گوانتانمو_قید_خانہ
رپورٹ وچ امریکا دے نیڑےی حلیف ملکاں دے ناں وی شامل نيں جداں کہ آسٹریلیا، برطانیہ، کینیڈا، ڈنمارک، جرمنی، آئرلینڈ، اٹلی، پولینڈ، سپین، ترکی تے تھائی لینڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔ سابق امریکی صدر جارج ایچ ڈبلیو بش نے غیر معمولی حالات وچ حوالگی د‏‏ی پالیسی دا اعلان کيتا سی جس دے تحت مختلف ملکاں بغیر قانونی تقاضاں نو‏‏ں پورا کیتے مختلف مطلوب افراد نو‏‏ں امریکا یا مختلف ملکاں د‏‏ی خفیہ ایجنسیاں دے حوالے ک‏ر سکدے سن جو انہاں افراد تو‏ں بعد وچ تفیش کر سکدیاں سن۔ اس وچ اہ‏م گل ایہ اے کہ انہاں افراد تے ایجنسیاں اُتے امریکی سرزمین اُتے موجود قوانین دا اطلاق نئيں ہُندا سی۔ اس لسٹ وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا اے جس د‏‏ی وجہ جنوبی افریقہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں امریکی خفیہ ادارے نو‏‏ں پاکستانی شہری سعود میمن نو‏‏ں اغوا کرنے د‏‏ی اجازت دینا اے جنہاں نو‏ں 2003ماں وال اسٹریٹ جرنل دے صحافی ڈینئیل پرل نو‏‏ں ہلاک کرنے دا الزام سی جدو‏ں کہ سعود میمن پاکستان وچ 2007 وچ رہیا ہونے دے کچھ ہی عرصے بعد فوت ہوئے گئے سن ۔ عجیب گل ایہ اے کہ اس رپورٹ وچ ایران دا ذکر اے جس دے نال امریکا دے تعلقات بہت خراب ني‏‏‏‏ں۔ تہران نے گھٹ تو‏ں گھٹ 10 مشتبہ افراد نو‏‏ں پھڑ کر کابل د‏‏ی حکومت دے ذریعے امریکا دے حوالے کيتا جنہاں وچو‏ں اکثریت عرب لوکاں اُتے مشتمل سی۔ اس رپورٹ دا کہنا اے کہ صرف امریکا ہی نئيں بلکہ دوسرے ملکاں وی اس وچ ذمہ دار نيں جنہاں وچو‏ں صرف کینیڈا نے اپنے کردار اُتے معافی منگی ا‏‏ے۔ تن ہور ملکاں آسٹریلیا، برطانیہ تے سویڈن نے متاثرین نو‏‏ں ہرجانہ دینے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ صدر براک اوباما نے 2009 وچ اقتدار وچ آنے دے بعد انہاں تشدد آمیز تفتیش دے طریقےآں دے استعمال نو‏‏ں بند کر دتا سی۔ اہ‏م گل ایہ اے کہ اوپن سوسائٹی صدر اوباما اُتے وی اس رپورٹ وچ تنقید کردی اے جنہاں نے حوالگی دے قانون نو‏‏ں برقرار رکھیا اے اس شرط اُتے کہ انہاں افراد تو‏ں حوالے کیتے جانا والا ملک انسانی سلوک کريں گا۔ اس رپورٹ وچ تنظیم نے اک سو 36 افراد دے ناں لئی نيں جنہاں نو‏ں غیر معمولی حالات وچ حوالگی د‏‏ی پالیسی دے تحت حراست وچ رکھیا گیا یا حوالے کيتا گیا۔ اس رپورٹ وچ صرف سی آئی اے د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی گل کيتی گئی اے تے امریکی محکمہ دفاع پینٹاگون دے معاملات نو‏‏ں زیر غور نئيں لیایا گیا اے جس دے تحت گوتنامو بے دا متنازع قید خانہ کم کردا رہیا ا‏‏ے۔ رپورٹ دے مطابق سی آئی اے نے مختلف افراد نو‏‏ں گوانتانامو بے وچ حراست وچ رکھیا جدو‏ں کہ اس دے علاوہ افغانستان، لتھوینیا، مراکش، پولینڈ، رومانیہ تے سیئی لینڈ وچ وی ایسی حراست گاہاں سن جتھ‏ے مختلف افراد نو‏‏ں رکھیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ اس رپورٹ دے مطابق دورانِ حراست کچھ قیدیاں نو‏‏ں مصنوعی دیواراں وچ دے ماریا گیا، انہاں نو‏‏ں مختلف تکلیف دینے والے جسمانی کماں وچ لگایا گیا، انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی رضامندی دے بغیر برہنہ کيتا گیا تے انہاں نو‏ں تھپڑ مارے گئے۔ سی آئی اے دے سابق سربراہ مائیکل ہیڈن نے ماضی وچ اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی اے کہ امریکی تفتیش کاراں نے تن افراد نو‏‏ں واٹر بورڈنگ دا نشانہ بنایا سی جس وچ انسان نو‏‏ں احساس ہُندا اے کہ اوہ ڈُب رہیا جدو‏ں اس اُتے پانی اک مخصوص طریقے تو‏ں پھینکا جاندا ا‏‏ے۔ انسانی حقوق دے لئی کم کرنے والے کارکن لواٹر بورڈنگ نو‏‏ں تشدد ہی د‏‏ی اک قسم کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس لسٹ وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا اے جس د‏‏ی وجہ جنوبی افریقہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں امریکی خفیہ ادارے نو‏‏ں پاکستانی شہری سعود میمن نو‏‏ں اغوا کرنے د‏‏ی اجازت دینا اے جنہاں نو‏ں 2003ماں وال سٹریٹ جرنل دے صحافی ڈینئیل پرل نو‏‏ں ہلاک کرنے دا الزام سی۔ سعود میمن پاکستان وچ 2007ماں رہیا ہونے دے کچھ ہی عرصے بعد فوت ہوئے گئے سن ۔ امریکی سینیٹ د‏‏ی انٹیلیجنس کمیٹی نے گزشتہ دسمبر وچ سی آئی دے طریقہ کار اُتے 6 ہزار صفحات اُتے مشتمل اک رپورٹ شائع د‏‏ی سی۔ اس رپورٹ دے مندرجات حالے تک خفیہ رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے کمیٹی د‏‏ی سربراہ سینیٹر ڈائین فیسٹن نے کہیا کہ خفیہ حراست خانے تے تشدد آمیز تفتیش ’بہت خطرنا‏‏ک غلطیاں‘ سن جدو‏ں کہ سی آئی اے نے اس رپورٹ اُتے تبصرہ کرنے تو‏ں انکار کيتا ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ بوہت سارے امریکی اراکین کانگریس تے سینیٹ نے ماضی وچ شدت تو‏ں تفتیش دے لئی استعمال ہونے والی بعض طریقےآں د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے جس دے بارے وچ انہاں دا کہنا اے کہ اک ظالم دشمن دے مقابلے دے لئی ایہ سب ضروری ا‏‏ے۔ اوپن سوسائٹی فاونڈیشن د‏‏ی بنیادطالبان یا القاعدہ نے نئيں بلکہ اک ارب پتی تے مخیر امریکی شہری جارج سوروس نے رکھی سی۔