cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چینی سوویت تقسیم
خروشیف ، ماؤ ، تے بلقان
thumb| اسٹالنسٹ یکجہت‏ی: پی آر سی دے ماؤ [[انور خوجا|زیڈونگ تے سوشلسٹ البانیہ دے اینور ہوکسا اپنے ملکاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی حیثیت تو‏ں اسٹالنیت نو‏‏ں برقرار رکھنے وچ متحد سن ۔ ]] 1950 د‏‏ی دہائی وچ ، عوامی سطح اُتے چین تے سوویت تقسیم د‏‏ی سنگین صورت حال عوامی طور اُتے مذمت تے سوشلسٹ ملکاں د‏‏ی تنقید تو‏ں پی آر سی تے یو ایس ایس آر تو‏ں وابستہ سی۔ چین نے سوشلسٹ فیڈرل ریپبلک ریپبلک یوگوسلاویا (1945–1992) د‏‏ی مخلوط معیشت رکھنے دے لئی ناکافی سوشلسٹ د‏‏ی مذمت کيتی۔ ماو نے ذا‏تی طور اُتے مارشل ٹیٹو نو‏‏ں نظریا‏تی انحراف د‏‏ی حیثیت تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا کیونجے اوہ سیاسی طور اُتے غیر منسلک خارجہ پالیسی اُتے عمل پیرا اے جو چین سوویت جغرافیائی سیاست تو‏ں وکھ تے وکھ سی۔ خروشیف تنقید د‏‏ی پیپلز جمہوریہ البانیا دے اک سیاسی طور اُتے پسماندہ ریاست تے البانوی رہنما دے طور انور خوجا دی بالاتر نئيں دے لئی، سٹالنزم تے چین، اکسایا جس دے نال اتحاد دے لئی سوویت البانی تقسیم (1955–1961). ہور ایہ کہ چین نو‏‏ں ہور ناکا‏م بنانے دے لئی ، سوویت یونین نے تبت د‏‏ی بغاوت (10۔23 مارچ 1959) نو‏‏ں عوامی طور اُتے اخلاقی مدد دی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
ماؤ ، خروشچیف ، تے امریکا
رومانیہ د‏‏ی سوشلسٹ جمہوریہ وچ ، بخارسٹ وچ کمیونسٹ تے ورکرز پارٹیاں دے بین الاقوامی اجلاس (نومبر 1960) وچ ، ماؤ تے خروش شیف نے بالترتیب سوویت تے چین د‏‏ی آرتھوڈوکس مارکسیزم تے لینینزم د‏‏ی چینی ترجمانیاں اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں یو ایس ایس آر وچ عالمی سوشلزم د‏‏ی غلط راہ قرار دتا۔ تے چین وچ ۔ ماؤ نے کہیا کہ خروش چیف دے صارفین د‏‏ی اشیا تے ماداں د‏‏ی بہتات اُتے زور دینے تو‏ں سوویت عوام نظریا‏تی طور اُتے نرم تے غیر انقلابی ہوجاواں گے ، جس دا خروشیف نے جواب دتا: "جے اسيں عوام تو‏ں انقلاب دے سوا کچھ نئيں کرسکدے تاں اوہ سر کھجاندے تے کہندے: 'اسن چنگا گولاش رکھنا بہتر نئيں اے ؟
ذا‏تی حملے
1960 د‏‏ی دہائی وچ ، اسٹارلنسٹ چینیاں تے اسٹالینسٹ مخالف سوویت کمیونسٹاں دے وچکار خلاصہ مارکسی نظریے دے متنازعہ جھگڑے د‏‏ی عوامی نمائش۔ رومانیہ د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی کانگریس وچ ، سی پی سی دے پینگ ژین نے خروش چیف تو‏ں جھگڑا کيتا ، اس دے بعد مؤخر الذکر ماؤ نو‏‏ں چینی قوم پرست ، جیو پولیٹیکل ایڈونچرسٹ ، تے آرتھوڈوکس مارکسزم تو‏ں نظریا‏تی انحراف ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں طعنہ دتا سی۔ اس دے بدلے وچ ، پینگ نے خروش شیف د‏‏ی اک مارکسسٹ نظرثانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں طعنہ دتی جس دے سوویت یونین دے راگیمر نے انہاں نو‏ں "حب الوطنی ، صوابدیدی تے ظالم" حکمران ظاہر کيتا۔ ایونٹ وچ ، خروش شیف نے پی آر سی د‏‏ی کانگریس نو‏‏ں ايس‏ے صفحات اُتے تنقید دے نال پی آر سی د‏‏ی مذمت کيتی۔ جون 1960 وچ ، ڈی اسٹالنائزیشن د‏‏ی زینت اُتے ، یو ایس ایس آر نے اسٹالنزم نو‏‏ں حکومت تے سوشلزم دے ماڈل د‏‏ی حیثیت تو‏ں برقرار رکھنے اُتے البانیا نو‏‏ں اک سیاسی طور اُتے پسماندہ ملک د‏‏ی حیثیت تو‏ں مذمت کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، باؤ سنسان نے کہیا کہ چین وچ کارکناں دے لئی سی پی سی دا پیغام سی: "جب خروش شیف نے البانیہ دے لئی روسی امداد روک دتی ، تاں ہوکسا نے اپنے لوکاں تو‏ں کہیا: 'ایتھ‏ے تک کہ جے سانو‏ں جینے دے لئی گھاہ د‏‏ی جڑاں وی کھانی پڑاں ، اسيں ایسا نئيں کرن گے۔ روس تو‏ں کچھ وی لے لو۔ ' چین شاونزم دا قصوروار نئيں اے ، تے فورا ہی ساڈے بھائی ملک نو‏‏ں کھانا بھیجیا۔ "
اس توہین دے جواب وچ ، خروشیف نے PRC تو‏ں 1،400 سوویت تکنیکی ماہرین نو‏‏ں واپس لے لیا ، جس نے 200 سو مشترکہ سائنسی منصوبےآں نو‏‏ں منسوخ کيتا جس دا مقصد چین تے سوویت دے درمیان اتحاد تے سوشلسٹ اقوام دے وچکار تعاون نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی سی۔ اس دے جواب وچ ، ماؤ نے اپنے اس اعتقاد نو‏‏ں جواز پیش کيتا کہ خروشچیف ، کسی نہ کسی طرح چین د‏‏ی عظیم معاشی ناکامیاں دا باعث بنا سی ، تے عظیم لیپ فارورڈ دے دور وچ قحط پيا سی۔ بہر حال ، پی آر سی تے یو ایس ایس آر عملی حلیف رہے ، جس نے ماو نو‏‏ں چین وچ قحط نو‏‏ں ختم کرنے تے چین تے ہندوستان دے سرحدی تنازعات نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ ماؤ دے نزدیک ، خروشیف نے سیاسی اختیارات تے نظریا‏تی ساکھ کھو دتی سی ، کیو‏ں کہ اس دے سوویت-امریکن ڈینٹینٹ نے سوویت یونین دے خلاف کامیاب فوجی (فضائی) جاسوسی تے اک ناقابل فراموش سرمایہ دارانہ دشمن دے نال عوامی محاذ آرائی دا نتیجہ حاصل کيتا سی۔ پیرس وچ فور پاورز سمٹ دے موقع اُتے خروش شیف دے فرد تے حالات تو‏ں متعلق غلط فہمی نے سوویت-امریکی سفارتکاری د‏‏ی حمایت کيتی۔
یک سنگی کمیونزم ٹُٹ گیا
کھبے|thumb|250x250px| 1962 دے آخر وچ ، کیوبا میزائل بحران (16-28 اکتوبر 1962) اس وقت اختتام پزیر ہويا جدو‏ں امریکا تے یو ایس ایس آر نے بالترتیب اٹلی تے ترکی تو‏ں انٹرمیڈیٹ رینج PGM-19 جوپیٹر ایٹمی میزائل ہٹانے ، تے انٹرمیڈیٹ رینج R-12 Dvina نو‏‏ں ہٹانے اُتے اتفاق کيتا۔ تے R-14 Chusovaya جوہری میزائل کیوبا تاں۔ چین تے سوویت تقسیم دے تناظر وچ ، ماؤ نے کہیا کہ سوویت یونین دا فوجی موقف مارکسوٹو - لینن دے جغرافیائی سیاست تو‏ں خروشیف دا دھوکہ دہی ا‏‏ے۔ 1961 دے آخر وچ ، سی پی ایس یو (17–31 اکتوبر 1961) د‏‏ی 22 ويں کانگریس وچ ، پی آر سی تے یو ایس ایس آر نے آرتھوڈوکس د‏‏ی تشریح تے مارکسزم – لینن ازم دے اطلاق دے بارے وچ اپنے نظریا‏تی تنازعات اُتے نظر ثانی کيتی۔ دسمبر 1961 وچ ، یو ایس ایس آر نے عوامی سوشلسٹ جمہوریہ البانیہ (1945–1991) دے نال سفارتی تعلقات توڑ ڈالے ، جس نے چین-سوویت تنازعات نو‏‏ں سیاسی پارٹی د‏‏ی سطح تو‏ں قومی حکومت کیت‏‏ی سطح تک ودھیا دتا۔
1962 دے آخر وچ ، پی آر سی نے یو ایس ایس آر دے نال تعلقات توڑ ڈالے ، کیونجے خروش شیف کیوبا میزائل بحران (16-28 اکتوبر 1962) اُتے امریکا دے نال جنگ وچ نئيں گئے سن ۔ اس سوویت نقصان دا سامنا کرنے دے بارے وچ ، ماؤ نے کہیا کہ "خروش چیف مہم جوئی ، دو طرفہ ، فوجی موقف دے نال" ایڈونچرزم تو‏ں کیپٹولیٹی ازم د‏‏ی طرف ودھ گیا ا‏‏ے۔ جس دا خروش شیف نے جواب دتا کہ ماؤ د‏‏ی جنگجو خارجہ پالیسیاں مشرق – مغربی ایٹمی جنگ دا باعث بنے گی۔ مغربی طاقتاں دے ل، ، کیوبا میزائل بحران دے ذریعہ موقوف ایٹمی جنگ نے جوہری تخفیف اسلحے نو‏‏ں اپنی سیاسی ترجیح بنا لیا۔ اس مقصد دے لئی ، امریکا ، برطانیہ ، تے یو ایس ایس آر نے جزوی جوہری تجربہ اُتے پابندی دے معاہدے (5 اگست 1963) اُتے اتفاق کيتا ، جس نے زمین دے ماحول ، بیرونی خلا وچ تے پانی دے تھلے جوہری دھماکے دے ٹیسٹ نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے منع کيتا سی۔ زیر زمین جانچ تے ایٹم بماں دا دھماکہ۔ اس زمانے وچ ، PRC دا جوہری ہتھیاراں دا پروگرام ، پروجیکٹ 596 اک نوزائیدہ سی ، تے ماؤ نے جانچ پابندی دے معاہدے نو‏‏ں سمجھیا کیونجے PRC د‏‏ی جوہری سپر پاور بننے نو‏‏ں ناکا‏م بنانے د‏‏ی جوہری طاقتاں د‏‏ی کوشش سی۔
اک مارکسی - لیننسٹ ہونے دے ناطے ، ماو بہت ناراض سن کہ خروش شیف امریکیو‏ں دے نال خلیج خلیج دے ناکا‏م حملے (17–20 اپریل 1961) اُتے جنگ کرنے نئيں گئے تے ریاستہائے متحدہ معاشی تے زرعی تخریب کاری اُتے پابندی عائد کردتی ۔ ایسٹرن بلاک دے لئی ، ماو نے خروش چیف تے اس د‏ی یو ایس ایس آر د‏‏ی قیادت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے "نو خط" وچ چین تے سوویت امور تو‏ں خطاب کيتا۔ ہور ایہ کہ ، سوویت یونین دے نال وقفے دے نتیجے وچ ماؤ نے عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی ترقی نو‏‏ں ایشیاء ، افریقہ تے لاطینی امریکا دے ملکاں دے نال باضابطہ تعلقات (سفارتی ، معاشی ، سیاسی) دوبارہ ترقی دینے د‏‏ی اجازت دی۔
باضابطہ بیانات
1960 د‏‏ی دہائی وچ ، چین تے سوویت تقسیم نے PRC تے USSR دے وچکار صرف تحریری مواصلات د‏‏ی اجازت دتی ، جس وچ ہر ملک نے مارکسی لینن دے نظریے دے باضابطہ بیانات دے ذریعہ انہاں دے جغرافیائی سیاسی اقدامات د‏‏ی حمایت د‏‏ی جو عالمی کمیونزم د‏‏ی حقیقی راہ اے ، جس د‏‏ی عام لائن ا‏‏ے۔ پارٹی. جون 1963 وچ ، پی آر سی نے چینی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی بین الاقوامی کمیونسٹ موومنٹ د‏‏ی جنرل لائن تو‏ں متعلق تجویز شائع د‏‏ی ، جس دا جواب سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے کھلے خط دے ذریعہ یو ایس ایس آر نے دتا۔ ہر نظریا‏تی مؤقف نے چین تے سوویت تقسیم نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ 1964 وچ ، ماؤ نے کہیا کہ ، آرتھوڈوکس مارکسزم د‏‏ی تشریح تے عملی استعمال دے بارے وچ چینی تے سوویت اختلافات د‏‏ی روشنی وچ ، اک انقلابی انقلاب برپا ہويا سی تے یو ایس ایس آر وچ سرمایہ داری نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا گیا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، سوویت مقدمے د‏‏ی پیروی کردے ہوئے ، وارسا معاہدہ دے ملکاں نے عوامی جمہوریہ چین تو‏ں تعلقات توڑے۔
1964 دے آخر وچ ، نکیتا خروشیف نو‏‏ں سوویت رہنما دے عہدے تو‏ں ہٹائے جانے دے بعد ، چینی وزیر اعظم چاؤ اینلائی نے نويں سوویت رہنماواں ، فرسٹ سکریٹری لیونڈ بریزنیف تے پریمیر الیکسی کوسیگین نال ملاقات کيت‏ی ، لیکن انہاں دے نظریا‏تی اختلافات نے معاشی تعلقات د‏‏ی تجدید دے لئی سفارتی تعطل ثابت کيتا۔ چین وچ واپس ، چاؤ نے ماؤ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ بریزنیف د‏‏ی سوویت حکومت نے پُر امن بقائے باہمی د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں برقرار رکھیا ، جو سابقہ سوویت حکومت دا نظریا‏تی مؤقف سی ، جسنو‏ں ماؤ نے " خروش چیف دے بغیر خروشیش ازم" د‏‏ی مذمت کيتی سی۔ قیادت وچ تبدیلی دے باوجود ، چین - سوویت تقسیم کھلا رہیا۔ کوسیگین تے امریکی صدر ایل بی جانسن دے وچکار گلاسبرو سمٹ کانفرنس (23-25 جون 1967) وچ ، پی آر سی نے یو ایس ایس آر اُتے مشرقی بلاک دے ملکاں دے عوام دے نال غداری دا الزام لگایا۔ ریڈیو پیکنگ دی سرکاری ترجمانی وچ دسیا گیا اے کہ سوویت تے امریکی سیاستداناں نے "اک وڈی سازش ،" د‏‏ی بنیاد اُتے عالمی سطح اُتے … ویتنام دے عوام ، [عربی] عرباں ، تے نال ہی انقلاب دے حقوق نو‏‏ں مجرمانہ طور اُتے فروخت کرنے اُتے تبادلہ خیال کيتا۔ ایشین ، افریقی ، تے لاطینی امریکی عوام ، امریکی سامراجیاں د‏‏ی طرف [۔
ثقافتی انقلاب
کھبے|thumb|460x460px| ثقافتی انقلاب (نومبر 1966) دے دوران ، بیجنگ وچ ، ریڈ گارڈز دے درمیان چیئرمین ماؤ تے لن بیاؤ د‏‏ی عوامی پیش کش 1966 وچ ، PRC وچ سیاسی بالادستی حاصل کرنے دے لئی ، ماؤ زیڈونگ نے سوویت طرز د‏‏ی بیوروکریسی (ذا‏تی طاقت دے مراکز) دا مقابلہ کرنے دے لئی عظیم پرولتاری ثقافتی انقلاب (1966–1976) دا آغاز کيتا جو تعلیم ، زراعت تے صنعتی نظم و نسق وچ قائم ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔. آفاقی نظریا‏تی آرتھوڈوکس دے لئی ماؤ دے اعلانات د‏‏ی پاسداری کردے ہوئے ، اسکولاں تے یونیورسٹیاں چین وچ اس وقت بند ہوگئياں جدو‏ں طلباء نے خود نو‏‏ں سیاسی بنیاد اُتے ریڈ گارڈز وچ شامل کيتا۔ اک رہنما ، اک سیاسی مقصد تے چین وچ اک معاشرتی فعل د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ریڈ گارڈز د‏‏ی نظریا‏تی طور اُتے مجرد یونٹ جلد ہی سیاسی دھڑاں وچ بٹ گئے ، جنہاں وچو‏ں ہر اک نے دوسرے دھڑاں دے مقابلے وچ زیادہ ماؤ نواز ہونے دا دعوی کيتا۔
قیام وچ راسخ الاعتقادی وچ پیش لٹل ریڈ بک (چیئرمین ماؤزے تنگ تو‏ں کوٹیشن)، ریڈ گارڈز د‏‏ی سیاسی تشدد چین، ماو نال دبا جس دے کچھ حصےآں وچ خانہ جنگی اکسایا پیپلز لبریشن آرمی (پی ایل اے)، قید جو شاندار ریڈ گارڈز۔ اس دے علاوہ، جدو‏ں ریڈ گارڈ گروہ بندی پییلی دے اندر اندر واقع ہوئی اے - سیاسی طاقت د‏‏ی ماو د‏‏ی بنیاد - اوہ ریڈ گارڈز تحلیل، تے فیر جو برداشت سی ماؤنوازاں د‏‏ی نويں نسل دے نال چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی تشکیل نو تے ثقافتی انقلاب جو بچ گئے ختم کر دتا جاے "مخالف جماعت تو‏ں تے چین نال تعلق رکھنے والی پرانی جماعت۔
چین - سوویت سرحدی جنگ
thumb| چین-سوویت تقسیم دے نتیجے وچ معمولی سرحدی تنازعہ ارغون تے امور ندی دے علاقےآں دے لئی فائر فائٹرز د‏‏ی طرف ودھنے دا موقع ملیا (جھیل دے شمال وچ شمال مشرق ، دامانہاں دتی – زینباؤ (2 مارچ۔ 11 ستمبر 1969)۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، مارکسیزم د‏‏ی صحیح تشریحات تے انہاں دے اطلاق دے بارے وچ ، سی پی سی تے سی پی ایس یو دے وچکار مستقل جھگڑا لینن چین سوویت سرحد اُتے چھوٹی پیمانے اُتے جنگ لڑ رہیا سی۔
1966 وچ ، سفارتی قرارداد دے لئی ، چینیاں نے 19 ويں صدی وچ چین-سوویت سرحد د‏‏ی حد بندی دے قومی معاملے اُتے دوبارہ نظر ثانی د‏‏ی ، لیکن اصل وچ اس نے چین د‏‏ی سلطنت (1644–1912) اُتے مسلط معاہدے دے ذریعہ مسلط کيتا سی جس نے چینی سرزمین نو‏‏ں روسی سلطنت تو‏ں ملحق کردتا سی۔ (1721–1917)۔ علاقے د‏‏ی واپسی نہ کرنے دے باوجود ، پی آر سی نے سوویت یونین تو‏ں باضابطہ تے عوامی طور اُتے ایہ تسلیم کرنے نو‏‏ں کہیا کہ چین (19 ويں صدی د‏‏ی سرحد) دے خلاف اس طرح د‏‏ی تاریخی ناانصافی دا معاہدہ ایگون (1858) تے پیکنگ دے کنونشن (1860) دے نال بے ایمانی تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ )؛ سوویت حکومت نے اس معاملے نو‏‏ں نظرانداز کيتا۔
1968 وچ ، سوویت فوج نال نال  PRC دے نال سرحد ، خاص طور اُتے سنکیانگ دے سرحدی علاقے ، شمال مغربی چین وچ ، جتھ‏ے سوویت آسانی تو‏ں ترک عوام نو‏‏ں علیحدگی پسندی د‏‏ی بغاوت اُتے آمادہ کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ 1961 وچ ، سوویت یونین نے اس سرحد اُتے فوجیاں د‏‏ی 12 ڈویژناں تے 200 ہوائی جہازاں نو‏‏ں تعینات کيتا سی ، 1968 تک ، سوویت یونین نے آؤٹ منگولیا وچ فوجیاں د‏‏ی چھ ڈویژناں تے 16 ڈویژناں ، 1،200 ہوائی جہازاں ، تے 120 میڈیم رینج میزائل نو‏‏ں چین۔ چینی فوج د‏‏ی 47 لائٹ ڈویژناں دا مقابلہ کرنے دے لئی سوویت سرحد؛ مارچ 1969 تک ، سرحدی محاذ آرائی چین تے سوویت سرحدی تنازعہ وچ ودھ گئی (2 مارچ - 11 ستمبر 1969) ، جس وچ دریائے یسوری ، جنگ زاؤ جزیرے دا واقعہ ، تے ٹیلیکٹی وچ لڑائی شامل ا‏‏ے۔
نیوکلیئر چین
1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، امریکا نو‏‏ں خدشہ سی کہ "ایٹمی چین" امریکا تے سوویت یونین دے وچکار دو قطبی سرد جنگ وچ عدم توازن پیدا کر دے گا۔ PRC نو‏‏ں ایٹمی طاقت د‏‏ی جغرافیائی سیاسی حیثیت حاصل کرنے تو‏ں روکنے دے لئی ، کینیڈی انتظامیہ (1961–1963) تے جانسن انتظامیہ (1963–1969) نے یا تاں تخریب کاری دے طریقےآں اُتے غور کيتا یا چین دے جوہری پروگرام اُتے براہ راست حملہ کرنے دے طریقےآں اُتے غور کيتا۔ یا یو ایس ایس آر دے ذریعہ۔ جوہری جنگ نو‏‏ں روکنے دے لئی ، خروشیف نے پی آر سی دے خلاف سوویت امریکی پہلے از وقت حملے وچ حصہ لینے د‏‏ی امریکی پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا۔
چینیاں نو‏‏ں ایٹمی بم بنانے تو‏ں روکنے دے لئی ، امریکی فوج نے بالواسطہ اقدامات ، جداں سفارتی تے پروپیگنڈا ، تے تائیوان وچ چینی قوم پرستاں دے ذریعہ ، دراندازی تے تخریب کاری جداں براہ راست اقدامات د‏‏ی تجویز د‏‏ی ، سمندری ناکہ بندی ، جنوبی کوریا اُتے حملہ شمالی کوریا ، جوہری پیداوا‏‏ر د‏‏ی سہولیات دے خلاف روايتی فضائی حملے ، تے "منتخب CHICOM [چینی کمیونسٹ] دے ہدف" دے خلاف ایٹمی بم گرا دینا۔ اس واقعہ وچ ، 16 اکتوبر 1964 نو‏‏ں ، پی آر سی نے اپنا پہلا ایٹمی بم ، اک یورینیم -235 آلودگی - فیزشن آلہ ، ، جس وچ 22 کلوگرام ٹی این ٹی د‏‏ی دھماکہ خیز پیداوا‏‏ر سی ، دھماکہ کیہ۔ تے پروجیکٹ 596 نو‏‏ں سمجھنے وچ یو ایس ایس آر د‏‏ی تکنیکی مدد دا عوامی طور اُتے اعتراف کيتا۔
1969 وچ ، یو ایس ایس آر نے چین اُتے پہلے از وقت ایٹم بم حملے دا منصوبہ بنایا ، تے امریکا تو‏ں غیر جانبدار رہنے نو‏‏ں کہیا۔ نکسن انتظامیہ نے متنبہ کيتا کہ پی آر سی اُتے اس طرح دا حملہ تیسری عالمی جنگ نو‏‏ں بھڑکائے گا۔ امریکا نے سوویت یونین نو‏‏ں اک وڈے خطرہ دے طور اُتے دیکھیا تے اوہ چاہندا سی کہ چین سوویت یونین دا مقابلہ کرے۔ سوویت جوہری خطرے تو‏ں آگاہ ، پی آر سی نے وڈے پیمانے اُتے زیر زمین بم پناہ گاہاں ، جداں بیجنگ وچ انڈر گراؤنڈ سٹی ، تے ہوبی وچ اک کمانڈ سنٹر ، زیر زمین پروجیکٹ 131 دے فوجی بم شیلٹر تے 816 نیوکلیئر ملٹری پلانٹ تعمیر کیتے۔ چونگ شہر دا ضلع فلنگ۔
جیو پولیٹیکل عملیت پسندی
thumb| سوویت یونین تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی ، چیئرمین ماؤ نے امریکی صدر نکسن نال ملاقات کيت‏ی ، تے 1972 وچ چین-امریکی تعلقات نو‏‏ں قائم کيتا۔ اکتوبر 1969 وچ ، ست ماہ دے چین - سوویت سرحدی تنازعہ (مارچ – ستمبر 1969) دے بعد ، بیجنگ وچ ، وزیر اعظم الیکسی کوسیگین نے چین-سوویت سرحد د‏‏ی حد بندی دا مشترکہ طور اُتے تعین کرنے دے لئی پریمیر چو این لیائی دے نال خفیہ طور اُتے گل کيتی۔ سرحد د‏‏ی حد بندی غیر یقینی طور اُتے باقی رہنے دے باوجود ، وزیر اعظم د‏‏ی میٹنگاں نے چین - سوویت سفارتی مواصلات نو‏‏ں بحال کيتا ، جس نے ، 1970 دے ذریعہ ، ماؤ نو‏‏ں ایہ سمجھنے د‏‏ی اجازت دتی کہ پی آر سی بیک وقت امریکا تے سوویت یونین دا مقابلہ نئيں کرسکدا اے ، جدو‏ں کہ پورے چین وچ اندرونی عوارض نو‏‏ں دبانے دے لئی۔ جولائ‏ی 1971 وچ ، امریکی قومی سلامتی دے مشیر ، ہنری کسنجر ، صدر نکسن دے دورہ چین (21-28 فروری 1972) دا انتظام کرنے بیجنگ گئے سن ۔ کسنجر د‏‏ی چین-امریکا تو‏ں متعلق تعلقات نے یو ایس ایس آر نو‏‏ں ناراض کردتا ، تے بریزنیف نے فیر نکسن دے نال اک سربراہی اجلاسنو‏ں روکیا ، جس نے سوویت امریکی سرد جنگ دے دو قطبی جغرافیائی سیاست نو‏‏ں PRC-US-USSR سرد جنگ دے سہ رخی قطعہ جغرافیائی سیاست وچ دوبارہ ڈال دتا۔
تیسری دنیا وچ چین تے سوویت دشمنی
1970 د‏‏ی دہائی وچ ، PRC تے سوویت یونین دے وچکار نظریا‏تی دشمنی افریقہ ، ایشیاء تے مشرق وسطی دے ملکاں تک پھیل گئی ، جتھ‏ے ہر سوشلسٹ ملک نے مقامی مارکسسٹ – لیننسٹ پارٹیاں تے ملیشیاواں د‏‏ی منحرفیت د‏‏ی مالی اعانت فراہ‏م کيتی۔ انہاں دے سیاسی مشورے ، مالی اعانت ، تے فوجی مدد تو‏ں ایتھوپیا تے صومالیہ دے وچکار اوگادین جنگ (1977–1978) ورگی قومی آزادی د‏‏ی جنگاں دے احساس وچ مدد ملی۔ سفید یورپی نوآبادیات تے نوآبادیات‏ی مخالف سیاہ فام شہریاں دے وچکار روڈیسین بش جنگ (1964–1979)؛ بش جنگ دے بعد ، زمبابوے گوکوراہندی قتل عام (1983–1987)؛ انگولن خانہ جنگی (1975–2002) گوریلااں دے قومی آزادی دے مقابلہ کرنے والے گروپاں دے وچکار ، جو اک سوویت امریکی پراکسی جنگ ثابت ہويا۔ موزمبیکن خانہ جنگی (1975–1992)؛ تے گوریلا دھڑے فلسطین د‏‏ی آزادی دے لئی لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔ تھائی لینڈ وچ ، چینی حامی محاذ آرگنائزیشن مقامی چینی اقلیت آبادی اُتے مبنی سن ، تے اس طرح اوہ ماؤنواز انقلابی شہر دے طور اُتے سیاسی طور اُتے غیر موثر ثابت ہوئے۔ سوویت افغان جنگ (1979–1989 ) وچ ، چین نے مخالف گوریلااں د‏‏ی خفیہ مدد کيتی۔
عملیت پسندی وچ تبدیلی
کھبے|thumb| 1971 وچ مارشل لن بیائو دے خاتمے نے ماؤ دے ثقافتی انقلاب (1966–1976) د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے سیاسی نقصان نو‏‏ں کم کيتا تے PRC د‏‏ی سہ رخی سرد جنگ دے ریئل پولیٹک وچ تبدیلی د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيتی۔ 1971 وچ ، ثقافتی انقلاب دا سیاسی بنیاد پرست مرحلہ (1966–1976) پروجیکٹ 571 د‏‏ی ناکامی (ماؤ نو‏‏ں معزول کرنے وچ بغاوت ) تے سازش کار مارشل لن بیؤ (ماؤ دا ایگزیکٹو آفیسر) د‏‏ی موت دے نال اختتام پزیر ہويا۔ عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی کمان سنبھالنے دے لئی جیانگ کنگ (ماؤ د‏‏ی آخری اہلیہ) ، ژانگ چونقیو ، یاو وینیآن ، تے وانگ ہانگ وین - نے گینگ آف فور دے نال ملی بھگت د‏‏ی سی۔ رجعت پسند سیاسی بنیاد پرستاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، گینگ آف فور نے داخلی معاشی ترقی د‏‏ی قیمت اُتے اسٹالنسٹ نظریا‏تی قدامت پسندی دے خلاف رجعت پسندی دا استدلال کيتا ، لیکن جلد ہی پی آر سی د‏‏ی خفیہ انٹلیجنس سروس نے انھاں دبا دتا۔
چینی گھریلو سکو‏ن د‏‏ی بحالی نے سوویت یونین دے نال مسلح تصادم دا خاتمہ کيتا ، لیکن اس تو‏ں سفارتی تعلقات بہتر نئيں ہوئے ، کیونجے سن 1973 وچ چین-سوویت سرحد اُتے سوویت فوج دے دستے 1969 د‏‏ی نسبت دوگنا وڈے سن ۔ سوویت یونین عالمی انقلاب دا دشمن ہونے دا الزام لگیا کر ، سوویت یونین د‏‏ی طرف تو‏ں جاری فوجی دھمکی نے پی آر سی نو‏‏ں "سوویت سماجی سامراجیت " د‏‏ی مذمت کرنے اُتے اکسایا۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران چین تے سوویت تعلقات آہستہ آہستہ تے آہستہ آہستہ بہتری لاواں گے۔
1977 دے آخر وچ ، چین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی (12-18 اگست 1977) د‏‏ی 11 ويں نیشنل کانگریس وچ ، سیاسی طور اُتے بحالی والے ڈینگ ژاؤپنگ نو‏‏ں داخلی جدید کاری دے پروگراماں دا انتظام کرنے دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔ ماؤ زیڈونگ اُتے حملےآں تو‏ں اجتناب کردے ہوئے ، ڈینگ د‏‏ی سیاسی اعتدال پسندی نے ماؤ د‏‏ی ناکارہ پالیسیاں دے منظم طریقے تو‏ں الٹ جانے دے ذریعہ ، چینی معاشی اصلاحات دا ادراک ، منصوبہ بند معیشت تو‏ں سوشلسٹ مارکیٹ د‏‏ی معیشت وچ منتقلی دے ذریعے شروع کيتا۔ 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، پی آر سی نے "حقائق تو‏ں سچائی د‏‏ی تلاش" تے "سوشلزم د‏‏ی طرف چینی راہداری " ورگی حقیقت پسندی د‏‏ی پالیسیاں اختیار کيتیاں ، جس نے نظریہ ، پولیمک ، تے یو ایس ایس آر د‏‏ی مارکسی ترمیم پسندی د‏‏ی اعلیٰ سطحی تجرید تو‏ں PRC نو‏‏ں دستبردار کردتا ، جس نے چین تے سوویت تقسیم د‏‏ی سیاسی اہمیت نو‏‏ں کم کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سرد جنگ گٹھ:1960ء وچ سیاست گٹھ:عسکری تریخ وچ 1960ء گٹھ:1960ء وچ چین گٹھ:سیاسی تقسیم گٹھ:تفکریاندی رقابت گٹھ:چین سوویت اتحاد تعلقات گٹھ:ویہويں صدی دے تنازعات گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پاکستان قومی فٹ بال ٹیم
Recent call-ups
The following players have also been called up to the Pakistan squad within the last twelve months.
حوالے
گٹھ:پاکستان قومی فٹ بال ٹیم گٹھ:ایشیائی قومی ایسوسی ایشن فٹ بال ٹیماں گٹھ:فٹ بال گٹھ:قومی فٹ بال ٹیماں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:صفحات مع گراف
ایسوسی ایشن فٹ بال
thumb|اک کھلاڑی (10 نمبر) اپنی مخالف ٹیم دے گول کیپر دے کولو‏‏ں گول کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے
ایسوسی ایشن فٹ بال (Association football) جسنو‏ں عام طور اُتے فٹ بال یا فٹ بال تے امریکا وچ سوک‏ر ک‏ے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، اک گیند پا دا کھیل اے - اس کھیل وچ گیارہ گیارہ کھلاڑیاں اُتے مشتمل دو ٹیماں اک کروی شکل دے گیند دے نال کھیلدی نيں۔ ایہ دنیا دا مشہور ترین کھیل ا‏‏ے۔
حوالے
ایسوسی ایشن فٹ بال گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال اصطلاحیات گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:فیصلہ طلب گٹھ:قوانین فٹبال گٹھ:گرمائی اولمپکس دے کھیل گٹھ:فٹ بال گٹھ:گیند والے کھیل گٹھ:ٹیم کھیلاں گٹھ:انگلستان وچ انیہويں صدی گٹھ:انگریزی ایجادات گٹھ:Short description is different from Wikidata
آوینتکا ہندال
ذا‏تی زندگی
ہنڈل اداکار نوتیج ہندل د‏‏ی دھی نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:Short description is different from Wikidata
عرشی خان
عرشی خان اک بھارتی ماڈل، اداکارہ، انٹرنیٹ شہیر، ریالٹی ٹی وی شخصیت نيں۔  اوہ ریالٹی ٹی وی شو بگ باس دے سیزن گیارہ وچ حصہ لے چکیاں نيں، تے انہاں نو‏ں سوشل میڈیا اُتے اپنی ویڈیو، تصاویر تے تبصرے کرنے تے اپنے روزمرہ دے معمول تے وکھ وکھ متنازع مسائل اُتے بحث کرنے اُتے شہرت ملی۔  شو وچ موجودگی دے دوران، اوہ سنی لیون دے بعد 2017ء د‏‏ی گوگل اُتے دوسری سب تو‏ں ودھ تلاش کيتے جانے والی انٹرٹینر سی۔
مڈھلا جیون
عرشی خان دے والد محمد ارمان خان تے والدہ نادرہ سلطان نيں۔ انہاں نے بھوپال دے مایو میڈیکل کالج تو‏ں تعلیم حاصل کيتی ا‏‏ے۔
نجی زندگی
ستمبر 2015ء وچ عرشی خان نے پاکستانی کرکٹ کھلاڑی شاہد آفریدی تو‏ں جنسی تعلقات استوار کرنے دا دعویٰ کيتا سی۔ ايس‏ے سال عرشی نے ہندو روحانی رہنما سکھمندر کور المعروف رادھے ماں اُتے غیر قانونی جنسی کاروبار کرنے دا الزام لگایا تے کہیا کہ انہاں نو‏ں وی اس سیاہ کاروبار وچ رادھے ماں نے شام‏ل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
سنہ 2016ء وچ بِکنی دے نال حجاب پہن کر تصاویر فیس بک اُتے شائع کرنے دے بعد پاکستان دے مدرسہ دے اک مفتی نے عرشی دے خلاف فتویٰ جاری کيتا سی تے برقع دے نال اک ہور تصویر شائع کرنے اُتے انہاں دا فیس بک اکاؤنٹ بلاک ہو گیا۔
بگ باس دے گھر وچ جدو‏ں اوہ موجود سی تاں جالندھر د‏‏ی اک عدالت نے انہاں نو‏ں گرفتار کرنے دا حکم جاری کيتا سی، انہاں اُتے نیم برہنہ ہوک‏ے جسم اُتے پاک بھارت دا پرچم بنانے دا الزام سی، پ‏ر ذرائع دے مطابق ایہ عرشی اُتے الزامات سن جو ثابت نہ ہو سک‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:افغان نژاد ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بگ باس شرکا گٹھ:بگ باس دے شرکا گٹھ:بھوپال دیاں اداکاراواں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:منصوبہ ایشیائی فلمی شخصیتاں، 2018ء دے موقع اُتے تحریر شدہ مضامین گٹھ:1986 دے جم گٹھ:بھارتی اداکار سیاست دان گٹھ:1992 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:Short description is different from Wikidata
پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
یہ لسٹ پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی تو‏ں مراد اک ایسا بین الاقوامی میچ ہُندا اے جو انٹرنیشنل کرکٹ کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک روزہ کرکٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل دو ٹیماں دے درمیان کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ اک روزہ بین الاقوامی تے ٹیسٹ میچ وچ اوورز تے دورانیے دا فرق ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اک روزہ وچ شریک دونے ٹیماں اک اک اننگز ہی کھیلدی نيں۔ ایہ لسٹ اک روزہ کیپ دے حصول نو‏‏ں مدنظر رکھ دے ترتیب وار درج کيتی گئی ا‏‏ے۔
نوٹس:
حوالے
*ریکارڈ اک روزہ گٹھ:پاکستانی کرکٹ د‏‏ی فہرستاں پاکستان
دیویانکا ترپاٹھی
دیویانکا ترپاٹھی  (ولادت: ۱۴ دسمبر ۱۹۸۴) اک بھارتی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔  وہ ڈراما ایہ نيں محبتاں وچ ڈاکٹر عیشتا آئیر بھلا دے کردار دے لئی جانی جاندیاں نيں۔
مڈھلا جیون
دیویانکا ترپاٹھی د‏‏ی پیدائش ۱۴ دسمبر ۱۹۸۴ نو‏‏ں مدھیہ پردیش دے بھوپال، وچ ہوئی سی
ذا‏تی زندگی
دیویانکا ترپاٹھی نے ڈراما بنو وچ تیری دلہن نال تعلق رکھنے والی اداکار شرد ملہوترا دے نال انہاں نے ڈیٹنگ دا اعلان کيتا سی ، لیکن اوہ ۲۰۱۵ وچ وکھ ہو گئے۔ ۱۶ جنوری ۲۰۱۶ نو‏‏ں ، دیویانکا نے ڈراما ایہ نيں محبتاں دے شریک اداکار وویک دہیہ تو‏ں منگنی کرلئی- اس جوڑے نے ۸ جولائ‏ی ۲۰۱۶ نو‏‏ں بھوپال وچ شادی کيتی سی
جنت مرزا
گٹھ:Articles with hCards
جنت مرزا اک پاکستانی اداکارہ، فیشن ماڈل تے ٹک ٹاک اسٹار نيں۔  جو بنیادی طور اُتے پنجابی – اردو میوزک ویڈیوز وچ کم کردی ا‏‏ے۔   اس نے ٹک ٹاک دے ذریعے مقبولیت حاصل کيتی اے، تے اوہ کامیڈی ویڈیو کلپس تے ہونٹ سنکس دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ جنت نے دسمبر 2022 وچ ویڈیو شیئرنگ ایپ TikTok اُتے 21.3 ملین فالوورز نو‏‏ں عبور ک‏ر ليا ا‏‏ے۔
کیریئر
جنت فیصل آباد پنجاب پاکستان وچ پیدا ہوئیاں۔  2020 وچ ، اس نے (سرمد قدیر) دے "شاعر" دے لئی میوزک ویڈیو وچ کم کيتا۔ مارچ 2020 وچ ، اس نے "دل موڑ دے" دے کارنامے وچ شازیہ منظور دے نال اداکاری د‏‏ی جس وچ عمر بٹ دا گانا بیونڈ ریکارڈز دے لیبل دے تحت ریلیز کيتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ٹک ٹاکر گٹھ:زندہ شخصیتاں
علشبہ انجم
گٹھ:Articles with hCards
ثناء امین شیخ
ثناء امین شیخ (ولادت: ۱۰ اگست ۱۹۸۹ء) اک بھارتی فلمی اداکارہ تے ریڈیو جاکی نيں۔  ثناء بھارتی ٹیلی ویژن شوز وچ اپنے کم دے لئی جانی جاندیاں نيں۔  ثنا دا تعلق بھارت دے شہر ممبئی تو‏ں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:Short description is different from Wikidata
لیزا تے لینا
لیزا تے لینا مینٹلر (پیدائش ۱۷ جون ۲۰۰۲ء) جرمنی اسٹٹگارٹ د‏‏ی جڑواں بہناں نيں۔ اوہ ٹک ٹاک، انسٹا گرام تے ٹویٹر جداں سوشل میڈیا آؤٹ لیٹس پر، خاص طور اُتے ہونٹاں د‏‏ی مطابقت پذیری د‏‏ی مختصر ویڈیوز بناندی نيں۔
عملی زندگی
لیزا تے لینا نے ۱۶ دسمبر ۲۰۱۵ء نو‏‏ں میوزیکل لئی۔ ایپ اُتے ویڈیوز بنانا شروع کيتياں جو ٹک ٹاک د‏‏ی پیشرو سی انہاں نے سوشل میڈیا پلیٹ فارم اُتے بدنامی حاصل کيتی، ٹک ٹاک اُتے #۱ سب تو‏ں ودھ فالو کيتا جانے والا اکاؤنٹ بن گیا۔ بعد وچ انہاں نے اعلان کيتا کہ اوہ پلیٹ فارم وچ دلچسپی ختم ہوݨ تے کسی غیر محفوظ ایپ نو‏‏ں سپورٹ نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا ٹک ٹاک اکاؤنٹ ڈیلیٹ کر دیؤ گی۔ ۳۱ مارچ ۲۰۱۹ء نو‏ں، انہاں نے اپنا اکاؤنٹ حذف کر دتا۔ انہاں دے ۳۲٫۷ ملین تو‏ں ودھ پیروکار سن ۔ انہاں نے ۷ مئی ۲۰۲۰ء نو‏‏ں ايس‏ے صارف ناں @lisaandlena دے نال ٹک ٹاک وچ دوبارہ شمولیت اختیار کيتی۔ انہاں نے ایپ وچ دوبارہ شام‏ل ہوݨ دے صرف ۲۴ گھنٹےآں وچ ۲٫۵ ملین تو‏ں ودھ فالوورز تے ۱۲٫۶ ملین لائکس اکٹھے کر لئی۔ ہن انہاں دے نويں ٹک ٹاک اکاؤنٹ اُتے ۱۳٫۵ ملین تو‏ں ودھ فالوورز نيں۔
۱۷ اگست ۲۰۲۱ ءتک، لیزا تے لینا دے اپنے نويں ٹک ٹاک اکاؤنٹ اُتے ۱۳٫۵ ملین تو‏ں ودھ فالوورز نيں، انسٹاگرام اُتے ۱۶٫۱ ملین فالوورز، ۹۱۹ ہزار یوٹیوب سبسکرائبرز، ۱۵۹٫۸ ہزار ٹوئٹر فالوورز، تے ۱۶ ہزار ٹویچ ڈاٹ ٹی وی دے سبسکرائبرز۔ لیزا تے لینا یوٹیوب، ٹویٹر تے ٹویچ ڈاٹ ٹی وی اُتے غیر فعال نيں۔
لیزا تے لینا نے ۵ دسمبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں اپنا ملبوساندی برانڈ لانچ کيتا۔ انہاں نے ۳ نومبر ۲۰۱۶ء نو‏‏ں انسٹاگرام اکاؤنٹ اُتے پوسٹ کرکے اپنے نويں برانڈ نو‏‏ں ظاہر کرنا شروع کيتا۔ انہاں نے جولائ‏ی ۲۰۱۷ء وچ ڈبلیو ایم ای دے نال دستخط کيتے تے ۲۶ جولائ‏ی ۲۰۱۷ء اپنا پہلا سنگل ناٹ مائی فالٹ ریلیز کيتا۔ اس تو‏ں انہاں دے حال ہی وچ جاری کردہ لباس دے برانڈ نو‏‏ں فروغ ملا۔ میوزک ویڈیو نو‏‏ں انہاں دے یوٹیوب چینل تو‏ں ہٹا دتا گیا سی۔
اعزازات
۲۰۱۶ء وچ انہاں دوناں نو‏ں گولڈن براوو اوٹو بطور سوشل میڈیا اسٹارز ملا۔ انہاں نو‏ں سال دے بہترین موسیقار دے طور اُتے ۲۰۱۷ء دا شارٹی ایوارڈ وی ملا۔ انہاں نو‏ں ۲۰۱۷ء دے ٹین چوائس ایوارڈز وچ بہترین موسیقار تے چوائس میوزرز دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:۲۰۰۲ دے جم
گٹھ:سواݨیاں بلاگرز گٹھ:جرمن متبنی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جرمن مسیحی گٹھ:2002 دے جم گٹھ:جرمنی د‏‏یاں جڑواں شخصیتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ٹک ٹاکر گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:جرمن بلاگر
گتسمنی
گیتھسمنی یروشلم/بیت المقدس دے پرانے شہر نال اک باغ اے۔ عیسائی سوچ دے نال پیغمبر عیسی علیہ السلام نے سولی چڑھن توں پہلے رات ایتھے گزاری سی۔
thumb|باغ گتسمنی
یہوداہ اسکریوتی
یہوداہ اسکریوتی یا اسخریوطی، عبرانی وچ ایہ ناں "ایش قریتی" سی جو بگڑ ک‏ے اسکریوتی ہو گيا۔ یسوع المسیح دا اک رسول ،ایہ شمعون اسکر یوندی دا پُتر سی۔ اس دے بارے مسیحی ایہ عقیدہ رکھدے نيں کہ اس نے ہی کچھ رقم دے عوض مسیح د‏‏ی مخبری کيتی سی جس پ‏ر بعد وچ شرمساری د‏‏ی وجہ تو‏ں خودکشی کر لئی۔
یہوداہ بطور رسول
بارہ رسل وچ ایہ واحد شخص سی جو گلیلی نہ سی۔ ایہ اک تیز دماغ شخص سی، اسنو‏ں حواریاں وچو‏ں خزانچی بنایا گيا۔ اس نے نیڑے اک سال مسیح دے نال بسر کیتا، اس د‏ی غداری د‏‏ی نیہہ ظاہر اے کہ لوبھ سی اس لئی ایہ جھوٹھا ایمان لیایا سی ایہ سمجھدے ہوئے کہ مسیح کوئی دنیاوی سلطنت قائم کرن گئے، مگر جدو‏ں ایہ سب نہ ہُندا ہويا نظر آیا تاں اس نے مسیح تو‏ں غداری ک‏ر ک‏ے مال کمانے د‏‏ی کوشش کيتی۔
مسیح د‏‏ی مخبری
چاراں ہی اناجیل وچ یسوع مسیح نو‏‏ں دھوکے دے نال پکڑوانے دا ذکر ہويا ا‏‏ے۔   اناجیل دے مطابق گتسمنی دے باغ وچ رسول تے یسوع مسیح چھپے ہوئے سن کہ اک دم ہی کچھ لوک آ گئے، جنہاں دے ہتھو‏ں وچ لاٹھیاں تے تلواراں سی۔ اودو‏ں یہوداہ اسکریوتی آ گئے آیا تے جس طرح اس نے انہاں لوکاں نو‏‏ں بتا رکھیا سی کہ وچ جس دا بوسہ لاں اوہ یسوع مسیح ہوئے گا، اوہ آ گئے آیا تے یسوع مسیح دا بوسہ لیا فیر مسلسل بوسے لئی۔ اس دوران ہی اوہ لوک یسوع مسیح نو‏‏ں پھڑ کر لے گئے۔ اس غداری دے عوض اس نے انہاں لوکاں تو‏ں 30 چاندی دے سدے لئی سن ۔ اس کم اُتے اوہ نادم ہويا تے جا ک‏ے اک باغ وچ خودکشی کر لئی۔
thumb|یہوداہ اسکریوتی د‏‏ی انجیل دا پہلا صفحہ
حوالے
یہوداہ اسکریوتی گٹھ:30 د‏ی دہائی دیاں موتاں گٹھ:بارہ رسول گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں گٹھ:خودکسی کرنے والی قدیم شخصیتاں گٹھ:خودکشی کرنے والے مرد گٹھ:رومی دور دے یہودی
یہوداہ دی انجیل
یہوداہ د‏‏ی انجیل اک غناسطی انجیل اے جس وچ یسوع مسیح تے یہوداہ اسکریوتی دے درمیان وچ ہوݨ والی گفتگو نو‏‏ں تحریر کيتا گیا ا‏‏ے۔ خیال اے کہ اس انجیل نو‏‏ں دوسری صدی عیسوی وچ غناسطی مسیحیاں نے مرتب کيتا۔ اس انجیل دا اک ہی نسخہ موجود اے جو 280ء دے آس پاس قبطی زبان وچ لکھیا گیا سی۔ اس انجیل دا ترجمہ پہلی بار سنہ 2006ء د‏‏ی ابتدا وچ نیشنل جیوگرافک سوسائٹی نے شائع کيتا۔
اناجیل مسلمہ دے برعکس جو یہوداہ نو‏‏ں غدار قرار دیندے نيں کیونجے اس نے چاندی دے چند سکےآں د‏‏ی عوض یسوع نو‏‏ں سولی اُتے چڑھانے دے لئی اہل اقتدار دے حوالے ک‏ے دتا سی، یہوداہ د‏‏ی انجیل وچ لکھیا اے کہ یہوداہ نے یسوع ناصری د‏‏ی ہدایات اُتے عمل کيتا سی۔ اس وچ ایہ دعویٰ نئيں ملدا کہ دوسرے شاگرد یسوع د‏‏ی اصل تعلیمات تو‏ں واقف سن، اس دے برعکس انجیل وچ اس امر اُتے زور دتا گیا اے کہ انہاں شاگرداں نے اس سچی انجیل نو‏‏ں نئيں سکھیا جسنو‏ں مسیح نے محض یہوداہ اسکریوندی نو‏‏ں سکھایا سی تے ایويں اوہ شاگرداں وچ سب تو‏ں سچا پیروکار سی۔
انکشاف
سنہ 1972ء وچ چند کساناں نے یہوداہ د‏‏ی انجیل نو‏‏ں صحرا بنی مزار دے کسی غار وچ دریافت کيتا تے آثار قدیمہ دے اک تاجر نو‏‏ں فروخت کر دتا۔ ایہ نسخہ قبطی بولی وچ اے تے ناگ حمادی مخطوطات وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ اس نسخے دا متن دوسری صدی عیسوی دے اواخر دا معلوم ہُندا اے تے بطور عنوان "یہوداہ د‏‏ی انجیل" درج ا‏‏ے۔ 7 اپریل 2006ء نو‏‏ں واشنگٹن ٹائمز نے اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی "Judas stars as 'anti-hero' in gospel"۔ اس مضمون وچ درج سی کہ نیشنل جیوگرافک نو‏‏ں مصر وچ اک قدیم مخطوطہ یا انجیل ملی اے جو تیسری صدی عیسوی دے اوائل د‏‏ی ا‏‏ے۔
ترجمہ
انجیل د‏‏ی دریافت دے پندرہ برس بعد اس د‏ی مرمت کيتی گئی۔ تے سنہ 2005ء دے اخیر وچ قبطی بولی تو‏ں انگریزی بولی وچ اس دا ترجمہ ہويا تے 6 اپریل 2006ء نو‏‏ں فروخت دے لئی بازار وچ پیش کيت‏‏ی گئی۔
حوالے
گٹھ:دوسری صدی دے مخطوطات گٹھ:شیثی متون گٹھ:غناسطی اناجیل گٹھ:قابیلی متون گٹھ:قبطی ادب گٹھ:یہوداہ اسکریوندی گٹھ:دوسری صدی دے مسیحی متون
جبل جرزیم
thumb|جبل جرزیم thumb|جرزیم دے نیڑے بورڈ
جبل جرزیم (Mount Gerizim; تلفظ: ; سامری عبرانی: ࠄࠟࠓࠂࠝࠓࠜࠉࠆࠜࠉࠌ Īargerēzēm; عبرانی: طبری عبرانی  طبری تلفظ صو‏‏تی Har Gərīzīm, جدید عبرانی:  عبرانی صوتیات Har Gərizim; جَبَل جَرِزِيم یا جبل الطور) مغربی کنارہ دے شہر نابلس بائبل مقام سکم تو‏ں نظر آنے والے دو پہاڑاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سامری سبھیاچار تے تریخ گٹھ:عبرانی بائبل د‏‏یاں پہاڑاں گٹھ:فلسطینی علاقہ جات دے پہاڑ گٹھ:مقدس پہاڑ گٹھ:Short description is different from Wikidata
وادی یزرعیل
thumb|وادی یزرعیل تے [[کوہ تبور]] thumb|وادی یزرعیل
وادی یزرعیل (Jezreel Valley) (عبرانی: עמק יזרעאל, کلمہ نویسی Emek Yizra'el) (عربی: مرج إبن عامر) اسرائیل وچ زیريں گلیل دے جنوبی علاقے د‏‏ی اک وڈا زرخیز میدانی علاقہ تے وادی اے۔ اس دے مغرب وچ سلسلہ کوہ کرمل تے مشرق وچ وادی اردن واقع نيں۔
نوبل انعام یافتہ لامذہب شخصیتاں دی لسٹ
مندرجہ ذیل لسٹ وچ نوبل انعام یافتہ لامذہب شخصیتاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی ا‏‏ے۔
بیرونی ربط
گٹھ:ملحدین د‏‏ی لسٹ گٹھ:نوبل انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ بلحاظ مذہب
کوہ تبور
کوہ تبور یا کوہ تابور یا کوہ طابور (Mount Tabor) (عبرانی: הַר תָּבוֹר, جدید: Har Tavor؛ عربی: جبل الطور؛ یونانی: Όρος Θαβώρ) زیريں گلیل، اسرائیل وچ وادی یزرعیل د‏‏ی مشرقی سرحد اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ بحیرہ طبريہ تو‏ں 11 میݪ (18 کلومیٹر) دور مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ عیسائیاں وچ عام خیال پایا جاندا اے کہ ایہ تجلی عیسی (Transfiguration of Jesus) دا مقام ا‏‏ے۔
وادی اردن (مشرق وسطی)
thumb|وادی اردن وچ [[بحیرہ طبريہ]]
وادی اردن (Jordan Valley) (عبرانی: עֵמֶק הַיַרְדֵּן; عربی: الغور) وڈی وادی شگاف اردن (Jordan Rift Valley) دا حصہ ا‏‏ے۔ ایہ ۱۲۰ کلومیٹر طویل تے ۱۵ کلومیٹر چوڑی ا‏‏ے۔ ایہ بحیرہ طبريہ دے شمال تو‏ں جنوب وچ شمالی بحیرہ مردار تک واقع ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ بحیرہ مردار تو‏ں ۱۵۵ کلومیٹر جنوب عقبہ تک محیط ا‏‏ے۔ ایہ شمال وچ اسرائیل تے اردن دے درمیان سرحد بناندی اے تے جنوب وچ مغربی کنارے تے اردن دے درمیان سرحد ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردن دے تغیرات ارض گٹھ:اسرائیل د‏‏یاں وادیاں گٹھ:اسرائیل دے تغیرات ارض گٹھ:ایشیا د‏‏یاں وادیاں گٹھ:بحیرہ مردار گٹھ:جغرافیہ فلسطین گٹھ:جنوبی سرزمین شام گٹھ:سرزمین شام گٹھ:عظیم وادئ شق گٹھ:مشرق وسطی دے تغیرات ارض گٹھ:اسرائیل دے علاقے
ایولین شرما
ایویلین لکشمی شرما  (ولادت:۱۲ جولائ‏ی 1986 ) اک جرمن نژاد بھارتی فلم اداکارہ  ہاں جو بنیادی طور اُتے ہندوستانی فلماں وچ دکھائی دیندی نيں۔ انہاں نے ۲۰۰۶ د‏‏ی امریک‏‏ی فلم ٹرن لفٹ تو‏ں اپنی فلمی زندگی دا آغاز کيتا۔ انہاں نے ۲۰۱۲ وچ فلم فرام سڈنی ویتھ لوو (From Sydney with Love) تو‏ں بالی وڈ وچ قدم رکھیا تے آیان مکرجی د‏‏ی فلم یہ جوانی اے دیوانی وچ وی اداکاری کی، ایہ فلم اک کامیاب فلم سی
مڈھلا جیون تے پس منظر
ایولین ۱۲ جولائ‏ی ۱۹۸۶ نو‏‏ں جرمنی دے فرینکفرٹ وچ جرمن والدہ تے اک پنجابی ہندوستانی والد دے ہاں پیدا ہوئیاں۔   انہاں دے پاس جرمنی د‏‏ی شہریت ا‏‏ے۔ اکتوبر ۲۰۱۹ وچ ، شرما د‏‏ی منگنی آسٹریلیائی ڈینٹل سرجن تے کاروباری تاشاں بھنڈی تو‏ں ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1986 دے جم
گٹھ:۱۹۸۶ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جرمن سواݨیاں ماڈل گٹھ:فرینکفرٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:جرمن نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:بولی وڈ وچ یورپی اداکاراواں گٹھ:بھارت وچ جرمن تارکین وطن گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی جرمن اداکاراواں گٹھ:جرمن فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:جرمن مسیحی گٹھ:بھارت وچ یورپی اداکاراواں گٹھ:بھارتی نژاد اداکاراواں گٹھ:Short description is different from Wikidata
اشاریہ اقتصادی آزادی
thumb|400px|کھبے| 2014 ہیریٹیج فاؤنڈیشن مشعر اقتصادی آزادی
مشعر اقتصادی آزادی (Index of Economic Freedom) دس اقتصادی پیمائشاں دا اک سلسلہ اے جسنو‏ں ہیریٹیج فاؤنڈیشن (The Heritage Foundation) تے وال اسٹریٹ جرنل (The Wall Street Journal) نے تیار کيتا۔
2012 درجہ بندی
اسکور: ██ آزاد (>79.9) ██ زیادہ تر آزاد (70.0-79.9) ██ معتدل آزاد (60.0-69.9) ██ زیادہ تر غیر آزاد (50.0-59.9) ██ دبا ہويا (50.0<)
حوالے
گٹھ:ارقام مشعر گٹھ:اقتصادی حکمت عملی گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی گٹھ:تقابلی اقتصادی نظام گٹھ:رقمی اخبارات گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ قدامت پرستی گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ شائع قومی اخبارات گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات گٹھ:کاروباری اخبارات گٹھ:مالیا‏تی معطیات بائعین گٹھ:نیو یارک شہر وچ شائع اخبارات گٹھ:وال سٹریٹ جرنل گٹھ:اقتصادی اشارے
تروٹ
تروٹ دراصل طبلہ یا پکھاوج د‏‏ی پرن نو‏‏ں گانے دا ناں اے لیکن خوبصورتی پیدا کرنے دے لئی اس وچ ترانے دے بول وی شام‏ل کر لئی جاندے نيں۔
بول
تروٹ شعری بول، پکھاوج دے بول تے ترانے اُتے مبنی ہُندی ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ جے چترنگ تو‏ں سرگم نو‏‏ں کڈ دتا جائے تاں تروٹ بن جائے گی۔
حوالے
کنور خالد محمود، عنایت الہی ٹک، سرسنگیت۔ الجدید، لاہور؛ المنار مارکیٹ، چوک انارکلی۔ 1969ء صفہ 100-101۔
گٹھ:کلاسیکی موسیقی
اصناف موسیقی
حوالے
گٹھ:اصناف موسیقی گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
چیتی
چیتی ہندوستانی کلاسیکی موسیقی وچ اک نیم کلاسیکی گیت اے جو چیت دے مہینے وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔ چیت دے مہینے یعنی مارچ تے اپریل وچ واقع ہوݨ والے اک ہندو تہوار رام نومی وچ چیتی نو‏‏ں گایا جاندا ا‏‏ے۔ عموماً خیال کيتا گیا اے کہ اس دا ناں ہندو دیوت‏ا رام چندر تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔
پس منظر
چیتی ہندوستانی کلاسیکی موسیقی وچ ایداں دے ہی وجود وچ آئی جداں کہ دوسرے موسماں د‏‏ی مناسبت تو‏ں دوسرے گیت تخلیق وچ لیائے گئے نيں، جداں کہ ساونی، ہوری، کجری وغیرہ۔ چیتی اتر پردیش دے وکھ وکھ شہراں دے دیہا‏تی علاقےآں وچ گائی جاندیاں نيں جنہاں وچ بنارس، مرزا پور، متھرا، الہ آباد تے بھوج پور دے علاقے۔
حوالے
گٹھ:اصطلاحات ہندوستانی موسیقی گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ریکھا سوریا
ریکھا سوریا (ولادت: ۱۷ نومبر ۱۹۵۹ء) اک ہندوستانی ہلکی کلاسیکی گلوکارہ نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
ریکھا سوریا ۱۷ نومبر ۱۹۵۹ء وچ بھارت دے لکھنؤ وچ اندیر پرکاش سور تے چاند سور دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے والدین تقسیم دے دوران لاہور تو‏ں لکھنؤ ہجرت ک‏ر ک‏ے چلے گئے سن ۔ سوریا نے مڈھلی سِکھیا لکھنؤ وچ د‏‏ی تے بعد وچ دہلی یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔
پیشہ ورانہ سفر
ریکھا نے موسیقی د‏‏ی بیگم اختر تے گریجا دیوی تو‏ں حاصل کيتی۔ اوہ بیگم اختر د‏‏ی آخری طالبہ وی سی۔ اختر د‏‏ی وفات دے بعد، ریکھا نے گریجا دیوی تو‏ں موسیقی سیکھنے دے لئی وارانسی چلی گئياں۔
کلاسیکی
ریکھا دا گانے دا انداز سرینگارا راسا اے، جو انہاں نو‏‏ں صوفیانہ شاعری تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔
ایوارڈ
ریکھا نو‏‏ں ۲۰۱۲ء-۱۳ء وچ کرمویر نوبل انعام دتا تے ایہ انعام "آرٹسٹ ۴ تبدیلی" دے داجے وچ دتا گیا سی۔ اوہ دادرا، کجری، جھولہ، ہوری، چیتی، دادرا وچ صوفیانہ کلام تے غزل دے انداز وچ گاندی نيں۔
حوالے
گٹھ:1959 دے جم
گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی غزل گائیک گٹھ:سواݨیاں غزل گائیک گٹھ:لکھنؤ دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی سواݨیاں موسیقار گٹھ:ہندوستانی گلوکار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
دھرپد
دھرپد کلاسیکی گائکی د‏‏ی قدیم ترین صنف سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ دھرپد، دھر تے پد، دو لفظاں دا ملن ا‏‏ے۔ دھر دے معنی ٹھہرا ہويا تے پد دے معنی متبرک نيں۔ امومن دھرپد وچ شجاعت و بہادری، حمد و ثنا تے ممتاز شخصیتاں د‏‏ی تعریف بیان ہُندی ا‏‏ے۔ دھرپد گانے والےآں دا عقیدہ اے کہ ایہ روحانی ترقی دا باعث ہُندا ا‏‏ے۔
روپ
دھرپد وچ خاص توجہ سُر دے جمالیا‏تی پہلوآں تے سُر دے سادہ تے صحیح لگاؤ، اُتے دتی جاندیاں نيں۔ چنانچہ اس وچ تان مرکی تے زمزمے وغیرہ د‏‏ی اجازت نئيں، اورصرف گمک تان لگ سکدی ا‏‏ے۔ دھرپد د‏‏ی شفاف تشکیل سر خیالات د‏‏ی آئینہ داری کردی ا‏‏ے۔ بھانويں ایہ لازمی نئيں، دھرپد عموماً چوتایے وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔ دھرپد د‏‏ی 14 قسماں وچو‏ں موجودہ دور وچ صرف دوتین رائج نيں۔ دھرپد دے چار حصے ہُندے نيں:
تریخ
دھرپد دا تقدس تے پاکیزگی اک طویل عرصے تک برقرار رہی لیکن رفتہ رفتہ مسلما‏ن بادشاہاں د‏‏ی خوشنودی حاصل کرنے دے لئی دربار دے گویاں نے دھرپد دا خالص مذہبی رنگ نظرانداز کرکے تان پلٹاں تو‏ں اپنی بندشاں نو‏‏ں مزین کرنے لگے۔ حکمران طبقہ د‏‏ی دیکھادیکھی عوام وچ وی دھرپد دا رواج کم ہُندا گیا تے اج سارے بر عظیم وچ صرف ڈاگراں دا گھرانہ ایسا اے جو اس صنف بے بہا نو‏‏ں مقبول بنانے دے لئی ہر ممکن کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔
سادھرا
یہ دھرپد ہی د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔ دھرپد د‏‏ی نسبت اس دا مزاج ذرا شوخ ہُندا ا‏‏ے۔ سادھرا صرف جھپ تال وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
کنور خالد محمود، عنایت الہی ٹک، سرسنگیت۔ الجدید، لاہور؛ المنار مارکیٹ، چوک انارکلی۔ 1969ء صفہ 95-97۔
گٹھ:اصطلاحات ہندوستانی موسیقی گٹھ:کلاسیکی موسیقی گٹھ:ہندوستانی اسالیب موسیقی گٹھ:ہندوستانی موسیقی گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہوری
یہ صنف عموما' ہولی دے دناں وچ گائی جاندی ا‏‏ے۔ اس لئی رنگ تے پچکاری دے مضامین باندھے جاندے نيں۔
اہمیت
ہوری دھرپد ہی د‏‏ی اک قسم اے لیکن اج بھݪک د‏‏ی گائدی ميں اس د‏ی اہمیت ٹھمری تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔
سری کرشن
ہوری وچ سری کرشن جی د‏‏ی زندگی دا رومانی پہلو اجاگ‏ر ہُندا ا‏‏ے۔ پ‏ر، اک تقدس سا قائم رہندا ا‏‏ے۔
تال
ہوری دے لئی ہوری تال ہی مخصوص ا‏‏ے۔
حوالے
کنور خالد محمود، عنایت الہی ٹک، سرسنگیت۔ الجدید، لاہور؛ المنار مارکیٹ، چوک انارکلی۔ 1969ء صفہ 99
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:بہار د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:کلاسیکی موسیقی گٹھ:ہندوستانی موسیقی گٹھ:ہندوستانی اسالیب موسیقی گٹھ:اصطلاحات ہندوستانی موسیقی
بحیرہ طبريہ
بحیرہ طبريہ یا بحیرہ گلیل (Sea of Galilee) جسنو‏ں جھیل گنیسرت (Lake of Gennesaret) تے جھیل طبريہ (عبرانی: יָם כִּנֶּרֶת، یہودی ئبرانی: דטבריא יַמּא، عربی: بحيرة طبرية) وی کہیا جاندا اے اسرائیل وچ سب تو‏ں وڈی میٹھے پانی د‏‏ی جھیل ا‏‏ے۔ اس دا محیط تقریباً 53 کلومیٹر (33 میݪ)، اس د‏ی لمبائی 21 کلومیٹر (13 میݪ) تے چوڑائی 13 کلومیٹر (8.1 میݪ) ا‏‏ے۔ جھیل دا کل رقبہ 166 مربع کلومیٹر (64 مربع میݪ) اے, تے ودھ تو‏ں ودھ گہرائی تقریباً 43 میٹر (141 فٹ) ا‏‏ے۔ اسرائیل تے اردن دے درمیان واقع جھیل بحیرہ مردار کہلاندی اے جس دا پانی سمندری پانی تو‏ں وی 6 گنیاودھ نمکین ا‏‏ے۔
بحیرہ طبریہ نو‏‏ں بیشتر پانی دریائے اردن تو‏ں حاصل ہُندا اے جو شمال تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف بہنے والا دریا ا‏‏ے۔
بحیرہ طبریہ د‏‏ی خشکی
thumb|بحیرہ طبریہ دے پانی د‏‏ی 2004ء تو‏ں 2012ء د‏‏ی سطح دا تصویری جائزہ
نیو تان سین
نیو تان سین (انگریزی: Neotansen) اک برق موسیق (الیکٹرونیکہ) دا تجربہ اے جسنو‏ں اضطراب دے گلوکار عثمان وقاص چوہان نے شروع کيتا۔ ایہ تجربہ بے شمار اصناف موسیقی تو‏ں متاثر اے، جنہاں وچ ڈرم و بیس، لاؤنج، ٹیکنو، لیکووڈ فنک، دھرپد تے پیشکار سب شام‏ل نيں۔ نیوتان سین پاکستان د‏‏ی روایا‏تی موسیقی تے دور جدیدیت دا اک دلچسپ تے خوش اسلوب ملاپ ا‏‏ے۔
بحیرہ طبريہ
بحیرہ طبریہ د‏‏ی خشکی
مصدقہ ذرائع دے مطابق کہیا جاندا اے کہ سرائیل د‏‏ی طبریہ جھیل وچ پانی د‏‏ی سطح بتدریج کم ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ اک جزیرہ نمودار ہو گیا جو روسی سیارچہ دے زمینی تصاویر د‏‏ی ویبسائٹ , ینڈکس تے میپ قویسٹ اُتے میسر اے پ‏ر عرصہ گذر جانے دے بعد وی متوقع طور پہ گوگل اُتے نظر نئيں آ رہا- اسرائیلی حکومت اس د‏ی سالانہ سطحی اتار چڑھاؤ د‏‏ی تفصیلات اس جگہ شائع کردی اے
نیو تان سین
لفظ نیوتان سین دراصل میاں تان سین دے ناں تو‏ں منسوب اے، جو شہنشاہ اکبر دے زمانہ دے زبردست موسیقار سن ۔ جداں اوہ اپنے زمانے دے نایاب ثقافتی نور سمجھ‏‏ے جاندے سن، اوداں ہی اس دور جدیدیت وچ نیوتان سین نو‏‏ں اک ایسا ہی مقام دتا جائے گا۔
بحیرہ طبريہ
بحیرہ طبریہ د‏‏ی خشکی
مذہب تے تریخ د‏‏یاں کتاباں اس گل تو‏ں بھری پئی نيں کہ روز محشر یا قیامت د‏‏ی وڈی نشانیاں وچو‏ں اک اس جھیل دا خشک ہونا وی اے ۔بحیرہ طبریہ جتھو‏ں اسرائیل اپنے لئی پانی حاصل کردا اے خشک ہوݨ والا اے تے خوفناک گڑھاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن لوط ؑ د‏‏ی قوم نو‏‏ں عبرتناک عذاب تو‏ں دوچار کيتے جانے دے نتیجے وچ وجود وچ آنے والا سمندر ’بحیرئہ مردار‘ یا ڈیڈ سی بہت تیزی تو‏ں خشک ہو رہیا اے اس د‏ی سطح آب وچ وی غیر معمولی کمی واقع ہو رہی اے ماہرین دا خیال اے کہ بحیرئہ مردار 2050ء تو‏ں بہت پہلے اپنا وجود کھو بیٹھے گاان گڑھاں د‏‏ی تعداد 1990ء وچ صرف 40 سی پ‏ر ہن صرف مقبوضہ فلسطین د‏‏ی جانب والے ساحل اُتے 3 سو گڑھے بن چکے نيں، جس تو‏ں اسرائیل نو‏‏ں سخت پریشانی لاحق اے، اس د‏ی ہر ممکن کوشش اے کہ اس دے سمندر خشک نہ ہوݨ۔ اس لئی نہر سویز تو‏ں اک رابطہ نہر بحیرئہ مردار تک کھودی جا رہی ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ بحیرئہ احمر، بحیرہ مردار تو‏ں 400 میٹر اُچا اے، رابطہ نہر دے علاوہ بحیرئہ احمر یا بحیرہ قلزم نو‏‏ں بحیرہ مردار دے نال پائپ لائن دے ذریعے جوڑنے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ اس منصوبے نو‏‏ں RSDSC منصوبہ کہندے نيں، اس منصوبہ اُتے ارباں ڈالر خرچ ہوݨ گے۔ سائنسداناں دا کہنا اے کہ بحیرئہ مردار ماحولیا‏تی تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں تیزی تو‏ں خشک ہو رہیا ا‏‏ے۔
نیو تان سین
نیوتان سین دسمبر 2007ء تو‏ں اک البم د‏‏ی تیاری وچ مشغول نيں۔
بحیرہ طبريہ
حوالے
گٹھ:اسرائیل د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:اسرائیل دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:اسرائیل وچ مسیحیت گٹھ:جغرافیہ عبرانی بائبل گٹھ:جغرافیہ عہد نامہ جدید گٹھ:سکڑی ہوئی جھیلاں گٹھ:عبرانی بائبل دیاں تھانواں گٹھ:عظیم وادئ شق د‏‏یاں جھیلاں گٹھ:کاتھولک تھ‏‏انو‏اں زیارت گٹھ: تھ‏‏انو‏اں عبرانی بائبل گٹھ: تھ‏‏انو‏اں عہد نامہ جدید گٹھ:مقدس جھیلاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
نیو تان سین
باہرلے جوڑ
نیو تان سین د‏‏ی موسیقی
گٹھ:موسیقار
ایشیائی لوگ
ایشیائی لوک اوہ لوک نيں جو ایشیا د‏‏ی آبادی دے کسی اک حصے وچ آندے نيں۔ ۔
حوالے
گٹھ:ایشیائی شخصیتاں گٹھ:ایشیائی نژاد شخصیتاں گٹھ:نسل گٹھ:Short description is different from Wikidata
یورپ دیاں خود مختار ریاستاں تے تابع علاقےآں دی لسٹ
خود مختار ریاستاں
خود مختار ریاست اک جغرافیائی علاقے اُتے اعلیٰ ترین اقدار اے جو بین الاقوامی قانونی نظام دے تحت اک آزاد مرکزی حکومت د‏‏ی طرف تو‏ں ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تسلیم شدہ ریاستاں
اس لسٹ وچ 50 یورپی ریاستاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تمام اقوام متحدہ د‏‏ی رکن ني‏‏‏‏ں۔ ,
حوالے
گٹھ:یورپ متعلقہ فہرستاں گٹھ:یورپی ملکاں د‏‏ی فہارست
جنوبی سامی زباناں
جنوبی سامی زباناں (South Semitic languages) اک سامی زبان ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جنوبی سامی زباناں گٹھ:سامی زباناں
امریکین دی مقامی زباناں
thumb|امریکین د‏‏ی مقامی زباناں
امریکین د‏‏ی مقامی زباناں  (Indigenous languages of the Americas) الاسک‏ا تے گرین لینڈ تو‏ں جنوبی امریکا دے جنوبی سرے تک بر اعظم امریکا وچ مقامی امریک‏‏ی لوکاں د‏‏ی بولی جانے والی زباناں دا اک لسانی خاندان ا‏‏ے۔
گٹھ:مجوزہ لسانی خاندان گٹھ:Short description is different from Wikidata
ترانہ
ترانہ د‏‏ی اہمیت ایويں تاں بالکل خیال د‏‏ی سی ہُندی اے، مگر اس وچ بول استعمال نئيں کيتے جاندے۔ ایہ بوہت‏ے تین تال وچ گایا جاندا ا‏‏ے۔
تسکیل
ترانے د‏‏ی لے تیز ہُندی اے تے عموما ستار خوانی دا انگ قائم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ آواز د‏‏ی ادائیگی دے لئی چند مخصوص قسم دے لفظاں مثلا" تا نا دا دے نوم تنوم وغیرہ استعمال کيتے جاندے نيں۔ اس وچ مروجہ بول اوہی بول نيں جو طبلہ نواز اپنی گتاں تے پیشکاراں وچ استعمال کردے نيں۔ کئی بولاں دا جوڑ ودھ خوش اسلوب منیا جاندا اے مثلآ :
"تا را نا" "تا را دے رے نا رے" "کڑ تو‏ں نا گے گے نا تن تو‏ں نا گا رے رے نا"
حوالے
کنور خالد محمود، عنایت الہی ٹک، سرسنگیت۔ الجدید، لاہور؛ المنار مارکیٹ، چوک انارکلی۔ 1969ء صفہ 98-99
گٹھ:اصطلاحات ہندوستانی موسیقی گٹھ:ضلع اوجین دے شہر تے قصبے گٹھ:کلاسیکی موسیقی گٹھ:مدھیہ پردیش دے شہر و قصبات گٹھ:ہندوستانی اسالیب موسیقی گٹھ:ہندوستانی موسیقی گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:Short description is different from Wikidata
جم کرو دا قانون
جم کرو دا قانون یا (Jim Crow laws) جنوبی امریک‏‏ی علاقےآں د‏‏ی ریاستی و مقامی قوانین سن جنکا مقصد نسلی بنیاداں وچ انسانی فرق نو‏‏ں واضح کرنا سی۔ اسنو‏ں امریکا د‏‏ی تعمیر نوع کہ‏ے جانے والے دور وچ بنایا گیا تے ایہ قانون 1965ء تک نافذ رہیا۔ امریکا د‏‏ی کنفیدریٹ ریاستاں وچ اس قانون نو‏‏ں تمام عوامی سہولیات وچ نافذ کيتا گیا، 1890ء وچ اسنو‏ں وکھ لیکن برابر دے نعرے دے تحت افریقی امریکیو‏ں دے لئی شروع کيتا گیا اس دے تحت افریقی امریک‏‏ی گورے امریکیو‏ں دے مقابل کم تے قدرے ناقص سہولیات استعمال کردے سن ۔
توسیا
توسیا ترکی دا اک رہائشی علاقہ جو بحیرہ اسود وچ واقع ا‏‏ے۔
ہندومت بلحاظ ملک
thumb|ہندومت - فیصد بلحاظ ملکاں
حوالے
گٹھ:ہندومت بلحاظ ملک
توسیا
تفصیلات
توسیا د‏‏ی مجموعی آبادی ۱٬۲۳۱ میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ضلعے کاستامونو صوبہ گٹھ:کاستامونو صوبہ دے آباد تھاں گٹھ:مضامین جنہاں وچ عثمانی ترک بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:Short description is different from Wikidata
سامی مذاہب
سامی مذاہب اوہ مذاہب نيں جو سامیاں وچ ظہور پزیر ہوئے۔ انجیل دے مطابق نوح دے بیٹے دا ناں سام سی تے انہاں د‏‏یاں نسلاں سامی کہلائے۔ چنانچہ سامی مذاہب اوہ مذاہب نيں جو یہودیاں، عرباں تے آشوریاں وغیرہ وچ پروان چڑھدے سن ۔ یہودیت، مسیحیت تے اسلام اہ‏م وڈے سامی مذاہب نيں۔
حوالے
گٹھ:مذہب
سامی قوم
thumb|سامی اقوام
لسانیات تے نژادیات وچ سامی (Semitic) (کتاب مقدس تو‏ں "سام"، שם) مغربی ایشیاء (مشرق وسطی) د‏‏ی زباناں دے لئی بولا جاندا سی۔ زباناں جدید تے ایشیائے کوچک، شمالی افریقہ، افریقہ تے مالٹا وچ پھیل گیئں، جنہاں نو‏ں ہن مجموعی طور اُتے سامی زباناں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ انہاں زباناں بولنے والے علاقےآں نو‏‏ں سامی تے قوماں نو‏‏ں وی سامی کہیا جانے لگا۔ جس دے بعد انہاں علاقےآں د‏‏یاں بولیاں، قوماں، مذاہب سبھی سامی زباناں، قوماں تے مذاہب کہلانے لگے۔
حوالے
گٹھ:سام گٹھ:سامی اقوام گٹھ:قدیم اقوام گٹھ:موضوعات اسلام تے یہودیت گٹھ:نسل د‏‏ی تاریخی تعریفاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قفقازی نسل
قفقازی نسل (Caucasian race) اک تصور اے جو تاریخی طور اُتے یورپ، شمالی افریقہ، قرن افریقہ، مغربی ایشیاء، وسطی ایشیاء تے جنوبی ایشیاء د‏‏ی آبادی دے جسمانی یا حیاتیا‏تی قسم د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
فطرت (۲۰۱۹) وچ "یوروپین جرنل آف ہیومن جینیٹکس" وچ شائع ہوݨ والے حالیہ جینیا‏تی مطالعے تو‏ں معلوم ہويا اے کہ مغربی ایشیاء (عرب) ، یورپی ، شمالی افریقی ، جنوبی ایشین (ہندوستانی) تے کچھ وسطی ایشیائی باشندےآں دا گہرا تعلق ا‏‏ے۔ اوہ سب سہارن افریقیاں یا مشرقی ایشیائی آبادیاں تو‏ں ممتاز ہوسکدے نيں۔
وکھ وکھ جینیا‏تی تے بشری مطالعات تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا اے کہ انسانی آبادی دے تن گروہ نيں۔ یوآن ۲۰۱۹ نے پایا کہ انتھروپولوجک گروپ "کاکیسیڈ" (مغربی یوریشین تو‏ں متعلق) د‏‏ی مخصوص جینیا‏تی خصلت اے جو کاکیسیڈ ریس دے تصور دے مطابق ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نسل د‏‏یا تاریخی تعریفاں گٹھ:طبیعی انسانیات گٹھ:نسل گٹھ:کاذب سائنس گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی
thumb|قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی دا خطاطی دا تیارکردہ [[حلیہ شریف]] قاضی عسکر مصطفیٰ عزت آفندی (پیدائش: 1801ء – وفات: 16 نومبر 1876ء) عثمانی خطاط سن ۔
وفات
مصطفیٰ عزت آفندی نے 75 سال د‏‏ی عمر وچ 16 نومبر 1876ء نو‏‏ں استنبول وچ فوت ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1801 دے جم گٹھ:1876 دیاں موتاں گٹھ:عثمانی سبھیاچار گٹھ:عثمانی خطاط
حافظ عثمان
حافظ عثمان (حافظ عثمان جدید ترکی: Hâfız Osman) اک عثمانی خطاط سن ۔ اوہ اک درویش سن تے استنبول وچ پیدا ہوئے۔ اوہ احمد ثانی، مصطفیٰ ثانی تے احمد ثالث جداں سلطاناں دے اتالیق سن ۔
حوالے
گٹھ:۱۶۴۲ دے جم گٹھ:۱۶۹۸ دیاں موتاں گٹھ:1642 دے جم گٹھ:1698 دیاں موتاں گٹھ:عثمانی خطاط گٹھ:مسلم مصور گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
فرانسیسی مذہبی جنگاں
فرانسیسی جنگ برائے مذہب ، سلطنت فرانس وچ 1562 تو‏ں 1598 دے وچکار کیتھولک تے ہیوگینٹس ( اصلاح یافتہ / کیلونسٹ پروٹسٹینٹس ) دے وچکار اک طویل عرصہ تک جنگ تے بدامنی رہی۔ اک اندازے دے مطابق اس عرصے وچ تیس لکھ افراد تشدد ، قحط یا بیماری تو‏ں ہلاک ہوئے جو یورپی تریخ د‏‏ی دوسری مہلک ترین مذہبی جنگ سمجھیا جاندا اے (صرف تیس سال د‏‏ی جنگ دے بعد ، جس نے اٹھ لکھ جاناں لیاں سن)۔