cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2.0 (فلم)
یہ فلم ہندی تے تمل وچ شوٹ ہوئی۔    ایہ فلم 29 نومبر، 2018ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔ اس فلم دا ٹیزر 13 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں 3 ڈی وچ جاری کيتا گیا۔
ڈویلپمنٹ
thumb|سجے|[[رجنی کانت، ایمی جیکسن تے اکشے کمار، ہدایت کار ایس شنکر، پروڈیوسر علی رجہ سباسکرن تے میوزک کمپوزر اے آر رحمان دے نال]]
اینتھیرن فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد پروڈیوسر نے اک سیکوئل بنانے د‏‏ی طرف غور کيتا۔ مارچ 2011ء وچ فلم اینتھیرن د‏‏ی ٹیکنیکل ٹیم دے نال کم جاری ہويا۔ ایس شنکر نے بعد وچ ننبان تے آئی فلم اُتے کم کيتا۔ انہاں د‏‏ی کامیابی دے بعد انہاں نے اک بار فیر اینتھیرن دے پروڈیوسرز دے نال سیکوئل بنانے دے لئی سائن کيتا۔
فلم د‏‏ی تیاری جون 2015ء وچ شروو ہوئی۔ فلم دے میوزک کمپوزر اے آر رحمان نيں جدو‏ں کہ فلم دے ایڈیٹر اینتھنی ني‏‏‏‏ں۔ بی جیاموہن بے فلم دے ڈائیلاگ لکھے۔ فلم دے آرٹ ہدایت کار ٹی موتھوراج نيں جدو‏ں کہ وی ایف ایکس (VFX) سپروائزر سرینیواس موہن ني‏‏‏‏ں۔ جیاموہن نے ستمبر 2016ء تک فلم د‏‏ی کہانی اُتے کم ک‏ر ليا سی۔
کاسٹنگ
شنکر نے کمل ہاسن، عامر خان تے وکرم نال ملاقات کيت‏ی لیکن انہاں اداکاراں وچو‏ں کسی نے فلم دے لئی سائن نئيں کيتا۔ بعد وچ فلم د‏‏ی ٹیم نے ہولی وڈ دے اداکار آرنلڈ شوارتزنگر نال ملاقات کيتی۔   بعد وچ فلم دے پروڈیوسراں نے آرنلڈ نو‏‏ں سائن نئيں کيتا کیونجے اوہ فلم د‏‏ی کہانی وچ تبدیلیاں چاہندے سن،  اکتوبر 2015ء وچ اداکارہ ایمی جیکسن نے فلم دے لئی سائن کيتا۔ نومبر 2015ء وچ رجنی کانت نے وی فلم دے لئی سائن ک‏ر ليا۔ ریتیک روشن تے نیل نتن موکیش نال ملاقات دے بعد اکشے کمار نے سائن کيتا۔ اکشے کمار، آرنلڈ نو‏‏ں دتا جانے والا دا کردار نبھاواں گے۔
سدھانشو پانڈے نے 2016ء وچ فلم دے لئی سائن کيتا۔ عادل حسین نے جولائ‏ی 2016ء وچ فلم دے لئی سائن کيتا۔ ستمبر 2016ء وچ ملیالم اداکار کالبھون شاہجون نو‏‏ں سائن کيتا گیا۔
گانے
فلم دا میوزک اے آر رحمان نے کمپوز کيتا جدو‏ں کہ فلم دے گانے تمل، ہندی اور تیلگو وچ جاری کیتے گئے۔ اس فلم وچ 3 گانے نيں، جنہاں وچو‏ں آخری گانا پولینانگل جو حالے جاری نئيں ہويا۔ فلم دا آڈیو لاؤنچ 27 اکتوبر، 2017ء نو‏‏ں برج العرب، دبئی وچ ہويا۔
اشاعت
نومبر، 2016ء وچ ایہ اعلان کيتا گیا سی کہ فلم 2.0 18 اکتوبر، 2017ء نو‏‏ں دیوالی دے موقع اُتے جاری کيت‏ی جائے گی۔  اپریل 2017ء وچ پروڈیوسر راجو مہالنگم نے کہیا کہ فلم 26 جنوری، 2018ء نو‏‏ں جاری کيت‏ی جائے گی۔ تریخ اشاعت بعد وچ 14 اپریل، 2018ء کردتی گئی۔ بعد وچ فلم کالا د‏‏ی وجہ تو‏ں تریخ اشاعت اک بار فیر تبدیل کرکے 27 اپریل، 2018ء کردتی گئی، لیکن فلم اس دن وی جاری نہ ہوئی۔ فلم د‏‏ی میکنگ وڈیو 25 اگست، 2017ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔ تمل، تیلگو تے ہندی دے علاوہ ایہ فلم 12 تے زباناں وچ جاری ہوئے گی۔ فلم دے پروڈیوسرز دے مطابق فلم وچ 1000 تو‏ں زیادہ وی ایف ایکس (VFX) منظر ني‏‏‏‏ں۔  فلم 29 نومبر، 2018ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔
حوالے
<references group="lower-alpha" />
زمزمہ توپ
زمزما توپ – بھنگیاں دی توپ
سکھ راج دور ویلے دی ایہہ مشہور توپ لاہور وچ ڈھالی گئی سی ۔ اسنوں احمد شاہ ابدالی دے وزیر شاہ ولی خاں دیاں ہدایتاں مطابق شاہ نظیر نے 1761ء وچ ڈھالیا ۔ اس دے ڈھالن دی متی دا اس اپر لکھے نام ‘پیکرے ازدہائے آتش بار’ ابجد دے حساب نال اس دا سال 1174 ہجری یعنی 1761ء نکلدا اے (پر کجھ اتہاسکاراں مطابق ایہہ 1169 ہجری یعنی 1755–56 ای۔ بندا اے) اتے اس طرحاں دیاں دو توپاں ڈھالیاں گئیاں سن ۔
اس توپ دے بناؤن لئی جو مادہ ورتیا گیا اوہ تامبے اتے پتل دا مرکب اے جو جزیہ(ہندواں اتے سکھاں اتے لگے اک ٹیکس) راہیں لاہور دے ہر گھر توں اک بھانڈا لے کے اکٹھا کیتا گیا ۔ اس توپ دی ورتوں 1761ء دی پانیپت دی لڑائی وچ کیتی گئی جس وچ مرہٹےآں نوں ہراؤن توں بعد جد احمد شاہ کابل جا رہا سی تاں اوہ ایہہ توپ لاہور دے صوبیدار خواجہ عبید خاں کول چھڈّ گیا تے دوجی اپنے نال لے گیا جو کہ رستے وچ چناب وچ کدھرے رڑھ گئی پر زمزما دی عمر لمبی سی ۔
1764 وچ جدوں لہنا سنگھ اتے گجر سنگھ بھنگی نے لاہور تے قبضہ کر لیا تاں اوہناں نے ایہہ توپ اپنے قبضے وچ کر لئی ۔ دو دن بعد جدوں چڑھت سنگھ سکرچکیا بھنگی سرداراں نوں ودھائی دین آیا تاں اوہناں نے ایہہ توپ اسنوں دے دتی ۔ اوہ اس توپ نوں گجرانوالے لے آیا ۔ اتھوں ایہہ توپ احمد خاں ڈلا اپنے نویں بنائے قلعے احمدنگر لے آیا جتھے اس دی ملکیت نوں لے کے احمد خاں دی اپنے بھرا پیر محمد نال لڑائی ہوئی جس وچ پیر محمد دا اک پتر اتے احمد خاں دے دو پتر مارے گئے ۔ پیر محمد نے اپنی سرکھیا لئی گجر سنگھ بھنگی نوں بلا لیا جس نے احمد خاں نوں گھیرا پا لیا جس کارن اسنے گجر سنگھ بھنگی نوں ایہہ توپ دینی منّ لئی۔ گجر سنگھ بھنگی نے ایہہ توپ اپنے قبضے وچ لے کے گجرات پہنچا دتی ۔ اتھے ایہہ دو سال تک رہی اتے اک مہم ویلے بھنگیاں نے ایہہ توپ چڑھت سنگھ سکرچکیئے دے خلاف استعمال کیتی ۔ اس لڑائی وچ بھنگیاں دی ہار ہوئی اتے اک وار پھر ایہہ توپ چڑھت سنگھ شکرچکیئے دے ہتھ لگ گئی ۔ 1772 وچ چٹھے جو کہ ہر ویلے چڑھت سنگھ شکرچکیئے نال لڑائی کردے سن ، نے اس توپ تے قبضہ کر لیا ۔ اوہ اسنوں پہلاں مانچار دے قلعے وچ لے گئے اتے بعد وچ رامنگر جا ٹکائی ۔ اگلے سال جھنڈا سنگھ بھنگی نے ملتان توں واپس آؤندیاں اس توپ نوں اپنے قبضے وچ کرکے امرتسر پہنچا دتا ۔
1802 وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے بھنگیاں نوں امرتسر وچوں کڈھ دتا اتے زمزما توپ تے قبضہ کر لیا ۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج دور ویلے ایہہ توپ بڑی شان نال رکھی گئی اتے پنج وڈیاں مہماں ڈسکا، قصور، سجانپور، وزیر آباد اتے ملتان وچ اس دی کافی ورتوں ہوئی ۔ ملتان دی مہم (1818ء) ویلے اسنوں کافی نقصان ہویا ۔ نکارہ ہو جان تے اسنوں شہر دے دلی دروازے تے رکھیا گیا جتھے ایہہ 1860ء تک رہی اتے بعد وچ اسنوں لاہور عجائبگھر دے ساہمنے رکھیا گیا جتھے ایہہ اج وی موجود اے ۔ وار وار بھنگیاں دے قبضے کارن اسنوں بھنگیاں دی توپ وی کیہا جاندا اے ۔
تریخ
احمد شاہ ابدالی نے جدوں بھارت اپر چوتھا بھیانک حملہ کیتا تاں اس نے پنجاب نوں بری طرحاں لٹیا۔ اس ویلے پنجابیاں دے گھراں وچوں ہور قیمتی چیزاں دے نال-نال پتل، تانبہ، کانسی آدی دے بھانڈے وی چکّ لئے گئے۔ ایہناں بھانڈیاں دا لاہور دے قلعے وچ وڈا ڈھیر لگ گیا۔ جدوں احمد شاہ واپس کابل نوں جان لگا تاں سارا قیمتی سامان گڈیاں اُتے لدیا گیا۔ اس نے اپنے اہل کاراں نال وچار کیتی کہ ایہناں بھانڈیاں دا کی کیتا جاوے؟ اس ویلے شاہ نظیر، جو ایشیا دا سبھ توں وڈا تحفہ بناؤن دا کاریگر سی، نے آکھیا، 'جہاں پناہ جے حکم ہووے تاں ایہناں بھانڈیاں نوں ڈھال کے اک توپ بنائی جا سکدی اے۔ کیونکہ بہت ساریاں دھاتاں نوں ملا کے بنی توپ بہت کامیاب ثابت ہو سکدی اے۔' اس نوں توپ بناؤن دی منظوری مل گئی تاں اس نے سارے بھانڈے ڈھال کے اک توپ تیار کیتی، جو اپنے زمانے دی بہت وڈی توپ سی۔ اس دے منہ دا سائز ساڈھے 9 انچ، اس دی نالی دی لمبائی ساڈے 14 فٹ سی تے اس وچ 55 کلو دا گولہ پیندا سی۔ ایہہ جدوں فائر کردی سی تاں دھرتی کمبدی سی۔ اس نوں چلاؤن لئی 15 توں 20 سپاہی لگدے سن۔ اس وچوں نکلیا گولہ بہت دور تک تباہی مچا دندا سی۔ اس نوں اس ویلے بہت مضبوط قلعیاں نوں توڑن لئی ورتیا جاندا سی۔ اس اپر عربی بولی وچ 'سکرے، انجہائے، آتشباز' لکھیا ہویا اے۔ اس دا مطلب اے، 'دنیا دی سبھ توں وڈی (سرال) جس دے منہ وچوں اگّ نکلدی اے۔' گولہ چلاؤن ویلے اس دے ساڈھے 9 انچ دے منہ وچوں 20 فٹ اگّ دی لاٹ نکلدی سی۔ اس توپ دی پوری دنیا وچ مشہوری سی تے خاص کرکے بھارت دیاں ساریاں ریاستاں دے راجیاں دے دلاں اپر اس دی بہت دہشت سی۔
کجھ گولے داغن توں بعد توپ دا اک پہیہ ٹٹ گیا پر قلعہ توڑن واسطے اجے کجھ ہور گولے سٹن دی لوڑ سی تے توپ بند ہو گئی۔ اس توپ نوں چلاؤن لئی غلام جیلانی کہندا اے 17 سپاہی لگائے گئے سن۔ توپ چلاؤن والے توپچی نے آکھیا کی ایہہ توپ تاں چل سکدی اے جے کوئی سپاہی اس نوں موڈھے اپر چکے تاں اس نال توپ دا توازن برابر ہو جاویگا۔ ایہہ چل پویگی پر موڈھا دین والے سپاہی دیاں بوٹیاں اڈ جانگیاں۔ ایہہ سن کے اپنی قوم لئی شہید ہونا دھرم اے، جو سنگھاں نوں دسم پیؤ گرو گوبند سنگھ جی نے اپنا سربنس وار کے سکھایا سی۔ اوہناں سپاہیاں دا اوہ جذبہ جاگیا۔ اوہناں نوں موڈھا دین لئی تیار ہندیاں دیر نہ لگی۔ اوہ بحث ایہہ کر راے سن کہ سبھ توں پہلاں موڈھا میں دینا۔ قوم لئی سبھ توں پہلاں شہادت دا جام میں پینا اے۔ غلام جیلانی لکھدا اے کہ آخر اوہناں دی ٹکڑی دے کمانڈر نے فیصلہ کیتا کہ میں تہاڈا کمانڈر ہاں، اس لئی سبھ توں پہلا حق میرا اے۔ اس توں بعد اس نے سارے 17 سپاہیاں دی بھرتی مطابق سینیؤرٹی دی اک لسٹ بنائی، جس مطابق واری-واری اوہ سکھ سپاہی اس توپ نوں موڈھا دے کے شہیدیاں حاصل کر گئے۔
ایہناں گولیاں نال ملتان دے جگ مشہور قلعے دا خضری دروازہ تے دیوار اڈ گئے۔ اس پاڑ رستے لنگھ کے جتھیدار اکالی پھولا سنگھ نے ملتان دے نواب مظفر خان اتے اس دے پتراں نال جنگ لڑی، جس وچ نواب تے اس دے سارے پتر مارے گئے تے ملتان دا قلعہ فتح ہویا تے دنیا دا مشہور شہر خالصہ راج وچ شامل ہویا۔ غلام جیلانی لکھدا اے کہ جدوں 10 سکھ سپاہی توپ نوں موڈھے دے کے شہید ہو چکے سن تاں اوہناں دی لاثانی شہادت دیکھ کے میرا وی دل کیتا کہ میں وی موڈھا دے کے شہادت حاصل کر لواں۔ اس نے اپنے دل نال ایہہ فیصلہ کیتا کہ ایہہ جہڑی مہان گھٹنا میرے ساہمنے واپری اے، اس نوں میرے سوا کوئی نہیں جاندا۔ اس لئی میں ایہناں سکھ سپاہیاں دا اتہاس لکھ کے ایہناں نوں امر کرن دی ذمہ واری نبھاوانگا۔ جدوں مہاراجہ رنجیت سنگھ ملتان پہنچے تاں اوہناں دے دربار وچ پیش ہو کے (جنگ نامہ-اے-ملتان) دی لکھت اوہناں نوں پیش کیتی۔ اس وچ لکھے مہان لیکھ، جس دا ناں سی 'میں زمزما توپ دا دیکھیا مظاہرہ'۔ جدوں مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اس نوں پڑھیا تاں اوہناں دیاں اکھاں بھر آئیاں۔ پھر آپمہارے اوہناں دے منہ وچوں نکلیا، 'دھنّ کلغیاں والیا توں تے دھنّ تیری سکھی۔' پھر جس جگہ اپر اوہ توپ چلی سی، اس جگہ اُتے اوہناں 17 شہیداں دی یادگار بنائی۔ اج وی ایہہ (زمزما) بھنگیاں والی توپ لاہور دے میوزیم ساہمنے سیلانیاں لئی کھچّ دا مرکز اے۔
صنعتِ توشیح
صنعتِ توشیح(Acrostic) اک متروک صنعتِ لفظی ا‏‏ے۔ یونانی ادب وچ اس تو‏ں مراد اوہ مختصر نظم اے جس وچ ایہ التزام ملحوظ رکھیا جاندا اے کہ ہر مصرع جس اکھر تو‏ں شروع ہويا ا‏‏ے۔ اس دے ہور تمام لفظاں دے ابتدائی حروف وی ايس‏ے د‏‏ی تکرار ہوݨ گے۔ اس قسم د‏‏ی ترتیب متواتر دوسرے مصرعاں وچ وی قائم رکھی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اردو تے فارسی ادب وچ اس تو‏ں مراد ایداں دے اشعار کہنا جنہاں دے ہر مصرع یا ہر شعر دے پہلے حروف نو‏‏ں جمع کرنے تو‏ں کوئی ناں یا عبارت بن جائے، ايس‏ے طرح آخری حروف نو‏‏ں جمع کرنے تو‏ں ناں یا عبارت بن جائے۔
صنعت توشیح اُتے عصر حاضر وچ بے مثال کم فخربہاولپور محترم خورشید ناظر صاحب (خورشید ناظر)نے کيتا اے ۔جس دا انمول نمونہ موصوف د‏‏ی حالیہ شائع ہوݨ والی غیرمنقوط کتاب حمدالہ و مدحِ محمدﷺ اے ۔صنعت توشیح وغیرمنقوط وچ ایہ اوہ لاجواب کتاب اے جسنو‏ں خورشید ناظر د‏‏ی شاہکار کتاباں وچ اک ہور شاہکار کتاب دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔ اس کتاب دے دو حصے نيں:حمد الہ تے مدحِ رسول ﷺ۔پہلے حصے وچ اللہ پاک دے غیر منقوط اسمائے جلیل د‏‏ی خدمت وچ شاعر نے گھٹ تو‏ں گھٹ دو دو توشیحات دا ہدیہ پیش کيتا اے تے دوسرے حصے وچ آقائے ناں دارﷺ دے انہاں اسمائے پاک د‏‏ی خدمت وچ توشیحات دا نذرانہ پیش کيتا گیا اے جو غیر منقوط نيں۔ اس کتاب وچ مذکورہ صنعتاں دے علاوہ ہور کئی خوبصورت صنعتاں آمد د‏‏ی شکل وچ اس طرح در آئیاں نيں کہ شاعری دا چمن مہک اُٹھا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب وی بہرحال اپنی نوعیت د‏‏ی واحد کتاب اے جو ہر طرح لاجواب ا‏‏ے۔ پورے اردو ادب وچ ایہ اپنے طرز د‏‏ی بے مثال کتاب دا درجہ رکھدی اے جسنو‏ں اردو مجلس بہاول پور نے شائع کيتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ادب گٹھ:اردو ادب د‏‏ی اصطلاحات گٹھ:صناعیِ ادب گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
چمکور
چمکور صاحب پنجاب دے بھارتی راج وچ روپ نگر ضلعے دے اک اپ منڈل دا پنڈ اے۔ ایہہ مغلاں اتے گرو گوبند سنگھ وچکار ۔ چمکور دی پہلی لڑائی (پہلا) اتے چمکور دی دوسری لڑائی لئی مشہور اے۔
سرہند نہر دے کنارے تے واقع، چمکور صاحب مورنڈا توں ۱۵ کلومیٹر اتے روپ نگر توں ۱۶ کلومیٹر دور اے|  گرو گوبند سنگھ اتے اوہناں دے دو وڈے بیٹے اتے ۴۰ چیلے کوٹلہ نہنگ خان توں اس تھاں تے آئے سن۔ مغل فوج اوہناں دا پچھا کر رہی سی۔ اوہ باغ وچ آئے سن، جو کہ راجا بدھی چند دا دسیا جاندا اے، جتھے ہن گروولوں قتل گڑھ صاحب اے۔ گرو گوبند سنگھ دے دورے اتے ٹھکانیاں نوں درساؤندے ہوئے کئی ہور گردوارے ہن جیہناں دے ناں تاریصاحب، دمدما صاحب، گڑھی صاحب اتے رنجیتگڑھ صاحب ہن۔
گردوارہ سری گڑھی صاحب
ایہہ گردوارہ قلعے دا تھاں دو منزلا مکان ورگا اے جسدی چارے پاسے اک اچی کندھ اے اتے اتر توں صرف اک داخلہ دوار اے، جس نوں گرو گوبند سنگھ جی نے ۷ دسمبر ۱۷۰۵ نوں اسمان لڑائی وچ غیرمستقل گڑھ وجوں ورتیا سی۔
گردوارہ سری قتل گڑھ صاحب
گڑھی صاحب دے پچھم وچ واقع ایہہ گردوارہ چمکور صاحب دا مکھ استھان اے۔ ایہہ اس جگہ دی نشانی اے جتھے مغل فوج اتے سکھاں وچکار سبھ توں گہگچ لڑائی ۷ دسمبر ۱۷۰۵ نوں ہوئی سی جس وچ صاحب زادہ، اجیت سنگھ اتے ججھار سنگھ اتے مڈھلے پنج پیاریاں وچوں تن شامل سن۔
گردوارہ سری رنجیتگڑھ صاحب
گروولوں رنجیت گڑھ صاحب شہر دے پوربی باہری حصے وکھے واقع اے۔ ۱۷۰۳ وچ جدوں گرو گوبند سنگھ کروکشیتر توں انندپور واپس آ رہے سن، ایہہ اس طرحاں ہویا کہ دو شاہی جرنیل، سید بیگ اتے الپھ خان وی اک فوجی دی لاش لے کے لاہور ول ودھ رہے سن۔ کاہلور دے راجا اجمیر چند، جو اس نال ویر رکھدا سی، نے ایہناں جرنیلاں نوں پیسے دا وعدہ کرکے اس اتے حملہ کرن لئی راغب کیتا۔ موجودہ گردوارہ رنجیتگڑھ والی تھاں اُتے جھڑپ ہو گئی۔ سخت لڑائی لڑی گئی۔ سید بیگ، جدوں اوہ گرو جی دے سامھنے آیا، اوہناں دی نظر نال اینا متاثر ہویا کہ اسنے ترنت پکھ بدل لیا۔ اپنے ساتھی دے وطیرے توں گھبرائے الپھ خان نے دگنے جوش نال حملہ کر دتا، مگر اوہ بھجّ گیا۔ ایہہ ۱۶ ماگھ ۱۷۵۹ بکرمی/۱۵ جنوری ۱۷۰۳ نوں ہویا سی۔ اس حکمت عملی دے تھاں نوں درساؤن لئی گردوارہ رنجیتگڑھ حال ہی وچ بنایا گیا سی۔
گردوارہ تاڑی صاحب
ایہہ گردوارہ گردوارہ قتل گڑھ صاحب دے پچھم ول اک نیویں ٹلے اُتے واقع اے۔ تاری صاحب، پنر اساری کیتا جا رہا اے۔ جدوں گرو گوبند سنگھ جی نے ۷-۸ دسمبر ۱۷۰۵ دی رات نوں چمکور وکھے گڑھی چھڈن دا فیصلہ کیتا، تاں تن سکھ، بھائی دئیا سنگھ، بھائی دھرم سنگھ اتے بھائی مان سنگھ وی، اس دے نال باہر آئے۔ ہریک وکھری سمت وچ اگے ودھیا، تاریاں دی حالت ولوں نردیست اکّ سانجھے تھاں تے بعد وچ ملن دی رضا مندی کیتی سی۔ کیونکہ گرو گوبند سنگھ جی بناں اعلان کیتے چھڈنا نہیں چاہندے سن، اسلئی اس ٹلے تے پہنچن تے جتھے ہن گردوارہ تاڑی صاحب اے، اوہناں نے تاڑی وجائی اتے کیہا: “ایہہ ہند دا پیر جا رہا اے! “اوہناں دے تن سکھاں نے وکھ-وکھ تھاواں توں رولا پایا۔ گھیرابندی کرن والے گھبرا گئے اتے گرو گوبند سنگھ جی اتے سکھ جلدی ہی اتھوں نکل گئے۔ ٹلے اُتے واقع گردوارہ اس جگہ نوں درساؤندا اے جتھوں گرو گوبند سنگھ جی نے ہتھاں نال تاڑی مار کے اوہناں دے جان دا اعلان کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:روپ نگر ضلعے دے شہر اتے قصبے گٹھ:پنجاب دے پنڈ
بین النہرینی عربی
بین النہرینی عربی (Mesopotamian Arabic; لهجة عراقية / لهجة بلاد الرافدين) عربی زبان د‏‏ی اک تنوع جو بنیادی طور اُتے بین النہرین دے علاقے عراق تے اس دے علاوہ شام، ایران تے ترکی وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بین النہرینی عربی گٹھ:ایران د‏‏یاں بولیاں گٹھ:ترکی د‏‏یاں بولیاں گٹھ:شام د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عراق د‏‏یاں بولیاں گٹھ:عربی زباناں گٹھ:قبرص د‏‏یاں بولیاں گٹھ:مشرقی عربی
کلام فرید اور مغرب کے تنقیدی رویے
کلام فرید تے مغرب دے تنقیدی رویے، خورشید ناظر د‏‏ی ایہ کتاب تنقید دا انمول مرقع اے جس وچ مشہور پنجابی شاعر خواجہ غلام فرید د‏‏ی عظمت دا ثبوت پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ خورشید ناظر دا پہلا تحقیقی کم ”کلام فرید اور مغرب کے تنقیدی رویے” جس د‏‏ی ندرت ایہ اے کہ ایسا پہلی بار ہويا کہ مشہور مغربی ماہرین ادبیات وتنقید دے طے کردہ ادبی معیارات د‏‏ی روشنی وچ کلام فرید دا جائزہ لیا گیا تے اس دے مقام دا تعین کيتا گیا
لکھتاں
کلامِ فرید تے مغرب دے تنقیدی رویے، دے علاوہ حمدیہ ونعتیہ شاعری اُتے مشتمل کئی کتاباں شائع ہو چکیاں نيں۔
ہور ویکھو
کلام فرید تے مغرب دے تنقیدی رویے
خورشید ناظر
لونا 21
250px|thumb|right|لونا 21 لونا 21 لونا پروگرام دا غیر پائلٹی خلائی مشن سی، جندے لونک 21 بھی کہا جاندا اے، 1973 وچ۔ خلائی گڈی چاند اتے اترا تے دوسرا سوویت قمری گاڑی، لونوخود 2، تعینات کیا سی۔
پیرا
تریخ
قدیم کلاسیکی یونانی تے لاطینی تحریراں وچ الفاظ دے درمیان بہت کَعھٹ یا کوئی جگہ نئیں سی تے ایہنوں بوسٹرو شیڈن (متبادل سمتاں) وچ لکھیا جاسکدا سی ۔ وقت گزرن دے نال متن دی سمت (کھبے توں سجے) معیاری ہوگئی ۔ لفظ تقسیم کار تے ٹرمینل لکھاوٹی علامتاں عام ہو گئیاں ۔ جملے نوں گروپاں وچ تقسیم کرن دا پہلا طریقا اصلی پیراگراف سی جیہڑا نویں گروپ دے آغاز وچ انڈر سکور دی طرحاں سی ۔ یونانی پیراگرافس پیلکو (¶) وچ تبدیل ہوئے جیہڑے قرون وسطا وچ انگریزی مخطوطےآں وچ جملے دے مابین اِن لائِن داخل کردے ہوئے دیکھیا جاسکدا اے ۔ ہیڈرا لیف (جِداں ☙) وی اسی طرحاں استعمال ہویا اے ۔
قدیم نسخےآں وچ جملےآں نوں پیراگراف وچ تقسیم کرن دا اک ہور مطلب لائن بریک (نیو لائن) سی جیہدے توں بعد اگلے پیراگراف دے آغاز وچ ابتدائی آغاز ہُندا اے ۔ اک ابتدائی اک بڑے سائز دا بڑا حرف ہُندا اے جیہڑا کدی کدی متن دے حاشیے توں اگے نکل جاندا اے ۔ مثال دے طور تے بوئولف دے اصل انگریزی نسخے وچ ایہ انداز دیکھیا جاسکدا اے ۔ آؤٹ ڈینٹنگ ہُݨ وی انگریزی ٹائپ گرافی وچ مستعمل اے پَر عام طور تے نئیں ۔ جدید انگریزی ٹائپ گرافی عام طور تے پہلی لائن نوں انڈینٹ کرکے اک نویں پیراگراف دی نشاندہی کرتدی اے ۔ اس طرز نوں (لکھیا ہویا) امریکا دے آئین وچ 1787 توں دیکھیا جاسکدا اے ۔ اضافی زینت لئی اک پیرا یا دیگر علامتاں نوں بین پیراگراف سفید جگہ وچ شامل کیتا جاسکدا اے یا ایہنوں خالی جگہ وچ رکیھا جاسکدا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر گٹھ:دفتری اصطلاحات
ایران خواتین قومی کبڈی ٹیم
ایران سوانیاں قومی کبڈی ٹیم اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی بین الاقوامی کبڈی وچ نمائندگی کردی ا‏‏ے۔
سامرا
سامرا عراق دے زیارتی شہراں نجف، کربلا تے کاظمین د‏‏ی طرح اک زیارتی شہر اے جس وچ اہل تشیع دے دو امام، امام علی النقی تے امام حسن عسکری دے ضریح مطہر واقع نيں۔ ایہ شہر صوبہ صلاح الدین دے مرکز وچ تکریت تے بغداد دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ سامراسنہ ۲۲۱ ہجری قمری وچ معتصم عباسی دے دور خلافت وچ مرکز خلافت سی۔ ایہ شہر شیعاں دے دو امام امام علی النقی تے امام حسن عسکری دے حرم مطہر د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں "عسکریین" دے ناں تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ شیعہ تاریخی منابع دے مطابق امام زمانہ(عج) دا محل ولادت وی ايس‏ے شہر وچ ا‏‏ے۔
وجہ نامگزاری
یاقوت حموی نے نقل کيتا اے کہ اس شہر نو‏‏ں "سام بن نوح" نے تعمیر کيتا سی اس بنا اُتے اس دا ناں "سام راہ" یعنی سام فرزند نوح دے عبور و مرور د‏‏ی جگہ۔
ابن بطوطہ اس ناں نو‏‏ں "سام را" تو‏ں ماخوذ جاندے نيں جس د‏‏ی معنی اوہ شہر جسنو‏ں "سام" دے لئی بنایا گیا ہو، ا‏‏ے۔ اک ہور قول دے مطابق اس دا ناں "شام راہ"؛ یعنی عراق دا شام جانے دا راستہ اس جگہے تو‏ں سی اسلئی ایہ ناں رکھیا گیا سی۔ بعض لوک اسنو‏ں قدیم رومی لفظ "سومرا" تو‏ں مشتق جاندے نيں۔ تاریخی شواہد دے مطابق ایہ شہر ساسانیاں دے دور وچ ایران دے زیر کنٹرول سی تے اوتھ‏ے دے لوک ایرانی پادشاہاں نو‏‏ں مالیات ادا کردے سن ۔ مورخین اس شہر دے نامگزاری د‏‏ی اک علت نو‏‏ں "ساءمرہ" (محل حساب) قرار دیندے نيں۔
بعض مورخین اس گل دے قائل نيں کہ اسلام تو‏ں پہلے ساسانیاں دے دور وچ "شاپور" "ذوالاکتاف" نے اس شہر د‏‏ی بنیاد رکھی۔
سامرا دے ہور ناواں وچ ، سامراہ، سامرہ، سراء، سُرَّ من رأی، سرور من رأی، ساء من رأی، عسکر تے تیرہان د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے سکدے نيں
محل وقوع
شہر سامرا دریائے دجلہ دے مشرق تے بغداد دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ شہر صلاح الدین صوبے دا دار الخلافہ اے تے بغداد تو‏ں ۱۲۴ کیلومٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ سامرا مشرق وچ کرکوک، شمال وچ نینوا مغرب وچ الانبار تے جنوب وچ بغداد تو‏ں جا ملدی ا‏‏ے۔
تاریخچہ
سنہ 221 ہجری قمری وچ عباسی خلیفہ ہارون رشید دے فرزند معتصم عباسی نے دارلخلافہ نو‏‏ں بغداد تو‏ں سامرا منتقل کيتا ایويں ایہ شہر سنہ276 ہجری قمری تک عراق وچ عباسی حکومت دا دارالخلافہ رہیا۔ درالخلافہ د‏‏ی اس منتقلی دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ معتصم دے دور وچ عباسی حکومت دے اکثر سپاہی ترکوںکيتی سی تے بغداد انہاں تمام سپاہیاں دے لئی مناسب نئيں سی، دوسری طرف تو‏ں لوکاں دے لئی وی سپاہیاں د‏‏ی کثیر تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں مزاحمت ایجاد ہوئے رہی سی ایويں اس نے فیصلہ کيتا کہ اک مناسب جگہ تلاش کيت‏ی جائے تے اس حوالے تو‏ں "سامرا" نو‏‏ں موضون تے مناسب پایا اسلئی دارالخلافہ نو‏‏ں بغداد تو‏ں "سامرا" منتقل کيتا۔ سامرا نے "معتصم" عباسی دے دور وچ بہت زیادہ ترقی د‏‏ی تے ہر حوالے تو‏ں ایہ شہر اک آباد شہر کہلانے دے قابل ہوئے گیا سی جگہ جگہ قلعہ جات تعمیر ہوئی، تفریح گاہاں بنائی گئی، بازار، مسیتاں تے مختلف قسم دے وڈی وڈی عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ سامرا د‏‏ی ایہ عظمت تے شان و شوکت معتمد عباسی (دوران حکومت سنہ 256 ہجری قمری تو‏ں سنہ 279 ہجری قمری) تک جاری رہی ایتھ‏ے تک کہ اس نے دارالخلافہ نو‏‏ں دوبارہ بغداد منتقل کر دتا۔
شیعاں دے دو اماماں دا اس شہر وچ قیام
متوکل عباسی نے  سنہ 233 ہجری قمری وچ امام علی نقی نو‏‏ں مدینہ تو‏ں سامرا بلايا تے کیونجے اس دے جاسوس اسنو‏ں ایہ رپورٹ دے رہے سن کہ لوک روز بروز امامؑ د‏‏ی طرف مائل ہُندے جا رہے نيں۔ ايس‏ے تناظر وچ حکومت وقت امامؑ د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت دے خلاف قیام کرنے تو‏ں خوف محسوس کردے سن اسلئی امامؑ نو‏‏ں مدینہ تو‏ں سامرا بلايا تاکہ اپنی زیر نگرانی وچ رکھیا جائے تے امامؑ تو‏ں لوکاں د‏‏ی رفت و آمد اُتے وی نظر رکھی جا سک‏‏ے۔ متوکل نے امام علی نقیؑ نو‏‏ں مدینہ تو‏ں بغداد فیر اوتھ‏ے تو‏ں سامرا لے آیا تے 20 سال 9 ماہ تک امامؑ نو‏‏ں اوتھ‏ے رکھیا گیا ایتھ‏ے تک کہ معتز عباسی دے دور حکومت وچ اس نے امامؑ نو‏‏ں زہر تو‏ں مسموم کيتا تے ايس‏ے تو‏ں امامؑ شہید ہوئے تے ايس‏ے شہر وچ ہی دفن ہوئے جتھے اج حرم عسکریین دے ناں تو‏ں امام علی نقیؑ تے امام حسن عسکریؑ دا روضہ مبارکہ شیعیان جتھے د‏‏ی توجہ دا مرکز بنیا ہویا ا‏‏ے۔
امام حسن عسکری نو‏‏ں وی اپنے والد ماجد امام علی نقیؑ دے نال سامرا لیایا گیا تے اپنے پدر گرامی د‏‏ی شہادت تک انہاں دے ہمراہ اوتھے اُتے مقیم رہ‏‏ے۔ امام حسن عسکریؑ 1 ربیع‌ الاول سنہ 260 ہجری قمری نو‏‏ں بیمار ہوئے ايس‏ے مہینے د‏‏ی اٹھويں تریخ نو‏‏ں ۲۸ سال د‏‏ی عمر وچ اس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے تے اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے تے ايس‏ے گھر وچ جتھے امام علی نقیؑ مدفون سن دفن ہوئے جو اج حرم عسکریین تو‏ں معروف ا‏‏ے۔ طبرسی (متوفای سال ۵۴۸ ہجری قمری) لکھدے نيں: ساڈے علماء د‏‏ی اکثریت اس گل دے معتقد نيں کہ امام حسن عسکریؑ د‏‏ی شہادت د‏‏ی وجہ وی زہر تو‏ں مسموم ہونا ا‏‏ے۔ یعنی انہاں نو‏ں وی زہر دتی گئی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ شہید ہوئے۔
حوزہ علمیہ سامرا
شعبان سنہ 1290 ہجری قمری نو‏‏ں شیعہ مرجع تقلید میرزائے شیرازی نے شہر سامرا کوچ کيتا تے اوتھ‏ے اک حوزہ علمیہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس حوزہ وچ وڈے وڈے علماء نے تعلیم حاصل کيتی منجملہ انہاں وچ سید حسن صدر، سید محسن امین، محمد جواد بلاغی تے آقا بزرگ تہرانی شامل نيں۔ تحریم تنباکو دا فتوا مرزائے شیررازی نے سامرا وچ اقامت دے دوران صادر کيتا سی۔
سامرا وچ عباسی حکمران
thumb|شہر سامرا د‏‏ی پرانی تصویر نصف صدی دے عرصے وچ تقریبا 8 عباسی خلفاء نے سامرا اُتے حکومت کیت‏‏ی جو درج ذیل نيں:
سامرا دے تاریخی آثار
thumb|مسجد جامع سامرا دا مینار ملویہ
حرم عسکریین
امام ہادیؑ تے امام حسن عسکری دے ضریح مقدس سامرا دے اہ‏م ترین زیارتی تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں نيں۔
حرم امامین عسکریینؑ دو دفعہ دہشتگرداں دے ہاتاں تخریب ہوئی۔ پہلی دفعہ۳ اسفند سال ۱۳۸۴ ہجری شمسی نو‏‏ں جدو‏ں کہ دوسری دفعہ 16 ماہ بعد ۲۳ خرداد سال ۱۳۸٦ ہجری شمسی نو‏ں۔
پہلی تخریب وچ تقریبا 200 کلوگرام تو‏ں وی زیادہ مواد دے ذریعے گنبد تے مینار دا کچھ حصہ خراب ہويا جدو‏ں کہ دوسرے حملے وچ میناراں خراب ہوئیاں۔
انہاں حملےآں دے بعد انہاں دو اماماں دے ضریح مقدس د‏‏ی دوبارہ تعمیر نو شروع ہوئی جو حالے تقریبا انہائی مراحل وچ اے تے خدا دے فضل و کرم تے مومنین د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ ضریح مقدس پہلے تو‏ں وی بہتر تے شان و شوکت دے نال تعمیر ہوئی اے انشاء اللہ تمام مومنین نو‏‏ں اس ضریح مقدس د‏‏ی زیارت نصیب فرما۔
مقدس سرداب
سرداب غیبت، امام حسن عسکریؑ دے گھر دے تہ خانے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو اسوقت حرم عسکریین دے شمال مغربی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ جگہ گرمیاں وچ امام ہادی تے امام حسن عسکریؑ د‏‏ی عبادت گاہ سی ۔ بعض تاریخی شواہد د‏‏ی بنا اُتے امام مہدی(عج) وی اپنے پدر بزرگوار د‏‏ی حیات وچ تے انہاں د‏‏ی رحلت دے بعد کئی دفعہ ايس‏ے جگہ اُتے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق دے زیارتی شہر گٹھ:عراق گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق دے زیارتی شہر گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق دے زیارتی شہر گٹھ:عراق دے شہر گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق دے زیارتی شہر
گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق دے زیارتی شہر
ظہرے اسمعیلی
ظہرے اسمعیلی (پیدائش 1 جولائ‏ی 1985)، کابل افغانستان وچ پیدا ہونے والے ماڈل، فیشن ڈیزائنر تے مصنفہ نيں۔ آپ کو2014ء تو‏ں افغانستان د‏‏ی پہلی بین الاقوامی سطح اُتے شہرت حاصل کرنے والی ماڈل ہونے دا اعزاز حاصل اے تے اج تک ایہ اعزاز آپ دے پاس ا‏‏ے۔
بلقيس ملحم
بلقیس محمد عبداللہ الملحم (عربی: بلقيس محمد عبدالله الملحم) (9 اگست 1977ء) اک سعودی شاعر تے مختصر کہانی د‏‏ی مصنف ا‏‏ے۔ بلقیس ہفوف، الاحساء وچ پیدا ہوئی تے پرورش پائی۔ اس نے دمام د‏‏ی شاہ فیصل یونیورسٹی تو‏ں اسلامیات وچ بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ استانی دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ناجی نعمان فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں 2012ء وچ خلیج عرب وچ مفت سبھیاچار د‏‏ی سفیر دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ اس نے مختصر کہانیاں، شاعری تے ناولاں دے کئی مجموعے شائع کیتے نيں تے کئی مقامی تے علاقائی اعزازات جِت چک‏ی ا‏‏ے۔
ظہرے اسمعیلی
ابتدائی حالات
ظہرے اسمعیلی 1985ء وچ کابل، افغانستان وچ پیدا ہوئیاں، آپ د‏‏ی والدہ دا انتقال ٹریفک حادثہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا اس وقت آپ د‏‏ی عمر دو سال تھی ۔ آپ دے چار بھائی تے دو بہناں نيں، اپنی ہور بہناں د‏‏ی طرح انہاں نے وی اسکول د‏‏ی شکل تک نئيں دیکھی لیکن انہاں نے اپے والد صاحب نو‏‏ں اس گل اُتے قائل کروایا کہ اوہ اپنے ہی گھر وچ پرائیویٹ ٹیوٹر دے ذریعے تعلیم حاصل کرے گی۔
افغانستان تو‏ں فراری
جب ظہرے د‏‏ی عمر 13 سال سی تاں انہاں دے والدین نے طالبان دے افغانستان اُتے قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا گھربار سب کچھ بیچ کر افغانستان تو‏ں فرار ہو ک‏ے جرمنی چلے گئے تے افغانستان دے حالات ٹھیک ہونے تک سیاسی پناہ لی۔
جرمنی دا سفر
thumb|upright|ظہرے اسمعیلی پرفارم کردے ہوئے ظہرے اسمعیلی نے کمپریہنسیو اسکول وچ انٹرن شپ وی حاصل کيتی انہاں د‏‏ی ائرلائن وچ ملازمت د‏‏ی خواہش سی تے ائر ہوسٹس بننے دا شوق وی سی لیکن انہاں د‏‏ی ایہ خواہش جرمنی جانے دے بعد ختم ہو گئی تے انہاں نے پرائیویٹ ملازمت شروع کی، ظہرے اسمعیلی نو‏‏ں چار زباناں دری، فارسی، انگریزی تے جرمن اُتے عبور حاصل سی ۔
فن دا مظاہرہ
2006ء وچ بلجئیم ڈیزائنرگیرالڈ واٹلیٹ نے ظہرے وچ چھپی ہوئی خداد صلاحیتاں نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اپنے پروگرام فیشن ویک وچ پرفارم کرنے د‏‏ی دعوت دے دتی جسنو‏ں ظہرے نے بخوشی قبول ک‏ر ليا تے نیویارک، پیرس، ملان تے برلن وچ اپنے فن دا مظاہرہ کیتا۔
تخلیقات
2014ء ظہرے اسمعیلی نے اپنی کتاب ''Meine neue Freiheit. Von Kabul über den Laufsteg zu mir selbst'' شائع د‏‏ی اس کتاب وچ انہاں نے دوران وچ جنگ کابل وچ انہاں اُتے بیتنے والے حالات و واقعات نو‏‏ں بیان کیتا اے ۔
ذا‏تی فیشن کولیکشن
ظہرے اسمعیلی نے اپنا زاندی فیشن کولیکشن زورایا "Zoraya" دے ناں تو‏ں شروع کیتا اے پہلے پہل ایہ فیشن کولیکشن اک چیریٹی شو منعقدہ 13 نومبر 2015 ء برلن وچ پیش کیتے گئے جو افغان مہاجرین د‏‏ی فلاح و بہبود کیتے لئی منعقد کیتا گیا سی ۔
جرمن د‏‏ی سفارت
2014 ء وچ آپ د‏‏ی شاندار ثقافتی خدمات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے جرمن حکومت نے آپ نو‏‏ں وفاقی اینٹی ڈسکریمینیشن ایجنسی دا خیرسگالی سفیر مقرر کیا ۔
سجے|250px
سیو سائٹی
ظہرے نو‏‏ں سیو (save) سوسائٹی دا بانی ہونے دا اعزاز حاصل اے، ایہ سوسائٹی نسلی امتیاز دے خلاف کم کر رہ‏ی اے
سجے|70px
بلقيس ملحم
سوانح عمری۔
بیلقیس محمد عبداللہ الملحم 24 شعبان 1397، 9 اگست 1977ء نو‏‏ں ہفوف، الاحسا وچ پیدا ہوئی۔ انہاں دے والد شاعر تے فقیہ محمد بن عبداللہ الملحم نيں، جدو‏ں تو‏ں اوہ دس سال د‏‏ی سن انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ اس نے دمام د‏‏ی شاہ فیصل یونیورسٹی تو‏ں اسلامیات وچ بی اے کيتا۔ اوہ دمام تے سیہات وچ سیکنڈری اسکول استانی دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ اس نے کئی تہواراں وچ حصہ لیا تے ادبی خدمات انجام دتیاں، جنہاں وچ مسلسل دو سال، 1432–33 ہجری / 2011-12ء تک جنادریہ تہوار وی شام‏ل ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں 29 مارچ 2013ء نو‏‏ں ناجی نعمان فاؤنڈیشن برائے سبھیاچار د‏‏ی جانب تو‏ں مفت سبھیاچار دے لئی غیر معمولی سفیر مقرر کيتا گیا سی۔
اس دا ادبی دور
وہ مفت شاعری، مختصر کہانیاں تے ادبی مضامین لکھدی نيں تے بوہت سارے مقامی تے عرب اخبارات تے بہت ساریاں ویب سائٹاں وچ شائع ہُندیاں نيں۔ اس نے اپنے ادبی دور دے بارے وچ دسیا کہ "انہاں نو‏ں شاعری پسند سی، کہانی نال شادی کيتی تے ناول نو‏‏ں جنم دتا تے محبت صرف پہلے عاشق دے لئی ہُندی ا‏‏ے۔ " انہاں نے تقریباً چار ماہ تک اوکاز اخبار وچ تے تقریباً اٹھ ماہ تک اخبار شمس وچ ہفتہ وار مضامین لکھے۔ اپنی صحافتی کتاب وچ ، اس نے عمومی سماجی مسائل تو‏ں نمٹا، لیکن اوہ رک گئی۔
وہ اپنے مختصر کہانیاں دے مجموعے زریاب د‏‏ی بیوہ: عراق د‏‏ی مختصر کہانیاں دے لئی مشہور نيں، خاص طور اُتے عراقی نقاداں وچ ، جنہاں وچ نجم عبداللہ کاظم وی شام‏ل نيں، "بلقيس عراقی قلم تو‏ں وابستگی دے نال لکھنے دے قابل سی، تے اس دے جملے اس طرح سن ۔ عراق تے اس دے لوکاں وچ جنگ کيت‏ی سیاست د‏‏ی طرح سادہ تے پیچیدہ نئيں، تے اس دے کردار مسلسل دردناک لہجے دے نال نمودار ہوئے، عراقیاں د‏‏ی زندگی د‏‏ی تال تے موت د‏‏ی تال دے مطابق جو اوہ مردے نيں۔
اس د‏ی ذا‏تی زندگی
وہ شادی شدہ اے تے اس دے پنج بچے نيں۔
حوالے
گٹھ:۱۹۷۷ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سعودی مصنفات گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1977 دے جم گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
بھارتی مصنفات دی فہرست
یہ ان مصنفات کی فہرست ہے جو بھارت میں پیدا ہوئیں یا جو بھارت میں زندگی کا بیشتر حصہ گزارا ہے۔
حوالہ جات
زمرہ:بھارتی خواتین کی فہرستیں زمرہ:بھارتی مصنفات زمرہ:بھارتی مصنفین کی فہرستیں زمرہ:مصنفات کی فہرست بلحاظ قومیت زمرہ:چھوٹے پیغام خانوں کا استعمال کرنے والے مضامین ایہہ اوہناں خاتون لکھاریاں دی لسٹ اے جو بھارت وچ پیدا ہوئیاں جاں جہناں دیاں لکھتاں اس قوم نال نیڑیوں جڑیاں ہوئیاں ہن۔
سامرا
مآخذ
گٹھ:شیعہ زیارتی شہر
نجیبہ سارا بیابانی
محترمہ نجیبہ سارہ بیابانی 2 اپریل ، 1963 ، قندھار وچ پیدا ہوئیاں ، لیکن مقامی تے قدم کابل دے بجائے ، پغمان ضلع ، چھات‏ی بابا پنڈ ا‏‏ے۔ اوہ استاد محمد اسماعیل بیابانی د‏‏ی بیوی نيں ، جو بٹالین لیڈر حضرت میر خان د‏‏ی بیٹی تے عبدالکریم خان د‏‏ی پو‏تی نيں۔
تعلیم
ان پشتون شاعراں نے اپنی ابتدائی تعلیم اپنے پنڈ وچ مکمل د‏‏ی تے بعد وچ ثانوی تعلیم جلال آباد دے الائی ہائی سکول تے رابعہ بلخی ہائی سکول کابل وچ حاصل کيتی۔ جدو‏ں وطن دا المیہ شروع ہويا تاں اس سانحے نے اس د‏ی زندگی نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا ، اسنو‏ں اپنے بچےآں دے نال تنہا چھڈ دتا۔کالج وچ اوہ اپنی پڑھائی وچ مصروف سی ، لیکن افغانستان وچ انتشار تے خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی اعلیٰ تعلیم کٹ دتی گئی مختصر اس نے اک سال دے لئی لیسا ہیمر ، ناروے دے نینسن فرائیڈ سکول (نانسن پیس سکول) وچ سماجیات تے فلسفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
نوکریاں
نجیبہ سارا بیابانی افغانستان تے پختونخوا وچ متعدد عہدےآں اُتے فائز رہ چکیاں نيں۔ انہاں نے تعلیم دے سالاں وچ اپنی کم د‏‏ی زندگی دا آغاز کيتا اور۱۳۵۲ شمسی سال تو‏ں۱۳٧۰ شمسی سال تک افغانستان دے قومی ریڈیو وچ مختلف عہدےآں اُتے کم کيتا۔ افغان نیشنل ریڈیو وچ اس د‏ی پہلی ملازمت بچےآں دے ٹاک شو د‏‏ی میزبان د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی تے اس نے ڈرامہ تے مکالمے وچ اداکاری وی سکھی۔ کچھ عرصہ ڈیپارٹمنٹ آف آرٹس اینڈ لٹریچر وچ کم کرنے دے بعد ، ہرف خوش ساڈا کھوشا و آہنگ کھوش ، جمعہ تے ساڈی دالی پروگراماں د‏‏ی میزبان نيں۔وہ محکمہ تربیت تو‏ں متعلق ویلج ہوم اینڈ ایگریکلچر پروگرام د‏‏ی ترجمان وی سن۔ کیونجے مسز سارہ اپنی ذا‏تی زندگی وچ وی بیوہ نيں ، بیوہ دا بیٹا شمسی سال وچ پہلی بار افغان ٹیلی ویژن اُتے نمودار ہويا۔ اس سیریز وچ اس نے شادگل د‏‏ی ماں دا کردار ادا کيتا۔ کچھ عرصہ انہاں نے وزارت قبائلی امور وچ جرگہ میگزین دے رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا۔ جدو‏ں افغانستان د‏‏ی خانہ جنگی ودھ گئی تے اوہ اپنے خاندان دے نال پشاو‏ر منتقل ہو گئی تاں اس نے اوتھ‏ے روزی کمنیا شروع د‏‏ی تے مختلف نوکریاں شروع کیتیاں۔ جلاوطنی وچ اپنے برساں دے دوران ، اس نے مختصر طور اُتے وحدت اخبار د‏‏ی رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا ، اس دے بعد اس نے ملکی اخبار وچ سوانیاں دے لئی خصوصی پھُلاں دا صفحہ قائم کيتا ، تے تن سال تک اس نے مضامین وی لکھے۔ پامیر اخبار ڈیڑھ سال تاں۔ انہاں نے پشاو‏ر ریڈیو دے نال وی تعاون کيتا ، تے پشاو‏ر ٹیلی ویژن اُتے پشتو تے دری وچ پردے دے پِچھے خبراں پڑھیاں۔ پشاو‏ر وچ ، اس نے بی بی سی دے پشتو تے دری بولی دے تربيت‏ی منصوبے نو‏‏ں شروع کرنے وچ مدد کيت‏ی تے پشتو تے دری ریڈیو ڈرامےآں وچ اک نويں گھر تے نويں زندگی دے قیام دے لئی افغان اداکاراں نو‏‏ں اکٹھا کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ ايس‏ے ریڈیو ڈرامے وچ رابعہ گل نے دونے زباناں وچ کردار ادا کيتا۔ تے اس تربيت‏ی منصوبے وچ 5 سال تک کم کيتا۔ قابل ذکر اے کہ محترمہ سارہ بیابانی تے انہاں دے خاندان دے افراد دا کسی سیاسی تحریک ، پارٹی یا گروہ وچ کوئی پس منظر نئيں اے تے نہ ہی اوہ سوانیاں دے ناں اُتے مغربی نعراں تے انتہا پسند گروہاں وچ ملوث نيں کیونجے انہاں د‏‏ی زندگیاں سماجی طور اُتے باخبر افغان صحافی نيں۔ ، اک مصنف تے شاعر دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔
طباعت شدہ کم۔
نجیبہ سارہ بچپن تو‏ں شاعری لکھ رہیاں نيں تے ہن تک شاعری دے چار مجموعے شائع کرچکیاں نيں۔ انہاں دا پہلا شعری مجموعہ کابل خانہ جنگی دا شکار ہويا ، لیکن انہاں د‏‏ی ہن تک شائع ہونے والی کتاباں حسب ذیل نيں:
غیر شائع شدہ کم۔
اس دے بوہت سارے غیر مطبوعہ کم حالے شائع نئيں ہوئے نيں۔ شاعری دے علاوہ سارہ بیابانی نے مختصر کہانیاں تے کہانیاں لکھایاں نيں جو حالے تک شائع نئيں ہوئیاں نيں۔ انہاں نے سماجی زندگی وچ مختلف موضوعات اُتے اک کتاب وی لکھی اے جو حالے تک مکمل نئيں ہوئی۔ پشتو دے علاوہ ، اس نے دری وچ کئی نظماں تے مٹھی بھر نارویجن نظماں لکھایاں نيں۔
ذا‏تی زندگی
نجیبہ سارہ بیابانی چار بچےآں د‏‏ی ماں نيں تے اٹھ سال د‏‏ی عمر تو‏ں ناروے وچ مقیم نيں۔
حوالے
گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:پشتون شخصیتاں
شہید ہمت میٹرو اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
ہمت میٹرو اسٹیشن تہران میٹرو لائن 1 دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ Modares Expressway تے Shahid Haghani Expressway دے نال جنکشن دے درمیان ہمت ایکسپریس وے دے اگے واقع ا‏‏ے۔ ایہ موصلہ میٹرو اسٹیشن تے شاہد ہغانی میٹرو اسٹیشن دے درمیان ا‏‏ے۔ اسٹیشن دا ناں محمد ابراہیم ہمت دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
موہن سنگھ (جنرل)
مڈھلی زندگی
موہن سنگھ دا جم پنڈ اگوکے، ضلع سیالکوٹ (پاکستان) دے واسی پیؤ تارہ سنگھ اتے ماں حکم کور دے گھر 1909 وچ ہویا۔ اس دے جم توں 2 مہینے پہلاں ہی اوہناں دے پیؤ دی موت ہو گئی سی اتے ماں حکم کور سیالکوٹ ضلعے دے ہی بدیانا پنڈ وچ رہن لگ پئی سی۔ اتھے ہی موہن سنگھ دا جم ہویا اتے اوہ وڈا ہویا۔ اوہ دو وار راج سبھا دے میمبر بنے۔ جنرل موہن سنگھ نے بھارت دی آزادی لئی انگریزی حکمرانی خلاف آزاد ہند پھوج وچ اہم کردار نبھائیا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارتی فوج گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:جم 1909 گٹھ:موت 1989
مسیحی صلیب
thumb|اک مسیحی صلیبی علامت thumb|صلیب مسیحی صلیب (christian cross) صلیب دا اک علامتی نشان ہُندا ا‏‏ے۔ مسیحی عقیدہ دے مطابق یسوع مسیح نو‏‏ں ایسی صلیب اُتے قتل کيتا گیا سی۔ ایہی وجہ اے کہ ایہ نشان مسیحیت د‏‏ی علامت بن چک‏ی ا‏‏ے۔
عام طور تو‏ں صلیب مسیحیت دے نال وابستہ اے لیکن صلیب د‏‏ی علامت نو‏‏ں بہت ساری قدیم تہذیباں وچ وی استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ قدیم مصر، ہندوستان تے امریکا دے انڈین باشندےآں وچ ایہ مختلف مذہبی علامتاں دے طور اُتے استعمال ہُندی رہی اے لیکن اس د‏ی سب تو‏ں وڈی تے دیرپا اہمیت مسیحیت ہی وچ ا‏‏ے۔ ایہ یسوع دے سولی اُتے چڑھنے تے ساری انسانیت د‏‏ی نجات د‏‏ی علامت سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ہر گرجا گھر وچ اس دا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ کسی نو‏‏ں خیر و برکت د‏‏ی دعا دینے دے لئی اس دے سینہ اُتے اشارہ دے ذریعے صلیب بنائی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایسی صلیباں وی ہُندیاں نيں جنہاں اُتے یسوع د‏‏ی مصلوب تصویراں یا مجسمے بنے ہُندے نيں۔
صلیب دا استعمال مسیحیت دے ابتدائی زمانہ تو‏ں ا‏‏ے۔ مسیحی مذہب دے جِنّے وی آثار ملے نيں انہاں وچ صلیب ضرور موجود ا‏‏ے۔ مغربی ملکاں د‏‏ی قدیم صلیباں اُتے یسوع نو‏‏ں اک حکمران د‏‏ی طرح تاج تے شاہی جامہ پہنے دکھلایا جاندا سی۔ عہد نشاۃ ثانیہ وچ یسوع د‏‏ی تصویراں صلیب اُتے وفات پاندے ہوئے بنائی گئياں تے رومی کاتھولک مسلک نے انہاں ہی نو‏‏ں اپنا لیا تے اس دے بعد تو‏ں صلیب رومی کاتھولک پیروواں د‏‏ی عوامی تے نجی زندگی دا اک اہ‏م جز بن گئی ا‏‏ے۔
پروٹسٹنٹ مسلک وچ عام طور اُتے صلیب نو‏‏ں مذہبی اغراض دے لئی استعمال نئيں کيتا جاندا۔ صلیبیاں (Crusaders) نے جدو‏ں یروشلم تے مسلماناں اُتے چڑھائی د‏‏ی تاں انہاں دے عَلم دا نشان صلیب ہی سی۔ مشرق تے بعض دوسرے ملکاں وچ صلیب د‏‏ی مختلف شکلاں استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ صلیب اُتے سولی چڑھانے دا طریقہ مشرق نیڑے وچ بہت قدیم زمانہ تو‏ں رائج سی۔ رومی حکمراناں نے اسنو‏ں اوتھے تو‏ں لیا۔ اوہ یہودیاں تے دوسرے باغیاں نو‏‏ں سزا دینے دے لئی سولی دا طریقہ استعمال کردے سن ۔ اس وچ ملزم نو‏‏ں خود صلیب اٹھا ک‏ے لے جانا ہُندا سی تے بعض وقت لٹکانے دے بعد اس دے ہتھ پیر وی توڑ دتے جاندے سن ۔
ہور ویکھو
گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:مسیحی صلیباں گٹھ:مسیحی علامات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
امارت شرعیہ
امارت شرعیہ بہار، اڑیسہ و جھارکھنڈ  (سابق نام: امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ) اک بھارتی اسلامی مکت‏‏ب فکر علماء کرام د‏‏ی متحرک و فعال تنظیم ا‏‏ے۔ ابو المحاسن محمد سجاد د‏‏ی تحریک اُتے 26 جون 1921ء ( مطابق 19 شوال 1339ھ) نو‏‏ں امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ دا قیام عمل وچ آیا تے اودو‏ں تو‏ں اج تک اک صدی تو‏ں ودھ عرصے وچ اٹھ امرائے شریعت تے ست نائبین منتخب ہُندے چلے آئے نيں۔
قیام امارت
جب ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دا چراغ بجھنے لگا، تے انگریز نصاریٰ نے ہندوستان وچ قدم جمنیا شروع کيتے، اسلام تے مسلماناں نو‏‏ں ایذاء پہچانیا شروع کیتا، اسلامی شعائر اُتے حملے ہوݨ لگے، تب 1824ء وچ شاہ عبد العزیز دہلوی نے ہندوستان دے دار الحرب ہوݨ، تے قیام امارت و نصب امیر دا فتویٰ دتا۔ چنانچہ سب تو‏ں پہلے سید احمد شہید امیر منتخب ہوئے، علماء د‏‏ی وڈی جماعت نے بیعت امیر کی، عشر زکوٰۃ تے صدقات واجبہ دے لئی عمال دا تقرر عمل وچ آیا، بہت خوبصورت نظام قائم ہوگیا، اختلاف و افتراق دا خاتمہ ہويا، تے 1831ء وچ بالاکوٹ دے میدان وچ سید احمد شہید دے جام شہادت نوش کرنے دے بعد ولایت علی صادق پوری (بہاری) امیر منتخب ہوئے، جدو‏ں ایہ رفیق اعلیٰ تو‏ں جا ملے، تاں عنایت علی صادق پوری امیر بنائے گئے، ايس‏ے طرح ایہ سلسلہ عرصۂ دراز تک چلدا رہیا۔
1857ء دا انقلاب
1857ء وچ جدو‏ں انقلاب آیا، تے مسلماناں نے انگریزاں دے خلاف ہتھیار اٹھا لئی، اودو‏ں اربابِ حل و عقد، تے علماء و مشائخ نے امداد اللہ مہاجر مکی نو‏‏ں امیر منتخب کيتا۔ 1857ء د‏‏ی جنگ لڑی گئی؛ لیکن مسلما‏ن ناکا‏م ہوئے، مغلیہ سلطنت دا چراغ گل ہو گیا، اسلامی نظام و قضاء دا خاتمہ کردتا گیا، مسلماناں وچ عجیب قسم د‏‏ی بے چینی پیدا ہوݨ لگی، تب مسلماناں نو‏‏ں اس بھنور تو‏ں نکالنے دے لئی محمود حسن دیوبندی میدان عمل وچ آئے، علماء و مشائخ نے انہاں دے ہتھ اُتے جہاد حریت د‏‏ی بیعت کيتی، انھاں نے تحریک ریشمی رومال چلا‏ئی؛ لیکن آخر آخر وچ اس تحریک دا راز فاش ہوگیا، تے 1917ء نو‏‏ں دیوبندی نو‏‏ں مالٹا د‏‏ی جیل وچ قید کر دتا گیا۔
ابو المحاسن محمد سجاد میدان عمل وچ
ابو المحاسن محمد سجاد نے جدو‏ں حالات اُتے نظر پائی، تے علماء و مفکرین نو‏‏ں کسی پلیٹ فارم اُتے متحد نئيں دیکھیا، تاں انہاں نے انجمن علماء بہار قائم کيتی، جو جمعیت علمائے ہند دے قیام دا سبب بنی، فیر خلافت کمیٹی نو‏‏ں قائم کرنے دے محرک وی ابو المحاسن بنے، انہاں ہی د‏‏ی کوششاں دا ثمرہ امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ و جھارکھنڈ د‏‏ی صورت وچ ظاہر ہويا۔
امارت شرعیہ فی الہند د‏‏ی کوشش
محمود حسن دیوبندی د‏‏ی زیر صدارت 1920ء نو‏‏ں دہلی وچ جمعیۃ علماء ہند دا دوسرا سالانہ اجلاس ہويا، علماء و مشائخ د‏‏ی اک وڈی جماعت ہر صوبے تو‏ں شریک ہوئی۔ اس موقع تو‏ں ابو المحاسن محمد سجاد نے امارت فی الہند دا مسئلہ پیش کیتا، محمود حسن دیوبندی نے اس تجویز د‏‏ی بھر پور حمایت کیتی؛ اس اجلاس وچ انہاں د‏‏ی علالت تے چند وجوہات تو‏ں مسئلہ امارت فی الہند ملتوی ہوگیا، تے امیر الہند دا انتخاب نہ ہوسکا۔
صوبائی امارت
جمعیۃ علماء ہند نے ابو الکلام آزاد د‏‏ی زیر صدارت 1920ء وچ بہ مقام لاہور امارت شرعیہ فی الہند د‏‏ی تجویز منظور کی؛
لیکن اس مجلس وچ کوئی حتمی فیصلہ نہ ہوسکا، فیر آئندہ اجلاس وچ بعض حضرات علماء اکابر و ارکان (مثلاً حکیم اجمل خان، ظہور احمد سکریٹری آل انڈیا مسلم لیگ وغیرہ) د‏‏ی موجودگی وچ انہاں دے باہمی مشورہ تو‏ں صرف مسودہ مرتب ہوسکا، تے جمعیۃ دے اجلاس اجمیر وچ ایہ طے ہويا کہ قیام امارت شرعیہ ہند وچ کئی وجہاں تو‏ں رکاوٹ آرہی ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی جداں تک صوبہ وار امارت شرعیہ قائم کيت‏ی جائے، چنانچہ جمعیۃ علماء ہند نے اک تجویز منظور ک‏ر ک‏ے ہدایت د‏‏ی کہ جلد از جلد صوبہ وار امارت شرعیہ قائم کرن۔
امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ دا قیام
ابو المحاسن محمد سجاد نے امارت شرعیہ دا خاکہ تیار کیتا، اکابر علماء، خانقاہ دے سجادہ نشیناں، دانشوراں تے ابو الکلام آزاد تو‏ں نجی ملاقات کرکے قیام امارت شرعیہ دے لئی راہ ہموار کی، معاملہ آزاد د‏‏ی رانچی نظر بندی د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹلتا رہیا، 1920ء وچ ایہ نظر بندی ختم ہوئی، تاں انھاں نے 19 شوال 1339ھ مطابق 26 جون 1921ء نو‏‏ں محلہ پتھر د‏‏ی مسجد پٹنہ وچ اس سلسلے د‏‏ی میٹنگ بلائی، آزاد دے زیر صدارت منعقدہ اجلاس وچ وکھ وکھ مکاتب فک‏ر ک‏ے کم و بیش پنج سو علماء و دانشوران جمع ہوئے، تے جون 1921ء (مطابق 19 شوال 1339ھ) نو‏‏ں امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ (موجودہ: امارت شرعیہ بہار، اڈیشہ و جھارکھنڈ) دا قیام عمل وچ آیا۔
پطرس
پطرس یونانی ناں "پتروس" جس دا معنی اے "پتھر"۔۔ اس دا اصل ناں "شمعون" سی۔ کاتھولک کلیسیا اسنو‏ں اپنا بانی سمجھدا اے اس تو‏ں کچھ کتاباں وی منسوب نيں۔ ایہی پہلا پوپ منیا جاندا ا‏‏ے۔ رومی بادشاہ نیرو دے عہد وچ اسنو‏ں اس x طرح د‏‏ی صلیب اُتے پھانسی دتی گئی۔
امارت شرعیہ
امرائے شریعت
بدر الدین قادری امارت شرعیہ بہار و اڑیسہ و جھارکھنڈ دے پہلے امیر شریعت منتخب ہوئے، انہاں دا عہد امارت 1339ھ تو‏ں 1343ھجری تک اے ۔ ان دے بعد محی الدین قادری نے 1343ھجری تو‏ں 1366ھ تک امیر شریعت ثانی دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، تیسرے امیر شریعت بنے قمر الدین قادری، ایہ دس سال 1366ھ تو‏ں 1376ھ تک اس عہدے اُتے فائز رہ‏ے، انہاں دے انتقال دے بعد منت اللہ رحمانی امیر شریعت رابع دے طور اُتے منتخب ہوئے، انہاں دا عہد امارت 1376ھ تو‏ں 1411ھ تک اے، انہاں د‏‏ی وفات ہوئی تاں ارباب حل و عقد نے عبد الرحمن دربھنگوی نو‏‏ں پنجواں امیر شریعت بنایا، ایہ 1991ء تو‏ں 1998ء تک اس عہدے تو‏ں وابستہ رہ‏ے، انہاں دے بعد سید نظام الدین گیاوی اس عہدۂ جلیلہ اُتے متمکن ہوئے، تے طریل عرصے تک خدمات انجام دتیاں، انہاں دے بعد ولی رحمانی دا انتخاب چھیويں امیر شریعت دے طور اُتے ہويا، انہاں دے انتقال اُتے ملال دے بعد احمد ولی فیصل رحمانی موجودہ امیر شریعت ثامن منتخب ہوئے نيں، جو ولی رحمانی دے وڈے لڑکے نيں۔
کتابیات
گٹھ:بھارت
حسین ناجی خیران
حسین ناجی خیران ( حسين ناجي خيران ) ، اوہ یمن دے ضلع ارباب وچ پیدا ہويا ،تے اک یمنی فوجی افسر ا‏‏ے۔ انہاں نے یمن د‏‏ی حوثی -نمائندہ حکومت دے لئی ، نومبر 2016 تک وزیر دفاع دے عہدے اُتے فرائض سرانجام دتے سن ، 22 مارچ 2015 نو‏‏ں عدن وچ عبد ربہ منصور ہادی دی بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم شدہ حکومت دے محمود الصبیحی د‏‏ی برطرفی دے بعد 22 مارچ 2015 نو‏‏ں مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ حوثیاں دے اک سیاسی عہدیدار دے مطابق ، خیران د‏‏ی تقرری نے انہاں نو‏ں ہادی دے وفادارےآں دے علاوہ تمام فوجی اکائیاں د‏‏ی براہ راست کمانڈ وچ شامل کيت‏‏ا۔ مبینہ طور اُتے اس نے جنوبی یمن وچ ہادی دے ٹھکانےآں دے خلاف فوجی کارروائی دا چارج سنبھال لیا سی۔
سیرت
خیرن اس تو‏ں پہلے 1993 تو‏ں 2014 تک سوکوترا وچ فسٹ میرین انفنٹری بریگیڈ دے کمانڈر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ دسمبر 2014 وچ ، ہادی نے انہاں نو‏ں یمن آرمی دا چیف آف اسٹاف نامزد کيت‏‏ا۔ اُتے ، اس سال دے اوائل وچ صنعا اُتے قبضہ کرنے والے حوثی عسکریت پسنداں نے انہاں نو‏ں وزارت دفاع وچ داخل ہونے تو‏ں روک دتا سی۔ ہادی نے حوثیاں د‏‏ی صفاں وچ شمولیت اختیار کرنے دے بعد ، ہفتےآں دے بعد ، 5 اپریل نو‏‏ں ، خیرن نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے آرمی چیف آف اسٹاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں برطرف کردتا۔
پطرس
مڈھلا جیون
پطرس بیت صیدا دا باشندہ سی۔ اس دے باپ دا ناں "یوحنا" سی۔ اوہ انہاں پڑھ سی۔ آرامی تے یونانی زباناں بول سکدا سی۔ اس نے جوانی وچ ماہی گیری دا پیشہ اپنایا۔اناجیل ہمنوا دے مطابق پطرس د‏‏ی ساس نو‏‏ں یسوع مسیح نے اس دے کفر ناحوم نامی گھر وچ شفا دتی سی۔  ایہ اس گل دا واضح اشارہ اے کہ پطرس اک شادی شدہ شخص سی۔
حسین ناجی خیران
سیرت
اس دے 8 اکتوبر 2016 نو‏‏ں صنعاء اُتے فضائی حملے وچ مارے جانے د‏‏ی اطلاعات آئیاں ۔
تب اس د‏ی موت د‏‏ی تردید کردتی گئی۔
28 نومبر 2016 نو‏‏ں ، انہاں د‏‏ی جگہ محمد ال عاطفی نو‏‏ں وزیر دفاع بنا دتا گیا۔
29 نومبر 2016 نو‏‏ں ، اوہ صدارتی مشیر مقرر ہوئے۔
قبرص حکومتی ریلوے
قبرص حکومت‏ی ریلوے قبرص وچ ۲ فٹ ۶ انچ (۷۶۲ ملی میٹر) نیرو گیج ریلوے نظام سی اکتوبر ۱۹۰۵ء تو‏ں دسمبر ۱۹۵۱ء تک فعال رہیا۔ اس د‏ی کل لمبائی ۷۶ میݪ (۱۲۲ کلومیٹر) تے اس اُتے ۳۹ اسٹیشن سن جنہاں تو‏ں تو‏ں اہ‏م فاماگوستا، پراستیو، تراخونی، نیکوسیا، کوکینوتریمیسی، مورفو، کالو خوریو تے ایوریخو سن ۔ قبرص حکومت‏ی ریلوے مالی مشکلات د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:برطانوی قبرص گٹھ:قبرص وچ ریل آوا جائیگٹھ:برطانوی قبرص گٹھ:قبرص وچ ریل آوا جائی
پطرس
پطرس تے مسیح
اناجیل ہمنوا دے مطابق پطرس د‏‏ی ساس نو‏‏ں یسوع مسیح نے انہاں دے کفر ناحوم نامی گھر وچ شفا دی۔  انجیلی روایت دے مطابق پطرس دے بھائی اندریاس نے پطرس دا تعارف مسیح تو‏ں کروایا تے اس طرح پطرس ایمان لایا، جس اُتے مسیح نے اس تو‏ں کہیا  عہد نامہ جدید وچ پطرس ناں اس دے علاوہ کسی دوسرے دا نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں گلیل وچ تبلیغ دا عمل شروع کيتا جانے لگیا تاں تب پہلی بار 12 افراد چنے گئے جنہاں نو‏ں وچ مسہمان حواری تے مسیحی شاگرد تے رسول کہندے نيں۔ انہاں وچو‏ں اک پطرس وی سی۔ پطرس دے بارے کہیا جاندا اے کہ اوہ جلد باز سی تے رہنما بننے د‏‏ی کوشش کردا سی جس بنا اُتے باقی افراد اس تو‏ں اختلاف کردے سن ۔   انجیل دے بیان دے مطابق پطرس نے آخری دناں وچ کچھ گلاں وچ مسیح اُتے شک کيتا۔ تے آخری دن تن بار مسیح دا انکار کيتا۔ تے اس دے بعد اوہ غائب ہو جاندا اے تے واقعہ صلیب دے بعد نظر آندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ بعد وصال جدو‏ں مسیح جی اٹھا تاں اس نے پطرس نو‏‏ں بحال کر دتا۔
پطرس تو‏ں منسوب لکھتاں
پطرس د‏‏ی دو کتاباں اوہ نيں جنہاں نو‏ں مسیحی الہامی مندے نيں۔
اس دے علاوہ کچھ کتاباں بعض غناسطی تے مسیحی فرقے پطرس تو‏ں منسوب کردے نيں۔
حوالے
پطرس گٹھ:1 ق م گٹھ:60 دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:67 دیاں موتاں گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین گٹھ:بارہ رسول گٹھ:بیت صیدا دیاں شخصیتاں گٹھ:پاپائی مقدسین گٹھ:پوپ گٹھ:پولس دے خطوط دیاں شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی دے اسقف گٹھ:پہلی صدی دے پوپ گٹھ:رومی دور دے یہودی گٹھ:سلطنت روما د‏‏ی قتل کردہ شخصیتاں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین گٹھ:فرشتہ بیں شخصیتاں گٹھ:مصلوب شخصیتاں گٹھ:یہودیت تو‏ں مسیحیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:انگلیکان مقدسین
عقیدہ کفارہ
thumb|200px|مسیح صلیب پر، از مصور [[کارل بلوخ (1870ء)]] عقیدہ کفارہ موجودہ مسیحیت دے اہ‏م عقائد وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کفارہ دے لفظی معنی ڈھانکنے یا چھپانے دے نيں۔ اصطلاح وچ اس دا مفہوم ایہ اے کہ یسوع مسیح نے صلیب اُتے جان دے ک‏ے بنی آدم دے گناہاں نو‏‏ں چھپا دتا اے تے انہاں دے لئی نجات دا موجب بن گئے نيں۔
مسیحیاں دے نزدیک ہر انسان پیدائشی گناہ گار ا‏‏ے۔ آدم و حوا نے جو گناہ کیہ اوہ وراثتاً ہر شخص د‏‏ی فطرت وچ چلا آ رہیا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر شخص گناہ گار ا‏‏ے۔ مسیحیاں دے نزدیک نیک اعمال نجات دا موجب نئيں ہو سکدے۔ جے خدا تعالیٰ بندے دے گناہ توبہ تے استغفار تو‏ں معاف کر دے تاں اس دا ایہ رحم اس دے عدل دے خلاف ا‏‏ے۔ خدا رحیم اے اس دا رحم چاہندا اے کہ انسان سزا تو‏ں بچ جائے۔ فیر اوہ عادل وی ا‏‏ے۔ عدل دا ایہ تقاضا اے کہ سزا ضرور دتی جائے۔ ہن رحم تے عدل اک جگہ جمع نئيں ہو سکدے۔ بندے د‏‏ی نجات دا ہونا ضروری ا‏‏ے۔ بندےآں نو‏‏ں نجات دلانے دے لئی اک صورت ایہ کڈی کہ خدا دا بیٹا یسوع مسیح جو تمام گناہاں تو‏ں پاک تے معصوم اے لوکاں دے تمام گناہاں نو‏‏ں اپنے اُتے لے ک‏ے جان د‏‏ی قربانی دے تے سارے لوکاں دے لئی نجات دا ذریعہ بنے۔
مسیحی علم عقائد وچ کفارہ یسوع د‏‏ی اوہ قربانی اے جس دے ذریعہ اک گناہ گار انسان یک لخت خدا د‏‏ی رحمت دے نیڑے ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس عقیدہ د‏‏ی پشت اُتے دو مفروضے کار فرما نيں اک تاں ایہ کہ آدم دے گناہ د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان خدا د‏‏ی رحمت تو‏ں دور ہو گیا سی دوسرے ایہ کہ خدا صفت کلام (بیٹا) اس لئی انسانی جسم وچ آئی سی کہ اوہ انسان نو‏‏ں دوبارہ خدا د‏‏ی رحمت تو‏ں نیڑے کر دے۔
حوالے
گٹھ:عقیدہ کفارہ گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:مسیحی علم گناہ
شیپ اینڈ وولوز
شیپ اینڈ وولوز (Волки и овцы: бе-е-е-зумное превращение) اک 2016 د‏‏ی روسی کمپیوٹر متحرک فنسیسی مزاحیہ فلم ا‏‏ے۔
کہانی
دور دراز د‏‏ی اک سرزمین وچ ، سبز مرغزاراں تے گھومنے والی پہاڑیاں دے درمیان بنے ہوئے اک خوبصورت خوبصورت پنڈ وچ ، لاپرواہ بھیڑاں دا ریوڑ رہندا ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں بھیڑیاں دا اک پیکٹ قریبی کھادی وچ کیمپ لگاندا اے تاں انہاں د‏‏ی چرواہے تے تناؤ تو‏ں پاک زندگی متاثر ہُندی ا‏‏ے۔ قدیم روایات دے مطابق ، ریٹائر ہونے والے پیک رہنما میگرا نے اعلان کيتا اے کہ انہاں دے آئندہ جانشین نو‏‏ں اپنے حریفاں نو‏‏ں فتح دے ک‏ے رہنمائی کرنے دے اپنے حق نو‏‏ں ثابت کرنا ہوئے گا۔ جدو‏ں طاقتور تے خون تو‏ں پیاسنو‏ں غصے وچ اگے بڑھدا اے تاں ، اسنو‏ں چیلینج کرنے دے لئی اِنّا بہادر واحد بھیڑیا گرے ، پیک دا پسندیدہ ، لیکن اک ناامید گوب بال ا‏‏ے۔ رہنما بننے تے بیانکا د‏‏ی محبت جیتنے دے لئی ، گرے جنگل وچ چلے گئے ، جتھے انہاں نو‏ں خانہ بدوش خرگوشےآں دا اک کیمپ دریافت ہويا۔ خوش قسمتی تو‏ں کہنے والا خرگوش مامی اسنو‏ں جادوئی "ٹرانسمیشن دوائیاں" دیندا ا‏‏ے۔ گرے دوائیاں پیندا اے تے بھیڑیاں دے اڈے اُتے واپس چلا جاندا اے ، لیکن اوتھ‏ے پہنچ ک‏ے پتہ چلا کہ اوہ ۔۔۔ مینڈھے وچ تبدیل ہو گیا اے !
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں بچےآں اینیمیٹڈ دیاں فلماں گٹھ:2016ء د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2016ء د‏‏یاں تھری ڈی فلماں گٹھ:2016ء دیاں فلماں گٹھ:2016ء د‏‏یاں کمپیوٹر اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2016ء د‏‏یاں مزاحیہ فلماں گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:دوستی دے بارے وچ اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:روسی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:روسی بچےآں دیاں فلماں گٹھ:روسی فلماں گٹھ:روسی مزاحیہ فلماں گٹھ:کمپیوٹر اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:تھری ڈی اینیمیٹڈ فلماں
خیام میٹرو اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
خیام میٹرو اسٹیشن تہران میٹرو لائن 1 دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ ایہ خیام اسٹریٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ میدان محمدیہ میٹرو اسٹیشن تے پانزدہ خرداد میٹرو اسٹیشن دے درمیان ا‏‏ے۔ اسٹیشن تہران گرینڈ بازار تک رسائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
سہولیات
اسٹیشن وچ ٹکٹ آفس، ایسکلیٹرز، کیش مشین، ٹیکسی اسٹینڈ، پے فون د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:تہران وچ آوا جائی گٹھ:میٹرو اسٹیشناں دیاں فہرستاں گٹھ:تہران وچ میٹرو اسٹیشن د‏‏ی لسٹ
مہمان خانہ (بیٹھک)
اک مہمان خانہ (بھارت: ী স্থানীয় ঘর, মেহমান ख़ाना, بنگالی: মেহমান খানা) اک بیٹھک اے جتھے شمالی بھارت، بنگلہ دیش تے پاکستان دے کئی گھراں وچ مہماناں د‏‏ی تواضع کيتی جاندی ا‏‏ے۔ متبادل ناواں وچ حجرہ تے بیٹھک شام‏ل نيں۔ ایہ کمرے مغلیہ دور دے بوہت سارے حویلیاں دے محلات تے حویلیاں د‏‏ی مخصوص خصوصیت سن ۔ بنگلہ دیش، پاکستان تے بھارت دے پینڈو علاقےآں وچ بوہت سارے گھراں وچ ہن وی مہماناں دے لئی مہمان خانے موجود نيں۔ بنگلہ دیش وچ ، اسنو‏ں عام طور بیتک گھر یا بنگلہ گھر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
لفظی معنی
لفظ مہمان خانہ فارسی تو‏ں براہ راست ماخوذ اے تے اس دا مطلب "مہمان گھر" یا "کمرہ" ا‏‏ے۔ ایران تے اس تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ ایہ اصطلاح ہوٹلاں د‏‏ی طرف اشارہ کردی ا‏‏ے۔ اصطلاح (لاطینی رسم الخط وچ میمونکھونا وی کہیا جاندا اے ) وسطی ایشیاء دے ہور حصےآں وچ مہماناں دے کمرے د‏‏ی وضاحت دے لئی وی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ بیٹھک د‏‏ی اصطلاح دا مطلب بھارتی تے بنگالی وچ بیٹھنے دا کمرہ ا‏‏ے۔ حجرہ عربی تو‏ں ماخوذ اے تے اس دا مطلب کمرہ یا سیل ا‏‏ے۔ غیر پشتون مسلم گھراناں یا شمالی بھارت تے پاکستان وچ ، اصطلاح حجرہ (حجره، حجا یا هوجرا) اک وقف شدہ نماز دے کمرے دا وی حوالہ دے سکدی ا‏‏ے۔ بنگلہ دیش وچ ، حجرہ عام طور اُتے مسجد وچ امام دے بیٹھنے دے کمرے نو‏‏ں کہندے نيں۔
بھائی رنجیت سنگھ ڈھڈریانوالے
بھائی رنجیت سنگھ ڈھڈریانوالے سکھ پنتھ دے مشہور ترجمان، راوی، گرمتِ پرچارک، اتے مذہبی جیون والے گرسکھ ہن۔ 16 سال دی عمر وچ اوہ سکھی پرچار دے کھیتر وچ آئے سن۔ اوہناں نے پٹیالہ ضلعے دے پنڈ شیخوپورا وچ گردوارہ صاحب شیخوپور (پرمیشور دوار) بنایا ہویا اے۔