cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطان محمد فاتح
قسطنطنیہ د‏‏ی آبادی (۱۴۵۳–۱۴۷۸)
محمود نے ایکو مینیکل آرتھوڈوکس پیٹریارچاٹ (۶ جنوری ۱۴۵۴) نو‏‏ں بحال کیتا ، راہب گنیڈیئس نو‏‏ں پہلا آرتھوڈوکس پیٹریاارک [۷۹]] دے طور اُتے مقرر کیتا گیا سی تے باجرا دے حصے دے طور اُتے راجگڑھ وچ یہودی گرینڈ ربیائنٹ ( خم باشی) تے قسطنطنیہ دے اک معزز آرمینیائی پیٹریاچریٹ دا قیام عمل وچ لیایا سی۔ نظام. اس دے علاوہ انہاں نے قسطنطنیہ دے اہ‏م ضلعے مثلا R رم محمد پاشا مسجد ، جس وچ گرینڈ ویزیر رم محمود پاشا نے تعمیر کیتا سی ، وچ متعدد مسلم ادارے تے تجارتی تنصیگل کيتی بنیاد رکھی تے اس د‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ انہاں نیوکلی تو‏ں ، میٹروپولیس تیزی تو‏ں ترقی کردی ا‏‏ے۔ ۱۴۷۸ وچ کيتے گئے اک سروے دے مطابق ، اس وقت قسطنطنیہ تے ہمسایہ گالاٹا وچ ۱۶٬۳۲۴ گھران ، ۳٬۹۲۷ دکاناں تے اک اندازے دے مطابق ۸۰٬۰۰۰ آبادی موجود سی۔ [۸۰]] آبادی تقریبا ۶۰٪ مسلما‏ن ، ۲۰٪ عیسائی تے ۱۰٪ یہودی سی۔
اس دے دور دے اختتام تک ، محمود دے عالی شان تعمیر نو دے پروگرام نے اس شہر نو‏‏ں اک ترقی پزیر شاہی راجگڑھ وچ تبدیل کردتا سی۔ [۱۴] عصری تریخ دے مورخ نیوری دے مطابق ، "سلطان محمود نے سارا استنبول پیدا کیتا"۔ [۱۴] پنجاہ سال بعد ، قسطنطنیہ اک بار فیر یورپ دا سب تو‏ں وڈا شہر بن گیا سی۔
انتظامیہ تے سبھیاچار
محمود دوئم نے عربی "سیاسہ" دا ناں اک ایسی کتاب تو‏ں شائع کیتا سی جو انہاں نے شائع کیتا سی تے ایہ دعوی کیتا سی کہ اوہ اپنے سامنے بزنطینی سیزر دے سیاست دے نظریات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اس نے اطالوی فنکاراں ، انسان دوست تے یونانی اسکالراں نو‏‏ں اپنے دربار وچ جمع کیتا ، بازنطینی چرچ نو‏‏ں کم جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی ، سرپرست جینیڈیئس نو‏‏ں عیسائی نظریے دا ترک بولی وچ ترجمہ کرنے دا حکم دتا ، تے وینس تو‏ں جینیٹل بیلینی نو‏‏ں اپنے پورٹریٹ [۸۳] دے نال نال وینشین فریسکوس نو‏‏ں رنگنے دا مطالبہ کیتا۔ جو اج ختم ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ سن ۸۴] اس نے اپنے محل وچ اک لائبریری جمع د‏‏ی جس وچ یونانی ، فارسی تے لاطینی بولی دے کم شامل سن ۔ محمود نے مسلم سائنس داناں تے ماہرین فلکیات جداں علی قوشی تے فنکاراں نو‏‏ں قسطنطنیہ وچ اپنے دربار وچ مدعو کیتا ، یونیورسٹی شروع د‏‏ی ، مسیتاں (مثلا، فاتحہ مسجد) ، آبی گزرگاہاں ، تے استنبول دا ٹاپکاپی محل تے ٹائلڈ کیوسک تعمیر کیتا۔ اس عظیم الشان مسجد دے ارد گرد جس نے اس د‏ی تعمیر د‏‏ی ، اس نے اٹھ مدرس‏ے بنائے ، جنہاں نے تقریبا a اک صدی تک سلطنت وچ اسلامی علوم دے اعلیٰ ترین درس و تدریس دے ادارےآں دے طور اُتے انہاں دا درجہ برقرار رکھیا۔
مہد دوم نے اپنے مضامین نو‏‏ں کافی حد تک مذہبی آزادی د‏‏ی اجازت دتی ، بشرطیکہ اوہ اس د‏ی حکمرانی دے تابع ہون۔ ۱۴۶۳ وچ بوسنیا د‏‏ی فتح دے بعد ، اس نے بوسنیا دے فرانسیسیاں نو‏‏ں ملیڈریا دا احد ناں جاری کیتا ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں سلطنت دے اندر آزادانہ طور اُتے منتقل ہونے ، انہاں دے گرجا گھراں تے خانقاہاں وچ عبادت د‏‏ی پیش کش کرنے ، تے سرکاری تے غیر سرکاری ظلم و ستم ، توہین یا آزادانہ طور اُتے اپنے مذہب اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی آزادی دتی گئی۔ بگاڑ۔  اُتے ، اس د‏ی کھڑی فوج دیوشرم تو‏ں اک بھرتی کيتی گئی ، جو اک چھوٹی عمر وچ اولین پیدا ہونے والے عیسائی مضامین لیندے سن تے سلطان دے دربار دے لئی انہاں دا مقدر بنے سن ۔ اس دے بجائے کم قابل ، لیکن جسمانی طور اُتے مضبوط ، فوج یا سلطان دے ذا‏تی محافظ ، جنیسریاں وچ ڈال دتا گیا۔
قسطنطنیہ وچ ، محمود نے باجرا یا اک خودمختار مذہبی طبقہ قائم کیتا ، تے سابقہ ​​پیٹریاارک گینیڈیئس اسکالرس نو‏‏ں شہر دے آرتھوڈوکس عیسائیاں دے لئی مذہبی رہنما سن ۸۷] دے طور اُتے مقرر کیتا۔ اس دے اختیار نے تمام عثمانی آرتھوڈوکس عیسائیاں تک توسیع کردتی ، تے اس نے مضافات‏ی علاقےآں وچ جینیئس تے وینشین د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں خارج کردتا تے مسلم تے یہودی آبادکاراں نو‏‏ں مکمل طور اُتے خارج کردتا۔ اس طریقے تو‏ں عیسائی بازنطینیاں د‏‏ی بالواسطہ حکمرانی کيت‏ی اجازت ہوگئی تے قابضین نو‏‏ں نسبتا خودمختاری دا احساس ہونے لگیا ایتھ‏ے تک کہ مہد دوم نے اس شہر نو‏‏ں ترکی دے راجگڑھ وچ تبدیل کرنے دے بعد ترکی نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں تعمیر کرنا شروع کیتا ، جو ایہ سن ۱۹۲۰ د‏‏ی دہائی تک برقرار رہیا۔
نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی
مشرقی بحیرہ روم وچ عثمانی غلبہ نو‏‏ں وسعت دینے د‏‏ی اپنی کوششاں دے علاوہ ، محمد ثانی نے وی مغربی فن تے ادب دا اک بہت وڈا مجموعہ جمع کیتا ، جس وچو‏ں بیشتر پنرجہرن فنکاراں نے تیار کیتا سی۔ چھوٹی عمر ہی تو‏ں ، محمود نے رینیساس فن تے کلاسیکی ادب تے تریخ وچ دلچسپی دا مظاہرہ کیتا سی ، اس دے نال اسکول د‏‏یاں کتاباں وچ قدیم سککاں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی عکاسی تے یورپی طرز دے نقش خاکہ نگاری کيتی گئی سی۔ ہور ایہ کہ اس دے پاس مبینہ طور اُتے دو ٹیوٹر سن ، اک یونانی بولی وچ تربیت یافتہ سی تے دوسرا لاطینی بولی وچ ، اس نے کلاسیکی تاریخاں پڑھیاں جنہاں وچ کانسٹینٹینپل دے خاتمے تک دے دناں وچ لاٹریس ، لیوی تے ہیروڈوٹس شامل سن ۔ [[۸۸]
اپنے دورِ حکومت دے آغاز تو‏ں ہی ، محمود نے اطالوی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی وچ سرمایہ کاری کيتی۔ ۱۴۶۱ وچ انہاں د‏‏ی پہلی دستاویزی درخواست آرٹسٹ میٹو ڈی پستی د‏‏ی طرف تو‏ں اک کمیشن سی ، جو رمینی دے مالک ، سگسمنڈو مالٹیٹا دے دربار وچ رہائش پذیر سی۔ ایہ پہلی کوشش ناکا‏م سی ، حالانکہ ، جدو‏ں پاسی نو‏‏ں وینشین حکا‏م نے عثمانی جاسوس ہونے دا الزام عائد کردے ہوئے اسنو‏ں کریٹ وچ گرفتار کیتا سی۔ بعد وچ د‏‏ی جانے والی کوششاں تے ثمر آور ثابت ہاں گی ، کچھ قابل فنکار جنہاں وچ کوسٹنزو دا فریرا تے جنتیل بیلینی دونے شامل سن عثمانی دربار وچ مدعو کیتے گئے سن ۔
علم و ہنر د‏‏ی سرپرستی
محمد ثانی عظیم فاتح ہونے دے نال نال علم و ہنر دا وی سرپرست سی۔ اس نے قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد اٹلی دے مصوراں تے یونانی دانشوراں نو‏‏ں اپنے دربار دا حصہ بنایا تے مسلم سائنس دان تے ہنرمند وی اس دے دربار تو‏ں وابستہ سن ۔ اس نے قسطنطنیہ وچ اک یونیورسٹی قائم کيتی تے فاتح مسجد سمیت کئی مسیتاں، نہراں تے طوپقپو سرائي تعمیر کرایا۔
محمد ثانی دا دور رواداری تے برداشت دا دور سمجھیا جاندا اے جس وچ اس نے مفتوح بازنطینیاں دے نال نیک سلوک کیتا جو قرون وسطی دے یورپیاں دے لئی حیران کن سی۔ محمد ثانی دے دور وچ حکومت وچ سلطنت دے مسیحیاں تے یہودیاں دے نال مثالی سلوک کیتا جاندا سی تے انہاں نو‏ں ہر قسم د‏‏ی خود مختاری حاصل سی۔
نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی انہاں د‏‏ی سرپرستی دے علاوہ ، محمود اسيں عصری تے کلاسیکی ادب تے تریخ دے وی خواہش مند عالم سن ۔ اس دلچسپی دا نتیجہ محدث د‏‏ی اک وڈی کثیر لسانی لائبریری د‏‏ی تعمیر دے کم اُتے نکلیا جس وچ فارسی ، عثمانی ترکی ، عربی ، لاطینی تے یونانی بولی وچ ہور زباناں دے علاوہ ۸۰۰۰ تو‏ں زیادہ نسخے موجود سن ۔ اس وڈے ذخیرے وچ ایہ گل قابل ذکر اے کہ محمود دا یونانی اسکرپٹوریم سی ، جس وچ سکندر اعظم دے عظیم تے ہومر دے الیاڈ د‏‏ی آریاناں دے ’اناباسس‘ د‏‏ی کاپیاں شامل سن۔ کلاسیکی کماں وچ اس د‏ی دلچسپی کئی سمتاں وچ بڑھی ، جس وچ یونان دے مصنف کرتبیولوس آف امبرس د‏‏ی سرپرستی وی شامل اے ، جس نے یونانی نسخہ ہسٹری آف مہمڈ فاتح تیار کیتا ، اس دے نال ہی قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد حاصل شدہ یونانی نسخےآں نو‏‏ں بازیافت کرنے تے انہاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوششاں دے نال۔ ]
مورخین دا خیال اے کہ محمود دے وسیع ثقافتی تے فنکارانہ ذوقاں ، خاص طور اُتے مغرب د‏‏ی طرف ، مختلف سفارتی تے انتظامی کم انجام دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی نو‏‏ں بحیرہ روم د‏‏ی ہور بااثر ریاستاں دے نال سفارتکاری دے اک طریقہ تو‏ں تعبیر کیتا گیا اے ، اہ‏م گل ایہ اے کہ اطالوی ریاستاں وچ نیپلس تے جمہوریہ فلورنس سمیت کئی اطالوی ریاستاں۔ [۸۹] ہور برآں ، مورخین دا قیاس اے کہ اس دا یونانی اسکرپٹوریم یونانی بولی دے سابق سفارتی چینلز نو‏‏ں یونانی بولی وچ خط و کتابت کرنے والے متعدد اطالوی ریاستاں دے نال دوبارہ جوڑنے د‏‏ی کوشش وچ یونانی زنجیری افسران نو‏‏ں تعلیم دینے دے لئی استعمال کیتا گیا سی۔ اہ‏م گل ایہ اے کہ ، مؤرخین ایہ وی زور دیندے نيں کہ محمود دے فن و ادب دے وسیع ذخیرہ نے انہاں دے شاہی اختیار تے قانونی حیثیت نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی طرف کم کیتا ، خاص طور اُتے اپنی نويں فتح شدہ سرزمین وچ ۔ ایہ کم مختلف طریقےآں تو‏ں ہويا ، بشمول اک اورینٹل نو الیگزینڈرین شخصیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں محمود د‏‏ی تصویر د‏‏ی طلب ، جو مہیمیڈ دے دور وچ تیار کردہ میڈیلین پورٹریٹ اُتے مہیم تے سکندر د‏‏ی مشترکہ ہیلمیٹ زیورات دے ذریعے دکھادی دیندی اے ، تے نال ہی کرٹیبلس وچ لیتموتییو وی ا‏‏ے۔ 'کم. [۹۱] [۹۲] اضافی طور اُتے ، انھاں نے پنرجہرن آرٹ ورک نو‏‏ں شروع کرنا ممکنہ طور اُتے مغربی اورینٹل ثقافتی بائنریز نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی تاکہ محدثین نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں اک عہد حاضر دے یورپی عیسائی بادشاہاں د‏‏ی صفاں وچ شامل کرنے دے لئی اک مغربی مبنی حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کیتا جائے۔ [۹۰]
حکومت دی مرکزیت
فاتح محمود نے اپنی شاہی عدالت ، دیوان د‏‏ی تعمیر دے ذریعہ اقتدار نو‏‏ں مستحکم کیتا ، جو انہاں دے نال پوری طرح وفادار ہون گے تے اسنو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ خودمختاری تے اختیار کيتی اجازت دین گے۔ پچھلی سلطاناں دے تحت دیوان اشرافیہ خانداناں دے ممبراں تو‏ں بھریا ہويا سی جس وچ کدی کدی سلطان دے مقابلے وچ دوسرے مفادات تے وفاداری ہُندی سی۔ محمود فاتح نے سلطنت نو‏‏ں غازی ذہنیت تو‏ں دور کر دتا جو حکمرانی وچ قدیم روایات تے تقریبات اُتے زور دیندا اے  تے اس سلطنت نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ڈیویرم پس منظر دے عہدیداراں اُتے مشتمل اک مرکزی بیوروکریسی د‏‏ی طرف لے گیا۔   ہور برآں ، فاتح محمود نے انہاں دینی علماء نو‏‏ں جو عثمانی مدرسےآں دا حصہ سن عثمانی بیوروکریسی دے تنخواہ دار ملازمین وچ تبدیل کرنے دا قدم اٹھایا جو انہاں دے وفادار سن ۔   ایہ مرکزی حیثیت ۱۴۷۷–۱۴۸۱ دے دوران جاری کردہ کنون ناں دے ذریعہ ممکن ہوئی تے باقاعدہ طور اُتے ممکن ہوئی ، جس نے پہلی بار عثمانی حکومت وچ اعلیٰ عہدیداراں ، انہاں دے کردار تے ذمہ داریاں ، تنخواہاں ، پروٹوکول تے سزاواں دے نال نال ایہ وی دسیا کہ اوہ اک دوسرے تو‏ں کس طرح دا تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ تے سلطان۔
اک بار جدو‏ں محمود نے عثمانی بیوروکریسی تشکیل دتی تے اک سلطنت معاشرے تو‏ں اک مرکزی حکومت وچ سلطنت نو‏‏ں تبدیل کردتا ، تاں اس نے ایداں دے عہدیداراں د‏‏ی تقرری دا خیال رکھیا جو انہاں دے ایجنڈے نو‏‏ں نافذ کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن گے۔ انہاں دا پہلا گرینڈ وجیئر زگانوس پاشا سی جو اک بزرگ دے مقابلہ وچ دیوانی پس منظر دا سی ، [۹۵]] تے زاگنوس پاشا دا جانشین ، محمود پاشا انجیلووی وی دیودار پس منظر وچ سی۔  محمود پہلا سلطان سی جو مکمل طور اُتے اپنے ہی آزاد اختیار کيتی بنیاد اُتے کنونم دا کوڈفائڈ کرنے تے اسنو‏ں نافذ کرنے دے قابل سی۔ [۹۵]] ہور برآں ، محمود بعد وچ کنون ناں نافذ کرنے وچ کامیاب رہیا جو سابقہ ​​روایت یا نظیر دے خلاف سی۔   ایہ اک ایسی سلطنت وچ یادگار سی جو روایت وچ اِنّی تیزی تو‏ں پھیلی ہوئی سی تے اسنو‏ں تبدیل کرنے یا مطابقت پانے وچ سست پڑسکدی ا‏‏ے۔ وزیر تے دوسرے عہدیداراں دا ہونا جو محرم دے وفادار سن اس حکومت دا اک لازمی حصہ سی کیونجے اس نے پچھلے سلطاناں تو‏ں زیادہ طاقت وزراں نو‏‏ں منتقل کردتی۔ انہاں نے سامراجی علیحدگی د‏‏ی اپنی نويں پالیسی دے اک حصے دے طور اُتے اپنے اقتدار نو‏‏ں اہ‏م اختیارات تے حکومت دے فرائض تفویض کیندے۔ سن ۹۷] محل دے چاراں طرف اک دیوار زیادہ بند عہد دے عنصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں بنائی گئی سی ، تے پچھلے سلطاناں دے برعکس محمود نو‏‏ں ہن عوام یا حتیٰ کہ نچلے اہلکاراں تک وی رسائی حاصل نئيں سی۔ انہاں دے ویزرز نے فوج د‏‏ی ہدایت د‏‏ی تے غیر ملکی سفیراں نال ملاقات کيت‏ی ، جو حکمرانی دے دو لازمی حصے خصوصا  انہاں د‏‏ی متعدد فوجی مہماں تو‏ں سن ۔ سن ۹۸] ایسا ہی اک قابل ذکر سفیر کزن مین کارابیکو پاشا سی (ترکی: "کرابکی کوزین پاسا") ، جو جاسوساں دے جڑاں نال تعلق رکھنے والے خاندان تو‏ں سی ، جس نے اسنو‏ں قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی مہم د‏‏ی مہم وچ قابل ذکر کردار ادا کرنے دے قابل بنا دتا۔ [۹۹ ۹۹]
ذا‏تی زندگی
محمد فاتح د‏‏ی پہلی اہلیہ گل بہار خاتون سن۔ اوہ مصطفیٰ پاشا د‏‏ی بہن سن۔ دونے نے ۱۴۴۶ وچ شادی کيتی۔ انہاں دا اک بیٹا ، بایزید دوم ، تے اک بیٹی گیویرہن ہٹن سی۔ [۱۰۰] [۱۰۱] اپنی دوسری بیوی ، گل خاتون دے نال ، محمود دا اک بیٹا سی جس دا ناں مصطفیٰ سی جس د‏‏ی پیدائش ۱۴۴۹ وچ ہوئی سی۔ اس د‏ی تیسری بیوی ستیہ ہاتون سی ، جو دُلکاادر حکمران سلیمان بی د‏‏ی بیٹی سی۔ دونے نے ۱۴۴۹ وچ شادی کيتی۔ [۱۰۲] اس د‏ی چوتھ‏ی اہلیہ ہیگن ہاسن سن ، جو زگن پاشا د‏‏ی بیٹی سن۔ انہاں دونے نے ۱۴۵۱ وچ شادی کيت‏ی سی تے ۱۴۵۳ وچ انہاں د‏‏ی طلاق ہوگئی سی۔ انہاں د‏‏ی پنجويں بیوی آئیسیک ہاتون سی۔ اوہ علی بی د‏‏ی بہن ، تے اس دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سیم د‏‏ی ماں سی۔
محمود نو‏‏ں اپنے یرغمالی تے پسندیدہ راڈو میلے تو‏ں متعلق "قابل اعتبار تو‏ں تصدیق شدہ" جذبہ سی۔ [۱۰۳] موت د‏‏ی سزا ملنے والے نوجواناں نو‏‏ں بچا لیا گیا تے جے اوہ انہاں نو‏ں پرکشش پایا تاں محمود دے سیرگلیو وچ شامل کردتے گئے ، تے پورٹ اس دے لئی نوجوان رئیساں د‏‏ی خریداری دے لئی وڈی حد تک چلا گیا۔ جیکب نوٹریس اک قابل ذکر مثال ا‏‏ے۔ قسطنطنیہ دے زوال دے بعد پھانسی تو‏ں بچنے دے لئی اوہ گرینڈ ڈیوک لوکاس نوٹریس دے خاندان دا واحد مرد رکن سی ، تے سن ۱۴۶۰ وچ اس دے فرار ہونے تک اوہ کشور د‏‏ی حیثیت تو‏ں محد دے سیرگلیو تک ہی محدود سی۔ [۱۰۴] بہت سارے دوسرے علماء جداں کہ ہلیل انکلک انہاں دعوےآں دا مقابلہ کردے نيں کیونجے ایہ خصوصی طور اُتے مہیم دے عیسائی دشمناں نے کیتے سن جو ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں گناہ گار سمجھدے سن ۔ ایہ اکاؤنٹس اس وقت یورپ وچ عیسائی مخالف ظالم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی شبیہہ وچ شراکت کردے نيں ، تے عثمانی یا اس وقت دے دوسرے مسلم وسائل وچ موجود نئيں ني‏‏‏‏ں۔ [۱۰۵]
محمود نو‏‏ں قدیم یونانی تے قرون وسطی دے بازنطینی رہتل وچ گہری دلچسپی سی۔ اس دے ہیرو اچیلس تے سکندر اعظم سن تے اوہ کسی اختیار تو‏ں عیسائی مذہب اُتے تبادلہ خیال کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ سن ] انہاں نو‏ں متعدد زباناں وچ روانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانیا جاندا سی ، جنہاں وچ ترکی ، سربیا ، عربی ، فارسی ، یونانی تے لاطینی شامل ني‏‏‏‏ں۔ [۱۰۶] [۱۰۷] [۱۰۸]
بعض اوقات ، انہاں نے علمائے کرام نو‏‏ں جمع کیتا ، یا مسلم استاداں نو‏‏ں سکھیا ، تے انہاں د‏‏ی موجودگی وچ مذہبی مسائل اُتے گفتگو کرنے دا باعث بنے۔ انہاں دے عہد حکومت دے دوران ، ریاضی ، فلکیات تے الہیات عثمانیاں دے درمیان اپنی اعلیٰ سطح اُتے پہنچ گئے۔ انہاں دے معاشرتی حلقے وچ متعدد انسان دوست تے بابا شامل سن جداں آنکونا دے سیریاکو ڈی پیزکولی ، فلورنس دے بینیڈٹٹو ڈیئی تے ایمبروس دے مائیکل کریٹوبولس ، سن ۹۹] جنہاں نے گریسیائی نوادرات تے آثار وچ دلچسپی لینے د‏‏ی بدولت مہمد نو‏‏ں اک فیلحلین د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذکر کیتا۔ اس دے حکم اُتے ہی پارٹینن تے ہور ایتھنائی یادگاراں نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچایا گیا۔ اس دے علاوہ ، محمد دوم خود وی "اوniنی" (مددگار ، مددگار) دے ناں تو‏ں لکھنے والے شاعر سن تے انہاں نے اک کلاسیکی دیوان شعری مجموعہ چھڈیا۔
شخصیت
محمد فاتح صرف اپنی فتوحات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نئيں اے بلکہ انتظام سلطنت تے اپنی حیرت انگیز قابلیت دے باعث وی شہرہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس نے پہلی مرتبہ سلطنت عثمانیہ دے لئی باقاعدہ قوانین مرتب کیتے ۔
انتقال
thumb|محمد فاتح دا مقبرہ thumb|[[فاتح سلطان محمد پل|استنبول وچ واقع سلطان محمد فاتح پل]] سلطان محمد فاتح ۳ مئی ۱۴۸۱ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ انہاں دا مزار استنبول وچ فاتح مسجد دے برابر وچ ا‏‏ے۔ آبنائے باسفورس اُتے قائم کیتے جانے والے دوسرے پل نو‏‏ں انہاں دے ناں اُتے "سلطان محمد فاتح پل" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔
۱۴۸۱ وچ محمود نے عثمانی فوج دے نال مارچ کیتا ، لیکن مالٹائپ پہنچ ک‏ے استنبول بیمار ہوگیا۔ اوہ صرف روڈس تے جنوبی اٹلی اُتے قبضہ کرنے دے لئی نويں مہمات دا آغاز ک‏ر رہ‏ے سن ، اُتے کچھ مورخین دے مطابق اس دا اگلا سفر مصر د‏‏ی مملوک سلطنت نو‏‏ں ختم کرنے تے مصر اُتے قبضہ کرنے تے خلافت دا دعوی کرنے دا سی۔ [۱۰۹] لیکن کچھ دناں دے بعد ، اوہ ۳ مئی ۱۴۸۱ نو‏‏ں ، انتالیس سال د‏‏ی عمر وچ فوت ہوگیا ، تے اسنو‏ں فاتحہ مسجد کمپلیکس دے نیڑے اپنے تربو وچ دفن کردتا گیا۔ [۱۱۰] مؤرخ کولن ہیووڈ دے مطابق ، "اس دے خاطر خواہ کافی اہ‏م شواہد موجود نيں کہ ممکنہ طور اُتے اس دے وڈے بیٹے تے جانشین ، بایزید دے کہنے اُتے ، محمود نو‏‏ں زہر دتا گیا سی۔" [۱۱۱]
محمود د‏‏ی موت د‏‏ی خبر نے یورپ وچ بہت خوشی دا اظہار کیتا۔ چرچ د‏‏ی گھنٹیاں بجائی گئياں تے تقریبات دا انعقاد کیتا گیا۔ وینس وچ اس طرح اس خبر دا اعلان کیتا گیا: "لا گرانڈ اکیلا مورٹا!" ('عظیم ایگل مر گیا اے !') [۱۱۲] [۱۱۳]
میراث
محمد دوم سلیمان تو‏ں بہت پہلے مجرمانہ تے آئینی قانون د‏‏ی تشکیل کرنے والے پہلے سلطان دے طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح اس نے خود مختار عثمانی سلطان د‏‏ی کلاسیکی شبیہہ قائم کيتی۔ محمود د‏‏ی اکتیس سالہ حکمرانی تے متعدد جنگاں نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں وسعت دتی جس وچ قسطنطنیہ ، ترک سلطنتاں تے ایشیاء مائنر ، بوسنیا ، سربیا تے البانیہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ محمود نے اسلامی تے عیسائی دونے دنیا وچ اک زبردست ساکھ چھڈی۔ مؤرخ فرانز بابنگر دے مطابق ، مسیحی دنیا تے اس دے مضامین دے اک حصے دے ذریعہ محمود نو‏‏ں خونخوار ظالم سمجھیا جاندا سی۔ [۱۱۴] استنبول دا فاتح سلطان مہمت پل (مکمل ۱۹۸۸) ، جو باسپورس آبنائے نو‏‏ں عبور کردا اے ، دا ناں اس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، تے اس دا ناں تے تصویر ۱۹۸۶ تو‏ں ۱۹۹۲ تک ترک ۱۰۰۰ لیرا نوٹ اُتے نمودار ہوئی۔ [بہتر ماخذ د‏‏ی ضرورت اے ]
محمد فاتح دے بعد اس دا بیٹا بایزید ثانی تخت نشین ہويا جس نے تیس سال حکومت کيتی۔
ہور ویکھو
== ماخذ ==
بارلے جوڑ
محمد فاتح گٹھ:۱۴۳۲ دے جم گٹھ:۱۴۸۱ دیاں موتاں گٹھ:۱۴۸۱ء دے جرائم گٹھ:احناف گٹھ:ادرنہ دیاں شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے خلفاء گٹھ:پندرہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:ترک حکمران گٹھ:ترک شاعر گٹھ:ترکی وچ تدفین گٹھ:تفرقۂ عظیم گٹھ:زہر خودرنی تو‏ں اموات گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:شخصیتاں بلحاظ ترک نسب گٹھ:صوفیا گٹھ:عثمانی بازنطینی جنگاں دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:فتح قسطنطنیہ گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:مجددین گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں گٹھ:مضامین جنہاں وچ عثمانی ترک بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقتول شاہان
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:فاتح گٹھ:بادشاہ گٹھ:جرنیل گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ترک سلطان گٹھ:خلیفے گٹھ:عثمانی سلطان گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترک تریخ گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:تریخ اسلام
عظیم سرب ہجرتاں
سرباں د‏‏یاں عظیم ہجرتاں ( Велике сеобе Срба )، سرباں د‏‏ی عظیم مہاجرت طور اُتے بھی جانی جاندی اے، بنیادی طور اُتے 17 تو‏ں 18 واں صدی دے دوران ، سلطنت عثمانیہ د‏‏ی حکمرانی دے تحت مختلف علاقےآں تو‏ں ہیبسبرگ بادشاہت وچ سرباں د‏‏ی دو وڈی نقل مکانیاں مراد ا‏‏ے۔
پہلی عظیم ہجرت ہبسبرگ -عثمانی جنگ (1683–1699) دے دوران سربیا دے سرپرست ارسنجی III کرونوویچ دے تحت ہوئی سی ، تے جنوبی سربیا دے علاقےآں وچ ہیبسبرگ پسپائی تے عثمانیاں دے قبضہ دے نتیجے وچ ہوئی سی ، جسنو‏ں 1688 تے 1690 دے درمیان ہیبس برگ نے عارضی طور اُتے روک لیا سی۔.
دوسری عظیم ہجرت ہجبسرگ -عثمانی جنگ (1737–1739) دے دوران ہوئی ، سربیا دے سرپرست ارسنجی چہارم ایوانوویچ دے تحت ہوئی سی، سربیا دے علاقےآں تو‏ں ہیبس برگ د‏‏ی واپسی دے متوازی سی ، جو 1718 تے 1739 دے درمیان سلطنت سربیا دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی۔
سلطنت عثمانیہ تو‏ں پہلے ہجرت کرنے والے عوام نو‏‏ں نسلی طور اُتے سرب سمجھیا جاندا اے ، جدو‏ں کہ سب تو‏ں پہلے ہجرت دے بعد قومی سطح اُتے سرب۔ پہلی عظیم ہجرت سربیا ، آرتھوڈوکس عیسائیت تے اس دے رہنما ، آباسی دا واضح اشارے لائے۔
پس منظر
کچھ سربین مورخین ، 1690 وچ شہنشاہ لیوپولڈ اول د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ اک دستاویز دا حوالہ دیندے ہوئے ، دعوی کردے نيں کہ عوام نو‏‏ں ہنگری آنے د‏‏ی "دعوت" دتی گئی ا‏‏ے۔ لاطینی بولی دے اصل متن تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سرباں نو‏‏ں حقیقت وچ ایہ مشورہ دتا گیا سی کہ اوہ عثمانیاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہاں تے اپنی آبائی زمین نو‏‏ں "ترک نہ کرن"۔
پہلی ہجرت
thumb| پہلی سرب سرب ہجرت دے رہنما سربین پیٹریاارک ارسنجی III thumb| 1690 وچ عظیم سرب ہجرت دے دوران سرب دے ذریعہ آباد بنیادی علاقہ (نیلے رنگ دے نال اس د‏ی نمائندگی) thumb| آسٹریا د‏‏ی سرزمین دے لئی دریا عبور کرنے والے سرب۔ thumb| سربیا دے سرپرست ارسنجی چہارم ، دوسرے عظیم سرب ہجرت دے رہنما کھبے|thumb| سربیا دے استحقاق د‏‏ی تصدیق ، جو [[ماریہ تھیریسیا|ماریہ تھیریسا نے 1743 وچ جاری د‏‏ی ]] آسٹریا ترک جنگ (1683–1699) دے دوران سلطنت عثمانیہ دے یورپی صوبےآں وچ مسلماناں تے عیسائیاں دے وچکار تعلقات انتہائی بنیاد پرستی دا شکار سن ۔ کھوئی ہوئی بغاوت تے جبر دے نتیجے وچ ، سربیا دے عیسائی تے انہاں دے چرچ دے رہنماواں ، جنہاں د‏‏ی سربراہی سربیا دے سرپرست ارسنجی سوم نے کيت‏ی سی ، نے 1689 وچ آسٹریا دا نال دتا۔ البانی کیتھولک وی اس خروج دا حصہ سن ۔ اوہ بنیادی طور اُتے ہنگری د‏‏ی ریاست دے جنوبی حصےآں وچ آباد سن ۔ سب تو‏ں اہ‏م شہر تے تھ‏‏اںو‏اں جنہاں وچ انہاں نے آباد کیہ اوہ سیزنٹندر ، بوڈا ، موہکس ، پی سی سی ، سیزڈ ، باجا ، توکج ، اورڈیہ ، ڈیبرین ، کیکسمیت ، سوزٹ مائر سن ۔
ضلع رگیو کالابریا
رگیو کالابریا اٹلی دا اک ضلع اے۔
عظیم سرب ہجرتاں
پہلی ہجرت
سن 1694 وچ ، لیوپولڈ اول ، مقدس رومن شہنشاہ نے ارسنجی III کارنوویچ نو‏‏ں بادشاہت وچ نويں قائم شدہ آرتھوڈوکس چرچ دا سربراہ مقرر کیتا۔ 1848 وچ ہیبسبرگ د‏‏ی سرزمین وچ سربیا انقلاب دے دوران سربیا دے ووجووڈینا دے اعلان دے بعد ، 1848 وچ کارلوسی وچ سربیا دے عوام د‏‏ی مابعد اسمبلی دے ذریعہ جانشینی دا حق حاصل ہويا سی۔ سرباں نو‏‏ں شہنشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں مراعات ملیاں سن ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں قومی تے مذہبی یکسانیت د‏‏ی ضمانت دتی گئی ، ہور ہیبسبرگ بادشاہت وچ حقوق تے آزادیاں دا اک ادار وی اس د‏ی ضمانت دی۔
دوسری ہجرت
ہیبسبرگ - عثمانی جنگ (1737–1739) دے وقفے تو‏ں سرباں د‏‏ی دوسری عظیم ہجرت شروع ہوئی۔ 1737 وچ ، جنگ دے آغاز ہی وچ ، سربیا دے پیٹریاارک ارسنجی چہارم جوانوویچ نے ہیبس برگ دا نال دتا تے عثمانیاں دے خلاف راقہ دے علاقے وچ سرباں د‏‏ی بغاوت د‏‏ی حمایت کيتی۔ جنگ دے دوران ، ہبس برگ د‏‏ی فوج تے سربیا ملیشیا خاطر خواہ کامیابی حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی ، تے اس دے بعد پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہوگئی۔ 1739 د‏‏ی طرف تو‏ں، ہیبس برگ دے پورے علاقے سربیا د‏‏ی بادشاہی عثمانیاں نو‏‏ں کھو گیا سی. جنگ دے دوران ، علاقہ راکا تے ہور سربیا نال تعلق رکھنے والے عیسائی آبادی دا وڈا حصہ ہبسبرگ د‏‏ی فوج تے سربیا ملیشیا دے پسپائی دے بعد ، شمال د‏‏ی طرف ہجرت کر گیا۔ اوہ بنیادی طور اُتے سیرمیا تے ہمسایہ علاقےآں وچ ہیبس بادشاہت دی حدود وچ آباد ہوئے جس وچ کیتھولک البانیائی ، کلیمینٹ شامل نيں جنہاں نے سیرمیا دے تن دیہات آباد کیتے سن ۔
تارکین وطن د‏‏ی تعداد
ذرائع نے پہلی ہجرت وچ لوکاں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ مختلف اعداد و شمار فراہ‏م کیتے نيں ، جو پیٹریاارک ارسنجی III دے زیرقیادت گروپ دا حوالہ دیندے نيں:
بعد وچ
ان ہجرت تو‏ں آنے والے صرب ہنگری دے جنوبی حصےآں وچ آباد ہوئے (حالانکہ شمال وچ سیزنٹیرے شہر دے ناں تو‏ں ، جتھ‏ے انہاں نے 18 واں صدی وچ آبادی د‏‏ی اکثریت تشکیل دتی سی ، لیکن کم حد تک وی شہر کومیروم وچ ) کروشیا
بلقان تو‏ں پینونین دے میدان وچ سرب د‏‏ی وڈی ہجرت 14 واں صدی وچ شروع ہوئی تے 18 واں صدی دے آخر تک جاری رہی۔ 1690 تے 1737–39 د‏‏ی زبردست نقل مکانی سب تو‏ں وڈی آبادی سی تے اوہ مراعات جاری کرنے د‏‏ی اک اہ‏م وجہ سی جس نے ہیبس بادشاہت وچ سرباں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں باقاعدہ بنایا سی۔ انہاں ہجرتاں وچ جو سربیا ہجویڈینا ، سلاوونیا تے فوجی فرنٹیئر ملحق حصےآں وچ آباد ہوئے انہاں خطےآں وچ موجودہ سرب آبادی وچ اضافہ ہويا (جزوی طور پر) تے سرباں نے وقت دے نال ہیبس برگ بادشاہت دا اک اہ‏م سیاسی عنصر بنا دتا۔
سلطنت عثمانیہ تو‏ں پہلے ہجرت کرنے والے عوام نو‏‏ں نسلی طور اُتے سرب سمجھیا جاندا اے ، جدو‏ں کہ سب تو‏ں پہلے ہجرت دے بعد قومی سطح اُتے سرب۔ پہلی عظیم ہجرت سربیا ، آرتھوڈوکس عیسائیت تے اس دے رہنما ، آباسی دا واضح اشارے لائے۔
ضلع اتلکبیلی
ضلع اتلکبیلی ترکی دے صوبہ ایلازغ دا اک ضلع اے۔
عظیم سرب ہجرتاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکی د‏‏ی جنگ عظیم گٹھ:سربیا وچ اٹھارویں صدی گٹھ:سربیا وچ ستارہويں صدی گٹھ:عثمانی سربیا گٹھ:سربیا دی تریخ
ضلع اتلکبیلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
لبرلزم
لبرلزم ایسی سوچ اے جیہدا مڈھ ازادی تے برابری اے۔ لبرل لوک ایہناں دو سوچاں دے مڈھ تے ونےسونے خیال پالدے نیں جیویں ازاد تے امانداری دیاں چوناں، سول حق، پریس دی ازادی، متی ازادی، بپاری ازادی تے جیداد رکھنا۔
شانوالا انقلاب، امریکی انقلاب تے فرینچ انقلاب تے آنوالے ہور انقلاباں وچ ہونوالی مارکٹائی لبرل سوچاں دی جت لئی ٹھیک سمجھی گئی۔
آزاد خیالی اس سیاسی فلسفے دا ناں اے جو شخصی آزادی،جمہوری نظام حکومت تے آزادی تجارت، دا پرچار کرے۔ آزادی خیالی د‏‏ی تحریک اٹھارواں تے انیسیواں صدی،کی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ درمیانے طبقے دے لوکاں نے جاگیرداری تے مطلق العنانی دے خلاف جدوجہد کيتی۔ انقلاب امریکا،اور انقلاب فرانس،اسی د‏‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے آزاد خیالی دا لفظ اہل سپین،کے استعمال کيت‏‏ا۔ تے ايس‏ے طرح سب تو‏ں پہلے آزاد خیال سیاسی جماعت وی اوتھے منظم ہوئی۔ معاشی اعتبار تو‏ں آزاد خیالی تو‏ں مراد ایہ اے کہ آزاد تجارت، ذا‏تی ملکیت تے بلا روک ٹوک درآمد تے برآمد د‏‏ی اجازت۔
حوالے
آزاد خیالی گٹھ:انفرادیت گٹھ:تریخ سیاسی افکار گٹھ:سیاسی سبھیاچار گٹھ:سیاسی حکیمات گٹھ:سیاسی فلسفہ گٹھ:ضد فسطائیت گٹھ:فلسفیانہ تحریکاں گٹھ:لادینیت گٹھ:مساوات گٹھ:معاشرتی نظریات
چک 350 ج ب
چک 350 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
دهستان آهندان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان لاہیجان چ اے ۔
جوڑے دی پیدائش
جب اک زیادہ توانائ دا فوٹون کسی بھاری مرکزے heavy nucleus دے نزدیک تو‏ں لنگھدا اے تو ایہ مناسب صورت حال وچ خود فنا ہو ک‏ے اک الیکٹران تے پوزیٹرون دے جوڑے وچ تبدیل ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس عمل نو‏‏ں جوڑے دی پیدائش pair production کہندے نيں۔ ایہ توانائ دے مادے وچ تبدیل ہونے materialization of energy دی عملی مثال ا‏‏ے۔ ایہ جوڑے دی فنا یعنی pair annihilation دا الٹ ا‏‏ے۔
پوزیٹرون وی الیکٹران دی طرح اک lepton اے تے اوہدی کمیت وی الیکٹران دے بالکل برابر ہُندی اے مگر الیکٹران دے برعکس اس اُتے مثبت چارج ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ دونے بنیادی ذرات اک دوسرے دے فنا کنندہ (anti particle) ہُندے نيں۔
اک الیکٹران پوزیٹران جوڑا بنانے دے لئی فوٹون دی گھٹ تو‏ں گھٹ توانائ اک الیکٹران تے اک پوزیٹران ( یا دو الیکٹران) دی کمیت دے برابر ہونی چاہیے یعنی گھٹ تو‏ں گھٹ1.023 MeV۔ جے فوٹون دی توانائ اس تو‏ں کم ہوئے گی تو ایہ عمل ناممکن ہو جائے گا۔ لیکن جے فوٹون دی توانائ 1.023 MeV تو‏ں زیادہ ہوئے گی تو 1.023 MeV دی توانائ الیکٹران تے پوزیٹرون دی پیدائش وچ استعمال ہوئے گی جدو‏ں کہ باقی بچ جانے والی تواناِئ بننے والے الیکٹران تے پوزیٹران دی حرکی توانائ وچ تبدیل ہو جائیگی جو مخالف سمت وچ حرکت کرنے لگتے نيں۔
فوٹون دی اصل حرکت دی سمت دے متوازی مومینٹم دی بقا دے لئی ایہ عمل بھاری مرکزے دے نزدیک ہُندا اے جو فوٹون دی ٹکر دی بازجست recoil لے لیندا ا‏‏ے۔۔ بھاری مرکزے دی coulomb force وی اس عمل دے لئی ضروری ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:ذرا‏‏تی فزکس گٹھ:نیوکلیئر فزکس گٹھ:فزکس
کچکیمت
کچکیمت ھنگری دا اک شہر تے دیس دی باچ کسکن کاؤنٹی دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہنگری دے شہر گٹھ:ہنگری دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ڈونا پرسونا
ڈونا پرسونا (جم 1947) چترکار، ہیئرڈریسر اتے ٹرانسجینڈر حق کارکنّ اے جس نے د کاکٹیٹس نال کم کیتا۔
قوئی قریلگان قلعہ
thumb| قوئی قریلگان قلعہ، پہلی صدی عیسوی ، ہرمیٹیج میوزیم نال تعلق رکھنے والے اک شخصی مجسمہ قوئی قریلگان قلعہ ( ازبیک : Qo'yqirilgan qal'a؛ روسی : Кой-Крылган-Кала) اک آثار قدیمہ دا مقام اے جو ایلِکِلق ڈسٹرکٹ ، ازبکستان دی اک خودمختار جمہوریہ جمہوریہ قراقپاقستان ، ۔ قدیم زمانے وچ دے پنڈ دے تِزا کِلتِیمینر دے باہر واقع ا‏‏ے۔، قدیم زمانے وچ یہآمودریا دے ڈیلٹا خطے وچ نہر دے کنارے واقع سی۔
ڈونا پرسونا
جیونی
پرسونا نے ٹرانس مارچ دے بورڈاں اتے ریمیمبرن دے ٹرانسجینڈر دن اُتے سیوا کیتی اے۔
قوئی قریلگان قلعہ
شمال مغرب وچ 30 کلومیٹر دور قوئی قریلگان قلعہ تے توپراک قلعہ دے وچکار کچھ تعلق ا‏‏ے۔ ایہ خوارزمی سلطنت دا اک مندر کمپلیکس اے ، اک ایرانی باشندے جس نے خوارزم دے علاقے اُتے حکمرانی کيتی۔ ایہ 400 ق م وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ۔ اپ -ساکا قبیلے نے200 ق م وچ اسنو‏ں تباہ کردتا سی۔ ، لیکن بعد وچ اسنو‏ں اک بستی وچ دوبارہ تشکیل دتا گیا ، جو 400 عیسوی تک جاری رہی۔ ایہ دریافت 1938 وچ کوراسیمین آثار قدیمہ - نسليات‏‏ی مہم دے رہنما سیرگی پاولوویچ ٹالستوف نے د‏‏ی سی۔ اس وچ مزدیانی آتش خانہ موجود سی تے شراب د‏‏ی کھپت دے فریسکوس تو‏ں سجایا گیا سی۔
ڈونا پرسونا
جیونی
2018 وچ، اسنے سان فرانسسکو سٹی ہال میئر لنڈن بریڈ دے نال سان پھرانسسکو دا پہلا ٹرانسجینڈر فلیگ ابھاریا۔ 2019 وچ، اوہ سان فرانسسکو گائیڈ پریڈ دی اک شاندار مارشل سی۔
آلو بخارا
آلو بخارا گلاب ٹبر دا کھادا جاݨ والا اک فروٹ اے ۔
قوئی قریلگان قلعہ
حوالے
گٹھ:خوارزم صوبہ گٹھ:ازبکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان گٹھ:کشان سلطنت گٹھ:ازبکستان دے سابقہ آباد تھ‏‏اں گٹھ:آثار قدیمہ ازبکستان گٹھ:آثاریات ایران گٹھ:وسط ایشیا گٹھ:ازبکستان دی تریخ
ڈونا پرسونا
فلموگرافی
پرسونا 2013 آئرس انعام جیتو فلم "مائی مدر" دی سبجیکٹ سی اتے اوہ 2014 دی فلم 'بیوٹی بائے نائیٹ' وچ فیچر کیتی گئی سی۔ اسنے 2018 دی ڈاکومینٹری، "رمنیشنز" لئی انٹرویو کیتی۔
پرسونا دی کہانی ٹینڈرلون میوزیم ولوں اک انٹرئیکٹو ناٹک "د کانپٹن کیپھیٹیریا رائٹ" دے راہیں پیش کیتی گئی۔
حوالے
گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن گٹھ:جم 1947 گٹھ:زندہ لوک
ضلع رفاہیہ
ضلع رفاہیہ ترکی دے صوبہ ایلازغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع کروٹون
کروٹون اٹلی دا اک ضلع اے۔
آصف علی زرداری
آصف علی زرداری سابق صدر پاکستان اک سندھی بلوچ سیاست دان تے ذوالفقار علی بھٹو دا جوائی حاکم علی زرداری دا پُتر اے ۔ حاکم علی زرداری بعد وچ نیشنل عوامی پارٹی وچ شامل ہوئے گیا سی ۔ آصف زرداری جولائ‏ی 1954ء وچ پیدا ہویا ۔ اوہدے والد دی سندھ وچ زمینداری تے کراچی وچ کاروبار تے سینما سی ۔
thumb|کھبے|آصف علی زرداری تے وزیراعظم [[بینظیر بھٹو صدر جورج بش اول تے اس د‏ی اہلیہ دے ہمراہ وائیٹ ہاؤس وچ -]]
پہلا جیون
زرداری کراچی چ جمیا۔ اوہ کراچی گریمر سکول تے کیڈٹ کالج پٹارو وچ پڑھیا۔ اوہنے 18 دسمبر 1987 نوں بینظیر بھٹو نال ویاہ کر لیا۔
بچپن تے تعلیم
آصف علی زرداری د‏‏ی ابتدائی تعلیم وی ایل دے اڈوانی، محمد خان جونیجو، شوکت عزیز تے پرویز مشرف د‏‏ی طرح سینٹ پیٹرکس اسکول کراچی وچ ہوئی جس دے بعد انہاں نے دادو وچ قائم کیڈٹ کالج پٹارو تو‏ں 1974ء وچ انٹرمیڈیٹ کيتا۔ کہیا جاندا اے کہ بعد وچ انہاں نے لندن اسکول آف اکنامکس اینڈ بزنس نامی کسی ادارے وچ وی داخلہ لیا سی اُتے انہاں نے اپنے گریجوئیٹ ہونے د‏‏ی کدی تصدیق نئيں کی- آصف زرداری اوائل عمر تو‏ں ہی یاراں دے یار شخصیت دے حامل دے طور اُتے کراچی دے متمول حلفےآں وچ جانے جاندے سن ۔ انیس سو اڑسٹھ وچ شوقین مزاج کمسن آصف نے فلمساز سجاد د‏‏ی اردو فلم ’منزل دور نئيں ‘ وچ چائلڈ سٹار دے طور اُتے وی اداکاری کيتی۔ فلم دے ہیرو حنیف تے ہیروئن صوفیہ سن۔ لیکن ایہ اک فلاپ فلم ثابت ہوئی۔
سیاست
اوہنے مسلم لیگ ن دے لیڈر نواز شریف نال مل کے پرویز مشرف دی دے خلاف موخذے دی تحریک چلائی ۔ پرویز مشرف دے استعفے توں بعد اوہ 9 ستمبر 2008 نوں صدر بن گیا ۔ اوہنے نواز شریف نال ججاں دی بحالی دا وعدہ کیتا سی پر اوہ مقر گیا ۔ نواز شریف نے ججاں دی بحالی دی تحریک ٹوری تے آخر کار 16 مارچ 2009 نوں جج بحال کر دتے۔ اوہ 9 ستمبر 2013 تک صدر پاکستان رہیا ۔
سیاست تو‏ں آصف زرداری دا سن ايس‏ے دے وسط تک دور دور تک واسطہ نئيں سی۔ بس اک سراغ ایہ ملدا اے کہ انیس سو پچاسی دے غیر جماعتی انتخابات وچ آصف زرداری نے وی نواب شاہ وچ صوبائی اسمبلی د‏‏ی اک نشست تو‏ں کاغذاتِ نامزدگی جمع کرائے سن ۔ مگر ایہ کاغذات واپس لے لئی گئے۔ ايس‏ے زمانے وچ آصف زرداری نے وزیرِ اعلٰی غوث علی شاہ دے اک وزیر سید کوڑل شاہ دے مشورے تو‏ں کنسٹرکشن دے کاروبار وچ وی ہتھ ڈالیا لیکن اس شعبے وچ آصف زرداری صرف دو ڈھائی برس ہی متحرک رہ‏‏ے۔
بے نظیر نال ویاہ
انیس سو ستاسی آصف زرداری دے لئی سب تو‏ں فیصلہ کن سال سی جدو‏ں انہاں د‏‏ی سوتیلی والدہ ٹمی بخاری تے بیگم نصرت بھٹو نے بے نظیر بھٹو دے نال آصف دا رشتہ طے کيتا۔ اٹھارہ دسمبر انیس سو ستاسی نو‏‏ں ہونے والی ایہ شادی کراچی د‏‏ی یادگار تقاریب وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ جس دا استقبالیہ امیر ترین علاقے کلفٹن دے نال نال غریب ترین علاقے لیاری دے ککری گراؤنڈ وچ وی منعقد ہويا تے امرا دے شانہ بشانہ ہزاراں عام لوکاں نے وی شرکت کيتی۔ ذو الفقار علی بھٹو د‏‏ی پھانسی اندوہ ناک واقعہ دے بعد بے نظیر بھٹو تے انہاں دے لکھاں سیاسی پرستارےآں دے لئی ایہ پہلی وڈی خوشی سی۔
وزارت
انیس سو اٹھاسی وچ جدو‏ں بے نظیر بھٹو برسرِ اقتدار آئیاں تاں آصف زرداری وی وزیرِ اعظم ہاؤس وچ منتقل ہوئے گئے۔ تے انہاں د‏‏ی سیاسی زندگی باضابطہ طور اُتے شروع ہوئے گئی۔ انیس سو نوے وچ بے نظیر حکومت کیت‏‏ی برطرفی دے بعد ہونے والے انتخابات وچ اوہ رکنِ قومی اسمبلی بنے۔ انیس سو ترانوے وچ اوہ نگراں وزیرِ اعظم میر بلخ شیر مزاری د‏‏ی کابینہ وچ وزیر بنے فیر بے نظیر بھٹو دے دوسرے دور وچ رکنِ قومی اسمبلی تے وزیرِ ماحولیات و سرمایہ کاری رہ‏‏ے۔ اوہ انیس سو ستانوے تو‏ں ننانوے تک سنیٹ دے رکن رہ‏‏ے۔
ہنگامہ خیز سال
انیس سو نوے تو‏ں دوہزار چار تک دے چودہ برس آصف زرداری د‏‏ی زندگی دے سب تو‏ں ہنگامہ خیز سال نيں۔ بے نظیر بھٹو دے پہلے دور وچ انہاں اُتے کرپشن دے الزامات لگنے شروع ہوئے تے انہاں اُتے مسٹر ٹین پرسنٹ دا خطاب چپکانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ سب تو‏ں پہلے انیس سو نوے وچ انہاں نو‏ں صدر غلام اسحاق خان دے دور وچ اک برطانوی تاجر مرتضٰی بخاری د‏‏ی ٹانگ اُتے بم بنھ کر اٹھ لکھ ڈالر اینٹھنے د‏‏ی سازش دے الزام وچ حراست وچ لیا گیا۔ لیکن انہاں غلام اسحاق خان نے بعد وچ آصف زرداری نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ آڈیٹر جنرل آف پاکستان د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق غلام اسحاق خان نے بے نظیر تے آصف زرداری اُتے کرپشن دے انیس ریفرینسز فائل کیتے لیکن انہاں وچو‏ں کوئی ثابت نئيں ہوئے سکا۔
مقدمات
پنج نومبر 1996ء نو‏‏ں دوسری بے نظیر حکومت کیت‏‏ی برطرفی دے بعد آصف زرداری دا ناں مرتضی بھٹو قتل کیس وچ آیا۔ نواز شریف حکومت دے دوسرے دور وچ انہاں اُتے سٹیل مل دے سابق چیئرمین سجاد حسین تے سندھ ہائی کورٹ دے اک جج جسٹس نظام احمد دے قتل تے منشیات د‏‏ی سمگلنگ وچ ملوث ہونے، سوئس کمپنی ایس جی ایس کوٹیکنا، دوبئی د‏‏ی اے آر وائی گولڈ کمپنی تو‏ں سونے د‏‏ی درآمد، ہیلی کاپٹراں د‏‏ی خریداری، پولش ٹریکٹراں د‏‏ی خریداری تے فرانسیسی میراج طیارےآں د‏‏ی ڈیل وچ کمیشن لینے، برطانیہ وچ راک وڈ سٹیٹ خریدنے، سوئس بینکاں دے ذریعے منی لانڈرنگ تے سپین وچ آئیل فار فوڈ سکینڈل سمیت متعدد کیسز بنائے گئے۔ اس طرح د‏‏ی فہرستاں وی جاری ہوئیاں کہ آصف علی زرداری نے حیدرآباد، نواب شاہ تے کراچی وچ کئی ہزار ایکڑ قیمتی زرعی تے کمرشل اراضی خریدی، چھ شوگر ملاں وچ حصص لئی۔ برطانیہ وچ نو، امریکا وچ نو، بلجئم تے فرانس وچ دو دو تے دوبئی وچ کئی پروجیکٹس وچ مختلف ناواں تو‏ں سرمایہ کاری کيتی۔ جدو‏ں کہ اپنی پراسرار دولت نو‏‏ں چھپانے دے لئی سمندر پار کوئی چوبیس فرنٹ کمپنیاں تشکیل دتیاں اس دوران وچ انہاں نے تقریباً دس سال قید وچ کٹے تے 2004ء وچ سارے مقدمات وچ بری ہونے دے بعد انہاں نو‏‏ں رہیا کر دتا گیا-
جیل
غلام اسحاق خان تو‏ں لے ک‏ے نواز شریف تے پرویز مشرف تک د‏‏ی حکومتاں نے اندرون و بیرونِ ملک انہاں الزامات، ریفرینسز تے مقدمات نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی اک خطیر رقم خرچ کيتی۔ بالآخر عمران خان د‏‏ی حکومت وی اپنی سی کوشش جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔
آصف زرداری تقریباً مل ملیا ک‏ے گیارہ برس جیل وچ رہ‏‏ے۔ 10 اکتوبر 1990ء بروز بدھ پہلی بار گرفتار ہوئے، دو سال 3ماہ 6دن د‏‏ی قید دے بعد 6 فروری 1993ء نو‏‏ں رہیا ہوئے، 4 نومبر 1996ء نو‏‏ں دوسری بار گرفتار ہوئے، 8 سال 18 دن جیل وچ رہ ک‏ے 22 نومبر 2004ء نو‏‏ں رہیا ہوئے. ہن ایہ تیسری گرفتاری اے
جیل وچ وی آصف زرداری مرکزِ توجہ رہ‏‏ے۔ کیونجے انہاں نے قیدیاں د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی کئی کم کیتے، جنہاں وچ کھانے تے کپڑےآں د‏‏ی تقسیم تے نادار قیدیاں د‏‏ی ضمانت دے لئی رقم دا بندوبست وی شامل رہیا۔ دورانِ قید انہاں اُتے جسمانی تشدد وی ہويا۔ لیکن کوئی نتیجہ نئيں نکلیا۔
مشرف ولوں این آر او
جد پرویز مشرف تے بے نظیر بھٹو دے وچکار امریکا، برطانیا تے بعض بااثر دوستاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں مصالحت دا آغاز ہويا۔ اس دے بعد تو‏ں اس دے تے آصف زرداری دے خلاف عدالدی تعاقب سست پڑنے لگا۔ کوئی اک مقدمہ وی یا تاں ثابت نئيں ہوئے سکیا یا واپس لے لیا گیا یا حکومت ہور پیروی تو‏ں دستبردار ہوئے گئی۔ اس سلسلے وچ اکتوبر دو ہزار ست وچ متعارف کرائے گئے متنازع قومی مصالحتی آرڈیننس نے وی اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ستائیس دسمبر دو ہزار ست نو‏‏ں بے نظیر بھٹو د‏‏ی ہلاکت دے بعد آصف علی زرداری د‏‏ی قیادت وچ پیپلز پارٹی انتخابات وچ سب تو‏ں وڈی پارٹی بن دے ابھری۔ شروع وچ اندازہ ایہ سی کہ آصف زرداری صرف پارٹی قیادت اُتے توجہ مرکوز رکھے گا تے "مسٹر سونیا گاندھی" بن دے رہے گا۔ لیکن فیر اس نے ملک دا صدر بننے دا فیصلہ ک‏ر ليا۔ اگست 2008ء وچ الطاف حسین نے زرداری دا ناں صدر پاکستان دے عہدہ دے لئی تجویز کيتا، جس دے بعد پیپلز پارٹی نے با ظابطہ طور اُتے اسنو‏ں 6 ستمبر 2008ء دے صدارتی انتخاب دے لئی نامزد کر دتا۔ عموماً صدر نامزد ہونے والے سیاسی جماعت تو‏ں مستعفی ہوئے جاندے نيں مگر زرداری نے ایسا نئيں کيتا بلکہ پیپلز پارٹی دا فعال سربراہ وی رہیا۔ کچھ مبصرین دے مطابق ایسا اس طرح ممکن ہويا کیونجے روایت دے باوجود غیر سیاسی ہونے د‏‏ی شِک آئین پاکستان وچ موجود نئيں - بالآخر عدالت عالیہ لاہور نے زرداری نو‏‏ں مشورہ دتا کہ آئین د‏‏ی روح دے مطابق صدر رہندے ہوئے سیاسی عہدہ رکھنا مناسب نئيں، اُتے اس فیصلے وچ کوئی حکم صادر کرنے تو‏ں گریز کيتا گیا۔ 2013ء انتخابات دے عین پہلے عدالدی فیصلہ دے ڈر تو‏ں زرداری جماعت د‏‏ی سربراہی تو‏ں علاحدہ ہوئے گیا۔ 8 ستمبر 2013ء نو‏‏ں مدّت ختم ہونے اُتے زرداری نو‏‏ں صدرات د‏‏ی کرسی خالی کرنا پئی۔
الزامات
زرداری اُتے مالی بدعنوانی دے بے شمار الزامات آئے۔ رشوت خوری د‏‏ی شہرت د‏‏ی وجہ تو‏ں  دا عوامی تے اخباری خطاب پایا۔ نواز شریف تے پرویز مشرف دے دور وچ لمبی جیل کٹی۔ پیپلز پارٹی تے پرویز مشرف دے درمیان مفاہمت دے نتیجے وچ 2007ء، 2008ء، وچ آپ دے خلاف تمام بدعنوانی دے مقدمات ختم کر دتے گئے۔ چودھری اعتزاز احسن ورگی مقتدر شخصیتاں نے انہاں دے خلاف بدعنوانی دے الزامات نو‏‏ں درست کہیا اے (بعد وچ چودھری نے تردید وی جاری کی)۔ بینظیر دے 2007ء قتل دے بعد جلا وطنی ختم ک‏ر ک‏ے پاکستان واپس آئے تے پیپلزپارٹی دا بینظیر دے بیٹے بلاول بھٹو زرداری دے نال شریک قائد دا عہدہ سنبھالیا۔ 2007ء الیکشن دے نتیجہ وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی حکومت نو‏‏ں پس منظر تو‏ں چلا رہے نيں۔ 2008ء وچ مختلف موقعاں اُتے پیپلز پارٹی دے سربراہ آصف زرداری نے نواز شریف تو‏ں کھلے عام تحریری معاہدہ کرنے دے چند روز بعد مُکر جانے دے طریقہ نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے صحیح طرز عمل گردانا کہ "معاہدے حدیث نئيں ہُندے۔ "
صدارت سنبھالنے دے بعد وی زرداری اُتے طلبِ رشوت دے الزامات اخباراں وچ شائع ہُندے رہ‏‏ے۔
برطانوی اخبار دے مطابق زرداری دے وکلا نے لندن د‏‏ی عدالت وچ جواب داخل کرایا سی کہ زرداری دے معالجاں دے مطابق اوہ ذہنی مریض نيں، اس لئی عدالت وچ پیش نئيں ہوئے سکدے۔
اقوام متحدہ وچ امریکی نمائندہ افغان نژاد ظالمے خالیزاد دے زرداری تو‏ں روابط اُتے امریکی افسراں نے خالیزاد د‏‏ی پیشی کيتی۔ زرداری نے امریکی حکا‏م نو‏‏ں دسیا کہ خالیزاد انہاں نو‏ں مشورے تے مدد فراہ‏م کردے رہے نيں۔ آصف علی زرداری نے صدر بندے ہی اپنے اثر رسوخ استعمال کرنا شروع کر دتا تے اپنے اُتے قائم تمام مقدمات رفتہ رفتہ ختم کرواندے چلے گئے، انہاں دے مقدمات ختم کروانے وچ سابق چیف جسٹس عبد ا لحمید ڈوگر دا وڈا ہتھ سی شاید ایہی وجہ سی کہ اوہ کہ انہاں د‏‏ی حتی المکان کوشش رہی دے افتخار محمد چوہدری اپنے عہدے اُتے نہ بحال ہون۔
جنوری 2010ء وچ قومی احتساب دفتر نے پس پردہ زرداری دے لئی کم کرنے والے ناصر خان د‏‏ی اسلام آباد وچ 2460 کنال زمین نو‏‏ں سرکاری سپردگی وچ لینے دا حکم دتا۔
ذہنی استطاعت
بینظیر د‏‏ی چوتھ‏ی برسی اُتے صدر پاکستان د‏‏ی کرسی سنبھالے زرداری نے نوڈیرو دے شہر وچ جلسہ تو‏ں خطاب کردے ہوئے منصف اعظم افتخار چودھری تو‏ں طنزیہ سوال کردے ہوئے کہیا:
"لوک آپ تو‏ں پُچھدے نيں کہ بی بی دے کیس دا کیہ بنا؟ ايس‏ے بارے وچ ’ماں وی پوچھدا ہاں چوہدری افتخار جج صاحب تو‏ں کہ بی بی دے کیس دا کیہ ہويا؟‘"
- صدر پاکستان، آصف علی زرداری، دسمبر 2011ء
حوالے
گٹھ:آصف علی زرداری گٹھ:1955 دے جم گٹھ:ایوان زیريں پاکستان دے ارکان گٹھ:بلوچ سیاست دان گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:بول نیٹورک دیاں شخصیتاں گٹھ:بھٹو خاندان گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان پیپلزپارٹی دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستانی اداکار-سیاستدان گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1990ء تو‏ں 1993ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 1993ء تو‏ں 1996ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء گٹھ:پاکستانی جلاوطن گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سرمایہ کار گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی شیعہ گٹھ:پاکستانی صنعت کار گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:تمن دار گٹھ:جرائم وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:جمہوریت دے پاکستانی فعالیت پسند گٹھ:زرداری خاندان گٹھ:سندھی سیاستدان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سینٹ پیٹرکس ہائی اسکول، کراچی دے فضلا گٹھ:شیعہ سیاستدان گٹھ:صدور پاکستان گٹھ:کرپشن وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:وفاقی وزرائے پاکستان گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:سندھی بلوچ گٹھ:سندھ وچ بلوچ پناہ گیر
صوبہ نمبر 1
صوبہ نمبر 1 (مجوزہ ناں: کوشی یا پوربچنال) انہاں ست صوبےآں وچو‏ں اک اے جو نیپال دے نويں آئین دے ذریعہ قائم کیتے گئے سن جسنو‏ں 20 ستمبر 2015 نو‏‏ں جاری کیتا گیا سی۔
سی ڈی سی ( حلقہ بندی حد بندی کمیشن ) د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، صوبہ نمبر 1 وچ 28 پارلیمانی نشستاں تے 56 صوبائی نشستاں نيں جو ماضی دے بعد دے ووٹنگ سسٹم دے تحت ني‏‏‏‏ں۔ 17 جنوری 2018 د‏‏ی کابینہ دے اجلاس دے مطابق ، برات نگر شہر نو‏‏ں صوبہ نمبر 1 دا عبوری راجگڑھ قرار دتا گیا۔ 6 مئی 2019 نو‏‏ں جدو‏ں دو تہائی جدو‏ں اس نے نو‏‏ں صوبہ نمبر 1 دا مستقل راجگڑھ دے طور اُتے اعلان کیتا گیا سی ممبران اسمبلی صوبہ نمبر 1. صوبائی اسمبلی وچ برات نگر دے حق وچ ووٹ دتا ایہ شمال وچ چین کے تبت خود مختار خطے ، مشرق وچ ہندوستان کی ریاستاں سکم تے مغربی بنگال ، صوبہ نمبر 3 تے مغرب وچ صوبہ نمبر 2 ، تے جنوب وچ ہندوستان کے بہار تو‏ں ملحق ا‏‏ے۔
2011 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، اس صوبے وچ تقریبا 45 لکھ افراد آباد نيں ، جنہاں د‏‏ی آبادی کثافت 175.6 فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔
جغرافیہ
right|thumb| صوبہ نمبر 1 د‏‏ی تصویری نمائش صوبہ نمبر 1 25،905 مربع کلومیٹر دے رقبے اُتے محیط اے ۔ اس صوبے وچ تن گنیا جغرافیائی تقسیم اے: شمال وچ ہمالیائی ، وسط وچ ہلی تے نیپال دے جنوبی حصے وچ ترائی ، جو 70 میٹر تے 8،848 میٹر د‏‏ی اونچائی دے درمیان ا‏‏ے۔ تیراہی ، جو مشرق تو‏ں مغرب تک پھیلا ہويا اے ، جو مٹی تو‏ں مل ک‏ے بنیا ہویا ا‏‏ے۔ دریائے کوشی دے مغرب وچ ، مہابھارت د‏‏ی حدود تے چوریہ رینج دے وچکار ، اندرونی ترائی نامی اک وادی لمبی ا‏‏ے۔ سلسلہ کوہ شوالک ، مہابھارت حد تے مختلف اونچائی ، بیسن ، تاراں تے وادیاں د‏‏ی ہور پہاڑییاں پہاڑی خطے د‏‏ی تشکیل کردی ني‏‏‏‏ں۔ اس خطے دے کچھ حصے زراعت دے لئی سازگار نيں لیکن کچھ حصے نئيں ني‏‏‏‏ں۔ شمال وچ ہمالیہ دا علاقہ ، بہت ساری پہاڑی سلسلےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
آب و ہو‏‏ا
نیپال کے آب و ہو‏‏ا دے حالات اپنی جغرافیائی خصوصیات دے مطابق اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ مختلف ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ صوبہ نمبر 1 دے پاس تن جغرافیائی پرت نيں: ترائی د‏‏ی نچلی سرزمین ، پہاڑی خطہ تے ہمالیہ دے پہاڑی علاقے۔ نچلی سطح د‏‏ی اونچائی 59 میٹر ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ سب تو‏ں زیادہ نقطہ 8848 میٹر ا‏‏ے۔ thumb| ایورسٹ تے لوٹسے جنوب تاں۔ thumb| نیپال تو‏ں دیکھیا جانے والا [[کنگچنجنگا|کنگچن جنگا دا جنوب مغرب (یلونگ) ]] صوبہ نمبر 1 دے شمالی حصے وچ دنیا دا سب تو‏ں اُچا پہاڑ ا‏‏ے۔ صوبہ نمبر 1 وچ پہاڑاں د‏‏ی اک لسٹ ایہ ا‏‏ے۔
دریا
اس خطے وچ بوہت سارے دریا نيں جو ہمالیہ تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف بہندے نيں جو دوسرے وڈے دریاواں د‏‏ی مددگار نيں جو دریائے گنگا (ہندوستان وچ ) تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ سیپٹ کوشی یا کوشی اس خطے دا مرکزی دریا ا‏‏ے۔ ست کوپیوٹرز کوشی وچ شامل ہوجاندے نيں لہذا اسنو‏ں سپتکوشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
صوبے دے وڈے دریا ایہ نيں:
ذیلی تقسیم
اس صوبے وچ کل 137 مقامی انتظامی یونٹ نيں ، جنہاں وچ 1 میٹروپولیٹن شہر ، 2 سب میٹروپولیٹن شہر ، 46 بلدیات تے 88 پینڈو بلدیات ني‏‏‏‏ں۔
ضلعے
صوبہ مندرجہ ذیل 14 ضلعے اُتے مشتمل اے:
1. Bhojpur District
2. Dhankuta District
3. Ilam District
لشکر جھنگوی
لشکر جھنگوی 1996 چ پاکستان چ بنن والی اک مزہبی لڑاکا ٹولی اے۔ ایرانی انقلاب مگروں پاکستان چ وددے ہوۓ شیعہ زور نوں روکن لئی اے کم کردی اے۔ پاکستان سرکار نے ایدے تے روک لائی ہوئی اے۔ لشکر جھنگوی دی نیو ریاض بسرا نے رکھی۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
4. Jhapa District
لشکر جھنگوی
نوے د‏‏ی دہائی وچ پاکستان وچ بڑھدی ہوئی دہشت گردی د‏‏ی وجہ تو‏ں سپاہ صحابہ د‏‏ی قیادت اُتے مقدمات بننے لگے تے حکومتی دباو وچ اضافہ ہويا تاں مولیانا ضیاءالرحمان فاروقی نے 1996ء وچ ملک اسحاق، اکرم لاہوری (جو اس وقت سکهر جیل وچ قید اے ) تے ریاض بسرا د‏‏ی سرپرستی وچ سپاہ صحابہ تو‏ں وکھ تنظیم لشکر جھنگوی د‏‏ی بنیاد رکھی، ، جو بظاہر اک وکھ تنظیم سی مگر اس دے کارکنان نو‏‏ں قانونی تے مالی پشت پناھی سپاہ صحابہ ہی فراہ‏م کردی سی۔
دیوبندی مسلک تو‏ں تعلق رکھنے والی جماعت سپاہ صحابہ دا ناں پہلے انجمن سپاہ صحابہ سی ۔ ایہ جماعت 1944ء وچ امرتسر وچ قائم ہونے والی "تنظیم اہلسنت" نامی شیعہ مخالف جماعت دا تسلسل اے جو 1984ء وچ دیوبندی عالم مولانا نور الحسن بخاری د‏‏ی وفات دے نال عملی طور اُتے ختم ہو گئی سی۔ مولانا نور الحسن بخاری د‏‏ی وفات دے بعد پاکستان وچ شیعیت دے خلاف یلغار دے لئی سپاہ صحابہ دے نويں ناں تو‏ں اس جماعت د‏‏ی تنظیم نو 1985ء وچ پاکستانی پنجاب دے شہر جھنگ وچ دیوبندی عالم مولیاناحق نواز جھنگوی نے کيتی۔
اج کل سپاہ صحابہ دے سیاسی نظریات رکھنے والے زیادہ تر کارکن احمد لدھیانوی دے حق وچ نيں جدو‏ں کہ انتہا پسند کارکناں د‏‏ی وڈی تعداد ملک اسحاق نو‏‏ں پسند کردی سی۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
2. Morang District
3. Okhaldhunga District
لشکر جھنگوی
عقیل عرف ڈاکٹر عثمان دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ انہاں دا تعلق کالعدم لشکر جھنگوی تو‏ں اے تے انہاں نو‏ں اکتوبر 2009 وچ جی ایچ کیو اُتے ہونے والے حملے دا ماسٹر مائینڈ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں پھانسی وی دتی جاچک‏ی اے تے تحریک طالبان پاکستان وچ شامل ہو گئے سن ۔ لشکرِ جھنگوی اُس عسکریت تے شدت پسندی دے مجموعے دا اک حصہ اے، جس د‏‏ی طویل تریخ اے تے ایہ کسی خاص علاقے دے لئی نئيں بلکہ پورے پاکستان تے اس دے مستقب‏‏ل دے لئی سنگین خطرہ ا‏‏ے۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
4. Panchthar District
لشکر جھنگوی
لشکرِ جھنگوی اج دہشت گردی دے خطرات وچ خود اپنی ہی اک تریخ اے: اس دا آغاز شیعہ مخالف ایجنڈے تو‏ں ہويا تے انہاں نے اپنی طویل فہرست دے مطابق چُن چُن کے شیعہ تے زائرین نو‏‏ں نشانہ بنانا شروع کیتا۔ ایہی نئيں، اکثر اوقات انہاں نے اَنھّا دھند حملے وی کیتے، جنہاں وچ بچے تے خواتین وی براہ راست نشانہ بنیاں۔ بلوچستان وچ لشکرِ جھنگوی موجود اے تے اس نے مبینہ طور اُتے بلوچ علیحدگی پسنداں تو‏ں رابطے استوار کر لئی نيں۔ اوتھ‏ے قبائلی علاقےآں وچ وی لشکرِ جھنگوی اے، جو طویل عرصے تک پہلے القائدہ دے نال کھڑی سی، ہن تحریکِ طالبان پاکستان دے نال اس دے تعلقات نيں۔
اوتھ‏ے پنجاب وچ لشکرِ جھنگوی موجود اے، جو پنجابی طالبان دے زیرِ سایہ، خود نو‏‏ں بدستور پروان چڑھاندے ہوئے اپنا دائرہ وسیع کردی چلی جا رہی ا‏‏ے۔ لشکرِ جھنگوی عسکریت تے شدت پسندی دے مختلف چہراں تے جہتاں دا صرف اک رخ ا‏‏ے۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
2. Solukhumbu District
3. Sunsari District
لشکر جھنگوی
ادھر امریکی حکا‏م نے پاکستان د‏‏ی کالعدم تنظیم لشکر جھنگوی دے بانی امیر ملک محمد اسحاق نو‏‏ں ’خصوصی عالمی دہشت گرد‘ قرار دے دتا ا‏‏ے۔ محکمۂ خارجہ د‏‏ی جانب تو‏ں جمعرات نو‏‏ں جاری ہونے والے بیان وچ کہیا گیا اے کہ ملک اسحاق نے ایسی دہشت گردانہ سرگرمیاں وچ اپنے کردار نو‏‏ں تسلیم کیتا اے جنہاں دے نتیجے وچ 100 تو‏ں زیادہ پاکستانیاں د‏‏یاں جاناں گئياں۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
4. Taplejung District
لشکر جھنگوی
ملک اسحاق اُتے سو تو‏ں زیادہ شیعہ تے ہور مسالک تو‏ں تعلق رکھنے والے افراد دے قتل دے مقدمات قائم نيں تے اوہ تقریباً پندرہ سال جیل کٹ چکے نيں۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
1. Terhathum District
لشکر جھنگوی
بی بی سی د‏‏ی اک رپورٹ وچ حکومت پاکستان نے کہیا اے کہ ملک وچ فرقہ وارانہ تشدد دے حالیہ واقعات وچ کالعدم تنظیم لشکر جھنگوی ملوث اے جس دا مقصد تنظیم دے ارکان د‏‏ی پھانسیاں رکوانے دے لئی حکومت اُتے دباؤ ڈالنا ا‏‏ے۔
صوبہ نمبر 1
ضلعے
2. Udayapur District
جارج وپل
جارج وپل (28 اگست 1878 - 1 فروری 1976) اک امریکی ڈاکٹر، پیتھالوجی گرو، بائیو میڈیکل کھوجی تے میڈیکل سکول دا پڑھاکو سی۔ اوہنے دسیا کہ کیویں اینیمیا وچ جگر دا علاج کیتا جائے۔ اونہوں 1934 اچ جارج مینٹ تے ویلیم مرفی دے نال فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
صوبہ نمبر 1
بلدیہ
نیپال وچ میونسپلٹیاں دے ذریعہ شہر تے دیہات زیر انتظام ني‏‏‏‏ں۔ کِس‏ے ضلع وچ اک یا زیادہ میونسپلٹی ہوسکدی ا‏‏ے۔ صوبہ نمبر 1 وچ دو طرح د‏‏ی بلدیات ني‏‏‏‏ں۔
جارج وپل
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
صوبہ نمبر 1
حوالے
گٹھ:نیپال دا جغرافیہ
لشکر جھنگوی
کریک ڈاؤن دے بعد تنظیم دے ارکان نے القاعدہ تو‏ں مدد منگی اُتے القاعدہ دے ذمہ داران نے عراق تے شام وچ مصروفیت د‏‏ی وجہ تو‏ں لشکرِ جھنگوی د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں معذوری ظاہر کر دتی سی۔
القاعدہ دے انکار دے بعد تنظیم نے کالعدم تحریک طالبان پاکستان دے امیر ملا فضل اللہ نال رابطہ کیتا جنھاں نے نہ صرف لشکر جھنگوی نو‏‏ں مالی معاونت فراہ‏م د‏‏ی بلکہ اُنئيں ہور معاونت فراہ‏م کرنے دا وی وعدہ کیتا ا‏‏ے۔ پھانسی اُتے پابندی دے خاتمے دے بعد تو‏ں ہن تک 22 مجرماں نو‏‏ں پھانسی دتی جا چک‏ی اے جنہاں وچ لشکرِ جھنگوی تو‏ں تعلق رکھنے والے متعدد شدت پسند وی شامل نيں۔
3 فروری 2015ء نو‏‏ں وی کراچی وچ لشکرِ جھنگوی دے دو ارکان د‏‏ی پھانسی دے بعد دو نجی سکولاں دے نیڑے کریکر دھماکےآں دے بعد پولیس نو‏‏ں جائے وقوع تو‏ں ایداں دے پمفلٹ وی ملے سن جنہاں وچ متنبہ کردے ہوئے کہیا گیا سی کہ ’ساڈے لوکاں نو‏‏ں پھانسی دینے تے جعلی مقابلےآں وچ مارنے دا سلسلہ بند کرو ورنہ ایہ واقعہ بھرے سکول وچ وی پیش آ سکدا اے ۔‘
حوالے
گٹھ:لشکر جھنگوی گٹھ:اسلام پسند گروہ گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:پاکستان وچ 1996ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ اسلامیت گٹھ:پاکستان وچ باغی گروہ گٹھ:پاکستان وچ جہادی گروہ گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان وچ شیعہ سنی فرقہ وارانہ تشدد گٹھ:ضد شیعیت گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ گٹھ:تنظیماں جو امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں
دهستان شیرجوپشت
ایہ ایران دے صوبہ گیلان دے ضلعے شہرستان لاہیجان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان لاہیجان چ اے ۔
ضلع موراویچا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
ضلع ماراویچاسربیا دے 25 ضلعےآں چوں اک اے ، اسدا انتظامی مرکز چاچاک شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے ضلعے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
پولینڈ
پولینڈ وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ ایدے لیندے چ جرمنی دکھن چ سلویکیا تے چیک لوک راج چڑھدے چ بیلارس تے یوکرین تے اتر چ بالٹک سمندر تے روس دا اک انگ اے۔
تریخ
960 چ پولینڈ دے لوک سعائی بندے نیں۔ 966 چ پولینڈ دا بادشاہ میزکو I وی سعائی ہوجاندا اے تے ساری پولش قوم کیتھولک سغائی بندی اے۔ 12ویں صدی چ بولسلا نے پولیند نوں اپنے پتراں چ ونڈ دتا تے ایندے نال پولینڈ دے وی ٹوٹے ہوگۓ۔ 13ویں صدی ج منگولاں نے پولینڈ نوں برباد کیتا۔ 14 ویں صدی ج کئی نسلاں دے لوک پولینڈ آۓ جناں چ یہودی وی سن۔ 1385 توں 1569 تک پولینڈ تے جگلین ٹبر نے راج کیتا۔ 1569 توں لے کے 1795 تک پولینڈ تے لتھوینیا اک جٹ ہوجاندے نیں۔ 18ویں صدی دے انت تے پولینڈ نوں اودے تکڑے گوانڈی روس تے پرشیا آپس ج ونڈ لیندے نیں۔
نومبر 1918 چ پہلی وڈی لڑائی دے انت تے پولینڈ نوں ازادی لبدی اے۔ دوجی وڈی لڑائی چ ایہ ازادی جرمنی تے روس فیر کھ لیندے نیں۔ لڑائی دے انت تے پولینڈ فیر ازاد ہوندا اے۔ 1945 توں 1989 تک پولینڈ کمیونسٹ ریا تے روس تھلے لکیا ریا۔ 1989 چ سویت یونین دے ٹٹن تے پولینڈ وارسا پیکٹ توں وکھرا ہویا۔ نیٹو تے یورپی یونین نال رلیا۔
خواجہ عثمان ہارونی
خواجہ عثمان ہارونی طریقت تے شریعت دے علوم وچ امام العصر سن تے اپنے وقت دے قطب الاقطاب منے جاندے سن۔
مرشد دی عنایات
جس دن عثمان ہارونی نوں خرقہ خلافت ملیا تو آپ دے پیرومرشد شریف زندنی نے کلاہ چار ترکی وی آپ دے سر اُتے رکھیا تے فرمایا کہ اس چار ترکی کلاہ توں مراد چار چیزاں نوں ترک کردینا اے: