ اس دی وجہ ایہہ سی کہ ایہہ حصیفے عبرانی بولی چ نئیں ملدے سن ، بلکہ ابتدا چ یونانی بولی چ لکھے گئے سن ، اینہاں دی گنتی بوہت زیادہ سی پر جہڑے صحیفے مقدس منے گئے اوہ ایہہ نیں ۔
پولس دا خط عبرانیاں دے ناں ، مقدس جیمز دا خط ، مقدس پطرس دا دوجا خط ، یوحنا دا دوجا ، تیجا خط ، مقدس جودی دا خط تے یوحنا دا مکاشفہ ، ایہہ ساریاں لکھتاں ہن بائبل دا حصہ نیں ۔
گٹھ:مذہب گٹھ:کتاباں گٹھ:عیسائیت
ضلع بلگام
ضلع بلگام پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
گوبنک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی بلگورد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 88,562 اے ۔
مشہور عوامی شخصیات
اسکوچ، آندرے ولادیمیرووچ
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بنگلہ دیش وچ ہندومت
بھارتی ریاست بنگال وچ ہندومت دے لئی، ویکھو: مغربی بنگال وچ ہندومت
ہندومت بنگلہ دیش وچ دوسرا وڈا مذہب اے، بنگلہ دیش دفتر شماریات د‏‏ی 2011ء د‏‏ی بنگلہ دیش مردم شماری دے مطابق ہندومت کل آبادی دے 8.96% عوام دا مذہب ا‏‏ے۔ آبادی دے لحاظ تو‏ں، بنگلہ دیش بھارت تے نیپال دے بعد تیسرا وڈا ہندو آبادی والا ملک ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش دفتر شماریات (بی بی ایس) دے مطابق، 2015ء وچ 17 ملین ہندو آبادی سی۔
مونث خدا (دیوی) – عزت و احترام وچ درگا یا کالی تو‏ں وسیع پیمانے اُتے عقیدت پائی جاندی اے – اکثر اس وچ دیوی دے مذکر (شوہر) شیو نو‏‏ں وی شامل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ شیو د‏‏ی پوجا بنگلہ دیش وچ اعلیٰ ذاتاں وچ کيتی جاندی اے، وشنو د‏‏ی پوجا تو‏ں (عام طور اُتے اس دے اوتاراں یا تجسیم رام یا کرشن د‏‏ی صورت وچ ) موجودہ دور وچ انسانیت متعلقہ سوچ تو‏ں ذات پات دے نظام وچ تبدیلی آئی ا‏‏ے۔ وشنو د‏‏ی بنگال وچ پوجا مرد تے عورت دے درمیان وچ اتحاد دے اصولاں محبت تے وارفتگی دے لئی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ہندو عقیدے د‏‏ی اس صورت نے تصوف د‏‏ی اسلامی روایت نو‏‏ں متاثر کیتا اے تے ہندو مسلم دے درمیان وچ گل گل نو‏‏ں اگے ودھایا ا‏‏ے۔
بنگلہ دیشی ہندومت وچ عموماً مذہبی غسل، اقرار کرنا، مقدس دریاؤں، پہاڑاں تے ہندو مقابر د‏‏ی زیارت کرنے جداں رسوم و رواج پائے جاندے نيں۔ عام ہندو عوام مسلما‏ن پیراں دے مزارات اُتے جاندے نيں۔
اہنسا دے قانون تو‏ں مراد ساری دنیا وچ وڈے گوشت (بیف) تو‏ں کلی اجتناب کرنا لیا جاندا ا‏‏ے۔ تمام بنگلہ دیشی ہندو سبزی خور نيں لیکن ایہ وڈے گوشت دے علاوہ وی ہور تمام طرح دا گوشت نہ کھانا بہت وڈی پرہیزگاری مندے نيں۔ براہمن یا اُچی ذات دے بنگلہ دیشی ہندو، جنوبی ایشیا دے دوسرے اُچی ذات دے ہندوواں دے برعکس، عام طور اُتے مچھلی تے مرغی گوشت کھاندے نيں۔ ایہ بھارتی ریاست مغربی بنگال د‏‏ی طرح دا ماحول اے، جتھ‏ے بنگلہ دیش د‏‏ی طرح ہندو مرغی، مچھلی، انڈے تے بکری وغیرہ دا گوشت کھاندے نيں۔
آبادیات
2011ء د‏‏ی بنگلہ دیش مردم شماری دے مطابق بنگلہ دیش وچ ہندو آبادی د‏‏ی تعداد 11,379,000 ا‏‏ے۔ پر، کچھ اندازےآں تو‏ں بنگلہ دیش وچ ہندو آبادی 12 ملین ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔2000ء د‏‏ی دہائی وچ بنگلہ دیش وچ ہندو آبادی نو‏‏ں علاقہ دے لحاظ تو‏ں جائزہ لیا گیا تو، ہندو اکثریت‏ی علاقےآں وچ گوپال گنج، دیناج پور، سلہٹ، سونم گنج ضلع، مایمن سنگھ، کھلنا، جسوری، چٹاگانگ تے چٹاگانگ پہازی دے کچھ علاقے شامل سن ۔ دارالحکومت‏ی شہر ڈھاکہ وچ ، ہندو مسلماناں دے بعد دوسرے نمبر اُتے نيں تے داراحکومت وچ ہندؤاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد تے پرانے شہر دے شانکری بازار دے علاقے وچ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندومت بلحاظ ملک گٹھ:بنگلہ دیش وچ ہندومت گٹھ:ہندو مت
29 اپریل
29 اپریل گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 119واں (لیپ سال وچّ 120واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 246 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:اپریل گٹھ:سال دے دن
ضلع بیلارے
ضلع بیلارے پعارت دے صوبے کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
ہفہاف بن مہند راسبی
هفهاف بن مُهَنَّد راسبی  حسین ابن علی دے اصحاب وچوں سن جو عاشورا دے دن کربلا دی لڑائی  چ  یزیدی فوجاں نال لڑدے ہوئے شہید ہوئے.
رکھ گھُگی
' رکھ کگی' کگیاں دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ہفہاف بن مہند راسبی
زندگی
آپ علی بن ابی طالب دے دوستاں وچوں سن. جنگ صفین چ آپ علی بن ابی طالب دے نال شامل سن. آپ حسن بن علی دے دوستاں وچوں سن. امام حسن ابن علی دی شہادت مگروں آپ بصرہ جا کے وس گئے ۔.
رکھ گھُگی
گٹھ:کگی کبوتر گٹھ:گھُگیاں
ہفہاف بن مہند راسبی
در جریان واقعه عاشورا
جس وقت آپ نے سنیا کہ حسین بن علی مکہ کوفہ  ول سفر تے نکل پئے نیں ؛ آپ بصرہ  وچوں کڑی نگرانی دے باوجود باہر نکل آئے تے کربلا  ول ٹر پئے تے عاشورا دے دن عصر ویلے کربلا پہنچے ۔.
شہادت
آپ اوس ویلے کربلا پہنچے کہ لڑائی ختم ہو چکی تے عمر سعد دے لشکری اہل بیت دے خیمے لٹ رہے سن. اس حالت وچ آپ خیام حسین بن علی دے دفاع لئی کھڑے ہوگئے. دشمن دے کئی لشکریاں نوں قتل کرن مگروں آپ محاصرے چ آگے تے گھوڑے توں تھلے آگئے ۔ تے پیادہ جنگ جاری رکھی ایتھے تک کہ زخماں دی کثرپ وجہوں آپ شہید ہوگئے ۔ آپ عاشورہ دے دن امام حسین علیہ سلام دی شہادت مگروں ، اہل بیت دے خیمےآں دا دفاع کردےہوئے شہد ہوئے.
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
مکملن کاؤنٹی
مکملن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
مدن جیت سنگھ
مدنجیت سنگھ (16 اپریل، 1924-6 جنوری، 2013) دا جم لاہور (برطانوی پنجاب) برطانوی ہند وچ ہویا۔ دیس دی ونڈ توں پہلاں اوہناں دی رہائش سائیں میاں میر دے مقبرے نیڑے سی اتے فیض اوہناں دا کالج ویلے دا متر سی۔ اوہناں نے ودیس سیوا دا امتحان پاس کیتا تے بھارتی ودیس سیوا وچ داخل ہو گئے۔ 1953 توں بھارتی ودیس سیوا وچّ داخلے توں بعد اوہ 1995 تک سوویت یونین سمیت تقریباً اک درجن ملکاں وچّ بھارتی سفیر رہے۔ اوہ اعلیٰ ترین فوٹوگرافر تے مصور وی سن اتے گہر گمبھیر لکھاری وی۔ یونیسکو نے اوہناں نوں گڈول سفیر تعینات کیتا۔ اسے عالمی ادارہ دے ایگزیکٹیو بورڈ نے اوہناں نوں نذر یونیسکو مدنجیت سنگھ انعام وی قائم کیتا جو رواداری تے امن دے پرچار لئی ہر دو ورھیاں بعد دتا جاندا اے۔ آپ لکھاری وی ہن۔ آپ نے مہاتما گاندھی دے نال ہندستان چھڈو تحریک وچّ حصہ لیا۔ اوہناں نے 1982 وچّ یونیسکو وچّ کم کیتا۔ سال 2000 وچّ یونیسکو گڈول ایمبیسڈر تعینات کیتا گیا۔ ایہہ پوسٹ اہناں نے 6 جنوری، 2013 تکّ کیتی۔ 2004 وچّ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی دا معیار اُچا چُکن دی چاہتوسّ اوہناں نے اتھوں انسٹیٹیوٹ آف ساؤتھ ایشیئن سٹڈیز دا قیام دی تجویز رکھی اتے اس کم لئی 1.20 لکھ ڈالراں دی نجی مدد دین دی پیش کش صرف اک شرط ’تے کیتی کہ اس دا اکادمک عملہ ہورناں دکھن ایشیائی ملکاں وچوں وی ہووے۔ پیش کش نوں یونیورسٹی سنڈیکیٹ نے قبول کر لیا۔ رقم وی آ گئی۔ انسٹیٹیوٹ قائم ہو گیا۔
موت
6 جنوری، 2013 نوں فرانس وچّ 88 سال دی عمر وچّ دل دی دھڑکن رکن نال اوہناں دی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:لکھاری
ییسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
میڈیسن کاؤنٹی، ٹیکساس
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
اُر
ار اک قدیم سمیری شہر سی جہڑا اج توں تقریبا 4 ہزار یاں 3500 سال پہلے بابل توں تقریبا 140 میل دکھن چ دریاۓ فرات توں 10 میل دے فاصلے تے ‍آباد سی ۔ بائبل ( انجیل) دے مطابق حضرت ابراہیم علیہ سلام ایسے شہر چ پیدا ہوئے سن ۔ چھیویں صدی قبل مسیح تک ایہہ اک پر رونق تے خوش حال بستی سی ۔ 20ویں صدی عیسوی دے شروع چ مشہور ، آثار قدیمہ دے ماہر لیوناردو دولی نے اس شہر دے آثار لبھے ۔
گٹھ:عراق گٹھ:عراق دی تریخ گٹھ:قدیم تریخ گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:عرب دی تریخ گٹھ:عرب
ضلع بیدر
ضلع بدر بھارت دی ریاست کرناٹک دا اک ضلع اے۔
گٹھ:کرناٹک دے ضلعے
بلقان لیگ
کھبے|thumb|332x332px| دونے [[بلقان دیاں جنگاں|بلقان جنگاں دے پہلے تے بعد بلقان ریاستاں د‏‏ی سرحداں دا نقشہ . ]] لیگ آف بلقان [a] اک چومکھا اتحاد سی جو دو طرفہ معاہداں د‏‏ی اک سیریز دے ذریعہ تشکیل دتا گیا سی جو 1912 وچ یونان ، بلغاریہ ، سربیا تے مونٹی نیگرو د‏‏ی مشرقی آرتھوڈوکس ریاستاں دے وچکار تے سلطنت عثمانیہ دے خلاف تشکیل پایا سی، جو اس وقت وی موجود جنوب مشرقی یورپ دا بیشتر حصہ کنٹرول کر رہیا سی۔