cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پراݨا بھارت
ہم عصر دکھنی بھارت
دکھن وچ چیر، پانڈچھ اتے چول ونش وچ ستا دا جدوجہد چل رہا سی۔ سنگم ساہت اس ویلے دا امول دھروہر سی۔ تروولوور ولوں رچت تروکلر  تامل بولی دا مشہور گرنتھ منیا جاندا اے۔ اس ویلے اتھے مذہبی سمپرداواں دا پرچلن سی جویں - ویشنو، شیو،بدھ تے جین آدی۔
گپت دور
سن 320 ء وچ چندرگپت موریا پہلا اپنے پیؤ گھٹوتکچّ توں بعد راجا بنیا جسنے موریا ٹبر دی نیہہ رکھی۔ اس توں بعدسمدرگپت موریا (340ء)، چندرگپت دتیا، کمارگپت پہلا اتے سکند گپت موریا حکمران بنے۔ اس توں بعد لگبھگ 100 سال تک گپت راجٹبر دا استتو بنیا رہا۔  606ء وچہرش دے ادے ہون تک کسے اک پرمکھ طاقت دی گھتٹ رہی۔ اس دور دا سبھ توں پرتاپی راجا سمدرگت رہا جسدی حکمرانی دور وچ بھرت نوں سونے دی چڑی کیہا جاندا سی۔
گیارویں اتے بارویں صدی وچ بھارتی کلا، بولی اتے دھرم دا پرچار دکھنی-پوربی ایشیا وچ وی ہویا۔
باہری کڑیاں
گٹھ :بھارت دا اتہاس گٹھ:بھارت دی تریخ
کلینن گراد اوبلاست
جغرافیہ
کلینن گراد روس دا سبتوں لہندا علاقہ اے ، اسدا روس نال زمینی رستہ نئیں ، بلکہ اس دے اک پاسے پولینڈ تے لتھوانیا تے دوجے پاسے بالٹک سمندر اے ۔
تریخ
کلینن گراد جرمنی دا بالٹک سمندر دے کنڈے بیرونی علاقی سی ، جس اتے دوجی جنگ عظیم (دوجی وڈی جنگ) دے جرمنی دی شکست مگروں سویت یونین نے مل مار لیا سی ، جرمن آبادی کجھ پہلے ای نس گغی سی تے باقی نوں روسیاں دے نسا دتا تے اینہاں دی تھاں روسیاں نوں لیا کے اباد کر دتا ۔
نسلی گروہ
روس دی سن 2002ء دی مردم شماری موجب کلینن گراد چ ایہہ نسلی گروہ وسدے نیں:
لنڈا بک
فرینک ولسزیک اک فزیالوجی گرو تے 2004 وچ فزیالوجی دا نوبل انعام جتن آلی اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
بخش رویدر
ایہہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے  شہرستان خمیر دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے ہرمزگان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دیاں تحصیلاں
ڈاونچی کوڈ
دی ڈاونچی کوڈ 2003ء وچ امریکی مصنف ڈین براؤن دا تحریر کردہ اک پراسرار جاسوسی ناول اے۔ اس تو‏ں قبل اوہ اس سلسلہ دا پہلا ناول اینجلز اینڈ ڈیمنز تحریر کرچکے نيں تے اس ناول دے بعد اسی تسلسل وچ انہاں دے دو ہور ناول دی لوسٹ سمبل تے انفرنو وی منظر عام تے آ چکے نيں۔ اس سلسلے دے علاوہ انہاں دے دو ناول ڈیسپشن پوائنٹ تے ڈیجیٹل فوٹریس وی شائع ہوئے نيں۔
ناول ڈاونچی کوڈ دا آغاز ناول دے کردار ماہرِ علم علامیات رابرٹ لینگڈن تے ماہرِ علمِ رمزیات سوفی نیویو دے پیرس لُؤرے میوزیم وچ ہوئے اک قتل دی تحقیقات تو‏ں ہوندا اے، ایہ تحقیقات انہاں نو‏ں اپوس دئی تے صیون دی خانقاہ دے درمیان ہونے والی سرد جنگ تک لے جاندی نيں، انہاں دونے تنظیماں دے درمیان وچ ایہ جنگ انہاں امکانات اُتے سی کہ شاید یسوع نے میری میگڈالین نال شادی کیتی سی۔
اس ناول دی ابتدا وچ قتل ہونے والا شخص پیرس دے لؤرے میوزیم دی گرینڈ گیلری وچ برہنہ پایا جاندا اے تے اوہ لیونارڈو ڈاونچی دی مشہور ڈرائنگ، دی ووٹرین مین (عہد اگسٹس دے رومی معمار وٹروویس دی طرز دا انسان)، جداں انداز وچ پیتا سی، اس دے سینے اُتے اک پنج کونے والا تارہ اس دے اپنے خون تو‏ں بنا ہويا سی تے اس دے جسم دے علاوہ زمین اُتے اک پراسرار پیغام، اک کوڈ وی تحریر پایا جاندا اے۔
ناول متبادل مذہبی تاریخ دی ریسرچ اُتے مشتمل اے، جس دا مرکزی نقطہ ایہ اے کہ حضرت عیسی علیہ السلام نے میری میگڈالین تو‏ں شادی دی سی تے فرانس دے مروونژی بادشاہ دا خاندان دراصل یسوع مسیح تے میری میگڈالین دی اولاد تو‏ں سی، ناول دے مرکزی خیالات کلائیو پرنس دے ناول دی ٹیمپلر ریویلیشن (1997ء) تے مارگریٹ اسٹاربرڈ دی کتاباں دے علاوہ کتاب ہولی بلڈ اینڈ ہولی گریل (مقدس خون تے مقدس جامِ مسیح) (1982ء) تو‏ں وی لئی گئے نيں۔
ناول اُتے تنازع
مصنف ڈین براؤن دے اس ناول وچ مذہبی تاریخ، یورپی ثقافت تے آرٹ دی دنیا سب شامل نيں تے ایہ اک سنسنی خیز کہانی اے جو پیرس دے مشہور میوزیم لوؤر وچ ہونے والے اک قتل تو‏ں شروع ہوندی اے۔ قتل ہونے والا شخص ژاک سونئیر لوؤر وچ آرٹ دا اک اہ‏م ماہر سی تے مرنے تو‏ں پہلے اوہ ہارورڈ یونیورسٹی دے پروفیسر روبرٹ لینگڈن دے لئی اک پیغام چھوڑتا اے۔ لینگڈن نو‏‏ں شک ہوندا اے کہ سونئیر اک قدیم خفیہ سوسائٹی دا فرد سی تے اسنو‏ں اسی وجہ تو‏ں قتل کیتا گیا۔ اس معما نو‏‏ں حل کرنے وچ اوہدی جان خطرے وچ پڑ جاندی اے تے اوہ مختلف ممالک وچ چھپتا پھرتا اے۔ کتاب وچ صدیاں پرانی خفیہ سوسائٹی دا مرکزی خیال ایہ بتایا گیا اے کہ حضرت عیسیٰ نے میری میگڈالین تو‏ں شادی کر لی سی تے انہاں دی نسل اج وی زندہ اے۔ ناول اک بہت ہی تیزی تو‏ں آگے بڑھنے والے تھِرلر دے انداز وچ لکھیا گیا اے تے ایہی وجہ اے کہ ایہ لوگاں وچ اِنّا مقبول ہويا اے۔ لیکن ہر لمحہ سسپنس پیدا کرنے والے اس ناول دی اک تے خاص گل اے: اس وچ یورپی تاریخ تے ثقافت دا اہ‏م کردار اہے تے کئی تاریخی مقامات نو‏‏ں اک نويں روشنی وچ دیکھیا گیا اے۔
کلیسائے روم نو‏‏ں چونکانے والی کئی چیزاں اس کہانی وچ شامل نيں۔ اول تو کلیسائے روم دی اک بنیاد پرست تے انتہائی امیر فرقے ’اوپس ڈئی‘ دے بارے وچ بہت تفصیل بتائی گئی اے۔ دوسرا ایہ کہ کہانی وچ بتایا گیا اے ویٹیکن اپنے مفاد دے تحفظ دے لئی حضرت عیسیٰ دی زندگی دے بارے وچ ہر نويں تحقیق نو‏‏ں دبانے دی کوشش کردی اے چاہے اس کوشش وچ کسی نو‏‏ں ہلاک وی کرنا پڑے۔ تیسری گل ایہ اے کہ ’دا وِنچی کوڈ‘ وچ صدیاں پرانی خفیہ سوسائٹی دا ایہ مرکزی خیال کہ حضرت عیسی نے میری میگڈالین تو‏ں شادی کر لی سی تے انہاں دی نسل اج وی زندہ اے۔ ناول وچ بتایا گیا اے کہ مشہور اطالوی مصور لیوناردو دا وِنچی دا وی اس خفیہ سوسائٹی تو‏ں تعلق سی تے انہاں دی زیادہ تر پینٹنگز وچ اوہدی طرف اشارہ وی اے۔ کتاب وچ ہر موڑ اُتے کوئی چیز ’کوڈ‘ وچ لدی اے تے لینگڈن تے سونئیر دی نواسی اسنو‏ں مل کر بوجھنے دی کوشش کردے نيں۔ ایہ دونے یورپ دے اک تاریخی مقام تو‏ں دوسرے دی طرف بھاگتے پھرتے نيں جنہاں وچ لندن دے ویسٹمنسٹر ایبی تے سینٹ پالز کیتھیڈرل تے پیرس دے ساکرا کیغ شامل نيں۔
ناول دے کردار
رابرٹ لینگڈن: (مرکزی کردار) ہارورڈ یونیورسٹی دے پروفیسر، جو مذہبی، علامات، اشارات، شبیہاں دے علم دے ماہر نيں۔
ژاک ساؤنیرے: پیرس دے لوؤر میوزیم دا مہتمم تے خفیہ طور اُتے صیون دے خانقاہ دا گرینڈ ماسٹر، سوفی نیویو دا دادا۔
سوفی نیویو: اک ماہرِ رمزیات، ساؤنیرے دی پوندی تے حضرت عیسی تے مریم میگڈالین دی وارث۔
سیلاس: برص نما زرد تے سفید رنگت رکھنے والا اک مسیحی راہب، ساؤنیرے دا قاتل۔
مینوئل آرنیگاروسہ: کلیسائی پادری تے خفیہ تنظیم اوپس ڈئی دا رکن۔ سیلاس دا استاد۔
سسٹر سینڈرائن: سینٹ سلپائس چرچ دی راہبہ تے خفیہ تنظیم صیون دے خانقاہ دی چار وچو‏ں اک سرپرست، جو سیلاس دے ہتھو‏ں ماری جاندی نيں۔
سر لیہ ٹی بنگ: اک برطانوی رائل مورخ، ہولی گریل اُتے تحقیق کرنے والے سکالر تے ہارورڈ دے پروفیسر رابرٹ لینگڈن دے دوست، جو خود وی کیسٹون ہتھیانا چاہندے نيں۔
ریمی لیگالوڈِک: لیہ ٹی بنگ دا بٹلر۔
جیروم کولیٹ: فرانس دی مرکزی نظامت جوڈیشل پولیس دے لیفٹیننٹ تے بینزُو فاشے دے نائب۔
میری چاؤیل سینٹ کلیر: روزلین چیپل دی گارجین، سوفی دی دادی تے ژاک ساؤنیرے دی بیوہ۔
پامیلا گیٹم:کنگز کالج وچ مذہبی سیکشن دی لائبریرین، جو لائبریری دے ڈیٹابیس دے حصول وچ رابرٹ دی مدد کردی اے۔
تاریخی کردار
حضرت عیسیٰ علیہ السلام:
مریم میگڈالین:
قسطنطینِ اعظم:
لیونارڈو ڈاُچی:
آئزک نیوٹن:
تنظیم و مقامات
اپوس دئی: رومن کیتھلک سوسائٹی دی تنظیم جو مسیحی آدرشاں دے احیا دے لئی اسپین وچ 1928ء وچ قائم کيتی گئی۔
صیون دی خانقاہ: یورپ دی تنظیم جو 1099ء وچ بنائی گئی۔ جسنو‏ں 1956ء وچ کالعدم کر دتا گیا۔ لیکن ناول دے مطابق اج وی خفیہ طور اُتے جاری اے۔
کہانی دا خلاصہ
لُؤرے عجائب گھر دے مُہتمم تے صیون دی خانقاہ دے گرینڈ ماسٹر ژاک سونئیر نو‏‏ں میوزیم وچ اک رات گولی مار کر ہلاک کر دتا جاندا اے، ہلاک کرنے والا شخص سیلاس نامی برص نما سفید رنگت والا اک کیتھولک راہب اے جو صرف اپنے پادری دے حکم تو‏ں ایہ کم کر رہیا اے، جسنو‏ں اک کیسٹون دی تلاش اے جو حضرت عیسیٰ دے مقدس پیالہ دی تلاش دے لئی اک اہ‏م سراغ اے۔
پولیس نو‏‏ں سونئیر دی لاش لیونارڈو ڈاونچی دی مشہور پینٹنگ ووٹیرین مین (عہد اگسٹس دے رومی معمار وٹروویس دی طرز دا انسان) دے انداز وچ پئی لدی اے، بالکل برہنہ تے اس دے سینے اُتے اک پنج کونے والا تارہ اس دے اپنے خون تو‏ں بنا ہويا ہوندا اے تے اس دے جسم دے علاوہ زمین اُتے اک پراسرار کوڈ وی تحریر پایا جاندا اے تے نال اک پیغام وی کہ ’’پروفیسر رابرٹ لینگڈن نو‏‏ں ڈھونڈو‘‘۔
پروفیسر رابرٹ لینگڈن انہاں دناں لیکچر دے سلسلے وچ پیرس شہر وچ ہی ہوندے نيں، قتل دی تحقیقات کرنے والے پولیس کپتان بینزوُ فاشے، سونئیر دی زندگی دے آخری منٹ دے دوران چھڈے خفیہ پیغام دی وضاحت وچ مدد دے لئی رابرٹ لینگڈن نو‏‏ں طلب کردے نيں، فاشے دا کہنا سی کہ سونئیر شیطان دا پجاری اے مگر لینگڈن وضاحت کردا اے کہ پنج کونی تارہ شیطان دی نئيں مقدس دیوی دی پرستش دی علامت اے تے زمین اُتے لکھے نمبر فبونیسی ترتیب دا اک کوڈ اے۔
اسی دوران اک رَمز نویس، سوفی نیویو اس تحقیقات اُتے پہنچدی اے تے خفیہ طور اُتے اوہ لینگڈن اُتے ظاہر کردی اے کہ اوہ سونئیر دی پوندی اے جو برساں پہلے انہاں تو‏ں الگ ہو گئی سی تے ایہ کہ پولیس کپتان فاشے، اس دے دادا دے چھڈے نوٹ ’’رابرٹ لینگڈن نو‏‏ں ڈھونڈو‘‘ دی وجہ تو‏ں لینگڈن نو‏‏ں قاتل سمجھدا اے۔ جو فاشے نے لینگڈن دی آمد تو‏ں پہلے مٹا دتا سی سوفی دا خیال سی کہ اس دا دادا کسی خفیہ ملحد گروپ وچ ملوث سی، اُتے اوہ سمجھدی سی کہ اس دے دادا نے آخری نوٹ اس ارادہ تو‏ں لکھیا سی کہ انہاں دے خفیہ کوڈ نو‏‏ں لینگڈن ہی سمجھ سکدا اے۔
فبونسی کوڈ دی مدد تو‏ں لینگڈن نو‏‏ں میوزیم وچ اک چابی لدی جو پیرس وچ زیورخ بینک دی برانچ وچ موجود اک ڈپازٹ باکس دی اے، سوفی تے لینگڈن پولیس نو‏‏ں چکمہ دے کر فرار ہو جاندے نيں تے زیورخ بینک تو‏ں اوہ ڈپازٹ باکس حاصل کر لیندے نيں جس وچ انہاں نو‏ں اوہ کیسٹون ملدا اے، اک خفیہ تحریر دا مخطوطہ، سلینڈر دی مانند اک چھوٹا سا باکس جس وچ پنج مساوی الابعاد گھومنے والے ڈائل نمبر نيں، مناسب طریقے تو‏ں درست پاس ورڈ دی تشکیل ہی اسنو‏ں کھول سکدی اے، اس باکس وچ اک تیزاب تو‏ں بھری شیسی وی اے جو اس باکس نو‏‏ں زبردستی کھولنے سی ٹوٹ سکدی اے تے اندر لکھے کوڈ دے کاغذ نو‏‏ں جلا سکدی اے۔
لینگڈن، نیویو دے نال اس کیسٹون نو‏‏ں لے کر اپنے دوست سر لیہ ٹی بنگ دے پاس پہنچدا اے جو مقدس جامِ مسیح دے متعلق علم وچ ماہر رہے نيں۔ گفتگو دے دوران ٹی بنگ وضاحت کردا اے کہ مقدس جامِ مسیح اک پیالہ نئيں بلکہ اک شخصیت اے اک عورت، مریم میگڈالین جو حضرت عیسٰی دی بیوی سی تے انہاں تو‏ں اولاد وی ہوئیاں، مگر کلیسا اس گل نو‏‏ں دبانا چاہندی اے۔ اس دوران سیلاس ٹی بنگ دے گھر وچ گھس کر کیسٹون حاصل کرنے دے لئی حملہ کردا اے، مگر ٹی بنگ دا ملازم بٹلر اس اُتے قابو پالیندا اے اسی دوران پولیس لینگنڈن تے صوفی نو‏‏ں کھوجتی ہوئی ٹی بنگ دے گھر تک پہنچ جاندی اے تے تیناں نو‏‏ں ٹی بنگ دے پرائیویٹ جہاز اُتے فرار ہونا پڑتا اے۔
دورانِ پرواز صوفی اپنے دادا تو‏ں علیہدگی دے متعلق بتاندی اے کہ دس سال پہلے جدو‏ں صوفی یونیورسٹی تو‏ں غیر متوقع طور اُتے گھر پہنچی، تو اس نے چوری چُھپے اپنے دادا نو‏‏ں انہاں دے خفیہ تہ خانے وچ کسی عورت دے نال قابلِ اعتراض حالت وچ پایا تے انہاں دے اردگرد ماسک پہنے ہوئے لوگ کسی دیوی دی تعریف وچ کوئی منتر جاپ رہے سن، اوہ ایہ دیکھ کر پریشان ہو جاندی اے تے گھر تو‏ں فرار ہو ک‏ے سونئیر دے نال تمام رابطے ٹوڑ دیندی اے۔ لینگڈن اندازہ لگاندا اے کہ اوہ لوگ ہیروس گیموس یا "مقدس شادی" دی طرح دی اک مذہبی رسم کر رہے سن ۔
لینگڈن کیسٹون اُتے صوفی دا نام دا ہجہ SOFIA تحریر کردا اے تو کیسٹون کھل جاندا اے اس دے اندر اک تے چھوٹا کیسٹون نکلتا اے۔ اس وچ اک پہیلی وی نکلتی اے جسنو‏ں سلجھانے اُتے لینگڈن نو‏‏ں پتا چلدا اے کہ اگلا سراغ آئزک نیوٹن دے مقبرے اُتے ملے گا۔
جہاز دے ویسٹ منسٹر پہنچنے دے بعد لینگڈن اُتے انکشاف ہوندا اے کہ ٹی بنگ وی مقدس جامِ مسیح نو‏‏ں حاصل کرنے دی خواہش رکھدا اے تاکہ اوہ ویٹیکن کلیسا نو‏‏ں برباد کر سکے۔ اپنا راز کھلنے دے بعد ٹی بنگ بندوق دی نوک اُتے لینگڈن نو‏‏ں مجبور کردا اے کہ اوہ دوسرے کیسٹون دا پاس ورڈ حل کرے، مگر لینگڈن اس کیسٹون نو‏‏ں ٹی بنگ دے سامنے تباہ کر دیندا اے مگر اس تو‏ں پہلے ہی اوہ اس پاسورڈ نو‏‏ں حل کرچکيا ہوندا اے جو لفظ APPLE ہوندا اے۔ عین موقع اُتے پولیس کپتان فاشے اوتھ‏ے پہنچ کر ٹی بنگ نو‏‏ں گرفتار کر لیندا اے تے لینگڈن بے گناہ ثابت ہوجاندا اے۔
دوسری جانب سیلاوہدی تلاش وچ پولیس اوپس ڈئی دے اک مرکز جاپہنچدی اے جتھ‏ے اوہ بشپ آرنگاروسہ جو سیلاسنو‏ں قتل کرنے دا استعمال کردا اے، دے پاس چھپا ہوندا اے، حادثاندی طور اُتے گولی چلنے آرنگاروسہ زخمی ہوجاندا اے تے سیلاس مارا جاندا اے۔
دوسرے کیسٹون تو‏ں نکلے آخری پیغام دی مدد تو‏ں لینگڈن تے سوفی روزلین چیپل دی جانب جاندے نيں جتھ‏ے انکشاف ہوندا اے کہ روزلین دا استاد (ڈوسینٹ) سوفی دا گمشدہ بھائی اے، سوفی دے دادا نے اسنو‏ں جھوٹ کہیا سی کہ اس دے والدین تے بھائی برساں پہلے کار حادثے وچ مارے گئے۔ روزلین چیپل دی گارجین میری چاؤیل سینٹ کلیر سوفی دی دادی تے ژاک ساؤنیرے دی بیوہ نيں۔ تے ایہ سوفی یسوع مسیح تے مریم مگدلینی دے خاندان تو‏ں اے تے صیون دے خانقاہ نامی خفیہ تنظیم نے اوہدی زندگی دے لئی ممکنہ خطرات تو‏ں اوہدی حفاظت دے لئی اوہدی شناخت چھپا رکھیا سی
آخر وچ لینگڈن پرانکشاف ہوندا اے کہ روزلین چیپل دی طرح پیرس دی روزلین وی اسی پہلی دا اک اشارہ اے، جو سیدھے لؤُرے میوزیم دی گلاس پرامڈ دے نیچے چھوٹے پرامڈ تک جاندی اے تے حقیقی معنی وچ مقدس جامِ مسیح یعنی مریم میگڈالین دی باقیات دراصل اسی پیرامڈ دے نیچے دفن نيں۔ اوہ اس پہیلی نو‏‏ں سلجھا چکيا اے مگر اوہ اس دے بارے وچ کسی اُتے ظاہر نئيں کر سکدا۔
ناول تو‏ں اقتباس
thumb|[[لیونارڈو ڈا ونچی دی تصویر آخری عشائیہ (لاسٹ ساُتے) دی جزئيات]] باب 55
لینگڈن دے پہلو وچ دیوان اُتے بیٹھی سوفی نے چائے دا گھونٹ بھرا تے کیفین دے خوشگوار اثرات محسوس کرنے لگی۔ سرلیہ ٹی بنگ آتش دان دے سامنے ڈگمگاندے ہوئے ٹہل رہے سن ۔ انہاں دی ٹانگاں اُتے چڑھے آہنی شکنجے دی آواز پتھر دے فرش اُتے گونج رہی سی۔
’’مقدس جام ‘‘ ٹی بنگ نے خطیبانہ لہجے وچ کہیا : ’’اکثر لوگ میرے تو‏ں صرف اس دے مقام دے متعلق پوچھتے نيں تے شاید اس دا جواب وچ کدی نہ دے پاآں گا۔‘‘ اوہ مڑا تے براہِ راست سوفی دی طرف دیکھیا۔ ’’اُتے اس تو‏ں کنيں زیادہ متعلقہ سوال ایہ اے کہ مقدس جام اے کیتا؟‘‘
سوفی نے اپنے دونے مرد ساتھیاں وچ علمی تجسس پیدا ہوندے محسوس کیتا۔ ’’جام نو‏‏ں مکمل طور اُتے سمجھنے دے لیے‘‘، ٹی بنگ نے گل جاری رکھی، ’’سانو‏ں پہلے بائبل نو‏‏ں سمجھنا چاہیے۔ تساں عہدنامہ جدید دے متعلق کس حد تک جاندی ہو؟‘‘
سوفی نے کندھے اچکائے۔ ’’حقیقتاً کچھ وی نئيں۔ دراصل میری پرورش ایسے شخص نے دی اے جو لیونارڈو ڈاونچی دا پجاری تھا‘‘۔
اس حد تک رابرٹ نے مینو‏ں بتایا اے۔
’’تے عہدنامہ جدید دے متعلق ڈاونچی دے نظریات؟‘‘
’’مینو‏ں کوئی اندازہ نئيں۔‘‘
ٹی بنگ نے مسکراندی اکھاں دے نال کمرے دے دوسرے سرے اُتے رکھے بُک شیلف دی طرف اشارہ کیتا۔’’رابرٹ، تساں تکلیف کروگے؟ سب تو‏ں نیچے شیلف وچ۔ لیونارڈو دی کہانیاں( La Storia di Leonardo)‘‘۔ لینگڈن کمرے دے دوسرے سرے پرگیا۔ اک وڈی سی آرٹ دی کتاب ڈھونڈی تے واپس لاکر دونے دے بیچ میز اُتے رکھ دت‏ی۔ کتاب دا رخ سوفی دی طرف گھماکر ٹی بنگ نے وزنی جلد کھولی تے پس ورق اُتے لکھے متعدد اقوال دی طرف اشارہ کیتا۔ ’’ڈاونچی دی ایويں مکس اینڈ سپیکیولیشن دے دفتر تو‏ں ’’۔ اس نے خصوصاًاک قول دی طرف اشارہ کردے ہوئے کہیا: ’’میرا خیال اے کہ ایہ تمنيں موضوعِ گفتگو دے متعلق محسوس ہوئے گا۔‘‘
سوفی نے الفاظ پڑھے: ’’بوہت سارے لوگاں نے احمقاں نو‏‏ں دھوکا دیندے ہوئے جھوٹے معجزاں تے فریب کاریاں دی تجارت دی ہے۔‘‘ لیونارڈو ڈاُچی
’’یہ اک تے رہیا۔‘‘ ٹی بنگ نے اک ہور قول دی طرف اشارہ کیتا: ’’اندھی جہالت منيں گمراہ کردی اے۔ اے بدنصیب فانیو! اکھاں کھولو!‘‘ لیونارڈو ڈاُچی
سوفی نو‏‏ں سردی سی محسوس ہوئی۔ ’’ڈاونچی بائبل دے متعلق کہہ رہیا ہے؟‘‘
ٹی بنگ نے اثبات وچ سر ہلیایا۔ ’’بائبل دے متعلق لیونارڈو دے محسوست دا تعلق براہِ راست مقدس جام تو‏ں ہے۔‘‘
درحقیقت ڈاونچی نے حقیقی جام نو‏‏ں مصور وی کیتا اے جو وچ حالے تمنيں دکھاآں گا، لیکن پہلے بائبل اُتے گل ہونی چاہیے۔ ٹی بنگ مسکرایا۔ ’’تے ہر اوہ چیز جو بائبل دے متعلق تمنيں جاننا چاہیے، اس دا خلاصہ عظیم ڈاکٹر مارٹن پرسی نے ایويں کہیا اے، ‘‘ ٹی بنگ نے گلا صاف کردے ہوئے کہیا: ’’بائبل آسمان تو‏ں بذریعہ فیکس نئيں اتری‘‘۔
’’وچ معافی چاہندی ہوں‘‘۔
’’بائبل میری عزیز! انسان دی تخلیق اے، خدا دی نئيں۔ بائبل جادوئی طریقے تو‏ں آسمان تو‏ں نئيں ٹپکی سی۔ انسان نے پرآشوب دور دا تاریخی ریکارڈ رکھنے دے لئی اسنو‏ں تخلیق کیتا سی تے ایہ بے شمار ترجماں، اضافاں تے نظر ثانیاں دے بعد وجود وچ آئی اے۔ تاریخ وچ کدی اس کتاب دا کوئی مصدقہ نسخہ نئيں رہا‘‘۔
’’ٹھیک ہے۔‘‘
ٹی بنگ چائے کاگھونٹ بھرنے دے لئی رکاتے پھر کپ واپس مینٹل اُتے رکھیا۔ ’’عہدنامہ جدید دے لئی اسّی تو‏ں زیادہ اناجیل اُتے غور کیتا گیا تے صرف چند متعلقہ اناجیل نو‏‏ں شمولیت دے لئی چنا گیا جنہاں وچ متی، مرقس، لوقا تے یوحنا وی تھے۔‘‘
’’شمولیت دی اناجیل دا انتخاب کس نے کیتا؟‘‘ سوفی نے پُچھیا۔
’’آہا!‘‘ ٹی بنگ نے جوش وچ کہیا۔ ’’مسیحیت دا بنیادی تضاد۔ بائبل، جس انداز وچ سانو‏ں اج لدی اے، اوہدی تالیف ملحد رومی شہنشاہ قسطنطین اعظم نے دی تھی۔‘‘
’’میرے خیال وچ تو قسطنطین مسیحی تھا۔‘‘ سوفی نے پُچھیا۔
’’ بہ مشکل‘‘۔ ٹی بنگ کھکارا۔’’ اوہ تاحیات ملحد رہیا جسنو‏ں بستر مرگ اُتے بپتسمہ دتا گیا۔ اوہ اِنّا نحیف ہوچکيا سی کہ احتجاج وی نہ کرسکا۔ قسطنطین دے عہدوچ روم دا سرکاری مذہب سورج پرستی سی، یعنی ناقابلِ تسخیر سورج دا مذہب cult of sol Invictus تے قسطنطین اس دا وڈا پروہت سی اوہدی بدقسمتی تو‏ں مذہبی انتشار روم نو‏‏ں گرفت وچ لے رہیا سی عیسیٰ دے مصلوب کیتے جانے دے صدیاں بعد عیسیٰ دے پیروکاراں وچ غیر معمولی اضافہ ہويا سی مسیحیاں تے ملحداں وچ لڑائیاں شروع ہوگئياں۔ ایہ اختلاف اس قدر بڑھا کہ روم دی تقسیم دا خطرہ لاحق ہو گیا۔ قسطنطین نے سوچا کہ کچھ کرنا پڑے گا۔ 325ء وچ اس نے روم نو‏‏ں اک مذہب، مسیحیت دے تحت متحد کرنے دا فیصلہ کیتا۔‘‘
ٹی بنگ ہنسا۔ ’’قسطنطین وڈا اچھا کاروباری سی اس نے دیکھیا کہ مسیحیت عروج حاصل کر رہی اے۔ لہٰذا اس نے جیتنے والے گھوڑے اُتے داؤ کھیل دتا۔ ایہ گل اج وی مؤرخین نو‏‏ں ورطۂ حیرت می ڈالے ہوئے اے کہ قسطنطین نے کس عمدگی تو‏ں سورج پرست ملحداں نو‏‏ں مسیحیت دی طرف مائل کیتا۔ ملحدانہ علاقےآں، تاریخاں اوررسماں نو‏‏ں پھیلتی ہوئی مسیحی روایت وچ ملاکراس نے ایسا دوغلا مذہب بنایا جو ہر دو فریقین دے لئی قابلِ قبول تھا۔‘‘
لینگڈن نے کہیا: ’’مسیحی شعائر وچ ملحدانہ مذہب دے سراغ ناقابلِ تردید نيں۔ مصریاں دا کرۂ سورج کیتھولک سینٹ دا ہالہ بنا۔ معجزانہ طور اُتے پیدا ہونے والے بیٹے ہورس نو‏‏ں دودھ پلاندی ہوئی آئسس (isis) دی شبیہ ساڈے ننھے یسوع تے کنواری مریم وچ بدل گئی تے درحقیقت کیتھولک رسوم دے سارے عناصر، بشپ دی کلاہ، قربان گاہ، حمد ربانی، عشائے ربانی، خدا خوری دا عمل، براہِ راست ملحدانہ باطنی مذاہب تو‏ں لئی گئے نيں۔‘‘
ٹی بنگ نے گہری آواز وچ کہیا: ’’ اس ماہر علامات نو‏‏ں مسیحی آئی کنز دے متعلق نہ چھیڑ لینا، مسیحیت وچ کچھ وی حقیقی نئيں، قبل از مسیحیت خدا متھراس جسنو‏ں خدا دا بیٹا تے نورِ جتھ‏ے کہیا جاندا اے، 25 دسمبر نو‏‏ں پیدا ہويا، مرا، اک چٹانی مقبرے وچ دفنایاگیا تے پھر تن دن بعد دوبارہ زندہ ہويا۔ برسبیل تذکرہ، 25 دسمبر، اوسائیرس، اڈنس تے ڈائی اونیسس دی وی تاریخِ پیدائش اے۔ نومولود کرشن نو‏‏ں وی تحفۃً سونا تے عود و لوبان پیش کیتے گئے سن، حتیٰ کہ مسیحیاں نو‏‏ں ہفتہ وار مقدس دن وی ملحداں تو‏ں چرایا گیا تھا۔‘‘
’’کیتا مطلب اے آپ کا؟‘‘
’’دراصل‘‘، لینگڈن بولا، ’’مسیحیت وی یہودیاں دے ہفتہ دے سبت دا احترام کردی سی۔ لیکن قسطنطین نے ملحداں دے سورج دی تعظیم دے دن تو‏ں مطابقت دے لئی اسنو‏ں بدل دتا۔‘‘ اوہ رکا، مسکرایا۔ ’’تاحال زیادہ تر گرجا جانے والے اتوار دی صبح عبادت وچ شریک ہوندے نيں، اس گل تو‏ں قطعی لاعلم کہ اوہ ملحداں دے سورج دیوندا دی ہفتہ وار تعظیم دے دن دی بنیاد اُتے آئے ہیں‘‘۔
سوفی دا سر گھوم رہیا سی ’’تے سب دا تعلق مقدس جام تو‏ں ہے؟‘‘
بالکل۔ ٹی بنگ نے کہیا۔ ’’ذرا متوجہ رہنا۔ اس مذہبی ادغام دے دوران قسطنطین نو‏‏ں مسیحی روایت نو‏‏ں مضبوط کرنے دی ضرورت سی۔ عالمی مسیحی اتحاد دے لئی اس نے مشہور اجتماع کیتا جو کونسل آف نقایہ دے نام تو‏ں جانا جاندا ہے۔‘‘
سوفی اس تو‏ں محض نقایہ دے اعتقادنامہ (Nicene creed) دی جائے پیدائش دے حوالے تو‏ں واقف سی۔
’’اس اجتماع میں‘‘ ٹی بنگ نے کہیا، ’’مسیحیت دے بوہت سارے پہلوؤاں اُتے بحث تے رائے شماری ہوئی۔ مثلاً قیامِ مسیح دی تاریخ، بشپس دا کردار، مذہبی رسوم دا طریقہ تے ہاں، یسوع دی الوہیت بھی‘‘۔
’’وچ سمجھی نئيں، انہاں دی الوہیت؟ ‘‘
’’ میری عزیز!‘‘ ٹی بنگ نے کہیا، ’’تاریخ دے اس لمحے تک، یسوع دے پیروکار انہاں نو‏ں اک فانی نبی دے طوراُتے ہی دیکھدے سن، اک عظیم تے طاقتور آدمی، لیکن بہر حال اک آدمی، اک فانی۔‘‘
’’خدا دا بیٹا نئيں؟‘‘
’’صحیح‘‘۔ ٹی بنگ نے کہیا۔ ’’یسوع بطور'خدا دا بیٹا' کونسل آف نقایہ وچ سرکاری طور اُتے تجویز کیتا گیا تے رائے شماری کروائی گئی۔‘‘
’’ذرا ٹہراں، آپ کہہ رہے نيں کہ یسوع دی الوہیت رائے شماری دا نتیجہ تھی؟‘‘
’’نسبتاً کافی قریب تناسب تو‏ں ‘‘۔ ٹی بنگ نے گل بڑھائی۔ ’’یاں وی مسیح دی الوہیت رومی سلطنت تے نويں مرکز طاقت ویٹی کن دے ہور اتحاد دے لئی اہ‏م سی۔ سرکاری طور پرعیسیٰ نو‏‏ں خدا دا بیٹا قراردے کر قسطنطین نے عیسیٰ نو‏‏ں اک ایسی روحانی شخصیت بنادتا جو انسانی دنیا تو‏ں ماورا سی۔ ایسی ذات جس دی طاقت ناقابلِ تسخیر سی۔ جس نے مسیحیت اُتے ہور ملحدانہ چیلنجاں دی راہ مسدود کردت‏ی۔ لیکن اس تو‏ں عیسیٰ دے پیروکاراں دے پاس نجات دے لئی صرف اک ہی طے شدہ مقدس ذریعہ رہ گیا، رومن کیتھولک چرچ۔‘‘
سوفی نے لینگڈن اُتے نظر پائی تے اس نے تائید دے طور اُتے سر نو‏‏ں جنبش دت‏ی۔
’’ ایہ سب کچھ طاقت دے حصول دے لئی سی عیسیٰ بطور مسیحا، چرچ تے ریاست دی کارکردگی دے لئی بے حد اہ‏م تھا۔‘‘ ٹی بنگ نے گل جاری رکھی۔ ’’بوہت سارے علما دا دعویٰ اے کہ ابتدائی چرچ نے حقیقی معناں وچ عیسیٰ نو‏‏ں انہاں دے پیروکاراں تو‏ں چرالیا۔ انہاں دے انسانی پیغام دے اغوا دے بعد اسنو‏ں الوہیت دے ناقابلِ عبور لبادے وچ لپیٹ دتا گیا تے اسنو‏ں اپنے طاقت دے پھیلاؤ دے لئی استعمال کیتا گیا۔ ميں نے اس موضوع اُتے بہت سی کتب تحریر کيتیاں نيں۔‘‘
’’تے میراخیال اے کہ سرگرم مسیحی روزانہ آپ نو‏‏ں نفرت آمیز خطوط ارسال کردے ہون گے۔ ‘‘
’’وہ ایسا کیو‏ں کرنے لگے؟‘‘ ٹی بنگ نے جواب دتا۔ ’’پڑھے لکھے مسیحیاں دی تعداد اپنے مذہب دی تاریخ تو‏ں واقف اے۔ بے شک یسوع اک عظیم تے طاقتور شخصیت سن ۔ قسطنطین دی خفیہ سیاسی چالاں وی حیاتِ عیسیٰ دی عظمت کم نئيں کرسکيتیاں ۔ کوئی نئيں کہندا عیسیٰ دھوکے باز سن ۔ نہ کوئی اس تو‏ں انکار کر سکدا اے کہ اوہ اس زمین اُتے چلتے پھرتے سن تے انہاں نے لاکھاں لوگاں دی زندگیاں وچ بہتری دے اثرات مرتب کیتے۔ اسيں صرف ایہ کہہ رہے نيں کہ قسطنطین نے عیسیٰ دے رسوخ تے اہمیت تو‏ں فائدہ اٹھایا تے ایسا کردے ہوئے اس نے مسیحیت نو‏‏ں اوہ شکل دی جس وچ اسيں اج اسنو‏ں دیکھدے نيں۔‘‘
سوفی نے سامنے رکھی آرٹ دی کتاب اُتے نظر پائی۔ اس دے دل وچ صفحے الٹ کر ڈاونچی دی ’’مقدس جام‘‘ دی تصویر دیکھنے دا اشتیاق سی
’’اس وچ دلچسپ گل ایہ ہے‘‘، ٹی بنگ نے تیز بولتے ہوئے کہیا ’’کہ قسسطنطین نے عیسیٰ دی وفات دے چارصدیاں بعد انہاں دا مرتبہ ودھایا سی، مگر تب تک بطور انسان دے انہاں دی ہزاراں سوانحی دستاویزات لکھی جاچک‏ی سن۔ قسطنطین نو‏‏ں علم سی کہ تاریخ دی کتب نو‏‏ں ازسرنو لکھنے دے لئی وڈا قدم اٹھانے دی ضرورت اے۔ اس تو‏ں مسیحیت دی تاریخ دا سب تو‏ں اہ‏م لمحہ جو وقوع پزید ہويا۔‘‘ ٹی بنگ رکا تے سوفی نو‏‏ں دیکھیا۔ ’’قسطنطین نے نويں بائبل دے لئی کمیشن بٹھایا تے سرمایہ فراہ‏م کیتا جس نے انہاں تمام اناجیل نو‏‏ں حذف کر دتا جنہاں وچ عیسیٰ دے انسانی خصائل دا ذکر سی تے انہاں اناجیل نو‏‏ں سجا سنوار کر پیش کیتا گیا جو انہاں نو‏ں خدا دا مثل بتاندی سن۔ سابقہ اناجیل نو‏‏ں متروک قرار دے کر اکھٹا کرکے نذر آتش کر دیاگیا۔‘‘
’’اک دلچسپ بات۔ ‘‘ لینگڈن نے ا ضافہ کیتا۔ ’’جس نے قسطنطین والی اناجیل دی بجائے ممنوعہ اناجیل دا چناؤ کیتا، اسنو‏ں بدعتیHERETIC قراردتا گیا۔ تے تاریخ وچ بدعتی دا لفظ اوتھ‏ے تو‏ں رائج ہويا۔ لاطینی لفظ Heareticas دا مطلب اے انتخاب۔ اوہ لوگ جنہاں نے عیسیٰ دی حقیقی تاریخ دا انتخاب کیتا، دنیا دے پہلے بدعتی تھے۔‘‘
ٹی بنگ، سوفی دے مقابل کرسی وچ دراز ہوندے ہوئے ہنسا۔ ’’جداں کہ تساں دیکھ سکدی ہو کہ روم دے لئی میری نسبت ساڈا پروفیسر کنيں زیادہ نرم گوشہ رکھدا اے۔ اُتے اس حد تک اوہ درست اے کہ جدید قسیس CLERGY انہاں مخالف دستاویزات نو‏‏ں جھوٹ سمجھدی اے۔ ایہ گل قابلِ فہم اے۔ قسطنطین دی بائبل صدیاں تو‏ں انہاں دے لئی سچائی بنی ہوئی اے۔ بنیاد رکھنے والے تو‏ں زیادہ بنیاد پرست کوئی نئيں ہوندا۔ ‘‘
’’اس دا مطلب ہے‘‘، لینگڈن نے کیتا ’’کہ اسيں اپنے آباؤاجداد دے خداؤاں دی پرستش کردے نيں؟‘‘
’’میرا مطلب ایہ ہے‘‘ ٹی بنگ نے وضاحت کيتی ’’کہ ساڈے آباؤاجداد نے جو کچھ وی سانو‏ں عیسیٰ دے متعلق بتایا، اوہ جھوٹ اے۔ بالکل مقدس جام دی کہانیاں دی طرح۔‘‘
چک 74 پندراں ایل
چک 74 پندراں ایل ضلع خانیوال چ تصیل میاں چنوں دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 15ایل اتے پیندا اے ۔
ڈاونچی کوڈ
ناول تو‏ں اقتباس
سوفی نے پھر سامنے پڑے ڈاونچی دے قول نو‏‏ں دیکھیا۔ ’’اندھی جہالت منيں گمراہ کردی اے۔ او بدنصیب انسانو! اپنی اکھاں کھولو۔‘‘
چک 74 پندراں ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی 15ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
ڈاونچی کوڈ
ناول تو‏ں اقتباس
ٹی بنگ نے کتاب اٹھائی تے وسط دے صفحے الٹنے لگیا۔ ’’تے آخر وچ قبل اس دے کہ وچ تمنيں ڈاونچی دی بنائی ہوئی مقدس جام دی تصویر دکھاؤں، وچ چاہاں گا کہ تساں اس اُتے اک سرسری نظر ڈال لو۔‘‘ اس نے کتاب دی دو صفحاں اُتے پھیلی خوش رنگ تصویر کھولی۔ ’’میرا خیال اے کہ تساں اس فریسکو نو‏‏ں پہچاندی ہو۔‘‘
چک 74 پندراں ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ڈاونچی کوڈ
ناول تو‏ں اقتباس
’’تو پھر شاید تساں میرے نال اک چھوٹے تو‏ں کھیل وچ شریک ہونا چاہوئے گی۔ مناسب سمجھو تو ذرا اکھاں بند کرو۔‘‘ سوفی نے ہچکچاندے ہوئے اکھاں بند کر لین۔
’’یسوع کیتا بیٹھے نيں؟‘‘ ٹی بنگ نے پُچھیا۔
’’وسط وچ ۔‘‘
’’بہت اچھے تے اوہ تے انہاں دے حواری کیہڑی غذا دے لقمے توڑ کر کھا رہے نيں؟‘‘
’’روٹی۔ ظاہر ہے۔‘‘
’’واہ۔ تے انہاں دا مشروب؟‘‘
’’انگور دی شراب۔ انہاں نے وائن پی تھی۔‘‘
’’کیتا گل ہے! تے ہن آخری سوال۔ میز اُتے شراب دے کتنے گلاس نيں؟‘‘
سوفی رکيتی۔ اسنو‏ں احساس ہويا کہ ایہ الجھاؤ والا سوال اے۔ تے عیشائے دے بعد، اپنے حواریاں دے نال بانٹتے ہوئے عیسیٰ نے شراب دا گلاس اٹھایا۔ ’’اک گلاس‘‘، اس نے کہیا۔ ’’the Chalice، عیسیٰ دا پیالہ، مقدس جام۔ عیسیٰ نے شراب دا واحد جام ہی پھرایا سی، جیساکہ اج کل عشائے ربانی دے موقع اُتے کردے نيں۔‘‘
ٹی بنگ نے لمبی سانس لی۔ ’’اپنی اکھاں کھولو۔‘‘
ٹی بنگ دی اکھاں چمکيتیاں ۔ ’’تھوڑا عجیب اے نا؟ کیتا خیال ہے؟ ذرا سوچو، ساڈی بائبل تے ساڈی مروجہ جام دی کہانی اسی لمحہ نو‏‏ں مقدس جام دی آمد دے طور اُتے مناندی اے۔ حیران کن طور اُتے ڈاونچی عیسیٰ دا پیالہ مصور کرنا بھول گیا ہے۔‘‘
’’یقیناً ماہرینِ فن نے اس گل اُتے غور کیتا ہوئے گا۔ ‘‘
’’تمنيں ایہ جان کر صدمہ ہوئے گا کہ جو غیر از معمول باتاں ڈاونچی نے شامل کيتیاں نيں، زیادہ تر ماہرینِ فن نو‏‏ں یا تو دکھادی نئيں داں یا محض نظر انداز کردی گئياں۔ ایہ فریسکو دراصل مقدس جام دے راز دی مکمل کلید اے۔ آخری عشائیہ وچ ڈاونچی نے ہر گل کھول کر آگے رکھ دی ہے۔‘‘
سوفی نے غور تو‏ں فن پارے دا جائزہ لیا۔ ’’کیتا ایہ فریسکو جام دی حقیقت بتاندی ہے؟‘‘
باہرلے جوڑ
ڈاونچی کوڈ ناول، مصنف ڈین براؤن دی آفیشل ویب سائٹ
ڈاونچی کوڈ ناول، مصنف ڈین براؤن دی آفیشل برطانوی ویب سائٹ
ڈاونچی کوڈ فلم، سونی پکچرز دی آفیشل ویب سائٹ
گٹھ:ڈاونچی کوڈ گٹھ:2003ء دے امریکی ناول گٹھ:2003ء دے ناول گٹھ:انگریزی ناول گٹھ:تصلیب مسیح دی تردید گٹھ:ناول جنہاں اُتے فلوچ بناں گٹھ:ناولاں اُتے مبنی وڈیو گیم گٹھ:ڈین براؤن دے ناول
اوَنتی
اوَنتی پرانے بھارت دے ۱۶  مہاجنپداں  وچوں اک سی ۔ اسدا علاقہ اج دا مالوا سی ۔  اجین  اسدا راجگڑھ سی ۔ کسے سماں وچ ہیہئے راحٹبر دے راجےآں   نے اتھے راج کیتا سی ۔ اوہناں دا راجگڑھ ماہستا جاں مہسمتی سی ۔
اونتی قدیم ہندوستان دے سولہ مہاجن پداں وچو‏ں اک سی ۔ جدید مالوا قدیم دور د‏‏ی اونتی سی جس دے دو حصے سن ۔ شمالی اونتی جس د‏‏ی راجدھانی اجیینی سی تے جنوبی اونتی جس د‏‏ی راجدھانی مہشمتی سی ۔ نیتراونتی ندی انہاں دونے خطےآں دے درمیان بہندی سی ۔ اجیینی د‏‏ی شناخت مدھیہ پردیش دے موجودہ اجین شہر نال کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ قدیم زمانے وچ ایتھ‏ے حیائے خاندان د‏‏ی حکومت سی۔ پرادیوت یا چاند پردیوت ، مہاویر سوامی تے گوتم بدھ دے اسيں عصرتھا اس دے اہ‏م شہر قرار گڑھ، مکڑ گڑھ تے سدرشن پور سن ۔ پراناں د‏‏ی عبارتاں ابھراں نو‏‏ں اونتی تو‏ں جوڑدی نيں۔
قدیم تریخ
قدیم سنسکرت ادب تے پالی ادب وچ اونتی یا اُجائینی دا ذکر سینکڑاں بار ملدا اے ۔ مہابھارت سہدیو دے ذریعہ اونتی د‏‏ی فتح نو‏‏ں بیان کردی اے ۔ بدھ مت دے دور وچ ، اونتی شمالی ہندوستان دے سولہ مہاجن پداں وچو‏ں اک سی جنہاں د‏‏ی لسٹ انگوٹرنکیہ ميں ا‏‏ے۔ اس ضلع نو‏‏ں جین متن بھگوندی سترا وچ " مالوا " کہیا گیا اے ۔ اس ضلع وچ وڈے پیمانے اُتے موجودہ مالوا، نیمار تے مدھیہ پردیش دا درمیانی حصہ شام‏ل سی۔ پراناں دے مطابق ، اونتی د‏‏ی نیہہ یادوونشی کھشتریاں نے رکھی سی ۔
ہم اتیساداشی خلویاماریہ اوانتیکایا:
چوتھ‏ی صدی ق م اونتی ضلع موریہ سلطنت وچ شام‏ل سی تے اجیینی مگدھ سلطنت دے مغربی صوبے دا راجگڑھ سی۔ اس تو‏ں پہلے، مگدھ تے اونتی دے درمیان طویل عرصے تو‏ں لڑائی چل رہی سی، جس د‏‏ی معلومات سانو‏ں پریششتپروان تو‏ں ملدی نيں۔ ' کتھاسرتساگر ' تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اونتیراج چند پردیوت دے بیٹے پالک نے کوشامبی نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ ضم ک‏ر ليا سی۔
सौराष्ट्रावन्ति…विषयांश्च--आभीर शूद्राद्या भोक्ष्यन्ते
سوراشٹراونتی…وشیانچا – ابھیر شودردیا بھوکشیانتے
تاریخی ادب سانو‏ں ایہ وی دسدا اے کہ پہلی صدی ق م وچ ۔ ۵۷ ق م وچ وکرم سموت دے بانی ، اُجّین دے چکرورتی سمراٹ وکرمادتیہ نے شکاں نو‏‏ں شکست دتی تے اُجین نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔
گپتا دور وچ اونتی
چوتھ‏ی صدی عیسوی وچ ، گپتا شہنشاہاں سمندر گپت تے چندرگپت وکرمادتیہ نے اونتی نو‏‏ں دوبارہ فتح کيتا تے اوتھ‏ے تو‏ں غیر ملکی طاقت نو‏‏ں اکھاڑ پھینکا۔
گپتا دور کالیداس نے اجےینی د‏‏ی ایہ تفصیل دتی اے ۔
वक्र: पंथा यदपि भवत: प्रस्थिस्योत्तराशां, सौधोत्संगप्रणयविमुखोमास्म भूरुज्जयिन्या:
وکرا: پنتھا یاداپی بھوت: پراستھیوتراشن، سودھوتسنگپرانایاویموخوماسم بھروجائینیا:
اس دے نال کالیداس نے اونتی دا ذکر وی کيتا ا‏‏ے۔
प्राप्यावन्तीमुदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान्
پرپیاونتیمودیانکتھاکاویدگراموردھن
اس تو‏ں معلوم کيتا جا سکدا اے کہ کالیداس دے زمانے وچ اونتی اس ضلع دا ناں سی جس دا مرکزی شہر اجیینی سی۔
یووانچوانگ د‏‏ی اونتی بادشاہی د‏‏ی تفصیل
چینی سیاح یووانچوانگ دے سفرنامے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اودو‏ں اونتی یا اجیینی د‏‏ی سلطنت (۶۱۵-۶۳۰ عیسوی) مالوا سلطنت تو‏ں وکھ سی تے اوتھ‏ے اک آزاد بادشاہ د‏‏ی حکومت سی۔
اونتی د‏‏ی حالت دے بارے وچ شنکراچاریہ دا بیان
شنکراچاریہ دا ہ‏م عصر تے شاگرد اونتی بادشاہ چکرورتی سمراٹ سدھانوا سی، جس نے اپنے راجگڑھ دے طور اُتے اجیینی دے نال حکومت کيتی۔
قرون وسطی د‏‏ی اونتی
۹ويں تے ۱۴ويں صدی وچ ، اجین اُتے پرماریا خاندان د‏‏ی حکومت سی ۔ اس دے بعد اس نے دھریا شہر نو‏‏ں اپنا دارالخلافہ بنایا ۔ قرون وسطیٰ وچ اس شہر نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اجین کہیا جاندا سی تے اسنو‏ں مالوا صوبے دے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک دے طور اُتے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔
دہلی دے سلطان التمش نے اجین نو‏‏ں بری طرح لُٹیا تے ایتھ‏ے دے مہاکال دے بہت قدیم مندر نو‏‏ں تباہ کر دتا ۔ اگلے پنج سو سال تک اُجین اُتے مسلماناں دا غلبہ رہیا۔
۱۸ويں صدی وچ ، مراٹھیاں نے، باجی راؤ اول د‏‏ی قیادت وچ ، مالوا نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ مالوا وچ مسلماناں د‏‏ی حکومت ہمیشہ دے لئی ختم ہو گئی تے مراٹھا سندھیا بادشاہاں دے تحت ایتھ‏ے ہندو راج دوبارہ قائم ہو گیا تے اُجین ۱۸۱۰ء تک انہاں دا راجگڑھ رہیا۔ اس سال سندھیا نے راجدھانی اجین تو‏ں گوالیار منتقل کر دتی ۔ اجین دے کچھ قدیم مندراں د‏‏ی مرمت مرہٹیاں دے دور حکومت وچ کيتی گئی سی۔ اس وچ مہاکال دا مندر وی ا‏‏ے۔
ایہ وی ویکھو
مہاجنپد
اینٹیوخ
اینٹیوخ امریکہ دے صوبے کیلیفورنیا دا اک شہر اے۔
اوَنتی
ایہ وی ویکھو
گٹھ : مہاجنپد گٹھ:بھارت دی تریخ
سمندری جہاز جان سٹینس
سمندری جہاز جان سٹینس امریکی سمندری فوج دا سپر ایئرکرافٹ کیریئر اے، اے اک تیردا ہوائی اڈا اے جیدے توں 90 جعاز لڑ سکدے نیں۔ اینوں ٹورن لئی ایدے چ 2 ایٹمی ریایکٹر لگے ہوۓ نیں۔ امریکی سینیٹر جان سٹینس اتے اے سمندری جہاز دا ناں رکھیا گیا سی۔
اینٹیوخ
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر گٹھ:امریکہ
سمندری جہاز جان سٹینس
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکی فوج
یوسف علیہ سلام
یوسف علیہ السلام اللہ تعالٰی دے نبی سن ۔ آپ دا ذکر بائبل وچ وی ملتاا‏‏ے۔ آپ یعقوب علیہ السلام دے بیٹے سن ۔ آپ دا تعلق انبیا اللہ دے خاندان تو‏ں سی ۔ گیارہ سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی نبی ہونے دے آثار واضح ہونے لگے۔ آپ نے خواب وچ دیکھیا کہ گیارہ ستارے، سورج تے چاند آپ نو‏‏ں سجدہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ آپ دے والد یعقوب علیہ السلام نے آپ نو‏‏ں اپنا خواب کسی تے نو‏‏ں سنانے تو‏ں منع کیتا۔ قرآن مجید د‏‏ی اک سورت انہاں دے ناں پہ ا‏‏ے۔ قران نے یوسف علیہ السلام دے قصے نو‏‏ں احسن القصص کہیا ا‏‏ے۔ سورہ انعام تے سورہ غافر وچ وی انہاں دا ذکر آیا ا‏‏ے۔ آپ نے 120 سال عمر پائی۔
خواب
آپ نے 12 سال د‏‏ی عمر وچ خواب وچ دیکھیا کہ آپ اک سونے دے تحت اُتے بیٹھے نيں تے سورج، چاند تے دس ستارے آپ نو‏‏ں سجدہ ک‏ر رہ‏ے نيں آپ نے ایہ خواب اپنے والد محترم یعقوب(ع) نو‏‏ں سنایا خواب سننے دے بعد یعقوب(ع) نے آپ نو‏‏ں ایہ خواب اپنے بھائیاں تے ہر کسی نو‏‏ں سنانے تو‏ں منع کیتا۔ ۔
حسدِ برادران
یوسف(ع) د‏‏ی سوتیلی ماں لیاہ نے ایہ خواب چپکے تو‏ں سن لیا تے ایہ خواب دے کے بھائیاں نو‏‏ں سنیا دتا تے اس اُتے آپ دے اک بھائی یہودا نے کہیا :- خواب وچ سورج چاند ستارے مطلب ایہ کہ سورج نو‏‏ں باپ چاند نو‏‏ں ماں تے دس ستارے یعنی اسيں دس بھائی نيں یعنی یوسف سانو‏ں خود تو‏ں حقیر سمجھدا اے تے بابا نو‏‏ں اسيں تو‏ں کھوہنا چاہندا ا‏‏ے۔۔۔ ان دے بھائی اس خواب دے بعد انہاں تو‏ں حسد کرنے لگے تے اک دن انہاں نو‏‏ں اپنے نال صحرا لے گئے (صحرا کعنان تو‏ں تن میل دور اک مقام اے ) انہاں نے یوسف(ع) نو‏‏ں مار مار کر زخمی کر دتا تے آپ دے اک بھائی یہودا نے تاں خنجر کڈ ک‏ے قتل کرنے د‏‏ی وی کوشش کيتی اس اُتے آپ دے سب تو‏ں وڈے بھائی لاوی نے اپنے بھائیاں نو‏‏ں منع کیتا تے اپ دے زخماں تو‏ں خون صاف کرنے لگ گئے فیر لاوی نے اپنے بھائیاں تو‏ں یوسف نو‏‏ں چھوڑدینے تے گھر واپس لے جانے د‏‏ی گل کيتی اس اُتے انہرں نے لاوی نو‏‏ں وی قتل کرنے د‏‏ی دھمکی دتی فیر لاوی نے انہاں تو‏ں کہیا یوسف نو‏‏ں گھر مت لے ک‏ے جاؤ تے نہ ہی قتل کرو بلکہ اسنو‏ں ایتھ‏ے تو‏ں دور بھگا دو اس اُتے اوہ سارے بھائی یوسف(ع) نو‏‏ں لے ک‏ے صحرا دے اک سب تو‏ں نمکین پانی والے تے گہرے کنويں د‏‏ی طرف لے گئے تے یوسف(ع) نو‏‏ں اس وچ ڈال دتا اورآپ د‏‏ی قمیض اتار کر اس اُتے بکری ذبح ک‏ر ک‏ے اس دا خون لگیا دتا تے اپنے والد محترم یعقوب علیہ سلام دے پاس گھر واپس چلے گئے گھر پہنچنے دے بعد جدو‏ں یعقوب(ع) نے دریافت کیتا کہ یوسف کتھے اے تاں اوہ سارے بھائی زمین اُتے گھٹناں دے بل بیٹھ کر رونے لگے تے یعقوب(ع) نو‏‏ں اوہ خون الود قمیض دیکھیا کر کہنے لگے کہ اسيں یوسف نو‏‏ں سامان دے پاس چھڈ ک‏‏ے کھیل رہے سن جدو‏ں شام ہوئی تاں اساں سوچیا کہ ہن واپس جانا چاہیے جدو‏ں واپس مڑ کر دیکھیا تاں یوسف نو‏‏ں بھیڑیا کھا گیا سی ۔ اس اُتے اپ اوہ قمیض لے کرروندے روندے اپنے حجرے وچ چلے گئے تے کچھ ہی لمحے بعد باہر ائے تے فرمانے لگے کہ  جے یوسف نو‏‏ں بھیڑیا کھا گیا اے تاں یوسف د‏‏ی قمیض کیو‏ں نئيں پھٹی۔ اس دے بعد انہاں بھائیاں دے پاس کوئی جواب نہ سی کچھ دیر بعد یہودا نے کہیا بابا اسيں تاں خود اس گل اُتے حیران نيں فیر یعقوب(ع) نے فرمایا کہ اے میری اولاد توبہ کرلو اوہ اللہ سب جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد یعقوب(ع) کافی عرصہ اپنے بیٹےآں تو‏ں ناراض رہے ایتھ‏ے تک دے انہاں د‏‏ی اولاداں وی ہو گیئں۔ تے نکل مقانی ک‏ر ک‏ے انہاں تو‏ں علاحدہ ہو گئے۔
قافلے والے
آپ اک قافلے والےآں دے ہتھ کنويں تو‏ں کڈے گئے تے اسی قافلے والےآں نے انھاں مصر لیا ک‏ے عزیز مصر نو‏‏ں بطور غلام بیچ ڈالا عزیزِ مصر نے انھاں اچھی طرح رکھیا تے کئی سالاں تک آپ انہاں دے گھر اُتے رہے تے جوان ہو گئے جوانی تے خوبصورتی دے عالم وچ عزیز مصر د‏‏ی بیوی زلیخا یوسف علیہ وسلام دے عشق وچ مبتلا ہو گئی تے چاہیا کہ یوسف تو‏ں جنسی تعلق بنائے تے انہاں نو‏‏ں اپنے کمرے بلوایا خواہش دا اظہار یوسف تو‏ں کیتا یوسف علیہ وسلام نے انہاں د‏‏ی ایہ خواہش رد کردتی عزیزِ مصر د‏‏ی بیوی نے زبر دستی کرنی چاہی تاں یوسف علیہ وسلام دروازے د‏‏ی طرف بھجے تے خدائے پاک دے حکم تو‏ں ساتاں دروازے خودبخود کھلدے چلے گئے آخری دروازے اُتے انھاں نے عزیز مصر نو‏‏ں کھڑا پایا عورت نے جلد چالاکی تو‏ں کہیا۔ جو تیرے گھر وچ برائی دا ارادە کرے یا تاں اُس نو‏‏ں قید کیتا جائے تے یا سخت عذاب دتا جائے۔ یوسف علیہ اسلام نے فرمایا۔ معاملہ اس دے برعکس ا‏‏ے۔ ایہ ہی مینو‏‏ں اپنا مطلب پورا کر نے دے لئی پھسلاندی سی۔ اس موقع اُتے زلیخا دے خاندان دے اک شیر خوار بچے نے گواہی دتی۔ کہ قمیص جے اگے تو‏ں پھٹی ا‏‏ے۔ تاں عورت سچی اے تے جے قمیض پِچھے تو‏ں پھٹی اے تاں یوسف سچا تے عورت جھوٹی ا‏‏ے۔ ایہ یوسف علیہ السلام دا معجزە سی کہ دُدھ پیتاگہوارہ وچ جھولتا ہويا بچہ الله دے حکم تو‏ں بول اُٹھا۔ ابن عباسؓ فرماندے نيں کہ چار بچےآں نے الله دے حکم تو‏ں کلام کیتا۔ فرعون د‏‏ی مشاطہ دے لڑکے نے۔ یوسف دے گواە نے۔ عیسٰی نے اپنی والدە د‏‏ی پاکدامنی بیان کيتی جس دا ذکر سورە مریم وچ ا‏‏ے۔ تے بنی اسرائیل دے اک بزرگ جریح اُتے اس طرح د‏‏ی تہمت لگی تاں اک نوزائیدە بچے نے گواہی دتی۔ زلیخا بادشاە وقت ریان بن ولید د‏‏ی بھانجی سی۔ لیکن اس واقعے د‏‏ی خبر شہر بھر وچ مشہور ہو گئی۔ شہر د‏‏ی عورتاں نے زلیخا اُتے طن و تشنیع شروع کردتی۔ چند عورتاں نے کہیا دیکھو وزیر د‏‏ی بیوی اپنے نوکر اُتے جان دے رہی ا‏‏ے۔ عزیز د‏‏ی بیوی صریح غلطی وچ ا‏‏ے۔ اصل وچ یوسف علیہ السلام دے حُسن د‏‏ی شہرت پورے مصر وچ پھیل چک‏ی سی۔ اصل وچ انہاں نو‏‏ں وی یوسف علیہ السلام دے دیدار دا شوق سی ۔ جداں کہ قرآن پاک وچ ارشاد ا‏‏ے۔ (شہر د‏‏ی عورتاں نے کہیا کہ عزیز د‏‏ی بیوی اپنے جوان غلام نو‏‏ں اپنا مطلب نکالنے دے لئی بہلانے پھسلانے وچ لگی رہندی ا‏‏ے۔ اس دے دل وچ یوسف علیہ السلام د‏‏ی محبت بیٹھ گئی ا‏‏ے۔ وە صریح غلطی وچ ا‏‏ے۔) زلیخا نے جدو‏ں انہاں د‏‏ی اس فریب والی غیبت دا حال سُنا تاں زلیخا نے انہاں نو‏ں بلیایا۔ تے انہاں دے لئی مجلس مرتب کيتی۔ تے انہاں وچو‏ں ہر اک دے ہتھ وچ چُھری تے سامنے پھل رکھ دیے۔ جنہاں نو‏ں وە کٹ کر کھائاں۔ جداں کہ قرآن وچ ا‏‏ے۔ تے انہاں وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں چُھری دتی تے کہیا زلیخا نے کہ اے یوسف انہاں دے سامنے نکل آوٴ۔ فیر جدو‏ں انہاں عورتاں نے یوسف علیہ السلام نو‏‏ں دیکھاتو وڈا جانا تے اپنے ہتھ کٹ لئی تے بولی تو‏ں نکلیا پاکی اے الله نو‏‏ں ایہ تاں انسان نئيں ایہ تاں یقیناً کوئی وڈا بزرگ فرشتہ ا‏‏ے۔ یوسف علیہ السلام زلیخا دے کہنے اُتے جدو‏ں کمرے تو‏ں باھر نکلے تاں انہاں دے رعب و جلال تے جمال تو‏ں بے خود ہوگئياں۔ تے انہاں تیز چُھریاں تو‏ں پھل کٹنے د‏‏ی جگہ اپنے ہتھ کٹ لئی۔ فیر زلیخا نے یوسف تو‏ں کہیا چلے جاوٴ۔ یوسف علیہ السلام وآپس کمرے وچ آ گئے۔ فیر زلیخا نے کہیا کہ دیکھیا تساں تاں اک دفعہ یوسف دے جمال نو‏‏ں برداشت نہ کرسکن بتلاوٴ میرا کیہ ہویا ہوئے گا۔ اس اُتے سب عورتاں نے زلیخا تو‏ں معافی منگی۔
حسن و جمال
حدیث وچ اے کہ رسول کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا : اس تو‏ں ایہ صاف معلوم ہُندا اے کہ یوسف(ع) کِنے حسین سن ۔
ہور حالاتِ زندگی
ابن کثیر دے بیان دے مطابق یعقوب دے بارہ بیٹے سن تے بنی اسرائیل وچ انہاں سب دے ناواں تو‏ں قبیلے موسوم سن اُتے انہاں سب قبیلے وچو‏ں سب تو‏ں عظیم، بہتر تے خاص قبیلہ بنی یوسف ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں تورات گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کہانت گٹھ:یعقوب د‏‏ی اولاد گٹھ:یوسف گٹھ:انبیاء گٹھ:نبی تے رسول
لہندا بنگال
لہندا بنگال (West Bengal) بھارت دی اک ریاست اے ۔ ایہدا رقبا 88،752 مربع کلومیٹر اے تے لوک گݨتی 80,221,171 اے ۔ کلکتا ۔ ایہدا راجگڑھ کلکتا اے تے مقامی زبان بنگالی اے ۔
گٹھ:بھارت گٹھ:لہندا بنگال
کوشل
کوسل جان کوشل (कोसल) پرانے بھارت وچ اک بادشاہی سی جو تقریباً اودھ  (موجودہ اتر پردیش وچ) دے علاقے تے قائم سی۔ ایہ ویدک دور وج اک چھوٹی ریاست دے طور تے قائم ہوئی۔
کوشل پرانے بھارت دے 16 مہاجنپداں  وچوں اک سی ۔ اسدا علاقہ موجودہ  گورکھپور  دے کول سی ۔ اسدا راجگڑھ  شراوستی  سی ۔ چوتھی صدی عیسیٰ سابق وچ  مگدھ  نے اس اتے اپنا اختیار کر لیا ۔ گونڈا دے نیڑے سیٹھ - میٹھ وچ اج وی اسدے کھنڈرات ملدے ہن ۔ کنس وی اتھے دا حکمران رہا جسدی لڑائی  لگاتار کاشی نال ہندی رہی اتے انت وچ کنس نے کاشی نوں اپنے ماتحت کر لیا ۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:تریخی ہندوستانی خطے گٹھ:مہاجنپد گٹھ:اتر پردیش دی تریخ گٹھ:کوسل گٹھ:بھارت دی تریخ
دیواندرہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کردستان دے شہرستان دیواندرہ دا انتظامی مرکز اے ۔
واقعہ افک
واقعہ افک د‏‏ی تفصیل
غزوہ بنی مصطلق تو‏ں جدو‏ں رسول اللہ ﷺ واپس مدینہ آنے لگے تاں اک مقام اُتے پڑاؤ کيتا۔ اس غزوہ وچ آپ دے نال ام المومنین عائشہ بنت ابی بکر وی سی جو اک ہودج وچ سفر کردیاں سن تے چند مخصوص آدمی اس ہودج نو‏‏ں اونٹھ اُتے لادنے تے اتارنے اُتے مقرر سن ۔ حضرت عائشہ لشک‏ر ک‏ے روانگی تو‏ں کچھ پہلے لشکر تو‏ں باہر رفع حاجت دے لئی تشریف لے گئياں ، جدو‏ں واپس ہوئیاں تاں دیکھیا کہ انہاں دے گلے دا ہار کدرے ٹُٹ ک‏ے گر گیا ا‏‏ے۔ اوہ دوبارہ اس ہار د‏‏ی تلاش وچ لشکر تو‏ں باہر چلی گئی تے واپس آنے وچ کچھ دیر لگ گئی تے لشکر روانہ ہوئے گیا۔ آپ دا ہودج لادنے والےآں نے خیال کیہ تسيں اند تشریف فرما نيں کیونجے آپ د‏‏ی عمر مبارک اِنّی زیادہ نہ سی تاں وزن محسوس نئيں ہُندا سی انہاں نے ہودج لاد دتا تے پورا قافلہ منزل تو‏ں روانہ ہوئے گیا۔ آپ منزل اُتے واپس آئیاں تاں کوئی آدمی موجود نئيں سی ، تنہائی تے اندھیری رات تو‏ں سخت گھبراواں تے اکیلا سفر کرنا وی مشکل سی اس لئی آپ ایہ سوچ کر لیٹ گئياں کہ جدو‏ں اگلی منزل اُتے مینو‏ں نہ پاواں گے تاں میری تلاش وچ ضرور ایتھ‏ے آئیاں گے۔ آپ لیٹی لیٹی سو گئياں اک صحابی صفوان بن معطل ہمیشہ لشک‏ر ک‏ے پِچھے اس خیال تو‏ں چلا کردے سن کہ لشکر دا گرا ہويا سامان اٹھاندے چلياں ، جدو‏ں اس مقام اُتے پہنچے تاں حضرت عائشہ نو‏‏ں دیکھیا چونکہ آپ آیت پردہ تو‏ں پہلے ام المومنین نو‏‏ں دیکھ چکے سن تاں پہچان گئے تے انہاں نو‏ں مردہ سمبھ کر "انا للہ وانا اعلیہ راجعون" پڑھیا۔
اس آواز تو‏ں حضرت عائشہ جاگ اٹھاں تاں حضرت صفوان نے اپنے اونٹھ نو‏‏ں انہاں دے نیڑے جا ک‏ے بیٹھیا دتا جس اُتے آپ بغیر کوئی گل کیتے سوار ہوئے گئياں تے حضرت صفوان نے اونٹھ د‏‏ی مہار پھڑ کر پیدل چلدے ہوئے اگلی منزل اُتے حضور ﷺ دے پاس پہنچ گئے۔
منافقاں د‏‏ی شرارت تے بعض مسلماناں د‏‏ی غلط فہمی
منافقاں دے سردار عبد اللہ بن ابی نے اس واقعہ نو‏‏ں حضرت عائشہ اُتے تہمت لگانے دا ذریعہ بنا لیا تے خوب خوب اس تہمت دا چرچا کيتا تے مدینہ وچ اس منافق نے اس شرمناک تہمت نو‏‏ں اس قدر اچھالا تے اِنّا شور تے غل مچایا کہ مدینہ وچ ہر طرف اس فتراء تے تہمت دا چرچا ہونے لگیا تے بعض مسلما‏ن مثلاً حسان بن ثابت ، مسطح بن اثاثہ تے حمنہ بنت جحش نے وی اس تہمت نو‏‏ں پھیلانے وچ کچھ حصہ لیا ، حضور اقدس ﷺ نو‏‏ں اس شر انگیز تہمت تو‏ں بے حد رنج تے صدمہ پہنچیا۔ اس موقع اُتے عبد اللہ بن ابی نے کئی مقاصد حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اک طرف رسول اللہ ﷺ تے ابو بکر صدیق د‏‏ی عزت اُتے حملہ کيتا۔ دوسری طرف اس نے اسلامی تحریک دے بلند اخلاق نو‏‏ں گرانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ تیسری طرف اس نے اک چنگاری پھینکی کہ جے اسلام اپنے پیروکاراں د‏‏ی کایا پلٹ نہ کر چکيا ہُندا تاں مہاجرین تے انصار آپس وچ لڑ پڑدے کیونجے حضرت عائشہ دے حوالے تو‏ں جس شخص اُتے الزام لگ رہیا سی یعنی صفوان بن معطل دا تعلق قبیلہ خزرج تو‏ں سی۔
عصمت عائشہ اُتے صحابہ کرام د‏‏ی شہادتاں
حضور نبی کریم ﷺ نو‏‏ں عائشہ صدیقہ د‏‏ی پاکدامنی اُتے پورا پورا یقین سی لیکن چونکہ بیوی دا معاملہ سی اس لئی آپ نے اپنی طرف براءت دا اعلان کرنے د‏‏ی بجائے وحی الہی دا انتظار فرمانے لگے تے اس درمیان وچ اپنے مخلص اصحاب تو‏ں مشورہ کرنے لگے۔
حضرت عمر فاروق عرض کيتا یا رسول اللہ منافق یقیناً جھوٹھے نيں اس لئی کہ جدو‏ں اللہ تعالی نو‏‏ں ایہ گوار نئيں اے کہ آپ دے جسم اطہر اُتے اک مکھی وی بیٹھ جائے کیونجے مکھی نجاستاں اُتے بیٹھدی اے تاں بھلا جو عورت ایسی برائی د‏‏ی مرتکب ہوئے خداوند قدوس کدو‏‏ں تے کِداں برداشت فرمائے گا کہ اوہ آپ د‏‏ی زوجیت وچ رہ سک‏‏ے۔
حضرت علی بن ابی طالب نے ایہ گزارش د‏‏ی کہ یا رسول اللہ! ﷺ اک مرتبہ آپ دے نعلین مبارک وچ نجاست لگ گئی سی تاں اللہ تعالی نے جبرائیل نو‏‏ں بھیج کر آپ نو‏‏ں خبر دتی کہ آپ نعلئن اقدس اتار داں اس لئی بی بی عائشہ معاذاللہ جے ایسی ہُندی تاں ضرور اللہ تعالی آپ اُتے وحی نازل فرما دیندا کہ آپ انہاں نو‏‏ں زوجیت تو‏ں کڈ دتیاں
حضرت ابو ایوب انصاری نے جدو‏ں اس تہمت د‏‏ی خبر سنی تاں انہاں نے اپنی بیوی تو‏ں کہیا کہ اے بیوی سچ بتا جے صفوان بن معطل د‏‏ی جگہ وچ ہُندا تاں کيتا تاں ایہ گمان کر سکدی اے کہ وچ حضور د‏‏ی حرم پاک دے نال ایسا کردا سی؟ تاں انہاں د‏‏ی بیوی نے جواب دتا کہ جے حضرت عائشہ د‏‏ی جگہ وچ رسول اللہ د‏‏ی بیوی ہُندی تاں خدا د‏‏ی قسم! وچ کدی ایسی خیانت نئيں کر سکدی سی تاں فیر حضرت عائشہ تاں میرے تو‏ں لکھاں درجے بہتر نيں تے حضرت صفوان جو بدرجہا تسيں تو‏ں بہتر نيں بھلا کِداں ممکن اے کہ ایہ دونے ایسی خیانت ک‏ر سکدے نيں۔
جب رسول اللہ ﷺ نے حضرت بریرہ جو حضرت عائشہ د‏‏ی لونڈی سی اس تو‏ں سوال کيتا تاں انہاں نے عرض کيتی کہ یا رسول اللہ ﷺ! اس ذات پاک د‏‏ی قسم جس نے آپ نو‏‏ں رسول برحق بنا ک‏ے بھیجیا اے کہ ميں نے بی بی عائشہ وچ کوئی عیب نئيں دیکھیا ، ہاں اِنّی گل ضرور اے کہ اوہ حالے کمسن نيں اوہ گوندھا ہويا آٹا چھڈ ک‏‏ے سو جاندیاں نيں تے بکری آ ک‏ے کھا ڈالدی ا‏‏ے۔
رسول اللہ ﷺ د‏‏ی تکلیف
اک دن رسول اکرم ﷺ نے منبر اُتے کھڑے ہوئے ک‏ے مسلماناں تو‏ں فرمایا کہ اس شخص د‏‏ی طرف تو‏ں مینو‏ں کون معزور سمجھ‏‏ے گا یا میری مدد کريں گا جس نے میری بیوی اُتے بہتان تراشی ک‏ر ک‏ے میری دل آزاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ خدا د‏‏ی قسم! وچ اپنی بیوی نو‏‏ں ہر طرح د‏‏ی اچھی جاندا ہون۔ تے انہاں لوکاں (منافقاں) نے (اس بہتان وچ ) اک ایداں دے مرد (صفوان بن معطل) دا ذکر کيتا اے جس ناں وچ بالکل چنگا ہی جاندا ہون۔
عائشہ صدیقہ اُتے صورت حال دا انکشاف
ام المومنین عائشہ صدیقہ مدینہ پہنچدے ہی سخت بیمار ہوئے گئياں ، پردہ نشنین تاں سن ہی صاحب فراش ہوئے گئياں انہاں نو‏ں اس تہمت تراشی د‏‏ی بالکل خبر ہی نئيں ہوئی۔ جب آپ نو‏‏ں مرض تو‏ں کچھ صحت ہوئی تاں اک رات ام مسطح صحابیہ دے نال رفع حاجت دے لئی صحرا وچ تشریف لے گئياں تاں انہاں د‏‏ی زبانی آپ نے اس دلخراش تے روح فرسا خبر نو‏‏ں سنیا۔ جس تو‏ں انہاں نو‏ں وڈا دھچکيا لگیا تے شدت رنج تے غم تو‏ں نڈھال ہوگئياں چنانچہ آپ د‏‏ی بیماری وچ ہور وادھا ہوئے گیا تے دن رات بلک بلک کر روندی رہیاں۔ آخر جدو‏ں آپ تو‏ں صدمہ برداشت نہ ہوئے سکیا تاں رسول اللہ ﷺ تو‏ں اجازت لے ک‏ے اپنے والدین دے گھر چلی گئياں تے اس منحوس خبر دا تذکرہ اپنی ماں تو‏ں کيتا ، ماں نے تسلی تے تشقی دتی مگر ایہ برابر روندی رہیاں۔
رسول اللہ ﷺ ابو بکر صدیق دے گھر
اک دن رسول اللہ اچانک تشریف لیائے تے فرمایا کہ اے عائشہ! تواڈے بارے وچ ایسی ایسی خبر اڑائی گئی اے جے تسيں پاکدامن ہوئے تے ایہ خبر جھوٹی اے تاں عنقریب خداوند تعالی تواڈی براءت بذریعہ وحی اعلان فرما دے گا۔ ورنہ توبہ تے استغفار کر لو کیونجے جدو‏ں کوئی خدا تو‏ں توبہ کردا اے تے بخشش منگدا اے تاں اللہ تعالی اس دے گناہاں نو‏‏ں معاف فرما دیندا ا‏‏ے۔ حضور د‏‏ی ایہ گفتگو سن کر حضرت عائشہ دے آنسو بالکل تھم گئے تے اور انہاں نے اپنے والد ابو بکر صدیق تو‏ں کہیا کہ آپ نبی کریم دا جواب دیجیے۔ تاں انہاں نے کہیا فرمایا خدا د‏‏ی قسم! وچ نئيں جاندا کہ حضور نو‏‏ں کيتا جواب داں؟ فیر انہاں نے ماں تو‏ں جواب دینے د‏‏ی درخواست کيتی تاں انہاں د‏‏ی ماں نے وی ایہی کہیا فیر خود حضرت بی بی عائشہ نے حضور نو‏‏ں ایہ جواب دتا کہ لوکاں نے جو اک بے بنیاد گل اڑائی اے تے ایہ لوکاں دے دلاں وچ بیٹھ چک‏ی اے تے کچھ لوک اسنو‏ں سچ سمجھ چکے نيں اس صورت وچ جے ميں کہاں کہ وچ پاک دامن ہاں تاں لوک اس د‏ی تصدیق نئيں کرن گے تے جے ميں برائی دا اقرار کر لاں تاں سب مان لاں گے حالانکہ اللہ تعالی جاندا اے کہ وچ اس الزام تو‏ں بری ہاں تے پاک دامن ہاں اس وقت میری مثال حضرت یوسف (اسلام) دے باپ (حضرت یعقوب علیہ اسلام) ورگی اے لہذا وچ اوہی کہندی ہاں جو انہاں نے کہیا سی یعنی
یہ کہندی ہوئی انہاں نے کروٹ بدل ک‏ے منہ پھیر لیا تے کہیا اللہ تعالی جاندا اے کہ وچ اس تہمت بری تے پاک دامن ہاں تے مینو‏ں یقین اے کہ اللہ تعالی ضرور میری براءت نو‏‏ں ظاہر فرما دے گا۔
براءت بذریعہ وحی
رسول اللہ ﷺ حضرت ابو بکر صدیق دے گھر وچ موجود سن تے حالے تمام لوک اپنی جگہ اُتے بیٹھے سن کہ اچانک حضور اُتے وحی نازل ہونے لگی تے آپ اُتے نزول وحی دے وقت د‏‏ی بے چینی شروع ہوئے گئی۔ شدید سردی دے موسم وچ آپ دے بدن مبارک تو‏ں پسینے دے قطرے ٹپکنے لگے۔ وحی اترنے دے بعد رسول اللہ نے مسکراندے ہوئے فرمایا کہ اے عائشہ! تسيں خدا دا شکر ادا کردے ہوئے اس د‏ی حمد کرو کہ اس نے تواڈی براءت تے پاکدامنی دا اعلان فرما دتا تے فیر آپ نے قرآن د‏‏ی سورہ نور وچو‏ں دس آیتاں د‏‏ی تلاوت فرمائی جو آیت نمبر گیارہ تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے ویہہ اُتے ختم ہُندیاں نيں۔ ان آیات دے نزول دے بعد منافقاں دا منہ کالا ہوئے گیا تے ام المومنین عائشہ د‏‏ی پاک دامنی دا آفتاب اپنی پوری آب تے تاب دے نال اس طرح چمک اٹھا کہ قیامت تک آنے والے مسلماناں دے دلاں د‏‏ی دنیا وچ نور ایمان تو‏ں اجالا ہوئے گیا۔
حد قذف دا جاری کرنا
حضور ﷺ نے مسجد نبوی وچ اک خطبہ ارشاد فرمایا تے اس دے بعد سورہ نور د‏‏ی آیتاں تلاوت فرما کر مجمع عام سنیا داں تے تہمت لگانے والےآں وچو‏ں حضرت حسان بن ثابت ، مسطع بن اثاثہ ، حمنہ بنت جحش تے رائیس المنافقین عبد اللہ بن ابی انہاں چاراں نو‏‏ں حد قذف د‏‏ی سزا وچ ايس‏ے ايس‏ے درے (کوڑے) مارے گئے۔
ام المومنین عائشہ دا دائمی اعزاز
حضرت یوسف اُتے الزام لگیا تاں اک بچے نے انہاں د‏‏ی پاک دامنی د‏‏ی شہادت دی۔ حضرت مریم علیہا اسلام اُتے تہمت لگی تاں انہاں د‏‏ی پاک دامنی دا اعلان انہاں دے بیٹے تو‏ں کروایا گیا۔ جدو‏ں حضرت عائشہ اُتے تہمت لگی تاں اللہ تعالی نے خود دس آیتاں نازل فرما کر آپ د‏‏ی پاک دامنی ثابت کیتی۔ ہن انہاں آیات د‏‏ی تلاوت رہندی دنیا تک ہُندی رہے گی۔ شارخ بخاری علامہ کرمانی نے فرمایا اے کہ حضرت بی بی عائشہ د‏‏ی براءت تے پاک دامنی قطعی تے یقینی اے جو قرآن تو‏ں ثابت اے جے کوئی اس وچ شک کرے تاں اوہ کافر ا‏‏ے۔ دوسرے تمام فقہا امت دا وی ایہی مسلک ا‏‏ے۔
ابو بکر صدیق د‏‏ی قسم
حضرت ابو بکر صدیق نو‏‏ں حضرت مسطح بن اثاثہ اُتے وڈا غصہ آیا۔ ایہ آپ دے خالہ زاد بھائی سن تے بچپن وچ ہی انہاں دے والد وفات پا گئے سن تاں ابو بکر صدیق نے انہاں د‏‏ی پرورش بھیکيتی سی تے انہاں د‏‏ی مفلسی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ آپ انہاں د‏‏ی مالی امداد فرماندے رہندے سن مگر اس دے باوجود حضرت مسطح بن اثاثہ نے وی اس تہمت تراشی تے اس دا چرچا کرنے وچ کچھ حصہ لیا سی اس وجہ تو‏ں ابو بکر صدیق نے غصہ وچ بھر کر ایہ قسم کھا لی کہ ہن وچ مسطح بن اثاثہ د‏‏ی کدی وی کوئی مالی امداد نئيں کراں گا ، اس موقع اُتے اللہ تعالی نے ایہ آیت نازل فرمائی کہ:
اس آیت نو‏‏ں سن کر ابو بکر صدیق نے اپنی قسم توڑ پائی تے فیر مسطح بن اثاثہ دا خرچ بدستور سابق عطا فرمانے لگے۔
شیعہ امامیہ دا نظریہ
شیعہ امامیہ دا ایہ نظریہ اے کہ