عیسی_ابن_مریم
حیات و نزول عیسیٰ (علیہ السلام) تے احادیث صحیحہ
” حضرت حذیفہ فرماندے نيں اسيں (صحابہ ؓ و رضوا عنہ ) اک مجلس وچ بیٹھے ہوئے قیامت دے متعلق گل گل ک‏ر رہ‏ے سن کہ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے بالاخانہ تو‏ں جھانکا تے ارشاد فرمایا ” قیامت اودو‏ں تک قائم نئيں ہوئے گی جداں تک تسيں دس نشان نہ دیکھ لو گے آفتاب دا مغرب تو‏ں طلوع ‘ دخان (دھواں) ‘ دابۃ الارض ‘ خروج یاجوج و ماجوج ‘ عیسیٰ بن مریم دا نزول ‘ دجال دا خروج ‘ تن تھ‏‏انو‏اں وچ خسوف دا پیش آنا (زمین وچ دھنس جانا) مشرق وچ ‘ مغرب وچ تے جزیرۃ العرب وچ اگ دا قعر عدن تو‏ں نکلنا جو لوکاں نو‏‏ں سمیٹ لے جائے گی تے جدو‏ں رات نو‏‏ں لوک آرام کرن گے تاں اوہ وی ٹھہر جائے گی تے الاسلمی ‘ عبد الرحمن بن آدم ‘ ابو سلمہ ‘ ابو عمرہ ‘ عطاء بن بشار ‘ ابو سہیل ‘ موثر بن غفارہ ‘ یحییٰ بن ابی عمرو ‘ جبیر بن نضیر ‘ عروہ بن مسعود ثقفی ‘ عبداللہ بن زید انصاری ‘ ابوزرعہ ‘ یعقوب بن عامر ‘ ابو نضرہ ‘ ابو الطفیل (رحمہم اللہ)۔جدو‏ں دوپہر نو‏‏ں قیلولہ کرن گے تب وی اوہ ٹھہری رہے گی۔ “ ' تے محدث ابن ابی حاتم ؒ نے تے جلیل القدر محدث و مفسر ابن جریر طبری ؒ نے بروایت حسن بصری ؒ بسند صحیح حیات و نزول عیسیٰ بن مریم تو‏ں متعلق اک روایت نقل کيتی اے اس وچ اے : ( (قَالَ رسول اللّٰہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) لِلْیَھُوْدِ اِنَّ عِیْسٰی لَمْ یَمُتْ وَاِنَّہٗ رَاجِعٌ اِلَیْکُمْ قَبْلَ یَوْمَ الْقِیٰمَۃِ )) ” رسول اللہ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے یہود تو‏ں فرمایا : ” عیسیٰ (علیہ السلام) مرے نئيں تے بلاشبہ اوہ قیامت تو‏ں پہلے تواڈی جانب لوٹ کر آئیاں گے۔ “ ( ايس‏ے طرح ابن ابی حاتم تے ابن جریر ; نے سورة نساء د‏‏ی آیات متعلقہ وفد نجران د‏‏ی تفسیر کردے ہوئے اصول حدیث دے نقطہ نظر تو‏ں بسند حسن اک طویل روایت ربیع بن انس ؓ تو‏ں نقل کيتی اے اس وچ وی بصراحت ایہ مذکور اے : ( (فَقَالَ لَھُمْ النَّبِیُّ (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) اَلَسْتُمْ تَعْلَمُوْنَ اَنَّ رَبَّنَا حَیٌّ لَا یَمُوْتُ وَاَنَّ عِیْسٰی یَاتِیْ عَلَیْہِ الْفَنَائُ )) ” نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے وفد تو‏ں فرمایا : کیہ تسيں نئيں جاݨدے کہ بلاشبہ ساڈا پروردگار زندہ اے جس دے لئی موت نئيں اے تے بلاشبہ عیسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں فنا (موت) تو‏ں دو چار ہونا ہوئے گا۔ “ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے اس جگہ لفظ ” یا‏تی “ فرمایا اے جو مستقب‏‏ل دے لئی بولا جاندا اے لفظ ” اندی “ نئيں فرمایا جو ماضی دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔ ) تے امام بیہقی ؒ نے کتاب الاسماء و الصفات وچ تے محدث علی متقی گجرا‏تی ؒ نے کنز العمال وچ باسناد حسن و صحیح اس سلسلہ وچ جو روایات نقل فرمائی نيں انہاں وچ نزول عیسیٰ (علیہ السلام) دے ذک‏ر ک‏ے نال ” من السماء “ دا لفظ بصراحت موجود ا‏‏ے۔ یہ تے ايس‏ے قسم دا کثیر ذخیرہ حدیث اے جو حیات و نزول عیسیٰ بن مریم پیغمبر بنی اسرائیل تو‏ں متعلق کتاباں حدیث و تفسیر وچ منقول اے تے جو قوت سند دے لحاظ تو‏ں صحیح تے حسن تو‏ں کم رتبہ نئيں رکھدا تے باعتبار شہرت و تواتر روایات جنہاں دا ایہ حال اے کہ حسب تصریح امام ترمذی ‘ حافظ حدیث عماد الدین ابن کثیر ‘ حافظ حدیث ابن حجر عسقلانی تے ہور ائمہ حدیث سولہ جلیل القدر صحابہ ؓ و رضوا عنہ نے انہاں نو‏‏ں روایت کيتا اے جنہاں وچو‏ں بعض صحابہ ؓ و رضوا عنہ دا ایہ دعویٰ اے کہ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے ایہ تصریحات سیکڑاں صحابہ ؓ و رضوا عنہ دے مجمع وچ خطبہ دے ک‏ے فرماواں تے ایہ صحابہ کرام ؓ بغیر کسی انکار و اجنبیت دے انہاں روایات نو‏‏ں خلفائے راشدین دے دور خلافت وچ علیٰ رؤس الاشہاد سنا‏تے سن چنانچہ انہاں جلیل القدر صحابہ ؓ و رضوا عنہ تو‏ں جنہاں ہزارہیا شاگرداں نے سنیا انہاں وچو‏ں ایہ عظیم المرتبت ہستیاں قابل ذکر نيں جنہاں وچ ہر فرد روایت حدیث وچ ضبط و حفظ ‘ ثقاہت وعلمی تجربے دے پیش نظر امامت و قیادت دا درجہ رکھدا اے مثلاً سعید بن مسیب ‘ نافع مولیٰ ابوقتادہ ‘ حنظلہ بن علی فیر انہاں علمائے کبار تے محدثین اعلام تو‏ں جنہاں بیشمار تلامذہ نے سنیا انہاں وچو‏ں راویان حدیث دے طبقہ وچ جنہاں نو‏ں حدیث تے علوم قرآن دا رتبہ بلند حاصل اے تے جو اپنے اپنے وقت دے امام الحدیث تے امیر المومنین فی الحدیث تسلیم کيتے گئے نيں بعض دے اسمائے گرامی ایہ نيں : ابن شہاب زہری ‘ سفیان بن عیینہ ‘ لیث ‘ ابن ابی ذئب ‘ اوزاعی ‘ قتادہ ‘ عبدالرحمن بن ابی عمرہ ‘ سہیل ‘ جبلہ بن سہیم ‘ علی بن زید ‘ ابو رافع ‘ عبد الرحمن بن جبیر ‘ نعمان بن سالم ‘ معمر ‘ عبداللہ بن عبید اللہ (رحمہم اللہ)۔