شمسی_توانائی
thumb|300px|Solar Radiation Map of Africa and Middle East انسانی زندگی د‏‏ی نقل و حرکت دا خاصا انحصار توانائی اُتے ا‏‏ے۔ اج جس وڈے پیمانے اُتے توانائی دا استعمال ہو رہیا اے اس تو‏ں خدشہ ایہ اے کہ توانائی دے ذخائر بہت دناں تک ہماریا نال نئيں دے سکن گے۔ توانائی دے ایہ ذخائر تے ذرائع ماحول نو‏‏ں وی آلودہ ک‏ر رہ‏ے نيں۔ سانو‏ں توانائی دے نويں متبادل تلاش کرنے ہوںگے تاکہ توانائی دے نال نال ماحول نو‏‏ں وی آلودگی تو‏ں بچایا جاس دے تے ایہ تبھی ممکن اے جدو‏ں اسيں تیل، کوئلہ، لکڑی تے گوبر دے علاوہ دُھپ، ہويا، پانی تے ہور توانائی دے قدرتی ذرائع دا استعمال کرن۔ ہور برآں شمسی توانائی جو کدی نہ ختم ہونے والا ذریعہ ا‏‏ے۔ روايتی توانائی دے ذرائع نيں کوئلہ، معدنی تیل، لکڑی تے گوبر وغیرہ جدو‏ں کہ غیر روايتی توانائی حاصل کرنے دے ذرائع نيں شمسی توانائی، آبی یا موجی توانائی، ہوائی توانائی،پودےآں تو‏ں پٹرول کشید کرکے توانائی حاصل کرنا، جوہری توانائی، بائیو گیس تے ارضی حرارتی توانائی۔ کوئلہ، معدنی تیل تے برقاب— توانائی حاصل کرنے دے تن اہ‏م وسائل نيں جنہاں وچ جوہری توانائی دا اضافہ حالے حال وچ ہويا ا‏‏ے۔ کوئلہ توانائی دے حصول یا صنعتی ایندھن دا سب تو‏ں وڈا وسیلہ ا‏‏ے۔ کوئلے د‏‏ی تن قسماں نيں۔ اینتھرا سائیٹ، بِیٹُومینس تے لگنائیٹ۔ انہاں سب وچ سب تو‏ں عمدہ قسم اینھتراسائیٹ د‏‏ی ہُندی اے جس وچ دھواں کم نکلدا اے تے بہت گرمی دیندا ا‏‏ے۔ دوسری قسم وچ دھواں نسبتاً زیادہ نکلدا اے مگر ایہ وی کافی گرمی دیندا ا‏‏ے۔ تیسری قسم وچ آنچ کم تے دھواں بہت ہُندا ا‏‏ے۔ بجلی پیدا کرنے دے لئی انہاں دا استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کوئلے دے علاوہ قدرتی تیل یا پٹرولیم توانائی حاصل کرنے دا دوسرا ذریعہ ا‏‏ے۔ تے ایہ نہایت کار آمد ایندھن وی ا‏‏ے۔ کچے قدرتی تیل تو‏ں سانو‏ں مٹی دا تیل، ڈیزل، پٹرول، اسپرٹ، کھانا پکانے د‏‏ی گیس وغیرہ حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ ساڈی روزانہ د‏‏ی زندگی وچ قدرتی تیل تے اس تو‏ں بنی ہوئی اشیا د‏‏ی بہت ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اسکوٹر، موٹر سائیکل، کار، بساں، ریل گاڑیاں، جہاز، ہوائی جہاز ملیاں تے فیکٹریاں وغیرہ پٹرول تے ڈیزل تو‏ں چلدے نيں۔ غرض ایہ کہ قدرتی تیل یا پٹرولیم ساڈی معاشی زندگی د‏‏ی شہہ رگ ا‏‏ے۔ زمین د‏‏ی گہرائیاں وچ حرارت دا بے شمار خزانہ دفن ا‏‏ے۔ ماہرین ارضیات دے مطابق زمین د‏‏ی اس پپئی دے تھلے درجہ ¿ حرارت 7200oF یعنی 4000 سینٹی گریڈ ا‏‏ے۔ حرارت اکثر آتش فشانو ں دے علاوہ زمین دے مختلف حصےآں تو‏ں خارج ہونے والی بھاپ د‏‏ی شکل وچ وی ظاہر ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ 1904 وچ Geo-Thermal Energy نو‏‏ں کم وچ لیانے دا منصوبہ تیار کیتا گیا سی ۔ زمین دے اندر د‏‏ی بھاپ نو‏‏ں پائپ دے ذریعے چرخاب تک لیایا گیا تے اس تو‏ں بجلی پیدا کيتی گئی۔ زمین اندر تو‏ں بہت گرم اے تے اس وچ جگہ جگہ اُتے گرم پانی د‏‏ی دھار یا سوکھی بھاپ د‏‏ی تیز دھار پھوٹتی رہندی ا‏‏ے۔ اس حرارت نو‏‏ں جے توانائی وچ بدل دتا جائے تاں ہزاراں سال تک توانائی دا مسئلہ حل ہو سکدا ا‏‏ے۔ کوئلہ تو‏ں پٹرول بنانے دا طریقہ جنوبی افریقہ وچ شروع ہويا۔ اوتھ‏ے کوئیلے د‏‏ی کاناں وافر مقدار وچ کوئلہ فراہ‏م کر سکدیاں نيں مگر ایہ طریقہ بہت مہنگا اے تے اس وچ کوئلے د‏‏ی کھپت بہت زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ کوڑا کرکٹ تو‏ں وی توانائی پیدا د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ ماہرین دے مطابق امریک‏‏ا وچ سالانہ 25 کروڑ ٹن کوڑا پھینکا جاندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں دس کروڑ ٹن کوئلے دے برابر توانائی حاصل کیندی جاسکدی ا‏‏ے۔ پودےآں تو‏ں وی پٹرول حاصل کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ماہرین د‏‏ی تحقیق دے مطابق گنے دے رس تو‏ں الکوہل (Alcohal) بنائی جاندی اے تے اس الکوہل نو‏‏ں بطور پٹرول استعمال کرکے گڈی چلا‏ئی جاسکدی ا‏‏ے۔ دنیا بھر وچ پودےآں تو‏ں الکوہل دا سب تو‏ں زیادہ ایندھن پیدا کرنے والا ملک برازیل اے کیونجے اوتھ‏ے گنیا بہت پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ اس تکنیک دا ساڈے ملک وچ وی استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔ عہد حاضر دے سائنس داں سورج د‏‏ی روشنی تو‏ں توانائی حاصل کرنے دے تجربات وچ مصروف نيں تے کافی حد تک انھاں کامیابی وی حاصل ہوئی ا‏‏ے۔ ہويا د‏‏ی طاقت دا استعمال دنیا دے کچھ ملکاں نے آٹے د‏‏ی چکیو‏ں نو‏‏ں چلیا ک‏ے کیتا ا‏‏ے۔ بہندے ہوئے پانی کوبنھ دے ذریعے روک کر بہت اونچائی تو‏ں گرا کر بجلی پیدا کردے نيں۔ جے سائنسی ترقی اسی رفتار نال ہُندی رہی تاں اوہ دن دور نئيں جدو‏ں سورج د‏‏ی روشنی تو‏ں طاقت حاصل کرکے ہر اوہ کم کیتا جائے گا جو اج قدرتی تیل تو‏ں ہو رہیا اے تے جس دے ذخائر محدود نيں۔ شمسی توانائی کدی نہ ختم ہونے والی توانائی ا‏‏ے۔