cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابراہام لنکن
ویاہ تے جواک
1840 وچ اوہدا رشتہ میری ٹوڈ نال ہوگیا جیہڑی لیکسنگٹن، کینٹکی دے اک امیر غلاماں دے بپاری دی دھی سی۔ اوہ دسمبر 1839 وچ سپرنگ فیلڈ وچ ملے سی تے اگلے دسمبر وچ دوہناں دا رشتہ ہوگیا۔ 1 جنوری 1841 ویاھ دی تریخ وی رکھ لئی گئی سی پر لنکن دے آکھن تے ایہ رشتہ ٹٹ گیا پر فیر اوہناں دی ملنی اک پارٹی وج ہوندی اے تے دونویں 4 نومبر 1842 نوں ویاہ کرلیندے نیں۔ 1844 وچ دونویں سپرنگفیلڈ وچ لنکن دے دفتر کول اک گھر ملی لیندے نیں۔ دوناں دے چار پتر ہوۓ۔ رابرٹ ٹوڈ لنکن 1843 وچ جمیا۔ ایڈورڈ بیکر لنکن 1846 وچ جمیا۔ لنکن نوں اپنے نیانے بڑے پسند سن تے اوہ کدے اوہ سختی نہیں سی کردا۔ ایڈورڈ 1 جنوری 1850 نوں خورے ٹی بی ہتھوں مرجاندا اے۔ 21 فروری نوں ولی لنکن جمدا اے تے تاپ ہتھوں 20 فروری 1862 نوں مرجاندا اے۔ لنکن دا چوتھا پتر ولی لنکن 4 اپریل 1853 نوں جمدا اے دل دا دورہ پین تے 18 وریاں دا ہوکے 16 جولائی 1871 نوں مردا اے۔ رابرٹ ای بچدا اے جیہڑا وڈا ہوندا اے تے اوہدے نیانے ہوندے نیں۔ لنکن دی نسل وچ آخری رابرٹ ٹوڈ لنکن بیکود 1985 وچ مریا۔
لنکن تریخ چ امریکیاں دا سب توں بعوتا پسندیدہ صدر اے۔ اینے ورے لنگن تے وی امریکیاں دا اوہ چہیتا اے۔ اودے نال امریکی صدر جارج واشنگٹن تے صدر روز ویلٹ نوں وی پسند کیتا جاندا اے۔
لنکن دا مذہب
لنکن نے کسے خاص فرقے نال ناں رلیا۔ اونے نکی لئی جندڑی بائیبل نوں چنگی طراں پڑھ لیا سی۔ اوہ پروٹسٹنٹ ٹبر چ جمیا۔ پہلے ویلے اوہ اک شکی سی پر ویلہ لنگن نال اک خدا بارے کہن لگ گیا۔ اودا خیا سی جے اے کائنات خدا دے ہتھوں ای چل رئی اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:امریکی صدر
پنجابی قصہ کار
پنجابی ساہت وچّ قصہ دا اک خاص تھاں اے۔ وکھ-وکھ شاعراں ولوں لگبھگ ہر زمانے وچّ لکھیاں گئیاں عشقیہ داستاناں سانوں قصہ روپ وچّ ملدیاں ہن۔ کہانیاں کہن دا رواج بہت پرانا اے اتے ایہدے لئی کویتا نوں ہی زریعہ بنایا گیا جاندا رہا اے۔
پنجابی دے قصہ کار
پنجابی دے کافی قصہ کار ہوئے ہن۔ جنہاں دے پرمکھ ناں ہن دمودر، پیلو، حافظ برخوردار، وارث شاہ، احمد گجر، ہاشم شاہ، احمد یار، قادریار:-
دمودر
قصہ کاراں وچّ سبھ توں پہلا دمودر دا ناں آؤدا اے۔جس نے قصہ ہیر رانجھا لکھ کے پنجابی ساہت دی اک نویں روایت نوں جنم دتا اے۔ دمودر دا پنڈ بلھارا سی جو تحصیل چنیوٹ وچّ سی، دمودر گلائی جات دا اروڑا سی۔
دمودر دے قصے دی بولی لہندی پنجابی اے جس وچّ جھنگوچی، ملتانی تے پوٹھوہاری شبداولی دے مقامی روپ موجود ہن۔ دمودر دے داستان مطابق ہیر رانجھے دا پیار 12 وریاں دی عمر وچ  ہو جاندا اے ۔
بارھاں ورھیاں دی چھوہر ہوئی تاں رانجھے نال اکھیاں لائیاں
پیلو
پیلو دا رچیا ہویا مرزا صاحباں دا قصہ پنجابی دے بھٹّ تے مراثی گاؤندے پھردے ہن۔ ڈاکٹر. سیتل مطابق ایہہ پنڈ ویرووال، تحصیل ترن تارن ضلع امرتسر دا وسنک سی۔ قصے دا پہلا رچنا کار ہون کارن ہی اس قصے نوں لوک پرسدھی ملی۔
پیلو دے سرل تے ٹھولے بول وشکارلی پنجابی دے ٹھیٹھ لہجے اتے لوک محول وچّ گھلی ہوئی اے۔پیلو نے صاحباں دی سندرتا دی تعریف کوی نے ایہناں شبداں وچ کیتی اے۔
صاحباں گئی تیل نوں گئی، پساری دی ہٹّ
تیل بھلاوے بانیاں، دتا شاہد الٹّ
حافظ برخوردار
پیلو توں پچھوں اس ویلے دا اُگھا قصہ کار حافظ برخوردار اے۔ حافظ برخوردار دا جم مسلمانی پنڈ جو تخت ہزارے دے نیڑے (ضلع سرگودھا) وچّ ہویا۔ حافظ برخوردار نے سسی پنوں، مرزا صاحباں لکھیا تے  یوسف زلیخا، شیریں فرہاد لکھیا، حافظ برخوردار نے یوسف زلیخا بیتاں وچّ لکھیا اوہ فارسی وچّ لکھ سکدا سی۔ پر اس نے ماں بولی پنجابی نوں اپنایا تے کامیابی حاصل کیتی ۔ صاحباں دی سندرتا حافظ دے شبداں وچّ:
صاحبہ رنگ مجیٹھ دا جیو-جیو دھرت رگنّ
اوہدی جتی تے دو والیاں دو بطخاں چوگ چنگن۔
وارث شاہ
وارث شاہ دے پیؤ دا ناں قطب شاہ سی۔ کجھ ودواناں نے لکھیا کہ پیؤ دا ناں سید گل شیر شاہ سی۔ اس شادی شدہ سی۔ پر اولاد نہیں سی۔ مڈھلی تعلیم مدرسّے توں حاصل کرکے قصور تے پاکپتن وچّ اچیری تعلیم حاصل کیتی۔ دند کتھا مطابق وارث شاہ دا بھاگ بھری ناں دی عورت نال پیار پے جاندا اے۔ اس دے وچھوڑے وچّ ہی درد بھریا قصہ لکھیا۔ جھانگی اس دی ماں بولی اے تے لہندی  نوں زریعہ بنایا ۔وارث شاہ دیاں تکا-
وارث رنّ، فقیر، تلوار،گھوڑا چارے کھوک ایہہ کسے دی یار نہیں۔
احمد گجر
احمد اورنگزیب دا ہم ویلہ سی ہیر رانجھے دا قصہ پہلی وار بیتاں وچّ اس نے لکھیا۔ اس قصے دی کہانی وارث شاہ دے قصے نال ہی ملی اے۔ ایہہ قصہ بیتاں، دوہڑےآں، جھلنیاں وچّ لکھیا اے۔ احمد دی شیلی(سٹائل) بڑی ٹھیٹھ اتے مرکزی اے۔
منّ بیم تے چار اورنگزیب شاہی
کتھا ہیر تے رانجھے دی ہوئی پوری
ہاشم شاہ
محمد ہاشم جاں ہاشم دین ناں اتے قریشی خاندان ) دا ہون کارن ہاشم شاہ ناؤ نال مشہور ہویا۔ شاید اپنا اصلی کِتہ ترکھان سی۔ ہاشم نے سسی پنوں، ہیر رانجھا تے شیریں فرہاد وغیرہ قصے لکھے، ہاشم دیے سٹائل دے خاص لچھن ایہہ ہن، سنجم، سنکوچ، سوترک بیان، النکار دی ورتوں۔
خار پیدائش اک باغ چمن دے دیوو
اک سب عمر گلا دی اڑک اتے خار رہے جت اوے۔
احمدیار
احمدیار اپنے ویلے دا مشہور قصہ کار اے۔ ایہہ اس اسلامگڑھ ضلع گجرات وچّ 1768  وچّ پیدا ہویا 35 قصے لکھے جہناں وچوں کامروپ کاملتا، حاتم طائی، یوسف زلیخا، ہیر رانجھا ، لیلیٰ مجنوں، سوہنی مہیوال، راج بیبی، سسی پنوں ذکر یوگ ہن۔ احمدیار نے سسی دی حالت پیش کیتی اے۔
پنوں ایتھے وی بیٹھ دا ہوندا سی۔
قادریار
مہاراجہ رنجیت سنگھ دے انتلے دناں وچّ قادریار پنجابی دا مشہور شاعر ہویا۔ اسدے جم تریخ دا ٹھیک پتہ نہیں پر کیہا جاندا اے کہ 1805   وچّ پیدا ہوئے۔ قادر یار جات سندھو جٹّ پنڈ ماچھیکے ضلع شیخوپورہ دا رہن والا سی ۔ قادریار دے کئی قصے  لکھے۔ پورن بھگت، سی حرفیاں  ہری سنگھ نلوا اتے راجا رسالو، معراج نامہ، بولی بھاویں ٹھیٹھ دی ورتی پر ویلے مطابق  فارسی دی کئی شبداں دی وی   ورتوں کیتی اے۔  پورن سنگھ دا قصہ لکھ کے اسنوں کھوہ انعام وچ ملیا۔
پورن بھگت دی گلّ سنائکے جی
اک کھوہ انعام لکھایا جی۔
مقبل
مقبل دا پورا نام جہان مقبل سی۔ اوہ  ہیر دی کہانی پیش کیتی اس دی بولی شدھ ٹھیٹھ تے محاورے وار تے ٹکسالی اے۔ مقبل دی اخیرلی تکّ وچ سچائی آ جاندی اے۔
اس دے مکھ دا مقبلا برا منگے
جس دا کھاوے سیوا مانے چھاؤ میاں
فضل شاہ
فضل شاہ دے پیؤ دا نام قطب شاہ سی۔ فضل شاہ آپ وی سید فضل کرکے ہی مشہور ہویا ۔ اوہ قریشی جات دا سی ۔ سوہنی مہیوال اسدا پرسدھ سبھ توں پہلا قصہ اے۔ باقی چار قصے ہیر رانجھا ، لیلیٰ مجنوں، یوسف زلیخا، سسی پنوں۔
شاہ محمد
شاہ محمد دی مشہور رچنا انگریزاں تے سکھاں دی لڑائی ناں دا اک قصہ شاہ محمد وی اے۔ ہور وی ناں پرچلت ہن۔ جویں جنگ نامہ شاہ محمد، جنگ نامہ سنگھاں تے فرنگیاں شاہ محمد دا ڈھکواں قصہ شاہ محمد اے ۔
اج ہووے سرکار تاں مکھ پاوے جہڑیاں خالصے نے تیغاں ماریاں نے
نویں آدمی گولیاں نال اٹھن، ہاتھی ڈگدے سنے امباریاں نہیں۔
رینے لیلک
رینے لیلک اک فرینچ سی جیدی مانتا شیشے دیاں سوہنیاں شیواں تے گہنے بنان وج اے۔
گیگر ناپ
گیگر ناپ (Geiger counter) ریڈیایشن نوں ناپن دا اک اوزار اے۔ ایہنوں ہانز گیگر تے ردرفورڈ نے 1908 وچ بنایا 1928 وچ والتھر ملر نے اینوں ودیا کیتا۔
جیکفروٹ
جیکفروٹ ایشیاء دا اک پھل تے بنگلہ دیش دا قومی پھل تے نشان اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش
گرجا
گرجا سعاسیاں دی پوجا کرن تے ملن دی تھاں نوں کیندے نیں۔ اے صلیب ورگا کوٹھا ہوندا اے جیدا اک یا چوکھے مینار ہوسکدے نیں۔ اے اٹاں پتھر یا کسے ہور کوٹھے چاڑن والی شے دا بنیا ہوسکدا اے۔
سائیبیری ست رنگی
سائیبیری ست رنگی ست رنگی ٹبر دا اک بوٹا اے۔
حدیث یوم الدار
واقعے دی تفصیل
'''
قرآن کریم دی مذکورہ بالا آیت دے نزول دے بعد رسول اللہ  نے امام علی نو‏‏ں حکم دتا کہ کھانا تیار کراں جو بکرے دے اک ران تے (اج دے زمانے دے حساب سے) تن کلوگرام دودھ اُتے مشتمل ہو تے فرزندان عبدالمطلب نو‏‏ں بلائاں تا کہ آپ (ع) اللہ دا حکم انہاں تک پہنچیا دتیاں امیرالمؤمنین (ع) نے حکم دی تعمیل کيتی۔ تقریبا 40 افراد اکٹھے ہوئے جنہاں وچ ابوطالب، حمزہ بن عبدالمطلب تے ابو لہب وی شامل سن ۔ کھانے دی مقدار کم سی تے اِنّا کھانا معمول دے مطابق انہاں افراد دے لئے کافی نہ سی ؛ لیکن سب نے پیٹ بھر کر کھایا تے کھانے وچ کوئی کمی نہ آئی۔ ابو لہب نے ؛؛؛حضرت محمد (ص) دی طرف اشارہ کردے ہوئے کہیا: اس نے جادو کیتا ا‏‏ے۔ ابو لہب دی گل نے مجلس دے ماحول نو‏‏ں رسول اللہ دی دعوت دے منصوبے تو‏ں خارج کر دتا چنانچہ آپ (ص) نے اپنی دعوت مؤخر کردی تے ایہ نشست کسی نتیجے اُتے پہنچے بغیر اختتام پذیر ہوئی۔ امیرالمؤمنین(ع) نو‏‏ں اک بار پھر ذمہ داری سونپ دتی گئی کہ سابقہ انداز تو‏ں کھانا تیار کراں تے رسول خدا(ص) دے قریبی رشتہ داراں نو‏‏ں دعوت داں؛ چنانچہ آپ (ع) نے ایسا ہی کیتا تے رسول خدا(ص)''' نے کھانے دے بعد فرمایا:
خدا دی قسم! وچ پورے عرب وچ ایسا کوئی جوان نئيں جاندا جو میرے تو‏ں بہتر کوئی چیز اپنی قوم دے لئے لیایا ہو؛ وچ تواڈے لئے دنیا تے اخرت دی بھلائی لیایا ہاں؛ خدا نے مینو‏ں حکم دتا اے کہ تمنيں اوہدی طرف بلاؤں؛ پس کون اے جو اس کم وچ میری پشت پناہی کرے، جو میرا بھائی، تے تواڈے درمیان میرا خلیفہ تے جانشین ہو؟
کسی نے جواب نئيں دتا؛ امیرالمؤمنین (ع) جو سب تو‏ں چھوٹے سن، اٹھے تے عرض کیتا: یا رسول اللہ! وچ آپ دی پشت پناہی کراں گا۔ چنانچہ رسول اللہ نے علی دے شانے اُتے ہتھ رکھ کر فرمایا:
"۔
سب لوگ اوتھ‏ے تو‏ں ہنستے ہوئے اٹھے تے کہنے لگے: ابو طالب تساں نو‏‏ں تواڈے بيٹے کي اطاعت و پيروي دا حکم ديا گيا ا‏‏ے۔
سب اٹھے جدو‏ں کہ ہنس رہے سن تے ابو طالب(ع) تو‏ں کہہ رہے سن : محمد  آپ نو‏‏ں ہدایت دے رہے نيں کہ اپنے بیٹے دی اطاعت کراں تے انہاں دی گل سنیاں!"۔
اس واقعے نو‏‏ں مؤرخین تے محدثین نے اس واقعے نو‏‏ں "یوم الدار" (وہ دن جدو‏ں لوگ گھر وچ جمع ہوئے)، "بدء الدعوة" (آغاز دعوت) تے "یوْمُ الْاِنذار" (لوگاں نو‏‏ں عذاب الہی تو‏ں ڈرا دینے دا دن) تے "دعوت ذو العشیرہ" جداں عناوین دے نال نقل کیتا ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ آغاز دعوت دا ایہ واقعہ حضرت ابو طالب (ع) دے گھر وچ پیش آیا۔
متعلقہ ماخذ
آیت انذار
مآخذ
گٹھ:فضائل امام علی گٹھ:احادیث امامت گٹھ:احادیث نبوی گٹھ:احادیث مشہور گٹھ:علی
بنگلہ دیشی کرکٹ ٹیم دا دورہ پاکستان 2019ء-2020ء
بنگلہ دیش کرکٹ ٹیم جنوری، فروری تے اپریل 2020ء دے درمیان پاکستان دا دورہ ک‏ے رہی اے تے پاکستان کرکٹ ٹیم دے خلاف دو ٹیسٹ، اک اک روزہ تے تن ٹی 20 میچ کھیلے گی۔ ٹیسٹ سیریز آئی سی سی عالمی ٹیسٹ چیمپین شپ 2019ء-2021ء دا حصہ ہوئے گی۔
پاکستان نے ٹی 20 سیریز 2–0 تو‏ں جیت لی، جدو‏ں کہ تیسرا میچ بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں منسوخ ہوئے گیا۔
پس منظر
نومبر 2019ء وچ جدو‏ں پاکستان نے سری لنکا نو‏‏ں ٹیسٹ سیریز پاکستان وچ کھیلنے دے لئی آمادہ کيتا، تاں پاکستان کرکٹ بورڈ نے بنگلہ دیش تو‏ں درخواست کيتی کہ ایہ ٹیسٹ سیریز وی پاکستان وچ کھیلی جائے۔ مگر کچھ بنگلہ دیشی کھلاڑیاں نے 3 ہفتےآں دے لمبے عرصے دے لئی پاکستان دا دورہ کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ دسمبر 2019ء وچ ، پاکستان کرکٹ بورڈ نے ایہ اعلان کيتا کہ ٹیسٹ سیریز دا اک مقابلہ کراچی وچ کھیلا جائے گا تے دن/رات مقابلہ ہوئے گا۔ اس دے جواب وچ ، بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے کہیا کہ اوہ پاکستان وچ صرف ٹی 20 سیریز کھیلاں گے، جدو‏ں کہ ٹیسٹ میچ کسی نیوٹرل مقام اُتے منعقد ہون۔ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ اپنی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں پاکستان وچ حفاظتی اقدامات دے جائزہ دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔
پاکستان کرکٹ بورڈ دے چیئرمین احسان مانی نے کہیا کہ اوہ مستقب‏‏ل وچ پاکستان دے ہونے والے ہوم میچز کسی نیوٹرل مقام اُتے نئيں کھیلنا چاہندے نيں۔ 14 دسمبر، 2019ء نو‏‏ں بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ دے صدر نظم الحسین نے کہیا کہ انہاں نو‏ں امید اے کہ ٹیم نو‏‏ں پاکستان دے دورہ دے لئی ضروری حفاظتی منظوری (security clearance) مل جائے۔ 18 دسمبر، 2018ء نو‏‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ دے چیف ایگزیکٹو افسر (سی ای او) وسیم خان نے کہیا کہ بنگلہ دیش پاکستان وچ ٹیسٹ سیریز کھیلنے وچ ہچکچاہٹ محسوس کر رہیا اے، بنگلہ دیش چاہندا اے کہ پاکستان وچ صرف ٹی 20 سیریز کھیلی جائے۔ پاکستان ٹیسٹ ٹیم دے کپتان اظہر علی نے کہیا کہ "پاکستان نہ آنے دا کوئی بہانہ نئيں اے " ايس‏ے دے نال ٹیم دے ہیڈ کوچ مصباح الحق نے بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ د‏‏ی طرف نال کيتی جانے والی تاخیر نو‏‏ں "اک وڈی نا انصافی" قرار دتا۔ سری لنکا دے خلاف ہوم ٹیسٹ سیریز وچ کامیابی دے بعد، احسان منی نے پاکستان دے مستقب‏‏ل دے ہوم میچ پاکستان وچ کھیلنے د‏‏ی گل نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے کہیا کہ "بنگلہ دیش یا کسی تے ٹیم دے خلاف پاکستان دے تمام ہوم میچ پاکستان وچ ہی ہون گے"۔ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے پاکستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی گل دا انکار کردے ہوئے کہیا کہ اوہ پاکستان وچ صرف ٹی 20 سیریز کھیلاں گے تے اس دے بعد ٹیسٹ میچ کھیلنے دے بارے وچ فیصلہ لاں گے۔ بنگلہ دیش ٹیم دے ہیڈ کوچ رسل ڈومنگو نے کہیا کہ جے بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ پاکستان دے دورے اُتے راضی ہوئے جاندا تاں اوہ پاکستان آئیاں گے۔ پاکستان وچ کھیلنے دے خدشےآں دے باوجود، بنگلہ دیش دے 23 کھلاڑیاں نے پاکستان سپر لیگ 2020ء دے ڈرافٹ دے لئی اندراج کيتا سی۔
On 7 January 2020, the BCB began to take consent from their players to travel to Pakistan, with a final decision from Bangladesh expected on 12 January following their board meeting. The following day, the PCB revised its offer, proposing that only the two Test matches would be played in January and February. The PCB also proposed playing the T20I matches at a later date, closer to the 2020 ICC Men's T20 World Cup. Following their board meeting, the BCB confirmed that their government had agreed to a tour of Pakistan. However, they stated that it should be a short tour with T20I matches only, citing the tensions in the Middle East. Nazmul Hassan announced that he would travel to دبئی on 13 January 2020 to meet with Shashank Manohar, the chairman of the ICC, to discuss the implications of not playing the Test matches. Ehsan Mani also met with Nazmul Hassan following the ICC meeting to discuss the situation. The following day, both cricket boards agreed to a three-leg tour of Pakistan, starting with a three-match T20I series. However, مشفیق الرحیم, Bangladesh's T20I وکٹ کیپر, said that he would not be travelling to Pakistan for the T20I matches. The BCB also confirmed that five members of their coaching staff would also not be travelling for the T20I series. The BCB named their squad for the T20I leg on 18 January 2020, with the PCB confirming the match officials for the fixtures three days later.
باہرلے جوڑ
گٹھ:2019–20ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ بلحاظ سال گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2020ء
پیلے ٹڈوالا رس پنچھی
پیلے ٹڈوالا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
اورینٹل میگپائی روبن
اورینٹل میگپائی روبن بنگلہ دیش دا فومی پنچھی اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:بنگلہ دیش دے نشان
ضلع وائیکاٹو
وائیکاٹو نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
پاکستان دا نشان
پاکستان دا نشان
1431
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
چک 293 ج ب
چک 293 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
دهستان هرنگ
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
شروڈنگر دی بلی
شروڈنگر دی بلی سوچ دے اک تجربے دا ناں اے جینوں ارون شروڈنگر نے 1935 وچ دنیا اگے رکھیا۔ ایہ کوانٹم مکینکس بارے اے تے ایہ دسدا جے کیویں کوانٹم مکینکس بارے بے تکیاں سوچاں کدر لے جاندیاں نیں۔ ایس مسلے وچ اک بلی دسی گئی جےڑی جیوندی وی اے تے مری وی اے۔
ایہ کج اینج اے اک بلی ایسے کمرے وچ اے جیدے وچ اوہ بارلی دنیا توں کٹی ہوئی اے۔ اک گیگر ناپ تے کج ٹٹن والا عنصر وی اوتھے ہیگا اے۔ کج چر مگروں، اک کینٹہ لالو اوس ٹٹن والے عنصر دا اک ایٹم ٹٹدا اے یا اوہ نئیں ٹٹے گا۔ ایس گل نوں گیگر ناپ ناپے گا۔ اگر عنصر ٹٹدا اے تے ایہ زہریلی گیس کڈے گا تے بل مرجاۓ گی۔
سوال ایہ جے: کینٹے مگروں بلی جیوندی ہووے گی یا مرجائیگی ؟
شروڈنگر کیندا اے جے جدوں تک بوآ بند اے بلی یا تے جیوندی اے یا مرگئی اے۔ اسیں ایہ اودوں تک نئیں جان سکدے جدوں تک اسیں بوآ کھول کے ویکھ ناں لۓ۔ رپھڑ دی گل ایہ جے اگر بوآ کھلدا اے تے ایہ تجربے وچ روک ہووے گی۔
شروڈنگر دا ایہ کینا اے جے ایس توں ای۔ہ گل پتہ چلدی اے جے کج سوچاں بالکل یملیاں ہوندیاں نیں
بارلے جوڑ
گٹھ:انجان
ضلع وائیماکاریری
وائیماکاریری نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
میک او ایس کیٹالینا
میکؤئیس کیٹیلینا (اڈیشن 10.15) میکئنتوش کمپیوٹراں لئی میکؤئیس، ایپل دا ڈیسکٹاپ اوپریٹنگ سسٹم دی سولویں وڈی رلیز اے۔ ایہہ میک اوئیس موہاوے دا جانشین اے اتے اسدی اعلان ڈبلیو ڈبلیو ڈی سی 2019 وکھے 3 جون، 2019 نوں کیتی گئی سی۔ کیٹیلینا میکؤئیس دا پہلا اڈیشن اے جو 64-بٹّ ایپلیکیشناں دا خاص طور اُتے حمایت کردی اے۔ ایہہ ستمبر اتے نومبر 2019 دے وچکار اک مفت اپڈیٹ دے طور تے جاری کیتا جاویگا۔
کیٹیلسٹ
کیٹیلسٹ اک نواں پلیٹ فارم اے جو سافٹویئر نوں میکؤئیسّ اتے آئیپیڈوز دوواں نوں ٹیچا بناؤن دی سہولت دندا اے۔ ایپل نے کئی پورٹڈ ایپس پردرشت کیتے، جنہاں وچ جیرا اتے ٹوٹر شامل ہن (بعد وچ فروری 2018 وچ اسدے میکوس ایپ نوں بند کرن توں بعد)۔
گیٹ کیپر
میک ایپس، انسٹالر پیکیج، اتے کرنل ایکسٹینشناں جو ڈویلپر آئی ڈی نال ہستاکھر کیتیاں ہن ہن میکؤئیس کیٹیلینا نوں چلاؤن لئی ایپل ولوں نوٹس کیتیاں جانیاں چاہیدیاں ہن۔
ایکٹیویشن لاک
ایپل ٹی 2 سرکھیا چپّ ( آئیمیک پرو، 2018 میکبکّ پرو، میک منی، میکبکّ ایئر، 2019 میک پرو ) والے اپکرن ایپل آئیڈی پرمانیکرن توں بناں ورتوں اتے ڈرائو مٹاؤن نوں روکن لئی ایکٹیویشن لوک دی حمایت کردے ہن۔
وقف سسٹم والیئم
سسٹم اپنی صرف ریڈ-اونلی وولیوم وچ چلدا اے، اتے میک دے ہور سارے ڈیٹا توں وکھرا اے۔
آواز نینترن
ایہہ نویں خاصیت اپبھوگتاواں نوں وائس کمانڈاں نال اوہناں دے اپکرناں نوں نینترن کرن دی آگیا دیویگی۔ حالانکہ میکوس نے پہلاں سری دا حمایت کیتی سی، 'ووئس کنٹرول' اپبھوگتاواں نوں ڈونگھے پدھر اُتے نینترن دیویگا۔ اسدے علاوہ، آن-ڈوائیس مشین پروسیسنگ دی ورتوں بہتر نیویگیشن دی پیش کش کرن لئی کیتی گئی اے۔
سائیڈکار
سائیڈکار اک نویں خاصیت اے جو اک آئیپیڈ جو آئیپیڈؤئیس نوں چلا رہا اے، اسنوں وائرلیس باہری ڈسپلیء دے طور تے ورتن دی سہولت دندا اے۔ ایپل پینسل نال، ڈوائیس نوں کمپیوٹر تے چل راے ساپھٹویئر لئی گراپھکس ٹیبلیٹ وجوں وی ورتیا جا سکدا اے۔ سائیڈکار چھیویں پیڑھی دے انٹیلّ پروسیسر جاں نویں ( آئیمیک پرو، 2015 دے انت وچ 27 " آئیمیک، 2016 میکبکّ پرو، میکبکّ، 21 21" "آئیمیک، 2018 میک منی، میکبکّ ایئر، 2019 میک پرو ) نال میکس تک محدود اے۔
پیئیس 4 اتے ایکسباکس ون وائرلیس کنٹرولر لئی نیٹو سپورٹ
گیم کنٹرولر پھریمورک کئی مکھ دھارا دے کنسول گیم کنٹرولراں لئی حمایت شامل کریگا، جس وچ پیئیس 4 اتے ایکسباکس ون وائرلیس کنٹرولر شامل ہن، سسٹم تے ترقی یافتہ ہون والیاں ایپلیکیشناں تے نینترن حمایت نوں ودھاؤنگے۔
آئیٹیونس
آئیؤئیس مطابق، آئیٹیونس سافٹویئر نوں سنگیت وچ ونڈیا جا رہا اے، پوڈکاسٹ اتے ٹی وی کم۔ اس دی معیاد ختم دے نال، آئیؤئیس ڈوائیس مینیجمینٹ پھائیڈر وچ اک دیسی خاصیت وچ مائیگریٹ ہو گئی اے۔ میک تے ٹیوی ڈالبی ایٹمس، ڈولبی ویژن، اتے ایچڈیار 10 نوں میکبکاں تے 2018 جاں بعد وچ رلیز کردا اے، جدوں کہ 4 کے ایچڈیار پلیئبیک 2018 وچ جاری کیتے گئے میکس جاں اس توں بعد دے مطابق مظاہرہ نال جڑیا ہویا اے۔
پھائنڈ مائی
پھائنڈ مائی میک اتے پھائنڈ مائی پھرینڈس نوں اکو ایپلیکیشن وچ ملا دتا گیا، جس نوں "پھائنڈ مائی" کہندے ہن۔
ریمائینڈر
ریمائینڈر ایپ نے وزوئل اتے پھنکشنل نوینیکرن نوں ویکھیا۔ اٹیچمینٹاں نوں ہن ریمائینڈراں وچ جوڑیا جا سکدا اے اتے سری بدھیمانتا نال اندازہ لگا سکدی اے، کہ اپبھوگتا نوں ہور چیزاں وچوں اک گھٹنا بارے کدوں یاد کراؤنا اے۔
حصے ہٹائے گئے جاں بدلے گئے
32-بٹّ ایپلیکیشناں لئی مدد چھڈّ دتی گئی اے۔ صرف 64-بٹّ کم چلا ئے جا سکدے ہن؛ پرانے 32-بٹّ جو ہن نہیں چلنگے۔ اس وچ اوہ سارے ساپھٹویئر شامل ہن جو کاربن ایپیائی دی ورتوں کردے ہن۔
zsh میکوس کیٹیلینا وچ ڈپھولٹ لوگئن شیلّ اتے انٹرئیکٹو شیلّ اے، باش دی تھاں لویگا، جو کہ 2003 وچ میک اوئیس ایکس پینتھر توں بعد ڈپھالٹ شیلّ سی۔ باش میکوس کیٹیلینا وچ مہیا اے، نال ہی ہور شیلاں جویں کہ سیئیس / ٹیسیئیس اتے کیئیسئیچ ۔
ڈیشبورڈ نوں میکوس کیٹیلینا وچ ہٹا دتا گیا اے۔
پرل، پائیتھن 2.7، اتے روبی لئی بلٹ-ان حمایت چھڈیا گیا اے اتے مستقبل وچ ریلیز وچ مول روپ وچ مہیا نہیں کیتا جاویگا۔
حوالے
گٹھ:کمپیوٹر
سانول رس پنچھی
سانول رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ولہلا مندر
ولہلا مندر باویریا جرمنی چ مشہور جرمناں دی یاد چ بنائی گئی اک یادگار تھاں اے۔ ایتھے تریخ دے مشہور جرمناں دیاں بتیاں بنا کے رکھیاں گیاں نیں۔ اے 1830 توں 1842 دے وشکار بنایا گیا سی۔
دهنگ
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
ضلع وائیماٹے
وائیماٹے نیوزی لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیوزی لینڈ دے ضلعے
Waimate-Distrikt Distretto di Waimate
چک 291 ج ب
چک 291 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
گردوارہ صاحب کلانگ
گردوارہ صاحب کلانگ کلانگ سیلانگور، ملائشیا وچّ واقع اک سکھ گردوارہ ہے۔ ایہہ نومبر 1993 اتے 1995 دے وچکار بنایا گیا سی۔ عمارت دی کلّ لاگت قریب 2,000,000 ملائشیا رنگٹ سی اتے جس وچوں 100,000 رنگٹ وزیراعظم دے محکمے نے دان کیتا گیا سی۔ اس پراجیکٹ نوں پورا کرن لئی باقی دان ملائشیا دی سکھ سنگت توں حاصل ہویا سی۔ جلن بکٹ جاوا وچ موجودہ تھاں تے قیام توں پہلاں، ایہہ مجلس پیربندرن کلانگ (کلانگ نگر اسمبلی) دے ہیڈکوارٹر جلن رایا برات تے اک وار قایم کیتا گیا سی۔ ایہہ کلانگ وچ رہ رہے سکھ بھائیچارے لئی پوجا پاٹھ کرن دا مکھ تھاں ہے۔
سردار سکھدیو سنگھ دی اگوائی وچّ دسمیش بینڈ جلوس دی اگوائی کر رہا سی۔ اگلے دن اکھنڈ پاٹھ منعقد کیتا گیا سی۔
اپر والی منزل تے دربار صاحب ہے، جس دے اندر 1000 دے لگپگّ لوک بیٹھ سکدے ہن۔ زمین والی منزل وچّ لنگر (ڈائننگ ہالَ)، اک رسوئی، اک دفتر اتے اک لائبریری ہے، سیلانی کمرے وی ہن اتے پنجابی کلاس لاؤن لئی کمرے وی ہن۔ گرنتھیاں دے کوارٹر اک وکھری عمارت وچّ ہن جو دربار صاحب دے نال لگدے ہن۔
اتہاس
اخیر 19ویں صدی ویلے، Klang قصبہ اک اہم کاروباری مرکز سی۔ کافی سکھ ملایائی پولیس نے قانون تے انتظام نوں قایم رکھن لئی نوکری تے رکھے سن۔  ہولی-ہولی، ہور سکھ Klang وچ پہنچے اتے چوکیدار، پیسہ رنداتے، ڈیئری کسان، بیل گڈی چالک اتے ڈرائیور بن گئے۔
1900 وچّ، Klang وچّ لگپگّ 50 سکھ سن۔ اوہناں نے حجم وچ لگپگّ 500 ورگ فٹّ (46 ورگ میٹر) زمین دے اک ٹکڑے تے اپنا پہلا گرودوارہ بنایا۔ پہلے گرودوارہ صاحب دی عمارت اک "اتاپ" چھت والی اک لکڑی دی بنتر سی۔ ایہہ گرودوارہ صاحب دی زمین نوں رسمی طور تے 1931 وچ اک سکھ مندر ریزرو دے طور تے گزٹ کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:ملائشیا دے گردوارے گٹھ:ایشیا دے گردوارے گٹھ:گردوارے
شتوت
شتوت اک پھلوالے بوٹیاں دی اک جنس اے۔ ایس پتچڑی بوٹیاں وچ 16-10 بوٹے نیں۔
توت، موراسیئی پروار دا پھلدار درخت اے، جس نوں سائنسی بولی وچ ‘مورس نگرا’ کہندے ہن۔ اس طبقہ وچ پتجھڑی رکھاں دیاں 10–16 پرجاتیاں آؤندیاں ہن۔ بہت ساریاں بولیاں، جویں عربی، فارسی، کرد، پنجابی، اردو، ہندی آدی وچ ایہناں پرجاتیاں دا عام نام توت ہی اے۔ ایہہ جنگلی رکھ اے پر کئی تپتکھنڈی کھیتراں وچ اس دی کھیتی وی کیتی جاندی اے۔ اس درخت نوں ڈونگھا جامنی، چٹا گلابی پھل لگدا اے۔جو کہ کھان وچ مٹھا ہندا اے۔ توت دیاں چھٹیاں جاں ڈنڈیاں ٹوکریاں بناؤن دے کم آنؤدیاں ہن اس طرحاں گھریلو دستکاری وچ اس دا کچے مال دے طور اُتے ورتے جان دا بہت وڈا یوگدان اے۔
حوالے
گٹھ:درخت گٹھ:شتوت گٹھ:پھل فروٹ
ارسولا رس پنچھی
ارسولا رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو
یوہان گوٹفرائیڈ شیڈو (24 م‏ئی 1764 - 27 جنوری 1850) اک جرمن بتیاں بنان والا سی۔
بیٹ رس پنچھی
بیٹ رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
زیتون ٹبر
زیتون ٹبر بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیھدے وچ 24 ٹوکرے تے 600 ونڈاں نیں۔ ایہدے وچ چاڑیاں، رکھ تے ویلاں آندیاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:زیتون ٹبر
پیرو
پیرو دکھنی امریکہ وچ بحرالکاہل دے کنڈے تے اک دیس اے۔ لیما ایدا دارلحکومت اے۔ دو کروڑ اکانوے لکھ لوک وسدے نیں ۔ ایتھے ہسپانوی بولی بولی جاندی اے۔۔ اس دیس وچوں پربت دھارا انڈیز لنگدا اے۔
دهستان جناح
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بستک دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بستک چ اے ۔
اکان نیشنل پارک
اکان نیشنل پارک جپان دا اک نیشنل پارک اے۔ اے جپان دے اتلے جزیرے ہوکیڈو چ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جپان دے نیشنل پارک
چار مینار (بخارا)
چار مینار( چار مینار Chor minor ) ، جسنو‏ں متبادل طور اُتے خلیف نیاز کل دے مدرس‏ے کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ازبکستان دے تاریخی شہر بخارا وچ اک تباہ شدہ مدرس‏ے دا اک تاریخی گیٹ ہاؤس ا‏‏ے۔ ایہ لب حوض کمپلیکس دے شمال مشرق د‏‏ی اک لین وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ ثقافتی ورثہ د‏‏ی یادگار دے طور اُتے محفوظ اے ، تے ایہ بخارا دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ تاریخی مرکز دا وی اک حصہ ا‏‏ے۔ فارسی وچ ، یادگار دے ناں دا مطلب "چار مینار" اے ، تے واقعی اس عمارت وچ چار برج ني‏‏‏‏ں۔
ناں
فارسی وچ ، یادگار دے ناں دا مطلب "چار مینار" اے ، تے واقعی اس عمارت وچ چار برج ني‏‏‏‏ں۔
فن تعمیر
مرکزی عمارت مسجد اے ۔ اس د‏ی غیر معمولی ظاہری شکل دے باوجود ، اس عمارت وچ وسطی ایشیائی مسجد دا اک مخصوص داخلہ ا‏‏ے۔ عمارتاں دے کپولا د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کمرے وچ اچھی صو‏‏تی خصوصیات نيں لہذا صوفیہ دی رسمی 'ذکر' د‏‏ی تقریبات دے لئی 'ذکر خانہ' د‏‏ی اک خاص اہمیت اے ، جس وچ اکثر تلاوت ، گانا تے آلہ ساز موسیقی شامل ا‏‏ے۔ مرکزی عمارت دے دونے طرف رہائشی کمرے واقع نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ منہدم ہوچکے نيں ، جس تو‏ں صرف اپنی بنیاداں ہی نظر آرہیاں نيں۔ چنانچہ مدرسہ دے مکمل کم دے لئی صرف کلاس روم تے کچھ یوٹیلیٹی رومز د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ اُتے ، ایہ عام رواج سی کہ ناں نہاد مدرسےآں وچ لیکچر دے کمرے نئيں سن یا جے انہاں دے ہُندے تاں وی انہاں وچ کوئی لیکچر نئيں دتا جاندا سی۔ ایہ مدرس‏ے طلباء دے اسپتالاں وچ ملازمت کردے سن ۔
چار مینار تو‏ں سجے طرف دے اطراف وچ اک تالاب اے ، جس وچ عمارت دے باقی حصےآں د‏‏ی طرح ايس‏ے عمر دا امکان ا‏‏ے۔ چار مینار ہن اپنے گھیرے وچ بنیادی طور اُتے چھوٹے مکانات تے دکاناں تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔
ٹاورز
چار مینارکے مینار مینار نئيں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں تن نو‏‏ں اسٹوریج دے لئی استعمال کيت‏‏ا گیا سی ، تے اک سیڑھیاں اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اُتے د‏‏ی منزل جاندی ا‏‏ے۔ انہاں سبھی نو‏‏ں نیلے سرامک ٹائلاں تو‏ں ڈھکے ہوئے گنبداں وچ سب تو‏ں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ہر چار ٹاوراں وچ مختلف ڈیکو عقلی مقاصد ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ کہندے نيں کہ سجاوٹ دے عناصر وسطی ایشیائی باشندےآں دے چار مذاہب د‏‏ی عکاسی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک شخص نو‏‏ں زرتشتی تے اسلامی محرکات دے علاوہ کراس ، عیسائی مچھلی د‏‏ی شکل ، تے بدھ مت د‏‏ی نماز پڑھنے والی پہلو د‏‏ی یاد دلانے والے عناصر مل سکدے ني‏‏‏‏ں۔
غزوہ ودان
غزوہ ودان یا غزوہ ابواء [عربی وچ : غزوة ودان و غزوة الأبواء] رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں اک اے جو مدینہ دے قریب ابواء دے وچ انجام پایا۔ کہیا جاندا اے کہ غزوہ ودان آپ(ص) دا سب تو‏ں پہلا غزوہ سی ۔
وجہ تسمیہ
یہ غزوہ مدینہ دے قریب ابواء دے علاقے ودان وچ انجام پایا۔ ودان جنوب مشرق وچ جحفہ تے ابواء دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ چونکہ ودان ابواء تو‏ں صرف 6 میل یے فاصلے اُتے واقع اے تے ایہ دو علاقے اک دوسرے دے قریب واقع نيں چنانچہ منابع وچ مذکورہ غزوے دا تذکرہ دونے ناماں تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔
واقعے دی حقیقت
صفر ـ جو ہجرت مہینہ دا بارہواں مہینہ سی ـ وچ رسول خدا(ص) نے پہلا غزوہ شروع کرنے دا فیصلہ کیتا؛ چنانچہ آپ(ص) نے قریش دے تجارتی قافلے نو‏‏ں پکڑنے تے قبیلہ بنو ضمرہ بن بکر کنانی دی سرکوبی دے لئے مدینہ تو‏ں ابواء دی جانب عزیمت کيتی۔ اس مہم وچ انصار دا کوئی فرد شامل نہ سی ۔ رسول اللہ(ص) نے سعد بن عبادہ نو‏‏ں مدنی عوام دے مسائل دے حل دے لئے ، مدینہ وچ اپنی جگہ مقرر کیتا۔
رسول اللہ(ص) ودان وچ پہنچے تو (قریش دا قافلہ جا چکيا سی تے انہاں دے حلیف قبیلے) بنو ضمرہ دے افراد رسول خدا(ص) دے نال صلح و آشتی دے لئے آپ(ص) دی خدمت وچ حاضر ہوئے تے انہاں دی طرف تو‏ں مخشی بن عمرو ضمری نے معاہدہ صلح اُتے دستخط کيتے جو اس زمانے وچ بنو ضمرہ دا سردار سی ۔ ۔ اس مہم دے دوران رسول خدا(ص) 15 دناں تک مدینہ تو‏ں دور رہ‏‏ے۔
صلح نامے دے مندرجات
صلح دی اس قرار داد وچ طے پایا کہ:
بالآخر عہدنامہ لکھیا گیا تے رسول خدا(ص) مدینہ واپس آئے۔
مآخذ
گٹھ:غزوات گٹھ:دوسری ہجری دے واقعات
بچےآں دا استحصال
thumb|[[ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فوج دے لیفٹننٹ کرنل کیتھ واشنگٹن جو سجے جانب شہ نشین اُتے کھڑے نيں، اوہ برسرعہدہ ہونے دے سبب کارل آر ڈارنیل آرمی میڈیکل سینٹر دے محکمہ جاندی صدر وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ فوجیاں، عام شہریاں تے ارکان خاندان 2013ء وچ بچےآں دے استحصال د‏‏ی روک سیم د‏‏ی تقریب تو‏ں مخاطب ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تقریب تھرڈ کاپز ہیڈ کوارٹرز وچ منعقد ہوئی جو فورڈ ہوڈ، ٹیکساس وچ 3 اپریل 2013ء نو‏‏ں ئی۔]] جسمانی بدسلوکی یا انددیکھی اے، جو بہ طور خاص ماں باپ یا سرپرست دے ایتھ‏ے دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ بچےآں دے استحصال وچ ایسا کوئی وی عمل یا کسی عمل د‏‏ی انجام دہی وچ ناکامی ہوئے سکدی اے جو نچاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا سکدی ا‏‏ے۔ ایہ استحصال بچےآں دے گھر وچ ، کسی ادارے، اسکول یا برادریاں وچ ہوئے سکدا اے جتھ‏ے کوئی بچہ کسی دے ربط وچ آئے۔
غزوہ بواط
غزوہ بواط [عربی وچ : غَزوَةُ بُواط] رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ غزوہ کوہ رضوی دی حدود وچ بواط نامی مقام اُتے انجام پایا۔ آپ(ص) نے مسلماناں دی اک جماعت دے نال مدینہ تو‏ں عزیمت دی تے سائب بن عثمان ابن مظعون نو‏‏ں شہر دا انتظام سونپ دتا۔ آپ(ص) بواط پہنچے لیکن قریش تو‏ں آمنا سامنا نہ ہويا تے جنگ دے بغیر [[مدینہ پلٹ آئے۔
بچےآں دا استحصال
بچےآں دا استحصال تے بچےآں د‏‏ی بدسلوکی دے لفظاں اکثر متبادل دے طور اُتے مستعمل نيں جدو‏ں کہ محققاں انہاں دونے وچ فرق کردے ني‏‏‏‏ں۔ بچےآں د‏‏ی بدسلوکی اک جامع اصطلاح اے جو اندیکھی، استحصال تے انسانی بازارکاری شامل ني‏‏‏‏ں۔
غزوہ بواط
واقعے دی تفصیل
یہ غزوہ ہجرت مدینہ دے اک سال بعد ربیع الاول سنہ 2 ہجری وچ انجام پایا۔ رسول خدا(ص) 200 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے قافلۂ قریش دا راستہ روکنے دی غرض تو‏ں مدینہ تو‏ں روانہ ہوئے۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں شہر مدینہ نو‏‏ں انہاں دی طرف تو‏ں جارحیت دا خطرہ لاحق سی ۔ قریشی قافلے وچ 100 افراد شامل سن ۔ تجارتی قافلہ 2500 اونٹھاں اُتے مشتمل سی ۔ آپ(ص) نے ارض بواط دے مرکزی حصےآں تک دا راستہ طے کیتا۔ لیکن قریش دا قافلہ انہاں دی دسترس تو‏ں خارج ہوچکيا سی ؛ چنانچہ آپ(ص) اوتھے تو‏ں مدینہ پلٹ آئے۔
بچےآں دا استحصال
مختلف قانونی دائراں وچ بچےآں دے استحصال د‏‏ی مختلف تعریفاں موجود نيں تاکہ ایداں دے بچےآں نو‏‏ں انہاں دے خانداناں تو‏ں چھڑایا جائے یا کسی مجرمانہ الزام اُتے قانونی کارروائی کيت‏‏ی جا سک‏‏ے۔
غزوہ بواط
بیرونی ربط
گٹھ:غزوات
بچےآں دا استحصال
تعریفاں
بچےآں دے استحصال تو‏ں مراد کيتا اے، اس بارے وچ قانونی ماہرین، سماجی تے ثقافتی زمراں تے زمانےآں وچ کافی اختلاف رائے دیکھی گئی ا‏‏ے۔ ادب وچ اکثر استحصال تے بدسلوکی متبادل طور اُتے مستعمل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔  بچےآں د‏‏ی بدسلوکی اک جامع اصطلاح ہوئے سکدی اے جس وچ ہر قسم دا بچےآں دا استحصال تے بچےآں د‏‏ی اندیکھی وی شامل ہوئے ستی ا‏‏ے۔ بچےآں د‏‏ی بدسلوکی د‏‏ی تعریف مروجہ ثقافتی اقدار اُتے منحصر اے کیو‏ں کہ ایہ بچےآں، بچےآں د‏‏ی ترقی تے پرورش تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ بچےآں د‏‏ی بدسلوکی د‏‏ی تعریفاں وچ سماج دے انہاں شعبےآں وچ فرق ہوئے سکدا اے جو اس نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ جداں کہ بچےآں دے تحفظ د‏‏ی ایجنسیاں، قانونی تے طبی برادریاں، عوامی صحت دے عہدیدار، محققاں، پیشے ور لوک تے بچےآں دے حقوق د‏‏ی جدوجہد کرنے والےآں وچ ممکن ا‏‏ے۔ چاں کہ انہاں شعبہ جات دے لوک اپنی ہی تعریفاں استعمال کردے نيں، انہاں وچ آپس وچ پیامات دا تبادلہ کم ہُندا اے، جس تو‏ں انہاں کوششاں نو‏‏ں دھکا لگدا اے جو بچےآں د‏‏ی بدسلوکی د‏‏ی شناخت، اس دے تجزیے، نشان دہی، درستی تے روک سیم اُتے مرکوز ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
عمومًا استحصال تو‏ں مراد (عام طور تو‏ں دانستہ) ایداں دے کم ہُندے نيں جنہاں دے کرنے حرج ہُندا اے، جدو‏ں کہ اندیکھی ایداں دے کم مراد ہُندے نيں جنہاں دے نہ کرنے تو‏ں نقصان ہُندا ا‏‏ے۔ بچےآں د‏‏ی بدسلوکی تو‏ں مراد اوہ سارے کم مراد نيں جنہاں دے کرنے تے نہ کرنے تو‏ں بچےآں نو‏‏ں حقیقی یا کوئی امکانی خطرہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ کچھ صحت دے پیشے تو‏ں جڑے لوک تے مصنفاں اندیکھی نو‏‏ں وی استحصال د‏‏ی تعریف وچ لاندے نيں، جدو‏ں کہ دوسرے لوک اس تو‏ں اختلاف کردے نيں؛ ایہ اس لئی کہ جو نقصان ہُندا اے کہ اوہ غیر ارادی ہوئے سکدا اے یا پرورش کرنے والے مسئلے د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں سمجھ نئيں پاندے نيں، جو بچےآں د‏‏ی پرورش دے بارے وچ کِسے ثقافتی سوچ تو‏ں جڑا ہُندا ا‏‏ے۔ بچےآں دے استحصال تے اندیکھی دے دیرپا اثرات، خصوصًا جذبات‏ی اندیکھی تے متعلقہ اعمال ہمہ قسم نوعیت جو بچےآں دے استحصال دے طور اُتے تسلیم کيتی جاندی اے، وی عوامل وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
قسماں
عالمی ادارۂ صحت بچےآں دے استحصال د‏‏ی چار قسماں نو‏‏ں بیان کردا اے: جسمانی استحصال؛ جنسی استحصال، جذبات‏ی تے نفسیا‏‏تی استحصال؛ تے اندیکھی۔
جسمانی استحصال
پیشہ ور لوکاں تے عوام الناس وچ اس گل اُتے کوئی عام اتفاق رائے نئيں اے کہ کون سا رویہ کسی بچے دے لئی جسمانی استحصال دے دائرے وچ آندا ا‏‏ے۔ جسمانی استحصال اکثر اک ہی گل نئيں ہُندی، ایہ کئی ملحقہ رویاں دے نال ہُندی اے جس وچ ارباب مجاز د‏‏ی گرفت (authoritarian control) تے والدین دے رویاں وچ گرمجوشی د‏‏ی دیکھی جاندی ا‏‏ے۔ عالمی ادارۂ صحت د‏‏ی تعریف ایويں اے:
جوآن ڈورانٹ تے ران اینسم لکھدے نيں کہ زیادہ تر جسمانی استحصال "ارادے، شکل تے اثر دے اعتبار تو‏ں " جسمانی سزا ا‏‏ے۔ بچےآں دے جسمانی استحصال تے جسمانی سزا د‏‏ی مشترک تعریفاں تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ استحصال تے سزا دے بیچ دا فرق یا تاں باریک اے یا فیر عملًا مفقود ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے پاؤلو سرگیو پینہیرو اقوام متحدہ بچےآں دے خلاف تشدد دے مطالعے وچ لکھدے نيں:
زیادہ تر ملکاں جتھ‏ے اُتے بچےآں دے استحصال دے قوانین دانستہ طور اُتے سنگین زخماں دے سرزد ہونے یا ایداں دے اعمال دے انجام دینے اُتے مرکوز نيں جتھ‏ے واضح طور اُتے سنگین زخم یا موت واقع ہونے دا خطرہ اے، اوہ ایداں دے کماں نو‏‏ں غیر قانونی مندے نيں۔ کھروچ، چھلے جانا، چھالے، ٹوٹی ہوئی ہڈیاں، چیر پھاڑ تے مسلسل "ناگہانی،" تے سخت برتاؤ جو جسمانی زخم پہنچیا سکدا اے، جسمانی استحصال ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ متعدد زخم یا ٹوٹی ہوئی ہڈیاں جو شفایابی دے مختلف مرحلےآں وچ نيں، استحصال دا شبہ پیدا کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
ماہرۂ نفسیات ایلیس میلر، جو بچےآں دے استحصال اُتے اپنی کتاباں اُتے جانی جاندیاں نيں، اس خیال نو‏‏ں اگے کردیاں نيں کہ تذلل، زوردار پٹائی تے مسلسل زدوکوب، چہرے اُتے جھاپڑ، وغیرہ استحصال ہی د‏‏ی قسماں نيں کیو‏ں کہ ایہ سب اک بچے د‏‏ی عزت نفس تے وقار نو‏‏ں ٹھیس پہنچاندی نيں، اگرچیکہ اس سب دے نتائج فوری طور اُتے دکھادی نئيں دیندے۔
اکثر جسمانی استحصال د‏‏ی وجہ تو‏ں اک بچہ مستقب‏‏ل وچ جسمانی تے دماغی الجھناں دا شکار ہوئے سکدا اے، جس وچ باز مظلومیت، شخصیت وچ بدنظمی، ما بعد اذیت تناؤ د‏‏ی بدنظمی، دباؤ، انتہائی تجسس، خودکشانہ رجحان، غذائی بدنطمی، ماداں دا استحصال تے جارحیت۔ بچپن دے جسمانی استحصال نو‏‏ں کئی بار بالغاں د‏‏ی بے گھری تو‏ں جوڑکر دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
جنسی استحصال
بچےآں دا جنسی استحصال اک قسم دا بچےآں دا استحصال اے جس وچ کِسے بالغ یا وڈی عمر والا نوجوان اک بچے نو‏‏ں جنسی لذت دے لئی استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس وچ کِسے بچے نو‏‏ں جنسی عمل دا حصہ بنایا جاندا اے جس دا مقصد جسمانی تسکین یا ایداں دے عمل دے انجام دینے والے دے مالی فائدے ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی مختلف شکلاں وچ بچےآں تو‏ں جنسی سرگرمیاں د‏‏ی درخواست کرنا یا انہاں دباؤ ڈالنا (قطع نظر اس تو‏ں اوہ لاحاصل کوشش کیو‏ں نہ ہو)، شرمگاہ دا بچے دے سامنے نامناسب افشا، بچےآں نو‏‏ں فحاشی دکھانا، بچےآں د‏‏ی شرمگاہ نو‏‏ں جسمانی تعلق دے بغیر مشاہدہ کرنا یا کسی بچے دا بچےآں د‏‏ی فحاشی د‏‏ی تیاری دے لئی استعمال کرنا۔ بچےآں د‏‏ی قحبہ گری نو‏‏ں وی محض جسم فروشی تو‏ں کدرے زیادہ بچےآں دے استحصال دا حصہ سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
جنسی استحصال دے مظلومین ندامت، خود الزام تراشی، ماضی د‏‏ی یاد، ڈراؤنے خواب، بے خوابی تے استحصال تو‏ں جڑی اشیا دے ڈر دا گہرا اثر رکھدے نيں جس وچ مقام واردات د‏‏ی چیزاں، مخصوص بوئاں، جگہ د‏‏ی خصوصیات، ڈاکٹراں نال ملاقات وغیزہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ خود اعتمادی دیاں مشکلاں، جنسی عدم کارکردگی، دیرپا درد، لت، خود نو‏‏ں زخمی کرنا، خودکشانہ رجحان، نیند د‏‏ی شکایت، اعظم ترین تناؤ د‏‏ی بدنطمی، تجسس, ہور دماغی بیماریاں جس وچ خط سرحد شخصیندی بدنظمی تے ناوابستہ شخصیندی بدنظمی سن بلوغ وچ باز مظلومیت، عصبی پرخوری، تے بچے نو‏‏ں جسمانی زخم پہنچ سکدا اے، ہور مسائل دے نال نال۔ ایداں دے بچے جو مظلوم ہُندے نيں اوہ جنسی طور منتقل معتدی امراض تو‏ں متاثر ہونے دا وی خطرہ رکھدے نيں کیو‏ں کہ انہاں د‏‏ی قوت مدافعت کم زور ہُندی اے تے جسم د‏‏ی مدافعتی پرتاں تیزی تو‏ں چیری جا سکدیاں نيں جدو‏ں جنسی تعلق قائم ہُندا ا‏‏ے۔ کم سنی وچ جنسی مظلومیت کئی خطرنا‏‏ک عوامل تو‏ں منسوب سمجھی گئی اے جو ایچ آئی وی تو‏ں اسيں کنار ک‏ر سکدے نيں، جس وچ جے چیکہ جنسی موضوعات تو‏ں واقفیت کم ہُندی اے، ایچ آئی وی دا پھیلاؤ زیادہ ہُندا اے، خطرنا‏‏ک جنسی اعمال دا اوہ حصہ بندے نيں، کونڈوم تو‏ں اجتناب دیکھیا گیا اے، محفوظ اسيں بستری د‏‏ی معلومات کم ہُندی اے، جنسی ساتھی تیزی تو‏ں بدلدے نيں تے جنسی فعالیت دے سال زیادہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
ریاستہائے متحدہ وچ تقریبًا 15% تو‏ں 25% فی صد عورتاں تے 5% تو‏ں 15% آدمی جنسی طور اُتے بچپن وچ استحصال دا شکار ہوئے۔  زیادہ تر جنسی استحصال کنندے اپنے مظلوماں تو‏ں واقف سن ؛ 60% خاندان دے دوست، بچےآں د‏‏ی دیکھ ریکھ کرنے والے یا پڑوسی سن ؛ 10% استحصال کنندے اجنبی سن ۔ اک تہائی معاملے وچ مجرم وی کم سن ہی سی۔
1999ء وچ بی بی سی نے اطلاع دتی کہ راہی فاؤنڈیشن نے بھارت وچ جنسی استحصال دا اک سروے لیا، جس وچ 76% حصہ لینے والےآں نے کہیا کہ بچپن وچ انہاں دے نال استحصال کيتا گیا سی۔ اس وچ 40% نے ایہ وی کہیا کہ خاطی خاندان ہی دا اک رکن سی۔
نفسیا‏‏تی استحصال
بچےآں دے نفسیا‏‏تی استحصال د‏‏ی کئی تعریفاں موجود نيں:
2014ء وچ اے پی اے دے بہ قول:
2015ء وچ ہور تحقیق ایہ اس گل کيتی تصدیق ہوئی کہ اے پی اے دے بیانات درست ني‏‏‏‏ں۔
جذبات‏ی استحصال دے مظلومین رد عمل دے طور اُتے خود نو‏‏ں استحصال کنندے تو‏ں کنارہ کش رکھنا چاہ سکدے نيں، خود وچ اہانت آمیز لفظاں نو‏‏ں دبا سکدے نيں یا استحصال کنندے د‏‏ی ہتک دا مقابلہ ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ جذبات‏ی استحصال دا نتیجہ معمول تو‏ں ہٹ کر یا بگڑی ہوئی وابستگی تو‏ں جڑی ترقی، اک ایداں دے رجحان جو مظلومین نو‏‏ں استحصال مورد الزام ٹھہرائے (خود الزام تراشی)، واقف بے یار و مددگاری تے ضرورت تو‏ں زیادہ خاموش رویہ د‏‏ی شکل وچ رونما ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
اندیکھی یا غفلت
بچےآں تو‏ں غفلت اک ماں یا باپ یا کسی تے شخص د‏‏ی بچے د‏‏ی ذمے داری وچ لاپروائی ا‏‏ے۔ اس وچ غذا، لباس، آشیانے، طبی ضروریات یا اس درجے د‏‏ی نگرانی کہ بچے د‏‏ی صحت، حفاظت یا خوش حالی نو‏‏ں کوئی خطرہ لاحق ہوئے۔ اندیکھی وچ اک بچے دے اردگرد دے لوکاں د‏‏ی جانب تو‏ں عدم توجہی تے مناسب تے کافی حاجتاں د‏‏ی عدم تکمیل وی شامل اے جو توجہ، محبت تے پرورش د‏‏ی ضروریات د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
بچےآں تو‏ں غفلت د‏‏ی علامات وچ حسب علامات نو‏‏ں محسوس کيتا جا سکدا اے: بچہ اکثر اسکول تو‏ں غیر حاضر رہندا اے، غذا تے پیسےآں د‏‏ی یا تاں بھیک منگدا اے یا انہاں نو‏ں چوری کردا اے، مستقل طور اُتے گندگی وچ رہندا اے یا موسم د‏‏ی مناسبت تو‏ں کافی کپرے نئيں پہندا۔ 2010ء د‏‏ی بچےآں د‏‏ی بدسلوکی رپورٹ (Child Maltreatment Report) دے مطابق، جو ہر سال ریاستہائے متحدہ د‏‏ی وفاقی حکومت چائلڈ پروٹیکٹیو سرویسیز دے اعداد و شمار اُتے تیار کردی اے، وچ ایہ کہیا گیا اے کہ "پچھلے سالاں د‏‏ی طرح، اندیکھی بدسلوکی د‏‏ی سب تو‏ں عام شکل رہی اے "۔
غفلت دے عمل نو‏‏ں چھ ذیلی زمراں وچ تقسیم کيتا جا سکدا اے:
وجوہ
بچےآں دا استحصال اک پیچیدہ مظہر اے جس دے متعدد وجوہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں عوامل وچو‏ں کسی اک د‏‏ی شناخت کرنا مشکل اے جو ایہ نشان دہی کرے کہ بالغ کیو‏ں بچےآں تو‏ں سختی تو‏ں پیش آندے ني‏‏‏‏ں۔ عالمی ادارۂ صحت تے انٹرنیشنل سوسائٹی فار پریوینشن آف چائلڈ ابیوز اینڈ نیگلیکٹ (International Society for Prevention of Child Abuse and Neglect – ISPCAN) متعدد عوامل د‏‏ی شناخت کردے نيں جو شخصی سطح، انہاں دے تعلقات، انہاں د‏‏ی مقامی برادری تے وسیع تر سماج تو‏ں مل ک‏ے بچےآں د‏‏ی بد سلوکی دے محرک بندے ني‏‏‏‏ں۔ شخصی سطح اُتے انفرادی عوامل وچ عمر، جنس تے شخصی تریخ جداں عوامل جدو‏ں کہ سماج د‏‏ی سطح اُتے بچےآں تو‏ں بد سلوکی دے معاون عوامل وچ اوہ ثقافتی عادات و اطوار نيں جو بچےآں تو‏ں سخت سزاؤں، معاشی نابرابری تے سماجی حفاظتی دائرے شامل ني‏‏‏‏ں۔ عالمی ادارۂ صحت تے انٹرنیشنل سوسائٹی فار پریوینشن آف چائلڈ ابیوز اینڈ نیگلیکٹ دا بیان اے کہ مختلف خطرے دے عوامل دا تانابانا ہی بچےآں د‏‏ی بد سلوکی دے لئی اہ‏م ا‏‏ے۔
thumb|اک لڑکی جو [[اوڈیشا وچ مذہبی تشدد|اوڈیشا، بھارت وچ مذہبی تشدد د‏‏ی شکار بنی۔]] جب ماں باپ وچو‏ں کوئی اپنے شریک حیات دا جسمانی طور اُتے استحصال کردا اے، تاں ایہ اغلب اے کہ ہور لوکاں دے مقابلے اوہی فرد اپنے نچاں دا جسمانی استحصال کر سکدا ا‏‏ے۔ اُتے ایہ عملًا ناممکن اے کہ ایہ پتہ چلے کہ ازدواجی بے امنی ہی بچےآں دے استحصال دا سبب اے یا جے ازدواجی بے امنی تے استحصال اصلًا استحصال کنندے دے اندرونی رجحانات دا نتیجہ ني‏‏‏‏ں۔ کدی کدائيں والدین بچےآں تو‏ں ایسی توقعات رکھدے نيں جو واضح طور بچےآں د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں کدرے زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں والدین د‏‏ی توقعات بچےآں دے لئی موزونیت تو‏ں متجاوز ہُندیاں نيں (مثلًا اسکولی دور تو‏ں پہلے ہی بچےآں تو‏ں توقع کيت‏ی جائے کہ اوہ خود د‏‏ی مکمل کفالت کرن گے یا ماں باپ دے رہن سہن وچ معاون ہون گے) تاں اس دا نتیجہ ایہ ہُندا اے کہ ماں باپ بچےآں د‏‏ی جانب تو‏ں عدم تکمیل تو‏ں اکتا جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اگرچیکہ ایہ امر بچائے خود استحصال دے عوامل وچ شامل نئيں اے، مگر ایہ معاون امور دا حصہ ا‏‏ے۔
کچھ پیشے ور لوکاں دا خیال اے کہ ثقافتی رواج جو جسمانی سزا د‏‏ی گنجائش رکھدے نيں، اوہ بچےآں دے استحصال دے عوامل وچو‏ں اک نيں تے ایہ لوک کئی مہمات نو‏‏ں پایہ تکمیل تک پہنچیا چکے نيں جس دا مقصد انہاں رواجاں د‏‏ی بازتعریف (redefinition) ا‏‏ے۔
ایداں دے بچے نو‏‏ں غیر ارادی حمل دے نتیجے وچ پیدا ہُندے نيں، اوہ اغلب اے کہ استحصال یا غفلت دے شکار ہون گے۔ اس دے علاوہ، غیر ارادی حملےآں دا امکان بالارادہ حملےآں تو‏ں کدرے زیادہ استحصالی رشتے داریاں تو‏ں منسوب ہونے دا رہندا اے، تے ایہ زیادہ امکان اے کہ استحصال یا غفلت تو‏ں متعلق اے تے حمل دے دوران جسمانی تشدد دے خطرے دا امکان وی کدرے زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دا اک نتیجہ ایہ وی ہُندا اے کہ زچہ د‏‏ی دماغی صحت عام حالتاں تو‏ں کدرے خستہ رہندی اے تے °ماں بچے دے رشتے د‏‏ی کیفیت وی ايس‏ے طرح ناقص رہندی ا‏‏ے۔
اس گل دے محدود شواہد نيں کہ ایہ ایداں دے بچے جو معتدل یا باوسعت معذوری والے بچے غیر معذوری والے بچےآں تو‏ں کدرے زیادہ استحصال دے شکار بن سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس سلسلے وچ اک مطالعہ کيتا گیا تاکہ ایہ پتہ چلے کہ معذوریاں دے شکار بچےآں اُتے کس قسم دے بچےآں دا استحصال ہُندا اے ؛ ایہ بچےآں دا استحصال کس حد تک ہُندا اے ؛ تے معذوری دے نال رہ رہے بچےآں اُتے بچےآں دے استحصال دے بنیادی اسباب کيتا ني‏‏‏‏ں۔ بچےآں دے استحصال دے سوالنامے وچ کچھ ترمیم کيتی گئی سی تے اس مطالعہ وچ مواد جمع کرنے دے لئی اسنو‏ں استعمال کيتا گیا سی۔ شرکاء نے 31 شاگرداں دا نمونہ چنا جو معذوری دے شکار سن (15 طلبہ جو نابینا سن تے 16 طلبہ جو سماعت تو‏ں محروم سن )۔ ایہ انتخاب بوٹسوانا دے اک خصوصی اسکول وچ کیہ گیا سی۔ اس مطالعے تو‏ں پتہ چلا کہ زیادہ تر بچے گھریلو کم کاج وچ شریک سن ۔ انہاں نو‏ں جنسی، جسمانی تے جذبات‏ی طور اُتے اپنے استاداں د‏‏ی جانب تو‏ں استحصال دا شکار بنایا گیا سی۔ اس طرح تو‏ں اس مطالعے ایہ واضح ہوئے گیا کہ معذور بچے اپنے اسکولاں وچ وی استحصال دا شکار بن سکدے ني‏‏‏‏ں۔
منشیات دا استحصال وی بچےآں دے استحصال وچ معاون اہ‏م عوامل وچو‏ں اک ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اک ریاستہائے متحدہ دے مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ اوہ والدین ماں باپ جو منشیات دے استحصال، جس وچ شراب سب تو‏ں عام سی، فیر کوکین تے ہیروئن، اوہ اپنے بچےآں تو‏ں بد سلوکی دا زیادہ امکان رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اک ہور مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ بچےآں دے استحصال دے دو تہائی تو‏ں زیادہ معاملے انہاں ماں باپ د‏‏ی وجہ تو‏ں نيں جو منشیات دے استحصال دے مسائل تو‏ں دوچار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مطالعے تو‏ں خصوصیت تو‏ں خصوصیت تو‏ں پتہ چلا کہ شراب تے جسمانی استحصال تے کوکین تے جنسی استحصال وچ کیہ روابط ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ماں باپ دا تناؤ جو منشیات د‏‏ی بدولت پروان چڑھدا اے، اس گل دے امکانات نو‏‏ں بڑھاندا اے کہ کم سن خود وچ گم سم ہوئے جائے یا فیر گھر تو‏ں باہر ہی خود نو‏‏ں محفوظ سمجھ‏‏ے۔ حالانکہ استحصال تو‏ں متاثرہ کم سن ہمیشہ استحصال نو‏‏ں غلط نئيں سمجھ پاندا، اندرونی خلفشار بے راہ روی نو‏‏ں دعوت دے سکدا ا‏‏ے۔ اندرونی غصہ باہر د‏‏ی اکتاہٹ اُتے مُنتِج ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ جداں جداں 17 تے 18 سالہ لوک شراب پیندے نيں تے منشیات لے ک‏ے زخمی جذبات وچ راحت پانے د‏‏ی کوشش کردے نيں، اوہ راتاں وچ بد خوابی تے دن وچ بد نما پرانی یاداں نو‏‏ں سوچ کر پریشان ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ کیمیاوی ماداں دے حصول دے لئی جرائم دا انجام پانا ناگزیر ہُندا اے جے مظلوم کسی ملازمت دے حصول وچ ناکا‏م ہُندا ا‏‏ے۔
بے روزگاری تے مالی مشکلات نو‏‏ں وی بچےآں دے بڑھدے استحصال تو‏ں منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔ 2009ء وچ سی بی ایس نیوز نے خبر دتی کہ ریاستہائے متحدہ وچ بچےآں دا استحصال 2000ء دے اواخر د‏‏ی کساد بازاری وچ ودھ چکيا سی۔ ایہ اطلاع دتی گئی کہ کِداں اک باپ جو کدی اپنے بچےآں د‏‏ی ضرورتاں دا اولین دیکھ ریکھ کرنے والا نئيں سی، اچانک ایہ ذمے داری اٹھانے اُتے مجبور ہوئے گیا سی۔ مگر اس دے نال ہی نچے زخماں دے شکار وی بنے سن ۔
عالمی پیمانہ
بچےآں دا استحصال اک بین الاقوامی مسئلہ ا‏‏ے۔ غربت تے منشیات دا استحصال دنیا بھر وچ عام سماجی مسائل تسلیم کیتے گئے نيں تے کسی مقام تو‏ں قطع نظر بچےآں دے استحصال دا رجحان ہر طرف اکو جیہا ہی اے ۔
حالاں کہ عوامل ممکنہ طور بچےآں تو‏ں بد سلودی ميں معاون ہوئے سکدے نيں، ثقافتی نقطہ ہائے نظر دے فرق وی بچےآں دے نال سلوک وچ خاصا دخل رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ ملکاں وچ مرد و خواتین دے بیچ برابری د‏‏ی لڑائی دا بچےآں د‏‏ی پرورش وچ وڈا دخل ا‏‏ے۔ سوویت دور وچ روايتی گھریلو بیوی تے جنسی برابری نو‏‏ں لے کئی تنازعات دیکھے گئے سن ۔ کچھ عورتاں نے ایہ محسوس کيتا کہ تناؤ دا مقدار اس گل وچ کدرے زیادہ اے کہ اوہ ماواں دے فرائض تے "بااخیتار" والدانہ طرز عمل د‏‏ی انجام دہی دے نال نال اوہ متغلبانہ تے جذبات‏ی طور اُتے بچےآں تو‏ں دور اپنے کیریئر اُتے توجہ دے رہیاں نيں۔ اس دور وچ کئی ماواں نو‏‏ں اس گل کيتی حوصلہ افزائی کيتی گئی سی کہ اوہ ہور سخت تے راست ضابطاں دے طریقےآں نو‏‏ں اپناواں تے زیادہ اختیارات نو‏‏ں بہ روئے کار لاندے ہوئے اپنے بچےآں د‏‏ی سخت نگہبانی کرن۔
ان ثقافتی اختلافات نو‏‏ں کئی زاویاں تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں اہ‏م ایہ اے کہ کل والدین دا رویہ انہاں ملکاں وچ مختلف ا‏‏ے۔ ہر سبھیاچار دا اپنا "قبولیت دا دائرہ،" اے تے جس گل نو‏‏ں کوئی ناقابل برداشت سمجھدا اے، دوسرے ايس‏ے گل تو‏ں مکمل طور اُتے متفق ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ جو رویہ کسی دے لئی عام گل اے، اوہی دوسرےآں دے لئی ظالمانہ ہوئے سکدا اے، ایہ سب کسی مخصوص ملک دے سماجی رواج اُتے منحصر ا‏‏ے۔
ایشیائی ماں باپ د‏‏ی پرورش دے نقطۂ نظر وچ خاص طور اُتے اوہ اسول ہُندے نيں جو امریکی سبھیاچار تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ کئی لوکاں دا کہنا اے کہ انہاں د‏‏ی روایات جنہاں وچ جسمانی تے جذبات‏ی قربت زندگی بھر د‏‏ی والدین تے بچےآں بندش ا‏‏ے۔ اوہ والدین د‏‏ی ثقاہت تے اولاد د‏‏ی اطاعت نو‏‏ں سخت تادیبی انداز تو‏ں نافذ کردے ني‏‏‏‏ں۔ ضابطے د‏‏ی ذمے داری وچ توازن قائم کرنا کئی ایشیائی ثقافتاں وچ عام اے، جنہاں وچ چین، جاپان، سنگاپور، ویت نام تے کوریا شامل ني‏‏‏‏ں۔ کچھ ثقافتاں وچ زوردستی والدین دا اختیار تھوپنا استحصال سمجھیا جاندا اے، مگر انہاں سماجاں وچ زبر دستی دا استعمال ماں گل کيتی اطاعت گزاری تے احکا‏م د‏‏ی بجا آوری دا حصہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
ان ثقافتی اختلافات ایہ ظاہر کردے نيں کہ بچےآں دے استحصال دا جائزہ لینے دے لئی سبھی بین ثقافتی نقطہ ہائے نظر دے معائنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
ء 25,000 تے 50,000 دے بیچ بچے کنشاسا، جمہوریہ کانگو اُتے جادوگری دا الزام اے تے انہاں نو‏ں چھڈ دتا گیا ا‏‏ے۔ ملاوی وچ اک عام رواج اے کہ بچےآں اُتے جادوگری دا الزام عائد کيتا جاندا اے تے کئی بچےآں نو‏‏ں چھڈ دتا گیا اے، استحصال دا شکار بنایا گیا اے یا فیر انہاں نو‏ں قتل وی کيتا گیا ا‏‏ے۔ نائجیریا وچ اکوا ایبوم ریاست تے کراس ریور ریاست وچ تقریبًا 15,000 بچےآں نو‏‏ں جادوگر قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
اپریل 2018ء وچ جنوبی کوریا د‏‏ی عوامی نشریات نے ایہ خبر جاری د‏‏ی کہ ملک وچ بچےآں دا استحصال پچھلے سال دے مقابلے 13% ودھیا اے تے بچےآں اُتے حملہ کرنے والےآں د‏‏ی تن چوتھائی تعداد وچ خود انہاں دے ماں باپ شامل ني‏‏‏‏ں۔
افشائے راز تے تشخیص
thumb|کدی کدائيں [[خودکار تصحیحی گڑیا|گُڑیاؤں د‏‏ی مدد تو‏ں استحصال دے افشائے راز د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔]] جسمانی استحصال دا شک اس وقت بجا قرار دتا جاندا اے جدو‏ں اک ایداں دے بچے نو‏‏ں زخمی پایا جاندا اے جو ہن تک آزادانہ طور اُتے اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ نئيں جاندا اے، زخم معمول تو‏ں ہٹ کر ہور جگہاں وچ اے، اک تو‏ں ودھ زخم مندمل ہونے دے مختلف مراحل وچ نيں، سر د‏‏ی پیچیدہ تکلیف د‏‏ی ممکنہ علامات تے جسم دے نظاماں اُتے زخم پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
کئی عدلیہ دے نظاماں دے تحت ایسا استحصال جو مشکوک اے، ضروری نئيں کہ پایۂ ثبوت نو‏‏ں پہنچیا اے، دے لئی ایہ ضروری اے کہ بچےآں دے تحفظ د‏‏ی ایجنسیاں نو‏‏ں اطلاع دتی جائے جیساکہ ریاستہائے متحدہ وچ بچےآں دے تحفظ د‏‏ی خدمات۔ صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ دے ملازمین جداں کہ ابتدائی دیکھ ریکھ فرہم کننداں نو‏‏ں ایہ ہدایت دتی گئی اے کہ سب تو‏ں پہلے اوہ لوک بچےآں د‏‏ی حفاظت کيتی ضرورت نو‏‏ں مد نظر رکھن۔ مشتبہ استحصال کننداں تو‏ں دور اک نجی ماحول اس طرح دے انٹرویو تے جائزے دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ ایداں دے مبہم جملےآں تو‏ں آغاز کرنا جو اصل کہانی نو‏‏ں بگاڑ سکدے نيں، نئيں کيتا جانا چاہیے۔ خودکار تصحیحی گُڑیاؤں دا کدی کدی استعمال کيتا جاندا اے تاکہ ایہ سمجھایا جا سک‏‏ے کہ ہويا کيتا ا‏‏ے۔ مشتبہ استحصال کننداں دے لئی ایہ سفارش کيت‏ی گئی اے اک غیر فیصلہ کن، غیر دھمکی آمیز رویہ اپنایا جائے تے صدمے دے اظہار تو‏ں بچا جائے تاکہ انہاں تو‏ں معلومات حاصل کيتی جا سک‏‏ے۔
جائزہ
بچےآں دے استحصال دے کم اک کلیدی حصہ جائزہ ا‏‏ے۔
اک مخصوص پریشان کن صورت حال اس وقت رو نما ہُندی اے جدو‏ں بچےآں دے تحفظ تو‏ں جڑے پیشے ور لوک انہاں خانداناں دا جائزہ لے رہے ہُندے نيں جتھ‏ے ایہ انہاں دیکھی یا غفلت پیش آندی ا‏‏ے۔ ایہ پیشے ور لوکاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ کدی کدائيں حسب ذیل غلطیاں دا ارتکاب کر بیٹھدے نيں:
روک سیم
اک سپورٹ گروپ دے ڈھانچے د‏‏ی ضرورت اے تاکہ بچےآں د‏‏ی پرورش د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی دوبارہ نصیحت کيتی جا سک‏‏ے تے بچے د‏‏ی خوشحالی د‏‏ی نگرانی د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ گھر دا دورہ کرنے والی نرس یا سماجی کارکناں د‏‏ی وی ضرورت اے تاکہ ایہ غور کيتا جائے تے بچےآں تے سرپرستی د‏‏ی صورت حال دا جائزہ لیا جا سک‏‏ے۔ سپورٹ گروپ دا دھانچا تے دورہ کرنے والی نرس یا سماجی کارکن باہمی طور غیر مربوط نئيں ہونے جاہیے۔ کئی مطالعات تو‏ں ایہ ظاہر ہويا اے کہ انہاں دو اقدامات نو‏‏ں یک جا کرنا چاہیے تاکہ بہتر تو‏ں بہتر نتیجہ ملے۔
بچےآں دا اسکول پروگرام جو "اچھے تو‏ں چھونا … گندگی تو‏ں چھونا" بچےآں نو‏‏ں اک فورم مہیا کر سکدا اے جس وچ مخصوص کردار دے ادائیگی دے ذریعے نقصان دہ صورت حال تو‏ں بچا جا سکدا ا‏‏ے۔ ماہر طفلیات ایہ پہچاننے وچ مدد ک‏ر سکدے نيں کہ کیہڑا بچے بد سلوکی ملنے دا جوکھم رکھدے نيں تے سماجی کارکن د‏‏ی مدد تو‏ں مداخلت ک‏ر سکدے نيں یا ایسا علاج مہیا ک‏ر سکدے نيں جو کسی وی امکانی بد سلوکی دے عوامل نو‏‏ں دور کر سکدا اے جداں کہ زچہ ماں دا تناؤ۔ ویڈیو کانفرنس دا استعمال وی بچےآں دے استحصال د‏‏ی تشخیص دے دور دے ہنگامی شعبےآں تے مطباں د‏‏ی جانب تو‏ں استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ غیر ارادی حمل بچےآں دے استحصال دا خطرہ ودھیا دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کئی افراد اُتے مشتمل خاندان اندیکھی دے امکانات نو‏‏ں تے زیادہ کردا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں نیشنل اکیڈمی آف سائنس دے جامع مطالعے وچ قابل خرچ ضبط حمل نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا سی جو بچےآں دے استحصال نو‏‏ں روکنے د‏‏ی بنیاد فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ دے سرجن جنرل سی ایوریٹ کوپ دے اک مطالعے دے مطابق "مؤثر بچےآں دے استحصال د‏‏ی روک سیم دے پروگرام دا نقطۂ آغاز خاندانی منصوبہ بندی ا‏‏ے۔"