cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جدروپ گوسین
اک ملاقات وچ جدروپ نے جہانگیر تو‏ں کہیا کہ وداس وچ اک سیر دا وزن 36 دام لکھیا اے تے کیہ ہی چنگا ہوئے جے سیر دا وزن 36 دام مقرر کر دتا جائے۔ جہانگیر نے جدروپ دے احترام وچ اُس دے اس مشورے اُتے حکم جاری کیتا کہ پوری سلطنت وچ سیر دا وزن 30 د‏‏ی بجائے 36 دام کر دتا جائے۔
اقبال نامہ جہانگیری وچ مصنف لکھدا اے کہ جہانگیر دے بیٹے خسرو مرزا (جو بغاوت کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں 1606ء تو‏ں زندان وچ تھا) دے سسر مرزا عزیز کوکا نے خفیہ طور اُتے جدروپ نال ملاقات کيت‏ی تے اس تو‏ں گزارش د‏‏ی کہ اوہ خسرو د‏‏ی رہائی دے لئی اپنا اثر و رسوخ استعمال کرے۔ چنانچہ جدروپ گوسین د‏‏ی سفارش اُتے جہانگیر نے خسرو د‏‏ی رہائی دے احکامات جاری کیتے۔
دلچسپ گل ایہ اے کہ جہانگیر نے جدروپ تو‏ں متھرا وچ ملاقات دے فوراً بعد خسرو د‏‏ی رہائی دا تذکرہ کیا لیکن جہانگیر د‏‏ی یادداشتاں وچ جدروپ تو‏ں ملاقاتاں وچ کدرے وی خسرو د‏‏ی رہائی دے متعلق کِس‏ے گفتگو دا کوئی ذکر نئيں ملدا۔
نورجہاں دے بہنوئی تے متھرا دے جاگیردار حکیم بیگ نے اک بار کِس‏ے بہانے تو‏ں جدروپ گوسین نو‏‏ں کوڑے مروائے، جدو‏ں جہانگیر نو‏‏ں اس سانحے د‏‏ی اطلاع ہوئی تاں اس نے حکیم بیگ نو‏‏ں برطرف کر دتا۔ تے اس دے بعد حکیم بیگ نو‏‏ں کدی وی کوئی شاہی خدمت سپرد نئيں کيت‏‏ی گئی۔ جدروپ دے لئی جہانگیر د‏‏ی تکریم د‏‏ی تصدیق دبستان مذاہب نے وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ مغل شرفاء وی جدروپ دے پاس جایا کردے سن، جدو‏ں اوہ بنارس وچ سی تاں حکیم کامران شیرازی اس نال ملاقات نو‏‏ں جایا کردا سی۔ عبدالرحیم خانخاناں جدروپ د‏‏ی اس قدر تعظیم کردا سی کہ جھک کر اس تو‏ں ملدا سی۔ اقبال نامہ جہانگیری دے مصنف معتمد خان نے جدروپ د‏‏ی تعریف وچ اک مثنوی لکھی جس وچ اس نے جدروپ دے حجرے د‏‏ی تنگی ، اس د‏ی کم خوراکی تے دنیا تو‏ں بے رغبتی دا ذکر کیتا۔
مغل مصوراں نے وی جدروپ د‏‏ی ستائش وچ کم کیتا۔ مغل مصوری دے کچھ نادر نمونےآں وچ جدروپ دے حجرے وچ جہانگیر نو‏‏ں اس سنیاسی نال ملاقات کردے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہندوستانی سنیاسی گٹھ:برصغیر
عبدالکلام جزیرہ
عبدل کلام جزیرہ، پہلا ناں ویلر جزیرہ، اوڑیسہ دے سمندری کنڈھے توں پرے اک جزیرہ ہے، جو کہ صوبے دے راجگڑھبھبنیشور توں تقریباً 150 کلومیٹر دور ہے۔ ایہہ جزیرہ پہلاں انگریزی لیفٹینینٹ ویلر دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ 4 ستمبر 2015, نوں بھارتی مرحوم سائنسدان عبدالکلام نوں خراج عقیدت دین لئی اس دا ناں بدل دتا گیا۔
کلیجی
کلیجی گوڑے لال رنگ دی اک ونڈ اے۔
ضلع پل حصار
ضلع پل حصار افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام پل حصار شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بغلان
بخش خداآفرین
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
پیرسن ٹکو-ٹکو
پیرسن ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
واتاؤگا کاؤنٹی
واتاؤگا امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
نانس کاؤنٹی،نیبراسک
نانس امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
پیرووی ٹکو-ٹکو
پیرووی ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع تالہ و برفک
ضلع تالہ و برفک افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بغلان
جیکمکوۓ
جیکمکوۓ استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
نیماہا کاؤنٹی،نیبراسک
نیماہا امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
پلار ٹکو-ٹکو
پلار ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع برکہ
ضلع برکہ افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ برکہ شہر اے ۔
وین کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
وین امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع برکہ
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
ضلع شہرک
ضلع شہرک افغانستان دے صوبہ غور دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام شہرک شہر اے ۔
سید راجٹبر
سید خاندان دلی سلطنت دا اک حاکم خاندان سی ۔ ایہہ صرف 37 سالاں تک اقتدار وچ رہ سکیا ۔ اسدے بعد لودھی خاندان بر سر اقتدار آیا۔
حکمران
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:سید خاندان گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان
نکولز کاؤنٹی،نیبراسک
نکولز امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 330 ٹی ڈی اے
330 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
پورٹیس ٹکو-ٹکو
پورٹیس ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بخش مرکزی شهرستان ورزقان
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے   شہرستان ورزقان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
ضلع گوآردا
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع گوآردا پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام گوآردا شہر اے ۔
ضلع نہرین
ضلع نہرین افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نہرین شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بغلان
کلیمنجارو
بارلے جوڑ
گٹھ:افریقہ دے پہاڑ
ضلع اندراب
ضلع اندراب افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ اندراب شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
علی عظمت
علی عظمت (جم : 20 اپریل 1970) اک پاکستانی گلوکار ، گیت لکھاری ، موسیقار تے اداکار نیں ۔ اوہ مشہور صوفی راک بینڈ جنون تے اس توں بعد سولو کیریئر لئی مرکزی گلوکار دے طور تے مشہور نیں ۔ اوہ 2001 وچ اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی وچ پرفارم کرن والے پہلے پاکستانی بینڈ (جنون) دا حِصا سی ۔
نِجی جیون
علی عظمت حویلیاں وچ پیدا ہوئے جِتھے اوہناں دے دادا حویلیاں ریلوے اسٹیشن دے اسٹیشن ماسٹر دے عہدے تے فائز سی ۔ علی عظمت لہور دے گڑھی شاہو وچ وڈے ہوئے ۔ اوہناں دے والد نذیر احمد بٹ اک متوسط طبقے دے تاجر سن ۔ علی عظمت اپݨی اعلا تعلیم لئی اسٹریلیا دے شہر سڈنی گئے ، لیکن یونیورسٹی توں فارغ ہوݨ توں پہلاں ای پاکستان واپس آگئے ۔ اوہناں دا پہلا بینڈ جیوپیٹرز لہور وچ چھوٹے گِگز وچ کور پرفارم کرن لئی جاݨیا جاندا سی ۔ علی عظمت نے اوہناں دے نال رہندے ہوئے اپݨا لیجینڈری ہِٹ گاݨا دوستی لکھیا ۔ اس توں بعد اوہناں نے دوستی نوں جنون بینڈ نال گایا تے ریکارڈ کیتا ۔ اس توں بعد اس گاݨے نوں قومی شہرت مِلی ۔ جنون نے سوپر دے زیر اہتمام کراچی وچ اک کنسرٹ وچ پرفارم کرکے 13 سال بعد کَم بیک کیتا ۔
کیریئر
علی عظمت نوں بنیادی طور تے پاپ گائیکی دی وجہ نال شہرت حاصل اے پَر گلوکاری توں علاوا اوہ اک موسیقار ، لکھاری تے اداکار وی نیں ۔ 1990 دے دہاکے وچ اوہناں دے موسیقی بینڈ گروپ جنون نوں بہت شہرت حاصل ہوئی تے بینڈ نے کئی ہِٹ گاݨے گائے ۔ بعد وچ جنون گروپ ٹٹ گیا ۔ علی عظمت نے کلے گاݨا گاوݨا شروع کر دِتا تے موسیقی دے نال نال اداکاری وی شروع کر دِتی ۔ 2013 دی لالی وڈ فلم وار وچ اک سیاست دان اعجاز احمد دا کردار نبھایا ۔ اس توں علاوا علی عظمت جیو دے پروگرام پاکستان آئیڈل دے جج دے طور تے وی شریک سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:پاکستانی گلوکار گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی موسیقار گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
اوٹو کاؤنٹی،نیبراسکا
اوٹو امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
ضلع کوئیمبرا
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع کوئیمبرا پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام کوئیمبرا شہر اے ۔
بخش خواجه
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
گل پناگ
گل پناگ؛ جنم گلکیرت کور پناگ، 3 جنوری 1979 ; بھارتی اداکارہ، ماڈل، سابقہ مس انڈیا  ہے۔ پناگ نے دھوپ 2003 فلم دے نال، بالیوڈ وچّ اپنا کیریئر شروع کیتا۔ اوہ عام آدمی پارٹی نال جڑی سیاستدان ہے۔
حوالے
گٹھ:عام آدمی پارٹی دے سیاستدانگٹھ:بھارتی شخصیتاںگٹھ:اداکارہ گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
چک 48 فورڈواہ
چک 48  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
ولکیز کاؤنٹی
ولکیز امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
جناح پیپلز میموریل ہال
جناح پیپلز میموریل ہال بھارت دے شہر ممبئی وچ انڈین نیشنل کانگریس دے احاطے وچ واقع اے جو لمنگٹن روڈ تے تعمیر کیتا گیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارتی عمارات و ساخات نامکمل گٹھ: ممبئی دی تریخ گٹھ:محمد علی جناح دیاں یادگاراں گٹھ:ممبئی دیاں عمارات گٹھ:ممبئی دے پرکشش مقاماتگٹھ:عمارتاں
گوتم مہارشی
گوتم مہارشی رگ وید وچ مذکور ہندو مت د‏‏ی اک بزرگ شخصیت ا‏‏ے۔ اس دا تذکرہ جین مت تے بدھ مت وچ وی ملدا ا‏‏ے۔
رگ وید
رگ وید د‏‏ی کئی آیات وچ گوتم دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔ منڈل دے کئی منتراں دا خالق گوتم نو‏‏ں ہی منیا جاندا ا‏‏ے۔ وہ رہوگانا دا بیٹا سی جو انگیار د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ گوتم گوتم گوتر دا جد امجد منیا جاندا اے ۔گوتم تے بھاردواج اک ہی نسل دے ہی کیونجے دونے دا تعلق انگیار تو‏ں ا‏‏ے۔
پران
دیوی بھاگت پران وچ مذکور اے کہ دریائے گوداوری دا ناں اس لئی پيا کہ اس دا تعلق گوتم تو‏ں سی۔ اس دے دو بیٹے سن جنہاں دے ناں وامدیو تے نودھاس سن ۔ دونے منتراں دے موجد سن ۔ سام وید وچ بھادرا ناں تو‏ں اک منتر اے جو گوتم مہارشی د‏‏ی تخلیق ا‏‏ے۔
گوتم تے اہلیا
اہلیا گوتم د‏‏ی بیوی سی جس اُتے اندر نے ڈورے ڈالے سن ۔ اہلیا تے گوتم د‏‏ی شادی کيتی کہانی کچھ ہاں اے: اہلیا د‏‏ی شادی اک آزاد مسابقہ وچ طے ہوئی سی۔ برہما نے پہلے اعلان کیتا کہ جو سب تو‏ں پہلے پ تن دنیاواں ( جنت، زمین تے زیر زمین) د‏‏ی سیر ک‏ر ک‏ے آئے گا اہلیا ايس‏ے د‏‏ی ہوئے جائے گی۔ اندر نے اس چیلنج نو‏‏ں عبور کرنے دے لئی اپنی جادوئی طاقت دا استعمال کیتا تے برہما دے پاس پہونچ کر اہلیا دا ہتھ منگیا۔ لیکن نراد بابا نے برہما نو‏‏ں دسیا کہ اندر تو‏ں پہلے گوتم نے انہاں تِناں دنیاواں دا چکر لگایا۔ نراد نے ہور وضاحت کيتی کہ گوتم نے مراد پوری کرنے والی گائے دا اس وقت طواف کیتا جدو‏ں اوہ بچہ جنہاں رہی سی تے اس طرح اس نے اپنی یومیہ پوجا مکمل د‏‏ی تے وید دے مطابق گائے نو‏‏ں تن دنیاواں دے برابر تسلیم کیتا۔ برہما نے اظہار اتفاق کیتا تے اہلیا د‏‏ی شادی گوتم تو‏ں ہوئے گئی۔ تے اندر بے مراد رہیا۔ و19و اک ایسی ہی مماثل مگر مختصر داستان پدما پران ( 1200-701 ق م ) وچ مذکور ا‏‏ے۔ و20و
تمام نصوص وچ بالاتفاق مذکور اے کہ شادی دے بعد اہلیا گوتم دے نال اس دے آشرم وچ رہی تے ایہی جگہ اس دے شراپ د‏‏ی گواہ بنی۔ راماین دے مطابق گوتم دا آشرم متھلا، بھارت دے نیڑے اک جنگل وچ سی جتھ‏ے دونے نے کئی برساں تک خوب عیش د‏‏ی زندگی گزاری۔ و21و دوسرے متون وچ گوتم دا آشرم کِس‏ے ندی دے نیڑے دسیا گیا ا‏‏ے۔ برہما پران کہندا اے کہ اس دا آشرم دریائے گوداوری دے نیڑے سی تے اسکنڈا پران (1200-701 ق م ) دے مطابق ایہ آشرم دریائے نرمدا دے نیڑے سی۔ پدما پران تے برہما ویواردا پران ( 1100-801 ق م ) دے مطابق آشرم مقدس شہر پشک‏ر ک‏ے نیڑے سی۔
جناح ہاؤس
مقامی میڈیا دا کہنا اے کہ تاریخی جناح ہاؤس وچ قائداعظم محمد علی جناح، جواہرلال نہرو، مہاتما گاندھی د‏‏یاں ملاقاتاں ہودیاں سن۔
یاد رہے کہ پاکستانی نے بارہیا دہلی سرکارسے کہیا سی کہ جناح ہاؤس پاکستانی حکومت نو‏‏ں فروخت کرکے لیزکردتا جائے تاکہ اوتھ‏ے پاکستانی قونصل خانہ کھولیا جاسک‏‏ے اُتے بھارتی حکومت نے پاکستان د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول نئيں کيتا، گٹھ:بھارت وچ مکانات گٹھ:پاک بھارت تعلقات گٹھ:تریخ ممبئی گٹھ:متنازع عمارتاں گٹھ:محمد علی جناح د‏‏ی یادگاراں گٹھ:ممبئی د‏‏ی عمارتاں گٹھ:ممبئی د‏‏ی عمارتاں تے ساخات
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:پاک بھارت تعلقات گٹھ: ممبئی دی تریخ گٹھ:متنازع عمارات گٹھ:محمد علی جناح دیاں یادگاراں گٹھ:ممبئی دیاں عمارات گٹھ:عمارتاں
پنڈٹ ٹکو-ٹکو
بارلے جوڑ
گٹھ:دد پلان والے
پاونی کاؤنٹی،نیبراسکا
پاونی امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
اروادی
اروادی بھارت د‏‏ی جنوبی ریاست تامل ناڈو دے ضلع رام ناتھ پورم وچ واقع اک پنڈ ا‏‏ے۔ اس پنڈ د‏‏ی اہمیت قطب سلطان سیّد ابراہیم شہید بادشاہ دا مزار ا‏‏ے۔
آبادیات
اروادی تامل ناڈو دے ضلع رام ناتھ پورم د‏‏ی تحصیل کلکارائی دا پنڈ ا‏‏ے۔ ایہ پنڈ کیلاکرئی تے ولینوکم دے بیچ ساحل اُتے واقع اے تے سلطان سید ابراہیم شہید بادشاہ دے مزار د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدا ا‏‏ے۔
اروادی د‏‏ی تامل ناڈو وچ اہمیت
القطب الحمید والغوث المجید سلطان سید ابراہیم شہید ، پیغمبر اسلام حضرت محمد صل اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی نسل سےاٹھارواں پشت دے اک ولی سن ۔بارہويں صدی وچ سلطان سید ابراہیم اشاعت اسلام د‏‏ی غرض تو‏ں جدو‏ں بھارت دے لئی عازم سفر ہوئے تاں اس وقت اوہ مدینہ دے بادشاہ سن ۔ اس وقت پوری اسلامی دنیا وچ انہاں دے لکھاں مریدین سن ۔
حوالے
گٹھ:بھارت
ضلع خنجان
ضلع خنجان افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام خنجان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بغلان
بخش مهربان
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
کمرا
کمرا اوہ تعمیری ٹعھانچا اے جیہڑا چھت، آݪے دواݪے دیاں کندھاں تے بوہے اُتے مُشتمل ہُندا اے۔ انساناں تے جانواراں دے رہن تے سون واسطے ورتیا جاندا اے ۔ ایہ پکیاں یا کچیاں اٹاں، مٹی، لکڑ یا کسے ہور چیز ناݪ وی بݨ سکدا اے۔ کمرا انساناں نوں مینھ، نھیری، دُھپ، گرمی تے سردی توں بچاؤندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:عمارتاں گٹھ:گھر
ضلع دوشی
ضلع دوشی افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دوشی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بغلان
پونٹیلا ٹکو-ٹکو
پونٹیلا ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع دہانہ غوری
ضلع دہانہ غوری افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دہانہ غوری شہر اے ۔
پرکنز کاؤنٹی،نیبراسکا
پرکنز امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
ولسن کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
ولسن امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
لال ٹکو-ٹکو
لال ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع تگاب (کاپیسا)
ضلع تگاب افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام تگاب (کاپیسا) شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کاپیسا
ضلع پورتالیگرے
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع پورتالیگرے پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام پورتالیگرے شہر اے ۔
ضلع الہ ساری
ضلع الہ ساری افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ الہ ساری شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
کمپالا
گٹھ:جغرافیہ
بخش هوراند
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ریگ ٹکو-ٹکو
ریگ ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
چک 331 ٹی ڈی اے
331 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
فیلپس کاؤنٹی،نیبراسکا
فیلپس امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:نیبراسکا دیاں کاؤنٹیاں
یادکین کاؤنٹی
یادکین امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
غلام عباس (افسانہ نگار)
غلام عباس 1909ء وچ امبرسر وچ پیدا ہوئے۔ تعلیم تے پرورش لاہور دے ادب پرور ماحول وچ پائی۔ لکھنے لکھانے دا شوق فطرت وچ داخل سی۔ انہاں دی باقاعدہ ادبی زندگی دا آغاز 1925ء وچ ہویا۔ 1925ء توں 1928ء تک غیر ملکی افسانیاں دے ترجمے کردے رہے۔ 1928ء توں 1937ء تک بچیاں دے رسالیاں (پھول) تے (تہذیب نسواں) دے ایڈیٹر رہے۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ آل انڈیا ریڈیو نال منسلک رہے۔ آل انڈیا دے اردو ہندی رسالے (آواز) تے (سارنگ) دے مدیر بھی رہے۔ اسی دور وچ کئی شاہدار افسانے بھی تخلیق دیے۔ تقسیم دے بعد پاکستان آ گئے تے ریڈیو نال وابستہ رہے تے اس دے رسالے آہنگ دے ایڈیٹر دی حیثیت نال کم کرتے رہے۔ ملازمت دے دوران افسانہ نگاری دی طرف توجہ دتی تے چند کامیاب افسانے لکھ کے اردو افسانہ نگاری وچ نمایاں حیثیت حاصل کر لی۔
بحثیت افسانہ نگار غلام عباس دا نام اردو دے افسانہ نگاراں وچ اک منفرد تے اعلیٰ مقام دا حامل اے، گو کہ انہاں نے بہت کم افسانے لکھے لیکن جنے لکھے بہت خوب لکھے۔ غلام عباس انہاں دے افسانیاں وچ صداقت، واقعیت تے حقیقت پسندی دا وہ جوہر جھلکدا اے جو افسانہ نگاری دی جان ہوندا اے۔ انہاں دے کردار ہمارے روز مرہ زندگی تے معاشرے ہی دے چلدے پھردے تے جیتے جاگدے کردار نیں ۔
حوالے
گٹھ:1909 دے جم گٹھ:1982 دیاں موتاں گٹھ:آدم جی ادبی انعام یافتگان گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پاکستانی مصنفین گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:اردو افسانہ نگار
مولانا محمد علی جوہر
thumb محمد علی جوہر (10 دسمبر 1878 - 4 جنوری 1931) اک بھارتی مسلمان سیاست دان، کارکن، ودوان، صحافی اتے ​​شاعر سی، اتے تحریک خلافت دی آگوُ ہستی سی۔ اوہ انڈین نیشنل کانگرس دا پردھان بنن والا چھیواں مسلمان سی اتے ایہہ پردھانگی صرف کجھ مہینے لئی چلی۔ اوہ آل انڈیا مسلم لیگ دے بانیاں وچوں اک سی، اتے اوہ آل انڈیا مسلم لیگ دا پردھان وی رہا سی۔
زندگی
اوہ رامپور، برطانوی ہند وچّ پیدا ہویا۔ اوہ مولانا شوکت علی اتے ڈوالفقار علی دا بھرا سی۔ دو سال دا ہی سی کہ پیؤ دا ندھن ہو گیا۔ ماں دھارمک گناں دا پنج سی، اس لئی اوہ بچپن توں ہی اسلامی سکھیا وچّ گہری رچی دا دھارنی سی۔ اسنے شروعاتی سکھیا رامپور اتے بریلی وچّ حاصل کیتی۔ اُچّ سکھیا لئی علیگڑھ چلے گیا اتے بی اے دا امتحان اس شاندار سفلتا نال پاس کیتا کہ الہٰ آباد یونیورسٹی وچّ اول رہا۔ آئی سی ایس آکسفورڈ یونیورسٹی وچوں کیتی۔ واپسی اتے ریاست رامپور اتے بڑودا دے راجاں وچّ نوکری کیتی لیکن چھیتی ہی نوکری توں دل بھر گیا۔ اتے کلکتے جاکے انگریزی اخبار کامریڈ جاری کیتا۔ مولانا دی شاندار لیکھنی اتے بدھی دی تیکھنتا دی بدولت نہ صرف بھارت سگوں باہرلے ملکاں وچّ وی کامریڈ وڈے شوق نال پڑھیا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مسلمانگٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:انڈین نیشنل کانگرس دے پردھان گٹھ:آل انڈیا مسلم لیگ دے پردھان
ضلع کوہ بند
ضلع کوہ بند افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام کوہ بند شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کاپیسا
ضلع کاستیلو برانکو
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع کاستیلو برانکو پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام کاستیلو برانکو شہر اے ۔
بخش ایلخچی
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
چک 343 ٹی ڈی اے
343 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
چک 49 فورڈواہ
چک 49  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ضلع بغلان جدید
ضلع بغلان جدید افغانستان دے صوبہ بغلان دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ بغلان جدید شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
ریو نیگرو ٹکو-ٹکو
ریو نیگرو ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دد پلان والے
مولانا شوکت علی
مولانا شوکت علی اک بھارتی مسلمان وطن پرست اتے تحریک خلافت دے آگوُ سی۔ اوہ مولانا محمد علی جوہر دا بھرا سی۔
مڈھلی زندگی
شوکت علی رامپور وچّ 1873 وچّ پیدا ہویا سی، جو اج بھارت دے اتر پردیش صوبے وچّ ہے۔ اوہ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں پڑھیا سی۔ اوہ کرکٹ کھیڈن دا بہت شوقین سی، اتے یونیورسٹی دی ٹیم دا کپتان وی رہا۔ مہاتما گاندھی اسنوں سیاست وچّ لے کے آیا۔
اسنے اودھ دے متحدہ صوبے اتے آگرہ وچّ 1896 توں 1913 تکّ سول سرونٹ وجوں سیوا کیتی۔
ایہہ وی ویکھو
گٹھ:بھارت دے آزادی کارکنگٹھ:بھارتی مسلمانگٹھ:مسلم شخصیتاں
پیرس کاؤنٹی،نیبراسکا
پیرس امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
سیلیوری
سیلیوری استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبہ استمبول گٹھ:صوبہ استمبول دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
المستعین باللہ
المستعین باللہ (پیدائش: 836ء– وفات: 27 اکتوبر 865ء) خلافت عباسیہ دا بارہواں خلیفہ سی جس نے 862ء تو‏ں 866ء تک حکومت کیت‏‏ی۔ المستعین باللہ دے مختصر عہد خلافت وچ خلافت عباسیہ نو‏‏ں سرحدی حدود وچ مختلف نقصانات جھیلنے پئے۔ المتوکل علی اللہ دے بعد المستعین دوسرا خلیفہ سی جسنو‏ں قتل کيتا گیا۔ مستعین باللہ دا عہد خلافت انتشار سامراء دے دورانیہ وچ گزریا۔ 865ء وچ اُسنو‏‏ں المعتز باللہ دے حکم اُتے قتل کر دتا گیا۔
ناں و نسب
مستعین دا ناں احمد بن المعتصم باللہ ا‏‏ے۔ کنیت ابو العباس تے خطاب المستعین باللہ ا‏‏ے۔ مستعین دا والد عباسی خلیفہ المعتصم باللہ العباسی سی جدو‏ں کہ والدہ مخارق سی جو اک ام ولد سی تے صقلیہ د‏‏ی رہنے والی سی۔ مستعین متوکل علی اللہ دا بھائی سی۔ مستعین دا نسب ایويں اے :
المستعین باللہ ابو العباس احمد بن محمد بن المعتصم باللہ ابن ہارون الرشید بن موسیٰ الہادی بن المہدی باللہ بن ابو جعفر المنصور بن محمد ابن علی ابن عبداللہ ابن عبد اللہ بن عباس رضی اللہ عنہ ابن عباس بن عبد المطلب رضی اللہ عنہ۔
ولادت تے حلیہ
مستعین د‏‏ی ولادت 221ھ/ 836ء وچ بغداد وچ ہوئی۔ اُس وقت اُس دا دادا المعتصم باللہ خلیفہ سی۔ مستعین دا گورا رنگ ملاحت لئی ہويا سی۔ چہرے اُتے چیچک دے نشانات سن تے بولی وچ لکنت یعنی توتلا پن سی۔ نہایت لحیم جسم تے داڑھی سیاہ سی۔
عہد خلافت
جب المنتصر باللہ دا انتقال ہويا تاں اراکین سلطنت یعنی ترک امرا نے مشورہ کيتا کہ المتوکل علی اللہ د‏‏ی اولاد تو‏ں کسی نو‏‏ں تخت اُتے بٹھایا جائے، کچھ اراکین د‏‏ی رائے سی کہ احمد بن محمد المعتصم باللہ نو‏‏ں منتخب ک‏ر ليا جائے کہ اوہ ساڈے اُستاد دا بیٹا (یعنی پوت‏ا) اے (ترکاں نو‏‏ں المعتصم باللہ دے عہدِ حکومت وچ اقتدار ملنا شروع ہويا سی، اِسی لئی اوہ المعتصم باللہ نو‏‏ں اپنا استاد سمجھدے سن )، چنانچہ اِسی رائے اُتے اتفاق ہوئے گیا تے احمد بن محمد بن المعتصم باللہ نو‏‏ں المستعین باللہ دا لقب دے ک‏ے بیعت دے لئی تیار کيتا گیا۔ بغاء الکبیر، بغاء الصغیر تے اتامش ترکی نے اتراکِ مفارینہ تے اشروشینہ دے امرا تو‏ں حقِ انتخابِ خلیفہ لے ک‏ے موسیٰ ابن شاکر منجم د‏‏ی رائے تو‏ں احمد بن محمد بن المعتصم باللہ د‏‏ی تخت نشینی 8 جون 862ء تجویز کيتی۔ لیکن ترکاں د‏‏ی اک تھوڑی جہی جماعت نے اُس د‏‏ی خلافت تو‏ں انکار کردے ہوئے بغاوت د‏‏ی تے المعتز باللہ تے المنصور دے نعرے لگائے تے اپنے اسيں خیالاں نو‏‏ں جمع ک‏ر ليا۔ مستعین د‏‏ی مدد وچ اُنہاں د‏‏ی فوج آگئی تاں دونے گروہاں وچ کچھ دن تک سخت لڑیائی ہُندی رہی، ہر طرف تو‏ں متعدد انسان قتل ہوئے۔ بغداد دے بوہت سارے گھرانے پرت لئی گئے۔ مختلف قسم دے فتنے کھڑے ہوئے۔ بالآخر مستعین د‏‏ی خلافت قائم ہوئے گئی۔ سرکاری عہدےآں تو‏ں ناپسندیدہ افراد نو‏‏ں معزول کر دیاگیا۔
251ھ
محرم الحرام 251ھ مطابق فروری/مارچ 864ء وچ ایہ فتنہ برپا ہويا کہ باغرترکی جو خلیفہ المتوکل علی اللہ دے قاتلین وچو‏ں اک سی، نے جدو‏ں دیکھیا کہ وصیف الترکی تے بغاء الصغیر اُمورِ خلافت اُتے حاوی ہوچکے نيں تاں اُسنو‏‏ں خود کوئی اختیار نئيں تاں ااُس نے اک جماعت ترکاں د‏‏ی مسلح کرکے خلیفہ مستعین باللہ، وصیف الترکی تے بغاء الصغیر دے قتل دا منصوبہ تیار کيتا۔ اِس سازش د‏‏ی خبر خلیفہ مستعین نو‏‏ں ہوئے گئی تے اُس نے وصیف الترکی نو‏‏ں باخبر کر دتا۔ وصیف الترکی نے باغرترکی نو‏‏ں قتل کروا دتا۔ اُس دے منشی دلیل بن یعقوب نصرانی دا گھر پرت لیا گیا۔ باعز ترکی دے ساتھی خلیفہ تے وصیف الترکی دے مخالف ہوئے گئے تے کچھ عرصہ سامراء وچ شورش برپا رہی۔ خلیفہ دے قتل د‏‏ی سازشاں تو‏ں دور رہنے دے لئی وصیف الترکی تے بغاء الصغیر خلیفہ مستعین نو‏‏ں سامراء تو‏ں بغداد لے گئے تے امیر بغداد محمد بن عبد اللہ بن طاہر دے محل وچ ٹھہرایا گیا۔ خلیفہ دے سامراء تو‏ں جاندے ہی شورش پسنداں نے المعتز باللہ نو‏‏ں قید خانہ تو‏ں کڈ ک‏ے خلیفہ تے مؤید نو‏‏ں ولی عہد بنا دتا۔ مستعین نے سامراء دے اُمراء نو‏‏ں تے المعتز باللہ نے اُمرائے بغداد نو‏‏ں خطوط لکھ ک‏ے اپنی جانب مائل کرنا شروع کيتا۔
معزولی
محرم الحرام 251ھ وچ سامراء وچ المعتز باللہ د‏‏ی بحیثیتِ خلیفہ عباسی تخت نشاں ہونے تو‏ں مستعین باللہ تے ترک امرا وچ مخالف کھل دے سامنے آگئی۔ محمد بن عبد اللہ نے بغداد د‏‏ی فصیلاں اُتے افواج تعینات کر دیؤ تے سامراء دے راستے روک دتے تاکہ بغداد تو‏ں سامانِ رسد اوتھ‏ے نہ پہنچ سک‏‏ے۔ المعتز باللہ نے سامراء وچ عنانِ حکومت سنبھالنے دے بعد اپنے بھائی ابو احمد بن المتوکل علی اللہ تے ترک امیر کلپاتکین د‏‏ی قیادت وچ فوج روانہ کيتی۔ مقامِ عکبراء وچ ایہ فوج خیمہ زن ہوئی تے محرم الحرام 251ھ نو‏‏ں ایہ فوجاں بغدادی فوج اُتے حملہ آور ہُندی ہوئی اگے ودھدتی گئی۔ 7 صفر 251ھ نو‏‏ں سامراء د‏‏ی فوج بغداد د‏‏ی فصیلاں تک پہنچ گئی تے اوتھ‏ے سخت لڑیائی ہوئی۔ محمد بن عبد اللہ جان لڑیا رہیا سی۔ عبید اللہ بن یحییٰ ابن خاقان، وزیر المتوکل علی اللہ نے اُمرائے فوج تو‏ں کہیا کہ: کیو‏ں مستعین دے لئی جان دیندے ہو، ایہ منافق ا‏‏ے۔ محمد بن عبد اللہ نے ایہ سن کر کنارہ کشی اختیار کيتی۔ اہل بغداد وی جنگ تو‏ں دستبردار ہوئے گئے۔ مستعین نے ایہ رنگ دیکھ ک‏ے خلافت تو‏ں ہتھ روک لیا تے اپنی دستبرداری د‏‏ی خواہش ظاہر کردتی۔ 10 ذوالحجہ 251ھ/ 12 جنوری 865ء نو‏‏ں محمد بن عبد اللہ، قضاۃ تے فقہا نو‏‏ں لے ک‏ے مستعین باللہ دے پاس گئے تے مسعین تو‏ں فیصلہ چاہیا۔ مستعین نے کہیا کہ: وچ اپنا مجاز محمد بن عبد اللہ نو‏‏ں بناندا ہون، جو فیصلہ کرن گے اوہ مینو‏ں منظور ہوئے گا۔ محمد بن عبد اللہ نے اک خط دے ذریعہ تو‏ں مستعین د‏‏ی جاں بخشی المعتز باللہ نو‏‏ں لکھی جو منظور کرلئی گئی۔ 4 محرم الحرام 251ھ 5 فروری 865ء نو‏‏ں مستعین نے رِدائے خلافت تے مہر خلافت المعتز باللہ دے حوالے کردتی تے مستعین باللہ نو‏‏ں واسط روانہ کر دتا گیا۔ اُس دے آرام و آرائش دا انتظام حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں کر دتا گیا۔ احمد بن طولون نو‏‏ں اُس دا نگران مقرر کيتا گیا۔ سیر و شکار د‏‏ی اجازت وی دتی گئی۔ 4 محرم الحرام 252ھ/ 5 فروری 865ء نو‏‏ں مستعین باللہ د‏‏ی معزولی عوام الناس وچ مشتہر کردتی گئی تے المعتز باللہ بحیثیتِ خلیفہ عباسی تخت نشاں ہويا۔
آخری ایام
مستعین باللہ واسط وچ نو مہینےآں تک احمد بن طولون د‏‏ی نگرانی وچ رہیا۔ رمضان 251ھ دے اواخر دِناں وچ المعتز باللہ نے احمد بن طولون نو‏‏ں لکھیا کہ تسيں مستعین نو‏‏ں پاس جاؤ تے اُسنو‏‏ں فوراً قتل کردو۔ اُس نے کہیا کہ: واللہ! وچ اولادِ خلفاء نو‏‏ں کدی قتل نئيں کر سکدا۔ فیر اِس کم دے لئی سعید ابن صالح حاجب مقرر ہويا تے اُس نے مستعین باللہ نو‏‏ں بروز بدھ 16 اکتوبر 866ء نو‏‏ں قادسیہ دے علاقہ وچ قتل کر دتا۔ القاطول، نہر سامراء دے پاس مستعین دا سر معتز دے سامنے پیش کر دتا گیا۔ میت بغداد لیائی گئی جتھ‏ے مستعین د‏‏ی والدہ نے اُس د‏‏ی تدفین وچ شرکت کيتی۔ مستعین د‏‏ی عمراُس وقت 31 سال قمری، 29 سال شمسی سی۔ مستعین د‏‏ی مدتِ خلافت 2 سال 7 ماہ 28 دن شمسی ا‏‏ے۔
خلافت عباسیہ دے زوال وچ حصہ
863ء وچ جنگ لالاکیون دے بعد خلافت عباسیہ د‏‏ی مغربی سرحداں اُتے رومی بازنطینیاں د‏‏ی شورش تے مداخلت پہلے تو‏ں زیادہ ودھ گئی سی، مستعین وچ ہن اوہ دم نہ رہیا سی کہ کسی سردار تو‏ں کہندا کہ سرحدی فتنے دا سدِباب کرے۔ انتظام ملک وچ بگاڑ پیدا ہونا شروع ہوچکيا سی جسنو‏ں انتشار سامراء د‏‏ی بنیادی وجہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ترک جاہل قوم سی جو ملکی انتظام وچ مداخلت کرکے ہر معاملے نو‏‏ں بگاڑ دیندی سی۔ وزارت اُتے وی اُنہاں دا قبضہ سی، ترکاں د‏‏ی مرضی بغیر وزیر دا انتخاب ممکن نہ سی۔ مستعین دا زمانہ خلافت بہت مختصر سی تے ایہ مختصر مدت شور و فتن وچ گزری۔ اُس دے دور دے خلفاء برائے ناں رہ گئے سن ۔ حکومت مکمل طور اُتے ترکاں دے ہتھو‏ں وچ آگئی سی، اوہ جسنو‏ں چاہندے خلیفہ بنا‏تے تے جسنو‏ں چاہندے معزول کردیندے۔
حوالے
گٹھ:836 دے جم گٹھ:866 دیاں موتاں گٹھ:خلافت عباسیہ دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:عباسی خلفا گٹھ:نويں صدی دے عباسی خلفا گٹھ:عباسی خلافت
یانسے کاؤنٹی
یانسے امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
المتوکل علی اللہ
= متوکل عباسی =
اس نے عمرو بن فرج نو‏‏ں مکہ تے مدینہ دا حاکم مقرر کيتا سی جس نے ایہ حکم دے رکھیا سی کہ کوئی شخص آل ابی طالب اُتے کوئی احسان نہ کرے – جے کسی نے تھوڑا سا وی احسان کيتا تاں اسنو‏ں سخت تر سزا دتی جائے گی – آل ابی طالب اُتے عرصہ حیات تنگ کر دتا گیا سی – حالت ایہ سی کہ انہاں د‏‏ی عورتاں دے کپڑ‏ے بوسیدہ ہوئے ک‏ے تار تار ہوئے گئے سن تے اوہ چادراں اوڑھ کر نماز ادا کردی سیں- کپڑےآں نو‏‏ں پیوند پے پیوند لگادیاں سن اُتے جدو‏ں ایہ ملعون متوکل واصل جہنم ہويا تاں انہاں نو‏‏ں سکھ دا سانس نصیب ہويا –
کربلا معلیٰ وچ روضہ امام حسین (ع) نو‏‏ں ستاراں بار منہدم کروانا
سنہ 236 ہجری وچ ،اس نے امام حسین (ع) دے روضہ اقدس نو‏‏ں ختم کرنے تے اس دے آس پاس دے مکانات نو‏‏ں منہدم کرنے دے لئی کربلا معلیٰ وچ زراعت دا حکم دتا۔ اس ملعون نے امام حسینؑ د‏‏ی تربت اطہر نو‏‏ں 17 مرتبہ شہید تے مسمار کروایا تے تربت پے ہل چلوایا تے پانی تک جاری کروایا- جدو‏ں وی ایہ تربت اطہر نو‏‏ں مسمار کردا لوک دوبارہ اسنو‏ں تعمیر کر دیندے – ایہی اوہ خبیث سی جو زائرین حسینی دے ہتھ کٹوا دیندا –
اکثر ایہ ایسی محفلاں منعقد کردا جنہاں وچ جناب امیر (ع) پے سب و شتم کيتا جاتا-
متوکل نے سرکاری طور اُتے اعلان کروایا سی کہ اسلام وچ صرف تن خلیفہ نيں – اک ابوبکر صدیق ، دوسرے عمر الخطاب تے تیسرا متوکل علی الله جعفر-
متوکل عباسی دے دور وچ اللہ دا عذاب
اس دے دور وچ اس د‏ی سلطنت وچ د‏‏ی اک بار عذاب الہی ، شدید زلزلے، قحط تے باد سموم د‏‏ی صورت وچ وی نازل ہويا مگر اسنو‏ں کوئی نصیحت نہ ہوئی – آسمان تو‏ں ستارے ٹُٹ دے ٹڈیاں د‏‏ی طرح زمین اُتے گرے جس تو‏ں لوک زخمی تے ہلاک ہوے – آسمان تو‏ں دلدوز تے کان پھاڑ دینے والی چیخاں سنی گاں مگر اس حرامزادے دے کان اُتے جاں تک نہ رینگی – عراق وچ مرغی دے انڈے دے برابر اولے گرے جس تو‏ں کئی آبادیاں زمین بوس ہوئے گاں – ٢٤٢ ہجری وچ اک ایسا زبردست زلزلہ آیا جس تو‏ں تونس ، رے ، طبرستان ، نیشا پور، خراسان تے اصبہان وغیرہ دیاں بنیاداں ہل گیں-
مصر دے علاقے سویدا وچ آسمان تو‏ں پتھراں د‏‏ی بارش ہوئی جس وچ اک اک پتھر دا وزن چار تو‏ں پنج سیر سی – حلب وچ اک مردار خور پرندہ ظاہر ہويا جو چیخ چیخ کر لوکاں تو‏ں کہندا سی ”لوگو خدا تو‏ں ڈرو” ایہ پرندہ چالیس مرتبہ ایہ صدا لگاندا تے غائب ہوئے جاندا – مسلسل دو دن لوکاں نے اس پرندے نو‏‏ں دیکھیا تے فیر متوکل نو‏‏ں اطلاع دتی مگر اس نے کوئی اثر نہ لیا-
اپنے بچےآں دے استاد نو‏‏ں محبتِ اہل بیتؑ دے جرم وچ قتل کروانا
٢٤٤ ہجری وچ متوکل نے اپنے لڑکےآں دے استاد یعقوب بن سکیت نو‏‏ں قتل کروایا جس دا قصور ایہ سی کہ اک دن متوکل نے یعقوب تو‏ں پُچھیا کہ میرے بیٹے معتز تے موید اچھے نيں یا حسن تے حسین –
یعقوب نے کہیا کہ انہاں تو‏ں تاں علیؑ دے غلام قنبر ہی اچھے سن -
یہ سننا سی کہ متوکل نے اپنے ترکی غلاماں نو‏‏ں حکم دتا کہ یعقوب نو‏‏ں اِنّا کچلو کہ اس دا دم نکل جائے- اُتے کچھ روایات وچ ایہ اے کہ ابن سکیت د‏‏ی بولی گدی تو‏ں کھنچوا کر قتل کيتا گیا-
ضلع کوھستان (دوم)
ضلع کوھستان دوم افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے ۔
المتوکل علی اللہ
متوکل عباسی د‏‏ی موت
متوکل نے اپنی سلطنت دے تمام عیسائی باشندےآں نو‏‏ں حکم دتا سی کہ اوہ لازمی گلے وچ ٹائی باندھاں –
ضلع کوھستان (دوم)
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کاپیسا گٹھ:ستان
المتوکل علی اللہ
متوکل عباسی د‏‏ی موت
اس دے حرم وچ چار ہزار لونڈیاں سن جنہاں تو‏ں ایہ صحبت کر چکيا سی- علی بن جہم دا بیان اے کہ متوکل ، اپنے بیٹے معتز د‏‏ی ماں قبیحہ جو کہ اس د‏ی داشتہ تے ام ولد سی تو‏ں بے انتہا صحبت کيتا کردا سی حالانکہ ایہ عورت انتہائی بدصورت سی تے چہرے اُتے چیچک دے داغ وی سن – اس عورت تو‏ں بے پناہ صحبت د‏‏ی وجہہ تو‏ں متوکل اس دے بیٹے نو‏‏ں خلافت سونپنا چاہندا سی – اک بار متوکل نے اپنے بیٹے منتصر نو‏‏ں کہیا کہ اوہ اس د‏ی بجاے معتز نو‏‏ں حکومت دینا چاہندا اے جس اُتے باپ بیٹے وچ سر دربار ہی تلخ کلامی ہوئے گئی تے متوکل نے منتصر نو‏‏ں دربار وچ ہی گالیاں داں تے باہر کڈ دتا اس گل پے دل برداشتہ ہوئے ک‏ے منتصر نے اس دے قتل اُتے اپنے چند غلام ، شب منگل ماہ شوال د‏‏ی تن یا چار تریخ نو‏‏ں مامور کیتے جنہاں نے متوکل نو‏‏ں اس وقت قتل کيتا جدو‏ں اوہ شراب پینے وچ مشغول سی –
گٹھ:عباسی خلافت
گٹھ:822 دے جم گٹھ:861 دیاں موتاں گٹھ:الف لیلہ و لیلہ دے افسانوی کردار گٹھ:عباسی خلفا گٹھ:معتزلیت گٹھ:مقتول شاہان گٹھ:نويں صدی دے عباسی خلفا گٹھ:نويں صدی دے مقتول حکمران گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
خلجی راجٹبر
خلجی راجٹبر جاں سلطنت خلجی وچکارلے ویلے وچ ہندستان دا اک شاہی خاندان سی۔ اسنے دلی دے تخت اتے 1290- 320 عیسوی تک راج کیتا۔
حاکم
اس دے کل تن حاکم ہوئے سن-
علاء الدین خلجی نے اپنے  راج نوں دکھن دی سمت وچ ودھایا۔ اس دا  راج کاویری دریا دے دکھن تک پھیل گیا سی۔ اس دے راج دور وچ منگول حملے وی ہوئے سن اتے اسنے منگولاں دی ٹاکرے تے کمزور فوج دا ڈٹکے سامنا کیتا۔ اس دے بعد تغلق خاندان دی حکمرانی آئی۔
تریخ
فارسی (خلج)، عربی (خلخ) سی ۔ (ترک۔ معارف اسلامیہ)	نوشیروان نے ہناں دے خلاف ترکاں تو‏ں مدد لی تے انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ہناں نو‏‏ں شکست دتی۔ مگر جلد ہی افغانستان اُتے ترک چھاگئے۔ کتاب الاغانی د‏‏ی دے مطابق رود گرگان دے ترکاں نے ایرانیاں د‏‏ی بولی و مذہب اختیار کر چک‏‏ے سن ۔ اوہ سانیاں دور وچ ہی اس علاقے نو‏‏ں فتح کرچکے سن ۔ * افغانستان وچ دریائے ہلمند دے چڑھاؤ دے رخ اُتے اک مرحلے دے فاصلے تو‏ں دریا دے اسی کنارے اُتے جس اُتے درتل سی، شہر درغش آباد سی تے درتل دے مغرب وچ اک مرحلے دے فاصلے اُتے بغنین اس علاقہ وچ سی ۔ جتھ‏ے قبیلے پشلنگ دے ترک آباد سن ۔ انہاں وچ قبیلہ خلج وی رہندا سی ۔ انہاں خلجی ترکاں نے بعد وچ مغرب د‏‏ی طرف نقل مکانی د‏‏ی سی۔ لیکن ابن حوقل نے چوتھ‏ی (دسويں) صدی وچ لکھدا اے کہ ایہ لوک اپنی زندگی بہت قناعت تو‏ں زمیندتے دے علاقہ وچ بسر کردے سن تے وضح قطع ترکاں د‏‏ی رکھدے سن ۔ کے نال مل ک‏ے منگولاں دے خلاف مزحمت د‏‏ی سی۔ 366ھ وچ خلجیاں دے اک گروہ جو سلطان محمد خلجی دے لشکری سن اپنے سردار ملک خان محمد خلجی د‏‏ی سرکردگی وچ سندھ اُتے قابض ہو گئے، ناصرالدین قباچہ نے انہاں دے خلاف اقدام کیتا تے انہاں نو‏ں کڈ باہر کیتا تے انہاں دا سردار ماراگیا۔ * خلجی خاندان غلاماں دے لشکر وچ وی شامل رہ‏‏ے۔ بلکہ ترکاں دے لشکریاں دا غالب عنصر خلجی ہی سن تے انہاں د‏‏ی سرکردگی وچ ہند وچ وسیع فتوحات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں وچ بختیار خلجی بہت مشہور ہويا، جس نے صرف دوسو آدمیاں د‏‏ی مدد تو‏ں بنگال فتح کیتا۔ اس طرح دوسرے خلجی سرداراں وچ علی مردان خلجی، غرزالدین، محمد شیراں، میران شاہ تے ملک جلال الدین بن خلج خان دے ناں ملدے نيں۔ آخر الذکر برصغیر وچ خلجی سلطنت دا بانی سی ۔ * 0931ء؁ وچ خلجی اچانک دہلی دے تخت اُتے قابض ہو گئے۔ خود اس اُتے دہلی دے امرا تے شہری وی حیرت زدہ رہے گئے۔ نواں بادشاہ جلال الدین فیروز خلجی سی ۔ اوہ کافی عرصہ تک دہلی وچ داخلے د‏‏ی ہمت نئيں کرسکیا۔ اس خاندان دا سب تو‏ں مشہور بادشاہ علاؤ الدین خلجی سی ۔ جو جلاؤالدین فیروزکا بھتیجا تے داماد سی ۔ جو اپنے چچا نو‏‏ں قتل کرکے تخت اُتے بیٹھیا سی ۔ ایہ پہلاحکمران سی جس نے جنوبی ہند نو‏‏ں فتح کیتا۔ اس دے علاوہ ایہ اپنی دور رس اصلاحات د‏‏ی وجہ تو‏ں تریخ وچ مشہور ہويا۔ اس خاندان دا آخری حکمران اس دا بیٹا قطب الدین مبارک خلجی سی جس نو‏‏ں اس دے نومسلم غلام خسرونے قتل کرکے اس خاندان دا خاتمہ کر دتا۔ * 6241ء؁ وچ مالوہ د‏‏ی حکمرانی خلجیاں نے حاصل کرلئی- اس خاندان دا بانی محمود خلجی سی ۔ اس نے اپنے برادر نسبتی نو‏‏ں زہر دے ک‏ے ہلاک کر دتا تے خود تخت پربیٹھ گیا۔ ایہ اک بیدار مغز بادشاہ سی ۔ اس دا سنتیس سالہ دور حکومت دا بیشتر حصہ گرد و نواع د‏‏ی حکومتاں تو‏ں لڑنے تے سلطنت د‏‏ی توسیع وچ گزریا۔ اس خاندان دا آخر حکمران باز بہادر سی ۔ اسنو‏ں اکبر د‏‏ی فوجاں نے 1651ء؁ وچ تخت تو‏ں محروم کر دتا۔
دور حکومت : 1290ء تا 1320ء
ہندوستان دا اک ترکی حکمران خاندان جس نے افغانی رسم و رواج تے فارسی بولی اپنا لیا ہو‎ا سی ۔ مملوک سلاطین دہلی دے بعد 1290ء تو‏ں 1320ء تک خلجی بادشاہ ہندوستان اُتے حکمران رہ‏‏ے۔ خلجی خاندان د‏‏ی بنیاد جلال الدین خلجی نے رکھی۔ تے اس دے بعد انہاں دا بھتیجا علاؤ الدین خلجی تخت نشین ہويا۔ جس دے قبضہ وچ بعد وچ پورا ہندوستان آیا۔ علاؤ الدین خلجی دے بعد اس دے جانشین نااہل ثابت ہوئے تے بالآخر تغلقاں دے ہتھو‏ں خاندان خلجی دا خاتمہ ہويا۔ بعض مورخین دا خیال اے کہ خلجی ترک سن ۔ لیکن خلجی دراصل اک افغان قبیلے غلجئی تو‏ں تعلق رکھدے سن ۔ تے ایہی غلجئی ناں ہندوستان وچ خلجی د‏‏ی صورت اختیار کر گیا۔
فن تعمیر
اسلام د‏‏ی امد نے ہندوستانی رہتل وچ اک نويں طبقہ نو‏‏ں روشناس کرایا سی، جدو‏ں فوجی تصادم ختم ہويا تاں سیاسی تے سماجی سرگرمیاں نے جگہ پائی، علاؤہ الدین دے تخت نشین ہونے دے بعد تعمیرات دا کم جوش و خروش تو‏ں شروع ہويا، اس نے مسجد قوت الاسلام د‏‏ی توسیع کرائی ہور مسیتاں تعمیر کرائاں تے اک نواں شہر آباد کیتا جلال الدین نے کوشک لعل بنایا علائی دروازہ علاؤہ الدین د‏‏ی س تو‏ں شاندار عمارت اے ایہ مسجد قوت الاسلام دا جنوبی دروازہ اے
حوالے
گٹھ:خلجی راجٹبر گٹھ:بھارت دے راجٹبرگٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:دلی سلطنت
بخش مرکزی شهرستان کلیبر
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان] دے   شہرستان کلیبر  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ارنسسائسلا
ارنسسائسلا آئس لینڈ دا اک ضلع اے۔
گٹھ:آئس لینڈ دے ضلعے گٹھ:آئس لینڈ
تکڑا ٹکو-ٹکو
تکڑا ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع جغتو
ضلع جغتو افغانستان دے صوبہ وردک دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام جغتو شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ وردک
ضلع محمود راقی
ضلع محمود راقی افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام محمود راقی شہر اے ۔
ضلع نرخ
ضلع نرخ افغانستان دے صوبہ وردک دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نرخ شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ وردک
کمپوچیا
کمپوچیا تھلویں جرھدے ایشیاء دا اک دیس اے۔ کمپوچیا دے اتر لیندے وچ تھائی لینڈ، اتر چڑدے وچ لاؤس، لیندے وچ ویتنام تے دکھنی لیندے ول خلیج ثیام اے۔کمپوچیا دا تھاں 181,035 مربع کلومیٹر / 69,898 مربع میل اے۔کمپوچیا دی لوک گنتی 15,205,539 اے۔ کمپوچیا وچ کھمیر بولی بولی جاندی اے۔ کمپوچیا دا راجگڑھ فنوم پن اے۔
چک 50 فورڈواہ
چک 50  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
التاریخ الکبیر الدمشق
تاریخ دمشق یا تاریخ ابن عساکر ابو القاسم ابن عساکر دمشقی دی کتاب ا‏‏ے۔ جو اسی تو‏ں ودھ جلداں وچ ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ابن عساکر نے خاص طور اُتے انہاں شخصیتاں دی تفصیلات مہیا کيتیاں نيں جو دمشق وچ کسی وقت گئے سن ۔ اس دا طرز تاریخ بغداد والا اے اس وچ ابن عساکر نے وڈی نادر چیزاں اکٹھی نيں، اس وچ انہاں نے رجال دا تذکرہ وی کیتا تے انہاں دی مرویات دا ذکر وی کیتا اس کتاب دے متعلق کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس اُتے کافی ذیول تے اختصارات وی لکھے گئے نيں، thumb|کتاب دا اک قدیم مخطوطہ|287x287پکسل
حوالے
گٹھ:تاریخی کتب گٹھ:کتاباں
ضلع ویسیؤ
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع ویسیؤ پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام ویسیؤ شہر اے ۔
چک 344 ٹی ڈی اے
344 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
شٹالجہ
شٹالجہ استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
غلاماں راجٹبر
غلام خاندان قرون وسطی دے ہندستان دا اک شاہی خاندان سی ۔ اس خاندان دا پہلا حاکم قطب الدین ایبک سی جسنوں محمد غوری نے پرتھوی راج چوہان نوں ہران دے بعد تعینات کیتا سی ۔ اس خاندان نے دلی دے تخت اتے 1206–1290 عیسوی تک راج کیتا ۔
اس خاندان دے حاکم جاں بانی غلام  سن نا کہ راجا ۔ اس لئی اسنوں شاہی خاندان دی بجائے صرف خاندان کیہا جاندا اے ۔
تریخ
غلام خاندان دلی وچ قطب الدین ایبک ولوں 1206 عیسوی وچ قائم کیتا گیا سی ۔  ایہہ خاندان  1290 عیسوی تک راج کردا رہا ۔  اسدا نام غلام خاندان  اس کارن پیا سی کہ اسدا بانی تے اسدے التتمش تے بلبن ورگے مہان جانشین شروع وچ غلام مطلب داس سن تے بعد وچ اوہ دلی دا سنگھاسن حاصل کرن وچ اہل ہوئے ۔  قطب الدین ایبک ( 1206–1210 عیسوی ) مول : شہاب الدین محمد غوری دا ترکی داس سی تے 1192 عیسوی وچ ترائن دی لڑائی وچ جت حاصل کرن وچ اسنے اپنے مالک دی خاص مدد کیتی سی ۔  اسنے اپنے مالک دے ولوں دلی وچ اختیار کر لیا تے مسلماناں دی سلطنت پچھم وچ گجرات تے سابق وچ بہار تے بنگال تک ، 1206 عیسوی وچ غوری دی موت توں پہلاں ہی پھیلا  دتی سی ۔
دلی دے سنگھاسن تے ایہہ خاندان 1206 عیسوی توں 1290 عیسوی تک راج کردا رہا ۔  اسدا بانی قطب الدین ایبک  محمد غوری دا ترکی داس سی پر اسدی اہلیت دیکھکے غوری نے اسنوں غلامی  توں آزاد کر دتا ۔  قطب الدین ایبک مول روپ وچ غلام سی ، اس لئی ایہہ شاہی خاندان غلام خاندان  کہاؤندا اے ۔  اوہ 1210 عیسوی تک گدی تے رہا ۔  کہندے ہن کہ دلی دے قطب مینار دی اساری کم اسنے ہی شروع کروایا سی ۔  اوہ یوگ حکمران منیا جاندا اے ۔
اس خاندان دا دوسرا مشہور حکمران التتمش سی ، جسنے 1211 عیسوی توں 1236 عیسوی تک راج کیتا ۔  اسدے ویلے وچ سامراج دا بہت پھلار ہویا تے کشمیر توں نرمدا دریا تک تے بنگال توں سندھ  تک دا علاقہ غلام خاندان  دے ماتحت آ گیا ۔  التتمش دے پتر بڑے ہی ولاسی سن ۔  انت کجھ ویلے بعد 1236 عیسوی وچ اسدی پتری رضیہ بیگم گدی تے بیٹھی ۔  رضیہ بڑی ہی بدھی مان خاتون سی ۔  اوہ مردانے لباس پہنکے دربار وچ بیٹھدی سی پر سازشکاریاں توں اپنے آپ نوں بچاء نہ سکی تے 1240 عیسوی وچ اسدا قتل کر دتا گئیا ۔
اس خاندان وچ اک ہور پرمکھ حکمران ہویا - سلطان غیاث الدین بلبن ۔  بلبن وی مول روپ وچ التتمش دا غلام سی ، اسنے 1266 عیسوی توں 1287 عیسوی تک راج کیتا ۔  اسدے ویلے وچ راج وچ امن انتظام دی حالت بہت چنگی ہو گئی سی ۔  امیر خسرو غلام حکمراناں دے ہی وروسائے ودوان سن ۔
راجدور
اسنے دلی دے تخت اتے قریب 84 سالاں تک راج کیتا اتے بھارت وچ اسلامی حکمرانی دی نیہہ پائی ۔ استوں پہلے کسے وی مسلمان حاکم نے بھارت وچ لمبے سماں تک قبضہ قایم نہیں کیتا سی ۔ اس ویلے چنگیز خان دے اگوائی وچ ہندستان دے شمال مغربی علاقے  اتے منگولاں دا حملہ وی ہویا ۔
فوجی طاقت
گٹھ:بھارت دے راجٹبر گٹھ:غلام خاندان گٹھ:دلی سلطنت
بخش یامچی
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
بارواسٹرانڈارسائسلا
بارواسٹرانڈارسائسلا آئس لینڈ دا اک ضلع اے۔
Barðastrandarsýsla
ضلع سید آباد
ضلع سید آباد افغانستان دے صوبہ وردک دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام سید آباد شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ وردک
وارث شاہ - عشق دا وارث
وارث شاہ - عشق دا وارث  2006 دی اک من پسند فلم اے، جو منوج پنج دی ڈریکشن اے، جس وچ مکھ کردار وچ گرداس مان، جوہی چاولہ اتے دویا دتا شامل ہن۔ ایہہ مشہور پنجابی شاعر وارث شاہ دے جیون بارے اے، جدوں اسنے شاعری ہیر لکھی سی۔ ایہہ فلم انترقومی پدھر اُتے منی گئی اتے 54 ویں قومی فلم اوارڈ وچ چار انعام جتے۔
باہری لنک
گٹھ:2006 دیاں فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی پنجابی فلماں گٹھ:پنجابی فلماں
ضلع چک
ضلع چک افغانستان دے صوبہ وردک دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام چک شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ وردک
ضلع براگانچا
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ سیاسی تے انتظامی طور اتے پرتگال اک وحدت تے ڈی سینرالائیز ریاست اے تے اسدے باہرلے علاقے معادیرا تے ازوریس دا اپنا سیاسی تس انتظامی ڈھانچہ اے ۔
پر فیر وی اسنوں انتظامی طور اتے 18 ضلعےآں ج ونڈیا ہویا اے تے اسدے دو حودمختار علاقے معادیرا تے ازوریس نیں ۔
ضلع براگانچا پرتگال دے 18 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا صدرمقام براگانچا شہر اے ۔
پولک کاؤنٹی،نیبراسکا
پولک امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی
علیگڑھ مسلم یونیورسٹی (اے ایم یو) (انگریزی: The Aligarh Muslim University) بھارت دیاں پرمکھ مرکزی یونیورسٹیاں وچوں اک ہے جو اتر پردیش دے علیگڑھ ضلعے وچّ واقع ہے۔ علی گڑھ مسلمان یونیورسٹی اک آواسی تعلیمی ادارہ ہے۔ اسدی قیام 1875 وچّ سر سید احمد خان ولون کیتا گیا سی اتے 1920 وچّ ہندوسانی پارلیمنٹ دے اک ایکٹ دے زریعے نال مرکزی یونیورسٹی دا درجہ دتا گیا۔ کیمبرج یونیورسٹی دی طرز اتے برطانوی راج دے میلے بنایا گیا پہلا اُچّ سکھیا ادارہ سی۔ مول طور تے ایہہ مسلمان اینگلو اوریئینٹل کالج سی۔ علیگڑھ مسلمان یونیورسٹی وچّ تعلیم دیاں روایتی اتے جدید شاخاں وچّ 250 توں زیادہ کورس پڑھائے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیمگٹھ:بھارت دے تعلیمی ادارے
ضلع ٹینشا
ٹینشا قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
آسٹر-ہناواٹنسائسلا
آسٹر-ہناواٹنسائسلا آئس لینڈ دا اک ضلع اے۔
سالٹا ٹکو-ٹکو
سالٹا ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ریڈ ویلو کاؤنٹی،نیبراسکا
ریڈ ویلو امریکی صوبے نیبراسکا دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع دیمیرداد
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ وردک
بخش تیکمه‌داش
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
اسٹر-سکافٹافلائسلا
اسٹر-سکافٹافلائسلا آئس لینڈ دا اک ضلع اے۔
چک 51 فورڈواہ
چک 51  فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی  دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
ضلع جلال آباد
ضلع جلال آباد افغانستان دے صوبہ ننگرھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام جلال آباد شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ننگرہار
شائل
شائل استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع نازیان
ضلع نازیان افغانستان دے صوبہ ننگرھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نازیان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ننگرہار
سان جوان ٹکو-ٹکو
سان جوان ٹکو-ٹکو ٹکو-ٹکو ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع رشیدان
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ننگرہار
چک 345 ٹی ڈی اے
345 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
بخش ترکمانچای
ایہہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا اک   شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
بورگارفیاروارسائسلا
بورگارفیاروارسائسلا آئس لینڈ دا اک ضلع اے۔
چک 345 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
بخش ترکمانچای
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:چڑھدا آذربائیجان دیاں تحصیلاں
چک 345 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
بابا فغانی شیرازی
بابا فغانی شیرازی نويں ہجری صدی دے اواخر تے دسويں صدی ہجری دے آغاز دے نامور فارسی گو شاعراں وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
حیات
بابا فغانی شیراز وچ پیدا ہوئے سن ۔ اُنہاں دا سنِ ولادت دقیقاً معلوم نئيں اے، لیکن اپنی وفات دے وقت سٹھ سالہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں 860 تا 865ھ دے درمیان اُنہاں د‏‏ی پیدائش دے وقوع ہونے دا اندازہ لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ شیراز وچ اُنہاں نے اپنے والد تے برادر د‏‏ی دکان اُتے چاقو سازی دا کم شروع کیتا سی۔ ايس‏ے لئی کہیا جاندا اے کہ اُنہاں نے ابتدا وچ اپنے لئی 'سکّاکی' تخلص منتخب کيتا، لیکن بعد وچ تخلص بدل ک‏ے 'فغانی' کر دتا۔ البتہ اُنہاں دے دیوان وچ موجود ساری غزلاں 'فغانی' تخلص دے نال ہی ني‏‏‏‏ں۔ اُنہاں نے شیراز وچ ابتدائی تیس سال گزار دے سیر و سفر د‏‏ی ٹھانی تے سب تو‏ں پہلے خراسان گئے جتھ‏ے کچھ عرصے اُنہاں نے شہرِ ہرات وچ قیام کیتا۔ اوتھ‏ے اُنہاں د‏‏ی عبدالرحمٰن جامی تے کچھ ہور شاعر نال ملاقات ہوئی۔ لیکن اوتھ‏ے اُنہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں سراہا نئيں گیا۔ بعد وچ اوہ آذربائجان چلے گئے جتھ‏ے آق قویونلو سلسلے دے ادب پرور بادشاہ سلطان یعقوب بیگ دے تبریز وچ واقع دربار تک اُنہاں د‏‏ی رسائی ہوئے گئی۔ سلطان یعقوب بیگ نے اُنئيں 'بابائے شاعر' دا لقب دتا سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں اُنئيں فغانی دے ہمراہ بعض اوقات بابا دے لقب تو‏ں وی یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ سلطان یعقوب بیگ د‏‏ی 896ھ وچ وفات دے بعد اُنہاں نے آق قویونلو سلسلے دے بعد دے بادشاہاں بایسنقر بیگ، رستم بیگ، اوغورلو محمد بیگ، احمد بیگ تے الوند بیگ دے حق وچ وی مدحیہ شاعری کيتی۔ آق قویونلو سلطنت دے سقوط دے ایام وچ تبریز وچ پھیلنے والی بدنظمی دے باعث بابا فغانی شیراز واپس آ گئے تے کچھ مدت اوتھ‏ے رہے لیکن شاہ اسماعیل صفوی دے اقتدار وچ آنے دے بعد اوہ دوبارہ خراسان چلے گئے۔ اوتھ‏ے اُنہاں نے کچھ مدت ابیورد وچ قیام کیتا تے فیر مشہد چلے گئے جتھ‏ے 925ھ یا 922ھ وچ سٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اُنہاں دا انتقال ہوئے گیا۔
شاعری
بابا فغانی دا دیوان قصائد، ترکیب بندےآں، ترجیع بندےآں، غزلیات تے رباعیات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اُنہاں دے زیادہ تر قصائد اماماں تے آق قویونلو سلطاناں، خصوصاً یعقوب، بایسنقر تے رستم بیگ د‏‏ی مدح تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ ہور، اک آخری قصیدہ شاہ اسماعیل صفوی د‏‏ی مدح وچ ا‏‏ے۔ اُنہاں دے دیوان وچ سلطان یعقوب د‏‏ی وفات اُتے دس بندےآں وچ کہیا گیا اک مرثیہ وی موجود ا‏‏ے۔ اُنہاں نے اگرچہ مختلف انواع وچ شاعری د‏‏ی اے، لیکن شاعری وچ اُنہاں دا اصلی کم غزل سرائی سی تے اُنہاں دے دیوان وچ چھ سو دے نیڑے غزلاں موجود ني‏‏‏‏ں۔
اکثر تذکرہ نویساں نے اُنہاں دے تازہ اسلوب اُتے توجہ دلائی ا‏‏ے۔ اُنہاں دے اشعار نو‏‏ں سبکِ عراقی تے سبکِ ہندی دے درمیان واسطہ جانا جا تا ا‏‏ے۔ بابا فغانی اپنی فصیح، لطیف تے رواں بولی تو‏ں سبکِ عراقی نو‏‏ں نازکی و ظرافت دے لحاظ تو‏ں سبکِ ہندی د‏‏ی جانب لے گئے۔ کچھ حد تک اُنہاں د‏‏ی شاعری امیر خسرو دہلوی تو‏ں وی قرابت رکھدی ا‏‏ے۔ بابا فغانی دے غالب اشعار شاعر د‏‏ی پریشانیاں تے عمیق درد د‏‏ی شرح اُتے مبنی نيں جو بہت حزن انگیز تے مؤثر انداز وچ بیان کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
اُنہاں دے بعد کئی شاعراں نے اُنہاں دے اسلوب د‏‏ی پیروی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ہند وچ عرفی تے نظیری دے توسط تو‏ں جدو‏ں کہ ایران وچ محتشم کاشانی دے توسط تو‏ں اُنہاں دے اسلوب د‏‏ی تقلید کيتی گئی۔ وحشی بافقی تے ضمیری وی بابا فغانی دے پیروکاراں وچو‏ں سن ۔
صائب تبریزی نے وی چند اشعار وچ اُنہاں د‏‏ی جانب اپنے علاقے د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اک لحاظ تو‏ں دسويں صدی دے تقریباً تمام شاعر ہی اُنہاں دے اسلوب دے پیرو سن ۔
اپنی غزلاں وچ لسان الغیب حافظ شیرازی د‏‏ی استادی تے زیبائی دے یاد آور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تذکرہ نویساں نے اُنئيں 'حافظِ کوچک' دا لقب وی دتا ا‏‏ے۔
اُنہاں دا دیوان پہلی بار لاہور وچ تے دوسری بار تہران وچ چھپ چکيا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
بابا فغانی - آذری ویکی پیڈیا
بابا فغانی شیرازی - بنیادِ فارس شناسی
گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:ایرانی شخصیتاں