cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تہہ دار چٹان
تہہ دار چٹاناں (Sedimentary rock) چٹاناں دی اک قِسم اے ۔ ایہ زمین دے اُتے تے پاݨی دے اندر شیواں دے کٹھے ہوݨ نال بݨدی اے ۔ معدنیات تے آرگینک ذرے جیہڑے جیہڑے تہہ دار چٹان دی بنیاد بَݨدے نیں اوس تھاں اُتے آوݨ توں پہلاں کِسے ہور شے دا حِصا سی تے موسم یا ٹُٹݨ دی کسے ہور وجہ توں اپݨی اصل شے توں الگ ہو کے ہوا، پاݨی، گلیشیئر یا کسے ہور وجہ توں ایس تھاں اُتے آئے ۔
تہہ دار چٹان زمین دا ٪ 8 فیصد حِصا نیں ۔ زمین اتے اک پتلی ج‏ئی تہ بَݨدی اے جیہدے تھلے آتشی چٹان تے تبدیل شدہ چٹان ہُندی اے ۔ تہہ دار چٹاناں تہواں (جیہناں نوں سٹراٹا کہیا جاندا اے) دے بیٹھݨ نال بَݨدیاں نیں ۔ تہہ دار چٹاناں تے سٹراٹا نوں پڑھݨ نال سِڡل انجینئرنگ وچ مدد ملدی اے تے سڑکاں سرنگاں نہراں بݨاوݨ وچ آسانی ہُندی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جیالوجی گٹھ:ارضیات
بوآ: فرانس
{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #002868; table-layout:fixed" {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #BF0A30; table-layout:fixed" <div style="background:#002868; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 120% tahoma; padding: 3px 5px; color:#FFFFFF; text-align: center; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px; clear:both;">فرانس
پچھلے 500 وریاں وچ فرانس اک وڈی فوجی سیاسی تے رہتلی طاقت ریا اے۔ اینے اتلے امریکہ کریبین افریقہ ایسیاء تے اوشیانا وچ کلونیاں بنائی رکھیاں۔ فرانس اک سیکولر تے لوکراجی دیس اے۔ فرانس اک اگے ودوانواں دیس اے تے ایدی ایکانمی پنجویں نمبر تے اے۔ فرانس یورپ دا امیر دیس اے تے ایہ اچے رہن سہن دے ول ناں ریندے نیں۔ فرانس دی پڑھائی وی دنیا وچ ودیا تے ایتھے لوکاں دیاں عمراں و لمیاں ہوندیاں نیں۔
فرانس دے نگر
پیرس·شٹراسبرگ·مارسیلز·اورلینز·بورڈو·نیس·نانتیز·مونٹپلائیر·للی·رینے·رائیم·لی ہاور·ساں اتین·طولون·گرینوبل·اینگرز·ڈیجون·بریسٹ·نائیم·لی مانس·ایکس این پرونس·کلیمون-فیراند·سینٹ ڈینس·ٹورز·فورٹ ڈی فرانس·کریٹیل·ولےاربین·آمیاں·میٹز·بیسانکاں·پرپگناں·ٹورکونگ·ملہاؤز·کین·بولون-بلانکور·رؤن·نینسی·ارجنٹیل·مونتریول·ساں پال·روبے·ساں ڈینس·ایوگناں·لیموگے·پوئیٹیرز·نانتیرے·ورسائی·کوربیوۓ·پاؤ·کالے
فرانس دے تھاں
السائس·اکیتین·اوورن·برگنڈی·برٹنی·سنٹر·شیمپین-اردن·کارسیکا·فرانش-کومتے·ال ڈ فغاس·لانگدوک-روسیون·لورین·وشکارلا پیرینیز·اتلا کالے·تھلواں نارمنڈی·اتلا نارمنڈی·لوائیر وادی·پکارڈی·پواتو شارنت·پروانس الپ‌-کوت دازور·رون-الپ·لیموزین
فرانس دے نیشنل پارک
سیونے·ایکرنز·گواڈیلپ·گیآنا ایمیزونین·مرکینٹر·پورٹ کراس·پیرینیز·رییونین·وینوئی
فرانسیسی خاص لوک
لوئی پاسچر·ہینری بیکرل·والٹیئر
فرانس دی تریخ
گٹھ:بوآ گٹھ:فرانس
دُوشینت کمار
دُوشینت کمار (ہندی: दुष्यन्त कुमार, 27 ستمبر 1931 – 31 دسمبر 1975) اک ہندی اتے اردو شاعر اتے غزل کار سن۔ اوہناں نے 'اک کنٹھ وشپائی'، 'سوری کا سواگت'، 'آوازوں کے گھیرے'، 'جلتے ہوئے ون کا بسنت'، 'چھوٹے - چھوٹے سوال' اتے دوجی گد اتے شاعری دیاں کتاباں دی رچنا کیتی۔ دشئنت کمار اتر پردیش دے بجنور دے رہن والے سن۔ جس سمیں دشئنت کمار نے ساہت دی دنیا وچّ اپنے قدم رکھے اس سمیں بھوپال دے دو ترقی پسند شاعراں - تاج بھوپالی اتے کیف بھوپالی دا غزلاں دی دنیا اتے راج سی۔ ہندی وچّ وی اس سمیں اگییی اتے گجانن مادھو مکتیبودھ دیاں کٹھن نظماں دا بول بالا سی۔ اس سمیں عامَ آدمی لئی ناگارجن اتے دھومل ورگے کجھ شاعر ہی بچ گئے سن۔ اس سمیں صرف 42 سال دے جیون وچّ دشئنت کمار نے بہت مشہوری حاصل کیتی۔ ندا فاضلی اوہناں دے بارے وچّ لکھدے ہن:
دشئنت دی نظر اوہناں دے یگ دی نویں پیڑھی دے غصے اتے ناراضگی نال سجی بنی ہے۔ ایہہ غصہ اتے ناراضگی اس بے انصافی اتے راجنیتی دے ککرماں دے خلاف نویں تیوراں دی آواز سی۔ جو سماج وچّ مدھورگی جھوٹھیپن دی جگہ پچھڑے ورگ دی محنت اتے ترس دی نمائندگی کردی ہے۔
مڈھلا جیون
دشئنت دا جنم بھارت دے صوبے اتر پردیش دے بجنور ضلعے دے نوادا پنڈ وچّ ہویا۔ اسنے الہ آباد توں ایم.اے. دی ڈگری حاصلکیتی۔
حوالے
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:1975 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:بھارتی شاعر گٹھ:ہندی شاعر
بوآ: تارہ پڑھت
{| style="background-color: white; width: 100%; border: solid 8px #479429;"
تارہ پڑھت
تارہ پڑھت زمین توں باہری چیزاں جیویں سورج، چن، پاندھی، تارے، بدلیاں، تارہ سمندر نوں پڑھن دی سائنس اے۔ ایدھے وچ ایہناں دی فزکس، کیمسٹری تے تے اسمان تے ہون والے کماں نوں وی ویکھیا جاندا اے۔ تارے کنج بندے تے مکدے نیں ایہدے وچ آندے نیں۔ تارہ پڑھت پرانیاں سائینساں وچوں اے تے پرانیاں رہتلاں عراقی، ہندستانی، چینی، مصری، یونانی، ایرانی تے مایا وچ ایس بارے اچیچی پدھر نال کھوجاں کیتیاں گیاں تے کاہڈاں کڈیاں گئیاں۔ ایہ پرانے ویلیاں توں قسمت دا پتہ کرن، راہ لبھن تے کیلنڈر بنان لئی کم لیندے سن۔ ٹیلیسکوپ دے بنن نے ایہنوں اک ٹھیک ول دی سائینس وچ پلٹیا۔ سیراریاں، تاریاں بارے ٹھیک ٹھیک پتہ چلیا تے اسمان دے ودھیا نقشے بنے۔ تارہ پڑھت کئی انگاں وچ ونڈیا گیا۔ تارہ پڑھت نوں شکین لوکاں نے وی چوکھا وادھا دتا اے تے ہجے وی شکین لوک ایدھے وچ حصہ لے سکدے نیں۔ تارہ پڑھت دا قسمت دا پتہ لان وچ کوئی کم نہیں تے دوناں نوں آپس وچ رلانا ٹھیک نہیں۔
سورجی پربندھ
سورج·عطارد·وینس·زمین·مریخ·مشتری·زحل·یورینس·نیپچون
تارہ چرمٹ
آجڑی | اتری تاج |بچھو |تیر | جوڑی |دکھنی تاج |زنجیری سوانی | شکاری |شکاری کتے |نکا رچھ |نکا کتا |وڈا رچھ |وڈا کتا | چھینی | ڈولفن | کاں | ہالی |
تارہ گرو
گلیلیو·نکولس کوپرنیکس·ولیم ہرشل·ہبل
مشہور تارے
سیریس·کینوپس·الفا کنٹوری·ارکٹورس·ویگا·رجل·پروکیون·بتلجوز·آخرنہر·ھڈار
تارہ پاندھی
گٹھ:بوآ گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
ضلع دالیخ
ضلع دالیخ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
چک 104 ڈی
چک 104 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
یونیورسٹی آف روچسٹر
ہور ویکھو
گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں گٹھ:دنیا دیاں 100 ودیا یونیورسٹیاں
ایڈورڈ ٹیلر
ایڈورڈ ٹیلر اک ہنگیریئن بھوتک وگیانی سی جس نوں ہائیڈروجن بمب دا پتاما بھی کیہا جاندا ہے۔. اس دی موت 9 ستمبر 2003 وچّ ہوئی۔
حوالے
٭ Broad، William J. Teller’s War: The Top-Secret Story Behind the Star Wars Deception. New York: Simon & Schuster، 1992. ISBN 0-671-70106-1. ٭ Herken، Gregg. Brotherhood of the Bomb: The Tangled Lives and Loyalties of Robert Oppenheimer، Ernest Lawrence، and Edward Teller. New York: Henry Holt، 2002. ISBN 0-8050-6588-1. ٭ O'Neill، Dan. The Firecracker Boys. New York: St. Martin’s Press، 1994. ISBN 0-312-11086-3. ٭ Rhodes، Richard. Dark Sun: The Making of the Hydrogen Bomb. New York: Simon and Schuster، 1995. ISBN 0-684-80400-X. ٭ Teller، Edward، with Judith L. Shoolery. Memoirs: A Twentieth-Century Journey in Science and Politics. Cambridge، Mass.: Perseus Publishing، 2001. ISBN 0-7382-0532-X.
ہور پڑھو
ٹیلر دیاں لکھتاں ٭Our Nuclear Future؛ Facts، Dangers، and Opportunities (1958) ٭Basic Concepts of Physics (1960) ٭The Legacy of Hiroshima (1962) ٭Energy from Heaven and Earth (1979) ٭The Pursuit of Simplicity (1980) ٭Better a Shield Than a Sword: Perspectives on Defense and Technology (1987) ٭Conversations on the Dark Secrets of Physics (1991) ٭Memoirs: A Twentieth-Century Journey in Science and Politics (2001) ٹیلر بارے لکھتاں ٭William J. Broad، Teller’s war: the top-secret story behind the Star Wars deception (Simon & Schuster، 1992). ٭Gregg Herken، Brotherhood of the bomb: the tangled lives and loyalties of Robert Oppenheimer، Ernest Lawrence (Henry Holt، 2002). ٭Peter Goodchild، Edward Teller: the real Dr. Strangelove (Harvard University Press، 2005). ٭Stanley A. Blumberg and Louis G. Panos. Edward Teller : giant of the golden age of physics؛ a biography (Scribner's، 1990)
باہرلے جوڑ
٭LLNL's Edward Teller page ٭LLNL Interview with Edward Teller ٭"Edward Teller's Role in the Oppenheimer Hearings" interview with Richard Rhodes ٭Edward Teller's FBI file &ndash؛ Outlines years of FBI agents trying to establish whether or not he was the same person as another Edward Teller who taught at a Marxist school in New York. ٭Video excerpts from a televised debate between Edward Teller and Linus Pauling، titled "Fallout and Disarmament،" February 20، 1958 ٭Edward Teller Biographical memoir of Teller by Freeman Dyson، released by the National Academy of Sciences. ٭ A radio interview with Edward Teller Aired on the Lewis Burke Frumkes Radio Show in January 1988.
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
�
نورپور، اترپردیش
نورپور   بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 38،806 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
ضلع ڈانگ ڈکھوری
ضلع ڈانگ ڈکھوری نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ن م دانش
نور محمد دانش (جنم 1958) نون میم دانش وجوں مشہور افریقی تے بلوچ پچھوکڑ والا پاکستانی اردو شاعر ہے۔
مڈھلا جیون اتے سکھیا
دانش دا جنم کراچی، سندھ (پاکستان) دے اک کامے طبقے دے پروار وچّ 1958 وچّ ہویا سی۔ اوہ کراچی دی ہارلم کہاندی مکھ طور تے سندھی لوکاں دی بستی، لیاری وچّ وڈا ہویا۔ اسنے کھارادر وچّ اوکھائی مینن سکول توں مڈھلی سکھیا لئی، اتے 1974 وچّ شعر لکھن لگّ پیا سی۔ دانش دی افریقی دکھّ کر کے، اکثر اسنوں اس دے آلے-دوآلے دے لوک ودیشی سمجھ لیندے ہن؛ اوہ پچھن تے اکثر دسّ دندا ہے کہ اوہ کتھوں ہے اتے اوہ اینی ودھیا اردو کویں بول لیندا ہے۔
کیریئر
کراچی یونیورسٹی توں 1984 وچّ اردو ایم اے کرن توں بعد، دانش اردو کالج وچّ پڑھاؤن لگّ پیا۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
الیکساندرووسک سخالینسک
ایہہ روس (رشیئن فیڈریشن) وچلا اک شہر ہے |
باہرلے لنک
٭ gov.ru—Official governmental portal ٭ Duma—Official site of the parliamentary lower house ٭ Federation Council—Official site of the parliamentary upper house ٭ Kremlin—Official presidential site ٭ Chief of State and Cabinet Members ٭ Central Bank of Russia ٭ Federal Migration Service ٭ Russian Federal Customs Service ٭ Energy Statistics for Russia from the Energy Information Administration ٭ Russian News Agency Ria Novosti ٭ ITAR-TASS News Agency ٭ Interfax.com—News agency based in Moscow ٭ [http://www.waytorussia.net/WhatIsRussia/Intro.html Way to Russia. An Introduction to Russia and Russian People] ٭ RussGUS—Bibliographic database of German publications on Russia (about 175،000 positions) ٭ Russia Beyond the Headlines International news project about Russia.
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
�
فرہنگ اصطلاحات کیمیا
کیمیائی اصطلاحات د‏‏ی فرہنگ دراصل کیمیاء، اس د‏ی ذیلی شاخاں تے متعلقہ شعبہ جات د‏‏ی تعریفاں د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔
A
یا تمام عناصر تقسیم نہ ہونے والے چھوٹے چھوٹے ذرات تو‏ں مل ک‏ے بنے ہوئے نيں انہاں ذرات نو‏‏ں جوہر کہندے ني‏‏‏‏ں۔
یا کسی دو جوہری سالمے دے دونے مرکزاں دے درمیان فاصلے نو‏‏ں جوہری رداس کہندے ني‏‏‏‏ں۔
‘‘ تیزاب اک کیمیائی شے اے جس نو‏‏ں پانی وچ حل کرن گے تاں اوہ ہائیڈروجن آئن تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اساس اک کیمیائی شے اے جس نو‏‏ں پانی وچ حل کرن تاں اوہ ہائیڈرو آکسائڈ آئن تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ پس اس تعریف دے مطابق
C
یا جدو‏ں دو یا دو تو‏ں ودھ عناصر یا مرکبات آپس وچ تعامل کردے نيں تاں انہاں د‏‏ی نوعیت وچ جو حتمی تبدیلی آندی اے انہاں دا اظہار کُلئی تے علامت د‏‏ی مدد تو‏ں کيتا جاندا اے اسنو‏ں کیمیائی مساوات کہندے ني‏‏‏‏ں۔
دو یا دو تو‏ں ودھ ایٹم دا آپس وچ اک دوسرے نو‏‏ں جکڑ کر سالمات بنانے دا عمل کیمیائی بندھن کہلاندا ا‏‏ے۔ دو جوہراں دے درمیان الیکڑان دے باہمی اشتراک تو‏ں تشکیل پانے والے بندھن نو‏‏ں کوویلنٹ بندھن کہندے ني‏‏‏‏ں۔ کسی محلول وچ منحل تے محلل د‏‏ی نسبت نو‏‏ں محلول دا ارتکاز کہندے ني‏‏‏‏ں۔ محلول دے ارتکاز تو‏ں مراد ایہ اے کہ محلل وچ حل د‏‏ی جانے والی مقدار وچ منحل د‏‏ی کِنّی مقدار بالحاظ کمیت یا حجم موجود ا‏‏ے۔ جب دو یا دو تو‏ں ودھ عناصر یا مرکبات آپس وچ تعامل کردے نيں تاں انہاں د‏‏ی نوعیت وچ جو حتمی تبدیلی آندی اے انہاں دا اظہار کُلئی تے علامت د‏‏ی مدد تو‏ں کيتا جاندا اے اسنو‏ں کیمیائی مساوات کہندے ني‏‏‏‏ں۔
E
یا
ایسا خانہ جس وچ برقی رو گزرنے اُتے تعامل ہوئے جائے برق پاش خانہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ یا تجربی فارمولا اوہ کیمیائی فارمولا اے جو کسی مرکب وچ موجود جوہراں دے درمیان سادہ ترین نسبت نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
یا جب کسی تعامل دے دوران حرارت جزب ہوئے یا حرارت، نظام وچ داخل ہوئے تاں ایداں دے تعامل نو‏‏ں حرارت گیر تعامل کہندے ني‏‏‏‏ں۔
کسی مائع نو‏‏ں حرارت دینے تو‏ں اس دے سالمات د‏‏ی حرکی توانائی ودھ جاندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی سطح تو‏ں سالمات فرار ہونے لگدے ني‏‏‏‏ں۔ حرارت د‏‏ی وجہ تو‏ں مائع د‏‏ی سطح تو‏ں سالمات دا فرار ہونا تبخیر کہلاندا ا‏‏ے۔ مائع دا بخارات وچ تبدیلی دا عمل عملِ تبخیر کہلاندا اے
کسی جوہر د‏‏ی اوہ خاصیت جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ جوہر دوسرے الیکڑان نو‏‏ں اپنی طرف کھینچنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ الیکڑان کویلنٹ بندھن وچ اشتراکی حالت وچ ہوئے برقی منفیت کہلاندا ا‏‏ے۔
وہ کیمیائی عمل جس وچ کِسے برق پاشیدے دے آبی محلول یا پگھلی ہوئی حالت تو‏ں برقی رو گزارنے اُتے اوہ کیمیائی طور اُتے تحلیل ہوئے جائے برق پاشیدگی کہلاندا ا‏‏ے۔
وہ طریقہ ہائے کار جس وچ برقی میدان دے زیرِ اثر کسی برق پاشیدے دے آیون اپنے متعلقہ برقیراں د‏‏ی جانب حرکت کردے ہوئے جاندے نيں تے کیمیائی تبدیلیاں رونما ہُندیاں نيں اوہ برق پاشیدگی کہلاندی ا‏‏ے۔
وہ کیمیائی شے جو پگھلی ہوئی آبی محلول د‏‏ی حالتاں وچ برقی رو دا ایصال کرے تے نتیجے دے طور اُتے اک کیمیائی تبدیلی یا تحلیل پیدا کرے برق پاش کہلاندا ا‏‏ے۔
H
تعدیلی تعاملات وچ حرارت د‏‏ی اوہ مقدار جس وچ اک مول پانی بندا ہوئے خارج ہوئے اسنو‏ں حرارتِ تعدیل کہندے ني‏‏‏‏ں۔
جب کسی تیزاب تے اساس د‏ی دو مقداراں اک دوسرے د‏‏ی مکمل طور اُتے تعدیل کردے ہوئے اک مول پانی تشکیل داں تاں خارج ہونے والی حرارت نو‏‏ں حرارتِ تعدیل کہندے ني‏‏‏‏ں۔
I
اک ہی عنصر دے جوہر جنہاں دے جوہری نمبر اک جداں ہاں مگر انہاں دے کمیت‏‏ی نمبر مختلف ہاں اسيں جاء کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ وہ جوہر جنہاں وچ پروٹاناں د‏‏ی تعداد اک ورگی ہوئے لیکن نیوٹراناں د‏‏ی تعداد اپنے اپنے مرکزاں دے لحاظ تو‏ں مختلف ہون۔
دو مختلف آئیوناں د‏‏ی برق سکونی قوتِ کشش د‏‏ی وجہ بننے والے کیمیائی بندھن نو‏‏ں آئیونی بندھن کہندے ني‏‏‏‏ں۔
ہم ترکیبی دو یا دو تو‏ں زیادہ مرکبات دا وجود ہُندا اے جنہاں دا سالمی فارمولا اکو جیہا ہُندا اے لیکن انہاں د‏‏ی سالمی ساخت مختلف ہُندی ا‏‏ے۔
M
اس قانون نو‏‏ں مینڈلیف دا دوری قانون کہندے ني‏‏‏‏ں۔
کیمیائی طور اُتے ایداں دے عناصر جنہاں دے آیون مثبت ہون، جنہاں دے آکسائڈ و ہائیڈرو آکسائڈ اساسی ہاں تے تخفیفی عامل ہاں دھاتاں کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
محلول دے اک لیٹر یا اک ڈیسی میٹر مکعب (dm3) وچ منحل دے مولاں د‏‏ی تعداد جو تعداد حل کيت‏ی جائے اسنو‏ں مولیرٹی کہندے ني‏‏‏‏ں۔
منحل دے مولاں د‏‏ی تعداد جو محلل دے فی کلو گرام یا 1000 گرام وچ حل ہوئی مولیرٹی یا مولیلٹی کہلاندا ا‏‏ے۔
N
کیمیائی طور اُتے ایداں دے عناصر جنہاں دے آیون منفی ہون، جنہاں دے آکسائڈ تیزاب ہاں تے جو تکسیدی عامل ہاں غیر دھاتاں کہلاندی ني‏‏‏‏ں۔
وہ کیمیائی مرکبات جو پگھلی ہوئی حالت وچ یا آبی محلول وچ برقی رو د‏‏ی موصلیت نئيں کردے ہاں اوہ غیر برق پاش کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔
O
اس وچ پانی وچ موجود آئن ، سالمات، تے وڈے ذرات پینے دے پانی تو‏ں نکل جاندے ني‏‏‏‏ں۔
عناصر وچ آکسیجن دے اضافے دا عمل عملِ تکسید کہلاندا ا‏‏ے۔
کسی مرکب تو‏ں ہائیڈروجنہاں دا علیحدہ ہوئے جانا وی عملِ تکسید کہلاندا ا‏‏ے۔
اک طریقہ یا تعامل جو الیکڑاناں د‏‏ی علیحدگی یا نقصان دے ذریعے عمل وچ آئے۔
اک طریقہ یا تعامل جو الیکڑاناں دے نقصان تو‏ں عمل وچ آئے اوہ تکسید کہلاندا اے
P
ؓ
R
Rf = کسی جز دا اصل مقام تو‏ں طے کردہ فاصلہ/ محلل دا اصل مقام تو‏ں طے کردہ فاصلہ۔
1. آکسیجنہاں د‏‏ی کسی شے تو‏ں علیحدگی 2. ہائیڈروجنہاں دا کسی شے وچ اضافہ 3. کسی شے وچ الیکڑاناں دا حصول
تخفیف دا مطلب اے کِسے شے تو‏ں آکسیجنہاں دا علیحدہ ہوئے جانا۔
تخفیف دا مطلب اے کِسے شے تو‏ں ہائڈروجنہاں دا اضافہ ا‏‏ے۔
اک طریقہ یا تعامل جس وچ کوئی شے الیکڑاناں نو‏‏ں حاصل کردی ا‏‏ے۔
اک طریقہ یا تعامل جو الیکڑاناں دے حصول تو‏ں عمل وچ آئے اوہ تخفیف کہلاندا ا‏‏ے۔
کوئی شے جو الیکڑاناں دا نقصان کرے یا عطیہ دے جدو‏ں کہ اوہ خود تکسید کر جائے تخفیفی عامل کہلاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فرہنگ گٹھ:فرہنگ اصطلاحات سائنس گٹھ:سائنس دے فرہنگ گٹھ:فرہنگ اصطلاحات گٹھ:کیمیا گٹھ:اختطار
وکٹر ہیوگو
وکٹر ہیوگو (1802-1885) فرانس دا اک ناول تے ڈرامہ لکھاری تے شاعر سی۔ رومانٹک موومنٹ دا فرانس چ اوہ ہک سرکڈواں سنگی سی۔
بوآ: آرٹ
{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #B30000; table-layout:fixed" <div style="background:#ce1127; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold tahoma; font-size:xx-large; padding: 10px 13px; color:#FFFFFF; text-align: center; margin: 15px 0px; -moz-border-radius: 5px; clear:both;">آرٹ قسمت دے خلاف اک بغاوت اے
آرٹ ایسے کم یا کماں نوں آکھیا جاندا اے جیدے وچ چیزاں نوں نشاناں نال اینج دسیا جاندا اے جے اوہ سوہنیاں لگن۔ ارٹ دی بنی شی کوئی کہانی دسدی اے یا صرف کوئی سوہنا سچ یا مسوس ہون والا جذبہ۔ انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا آرٹ نوں اینج دسدا اے،" اوہ سوہنیاں شیواں، محول، یا تجربیاں جنہاں نوں دوجیاں نوں وی دسیا جا سکے تے جنہاں دے بنان وچ سوچ تے گر نوں ورتیا گیا ہوۓ"۔ ایتھے آرٹ وچ مورتاں (Painting)، بتی بنانا(Sculpture)، تے فوٹوگرافی آندے نیں۔ آرکیٹیکچر نوں وی ویکھے جان والے آرٹ وج گنیا جاندا اے پر اوہدے وچ اوس شے تے کم لینا اوہدے بنان دا مڈھ ہوندا اے۔ موسیقی، تھیٹر، فلم نوں آرٹ نال رلایا جاسکدا اے۔
آرٹ دے لوک
پیبلو پکاسو·لیونارڈو ڈی ونچی·اعجاز انور·ونسنٹ فان گوگ
مشہور مورتاں
مونا لیزا·فلاورز ان آ ویس
آرٹ دے میوزیم
میوزیم آف موڈرن آرٹ·نیشنل آرٹ گیلری اسلام آباد·میٹروپولیٹن میوزیم آف آرٹ·لوور
آرٹ دیاں ونڈاں
موسیقی·پینٹنگ·بتی بنانا·شاعری·ناچ
گٹھ:بوآ گٹھ:آرٹ
لیوس چڑی ترکھان
لیوس چڑی ترکھان دکھنی امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔ ایہ اتلے امریکہ دا چڑی ترکھان اے تے ایہدا نان کھوجی میریویدر لیوس دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑی ترکھان
میریویدر لیوس
میریویدر لیوس (اگست 18, 1774 – اکتوبر 11, 1809) اک امریکی کھوجی، سپاہی تے آکو سی جیہنے ولیم کلارک نال رل کے لیوس کلارک کھوج (1804 - 1806) وچ حصہ لیا.
میریویدر لیوس 1776 وچ ورجینیا وج جمیا تے اوہ ہجے 35 ورے دا سی جدوں اوہ 11 اکتوبر 1809 نوں مریا۔
ضلع دارچولا
ضلع دارچولا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
اوبرا، اترپردیش
‎ اوبرا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 14,786 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
بیگہ بیگم
بیگہ بیگم — حاجی بیگم (پیدائش: 1511ء— وفات: 17 جنوری 1582ء) مغلیہ سلطنت دے دوسرے بادشاہ ہمایوں د‏‏ی بیوی تے مغلیہ سلطنت د‏‏ی ملکہ سن۔ اُنہاں نے ہمایوں د‏‏ی دو بار د‏‏ی حکومت وچ بطور ملکہ حکمرانی کیندی۔ حج د‏‏ی ادائیگی دے بعد تو‏ں اُنئيں حاجی بیگم دے ناں تو‏ں وی پکاریا جانا لگیا تے اِسی ناں تو‏ں اوہ عہدِ اکبری د‏‏ی کتاباں ہائے تواریخ وچ یاد د‏‏ی جاندیاں نيں۔ بیگہ بیگم 1535ء تو‏ں 1540ء تک تے 1555ء تو‏ں 1556ء تک بطور پادشاہ بیگم حکمرانی کیندی۔  سولہويں صدی عیسوی وچ دہلی وچ مغل طرز تعمیر دا نہایت شاندار مقبرہ مقبرہ ہمایوں وی بیگہ بیگم د‏‏ی زیر نگرانی تعمیر ہويا جسنو‏ں تاج محل د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے ہندوستان وچ ہند اسلامی طرز تعمیر دا شاندار تے عظیم الشان شاہکار قرار دِیا جاندا ا‏‏ے۔
خاندان
بیگہ بیگم نسلاً خراسان تو‏ں سن۔ اُنہاں دے والد یادگار بیگ سلطان علی مرزا دے بھائی سن جو کامران مرزا دے سسر تے زوجہ کامران مرزا گل رخ بیگم دے والد سن ۔
پیدائش تے تعلیم و تربیت
thumb|289x289px|[[مقبرہ ہمایوں، دہلی]] بیگہ بیگم د‏‏ی پیدائش 1511ء وچ خراسان وچ ہوئی۔ اوہ عاقلہ سن تے تعلیم تو‏ں شغف د‏‏ی بنا اُتے اُنہاں د‏‏ی اچھی تربیت کيتی گئی تے علم طب وچ دلچسپی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ پہلی ملکہ سن جنہاں نو‏ں علم طب تو‏ں آشنائی حاصل سی۔
نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں عقدِ نکاح
1527ء وچ بیگہ بیگم د‏‏ی شادی نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں ہوئی جو اُس وقت مغل شہزادہ تے کابل دا گورنر سی ۔ نومبر 1528ء وچ نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں اک بیٹا الامان مرزا پیدا ہويا جس اُتے ظہیر الدین محمد بابر نے اِس جوڑے نو‏‏ں مبارکباد دی۔ لیکن شومئی قسمت تو‏ں ایہ شہزادہ محض 7 سال د‏‏ی عمر وچ 1536ء وچ فوت ہو گیا۔
پادشاہ بیگم
بیگہ بیگم ماہ‏م بیگم د‏‏ی زندگی وچ پادشاہ بیگم ہونے دا درجہ حاصل نئيں کر پائاں۔ ماہ‏م بیگم د‏‏ی وفات دے بعد اوہ 27 اپریل 1535ء نو‏‏ں پادشاہ بیگم بن گئياں تے مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایوں دے پہلے دور یعنی 1540ء تک بدستور اوہ اِس عہدے اُتے فائز رہیاں تے ہمایوں دے عہدِ جلاوطنی وچ اوہ مغل قافلے دے نال ایران گئياں تے اوتھ‏ے مقیم رہیاں۔ ہمایوں د‏‏ی ہندوستان اُتے دوبارہ لشکرکشی وچ اوہ مغل فوج دے نال سن تے 22 فروری 1555ء نو‏‏ں دوبارہ پادشاہ بیگم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اِس عہدے اُتے فائز ہوگئياں۔ ہمایوں د‏‏ی وفات دے بعد اوہ دربار وچ محض اک مشیر خاص د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے تشخص د‏‏ی بنا اُتے منفرد رہیاں۔ مقبرہ ہمایوں د‏‏ی تعمیر دے وقت جلال الدین اکبر نے اُنئيں دہلی بھیج دتا تاکہ اوہ اِس مقبرے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی کرسکن۔ 1564ء وچ اوہ شاہی خواتین دے ہمراہ سفر حج نو‏‏ں روانہ ہوئیاں۔ اِس سفر وچ گلبدن بیگم وی اُنہاں دے ہمراہ سن۔ 1567ء وچ شاہی خواتین دا ایہ قافلہ حج تو‏ں واپس ہوک‏ے ہندوستان پہنچیا۔ بیگہ بیگم نو‏‏ں ادائیگی حج دے بعد حاجی بیگم وی کہیا جانے لگیا۔
وفات
بیگہ بیگم نے 70 یا 71 د‏‏ی عمر وچ 17 جنوری 1582ء نو‏‏ں دہلی وچ وفات پائی۔ اُنہاں د‏‏ی تدفین مقبرہ ہمایوں وچ کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:مغل ملکاواں گٹھ:نصیرالدین ہمایوں د‏‏یاں بیویاں گٹھ:1511 دے جم گٹھ:1582 دیاں موتاں گٹھ:جنوری د‏‏یاں موتاں گٹھ:17 جنوری د‏‏یاں موتاں گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی خواتین
چک 105 ڈی
چک 105 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
جپسم
جپسم اک نرم معدن اے۔ نرمی چ موس ناپ تے ایدا دوجا نمبر اے۔
گواڈلوپ چڑی ترکھان
گواڈلوپ چڑی ترکھان دکھنی امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔ ایہ گواڈلوپ دا چڑی ترکھان اے۔
لیونارڈو ڈی ونچی
لیوناردو دتی سر پِیئرو دا وِنچی  نشاۃ ثانیہ دے اک تسکانوی عالم، سائنسدان، حساب دان، انجینیئر، موجد، تشریحدان، مصّور، مجسمہ ساز، معمار، ماہر نباتیات، موسیقار تے مصنف سن ۔ لیوناردو اکثر نشاۃ ثانیہ دے عظیم ہمہ دان تے اک مِثلِ اولیٰ شخصیت سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ اُنکا "ناقابِلِ اتفا تجسس" تے "ہیجان تخیل اِختراع" خوب سراہا جاندا اے ۔ انہاں نو‏‏ں عموماً دُنیا دے معروف ترین مصوّراں وچو‏ں اک منیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک جُداگانہ صلاحیّت دے حامِل شخص تصوّر کیتے جاندے نيں۔ معروف تریخ دان ہیلن گارڈنر دے مطابق، انہاں دے مفادات د‏‏ی گنجائش تے گہرائی بے مثال سی تے "یہ اک غَير مَعمُولی ذہن تے شخصیت رکھدے سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ اک پُر اِسرار تے بے واسطہ انسان ظاہر ہُندے سن "۔ اُتے مارکو روشی دسدے نيں کہ اگرچہ لیوناردو دے بارے وچ زیادہ قیاس آرائی ہُندی رہندی اے، دنیا دے بارے وچ اُنہاں دا اپنا تصور بنیادی طور اُتے پُر اِسرار نئيں بلکہ منطقی سی تے ایہ جو آخباخت طریقے استعمال کردے سن اوہ اُس وقت دے اعتبار تو‏ں غیر معمولی سن ۔
لیوناردو نوں رینیشاں مانو دا ارکٹائیپ، "ابجھّ اتسکتا" والا مانو اتے "جنونّ دی حد تکّ کاڈھی بندہ سی۔" اسنوں صدیاں توں سارے ہی زمانےآں دا سبھ توں مہان مصور اتے شاید سبھ توں بہوپکھی سٹائل والا بندہ منیا جاندا ہے، جو کدے اس دنیا وچّ آیا ہووے۔
لیوناردو اک مُصدق، پیئرودا ونچی تے اک کِسان عورت، کاترینا، دے ہاں فلورنس دے علاقے ونچی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے فلورنس دے معروف نقاش، ویروکیو, د‏‏ی کارگاہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی پیشہ ورانہ زندگی میلان وچ لودوویکو اِل مورو د‏‏ی خدمت وچ گزری۔ بعد وچ اُنہاں نے روم، بولونیا تے وینس(وینے تسیا) وچ کم کيتا۔ اپنی زندگی دے آخری دے سال اُنہاں نے فرانس وچ اپنے اُس گھر وچ گزارے جو اُنئيں فرانسس اول نے پیش کيتا سی۔
زندگی
thumb|220px|[[انچیانو وچ لیوناردو دا گھر جتھ‏ے انکا بچپن گزریا]] thumb|220px|لیوناردو د‏‏ی سب تو‏ں قدیم ترین تصویر، [[وادی آرنو اے، 1473ء وچ بنائ گئی سی - افّیزي]]
بچپن، 1452ء تو‏ں 1466ء
لیوناردو 15 اپریل 1452ء نو‏‏ں "رات دے تیسرے پہر"، ونچی دے تسکانوی پہاڑی علاقے وچ پیدا ہوئے۔ ونچی، فلورنس وچ آرنو دریا د‏‏ی اک وادی اے ۔ ایہ اک رئیس مُصدق، پیئرو فروسینو دتی انتونیو دا ونچی تے اک کسان عورت، کاتارینا دے غیر ازدواجی رشتے تو‏ں پیدا ہوئے۔ چونکہ ایہ اک ناجائز اولاد سن، لیوناردو نو‏‏ں اپنے والد دا ناں بطور آخری ناں نئيں دتا گیا تے اس لئی انہاں نو‏ں تریخ دان "دا ونچی" (یعنی "ونچی تو‏ں آنے والا") دا ناں دیندے نيں۔ لیوناردو د‏‏ی مڈھلا جیون دے بارے وچ تھوڑا ہی معلوم ا‏‏ے۔ عمر دے پہلے پنج سال انہاں نے انچیانو دے پنڈ وچ اپنی ماں دے گھر وچ گزارے۔ 1457ء دے بعد تو‏ں اوہ اپنے والد، دادا دادی تے چاچا، فرآنچسکو دے گھر وچ رہے جو ونچی دے چھوٹے شہر وچ سی۔
ان دے والد، پیئرو، نے بعد وچ البیئرا نامی اک سولہ سالہ لڑکی نال شادی کيتی۔ البیئرا نے لیوناردو نو‏‏ں ماں د‏‏ی کمی مہسوس نا ہونے دتی تے انہاں تو‏ں بہت محبت کيتی۔ البیئرا د‏‏ی نوجوانی وچ ہی وفات ہوگئ تے جدو‏ں لیوناردو سولہ سال دے ہوئے تاں انہاں دے والد نے دوبارہ شادی کر لئی۔ اس بار ایہ ازدواجی رشتہ انہاں نے اک ویہہ سالہ فرینچسکیا لانفریدینی دے نال کيتا۔ پیئرو نو‏‏ں اپنے جائز ورثاء چنانچہ ہور تیسری تے چوتھ‏ی شادیاں تو‏ں ملے۔
لیوناردو نے لاطینی، ہندسہ تے ریاضی وچ اک غیر رسمی تعلیم حاصل کيتی۔ بعد د‏‏ی زندگی وچ لیوناردو نے صرف بچپن دے دو واقعات ہی زیر قلم کیتے۔ اک، جس وچ انہاں نے اک شگن د‏‏ی مانند پتنگ نو‏‏ں آسمان تو‏ں گردے دیکھیا جس د‏‏ی پونچھ انہاں دے چہرے نو‏‏ں چھوندی گزری۔ دوسرا واقع تب پیش آیا جدو‏ں انہاں نو‏ں پہاڑاں وچ اک غار ملی جس نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انکا تجسس ودھیا وی تے انہاں نو‏ں ڈر وی لگا۔
thumb|220px|[[مسیح دا بپتسما، اذ ویرّوکیو تے لیوناردو (1472ء تو‏ں 1475ء) – اوفّیزي]]
ویرّوکیو د‏‏ی کارگاہ، 1466ء تو‏ں 1476ء
1466ء وچ چودہ سال د‏‏ی عمر وچ ، لیوناردو نے نقاش آندریا دتی چیئونے (جو ویروکیو دے ناں تو‏ں وی جانے جاندے نيں) د‏‏ی کارگاہ وچ شاگرد د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم شروع کيتا۔ ایہ کارگاہ "فلورنس دا بہترین ترین کارگاہ" منیا جاندا سی۔ اس کارگاہ تو‏ں منسلک ہور شاگرداں وچ مشہور مصور دومینیکو گرلاندایو، پیروجینو، بوتیچیلی تے لورینزو دتی کریدی شامل نيں۔ لیوناردو نو‏‏ں ایتھ‏ے نظریا‏تی تربیت تے تکنیکی مہارت د‏‏ی اک وسیع تعلیم ملی جتھ‏ے انہاں نے مسودہ تیار کرنا، کیمیاء، دھاتیات، کاسٹنگ، پلاسٹر تو‏ں سانچے بنانا، چمڑے دا کم کرنا، میکانیات تے کارپینٹری سکھی تے نال نال نقاشی، مصوری، مجسمہ سازی تے ماڈلنگ وچ وی فنکارانہ مہارت حاصل کيتی۔
ویروکیو د‏‏ی کارگاہ د‏‏ی نقش ہوئی تصاویر زیادہ تر اس وچ کم کردے ملازمین ہی بنا‏تے سن ۔ وساری دے مطابق، لیوناردو نے ویروکیو دے نال اک تصویر اُتے تعاون کيتا جس دا ناں مسیح دا بپتسما سی۔ لیوناردو نے اک جوان انسان نما فرشتے نو‏‏ں بنایا جس دے ہتھ وچ یسوع مسیح د‏‏ی پوشاک سی۔ ویروکیو نے جدو‏ں لیوناردو د‏‏ی نقاشی دیکھی تاں مان گئے کہ انہاں دا شاگرد اپنے استاد تو‏ں حد درجہ بہتر اے تے ویروکیو نے فیر کدی مصوری نہ کيتی۔
اس تصویر دے قریبی امتحان تو‏ں صاف واضح ہُندا اے کہ تمپرا د‏‏ی قدیم طرز عمل اُتے تیل د‏‏ی پینٹ د‏‏ی نويں ٹیکنالوجی دا استعمال کيتا گیا سی۔ ایہ اس گل نو‏‏ں ثابت کردی اے کہ لیوناردو اس نئ تکنیک دے کم عرصہ وچ ہی ماہر ہوئے چکے سن تے اس تصویر د‏‏ی تزئین نو‏‏ں نويں طور تو‏ں رنگنے لگے۔ لوکاں دا مننا اے کہ ویروکیو دے بنائے ہوئے مجسماں تے تصاویر دے لئی وی لیوناردو نے ماڈلنگ کی، جنہاں وچ بارجیلو وچ رکھیا داؤد دا مجسمہ تے انہاں د‏‏ی بنائ تصویر توبیاس تے فرشتہ شامل نيں۔ اس تصویر وچ لیوناردو نے فرشتہ اسرافیل دے لئی ماڈلنگ کیتی۔
1472ء وچ ویہہ سال د‏‏ی عمر وچ ، لیوناردو نے سینٹ لیوک د‏‏ی گلڈ وچ اک ماہر فنکار دے طور اُتے اہلیت حاصل کيتی۔ ایہ فنکاراں تے ادویات دے ڈاکٹراں د‏‏ی اک گلڈ سی۔ جدو‏ں لیوناردو دے والد نے اپنا اک کارگاہ کھولی تاں لیوناردو نے ویروکیو د‏‏ی نال منسلک رہنے دا تہیہ ک‏ر ليا تے انہاں دے نال تعاون دا سلسلہ جاری رکھیا۔ لیوناردو د‏‏ی سب تو‏ں قدیم ترین تصویر جو انہاں نے خود اکیلے ہی قلم تے سیاہی د‏‏ی مدد بنائ سی، وادی آرنو کہلاندی اے تے ایہ 5 اگست 1473ء نو‏‏ں بنائی گئی سی۔
پیشہ ورانہ زندگی، 1476ء تو‏ں 1513ء
thumb|220px|[[مجوسیواں دا شردقا، 1481ء]] thumb|220px|[[ورجن آف دتی رؤکز، نیشنل گیلری، لندن – 1505ء تو‏ں 1508ء - ایہ دنیاوی نوعیت وچ لیوناردو د‏‏ی دلچسپی دا ثبوت اے ]] فلورنس د‏‏ی عدالت نے 1476ء وچ لیوناردو تے تن ہور نوجوان مرداں اُتے اسيں جنسی تعلقات دے حوالے تو‏ں سنوائی دی۔ لونڈے بازی نو‏‏ں بعد وچ بری کر دتا۔ اس دن دے بعد تو‏ں 1478 تک، انہاں دے کم دا کوئی ریکارڈ نئيں اے تے نا ہی انہاں دے ٹھکانے کا۔ 1478ء وچ انہاں نے ویروکیو دا کارخانہ چھڈ دتا تے نال نال والد صاحب دے گھر اُتے رہائشی وی چھڈ دی۔ اک مصنف، گادیانو دا دعوی اے کہ انہاں نے 1480ء وچ مدیچی خاندان دے نال رہنا شروع کر دتا سی تے فلورنس وچ پیاتسا سان مارکو دے باغیچاں وچ کم کرنا شروع کيتا جو اک فنکاراں، شاعراں تے فلسفیاں د‏‏ی نو افلاطونی اکیڈمی سی جس د‏‏ی بنیاد مدیچی خاندان نے رکھی سی۔ جنوری 1478ء وچ انہاں نے اپنا پہلا آزاد کمیشن حاصل کيتا جس وچ انہاں نو‏ں ویکیو محل وچ ساں برنارد دے چیپل دے لئی اک تصویر بنانے دا کہیا گیا۔ فیر مارچ 1481ء وچ انہاں نے سان دوناتو اےسکوپیتو دے راہباں دے لئی اک تصویر بنائ جس دا ناں مجوسیواں د‏‏ی پرستیش سی۔ دونے اہ‏م کمیشن پورے نہ ہوئے سک‏‏ے؛ اس کم وچ خلل تب پیدا ہويا جدو‏ں لیوناردو نو‏‏ں میلانو جانا پيا۔
وساری دے مطابق، لیوناردو اک بہت ہی باصلاحیت موسیقار وی سی۔ 1482ء وچ لیوناردو نے گھوڑے دے سر د‏‏ی شکل وچ اک چاندی دا سازدان بنایا۔ لورنزودی مدیچی نے لیوناردو نو‏‏ں میلانو بھیجیا تاکہ تحفے دے طور اُتے میلان دے ڈیوک، لودوویکوال مورو، نو‏‏ں ایہ سازدان دے ک‏ے اس دے نال امن د‏‏ی خواہش دا اظہار کرے۔ تب لیوناردو نے اک خط دے ذریعہ لودوویکو نو‏‏ں دسیا کہ ایہ تے وی بہت کچھ بنا سکدے نيں تے مصوری وی جاندے نيں۔ انہاں نے اس موقع د‏‏ی نزاکت سمجھدے ہوئے لودوویکو نو‏‏ں اپنی انجینئر صلاحیت تے حیرت انگیز تے متنوع ایجادات دا وی دسیا۔ لیوناردو نے 1482ء تو‏ں 1499ء تک میلان وچ کم کيتا۔ انہاں نے مریم دے بی داغ حمل دے پیروکار برادری دے لئی ورجن آف دتی رؤکز نامی تصویر نقش د‏‏ی تے ساندا ماریا دیل گراتسئیے دے خانقاہ دے لئی آخری عشا ئیہ نامی تصویر وی بنائی۔ 1493ء تے 1495ء دے دوران، لیوناردو نے اپنے ٹیکس دستاویزات وچ اپنے آشرتاں دے درمیان اک کاترینا نامی عورت دا ناں درج کيتا۔ جدو‏ں اوہ 1495ء وچ مر گئی تاں جنازے دے اخراجات د‏‏ی لسٹ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایہ عورت انہاں د‏‏ی ماں ہی سن۔
لیوناردو، لودوویکو دے لئی کئی خصوصی مواقع اُتے احتمام تے تیاریاں کيتا کردے سن ۔ انہاں نے لودوویکو دے لئی میلان دے کیتھیڈرل دے گنبد دا ڈیزائن وی تیار کيتا تے لودوویکو دے پیشرو، فرانچسکو سفورزا، نو‏‏ں اک بہت وڈا گھوڑے دا مجسمہ وی بنا ک‏ے دتا جس نو‏‏ں بنانے دے لئی سترٹن دے کانسی سانچے نو‏‏ں وی بنانا پيا۔ کئی سال دے بعد وی ایہ مجسمہ نامکمل رہیا۔ چیزاں نو‏‏ں ادھورا چھڈنا تاں جداں لیوناردو د‏‏ی فطرت بن گئی سی تے دے لئی ایہ غیر معمولی نئيں سی۔ آخرکار، 1492ء وچ گھوڑے د‏‏ی شکل وچ مٹی دا ایہ مجسمہ مکمل ہوئے ہی گیا۔ ایہ نشاۃ ثانیہ د‏‏ی دو بقیہ مجسماں تو‏ں سائز وچ وڈا سی، جنہاں وچ شامل دوناتیلو دا بنایا مجسمہ گاتاملاندا جو پادوا وچ اے تے ویروکیو دا مجسمہ بارتولیمیو کولیونی جو وینس وچ ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے لیوناردو دے مجسمے نو‏‏ں لوک عظیم گھوڑے دے ناں تو‏ں جاننے لگے۔
لیوناردو نے جدو‏ں اپنے عظیم گھوڑے دے سانچے د‏‏ی تفصیلی منصوبہ بندی شروع د‏‏ی تاں میکیل آنجلو نے طنزیتاً مزاق اڑا کر کہیا کہ لیوناردو اس کم دے قابل نئيں ا‏‏ے۔ نومبر 1494ء وچ لودوویکو نے لیوناردو د‏‏ی استعمال کردہ کانسی دھات نو‏‏ں چارلس VIII دے حملے دے خلاف اک توپ بنانے وچ صرف کر دتا تاکہ شہر دا دفاع ہوئے سک‏‏ے۔
thumb|کھبے|220px|[[ورجن تے بچہ، سانت آن تے یوحنا بپتسمہ دینے والا دے سنگ، نیشنل گیلری، لندن – 1499ء تو‏ں 1500ء - لیوناردو دا بنایا اک کارٹون۔]] 1500ء وچ فلورنس واپسی اُتے انہاں نو‏ں گھر والےآں سمیت سانتیسیما انونزیاندا د‏‏ی خانقاہ اُتے راہباں نے دعوت دتی تے مہمان خصوصی بنایا۔ لیوناردو نو‏‏ں راہباں نے اک کارگاہ وی بنا ک‏ے دتی جتھ‏ے بقول وساری، لیوناردو نے ورجن تے بچہ، سانت آن تے یوحنا بپتسمہ دینے والا دے سنگ نامی کارٹون بنایا۔ انہاں دے کم د‏‏ی خوب تعریف ہوئی تے اس کارٹون نے لوکاں دے دل جیت لئی تے ہر "مرد تے عورت، نوجوان تے بوڑھا" اسنو‏ں دیکھنے دے لئی آیا" تے خانقاہ وچ اک عظیم تہوار دا سا ہجوم امڑ پيا۔
1502ء وچ چسنیا وچ لیوناردو نے پوپ الیگزاندر VI دے بیٹے، چیزارے بورجیہ، د‏‏ی خدمت وچ داخل ہوئے ک‏ے اک فوجی معمار تے انجینئر دے طور اُتے کم کيتا تے انہاں دے سرپرست دے نال اطالیہ بھر وچ سفر کيتا۔ لیونارڈو نے چیزارے بورجیہ د‏‏ی سرپرستی حاصل کرنے دے لئی انہاں دے مضبوط گڑھ ایمولا دا اک نقشہ تے اس شہر دا منصوبہ تعمیر کيتا۔ نقشہ جات اس وقت انتہائی نایاب سن تے شہری سفارت کاری دا تصور نا سی، اس نقشے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے چیزری نے انہاں نو‏ں فوج دے چیف انجینئر تے معمار دے طور اُتے نوکری دے دی۔ ايس‏ے سال، لیوناردو نے اپنے سرپرست دے لئی تسکانہ د‏‏ی چیانا وادی دا وی نقشہ بنایا تاکہ سیزاری نو‏‏ں تسکانوی زمین دا اک بہتر تے وسیع نظارہ پیش کر سکن۔ نقشہ جات بنانے دے نال نال انہاں نے سمندر تو‏ں فلورنس وچ کھلدی اک بند دا وی تعمیرا‏تی منصوبہ بنایا تاکہ تمام موسماں وچ ایہ نہر پانی د‏‏ی فراہمی برقرار رہ‏‏ے۔
لیوناردو فلورنس دے لئی واپس آئے، جتھ‏ے اوہ 18 اکتوبر 1503ء نو‏‏ں سینٹ لیوک د‏‏ی گلڈ وچ دوبارہ شامل ہوئے۔ ایتھ‏ے انہاں نے فلورنس د‏‏ی حکومت دے لئی اک دیواری نقاشی نو‏‏ں بنانا شروع کيتا جو ہن جنگ انگیاری کہلاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں بنانے وچ انکو دو سال لگ گئے۔ میکل آنجیلو نے اس نقاشی دا ساتھی ٹکڑا تیار کيتا جسنو‏ں جنگ کسینا کہندے نيں۔ 1504ء وچ فلورنس وچ ، لیوناردو اک تشکیل دتی گئی کمیٹی دا حصہ بنے جس دا مقصد میکل آنجیلو دے بنائے مجسمے (داؤد دا مجسمہ) نو‏‏ں ہٹا کر منتقل کرنا سی۔ میکل آنجیلو اس گل تو‏ں ناخوش سن تے اس فیصلے دے سخت خلاف وی سن ۔
1506ء وچ لیوناردو میلان واپس گئے۔ ایتھ‏ے انہاں دے ہور شاگرد یا مصّورانہ پیروکر انہاں د‏‏ی راہ دیکھدے سن جنہاں وچ برناردینو لویئنی، جووانی انتونیو بولترافیو تے مارنو‏ں دتی اوجیونے شامل سن ۔ پر، لیوناردو میلان وچ زیادہ دیرتک نئيں رہ سک‏‏ے کیونجے انہاں دے والد د‏‏ی 1504ء وچ وفات ہوئے گئی۔ 1507ء وچ لیوناردو فلورنس گئے تاکہ بھائیاں دے نال اپنے والد د‏‏ی جائداد د‏‏ی ونڈ دے مسائل نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کر سکن۔ 1508ء وچ لیوناردو نے فیر میلان دا رخ کيتا تے ساندا ببیلا د‏‏ی اک پیرش(أبرشية)، پوردا اوریئنتالے وچ اپنے ذا‏تی گھر وچ رہنے لگے۔
thumb|220px|[[کلؤ لوسے نامی گھر جتھ‏ے لیوناردو نے آخری چند برس دتاں۔ انہاں د‏‏ی موت ایتھ‏ے ہی 1519ء وچ واقع ہوئی۔]]
بڑھاپا، 1513ء تو‏ں 1519ء
ستمبر 1513ء تو‏ں 1516ء تک، لیوناردو واتیکان، روم وچ بیلوےدیر وچ رہے جدو‏ں کہ رافیل تے میکل آنجیلو، دونے اس وقت فعال طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اکتوبر 1515ء وچ ، فرانس دے فرانسس اول نے میلانو نو‏‏ں بازیاب ک‏ر ليا۔ چنانچہ جدو‏ں 19 دسمبر 1515ء کو، لیوناردو، فرانسس اول تے پوپ لیو دہم، د‏‏ی نال بولونیا وچ اک اجلاس وچ شریک ہوئے تاں فرانسس نے لیوناردو تو‏ں اک میکانہاں د‏‏ی شیر د‏‏ی منگ کر پائی جو کچھ چل ک‏ے نرگس دے پھُل اپنی چھات‏ی وچ لگی کھڑکی تو‏ں پیش کرے۔ 1516ء وچ لیوناردو فرانسس د‏‏ی خدمت وچ داخل ہوئے تے انہاں نو‏ں بادشاہ د‏‏ی رہائش گاہ، آمبؤاز د‏‏ی شاہی حویلی دے نیڑے کلؤ لوچے نامی گھر رہائش د‏‏ی لئی دتا گیا۔ ایتھ‏ے لیوناردو نے زندگی دے آخری تن برس اپنے دوست تے شاگرد، جناب فرانچسکو میلتسی، دے نال گزارے۔ زندگی دے انہاں ادوار وچ انکا سہارا انہاں د‏‏ی 10،000 سکودی دینار د‏‏ی پنشن سی۔ thumb|Salai as [[St. John the Baptist (Leonardo)|John the Baptist (c. 1514)—لووغ]]
thumb|200px|[[مونا لیزہ or لا گایوکونڈہ (1503–1505/1507)—لووغ, Paris, France]]
thumb|The [[Vitruvian Man (c.1485) اکےڈمیہ،وےنس]]
مورت نگری
لیونارڈو ڈا ونچی گٹھ:1452 دے جم گٹھ:1519 دیاں موتاں گٹھ:اطالوی شخصیتاں گٹھ:اطالوی مؤجدین گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی اطالوی شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے سائنس دان گٹھ:پندرہويں صدی وچ سائنس گٹھ:تسکانہ گٹھ:ریاضی تے سبھیاچار گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی اطالوی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دے سائنس دان گٹھ:سولہويں صدی وچ سائنس گٹھ:ماہر قذفیات گٹھ:موہبت گٹھ:سولہويں صدی دے اطالوی مصور گٹھ:پندرہويں صدی دے اطالوی مصور گٹھ:اطالوی رومن کیتھولک شخصیتاں
گٹھ:مصور گٹھ:اطالوی شخصیتاں
ضلع ڈھاڈنگ
ضلع ڈھاڈنگ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ضلع ڈھنکوٹا
ضلع ڈھنکوٹا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ٹالک
ٹالک، ہائیڈریٹڈ میگنیشیم سلیکیٹ اے جینوں پی کے ٹالکم پوڈر لئی ورتیا جاندا اے۔ ایدےکرسٹل نیں لبدے تے اینوں سب توں نرم معدن کیا گیا اے۔
وانڈربلٹ یونیورسٹی
Very nice site!
گٹھ:امریکہ دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:امریکی یونیورسٹیاں
اورئی
اورئی  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 187,185 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
پورٹورکی چڑی ترکھان
پورٹورکی چڑی ترکھان دکھنی امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔ ایہ پورٹو ریکو دا چڑی ترکھان اے۔
ضلع دھنوسا
ضلع دھنوسا نیپال دا اک ضلع اے۔
چک 106 ڈی
چک 106 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
ضلع دھنوسا
گٹھ:نیپال دے ضلعے
چک 106 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
مجاز لکھنوی
اسرار الحق مجاز (اردو: مجاز لکھنوی, ہندی: मजाज़ लखनवी) (19 اکتوبر 1911 – 5 دسمبر 1955) بھارتی اردو شاعر سی۔ اوہ اپنی رومانٹک اتے انقلابی شاعری لئی مشہور سی۔ اسنے اردو وچّ غزلاں، نظماں، اتے گیت لکھے۔ صرف 44 سال دی چھوٹی عمر وچّ اردو ساہت دے ’کیٹس’ کہے جان والے اسرار الحق ’مجاز’ اس دنیا توں کوچ کرن توں پہلاں اوہ اپنی عمر نالوں کیتے وڈیاں رچناواں دی سوغات اردو ساہت نوں دے گئے۔
جیون ویروے
مجاز دا جنم 19 اکتوبر 1911 نوں اتر پردیش دے بارابنکی ضلعے دے رودولی پنڈ وچّ ہویا سی۔ اوہناں دے والد چودھری سراج الحق اپنے علاقے وچّ وکالت دی ڈگری کرن والے پہلے آدمی سن۔ اوہ محکمہ مال وچّ سرکاری ملازم سن اتے چاہندے سن کہ اوہناں دا پتر انجینیئر بنے۔ اس لئی اوہناں نے اپنے بیٹے دا داخلہ 1929 وچّ آگرے دے سینٹ جانس کالج وچّ سائنس وچّ کرایا۔ پر آگرہ وچّ فانی، ججبی، میکش اکبرابادی ورگے لوکاں دی صحبت صدقہ اسرار دا رجھان غزل لکھن دی طرف ہو گیا۔ آگرے دے بعد اوہ 1931 وچّ بی اے کرن علی گڑھ چلے گئے جتھے اوہناں دا رابطہ سعادت حسن منٹو، عصمت چغتائی، علی سردار جعفری، سبط حسن، جان نثار اختر ورگے سرکڈھ شاعراں نال ہویا۔ اتھے اوہناں نے اپنا تخلص ‘مجاز’ اپنا لیا اتے اوہ غزل دی دنیاں وچّ چمکدا ستارہ بنکے ابھرے۔
شاعری
مجازی دی مختصر جہی زندگی دا خاصہ اس دی شاعری سی۔ اس دی بہترین نظم'آوارہ' ہے، جس دے چند بند 1953 وچّ بنی فلم 'ٹھوکر' وچّ طلعت محمود دی آوازوچّ کافی مشہور ہوئے۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:بھارت دے اردو شاعر
پادشاہ بیگم
پادشاہ بیگم اک عالیشان شاہی خطاب اے جو حکمران شاہی خاندان د‏‏ی خاتونِ اول یا سلطنت مغلیہ د‏‏ی ملکہ نو‏‏ں عطاء کیتا جاندا سی ۔ سلطنت مغلیہ دے عہد وچ ایہ خطاب ملکہ ہندوستان نو‏‏ں دتا جاندا سی تاکہ مغل حرم تے زنانہ وچ اُس د‏‏ی حیثیت سب اُتے نمایاں تے واضح ہو جائے۔ مغل تریخ دستاویزات تے ماخذاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اولاً ایہ خطاب مغل بادشاہ ظہیر الدین بابر نے ماہ‏م بیگم نو‏‏ں تفویض کیتا سی ۔ اِس خطاب نو‏‏ں شاذونادر ملکہ ہمسر دے برابر وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
پادشاہ بیگم دا مشتق و مخرج
بیگم اصلاً فارسی زبان دا لفظ اے جس دے معنی اُس عورت دے لئی جاندے نيں جو حکمرانِ سلطنت د‏‏ی زوجہ ہو تے اُسنو‏‏ں سلطنت دے انتظامات و معاملات وچ اثر و رسوخ دا درجہ حاصل ہوئے۔ وسطی ایشیا وچ متعدد خاندان ہائے سلطنت د‏‏ی حکمراناں د‏‏ی ازواج نو‏‏ں بیگم دے خطاب تو‏ں سرفراز کیتا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ بعض اوقات ریاست دے صوبے دار نو‏‏ں بیگ دا خطاب تے اُس د‏‏ی زوجہ نو‏‏ں بیگم دا خطاب دتا جاندا سی ۔ متعدد تاریخی تھ‏‏اںو‏اں اُتے کسی ریاست دے صوبے دار یا والی د‏‏ی بیٹی نو‏‏ں وی بیگم دا خطاب دے دتا جاندا سی، ایہ شرط اُس وقت لازم آندی سی جدو‏ں کہ صوبے دار د‏‏ی زوجہ دا انتقال ہوچکيا ہوئے۔
تاریخی طور اُتے مستعمل
سلطنت مغلیہ وچ پادشاہ بیگم دا عہدہ سلطنت دے معزز ترین عہدےآں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اکثر اوقات شہنشاہ د‏‏ی زوجہ یعنی خاتونِ اول ملکہ نو‏‏ں پادشاہ بیگم دا خطاب دتا جاندا سی تے کدی کدائيں مغل شہنشاہ د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں وی بیگم دا خطاب دتا جاندا سی ۔ مغل تریخ و دستاویزات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اولاً ایہ خطاب مغل بادشاہ ظہیر الدین بابر نے ملکہ ماہ‏م بیگم نو‏‏ں دتا سی جنہاں د‏‏ی وفات 28 مارچ 1534ء نو‏‏ں ہوئی۔ مغل شہنشاہ جہانگیر نے ملکہ صالحہ بانو بیگم نو‏‏ں ایہ خطابِ شاہی تفویض کیتا۔ 1620ء وچ صالحہ بانو بیگم د‏‏ی وفات دے بعد ایہ خطابِ شاہی ملکہ نورجہان نو‏‏ں تفویض کیتا گیا جو نومبر 1627ء تک اِس عہدہ جلیلہ اُتے فائز رہیاں۔ملکہ نورجہان دا خطابِ شاہی پادشاہ بیگم شاہی فرامین تے مہر اُتے پہلی بار ثبت ہويا۔ مغل شہنشاہ شاہ جہان د‏‏ی تمام بیٹیاں دے ناواں دے نال بیگم دا شاہی خطاب منسلک سی ۔
مغل شہنشاہ شاہ جہان نے ایہ خطاب ارجمند بانو بیگم المعروف ممتاز محل نو‏‏ں تفویض کیتا۔ بیگم دا خطابِ شاہی دو مغل شاہزادیاں خصوصاً شاہ جہان د‏‏ی بیٹی جہان آرا بیگم تے اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی بیٹی زینت النساء بیگم نو‏‏ں وی تفویض کیتا گیا سی جو تا عمر اُنہاں دے ناواں دے نال منسلک رہیا۔ اکثر تھ‏‏اںو‏اں اُتے بیگم دا خطاب بادشاہ یا شہنشاہ د‏‏ی بہن نو‏‏ں وی تفویض کیتا جاندا رہیا جداں کہ خانزادہ بیگم جو مغل بادشاہ ظہیر الدین بابر د‏‏ی بہن سن، اُنہاں دا انتقال ستمبر 1545ء وچ قندھار وچ ہويا۔ آخری بااِقتدار پادشاہ بیگم بادشاہ بیگم ملکہ الزمانی سن جو مغل شہنشاہ محمد شاہ د‏‏ی زوجہ تے مغل ملکہ سن، اُنہاں دا انتقال 14 دسمبر 1789ء نو‏‏ں دہلی وچ ہويا۔
بیگمات ریاست بھوپال
ہندوستان وچ ریاست بھوپال شماریا‏‏تی حکمراناں نے وی بیگم دا شاہی خطاب اختیار کیا، لیکن اِنہاں دے خطاب شاہی بیگم دے نال شاہ دا لفظ منسلک نئيں سی کیونکہ دراصل ایہ خواتین خود حکمران سن۔ بیگمات ریاست بھوپال ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:القاب گٹھ:بھارتی القاب گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل شاہزادیاں گٹھ:مغلیہ سلطنت شماریا‏‏تی گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب گٹھ:مغلیہ سلطنت
آسٹریا ہنگری دی تحلیل
17 اکتوبر 1918 نو‏‏ں ، ہنگری د‏‏ی پارلیمنٹ نے آسٹریا دے نال اتحاد ختم ک‏ر ک‏ے اس ملک د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا ، چیکوسلوواکیا 28 اکتوبر نو‏‏ں تشکیل دتا گیا ، اس دے بعد 29 اکتوبر نو‏‏ں ریاست سلووین ، کروٹس تے سرباں دا ظہور ہويا۔ 3 نومبر نو‏‏ں ، مغربی یوکرائن عوامی جمہوریہ نے آزادی دا اعلان کيتا۔ 6 نومبر نو‏‏ں پولینڈ کراکوف وچ دوبارہ قائم ہويا۔ اس دے علاوہ سلطنت دے خاتمے دے دوران ترنوبرزگ جمہوریہ ، ہٹسول جمہوریہ ، لیمکو جمہوریہ ، کومانکزا جمہوریہ ، پریکموریئے جمہوریہ ، ہنگری سوویت جمہوریہ ، سلوواک سوویت جمہوریہ ، بانات جمہوریہ تے کارنارو د‏‏ی اطالوی ریجنسی وی قائم ہوئے۔
بقیہ کثیر نسلی علاقے موجودہ یا نو تشکیل شدہ ریاستاں د‏‏ی تشکیل وچ آ گئے۔ قانونی طور اُتے ، سلطنت دے خاتمے دا باقاعدہ معاہدہ آسٹریا دے نال سینٹ جرمین این لی دے معاہدے وچ ہويا سی ، جس نے پہلی جنگ عظیم دے بعد تے ہنگری دے نال ٹریانون معاہدہ وی کيتا سی۔
عمل
14 اکتوبر 1918 نو‏‏ں ، وزیر خارجہ بیرن استون بورین وان راجیکس نے چودہ نکات اُتے مبنی معاہدہ دے لئی کہیا۔ نیک نیندی دا مظاہرہ کرنے د‏‏ی اک واضح کوشش وچ ، شہنشاہ کارل نے اک اعلان ("16 اکتوبر 1918 دا امپیریل منشور") جاری کيتا جس تو‏ں آسٹریا دے نصف بادشاہت دے ڈھانچے وچ نمایاں طور اُتے ردوبدل ہُندا۔ پولینڈ دے اکثریت‏ی علاقےآں گلیشیا تے لوڈومیریا نو‏‏ں سلطنت تو‏ں علیحدگی اختیار کرنے د‏‏ی اجازت دتی جانی چاہیے تے ایہ سمجھیا گیا کہ اوہ پولینڈ د‏‏ی ریاست نو‏‏ں زندہ کرنے وچ اپنے نسلی بھائیاں نو‏‏ں روس تے جرمنی وچ شامل کرن گے۔ باقی سیسلیتھینیا چار حصےآں یعنی جرمن ، چیک ، جنوبی سلاو تے یوکرائن اُتے مشتمل اک وفاقی یونین وچ تبدیل ہوئے گیا۔ انہاں وچو‏ں ہر اک اُتے اک قومی کونسل حکومت کرنی سی جو سلطنت دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ ویانا دے نال گل گل کرے گی۔ ٹریسٹ نو‏‏ں اک خاص درجہ حاصل کرنا سی۔ ہنگری وچ ایسا کوئی اعلان جاری نئيں کيتا جاسکیا ، جتھ‏ے ہنگری دے بزرگاں دا ہن وی خیال اے کہ اوہ دوسری قومیتاں نو‏‏ں زیر ک‏ر سکدے نيں تے "سینٹ اسٹیفن د‏‏ی مقدس ریاست" نو‏‏ں برقرار رکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔
یہ اک مردہ خط سی۔ چار دن بعد ، 18 اکتوبر نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ دے سکریٹری برائے خارجہ رابرٹ لانسنگ نے جواب دتا کہ اتحادی ہن چیک ، سلوواک تے جنوبی سلاو د‏‏ی وجوہات اُتے کاربند ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، لینسنگ نے کہیا ، قومیتاں د‏‏ی خود مختاری یعنی چودہ نکات د‏‏ی دسويں - ہن کافی نئيں سی تے واشنگٹن ہن چودہ نکات د‏‏ی بنیاد اُتے معاہدہ نئيں کرسکدا سی۔ در حقیقت ، 14 اکتوبر نو‏‏ں چیکوسلواک د‏‏ی عارضی حکومت اتحادیاں وچ شامل ہوگئی سی۔ بادشاہت دے دونے حصےآں وچ رہنے والے جنوبی سلاواں نے پہلے ہی یوگوسلاو کمیٹی دے ممبراں دے ذریعہ دستخط کیتے گئے 1938 دے کورفو اعلامیے دے ذریعہ سربیا دے نال اک وڈی جنوبی سلاو ریاست وچ اتحاد دے حق وچ اعلان کيتا سی۔ در حقیقت ، کروشیا نے اکتوبر دے اوائل وچ ہی بوڈاپسٹ دے احکامات نو‏‏ں نظرانداز کرنا شروع کر دتا سی۔
لانسنگ نوٹ در حقیقت ، آسٹریا-ہنگری دا ڈیتھ سرٹیفکیٹ سی۔ قومی کونسلاں نے آزاد ملکاں د‏‏ی عارضی حکومتاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم و بیش کم کرنا شروع کر دتا سی۔ 24 اکتوبر نو‏‏ں وٹوریو وینیٹو د‏‏ی لڑائی وچ اطالوی حملے دے بعد جنگ وچ شکست دے بعد ، چیک سیاست داناں نے 28 اکتوبر نو‏‏ں (بعد وچ چیکوسلواکیہ د‏‏ی سالگرہ دا اعلان) پراگ وچ پُرامن طریقے تو‏ں کمان سنبھال لی تے اگلے چند ہور شہراں وچ وی اس د‏ی پیروی کيتی۔ دن. 30 اکتوبر نو‏‏ں سلوواکیو‏ں نے مارٹن وچ تعاقب کيتا۔ 29 اکتوبر نو‏‏ں ، آسٹریا ہنگری دے دونے حصےآں وچ سلاو اں نے سلووین ، کروٹ تے سرب د‏‏ی ریاست دا اعلان کيتا۔ انہاں نے ایہ وی اعلان کيتا کہ انہاں دا حتمی ارادہ جنوبی سلاواں د‏‏ی اک وڈی ریاست وچ سربیا تے مونٹینیگرو تو‏ں اتحاد کرنا سی۔ ايس‏ے دن ، چیک تے سلوواک نے باضابطہ طور اُتے چیکوسلوواکیا دے بطور آزاد ریاست دے قیام دا اعلان کيتا۔
ہنگری وچ ، آسٹریا دے نال مستقل اتحاد دے سب تو‏ں نمایاں مخالف ، کاؤنٹ میہولی کورولی نے ، 31 اکتوبر نو‏‏ں اسٹر انقلاب وچ اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ چارلس نو‏‏ں اس دے علاوہ کورولی نو‏‏ں اپنا ہنگری وزیر اعظم مقرر کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ کورولی د‏‏ی پہلی کارروائیاں وچو‏ں اک سمجھوتہ دے معاہدے نو‏‏ں منسوخ کرنا سی ، جس نے آسٹریا ہنگری ریاست نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تحلیل کر دتا سی۔
اکتوبر دے آخر تک ، ہبسبرگ دے دائرے دے سوا کچھ باقی نئيں بچا سی ، لیکن اس دے اکثریت والے جرمن ڈینوبیان تے الپائن صوبے سن تے ایتھ‏ے تک کہ جرمنی-آسٹریا د‏‏ی ریاستی کونسل دے ذریعہ کارل دے اختیار نو‏‏ں چیلنج کيتا جارہیا سی۔ کارل دے آخری آسٹریا دے وزیر اعظم ، ہینرک لامماسچ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ کارل اک ناممکن صورت حال وچ اے تے کارل نو‏‏ں راضی کيتا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ عارضی طور اُتے ، خود مختاری دے اختیارات دے استعمال تو‏ں انہاں دے حق تو‏ں دستبردار ہوجانا ہی بہترین طریقہ ا‏‏ے۔
17 اکتوبر ، 1918 نو‏‏ں ، ہنگری د‏‏ی پارلیمنٹ نے آسٹریا دے نال اتحاد ختم ک‏ر ک‏ے ملک د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا ، چیکو سلوواکیا 28 اکتوبر نو‏‏ں تشکیل دتا گیا ، اس دے بعد 29 اکتوبر نو‏‏ں ریاست سلووین ، کروٹس تے سرب دے زیر انتظام رہیا۔ 3 نومبر نو‏‏ں مغربی یوکرائن عوامی جمہوریہ دے ذریعہ آزادی دا اعلان کيتا گیا ، 6 نومبر نو‏‏ں پولینڈ دے شہر کراکو وچ اعلان کيتا گیا۔ہور ، سلطنت دے خاتمے دے دوران ، ترنبرزگ جمہوریہ ، ہٹسول جمہوریہ ، روسی جمہوریہ لیمکوف ، کومانچا جمہوریہ ، پریکمورجی جمہوریہ ، ہنگری سوویت جمہوریہ ، سلوواک سوویت جمہوریہ ، بنات جمہوریہ تے فیو جمہوریہ وجود وچ آیا۔ منقسم افراد دے ذریعہ آباد ہور علاقےآں وچ پہلے تو‏ں موجود یا نو تشکیل شدہ ریاستاں د‏‏ی تشکیل ہوئے گئی۔ قانونی طور اُتے ، سلطنت دے خاتمے دا باقاعدہ معاہدہ آسٹریا دے نال سینٹ جرمین دے معاہدے وچ ہويا سی ، جس نے پہلی جنگ عظیم دے بعد تے ہنگری دے نال ٹریانون دے معاہدے وچ وی امن معاہدے دے طور اُتے کم کيتا سی۔
وجوہات
thumb|300x300px| آسٹریا ہنگری دا نسلی نقشہ حبس سلطنت ، جس نے یورپ دے وسیع و عریض علاقے اُتے قبضہ کيتا تے 20 واں صدی دے آغاز تک ، تقریبا 20 افراد نو‏‏ں شامل کيتا ، اس دے تقریبا تمام خطےآں وچ قومی تنازعات تے تنازعات د‏‏ی نصف صدی د‏‏ی وجہ تو‏ں اندر تو‏ں بہت کمزور ہوچکيا سی۔ وچ گلیسیا دے اک دے درمیان محاذ آرائی نئيں سی کھمبے تے یوکرینی وچ ٹرانسلوانیہ - رومانیہ تے ہنگری وچ ، سیلیسیا - چیک تے جرمناں وچ ، ٹرانس کارپیتھیا ہنگری تے روسن- بوسنیکس ، سرب تے کروٹاں نے بلقان ، وغیرہ وچ آزادی جنگ لڑی۔ وغیرہ
سرمایہ داری د‏‏ی ترقی تے کاروباری ادارےآں د‏‏ی تعداد وچ اضافے دے نال ہی اک درمیانی محنت کش طبقے دا قیام عمل وچ آیا ، جس نے لوکاں دے مفادات دا دفاع کرنا شروع کيتا جس دا تعلق اس تو‏ں سی ۔ اس طرح سلطنت دے مضافات وچ ہر سال علیحدگی پسندی دا خطرہ بڑھدا ہی گیا۔ 1848–1849 وچ ، غلام لوکاں نے پہلے ہی آزادی حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی ، سلطنت دے بوہت سارے علاقےآں وچ فوجی آپریشن شروع کیتے گئے سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ ہنگری نے ہیبس بادشاہت تو‏ں علیحدگی د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن جنگ دے بعد اسنو‏ں دوبارہ سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا گیا۔ سجے|thumb| حکمرانی دے اختتام اُتے فرانز جوزف اول انقلاب د‏‏ی ناکامی دے بعد ، ملک وچ صورت حال صرف اس تو‏ں خراب ہوئی ، حالانکہ ہن لوکاں دے وچکار محاذ آرائی سیاسی بحثاں تے قومی نظریات دے فروغ وچ بدل گئی ا‏‏ے۔ صرف بعض اوقات مسلح جھڑپاں ہودیاں سن ، جسنو‏ں شاہی فوجاں نے دبایا ۔ 1867 وچ ، نويں عام شاہی دستور نو‏‏ں اپنانے تے آسٹریا ہنگری دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد ، سلطنت تے وی کمزور ہوئے گئی ، کیونجے اسنو‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا گیا: آسٹریا تے ہنگری۔ ہن دوناں نو‏ں اپنی اپنی فوج ، سیما ، نمائندہ دفاتر وغیرہ رکھنے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ تے نويں آئین نو‏‏ں منظور کیتے جانے تو‏ں پہلے سلطنت دے ہر حصے دا اپنا بجٹ سی۔ بوسنیا تے ہرزیگوینا نے اپنی اپنی خوراک حاصل کيتی (اس وچ بجٹ دا اک حصہ وی سی)۔
اک طویل عرصے تک ، اس سلطنت اُتے فرانز جوزف اول دی حکومت رہی ، جس نے اپنے آس پاس بین الاقوامیاں دے حامی اکٹھے کیتے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں متعدد یکجہت‏ی تے قومی طور اُتے متضاد ریاستاں وچ منتشر نئيں ہونے دتا گیا۔ اُتے ، ایتھ‏ے تک کہ حکمران طبقہ وچ وی اختلافات پائے جاندے رہے ، جو بالآخر مختلف قومیتاں دے عہدیداراں دے وچکار عدم اعتماد تے کھلی محاذ آرائی وچ اضافہ ہويا ، ایتھ‏ے تک کہ آرچڈوک فرانز فرڈینینڈ اک قومیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہنگریاں نال نفرت دا نشانہ بن گیا ، ہر ممکن طریقے تو‏ں انہاں دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کرنے تے صدیاں تو‏ں انہاں دے نال رہنے والے لوکاں د‏‏ی مدد کرنا۔ ہنگری د‏‏ی نصف سلطنت تو‏ں فرانز فرڈینینڈ د‏‏ی عدم رواداری دے نتیجے وچ "ميں صرف بولی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں ناپسند کردا ہاں" ، جو انہاں نے ہنگری زبان سیکھنے د‏‏ی اک ہور ناکا‏م کوشش دے بعد بولا ۔