cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امام جعفر صادق
سادات اُتے مظالم
یہ پہلے لکھیا جاچکيا اے کہ بنی عباس نے انہاں ہمدردیاں تو‏ں جو عوام نو‏‏ں بنی فاطمہ دے نال سن ناجائز فائدہ اٹھایا سی تے انہاں نے دنیا نو‏‏ں ایہ دھوکا دتا سی کہ اسيں اہل بیتِ رسول د‏‏ی حفاظت دے لئی کھڑے ہوئے نيں چنانچہ انہاں نے رضائے آلِ محمد ہی دے نام اُتے لوگاں نو‏‏ں اپنی نصرت وحمایت اُتے آمادہ کیتا سی تے اسی نو‏‏ں اپنانعرہ جنگ قرار دتا سی ۔ اس لئی انھاں برسر اقتدار آنے دے بعد تے بنی امیہ نو‏‏ں تباہ کرنے دے بعد سب تو‏ں وڈا اندیشہ ایہ سی کہ کدرے ساڈا ایہ فریب دنیا اُتے کھل نہ جائے تے تحریک پیدا نہ ہوجائے کہ خلافت بنی عباوہدی بجائے بنی فاطمہ دے سپرد ہونا چاہیے، جو حقیقت وچ آلِ رسول نيں۔ ابو سلمہ خلال بنی فاطمہ دے ہمدرداں وچو‏ں سن اس لئی ایہ خطرہ سی کہ اوہ اس تحریک د‏‏ی حمایت نہ کرے، لہذا سب تو‏ں پہلے ابو سلمہ نو‏‏ں راستے تو‏ں ہٹا یا گیا اوہ باوجود انہاں احسانات دے جو بنی عباس تو‏ں کرچکيا سی سفاح ہی دے زمانے وچ تشدد بنا تے تلوار دے گھاٹ اتارا گیا۔ ایران وچ ابو مسلم خراسانی دا اثر سی، منصور نے انتہائی مکاری تے غداری دے نال اوہدی زندگی دا وی خاتمہ کردتا۔
اب اسنو‏ں اپنی من منی کاروائیاں وچ کسی بااثر تے صاحبِ اقتدار شخصیت د‏‏ی مزاحمت دا اندیشہ نہ سی لٰہذا اس دا ظلم وستم دا رخ سادات بنی فاطمہ د‏‏ی طرف مڑ گیا۔ مولانا شبلی سیرت نعمان وچ لکھدے نيں۔»صرف بد گمانی اُتے منصور نے سادات علویین د‏‏ی بیخ کنی شروع کردتی۔ جو لوگ انہاں وچ ممتاز سن انہاں دے نال بے رحمیاں کيتیاں گئیاں۔محمد ابن ابراہیم کہ حسن وجمال وچ یگانہ روز گار سن تے اسی وجہ تو‏ں دیباج کہلاندے سن زندہ دیواراں وچ چنوا دتے گئے۔ انہاں بے رحمیاں د‏‏ی اک داستان اے جس دے بیان کرنے نو‏‏ں وڈا سخت دل چاہیے۔
حضرت امام جعفر صادق علیہ السّلام دے دل اُتے انہاں حالات دا بہت اثر ہُندا سی ۔ چنانچہ جدو‏ں سادات بنی حسین طوق و زنجیر وچ قید کرکے مدینہ تو‏ں لے جائے جارہے سن تو حضرت اک مکان د‏‏ی آڑ وچ کھڑے ہوئے انہاں د‏‏ی حالت نو‏‏ں دیکھ دیکھ ک‏‏‏‏ے رو رہے سن تے فرما رہے سن کہ افسوس مکہ و مدینہ وی دار الامن نہ رہیا۔ فیر آپ نے اولادِ انصار د‏‏ی حالت اُتے افسوس کیتا کہ انصار نے رسالت ماب د‏‏ی اس عہد و پیمان اُتے مدینہ تشریف لیانے د‏‏ی دعوت دتی سی کہ اسيں آپ تے آپ د‏‏ی اولاد د‏‏ی اس طرح حفاظت کرن دے جس طرح اپنے اہل و عیال تے جان و مال د‏‏ی حفاظت کردے نيں مگر اج انصار د‏‏ی اولاد باقی اے اورکوئی انہاں سادات د‏‏ی امداد نئيں کردا، ایہ فرما ک‏‏‏‏ے آپ بیت الشرف د‏‏ی طرف واپس ہوئے اوربیس دن تک شدت تو‏ں بیمار رہ‏‏ے۔
ان قیدیاں وچ امام حسین علیہ السّلام دے صاحبزادے عبداللہ محض وی سن ۔ جنہاں نے کبرسنی دے عالم وچ عرصہ تک قید د‏‏ی مصیبتاں اٹھائاں۔ انہاں دے بیٹے محمد نفسِ زکیہ نے حکومت دا مقابلہ کیتا تے 145 وچ دشمن دے ہتھ تو‏ں مدینہ منورہ دے قریب شہید ہوئے۔ جوان بیٹے دا سر بوڑھے باپ دے پاس قید خانہ وچ بھیجیا گیا تے ایہ صدمہ ایسا سی کہ جس تو‏ں عبداللہ محض فیر زندہ نہ رہ سک‏‏ے تے انہاں د‏‏ی روح نے جسم تو‏ں مفارقت کيتی۔ اس دے بعد عبداللہ دے دوسرے صاحبزادے ابراہیم وی منصور د‏‏ی فوج دے مقابلہ وچ جنگ کرکے کوفہ وچ شہید ہوئے۔ اسی طرح عباس ابن حسن، عمر ابنِ حسن مثنیٰ, علی و عبداللہ فرزندانِ نفسِ زکیہ، موسیٰ تے یحییٰ برادران نفس زکیہ وغیرہ وی بے دردی تے بے رحمی تو‏ں قتل کيتے گئے۔ بوہت سارے سادات عمارتاں وچ زندہ چنوا دتے گئے۔
امام دے نال بدسلوکیاں
ان تمام ناگوار حالات دے باوجود جنہاں کاتذکرہ انتہائی اختصار دے نال اوپر لکھیا گیا اے امام جعفر صادق خاموشی دے نال علوم اہلبیت د‏‏ی اشاعت وچ مصروف رہے تے اس کانتیجہ ایہ سی کہ اوہ لوگ وی بحیثیت امامت حقہ آپ د‏‏ی معرفت نہ رکھدے سن یا اسنو‏ں تسلیم کرنا نئيں چاہندے سن اوہ وی آپ د‏‏ی علمی عظمت نو‏‏ں مندے ہوئے آپ دے حلقہ درس وچ داخل ہونے نو‏‏ں فخر سمجھدے سن ۔
منصور نے پہلے حضرت د‏‏ی علمی عظمت دا اثر عوام دے دل تو‏ں کم کرنے دے لئی اک تدبیر ایہ د‏‏ی کہ آپ دے مقابلے وچ ایسے اشخاص نو‏‏ں بحیثیت فقیہہ تے عالم دے کھڑا کردتا جو آپ دے شاگرداں دے سامنے وی بولی کھولنے د‏‏ی قدرت نہ رکھدے سن تے فیر اوہ خود اس دا اقرار رکھدے سن کہ سانو‏ں جو کچھ ملیا اوہ حضرت امام جعفر صادق د‏‏ی محبت دا دم بھرتا اے اسنو‏ں گرفتار کیتا جائے۔
چنانچہ معلیٰ ابن خنیس انہاں ہی شیعاں وچو‏ں سن جو گرفتار کیتے گئے تے ظلم وستم دے نال شہید کیتے گئے۔ خود حضرت امام جعفر صادق علیہ السّلامکو تقریباً پنج مرتبہ مدینہ تو‏ں دربار شاہی وچ طلب کیتا گیا جو آپ دے لئی سخت روحانی تکلیف کاباعث سی ۔ ایہ تے گل اے کہ کسی بار وی آپ دے خلاف کوئی بہانہ اسنو‏ں ایسا نہ مل سکا کہ آپ دے قید یا قتل کيتے جانے دا حکم دیندا۔ بلکہ اس سلسلہ وچ عراق دے اندر اک مدت دے قیام تو‏ں علوم اہلبیت علیہ السّلام د‏‏ی اشاعت دا حلقہ وسیع ہويا تے اسنو‏ں محسوس کرکے منصور نے فیر آپ نو‏‏ں مدینہ بھجوا دتا۔ اس دے بعد وی آپ ایذارسانی تو‏ں محفوظ نئيں رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ اک مرتبہ آپ دے گھر وچ اگ لگیا دتی گئی۔ قدرت خدا سی کہ اوہ اگ جلد فرو ہوگئی تے آپ دے متعلقین تے اصحاب نو‏‏ں کوئی صدمہ نئيں پہنچیا۔
اخلاق واوصاف
آپ اسی عصمت د‏‏ی اک کڑی سن جسنو‏ں خداوندِ عالم نے نوعِ انسانی دے لئی نمونہ کامل بناکر ہی پیدا کیتا سی ۔ انہاں دے اخلاق واوصاف زندگی دے ہر شعبہ وچ معیاری حیثیت رکھدے سن ۔خاص خاص جنہاں دے متعلق مورخین نے مخصوص طور اُتے واقعات نقل کیتے نيں مہمان نوازی، خیروخیرات، مخفی طریقہ یاغربا د‏‏ی خبر گیری، عزیزاں دے نال حسن سلوک۔ عفو جرائم، صبر وتحمل وغیرہ نيں۔
آپ دا قاعدہ سی کہ آپ مالداراں تو‏ں زیادہ غریباں د‏‏ی عزت کردے سن ۔ مزدوراں د‏‏ی وڈی قدر فرماندے سن ۔ خود وی تجارت فرماندے سن تے اکثر اپنے باغاں وچ بہ نفس نفیس محنت وی کردے سن ۔ اک مرتبہ آپ بیلچہ ہتھ وچ لئی باغ وچ کم کررہے سن تے پسینہ تو‏ں تمام جسم تر ہوگیا۔ کسی نے کہیا »ایہ بیلچہ مینو‏ں عنایت فرمائیے کہ میں ایہ خدمت انجام داں۔,, آپ نے فرمایا طلبِ معاش وچ دُھپ تے گرمی د‏‏ی تکلیف سہنا عیب د‏‏ی گل نئيں۔,, غلاماں تے کنیزاں اُتے اوہی مہربانی فرماندے رہندے سن جو ا س گھرانے د‏‏ی امتیازی صفت سی۔ ا س دا اک حیرت انگیز نمونہ ایہ اے جسنو‏ں سفیان ثوری نے بیان کیتا اے کہ وچ اک مرتبہ امام جعفرصادق د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا۔ دیکھیا کہ چہرہ مبارک کارنگ متغیر ا‏‏ے۔ ميں نے سبب دریافت کيتی۔ فرمایا ميں نے منع کیتا سی کہ کوئی مکان دے کوٹھے اُتے نہ چڑھے۔اس وقت جو گھر وچ گیا تو دیکھیا کہ اک کنيز جو اک بچہ د‏‏ی پرورش اُتے معیّن سی اسنو‏ں گود وچ لئی زینہ تو‏ں اوپر جارہی سی۔ مینو‏ں دیکھیا تو ایسا خوف طاری ہويا کہ بدحواسی وچ بچہ اس دے ہتھ تو‏ں چھوٹ گیا تے صدمے تو‏ں جان بحق ہويا۔ مینو‏ں بچے دے مرنے کااِنّا صدمہ نئيں ہويا جِنّا اس دا رنج اے کہ اس کنيز اُتے اِنّا رعب و ہراس کیو‏ں طاری ہويا۔ فیر آپ نے اس کنيز نو‏‏ں پکا ر ک‏‏‏‏ے فرمایا۔»ڈرو نئيں، ميں نے تواناں راہ خدا وچ آزاد کردتا۔,, اس دے بعد آپ بچے د‏‏ی تجہیز وتکفین د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے۔
اشاعت علوم
تمام عالم اسلامی وچ آپ د‏‏ی علمی جلالت دا شہرہ سی ۔ دور دور تو‏ں لوگ تحصیل علم دے لئی آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہُندے سن، ایتھ‏ے تک کہ آپ دے شاگرداں د‏‏ی تعداد چار ہزار تک پہنچ گئی انہاں وچ فقہ دے علمائ وی سن، تفیسر دے متکلمین وی سن تے مناظرین بھی، آپ دے دربار وچ مخالفین مذہب آکے سوالات پیش کردے سن تے آپ دے اصحاب تو‏ں تے انہاں تو‏ں مناظرے ہُندے رہندے سن جنہاں اُتے کدی کدی نقد وت بصرہ وی فرماندے سن اوراصحاب نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بحث دے کمزور پہلو بتلا وی دیندے سن تاکہ آئندہ اوہ انہاں باتاں دا خیال رکھن۔ کدی آپ خود وی مخالفین مذہب تے بالخصوص دہریاں تو‏ں مناظرہ فرماندے سن ۔ علاوہ علوم و فقہ و کلام وغیرہ دے علوم عربیہ جداں ریاضی تے کیمیا وغیرہ د‏‏ی وی بعض شاگرداں کوتعلیم دتی سی۔ چنانچہ آپ دے اصحاب وچو‏ں جابر بن حیان طرسوسی سائنس تے ریاضی دے مشہور امام فن نيں جنھاں نے چار سو رسالے امام جعفرصادق دے افادات نو‏‏ں حاصل کرکے تصنیف کيتے۔آپ دے اصحاب وچو‏ں بوہت سارے وڈے فقہا سن جنہاں نے کتاباں تصنیف کيتیاں جنہاں دتی تعداد سینکڑاں تک پہنچدی اے ۔
شہادت
ایسی مصروف زندگی رکھنے والے انسان نو‏‏ں جاہ سلطنت حاصل کرنے د‏‏ی فکراں تو‏ں کیہ مطلب؟ مگر آپ علمی مرجعیّت تے کمالات د‏‏ی شہرت سلطنت وقت دے لئی اک مستقل خطرہ محسوس ہُندی سی۔ جدو‏ں کہ ایہ معلوم سی کہ اصلی خلافت دے حقدار ایہی نيں جدو‏ں حکومت د‏‏ی تمام کوششاں دے باوجود کوئی بہانہ اسنو‏ں آپ دے خلاف کسی کھلے ہوئے اقدام تے خونریزی دا نہ مل سکا تو آخر خاموش حربہ زہر دا اختیار کیتا گیا تے زہر آلود انگور حاکم مدینہ دے ذریعہ تو‏ں آپ د‏‏ی خدمت وچ پیش کیتے گئے، جنہاں دے کھاندے ہی زہر دا اثر جسم وچ سرایت ک‏‏‏‏ے گیا تے 15 شوال 148 وچ 56 سال د‏‏ی عمر وچ شہادت پائی۔ آپ دے فرزند اکبر تے جانشین امام موسیٰ کاظم علیہ السّلام نے تجہیز وتکفین د‏‏ی تے نماز جنازہ پڑھائی او جنت البقیع دے اس احاطہ وچ جتھ‏ے اس تو‏ں پہلے امام حسن ، امام زین العابدین تےامام محمد باقر دفن ہوچکے سن آپ نو‏‏ں وی دفن کیتا گیا آپ اہل السنۃ والجماعت دے پیشوا بالخصوص طریقہ عالیہ نقشبندیہ دے سالار پیر طریقت نيں۔ آپ دتی ولادت8 رمضان المبارک 80 ہجری نو‏‏ں مدینہ طیبہ وچ ہوئی تے 15 رجب المرجب 145ہجری نو‏‏ں مدینہ طیبہ ہی وچ انتقال فرمایا
حوالے
گٹھ:آٹھویں صدی دےمصنفین گٹھ:شیعہ امام گٹھ:765ء دیاں موتاں گٹھ:702ء دے جم گٹھ:ائمہ اثنا عشریہ گٹھ:جنت البقیع چ دفن شخصیتاں گٹھ:تایخ اسلام گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:مجتہدین گٹھ:خاندان محمد
انڈگنا ہائپوبلوکا
انڈگنا ہائپوبلوکا ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
کالسرا ٹوکان
کالسرا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
میریمیک کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
ضلع پیوٹھان
ضلع پیوٹھان نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
یورپی پارلیمنٹ
یورپی پارلیمنٹ یورپی یونین دے لوکاں ہتھوں چنیا جان والا اک ادارہ اے جیہڑا یورپ دے ماملیاں نوں چلاندا اے۔
چک 107 ج ب
چک 107 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
براریاچ
براریاچ برطانیہ دی تیجی سب توں اچی چوٹی اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے ایشیا
{{Legend|#df8f87|چڑھدا ایشیا}} {{Legend|#7382b3|وسطی ایشیا}} {{Legend|#f5d479|لہندا ایشیا}} {{Legend|#ad7fa8|دکھن چڑھدا ایشیا}} {{Legend|#8aa678|جنوبی ایشیا}}]]
مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے ایشیا چ شامل ذیلی  علاقےآں دی فہرست اے ۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ گٹھ:ایشیا دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
دهستان درواهان
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان بروجن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
میجر اسحاق محمد
میجر اسحاق محمد وڈا سوجھ وان، سیاستدان، ناٹک کار، صحافی، وکیل، اتے کھوجی سی۔ اوہ 'مزدور کسان پارٹی' دا موڈھی آگوُ سی۔
اوہ مارکسسٹ وچاردھارا وچّ پربین، دلت چیتنا نوں قلم بند کرن والا پاکستانی ناٹک کار سی۔ اس نے پنجابی وچّ کجھ بہت سوہݨے ناٹک لکھے اتے ان پڑھ کساناں دی مدد نال پنڈاں وچّ اوہناں دا منچن وی کیتا۔
جیون
اسحاق محمد دا جنم اپریل 1920 وچّ ضلع جالندھر دے پنڈ اکھاڑا دے ذمیندار گھرانے وچّ ہویا۔ اسحاق محمد نے دسویں اڑمڑ ٹانڈا توں،ایف اے. ڈی.اے.وی. کالج جالندھر اتے بی.اے. ایم.اے.او. کالج امرتسر توں 1941 وچّ کیتی۔
لکھتاں
اسحاق محمد نے پنجابی ڈرامے نوں دو لکھتاں ققنس تے مصلی اتے اردو وچّ ڈرامہ خانا آبادی لکھے۔ اوہناں دے اردو ڈرامے خانا آبادی دا پروفیسر شارب ہوراں نے خانا آبادی دے ناں نال ای پنجابی ترجمہ کیتا ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:جٹ
مرکینٹر نیشنل پارک
مرکینٹر نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے نیشنل پارک
روپڑ جلگاہ
روپڑ جلگاہ ،جسنوں روپڑ جھیل  وی کیہا جاندا ہے بھارت  دے پنجاب  صوبے دے روپنگر ضلعے وچّ پیندی اک جلگاہ ہے جو دریا ستلج  دے کنارے پیندی ہے۔اس جلگاہ اتے کافی  آبی جیون   پائی جاندی ہے۔ اتھے 9 تھندھاری جیو ،154 پنچھی (پرواسی  اتے مقامی پنچھی )،مچھیآں دیاں 35 قسماں، 9 ارتھروپوڈ (arthropod) ,11 روٹپھر (rotifer) اتے 10 پروٹوجوآ نسلاں ملدیاں ہن۔
ایہہ وی ویکھو
رامسر سمجھوتہ
حوالے
گٹھ:پنجاب دیاں جلگاہاں گٹھ:پنجاب دیاں جلتھاواں گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں گٹھ:جلگاہاں گٹھ:ماحول گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ
کالی چنجوالا ٹوکان
کالی چنجوالا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
رنگون
برما دا راجگھر تے اہم بندرگاہ ۔ دریائے ایروتی دے دہانے تے آباد اے تے برما دا سب توں وڈا شہر تے اہم تجارتی تے ثقافتی مرکز اے ۔ میانمار دی موجودہ فوجی حکومت نے ملک دا ناں برما توں بدل کے میانمار تے رنگون شہر دا ناں بدل کے ینگون رکھ دتا اے ۔ ایتھے چول چھڑان ، لکڑی چیرن تے تیل صاف کرن تے جہاز سازی دے کارخانے نیں ۔ 18ویں صدی تک ایہہ اک نکا جہا پنڈ سی ۔ 1753ء چ برما دا راجگھر بنئیا تے 1842ء چ انگریزاں دے قبضے چ آ گئیا ۔ 1930ء دے زلزلے چ ادھ توں ودھ شہر تباہ ہو گئیا ۔ دوجی جنگ عظیم چ جاپانی قبضہ دوران وی شہر نوں کافی نقصان پہنچئیا ۔ مغلیہ سلطنت دے آخری بادشاہ بہادر شاہ ظفر نوں جنگ آزادی 1857ء دے بعد انگریزاں نے ایتھے جلاوطن کر دتا سی تے اس دا مزار وی رنگون چ اے ۔
ضلع رامیچھاپ
ضلع رامیچھاپ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
نیری
thumb نیری (Wind) ہوا دا وڈے ناپ تے ٹون نوں کیندے نیں۔ نیری ہوا دے دبا دے وکھرے ہون تے ٹردی اے۔
پیلا کن ٹوکان
پیلا کن ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پورٹ کراس نیشنل پارک
پورٹ کراس نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
ہام قلعہ
ہام قلعہ فنلینڈ دا اک قلعہ اے جیہڑااے وشکارلے ویلے چ بنایا گیا سی۔
ڈفرینشیل مساوات
ڈفرینشیل مساوات اک ایہو جی مساوات ا جیہڑی کسے انجانی شے لئی سوچی جاندی اے۔
ضلع راسووا
گٹھ:نیپال دے ضلعے
درگا دت
درگا دتّ(3 ستمبر 1953 - 28 ستمبر 1997) ، تخلص سوِیتوج اک پنجابی شاعرہ سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری
نیٹرر ٹوکان
نیٹرر ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بابا گرو نانک یونیورسٹی
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع ننکاݨا صاحب
لینیر ایکوایشنز دا پربندھ
میتھمیٹکس چ لینیر ایکوایشنز دا پربندھ لینیر ایکوایشنز دا سیٹ اے جیدے چ ویریایبل دے اکو جۓ سیٹ ورتے گۓ نیں۔
گل اشرفی
گل اشرفی تارہ پھل ٹبر دی جنس کیلنڈولا دا اک بوٹا اے۔ اس دے پھل پیلے تے مالٹائی رنگ دے ہندے نیں ۔ ایہہ موسم بسنت دا عام پھل اے تے پھلواریاں تے سیرگاہاں چ عام اگائیا جاندا اے ۔ ایہہ گرمی سہہ جاندا اے تے نیڑے تریڑے ہر تھاں تے اگ آندا اے ۔
پیرینیز نیشنل پارک
پیرینیز نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
نمبری انیلیسز
نمبری انیلیسز (Numerical analysis) الگورتھم دی پڑھائی اے۔ ایدا سب توں پراناں اتہ پتہ 4000 ورے پہلے دے پرانے عراق چ ملدا اے۔
نمبر تھیوری
نمبر تھیوری خالص میتھمیٹکس دا اک انگ اے۔
ضلع راہوٹاٹ
ضلع راہوٹاٹ نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
گیآنی ٹوکان
گیآنی ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع رولپا
ضلع رولپا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
کینن
کینن اک جپانی کمپنی اے جیہڑی کیمرے کیمکارڈر تے فوٹوکاپیرز بناندی اے۔ ایدا گڑھ ٹوکیو جپان ج اے۔ ایہ کمپنی 1937 ٹوکیو چ بنائی گئی تے ایدی نیو رکھن والے سن: ٹاکیشی میٹارائی، گورو یوشیڈا، سابورو اچیڈا تے ٹاکیو اویڈا۔
دهستان امامزاده حمزه علی
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان بروجن دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بروجن ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
رییونین نیشنل پارک
رییونین نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فرانس دے نیشنل پارک
نشاناں والا ٹوکان
نشاناں والا ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
حجاب امتیاز علی
پیدائش و خاندانی پس منظر
حجاب امتیاز علی نے 4 نومبر، 1908ء وچ حیدر آباد دکن، ہندوستان دے اک مقتدر تے مہذب گھرانے وچ اکھ کھولی۔ انہاں دے والد سید محمد اسماعیل نظام حیدر آباد دے فرسٹ سکریٹری سن ۔ حجاب نے عربی، فارسی، اردو تے موسیقی د‏‏ی تعلیم گھر اُتے ہی پائی۔ حجاب د‏‏ی والدہ عباسی بیگم وی اپنے عہد د‏‏ی معروف ناول نگار سن۔ انہاں دا ناول زہرہ بیگم مقبول ہويا تے فلسفیانہ مقالات دا مجموعہ گل صحرا انہاں د‏‏ی قابل قدر یادگار اے ۔ حجاب نے انگریزی تعلیم کالج وچ حاصل کيتی، جس وچ انہاں نو‏ں عبور حاصل سی ۔
ویہويں صدی دے اوائل وچ اردو فکشن وچ رومانیت اک رجحان دے طو رپر ابھری جسنو‏ں سرسید دے عقلیت پسند تحریک د‏‏ی ضدماناجاندا اے اس رومانی دورماں کئی آفاق گیرادبی شخصیتاں منظرِعام اُتے آئیاں۔جنہاں وچ اک نمایا ں ناں حجاب امتیاز دا ا‏‏ے۔
مدراس دے ضلع آرکاٹ (وانم باڑی) وچ 1907ءماں پیدا ہوئیاں ۔ والد محمد اسماعیل مدراس دے معزز و معروف شخصیتاں وچو‏ں سن ۔ او روالدہ عباسی بیگم اک ادیبہ سن۔ ابتدائی تعلیم گھر اُتے والد د‏‏ی زیر نگرانی ہوئی اورحیدر آباد دے اک مشن اسکول وچ ا نگریزی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ۔والدہ چاں کہ اردوکی اُتے وردہ سن۔ اس لئی انگریزی دے نال نال اردو د‏‏ی تعلیم دا سلسلہ وی جاری رہیا۔1930ءماں اردوکے مشہور ڈرامہ نگارامتیاز علی تاج تو‏ں بلہاری وچ شادی ہوئی جس دے بعد لاہور نو‏‏ں اپنا گھر بنایا ۔جتھ‏ے اُتے خانگی ذمہ داریاں دے نال نال رہتل نسواں د‏‏ی ادارت د‏‏ی ذمہ داری وی نبھانے لگياں ۔
حجاب نے کافی کم عمری وچ لکھنا شروع کيتا ۔ساڈھے گیارہ سال د‏‏ی سن جدو‏ں ا نہاں نے اپنا پہلا افسانہ”میری ناتمام محبت“ تحریر کيتا۔جو بعد وچ نیر نگِ خیال وچ شائع ہويا۔ نابالغ ذہن دے تراش شدہ ايس‏ے بت د‏‏ی ساخت وچ کئی جگہ بت تراش د‏‏ی نوعمری او رجذ گل کيتی ولولہ انگریز ناہموار یاں دیکھنے نو‏‏ں ملدی نيں۔ لیکن بولی وبیان ،فکر و فن اک عمدہ افسانہ نگار د‏‏ی آمد دا پتہ دیندے نيں۔
انہاں دا دوسرا افسانہ ” ظالم محبت “تھا جو 1940ءماں شائع ہويا۔ اس دے بعد انہاں نے کئی افسانے اورناول لکھے۔ جیسے”صنوبر دے سائے“٬ ”نغمات محبت“ ٬ ”لاش‘‘وغیرہ جو اُنہاں دناں رہتل نسواں، عالم گیر ، تے نیر نگِ خیال وغیرہ وچ شائع ہوئے۔
ان د‏‏ی کردار نگار ی وی تخیلی سطح اُتے کيتی گئی اے شاعرانہ اندازماں پیش کر دہ انہاں دے کردار اکثرتیسری نسل تو‏ں نيں جنہاں دا واسطہ ماضی د‏‏ی دونسلاں تو‏ں اے ۔ انہاں دے اعمال مشرقی معاشرہ دا حصّہ نيں مگر مغربی تعلیم دے زیرِ اثریہ فرد پچھلی نسلاں تو‏ں خود نو‏‏ں علاحدہ کر نے د‏‏ی جدوجہد کر تے نظر آندے نيں۔
جتھ‏ے تک قصہ د‏‏ی تکنیک دا سوال اے انہاں د‏‏ی اکثر کہانیاں ”روحی “ بیان کر تی اے جو کدی کہانی کااہ‏م کرداربن کرتوکدی ثانوی کردار د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوسرےآں د‏‏ی کہیا نی پیش کردی اے مثلاً ’ ’ میری ناتمام محبت“ دے آغاز وچ قبرستان د‏‏ی پُر اسرار فضا وچ ” روحی“ اپنی ناکا‏م محبت نو‏‏ں یاد کرکے اس دا افسانہ سنیا تی ا‏‏ے۔
چک 110 ج ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
حجاب امتیاز علی
پیدائش و خاندانی پس منظر
زبان واسلوب دا انتخاب وی حجاب نے موضوع د‏‏ی مناسبت تو‏ں کيتا ا‏‏ے۔ حسن وعشق چاں کہ انہاں دا موضوع سی اس لئی انہاں د‏‏ی بولی نہایت لطیف وشیريں تے اسلوب شاعرانہ ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تک مکالمےآں دا تعلق اے اوہ نہایت ہی دلچسپ تے بر محل ہوئے تے نيں۔جوکہانی دے ارتقاماں معاون ثابت ہوئے تے نيں تے نال ہی کردار اں دے مزاج او رکیفیات د‏‏ی ترجمانی کر تے نيں۔
چک 110 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
حجاب امتیاز علی
پیدائش و خاندانی پس منظر
تجزیۂ نفسی د‏‏ی دلدادہ حجاب نے رومانی ناولاں دے علاوہ کئی نفسیا تی مضامین تے ناول وی لکھے جو رسالہ ساقی ”ماں شائع ہوئے ا کر تے سن ۔”اندھیرا خوب “ان دا مشہور نفسیا‏‏تی ناول ماناجاندا اے اس دے علاوہ رہتل نسواں وچ ” لیل ونہار “ کےعنوان تو‏ں انہاں نے روزنامچے وی لکھے جوان د‏‏ی ذا‏تی زندگی د‏‏ی ترجمانی کردے سن ۔ نمونہ ملاحظہ فرمائیے:
”شام نو‏‏ں گھر اُتے رہی تے آسمان نو‏‏ں تکتی رہی، رات نو‏‏ں کھانے دے بعد سا ڑھے نو بجے ”ت“ تے مَاں گورنمنٹ کالج دے ڈرامہ وچ چلے گئے ۔ یاسمین نے پہلی دفعہ اسٹیج دیکھیا اورخوش ہوئی“.... اپنی ذا‏تی زندگی وچ بے نیاز رہنے والی حجاب کسی تے دنیا د‏‏ی مخلوق لگدیاں سن۔ انہاں دے جینے دا انداز تے طرزِ گفتگو اوہی سی جواُنہاں دے افسانےآں وچ نظرآندا سی ۔وہ اپنے افسانےآں دا خود وی اک پیکر سن ۔ان د‏‏ی مختصر دنیا وچ صرف تن افراد سن اوہ ، انہاں د‏‏ی بیٹی یاسمین،اوران دے رفیق حیات اورنال ہی کئی درجن بلیاں ،طوطےوغیرہ وی انہاں دے عجائب خانہ دا حصّہ سن ۔
حجاب نو‏‏ں ہوئے ابازی کحالے شوق سی۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی پہلی مسلما‏ن خاتون ہويا بازسن۔ انہاں نے1936ءماں نارون لاہور فلائنگ کلب تو‏ں پائلٹ دا لائیسنس حاصل کيتا تھا۔اپنے آخری ایام وچ اوہ ادبی دنیا تو‏ں علاحد گی اختیارک‏ر ک‏ے اپنی فیملی دے نال اک پُرسکو‏ن زندگی بسر کر نے لگياں۔ 1999ءکووہ اس دنیا ئے فانی تو‏ں کوچ کرگئی اورلاہور وچ مدفون ہوئیاں۔
اُردو ادب وچ انہاں نو‏ں اک منفرد مقام حاصل اے انہاں د‏‏ی کئی تخلیقات نو‏‏ں شاہکار منیا جاندا اے مگر جنہاں مطبوعات کوغیر معمولی شہرت نصیب ہوئیاں انہاں وچ ” لاش“، ”صنوبر کے سائے“، ” میری ناتمام محبت “، ”ظالم محبت “، ” الیاس کی موت “، ” موت کا راگ“، ”آپ بیتی۔تصویر بتاں“ وغیرہ شامل نيں۔
شادی
حجاب د‏‏ی شادی 1935ء وچ ڈراما انارکلی دے مصنف امتیاز علی تاج تو‏ں ہوئی۔ نکاح تو‏ں پہلے حجاب دا ناں حجاب اسماعیل سی، جو بعد وچ حجاب امتیاز علی مشہور ہو گیا ۔
پہلی مسلم خاتون پائلٹ
حجاب نے 1936ء وچ ناردن لاہور فلائنگ کلب تو‏ں ہويا بازی د‏‏ی سند حاصل کيتی تے برٹش گورنمنٹ د‏‏ی اوہ پہلی خاتون پائلٹ کہلائاں۔ اسی برس رہتل نسواں وچ انہاں د‏‏ی ہويا بازی دے متعلق اک نظم چھپی سی، جس نے حجاب نو‏‏ں کافی شہرت دی ۔
ادبی خدمات
حجاب نے قریب بارہ برس د‏‏ی عمر وچ جدو‏ں قلم پھڑیا تاں میری ناتمام محبت منظر عام اُتے آیا۔ ایہ فقط اک افسانہ دا عنوان ہی نہ سی، بلکہ اک افسانوی مجموعہ دا ناں وی بن گیا۔ عشقیہ موضوع اُتے حجاب د‏‏ی ایہ کاوش بہت مقبول ہوئی۔ بارہ برس د‏‏ی اس کم سن تخلیق کار نو‏‏ں اپنی والدہ تو‏ں قلمی تعاون حاصل سی، جس د‏‏ی وضاحت حجاب نے کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے د‏‏ی ا‏‏ے۔ حجاب دے افسانے فنی تے لسانی دونے اعتبار تو‏ں بلند ہُندے نيں۔ انہاں د‏‏یاں تحریراں وچ غضب د‏‏ی دلکشی تے تاثیر ا‏‏ے۔ انہاں دے افسانےآں وچ اوہ تمام خوبیاں موجود نيں، جو اک کامیاب کہانی دا ر وچ ضروری نيں۔ حجاب دے افسانےآں دا پلاٹ اکہرا، چست درست، مربوط تے مضبوط ا‏‏ے۔ برجستگی دا لطف تے بولی د‏‏ی چاشنی بھرپور ا‏‏ے۔ حجاب نے اپنیاں تحریراں تو‏ں ادب نو‏‏ں نويں جہت دی۔ ناولاں وچ اندھیرا خواب، ظالم محبت، وہ بہاراں ایہ خزائاں، سیاح عورت، افسانوی مجموعے میری ناتمام محبت، ممی خانہ، تحفے تے شگوفے قابل ذکر نيں۔ استو‏ں علاوہ انھاں نے ہور تحریراں وی یاد گار چھڈی نيں۔ حجاب د‏‏ی زندگی بے حدر نگین سی۔ انہاں د‏‏ی شام زیادہ تر پارٹیاں، ادبی محفلاں، سنیما ہال یاریستوراں وچ لنگھدی سی۔ انھاں ہويا بازی دے علاوہ کار ڈرائیونگ، پالتو بلیاں، طوطے تے کبوتر پالنا تے انہاں دے نال کھیلنا بہت پسند سی ۔ باجود انہاں تمام مصروفیات دے لکھنے تے پڑھنے دا وی انہاں دا وقت مقرر سی ۔ رہتل نسواں د‏‏ی ادارتی ذمہ داریاں وی انھاں نے نبھائاں۔ تاج دے نال لاہور د‏‏ی علمی وادبی فضا وچ رہ ک‏ے انہاں دے ادبی ذوق وچ ہور نکھار پیدا ہويا ۔
اک مستند ومعتبر فنکار دے لئی تمثیل نگاری تے معاشرے د‏‏ی ترجمانی اس وقت تک ممکن نئيں، جدو‏ں تک اس د‏ی نظر کائنات تو‏ں گہرائی دا مطالعہ نہ کرلے تے اسنو‏ں سماج دے نشیب وفراز تو‏ں پوری آگہی نہ ہوئے۔ حجاب دا تجربہ ومطالعہ نہایت وسیع اے، اس لئی اوہ منظر نگاری دے دل پزیر ودلکش خاکےآں د‏‏ی سچی تصویر بناندی نيں تے ایسا حسین کینوس کہ قاری نو‏‏ں ایہ احساس ہونے لگدا اے کہ اوہ اس نظارہ نو‏‏ں بچشم خود دیکھ ک‏ے لطف اندوز ہو رہیا ا‏‏ے۔ حجاب د‏‏ی زندگی دا وڈا حصہ سیر وتفریح وچ بیندا اے، لہٰذا جو کچھ انھاں نے دیکھیا، محسوس کیا، انہاں نو‏‏ں افسانوی رنگ وچ پیش کر دتا۔ حجاب د‏‏یاں کہانیاں تے ناولاں دے کردار عاشقانہ ورومانی ہونے دے باوجود اخلاقی وتہذیبی روایات دے باغی نئيں نيں۔ اوہ انہاں لطیف اقدار نو‏‏ں محبوب رکھدیاں نيں۔ ایہی وجہ اے کہ رومانیت د‏‏ی دھیمی آنچ وچ ابھرتے محبت دے جذبات دلاں وچ اتر جاندے نيں ۔
اسلوبِ تحریر
میری نا تمام محبت تو‏ں اک اقتباس ملاحظہ کرن:
ناقدین د‏‏ی آراء
سجاد حیدر یلدرم نے حجاب بارے وچ لکھیا اے:
قرۃ العین حیدر نے حجاب دے بارے وچ لکھیا اے:
ڈاکٹر مجیب احمد خان نے حجاب اُتے پی ایچ ڈی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا مقالہ حجاب امتیاز علی فن وشخصیت چھپ چکيا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر موصوف ہندو پاک دے غالباً پہلے شخص نيں، جنھاں نے 1992ء وچ حجاب اُتے تحقیقی مقالہ لکھیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مجیب خاں نے حجاب دے فن وشخصیت دے بارے وچ لکھیا اے:
اعزازات
حجاب امتیاز علی دے آخری ناول پاگل خانہ نو‏‏ں آدم جی ادبی انعام تو‏ں نوازیا گیا تے حکومت پاکستان نے آپ د‏‏ی گرانقدر ادبی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں ستارۂ امتیاز  تو‏ں نوازیا۔
وفات
19 مارچ 1999ء نو‏‏ں حجاب امتیاز علی لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئياں۔ اوہ لاہور وچ مومن پورہ دے قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔
حوالے
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:اردو نثر نگار گٹھ:اردو ڈراما نگار گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پاکستانی نثر نگار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان
اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے یورپ
مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے یورپ چ شامل ذیلی  علاقےآں دی فہرست اے ۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
ضلع رکم
ضلع رکم نیپال دا اک ضلع اے۔
وینوئی نیشنل پارک
وینوئی نیشنل پارک فرانس چ اک نیشنل پارک اے۔
دهستان چغاخور
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بروجن ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
گولڈ ٹوکان
گولڈ ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ضلع روپندیہی
ضلع روپندیہی نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
نکون
نکون یا نکون کارپوریشن جپان دی کیمرے ما‏ئکروسکوپ، دوربین تے لنز بنان دی اک کمپنی اے۔
رائنورڈ ٹوکان
رائنورڈ ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی اے۔
عبداسلام ایوارڈ
ہور پڑہو
گٹھ:ڈاکٹر عبداسلام ایوارڈ لین والے گٹھ:اعزازات
چک 16 ج ب
چک 16 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
ٹم ٹم
ٹم ٹم (Tandem) لاطینی بولی دے شبد 'ٹینڈم' توں ماخوذ اے۔ ایہنوں پنجابی چ ٹم ٹم آکھیا جاندا اے۔ ٹم ٹم 2 پہیاں آلی اک گھوڑا گڈی اے جیہدے چ 2 سواریاں دیاں سیٹاں ہُندیاں نیں تے چھاں لئی اُپر اک بڑا سارا ٹوپ ہُندا اے۔ ٹم ٹم چ گھوڑے اگے پِچھے جُتے ہُندے نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی رہتل
چلڈرس کاؤنٹی
چلڈرس  امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
پڑچھ ڈیم
پڑچھ ڈیم بھارت دے پنجاب صوبے دے موہالی ضلعے دے پنڈ  پڑچھ  وچّ بنیا ہویا ہے جو کہ چنڈی گڑھ دے نزدیک پیندا ہے ۔ ایہہ ڈیم 0.35 مربع کلومیٹر وچّ بنیا ہویا ہے ۔  ایہہ ڈیم پنجاب سرکار ولوں 1993 وچّ بنایا گیا سی جسدا مکھ مقصد اس علاقے دے آلے دوآلے دے پنڈاں نوں آب پاشی لئی پانی دی سہولت دینا سی ۔ ایہہ ڈیم پڑچھ کھڈ جاں پڑچھ چوء اتے بنیا ہویا ہے ۔ پہلاں ایہہ ڈیم پرواسی پنچھیاں لئی کافی کھچّ دا مرکز سی پر ہن اتھے ایہہ گھٹّ ہی ویکھے جاندے ہن ۔ اجیہا شاید اس کرکے وی ہے کہ ایہہ ڈیم ہن مچھیاں پھڑن لئی ٹھیکے تے دتا ہویا ہے اتے ٹھیکے دار دے کارندے اتھے آؤن والے پنچھیاں نوں بارودی پٹاکے چلا کے  جاں خود اچیاں آوازاں کرکے ایہناں نوں اڈا دندے ہن ۔
گھوڑا بگھی
گھوڑا بگھی (Horse and buggy) 18ویں صدی دے چھیکڑ، 19ویں صدی تے 20ویں صدی دے مُڈھ چ ورتی جاݨ آلی اک گھوڑا گڈی سی جیہڑی ہُݨ وی روایتی تے ثقافتی تقریبات چ ورتی جاندی اے۔ ایہدے چ عام طور تے 1 یا 2 گھوڑے جوتے جاندے نیں تے ایہدے 4 پہیے ہُندے نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی رہتل
ضلع سانکھووسابھا
ضلع سانکھووسابھا نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
بلبیر سنگھ
ڈاکٹر بلبیر سنگھ (1896-1974) اک اچّ کوٹی دا ساہتکار سی ۔ اوہ پنجابی دے شرومنی ساہتکار بھائی ویر سنگھ دا بھرا سی تے ڈاکٹر چرن سنگھ دا پتر سی ۔
دیہرادون ستھت ڈاکٹر. بلبیر سنگھ میموریال لائبریری وچّ انگریزی، پنجابی، سنسکرت، پراکرت، ہندی، فارسی اتے اردو وچّ سری گرو گرنتھ ساہت اتے سکھ ادھٔین، پنجاب دے اتہاس تے سبھیاچار، بھارت دیاں وکھ-وکھ دھارمک پرمپراواں نال سنبندھت لگبھگ 10،000 درلبھّ پستکاں اپلبدھ ہن۔
حوالے
گٹھ:سکھ ودوان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری
ڈاکٹر کرپال سنگھ
'''ڈاکٹر. کرپال سنگھ''' دا جم (سنّ 1924 ) گجرانوالہ (پاکستان) وچّ ہویا ۔ آپ دی دلچسپی اتہاس ولّ ودھیرے ہون کرکے آپ دا ناں بھارت دے آدھونک(جدید) اتے مدھکالین(درمیانے ویلے) اتہاس وچّ نویکلا یوگدان پاؤن وچّ انکھڑواں ہے ۔
اکادمی جیون
'''ڈاکٹر. کرپال سنگھ''' نے اپنا اکادمک جیون پروفیسر آف رسرچ وجوں خالصہ کالج، امرتسر توں سنّ 1950  وچّ شروع کیتا ۔ اک درجن دے قریب پنجابی پستکاں لوک ارپن کیتیاں ۔ ڈاکٹر. کرپال سنگھ بہت ساریاں منیاں-پرمنیاں سنستھاواں ایشیئیٹک سوسائٹی آف کولکاتہ دے اتہاس اتے آرکیالوجی وبھاگ دے سیکٹری دی ذمہ واری نبھاؤن دے نال-نال میمبر آف گورننگ کواسل دے طور 'تے وی سیوا نبھائی ۔
دهستان کیار شرقی
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان کیار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
اولمپس
اولمپس، جپان دی کیمرے تے کیمریاں دے شیشے بنان دی اک کمپنی اے۔ ایدی نیو 12 اکتوبر 1919 چ رکھی گئی۔
ضلع سپتاری
ضلع سپتاری نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ٹانگا کعھوڑا
ٹانگا (ہندی: टाँगा، انگریزی: Tanga / Tonga، بنگلہ: টাঙ্গা) اک ہولی جہی کعھوڑا گڈی اے جیہڑی خاص طور تے دکھنی ایشیا چ سواریاں تے مال ٹعھوݨ لئی ورتی جاندی اے۔ ٹانگے دے 2 بڑے سائز دے پعیے ہُندے نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی رہتل
یکا
یکا یا اِکا پنجاب وچ ٹانگے کعھوڑے دی طرز دی اک گڈی اے۔ ایہدے بمب لمبے ہُندے نیں تے ایہدے نال کعھوڑا یا بولد جوتیا جاندا اے۔ ایہہ اک بندے دے بیٹھݨ لئی ورتیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی رہتل
چک 17 ج ب
چک 17 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
راجپوتانا
ہندستان دے اتلے لہندے چ راجپوتاں دا تریخی علاقہ ۔ ایتھے برصغیر دی آزادی تک 20 توں ودھ راجپوت ریاستاں سن ، جنہاں چ بیکانیر ، جودھ پور ، جے پور تے اجمیر قابل ذکر نیں ۔ 1568ء چ مغل شہنشاہ اکبر اعظم نے چتوڑ فتح کر کے راجپوتانہ مغلیہ سلطنت چ شامل کر لئیا ۔ 18ویں صدی تک ایہہ علاقہ مغل عملداری چ رہئیا ، برطانوی راج چ ایہہ ریاستاں بحال کر دتیاں گئیاں ، پر دوجیاں ہندستانی ریاستاں وانگ اینہاں نوں وی اندرونی خودمختاری حاصل سی ۔ آزادی دے مگروں اینہاں ریاستاں نوں ملا کے اک نواں صوبہ بنا دتا گئیا جس نوں راجستھان آکھئیا جاندا اے ۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت گٹھ:برصغیر گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:علاقے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:ہندستان
راجپوتانہ
اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین
مندرجہ ذیل اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ برائے امریکین چ شامل ذیلی علاقہ جات دی فہرست اے ۔
اس خاکہ چ براعظم اتلا امریکہ اتلا امریکہ (خطہ)، کیریبین تے وشکارلا امریکہ چ ونڈیا اے ۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ امریکین گٹھ:اقوام متحدہ جغرافیائی خاکہ گٹھ:جغرافیہ
سوالبارد
سوالبارد یورپ دے شمال چ وڈا سمندر آرکٹک چ واقع اک جزیرےآں دا مجموعہ اے جہڑا ناروے تے قطب شمالی دے ادھ واقع اے ، ایہہ ناروے دا شمالی ترین علاقہ اے ۔
ممکن اے وائی کنگ یاں روسیاں نے 12ویں صدی چ سوالبارد نوں دریافت کر لئیا ہوئے ، کیونجے ناروے دی روایتی داستاناں چ سوالبارو ناں دی سرزمین دا ذکر ملدا اے ، جس دا مطلب :سرد کنارا" اے ، پر اسنوں غیر متنازع طور تے پہلی وار ولندیزی جہازران تے مہم جو ولیم بیرنٹس نے 1596ء چ دریافت کیتا سی ۔
سوالبارد دے اک جزیرے لونگیئربابن تے 20 اپریل توں 23 اگست تک سورج طلوع رہندا اے جدوں کہ 26 اکتوبر توں 15 فروری تک رات رہندی اے ۔
سوالبارد دی کل آبادی 2005ء دے مطابق 2400 اے ، تقریبا 70 فیصد آبادی نارویجی اے جدوں کہ باقی 30 فیصد روسی ، یوکرینی تے پولش باشندے نیں ۔
مصلی
مصلی پاکستان دے پنجابی ناٹک کار میجر اسحاق محمد دا ناٹک اے۔ اس ناٹک راہیں ہڑپا اتے موہنجودڑو دی رہتل دے پچھوکڑ وچّ اج دے کھیت کامیاں دی حالت نوں روپمان کیتا گیا اے۔ اس ناٹک وچّ اک پاسے دس نہوآں دی کرت کرن والے محنتی اتے کھیت مزدوراں دی حالت دا درد رنجھانا بیان اے، جہڑے حقیقت وچّ پنجاب دی دھرتی دی لجّ ہن۔ دوجے پاسے وہلڑ برجوآں، جگیرداراں اتے پولیس والیاں ولوں کیتی جاندیاں ودھیکیاں دا ذکر اے۔ اس ناٹک وچّ اوہناں لوکاں دی مکتی دا راہ وی صاف لبھدا اے، جہڑے صدیاں توں چکی وچّ پسدے آ راے ہن۔ "حقیقت وچّ 'مسلی' ناٹک اک اجیاے انسان دی کہانی اے جہڑا پنجاب دا مڈھ قدیمی انسان اے۔ جس راہیں ہڑپے دی پہچان ہندی اے۔ س ناٹک دی 'صاباں' پنجاب دی دھی اے، جس نے صدق اتے یعقین دا پلہ ہتھوں نہیں چھڈیا تے اپنے سونبر دا حق وی ہتھوں نہیں جان دتا۔ 'مسلی' راہیں اجیاے انقلاب دے بیج بیجے گئے ہن، جہڑا اج دے زمانے دی سبھ توں وڈی لوڑ اے۔
لپیئنترن/ترجمہ
مصلی اصل وچّ پاکستانی پنجابی ناٹک اے جو 1971 وچ لکھیا گیا۔ س دی مول لپی شاہمکھی اے۔بھارت وچّ ایہہ ناٹک 1979 چ سوچ وچار پرکاشن، نویں دلی نے چھاپیا۔ جس دا ترجمہ 'شری چرن سنگھ سندرا' نے کیتا۔ بھاویں پچھوں وی اس ناٹک دے ترجمہ ہوئے۔ جویں کرنیل سنگھ تھند دے سمپادن والا روپ 'اندر سنگھ راج' نے لپیئنترن کیتا، جو  روی ساہت پرکاشن  نے شائع کیتا اے۔
وستو سامان
مصلی ناٹک پرولوتاری(کم کاجی طبقہ) نوں یگاں دے کم کرن والے اتے اصل حقاں دے مالک دے روپ وچّ پیش کردا اے تے سماج وچّ پیٹی-برجوآں(درمیانہ-طبقہ) دے دوغلے کرداراں دا پاج ادھیڑن دے نال-نال برجوآں(اُچّ-طبقہ) دی لوٹو پالیسیاں نوں ننگا کردا اے۔ ناٹک نال ہی لوٹو-جماعت دے خلاف وچ جدوجہد نوں تیز کرن تے دھرم دے وی 'لوٹو-روپو' نوں ننگا کرن دے تجزیہ نوں موضوع روپ وچّ لیندا اے۔
کہانی
مصلی ناٹک تنّ ایکٹاں وچّ ونڈیا اے اتے ہریک ایکٹ دے تنّ-تنّ ہی سین ہن۔ پہلے ایکٹ وچّ 'رتاں' تے 'صاباں' کدھروں اجڑ کے آئے ہن تے 'اقتدار علی'، جو لاہور یونیورسٹی وچ امریکی پراجیکٹ تحت' مسلیاں اُتے کھوج کر رہا تے مقالہ (تھیسز) لکھ رہا اے، اوہناں نوں اپنے گھر لے جاندا اے، اوہ رتاں تے صاباں نوں دیا دکھاؤندا اے تے اوہناں دی ہو رہی لٹّ-کھسٹ متعلق اوہناں نوں دسدا اے۔ دوجے ایکٹ وچّ وچّ 'نادر خاں' اقتدار علی نوں صاباں پبارے راغب کراؤندا اے تے شراب ودھ پین کرکے لڑکے چلا جاندا اے۔ اقتدار علی 'صاباں' نوں ہتھ پاؤن لگا، خود ڈگکے تے پچھوں رتے ولوں ڈانگ مارن کرکے ماریا جاندا اے۔
اقتدار علی دے باپ 'بڈھن شاہ' تے ماں 'اماں' دے کہن اُتے 'صاباں' نوں پلسیاں تھانیدار پھڑھ کے لے جاندا اے۔ تیجے ایکٹ وچّ رتا اکلا بھٹکدا پھردا اے تے صاباں نوں مل کے، جو تھانیدار دی قید وچ اے، نوں چاقو دیندا اے تاں جو تھانیدار توں اپنی عزت دا بچاؤ کرے۔ پھر اوہ 'نورے' نوں ملدا اے جو کارخانہ مزدور اے۔ 'نورا' صحیح معنےآں وچ کامے طبقہ دی حالت پرتی سچیت اے۔ اوہ رتے نوں 'برابرتا' دے صحیح مطلب سمجھاؤندا اے۔ ناٹک دے انت اُتے صاباں وی آؤندی اے، جس نوں باقی سپاہیاں نے ڈردیاں چھڈّ دتا، کہ ایہہ تاں پاگل قاتل اے۔ انت اُتے سارے کامیاں سمیت اکٹھے ہو کے انقلاب-زندہ باد دے نعرے لگاؤندے ہن تے انقلابی گیت گاؤندے ہن۔
ڈائیلاگ
ڈائیلاگ جان سنواد  ناٹک دی جند-جان ہندے ہن۔ اس ناٹک دے سنواد(ڈائیلاگ) لمیرے ہن۔ ناٹک دے وارتالاپ بھاویں بودھک ہن، پر ناٹکی کم نوں روکدے ہن۔۔.۔ اسے کرکے تھیٹر اُتے ناٹک نوں پیش کرن لئی کجھ ناٹ-ڈریکٹراں نے وارتالاپ وچّ کانٹ-چھانٹ کیتی اے۔
ناٹ-سرلیکھ
ناٹک دا سرلیکھ ذات مخاطب اے۔ پاکستان وچّ ہیٹھلے طبقے  لوکاں نوں ستکار نال 'مصلی'  کیہا جاندا اے، جس دا مطلب اے 'نماز پڑن والے'۔ ہور ستکار سہت 'مسلم شیخ' وی کہا جاندا اے۔ بھارتی پنجاب وچ ہیٹھلے طبقے لئی 'ہریجن' شبد ورتیاں جاندا اے، جس دا مطلب اے' ربّ دے پیارے'۔ پر اصل وچّ جنے ستکارت ایہہ ناں ہن، اوہناں ہی گھرنا ایہناں جاتی دے لوکاں نال کیتی جاندی اے۔ سو، ناٹک دا نام علامتی اے تے لٹی جان والی جات نوں 'حاشیے' توں 'مرکز' وچّ لیاؤن دا یتن اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناٹک
فیلڈز میڈل
فیلڈز میڈل اک انعام اے جیہڑا پیسیاں چ میتھمیٹکس ودیا کم کرن والیاں نوں ہر چار ورے مگروں دتا جاندا اے۔ اے اک دو تن یا چار میتھمیٹکس گروواں نوں جناں دی عمر 40 ورے تک ایس توں تھلے ہوندی اے دتا جاندا اے۔ اے انعام کینیڈین میتھمیٹکس گرو جان چارلس فیلڈز دے آکھن تے ٹریا تے اونے ایہدے انعام لئی پیسے دتے۔ اے انعام پہلی واری اک فِنی تے اک امریکی نوں دتا گیا۔ ایس انعام نال جیہڑی عزت لبدی اے ایس توں اینوں میتھمیٹکس دی دنیا دا نوبل انعام کیا گیا اے۔
میتھمیٹکس دی دنیا دا ہور انعام ابیل انعام ایدے توں اینج وکھرا اے جے اوہ ساری حیاتی دیاں کماں تے دتا جاندا اے۔
جتن والے دیس
گٹھ:فیلڈز میڈل لین والے
کلے کاؤنٹی، ٹیکساس
کلے امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
اعشاریت
اعشاریت اعشاری نظام نوں دنیا بھر وچ طبیعی پیمائش لئی بطورِ معیار متعارف کراؤݨ تے ورتݨ دا عمل اے۔
گٹھ:پیمائشاں گٹھ:پیمائشی اکائیاں گٹھ:ناپ
پیلی چھاتی ٹوکان
پیلی چھاتی ٹوکان ٹوکان ٹبر دا اک پنچھی تے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔ ایہ بیلیز دا قومی پنجھی وی ہے۔
وکھالہ
چنج نوں رلا کے ایہ 42 توں 55 سینٹی میٹر (17 توں 22 انچ) لماں اے۔ ایہدی لمی چنج مدرے واپ وچ 12–15 سینٹی میٹر (4.7–5.9 انچ) بندی اے جیہڑی ایس پنچھی دی کل لمبائی دا تیجا حصہ بندی اے۔ پنچھی دا پآر 380–500 گ (13–18 اونس) ہوندا اے۔ چنچ پآری تے وڈی دسدی اے پر ایہ اسفنج وانگوں ہلکی تے کھوکھلی ہڈی ہوندی اے جیدے تے ہلکی پر پینڈی پروٹین کیراٹن لگی ہوندی اے۔
ایھدے کھمب ویسے تے سارے کانے نیں پر چھاتی پیلے رنگ دی اے۔
پسار
ایہ دکھنی میکسیکو توں لے کے وینزویلا تے کولمبیا تک دے تھانواں تک پسریا ہویا اے۔ ایہ تھلویں جنگلاں توں لے کے اتے 6000 فٹ دے اچائی تک دے رکھاں دے چوٹیاں تے ہوندا اے۔
معاہدہ ادرنہ
جنگ نوارینو چ کامیابی تے یونان دی سلطنت عثمانیہ توں آزادی دے مگروں روسی سلطنت نے قسطنطنیہ (استمبول) تے مل مارن دی خاہش نوں عملی جامہ پوان دا متا پکائیا تے اس مقصد لئی سلطنت عثمانیہ تے چڑھائی کر دتی ۔ روسی فوجاں مالدوویا تے ولاچیا (افلاق) تے مل ماردیاں ہوئیاں اگے ودھدیاں رہئیاں تے آخرکار ادرنہ تک اپڑ گئیاں تے مجبور ہوکے عثمانی سلطان محمود ثانی نوں صلح کرنی پئی تے روس تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار اوس ویلے حہڑا معاہدہ طے ہوئیا اسنوں معاہدہ ادرنہ آکھئیا جاندا اے ۔
ایہ معاہدہ 14 ستمبر 1829ء چ طے پایا ۔
شرطاں
اس معاہدے دی رو نال ۔۔
1۔ روسیاں نے یورپی ترکی دے سارے مل مارے علاقے سلطنت عثمانیہ نوں واپس پرتا دتے ۔
2۔ دریائے ڈینیوب تے مالدوویا دا اک حصہ روسی سلطنت چ شامل کر لئیا گئیا ۔
3۔ روس ایشیا چ کجھ قلعاں دے علاوہ بقیہ مل مارے علاقےآں توں دستبردار ہوگئیا ۔
4۔ ولاچیا تے مالدووا دے امیراں دا انتخاب تاحیات ہونا قرار پائیا ۔
6۔ ایتھوں دے رہن آلے مسلماناں نوں جائداداں ویچن دی مہلت دتی گئی ۔
8۔ سرویا (سربیا) لئی وی ایہوجہی آزادی دا اعلان ہوئیا تے اس دے معاملے چ پچھلے معاہدے دے مطابق فوری عملدرآمد شروع کرنا قرار پائیا ۔
9۔ بحیرہ اسود ، باسفورس تے درہ دانیال روس دے تجارتی جہازاں لئی کھول دتے جانہہ گئے ۔
10۔ جنگ دے دوران روس نوں پہنچن آلے تجارتی نقصان نوں تلافی بطور تاوان دس سالانہ قسطاں چ ادا کرنا مقرر ہوئیا تے ساریآں قسطاں وصولن تک روس دیاں فوجاں ولاچیا تے مالڈوویا تے قابض رہن گئیاں ۔
11۔ صلح دے اس معاہدے دی سب توں بنیادی گل یونان دی آزادی سی تے اس دی رو نال سلطنت عثمانیہ نے لندن چ طے ہون معاہدے دیاں شرطاں نوں وی تسلیم کیتا ۔
محمد احمد سعید خان چھتاری
لیفٹینٹ کرنل سعید الملک نواب سر محمد احمد سعید خان، نواب چھتاری جی بی ای، دے سی ایس آئی، دے سی آئی ای نو‏‏ں عرفِ عام وچ نواب چھتاری کہیا جاندا اے (پیدائش 12 دسمبر 1888ء - وفات 1982ء) صوبجات متحدہ دے گورنر  ، صوبجاتِ متحدہ دے وزیرِ اعلیٰ، نظام حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر (وزیر اعظم حیدرآباد) دے علاوہ ہندوستان دے چیف سکاؤٹ سن ۔
معاہدہ ادرنہ
شرطاں
معاہدہ ادرنہ چ یونان خودمختار ہوئیا تے سربیا نوں نیم آزادی ملی پر یونان دے نت دے جھگڑیاں پاروں یورپ نوں فیر مداخلت کرنی پئی ، جدوں کہ مصر دے والی تے مصر چ آل محمد علی ٹبر دی نیہہ رکھن آلے محمد علی پاشا نے وی سلطنت دی اطاعت توں مونہہ موڑ لئیا سی تے برطانیہ نے وی اسنال اپنا رویہ بدلئیا ۔ یونان دا مسئلہ 1832ء چ لندن کانفرنس چ مسقل طور تے حل ہوگئیا جتھے یونان دی آزادی نوں برقرار رکھئیا گئیا ۔
محمد احمد سعید خان چھتاری
ابتدائی زندگی تے خاندان
نواب احمد سعید نواب محمد عبد العلی خان نواب چھتاری دے گھر برطانوی ہندوستان دے صوبجات متحدہ وچ چھتاری وچ 12 دسمبر 1888ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں نے محمڈن اینگلو اورینٹل کالج علی گڑھ تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی شادی اپنے چچا تے نواب طالب نگر عبد الصمد خان بہادر د‏‏ی بیٹی تو‏ں ہوئی۔ انہاں دا اک بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں فرحت سعید خان رکھیا گیا جو ہندوستانی کلاسیکل موسیقی وچ اپنی دلچسپی تے شغف د‏‏ی بنا اُتے معروف سن ۔
معاہدہ ادرنہ
شرطاں
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے معاہدے گٹھ:ترک تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:روس گٹھ:روس دی تریخ
محمد احمد سعید خان چھتاری
گول میز کانفرنس
نواب چھتاری نے 12 نومبر 1930 نو‏‏ں لندن وچ سینٹ جیمز محل وچ ہونے والی پہلی گول میز کانفرنس وچ شرکت کيتی۔ مسلما‏ن وفد د‏‏ی صدارت آغا خان سوم تے محمد علی جناح، سر محمد شفیع، مولانا محمد علی، ڈاکٹر شفاعت علی، سر محمد ظفراللہ خان، نواب چھتاری دے نال فضل الحق ک‏ر رہ‏ے سن ۔
حکومتی کونسل
17 مئی 1923 تو‏ں 11 جنوری 1926 تک نواب چھتاری متحدہ صوبجات د‏‏ی کابینہ وچ وزارت دے عہدہ اُتے فائز رہے تے فیر 1931 وچ وزیرِ زراعت وی بنے۔ دوسرے وڈے مسلما‏ن زمینداراں بشمول راجا سلیم پور د‏‏ی مانند نواب چھتاری وی متحدہ صوبجات وچ برطانوی انتظامیہ دے قابلِ بھروسا ساتھی سن ۔ انہاں نو‏ں اپریل تو‏ں نومبر 1933 تک اس دا گورنر وی مقرر کیتا گیا۔ گورنمنٹ آف ہندوستان ایکٹ 1935ء نو‏‏ں گول میز کانفرنس د‏‏ی روشنی وچ بنایا گیا، یکم اپریل 1937ء نو‏‏ں لاگو کیتا گیا تے نواب چھتاری نو‏‏ں قومی زراعتی پارٹیاں دے رہنما دے طور اُتے کابینہ تشکیل دینے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔ 1937 دے دوران اوہ کچھ عرصے دے لئی وزیرِ اعلیٰ وی رہ‏‏ے۔ جلد ہی انہاں نے وزیرِ اعلیٰ دا عہدہ چھڈ ک‏‏ے متحدہ صوبجات د‏‏ی حکومت وچ وزیرِ داخلہ دا عہدہ سنبھال لیا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی تنخواہ 2٫500 روپے مقرر کيتی گئی۔
نواب چھتاری ہندوستان د‏‏ی قومی دفاعی کونسل دے جولائ‏ی تو‏ں اگست 1941 تک رکن رہ‏‏ے۔ انہاں نے اس عہدے تو‏ں مستعفی ہو ک‏‏‏ے حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر دا عہدہ سنبھال لیا جو اس ریاست دے وزیرِ اعظم دے مترادف سی ۔
جناح دے نال اختلاف
17 اکتوبر 1936ء بروز اتوار نواب چھتاری نے آل انڈیا مسلم لیگ دے تیسرے عام اجلاس مین شرکت کيتی جو لکھنؤ دے لال باغ دے پنڈال وچ منعقد ہويا۔ اس اجلاوہدی صدارت جناح نے د‏‏ی سی۔ اجلاس وچ مولانا شوکت علی، مولانا حسرت موہانی، مولانا ظفر علی خان، ڈاکٹر سید حسین، راجا غضنفر علی خان، خان بہادر قلی خان، فضل حق، نواب جمشید علی خان وغیرہ وی شریک سن ۔
صدر المہام حیدرآباد
نواب چھتاری نو‏‏ں نظام حیدرآباد د‏‏ی مجلس عاملہ دے صدر دا عہدہ (یعنی حیدرآباد د‏‏ی وزارت عظمی) اگست 1941ء نو‏‏ں دتا گیا۔ انہاں نے ستمبر 1941 تو‏ں یکم نومبر 1947 تک اس عہدے اُتے کم کیتا۔
6 ستمبر 1941 نو‏‏ں بہادر یار جنگ تے نظام حیدرآباد نے نواب چھتاری نو‏‏ں قابل منتظم دے طور اُتے سراہا۔ 1944ء وچ نواب چھتاری نو‏‏ں نظام حیدرآباد نے سعید الملک دا خطاب عطا کیتا۔ 25 نومبر 1945ء نو‏‏ں نواب چھتاری نے انسٹی ٹیوٹ آف انجینیرز (بھارت) دا سنگِ بنیاد رکھیا۔
1946 وچ نظام حیدرآباد نے گورنر جنرل ہند نو‏‏ں تجویز دتی کہ نواب چھتاری نو‏‏ں وسطی صوبجات تے برار دا گورنر مقرر کیتا جائے۔
چھتاری وفد
11 جولائ‏ی 1947ء وچ جدو‏ں نظام نے ہندوستان دے آزادی دے بل دے التوا نو‏‏ں دیکھیا تاں انہاں نو‏ں پتہ چل گیا کہ انہاں دے اصرار دے باوجود ریاستاں نو‏‏ں ڈومینین د‏‏ی حیثیت نئيں دتی جا رہی اے، انہاں نے دہلی وفد بھیجنے دا فیصلہ کیتا جس د‏‏ی سربراہی نواب چھتاری نو‏‏ں سونپی گئی۔ اس وفد نو‏‏ں وائسرائے لارڈ ماؤنٹ بیٹن، برما نال ملاقات کرنی سی۔ 17 اگست 1947ء نو‏‏ں نواب چھتاری نے ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں تحریری طور اُتے ایہ خواہش پیش د‏‏ی کہ اوہ حیدرآباد دے مستپہلے دے بارے وچ گل کرنا چاہندے نيں۔
27 اکتوبر 1947ء نو‏‏ں رضاکاراں تے اتحاد المسلمین نے وفد دے اراکین، مونکٹن، نواب تے سر سلطان احمد د‏‏ی رہائش گاہاں دے باہر مظاہرے دا بندوبست کیتا تے اس طرح انہاں اراکین د‏‏ی دہلی روانگی نو‏‏ں ناممکن بنا دتا۔ بعد وچ ہونے والی گفتگو تو‏ں کوئی نتیجہ نہ نکل پایا تے یکم نومبر نو‏‏ں نواب چھتاری نے اپنی حیثیت دا اندازہ کردے ہوئے ایگزیکٹو کونسل دے صدر دے عہدے نو‏‏ں چھڈ دتا۔ مونکٹن نے وی استعفے اُتے اصرار کیتا۔
21 دسمبر 1947 نو‏‏ں گاندھی نے نواب چھتاری، حسین شہید سہروردی، برج لعل نہرو، رمیشوری نہرو، شیخ عبد اللہ، بیگم عبد اللہ، ڈاکٹر سیف الدین کچلو، بکشی غلام محمد، کچھ دے شہزادے، مہاراجا بھاؤنگر، اننت رائی پٹانی تے ہور افراد دے نال گفت و شنید کيتی۔
23 ستمبر 1948 وچ نظام نے ریڈیو د‏‏ی تقریر وچ کہیا: پچھلے نومبر وچ ملیشیا نما ادارےآں نے وزیرِ اعظم نواب چھتاری د‏‏ی رہائش گاہ دا گھیراؤ کیتا۔ نواب چھتاری -جنہاں د‏‏ی ذہانت اُتے مینو‏ں پورا بھروسا اے -، سر ولیم مونکٹن جو میرے آئینی مشیر نيں تے ہور وزرا نو‏‏ں اپنے عہدے تو‏ں دستبردار ہونے اُتے مجبور کیتا گیا۔ اس گروہ د‏‏ی سربراہی قاسم رضوی نے د‏‏ی سی جس دا اس ملک تو‏ں کوئی مفاد نئيں سی تے نہ ہی اس ملک د‏‏ی کوئی خدمت کيتی سی۔ انہی طریقےآں نو‏‏ں اپنا کے ہی ہٹلر نے جرمنی وچ عنانِ حکومت سنبھالی تے ملک وچ دہشت پھیلا دتی سی۔ اس طرح انہاں لوگاں نے مینو‏ں ناکا‏م کے دتا۔
عوامی زندگی
23 اکتوبر 1931 نو‏‏ں نواب چھتاری نے عشائیہ دتا جس وچ علامہ اقبال نے وی شرکت کيتی۔ 1935 وچ انہاں نے لندن وچ ہندوستانی آماں د‏‏ی نمائش د‏‏ی تے اوتھ‏ے رٹول قسم دا آم پیش کیتا جسنو‏ں پہلا انعام ملیا تے اسنو‏ں دنیا دا بہترین آم منیا گیا۔ 15 جنوری 1939 وچ انہاں دا اک پیغام اک پمفلٹ وچ چھاپا گیا جو "یومِ خواندگی" اُتے ایجوکیشن ایکسپینشن ڈیپارٹمنٹ نے منایا سی ۔ 1945 وچ مہاتما گاندھی نے نواب نو‏‏ں دو خط بھیجے، پہلا خط پنچ گنی تے دوسرا سیوسگرام تو‏ں بھیجیا۔ نواب چھتاری یونیورسٹی اردو، علی گڑھ دے پیٹرن وی رہ‏‏ے۔ انہاں نے دسمبر 1965 تا 6 جنوری 1982 تک علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے چانسلر دے طور اُتے وی فرائض سر انجام دیے۔ اس دے علاوہ 1955 تا 1982 آل انڈیا بوائے سکاؤٹس ایسوسی ایشن دے چیف سکاؤٹ وی رہ‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1982 دیاں موتاں گٹھ:اترپردیش دے سیاستدان گٹھ:اترپردیش دے گورنر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:یونیورسٹی علی گڑھ گٹھ:یونیورسٹی علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر موجود جائے وفات گٹھ:ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاستاں دے منتظمین گٹھ:ہندوستانی بادشاہی گٹھ:ہندوستانی نائٹ
دهستان کیار غربی
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان کیار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان کیار ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
افغانستان بھارت تعلقات
اسلامی جمہوریہ افغانستان تے جمہوریہ بھارت دے وچکار دوطرفہ تعلقات روايتی طور اُتے مضبوط تے دوستانہ نيں۔ 1980ء د‏‏ی دہائی وچ سویت اتحاد د‏‏ی پشت پناہی تو‏ں بننے والے جمہوری جمہوریہ افغانستان نو‏‏ں جنوبی ایشیا وچ صرف بھارت نے تسلیم کیا، البتہ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ افغانستان خانہ جنگی تے طالبان حکومت دے دور وچ تعلقات گھٹ گئے۔ بھارت نے افغانستان وچ طالبان د‏‏ی بے دخلی وچ مدد کيت‏ی تے افغانستان دے لئی انسان دوست تے تعمیرا‏تی امداد دا سب تو‏ں وڈا علاقائی فراہ‏م کنندہ بن چکيا ا‏‏ے۔ افغانستان د‏‏ی تعمیر نو د‏‏ی کوششاں دے طور اُتے بھارتیاں مختلف تعمیرا‏تی منصوبےآں وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پاکستان نے بھارتی انٹیلی جنس ایجنسی را اُتے الزام لگایا اے کہ اوہ پاکستان نو‏‏ں بدناں کرنے تے عسکریت پسنداں د‏‏ی تربیت تے معاونت دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں،  اس دعوے نو‏‏ں بھارت تے امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں سختی تو‏ں مسترد کر دتا گیا۔ ماضی وچ پاکستان افغانستان دا اہ‏م اتحادی رہیا ا‏‏ے۔
افغانستان وچ بھارتی سفارت خانے تے قونصل خانے
بھارت کابل وچ ایمبسی چلا رہیا اے تے ہرات، قندھار، جلال آباد تے مزار شریف وچ قونصل خانے قائم کیتے نيں۔
افغانستان وچ بھارتی سفارت خانے تے قونصل خاناں اُتے کئی بار دہشت گرداں نے حملہ کیتا ا‏‏ے۔
ہور پڑھو
گٹھ:افغانستان بھارت تعلقات گٹھ:افغانستان دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:بھارت دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:افغانستان
کوئٹا گلیڈی ایٹرز
کوئٹا گلیڈیی ایٹرز پاکستان سپر لیگ چ اک پاکستانی ٹوئنٹی/20 کرکٹ ٹیم ا ے. ٹیم بلوچستان دے دارالحکومت کوئٹا اتے مبنی  اے ۔ ایہ ٹیم پاکستان کرکٹ بورڈ ولوں  پاکستان سپر لیگ دے قیام دے نتیجے وچ تشکیل پائی ۔ ٹیم دا کپتان سرفراز احمد اے ۔ ایہ ٹیم عمر  ایسوسی ایٹس دی ملکیت  اے ۔
موجودا کھلاڑی
بین الاقوامی کرکٹ کھیلن والے کھلاڑیاں دے ناں نوں ‘‘‘موٹا’’’ لکھیا گیا  اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان سپر لیگ گٹھ:کھیڈاں گٹھ:کرکٹ گٹھ:پاکستان چ کرکٹ گٹھ:پاکستان سپر لیگ
ضلع سرلاہی
ضلع سرلاہی نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ویاس
ویاس (سنسکرت: व्यास؛ لفظی معنی مؤلف) ہندو روایات وچ اک مرکزی تے قابل احترام ہستی نیں۔ انہاں بعض اوقات وید ویاس (वेदव्यास یعنی اوہ شخص جس نے ویداں دی زمرہ بندی کیتی) جاں کرشن دویپاین (انہاں دی سانولی رنگت تے مقام پیدائش دے باعث) وی کہیا جاندا اے۔ عام طور اُتے انہاں مہا بھارت دا مصنف وی تصور کیتا جاندا اے، نال ای نال انہاں دا اک کردار وی تے ویداں تے پُراناں نوں تحریر کرنے والا وی۔ ویاس نوں سات چِرَن جیوِنوں (طویل عمر پانے والیاں، لافانی ہستیاں) وچوں وی اک تصور کیتا جاندا اے، جو ہندو عقائد دے مطابق حالے وی زندہ نیں۔
وشنو پران دے مطابق، "وید ویاس" دا لقب ویداں دے انہاں مؤلفین نوں دتا گیا اے جو وشنو دے اوتار نیں؛ تاحال اس لقب دے حامل 28 افراد نمودار ہو چکے نیں۔ انہاں 28 افراد دے نمودار ہونے دی وجہ ایہ اے کہ ہر یُگ وچ برہما دا دور آندا اے۔ وید ویاس، جو خدا دا جنم وی نیں — برہما دے نمائندے دے طور اُتے زمین اُتے آندے نیں۔ موجودہ دور وچ اسی‏‏ں 7واں منو جسنوں ویواس وتامنو کہیا جاندا اے دی شویندا وراہا کلپا وچ نیں تے 27 مہا یُگ مکمل ہوچکے نیں؛ تے موجودہ دور وچ اسی‏‏ں 28واں کل یُگ دے آخری مرحلے وچ نیں۔
گرو پورنیما (برج قوس وچ وقوع پزیر ہونے والا مہینےِ کامل جاں پورا چاند) انہاں توں منسوب اے۔ اسنوں ویاس پورنیما دے طور اُتے وی جانا جاندا اے، کیونجے ایہ ایسا دن اے جدو‏‏ں انہاں دی پیدائش وی ہوئی تے اسی دن انہاں نے ویداں دی زمرہ بندی وی کیتی۔
مہا بھارت وچ تذکرہ
پہلی مرتبہ ویاس بہ حیثیت مؤلف ، تے اک اہم کردار دے طور اُتے مہابھارت وچ نمودار ہُندے نیں۔ایہ کہیا جاندا اے کہ اوہ بھگوان ویشنو دا روپ نیں، جو دواپار یُگ وچ نمودار ہوئے – تاکہ ویداں دا تمام علم دا تحریری شکل وچ مہیّا ہو سکے ، جو اس دور وچ زبانی طور اُتے دستیاب سی۔اوہ ستیاوندی جو مچھیرے دوشا راج لے پالک بیٹی سن اوردیس دیس آوارہ گھومنے والے والے دانش ور پاراشارا(جن نوں پہلے پُران، ویشنو پُران دا مصنف تسلیم کیتا جاندا اے) دے بیٹے سن۔انہاں دے مقامِ پیدائش دے حوالے توں دو آراء پائی جاندی نیں۔اک رائے دے مطابق اوہ مغربی نیپال وچ واقع تاناہون ڈسٹرکٹ وچ پیدا ہوئے، تانا ہون ڈسٹرکٹ دے گانداکی علاقے دی ویاس میونسپلٹی وچ؛ تے انہاں دا ناں وید ویاس انہاں دے مقام پیدائش دی نشان دہی کردا اے۔ دوسری رائے دے مطابق اوہ اتر پردیش، ہندوستان وچ کلپی دے نزدیک دریائے جمنا دے اک جزیرے اُتے پیدا ہوئے۔ ویاس گہری سانولی رنگت دے حامل سن، تے لہٰذا انہاں کرشن کہیا جا سکدا اے—تے دوائی پایان وی یعنی "جزیرے اُتے پیدا ہونے والا"۔
امبیکا توں پیدا ہونے والے دھریتراشتر، امبالیکا توں پیدا ہونے والے پانڈو، تے خادمہ توں پیدا ہونے والے ویدورا – ویاس دی روحانی قوّتاں (سِدّھِایوی‏‏ں‏) دے نتیجے وچ پیدا ہوئے۔
ویاس دے بارے وچ خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ جدید دور دے اتر کھنڈ وچ دریائے گنگا دے کنارے رہیا کر دے سن۔ایہ مقام دانش ور وَشیستا دے نال نال مہابھارت دے پنج بھائیاں ، پانڈوؤں دی وی قیام گاہ سی۔
مہابھارت دے مطابق، مہا رشی ویاس ، انہاں دے چیلاں تے دانش ور وشوا متر نے فیصلہ کیتا کہ کُرُک شیترجنگ دے بعد ٹھنڈے تے پُر سکون ماحول وچ سکونت اختیار دی جائے۔پُر سکون جگہ دی تلاش وچ ویاس ڈانڈاکا جنگل پہنچے ، علاقےکے پُر سکون ماحول توں متاثر ہوئے؛ تے اس جگہ دا انتخاب کیتا۔چونکہ مہا رشی ویاس زیادہ تر وقت تپسّجاں جاں عبادت وچ گزاردے سن، تو اس مقام نوں "واسار" دا ناں دتا گیا؛جو علاقے وچ مراٹھی زبان دے اثرونفوذ دے باعث باسار (تلنگانہ وچ) بن گیا ۔
ابتدائی زندگی
ویشنو پُران دے مطابق شری ویاس دیو (کرشن دوائی پائن ویاس) جاں وید ویاس، پارا شار تے ستیا وتی دے سپوت – تے مہابھارت دے مصنف – دریائے جمنا دے جزیرے اُتے کلپی دے مقام اُتے پیدا ہوئے۔
روایات دے مطابق، اپنے پچھلے جنم وچ – ویاس اک دانش ور، اپانتاراتاماس سن – جو اس وقت پیدا ہوئے جدو‏‏ں بھگوان ویشنو نے "بھُو" کیتا آواز نکالی۔ اوہ بھگوان ویشنو دے بھگت سن۔ اپنی پیدائش دے وقت توں ای اوہ ویداں، دھرم شاستراں، تے اُپانیشداں دا علم رکھدے سن۔ ویشنو دے احکامات اُتے انہاں نے دوبارہ ویاس دے طور اُتے جنم لیا۔