cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کیپ سانتے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ہمالیائی صنوبر
ہمالیائی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ پاکستان تے چین وچ ہمالیہ وچ ہوندا اے۔
اکیتا اینو
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
رہینولوفس آئینوپس
رہینولوفس آئینوپس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ساوی صنوبر
ساوی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ سپین توں سائبیریا تک دے پعاڑی تھاواں تے پایا جاندا اے۔
کاں تے سپ
کاں اتے سپ، ایسپ دی اک کہانی اے۔ پیری انڈیکس وچ ایہہ 128 نمبر تے اے۔ بدلویں یونانی روپ ملدے ہن اتے ایہناں وچوں دو روپ یورپی نشاۃ ثانیہ دوران روپانترت کیتے گئے سن۔ اسے نام والی پنچتنتر والی کہانی نال اس دا کوئی لگا دیگا نہیں۔
رہینولوفس روفس
رہینولوفس روفس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 652 گ ب
چک 652 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
کارگنان
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 139 ڈی بی
چک 139 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
گاوبندی
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان گاوبندی دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہسپانوی بلی کتا
ہسپانوی بلی کتا سپین دا اک وڈے ناپ دا کتا اے تے لڑائی کرن لئی رکھیا جاندا اے۔
سیچھوان صنوبر
سیچھوان صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ چین وچ ہوندا اے۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
thumb|مولا‏نا محسن علی عمرانی
مولا‏نا ملک محسن علی عمرانی 1917 نو‏‏ں مرثیا نگار شاعر تے عالم دین حضرت مولا‏نا محمود مولائی ؒ دے خانوادے وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تے ثانوی تعلیم دے بعد 1935ماں آپ دے والد مرحوم مولا‏نا خدابخش نے آپ نو‏‏ں عربی, فارسی تے مولوی فاضل د‏‏ی تعلیم دے لئیے برصغیر دے مشہور تے معروف دینی درسگاہ مدرستہ الواعظین لکھنؤ وچ داخل کرا دتا۔ مولوی فاضل د‏‏ی سند دے بعد مسلم یونیورسٹی علیگڑھ تو‏ں ہور تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی خاطر منسلک ہوئے گئے۔
حالات ِ زندگی
1940 وچ تعلیم مکمل کرنے بعد جدو‏ں ڈیرہ اسماعیل خان واپس آئے تاں لکھنؤ تے علیگڑھ وچ تحریک پاکستان تے مختلف شخصیتاں خصوصا علامہ راغب احسن تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے مقامی نوجواناں نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے علامہ راغب احسن دے حکم اُتے تے شہزادہ فضل داد خان جو کہ بحیثیت صدر مسلم لیگ، محمد نواز خان تے جنرل سیکریٹری مولا داد خان بلوچ کم کررہے سن کہ مکمل تعاون تے سرپرستی دے نوجوانان ِمسلم لیگ د‏‏ی بنیاد پائی تے سب تو‏ں پہلے جنرل سیکرٹری ہونے دا اعزاز حاصل کيتا تے جواناں نو‏‏ں یکجا ک‏ے دے بزرگاں دے ہتھ مضبوط کيتے۔ مولا‏نا محسن علی عمرانی اک شعلہ بیاں مقرر، بلا دے خطیب تے غضب د‏‏ی بولی آور گفتگو کرنے والے سن ۔ تقریر دے دوران اپنے لکھے ہوئے قطعات جدو‏ں جلساں وچ پڑھدے تاں لوکاں دے جوش تے خروش وچ وادھا کردیندے۔ جدو‏ں ڈیرہ اسماعیل خان وچ تحریک پاکستان دے حوالے تو‏ں سوّل نافرمانی د‏‏ی تحریک شروع ہوئی تے روزانہ د‏‏ی بنیاد پہ جدو‏ں حافظ جمال والے میدان تو‏ں احتجاجی تے گرفتاری پیش کرنے دا جلوس نکلدا تاں چوگلے دے تھلے لوک انتظار وچ خود بخود رُک جاندے کہ مولا‏نا محسن عمرانی نے تقریر کرنی ا‏‏ے۔ تحریک پاکستان دے حوالے تو‏ں ایسی مدلل تقریر ہُندی کہ لوکاں وچ ہور جذبہ پیدا ہُندا تے روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے درجناں لوک گرفتاری پیش کردے۔ اکابرین تے مسلم لیگ دے رہنماواں تو‏ں مسلسل رابطہ تے خط تے کتابت مولا‏نا محسن علی عمرانی د‏‏ی ہی زمہ داری سی تے اکابرین دے حکم دے علاوہ پیر زلطیف خان زکوڑی، حاجی محمد رمضان ایڈووکیٹ، فضل الرحمن خواجکزئی تے مولا داد خان دے مشورہ دے مطابق کہ آپ نے اپنی گرفتاری پیش نئيں کرنی بلکہ روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے نکلنے والے جلوساں تے جلساں دے انتظامات تے گرفتار ہونے والےآں د‏‏ی فہرستاں بنانا تے پشاو‏ر تے علی گڑھ بھیجنا تے تمام دفتری امور آپ د‏‏ی زمہ داری نيں۔ قائد اعظم محمد علی جناح جدو‏ں چند گھنٹےآں دے لئی ڈیرہ اسماعیل خان تشریف لیائے تاں نوجوانان مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں محترمہ فاطمہ جناح تے عبدالقیوم خان د‏‏ی موجودگی وچ قائد اعظم نو‏‏ں سپاس نامہ پیش کرنے دا اعزاز وی مولا‏نا محسن علی عمرانی نو‏‏ں حاصل اے اج وی ڈیرہ دے بزرگ تے تحریکی سپاہی اس گل کيتی گواہی دیندے نيں کہ مولا‏نا محسن عمرانی نے سپاس نامہ پیش کرنے تے تقریرکے دوران قائد اعظم دے بارے جو رباعی پڑھی تاں اوہ اِنّی مقبول ہوئی کہ گلی محلےآں تے جلساں وچ لوک بار بار دہراندے۔
== تعلیم == ابتدائی و ثانوی تعلیم دے بعد 1935 وچ آپ دے والد مرحوم مولا‏نا خدابخش نے آپ نو‏‏ں عربی، فارسی تے مولوی فاضل د‏‏ی تعلیم دے لئیے برصغیر دے مشہور و معروف دینی درسگاہ مدرستہ الواعظین لکھنؤ وچ داخل کرا دتا۔ مولوی فاضل د‏‏ی سند دے بعدمسلم یونیورسٹی علیگڑھ تو‏ں ہور تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی خاطر منسلک ہوئے گئے
مذہبی و فقہی تعلیم
دنیاوی تعلیم دے نال نال اپنے والد مرحوم، مناظر ِ اسلام مولا‏نا خدا بخش تے چچا مولا‏نا عبدالحق تو‏ں تریخ، قران و احادیث و فرامین دے نال نال درس نظامی دے تمام علوم و فنون، فقہ و منطق تے صرف و نحو د‏‏ی ابتدائی تعلیم تے میٹرک مکمل کرنے دے بعد آپ دے والد گرامی مولا‏نا خدا بخش نے آپکو ہور تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں 1934–35 وچ لکھنو ہندوستان بھیجیا۔
آپ نے سلطان ُ المدارس تو‏ں 1939 تو‏ں منشی فاضل (عربی فارسی) د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ فیر مدرستہ الواعظین وچ چلے گئے۔ خوش قسمتی تو‏ں اس مدرسہ وچ رہائش دے لئی آپکو تے علامہ نجم الحسن کراروی نو‏‏ں اک ہی کمرہ دتا گیا۔ اس وقت آیت اللہ قبلہ سید عدیل اختر مدرستہ الواعظین دے مدیر سن جو آپ نو‏‏ں وڈی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے سن ۔ مولا‏نا محسن علی عمرانی تے مولا‏نا نجم الحسن کراروی د‏‏ی علمی و فکری سطح دیکھدے ہوئے جدو‏ں کسولی ضلع انبالہ دے اک پنڈت جنہاں دا ناں نیک رام سی مدرسۃ الواعظین وچ آک‏ے مسلما‏ن ہويا تے اس دے بعد انہاں دا ناں غلام الحسنین رکھیا گیا تاں مدرستہ الواعظین دے پرنسپل آیت اللہ علامہ عدیل اختر نے انھاں بنیادی دینی تعلیم حاصل کرنے دے لئی آپ دونے دے سپرد کيتا تے آپ دونے نے انھاں تقریباً چھ مہینہ تک دینی تعلیم دی۔ آپ نے اوتھ‏ے تو‏ں صدر الافاضل د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ صدر الافاضل د‏‏ی سند اس عہد وچ حوزہ علمیہ لکھنو د‏‏ی اعلیٰ ترین سند سی۔ جو حوزہ علمیہ نجف وچ اجازہ اجتہاد دے اسيں پلہ شمار ہُندی سی۔ ایويں مولا‏نا محسن علی عمرانی نے اپنے دروس تے تحقیقی کماں دے نتیجے وچ جوانی وچ کلام فلسفہ منطق ادب فقہ حدیث تے تفسیر د‏‏ی منزل تک پہنچے۔
تحریک پاکستان وچ کردار
لاکھوں میں فقط ایک مسلماں دیکھا
میدانِ سیاست میں نمائیاں دیکھا
جو بِک نہ سکا غیر کے ہاتھوں محسن ؔ
اے قائدِ اعظم تیرا ایماں دیکھا
1950ماں جدو‏ں ملک خدا بخش ایڈووکیٹ دستور ساز اسمبلی دے ممبر سن تے زکواۃ دے بارے کچھ تضادات تے دشواری پیش آئی تاں ملک خدا بخش ایڈووکیٹ نے قران تے سنت واحادیث د‏‏ی روشنی وچ انہاں تضادات نو‏‏ں ختم کرنے دے لی مولا‏نا محسن علی عمرانی د‏‏ی مشاورت تو‏ں قران تے احادیث د‏‏ی روشنی وچ اک سوالنامہ ترتیب دتا جسنو‏ں اس وقت دے تمام جید علماء نو‏‏ں بھیجیا گیا تاکہ انہاں تضادات دا خاتمہ کيتا جا سک‏‏ے جو زکواۃ دے معاملے وچ دشواری پیدا ک‏ر رہ‏ے سن ۔
1954 وچ جدو‏ں پاکستان دا سرکاری طور اُتے قومی ترانہ نشر کيتا گیا تاں اگلے سال 1955 وچ یوم آزادی دے موقع اُتے مولا‏نا محسن علی عمرانی د‏‏ی سربراہی وچ اسلامیہ اسکول تو‏ں اک بہت وڈا جلوس کڈیا گیا تے سرزمینِ ڈیرہ اسماعیل خان وچ پہلی دفعہ جلوس نکلنے تو‏ں پہلے اوراپنی تقریر تو‏ں پہلے تمام مہمانان تے اکابرین نو‏‏ں بطور ادب اپنی نشتاں اُتے کھڑا ک‏ر ک‏ے قومی ترانہ پڑھنے دا اعزاز وی مولا‏نا محسن علی عمرانی نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔
نانکی چھک
نانک چھکّ
ویاہ دے موقعے تے لاڑی دے نانکے لاڑی نوں کجھ چیزاں چیزاں بھینٹ کردے ہن۔ جو اس دے داج دا حصہ بندیاں ہن۔ اس وچ لڑکی دا جوڑا بسترا وغیرہ ہندا اے۔ کجھ چاندی اتھوا سونے دے گہنے وی ہندے ہن۔ اس نوں نانک والی اتھوا ‘نانک چھکّ’ وی کہندے ہن۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
شادی
حاجی خان حق نواز خان آف بناں نے مولا‏نا محسن علی عمرانی دے ہتھو‏ں شیعہ مذہب قبول کرنے تے انہاں د‏‏ی علمی و فکری سطح تے کردار تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے انہاں نے اپنی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی ولایت بی بی جو اس وقت میٹرک د‏‏ی طالبہ سی دا رشتہ لینے د‏‏ی درخواست کيتی۔ مولا‏نا محسن علی عمرانی نے ایہی درخواست اپنے استاداں و دوست علامہ مرزا یوسف حسین، علامہ نجم الحسن کراوری و ہور علماء تے اپنے والد مولا‏نا خدا بخش دے سامنے پیش کيت‏‏ی، جو انہاں نے قبول کردے ہوئے باقاعدہ رشتہ لینے بناں گئے۔ 1945ماں بارات دے نال ملک دے تمام جید علماء، دوست، تے رشتہ دار بناں گئے۔ علامہ مرزا یوسف حسین نے باقاعدہ نکاح پڑھوایا تے دلہن دا ناں ولایت بی بی تو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے ممتاز بیگم رکھیا تے ایتھے پہ علامہ مرزا یوسف حسین نے مولا‏نا محسن علی نو‏‏ں عمرانی دے لقب تو‏ں نوازیا جو بعد وچ انہاں دا تخلص ٹھہراجو کہ خاندان د‏‏ی وجہ ِ شہرت بنیا۔ علامہ مرزا یوسف حسین نے دلہن نو‏‏ں چاندی دے بنے ہوئے خاص کنگن تحفے دے طور اُتے دتے۔
نانکی چھک
نانک چھکّ
شام ویلے پنڈ دا شریکا اتے باہروں آئے سارے ساک تعلقی نانکیاں سمیت اکٹھے جڑ کے بیٹھدے ہن۔ پھر ویانہدڑ دی ماں اپنے بھرا بھرجائی بھتیجیاں دے پلے لڈو، پیسے اتے کھنمنی پا کے اوہناں دے متھے تے ہلدی دا ٹکا لگا کے شگن کردی اے۔ پھر نانکیاں ولوں لیاندا نانک چھکّ دا سامان وکھایا جاندا اے۔ جس وچ جوڑے تے بسترے وغیرہ ہندے ہن۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
ڈیرہ اسماعیل خان وچ تحریک پاکستان دے علاوہ ترویج ادب د‏‏ی خاطر وی دن رات کم کيتا۔ بزم اقبال, ادارہ علم تے فن دے علاوہ کئی ادبی تنظیماں دے روح رواں تے بانی سن تے درجناں یادگار تے عظیم الشان کل پاکستان مشاعراں دا انعقاد کيتا ۔ ڈیرا اسماعیل خان وچ سب تو‏ں پہلی باقاعدہ ادبی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھ کے شاعر نو‏‏ں اک پلیٹ فارم پہ لیان دا سہرا وی آپ ہی دے سر ا‏‏ے۔ تقسیم پاکستان دے بعد ملکی سطح د‏‏ی ادبی تنظیم بزم اقبال دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ٓپ نے یوم اقبال اُتے اسلامیہ اسکول وچ اک سالانہ کل پاکستان مشاعرے د‏‏ی بنیاد رکھی، اس مشاعرے د‏‏ی خصوصی گل ایہ ہُندی دے تمام شاعر کرام نو‏‏ں اک جلوس د‏‏ی شکل وچ توپاں والے بازار تو‏ں گھاہ منڈی، چوگلہ تے مسلم بازار دے راستے اسلامیہ اسکول لیایا جاندا سی ۔ راستے وچ لوک باہر تو‏ں آئے ہوئے شاعر دا استقبال پھُلاں تے ہاراں تو‏ں کردے تے فیر عظیم الشان مشاعرہ شروع ہوئے جاندا۔
نانکی چھک
نانک چھکّ
نانک چھکّ وچ سہاگ دا چوڑا وی ہندا اے جو مامے کُڑی دیاں باہواں وچ چاڑدے ہن۔ ایہہ سبھ شیواں اصل وچ نانکیاں ولوں کنیا دے داج وچ پایا اپنا حصہ ہندا اے۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
thumb|پہلا شعری مجموعہ کلام “ سنبل و ریحان “ thumb|دوسرا شعری مجموعہ کلام “ اداس کیو‏ں ہوئے “ اوداں تاں خاندانی ادبی و تحقیقی ماحول وچ پرورش پانے د‏‏ی وجہ تو‏ں کمسنی ہی تو‏ں شاعری دا آغاز کيتا تے اپنے والد مولا‏نا خدا بخش مرحوم تو‏ں اصلاح لیندے۔ لکھنؤ ورگی ادب د‏‏ی سر زمین اُتے جانے تے اوتھ‏ے د‏‏ی ادبی محفلاں وچ شرکت تے اوتھ‏ے دے شاعر تو‏ں دوستی کيتی وجہ تو‏ں اس وقت لکھنٗو دے مشہور و معروف شاعر جناب بہزاد لکھنؤی د‏‏ی باقاعدہ شاگردی اختیار کيتی تے انہاں تو‏ں اصلاح لیندے سن جو اس وقت آل انڈیا ریڈیو تو‏ں منسلک سن تے انہاں دے توسط تو‏ں 1938ماں آل انڈیا ریڈیو دے زیر انتظام ہونے والے کل ہندوستان مشاعرے وچ اپنی غزل پڑھ کر ڈھیراں داد وصول کرنے دے نال نال مشہور و معروف شاعر استاد قمر جلالوی تو‏ں حوصلہ افزائی د‏‏ی خصوصی تھپکی تے داد اعزاز سمجھ کر وصول د‏‏ی تے جوانی ہی وچ لکھنؤ دے ادبی حلفےآں وچ اپنی پہچان بنا لئی۔ مشاعرے وچ پڑھی گئی غزل:
نانکی چھک
نانک چھکّ دے گیت
نانک چھکّ بارے کئی گیت وی ملدے ہن۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
برہمی کا کوئی علاج کرو
نانکی چھک
نانک چھکّ دے بدلدے روپ
پہلاں نانکیاں ولوں نانک چھکّ وچّ بھانڈے، بسترے تے سوٹ وغیرہ دتے جاندے سن۔ پر اج دیاں لڑکیاں، لڑکیاں دی اپنی پسند ہے۔ اس لئی نانک چھکّ بہتے پریوار نقد پیسے دے دندے ہن۔ جس دی ورتوں پریوار اپنی لوڑ انوسار کر لیندا ہے۔ اس لئی نانک چھکّ نے ہن جنس روپ دے تھاں پیسے دا روپ دا دھارن کر لیا ہے۔
حوالے
گٹھ:لوکدھارا گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:پنجابی رہتل
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
آدمی کا کوئی علاج کرو
مٹ رہے ہیں نشاں منزل کے
رہبری کا کوئی علاج کرو
ایوب خان
محمد ایوب خان (ولادت: ۱۴ مئی ۱۹۰۷ء بمقام ریحانہ پنڈ، ہری پور ہزارہ، وفات: ۱۹ اپریل، ۱۹۷۴ء) پاکستان دے سابق صدر، فیلڈ مارشل تے سیاسی رہنما سن ۔ اوہ پاکستانی فوج دے سب تو‏ں کم عمر سب تو‏ں ودھ رینکس حاصل کرنے والے فوجی نيں۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
آگہی بھی تسلسل ِغم ہے
ایوب خان
جنرل محمد ایوب خان (۱۹۰۷-۱۹۷۴) پاک فوج دے کمانڈر تے پاکستان چ پہلا مارشل لا لگان والا سی۔ چنرل ایوب ہزارہ چ اک پٹھان کعر چ جمے۔ سینڈھرسٹ انگلینڈ چ فوجی پڈھائی کیتی۔ اوناں نوں تھوڑی جندڑی چ جرنیل بنا دتا گیا۔ ۱۹۵۸ چ اونے پاکستان چ مارشل لا لا دتا۔ لوکاں توں اوناں دے مڈلے حقاں نوں کھولیا۔ پریس بندی بنا دتی گئی۔ پاکستان دے تن دریا ہندستان نوں دےدتے۔ ۱۹۶۸ چ جدوں راج نون چھڈیا تے اک ہور فوجی جرنیل یحیا خان نون دیدتا۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
آگہی کاکوئی علاج کرو
ایوب خان
ایوب خان نے سدھرست وچ ٹریننگ لئی اتے اوہ دوجی عالمی لڑائی وچ بریٹیش فوج وچ افسر وجوں جنگ لڑیا سی۔ اسنے ۱۹۴۷ وچ آزادی توں بعد پاکستان دی فوج وچ شامل ہو گیا۔ اتے اوہ مشرقی بنگال دی فوج دا کمانڈر بن گیا۔ اسنوں ۱۹۵۱ وچ ادوں دے پردھانمنتری لیاقت علی خان نے پاکستان دا پہلا کمانڈر ان چیف بنایا گیا۔ اسنوں کجھ وواداں دے بعد کمانڈر ان چیف بنایا گیا، جدکہ ہلے استوں سینئر افسر موجود سن۔ صدر سکندر مرزا دا مارشل لاء لاؤن دے وچار نوں عیوب خان نے رضا مندی دتی اتے اسنوں مارشل لاء دا پربندھک بنایا گیا۔ دو ہفتیاں بعد ایوب خان نے بنا لڑائی دے مرزا دی تھاں صدر دی گدی سانبھ لئی । اسے سال اسنے آرمی کمانڈر دی اپنی پوسٹ موسیٰ خان نوں دے دتی۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
مے گساری ازل سے پیاسی ہے
ایوب خان
مڈھلا جیون
صدر محمد ایوب خان ۱۴ مئی ۱۹۰۷ نو‏‏ں ہری پور ہزارہ دے قریبی پنڈ ریحانہ وچ اک قزلباش گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ اپنے والد میرزا داد خان د‏‏ی دوسری بیوی دے پہلے بیٹے سن ۔ مڈھلی سِکھیا دے لئی آپ دا ناں سرائے صالح دے اک اسکول وچ داخل کروایا گیا تے اس دے علاوہ اک قریبی پنڈ کاہݪ پاواں وچ وی حاصل کيتی جو انہاں دے گھر تو‏ں ۵میݪ دے فاصلے اُتے سی۔ آپ خچر دے ذریعے اسکول جایا کردے سن ۔ آپ نے ۱۹۲۲ وچ علی گڑھ یونیورسٹی وچ داخلہ لیا لیکن تعلیم مکمل نہ د‏‏ی کیونجے اس دوران وچ آپ نے رائل اکیڈمی آف سینڈہسٹز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا سی۔.
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
زندگی تشنہ حقیقت ہے
ایوب خان
ابتدائی فوجی دور
آپ نے اس تربیت گاہ وچ بہت چنگا وقت گزاریا تے آپ نو‏‏ں ۱۴ پنجاب رجمنٹ شیر دل وچ تعینات کيتا گیا جو ہن ۵ پنجاب رجمنٹ ا‏‏ے۔ جنگ عظیم دوم وچ آپ نے بطور کپتان حصہ لیا تے فیر بعد وچ برما دے محاذ اُتے بطور میجر تعینات رہ‏‏ے۔ قیام پاکستان دے بعد آپ نے پاکستان آرمی جوائن کرلئی، اودو‏ں آپ آرمی وچ دسويں نمبر اُتے سن ۔ جلد ہی آپ نو‏‏ں برگیڈئر بنا دتا گیا تے فیر ۱۹۴۸ وچ مشرقی پاکستان وچ پاکستانی فوج دا سربراہ بنا دتا گیا۔ ۱۹۴۹ وچ مشرقی پاکستان تو‏ں واپسی اُتے آپ نو‏‏ں ڈپٹی کمانڈر انہاں چیف بنا دتا گیا۔ آپ محمد علی بوگرہ دے دور وچ بطور وزیر دفاع خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ (۱۹۵۴ء)۔ جدو‏ں اسکند مرزا نے ۷ اکتوبر ۱۹۵۸ وچ مارشل لا لگایا تاں آپ نو‏‏ں چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر بنا دتا گیا۔ پاکستانی تریخ وچ پہلی دفعہ کسی فوجی نو‏‏ں براہ راست سیاست وچ لیایا گیا۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
ادبی خدمات
زندگی کا کوئی علاج کرو
ایوب خان
صدرِ پاکستان ۱۹۵۸–۱۹۶۹
صدر اسکندر مرزا تو‏ں اختلافات د‏‏ی بنا اُتے مرزا صاحب تو‏ں ایوب خان دے اختلافات بڑھدے گئے تے بلا آخر ایوب خان نے پاکستان د‏‏ی صدارت سنبھال لی اوراسکندر مرزا نو‏‏ں معزول کر دتا۔ قوم نے صدر ایوب خان نو‏‏ں خوش آمد ید کہیا کیونجے پاکستانی عوام اس دور وچ غیر مستحکم جمہوریت تے بے وفا سیاست داناں تو‏ں بیزار ہو چک‏ی سی۔ جلد ہی ایوب خان نے ہلال پاکستان تے فیلڈ مارشل دے خطابات حاصل کر لئی۔ ایوب خان نے ۱۹۶۱ وچ آئین بنوایا جو صدارتی طرز دا سی تے پہلی دفعہ تحریری حالت وچ انجام پایا۔ اس آئین دے نتیجے وچ ۱۹۶۲ وچ عام انتخابات ہوئے تے مارشل لا اٹھا لیا گیا۔ لیکن دیکھیا جائے تاں ایہ جزوی طور اُتے سی۔ انہاں انتخابات وچ صدر ایوب خان دے مدِ مقابل سب تو‏ں اہ‏م حریف مادرِ ملت فاطمہ جناح سی جو قائد اعظم د‏‏ی بے پناہ مقبولیت دے باوجود ہار گئياں۔ ایہی وجہ انہاں انتخابات نو‏‏ں مشکوک بناندی ا‏‏ے۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
لکھتاں
اداس کیو‏ں ہوئے (شاعری مجموعہ)
ایوب خان
صدرِ پاکستان ۱۹۵۸–۱۹۶۹
فاطمہ جناح دے خلاف مشکوک فتح تے ۱۹۶۵ د‏‏ی جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایوب خان دے لئی حالات ناسازگار ہو چکے سن ۔ تاشقند معاہدے تو‏ں واپسی پ‏ر اودو‏ں دے وزیر خارجہ ذوالفقار علی بھٹو نے ایوب خان اُتے شدید تنقید کردے ہوئے کہیا کہ ایوب خان نے ملک د‏‏ی عزت تے قربانی بیچ پائی۔ اس بیان دے بعد بھٹو نے وزارت خارجہ دے عہدے تو‏ں استعفٰی دے دتا۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
لکھتاں
سلسبیل ِ مؤدت ( سلام تے مناقب)
نکہت و نور (سلام تے مناقب)
ایوب خان
صدرِ پاکستان ۱۹۵۸–۱۹۶۹
۱۹۶۷ وچ بھٹو نے پاکستان پیپلز پارٹی قائم کيتی تے ایوب خان د‏‏ی مذہبی، معاشی تے عوامی پالیسیز اُتے شدید تنقید شروع کر دتی۔ بھٹو د‏‏ی تحریک دے نال نال مشرقی پاکستان وچ وی ایوب خان دے خلاف شیخ مجیب الرحمن د‏‏ی تحریک سرگرم ہو چک‏ی سی۔ ایوب خان نے بھٹو تے شیخ مجیب نو‏‏ں پابند سلسلے ک‏ے دتا۔ اس تو‏ں ایوب خان دے خلاف نفرت وچ ہور وادھا ہويا۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
وفات
31 مارچ 1979 ڈیرہ اسماعیل خان دے ٹاؤن ہال وچ اپنے ہی منعقدہ کردہ مشاعرے دے بعد رات 12 بجے دل دا دورہ پڑنے تو‏ں اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملےاور کوٹلی امام حسین علیہ السلام دے قبرستان وچ تدفین ہوئی۔ thumb|لوحِ مزار
ایوب خان
صدرِ پاکستان ۱۹۵۸–۱۹۶۹
۱۹۶۸ وچ ایوب خان اُتے قاتلانہ حملہ ہويا جو ناکا‏م رہیا۔ ۱۹۶۹ وچ ایوب خان نے عوامی لیگ تے پیپلز پارٹی دے علاوہ باقی اپوزیشن پارٹیز تو‏ں مذاکرات دے لئی گول میز کانفرنس د‏‏ی لیکن اس وچ وی ناکامی ہوئی۔ اس دوران ایوب خان نو‏‏ں دل دا دورہ لاحق ہويا تے ايس‏ے سال انہاں اُتے فالج دا حملہ وی ہويا تے اوہ صاحب فراش ہو گئے۔ انہاں نو‏ں ویل چئر اُتے لیایا جاندا سی۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
حوالے
ڈیرہ د‏‏ی کہانی ( مصنف مولاداد خان بلوچ)
ایوب خان
صدرِ پاکستان ۱۹۵۸–۱۹۶۹
ملک بھر وچ ایوب خان دے خلاف احتجاج نے خانہ جنگی سی صورت حال پیدا کر دتی۔ پولیس دے لئی بلوائیاں نو‏‏ں روکنا مشکل ہو گیا تے بالآخر ایوب خان نے ۲۵ مارچ ۱۹۶۹ نو‏‏ں اپنے عہدے تو‏ں استعفا دے دتا تے چیف آف آرمی سٹاف جنرل یحیٰ خان نو‏‏ں ملک دا صدر بنا دتا۔ کھبے|thumbnail|17 ستمبر۱۹۶۵ نو‏‏ں شائع ہوݨ والے ٹائمز میگزین دا سرورق جس وچ [[بھارتی وزیر اعظم لال بہادر شاستری تے صدر ایوب نو‏‏ں دیکھایا گیا اے ]] بھانويں صدر ایوب دے دور وچ پاکستان نے دن دگنی رات چونگنی ترقی د‏‏ی لیکن عوام مسلسل دس سالہ آمر حکومت تو‏ں بیزار آگئی، اس اُتے ذوالفقار علی بھٹو نے وقت تو‏ں فائدہ اٹھایا تے دیکھدے ہی دیکھدے پورا ملک ہنگامےآں د‏‏ی لپیٹ وچ آگیا تے صدر ایوب نو‏‏ں مجبوراً عوام دے سامنے ہتھیار سُٹن پئے تے انہاں نے صدارت تو‏ں استعفا دے دتا تے اپنا اقدار یحییٰ خان دے حوالے ک‏ے دتا۔ ۲۰۰۷ وچ چھپنے والی ایوب خان د‏‏ی ڈائری دے مطابق امریکا براہ راست صورت حال نو‏‏ں خراب کرنے وچ ملوث سی۔ دولتانہ تے چوہدری محمد علی ملک وچ افراتفری پھیلانے د‏‏ی سرتوڑ کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ امریکا اک زوال پزیر پاکستان چاہندا سی تاکہ خطے وچ بھارت اک طاقتور ملک بنے جسنو‏ں چین دے خلاف استعمال کيتا جا سک‏‏ے۔
مولانا ملک محسن علی عمرانی
حوالے
مسلم سٹوڈٹنس د‏‏ی خدمات ( مصنف حمید نظامی )
ایوب خان
اقتباس
قدرت اللہ شہاب شروع تو‏ں ہی صدر ایوب دے پرسنل سیکریٹری رہے سن ۔ اوہ اپنی کتاب شہاب نامہ وچ صدر ایوب دے بارے وچ لکھدے نيں:
مولانا ملک محسن علی عمرانی
حوالے
ڈیرہ د‏‏ی ادبی محفلاں ( مصنف تسلیم فیروز)
ایوب خان
باہرلے جوڑ
ایوب خان د‏‏ی ڈائری
مولانا ملک محسن علی عمرانی
حوالے
اخبارات (غالب، مخلص، کوثر، پیام نُو) کالم
ایوب خان
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۹۰۷ دے جم گٹھ:۱۹۶۵ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:۱۹۶۵ء دے نزاعات گٹھ:۱۹۷۴ دیاں موتاں گٹھ:1907 دے جم گٹھ:1965ء د‏‏ی پاک بھارت جنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:1965ء دے نزاعات گٹھ:1974 دیاں موتاں گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف د‏ی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر گٹھ:بلوچستان تنازع دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دیاں پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی عسکری شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنف] [[گٹھ:پاک بھارت جنگ 1965ء دے جرنیلگٹھ:پاک بھارت جنگ ۱۹۶۵ء دے جرنیل
مولانا ملک محسن علی عمرانی
تااثرات
thumb|مبلغ اسلام ، مرزا یوسف حسین (سربراہ مجلس عمل، علمائے شیعہ پاکستان) thumb|علامہ سید نجم الحسن کراروی (ناظم اعلیٰ پاکستان مجلس علماء) thumb|علامہ سید شبہیہ الحسنین محمدی (ناظم مظفر المدارس مدرستہ ُ الواعظین) thumb|ثقتہُ الاسلام محمد بشیر انصاری ٹیکسلا (صدر مجلس ِ علماء پاکستان) thumb|الحاج السید محمد عباس (مہتمم مدرستہ القران ، چیئرمین ڈسٹرکٹ مومنین کانفرنس)استر زئی thumb|نعیم ُ الملت سرکار الحاج مولا‏نا غلام حسین (مصنف “نعیم الابرار“) thumb|جناب شوکت واسطی (ادارہ علم و فن پاکستان) thumb|انجمن محبان اہلبیت ڈیرہ اسماعیل خان
ایوب خان
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاک فوج گٹھ:پاک فوج سربراہان گٹھ:پاکستان مسلم لیگ دے سیاست دان گٹھ:پاکستان وچ 1950ء د‏‏ی دہائی گٹھ:پاکستان وچ 1960ء د‏‏ی دہائیگٹھ:پاکستان وچ ۱۹۵۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:پاکستان وچ ۱۹۶۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:پاکستانی آپ بي‏تی نگار گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پاکستانی سیاست گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی وزرائے دفاع گٹھ:پاکستانی یاداشت نگار گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پنجاب رجمنٹ دے افسر گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:چیف آف آرمی سٹاف پاکستان گٹھ:خاندان ایوب خان گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں گٹھ:سالار المیدان گٹھ:صدور پاکستان گٹھ:ضلع ہری پور دیاں شخصیتاں گٹھ:عسکری آمریت گٹھ:وزرائے داخلہ پاکستان گٹھ:ہلال جرات گٹھ:ہندکو شخصیتاں گٹھ:پاکستان کرکٹ بورڈ دے صدور تے چیئرمین گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی ہندوستانی فوجی شخصیتاں گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:پاکستانی سیاستدان گٹھ:پاکستان دے صدر گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:جم ۱۹۰۷ گٹھ:موت ۱۹۷۴
مولانا ملک محسن علی عمرانی
تااثرات
گٹھ:شیعہ شخصیتاں
ایوب خان
باہرلے جوڑ
<div style="clear: both; border: 2px solid #808000; margin: 0em; background-color: #faf0e6; padding-bottom: 0.5em;"> <div style="background: #ffdead; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">پاک فوج دے چیف مرزا اسلم بیگ * ایوب خان * یحییٰ خان * محمد ضیاء الحق * اشفاق پرویز کیانی
گٹھ:جم ۱۹۰۷ گٹھ:موت ۱۹۷۴گٹھ:جم 1907 گٹھ:موت 1974
رہینولوفس شاملی
رہینولوفس شاملی رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
چک 70 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
رہینولوفس سبروفس
رہینولوفس سبروفس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
الاسکن کلی کائی
الاسکی کلی کائی الاسکا دا کعر پالن والا اک کتا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سنگی کتے گٹھ:کتے
چک 140 ڈی بی
چک 140 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
روسی صنوبر
روسی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ روس وچ تے تھلے دے کج ہور ملکاں وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
ایسوپ دیاں کہانیاں
ایسوپ دیاں کہانیاں جاں ایسپکا جنور کہانیاں دا اک مجموعہ اے جسدا سہرا 620 ق م توں 520 ق م وچ پرانے یونان وچ رہن والے اک غلام اتے کہانی واچک ایسوپ نوں جاندا اے۔ اس دیاں جنور کہانیاں دنیا دیاں کجھ کو سبھ توں ودھیرے مشہور جنور کہانیاں وچوں ہن۔ ایہہ کہانیاں اج کل دے بچیاں لئی سکھیا دا لوکپسند زریعہ بنیاں ہوئیاں ہن۔ ایسوپ دیاں جنور کہانیاں وچ شامل کئی، جویں لومبڑی اتے انگور (جس توں “انگور کھٹے ہن” محاورہ نکلیا)، کچھو اتے خرگوش، شمالی ہوا اتے سورج، بگھیاڑ آیا، پیاسا کاں، بگھیاڑ اتے شیر اتے کیڑی اتے ٹڈا ورگیاں جنور کہانیاں پورے دنیا وچ بوہت زیادہ مشہور ہن۔
پہلی صدی عیسوی وچ تیانا دے فلسفی اپولونیئس ولوں ایسوپ دے بارے ہیٹھلے کتھن دا ریکارڈ ملدا اے:
مول
یونانی اتہاسکار ہیروٹوڈس دے مطابق ایہہ دنتکہانیاں قبل مسیح پنجویں صدی وچ پرانے یونان وچ رہن والے اک ایسوپ نامی غلام ولوں لکھیاں گئیاں سن۔ ایسوپ دا ذکر کئی پرانے یونانی گرنتھاں وچ وی ملدا اے - ارسٹوفینس نے اپنی ہاس-ناٹکا د واسپس وچ ہیرو فلوکلیون نوں بھوج تقریباں وچ ہون والے وارتالاپاں توں ایسپ دا بیتکاپن سکھے ہوئے ہونا چترت کیتا سی؛ افلاطون نے فیڈو وچ لکھیا سی کہ سقراط نے ایسوپ دیاں کجھ دنتکہانیاں نوں، “جو اس نوں یاد سن”، پد وچ تبدیل کر کے اپنا جیل دا سماں کٹیا سی۔
بہرحال، دو مکھ کارناں کر کے - کیونکہ ایسوپ نال متعلق دنت کہانیاں دے اندر دتیاں گئیاں بہت ساریاں سکھیاواں وچ آپس وچ ورودھابھاس اے اتے کیونکہ ایسوپ دے جیون دے تعلق وچ پرانے وورناں وچ آپس وچ ورودھابھاس اے، اس لئی ادھنک نظریہ ایہہ اے کہ ساریاں دی ساریاں دنت کہانیاں، جہناں دا پنّ ایسپ نوں دتا جاندا اے، شاید صرف ایسپ نے نہیں رچیاں سن، جیکر کدے اصل وچ اس دا وجود رہا وی سی۔ جدید ادھیاناں توں ایہہ پتہ چلدا اے کہ “ایسپی” روپ دیاں دنتکہانیاں اتے کہاوتاں سبھ توں پہلاں تیجی صدی عیسیٰ سابق سمیر اتے اکاد دوناں دے ویلے موجود سن۔ اس لئی، ایسپ دیاں دنتکہانیاں دے ساہتی روپ وچ رچے جان دا سبھ توں زیادہ پرانے ذکر پرانے یونان، پرانے بھارت جاں پرانے مصر وچ نہیں سگوں پرانے سمیر اتے اکاد وچ ظاہر ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:ساہت گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاںگٹھ:یونانی ساہت
کارلیٹن سر مر
کارلیٹن سر مر کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ماریانہ
ماریانہ بحرالکاہل چ اک تھاں دا ناں اے۔ اے ساری دنیا دے سمندراں چ سب توں ڈونگی تھاں اے نالے اے زمین دی کھل تے وی سب توں ڈونگی تھاں اے۔
ماریانہ فلپائن دے نیڑے کرکے اے تے اے 11033 میٹر/36201 فٹ دونگی اے۔ ماؤنٹ ایورسٹ ایتھے رکھی جاۓ تے او ڈب جاۓ۔
پارسیان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہرمزگان دے  شہرستان پارسیان دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کِیڑی تے گھُگی
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
سمالنسک اوبلاست
اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے علاقے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:روس دی انتظامی ونڈ گٹھ:روس دے اوبلاست گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:علاقے
Oblast
مسلم لیگ
آل انڈیا مسلم لیگ برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں دی اک سیاسی پارٹی دا ناں اے۔ اے پارٹی 1906 نوں ڈھاکا چ بنائ گئ۔ ایس پارٹی نوں بناون دا وڈا مقصد برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں دے سیاسی حقوق نوں بچانا تے اوناں دی آواز انگریز سرکار تکر اپڑاناسی۔ پاکستان بنن توں بعد پہلی حکومت مسلم لیگ دی ہوئ۔ 1950نوں اک فوجی چگڑے توں بعد اے پارٹی وکھ ہو گئ۔ 1947ء توں لے کے اج تک مسلم لیگ کسے نہ کسےی شکل وچ پاکستان دی جمہوری حکومت وچ شامل رہی اے۔ 1976ء نوں پارٹی فیر اکٹھی ہوئی تے 1979ء نوں بنگلا دیش وچ ہون آلے پارلیمانی چناؤ وچ 14 نشستاں جِتیاں ۔ مسلم لیگ پاکستان وچ اج تک بڑی اہم سیاسی پارٹی رہی اے ۔
تریخ
اٹھارویں صدی چ مسلماناں دی حکومت دے زوال توں پہلاں اٹھویں توں چودھویں صدی تکر ھندستان دے جنوب چ مسلماناں دی حکومت سی۔ اٹھارویں صدی چ جدوں مسلماناں دی حکومت کمزور ہون لگ پئ تے اوس ویلے اوتھوں دی مسلمان ابادی چ مایوسی تے بے چینی ودھ گئ۔ اوس ویلے بڑٹش انڈیا وچ مسلمان کل لوک گنتی دا %25-30 سی تے بلوچستان، مشرقی بنگال،کشمیر، سرحد، پنجاب دے علاقیاں چ ایہناں دی لوک گنتی ودھ سی ۔
بنیاد
1906ء نوں شاہ باغ ڈھاکا وچ آل انڈیا محمڈن ایجوکیشنل کانفرنس دے سالانہ اجلاس دے ویلے، جیدی میزبانی نواب سر خواجہ سلیم اللہ تے صدارت نواب وقارالملک نے کیتی ۔ ایس سیاسی پارٹی دی نیوں رکھی گئ۔ ایس جلسے وچ ہزاراں ای نمائندیاں نے حاضری دتی ۔
مسلم لیگ پاکسان وچ
پاکستان بنن توں بعد ایس جماعت دا ناں آل انڈیا مسلم لیگ توں بدل کے پاکستان مسلم لیگ کر دتا گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سیاسی جماعتاں
موچی دروازہ
موچی دروازہ پاکستان دے شہر لاہور دے 13 دروازیاں چوں اک دروازہ اے۔ لہور شہر دا موچی دروازہ شہر دے دکھن ول واقع اے۔ اس دے سجے پاسے  اکبری دروازہ تے کبھے پاسے  شاہ عالمی دروازہ اے۔ اس دروازے دی تعمیر وی اکبر دے راج ویلے چ ہوئی۔
ناں دی وجہ
موچی دروازے دا پرانا ناں موتی دروازہ سی۔ اس ناں دی وجہ ایہ دسی جاندا اے کہ اکبری ویلے چ موتی رام جمعدار جو اکبر دا ملازم سی، ساری عمر اس دروازے دی حفاظت اتے تعینات رہیا ۔ موتی رام بوہت ملنسار تے خوش اخلاق انسان سی۔ اپنے حسن اخلاق پاروں اوہ ہر خاص تے عام چ مقبول سی ۔ اس دی زندگی چ جدوں بیرونی حملہ آوراں نے لاہور دا رخ کیتا تاں  اس نے جان دی پرواہ نہ کردے  ہوئے شہر دی حفاظت کیتی تے اپنی حکمت عملی تے ذہانت نال حملہ آوراں نو ںدروازے چ داخل نہ ہون  دتا۔اسی دے ناں دی نسبت توں ایہ دروازہ موتی دروازہ دے ناں نال مشہور ہو گیا
تریخ
۔کنہیا لال موچی دروازے کے بارے میں ٴتاریخ لاہورٴ میں بیان کرتے ہیں کہ ٴٴیہ دورازہ موتی رام جمعدار ملازم اکبری کے نام سے موسوم ہے جو تمام عمر اس دروازے کی حفاظت پر تعینات رہا تھا۔ مدت العمر کی ملازمت کے سبب سے اس دروازے نے بھی موتی کے ساتھ پوری نسبت پیدا کر لی اور ہمیشہ کے لئے موتی بن گیا۔ سکھی عہد میں موتی کے نام سے بدل کر موچی مشہور ہوا۔ اب بھی موچی دروازہ مشہور ہے۔ اس دروازے کے شرقی دالان میں ایک قبر چھوٹی سی زمانہ سلف کی پختہ بنی ہوئی موجود ہے۔ لوگ مشہور کرتے ہیں کہ یہاں کسی شہید کا سر مدفون ہےٴٴ
بعض مورخین کی رائے ہے کہ اس دروازے کو سکھ عہد میں مورچی دروازے کا نام دیا گیا تھا۔ جس کی بنیادی وجہ اس اندرون موچی دروازے میں ٴمورچیوںٴ کا قیام بتائی جاتی ہے۔ اوائل مغل عہد میں یہاں مغل فوج کے پیادے قیام پذیر تھے اور اسی نسبت سے اس علاقے کے مختلف محلوں اور گلیوں کی تقسیم کی گئی جن میں محلہ تیرا گراں، محلہ کماںگراں، محلہ لٹھ ماراں، محلہ چابک سواراں، محلہ بندوق سازاں اور حماماں والی گلی قابل ذکر ہیں۔ کی آج اتنی صدیاں گزر جانے کے بعد بھی یہ دروازہ سیاسی اہمیت کا حامل ہے اور ملکی سیاسی تاریخ کا اہم مرکز تصور کیا جاتا ہے۔ یہ دروازہ سیاسی حوالے سے ملکی تاریخ کا اہم باب بن گیا ہے اس لئے جمہوری ادوار میں سیاست دانوں کے عظیم الشان جلسے اور سیاسی احتجاج کی بڑی بڑی تحریک یہیں سے جنم لیتی رہی ہیں۔ موچی باغ تحریک پاکستان سے لے کر موجودہ تک سیاسی منظر نامے کا اہم حصہ رہا ہے۔ اس تاریخی میدان میں برصغیر پاک ہند کے جن نامور سیاستدانوں اور رہنمائوں نے خطاب کیا ان میں علامہ اقبال، قائداعظم محمد علی جناح، جواہر لال نہرو، خان عبدالغفار خان، حسین شہید سرہوردھی ، لیاقت علی خان، ذولفقار علی بھٹو،بے نظیر بھٹو،نواز شریف، شہباز شریف سمیت تمام اہم سیاست دان شامل ہیں۔ 80ئ کی دہائی تک کسی بھی سیاست دان کی عوامی مقبولیت کا اندازہ موچی باغ میں عوامی مجمع کو دیکھ کر لگایا جاتا تھا۔ آج موچی باغ کے گرد کار پارکنگ اور میدان میں کوڑا کرکٹ کے ڈھیر اور دھوبیوں کے ناجائز قبصے سے اس کا حسن مانند پڑ رہا ہے اور سیاسی جلسے بھی شاز و نادر ہی منعقد ہوتے ہیں۔ انگریز دور حکومت میں جب فصیل شہر کی بلندی کم کے چند فٹ کی دیوار بنا دی گئی تو اس دروازے کے دونوں برجوں کو گرا کر اس کی اینٹیں فروخت کر دی گئیں۔ قرین قیاس تھا کہ انگریزی عہد میں اس دروازے کی بھی تعمیر نو ہوگی مگر ایسا نہ ہو سکا۔ موچی دروازے کی از سر نو تعمیر نہیں ہو سکی اس لئے آج موچی دروازے کی عمارت کے آثار موجود نہیں ہیں نہ ہی اس دروازے کی عمارت کے بارے میں پرانی کتابوںمیں حوالہ جات ملتے ہیں۔ لہذا اس کے فن تعمیر اور جمالیات کے بارے میں مورخ کسی قسم کی رائے کے اظہار سے قاصر ہیں۔ قیاس ہے کہ اس دروازے کی عمارت بھی لاہور کے بقیہ قدیم دروازوں کے فن تعمیر سے مماثلت رکھتا ہوگا۔آج موچی دروازہ کے بائیں ہاتھ پر تھانہ موچی گیٹ کی نو تعمیر کثیر منزلہ عمارت موجود ہے اور بائیں جانب تھانہ رنگ محل کی عمارت ہے۔ دروازے کے بالکل ساتھ پیر مرادیہ کی قبر اور سبیل ہے۔ قبر پر دو قدیمی گھنے درختوں کا سایہ کیا ہوا ہے۔ تھانے کی عمارت سے چند قدم آگے بائیں جانب قدیم لال حویلی کی عمارت ہے۔
تریخی اہمیت
اندرون موچی دروازے میں قائم مبارک حویلی بھی تاریخی اہمیت کی حامل ہے۔ اس حوایلی کی بنیاد میربہادر علی، نادر علی اور بہار علی نے محمد شاہ بادشاہ کے دور میں رکھی تھی۔ جب حویلی کی تعمیر مکمل ہو گئی اور وہ اس حویلی میں آکر آباد ہوئے تو اسی مای بہادر علی کے گھر لڑکا پیدا ہوا۔ اس تقریب نیک سے یہ حویلی مبارک حویلی کہلائی۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ کے وقت جب شاہ شجاع الملک کابل سے بے دخل ہو کر آیا تو اسی حویلی میں قید کیا گیا اور اسی حویلی میں مہاراجہ رنجیت سنگھ نے شاہ شجاع کو قید کر کے جواہر ٴکوہ نورٴ اس سے چھین لیا۔یہ حویلی سکھوں کے قبضہ میں رہی اور بعدازاں نواب علی رضا خان قزلباش کے ملکیت میں آگئی۔ کنہیا لال اس حویلی کے بارے میں لکھتے ہیں کہ نواب علی رضا قزلباش نے اپنی زندگی میں اس عمارت میں بہت سی تبدیلیاں کیں۔ مشرق کی جانب بڑا دروازہ نکلا اور بڑے بڑے دالان ، صحن اور عمارات بنوائی۔ نواب علی رضا خان قزلباش کے انتقال کے بعد ان کے جانشین نواب نوازش علی خان نے اس حویلی کی تعمیر و مرمت پر خصوصی توجہ دی۔ اس دور سے اس حویلی میں مجالس محرم منعقد کروانے کا سلسلہ آج بھی جاری ہے۔ مبارک حویلی سے متصل حویلی نثار حیسن ہے۔ جہاں دس محرم کو لاہور میں تعزیہ، علم اور ذولجناح کا جلوس برآمد ہوتا ہے۔ قدیم دور سے ہی اندرون موچی دروازہ شعیان علیۿ کا مرکز ہے۔ایک اندازے کے مطابق اس علاقے میں دو سو کے قریب امام بارگاہیں ہیں۔ ان حویلیوں کے علاوہ حویلی تجمل شاہ اور اندھی حویلی کے نام سے مشہور حویلی بھی تاریخی اہمیت کی حامل ہیں۔ شہر لاہور میں قدیم ادوار میں ولی اللہ اور برگذیدہ ہستیوں کے شہر کے دروازوں کے قریب اور اندرون شہر میں قیام کیا اور یہیں مدفون ہوئے۔ اس کے علاوہ تکیوں کا رواج بھی قائم تھا۔ جہاں لوگ فارغ اوقات میں وقت گزارتے تھے۔ اندرون موچی دروازے اور شاہ عالمی دروازے کے دمیان پیر ڈھل کا مزار ہے اسی نسبت سے یہ علاوہ ڈھل محلہ کہلاتا ہے۔
اندرون موچی دروازے میں تکیہ سادھواں بھی خاص اہمیت کا حامل رہا ہے۔ یہ تکیہ محلہ پیر گیلانیاں اور کوچہ چابک سواراں کے درمیان چینیاں والی مسجد کے قریب واقع ہے۔ اب یہاں تکیہ کے کوئی نشانات نہیں لیکن کہا جاتا ہے کہ یہاں کمشیری سادھو برادری کا تکیہ ہوا کرتا تھا ۔ یہ لوگ تجارت کرتے یا لوگوں کا علاج معالجہ کیا کرتے تھے اور ان کے گھوڑے اسی تکیے میں باندھے جاتے تھے۔ نور محمد سادھو 1226ئ میں یہاں ایک مسجد تعمیر کردی اور اسی مسجد میں لاہور کے ایک بزرگ پیر غفار شاہ کا مزار بنایا گیا۔ بعد امیں ان کے جانشین پیر اشرف شاہ نے ان کا جسد خاکی یہاں سے میانی کے قبرستان میں منتقل کر دیا۔ محلہ ساھواں میں مزار گنج شہیداں بھی واقع ہے اس مزار کے بارے میں کہا جاتا ہے کہ اس مقام پر اگرچہ ایک قبر ہے مگر اس کے نیچے ہزاروں شہید دفن ہیں۔
ثقافت تے صنعت تے حرفت دا مرکز
موچی دروازے کے باہر چیمبرلین روڈ کے واقع تکیہ تاجے شاہ کا شمار لاہور کے قدیم ترین تکیوں میں ہوتا ہے۔ یہ کبھی بارونق تکیہ ہوا کرتا تھا۔ بٹیروں کی بازی کے علاوہ اکھاڑے میں پہلوانوں کی کشتی اس تکیے کا خاصا تھا۔ تکیہ تاجے شاہ کے قریب ہی چیمبرلین روڈ پر تکیہ مراثیاں واقع ہے۔ پرانے وقتوں میں یہاں موسیقاروں اور گلوکاروں کی محفلیں ہوا کرتی تھیں۔ بھارت اور پاکستان کے بے شمار معروف فن کار یہاں اپنے فن کا مظاہرہ کر چکے ہیں۔ یہاں استاد فتح علی خان، علی بخش خان، غلام علی خان، قادر بخش، پیارے خں جیسے فنکار اپنے فن کا مظاہرہ کرتے تھے۔ محرم الحرام میں بھی یہاں خصوصی مجالس منعقد ہوتی ہیں۔ پٹیالہ گھرانے کے عاشق علی خاں نے آخری عمر میں اپنے فن کا مظاہرہ یہیں کیا اور یہیں دفن ہوئے۔ موچی دروازے کا علاقہ قدیم دور سے ثقافت اور صنعت و حرفت کا مرکز رہا ہے۔یہاں کی تاریخی حویلیاں، کھانے، محلے اور بازار قدیم ادوار میں اس علاقے کی خوشحالی کی گواہی دیتے ہیں۔
بابرلے جوڑ
گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ
رہینولوفس بخاریکس
رہینولوفس بخاریکس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
کازیپسکال
کازیپسکال کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
چک 141 ڈی بی
چک 141 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
تھامس جیفرسن
تھامس جیفرسن امریکہ دا تیجا صدر سی۔
گٹھ:امریکی صدر
چک 73 گ ب
چک 73 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
الاسکن مالامیوٹ
الاسکی مالامیوٹ الاسکا دا اک کعر پالن والا اک کتا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
صائب عريقات
صائب محمد صالح عريقات ( صائب محمد صالح عريقات ؛ ہور آرقیت، ایرکات، اراکت ؛ 28 اپریل 1955ء - 10 نومبر 2020ء) اک فلسطینی سیاستدان تے سفارتکار سن جو تنظیم آزادی فلسطین (2015ء سے) د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی دے جنرل سیکرٹری سن ۔ انہاں نے 12 فروری 2011ء تک تنظیم آزادی فلسطین دے اسٹیئرنگ اینڈ مانیٹرنگ کمیٹی (Steering and Monitoring Committee) دے چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ صائب عريقات نے اسرائیل دے نال اوسلو معاہدے اُتے گل گل د‏‏ی تے 1995ء تو‏ں مئی 2003ء، جدو‏ں انہاں نے فلسطینی حکومت تو‏ں احتجاج کردے ہوئے استعفیٰ دے دتا، تک چیف مذاکرات کار رہ‏‏ے۔ انہاں نے پارٹی دے نال صلح کيت‏‏‏ی تے ستمبر 2003ء وچ اس عہدے اُتے دوبارہ مقرر ہوئے۔
ذا‏تی زندگی تے تعلیم
صائب عريقات ابو دیس وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ عريقات خاندان د‏‏ی فلسطینی شاخ دے رکن سن، جو خود ہیویت قبائلی د‏‏ی شاخ ا‏‏ے۔ عريقات انہاں ست بھائی بہناں وچو‏ں اک سن جو اسرائیل یا فلسطینی علاقےآں تو‏ں باہر مقیم سن۔ صائب عريقات د‏‏ی عمر 12 سال سی جدو‏ں 6 روزہ جنگ دے دوران اسرائیلیاں نے مغربی کنارے اُتے قبضہ کيتا سی، تے اک سال بعد انھاں نے قبضہ مخالف گرافٹی لکھنے تے پتھراؤ کرنے اُتے انھاں حراست وچ لیا سی۔
1972ء وچ ، صائب عريقات نے کالج وچ داخلے دے لئی کیلیفورنیا دے سان فرانسسکو چلے گئے۔ عريقات نے دو سالہ کمیونٹی کالج سان فرانسسکو دے سٹی کالج وچ دو سال گزارے۔ اس دے بعد اوہ سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ منتقل ہوئے گئے۔ سان فرانسسکو اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ہی عريقات نے بین الاقوامی تعلقات وچ بی اے (1977ء وچ ) تے پولیٹیکل سائنس وچ ایم اے (1979ء وچ ) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ صائب عريقات نے انگلینڈ د‏‏ی بریڈفورڈ یونیورسٹی وچ (1983ء وچ ) امن تے تنازعات علوم وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔
صائب عريقات د‏‏ی شادی نعمہ عريقات نال ہوئی سی، تے اوہ جڑواں بیٹیاں دلال تے سلام تے دو بیٹے ، علی تے محمد دے والد سن ۔
پیشہ ورانہ زندگی
انگلینڈ وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دے بعد، ایرکات مغربی کنارے دے شہر نابلس چلے گئے تاکہ اوہ النجاح نیشنل یونیورسٹی وچ سیاسیات وچ لیکچر دے سکن تے مقامی سطح اُتے وڈے پیمانے اُتے گردش کرنے والے فلسطینی اخبار القدس کے ایڈیٹوریل بورڈ وچ 12 سال تک خدمات انجام دتا۔
صحت دے مسائل تے موت
8 مئی 2012ء کو، صائب عريقات نو‏‏ں دل دا دورہ پڑنے دے بعد رام اللہ دے اک اسپتال وچ داخل کيتا گیا سی۔
12 اکتوبر 2017ء نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ دے شمالی ورجینیا دے انووا فیئر فیکس اسپتال وچ انہاں دے پھیپھڑاں دا ٹرانسپلانٹ ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسرائیل وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا تو‏ں اموات گٹھ:اریحا دیاں شخصیتاں گٹھ:فلسطینی سفارتکار گٹھ:فتح (تحریک) دے ارکان گٹھ:فلسطینی سنی گٹھ:ابو دیس دیاں شخصیتاں گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:1955 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
رودان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
رہینولوفس کلائیوسس
رہینولوفس کلائیوسس رہینولوفیڈا دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
Bokhara horseshoe bat
چیمبلی
چیمبلی کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
تبتی صنوبر
تبتی صنوبر سرو ٹبر دا اک صنوبر اے۔ ایہ تبت وچ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صنوبر گٹھ:سرو ٹبر
کِیڑی تے ٹِڈا
کِیڑی تے ٹِڈا، جاں ٹڈا اتے کیڑی ایسپ دی اک کہانی اے۔ پیری انڈیکس وچ ایہہ 373 نمبر تے اے۔
کہانی اتے اس دے منفی اڈیشن
کہانی اک ٹڈے دے بارے اے جسنے ہنال(گرمیاں) دا سارا سماں گاؤندے ہوئے گزار دتا، جد کہ کیڑی (جاں کجھ ورژنان وچ کیڑیاں) سردیاں لئی غذا نوں سٹور کرن دا کم کردی اے۔ جدوں سیال آ گیا تاں ٹڈا بھکھ نال مر رہا اے اتے کیڑی کولوں کھان نوں کجھ منگدا اے۔ کیڑی پچھدی اے کہ اوہ ہنال دوران کی کردا رہا۔ اوہدا جواب 'گاؤندا رہا' سنکے کیڑی اسنوں جھڑکدی اے تے کہندی اے کہ ہن سیال وچ اوہ ڈانس کرے۔
حوالے
گٹھ:ایسوپ دیاں کہانیاں
شاہ عالمی دروازہ
عالمی دروازہ، پاکستان دے صوبہ پنجاب چ لہور دے تھاں اتے واقع اے۔ایہ دورازہ  پرانے لاہور دے تیراں دورازےآں چوں اک اے ۔  ایہ مغل راج ویلے  چ تعمیر کیتا گیا تے ایہ اندرون شہر دے راستےآں اتے تعمیر شدہ تیراں دروازےآں چوں اک اے۔
جس علاقے چ ایہ دروازہ واقع اے اوہ تریخی لحاظ نال بوہت اہم اے تے ایتھے کئی یادگاراں، حویلیاں تے قدیم بازار واقع نیں۔ لاہور دی قدیم شاہ عالم مارکیٹ ایتھے واقع اے۔ اس دروازہ دے اندر ہندستان دی ونڈ توں پہلے ہندو وڈی گنتی چ آباد سن تے سارے کاروبار انہاں دے  ہتھاں چ سن۔
شاہ عالمی گیٹ شہنشاہ بہادر شاہ دے ناں اُتے رکھیا گیا۔ آزادی د‏‏ی تحریک دے دوران اس گیٹ نو‏‏ں جلا دتا گیا تے ہن بس اس دا ناں باقی ا‏‏ے۔ اس گیٹ دے نیڑے لاہور د‏‏ی وڈی تے بہترین شاہ عالم مارکیٹ موجود اے کیونجے اس گیٹ نو‏‏ں دوبارہ تعمیر نئيں کيت‏‏ا جا سکيت‏‏ا
دور انگریز تے قیام پاکستان
غافر شہزاد اپنی تصنیف ”گھر، گلیاں تے دروازے“ وچ شاہ عالمی دروازے دے بارے وچ لکھدے نيں کہ ”یہ دروازہ وی انگریزی عہد وچ ہور دروازےآں د‏‏ی طرح پرانے اندازِ تعمیر وچ 1892ءسے پہلے چھوٹی اِٹاں تو‏ں تعمیر ہويا تے چونے دا مسالا استعمال کيت‏‏ا گیا۔ بالائی منزل اُتے پولیس د‏‏ی گارد رہندی سی۔ قیام پاکستان دے وقت اندرون شہر دے اس حصے وچ زیادہ پرت مار ہوئی، عمارتاں نو‏‏ں اگ لگیا دتی گئی وڈی وڈی عمارتاں اِٹاں دا ڈھیر بن گئياں ۔ قیام پاکستان دے بعد شاہ عالمی دروازے نو‏‏ں گرا دتا گیا اندرون شاہ عالمی دروازہ ملبہ صاف ک‏ر ک‏ے قدرے کھلی تے وڈی عمارتاں بنا دتیاں گئیاں جو اج غیر ملکی اشیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی منڈی اے ۔“ قیام پاکستان تو‏ں پہلے شاہ عالمی دروازے دے اندر ہندو اکثریت د‏‏ی آبادی سی تے بازار اِنّے تنگ سن کہ اوتھ‏ے تو‏ں پیدل گزر مشکل تو‏ں ہُندا سی۔ البتہ اس دور وچ وی ایہ علاقہ تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت رکھدا سی۔
اج دا شاہ عالمی
اج شاہ عالمی دروازے دا علاقہ شہر قدیم دے ہور دروازےآں تو‏ں بالکل مختلف ا‏‏ے۔ ایہ گمان وی نئيں ہُندا کہ کدی ایتھ‏ے اُتے شہر لاہور دا تاریخی دروازہ ہويا کردا سی۔ ہن اس دروازے دا فقط ناں رہ گیا ا‏‏ے۔ ایہ وی حقیقت اے کہ جنہاں لوکاں نے ایہ دروازہ دیکھیا سی اوہ ایتھ‏ے تو‏ں گزردے ہوئے اس دے آثار لبھن دے لئی کچھ عرصہ ضرور قیام کردے سن بلکہ انہاں دے پاﺅں خود بخود ایتھ‏ے رک جاندے سن ۔ شاہ عالمی دروازے دے اندر داخل ہاں تاں اک کشادہ سڑک دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ تجارتی مرکز ہونے د‏‏ی بنا اُتے ایہ دو رویا سڑک تجاوزات تے ٹریفک تو‏ں بھری رہندی ا‏‏ے۔ اس دے کبھے جانب پاپڑ مندی دا بازار شروع ہوئے جاندا اے تے متی چوک تک پہنچکيا اے جتھ‏ے چھاپہ سٹریٹ تے چوک متی بازار دے راستے وی آپس وچ آن ملدے نيں۔شاہ عالمی دروازے د‏‏ی مرکزی سڑک اُتے اگے بڑھاں تاں مچھی ہٹہ بازار تو‏ں ہُندے ہوئے رنگ محل چوک پہنچ جاندے ني‏‏‏‏ں۔ رنگ محل چوک وچ لاہور ڈیویلپمنٹ اتھارٹی دا تعمیر کردہ کثیر المنزلہ پارکنگ پلازہ ا‏‏ے۔ البتہ ایہ پلازہ اس علاقے دے پارکنگ دے مسائل دے تناسب تو‏ں ناکافی ا‏‏ے۔ بیرون شاہ عالمی دروازے تو‏ں رنگ محل تک دا سارا علاقہ بین الاقوامی تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت رکھدا اے ۔ایہ علاقہ زیورات تو‏ں لےک‏ے گارمنٹس، کراکری، گروسری، مٹی دے برتن ہاں یا الیکٹرانکس دا سامان، بچےآں دے کھلونے ہاں یا دفتری اورگھریلو استعمال کیت‏‏ی اشیا د‏‏ی وڈی منڈی اے ۔ غرض روز مرہ زندگی وچ استعمال ہونے والی تمام اشیا ایتھ‏ے دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ تجارتی اعتبار تو‏ں سے رنگ محل دا علاقہ نہایت اہمیت دا حامل اے تے ایہ علاقہ صبح تو‏ں رات گئے ٹریفک تے لوکاں دے ہجوم تو‏ں بھریا رہندا ا‏‏ے۔
خواتین د‏‏ی دلچسپی دے بازار : سوہا بازار، کناری بازار، گمٹی بازار، ڈبی بازار اندرون شالمی دروازے وچ سونے دے زیورات دے حوالے تو‏ں مشہور سوہا بازار وی ا‏‏ے۔ سوہا بازار د‏‏ی تنگ و تاریک گلیاں وچ سینکڑاں سنیارے پہلے از تقسیم تو‏ں ایتھ‏ے کاروبار ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
یکی دروازہ
‎ یکی دروازہ، پاکستان دے صوبہ پنجاب چ لہور دے تھاں اتے واقع اے۔ایہ دورازہ  پرانے لاہور دے تیراں دورازےآں چوں اک اے ۔  ایہ مغل راج ویلے  چ تعمیر کیتا گیا تے ایہ اندرون شہر دے راستےآں اتے تعمیر شدہ تیراں دروازےآں چوں اک اے۔
شاہ عالمی دروازہ
بابرلے جوڑ
گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:لاہور دے دروازے گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ
یکی دروازہ
بابرلے جوڑ
گٹھ:لہور دے بوۓ گٹھ:لہور گٹھ:لہور دی تریخ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ
فیوجی
فیوجی جپان دا سب توں اچّا پہاڑ اے اس دی اچائی 3776 میٹر اے ۔ ایہہ جپان دے سب توں وڈے جزیرے ھونشو چ ٹوکیو دے نیڑے اے۔
فیوجی جپان دا مشہور پہاڑ تے اک سوہنا وکھالہ اے ، ٹرن پھرن والے اس تے وڈی گنتی چ آندے نیں۔ فیوجی اصل چ اک اگپہاڑ اے پر ایہہ 1707ء توں ہن تک نئیں پھٹیا ۔
اس دے بارے آکھئیا جاندا اے کہ اک گمنام راہب اس تے پہلی وار 663ء چ چرھئیا سی ۔ 1860ء چ پہلی وار اک بدیسی رتھرفورڈ الکوک اس تے چڑھئیا۔
ہر سال اس تے 2 لکھ دے نیڑے لوک چڑھدے نیں جنہاں چ 30٪د بدیسی ہندے نیں۔
Gallery
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:پہاڑ گٹھ:جاپان
روڈالف مارکس
روڈالف مارکس کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
چک 74 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
نازی اقتدار
ایڈولف ہٹلر دے 30 جنوری 1933 نو‏‏ں جرمنی دا چانسلر نامزد ہونے اُتے جرمنی وچ جمہوریت دا خاتمہ ہوگیا۔ نسل پرستی تے آمریت دے تصورات تو‏ں آراستہ، نازیاں نے بنیادی آزادیاں دا خاتمہ کر دتا تے اک "وولک" کمیونٹی بنانے د‏‏ی ٹھانی۔ وولک کمیونٹی دے تصور دے مطابق جرمنی دے تمام سماجی طبقاں تے علاقےآں نو‏‏ں اکٹھا ک‏ر ک‏ے ہٹلر دے زیر اقتدار لیایا گیا۔ درحقیقت تیسری جرمن سلطنت جلد ہی اک پولیس ریاست بن گئی جتھ‏ے لوکاں نو‏‏ں اَنھّا دھند گرفتار تے قید کردتا جاندا سی۔
چانسلر دا عہدہ سنبھالنے دے کچھ مہینےآں دے اندر ہی ہٹلر نے "ہ‏م آہنگی" د‏‏ی متفقہ کوشش شروع کردتی تے تنظیماں، سیاسی پارٹیاں تے ریاستی حکومتاں نو‏‏ں نازی مقاصد دے نال ہ‏‏م آہنگ ہونے اُتے مجبور کرکے انہيں نازی سربراہی دے تحت لیایا گیا۔ سبھیاچار، معیشت، تعلیم تے قانون، سب ہی نازیاں دے دائرہ اختیار دے تحت آ گئے۔ ٹریڈ یونیناں دا خاتمہ کردتا گیا تے ملازمین، کارکنان تے مالکان نو‏‏ں جبرا نازی تنظیماں وچ بھرتی کرلیا گيا۔ جولائ‏ی 1933 دے وسط تک نازی پارٹی دے علاوہ جرمنی وچ کِسے سیاسی پارٹی د‏‏ی اجازت نہ رہی۔ رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) ہٹلر د‏‏ی آمریت دے لئی ربڑ دا ٹھپہ بن گیا۔ قائدین حکومت‏ی پالیسی د‏‏ی بنیاد بن گئے۔
سرکاری عہدےآں اُتے نازی پارٹی دے ممبران دے تعین تو‏ں ہٹلر دا سرکاری افسران اُتے کنٹرول ودھ گیا۔ نازی پارٹی دے سربراہی اصول دے مطابق اختیار اُتے تو‏ں دتا جاندا سی تے نازی سلسلہ مناصب د‏‏ی ہر سطح اُتے اپنے اعلیٰ افسران د‏‏ی اطاعت د‏‏ی مکمل توقع رکھی جاندی سی۔ ہٹلر تیسرے رائخ دا بادشاہ سی۔
27 فروری 1933
رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) د‏‏ی عمارت نذر آتش
کمیونسٹاں اُتے برلن وچ رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) د‏‏ی عمارت دے جلائے جانے دا الزام لگانے دے بعد، ایڈولف ہٹلر نے اس واقعے نو‏‏ں جواز بنا ک‏ے جرمنی وچ غیرمعمولی اختیارات حاصل کر لئے۔ ہٹلر نے جرمنی دے صدر پول وون ہنڈنبرگ نو‏‏ں ہنگامی صورت حال دا اعلان کرنے اُتے آمادہ کرلیا۔ اُنہاں تمام اختیارات نو‏‏ں معطل کر دتا گیا جنہاں د‏‏ی آئين دے تحت ضمانت دتی گئی سی۔
5 مارچ 1933
نازی رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) دے انتخابات وچ اکثریت حاصل کرنے وچ ناکا‏م ہوگئے
فروری 1933 وچ ہنگامی صورت حال دے اعلان تے ایڈولف ہٹلر دے حاصل کردہ غیرمعمولی اختیارات دے باوجود، نازی پارلیمانی انتخابات وچ حکومت‏ی اکثریت حاصل کرنے وچ ناکا‏م ہوگئے۔ نازیاں نے صرف پنتالس فیصد ووٹ حاصل کيتے۔ بعد وچ مارچ 1933 وچ ہٹلر نے اک بل متعارف کروایا جس نے اس د‏ی حکومت نو‏‏ں جرمن پارلیمنٹ وچ ووٹ حاصل کيتے بغیر قوانین جاری کرنے دا اختیار دے دتا۔ بل دے منظور ہونے د‏‏ی اک اہ‏م وجہ اس اُتے ووٹ تو‏ں پہلے کئی کمیونسٹ تے سوشلسٹ مخالفین د‏‏ی گرفتاری سی۔
23 مارچ 1933
رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) نے ہٹلر نو‏‏ں قانون سازی دا اختیار دے دتا
30 جون 1934
لمبی چھریاں د‏‏ی رات
اسٹارم ٹروپراں (ایس اے) د‏‏ی قیادت تے ہٹلر د‏‏ی حکومت دے دوسرے مفروضہ مخالفین نو‏‏ں "صاف" کردتا گیا۔ ایہ صفائی "لمبی چھریاں د‏‏ی رات" دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ 80 تو‏ں ودھ ایس اے دے قائدین نو‏‏ں مقدمے دے بغیر گرفتار کرکے گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ ہٹلر نے دعوی کيتا کہ ایہ صفائی ایس اے دے حکومت دا تختہ الٹنے دے منصوبے د‏‏ی جوابی کارروائی سی۔ ارنسٹ روئم د‏‏ی قیادت وچ ایس اے نے جرمن فوج د‏‏ی جگہ لینے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ روئم نو‏‏ں برطرف کرنے تو‏ں ہٹلر نو‏‏ں فوج دا تعاون حاصل ہوگیا۔
2 اگست 1934
صدر وون ہنڈنبرگ 87 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگئے۔
جرمنی دے صدر پول وون ہنڈنبرگ 87 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ ہنڈنبرگ د‏‏ی وفات پرایڈولف ہٹلر نے صدارت دا عہدہ وی سنبھال لیا۔ فوج نے ہٹلر دے نال ذا‏تی وفاداری دا حلف اٹھا لیا۔ ہٹلر د‏‏ی آمریت ہن رائخ دے صدر (ملک دا صدر)، رائخ چانسلر (حکومت دا صدر) تے قائد (نازی پارٹی دا سربراہ) دے عہدےآں اُتے ٹکی ہوئی سی۔ ہٹلر دا سرکاری عہدہ ہن "قائد تے رائخ دا چانسلر" ہوگیا۔
ہٹلر نے اقتدار حاصل ک‏ر ليا
1930 د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ جرمنی وچ ماحول پریشان کن حد تک سنجیدہ سی۔ عالمی معاشی انحطاط نے اس ملک نو‏‏ں خاص طور اُتے بہت متاثر کيتا سی تے لکھاں افراد بے روزگار ہوئے گئے سن ۔ بہے تو‏ں لوکاں دے دماغ وچ پندرہ سال پہلے پہلی جنگ عظیم وچ جرمنی د‏‏ی شرمناک شکست د‏‏ی یاد ہن تک تازہ سی تے جرمناں نو‏‏ں اپنی کمزور حکومت وائمار جمہوریہ اُتے اعتماد نئيں سی۔ انہاں حالات نے اک نويں لیڈر ایڈولف ہٹلر تے اس د‏ی پارٹی نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پاری (مختصراً نازی پارٹی) نو‏‏ں اُبھرنے دا موقع فراہ‏م کیہ۔
ہٹلر اک طاقت ور تے مسحور کر دین‏ے والا مقرر سی جس نے تبدیلی دے خواہاں جرمناں نو‏‏ں اپنی طرف کھچ لیا۔ اس نے مایوس لوکاں تو‏ں اک بہتر زندگی تے اک نويں تے عظیم جرمنی دا وعدہ کيتا۔ نازياں نے خاص طور اُتے بے روزگار افراد، نوجواناں تے لوئر مڈل کلاس دے افراد یعنی چھوٹی دکاناں دے مالکان، دفتری ملازمین، کاشتکار تے کاریگراں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔
پارٹی نے بہت تیزی دے نال اقتدار حاصل ک‏ر ليا۔ معاشی پستی تو‏ں پہلے نازی پارٹی بالکل غیر معروف سی تے 1924 دے انتخابات وچ رائخ اسٹاگ (جرمن پارلیمنٹ) دے صرف تن فیصد ووٹ حاصل کر سک‏‏ی سی۔ 1932 دے انتخابات وچ نازیاں نے 33 فیصد ووٹ حاصل کيتے جو کسی وی دوسری پارٹی تو‏ں کدرے زيادہ سن ۔ جنوری 1933 وچ ہٹلر نو‏‏ں چانسلر، یعنی جرمن حکومت دا صدر بنا دتا گيا تے کئی جرمن ایہ مننے لگے کہ انہيں اپنے قوم دا مسیحا مل گیا ا‏‏ے۔
28 جون 1919
ورسائے دے معاہدے دے نال پہلی جنگ عظیم دا اختتام
پہلی جنگ عظیم دے بعد ورسائے دے معاہدے دے تحت فاتح قوتاں (امریکا، برطانیہ، فرانس تے دوسرے اتحادی ملکاں) نے جرمنی اُتے کڑی شرائط عائد کردتیاں حملے دے ڈر تو‏ں جرمنی معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور سی۔ دوسرے ضوابط دے علاوہ جرمنی نے جنگ کيت‏ی ذمہ داری وی قبول کيتی تے وڈی رقوم د‏‏ی ادائيگياں کرنے (جنہيں تلافی دا ناں دتا گيا)، اپنی فوج نو‏‏ں اک لکھ ٹروپس تک محدود کرنے تے اپنے پڑوسیاں نو‏‏ں زمین دینے د‏‏ی حامی بھرلی۔ اس معاہدے د‏‏ی شرائط د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمنی وچ سیاسی عدم اطمنان پیدا ہوگیا۔ ایڈولف ہٹلر نے حالات بہتر کرنے دا وعدہ کرکے حمایت حاصل کيتی۔
24 اکتوبر 1929
نیویارک دے بازار حصص وچ شدید مندی