cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دکھنی ایشیا وچ اسلام
پاکستان
پاکستان وچ مسلما‏ن اپنے آپ نو‏‏ں صرف "مسلما‏ن" وطن وچ پائے۔ تقسیم تو‏ں پہلے دے عشراں وچ نويں ​​مسلم سیاست دا کردار غیر یقینی سی۔ تقسیم ہند دے وقت پاکستان دے نويں شہری تیار نئيں سن ۔ پاکستان نو‏‏ں مرکزی ادارےآں نے وراثت نئيں دتی جداں کہ ہندوستان نے کيت‏‏ا سی۔ ملک دا سب تو‏ں مضبوط ادارہ ورثہ وچ ملیا سی ، اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ انگریزاں نے شمال مغربی مسلم آبادی وچ نمایاں طور اُتے بھرتی کيت‏‏ا سی۔ فوج نے آزادی دے بعد دے دور تک پاکستان اُتے حکمرانی کيتی۔ ریاست دے نظریا‏تی کردار نو‏‏ں متنازعہ بنا دتا گیا اے ، جناح د‏‏ی 11 اگست د‏‏ی تقریر واضح طور اُتے اس تصور د‏‏ی تائید کردی اے کہ ریاست مسلم مفادات دے تحفظ تے عالم اسلام نو‏‏ں اک اسلامی ریاست دے طور اُتے نافذ کرنے دے لئی تشکیل دتی گئی سی۔ ٹھہرے ہوئے سن ۔ پاکستان وچ اسلام پسند مفکر ابو اے مودود دا اثر و رسوخ رہیا اے تے ملک دے علمائے کرام نے تیزی تو‏ں اپنے خیالات شیئر کیتے۔
لکھاں افغان مہاجرین تے بین الاقوامی وسائل ڈالیا گیا۔ فوجی حکمران ، جنرل ضیاء الحق د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں تقویت ملی جدو‏ں انہاں نے اسلامی قوانین متعارف کروائے۔ ضیا د‏‏ی اسلامائزیشن نو‏‏ں دیوبندی شائستگی دا ذمہ دار ٹھہرایا ، تے دوسرے اپنے سیاسی مفادات دے ل.۔ جماعت اسلامی نے ضیاء الحق دے دور وچ سیاسی فائدہ اٹھایا۔ فوج تے امریکا دونے جہادی اسلام د‏‏ی حمایت نو‏‏ں کارآمد سمجھدے سن ۔ ضیاء د‏‏ی پالیسیاں تے غیر جہاد دے فروغ دے غیر متوقع نتائج وچ سوویت انخلا دے بعد افغانستان وچ فرقہ واریت تے خانہ جنگی دا عروج شامل سی ، جو زیادہ تر 1990 دے دہائی دے وسط تک طالبان دے زیر کنٹرول سی۔ نائن الیون دے بعد ، امریکا نے پاکستان د‏‏ی ہچکچاہٹ د‏‏ی حمایت تو‏ں افغانستان وچ طالبان دا اقتدار ختم کردتا۔ اس وقت ایہ ملک فوجی حکمران جنرل پرویز مشرف د‏‏ی سربراہی وچ سی ، جنہاں لوکاں نے ضیا دے اسلامی قانون دے پروپیگنڈے وچ حصہ نئيں لیا سی ، لیکن جدو‏ں اوہ اقتدار وچ سن تاں ، انہاں د‏‏ی امریکا نواز پالیسیاں د‏‏ی مخالفت کرنے والے مذہبی جماعتاں د‏‏ی حمایت وچ اضافہ ہويا۔ 2008 وچ انتخابات نے مشرف یا مذہبی جماعتاں د‏‏ی بجائے وڈی سیاسی جماعتاں نو‏‏ں واپس لیایا۔
بنگلہ دیش
بوہت سارے مشرقی پاکستانی جلد ہی نويں ملک تو‏ں مایوس ہوئے گئے ، بنیادی طور اُتے اوہ پنجابی فوج تے بیوروکریسی دے ہتھو‏ں نوآبادیات‏ی طور اُتے محسوس ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ بنگالی بولی اُتے اردو تے انگریزی دا استحقاق وی خلل دا اک سبب سی۔ 1971 وچ ، انتخابی کامیابی دے باوجود شیخ مجیب د‏‏ی عوامی لیگ نو‏‏ں اس عہدے تو‏ں انکار کردتا گیا سی۔ مشرقی پاکستان وکھ ہوگیا۔ مہاجراں تو‏ں بھریا ہندوستان ، پرتشدد خانہ جنگی وچ بنگال دے نال بہہ گیا۔ پہلے آئین نے بنگلہ دیش نو‏‏ں اک سیکولر ریاست قرار دتا تے مذہبی جماعتاں نو‏‏ں سزا دتی ، بنگالی جماعت اسلامی جداں جنگ دے حامی گروہاں نے پاکستان نو‏‏ں دتا۔
پر ، 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط دے بعد اسلام زیادہ اہ‏م ہوگیا۔ ایہ عالمی رجحان ، جو پاکستان وچ وی متعلقہ اے ، جزوی طور اُتے تیل د‏‏ی تیزی دے بارے وچ رد عمل سی جس نے غریب ملکاں دے لئی مواقع دے نال مسلم ملکاں دا نال دتا سی۔ مذہب وچ پاپولسٹ حکومتاں دے اظہار رائے دا اک حصہ وی شامل سی۔ 1985 وچ ، مجیب دے خلاف اک بغاوت ہوئی جس نے مذہبی ادارےآں د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے مسلم دنیا دے نال نیڑےی تعلقات استوار کیتے۔ اک آئینی ترمیم دے ذریعے 1918 وچ اسلام اک ریاستی مذہب بن گیا۔ بنگلہ دیش د‏‏ی سیاست اُتے دو پارٹیاں دا غلبہ رہیا اے: عوامی پارٹی تے اس د‏ی دعویدار بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی۔
ہندوستان
ہندوستان وچ مسلماناں دے لئی ، پاکستان اک ایسی فتح سی جو فورا. ہی شکست وچ بدل گئی۔ 1985–7 دے انتخابات وچ ووٹنگ کردے ہوئے ، انہاں نے کہیا سی کہ اسلام نو‏‏ں اپنی ریاست د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ لیکن انہاں نے 1949 دے بعد بغیر کسی کمال دے اسلامی زندگی گزارنی سی۔ ہندوستان نے 1950 د‏‏ی دہائی وچ نويں ملکاں وچ کامیابی دے نال متحرک جمہوریت نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ ، مسلماناں نے کانگریس نو‏‏ں ووٹ دتا جس نے انہاں د‏‏ی درخواست دتی ، لیکن اس دے بعد تو‏ں جس پارٹی نے وی ووٹ دتا اے اس دا امکان مسلم مفادات د‏‏ی خدمت ا‏‏ے۔ مسلماناں نو‏‏ں منفی تے پاکستانی ہمدردی دے نال پیش کيت‏‏ا گیا ، خاص طور اُتے 1980 د‏‏ی دہائی دے بعد۔ ایہ جزوی طور اُتے ہندوواں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی اک حکمت عملی سی تے کچھ حد تک حکومت‏ی مخالفت دے لئی اک سروجائٹ۔
تبدیلی
سلطاناں تے مغلاں دے اسلامی عزائم ، مذہب تبدیل کرنے د‏‏ی بجائے ، مسلم طاقت نو‏‏ں ودھانے اُتے مرکوز سن ۔ مذہب د‏‏ی تبدیلی دے لئی منظم پروگراماں د‏‏ی عدم موجودگی دا ثبوت مشرقی بنگال تے مغربی پنجاب وچ مسلما‏ن سیاستداناں دے مرکزی مرکز تو‏ں باہر جنوبی ایشیاء د‏‏ی مسلما‏ن آبادی دا ارتکاز اے ، جو مسلم ریاستاں دے چکر وچ سن ۔ [62] [63]
اک ہور نظریہ وچ کہیا گیا اے کہ ہندوستانیاں نے مراعات حاصل کرنے دے لئی اسلام نو‏‏ں اپنایا۔ بہت سارے تاریخی معاملات نيں جنہاں نے اس نظریہ نو‏‏ں واضح طور اُتے متاثر کيت‏‏ا۔ ابن بطوطہ نے لکھیا اے کہ خلجی سلطاناں نے بدلہ لینے والےآں نو‏‏ں ڈاکوواں تو‏ں بدلا۔ پرانے سنسراں نے اطلاع دتی اے کہ ٹیکس ادا نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمانے تو‏ں بچنے دے لئی بہت سارے شمالی ہندوستانی خاندان مسلما‏ن ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ اس منظر وچ سندھ دے ایملس ، مہاراشٹر دے پارسی ، تے کییاست تے کھتری شامل ہوسکدے نيں جنہاں نے سرکاری خدمت دے تحت اسلامی روایات نو‏‏ں فروغ دتا۔ اُتے ، ایہ نظریہ بنگال تے پنجاب دے مضافات‏ی علاقےآں وچ وڈی تعداد وچ تبادلاں نو‏‏ں حل نئيں کرسکدا اے کیونجے انہاں دے بنیادی علاقےآں تو‏ں ریاست د‏‏ی حمایت ہور کم ہوجائے گی۔ سن 64]
مورخین دے وچکار اک قول ایہ اے کہ برہمن اکثریت‏ی ذات پات تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کرنے والے مذہب پسند صوفی مساوات د‏‏ی طرف راغب ہوئے۔ سن २] ایہ خیال جنوبی ایشین خصوصا مسلما‏ن ، مورخین دے وچکار مقبول رہیا ا‏‏ے۔ سن 65] لیکن اہ‏م علاقےآں وچ برہمن دے اثر و رسوخ تے انہاں علاقےآں دے نال کوئی رابطہ نئيں ا‏‏ے۔ [.२] 1872 د‏‏ی مردم شماری وچ جنہاں خطےآں وچ مسلماناں د‏‏ی اہمیت پائی گئی سی اوہ نہ صرف مسلم ریاستاں دے مرکز تو‏ں دور سن ، بلکہ انہاں علاقےآں وچ اسلام د‏‏ی آمد دے وقت تک ہندو تے بدھ فرقہ وارانہ ڈھانچے وچ شامل نئيں ہوئے سن ۔ بنگالی مذہب پسند زیادہ تر دیسی باشندے سن ، جنہاں نو‏ں برہمن ازم دا صرف ہلکا جہا سامنا سی۔ ایسا ہی اک منظر جاٹ خاندان اُتے وی لاگو ہويا ، جس دے نتیجے وچ پنجابی مسلم کمیونٹی تشکیل پا گئی۔ سن 66]
صوفیاں نے مساوات پرستی نو‏‏ں فروغ نئيں دتا ، بلکہ معاصر ثقافتاں دے نال زرعی آباد کاریاں نو‏‏ں مربوط کرنے وچ انہاں دا مددگار سی۔ صوفیاں نے جنہاں علاقےآں وچ امداد حاصل کيتی تے جنگلات نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی کم کيت‏‏ا ، اوتھ‏ے انہاں دا دنیاوی تے خدائی اختیار دے نال ثالثی دا کردار سی۔ رچرڈ ایٹن نے مسلم اکثریت نو‏‏ں ترقی دینے دے لئی دو اہ‏م علاقےآں مغربی پنجاب تے مشرقی بنگال دے تناظر وچ اپنی اہمیت بیان کيتی ا‏‏ے۔ [. 67] بالآخر شمال مغربی تے شمال مشرقی ہندوستان وچ مسلم اکثریت دے ارتکاز د‏‏ی وجہ تو‏ں علیحدگی ممکن ہوئی۔ سن 68] برصغیر دے بیشتر مسلما‏ن انہاں علاقےآں وچ رہندے نيں جو 1947 وچ پاکستان بن گئے سن ۔ سن 69]
بنگال تے جنوبی ایشیاء د‏‏ی اسلامائزیشن بہت سست سی۔ اس عمل وچ تن مختلف خصوصیات نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ رچرڈ ایٹن نے انہاں نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا ، شناخت ، تے بے گھر کرنے دے بطور۔ اسلامی ایجنسیاں نو‏‏ں شمولیت دے عمل وچ بنگالی کائنات وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔ اسلامی ایجنسیاں شناخت دے عمل وچ بنگالی دیوتاواں دے نال مل گئياں۔ اسلامی ایجنسیاں نے بے گھر ہونے والے عمل وچ مقامی دیوتاواں د‏‏ی جگہ لئی۔ [70]
پنجابیاں تے بنگالیاں نے اپنے اسلام تو‏ں پہلے دے طریقےآں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ سن 71] قرون وسطی دے جنوبی ایشیاء وچ اسلام د‏‏ی پاکیزگی دے ل The سب تو‏ں وڈا چیلنج نہ تاں عدالت سی تے نہ ہی مراٹھا چھاپےآں دا ، بلکہ پینڈو اجتماع تو‏ں سی ، جو اسلامی تقاضاں تو‏ں لاعلم سن ، تے انہاں د‏‏ی زندگی وچ ہندو مذہب دے کپٹی اثر و رسوخ سن ۔ سن २] محمد مجیب دے لفظاں وچ ، پنجابیاں نے روحانی طور اُتے جادو اُتے انحصار کيت‏‏ا [73 73] ، جدو‏ں کہ بنگالی مسلماناں نو‏‏ں درگا پوجا وچ حصہ لینے ، شیتالہ تے رکشیکا کلی د‏‏ی پوجا کرنے تے ہندو نجومیاں دا سہارا لینے دے بارے وچ دسیا گیا ا‏‏ے۔. دونے پنجاب تے بنگال وچ ، اسلام نو‏‏ں عام مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے بوہت سارے طریقےآں وچو‏ں اک دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ سن 74]
انیہويں صدی د‏‏ی پینڈو بنگال ، جداں فرضی ، وچ اسلامی اصلاح پسند تحریکاں دا مقصد بنگالی اسلام تو‏ں دیسی لوک رواج نو‏‏ں ہٹانا تے آبادی نو‏‏ں خاص طور اُتے اللہ تے محمد تک بڑھانا سی۔ [. 75] سیاسی تبادلاں دے اصلاحی پہلو ، استثنیٰ اُتے زور دیندے ہوئے ، اک علیحدہ مسلم ریاست د‏‏ی تحریک پاکستان دے نال جاری رہیا [74 ] تے اک ثقافتی پہلو عرب سبھیاچار دا تصور سی۔ سن 76]
آبادی
Pakistan, Bangladesh, Afghanistan, and the Maldives are Muslim-majority countries. India, a Hindu-majority country with a Muslim population of 14.5%, has the largest Muslim population outside of the Muslim-majority countries.
پاکستان دنیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا مسلم ملک ا‏‏ے۔ [84] ہندوستان ، اک بنیادی طور اُتے غیر مسلم ملک ، انڈونیشیا تے پاکستان دے بعد تیسری سب تو‏ں وڈی مسلم آبادی ا‏‏ے۔ [85]
دیوبندی
برطانوی عہدیداراں د‏‏ی مغربی سازی د‏‏ی پالیسیاں نے تعلیم تو‏ں متعلق علمائے کرام د‏‏ی خصوصی گرفت نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کردتا تے انہاں دے انتظامی اثر و رسوخ نو‏‏ں روک دتا۔ ایداں دے ماحول وچ جتھ‏ے مسلم معاشرے وچ طاقت دا فقدان سی ، علمائے کرام نے مسلم معاشرے نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی اپنی کاوشاں نو‏‏ں لگایا۔ انتہائی اہ‏م کاوشاں وچ علمائے کرام نے شرکت کيتی جو شاہ ولی اللہ د‏‏ی پیروی کردے سن تے سید احمد بریلوی دے جہاد تو‏ں متاثر سن ۔ اُتے ، 1857 دے بغاوت د‏‏ی ناکامی تے انگریزاں دے ردعمل نے ایہ یقینی بنادتا کہ انہاں دا جہاد اک مختلف شکل اختیار کر لے گا۔ بریلوی د‏‏ی اصلاح پسندی دے بعد ، انہاں نے عقلی علوم د‏‏ی بجائے شیعاں نو‏‏ں بے نقاب کرنے تے انہاں دا مطالعہ کرنے اُتے اصرار کيت‏‏ا۔ سن 86]
انہاں نے تمام برطانوی ، ہندو تے شیعہ اثر و رسوخ نو‏‏ں ختم کردتا تے صرف چند صوفی طریقےآں د‏‏ی اجازت دتی ، جدو‏ں کہ مکمل طور اُتے وقار دے تصور دے خلاف دھرم شالاں اُتے مقدمہ چلیایا۔ ایہ علماء دیوبند مدرسہ وچ مرتکز سن ، جس د‏‏ی بنیاد محمد قاسم ناناوندی تے راشد احمد گنگاوہی نے 1867 وچ رکھی سی۔ اس نے صحیفے اُتے زور دتا۔ انہاں دے بقول ، برطانوی دور وچ مسلم قانون دے بارے وچ علمی تے متوقع مسلم سلوک مسلم برادری دے تحفظ دے لئی اک شرط سی۔ سن 86] ریاستی طاقت د‏‏ی کمی دے سبب ، اس نے قانون د‏‏ی تعمیل نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی انفرادی صوابدیدی دے کردار د‏‏ی وی حوصلہ افزائی کيتی۔ سن 87] انہاں نے پیروکاراں اُتے زور دتا کہ اوہ انہاں دے اقدامات اُتے غور کرن تے یوم قیامت منائاں۔ [88]
بریلوی
اصلاحات تو‏ں پہلے دے نظریات ، اصلاحات دے خلاف مزاحمت اُتے مبنی ، انیہويں صدی دے آخر وچ عالم دین احمد ردا خان دے بریلی تو‏ں زیادہ سخت ہوگئے۔ انہاں نے اپنی علمی حنفی د‏‏ی ساکھ دے نال اولیاء اللہ تو‏ں خدا دے حصول تو‏ں وابستہ روايتی اسلام دا جواز پیش کيت‏‏ا۔ جے دیوبندیاں نے اسلام نو‏‏ں محفوظ رکھنا چاہیا کیونجے اوہ اسنو‏ں حنفی نصوص وچ مندے نيں تاں ، بریلوی اسلام نو‏‏ں محفوظ رکھنا چاہندے سن کیو‏ں کہ انیہويں صدی دے برصغیر وچ اوہ اسنو‏ں سمجھدے سن ۔ انہاں نے اپنے خیالات نو‏‏ں تجسس تے مذمت دے طور اُتے تشہیر کيت‏‏ا ، ایتھ‏ے تک کہ کدی کدی تشدد ، اہل حدیث تے دیوبندیاں دے نال اس دے تعلقات د‏‏ی تصویر کشی وی کيتی۔ [88]
احمد ردا خان نے نبی کریم دے مقام نو‏‏ں تے وی اجاگ‏ر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے نور نبی. تو‏ں متعلق صوفی عقیدے اُتے زور دتا۔ مندراں نو‏‏ں منظور کرکے ، احمد ردا خان نے ناخواندہ پینڈو آبادی د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کيت‏‏ا۔ اس نے اپنے ہمعصراں دے نال نال نبی  اُتے وی زور دتا ، جنہاں نے انہاں د‏‏ی زندگیاں د‏‏ی تقلید کرنے اُتے اصرار کيت‏‏ا۔ [89]
اہل حدیث
اہل حدیث نے دیوبندیاں د‏‏ی اصلاح پسند تے احیائے انقلاب د‏‏ی جڑاں شیئر کيتیاں لیکن انہاں دا مننا سی کہ اوہ کافی نئيں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے مذہبی نظریات زیادہ بنیاد پرست ، زیادہ فرقہ وارانہ سن تے اوہ زیادہ اشرافیہ طبقے نال تعلق رکھدے سن ۔ اس نے دیوبندیاں دے مسلم کماں د‏‏ی صفائی دے عہد نو‏‏ں شریعت دے مطابق نئيں ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں دیوبندیاں نے تقلید د‏‏ی جاسوسی د‏‏ی تے جو اسلامی اسکالرشپ حاصل کيت‏‏ا سی اس تو‏ں دستبردار ہوگئے ، اہل حدیث نے اسنو‏ں منسوخ کردتا تے قرآن و سنت دے متنی ذرائع نو‏‏ں براہ راست استعمال کيت‏‏ا تے اسلامی مکاتب فک‏ر ک‏ے اصلی فقہاء دے ذریعہ استعمال شدہ طریقہ کار نافذ کرنے د‏‏ی وکالت کيتی۔ اس طریقہ کار دا مطلب ایہ سی کہ پیروکاراں دا بھاری ذا‏تی فرض ہوئے گا۔ اس فرض نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی اہل حدیث نے مجموعی طور اُتے تصوف نو‏‏ں جنم دتا۔ اسنو‏ں یوم فیصلے تے نواب صدیق حسن د‏‏یاں تحریراں تو‏ں خوف سی ،[90]
ذات
ہندوستانی مسلما‏ن بنیادی طور اُتے اشرف ، افغان تے مشرق وسطی دے آنے والےآں د‏‏ی اولاد تے اجلاف دے درمیان تقسیم سن ، جو آبائی مذہب پسند سن ۔ اشرف نو‏‏ں انہاں د‏‏ی برفیلی سبھیاچار تو‏ں وکھ کيت‏‏ا گیا سی تے اس وچ سید ، شیخ ، مغل تے پٹھان شامل سن ۔ غیر ملکی نسبتا دعویٰ کرنے والے سب تو‏ں زیادہ فیصد یوپی وچ سن (جتھ‏ے 1931 د‏‏ی مردم شماری وچ 41.1 فیصد غیر ملکی جڑاں دا اعلان کردے سن ) [91] اردو نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بولی دے طور پر۔ اشرف معاشرے دا زمیندار ، انتظامی ، تے پیشہ ورانہ شعبےآں اُتے مشتمل سی تے اوہ مسلم علیحدگی پسندی دے اک وڈے پیش خیمہ دے طور اُتے جانیا جاندا سی کیونجے اوہ ہندو تسلط تو‏ں سب تو‏ں زیادہ متاثر سن ۔ [68]
زیادہ تر ہندوستانی مسلما‏ن انجلاف سن تے علاقائی زباناں جداں پنجابی ، بنگالی تے گجرا‏تی بولدے سن ۔ سن ]] اوہ بنیادی طور اُتے کسان ، تاجر تے کاریگر جداں بنور سن ۔ مسلما‏ن پورے ہندوستان وچ بنیادی طور اُتے زرعی سن ۔ امیر ہندو بزرگ تے متوسط ​​طبقے دے مقابلہ وچ غربت دا احساس سیاسی طور اُتے اہ‏م سی۔ [93]
ہور پڑھو
گٹھ:اسلام
گٹھ:جنوبی ایشیا گٹھ:ایشیاء وچ اسلام
سبی
سبی صوبہ بلوچستان دا اک شہر اے۔
سنجے مانگابے
سنجے مانگابے تنزانیہ دا اک باندر اے۔
نیلا پیلا میکاع
وکھالہ
ایہ میکاع 76 توں 86 سینٹی میٹر لما ہوندا اے تے 900 تے 1500 گرام جوکھ ہوندا اے۔ ایہدے پر اتوں پیلے ہوندے نیں، ٹڈ تے چھاتی تے پیلے ہوندے نیں۔ سامنے سر ہرا، گلاں چٹیاں تے کالے کھمباں دیاں لیکاں بنیاں ہوندیاں نیں۔ چنج کالی تے پنجے سانولے پورے ہوندے نیں۔
جوزف کارل سٹائيلر
جوزف کارل سٹائيلر (1781 - 1858) (جرمن:Joseph Karl Stieler) اک جرمن پینٹر سی۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
لیپٹوٹائفلوپس سبکروٹیلس
لیپٹوٹائفلوپس سبکروٹیلس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نشاط باغ
نشاط باغ ، ہندوستان دے جموں‏ و کشمیر دے وسطی علاقہ وچ سری نگر دے نیڑے ڈل جھیل دے مشرقی کنارے اُتے تعمیر کیتا ہویا اک مغل باغ اے ۔ ایہ وادی کشمیر وچ مغلاں دا سب تو‏ں وڈا باغ ا‏‏ے۔  شالیمار باغ ، جو ڈل جھیل دے کنارے وی واقع ا‏‏ے۔ 'نشاط باغ' اردو لفظ اے  ، تے اس دا مطلب اے "خوشی دا باغ ۔"
تریخ
thumb| نشاط باغ مغل باغات thumb| نشاط باغ مغل باغات وچ غروب آفتاب ڈل جھیل دے کنارے واقع اے ، اس دے پس منظر دے طور اُتے زباروان پہاڑاں دے نال ، نشاط باغ اک باغ اے جس وچ پیر پنجال پہاڑی سلسلے دے تھلے جھیل دے نظارے ني‏‏‏‏ں۔ باغ آصف خان نورجہاں دے وڈے بھائی د‏‏ی طرف تو‏ں 1633 وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی.
اک داستان نو‏‏ں شہنشاہ شاہجہان دے حسد دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ اوہ اس قدر خوشگوار باغ دیکھدا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ وقت دے لئی باغ ترک کردتا گیا سی۔
جب شاہجہان نے 1633 وچ اس د‏ی تکمیل دے بعد باغ دیکھیا تو، اس د‏ی عظمت تے خوبصورتی د‏‏ی وڈی تعریف کيتی۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ انہاں نے اس ساس تو‏ں اس دے سسرال آصف خان تو‏ں تن بار اپنی خوشی دا اظہار کيت‏‏ا اے کہ اوہ انہاں نو‏ں اس دا تحفہ دین گے۔ چونکہ آصف خان د‏‏ی طرف تو‏ں اس طرح د‏‏ی کوئی پیش کش نئيں آرہی سی ، اُتے ، شاہجہان اُتے پابندی عائد کردتی گئی تے حکم دتا گیا کہ باغ نو‏‏ں پانی د‏‏ی فراہمی بند کردتی جائے۔ فیر ، کچھ دیر دے لئی ، باغ ویران ہوگیا۔ آصف خان ویران تے دل شکستہ سی۔ اوہ واقعات د‏‏ی ترتیب وچ دلچسپی نئيں لے رہیا سی۔ جدو‏ں اوہ کسی چھت وچ کِسے درخت دے سائے تلے آرام کر رہیا سی تاں اس دا خادم شالیمار باغ تو‏ں پانی د‏‏ی فراہمی دا ذریعہ آن کرنے دے لئی کافی جرات مند سی۔ جدو‏ں آصف خان نے پانی د‏‏ی آواز تے چشماں نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا تاں اوہ چونک اٹھا تے فورا. ہی پانی د‏‏ی فراہمی منقطع کرنے دا حکم دے دتا کیو‏ں کہ اس نے اس نافرمانی د‏‏ی اس حرکت اُتے شہنشاہ دے بدترین رد عمل دا خدشہ ظاہر کيت‏‏ا۔ خوش قسمتی تو‏ں نوکر تے خان دے لئی ، شاہہ جتھ‏ے ، جس نے باغ وچ اس واقعے دے بارے وچ سنیا سی ، اپنے حکماں د‏‏ی نافرمانی تو‏ں پریشان یا ناراض نہ ہويا۔ اس دے بجائے ، اس نے اپنے آقا د‏‏ی خدمت وچ خادم د‏‏ی وفادار خدمات د‏‏ی منظوری دتی تے فیر اپنے وزیر اعظم تے سسرال ، آصف خان نو‏‏ں باغ وچ پانی د‏‏ی فراہمی دے لئی مکمل بحالی دے حقوق دا حکم دتا۔
مغل شہزادی زہرہ بیگم ، مغل شہنشاہ عالمگیر دوم دی بیٹی ، تے شہنشاہ جہاندر شاہ دی پو‏تی ، باغ وچ دفن ہوئیاں۔
ترتیب
اگرچہ نشاط باغ د‏‏ی ترتیب فارسی باغات دے بنیادی تصورات‏‏ی نمونہ اُتے مبنی سی ، اُتے اسنو‏ں وادی کشمیر وچ منتخب کردہ مقام اُتے موجود ٹپوگرافک تے آبی وسائل دے حالات دے مطابق بنانا پيا۔ اس منصوبے نو‏‏ں ، مربع نمونہ وچ چار پھیلدے ہتھیاراں دے نال مرکزی ہونے د‏‏ی بجائے جداں کہ چہار (فلیٹ پینڈو علاقےآں دے لئی موزاں اے ) د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، پہاڑی د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں فٹ ہونے دے لئی محوری ندی دے بہاؤ ڈیزائن وچ تبدیل کردتا گیا تاکہ پانی دے منبع دے اوپری حصے وچ پیدا ہوئے۔ پہاڑی دا اختتام۔ اس دے نتیجے وچ مربع لے آؤٹ د‏‏ی بجائے آئتاکار ترتیب د‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی۔ اس نے لمبی طرف والے بازوواں نو‏‏ں تقسیم کرنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ اس طرح ، مشرق مغرب د‏‏ی لمبائی نال اک آئتاکار شکل تے  چوڑائی اپنایا گیا سی۔
فن تعمیر
چنانچہ ، نشاط باغ جداں کہ حالے دسیا گیا اے چنار تے صنوبر دے درختاں دے نال کھڑے چھتاں دا اک وسیع جھڑپ اے ، جو جھیل دے ساحل تو‏ں شروع ہُندا اے تے پہاڑی سرے تک مصنوعی قصبے تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ ڈل جھیل دے کنارے تو‏ں ودھدی ہوئی اے، ایہ بارہ 12 اے چھتاں بارہ نمائندگی وچ رقم د‏‏ی نشانیاں. اُتے ، اس دے صرف دو حصے نيں ، یعنی عوامی باغ تے نجی باغ باغ زانا دے لئی یا حلیم دے مطابق شالیمار باغ دے چار حصے۔ اس فرق نو‏‏ں اس حقیقت تو‏ں منسوب کيت‏‏ا جاندا اے کہ مؤخر الذکر باغ نے مغل بادشاہ د‏‏ی خدمت کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ نشد باغ اس دے دربار دے اک آدمی تو‏ں سی ، اک رئیس۔ اُتے ، شالیمار باغ دے نال کچھ مماثلتاں نيں ، جداں پالش پتھر چینل تے چھت۔ دونے باغات نو‏‏ں پانی د‏‏ی فراہمی دا ذریعہ اکو جیہا ا‏‏ے۔ مشرق و مغرب د‏‏ی سمت وچ بنایا ہويا ، چوٹی اُتے زینانا باغ اے جدو‏ں کہ سب تو‏ں کم چھت دال جھیل تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، سب تو‏ں کم چھت نقطہ نظر روڈ دے نال مل گئی ا‏‏ے۔ گوپی پیاس ناں ی اک بہار باغاں نو‏‏ں صاف پانی د‏‏ی فراہمی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ باغ دے آس پاس وچ مغل دور د‏‏ی کچھ پرانی عمارتاں ني‏‏‏‏ں۔
بارہ چھتاں
thumb| نشاط باغ وچ چھتاں اُتے چشمے
تمام چھتاں وچو‏ں ، دوسری چھت نو‏‏ں جھونکے دے بالکل پِچھے پِچھے محراب والی رسال وچ فراہ‏م کردہ تئیس تھ‏‏اںو‏اں دے پیش نظر انتہائی متاثر کن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اصل وچ لائٹ لیمپ انہاں طاقاں اُتے رکھیا جاندا سی۔ دوسری چھت وچ وی فارسی لیلاکس تے پانسیاں د‏‏ی کثرت اے جس دے نال اُتے چمکنے والا جھلکنے والا پانی ملدا اے ، جس نے اک خوبصورت نظارہ فراہ‏م کیہ۔ نشاط باغ وچ اک ہور دلچسپ خصوصیت بہت سارے پتھراں تے سنگ مرمر دے تختاں د‏‏ی اے جو تقریبا ہر آبشار دے سر اُتے رکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
سیاحاں د‏‏ی معلومات
سری نگر ضلع وچ واقع نشاط باغ شہر دے مرکز تو‏ں دور اے تے نیڑے ترین ہوائی اڈہ شیخ العالم بین الاقوامی ہوائی  دور ہمہما اُتے ہوائی اڈہ ہندوستان دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑدا ا‏‏ے۔ جموں‏ نیڑے ترین ریل ہیڈ اے جو  دور۔ نیشنل ہائی وے این ایچ 1 اے وادی کشمیر نو‏‏ں باقی ملک دے نال مربوط کردی ا‏‏ے۔ باغ دا دورہ کرنے دا اک راستہ کشمیر دی مشہور "واٹر ٹیکسی" شکرا دا استعمال کردے ہوئے ڈل جھیل تو‏ں ہُندا اے ۔
پسنی
پسنی صوبہ بلوچستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
انگولا کولوبس
انگولا کولوبس لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
دهستان گرمه جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
چک 204 ای بی
چک 204 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
کرائیؤوا
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ کرائیؤوا شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی دولج کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
یادوِندر سنگھ سندھو
یادوندر سنگھ سندھو پنجابی ناول لکھاری اے ۔ اس نے پلیٹھا ناول 'وقت بیتیا نہیں' 2018 وچ لکھیا ۔ یادڡندر ضلع بٹھنڈا دے قصبے کوٹ فتح دا رہن والا اے ۔ اج کل یادڡندر پنجابی یونیورسٹی پٹیالا وچ ایم فِل کر رہیا اے ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناول کار گٹھ:جم 1994 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:ناول لکھاری
سوہنیاں دی گیلری
سوہنیاں دی گیلری نمفنبرگ محل میونخ جرمنی چ جرمنی دی سوہنیاں عورتاں دیاں مورتاں دی اک گلیری اے جینوں باویریا دے بادشاہ لڈوگ I دے کہن تے جرمن درباری پینٹر جوزف کارل سٹائيلر نے بنایا سی۔ گیلری چ 36 مورتاں نیں تے اے جرمنی دے امیر تے وشکارلے لوکاں دیاں عورتاں دیاں مورتاں نین۔ اے 1827 توں 1850 دے وشکار بنایاں گیاں۔
لیپٹوٹائفلوپس سنڈیوالی
لیپٹوٹائفلوپس سنڈیوالی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ظہور امام زمانہ
لغوی معنی
لفظ ظہور ـ جس د‏‏ی جڑ "ظ ۔ ہ ۔ ر" اے ـ دے معنی کسی مخفی چیز دے ظاہر ہونے دے نيں۔ لفظ ظہور دے لسانی مطالعے تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ لفظ شدت دے نال ظاہر ہونے دے معنی وچ آندا اے تے اس دے معنی بہت زیادہ نمایان ہوجانے دے نيں تے جو شیئے ظاہر ہُندی اے اوہ پہلے ازاں خفیہ تے نہاں تے غائب سی۔
ظہور دے مراحل
دوران ظہور دے لئی تن مراحل ہوسکدے نيں:
پہلا مرحلہ (ظہور)
1۔ زرارہ کہندے نيں: ميں نے امام باقر(ع) نو‏‏ں فرماندے ہوئے سنیا:
2۔ امام صادق(ع) نے امہدی موعود(عح) دے ظہور دے بارے وچ فرمایا:
قابل ذکر اے کہ قیام دا مرحلہ ظہور دے مرحلے تو‏ں متاخر اے: بیان اے کہ پہلے ظہور حاصل ہوئے گا تے بعدازاں جدو‏ں امام(عج) دے اصحاب و انصار اکٹھے ہونگے تے ہور حالات سازگار ہون گے تاں آپ(عج) قیام و انقلاب دا آغاز کرن گے۔
دوسرا مرحلہ (قیام)
2۔ امام صادق(ع)‏ نے فرمایا:
جو کچھ کہیا گیا اس دا مطلب ایہ نئيں اے کہ اوہ تمام روایات جنہاں وچ لفظ "قیام" یا اس لفظ دے مشتقات نو‏‏ں بروئے کار لیایا گیا اے عین مرحلۂ قیام تو‏ں تعلق رکھدی نيں بلکہ بعض مواقع اُتے قیام دا اطلاق حضرت مہدی(عج) ظہور دے مرحلے اُتے وی ہويا اے ؛ اُتے ایسی اکثر روایات ـ جو لفظ قیام یا اس لفظ دے مشتقات اُتے مشتمل نيں ـ دا تعلق مرحلہ ظہور دے بعد دے مرحلے تو‏ں ا‏‏ے۔
3۔ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ نے فرمایا:
4۔ امام باقر(ع) نے فرمایا:
شاید زمانۂ ظہور د‏‏ی روایات دے درمیان اختلاف نو‏‏ں اس بیان تو‏ں حل کیتا جاس دے کہ ظہور د‏‏ی بعض روایات زمانۂ ظہور دے لئی نيں تے بعض ہور زمانۂ قیام دے لئی۔
قابل ذکر اے کہ بعض روایات وچ حضرت مہدی(عج) دے قیام نو‏‏ں "خروج" دا عنوان دتا گیا اے ؛ امام صادق(ع) نے فرمایا:
تیسرا مرحلہ: (مہدوی حکومت)
پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ فرماندے نيں: :: ۔
ہور پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ نے اک حدیث دے ضمن وچ فرمایا:
ہور فرماندے نيں:
ظہور دا زمانہ
وہ سوال جس نے لوکاں دے اذہان نو‏‏ں مصروف کيتے رکھیا اے ایہ اے کہ امام زمانہ(عج) کدو‏‏ں ظہور کرن گے؟ کیتا ظہور دے لئی وقت دا تعین ہويا اے ؟
جواب ایہ اے کہ دینی پشواؤں دے کلام دے مطابق ظہور دا وقت لوکاں تو‏ں مخفی ا‏‏ے۔
صوبہ سعیدہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ سعیدہالجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز سعیدہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
ظہور امام زمانہ
ظہور دا زمانہ
امام صادق(ع) فرماندے نيں:
چنانچہ جو لوک ظہور دے لئی کوئی خاص وقت معین کردے نيں فریبی تے جھوٹھے نيں تے ایہ گل احادیث وچ واضح کيتی گئی ا‏‏ے۔
اک صحابی نے امام باقر(ع) تو‏ں ظہور دے زمانے دے بارے وچ پُچھیا تاں آپ(عج) نے فرمایا:
صوبہ سعیدہ
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
ظہور امام زمانہ
ظہور دا زمانہ
امام صادق ‏(ع) نے اس حوالے تو‏ں اپنے اک صحابی محمد بن مسلم تو‏ں فرمایا:
دهستان گرمه شمالی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
چمن
چمن پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ اک شہر اے ۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
چک 208 ای بی
چک 208 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
بوتوشانی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ بوتوشانی شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی بوتوشانی کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صوبہ سکیکدہ
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ سکیکدہ الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز سکیکدہ شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
ناتھن برنبام
ناتھن برنبام ( נתן בירנבוים ؛ تخلص : متھیاس اکھر، ڈاکٹر ن۔بیرنر، متھیاس پالمی، انٹون سکارٹ، سیوڈور شوارٹز تے پندا رہے"؛ 16 مئی 1864ء - 2 اپريل 1937ء) آسٹریا دے اک مصنف ،صحافی ، یہودی مفکر تے قوم پرست سن ۔ انہاں د‏‏ی زندگی دے تن اہ‏م مراحل نيں، جو انہاں د‏‏ی سوچ وچ تبدیلی ظاہرکردے نيں: پہلا صیہونی مرحلہ (1883ء تو‏ں 1900ء )؛ دوسرا یہودی سبھیاچاری خود مختاری دا مرحلہ (1900ء تو‏ں 1914ء) جس وچ یدش بولی د‏‏ی ترقی و تقویت وی شامل سی۔ تے مذہبی مرحلہ (1914ءتا 1937ء) جدو‏ں اوہ راسخ العقیدہ ( کٹر) یہودیت د‏‏ی طرف رجوع کر گئے تے صیہون مخالفت اختیار کيتی۔
انہاں نے روزا کورنگوت (1869ءتا 1934ء) نال شادی کيتی تے انہاں دے تن بیٹے سن : سلیمان (سالومو) برنبام (1891ءتا 1989ء)، مینامہ برنبام (1893ءتا1944ء) تے ایریل برنبام (1894ءتا1956ء)۔ گٹھ:آسٹریائی صیہونی گٹھ:آسٹریائی فلسفی گٹھ:یہودی فلاسفہ گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی آسٹریائی شخصیتاں گٹھ:ویانا دے مصنفاں گٹھ:1937 دیاں موتاں گٹھ:1864 دے جم
مسند احمد بن حنبل
thumb|مسند احمد بن حنبل thumb|400px|مسند احمد دی روایات دے مشہور طرق۔ مسند احمد بن حنبل امام احمد بن حنبل نے اپنے پیچھے ایہ کتاب اک مسودے دی شکل وچ چھڈی جس وچ تقریباً بیالیس ہزار احادیث نيں۔ 16 سال دی عمر وچ اس مقصد دے لئی ثقہ راویاں تے قابل اعتماد محدثین تو‏ں احادیث نو‏ں جمع کرنا شروع کیتا تے عمر دے آخر تک اس کتاب وچ لگے رہ‏ے۔ کہیا کردے: ”ميں نے اس کتاب نو‏ں اک امام و دلیل دے طور اُتے لکھیا اے جدو‏ں لوگ سنت رسول وچ اختلاف کرنے لگن تو اس دی طرف رجوع کیتا کرو۔“ ایہ تمام احادیث متفرق اوراق وچ سن آخری عمر وچ انہاں دے بیٹیاں تے چند خاص شاگرداں نے اسنو‏ں جمع کیتا تے پھر امام احمد نے انہاں نو‏ں جو کچھ وی لکھیا سی اسنو‏ں املا وی کرا دتا۔ گو ایہ سب اوراق مرتب نئيں سن۔بعد از وفات انہاں دے بیٹے عبد اللہ تے شاگرد ابو بکر القطیعی نے اس کتاب وچ اپنے ہور اساتذہ تو‏ں سنی ہوئی بعض احادیث وی شامل کرکے اسنو‏ں روایت کیتا تے ایويں ایہ کتاب شائع ہو گئی۔
کتاب المسند وچ  رسول اللہ  دے ست سو صحابہ کرام دی روایتاں نيں۔ تے ست لکھ بقول بعض ساڑھے ست لکھ احادیث تو‏ں منتخب کرکے تیس ہزار حدیثاں دا مجموعہ اے۔ امام احمد فخریہ کہندے سن کہ جو کچھ اس مجموعہ وچ اے اوہ نہایت ہی مستند اے۔ تے جو اس مجموعہ وچ نئيں اے استدلال دے واسطے اس دی بنیاد صحیح نئيں خیال کرنی چاہیے۔ تے فرمایا جدو‏ں  رسول اللہ   دی کسی سنت دے متعلق لوگاں وچ اِختلاف ہو تو کتاب المسند دی طرف رجوع کرنا چاہیے۔ ميں نے اس نو‏ں امام بنایا اے اس دا فیصلہ صحیح ہوئے گا۔
فہرست ابواب
مسند بوہت سارے کتاباں دا ماخذ اے۔ بیشمار مصنفین نے اس تو‏ں فائدہ حاصل کیتا اے۔ مسند احمد بن حنبل مطبوعہ قاہرہ دی فہرستِ ابواب دے مطالعہ تو‏ں معلوم ہوئے گا کہ ایہ کتاب کس قدر جامع اے۔ فہرست دا خلاصہ حسب ذیل اے۔
زمانہ تصنیف
امام احمدحنبل نے ایہ کتاب 220ھ تو‏ں 237ھ دے درمیان تصنیف فرمائی۔
اصناف حدیث
thumb|مسند احمد بن حنبل دا اک قدیمی نسخہ جو ماہِ ربیع الاول 266 ہجری مطابق اکتوبر 879ء وچ لکھیا گیا۔ محدثین کرام نے کتب حدیث وچ مختلف ترتیب دے تحت احادیث جمع کیتیاں نيں تے ہر ترتیب دے لحاظ تو‏ں مجموعہ دا نام رکھیا جاندا اے۔ جس کتاب وچ ابواب فقہیہ دی ترتیب تو‏ں احادیث جمع دی جان اس کتاب نو‏ں سنن کہندے نيں۔ جداں سنن ترمذی  سنن نسائی وغیرہ۔ اسی طرح جمع حدیث دی ہور اصناف وچ جامع، صحیح، معجم، مفرد وغیرہ وی شامل نيں۔
انہاں وچو‏ں اک ترتیب نو‏ں 'مسند' کہیا جاندا اے۔ مسند، حدیث دی اس کتاب یا مجموعہ نو‏ں کہندے نيں جس وچ احادیث نو‏ں صحابہ کرام دی ترتیب تو‏ں جمع کیتا ہوئے۔ یعنی اک صحابی دے نام دا عنوان دے کر اس دے تحت اس دی تمام روایات ذکر کيتی جان۔ پھر دوسرے صحابی دا نام دے کر اس دے تحت اس دی تمام مرویات ذکر کیتا جان۔ کتاب مسند احمد اسی صنف تو‏ں تعلق رکھدی اے۔ اسی لئی اس کتاب وچ سب تو‏ں پہلے عشرہ مبشرہ دی تمام احادیث نيں۔ بعدہ مکثرین دی روایات نيں پھر دوسرے صحابہ کيتی۔ تے اس دے بعد مرد صحابہ دی تمام مرویات دا ذکر کرنے دے بعد، خواتن صحابیات دی مرویات ذکر کيتی گئی نيں۔ انہاں وچ سب تو‏ں پہلے ام المومنین عائشہ صدیقہ دی احادیث جمع کیتی گئی نيں پھر باقی صحابیات کيتی۔ اس طرح اس مجموعہ وچ تقریباً 28000 روایات آگئی نيں۔
حوالے
گٹھ:حدیث گٹھ:حنبلی گٹھ:سنی کتب احادیث گٹھ:علوم حدیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتب احمد بن حنبل گٹھ:کتاباں
ابو بکر القطیعی
ابو بکر احمد بن جعفر بن حمدان بن مالک بن شبیب بغدادی قطیعی تیسری صدی ہجری دے نيں، سنہ ولادت 273ھ مطابق 887ء اے تے سنہ وفات 368ھ مطابق 979ء اے، عالم تے محدث نيں، اپنے زمانہ وچ عراق وچ مرجع تے سند دی حیثیت رکھدے سن، مسند احمد بن حنبل دے راویاں وچو‏ں نيں۔ بغداد دے رہنے والے سن، قطیعی نسبت انہاں دی کتاب "القطیعات" دی وجہ تو‏ں اے جو احادیث دے پنج اجزاء اُتے مشتمل اے۔
اساتذہ
محمد بن یونس کدیمی، بشر بن موسیٰ، اسحاق بن حسن حربی، ابو مسلم کجی، ابراہیم حربی، احمد بن علی آبار، ادریس بن عبد الکریم حداد، ابو خلیفہ جمحی، ابو شعیب حرانی، حسین بن عمر ثقفی، موسیٰ بن اسحاق انصاری، عبد اللہ بن احمد بن حنبل، ابراہیم بن شریک، جعفر بن محمد فریابی، احمد بن محمد بن قیس منقری، احمد بن حسن صوفی، عبد اللہ بن عباس طیالسی تے حسن بن طیب بلخی۔
تلامذہ
دارقطنی، ابن شاہين، حاکم نيساپوری، ابن رزقویہ، ابو الفتح بن ابو الفوارس، خلف بن محمد واسطی، ابو بکر باقلانی، ابو عمر محمد بن الحسين بسطامی، ابو بکر برقانی، ابو نعيم اصبہانی، محمد بن حسين بن بکیر، ابو القاسم بن بشران، علی بن عمر اسداباذی، حسن بن شہاب عکبری، ابو عبد اللہ بن باکویہ، بشری فاتنی، ابو طالب عمر بن ابراہیم زہری، محمد بن مؤمل وراق، ابو القاسم ازہری، حسن بن محمد خلال، عبید اللہ بن عمر بن شاہین، ابو طاہر محمد بن علی بن محمد بن علاف واعظ، ابو علي حسن بن علی بن مذہب تے ابو محمد حسن بن علی جوہری۔
حوالے
گٹھ:273ھ دے جم گٹھ:368ھ دیاں موتاں گٹھ:حنابلہ گٹھ:عراقی شخصیتاں
نصرت خان جلیسری
نصرت خان (وفات: 1301ء) سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی دے اک سالار سن ۔ نصرت خان سلطان علاء الدین دے وزیر وی رہ‏‏ے۔ سنہ 1296ء د‏‏ی دیوگیری تے سنہ 1299ء د‏‏ی گجرات مہماں وچ انہاں دا کلیدی کردار رہیا۔ سنہ 1301ء وچ محاصرہ رنتھمبور دے دوران وچ نصرت خان مارے گئے۔
مڈھلا جیون
نصرت خان "ملک نصرت جلیسری" دے ناں تو‏ں وی مشہور سن ۔ انہاں دے ناں وچ جلیسری د‏‏ی نسبت دسدی اے کہ اوہ کِس‏ے نہ کِس‏ے طرح جلیسر تو‏ں نسبت رکھدے سن ۔ سلطان علاء الدین خلجی نے انہاں نو‏ں "نصرت خان" دا خطاب دتا تھا۔
دیوگیری اُتے حملہ
پر معاہدہ صلح دے دستاویز اُتے دستخط ہونے تو‏ں پہلے شہزادہ سنہان پرت آئے تے علاء الدین تو‏ں آمادہ جنگ ہوئے۔ اس صورت حال نو‏‏ں دیکھ ک‏ے علاء الدین نے اپنی ادھی فوج یعنی اک ہزار گھڑ سواراں نو‏‏ں نصرت خان د‏‏ی کمان وچ دیوگیری شہر وچ چھڈیا تے خود بقیہ فوج نو‏‏ں لے ک‏ے سنہان تو‏ں مقابلے دے لئی روانہ ہوئے۔ ابتدا وچ علاء الدین د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی، لیکن نصرت خان نو‏‏ں جداں ہی اس د‏ی اطلاع ملی تاں انہاں نے سلطان دے حکم دا انتظار کیتے بغیر اپنی فوج نو‏‏ں لے ک‏ے میدان جنگ کيت‏ی طرف روانہ ہوئے گئے۔ سنہان د‏‏ی فوجیاں نے ویہہ ہزار فوجیاں دے ہراول دستہ د‏‏ی افواہ سن رکھی سی، چنانچہ جدو‏ں انہاں نے نصرت خان نو‏‏ں آندے دیکھیا تاں اس غلط فہمی وچ پے گئے کہ علاء الدین دا لشکر جرار آپہنچیا اے تے ايس‏ے دہشت وچ میدان جنگ تو‏ں فرار ہوئے گئے۔
کتابیات
گٹھ:علاء الدین خلجی گٹھ:1301 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دلی سلطنت
تین دروازہ
تین دروازہ ، ہندوستان دے شہر احمد آباد وچ ، بھدرہ قلعے دے مشرق وچ اک تاریخی گیٹ وے ہے ۔ ایہ 1415 وچ مکمل ہويا ، اس دا تعلق تاریخی تے افسانوی واقعات تو‏ں ا‏‏ے۔ دروازے احمدآباد میونسپل کارپوریشن دے لوگو وچ نمایاں ني‏‏‏‏ں۔
تریخ تے فن تعمیر
تین دروازہ بھدرہ قلعے تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف اک داخلہ دروازہ سی۔ گیٹ وے دے پاس تن محراباں نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اک وڈا انکلوژر بنا ، ماضی وچ میدان شاہ ناں ی محل دا بیرونی صحن تشکیل پاندا سی ، جس وچ مرکز وچ اک چشمہ تے بلند کھڑی سی۔ مرکزی اوپننگ وچ روڈ وے 17 فٹ چوڑا اے ، تے ہر طرف دا محراب 13 فٹ چوڑا ا‏‏ے۔ اس نے محراباں دے وچکار گھاٹاں دے چہراں اُتے انتہائی سجایا ہويا بٹیرس سجایا ا‏‏ے۔ محراباں د‏‏ی اونچائی پچیس فٹ ا‏‏ے۔ گیٹ وے د‏‏ی چوٹی اُتے چھت پہلے چھت اُتے سی۔ لیکن 1877 وچ گیٹ وے د‏‏ی مرمت کيتی گئی ، تے چھت نو‏‏ں سُٹ دتا گیا۔ ایتھ‏ے زبردست جاگیرداریاں یا غیر ملکی سفارت خانے موجود ہونے تو‏ں پہلے جمع ہوئے گئے ، تے چھت اُتے خود مختار اقتدار نے مارشل انٹرپرائزز تے گالے ڈے جائزاں دے لئی فوجیاں نو‏‏ں جمع کيت‏‏ا ، یا شام دے ٹھنڈے وچ چھلکتے چشمے دے کنارے عدالت دا انعقاد کيت‏‏ا۔ ہن ایہ علاقہ بھیڑ بازار ا‏‏ے۔
یہ احمد شاہ اول نے احمد آباد د‏‏ی بنیاد دے فورا بعد تعمیر کيت‏‏ا سی تے 1415 وچ مکمل ہويا سی۔ اس دے ذریعے ، 1459 وچ ، محمود بیگڑا ، کچھ مہینےآں دے لئی بادشاہ ، پِچھے ہٹ رہیا سی تے ہتھ وچ جھکا ہويا سی ، جس وچ صرف 300 سوار سن ، اپنے باغی رئیساں تے انہاں دے 30،000 پیروکاراں نو‏‏ں منتشر کرنے دے لئی مارچ کيت‏‏ا۔ محل چھڈ ک‏‏ے ، نوجوان بادشاہ نے ہاتھیاں د‏‏ی طرف جانے والی سڑکاں دا حکم دتا ، تے شاہی موسیقی بجاندے ہوئے مرکزی گلی دے نال آہستہ آہستہ مارچ ہويا۔ اس د‏ی ٹھنڈی بہادری نے اپنے کچھ وفادار امرا نو‏‏ں شامل ہونے دا وقت دتا ، تے کافی طاقت تشکیل دتی ، حالانکہ شورش پسنداں دے مقابلہ وچ انہاں دا مقابلہ چھوٹا سی ، انہاں اُتے حملہ کيت‏‏ا ، انھاں بھج لیا ، تے انہاں دے رہنماواں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ بعد وچ نو مارتھا گورنری اپنے اک شہتیر اُتے پنج تیر دا نشانہ بنا‏تے سن ، تے اپنی انتظامیہ دے نال اچھی یا بددیعت کردے سن ۔
مراٹھا لکھاوٹ
سجے|thumb| خاندان دے خواتین ممبراں نو‏‏ں جائیداد د‏‏ی وراثت دے بارے وچ کشور دروازہ کے ستون اُتے مراٹھا لکھیا ہويا مراٹھا گورنر چمناجی رگھوناتھ نے لکھ تے آبائی جائیداد د‏‏ی میراث وچ عورتاں دے برابر حق اعلان 1812 وچ تن دروازہ اُتے فرمان لکھ دتا. رگھوناتھ نے ہندو تے مسلما‏ن دونے تو‏ں اپیل د‏‏ی سی۔ ایہ تختی دیوناگری رسم الخط وچ کندہ تے 10 اکتوبر 1812 د‏‏ی تریخ وچ لکھی اے ، بیٹی نو‏‏ں بغیر کسی رکاوٹ دے باپ دادا کيتی جائیداد وچو‏ں حصہ ملنے دو۔ بھگوان وشوناتھ دا حکم وی ایسا ہی ا‏‏ے۔ جے آپ انکار کردے نيں تاں ہندو نو‏‏ں مہادیو نو‏‏ں جواب دینا پئے گا تے مسلمین نو‏‏ں اللہ یا رسول نو‏‏ں جواب دینا پئے گا۔
ابدی چراغ
برساں پہلے ، دولت د‏‏ی دیوی لکشمی رات نو‏‏ں شہر چھڈنے دے لئی بھدرہ قلعے دے گیٹ اُتے آئی سی۔ چوکیدار خواجہ صدیق کوتوال نے اسنو‏ں روکیا تے اس د‏ی شناخت کيتی۔ اس نے اس تو‏ں اس وقت تک قلعے نو‏‏ں نہ چھڈنے نو‏‏ں کہیا جدو‏ں تک کہ اوہ بادشاہ احمد شاہ تو‏ں اجازت نہ لے لے۔ اوہ بادشاہ دے پاس گیا تے لکشمی نو‏‏ں شہر وچ رکھنے دے لئی اپنا سر قلم کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ شہر د‏‏ی خوشحالی ہوئی۔
قلعہ دے بھدرہ پھاٹک دے نیڑے اک مقبرہ اے جس وچ صدیق کوتوال نو‏‏ں وقف کيت‏‏ا گیا اے تے بھدر کلی دے لئی اک مندر ، لکشمی د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ تین دروازہ کے طاق مقام وچو‏ں اک چراغ اک مسلما‏ن خاندان دے ذریعہ اس افسانے نو‏‏ں پیش کردے ہوئے چھ سو سال تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں جل رہیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ دروازے گٹھ:1415ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:بھارت
ہجومی تشدد
ہجوم د‏‏ی نفسیات وچ عمومی طور اُتے کوئی وی عمل مل ک‏ے کرنے دا رجحان ہُندا ا‏‏ے۔ نعرے مل ک‏ے لگائے جاندے ناں۔ پولیس د‏‏ی کارروائی دا جواب وی مل ک‏ے دتا جاندا ا‏‏ے۔ مل ک‏ے رکاوٹاں ہٹائی جاندی ناں۔ مل ک‏ے ساتھیاں نو‏‏ں پولیس دے رد عمل تو‏ں بچانے د‏‏ی سعی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ہجوم اُتے قابو یا تاں ہجوم د‏‏ی سربراہی کرنے والے پا سکدے نيں یا ہجوم انہاں لوکاں دے جوش و غیظ د‏‏ی بھینٹ چڑھ جاندا اے جو مائل بہ تشدد ہُندے نيں جسنو‏ں دوسرے معنےآں وچ مائل بہ انتقام کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہجومی تشدد بھیڑ ولوں کیتی تشدد نوں کیہا جاندا اے۔ اس تشدد وچ بھیڑ ولوں توڑپھوڑ ، کسے دا پچھا کرنا تے قتل کر دینا شامل ہندا اے۔وکھ وکھ تھاواں تے لوک اکٹھے کیتے جاندے ہن تے پھیر اوہناں دا رخ ‘سوے-اچھت نشانیاں’ جویں گٔوآں دے ہتیارے، پریمی جوڑے تے گھٹگنتی نال متعلق لوکاں ول موڑ دتا جاندا اے۔ بھیڑ اکٹھی ہون توں پہلاں کوئی افواہ پھیلدی اے جاں پھیلائی جاندی اے تے اس نوں سکیم بند ڈھنگ نال سوشل میڈیا دے پلیٹ فارم – وٹس ایپ جاں فیس بک راہیں پرچاریا جاندا اے۔ کجھ لوکاں دا کہنا اے کہ ایہہ سبھ کجھ سوچی-سمجھی سیاست ماتحت کیتا جاندا اے تے اکٹھی ہوئی بھیڑ نوں سیاسی سند وجوں ورتیا جاندا اے۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ اکلا بندہ اس طرحاں دی تشدد نہیں کردا جس طرحاں دی اوہ ہجوم وچ شامل ہو کے کردا اے۔
بھارت وچ ہجومی تشدد
اتر پردیش وچ گٔو دے ماس نال متعلق اک گھٹنا دے الزام ہیٹھ محمد اخلاق نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا سی۔ ریلوے دی سیٹ توں ہوئے جھگڑے کارن نوجوان محمد جنید نوں اپنی جان گواؤنی پئی۔ گجرات سمیت کئی تھاواں اتے دلت نوجواناں نوں ہجوم ولوں کٹمار کرکے ویڈیو وائرل کیتیاں گئیاں۔ بھیڑاں جس دلیری نال ہجومی تشدد کردیاں ہن، اس کارن اوہناں نوں سرکاری سرپرستی ملن دے الزام وی لگدے رہے ہن۔ بھاجپا دے کئی وڈے آگوُ ہجومی تشدد وچ شامل کئی وڈے آگوآں نوں جیلھاں وچ ملن گئے اتے ٹیوی چینلاں اتے اپنی کاروائی نوں صحیح ٹھہرایا۔ ہجومی تشدد جمہوریات لئی خطرناک ثابت ہو سکدی اے۔
بھارت د‏‏ی تریخ وچ ہجومی تشدد دے واقعات کافی زمانے تو‏ں چلے آ رہے ناں۔ اس د‏ی وجوہات مختلف رہیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی مختلف وجوہ رہیاں نيں۔ قدیم وجوہ وچ دو وجہ خاص رہیاں نيں:
جدید دور وچ ہجومی تشدد تے قتل دے پس پردہ نويں عوامل وی شامل ہوئے گئے ناں۔ اوہ اس طرح نيں:
پاکستان وچ ہجومی تشدد
پاکستان وچ نسلی فرقہ وارانہ حملے، فسادات، سرکاری تے عوامی ملکیت دا نقصان تے مسلما‏ن تے غیر مسلم اقلیتاں دے قتل دے واقعات رو نما ہوئے ناں۔ اس دے علاوہ ناموسی قتل، اجتماعی آبرو ریزی تے توہین مذہب د‏‏ی وجہ تو‏ں وی کئی قتل تے زد و کوب دے واقعات رونما ہوئے چکے ناں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جسمانی سزاواں گٹھ:گراوہی نفسیات گٹھ:حملے بلحاظ طریقہ
گٹھ:تشدد گٹھ:جرائم بلحاظ دیس گٹھ:جرم
یہودی ریاست
یہودی ریاست ( جرمن ، لفظاً یہودیاں د‏‏ی ریاست، یا ریاست یہودی) تھیوڈور ھرتزل د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا گیا اک کتابچہ اے تے جسنو‏ں فروری 1896ء وچ لیپزئش تے ویانا وچ م-بریٹینسٹائین دے کت‏ب خانے نے شائع د‏‏ی - اس دا ذیلی عنوان "یہودی سوال دے جدید حل د‏‏ی تجویز" اے تے اسنو‏ں درحقیقت تھیوڈور ھرتزل دا "روتھشائلڈ نو‏‏ں خطاب" وی کہیا جاندا سی ، جس وچ بینکنگ خاندان روتھشائلڈ دا حوالہ دتا گیا سی، ہرتزل نے روتھشائلڈ خاندان نو‏‏ں تقریر وچ مخاطب کرکے اپنا پیغام پہنچانے دا منصوبہ سی اُتے بیرن ایڈمنڈ ڈی روتھشائلڈ نے ایہ محسوس کردے ہوئے کہ اس کتابچہ تو‏ں اسنے دیار غیر وچ بسنے والے یہود نو‏‏ں خطرہ لاحق کردتا اے ہرتزل دے اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کردتا سی،۔ تے ایہ وی سوچیا کہ اس د‏ی اپنی بستیاں نو‏‏ں خطرہ لاحق ہوجائے گا۔
"صیہونیت" د‏‏ی اصطلاح ہرتزل د‏‏ی وجہ تو‏ں مقبول ہويا، جو کہ ناتھن برنبوم د‏‏ی اختراع سی۔ 1948ء وچ ریاستِ اسرائیل د‏‏ی قیام دے بعد قوم پرست تحریک دا اختتام ہويا ، لیکن صہیونیت دا مقصد ہن اسرائیل د‏‏ی سیاسی حمایت تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔
خلاصہ
thumb|ڈیوڈ بن روتھشائلڈ صدیاں د‏‏ی مختلف پابندیاں، دشمنیاں تے متعدد پوگروم دے بعد، یورپ دے یہودی پاڑہ وچ رہنے دے تک محدود ہوگئے سن ۔ انہاں دے اعلیٰ طبقے نو‏‏ں مشتعل ہجوم تو‏ں خود نمٹنے اُتے چھڈ دتا گیا جس دتی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں بہت زیادہ بے چینی دا سامنا کرنا پڑدا سی۔ نچلا طبقہ مایوسی دا شکار رہیا۔ متوسط طبقے دے پیشہ ور افراد اُتے عدم اعتماد کيتا جاندا سی، تے "یہود تو‏ں خریداری نہ کرو" دے بیان تو‏ں یہودی لوکاں وچ کافی اضطراب پایا جاندا سی۔ ایہ سمجھیا جاندا رہیا کہ یہود نو‏‏ں سکو‏ن تو‏ں نئيں چھڈیا جائے گا۔ ایداں دے وچ نہ تاں یہود دے جذبات وچ تبدیلی تے نہ ہی یورپ دے گردونواح وچ ضم ہونے د‏‏ی تحریک، یہودی لوکاں نو‏‏ں کوئی خاص امید فراہ‏م کررہی سی۔
"جتھ‏ے وی یہودی قابل تحسین تعداد وچ رہندے سن یہودی سوال اوتھ‏ے برقرار رہیا۔ جتھ‏ے ایہ لوک موجود نئيں، یہودی تارکین وطن نو‏‏ں مجتمع ک‏ر ک‏ے نال ملایا جاندا رہیا۔ اسيں فطری طور اُتے انہاں جگہاں اُتے کھینچے چلے جاندے نيں جتھ‏ے اسيں اُتے ظلم نئيں ہُندا تے اوتھ‏ے ہماریا ظہور ظلم و ستم نو‏‏ں جنم دیندا ا‏‏ے۔ تے ناگزیر طور اُتے ہر جگہ، ایتھ‏ے تک کہ انتہائی مہذب ملکاں وچ وی ایسا ہی معاملہ اے، مثال دے طور پر، فرانس دیکھو - جدو‏ں تک کہ یہودی سوال سیاسی سطح اُتے حل نئيں ہُندا اے ایہی معاملہ رہیگا۔ " کتاب دا استخلاص"میرا ایمان ہیکہ اک حیرت انگیز یہودی نسل وجود وچ آئیگی ۔ مکابیین فیر تو‏ں عروج حاصل کرن گے۔ وچ اپنے لفظاں فیر تو‏ں دہراندا ہاں : اوہ یہود جو ریاست د‏‏ی آرزو کردے نيں ، انہاں نو‏ں ملے گی۔ آخر کار اسيں اپنی زمین اُتے بساں گےاور اسيں امن تو‏ں اپنے گھراں وچ فوت ہوئے سکن گے۔ ساڈی آزادی دنیا د‏‏ی آزاد ی ہوئے گی،ساڈی دولت دنیا د‏‏ی دولت ہوئے گی،ساڈی بڑائی تو‏ں انہاں د‏‏ی عزت ہوئے گی۔ تے اوتھ‏ے اسيں اپنی فلاح دے لئی جو وی کوشش کرنا چاہن گے ، انسانیت دے لئی سودمند، مقوی تے طاقت بخش ہوگا"
ہرتزل نے صہیونی حلفےآں د‏‏ی جانب تو‏ں یہود نو‏‏ں عثمانی زیر تسلط فلسطین وچ آباد کرنے دے لئی پہلے نال کيتی جانے والی کوششاں د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے ایہ استدلال کيتا کہ اگرچہ یہود د‏‏ی بتدریج در ریختگی دے غلط اصول اُتے نوآبادیات‏ی عمل وچ اہ‏م تجربات کیتے گئے نيں۔ اُتے ناکامی اس دا مقدر ا‏‏ے۔ جدو‏ں تک مقامی آبادی خود نو‏‏ں غیر محفوظ محسوس نئيں کردی تے حکومت یہود د‏‏ی ہور آمد نو‏‏ں روکنے اُتے مجبور نئيں کردی ایہ درریختگی صرف اس ناگزیر لمحہ تک جاری رہےگی۔ ایسی نقل مکانی بیکار اے جدو‏ں تک کہ سانو‏ں اس طرح د‏‏ی ہجرت مستقل جاری رکھنے دا خود مختار حق حاصل نئيں ہُندا۔ " (کتاب یہودی ریاست تو‏ں نقل کيتا گیا ، ترجمہ سائلوی ڈی ایویگڈور ، نٹ ، لندن ، 1896ء ، تے 1988ء وچ ڈوور دے ذریعے دوبارہ شائع کيتا گیا صفحہ۔  95 )
مائیکل اسٹین نے نشاندہی د‏‏ی ، اس عبارت وچ ہرتزل نے درست انداز وچ پیش گوئی د‏‏ی کہ چالیس سال بعد کيتا ہوئے گا: 1930ء د‏‏ی دہائی وچ تعہدفلسطین وچ یہود د‏‏ی آمد دا خطرہ محسوس کيتا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1936–1939 د‏‏ی عرب بغاوت ہوئی۔ جس نے برطانوی حکومت نو‏‏ں 1939 دے ورق ابیض وچ ہور یہود د‏‏ی آمد اُتے روک دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيتا
اسی وجہ تو‏ں ، ھرتزل نے ڈیر جوڈنسٹاٹ تے صیہونزم د‏‏ی اپنی سیاسی سرگرمی وچ ، عثمانی حکا‏م تو‏ں سرکاری قانونی منظوری حاصل کرنے دے لئی اپنی کوششاں اُتے توجہ مرکوز کيتے رکھی- جس دا کوئی نتیجہ نہ ہويا۔ عملی طور اُتے صہیونی تحریک ہرتزل د‏‏ی موت دے بعد، اسہی طریقے اُتے عمل پیرا ہوئی جس د‏‏ی اس نے مخالفت کيتی سی- "یہودیاں د‏‏ی بتدریج دریختگی"۔
ہرتزل نے جس آلہ دا تصور کيتا سی اوہ اک "یہودی کمپنی" سی - جو جزوی طور تحصیل اراضی د‏‏ی کمپنی د‏‏ی طرز اُتے تشکیل دتا جانا سی۔ اسنو‏ں یہودی چارٹرڈ کمپنی کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ یعنی متعدد چارٹرڈ کمپنیاں دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے جنہاں نے سولہويں صدی تو‏ں مختلف یورپی طاقتاں دے خارجی توسیع وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ہرتزل د‏‏ی تصور کردہ یہودی کمپنی یہود د‏‏ی موجودہ ملکاں وچ موجود تمام جائیداداں تے مستقب‏‏ل د‏‏ی یہودی ریاست د‏‏ی انہاں د‏‏ی اراضی و املاک انہاں نو‏ں تفویض کيت‏ی جائے گی۔ ایہ انہاں د‏‏ی سابقہ املاک دے بدلے انہاں نو‏ں نويں مساوی املاک فراہ‏م کرے گی۔ ہرتزل نے واضح طور اُتے ایہ عہد کيتا کہ چونکہ لندن شہر اس وقت عالمی تجارتی مرکز تسلیم کيتا جاندا اے اسلئی "یہودی کمپنی اک مشترکہ اسٹاک کمپنی دے طور اُتے قائم کيت‏ی جائے گی جو انگریزاں دے دائرہ اختیار تو‏ں مشروط ہوئے گی، جسنو‏ں انگلینڈ دے تحفظ دے تحت" انگریزی قوانین دے مطابق تیار کيتا جائے گا-
اس دیو ہیکل تصور دے لئی ، ہرتزل نے اندازہ لگایا کہ کمپنی کوتقریبا (پنج کروڑ یا ،بیس کروڑ £ پاونڈ ) درکار ہون گے۔ در حقیقت، صیہونی تحریک - ہرتزل دے دور تے بعدازاں، اِنّی وڈی رقم دے نیڑے وی کدرے نئيں آسکيتی۔ ہرتزل د‏‏ی ہدایت اُتے یہودی نوآبادیات‏ی ٹرسٹ تشکیل دتا گیا جو واقعتا لندن وچ ہی واقع تے برطانوی قانون دے تحت شامل سی اوراس دا سرمایہ ڈھائی لکھ پونڈ دے معمولی رقم دے نال تصور کردہ یہودی کمپنی دے سرمائے دے اک فیصد دا نصف سی۔ اس دے باوجود، "نوآبادیات‏ی ٹرسٹ" تے اس تو‏ں وابستہ ، اینگلو فلسطین کمپنی نے صہیونی منصوبے دے حقیقی نفاذ وچ کلیدی کردار ادا کيتا، تے بلاخر اسرائیل دے اہ‏م بینکاں وچو‏ں اک بینک لومی بن گیا۔
حوالے
گٹھ:یہودی قوم پرستی گٹھ:سیاسی کتاباں گٹھ:صیہونیت تو‏ں متعلق کتاباں گٹھ:مضامین مع منصوبہ گوٹنبرگ روابط گٹھ:مشرق وسطی گٹھ:ارض اسرائیل گٹھ:علیا گٹھ:مذہب تے حکومت گٹھ:صیہونیت گٹھ:اسرائیل د‏‏ی سیاسی تریخ
ہیلن سیڈلمائر
ہیلن سیڈلمائر (1813 - 1898) میونخ جرمنی دی اک سوہنی سوانی سی۔ میونخ دے روپ دا ادھارن اونوں کیا جاندا اے۔ اوہ اک موچی دی تعی سی تے باویریا دے بادشاہ لڈوگ I دیاں جواکاں نوں کھڈونے لیا کے دیندی سی۔ لڈوگ I نے جدوں اونوں ویکھیا تے اونوں سوہنیاں دی گیلری لئی مورت بنان لئی اونوں چن لیا۔ درباری پینٹر جوزف کارل سٹائيلر نے اودی مورت 1830 چ بنائی۔ 1831 نوں اونے محل دے کمی نال ویاہ کرلیا تے اودے دس جواک ہوۓ 9 پتر تے اک تعی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
راج کولوبس
راج کولوبس لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
لیپٹوٹائفلوپس ٹیگوی
لیپٹوٹائفلوپس ٹیگوی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
جیفرسن سٹی
گٹھ:امریکی صوبیاں دے راجگڑھ گٹھ:امریکہ
صوبہ سوق اہراس
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ سوق اہراس الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز سوق اہراس شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
امریکی فوج
امریکی فوج (United States Army) امریکہ دی زمین تے لڑن والی فوج اے اے امریکی فوجاں دا سب توں وڈا پراناں انگ اے۔ ایدی نیو 14 جون 1775 چ رکھی گئی سی۔
دهستان کله‌بوز شرقی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان میانہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان میانہ ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
ارسائن کولوبس
ارسائن کولوبس لیندے افریقہ دا اک باندر اے۔
شاین
گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکی صوبیاں دے راجگڑھ
قلات
قلات صوبہ بلوچستان دا اک شہر اے۔
تریخ
قلات شہر بلوچستان دی سابق ریاست قلات دا راجگرھ سی تے  1952 توں 1955 وچکار قایم رہن آلے بلوچستان ریاستی اتحاد دا وی  ایہ راجگڑھ رہیا ۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
لیپٹوٹائفلوپس ٹیلوئی
لیپٹوٹائفلوپس ٹیلوئی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بستریتسا
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ بستریتسا شہر رومانیہ دا اک شہر اے تے رومانیہ دی بستریتسا نیسیؤد کاؤنٹی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دے شہر گٹھ:رومانیہ دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صوبہ سیدی بلعباس
اتلے افریقہ دے مسلمان دیس الجزائر دے 48 صوبے نیں ، جنہاں نوں عربی بولی چ ولایۃ آکھیا جاندا اے ۔ صوبہ سیدی بلعباس الجزائر دے 48 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا انتظامی مرکز سیدی بلعباس شہر اے ۔ الجزائر دے اس نقشے چ ایہہ صوبہ نمبر اتے اے ۔
گٹھ:الجزائر گٹھ:الجزائر دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:افریقہ
مرکزی ریاستی عجائب گھر قازقستان
thumb| میوزیم دا نظارہ۔ قازقستان دا سنٹرل اسٹیٹ میوزیم الماتی ، قازقستان دا سب تو‏ں وڈا میوزیم تے وسطی ایشیا دا سب تو‏ں وڈا میوزیم ا‏‏ے۔
جب پہلی مرتبہ 1931 وچ قائم ہويا ، عجائب گھر الماتی گرجا وچ واقع سی۔ ایہ 1985 وچ اک جدید سہولت وچ چلا گیا تے الماندی وچ ایہ اک سنگ میل ا‏‏ے۔
میوزیم وچ قازقستان دے تاریخی ، آثار قدیمہ ، تے جدید ثقافتی تے سیاسی نمونے دا سب تو‏ں نمایاں مجموعہ موجود ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2007)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
باہرلے جوڑ
گٹھ:قازقستانی سبھیاچار گٹھ:الماتی د‏‏یاں عمارتاں و ساخات گٹھ:آثار قدیمہ عجائب گھر گٹھ:تریخ دے عجائب گھر گٹھ:قازقستان دے عجائب گھر گٹھ:1931ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:قازقستانی عمارتاں و ساخات گٹھ:قازقستان
ژوب
ژوب صوبہ بلوچستان دا اک شہر اے۔
گٹھ:بلوچستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
سر عطر سنگھ بھدوڑ
سر عطر سنگھ بھدوڑ (1833–1896) اک پنجابی سکالر سی۔
عطر سنگھ دا جم پھولکے گھرانے دے کھڑک سنگھ دے گھر ہویا۔ شروع توں ہی اس نوں سکھن دا شوق سی اتے اس نے ہندی، اردو، سنسکرت، فارسی، پنجابی اتے انگریزی وچ مہارت حاصل کیتی۔ سنسکرت دے مطالعہ لئی اوہ وارانسی گیا۔ سنسکرت تعلیم وچ اوہناں دی نپنتا لئی اس نوں بریٹیش نے مہمہوپباب دے خطاب نال نوازیا گیا۔ اوہ عربی-فارسی تعلیم دی دنیا وچ وی برابر تاک سی جس لئی اسنے شمس العلماء دا خطاب حاصل کیتا سی۔ 1858 وچ پروار دی جائداد دا مالک بنن توں بعد، عطر سنگھ نے اپنے لئی اک لائبریری اتے بھدوڑ وکھے بچیاں لئی اک سکول دا قیام کیتا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک
چک 211 ای بی
چک 211 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دی اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
چراغ پاسوان
چراغ پاسوان بھارتی اداکار تے سیاست دان نيں۔ اوہ مرحوم رام ولاس پاسوان دے فرزند نيں۔ رام ولاس پاسوان نے اپنی حیات وچ ہی انہاں نو‏ں لوک جن شکتی پارٹی دا صدر بنا دتا سی۔
وہ بہار دے جموئی پارلیمانی حلقہ تو‏ں 16واں لاک سبھا دے لئی بھارت دے عام انتخابات، 2014ء وچ منتخب ہوئے جدو‏ں کہ انہاں دے والد حاجی پور پارلیمانی حلقہ تو‏ں چنے گئے۔ دونے نے لوک جن شکتی پارٹی دے ٹکٹ انتخابات وچ حصہ لیا سی۔
مڈھلا جیون تے اداکاری
ان د‏‏ی ولادت 31 اکتوبر 1982ء نو‏‏ں ہوئی۔ انہاں دے والد مشہور سیاست دان، لوک جن شکتی پارٹی دے بانی تے سابق صدر تے کئی بار مرکزی وزیر رہے رام ولاس پاسوان نيں تے والدہ رینا پاسوان نيں۔ انہاں نے انجینئری وچ گریجویشن کيتا۔ انہاں نے 2011ء د‏‏ی فلم ملیاں نا ملیاں ہم وچ کنگنا راناوت دے نال اداکاری د‏‏ی سی۔
سیاسی سفر
2014ء وچ انہاں نے جموئی پارلیمانی حلقہ تو‏ں لوک جن شکتی پارٹی دے ٹکٹ سیاسی میدان وچ طبع قسمت آزمائی کیتی۔ جتھے انہاں نے راشٹریہ جنت‏ا دل دے سودھانشو شیکھر بھاسکر نو‏‏ں 85 ہزار ووٹاں تو‏ں شکست دتی۔ 2019ء دے انتخابات وچ وی اوہ اس نشست نو‏‏ں بچانے وچ کامیاب رہے جس وچ انہاں نو‏ں کل 528,771 ووٹ حاصل ہوئے تے بھودیو چودھری نو‏‏ں شکست دتی۔
بہار اسمبلی انتخابات، 2020ء تو‏ں پہلے انہاں نے ‘بہار اول بہاری اول‘ دا نعرہ دتا تے اس دا مقصد بہار دے نوجواناں د‏‏ی توجہ اپنی جانب مرکوز کرنی سی۔ انہاں نے کہیا کہ بہار نو‏‏ں اول درجہ د‏‏ی ریاست بنانا انہاں د‏‏ی اولین ترجیح ا‏‏ے۔ اوہ ترقی تے بہبود وچ یقین رکھدے نيں۔
اعزازات
2012ء وچ استارڈسٹ اعزازات وچ انہاں نو‏ں فلم ملیں نا ملیں ہم دے لئی سپر اسٹار آف ٹومارو دے لئی نازمد کيتا گیا۔