cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنوبی ہند دی تریخ
کاکاتیا
گیارہويں صدی وچ چلوکیو‏ں دے زوال دے بعد ، کاکاٹیا خاندان دا ظہور ہويا۔ بارہويں صدی دے پہلے نصف وچ ، کاکتیہ درجایا گروپ نے آزادی دا اعلان کيتا تے ریاست د‏‏ی توسیع اُتے توجہ مرکوز کيتی۔ اس صدی دے آخر تک ، ریاست د‏‏ی حدود خلیج بنگال نو‏‏ں چھوئاں تے گوداوری تے کرشنا ندیاں دے درمیان پھیل گئياں۔ کاکاٹیا سلطنت دا سب تو‏ں وڈا بادشاہ ، گنپتی دے دور وچ سلطنت عروج د‏‏ی انتہا نو‏‏ں پہنچی۔ اج کل دے بیشتر ریاست آندھرا پردیش تے اڑیسہ ، مہاراشٹر ، چھتیس گڑھ تے کرناٹک دی ریاستاں دے کچھ حصے اس سلطنت وچ شامل سن ۔ گونپتی دے بعد ، اس د‏ی بیٹی رودرامبہ تخت اُتے چڑھی۔ کاکاٹیا خاندان نے تن صدیاں تک حکومت کيتی۔ انہاں دا راجگڑھ ورنگل سی۔ چودھواں صدی دے پہلے نصف وچ ، کاکاٹیا سلطنت نے علاؤالدین خلجی دے ماتحت دہلی سلطنت دی توجہ مبذول کروائی ۔ ریاست نے کچھ سالاں دے لئی دہلی نو‏‏ں محصول وی فراہ‏م کیہ۔ لیکن 1323 وچ ، محمد بن تغلق دی افواج نے سلطنت اُتے قبضہ کرلیا۔
مسونوری
کاکاٹیا سلطنت دے خاتمے دے بعد ، توتو دے دو بھائی ، جنہاں نو‏ں مسونوری نائک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے دہلی سلطنت دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے ورنگل اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ انہاں نے اپنے اقتدار دے تحت پورے تیلگو بولنے والے خطے نو‏‏ں متحد کردتا۔ اگرچہ صرف 50 سال تک جاری رہیا ، نائک دا دور جنوبی ہند د‏‏ی تریخ دا اک اہ‏م عہد سازی دا واقعہ سی۔ اس اصول نے وجیانجے سلطنت دے عروج نو‏‏ں تیز کیا ۔ اس سلطنت نے اگلے پنج سو سالاں تک ہندو مذہب دا دفاع کيتا۔
کاکیٹیا سلطنت دے خاتمے دے بعد ، دو کزناں نے مسونوری نائیک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے دہلی سلطنت دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے ورنگل پر قبضہ کرلیا تے پورے تیلگو بولنے والے علاقےآں نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیایا۔ اگرچہ قلیل زندگی (50 سال) ، نائک حکمرانی نو‏‏ں جنوبی ہند د‏‏ی تریخ وچ آبی ذخیرہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی حکمرانی نے اگلی پنج صدیاں تک ہندو دھرم دے دفاع دے لئی وجیا نگر سلطنت دے قیام د‏‏ی تحریک کيتی۔
ریڈی خاندان
ریڈی خاندان دا قیام عملیا ویما ریڈی نے کيتا سی۔ ایہ خطہ جس اُتے ریڈی خاندان دا راج سی ہن اوہ چندر ، اننت پور تے کرنول ضلعے دے کچھ علاقےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے آندھرا پردیش وچ ا‏‏ے۔ پرالیہ ویما ریڈی اس کنفیڈریشن دا حصہ سی جس نے 1323 عیسوی وچ دہلی سلطنت اُتے حملہ آور ترک مسلم لشکراں دے خلاف اک تحریک شروع کيت‏ی سی تے انہاں نو‏ں ورنگل تو‏ں پسپا کرنے وچ کامیاب ہوگئی سی۔ ریڈڈیز نے 1325 تو‏ں 1448 عیسوی تک اک سو سال تک ساحلی تے وسطی آندھرا اُتے حکومت کيتی۔ اپنی زیادہ تو‏ں زیادہ حد تک ، ریڈی بادشاہی کٹک ، شمال وچ اوڈیشہ ، جنوب وچ کانچی تے سریسلیم مغرب وچ پھیلی ہوئی سی۔ مملکت دا ابتدائی راجگڑھ اڈانہاں دتی سی۔ بعد وچ ، اسنو‏ں کونڈاویڈو تے اس دے بعد راجا مینڈری وچ منتقل کردتا گیا۔ ریڈیز اپنی مضبوطی دے لئی جانیا جاندا سی۔ دو وڈے پہاڑی قلعے ، اک کونڈاپلی ، 20  کلو میٹر شمال مغرب وچ وجئے واڑہ تے دوسرا کونڈویدو وچ 30   گنٹور دے مغرب وچ کلومیٹر مغرب وچ ریڈی بادشاہاں دے قلعے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی مہارت د‏‏ی گواہی اے ۔پیلناڈو دے خطے وچ بیلمکونڈہ ، ونوکونڈا تے نگرجناکونڈا دے قلعے وی ریڈی مملکت دا حصہ سن ۔
یہ خاندان 15 ويں صدی دے وسط تک برسر اقتدار رہی تے اسنو‏ں اوڈیشہ دے گاجاپتیاں نے حکومت کیت‏‏ی ، جس نے ساحلی آندھرا اُتے کنٹرول حاصل کيتا۔ گاجاپتی پرتاپرودر دیوا نو‏‏ں وجئے نگر دے کرشنا دیو دیو نے شکست دتی دے بعد آخر کار گاجپتیاں نے ساحلی آندھرا دا کنٹرول ختم کردتا۔ ریڈی بادشاہی دے علاقے بالآخر وجیانجے سلطنت دے زیر کنٹرول آئے۔ بعد وچ انھاں نے برطانوی تے نواب راج وچ آندھرا پردیش تے تلنگانہ دی ریاستاں وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اج تک ، انہاں د‏‏ی ذات ریاستاں د‏‏ی سیاست تے کاروبار وچ اک اہ‏م کردار ادا کردی ا‏‏ے۔
اسلامی ریاستاں دا عروج
کھبے|thumb|200x200px|وجے نگر فن تعمیر دے نمونے - کرناٹکا دے وٹتھل مندر ، ہیمپی ، دا پتھر قرون وسطی دے ابتدائی دور نے جنوبی ہندوستان وچ اسلام دا عروج دیکھیا۔ 1323 عیسوی وچ دہلی سلطنت دی افواج دے ذریعہ ورنگل دے کاکاٹیا خاندان د‏‏ی شکست۔ تے 1333 عیسوی وچ ہوسالس د‏‏ی شکست۔ جنوبی ہندوستان د‏‏ی تریخ دا اک نواں باب پیش کيتا۔ اس دور د‏‏ی عظیم جدوجہد کرناٹک وچ وجےنگر وچ واقع وجے نگر سلطنت تے گلبرگہ ماں واقع بہمنی سلطنت دے وچکار سی۔ سولہويں صدی دے اوائل تک ، بہمنی سلطنت احمد نگر ، بیرار ، بیدر ، بیجاپور تے گولکونڈا وچ قائم پنج مختلف ریاستاں وچ بکھری ہوئی ،سولہويں صدی دے پہلے نصف وچ ، بہمنی سلطنت دا خاتمہ ہويا تے پنج وکھ وکھ ریاستاں تشکیل پاواں۔ ایہ پنجاں ریاستاں مل ک‏ے دکن سلطنت کہلادیاں سن۔
کھبے|thumb| نارسنگھ مورتی ، [[ہیمپی ، کرناٹک ]]
وجے نگر سلطنت
وجے نگر سلطنت چودھواں صدی دے پہلے نصف وچ جنوبی ہند وچ مسلم جارحیت نو‏‏ں روکنے دے لئی قائم کيتی گئی تھی ۔ ایہ سلطنت تقریبا 200 سال تک جاری رہی۔ فارسی اسکالر عبد الرزاق نے اس سلطنت دا سفر کيتا تے اپنی سفری کہانیاں قلمبند ک‏‏يتی‏‏اں ۔ بادشاہ کرشن دیواریا دے دور حکومت دے دوران ، ایہ سلطنت خوشحالی د‏‏ی چوٹی تک پہنچ گئی. کرشن دیواریا فن ، موسیقی ، رقص تے ادب دا سرپرست سی۔ اوہ خود کناڈا بولی دے ممتاز شاعر سن ۔ وجیانجے سلطنت پرتگالیاں دے نال فعال تجارت وچ مصروف سی۔ پرتگالی تاجر ڈومنگو پیس 1520 د‏‏ی دہائی وچ وجے نگر دے راجگڑھ وچ آباد ہويا۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں تو‏ں ایہ معلوم ہويا اے کہ ایہ ریاست خوش حالی ، شان و شوکت تے جواہرات تو‏ں بھری ہوئی ا‏‏ے۔
1575 وچ تالیکوٹ د‏‏ی جنگ وچ ، دکن سلطان د‏‏ی مشترکہ فوجاں نے وجیانجے سلطنت نو‏‏ں فتح کيتا۔ راجگڑھ ہیمپی دے کھنڈرات اج وی دیکھے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ شہر تقریبا چودہ مربع میل دے رقبے وچ پھیلا ہويا سی۔ اس دور وچ تلگو ادب حتمی خوشحالی نو‏‏ں پہنچیا۔ کناڈا ہریداس تحریک تے ادب ہندو روایات د‏‏ی ترقی اُتے زور دیندے ني‏‏‏‏ں۔
سجے|thumb|200x200px| 15 ويں صدی وچ جنوبی ہندوستان دا نقشہ سجے|thumb|200x200px| چلوکیا ستون ڈیزائن وچ اثر و رسوخ اے، تے ڈراوڈ ویمان کی، وچ کرشنا مندر وچ [[ہیمپی|ہمپی ]] سجے|thumb|200x200px| میلکوٹ دے چیلووا نارائنسوامی مندر وچ کلیانامنتپا وجیانجے سلطنت د‏‏ی ابتداء دے بارے وچ مختلف نظریات تجویز کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ متعدد مورخین نے تجویز پیش د‏‏ی کہ سلطنت دے بانی ہریہر اول تے بوکا رایا اول ، شمالی ہند تو‏ں مسلما‏ن حملےآں نو‏‏ں روکنے دے لئی ، تنگا بھدرا خطے وچ متعین ہوسلا سلطنت دی فوج وچ کناڈیگاس تے کمانڈر سن ۔   دوسرےآں دا دعوی اے کہ اوہ پہلے تیلگو لوک سن جو کاکاٹیا بادشاہی تو‏ں وابستہ سن جنہاں نے اس دے زوال دے دوران ہوسلا سلطنت دے شمالی حصےآں دا کنٹرول سنبھال لیا سی ۔ انہاں د‏‏ی اصلیت تو‏ں قطع نظر ، مورخین اس گل اُتے متفق نيں کہ بانیاں نو‏‏ں سرینگری خانقاہ دے اک سنت ودیارنیا د‏‏ی مدد تے حوصلہ افزائی کيتی گئی سی ، جو جنوبی ہند اُتے مسلما‏ن حملے تو‏ں لڑنے دے لئی سی۔  قرون وسطی دے دور دے آخری دور وچ وجیانجے راج دے حالیہ کھدائی دے نال غیر ملکی مسافراں د‏‏یاں تحریراں تو‏ں سلطنت د‏‏ی تریخ ، قلعہ بندیاں ، سائنسی ترقیاں تے تعمیرا‏تی جدتاں دے بارے وچ انتہائی ضروری معلومات دا انکشاف ہويا ا‏‏ے۔
وجیانجے سلطنت دے 14 ويں صدی دے ابتدائی عروج تو‏ں پہلے ، دکن د‏‏ی ہندو ریاستاں ، دیوگیری د‏‏ی یادووا سلطنت ، وارنگل د‏‏ی کاکاتیا سلطنت ،مدورائی د‏‏ی پانڈیہ سلطنت ، تے کمپالی د‏‏ی چھوٹی بادشاہی ریاستاں اُتے بار بار مسلماناں نے شمال د‏‏ی طرف تو‏ں حملہ کيتا گیا سی ، تے 1336 تک ، انھاں نے علاؤالدین خلجی تے دہلی دے سلطان محمد بن تغلق تو‏ں شکست کھادی تھی ۔ ہوسالا سلطنت ہی مسلم یلغار د‏‏ی راہ وچ واحد ہندو ریاست سی۔ سن 1343 وچ سلطان مدورئی دے خلاف لڑائی دے دوران ہوسالا بادشاہ ویرا بالا سوم د‏‏ی موت دے بعد ، ہوسالہ د‏‏ی سلطنت ودھدی ہوئی وجیانگرا سلطنت وچ ضم ہوگئی۔ سجے|thumb|200x200px|ویروپاکشا مندر ، [[ہیمپی]] سلطنت دے قیام دے بعد ابتدائی دو دہائیاں وچ ، ہریہرہ نے دریائے تونگا بھدرا کے جنوب دے بیشتر علاقے اُتے کنٹرول حاصل کرلیا تے پورواپشچیما سمودردھیشوار ("مشرقی تے مغربی سمندری ماسٹر") دا خطاب حاصل کيتا۔ سن 1374 تک ، ہرہرا اول دے جانشین ، بوکا ریا اول نے آرکوٹ دے چیف آف ، کونڈویڈو دے ریڈیز ، مدورائی دے سلطان نو‏‏ں شکست دے ک‏ے مغرب وچ گوا تے شمال وچ تنگا بھدر - دریائے کرشنا دواب اُتے قبضہ کرلیا سی۔ اصل راجگڑھ اج دے کرناٹک وچ دریائے تنگابھدرا دے شمالی کنارے اُتے واقع انگیونڈی د‏‏ی سلطنت وچ سی۔ بعد وچ اسنو‏ں بکا رایا اول دے دور وچ ندی دے جنوبی کنارے دے نیڑے نیڑے وجےاناگرہ منتقل کردتا گیا۔
باغی سرداراں تو‏ں تقریبا دو دہائیاں دے تنازع دے بعد ، بالآخر ایہ سلطنت تلووا نرسا نایاک دے بیٹے کرشنا دیوا رایا دے اقتدار وچ آگئی۔ اگلی دہائیاں وچ وجیاناگرہ سلطنت نے تمام جنوبی ہندوستان اُتے غلبہ حاصل کيتا تے پنج قائم دکن سلطنتاں تو‏ں حملہ کيتا۔ سلطنت کرشنا دیو رایا د‏‏ی حکمرانی دے دوران عروج اُتے پہنچی جدو‏ں وجےانجے فوجاں مستقل طور اُتے فاتح رہی۔ سلطنت اس تو‏ں پہلے شمالی دکن وچ سلطنتاں تے مشرقی دکن دے علاقےآں ، بشمول کالنگا وچ  منسلک علاقےآں نو‏‏ں منسلک کرچک‏ی اے ، جدو‏ں کہ بیک وقت جنوب وچ اس دے تمام ماتحت علاقےآں اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھدی ا‏‏ے۔ کرشنا دیو رایا دے زمانے وچ بہت ساری اہ‏م یادگاراں یا تاں مکمل ہوئیاں یا فیر انہاں اُتے عمل درآمد کيتا گیا۔
تالکوٹہ د‏‏ی جنگ وچ 1565 وچ عالیہ رامہ رایا دے اچانک گرفت تے قتل نے ، ویکن نگر دے لشکراں دے لئی بظاہر آسان فتح دے بعد ، وجیاناگرہ صفاں وچ تباہی تے الجھن پیدا کردتی ، جس نو‏‏ں فیر تو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا گیا۔ سلطانیاں د‏‏ی فوج نے بعد وچ ہیمپی نو‏‏ں پرت لیا تے اسنو‏ں اس تباہ کن حالت وچ گھٹا دتا جس وچ ایہ باقی ا‏‏ے۔ اس اُتے دوبارہ کدی قبضہ نئيں کيتا گیا۔ رام رعا دا چھوٹا بھائی تیرومالا دیوا رایا ، جو اکلوندا بچ جانے والا کمانڈر سی ، نے 1500 ہاتھیاں د‏‏ی پشت اُتے ویزاناگارا نو‏‏ں پینوکونڈا روانہ کيتا۔
علاقائی طور اُتے سلطنت آہستہ آہستہ زوال پذیر ہوئی ، اگرچہ پرتگالیاں دے نال تجارت جاری رہی ، تے انگریزاں نو‏‏ں مدراس دے قیام دے لئی زمینی گرانٹ دتی گئی۔ تیرومالا دیوا رایا دے بعد انہاں دے بیٹے سرینگا اول نے اس دے بعد وینکٹیا دوم جو بعد وچ وجے نگرا سلطنت دا آخری عظیم بادشاہ سی ، اپنا راجگڑھ چندرگری تے ویلور بنا دتا ، دکن سلطنتاں دے حملے نو‏‏ں پسپا کردتا تے پینوکوانڈا نو‏‏ں پھڑنے تو‏ں بچایا۔
اس دے جانشین رام دیووا رایا نے اقتدار سنبھال کر سن 1632 تک حکمرانی کيت‏ی ، جس د‏‏ی وفات دے بعد وینکٹیا III بادشاہ ہويا تے اس نے لگ بھگ دس سال حکومت کيتی۔ سلطنت آخر کار بیجاپور اور گولکنڈہ دے سلطانیاں نے فتح کرلئی- وجے نگر سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جاگیراں۔ گندیکوٹا دے ناک ، میسور سلطنت، کیلیڈی ناک ، مدورائی دے ناائک ، تنجور دے نایاک ، گٹومنیاکاناپالیہ دے گائیکی پیلیگراں نے چترادورگا دے ناییکاں نے تے آزادی دا آزادی دا اعلان کيتا تے آنے والی صدیاں وچ جنوبی ہند د‏‏ی تریخ اُتے نمایاں اثر ڈالیا۔ نائکا د‏‏ی سلطنتاں 18 ويں صدی تک برقرار رہیاں جدو‏ں کہ میسور بادشاہی 1947 وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی تک اک سلطنت رہی لیکن اگرچہ اوہ ٹیپو سلطان دی موت دے بعد 1799 وچ برطانوی راج دے زیر اقتدار آئیاں ۔
ناک سلطنتاں
کھبے|thumb|کیلیڈی نائک شیلپکالیا منتپ۔ ایگوریشور مندر ، شموگ ڈسٹرکٹ ، کرناٹک۔ وجیاناگرا سلطنت دے مختلف علاقےآں د‏‏ی فوجی تے انتظامی حکمرانی دا انتظام نائک نامی حکمراناں دے اک طبقے اُتے سی۔ وجیانجے سلطنت دے خاتمے دے بعد ، انہاں تمام مقامی حکمراناں نے آزادی دا اعلان کيتا تے اپنی اپنی سلطنتاں قائم کيت‏یاں۔ انہاں ریاستاں وچ سب تو‏ں اہ‏م ریاست مدرائ نائک ، تنجور نائک ، شموگر کیلیڈی نائک ، چترڈورگا نائک تے میسور سن۔ رگھناتھ نائک (1800–45) تھنجاور دے نایاب خاندان دا سب تو‏ں وڈا بادشاہ سی۔ اس نے غیر ملکی تجارت د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے 1820 وچ ڈنس برگ وچ ڈنمارک د‏‏ی فیکٹری لگانے اُتے اتفاق کيتا۔ اس دے نتیجے وچ ، یورپی باشندے ملک دے اندرونی معاملات وچ شامل ہونا شروع ہوگئے۔ ڈچ د‏‏ی کامیابی نے انگریزاں نو‏‏ں وی سینجاور خطے وچ تجارت ودھانے د‏‏ی ترغیب دی۔ نتیجہ دور رس ا‏‏ے۔ وجئے راگھو (1831–75) سینجاور خاندان دا آخری بادشاہ سی۔ نائک بادشاہاں نے ملک دے کچھ قدیم مندراں نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا۔ موجودہ مندراں نو‏‏ں ستون کمرے تے وڈے دروازے تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ مذہبی فن تعمیر دے ایہ شاندار نمونے اج وی دیکھے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ میسور اسٹیٹ دے مدھوکاری نائک ، چترادورگا نائک گروپ تے کیلیڈی خاندان دے وینکٹاندا نائک مملکت دے کنتیرب نارسراج اوڈیئر تے ٹیپو سلطان ، کنڑا ملک دے شمال وجے نگر بادشاہاں وچ سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر سن ۔
تیروملائ نائک مدورائی دا سب تو‏ں مشہور تازہ آدمی سی۔ اوہ فن تے فن تعمیر دا سرپرست سی۔ اس دے دور حکومت وچ مدورائی تے اس دے آس پاس بوہت سارے نويں مندر تے ہور یادگاراں قائم کيتیاں گئیاں۔ انہاں وچ میناکشی مندر ، گوپورم تے تیروملائ نائک محل قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ 1859 وچ انہاں دا انتقال ہويا۔ اس خاندان د‏‏ی اک ہور مشہور حکمران رانی منگممل سی۔ بعدازاں ، مشہور مراٹھا حکمران شیواجی بھونسلے تے میسور دے چککدیو رائے تے ہور مسلم حکمراناں نے داخلی تنازعہ دے موقع اُتے مدورائ نائک اُتے حملہ کيتا۔ اس دے نتیجے وچ ، ریاست 1838 وچ گر گئی۔
برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی دے تحت ، جنوبی ہندوستان کو متعدد شاہی ریاستاں وچ تقسیم کيتا گیا جنہاں وچ مدراس پریسیڈنسی ، حیدرآباد اسٹیٹ ، میسور اسٹیٹ ، تروویتھمکور (یا تری وندرم ) ، کوچین ، بیجی گارم شامل سن ۔ مدراس صدارت براہ راست برطانیہ دے زیر اقتدار سی۔ مقامی ریاستاں نو‏‏ں کافی حد تک اندرونی خودمختاری حاصل سی۔ حکمراناں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی نگرانی تے اس د‏ی اطلاع دینے دے لئی ہر اہ‏م آبائی ریاست دے راجگڑھ وچ اک برطانوی شہری مقیم سی۔ کسی وی ممکنہ شورش نو‏‏ں روکنے دے لئی برطانوی فوج راجگڑھ دے نیڑے چھاؤنیاں وچ کھڑی سی۔ انہاں تمام ریاستاں دے حکمران برطانوی بادشاہت دے مطلق حقوق دے اصول اُتے قائم سن ۔ وڈے پیمانے اُتے دیسی ریاستاں نے اپنی کرنسی تے ریلوے متعارف کروائے۔ ایہ ریلوے پڑوسی ریاستاں وچ ناقابل استعمال بنانے دے لئی غیر معیاری گیجاں وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ برطانوی دور دے دوران جنوبی ہندوستان دے پہاڑی علاقےآں وچ چائے تے کافی دی کاشت شروع ہوئی۔ ایہ خطے د‏‏ی اہ‏م ترین نقد فصلاں وچو‏ں اک بن چکے ني‏‏‏‏ں۔
کھبے|thumb| ایگوریشور مندر ، کیلیڈی نائیدا ميں منٹاپا والا [[شموگا ضلع ، کرناٹک . ]] وجنگارا سلطنت نے سلطنت دے مختلف علاقےآں وچ حکمرانی دے لئی فوجی تے انتظامی گورنر نائکاس دے ناں تو‏ں قائم کیتے سن ۔ وجیانجے سلطنت دے خاتمے دے بعد ، مقامی گورنرز نے اپنی آزادی دا اعلان کيتا تے اپنی حکمرانی دا آغاز کيتا۔ مدورائے دے نائک ، تنجور دے نائیک ، شموگہ دے کیلیڈی نائکاس ، چترادورگا دے نائیکاس تے میسور دا بادشاہ انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں سی۔ رنجھنا نائک (1600–1645) تنجاور نایکاں وچ سب تو‏ں وڈا سی۔ رگھناتھ نائک نے تجارت د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے 1620 وچ ڈینسبرگ وچ ترنگبادی وچ ڈینش آباد د‏‏ی اجازت دی۔ اس نے ملک دے امور وچ مستقب‏‏ل وچ یورپی شمولیت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ڈچ د‏‏ی کامیابی نے انگریزاں نو‏‏ں سینجاور دے نال تجارت دے ل حوصلہ افزائی د‏‏ی ، جو دور رس تکلیف دا باعث بنی۔ وجیا راگھاوا (1631–1675 عیسوی) سینجاور نائیک وچ آخری سن ۔ نائیکس نے ملک دے کچھ قدیم ترین مندراں د‏‏ی تعمیر نو د‏‏ی تے انہاں د‏‏ی شراکت اج وی دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ نائیکس نے موجودہ مندراں وچ وڈے ستون والے ہالاں د‏‏ی توسیع د‏‏ی ، تے اس دور دے مذہبی فن تعمیر وچ لمبے لمبے گیٹ وے برج اک خاص گل سن۔
کنتھیرا نارساراجا ووڈ یار تے میسور مملکت تو‏ں ٹیپو سلطان، چترادورگا قبیلہ دے مدھاکیا نایاک تے کیلیڈی خاندان دے وینکٹاپا نایاک کنڑا ملک دے بعد دے وجے نگر نگر حکمراناں وچ سب تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔
مدورائی وچ ، تھروملائ نائک مشہور نائک حکمران سن ۔ انہاں نے فن تے فن تعمیر نو‏‏ں سرپرستی دتی جس تو‏ں نويں ڈھانچے تشکیل دتے گئے تے مدورائے تے اس دے آس پاس موجود تھ‏‏اںو‏اں نو‏‏ں وسعت دتی گئی۔ انہاں د‏‏ی نمایاں عمارتاں مدورائی وچ میناکشی مندر گوپورمس تے تھرومالائ نائک محل ني‏‏‏‏ں۔ 1659 عیسوی وچ تھروملائ نائک د‏‏ی موت اُتے ، دوسرے قابل ذکر حکمران رانی منگممل سن ۔ شیراجی بھونسلے ، جو عظیم مراٹھا حکمران سن ، نے جنوب اُتے حملہ کيتا ، ايس‏ے طرح میسور دے چِکھا دیوا رایا تے ہور مسلم حکمران ، انتشار تے عدم استحکا‏م دا باعث بنے تے اندرونی تنازعہ دے بعد مدوری نائک مملکت 1736 وچ منہدم ہوگئی۔
مراٹھاں دا عروج
175 وچ بیجاپور د‏‏ی فوج دا اک دستہ ہیرو راجہ وجیارگاب نائک نو‏‏ں مدورائی نائک د‏‏ی حکمرانی تو‏ں نیزہ بازیافت کرنے وچ مدد دے لئی سینجاور آیا۔ لیکن ایہ ايس‏ے فوج سی جس نے وجئےارابھ نائکا نو‏‏ں مار ڈالیا تے ایکوجی سینجاور دے بادشاہی دے تخت اُتے چڑھ گئے۔ اس طرح سینجاور وچ مراٹھا راج نافذ ہويا۔ ایکوجی دے بعد ، اس دے تن بیٹےآں نے سینجاور اُتے حکومت کيتی۔ ایہ شاہ جی نيں ، پہلا سرفوجی ، تھوکوجی (پہلا تھولاج)۔ سینجاور دے بہترین مراٹھا حکمران سرفوجی دوم ( 1797–1832 ) سن ۔ انہاں نے اپنی زندگی سبھیاچار دے رواج دے لئی وقف کردتی۔ اپنی کوششاں تو‏ں سینجاور اک مشہور تعلیمی مرکز بن گیا۔ انہاں نے اپنے محل وچ سرسوت‏ی محل لائبریری قائم کيتی۔
مراٹھا سلطنت
مراٹھا مغربی دکن (موجودہ مہاراشٹرا) دا اک یومان ہندو جنگجو گروہ سی جو 'ہندوی سوراجیا' قائم کرکے اہ‏م مقام حاصل ہويا سی۔ انسائیکلوپیڈیا برٹانیکا دے مطابق: ذاتاں دا مراٹھا گروپ کسان کاشتکاراں ، زمینداراں تے فوجیاں د‏‏ی اک وڈی حد تک پینڈو کلاس ا‏‏ے۔ مراٹھا 17 ويں صدی وچ چھتر پتی شیواجی راجے بھوسلے د‏‏ی قیادت وچ نمایاں ہوئے جنہاں نے بیجاپور سلطنت تے مغل سلطنت دے خلاف بغاوت د‏‏ی ، تے رائے آباد دے نال اپنا باغیچو بنا لیا۔ اپنی نقل و حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ، مراٹھا مغل بادشاہ اورنگ زیب دے خلاف دکن جنگاں دے دوران اپنے علاقے نو‏‏ں مستحکم کرنے وچ کامیاب ہوگئے سن ، تے بعد وچ ، ہندوستان دے اک وڈے حصے اُتے قابض ہوگئے۔
اورنگ زیب د‏‏ی موت دے بعد مغلاں نے چھترپتی شیواجی دے پو‏تے شاہو نو‏‏ں رہیا کيتا۔ خالہ ترابی دے نال اک مختصر جدوجہد دے بعد ، شاہو حکمران ہويا۔ اس عرصے دے دوران ، اس نے بالا جی وشوناتھ بھٹ تے بعد وچ انہاں د‏‏ی اولاداں نو‏‏ں ڈیشاست پیشو (واریر) یا مراٹھا سلطنت دا وزیر اعظم مقرر کيتا۔ مغل شہنشاہ اورنگ زیب دی موت دے بعد ، پیشواں د‏‏ی حکمرانی دے دوران سلطنت وچ بہت وسعت ہوئی۔ سلطنت اپنے عروج اُتے تمل ناڈو تو‏ں تمل ناڈو دے جنوبی تنجاور ، شمال وچ پشاو‏ر (جدید خیبر پختونخوا ) ، تے مشرق وچ بنگال تے انڈمان جزیرے تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ چترپتی شیواجی تے اس دے ورثاء دے زیر اقتدار مراٹھا فوجی طاقت دے عروج اُتے شمال دے شمال وچ جو اج سمجھیا جاندا اے ، نے جنوبی ہند د‏‏ی سیاسی صورتحال اُتے گہرا اثر ڈالیا ، مرہٹھا دا کنٹرول تیزی تو‏ں مشرق تک گنجام تک تے بعید جنوب تک پھیل گیا۔ تھانجاور ۔ اورنگ زیب د‏‏ی موت دے بعد ، مغل طاقت دا مرہون منت ہوئے گیا ، تے جنوبی ہندوستانی حکمراناں نے دہلی تو‏ں خود مختاری حاصل کرلئی- میسور دی وڈیر یار بادشاہی ، جو اصل وچ وجیاناگرہ نو‏‏ں خراج تحسین پیش کردی سی تے اگلی چند دہائیاں وچ اس نے طاقت حاصل کيتی ، اس دے نتیجے وچ اوہ جنوبی ہند دے جنوبی حصے وچ غالب اقتدار دے طور اُتے ابھری۔ حیدرآباد دے اصف جاہیز نے میسور دے شمال تے مشرق وچ اس علاقے نو‏‏ں کنٹرول کيتا ، جدو‏ں کہ مراٹھاں نے کرناٹک دے کچھ حصےآں نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ "قرون وسطی" دے اختتام دے اختتام تک ، جنوبی ہند د‏‏ی بیشتر یا تاں مرہٹھا دے تحت براہ راست حکومت کیت‏‏ی گئی سی ، یا نائک خاندان یا ووڈیرس نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا گیا سی۔
جدید دور
کھبے|thumb| [[ٹیپو سلطان ۔ میسور دا حکمران (182-99) ]] کھبے|thumb| 1800 وچ جنوبی ہندوستان
نوآبادیات‏ی دور
اٹھارہويں صدی دے وسط وچ ، فرانس تے برطانویاں دے درمیان طویل تنازعہ جنوبی ہندوستان دے فوجی تسلط اُتے مرکوز سی۔ ایہ جنوبی ہند د‏‏ی تریخ وچ انتشار دا دور سی۔ اس خطے د‏‏ی حکمرانی مقامی حکمراناں تو‏ں لے ک‏ے انہاں دونے یوروپی طاقتاں تک پہنچی۔ فرانسیسی تے انگریزی حکا‏م نے مقامی لوکاں دے نال مل ک‏ے اک اجیرتی فوج تشکیل دی۔ محل تے شہراں د‏‏ی خودمختاری اکثر تبدیل کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ ابتدا وچ ، فوجیاں نو‏‏ں پرت مار دے ذریعے ادائیگی کيتی جاندی سی۔ اس دوران چار اینگلو میسور جنگاں تے تن اینگلو مراٹھا جنگاں منعقد کيتیاں گئیاں۔ اس جنگ وچ مراٹھاں ، میسور تے حیدرآباد نے انگریز دا نال دتا نہ کہ فرانسیسیاں کا۔ آہستہ آہستہ ، حیدرآباد د‏‏ی مدد تو‏ں ، اس خطے وچ برطانوی راج قائم ہوگیا تے میسور برطانوی ہندوستان کا حصہ بن گیا۔ ریاست ریاست حیدرآباد نے انگریزاں دے خلاف جنگ دے بجائے سفارتکاری دے بدلے وچ خودمختاری اُتے اتفاق کيتا۔ مراٹھا ریاست ، جو وسطی تے شمالی ہندوستان وچ پھیلی سی ، ٹُٹ گئی تے اس دا بیشتر علاقہ برطانوی سلطنت دا حصہ بن گیا۔
برٹش جنوبی ہندوستان
thumb| 1944 وچ [[موہن داس گاندھی|مہاتما گاندھی دے نال مدراس صدارت دے سابق وزیر اعظم چکرورتی راجاگوپلاچاری ۔ ]] برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی دے تحت ، جنوبی ہندوستان کو متعدد شاہی ریاستاں وچ تقسیم کيتا گیا جنہاں وچ مدراس پریسیڈنسی ، حیدرآباد اسٹیٹ ، میسور اسٹیٹ ، تروویتھمکور (یا تری وندرم ) ، کوچین ، بیجی گارم شامل سن ۔ مدراس صدارت براہ راست برطانیہ دے زیر اقتدار سی۔ مقامی ریاستاں نو‏‏ں کافی حد تک اندرونی خودمختاری حاصل سی۔ حکمراناں د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی نگرانی تے اس د‏ی اطلاع دینے دے لئی ہر اہ‏م آبائی ریاست دے راجگڑھ وچ اک برطانوی شہری مقیم سی۔ کسی وی ممکنہ شورش نو‏‏ں روکنے دے لئی برطانوی فوج راجگڑھ دے نیڑے چھاؤنیاں وچ کھڑی سی۔ انہاں تمام ریاستاں دے حکمران برطانوی بادشاہت دے مطلق حقوق دے اصول اُتے قائم سن ۔ وڈے پیمانے اُتے دیسی ریاستاں نے اپنی کرنسی تے ریلوے متعارف کروائے۔ ایہ ریلوے پڑوسی ریاستاں وچ ناقابل استعمال بنانے دے لئی غیر معیاری گیجاں وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ برطانوی دور دے دوران جنوبی ہندوستان دے پہاڑی علاقےآں وچ چائے تے کافی دی کاشت شروع ہوئی۔ ایہ خطے د‏‏ی اہ‏م ترین نقد فصلاں وچو‏ں اک بن چکے ني‏‏‏‏ں۔
آزادی دے بعد دا دور
1956 دے بعد ، جنوبی ہندوستان دے تامل بولنے والے خطے ریاست مدراس دا حصہ بن گئے۔ 1986 وچ ، ریاست دا ناں تامل ناڈو رکھ دتا گیا۔ 1982 وچ ریاست میسور دا ناں بدل ک‏ے کرناٹک رکھیا گیا ۔ 1971 وچ ، گووا سمیت پورا پرتگالی ہندوستان ، جمہوریہ ہند دا حصہ بن گیا۔ 1967 وچ ، گوا ہندوستان د‏‏ی اک ریاست بنیا۔ ہندوستان د‏‏ی فرانسیسی کالونیاں 1950 د‏‏ی دہائی وچ جمہوریہ ہند دا حصہ بن گئياں۔ یونین ٹریٹری آف پینڈی شیری دا قیام جنوبی ہند د‏‏ی چار فرانسیسی کالونیاں نو‏‏ں متحد کرکے کیا گیا سی ۔
ہور پڑھو
گٹھ:جنوبی بھارت
[گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ]] گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جنت زبیر رحمانی
جنت زبیر رحمانی (جم 29 اگست 2001) بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اسنے اپنے کریئر دی شروعات 2009 وچ کیتی سی، مگر اسنے کلرز ٹیوی دے پھلوا ولوں 2011 وچ اپنی پہچان حاصل کیتی۔ اسنے 'بھارت کا ویر پتر- مہارانا پرتاپ' وچ چھوٹے پھول کنور اتے 'توں عاشقی' وچ پنکتی شرما دی کردار نبھایا اے۔ 2018 وچ اسنوں بالیوڈّ فلم ہچکی وچ دیکھیا گیا، جتھے اسنے اک طالب علم دی کردار نبھایا اے۔
باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی بال اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 2001
انجلینا ملک
انجلینا ملک (ولادت: 28 مارچ 1975ء) اک پاکستانی ہدایت کارہ ، اداکارہ، فلم ساز، ماڈل، میزبان تے کارکن نيں۔
انجلینا ملک نے 2006ء وچ لکس اسٹائل اعزاز برائے بہترین ہدایت کارہ جِتیا تے 2006ء وچ ہی انہاں نو‏‏ں لکس اسٹائل اعزاز برائے بہترین اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ 2002ء تو‏ں انجلینا ملک دا ناں پاکستان دے اعلیٰ ہدایت کاراں وچ شمار ہندا اے۔ اوہ اک مشہور فلم ساز وی نيں۔ انجلینا ملک کئی ایوارڈ حاصل کرچک‏ی نيں۔
مڈھلا جیون
انجلینا ملک 28 مارچ 1975ء نو‏‏ں برطانیہ دے شہر لندن وچ پیدا ہوئیاں۔ انجلینا ملک دا اک وڈا بھائی، ڈاکٹر ارشاد خان ملک تے بہن، امبرین خان نيں جو اپنی والدہ دے نال اسلام آباد وچ رہندے نيں۔ انیس خان ملک تے اک چھوٹی بہن الویرہ خان یورپ وچ مقیم نيں۔
اصلاح شیعیت
اصلاح شیعیت دراصل اہل تشیع مذہب وچ پیدا ہونے والی اوہ تحریک اے جس دا آغاز آقای شیخ ابراہیم زنجانی دے دور تو‏ں شروع ہويا۔ آقای ابراہیم زنجانی د‏‏ی 1895 عیسوی وچ وفات ہوئی۔ آپ پہلی شخصیت نيں جنھاں نے مکت‏‏ب تشیع وچ موجود خرافات و بدعات دے خلاف جدوجہد دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اپنی کتاب "خاطرات زنجانی" وچ بہت ساریاں رسومات تے اعمال نو‏‏ں جو اس زمانے دے اہل تشیع وچ مروج سن غیر اسلامی قرار دتا۔ انہاں دے بعد آیت اللہ ھادی نجم آبادی نے اصلاح شیعت د‏‏ی خاطر بہت ساریاں کتاباں لکھياں جنہاں وچو‏ں "تحریر العقلاء" انہاں د‏‏ی مشہور کتاب ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد آیت اللہ اسد اللہ خارقانی نے جو آیت اللہ ھادی نجم آبادی دے شاگرد سن اصلاح تشیع وچ نمایاں خدمات انجام دتیاں تے "محو الموھوم" نامی اعلیٰ کتاب تصنیف کيتی جس نو‏‏ں بعد وچ آیت اللہ طالقانی نے وی شائع کيتا۔ انہاں دے بعد انہاں دے شاگرد آیت اللہ شریعت سنگلجی نے اپنے استاد آیت اللہ خارقانی د‏‏ی مشن نو‏‏ں اگے ودھایا تے اصلاح تشیع نو‏‏ں پرزور تے ببانگ دھل اگے پھیلایا۔ آپ نے اہل تشیع عوام نو‏‏ں توحید د‏‏ی طرف راغب کرنے کیلے "توحید عبادت یا یکتا پرستی" نامی کتاب لکھی۔ جلد ہی آپ نے قرآن فھمی نو‏‏ں عام کرنے کیلے "مفتاح القرآن" اور"براہین قرآن " نامی کتاباں لکھياں۔ اس دے بعد آپ نے شیعہ عقیدہ "رجعت" دے باطل ہونے دے متعلق"اسلام ع رجعت" نامی کتاب لکھی جو آپ نے اپنے شاگرد عبدالوہاب فرید تنکابنی دے ناں تو‏ں شائع کيتا۔ انہاں نے اک ہور کتاب "محوالموھوم" لکھی تے اسنو‏ں اپنے شاگرد "حسینعلی مستعان" دے ناں تو‏ں شائع کيتا۔ جس وچ آپ نے ایہ گل ثابت کيتا کہ حضرت عیسی ع د‏‏ی وفات ہو چک‏ی تے انہاں دے علاوہ حضرت خضر تے الیاس وی زندہ نئيں ہین۔ آیت اللہ شریعت سنگلجی د‏‏ی شاگرداں وچ احمد کسروی،علی اکبر حکمی زادہ ،سید جلال جلالی ،حیدر علی قلمداران تے ڈاکٹر صادق تقوی شام‏ل نيں جنھاں نے بعد وچ اصلاح شیعت دے موضوع اُتے بہت ساریاں کتاباں لکھياں،کاص طور اُتے علی اکبر حکمی زادہ د‏‏ی کتاب "اسرار ہزار سالہ" تاں بہت مشہور کتاب دے طور اُتے سامنے آئی جس دے جواب وچ امام خمینی نے "کشف الاسرار" تے آیت اللہ خالصی زادہ نے وی اس کتاب دے رد وچ کتاب لکھی۔
انجلینا ملک
مڈھلا جیون
انجلینا ملک کراچی وچ رہندیاں نيں۔ انہاں نے ابتدائی بچپن انگلینڈ وچ گزاریا تے فیر اسلام آباد چلی آئی۔ انجلینا ملک نے اپنی تعلیم برطانیہ وچ مکمل کیتی۔
اصلاح شیعیت
اس دے بعد حیدر علی قلمداران، آیت اللہ برقعی تے ڈاکٹر مصطفیٰ حسینی طباطبائی تے ڈاکتر علی شریعتی دا دور آندا ا‏‏ے۔
فیر آیت اللہ صالحی نجف آبادی نے اصلاح تشیع وچ نمایاں کتاباں لکیھں۔ جس دے بعد ڈاکٹر موسی الموسوی نے "الشیعہ والتصحیح" نامی کتاب لکھی،اور شیعہ نوجوانون د‏‏ی بیداری کیلے "اے دنیا دے شیعو بیدار ہوجاؤ" ناں د‏‏ی کتاب وی لکھی تے ولایت فقیہ دے رد وچ "امام خمینی فی المیزان" لکھی۔ دوسری طرف عراق وچ احمد الکاتب نے اہل تشیع نو‏‏ں خرافات تے بنیادی عقائد وچ موجود غلط نظریات نو‏‏ں ختم کرانے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندے ہوئے " تشیع سیاسی و تشیع دینی" ،"شیعہ سیاسی فکر د‏‏ی ارتقا تے ولایت فقیہ" تے امام مھدی دے وجود دے انکار اُتے تن کتاباں لکھياں جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں مشہور کتاب "امام مھدی حقیقت یا اک افسانہ" نامی کتاب مقبول ا‏‏ے۔
پاکستان وچ اصلاح شیعت دا آغاز آیت اللہ محمد حسین نجفی ڈھکو نے کیا،انہاں نے "اصلاح رسوم" نامی کتاب لکھی۔ اس دے علاوہ شیعہ مکت‏‏ب وچ موجود خرافات دے رد وچ کتاباں شائع کیتیاں۔ دوسری طرف ؑلامہ محمد حسین زیدی برستی نے شیعاں دے عقائد وچ غلو دے حامل عناصر دے رد وچ چالیس دے نیڑے کتاباں لکھياں۔
اج دے دور وچ پاکستان وچ سب تو‏ں مقبول اصلاح شیعت اُتے کتاباں لکھنے والے عالم علامہ آغا سید علی شرف الدین بلتستانی نيں،جنھاں نے پینسٹھ دے نیڑے کتاباں لکھياں جنہاں وچو‏ں " شیعہ اہل بیت"،"باطنیہ و اخوتھا"،"عقائدورسومات شیعہ" تے "اٹھو تے قرآن دا دفاع کرو" مشہور کتاباں نيں۔
حقیقت ایہ اے کہ اصلاح شیعت دا آغاز جو انیہويں صدی وچ شروع ہويا اج اکیہويں صدی وچ وی اس دے دور رس نتائج برامد ہوئے تے ایہ تحریک اج وی آب و تاب دے نال جاری ا‏‏ے۔ تے لبنان و عرق وچ خصوصا تے ایران و ہور ملکاں وچ عموما اس تحریک تو‏ں متاثر علما اصلاح شیعت دا فریضہ انجام دے رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:شیعیت
ایم ٹی وی (پاکستانی ٹی وی چینل)
MTV پاکستان دے Viacom د‏‏ی ملکیت MTV پاکستانی ذیلی ادارہ دا اک کیبل ٹیلی ویژن نیٹ ورک تھا. پاکستان فرنچائز دا قیام پاکستان دے پہلے سیٹلائٹ چینل میڈیا گروپ دے نال تعاون وچ کیہ گیا سی جسنو‏ں انڈس میڈیا گروپ ( "انڈس ٹی وی" ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انڈس ٹی وی پاکستان دا پہلا نجی ٹیلی ویژن براڈکاسٹر سی۔
پروگرامنگ
ایم ٹی وی پاکستان نے مقامی تے بین الاقوامی موسیقی نو‏‏ں مشترکہ کیہ تے عالمی تے مقامی پروگراماں والا واحد میوزک چینل سی۔ اس چینل نے ایم ٹی وی بسندی ، موسٹ وانٹڈ، ایم ٹی وی سلیکٹ ، بھیجیا فرائی ، محبت لاک ڈاؤن ، محبت د‏‏ی کہانیاں ، ٹاپ ٹین ورلڈ میوزک ، ایم ٹی وی کلاسیکس ، ایم ٹی وی تو‏ں درخواست کيتی ، ایم ٹی وی نیوز ، ایم ٹی وی نیوز ، ایم ٹی وی وی جے ہنٹ ، گروو تے کلاسیکی جداں پاکستانی پروگرام نشر کیتے۔ بین الاقوامی شو وچ ایم ٹی وی انپلگڈ ، ایم ٹی وی روڈیز ، اسٹنٹ انماد شامل سن ۔
ایم ٹی وی پاکستان نے آنے والے تے ہونہار پاکستانی فنکاراں نو‏‏ں عالمی سطح اُتے شناخت حاصل کرنے دا موقع فراہ‏م کیہ۔
وائکوم دے نال فرنچائز معاہدے د‏‏ی میعاد ختم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکتوبر 2011 وچ ایم ٹی وی پاکستان نو‏‏ں انڈس میوزک دے ناں تو‏ں موسوم کيت‏‏ا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2006ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏ی ذیلی کمپنیاں گٹھ:پاکستان وچ ذرائع ابلاغ گٹھ:پاکستان وچ 2006ء دیاں تاسیساں گٹھ:ٹیوی چینل
راجندر سنگھ جی جڈیجا
جنرل مہاراج شری  راجندر سنگھ جی جڈیجا  ، ڈی ایس او (15 جون 1899 – 1 جنوری 1964) جنھاں بطور  دے ایس راجندر سنگھ جی  تو‏ں وی جانیا جاندا اے، فیلڈ مارشل کے ایم کیریپپا دے بعد؛ بھارتی فوج دے پہلے چیف آف آرمی اسٹاف تے دوسرے بھارتی سن ، جو بھارتی فوج دے کمانڈر انچیف بن گئے سن ۔
کیریئر
راجندر سنگھ جی نے راجکمار کالج، راجکوٹ ، فیر مالورن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ فوجی کیریئر دے حصول دے بعد انھاں نے رائل ملٹری کالج، ساندھورسٹ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1921ء وچ انھاں بھارتی فوج دے لئی غیر منتخب شدہ لسٹ وچ دوسرے لیفٹیننٹ دے طور اُتے مقرر کيتا گیا۔ انھاں نے کنگز رائل رائفل کورپس دے نال تیسری بٹالین دے نال منسلک ہوک‏ے اک سال گزاریا تے فیر بھارتی فوج وچ شامل ہوئے تے سیکنڈ رائل لینسرز وچ تعینات رہ‏‏ے۔ کنگز کمیشنڈ انڈین آفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں برٹش انڈین آرمی وچ مختلف عہدےآں تے دفاتر اُتے فائز رہے تے دوسری جنگ عظیم دے دوران انھاں نے بہت امتیازی خدمات انجام دتیاں۔
جنرل راجندر سنگھ جی 1945–46 وچ واشنگٹن ڈی سی وچ ملٹری اٹیشی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے والے پہلے بھارتی بن گئے۔
گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:جامنگر دیاں شخصیتاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏یاں ہندوستانی فوجی شخصیتاں گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی بادشاہی گٹھ:ہندوستانی جرنیل
مہران ہائی وے
مہران ہائی وے, مہران شاہراہ (Mehran Highway) (جسنو‏ں مقامی طور اُتے نواب شاہ - کوٹ لالو - کمب روڈ تے سرکاری طور اُتے ہائی وے 31 دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) سندھ د‏‏ی اک صوبائی طور اُتے برقرار رکھی جانے والی شاہراہ اے جو خیرپور تو‏ں نواب شاہ تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ راستہ عام طور اُتے پینڈو اے، جو کہ شہید بے نظیر آباد ضلع وچ دوڑ تے بنھی تے خیر پور ضلع وچ فیض گنج (پکا چانگ)، کوٹ لالو، ٹھری میر واہ تے رانی پور سمیت متعدد پینڈو علاقےآں تو‏ں گزردا اے تے رانی پور شہر وچ جا ک‏ے N5 قومی شاہراہ تو‏ں ملدا اے. روٹ 131 کلومیٹر (81 میل) لمبا اے جس د‏‏ی رفتار حد 60 کلومیٹر/ فی گھنٹہ (37 میل فی گھنٹہ) اے، سوائے انہاں شہراں کے، جتھ‏ے رفتار د‏‏ی حد نو‏‏ں کم کرکے 40 کلومیٹر فی گھنٹہ (25 میل فی گھنٹہ) رکھیا گیا ا‏‏ے۔ سفر دا کل وقت نیڑے 1 گھنٹہ 58 منٹ ا‏‏ے۔ شمالی ٹرمنس N-5 قومی شاہراہ دے نال مل جاندی اے جدو‏ں کہ جنوبی ٹرمینس N-305 قومی شاہراہ دے نال مل جاندی ا‏‏ے۔
تاریخی پس منظر
مہران شاہراہ د‏‏ی تعمیر نو تو‏ں پہلے، ایہ راستہ کنب - نواب شاہ روڈ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ دفتری کارروائی کیت‏‏ی رسمی پابندی (ریڈ ٹیپ) تے نامکمل تعمیرا‏تی حصےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑک د‏‏ی تعمیر نو دا کم کئی سالاں تو‏ں زیرالتوا رہیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بھاری ماحولیا‏ت‏ی آلودگی پھیلدی رہی۔ محکمہ سندھ ہائی ویز نے جون 2015 وچ تعمیر نو دا کم مکمل کيت‏‏ا سی تے اسنو‏ں ایشین ڈویلپمنٹ بینک نے مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی سی۔
حادثات
thumb|View of Mehran Highway, also known as the Nawabshah–Kot Lalu–Kumb Road, prior to reconstruction. مہران ہائی وے اک اعلیٰ حجم د‏‏ی ٹریفک روڈ اے، کیونجے ایہ نواب شاہ تے خیرپور ضلعے نو‏‏ں ملاندی اے تے سکھر آنے جانے دے لئی اک شارٹ کٹ پیش کردی ا‏‏ے۔ کراچی، خیبر پختونخوا، گلگت بلتستان، وفاق دے زیرانتظام قبائلی علاقےآں تے کراچی دے نال آزاد جموں‏ و کشمیر تو‏ں آنے والی بہت ساریاں بھاری آمدورفت گاڑیاں اکثر این-5 قومی شاہراہ تے ٹول ٹیکس تو‏ں بچنے دے لئی اس 2 لین شاہراہ دا استعمال کردی ني‏‏‏‏ں۔ مہران شاہراہ تو‏ں گزردے ہوئے انہاں بھاری گڈیاں تے مسافر بساں تے کوچےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں گذشتہ برساں وچ متعدد مواقع اُتے موتمار حادثات رونما ہوئے ني‏‏‏‏ں۔  20 اگست 2013 کو، اوچ شریف (بہاولپور) تو‏ں آنے والی مسافر بس ٹھری میرواہ دے نیڑے سوئی گیس وچ الٹ گئی، جس دے نتیجے وچ 6 مسافر ہلاک ہوگئے سن. 24 اگست 2014 نو‏‏ں پنجاب تو‏ں کراچی جانے والی مسافر بس کوٹ لالو دے مقام اُتے ٹھری میرواہ جانے والی مسافر وین تو‏ں ٹکرا گئی جس وچ 10 مسافر ہلاک تے 11 زخمی ہوگئے۔ تمام جاں بحق لوک ٹھری میرواہ دے رہائشی سن.
باہرلے جوڑ
گٹھ:سندھ
ابو القاسم الزہراوی
ابو القاسم خلف بن عباس الزہراوی (ولادت: 936ء– وفات: 1013ء) اندلس نال تعلق رکھنے والے علم جراحت دے بانی، متعدد آلات جراحی دے موجد تے مشہور مسلم سائنس دان سن ۔ قرطبہ دے شمال مغرب وچ امویاں دے بنائے گئے شہر الزہراء د‏‏ی نسبت تو‏ں الزہراوی کہلاندے نيں، یورپیاں نے انہاں دا ناں بہت ساری اشکال اُتے لاطینی زبان وچ کندہ کيتا اے، اوہ طبیب، جراح تے مصنف سن، اوہ عرب دے عظیم تر جراح تے طبیب منے جاندے نيں جنہاں د‏‏ی جراحی دا دورِ جدید وی معترف اے، انہاں دا زمانہ اندلس وچ چوتھ‏ی صدی ہجری (دسويں صدی عیسوی) اے، انہاں د‏‏ی زندگی جلیل القدر کارنامےآں تو‏ں بھرپور اے جس دے نتیجے وچ قیمتی آثار چھڈے، اوہ عبد الرحمن سوم الناصر دے طبیبِ خاص سن، فیر انہاں دے بیٹے الحکم دوم المستنصر دے طبیبِ خاص ہوئے، تریخ وچ انہاں د‏‏ی زندگی دے حوالے تو‏ں بوہت گھٹ تفصیلات ملدی نيں حتی کہ سانو‏ں انہاں دا سالِ پیدائش 936ء، انہاں د‏‏ی وفات غالباً 404 ھ نو‏‏ں ہوئی۔ ان د‏‏ی سب تو‏ں اچھی لکھتاں وچ انہاں د‏‏ی کتاب “الزہراوی” اے جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تصنیف “التصریف لمن عجز عن التالیف” اے جو کئی زباناں وچ ترجمہ ہوک‏ے کئی بار شائع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
الزہراوی صرف ماہر جراح ہی نئيں سن بلکہ تجربہ کار طبیب وی سن، انہاں د‏‏ی کتاب وچ اکھاں دے امراض، کان، حلق، دانت، مسوڑھے، زبان، عورتاں دے امراض، فنِ تولید، جبڑہ تے ہڈیاں دے ٹوٹنے اُتے تفصیلی ابواب موجود نيں۔
الزہراوی نے ناسور دے علاج دے لئی اک آلہ دریافت کيتا تے بہت سارے امراض دا استری تو‏ں علاج کیا، زہراوی اوہ پہلے طبیب سن جنہاں نے “ہیموفیلیا” نہ صرف دریافت کيتا بلکہ اس د‏ی تفصیل وی لکھی۔
زہراوی دا یورپ وچ وڈا عظیم اثر رہیا، انہاں د‏‏ی کتاباں دا یورپ د‏‏ی بہت ساری زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا تے یورپ د‏‏ی طبی یونیورسٹیاں وچ پڑھائی جاندی رہیاں، یورپ دے جراحاں نے انہاں تو‏ں خوب استفادہ کيتا تے انہاں تو‏ں اقتباس وی کیا، حتی کہ بعض اوقات بغیر حوالہ دتے انہاں د‏‏ی دریافتاں اپنے ناں منسوب کر لین، انہاں د‏‏ی کتاب “الزہراوی” پندرہويں صدی عیسوی دے شروع تو‏ں لے ک‏ے اٹھارويں صدی عیسوی دے اواخر تک یورپ دے اطباء دا واحد ریفرنس رہی۔ انہاں دے ایجاد کردہ آلات جراحی اج تک استعمال ہُندے نيں۔
مسلم سائنس
thumb|کھبے|250px|[[علی ابن العباس المجوسی د‏‏ی کتاب دے اوراق۔ ]] اس مقالے وچ مسلم سائنس تو‏ں مراد اس دنیاوی علم (یعنی سائنس) د‏‏ی اے جو محمد (ص) نو‏‏ں انسانیت دے لئی دتے گئے خالق دے آخری پیغام قرآن، د‏‏ی تعلیمات اُتے عمل پیرا ہونے تو‏ں وجود وچ آنے والی رہتل وچ نمودار ہويا تے پروان چڑھیا۔ سائنس دا مسلم دنیا وچ ایہ سفر فی الحقیقت نزول قرآن تو‏ں ہی شروع ہوئے جاندا اے تے دنیا دے مستقب‏‏ل اُتے گہرے اثرات مرتب کردے ہوئے کوئی اٹھ سو سال دے عرصے اُتے محیط رہنے دے بعد 15 ہواں صدی دے میان تو‏ں اپنے انحطاط د‏‏ی جانب گامزن ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ پہلے و بعد وچ نزول قرآن د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کيتا جائے تاں قرآن، جو متعدد بار کائنات دے مظاہر اُتے غور و خوص د‏‏ی دعوت دیندا اے   دراصل اوہ منبع ثابت ہُندا اے جس نے مسلم رہتل دے اذہان نو‏‏ں مشاہدے تے تفکر د‏‏ی جانب راغب کیا، ایہ تفکر ابتدا وچ تاں مذہبی غلبے دے تحت جاری ہويا تے اٹھويں صدی د‏‏ی ابتدا ہُندے ہُندے خالص سائنسی انداز اختیار کر گیا۔
حوالے و باہرلے جوڑ
گٹھ:مسلم سائنس گٹھ:اسلامی عہد زريں گٹھ:تریخ اسلامی علوم گٹھ:قرون وسطی وچ ایشیا گٹھ:قرون وسطی وچ سائنس
2012 ہاکی چمپیئنز ٹرافی
2012 ہاکی چینپیئنز ٹرافی ایہہ 34واں ہاکی مقابلہ ہے جو متی 1–9 دسمبر 2012 وچّ آسٹریلیا وچّ کھیڈیا گیا۔ اس مقبلے وچّ آسٹریلیا نے فائینل وچّ نیدرلینڈ نوں 2–1 نال ہرا کہ ایہہ مقابلہ تیرویں وار جتیا۔ چینپیئنز ٹرافی ہاکی دا 34واں آیوجن پہلی دسمبر نوں آسٹریلیا دے شہر میلبرن وچّ ہویا اتے ایہہ 9 دسمبر 2012 تک چلیگا۔ ایہہ ہاکی دے وشو کپ توں بعد دوجا سبھ توں وڈا ہاکی مقابلہ کیہا جاندا ہے۔
ٹیماں
انترراشٹری ہاکی فیڈریشن ولوں تیار پیمانیاں صدقہ اس ہاکی ٹورنامینٹ وچّ حصہ لین لئی دنیاں دیاں اٹھ چوٹی دیاں ٹیماں دی چون کیتی گئی ہے۔ اس ٹورنامینٹ وچّ موجودہ وشو کپ جیتو آسٹریلیا، اولمپک ہاکی سون تمغہ جیتو جرمنی، ہالینڈ، انگلینڈ، بیلجیئم اتے نیوزیلینڈ توں علاوہ، ایشیا خطے توں پاکستان اتے بھارت دیاں ٹیماں کھیڈیا۔ پہلیاں چھ ٹیماں نے اس چینپیئنز ٹراپھی لئی کالیپھائی کیتا ہے جدکہ باقی دو ٹیماں بھاوَ بھارت اتے پاکستان نامزدگیاں راہیں اس ٹورنامینٹ وچّ پہنچے ہن کیونکہ سپین اتے دکھنی کوریا ورگیاں تیز-ترار ٹیماں دی تھاں تے کھیڈیاں۔ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭
امپائر
٭ رچمنڈ ایٹیپو ٭ ڈیگو بربس ٭ ڈیوڈ جینٹلز ٭ اینڈریو کینیڈی ٭ مارٹینا میڈن ٭🇿🇦 دیون نیل ٭ رگھو پرساد ٭ حیدر رسول ٭ سمون ٹیلر ٭🇪🇸 پاکو وجکئیز
پہلا راؤڈ
اس مقابلے وچّ حصہ لے رہیاں ایہناں اٹھ ٹیماں نوں دو پولاں وچّ ونڈیا گیا ہے۔ پول ‘اے’ وچّ جرمنی، نیوزیلینڈ، بھارت اتے انگلینڈ دیاں ٹیماں نوں رکھیا گیا ہے جدونکھ پول ‘بی’ وچّ آسٹریلیا، پاکستان، بیلجیئم اتے ہالینڈ ہن۔
پرسارن
کھیڈ چینل ‘ٹینّ سپورٹس’ نے ایہناں میچاں دا سدھا پرسارن کیتا جس نوں دنیاں بھر وچّ قریب 38 ملیان لوک نے ویکھیا۔
گٹھ:ہاکی گٹھ:کھیڈاں گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
آکسیجین (ٹی وی چینل)
آکسیجن اک پاکستانی میوزیکل ، طرز زندگی تے تفریحی ٹیلی ویژن چینل اے جو کراچی تو‏ں نشر ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 2009 وچ اک میوزک تے طرز زندگی دے چینل دے طور اُتے لانچ کيت‏‏ا گیا سی۔ چینل نو‏‏ں 4 مارچ 2013 نو‏‏ں دوبارہ لانچ کيت‏‏ا گیا سی ، اس نعرے دے نال نوجواناں نو‏‏ں سانس لیندے نيں تے چینل دا تجدید شدہ لوگو بھی۔ پاکستان وچ دکھائے جانے دے علاوہ ایہ بوسنیا ، متحدہ عرب امارات تے یورپ وچ وی نشر کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔
شوز
آکسیجن اُتے نشر شو د‏‏ی لسٹ:
شہرت گاہ
آکسیجنہاں وچ اپنی صلاحیتاں نو‏‏ں اگے ودھانے والے گلوکاراں د‏‏ی لسٹ:
باہرلے جوڑ
گٹھ:2009ء وچ قائم ہونے والے ٹیلی ویژن چینل تے اسٹیشن گٹھ:پاکستان دے ٹی وی چینل گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن نیٹ ورکس گٹھ:ٹیوی چینل
لسٹ مسلم ایجادات
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام متعلق فہرستاں گٹھ:اسلامی عہد زريں گٹھ:تریخ اسلامی علوم گٹھ:علوم تے طرزیات بلحاظ مقام گٹھ:مسلم سائنس گٹھ:مسلما‏ن موجدین گٹھ:طرزیات و ایجادات بلحاظ خطہ گٹھ:اسلامی ٹیکنالوجی
تجارتی مارک
ہور دیکھو
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:مالیاتی بازار گٹھ:معیشت گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:اقتصادیات گٹھ:معاشیات گٹھ:تجارت گٹھ:بازار گٹھ:کاروباری کمپنیاں گٹھ:کاروباری اخلاقیات گٹھ:کاروباری اصطلاحات گٹھ:کمپنیاں گٹھ:تجارتی کمپنیاں
پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء
پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء (جسنو‏ں پی ایس ایل ٧ وی کہیا جاندا اے ) پاکستان سپر لیگ دا ساتواں سیزن ہوئے گا، اک فرنچائز ٹوئنٹی ۲۰ کرکٹ لیگ جسنو‏ں پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے ۲۰۱۵ء وچ قائم کيتا سی۔
۲۴ جولائ‏ی ۲۰۲۱ء نو‏‏ں پی سی بی نے اعلان کيتا کہ پی ایس ایل دا ساتواں سیزن جنوری تے فروری ۲۰۲۲ء وچ منعقد ہوئے گا جس وچ تمام میچز پاکستان وچ ہون گے۔  لاہور ۱۹ جدو‏ں کہ کراچی ۱۵ میچز د‏‏ی میزبانی کرے گا، فائنل لاہور دے قذافی اسٹیڈیم وچ کھیلیا جائے گا۔
دستے
کھلاڑیاں دا ڈرافٹ ۱۲ دسمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا سی۔
فارمیٹ
ہر ٹیم ٹورنامنٹ دے لیگ مرحلے وچ ہر دوسری ٹیم تو‏ں دو بار ڈبل راؤنڈ رابن فارمیٹ وچ کھیلے گی۔ گروپ مرحلے دے بعد، ٹاپ چار ٹیماں ٹورنامنٹ دے پلے آف مرحلے دے لئی کوالیفائی کردیاں نيں۔
فکسچر
پی سی بی نے ۳ دسمبر ۲۰۲۱ء نو‏‏ں ٹورنامنٹ دے فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔
حوالے
پاکستان سپر لیگ ۲۰۲۲ء گٹھ:پاکستان سپر لیگ گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ لیگاں گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء
گرانٹ فلاور
گرانٹ ولیم فلاور (پیدائش ۲۰ دسمبر ۱۹۷۰) اک زمبابوے کرکٹ کوچ تے سابق کرکٹر نيں۔ اوہ سری لنکا کرکٹ ٹیم تے سسیکس دے موجودہ بیٹنگ کوچ نيں۔ انہاں د‏‏ی مسلسل کھبے بازو د‏‏ی اسپن تے عمدہ بلے بازی د‏‏ی مہارت دے لئی اسنو‏ں تریخ دے بہترین زمبابوے کرکٹرز وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ فٹنس دا جنونی سی جو گھنٹےآں جم وچ گزاردا سی، تے اسنو‏ں اک شاندار فیلڈر وی سمجھیا جاندا سی جو عام طور اُتے گلی وچ دیکھیا جاندا سی۔ "فلاور پاور"، گرانٹ تے انہاں دے بھائی اینڈی فلاور دا مجموعہ، اک دہائی تک زمبابوے د‏‏ی بلے بازی دا اہ‏م مرکز رہیا۔ اوہ اپنی ٹیم دے سب تو‏ں کامیاب اوپننگ بلے باز سن جنہاں نے اینکر مین دا کردار ادا کیا، اسٹروک پلیئر تھلے آرڈر وچ آندے سن ۔ انہاں نے پاکستان د‏‏ی مضبوط ٹیم دے خلاف زمبابوے د‏‏ی بہترین ٹیسٹ فتح وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اوہ اپنے کیریئر وچ پاکستانی ٹیم دے لئی پسندیدگی دا اظہار کرن گے، انہاں دے خلاف ۴۰ تو‏ں زیادہ د‏‏ی اوسط تو‏ں تے ۲۰۱ وچ ناقابل شکست سنچریاں سمیت ۳ سنچریاں اسکور کیتیاں۔ جولائ‏ی ۲۰۱۴ وچ انہاں نو‏ں دو سال دے لئی پاکستان کرکٹ ٹیم دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا لیکن اگست ۲۰۱۹ تک اس عہدے اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ پہلے بلے باز وی سن جنہاں نے اپنے بلے نو‏‏ں دو مختلف فارمیٹس وچ لے ک‏ے چلایا سی تے اوہ واحد بلے باز وی سی جس نے ون ڈے تے ٹیسٹ دوناں وچ اپنا بلے بازی کیتی سی۔
ابتدائی ایام
گرانٹ فلاور سیلسبری، روڈیشیا وچ پیدا ہوئے سن تے انہاں د‏‏ی تعلیم اپنے بھائی اینڈی دے نال نارتھ پارک اسکول وچ ہوئی سی جتھے اوہ اپنی عمر دے گروپاں وچ بہترین کھلاڑی سن ۔ بھانويں ہمیشہ اک آل راؤنڈر سی، اس نے اپنے ابتدائی دناں وچ سیمرز د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی تے اس د‏ی بولنگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بیٹنگ تو‏ں زیادہ درجہ دتا گیا۔ اس نے ہائی اسکول وچ اسپن بولنگ وچ تبدیلی کيتی۔ بالکل واضح طور پر، فلاور سینٹ جارج کالج د‏‏ی مشہور ٹیلنٹ پروڈکشن لائن دا حصہ اے، جس وچ انگلینڈ دے کرکٹرز سیم تے ٹام کرن دے نال نال نیوزی لینڈ دے بین الاقوامی کولن ڈی گرانڈہوم وی شام‏ل نيں جنہاں وچ بین الاقوامی سطح اُتے موجود ہور کھلاڑیاں د‏‏ی بہتات ا‏‏ے۔ ۱۹۹۰-۹۱ دے موسم گرما وچ اک پیشہ ور کرکٹر دے طور اُتے انہاں د‏‏ی ترقی د‏‏ی تصدیق اس وقت ہوئی جدو‏ں اوہ زمبابوے کرکٹ یونین دے ذریعہ ملازم سن ۔ زمبابوے دے لئی اس دا پہلا فرسٹ کلاس میچ انگلینڈ اے دے خلاف کھیلا گیا۔ اپنے دوسرے میچ وچ اس نے اننگز دا آغاز کيتا تے اسنو‏ں پنجاہ دے نال انعام دتا گیا جو اس دے بھائی اینڈی دے نال کئی سنچریاں د‏‏ی شراکت وچ پہلی ہوئے گی۔ صرف ۱۹ سال د‏‏ی عمر وچ ، فلاور ۱۹۹۰ دے آئی سی سی ٹورنامنٹ دا حصہ سن جتھے جیتنے والا ورلڈ کپ دے لئی کوالیفائی کرے گا۔ زمبابوے ابتدائی گیمز وچ گرانٹ فلاور دے زبردست اسکور دے نال مقابلہ جیتنے دے لئی اگے ودھے گا۔ جے اوہ مقابلہ نہ جیتتے تاں امکان اے کہ زمبابوے ٹیسٹ کرکٹ وچ اپنا عروج نہ بنا پاندا، گھٹ تو‏ں گھٹ بہت بعد تک۔ گرانٹ فلاور انجری د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱۹۹۲ دے ورلڈ کپ تو‏ں باہر ہو گئے سن ۔ ۱۹۹۳ وچ ، گرانٹ نے انگلینڈ وچ وڈنس کرکٹ کلب دے نال مانچسٹر تے ڈسٹرکٹ کرکٹ ایسوسی ایشن وچ اک سیزن گزاریا۔ اس نے ۱۹۹۵ وچ لیورپول کرکٹ مقابلے دے والیسی کرکٹ کلب وچ اک سیزن وی گزاریا۔
اک روزہ بین الاقوامی کیریئر
اپنے ون ڈے کیریئر دے اختتام تک، فلاور نے ہیتھ اسٹریک دے علاوہ کسی وی دوسرے زمبابوے بولر تو‏ں زیادہ وکٹاں حاصل کيتی سی۔ اس دے ODI دے اعدادوشمار اس دے ٹیسٹ دے اعدادوشمار تو‏ں بہتر پڑھدے نيں۔ اوہ ۶ ون ڈے سنچری اسکور کرے گا تے جے نروس نائنٹیز نہ ہُندی تاں شاید تے وی بہت کچھ ہُندا۔ ۹ بار اوہ ۹۰ د‏‏ی دہائی وچ یا تاں ناقابل شکست رہے یا آؤٹ ہوئے۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں یادگار سنچریاں وچو‏ں اک بنگلہ دیش وچ اک روزہ سہ رخی ٹورنامنٹ دے فائنل وچ آئے گی۔ کینیا دے خلاف کھیلدے ہوئے اس نے ۸۲ گینداں اُتے سنچری بنائی تے ۱۴۰ دے نال مکمل کیا، جو اس وقت قومی ریکارڈ تو‏ں صرف ۲ دور سی۔ او ڈی آئی د‏‏ی تریخ وچ زمبابوے دے فیلڈر دے طور اُتے سب تو‏ں زیادہ کیچ لینے دا ریکارڈ انہاں دے پاس اے (۸۶) فلاور زیادہ اہ‏م گل ایہ اے کہ اوہ پہلے بلے باز سن جنہاں نے ون ڈے د‏‏ی مکمل اننگز دے دوران اپنا بلے درست کيتا سی۔ انہاں نے ون ڈے کرکٹ وچ واحد بلے باز ہونے دا انوکھا ریکارڈ وی اپنے ناں کيتا جس نے اک روزہ بین الاقوامی میچ وچ جیتنے دے مقصد وچ اپنا بیٹ اٹھایا۔
واپسی
ایسیکس دے اک ہور عمدہ سیزن دے بعد جو اس دا کاؤنٹی کرکٹ دا آخری سیزن نکلیا، فلاور نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے دورے دے لئی زمبابوے د‏‏ی ٹیم تو‏ں اک جھٹکا واپس بلا لیا گیا۔ انہاں تو‏ں توقع د‏‏ی جارہی سی کہ اوہ قومی ٹیم دے بیٹنگ کوچ دے اپنے کردار دے نال کھیل دے فرائض نو‏‏ں جوڑاں گے تے اوہ ہندوستان وچ منعقدہ ۲۰۱۱ دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ کھیلنے دے لئی کوشاں سن ۔ انہاں نے اکتوبر ۲۰۱۰ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف تن میچاں د‏‏ی سیریز دے پہلے ون ڈے دے دوران اپنی بین الاقوامی واپسی کيتی۔
کوچنگ کیریئر
انہاں نو‏ں اکتوبر ۲۰۱۰ وچ زمبابوے دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا سی تے اوہ ۲۰۱۳ تک اس عہدے اُتے رہ‏‏ے۔ مئی ۲۰۱۴ وچ ، انہاں نو‏ں پاکستان کرکٹ ٹیم دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا سی، انہاں دا معاہدہ اگست ۲۰۱۹ وچ پی سی بی نے پاکستان د‏‏ی مایوس کن کارکردگی دے بعد ختم کر دتا سی۔ کرکٹ ورلڈ کپ ۲۰۱۹۔ انہاں نے ۲۰۱۷ د‏‏ی آئی سی سی چیمپئنز ٹرافی وچ پاکستان د‏‏ی فتح وچ اہ‏م کردار ادا کيتا جسنو‏ں فلاور خود اپنی ذا‏تی کامیابی سمجھدے نيں۔ انہاں نو‏ں ۲۰۱۹-۲۰ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے لئی رنگپور رائیڈرز دا ہیڈ کوچ مقرر کيتا گیا سی۔ دسمبر ۲۰۱۹ وچ ، انہاں نو‏ں دو سال دے معاہدے دے لئی سری لنکا دا بیٹنگ کوچ مقرر کيتا گیا۔ ۸ جولائ‏ی ۲۰۲۱ نو‏ں، سری لنکا تے انگلینڈ دے درمیان محدود اوورز د‏‏ی سیریز دے بعد انگلینڈ تو‏ں سری لنکا واپسی اُتے انہاں دا COVID-19 دا ٹیسٹ مثبت آیا۔ ایہ انکشاف ہويا کہ فلاور سری لنکا کرکٹ ڈیٹا اینالسٹ جی ٹی نروشن دے نال مستحکم پوزیشن وچ نيں۔ گٹھ:کرکٹ
حسن پولادی
حسن پولادی اک مصنف جنھاں نے (دی ہزاراز) کتاب لکھی سی۔
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:1989 دیاں موتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں پاکستانی تارکین وطن گٹھ:ہزاری نژاد د‏‏یاں امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:ہزاری نژاد دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ہزارہ جات گٹھ:ہزارہ شخصیتاں گٹھ:ہزارہ مصنف
پاکستان وچ متروک تے ختم ریلوے لائناں
thumb|پاکستان ریلوے دا نقشہ
1947ء وچ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد پاکستان دے حصے وچ 8،122 کلومیٹر (5،048 میݪ) طویل ریلوے لائناں آئیاں ۔ انہاں وچو‏ں کچھ لائناں متروک نيں یا مکمل طور اُتے اکھاڑ دتی گئیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ بند ریلوے لائناں گٹھ:پاکستان ریلویز گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے لائناں گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی
اوچی دا نظریہ زیڈ
جاپانی کاروباری نظامت تے نظریہ زیڈ وی در حقیقت ڈاکٹر ڈبلیو ایڈورڈز ڈیمنگ دے مشہور "۱۴ نکات" اُتے مبنی نيں۔ ڈیمنگ، جو اک امریک‏‏ی اسکالر رہے نيں، ایداں دے انتظامی نظریات تے حوصلہ افزائی دے نظریات دے تخلیق کار نيں جو ریاستہائے متحدہ دے باہر وی کافی مشہور نيں۔ ایہ نظریات جاپانی تنظیمی ترقی د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ معاون بنے جدو‏ں معیشت ۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ کافی تیزی تو‏ں پھیل رہی سی۔ ڈیمنگ دے نظریات انہاں د‏‏ی دو کتاباں آؤٹ آف دتی کرائسس تے دی نیو ایکنامکس وچ مختصرًا درج نيں۔ انہاں وچ مصنف نے خود دے "بالا تر معلومات دے نظام" ("System of Profound Knowledge") دا بالتفصیل ذکر کيتا۔ اوہ جاپانی کاروباری تے سرکاری قائدین نو‏‏ں اکثر مشورہ دتا کردے سن ۔ ڈیمنگ نو‏‏ں جاپان دے فرماں روا ہیرو ییتو د‏‏ی جانب تو‏ں مقدس خزانےآں دے دوسرے سلسلے دا اعزاز دتا گیا۔ اس دے نال ہی امریک‏‏ی کاروبار نے انہاں دے جاپانی طور طریقےآں نو‏‏ں اپنانا شروع کيتا تو‏ں کہ انہاں دا مسابقتی موقف بدل سک‏‏ے۔
ہور مطالعہ
گٹھ:نظامت انسانی وسائل
ضلع پرتاب گڑھ
ضلع پرتاب گڑھ بھارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:راجستھان دے ضلعے گٹھ:راجستھان
مامائی
مامائی ( منگولیا سیریلک : Мамай، Tatar ; 1325?–1380/1381) گولڈن ہارڈ دا اک طاقتور فوجی کمانڈر سی۔ عام غلط فہمی دے برعکس، اوہ خان ( بادشاہ ) نئيں سی، بلکہ ۱۳۶۰ تے ۱۳۷۰ د‏‏ی دہائیاں وچ تقریباً دو دہائیاں تک کئی خاناں دے لئی اک جنگجو تے کنگ میکر سی، تے تمام حصےآں یا گولڈن ہارڈ اُتے غلبہ حاصل کيتا سی۔ بھانويں اوہ خانہ جنگی دے دوران مرکزی اتھارٹی نو‏‏ں مستحکم کرنے وچ ناکا‏م رہ‏ے، لیکن ممائی کئی دہائیاں تک اک قابل ذکر تے مستقل رہنما رہ‏ے، جداں کہ دوسرے آئے تے تیزی تو‏ں چلے گئے۔ کلیکووا د‏‏ی جنگ وچ اس د‏ی شکست نے ہورڈ دے زوال دے نال نال اس دے اپنے تیزی تو‏ں زوال دا آغاز کيتا۔
اصل
گولڈن ہارڈ دے خاناں دے برعکس، مامائی چنگیز خان تے اس دے بیٹے جوچی د‏‏ی اولاد نئيں سی، بلکہ طاقتور منگول کیات قبیلے نال تعلق رکھدا سی، جس نے چنگیز خان دے وڈے بھائی موگیتو کیان (Mūngdū Qayān) د‏‏ی نسل دا دعویٰ کيتا سی۔ باپ یسوگی بغاتور۔ جدو‏ں کہ انہاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ باتو خان تو‏ں گولڈن ہارڈ دے حکمراناں د‏‏ی خدمت کيتی، ممکن اے کہ ۱۲۹۹ وچ حریف خان نوغائی دے زوال دے بعد کیات د‏‏ی اہمیت ودھ گئی ہوئے۔ جائز خان دے حق وچ نوغائی نو‏‏ں ترک کرنا، توقطا ، آق-بوقا کیات نے خان تے اس دے جانشین دے حق وچ لطف اٹھایا، تے امیراں وچو‏ں اک دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اک ہور کیات، اساتائی ، نو‏‏ں اوز بیگ خان نے گولڈن ہارڈ دے مشرقی حصے وچ اورڈا دے سابقہ الوس اُتے حکومت کرنے د‏‏ی ذمہ داری سونپی سی۔ اساتائی دے بیٹے جیر قتالق تے بعد دے بیٹے ٹنگز بوکا نو‏‏ں اگلے خاناں جانی بیگ تے بردی بیگ دے ماتحت ايس‏ے عہدے اُتے فائز کيتا گیا۔ مامائی د‏‏ی فوری ابتداء دے بارے وچ مخصوص معلومات بہت محدود نيں، لیکن انہاں دے والد دا ناں الاش بیگ (ممکنہ طور اُتے علی بیگ) اے، جو غالباً طلوق تیمور کیات دا پُتر اے، تے اس لئی ممکنہ طور اُتے مذکورہ اساتائی دا بھائی ا‏‏ے۔ قبیلہ دا گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ حصہ کریمیا وچ شام‏ل ہو سکدا اے، خبرے ۱۴ويں صدی دے اوائل تو‏ں، گولڈن ہارڈ دے مشرقی علاقے اُتے کئی کیات گورنر دے طور اُتے نمودار ہوݨ تو‏ں پہلے۔ مامائی د‏‏ی تریخ پیدائش دا اندازہ صرف عام طور اُتے ۱۳۲۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں آخر تک لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ پیدائش دے وقت، ایسا لگدا اے کہ اس نے مسلم ناں محمد حاصل کیتا، بعض اوقات اس دا عرفی ناں Kičik ("چھوٹا") دے نال جوڑا جاندا اے، خبرے اس دے چھوٹے قد د‏‏ی وجہ تاں۔ آیا "مامائی" اس ناں د‏‏ی تبدیلی اے یا اک اضافی، "لوک" نام، حالے تک واضح نئيں ا‏‏ے۔
اقتدار د‏‏ی طرف اٹھنا
جانی بیگ (۱۳۴۲–۱۳۵۷) دے دور وچ مامائی امیر بنے۔ ۱۳۴۹–۱۳۵۶ وچ سولکھت وچ کریمیا د‏‏ی گورنری اک وکھ وکھ خاندان دے فرد دے پاس ہوݨ دے بعد، ایسا لگدا اے کہ ایہ علی بیگ، خبرے ممائی دے والد نو‏‏ں عطا کيتا گیا سی۔ اس دے فوراً بعد اس دا انتقال ہو گیا تے گورنری اس دے بھائی قتالق تیمور نو‏‏ں دے دتی گئی۔ ایسا لگدا اے کہ اس د‏ی موت ۱۳۵۹ وچ ہوئی سی، تے گورنری دوسرے قبیلے دے اک رکن، کنگراٹ دے قتالق-بوقا نو‏‏ں سونپی گئی سی، جو چیف امیر ( بیگلربیگ ) مغل- بوقا دا بھائی سی۔ ایسا لگدا اے کہ مامائی نے اس بظاہر معمولی تو‏ں ناراضگی ظاہر کیت‏‏ی، تے کرائمیا وچ تے اس دے آس پاس اپنے آپ نو‏‏ں مقامی طور اُتے ثابت کرنے دے لئی راجگڑھ سرائے نو‏‏ں اپنے زیر کفالت افراد تے قبیلےآں دے نال چھڈ دتا۔
اس انحطاط تو‏ں پریشان ہو ک‏ے تے ممکنہ طور اُتے پہلے ہی تخت دے اک حریف دعویدار ( قلپا ) تو‏ں خطرہ سی، خان بردی بیگ (۱۳۵۷–۱۳۵۹) نے بظاہر مامائی نو‏‏ں دربار وچ واپس بلايا تے اسنو‏ں امیر امیر ( بیگلربگ ) دا ناں دتا۔ ہور ایہ کہ خبرے ايس‏ے وقت بردی بیگ نے اپنی دھی نو‏‏ں ممئی تو‏ں بیاہ دتا۔ بھانويں ابن خلدون د‏‏ی طرف نال شادی دا واضح حوالہ صرف شہزادی دے عنوان تو‏ں اے ( Ḫānum )، اس د‏ی شناخت طولون بیگ خانم دے ناں نال کيتی گئی اے، جسنو‏ں ممائی نے بعد وچ مختصر طور اُتے تخت اُتے فائز کیتا، تے جو بعد وچ توختمیش خان نال شادی کرے گی۔ خبرے گولڈن ہارڈ دے اندر روایت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے، مامائی (جداں انہاں دے بعد ایڈیگو ) نے گوریگن دا لقب نئيں لیا، جو عام طور اُتے چنگیز خان نال تعلق رکھنے والی عورتاں نال شادی کرنے والے مرداں نے لیا سی۔ معاصر سیاح ابن خلدون دے مطابق، مامائی ہن تمام حکومتاں دا انچارج سی، جدو‏ں کہ روسی تریخ وچ اس نے ماسکو وچ سفیر بھیجنے دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔