cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مہا جنپد
گنتی اتے حالت
عیسیٰ سابق چھیویں صدی وچ پاننی  نے 22 مہاجنپداں دا ذکر کیتا اے ۔ ایہناں وچوں تن - مگدھ ، کوسل اتے بال نوں اہم دسیا گیا اے ۔
شروعاتی بودھی اتے جین  گرنتھاں وچ ایہناں دے بارے وچ زیادہ جانکاری ملدی اے ۔ حالانکہ کل سولانہ مہاجنپداں دا نام ملدا اے اتے ایہہ ناماکرن وکھ - وکھ گرنتھاں وچ وکھ وکھ ہن ۔ اتیہاسکار اجیہا منندے ہن کہ ایہہ فرق وکھ وکھ سماں اتے سیاسی حالات دے بدلن دے کارن ہویا اے ۔ اسدے علاوہ اینہاں لسٹاں دے لکھاریاں دی جانکاری وی اوہناں دے جغرافیائی حالت سے وکھ ہو سکدی اے ۔ بدھ مت دی گرنتھ  انگتر نکائے  ،  مہاوستُو  وچ 16  مہاجنپداں  دا ذکراے -
اوَنتی - اج دا مالوا  ہی پرانے دور دی اونتی اے ۔ اسدے دو حصہ سن― اتری اونتی اتے دکھن اونتی ۔ اتری اونتی دا راجگڑھ  اجین  اتے دکھن اونتی دی راجگڑھ  ماہشمتی  سی ۔ پرانے دور وچ اتھے  ہیہے راجٹبر دی حکمرانی سی ۔
اسمک  جاں  اسک ' - دکھن بھارت دا اکماتر مہاجنپد ۔ نرمدا اتے گوداوری  دریاواں دے وچ  واقع اس ریاسٹ دا راجگڑھ پاٹن سی ۔ اس راج دے راجا  اکشواک راجٹبر دے سن ۔ اسدا  اونتی  دے نال لگاتار جدوجہد چلدا رہندا سی ۔ ہولی - ہولی ایہہ راج  اونتی  دے ماتحت ہو گیا ۔
کمبوج مہاجنپد - گاندھار - کشمیر دے شمال وچ سطح مرتفع پامیر  وچ سی ، اسدے لہندے وچ بدخشان علاقہ   کمبوج مہاجنپد  کہاندا سی ۔  ہاٹک  جاں  راجپور  اس راج دا راجگڑھ سی ۔ اس دے حکمران کمبوج لوک سن ۔
کاشی  - اسدا راجگڑھ وارانسی  سی ۔ جو ورنا اتے اسیں دریاواں دی سنگم اتے وسی سی ۔ حال دی وارانسی اتے آسپاس دا علاقہ اسوچ شامل رہا سی ۔ جین تیرتھنکر  پارشوناتھ  دے پیؤ  اشوسین   کاشی  دے راجا سن ۔ اسدا  ایودھیا  راج دے نال جدوجہد رہندا سی ۔
کورُو  - اج دے ہریانہ اتے دلی دا جمنا دریا دے لہندے والا حصہ شامل سی ۔ اسدا راجگڑھ جدید  دلی  ( اندرپرستھ ) سی ۔ جیناں دے  اترادھئینسوتر  وچ اتھے دے اکشواکُو نامی راجا دا ذکر ملدا اے ۔ جاتک کہانیاں وچ  ستسوم  ،  کوروپتی  اتے  دھننجے  اتھے دے راجا منے گئے اے ۔  کردھمجاتک  دے مطابق ، ایہہ دے لوک اپنے سدھے - سچے منشیوچت ورتاؤ لئی آگوُ منے جاندے سن اتے دوجے علاقےآں  دے لوک اوہناں نوں دھرم سکھن آؤندے سن ۔
کوشل - اتر پردیش دے فیض آباد ضلع ، گونڈا اتے بہرائچ دے علاقے شامل سن ۔ اسدا راجگڑھ  شراوستی  سی ۔ کوشل دے اک راجا کنش نوں پالگرنتھاں وچ بارانسگہو کیہا گیا اے ۔ اسی نے کاشی نوں جت کر ایودھیا وچ ملیا لیا سی ۔
گاندھار  – پاکستان  دا لہندا  اتے  افغانستان  دا مشرقی علاقہ۔ اسدا راجگڑھ  ٹیکسلا  سی اسنوں اب دے  قندھار  نال جوڑن دی غلطی کئی وار لوک کر دندے ہن جو کہ اصل وچ اس علاقے سے کجھ دکھن وچ واقع سی ۔
چیدِی  - حال وچ بندیلکھنڈ  دا علاقہ ۔ اسدا راجگڑھ شکتیمتی سی ۔ اس راج دا ذکر  مہابھارت  وچ وی اے ۔ ششپال اتھے دا راجا سی ۔
وجی  جاں ورجِی - ایہہ اٹھ گنتانترک کلوں دا سنگھ سی جو شمالی بہار وچ گنگا  دے شمال وچ اوواقع سی اتے جسدا راجگڑھ  ویشالی  سی ۔ اسوچ اجوکے بہار راج دے  دربھنگا  ،  مدھبنی  اتے  مظفرپور ضلعے شامل سن ۔
وتس  جاں ونش- جدید اتر پردیش دے الہٰ آباد  اتے  مرزاپور  ضلعے ۔ پراناں دے مطابق ، راجا نچکشُو نے جمنا دریا دے ساحل  اتے اپنے شاہی خاندان دی قیام تدّ کیتی سی جدوں ہستناپور راج دا پتن ہو گیا سی ۔ اسدا راجگڑھ  کوشامبی  سی ۔
پانچال  - لہندا اتر پردیش ۔ پانچال دیاں دو شاخاں سن ― شمالی اتے جنوبی ۔ شمالی پانچال دا راجگڑھ اہچھتر  اتے جنوبی پانچال دا کامپلی  سی ۔  چلانی برہمدت  پانچال دیس دا اک مہان راجہ سی ۔
مگدھ  - دکھن بہار وچ واقع ۔ اسدی راجدھانی  راجگرہ  سی ۔ پراگ بدھ دور وچ اندر اتے جراسنگھ ایہہ دے پرمکھ راجہ سن ۔  شتپتھ باہمن  وچ اسنوں کیکٹ کیہا گیا اے ۔ جدید  پٹنا  اتے  گیا  ضلعے اتے آسپاس دے علاقے۔
متسی (جنپد) جاں مچھّ  - اسوچ راجستھان دے  الور  ،  بھرتپور  اتے جے پور ضلعے دے علاقے شامل سن ۔
مل (جنپد)  - ایہہ وی اک گنسنگھ سی اتے مشرقی اتر پردیش دے علاقے اسدے علاقے سن ۔
سرسین  جاں شورسین - اسدا راجگڑھ متھرا  سی ۔
ایہہ سارے مہاجنپد اجوکے شمالی افغانستان  توں  بہار  تک اتے  ہندوکش  توں  گوداوری دریا تک وچ پھیلیا ہویا سی ۔  لمی نکائے  دے مہاگووند ستّ وچ بھارت دی آکرتی دا ذکر کردے ہوئے اسنوں شمال وچ آئتاکار اتے دکھن وچ تربھجاکار یعنی اک بیلگاڈی دی طرحاں دسیا گیا اے ۔ بودھی نکاؤں وچ بھارت نوں پنج بھجیا وچ ورنت کیتا گیا اے -  اتراپتھ  ( پشچموتر حصہ ) ،  مدھئدیش  ،  پراچی  ( مشرقی حصہ )  دکھنیپتھ  اتے  اتراجیہ  ( پچھم والا حصہ ) دا چرچہ ملدا اے ۔ استوں اس گل دا وی نشان ملدا اے کہ بھارت دی جغرافیائی ایکتا قبل مسیح چھیویں صدی سے ہی نظریاتی اے ۔ اسدے علاوہ جین گرنتھ  بھگوتی نیم  اتے  نیم کرتانگ  ، پاننی دی  اشٹدھیایی  ،  بودھائن دھرمسوتر  ( قبل مسیح ستویں صدی وچ رچت ) اتے  مہابھارت  وچ مہیا جنپد لسٹ اتے تکنا کرو تاں پاوانگے کہ شمال وچ ہمالہ توں کنیاکماری تک اتے لہندے وچ گاندھار پردیش توں لے کے مشرق  وچ  آسام تک دا پردیش اینہاں جنپداں توں ڈھکیا سی ۔  کوٹیلے  نے اک چکرورتی بادشاہ دے دوران مکمل ہندوستان دی سیاسی ایکتا دے زریعہ سے اک ورہتر متحد بھارت دی پرسوچ کیتی سی ۔ ایساپورو چھیویں صدی سے ایساپورو دوجی صدی تک پرچلن وچ راے آہت سکوں دے ونڈ سے اندیشہ ہندا اے کہ ایساپورو چوتھی صدی تک مکمل بھارت وچ اک ہی مدرا پرچلت سی ۔ استوں اس یگ وچ بھارت دے ایکیکرن دی صاف جھلک وکھدی اے ۔
طاقت جدوجہد
قبل مسیح چھیویں صدی وچ جنہاں چار اہم راجاں نے مشہوری حاصل دی اوہناں دے نام ہن - مگدھ دے ہریانک  ، کوسل دے  اکشواکُو  ، بال دے پرو متعلق اتے اونتی دے پردیوت ۔ ہریانک اک اجیہا خاندان سی جسدی قیام بہدرتھوں نوں پراست کرونے لئی  بمبسار  ولوں مگدھ وچ کیتی گئی سی ۔ پردیوتوں دا نام اجیہا اس خاندان دے بانی دے کارن ہی سی ۔ سنجوگ سے  مہابھارت  وچ ورنت مشہور راج - کورُو - پانچال ، کاشی اتے مچھی اس دور وچ وی سن اتے اوہناں دی گنتی ہن چھوٹی طاقتاں وچ ہندی سی ۔
قبل مسیح پنجویں صدی وچ پیرو اتے پردیوت ستالولپ نہی راے اتے ہریانکو اتیئکشوانکواننے سیاسی رنگ منچ اتے مورچہ سنہال لیا ۔ پرسینجت اتے اجاتشترُ دے وچ جدوجہد چلدا رہا ۔ اسدا ہنلانکِ کوئی نتیجہ نہیں نکلیا اتے انتتوگتوا مگدھ دے ہریانکوں نوں جات ملی ۔ اسدے بعد مگدھ اتر بھارت دا سبھتوں طاقتور راج بنّ گیا ۔ 475 ق م وچ اجاتشترُو دی موت دے بعد اسدے پتّ ادائن نے حکومت سامبھی اتے اسی نے مگدھ دا راجگڑھ راجگرہ سے پاٹلیپتر ( پٹنا ) منتقل کیتی ۔ ہنلانکِہ لچھویاں سے لڑدے سماں اجاتشترُو نے ہی پاٹلیپتر وچ اک قلعہ بندی بنوایا سی اتے اسدا ورتو راجگڑھ دے روپ وچ ادائن نے ہی کیتا ۔
ادائن اتے اسدے وارث حکمرانی اتے راجکاج وچ نکمے رہے اتے اسدے بعد ششناگ خاندان دا ویلہ شروع ہویا ۔ ششناگ دے پتّ کالاشوک دے بعد مہاپدم نند نام دا انسان حکومت اتے قابض ہویا ۔ اسنے مگدھ دی عظمت نوں اتے اُچا بنا دتا ۔ مہاجنپد دور دا سبھتوں وڈا سامراج مگدھ دا سی ۔
گندھارا مہاجن پڈا دا اصل شہر سی۔ موجودہ پاکستان دا مغربی علاقہ تے افغانستان دا مشرقی خطہ اس وقت ہندوستان دا گندھار علاقہ سی۔ جدید قندھار اس خطے دے کچھ جنوب وچ واقع سی۔ انگوساڈنیکیا دے مطابق ، گندھارا دا بدھ تے بدھ تو‏ں پہلے دے زمانے وچ شمالی ہندوستان دے سولہ ضلعے وچ گنت‏ی د‏‏ی گئ سی۔ سکندر دے ہندوستان اُتے حملہ دے وقت ، گندھار وچ بہت ساریاں چھوٹی چھوٹی شاہی ریاسدیاں سن ، جداں کنورجنس ، ٹیکسلا ، وغیرہ۔ موریان سلطنت وچ پورا گندھار ملک شامل سی۔ پورش پور (جدید پشاو‏ر) تے ٹیکسلا اس دا راجگڑھ سی۔ ایہ 600 ق م تو‏ں لے ک‏ے گیارہويں صدی تک موجود سی۔
کننگھم نے اپنے معروف مضمون "ہندوستان دے قدیم جغرافیہ" وچ راج پور د‏‏ی شناخت جنوب مغربی کشمیر (ضلع پونچھ ، کشمیر) دے راجوری نامی اک قصبے نال کیندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک ہور مشہور شہر سی جسنو‏ں نندی نگر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سکندر د‏‏ی یلغار دے وقت ، کمبہوج دے علاقے وچ ارشا (پاکستانی ضلع ہزارہ) تے ابیسار (ضلع پونچھ ضلع) نامی چھوٹی ریاستاں آباد سن۔ جن تھ‏‏اںو‏اں دے ناں اس وقت کابل ، قندھار ، بلخ ، واخان ، بگرام ، پامیر ، بدخشاں ، پشاو‏ر ، سوات ، چارسدہ ، وغیرہ نيں ، سنسکرت تے پراکرت-پیلی ادب وچ بالترتیب کمبھا یا کوہکا ، گندھار ، بالاک ، ووککان ، کاپیشہ ، میرو دے ناں نيں۔ ، کامبوج ، پورش پور (پشاو‏ر) ، سوواستو ، پشکلاوندی وغیرہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:مہاجنپد گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:برصغیر گٹھ:بھارت دی تریخ
ضلع باک
ضلع باک افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ باک شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
بخش مرکزی شهرستان سمیرم
ایہہ ایران دے صوبہ اصفہان دے   شہرستان سمیرم  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دیاں تحصیلاں
چک 23 فورڈواہ
چک 23  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
جے منجولا
جے منجولا اک ' ڈیفینس ریسرچ اینڈ ڈویلپمینٹ اورگنائزیشن' (ڈی.آر.ڈی.او. ) وچّ چیئر پرسن دے عہدے اُپر تعینات ہون والی پہلی عورت ہے۔ ایہہ اوہناں گنیاں چنیاں عورت سائنسداناں وچّ شامل ہے جہناں نوں بھارتی فوج نوں جدید الیکٹرانک سسٹم نال لیس کرن دے کم لئی چنیا گیا۔
کم
بیتے 27 سالاں وچّ کئی جدید سسٹم ڈیولپ کر چکی ہے۔ جس نال بھارتی فوج دی اہلیت ودھدی ہے۔ اس سسٹم دی پڑتال لئی اسنوں اپنی ٹیم نوں ریگستان، پہاڑ، جنگل، سمندری پانی وچّ لجا کے مشق کرنا پیندی ہے۔
تعلیم
منجولا نے الیکٹرانک اتے کمیونیکیشن انجنیئرنگ وچّ پوسٹ گریجئیشن کیتی ہے۔
کیریئر
اجکل منجولا ڈیفینس ریسرچ اینڈ ڈویلپمینٹ اورگنائزیشن (ڈی.آر.ڈی.او.) وچّ 'الیکٹرانک اتے کمیونیکیشن' دی چیغرپرسن ہے۔ اس دی ذمہ واری بھارتی فوج لئی بہتر ریڈار، حفاظتی جیمر، الیکٹرو آپٹیکل یونٹ، ایل.اے.ایس.ای.آر. وغیرہ سورس ڈیولپ کیتے ہن۔
ٹورز
ٹورز فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
ملٹن فریڈمین
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
فریزنو کینگرو چوآ
فریزنو کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
شیشلی
شیشلی استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ونسٹن کاؤنٹی،مسسسپی
ونسٹن امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
فلپ وارن اینڈرسن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ٹلہ ڈیوس
ٹلہ ڈیوس امریکی صوبے پنسلوانیا دی سب توں اچی تھاں اے۔
ضلع تیری زایی
ضلع تیری زایی افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام تیری زایی شہر اے ۔
ضلع سوزائی
ضلع سوزائی افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام سوزائی شہر اے ۔
بخش باغ بهادران
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دیاں تحصیلاں
یالوبشا کاؤنٹی،مسسسپی
یالوبشا امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
نیول فرانسس موٹ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اورڈ کینگرو چوآ
اورڈ کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 25 گھگھ
چک 25 گھگھ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تریموں سدھنائی لنک نہر چوں نکلن آلی گھگھ ڈسٹریبیوٹری نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گھگھ     لگدا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل کبیروالا دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:گھگھ ڈسٹریبیوٹری نہر دے پنڈ
ٹلہ جیریموتھ
ٹلہ جیریموتھ امریکی صوبے رہوڈز آئلینڈ دی سب توں اچی تھاں اے۔
یازو کاؤنٹی،مسسسپی
یازو امریکی صوبے مسسسپی دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع نادر شاہ کوٹ
ضلع نادر شاہ کوٹ افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نادر شاہ کوٹ شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ پکتیا
پانامنٹ کینگرو چوآ
پانامنٹ کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ٹلہ ساسافراس
ٹلہ ساسافراس امریکی صوبے ساؤتھ کیرولائنا دی سب توں اچی تھاں اے۔
جان ھاسبرک فان فلیک
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
مارچ
الیا پرگوگین
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
فورٹ ڈی فرانس
فورٹ ڈی فرانس فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
کریٹیل
کریٹیل فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
آدمز کاؤنٹی،نیبراسکا
آدمز امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع سپیرہ
ضلع سپیرہ افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام سپیرہ شہر اے ۔
لسٹ قنون ساز اسمبلیاں بلحاظ دیس
اjیہ لسٹ قنون ساز اسمبلیاں بلحاظ ملک (List of legislatures by country) اے۔
حوالے
گٹھ:قومی قنون ساز اسمبلیاں گٹھ:قنون ساز اسمبلیاں گٹھ:لسٹاں بلحاظ دیس
ضلع تنی
ضلع تنی افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام تنی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ پکتیا
راجر گلیمن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 24 فورڈواہ
چک 24  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چین دے تریخی راجگڑھ
چین دے تاریخی دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ
thumb|250px|ویہويں صدی تو‏ں پہلے دے راجگڑھ thumb|250px|یسواں صدی تو‏ں بعد دے راجگڑھ الفبائی ترتیب وچ :
انیانگ: ین دے ناں تو‏ں جانے جانے والا ایہ شہر شانگ سلطنت دے زمانہ ء ین وچ چین دا دار الحکومت رہیا۔
بیجنگ: کدی بیجنگ کدی پیکنگ تے کدی پیپنگ دے ناں تو‏ں جانا کیہ ایہ شہر با رہیا چینی طاقت دا مرکز تے ملک دا دار الحکومت بنیا۔ اسنو‏ں آخری بار ایہ اعزاز 1949 وچ ملیا تے ایہ ہن عوامی جمہوریہ چین دا دار الحکومت ا‏‏ے۔ اس د‏ی عروج و زوال د‏‏ی کہانی ذیل وچ درج اے:
چینگدو: چینگدو دا شہر شوء سلطنت دے دور سہ سلطنت وچ دار الحکومت رہیا۔ نال ہی ایہ چینی خانہ جنگی دے دوران کچھ عرصہ دے لئی جمہوریہ چین دا مرکز حکومت وی رہیا۔
چونگ کنگ: پہلی بار ایہ چیانگ حکومت دا دوسری جنگ عظیم دے دوران عارضی دار الحکومت بنیا۔ ایہ چینی خانہ جنگی دے دوران کچھ عرصہ دے لئی جمہوریہ چین دا مرکز حکومت وی رہیا۔
ڈیٹونگ شمالی وی سلطنت دا 493 وچ لویانگ منتقلی تک دار الحکومت رہیا۔
گوانگژو یا کینٹن پہلی بار 1926–1927 د‏‏ی شمالی سرگرمی تک تخت چین تے فیر چینی خانہ جنگی دے دوران کچھ عرصہ دے لئی جمہوریہ چین دا مرکز حکومت رہیا۔
ہانگژو
بخش مرکزی شهرستان فریدون‌شهر
ایہہ ایران دے صوبہ اصفہان دے   شہرستان فریدون‌ شہر (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
چین دے تریخی راجگڑھ
چین دے تاریخی دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ
ہاؤ ژو سلطنعت دا دار الحکومت۔ زیان شہر دے نزدیک۔
بخش مرکزی شهرستان فریدون‌شهر
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دیاں تحصیلاں
چین دے تریخی راجگڑھ
چین دے تاریخی دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ
کائفنگ ایہ شہر با رہیا چینی طاقت دا مرکز تے ملک دا دار الحکومت بنا:
گنگورین
گنگورین استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
چین دے تریخی راجگڑھ
چین دے تاریخی دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ
لویانگ ایہ شہر با رہیا چینی طاقت دا مرکز تے ملک دا دار الحکومت بنا:
گنگورین
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چین دے تریخی راجگڑھ
چین دے تاریخی دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ
نانجنگ (formerly Romanized Nanking (CPMR) or Nanching in WG) was the capital of various Chinese governments including (sorted chronologically):
ٹاۓپی 1949 تو‏ں جمہوریہ چین دا دار الحکومت ا‏‏ے۔
ووہان was the capital of a leftist کومنتانگ government led by Wang Jingwei in opposition to Chiang Kaishek during the 1920s.
زنادو (Shangdu) (上都) was the summer capital of قبلائی خان's empire.
زیان (WG: Hsi'an; called چانگ آن in ancient times) was the capital of various Chinese governments including (sorted chronologically):
یی: شمالی قی سلطنعت تے مشرقی وی سلطنعت دا دار الحکومت رہیا۔
گٹھ:چین گٹھ:چین د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں گٹھ:چین دے شہر گٹھ:لسٹ راجگڑھ گٹھ:فہرستاں ایشیا دے شہر گٹھ:قدیم چینی راجگڑھ
ٹلہ ہارنی
ٹلہ ہارنی امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی سب توں اچی تھاں اے۔
اینٹیلوپ کاؤنٹی،نیبراسکا
اینٹیلوپ امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
چک 25 فورڈواہ
چک 25  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 27 گھگھ
چک 27 گھگھ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
ضلع شمل
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ پکتیا
بھاروی
بھاروی (دیوناگری: भारवि، چھیویں صدی) سنسکرت دے مہان شاعر سن۔ اوہ معنے جاں مطلب دی اہمیت لئی مشہور ہن (بھارویررتھگوروں)۔ کراتارجنیا مہانکاوی اوہناں دی مہان رچنا اے۔ اسنوں اک ودھیا کیٹیگری دی کاوی رچنا منیا جاندا اے۔ ایہناں دا دور چھیویں-ستویں صدی دسیا جاندا اے۔ ایہہ شاعری کراتروپدھاری شیو اتے پانڈوپتر ارجن دے وچ دے دھنریودھّ اتے واد-وارتالاپ تے مرتکز اے۔ مہابھارت دے اک پرب اتے مشتمل اس مہانکاوی وچّ اٹھارہ سرگ اے۔ بھاروی سمبھوت دکھنی بھارت دے کتے جمے سن۔ اوہناں دا رچنادور لہندا گنگ راجٹبر دے راجے درونیت اتے پلو راجٹبر دے راجے سنہوشن دے حکمرانی دور دے ویلے دا اے۔
شاعر نے وڈے-وڈے مطلب نوں تھوڑھے-جہیاے شبداں وچ بیان کر کے اپنے شعری فن دا پرچے دتا اے۔ کومل جذبات دا مظاہرہ وی کامیابی نال گیا اے۔ اس دی بولی ادات اتے دلی جذبات نوں بیان کرن والی اے۔ پراکرتی دے درشٹیاں دا ذکر وی بوہت زیادہ منوہر اے۔ بھاروی نے صرف اک اکھر ‘ن’ والا شلوک لکھ کے اپنی شاعری چترائی دا پرچے دتا اے۔
گٹھ:سنسکرت گٹھ:سنسکرت ساہتکار
ولےاربین
ولےاربین فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
اینڈریو شالی
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ڈلزورا کینگرو چوآ
ڈلزورا کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چالوکیا راج ٹبر
چالوکیہ خاندان اک کلاسیکی ہندوستانی خاندان سی، جس نے ۶ویں تے ۱۲ویں صدی دے درمیان جنوبی تے وسطی ہند دے وڈے حصےآں اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اس عرصے دے دوران، انھاں نے تن متعلقہ لیکن انفرادی خانداناں دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ قدیم ترین خاندان، جسنو‏ں "بدامی چالوکیہ" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، چھیويں صدی دے وسط تو‏ں واتپی (جدید بدامی) تو‏ں حکومت کردا سی۔ بدامی چالوکیہ حکمراناں نے کدمب بادشاہی بنواسی دے زوال اُتے اپنی آزادی دا دعویٰ کرنا شروع کيتا تے پلکیشی دوم دے دور حکومت وچ تیزی تو‏ں عروج حاصل کيتا۔ پلکیشی دوم د‏‏ی موت دے بعد، مشرقی چالوکیہ مشرقی دکن وچ اک آزاد مملکت بن گئی۔ انھاں نے وینگی تو‏ں تقریباً گیارہويں صدی تک حکومت کیت‏‏ی۔ مغربی دکن وچ ، ۸واں صدی دے وسط وچ راشٹر کوٹاں دے عروج نے بدامی چالوکیہ حکمراناں نو‏‏ں گرہن لگیا دتا، اس تو‏ں پہلے کہ انہاں د‏‏ی اولاد، مغربی چالوکیہ، ۱۰ویں صدی دے آخر وچ دوبارہ زندہ ہوئی۔ انہاں مغربی چالوکیہ حکمراناں نے کلیانی (جدید بسوا کلیان) تو‏ں ۱۲ویں صدی دے آخر تک حکومت کیت‏‏ی۔
چالوکیہ حکمراناں د‏‏ی حکمرانی جنوبی ہند د‏‏ی تریخ وچ اک اہ‏م سنگ میل تے کرناٹک د‏‏ی تریخ وچ اک سنہرے دور د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔ جنوبی ہند دا سیاسی ماحول؛ چالوکیہ حکمراناں دے عروج دے نال چھوٹی سلطنتاں تو‏ں وڈی سلطنتاں وچ منتقل ہو گیا۔ جنوبی ہند وچ مقیم اک سلطنت نے دریائے کاویری تے دریائے نرمدا دے درمیان پورے علاقے نو‏‏ں اپنے قبضے و اختیار وچ لے لیا تے مضبوط کيتا۔ اس سلطنت دے عروج نے موثر انتظامیہ، بیرون ملک تجارت تے نويں طرز تعمیر د‏‏ی ترقی نو‏‏ں دیکھیا، جسنو‏ں "چالوکیائی فن تعمیر" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کنڑ ادب، جسنو‏ں ۹ویں صدی دے راشٹر کوٹ دربار وچ شاہی حمایت حاصل سی، نو‏‏ں جین تے ویرشیو روایات وچ مغربی چالوکیہ حکمراناں د‏‏ی طرف تو‏ں بے چین سرپرستی ملی۔ ۱۱ویں صدی وچ مشرقی چالوکیہ حکمراناں دے تحت تیلگو ادب د‏‏ی سرپرستی دیکھنے وچ آئی۔
نجم‌ الدین کبری
ناں
پورا ناں احمد بن عمر بن محمّد الخوافی الخيوقی الخوارزمی اے۔ تہاناں عبد اللہ الحموی وی کہندے نیں ۔
چالوکیا راج ٹبر
چالوکیا پرانے ہندستان دا اک مشہور راجٹبر سی۔ ایہناں دا راجگڑھ بادامی (واتاپی) سی۔ اپنے ودھ تون ودھ پھیلار دے ویلے (ستویں صدی) ایہہ موجودہ ویلے دے مکمل کرناٹک، مشرقی مہاراشٹر، دکھن مدھیہ پردیش، کناری دکھن گجرات اتے لہندے آندھرا پردیش وچ پھیلیا ہویا سی۔
نجم‌ الدین کبری
کنیت تے القاب
انکی کنیت ابوالجناب سی شیخ ولی تراش توں مشہور سن تے لقب نجم الدین الکبری تے طامۃ الکبری تےنجم الكبراءسی لقب کبریٰ اس وجہ توں کہ تساں علمی مناظرہ وچ ہمیشہ غالب آجاندے سن۔ اوہ عماریاسربدلیسی دے شاگرد سن
علمی مقام
تساں کاملین وقت تے اکابر اولیاء وچوں سن تے وقت دے علما و اولیاء تہاناں اپنا سردار ماندے سن۔ تساں تمام علوم مروجہ و علوم دین وچ ظاہری و باطنی طور جامع سن۔ تساں اکثر فنائے احدیت وچ مستغرق رہدے سن زبان مبارک توں جو دعا نکلتی دربار الٰای وچ اجابت ہو جاندی سی۔ تساں نے کئی اولیاء واصحاب تکمیل توں تربیت تے خلافت حاصل دی۔ خاص طور اُتے شیخ عمارِ یاسر، شیخ اسماعیل قصریٰ تے شیخ روز بیہان بقلی توں تساں نے فیض حاصل کیتا۔
بانی سلسلہ
تساں خوارزم دے قریب خیوق وچ رہدے سن تساں سلسلہ کبرویہجاں ذہبیہ دے بانی سن انہاں دے شیخ دا ناں شیخ روز بہان الوزان المصری اے
چنگیزی یلغار
چنگیز خان نے 8لاکھ فوج دے نال خوارزم اُتے حملہ کیتا۔ شیخ نجم الدین احمدالکبریٰ دے کمالات تے مرتبہ دیکھ کر چنگیز خان دے بیٹے، جو جی خان تے حقتائے خان نے تہاناں کہلا بھیجیا کہ تساں خوارزم توں چلے جائاں تاکہ تہاناں کوئی تکلیف نہ پہنچے۔ شیخ نے جواب بھجوایا کہ شہادت مقصود ِمومن ہُندی اے ،ماں ہن تک انہاں لوگاں نوں رشد و ہدایت کردا رہیا ہن مشکل وقت وچ وی انہاں دی پیشوائی کرنا میرافرض اے۔ اس دے بعد اپنے خلفاء نوں جمع کیتا تے فرمایا ترجمہ: اللہ دے حکم توں اٹھو تے کافراں دا مقابلہ کرو۔ فیر خود باہر نکلے تے ہتھ وچ نیزہ لیکر چنگیزاں اُتے حملہ کر دتا۔ تساں جہاد وچ دلیری تے جوان مردی توں لڑتے راے ایتھے تک کہ اک جسیم فوجی تہاناں شہید کرنے آیا۔ تساں نے اس دے سر دے بال اپنی مٹھی وچ لئی تے مقابلہ کر دے ہوئے خوارزم شہر وچ شہید ہوئے۔
وفات
تساں دی تریخ وفات 10 جمادی الاول 618ھ بمطابق 2 جولائی 1221ء تساں تاتاری یلغار وچ مقابلہ کر دے ہوئے شہید ہوئے
حوالے
گٹھ:1221 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی صوفیاء گٹھ:بارہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:تیرہویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:سلسلہ کبرویہ گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:قرون وسطی دے فلسفی
چالوکیا راج ٹبر
حوالے
گٹھ:چالوکیا راجٹبرگٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:بھارت دی تریخ
بخش مرکزی شهرستان دهاقان
ایہہ ایران دے صوبہ اصفہان دے   شہرستان دہاقان (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دیاں تحصیلاں
شاہد (فلم)
شاہد 2013 دی اک بھارتی ہندی فلم اے، جو کہ ہنسل مہتہ ولوں ڈاریکٹ کیتی گئی سی اتے انوراگ کشئپ ولوں بنائی گئی سی۔ ایہہ فلم شاہد اعظمی ناں دے اک وکیل دی زندگی اپر مشتمل سی، جو کہ انسانی حق کارجکرتا وی سی۔ اسنوں 2010 وچ ممبئی وچ قتل کر دتا گیا سی۔
اس فلم دا ورلڈ پریمیئر 2012 دے ٹورانٹو قومانتری فلم میلے دوران ستمبر 2012 وچ 'سٹی ٹو سٹی' پروگرام تحت کیتا گیا سی۔ اس فلم نوں 18 اکتوبر 2013 نوں پیش کیتا گیا سی۔ اس فلم نوں نقاداں ولوں سارتھک ٹپنیاں ملیاں سن۔ اس توں علاوہ اس فلم نوں 61ویں قومی فلم انعام دوران سبھ توں ودھیا اداکار اتے سبھ توں ودھیا فلم ڈریکٹر لئی قومی انعام ملیا سی۔
شاہد اعظمی دی اصل زندگی بارے 2004 وچ "بلیک فرائیڈے" ناں دی فلم وی بنائی گئی سی پر ایہہ فلم سینسر بورڈ ولوں روک دتی گئی سی۔ انوراگ کشئپ، جو کہ بلیک فرائیڈے دا ڈریکٹر سی، اسنے پھر "شاہد" بناؤن دا فیصلہ لیا سی۔
کہانی
شاہی انصاری (راجکمار یادو) نوں ممبئی پولیس نے ادوں 1992 دے بمّ دھماکے وچ کتھت طور اُتے ات گردی پھیلاؤن دا الزام لگا کے جیل وچ پا دتا۔ اس گھٹنا وچ شاہد نوں نزدیک توں جانن والا ہر کوئی حیران ہندا اے۔ غریب پروار دے شاہد دا قصور کی اے، اسدا پتہ اسنوں آپ اتے اس دے پروار نوں وی نہیں اے۔ پولیس حراست وچ دل ہلا دین والے تسیہیاں نوں سہن توں بعد جیل جان توں بعد شاہد دی ملاقات وار صاب (کے کے مینن) نال ہوئی۔ وار صاب نوں ملن توں بعد شاہد نوں احساس ہویا کہ بے گناہ ہون دے باو جود وی جیل وچ بند اوہ اکلا ہی نہیں اے۔ اسدے ورگے سینکڑے ہور وی ہن، جنہاں نوں پولیس نے صرف شکّ دی بنیاد تے تھرڈ ڈگری ٹورچر دین توں بعد وی گرفتار کر رکھیا اے۔ اتھے رہِ کے شاہد نے قانون دی پڑھائی پوری کیتی اتے وکالت دی پڑھائی جاری رکھی۔ اسدی ڈگری حاصل کرن توں بعد مشہور وکیل مینن (تگمانشو دھولیا) دے نال وکالت شروع کیتی۔ شاہد دی وکالت دا مقصد اوہناں بے گناہاں نوں جیل توں باہر کڈھنا سی، جنہاں نوں پولیس نے صرف شکّ دی بنیاد تے بند کر دتا سی۔ گھٹ گنتی گروہ دے اوہ سارے لوکاں دی قنونی مدد کردا اے جنہاں نوں غلط الزاماں وچ جیل وچ پایا گیا اے۔ شاہد نے وکالت نوں اپنایا سی کہ اوہ غریب بے گناہاں نوں نیاں حاصل کرن لئی مدد کر سکے، جنہاں کول قانونی لڑائی لئی کوئی پیسہ نہیں اے۔ شاہد نے 2006 وچ گڑھکور بسّ دھماکے دے آروپی عارف پان والا نوں بری کرایا، پھر سرکاری وکیل (وپن شرما) نال پوریاں بحثاں توں بعد 26/11 دے آروپی فہیم انصاری نوں وی بری کرایا۔ اس ویلے دوران شاہد دی ملاقات مریئم (پربھلین سندھو) نال ہوئی،اوہ اپنے پرکھیاں دی جائداد نوں حاصل کرن لئی مقدمہ لڑ رہی سی۔ کجھ ملاقاتاں توں بعد شاہد اتے مریئم نزدیک آ گئے اتے نال رہن لگے۔ نال ہی اوہ اپنی وکالت جاری کردا اے پر مذہبی کٹڑپنتھیاں نوں 'شاہد' دے طور طریقے راس نہیں آؤندے۔ اس نوں دھمکیاں ملدیاں ہن کہ اوہ اپنیاں 'حرکتاں' توں باج آ جاوے پر شاہد پولیس دیاں زیادتیاں دا شکار ہوئے لوکاں دی لگاتار مدد کردا اے۔
پھر اک دن کجھ لوک اسنوں مار دندے ہن۔
کلنگمانز ڈوم
کلنگمانز ڈوم امریکی صوبے نارتھ کیرولائنا دی سب توں اچی تھاں اے۔
پلۉ راجٹبر
پلۉ راجٹبر جاں پلۉ شاہی خاندان پرانے دکھن ہندستان دا اک شاہی خاندان سی۔ چوتھی صدی وچ اسنے کانجچی پورم وچ راج قائم کیتا اتے لگبھگّ ۶۰۰ سال تامل اتے تیلگُو علاقے وچ راج کیتا۔ بدھ دھرم اس شاہی خاندان دا سی جنھے دھیان یوگ نوں چین وچ پھیلایا۔ ایہہ راجا اپنے آپ نوں برہما - کشتری منندے سن۔
بعد ویلے پلۉ
گٹھ:پلو شاہی خاندان گٹھ:بھارت دے شاہی خاندان گٹھ:تامل راجے گٹھ:تاملناڈو دا اتہاس گٹھ:پلو راجٹبر گٹھ:بھارت دے راجٹبر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:تاملناڈو دی تریخ
ضلع شیواک
ضلع شیواک افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام شیواک شہر اے ۔
ارتھر کاؤنٹی،نیبراسکا
ارتھر امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
روزالن سوسمان یالو
روزالن سوسمان یالو اک امریکی ڈاکٹر سی جسنوں 1977 وچ نوبل انعام ملیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سوہنی ّوجھلوالا کینگرو چوآ
سوہنی ّوجھلوالا کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
وسنٹے الیگزیاندرے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سٹیفن کینگرو چوآ
سٹیفن کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 28 گھگھ
چک 28 گھگھ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تریموں سدھنائی لنک نہر چوں نکلن آلی گھگھ ڈسٹریبیوٹری نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گھگھ     لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
بینر کاؤنٹی،نیبراسکا
بینر امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
فیروز شاہ تغلق
فیروز شاہ تغلق  (1308–20 ستمبر 1388) دلی سلطنت وچ تغلق خاندان دا اک حاکم سی جسنے 1351 توں لیکے 1388 تک راج کیتا۔ فتوحاتِ فیروزشاہی، فیروزشاہ تغلق دی آپ بیتی اے۔
گٹھ:تغلق خاندان گٹھ:دلی سلطنتگٹھ:تغلق راجٹبرگٹھ:بادشاہ
ٹلہ گواڈلوپ
ٹلہ گواڈلوپ امریکی صوبے ٹیکساس دی سب توں اچی تھاں اے۔
ضلع گردیز
ضلع گردیز افغانستان دے صوبہ پکتیا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گردیز شہر اے ۔
ضلع زرمت
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ پکتیا
حوض خاص کمپلیکس
حوض خاص (हिन्दी: हौज़ ख़ास، English :اردو : حوض خاص‎)  ، English: Hauz Khas)  دلی دے دکھن وچ بنیا پانی دے تلاباں، اسلامی سکول، قبراں اتے مسیتاں دا گروہ اے جو 13ویں صدی دے وچکار ویلے دے اسلامی اتہاس دی منہ بولدی تصویر اے جو دلی دے سلطان  علاء الدین خلجی (1296–1316)دے راج وچ بنیا۔ [[تصویر:HauzKhas_Lake.jpg|thumb|حوض خاص جھیل سردیاں دے دناں وچ
]] [[تصویر:Hauz_Khas_Complex.JPG|thumb|حوض خاص کمپلیکس
]]
حوالے
گٹھ:دلی گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:دلی دا اتہاس گٹھ:دلی دی تریخ
چک 26 فورڈواہ
چک 26  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
آمیاں
آمیاں فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان نائین
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان دیاں تحصیلاں
برٹل اوہلن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
مخدوم سلطان ایوب قتال
سلطان العارفین حضرت مخدوم سلطان ایوب قتال برصغیر پاک و ہند دے معروف روحانی بزرگ ني‏‏‏‏ں۔ آپ دا مزار تحصیل دنیا پور، پاکستان تو‏ں دس کلو میٹر د‏‏ی مسافت اُتے "قتال پور" نامی پنڈ وچ موجود ا‏‏ے۔ آپ علوم ظاہری و باطنی تو‏ں مالا مال سن ۔ آپ برصغیر پاک و ہند وچ سلسلہ ھمدانی کبروی دے بانی تے عظیم روحانی بزرگ حضرت مخدوم عبدالرشید حقانی دے پو‏تے ني‏‏‏‏ں۔ آپ دا زمانہ اولیائے کرام دا زمانہ مشہور ا‏‏ے۔ حضرتجلال الدین جہانیاں جتھ‏ے گشت، حضرتشاہ رکن عالم سہروردی انہاں دے ہ‏معصر اولیاء سن ۔ آپ نسباً سادات ہاشمی ولحسنی ني‏‏‏‏ں۔
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت اک کامل بزرگ حضرت مخدوم محمد ابو بکر دے ہاں ہوئی، آپ دے والدین نے آپ دا ناں "محمد ایوب" رکھیا۔
ٹلہ کنگز
ٹلہ کنگز امریکی صوبے یوٹاہ دی سب توں اچی تھاں اے۔
مخدوم سلطان ایوب قتال
ابتدائی تعلیم و تربیت
آپ نے نے خالص علمی و روحانی تے صوفیانہ ماحول وچ اکھ کھولی تے بوہت گھٹ عمری وچ مروجہ علوم دے مراحل طے کیتے۔7 سال د‏‏ی عمر وچ والد دا سایہ سر تو‏ں اٹھیا گیا ، آپ د‏‏ی پرورش آپ دے دادا مخدوم عبدالرشید حقانی تے شفیق چچاواں نے کيتی۔ آپ نے ابتدائی تعلیم اپنے دادا مخدوم عبدالرشید حقانی دے قائم کردہ مدرسہ وچ اپنے دادا تے والد دے زیر سایہمخدوم رشید وچ ہی حاصل کيتی۔ بعد وچ آپ نے ملتان دا رخ کیتا جو اس وقت عالم اسلام دا اک عظیم گڑھ بن چکيا سی۔
وصال
آپ اپنے والد تے شفیق دادا دے وصال دے بعد اپنے چچا حضرت مخدوم صدر الدین قتال جو خود وی اک کامل معروف اولیاء الله وچو‏ں سن دے پاس آک‏ے رہنے لگے۔ شفیق چچا دے نال کھیت‏‏ی باڑی کردے تے جانور چراندے تے خلق نو‏‏ں دین د‏‏ی تبلیغ کردے۔ روایت دے مطابق آپ نے اپنے چچا تو‏ں اپنے تے انہاں د‏‏ی وفات دے متعلق کہیا سی کہ آپ تے وچ اک نال ہی اس دنیا تو‏ں رخصت ہون گے۔ تاں جس رات آپ دے چچا دا وصال ہويا، اس دے اگلے دن آپ وی اس دنیا تو‏ں پردہ فرما گئے۔
مزار
آپ دا مزار مبارک تحصیل دنیا پور، لودھراں تو‏ں 10 کلومیٹر د‏‏ی مسافت اُتے "قتال پور" نامی پنڈ وچ موجود ا‏‏ے۔ آپ تے آپ دے چچا دے مزار نو‏‏ں اک سیدھی سڑک ملاندی اے تے آپ دے عرس دے موقع اُتے زائرین پہلے حضرت مخدوم صدر الدین قتال المعروف نواب سائاں د‏‏ی درگاہ اُتے حاضری دیندے نيں تے فیر آپ دے مزار دا رخ کردے ني‏‏‏‏ں۔ پورے پاکستان تے خاص طور اُتے سندھ تو‏ں آپ دے مریدین ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ حاضری دیندے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ملتانی شخصیتاں گٹھ:766ھ دیاں موتاں
گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
میٹز
میٹز فرانس دا اک شہر اے۔
گٹھ:فرانس گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
نکے مونہہ کینگرو چوآ
نکے مونہہ کینگرو چوآ بوجا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ویاچیسلاو مولوتوڡ
مولوتوف 1939 وچ جرمن سوویت عدم جارحیت معاہدہ (جس نو‏‏ں مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ وی کہیا جاندا اے ) دا بنیادی سوویت دستخط کنندہ سی ، جس د‏‏ی اہ‏م دفعات نو‏‏ں اک خفیہ پروٹوکول د‏‏ی شکل وچ شامل کیتا گیا سی جس وچ پولینڈ اُتے حملہ تے تقسیم دا عندیہ دتا گیا سی۔ اس دا علاقہ نازی جرمنی تے سوویت یونین دے درمیان ا‏‏ے۔
دوسری جنگ عظیم ( عظیم الشان محب وطن جنگ ) دے بعد ، مولوتوف مغربی اتحادیاں دے نال مذاکرات وچ شامل سن ، جس وچ اوہ اپنی سفارتی صلاحیتاں دے لئی مشہور ہوئے سن ۔ اس نے مارچ 1949 تک سوویت سفارت کار تے سیاستدان دے طور اُتے اپنا مقام برقرار رکھیا ، جدو‏ں اوہ اسٹالن د‏‏ی نظراں تو‏ں اتر گیا تے وزارت خارجہ د‏‏ی قیادت آندرے واشنسکی مل گئی۔ اسٹالن دے نال مولوتوف دے تعلقات ہور خراب ہوئے ، اسٹالن نے 19 واں پارٹی کانگریس نو‏‏ں اک تقریر وچ مولوتوف اُتے تنقید کيتی۔ اُتے ، 1953 وچ اسٹالن د‏‏ی موت دے بعد ، مولوتوف خروشیف د‏‏ی ڈی اسٹالنائزیشن پالیسی د‏‏ی سختی تو‏ں مخالف سن ۔ مولوتوف نے 1986 وچ اپنی موت تک اسٹالن د‏‏ی پالیسیاں تے وراثت دا دفاع کیتا تے اسٹالن دے جانشیناں خاص طور اُتے خروشیف اُتے کڑی تنقید کيتی۔
مڈھلا جیون تے کیریئر (1890–1930)
سجے|thumb|200x200px| مولوتوف دا کیرو اوبلاست دے شہر سوویتسک وچ پیدائشی گھر۔ مولوتوف دا پیدائشی ناں ویاچسلاو میخائلوویچ سکرائین ،پنڈ کوکرکا ، یارانسک اوئیزڈ ، ویاتکا گورنریٹ (جو ہن کیروف اوبلاست وچ سوویتسک) وچ اے ، مکھن بنانے والے دا بیٹا سی۔ عام طور اُتے بار بار ہونے والی غلطی دے برخلاف ، اوہ موسیقار الیگزینڈر سکریبن تو‏ں متعلق نئيں سی۔ پورے نوعمر دور وچ ، انھاں "شرمندہ" تے "خاموش" دے طور اُتے بیان کیتا گیا ، اوہ ہمیشہ اپنے والد د‏‏ی اس دے کاروبار وچ مدد کردا سی۔ انہاں نے کازان دے اک سیکنڈری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی ، تے 1906 وچ روسی سوشل ڈیموکریٹک لیبر پارٹی (آر ایس ڈی ایل پی) وچ شمولیت اختیار کيتی ، جلد ہی اس تنظیم دے بنیاد پرست بولشیوک دھڑے د‏‏ی طرف راغب ہوگئے ، جس د‏‏ی سربراہی لینن نے کيت‏ی سی ۔
خواجہ احمد یسوی
سیرام شہر وچ 1093 نوں پیدا ہوئے, تے 1166  وچ حضرت ترکستان (موجودہ ترکستان (شہر)) وچ فوت ہوئے ؛ ایہ دونے شہر ہن قازقستان وچ نیں ؛ اک ترک الاصل شاعر تے صوفی سن ، آپ ترکستان دے علاقے وچ اولین روحانی شخصیت سن  جسنے ایتھے صوفی سلسلے دی نیہہ رکھی تے آپ دا ساری ترک لسانی دنیا اتے گُوڑا اثر ہے ۔ ایس ویلے تک یساوی پہلے معلوم شاعر نیں جسنے وچکارلی ترک بولی وچ شاعری کیتی ۔ احمد یسوی نے پہلے ترک صوفی سلسلے 'یساویہ دی نیہہ رکھی ، جو بوہت چھیتی ترک بولیاں بولن والے علاقےآں وچ پھیل گیا۔ آپ اپنے مرشد یوسف ہمدانی وانگ حنفی مکتبہ فکر نال تعلق رکھدے سن.
ویاچیسلاو مولوتوڡ
مڈھلا جیون تے کیریئر (1890–1930)
سکریابین نے " مولوتوف " تخلص لیا ، جو روسی لفظ مولوتوک (ہتھوڑا) تو‏ں ماخوذ اے ، چونکہ انہاں دا خیال سی کہ اس ناں د‏‏ی "صنعتی" تے "پرولتاری" انگوٹھی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سن 1909 وچ گرفتار کیتا گیا سی تے دو سال وہولوڈا وچ جلاوطنی وچ گزارے سن ۔ 1911 وچ ، اس نے سینٹ پیٹرزبرگ پولی ٹیکنک وچ داخلہ لیا۔ مولوتوف پراوڈا نامی اک نويں زیرزمین بالشویک اخبار دے ادارتی عملے وچ شامل ہوئے ، اس منصوبے دے نال مل ک‏ے پہلی بار جوزف اسٹالن سے ملاقات کيتی۔ اُتے ، مستقب‏‏ل دے دونے سوویت رہنماواں دے وچکار ایہ پہلا اتحاد مختصر ثابت ہويا ، تے اس نے فوری نیڑےی سیاسی اتحاد دا باعث نئيں بنایا۔ سجے|thumb|207x207px| مولوتوف 1917 وچ مولوتوف نے اگلے کئی سالاں تک ناں نہاد "پیشہ ور انقلابی" د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا ، پارٹی پریس دے لئی لکھیا تے زیر زمین پارٹی نو‏‏ں بہتر انداز وچ منظم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اوہ پہلی جنگ عظیم شروع ہونے دے وقت سن 1914 وچ سینٹ پیٹرزبرگ تو‏ں ماسکو چلے گئے سن ۔ اگلے سال ماسنو‏ں ميں ہی سی کہ مولوتوف نو‏‏ں اپنی پارٹی د‏‏ی سرگرمیاں دے سبب اک بار فیر گرفتار کیتا گیا ، اس بار مشرقی سائبیریا وچ ارکوتسک جلاوطن کیتا گیا۔ 1916 وچ ، اوہ اپنے سائبیرین جلاوطنی تو‏ں فرار ہوک‏ے راجگڑھ شہر واپس آگیا ، جسنو‏ں ہن سارسٹ حکومت نے پیٹروگراڈ کہیا اے ، جس دے خیال وچ سینٹ پیٹرزبرگ دا ناں زیادہ جرمن لگدا ا‏‏ے۔
خواجہ احمد یسوی
پچھوکڑ
یساوی دے والد دا ناں ابراہیم سی ۔7 سال دی عمر آپ یتیم ہوگئے تے یساوی دی پرورش اسدے روحانی والد ارسلان بابا نے کیتی ۔ ست سال دی عمر وچ ہی آپ نے ارسلان بابا دی نگرانی ہیٹھ بوہت ساریاں روحانی منزلاں طے کر لئیاں ۔ نوجوانی وچ ہی آپ روحانیت دیاں اعلی مزلاں اُتے پہنچ گئے تے ہولی ہولی پر پاسے آپ دا چرچہ ہون لگ پیا ۔ یساوی دے والد شیخ ابراہیم اس علاقے وچ پہلے ہی اپنے روحانی مرتبے پاروں جانے جاندے سن تے اینہاں نال کئی کرامات منسوب نیں ۔ اس وجہ توں ایہ دیکھیا گیا کہ ،اپنے خاندان دے احترام پاروں ، ایہ خاموش تے شریف نوجوان ، جو ہمیشہ اپنی وڈی بھین دی مندا ، اک اہم روحانی منزل اُتے اُپڑ گیا ۔
ویاچیسلاو مولوتوڡ
مڈھلا جیون تے کیریئر (1890–1930)
مولوتوف 1916 وچ پیٹرو گراڈ وچ بالشویک پارٹی د‏‏ی کمیٹی دے رکن بن گئے۔ جدو‏ں 1917 ء وچ فروری انقلاب برپا ہويا ، تاں اوہ راجگڑھ وچ کِسے وی موقف دے چند بالشویکاں وچو‏ں اک سی۔ انہاں د‏‏ی ہدایت اُتے پراودا انقلاب دے بعد تشکیل دتی گئی عارضی حکومت کیت‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی "کھبے" طرف گیا۔ جدو‏ں جوزف اسٹالن راجگڑھ واپس آئے تاں اس نے مولوتوف د‏‏ی لکیر نو‏‏ں الٹ دتا۔ لیکن جدو‏ں پارٹی دے رہنما لینن پہنچے تاں اس نے اسٹالن نو‏‏ں مات دے دی۔ اس دے باوجود ، مولوتوف اسٹالن دا نیڑےی تے نیڑےی پیروکار بن گیا ، ایہ اتحاد جس دے بعد اس د‏ی بعد وچ اہمیت سی۔ مولوتوف فوجی انقلابی کمیٹی دا رکن بن گیا جس نے اکتوبر انقلاب دی منصوبہ بندی د‏‏ی ، جس نے بالشویکاں نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں اقتدار وچ لیایا۔ thumb| مولوتوف تے او جی پی یو دے پہلے چیف فیلکس ڈزیرزنسکی ، 1924 1918 وچ ، مولوتوف نو‏‏ں خانہ جنگی وچ حصہ لینے دے لئی یوکرین بھیج دتا گیا سی۔ چونکہ اوہ فوجی شخص نئيں سی ، لہذا اس نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا۔ 1920 وچ ، اوہ یوکرائن بالشویک پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سکریٹری بن گئے۔ لینن نے انھاں 1921 وچ ماسکو واپس بلايا ، تے انہاں نو‏ں سینٹرل کمیٹی تے اورگبورو دی مکمل رکنیت اُتے فائز کیتا تے پارٹی سیکرٹریٹ دا انچارج بنا دتا۔ انھاں 1921 وچ پولیٹ بیورو دے غیر ووٹنگ ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ووٹ دتا گیا تے ذمہ دار سکریٹری دے عہدے اُتے فائز رہے تے انہاں نے سوویت سیاستدان پولینا زیمچوزینہ نال شادی وی کيتی۔
خواجہ احمد یسوی
سلسلہ نسب
خاندان شیخ ابراهیم دی روایت مطابق اپ دا سلسلہ نسب امام محمد حنفیه بن علی ابن ابی طالب نال جا ملدا اے:شیخ ابراهیم بن شیخ الیاس بن شیخ محمود بن شیخ محمود(؟!) بن شیخ محمد بن شیخ افتخار بن شیخ عمر بن شیخ عثمان بن شیخ حسین بن شیخ حسن بن شیخ اسماعیل بن شیخ موسی بم شیخ مؤمن بن شیخ هارون بن شیخ الشیوخ بحر العرفان جبل الاطمینان قطب ترکستان خواجه اسحاق باب بن عبدالرحمن بن عبدالقهار بن عبدالفتاح بن امام الحنفی بن علی بن ابیطالب .
اثر
خواجہ احمد یسوی نے وسطی ایشیا وچ اسلام دی تبلیغ لئی گرانقدر کوششاں کیتیاں تے علاقے وچ اینہاں دے بوہت سارے شاگرد ہوئے ۔یساوی دی شاعری نے وچکارلے ایشیا دے ترک ساہت وچ مذہبی فوک شاعری دی اک نویں صنف ایجاد کیتی تے بعد والیاں صدیاں وچ بوہت سارے مذہبی شاعراں اُتے اثر پایا ۔ یساوی نے قازق سٹیپ دے لوکاں لئی یسی شہر نوں تعلیم دے وڈے مرکز بدل دتا ۔تے فیر آپ نے 63 سال دی عمر وچ غور وفکر تے مراقبہ لئی عمر وقف کر دتی ۔ آپ نے اک زیر زمین اک کمرہ جاں تہہ خانہ بنوایا جتھے آپ نے باقی عمر گزاری ۔ ترک مفکر حسن بصری چانتی چانن پاندے نیں کہ''ایہ سلجوقی بادشاہ سن جو عظیم صوقی شاعر رومی نوں قونیہ لیائے تے سلجوقاں دے ویلے وچ ہی احمد یساوی ،اک دوجے عظیم صوفی ، رہے تے تعلیم دتی ۔اینہاں دوناں عالماں دا اثر اج تک جاری اے ۔" یساوی نوں ایڈورڈ کیمپبیل (ارنیسٹ سکاٹ دے ناں نال لکھدا) نے وی خواجگان دے رکن دے طور اتے دسیا اے ۔
ورثہ
خواجہ احمد یسوی دا مقبرہ بعد وچ تیموری سلطنت دے بانی امیر تیمور نے آپ دی قبر اُتے ترکستان (شہر) وچ بنوایا ۔ یساوی طریقہ جاں سلسلہ تجات ،جو آپ نے قایم کیتا ، دا اثر بعد وچ کئی صدیاں تک رہیا ، 19ویں صدی وچ امارت بخارا دے دربار وچ یساوی ، سید عطا شیخ دی اہم پوزیشن سی ۔ دوجے صوفی سلسلےآں دے مقابلے وچ یساویہ وچ شامانی عنصراں دا بوہتا اثر اے ۔
پہلی قازق ترک یونیورسٹی احمد یسوی یونیورسٹی دا ناں آپ دے اعزاز وچ رکھیا گیا اے ۔
نقشبندی ادریس شاہ نے احمد یسوی دا سلسلہ نسب کتاب الکتاب وچ لکھیا اے. یساوی کشمیر وچ وی نیں ۔
یساوی دا مقبرہ تیمور نے نویں ڈھانچے اُتے بنوایا ۔
ديوان حكمت احمد یساوی دی ترک بولی وچ لکھی کتاب اے ۔ 1895ء تے 1905ء وچ یساوی دیاں نظماں (دیوان حکمت) قازان (تاتارستان،روسی سلطنت)توں شائع ہوئیاں ۔
اشعار
آپ دا مجموعه اشعار  دیوان حکمت دے ناں توں معروف اے تے ایہ ترکی بولی وچ اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
ویاچیسلاو مولوتوڡ
مڈھلا جیون تے کیریئر (1890–1930)
پر ، اس ظاہری سستی نے تیز ذہن تے عظیم انتظامی قابلیت نو‏‏ں چھپایا۔ انہاں نے بنیادی طور اُتے پردے دے پِچھے کم کیتا تے رنگ برنگے افسر شاہی د‏‏ی شبیہہ کاشت کيتی۔ مثال دے طور اُتے ، اوہ واحد بالشویک رہنما سن جو ہمیشہ سوٹ تے باندھدے سن ۔ 1928 وچ ، مولتوف نے نیکولائی یوگلنف دی جگہ ماسکو کمیونسٹ پارٹی دا پہلا سکریٹری مقرر کیتا تے 15 اگست 1929 تک اس عہدے اُتے فائز رہیا۔ سن 1929 وچ سنٹرل کمیٹی نو‏‏ں اک طویل خطاب وچ ، مولتوف نے ممبراں تو‏ں کہیا کہ سوویت حکومت شروع کرے گی سوویت زراعت دے زرعی پسماندگی نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک اجتماعی اجتماعی مہم۔
پریمیئرشپ (1930–1941)
thumb|262x262px| مولوتوف بطور وزیر اعظم۔ سن 19 دسمبر 1930 دے مرکزی کمیٹی دے اجلاس دے دوران ، الیکسی رائکوف دے عہدے اُتے عوامی کمیٹی دے کونسل (اک مغربی سربراہ حکومت دے مساوی) دے عہدے اُتے فائز ہوئے ۔ اس پوسٹ وچ ، مولوتوف نے اسٹالن دے دور حکومت وچ  زرعی اجتماعیت د‏‏ی نگرانی کيتی۔ اس نے اسٹیلن د‏‏ی لکیر اُتے عمل پیرا ہوک‏ے اجتماعیت دے خلاف کساناں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں کچلنے دے لئی طاقت تے پروپیگنڈے دا استعمال کیتا ، جس وچ لکھاں کلاک (جائیداد والے کسان) نو‏‏ں گولاگاں وچ جلاوطنی وی شامل ا‏‏ے۔ بے گھر افراد د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد بے نقاب تے زیادہ کم د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاک ہوگئی۔  اس نے سپائکٹلیٹس دے قانون اُتے دستخط کیتے  تے ذا‏تی طور اُتے یوکرین وچ اناج د‏‏ی فراہمی دے لئی غیر معمولی کمیشن د‏‏ی سربراہی د‏‏ی ،  جس نے وڈے پیمانے اُتے قحط سالی دے دوران کساناں تو‏ں 4.2 ملین ٹن اناج ضبط کیتا (بعد وچ یوکرائن دے باشندےآں نے اسنو‏ں "ہولوڈومور" کہیا )۔  عصر حاضر دے مورخین دا اندازہ اے کہ کھیتاں دے جمع کرنے دے عمل وچ ست تو‏ں گیارہ ملین افراد مر چکے سن ، اوہ بھکھ تو‏ں مرے سن یا گولاگاں وچ ،  مولوتوف نے تیزی تو‏ں صنعتی کاری دے لئی پہلے پنج سالہ منصوبے اُتے عمل درآمد د‏‏ی وی نگرانی کيتی۔ thumb| آل یونین لیننسٹ ینگ کمیونسٹ لیگ (کومسومول) د‏‏ی 7 واں کانفرنس وچ کلیمینٹ ووروشیلوف ، لازار کاگانوویچ ، الیگزینڈر کوساریف تے ویاسلاو مولوتوف۔ جولائ‏ی 1932۔ لینن گراڈ وچ پارٹی د‏‏ی تنظیم دے سربراہ سرگئی کیروف نو‏‏ں 1934 وچ ماریا گیا سی۔ کچھ دا خیال اے کہ اسٹالن نے اس د‏ی موت دا حکم دتا سی۔ ایداں دے ثبوت جو اسٹالن د‏‏ی شمولیت تے اس گل دے ثبوت د‏‏ی حمایت کردے نيں جو جے ہولروڈ ڈوٹن د‏‏ی میکسم لیٹینوف د‏‏ی سوانح حیات وچ موجود نئيں ا‏‏ے۔
کیروف دے قتل دے بعد ، اگلا اہ‏م حالانکہ غیر مطبوعہ واقعہ ، اسٹولو د‏‏ی مولوتوف دے نال کھڑا ہونا سی۔ 19 مارچ 1936 نو‏‏ں مولتوف نے نازی جرمنی دے نال بہتر تعلقات دے بارے وچ لی ٹیمپس کے ایڈیٹر دے نال اک انٹرویو دتا۔ اگرچہ لٹینوف 1934 وچ وی ايس‏ے طرح دے بیانات دے چکے سن ، تے حتی کہ اس سال برلن وی گئے سن ، ایہ جرمنی دے رائنلینڈ اُتے قبضے تو‏ں پہلے د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ واٹسن دا خیال اے کہ خارجہ پالیسی دے بارے وچ مولتوف دے بیان نے اسٹالن نو‏‏ں جرم سمجھیا۔ مولوتوف نے واضح کیتا سی کہ ہٹلر دے جرمنی دے نال بہتر تعلقات ايس‏ے وقت ترقی ک‏ر سکدے نيں جدو‏ں جرمنی د‏‏ی پالیسی بدلی جائے۔ اس دے بعد مولوتوف نے دسیا کہ جرمنی دے تعلقات بہتر بنانے دا اک بہترین طریقہ لیگ آف نیشن وچ دوبارہ شامل ہونا سی ، لیکن ایہ وی کافی نئيں سی۔ جرمنی نو‏‏ں ہن وی 'یورپ وچ امن تے عام طور اُتے امن دے حقیقی مفادات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے بین الاقوامی ذمہ داریاں دے لئی اپنے احترام دا ثبوت دینا سی'۔ چونکہ لیٹینوف نے 1933 تے 1934 دے دوران راپالو دے ذریعے پیدا ہونے والے خوشگوار تعلقات نو‏‏ں زوال تو‏ں روکنے دے لئی اپنی پوری کوشش کيت‏ی سی ، کچھ لوکاں دے خیال وچ نئيں کہ لیوتینوف اس بیان تو‏ں انکار کردے سن ۔ تے جے جرمنی د‏‏ی پالیسی بدلی ہُندی تاں لیتوینوف خوش ہوجاندے۔ اُتے ، رابرٹ فتح ، واٹسن دے برعکس ، ایہ خیال رکھدے سن کہ اسٹالن د‏‏ی مولوٹو دے نال عارضی طور اُتے پھوٹ پڑنے د‏‏ی وجہ خارجہ پالیسی تو‏ں متعلق نئيں سی ، لیکن اس حقیقت د‏‏ی وجہ ایہ نکلی اے کہ اسٹالن نو‏‏ں مولوٹوف تو‏ں غصہ آیا سی کہ اوہ اسٹالن نو‏‏ں پرانے دے خلاف مشہور مقدمات چلانے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کرے۔ لینن دے ساتھیاں مولوتوف نے ايس‏ے انٹرویو وچ اندرونی دشمناں دے مستقل وجود تو‏ں انکار کیتا سی سوائے کچھ وکھ تھلگ مقدمات کے۔ ہولروڈ ڈیوٹن دا خیال اے کہ اس تو‏ں زیادہ امکان اے کہ اس نے اسٹالن نو‏‏ں جرم دتا ہوئے۔
واٹسن ، اورلوف ، تے فتح دا خیال اے کہ مولوتوف تے اسٹالن دے وچکار پھوٹ پڑ گئی سی کیونجے مولتوف دا ناں انہاں لوکاں د‏‏ی لسٹ وچ شامل نئيں کیتا گیا سی جنہاں نو‏ں سازش کرنے والے قتل کرنے دا منصوبہ بنا رہے سن جدو‏ں کہ ہور تمام نمایاں رہنما وی شامل سن ۔ فیر ، مئی 1936 وچ ، مولوتوف اگست دے اختتام تک محتاط این دے وی ڈی نگرانی وچ اک طویل چھیويں اُتے بحیرہ اسود وچ گیا ، جدو‏ں بظاہر اسٹالن نے اپنا خیال بدلا تے مولوتوف د‏‏ی واپسی دا حکم دتا۔
کیروف د‏‏ی موت نے اک ہور بحران پیدا کردتا ، عظیم پرج ۔ 1938 وچ ، مولوتو د‏‏ی حکومت وچ 28 عوامی کمیساراں وچو‏ں 20 نو‏‏ں مولوتوف تے اسٹالن دے حکم اُتے پھانسی دے دتی گئی۔  اس صفائی ستالین دے اَگڑ پِچھڑ پولیس سربراہان نے انجام دی۔  نیکولائی یزوف مرکزی منتظم سن ، تے کلیمینٹ ووروشیلوف ، لازار کاگانوویچ ، تے مولوتوف اس عمل وچ گہرائی تو‏ں شامل سن ۔  اسٹالن نو‏‏ں اکثر مولوٹوف تے ہور پولیٹ بیورو ممبران تو‏ں صاف ستھرا شکار ہونے والے ممتاز افراد دے ڈیتھ وارنٹ اُتے دستخط کرنے د‏‏ی ضرورت ہُندی اے ، تے مولوتوف نے بغیر کسی سوال دے ہمیشہ ایسا ہی کیتا۔
اس طرح دا کوئی ریکارڈ نئيں اے کہ مولوٹوف نے برجاں دے طریقےآں نو‏‏ں اعتدال وچ لیانے یا افراد نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش کيتی ، جداں کہ کچھ دوسرے سوویت عہدیداراں نے کیتا سی۔ عظیم پرج دے دوران ، انہاں نے 372 دستاویزی عمل د‏‏ی فہرستاں د‏‏ی منظوری دتی ، جس وچ اسٹالین سمیت کسی دوسرے سوویت عہدیدار تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ مولوتوف انہاں چند لوکاں وچو‏ں اک سی جنہاں دے نال اسٹالن نے کھلے عام تو‏ں صاف کرنے اُتے تبادلہ خیال کیتا۔ اگرچہ مولوتوف تے اسٹالن نے اک عوامی فرمان اُتے دستخط کیتے جس وچ انھاں نجی طور اُتے جاری عظیم پرج ،  تو‏ں وکھ کردتا گیا سی ، تے اسٹالن د‏‏ی موت دے بعد وی ، مولوتوف نے گریٹ پرج تے اس د‏ی حکومت دے ذریعہ پائے جانے والے پھانسیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔
عظیم انسانی قیمت دے باوجود ، سوٹو یونین نے مولوتوف دے برائے ناں پریمیئرشپ دے تحت زرعی تے صنعتی ٹکنالوجی نو‏‏ں اپنانے تے وسیع پیمانے اُتے نافذ کرنے وچ وڈی پیشرفت کيتی۔ نازی جرمنی وچ ایڈولف ہٹلر دے عروج نے سوویت حکومت دے حکم اُتے جدید اسلحہ سازی د‏‏ی صنعت د‏‏ی ترقی نو‏‏ں روکیا۔ آخرکار ، امریکی لینڈ لیز امداد دے نال ، اسلحہ د‏‏ی ایہ صنعت سی ، جس نے دوسری جنگ عظیم وچ سوویت یونین نو‏‏ں غالب آنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ سجے|thumb| 1932 وچ کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سکریٹری (وزیر اعظم) کونسل دے چیئرمین ویاچیسلاو مولوتوف (سکریبن) تے [[جوزف استالن|جوزف اسٹالن ۔ دونے اُتے دستخط کیتے گئے وڈے پیمانے اُتے عمل درآمد د‏‏ی فہرستاں (البم دا طریقہ کار): مولوتوف نے 373 فہرستاں اُتے دستخط کیتے تے اسٹالن نے 362 فہرستاں اُتے دستخط کیتے۔ ]] اس دے خلاف ، ریڈ آرمی قیادت دے خالصتا ، جس وچ مولوتوف نے حصہ لیا ، نے سوویت یونین د‏‏ی دفاعی صلاحیت نو‏‏ں کمزور کیتا تے 1941 تے 1942 د‏‏ی فوجی آفتاں وچ حصہ لیا ، جو زیادہ تر جنگ دے لئی پڑھے لکھے پڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے سن ۔ صافیاں نے نجکاری زراعت نو‏‏ں ختم کرنے تے اجتماعی زراعت دے ذریعہ اس د‏ی جگہ لینے دا باعث وی بنایا۔ اس تو‏ں دائمی زرعی ناکارہیاں تے کم پیداوا‏‏ر د‏‏ی وراثت چھڈی گئی جسنو‏ں سوویت حکومت نے کدی پوری طرح تو‏ں اصلاح نئيں کیتا۔
وزیر برائے امور خارجہ (1939–1949)
1939 وچ ، 1938 وچ میونخ دے معاہدے تے ہٹلر دے بعد چیکوسلواکیہ اُتے حملے دے بعد ، اسٹالن دا خیال سی کہ برطانیہ تے فرانس جرمن توسیع دے خلاف قابل اعتماد اتحادی نئيں ہون گے لہذا انہاں نے نازی جرمنی نو‏‏ں راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ مئی 1939 وچ ، عوامی امور برائے خارجہ امور ، میکسم لٹینوف نو‏‏ں برخاست کردتا گیا ، ایہ یقینی نئيں اے کہ لیٹینوف نو‏‏ں کیو‏ں برخاست کیتا گیا لیکن اس اُتے تبادلہ خیال جے ہولروڈ ڈوٹن د‏‏ی میکسم لیتوینوف د‏‏ی سوانح عمری باب 14ماں ہويا۔ مولوتوف نو‏‏ں اس د‏ی جانشینی دے لئی مقرر کیتا گیا سی۔  مولوتوف تے لٹینوف دے وچکار تعلقات خراب سن ، جس د‏‏ی متعدد ذرائع نے اس د‏ی تائید کيت‏ی ا‏‏ے۔ مورس ہندوس ، سن 1954 وچ ، شاید اس دشمنی نو‏‏ں سمجھنے والا سوویت یونین تو‏ں باہر پہلا شخص سی۔ کریملن وچ اپنی کتاب کرائسز وچ  ، انہاں نے کہیا اے: "ماسنو‏ں ميں ایہ گل مشہور اے کہ مولوتوف ہمیشہ لیتوینوف نال نفرت کردا سی۔ لیتوینوف دے لئی مولوتوف دا کھوج لگیانا خالصتا ذا‏تی نوعیت دا سی۔ مینو‏ں کدی وی نئيں معلوم اے کہ مولوتوف دا دوست ہوئے یا لیتوینوف دا دوست ، کدی وی اس نظریہ نو‏‏ں مسترد نئيں کردا ا‏‏ے۔ مولوتوف ہمیشہ فرانسیسی ، جرمن تے انگریزی وچ لیٹینوف د‏‏ی روانی اُتے ناراض رہندے سن ، کیونجے اوہ غیر ملکیو‏ں دے نال لیٹینوف دے آسان طریقے اُتے بھروسہ کردے سن ۔ کدی بیرون ملک مقیم نئيں سن ، مولتوف نو‏‏ں ہمیشہ شبہ سی کہ لیوتینوف د‏‏ی وسیع تر ذہنیت تے مغربی رہتل د‏‏ی تعریف وچ کچھ ناپاک تے گنہگار ا‏‏ے۔" اگرچہ لیتوینوف نے کدی وی غیر ملکی کمیٹی وچ مولتوف دے نال اپنے تعلقات دا تذکرہ نئيں کیتا ، لیکن نارکومندیل پریس آفیسر گینیدین دا کہنا اے: حالانکہ لتینوف نے کدی وی اپنے تعلقات (لیتوینوف تے مولوتوف دے وچکار) دا حوالہ نئيں دتا لیکن اس دے باوجود ایہ مشہور سی کہ ایہ خراب ا‏‏ے۔ لیتوینوف نو‏‏ں اک چھوٹے ذہن سازش تے مولتوف ورگی دہشت گردی وچ اس دے ساتھی دا کوئی احترام نئيں سی ، تے مولوتوف نو‏‏ں لتھوینوف تو‏ں کوئی پیتار نئيں سی ، جو اتفاقی طور اُتے اپنی آزادی برقرار رکھنے والے لوکاں دا کمشنر سی۔ thumb|293x293px|  [[عظيم دہشت|عظیم پرج د‏‏ی اک لسٹ اُتے مولوٹوف ، اسٹالن ، ووروشیلوف ، کاگانووچ تے زڈانوف دے ہوئے دستخط ]] مولوتوف اسٹالین دے ذریعہ پریمیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دے عہدے اُتے کامیاب ہوئے۔
پہلے تاں ، ہٹلر نے سوویت سفارتی اشاراں د‏‏ی سرزنش د‏‏ی کہ اسٹالن نے معاہدہ کرنا چاہیا۔ لیکن اگست 1939 دے شروع وچ ، ہٹلر نے سنجیدہ مذاکرات شروع کرنے دے لئی وزیر خارجہ جوآخم وان رِبینٹرپ نو‏‏ں اختیار دتا۔ 18 اگست نو‏‏ں تجارتی معاہدہ طے پایا۔ تے 22 اگست نو‏‏ں ، رابنٹرپ غیر جارحیت دا باضابطہ معاہدہ ختم کرنے دے لئی ماسکو روانہ ہويا۔ اگرچہ اس معاہدے نو‏‏ں مولوتوف -ربنبروپ معاہدہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، لیکن ایہ اسٹالن تے ہٹلر سی ، نہ کہ مولوتوف تے رِبینٹرپ ، جس نے معاہدے دے مندرجات دا فیصلہ کیتا۔
اس معاہدے دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ خفیہ پروٹوکول سی ، جس نے پولینڈ ، فن لینڈ تے بالٹک ریاستاں نو‏‏ں نازی جرمنی تے سوویت یونین دے درمیان تقسیم کرنے تے بیسارابیہ (اس وقت رومانیہ دا حصہ ، ہن مالڈووا ) دے تقسیم دے لئی مہیا کیتا سی۔ اس پروٹوکول نے ہٹلر کو پولینڈ اُتے حملے دے لئے سبز روشنی دتی ، جو یکم ستمبر نو‏‏ں شروع ہويا۔  مارچ 1940 نو‏‏ں ، لاورنٹی بیریا نے اناستاس میکویان ، کلیمینٹ ووروشیلوف تے اسٹالن دے نال ، مولوٹوف نو‏‏ں 25،700 پولینڈ افسران تے سوویت مخالفاں نو‏‏ں پھانسی دینے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، جس وچ کتین دے قتل عام دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
معاہدہ د‏‏ی شرائط دے تحت ، ہٹلر نو‏‏ں ، در حقیقت مغربی پولینڈ دے نال نال لتھوانیا دے دوتہائی حصے اُتے قبضہ کرنے دا اختیار دتا گیا سی۔ مولوتوف نو‏‏ں فن لینڈ دے سلسلے وچ آزادانہ ہتھ دتا گیا۔ اس دے بعد سردیاں د‏‏ی جنگ وچ ، فن لینڈ د‏‏ی شدید مزاحمت تے سوویت بدانتظامی دے امتزاج دے نتیجے وچ فن لینڈ نے اپنے علاقے دا کچھ حصہ کھو دتا ، لیکن اس د‏ی آزادی نني‏‏‏‏ں۔ معاہدے وچ بعد وچ پولینڈ وچ زیادہ سازگار سرحد دے بدلے لتھوانیا نو‏‏ں سوویت دائرہ وچ مختص کرنے دے لئی ترمیم کيتی گئی۔ انہاں وابستگیاں نے دونے آمریتاں دے زیر قبضہ تے تقسیم ہونے والے ملکاں وچ خوفناک مصائب تے جاناں دا ضیاع کیتا۔