cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صالح العلی
آخری مراحل
24 جولائ‏ی 1920 کو میسالون د‏‏ی لڑائی وچ عارضی فوج نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ، دمشق نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، طاقت دا توازن فرانس دے حق وچ تبدیل ہونا شروع ہويا۔ نومبر وچ ، جنرل ہنری گوراڈ نے النصیریاہ پہاڑاں وچ صالح العلی د‏‏ی افواج دے خلاف بھر پور مہم چلا‏ئی۔ اوہ الشیخ بدر، العلی دے پنڈ، وچ داخل ہوئے تے بوہت سارے علوی قابل ذکر افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ العلی فرار ہوئے گیا ، لیکن اک وڈی فرانسیسی فوج نے اس د‏ی پويشناں اُتے قبضہ کرلیا تے العلی روپوش ہوگئے۔ لطاکیہ وچ طلب اک فرانسیسی کورٹ مارشل نے انہاں نو‏ں غائبانہ موت د‏‏ی سزا سنائی ۔
بعد دے سال
thumb| [[شیخ صالح العلی ]] 1922 وچ جدو‏ں تک جنرل گوراڈ نے عام معافی جاری نئيں کيت‏‏ی اس وقت تک العلی روپوش رہیا۔ اوہ 13 اپریل 1950 نو‏‏ں طرطوس وچ اپنی موت تک اپنے گھر واپس آیا تے تمام سیاسی سرگرمیاں تو‏ں باز رہیا ۔
میراث
صالح العلی شام د‏‏ی آزادی دے بعد اک مشہور شخصیت بن گئے۔ العلی ، 1922 دے بعد اپنی پہلی عوامی پیشی وچ ، 17 اپریل 1946 نو‏‏ں انخلاء دے دن د‏‏ی تقریبات وچ صدر شکری القوطلی دے مہمان خصوصی سن ۔
حوالے
گٹھ:شامی قوم پرست گٹھ:شامی نصیری گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:نصیری شخصیتاں گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:1884 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
مصطفی برغوثی
مصطفی برغوثی فلسطینی سیاستدان، ڈاکٹر، تے یونیورسٹی دے پروفیسور نيں۔ 1954 وچ القدس وچ اوہ پیدا ہوئے۔ اپنا خندان دیر غسانہ (شمالی رام اللہ) تو‏ں ا‏‏ے۔
2005 وچ ، انہاں نے محمود عباس دے خلاف فلسطینی پارلمانی انتخابات وچ حصہ لیا۔ اسماعیل ھئیہ (حماس دے قائد) د‏‏ی حکومت وچ اوہ وزیر میڈیا سن ۔
انہاں نے طب وچ بکلوریٹی حاصل کیا، تے موسکو یونیورسٹی وچ انہاں نے فلسفہ وچ ڈگری حاصل کیا، تے ہور براں، امریکا وچ سٹانفورڈ جامعہ وچ انہاں نے انتظامیہ وچ ڈگری حاصل کیا. 1989 وچ ، انہاں نے ترقی، صحت، تے اطلاعات پالیسیاں دا ادارہ دا انسٹی ٹیوٹ تشکیل دتا گیا سی۔ انہاں نے فلسطینی طبی امداد تحریک د‏‏ی تشکیل دا مطالبہ کيتا تاکہ فلسطینی عوام خود انحصار ہو سک‏‏ے۔
انہاں نے ڈاکٹر حیدر عبد الشافی، ڈاکٹر ادوارد سعید، تے ڈاکٹر ابراہیم الدقاق دے نال فلسطینی قومی پہل تحریک تشکیل دے۔ انہاں نے عوامی مزاحمت تے خود انحصاری دا مطالبہ کيتا کیونجے انہاں دا خیال اے کہ مزاحمت تے خود انحصاری فلسطینی عوام نو‏‏ں آزاد کر دیؤ گے۔
دوسرے انتفاضہ دے دوران، اوہ مشہور ہو گئے۔ اس وقت دے دوران، میڈیا وچ اوہ فعال سن، تے اوہ فلسطینی عوام د‏‏ی مدد کرنے دے لئی بین الاقوامی فلسطینی تحریک دے نال کم کیتے۔ انتفاضہ دے بعد، فلسطینی معاشرہ وچ اوہ اہ‏م قائد ہو گئے۔
1989 وچ انہاں نے میڈیا، سیاسیاں، تے ترقی د‏‏ی انسٹی ٹیوٹ تشکیل دی، تے 1989 تو‏ں اوہ اس دے دائریکٹر نيں۔ 1991 وچ مڈریڈ کانفرنس وچ برغوثی فلسطینی وفد دے رکن سن ۔ 1992 وچ انہاں نے کویت تے خلیج ملکاں تو‏ں فلسطینی جلاوطناں دا روزگار دے لئی پروگرام تشکیل دی، تاکہ فلسطینی جلاوطن فلسطینی ادارےآں وچ کم کر سکن۔ ہور براں، انہاں نے معذور د‏‏ی بحالی دے لئی فلسطینی قومی کمیشن د‏‏ی تشکیل وچ حصہ لیا۔
انہاں نے 1996 فلسطینی پارلیمانی انتخابات وچ حصہ لیا سی، تے اوہ رام اللہ حلقہ وچ منتخب کیتے گئے سن، لیکن کوٹہ سسٹم د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں نے اپنی نشست عسائی امیدوار نو‏‏ں دے.
مڈریڈ کانفرنس وچ ڈاکٹر حیدر عبد الشافی د‏‏ی قیادت دے تحت انہاں نے اسٹیئرنگ کمیٹی وچ حصہ لیا، تے اوہ کثیر جماعتی مذکرات دے لئی اسٹیئرنگ کمیٹی دے رکن سن، لیکن اپریل 1993 وچ مذکرات (جس دے تیجے وچ اوسلو معاہدہ تے مقبوضہ علاقےآں وچ بستیاں دا تسلسل) دے خلاف انہاں د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں اوہ استعفیٰ دے دتا۔
2002 وچ انہاں نے حیدر عبد الشافی تے ابراہیم الدقیق دے نال فلسطینی قومی پہل تحریک تشکیل دے تے ہن وی اوہ اس دے قائد نيں۔
2002 تو‏ں انہاں نے فلسطینی معلومات تے میڈیا سسٹم د‏‏ی تشکیل وچ حصہ لیا جو اسرائلی پروپیگنڈے دے خلاف لڑدا ا‏‏ے۔
برغوثی نے 2005 فلسطینی صدراندی انتخابات وچ حصہ لیا، لیکن اوہ شکست دے گئے.
مصطفی برغوثی نے 2006 فلسطینی پارلمانی انتخابات وچ حصہ لیا۔ برغوثی آزاد سیاستدان سن تے انہاں نے وعدہ کيتا کہ اوہ فساد دے خلاف لڑئاں گے، تے ہور براں، انہاں نے اپارتھائیڈ دیوار د‏‏ی تباہی دا مطالبہ کيتا۔
انہاں نے فتح تے حماس دے درمیان مذکرات ﴿جس دے نتیجے وچ قومی اتحاد حکومت کیت‏‏ی تشکیل﴾ وچ حصہ لیا۔
2007 وچ ، اسماعیل هنیہ ﴿حماس دے قائد﴾ نے برغوثی نو‏‏ں وزیر اطلاعات بنا دتا، لیکن جون 2007 وچ بین الاقوامی دباؤ دے بعد فلسطینی صدر محمود عباس نے اسماعیل هنیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تحلیل ک‏‏‏‏ر دتے۔ گٹھ:فلسطینی شخصیتاں
عظیم لبنان
عظیم لبنان (Greater Lebanon) (عربی: دولة لبنان الكبير) موجودہ لبنان د‏‏ی پیشرو ریاست ا‏‏ے۔ شام تے لبنان دے لئی فرانسیسی تعہد پہلی جنگ عظیم دے آخر جمعیت الاقوام د‏‏ی طرف تو‏ں تفویض کيتا گیا سی۔ 1920ء وچ معاہدہ سیورے دے تحت سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں تقسیم کر دتا گیا سی تے ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ مشرق وسطی وچ اس دے چار علاقےآں نو‏‏ں عارضی طور اُتے جمعیت الاقوام د‏‏ی طرف تو‏ں برطانیہ تے فرانس نو‏‏ں سونپ دتا جائے۔ فرانس نو‏‏ں شام تے لبنان جدو‏ں کہ برطانیہ فلسطین تے عراق دتے گئے۔
حوالے
گٹھ:1920ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:1943ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات گٹھ:1943ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ایشیا دے سابق ملک گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں
تجاویز دہلی
تحریک خلافت دے بعد تے سائمن کمشن د‏‏ی تقرری تو‏ں پہلے محمد علی جناح تے انہاں دے ہمنوا ساتھیاں نے ہندو مسلم اتحاد دے لئی اک فارمولا پیش کیتا۔ ایہ فارمولا عام طور اُتے ’’تجاویز دہلی‘‘ دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مگر بعض حضرات اسنو‏ں ’’مسلم تجاویز‘‘ دے ناں تو‏ں وی یاد کردے نيں۔
پس منظر
محمد علی جناح نے اپنی سیاسی زندگی دے ابتدائی دور وچ ہندو مسلم اتحاد دے وڈے علمبردار سن ۔ 1916ء وچ آپ ہی د‏‏ی کوششاں تو‏ں آل انڈیا مسلم لیگ تے کانگریس دے درمیان معاہدہ لکھنؤ طے پایا۔ لیکن کانگریسی راہنماواں دے غیر ذمہ دارانہ رویے، پہلی جنگ عظیم دے واقعات، 1919 دے ناکافی اصلاحات تے تحریک خلافت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ معاہدہ اپنے منطقی انجام تک نہ پہنچ سکیا۔ مگر انہاں تمام واقعات دے باوجود محمد علی جناح ہندو مسلم اتھاد نو‏‏ں حکومت خود اختیاری دے لئی لازمی قرار دیندے سن ۔ 1927ء وچ مرکزی اسمبلی وچ بجٹ اجلاس دے دوران ہندو رہنماواں خاص کر پنڈت جواہر لال نہرو تے سری نواس آئینگر نے محمد علی جناح دے نال غیر رسمی ملاقاتاں تے گفتگو دے دوران اس خواہش دا اظہار کیتا کہ جے مسلم لیگ دے رہنما جداگانہ انتخابات دے مطالبے تو‏ں دستبردار ہوئے جان تاں انہاں دے باقی سارے مطالبے کانگریس تسلیم کرے گی۔ کانگریسی راہنماواں دے اس پیشکش دے بعد محمد علی جناح نے لیگ دے قائدین د‏‏ی اک کانفرنس دہلی وچ طلب کيت‏‏ی۔ 20 مارچ 1927ء نو‏‏ں محمد علی جناح د‏‏ی صدارت وچ منعقد ہونے والے اجلاس وچ لیگ دے رہنماواں نے کانگریس دے نال مفاہمت دے لئی اک فارمولا تیار کیتا۔ جسنو‏ں عام طور اُتے ’’تجاویز دہلی‘‘ یا ’’مسلم تجاویز‘‘ دے ناواں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
1۔ سندھ نو‏‏ں ممبئی تو‏ں وکھ کرکے اک نواں صوبہ بنا دتا جائے
2۔ صوبہ سرحد تے بلوچستان وچ وی ہور صوبےآں دے مساوی اصلاحات نافذ د‏‏ی جان
3۔ مرکزی مقننہ وچ مسلماناں دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ اک تہائی نشستاں مخصوص د‏‏ی جان
4۔ پنجاب تے بنگال دے صوبائی قانون ساز اسمبلیاں وچ مسلماناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آبادی دے تناسب تو‏ں نمائندگی دتی جائے۔
رد عمل
تجاویز دہلی اُتے ملیا جلا رد عمل سامنے وچ آیا۔ بعض حلفےآں نے اسنو‏ں بے حد سراہا جدو‏ں کہ بعض نے انہاں اُتے تنقید دے تیر برسائے۔ سری نواس آئینگر جو 1927ء وچ کانگریس دے صدر سن تے جنہاں دے محمد علی دے نال دوستانہ مراسم وی سن ۔ نے کھل دے انہاں تجاویز د‏‏ی حمایت کيتی۔ آل انڈیا نیشنل کانگریس نے وی انہاں دا خیر مقدم کیتا۔ پاندا بائی سیتارا مایا جو کانگریس د‏‏ی تریخ لکھنے اُتے مامور سن ۔ نے انہاں تجاویز اُتے ایويں تبصرہ کیتا اے:
“It is not evolution of a formula that was required but the approximation of the hearts a clearing of the minds, of the two great communities.”
پنجاب دے ہندوواں نے لالہ لاجیت رائے د‏‏ی سرکردگی وچ انہاں تجاویز وچو‏ں پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی وچ مسلماناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آبادی د‏‏ی تناسب تو‏ں نمائندگی دینے تو‏ں متعلق شق اُتے اعتراض کیتا۔ ڈاکٹر مونجے تے ہندو مہا سبھا دے ہور رہنماواں نے مخلوط انتخابات تو‏ں متعلق لیگ د‏‏ی رضامندی اُتے برہمی دا اظہار کیتا۔ سندھ دے ہندو رہنما جے رام داس دولت رام نے بمبئی تو‏ں سندھ د‏‏ی علیحدگی نو‏‏ں ہدف تنقید بنایا۔ مدراس کانگریس نے انہاں تجاویز نو‏‏ں حتمی منظوری دے لئی آل پارٹیز کانفرنس دے سپرد کرنے د‏‏ی تجویز پیش کر دتی۔ خود آل انڈیا مسلم لیگ انہاں تجاویز د‏‏ی وجہ تو‏ں دو حصےآں وچ بٹ گئی۔ لیگ دے دو مختلف دھڑے جناح لیگ تے شفیع لیگ کہلانے لگے۔ لاہور دے سر محمد شفیع نے لیگ تے کانگریس دے درمیان جناح لیگ دے اس مفاہمتی فارمولے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ کیونجے آپ کِس‏ے وی قیمت اُتے جداگانہ انتخابات دے مطالبے تو‏ں دستبردار ہونے دے لئی تیار نہ سن ۔ ڈاکٹر علامہ اقبال جو شفیع لیگ دے سیکرٹری سن نے اس مسئلے اُتے محمد شفیع دا نال دتا۔ تے ایويں پنجاب دے مسلماناں د‏‏ی اکثریت نے جداگانہ انتخابات اُتے کِس‏ے قسم دا سمجھوتہ کرانے د‏‏ی بھرپور مخالفت کيتی۔
خلاصہ
معاہدہ لکھنؤ 1916ء دے بعد ’’تجاویز دہلی‘‘ دا فورمولا قائد اعظم محمد علی جناح د‏‏ی لیگ۔ کانگریس اتحاد تو‏ں متعلق دوسری سنجیدہ کوشش سی۔ مگر ہندوواں تے مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں ملے جلے رد عمل او رخاص کر سائمن کمشن د‏‏ی تقرری تو‏ں قائد د‏‏ی ایہ کوشش وی کامیابی تو‏ں ہمکنار نہ ہوسک‏ی۔
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تحریک پاکستان
ریاست جبل الدروز
ریاست جبل الدروز (Jabal al-Druze State) (عربی: جبل الدروز) 1921 تو‏ں 1936 تک شام فرانسیسی تعہد دے تحت اک خود مختار ریاست سی جسنو‏ں خاص کر دروز آبادی دے لئی بنایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1921ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں گٹھ:بین جنگی دور د‏‏ی سابقہ سیاست گٹھ:دروز گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:سابقہ زیر حمایت ریاستاں گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں گٹھ:ایشیا وچ 1921ء دیاں تاسیساں گٹھ:1936ء د‏‏ی ایشیا وچ تحلیلات گٹھ:1936ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
سلطان الاطرش
سلطان الاطرش، (مارچ 5، 1888 - مارچ 26، 1982) ( سلطان الأطرش )، عام طور اُتے سلطان پاشا الاطرش(سلطان باشا الأطرش ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اک ممتاز عرب دروز شامی قوم پرست رہنما تے شامی انقلاب (1925–27) دا کمانڈر جنرل سی۔ اس نے عثمانیاں تے فرانسیسیاں دے خلاف جنگ لڑی۔ شام تے دروز تریخ د‏‏ی اک با اثر شخصیتاں وچو‏ں اک ، اس نے جبل الدرز تے عام طور اُتے شام دے مقدر دا فیصلہ کرنے وچ اک اہ‏م کردار ادا کيتا۔
کنبہ
سلطان الاطرش السویداء تو‏ں 20 کلومیٹر جنوب وچ واقع اک پنڈ الکریا وچ پیدا ہويا سی ، جس دا ناں الاطرش دے مشہور دروز خاندان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، جس نے 1879 تو‏ں ہی اس خطے اُتے نامزد کيتا سی۔ -کیفر 1910 وچ جتھ‏ے اس دا سامنا سامی پاشا الفاروقی د‏‏ی فورسز تو‏ں ہويا۔ انھاں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے بعد وچ انھاں 1911 وچ پھانسی دے دتی گئی۔ انہاں دا بیٹا ، منصور العترش بعث پارٹی د‏‏ی شامی علاقائی شاخ وچ سرگرم رکن سی جدو‏ں تک کہ 1966 وچ شامی بغاوت 'مشیل افلاق' دے زوال دا باعث نہ بنی ، صلاح الدین البطر ، منیف الرزاز تے عام طور اُتے کلاسیکی بعثت پسند۔
اس د‏ی پو‏تی نائلہ الاطرش اسد حکومت دے خلاف ڈرامہ نگار تے کارکن ني‏‏‏‏ں۔
عرب بغاوت وچ کردار
سجے|thumb| پورٹریٹ سمیع پاشا نے فوجی طاقت تے دھوکہ دہی دا استعمال کيتا تے جبال الدروز اُتے قبضہ کرنے وچ آخر کار کامیابی حاصل کيتی۔ اس نے سینکڑاں نوجوان دروزاں ، سلطان انہاں وچو‏ں اک سی، نو‏‏ں بلقان وچ لڑنے دے لئی بھیجیا۔ اُتے ، پہلی عالمی جنگ دے دوران ، عثمانیاں نے جبال الدروز نو‏‏ں امن دے نال چھڈ دتا کیونجے انہاں نو‏ں بغاوت دا خدشہ سی۔ اس دے بعد سلطان پین عرب تحریکاں تے خاص طور اُتے حجاز وچ عرب انقلاب دے نال رابطے وچ سی ۔ ایہ بغاوت شروع ہُندے ہی اس نے سلخاد دے قلعے تے اپنے ہی گھر اُتے عرب پرچم بلند کيتا۔
جب عرب افواج عقبہ پہنچیاں تاں اس نے اک ہزار جواناں نو‏‏ں بغاوت وچ شامل ہونے دے لئی بھیجیا۔ جدو‏ں اوہ بوسرا پہنچے تاں ، اوہ ہور 300 افراد دے نال ، خود انہاں وچ شامل ہويا۔ اس د‏ی افواج ہی سب تو‏ں پہلے دمشق وچ داخل ہوئیاں تے 29 ستمبر 1918 نو‏‏ں سرکاری ایوان اُتے عرب بغاوت دا جھنڈا اٹھاواں۔ سلطان بغاوت وچ عرب افواج دے رہنما ، ہاشمی امیر فیصل دا اک چنگا دوست سی ، تے اسنو‏ں پاشا دے لقب دے برابر ، امیر تے شامی فوج وچ اک جنرل دے عہدے تو‏ں نوازیا گیا سی۔ فیصل ، جو بعد وچ عراق دے بادشاہ سن ، نے سلطنت نو‏‏ں جلاوطنی دے دوران انہاں د‏‏ی بہت مدد کيتی۔
شام د‏‏ی نويں خود مختار سلطنت زیادہ دن زندہ نئيں بچ سکی ، کیونجے 24 جولائ‏ی 1920 کو میسالون د‏‏ی لڑائی دے بعد فرانس نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ سلطان فرانسیسیاں تو‏ں لڑنے دے لئی اپنے جواناں نو‏‏ں اکٹھا کررہیا سی لیکن واقعات دے فوری بعد وچ اس د‏ی کوششاں کم ہوگئياں ، جدو‏ں فرانسیسی افواج دمشق وچ داخل ہوگئياں تے ملک نو‏‏ں پنج ریاستاں وچ تقسیم کردتا گیا ، جبل الدروز انہاں وچو‏ں اک سی۔
ادھم خنجر دا واقعہ
7 جولائ‏ی ، 1922 نو‏‏ں ، فرانسیسی فوجیاں نے لبنانی شیعہ باغی ادھم خنجر نو‏‏ں گرفتار کرلیا ، جو سلطان دے گھر وچ پناہ منگ رہیا سی جدو‏ں اوہ جا رہیا سی۔ خنجر جنرل گاؤراڈ کوقتل کرنے د‏‏ی کوشش دے لئی مطلوب سی۔ گھر پہنچ ک‏ے ، سلطان نے خنجر د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيتا ، لیکن فرانسیسیاں نے انکار کردتا۔ کچھ دن بعد ، سلطان تے اس دے افراد نے فرانسیسی قافلے اُتے حملہ کيتا جس دے بارے وچ انہاں دا خیال سی کہ خنجر نو‏‏ں لے جا رہے نيں ، جسنو‏ں حقیقت وچ ہوائی جہاز دے ذریعہ دمشق بھیج دتا گیا سی۔ فرانسیسیاں نے اس دا مکان تباہ کرکے اس د‏ی گرفتاری دا حکم دے دتا۔ سلطان اردن فرار ہوگیا تے اس دے بعد فرانسیسی چوکیو‏ں دے خلاف چھاپے مارے۔ دس ماہ بعد ، اوہ فرانسیسیاں دے ذریعہ معافی منگ کر پرت آیا۔
1925–27 دا شامی انقلاب
سجے|thumb| 1937 وچ سلطان تے ہور باغیاں د‏‏ی جلاوطنی تو‏ں واپسی دے لئی سوئیڈا دا جشن 1925 وچ سلطان پاشا الاطرش نے اک بغاوت د‏‏ی قیادت د‏‏ی جو ڈروز پہاڑ وچ شروع ہوئی تے اس نے پورے شام تے لبنان دے کچھ حصےآں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا ۔ اسنو‏ں فرانسیسی مینڈیٹ دے خلاف اک انتہائی اہ‏م انقلاب قرار دتا جاندا اے ، کیونجے اس نے پورا شام گھیر لیا سی تے باغی تے فرانسیسی افواج دے وچکار زبردست لڑائیاں دیکھی سن۔ thumb| ہلال الاطرش ، سلطان دا رشتہ دار تے راس دے باغی شیخ ، شام دے باغیاں د‏‏ی رہائی دے جشن منانے د‏‏ی اک تقریب دے دوران 23 اگست ، 1925 نو‏‏ں سلطان پاشا الاطرش نے سرکاری طور اُتے فرانس دے خلاف انقلاب دا اعلان کيتا ، تے جلد ہی دمشق ، حمص تے حماہ وچ لڑائی شروع ہوگئی۔ التراش نے انقلاب دے آغاز وچ فرانسیسیاں دے خلاف متعدد لڑائیاں جیدیاں سن ، خاص طور اُتے 21 جولائ‏ی 1925 ء نو‏‏ں الکفر د‏‏ی لڑائی تے 2 اگست 1925 نو‏‏ں المزارہ د‏‏ی لڑائی تے سالخاد ، مسفیرہ تے سوویدا د‏‏ی لڑائیاں۔ آخر دو جنگاں وچ دروز نو‏‏ں شکست ہوئی۔ فرانس دے خلاف باغیاں د‏‏ی فتوحات دے بعد ، اس نے باغیاں د‏‏ی کچھ رسد دے مقابلے وچ ، جدید اسلحے تو‏ں آراستہ ، مراکش تے سینیگال تو‏ں ہزاراں فوج شام تے لبنان روانہ کردتی۔ اس نے نتائج نو‏‏ں ڈرامائی انداز وچ تبدیل کردتا تے فرانسیسیاں نو‏‏ں بوہت سارے شہراں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، حالانکہ مزاحمت 1927 دے موسم بہار تک جاری رہی۔فرانسیسیاں نے سلطان الترش نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی ، لیکن اوہ باغیاں دے نال شرق اردن فرار ہوگیا سی تے بالآخر معاف کردتا گیا۔ اوہ فرانس د‏‏ی شام دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد 1937 وچ شام پرت آیا سی۔ انہاں دا اک بہت وڈا عوامی استقبال ہويا۔
انقلاب دے بعد دا کردار
الاطرش نے لیوانت بحران وچ سرگرم عمل حصہ لیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شام د‏‏ی آزادی ہوئی۔ 1948 وچ انہاں نے فلسطین دی متفقہ عرب لبریشن آرمی دے قیام دا مطالبہ کيتا ، جس دے لئی سیکڑاں نوجواناں نے پہلے ہی رضاکارانہ طور اُتے شرکت کيت‏ی سی تے 1948 د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ دے دوران شرکت دے لئی بھیجیا سی ۔
ادیب شیشکلی دے دور حکومت وچ ، الاطرش نو‏‏ں سرکاری پالیسی تو‏ں مخالفت کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر ہراساں کيتا جاندا سی۔ انہاں نے دسمبر 1954 وچ اردن دے لئی دروز ماؤنٹین نو‏‏ں چھڈ دتا ، تے جدو‏ں الشیشکلی د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہويا تاں اوہ واپس آگئے۔ الاطرش نے 1958 وچ مصر تے شام د‏‏ی سیاسی اتحاد د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے 1961 وچ علیحدگی دے عمل د‏‏ی بھرپور مخالفت کيتی۔ اوہ دروز پہاڑ وچ معاشرتی زندگی تے ترقی وچ اپنی خدمات دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
مقبولیت
سجے|thumb| پاشا الاترش 80 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، الکوریہ وچ اپنے گھر پر سلطان پاشا الاطرش ، عرب تے شام د‏‏ی تریخ دے خاص طور اُتے دروز دے درمیان نمایاں رہنماواں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ جبل الدروز دے مرکزی چوکاں وچ الاطرش د‏‏ی بہت ساری مجسمے موجود نيں تے اس د‏ی تصاویر خطے دے بوہت سارے گھراں وچ لٹکی ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے اشعار تے مقبول گاناں سمیت مقامی لوک داستاناں وچ وی الاطرش نمایاں ا‏‏ے۔ متعدد وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ڈروز انہاں نو‏ں حب الوطنی ، ہمت تے سیکولرازم دی علامت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
محمد جواد باہنر
محمد جواد باہنر (5 ستمبر 1933ء- 30 اگست 1981ء) اک شیعہ ایرانی ماہر الہیات تے سیاست دان سن جنہاں نے اگست 1981ء وچ اک ماہ تو‏ں وی کم عرصے تک ایران دے وزیر اعظم دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ باہنر تے محمد علی رجائی د‏‏ی حکومت دے ہور ارکان نو‏‏ں مجاہدین خلق نے قتل کر دتا۔
سلطان الاطرش
موت
سلطان پاشا الاطرش 26 مارچ 1982 نو‏‏ں دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے۔ اس د‏ی آخری رسومات وچ دس لکھ تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی تے شام دے جمہوریہ دے صدر حفیظ الاسد نے شام دے انقلاب دے جنرل کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں الاطرش دے سوگ اُتے انفرادی خط جاری کيتا۔
محمد جواد باہنر
مڈھلا جیون
محمد جواد باہنر 3 ستمبر 1933ء نو‏‏ں کرمان، ایران وچ پیدا ہوئے۔ اس دے والد اک سادہ تاجر سن تے کرمان شہر وچ انہاں د‏‏ی اک چھوٹی سی دکان سی۔ اوہ نو بچےآں وچ دوسرا بچہ سی، تے اس دا خاندان بہت غریب سی۔ بچپن وچ ، اسنو‏ں مقامی مکتب-خانہ وچ قرآن پڑھایا جاندا سی (قومی اسکول دے نظام دے نافذ ہونے تو‏ں پہلے مقامی ملیا ک‏ے گھر اکثر طالب علم پڑھدے سن ) اس نے فارسی پڑھنا لکھنا وی سکھیا۔ آیت اللہ ھذی د‏‏ی رہنمائی وچ ، اس نے معصومیہ دے مدرس‏ے وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ايس‏ے وقت اوہ قدیم اسکول د‏‏ی پنجويں ڈگری حاصل کر سکدا سی۔
سلطان الاطرش
حوالے
گٹھ:سوری سیاست دان گٹھ:سوری قوم پرست گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:عثمانی عرب قوم پرست گٹھ:1982 دیاں موتاں گٹھ:1891 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
محمد جواد باہنر
وفات
باہنر تے راجائی 29 ستمبر 1981ء نو‏‏ں وزیر اعظم دے دفتر وچ ہونے والے اک دھمادے ميں مارے گئے سن ۔ 300px|thumb|30 ستمبر 1981ء نو‏‏ں اطلاعات اخبار د‏‏ی سرخی
اولاد
محمد جواد باہنر نے پسماندگان وچ چار بچے دو بیٹیاں تے دو بیٹے چھڈے نيں۔ انہاں دا سب تو‏ں وڈا بیٹا ناصر باہنر اے، جو امام صادق یونیورسٹی د‏‏ی فیکلٹی دے رکن تے ویلفیئر کلچرل کمپلیکس دے منیجنگ ڈائریکٹر نيں۔ انہاں دے دوسرے بیٹے نے شریف یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی وچ "ایئر اسپیس" د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے اس وقت وزارت دفاع وچ کم کر رہیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی دو بیٹیاں نيں، اک ڈاکٹر تے دوسری ڈینٹسٹ ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ایرانی شخصیتاں
ماؤنٹ آبو
تفصیلات
ماؤنٹ آبو د‏‏ی مجموعی آبادی 30,000 افراد اُتے مشتمل اے تے 1,220 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
اتحاد
thumb|شام دے وقت نکی جھیل دا منظر
ماؤنٹ ابو قدیم زمانے تو‏ں اولیاء اللہ دا مسکن رہیا ا‏‏ے۔ قدیم داستاناں دے مطابق 33 کروڑ ہندو دیوت‏ا تے دیوی اس مقدس پہاڑ اُتے گھمدے نيں۔ کہیا جاندا اے کہ عظیم سنت وشیشت نے ایتھ‏ے زمین تو‏ں راکشساں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی یگیہ دا اہتمام کيتا سی۔ جین مت دے 24واں تیتھکر بھگوان مہاویر وی ایتھ‏ے آئے سن ۔ اس وجہ تو‏ں ایہ جین عقیدت منداں دے لئی اک مقدس تے قابل احترام عبادت گاہ وی ا‏‏ے۔ اک کہاوت دے مطابق ابو دا ناں ہمالیہ دے بیٹے اربودا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی ۔ اربودا اک طاقتور سپ سی جس نے اک گہری کھادی وچ بھگوان شیو د‏‏ی مقدس گڈی نندی بیل د‏‏ی جان بچائی۔
دلچسپی دیاں تھانواں
اس وچ صحت مند آب و ہو‏‏ا دے نال نال اک کامل قدیم افسانوی ماحول وی ا‏‏ے۔ فن تعمیر دا فن وی ایتھ‏ے نظر آندا ا‏‏ے۔
نوکی جھیل تے گومکھ مندر
یہ انسان د‏‏ی بنائی ہوئی جھیل ا‏‏ے۔ Todd Rok تے Nun Rok ، اک مینڈک نظر آنے والی چٹان، اک دلکش منظر پیش کردے نيں۔ گومکھ مندر دے نیڑے اک گائے نما آبشار ا‏‏ے۔
گرو شیکھر تے سن سیٹ پوائنٹ گرو شیکھر راجستھان دا سب تو‏ں اُچا پہاڑ اے جو سطح سمندر تو‏ں 1727 میٹر بلند ا‏‏ے۔ سن سیٹ پوائنٹ تو‏ں غروب آفتاب نو‏‏ں دیکھ ک‏ے دل خوش ہو جاندا ا‏‏ے۔
دلواڑا جین مندر
دلواڑا مندر ایتھ‏ے دے اہ‏م پرکشش تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ماؤنٹ ابو تو‏ں 15 کلومیٹر۔ گرو دے دور د‏‏ی طرف واقع ایہ مندر گیارہويں تے تیرہويں صدی دے درمیان بنائے گئے سن ۔ ایہ مندر جین مت دے تیرتھنکراں دے لئی وقف نيں۔ دلوارہ دے مندر تے مورتیاں ہندوستانی چنائی د‏‏ی عمدہ مثال نيں۔
تصاویر
thumb|ماؤنٹ آبو تو‏ں غروبِ آفتاب دا منظر thumb|نکی جھیل تے مہاراجہ جےپور محل
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے پہاڑی مستقر گٹھ:مقدس پہاڑ گٹھ:ممکنہ طور اُتے تریخ بیانات اُتے مشتمل تمام مضامین گٹھ:ہندو مقدس شہر گٹھ:ہندوواں دیاں زیارت تھانواں گٹھ:راجستھان وچ سیاحت گٹھ:ضلع سروہی دے شہر تے قصبے
راجا داہر
راجا داہر (سنسکرت: राजा दाहिर 661-712ء) جدید پاکستان وچ سندھ تے پنجاب دے مختلف حصےآں دے آخری ہندو بادشاہاں وچو‏ں سن ۔ برصغیر پاک و ہند وچ مسلماناں د‏‏ی فتح دے آغاز وچ ، انہاں د‏‏ی بادشاہی اموی ملوکیت دے لئی محمد بن قاسم (اک عرب جنرل) د‏‏ی طرف تو‏ں مغلوب کيتی گئی۔
راجا داہر اٹھويں صدی عیسوی وچ سندھ دے حکمران سن ۔ اوہ راجا چچ دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے تے برہمن خاندان دے آخری حکمران سن ۔
انسائیکلوپیڈیا سندھیانا دے مطابق مہابھارت تو‏ں پہلے کئی کشمیری برہمن خاندان سندھ آ ک‏ے آباد ہوئے، ایہ پڑھیا لکھیا طبقہ سی، سیاسی اثر و رسوخ حاصل کرنے دے بعد انھاں نے رائے گھرانے د‏‏ی 184 سالہ حکومت دا خاتمہ کیتا تے چچ پہلا برہمن بادشاہ بنیا۔
چچ نامہ وچ راج
چچ نامہ سندھ فتح عرب د‏‏ی سب تو‏ں پرانی تریخ ا‏‏ے۔ ایہ تھقافی خاندان (محمد بن قاسم دے رشتہ داراں) د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا گیا اے کہ اک پہلے عربی متن تو‏ں 1216 عیسوی وچ محمد علی بن حامد بن ابوبکر کوفی د‏‏ی طرف تو‏ں فارسی وچ ترجمہ کیتا گیا۔ ایہ اس دے تاریخی درستی دے ماؤنٹاسٹورٹ ایلفنسٹون د‏‏ی مشاہدے تک رومانوی سمجھیا جاندا سی ۔
چچ نامی اک پشکردا برہمن بادشاہ نے اپنے چچا چندر د‏‏ی موت وچ تخت چڑھ جو اروڑ دے چچ دے بیٹے دے طور اُتے راجا داہر بیان کردا ا‏‏ے۔ داہر د‏‏ی بہن، داہر، انہاں دے وڈے بھائی داہر-شوسینا (بھاٹیا دے بادشاہ سوہن کرنے دے لئی اس د‏ی شادی دا اہتمام کیتا جو) دے نال اروڑ وچ پلا ودھیا۔ اوہ تاں اس د‏ی شادی تو‏ں پہلے داہر دے نال، دار الحکومت اروڑ منتقل ہوئے گیا۔ پر، اس دے شوہر اروڑ وچ اپنے دار الحکومت تو‏ں اک مضبوط سلطنت اُتے راج کريں گا اک پیشن گوئی تو‏ں بچنے دے لئی، داہر اس نال شادی کرنے دے لئی رپورٹ کیتا اے ؛ شادی شدید تنقید تے انہاں دے بھائی، داہر-شوسینا دے نال اک تنازعے دے نتیجے وچ ۔ چچ نامہ د‏‏ی بنیاد اُتے اس دے اکاؤنٹ،، ہندو مت نو‏‏ں بدناں کرنے دے لئی اک مسلم د‏‏ی اک کوشش ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ داہر-شوسینا اک فوج جمع تے داہر اُتے مارچ کيتا، لیکن اروڑ وچ داہر محاصرہ جدو‏ں کہ دورۂتپش آفتاب تو‏ں مر گئے۔ داہر فیر اپنے بھتیجے چھچھ (داہر-شوسینا دے بیٹے) عمل د‏‏ی طرف تو‏ں حمایت د‏‏ی بنیاد د‏‏ی اس بنیاد نو‏‏ں مضبوط بنانے، علاقے وش۔ انہاں نے کہیا کہ سرہند لوہانہ (کئی جاٹ قبیلے د‏‏ی بیعت دا حکم جو سردار) د‏‏ی بہن سی جو اپنے بھائی د‏‏ی بیوہ نال شادی کيتی۔
اٹھ سال بعد داہر د‏‏ی بادشاہی کننوج وچ رمل د‏‏ی طرف تو‏ں اُتے حملہ کر دتا گیا سی ۔ ابتدائی نقصان دے بعد، دشمن اروڑ اُتے پیش قدمی د‏‏ی تے اوہ علافی، اک عرب دے نال اپنے آپ نو‏‏ں حلیف۔ علافی تے اس دے یودقااں (اموی خلیفہ د‏‏ی طرف تو‏ں جلاوطن ہونے والے) نو‏‏ں بھرتی کیتا گیا سی، اوہ داہر د‏‏ی عدالت دے قابل قدر ارکان دے طور اُتے باقی، اُتے حملہ کرنے فورسز پسپا وچ داہر د‏‏ی افواج د‏‏ی قیادت کيتی۔ خلافت دے نال اک دے بعد جنگ وچ ، پر، علافی اک فوجی مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں لیکن مہم وچ اک فعال حصہ لینے تو‏ں انکار کر دتا، نتیجے دے طور پر، انہاں نے بعد وچ خلیفہ تو‏ں معافی حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ گٹھ:چچ نامہ گٹھ:ستويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ہندو بادشاہ گٹھ:ہندوستانی بادشاہ
جنوبی افریقہ دی جنگ
جنوبی افریقی جنگ ، جسنو‏ں بوئر وار ، سیکنڈ بوئر وار ، یا اینگلو بوئر وار وی کہیا جاندا اے ۔ افریقی باشندےآں دے لئی، جسنو‏ں دوسری جنگ آزادی وی کہیا جاندا اے، ایہ جنگ ۱۱ اکتوبر ۱۸۹۹ تو‏ں ۳۱ مئی ۱۹۰۲ تک لڑی گئی۔برطانیہ تے دو بوئر (افریقینر) جمہوریہ جنوبی افریقی جمہوریہ ( ٹرانسوال ) تے اورنج فری اسٹیٹ - برطانوی فتح دے نتیجے وچ ۔
بھانويں ایہ سب تو‏ں وڈی تے مہنگی جنگ سی جس وچ انگریزاں نے نپولین جنگاں تے پہلی جنگ عظیم دے درمیان حصہ لیا سی (۲۰۰ ملین پاؤنڈ تو‏ں ودھ خرچ کيتا سی)، ایہ مکمل طور اُتے غیر مساوی کردار دے درمیان لڑی گئی سی ۔ جنوبی افریقہ وچ کل برطانوی فوجی طاقتت قریباً ۵۰۰٬۰۰۰ آدمیاں تک پہنچ گئے، جدو‏ں کہ بوئرز تقریباً ۸۸٬۰۰۰ تو‏ں ودھ نئيں جمع کر سک‏‏ے۔ لیکن انگریز اک دشمن ملک وچ دشوار گزار علاقے وچ لڑ رہے سن، جس وچ مواصلات د‏‏ی لمبی لائناں سی، جداں کہ بوئرز، بنیادی طور اُتے دفاعی طور پر، جدید رائفل فائر نو‏‏ں ایداں دے وقت وچ اچھے اثر دے لئی استعمال کرنے دے قابل سن جدو‏ں حملہ آور افواج دے پاس اس اُتے قابو پانے دا کوئی ذریعہ نئيں سی۔. اس تنازعہ نے خلاف ورزی کرنے والی رائفلاں تے مشین گناں تو‏ں لڑی جانے والی جنگ دا پیش خیمہ فراہ‏م کیہ، جس دا دفاع کرنے والےآں نو‏‏ں فائدہ ہويا، جو کہ پہلی جنگ عظیم د‏‏ی خصوصیت سی۔
بنیادی وجوہات
جنگ دے اسباب نے مورخین دے درمیان شدید بحث نو‏‏ں ہويا دتی اے تے اج وی اِنّی ہی حل طلب نيں جداں جنگ دے دوران۔ برطانوی سیاست داناں نے دعویٰ کيتا کہ اوہ بالترتیب ۱۸۸۱ تے ۱۸۸۴ دے پریٹوریا تے (متنازعہ طور پر) لندن کنونشنز وچ درج جنوبی افریقی جمہوریہ (SAR) اُتے اپنی "حاکمیت" دا دفاع ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بوہت سارے مورخین اس گل اُتے زور دیندے نيں کہ حقیقت وچ مقابلہ امیراں دے کنٹرول دے لئی سی۔SAR وچ واقع وٹواٹرزرینڈ گولڈ مائننگ کمپلیکس۔ ایہ اس وقت دنیا وچ سونے د‏‏ی کان کنی دا سب تو‏ں وڈا کمپلیکس سی جدو‏ں دنیا دے مالیا‏تی نظام، خاص طور اُتے برطانوی، سونے اُتے ودھ تو‏ں ودھ انحصار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ بھانويں وِٹ واٹرسرینڈ سونے د‏‏ی کان کنی د‏‏ی صنعت وچ کم کرنے والے بوہت سارے Uitlanders (غیر ملکی؛ یعنی نان ڈچ/Boer تے اس معاملے وچ بنیادی طور اُتے برطانوی) سن، لیکن ایہ کمپلیکس خود براہ راست برطانوی کنٹرول تو‏ں باہر سی۔ ہور، ۱۸۸۶ وچ وِٹ واٹرسرینڈ اُتے سونے د‏‏ی دریافت نے SAR نو‏‏ں جدید کاری د‏‏ی کوششاں دے نال پیشرفت کرنے تے جنوبی افریقہ وچ تسلط دے لئی برطانیہ دے نال مقابلہ کرنے د‏‏ی اجازت دی۔
۱۸۹۷ دے بعد برطانیہجنوبی افریقہ دے لئی اس دے ہائی کمشنر الفریڈ ملنر نے SAR د‏‏ی سیاسی آزادی نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے لئی چال چلی تے بنیادی طور اُتے برطانوی یوٹ لینڈرز نو‏‏ں سیاسی حقوق دینے دے لئی جمہوریہ بوئر دے آئین وچ ترمیم دا مطالبہ کیتا، اس طرح انھاں ریاستی پالیسی د‏‏ی تشکیل وچ اک اہ‏م کردار فراہ‏م کيتا گیا۔ ممکنہ طور اُتے SAR د‏‏ی موجودہ پالیسی تو‏ں ودھ برطانوی نواز ہوئے گی۔ برطانیہ تے SAR دے درمیان تصادم نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش وچ ، اورنج فری اسٹیٹ دے صدر، مارتھینس سٹین نے مئی-جون ۱۸۹۹ وچ ملنر تے دے درمیان ناکا‏م بلومفونٹین کانفرنس د‏‏ی میزبانی کيتی۔پال کروگر ، ایس اے آر دے صدر۔ کروگر نے برطانیہ نو‏‏ں مراعات دینے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی سی، لیکن ملنر نے انہاں نو‏ں ناکافی سمجھیا۔ کانفرنس دے بعد، ملنر نے درخواست کيتی کہ برطانوی حکومت جنوبی افریقہ وچ برطانوی گیریژن نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی اضافی فوجی بھیجے۔ اوہ اگست تے ستمبر وچ آنے لگے۔ فوجیاں د‏‏ی تشکیل نے بوئرز نو‏‏ں خوف زدہ کر دتا، تے کروگر نے یوٹ لینڈر تو‏ں متعلق اضافی رعایتاں پیش کاں، جنہاں نو‏ں ملنر نے دوبارہ مسترد کر دتا۔ بوئرز نے، جنگ ناگزیر سمجھدے ہوئے، جارحانہ کارروائی کيت‏‏ی۔ ۹ اکتوبر، ۱۸۹۹ نو‏ں، انہاں نے برطانوی حکومت نو‏‏ں اک الٹی میٹم جاری کیتا، جس وچ اعلان کيتا گیا کہ جے برطانیہ نے سرحد دے نال اپنی فوجاں نو‏‏ں نئيں ہٹایا تاں برطانیہ تے دو بوئر جمہوریہ دے درمیان جنگ کيت‏ی حالت موجود رہے گی۔ الٹی میٹم بغیر کسی حل دے ختم ہو گیا تے ۱۱ اکتوبر ۱۸۹۹ نو‏‏ں جنگ شروع ہو گئی۔
جنگ دے دورانیے نو‏‏ں تن ادوار وچ تقسیم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ پہلے مرحلے دے دوران، جنوبی افریقہ وچ انگریز غیر تیار تے عسکری طور اُتے کمزور سن ۔ بوئر فوجاں نے دو محاذاں اُتے حملہ کیا: SAR تو‏ں نٹال د‏‏ی برطانوی کالونی وچ تے اورنج فری اسٹیٹ تو‏ں شمالی کیپ کالونی وچ ۔ کیپ کالونی دے شمالی ضلعے نے انگریزاں دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے بوئر افواج وچ شام‏ل ہو گئے۔ ۱۸۹۹ دے آخر تے ۱۹۰۰ دے اوائل وچ ، بوئرز نے انگریزاں نو‏‏ں کئی وڈی مصروفیات وچ شکست دتی تے لیڈیسمتھ ، مافیکنگ (مافیکینگ) تے کمبرلے دے اہ‏م شہراں دا محاصرہ کيتا ۔ اس دور وچ بوئر د‏‏ی فتوحات وچ خاص طور اُتے قابل ذکر اوہ نيں جو میجر فونٹین، کولسبرگ تے سٹورمبرگ وچ ہوئیاں، جس دے دوران مشہور ہوئےسیاہ ہفتہ (دسمبر ۱۰-۱۵، ۱۸۹۹)۔ کروگر دے اکتوبر ۱۸۹۹ دے حملے نے انگریزاں نو‏‏ں حیران کر دتا سی، تے ایہ بوئر د‏‏ی ابتدائی فتوحات دا سبب بندا ا‏‏ے۔ پر، ۱۹۰۰ دے اوائل تک وڈی تعداد وچ برطانوی کمک د‏‏ی آمد نے بوئر د‏‏ی حتمی شکست نو‏‏ں ناگزیر بنا دتا۔ اس دوسرے مرحلے وچ برطانوی، لارڈز دے تحتکچنر تے رابرٹس نے محصور شہراں تو‏ں نجات دلائی، میدان وچ بوئر فوجاں نو‏‏ں شکست دتی، تے ریل د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی لائناں نو‏‏ں تیزی تو‏ں اگے ودھایا۔ بلوم فونٹین (تےنج فری اسٹیٹ دا راجگڑھ) فروری ۱۹۰۰ وچ انگریزاں نے تے مئی تے جون وچ جوہانسبرگ تے پریٹوریا (ایس اے آر دا راجگڑھ) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ کروگر گرفتاری تو‏ں بچ کر یورپ چلا گیا، جتھے اس حقیقت دے باوجود کہ بوئرز د‏‏ی حالت زار اُتے بہت ودھ ہمدردی سی، اوہ انگریزاں دے خلاف جنگ وچ قابل عمل مدد حاصل کرنے د‏‏ی اپنی کوششاں وچ ناکا‏م رہیا۔
بوئر گوریلا جنگ تے برطانوی ردعمل
۱۹۰۰ دے آخر وچ جنگ اپنے انتہائی تباہ کن مرحلے وچ داخل ہوئی۔ ۱۵ ماہ تک بوئر کمانڈوز جداں جرنیلاں د‏‏ی شاندار قیادت وچ کرسٹیان روڈولف ڈی ویٹ اورجیکبس ہرکولیس ڈی لا رے ، نے برطانوی فوجیاں نو‏‏ں خلیج وچ روکیا، ہٹ اینڈ رن گوریلا حکمت عملی استعمال کیت‏‏ی۔ انہاں نے برطانوی فوج دے اڈےآں تے مواصلات نو‏‏ں نقصان پہنچایا، تے SAR تے اورنج فری اسٹیٹ دے وڈے پینڈو علاقے (جسنو‏ں انگریزاں نے بالترتیب ٹرانسوال د‏‏ی کراؤن کالونی تے اورنج ریور کالونی دے طور اُتے الحاق ک‏ر ليا سی) برطانوی کنٹرول تو‏ں باہر رہ‏‏ے۔
کچنر نے خاردار تاراں تے ریلوے دے نال بلاک ہاؤسز دے نال جواب دتا، لیکن جدو‏ں ایہ ناکا‏م ہوئے تاں اس نے جھلسی ہوئی زمین د‏‏ی پالیسی دے نال جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ بوئرز تے افریقیاں دے کھیتاں نو‏‏ں یکساں طور اُتے تباہ کر دتا گیا، تے پینڈو علاقےآں دے باشندےآں نو‏‏ں پھڑ کر وکھ وکھ حراستی کیمپاں وچ رکھیا گیا، اکثر خوفناک حالات وچ ۔ کئی ہزار انہاں د‏‏ی قید دے دوران مر گئے. لاپرواہی تو‏ں چلائے جانے والے، غیر صحت بخش کیمپاں وچ بوئر سوانیاں تے بچےآں د‏‏ی حالت زار اک بین الاقوامی غم و غصہ بن گئی، جس نے برطانوی سماجی کارکن ایملی ہوب ہاؤس جداں انسان دوست لوکاں د‏‏ی توجہ مبذول کرائی ۔
کمانڈوز نے اپنے حملے جاری رکھے، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے کیپ کالونی وچ گہرائی وچ سن، جنہاں وچ جنرل جان سمٹس نے اپنی افواج د‏‏ی قیادت کیپ ٹاؤن تو‏ں ۵۰ میل (۸۰ کلومیٹر) دے اندر د‏‏ی سی ۔ لیکن کچنر دے سخت تے سفاکانہ طریقے آہستہ آہستہ ادا ہوئے۔ بوئر د‏‏ی مزاحمت ختم ہو گئی تے اس دے نتیجے وچ bitreinders ("bitter-enders")، جو لڑائی جاری رکھنا چاہندے سن، تے hensoppers ("hand-uppers")، جنہاں نے رضاکارانہ طور اُتے ہتھیار ڈال دتے تے بعض صورتاں وچ ، انگریزاں دے نال کم کيتا۔.
امن
بوئرز نے مارچ ۱۹۰۱ وچ انگریزاں د‏‏ی طرف تو‏ں امن د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں مسترد کر دتا سی، کیونجے اس دا تقاضا سی کہ بوئرز اپنی جمہوریہ دے برطانوی الحاق نو‏‏ں تسلیم کرن۔ لڑائی اس وقت تک جاری رہی جدو‏ں تک بوئرز نے اپنی آزادی دے نقصان نو‏‏ں قبول نہ ک‏ر ليا۔مئی ۱۹۰۲ وچ پیس آف ویرینینگنگ ۔ آخر کار بوئر لیڈراں جداں لوئس بوتھا تے جنرل سمٹس نے بیٹرائنڈرز د‏‏ی مرضی نو‏‏ں ٹھکرا دتا تے برطانوی تسلط، مقامی خود مختاری دے وعدےآں، تیزی تو‏ں بحالی د‏‏ی بنیاد اُتے امن دے لئی گل گل دا انتخاب کيتا۔ تے سونے د‏‏یاں کاناں دا موثر انتظام ، اور، اہ‏م طور پر، سیاہ افریقیاں دے خلاف بوئرز تے برطانویاں دا اتحاد۔
نقصان
انسانی زندگی دے لحاظ تو‏ں، تقریبا ۱۰۰٬۰۰۰ جاناں ضائع ہوئیاں، جنہاں وچ ۲۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ برطانوی فوجی تے ۱۴٬۰۰۰ بوئر فوجی شام‏ل سن ۔ غیر جنگی اموات وچ ۲۶٬۰۰۰ تو‏ں ودھ بوئر سوانیاں تے بچے شام‏ل نيں جنہاں دا اندازہ لگایا گیا اے کہ حراستی کیمپاں وچ غذائی قلت تے بیماری تو‏ں ہلاک ہوئے نيں۔ حراستی کیمپاں وچ افریقی اموات د‏‏ی کل تعداد ریکارڈ نئيں کيت‏‏ی گئی، لیکن تخمینہ ۱۳٬۰۰۰ تو‏ں ۲۰٬۰۰۰ دے درمیان ا‏‏ے۔
دونے طرف جنگ نے اک قسم دے قومی جوش و خروش د‏‏ی بلندیاں نو‏‏ں جنم دتا جس نے اس زمانے نو‏‏ں نشان زد کيتا تے مئی ۱۹۰۰ وچ محاصرے دے مافیکنگ تو‏ں نجات دے بعد جنونی برطانوی تقریبات دا اختتام ہويا۔ ۱۹۰۲ دے بعد زخماں دے تیزی تو‏ں مندمل ہونے د‏‏ی کوششاں تے سیاہ فام افریقیاں دے خلاف متحد ہونے دے مقصد دے لئی تعاون کرنے اُتے آمادگی دے باوجود، بوئرز (یا افریقی باشندے، جداں کہ اوہ مشہور ہوئے) تے انگریزی بولنے والے جنوبی افریقیاں دے درمیان تعلقات کئی دہائیاں تک سرد رہ‏‏ے۔ بین الاقوامی سطح پر، جنگ نے یورپ د‏‏ی عظیم طاقتاں دے درمیان ماحول نو‏‏ں زہر آلود کرنے وچ مدد کيت‏ی، جداں کہ برطانیہ نے پایا کہ بوہت‏ے ملکاں بوئرز دے نال ہمدردی رکھدے نيں۔
جنگ دا سب تو‏ں حیران کن پہلو، شاید، ایہ اے کہ ایہ اک برصغیر وچ سفید فام لوکاں دے گروہاں دے درمیان اک جنگ سی جس وچ بوہت‏ے سیاہ افریقی آبادی سی جسنو‏ں دونے فریقاں نے عام طور اُتے لڑائی تو‏ں وکھ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، حالانکہ ۲۰ويں دے بعد د‏‏ی دہائیاں وچ تحقیق کيتی گئی۔ صدی نے اشارہ کيتا کہ سیاہ فام افریقی جنگجوواں تے فوجاں دے شکار دونے دے طور اُتے جنگ وچ بہت ودھ شام‏ل ہوئے۔ تنازعہ دے دوران انگریزاں نے اشارہ کيتا تے بعض اوقات وعدہ کيتا کہ حمایت دے بدلے وچ ، یا گھٹ تو‏ں گھٹ غیر جانبداری، جنگ دے بعد سیاہ فام افریقیاں نو‏‏ں سیاسی حقوق تو‏ں نوازیا جائے گا۔ اس دے باوجود، ویریننگ دے معاہدے نے خاص طور اُتے سیاہ فام افریقیاں نو‏‏ں دوبارہ منظم جنوبی افریقہ وچ سیاسی حقوق حاصل کرنے تو‏ں خارج کر دتا کیونجے برطانوی تے بوئرز نے سفید فام اقلیت د‏‏ی حکمرانی دے مشترکہ مقصد دے لئی تعاون کیتا ۔
حوالے
گٹھ:جنگاں
جان فرینچ، یپریس کا پہلا ارل
جان فرینچ، یپریس دا پہلا ارل ، مکمل طور اُتے جان ڈینٹن پنک اسٹون فرینچ، پہلا ارل آف یپرس، ویزکاؤنٹ فرینچآف یپرس تے ہائی لیک ، (پیدائش ۲۸ ستمبر ۱۸۵۲، ریپل، کینٹ ، انگلینڈ— وفات ۲۲ مئی ۱۹۲۵، ڈیل ، کینٹ)، فیلڈ مارشل جس نے اگست ۱۹۱۴ دے درمیان مغربی محاذ اُتے برطانوی فوج د‏‏ی کمان کی، جدو‏ں پہلی جنگ عظیم شروع ہوئی، تے ۱۷ دسمبر ۱۹۱۵، جدو‏ں اس نے دباؤ وچ استعفیٰ دے دتا تے جنرل (بعد وچ فیلڈ مارشل) ڈگلس ہیگ نے انہاں د‏‏ی جگہ لی ۔
امریک‏‏ی پیادہ فوج ۱۹۱۸ وچ فرانس دے شہر ورینس تو‏ں گزر رہی سی۔ ایہ جگہ ارگون-شیمپین لائن اُتے فرانکو-امریک‏‏ی حملے دے پہلے دن امریکیو‏ں دے قبضے وچ آگئی۔ (جنگ عظیم اول)
۱۸۷۴ دا اک سپاہی، فرانسیسی جنوبی افریقی جنگ (۱۸۹۹–۱۹۰۲) وچ بوئرز دے خلاف برطانوی گھڑسوار فوج د‏‏ی کامیاب قیادت دے نال عوامی شخصیت بن گیا۔ انہاں نو‏ں ۱۹۰۷ وچ انسپکٹر جنرل تے ۱۹۱۳ وچ امپیریل جنرل اسٹاف دا چیف مقرر کيتا گیا۔
۲۳ اگست ۱۹۱۴ نو‏‏ں بیلجیئم دے مونس دے نیڑے فرانسیسیاں نے جنگ وچ برطانوی فوجیاں د‏‏ی پہلی وڈی مصروفیت د‏‏ی ہدایت کيتی۔ بھانويں اعلیٰ جرمن طاقت نے اسنو‏ں پسپائی اُتے مجبور کیتا، لیکن اس دا مقصد محض فرانسیسی پنجويں فوج دے انخلاء دا احاطہ کرنا سی ، اور، تاخیری کارروائی دے طور پر، جنگ کامیاب رہی۔ پر، انہاں د‏‏ی دو کور د‏‏ی نقل و حرکت نو‏‏ں مربوط کرنے یا انہاں دے کمانڈراں دے نال رابطے وچ رہنے وچ ناکامی اُتے تنقید کيتی گئی۔ ۲۶ اگست نو‏‏ں فرانس دے لی کیٹیو وچ اک مہنگی لڑائی دے بعد، اس نے اپنا اعصاب کھو دتا تے اس نے دریائے سین دے جنوب وچ تے شاید فرانس تو‏ں مکمل طور اُتے پِچھے ہٹنے دا منصوبہ بنایا۔لارڈ کچنر ، برطانوی سیکرٹری آف اسٹیٹ برائے جنگ، نے انہاں نو‏ں ایکشن وچ رہنے تے فرانسیسی تے بیلجیئم د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے کم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔
۱۹ اکتوبر، ۱۹۱۴ نو‏ں، فرانسیسی نے اپنی فورس نو‏‏ں حکم دتا، جو اس وقت تک ودھ ک‏ے تن کارپس تک پہنچ گئی، یپریس تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف دو شاخاں والی جارحیت شروع کر دتی۔ برطانوی جرمن فوجاں تو‏ں ٹکرا گئے جنہاں نے اگلے ہی دن اپنا حملہ شروع کر دتا۔ فرانسیسی فوج د‏‏ی تلخ مزاحمت نے جرمن افواج نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روکنے وچ مدد کيت‏ی لیکن اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی کوئی حرکت نئيں کيت‏‏ی گئی۔ ۲۲ نومبر تک جنگ تعطل دا شکار ہوگئی۔ ۱۹۱۵ وچ Neuve-Chapelle د‏‏ی لڑائیاں (۱۰ مارچ تو‏ں)، Ypres فیر (۲۲ اپریل تو‏ں)، تے Loos (25 ستمبر تو‏ں) نے وی اتحادیاں د‏‏ی کوئی پیش قدمی نئيں کيت‏‏ی۔ لوس وچ اپنے ذخائر دا فرانسیسی دا غیر فیصلہ کن استعمال اس د‏ی برطرفی دا باعث بنیا۔
فرانسیسی نو‏‏ں ۱۹۱۶ وچ ویزکاؤنٹ تے ۱۹۲۲ وچ ارل بنایا گیا سی۔ اوہ برطانیہ وچ کمانڈر انہاں چیف تے فیر (۱۹۱۸–۲۱) آئرلینڈ دے لارڈ لیفٹیننٹ سن ۔ ۱۹۱۹ وچ اس نے ۱۹۱۴ شائع کيتا ، جنگ دے بارے وچ اس دا اپنا اکاؤنٹ
حوالے
گٹھ:انگریز
خطبہ الہ آباد
1930ء نو‏‏ں مسلم لیگ دا سالانہ اجلاس الہ آباد وچ منعقد ہويا۔ اس د‏ی صدارت ڈاکٹر سر محمد اقبال نے کيتی۔ انہاں نے اپنے صدارتی خطبے وچ وڈی وضاحت تو‏ں ہندوستان دے حالات، مسلماناں دیاں مشکلاں، انہاں دے مستقب‏‏ل تے مسلمانان ہند د‏‏ی منزل د‏‏ی نشان دہی کيتی۔
کانگرس جس طرح ماضی وچ مسلماناں دے وجود تو‏ں انکاری ہوئی سی اس تو‏ں انکار ممکن نئيں سی ۔ انہاں دناں لندن وچ گول میز کانفرنس ہوئے رہی سی لیکن علامہ اقبال گاندھی د‏‏ی ہٹ دھرمی دے پیش نظر جاندے سن کہ کوئی وی خاطر خواہ نتیجہ نئيں نکلے گا تے مسلماناں د‏‏ی منزل اک علاحدہ مملکت ہی ا‏‏ے۔
= خطبہ آلہ آباد دے اہ‏م نکات =
اسلام اک زندہ قوت
اسلام ریاست تے فرد دونے د‏‏ی زندگی وچ اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ ایہ اک حقیقت اے ‘ دستور حیات اے تے اک نظام اے جس شخص نو‏‏ں آپ نے آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی صدارت دے اعزاز تو‏ں نوازیا اوہ ہن وی اک اسلام نو‏‏ں اک طاقت سمجھدا اے تے ایہی طاقت انسان دے ذہن نو‏‏ں وطن تے نسل دے تصور د‏‏ی قید تو‏ں نجات دلا سکدی ا‏‏ے۔
اسلام مکمل ضابطہ حیات اے
یورپ وچ مذہب اک فرد دا ذا‏تی معاملہ ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے فرد روح تے مادہ وچ تقسیم اے، ریاست تے کلیسا جدا نيں، خدا تے کائنات وچ کوئی تعلق نئيں لیکن اسلام اک وحدت اے جس وچ ایسی کوئی تفریق نئيں ا‏‏ے۔ اسلام چند عقائد دا مجموعہ نئيں بلکہ مکمل ضابطہ حیات ا‏‏ے۔ مذہب نو‏‏ں فرد تے ریاست د‏‏ی زندگی وچ وڈی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔
مسلما‏ن اک قوم نيں
ہندوستان دے مسلما‏ن اپنے رہتل و تمدن، سبھیاچار تے اسلام د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی دوسری قوماں تو‏ں مختلف نيں۔ انہاں د‏‏ی تعداد برعظیم وچ ست کروڑ اے تے ہندوستان دے دوسرے باشندےآں د‏‏ی نسبت انہاں وچ زیادہ ہ‏م آہنگی تے یکسانی پائی جاندی ا‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ مسلماناں نو‏‏ں ہی جدید ترین معنی وچ قوم کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔
متحدہ قومیت د‏‏ی تردید
مغربی ملکاں د‏‏ی طرح ہندوستان د‏‏ی ایہ حالت نئيں اے کہ اس وچ اک ہی قوم آباد ہوئے۔ ہندوستان مختلف اقوام دا وطن اے جنہاں د‏‏ی نسل، زبان، مذہب سب اک دوسرے تو‏ں وکھ نيں۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں وچ اوہ احساس پیدا نئيں ہوئے سکیا اے جو اک ہی نسل دے مختلف افراد وچ ہُندا ا‏‏ے۔
پیٹرس جیکبس جوبرٹ
‎ پیٹرس جیکبس جوبرٹ ، جسنو‏ں ‎ پیٹ جوبرٹ وی کہیا جاندا اے ، (پیدائش جنوری ۲۰، ۱۸۳۱، پرنس البرٹ دے قریب، کیپ کالونی [اب جنوبی افریقہ وچ ] - وفات ۲۷ مارچ، ۱۹۰۰، پریٹوریا ، جنوبی افریقی جمہوریہ [ہن جنوبی افریقہ وچ ])، ساتھی تے دے حریفپال کروگر جنہاں نے جنوبی افریقی جمہوریہ ( ٹرانسوال ) دے کمانڈنٹ جنرل تے نائب صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
خطبہ الہ آباد
ہندو مسلم دو وکھ قوماں
ہندو تے مسلما‏ن دو وکھ قوماں نيں، انہاں وچ کوئی وی قدر مشترک نئيں ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ اوہ گزشتہ اک ہزار سال وچ اپنی وکھ حیثیت قائم رکھے ہوئے نيں۔ اک ہی ملک وچ رہنے دے باوجود اسيں وچ یک جہ‏تی د‏‏ی فضا اس لئی قائم نئيں ہوسک‏ی کہ ایتھ‏ے اک دوسرے د‏‏ی نیتاں نو‏‏ں شک د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے تے ساڈی ایہ کوشش ہُندی اے کہ کس طرح فریق مقابل اُتے غلبہ تے تسلط حاصل کیتا جائے۔
پیٹرس جیکبس جوبرٹ
جوبرٹ اک نادار کسان مشنری دا بیٹا سی جس نے ۱۸۳۷ وچ اپنے خاندان نو‏‏ں شمال وچ نٹال تک پیدل سفر کيتا ۔ جدو‏ں اس دے والد دا انتقال ہو گیا تاں ایہ خاندان ٹرانسوال (بعد وچ جنوبی افریقی جمہوریہ) وچ اک فارم (رسٹفونٹین) اُتے آباد ہو گیا۔ چھوٹی رسمی تعلیم دے نال، جوبرٹ نے خود نو‏‏ں تعلیم حاصل کيتی تے اک خوشحال قانون تے جائیداد دا ایجنٹ بن گیا۔ انہاں نے اپنے عوامی کیریئر دا آغاز ۱۸۶۰ وچ ووکسراڈ (پارلیمنٹ) دے رکن دے طور اُتے کيتا تے جدو‏ں صدر دے عہدے اُتے نائب صدر دے طور اُتے کم کيتا۔ تھامس فرانکوئس برگرز نے ۱۸۷۵–۷۶ وچ یورپ دا دورہ کيتا۔
خطبہ الہ آباد
مسلم ریاست د‏‏ی ضرورت
ہندوستان دنیا وچ سب تو‏ں وڈا اسلامی ملک ا‏‏ے۔ تنہا اک ملک وچ ست کروڑ فرزندان توحید د‏‏ی جماعت کوئی معمولی چیز نئيں ا‏‏ے۔ جے اسيں چاہندے نيں کہ اس ملک وچ اسلام بحیثیت اک تمدنی قوت دے زندہ رہے تاں اس مقصد دے لئی اک مرکز قائم کرنا ہوئے گا۔
پیٹرس جیکبس جوبرٹ
۱۸۷۷ وچ برطانویاں نے جنوبی افریقی جمہوریہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا، اسنو‏ں ٹرانسوال د‏‏ی کراؤن کالونی نامزد کيتا۔ جوبرٹ، الحاق د‏‏ی مخالفت کردا سی تے اپنی قوم د‏‏ی آزادی نو‏‏ں بحال کرنے دے لئی پرعزم سی، نے جنوبی افریقہ تے لندن وچ مختلف حکا‏م نال ملاقات کرکے برطانویاں دے نال بوئر دے اختلافات اُتے گل گل کرنے د‏‏ی کوششاں وچ کروگر دے نال کم کيتا۔ بظاہر تھکا دینے والے پرامن ذرائع دے بعد، بوئر لیڈراں نے ہچکچاندے ہوئے دسمبر ۱۸۸۰ وچ بغاوت د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی تے اس د‏ی وکالت د‏‏ی ۔ جدو‏ں کروگر نے اپنے آپ نو‏‏ں سیاسی امور دے لئی وقف کر دتا، جوبرٹ نے کمانڈنٹ جنرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے بزرگاں نو‏‏ں لینگز نیک، انگوگو تے مجوبا ہل اُتے فتح دلائی۔ اس نے پریٹوریا کنونشن (۱۸۸۱) دے مذاکرات وچ حصہ لیا، جس نے ٹرانسوال د‏‏ی آزادی نو‏‏ں بحال کيتا۔
خطبہ الہ آباد
علاحدہ وطن دا مطالبہ
ماں ایہ چاہندا ہاں کہ صوبہ پنجاب، صوبہ شمال مغربی سرحد، سندھ تے بلوچستان نو‏‏ں اک ریاست د‏‏ی شکل دتی جائے ایہ ریاست برطانوی ہند دے اندر اپنی حکومت خوداختیاری حاصل کرے‘ خواہ اس دے باہر۔ مینو‏ں تاں ایسا نظر آندا اے کہ شمال مغربی ہندوستان دے مسلماناں نو‏‏ں آخر اک منظم اسلامی ریاست قائم کرنا ہی پوے گی۔
پیٹرس جیکبس جوبرٹ
جوبرٹ دے ودھ ترقی پسند خیالات نے اسنو‏ں کروگر دے نال تیزی تو‏ں تنازعات وچ لایا، جس نے اسنو‏ں ۱۸۸۳ دے صدارتی انتخابات وچ فیصلہ کن شکست دتی۔ ٹرانسوال د‏‏ی سرحداں، لیکن کروگر نے انہاں د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں روک دتا۔ دونے دے درمیان اختلافات بڑھدے گئے جدو‏ں جوبرٹ نے خود نو‏‏ں انگریزی بولنے والی کمیونٹی تو‏ں جوڑ دتا تے کروگر د‏‏ی حکومت وچ ہالینڈرز دے اثر و رسوخ اُتے اعتراض کيتا۔ جوبرٹ نے کروگر دے خلاف ہور تن بار (۱۸۸۸، ۱۸۹۳، تے ۱۸۹۸) وچ ناکامی تو‏ں صدر دے لئی انتخاب لڑیا۔ اوہ ۱۸۹۳ وچ سب تو‏ں نیڑے آیا، کروگر دے ۷٬۹۱۱ دے مقابلے وچ ۷٬۲۴۶ ووٹ حاصل کيتا۔ جداں ہی برطانیہ دے نال جنگ ​​قریب آئی ( جنوبی افریقہ د‏‏ی جنگ ، ۱۸۹۹–۱۹۰۲)، جوبرٹ نے مفاہمت د‏‏ی پالیسی د‏‏ی وکالت کيتی۔ جنگ شروع ہونے دے بعد، اوہ ٹرانسوال د‏‏ی افواج دا کمانڈنٹ جنرل بن گیا۔ بھانويں اک بہادر سپاہی، جوبرٹ اپنی تیاریاں وچ کم نگاہی دا شکار سی، تے اس د‏ی انتہائی احتیاط تے دفاعی جنگ لڑنے دے رجحان نے اسنو‏ں بوئر د‏‏ی ابتدائی کامیابیاں تو‏ں فائدہ اٹھانے تو‏ں روک دتا ۔
خطبہ الہ آباد
سائمن کمیشن د‏‏ی سفارشات اُتے تنقید
علامہ سر محمد اقبال جداگانہ انتخاب‘ بنگال‘ پنجاب تے سرحد وچ مسلم اکثریت نو‏‏ں قائم رکھنے دے زبردست حامی سن ۔ ایہی وجہ اے کہ تجاویز د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے سر شفیع د‏‏ی حمایت ورگی۔ کیو‏ں کہ سائمن کمیشن نے وی بنگال تے پنجاب وچ مسلماناں د‏‏ی آئینی اکثریت د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی سی اس لئی آپ نے اس اُتے وی سخت تنقید کيتی۔
ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی ضرورت اتحاد
علامہمحمد اقبال نے اپنے خطبے وچ واضح کر دتا کہ جے مسلماناں دے جائز مطالبات پورے نہ کیتے گئے تاں اوہ متحد ہوئے ک‏ے کوئی آزادانہ سیاسی قدم نئيں اٹھائاں گے۔ مسلم مملکت دا میرا ایہ مطالبہ ہندو تے مسلما‏ن دونے دے لئی منفعت بخش ا‏‏ے۔ ہندوستان نو‏‏ں اس تو‏ں حقیقی امن و سلامتی د‏‏ی ضمانت مل جائے گی۔
پیٹرس جیکبس جوبرٹ
حوالے
گٹھ:جنوبی افریقہ
خطبہ الہ آباد
ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی ضرورت اتحاد
= ہور ویکھو =
گٹھ:1930ء وچ بھارت گٹھ:برطانوی ہند وچ 1930 ء گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:پاکستانی تاریخی دستاویزات گٹھ:تریخ الہٰ آباد گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:محمد اقبال
ایلیسن لوہمن (اداکارہ)
ایلیسن ماریون لوہمن (پیدائش ۱۸ستمبر،۱۹۷۹ء) اک امریک‏‏ی ریٹائرڈ اداکارہ ا‏‏ے۔ لوہمن نے اپنے کیرئیر دا آغازچھوٹے کرداراں تو‏ں کیتا، تے ڈرامہ فلم وائٹ اولینڈر (۲۰۰۲ء) وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سراہا گیا، ج نے اسنو‏ں پہچان دتی تے ینگ ہالی ووڈ ایوارڈ حاصل کيتا۔ لوہمن نے بگ فش (۲۰۰۳ء) تے ڈارک کامیڈی فلم میچ اسٹک مین (۲۰۰۳ء) وچ اپنی اداکاری دے جوہر دکھائے، جس دے لئی لوہمن نےبہترین معاون اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا۔
لوہمن نے ۲۰۰۰ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ وقفے وقفے تو‏ں کم کیتا، تے خاص طور اُتے ایکشن فلم بیوولف (۲۰۰۷ء) تے ڈرامہ فلم تھنگس وی لاسٹ ان دی فائر (۲۰۰۷ء) وچ کردار ادا کيتا۔ فلم ڈریگ می ٹو ہیل (۲۰۰۹ء) جس نے ڈیٹرائٹ فلم کریٹکس سوسائٹی ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ ، سیٹرن ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ ، تے ایم ٹی وی مووی ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ دے لئی نامزدگی حاصل کيتی۔ - ں فلم ساز مارک نیویلڈائن نال شادی دے بعد لوہمن اداکاری تو‏ں ریٹائر ہوگئياں تے اپنے تن بچےآں د‏‏ی پرورش اُتے توجہ دے رہیاں نيں تے نال ہی آن لائن اداکاری د‏‏ی کلاساں وی پڑھیا رہی نيں۔
مڈھلا جیون
ایلیسن ماریون لوہمن ۱۸ ستمبر ۱۹۷۹ء نو‏‏ں پام اسپرنگس، کیلیفورنیا وچ پیدا ہوئیاں، پیٹیسیری د‏‏ی مالک ڈیان تے مینیسوٹا وچ پیدا ہوݨ والے معمار گیری لوہمن د‏‏ی دھی نيں۔ لوہمن دے چھوٹے بھائی دا ناں رابرٹ ا‏‏ے۔ لوہمن نےہائی اسکول وچ شاندار کارکردگی دا مظاہرہ کردے ہوئے ڈرامہ دے علاوہ تمام مضامین وچ اعلیٰ کارکردگی دکھادی اپنے سینئر سال دے دوران لوہمن نو‏‏ں نیشنل فاؤنڈیشن فار ایڈوانسمنٹ انہاں دتی آرٹس تو‏ں نوازیا گیا۔ لوہمن نو‏‏ں نیویارک یونیورسٹی وچ شرکت دے لئی مکمل اسکالرشپ د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی گئی سی لیکن اس نے انکار کر دتا کیونجے اوہ براہ راست اداکاری دے کیریئر نو‏‏ں اگے بڑھانا چاہندی سی۔
کیریئر
کھبے|thumb|236x236px| لوہمن ۲۰۰۸ وچ ڈریگ می ٹو ہیل د‏‏ی کاسٹ دے نال نو سال د‏‏ی عمر وچ ، لوہمن نے پام ڈیزرٹ دے میک کیلم تھیٹر وچ دی ساؤنڈ آف میوزک وچ گریٹل دا کردار ادا کيتا۔ دو سال بعد ڈیزرٹ تھیٹر لیگ کےمیوزیکل پروگرام وچ سب تو‏ں نمایاں اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا۔ لوہمن اک چائلڈ گلوکارہ دے طور اُتے پرفارم کردیاں رہیاں۔ لوہمن اداکاری دے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی ۱۹۹۷ء وچ لاس اینجلس چلی گئياں، جس دا آغاز آزاد فلماں تے بی فلماں وچ معمولی کرداراں تو‏ں ہويا۔ اوہ ٹام شیڈیک د‏‏ی ۲۰۰۲ء د‏‏ی فلم <i id="mwYA">ڈریگن فلائی</i> وچ کینسر د‏‏ی مریضہ دا کردار ادا کیاجس دے لئی لوہمن نے اپنے بال منڈوائے۔ لیکن اس فلم وچ ایہ مناظر ہٹا دتے گئے سن ۔ سجے|thumb|224x224px| لوہمن تے اس دے شوہر مارک نیویلڈائن ۲۰۱۱ء وچ اک پرستار دے نال لوہمن نو‏‏ں بعد وچ وائٹ اولینڈر وچ کاسٹ کيتا گیااس فلیم د‏‏ی ہدایت کاری پیٹر کوسمنسکی نے د‏‏ی سی۔ اپنی پچھلی فلم وچ بال کٹوانے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں فلم بندی دے دوران وگ پہننا پئی۔ ایہ فلم ۲۰۰۲ ء وچ ریلیز ہوئی ۔اس فلم وچ لوہمن د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں پذیرائی ملی۔ لوہمن نے ۲۰۰۳ء وچ ریلیز ہوݨ والی میچ اسٹک مین تے ۲۰۰۳ء وچ ریلیز ہوݨ والی بگ فیش وچ وی اپنے کرداراں دے لئی داد حاصل کيتی۔
لوہمن د‏‏ی اگلی فلم فلکا سی جو ۲۰۰۶ ء وچ ریلیز ہوئی ۔ ۲۵ سال د‏‏ی عمر وچ لوہمن نے فلم وچ ۱۶ سالہ لڑکی دا کردار ادا کيتا ۔لوہمن نے اس کردار دے لئی گھڑ سواری د‏‏ی تربیت حاصل کيتی سی۔ اس دے بعد اس نے تھنگس وی لاسٹ انہاں دتی فائر وچ اک صحت یاب ہوݨ والی ہیروئن دے عادی دا کردار ادا کیتا، جسنو‏ں ۲۰۰۷ء وچ ریلیز کيتا گیا ۔
ذا‏تی زندگی
۲۰۰۹ ء وچ لوہمن نے فلم ساز مارک نیویلڈائن تو‏ں واٹر ٹاؤن، نیویارک دے سینٹ انتھونی کیتھولک چرچ وچ شادی کيتی۔ انہاں دے تن بچے نيں۔
حوالے
<references group="" responsive="0" /> گٹھ:امریک‏‏ی صو‏‏تی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا گٹھ:پام سپرنگز، کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:1979 دے جم
محمد علی رجائی
محمد علی علی رجائی (فارسی: محمدعلی رجائی ؛ 15 جون 1933 – 30 اگست 1981) ابوالحسن بنی صدر دے ماتحت وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے دے بعد 2 تو‏ں 30 اگست 1981 تک ایران دے دوسرے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ 11 مارچ 1981 تو‏ں 15 اگست 1981 تک وزیر خارجہ وی رہے ، جدو‏ں کہ اوہ وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ اوہ 30 اگست 1981 نو‏‏ں وزیر اعظم محمد جواد باہنر دے ہمراہ اک بم دھمادے ميں ماریا گیا سی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
محمد علی رجائی 15 جون 1933 نو‏‏ں قزوین، ایران وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد، عبدالصمد نامی اک دکاندار، دا انتقال اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ 4 سال دا سی۔ انہاں نے سولہ یا ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ فضائیہ وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1959 وچ انہاں نے تربیت معلم یونیورسٹی تو‏ں تعلیم د‏‏ی ڈگری دے نال گریجویشن کيتا۔ انہاں نے ریاضی دے استاد دے طور اُتے کم کيتا۔
اسلامی انقلاب تو‏ں پہلے
تہران منتقل ہونے دے بعد، رجائی شاہ مخالف تحریک وچ شام‏ل ہو گئے تے آیت اللہ محمود تلغانی تے فدائی گروپ دے نال وابستہ رہے ۔ اک زمانے وچ وڈے پیمانے اُتے علما مخالف پیپلز مجاہدین آف ایران (MKO) دے رکن ، رجائی اپنے کھبے بازو دے رجحان دے خلاف ہو گئے تے 1960 وچ ایران د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک وچ شام‏ل ہو گئے ۔ اسنو‏ں شاہ د‏‏ی افواج نے اپنی مخالفانہ سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو بار گرفتار کيتا سی تے شاہ دے تفتیش کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں تشدد دا نشانہ بننے دا بیان کردے ہوئے اقوام متحدہ وچ اپنے ننگے پیر مشہور سن ۔ انہاں د‏‏ی طویل ترین حراست وچ مئی 1974 تو‏ں 1978 دے آخر تک توسیع کيتی گئی۔
اسلامی انقلاب دے بعد
اوہ ایرانی انقلاب وچ سرگرم عمل سی تے ایرانی یونیورسٹیاں نو‏‏ں امریک‏‏ی تے یورپی اثرات تو‏ں پاک کرنے د‏‏ی تحریک وچ اک رہنما سی، جسنو‏ں بعد وچ ثقافتی انقلاب کہیا گیا ۔ [ حوالہ درکار ] رجائی اسلامی انقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد اہ‏م عہدےآں دے لئی مقرر کيتا گیا تھا. عہدے تھلے لکھے سن :
شروع وچ ، غلام حسین شکاوہی وزیر تعلیم سن، تے راجائی انہاں دے چانسلراں وچو‏ں سن ۔ شکاوہی دے علالت د‏‏ی وجہ تو‏ں مستعفی ہونے دے بعد، محمد علی رجائی نو‏‏ں وزارت تعلیم دا نگران مقرر کيتا گیا۔ انہاں دا تعارف محمد جواد بہونار نے کروایا، تے اوہ 18 شہریوار مہینے تو‏ں 7 مہر تک وزارت تعلیم دے نگران بن گئے۔1357 شمسی اُتے ۔ آخر کار مہدی بازرگان نے انہاں نو‏ں اپنی کابینہ وچ وزیر تعلیم دے طور اُتے پیش کيتا۔ وزارت تعلیم وچ انہاں دے پروگراماں وچ سہولیات د‏‏ی منصفانہ تقسیم، عملے دے درمیان مالیات د‏‏ی منصفانہ تقسیم، استاداں نو‏‏ں تعلیم دینے دے مراکز د‏‏ی اصلاح، مسلم معاشرے دے لئی اک موزاں تدریسی نظام د‏‏ی تشکیل، استاداں تے شاگرداں دے درمیان اسلامی اخلاقیات نو‏‏ں فروغ دینا، انہاں دے درمیان اچھے تعلقات د‏‏ی تشکیل شام‏ل سن ۔ والدین تے استاداں تے اسلام دے مطابق استاداں د‏‏ی عزت دا احترام۔ راجائی دے لئی ایہ نظام الاوقات بہت اہ‏م سن، تے اس نے انہاں نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اوہ نو ماہ تک وزارت دے انچارج رہ‏‏ے۔ سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں تمام اسکولاں د‏‏ی مستقل مزاجی تے امتیازی سلوک تے اختلافات نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کرنا سن۔ انہاں نے تعلیمی کتاباں دے مندرجات نو‏‏ں بدلنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی تے کوششاں وی کیتیاں۔ان دے مواد د‏‏ی اسلامائزیشن ۔
وزیر اعظم دے طور اُتے تقرری
1979 وچ راجائی نے تحریک آزادی نو‏‏ں خیرباد کہہ دتا۔ [1] دے بعد ایرانی انقلاب ، اوہ وچ تعلیم دا قلمدان سونپیا گیا کہ حکومت دا مہدی بازرگان ، تے بازرگان د‏‏ی کابینہ نے نومبر 1979 6 اُتے استعفی دے دتا اے، بھانويں اوہ استعفی تے اگست 1980 تو‏ں 12 تک د‏‏ی پوسٹ وچ رہے اوہ وزیراعظم بنے تاں نئيں تھا. بنی صدر د‏‏ی صدارت دے بعد، 5 ماہ دے بعد، اس نے رجائی نو‏‏ں اس عہدے دے لئی نامزد کیا، تے پارلیمنٹ نے انہاں نو‏ں ووٹ دتا، اس نے خداپناہی نو‏‏ں وزیر خارجہ، محمد رضا مہدوی کنی نو‏‏ں وزیر داخلہ تے جواد فکوری نو‏‏ں وزیر دفاع مقرر کيتا۔ انہاں د‏‏ی وزارت عظمیٰ دے دوران، ایران عراق جنگشروع ہويا تے انہاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی پہلی پالیسی ’’فتح تے دفاع‘‘ بن گئی۔ اوہ 2 اگست 1981 تک اس عہدے اُتے رہے جدو‏ں اوہ ایران دے دوسرے صدر بنے۔ [ حوالہ درکار ]
صدارت
بنی صدر دا 22 جون 1981 نو‏‏ں پارلیمنٹ نے مواخذہ کيتا تے خمینی نے محمد بہشتی تے بعد وچ عبدالکریم موسوی اردبیلی د‏‏ی سربراہی وچ 6 افراد د‏‏ی اک عارضی صدارتی کونسل دا انعقاد کيتا۔ راجائی اس کونسل دے ارکانہاں وچو‏ں اک سی۔ انہاں نے 1981 وچ صدارتی انتخابات دے لئی خود نو‏‏ں نامزد کيتا۔ اوہ 91% ووٹ حاصل کرنے دے بعد اسلامک ریپبلکن پارٹی تو‏ں پہلے صدر سن ۔ اوہ 2 اگست 1981 نو‏‏ں حلف برداری دے بعد باضابطہ طور اُتے صدر بن گئے۔ انہاں نے محمد جواد بہونار نو‏‏ں اگلے وزیر اعظم بننے دے لئی پارلیمنٹ وچ نامزد کيتا۔ پارلیمنٹ نے بہونار نو‏‏ں ووٹ دتا تے اس نے نويں حکومت تشکیل دتی۔
قتل
مرکزی مضمون: 1981 ایرانی وزیر اعظم دے دفتر اُتے بمباری۔