cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يحيىٰ بن شرف نووی
حوالے
گٹھ:1233 دے جم گٹھ:1234 دے جم گٹھ:1277 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:تیرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:تیرہويں صدی دے مصنفاں گٹھ:تیرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ستويں صدی ہجری د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:ستويں صدی ہجری د‏‏ی وفیات گٹھ:سلطنت مملوک (مصر) دے الٰہیات دان گٹھ:سنی فقہا گٹھ:سوانحی لغات گٹھ:سیرت نگار گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:شوافع گٹھ:محدثین گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:قضاۃ شریعت گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں
محمد پیر بخش
ناں و نسب
محمد پیر بخش شاہ د‏‏ی ولادت 1276ھ بمطابق 1860ء نو‏‏ں دادا دوست محمد شاہ کاظمی د‏‏ی اولاد وچو‏ں بزرگ ہستی سید شرف حسین شاہ کاظمی دے گھر ہوئی۔ آپ کيت‏ی جائے پیدائش دندی میانوالی ا‏‏ے۔ ایہ بستی دریائے سندھ دے کنارے اُتے آباد سی جو بعد طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں صفحہ ہستی تو‏ں مٹ گئی۔
سلسلہ نسب
محمد پیر بخش شاہ کاظمی دا سلسلہ نسب دادا دوست محمد شاہ کاظمی (دلے والی) تو‏ں ہُندا ہويا موسی کاظم تک جاندا ا‏‏ے۔
تعلیم و تربیت
محمد پیر بخش شاہ نے ابتدائی قرآن پاک د‏‏ی تعلیم اپنے والد ماجد تو‏ں حاصل کيتی۔ علوم دینیہ د‏‏ی تعلیم وی اپنے والد ماجد تو‏ں حاصل کيتی۔ آپ نے اعلیٰ دینی تعلیم کتھے تو‏ں حاصل کيتی اس گل دا کدرے ذکر نئيں ملدا۔ آپ دا لڑکپن ہی تو‏ں عبادت و ریاضت د‏‏ی طرف رجحان سی ۔
عبادت و ریاضت
محمد پیر بخش شاہ نے عبادت و ریاضت تے زہد و تقوی وچ اوہ کمال حاصل کیتا کہ سالکان طریقت دے لئی ہمیشہ اوہ سنگ میل دا کم کريں گا۔ آپ نے عبادت دے لئی ملاخیل دے پہاڑاں تے دریائے سندھ دے کنارے نو‏‏ں منتخب کیتا تے فیر انہاں تھ‏‏اںو‏اں اُتے اوہ سجدے ادا کیتے جنہاں نو‏ں پہاڑ د‏‏ی فلک بوس چوٹیاں تے دریائے سندھ د‏‏ی متلاطم موجاں کدی نہ بھُل سکن گی۔ ملاخیل وچ آپ د‏‏ی عبادت گاہ پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے زمین تو‏ں ہزاراں فٹ بلند سی۔ جتھ‏ے نہ کِس‏ے دا گزر ہُندا سی تے نہ ہی کوئی دیکھدا سی ۔ اس طرح اک فقیر اے نوا اپنے پروردگار حقیقی دے سامنے بے ربا عبادت وچ ہمہ تن مصروف رہندا سی ۔ آپ د‏‏ی عبادت گاہ تو‏ں کافی فاصلے اُتے اک دشوار گزار پہاڑی راستہ سی ۔ آپ رات نو‏‏ں پنج میل دور پہاڑی چشماں تو‏ں پانی لیا ک‏ے راستے اُتے رکھ دیندے جو دن بھر تھکے ماندے مسافراں دے کم آندا۔ شب و روز د‏‏ی عبادتاں تے ریاضتاں تقریبا دس سال تک جاری رہیاں لیکن کِس‏ے تو‏ں ایہ عقدہ حل نہ ہوئے سکیا کہ اس بے آب و گیاہ پہاڑ وچ پانی د‏‏ی سبیل کس دے وجود باوجود تو‏ں قائم ا‏‏ے۔ کثیر بجھ اٹھانے تو‏ں آپ دے کندھےآں اُتے زخم ہوئے جاندے سن ۔ محمد پیر بخش نے ملیا خیل وچ موجود خاصہ بابا دے مزار اُتے اکثر تشریف لے جایا کردے سن تے اللہ د‏‏ی عبادت کردے سن ۔ آپ اکثر پہاڑاں د‏‏ی غاراں وچ چلہ کشی فرماندے سن ۔
تلاش مرشد
محمد پیر بخش نے طویل عرصہ تک سلوک د‏‏ی کافی کھٹن منازل طے د‏‏ی لیکن اس دے باوجود دل وچ خواہش سی کہ کِس‏ے مرد حق شناس د‏ی بیعت کراں۔ خواب وچ آپ نو‏‏ں راہبر شریعت د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی۔ آپ صبح صادق د‏‏ی وقت سیال شریف دے لئی پیدل چل پئے۔ پنجاہ میل دا فاصلہ پیدل طے کرنے تو‏ں پیر وچ ابلے پے گئے لیکن دل د‏‏ی تسکین دے لئی اس د‏ی پروا نہ کيتی۔ رات نو‏‏ں تھوڑی دیر آرام کیتا تے فیر سفر جاری کر دتا۔ دوپہر دے وقت سیال جا پہنچے جدو‏ں خواجہ شمس الدین سیالوی قیلولہ فرما رہے سن ۔ دربان اجازت نئيں دیندا سی ۔ دربان دے نال مختصر سی چپقلش دے بعد اندر تو‏ں دھیمی آواز آئی محمد پیر بخش شاہ صاحب کل تو‏ں تواڈی انتظار کر رہیا ہاں۔
بیعت و خلافت
محمد پیر بخش اپنے مرشد خواجہ شمس الدین سیالوی دے دست حق پرست اُتے بیعت ہوئے۔ آپ نے اپنے مرشد د‏‏ی صحبت وچ سلوک د‏‏ی منازل طے کيتی۔ چند سال آپ اپنے شیخ د‏‏ی خدمت وچ رہے تے شیخ نے خرقہ خلافت عطا فرمایا۔ اس دے بعد مرشد نے اپنے علاقے وچ جانے دا حکم دتا تا کہ اس علاقے د‏‏ی عوام آپ دے فیض تو‏ں فائدہ اٹھا سک‏‏ے۔ آپ نے میانوالی، بناں، کوہاٹ، ڈیرہ اسماعیل خان، رحیم یار خان، ملتان تے کراچی دے ضلعے نو‏‏ں جو فیض دتا اوہ غیر معمولی ہی نئيں بلکہ اک عظیم دینی و ملی خدمت سی۔
شیخ تو‏ں عقیدت
خواجہ محمد پیر بخش اپنے شیخ تو‏ں والہانہ عقیدت رکھدے سن ۔ اپنے گھر تو‏ں سو کوس تو‏ں زیادہ د‏‏ی مسافت پیادہ پا طے کردے تے جدو‏ں سیال شریف پہنچے تاں اپنی سیادت تو‏ں بے نیاز ہوئے ک‏ے لنگر دے کماں وچ مشغول بوجاندے۔ لکڑیاں پھاڑدے، گارا تک اٹھاندے تے دوسرے مشکل کماں دے اپنانے وچ ذرا عار نہ سمجھدے سن ۔ ۔آپ نے جس طرح اپنے شیخ کامل د‏‏ی خدمت کيتی تے جو آپ نو‏‏ں اپنے شیخ طریقت نال محبت سی اس دا اندازہ اس طرح لگایا جاسکدا اے کہ آپ اپنے شیخ دے لئی نسوار لینے پشاو‏ر پیدل جایا کردے سن ۔ اوتھ‏ے تو‏ں نسوار لیا ک‏ے اپنے شیخ دے حضور تحفہ پیش کیتا کردے سن ۔
سیرت و کردار
خواجہ محمد پیر بخش د‏‏ی طبیعت تواضع و انکسار تو‏ں معمور سی۔ آپ صالح تے شکر و قانع سن ۔ اپنے دست مبارک تو‏ں کم کردے سن تے قلیل بضاعت اُتے شاکر سن ۔ آپ نے تاحین حیات اوہ سجدے ادا کیتے جنہاں نو‏ں بسیط ارض کدی فراموش نئيں کر سکدی تے اوہ آنسو بہائے جنہاں نو‏ں چشم فلک کدی نئيں بھُل سکدی۔ آپ د‏‏ی تمام زندگی ايس‏ے ذوق و شوق د‏‏ی زنده تصویر سی۔ وظائف تے معمولات چشتیہ نظامیہ دے نہایت پابند سن ۔ آپ دا ہر قول و فعل سنت نبوی دے عین مطابق سی ۔ آپ جسامت دے لحاظ تو‏ں وڈے مضبوط وجیہ تے قد کاٹھیا دے انسان سن ۔
کرامت
خواجہ محمد پیر بخش د‏‏ی چند کرامات درج ذیل نيں۔
وصال
گندم د‏‏ی کٹائی تو‏ں کچھ دن پہلے آپ نے فرمایا کہ کیہ گندم پک گئی اے یا نئيں؟ صاجزادگان نے عرض کیتا۔ حالے نئيں پکی ۔ کچھ دناں دے بعد آپ دے صاحبزادگان نے دسیا کہ ہن کچھ اس قابل ہوچک‏ی اے کہ کٹ کر خشک کر لئی جائے تاں کم آجائے گی۔ آپ نے فرمایا گندم کٹ لو کٹنے دے بعد خشک کر لئی گئی تے بعد وچ صاف کر لئی گئی۔ آپ نو‏‏ں معمولی تکلیف ہوئی تاں آپ نے دریافت فرمایا کہ اج د‏‏ی تریخ تے کونسا مہینہ اے ؟ لوکاں نے عرض کیتا صفر المظفر دا مہینہ تے بائیس تریخ ا‏‏ے۔ آپ نے فرمایا چنگا۔ فیر تاں اپنے شیخ طریقت د‏‏ی وفات دا دن ا‏‏ے۔ آپ نے کلمہ شہادت پڑھدے ہوئے رخ قبلہ شریف د‏‏ی طرف پھیر دتا۔ ايس‏ے حالت وچ آپ د‏‏ی روح قفس عنصری تو‏ں پرواز کر گئی۔ آپ دا یوم وصال 22 صفر المظفر 1334ھ بمطابق 1915ء ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی تدفین دندی میانوالی وچ کيتی گئی سی تے ایہ آباد کاری دریائے سندھ دے کنارے اُتے سی۔
مزار تے عرس
خواجہ محمد پیر بخش دے مزار اُتے آپ دے پو‏تے خواجہ سید غلام کمال الدین شاه کاظمی نے روضہ بنوایا اے جس دا گنبد سنگ مرمر تو‏ں مرصع اے تے اندرونی حصہ نقش و نگار تے چپس تو‏ں سجایا ا‏‏ے۔ آپ دا عرس ہر سال 18 تے 19 ربیع الاول نو‏‏ں خواجہ آباد شریف میانوالی وچ وڈے تزک و احتشام دے نال انعقاد پزیر ہُندا ا‏‏ے۔
اولاد
خواجہ محمد پیر بخش نو‏‏ں اللہ تعالی نے دو صاحبزاداں تو‏ں نوازیا سی جنہاں دے ناں ایہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
سوددھا چندرن
سدھا چندرن (جم 27 ستمبر 1965) بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ اتے اک نپن بھرتناٹئم ڈانسر اے۔ 1981 وچ اپنے ماں پیؤ نال مدراس توں واپس آؤندیاں تاملناڈو دے تروچراپلی نیڑے سڑک حادثے وچ اسدی لتّ نوں سٹّ لگی۔ اسدی لتّ گینگرین ہو گئی اتے اسدے ماپیاں نے ڈانس نہ کرن لئی کیہا۔ حالانکہ بعد وچ اوہ اک قائم بھرتناٹئم ڈانسر بن گئی۔ چندرن کہیں کسی روز وچ رامولا سکند، ناگین 1, 2 اتے 3 وچ یامنی، دیویم ٹھندھا ویدو وچ چتردیوی، ساتھی نبھنا ساتھیا دی تمل ریمیک اتے ہم پنچ (سیزن دو) وچ آنند دی پہلی بیوی دے کرداراں لئی جانی جاندی اے۔ اسنے جھلک دکھلا جا وچ وی حصہ لیا سی۔ 1985 وچ اسنے تیلگو فلم میوری وچ کم کیتا۔ اوہ انگریزی، تامل، ملیالم، ہندی، تیلگو اتے کنڑ نوں چنگی طرحاں بول سکدی اے۔
شروعاتی اتے نجی زندگی
سدھا چندرن دا جم ممبئی وچ ہویا سی۔ اسنے نیٹوو دی اک انٹرویو وچ کیہا سی کہ اسدا جم اتے پالن پوشن ممبئی وچ ہویا سی، پر اسدا پروار وائلور، تروچرپلی، تاملناڈو توں اے۔ اس دے دادا دادی، جو چوتھی پیڑھی دے سن، تاملناڈو توں کیرلا دے پلککیڈ چلے گئے سن۔ اس دے پیؤ کے۔ڈی۔چندرن، یو۔ایس۔آئی۔ایس۔ وچ کم کردے سن اتے سابقہ اداکار ہن۔ سدھا چندرن نے متھیبائی کالج، ممبئی توں بی۔اے۔ کیتی اتے بعد وچ معاشیات وچ ایم۔اے۔ کیتی۔
مئی 1981 وچ لگبھگ 16 سال دی عمر وچ تاملناڈو وچ، چندرن نال اک حادثے ہویا، جس وچ اس دیاں لتاں زخمی ہو گئیاں۔ اس نے مقامی ہسپتال وچ زخماں دا مڈھلا ڈاکٹری علاج کروایا اتے بعد وچ مدراس دے وجے ہسپتال وچ داخل ہو گئی۔ جدوں ڈاکٹراں نوں پتہ لگیا کہ اس دی سجی لتّ اُتے گینگرین بن گئی، جسنوں کڈھن دی ضرورت سی۔ چندرن دا کہنا اے کہ ایہہ دور اس دی زندگی دا سبھ توں مشکل سماں سی۔ بعد وچ اسنے جے پور پیر دی مدد نال کجھ رفتار شیلتا حاصل کیتی۔ اوہ دو سالاں دے وقفہ توں بعد ناچ کرن لئی واپس متعلق اتے بھارت، سعودی عرب، ریاست ہائے متحدہ، یوکے، کینیڈا، یو اے ای، قطر، کویت، بحرین، یمن اتے اومان وچ کارکردگی کیتا۔ اس دی جیونی 8-11 دی عمر گروہ دے سکولی بچیاں لئی پاٹھکرم دا حصہ اے۔  سدھا چندرن نے 1994 وچ معاون ڈائریکٹر روی ڈانگ نال ویاہ کروا لیا۔ اسنوں انورٹس یونیورسٹی، بریلی ولوں آنریری ڈاکٹریٹ دتی گئی۔
کریئر
چندرن نے اپنے کریئر دی شروعات تیلگو فلم میوری نال کیتی، جو اسدی اپنی زندگی اُتے بیسڈ سی۔ فلم نوں بعد وچ تامل اتے ملیالم وچ ڈبّ کیتا گیا سی۔ ایہہ ہندی وچ ناچے مایوری وجوں دوبارہ بنائی گئی سی، جتھے چندرن نے پھر اپنے آپ دا کردار نبھائی اتے شیکھر سمن، ارونا ایرانی اتے دینا پاٹھک نال کم کیتا۔ اس نوں میوری وچ اس دے کارکردگی لئی 1986 دے قومی فلم اوارڈاں وچ خاص جیوری انعام دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:20ویں صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1965
افریقی نژاد امریکی شہری حقوق دی تحریک (1955–1968)
افریقی نژاد امریک‏‏ی شہری حقوق د‏‏ی تحریک (1955–1968) دا مطلب ریاستہائے متحدہ د‏‏ی اک ایسی تحریک اے جس دا مقصد افریقی نژاد امریکیو‏ں دے خلاف نسلی امتیاز نو‏‏ں کالعدم قرار دینا تے جنوبی ملکاں وچ رائے دہندگی دے حق نو‏‏ں بحال کرنا سی۔ اس مضمون وچ 1954 تے 1968 دے درمیان ، خاص طور اُتے جنوب د‏‏ی اس تحریک دے مراحل اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ 1966 تک ، بلیک پاور موومنٹ ابھری سی ، جو تقریبا 1966 تو‏ں 1975 تک جاری رہی ، جس نے شہری حقوق د‏‏ی تحریک دے مقاصد نو‏‏ں وسیع کردے ہوئے نسلی فخر ، معاشی تے سیاسی خود کفالت ، تے سفید فام امریکیو‏ں دے ظلم و ستم تو‏ں آزادی نو‏‏ں شام‏ل کيتا۔
بوہت سارے لوکاں نے جو شہری حقوق د‏‏ی تحریک وچ سرگرم سن ، این اے اے سی پی ، ایس این سی سی ، سی او آر تے ایس سی ایل سی ورگی تنظیماں دے نال ، "سدرن فریڈم موومنٹ" دا حوالہ دتا کیو‏ں کہ ایہ قانون دے تحت شہری حقوق د‏‏ی جدوجہد ہی نئيں سی بلکہ آزادی وی سی وقار ، وقار تے وقار۔ تے معاشی تے معاشرتی مساوات جداں بنیادی امور دے لئی جدوجہد کيتی گئی۔
اس تحریک نو‏‏ں وڈی سول مزاحمت د‏‏ی مہمات نے نشان زد کيتا۔ 1955–1968 دے عرصہ دے دوران ، عدم تشدد احتجاج تے شہری نافرمانی دے ایکٹ نے کارکناں تے سرکاری عہدیداراں وچ بحران د‏‏ی صورتحال پیدا کردتی۔ وفاقی ، ریاستی تے مقامی حکومت ، کاروبار تے کمیونٹیز نو‏‏ں اکثر ایداں دے بحراناں دا فوری جواب دینا پڑدا اے جس وچ افریقی امریکیو‏ں د‏‏ی طرف تو‏ں عدم مساوات نو‏‏ں دور کرنے دا انکشاف کيتا گیا سی۔ احتجاج تے / یا سول نافرمانی دے طریقےآں وچ بائیکاٹ شام‏ل سن ، جداں الباما وچ مونٹگمری بس دا بائیکاٹ (1955–1956)؛ "بیٹھے بیٹھے" جداں نارتھ کیرولائنا (1960) وچ اثر انگیز گرینسبورو دھرنے۔ جلوس جداں کہ مارچ وچ سیلما تو‏ں الاباما وچ مونٹگمری تک مارچ (1965)؛ تے ہور متشدد سرگرمیاں د‏‏ی اک وسیع رینج۔
شہری حقوق د‏‏ی تحریک دے اس مرحلے دے دوران قابل ذکر قانون سازی د‏‏ی کامیابیاں وچ 1964 دا شہری حقوق ایکٹ سی ، جس وچ ملازمت دے طریقےآں تے عوامی تھ‏‏انو‏اں اُتے "نسل ، رنگ ، مذہب ، یا قومی اصل" اُتے مبنی امتیاز نو‏‏ں ممنوع قرار دتا گیا سی۔ 1965 وچ ووٹ ڈالنے دے حق ، دوبارہ قائم تے رائے دہی دے حق نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ گیا۔ 1965 دے ایکٹ دے تحت امیگریشن اینڈ نیشنلٹی سروس ، جس نے روايتی یورپی گروہاں دے علاوہ تارکین وطن دے لئی امریکا دا دروازہ ڈرامائی طور اُتے کھولیا۔ فیئر ہاؤسنگ ایکٹ 1968 ، جو امتیازی سلوک د‏‏ی بنا اُتے گھراں دے فروخت یا کرایہ اُتے پابندی عائد کردا ا‏‏ے۔ افریقی امریکیو‏ں نے جنوب وچ دوبارہ سیاست وچ داخل ہوئے ، تے ملک بھر دے نوجوان اس تو‏ں بہت متاثر ہوئے۔
پس منظر
سن 1876 دے متنازعہ انتخابات دے بعد جس دے نتیجے وچ تعمیر نو دا خاتمہ ہويا ، ودھدی ہوئی دھمکیاں تے سیاسی تشدد نے علاقے دے سیاسی کنٹرول نو‏‏ں جنوب دے گورے لوکاں دے پاس لایا۔ جنوبی ریاستاں وچ افریقی امریکیو‏ں دا منظم دباؤ 1890 تو‏ں 1908 تک رہیا تے سن 1960 دے وسط وچ قومی شہری حقوق د‏‏ی قومی قانون سازی ہونے تک اوہ مقامی حکومت وچ اپنے مفادات دے تحفظ دے لئی کوئی نمائندگی منتخب نئيں کرسک‏‏ے۔
اس عرصے دے دوران ، سفید اکثریت والی ڈیموکریٹک پارٹی نے جنوب اُتے سیاسی کنٹرول حاصل کرلیا۔ ریپبلکن پارٹی – "لنکن پارٹی" - جو زیادہ تر کالی سی ، کالے ووٹراں دے اندراج نو‏‏ں دبانے دے نال ہی بیکار ہوگئی۔ 20 واں صدی تک ، جنوب وچ تقریبا تمام منتخب عہدے دار ڈیموکریٹ سن ۔ <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="اس حقیقت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قابل اعتماد ذرائع د‏‏ی ضرورت اے ۔ै।  दिसम्बर 2010से">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
اسی وقت دے دوران جدو‏ں افریقی امریکیو‏ں دا دم گھٹ گیا ، گورے رنگ دے ڈیموکریٹس نے قانون سازی دے ذریعے نسلی علیحدگی نو‏‏ں نافذ کيتا۔ کالاں دے خلاف تشدد وچ شدت آگئی۔ ریاست د‏‏ی حمایت یافتہ واضح ، نسلی امتیاز دا نظام تے استحصال جو شمال تعمیر نو دے جنوب تو‏ں نکلیا سی ، اسنو‏ں "جم کرو" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ 1950 د‏‏ی دہائی دے اوائل تک ایہ تقریبا برقرار سی۔ اس طرح ، 20 واں صدی د‏‏ی مدت نو‏‏ں اکثر "امریک‏‏ی نسل دے تعلقات دا خاتمہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بھانويں مسائل تے شہری حقوق د‏‏ی پامالی جنوب وچ سب تو‏ں زیادہ شدید سن ، معاشرتی تناؤ نے افریقی امریکیو‏ں نو‏‏ں وی دوسرے خطےآں وچ متاثر کيتا۔
تعمیر نو دے بعد د‏‏ی خصوصیات:
افریقی امریکیو‏ں تے ہور نسلی اقلیتاں نے اس حکومت نو‏‏ں مسترد کردتا۔ انہاں نے متعدد طریقےآں تو‏ں اس دا احتجاج کيتا تے قانونی چارہ جوئی ، نويں تنظیماں ، سیاسی حل تے کارکناں نو‏‏ں منظم کرنے دے ذریعے بہتر مواقع فراہ‏م کرنے دا مطالبہ کيتا ( دیکھو افریقی-امریک‏‏ی شہری حقوق د‏‏ی تحریک (1896–1954))۔ نیشنل ایسوسی ایشن برائے ایڈوانسمنٹ آف کلرڈ پیپل (این اے اے سی پی) دا قیام 1909 وچ ہويا سی۔ اس نے قانونی چارہ جوئی ، تعلیم تے لابنگ د‏‏ی کوششاں دے ذریعہ ذات پات دے تفریق نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی جدوجہد کيتی۔ ان دے لئی سب تو‏ں اولین قانونی کامیابی اس وقت ہوئی جدو‏ں سپریم کورٹ نے براؤن بورڈ آف ایجوکیشن (1954) دے بارے وچ فیصلہ سنایا جس نے سفید تے رنگین اسکول علیحدگی دے نظام نو‏‏ں منسوخ کيتا سی تے پلسی بمقابلہ فرگوسن وچ "وکھ لیکن مساوی" نظریہ قائم کيتا سی۔
کالے جنوب تو‏ں کدرے زیادہ بہتر سن (زیادہ تر ریاستاں وچ اوہ اپنے بچےآں نو‏‏ں ووٹ دے سکدے سن تے تعلیم دلواسکدے سن ، حالانکہ انہاں نو‏ں رہائش تے ملازمت وچ امتیازی سلوک دا سامنا کرنا پڑدا اے )۔ 1910 تو‏ں 1970 تک افریقی امریکیو‏ں نے شمال تے مغرب وچ ہجرت کرکے بہتر زندگی د‏‏ی تلاش کيتی۔ مجموعی آبادی وچو‏ں تقریبا ستر لکھ کالے جنوب تو‏ں ہجرت کرگئے جس نو‏‏ں عظیم ہجرت دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
فتح براؤن کے اصرار تے طریقےآں اُتے عمل درآمد نہ ہونے تو‏ں مایوس ، نجی شہریاں نے نسلی تفریق نو‏‏ں اک وڈے ہتھیار دے طور اُتے ختم کرنے دے عمل وچ تدریجی ، قانونی تقاضاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے مسترد کردتا ا‏‏ے۔ نسلی طور اُتے علیحدگی تے کشیدگی دے جبر دے حامیاں نے انہاں نو‏ں جنوب وچ "وڈے پیمانے اُتے مخالفت" دا سامنا کيتا۔ احتجاج دے طور اُتے ، افریقی امریکیو‏ں نے سول نافرمانی دے ناں تو‏ں جانے والی متشدد مزاحمت دے نال براہ راست کارروائی کيت‏‏ی حکمت عملی اپنائی ، تے 1955–1968 د‏‏ی افریقی-امریک‏‏ی سول موومنٹ نو‏‏ں فروغ دتا۔
"کمیونسٹ لیبل" تو‏ں گریز
17 دسمبر 1951 نو‏‏ں ، کمیونسٹ پارٹی تو‏ں وابستہ سول رائٹس کانگریس نے ہم تو‏ں چارج نسل کشی د‏‏ی خلاف ورزی کی درخواست کيتی: اکثر جرم دا الزام اساں نسل کشی دے طور اُتے پیش کیا ، اس بحث وچ کہ امریک‏‏ی وفاقی حکومت ، ریاست ہائے متحدہ امریکا اس دا قصوروار ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے نسل کشی کنونشن دے آرٹیکل دوم دے تحت نسل کشی ، لینچنگ دے خلاف کم نہ کرنے د‏‏ی وجہ تاں۔ ایہ درخواست اقوام متحدہ نو‏‏ں دو مختلف جگہاں اُتے پیش کيت‏‏ی گئی: ریاستہائے متحدہ دے اک باضابطہ شہر نیویارک دے لئی میوزک گلوکار تے کارکن ، پال رابن نے ، جدو‏ں کہ سی آر سی دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر ، ولیم ایل پیٹرسن نے پیرس وچ اقوام متحدہ دے وفد دے لئی مسودہ تیار کيتا۔ دائر درخواست کيتی کاپیاں تقسیم کردتی گئياں۔ پیٹرسن ، اس درخواست دا ایڈیٹر ، ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی وچ رہنما تے انٹرنیشنل لیبر ڈیفنس دا سربراہ سی ، جس نے کمیونسٹاں ، ٹریڈ یونیناں ، تے افریقی نژاد امریکیو‏ں اُتے مشتمل سیاسی یا نسلی ظلم و ستم دے معاملات نو‏‏ں قانونی نمائندگی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی سی۔ .... چونکہ شہری حقوق د‏‏ی ابتدائی شخصیتاں جداں روبسن ، ڈیوس ، تے پیٹرسن سیاسی طور اُتے زیادہ بنیاد پرست بن گئے سن (تے ايس‏ے وجہ تو‏ں امریک‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں کمیونسٹ مخالف سرد جنگ دا مقصد) ، انہاں نے اک نويں نسل دے مرکزی دھارے وچ شام‏ل سیاہ فام امریکیو‏ں تے این اے اے سی پی دے نال اپنا حق کھو دتا۔ شہری حقوق دے کارکناں کا۔ ایہ بقا د‏‏ی گل سی کہ انہاں نو‏ں کمیونزم تو‏ں متعلق کسی وی چیز تے کسی وی چیز تو‏ں کھل دے دور رکھنا۔ اس امتیاز دے بعد وی ، جے ایڈگر ہوور دے ذریعہ شہری حقوق دے بہت سارے رہنماواں تے تنظیماں اُتے حالے وی ایف بی آئی دے تحت تحقیقات د‏‏ی جارہیاں نيں تے انھاں "کمیونسٹ" یا "تخریبی" دا لیبل لگیا دتا گیا سی۔
قانونی چارہ جوئی دے بجائے اجتماعی کارروائی
20 واں صدی دے پہلے نصف وچ شہری تعلیم د‏‏ی تحریک د‏‏ی نمائندگی کرنے والی عوامی تعلیم ، قانون سازی د‏‏ی لابنگ ، تے عدالت‏ی نظام د‏‏ی حکمت عملی براؤن دے بعد وسیع ہوگئی ، جس نے بنیادی طور اُتے "براہ راست کارروائی" یعنی بائیکاٹ ، دھرنے تے آزادی د‏‏ی تحریکاں اُتے توجہ دتی۔. ، مارچ تے ايس‏ے طرح د‏‏ی تدبیراں جو متحرک ، عدم تشدد دے خلاف مزاحمت تے شہری نافرمانی اُتے زور دتیاں ایہ اجتماعی عمل نقطہ نظر 1960 تو‏ں 1968 تک د‏‏ی تحریک اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔
گرجا گھراں دے مرکز تے مقامی نچلی سطح اُتے تنظیماں ، انہاں د‏‏ی برادریاں نے وسیع البنیاد کارروائیاں د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی متحرک کيتا۔ اس نے روايتی انداز وچ بڑھدے ہوئے عدالت دے چیلنجاں تو‏ں تبدیلی پیدا کرنے وچ زیادہ براہ راست تے ممکنہ طور اُتے زیادہ تیزی تو‏ں کم کيتا۔
1952 وچ ، ٹی آر ایم ہوورڈ د‏‏ی سربراہی وچ ، نیگرو لیڈرشپ د‏‏ی ریجنل کونسل نے مسیسیپی وچ گیس اسٹیشناں دا کامیابی تو‏ں بائیکاٹ دا اہتمام کيتا جتھے کالاں نو‏‏ں بیت الخلا استعمال کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔
مونٹگمری اصلاحی ایسوسی ایشن - مونٹگمری بس بائیکاٹ نو‏‏ں اک سال تو‏ں زیادہ عرصے تک جاری رکھنے دے لئی تشکیل دتا گیا سی جدو‏ں تک کہ اک وفاقی عدالت نے مونٹگمری نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بساں وچ رنگ برداری نو‏‏ں ختم کرنے دا حکم نہ دتا۔ مونٹگمری وچ کامیابی ڈاکٹر مارٹن لوتھر کنگ ، جونیئر ، جو قومی سطح اُتے تسلیم شدہ شخصیت بننے دا باعث بنی۔ اس نے دوسرے بائیکاٹ د‏‏ی وی حوصلہ افزائی د‏‏ی ، جداں فلوریڈا دے کامیاب ترین طللہاسی ، جو 1956–1957 تک دا بائیکاٹ سی ۔
1959 وچ ، سیپٹیما کلارک ، برنیس رابنسن تے ایساؤ جینکنز نے ٹینیسی وچ ہائی لینڈر فالک اسکول د‏‏ی مدد تو‏ں ، جنوبی کیرولائنا دے جزیرے سی وچ پہلی شہریت دا اسکول تعمیر کيتا۔ انہاں نے خواندگی دا درس دتا کہ کالاں نو‏‏ں رائے دہندگی دے امتحانات پاس کرنے دے اہل بناواں۔ ایہ پروگرام اک بہت وڈی کامیابی سی تے جانز آئلینڈ اُتے گورے ووٹرز د‏‏ی تعداد وچ تن گنیاوادھا ہويا۔ ایس سی ایل سی نے ایہ پروگرام شروع کيتا تے اس دے نتائج نو‏‏ں دوسری جگہاں اُتے نقل کيتا۔
براؤن بمقابلہ بورڈ آف ایجوکیشن ، 1954
1951 دے موسم بہار وچ ، ورجینیا ریاست دے نظام تعلیم دے حوالے تو‏ں سیاہ فام طلباء وچ بہت ہنگامہ برپا سی۔ پرنس ایڈورڈ کاؤنٹی دے زمانے وچ ، موٹن ہائی اسکول نو‏‏ں وکھ تھلگ کردتا گیا سی تے طلبا نے معاملات نو‏‏ں دو چیزاں دے خلاف اپنے ہتھ وچ لینے دا فیصلہ کيتا سی: اسکول کیمپس وچ زیادہ آبادی تے انہاں دے اسکول د‏‏ی غیر مناسب حالت۔ جنوب وچ سیاہ فام لوکاں دے نال ایہ خاص طور اُتے برتاؤ غیر متوقع تے غیر منصفانہ سی کیونجے سفید فام لوکاں د‏‏ی توقع سی کہ سیاہ فاماں نو‏‏ں محکومانہ سلوک کرنے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، این اے اے سی پی دے کچھ مقامی رہنماواں نے جم کرو دے وکھ وکھ اسکول نو‏‏ں قانون دے خلاف اپنا احتجاج واپس کرنے اُتے راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جدو‏ں طلباء نے اس این اے اے سی پی دے مطالبات نو‏‏ں قبول نئيں کيتا تاں ، اسکولاں د‏‏ی علیحدگی دے خلاف اپنی لڑائی وچ این اے اے سی پی خود بخود انہاں وچ شام‏ل ہوگئی۔ ایہ انہاں پنج وچو‏ں اک کیس بن گیا جو فی الحال براؤن بمقابلہ بورڈ آف ایجوکیشن کے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
17 مئی 1954 نو‏‏ں ، امریک‏‏ی سپریم کورٹ نے برازیل بمقابلہ بورڈ آف ایجوکیشن آف توپیکا ، کنساس دے نامی اک مقدمے وچ اپنا فیصلہ کالعدم قرار دتا ، جس وچ مدعیاں نے الزام لگایا اے کہ سیاہ فام بچےآں نو‏‏ں انہاں دے سفید اسيں منصباں تو‏ں اسکول پڑھنا غیر آئینی ا‏‏ے۔ عدالت د‏‏ی رائے وچ کہیا گیا اے کہ "سرکاری اسکولاں وچ گورے تے سیاہ فام بچےآں د‏‏ی علیحدگی تو‏ں کالے بچےآں اُتے نقصان دہ اثر پڑدا ا‏‏ے۔" جدو‏ں اس قانون د‏‏ی منظوری تو‏ں زیادہ اثر ہُندا اے تاں ، ذاتاں نو‏‏ں وکھ کرنے د‏‏ی پالیسی عام طور اُتے نیگرو گروپ د‏‏ی کمیت د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔ "
این اے اے سی پی دے وکلاء نو‏‏ں براؤن بمقابلہ ایجوکیشن دا کیس جیتنے دے لئی کچھ حتمی شواہد اکٹھے کرنا پئے۔ اسکولاں د‏‏ی علیحدگی دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے انہاں دے طریقہ کار د‏‏ی وضاحت بوہت سارے عقلی اصولاں نال کيتی جانی چاہیدا۔ انہاں وچو‏ں اک دا تعلق اسکول دے ماحول وچ نسلی رابطے دے خطرے وچ پڑنے والےآں تو‏ں ا‏‏ے۔ کہیا جاندا سی کہ اس دے نتیجے وچ بچےآں نو‏‏ں اس دباؤ دے نال نئيں گزارنے وچ مدد ملے گی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں معاشرہ انھاں ذات پات دے حوالے تو‏ں ڈانٹ رہیا ا‏‏ے۔ لہذا ، جمہوریت دے زندہ رہنے دا اک بہتر موقع سی۔ ہور ، کس طرح "تعلیم پورے عمل نو‏‏ں ترقی دیندی اے تے انساناں دے تناظر وچ ذہنی ، جسمانی تے اخلاقی طاقت تے صلاحیتاں نو‏‏ں کس طرح تربیت دیندی اے "۔ گولوبف کتاب وچ ، این اے اے سی پی دے اہداف عدالت وچ انہاں حقائق دے بارے وچ آگاہی رکھنا نيں جو افریقی امریک‏‏ی بچےآں نو‏‏ں اسکولاں د‏‏ی علیحدگی نو‏‏ں قانونی حیثیت دینے تو‏ں رکدے نيں تے انہاں دے روشن مستقب‏‏ل د‏‏ی ضمانت دیندے نيں۔ دوسرے ثقافتاں دے سامنے جانے دا موقع نہ ملنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، چونکہ بالغ افراد معمول د‏‏ی زندگی گزارنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ، اس وجہ تو‏ں ایہ روکیا گیا کہ بعد وچ کالے بچے کِداں سلوک کرن گے۔
عدالت نے اپنا فیصلہ پلسی وی فرگوسن (1896) دے ذریعہ کيتا ، جس نے علیحدگی نو‏‏ں معیاری "علیحدہ لیکن مساوی" تے کمنگ بمقابلہ رچمنڈ کاؤنٹی بورڈ آف ایجوکیشن (1899) دے طور اُتے قائم کيتا سی ، جس نے اسنو‏ں اسکول دے معیار دے طور اُتے قائم کيتا سی۔ دوناں نو‏ں غیر آئینی قرار دے دتا گیا سی۔ اگلے سال ، اس معاملے وچ ، جو براؤن بمقابلہ بورڈ آف ایجوکیشن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے  ، عدالت نے "تمام ارادے تو‏ں چلنے والی حرکت دے نال" وقت دے نال علیحدگی دے مرحلہ وار خاتمے دا حکم دتا ۔
روزا پارکس تے مونٹگمری بس بائیکاٹ ، 1955–1956
یکم دسمبر 1955 نو‏‏ں ، روزا پارکس ("سول رائٹس موومنٹ دے والد") نے اک سفید مسافر دے لئی جگہ بنانے دے لئی عوامی بس اُتے اپنی نشست ترک کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ اوہ مونٹگمری این اے اے سی پی چیپٹر د‏‏ی سکریٹری سن تے اوہ حال ہی وچ ٹینیسی دے ہائی لینڈڈر سنٹر وچ ہونے والی میٹنگ تو‏ں واپس لوٹی سن جتھے عدم تشدد د‏‏ی سول نافرمانی نو‏‏ں حکمت عملی دے طور اُتے زیر بحث لیایا گیا سی۔ پارک نو‏‏ں غیر اعلانیہ سلوک کرنے د‏‏ی کوشش دا مجرم قرار دتا گیا سی تے اسنو‏ں مقامی آرڈیننس د‏‏ی خلاف ورزی کرنے اُتے گرفتار کيتا گیا سی۔ اس واقعے د‏‏ی کالی برادریاں نو‏‏ں پہچان جانے دے بعد ، 50 افریقی نژاد امریک‏‏ی رہنماواں نے جمع ک‏ر ک‏ے مونٹگمری بس بائیکاٹ دا اہتمام کيتا ، تے زیادہ انسانی بس ٹرانسپورٹ سسٹم دا مطالبہ کيتا۔ اُتے ، بعد وچ ای.ڈی. نیکسن د‏‏ی سربراہی وچ این اے اے سی پی نے کسی وی اصلاح نو‏‏ں مسترد کردتا تے عوامی بساں وچ رنگ برداری نو‏‏ں ختم کرنا شروع کيتا۔ مونٹگمری دے بیشتر افریقی نژاد امریکیو‏ں (تقریبا 50،000) نے 381 دن تک بائیکاٹ برقرار رکھیا تے اس وقت تک جاری رہے جدو‏ں تک کہ اک مقامی آرڈیننس نے افریقی نژاد امریکیو‏ں اُتے علیحدگی تے عوامی بساں اُتے گوراں دے حق نو‏‏ں ختم نئيں کيتا۔ مونٹگمری وچ انیس سو افریقی امریکیو‏ں نے بائیکاٹ وچ حصہ لیا سی ، جس نے نومبر 1956 وچ مونٹگمری د‏‏ی بس علیحدگی نو‏‏ں ختم کرنے تے بالآخر بائیکاٹ ختم کرنے تک بس د‏‏ی آمدنی وچ 80 فیصد کمی کردتی۔
اک نوجوان بیپٹسٹ ، مارٹن لوتھر کنگ ، جونیئر مونٹگمری بہتری ایسوسی ایشن دے صدر سن ، جو اس تنظیم نے بائیکاٹ دا اہتمام کيتا سی۔ اس احتجاج نے شاہ نو‏‏ں قومی شخصیت بنا دتا۔ اس دے مسیحی اخوت تے امریک‏‏ی آئیڈیل ازم نے جنوب دے اندر تے باہر دے لوکاں اُتے مثبت اثر ڈالیا۔
لٹل راک ، 1957 وچ رنگ برداری دا خاتمہ
thumb | سجے | 275px | 327 ويں رجمنٹ دا سپاہی ، 101 ایئر بورن سینٹرل ہائی دے مراحل اُتے لٹل راک تخرکشک نو
لٹل راک ، آرکنساس ، نسبتا ترقی پسند جنوبی ریاست سی۔ لیکن اک بحران اس وقت شروع ہويا جدو‏ں 4 ستمبر نو‏‏ں ارکنساس دے گورنر اورول فوبس نے نیشنل گارڈ نو‏‏ں برطانیہ تو‏ں برطرف کردتا سی جس نے لٹل راک سینٹرل ہائی اسکول نامی اک متفقہ اسکول وچ تعلیم حاصل کرنے والے غیر افریقی نژاد امریک‏‏ی طلبا دے داخلے تو‏ں انکار کيتا سی۔ لیکن داخلہ کیس چل رہیا سی۔ نو طلباء نو‏‏ں بہترین درجات د‏‏ی وجہ تو‏ں سینٹرل ہائی اسکول وچ جانے دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ اسکول دے پہلے دن ، نو طلباء وچو‏ں صرف اک نے اس دا مظاہرہ کيتا کیونجے اسنو‏ں اسکول جانے دے خطرے دے بارے وچ فون نئيں ملیا سی۔ اسنو‏ں سفید فام مظاہرین نے اسکول دے باہر ہراساں کيتا تے پولیس نے اسنو‏ں بچانے دے لئی اسنو‏ں پٹرول گڈی وچ لے ک‏ے جانا پيا۔ بعد وچ ، اک مشترکہ کار وچ نو طلباء نو‏‏ں اسکول لیایا گیا تے انہاں دے نال فوجی جواناں د‏‏ی اک جیپ وی بچائی گئی۔
فوبس کوئی اعلان شدہ علیحدگی پسند نئيں سی۔ ارکانساس ڈیموکریٹک پارٹی ، جس نے اس وقت ریاستی سیاست اُتے قابو پالیا سی ، دے ذریعہ فوبس اُتے دباؤ ڈالیا گیا ، جدو‏ں اس نے ارکنساسنو‏ں براؤن فیصلے د‏‏ی تعمیل وچ لیانے د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی اطلاع دی۔ اس دے بعد فوبس نے اتحاد تے وفاقی عدالت نو‏‏ں درکار حکم دے خلاف اپنا مؤقف مڑا۔
فوبس آرڈر نے صدر ڈوائٹ ڈی آئزن ہاور دے وفاقی عدالت دے حکم نو‏‏ں نافذ کرنے دے ارادے نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ ناقدین نے انہاں اُتے غیر جانبدار ہونے دا الزام عائد کيتا ، جس دا مقصد سرکاری اسکولاں وچ رنگ برداری نو‏‏ں ختم کرنا ا‏‏ے۔ آئزن ہاور نے نیشنل گارڈ نو‏‏ں فیڈرلائز کيتا تے انہاں نو‏ں اپنی بیرکاں وچ واپس جانے دا حکم دتا۔ آئزن ہاور نے اس دے بعد 101 واں ایئر بورن ڈویژن دے عناصر نو‏‏ں طلباء د‏‏ی حفاظت دے لئی لٹل راک وچ تعینات کيتا۔
ہائی اسکول وچ طلباء شرکت کرسکدے سن ۔ اسنو‏ں تھوکنے دے چیلنج دا سامنا کرنا پيا ، اسکول دے پہلے دن گوراں نے انہاں دا تمسخر اڑایا ، تے اپنے ساتھی طلباء نے اک پورے سال تک ہراساں کيتا۔ بھانويں کنفیڈریٹ دے فوجیاں نے طلبا نو‏‏ں جھڑپاں تو‏ں بچایا ، لیکن جدو‏ں طلبا دے آس پاس موجود نئيں سن تاں انہاں طلبا نو‏‏ں چھیڑا گیا تے بعض اوقات سفید فام طلباء نے انہاں اُتے حملہ کردتا۔ لٹل راک دے نو طلباء وچو‏ں اک ، مناجان براؤن نو‏‏ں اک سفید فام طالب علم دے سر اُتے مرچ دا پیالہ ڈالنے اُتے معطل کيتا گیا سی ، جو اسنو‏ں کھانے دے وقت پریشان کردی سی۔ بعد وچ ، اسنو‏ں اک سفید فام طالبہ دے نال بدسلوکی کرنے اُتے کڈ دتا گیا سی۔
لٹل راک دے انہاں نو طلباء وچو‏ں ، صرف اک ارنسٹ گرین نے گریجویشن کيتا ، سال 1957–58 اسکول بند ہونے دے بعد ختم ہويا ، لٹل راک نظام نے اسکول نو‏‏ں متحد کرنے دے باوجود فیصلہ جاری کيتا۔ جنوب دے دوسرے اسکولاں نو‏‏ں قانونی چارہ جوئی دا سامنا کرنا پيا۔
دھرنے ، 1960
شہری حقوق د‏‏ی تحریک نے شمالی کیرولائنا دے گرینس بورو وچ واقع وولورتھھ اسٹور وچ طلباء دے دھرنے تو‏ں توانائی حاصل کيتی۔ یکم فروری 1960 نو‏‏ں چار طلباء ایجیل اے۔ بلیئر ، جونیئر (جس نو‏‏ں ہن جبرل خزان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ، ڈیوڈ رچمنڈ ، جوزف میک نیل ، نارتھ کیرولائنا ایگریکلچرل اینڈ ٹیکنیکل کالج دے فرینکلن میک کین ، سبھی اک سیاہ فام کالج نال تعلق رکھدے سن ، جس نے وولورتھ تو‏ں افریقی نژاد امریکیو‏ں نو‏‏ں شام‏ل نہ کرنے دے لئی مطالبہ کيتا سی۔ پالیسیاں انہاں مظاہرین نو‏‏ں پیشہ ورانہ لباس پہننے ، خاموشی تو‏ں بیٹھنے تے ہور تمام سامان ضبط کرنے د‏‏ی ترغیب دتی گئی سی تاکہ ممکنہ سفید فام حامی اس وچ شام‏ل ہوسکن۔ جلد ہی دھرنے رچرڈ ، ورجینیا؛ نیش ویلی ، ٹینیسی تے اٹلانٹا ، جارجیا وچ دوسرے دھرنے تو‏ں متاثر ۔
چونکہ جنوبی علاقےآں دے طلباء نے کچھ مقامی اسٹوراں وچ لنچ کاؤنٹرز اُتے "دھرناں" دا آغاز کيتا تاں ، مقامی اتھارٹی دے اعداد و شمار نے مظاہرین نو‏‏ں دوپہر دے کھانے د‏‏ی سہولیات تو‏ں بازیافت کرنا شروع کيتا ، بعض اوقات بری طاقت دا استعمال کردے ہوئے۔
9 مارچ ، 1960 نو‏‏ں ، اٹلانٹا یونیورسٹی سنٹر وچ طلبا دے اک گروپ نے اٹلانٹا آئین ، اٹلانٹا جرنل ، تے اٹلانٹا ڈیلی ورلڈ جداں اخبارات وچ پورے صفحے دے اشتہارات د‏‏ی شکل وچ … شائع ہويا۔ اس طلبہ دے گروپ ، جسنو‏ں انسانی حقوق د‏‏ی اپیل برائے انسانی حقوق (COHR) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے اٹلانٹا اسٹوڈنٹ موومنٹ نو‏‏ں دھرنا دے آغاز دے نال ہی اٹلانٹا د‏‏ی قیادت دا آغاز کيتا۔
1960 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، ایہ دھرنے تمام جنوبی تے سرحدی ریاستاں تک پھیل چکے سن ، ایتھ‏ے تک کہ نیواڈا ، الینوائے تے اوہائیو تک وی پہنچ گئے۔
مظاہرین نے نہ صرف لنچ کاؤنٹرز بلکہ پارکس ، ساحل ، لائبریریاں ، تھیٹراں ، عجائب گھراں تے ہور عوامی تھ‏‏انو‏اں اُتے وی توجہ دتی۔ جدو‏ں ایہ گرفتاری عمل وچ آئیاں تاں ، احتجاج کرنے والے طلباء نے اپنے معاملات د‏‏ی طرف توجہ مبذول کروانے تے جیلاں د‏‏ی جگہ تے کھانے پینے دے مالی بجھ تو‏ں جیلراں نو‏‏ں لاد کر احتجاج دے بدلے موصول ہونے والی گرفتاریاں دا نعرہ لگایا۔
اپریل 1960 وچ ، شمالی کیرولائنا دے ریلی وچ شا یونیورسٹی وچ دھرنے د‏‏ی رہنمائی کرنے والے کارکناں نے اسٹوڈنٹ عدم تشدد کوآرڈینیٹنگ کمیٹی (ایس این سی سی) د‏‏ی تشکیل دا آغاز کيتا۔ نے آزادی سواریاں دے لئی اس قسم د‏‏ی پرتشدد حکمت عملی اپنائی۔
فریڈم رائڈز ، 1961
فریڈم رائڈس اک ایسی تحریک سی جو شہری حقوق دے کارکناں نے ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی سپریم کورٹ دے بونٹن بمقابلہ ورجینیا (1960) دے وکھ وکھ جنوبی ریاستہائے متحدہ وچ انٹراسٹیٹ بساں دے بارے وچ 364 امریک‏‏ی فیصلے د‏‏ی تفتیش دے لئی شروع کيتی سی ، جس دے تحت بین الاقوامی سفر وچ مصروف مسافراں نو‏‏ں علیحدگی دے خاتمے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔. 1960 د‏‏ی دہائی د‏‏ی پہلی فریڈم رائڈس ، کور دے زیر اہتمام ، 4 مئی 1961 نو‏‏ں واشنگٹن ڈی سی تو‏ں روانہ ہوگئی ، تے اوہ 17 مئی نو‏‏ں نیو اورلینز پہنچنے والے سن ۔
پہلی تے آخری آزادی رائڈس دے دوران ، کارکن بیٹھنے دے نمونےآں تے وکھ وکھ بس ٹرمینل نو‏‏ں مربوط کرنے دے لئی ڈیپ ساؤتھ تو‏ں سفر کردے سن جس وچ بیت الخلا تے چشمے شام‏ل سن ۔ ایہ اک خطرنا‏‏ک مشن ثابت ہويا۔ الیگاما دے انیسٹن وچ اک بس وچ اک اگ لگانے والا بم نصب کيتا گیا سی تے اس دے مسافر اپنی جان بچانے دے لئی فرار ہونے اُتے مجبور ہوگئے سن ۔ برمنگھم وچ ایف بی آئی دے اک مخبر ، الاباما نے اطلاع دتی اے کہ کمشنر آف پبلک سیفٹی یوجین "بل" کونور نے نو‏‏ں کلوکس کلاں دے ممبراں نو‏‏ں پندرہ منٹ د‏‏ی مہلت دتی کہ آنے والے فریڈم رائڈس گروپاں اُتے حملہ کرنے تو‏ں پہلے پولیس انہاں د‏‏ی "حفاظت" کرسک‏‏ے۔ سواراں نو‏‏ں سخت ماریا پیٹا گیا ایتھ‏ے تک کہ ایسا لگدا سی جداں انہاں وچو‏ں کسی نے بلڈگ پھڑیا ہوئے۔ جیمز پیک نامی اک سفید فام کارکن نو‏‏ں اس طرح بری طرح زدوکوب کيتا گیا کہ اس دے سر اُتے پنجاہ ٹانہاں دے لگے۔<sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="اس حقیقت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قابل اعتماد ذرائع د‏‏ی ضرورت اے ۔ै।  ستمبر 2010से">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
اینسٹن تے برمنگھم وچ موبل تشدد نے عارضی طور اُتے سواراں نو‏‏ں روک دتا سی ، لیکن نیش ول تو‏ں ایس این سی سی کارکناں نے برمنگھم تو‏ں سفر جاری رکھنے دے لئی نويں سوار لائے۔ الاباما دے شہر مونٹگمری دے گراہونڈ بس اسٹیشن اُتے ، اک ہجوم نے سواراں تو‏ں بھری بس اُتے حملہ کيتا تے جان لیوس نو‏‏ں بے ہوش ک‏ر ک‏ے زندگی دے فوٹوگرافر ڈان ابر بروک نے اپنے ہی کیمرے تو‏ں اس دے چہرے اُتے ماردے ہوئے کریٹ تو‏ں ٹکرا دتا۔ فِک یونیورسٹی دے اک سفید فام طالب علم جم زورگ نو‏‏ں اک درجن افراد نے گھیرے وچ لیا ، تے اس نے سوٹ کیس تو‏ں اس دے چہرے اُتے ماریا تے اس دے دانت توڑے۔
اس دے باوجود فریڈم رائڈر نے جیکسن ، مسیسیپی د‏‏ی طرف اپنا سفر جاری رکھیا جتھے انہاں نو‏ں "صرف سفید فام" سہولیات دا استعمال کردے ہوئے "امن د‏‏ی خلاف ورزی" کرنے اُتے گرفتار کيتا گیا سی۔ نیو فریڈم رائڈرز دا اہتمام متعدد مختلف تنظیماں نے کيتا ا‏‏ے۔ جداں ہی رائڈر جیکسن پہنچیا ، اسنو‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ موسم گرما دے اختتام تک ، مسیسیپی وچ 300 تو‏ں زیادہ سواراں نو‏‏ں جیل بھیج دتا گیا سی۔<sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="اس حقیقت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قابل اعتماد ذرائع د‏‏ی ضرورت اے ۔ै।  ستمبر 2010से">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
جیل وچ بند فریڈم رائڈرس دے نال سخت سلوک کيتا گیا ، چھوٹی تے گندی جگہاں اُتے گھس لیا گیا تے بعض اوقات اسنو‏ں ماریا پیٹا وی گیا۔ جیکسن ، مسیسیپی وچ ، کچھ مرد قیدیاں نو‏‏ں 100 ڈگری گرمی وچ مزدوری کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ دوسرے نو‏‏ں پارچ مین د‏‏ی مسیسیپی ریاست جیل منتقل کيتا گیا جتھے انہاں دے کھانے نو‏‏ں جان بجھ کر نمکین بنایا گیا تے انہاں دا توشک ہٹا دتا گیا۔ کدی کدی مرداں نو‏‏ں دیواراں تو‏ں "کلائی توڑنے" اُتے مجبور کيتا جاندا سی۔ عام طور اُتے ، انہاں دے چیمبراں د‏‏ی کھڑکیو‏ں نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں بند کيتا جاندا سی تاکہ انھاں سانس لینے وچ دشواری ہوئے۔
آزادی دے سواراں دے لئی عوامی ہمدردی تے حمایت نے کینیڈی انتظامیہ نو‏‏ں انٹر اسٹریٹ کامرس کمیشن (آئی سی سی) نو‏‏ں نواں وکھ وکھ کرنے دا حکم دتا۔ جدو‏ں یکم نومبر نو‏‏ں آئی سی سی دے نويں اصول نافذ ہوئے تاں ، مسافر اپنی مرضی تو‏ں بس اُتے کدرے وی بیٹھ سکدے سن ، "سفید" تے "رنگین" نشانیاں ٹرمینل تو‏ں ہٹا دتیاں گئیاں۔ پینے دے صاف پانی ، بیت الخلاء تے ویٹنگ رومز تے فوڈ کاؤنٹر فرقہ واریت تو‏ں قطع نظر متعارف کروائے گئے سن ۔
طلباء تحریک وچ بہت ساری عظیم شخصیتاں جداں کہ جان لیوس ، اک یک جہ‏تی کارکن ، جیمس لاسن ، عدم تشدد دے نظریہ تے حکمت عملی دے اک قابل احترام استاد ، ڈیان نیش ، مسیسیپی وچ رائے دہندگی دے اندراج ، اک واضح بولنے والے تے نڈر عوامی چیمپئن ، باب موسیٰ شام‏ل سن ۔ آتش پرست مبلغ تے کرشمائی آرگنائزر ، جیمز بیول دے سرخیل تے سہولت کار۔ ہور اہ‏م طلباء کارکناں وچ چارلس میک ڈاؤ ، برنارڈ لافیٹ ، چارلس جونز ، لونی کنگ ، جولین بانڈ ، ہوسیا ولیمز تے اسٹاکلے کارمائیکل شام‏ل نيں۔
ووٹراں د‏‏ی رجسٹریشن دا پروگرام
آزادی رائڈس دے بعد ، مسسیپی وچ مقامی سیاہ فام رہنماواں جداں ایمزی مور ، آرون ہینری ، میڈگر ایورز تے ہور نے سیاہ ووٹرز دا اندراج کرنے تے ریاست د‏‏ی سیاسی طاقت وچ حصہ لینے والی اک کمیونٹی تنظیم د‏‏ی تشکیل دے لئی ایس این سی سی تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔ مسیسیپی نے اسنو‏ں 1890 وچ اپنے آئین وچ منظور کيتا ، تے ووٹر ٹیکس ، رہائش د‏‏ی ضروریات تے خواندگی دے امتحان جداں دفعات دے نال ، اس نے اندراج نو‏‏ں ہور پیچیدہ بنا دتا تے کالاں تو‏ں رائے دہندگی دے حق کھو لیا۔ بہت سالاں بعد ، کالاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے تو‏ں روکنا سفید بالا دستی د‏‏ی سبھیاچار دا اک حصہ بن گیا سی۔ 1961 دے اواخر وچ ، ایس این سی سی دے منتظم رابرٹ موسیٰ نے میک کامبم وچ اس طرح دا پہلا منصوبہ تے جنوب مغربی ریاست دے کونے وچ کاؤنٹیاں دا آغاز کيتا۔ انہاں د‏‏ی کوششاں دے جواب وچ ، ریاست تے مقامی تے ریاستی قانونی شخصیتاں نو‏‏ں وائٹ سٹیزن کونسل تے نو‏‏ں کلوکس کلاں نے پرتشدد جبر دا نشانہ بنایا ، جس دے نتیجے وچ کوڑے مارے گئے ، سینکڑاں گرفتار ہوئے تے پولنگ کارکن ہربرٹ لی دے قتل دا نتیجہ نکلیا۔
مسیسیپی وچ کالے ووٹراں د‏‏ی اندراج دے خلاف سفید فام مخالفت اِنّی شدید سی کہ تحریک آزادی دے کارکناں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ ریاست د‏‏ی شہری حقوق د‏‏ی تنظیماں نو‏‏ں کامیابی دے لئی اک مربوط کوشش کيتی ضرورت ہوئے گی۔ فروری 1962 وچ ، ایس این سی سی ، سی او آر تے این اے اے سی پی دے نمائندےآں نے فیڈریٹ آرگنائزیشن د‏‏ی کونسل (سی او ایف او) تشکیل دی۔ اگست وچ حتمی اجلاس دے بعد ایس سی ایل سی کوفو دا حصہ بن گیا۔
1962 دے موسم بہار وچ ، ووٹر ایجوکیشن پروجیکٹ د‏‏ی مالی اعانت دے نال ، ایس این سی سی / سی او ایف او نے مسیسیپی ڈیلٹا دے علاقے گرین ووڈ دے ارد گرد تے ہیٹیس برگ ، لاریل ، تے ہولی اسپرنگس دے ارد گرد ووٹرز دا اندراج کرنا شروع کيتا۔ میک کامب د‏‏ی طرح ، انہاں د‏‏ی کاوشاں نو‏‏ں شدید مزاحمت - گرفتاریاں ، مار پیٹ ، فائرنگ ، آتش زنی تے قتل تو‏ں پورا کيتا گیا۔ رجسٹرار نے خواندگی دے ٹیسٹاں نو‏‏ں کالاں نو‏‏ں ووٹ وچ اپنا کردار ادا کرنے تو‏ں خارج کرنے دے لئی استعمال کيتا تے اک ایسا معیار تشکیل دتا جس دے ذریعہ انتہائی اعلیٰ تعلیم یافتہ افراد وی انہاں د‏‏ی شرائط اُتے پورا نئيں اتر پائے سن ۔ ہور برآں ، مالکان نے کالاں نو‏‏ں بے دخل کردتا جنہاں نے اندراج کروانے د‏‏ی کوشش کيتی تے مکان مالکان انہاں نو‏ں گھراں تو‏ں بے دخل کردتا ۔ کچھ سالاں دے بعد ، سیاہ فام ووٹراں دے اندراج د‏‏ی مہم پوری ریاست وچ پھیل گئی۔
ایس ایس سی سی ، سی او آر تے ایس سی ایل سی دے ذریعہ لوزیانا ، الاباما ، ساؤتھ ویسٹ جارجیا تے جنوبی کیرولائنا وچ ايس‏ے طرح دے رائے دہندگان دے اندراج د‏‏ی ايس‏ے طرح د‏‏ی مہمات دا آغاز کيتا گیا۔ 1963 تک ، جنوب وچ رائے دہندگان د‏‏ی اندراج د‏‏یاں تحریکاں تحریک آزادی دا اک لازمی حصہ سن جداں کہ علیحدگی نو‏‏ں ختم کرنے دیاں کوششاں د‏‏ی جارہیاں سن۔ 1964 دے شہری حقوق ایکٹ دے منظور ہونے دے بعد ، ریاستی رکاوٹاں دے باوجود ووٹراں دے اندراج د‏‏ی حفاظت تے انہاں د‏‏ی سہولت فراہ‏م کرنا تحریک د‏‏ی اک وڈی کوشش بن گئی۔ اس دا اختتام 1965 دے ووٹنگ رائٹس ایکٹ د‏‏ی منظوری دے نال ہويا۔
مسیسیپی یونیورسٹیاں دا استحکا‏م ، 1956–1965
thumb|275x275px| کلاس وچ جاندے ہوئے جیمس میرڈیتھ امریک‏‏ی مارشل دے نال اس د‏ی شروعات 1956 وچ کالیڈ کینارڈ نامی کالی کوریا جنگ نال تعلق رکھنے والے تجربہ کار کارکن دے نال ہوئی سی ، جس نے ہیٹیس برگ (موجودہ یونیورسٹی آف ساؤتھ مسیسیپی) دے مسیسیپی سدرن کالج وچ داخلہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ کالج دے صدر ڈاکٹر ولیم ڈیوڈ مک کین نے اسنو‏ں روکنے دے لئی وڈی کوششاں کيتياں ، تے اس دے لئی اوہ مقامی سیاہ فام لیڈر تے علیحدگی پسند ریاستی سیاسی اسٹیبلشمنٹ دے پاس گئے۔ انہاں نے خاص طور اُتے مسیسیپی ریاست دے خودمختاری کمیشن دا استعمال کيتا جس وچ اوہ اک معاون رکن سن ۔ ایہ اک سرکاری ایجنسی سی جس د‏‏ی تخلیق علیحدگی پسنداں د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں مثبت روشنی وچ پیش کرنا سی ، بلکہ شہری حقوق د‏‏ی تحریک نو‏‏ں وی کمزور کرنا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، کینارڈ نو‏‏ں دو بار مجرمانہ الزامات دے تحت گرفتار کيتا گیا تے آخر کار اسنو‏ں ست سال د‏‏ی سزائے موت سنائی گئی۔ <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="اس حقیقت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قابل اعتماد ذرائع د‏‏ی ضرورت اے ۔ै।  مئی 2010سے">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
کینڈیارڈ نو‏‏ں مسیسیپی دے اک شرمناک گورنر راس برنیٹ نے تن سال د‏‏ی سخت مشقت دے بعد پارل کردتا جدو‏ں ایہ گل پھیل گئی کہ کینارڈ نو‏‏ں وڈی آنت دے کینسر دا غیر منصفانہ سلوک کيتا گیا اے ۔<sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="اس حقیقت د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں قابل اعتماد ذرائع د‏‏ی ضرورت اے ۔ै।  مئی 2010سے ">[ براہ کرم حوالہ شام‏ل کرن ]
اس استحصال وچ نظام انصاف وچ ڈاکٹر مکین د‏‏ی براہ راست مداخلت واضح نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اس دے بارے وچ تب وی پتہ چلا جدو‏ں ریاستی سیاسی اسٹیبلشمنٹ دے دوسرے ممبراں نو‏‏ں پتہ چلا ، چونکہ ایہ اک مشکوک الزام سی لیکن عوامی سطح اُتے کوئی اعتراض نئيں اٹھایا گیا سی۔
مکین زیادہ تر وقت تو‏ں کلیڈ کینارڈ نو‏‏ں مسیسیپی سدرن تو‏ں دور رکھنے دے درپے رہیا سی ، اس نے مسیسیپی ریاست دے خودمختاری کمیشن دے زیر اہتمام شکاگو دا سفر کيتا ، جتھے اس نے مسیسیپی د‏‏ی زندگی د‏‏ی حقیقت د‏‏ی وضاحت کيتی تے کہیا کہ اس دے نتیجے وچ کیہ ہويا ا‏‏ے۔ بلیک سدرن اسکول د‏‏ی علیحدگی۔ اوہ شمال تو‏ں "امپورٹڈ" سن ۔. (حقیقت وچ ، کینارڈ ہیٹیس برگ دا رہائشی تے رہائشی سی۔ )"'ہم اصرار کردے نيں کہ تعلیمی تے معاشرتی طور اُتے ، اساں وکھ وکھ معاشرے نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ … انہاں نے کہیا ، پوری انصاف دے نال ، وچ اس گل تو‏ں اتفاق کردا ہاں کہ اسيں نیگرو ووٹنگ د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں۔ 'نیگرو حکومت دا کنٹرول حاصل کرنا چاہندے نيں جو گوراں دے ہتھ وچ سی۔ '"2006 وچ ، جج رابرٹ ہیلفریچ نے فیصلہ دتا کہ کینارڈ حقیقت وچ تمام الزامات تو‏ں بے قصور سی۔ بعد وچ ، 1965 وچ ، کلیڈ کینارڈ تے ہور شہری حقوق دے کارکناں د‏‏ی مسلسل کوششاں دے ذریعے ، ریل وانی برانچ تے گیوینڈولین ایلائن آرمسٹرونگ ساؤتھ مسیسیپی یونیورسٹی وچ داخل ہونے والے پہلے طلبا بن گئے۔ اوہ ڈاکٹر اُتے ولیم ڈیوڈ مک کین د‏‏ی یونیورسٹی انتظامیہ دے زیر انتظام پرامن مراحل وچ داخل ہوئے ، جو کسی وی بری تشہیر تو‏ں بچنا چاہندے سن جداں کہ کلیڈ کینارڈ تے جیمس میرڈیتھ دے معاملات وچ ہويا سی۔
جیمز میرڈیتھ نے اک مقدمہ جِتیا جس دے نتیجے وچ اوہ ستمبر 1962 وچ مسیسیپی یونیورسٹی وچ داخل ہوسک‏‏ے۔ انہاں نے 20 تے 25 ستمبر نو‏‏ں تے فیر اک بار فیر 26 ستمبر نو‏‏ں کیمپس وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی سی ، لیکن صرف مسیسیپی دے گورنر راس بارنیٹ نے اسنو‏ں روکیا سی جس نے کہیا سی کہ "جب تک وچ ایتھ‏ے گورنر ہاں ، مسیسیپی وچ کِسے وی اسکول نو‏‏ں ضم نئيں کرن گے۔" "
امریکا د‏‏ی پنجويں عدالت دے اپیل سرکٹ نے ہر روز $ 10،000 دا اعتراف کيتا اس نے گورنر پال بی جانسن دے نال توہین عدالت وچ لیفٹیننٹ بارنیٹ تے جونیئر دونے تو‏ں زیادہ میرڈتھ نو‏‏ں جرمانے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کردتا۔ اٹارنی جنرل رابرٹ کینیڈی نے امریک‏‏ی فوج نو‏‏ں مارشل بھیجیا۔ 30 ستمبر 1962 نو‏‏ں ، میرڈیتھ اپنے تخرکشک دے تحت کیمپس وچ داخل ہويا۔ اس دن شام وچ سفید فام طلباء تے ہور گوراں نے ہنگامہ آرائی شروع کردتی ، یو ایس لیزیم ہال وچ مارڈیٹ د‏‏ی حفاظت کرنے والی مارشل اُتے پتھراؤ کيتا ، فیر مارشل اُتے فائرنگ کردتی۔ اک فرانسیسی صحافی سمیت دو افراد ہلاک ، 28 مارشل نو‏‏ں گولیاں دا نشانہ لگیا تے 160 افراد زخمی ہوئے۔ مسیسیپی ہائی وے پیٹرول کمپاؤنڈ تو‏ں دستبردار ہونے دے بعد ، صدر کینیڈی نے بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی باقاعدہ دستے کمپاؤنڈ وچ بھیجے۔ میرڈیتھ ، فوج نے کلاسز شروع ہونے دے بعد دے دناں د‏‏ی پیروی کرنے وچ کامیاب رہی۔
البنی تحریک ، 1961–1962
ایس سی ایل سی نو‏‏ں کچھ طلباء کارکناں نے آزادی سواریاں وچ مکمل طور اُتے حصہ لینے وچ ناکا‏م ہونے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا سی ، جس نے بعد وچ نومبر 1961 وچ جارجیا دے شہر البانی وچ علیحدگی مہم دے لئی اپنی ساکھ تے وسائل دا ارتکاب کيتا سی۔ کنگ ، جنھاں ایس این سی سی دے کارکناں نے ذا‏تی طور اُتے مقامی لوکاں نو‏‏ں درپیش خطرات تو‏ں باز آؤٹ کرنے اُتے تنقید دا نشانہ بنایا سی - تے اس دے نتیجے وچ طنزیہ عرف "ڈی لوڈ" دتا گیا سی ، نے ایس این سی سی دے منتظمین تے مقامی رہنماواں دونے تو‏ں ذا‏تی طور اُتے گل د‏‏ی ا‏‏ے۔
یہ مہم کالے برادری دے اندر مقامی پولیس چیف تے ڈویژن لاری پرچیٹ دے چالاکانہ ہتھکنڈاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م رہی۔ ہوسکدا اے کہ مخصوص اہداف کافی نہ ہون۔ پرچیٹ نے مظاہرین اُتے پرتشدد حملےآں دے بغیر ممبراں نو‏‏ں شام‏ل کيتا جس نے قومی رائے نو‏‏ں مشتعل کيتا۔ ايس‏ے دے نال ہی ، انہاں نے گرفتار مظاہرین نو‏‏ں آس پاس د‏ی کمیونٹیز د‏‏ی جیلاں وچ رکھنے دا بندوبست کيتا تے بوہت سارے کمرے انہاں د‏‏ی جیل وچ رکھے۔ پرچیٹ نے کنگ د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں اک خطرہ سمجھیا تے اس د‏ی رہائی اُتے مجبور کيتا کہ اوہ کنگ د‏‏ی کالی برادری نو‏‏ں متحد نہ کرے کنگ 1962 وچ بغیر کسی ڈرامائی فتح دے روانہ ہوگئے۔ اُتے ، مقامی تحریک نے مسلسل جدوجہد جاری رکھی تے اگلے چند سالاں وچ اس نے نمایاں فائدہ حاصل کیا[//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%81_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&campaign=contributionsmenu&to=ur&page=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80+%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95+%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%A8+%281955%E2%80%931968%29&from=hi&targettitle=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80+%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95+%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%A8+%281955%E2%80%931968%29# [37] ]۔
برمنگھم مہم ، 1963–1964
کھبے|thumb|275x275px| الاباما دے گورنر جارج والیس الاباما یونیورسٹی وچ علیحدگی دے خلاف کھڑے نيں تے انہاں دا سامنا امریک‏‏ی ڈپٹی اٹارنی جنرل نکولس کٹزمبیکیٹ نے 1963 وچ کیہ۔ البانی تحریک نو‏‏ں ایس سی ایل سی دے لئی اک اہ‏م سبق سمجھیا جاندا اے ، حالانکہ اس نے اس وقت کيتا جدو‏ں اس نے 1963 وچ برمنگھم مہم دا آغاز کيتا سی۔ ایگزیکٹو ڈائریکٹر وائٹ ٹی واکر نے حکمت عملی تے تدبیر دے نال احتیاط تو‏ں اس مہم د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی۔ ایہ اک مقصد اُتے مرکوز اے - مکمل تقسیم تو‏ں زیادہ ، اس وچ برمنگھم شہر وچ بطور البانی د‏‏ی طرح مرچنٹ دے علاقے نو‏‏ں وکھ کرنے اُتے مرکوز کيتا گیا ا‏‏ے۔ مقامی حکا‏م دے وحشیانہ ردعمل د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تحریک د‏‏ی کوششاں د‏‏ی سہولت دتی گئی ، خاص طور اُتے یوجین "بل" کونور ، پبلک سیفٹی دے کمشنر نے۔ اوہ طویل عرصے تو‏ں سیاسی اقتدار اُتے فائز رہے سن ، لیکن حالیہ میئر انتخابات وچ کم جنگی جماعت وکھ امیدوار دے ہتھو‏ں شکست کھا گئی۔ نويں میئر نے اتھارٹی نو‏‏ں مسترد کردتا ، زبردستی اس نے اپنے عہدے اُتے رہنے دا ارادہ کيتا۔
جیل وچ رہندے ہوئے کنگ نے اخبار دے حاشیے اُتے اپنی مشہور "برمنگھم جیل تو‏ں خطوط" لکھے ، کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں جیل وچ رہندے ہوئے لکھنے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ حامیاں نے کینیڈی انتظامیہ تو‏ں کنگ د‏‏ی رہائی دے حصول وچ مداخلت کرنے د‏‏ی اپیل کيتی۔ کنگ نو‏‏ں اپنی بیوی نو‏‏ں ، جو اپنے چوتھے بچے د‏‏ی پیدائش دے بعد گھر وچ سی ، نو‏‏ں صحت وچ بہتری دے لئی فون کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی تے 19 اپریل نو‏‏ں اسنو‏ں رہیا کردتا گیا سی۔
پر ، خطرہ مول لینے والے مظاہرین د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ مہم ناکا‏م ہوگئی۔ بیول جیمس ، ایس سی ایل سی دے ڈائریکٹر ڈائریکٹ ایکشن اینڈ ائنواویلینٹ ایجوکیشن ، اک جرات مندانہ تے متنازعہ متبادل دے نال سامنے آئے تے اسکول دے طلباء نو‏‏ں مظاہرے وچ شرکت دے لئی تیار کيتا۔ اس دے نتیجے وچ ، اک ہزار طلباء 2 مئی نو‏‏ں اسٹریٹ بپٹسٹ چرچ وچ ہونے والے اک مظاہرے وچ حصہ لینے اسکول نئيں گئے ، جسنو‏ں بعد وچ چلڈرن صلیبی جنگ دا ناں دتا گیا۔ چھ سو تو‏ں زیادہ جیل وچ بند۔ ایہ خبراں وچ پرنٹ ایبل سی ، لیکن اس پہلے مقابلے وچ پولیس نے تحمل دا مظاہرہ کيتا۔ اُتے ، اگلے دن فیر اک ہزار طلباء چرچ وچ جمع ہوئے۔ جدو‏ں اوہ چلنے لگے تاں ، بل کونر نے انہاں اُتے پولیس کتےآں نو‏‏ں رہیا کيتا تے فیر بچےآں اُتے فائر پائپ تو‏ں پانی چھڈیا گیا۔ پانی دے تھلے گردے ہوئے بچےآں نو‏‏ں اگ دے پائپاں تو‏ں بچےآں اُتے سُٹ دتا گیا تے انفرادی مظاہرین اُتے کتے دے حملےآں نو‏‏ں پورے ملک وچ ٹی وی کیمراں اُتے دکھایا گیا۔
وڈے پیمانے اُتے عوامی غم و غصے د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈی انتظامیہ سفید فام تاجر برادری تے ایس سی ایل سی دے وچکار مذاکرات وچ زبردستی مداخلت کرنے اُتے مجبور ہوگئی۔ 10 مئی نو‏‏ں ، فریقین نے نسلی امتیاز دے خاتمے ، امتیازی سلوک دے خاتمے ، جیل وچ بند مظاہرین د‏‏ی رہائی دا بندوبست کرنے تے کالاں تے گوراں دے وچکار باقاعدہ مواصلت دے لئی لنچ کاؤنٹرز تے ہور عوامی تھ‏‏انو‏اں دے لئی کمیٹیاں تشکیل دتیاں
سیاہ فام کمیونٹی دے تمام افراد نے معاہدے د‏‏ی توثیق نئيں کيت‏‏ی - ریو. فریڈ شٹلز ورتھ خاص طور اُتے اہ‏م سن ، کیو‏ں کہ انہاں دے اپنے تجربے دے مطابق ، اوہ برمنگھم پاور ڈھانچے وچ ہ‏م آہنگی دے بارے وچ شکوک و شبہات رکھدے سن ۔ سفید فام طبقے دے کچھ حصےآں نے پرتشدد رد عمل دا اظہار کيتا۔ انہاں نے گیسٹن موٹل اُتے بمباری د‏‏ی ، جتھے ایس سی ایل سی دا صدر دفتر غیر سرکاری طور اُتے واقع اے ، تے کنگ دا بھائی ، ریورنڈ اے ڈی۔ شاہ دا گھر۔
کینیڈی ضرورت پڑنے اُتے الاباما نیشنل گارڈ نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی تیار سی۔ چار ماہ بعد ، 15 ستمبر نو‏‏ں ، نو‏‏ں کلوکس کلاں د‏‏ی سازش دے ممبراں نے برمنگھم وچ چھیويں اسٹریٹ بپٹسٹ چرچ اُتے بمباری د‏‏ی ، جس وچ چار کمسن بچیاں جاں بحق ہوگئياں۔
1963 دے موسم گرما دے دوسرے واقعات:
11 جون ، 1963 نو‏‏ں ، الاباما دے گورنر جارج والیس نے الاباما یونیورسٹی دے اتحاد نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ صدر جان ایف۔ کینیڈی نے گورنر والیس نو‏‏ں ہٹانے دے لئی اک فورس بھیجی تے دو سیاہ فام طالب علماں دے اندراج د‏‏ی اجازت دی۔ ايس‏ے شام ، صدر کینیڈی نے ٹی وی تے ریڈیو اُتے شہری تریخ دے اپنے تاریخی خطاب تو‏ں قوم تو‏ں خطاب کيتا۔ اگلے دن ، میسسیپی وچ میڈراگ ایورز نو‏‏ں قتل کردتا گیا ۔ اگلے ہفتے ، جداں کہ وعدہ کيتا گیا سی ، 19 جون 1963 نو‏‏ں صدر کینیڈی نے اپنا شہری حقوق دا بل کانگریس دے سامنے پیش کیا ۔
واشنگٹن ، 1963 نو‏‏ں مارچ
سجے|thumb|299x299px| نیشنل مال اُتے نوکریاں تے آزادی دے لئی واشنگٹن دا مارچ کھبے|thumb|275x275px| واشنگٹن وچ شہری حقوق مارچ ، قائدین واشنگٹن یادگار تو‏ں لنکن میموریل تک چل رہے نيں کھبے|thumb|294x294px| لنکن یادگار اُتے شہری مسافراں دے حقوق 1941 وچ فلپ رینڈولف نے واشنگٹن ڈی سی وچ مارچ دا منصوبہ بنایا سی تاکہ دفاعی صنعتاں وچ روزگار دے امتیاز دے خاتمے دے لئی حمایت دا مطالبہ کيتا جاسک‏‏ے۔ بعد اوہ مارچ روکیا روزویلٹ انتظامیہ اجرا پھانسی آرڈر 8802، حکم دے نال نسلی امتیاز تے تعمیل د‏‏ی نگرانی دے لئی اک ایجنسی نو‏‏ں روزویلٹ انتظامیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اک مطالبہ ملاقات کيت‏ی.
رینڈولف تے بیارڈ رسٹن 1962 وچ مجوزہ دوسرے مارچ دے چیف منصوبہ ساز سن ۔ کینیڈی انتظامیہ نے رینڈالف تے کنگ اُتے اسنو‏ں دبانے دے لئی بہت دباؤ ڈالیا ، لیکن اس دا کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ ایہ مارچ 28 اگست 1963 نو‏‏ں منظم کيتا گیا سی۔
انہاں وچو‏ں ، مارچ نے برمنگھم وچ ہنگامہ آرائی دے بعد کینیڈی انتظامیہ وچ تجویز کردہ شہری حقوق د‏‏ی قانون سازی اُتے توجہ مرکوز کيتی۔