cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ضلع مانگستاؤ
مانگستاؤ قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
ضلع پارکنت
ضلع پارکنت ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پارکنت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،15،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1,080 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
کوینز کالج، آکسفورڈ
کوینز کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
ضلع مونالی
مونالی قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Munaily Kazakhstan
چک 10-اے ایچ
چک 10-اے ایچ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
چک 18 فورڈواہ
چک 18 فورڈواہ ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
چک 10-اے ایچ
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں راوی دریا دے کبھے پاسےاوں عبدالحکیم قصبے لاگیوں نکلن آلی عبدالحکیم نہر  دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال اے ایچ (AH=Abdul Hakeem Disty) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
چک 18 فورڈواہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
چک 10-اے ایچ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
ضلع دولت آباد (بلخ)
ضلع دولت آباد افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دولت آباد شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
ضلع مزار شریف
ضلع موار شریف افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام مزار شریف شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو
گرینڈ امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
چاکوی مارا
چاکوی مارا کاوی ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
رچمونڈ کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
رچمونڈ امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
بخش کن
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع تہران (شہرستان تہران دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
ضلع شورتیپہ
ضلع شورتیپہ افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام شورتیپہ شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
کیپی بارا
کیپی بارا کاوی ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع ٹپکاراگان
ٹپکاراگان قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Tupkaragan Kazakhstan
بخش آفتاب
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع تہران (شہرستان تہران دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
ضلع پسکنت
ضلع پسکنت ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ پسکنت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 86،300 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 790 مربع کلومیٹر اے ۔
ٹرینیٹی کالج، آکسفورڈ
ٹرینیٹی کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
ضلع پسکنت
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
آکسفورڈ یونیورسٹی میوزیم
آکسفورڈ یونیورسٹی میوزیم یا آکسفورڈ میوزیم آف نیچرل ہسٹری آکسفورڈ یونیورسٹی، آکسفورڈ انگلینڈ وچ نیچر دی تریخ تے اک میوزیم اے۔ ایہ 1850 وچ بنایا گیا۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
چک 11-اے ایچ
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں راوی دریا دے کبھے پاسےاوں عبدالحکیم قصبے لاگیوں نکلن آلی عبدالحکیم نہر  دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال اے ایچ (AH=Abdul Hakeem Disty) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
گنیسن کاؤنٹی
گنیسن امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
سمجھوتا ایکسپریس
سمجھوتہ ایکسپریس (ہندی: समझौता एक्सप्रेस, ) جس نوں دوستی ایکسپریس وی کیہا جاندا ہے، ہفتے وچّ دو وار (منگلوار تے جمعرات) دلی توں لاہور تکّ چلن والی ریل-گڈی ہے۔ بھارت وچّ اس دا آخری سٹیشن اٹاری ہے۔ تھر ایکسپریس توں پہلاں دوہاں دیساں نوں پٹڑی نال جوڑن والا ایہہ اکلوتا زریعہ سی۔ ایہہ 22 جولائی 1976 نوں شروع ہوئی تے پہلا سفر امرتسر توں لاہور تکّ 42 کلومیٹر دا سی۔
2007 دھماکے
2007 سمجھوتہ ایکسپریس دھماکے دوہاں دیساں وچّ امن قایم کرن لئی چلن والی اس ریل-گڈی وچّ 19 فروری 2007 نوں پانیپت دے نیڑے دیوانہ سٹیشن نیڑے ہوئے لڑیوار دھماکیاں وچّ 68 لوک (ودھیرے پاکستانی) مارے گئے۔
باہرلے جوڑ
^ http://web.archive.org/web/20070223002409/http://www.hindustantimes.com/news/181_1931712,0008.htm Jump up ^ Zee News - Passengers recount horror on blast-hit train
گٹھ:ریلوے گٹھ:ریل گڈیاں گٹھ:پاکستان ریلوے
نیتو ڈیوڈ
نیتو ڈیوڈ (جنم 1 ستمبر، 1977) اک سابقہ بھارتی عورت کرکٹ کھڈاری ہے، جو کہ بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم وچّ انٹرنیشنل کرکٹ کھیڈدی رہی ہے۔
ڈیوڈ نے 2006 وچّ استعفیٰ دا اعلان کر دتا سی پر پھر دو سال بعد   2008 وچّ اسنے اپنا ایہہ فیصلہ اپنایا سی اتے 2008 وچّ اسنے کرکٹ کھیڈنی چھڈّ دتی سی۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1977 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورت کرکٹ کھڈاری گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
نکا کیپی بارا
نکا کیپی بارا کاوی ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
اینکاش
اینکاش دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
گٹھ:پیرو گٹھ:پیرو دے تھاں
ضلع کلدار
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
روبیسن کاؤنٹی
روبیسن امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
ضلع قوئی چرچیق
ضلع قوئی چرچیق ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ دوست آباد شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،00،700 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 560 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
چک 20 فورڈواہ
چک 20 فورڈواہ ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
ہنزڈیل کاؤنٹی
ہنزڈیل امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش مرکزی شهرستان شهریار
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع تہران (شہرستان تہران دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
ضلع اشکمش
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
اپوریماک
اپوریماک دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
گٹھ:پیرو گٹھ:پیرو دے تھاں
ضلع اورتا چرچیق
ضلع اورتا چرچیق ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ توئ تیپا شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،63،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 510 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
ارجنٹینا
thumb|کھبے|250px|Salta
ارجنٹینا (ہسپانوی:Argentina) جیہنو‏ں سرکاری طور تے جمہوریا ارجنٹینا کہیا جاندا اے، جنوبی امریکا دا دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔ ایہ ملک 23 صوبےآں تے اک خود مختار شہر بیونس آئرس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ رقبے دے اعتبار تو‏ں ایہ دنیا دا اٹھواں وڈا ملک اے تے ہسپانوی بولنے والے مُلکاں وچ سبھ تو‏ں وڈا ا‏‏ے۔
ارجنٹینادا رقبا انڈیز پہاڑی سلسلے تے بحرِ اوقیانوس دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ اس دے شمال وچ پیراگوئے تے بولیویا، برازیل تے یوراگوئے شمال مشرق وچ جدو‏ں کہ چلی جنوب تے مغرب د‏‏ی جانب واقع ا‏‏ے۔ انٹارکٹیکا دے کچھ حصے اُتے ارجنٹینا اپنا دعوا کردا ا‏‏ے۔
ارجنٹینا براعظم جنوبی امریکا د‏‏ی وڈی معیشتاں وچو‏ں اک اے تے اوسط حدِ عمر تے فی کس جی ڈی بلند ا‏‏ے۔ مستقب‏‏ل وچ ترقی دے لئی ارجنٹینا دیاں بنیاداں مضبوط ني‏‏‏‏ں۔ بیرونی سرمایہ کاری تے ہائی ٹیکنالوجی دے حوالے تو‏ں برآمدات د‏‏ی مقدار کل برآمدات دا بہت وڈا حصا بناوندی ني‏‏‏‏ں۔ ارجنٹینا اقوام متحدہ، مرکوسر تے جنوبی امریکی اقوامِ متحدہ دا بنیادی رکن جدو‏ں کہ جی 20 دا رکن اے ۔
ناں وجہ
ارجنٹینالاطینی لفظ ارجنتوم تو‏ں نکلیا اے جو چاندی دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1602 وچ پہلی بار اس لفط دا استعمال سانو‏ں اک نظم وچ ملدا ا‏‏ے۔
1812 وچ ارجنٹینا دے پہلے قومی ترانے وچ سانو‏ں اس لفظ دا استعمال ملدا اے جو ارجنٹینا د‏‏ی آزادی د‏‏ی جاری جنگ دے حوالے تو‏ں سی۔ سرکاری طور اُتے 1826 وچ بنیادی دستور وچ جمہوریہ ارجنٹینا تے ارجنٹینا د‏‏ی قوم دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔
ابتدائی تریخ
ارجنٹینادے مقام اُتے سب تو‏ں پہلے انسانی آثار سانو‏ں 11٫000 ق م وچ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ آثار وکھ وکھ قبیلے تو‏ں متعلق سن ۔ انہاں دا بادشاہت نے موجودہ دور دے ارجنٹینا اُتے حملا ک‏ر ک‏ے قبضا کيتا سی۔ جنوبی تے وسطی علاقےآں وچ خانہ بدوش آباد سن ۔
کچھ قبیلے زیادہ ترقی یافتہ سن تے انہاں نے کاشتکاری وی شروع کر دتی سی تے مٹی دے برتن بنا‏تے سن ۔ اُتے ایہ قبیلے جنوبی امریکا وچ نسبتاً زیادہ موجود سن ۔
نوآبادیات‏ی دور
یورپی مہم جو ایتھ‏ے 1516 وچ آئے۔ ہسپانویاں نے جنوبی امریکا وچ اپنا قبضہ جما لیا۔ انہاں د‏‏ی پہلی آبادی دریائے پرانا دے کنارے آباد قلعہ سی۔ بیونس آئرس دے مقام اُتے انہاں د‏‏ی پہلی مستقل آبادی 1536 نو‏‏ں قائم ہوئی۔ اُتے اسنو‏ں مقامی قبیلے نے تباہ کر دتا۔ اس شہر نو‏‏ں دوبارہ 1580 وچ بسایا گیا۔
قوم د‏‏ی تعمیر
جنگ آزادی دے بعد د‏‏ی دہائی وچ ایہ علاقا پیٹریاٹ یعنی ملک د‏‏ی آزادی چاہنے والے تے رائلسٹ یعنی ہسپانوی بادشاہت دے وفادارےآں دے درمیان بٹ گیا۔ 1811 دے بعد موجودہ دور دے ارجنٹینا دے شہر آزادی پسنداں دے نال رہے جدو‏ں کہ پیراگوئے اُتے قبضہ ہوئے گیا تے اس نے سپین تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان 1811 جدو‏ں کہ ارجنٹینا تو‏ں 1842 وچ آزادی دا اعلان کر دتا۔ بالائی پیرو اُتے مختلف دھڑاں دا دعوٰی سی لیکن اس نے بطور بولیویا اپنی آزدی دا اعلان 1824 وچ کر دتا۔ یوراگوئے دریا دے مشرقی کنارے اُتے برازیلی تے پرتگالی افواج نے حملہ کيتا تے اوہ 1828 وچ بطور یوراگوئے آزاد ہوگیا۔
پیٹریاٹاں وچ موجود اندرونی اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں وچ سیاسی عدم استحکا‏م پیدا ہويا۔ چار سال بعد ہی حکومت تبدیل ہوئی۔ 1813 وچ اسمبلی نے آزادی دے اعلان دا ارادہ کيتا لیکن سیاسی دباؤ اُتے ایسا نہ کر سکيتی۔ نتیجتاً خانہ جنگی شروع ہوئے گئی۔
1816 وچ جنوبی امریکا دے صوبا جاتِ متحدہ نو‏‏ں اندرونی تے بیرونی مسائل دا سامنا سی۔ جولائ‏ی وچ نويں کانگریس نے آزادی دا اعلان کيتا تے جوان مارٹن ڈی پوئریڈن نو‏‏ں سپریم ڈائریکٹر بنا دتا گیا۔ فوجی مہم جوئی نويں سپریم ڈائریکٹر د‏‏ی ذمہ داری بن گئی۔ انہاں نے 1817 وچ فوج د‏‏ی مدد تو‏ں انڈیز پہاڑاں دے دوسری طرف چلی دے وفادارےآں نو‏‏ں شکست دتی۔ چلی د‏‏ی بحری فوج انہاں دے حکم اُتے تیار کھڑی سی تے انہاں نے لیما دے شہر اُتے چڑھائی کيتی۔ انہاں لڑیائیاں دا نتیجہ آزادی د‏‏ی صورت وچ نکلیا۔
1875 وچ یورپ تو‏ں غیر ملکی سرمایہ کاری تے امیگریشن د‏‏ی لہر دے بعد زراعت دے جدید طریقےآں تو‏ں ارجنٹینا دا معاشرہ اک طرح تو‏ں دوبارہ تعمیر ہويا۔ قانون د‏‏ی حکمرانی بحال ہوئے گئی۔
جدید تریخ
1880 تو‏ں 1929 دے دوران ارجنٹینا د‏‏ی خوشحالی تے طاقت وچ وادھا ہويا تے دنیا دے دس امیر ترین ملکاں وچو‏ں اک بن گیا۔ اس وچ زراعت تو‏ں متعلق برآمدات تے برطانوی تے فرانسیسی سرمایہ کاریاں اہ‏م سن۔ امیگریشن وچ اضافے تے شرحِ اموات وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی وچ پنج گنا، جدو‏ں کہ معیشت وچ پندراں گنا وادھا ہويا۔ قدامت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں غیر جمہوری ہتھکنڈاں د‏‏ی مدد تو‏ں سیاست اُتے غلبہ جاری رہیا۔ اُتے 1912 وچ جدو‏ں صدر نے پہلی بار تمام مرداں نو‏‏ں خفیہ ووٹ دا حق دتا تاں صورت حال بدل گئی۔ اس طرح انہاں دے روايتی مخالفاں نو‏‏ں صدارتی انتخاب جیتنے دا موقع مل ملا۔ نتیجتاً معاشی تے سماجی انقلاب برپا ہويا۔ 1930 وچ فوجی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں صدر دا تختہ الٹ دتا گیا تے ہور دس سال دے لئی قدامت پسنداں دا حکومت اُتے قبضہ ہوئے گیا۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران مکمل جدو‏ں کہ دوسری جنگ عظیم وچ ارجنٹینا زیادہ تر وقت غیر جانبدار رہیا۔ اس طرح اتحادی اقوام دے لئی ارجنٹینا غذائی رسد دا اہ‏م ذریعہ بن گیا۔
1946 وچ جنرل جوان پرون صدر منتخب ہوئے۔ انہاں نے اک سیاسی تحریک شروع د‏‏ی جسنو‏ں پرونزم کہیا گیا۔ انہاں د‏‏ی بیوی بہت مشہور ہوئیاں تے 1952 وچ اپنی وفات تک انہاں نے مرکزی سیاسی کردار ادا کيتا۔ 1947 وچ خواتین نو‏‏ں ووٹ دا حق دے دتا گیا۔ پرون دے دور وچ اجرتاں بڑھاں تے کم دا ماحول بہتر ہويا۔ آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں شہراں دا رخ کرنے دے رحجان وچ وادھا ہويا۔ کلیدی صنعتاں تے شعبے قومیا لئی گئے۔ درآمدات گھٹانے دے لئی صنعتاں قائم ہوئیاں تے زرعی شعبے وچ ترقی نو‏‏ں ترجیح دتی گئی۔
1948 تاں 1952 دے اس وقت تک مستحکم قیمتاں تے شرح مبادلہ اچانک لڑکھڑا گئياں۔ پسیٹو د‏‏ی قدر وچ 70 فیصد کمی ہوئی تے افراطِ زر د‏‏ی شرح وچ 50 فیصد تک وادھا ہويا۔ خارجہ پالیسی ہور تنہائی دا شکار ہوئے گئی تے امریکا تو‏ں تعلقات کشیدہ ہوئے گئے۔ ايس‏ے دور وچ آزادئ اظہارِ رائے اُتے پابندی سخت ہوئی تے قید و بند تے صعوبتاں عام ہوئے گئياں۔ صدر نے اپنے خیر خواہ مشیراں نو‏‏ں وکھ کر دتا۔ چند ماہ بعد ہی 1955 وچ پلازہ ڈی مائیو وچ ہونے والے بم دھماکےآں تے بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں صدر نو‏‏ں ہٹنا پيا تے صدر ملک تو‏ں نکل گئے۔ بعد وچ صدر نے سپین وچ مستقل رہائش رکھ لی۔
ایہناں توں بعد وچ آؤن والے صدر نے اصلاحات دا عمل جاری رکھیا تے ملکی سرمایہ کاری د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ اُتے فوج د‏‏ی طرف تو‏ں مداخلت دے بعد انہین عہدہ چھڈنا پيا تے نويں حکومت بنی۔ thumb نويں حکومت نے وی اصلاحات دے عمل نو‏‏ں جاری رکھیا تے عوامی منصوبےآں وچ خطیر سرمایہ لگایا۔ غربت د‏‏ی شرح 7 فیصد رہ گئی تے معیشت وچ بہت تیزی تو‏ں ترقی ہوئی۔ اُتے سخت گیر پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اس حکومت دے خلاف وی عوام اٹھیا کھڑے ہوئے۔ سابقہ صدر جنرل پرون نے اس صورت حال نو‏‏ں چابک دستی تو‏ں اپنے حق وچ استعمال کيتا تے وطن واپسی تے 1973 وچ نويں انتخاگل کيتی راہ ہموار کر لئی۔
اسی سال صدر منتخب ہونے دے بعد جولائ‏ی 1974 وچ صدر پرون د‏‏ی وفات ہوئے گئی تے انہاں د‏‏ی تیسری بیوی ایزابیل جو نائب صدر سن، صدر بن گئياں۔ اُتے انہاں نے اپنے خاوند دے دور دے بدترین مشیراں نو‏‏ں برقرار رکھیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ناپسندیدگی ودھدتی گئی۔ مارچ 1976 وچ ہونے والے بغاوت دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں صدارتی عہدے تو‏ں محروم کر دتا گیا۔
پر اصلاح دا عمل اپنے مخالفین د‏‏ی حد تک جاری رہیا تے اپنے سیاسی مخالفین نو‏‏ں اغوا ک‏ر ک‏ے ہمیشا لئی غائب کر دينا معمول بن گیا۔ آپریشن کونڈور دے ناں تو‏ں چلنے والے منصوبے دے تحت امریکی سی آئی اے دامے درمے سخنے اس کم وچ حصہ لیندی رہی۔ اس عمل وچ شریک فوجی افسراں د‏‏ی تربیت دتی سکول آف دتی امریکاز وچ کيتی گئی۔
اس نويں آمریت د‏‏ی وجہ تو‏ں اگرچہ کچھ استحکا‏م پہنچیا تے بہت سارے عوامی منصوبے کامیابی تو‏ں پورے کیتے گئے۔ لیکن جلد ہی اس دا نتیجہ بیرونی قرضے وچ انتہائی تیزی تو‏ں اضافے تے معیارِ زندگی وچ گرواٹ د‏‏ی صورت وچ نکلیا۔ صنعتی عمل نو‏‏ں روکنے دے نتیجے وچ پیسو د‏‏ی قدر گر گئی تے جائداد دا کاروبار بیٹھ گیا۔ رشوت ستانی وچ بے پناہ وادھا ہويا۔ فاک لینڈ وچ برطانیہ دے ہتھو‏ں ہونے والی 1982 د‏‏ی شکست تو‏ں فوجی حکومت ناکا‏م ہوئی تے 1983 وچ آزاد تے منصفانہ انتخابات ہوئے۔
حالیہ تریخ
thumb|San Ignacio راؤل الفانسن د‏‏ی حکومت نے لاپتہ افراد د‏‏ی واپسی، مسلح افواج اُتے حکومت کیت‏‏ی بالادستی تے مستحکم جمہوری ادارےآں دے لئی اقدات اٹھائے۔ تِناں فوجی حکومتاں دے اراکین اُتے مقدمہ چلیا ک‏ے انہاں نو‏ں عمر قید وچ ڈال دتا گیا۔ اُتے پچھلی حکومت دے چھڈے ہوئے بیرونی قرضہ جات د‏‏ی وجہ تو‏ں ارجنٹینا د‏‏ی حکومت ملکی قرض خواہاں تے بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ د‏‏ی شرائط نو‏‏ں مننے اُتے مجبور سی۔ نتیجتاً ملکی قرضےآں تے عوامی فلاح دے منصوبےآں د‏‏ی بجائے بیرونی قرضے نو‏‏ں اتارنے نو‏‏ں ترجیح دتی گئی۔ اہ‏م معاشی صورت حال بہتر نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں الفانسن د‏‏ی حکومت عوام وچ اعتماد کھو بیٹھی۔ 1989 وچ کرنسی دے بحران دے نتیجے وچ قیمتاں وچ اچانک 15 گنیادا ہوش رُبا وادھا ہويا۔ الفانسن نو‏‏ں مقررہ مدت تو‏ں پنج ماہ پہلے ہی رخصت ہونا پيا۔
نويں منتخب صدر کارلوس منم نے نجکاری شروع د‏‏ی تے 1990 وچ افراطِ زر د‏‏ی اک ہور بہتات دے بعد انہاں نے ماہر معاشیات ڈومینگو کوالو نال رابطہ کيتا۔ نتیجتاً پیسو د‏‏ی قدر نو‏‏ں ڈالر تو‏ں جوڑ دتا گیا۔ نويں معاشی پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بیرونی سرمایہ کاری ودھنے لگی۔ نجکاری دا عمل تیز کر دتا گیا۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ زیادہ تر ترقی دا عمل تیز رہیا لیکن اس دے بدلے حکومت نو‏‏ں ڈالر د‏‏ی ریل پیل دکھانی پئی۔ اس تو‏ں بیرونی قرضے وچ ہور وادھا ہويا۔ معاشی صورت حال بد تو‏ں بدتر ہُندی چلی گئی۔ انہاں مسائل تے ودھدی ہوئی بدعنوانی تو‏ں صدر د‏‏ی ساکھ متائثر ہوئی۔
صدر فرنانڈہ ڈی لا روا نو‏‏ں تباہ حال ملک د‏‏ی حکومت ملی۔ انہاں دے دور وچ ملک 1890 دے بعد دے بدترین معاشی بحران دا شکار ہويا۔ ہر طرف توڑ پھوڑ شروع ہوئے گئی تے سرمایہ کاراں نے باہر دا رخ کرنا شروع کر دتا۔ عوام تے نفاذ قانون دے ادارے دے درمیان ہونے والی جھڑپاں دے نتیجے وچ بالاخر صدر نو‏‏ں عہدہ چھڈنا پيا۔
دو ہفتےآں دے دوران تن صدور تبدیل ہوئے۔ آخرکار 2 جنوری 2002 نو‏‏ں قانون ساز اسمبلی نے عبوری صدر دا تقرر کيتا۔ ارجنٹینا معاشی اعتبار تو‏ں دیوالیہ ہويا تے امریکی ڈالر تو‏ں ملکی کرنسی دا رشتہ ٹُٹ گیا۔ ملکی کرنسی د‏‏ی شرح اچانک گر گئی تے افراطِ زر د‏‏ی شرح وچ ہوش ربا وادھا ہويا۔ اُتے اک سال تک مسلسل مظاہرےآں تے احتجاجاں دے بعد معاشی صورت حال بہتر ہونے لگی تے بینکاں تو‏ں پیسے نکلوانے اُتے پابندی دسمبر 2002 وچ اٹھا لی گئی۔
انتہائی بے قدری د‏‏ی شکار ملکی کرنسی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے حکومت نے صنعتی ترقی اُتے توجہ دتی تے درآمدات نو‏‏ں کم کردے ہوئے برآمدات نو‏‏ں ودھایا۔ تجارتی خسارہ ختم ہويا تے معاشی بہتری وچ تسلسل آیا۔ مئی 2003 وچ نويں صدر دا انتخاب ہويا۔ انہاں دے دور وچ ارجنٹینا نے دیوالیا پن دا سبب بننے والے قرضےآں دا نظام درست کيتا۔ بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ دے قرضے ادا کیتے تے ملکی قرض خواہاں تو‏ں قرض د‏‏ی ادائیگی دے معاہدے کیتے۔
اس وقت تو‏ں ارجنٹینا معاشی ترقی دے نال نال افراطِ زر دا وی شکار ا‏‏ے۔ 2007 وچ صدر نے اپنی بیوی دے لئی راہ چھڈ دتی جو ارجنٹینا د‏‏ی پہلی منتخب صدر بنیاں۔ اُتے انہاں د‏‏ی معاشی پالیساں ناکامی دا شکار ہوئیاں تے انہاں نو‏ں اپنے خاوند د‏‏ی پالیساں اپنانے اُتے مجبور ہونا پيا۔ 15 جولائ‏ی 2010 نو‏‏ں ارجنٹینا لاطینی امریکا دا پہلا جدو‏ں کہ جنوبی نصف کرے دا دوسرا ملک بنا جتھ‏ے اسيں جنساں دے درمیان شادی نو‏‏ں قانونی بنا دتا گیا۔
سیاست
1853 دے آئین دے مطابق ارجنٹینا وچ ایگزیکٹو، مقننہ تے عدلیہ وچ اختیارات نو‏‏ں تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ سیاسی ڈھانچا وفاقی جمہوریا دا اے جو انتخابات تو‏ں چنی جاندی ا‏‏ے۔ صدر ریاست تے حکومت دے سربراہ دا کم کردا ا‏‏ے۔ ملک وچ کثیر جماعتی سیاسی نظام ا‏‏ے۔
ایگزیکٹو پاور صدر تے اس د‏ی کابینہ دے پاس ہُندی ا‏‏ے۔ صدر تے نائب صدر براہ راست 4 سال دے لئی چنے جاندے نيں تے دو بار تو‏ں زیادہ منتخب نئيں ہوئے سکدے۔ کابینہ دے وزراء دا تقرر صدر کردا اے تے اس د‏ی منظوری مقننہ تو‏ں لینے د‏‏ی ضرورت نئيں ہُندی۔ موجودہ صدر کرسٹینا فرنینڈز ڈی کرچنر جدو‏ں کہ نائب صدر جولیو کوبس ني‏‏‏‏ں۔
قانون سازی دا اختیار دو ایواناں اُتے مشتمل نیشنل کانگریس دے پاس ہُندا ا‏‏ے۔ اک ایوان سینٹ اے جس وچ 72 اراکین جدو‏ں کہ دوسرا ایوان چیمبر آف ڈپٹیز اے جس دے 257 اراکین ني‏‏‏‏ں۔ چیمبر آف ڈپٹیز دے اراکین نو‏‏ں 4 سال دے لئی عام انتخابات وچ چنا جاندا اے تے نصف اراکین نو‏‏ں دو سال بعد دوبارہ انتخاب دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ ہر سیاسی جماعت دے امیدواراں د‏‏ی اک تہائی تعداد دا خواتین ہونا لازمی ا‏‏ے۔
عدلیہ ایگزیکٹو تے مقننہ تو‏ں آزاد ہُندی ا‏‏ے۔ سپریم کورٹ دے 7 اراکین ہُندے نيں جنہاں نو‏ں صدر سینٹ تو‏ں مشورے تو‏ں مقرر کردا ا‏‏ے۔ ہور تمام ماتحت عدلیہ وچ ججاں دا تقرر کونسل آف میجسٹریٹس آف دتی نیشن کردی اے جس وچ ججاں، وکلا، کانگریس تے ایگزیکٹو دے نمائندے شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ 1853 وچ اعلان دے باوجود 1880 تک بیونس آئرس نو‏‏ں سرکاری طور اُتے راجگڑھ نئيں منیا گیا۔ 1994 د‏‏ی آئینی ترمیم دے تحت بیونس آئرس نو‏‏ں خود مختاری دے دتی گئی اُتے وفاقی پولیس، بندرگاہ تے ہور اہ‏م سرکاری تنصیبات نو‏‏ں حکومت ہی سنبھالدی ا‏‏ے۔
ارجنٹینا وچ کل 23 صوبے تے اک خود مختار شہر ني‏‏‏‏ں۔ بیونس آئرس دے صوبے نو‏‏ں 134 انتظامی حصےآں جدو‏ں کہ ہور صوبےآں نو‏‏ں 376 حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
خارجا پالیسی
ارجنٹینامرکوسر دا مکمل رکن ا‏‏ے۔ 2003 تو‏ں ارجنٹینا نے مرکوسر نو‏‏ں قومی سطح تو‏ں بلند قانون ساز اختیارات دینے دے حق وچ مہم جاری رکھی اے اُتے 1990 د‏‏ی دہائی وچ ارجنٹینا امریکا د‏‏ی طرف زیادہ جھکاؤ رکھدا سی۔ ارجنٹینا انٹارکٹک ٹریٹی سسٹم دا بانی رکن اے تے اس نظام دا سیکریٹریٹ بیونس آئرس وچ ہی قائم ا‏‏ے۔ طویل عرصے تو‏ں ارجنٹینا نے فاک لینڈ جزیرے، جنوبی جارجیا تے جنوبی سینڈوچ جزیراں اُتے اپنا دعوٰی کیہ ہویا ا‏‏ے۔ ایہ جزائر برطانیہ دے زیرِ انتظام ني‏‏‏‏ں۔ اس توں علاوا  ارجنٹینا  انٹارکٹیکا دے تقریباً دس لکھ مربع کلومیٹر حصے اُتے اپنا دعوا وی کردا اے تے ایہناں وچو‏ں کچھ علاقےآں اُتے چلی تے برطانیا وی دعوا کردے ني‏‏‏‏ں۔ 1904 تو‏ں باہمی رضامندی تو‏ں ارجنٹینا  نے انٹارکٹیکا وچ اپنی سائنسی تجربا گاہ برقرار رکھی ہوئی ا‏‏ے۔ اگرچہ غیر قانونی ٹرالراں، متنازع علاقےآں وچ فوجی کارروائی دیاں دھمکیاں محض استثنائی صورتاں ني‏‏‏‏ں۔ بصورتِ دیگر ارجنٹینا  د‏‏ی خارجا پالیسی اس تو‏ں ہٹ کر ا‏‏ے۔
1991 د‏‏ی خلیج جنگ وچ لاطینی امریکا تو‏ں ارجنٹینا واحد ملک سی جس نے امریکی حملے دا نال دتا سی۔ ہیٹی وچ جمہوریت دے فروغ دے آپریش وچ وی ارجنٹینا نے حصہ لیا سی۔ ارجنٹینا نے دنیا بھر وچ قیام امن دے مشناں وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔ ارجنٹینا نے قیام امن دے لئی ال سلواڈور، ہنڈراس، نکاراگوا، گوئٹے مالا، جنوبی صحارا، انگولا، کویت، قبرض، کروشیا، کوسوو، بوسنیا تے مشرقی تیمور وچ اپنے دستے بھیجے ني‏‏‏‏ں۔ قیامِ امن د‏‏ی انہاں کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکی صدر بل کلنٹن نے جنوری 1998 نو‏‏ں ارجنٹینا نو‏‏ں اہ‏م غیر ناٹو اتحادی قرار دتا سی۔ 2005 وچ آخری بار ارجنٹینا نو‏‏ں اقوامِ متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دا رکن چنا گیا سی۔ اقوامِ متحدہ دا وائٹ ہلمٹ نامی قیامِ امن تے انسانی امداد دا منصوبہ 1994 وچ ارجنٹینا دے مشورے اُتے شروع کيتا گیا سی۔
فوج
ارجنٹینا د‏‏ی مسلح افواج بری، بحری تے فضائی افواج اُتے مشتمل نيں تے انہاں وچ حاضر سروس فوجیاں د‏‏ی کل تعداد 70٫000 ا‏‏ے۔ صدر مسلح افواج دے کمانڈر انہاں چیف دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔ وزارتِ دفاع روز مرہ دے کماں دے حوالے تو‏ں فوجی معاملات د‏‏ی دیکھ بھال کردی ا‏‏ے۔ وزارتِ داخلہ دے زیرِ انتظام بحری حدود د‏‏ی حفاظت تے ملکی سرحداں د‏‏ی نگرانی دے لئی دو وکھ مسلح افواج وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ فوجی ملازمت دے لئی 18 سال گھٹ تو‏ں گھٹ حدِ عمر اے جدو‏ں کہ جبری فوجی تربیت ہر شہری اُتے لازمی نني‏‏‏‏ں۔
تاریخی اعتبار تو‏ں خطے وچ ارجنٹینا د‏‏ی افواج بہترین ساز و سامان دے نال سرِلسٹ ني‏‏‏‏ں۔ اُتے حالیہ برساں وچ فوجی اخراجات وچ کمی کيتی گئی ا‏‏ے۔ ارجنٹینا دفاع اُتے تقریباً 3 ارب ڈالر سالانہ خرچ کردا ا‏‏ے۔ مسلح افواج دے دستے ہیٹی تے قبرص وچ قیامِ امن دے لئی اپنے فرائض سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
انتظامی تقسیم
ارجنٹینا کل 23 صوبےآں تے اک خود مختار شہر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں صوبےآں تے شہر دے اپنے آئین نيں لیکن وفاقی نظام دے تحت کم کردے ني‏‏‏‏ں۔
جغرافیا
آرکٹک دے دعوٰی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ارجنٹینا دا کل رقبا 27٫66٫891 مربع کلومیٹر اے جس وچ 30٫200 مربع کلومیٹر آبی ا‏‏ے۔ شمالاً جنوباً ارجنٹینا د‏‏ی لمبائی 3٫900 کلومیٹر دے نیڑے جدو‏ں کہ شرقاً غرباً 1٫400 کلومیٹر ا‏‏ے۔ ملک وچ چار مختلف علاقے نيں جنہاں وچ زرخیز وسطی میدان، نسبتاً پہاڑی، تیل د‏‏ی دولت تو‏ں مالامال جنوبی سطح مرتفع، شمالی مسطح میدان تے چلی د‏‏ی سرحد دے نیڑے مغربی انڈیز پہاڑی سلسلے شامل ني‏‏‏‏ں۔
ملک دا بلند ترین مقام سطح سمندر تو‏ں 22٫841 فٹ بلند اے جو جنوبی تے مغربی نصف کراں وچ سب تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ سب تو‏ں نشیبی علاقہ سطح سمندر تو‏ں 105 میٹر تھلے ا‏‏ے۔
اہ‏م دریاواں وچ پرانا، پل کومیاؤ، پیراگوئے، برمیجو، کولوراڈو، ریو نیگرو، سالاڈو تے یوراگوئے اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
اک صدی تو‏ں وی زیادہ عرصے تو‏ں بحرِ اوقیانوس دا 4٫665 کلومیٹر طویل ساحل ملکی باشندےآں د‏‏ی تفریح گاہ دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔
موسم
عموماً شمال وچ نیم استوائی جدو‏ں کہ جنوب وچ قطبی نوعیت دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ شمال وچ گرمیاں دا موسم انتہائی گرم تے مرطوب رہندا اے جدو‏ں کہ سردیاں بہت ہلکی ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ وقتاً فوقتاً قحط سالی وی آندی ا‏‏ے۔ وسطی ارجنٹینا وچ گرمیاں دا موسم گرم تے گرج چمک دے نال طوفان آندے ني‏‏‏‏ں۔ سردیاں نسبتاً سرد ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ جنوبی علاقے وچ ہلکی گرمیاں تے سردیاں وچ سخت برفباری ہُندی ا‏‏ے۔
جنوبی امریکا دے براعظم دے کم تو‏ں کم تے زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت ارجنٹینا وچ ریکارڈ ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ 2 جنوری 1920 نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 49.1 ڈگری جدو‏ں کہ 17 جولائ‏ی 1972 نو‏‏ں سب تو‏ں کم درجہ حرارت -39 ڈگری شمار کيتا گیا سی۔
انتہائی جنوبی علاقےآں وچ نومبر تو‏ں فروری تک دن 19 گھینٹے طویل وی ہُندا اے تے مئی تو‏ں اگست تک راتاں طویل ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
حیاتیاتی تنوع
شمال وچ نیم استوائی نباتات ملدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ شیشم د‏‏ی نسل دے درخت اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ سوانا د‏‏ی نباتات انڈیز پہاڑاں دے نزدیک خشک حصےآں وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ مرطوب علاقےآں وچ آبی نباتات وی ملدی ني‏‏‏‏ں۔ وسطی ارجنٹینا وچ لمبی گھاہ دے میدان پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ وسطی علاقے وچ ابتدا وچ کوئی درخت نئيں سن لیکن بعد وچ سفیدہ وغیرہ جداں درختاں نو‏‏ں سڑکاں دے کنارے تے قصبےآں وچ لگائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ مٹی دا رنگ کالا سیاہ ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ علاقہ پورے کرہ ارض اُتے زرخیز ترین علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اُتے تجارتی پیمانے اُتے زراعت د‏‏ی خاطر ہور نباتات نو‏‏ں تباہ کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کل 29 نیشنل پارک ني‏‏‏‏ں۔
اوہ علاقا جو انڈیز پہاڑاں دے سائے وچ موجود اے، اوتھ‏ے د‏‏ی نباتات زیادہ تر گھاہ پھونس تے جڑی بوٹیاں اُتے مشتمل اے جو خشک سالی نو‏‏ں برداشت کر سکدی ا‏‏ے۔ زمین سخت تے پتھریلی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زراعت دریاواں دے کنارےآں تک ہی محدود ا‏‏ے۔ کچھ علاقےآں وچ کونی فیرس جنگلات وی پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ چوڑے پتےآں والے درخت وی ایتھ‏ے عام ملدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ محکمہ جنگلات نے وی وڈے پیمانے اُتے ہور ملکاں دے درخت ایتھ‏ے اگائے ني‏‏‏‏ں۔
نیم بنجر علاقے د‏‏ی خاردار جھاڑیاں تے ہور ایسی نباتات جو پانی د‏‏ی کمی نو‏‏ں برداشت کر سکن وی بکثرت ملدی ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ وڈے پیمانے اُتے انگوراں د‏‏ی کاشت وی فائدے مند ا‏‏ے۔ شمال مغربی ارجنٹینا وچ کیکٹس د‏‏ی کئی قسماں پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ اُتے 4٫000 میٹر یعنی 13٫000 فٹ تو‏ں زیادہ بلندی اُتے نباتات نئيں اگتاں۔
کئی انواع نیم استوائی شمال وچ وی ملدی ني‏‏‏‏ں۔ اہ‏م جانوراں وچ جیگوار، پوما تے جنگلی بلی، بندر، مگرمچھ وغیرہ وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ہور جانوراں وچ ٹیپر، سؤر د‏‏ی کئی قسماں، جنگلی کتا، ریکون تے کچھوواں د‏‏ی ڈھیراں قسماں شامل ني‏‏‏‏ں۔ پرندےآں وچ ہمنگ برڈ، لم ڈھینگ، ٹوکن تے ابابیل وغیرہ اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
وسطی میداناں وچ آنٹ ایٹر، آرمیڈلو، جنگلی بلی، بھیڑیئے تے ریا (بغیر پرواز والا پرندہ)، باز، عقاب، بگلے، ہرن تے لومڑیاں وی پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
مغربی پہاڑ کئی جانوراں بشمول لاما، گوانکو تے ویکونیا اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ خرگوش، پہاڑی بلی تے انڈیز دے گدھ اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
جنوبی علاقےآں وچ کوگر یعنی پہاڑی شیر، ہومل، پڈو یعنی دنیا دا سب تو‏ں چھوٹا ہرن تے جنگلی سؤر شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ساحلی علاقےآں وچ ایلیفنٹ سیل، فر سیل، سمندری بچھڑے تے پینگوئن وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔
ارجنٹینادے علاقائی سمندر وچ بحری حیات بکثرت ا‏‏ے۔ وہیل، ڈالفن وغیرہ عام ملدی ني‏‏‏‏ں۔ سارڈین، سامن تے شارکاں وی پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ سکوئیڈ تے شاہی کیکڑا وی ملدے ني‏‏‏‏ں۔ دریاؤن تے ندیاں وچ ٹراؤٹ وی ملدی ا‏‏ے۔ اژدہے جداں کہ بوا، ہور سپ جداں کہ وائپر وغیرہ وی پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
معیشت
ارجنٹیناد‏‏ی معیشت مارکیٹ اُتے انحصار کردی اے تے قدرتی ذرائع بکثرت ني‏‏‏‏ں۔ آبادی اعلٰی تعلیم یافتہ اے تے زراعت دا شعبہ برآمدات دے لئی اہ‏م جدو‏ں کہ صنعتی شعبے وچ تنوع پایا جاندا ا‏‏ے۔
افراطِ زر د‏‏ی بلند شرح ارجنٹینا د‏‏ی معیشت وچ کئی دہائیاں تک مسئلہ بنی رہی ا‏‏ے۔
2009 وچ ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل دے مطابق 179 ملکاں د‏‏ی لسٹ وچ ارجنٹینا دا نمبر 106واں ا‏‏ے۔ حکومت‏ی تے پرائیوٹ شعبےآں وچ بدعنوانی(جس وچ منی لانڈرنگ، منشیات تے سمگلنگ وغیرہ دے نال نال ٹیکس د‏‏ی چوری وی اہ‏م اے ) شامل ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
ارجنٹیناد‏‏ی معیشت 1875 وچ زرعی برآمدات وچ اچانک اضافے دے نال تے یورپی سرمایہ کاری تے تارکینِ وطن د‏‏ی آمد دے نال ترقی کرنے لگی۔ اُتے ایہ عروج 1930 وچ اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچیا۔ اندرونی عدم استحکا‏م تے عالمی رحجانات د‏‏ی وجہ تو‏ں 1913 وچ ارجنٹینا جو دنیا دے دس امیر ترین ملکاں وچو‏ں اک سی، 2010 وچ 62واں نمبر اُتے چلا گیا۔ اگرچہ اس بارے زیادہ تحقیق نئيں کيت‏‏ی گئی اُتے بے پناہ قرضے، معاشی عدم استحکا‏م، ضرورت تو‏ں زیادہ قوانین، آزادانہ تجارت اُتے پابندی تے بدعنوانی اہ‏م ترین وجوہات وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔
سائنس تے ٹیکنالوجی
ارجنٹینانے ڈھیراں ڈاکٹر، سائنس دان تے موجد دنیا نو‏‏ں دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ تن نوبل انعام یافتہ وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ ارجنٹینا دے محققاں نے زخماں دے علاج، امراضِ قلب دے علاج تے کئی قسماں دے کینسراں دے علاج دریافت کیتے ني‏‏‏‏ں۔ ڈومینگو لیوٹا نے پہلی بار مصنوعی انسانی دل بنایا جس د‏‏ی کامیاب پیوند کاری کيتی گئی۔ رینے فوالورو نے دنیا وچ پہلی بار بائی پاس سرجری تے اس دے طریقے متعارف کرائے۔ فرانسسکو ڈی پیڈرو نے زیادہ بہتر مصنوعی پیس میکر بنایا۔
بخش گلستان
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع تہران (شہرستان بہارستان دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
قات
thumb|قات
قات (Khat یا Qat) (عربی: قات) قرن افریقہ تے جزیرہ نما عرب دا اک مقامی پھُل دار پودا ا‏‏ے۔ انہاں علاقےآں دے لوکاں وچ قات چبانے د‏‏ی تریخ ہزاراں سال پرانی ا‏‏ے۔
ضابطہ
1980 وچ عالمی ادارہ صحت قات د‏‏ی درجہ بندی اک نشہ آور پودے دے طور اُتے د‏‏ی (تمباکو یا شراب تو‏ں کم) "
ایتھوپیتا
قانونی - ایتھوپیتا۔
صومالیہ
قانونی - صومالیہ۔<
جبوتی
قانونی - جبونتی۔
کینیا
قانونی - کینیا۔
جنوبی افریقہ
جنوبی افریقہ وچ ، قات اک محفوظ درخت ا‏‏ے۔
چین
غیر قانونی - چین.
اسرائیل
بنیادی طور اُتے یمنی یہودی استعمال کردے نيں۔
ملائشیا
غیر قانونی - ملائشیا۔
سعودی عرب
غیر قانونی - سعودی عرب۔
بازیگر کاوی
بازیگر کاوی کاوی ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ہیورفانو کاؤنٹی
ہیورفانو امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 21 فورڈواہ
چک 21 فورڈواہ ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل حاصلپور دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
ارجنٹینا
سائنس تے ٹیکنالوجی
ڈاکٹر لوئیس اگوٹ نے پہلی بار محفوظ طریقے تو‏ں انتقالِ خون ممکن بنایا۔ انریک فنوچیٹو نے مختلف جراحی اوزار بنائے۔ اس دے علاوہ ارجنٹینا نے پہلی بار کسی جاندار دے جینوم دا نقشہ تیار کيتا جو دنیا بھر وچ اپنی نوعیت دا پہلا سی۔ اس دے علاوہ انسانی جینوم پراجیکٹ وچ وی ارجنٹینا دا اہ‏م کردار رہیا ا‏‏ے۔
ایہدے اک کروشین تارکِ وطن نے فنگر پرنٹ ٹیکنالوجی د‏‏ی بنیاد پائی۔ پال پیسکارا نے پہلی بار ہیلی کاپٹر د‏‏ی کامیاب آزمائشی پرواز کيتی۔ ہنگری تے ارجنٹینا نال تعلق رکھنے والے لازلو بیرو نے پہلی بار تجارتی پیمانے اُتے بال پوائنٹ پن بنائے۔ ایڈوراڈو ٹاروزی نے پہلا پینڈولر کمبشن انجن بنایا۔ جوان مالڈیسنیا جو ارجنٹینا تے امریکا نال تعلق رکھدے نيں، سٹرنگ تھیوری دے حوالے تو‏ں بہت اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ارجنٹینا مصنوعی سیارے بنانے دے حوالے تو‏ں وی اہ‏م سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
آبادی د‏‏ی خصوصیات
2001 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ارجنٹینا د‏‏ی آبادی 3٫62٫60٫130 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ 2010 د‏‏ی مردم شماری دے ابتدائی نتائج دے مطابق ایہ آبادی ہن 4٫00٫91٫359 افراد ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ کل آبادی دے لحاظ تو‏ں ارجنٹینا جنوبی امریکا وچ تیسرے جدو‏ں کہ دنیا بھر وچ 33واں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی گنجانیت 15 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔
نسلی گروہ
حالیہ غیر قانونی امیگریشن زیادہ تر بولیویا تے پیراگوئے تو‏ں ہوئے رہی اے جدو‏ں کہ پیرو، ایکواڈور تے رومانیہ تو‏ں وی تھوڑے بہت لوک آندے ني‏‏‏‏ں۔
مذہب
آئین دے مطابق ہر مذہب دے پیروکاراں نو‏‏ں آزادی اے جدو‏ں کہ معاشی حوالے تو‏ں حکومت نو‏‏ں رومن کیتھولک مذہب د‏‏ی مدد کرنی ہُندی ا‏‏ے۔ 1994 تو‏ں پہلے تک صدر تے نائب صدر دا رومن کیتھولک ہونا لازمی سی اُتے ہور سرکاری عہدےآں اُتے کوئی پابندی نئيں سی۔ 1945 تو‏ں اہ‏م کلیدی عہدےآں اُتے مختلف مذاہب دے افراد فائز ہونے لگ گئے سن ۔
عالمی مسیحی ڈیٹابیس دے مطابق ارجنٹینا وچ 92.1 فیصد مسیحی، 3.1 فیصد غیر یقینی، 1.9 فیصد مسلما‏ن، 1.3 فیصد یہودی، 0.9 فیصد لادین تے اِنّے ہی بدھ مت تے ہور مذاہب نال تعلق رکھدے سن ۔
قات
فنلینڈ
غیر قانونی
ارجنٹینا
بولی
ملک د‏‏ی سرکاری بولی دا ڈی فیکٹو درجا ہسپانوی نو‏‏ں ملیا ہويا ا‏‏ے۔ دوسری وڈی بولی اطالوی اے جسنو‏ں 15 لکھ افراد بولدے ني‏‏‏‏ں۔ 10 لکھ افراد عربی جدو‏ں کہ چار تو‏ں پنج لکھ افراد جرمن بولدے ني‏‏‏‏ں۔
قات
فرانس
ممنوع
جرمنی
غیر قانونی
ارجنٹینا
شہراں نو‏‏ں منتقلی
زیادہ تر یورپی النسل افراد شہراں وچ بس گئے سن ۔ بہت سارے چھوٹے قصبے ریل د‏‏ی پٹڑی د‏‏ی تعمیر دے نال نال تعمیر ہُندے گئے۔
قات
آئس لینڈ
غیر قانونی.
نیدرلینڈز
غیر قانونی
ارجنٹینا
تعلیم
آزادی دے بعد تو‏ں ارجنٹینا نے اپنا آزادانا تعلیمی نظام بنایا سی جس تو‏ں شرحِ تعلیم وچ بہت وادھا ہويا۔ اس وقت 97 فیصد افراد خواندہ ني‏‏‏‏ں۔
قات
ناروے
غیر قانونی
پولینڈ
غیر قانونی
ارجنٹینا
تعلیم
5 تو‏ں 17 سال د‏‏ی عمر تک اسکول لازمی ہُندا ا‏‏ے۔ ایلمنٹری یا لوئر اسکول 6 تو‏ں 7 سال اُتے محیط ہُندا ا‏‏ے۔ سیکنڈری یا ہائی اسکول ہور 5 یا 6 سال دا ہُندا ا‏‏ے۔ صدر ڈومینگو فاسٹینو سرمینٹو نو‏‏ں موجودہ جدید تے مفت تعلیمی نظام دا معمار منیا جاندا ا‏‏ے۔
قات
برطانیہ
غیر قانونی
کینیڈا
غیر قانونی
ارجنٹینا
تعلیم
زیادہ تر تعلیمی نظام نو‏‏ں ٹیکس دہندگان د‏‏ی مدد تو‏ں چلایا جاندا ا‏‏ے۔ بہت سارے پرائیوٹ پرائمری، سیکنڈری اسکول تے یونیورسٹیاں وی ایتھ‏ے موجود ني‏‏‏‏ں۔
قات
ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا
ممنوع
جنوبی امریک‏‏ا
جنوبی امریک‏‏ا وچ قات دے بارے وچ کوئی قانون نئيں اے
ارجنٹینا
صحت عاما
صحتِ عامہ آجراں تے لیبر یونین د‏‏ی مدد تو‏ں مہیا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ حکومت‏ی انشورنس، عوامی ہسپتال تے کلینک دے علاوہ پرائیوٹ انشورنس وی موجود ني‏‏‏‏ں۔
ارجنٹیناوچ کل 1٫53٫000 ہسپتالاں دے بیڈ، 1٫21٫000 ڈاکٹر تے 37٫000 ڈینٹسٹ نيں جو ترقی یافتہ ملکاں دے برابر د‏‏ی شرح ني‏‏‏‏ں۔
قات
حوالے
گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:صومالیہ وچ منشیات گٹھ:عربی الفاظ تے جملے گٹھ:لال فہرست د‏‏ی کم تشویشناک انواع گٹھ:نباتاتیہ ایتھوپیتا گٹھ:نباتاتیہ صومالیہ گٹھ:نباتاتیہ یمن گٹھ:یمن وچ منشیات گٹھ:یمنی سبھیاچار گٹھ:طبی پودے گٹھ:پودے
ارجنٹینا
حوالے
ارجنٹینا گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک گٹھ:بحر اوقیانوس دے کنارے واقع ملک گٹھ:جمہوریتاں گٹھ:وفاقی آئینی جمہوریتاں گٹھ:وفاقی ملک
ضلع بنگی
ضلع بنگی افغانستان دے صوبہ تخار دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ بنگی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
روکنگہیم کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
فاتح
فاتح استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبہ استمبول گٹھ:صوبہ استمبول دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اریکویپا
اریکویپا دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
گٹھ:پیرو گٹھ:پیرو دے تھاں
چک 12-اے ایچ
چک 12-اے ایچ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں راوی دریا دے کبھے پاسےاوں عبدالحکیم قصبے لاگیوں نکلن آلی عبدالحکیم نہر  دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال اے ایچ (AH=Abdul Hakeem Disty) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
انجم چوپڑہ
انجوم چوپڑہ دا جنم 20 مئی 1977 نوں ہویا سی۔ بھارت دی خواتین کرکٹ ٹیم دی میمبر اتے بھارتی خواتین کرکٹ ٹیم دی سابقہ کپتان ہے۔ '''
کریئر
12 فروری 1995 نوں نیوزیلینڈ کرائسٹ چرچ وچّ نیوزیلینڈ دے خلاف اوس پہلی وار ون ڈے میچ کھیڈیا۔   کجھ مہینے بعد 17-20 نومبر 1995 نوں اوس نے کولکاتہ دے اڈین گارڈن وچّ انگلینڈ دے خلاف ٹیسٹ کریئر دی شروعات کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورت کرکٹ کھڈاری گٹھ:کرکٹ دے کھیڈاری
پڑی کاوی
پڑی کاوی کاوی ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
شیخ رکن الدین ابو الفتح
ناں و نسب
تساں  دا اسم گرامی رکن الدین ، لقب فضل اللہ تے کنیت ابو الفتح اے. تساں  شیخ صدر الدین عارف دے وڈے صاحبزادے  تے خلیفہ سن۔ تساں  دے دادا بہاؤ الدین زکریا ملتانی سن۔ تساں   دی والدہ ماجدہ دا ناں بی بی راستی اے جو فرغانا دے شاہ جمال الدین دی صاحبزادی  تھاں،تے بہاؤ الدین زکریا توں غیر معمولی عقیدت رکھتی تھاں۔ حافظ قرآن مجید تھاں ، تلاوت قرآن مجید توں غیر معمولی شغف رکھتی تھاں روزانہ اک قرآن مجید ختم کردتی تھاں۔
سلسلہ نسب
تساں  دا سلسلہ نسب ایہ اے رکن الدین عالم بن صدرالدین عارف بن بہاو الدین زکریا بن شیخ وجیہ الدین المقلب بہ شیخ محمد غوث بن سلطان ابا بکر بن سلطان جلال الدین بن سلطان علی قاضی بن سلطان حسین بن سلطان عبداللہ بن سلطان مطرفہ بن سلطان خذیمہ بن امیر ہازم بن امیر تاج الدین بن عبد الرحمن بن عبد الرحیم بن امیر مہار بن اسد بن ہاشم بن عبد مناف
بشارت
خزینتہ الاصفیاء وچ اے کہ اک دفعہ چاند رات نوں  بی بی راستی سلام دے لئی اپنے خسر شیخ بہاو الدین زکریا دی خدمت وچ حاضر ہوئاں ، اس وقت شیخ رکن الدین عالم شکم مادر وچ سن۔ شیخ بہاو الدین انہاں دی تعظیم دے لئی کھڑے ہو گئے تے غیر معمولی تکریم توں پیش آئے۔ بی بی راستی خسر دا خلاف معمول طرز عمل دیکھ کر متعجب ہوئاں۔ شیخ نے انہاں دا استعجاب نوں   محسوس کر دے فرمایا : بی بی ایہ تمہاری تعظیم نئيں اے بلکہ ایہ اس بچے دی تعظیم اے جو تواڈے پیٹ وچ اے تے جو ہمارے خاندان دا روشن چراغ ہو گا۔
ولادت
تساں  دی ولادت باسعادت 9 رمضان المبارک 649ھ بروز جمعتہ المبارک نوں   ہوئی۔ تساں   دی ولادت دی خوشی وچ تساں   دے دادا جان شیخ الاسلام بہاو الدین نے ملتان دے غرباء تے مساکین دے دامن زر و جواہر توں بھر دتے۔ عقیقہ دے موقع اُتے تساں   دے سر دے بال تراشے گئے جو ہن تک تبرکات وچ محفوظ نیں  ۔ اس توں اندازہ ہُندا اے کہ تساں   دی ولادت خاندان غوثیہ دے لئی کتنی زیادہ اہمیت دی حامل سی۔ شیخ الاسلام بہاو الدین زکریا ملتانی نے مولود مسعود دا ناں رکن الدین رکھیا جو بعد وچ تساں   شاہ رکن عالم دے ناں توں مشہور ہوئے۔ تساں  دی والدہ ماجدہ بی بی راستی تہاناں   دودھ پلانے توں پہلے وضو کر لیتی تھاں۔ والدہ حافظہ قرآن تھاں اسی لئی لوری دی بجائے قرآن پاک دی تلاوت کیتا کردتی تھاں۔ اگر اس دوران اذان دی آواز سنائی دیتی تو حضرت رکن الدین دودھ پینا چھڈ دیندے تے غور توں اذان سننے لگتے۔ رات نوں  جدوں بی بی صاحبہ تہجد دے لئی بیدار ہوتاں تو تساں   وی جاگ پڑتے۔ ام المریدین بی بی راستی نے گھر دی نوکرانیاں نوں   حکم دے رکھیا سی کہ ننھے رکن الدین نوں   سوائے اسم ذات دے تے کسے لفظ دی تلقین نہ کرو تے نہ کوئی  دوسرا لفظ انہاں دی موجودگی وچ بولاں۔ اس احتیاط دا نتیجہ ایہ نکلا کہ جدوں شاہ عالم بولنے دے قابل ہوئے تو سب توں پہلے جو لفظ زبان مبارک توں نکلا اوہ اللہ عزوجل دا اسم گرامی سی۔
بچپن
اک دن جدوں شاہ رکن الدین دی عمر مبارک چار سال سی شیخ الاسلام بہاو الدین چار پائی اُتے بیٹھے سن تے دستار مبارک سر توں اتار کر چار پائی اُتے رکھ دی سی۔ حضرت صدر الدین عارف کول ای مودب بیٹھے سن کہ ننھے رکن الدین کھیلتے کھیلتے دستار مبارک دے قریب آئے تے اٹھا کر اپنے سر اُتے رکھ لی۔ والد ماجد نے ڈانٹا کہ ایہ بے ادبی اے مگر دادا حضور نے فرمایا کہ صدر الدین پگڑی پہننے توں اس نوں  نہ روکو اوہ اس دا مستحق اے تے ایہ پگڑی وچ اس نوں   عطا کردا ہوں۔ چنانچہ اوہ دستار مبارک محفوظ کر دتی گئی تے شاہ رکن الدین عالم اپنے والد بزرگوار دے بعد مسند خلافت اُتے متمکن ہوئے تو اوہ دستار مبارک تساں   دے سر اُتے رکھی گئی۔
تعلیم و تربیت
شیخ رکن الدین نے علوم ظاہری دی تعلیم اپنے والد محترم توں حاصل دی تے روحانی فیوض اپنے دادا حضور بہاو الدین زکریا توں حاصل کیتے۔ ایہ دونے بزرگ تساں  توں بے حد محبت رکھدے سن تے شیخ رکن الدین وی انہاں دونے بزرگاں دا اس قدر ادب کر دے سن کہ کدی انہاں توں اکھ اٹھا کر بات نہ کر دے تے نہ انہاں دے سامنے بلند آواز توں بولتے ، تساں   دے اس ادب نوں   دیکھ کر حضرت شمس الدین تبریزی نے تہاناں   عالم دا خطاب عطا کیتا جس دی وجہ توں تساں   رکن عالم دے ناں توں مشہور ہوئے۔ انہاں دونے توں تساں   نے ظاہری و باطنی کمال حاصل کیتے۔
بیعت و خلافت
شیخ رکن الدین عالم اپنے والد محترم صدر الدین عارف دے مرید و خلیفہ اعظم سن۔ تساں  دے مرید تے خلیفہ حضرت جہانیاں جہاں گشت اپنے ملفوظات وچ فرماندے نیں کہ جدوں شیخ رکن الدین قدس سرہ دا کم کمال نوں   پہنچا سی تو تہجد دے وقت توں دوپہر تک ریاضت و عبادت وچ مشغول رہتے ، 36 سال دی عمر وچ جدوں اپنے والد بزرگوار دی مسند اُتے جلوہ افروز ہوئے تو ہر گوشہ توں لوک خدمت وچ حاضر ہو کر فیض یاب ہوئے۔ جو وی سائل آندا حاجت روائی ضرور فرماندے ۔ مجلس وچ جس دے دل وچ کوئی بات آندی تو تہاناں   اس دا کشف حاصل ہو جاندا تے اس دی دلجوئی فرماندے ۔
شجرہ طریقت
تساں  دا سلسلہ طریقت ایہ اے۔
صدر الدین عارف، بہاؤ الدین زکریا ملتانی، ابو الفتوح شہاب الدین سہروردی، ضیاء الدین سہروردی، شیخ ابو عبد اللہ، شیخ اسود احمد نیوری، شیخ ممتاز علی دنیوری، خواجہ جنید بغدادی، خواجہ سری سقطی، خواجہ معروف کرخی، خواجہ داؤد طائی، خواجہ عجیب عجمی، خواجہ حسن بصری، حضرت علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ، جناب رسول اللہ  ﷺ
سلاطین توں تعلقات
شیخ رکن الدین دے عوام دے علاوہ بادشاہاں توں وی تعلقات سن تے امرا وی تساں  دے معتقد تے غلام سن۔
علاؤ الدین خلجی
شیخ رکن الدین دے دور وچ سلطان علاؤ الدین خلجی دہلی دے تخت اُتے متمکن سن۔ شیخ رکن الدین اک مرتبہ ملتان توں دہلی تشریف لے گئے تو سلطان نے شاہان شان و شوکت توں تساں  دا استقبال کیتا تے وڈے اعزاز و اکرام دے نال اپنے عمل وچ لے گیا ، بوہت سا روپیہ نذر کیتا۔ رخصت دے وقت مزید رقم پیش دی۔ شیخ نے رقم قبول تو فرما لی مگر ساری اوہی فقراء وچ تقسیم کر دی تے نال کچھ نہ لیائے۔
سلطان غیاث الدین تغلق
سلطان غیاث الدین تغلق توں وی شیخ رکن الدین دے تعلقات خوشگوار رہے۔ اک مرتبہ جدوں بادشاہ بنگلہ دی مہم توں کامیاب و کامران ہو کر واپس آ رہیا سی تو شیخ رکن عالم خاصی دور تک اس دے استقبال دے لئی گئے سن۔ رات نوں  سلطان دے نال جس جگہ کھانا کھا رہے سن اس جگہ دے متعلق کشف باطن توں شیخ نوں   معلوم ہویا کہ اس دی کندھ اچانک گر جائے گی ، چنانچہ شیخ کھانا چھڈ کر باہر چلے آئے تے سلطان توں وی کہیا کہ باہر آ جائے مگر اس نے باہر آنے وچ دیر کر دی تے کندھ گر گئی جس دے نیچے آ کر سلطان دب کر ہلاک ہو گئے۔
سلطان محمد تغلق
غیاث الدین تغلق دی وفات دے بعد سلطان محمد تغلق سریر آرائے سلطنت ہویا اس توں وی حضرت رکن الدین دے تعلقات قائم سن۔ اک بار اس دے ایتھے آکر مہمان ہوئے تو اوہ زمانہ محبوب الہی دے مرض الموت دا سی۔
خواجہ نظام الدین اولیاء توں تعلقات
شاہ رکن عالم نوں  نظام الدین اولیاء توں بوہت محبت سی تے خواجہ نظام الدین اولیاء وی تساں   دی بوہت عزت کیتا کر دے سن چنانچہ فرماندے نیں وچ ملتان توں دہلی صرف خواجہ دی زیارت دے لئی گیا سی چنانچہ جدوں سلطان علاؤ الدین استقبال نوں   آیا تو خواجہ نظام الدین وی تساں   دی عزت افزائی دے لئی اوتھے تشریف لیائے سن۔ اگرچہ تساں   سلطان دے ہاں مہمان ٹھہرے مگر زیادہ وقت خواجہ نظام الدین اولیاء دے نال بسر کیتا کر دے سن۔ دلی وچ اگرچہ شاہ رکن عالم جدوں وی تشریف لاتے تو شاہی دربار دے مہمان دی حثیت وچ رکھدے تے انہاں محل وچ ای قیام دے لئی مجبور کیتا جاندا لیکن تساں  اپنا زیادہ وقت نظام الدین اولیاء دی صحبت وچ گزارنا پسند فرماندے ۔ اکثر گھنٹاں دونے بزرگ سر جوڑے سیر حاصل گفتگو وچ محو پائے جاندے نیں   تے لوک دونے بزرگان دین دی ایہ مثالی سنگت تے دوستی رشک توں دیکھتے جو اک دوسرے دے عہدے توں بے نیاز آپس وچ دو دوستاں وانگباتاں کر دے رہتے۔ اکثر یوں وی ہُندا کہ نظام الدین اولیاء تے شاہ رکن عالم دلی دی کسے مسجد وچ نماز دے لئی جاندے تے جدوں نظام الدین اولیاء نماز ختم کر پاتے تو اس جگہ آن کھڑے ہُندے جتھے شاہ رکن عالم عبادت الہی وچ مشغول ہُندے۔ انہاں عبادت وچ مصروف دیکھ کر خواجہ صاحب چپ چاپ خاموشی توں انہاں دے پیچھے بیٹھ جاندے تے انہاں دی نماز ختم کرنے تک اوتھے ای بیٹھے رہتے۔
وصال مبارک
حضرت محبوب الہی دی وفات دے دس سال بعد حضرت شیخ رکن الدین اپنے محبوب حقیقی توں جا ملے۔ وفات توں تن مہینے پہلے لوگاں توں ملنا جلنا تے بولنا بالکل ترک کر دتا۔ صرف نماز دے لئی حجرہ توں باہر آندے سن تے فیر واپس لوٹ جاندے۔ 735ھ رجب دی 16 تریخ بروز جمعرات نماز مغرب دے بعد اوابین پڑھ رہے سن کہ سجدہ دی حالت وچ جان جانہ آفرین دے سپرد کر دی۔ مرقد مبارک تساں   دا ملتان وچ تساں   دے جد امجد تے والد ماجد دے مزار قریب ای اے۔ تساں  دی غذا بوہت ای گھٹ سی۔ اک پیالہ دودھ وچ کچھ میوے ڈال کر دتے جادے سن اسی توں چند لقمے تناول فرمائے تو گھر والاں نے اک طبیب توں قلت غذا دی شکایت دی طبیب نے غذا مانگوا کر دیکھی تے اس وچوں چند لقمے خود کھائے ، کھانے دے بعد اس نے گرانی محسوس دی تے کہیا ہن ست دن کھانے دی حاجت نہ ہو گی کونکہ بزرگاں دے کھانے وچ کمیت توں زیادہ کیفیت ہُندی اے۔ تساں  وضو فرماندے  تو اس دے بعد دعا پڑھتے اک روز وضو توں فارغ ہوئے تو دعا نئيں پڑھی بلکہ صرف الحمداللہ کہیا۔ خادم خاص نے تساں   دے نانا توں عرض کر دتا کہ اج حضرت نے صرف الحمداللہ کہیا تے کوئی دعا نئيں پڑھی۔ اوہ حضرت شاہ رکن عالم دے کول آئے تے واقعہ دریافت کیتا۔ شاہ رکن عالم نے فرمایا اج وضو وچ دنیا تے آخرت دا خیال دل وچ نئيں آیا تو وچ سمجھیا کہ اج میرے وصال دا دن اے اس لئی صرف الحمداللہ کہیا۔
مقبرہ
تساں  دا مقبرہ تاریخی تے تعمیری خصوصیات دے باعث بجا طور اُتے ملتان دی قدیم عظمت دا نشان کہیا جاندا اے۔ ایہ گنبد دے اعتبار توں ایشیا دا دوسرا سب توں وڈا گنبد اے۔ ایہ عظیم الشان عمارت اسلامی تعمیر دا حسین امتزاج اے تے اپنی خوبصورتی دے باعث زائرین دی نگاہاں خیرہ کر دیتی اے۔ ایہ مقبرہ سلطان غیاث الدین تغلق نے حضرت غوث العالمین دے قرب وچ دفن ہونے دی خاطر اپنے ذاتی خرچ توں تعمیر کرایا سی مگر اتفاق توں سلطان دی موت دہلی وچ واقع ہوئی۔ سلطان نوں   دہلی وچ دفن کیتا گیا۔ سلطان دے جانشین محمد شاہ تغلق نے جو شاہ رکن عالم دا معتقد سی مقبرہ حضرت شاہ عالم نوں   دے دتا۔ شاہ رکن عالم اسنوں عبادت گاہ دے طور اُتے استعمال فرماندے  رہے مگر محض اس خیال توں کہ ممکن اے اس دی تعمیر بیت المال دے روپے توں کیتی گئی ہو دفن ہونا پسند نہ فرمایا۔ زندگی دے آخری لمحات وچ تساں   نے وصیت فرمائی سی کہ میناں   جد امجد حضرت غوث العالمین دے قدماں وچ دفن کیتا جائے۔ وصیت دے مطابق تہاناں   حضرت بہاو الدین زکریا جدبزرگوار نوں   پائنتی دفن کیتا گیا۔ مگر بعد وچ حضرت سلطان فیروز شاہ تغلق دہلی توں ملتان آیا تو اس نے تمام حال معلوم کر دے صاحب سجادہ حضرت دے حقیقی برادر نوں   اس بات دا یقین دلایا کہ اس مقبرہ دی تعمیر بیت المال توں نئيں ہوئی بلکہ سلطان غیاث الدین تغلق نے اپنی ذاتی آمدنی توں جدوں کہ اوہ دیپال پور دے گورنر سن تعمیر کرایا سی لہذا فیروز شاہ تغلق نے حضرت شاہ عالم دے تابوت نوں   خود کندھا دے کر اس مقبرہ وچ منتقل کیتا اس وقت ہزاراں دی تعداد وچ مریدین و عوام موجود سن۔
سیرت
تساں  ست سال دی عمر توں نماز تے روزہ دے پابند سن۔ نماز جماعت دے نال پڑھدے سن ، نماز تہجد ، اشراق و چاشت تے نوافل دے پابند سن۔ رمضان دے علاوہ عاشورہ محرم وچ وی روزے رکھدے سن۔ ذکر خفی و جلی و مراقبہ محاسبہ تساں   دے معمولات وچوں سن۔ ریاضت ، عبادت تے مجاہدہ وچ مشغول رہدے سن۔ کشف قلوب ، طے ارض و طے لسان وچ دس سال دی عمر توں ممتاز سن ، کمالات صوری و معنوی تہاناں   پچیس سال دی عمر توں حاصل سن۔ غرض و عبادت ، ریاضت ، زہد و تقوی ، تفرید و عفو وفا ، جو دو سخا ، نصیحت و شفقت ، الفت و مروت ، بردباری ، کسر نفی تے اخلاق وچ بے نظیر سن۔ خوراک تساں  دی کم سی لیکن کھانا چنگا کھاندے سن۔ جو حاجت مند تساں   دے کول آندا خالی ہتھ نئيں جاندا چونکہ تساں   لوگاں دی حاجت پوری کر دے سن اس واسطے لوگاں وچ تساں   قبلہ حاجات مشہور ہوئے۔ جو نذرانہ آندا تساں   اس نوں   خرچ کر دیندے سن۔ اس وچوں کچھ نئيں بچاندے سن۔ کسر نفی دا ایہ عالم سی کہ جدوں پالکی وچ نکلتے تو تساں   دے دونے ہتھ باہر نکلے ہوئے ہُندے تے اس لئی ایسا کر دے کہ شاید کسے بخشے ہوئے دا ہتھ تساں   دے ہتھ توں لگ جائے تو تساں   وی بخشے ہوئے ہو جائاں۔ تساں  علما ، فضلاء تے درویشاں دا بوہت خیال رکھدے سن ، انہاں دی بوہت عزت تے خاطر مدارت کرنے وچ کوئی دقیقہ اٹھا کر نئيں رکھدے سن۔ تساں   کسے حد تک لوگاں دی امداد کرنے اُتے آمادہ رہدے سن ، اوہ اس توں ظاہر اے کہ اک امیر آدمی تساں   دی خدمت وچ آیا ، مرید ہویا تے گناہاں توں توبہ دی۔ شاہ رکن عالم نے اس نوں   کلاہ عطا فرمائی۔ اک درویش نے اس اُتے اعتراض کیتا تو تساں   نے فرمایا
تعلیمات
تساں  فرماندے نیں کہ
خلفاء
شاہ رکن عالم دی کوئی اولاد نئيں سی اس لئی اوہناں دی وفات توں بعد اوہناں دے بھائی حضرت عماد الدین اسماعیل اوہناں دے سجادہ نشین ہوئے۔ اوہناں توں علاوہ اوہناں دے مشہور خلفاء وچ سید جلال الدین بخاری ملقب بہ مخدوم جہانیاں جہاں گشت ، شیخ عثمان سیاح ، حاجی شیخ صدر الدین عارف ، حاجی چراغ دین ، شیخ حمید الدین ملقب بہ سلطان التارکین قرشی وغیرہ شامل نیں ۔
حوالے
گٹھ:1251 دے جم گٹھ:1335 دیاں موتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:صوفی بزرگ گٹھ:صوفی سنت
ضلع یوقاری چرچیق
ضلع یوقاری چرچیق ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ یانگی بازار شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،12،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 440 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
جیکسن کاؤنٹی، کولوراڈو
جیکسن امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کولوراڈو دیاں کاؤنٹیاں
ضلع دہدادی
ضلع دہدادی افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دہدادی شہر اے ۔
بینٹ چنچلا چوآ
بینٹ چنچلا چوآ چنچلا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
آیاکوچو
آیاکوچو دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
گٹھ:پیرو گٹھ:پیرو دے تھاں
رووان کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
یزید بن عبدالملک
یزید بن عبدالملک یا یزید II بنو امیہ دا خلیفہ سی او خلیفہ عمر بن عبدالعزیز توں مگروں حلیفہ بنیا۔ یزید نے 4 ورے (720 - 724) تک راج کیتا۔ یزید بن عبدالملک 687 چ جمیا۔
بخش بوستان
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع تہران (شہرستان بہارستان دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
ضلع نہرشاہی
ضلع نہرشاہی افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نہرشاہی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
ضلع مارمل
ضلع مارمل افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام مارمل شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ بلخ
اتاشہر
اتاشہر استمبول ترکی دا اک حصہ تے صوبہ استمبول دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بولیوی چنجلا جوآ
بولیوی چنجلا جوآ چنچلا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع یانگی یول
ضلع یانگی یول ازبکستان دے صوبہ تاشقند دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ گل بہار شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،57،700 اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ تاشقند دے ضلعے
جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو
جیفرسن امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کولوراڈو دیاں کاؤنٹیاں
چک 14 فورڈواہ
چک 14 فورڈواہ ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی بہاول فورڈ فیڈر نہر(جہڑی سلیمانکی ہیڈورکس توں پانی لے کے اپر بہاول نہر نوں دیندی اے) دی دی فورڈواہ دسٹریبیوٹری جاں فورڈواہ نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فورڈواہ  لگدا اے ۔
ضلع خلم
ضلع خلم افغانستان دے صوبہ بلخ دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام خلم شہر اے ۔
گجیا
گجیا بھارت خاص کرکے اتر بھارت دے راجاں جویں اترپردیش ،راجستھان اتے مدھپردیش دا اک مٹھا پکوان ہے|
کلاؤ
کلاؤ دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
گجیا
گجیا میدے نال تیار پوڑیاں وچّ خاص تریکے نال سکے میوے،کھویا،ناریئل چورا اتے مٹھاس لئی کھنڈ چورا پائے جاندے ہن | ایہہ تیل وچّ تل کے بنائے جاندے ہن|
بخش مرکزی شهرستان رباط‌کریم
ایہہ ایران دے صوبہ تہران دے ضلع رباط کریم (شہرستان رباط کریم دی اک تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تہران دیاں تحصیلاں
چک 18-اے ایچ
چک 18-اے ایچ  ضلع خانیوال دی تصیل کبیروالا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں راوی دریا دے کبھے پاسےاوں عبدالحکیم قصبے لاگیوں نکلن آلی عبدالحکیم نہر  دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال اے ایچ (AH=Abdul Hakeem Disty) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع خانیوال چ تصیل کبیروالا چ وس رہیا اے ۔
کیووا کاشنٹی
کیووا امریکی صوبے کولوراڈو دی اک کاؤنٹی اے۔
ردرفورڈ کاؤنٹی، اتلا کیرولینا
ردرفورڈ امریکی صوبے اتلا کیرولینا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اتلا کیرولینا دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:اتلا کیرولینا
یوجینیو مونتالی
thumb
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کسکو
کسکو دکھنی امریکہ دے دیس پیرو دا اک تھاں اے۔
ضلع چال
ضلع چال افغانستان دے صوبہ تخار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام چال شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ تخار
بودن چنچلا چوآ
بودن چنچلا چوآ چنچلا چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔