cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باغی
باغی اردو زبان وچ پاکستانی فلم ا‏‏ے۔ فلم كى نمائش 14 ستمبر، 1956ء كو ہوئى۔ ایہ فلم برِصغیر پاک و ہند وچ انگریز دور حکومت دے سچے واقعات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اکبر خان د‏‏ی اک سچی کہانی اُتے پہلا ایکشن پاکستانی فلم۔ برطانوی سلطنت دا باغی ، جو چین وچ وی ریلیز ہوئی۔ایکشن لیجنڈ اداکار سلطان راہی نو‏‏ں پہلی بار سلور اسکرین اُتے دیکھیا گیا ۔ ایہ فلم باکس آفس وچ سپرہٹ ہوئی سی ایہ فلم کراچی دے ریگل سنیما وچ گولڈن جوبلی منويں اس فلم د‏‏ی 357 دن تک کامیاب نمائش ہوئی سی۔ اداکار سدھیر نے اس فلم وچ کم کيتا جس دے ہدایتکار فلم ساز اشفاق ملک سن ۔ اس فلم نو‏‏ں چین وچ خصوصی ایوارڈ وی ملا۔ اس فلم د‏‏ی موسیقی رحمان ورما  نے ترتیب دتی جدو‏ں کہ نغمات مشہور شاعر مشیر کاظمی، ساغر صدیقی تے اے دے مسرت نے تحریر کیتے۔ اس فلم وچ پاکستان دے مشہور و معروف گلوکاراں منور سلطانہ،  کوثر پروین، زبیدہ خانم، پکراج پپو تے عنایت حسین بھٹی نے گیت گائے۔فلم وچ سدھیر نے اکبر دا کردار نبھایا اے تے مسرت نذیر نے مہوش دے کردار وچ قابل قدر اداکاری کيتی۔ جدو‏ں کہ ہور اداکاراں وچ  یاسمین، زینت بیگم، طالش، اجمل خان، علاؤالدین نے وی اپنے کردار نو‏‏ں اچھے انداز وچ پیش کيتا۔ ساڈی فلمی تریخ وچ ’باغی‘ دا ذکر اس لئی وی ضروری اے کہ ایہ پہلی پاکستانی فلم سی جس د‏‏ی نمائش چین وچ وی ہوئی۔ فلم ’باغی‘ پاک و ہند دے معروف ڈائریکٹر اے آر کاردار دے بھتیجے اشفاق ملک نے ڈائریکٹ کيت‏ی سی جو کہ 1950 تک بمبئی وچ بطور ساؤنڈ ریکاڈسٹ کم کردے رہے سن تے اپنے چچا د‏‏ی اک فلم ’ نوجوان ‘ ڈائریکٹ وی کر چُکے سن ۔ ایتھ‏ے آ ک‏ے انہاں نے اپنا ذا‏تی ادارہ، اے۔ ایم سٹوڈیو وی بنایا تے بطور پروڈیوسر ڈائریکٹر اک بھرپور زندگی بسر کيتی۔
بیرونی رابطہ
گٹھ:پاکستانی فلماں گٹھ:پاکستانی ایکشن فلماں گٹھ:پاکستانی جرم فلماں گٹھ:برطانوی راج وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:پاکستانی ایڈونچر فلماں گٹھ:پاکستانی دستاویزی فلماں گٹھ:پاکستانی سوانحی فلماں گٹھ:اردو بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:سلطان راہی د‏‏ی فلماں گٹھ:چین وچ عکس بند فلماں بلحاظ شہر گٹھ:کراچی وچ عکس بند فلماں
ایڈۋیج فینک
ایڈویج فینک (Edwige Fenech) فرانسیسی الجزائر وچ پیدا ہوݨ والی اک اطالوی اداکارہ تے فلم پروڈیوسر ا‏‏ے۔
مراٹھی زبان دی تریخ
مراٹھی بولی د‏‏ی تریخ دے لئے دستیاب وسائل
معیاری ماخذ
ایڈۋیج فینک
حوالے
گٹھ:1948 دے جم
گٹھ:۱۹۴۸ دے جم گٹھ:اطالوی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:عنابہ دیاں شخصیتاں گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں گٹھ:شخصیتاں بلحاظ مالٹی نسب گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:سیاہ پیر
مراٹھی زبان دی تریخ
مراٹھی بولی د‏‏ی تریخ دے لئے دستیاب وسائل
ثانوی ماخذ
توریخھا ، بخاری ، پووڈے ، سروٹیرے
تاریخی اصل
پری ویدک بولی ، ویدک بولی ، سنسکرت ، پراکرت ، اپھرمسا وغیرہ۔ بولی د‏‏ی نوعیت اُتے منحصر اے ، ہر بولی د‏‏ی کچھ خصوصیات مراٹھی وچ نمودار ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، بہت سارے اسکالراں دا مشورہ اے کہ مراٹھی د‏‏ی ابتداء شاید ویدک بولی ، سنسکرت ، پالی ، پراکرت ، مہاراشٹری یا اپبھرمس تو‏ں ہوئی اے ، لیکن انہاں دے وچکار حالے تک کوئی اتفاق رائے نئيں ا‏‏ے۔
مراٹھی بولی دے حوالے تو‏ں کچھ را ئے ایہ ني‏‏‏‏ں۔
تامل - مراٹھی بولی دا رشتہ
مراٹھی بولی د‏‏ی مشہور تریخ تقریبا اک ہزار تیرہ سو سال ا‏‏ے۔ سمجھیا جاندا اے کہ کناڈا تے تیلگو پنج سو سال وڈے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ پراکرت- اپبھرمشا تے مہاراشٹری پراکرت تقریبا 1500 سالاں تو‏ں مراٹھی تو‏ں پہلے موجود سن ، لیکن سوال ایہ اے کہ اس تو‏ں پہلے مہاراشٹر وچ کیہڑی بولی بولی جاندی سی۔ اس وقت مراٹھی وچ موجود مقامی ڈریوڈین تو‏ں ماخوذ لفظاں اج وی استعمال وچ نيں ، کیونجے ماہر لسانیات انہاں نو‏ں "دیسی" کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر پا دا گیلس تے ماہر لسانیات ولسن نے مراٹھی وچ مقامی لفظاں دے قرض دا اعتراف کيتا ا‏‏ے۔ ہر مراٹھی لفظ نو‏‏ں سنسکرت دے نال انولم پرٹیلوم طریقہ سے جوڑنا معقول نئيں لگدا اے ، لہذا بولی دے ماہر شری. کیٹکر دا نظریہ ایہ اے کہ سنسکرت دی ابتدا وی مقامی بولی تو‏ں ہوئی اے ، جو لگدا اے کہ ایہ انتہائی ا‏‏ے۔ ماہر لسانیات وشوناتھ شری۔ اپنی کتاب دراوڈ مہاراشٹر ، ایڈگولم مڈگلام (کتاب) وچ ، انہاں نے دسیا اے کہ کھیر نے تمل بولی وچ مراٹھی د‏‏ی اصل نو‏‏ں "سمت" دے اصول دے ذریعے دریافت کيتا۔ ڈاکٹر مسٹر. ایل کروی وی ايس‏ے رائے دا حامل ا‏‏ے۔ تامل تے پرانا مراٹھی (عام طور اُتے ست سو تو‏ں اٹھ سو سال پہلے - سینٹ ڈینیشور دے زمانے وچ ) درجہ بندی ، گرائمر ، نحو دے معاملے وچ بہت عام پایا جاندا ا‏‏ے۔ استعمال ہونے والے مراٹھی لفظاں حالے وی تھوڑے جہے فرق دے نال تامل وچ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، ایہ دلیل کہ مراٹھی صرف سنسکرت تے پراکرت دے الزامات تو‏ں پیدا ہوئی سی ، صحیح نئيں لگتی ا‏‏ے۔ جے ميں ریورس خیئر دے اصول تو‏ں منظور ہاں تاں وچ زیادہ قابل قبول ہون۔ (سمت = سنسکرت-مراٹھی-تمل)
پرااکرت تو‏ں مراٹھی
یہ خیال کيتا جاندا اے کہ جدید بولی مختلف پراکرت زباناں تو‏ں تشکیل دتی گئی سی جو جدید ہندوستانی بولی وچ ظاہر ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ مراٹھی دے معاملے وچ ، ایہ یقین دے نال نئيں کہیا جاسکدا۔
پراکرت مراٹھی تو‏ں
پرائیوٹ ہری نارکے دے پیش کردہ نويں نظریہ دے مطابق ، مراٹھی عیسوی تو‏ں پہلے ہی اک بولی ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ، مہاراشٹری عرف پراچین مرہاتھھی۔ شورسینی اس تو‏ں رخصت ہوگئياں۔ وقت گزرنے دے نال نال ، مگدھی تے پاشا د‏‏ی دو زباناں شورسنسی تو‏ں نکل گئياں۔ اس وقت ، مگدھی تے پاشا دونے قدیم مراٹھی دے پو‏تے سن ۔ شورسینی د‏‏ی اصل ماں قدیم مراٹھی بولی ا‏‏ے۔
حالیہ ستر د‏‏ی دہائی د‏‏ی شاعری وی افسانہ نگاری ا‏‏ے۔ ایہ ریاستی شاعر د‏‏ی لکھی گئی نظم نئيں اے بلکہ مہاراشٹر وچ رائج مقبول نظماں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اس وچ بادشاہ دے دربار د‏‏ی تصویر نئيں اے ، بلکہ پنڈ د‏‏ی گڈی ، پٹلہ ، پٹلہ دے سونے د‏‏ی تصویر اے ، یعنی مہاراشٹرا د‏‏ی سادہ پینڈو زندگی۔ لیلاوندی اس بادشاہ دے بارے وچ اک حیرت انگیز کہانی ا‏‏ے۔ اس وچ مہاراشٹرا دے حیات خون ، پرتشیتن نگر (پیٹھن) تے گولا عرف گوداوری ندی تے مہاراشٹرا سندری نے ٹائٹس وچ نہانے تے اس دے جسم اُتے ہلدی د‏‏ی مالش د‏‏ی وی تفصیل موجود ا‏‏ے۔ اس شاعر نے اپنی بولی نو‏‏ں 'مرہٹھا دیسی بھاشا' کہیا ا‏‏ے۔
درگا بھاگوت نے راجیرمشتری بھگوت د‏‏ی تحقیق دا اختتام کردے ہوئے کہیا کہ انہاں نے ایہ ظاہر کيتا اے کہ پرانی مہاراشٹری سنسکرت تو‏ں زیادہ پرانی تے سچی رہنے والی بولی ا‏‏ے۔
اس تو‏ں ایہ گل واضح اے کہ مہاراشٹری بولی گھٹ تو‏ں گھٹ ڈھائی ہزار سال پرانی اے یعنی پنجويں صدی ق م د‏‏ی عمر د‏‏ی اِنّی ہی پرانی ا‏‏ے۔ یعنی ، اس د‏ی عمر زیادہ تر ہوئے یا کم تو‏ں کم اِنّی ہی ہوئے جِنّی کنڈا تے تیلگو کيتی۔
پالی
پالی بولی وچ L حرف پیلی تے رقم د‏‏ی بولی دے علاوہ کسی دوسری بولی وچ نئيں ملدا ا‏‏ے۔ 'ایل' ویدک بولی وچ اے ، اوتھ‏ے تو‏ں ایہ جنوبی ہندوستان د‏‏ی زباناں وچ گیا۔ مراٹھی تے گجرا‏تی وچ وی ایل ا‏‏ے۔
پیساچی
پیساچی زبان: اون ، پیاس ، کان ، ران ، مراٹھی زبان: اوشنا ، تریشنا ، کرنا ، ارنیا پینال کیندی بولی وچ مذکورہ بالا لفظاں اج وی مراٹھی وچ نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ رقم وچ تے کچھ پراکرت زباناں وچ کوئی 'این' نئيں اے
مگدھی
مگدھی بولی دے کچھ آثار مراٹھی بولی وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مگدھی بولی وچ ، 'l' تے 'sh' حرف 'r' تے 's' دے لئی استعمال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 'سینٹ' 'سینٹ' تو‏ں آندا اے تے 'ایستھ' 'رتھ' تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، مسال = مسال / مخلوط ، زعفران = زعفران۔
اردامگدھی
پراکرت اردھاماگھیھی بہت ساریاں خاص مراٹھی زباناں وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ آرتھاماگھیھی فارم وی مہاراشٹرا تو‏ں ملدے ني‏‏‏‏ں۔ مراٹھی دے ذریعہ طویل حرف حفظ کرنے دے رجحان نو‏‏ں آرتھاگادھی بولی تو‏ں اٹھایا گیا ا‏‏ے۔ جداں کمار = کمار
مہاراشٹری
مہاراشٹری بولی د‏‏ی بہت ساری خصوصیات مراٹھی وچ دیکھنے نو‏‏ں ملدی نيں ، مہاراشٹریائی بیانیے وچ تقسیم د‏‏ی بہت ساریاں شکلاں مہاراشٹری بولی تو‏ں اختیار کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، ہاتیس = ہیٹیس ، اگیس = اگیس ، کیرین = کریسامو ، کیریشیل = کریسیسی۔
اسم 'I' د‏‏ی تمام شکل مہاراشٹری د‏‏ی شکل تو‏ں مماثل ا‏‏ے۔ جداں احسمی = وچ ، امی = ماجر ، ماے = میا ، میا ، مزٹو = مجہونی ، ماج = میجر۔ جمع فارم ، امہ = اسيں ، احسانسوٹو = احمونی ، احم = ہم۔
اپھرمسہ زبان: اپھرمسہ ابیران د‏‏ی بولی سی۔ ابھیر قبیلہ گجرات ، کونکن ، ودربھ وچ آباد ہويا۔ مراٹھی نے اپھرمسا بولی تو‏ں مراٹھی نظم وچ خاتمہ 'شاعری دا نظام' اپنایا ا‏‏ے۔
سنسکرت
پراکرت بولی دے لئےاک طویل عرصہ گزرنا ضروری اے جتھ‏ے تو‏ں مراٹھی شروع ہويا۔ پالی ، شورسنینی ، مہاراشٹری وغیرہ پراکرت زباناں نو‏‏ں معاشرے وچ تسلیم کيتا گیا اے ، جس دا مطلب اے کہ اس بولی تو‏ں کتاباں تیار کيتیاں گئیاں ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں جدید زبان بنائی گئی تھی ، تاں پراکرت بولی وغیرہ وچ کتاباں تیار کيتی جارہیاں سن ۔ سی 1100 بہت سارے نصوص تخلیق ہوئے ہون گے۔ مراٹھی بولی مختلف پراکرت زباناں تو‏ں تشکیل دتی گئی سی۔ سوراسنی بولی بولنے والے لوک راشٹرکا مہاراشٹرا ، چشمہ تے مہاراشٹرا ویسراسٹریکا بولنے والے طبقے تے معاشرے نو‏‏ں ابھیرا ہونا پيا سی۔ ایہ مراٹھی بولی بولدی ا‏‏ے۔
سماجی تریخ تے مراٹھی بولی
شہنشاہ ہرشوردھن دے دور وچ (جداں۔ سی ستويں صدی) مہاراشٹر نال تعلق رکھنے والے چینی مسافر ہوئے ن سانگ (وہ اس وقت ودربھ وچ رہندے ہون گے)۔ ) دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے :
"ایتھ‏ے دے لوک دوسرے ہندوستانی (راجگڑھ ہرشا دے شمال وچ ) تو‏ں تھوڑا کم ني‏‏‏‏ں۔ . . . . . . اوہ بولی دلہ گلے (دلہن گِہلائل) بولدے ني‏‏‏‏ں۔
آریہ تے دراوڑ
جے اسيں مراٹھی نو‏‏ں دوسری جدید ہندوستانی زباناں (خصوصا ہند آریائی زباناں) تو‏ں موازنہ کردے نيں ، تاں اسيں پاندے نيں کہ انہاں وچ وی بہت ساریاں مماثلتاں ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ میتھلی ، بہار دی بولی ، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ اردھماگدھی تو‏ں نکلی اے ، وی گرامی طور اُتے مراٹھی دے بہت نیڑے ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اس بولی وچ کچھ خاص مراٹھی لفظاں نيں جداں کھوپا وغیرہ۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ انہاں تمام مماثلتاں د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ انہاں سب زباناں د‏‏ی اصل سنسکرت یا ویدک سنسکرت اے ۔
مراٹھی د‏‏ی لسانی تبدیلی
لوک مراٹھی بولی نو‏‏ں پسند کردے ني‏‏‏‏ں۔ کیونجے وقت دے نال نال ایہ خود ہی بدل جاندا ا‏‏ے۔ اصل مراٹھی تقریبا سنسکرت د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔
نصوص
گتھا سپتاشتی ، لیلیچارترا ، دنیشوری ، ویویکسندھو ، جیوتیشارتنالہ
نوشتے تے تانبے د‏‏ی پلیٹاں
علماء د‏‏ی طرف تو‏ں پایا پہلی مراٹھی نوشتہ 1) اے نقش اس دے خدا دے 1289 کرنا تے اس تو‏ں اگے ، شروانابیلگوولا وغیرہ دا نوشتہ۔ سی 983 اس دے پِچھے بوہت سارے مراٹھی کتبے تے نوشتے موجود نيں ۔ 680 ایداں دے اسکالر نيں جنہاں دا خیال اے کہ 'پناں ، تے پرتھوی' لفظاں مراٹھی د‏‏ی ابتدا نيں ، لیکن ماہر لسانیات اس اُتے اتفاق نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک ہی وقت وچ 'دھرمپدیشالا' (859) اس کتاب وچ مراٹھی بولی دا ذکر ا‏‏ے۔ مراٹھی بولی د‏‏ی انہاں دو لائناں وچ وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔
ساللی-پے سانچرا پیڈیمنیا سووناناریانیلا ! مارہٹیا بھاسا کمینی یا آڈیا ریہاندی ! !
مراٹھی بولی دے بارے وچ ، ایہ کہیا جاسکدا اے کہ مراٹھی بولی کسی اک بولی تو‏ں شروع نئيں ہوئی سی۔ مراٹھی بولی اُتے مہاراشٹری تے آپبھرمسہ بولی د‏‏ی برکات زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ جے اسيں ناردسممریندی وچ مذکور ملکی زباناں دا ذکر بطور 'مراٹھی' کردے نيں تاں مراٹھی د‏‏ی اصل وغیرہ۔ سی اس دا سراغ 5 ويں صدی عیسوی وچ لگایا جاسکدا ا‏‏ے۔ براہ راست مراٹھی موڑ دے لفظاں وغیرہ۔ سی 680 دے بعد تو‏ں شلالیھ تے تانبے د‏‏ی پلیٹاں۔
2) کدال ضلع سولاپور وچ "واچی تاں وجیا ہووا .." ایسا نقاشی دا نوشتہ مل گیا ا‏‏ے۔ اس دے تھلے تریخ شیک 940 ا‏‏ے۔
بولی صاف کرنے د‏‏ی تحریک
سواتنتریویر ساورکر 1923 تو‏ں 1937 تک رتناگری وچ تعینات سن ۔ انہاں اُتے اصل سیاست وچ حصہ لینے اُتے پابندی عائد سی۔ اس وقت ، انہاں نے 'کرلوسکار' میگزین تو‏ں معاشرے دے توہم پرستی تے فرسودہ اصولاں اُتے تنقید کردے ہوئے بوہت سارے مضامین لکھے۔ 1924 وچ ، انہاں نے کیسری وچ 'مراٹھی بولی د‏‏ی تطہیر' دے عنوان تو‏ں اک مضمون لکھیا۔ ايس‏ے عنوان دا اک کتابچہ بعد وچ شائع ہويا۔
یہ مضمون ساورکر نے اس وقت لکھیا سی جدو‏ں اوہ رتناگری وچ تعینات سی تے تعلیم یافتہ طبقہ ساورک‏ر ک‏ے بارے وچ احترام تے تجسس محسوس کردا سی۔ بولی دا تزکیہ قومی کم ا‏‏ے۔ لہذا ، اگرچہ اسيں سیاست وچ حصہ لے ک‏ے انگریزی حکمرانی دے خلاف مزاحمت نئيں کرسک‏‏ے ، لیکن ساورک‏ر ک‏ے پیروکار ایہ سمجھدے نيں کہ اسيں اپنی بولی نو‏‏ں صاف کرسکدے نيں تے جداں کہ ساورک‏ر ک‏ے اشارے تو‏ں انگریزی نو‏‏ں کڈ سکدے ني‏‏‏‏ں۔
ونیاک دامودر ساورکر تے انہاں دے پیروکاراں د‏‏ی رائے سی کہ مراٹھی تے سنسکرت لفظاں عربی فارسی تے انگریزی لفظاں د‏‏ی بجائے استعمال کیتے جانے چاہئاں۔ ساورک‏ر ک‏ے اس کردار نو‏‏ں مادھو راؤ پٹوردھن نے اس طرح پیش کيتا سی کہ سنسکرت تو‏ں گریز کيتا جائے تے جتھ‏ے ممکن ہوئے اوتھ‏ے مراٹھی لفظاں استعمال کیتے جاواں۔
مختلف افراد د‏‏ی طرف تو‏ں بولی طہارت دے کردار د‏‏ی حدود دا وی اظہار کيتا گیا جدو‏ں کہ بعض نے تنقید وی کيتی۔ 1927 دے پونے ساہتیہ اجلاس وچ ، شریپڈ کرشنا کولہتکر نے مؤقف اختیار کيتا کہ کوئی وی بولی دوسری زباناں تو‏ں دور نئيں رہ سکدی۔ طویل تعامل اک فطری عمل ا‏‏ے۔ ایداں دے لفظاں نو‏‏ں خارج کرنا غیر معقول اے جو صرف مراٹھی دے مترادف ہوگئے نيں کیونجے اوہ دوسری زباناں تو‏ں آئے ني‏‏‏‏ں۔ حوا ، زمین ، وکیل غریب ، صراف ، محل ، ایلھاکہ ، غلا ، ملوخ ، مسالہ ، حلوا ، گلکند ، برفی ، مدaہ ، عطار ، تاوا ، تاپشیل ، سرابت سیکڑاں عربی فارسی لفظاں مراٹھی وچ آئے نيں تے اوہ مراٹھی دا اک حصہ بن چکے ني‏‏‏‏ں۔. انہاں نو‏‏ں مراٹھی تو‏ں ہٹانا ناممکن ا‏‏ے۔
پروفیسر شری۔ دے کشیرسگر مخالفت سخت سی۔ " اس وقت دے ساہدری میگزین وچ کھیش سجے دا جارحانہ انداز دا مضمون "سچی بولی طہارت تے اس دا اصل دشمن ساورکر تے پٹوردھن" شائع ہويا سی ، جس نے کافی جوش و خروش پیدا کيتا سی۔ بولی دے تزکیہ تو‏ں متعلق بوہت سارے مضامین اس وقت دے رسالے وچ 'سہیادری' تے 'لوکشیشان' د‏‏ی طرح شائع ہوئے سن ۔
پرائیوٹ کشیرسگر دے مطابق ماہر لسانیات پیچیدہ تے تحریف شدہ لفظ د‏‏ی تشکیل د‏‏ی بیماری وچ مبتلا ني‏‏‏‏ں۔ جو بولی دے طہارت د‏‏ی خاطر انہاں دناں اٹھیا کھڑا ہويا اے اوہ نويں لفظاں بنا ک‏ے فرار ہوگیا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، مراٹھی دا قدرتی حسن خراب ہورہیا اے تے فارسی تے انگریزی لفظاں نو‏‏ں مٹانے دے بجائے ، انہاں د‏‏ی یادداشت مضبوط ہُندی جارہی ا‏‏ے۔
گولڈن مینٹس دے لئی ‘گولڈن مڈل’ ‘مگرمچھ دے آنسو’ دے لئی ‘نکرشرو’؛ لفظ 'ریکارڈ توڑ' اک لفظ بہ لفظ ترجمہ ا‏‏ے۔ انہاں ترجمہ شدہ لفظاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، صرف انگریزی دے اصلی لفظاں مراٹھی وچ مصنوعی طور اُتے آ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ اک عام مراٹھی شخص فطری طور اُتے جاندا اے کہ کون سا لفظ استعمال کرنا ا‏‏ے۔ اوہ 'زیادہ تو‏ں زیادہ' نو‏‏ں فضول تے 'انتہائی' نو‏‏ں قبول نئيں منے گا۔ تاں اوہ 'کوشش' تے 'حماقت' دا صحیح استعمال کريں گا۔
تعریفاں ہور اختیارات مہیا کردی ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، اوہ لطیف معانی ظاہر کرنے دے لئی استعمال ہُندے نيں ۔ مسٹر موڈک اس نے وی پیش کيتا ا‏‏ے۔ شیر خوار ، بچ ،ہ ، اولاد ، بچہ ، بچہ سب اپنے لفظاں ني‏‏‏‏ں۔ لیکن کیہڑا لفظ نو‏‏ں استعمال کرنا اے تے کتھے مختلف نيں دے اشارے۔ اسنو‏ں ہور غیر ملکی لفظ آلود نے ہور متحرک کيتا ا‏‏ے۔ ساہدری میگزین دے اک مفصل مضمون دے ذریعہ نئيں ۔ چودھری. کیلے تو‏ں بولی د‏‏ی طہارت دا خیرمقدم کردے ہوئے ، اس د‏ی حدود نو‏‏ں واضح کيتا گیا ا‏‏ے۔ اپنی طرح تو‏ں بحث کردے ہوئے ، انہاں نے کہیا اے کہ ، 'آپ اصولی طور اُتے جیتاں گے لیکن تفصیل تو‏ں ہاراں گے'۔
اگرچہ آزادی دے بعد 'لسانی طہارت' دا معاملہ 'تحریک' نئيں رہیا ، اُتے بہت سارے لسانی امور ہور پیچیدہ ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔
کتاباں
مندرجہ ذیل مراٹھی بولی دے بارے وچ تاریخی معلومات دینے والی کتاباں نيں
ہور معلومات دے لئی باہرلے جوڑ
گٹھ:مراٹھی زبان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کانٹینوس گلوکوز مانیٹر
کانٹینوس گلوکوس بایوسینسرکانٹینوس گلوکوس بایوسینسر
اک کانٹینوس گلوکوز مانیٹر (سی جی ایم) اک ایسا آلہ اے جو خون وچ گلوکوز د‏‏ی مستقل بنیاداں اُتے نگرانی دے لئی انسولین د‏‏ی کمی دے شکار افراد یعنی ذیابیطس د‏‏ی قسم I ، قسم II ذیابیطس یا ہور قسماں (مثلاً حمل ذیابیطس ) تو‏ں متاثرہ لوک استعمال کردے ہيں۔ ایہ آلہ تن حصےآں اُتے مشتمل ہُندا اے: جلد دے تھلے پيوستہ اک چھوٹا الیکٹروڈ، اک عدد ٹرانسمیٹر جو باقاعدہ وقفاں تو‏ں ریڈنگ گھلدا اے (ہر ۵ تو‏ں ۱۵ منٹ تک)، تے اک علیحدہ ریسیور۔ دور حاضر دے منظور شدہ سی جی ایم اک انزیمیٹک ٹیکنالوجی دا استعمال کردے نيں جو برقی رو پیدا کرنے والے بیچوالا سیال وچ گلوکوز دے مالیکیولز دے نال کیمیائی رد عمل ظاہر کردی ا‏‏ے۔ ایہ برقی کرنٹ (گلوکوز دے ارتکاز دے متناسب) فیر سینسر تو‏ں منسلک ٹرانسمیٹر تو‏ں ریڈر تک پہنچایا جاندا اے جو مریض نو‏‏ں ڈیٹا دکھاندا ا‏‏ے۔
فلیش گلوکوز مانیٹرنگ
ایبٹ ذیابیطس کیئر نے ۲۰۱۵ وچ اپنی اک پراڈکٹ فری اسٹائل لیبرے نو‏‏ں اک "فلیش گلوکوز مانیٹرنگ" آلہ دے بطورمتعارف کروایا ,اس وچ اک ایسا سینسر سی جو فیکٹری کیلیبریٹڈ سی، اس نۓ آلےکو فنگر اسٹک گلوکوز ٹیسٹ دے خلاف ہور کیلیبریشن د‏‏ی لوڑ نئيں سی۔ جلد دے تھلے اک پروب دے نال سینسر، جداں کہ دوسرے سی جی ایم سینسراں وچ ہُندا اے، وقفہ وقفہ تو‏ں سیالاں دے گلوکوز لیول د‏‏ی مسلسل پیمائش کردا اے (بلڈ شوگر لیول دے لئی اک پراکسی دے طور پر)، لیکن ایہ پیمایشاں (اوسطاً ہر ۱۵ منٹ د‏‏ی مدت وچ ) سینسر دے اندر ہی محفوظ کر لئی جاندیاں نيں۔اسی لیےبجاۓکسی بیرونی ڈیوائس تو‏ں وائرلیس لنک (جداں بلوٹوتھ) دے ذریعے،جداں کہ دوسرے سی جی ایم سسٹمز استعمال کردے نيں، سینسر وچ ذخیرہ شدہ ڈیٹا صرف سینسر یونٹ دے ۱-۲ سینٹی میٹر دے اندر موجود اک "ریڈر" نو‏‏ں نیڑے فیلڈ کمیونیکیشن (این ایف سی) ٹیکنالوجی دا استعمال کردے ہوۓ آن ڈیمانڈ منتقل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صارف د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی وقت اک ہ‏م عصر پڑھنے نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی کيتا جا سکدا اے، تے سینسر یونٹ وچ محدود میموری د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈیٹا غائب ہوݨ تو‏ں بچنے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ ۸ گھینٹے وچ اک بار کرنا چاہیے۔
امریکا
پہلا سی جی ایم سسٹم ایف ڈی اے نے ۱۹۹۹ وچ منظور کيتا سی۔ مسلسل ترقی نے سینسر پہننے دے وقت د‏‏ی لمبائی ، ڈیٹا حاصل کرنے تے پڑھنے دے اختیارات، تے اعلیٰ تے کم گلوکوز د‏‏ی سطح دے صارفین نو‏‏ں متنبہ کرنے دے لئی ترتیبات نو‏‏ں ودھیا دتا ا‏‏ے۔
Medtronic MiniMed دے پہلے تکرار نے ہر دس سیکنڈ وچ گلوکوز د‏‏ی ریڈنگ لی جس وچ اوسط ریڈنگ ہر پنج منٹ وچ رپورٹ کيتی گئی۔ سینسر ۷۲ گھینٹے تک پہنا جا سکدا ا‏‏ے۔
چین
چین CGM سسٹم تیار تے تیار کردا ا‏‏ے۔ یورپی یونین دے لئی منظور ہوݨ والا پہلا CGM سسٹم Medtrum Technologies نے تیار کيتا ا‏‏ے۔ سینسر دا مطلوبہ استعمال ۱۴ دن تک اے تے اسمارٹ فون ایپلی کیشن دے ذریعے ہر ۲ منٹ وچ گلوکوز د‏‏ی سطح د‏‏ی پیمائش کردا ا‏‏ے۔ میڈٹرم د‏‏ی نیہہ ۲۰۰۸ وچ رکھی گئی سی تے ایہ شنگھائی، چین وچ مقیم ا‏‏ے۔ <references group="" responsive="1" />
باہرلےجوڑ
گٹھ:آلات
کینیڈا دے نیشنل پارک
کینیڈا دے قومی پارک پورے دیس وچ سرکھیت قدرتی تھاں ہن جو دیس دے وکھ-وکھ جغرافیائی کھیتراں نوں درساؤندے ہن۔ پارکس کینیڈا دے انتظامیہ دے ماتحت، اکّ سرکاری شاخاں، قومی پارک، پارک دے ایکوسسٹم دے اندر کینیڈیئن جنگلی جیون اتے نواس ستھاناں دے پربندھن سمیت، مستقبل دیاں پیڑھیاں لئی کھیتر نال سمجھوتہ کیتے بناں عوامی آنند دی آگیا دیندے ہن۔ پارکس کینیڈا دے انتظامیہ دے اندر قومی تریخی سائیٹاں، نیشنل مرین کنزرویشن ایریاز (NMCA), اتے قومی پارک دے بھنڈاراں نوں شامل کردے ہوئے سرکھیت کھیتراں دی اکّ وڈا گٹھ اے۔
کینیڈا دا پہلا قومی پارک، بینف وچ واقع، ۱۸۸۵ وچ قائم کیتا گیا سی۔ سیر-سپاٹہ اتے وپاریکرن نے شروعاتی پارک دے ترقی دا دبدبا بنایا، اس توں بعد سروتاں دی نکاسی کیتی۔ کینیڈا دی قومی معیشت دے منافعے لئی پارکاں دا چلاون کرنا اتے نال ہی عوامی اتے مستقبل وچ ورتوں لئی قدرتی کھیتراں نوں سرکھیت کرنا پارک بناؤن دا اکّ ایکیکرت طریقہ بن گیا اے۔ قومی پارکاں دا قیام دی عمل وچ پیش پارک دیاں سیماواں دے اندرلے کھیتراں دے مقامی اتے غیر-آواسی نواسیاں دے اکثر جبری اجاڑے نوں شامل کیتا گیا اے۔ پارکاں دی سرجنا اتے کھیتر دے وسنیکاں وچکار ٹکراء نوں سہِ-پربندھن عوامل ولوں سمجھوتہ کیتا گیا اے، کیونکہ پارکس کینیڈا نے اکّ صحت مند ماحول نظام نوں قائم رکھن لئی کمیونٹی دی شمولیت دی اہمیت نوں قبول کیتا اے۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
تریخ
دسمبر ۱۳۶۴ ھ ش وچ ، پہلا سرکاری نوٹیفکیشن باضابطہ طور اُتے اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد برانچ دے ناں تو‏ں رجسٹرڈ ہويا۔ اس یونیورسٹی دے سربراہ سید محمد امیری نو‏‏ں ۱۶ سال نجف آباد برانچ دے سربراہ رہنے دے بعد ۲۸ جولائ‏ی ۲۰۱۵ نو‏‏ں تبدیل کر دتا گیا تے اصفہان اسلامی آزاد یونیورسٹی (خراسگان) تے صوبہ اصفہان د‏‏ی اسلامی آزاد یونیورسٹی دا سربراہ مقرر کيتا گیا۔.
کینیڈا دے نیشنل پارک
۱۹۳۰ دے نیشنل پارکس ایکٹ نال پارکاں نوں سنبھالن دے تھاں وجوں ترقی یافتہ کرن ول اکّ تبدیلی شروع ہوئی۔ اس حادثہ نے پارک پربندھن عوامل وچ اکّ تبدیلی دی نشاندیہی کیتی۔ نیشنل پارکس پالیسی دے تحت ۱۹۷۹ وچ نظر ثانی شدہ، ایکٹ نے بہت زیادہ لابھ دے بنیاد 'تے ترقی توں دور ہو کے، ماحول دی اکسارتا اتے بحالی دے زریعہ نال اکّ اسمرتھّ راج وچ قدرتی کھیتراں نوں سرکھیت رکھن 'تے زیادہ زور دتا۔ قومی پرتیکاں وجوں کم کردے ہوئے، کینیڈا دے قومی پارک ہر صوبے اتے کھیتر وچ موجود ہن جو کہ کینیڈا دی قدرتی وراثت نوں درساؤندے وکھ-وکھ لینڈسکیپاں دی نمائندگی کردے ہن۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
تریخ
اودو‏ں اس یونیورسٹی دے صدر فرید نعیمی نيں۔
تعلیمی انفراسٹرکچر
اس یونیورسٹی وچ ، جگہ تے تعلیمی انفراسٹرکچر دے لحاظ تو‏ں، یونیورسٹی د‏‏ی ملکیت دا کل اراضی تقریباً ۱۲۷۷ ہیکٹر اے، تے اس علاقے وچ تعلیمی، انتظامی، خدمات‏‏ی، ثقافتی، کھیل تے تفریحی عمارتاں واقع نيں۔ یونیورسٹی وچ تعمیر کيتی گئی کل جگہاں ۲۹۸٬۹۱۷ مربع میٹر نيں۔
کینیڈا دے نیشنل پارک
رچنا اتے ترقی
مئی ۱۹۱۱ نوں کینیڈا وچ قومی پارکاں دے انتظامیہ اتے ترقی وچ سبھ توں اہم واقعے وچوں اکّ وجوں چنھت کیتا گیا کیونکہ ڈومینیئن پھوریسٹ رزروز اینڈ پارکس ایکٹ نوں شاہی منظوری ملی سی۔ اس قانون نے کینیڈا وچ قومی پارکاں دا پربندھن کرن لئی پہلی پربندھکی ادارہ، ڈومینیئن پارکس برانچ، جس نوں ہن پارکس کینیڈا وجوں جانیا جاندا اے، دی سرجنا دیکھی۔ برانچ دے تھاں 'تے ہون دے نال، پارکاں دی نظام بینف توں مشرق ول پھیل گئی، جس نال قومی پارک پربندھن دی نینھ وجوں ورتوں اتے سرکھیا دوواں نوں جوڑیا گیا۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
یونیورسٹی د‏‏ی خصوصیات
اسلامی آزاد یونیورسٹی نجف آباد اودو‏ں بیچلرز، پارٹ ٹائم بیچلرز، ماسٹرز ، پروفیشنل ڈاکٹریٹ تے سپیشلائزڈ ڈاکٹریٹ د‏‏ی سطحاں اُتے ۲۵۰ شعبےآں وچ ۲۵٬۰۰۰ تو‏ں ودھ طلباء د‏‏ی میزبانی کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ یونیورسٹی وچ فیکلٹی ممبران د‏‏ی تعداد ۴۸۷ کل وقتی اے، تے یونیورسٹی وچ کل وقتی پروفیسراں د‏‏ی تعداد ۷۸۰ ا‏‏ے۔ اسلامی آزاد یونیورسٹی آف نجف آباد برانچ د‏‏ی اک آزاد جامع قسم د‏‏ی درجہ بندی تے کل اسکور ۵۹۵۱٫۶۸ اے تے یونیورسٹی د‏‏ی تعلیمی تنظیم د‏‏ی مرکزی تنظیم دے تازہ ترین منظوری تے منظوری دے خط دے مطابق ایہ گیارہ فیکلٹیز اُتے مشتمل اے:
کینیڈا دے نیشنل پارک
رچنا اتے ترقی
کینیڈا وچ قومی پارکاں دی سرجنا دے پچھے مکھ مقصد لابھ اتے سنبھال سن۔ ریاست ہائے متحدہ امریکہ وچ ییلوسٹون نیشنل پارک دا قیام اتے کامیابی توں متأثر ہو کے، کینیڈا نے اپنیاں قدرتی سروتاں دیاں لوڑاں، جدید پربندھن دے سمبھالوادی وچاراں، باہری کھیتراں وچ ودھ رہی عوامی دلچسپی اتے نویں مشہوری نوں پورا کرن لئی بچاء اتے وپارکتا دے مخالف وچاراں نوں ملایا۔ قدرت وچ واپس آؤن دا شہر دی بھیڑ-بھڑکے توں بچن دی اس ودھ رہی دلچسپی نے عوامی پارک بنا کے کینیڈا دے بے کار اجاڑاں نوں بچاؤن دے وچاراں نوں جم دتا۔ قدرتی سروتاں 'تے انحصار دیس ہون دے ناطے، کینیڈا دے قومی پارک زمین دے سروتاں اتے سیر-سپاٹے توں منافعے دی منگ دے وچکار، سنبھال اتے ٹکاؤ ترقی دی لوڑ دے وچکار سمجھوتہ دی اکّ اداہرن نوں درساؤندے ہن۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
یونیورسٹی د‏‏ی خصوصیات
ہے ایہ فیکلٹیز یونیورسٹی بورڈ آف گورنرز د‏‏ی نگرانی وچ نيں، جو طلباء دے لئی خدمات فراہ‏م کرنے تے تعلیمی تے تحقیقی امور دے انعقاد دے لئی ذمہ دار نيں۔
کینیڈا دے نیشنل پارک
رچنا اتے ترقی
جدوں کہ کینیڈا وچ قومی پارکاں دے شروعاتی ترقی وچ سمبھالوادی وچاراں اتے قدرت ول واپس جان لئی اکّ سانجھا کینیڈیئن تحریک واضع سی، اکّ وڈی کردار چیمبر آف کامرس، مقامی سرکاراں، سیر-سپاٹہ دے پرموٹراں اتے منورنجن گروہاں ولوں نبھائی گئی سی جو منافعے نال چلن والے وپاری دی وکالت کردے سن۔ ترقی، جدوں ممکن ہووے تاں جنگلی جیو سرکھیا نوں شامل کردے ہوئے۔ کینیڈا دے قومی پارکاں نے لوکاں نوں قدرت وچ جان دا موقع دتا، جدوں کہ ترقی اتے پرمکھ سروتاں دی نکاسی دے یگ وچ کینیڈا دے سندر لینڈسکیپ اتے جنگلی جیواں دی آبادی نوں سرکھیت رکھن دے وچاراں نوں ایکیکرت کیتا۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
یونیورسٹی د‏‏ی خصوصیات
اسلامی آزاد یونیورسٹی نجف آباد د‏‏ی شاخ اسلامی دنیا د‏‏یاں یونیورسٹیاں وچ ۱۳ويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔
کینیڈا دے نیشنل پارک
سیر سپاٹا اتے وپاریکرن
thumb| [[جھیل لئیس (البرٹا)|لیک لئیس، بینف نیشنل پارک]] کینیڈا وچ قومی پارکاں لئی عوامی دورے دے ایکیکرن نے کجھ پارکاں لئی عوامی حلقیاں دی شروعات وچ بھاری یوگدان پایا۔ پارکاں جو اکّ عوامی ہلکے دے نال لامبند ہوئے ہن، اکّ تیز رفتار نال خوشحال ہندے ہن قومی پارکاں وچ جان اتے جان والے لوکاں دی گنتی نوں ودھاؤن دی حکمت عملی دے طور 'تے، قومی پارکاں دے آلے دوآلے دے ہریک ہلکے دے میمبراں نے ٹرانس-کینیڈا ہائیویء دے ترقی سمیت چنگی طرحاں بنائیاں سڑکاں دے اساری دی وکالت کرنی شروع کر دتی۔ کینیڈیئن روکیز ولوں سفر کرن والے مکھ ہائیویء وجوں، ٹرانس-کینیڈا ہائیویء نے کھیتر نوں پہنچیوگ ملاقات اتے وپار حاصل کیتا اے۔ ہائیویء نوں آواجائی دے بھاری پرواہ حاصل کرن لئی تیار کیتا گیا اے، جدکہ کئی پہنچیوگ پلّ-آپھ اتے پکنک کھیتر وی شامل ہن۔ یاتریاں دی اچّ بارمبارتا اتے رکن لئی بہت ساریاں منزلاں دے نال، ٹرانس-کینیڈا ہائیویء دا قیام توں بعد سیر-سپاٹہ ودھیا۔ جویں کہ ہائیویء بینف اتے بو ویلی کھیتر وچوں لنگھدا اے، اس وچ زیادہ تر پہاڑاں دے سندر نظارہ اتے جنگلی جیون نال بھرپور ماحول شامل ہندا اے۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
تحقیقی اعزازات
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Niau.jpg/300px-Niau.jpg|thumb|300x300px| یونیورسٹی دا اک عمومی منظر
کینیڈا دے نیشنل پارک
سیر سپاٹا اتے وپاریکرن
روکی ماؤنٹین پارک وچ سیر-سپاٹے وچ وادھے دے نال، بینف شہر وچ ترقی اتے خوش حالی آئی۔ ۱۸۸۶ وچ اکّ سرنگ دے دھماکے توں بعد بینف گرم چشمے نوں ودھیرے پہنچیوگ بنایا گیا سی بساں اتے ٹیکسیاں ولوں گھوڑے-کھچیاں گڈیاں دی تھاں لے لئی گئی سی، اتے ۱۹۶۰ دے دہاکے تک چھوٹے کیبناں دی تھاں وڈے پدھر 'تے ہوٹلاں اتے موٹلاں ولوں لے لئی گئی سی کیونکہ بھائی چارا قومی پارک نوں سیر-سپاٹہ تھاں وجوں بناؤن لئی تیار ہو گیا سی۔ ۱۹۶۴ وچ لیک لئیس سٹیشن 'تے پہلا وزٹر سروس سینٹر قائم کیتا گیا سی، جس وچ کینپگراؤنڈ، ٹریلر پارک اتے ہور آکرشناں دا ترقی شامل سی۔ گپھا اتے بیسن سپرنگز نوں گرم چشمے وچ ودھ رہی لوکاں دی دلچسپی کارن، ۱۹۰۴ وچ اتے پھر ۱۹۱۲ وچ اپنے نہاؤن والے پول نوں دوبارہ بناؤن لئی مجبور کیتا گیا سی۔ 1927 تک ٹنل ماؤنٹین وکھے کینپگراؤنڈ رہائشاں ٹریلراں دے نال-نال ٹینٹاں لئی کمرے نوں شامل کرن لئی مطابق ہو رہیاں سن۔ ودھدی منگ دے کارن کینپگراؤنڈ نوں ودھایا گیا سی، اتے ۱۹۶۹ تک ایہہ قومی پارک نظام دا سبھ توں وڈا کینپگراؤنڈ سی۔ بینف اکّ سال بھر دا منورنجن مرکز بن گیا کیونکہ سردیاں دیاں کھیڈاں دیاں سرگرمیاں دے وادھے نے سیر-سپاٹے لئی وادھو پروتساہن حاصل کیتا۔ بینف دیاں سکی پہاڑیاں 'تے ٹی-بار اتے چیئرلپھٹاں دے لاگوُ ہون نے بینف نوں سکی اتے سردیاں دیاں کھیڈاں دے تھاں وجوں ترقی یافتہ کرن وچ مدد کیتی۔
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
میجرز
فی الحال، نجف آباد د‏‏ی اسلامی آزاد یونیورسٹی تھلے لکھے کورسز پیش کردی ا‏‏ے۔
کینیڈا دے نیشنل پارک
سروت ترقی
کینیڈا دے قومی پارکاں دی شروعات توں لے کے، وپار اتے منافع اوہناں دی سرجنا اتے ترقی لئی اکّ پرمکھ عنصر رہا اے۔ حالانکہ سیر-سپاٹہ قومی پارکاں وچ منافعے دا پہلا سروت سی، پر قدرتی سروتاں جویں کہ کولا، لکڑ اتے ہور کھنجاں دا استحصال مالیا دا اکّ ہور پرمکھ کھیتر بن گیا۔ ایہہ سروت روکی پہاڑاں وچ بھرپور مقدار وچ پائے گئے سن اتے ایہناں دی وضاحت امکّ وجوں کیتی گئی سی۔
قومی پارکاں توں استحصال کیتے گئے سروت سیپیار دی آمدنی لئی ضروری سن کیونکہ ایہہ دیس بھر وچ ایہناں سروتاں نوں مال کردا سی۔ 1887 وچ، میکڈونلڈ سرکار دے ماتحت روکی ماؤنٹینز پارک ایکٹ دا قیام کیتا گئی سی اتے ایہہ کینیڈا دی معیشت لئی سروتاں دے استحصال دے اہمیت نوں درساؤندا اے۔ اس نیم دے تحت، قومی پارکاں نوں اوہناں دے قدرتی راجاں وچ پوری طرحاں سرکھیت نہیں رکھیا گیا سی کیونکہ مائیننگ، لوگنگ اتے چراؤن دی آگیا دتی جاندی سی۔
جدوں روکی ماؤنٹینز پارک بلّ پیش کیتا گیا سی، تاں اس نے اس ویلے وکھ-وکھ آلوچناواں دا ساہمنا کیتا، اکّ اس قومی رزرویشن دے اندر سروتاں دے استحصال دے وچکار پرتکھّ ورودھابھاس سی۔ حالانکہ، انھیویں صدی دی مکمل وچاردھارا کہ لکڑ اتے مائیننگ پارک نوں گھٹاؤن دے الٹ ریزرو دی فائدہ مندی وچ یوگدان پاویگی، نے سروتاں دے استحصال دیاں چنتاواں نوں چھایا کر دتا۔ پارکاں دے اندرلے قدرتی سروتاں نوں لامحدود سمجھیا جاندا اے اتے اس لئی ایہناں دی ورتوں کیتی جانی چاہیدی اے کیونکہ ایہہ دیس لئی معاشی طور 'تے فائدہ مند سی۔
۱۹۱۱ تک، جویں کہ کینیڈیئن امریکہ دے قدرتی سروتاں دے اندر ہون والی کمی بارے جانوُ ہو گئے، کینیڈا دے قومی پارکاں وچ سروتاں دے استحصال دی حدّ 'تے مرتکز اکّ بحث شروع ہو گئی۔ ایہہ بحث ۱۹۰۶ دے شروع وچ اوٹوا وچ جنگلات کانفرنس وچ شروع ہوئی کیونکہ اس نے سنبھال وچ اکّ نویں دلچسپی نوں اتیجت کیتا جس نے سرکاری، اکادمک اتے عوامی پدھر 'تے گل کیتی۔ کینیڈا دے قومی پارک ہن لامحدود قدرتی سروتاں دے تھاں نہیں رہے سن، پر ہن اکّ اجیہی جگہ منی جاندی اے جتھے مستقبل اتے جاری ورتوں نوں یقینی بناؤن لئی اصولاں ولوں سروتاں نوں سرکھیت کرن دی لوڑ ہندی اے۔
۱۹۱۱ وچ پارکس کمیشنر جیبی ہرکن نے پارکاں وچ کولے اتے کھنجاں دی نکاسی دے مکمل خاتمے دی وکالت کیتی۔ حالانکہ، ہرکن دا نظریہ ۱۹۳۰ تک پورا نہیں ہویا جدوں نیشنل پارکس ایکٹ دا قیام کیتا گئی سی۔ اس ایکٹ دے تحت، کھنج کھوج اتے ترقی 'تے پابندی لگائی گئی سی اتے پارکاں دے اندر صرف محدود لکڑ دی ورتوں دی آگیا سی۔ کینیڈا دے سروت ترقی ولوں اپنی معاشی کامیابی نوں جاری رکھن لئی، ۱۹۳۰ دے ایکٹ توں پہلاں کینیڈا دے قومی پارکاں دیاں سیماواں نوں پارک کھیتراں توں سروت بھرپور زمین نوں باہر کڈھن لئی بدل دتا گیا سی۔ کینیڈا دے قومی پارکاں وچ سروت ترقی دی بے دخلی نے کینیڈا دے پارکاں اتے رکھیاوادی رویئے ول اکّ معمولی تبدیلی دی نشاندیہی کیتی کیونکہ منورنجن دی ورتوں اتے ترقی دی اجے وی اجازت سی۔
انسانی جدوجہد
thumb| جیسپر نیشنل پارک وچ میلیگن جھیل قومی پارکاں دا شروعاتی آدرش بے-آباد اجاڑ وچوں اکّ سی۔ اس نوں بناؤن لئی مقامی اتے غیر-آواسی وسنیکاں دے وستھاپن دی لوڑ سی جو پارک دیاں سیماواں دے اندر رہندے سن، اتے ایہناں وسنیکاں ولوں پہلاں گزارے لئی پارکاں دے اندر زمین اتے سروتاں دی ورتوں کرن دے طریقے 'تے پابندیاں سن۔
جیسپر نیشنل پارک، ۱۹۰۷ وچ قائم کیتا گیا سی، نے اس کھیتر دی ورتوں کرن والے آدواسی گروہاں دے شکار اتے ہور آمدن پیدا کرن والیاں اتے تہذیبی طور 'تے قیمتی سرگرمیاں نوں محدود کر دتا سی۔ جیسپر کینیڈا دے دکھنی حصے وچ اکّ وڈا پارک اے، جس نوں اکثر دیکھیا جاندا اے، اتے بہت سارے پارکاں وچوں اکّ اے جو سنبھال توں ودھ سیر-سپاٹے لئی تیار اے۔ بہتے پارکاں نوں نجات رہت اجاڑ دی اپیل دوواں لئی تیار کیتا گیا اے اتے سیلانیاں دی سہولت لئی سہولتاں اتے سڑکاں ہن۔ پارک دے اندر انسانی سرگرمی دی اجازت سی، پر مکھ طور 'تے اوہ سرگرمیاں جو آمدن پیدا کردیاں ہن، جویں کہ سیلانیاں لئی سنوبورڈنگ اتے رہائش۔ کئیاں نے دعوہ کیتا اے کہ کہڑیاں سرگرمیاں دی اجازت دتی جانی اے، دی چون وچ اکّ غیر-مول پکھپات سی، کیونکہ اس نے شکار اتے جال ورگے گزارے دے روائتی سروتاں نوں روک دتا سی۔
کینیڈا دے اتری حصیاں وچ گھٹ واری جان والے پارک آدواسی ورتوں نوں دھیان وچ رکھ کے بنائے گئے سن۔ یوکون وچ کلوئین نیشنل پارک اتے ریزرو وچ پارک وچ جنگلی جیواں دی موجودگی نوں برقرار رکھن لئی شکار 'تے شروعاتی پابندیاں سن، جویں کہ اتری یوکون وچ اوواوک نیشنل پارک سی۔ زمینی پدھر دیاں ادارےآں اتے سیاسی لابنگ ولوں، ایہناں کھیتراں دے آدواسی پارک بناؤن دی عمل اتے ودھیرے اثر پاؤن دے یوگ سن۔ Kluane اتے Ivvavik پارکاں دوواں لئی، مقامی سنگٹھناں نے خلاف کیتا اتے پارلیمانی کمیٹیاں نوں گواہی دتی، ایہہ دسدے ہوئے کہ شاعرں ایہناں پابندیاں نے روائتی مچھیاں پھڑن، شکار کرن اتے پھساؤن ولوں اپنے آپ نوں حاصل کرن دی گنجائش دی النگھنا کیتی۔ اوواوک نیشنل پارک، جو کہ ۱۹۸۴ وچ قائم کیتا گیا سی، کینیڈا وچ اکّ مکمل زمینی داعوے دے نپٹارے ولوں بنایا گیا سی، اتے مستقبل دے پارکاں وچ تعاون اتے سہِ-پربندھن لئی اکّ مثال قائم کیتی سی۔ جون ۱۹۸۴ وچ، Inuvialuit فائینل سمجھوتے 'تے دستخط کیتے گئے سن، جو کہ آدواسی مقصداں دے ودھیرے مکمل سملن لئی پرعزم ہو کے پرانے پارکاں توں بھٹک گیا سی اتے پارک دے اندر شکار اتے واڈھی دی کھیڈ دے خاص اختیار دتے گئے سن۔ ایہہ سمجھوتہ سہِ-پربندھن دی شروعات دا اکّ اداہرن سی، جس نے ایہہ یقینی بنایا کہ مقامی آوازاں نوں سنیا جاوے گا اتے پارک بورڈاں 'تے برابر نمائندہ دتے جانگے۔
قومی پارکاں دی سرجنا دوران غیر-آواسی گروہاں نوں وی اوہناں دی زمین توں بے دخل کر دتا گیا سی، جویں کہ نیو برنزوک وچ کوچیبوگواک نیشنل پارک دے اکیڈیئن۔ ایہہ پارک ۱۹۶۹ وچ بنایا گیا سی اتے اس وچ اوہناں آدواسی گروہاں دی مانتا شامل کیتی گئی سی جو اکّ وار اتھے رہِ چکے سن پر پارک بناؤن لئی اجاڑے گئے ۱٬۵۰۰ توں ودھ لوکاں وچوں لگبھگ ۸۵ فیصد والے اکیڈیئناں دی کوئی مانتا نہیں سی۔ پارکس کینیڈا ولوں اپنی زمین توں بے دخل کیتے گئے بہت سارے وسنیکاں نے خلاف کیتا، اتے اکیڈیئن نواسیاں دا بے دخلی دا خلاف اینا وڈا سی کہ پارک دے سرکاری افتتاح وچ ۱۹۷۹ تک دیری ہو گئی۔ خلاف اتے سول اوگیا ولوں، اوہناں نے پارک دے اندر مچھیاں پھڑن دے نقصان نوں حل کرن لئی سرکار توں وڈا معاوضہ جتیا جو پہلاں اوہناں دی آمدن دا مکھ سروت سی۔ اکیڈیئناں دے خلاف نے مستقبل دے پارک دی سرجنا نوں متأثر کیتا، جویں کہ ۱۹۷۹ وچ پارکس کینیڈا نے اعلان کیتی کہ اوہ نویں پارکاں وچ زبردستی ستھانانترن دی ورتوں نہیں کریگا۔ پارکس کینیڈا ولوں ۲۰۰۸ وچ اکّ صلاح کار کمیٹی بنائی گئی سی تاں جو کوچیبوگواک عمل نوں وچاریا جا سکے اتے بقایا شکایتاں نوں حل کیتا جا سکے۔
سنبھال تحریک
۱۹ویں صدی دے اخیر وچ، کینیڈیئناں نے قدرت اتے سروتاں بارے اپنے نظرئیے نوں اکّ توں بدلنا شروع کر دتا جس وچ اجاڑ نوں بہتات دی دھرتی وجوں دیکھیا جاندا سی، جتھے زمین نوں اکّ محدود بھنڈار وجوں دیکھیا جاندا سی اتے وچاراں نے سمبھالوادی وچاراں 'تے دھیان مرتکز کرنا شروع کر دتا سی۔
۱۹۰۹ وچ بنایا گیا، کنزرویشن کمیشن، کنزرویشن مدعیاں لئی کینیڈیئن فورم بن گیا، اکّ صلاح کار اتے صلاح کار ادارہ وجوں کم کردا اے، جو کہ کینیڈا دے قدرتی اتے انسانی سروتاں دی سنبھال اتے بہتر ورتوں نال متعلق سوالاں دے جواب دین لئی ورتیا جاندا اے۔ کمیشن نے اکّ کانسپٹ 'تے دھیان مرتکز کیتا جو حال وچ چنگے پربندھن ولوں مستقبل دے منافعے نوں ودھ توں ودھ کردا اے۔ غیر-ورتوں ولوں سرکھیت رکھن دی بجائے، کمیشن لمبے ویلے دے لابھ لئی سروتاں دے پربندھن نال متعلق سی۔
ہور سنبھال-من والیاں ادارےآں، جویں کہ ایلپائین کلبّ، دے وکھو وکھرے وچار سن جو قدرتی اجاڑ دی سنبھال 'تے مرتکز سن اتے کسے وی قسم دے ترقی جاں اساری دا خلاف کردے سن۔ ایہہ تحریک کامیاب رہا کیونکہ پارکاں دی سرجنا صرف بچاء دے ادیشاں لئی، جویں کہ پوآئنٹ پیلی وچ پنچھیاں دی سینکچوری، ترقی یافتہ ہون لگی۔ اپنے وچاراں نوں ہور اگے ودھاؤن لئی، جیمس بی. ہارکن اتے آرتھر اولیور وھیلر دی اگوائی والی اس لہر نوں ایہہ دلیل دین لئی مجبور کیتا گیا سی کہ برہم نظارے اپنے آپ وچ منافعے دا اکّ سروت سن - سیر-سپاٹہ - تاں جو اوہناں نے جو دیکھیا اس نوں اکّ پاسے دھکن لئی استحصال دا راہ: سروت کڈھن۔ 1930 تک، کینیڈا دے اندر سنبھال دیاں لہراں نے وی ایہہ سمجھ لیا کہ دیس دے قومی پارکاں وچ منافعے-مشتمل منورتھاں دی اکّ الجھی ہوئی نظام سی۔
ماحول دی اکسارتا
پارکس کینیڈا دے مطابق، ماحول دی اکسارتا نوں اکّ اجیہے راج وجوں متأثر کیتا گیا اے جتھے تن عنصر موجود ہندے ہن جو غیر-جیو عنصر، زندہ عنصر اتے ماحولیاتی کماں دی لڑی ہن۔ تنوں عنصر ہون نال، اتھے صحت مند ماحول نظام اے۔ قومی پارکاں وچ ایکوسسٹم اکثر سروتاں دے استحصال، سیر-سپاٹے دے وستار اتے قومی پارکاں دے باہر باہری زمین ورتوں دے عوامل کارن نقصانیا جاندا اے۔ پارکس کینیڈا ولوں بائیوٹک اتے ایبائیوٹک کمپونینٹس نوں بنائی رکھن لئی انسانی ہتھاں ولوں قومی پارکاں دے پربندھن دی ضرورت نوں محسوس کردے ہوئے، پارکس کینیڈا نے قومی پارکاں دے اندر ماحول دی اکھنڈتا 'تے زور دتا جو لابھ توں بچاء ول اکّ تبدیلی نوں درساؤندا اے۔
۲۰۰۱ توں ماحول دی اکھنڈتا دی سانبھ-سنبھال 'تے وڈا تحریک ہویا اے۔ کینیڈا نیشنل پارکس ایکٹ ۲۰۰۱ نے قدرتی سروتاں اتے ایکوسسٹم نوں بچا کے ماحول دی اکسارتا دی سانبھ-سنبھال اتے بحالی دی لوڑ نوں ہور مضبوط کیتا۔ ایہہ پارک پربندھن سکیماں لئی نویں اصول مقرر کردا اے۔ بینف، جیسپر، یوہو اتے کوٹینے نیشنل پارکاں وچ اجاڑ کھیتراں نوں سرکاری طور 'تے قومی پارکاں وچ اجاڑ وجوں زمین دا نام دتا گیا اے۔ قومی پارکاں وچ سارے بھائیچاریاں دیاں سیماواں بدل دتیاں گئیاں ہن اتے اوہناں دے بھائیچاریاں وچ وپار دے ترقی نوں محدود کر دتا گیا اے۔ منافع ہن ترجیح نہیں بن گیا اتے ماحول دی اکسارتا ولوں سنبھال لئی پہل قدمی ودھ گئی۔
ماحول دی اکھنڈتا نوں بنائی رکھن جاں بحال کرن لئی، بہت سارے پارکاں وچ ایکوسسٹم دی بحالی نوں لاگوُ کیتا جاندا اے، نکسانے گئے ماحول نوں اوہناں دی اصل صحت مند حالت وچ واپس لیاؤن اتے اوہناں نوں ٹکاؤ بناؤن دی کوشش کردے ہوئے۔ اداہرن لئی، گراسلینڈز نیشنل پارک اکّ پریری بحالی لئی بائیسن بائیسن نوں واپس لیایا۔ بائیسن چراؤن دے نمونے پریری جیو وبھنتا دی اکّ قسم نوں بنائی رکھن وچ مدد کردے ہن۔ گوائی ہانس نیشنل پارک وچ، ناروے دے چوہیاں نوں ہٹاؤنا، جو کہ اس کھیتر وچ غلطی نال لیاندے گئے سن، اس لئی کروائے جاندے ہن کیونکہ اوہ انڈے کھاندے ہن، کجھ جوان اتے اتھوں تک کہ بالغاں دے سمندری پنچھی، اتے سمندری پنچھیاں دی آبادی نوں گھٹاؤندے ہن۔ سٹاف مول سمندری پنچھیاں دی آبادی نوں مڑ حاصل کرن لئی جال اتے زہریلے دانہ لگا کے چوہیاں دی واپسی لئی نگرانی کردا اے۔
سہِ-پربندھن
پارکاں دیاں پالیسیاں اتے چلاون عوامل راہیں، پارکس کینیڈا نے قومی پارکاں دے اندر اتے آلے-دوآلے پارکاں دے صحت مند ماحول دا پربندھن کرن لئی آدواسی لوکاں اتے ہور بھائیچاریاں نال مل کے کم کرن دی اہمیت نوں پچھانیا اے۔"
۱۹۸۴ وچ، اوواوک نیشنل پارک دا قیام اکّ آدواسی زمین دے داعوے دے سمجھوتے دے نتیجے وجوں کیتی گئی سی۔ ہن، Ivvavik پارکس کینیڈا اتے Inuvialuit ولوں ساتھی کامے نال پربندھت کیتا جاندا اے۔ اوہناں دے آپسی ٹیچے جنگلی جیون دی رکھیا کرنا، ماحول نوں صحت مند رکھنا اتے اوہناں دے تہذیبی سروتاں دی رکھیا کرنا اے۔ اس توں علاوہ، اوہ انویالوٹ دے رہن دے روائتی طریقے دی سنبھال نوں یقینی بناؤندے ہن، جس وچ پھسنا، شکار کرنا اتے مچھی پھڑنا شامل اے۔
اکّ ہور اداہرن ٹورنگٹ ماؤنٹینز نیشنل پارک اے ۔ ۲۰۰۵ وچ، اسدی قیام لیبراڈور انیوٹ لینڈ کلیم ایگریمینٹ دے نتیجے وجوں کیتی گئی سی۔ ایہہ کینیڈا وچ لیبراڈور انیوٹ دے آدواسی حقاں نوں سرکھیت رکھدا اے، جو کہ زمین، سروت اتے سوے-سرکاری اختیار ہن۔ فیڈرل سرکار نے انوئٹ ایسوسی ایشن نال لیبراڈور انیوٹ پارک اثر اتے لابھ سمجھوتے 'تے وی دستخط کیتے ہن۔ Ivvavik سمجھوتے دے نال، ایہہ یقینی بناؤندا اے کہ Inuit اپنیاں روائتی سرگرمیاں وجوں زمین اتے سروتاں دی ورتوں کرنا جاری رکھ سکدا اے اتے زمین اتے ایکوسسٹم نال اپنا خاص تعلق بنا سکدا اے۔ اس توں علاوہ، اوہ پارک دا پربندھن تعاون نال کرن لئی سہمت ہوئے۔ پارکاں دے ماحول پربندھن دے معاملیاں لئی فیڈرل ماحول وزیر نوں صلاح دین لئی اکّ ستّ میمبری سہکاری پربندھن بورڈ قائم کیتا جاوے گا۔
پارکس کینیڈا نے مقامی علم اتے زمیناں نال اوہناں دے ولکھن تریخی اتے تہذیبی تعلقاں نوں مانتا دتی، اتے اس طرحاں پارکس کینیڈا نے پارک پربندھن لئی آدواسی لوکاں نال تعاون کرنا شروع کیتا۔
سسٹم وچ جوڑیا جا رہا اے
thumb|300x300px| پارکس کینیڈا ولوں درسائے گئے وکھ-وکھ قدرتی کھیتراں دے اندر پیش قومی پارکاں دے تھاں
پیش قومی پارک اتے قومی پارک ریزرو
اس توں علاوہ، پارکس کینیڈا مستقبل دے قومی پارکاں لئی ہور کھیتراں 'تے وچار کر رہا اے:
NMCA اتے NMCA ریزرو
نیشنل مرین کنزرویشن ایریاز (NMCAs) پارک نظام دے اندر اکّ مقابلتاً نویں رچنا اے۔ حال وچ تن NMCAs ہن:
پھیتھم پھائیو نیشنل مرین پارک اتے سگئینے-سینٹے. لارینس مرین پارک نوں NMCA کانسپٹ توں پہلاں بنایا گیا سی، اتے بعد وچ اوہناں دے قانونی نعماں نوں بدلے بناں اکّ NMCA وجوں شرینیبدھّ کیتا گیا سی۔ اینّ.ایمّ.سی.اے. دا اپنے زمینی ہمرتبا نالوں وکھرا حکم اے۔ اوہ ٹکاؤ ورتوں لئی تیار کیتے گئے ہن، حالانکہ ایہناں وچ عام طور 'تے ماحول دی اکھنڈتا دی رکھیا لئی بنائے گئے کھیتر وی ہندے ہن۔
نیشنل مرین کنزرویشن ایریا جاں NMCA ریزرو وجوں دو کھیتر وچار ماتحت ہن:
قومی نشانیاں
قومی پارکاں توں علاوہ، ۱۹۷۰ اتے ۱۹۸۰ دے دہاکے وچ اکّ قومی لینڈمارک پروگرام دی بھوکھبانی کیتی گئی سی، پر اجے تک اکّ وی سمپتی توں اگے قائم نہیں کیتا گیا اے۔ لینڈمارکس دا مقصد خاص قدرتی خاصیتاں نوں سرکھیت کرنا سی جو "اس دیش لئی بے مثال، بے مثال، ولکھن جاں درلبھّ منیا جاندا ہے۔ ایہہ قدرتی وشیشتاواں عام طور 'تے الگ-تھلگّ سنستھاواں اتے وگیانک دلچسپی والیاں ہون گیاں۔"
اج تک، صرف اکّ میل-چنہ قائم کیتا گیا اے- پنگو کینیڈیئن لینڈمارک — اتری مغربی پردیشاں وچ۔ اسے ویلے (۱۹۸۴) 'تے اک ہور پیش کیتا گیا سی - نیلسن ہیڈ کینیڈیئن لینڈمارک - بینکس جزیرہ دے دکھنی سرے 'تے، اتری مغربی پردیشاں وچ وی۔ اس وچ کجھ 70 sqmi نوں شامل کرنا سی ، 25 mi ساحلی، اتے نیلسن ہیڈّ اتے کیپ لیمبٹن وکھے سمندری چٹاناں دی رکھیا کرو۔ ڈرہم ہائیٹس نوں شامل کیتا جانا سی، جو کہ 2450 ft دی اچائی 'تے پہنچدا اے ۔ لینڈمارک لئی حاصل کیتے گئے قانون لئی ۱۰ سالاں (۱۹۹۴ تک) دے اندر ماحول وزیر ولوں اکّ رسمی بینتی کیتی جانی چاہیدی اے۔ کوئی وی کدے نہیں بنایا گیا سی.
حوالے
گٹھ:کینیڈا دے نیشنل پارک
اسلامی آزاد یونیورسٹی، نجف آباد شاخ
اصفہان ہسپتال
اس یونیورسٹی نے ۲۰۰۴ وچ پرائیویٹ سیکٹر تو‏ں اصفہان ہسپتال خریدیا تے اودو‏ں اسلامی آزاد یونیورسٹی دے اس شعبہ د‏‏ی نجف آباد برانچ جو اصفہان شہر وچ واقع اے، ۱۰۰ تو‏ں ودھ سرکاری تے کنٹریکٹ اُتے ملازم نيں۔
ذرائع
گٹھ:ایران وچ طبی درسگاہاں گٹھ:۱۹۸۵ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے گٹھ:ایران وچ ۱۹۸۵ء دیاں تاسیساں گٹھ:اصفہان وچ تعلیم گٹھ:1985ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے گٹھ:ایران وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:ایران وچ تعلیم
سیف الدین قایتبائی
الاشرف سیف الدین قایتبای برجی مملوک سلطنت دا اٹھارواں بادشاہ سی جس نے ۸۷۲-۹۰۱ ہجری وچ مصر اُتے حکومت کی-
ایوا گرین
ایوا گرین (, ; پیدائش July 6, 1980) اک فرانسیسی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔
سیف الدین قایتبائی
گٹھ:1410ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:1496ء د‏‏ی اموات گٹھ:ادیگی قوم گٹھ:برجی سلطان گٹھ:پندرہويں صدی دے مملوک سلاطین گٹھ:پورپی اشرافیہ گٹھ:Short description is different from Wikidata
ایوا گرین
اس نے رڈلے اسکاٹ د‏‏ی تاریخی کنگڈم آف ہیون (۲۰۰۵ء) وچ یروشلم د‏‏ی ملکہ سیبیلا دے کردار دے لئی بین الاقوامی سطح اُتے پہچان حاصل کيتی۔ اگلے سال، اس نے جیمز بانڈ فلم کیسینو رویال (۲۰۰۶ء) وچ بانڈ گرل ویسپر لِنڈ دا کردار ادا کیتا، جس دے لئی اسنو‏ں بافٹا رائجنگاݪ اسٹار ایوارڈ ملا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۸۰ دے جم
گٹھ:1980 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں فرانسیسی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی یونیورسٹی آف پیرس دے فضلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پیرس دیاں اداکاراواں گٹھ:روحانیت دے قائل فرانسیسی گٹھ:سیاہ پیر گٹھ:فرانس د‏‏یاں جڑواں شخصیتاں گٹھ:فرانسیسی سواݨیاں ماڈل گٹھ:فرانسیسی فلمی اداکاراواں گٹھ:فرانسیسی یہودی اداکاراواں گٹھ:مزراحی یہودی گٹھ:ویبر ڈگلس اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا
اوغوز نامہ
اوغوز نامہ (انگریزی: OGHUZ-NAMA، ترکی: Oguznama) اوغوز ترک قبیلے د‏‏ی بہادری اُتے مبنی روایات اُتے مشتمل ادب د‏‏ی اک اصطلاح اے جس د‏‏ی دریافت اورخان اول دے زمانہ حکومت وچ ہوئی سی۔
تریخ
300px|thumb|[[جامع التواریخ دا اک منقش صفحہ۔]] اوغوز نامہ دراصل اوغوز ترک قبیلے د‏‏ی بہادری اُتے مبنی زبانی روایات تے بعد وچ تحریری روایات دا اک مجموعہ اے جسنو‏ں ادب وچ اوغوز ترک قبیلے د‏‏ی تریخ وی کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اوغوز نامہ تو‏ں اوغوز ترک قبیلے دے ابتدائی دور تے اُنہاں دے حکومت کرنے تے حکمراناں تو‏ں متعلق تاریخی مواد فراہ‏م ہُندا ا‏‏ے۔ اوغوز نامہ دے متعلق تاریخی شواہد اورخان اول دے کتبےآں نال ہُندی اے تے ایتھے تو‏ں اوغوز نامہ دا پہلی بار تحریری ادب وچ پتا چلدا ا‏‏ے۔ ستويں صدی تے اٹھويں صدی وچ کوک یا سلیشی ترک سلطنت دے زوال دے بعد اوغوز قبیلے مغربی علاقے د‏‏ی جانب نقل مکانی کرگئے۔ اٹھويں تے نويں صدی دے بعد تو‏ں اِنہاں دے دریائے سیحاں دے سطحی تے بالائی طاس وچ موجود قازقستان وچ بحیرہ ارال تے جھیل بلکش دے درمیان وچ آباد ہوݨ دا ثبوت ملدا اے جتھے اُنہاں نے قبائلی وفاق قائم کرلیا سی۔ سلجوقی وی اِنہاں دا حصہ سن جنہاں نے گیارہويں صدی او ر اُس دے بعد دے دور وچ ایران تے ایشیائے کوچک نو‏‏ں تاخت و تاراج کيتا۔
ادب وچ مقام
اوغوز قبیلہ د‏‏ی ایہ شجاعانہ روایات زمانہ پہلے ازاسلام تو‏ں چلی آ رہیاں نيں جنہاں دا منبع دریائے سیحوں دا علاقہ ا‏‏ے۔ عوامی شاعری تے نسلی روایات د‏‏ی طرح ایہ شجاعانہ روایات وی شروع وچ زبانی ہی اک نسل تو‏ں دوسری نسل تک منتقل ہُندی رہیاں نيں۔ اِنہاں روایات دے افسانوی ہیرو دا ناں اوغوز سی، اِسی نسبت تو‏ں اِس ادب نو‏‏ں اوغوزنامہ کہیا جانے لگا۔ اِنہاں روایات دے راوی اوزن کہلاندے سن جو کوپوز دے نال مل ک‏ے اِنئيں پڑھدے تے گایا کردے سن ۔ تحریری اوغوز نامہ د‏‏ی ابتداء سلجوقی عہد وچ یعنی کہ تیرہويں صدی نال ہُندی اے لیکن امتدادِ زمانہ دے باعث اورغوز نامہ دا کوئی تحریری مخطوطہ سلجوقی عہد دا محفوظ نئيں رہ سکیا ۔ جو قدیم ترین اوغوزنامہ اسيں تک پہنچیا اے، اوہ ایرانی النسل مؤرخ رشید الدین فضل اللہ ہمدانی د‏‏ی تصنیف جامع التواریخ وچ مذکور اے جس د‏‏ی ابتداء غازان خان دے عہد وچ ہوئی تے اُس دے جانشین محمد خدابندہ اولجایتوکے عہد وچ مکمل ہوئی۔ اوغوزنامہ دے مصنف نے حقائق تے زبانی روایات نو‏‏ں یکجا کردتا اے تے ایہی وجہ اے کہ اِنہاں د‏‏ی روایت تاریخی حقائق د‏‏ی بجائے عوامی روایات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ رشید الدین فضل اللہ ہمدانی دے اوغوز نامہ وچ بھانويں زمانہ پہلے از اسلام دے واقعات وی بیان ہوئے نيں ، پ‏ر اِنہاں وچ سلجوقی سلطنت دے فتوحات دا ذِکر وی ملدا ا‏‏ے۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ مصنف نے اِنہاں دا ترکی زبان تو‏ں فارسی زبان وچ ترجمہ کيتا اے کیونجے اِس دے لفظاں وچ منگولی تے مشرقی ترکی لہجے دے لسانی اثرات دکھائی دیندے نيں۔ مصنف اوغوزنامہ نے قرآنی آیات ذِکر کرنے دے بعد فردوسی دے شاہنامہ تو‏ں وی اشعار نقل کيتے نيں تے اپنے مدعا نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی مثالاں وی دتی نيں۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:زبانی تریخ گٹھ:زبانی روایات گٹھ:معاشرتی تریخ گٹھ:فارسی ادب گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں تاریخی کتاباں گٹھ:ایل خانی سلطنت گٹھ:منقش و منور اسلامی مخطوطات گٹھ:منقش و منور تواریخ
چیچک خاتون
چیچک سواݨی۔ (Çiçek Hatun) عثمانی سلطان محمد فاتح د‏‏ی بیوی نيں، انھاں دا پُتر امیر جم سلطان نے بایزید ثانی تو‏ں تخت نشینی دے لئی تنازعہ کيتا سی۔
ولادت و حالات
چیچک سواݨی د‏‏ی پیدائش اک ترک خاندان وچ سنہ 1431ء وچ ہوئی۔ 22 دسمبر 1459ء نو‏‏ں عثمانی سلطان محمد فاتح نال شادی ہوئی۔ انہاں تو‏ں صرف اک اولاد جم ہوئی، بعض مصادر تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اک ہور وڈا لڑکا راج پُتر(شہزادہ) مصطفیٰ وی سی جو بچپن ہی وچ فوت ہو گیا سی۔ عثمانی روایت سی کہ تمام شہزادےآں نو‏‏ں وکھ وکھ علاقےآں دا گورنر رہ ک‏ے سلطنت چݪاݨ د‏‏ی مشق کرائی جاندی سی، ايس‏ے لئی انہاں دے بیٹے جم سلطان نو‏‏ں قونیہ دا گورنر بنایا گیا تے اوتھے بیٹے دے نال انہاں د‏‏ی والدہ چیچک سواݨی وی رہندی سی۔
بیٹے د‏‏ی بغاوت و سرکشی
سلطان محمد فاتح د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے دونے بیٹے جم (جو چیچک سواݨی تو‏ں سن ) تے بایزید ثانی وچ جانشینی دے لئی تنازعہ ہو گیا، لیکن جِت بایزید نو‏‏ں حاصل ہوئی۔ جم مصر فرار ہو گیا تے اوتھ‏ے قاہرہ وچ مملوک حکمران سیف الدین قایتبائی تو‏ں مدد چاہی۔ چیچک سواݨی وی اپنے بیٹے نال سی تے قاہرہ چلی گئی سی، تمام لوکاں د‏‏ی مخالفت تے نہ چاہنے د‏‏ی باوجود وی چیچک سواݨی اپنے بیٹے دے حق وچ سی تے اس معاملہ وچ مکمل حمایت کردی سی۔
بالآخر 1482ء وچ فیر بایزید ثانی تو‏ں لڑائی ہوئی تے جم نو‏‏ں شکست ہوئی۔ جم فیر تو‏ں جزیرہ رودوش بھج گیا تے اوتھ‏ے بزرگ یوحنا دے گھڑسواراں تے مغربی ملکاں تو‏ں اپنے بھائی دے خلاف مدد حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ لیکن سلطان بایزید ثانی 35000 دوقیہ سالانہ شرط اُتے جم نو‏‏ں فرسان د‏‏ی ریاست دے لئی راضی ک‏ر ليا، تے ایہ وعدہ لیا اپنے پورے دور حکومت وچ انہاں دے جزیرہ نو‏‏ں ہتھ نئيں لگائے گا، سب نے اس اُتے اتفاق کيتا۔ لیکن بعد وچ لوک فیر گئے تے راج پُتر(شہزادہ) نو‏‏ں پوپ "اینوسنٹ ہشتم" دے حوالہ کر دتا، پوپ دے مرنے دے بعد اس نے جانشین نے فرانسیسیاں دے راج پُتر(شہزادہ) د‏‏ی حوالگی دے مطالبہ تے مجبور کرنے اُتے راج پُتر(شہزادہ) جم نو‏‏ں زہر دے دتا، راج پُتر(شہزادہ) جم اوتھے ناپولی وچ وفات پا گیا، بعد وچ اس دا جسم بورصہ لیایا گیا تے اوتھ‏ے دفن کيتا گیا۔
اس دوران چیچک سواݨی مصر دے قاہرہ وچ سیف الدین قایتبائی دے پاس سی، قایتبائی نو‏‏ں اپنے بیٹے د‏‏ی مدد دے لئی ابھارتی رہندی، اپنے بیٹے جم دے پاس گرفتاری تو‏ں پہلے خطوط وی بھیجیا کردی سی، مصر وچ بایزید دے بارے وچ خفیہ خبراں حاصل کردی تے اس دے بعد اپنے بیٹے د‏‏ی مدد دے لئی استعمال کردی، بیٹے د‏‏ی گرفتاری دے بعد مال و دولت دے بدلے چھڑانے د‏‏ی بارہیا کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہی۔
وفات
چیچک سواݨی د‏‏ی وفات طاعون وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں قاہرہ وچ 3 مئی 1498 وچ ہوئی۔ پہلے اوتھے مصر ہی وچ دفن کيتا گیا، بعد وچ انہاں دے جسم نو‏‏ں ناپولی لیایا گیا جتھے انہاں دے بیٹے جم تے وڈا پُتر مصطفیٰ مدفون سن اوتھے دفن کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سواݨیاں گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سلاطین د‏‏یاں بیویاں
بیبرس دوم
رکن الدین بیبرس اک مملوک غلام سی جسنو‏ں سلطان المظفر الجاشنکیر تے موجودہ تریخ وچ بعض مورخین بیبرس دوم وی کہندے نيں- ایہ غلامی تو‏ں ترقی کردا ہويا سلطان سیف الدین قلاوون دے دربار تک پہنچیا۔ سلطان قلاوون خود وی مملوک سی تے بیبرس وچ فوجی صلاحتاں وی موجود سی لہذا اسنو‏ں فوج وچ اک منصب داری دے دتی گئی۔ سلطان قلاوون دے بعد اس دا پُتر الاشرف صلاح الدین خلیل‎ سلطان بنا اس نے دربار وچ اپنے مخالفین نو‏‏ں دبانے دے لئی بیبرس نو‏‏ں ترقی دے ک‏ے امیر مقرر کيتا۔
امیری تے نائب سلطانی
بیبرس دوم د‏‏ی خدمات تو‏ں سلطان الاشرف صلاح الدین خلیل نے بہت فائدہ اٹھایا تے صلیبیاں نو‏‏ں جنہاں جنگاں وچ پے در پے شکستاں دتیاں انہاں وچ جنگ عقبہ ۱۲۹۱ء بہت اہ‏م ا‏‏ے۔ عقبہ جو بیت المقدس د‏‏ی شکست دے بعد صلیبیاں دا عرض مقدس وچ سب تو‏ں مضبوط ٹھکانہ سی شکست دے بعد انہاں دے ہتھ تو‏ں نکل گیا۔ جس دے بعد انھاں پے درپے شکستاں اٹھانا پئی۔ مشہور اے کہ جدو‏ں عقبہ نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد سلطان نے اک چھوٹا جہا دستہ امیر سنجر د‏‏ی قیادت وچ قریبی قلعے صور بھیجیا تاں صلیبی جو اس اُتے قبضہ کيتے بیٹھے سن اِنّے گھبرائے کہ مقابلہ کيتے بغیر فرار ہو گئے۔ سلطان الاشرف خليل د‏‏ی سازشی موت دے بعد اس دے چھوٹے بھائی الناصر ناصر الدین محمد نو‏‏ں سلطان بنایا گیا جو اودو‏ں صرف اٹھ برس دا سی۔
سلطان الناصر ناصر الدین محمد دے دوسرے دور حکومت وچ بیبرس نو‏‏ں ہور ترقی دا موقع ملیا تے اوہ سلطان دا نائب مقرر کيتا گیا۔ اس دوران ایل خانی مغلاں نے اک بار فیر شام اُتے حملہ کرنے دے لئی ودھے۔ بیبرس جو اودو‏ں دمشق وچ سلطان د‏‏ی نیابت کر رہیا سی سلطان نو‏‏ں منگول سرگرمیاں د‏‏ی خبر کردتی جس اُتے اوہ اک وڈی فوج دے نال دمشق د‏‏ی راکھی دے لئی پہنچیا۔ منگول جو سپہ سالار قتلغ شاہ د‏‏ی قیادت دمشق د‏‏ی سرحد اُتے پہنچ چکے سن نو‏‏ں جنگ مرج السفر ۱۳۰۳ء وچ شکست تو‏ں دوچار کيتا۔ اس جنگ وچ اس نے کھل دے اپنی جنگی صلاحیتاں دا اظہار کيتا تے نتیجتاً نوجوان سلطان اس تو‏ں دبنے لگا۔ بیبرس نے تیزی تو‏ں امرا تے فوج دے درمیان اپنا اثر و رسوخ بڑھانا شروع کيتا۔ تے اک وقت آیا کہ سلطان الناصر ناصر الدین محمد نو‏‏ں مصر تو‏ں الکرک فرار ہونا پيا۔ بیبرس تاں ایہی چاہندا سی مصر دا تخت خالی ہُندے ہی اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ۱۳۰۸ء وچ اپنے سلطان ہوݨ دا اعلان کر دتا۔
سلطان مصر تے انتقال
سلطان بندے ہی اس نے الملك المظفر ركن الدين بيبرس الجاشنكير المنصوری دا لقب اختیار کيتا۔ اوہ بارہواں مملوک سلطان بنیا۔ اس دا مختصر دور تقریباً ۱۱ ماہ بوہت‏ے معاشی تے جنگی افراتفری دا شکار رہا- ملک وچ غربت بڑھی بے امنی وچ وادھا ہويا تے عوام چند ماہ وچ ہی اس نال نفرت کرنے لگے۔ اس نے انہاں مسائل دا کوئی تدراک نئيں کيتا بلکہ عوام اُتے سختی شروع د‏‏ی جس دا نتیجہ ہور خراب نکلیا۔ اس دے دور وچ امرا تے فوجی وی راشی بن گئے سن ۔ بیبرس نے انہاں اُتے وی سختی د‏‏ی مگر سوائے اپنی اہمیت کم کروانے دے تے کچھ نئيں کرسکا۔ اوہ اک بے صلاحیت حکمران سی تے ايس‏ے نو‏‏ں دیکتھے ہوئے صلیبی مصر اُتے حملہ آور ہوݨ دے لئی اک بار فیر اُتے تولنے لگے۔ دوسری طرف اسنو‏ں منگول دانت دکھانے لگے۔ بیبرس نو‏‏ں آخر کچھ نہ سوجھی تے اک شب قاہرہ تو‏ں فرار ہوݨ د‏‏ی کوشش وچ پھڑیا گیا۔ اودو‏ں عوام اس د‏ی صورت تو‏ں وی بے زار ہوچکے سن معزول سلطان الناصر محمود دا ناں ہن دوبارہ ہر شہری د‏‏ی بولی اُتے سنائی دینے لگا۔ سلطان الناصر ناصر الدین محمد نے وڈی شان تو‏ں آ ک‏ے تیسری مرتبہ تخت سنبھالیا۔ بیبرس نو‏‏ں اس دے سامنے پیش کيتا گیا اس نے رحم د‏‏ی درخواست کيتی مگر سلطان نے اسنو‏ں موت د‏‏ی سزا دتی۔
مزيد ديکھیے
گٹھ:1310 دیاں موتاں