cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندستان دی مسلم تریخ
ہندوستان عہدِ اسلامی وچ ثریٰ توں ثریا تک
بالکل اسی طرح افغان فتح نے ہندوستان اُتے اثر پایا تے بوہت سی تبدیلیاں وجود وچ آگئاں، اس توں وی زیادہ تبدیلیاں اس وقت ظہور وچ آئیاں جدو‏‏ں مغل ہندوستان میںآ ئے، کیاں کہ ایہ افغاناں توں زیادہ شائستہ تے ترقی یافتہ سن، انھاں نے ہندوستان وچ خصوصیت دے نال اس نفاست نوں رائج کیتا جو ایران دا حصہ سی۔“ (تلاش ہند،ص:۲۱۹ بحوالہ ہندوستانی مسلمان،ص:۳۰)
اسی مذکورہ واقعہ دی تائید وچ سابق صدر کانگریس تے جنگ آزادی دے اک رہنما ”ڈاکٹر پٹابی ستیہ رَمیّہ“ دے الفاظ دا نقل کرنا وی میرے خیال توں بہتر ہوۓگآ: ”مسلماناں نے ہمارے کلچر نوں مالامال کیتا اے تے ہمارے نظم ونسق نوں مستحکم تے مضبوط بنایا نیز اوہ ملک دے دور دراز حصےآں نوں اک دوسرے دے قریب لانے وچ کامیاب ہوئے، اس ملک دے ادب اوراجتماعی زندگی وچ انہاں دی چھاپ بوہت گہری دکھائی دیتی اے۔“ (خطبہ صدارت انڈین نیشنل کانگریس اجلاس جے پور ۱۹۴۸/، بحوالہ ہندوستانی مسلمان، ص:۳۰)
مورخاں دی دجل آفرینی تے اس دی پردہ دری
ہمارے بعض اہل وطن دی نگاہ وچ تمام مسلم حکمراناں وچ سب توں وڈا مجرم سلطان اورنگ زیب اے۔ تے اس اُتے عائد تمام جرائم وچوں سب توں وڈا جرم ”ہندوؤں دے نال تشدد تے انہاں دے منادر نوں منہدم کرکے مساجد دی تعمیر اے“ لیکن اس خود تراشیدہ الزام دا حقیقت توں کس قدر تعلق اے ہر وسیع النظر مورخ اس دے صحیح نتیجہ تک وڈی آسانی توں پہنچ سکدا اے۔ لیکن صدافسوس ․․․ کہ بعض کوتاہ نظر مورخاں جو متعصب یورپین دے اس بہکاوے اُتے کہ ”کوے تواڈے کن لے جا رہے نیں“ تو ایہ تنگ بیں مورخ بجائے اپنی عقل نوں کم وچ لاتے ہوئے اپنے اپنے کاناں دا جائزہ لیندے یکلخت کوے ول بھج پئے تے حقیقت توں بالکلیہ بے خبری دا ثبوت دتا؛ حالانکہ عالمگیر توں انھاں مندراں تے مسجداں نوں نقصان پہنچا جو باغیاں دی پناہ گاہ بن چکی سن، اگر اک طرف عالمگیر دے ہاتھاں متھرا تے بنارس دے مندراں نوں (ظاہری) نقصان پہنچا تو دوسری طرف اسی نے بے جا پور دی جامع مسجد نوں وی زمین توں ملوادیا نیز گولکنڈہ دی مسجداں وی اس زد وچ آئیاں جس دی شہادت اک منصف مزاج ہندو مورخ ”بی، این، پانڈے“ دی تحریر وچ دیکھی جاسکتی اے۔ تحریر کر دے نیں: ”ایہ بات بالکل غلط اے کہ متھرا تے بنارس دے جاں کہاں دوسری جگہ دے منادر نوں توڑکر مسجداں تعمیر کرائیاں۔“ ہن خود اوہ مورخ اپنی فہم نوں وسیع کرے جس نے بہار دے کالج وچ داخل شدہ اک کتاب وچ صاف طور اُتے ایہ سوال قائم کردکھایا اے کہ: ”اورنگ زیب نے مندر منہدم کرواکر کون سی مسجد تعمیر کروائی“ تے جناب پانڈے اسی اُتے بس نئی‏‏ں کر دے بلکہ اگے مزید گویا نیں: مہا کال مندر (اجّین)، بالا جی مندر (چتر کوٹ) دا ماکھیہ مندر (گوہاٹی) جین مندر (گرنار) گرودوارا رام رائے (دہرا دون) وغیرہ نوں (عالمگیر نے) جاگیر عطا کر دے وقت اس دعا دی ہدایت دی کہ ․․․ اس دے خاندان وچ تاقیامت حکومت بنی رہے۔“ (بحوالہ عہد وسطیٰ وچ مشترکہ تمدن تے قومی یکجہتی،ص:۱۵۶)
اسی طرح ہور بعض مورخاں نے محمود غزنوی اُتے وی اپنا سارا نزلہ اتارا اے تے اس دے اندر سب توں وڈی خامی ایہ دسی جاندی اے کہ اوہ ہندو نوں زبردستی مسلمان بناندا سی اورجو انکار کردا تو اسنوں قتل کردیندا سی؛ لیکن اس سفید جھوٹ دا پردہ فاش راجا جے پال دے اس واقعے توں ہُندا اے کہ ”جے پال“ دی ۵/اگست ۱۰۰۱/ وچ گرفتاری ہوئی تے سلطان محمود غزنوی نے پشاور دے میدان وچ فتح حاصل کرکے راجا نوں مع اس دے ۱۵/ سردار دے اپنے نال غزنی لے گیا تے مارچ ۱۰۰۲/ نوں تقریباً اٹھ مہینے اپنے ہمراہ رکھنے دے بعد غزنی توں رخصت کیتا؛ لیکن نہ تو اسنوں زبردستی مسلمان بنایا تے نہ ای -مسلمان نہ ہونے دی صورت وچ- اسنوں قتل کیتا، تریخ شاہد اے کہ اوہ صحیح و سالم غزنی توں واپس آیا۔ اس واقعے توں جتھے غلط فہمیاں دی جھوٹی عمارتاں منہدم ہُندی نیں اوتھے ای محمود دی بے پایاں شرافت تے عفو و درگذر دا وی پتہ چلدا اے۔
گٹھ:ہندستان دی تریخ
بھارت دے شہراں دی لسٹ
بھارت دے مشہور شہراں دے ناں حروف تہجی دے لحاظ نال ایہ نیں۔
مورینا روزنڈالی
مورینا روزنڈالی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بھارت دے شہراں دی لسٹ
L
Lonavalamh.jpg]]
مورینا روزنڈالی
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
بھارت دے شہراں دی لسٹ
M
Mumbai Skyline at Night.jpg]]
بیر بہوٹی
بیر بوہٹی (انگریزی:Coccinellidae، Ladybird) اک رنگدار کیڑا اے ۔ ایہدیاں 5000 دے نیڑے ونڈاں نیں ۔ 1 ملی میٹ توں لے کے دس ملی میٹر جڈا ہوندا اے۔ اے لال کھٹے رنگاں وچ ہوندا اے۔ کج قسماں کالیاں وی ہوندیاں نے۔ پراں اتے کالے ٹھمکے ہوندے نے۔ بیر بوہٹی نوں فیدے مند کیڑا سمجھیا جاندا اے کیونکہ ایہ نقصان دیݨ آلے کیڑے پتنگیاں نوں مکا دیندا اے ۔
مورت نگری
گٹھ:کیڑے گٹھ:حشرات
گرٹن کالج، کیمبرج
گرٹن کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
باغچہ سرائے
باغچہ سرائے (یوکرینی تے روسی بولی چ باخچی سرائی ، کریمیائی تاتار بولی چ باغچہ سرائے) یوکرین دے لوک راج کریمیا دے گھبلے علاقے چ واقع اک قصبہ اے ، جہڑا ضلع باغچہ سرائے دا انتظامی مرکز اے ۔ ایہہ شہر قریم یورتی (کریمیا خانیٹ دا راجگڑھ سی ۔ اس دا اہم تریخی تھاں خان سرائے اے ، جہڑا خانان کریمیا دا اکو موجود محل اے ، ہن اسنوں سیاحاں لئی عجائب گھر دے طور اتے کھول دتا گیا اے ۔
چک 48 پنج ایل
چک 48 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
گرینڈ ڈرے
گرینڈ ڈرے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
مورینا ریوکیوانا
مورینا ریوکیوانا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
تایباد
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان تایباد دا انتظامی مرکز اے ۔
کاشمر
thumb|220x220px ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے  شہرستان کاشمر دا انتظامی مرکز  اے ۔
تایباد
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کاشمر
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گونول اینڈ کائیس کالج، کیمبرج
گونول اینڈ کائیس کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
چک 49 پنج ایل
چک 49 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
مورینا سلواٹیکا
مورینا سلواٹیکا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
ضلع پوکہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع پوکہ البانیا دے صوبہ شکودر دا ضلع اے اسدا راجگڑھ پوکہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
کونکنی بولی
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سرکاری زباناں گٹھ:جنوبی ہند۔آریائی زباناں گٹھ:دیوناگری وچ لکھی جانے والی زباناں گٹھ:فاعلیٰ مفعولی فعلی زباناں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:کونکنی گٹھ:گوا د‏‏یاں بولیاں گٹھ:لاطینی رسم الخط وچ لکھی جانے والی زباناں گٹھ:مہاراشٹر گٹھ:ہندوستانی زبان گٹھ:ہند۔آریائی زباناں گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین
گٹھ:ہند آریا‌ئی بولیاں گٹھ:ہند یورپی بولیاں
ضلع پوکہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
چناران
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے  شہرستان چناران دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
خواف
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان خواف دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مورینا سولا
مورینا سولا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
دی گریمرسی ریزیڈنسز
دی گریمرسی ریزیڈنسز فلپائن دے شھر ماکاٹی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 302 میٹر (990.8 فٹ) اے۔ اے 2012 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 73 منزلاں نیں۔
چک 50 پنج ایل
چک 50 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
اوستراوا
اوستراوا ( لاطینی: Ostrava) چیک جمہوریہ دا اک شہر، میونسپلٹی تے قنونی شہر اے جو اوستراوا-شہر ضلع چ واقع اے۔
جڑواں شہر
شہر اوستراوا دے جڑواں شہر:
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
گرانڈ لوئی
گرانڈ لوئی سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ہگزہال، کیمبرج
گٹھ:کیمبرج یونیورسٹی
برج نرائن چکبست
چکبست نے جس خوبی تو‏ں فلسفے تے منطق د‏‏ی ادق گلاں نو‏‏ں اپنے اس اک شعر وچ سمو دتا اے اس د‏ی مثال ملنامحال اے ۔ان دے اس شعر د‏‏ی وسعت،گہرائی تے گیرائی نو‏‏ں ضابطۂ تحریر وچ لیانا آسان نئيں۔
ساڈا زمینی ماحول چار بنیادی عناصر، کرۂ باد (Atmosphere)، کرۂ جمادات (Lithoshphere)، کرۂ آب (Hydrosphere)، تے کرۂ حیات (Biosphere) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
کرۂ باد(Atmosphere) زمین دے اطراف وچ پائے جانے والا گیساں کااک غلاف اے جس نے زمین نو‏‏ں چاراں طرف تو‏ں گھیر رکھیا اے جوزمین کوسورج د‏‏ی الٹراوائلٹ کرناں تو‏ں محفوظ رکھدا اے ۔ایہ اک اہ‏م کُرہ اے کیونجے موسم وچ تبدیلیاں ايس‏ے کُرہ دے سبب ہُندیاں نيں۔ ماحول دے چاراں عناصر وچ اس دا شمار سب تو‏ں زیادہ تغیر پزیر عناصر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ کرۂ باد وچ طرح طرح د‏‏ی گیساں پائی جاندیاں نيں جس وچ سب تو‏ں زیادہ نائٹروجنہاں دا حصّہ اے ۔ایہ زمین تو‏ں 20کلومیٹر د‏‏ی بلندی اُتے ا‏‏ے۔
کرۂ جمادات(Lithoshphere) زمین د‏‏ی سب تو‏ں اوپری پرت نو‏‏ں کہندے نيں۔ایہ سلیکن تے المونیم تو‏ں مل کربنا ہُندا اے ۔اس تو‏ں ملیا ہويا تھلے دا حصہ سلیکن تے میگنیشیم تو‏ں مل ک‏ے بنیا ہویا ہُندا اے ۔اس وچ ہی مختلف قسم دے ایدھن دے ذخیرے پائے جاندے نيں۔اس د‏ی مختلف پرتاں وچ مختلف چٹاناں نيں۔جدو‏ں کہ زمین دے اُتے ایہ پتلی پرت د‏‏ی شکل وچ نظر آتاا‏‏ے۔
کرۂ آب(Hydrosphere) :زمین دے گرد پانی دا اک بہت وڈا گھیرا اے جوسمندر،دریا،جھیل اوردوسرے آبی ذخیراں تو‏ں مل ک‏ے بنا اے جس کوکرۂ آب (Hydrosphere) کہیا جاندا اے ۔زمین دا 70فی صد حصہ پانی تو‏ں بھریا ہويا اے ۔جس دا اثر موسم د‏‏ی تبدیلیاں تے جانداراں د‏‏ی زندگی اُتے وی ہُندا ا‏‏ے۔
اس نظریے نے قدیم یونانی نظریہ ’مستحکم حالت دا نظریہ‘ (Steady-State Theory) نو‏‏ں غلط قرار دتا اے تے ایہ اس گل کيتی وی ترجمانی کردا اے کہ جس طرح اس کائنات دا وجود اک عظیم دھماکے تو‏ں ہويا اے ايس‏ے طرح اس کائنات دا خاتمہ وی ممکن ا‏‏ے۔ اک وقت ایسا وی ہوئے گا جدو‏ں ایہ تمام تر مادّۂ کائنات آپس وچ ٹکرانے دے سبب چور چور ہوجاواں گے۔اسی طرح جس طرح ایہ پھیل رہی اے اس دا خاتمہ وی اک ممکنہ صورت’بگ کرنچ‘(Big Crunch)کے سبب ہوئے گا جس وچ اک عظیم دھماکا ہوئے گا تے مسلسل پھیل رہی ایہ کائنات سکڑنا شروع کردے گی ایہ عمل بالکل ’بگ بینگ‘ دے عمل دا الٹا ہوئے گا جس دے نتیجہ وچ کائنات دا خاتمہ ہوئے جائے گا۔اب چکبست دے مذکورہ شعر اُتے فیر غور کرن تاں اندازہ ہوئے گا کہ ایہ شعر مندرجہ بالا سیوریاں اُتے وی کھرا اُتردا ا‏‏ے۔
الغرض مذکورہ شعر اپنے اندر مفاہیم دا لا متناہی سمندر سمیٹے ہوئے اے جس نو‏‏ں سائنس د‏‏ی مختلف سیوریاں اُتے پرکھیا جا سکدا اے ۔اس شعر نو‏‏ں بخوبی سمجھنے والے تے سائنس د‏‏ی معلومات رکھنے والے قارئین اس شعر تو‏ں بہت لطیف نتائج کڈ سکدے نيں تے ایہ گل بلا کسی تردد کہی جا سکدی اے کہ چکبست اپنے اس شعر د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ ادب وچ منفردلب و لہجے دے مالک تے زندۂ جاوید رہن گے۔
مورینا ٹنبروسا
مورینا ٹنبروسا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
تݪ
سمسم سمسم ٹوکرے دا اک پھل آلا بوٹا اے۔ ایدی جنگلی بوٹی افریقہ تے ہندستان چ اگدی اے تے اینوں کھان لئی اگایا جاندا اے۔ ایدے بیاں نال تل بناۓ جاندے نیں۔
پیٹٹ ڈرے
پیٹٹ ڈرے سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ضلع مالسی ایمادہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔
البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع مالسی ایمادہ البانیا دے صوبہ شکودر دا ضلع اے اسدا راجگڑھ مالسی ایمادہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
تخت جلگہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان تخت جلگہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
آئیوری
آئیوری اک چٹی سخت شے اے جیڑی جانوراں عام طور تے ہاتھیاں دے دنداں نال بݨدی اے۔ ایہنوں آرٹ یا ہور شیواں بݨاوݨ لئی ورتیا جاندا اے۔ ایہ ڈینٹین دا بݨیا ہُندا اے۔
جیزز کالج، کیمبرج
جیزز کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
بیروت
بیروت لبنان دا راجگھر تے سب توں وڈا شہر اے تے ملک دی اہم بندرگاہ اے ۔ اسدی آبادی 938900 تے 1303100 توں 2012000 دے درمیان اے ، اس شہر دی اصل آبادی دا علم اس لئی نئیں کیونجے 1932ء دے بعد ہن تک لبنان چ مردم شماری نئیں ہوئی ۔
تریخ
بیروت دی تریخ بہت پرانی اے ایہہ شہر علاقے دے چند قدیم شہراں چوں اک اے ۔
خانہ جنگی تے بربادی
بیروت علاقے دا سابقہ تجارتی مرکز اے تے لبنان دی خانہ جنگی توں پہلے ایہہ شہر مشرق وسطی دا پیرس کہلاندا سی ۔ بیروت شہر چ لبنان دی خانہ جنگی دے دوران عیسائی ملیشیا نے اسرائیلی مدد نال شہر چ بہت تباہی مچائی تے شہر نوں تباہ وبرباد کر کے رکھ دتا ۔ 2006ء چ اسرائیل دی لبنان چ حزب اللہ دے خلاف جنگ چ اسرائیلی بمباری نال وی شہر نوں بھاری نقصان پہنچیا ۔ سابق وزیر اعظم رفیق حریری دے 2005ء چ قتل دے بعد وی شہر نوں فسادات نال کافی نقصان ہوئیا ،لیکن ہن تعمیر نو دا کم جاری اے
بین القوامی اہمیت
بیروت شہر چ کئی بین القوامی تنظیماں دے دفتر نیں جنہاں چ اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن براۓ مغربی ایشیاء دا صدر دفتر وی شامل اے اس توں علاوہ بین القوامی انجمن براۓ محنت کشاں تے اقوام متحدہ دی انجمن براۓ تعلیم ، سائینس وثقافت (یونیسکو) دے علاقائی دفتر وی بیروت چ واقع نیں ، جہڑے عرب دنیا دا احاطہ کردے نیں
جڑوان شہر
فرانس دا دارالحکومت پیرس تے آرمینیا دا دارالحکومت یاریوان (یریوان) اس دے جڑواں شہر قرار دتے گۓ نیں
مورت نگری
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:لبنان دے شہر
بیری
بیری پنجاب دا اک عام رکھ اے۔ اینوں بیر لگدے نیں۔ جیڑا ایدا پھل اے۔ اے اوکھی جگہ تے وی اگ جاندا اے تے گرم موسم وی سہہ جاندا اے۔ اے 6-12 میٹر تک اچا جاندا اے تے ایدی عمر 25 سال دے نیڑے ہوندی اے۔ ایدیاں بوہت ساریاں قِسماں نے، تے بہلیاں جانن آلیاں کاٹھا تے سیہُو نے۔ اس دے رکھ تے بوہت کنڈے ہوندے تے۔ ایدا کنڈا ویکھن وچ نکا ہوندا آ لیکن کیکر دے کنڈے تو وی بہلا سخت ہوندا آ۔ تے اسے کرن لی جٹ ایس رکھ نوں پسند نہی کردے۔ تے جڑاں وچوں پٹ دیندے نے۔
موہن سنگھ دیوانہ
موہن سنگھ دیوانہ (17 مارچ 1899–1984) پنجابی ساہت دے نقاد، پہلے اتہاسکار اتے شاعر-کہانی کار سن۔ اوہ پنجابی دے ساہت دے اتہاس دی پہلی ٹھیٹھ کھوج لئی جانے جاندے ہن۔ اوہدی کتاب پنجابی ساہت دا اتہاس (1933) اسدے ڈاکٹریٹ دے کھوج-پتر تے مشتمل سی۔ اسنے انگریزی ایم۔ اے۔، اردو ڈاکٹریٹ تے پنجابی دی ڈی۔لٹ کیتی ہوئی سی۔ ایہناں بولیاں توں بناں اوہ سنسکرت، پراکرت، پالی، ہندی، بنگالی، مراٹھی، گجراتی، فارسی، عبرانی، جرمن تے فرینچ وی جاندا سی۔ اوہ انگریزی، اردو اتے ہندی وچّ 225 کتاباں تے پینپھلٹاں دے لکھاری سن۔ 2013 وچّ بھارتی ساہت اکادمی نویں دلی نے اس نوں بھارتی ساہت دے اسرئیاں وچّ شامل کیتا اے۔
ساہت اتہاسکاری
"ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پنجابی دا پہلا پرمانک اتہاسکار سی۔" ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پرمانک اس لئی سی کیونکہ اس توں باوا بدھ سنگھ، میر کرامتلا اتے مولٰی بخش کشتہ آدی نے کجھ خاص کم کیتے سن۔ مگر ایہناں سبھ وچ ناں تاں اوہ سنپورنتا سی نہ گولائی سی، جو ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دے رچے پنجابی ساہت وچ سی اتے نہ ہی اوہ کم اک مکمل اکائی وجوں دیرگھ نظریہ نوں مکھ رکھ کے کیتا گیا سی مگر ڈاکٹر۔ موہن سنگھ نے ایہناں دیاں کتاباں وچ اسادھارن پربدھتا اتے اک پرپکّ تے پرمانک نظریہ نوں پیش کرن دا یتن کیتا اے۔ "ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے نہ صرف تتھاں نوں دور کرم سجیو ورتارے وچ سنگٹھت کیتا اے، سگوں پرمکھ ساہتکاراں اتے اوہناں دیاں پرمکھ رچناواں، اوہناں دے اتھان تے ترقی متعلق لوڑیندے سماجی، اتہاسی تے رہتلی پچھوکڑ وچ اپنیاں وڈملیاں ٹپنیاں وی کیتیاں ہن اتے اوہناں وچ موازناتی علم تے مطالعہ نوں وی سنمکھّ رکھیا اے۔ ایہناں رچناواں دا اہمیت جتھے اتہاسک اے اتھے چر-چالک وی اے۔" ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے پہلی وار پنجابی ساہت دی اتہاسک ترقی گتی نوں سمجھن دا ادم کیتا اتے اتہاسکاری دا ماڈل پیش کیتا اے۔ ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا دے مطابق، “اس پاس ساہت اتہاسکاری دا اصولی چوکھٹا موجود سی، جس دی مدد نال اس پنجابی ساہت پرواہ دی پچھان کردے ہوئے پنجابی ساہت دے مہاں مورت نوں الیکیا۔ اس دے یتناں صدقہ اتہاسکاری دے انوحکمرانی نوں پہلی وار اک خدمختار جاں ستنتر انوحکمرانی دا رتبہ حاصل کیتا۔” اس نے اپنے ساہت مطالعہ کم وچ بے شکّ پنجابی ساہت دے اتہاس دے آدی، مدھ اتے ورتمان نوں اک نرنترتا جاں اکائی وجوں گرہن کرن دا ادم کیتا، مگر آدی قالین پنجابی ساہت دے وکھ وکھ پکھاں دا مطالعہ اس دی گنن یوگ حصول اے۔ ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پوروَ نانک دور توں جدید دور نوں اپنے اتہاساں وچ ہیٹھ لکھے مطابق سمویا اے:-
این انٹروڈکشن ٹو پنجابی لٹریچر
اس کتاب وچ موہن سنگھ دیوانہ نے دور وقفہ تاں اوہی رکھیا اے مگر نامکرن تبدیل کر دتا اے، جو ہیٹھ لکھے مطابق اے:-
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی ساہت دے اتہاسکار گٹھ:پنجابی کہانی کار
القدس بریگیڈز
القدس بریگیڈز اک فلسطینی اسلام پسند  تنظیم تحریک جہاد اسلامی در فلسطین (حركة الجهاد الإسلامي في فلسطين) دا مسلح بازو اے جس د‏‏ی پشت پناہی تے معاشی امداد عموماً ایران کردا ا‏‏ے۔    القدس بریگیڈز دا قیام 1981ء وچ فتحی شقاقی تے عبد العزیز عودہ نے غزہ وچ کیہ سی ۔
القدس بریگیڈز مغربی کنارہ تے غزہ پٹی بالخصوص جنین وچ انتہائی متحرک سی، لیکن اسرائیلی دفاعی افواج د‏‏ی جانب تو‏ں اس جماعت دے خلاف توسیعی کارروائیاں نے اسنو‏ں سخت نقصان پہنچایا تے نتیجتاً 2004ء دے بعد اس خطہ وچ بتدریج ایہ جماعت کمزور ہُندی چلی گئی۔
1 مارچ 2006ء نو‏‏ں اس جماعت دے عسکری بازو دے اک سالار ابو الولید الدحدوح نو‏‏ں ہدف بنا ک‏ے بم یا میزائل تو‏ں اڑا دتا گیا۔ 30 اگست 2006ء نو‏‏ں ايس‏ے عسکری بازو دے مغربی کنارہ دے سالار حسام جرادات نو‏‏ں اسرائیلی دفاعی افواج دے انڈر کور گماشتاں نے قصبہ جنین وچ مار دتا۔
القدس بریگیڈز دا مقصد ایہ اے کہ فلسطینی سرزمین تو‏ں حکومت اسرائیل نو‏‏ں بے دخل ک‏ر ک‏ے اسلامی ریاست قائم کيت‏ی جائے تے 1948ء تو‏ں پہلے دے برطانوی زیر انتداب فلسطین د‏‏ی اصل جغرافیائی سرحداں نو‏‏ں بحال ک‏ر ک‏ے انہاں وچ ایتھ‏ے دے اصل باشندےآں دے آباد کیتا جائے۔ ہور ایہ جماعت اسرائیلی یا فلسطینی آبادکار دے متعلق کِس‏ے قسم د‏‏ی سیاسی شراکت یا مصالحتی گفتگو د‏‏ی روادار وی نئيں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1981ء وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:تحریک جہاد اسلامی در فلسطین گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:سیاسی جماعتاں دے عسکری بازو گٹھ:مزاحمتی تحریکاں گٹھ:مسلح فلسطینی گروہان گٹھ:تنظیماں
مورینا ٹوبینارس
مورینا ٹوبینارس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
چک 51 پنج ایل
چک 51 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
سنڈائل
سنڈائل اک ویلہ پتہ کرن دی شے ہوندی اے جیڑی آسمان چ سورج دی تھاں نال ویلا دسدی اے۔ سنڈائل اک پلیٹ دی بنی ہوندی اے جیدے اتے اک سوئی لگی ہوندی اے تے نمبر لکھے ہوندے نیں تے سوئی دے ساۓ نال ویلے دا پتہ چلدا اے۔
کنگز کالج، کیمبرج
کنگز کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
2016
2016 ہن آلا ورہ اے جہڑا جمعہ آلے دن شروع ہویا تے ایہ سال گریگوری کیلنڈر دی 21ویں صدی دا 16واں سال اے 2010ء دے دہاکے دا 7وان سال اے۔ اقوام متحدہ جرنل اسمبلی دے 68ویں سیشن چ 2016ء نوں اناج دا قومانتری (عالمی) سال متھیا گیا اے ۔
حوالے
2016
مورینا اسورینسس
مورینا اسورینسس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
گناباد
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے  شہرستان گناباد دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مجیب عالم
framepx|تصغیر|بائیں|مجیب عا لمپیدائش: 1948ء
مجیب عالم (4 ستمبر 1948 ء - 2 جون 2004) اک پاکستانی پلے بیک گلوکار سی جس دا مختصر فلمی کیریئر سی۔ انہاں دا گلوکاری دا انداز مہدی حسن تے احمد رشدی دے انداز دا مرکب سی۔ انہاں نے 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ درجن بھر ہٹ گانے گائے تے سینما دیکھنے والےآں وچ مقبول رہ‏‏ے۔ اُتے ، انہاں نے 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ اپنی مقبولیت کھو دتی کیونجے اخلاق احمد تے اے نیئر جداں زیادہ ورسٹائل گلوکاراں نے پاکستان فلمی صنعت وچ قدم رکھیا۔ [1]
جیون
پاکستان د‏‏ی فلمی دنیا تے ٹی وی دے معروف گلوکار۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ گلوکاری دے افق اُتے نمودار ہوئے۔ اس زمانے وچ احمد رشدی تے مہدی حسن آسمانِ گائیگی اُتے چھائے ہوئے سن ۔ لیکن اپنی فنی پختگی تو‏ں جلد ہی انھاں نے اپنا مقام بنالیا تے فلم جلوہ دے اِس گیت (وہ نقاب رخ پلٹ کر ذرا سامنے تو آئیں) د‏‏ی مقبولیت نے مجیب عالم دے لئی کامیابی دے در کھول دیے۔ جس دے بعد انہاں دے مقباں گاناں د‏‏ی لسٹ طویل ہُندی چلی گئی تے فلم چکوری وچ انہاں دے گائے ہوئے گیت (وہ میرے سامنے تصویر بنے بیٹھے ہیں )نے مقبولیت دے کئی ریکارڈ توڑ ڈالے۔ انھاں نے اردو دے علاوہ بنگالی، پشتو تے پنجابی وچ وی گایا۔ انہاں دے دوسرے مشہور گیتاں وچ ’یوں کھو گئے تیرے پیار میں ہم‘، ’میں تیرے اجنبی شہر میں‘ تے ’یہ سماں پیار کا کارواں‘’میں تیرا شہر چھوڑ جاؤں گا، جداں گیت شامل ني‏‏‏‏ں۔ پی ٹی وی دے لئی انہاں دا گیت ’میرا ہر گیت ہے ہنستے چہروں کے نام‘ بہت مقبول ہويا۔ اپنی آخری عمر وچ شوبز تو‏ں کنارہ کش ہوئے گئے سن ۔
کیریئر
مجیب عالم ہندوستان دے اترپردیش ، کانپور وچ اک اردو بولنے والے گھرانے وچ پیدا ہوئے سن ۔ بدقسمتی تو‏ں ، اس نے اک مختصر فلمی کیریئر حاصل کیتا تے اسنو‏ں 1970 دے عشرے دے وسط تو‏ں فلمی موسیقاراں نے نظرانداز کردتا۔ مجیب عالم سٹھ د‏‏ی دہائی دے وسط وچ انتہائی کامیاب پاکستانی گلوکاراں دے طویل سائے وچ رہندے سن ۔ اُتے ، جلد ہی اس نے موسیقی د‏‏ی دنیا وچ اپنا وکھ مقام بنا لیا۔ بنیادی طور اُتے اوہ اک انتہائی مزاحیہ شخص سی۔ اوہ لطیفے تبادلہ کرنا پسند کردا سی تے دوستی آسانی تو‏ں کر دیندا سی۔ [2]
ندیم ، وحید مراد ، تے محمد علی جداں فلمی فنکاراں اُتے عالم دے گاناں د‏‏ی تصویر بنائی گئی سی۔ انہاں دے کچھ مشہور گاناں وچ "مین تیرے اجنبی شہ مین" ، "مین تیرا شہر چھڑ جان گا" ، "مین خوشی سی کیون نہ گاون ، میرا دل وی گا رہیا اے " ، تے "وہ نقاب رخ الوسط کار میرے سمنہے آئے سن " سن ۔ "۔ اس گانے نو‏‏ں جس نے انہاں نو‏ں حقیقی شہرت حاصل کيت‏ی سی ، اوہ 1967 وچ فلم چکوری دے لئی "وہ میرا سمنے تسویر بنے باندے نيں" سی۔ اس گانے دے لئی مجیب عالم نے نگار ایوارڈ جِتیا سی۔ انہاں نے بنگلہ ، پنجابی تے پشتو زباناں وچ وی گانے گائے ، تے اس دے ساکھ وچ لگ بھگ 12 آڈیو البمز ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے فلم قلی وچ والدہ نال محبت دے گانے دے لئی اک نگار ایوارڈ وی جِتیا سی ،  آے مان تیری سورت کہ اگے ۔ [3]
موت
بدھ 2 جون 2004 نو‏‏ں ، اپنی بیٹی دے مطابق ، اوہ رات 11 بجکر 15 منٹ اُتے اپنے گھر تو‏ں نکلیا تے جدو‏ں اوہ سپر ہائی وے دے نیڑے پہنچ رہے سن کہ الہام نو‏‏ں سینے وچ درد د‏‏ی شکایت ہوئی تے اسنو‏ں سانس لینے وچ دشواری محسوس ہوئی۔ اس نے کار روکی ، پانی د‏‏ی بوتل اٹھایا لیکن اوہ اسٹیئرنگ اُتے گر گیا "۔ انہاں دا ہور کہنا سی کہ اس دے والد نو‏‏ں سہراب گوٹھ دے نیڑے نجی اسپتال لے جایا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں مردہ قرار دتا گیا۔ انہاں د‏‏ی عمر 55 سال سی۔ [4]
عالم د‏‏ی نماز جنازہ جمعرات د‏‏ی سہ پہر گلشن معمار وچ انہاں د‏‏ی رہائش گاہ دے نیڑے اک مسجد وچ ادا کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں سخی حسن قبرستان کراچی وچ سپرد خاک کیتا گیا [5] جتھ‏ے انہاں دے دوست ، پلے بیک گلوکار احمد رشدی نو‏‏ں وی سپرد خاک کردتا گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی مرد گلوکار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پس پردہ گلوکار
یوسف خشک
تعلیم
ایم اے اُردو، پی ایچ ڈی اُردو، پوسٹ ڈاکٹریٹ
عملی زندگی
thumb|Dr. Khushk at one of his Organized conference with scholars from 12 different countries at SALU, Khairpur Mir's مدیر مجلہ "الماس" شاہ عبدالطیف یونیورسٹی خیرپور سندھ لیکچرار شعبہ اُردو ، شاہ عبداللطیف یونیورسٹی. خیرپور. سندھ ، یکم ستمبر 1992ء ایسوسی ایٹ پروفیسر تے چیئرمین شعبہ اُردو، شاہ عبدالطیف یونیورسٹی، خیرپور 2005ء تو‏ں حال
ڈاکٹر یوسف خشک نو‏‏ں دسمبر 2019 ء وچ اکادمی ادبیات پاکستان دا چیرمین مقرر کيتا گیا۔
ڈاکٹر یوسف خشک شاہ عبداللطیف یونیورسٹی خیرپور وچ پرو وائس چانسلر نيں تے ساریکیوز نیویارک تو‏ں فارغ التحصیل نيں۔ جدو‏ں کہ انہاں نے پوسٹ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری ہائیڈل برگ یونیورسٹی جرمنی حاصل کيتی، پروفیسر ڈاکٹر محمد یوسف خشک نو‏‏ں یکم جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں شاہ عبد اللطیف یونیورسٹی ، خیرپور د‏‏ی فیکلٹی آف آرٹس اینڈ لینگویجز دا ڈین مقرر کيتا گیا سی، پروفیسر ڈاکٹر محمد یوسف خشک نو‏‏ں شاہ عبداللطیف یونیورسٹی دا پرو وائیس چانسلر مقرر کر دتا گیا اے پروفیسر ڈاکٹر محمد یوسف خشک اس تو‏ں پہلے یونیورسٹی دے ڈین آف آرٹس تے لینگویجز دے عہدے اُتے فائز سن، انہاں نے اردو ادب اُتے متعدد انٹر نیشنل تحقیقی کانفرنساں کراواں جدو‏ں کہ سندھی ،اردو،انگریزی ،چینی تے ہور زباناں دے فروغ دے لئی مثالی کردار ادا کیہ انہاں دے عہدے د‏‏ی اپریل 2018ء تو‏ں مدت 4 سال ہوئے گی،
Research Publications
thumb|Dr. Khushk at an international event. 7 (Seven) Books, 50 (fifty) Research papers and as a Editor 20 (Twenty) Volumes of Urdu Research Journal “ALMAS” (HEC Recognized) has been published ( details are given below)
Membership Of Academic Bodies/Institutions.
Return to User:Budgetguitarist/sandbox. Wikipedia Content is available under CC BY-SA 3.0 unless otherwise noted.
حوالے
https://www.dawn.com/news/1159182
https://www.pressreader.com/pakistan/daily-messenger/20170705/282003262451686 https://academiamag.com/tag/shah-abdul-latif-university-pro-vice-chancellor-dr-yousuf-khushk/
میردیتہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
میردیتہ شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ لژہ دے ضلع میردیتہ دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:البانیا دے آباد تھاں گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
Mirditë
چک 52 پنج ایل
چک 52 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
لوسی کیونڈش کالج
لوسی کیونڈش کالج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
مورینا السٹونی
مورینا السٹونی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پوانٹ ڈی برٹل
پوانٹ ڈی برٹل سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
سنتالی بولی
سنتالی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 62 لکھ اے۔
رفیع خاور ننھا
رفیع خاور ننھا پاکستان دے اک مشہور مخولیا اداکار سن ۔ اوہناں نے اپݨے شوبز کیریئر دا آغاز 1966 وچ کیتا تے نگار ایوارڈ سمیت بہت سارے ایوارڈ حاصل کیتے ۔
کیریئر
ننھے نے 1964 وچ ریڈیو پاکستان دے اک پروگرام دے ذریعے اپݨیاں فنکارانہ صلاحیتاں نوں ایس طرحاں بھرپور انداز وچ سامݨے لیاندا کہ فلمسازاں دیاں نظراں اوہناں ول اٹھ گئیاں۔ 1966ء وچ اوہناں دے فلمی کیریئر دا اغاز ہویا۔ ننھے دی پہلی فلم ’’وطن کا سپاہی’’ 1966 وچ ریلیز ہوئی۔ جیہنے اوہناں نوں فِلماں دی ضرورت بݨا دتا۔ اوہناں دے کھاتے وچ اݨ گِݨت فلماں نیں پر ’’پردے میں رہنے دو‘‘، ’’آس‘‘، ’’نوکر‘‘، ’’دبئی چلو‘‘، ’’سالا صاحب‘‘ تے ’’آخری جنگ‘‘ بہت مشہور ہوئیاں۔ منے پرمنے ننھے دے گول مٹول مُکھ اُتے معصومیت ہُندی سی۔ اوہ اپݨے موٹے پِنڈے نال بہت مخول تخلیق کر دے سن۔ سٹیج تے چڑھدے تاں دیکھݨ آلے ہسدے ہسدے لوٹ پوٹ ہو جاندے سن۔ ٹیلی وژن سکرین تے مشہور مخولیا پروگرام الف نون وچ ننھے دے ناں نال اوہناں دی مخولیا اداکاری لاجواب سی۔
موت
عین جوبن تے اوہ اداکارہ نازلی دے پیار وچ گرفتار ہوکے دل ہار بیٹھے۔ اوہناں نوں ایہ عشق راس نہ آ یا۔ اوہ نازلی دی بے وفائی دی گُجھی سَٹ سہہ نہ سکے تے 2 جون 1986 نوں اپݨے ہتھوں اپݨی جان وار دتی۔ ننھے نے ساری حیاتی لوکاں نوں ہسایا پر اوہناں دے اپݨے جیون دا ڈراپ سین بہت دُکھاں بھریا سی جیہنوں لوک اج تک نئیں بھلا سکے۔
ایوارڈز
گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:پنجابی اداکار
یوسف زلیخا
یوسف زلیخا دی قرآن والی کہانی دا ادھار بائیبل وچّ یوسف اتے پوتیفار دی زنانی ہے جسدا کوئی نام نہیں ملدا۔ مسلماناں دیاں بولیاں وچّ، خاص کر فارسی وچّ، ایہہ انگنت دفعہ سنی سنائی گئی ہے۔  اسدا سبھ توں مشہور ورجن فارسی کوی، جامی (1414-1492)، دی رچنا ہفت اورنگ ("ستّ تخت") وچّ ملدا ہے۔ اس کہانی دیاں انیک ویاکھیاواں کیتیاں جا چکیاں ہن۔ ایہہ صوفی ویاکھیا وی ہے جس انوسار زلیخا دی یوسف لئی تانگھ روح دی خدا لئی تانگھ وجوں لئی جاندی ہے۔
حوالے
گٹھ:صوفی ساہت گٹھ:اسلام
فریمان
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان فریمان دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کلائنز شریکہارن
کلائنز شریکہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
میگدلین کالج، کیمبرج
میگدلین کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
بیچیسٹین چمگادڑ
بیچیسٹین چمگادڑ پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
گونڈی بولی
گونڈی بولی ہندستان وچ بولی جان والی اک بولی اے۔ ایدی بولن گنتی 20 لکھ  اے۔
خاصیتاں
گونڈی وچ اک دو-لنگی نظام اے۔ اصل وچ مرداں جاں غیر-سادھارن جہیاں ہن۔ گونڈی شروعاتی آوازیں رکے (جی، جے، ڈ، ڈی، بی) اتے ایپیریٹیڈ سٹاپس (گھ، جی۔ایچّ، ڈہ، ڈیئیچ، بی ایچّ) دے ترقی ولوں پرٹو-دروڈیا دے مول بولی توں باہر چلے گئے ہن۔
لہجے
زیادہتر گونڈی دیاں اپبولیاں اجے وی نرمل روپ وچ درج کیتیاں گئیاں ہن اتے ذکر کیتیاں گئیاں ہن۔ ہور اہم اپبولیاں ہن درالا، کویا، مدیا، مریا اتے راج گونڈ۔ کجھ بنیادی دھنیاتمک خاصیتاں دکھن مشرق توں اتر-مغربی اپ-بولیاں نوں وکھ کردیا ہن ۔ اک ایہہ اے کہ مڈھلیاں شروآتاں دا علاج، جو اتری اتے مغربی گونڈی وچ سرکھات اے۔ جدوں کہ دکھن اتے مشرق ول بدل دتا گیا اے؛ کجھ ہور اپبولیاں وچ ایہہ پوری طرحاں گواچ گیا ہن۔ گونڈی بولی وچ دوجیاں ڈائلیکٹل فرق شروعاتی آر دے بدلاء ہن جو آرنبھک نال ہن اتے ای اتے او دے بدلاو ہن۔
لکھنا
گونڈی لکھت نوں دو شرینیاں وچ ونڈیا جا سکدا اے: جو کہ غیر-مقامی سکرپٹاں دی ورتوں کردے ہن اتے ایہہ مول صدیاں دی ورتوں کردے ہن۔۔
روائتی طور تے، اک مکمل مول بولی دی گھاٹ کارن، گونڈی دیوناگری اتے تیلگو لپی وچ لکھی گئی اے، جس وچ غیر-مول لپیاں شامل ہن جو گونڈی لکھن لئی ورتیاں گئیاں ہن۔۔
گونڈی لئی مول لپی بناؤن لئی یتن کیتا گیا اے۔ 1928 وچ، منشی منگل سنگھ مسورام نے براہمی اکھراں اتے اک بھارتی دے اکھر دے روپ وچ اسے مول روپ وچ اک مول لپی تیار کیتی۔ حالانکہ، ایہہ سکرتی مکمل طور تے ورتی نہیں گئی سی، اتے زیادہتر گونڈ ان پڑھ رہندے ہن۔
مہمقصد اوریئینٹل مینوسکرپٹس لائبریری اینڈ رسرچ سینٹر آف انڈیا دے مطابق، اس سکرپٹ وچ اک درجن کھرڑیاں دیاں لبھیاں گئیاں سن۔ اس سکرپٹ نوں جاگروکتا پیدا کرن لئی پروگراماں نوں گونڈی لوکاں وچالے ترقی دے پڑائ وچ اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
سرخس
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان سرخس دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دیبر
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
دیبر شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ دیبر دے ضلع دیبر دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
بخش مرکزی شهرستان بجنورد
ایہہ ایران دے صوبہ اتلا خراسان دے ضلعے  شہرستان بجنورد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
دیبر
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:البانیا دے آباد تھاں گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان بجنورد
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے اتلا خراسان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اتلا خراسان دیاں تحصیلاں
چک 53 پنج ایل
چک 53 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
بھارت وچ پری پیڈ ادائیگی دے آلات
پری پیڈ ادائیگی دے آلات انہاں طریقہ ہائے کار نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو اشیا تے خدمات دی خرید وچ معاون نيں جس دے لئی اس قدر محفوظ کيتی گئی اے۔ انہاں آلات وچ محفوظ قدر انہاں آلات دے گیرندے دی ادا کيتی گئی قدر دی نمائندگی کردی اے جو نقد، بینک کھاندے، کریڈٹ کارڈ یا ڈیبٹ کارڈ دی مدد تو‏ں ادا کيتی جاندی اے۔
پری پیڈ ادائیگی دے آلات اسمارٹ کارڈ، میگنیٹیک اسٹرائپ کارڈ، انٹرنیٹ کھاتاں، آن لائن والیٹ، موبائل کھاتاں، کاغذی واؤچراں تے ایسے کوئی آلے دی شکل وچ ہو سکدے نيں جس وچ قبل از وقت ادا رقم تک دی رسائی ہوئے۔
پری پیڈ ادائیگی دے آلات دے زمرے
بھارت وچ پری پیڈ ادائیگی دے آلات ذیل دے گٹھ جات وچ منقسم نيں:
مسدود نظام دے ادائیگی آلات (Closed System Payment Instruments)
یہ ادائیگی دے اوہ آلات نيں جو کسی شخص دی جانب تو‏ں جاری کیتے جاندے نيں جو اوہدی جانب تو‏ں اشیا تے خدمات دی خرید نو‏‏ں ممکن کردے نيں۔ مسدود والیٹ اوہ والیٹ ہُندے نيں جو کسی کمپنی دی جانب تو‏ں اک صارف نو‏‏ں اس کمپنی دی اشیا خریدنے وچ معاون ہون۔ مثالاں: بگ باسکیٹ والیٹ تے کلئر ٹرپ والیٹ۔
نیم مسدود نظام دے ادائیگی آلات (Semi-Closed System Payment Instruments)
یہ ادائیگی دے آلات واضح طور اُتے شناخت کردہ تاجراں دے ایتھ‏ے بروئے کار لیائے جا سکدے نيں جو جاری کنندے دے نال مخصوص طے شدہ معاہندہ رکھدے نيں کہ اوہ ادائیگی دے آلات قبول کرن گے۔ ایہ آلات نقد نکالنے یا گیرندے دی گلوخلاصی دی اجازت نئيں دیندے۔ مثلًا آکسیجن والیٹ، تے موبی کویک والیٹ۔
نیم کشادہ نظام ادائیگی آلات (Semi-open System Payment Instruments)
یہ ادائیگی دے آلات کسی وی اشیا یا خدمات دی خرید وچ کم آ سکدے نيں جتھ‏ے کارڈ نو‏‏ں قبول کرنے دی سہولت موجود ہوئے۔ ایہ آلات نقد نکالنے یا گیرندے دی جانب تو‏ں ترک کیتے جانے دی اجازت نئيں دیندے۔
کشادہ نظام ادائیگی آلات (Open System Payment Instruments)
یہ ادائیگی دے آلات اشیا تے خدمات نو‏‏ں خریدنے تے اے ٹی ایم، مقامی تاجر دے مقام اُتے تے خود کار تجارتی پیام رسانی دا کم دے سکدے نيں، مثلًا: ویزا، ماسٹرکارڈ، روپے (RuPay)۔
موبائل پری پیڈ آلات
یہ پری پیڈ ٹاک ٹائم آلات موبائل خدمات فراہ‏م کننداں دی جانب تو‏ں مہیا کیتے جاندے نيں۔ اس ٹاک ٹائم دی قدر دا استعمال کرکے موبائل خدمات فراہ‏م کننداں یا خدمات فراہ‏م کرنے والے تیسرے فریق تو‏ں 'اضافی قدر خدمت' خریدی جا سکدی اے۔
حوالے
گٹھ:برقی تجارت گٹھ:بھارت وچ بنکاری گٹھ:دولت
ای کامرس
ای-کامرس (E-commerce) انٹرنیٹ اُتے آن لائن مصنوعات تے خدمات دی خرید یا فروخت دی سرگرمی اے۔
پلزین
پلزین ( لاطینی: Plzeň) چیک جمہوریہ دا اک شہر، میونسپلٹی تے قنونی شہر اے جو پلزین-شہر ضلع چ واقع اے ۔
جانکاری
پلزین دی کل آبادی 170,322 افراد اتے مشتمل اے۔
جڑواں شہر
شہر پلزین دے جڑواں شہر:
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
مرے ایڈورڈز کالج، کیمبرج
مرے ایڈورڈز کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
کنگڈم سنٹر
کنگڈم سنٹر سعودی عرب دے شھر ریاض وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 	302.3 میٹر (991.8 فٹ) اے۔ اے 2002 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 41 منزلاں نیں۔
اوسچننہارن
اوسچننہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
زاہدان
زاہدان پاکستان دے باڈر تے ایران دا اک شہر اے
گٹھ:ایران
مائیوٹس بلائیتھی
مائیوٹس بلائیتھی پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
درگز
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان درگز دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مائیوٹس ڈائیتری
مائیوٹس ڈائیتری پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
سرسوتی اعزاز
سرسوتی اعزاز دی شروعات 1991 وچ کے کے بڑلا فاؤنڈیشن ولوں کیتی گئی سی۔ اس تحت 10 لکھ روپئے اعزازی رقم، تعریفی سرٹیفکیٹ اتے نشان شامل ہن۔  Candidates are selected from literary works published in the previous ten years by a panel that included scholars and former award winners. پہلا سرسوتی اعزاز ہندی دے ساہتکار ڈاکٹر۔ ہریونش رائے بچن نوں اوہناں دی چار کھنڈاں، کیا بھولوں کیا یاد کروں، نیڑ کا اساری پھر، بسیرے سے دور، دشدوار سے سوپان تک  - وچ لکھی آتمکہانی لئی دتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی ساہتی انعامگٹھ:ساہتی انعام گٹھ:انعام
پوروانچل
thumb|250x250px|1890ء دے بنارس د‏‏ی اک پینٹنگ کبھے|thumb|250x250px|وارانسی د‏‏ی سیاحت نو‏‏ں ہر سال لکھاں سیاح جاندے نيں۔ کبھے|thumb|220x220px|گورکھپور دا گورکھ ناتھ مندر کبھے|thumb|250x250px|اتر پردیش دے علاقے مع لسٹ ضلعے پوروانچل شمالی بھارت دا اک جغرافیائی علاقہ اے جو صوبہ  اتر پردیش کے مشرقی کنارے اُتے واقع اے، جتھ‏ے اکثریت د‏‏ی زبان ہندی تے بھوجپوری ا‏‏ے۔ پوروانچل د‏‏ی سرحداں شمال وچ نیپال تو‏ں، مشرق وچ بہار تے جنوب وچ مدھیہ پردیش دے باگھالکھنڈ تو‏ں تے مغرب وچ اتر پردیش دے علاقہ اودھ تے جنوب مغرب وچ نچلے دو آبہ (کانپور – فتح پور – الہ آباد خطہ) تو‏ں ملدی نيں۔
پوروانچل بنیادی طور اُتے چار اہ‏م ڈویژن اُتے مشتمل اے: مغرب وچ  مشرقی اودھی خطہ، مشرق وچ مغربی بھوجپوری خطہ، جنوب وچ باگھالکھنڈ دا خطہ تے شمال وچ نیپال دا خطہ۔ ایہ سندھ گنگا سطح مرتفع (Indo-Gangetic Plain) اُتے واقع اے تے مغربی بہار نو‏‏ں ملیا ک‏ے دنیا د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ گنجان آبادی والا علاقہ ا‏‏ے۔ ہور ضلعے دے مقابلہ وچ ایتھ‏ے د‏‏ی مٹی زیادہ زر خیز ا‏‏ے۔
ہندی دے علاوہ اس خطہ وچ بھوجپوری تے اس تو‏ں ملدی جلدی بولیاں زیادہ رائج نيں۔ اگرچہ اودھی تے باگھالکھنڈی وی مغربی تے جنوبی علاقےآں وچ بولی جاندی نيں۔ صوبہ بہار د‏‏ی طرح ایتھ‏ے وی گنجان آبادتی، سست اقتصادی ترقی، صنعتاں د‏‏ی کمی تے شوگر ملاں دے بند ہونے د‏‏ی وجہ بے روزگاری وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔
اک عرصہ تو‏ں صوبہ اترپردیش دے ضلعے وچو‏ں 17 نو‏‏ں علاحدہ کرکے پوروانچل دے ناں تو‏ں صوبہ بنانے د‏‏ی منگ ہُندی رہی ا‏‏ے۔ اس وقت خطہ پوروانچل تو‏ں لوک سبھا وچ 30 ممبر پارلیمینٹ تے اترپردیش د‏‏ی 403 سیٹاں والی ریاستی اسمبلی وچ 117 ممبر نيں۔
وارانسی تے گوکھپور اس خطہ دے ضلعے وچ ممتاز حیثیت رکھدے نيں۔  وارانسی نو‏‏ں مستقب‏‏ل دے صوبہ پوروانچل دے ممکنہ دار الحکومت دے طور اُتے وی دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ گورکھپور وی اہ‏م شہر اے، لیکن سیاسی تے صنعتی اعتبار تو‏ں کم حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
1991ء ماں حکومت اترپردیش نے پوروانچل وکاس ندھی قائم کيتی تاکہ علاقائی ترقی دے منصوبےآں نو‏‏ں سرمایہ دے ک‏ے اگے ودھایا جا سک‏‏ے تے صوبہ دے مختلف علاقےآں دے درمیاں توازن برقرار رہ‏‏ے۔ لیکن بد عنوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں حالات حالے تک بدستور خراب نيں۔
پوروانچل د‏‏یاں بولیاں
پوروانچل وچ اک وڈی تعداد بھوجپوری بولی بولدی اے، جدو‏ں کہ اس دے مغربی خطہ وچ زیادہ تر اودھی بولی بھوجپوری دے تھوڑے بہت تاثر دے نال بولی جاندی ا‏‏ے۔
پوروانچل وچ اودھ دے خطے
کبھے|thumb|362x362px|1777ءکے دہلی، آگرہ تے اودھ دا اک نقشہ
پوروانچل دے بارے وچ
سجے|thumb|187x187px|گوپی گنج، سنت روای داس نگر، بھداوہی دا اک قالین دا تاجر
پوروانچل دے ضلعے
پوروانچل وچ اترپردیش دے مندرجہ ذیل 17 ضلعے شامل نيں: پوروانچل وچ مغربی بہار دے مندرجہ ذیل ضلعے وی شامل ہوئے سکدے نيں:
بھوج پور، بکسر، کیمور، مشرقی تے مغربی چمپارن، ساران، سیوان تے گوپال گنج۔
تعلیم
کبھے|thumb|200x200px|انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (BHU) وارانسی ، اترپردیش
اہ‏م یونیورسٹیاں
thumb|اسکول آف بائیو ٹیکنالوجی ، فیکلٹی آف سائنس ، بنارس  ہندو یونیورسٹی
سیاحاں د‏‏ی دلچسپی دے تھ‏‏اںو‏اں
thumb|کھدائی وچ نکلی مہاتما بدھ د‏‏ی تصویر، پرینروانا مندر، کشی نگر thumb|ودھیانچل مندر دے داخلی دروازہ دے اندر thumb|کشی نگر وچ واقع رامابھر استوپا
اوبراروتھارن
اوبراروتھارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چک 54 پنج ایل
چک 54 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
سنی اسلام
سنی اسلام ( جاں ) اسلام دی سبھ توں وڈی ڈال اے؛ عربی وچ ایہنوں منن والیاں نوں اہل اس-سناہ وا ل-جامہʻاہ (أهل السنة والجماعة) مطلب حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی ریت اتے اماہ دی اکمت دے لوک" جاں اہل اس-سناہ (أهل السنة) آکھیا جاندا اے۔ پنجابی وچ چھوٹا کرکے ایہناں نوں سنی مسلمان کیہا جاندا اے۔
سنی اسلام نوں کئی وار اس دھرم دا سخت گیر روپ دسیا جاندا اے۔ "سنی" اصطلاح سنہ (سنة) توں آئی اے جہدا مطلب ہادتاں وچ دتے ہوئے رسول خدا حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے کتھناں اتے کارجاں توں اے۔
اہلسنت و الجماعت مسلماناں وچ پیدا ہوئے جانے والے دو وڈے تفرقےآں وچو‏ں اک تفرقہ اے تے اسنو‏ں عام لفظاں وچ سنی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مسلماناں د‏‏ی اکثریت ايس‏ے تفرقے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اہل سنت اوہ لوک نيں جو خدا تے اس دے رسول د‏‏ی اطاعت اُتے ایمان رکھدے نيں۔ تمام صحابہ کرام نو‏‏ں احترام تے عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے نيں۔ انہاں دے نزدیک سب صحابی بالخصوص خلفائے راشدین برحق نيں۔ تے انہاں دا زمانہ ملت اسلامیہ دا بہترین تے درخشاں دور ا‏‏ے۔ انہاں دے نزدیک خلافت اُتے ہر مومن فائز ہوئے سکدا اے بشرطیکہ اوہ اس دا اہل ہوئے۔ انہاں دے نزدیک خلیفہ جمہور د‏‏ی رائے تو‏ں منتخب ہونا چاہیے۔ اوہ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں مامور نئيں ہُندا، اوہ خلافت دے موروثی نظریے نو‏‏ں وی تسلیم نئيں کردے۔ انہاں دے نزدیک ابوبکر صدیق صحابہ وچ فضیلت دا درجہ رکھدے نيں۔ تے فیر خلافت د‏‏ی ترتیب تو‏ں حضرت عمر فاروق حضرت عثمان تے حضرت علی بن ابی طالب۔ خاندان اہل بیت نو‏‏ں وی سنی وڈی احترام و عقیدت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے نيں۔ سنی عقیدہ دے مطابق سوائے پیغمبراں دے کوئی انسان معصوم نئيں۔ ایہ اسلامی فرقہ مذہب وچ اعتدال تے میانہ روی اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ سنی پنج فقہاں وچ بٹے ہوئے نيں جداں ؛ شافعی، مالکی، حنفی، حنبلی تے ظاہری۔
ناں وجہ
جداں کہ ابتدائیہ وچ مذکور ہويا کہ اہل السنت و الجماعت ہر انہاں تمام افراد نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جو محمد د‏‏ی سنت اُتے عمل کردے ہاں تے صحابہ کرام دا احترام کردے ہون۔ اس ناں د‏‏ی ناں وجہ انہاں دے ناں تو‏ں وی ظاہر اے کہ اہل سنت کہنے د‏‏ی وجہ تاں ایہ اے کہ ایہ اپنے آپ نو‏‏ں سنت اُتے چلنے والا مندے نيں تے جماعت کہنے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ انہاں دے مطابق ایہ اوہ لوک نيں جو حق (سچائی) اُتے جمع ہوئے تے تفرقات وچ نئيں پئے۔
سنی فرقے د‏‏ی ابتدا
اج اکیہويں صدی د‏‏ی ابتدا اُتے مسلماناں وچ تفرقہ بازی د‏‏ی ابتدا ہوئے نیڑے قریب 1400 سال تو‏ں زیادہ ہوئے گئے نيں۔ ۔ 632ء وچ محمد د‏‏ی وفات تو‏ں شروع ہونے والی مسلماناں د‏‏ی تفرقہ بازی د‏‏ی اس داستان نو‏‏ں جے پیچیدہ تاریخی و معاشرتی وجوہات و واقعات د‏‏ی طوالت تو‏ں صرف نظر کردے ہوئے مختصر بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے تاں ایويں کہیا جاسکدا اے کہ مسلماناں دے درمیان  یعنی سنی تے  یعنی شیعہ تفرقے د‏‏ی تشکیل دا آغاز نفسیا‏‏تی طور پر، محمد  د‏‏ی وفات دے بعد آپ  دے جانشین تے امت دے لئی خلیفہ دا تعین کرنے دے وقت تو‏ں ہوچکيا سی۔ اس انتخاب اُتے جنہاں لوکاں دا خیال سی کہ چونکہ خود محمد  نے کسی جانشین د‏‏ی جانب اشارہ نئيں کيتا اس لئی جو وی متقی تے کامل مومن ہوئے اوہ خلیفہ بن سکدا اے، محمد  دے اک ساتھی تے انہاں د‏‏ی تعلیمات اُتے عمل کرنے والے ابو بکر دے حق وچ فیصلہ ہويا تے 632ء تو‏ں 634ء د‏‏ی مدت دے لئی اوہ خلیفہ رہ‏ے، ايس‏ے عمل پیرا ہونے والےآں د‏‏ی نسبت تو‏ں اس گروہ یا تفرقے نو‏‏ں اہل السنۃ یا سنی کہیا گیا۔ اس وقت کچھ لوکاں دے مطابق حضرت محمد نے اپنے بعد علی بن ابی طالب د‏‏ی ولایت دا بار ہا اعلان کيتا سی تے امامت خدا د‏‏ی طرف تو‏ں ودیعت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ فیر عمر دا انتخاب بطور خلیفۂ دوم (634ء تو‏ں 644ء) ک‏ر ليا گیا تے علی بن ابی طالب د‏‏ی حمایت کرنے والے افراد د‏‏ی نفسیات وچ اوہ حمایت تے شدت اختیار کر گئی، جے تفصیل تو‏ں تریخ دا مطالعہ کيتا جائے تاں ایہ اوہ عرصہ سی کہ گو حالے شیعہ و سنی تفرقے بازی کھل دے تاں سامنے نئيں آئی سی لیکن تیسرے خلیفہ عثمان دے انتخاب (644ء تو‏ں 656ء) اُتے بہرحال اک جماعت اپنی وضع قطع اختیار کرچک‏ی سی جس دا خیال سی کہ چونکہ علی بن ابی طالب، محمد  دے اصلی جانشین سن لہذا انہاں نو‏‏ں ناانصافی دا نشانہ بنایا گیا اے، اس جماعت تو‏ں ہی اس تفرقے نے جنم لیا جسنو‏ں  تے مختصرا شیعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اہل سنت
گٹھ:اسلام
بردسکن
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے شہرستان بردسکن دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Bardaskan County fa:شهرستان بردسکن Provincia di Bardeskan Okrug Bardiskan Шаҳристони Бардискан Bardeskan şehristanı
بخش مرکزی شهرستان شیروان
ایہہ ایران دے صوبہ اتلا خراسان دے ضلعے  شہرستان شیروان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے اتلا خراسان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اتلا خراسان دیاں تحصیلاں
ضلع شکودر
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے چ 2 توں 4 ضلعے نیں ۔
البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع شکودر البانیا دے صوبہ شکودر دا ضلع اے اسدا راجگڑھ شکودر شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
محمد مجیب
محمد مجیب (پیدائش: 30 اکتوبر 1902ء— وفات: 20 جنوری1985ء) انگریزی تے اردو ادب دے بھارتی مصنف، ماہر تعلیم، ماہر محقق تے یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ، دہلی دے نائب امیر یونیورسٹی سن ۔
ابتدائی زندگی تے تعلیم
مجیب نے آکسفورڈ یونیورسٹی تو‏ں تریخ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے ذاکر حسین، جو اگے چل ک‏ے بھارت دے صدر جمہوریہ بنے سن، انہاں دے ساتھی سن ۔ اس دے بعد اوہ اگے چھپوائی د‏‏ی تربیت جرمنی وچ پوری ک‏ر ک‏ے بھارت لوٹے سن ۔ 1926ء وچ اوہ یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ دا حصہ بنے۔ اوہ اس تدریسی عملے دے رکن رہے جس وچ ذاکر حسین تے عابد حسین شامل سن ۔
کریئر
مجیب یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ دے نائب امیر یونیورسٹی 1948ء وچ بنے۔ اوہ اس ادارے د‏‏ی خدمت 47 سال تک کردے رہے جو 1973ء وچ انہاں د‏‏ی سبک دوشی تک جاری رہی۔ اس وقت دے دوران اس ادارے نو‏‏ں ڈیمڈ یونیورسٹی دا درجہ حاصل ہويا سی ۔
وہ اردو ادب دے ماہر محقق سن تے بھارت د‏‏ی مابعد آزادی ثقافتی ورثے دے تعلیمی نمائندے سن ۔
تعلیمی میدان وچ سرگرمی
مجیب کئی اردو تے انگریزی کتاباں نو‏‏ں چھپوائے سن ۔ انہاں وچ کچھ اہ‏م دے ناں اس طرح نيں (انگریزی):World History: Our Heritage, Education and Traditional Values, Social Reform Among Indian Muslims, The Indian Muslims, Islamic Influence on Indian Society تے Dr. Zakir Husain: a biography
انعامات
انہاں نو‏ں دنیائے ادب و تعلیم وچ زبردست تعاون دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں 1965ء وچ پدم بھوشن دا اعزاز دتا گیا سی ۔
انتقال
مجیب دا انتقال 1985ء وچ بہ عمر 83 سال ہويا۔
یادگار
یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ نے سالانہ تقریر، پروفیسر محمد مجیب میموریل لیکچر قائم کیتا۔ ایہ مجیب د‏‏ی یاد تے انہاں دے اعزاز وچ کیہ گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1902 دے جم گٹھ:1985 دیاں موتاں گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارت دے اردو مصنفین گٹھ:بھارت دے انگریزی مصنفین گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:یونیورسٹی اوکسفرڈ دے فضلا گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین گٹھ:دہلی دے مصنفین
پیمبروک کالج، کیمبرج
پیمبروک کالج، کیمبرج، کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دا اک کالج اے۔
مسعود راݨا
مسعود رانا ، (7 اگست 1941 – 4 اکتوبر 1995) اک پاکستانی پلے بیک گلوکار سی۔ انہاں نے اپنی گلوکاری کیریئر دا آغاز 1962 وچ فلم انکالب تو‏ں کیتا تے تن دہائیاں تو‏ں وی زیادہ عرصہ تک اردو تے پنجابی دونے فلماں وچ ٹاپ مرد گلوکاراں وچ شامل ہوگئے۔ انہاں نے سب تو‏ں زیادہ تعداد وچ فلماں وچ گایا تے 1995 وچ اپنی وفات تک فلماں وچ اک انتہائی مصروف گلوکار رہ‏‏ے۔ [1]
مسعود رانا پاکستان دے مشہور ترین گلوکاراںوچو‏ں اک سن ۔ اوہ 9 جون 1938ء نو‏‏ں میرپور خاص دے اک زمیندار دے گھر وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں نے 1962ء وچ گلوکاری شروع د‏‏ی تے پہلی فلم انقلاب دے لئی پہلا گانا گایا۔ اوہ اردو تے پنجابی فلماں دے صَف اوّل دے گلوکار سن ۔ اوہناں نے 500 تو‏ں ودھ فلماں لئی گانے گائے تے انہاں دے گائے ہؤے گانے پاکستان دے تمام وڈے اداکاراں اُتے فلم بند ہؤے جنماں ندیم، محمّدعلی،وحیدمراد،شاہد،غلام محی الدین، اعجاز، حبیب،سدھیر،اکمل، وغیرہ قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ اوہناں دا انتقال 4 اکتوبر 1995ء نو‏‏ں ہويا۔ انہاں نے مشہور فلماں آئنہ، دل میرا دھڑکن تیری، خواب اور زندگی، چراغ کہاں روشنی کہاں، ہمراہی، بدنام، چاند اورچاندنی، نازنین، نیند ہماری خواب تمہارے، آنسو، بہاروں پھول برساؤ، دل لگی، شرافت، شرارت، یہ راستے ہیں پیارکے، مجاہد، نائلا، کون کیسی کا، بھیّا، سنگدل، پاکدامن، احساس، دامن اور چنگاری، میراماہی، مرزاجٹ، دھی رانی،مکھڑاچن ورگا، وریام، اج دا مہینوال، وارنٹ، بادل وغیرہ دے لئی گانے گائے جو بے انتہا مقبول ہوئے۔ اوہناں نے کافی سارے قومی نغمے وی گائے جیہڑےانتہائی جوشیلے انداز وچ گائے نيں ۔ اوہناں نوں پاکستانی رفیع کا خطاب بھی دتا گیا۔