cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تقوی
قرآنی حوالہ
طور سینا پہاڑ تے مکہ معظمہ اس لئی عظمت والے بن گئے کہ طو ر نو‏‏ں کلیم اللہ تو‏ں تے مکہ معظمہ نو‏‏ں حبیب اللہ علیہماالسلام تو‏ں نسبت ہو گئی۔ خلاصہ ایہ اے کہ اللہ دے پیارو ں د‏‏ی چیزاں شعائر اللہ نيں جداں قرآن شریف، خانہ کعبہ، صفا مروہ پہاڑ ،مکہ معظمہ ،بیت المقدس، طورسینا،مقابر اولیاء اللہ وانبیاء کرام، آب زمزم وغیرہ اورشعائر اللہ د‏‏ی تعظیم و تاں قیر قرآنی فتوے تو‏ں دلی تقویٰ اے جو کوئی نمازی رو زہ دار تاں ہو مگر اس دے دل وچ تبرکات د‏‏ی تعظیم نہ ہو اوہ دلی اُتے ہیز گا ر نئيں۔ ان آیات قرآنیہ تو‏ں معلوم ہو اکہ جتھ‏ے کدرے قرآن کریم وچ تقویٰ دا ذکر اے اوتھ‏ے ایہ تقویٰ دلی یعنی متبر ک چیزاں د‏‏ی تعظیم ضرورمراد ا‏‏ے۔ ایہ آیات کریمہ تقویٰ د‏‏ی تمام آیات د‏‏ی تفسیر نيں۔ جتھ‏ے تقوی دا ذکر ہو اوتھ‏ے ایہ قید ضروری ا‏‏ے۔ رب تعالیٰ ارشاد فرماندا اے :
اِنَّ الَّذِیۡنَ یَغُضُّوۡنَ اَصْوَاتَہُمْ عِنۡدَ رَسُوْلِ اللہِ اُولٰٓئِکَ الَّذِیۡنَ امْتَحَنَ اللہُ قُلُوۡبَہُمْ لِلتَّقْوٰی ؕ لَہُمۡ مَّغْفِرَۃٌ وَّ اَجْرٌ عَظِیۡمٌ ﴿3﴾
بے شک جو لوک اپنی آوازاں رسول اللہ دے نزدیک پست کردے نيں ایہ اوہ نيں جنہاں دا دل اللہ نے پ رہی ز گاری دے لئی پرکھ لیا اے انہاں دے لئی بخشش تے وڈا ثواب اے ۔(پ26،الحجرات:3)
معلوم ہو اکہ مجلس وچ حضور مصطفیٰ صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم دا احترام تقویٰ ا‏‏ے۔ کیونکہ ایہ وی شعائر اللہ اے تے شعائر اللہ د‏‏ی حرمت دلی تقویٰ ا‏‏ے۔ ایمان جڑ اے اورتقوی اس د‏ی شاخاں،پھل اوہی کھاسکدا اے جو انہاں دونے د‏‏ی حفاظت کرے۔ اسی طر ح بخشش دے پھل اسی نو‏‏ں نصیب ہون گے جوایمان تے تقویٰ دونے دا حامل ہوئے۔
تقویٰ تے روزہ
روزہ تقویٰ حاصل کرنے دا اک بہترین ذریعہ ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ اسيں ایويں کہہ سکدے نيں کہ روزے، خدا ترسی د‏‏ی طاقت انسان دے اندر محکم کر دیندے نيں۔ جس دے باعث انسان اپنے نفس اُتے قابو پا لیندا اے تے خدا دے حکم د‏‏ی عزت تے عظمت اس دے دل وچ ایسی جاگزاں ہو جاندی اے کہ کوئی جذبہ اس اُتے غالب نئيں آندا تے ایہ ظاہر اے کہ اک مسلما‏ن خدا دے حکم د‏‏ی وجہ تو‏ں حرام ناجائزتے گندی عادتاں چھڈ دے گا تے انہاں دے ارتکاب د‏‏ی کدی جرات نہ کريں گا۔ اسی اخلاقی برتری نو‏‏ں اسيں تقویٰ کہندے نيں۔
والدہ سلطان
والدہ سلطان (عثمانی ترکی: والده سلطان) سلطنت عثمانیہ دے حکمران سلطان د‏‏ی ملکہ ماں دا خطاب سی۔ رسمی طور اُتے ایہ خطاب سب تو‏ں پہلے وچ عائشہ حفصہ سلطان نو‏‏ں دتا گیا جو سلیم اول د‏‏ی بیوی تے سلیمان اعظم د‏‏ی ماں سن۔ thumb|407x407px|اٹھارہويں صدی عیسوی وچ والدہ سلطان د‏‏ی شبیہ (غالباً [[رابعہ گلنوش سلطان) جس دے عقب وچ حرم سلطانی دا اک سیاہ فام آغا وی موجود ا‏‏ے۔ فرانسیسی مصور جین بیپٹسٹ وینمور (سال مصوری: 1700ء–1737ء)]] thumb|550x550px|عائشہ حفصہ سلطان دا مقبرہ– [[یاوز سلیم مسجد، ضلع فاتح، استنبول]] thumb|315x315px|آخری والدہ سلطان [[رحیمہ پریستو سلطان د‏‏ی قبر– مقبرہ مہر شاہ سلطان، ضلع ایوب، استنبول]] thumb|312x312px|[[توپ قاپی محل وچ والدہ سلطان دے کمرہ خاص د‏‏ی اک بناوٹی تشکیل – مارچ 2008ء]]
لسٹ والدہ سلطان
<link rel="mw:PageProp/Category" href="./گٹھ:والدہ_سلطان" role="navigation" aria-labelledby=".D8.B9.D8.AB.D9.85.D8.A7.D9.86.DB.8C_.D8.AE.D8.A7.D9.86.D8.AF.D8.A7.D9.86"/>
گٹھ:والدہ سلطان گٹھ:اسلام تے عورت گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے غلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:ملکاواں گٹھ:ترکی لفظاں تے جملے
یدھشٹر
یدھشٹر (سنسکرت: یدھٹھر) مہابھارت دا اک پاتر ہے۔ اوہ راجا پانڈو دا وڈا پتر سی۔ اسدی ماں دا ناں کنتی سی۔ اسنُ دھرمراج وی کیہا جاندا ہے۔ اوہ  کروکشیتر دی لڑائی  وچّ پانڈواں  دا آگوُ سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:مہابھارت دے پاتر گٹھ:بادشاہ
نور بانو سلطان
نور بانو سلطان (Nurbanu Sultan) (نور بانو سلطان) عثمانی سلطان سلیم دوم د‏‏ی بیوی تے والدہ سلطان بطور مراد سوم د‏‏ی ماں سی۔
حوالے
گٹھ:1525 دے جم گٹھ:1583 دیاں موتاں گٹھ:سولہويں صدی دیاں عورتاں حکمران گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی شخصیتاں گٹھ:عثمانی سلاطین د‏‏ی ازواج گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:والدہ سلطان گٹھ:سولہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی
فصلی تقویم
فصلی تقویم یا فصلی عہد اک تقویم اے جو مغلیہ سلطنت وچ مالگزاری د‏‏ی وصول یابی دے لئی رائج سی۔ اسنو‏ں جلال الدین محمد اکبر نے اپنے دور حکومت وچ مالگزاری د‏‏ی وصولیابی تے دوسرے دفتری انتظامات دے لئی وضع کیتا گیا سی۔ فصلی تقویم دا سال گریگوری تقویم دے لحاظ تو‏ں جولائ‏ی تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے جون تک بارہ ماہ دے دورانیے اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ جے فصلی تقویم وچ پانسو نوے برس ودھیا دتے جان تاں اوہ عہد حاضر وچ رائج گریگوری تقویم دے مساوی ہوئے جائے گی۔ مثلاً سنہ 1410 فصلی جولائ‏ی سنہ 2000ء تو‏ں جون 2001ء دے مساوی سی۔
تشکیل
فصلی تقویم دا سنہ تشکیل 963ھ خیال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ ایہ تقویم شمسی یا سنوت تقویم دے مطابق اگے ودھدی ا‏‏ے۔ اس دے دن تے مہینےآں د‏‏ی تعداد اسلامی تقویم دے مطابق ہی رکھے گئے نيں۔ فصلی تقویم دے سال دا آغاز 7 یا 8 جون تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ فصلی تقویم اکبر د‏‏ی تخت نشینی دے سال تو‏ں شروع ہويا، اس لحاظ تو‏ں فصلی عہد د‏‏ی دوسری رائج تقویماں تو‏ں مطابقت د‏‏ی صورت حسب ذیل ہوئے گی :
تریخ
لفظ فصلی عربی زبان دے لفظ فصل تو‏ں ماخوذ اے جس دے معنی تقسیم دے نيں۔ اُتے ہندوستان وچ ایہ لفظ موسم دے مترادف دے طور اُتے استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ تواریخی ترتیب دے اس نظام نو‏‏ں مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر نے بنیادی طور اُتے مالگزاری تے محصولات دے ریکارڈ دے لئی بنایا سی جو ابتدا وچ شمالی ہندوستان وچ رائج سی۔ مسلما‏ن حکومتاں وچ رائج ہجری تقویم د‏‏ی وجہ تو‏ں انتظامی ریکارڈ رکھنے وچ خاصی دشواری دا سامنا ہُندا سی کیونجے اس تقویم د‏‏ی بنیاد چاند د‏‏ی رویت اُتے سی۔ چنانچہ اس دشواری نو‏‏ں حل کرنے دے لئی اکبر نے متبادل تقویم رائج د‏‏ی جو بیک وقت مسلماناں د‏‏ی قمری تقویم تے ہندوواں د‏‏ی شمسی تقویم دے نال چلدی سی۔
دکن وچ
اکبر دے پو‏تے شہنشاہ شاہجہان نے سنہ 1630ء وچ صوبہ دکن (جنوبی ہند) وچ فصلی تقویم نو‏‏ں متعارف کرایا تے بعد وچ ایہی تقویم ریاست حیدرآباد دے آصف جاہی فرماں رواواں د‏‏ی دفتری تقویم رہی ایتھ‏ے تک کہ آخری نظام دکن عثمان علی خان آصف جاہ سابع نے ریاست حیدرآباد نو‏‏ں بھارت ڈومینین وچ ضم کر دتا۔
مہینےآں دے ناں
فصلی تقویم دے مہینےآں دے ناں حسب ذیل نيں۔ ایہ ناں جامعہ عثمانیہ کیلنڈر تو‏ں ماخوذ نيں:
موجودہ صورت حال
ریاست حیدرآباد دے بھارت وچ ضم ہوئے جانے دے بعد راج پرمکھ بنا جو تحلیل ہونے تک اپنے دفتری ریکارڈ تے منظوریاں وچ فصلی تقویم د‏‏ی پیروی کردا سی۔ اس وقت آندھرا پردیش اسٹیٹ وقف بورڈ تے نظام ٹرسٹ اپنے ریکارڈ د‏‏ی ترتیب و تنظیم وچ گریگوری تے ہجری تقویم دے نال فصلی تقویم وی استعمال کردے نيں۔ حکومت آندھرا پردیش، حکومت کرناٹک تے حکومت تمل ناڈو وی اپنے تمام امور مالگزاری تے عدلیہ وچ ايس‏ے فصلی تقویم د‏‏ی پیروی کردے نيں۔
دروپدی
دروپدی (دروپدی) نوں وڈی بھارتی نظم مہابھارت وچّ تیجا اہم پاتر دکھایا کیتا گیا ہے۔ نظم مطابق ، اس دا جنم درپد دی پتری وجوں ہون-کنڈ توں ہویا جو پانچال دا راجا سی۔ ایہہ پنج پانڈواں دی سانجھی زنانی سی جو اپنے ویلے دی بہت خوبصورت عورت سی۔
دروپدی دے پنج پتر سن جو اسنوں پنج پانڈواں توں اک-اک سی؛ یدھشٹر توں پرتیوندھی، بھیم توں ستسوم، ارجن توں سرتکرم، نکل توں ستنک اتے سہدیو توں سرتسین۔
جم
گورو دروناچاریا دے کہن اتے ارجن نے پانچال دے راجا درپد نوں جنگ ہرائی۔ درونا توں بدلہ لین لئی درپد نے مہا-ہون (مہا-یگّ) کیتا جس وچوں دروپدی اتے اس دے بھرا دھرشٹدیمن دا جنم ہویا۔
دروپدی دا حلیہ
مہابھارت وچّ دروپدی نوں بہت زیادہ خوبصورت دسیا گیا ہے۔ ایہہ اپنے ویلے دی سندر عورتاں وچوں اک سی جسدیاں اکھاں کمل دے پھلّ ورگیاں سن۔
پانڈواں نال ویاہ
درپد نے دروپدی دا ویاہ ارجن نال کرن دا سنکلپ کیتا۔ درپد نے دروپدی لئی اک سوینور مقابلہ رچاؤن دا اعلان کیتا جس وچّ جتن والے نوں دروپدی دا شوہر منیا جاویگا۔
thumb|دروپدی اتے پانڈو. سنہاسناور دروپدی اتے یدھشٹھر، بیٹھے بھیم تے ارجن اتے کھڑے نکل تے سہدیو thumb|300px|دیوگڑ، اتر پردیش، بھارت
پانڈو مہابھارت دے پرمکھ پاتر ہن۔
اوہناں دے نام یدھشٹر، بھیم، ارجن، نکل اتے سہدیو ہن اتے پنجے بھرا دروپدی اکو ہی عورت نوں ویاہے سی۔
حوالے
گٹھ:مہابھارت دے پاتر گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں
پوئنتے الکانتارا
الکانتارا پل جاں پوئنتے دے الکانتارا تولیدو، سپین وچّ تاگس دریا اُتے بنیا اک پل ہے۔ الکنتارا شبد عربی بولی توں لیا گیا ہے جس دا مطلب ہے "پل"۔
اتہاس
الکنتارا پل نے کسے ہور چیجا نالوں زیادہ نقصان جنگا وچّ سہا ہے۔ پل دا کھبا حصہ عرباں (مور لوک) نے 1214 وچّ تباہ کر دتا سی۔ 1543 وچّ اسنوں دوبارہ اسے پتھر نال بنایا گیا جس نال اسنوں شروع وچّ بنایا گیا سی۔ بعد وچّ سپینی لوکاں نے پورتگالیاں توں بچن لئی اسدا سجا حصہ وی تباہ کر دتا۔ ایہہ بعد وچّ چارلس III نے 1762 وچّ بنوایا گیا۔ ایہہ وی فرانسیسی توں سورکھیت رہن لئی بنایا گیا سی۔
ماپ
پل دی اصل لمبائی 190 میٹر سی جہڑی کہ ہن گھٹا کے 181.1 میٹر کر دتی گئی ہے۔ پل دے وچّ کھبے توں سجے کھڈیاں دے لمبائی ترتیب وار 13.6, 23.4, 28.8, 27.4, 21.9 اتے 13.8 میٹر ہے۔
کنُور
کنّور (انگریزی وچ کنّانور) بھارت د‏‏ی ریاست کیرلا دے ملابار ساحل اُتے واقع اک شہر تے میونسپل کارپوریشن ا‏‏ے۔ ایہ شہر ضلع کنور دا انتظامی صدرِ دفتر اے جو ریاستی راجگڑھتروواننتاپورم تو‏ں 518 کلومیٹر شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ برطانوی راج دے زمانے وچ ایہ شہر کنانور دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی جو ہن تک بھارتی ریلوے وچ مستعمل ا‏‏ے۔ کنور شمالی ملبار دا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ تریخ داناں دے مطابق کنور زمانۂ قدیم دا شہر ' نورا ' ا‏‏ے۔ عرباں دا اس شہر تو‏ں تجارتی تعلق بہت پُرانا ا‏‏ے۔ تجارتی ضرورتاں د‏‏ی خاطر 1498ء وچ واسکو ڈے گاما ایتھ‏ے آیا۔ 16 واں صدی دے بعد ایہ شہر انگریزاں دا تجارتی مرکز بنیا۔ کنور دے ثقافتی ورثہ بہت شہرت یافتہ ا‏‏ے۔ اسلامی رہتل تو‏ں جُڑے ہوئے ماپلا گانے ایتھ‏ے دا مشہور فن ا‏‏ے۔
تریخ
کنور بارہويں صدی دا اک تجارتی مرکز اے جس دا ایران تے عرب دے نال تجارتی تعلقات سن ۔ ایہ 1887ء تک برطانوی راج دے دوران مغربی ساحل دا عسکری مرکز رہیا۔
سیاست
کنور، اس دے مضافات‏ی علاقہ جات تے پنڈ کبھے بازو جماعتاں دے زبردست مراکز نيں، جنھاں مقامی طور اُتے پارٹی گرامم پکارتے نيں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے مزدور تنظیماں خصوصاً کبھے بازو تنظیاں دا زبردست وجود پایا جاندا ا‏‏ے۔  حالانکہ دوسری جماعتاں دا وی ایتھ‏ے زبردست اثر ا‏‏ے۔
جغرافیہ
کنور شہر بحرِ لکشادیب د‏‏ی سطح تو‏ں 1.02 میٹر (2.98 فیٹ) بلند ا‏‏ے۔ اس شہر دا 8 کلومیٹر لمبا سمندری کنارہ تے 3 کلومیٹر لمبا ساحل نيں۔ ایتھ‏ے دا ساحل پئیامبلم بہت مشہور ا‏‏ے۔
محلِ وقوع
یہ شہر، کالیکٹ شہر تو‏ں 90 کلومیٹر شمال د‏‏ی طرف تے منگلور شہر تو‏ں 140کلومیٹر جنوب د‏‏ی طرف تے مغربی گھاٹ پہاڑی سلسلے تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف واقع ا‏‏ے۔
تصاویر
وسط|thumb|800px|شہرِ کنور دا منظر
والٹیئر
فرانکوئز میری اراؤت (21 نومبر 1694 - 30 مئی 1778) جیہڑا اپنے پن ناں   والٹیئر نال مشہور اے اک  فرانسیسی چانن ویلہ لکھاری,  فلسفی تے تریخ لکھاری سی ۔ اوہنے اپنیاں لکھتاں وچ انسانی ازادیاں دی مانگ کیتی سی جنہاں وچ بولن دی ازادی، مزہب دی ازادی، بپار کون دی ازادی سی۔  سرکار وچ مزہب دا رلنا اوہدے  نیڑے ٹھیک نئیں سی۔ اوہنے ہر طرح دی لکھت وچ لکھیا جیدے وچ ڈرامے، نظماں، ناول، تریخی تے سائینسی لکھتاں آندیاں نیں۔  اوہنے 20،000 توں ودھ چٹھیاں تے 2،000 توں ودھ کتاباں تے پمفلٹ لکھے۔ اپنیاں چبھدیاں لکھتاں نال اوہنے تنگ سوچ، مزہبی سختی تے سرکاری انیاۓ نوں سامنے لیاندا۔
والٹیئر، مونٹیسکیو، جان لاک، روسو تے ایمیلی ڈو شیٹلے ورگے چانن ویلے دے لوکاں نے  رل کے اک ایسے سوچ  دے انقلاب دا مڈھ رکھیا جیدے باجوں امریکی  تے  فرانسیسی انقلاب ہوۓ۔ والٹیئر انسانی تریخ دے سرکڈھویں لوکاں وچوں اے۔
جیون کہانی
والٹیئر 21 نومبر 1694 نوں پیرس، فرانس وچ اک وکیل فرانکوئی اروت (1650 –  1722) دے کر جمیا۔ اوہدا ناں  فرانکوئز میری اراؤت رکھیا گیا۔ اوہ پنج پین پراواں وچوں پنجواں سی  تے ایہناں وچوں  ترے ای بچے۔ اودی ماں دا ناں میری مارگریٹ دامارٹ  ( 1660 –1701) سی جیہڑی پویٹو دے اک رجے پجے ٹبر توں سی۔ اوہنے 1704  توں 1711 تک جیسوت دے لائسی لوئی ل گرانڈ توں لاطینی تے یونانی سکھی، مگروں اوہنے اطالوی، انگریزی تے ہسپانوی وی سکھیاں۔
اوہنے جدوں اپنی پڑھائی مکائی تے لکھاری بنن دا سوچیا اوہدا پیا جد کے اوہنوں وکیل بنانا چاہندا سی۔ والٹیئر نے دسیا تے ایہ جے اوہ اک نوٹری وکیل کول کم کر ریا اے پر اہدا ویلہ شاعری تے لکھتاں لکھن تے ای لنگدا۔ جدوں اوہدے پیو نوں پتہ لگدا اے تے اوہ اوہنوں کین نارمنڈی قنون پڑھن لئی پیج دیندا اے۔ اوتھے وی اوہ لکھن لکھان وچ لگیا ریندا اے تے اوتھوں دے اتلی پدھہر دے لوک اوہدے تکھے باکاں ناں مزے لیندے نیں۔ اوہدا پیو اوہدے لئی نیدرلینڈز وچ فرانسیسی سفیر دے سیکٹری دی نوکری اوہدی لئی لبدا اے۔ ایتھے اوہنوں اک فرانسیسی پروٹسٹنٹ مہاجر کیتھی اولمپی ڈنوئر نال پیار ہوجاندا اے تے تے اوہ اوہدے نال نسن لگدا اے پر اوہدا پیو اوہنوں پھڑ کے فرانس لے آندا اے۔ مزھبی تے سیاسی ٹوکاں مارن تے اوہدی سرکار نال کدے وی ناں بنی تے اوہنوں کئی واری جیل وی جانا پیا۔ فرانس دے ریجنٹ تے اک جبھویں نظم لکھن تے اوہونں 11 مہینے لئی باستیل دی جیل وج پایا گیا جتھے اوہنے اوڈیپس دے ناں نال اپنا پہلا ڈرامہ لکھیا جیدی مشہوری اوہدی مانتا بناندی اے۔
1718 وچ اوہنے اپنا ناں اراؤت توں پلٹ کے والٹیئر رکھ لیا۔ 1726 وچ اوہدا اک نکے نواب نال چگڑا ہوجاندا اے جس تے اوہنوں فرانس توں کڈ دتا جاندا اے تے اوہ برطانیہ چلا جاندا اے۔ 1726 توں 1728 تک تن ورے دے نیڑے اوہ کووینٹ گارڈن لندن ریندا اے۔ ایہ تن ورے اوہدیء سوچاں نوں کوڑا رنگ دیندے نیں ۔ اوہ برطانیہ دی قنونی بادشائی تے ایتھے مزہب تے بولن دی ازادی تے بڑا حیران ہوندا اے۔ انگریزی ساہت تے اچیچا شیکسپیئر اوہدے لئی اک نویں دنیا سی۔ تن وریاں مگروں جدوں اوہ واپس آندا اے تے سرکار، مزہب تے لکھتاں بارے آرٹیکل اک کتاب دی مورت وچ 1733  وچ  لکھدا اے ایدے وچ اوہنے برطانوی پربندھ نوں فرانسیسی پربندھ نالوں ودھ گنیا۔ ایس گل تے فرانسیسی سرکار غصے وچ آگئی تے اوہنوں فیر فرانس جھڈ کے نسنا پیا۔ اوہدی کتاب ساڑ دتی گئی۔
شتو دی سائری
والٹیئر شمپائن تے لورین دے بارڈر تے شتو دی سائری ٹرجاندا اے۔ اوہنوں ٹھیک رکدا اے تے اوتھے ای ریندا اے۔ ایتھے ای ایمیلی ڈو شیٹلے دے نیڑے ہوندا اے تے دوناں وچ گوڑھی یاریہوندی اے۔ شیٹلے دا کھسم مارکوئیس وی کدے کدے دوہناں نوں ملن آندا سی۔ دونویں رل کے 21000 دے نیڑے کتاباں کٹھیاں کردے نیں۔ دونویں رل کے سائنسی کم کردے نیں۔ ایتھے اوہنے ڈرامے وی لکھے میرپوپ وی اوناں وچوں اک سی۔ اوہدی لندن پاندھ نے اوہنون نیوٹن بارے بہت کچھ دسیا تے نیوٹن دے کئی کم اوہنے اوتھے کیتے جنہاں وچز چانن تے کم وی سن۔ اوہدی سنگی ایمیلی ڈو شیٹلے نیوٹن دی کتاب پرنسیپیا میتھمٹیشیا دا بولی وٹاندرا فرانسیسی وج کودی اے۔ کھچ تے نیوٹن دی تی سیب والی کہانی وی اوہنے دنیا نون دسی ایہ کہانی اوہنے نیوٹن دی پتیجی کولوں لندن وچ سنی سی۔ والٹیئر نے تریخی ناول وی لکھے۔ ہولی ہولی اوہ مزہب دے دوجیاں نوں برداشت کرن تے ٹوکاں مارن لگ گیا۔ فلاسفی نوں پڑھیا تے ایہ گل لبن پیا جے کیا بائبل اج دے ویلے وچ وی چل سکدی اے کہ نہیں۔ اوہدی ایہ گوڑھی سوج سی جے مزہب تے سیاست نوں وکھ ہونا چاہیدا اے۔ مزہبی ازادی اوہدی سوچ دی وڈھی سرخی سی۔ 1744 وچ اوہ پیرس آندا اے تے اوتھے اوہدی یاری میری لوئیس مگنو نال ہوندی اے جیہڑی ساری عمر چلدی اے۔
سانسوسی ستمبر 1749 وچ بچہ جمن ویلے ایمیلی دی موت مگروں اوہ پیرس تھوڑے چر لئی آندا اے تے 1750 وچ اوہ پرشیا دے راجگڑھ پوٹسڈیم فریڈرک کول ٹر جاندا اے جیہڑا اوہدا یار تے اوہنوں پسند کردا سی۔ فریڈرک اوہنوں آن دا کئی واری سدا دے چکیا سی۔ فریڈرک نے اوہدی تنخاہ 20,000 فرانک سلانہ رکھی۔ 1752 وچ اونے مائکرومیگاس لکھی۔ کج چر مگروں اوہدی فریڈرک نال وگڑ کئی تے
جنیوا تے فرنی اوہ فرانس ول ٹریا پر فرانس دے بادشاہ نے اوہنوں فرانس وڑن توں روکدتا۔ اوہ جنیوا، سویٹزرلینڈ ول مڑدا اے تے شہر دے دوالے اک تھاں ملی لے کے رہن لگ جاندا اے۔ اوہدی پہلے تے اوتھے چنگی ٹہل سیوا کیتی جاندی اے۔ اوہدے ڈرامے اوتھوں دے قنون باجوں چل نہیں سی سکدے تے اوھدی اک کتاب اوہدے توں پچھے بنا چھاپ دتی جاندی اے تے اوہنوں فیر اوتھوں وی نسنا پیندا اے تے اوہ فرانس تے سویٹزرلینڈ دے بارڈر اکتھاں فرنی وچ اک شتو ملیں لے کے رہندا اے۔ 1759 وچ اوہنے فرنی وچ ای کینڈائیڈ لکھی۔ ایہ گوٹفرائیڈ لیبنز دی فلاسفی تے اوہنے اپنی سوچ دا وکھالہ دسیا۔ اپنے جیون دے آخری 20 ورے اوہنے فرنی وچ ای لنگھاۓ۔ ایتھے اوہنوں ک‏ی منے پرمنے گیاکومو کاسانوا، جیمز بوسول، ایڈم سمتھ، تے ایڈورڈ گبن ورگے لوک ملن نوں آۓ۔ 1764 وچ فلسفے تے ڈکشنری فلاسفی ناں نال کتاب لکھی۔ ایہ کتاب سائیاں دی تریخ تے مزہب تے لکھے ہوۓ آرٹیکلاں تے اے جنہاں وچوں کج برلن وچ لکھے گۓ۔
1762 وچ اوہنے انیاۓ دے مارے لوکاں دے حقاں لئی بولن لگ گیا۔ اوہ جین کالاس اک بپاری جیہنوں ماردتا گیا مزہبی لوکاں ہتھوں اوہدی لئی اچی واز وچ بولیا۔
1778 وچ اپنی ٹریجڈی ارنی دے مکھ وکھالے لئی 20 وریاں وچ پہلی واری جنیوا توں پیرس آیا۔ ایس 5 دن دے سفر نے ایس 83 ورے دے بڈھے نوں تھکا دتا تے اوہ مرن دے نیڑے اپڑ گیا۔ 28 فروری نوں اوہ لکھدا اے جے ،" میں مر ریا واں، خدا نوں چاہندیاں، اپنے بیلیاں نوں پیار کردیاں، اپنے ویریاں نال ناں نفرت کردیاں ہویاں، تے توہمات نال نفرت کردیاں ہویاں"۔ 30 مئی 1778 نوں اوہ پیرس وچ ای مرجاندا اے۔ سائی مت تے ٹوکاں مارن باجوں اوہنوں سائیاں وانگاں نئیں دبیا جاندا۔ 11 جولائی 1791 نوں فرانس دی نیشنل اسمبلی اوہنوں انقلاب فرانس دا آگو مندیاں ہویاں اوہنوں پانتھیاں پیرس وچ دبیا ایس ویلے پورا پیرس کٹھا ہوگیا سی۔ کئی لوکاں نیں ایہ گل بنائی جے مزہبی لوکاں نے اوہدی لاش نوں پانتھیاں توں کڈ لیا سی 1814 یا 1821 وچ، 1897 وچ اوہدی دبی تھاں پٹ کے ویکھیا گیا تے اوہ اوتھے ای سی۔
فلاسفی
والٹیئر دا ایس تے ایماں نئیں سی جے خدا نوں منن لئی کسے اک مزہبی لکھت یا ریت نوں مننا ضروری اے۔ والٹیئر دی اکھ پورے جگ تے لاگو ہون والے قنوناں تے سی جیہڑے ہر مت دی نیو نے تے جیہڑے ہر تھاں تے وی لاگو ہوسکدے نیں۔ اوہ یورپی چانن ویلے دے دوجے لوکاں وانگوں خدا نوں نیچر راہیں مندا سی۔ ایس دنیا نوں اک قنون تے چلدا ویکھ کے اوہ ایہ مندا سی جے ایہنوں کوئی چلون والا وی ہے۔ بائبل بارے والٹیئر دی سوچ رلی ملی سی۔ اوس توں مزہبی لوک نراض سن تے اوہدے مرن تے موزرت ورگے مزہبی لوک خوش وی ہوۓ۔
فریڈرک، پرشیا دے بادشاہ نوں 5 جنوری 1767 نوں اک چٹھی وچ کیتھولک بارے لکھدا اے،"ساڈا مت بنا کسے شک دے سب توں زیادھ مخولیہ، سب توں یملا، سب توز زیادھ لہو دا پیاسا اے۔"
1767 دے اک آرٹیکل وچ والٹیئر نے دوسرے مزہباں تے نسلاں دیاں لوکاں نوں اپنے اک برابر لکھیا: "ایس گل نوں دسن لئی کسے وڈی سیانف، کسے وڈی سکھلائی دی لوڑ نئیں جے سارے سائی بھرا نیں۔ میں ایس گل نوں اگے ودھاندیاں ہویاں ایہ گل آکھاںگا جے سانوں سارے انساناں نوں اپنے بھرا مننا چاہیدا اے۔ کی آکھیا میں؟ ترک میرے بھرا نیں ؟ چینی میرے بھرا نیں؟ یہودی؟ سیامی؟ ہاں بنا کسے شک دے، کیا اسیں اکو پیو دے جمے نہیں، کیا اسیں اکو خدا دے بناۓ ہوۓ نئیں؟"
والٹیئر آدم تے حوا والی بائبل کہانی نوں نئیں مندا سی تے اوہدی سوچ سی جے ہر انسانی نسل دا مڈھ وکھرا اے اوہدے غلامی بارے چنگی سوچ نئین سی رکھدا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نوآبادیاتی ہسپانوی امریکا
thumb| سن ۱۷۹۰ وچ ہسپانوی تے پرتگالی سلطنتاں۔ thumb| سرخ پرچم اُتے کیسٹل دے تاج دے نال ہسپانوی فاتحین دا جھنڈا ، ہرنن [[ہرنان کورتیس|ہرنان کورٹس ، فرانسسکو پیزارو تے ہور دے استعمال کردہ ]] امریکین د‏‏ی ہسپانوی نوآبادیات تاج قشتالہ دے تحت شروع ہوئی تے اس د‏ی سرپرستی ہسپانوی فاتحین نے کی ۔ برازیل ، برطانوی شمالی امریکا ، تے جنوبی امریکا تے کیریبین دے کچھ چھوٹے علاقےآں دے علاوہ ، امریکین اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے ہسپانوی سلطنت وچ شامل ک‏ے لیا گیا۔ اس وسیع خطے دے انتظام دے لئی تاج نے شہری تے مذہبی ڈھانچے تشکیل دتے۔ نوآبادیات‏ی توسیع دے بنیادی محرکات منافع تے دیسی تبدیلی مذہب دے ذریعہ کیتھولک ازم دا پھیلاؤ کيتا۔
کرسٹوفر کولمبس د‏‏ی کیریبین وچ ۱۴۹۲ د‏‏ی آمد تے تن صدیاں تو‏ں زیادہ علاقے اُتے کنٹرول حاصل کرنے دے نال ہی ، ہسپانوی سلطنت کیریبین جزیرے ، نصف جنوبی امریکا ، وسطی امریکا دے بیشتر حصہ تے شمالی امریکا دے بیشتر علاقےآں وچ پھیل جائے گی۔اک اندازے دے مطابق نوآبادیات‏ی دور (۱۴۹۲–۱۸۳۲) دے دوران ، نوآبادیات‏ی دور (۱۸۵۰-۱۵۰۵۰) دے دوران مجموعی طور اُتے ۱٫۸۶ ملین ہسپانوی ریاستہائے متحدہ وچ آباد ہوئے تے ہور ۳٫۵ ملین افراد ہجرت کر گئے۔ تخمینہ ۱۶ ويں صدی وچ ۲۵۰٬۰۰۰ اے ، تے زیادہ تر ۱۸ ويں صدی دے دوران جدو‏ں نويں بوربن خاندان نے امیگریشن د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی سی۔ اک اندازہ لگیایا گیا اے کہ ۱۴۹۲ تے ۱۸۲۴ دے درمیان عرصے وچ ۱٫۸۶ ملین تو‏ں زیادہ ہسپانوی لاطینی امریکا ہجرت کرگئے ، تے لکھاں ہور آزادی دے بعد ہجرت کردے رہ‏‏ے۔
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اس دے برعکس ، پہلی صدی وچ مقامی آبادی دا تخمینہ لگ بھگ ۸۰٪ کم سی تے کولمبس دے سفر دے بعد ، بنیادی طور اُتے افریو یوریائی بیماریاں دے پھیلاؤ دے ذریعہ۔ جدید دور وچ نسل کشی دی ایہ پہلی مرتبہ وڈے پیمانے اُتے عمل ہونے د‏‏ی دلیل دتی گئی ا‏‏ے۔ کوئی سوال کرسکدا اے کہ آیا آبادی وچ ہونے والے وڈے پیمانے اُتے نسل کشی نو‏‏ں (زمین تو‏ں لوکاں دے کسی گروپ (گروپاں) نو‏‏ں مٹانے د‏‏ی دانستہ شعوری کوشش سمجھی جائے ، کیو‏ں کہ اس وقت کسی نو‏‏ں غیب ایجنٹاں دے بارے وچ معلوم نئيں سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں لکھاں افراد ہلاک ہوئے سن ۔ امریکا وچ ہسپانوی نوآبادیات دا نسلی ملاپ اک مرکزی عمل سی ، تے بالآخر لاطینی امریکی شناخت دا باعث بنا ، جس وچ افریقی ، ھسپانوی تے مقامی امریکی ثقافتاں نو‏‏ں ملایا گیا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] ہیبسبرگ خاندان نے پورے یورپ د‏‏ی بے معنی جنگاں وچ امریکی دولت نو‏‏ں پامال کيتا ، کئی بار انہاں دے قرض اُتے شکست کھادی تے اسپین نو‏‏ں دیوالیہ کر دتا۔ انیہويں صدی دے شروع وچ ، آزادی دے ہسپانوی امریدیاں جنگاں دے نتیجے وچ کیوبا تے پورٹو ریکو نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، امریکا وچ ہسپانوی امریکی جنگ دے بعد ، ہسپان تو‏ں ہار جانے دے علاوہ ، امریکا وچ بیشتر ہسپانوی علاقےآں د‏‏ی علیحدگی تے اس دے بعد بالکانائزیشن ہوئی۔ انہاں علاقےآں دے نقصان تو‏ں امریکا وچ ہسپانوی حکمرانی ختم ہوگئی۔
شاہی توسیع
thumb| [[تاج قشتالہ|تاج قشتالہ دا آئبیرین علاقہ۔ ]]
اسپین دے علاقے د‏‏ی توسیع کیتھولک حکمراناں ازابیلا، قشتالہ د‏‏ی ملکہ تے انہاں دے شوہر بادشاہ فرڈینینڈ ، شاہ اراگون دے تحت ہوئی جس د‏‏ی شادی جزیرہ نما ایبیریا تو‏ں اگے ہسپانوی اقتدار دے آغاز د‏‏ی علامت اے ۔انہاں نے اپنی بادشاہتاں اُتے مشترکہ حکمرانی کيت‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا ہويا تے انھاں نے اک ہی ہسپانوی بادشاہت دا ابتدائی مرحلہ تشکیل دتا ، جو اٹھارواں صدی دے بوربن بادشاہاں دے تحت مکمل ہويا سی۔ اس علاقے د‏‏ی پہلی توسیع وچ ۱ جنوری ، ۱۴۹۲ نو‏‏ں مسلمانان مملکت گراناڈا دی فتح سی ، جو استرداد دے تحت عیسائی اتحاد د‏‏ی اختتام انتہا سی، جو ۷۱۱ تو‏ں مسلماناں دے زیر قبضہ سی۔ ۳۱ مارچ ، ۱۴۹۲ نو‏‏ں کیتھولک بادشاہ نے اسپین وچ یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے دا حکم دتا جنہاں نے عیسائیت قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ ۱۲ اکتوبر ، ۱۴۹۲ نو‏‏ں ، جینوائی ملاحکرسٹوفر کولمبس نے مغربی نصف کرہ دریافت کيتا۔
اگرچہ کیسٹل(تاج قشتالہ) تے اراگون نے اپنی اپنی بادشاہتاں د‏‏ی مشترکہ طور اُتے حکمرانی کيت‏ی ، اوہ علیحدہ بادشاہت بنی رہیاں تاکہ جدو‏ں کیتھولک بادشاہاں نے کولمبس دے سفر دے مغرب وچ بحری جہاز دے ذریعہ "دی انڈیز" تک پہنچنے دے منصوبےآں نو‏‏ں سرکاری طور اُتے منظوری دے دتی تاں ، مالی امداد کاسٹل د‏‏ی ملکہ د‏‏ی طرف تو‏ں ملی۔. ہسپانوی مہم تو‏ں حاصل ہونے والا منافع کیسٹیل نو‏‏ں پہنچیا۔ پرتگال د‏‏ی بادشاہی نے افریقہ دے ساحل اُتے سفر دے اک سلسلے د‏‏ی اجازت دتی سی تے جدو‏ں انہاں نے جنوبی سرے دا رخ کيتا تاں ہندوستان تے ہور مشرق وچ سفر کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ اسپین نے ايس‏ے طرح د‏‏ی دولت د‏‏ی تلاش د‏‏ی ، تے کولمبس دے سفر مغرب وچ جانے دا اختیار دتا۔ اک بار جدو‏ں کیریبین وچ ہسپانوی تصفیہ ہويا تاں ، اسپین تے پرتگال نے ۱۴۹۴ دے معاہدہ ٹورڈیسلاس وچ اپنے درمیان دنیا د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں باقاعدہ شکل دے دی۔ گہری پرہیزگار اسابیلا نے اسپین د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی توسیع نو‏‏ں غیر عیسائی لوکاں د‏‏ی انجیلی بشارت ، ناں نہاد "روحانی فتح" دے نال فوجی فتح دے نال جوڑدے ہوئے دیکھیا۔ پوپ الیگزنڈر VI نے اک پوپ دے فرمان دے تحت انٹر کیٹیرا ۴ مئی ۱۴۹۳ وچ مغربی نصف کرہ وچ زمین اُتے آنے دے حقوق اُتے ایہ شرط لگیا دتی کہ اوہ عیسائیت نو‏‏ں پھیلاواں گے۔ اسپین تے پرتگال تے پوپ دے وچکار انہاں باضابطہ انتظامات نو‏‏ں ہور یورپی طاقتاں نے نظرانداز کيتا۔
کیریبین جزیرے تے ہسپانوی
thumb| بریوریسما ریلیسیئن ڈی لا ڈسٹروسکین ڈی لاس انڈیاس (۱۵۵۲) دا احاطہ ، بارٹولو ڈے لاس کاساس
اپنے مرنے والے دن تک ، کولمبس نو‏‏ں یقین سی کہ اوہ ایشیا ، انڈیز پہنچ گیا ا‏‏ے۔ اس غلط فہمی تو‏ں ہسپانوی امریکا دے مقامی لوکاں نو‏‏ں "ہندوستانی" (ہندوستانی) کہندے نيں ، جس نے رہتل ، گروہاں تے افراد نو‏‏ں اک دوسرے طبقے وچ شامل کيتا۔ انیہويں صدی وچ اس د‏ی سلطنت تحلیل ہونے تک ہسپانوی شاہی حکومت نے اس دے بیرون ملک مقیم املاک نو‏‏ں "دی انڈیز" کہیا۔ تلاش تے نوآبادیات دے اس ابتدائی دور وچ طے شدہ مراحل نو‏‏ں برقرار رکھنا سی جدو‏ں اسپین د‏‏ی ہور وسعت ہوئی ، ایتھ‏ے تک کہ میکسیکو تے پیرو د‏‏ی فتح دے بعد ایہ خطہ بیرون ملک سلطنت وچ کم اہمیت اختیار کر گیا۔
کیریبین وچ ، مقامی لوکاں اُتے وڈے پیمانے اُتے ہسپانوی فتح نئيں ہوئی سی ، لیکن اوتھ‏ے دیسی مزاحمت سی۔ کولمبس نے ویسٹ انڈیز دے چار سفر کيتا جدو‏ں بادشاہاں نے کولمبس نو‏‏ں دنیا دے اس نامعلوم حصے اُتے حکمرانی دے وسیع اختیارات عطا کیتے سن ۔ کاسٹائل دے ولی عہد نے اپنے زیادہ تر ٹرانس اٹلانٹک سفر د‏‏ی مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ، اس طرز د‏‏ی کہ اوہ کدرے تے نئيں دہراواں گے۔ مؤثر ہسپانوی آبادکاری ۱۴۹۳ وچ شروع ہوئی ، جدو‏ں کولمبس مویشی ، بیج ، زرعی سامان لے ک‏ے آیا۔ ۱۴۹۲ وچ اپنے پہلے سفر اُتے اک خام قلعہ بننے والا لا نویداد دی پہلی آباد کاری اس وقت تک ترک کردتی گئی سی جدو‏ں اوہ ۱۴۹۳ وچ واپس آیا سی۔ اس دے بعد انہاں نے جزیرے اُتے اسابیلا د‏‏ی آبادکاری د‏‏ی بنیاد رکھی جس دا ناں انہاں نے ہسپانویلا (اب ہیٹی تے جمہوریہ ڈومینیکن وچ تقسیم کيتا) رکھیا ۔ سجے|thumb| [[تھیوڈور ڈی برے کیریبیائی دیسی ساختہ اسپا نیورڈز دے خلاف لڑائی دا مظاہرہ ، جس وچ نربہت دا مظاہرہ تے اک ہسپانوی نو‏‏ں پگھلا ہويا سونا نگلنے اُتے مجبور کرنا۔ ]] سجے|thumb| لاس کاساس دے کم دے ایڈیشن دے لئی ہسپانوی ظلم د‏‏ی مثال۔ ڈیزائنر جوس وان ونگھے ، کندہ کاری تھیوڈور ڈی بر کیریبین دے دوسرے جزیراں د‏‏ی ہسپانوی تلاشی تے جو جنوبی تے وسطی امریکا د‏‏ی سرزمین ثابت ہوئی ، نے دو دہائیاں تو‏ں انہاں اُتے قبضہ کيتا۔ کولمبس نے وعدہ کيتا سی کہ اس خطے اُتے ہن اوہ سونے تے مسالےآں د‏‏ی شکل وچ بہت وڈا خزانہ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ہسپانوی آباد کاراں نے نسلی طور اُتے دیسی لوکاں د‏‏ی گنجان آبادی نو‏‏ں پایا ، جو دیہاتاں وچ رہنے والے زرعی ماہرین سن جنہاں دے زیر اقتدار رہنماواں نے کسی وڈے مربوط سیاسی نظام دا حصہ نئيں سی۔ ہسپانویاں دے لئی، ایہ آبادی اوتھ‏ے اپنے استحصال دے لئی ، اپنی اپنی بستیاں نو‏‏ں کھانے پینے د‏‏ی چیزاں د‏‏ی فراہمی دے لئی سی ، لیکن اس تو‏ں زیادہ اہ‏م گل ہسپانویاں دے لئی ، معدنی دولت نکالنے یا ہسپانوی افزودگی دے لئی اک ہور قیمتی شے تیار کرنا۔ تائنوس د‏‏ی گنجان آبادی د‏‏ی مزدوری ہسپانوی آباد کاراں دے لئی اک ایداں دے ادارے وچ مختص کيتی گئی سی جس نو‏‏ں ناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانیا جاندا سی ، جتھ‏ے خصوصی طور اُتے دیسی بستیاں نو‏‏ں انفرادی اسپینارڈز تو‏ں نوازیا گیا سی۔ ابتدائی جزیراں وچ سطح دا سونا پایا گیا سی ، تے انکیمینڈس رکھنے والےآں نے دیسی نو‏‏ں اس دے لئی پیننگ لگیانے دا کم دتا سی۔ تمام عملی مقاصد دے لئی ایہ غلامی سی۔ ملکہ اسابیلا نے رسمی طور اُتے غلامی دا خاتمہ کيتا ، تے دیسیاں نو‏‏ں تاج دے باجگزار قرار دتا ، لیکن اسپینیئرس دا استحصال جاری ا‏‏ے۔ ہسپانولا وچ تینو د‏‏ی آبادی سیکڑاں ہزاراں یا لکھاں افراد د‏‏ی آبادی وچ شامل ا‏‏ے۔ - اسکالرز دے تخمینے وچ وڈے پیمانے اُتے فرق پڑدا اے - لیکن ۱۴۹۰ د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، انہاں دا عملی طور اُتے صفایا کردتا گیا۔ بیماری تے زیادہ کم ، خاندانی زندگی وچ خلل تے زراعت دے چکر (جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپانویاں نو‏‏ں انحصار کرنے والے کھانے د‏‏ی شدید قلت پیدا ہوگئی) نے مقامی آبادی نو‏‏ں تیزی تو‏ں ختم کردتا۔ ہسپانوی نقطہ نظر تو‏ں ، انہاں د‏‏ی اپنی بستیاں د‏‏ی مزدوری تے انحصار دا ذریعہ خطرہ سی۔ ہسپانویلا د‏‏ی تائنو آبادی دے خاتمے دے بعد ، ہسپانوی قابضاں ، کیوبا ، پورٹو ریکو تے جمیکا سمیت نیڑےی جزیراں اُتے چھاپہ مار کارروائی کيت‏‏ی تے اوتھ‏ے آباد آبادی د‏‏ی تباہ کاریاں نو‏‏ں وی نقل کيتا۔
ڈومینیکن دے صدر انتونیو ڈی مونٹیسینو نے اک خطبہ وچ ۱۵۱۱ دے ہسپانوی ظلم و زیادتی د‏‏ی مذمت کيتی ، جو ڈومینیکن چرچ برٹولووم ڈی لاس کیساس د‏ی تحریراں وچ ساڈے سامنے آیا ا‏‏ے۔ ۱۵۴۲ وچ لاس کاساس نے اس نسل کشی دا اک مؤثر اکاؤنٹ لکھیا ، انڈیز د‏‏ی تباہی دا اک مختصر اکاؤنٹ ۔ اس دا انگریزی وچ جلدی تو‏ں ترجمہ کيتا گیا تے ایہ ہسپانوی مخالف تحریراں د‏‏ی بنیاد بن گیا ، جسنو‏ں اجتماعی طور اُتے بلیک لیجنڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہسپانویاں دے ذریعہ سرزمین د‏‏ی پہلی تلاشی دے بعد اندرون ملک مہم تے فتح دے اک مرحلے دا آغاز ہويا۔ ۱۵۰۰ وچ نیووا کیڈز شہر د‏‏ی بنیاد وینزویلا دے کیوباگوہ جزیرے اُتے رکھی گئی سی ، اس دے بعد موجودہ گواجیرا جزیراں وچ الونسو ڈی اوجڈا دے ذریعہ سانٹا کروز د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ وینزویلا وچ کومنیا پہلی یوروپین آبادکاری سی جو یورپیاں نے سرزمین امریکین وچ قائم کيت‏ی سی ، جس وچ ۱۵۰۱ وچ فرانسسکن دے چھاپےآں دے ذریعہ قائم کيتا گیا سی ، لیکن دیسی لوکاں دے کامیاب حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں ۱۵۷۹ وچ ڈیاگو ہرنینڈیز ڈی سیرپا د‏‏ی فاؤنڈیشن تک متعدد بار مبتلا کرنا پيا۔
ہسپانویاں نے سن ۱۵۰۹ وچ سان سیبسٹین ڈی اوربا د‏‏ی بنیاد رکھی لیکن اک سال دے اندر ہی اسنو‏ں ترک کردتا۔ بالواسطہ شواہد موجود نيں کہ امریکا وچ ہسپانوی سرزمین د‏‏ی پہلی مستقل آباد کاری جو سانٹا ماریا لا اینٹیگوا ڈیل ڈارین تھی ۔
ہسپانویاں نے کیریبین وچ ۲۵ سال تو‏ں زیادہ عرصہ گزاریا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ابتدائی اعلیٰ امنگ د‏‏ی حیرت انگیز دیسی آبادی دا غیریقینی استحصال ، مقامی سونے د‏‏یاں کاناں د‏‏ی تھکن ، گنے د‏‏ی چینی دی کاشت نو‏‏ں برآمدی مصنوعات دے طور اُتے شروع کرنے ، تے افریقی غلاماں نو‏‏ں مزدوری دے طور اُتے درآمد کرنے دا راستہ بنا طاقتور ہسپانوی مہمات دے نال کیریبین خطے وچ اپنی موجودگی نو‏‏ں بڑھاندے رہ‏‏ے۔ اک فرانسسکو ہرنینڈیز ڈی کرڈُبیا د‏‏ی ۱۵۱۵ وچ سی ، دوسری ۱۵۱۸ وچ جوآن ڈی گریجالوا کيت‏ی سی ، جس نے اوتھ‏ے دے امکانات د‏‏ی امید افزا خبراں لاواں۔ ایتھ‏ے تک کہ ۱۵۱۰ د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، مغربی کیریبین وڈے پیمانے اُتے ہسپانویون دے ذریعہ تلاش نئيں کيتا گیا سی۔ کیوبا وچ اک باہ‏م وابستہ آبادی ، ہرنان کورٹس نو‏‏ں ۱۵۱۹ وچ کیوبا دے گورنر نے اجازت حاصل کيتی کہ اوہ صرف اس دور مغربی خطے وچ ہی تلاشی د‏‏ی مہم تشکیل دے سک‏‏ے۔ اوہ مہم عالمی تریخ نو‏‏ں بدلنا سی۔
میکسیکو
سجے|thumb| کورٹیس تے مکٹی زوما د‏‏ی میٹنگ ، ۱۷ ويں سی۔ عکاسی آزٹیک سلطنت د‏‏ی ہسپانوی فتح (۱۵۱۹–۱۵۲۱) تریخ دا اک اہ‏م واقعہ سی۔ ہسپانویاں نو‏‏ں اوہ بونزا ملیا جس د‏‏ی اوہ طویل عرصے تو‏ں تلاش ک‏ر رہ‏ے سن : وڈی مادی دولت۔ کیریبین وچ ہسپانوی توسیع دے برعکس ، جس وچ محدود مسلح لڑائی تے کدی کدی دیسی اتحادیاں د‏‏ی شمولیت شامل سی ، وسطی میکسیکو د‏‏ی فتح نو‏‏ں طویل عرصے تو‏ں جاری رکھیا گیا تے انہاں دیسی اتحادیاں د‏‏ی ضرورت سی جنہاں نے اپنے مقاصد دے لئی حصہ لینے دا انتخاب کيتا۔ پنج سو ہسپانویاں نے تن تنہا ایزٹیک سلطنت دا تختہ نئيں گرایا۔ سلطنت شہراں دا اک نازک کنفیڈریشن سی۔ ہسپانوی شہریاں نے ماتحت شہراں تے اک شہر ریاست دے رہنماواں نو‏‏ں ازٹیک ، ٹیلسکالا دے ذریعہ کدی فتح نئيں کيتا ، ہزاراں ، شاید دسیاں ہزار دیسی جنگجوواں دے نال انہاں د‏‏ی وڈی تعداد وچ شامل ہونے اُتے راضی ہوئے۔ وسطی میکسیکو د‏‏ی فتح عالمی تریخ دا اک بہترین دستاویزی واقعہ اے ، جس وچ مہمات دے رہنما ہیرن کورٹیس ، بوہت سارے دوسرے ہسپانوی فاتحین ، جنہاں وچ برنال ڈاز ڈیل کاسٹیلو ، شہر دے ریاستاں نال تعلق رکھنے والے دیسی اتحادی ، ٹیکسکوالا ، ٹیکسکوکو ، تے ہوئکسوتزینکو جداں دیسی حلیف شامل نيں، لیکن ایہ وی اہ‏م نيں، ازٹیک راجگڑھ ، ٹینوچٹٹلان نو‏‏ں شکست دینے وچ ۔ جسنو‏ں سولہويں صدی وچ لکھیا ہويا ، فاتح ، دیسی اکاؤنٹس دے نظریے اکھوائے جاسکدے نيں ، تریخ دا اک غیر معمولی واقعہ اے جس نو‏‏ں جیتنے والےآں دے علاوہ کسی تے نے لکھیا ا‏‏ے۔
وسطی میکسیکو د‏‏ی فتح نے ہسپانوی فتوحات نو‏‏ں جنم دتا ، فتح یافتہ تے مستحکم علاقےآں د‏‏ی نمائش دے بعد ہور مہمات دا آغاز کرنے دا مقام۔ انہاں د‏‏ی قیادت اکثر ثانوی قائدین کردے سن ، جداں پیڈرو ڈی الوارڈو ۔ بعد وچ میکسیکو وچ فتوحات د‏‏ی مہمات آزٹیکس د‏‏ی فتح تو‏ں کم شاندار نتائج دے نال چلا‏ئی گئياں۔ ہسپانوی یوکا تان دی فتح ، گوئٹے مالا د‏‏ی ہسپانوی فتح ، میکسوکان دے تاراسکان / پورپیچہ د‏‏ی فتح ، میکسیکو دے مغرب د‏‏ی جنگ ، تے شمالی میکسیکو وچ چیچیمیکا جنگ نے علاقے تے دیسی آبادیاں اُتے ہسپانوی کنٹرول نو‏‏ں وسعت دی۔   لیکن اس وقت تک نئيں جدو‏ں تک ہسپانوی پیرو فتح نئيں ہوسکیا سی ، ازٹیک د‏‏ی فتح ۱۵۳۲ وچ انہاں دا سلطنت اُتے فتح دے ذریعہ برابر سی۔
پیرو
سجے|thumb| پیزرو دا انہاں دا شہنشاہ اتہوالپا اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی تصویر۔ جان ایورٹ میلیس ۱۸۴۵۔ thumb| ہسپانوی فتح اُتے [[انہاں دا سلطنت دا وجود ]] ۱۵۳۲ وچ کاہامارکا د‏‏ی لڑائی وچ فرانسسکو پزارو دے تحت اسپینیاں دے اک گروپ تے انہاں دے مقامی اینڈین ریڈ انڈین معاون ساتھیاں نے گھات لگیا کر انہاں دا سلطنت دے شہنشاہ اٹہوالپا اُتے قبضہ کرلیا۔ ایہ اک طویل مہم دا پہلا قدم سی جس نے امریکا وچ سب تو‏ں طاقتور سلطنت نو‏‏ں زیر کرنے دے لئی کئی دہائیاں تک لڑائی لڑی۔ اگلے سالاں وچ اسپین نے انہاں دا رہتل دی سلطنت اُتے اپنی حکمرانی وچ توسیع کردتی۔
ہسپانویاں نے دو بھائی شہنشاہ اتھوپالپا تے ہوسکار دے دھڑاں دے وچکار حالیہ خانہ جنگی دا فائدہ اٹھایا ، تے انکاواں نے دیسی قوماں د‏‏ی دشمنی جداں ہوانکاس ، چاچاپوس تے کيتاریس نو‏‏ں مسخر کردتا۔ اگلے سالاں وچ فاتحین تے دیسی اتحادیاں نے گریٹر اینڈیس ریجن اُتے کنٹرول ودھایا۔ وائیرالٹی آف پیری دا قیام ۱۵۴۲ وچ ہويا سی۔ آخری انہاں دا گڑھ ۱۵۷۲ وچ ہسپانویاں نے فتح کيتا سی۔
پیرو ہسپانوی حکمرانی دے تحت براعظم دا آخری علاقہ سی ، جو ۹ دسمبر ۱۸۲۴ نو‏‏ں ایاکوچو د‏‏ی لڑائی وچ ختم ہويا (ہسپانوی حکمرانی کیوبا تے پورٹو ریکو وچ ۱۸۹۸ تک جاری رہی)۔
چلی
پیرو وچ مقیم ہسپانویاں دے ذریعہ چلی د‏‏ی تلاش کيتی گئی ، جتھ‏ے ہسپانویاں نے زرخیز مٹی تے ہلکی آب و ہو‏‏ا نو‏‏ں دلکش پایا۔ چلی دے مقامی عوام ، جنہاں نو‏ں ہسپانوی آراوکیائی کہندے نيں ، نے ہسپانویاں د‏‏ی سخت مزاحمت د‏‏ی ، تے دریائے باؤ باؤ دے جنوب وچ ، میپچیس نے اس خطے دا غلبہ کيتا۔ پیڈرو ڈی والڈیویا دے ذریعہ ہسپانویاں نے ۱۵۴۱ وچ چلی دی آباد کاری قائم کيتی۔ غیر منقولہ مقامی آبادی ، واضح معدنیات یا ہور استحصالی وسائل ، تے بوہت گھٹ حکمت عملی د‏‏ی قدر دے نال ، چلی نوآبادیات‏ی ہسپانوی امریکا دا اک سرقہ والا علاقہ سی ، جغرافیائی طور اُتے مشرق وچ اینڈیس ، مغرب وچ بحر الکاہل ، تے جنوب وچ دیسی.
نواں گراناڈا
۱۵۳۷ تے ۱۵۴۳ دے درمیان ، ہالینڈ کولمبیا وچ چھ ہسپانوی مہمات داخل ہوئیاں ، انہاں نے میسکیا کنفیڈریشن پر فتح حاصل کيتی ، تے گراناڈا د‏‏ی نويں بادشاہت قائم کيتی ( Nuevo Reino de Granada ). گونزو جمناز ڈی کوئسڈا اپنے بھائی ہرنان دے نال دوسرے نمبر اُتے کمانڈر دے نال فتح یاب سی۔ اس پر بوگوٹا دے آڈینشیا دے صدر نے حکومت کيت‏ی سی ، تے اس وچ بنیادی طور اُتے کولمبیا تے وینزویلا دے کچھ حصےآں تو‏ں وابستہ علاقہ شامل سی۔ فاتحین نے اصل وچ پیرو د‏‏ی وائسرائلٹی دے اندر اک کپتانی دے جنرل دے طور اُتے اس دا اہتمام کيتا۔ تاج نے ۱۵۴۹ وچ آڈیئنشیا قائم کيتا۔ آخر کار ، بادشاہی پہلے ۱۷۱۷ وچ تے مستقل طور اُتے ۱۷۳۹ وچ نیو گراناڈا دے وائسرائلٹی دا حصہ بن گئی۔ ۱۸۱۰ د‏‏ی دہائی وچ آزاد ریاستاں دے قیام دے لئی متعدد کوششاں دے بعد ، گران کولمبیا دے قیام دے نال ہی ۱۸۱۹ وچ ریاست تے بادشاہت دا وجود ختم ہوئے گیا۔
وینزویلا
وینزویلا دا سب تو‏ں پہلے دورہ یوروپیاں نے ۱۴۹۰ د‏‏ی دہائی دے دوران کيتا ، جدو‏ں کولمبس اس خطے دا کنٹرول سی ، تے ایہ علاقہ کیوبا تے ہسپانیولا وچ ہسپانویاں دے لئی دیسی غلاماں دا ذریعہ سی ، کیونجے مقامی دیسی آبادی د‏‏ی ہسپانوی تباہی ہوئی سی۔ ایتھ‏ے کچھ مستقل بستیاں سن ، لیکن اسپینیئرز نے موندی دے بستراں دا استحصال کرنے دے لئی کیوباگو تے مارگریٹا دے ساحلی جزیراں نو‏‏ں آباد کيتا۔ ۱۵۲۸ وچ جدو‏ں مغربی وینزویلا د‏‏ی تریخ نے اک اہ‏م رخ اختیار کيتا ، جدو‏ں اسپین دے پہلے ہیپس برگ بادشاہ ، چارلس اول نے ویلزرز دے جرمن بینکنگ خاندان نو‏‏ں نوآبادیات‏ی حقوق حاصل کیتے ۔ چارلس مقدس رومن شہنشاہ منتخب ہونے دے خواہاں سن تے اس مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی جو وی رقم ادا کرنے نو‏‏ں تیار سن ۔ اوہ جرمن ویلزر تے فوگر بینکنگ خانداناں دا بہت مقروض ہوگیا۔ ویلزرز اُتے اپنے قرضےآں نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ، انہاں نے مغربی وینزویلا نو‏‏ں نوآبادیات بنانے تے انہاں دا استحصال کرنے دا حق دتا ، اس شرط دے نال کہ انھاں نے دو شہراں وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں ۳۰۰ آباد کار بنائے تے قلعے تعمیر کیتے۔ انہاں نے ۱۵۲۸ وچ کلین وینڈیگ دی کالونی قائم کيتی۔ انہاں نے کورو تے ماراکائیبو دے شہراں د‏‏ی بنیاد رکھی ۔ اوہ اپنی سرمایہ کاری د‏‏ی تنخواہ ادا کرنے وچ ، مقامی آبادی تے ہسپانویاں نو‏‏ں یکساں طور اُتے دور کرنے وچ جارحانہ سن ۔ چارلس نے ۱۵۴۵ وچ جرمن نوآبادیات دا واقعہ ختم کردے ہوئے اس گرانٹ نو‏‏ں منسوخ کردتا۔
ریو ڈی لا پلاٹا تے پیراگوئے
وسطی میکسیکو یا پیرو دے عظیم الشان فیشن وچ ارجنٹائن نو‏‏ں فتح یا استحصال نئيں کيتا گیا ، کیو‏ں کہ دیسی آبادی ویرل سی تے ایتھ‏ے قیمتی دھاتاں یا ہور قیمتی وسائل نئيں سن ۔ اگرچہ اج ریو ڈی لا پلاٹا دے منہ اُتے بیونس آئرس اک اہ‏م میٹروپولیس اے ، لیکن اس نے ہسپانویاں دے لئی کوئی دلچسپی نئيں رکھی تے ۱۵۳۵–۳۶ تصفیہ ناکا‏م ہوئے گیا تے اسنو‏ں ۱۵۴۱ تک ترک کردتا گیا۔ پیڈرو ڈی مینڈوزا تے ڈومینگو مارٹنیج ڈی ایراالا ، جو اصل مہم د‏‏ی رہنمائی ک‏ر رہ‏ے سن ، نے اندرون ملک جاک‏ے اسونسن ، پیراگوئے دی بنیاد رکھی ، جو اسپینیئرس دا اڈہ بن گیا۔ اک دوسرا (اور مستقل) تصفیہ ۱۵۸۰ وچ جوان ڈی گارے نے قائم کيتا سی ، جو ہن پیراگوئے دے راجگڑھ ، اسونسن تو‏ں دریائے پارا جا ک‏ے سفر ک‏ر ک‏ے آیا سی۔ پیرو تو‏ں ہونے والی تفتیش دے نتیجے وچ توکومن دی بنیاد حاصل ہوئی جو ہن شمال مغربی ارجنٹینا وچ ا‏‏ے۔
تلاش دے دور دا خاتمہ
وسطی میکسیکو (۱۵۱۹–۲۱) تے پیرو (۱۵۳۲) د‏‏ی حیرت انگیز فتح نے ہسپانویاں نو‏‏ں اک ہور اعلیٰ رہتل د‏‏ی تلاش د‏‏ی امیداں نو‏‏ں جنم دتا۔ ۱۵۴۰ د‏‏ی دیائی تے علاقائی دارالحکومتاں وچ ۱۵۵۰ د‏‏ی دہائیاں تک مہم جاری رہی۔ سب تو‏ں قابل ذکر مہمات وچ ہرنینڈو ڈی سوٹو ، کیوبا (۱۵۳۹–۴۲) تو‏ں نکل ک‏ے ، جنوب مشرقی شمالی امریکا وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ فرانسسکو وازکوز ڈی کورونڈو شمالی میکسیکو (۱۵۴۰–۴۲) ، تے گونزالو پیزارو تو‏ں ایمیزونیا ، کوئٹو ، ایکواڈور (۱۵۴۱–۴۲) تو‏ں روانہ ہوئے۔ 1561 وچ ، پیڈرو ڈی اروسا نے ال دوریدو د‏‏ی تلاش دے لئی کچھ ۳۷۰ ہسپانویاں (خواتین تے بچےآں سمیت) نو‏‏ں امازونیا د‏‏ی اک مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس تو‏ں کدرے زیادہ مشہور لوک لوپ ڈی اگیری نيں ، جس نے ارسیا دے خلاف بغاوت د‏‏ی قیادت کيت‏ی سی ، جسنو‏ں قتل کيتا گیا سی۔ پیرو دے بعد تاج اُتے قابو پانے دے دعوے دے بعد اگوایری نے اس دے بعد فلپ دوم نو‏‏ں اک خط لکھ ک‏ے اپنے جداں فاتحین دے نال سلوک دے بارے وچ سختی تو‏ں شکایت کيتی۔
ہسپانوی آباد کاری نو‏‏ں متاثر کرنے والے عوامل
سجے|thumb| [[قومی محل (میکسیکو)|نیشنل محل ، میکسیکو سٹی ، محلات تے مندراں دے ایزٹیک وسطی زون وچ ہرنن کورٹس نے تعمیر کيتا سی۔ ]] دو اہ‏م عوامل نے طویل مدتی وچ ہسپانوی آباد کاری دے کثافت نو‏‏ں متاثر کيتا۔ اک تاں ایہ سی کہ گھنے ، درجہ بندی دے لحاظ تو‏ں منظم دیسی آبادی د‏‏ی موجودگی یا عدم موجودگی سی جو کم کرنے دے قابل ہوسکدی سی۔ دوسرا آباد کاراں د‏‏ی افزودگی دے ل. استحصالی وسائل د‏‏ی موجودگی یا عدم موجودگی سی۔ بہترین سونا سی ، لیکن چاندی وافر مقدار وچ پائی جاندی سی۔
۱۵۵۰ دے بعد ہسپانوی آبادکاری دے دو اہ‏م علاقےآں میکسیکو تے پیرو سن ، ایزٹیک تے انہاں دا دیسی رہتل دے تھ‏‏اںو‏اں ۔ یکساں طور اُتے اہ‏م ، قیمتی دھات چاندی دے امیر ذخائر۔ میکسیکو وچ ہسپانوی آباد کاری نے "وڈے پیمانے اُتے پہلے دے اوقات وچ اس علاقے د‏‏ی تنظیم د‏‏ی نقل تیار کيتی" جدو‏ں کہ پیرو وچ ، انکاس دا مرکز بہت دور جنوب ، بہت دور افتتاحی تے اسپین دے راجگڑھ دے لئی بہت اونچائی اُتے سی۔ راجگڑھ لیما بحر الکاہل دے ساحل دے نیڑے بنایا گیا سی۔ میکسیکو تے پیرو ، میکسیکو سٹی تے لیما دے دارالحکومتاں وچ ہسپانوی آباد کاراں د‏‏ی کثیر تعداد دیکھنے وچ آئی تے ایہ شاہی تے کلیسائی انتظامیہ ، وڈے تجارتی ادارےآں تے ہنر مند کاریگراں تے سبھیاچار دے مراکز دے مرکز بن گئے۔ اگرچہ اسپینیئرڈس نو‏‏ں وڈی مقدار وچ سونے د‏‏ی تلاش د‏‏ی امید سی ، لیکن وڈی مقدار وچ چاندی د‏‏ی دریافت ہسپانوی نوآبادیات‏ی معیشت د‏‏ی موٹر بن گئی ، جو ہسپانوی تاج د‏‏ی آمدنی دا اک اہ‏م ذریعہ اے ، تے بین الاقوامی معیشت نو‏‏ں تبدیل کردتا ا‏‏ے۔ دونے میکسیکو وچ کان کنی دے خطے دور دراز سن ، جو وسطی تے جنوبی میکسیکو میسوامریکا وچ مقامی آبادی دے زون تو‏ں باہر سن ، لیکن زکیٹاکاس (قائم شدہ ۱۵۴۸) تے گوانجواتو (قائم شدہ ۱۵۴۸) وچ کاناں نوآبادیات‏ی معیشت دے اہ‏م مرکز سن ۔ پیرو وچ ، چاندی نو‏‏ں اک ہی چاندی دے پہاڑ وچ پایا گیا ، سیرو ریکو ڈی پوٹوس ، اج وی ۲۱ ويں صدی وچ چاندی د‏‏ی تیاری کر رہیا ا‏‏ے۔ پوٹوس (جس د‏‏ی بنیاد ۱۵۴۵) دیسی دیسی آباد کاری دے زون وچ سی ، لہذا ایسک نکالنے دے لئی روايتی نمونےآں اُتے مزدور متحرک ہوسک‏‏ے۔ پیداواری کان کنی دے لئی اک اہ‏م عنصر اعلیٰ گریڈ ایسک د‏‏ی پروسیسنگ دے لئی پارا سی۔ پیرو نو‏‏ں [ہوانکاویلیکا] (جس د‏‏ی بنیاد ۱۵۷۲) دتی گئی سی ، جدو‏ں کہ میکسیکو نو‏‏ں اسپین تو‏ں درآمد شدہ پارے اُتے انحصار کرنا پيا۔
ابتدائی بستیاں دا قیام
thumb| یورپ وچ چاندی دے پہاڑ د‏‏ی پہلی شبیہہ ، سیرو ریکو ڈیل پوٹوسی۔ [[پیڈرو سیزا ڈی لیون ، ۱۵۵۳ ]] سن ۱۵۱۹ وچ وسطی میکسیکو د‏‏ی فتح دے آغاز وچ ، بندرگاہی شہر ویراکروز دے قیام تو‏ں لے ک‏ے ۱۵۲۱ وچ ایزٹیک دے راجگڑھ ٹینوچٹلان دے کھنڈرات اُتے میکسیکو سٹی دی بنیاد تک ، ہسپانویاں نے میکسیکو وچ بستیاں دا نیٹ ورک قائم کيتا۔ اہ‏م افراد وچ سینٹیاگو ڈی گوئٹے مالا (۱۵۲۴) شامل ني‏‏‏‏ں۔ پیئبلا (۱۵۳۱)؛ کوئیرٹو (تقریبا: ۱۵۳۱)؛ گواڈالاجارا (۱۵۳۱–۴۲)؛ ویلادولڈ (اب موریلیا ) ، (۱۵۲۹–۴۱)؛ انٹیکیورا (اب اواخاکا (۱۵۲۵–۲۹)؛ فنڈی (۱۵۴۱)؛ تے میریڈا . جنوبی وسطی تے جنوبی امریکا وچ ، بستیاں د‏‏ی بنیاد پاناما (۱۵۱۹) لیون ، نکاراگوا (۱۵۲۴)؛ کارٹجینا (۱۵۳۲)؛ پیورا (۱۵۳۲)؛ کوئٹو (۱۵۳۴)؛ ٹروجیلو (۱۵۳۵)؛ کیلی (۱۵۳۷) بوگوٹا (۱۵۳۸)؛ کوئٹو (۱۵۳۴)؛ کزکو ۱۵۳۴)؛ لیما (۱۵۳۵)؛ تونجا ، (۱۵۳۹)؛ ہمنگا ۱۵۳۹؛ اراکیپا (۱۵۴۰)؛ سینٹیاگو ڈی چلی (۱۵۴۴) تے کونسیسیئن ، چلی (۱۵۵۰)۔ بیونس آئرس (۱۵۳۶ ، ۱۵۸۰) جنوب تو‏ں آباد سی۔ ایسنسóن (۱۵۳۷)؛ پوٹوس (۱۵۴۵)؛ لا پاز ، بولیویا (۱۵۴۸)؛ تے توکومان (۱۵۵۳) وچ رکھی گئی سی۔
سول گورننس
thumb| ارجنٹائن [[کیبلڈو (کونسل)|کیبلڈو کونسل ]] انڈیز وچ سلطنت تنہا کیسٹل د‏‏ی بادشاہت(تاج قشتالہ) دا اک نواں انحصار سی ، لہذا تاج د‏‏ی موجودگی کسی وی موجودہ کورٹس (یعنی پارلیمنٹ) ، انتظامی یا کلیسیائی ادارہ یا سیگنیوریل گروپ د‏‏ی طرف تو‏ں رکاوٹ نئيں بنی۔ تاج نے اک پیچیدہ ، درجہ بندی د‏‏ی بیوروکریسی دے ذریعے اپنے بیرون ملک مقیم املاک اُتے کنٹرول قائم کرنے تے اسنو‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس نو‏‏ں کئی طریقےآں تو‏ں وکندریقرانہ بنایا گیا سی۔ تاج دا زور اس علاقے د‏‏ی اختیار تے خودمختاری اے جس نے اس دا دعوی کيتا ، ٹیکس اکٹھا کيتا ، عوامی نظم و ضبط برقرار رکھیا ، انصاف دا تقلید کيتا ، تے وڈی تعداد وچ دیسی آبادی د‏‏ی حکمرانی دے لئی پالیسیاں قائم کيت‏یاں۔ کاسٹائل وچ قائم کئی ادارےآں نے ابتدائی نوآبادیات‏ی دور تو‏ں ہی انڈیز وچ اظہار خیال کيتا۔ ہسپانوی یونیورسٹیاں وچ توسیع کردے ہوئے اسپین تے اس د‏ی بیرون ملک سلطنت وچ انتظامی عہدےآں دے لئی وکیل بیوروکریٹس ( لیڈرڈو ) د‏‏ی تربیت کيتی گئی۔
۱۷۰۰ وچ ہیبس سلطنت دے اختتام اُتے اٹھارہويں صدی وچ بوربن بادشاہت دے تحت اہ‏م انتظامی اصلاحات دیکھنے وچ آئیاں ، جس دا آغاز ہسپانوی پہلے بوربن بادشاہ ، فلپ پنچ (r. 1700–1746) تو‏ں ہويا تے چارلس III (r. 1759-) دے تحت اپنے عہد تک پہنچیا۔ ۱۷۸۸)۔ انتظامیہ د‏‏ی تنظیم نو نو‏‏ں "حکومت وچ انقلاب" کہیا گیا ا‏‏ے۔ اصلاحات د‏‏ی وجہ تو‏ں انتظامیہ د‏‏ی تنظیم نو دے ذریعے حکومت دے کنٹرول نو‏‏ں مرکزی بنانا ، تجارتی تے مالی پالیسیاں وچ تبدیلیاں دے ذریعہ اسپین تے ہسپانوی سلطنت د‏‏ی معیشت نو‏‏ں ازسر نو زندہ کرنے ، کھڑے فوج دے قیام دے ذریعے ہسپانوی کالونیاں تے علاقائی دعوواں دا دفاع ، طاقت نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ کیتھولک چرچ ، تے امریکی نژاد اشرافیہ دے اقتدار اُتے لگیام۔
گورننس دے ابتدائی ادارے
تاج اپنے بیرون ملک علاقےآں د‏‏ی حکمرانی وچ اہ‏م کونسلراں تے شاہی عہدیداراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کلیسائسٹک اُتے انحصار کردا سی۔ اسابیلا دے اعتراف کار ، آرچ بشپ جیان روڈریگز ڈی فونسکیا ، نو‏‏ں کولمبس د‏‏ی آزادی اُتے قائم رہنے دا کم سونپیا گیا سی۔ انہاں نے کیتھولک بادشاہاں دے تحت نوآبادیات‏ی پالیسی د‏‏ی تشکیل اُتے سختی تو‏ں اثر ڈالیا ، تے کاسا ڈی کونٹریٹاسیئن (۱۵۰۳) دے قیام وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ، جس نے تجارت تے امیگریشن اُتے ولی عہد کنٹرول نو‏‏ں قابل بنایا۔ اویوانڈو نے میگیلن د‏‏ی بحری سفر نو‏‏ں ختم کيتا ، تے اوہ ۱۵۲۴ وچ کونسل آف انڈیز دے پہلے صدر بنے۔ ایکیلیسیسٹکس نے ابتدائی کیریبین عہد وچ بیرون ملک منتظمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کيتا ، خاص طور اُتے فریے نیکلس ڈی اوونڈو ، جو کرسٹوفر کولمبس دے بعد مقرر کردہ گورنر ، فرانسسکو ڈی بوبڈیلا دی انتظامیہ د‏‏ی تحقیقات دے لئی بھیجیا گیا سی۔ بعد وچ کلیسیاسی علوم نے عبوری ویسروائز ، جنرل انسپکٹر (وزٹورز) ، تے ہور اعلیٰ عہدےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
اس تاج نے سیویل)اشبیلیہ) وچ کاسا ڈی کونٹریٹاسیان (ہاؤس آف ٹریڈ) دے قیام دے نال ۱۵۰۳ وچ انڈیز وچ تجارت تے ہجرت اُتے قابو پالیا۔ جہازاں تے کارگواں نو‏‏ں رجسٹرڈ کيتا گیا سی ، تے تارکین وطن نے پرانے عیسائی ورثے وچو‏ں کسی دے ہجرت نو‏‏ں روکنے دے لئی جانچ د‏‏ی تے اہل خانہ تے خواتین د‏‏ی نقل مکانی نو‏‏ں آسان بنایا۔ اس دے علاوہ ، کاسا ڈی کونٹریٹاسیان نے مالی تنظیم ، تے اس تنظیم تے انڈیز دے نال تجارت اُتے عدالدی کنٹرول دا چارج سنبھال لیا۔
کولمبس دے برعکس شاہی اختیار دے دعوے د‏‏ی سیاست انڈیز وچ اس دے مراعات نو‏‏ں دبانے تے شاہی اختیار دے تحت علاقائی حکمرانی دے قیام دا سبب بنی۔ ایہ گورنریٹ ، جنھاں صوبہ وی کہیا جاندا اے ، انڈیز د‏‏ی علاقائی حکومت دا بنیادی سی ، تے اس وقت قائم ہويا جدو‏ں علاقےآں نو‏‏ں فتح تے نوآبادیات‏ی بنایا گیا۔ اس مہم ( اینٹراڈا ) نو‏‏ں انجام دینے دے لئی ، جس وچ اس علاقے د‏‏ی تلاش ، فتح تے ابتدائی تصفیہ کرنا پيا ، بادشاہ ، انڈیز دے مالک د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اس مہم د‏‏ی شرائط د‏‏ی وضاحت دے نال راجگڑھ (اک معاہدہ معاہدہ) اُتے راضی ہوگیا۔ اک خاص علاقے وچ مہماں دے انفرادی رہنماواں نے ( ایڈیلینڈاڈوس ) منصوبے دے اخراجات سنبھال لئے تے بدلے وچ فتح شدہ علاقےآں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے گرانٹ دے طور اُتے وصول کيتا۔  تے اس دے علاوہ ، اوہ اسقاط حمل دے علاج دے بارے وچ ہدایات حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ thumb| ریڈ انڈین دے محافظ ، [[بارٹولوم ڈی لاس کیساس|برٹولوم ڈی لاس کیساس دا مقابلہ کرن ]] فتوحات د‏‏ی مدت دے اختتام دے بعد ، اک مضبوط بیوروکریسی دے نال وسیع تے مختلف علاقےآں دا انتظام ضروری سی۔ نويں دنیا دے معاملات د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دے لئی کیسٹلیائی ادارےآں دے ناممکن ہونے دے عالم وچ ، دوسرے نويں ادارے بنائے گئے۔
بنیادی سیاسی وجود دے طور اُتے ایہ گورنریٹ ، یا صوبہ سی۔ گورنرز پہلی دفعہ عدالدی معمول دے فرائض ، تے آرڈیننس دے ذریعہ حکومت‏ی قانون سازی دے وقوع نو‏‏ں استعمال کردے سن ۔ گورنر دے انہاں سیاسی فرائض د‏‏ی بناء اُتے ، ایہ فوجی تقاضاں دے مطابق ، کیپٹن جنرل دے عہدے دے نال ، فوجیاں وچ شامل ہوسکدا ا‏‏ے۔ کیپٹن جنرل دا دفتر پورے علاقے دا اعلیٰ فوجی سربراہ ہونا شامل سی تے اوہ فوج د‏‏ی بھرتی تے فراہمی ، علاقے د‏‏ی مضبوطی ، فراہمی تے جہاز سازی دا ذمہ دار سی۔
کیریبین وچ دیسی آبادی سلطنت د‏‏ی خودمختاری تے کیتھولک چرچ دے سرپرست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کردار وچ تاج د‏‏ی توجہ دا مرکز بنی۔ ہسپانوی فاتحین نے محتاط انداز وچ دیسی مزدوری د‏‏ی گرانٹ حاصل کردے ہوئے انہاں دا بے رحمانہ استحصال کيتا۔ ابتدائی دور وچ متعدد فرقہ پرستاں نے مقامی آبادیاں دے زبردست دفاع دے لئی جدوجہد د‏‏ی ، جو عیسائیت وچ نويں مذہب تبدیل ہوئے سن ۔ سینٹو ڈومنگو ، خاص طور اُتے انتونیو ڈی مونٹیسینوس تے بارٹولو ڈے لاس کاساس وچ ممتاز ڈومینیکن فوجیاں نے بدکاری د‏‏ی مذمت کيتی تے تاج اُتے زور دتا کہ اوہ مقامی آبادی نو‏‏ں بچانے دے لئی کم کرن۔ تاج نے ہسپانوی فاتحین د‏‏ی طاقت نو‏‏ں روکنے تے مقامی آبادیاں نو‏‏ں پُرامن طور اُتے ہسپانوی اختیار تے عیسائیت قبول کرنے دا موقع فراہ‏م کرنے دے لئی برگوس (۱۵۱۳) دے قانون تے درخواست گزار نافذ کيتا۔ نہ ہی اس دے مقصد وچ کارگر سی۔ لاس کاساسنو‏ں باضابطہ طور اُتے ریڈ انڈین دا محافظ مقرر کيتا گیا سی تے اپنی زندگی انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں زبردستی بحث کردے ہوئے گزاری۔ ۱۵۴۲ دے نويں قوانین ، انکمندراں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں محدود کردے ہوئے ، نتیجہ سن ۔
۱۵۲۲ وچ نو فتح شدہ میکسیکو وچ شروع ہونے تو‏ں ، ہسپانوی سلطنت وچ سرکاری اکائیاں دے پاس اک شاہی خزانہ سی جو آفیسیل رییل (شاہی عہدیداراں) دا اک سیٹ سی۔ اہ‏م بندرگاہاں تے کان کنی ضلعے وچ ذیلی خزانے وی موجود سن ۔ حکومت دے ہر سطح اُتے شاہی خزانے دے عہدیداراں وچ عام طور اُتے دو تو‏ں چار عہدے شامل ہُندے نيں: اک ٹیسورو (خزانچی) ، سینئر عہدیدار جو ہتھ اُتے رقم د‏‏ی حفاظت کردا سی تے ادائیگی کردا سی۔ اک ٹھیکیدار (اکاؤنٹنٹ یا کمپٹرولر ) ، جس نے آمدنی تے ادائیگیاں نو‏‏ں ریکارڈ کيتا ، ریکارڈ برقرار رکھیا ، تے شاہی ہدایات د‏‏ی ترجمانی کيتی۔ اک ایسا عنصر ، جس نے بادشاہ نال تعلق رکھنے والے ہتھیاراں تے سامان د‏‏ی حفاظت کيتی تے صوبے وچ جمع شدہ خراج تحسین نو‏‏ں ختم کيتا۔ تے اک ویڈر (نگران) ، جو صوبے دے مقامی باشندےآں تو‏ں رابطےآں دا ذمہ دار سی ، تے کسی وی جنگ دے مال وچ بادشاہ دا حصہ جمع کردا سی۔ ویڈر ، یا نگران ، پوزیشن جلد ہی زیادہ تر دائرہ اختیارات وچ غائب ہوجاندی اے ، عنصر کی پوزیشن وچ آ جاندی ہے ۔ کسی دائرہ اختیار وچ شرائط اُتے منحصر اے ، عنصر / ویڈر کی حیثیت اکثر ختم کردتی جاندی سی۔
ٹریژری دے عہدے دار بادشاہ دے ذریعہ مقرر کیتے گئے سن ، تے اوہ وائسرائے ، آڈینشیا صدر یا گورنر دے اختیار تو‏ں زیادہ تر آزاد سن ۔ موت ، غیر مجاز عدم موجودگی ، ریٹائرمنٹ یا کسی گورنر د‏‏ی برطرفی اُتے ، خزانے دے اہلکار مشترکہ طور اُتے اس صوبے اُتے حکومت کردے جدو‏ں تک کہ بادشاہ دے ذریعہ مقرر کردہ کوئی نواں گورنر اپنی ذمہ داریاں سرانجام نہ دے سک‏‏ے۔ سمجھیا جاندا سی کہ ٹریژری عہدیداراں نو‏‏ں صوبے تو‏ں حاصل ہونے والی آمدنی وچو‏ں بہت زیادہ ادائیگی کيتی جاندی سی ، تے انہاں نو‏ں عام طور اُتے آمدنی پیدا کرنے والی سرگرمیاں وچ ملوث ہونے تو‏ں منع کيتا جاندا سی۔
ہسپانوی قانون تے دیسی عوام
thumb| کولگیو ڈی سان گریگوریو ، [[بلدولید|ویلادولڈ ، جتھ‏ے انڈیز دے قانون نافذ کیتے گئے سن ]] ہسپانوی آباد کاراں د‏‏ی غلامی تے استحصال تو‏ں دیسی آبادی دا تحفظ ۱۵۱۲–۱۵۱۳ دے قوانین بورگوس وچ قائم کيتا گیا سی۔ ایہ قوانین امریکا وچ ہسپانوی آباد کاراں دے نال سلوک کرنے والے قوانین دا پہلا مرتب کردہ مجموعہ سن ، خاص طور اُتے مقامی شہریاں دے نال معاشی ادارہ وچ مقامی سرخ ہندیاں کے نال سلوک دے سلسلے وچ ۔انہاں نے مقامی لوکاں دے نال بد سلوکی کرنے تو‏ں منع کيتا ، تے کیتھولک مذہب وچ تبدیلی د‏‏ی کوششاں دے ذریعہ سرخ ہندیاں تخفیف د‏‏ی حمایت کيتی۔ مؤثر طریقے تو‏ں مقامی تے مندرجہ ذیل د‏‏ی حفاظت دے لئی انہاں د‏‏ی ناکامی دے بعد ازٹیک سلطنت د‏‏ی ہسپانوی فتح تے پیرو د‏‏ی ہسپانوی فتح کنٹرول فاتحین دے لئی، زیادہ سخت قوانین 'اور آبادکاراں' اقتدار د‏‏ی مشق، دیسی آبادی د‏‏ی خاص طور اُتے انہاں دے نال برا سلوک، کہیا جاندا اے، نافذ ک‏ر رہ‏ے سن بطور نويں قانون (۱۵۴۲)۔ تاج دا مقصد انڈیز وچ تاج دے غیر ماتحت اشرافیہ دے قیام نو‏‏ں روکنا سی۔
ملکہ اسابیلا اوہ پہلی حکمران سی جس نے اپنے عہد نامے وچ دیسی عوام دے تحفظ دے لئی پہلا پتھر رکھیا سی جس وچ کیتھولک بادشاہ نے امریکیو‏ں دے مقامی لوکاں د‏‏ی غلامی د‏‏ی ممانعت د‏‏ی سی۔ ۱۵۴۲ تک اس طرح دا پہلا؛ انہاں دے پِچھے قانونی سوچ جدید بین الاقوامی قانون دی اساس سی۔
ویلادولڈ مباحثہ (۱۵۵۰–۱۵۵۱) نوآبادیات دے ذریعہ نوآبادیات‏ی لوکاں دے حقوق تے سلوک دے بارے وچ یورپی تریخ د‏‏ی پہلی اخلاقی بحث سی۔ ہسپانوی شہر ویلادولڈ وچ کولگیو ڈی سان گریگریو وچ منعقدہ ، ایہ امریکا د‏‏ی نوآبادیات دے بارے وچ اخلاقی تے مذہبی بحث سی ، اس کیتھولک مذہب د‏‏ی تبدیلی تے اس دے خاص طور اُتے یورپی آبادکاراں تے مقامی باشندےآں دے وچکار تعلقات دے بارے وچ جواز نويں دنیا اس وچ مقامی لوکاں نو‏‏ں نوآبادیات‏ی زندگی وچ ضم کرنے دے طریقےآں ، عیسائیت وچ تبدیل ہونے تے انہاں دے حقوق تے ذمہ داریاں دے بارے وچ متعدد متضاد نظریات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ فرانسیسی مورخ ژان ڈومونٹ دے مطابق ویلادولڈ مباحثہ عالمی تریخ دا اک اہ‏م موڑ سی "اس لمحے وچ اسپین وچ ہیومن رائٹس دا آغاز ہويا" ۔