cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مولانا عبداللہ لدھیانوی
دینی تعلیم
والدین نے ناں تاں اسرائیل تجویزکیابمعنی عبداللہ دے نيں بعد وچ حضرت مولا‏نا محمد یوسف بنوری رحمہ اللہ نے مولا‏نا دا ناں محمدعبداللہ منتخب فرمادتا.
سبحان اللہ جنہاں د‏‏ی تشکیل مولا‏نا محمد یوسف بنوری, مولا‏نا محمد یوسف لدھیانوی, تے مولا‏نا خواجہ خان محمد, مولا‏نا محمد علی جالندھری, مولا‏نا تاج محمود صاحب فیصل آبادی, اُتے رحھم اللہ اجمعین فرماداں انہاں اکابرین دے تشکیل اُتے 1973 تو‏ں ہن تک غلہ منڈی ٹوبہ ٹیک سنگھ وچ قیام پذیر نيں
ٹوبہ ٹیک سنگھ وچ کیہ کيہ مسائل ، سیاسی تے مذہبی حلقہ وچ کس تو‏ں کتنانقصان پہنچیا مولاناکی زبانی ہی سناجاسکتاہے.
مگر باوجود اس دے ہمیشہ سیاسی مخالفین تے مذہبی مخالفین د‏‏ی مخالفت دا مخالف تو‏ں جواب نئيں دیندے بلکہ مخالفت دا جواب خوش اسلوبی تو‏ں تے مہربانی تے اطمینان قلب تو‏ں دلائل دے نال دتا کردے نيں مخالف د‏‏ی مخالفت باغی د‏‏ی بغاوت معلوم ہونے دے باوجود وی اسنو‏ں کدی مطعون نئيں کردے ایداں دے لوکاں تو‏ںایسےرویے تو‏ں پیش آتےہاں کہ احساس تک نئيں ہونےدیندے.
جِنّا مولا‏نا دا سیاسی تے سرکاری میدان وچ اثر ورسوخ اے جے مولاناذا‏تی مفادچاہندے تاں ارب پتی ہُندے لیکن کدی وی مولا‏نا نے کسی غریب دے بھلےکی خاطر بیوروکریٹ تو‏ں اپنے مقصد یا اپنے فائدے دے لئی استعمال نئيں کيتا تے اج تک مولاناکاٹوبہ وچ کوئی ذا‏تی مکان یاکاروبار نئيں سوائے مسجدکےرہائشی مکان کے.جہاں اج وی اپنے بچےآں سمیت رہائش پذیر نيں. جس دورماں میٹرک کیاتھااگراسوقت چاہندے گھٹ تو‏ں گھٹ ماسٹر/ٹیچرتوضرورلگدے مگر اللہ نے دین دا کم جو لیناتھا اوہ لیا ايس‏ے دین د‏‏ی بناپرہی تاں ناں تے کم زندہ پائیندہ اے تے انہاں شاءاللہ بعدماں وی اللہ تعالیٰ زندہ و جاوید رکھےگا. اللہ تعالیٰ انہاں اکابرین دا صحت وعافیت والاسایہ تادیرساڈے سراں اُتے قائم رکھے آمین ثم آمین.
گٹھ:پنجابی لوک
کرن اہلووالیا
کرن اہلووالیا اک ہندوستانی گلوکارہ ، نغمہ نگار نيں جو افریقی صحرا دے بلوز تے مغربی میوزک اسلوب تو‏ں بہت متاثر نيں۔ سونگ لائنز میوزک ایوارڈز (2009) وچ کرن آلووالیا نے 'نويں آنے والےآں' دے زمرے وچ کامیابی حاصل کيتی - برطانیہ وچ مقیم میگزین سونگ لائنز دے زیر اہتمام نواں 'عالمی موسیقی' ایوارڈ دا مقابلہ منعقد کيتا گیا۔
ذا‏تی زندگی
اہلوالیا پٹنہ وچ پیدا ہوئیاں دہلی وچ وڈی ہوئیاں تے فیر نو سال دتی عمر وچ ٹورنٹو چلی گئياں۔ ڈلہوزی یونیورسٹی وچ ایم بی اے کرنے دے بعد اوہ کم د‏‏ی غرض تو‏ں واپس ٓگئياں لیکن فیر موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی ہندوستان واپس چلی گئياں تے فیر ٹورنٹو واپس بطور میوزک کیریئر بنانے دے لئی واپس آئیاں ۔
اہلوالیا د‏‏ی شادی گٹار پلیئر رضا عباسی نال ہوئی اے تے اوہ اس وقت نیو یارک وچ رہائش پذیر نيں۔
حوالے
گٹھ:1965 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں کینیڈین گلوکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ٹورانٹو دے موسیقار گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن گٹھ:کینیڈین گلوکاراواں
خانیت عوار
خانیت عوار (Avar Khanate) ابتدائی تیرہويں صدی تو‏ں انیہويں صدی تک مغربی داغستان وچ وائم رینے والی اک طویل مدتی مسلم ریاست سی۔
نفس المہموم
نَفَسُ المَهْموم فی مُصیبَةِ سیّدنا الحُسَیْن المَظْلوم، واقعہ کربلا تے اس دے بعد پیش آنے والے حالات دے سلسلہ وچ تالیف کيتی گئی کتاب اے جس دے مولف شیخ عباس قمی نيں۔ اس کتاب دے مطالب امام حسین علیہ السلام د‏‏ی ولادت تو‏ں شروع ہُندے نيں تے اس دے بعد انہاں دے مناقب دا ذکر ہويا اے تے اس دے بعد واقعہ کربلا تو‏ں مربوط تمام واقعات د‏‏ی شرح و تفصیل بیان ہوئی ا‏‏ے۔ میرزا ابو الحسن شعرانی تے محمد باقر کمرہ ای نے اس کتاب دا ترجمہ فارسی بولی وچ کیتا ا‏‏ے۔ اردو وچ اس دا ترجمہ علامہ سید صفدر حسین نجفی نے کيتا ا‏‏ے۔
خانیت عوار
۱۲ویں صدی عییسوی دی شروع چ سریر دی عیسائی بادشاہت دے زوال د ے بعد قفقاز دے عوار پرامن طور تے اسلام قبول کرن دے عمل توں لنگھے ۔ علاقے چ ۱۲۲ء چ منگولاں دی سوبدائی بہادر دی قیادت چ حملے نال عسکری ضرورتاں ودھ گئیاں ۔ عواراں نے خوارزم شاہی سلطنت دے بادشاہ جلال الدین خوارزم شاہ دا منگولاں دے خلاف ساتھ دتا حالانکہ اس دے کوئی شواہد نئیں لبھدے کہ منگولاں نے عوار علاقےآں تے حملہ کیتا سن ۔
نفس المہموم
حوالے
گٹھ:اہل بیت دے بارے وچ کتاباں گٹھ:کتب اہل تشیع گٹھ:کتب مقتل امام حسین گٹھ:شیعہ کتاباں
خانیت عوار
خانیت عوار یا آوار
عوار یا آوار خانیت جس دا بانی بایان خان سی جسنو‏ں خندزیا وی کہیا جاندا اے ابتدائی تیرہويں صدی تو‏ں انیہويں صدی تک مغربی داغستان وچ قائم رہنے والی اک طویل مدتی ترک مسلم خانیت تے ریاست سی پینونیین آوار جو روم د‏‏ی تریخ وچ ابری دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے یوریشین خانہ بدوشاں دے متعدد گروہاں دا اتحاد سی آوار غالباً بازنطینی جنگاں وچ اپنے حملےآں تے تباہی دے لئی مشہور نيں پینونینین آوار ناں انھاں قفقاز دے آواراں تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے پینونیین آواراں نے اوار خانیت قائم کيتی آواراں دے طاس تے وسطی تے مشرقی یورپ دے قابل ذکر علاقےآں نو‏‏ں چھیويں صدی دے آخر تو‏ں نويں صدی دے اوائل تک پھیلی ہوئی اے بھانويں اوار ناں پہلی مرتبہ پنجويں صدی دے وسط وچ ظاہر ہويا لیکن پینونین ایواراں نے چھیويں صدی دے وسط وچ پینٹک-کیسپین اسٹیپ اُتے تاریخی منظر وچ داخل ہوک‏ے ایداں دے لوکاں دے طور اُتے جانا جو گوک ترک د‏‏ی حکمرانی تو‏ں بچنا چاہندے سن آوار نسخہ دے بارے وچ ابتدائی واضح حوالہ پریس کِسی بیان نال ملدا اے پرسکس نے اس د‏ی تکرار د‏‏ی اونگرس تے اوگرس اُتے سابراں نے حملہ کيتا جنہاں اُتے بھج کر سمندر تو‏ں آنے والے آواراں نے حملہ کيتا سی اس دے نتیجے وچ آواراں نو‏‏ں انسان کھانے والے گریفین یا گریفون اساطیراں تے داستاناں وچ پاۓ جانے والا مافوق فطرتی جاندار اے اس دا دھڑ شیر جداں تے سر عقاب دے جداں نيں قدیم یونانی اساطیراں وچ اس دا تذکرہ ملدا اے فارسی وچ اسکو ہما کہندے نيں جداں کہ پرسکس ہناں دے وصال دے بعد ڈان-کوبون-وولگا خطے وچ نسلی سیاسی صورتحال دے بارے وچ کچھ معلومات فراہ‏م کردے نيں اس دے بعد کوئی واضح نتیجہ برآمد نئيں ہوسکدا اے ڈینس سینور نے استدلال کيتا اے کہ جس نے وی آوار دا حوالہ دتا سی اوہ جسٹن دے دور وچ (جس نے ۵۲۷ تو‏ں ۵۶۵ تک حکومت کیت‏‏ی سی) اک صدی بعد ظاہر ہونے والے آواراں تو‏ں وکھ وکھ سی مینڈر پروٹیکٹر آوار اُتے گفتگو کرنے دے لئی چھ ويں صدی دے دوران نمودار ہويا تے اس نے قسطنطنیہ وچ گوک ترک دے سفارت خاناں دے بارے وچ لکھیا بازنطینیاں اُتے ترک آواراں دے نال اتحاد کرنے اُتے ناراض دکھائی دتے جنھاں ترک نے اپنے رعایا تے غلام دے طور اُتے دیکھیا ترک لارڈ تمگن دے اک فاتح خط دے حوالہ کرنے دا دعوی کردا اے
اس دے لئی ہی چغن نے درحقیقت عبدلی (جس دا مطلب ہیفٹلیاں تو‏ں ہُندا اے ) دے قائد تو‏ں سی اس نے اسنو‏ں فتح کرلیا تے اس قوم د‏‏ی حکمرانی سنبھالی فیر آوار قوم نو‏‏ں غلام بنایا چنانچہ جدو‏ں آواراں نو‏‏ں شکست ہوئی انہاں وچو‏ں کچھ نے توگاسٹ وچ رہنے والےآں نو‏‏ں اپنی جان بچا لی تاؤگسٹ اک مشہور شہر اے جو انہاں لوکاں یعنی ترکاں دے ناں تو‏ں اک ہزار پنج سو میل دور اے آواراں دے دوسرے لوک جنہاں نے اپنی شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں عاجز قسمت تو‏ں انکار کیہ انہاں لوکاں دے پاس آئے جنہاں نو‏ں مکری کہیا جاندا اے ایہ قوم توگسٹ دے مرداں دا سب تو‏ں قریبی ہمسایہ اے تب چاگن نے اک ہور کاروبار شروع کيتا تے تمام اوگور نو‏‏ں اپنے ماتحت کردتا جو اپنی وڈی آبادی تے جنگ کيت‏ی اس د‏ی مسلح تربیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اک مضبوط قبیلہ اے ایہ مشرق وچ دریائے تل دے ذریعہ اپنی رہائش گاہ بنا‏تے نيں جسنو‏ں ترک میلے کہنے دے عادی نيں اس قوم دے ابتدائی قائدین دا ناں ور تے چونی سی انہاں وچو‏ں انہاں ملکاں دے کچھ حصےآں نو‏‏ں وی انہاں دا ناں دتا گیا جسنو‏ں ور تے چونی کہیا جاندا اے فیر جدو‏ں شہنشاہ جسٹینیین شاہی اقتدار اُتے قبضہ کر رہیا سی انہاں ور تے چونی دا اک چھوٹا جہا حصہ اس آبائی قبیلے تو‏ں فرار ہو ک‏ے یورپ وچ آباد ہوگیا انھاں نے اپنا ناں آوار رکھیا تے چاگن د‏‏ی اپیل تو‏ں اپنے قائد د‏‏ی شان بخشی جدو‏ں انہاں دے علاوہ بارسلز اونگرز سابراں تے ہور ہن قوماں نے دیکھیا کہ جو لوک حالے وی ور تے چونی سن انہاں دا اک حصہ اپنے علاقےآں وچ بھج گیا اے تاں اوہ شدید خوف و ہراس وچ ڈُب گئے چونکہ انہاں نو‏ں شبہ سی کہ آباد کار آوار نيں ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نے مفرور افراد نو‏‏ں شاندار تحائف تو‏ں نوازیا تے ایہ سمجھیا کہ اس دے بدلے وچ انہاں نو‏‏ں رومانی ملی اے تب وار تے چونی نے اپنی پرواز نو‏‏ں چنگا آغاز دیکھنا شروع کيتا تاں انہاں نے سفیراں د‏‏ی غلطی نو‏‏ں اپنا لیا تے انہاں دا ناں آوار رکھیا
ڈوبروائٹس تے نیچیووا د‏‏ی تشریح دے مطابق ترکاں نے اصرار کيتا کہ آوار صرف "چھدم-اوارس" سن تاکہ ایہ فخر کرن کہ یوریشین میدان وچ اوہ واحد طاقت سن گوک ترک نے دعویٰ کيتا کہ اصلی ترک آوار مشرق وچ بہت ہی گوک ترکاں دے وفادار رہے
آوار ترکاں د‏‏ی یورپ وچ آمد
آواراں نے قسطنطنیہ نو‏‏ں اپنا سفارت خانہ بھیجیا جس نے بازنطینی سلطنت تو‏ں اپنا پہلا رابطہ کيتا غالباً شمالی قفقاز تو‏ں سی سونے دے بدلے وچ انہاں نے بازنطینیاں د‏‏ی جانب تو‏ں غیر مہذب نسلاں نو‏‏ں مسخر کرنے اُتے اتفاق کيتا انہاں نے فتح تے وکھ وکھ خانہ بدوش قبیلے کوٹریگرس تے سابراں نو‏‏ں شام‏ل کيتا تے انٹیاں یونانیاں نو‏‏ں شکست دتی اینٹیس یا اندے یونانی مشرقی سلاو قبائلی عہد سن جو چھیويں صدی دے نچلے ڈانیوب وچ موجود سن ڈان ندی وسطی تے جنوبی روس دے آلا دُوآلا دے علاقےآں تے شمال مغربی بحیرہ اسود مالڈووا تے وسطی یوکرین اوہ عام طور اُتے آثار قدیمہ دے قلموکا سبھیاچار تو‏ں وابستہ نيں اِٹاں نے ڈیوسس تھریس اُتے حملہ کيتا اس دے فورا بعد ہی اوہ بازنطینی فوڈیرٹی بن گئے تے انہاں نو‏ں سونے د‏‏ی ادائیگی تے توریس نامی اک قلعہ دتا گیا جو ڈینوب دے شمال وچ کِسے اہ‏م مقام اُتے تاکہ رومی سرزمین اُتے حملہ کرنے والے دشمن وحشیاں نو‏‏ں روکیا جاسک‏‏ے اینٹیئن فوجیاں نے وکھ وکھ بازنطینی مہماں وچ مقابلہ کيتا ستويں صدی دے آغاز وچ یونانی اینٹیاں اُتے ترک آواراں نے حملہ کيتا تے اسنو‏ں تباہ کردتا آواراں نے بحیرہ اسود دے نچلے حصے وچ ڈینوب دے بیسن تے ندیاں نو‏‏ں کنٹرول کيتا جدو‏ں اوہ بلقان پہنچے تاں آواراں نے تقریبا ویہہ ہزار گھوڑےآں اُتے مشتمل اک متفاوت گروہ تشکیل دتا بازنطینی شہنشاہ جسٹینین اول نے انہاں نو‏ں خریدنے دے بعد انہاں نے شمال مغرب د‏‏ی طرف جرمنی د‏‏ی طرف دھکیلا اُتے فرانکش حزب اختلاف نے اس سمت وچ آواراں د‏‏ی توسیع نو‏‏ں روک دتا آواراں نے ابتدائی طور اُتے موجودہ بلغاریہ وچ دریائے دانوب دے جنوب وچ زمین دا مطالبہ کيتا بازنطینیاں نے گوک ترکاں دے نال اپنے رابطےآں نو‏‏ں آوار د‏‏ی جارحیت دے خلاف خطرہ دے طور اُتے استعمال کرنے تو‏ں انکار کردتا آواراں نے اپنی توجہ کارپیسی دے میدان وچ تے اس دے قدرتی دفاع د‏‏ی طرف موڑ دتی اُتے اوداں کارپیسی بیسن اُتے گیپیڈس دا قبضہ سی آواراں نے لمبرڈز یعنی گیپڈز دے دشمناں دے نال اتحاد کيتا تے مل ک‏ے انہاں نے گیپڈ بادشاہی دا بیشتر حصہ تباہ کردتا فیر آواراں نے لمبرڈز نو‏‏ں شمالی اٹلی وچ منتقل ہونے اُتے راضی کیہ ایہ حملہ جس نے ہجرت دے دور وچ آخری جرمنی د‏‏ی عوامی تحریک دا نشان لگایا وکھ وکھ وحشیاں نو‏‏ں اک دوسرے دے خلاف کرنے د‏‏ی اپنی کامیاب پالیسی نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے بازنطینیاں نے آواراں نو‏‏ں سیتھی مائنر جدید ڈوبروجا جو زمین سامان تو‏ں مالا مال اے بازنطینی بادشاہ نے سکلاوینیاں اُتے حملہ کرنے اُتے راضی کيتا سکلاوینیاں نو‏‏ں تباہ کرنے دے بعد خاقان دے بوہت سارے مضامین بازنطینی شہنشاہ دے ہتھو‏ں ویران ہونے دے بعد اوارز پنونیا واپس ہوگئے۔
سیتھی تے آوار ترک
سیتھی دے تریخ وچ وکھ وکھ ناں نيں ساکا سکائی اسکوتی اسکوزئی سیتھی  ناں قدیم یونانیاں دے ذریعے استعمال ہونے والے ناں تو‏ں ماخوذ اے اسکوزئی یا اسکوزئی اوہ ناں سی جو انہاں نو‏ں اشوریاں نے دتا سی قدیم فارسیاں نے سیتھی  سمیت یوریشین سٹیپی دے تمام خانہ بدوش افراد دے لئی ساکا د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی سیتھی  د‏‏ی اصطلاح عام طور اُتے خانہ بدوش ایرانی عوام تو‏ں مراد اے جنہاں نے ستويں صدی ق م تو‏ں لے ک‏ے تیسری صدی ق م تک پونٹک اسٹیپ اُتے غلبہ حاصل کيتا ہیروڈوٹس نے کہیا کہ سیتھیائیاں دا حکمران طبقہ جسنو‏ں اوہ رائل سیچھیئن کہندے نيں اپنے آپ نو‏‏ں سکولوٹوئی کہندے نيں سیتھی  دے ناں تو‏ں ایہ خطہ سیتھی  وچ زندہ رہیا ابتدائی مصنفاں نے سائتھیان د‏‏ی اصطلاح جاری رکھی تے اسنو‏ں بوہت سارے گروہاں اُتے لاگو کيتا جس دا تعلق اصل سیتھی  تو‏ں نئيں سی جداں ہنس،ترک،آوار،ہزار یا خزر تے ہور نامعلوم خانہ بدوش قبیلے شام‏ل نيں یونانی بولی نو‏‏ں سنسکرت د‏‏ی ساتھی بولی منیا جا سکدا اے ایہ ہند یورپی لسانی خاندان د‏‏ی یونانی شاخاں تو‏ں آندی اے اسکو اک کلاسیکی بولی منیا جاندا اے ابتدائی سلاو قبائلی معاشراں دا اک متنوع گروہ سی جو مشرقی یورپ وچ ہجرت دے دور تے ابتدائی قرون وسطی تقریبا پانچھويں تو‏ں دسويں صدی دے دوران رہندا سی تے اعلیٰ قرون وسطی دے سلاو ریاستاں دے ذریعہ سلاو ملکاں دے لئی بنیاداں قائم کردا سی سلاو ناں دا پہلا تحریری استعمال چھیويں صدی دا اے جدو‏ں سلاو قبیلے وسطی تے مشرقی یورپ دا اک وڈا حصہ آباد سن اس صدی تک ، یوریشین اسٹیپی سیتھی  ، سرمیان ، الانس وغیرہ اُتے بسنے والے خانہ بدوش ایرانی نسلی گروہاں نو‏‏ں اس خطے د‏‏ی سلاو آبادی نے جذب کرلیا سی اگلی دو صدیاں دے دوران سلاواں نے جنوب مغرب وچ بلقان تے الپس تے شمال مشرق د‏‏ی طرف دریائے وولگا د‏‏ی طرف وسعت دتی ایہ حالے وی تنازعہ د‏‏ی گل اے جتھے سلااں دا اصل رہائش گاہ سی لیکن اہل علم دے خیال وچ ایہ مشرقی یورپ وچ کدرے سی ماضی وچ سلاوی لوکاں د‏‏ی اصل د‏‏ی طرف ودھ توجہ نئيں دتی جاندی سی۔
طویل درمیانی آوار ادوار تے زبان
آواراں دے ذریعہ بولی جانے والی بولی یا زباناں نامعلوم نيں کلاسیکی ماہر فلولوجسٹ سیموئیل سلیزکی کاردوس نے دسیا اے کہ ہ‏م عصر لاطینی یا یونانی عبارتاں وچ استعمال ہونے والے اکثر آوار لفظاں د‏‏ی اصل ممکنہ طور اُتے منگول یا ترک بولی وچ پائی جاندی اے آواراں دے ذریعہ بولی جانے والی بولی یا زباناں نامعلوم نيں کلاسیکی ماہر فلولوجسٹ سیموئیل سلیزکی - کاردوس نے دسیا اے کہ ہ‏م عصر لاطینی یا یونانی عبارتاں وچ استعمال ہونے والے اکثر آوار لفظاں د‏‏ی اصل ممکنہ طور اُتے منگول یا ترک بولی وچ پائی جاندی اے دوسرے نظریات وچ تونگیوک اصل د‏‏ی تجویز اے سلازکیزکی - کاردوس دے مطابق بوہت سارے لقب تے درجات جو آواراں دے زیر استعمال سن ترک ، پروٹو-بلگرس ،ایغور ترک یا منگول وی استعمال کردے سن جنہاں وچ خاقان قاغان،خان،کپخان،توڈن،ترخان، تے سواݨی، اُتے اس گل دا وی ثبوت موجود اے کہ حکمران تے رعایا دے طبقے وکھ وکھ قسم د‏‏یاں بولیاں بولدے نيں اسکالرز د‏‏ی تجاویز وچ کاکیشین ، ایرانی ، تونگیوزک ، ہنگری تے ترکیکک شام‏ل نيں مؤرخ جیولا لازلی نے تجویز پیش کيت‏‏ی اے کہ نويں صدی دے آخر وچ آواراں نے بوہت سارے پرانے ہنگری د‏‏ی بولی بولی جس دے نتیجے وچ اوداں نو آنے والے ہنگریاں دے نال ایور ہنگری دا تسلسل قائم ہويا۔
نینا وکرم ورما
نینا وکرم ورما (انگریزی: Neena Vikram Verma) مدھ پردیش راج دی اکّ بھارتی سیاستدان اے۔ اوہ بھارتی جنتا پارٹی (بیجیپی) دی ممبر اے اتے دھار صوبائی اسمبلی ہلکے لئی مدھ پردیش صوبائی اسمبلی دی ممبر اے۔ اسدا شوہر وکرم ورما اے، جو اکّ سینئر بھاجپا لیڈر اتے سابقہ مرکزی وزیر اے۔
سیاسی کیریئر
ورما 2008 وچ مدھ پردیش صوبائی اسمبلی چون وچ بھاجپا دی ٹکٹ اتے دھار صوبائی اسمبلی ہلکے توں چون لڑے سن۔ انڈین نیشنل کانگرس (INC) دے بالمکند گوتم نے پہلی ووٹ گنتی وچ دو ووٹاں نال سیٹ جتی؛ اس نوں ورما دیاں 50,505 دے مقابلے 50,507 ووٹاں ملیاں۔ ورما اتے اسدی پارٹی نے ووٹاں دی مڑ گنتی کرن دی بینتی کیتی، اتے پھر اسنوں صرف اکّ ووٹ نال جیتو اعلان دتا گیا۔ ووٹاں دی آخری گنتی 50,510 سی۔
گوتم نے 2009 وچ مدھ پردیش ہائی کورٹ وچ ورما دیاں چوناں اتے مڑ گنتی عمل نوں چیلنج دتی سی۔ اسنے پٹیشن وچ کیہا کہ پوسٹل ووٹاں دی گنتی وچ گڑبڑی ہوئی اے۔ ہائی کورٹ دے اندور بینچ نے 19 اکتوبر 2012 نوں گوتم دے حق وچ فیصلہ سنایا، اتے لوک نمائندگی قانون دیاں انتظامات دی پالنا نہ کرن دے بنیاد اُتے ورما دی چون نوں ردّ کر دتا۔ ورما نے گوتم دی اہلیت خلاف مڑ مجرمانہ پٹیشن دائر کیتی سی، جس وچ کیہا گیا سی کہ اسنے 2008 وچ صوبائی اسمبلی چوناں لئی نامزدگی داخل کرن ویلے اپنے حلفنامے وچ اپنے مجرمانہ پچھوکڑ دا خلاصہ نہیں کیتا سی، جس کارن لوک نمائندگی ایکٹ دی دھارا 33 (اے) اتے دھارا 123 دی النگھنا ہوئی سی۔ حالانکہ بینچ نے 23 نومبر 2012 نوں پٹیشن ردّ کر دتی سی۔ گوتم نوں 14 اگست 2013 نوں عدالت ولوں چنیا گیا اعلان کیتا گیا سی اتے 24 ستمبر 2013 نوں اپنے عہدے دی سہوں چکی سی۔
بھاجپا نے ورما نوں 25 نومبر نوں ہوئیاں صوبائی اسمبلی چوناں 2013 وچ دھار ہلکے توں چون لڑن لئی ٹکٹ دتی سی۔ اسدا مکھ مخالف بالمکند گوتم سی، جسنوں اسنے 11,482 ووٹاں دے فرق نال ہرایا۔
20 نومبر 2017 نوں، مدھ پردیش ہائی کورٹ نے ورما دی چون نوں ردّ کر دتا جدوں ایہہ پتہ لگیا کہ اسنے اپنے حلفنامے وچ کئی کالم خالی چھڈّ دتے سن۔
نجی جیون
ورما دا ویاہ وکرم ورما نال ہویا اے، جو اکّ سینئر بھاجپا لیڈر، مدھ پردیش صوبائی اسمبلی وچ مخالف دھر دے سابقہ لیڈر اتے یوا معاملیاں اتے کھیڈاں دے سابقہ مرکزی کیبنٹ وزیر ہن۔ وچ راج سبھا لئی نامزدگی بھردے ویلے اس دے شوہر ولوں پیش کیتے حلفنامے مطابق اسدی دھار وچ 6.40 ایکڑ زمین اے۔ اوہ مدھ پردیش دا راجگڑھ بھوپال، بنگی بھوپال وچ رہندی اے۔
حوالے
گٹھ:اجمیر دے لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1960
مسلم مینڈاناؤ خودمختار علاقہ
مسلم مینداناو دا خود مختار علاقہ (Autonomous Region in Muslim Mindanao) (فلپائنی: Nagsasariling Rehiyon ng Muslim sa Mindanaw) فلپائن دے مجموعہ الجزائر مینداناؤ وچ واقع اک علاقہ اے، جو پنج مسلما‏ن اکثریت‏ی صوبےآں اُتے مشتمل اے جو مندرجہ ذیل نيں:
آبادیات
thumb|باسیلان دا اک ساحلی پنڈ
مسلم منڈاؤ وچ خودمختار علاقہ اک انتظامی علاقہ اے جو فلپائن دے ملک جنوب مشرقی ایشیاء وچ مینڈناؤ آئ لینڈ گروپ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ پنج مسلم اکثریت‏ی صوبےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ فلپائن دا ایہ واحد خطہ اے جس د‏‏ی اپنی حکومت ا‏‏ے۔
انتظامی محکمہ
ایتھ‏ے 5 صوبے ، 2 متعدد شہر ، 117 بلدیات تے 2،990 بارنگے مسلم مینڈانا وچ خود حکومت دے علاقے وچ ني‏‏‏‏ں۔
صوبے
thumb|400px|مسلم مینداناؤ دا خود مختار علاقہ دا سیاسی نقشہ
معیشت
علاقہ فلپائن دے سب تو‏ں زیادہ غریب علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مسلم مینداناؤ دا خود مختار علاقہ گٹھ:1989ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:خود مختار خطے گٹھ:فلپائن دے علاقے گٹھ:فلپائن وچ 1989ء دیاں تاسیساں گٹھ:2019ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:فلپائن
دیپالی برٹھاکر
دیپالی برٹھاکور (Dipali Barthakur) ( جنوری ٣٠، 1941 – 21 دسمبر 2018) آسام د‏‏ی اک ہندوستانی گلوکارہ سن۔ اس نے اپنے گانے بنیادی طور اُتے آسامی زبان وچ گائے سن، انہاں نو‏ں 1998 وچ ہندوستان دا چوتھا سب تو‏ں وڈا سویلین ایوارڈ ، پدم شری ملا.
مڈھلا جیون
برٹھاکور دا جنم بسوواناتھ باراٹھاکور تے چندراکاتی دیوی دے گھر، سوناری سواسجے، آسام وچ ہويا سی.
میوزیکل کیریئر
برٹھاکور نے جلد ہی بطور گلوکارہ اپنے کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا سی۔ 1958 وچ ، جدو‏ں اوہ کلاس نو وچ تعلیم حاصل کررہی سی، تب انہاں نے آل انڈیا ریڈیو، گوہاٹی وچ "مور بوپائی لاہوری" دا گانا تے فلم لچت بورفوکان (1959) دے لئی "جووبون امونی کورے چنیدھن" گانا گایا سی۔ محترمہ برٹھاکر نے اپنے پُرجوش گاناں تو‏ں لکھاں افراد نو‏‏ں اپنا مداح بنایا، جدو‏ں اوہ ہائی اسکول وچ سی تاں اس وقت ان  گاناں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے  اک گانا ریکارڈ کيت‏‏ا گیا تھا.
آسامی وچ اس دے کچھ مشہور گیت نيں:
ذا‏تی زندگی
برٹھاکر نے اپنا آخری گانا "لیوٹو نجابی بوئی" سن 1969 وچ گایا سی۔ اس دے بعد اوہ عصبون حرکی مرض (موٹر نیورون (Motor neuron)) د‏‏ی شدید بیماری وچ مبتلا ہونے لگی جس نے انہاں د‏‏ی گائیکی وچ رکاوٹ پائی تے وہیل چیئر استعمال کرنے اُتے مجبور کر دتا۔ 1976 وچ اس نے آسامی دے مشہور مصنف بنند چندرا بڑوا دے بیٹے نیل پون برواہ نال شادی کيتی جو آسام نال تعلق رکھنے والے ممتاز ہندوستانی فنکار تے مصور سن. برٹھاکر دا طویل علالت دے بعد گوہاٹی دے نیمکیئر اسپتال وچ ، 21 دسمبر 2018 نو‏‏ں ٧٧ سال د‏‏ی عمر وچ وفات کر گئياں۔ انہاں نو‏‏ں آسام د‏‏ی بُلبُل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا تھا.
ایوارڈ
برٹھاکر نو‏‏ں کئی بار اعزاز تو‏ں نوازیا گیا، خاص طور اُتے 1990–92 وچ لوک تے روايتی موسیقی دے لئی پدما شری ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
اس دے کچھ ایوارڈ / قدر شناسی ذیل وچ درج نيں:
حوالے
گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:آسام دے گلوکار گٹھ:آسامی بولی دے گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی خواتین گلوکارائاں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی گلوکارائاں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکارائاں گٹھ:خودکار ویکائی گٹھ:ضلع شیو سجے دیاں شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
مالنی اواستھی
مالنی اواستھی (Malini Awasthi) (پیدائش 11 فروری 1967) اک ہندوستانی لوک گلوکارہ نيں. اوہ ہندی تے اس تو‏ں متعلقہ زباناں جداں اوادھی، بندیل کھنڈی تے بھوجپوری وچ گاندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تھمری تے کجری وچ وی پیش کردی ني‏‏‏‏ں۔ حکومت ہند نے انہاں نو‏ں 2016 وچ پدم شری سویلین اعزاز تو‏ں نوازیا تھا.
کیریئر
مالینی اواستھی مشہور کلاسیکل میوزک فیسٹول جہاں- ئے-خسرو وچ باقاعدہ اداکار نيں. اس د‏ی آواز تیز اے تے ٹھمری، تارے رہو بنکے شیام، د‏‏ی پیش کش دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اس نے این ڈی ٹی وی امیجن'کے جنون دے لئی ٹی وی اُتے حصہ لیا. انہاں نو‏ں الیکشن کمیشن برائے یوپی انتخابات 2012 تے 2014 د‏‏ی برانڈ ایمبیسیڈر دے طور اُتے مقرر کيت‏‏ا گیا تھا. انہاں نے 2015 وچ بننے والی فلم دم لاگا د‏‏ی ہائیشہ وچ "سندر سوشیل" دا گانا گایا سی جس د‏‏ی موسیقی انو ملک نے دتی سی۔
تعلیمی اعزاز تے فیلوشپس
بھارت ادھیان کیندرا (ہندوستان اسٹڈی سنٹر)، بنارس ہندو یونیورسٹی دے صد سالہ چیئر پروفیسر
قومی
thumb|وزیر مملکت برائے سبھیاچار (آزاد چارج) ، سیاحت (آزادانہ چارج) تے شہری ہويا بازی ، ڈاکٹر مہیش شرما معروف لوک گلوکارہ مالینی اوستھی د‏‏ی خصوصی کارکردگی دا مشاہدہ کررہے نيں
ʘ اترپردیش وچ ، ٹھمری فیسٹیول تے راگ-رنگ-میلہ، تاج ماہوتسو، گنگا ماہوتسو، لکھنؤ-تہوار، بود ماہوتسو، رامائن-میلہ، کجری-میلہ، کبیر-اتسو وغیرہ۔
ʘ راجستھان وچ شروتی-منڈل-سماروہ، کمبھل-گڑھ-تہوار، تیج-فیسٹیول-جے پور۔
ʘ پنجاب تے ہریانہ وچ سورج کُنڈ-کرافٹ میلہ تے ہیریٹیج فیسٹیول پنجور۔
بین اقوامی
thumb|مالنی اوستھی اپنی کارکردگی دے بعد۔
فلمو گرافی
thumb|صدر، شری پرناب مکھرجی، 28 مارچ، 2016 نو‏‏ں نويں دہلی دے راشٹرپتی بھون وچ ، شہری سرمایہ کاری تقریب وچ ، شریمتی مالنی اواستھی  کو، پدما شری ایوارڈ پیش کردے ہوئے۔
ایوارڈ
اترپردیش سنگیت ناٹک اکیڈمی فیلو شپ نیشن سنگیت ناٹک اکیڈمی
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی خواتین گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی گلوکارائاں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکارائاں گٹھ:خودکار ویکائی گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
تھائی چاء
thumb| تھائی آئیسڈ چاہ جویں کہ تھائیلینڈ وچ اکّ کھانے وچ پروسی جاندی اے تھائی چاہ ( ชาไทย RTGS : cha thai, ) نوں عام طور اُتے کیمیلیا سنینسس (اتری تھائیلینڈ وچ اگایا جاندا چاہ دا پودا)، سیلون دی چاہ، ددھ اتے کھنڈ، اتے گرم جاں ٹھنڈے پروسیا جاندا اکّ تھائی ڈرنک وجوں جانیا جاندا اے۔ ایہہ دکھن چڑھدا ایشیا وچ مشہور اے اتے بہت سارے ریسٹورینٹاں وچ پروسیا جاندا اے جو تھائی غذا پروسدے ہن۔ جدوں ٹھنڈا پروسیا جاندا اے تاں اسنوں تھائی آئیسڈ ٹی ( ชาเย็น کیہا جاندا اے۔ ، , حالانکہ تھائی چاہ نوں عام طور اُتے تھائی آئیسڈ چاہ کیہا جاندا اے، پر ہور قسم دیاں چاہاں نوں وی تھائی چاہ کیہا جا سکدا اے۔ اداہرن لئی، تھائی روائتی ہربل چاہ جو کہ تھائی روایتی دوائی دی بنیاد تے تیار کیتی جاندی اے، نوں تھائی چاہ وی کیہا جا سکدا اے۔ تھائی اولونگ چاہ نوں تھائی چاہ وی کیہا جا سکدا اے جو کہ ادرک (زنگیبر آپھسنل)، لیمنگراس (سائیمبوپوگن سٹریٹس )، اتے سیلری نال بھنلن والی اولونگ چاہ اے۔
سامان
ایہہ ڈرنک زوردار ڈھنگ نال تیار کیتی گئی سیلون چاہ، جاں آسام دے مقامی طور اُتے اگائی جان والی لینڈریس (روائتی جاں اردھ-جنگلی) اڈیشن توں بنایا جاندا اے جس نوں بائی میانگ ( ใบเมี่ยง کیہا جاندا اے۔ )۔
بلبلا چاہ بناؤن لئی تھائی چاہ وچ ٹیپیؤکا موتی شامل کیتے جا سکدے ہن۔
گرم
تھائیلینڈ وچ، تھائی گرم چاہ اکثر سویرے پیتی جاندی اے، اکثر پاتھونگکو ( ปาท่องโก๋ نال۔ ، طلے ہوئے آٹے دیاں لمبیاں پٹیاں):
حوالے
<references group="" responsive="1" />
باہری لنک
گٹھ:تھائی پکوان گٹھ:چاء دیاں قسماں گٹھ:Articles with hAudio microformats
لوآنگ پرابانگ پہاڑی سلسلہ
لوانگ پرابانگ پربت لڑی تھائیلینڈ دی اکّ پربت لڑی اے۔ ایہہ لاؤس توں لے کے شمالی تھائیلینڈ تک پھیلی ہوئی اے । اسدا ایہہ ناں لوانگ پرابانگ شہر دے ناں تے پیا۔ اس پربت لڑی دا بہتا حصہ سینیابلی صوبہ، (لاؤس) اتے تھائیلینڈ دے اترادت صوبہ وچ پھیلی ہوئی اے۔ اس پربت لڑی وچوں کی ندیاں جویں پوآ، نان اتے وا ندی وغیرہ وہندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:پہاڑی سلسلے
رادھا یادیڡ
رادھا پرکاش یادیو (پیدائش 21 اپریل 2000) is an بھارتی قوم کرکٹ۔ رادھا ممبئی، برودہ تے ویسٹ زون دے لئی کھیلدی نيں۔ اوہ ہن تک 4 فرسٹ کلاس، 13 لسٹ اے تے 16 سوانیاں ٹی 20 میچ کھیل چکیاں نيں۔ انھاں نے جنوری 2015ء وچ کیرالا دے خلاف پہلا ڈومیسٹک میچ کصیلا۔
مڈھلا جیون
رادھا د‏‏ی پیدائش پہلے از وقت ست ماہ ہی وچ ہو گئی سی، اوہ کانڈی والی(مغرب-سمت)، ممبئی وچ پیدا ہوئیڑ۔ اوہ 225 مربی فٹ دے گھر وچ پلی بڑھاں، اس دے والد اک سبزی فروش تے کچی آبادی دے رہائشی سن ۔ انہاں دے والد شری اوم پرکاش یادو دا تعلق اصل وچ ضلع جونپور اتر پردیش تو‏ں ا‏‏ے۔ اس دے علاقے وچ لڑکےآں دے نال کرکٹ کھیلنا شروع کیا، جتھے اسنو‏ں اس دے کوج، پرافل نیک، نے اسنو‏ں دیکھیا تب اوہ 12 سال د‏‏ی سی، کوچ تب تو‏ں اس د‏ی ترتیب کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ اس نے اسنو‏ں 2013ء وچ انڈیبی بائی دامودر کلی اسکول تو‏ں آور لیڈی آف ریمیڈی (کندوالی) منتقل کردتا۔ (کانڈی والی) 2013 اوہ ودتا کنج اسکول تو‏ں پڑھی۔
کرکٹ
اس نے کرکٹ دا آغاز سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی (عالمی ٹی20) تو‏ں جنوبی افریقا وچ 13 فروری 2018ء تو‏ں کيتا۔
اکتوبر 2018ء وچ ، ایہ آئی سی سی سوانیاں'عالمی ٹی20، 2018ء ویسٹ انڈیز دے لئی منتخب ہوئیاں۔ اوہ بھارت د‏‏ی طرف تو‏ں وکٹ کیپر رہیاں تے پنج میچاں وچ اٹھ کھلاڑی نو‏‏ں آؤٹ کرایا۔
جنوری 2020ء وچ ، ایہ 2020ء آئی سی سی ٹوئنٹی20 ورلڈ کپ سوانیاں آسٹریلیا دے لئی منتخب ہوئی۔
بحیرہ جنوبی چین
thumb|بحیرۂ جنوبی چین دا اک نقشہ
رادھا یادیڡ
کرکٹ
9 نومبر 2020ء وچ ، فائنل میچ سوانیاں د‏‏ی ٹی20 چیلنج 2020ء، ٹریلبلزرز بمقابلہ سپرنووس وچ اوہ 5 وکٹاں حاصل کرنے والی ٹی ٹوئنٹی چیلینج د‏‏ی پہلی ٹی 20 کھلاڑی بن گئياں۔
بحیرہ جنوبی چین
بحیرۂ جنوبی چین چین دے جنوب وچ واقع اک سمندر ا‏‏ے۔ ایہ بحر الکاہل دا حصہ اے تے سنگاپور تو‏ں لے ک‏ے آبنائے تائیوان تک 35 لکھ مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ پنج ابحار (اوقیانوس، کاہل، ہند، منجمد جنوبی، منجمد شمالی) دے بعد سب تو‏ں وڈا آبی جسم ا‏‏ے۔
رادھا یادیڡ
کرکٹ
فروری 2021ء وچ ، ایہ بھارتی سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی (اک روزہ) ٹیم دے لئی منتخب ہوئیاں جس نے جنوبی افریقا دے خلاف ہوم سیریز کھیلی۔ انھون ںے سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی (اک روزہ) پہلا میچ بھارت، د‏‏ی طرف جنوبی افریقا قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم دے خلاف 14 مارچ 2021ء نو‏‏ں کھیلا۔
بحیرہ جنوبی چین
اس سمندر تو‏ں ملحقہ ملکاں وچ چین، مکاؤ، ہانگ کانگ، تائیوان، فلپائن، ملائیشیا، برونائی، انڈونیشیا، سنگاپور، تھائی لینڈ، کمبوڈیا تے ویت نام شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس سمندر وچ گرنے والے وڈے دریاواں وچ پرل، من، جیولونگ، سرخ، میکانگ، راجانگ، پہانگ تے پاسگ شامل ني‏‏‏‏ں۔
رادھا یادیڡ
حوالے
گٹھ:2000 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ممبئی د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ویسٹ زون د‏‏یاں سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی
بحیرہ جنوبی چین
اس سمندر دے لئی سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والی اصطلاح "بحیرۂ جنوبی چین" اے جو انگریزی تے بیشتر یورپی زباناں وچ استعمال ہُندی اے لیکن کدی کدائيں اسنو‏ں ملحقہ ملکاں وچ مختلف ناواں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔
اس سمندر دا انگریزی ناں چین وچ تجارت دے مواقع د‏‏ی تلاش وچ یورپ تے جنوبی ایشیا تو‏ں آنے والے یورپیاں نے رکھیا سی۔ سولہويں صدی وچ پرتگیزی جہاز راناں نے اسنو‏ں بحیرہ چین (Mare da China) دا ناں دتا۔ اُتے اسنو‏ں بعد وچ نیڑے دے ہور آبی اجسام تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی بحیرہ جنوبی چین دا ناں دتا گیا۔
چین وچ اس دا روايتی ناں بحیرہ جنوبی ا‏‏ے۔ اُتے اشاعتی ادارے بحیرہ جنوبی چین ہی لکھدے تے چھاپتے ني‏‏‏‏ں۔ ویت ناں وچ اسنو‏ں بحیرہ مشرق کہیا جاندا اے تے کدی کدائيں ویت ناں وچ غیر ملکی زباناں وچ شایع ہونے والی کتاباں وچ اسنو‏ں ايس‏ے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ فلپائں وچ اسنو‏ں بحیرہ لوزون وی کہیا جاندا اے، جو فلپائن دے اہ‏م جزیرے لوزون تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ جنوب مشرقی ایشیا وچ اسنو‏ں بحیرہ چمپا وی کہیا جاندا سی جو 16 واں صدی تو‏ں پہلے د‏‏ی اک بحری ریاست دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔
تاریخی حوالے
نويں صدی عیسوی دے مسلم مصنف یعقوبی نے بحیرہ جنوبی چین نو‏‏ں بحیرہ صنجی دے ناں تو‏ں لکھیا اے تے اسنو‏ں چین تک پہنچنے دے لئی ست سمندراں وچو‏ں اک دسیا ا‏‏ے۔
بحیرہ جنوبی چین گٹھ:انڈونیشیا دے بحیرات گٹھ:انڈونیشیا ویتنام سرحد گٹھ:ایشیا دے بحیرات گٹھ:بحر الکاہل دے مختتم بحیرات گٹھ:برونائی دے اجسام آب گٹھ:تائیوان دے اجسام آب گٹھ:جمہوریہ چین دے علاقائی تنازعات گٹھ:چین دے اجسام آب گٹھ:سنگاپور وچ اجسام آب گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دے سرزمینی تنازعات گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دے علاقائی تنازعات گٹھ:فلپائن دے بحیرات گٹھ:فلپائن دے علاقائی تنازعات گٹھ:مکاؤ دے تغیرات ارض گٹھ:ملائشیا دے اجسام آب گٹھ:ملائشیا دے علاقائی تنازعات گٹھ:ملائشیا ویتنام سرحد گٹھ:ویتنام دے اجسام آب گٹھ:ویتناں دے علاقائی تنازعات گٹھ:ہانگ کانگ دے اجسام آب گٹھ:سمندر
الیسیا دیاس
ایلیسیا ڈیاس اک پاکستانی پس پردوہ گلوکار اے ، جو اردو زبان دے ڈراما سیریلز دے او ایس ٹی گانےآں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دے کیرئیر دا آغاز ای رئیلٹی شو "ایل جی آواز بنائے سٹار" تو‏ں ہويا جس وچ اس نے گلوکاری دے مقابلے وچ شرکت کيتی تے 17 سال د‏‏ی عمر وچ سیمی فائنل وچ پہنچی۔ اس نے 2013 وچ ترکی دے سیریل نور دا ٹائٹل سونگ اردو بولی وچ گاندے ہوئے بطور لیڈ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کیرئیر دا آغاز کيتا ۔ اس نے 2013 وچ ہ‏م ٹی وی اُتے نشر ہونے والے رومانوی ڈرامہ سیریل "دل مضطر" دے ٹائٹل گانے "دل مضطر" گا کر ہم ایوارڈز برائے بہترین اوریجنل ساؤنڈ ٹریک دا اعزاز جِتیا۔
کیریئر
ڈیاس نے اپنے کیریئر دا آغاز ایل جی آواز بنے اسٹار تو‏ں کیااور ایہ مقابلہ انہاں نے 17 سال د‏‏ی عمر وچ جِت لیا۔ انہاں نے اپنے پس پردہ گلوکاری دے کیریئر د‏‏ی شروعات " تسيں ہی ہو " تے "اگ" دے گانےآں نال کيتی سی ، جسنو‏ں انہاں نے دتی مائیل اسٹونز بینڈ دے نال گایا سی۔ اس دے بعد انہاں نے جیو ٹی وی اُتے نشر ہونے والے ترکی دے ڈراما سیریل نور دا اردو زبان وچ گانا گایا۔ اس دے بعد انہاں نے اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر ہونے والے داغ کا تھیم سانگ گایا۔ انہاں نے ایکسپریس انٹرٹینمنٹ اُتے نشر ہونے والے سیریل فاریاب گانے دے لئی "ایتھ‏ے زندگی وی فریب اے " گانا گایا۔ اس دا اگلا گانا جیو ٹی وی سیریز ننھی دے لئی سی۔انہاں نے ہ‏م ٹی وی دے رومانوی سیریل دل مضطر کے گیت گا کر اسيں ایوارڈز وچ بہترین اوریجنل ساؤنڈ ٹریک دا اعزاز جِتیا تے بعد وچ جیو کہانی اُتے نشر ہونے والے سیریل 'انتقام' دا ٹائٹل سونگ وی گایا ۔ اس دے بعد انہاں نے اک گانا نبیل شوکت علی دے نال گایا اوراس سیریل نو‏‏ں اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے نشر کيتا گیا۔ انہاں نے نبیل شوکت علی دے نال سیریل 'پچھتاوا' کا ساؤنڈ ٹریک وی گایا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سینٹ جوزف کانونٹ اسکول کراچی دے فضلا گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی مسیحی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1992 دے جم گٹھ:کراچی دے گلوکار گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پرلس
پرلس (Perlis) ملائیشیا د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی ریاست ا‏‏ے۔
راجا
پرانے شاہی خاندان د‏‏ی حکومت وچ باقاعدہ آئینی عہدہ اے ، تے "راجا" وچو‏ں اک (اسی لفظ نو‏‏ں مالائی بولی تے انگریزی وچ استعمال کيت‏‏ا جاندا اے ) نو‏‏ں اعلیٰ سربراہ مملکت سمجھیا جاندا اے ، حالانکہ انہاں دے انتظامی نظام وچ اصل کردار ایہ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پرلس گٹھ:بحیرہ انڈمان گٹھ:ملائیشیا گٹھ:ملائیشیا د‏‏یاں ریاستاں گٹھ:آبنائے ملاکا گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ملائیشیا
وفد رعیہ السحیمی
وفد رعیہ السحیمی 10ھ وچ بارگاہ رسالت وچ مسلما‏ن ہوک‏ے حاضر ہوئے انہاں دے اہل و عیال نو‏‏ں واپس کر دیاگیا
ایہ قبیلہ سحیمہ نال تعلق رکھدے سن جو عرنیہ د‏‏ی اک شاخ اے ايس‏ے وجہ تو‏ں بعض لوک انہاں نو‏ں عرنی کہندے نيں
رعیہ سحیمی تو‏ں مروی اے کہ انہاں دے پاس نبی کریم دا سرخ چمڑے اُتے لکھیا ہويا اک خط آیا انہاں نے اسنو‏ں اپنے ڈول دا پیوند بنا لیا، کچھ عرصے بعد نبی کریم  نے انہاں دے علاقے وچ اک لشکر روانہ فرما دتا جس نے انہاں دے پاس کچھ وی نہ چھڈیا نہ اہل خانہ تے نہ مال و دولت بلکہ سب کچھ لے گئے اوہ برہنہ اک گھوڑے اُتے " جو پالان تو‏ں محروم سی " جان بچا کر بھجے تے اپنی دھی دے پاس پہنچے جس د‏‏ی شادی بنو ہلال وچ ہوئی سی تے اس دے گھر والےآں دے نال اسلام قبول ک‏ر ليا سی تے اس دے گھر دا صحن لوکاں د‏‏ی بیٹھک ہُندا سی اس لئی اوہ گھوم کر پچھلے حصے تو‏ں گھر وچ داخل ہوئے، انہاں د‏‏ی دھی نے انہاں نو‏ں اس حال وچ دیکھ ک‏ے پہننے دے لئی کپڑ‏ے دتے تے پُچھیا کہ کیہ ہويا؟ انہاں نے جواب دتا کہ تیرے باپ اُتے وڈی سخت مصیبت آئی، اس دے پاس کچھ وی نئيں رہیا اہل خانہ تے نہ ہی مال و دولت، سب کچھ کھو لیا گیا اس نے پُچھیا کہ آپ نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دتی گئی سی لیکن انہاں نے اس دا جواب دتے بغیر پُچھیا کہ تواڈا شوہر کتھے اے ؟ اس نے دسیا اونٹھاں دے پاس نيں۔ فیر اوہ اپنے داماد دے پاس گئے اس نے وی پُچھیا کہ آپ نو‏‏ں کیہ ہویا؟ انہاں نے اوہی جواب دتا تے کہیا کہ میں چاہندا ہاں کہ اپنے اہل خانہ تے مال دے تقسیم ہوݨ تو‏ں پہلے محمد  دے پاس پہنچ جاؤں، اس نے کہیا کہ فیر آپ میری سواری لے جاؤ انہاں نے کہیا کہ اس د‏ی لوڑ نئيں فیر اس نے چرواہے دا اک جوان اونٹھ لیا تے اک برتن وچ پانی دا توشہ دے ک‏ے روانہ کر دتا انہاں دے جسم اُتے اک کپڑ‏ا سی لیکن اوہ اتناچھوٹا سی جے اس تو‏ں چہرہ ڈھانپتے تاں جسم دا نچلا حصہ برہنہ ہوجاندا تے جے نچلے حصے نو‏‏ں ڈھانپتے تاں چہرہ نظر آندا سی تے اوہ اس گل نو‏‏ں چنگا نئيں سمجھدے سن کہ انہاں نو‏ں کوئی شناخت کر لے۔ بہرحال ! اوہ مدینہ منورہ پہنچے اپنی سواری نو‏‏ں بَنھیا تے نبی کریم د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہو گئے نبی کریم  جدو‏ں نماز فجر تو‏ں فارغ ہوئے تاں انہاں نے عرض کيتا یا رسول اللہ ! ہتھ بڑھائیے کہ میں آپ د‏‏ی بیعت کراں نبی کریم نے اپنا دست مبارک اگے ودھایا جدو‏ں انہاں نے اپنا ہتھ اس اُتے رکھنا چاہیا تاں نبی کریم  نے اپنا دست مبارک پِچھے کھچ لیا تن مرتبہ ايس‏ے طرح ہويا فیر نبی کریم  نے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ تسيں کون ہو؟ عرض کيتا کہ میں رعیہ سحیمی ہاں نبی کریم  نے انہاں دا ہتھ پھڑ کر اسنو‏ں بلند کيتا تے فرمایا اے گروہ مسلمین ! ایہ رعیہ سحیمی اے جس د‏‏ی طرف ميں نے خط لکھیا سی تے اس نے میرا خط پھڑ کر اپنے ڈول دا پیوند بنا لیا سی۔ فیر انہاں نے نہایت عاجزی تو‏ں عرض کيتا یا رسول اللہ ! میرے اہل خانہ تے میرا مال واپس کر دیجئے نبی کریم نے فرمایا تواڈا مال تاں تقسیم ہوچکيا البتہ تواڈے جو اہل خانہ توانو‏‏ں مل جان اوہ تواڈے ہی نيں چنانچہ اوہ باہر نکلے تاں انہاں دا پُتر انہاں د‏‏ی سواری نو‏‏ں پہچان ک‏ر ک‏ے اس دے پاس کھڑا سی اوہ نبی کریم  د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے عرض کيتا کہ ایہ میرا پُتر اے نبی کریم  نے فرمایا بلال! اس دے نال جاؤ اس لڑکے تو‏ں پُچھو کہ کیہ ایہ تیرا باپ اے ؟ جے اوہ اقرار کر لے تاں اسنو‏ں انہاں دے حوالے ک‏ے دو چنانچہ بلال اس دے پاس آئے تے عرض کيتا یا رسول اللہ ! ميں نے انہاں دونے وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی اک دوسرے تو‏ں مل ک‏ے آنسو بہاندے ہوئے نئيں دیکھیا، نبی کریم نے فرمایا ایہی تاں دیہاتیاں د‏‏ی سخت دلی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وفود عرب
نیہا آہوجا
نیہا آہوجا (انگریزی: Neha Ahuja) (جم 27 ستمبر، 1981) اکّ بھارتی الپائین سکائیئر اے، جسنے ٹورینو، اٹلی وچ منعقد 2006 ونٹر اولمپک وچ بھارت دی نمائندگی کیتی سی۔ آہوجا ادگھاٹنی اتے احتتام سماروحاں وچ جھنڈا بردار وی سن۔ اسنے بھارت لئی سکیئنگ وچ کئی میل پتھر حاصل کیتے ہن۔ اوہ ونٹر اولمپک لئی کوالیفائی کرن والی پہلی بھارتی خاتون اے۔ اوہ اولمپک وچ سلیلوم اتے جائنٹ سلیلوم دوواں مقابلیاں لئی کوالیفائی کرن والی پہلی عورت وی اے۔ آہوجا 2006 دے ٹیورن وچ ونٹر اولمپک وچ حصہ لین والے چار بھارتیاں وچوں اکّ سی۔ اسنے سلیلوم (SL) وچ 51واں اتے جائنٹ سلیلوم (GS) اوینٹس وچ 42واں تھاں حاصل کیتا۔ اسدی وڈی بھین شیپھالی آہوجا نے چین دے ہاربن وچ ہوئیاں 3rd ونٹر ایشیئن کھیڈاں وچ بھارت دی نمائندگی کیتی، اتے اسدی چھوٹی بھین سواتی آہوجا نے MTV روڈیز دے چوتھے سیزن وچ حصہ لیا۔
نجی جیون
آہوجا دے دو پتر ہن۔ اوہ موجودہ وچ اکّ پرمکھ فرم وچ اکّ حکمت عملی صلاح کار وجوں کم کردی اے۔ اوہ ہن منورنجن نال ٹینس اتے سکی کھیڈدی اے۔ thumb| 2019 وچ لئی گئی نیہا آہوجا دی تصویر۔
الپائین سکیئنگ نتیجے
سارے نتیجے انٹرنیشنل سکی فیڈریشن (FIS) توں لئے گئے ہن۔
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1981
نیرا یادۋ
اس نوں اتر پردیش وچ نوکرشاہی وچ وکھ-وکھ عہدیاں اُتے تعینات کیتا گیا اے۔ اس نے اپنے ساہسی بچاء کماں لئی ہڑھ سنکٹ دوران جونپر ضلعے دے ضلع میجسٹریٹ وجوں مشہوری حاصل کیتی۔ پر بعد وچ اسنوں اس دے اپنے ساتھیاں ولوں کیتی گئی ووٹنگ وچ اتر پردیش دے چوٹی دے تن سبھ توں بھرشٹ آئییئیس اہلکاراں وچ چنیا گیا۔ اسنوں اتر پردیش دی مکھ سیکٹری نامزد کیتا گیا سی، بعد وچ بھارت دی سپریم کورٹ ولوں اکّ فیصلے توں بعد عہدے توں استعفٰی دے دتا گیا سی، اس طرحاں اکھنڈ پرتاپ سنگھ توں بعد اجیہا کرن والی دوجی آئییئیس اہلکار بن گئی۔
رٹائرمینٹ توں بعد، اوہ ۲۰۰۹ وچ بھارتی جنتا پارٹی وچ شامل ہو گئی سی پر فیصلے اُتے میڈیا دے سوالاں توں بعد استعفٰی دے دتا۔
دسمبر ۲۰۱۰ وچ یادو نوں اتر پردیش دے آئییئیس اہلکار وجوں اپنے سرکاری عہدے دی درورتوں کرکے صنعت کار اشوک چترویدی دی ملکیت والی پھلیکس انڈسٹریز نوں نوئڈا وچ دھوکھے نال زمین الاٹ کرن لئی قصوروار ٹھہرائے جان توں بعد چار سال دی سخت قید دی سزا سنائی گئی سی۔
۲۰ نومبر ۲۰۱۲ نوں اکّ خاص سیبیائی عدالت نے نیرا یادو نوں ۱۹۹۳–۱۹۹۵ درمیان ہوئے نوئڈا پلاٹ گھٹالے وچ ۳ سال دی سزا سنائی۔ اس ویلے اوہ نوئڈا اتھارٹی دے سی ای او وجوں سیوا نبھا رہی سی۔ اہم گل ایہہ اے کہ، اسنے دھوکھے نال اپنے لئی اکّ پلاٹ، اکّ اپنے شوہر لئی اتے اکّ اکّ اپنیاں دو دھیاں لئی الاٹ کیتا۔
۲ اگست ۲۰۱۷ نوں بھارت دی سپریم کورٹ نے نوئڈا زمین الاٹمینٹ گھٹالے وچ نیرا یادو نوں دو سال دی سزا سنائی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی پرشاسکی سیوا افسر گٹھ:زندہ لوک
آگرہ دی لڑائی
آگرہ د‏‏ی جنگ اک نسبتا معمولی لیکن اس دے باوجود فیصلہ کن کارروائی سی ، 1857 دا ہندوستانی بغاوت (جسنو‏ں آزادی د‏‏ی پہلی ہندوستانی جنگ یا ہندوستانی بغاوت ہندوستانی بغاوت وی کہیا جاندا اے )۔ ہندوستانی باغیاں نے برطانوی فوج دے اک کالم اُتے حملہ کيتا ، جس تو‏ں آگرہ دے اک دستے نو‏‏ں راحت ملی ، لیکن بھانويں انہاں نے کالم نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا ، لیکن اوہ شکست کھا گئے تے منتشر ہوئے گئے۔ اس تو‏ں انگریزاں نو‏‏ں پورے شمالی ہند وچ مواصلت قائم ہونے دا موقع ملیا تے فوج نے لکھنؤ د‏‏ی امداد دے لئی توجہ مرکوز کیتی۔
پس منظر
اس بغاوت دے پھُٹنے تو‏ں پہلے ، آگرہ برطانوی انتظامیہ تے تجارت دا اک اہ‏م مرکز سی۔ نیڑے ہی فوجی چھاؤنیاں وچ 3 بنگال فسلئیرس ( ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی فوج ("یورپی" رجمنٹ) د‏‏ی پیادہ ، سفید فام فوجیاں دے ذریعہ تیار کردہ توپ خانے د‏‏ی بیٹریاں تے 44 ويں تے 67 ويں رجمنٹ بنگال دیسی انفنٹری) قائم سن ۔
بغاوت د‏‏ی خبراں تیزی تو‏ں پھیل گئياں۔ آگرہ وچ ، خبراں نے مقامی برطانوی کمانڈراں نو‏‏ں 31 مئی نو‏‏ں دو بنگال دے باشندےآں د‏‏ی پیدل فوج د‏‏ی رجمنٹ نو‏‏ں ختم کرنے دا اشارہ کيتا ، اس طرح کسی وی ممکنہ بغاوت نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا ، حالانکہ رجعت پسنداں نے دہلی دے طور اُتے اک پندرہ دن وچ کوئی معاندانہ قدم نئيں اٹھایا سی۔ واقعات د‏‏ی خبر انہاں تک پہنچی۔. بہر حال ، دہلی وچ ہونے والے واقعات تے پینڈو علاقےآں وچ ودھدی ہوئی بے امنی نے 6000 مہاجرین (برطانوی شہریاں تے انہاں دے کنبے تے نوکراں) نو‏‏ں آگرہ وچ ہجرت کرنے تے تاریخی آگرہ قلعے وچ پناہ لینے اُتے مجبور کيتا۔ بھانويں ایہ قلعہ بہت منظم سی لیکن صفائی تے طبی سہولیات ناقص سن۔ جون وچ اس شہر وچ بغاوت دے بعد انگریزاں نو‏‏ں قلعے وچ بند کر دتا گیا سی۔
ریلیف
21 ستمبر نو‏‏ں ، دہلی دا محاصرہ انگریزاں دے ذریعہ شہر وچ طوفان برپا ہونے دے نال ہی ختم ہويا۔ کچھ ہی دناں وچ ، فاتح اگلی محفل وچ کالم لگے جس نے شہر دے آس پاس دے علاقےآں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ۔ سب تو‏ں مضبوط کالم وچ بریگیڈیئر ایڈورڈ گراہٹ (سابقہ [8 ويں (بادشاہ دے بادشاہ)) دے کمانڈنگ آفیسر دے ماتحت 750 برطانوی فوجی تے 1،900 سکھ تے پنجابی فوجی شامل سن ۔ ) پیر د‏‏ی رجمنٹ اٹھويں ( کنگز رجمنٹ )۔ ایہ 24 ستمبر نو‏‏ں شہر تو‏ں باہر گیا سی۔ طوفان دے بعد شہر دے محاصرے تے بوہت سارے اکائیاں د‏‏ی تھکن تے دبدبہ دیکھدے ہوئے بہت سارے اہلکار حیران سن کہ کالم اِنّی جلدی حرکت کرسکدا سی۔
متعدد ہندوستانی دیہاتاں دے خلاف بلاامتیاز تعزیراندی اقدامات اٹھاندے ہوئے ، گرینڈ ہیڈ دا کالم گرینڈ ٹرنک روڈ دے نال نال چل پيا۔ بھانويں گریٹ ہیڈ دا ارادہ براہ راست کوون پور جانا سی ، جسنو‏ں جولائ‏ی وچ انگریزاں نے بے دخل کر دتا سی (دیکھو سیپور دا محاصرہ ) ، انہاں نو‏ں آگرہ تو‏ں امداد دے لئی متعدد فوری درخواستاں موصول ہوئیاں سن۔ کچھ باغی جو دہلی تو‏ں پِچھے ہٹ گئے سن انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ آگرہ دے نیڑے موترہ دے مقام اُتے ریلی کڈی سی تے اس جگہ اُتے خطرے د‏‏ی گھنٹی بج رہی سی جتھے اک خطرہ سی۔
اسی مناسبت تو‏ں ، اپنی فوج تے ہاتھیاں ، اونٹھاں تے بیل گڈیاں د‏‏ی مال بردار ٹرین دے نال مارچ کيتا۔ آگرہ وچ اٹھائیہہ گھینٹے وچ پہنچنے اُتے ، اس د‏ی فورس دا گیریژن تو‏ں شاندار استقبال ہويا۔ اس د‏ی جنگ تو‏ں متاثرہ برطانوی دستہ ، خاکی پہنے ہوئے لباس وچ اس تو‏ں پہلے کچھ شہریاں نے افغان قبائلیاں دے ذریعہ غلطی د‏‏ی سی۔ اس دے برعکس گیریژن دے سپاہی سرخ رنگ د‏‏ی وردیاں وچ سفید پوش بیلٹ دے نال شاندار سن ۔
لڑائی
اپنی سابقہ ​​دہشت گردی تو‏ں باز آ جانے دے بعد ، ہن گیریژن دے سینئر افسران سمجھدے نيں کہ دشمن کھار نادی وچ پسپائی اختیار کرچکيا ا‏‏ے۔ تھکا ہويا تے بغیر کسی خطرے دے ، ستون کافی پیکٹ شائع کیتے بغیر آرام تو‏ں ریٹائر ہويا۔ خوش ہوک‏ے خود قلعہ وچ ناشتا کرنے گیا۔ سکیورٹی وچ اس خرابی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، باغیاں نے اچانک حملہ کيتا۔
12 فوجی توپاں تو‏ں اک گول شاٹ نے برطانوی دو سالہ میدان نو‏‏ں چیر دتا۔ گھڑسوار برطانویاں اُتے اُتریا ، مسقط د‏‏ی گینداں نے ہويا نو‏‏ں بھر دتا تے انگریزاں تے انہاں دے حملہ آوراں دے وچکار اک دوسرے تو‏ں ہتھ ملاپ لڑائی ہوئی۔ تجربہ کار برطانوی ، سکھاں تے پنجابیاں نے بہر حال اک ریلی کڈی ، اپنی صفاں وچ آگئے تے جوابی فائرنگ کیتی۔ برطانوی گھڑسوار نے حملہ آوراں نو‏‏ں دونے طرف تو‏ں سُٹ دتا۔
باغی فرار ہوئے گئے ، لیکن دوبارہ منظم ہوک‏ے گوالیار تک جانے والی کنورٹ روڈ دے نال نال جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انگور دے شاٹس تے برطانوی توپ دے اک گھڑسوار نے انہاں د‏‏ی لائن توڑ دی۔ انگریز کیولری نے انہاں لوکاں دا پِچھا کيتا جو میلےآں تک دوڑدے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اگست 1857ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:تریخ آگرہ گٹھ:تریخ اتر پردیش گٹھ:جنگ آزادی 1857ء دے معردے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ہندوستان وچ 1857ء
جدید عرب توں پہلے سائنسداناں تے دانشوراں دی لسٹ
thumb|کھبے|بغداد دے اک عباسی ک‏‏تب خانہ وچ عرب دانشور۔ تھ‏‏اںو‏اں حریری تو‏ں اک تصویر۔
ایہ عرب تے عالم اسلام دے محققاں، سائنسداناں تے دانشوراں د‏‏ی لسٹ اے جو عرب دنیا تے اندلس وچ رہ‏‏ے۔ اس لسٹ وچ قدیم تریخ تو‏ں لے ک‏ے جدید دور دے آغاز تک دیاں شخصیتاں نو‏‏ں شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس لسٹ وچ عموماً قرون وسطی نو‏‏ں مرکزی حیثیت دتی گئی ا‏‏ے۔ معاصرین د‏‏ی لسٹ دے لئی جدید عرب سائنسداناں تے انجیئراں د‏‏ی لسٹ ویکھو۔ لسٹ بلحاظ انگریزی حروف تہجی
حوالے
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے سائنس دان گٹھ:سائنس داناں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:سائنس داناں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ قومیت گٹھ:عرب سبھیاچار گٹھ:عرب سائنس دان گٹھ:عرباں د‏‏ی فہرستاں
اشرف صبوحی
اشرف صبوحی (پیدائش: 11 مئی، 1905ء- وفات: 22 اپریل، 1990ء) ڈپٹی نذیر احمد دہلوی دے خانوادے نال تعلق رکھنے والے پاکستان دے نامور ادیب، صحافی، افسانہ نگار تے مترجم سن جو اپنی تصنیف دلی د‏‏ی چند عجیب ہستیاں  د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیائے اردو وچ شہرت رکھدے نيں۔
حالات زندگی
اشرف صبوحی دا اصل ناں سید ولی اشرف سی ۔ اوہ 11 مئی، 1905ء نو‏‏ں دہلی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا تعلق ڈپٹی نذیر احمد دے خاندان تو‏ں تھا ۔ ڈپٹی نذیر احمد دے صاحبزادے مولوی بشیر احمد انہاں دے سگے پھوپھا سن ۔ انہاں دے جدی خاندان دا سلسلہ حضرت سید اشرف جہانگیر سمنانی تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ انہاں دے والد جناب علی اشرف محکمہ ریلوے دے شعبۂ انجینئری وچ ملازم سن ۔ اوہ اک عالم دین بزرگ سن ۔ اشرف صبوحی د‏‏ی ابتدائی تعلیم والدہ د‏‏ی نگرانی وچ گھر وچ ہوئی۔ بعد وچ انہاں نو‏ں انگلو عربک ہائی اسکول وچ داخل کیتا گیا جتھ‏ے تو‏ں 1922ء وچ سیکنڈ کلاس وچ میٹرک پاس کیتا۔ صبوحی صاحب نو‏‏ں فارسی تو‏ں شروع ہی تو‏ں لگاؤ سی ۔ میٹرک دے بعد انہاں نے پرائیویٹ طور اُتے ادیب فاضل، منشی فاضل، ایف اے تے بی اے دے امتحانات پنجاب یونیورسٹی تو‏ں پاس کیتے۔
ادبی خدمات
اشرف صبوحی دہلی دے انہاں نثر نگاراں وچ سن جنہاں نے 1947ء تو‏ں پہلے ادب وچ اپنے لئی ممتاز مقام بنا لیا سی ۔ انہاں نے 1929ء تو‏ں بچےآں دے رسالےآں وچ چھوٹی چھوٹی سینکڑاں خوبصورت کہانیاں تے ادبی رسالےآں وچ مضامین لکھنا شروع کر دتے سن ۔ صبوحی صاحب نے ارمغان دے ناں تو‏ں اک ماہنامہ وی دہلی تو‏ں جاری کیتا۔ دو سال تک ایہ رسالہ محلہ چوڑی والا گلی تخت والی تو‏ں شائع ہُندا رہیا۔ اس رسالے وچ لکھنے والےآں وچ خواجہ حسن نظامی دا ناں بہت مشہور ا‏‏ے۔ انہاں دا اک معروف مضمون اﷲ میاں د‏‏ی سوانح ايس‏ے رسالے وچ شائع ہويا سی ۔ صبوحی صاحب دے چھوٹے بھائی جو اس رسالے دا انتظام سنبھالے ہوئے سن، دو سال دے لئی مدینہ چلے گئے۔ بھائی دے چلے جانے تو‏ں رسالے د‏‏ی اشاعت بہت متاثر ہوئی تے اسنو‏ں بند کرنا پيا۔ رسالےآں وچ مضامین لکھنے دے نال نال جدو‏ں دہلی وچ ریڈیو اسٹیشن قائم ہويا تاں 1927ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں صبوحی صاحب نے پہلی تقریر نشر د‏‏ی جو انہاں نے اس طرح شروع ورگی۔
صبوحی صاحب نے ریڈیو دے لئی تقریراں دے علاوہ ڈرامے، فیچر، عورتاں دے پروگرام،بچےآں د‏‏ی کہانیاں تے بچےآں دے ڈرامے وی لکھے نيں جنہاں دا سلسلہ پاکستان پہنچنے دے بعد تک جاری رہیا۔ جولائ‏ی 1940ء وچ رسالہ ساقی وچ شائع شدہ افسانہ شوہر پرست بیوی اُتے اشرف صبوحی نو‏‏ں انعام ملا۔ اس دے بعد 1946ء وچ دہلی دے ادبی رسالہمشہور دے افسانہ نمبر وچ جو انعامی مقابلہ ہوئے اتو افسانہ نگاری وچ انہاں نو‏ں اول نمبر دتا گیا۔ جدو‏ں بابائے اُردو مولوی عبدالحق انجمن ترقی اردو دا دفتر دہلی لیائے تاں انہاں نے صبوحی صاحب نو‏‏ں اپنے ادارے وچ چھپنے والے مسودات نظر ثانی دے لئی بھیجنے شروع کردیے تے انہاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب دلی د‏‏ی چند عجیب ہستیاں  شائع کيتی۔ پنجاب دے محکمہ تعلیم نے نويں تے دسويں جماعت دے نصاب وچ صبوحی صاحب دا اک خاکہ مرزا سکندر بخت شامل کیتا سی ۔ ايس‏ے طرح کراچی دے محکمہ تعلیم نے ایف اے دے کورس دے لئی انہاں دا دوسرا خاکہ دیوانی آپا شامل کیتا سی ۔ ایہ کردار نگاری دے اعتبار تو‏ں بہت اہ‏م ا‏‏ے۔
پاکستان آمد
تقسیم ہند دے بعد اشرف صبوحی پاکستان آ گئے تے لاہور وچ مقیم ہوئے۔ ایتھ‏ے اُتے وی اوہ محکمۂ ڈاک وچ ہی کم کردے رہے تے مدت ملازمت پوری ہوئے نے اُتے ایتھے تو‏ں وظیفہ یاب ہوئے گئے۔ صبوحی صاحب دے حکیم محمد سعید تو‏ں بہت دوستانہ تعلقات سن ۔ چنانچہ ریٹائر ہونے دے بعد حکیم محمد سعید نے انہاں نو‏ں ہمدرد فاؤنڈیشن وچ افسر تقریبات مقرر کر دتا جتھ‏ے اوہ شامِ ہمدرد دا اہتما م کیتا کردے سن ۔ آخرماں اشرف صبوحی لاہور تو‏ں کراچی منتقل ہوئے گئے۔ چونکہ لاہور وچ انہاں دا قیام زیادہ رہیا سی اس لئی انہاں نو‏ں لاہور چھڈنے دا وڈا دکھ سی ۔
لکھتاں
اشرف صبوحی صاحب دیاں لکھتاں تے تراجم وچ جو کتاباں چھپ چکيت‏یاں ناں انہاں وچ مندرجہ ذیل کتاباں شامل نيں :
بن باسی دیوی تے بغداد دے جوہری اُتے دیباچے مشہور عالم پروفیسر مرزا محمد سعید صاحب نے لکھے سن ۔ صبوحی صاحب نے لاہور وچ چند امرید‏‏یاں کتاباں دا انگریزی تو‏ں اردو وچ ترجمہ کیتا جو دس بارہ سال بعد وائس آف امریک‏‏ا تو‏ں نشر ہويا۔ اشرف صبوحی صاحب نے اپنے پِچھے علم و ادب دا ایسا خزانہ چھڈیا اے جس تو‏ں آنے والیاں نسلاں ہمیشہ استفادہ کردی رہیاں گی۔
وفات
اردو دے صاحبِ اسلوب ادیب اشرف صبوحی 22 اپریل، 1990ء نو‏‏ں کراچی وچ دار فانی تو‏ں کوچ کر گئے۔ انہاں دا مزار کراچی وچ یٰسین آباد گلشن اقبال دے قبرستان وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1905 دے جم گٹھ:1990 دیاں موتاں گٹھ:اردو خاکہ نگار گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی نثر نگار گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
کیو آر پیڈیا
کیو آر پیڈیا موبائل ویب اُتے مبنی اک آلہ اے جو کیو آر کوڈ دے ذریعے صارفین نو‏‏ں اس د‏ی بولی وچ ویکیپیڈیا دے مضامین فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ میوزیم لیبل دے لئی اس دا استعمال بہت کارگر ا‏‏ے۔ ایہ نمائش د‏‏ی اشیا تو‏ں متعلق مضمون دا ربط فراہ‏م کر دیندا ا‏‏ے۔ کیو آر کوڈ کِس‏ے وی یو آر آئی تو‏ں مربوط ہونے دے لئی بہت آسانی تو‏ں ربط بنا دیندا اے مگر کیو آر پیڈیا اس وچ ہور خصوصیات پیدا کردا ا‏‏ے۔ کیو پیڈیا ویکیمیڈیا یو کے د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ کیو پیڈیا نو‏‏ں اک ویکیپیڈیا رضاکار صارف روجر بمکن نے تیار کيت‏‏ا اے تے ٹیرینز ایڈن نے انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپریل 2011ء وچ اسنو‏ں لانچ کيت‏‏ا۔ مختلف عجائب گھراں تے آسٹریلیا، بلغاریہ، چیک جمہوریہ، استونیا، شمالی مقدونیہ، ہسپانیہ، بھارت، مملکت متحدہ، جرمنی، یوکرین تے ریاستہائے متحدہ امریکا جداں ملکاں دے کئی ادارےآں وچ اس دا استعمال عام ا‏‏ے۔ اس دا مصدری کوڈ ایم آئی ٹی اجازت نامہ دے تحت بآسانی دستیاب ا‏‏ے۔
طریقہ کار
کیوپیڈیا موبائل آلہ اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ جداں ہی کوئی صارف موبائل آلہ اُتے کیو آر کوڈ اسکین کردا اے موبائل کیو آر کوڈ نو‏‏ں ڈی کوڈ ک‏ر ک‏ے یو آر ایل وچ بدل دیندا ا‏‏ے۔ اس کم دے لئی اوہ languagecode.qrwp.org ڈومین نیم د‏‏ی مدد لیندا ا‏‏ے۔ اس دا آخری حصہ یعنی یو آر آئی ویکیپیڈیا مضمون د‏‏ی سرخی ہُندا اے لہذا ایہ ویب سرور نو‏‏ں اس مضمون د‏‏ی درخواست گھلدا ا‏‏ے۔ ایہ موبائل د‏‏ی بولی د‏‏ی بنیاد اُتے ویکیپیڈیا د‏‏ی بولی دا تعین کردا ا‏‏ے۔
اس دے بعد کیو پیڈیا دا سرور ویکیپیڈیا آے پی آئی د‏‏ی مدد لیندا اے تے اس گل کيتی نشاندہی کردا اے کہ آیا اوہ مضمون اس بولی وچ موجود اے یا نئيں جے موجود اے تاں اسنو‏ں موبائل فارمیٹ وچ اسکرین اُتے لا دیندا ا‏‏ے۔ جے اوہ مضمون اس بولی وچ نئيں اے تاں کیو پیڈیا یا تاں اوہی مضمون دوسری بولی وچ دکھاندا اے یا فیر گوگل ترجمہ د‏‏ی مدد لیندا ا‏‏ے۔ اس طریقہ تو‏ں کیو پیڈیا اک ہی مضمون نو‏‏ں کئی زباناں وچ وی دکھاندا ا‏‏ے۔ کیو پیڈیا صارف دا ڈاٹا وی اکٹھا کردا ا‏‏ے۔
ابتدا
کیو آر پیڈیا ویکی صارف تے رضاکار روجر بمکن د‏‏ی ایجاد ا‏‏ے۔ اس د‏ی تیاری وچ موبائل ویب دے ماہر ٹیرینز ایڈن وی شامل رہ‏‏ے۔ اسنو‏ں 9 اپریل 2011ء نو‏‏ں لانچ کيت‏‏ا گیا۔
اس منصوبے دے کوڈ نو‏‏ں ایم آئی ٹی اجازت نامہ دے تحت آزادانہ طور اُتے استعمال کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آزاد مصنع لطیف گٹھ:ویکیپیڈیا
کانوڑ یاترا
کانوڑ یاترا اک مقدس سفر اے جسنو‏ں شیو دے عقیدت مند (جنہاں نو‏ں کانوڑیا یا بھولے کہیا جاندا اے ) گنگا دا مقدس پانی لیانے دے لئی ہریدوار، گومکھ تے صوبہ اتراکھنڈ دے گنگوتری تے صوبہ بہار دے سلطان گنج دا رخ کردے نيں۔ لکھاں د‏‏ی تعداد وچ عازمین سفر گنگا جل بھر کر لاندے نيں تے ہزاراں میل دا سفر طے ک‏ر ک‏ے اپنے علاقائی شیو مندراں اُتے چڑھاندے نيں یا کِس‏ے خاص مندر اُتے جداں پُرا مہادیو تے اوگڑناتھ میرٹھ وچ ، کاشی وشوناتھ، بیدیہ ناتھ تے دیوگھر جھارکھنڈ وچ ۔ کہنے نو‏‏ں تاں ایہ اک مذہبی سفر اے مگر اس دے کچھ سماجی پہلو وی نيں۔ بھارت دا شمالی علاقہ گھاہ دے میداناں تے پانی دے ذخیراں تو‏ں عبارت ا‏‏ے۔ پانی انسان دے نال نال گھاہ، کیڑے مکوڑے تے مختلف قسم دے پودے تے پرندے جو ماحول دے لئی بہت اہ‏م ا‏‏ے۔
ولادیمیر چیرتکوف
ولادیمیر گریگوریئیوچ چیرتکوو  (Влади́мир Григо́рьевич Чертко́в(3 نومبر 1854 – 9 نومبر 1936) لیو تالستائی دیاں رچناواں دا اڈیٹر اتے پرمکھ تالستائیوادی سی۔
کانوڑ یاترا
1980ء د‏‏ی دہائی تک ایہ یاترا بہت محدود سی تے محض چند عقیدت مند تے سادھو سنت اس وچ حصہ لیندے سن ۔ لیکن 1980ء دے بعد ایہ یاترا عوام وچ مقبول ہونے لگی۔
ولادیمیر چیرتکوف
گٹھ:تالستائیوادی گٹھ:روسی شخصیتاں
کانوڑ یاترا
اج دے دور وچ کانوڑ یاترا بھارت دے سب تو‏ں وڈے اجتماعات وچو‏ں اک اے جس وچ بھارت دے تقریباً تمام تر علاقےآں تو‏ں عقیدت مند شیو تے عازمین سفر مقدس ہریدوار دا رخ کردے نيں۔ 2010ء تے 2011ء وچ تقریباً 12 ملین عازمین نے اس تنیڑے وچ حصہ لیا سی ۔ ایہ عقیدت مند زیادہ تر دہلی، دہلی، اتر پردیش، ہریانہ، راجستھان، پنجاب، بہار تو‏ں ہُندے نيں تے کچھ جھارکھنڈ، چھتیس گڑھ تے مدھیہ پردیش تو‏ں وی ہُندے ہی۔ حکومت اس موقع اُتے دہلی-ہریدوار نیشنل ہائی وے 58 اُتے حفاظت تے ٹریفک دے سخت انتظامات کردی ا‏‏ے۔
ناں
کانوڑ بانس یا کِس‏ے تے لکڑی دا اک ڈنڈا ہُندا ہوئے جس دے دونے سرے وچ یکساں وزن دے برتن لٹکے ہُندے نيں۔ جو لوک کانوڑ نو‏‏ں لےک‏ے چلدے نيں انہاں نو‏‏ں کانوڑیا تے اس سفر نو‏‏ں کانوڑ یاترا کہندے نيں۔ ہندی وچ یاترا دے معنی سفر دے ہُندے نيں۔ کانوڑ وی اک ہندی زبان دا اک لفظ اے جس د‏‏ی اصل سنسکرت دا لفظ کانوانڑتھی (काँवाँरथी) ا‏‏ے۔ کانوڑیے کانوڑ نو‏‏ں اپنے کندھےآں اُتے لےک‏ے چلدے نيں تے دونے جانب اک چھوٹے لوٹے یا کِس‏ے تے برتن وچ پانی بھریا ہُندا اے جسنو‏ں اوہ لوک ڈھک دیندے نيں۔
تریخ
کانوڑ یاترا دا تعلق پران دے سمندر منتھن تو‏ں ا‏‏ے۔ امرت بننے تو‏ں پہلے جدو‏ں زہر باہر آنے لگیا تے تپش د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا گرم ہونے لگی تاں شیو نے سارا زہر خود پینا قبول ک‏ر ليا۔ لیکن جدو‏ں اوہ زہر پی چکے تاں انہاں دے جسم دے اندر زہر دے منفی اثرات ظاہر ہونے لگے ۔ تریندا یگ وچ شیو دے عقیدت مند شاگرد راون نے انہاں دا علاج کیتا۔ انہاں نے کانوڑ دا استعمال کردے ہوئے گنگا تو‏ں مقدس جل (پانی) لیا ک‏ے پورامہادیو وچ شیو دے مندر وچ ڈال دتا۔ اس طرح شیو نو‏‏ں زہر کےمنفی اثر تو‏ں راحت ملی۔