cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سرہند نہر
ریاست پٹیالہ دی نہر کڈھن دی درخواست
برطانوی سرکار نے کرنل کرافٹن نوں سکیم بناؤن لئی کیہا، جس نے اس نہر دے ہیڈّ نوں روپڑ توں اپر کوٹوپرا دے ستھان 'تے رکھن دی تجویز بھیجی جو روپڑ توں 12 میل اپر سی ۔ اس دوران برٹش حلقیاں وچ دیسی ریاستاں نوں پانی دین لئی کجھ ورودھتا ہوئی پر اخیر وچ اک سانجھی نہر بناؤن دی منظوری دسمبر 1869 وچ مل گئی اتے ساریاں شرطاں مارچ 1870 وچ طے ہو گئیاں ۔ پانی لین دی مقدار دے انوپات نال سارے خرچے نوں ونڈن دی پروانگی ہوئی ۔ 18 فروری، 1873 نوں برٹش سرکار، پٹیالہ ریاست، نابھہ ریاست اتے جیند ریاست دے نمائندیاں نے معاہدے 'تے دستخط کیتے ۔ انگریزی سرکار ولوں کمیشنر انبالہ ڈویزن گور اؤسیلے، خلیفہ سید محمد حسین پٹیالہ ولوں سردار تمند سنگھ اتے لالا موہر سنگھ جیند ریاست ولوں اتے میر منشی رام دیال اتے سردار بشن سنگھ عدالتی نابھہ ریاست ولوں دستخط کیتے گئے ۔ 26 مارچ 1873 نوں گورنر جنرل آف انڈیا نے اس پراجیکٹ نوں پروانگی دتی ۔ نواب ریاست مالیرکوٹلا نے نہری پانی لینوں پہلاں ہی نانہہ کر دتی سی ۔ ریاستاں دا پانی کرم وار 83.6 فیصدی، 8.8 فیصدی اتے 7.6 فیصدی پٹیالہ، نابھہ اتے جیند ریاست نوں الاٹ ہویا ۔ کجھ پانی کلسیاں فریدکوٹ ریاستاں نوں وی ملیا ۔ اس طرحاں برطانوی علاقہ 4027 مربع میل، پٹیالہ ریاست 2970 مربع میل، نابھہ، جیند، فریدکوٹ اتے کلسیاں سٹیٹ 1480 مربع میل کھیتر وچ نہری پانی ورت سکدے سن ۔ فریدکوٹ اتے کلسیاں دا نہر وچ کوئی حصہ نہیں سی پر اوہناں نوں برٹش سرکار دے پنڈاں دی طرز 'تے پانی دتا گیا ۔ پٹیالہ ریاست نے اک کروڑ تیئی لکھ روپئے دا نہر دی کھدائی لئی حصہ پایا ۔
سرہند نہر توں ریاستاں نوں جو پانی دتا جاندا سی، اس لئی برٹش سرکار رائلٹی لیندی سی، جہڑی ودھ توں ودھ چار آنے (25 پیسے) پرتی ایکڑ پرتی سال ہندی سی ۔ ایہہ رائلٹی صرف اس ویلے لئی گئی جدوں تکّ نہر توں لابھ نہ ملیا ۔ جے ایہہ لابھ گھٹّ ہندا سی تاں رائلٹی پراپت لابھ انوسار گھٹّ کر دتی جاندی سی ۔ پہلی ادائیگی ریاستاں نوں پانی ملن توں 11 سال مگروں منگی گئی ۔ برطانوی سرکار نے گھگر دریا وچوں انبالہ چھاؤنی اتے انبالہ شہر نوں پانی دی سپلائی دین 'تے رائلٹی پٹیالہ ریاست نوں دینی منی کیونکہ گھگر پٹیالہ ریاست دی حد اندر پیندا سی ۔
پانی چ ریاستاں داحصہ
سرہند نہر دریا ستلج وچوں سجے پاسیوں روپڑ دے ستھان توں کڈھی گئی جتھے اک ویئر 2400 فٹّ دی لمبائی وچ بنایا گیا ہے ۔ ہیڈّ ورکس تے ویئر بناؤن لئی سرخی سرہند شہر دے کھنڈراں دیاں اٹاں توں تیار کیتی گئی ۔ کنکر چونا روپڑ دے نیڑے پترہاری پنڈ دیاں کاناں توں لیا گیا ۔ دوراہا توں لے کے نالاگڑھ کھان تکّ ریلوے لائن وچھائی گئی، جتھوں پتھر لیاندا گیا ۔ ایہہ لائن نہر بنن پچھوں 1884-85 وچ اکھیڑ دتی گئی ۔ نہر نوں بناؤن لئی قیدیاں نوں ورتیا گیا اتے 2500 قیدیاں دے رہن لئی جیل بنائی گئی ۔ پر لیبر کدے وی 1400-1800 آدمیاں توں ودھ نہ لگی ۔ قیدیاں نوں کم کرن دے پیسے دتے جاندے سن ۔ لوک ہن وی اس نوں قیدیاں دی نہر کہندے ہن ۔ ہیڈّ ورکس تے لگن والے گیٹ اتے ہور لوہے دے سامان لئی اک ورکشاپ بنائی گئی، جہڑی ہن وی ویکھی جا سکدی ہے ۔ 39 میل (لگبھگ 63 کلومیٹر) دا سفر کرکے ایہہ نہر دوراہا ہندی ہوئی دلی-امرتسر ریلوے لائن اتے جی.ٹی. روڈ نوں کراس کردی ہے اتے اس توں کجھ تھلے پنڈ مانپور لاگے اس دیاں دو شاکھاواں ہو جاندیاں ہن ۔ کمباینڈ برانچ اتے پٹیالہ فیڈر ۔ کمباینڈ برانچ لگبھگ 3 کلومیٹر لمبی ہے، جس وچوں دو شاکھاواں ابوہر برانچ اتے بٹھنڈہ برانچ نکلدیاں ہن ۔ ابوہر برانچ دی لمبائی 126 میل اتے بٹھنڈہ برانچ دی 100 میل ۔ ایہہ دوویں اس ویلے انگریزی علاقے وچ وگدیاں سن، اس کرکے برٹش برانچاں کیہا جاندا سی ۔ پٹیالہ فیڈر دیاں تنّ برانچاں کوٹلہ برانچ (94 میل لمبی)، گھگر برانچ (54 میل) اتے چوآ برانچ (24 میل) ہن، جو دیسی ریاستاں نوں پانی دین لئی بنیاں سن ۔ پٹیالہ ایہناں برانچاں دا 83 فیصدی، نابھہ 9 فیصدی اتے جیند 8 فیصدی پانی لیندیاں ہن ۔
نہر دی اساری
24 نومبر 1882 وچ روپڑ ہیڈورکس تے اک بہت وڈا سماگم(جلسہ) ہویا جتھے وائسرائے ہند لارڈ رپن، مہاراجہ پٹیالہ راجندر سنگھ، اس دا بھرا تے تنّ میمبر پٹیالہ ریجینسی کونسل دے، ہیرا سنگھ مہاراجہ نابھہ، فریدکوٹ دا مہاراجہ بکرم سنگھ آدی شامل ہوئے اتے دنیا دی اک وڈی نہر دی شروعات ہوئی ۔ اس رسم تے اس ویلے 70،000 روپئے خرچہ آیا ۔
اتھے ایہہ لکھنا وی ضروری ہے کہ ہیڈورکس توں تھلے 200 گز تے اک اتہاسک سندھی (معاہدہ)مہاراجہ رنجیت سنگھ اتے وائسرائے لارڈ ولیئم بینٹنگ درمیان 31 اکتوبر، 1831 نوں ہوئی، جس انوسار ستلج نوں دوواں راجاں دی حد منیا گیا سی ۔
پہلاں پہل نہر دی سمرتھا 3840 کیوسکس پانی انگریزی علاقے لئی اتے 2100 کیوسکس تنّ دیسی ریاستاں لئی سی ۔ نہر دی تھلیوں چوڑائی 200 فٹّ رکھی گئی اتے ڈنوگھائی 9.43 فٹّ ۔ آؤن والے سمیں لئی فری بورڈ زیادہ رکھیا گیا ۔ 20ویں صدی دے شروع وچ نہر دی ڈنوگھائی ساڈھے گیاراں فٹّ اتے پانی لجان دی سمرتھا 8000 کیوسکس سی ۔ نہر دے چوتھے اتے ستویں میل 'تے سیسواں ندی اتے اک ہور ندی لئی ایکواڈکٹ بنائے گئے، جنہاں راہیں ایہناں ندیاں دا پانی نہر دے اپروں لنگھدا سی اتے اتھے اس طرحاں لگدا سی جویں نہر غائب ہو گئی ہووے ۔
ڈسٹریبیوٹریاں اتے سوئے اس طرحاں بنائے گئے تاں جو جس پنڈ نوں پانی ملنا سی، اس دی جوہ تکّ جا سکن۔ اک ٹیلی گراف لائن روپڑ ہیڈّ ورکس توں لے کے برٹش برانچاں اتے دیسی ریاستاں دیاں برانچاں دے نال-نال وچھائی گئی اتے لوڑ انوسار پھر وی ودھائی جاندی رہی ۔
سردیاں دی رتّ وچ دریا دا سارا پانی نہر وچ چھڈّ دتا جاندا سی تاں جو پانی دی بہلتا کارن نہر جہازرانی دے ممکن ہو سکے ۔ ایہہ سہولت مین لائن، کمباینڈ برانچ پٹیالہ فیڈر، ابوہر برانچ لئی سی ۔ روپڑ توں لے کے دوراہے تکّ جہازرانی بہتی ہندی سی کیونکہ اس راہیں لکڑی، شتیریاں آدی لیاندیاں جاندیاں سن ۔ اسے کرکے دوراہا لکڑی دی پرسدھ منڈی سی ۔ 1890-91 دے مالی سال وچ برٹش برانچاں ادھین 600162 ایکڑ سنچائی ادھین رقبہ سی اتے آمدن 17129356 روپئے سی اتے پٹیالہ برانچاں تھلے رقبہ 216583 ایکڑ اتے آمدن 6473370 روپئے سی ۔ 20ویں صدی دے شروع وچ کارج شیلتا وجوں اتے وپار وجوں بہت سفل نہر ایلانی گئی کیونکہ اس نہر نے اک وڈے کھیتر نوں کہتاں توں مکت کر دتا سی اتے ریلوے لائیناں وی وچھ گئیاں سن جو کہ نہر دے بنن کارن وچھائیاں جا سکیاں ۔
1915 وچ لوڑ مطابق روپڑ ہیڈورکس نوں ری-ماڈل کیتا گیا اتے تاں کہ شٹر نویں تکنیک دے بنے ہوئے ورتے جا سکن ۔ 1947 توں پچھوں بھاکھڑا ڈیم اتے بھاکھڑا نہر بنن نال حالات کافی بدل گئے سن ۔ بھاکھڑا سسٹم تے واٹر الاؤاس ودھ سی جدکہ سرہند نہر 'تے گھٹّ ۔ سو، اس انوسار سرہند نہر سسٹم نوں وی ٹھیک کرن دی لوڑ سی تانکِ بنجرپئی زمین نوں پانی نال سنچت کیتا جاوے | اس انوسار سرہند نہر دے ہیڈّ 'تے 15655 کیوسکس پانی دی لوڑ سی ۔ پر اس نال سرہند مین لائن نوں ری-ماڈل کرن دی لوڑ سی، جس اپر بہتا خرچہ آؤنا سی ۔ سو، خرچے نوں دھیان وچ رکھدے ہوئے کوٹلہ برانچ گھگر برانچ اتے چوء برانچ دا رقبہ جو سرہند نہر توں سنچت ہندا سی، بھاکھڑا نہر نوں تبدیل کر دتا گیا اتے اس انوسار 1200 کیوسکس دی اک لنک نہر جس دی لمبائی 11.50 میل ہے، بھاکھڑا نہر وچوں کڈھ کے روہٹی ریسٹ ہاؤس کول گھگر برانچ وچ پائی گئی ۔ اسے طرحاں سرہند نہر دی ٹیل 'تے پیندے کجھ رقبے نوں ہریکے توں نکلدی نہر سرہند فیڈر دے کھیتر وچ پایا گیا تاں کہ راوی-بیاس دے پانی نوں ستلج دے پانی دی تھاں ورتیا جاوے ۔
موجودہ ویلے سرہند نہر دی ہیڈّ ورکس 'تے سمرتھا 12625 کیوسکس پانی دی ہے ۔ 1954 وچ ہیڈّ ورکس روپڑ نوں پھر ری-ماڈل کیتا گیا اتے پنجاب دے نویں بنے شہر چنڈی گڑھ نوں ستلج توں پار پیندے کھیتراں ہشیارپور، نوانشہر، پٹھان کوٹ تے جالندھر آدی نوں میلن لئی اک پل وی بنایا گیا ۔
اک نویں برانچ نہر جس نوں سدھواں برانچ کیہا جاندا ہے، بھاکھڑا ننگل پروجیکٹ ادھین بنائی گئی، جہڑی سرہند نہر وچوں دوراہے توں تھلے پنڈ مانپور نیڑیوں نکلدی ہے ۔ اس دی سمرتھا لگبھگ 1751 کیوسکس ہے اتے ضلع لدھیانہ، موگا، فریدکوٹ اتے فیروزپور دے 424000 رقبے نوں پانی دندی ہے ۔ اس کھیتر وچوں کجھ کھیتر اجیہا ہے، جس نوں پرانیاں 'گرے کینالز' دا کھیتر کیہا جاندا سی ۔
سرہند نہر نے پنجاب دے مالوا علاقے دی کایا ہی بدل دتی ہے، جتھے ہن کنک، نرما، جھونا، سبزیاں اتے نمبو جاتی دے فروٹ بڑی بہتات وچ ہندے ہن ۔ لوکاں دی رہن-سہن دی پدھر وی بہت بدل گئی ہے ۔ جتھے 19ویں صدی وچ کہتاں پیندے سن، اتھے لہلہاؤندیاں فصلاں ہن اتے ریت دے ٹبے اڈ-پڈّ گئے ہن ۔
چک 84 گ ب
چک 84 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
بھلوال
بھلوال پنجاب پاکستان دے ضلع سرگودھا دی تحصیل بھلوال دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل بھلوال دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع سرگودھا
لکادیپ سمندر
لکدیپ سمندر جاں لکھٹاپو سمندر (ലക്ഷദ്വീപ കടല്‍) اک سمندر ہے جسدیاں حداں بھارت (اس دے لکشدیپ جزیرےآں سمیت)، مالدیپ اتے سری لنکا نال لگدیاں ہن۔ ایہہ کیرالا دے لہدے ولّ واقع ہے۔ اس نگھے سمندر دے پانی دا درجہ حرارت سال بھار  رہندا ہے اتے سمندری جیون نال بھرپور ہے؛ صرف منار دی کھاڑی وچّ ہی 3,600 نسلاں دا گھر ہے۔
حوالے
گٹھ:بحر ہند گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
بوسن
بوسن پنجاب دے ضلع ملتان وچ اک قصبا اے ۔
گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں
119ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
والاںوالے پیرانوالا اڈنا گالڑ
والاںوالے پیرانوالا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔
118ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
بھارت دیاں سیاسی جماعتاں
بھارت وچ کثیر پارٹی نظام اے۔ ایتھے قومی سطح اُتے تے علاقائی سطح اُتے کئی پارٹیاں موجود نیں۔ بھارت وچ انتخابات لڑنے دے لئی پارٹیاں لئی ضروری اے کہ الیکشن کمیشن نال نشان دہی تے رجسٹریشن کرن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت دی سیاست گٹھ:لسٹ بھارت وچ قائم تنظیماں گٹھ:بھارت
چک 85 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
یحیی بن زید
یحیی بن زید امام سجاد دے نواسیاں وچو‏ں نيں۔ آپ اپنے والد، زید بن علی دی شہادت دے بعد کوفہ تو‏ں خراسان چلے گئے تے اوتھ‏ے دے لوگاں نو‏‏ں بنی امیہ دے مظالم تو‏ں آگاہ کیتا تے انہاں دی مدد نال بنی امیہ دے خلاف قیام کیتا۔ انہاں دا قیام وی اپنے والد دی طرح ناکام ہوئے تے افغانستان دے شہر جوزجان وچ شہادت دے مقام اُتے فائز ہوئے تے اوتھے سپرد خاک کيتے گئے۔ لیکن ایران دے بعض شہراں مانند گرگان، سبزوار تے ورامین وچ وی انہاں تو‏ں منسوب مزارات پائے جاندے نيں۔ متوکل بن ہارون دے نال انہاں دی ملاقات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ آپ امامت دے مدعی نئيں سن اگرچہ بعض بزرگان نے اس گل وچ تردید کيتی اے۔
نسب، کنیت تے لقب
آپ دے والد ماجد زید بن امام سجادؑ نيں۔ جنہاں نے بنی‌ امیہ دے خلاف قیام کیتا تے شہید ہوئے۔ آپ دی والده عبداللہ بن محمد بن حنفیہ دی بیٹی ریطہ نيں۔ ابن صوفی نسابہ نے ریطہ نو‏‏ں بنی‌ ہاشم دیاں بافضیلت خواتین وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔
بیہقی نے آپ دی کنیت ابو طالب ذکر کیتا اے تے چونکہ آپ افغانستان دے شہر جوزجان وچ شہید ہوئے اس بنا اُتے آپ قتیل جوزجان دے نام تو‏ں وی مشہور نيں۔
مذہب
یحیی بن زید دے مذہب دے باری وچ اختلاف اے بعض نے انہاں نو‏ں شیعہ امامی تے بعض نے زیدی قرار دتا ا‏‏ے۔ عبداللہ مامقانی آپ نو‏‏ں شیعہ اثنا عشری جاندے نيں تے علامہ امینی انہاں دے مذہب دے بارے وچ کہندے نيں: لیکن آیۃ اللہ خویی کہندے نيں کہ اوہ امام صادقؑ دے تابعین وچو‏ں نئيں سن تے اپنے کم وچ اوہ خود مستقل سن ۔
متوکل بن ہارون نال ملاقات
اپنے والد زید بن علی دی شہادت دے بعد جدو‏ں آپ خراسان چلے جاندے نيں تو اوتھ‏ے اُتے تو آپ دی ملاقات متوکل بن ہارون امی شخص تو‏ں ہُندی ا‏‏ے۔ متوکل بن ہاراں چونکہ حج تو‏ں واپس آئے سن لذا آپ مدینہ تے اپنے رشتہ داراں تو‏ں متعلق انہاں تو‏ں دریافت کردے نيں۔ اسی طرح اوہ اپنے آپ تے آپ دے والد زید بن علی تو‏ں متعلق امام صادق علیہ‌السلام دی رائے دریافت کردے نيں تے اس ملاقات دے آخر وچ امام سجادؑ دی کتاب صحیفہ سجادیہ دا اک حصہ جو انہاں دے پاس سی، نو‏‏ں متوکل دے سپرد کردے نيں تاکہ اوہ اسنو‏ں مدینہ پہنچا دین
قیام
یحیی بن زید اپنے والد زید بن علی دی شہادت دے بعد شروع وچ اپنے والد دے ساتھیاں وچو‏ں 10 افراد دے نال امام حسینؑ دے روضہ مبارکہ دی زیارت دے لئی چلے گئے۔ اس دے بعد جدو‏ں کوفہ دے قریب "جُبّانہ سُبَیع" نامی مقام اُتے پہنچے تو انہاں دے والد دے ساتھی انہاں تو‏ں جدا ہو گئے۔ اس دے بعد آپ بین النہرین پھر اوتھ‏ے تو‏ں مدائن چلے گئے جس دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں عازم خراسان ہوئے جدو‏ں اوتھ‏ے پہنچے تو آپ نو‏‏ں گرفتار کرکے جیل بھیج دتا گیا۔
جیل تو‏ں آپ دی رہائی دے بعد خراسانیاں نے جس زنجیر دے نال آپ نو‏‏ں بنھیا گیا سی نو‏‏ں مہنگے دام خرید لیا تے اس دے ہر حلقے نو‏‏ں الگ الگ کرکے اسنو‏ں انگوٹھی طور پہن لئے۔
شہادت
کئی شہراں نو‏‏ں طے کرنے دے بعد آخر کار آپ افغانستان دے شہر جوزجان پہنچ گئے تے اک سخت جنگ دے بعد آپ تے آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں شہید کردتا گیا۔ آپ دی تاریخ شہادت شعبان دے مہینے وچ جمعہ دا دن ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ آپ دے بدن نو‏‏ں سنہ 125 ہجری نو‏‏ں جوزجان دے مین دروازے اُتے لٹکایا گیا تے آپ دا سر ولید بن عبدالملک دے کول بھیجیا گیا جسنو‏ں اس نے آپ دی والدہ ریطہ دے کول بھیج دتا۔
محل دفن
یحیی بن زید دا بدن سالاں سال تختہ دار اُتے رکھیا گیا ایتھ‏ے تک کہ ابو مسلم خراسانی نے آپ دے بدن نو‏‏ں تختہ دار تو‏ں نیچے اتارا تے نماز جنازہ پڑھ کر آپ نو‏‏ں دفن کروایا دتا تے لوگاں نو‏‏ں آپ دا سوگ منانے نو‏‏ں کہیا گیا، ایويں آپ اسی شہر وچ ہی دفن ہو گئے۔ لوگاں نے ست (7) دن تک انہاں دا سوگ منایا تے اس سال پیدا ہونے والے اکثر لڑکےآں دا نام یحیی رکھیا گیا۔
منسوب مزارات
ان دے علاوہ سمنان تے ہمدان وغیرہ وچ وی آپ تو‏ں منسوب عمارتاں موجود نيں ج دی کوئی حقیقت نئيں بلکہ سب دے سب شباہت اسمی دی وجہ تو‏ں آپ تو‏ں منسوب کیئے گئے نيں۔
زوجہ تے اولاد
آپ نے اپے چچا دی بیٹی محبہ بنت عمرو بن علی بن الحسینؑ نال شادی کيتی۔ اکثر مورخین تے علماء نے آپ دے کسی اولاد ذکور دا تذکرہ نئيں کیتا بلکہ کہیا جاندا اے کہ آپ جوانی دے عالم وچ اس دنیا تو‏ں چلے گئے نيں لیکن حمداللہ مستوفی نامی اک شخص نے عبداللہ بن یحیی نو‏‏ں آپ دا بیٹا قرار دتا اے جو طالب الحق دے نام تو‏ں مشہور سن ۔ ابن جیبر نے زینب بنت یحیی بن زید بن امام سجادؑ دے نام تو‏ں اک بیٹی نو‏‏ں آپ دی اولاد وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ بعضی مرقد زینب بنت یحیی را در مصر دانستہ‌اند۔
مآخذ
گٹھ:افغانستان وچ مدفون امامزادے گٹھ:بنی امیہ دے خلاف قیام کرنے والے گٹھ:شہدائے بنی ہاشم
قندھار
قندھار افغانستان دا دوجا وڈا شہر اے۔ اے دکھنی افغانستان چ سمندری پدھر توں 1005 میٹر (3،297 فٹ) دی اچائی تے وس ریا اے۔ دریائے ارغنداب ایدے لیندے پاسیوں لنگدا اے۔
قندھار
قندھار افغانستان دا تیجا مکھ شہر اتے اسے نام دے صوبے دا راجگڑھ اے۔ ایہہ 31 ڈگری 27 منٹ شمال توں 64 ڈگری 43منٹ مشرق اتے کابل توں 280 میل دکھن-لہندے وچ سمندری سطح توں 3،462 فٹ دی اچائی اتے وسیا ہویا اے۔ ایہہ شہر ترناک اتے ارغنداب دریاواں دے زرخیز میدان دے وچالے واقع اے جتھے نہراں ولوں سنچائی ہندی اے پر اس دا شمالی حصہ اجاڑ اے۔ نیڑے دے نویں ڈھنگ نال سینجو میداناں وچ پھل، کنک، جوں، دالاں، مجیٹھ، ہنگ، تماکو وغیرہ فصلاں اگائیاں جاندیاں ہن۔ قندھار توں نویں چمن تک ریلرستہ اے اتے اتھے تک پاکستان دی ریل جاندی اے۔ پرانا قندھار تن میل وچ وسیا اے جسدے چارے پاسے 24 فٹ چوڑی اتے 10 فٹ ڈونگھی کھائی اتے 27 فٹ اچی کندھ اے۔ اس شہر دے چھ دروازے ہن جہناں وچوں دو مشرق، دو مغرب، اک شمال اتے اک دکھن وچ اے۔ مکھ سڑکاں 40 فٹ توں ودھ چوڑیاں ہن۔ قندھار چار واضع حصےآں وچ ونڈیا ہویا اے جہناں وچ وکھ-وکھ ذاتیاں (قبیلیاں) دے لوک رہندے ہن۔ ایہناں وچ چار - درانی، غل زئی، پارسون اتے کاکار - مشہور ہن۔
اتھے بارش صرف ٹھنڈ وچ بہت گھٹ مقدار وچ ہندی اے۔ گرمی زیادہ پیندی اے۔ ایہہ ستھان پھلاں لئی مشہور اے۔ ایہہ افغانستان دا اک پردھان وپاری مرکز اے۔ اتھوں بھارت نوں سکے میوے درآمد ہندے ہن۔ اتھے دے دھنی وپاری ہندو ہن۔ نگر وچ لگبھگ 200 مسجداں ہن۔ درشنی تھاں ہن: احمدشاہ دا مقبرہ اتے اک مسجد جس وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دا کڑتا رکھیا اے۔ 1649 ء وچ قندھار مغلاں توں ہمیشہ لئی کھسّ گیا سی۔
پرانی تریخ
قندھار تے ایدھے دوالے انسان دے وسن دے 7000 ورے پرانے نشان ملے نیں۔ 330 م پ وچ منڈیگاک دے نیڑے سکندر یونانی نے ایس شہر دی نیو اپنے ناں نال رکھی۔ منڈیگاک ہخامشی تے میڈ سلطنت وچ اراخوسیا صوبے دا راجگڑھ سی۔ ایرانی قبیلہ پکٹانیہ ارخوسیا دا واسی سی۔ ہندستان تے لیندے ایشیاء دے وشکار ہون تے بپاری راہ تے ہون باجوں ایہ اک لڑائی دی وجہ وی بندا سی۔ سکندر مگروں ایہ اوہدے جرنیل سلیوکس دے ہتھے لگیا۔ اوہدے کولوں ایہنوں چندر گپتا نے کھؤیا تے ایتھے بدھ مت لیایا۔ موریا شہنشاہ اشوک نے ایتھے اک تھم بنوایا جیدے تے دو بولیاں وچ لکھیا ہویا سی۔ موریہ مگروں ایہ شہر یونانی باختری سلطنت کول آیا پر اوہناں توں ایہ ہندی ستھن کول گیا۔ بنو امیہ دے خلیفہ  معاویہ ویلے ایہ عرباں کول آیا تے لوک ہولی ہولی مسلمان ہون لگے۔
غزنوی سلطنت توں مغل سلطنت تک
11 ویں صدی وچ پہلے محمود غزنوی تے فیر غوری نے ایتھے راج کیتا۔ 13ویں صدی وچ ایتھے چنگیز خان دیاں مغل فوجاں نے تباہی پھیری۔ 14ویں صدی وچ ایہ تیمور دے ہتھ لگا۔ 1333 وچ عرب پاندھی ابن بطوطہ ایتھے آیا تے ایہ اوہنوں وڈا تے کھاندا پیندا شہر دسیا۔ 15ویں صدی دے انت تے ایہ ارغون پروار کول سی۔ تیمور دی نسل توں تے مغل سلطنت دے موڈی بابر نے 16ویں صدی وچ ایہدے تے مل ماریا پر اوہدے پتر ہمایوں کولوں صفویاں نے کھوہ لیا۔ 1595 وچ مغلاں فیر ایھنوں واپس لیا۔ 1605-06 وچ صفیاں ٹل لائی پر ایہ مغلاں کول ای ریا۔ مغلاں لئی ایہ شہر تے مل مارنا بڑا ضروری سی جے ایہ ہندستان دا بوآ سی تے ایتھوں کوئی وی لنگ کے ہندستان تے ہلہ بول سکدا سی۔ 1649-53 دی مغل صفوی لڑائی وچ ای شہر مغلاں ہتھاں پکا نکل گیا۔
ہوتکی سلطنت
1709 میر وایس ہوتک, قندھار دے اک سردار نے صفوی سلطنت دے گورنر گورگین نوں اک پارٹی وچ قتل کردتا تے قندھار تے دوالے دے تھاں تے مل ماریا۔ صفوی سلطنت ایران وانگوں افغانستان دا مزہب پلٹ کے ملوزوری شیعہ کرنا
جاہندی سی پر میر وایس ہوتک دی بغاوت تے ایران نوں افغانستان چوں کڈھن نال افغانساتان نوں ایس مزہبی پلٹے توں بجالیا۔ قندھار اینج اک پاسے تے افغانستان نوں مزہبی تبدیلی توں بچان دا گڑھ بنیا۔ ایس بغاوت نے افغانستان نوں ایران توں وکھ کرن وچ وی وڈھا کم کیتا تے افغانستان دے دوالے دے دیساں توں وکھ وکھالے نوں اگہاں لیان وچ وی قندھار دا کم اک موڈھی دا اے۔ ایران ولوں کئی واری قندھار تے مل مارن دا چارہ کیتا گیا پر قندھاری جیداری نال اپنا دیس بچا گۓ۔ 1715 وچ میر وایس ہوتک دے مرن تے اوہدا بھرا راج گدی تے بیٹھا پر جدون لوکاں نوں ایہ شک ہویا جے اوہ قندھار نوں ایران نال فیر رلا ریا اے تے اوہونں قتل کردتا گیا تے اوہدی تھاں محمود ہوتکی نوں راج کدی تے بٹھایا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:وچکار ایشیا دے شہر
120ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:دوجی صدی ہجری گٹھ:110ھ دی دہائی
جلالپور پیروالا
جلالپور پیروالا پنجاب دے ضلع ملتان دی تحصیل جلالپور پیروالا وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل جلالپور پیروالا دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع ملتان
بازار حسن (ناول)
بازارِ حسن (सेवासदन) اردو زبان وچ لکھیا گیا پریم چند دا ناول ا‏‏ے۔
یہ ناول اصل وچ اردو بولی وچ بازار حسن دے ناں تو‏ں لکھیا گیا، لیکن کولکاتہ تو‏ں پہلی بار ایہ ہندی بولی وچ سیوا سدن دے ناں تو‏ں 1919ء وچ شائع ہويا۔ ،پریم چند نے نظر ثانی دے بعد دوبارہ اردو مسودہ تیار ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں دارالاشاعت پنجاب لاہور تو‏ں دو جلداں وچ 1921ء وچ شائع کیتا۔
کے سبرامنیم نے ناول د‏‏ی بنیاد اُتے تمل زبان وچ فلم سیواسدنم (1938) بنائی، جو کرناٹک گلوکار، سبو لکشمی د‏‏ی پہلی فلم سی۔
حواجات
گٹھ:1919ء دے ناول گٹھ:1924ء دے ناول گٹھ:اردو ناول گٹھ:بھارت وچ عصمت فروشی گٹھ:بھارتی ناول گٹھ:پریم چند دے ناول گٹھ:خواتین تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:فکشن وچ برطانوی ہند گٹھ:ناول جنہاں اُتے فلماں بنیاں گٹھ:ہندی ناول گٹھ:ناول
نہاوند دی لڑائی
نہاوند دی لڑائی دوجے خلیفہ عمر فاروق دے ویلے عرب تے ایران دے وشکار ہوئی ۔ایس لڑائی چ عرب مسلمانوں نوں جت ہوئی تے ایران اوناں دے ہتھ آگیا۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
چک 86 گ ب
چک 86 گ ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
پہلی جنگ عظیم دیاں وجہاں
سکالر طویل عرصے تو‏ں دیکھنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں کہ 1914 تک روسی سلطنت ، فرانس ، برطانوی سلطنت تے بعد وچ ریاستہائے متحدہ روسی طاقتاں دے دو جرمن سیٹ (جرمن سلطنت تے آسٹریا ہنگری) تنازعہ وچ کیو‏ں آئے۔ اوہ سیاسی ، علاقائی تے معاشی مسابقت ، عسکریت پسندی ، اتحاد و اتحاد دا اک پیچیدہ جال ، سامراجیت ، قوم پرستی دی نمو تے عثمانی سلطنت دے زوال دے سبب پیدا ہونے والے طاقت و خلا جداں عوامل نو‏‏ں دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے اہ‏م طویل مدتی یا ساختی عوامل جنہاں دا اکثر مطالعہ کيتا جاندا اے انہاں وچ غیر حل شدہ علاقائی تنازعات ، طاقت دے یورپی توازن نو‏‏ں سمجھیا جانا ، مجرم تے بکھری ہوئی حکمرانی ، پچھلی دہائیاں د‏‏ی اسلحے د‏‏ی دوڑ تے فوجی منصوبہ بندی شامل ني‏‏‏‏ں۔
اس بحران دے بعد 1914 تو‏ں پہلے د‏‏ی دہائیاں وچ یورپی تے نوآبادیات‏ی امور اُتے عظیم طاقتاں ( اٹلی ، فرانس ، جرمنی ، برطانیہ ، آسٹریا - ہنگری تے روس ) دے وچکار سفارتی جھڑپاں دے بعد تناؤ وچ اضافہ ہويا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، عوامی جھڑپاں دا پتہ لگیانے تو‏ں 1867 دے بعد تو‏ں یورپ وچ طاقت دے توازن وچ تبدیلی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
جنگ کيت‏ی ابتداء اُتے اتفاق رائے ہن وی مستحکم اے چونکہ مورخین اہ‏م عوامل اُتے متفق نئيں نيں تے مختلف عوامل اُتے مختلف تاکیدی زور دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ وقت گزرنے دے نال نال تاریخی دلائل تو‏ں مرکب ہُندا اے ، خاص طور اُتے جدو‏ں درجہ بندی شدہ تاریخی آرکائیو دستیاب ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ مورخین دے وچکار گہری تقسیم انہاں لوکاں دے وچکار اے جو جرمنی تے آسٹریا-ہنگری دے ڈرائیونگ دے واقعات دیکھدے نيں تے جو لوک اداکاراں دے وسیع گروپ وچ طاقت د‏‏ی حرکیات اُتے توجہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں دے وچکار ثانوی غلطی د‏‏ی لائناں موجود نيں جو ایہ مندے نيں کہ جرمنی نے جان بجھ کر یورپی جنگ کيت‏ی منصوبہ بندی کيت‏ی سی ، اوہ لوک جو ایہ سمجھدے نيں کہ جنگ وڈی حد تک غیر منصوبہ بند سی لیکن اس د‏ی وجہ جرمنی تے آسٹریا ہنگری نے خطرہ مول لیا سی ، تے اوہ لوک جو ایہ مندے نيں کہ کچھ یا دوسرے روایات دے مطابق ، طاقتاں (روس ، فرانس ، سربیا ، برطانیہ) نے جنگ نو‏‏ں اگے ودھانے وچ زیادہ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
یورپ دا پولرائزیشن ، 1887–1914
1914 وچ جنگ کيت‏ی طویل مدتی ابتداء نو‏‏ں سمجھنے دے لئی، ایہ سمجھنا ضروری اے کہ طاقتاں مشترکہ مقاصد تے دشمناں دے مشترکہ مقاصد دے دو مدمقابل سیٹ بن گئياں۔ دونے سیٹ اگست 1914 تک جرمنی تے آسٹریا ہنگری د‏‏ی اک طرف تے دوسری طرف روس ، فرانس تے برطانیہ بن گئے۔
جرمنی دا آسٹریا - ہنگری تے روس دا فرانس د‏‏ی طرف سمت بدلنا، 1887–1892
1887 وچ ، اوٹو وان بسمارک دے ذریعہ ترتیب دیۓ گئے خفیہ ری انشورنس معاہدے دے ذریعہ جرمن تے روسی صف بندی نو‏‏ں محفوظ بنایا گیا۔ اُتے ، 1890 وچ ، بسمارک اقتدار تو‏ں گر گیا ، تے اس معاہدے نو‏‏ں جرمنی تے آسٹریا ہنگری دے وچکار دوہرے اتحاد (1879) دے حق وچ ختم ہونے د‏‏ی اجازت مل گئی۔ اس ترقی دا ذمہ دار کاؤنٹی لیو وان کیپریوی سی ، جو پروشی جنرل سن ، جس نے بسمارک نو‏‏ں بطور چانسلر مقرر کيتا سی۔ ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ کیپریوی نے یوروپی نظام نو‏‏ں سنبھالنے وچ ذا‏تی طور اُتے نااہلی نو‏‏ں تسلیم کيتا کیونجے اس دے پیش رو نے فریڈرک وان ہولسٹین ورگی عصری شخصیتاں نو‏‏ں بسمارک د‏‏ی پیچیدہ تے اس تو‏ں وی متنازعہ حکمت عملی دے برخلاف ، زیادہ منطقی نقطہ نظر اُتے عمل کرنے د‏‏ی صلاح دتی سی۔ چنانچہ ، بحری معاہدے وچ ترمیم کرنے تے "انتہائی خفیہ اضافہ" ناں تو‏ں منسوب اک ایسی فراہمی د‏‏ی قربانی دینے دے لئی روس د‏‏ی رضامندی دے باوجود آسٹریا ہنگری دے نال معاہدہ کيتا گیا ، جو آبنائے ترکی سے تعلق رکھدا ا‏‏ے۔
کیپریوی دے اس فیصلے نو‏‏ں وی اس یقین تو‏ں متاثر کيتا گیا سی کہ جے فرانس نے جرمنی اُتے حملہ کيتا تاں ، روسی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی دوبارہ انشورنس معاہدے د‏‏ی ضرورت نئيں اے ، تے ایہ معاہدہ فرانس دے خلاف کارروائی نو‏‏ں وی روک دے گا۔ بسمارک د‏‏ی تزویراندی ابہام د‏‏ی صلاحیت دے فقدان تو‏ں ، کیپریوی نے اک ایسی پالیسی اختیار کيتی جو "روس نو‏‏ں برلین دے نیک نیندی دے وعدےآں نو‏‏ں قبول کرنے تے سینٹ پیٹرزبرگ نو‏‏ں ویانا دے نال براہ راست تفہیم وچ شامل ہونے د‏‏ی ترغیب دینے د‏‏ی طرف ، بغیر کسی تحریری معاہدے د‏‏ی طرف مبنی تھی"۔ 1882 تک ، دوہری اتحاد نو‏‏ں ودھیا کر اٹلی نو‏‏ں شامل کيتا گیا۔ اس دے جواب وچ ، روس نے ايس‏ے سال فرانکو روسی اتحاد حاصل کرلیا ، اک مضبوط فوجی رشتہ جو 1917 تک قائم رہنا سی۔ اس اقدام نو‏‏ں روس د‏‏ی طرف تو‏ں اتحادی د‏‏ی ضرورت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس لئی حوصلہ افزائی کيتی گئی جدو‏ں اوہ اک وڈے قحط تے حکومت مخالف انقلابی سرگرمیاں وچ اضافے دا سامنا کر رہیا سی۔ اتحاد آہستہ آہستہ سالاں تو‏ں اس وقت تو‏ں تعمیر ہويا جدو‏ں اس وقت تو‏ں جدو‏ں بسمارک نے برلن وچ روسی بانڈز د‏‏ی فروخت تو‏ں انکار کردتا ، جس نے روس نو‏‏ں پیرس دے راجگڑھ مارکیٹ وچ منتقل کردتا۔ اس تو‏ں روسی تے فرانسیسی مالی تعلقات وچ توسیع دا آغاز ہويا ، جس نے بالآخر فرانکو-روسی اینٹینٹ نو‏‏ں سفارتی تے فوجی میدان وچ بلند کرنے وچ مدد کيتی۔
کیپریوی د‏‏ی حکمت عملی اس وقت کارگر ثابت ہوئی جدو‏ں ، بوسنیا دے بحران دے پھیلنے دے دوران ، جدو‏ں اس نے 1908 وچ روس تو‏ں پِچھے ہٹنا تے اسنو‏ں متحرک کرنے دا کامیابی دے نال مطالبہ کيتا۔ جدو‏ں بعد وچ جرمنی نے روس تو‏ں ایہی سوال کيتا تاں روس نے انکار کردتا ، جس نے آخر کار جنگ نو‏‏ں روکنے وچ مدد کيتی۔
جرمنی اُتے فرانسیسی عدم اعتماد
thumb|250x250px| [[السیس لورین|السیسی لورین ، 1898 دے بارے وچ فرانس تے جرمنی دے وچکار علاقائی تنازعہ ظاہر کرنے والا امریکی کارٹون ]] پہلی جنگ عظیم دے کچھ دور د‏‏ی ابتداء 1870–1871 وچ فرانسکو-پروسین جنگ تے جرمنی دے ہ‏م آہنگی اتحاد دے نتائج تے نتائج وچ دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ جرمنی نے فیصلہ کن کامیابی حاصل کيت‏ی سی تے اک طاقتور سلطنت قائم کيت‏ی سی ، لیکن فرانس برساں تو‏ں انتشار تے فوجی زوال دا شکار رہیا۔ فرانس تے جرمنی دے وچکار السیسی لورین دے جرمن اتحاد دے بعد دشمنی د‏‏ی میراث وچ اضافہ ہويا۔ اس اتحاد تو‏ں فرانس وچ وسیع پیمانے اُتے ناراضگی پھیل گئی ، جس نے انتقام د‏‏ی خواہش نو‏‏ں جنم دتا جو تجدید پسندی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ فرانسیسی جذبات فوجی تے علاقائی نقصانات دا بدلہ لینے د‏‏ی خواہش تے فرانس دے بے گھر ہونے دے بعد براعظم فوجی طاقت دے طور اُتے نقل مکانی اُتے مبنی سی۔ بسمارک فرانسیسی انتقام د‏‏ی خواہش تو‏ں محتاط سن تے فرانس نو‏‏ں وکھ تھلگ کرکے تے بلقان وچ آسٹریا ہنگری تے روس دے عزائم نو‏‏ں متوازن کرکے امن حاصل کيتا۔ اپنے بعد دے سالاں دے دوران ، انہاں نے فرانسیسیاں د‏‏ی بیرون ملک توسیع د‏‏ی حوصلہ افزائی کرکے انہاں نو‏‏ں خوش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، جرمنی مخالف جذبات برقرار رہیا۔
فرانس بالآخر اپنی شکست تو‏ں باز آ گیا ، جنگ کيت‏ی معاوضے د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی تے اپنی فوجی طاقت نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کيتا۔ اُتے ، آبادی تے صنعت دے لحاظ تو‏ں فرانس جرمنی تو‏ں چھوٹا سی تے بوہت سارے فرانسیسی زیادہ طاقتور پڑوسی دے اگے غیر محفوظ محسوس کردے سن ۔ 1890 د‏‏ی دہائی تک ، فرانس دے رہنماواں دے لئی السیس لورین تو‏ں بدلہ لینے د‏‏ی خواہش ہن اک اہ‏م عنصر نئيں رہی لیکن اوہ عوامی رائے وچ اک طاقت بنی رہی۔ برلن وچ فرانسیسی سفیر ، جولس کیمبون (1907–1914) ، نے اک دیتینٹ نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی سخت محنت د‏‏ی ، لیکن فرانسیسی رہنماواں نے فیصلہ کيتا کہ برلن ٹرپل اینٹینٹ نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے تے اوہ امن دے حصول وچ مخلص نئيں سی۔ فرانسیسی اتفاق رائے ایہ سی کہ جنگ ناگزیر ا‏‏ے۔
فرانس تے روس د‏‏ی طرف برطانوی صف بندی ، 1898–1907: ٹرپل اینٹینٹ
برطانیہ نے 1900 د‏‏ی دہائی وچ دوسری بوئر جنگ دے دوران وکھ تھلگ ہونے دے بعد شاندار تنہائی ترک کردتی سی۔ برطانیہ نے اپنے دو وڈے نوآبادیات‏ی حریفاں دے نال نوآبادیات‏ی امور تک محدود معاہداں دا اختتام کيتا: 1904 وچ فرانس دے نال اینٹینٹی کورڈیال تے 1907 وچ اینگلو روسی اینٹینٹی۔ کچھ مورخین برطانیہ د‏‏ی صف بندی نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اک باضابطہ جرمن خارجہ پالیسی تے 1898 تو‏ں اس د‏ی بحریہ د‏‏ی تشکیل دے رد عمل دے طور اُتے دیکھدے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اینگلو جرمن بحری اسلحے د‏‏ی دوڑ دا باعث بنی ۔
دوسرے اسکالرز ، خاص طور اُتے نیل فرگسن دا مؤقف اے کہ برطانیہ نے جرمنی دے مقابلے وچ فرانس تے روس دا انتخاب کيتا کیونجے جرمنی بہت طاقتور اتحادی سی تاکہ اوہ دوسری طاقتاں نو‏‏ں موثر مقابلہ پیدا کرے تے اوہ برطانیہ نو‏‏ں شاہی سلامتی فراہ‏م نئيں کرسکدا جو اینٹینٹی معاہداں دے ذریعہ حاصل ہويا سی۔ برطانوی سفارت کار آرتھر نکولسن دے لفظاں وچ ، "ساڈے لئے دوست دوست جرمنی تو‏ں زیادہ فرانس تے روس دا دوست ہونا کدرے زیادہ نقصان دہ سی۔"  فرگسن دا مؤقف اے کہ برطانوی حکومت نے جرمنی اتحاد د‏‏ی کامیابیاں نو‏‏ں مسترد کردتا "اس لئی نئيں کہ جرمنی نے برطانیہ دے لئی خطرہ بننا شروع کيتا سی ، بلکہ ، اس دے برعکس کیونجے انہاں نو‏ں احساس ہويا کہ اسنو‏ں کوئی خطرہ لاحق نئيں ا‏‏ے۔"  لہذا فرانس تے اس دے اتحادی ، روس دے نال برطانوی تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے تے جرمنی دے نال برطانیہ نو‏‏ں اچھے تعلقات د‏‏ی اہمیت ظاہر کرنے تو‏ں ٹرپل اینٹینٹ دے اثرات دوگنا ہوگئے۔ "یہ نئيں سی کہ جرمنی دے خلاف دشمنی اس د‏ی تنہائی دا سبب بنی ، بلکہ اس دے بجائے کہ نواں نظام خود جرمنی د‏‏ی سلطنت دے نال دشمنی تے شدت اختیار کر گیا۔"
برطانیہ ، فرانس تے روس دے وچکار ٹرپل اینٹینٹ دا اکثر موازنہ جرمنی ، آسٹریا۔ ہنگری تے اٹلی دے وچکار ہونے والے ٹرپل الائنس تو‏ں کيتا جاندا اے ، لیکن مورخین اس موازنہ نو‏‏ں سادگی تو‏ں تعبیر کردے ني‏‏‏‏ں۔ اینٹینٹ ، ٹرپل الائنس تے فرانکو روس الائنس دے برعکس ، باہمی دفاع دا اتحاد نئيں سی لہذا برطانیہ نے 1914 وچ اپنی خارجہ پالیسی دے فیصلے کرنے وچ آزاد محسوس کيتا۔ جداں کہ برطانوی دفتر خارجہ دے اہلکار آئر کرو کہندا اے: "کورس د‏‏ی بنیادی حقیقت ایہ اے کہ اینٹینٹ(Entente) اتحاد نئيں اے . حتمی ہنگامی صورتحال دے مقاصد دے لئی ایہ پایا جاسکدا اے کہ اس وچ کوئی مادہ نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے اینٹینٹی اک ذہن دے فریم دے علاوہ کچھ نئيں ، عام پالیسی دا نظریہ اے جو دو ملکاں د‏‏ی حکومتاں نے مشترکہ طور اُتے مشترکہ طور اُتے مشترکہ طور اُتے پیش کيتا اے ، لیکن ہوسکدا اے کہ ہوسکدا اے یا اس تو‏ں مبہم ہوسکدا اے کہ تمام مواد نو‏‏ں کھو دینا ا‏‏ے۔ "
1905 تے 1914 دے وچکار سفارتی واقعات دے اک سلسلے نے عظیم طاقتاں دے وچکار تناؤ نو‏‏ں بڑھاوایا تے موجودہ صفاں نو‏‏ں تقویت ملی ، جس دا آغاز پہلے مراکشی بحران تو‏ں ہويا۔
پہلا مراکشی بحران ، 1905–06: اینٹینٹ نو‏‏ں مضبوط بنانا
پہلا مراکشی بحران مارچ 1905 تے مئی 1906 دے مراکش د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق بین الاقوامی تنازعہ سی۔ اس بحران نے فرانس تے برطانیہ دونے دے نال جرمنی دے تعلقات نو‏‏ں خراب کردتا ، تے نويں اینٹینٹی کورڈیال د‏‏ی کامیابی نو‏‏ں یقینی بنانے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ مورخ کرسٹوفر کلارک دے لفظاں وچ ، "مراکش وچ فرانس دے لئی جرمنی دے چیلینج د‏‏ی وجہ تو‏ں اینگلو فرانسیسی اینٹینٹ نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی بجائے مضبوط کيتا گیا۔"
بوسنیا دا بحران ، 1908: آسٹریا ہنگری دے نال روس تے سربیا دے تعلقات خراب کردے ہوئے
1908 وچ ، آسٹریا ہنگری نے بلقان دے صوبےآں ، بوسنیا تے ہرزیگوینا نو‏‏ں اپنے قبضے دا اعلان کيتا۔ بوسنیا تے ہرزیگوینا نامی طور اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خودمختاری دے تحت رہے سن لیکن اس دا انتظام آسٹریا ہنگری دے زیر انتظام 1878 وچ برلن د‏‏ی کانگریس سے ہويا سی ، جدو‏ں یورپ د‏‏ی عظیم طاقتاں نے آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں صوبےآں اُتے قبضہ کرنے دا حق دتا سی ، اگرچہ قانونی حیثیت انہاں دے پاس ہی ا‏‏ے۔ سلطنت عثمانیہ۔ اکتوبر 1908 وچ آسٹریا - ہنگری دے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے الحاق دے اعلان نے بلقان وچ طاقت دے نازک توازن نو‏‏ں پریشان کردتا تے سربیا تے پین یورپ وچ سلاوی قوم پرستاں نو‏‏ں مشتعل کردتا۔ کمزور روس نو‏‏ں اپنی توہین دے تابع ہونے اُتے مجبور کيتا گیا سی ، لیکن اس دا دفتر خارجہ آسٹریا ہنگری دے اقدامات نو‏‏ں ہن وی حد تو‏ں زیادہ جارحانہ تے دھمکی آمیز دیکھدا ا‏‏ے۔ روس دا ردعمل سربیا تے دوسرے بلقان صوبےآں وچ روس دے حامی تے آسٹریا مخالف جذگل کيتی حوصلہ افزائی کرنا سی ، جس تو‏ں خطے وچ آسٹریا دے سلوکی توسیع پسندی دے خدشےآں پیدا ہوئے۔
1911 وچ مراکش وچ اگادیر دا بحران
thumb|250x250px| مراکش وچ فرانسیسی فوج ، 1912 سامراجی رقابتاں نے فرانس ، جرمنی تے برطانیہ نو‏‏ں مراکش اُتے قابو پانے دے لئی مقابلہ کرنے اُتے مجبور کردتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1911 وچ جنگ دا قلع قمع ہويا۔ آخر وچ ، فرانس نے مراکش اُتے اک محافظت قائم کيتی جس تو‏ں یورپی کشیدگی ودھ گئی۔ اگادیر بحران اپریل 1911 وچ مراکش دے اندرونی حصے وچ فرانسیسی فوج د‏‏ی کافی تعداد وچ فوج د‏‏ی تعینا‏‏تی دے نتیجے وچ ہويا۔ جرمنی نے یکم جولائ‏ی 1911 نو‏‏ں مراکش د‏‏ی بندرگاہ اگادیر اُتے گن بوٹ ایس ایم ایس پینتھر بھیج کر رد عمل ظاہر کيتا۔ اس دا بنیادی نتیجہ لندن دے وچکار گہرے شبہے دا سی تے برلن تے لندن تے پیرس دے درمیان نیڑےی فوجی تعلقات۔
بڑھدے ہوئے خوف تے دشمنی نے جرمنی دے بجائے برطانیہ نو‏‏ں فرانس دے نیڑے کردتا۔ بحران دے دوران فرانس د‏‏ی برطانوی پشت پناہی نے دونے ملکاں تے روس دے نال اینٹینٹ نو‏‏ں تقویت ملی ، اینگلو جرمن عدم استحکا‏م وچ اضافہ کيتا ، تے اس تقسیم نو‏‏ں ہور تقویت ملی جو 1914 وچ پھوٹ پوے گی۔ داخلی برطانوی جوش و خروش دے لحاظ تو‏ں ، ایہ بنیاد برطانوی کابینہ دے اندر بنیاد پرست تنہائیاں تے لبرل پارٹی دے سامراجی مداخلت پسنداں دے وچکار پنج سالہ جدوجہد دا حصہ سی۔ مداخلت کرنے والےآں نے جرمنی وچ توسیع اُتے مشتمل ٹرپل اینٹینٹ نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ریڈیکلز نے کابینہ د‏‏ی سرکاری طور اُتے انہاں تمام اقدامات د‏‏ی منظوری دے لئی اک معاہدہ کيتا جس نال جنگ دا سبب بن سکدا ا‏‏ے۔ اُتے ، مداخلت کرنے والےآں وچ دو سرکردہ ریڈیکلز ، ڈیوڈ لائیڈ جارج تے ونسٹن چرچل شامل سن ۔ 21 جولائ‏ی 1911 نو‏‏ں لائیڈ جارج د‏‏ی مینشن ہاؤس د‏‏ی مشہور تقریر نے جرمناں نو‏‏ں ناراض کيتا تے فرانسیسیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ 1914 تک ، مداخلت پسنداں تے ریڈیکلز نے اعلان جنگ دے اختتام پذیر ہونے والے فیصلےآں د‏‏ی ذمہ داری بانٹنے اُتے اتفاق کيتا سی تے اس لئی فیصلہ تقریبا متفقہ سی۔
اہ‏م گل ایہ اے کہ اگست 1914 دے واقعات دے لئی ، اس بحران دے نتیجے وچ برطانوی سکریٹری ایڈورڈ گرے تے فرانسیسی رہنماواں نے خفیہ بحری معاہدہ کيتا جس دے ذریعہ رائل نیوی فرانس دے شمالی ساحل نو‏‏ں جرمنی دے حملے تو‏ں محفوظ رکھے گی ، تے فرانس نے اس وچ فرانسیسی بحریہ نو‏‏ں مرکوز کرنے اُتے اتفاق کيتا مغربی بحیرہ روم تے اوتھ‏ے برطانوی مفادات دے تحفظ دے لئی۔ فرانس اس طرح اپنی شمالی افریقی کالونیاں تے برطانیہ دے نال اپنے رابطےآں د‏‏ی نگرانی کرنے وچ کامیاب رہیا سی ، تاکہ جرمنی دے اعلیٰ سمندری بحری بیڑے د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی گھریلو پانی وچ زیادہ تو‏ں زیادہ طاقت مرکوز د‏‏ی جاسک‏‏ے ۔ کابینہ نو‏‏ں اگست 1914 تک معاہدے تو‏ں آگاہ نئيں کيتا گیا سی۔ دراں اثنا ، اس واقعہ تو‏ں ایڈمرل الفریڈ وان ٹرپٹز دا ہتھ مضبوط ہويا ، جو بحریہ د‏‏ی بہتری دا مطالبہ کررہیا سی تے اسنو‏ں 1912 وچ حاصل کرلیا گیا۔
امریکی مؤرخ ریمنڈ جیمز سونٹاگ نے استدلال کيتا کہ ایہ غلطیاں د‏‏ی اک مزاح سی جو پہلی جنگ عظیم دا افسوسناک پیش کش بن گئی:
اٹلی - ترک جنگ: عثمانیاں دا ترک کرنا ، 1911–1912
thumb| [[مصطفٰی کمال اتاترک|مصطفیٰ کمال (کھبے) ، 1912 وچ ، ٹرپولیٹنیا ولایت ، دیرنا وچ عثمانی فوجی افسر تے بیڈوین فورسز دے نال ]] اٹلی - ترک جنگ وچ ، اٹلی نے 1911–1912 وچ شمالی افریقہ وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست دتی۔ اٹلی نے اہ‏م ساحلی شہراں اُتے آسانی تو‏ں قبضہ کرلیا ، لیکن اس د‏ی فوج اندرونی حصے تک جانے وچ ناکا‏م رہی۔اٹلی نے عثمانی ٹرپولیٹنیا ولایت اُتے قبضہ کرلیا ، اک ایسا صوبہ جس د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں سب پروونس ، یا سنجاک ، فیزن ، سائرینیکا تے خود طرابلس سن ۔ ایہ علاقہ مل ک‏ے تشکیل پایا جو بعد وچ اطالوی لیبیا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
بلقان جنگاں ، 1912–13: سربیا تے روسی طاقت د‏‏ی نمو
بلقان دیاں جنگاں دو تنازعات سن جو 1912 تے 1913 وچ جنوب مشرقی یورپ دے جزیرہ نما بلقان وچ رونما ہوئیاں۔ پہلی جنگ وچ بلقان د‏‏ی چار ریاستاں نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست دتی۔ انہاں وچو‏ں اک ، بلغاریہ ، دوسری جنگ وچ شکست کھا گیا۔ سلطنت عثمانیہ نے اپنا تقریبا in سارا علاقہ یورپ وچ کھو دتا۔ آسٹریا ہنگری ، اگرچہ اک جنگجو نئيں سی ، کمزور پيا سی ، کیونجے اک بہت ہی توسیع سربیا نے تمام جنوبی سلاواں دے اتحاد دے لئی زور دتا سی۔
1912–1913 وچ بلقان دیاں جنگاں نے روس تے آسٹریا ہنگری دے وچکار بین الاقوامی تناؤ وچ اضافہ کيتا۔ اس تو‏ں سربیا نو‏‏ں تقویت دینے تے سلطنت عثمانیہ تے بلغاریہ دے کمزور ہونے دا وی سبب بنے ، جس نے شاید دوسری صورت وچ سربیا نو‏‏ں قابو وچ رکھیا ، ایويں روس د‏‏ی طرف یورپ وچ طاقت دے توازن وچ خلل پے گیا۔
روس ابتدا وچ علاقائی تبدیلیاں تو‏ں بچنے اُتے راضی ہويا ، لیکن بعد وچ 1912 وچ ، اس نے سربیا دے البانی بندرگاہ دے مطالبے د‏‏ی حمایت کيتی۔ 1912–13 د‏‏ی لندن کانفرنس وچ آزاد البانیہ بنانے اُتے اتفاق کيتا گیا ، لیکن سربیا تے مونٹی نیگرو دونے نے اس د‏ی تعمیل تو‏ں انکار کردتا۔ 1912 دے اوائل وچ آسٹریا تے اس دے بعد اک بین الاقوامی بحری مظاہرے تے روس د‏‏ی حمایت تو‏ں دستبرداری دے بعد سربیا نے اپنا اقتدار واپس لے لیا۔ مونٹینیگرو اِنّا موافق نئيں سی ، تے 2 مئی نو‏‏ں ، آسٹریا د‏‏ی وزرا د‏‏ی کونسل نے ملاقات کيت‏ی تے مانتینیگرو نو‏‏ں تعمیل کرنے دا آخری موقع دینے دا فیصلہ کيتا ، یا اس تو‏ں فوجی کارروائی دا سہارا لیا جائے گا۔ اُتے ، آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوجی تیاریاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ، مونٹی نیگرینز نے الٹی میٹم وچ تاخیر د‏‏ی درخواست کيتی ، تے انہاں نے اس د‏ی تعمیل کيتی۔ کھبے|thumb| بلقان جنگ دے بعد بلقان دے علاقائی فائدے سربیا د‏‏ی حکومت البانیا نو‏‏ں حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی سی ، تے ہن بلقان د‏‏ی پہلی جنگ دے دوسرے مال غنیمت دا دوبارہ تقاضہ کرنے دا مطالبہ کيتا ، تے روس سربیا نو‏‏ں پسپا کرنے دے لئی دباؤ ڈالنے وچ ناکا‏م رہیا۔ سربیا تے یونان نے بلغاریہ دے خلاف اتحاد کيتا ، جس نے اپنی افواج دے خلاف پہلے از وقت ہڑتال دا جواب دتا تے ايس‏ے طرح دوسری بلقان جنگ دا آغاز ہويا۔ سلطنت عثمانیہ تے رومانیہ دے جنگ وچ شامل ہونے دے بعد بلغاریہ د‏‏ی فوج تیزی تو‏ں گر گئی۔
بلقان دیاں جنگاں نے آسٹریا ہنگری دے نال جرمنی دے اتحاد نو‏‏ں دباؤ وچ ڈالیا۔ آسٹرو ہنگری د‏‏ی سربیا دے خلاف حمایت د‏‏ی درخواستاں دے بارے وچ جرمن حکومت دے رویئے نو‏‏ں ابتدا وچ منقسم تے متضاد کردتا گیا سی۔ 8 دسمبر 1912 د‏‏ی جرمن امپیریل وار کونسل دے بعد ، ایہ گل واضح ہوگئی کہ جرمنی سربیا تے اس دے ممکنہ اتحادیاں دے خلاف جنگ وچ آسٹریا - ہنگری د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی تیار نئيں ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ ، دوسری بلقان جنگ تو‏ں پہلے ، اس دے دوران تے اس دے بعد ، جرمن سفارت کاری یونانی دے حامی تے رومانیہ د‏‏ی حامی سی تے آسٹریا ہنگری د‏‏ی ودھدی ہوئی بلغاریہ د‏‏ی ہمدردیاں دے خلاف سی۔ نتیجہ دونے سلطنتاں دے وچکار تعلقات نو‏‏ں زبردست نقصان پہنچیا۔ آسٹریا ہنگری دے وزیر خارجہ لیوپولڈ وان برچٹولڈ نے جولائ‏ی 1913 وچ جرمنی دے سفیر ہینرک وان تسریشکی تو‏ں ریمارکس دیے ، "آسٹریا ہنگری وی دوسرے گروپ نال تعلق رکھدا اے " کیونجے برلن سب چنگا سی۔
تب تک ، روس زیادہ تر روس-جاپانی جنگ وچ اپنی شکست تو‏ں باز آ گیا سی ، تے جرمنی تے آسٹریا دے حساب کتاباں نو‏‏ں اس خوف تو‏ں دوچار کردتا گیا کہ روس بالآخر چیلینج کرنے دے لئی اِنّا مضبوط ہوجائے گا۔ نتیجہ ایہ سی کہ روس دے نال کسی وی جنگ نو‏‏ں کامیابی دا کوئی موقع ملنے دے لئی اگلے چند سالاں وچ ہی ہونا پيا۔
فرانکو-روسی اتحاد 1911–1913 وچ ، بلقان دے آغاز منظرنامے وچ تبدیل ہويا
1890 تے 1900 د‏‏ی دہائی دے دوران ، فرانسیسیاں تے روسیاں نے واضح کيتا کہ اتحاد د‏‏ی حدود اک دوسرے د‏‏ی بہادر خارجہ پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں اشتعال انگیزی تک نئيں ودھ پائی ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، روس نے فرانس نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ جے فرانسیسیاں نے شمالی افریقہ وچ جرمناں نو‏‏ں مشتعل کيتا تاں اوہ اتحاد نئيں چلائے گا۔ یکساں طور اُتے ، فرانسیسیاں نے اصرار کيتا کہ روسیاں نو‏‏ں اتحاد د‏‏ی مدد تو‏ں آسٹریا ہنگری یا جرمنی نو‏‏ں بلقان وچ بھڑکانے دے لئی استعمال نئيں کرنا چاہیدا تے فرانس نے بلقان وچ فرانس یا روس دے لئی اک اہ‏م تزویراندی مفاد نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا۔
جنگ دے پھوٹ پڑنے تو‏ں پہلے پچھلے 18 تو‏ں 24 ماہ وچ ایہ تبدیل ہويا۔ 1911 دے آخر وچ ، خاص طور اُتے 1912–1913 وچ بلقان دیاں جنگاں دے دوران ، فرانسیسی نقطہ نظر نے روس نو‏‏ں بلقان د‏‏ی اہمیت قبول کرنے دے لغے تبدیل کيتا۔ ہور ایہ کہ ، فرانس نے واضح طور اُتے کہیا اے کہ ، جے ، بلقان وچ تنازعہ دے نتیجے وچ ، آسٹریا - ہنگری تے سربیا دے وچکار جنگ ہوئی تاں ، فرانس روس دے نال کھڑا ہوئے گا۔ اس طرح ایہ اتحاد کردار وچ بدل گیا تے سربیا ہن روس تے فرانس دے لئی سلامتی دا مرکز بن گیا۔ بلقان قیام دے آغاز دے اک جنگی تو‏ں قطع نظر جو اک ایسی جنگ شروع کی، اک دے طور اُتے اتحاد تنازعہ دیکھنے د‏‏ی طرف تو‏ں جواب دے گی سبب بن جائے گی ،کاسس فیوڈریس ، اتحاد دے لئی اک گھوڑا. کرسٹوفر کلارک نے اس تبدیلی د‏‏ی وضاحت کيتی کہ "جنگ تو‏ں پہلے دے نظام وچ اک بہت اہ‏م پیشرفت اے جس نے 1914 دے واقعات نو‏‏ں ممکن بنایا۔"
لیمان وان سینڈرز افیئر: 1913–14
یہ اک بحران سی جس وچ جرمنی دے اک افسر لیمان وان سینڈرز دی تقرری دے بعد قسطنطنیہ د‏‏ی حفاظت کرنے والے عثمانی فرسٹ آرمی کور د‏‏ی کمان سنبھالنے تے اس دے نتیجے وچ روسی اعتراضات پیدا ہوئے سن ۔ لیمان وان سینڈرز افیئر دا آغاز 10 نومبر 1913 نو‏‏ں ہويا ، جدو‏ں روسی وزیر خارجہ سرگئی سیزونوف نے برلن وچ روسی سفیر ، سرگئی سووربیف نو‏‏ں جرمناں نو‏‏ں ہدایت کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی کہ ، سینڈررز مشن نو‏‏ں روس "اک کھلے عام دشمنانہ فعل" دے طور اُتے منے گا۔ روس د‏‏ی غیر ملکی تجارت نو‏‏ں خطرہ بنانے دے علاوہ ، انہاں وچو‏ں نصف ترکی آبنائے دے راستے تو‏ں گزردا اے ، اس مشن نے روس د‏‏ی بحیرہ اسود دی بندرگاہاں اُتے جرمنی د‏‏ی زیرقیادت عثمانی حملے دا امکان پیدا کيتا تے اس نے مشرقی اناطولیہ وچ توسیع دے روسی منصوبےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا ۔
سینڈر د‏‏ی تقرری تو‏ں روس د‏‏ی طرف تو‏ں احتجاج دا اک طوفان برپا ہويا ، جس اُتے عثمانی راجگڑھ اُتے جرمن ڈیزائن دے شبہے سن ۔ جنوری 1914 وچ انسپکٹر جنرل د‏‏ی بجائے کم سینئر تے کم بااثر عہدے اُتے تعینات ہونے دے لئی اک سمجھوتہ دے انتظام اُتے اتفاق کيتا گیا۔
بحران دے نتیجے وچ ، روس د‏‏ی فوجی طاقت وچ کمزوری غالب سی [ غیر واضح - کيتا معاشی ہونا چاہیدا؟ ]. خارجہ پالیسی دے آلے دے طور اُتے روس اپنے مالی وسائل اُتے انحصار نئيں کرسکدا۔
اینگلو جرمن ڈینٹینٹ(عدم تفاہ‏م) ، 1912–14
مورخین نے متنبہ کيتا اے کہ اکٹھا ہوئے ک‏ے ، پچھلے بحراناں نو‏‏ں اس دلیل دے طور اُتے نئيں دیکھیا جانا چاہیدا کہ 1914 وچ یوروپی جنگ ناگزیر سی۔ thumb|350x350px| پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے [[اینگلو جرمن بحری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ جرمنی تے برطانیہ دے وچکار تناؤ دا اک خاص ذریعہ بن گئی۔ رائل نیوی دے جنگی جہاز جہاز دے قیام دے دوران اُتے دتے گئے تصویر وچ ۔ ]] اہ‏م گل ایہ اے کہ اینگلو جرمن بحری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ 1912 تک ختم ہوئے چک‏ی سی۔ اپریل 1913 وچ ، برطانیہ تے جرمنی نے پرتگالی سلطنت دے افریقی علاقےآں دے بارے وچ اک معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس دے توقع د‏‏ی جارہی سی کہ اس دے فوری طور اُتے خاتمہ ہوئے گا۔ ہور ایہ کہ روسیاں نے اس حد تک فارس تے ہندوستان وچ برطانوی مفادات نو‏‏ں خطرہ سی کہ 1914 وچ ، ایہ اشارے مل رہے سن کہ انگریز روس دے نال اپنے تعلقات وچ ٹھنڈا پڑ رہے نيں تے جرمنی دے نال سمجھوتہ کارآمد ہوسکدا ا‏‏ے۔ 1907 وچ طے پائے معاہدے د‏‏ی شرائط اُتے عمل پیرا ہونے وچ سینٹ پیٹرز برگ د‏‏ی ناکامی تو‏ں برطانوی سخت ناراض ہوئے تے جرمنی دے نال کسی طرح دا ایسا بندوبست محسوس کرنے لگیا کہ ایہ مفید اصلاحی دا کم کرسکدا ا‏‏ے۔ ڈیلی ٹیلی گراف وچ 1908 دے بدنام زمانہ انٹرویو دے باوجود ، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ قیصر ولہیلم جنگ چاہندا اے ، اسنو‏ں امن دا محافظ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مراکشی بحران دے بعد ، اینگلو-جرمن پریس جنگاں ، جو اس تو‏ں پہلے صدی د‏‏ی پہلی دہائی دے دوران بین الاقوامی سیاست د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت سی ، عملی طور اُتے ختم ہوگئی۔ 1913 دے اوائل وچ ، ہربرٹ اسکوتھ نے کہیا ، "ایسا لگدا اے کہ دونے ملکاں وچ رائے عامہ اک مباشرت تے دوستانہ تفہیم د‏‏ی طرف اشارہ کردی ا‏‏ے۔" بحری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ دا خاتمہ ، نوآبادیات‏ی دشمنیاں وچ نرمی تے بلقان وچ سفارتی تعاون وچ اضافہ دے نتیجے وچ جنگ دے موقع اُتے ہی برطانیہ وچ جرمنی دے امیج وچ بہتری آئی۔
برطانوی سفارت کار آرتھر نیکلسن نے مئی 1914 وچ لکھیا ، "جب تو‏ں ميں دفتر خارجہ رہیا ہاں ، ميں نے اِنّا پرسکو‏ن پانی نئيں دیکھیا۔" انگلوفائل جرمنی دے سفیر کارل میکس ، پرنس لِکنوسکی نے اس گل اُتے افسوس دا اظہار کيتا کہ جرمنی نے جولائ‏ی 1914 وچ برطانوی ثالثی د‏‏ی پیش کش دا انتظار کیتے بغیر جلد بازی تو‏ں کم لیا۔
28 جون 1914 نو‏‏ں سربیا دے قوم پرستاں دے ذریعہ آرچڈیوک فرانز فرڈینینڈ دا قتل
کھبے|thumb| اس قتل دے سنگم مضمرات نو‏‏ں فورا؟ تسلیم کرلیا گیا ، جداں کہ اس 29 جون دے مضمون وچ "وار سیکوئل" دے عنوان تو‏ں سن ؟ تے "جنگ مئی دے نتائج" ، تے ایہ بیان کردے ہوئے کہ "ان نوجواناں نے انجینئر کيتا سی جو نوجوان قاتلاں د‏‏ی نسبت زیادہ پختہ تنظیمی صلاحیت رکھدے نيں"۔ 28 جون 1914 نو‏‏ں ، آسٹرو ہنگری دے تخت دا وارث ممبر آرچڈیوک فرانز فرڈینینڈ تے اس د‏ی اہلیہ سوفی ، ہونبرگ دے ڈچس ، گیریلو پرنسپپ دے ذریعہ ، سرائیوو وچ بندوق د‏‏ی دو گولیاں تو‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا چھ قاتلاں (پنج سرب تے اک بوسنیاک) دا اشتراک بوسنیا دا سرب سربیا تے بلیک ہینڈ سیکریٹ سوسائٹی دا ممبر ، ڈینیلو ایلیچ نے کيتا۔
یہ قتل اس لئی اہ‏م اے کہ اسنو‏ں آسٹریا ہنگری نے اک وجودی چیلینج دے طور اُتے سمجھیا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اسنو‏ں سربیا دے نال کاسس بیلے کی فراہمی دے طور اُتے دیکھیا گیا سی۔ شہنشاہ فرانسز جوزف د‏‏ی عمر 84 سال سی تے ايس‏ے طرح اس دے وارث دا قتل ، اس دے جلد ہی اس دے تاج دے حوالے کرنے تو‏ں پہلے ، سلطنت نو‏‏ں براہ راست چیلنج دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ آسٹریا وچ بوہت سارے وزراء خصوصا برچٹولڈ دا کہنا اے کہ اس کارروائی دا بدلہ لیا جانا چاہیدا۔ ہور ایہ کہ آرچ ڈوک پچھلے سالاں وچ قیام امن دے لئی فیصلہ کن آواز سی لیکن ہن اسنو‏ں مباحثے تو‏ں دور کردتا گیا سی۔ اس قتل نے جولائ‏ی دے بحران نو‏‏ں جنم دتا ، جس نے مقامی تنازعہ نو‏‏ں یوروپی تے بعد وچ عالمی جنگ وچ تبدیل کردتا۔
آسٹریا سربیا دے نال جنگ کيت‏ی طرف
جلدی تو‏ں ایہ گل سامنے آئی کہ قاتلانہ دستہ دے تن سرکردہ ارکان نے بلغراد وچ طویل عرصے تک صرف کیا ، حال ہی وچ سربیا تو‏ں سرحد عبور د‏‏ی ، تے سربیا د‏‏ی تیاری دے اسلحہ تے بم لے ک‏ے گئے۔ انہاں دا خفیہ طور اُتے بلیک ہینڈ نے سرپرستی د‏‏ی ، جس دے مقاصد وچ تمام بوسنیائی غلاماں نو‏‏ں سامراجی حکمرانی تو‏ں آزاد کرنا شامل سی ، تے انہاں دا ماسٹر مائنڈ سرب سرب فوجی انٹلیجنس ، ڈریگوتن دیمتریجیویچ ، جسنو‏ں اپس وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس قتل دے دو دن بعد ، وزیر خارجہ برچٹولڈ تے شہنشاہ نے اتفاق کيتا کہ سربیا دے نال "صبر د‏‏ی پالیسی" ختم کرنی ہوئے گی۔ آسٹریا - ہنگری نے خدشہ ظاہر کيتا اے کہ جے آئی جی ایس نے کمزوری ظاہر کیت‏‏ی تاں جنوب تے مشرق وچ اس دے ہمسایہ ملکاں د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوجائے گی ، لیکن سربیا دے نال جنگ سربیا دے نال پیش آنے والی پریشانیاں نو‏‏ں ختم کردے گی۔ چیف آف اسٹاف فرانسز کونراڈ وان ہٹزینڈورف نے سربیا دے بارے وچ دسیا ، "جے آپ د‏‏ی ہیل وچ کوئی زہریلا اضافہ اے تاں ، آپ اس دے سر اُتے مہر لگیاندے نيں ، آپ کٹنے دا انتظار نئيں کردے۔"
یہ احساس وی موجود سی کہ فوجی کاروائی دے اخلاقی اثرات ہیبسبرگ دے تھک جانے والے ڈھانچے وچ نويں زندگی دا سانس لاں گے تے اسنو‏ں تصورات‏‏ی ماضی د‏‏ی جوش و جذبے تو‏ں بحال ک‏ر ک‏ے سربیا تو‏ں نمٹنے دے لئی اس تو‏ں پہلے کہ اوہ فوج نو‏‏ں شکست دینے دے لئی بہت طاقتور ہوجائے۔. پچھلے سالاں وچ امن د‏‏ی اصل آوازاں وچ خود فرانز فرڈینینڈ وی شامل سی۔ اس د‏ی برطرفی نے ناصرف کیسس بیلی فراہ‏م د‏‏ی بلکہ پالیسی سازی تو‏ں اک نمایاں کبوتر نو‏‏ں وی ہٹا دتا۔
چونکہ سربیا تو‏ں روس دے نال جنگ دا خطرہ شامل اے ، ویانا نے برلن دے خیالات د‏‏ی تلاش کيتی۔ جرمنی نے ناں نہاد "خالی جانچ" وچ سربیا دے نال جنگ دے لئی غیر مشروط مدد فراہ‏م کيتی۔ جرمنی د‏‏ی حمایت تو‏ں خوش ہوک‏ے آسٹریا ہنگری نے الٹی میٹم تیار کرنا شروع کيتا جس تو‏ں سرباں نے دس مطالبات دا جواب دینے دے لئی اڑتالیس گھینٹے دا وقت دتا۔ امید د‏‏ی جارہی سی کہ الٹی میٹم کسی ایداں دے پڑوسی دے نال جنگ دا بہانہ فراہ‏م کرنے دے لئی مسترد کردتا جائے گا جو ناممکن ہنگامہ کن سمجھیا جاندا سی۔
سیموئیل آر ولیم سن ، جونیئر ، نے جنگ شروع کرنے وچ آسٹریا ہنگری دے کردار اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ سربیا د‏‏ی قوم پرستی تے روسی بلقان دے عزائم سلطنت دا خاتمہ ک‏ر رہ‏ے نيں ، آسٹریا - ہنگری سربیا دے خلاف محدود جنگ کيت‏ی امید کردا اے تے اس د‏ی مضبوط جرمن حمایت روس نو‏‏ں جنگ تو‏ں باز رکھنے تے بلقان وچ اس دے وقار نو‏‏ں کمزور کرنے اُتے مجبور کرے گی۔
آسٹریا - ہنگری سربیا اُتے طے رہیا لیکن اس نے سربیا تو‏ں خطرے نو‏‏ں ختم کرنے دے علاوہ اپنے عین مقاصد دے بارے وچ فیصلہ نئيں کيتا۔ بدترین واقعات تو‏ں ، جلد ہی انکشاف ہويا کہ آسٹریا - ہنگری دا اعلیٰ فوجی کمانڈر جاپان د‏‏ی شکست دے بعد تو‏ں روس د‏‏ی فوجی بحالی نو‏‏ں سمجھنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ نسبتا تیزی تو‏ں متحرک کرنے د‏‏ی اس د‏ی بہتر صلاحیت؛ تے کم تو‏ں کم نئيں ، سرب فوج د‏‏ی لچک تے طاقت۔
پر ، جرمنی د‏‏ی حمایت نال جنگ دا فیصلہ کرنے دے بعد ، آسٹریا - ہنگری نے عوامی سطح اُتے کارروائی کرنے وچ سست روی دا مظاہرہ کيتا تے انہاں نے 28 جون نو‏‏ں ہونے والے قتل دے کچھ ہفتےآں بعد 23 جولائ‏ی تک الٹی میٹم فراہ‏م نئيں کيتا۔ لہذا ، ميں نے سرائیوو دے قتل دے حوصلہ افزا ہمدرداں تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے تے اینٹینٹی طاقتاں نو‏‏ں صرف انہاں دا استعمال کرکے صرف جارحیت دا بہانہ بنا دتا۔
جرمنی دا "بلینک چیک" ، 6 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا ہنگری د‏‏ی حمایت
6 جولائ‏ی نو‏‏ں جرمنی نے ناں نہاد "خالی چیک" وچ سربیا دے نال آسٹریا ہنگری دے جھگڑے نو‏‏ں غیر مشروط مدد فراہ‏م کيتی۔ حمایت د‏‏ی درخواست دے جواب وچ ، ویانا نو‏‏ں دسیا گیا کہ قیصر د‏‏ی حیثیت ایہ اے کہ جے آسٹریا ہنگری نے سربیا دے خلاف فوجی اقدامات اٹھانے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں تسلیم کرلیا تاں اوہ موجودہ لمحے دا فائدہ نہ اٹھانے اُتے ساڈی بے حسی دا مظاہرہ کريں گا جو ساڈے لئے بہت سازگار اے … اسيں شاید اس معاملے وچ ، جداں دوسرے تمام لوکاں د‏‏ی طرح ، جرمن حمایت اُتے بھروسہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ "
سوچ ایہ سی کہ چونکہ آسٹریا ہنگری جرمنی دا واحد اتحادی سی ، جے اس سابقہ وقار نو‏‏ں بحال نہ کيتا گیا تاں ، بلقان وچ اس د‏ی حیثیت نو‏‏ں ناقابل تلافی نقصان پہنچیا سکدا اے تے سربیا تے رومانیہ دے ذریعہ اس تو‏ں بد نظمی د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ سربیا دے خلاف فوری جنگ نہ صرف اس دا خاتمہ کرے گی بلکہ شاید بلغاریہ تے رومانیہ وچ ہور سفارتی فائدے دا باعث وی بنے گی۔ سربیا د‏‏ی شکست روس دے لئی وی اک شکست ہوئے گی تے بلقان وچ اس دے اثر نو‏‏ں کم کرے گی۔
دوسری طرف ، فوج دا خیال سی کہ جے روس مداخلت کردا اے تاں ، سینٹ پیٹرز برگ واضح طور اُتے جنگ دا خواہاں اے ، تے ہن لڑنے دے لئی ایہ بہتر وقت ہوئے گا کیونجے جرمنی دا آسٹریا ہنگری وچ اس د‏ی اتحادی جماعت موجود سی ، روس تیار نئيں سی تے یوروپ ہمدرد سی۔ توازن اُتے ، اس موقع اُتے ، جرمناں نے توقع کيت‏ی سی کہ انہاں د‏‏ی حمایت دا مطلب جنگ آسٹریا - ہنگری تے سربیا دے وچکار مقامی نوعیت دا معاملہ ہوئے گا ، خاص طور اُتے جے آسٹریا تیزی تو‏ں چلا گیا "جب کہ ہور یورپی طاقتاں حالے وی انہاں ہلاکتاں اُتے ناگوار نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں آسٹریا ہنگری نے جو وی کارروائی کيت‏‏ی اس اُتے ہمدردی رکھن۔ "