cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حدیث منزلت
علمائے تشیع د‏‏ی اسنادِ روایت
شیعی علماء اِس حدیث نو‏‏ں حدیث متواتر کہندے نيں۔ شیعی علمائے محدثین نے اِس حدیث نو‏‏ں کثرت تو‏ں روایت کیتا ا‏‏ے۔ اولاً شیعی کتبِ حدیث وچ ایہ حدیث ابوجعفر محمد بن یعقوب الکُلَینِی (متوفی 941ء) د‏‏ی کتاب الکافی وچ ملد‏ی ا‏‏ے۔ متعدد علمائے شیعہ نے اِس حدیث نو‏‏ں مستقل کتاباں و تالیفات دا موضوع قرار دتا اے جداں کہ میر حامد حسین (متوفی 1306ھ نے اپنے مجموعہ عبقات الانوار د‏‏ی اک جلد نو‏‏ں اِس حدیث دے لئی مختص کیتا ا‏‏ے۔ دوسری نقل کردہ روایت دے مطابق مشہور ترین راویاں وچو‏ں 88 راویاں نے اِس حدیث نو‏‏ں نقل کیتا ا‏‏ے۔ شیخ گنجی الشافعی، ابوالقاسم علی بن محسن تنوخی وی اِسنو‏ں حدیث صحیحہ کہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:حدیث گٹھ:علی گٹھ:اہل سنت گٹھ:اہل سنت
رگھوور داس
رگھوور داس یا رگھوبر داس اک بھارتی سیاست دان جو دسمبر 2014ء تو‏ں ریاست جھارکھنڈ دے وزیر اعلیٰ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے چھیويں وزیر اعلیٰ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلف لیا سی۔ انہاں دا تعلق سیاسی جماعت بھارتیہ جنت‏ا پارٹی تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ تارا اسٹیل دے سابق ملازم ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سنہ 1995ء تو‏ں ودھان سبھا حلقے مشرقی جمشید پور تو‏ں جھارکھنڈ د‏‏ی قانون ساز اسمبلی دے رکن ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ریاست وچ بی جے پی حکومت دے دوران وچ نائب وزیر اعلیٰ تے وزیرِ شہری ترقی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہنگامی صورت حال (25 جون 1975ء) دے وقت دے دوران جیل بھیجے گئے سن ۔
مڈھلا جیون
رگھوبر داس ہور پسماندہ طبقہ دے خاندان نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی پیدائش 3 مئی 1955ء نو‏‏ں اک اسٹیل کمپنی دے مزدور، چون رام دے ہاں ہوئی سی۔ انہاں نے میٹرک بھالوباسا ہریجن ہائی اسکول تو‏ں کيت‏‏ا تے بی ایس سی جمشد پور کاپریٹو کالج تو‏ں کيت‏‏ا سی۔ انہاں نے ايس‏ے کالج تو‏ں قانون د‏‏ی تعلیم پائی تے ایل ایل بی سند حاصل کيتی۔ تعلیم حاصل کرنے دے بعد انہاں نے ٹارا اسٹیل وچ مزدور د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔
سیاسی زندگی
رگھوور داس نے سیاست وچ قدم اپنے کالج دے ایام وچ رکھیا سی۔ انہاں ریاست وچ جے پرکاش نرائن د‏‏ی قیادت والی کُل انقلاب (سمپورن کراندی) تحریک وچ حصہ لیا سی۔ انہاں نو‏ں گرفتار تے گیا وچ قید کيت‏‏ا گیا تے دوبارہ اندرا گاندھی د‏‏ی حکومت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران قیدر کيت‏‏ا گیا سی۔ اگے چل ک‏ے سنہ 1977ء وچ رگھوور جنت‏ا پارٹی وچ شامل ہوئے۔
بعد وچ سنہ 1980ء وچ اک بانی رکن دے طور اُتے انہاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی (بی جے پی) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ سنہ 1980ء وچ ممبئی وچ بی جے پی د‏‏ی پہلی قومی کمیٹی وچ شریک سن ۔
انہاں نو‏ں جمشید پور وچ سیتارام ڈیرہ دے یونٹ دا چیف مقرر کيت‏‏ا سی۔ بعد وچ اوہ شہر جمشید پور دے پہلے بی جے پی دے چیف سیکریٹری تے بعد وچ نائب صدر بنے۔
وہ سنہ 1995ء وچ مشرقی جمشید پور حلقے تو‏ں بہار قانون ساز اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے سن ۔ اوہ فیر ايس‏ے حلقے تو‏ں پنج مرتبہ جتے سن ۔ انہاں نو‏ں سنہ 2004ء وچ جھارکھنڈ دا بی جے پی سربراہ مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی سربراہی وچ ، قانون ساز اسمبلی انتخابات وچ بی جے پی نے جھارکھنڈ وچ 30 نشستاں جیدیاں سن۔ اوہ وزیر اعلیٰ ارجن منڈا د‏‏ی حکومت وچ وزیرِ شہری ترقی وی سن ۔ انہاں نے 2009ء دے عام انتخابات دے دوران وی ریاست وچ جماعت د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ جدو‏ں شیبو سورین وزیر اعلیٰ جھارکھنڈ سن تاں اوہ 30 دسمبر 2009ء تو‏ں 29 مئی 2010ء تک نائب وزیر اعلیٰ دے منصب اُتے فائز سن ۔
انہاں نو‏ں 16 اگست 2014ء نو‏‏ں بی جے پی د‏‏ی قومی کمیٹی دا نائب وی مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ اوہ لگ بھگ 21 لکھ روپے دے اثاثے ظاہر کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں بی جے پی نو‏‏ں ریاست جھارکھنڈ وچ قانون ساز اسمبلی انتخابات وچ بھاری اکثریت ملی تو، اوہ دسمبر 2014ء وچ ریاست دے چھیويں تے پہلے غیر قبائلی وزیر اعلیٰ بن گئے۔
حوالے
گٹھ:1955 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:جمشید پوری شخصیتاں گٹھ:جھارکھنڈ تو‏ں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے سیاست دان گٹھ:جھارکھنڈ قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:جھارکھنڈ دے وزرائے اعلیٰ
جامع مسجد سرینگر
جامع مسجد جموں‏ و کشمیر سری نگر د‏‏ی اک اہ‏م مسجد اے جو کہ  پرانے شہر دے وسط نوہٹہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس مسجد د‏‏ی تعمیر دا آغاز سلطان سکندر نے سن عیسوی 1394 وچ شروع کیتا سی تے سن عیسوی وچ 1402 ، میر محمد ہمدانی ولد میر سید علی ہمدانی دے عہد وچ اسنو‏ں مکمل کیتا گیا۔ اس دا شمار کشمیر کی  اہ‏م مسیتاں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ مسجد دا آرکیٹیکچر وسطی ایشیائی تے مغل طرز تعمیر دا مرکب اے تے بدھ مت دے پاگوڈاں تو‏ں وی مماثلت رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد ڈاون ٹاؤن وچ واقع اے جو سری نگر وچ مذہبی سیاسی زندگی دا اک اہ‏م مرکزہے ۔
فن تعمیر
جامع مسجد ہندی ساراسینک طرز فن تعمیر تو‏ں بہت زیادہ متاثر اے تے کدرے کدرے اس اُتے فارسی طرز تعمیر دا وی اثر اے، جو کدرے کدرے بدھ مت پوگوڈاں تو‏ں وی مماثلت رکھدا اے ۔ اس ڈھانچے دا کل رقبہ 384 x 381 فٹ اے تے ایہ چار برجاں د‏‏ی شکل وچ چوکور ا‏‏ے۔ جو ہر طرف تو‏ں وسط وچ نيں تے اہرام چھتاں تو‏ں ڈھکے ہوئے نيں۔ تمام برج وسیع و عریض ہالاں تو‏ں آپس وچ جڑے ہوئے نيں تے اس دے وچکار اک مربع باغ ا‏‏ے۔ مسجد دے جنوبی حصے دے داخلی راستے وچ اک  پورٹیکو شامل اے جو اندرونی صحن د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صحن چہار باغ دے روايتی منصوبے اُتے مبنی اے تے اس دے وچکار اک ٹینک ا‏‏ے۔ پورا صحن اِٹاں تو‏ں بنایا گیا اے جس اُتے خوبصورت محراب بنے ہوئے نيں ۔
تریخ
ایہ صرف مذہب ہی نئيں اے جس نے ریاست دے لوکاں نو‏‏ں مسجد د‏‏ی طرف راغب کیتا ا‏‏ے۔ جامع مسجد ریاست وچ موجودہ حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں سیاسی گفت و شنید دا اک گرم گڑھ رہیا اے ا گرچہ کشمیر کے  سیاسی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے اجتماعات اُتے پابندی لگ گئی اے اُتے ، اس د‏ی جڑاں تریخ وچ زیادہ گہری نيں۔ مسیتاں لوکاں دے لئی وادی کشمیر وچ تنازعے دے شروع ہونے تو‏ں بہت پہلے تنازع کشمیر د‏‏ی سیاست اُتے بحث و مباحثہ کرنے دا اک پلیٹ فارم بن گیا سی ۔ مؤرخ محمد اسحاق خان دے مطابق ، “جامع مسجد نے بنیادی طور اُتے دینی تعلیم فراہ‏م کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔ اُتے ، کشمیری مسلماناں وچ جدید تعلیم دے پھیلاؤ دے نال ہی ، میر واعظ غلام رسول شاہ د‏‏ی کاوشاں د‏‏ی بدولت ، مسجد نے سیاسی شعور د‏‏ی نشو و نما وچ اک مرکزی کردار ادا کرنا شروع کیتا۔ در حقیقت ، شیخ محمد عبد اللہ نے اس گل کيتی ابتدا د‏‏ی سی کہ  جامع مسجد وچ میر واعظ محمد یوسف شاہ دے ذریعہ کشمیری مسلم سیاسی شعور اجاگ‏ر کیتا جائے۔ "
انتظامی امور
جامع مسجد انجمن اوقاف دے نجی دائرہ کار وچ ا‏‏ے۔ مسجد دا نگراں بورڈ 1975 وچ تشکیل دتا گیا سی ۔ آمدنی دا وڈا ذریعہ مسجد دے آس پاس 278 دکاناں (اوقاف د‏‏ی ملکیت اے ) دے کرایہ تے عوامی فنڈنگ ​​کے ہور ذرائع تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ محصول مقررہ نئيں تے ہر سال مختلف ہُندا ا‏‏ے۔ اوقاف دے آغاز تو‏ں پہلے ، مسجد دے لئی آمدنی ریاست دے اشرافیہ شہریاں د‏‏ی طرف تو‏ں آندی سی۔ مسجد د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی ، انٹاچ نے حال ہی وچ تزئین و آرائش د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1400ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ مسیتاں گٹھ:سری نگر د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:مسیتاںگٹھ:عبادت گاہاں
ماروسیا بوگوسلاوکا
ماروسیا بوہسلاوکا اک مہان قصہ گو سی، جو 16ویں جاں 17ویں صدی دوران یوکرین وچ رہندی سی۔ اوہ مکھ طور اُتے بہت سارے یوکرینی مہانکاوِ (ڈومس) توں جانی جاندی اے، جسنوں عامَ طور اُتے ماروسیا بوہسلاوکا بارے ڈوما اتے دوجیاں یوکرین لوک کہانیاں نال جانیا جاندا اے۔ اس دا اپنام 'بوہسلاوکا' اسدے شروعاتی شہر بوہسلاو نوں درساؤندا اے۔
کہانی
ماروسیا نوں اغوا کرکے ترکی دے اک ہیرم وچ ویچ دتا گیا سی۔ ڈوما دسدی اے کہ اسنے کویں اپنے شوہر دا بھروسہ قایم کیتا اتے جیل سمیت محل دیاں چابیاں تک پہنچ کیتی۔ اسنے اوہناں دی ورتوں یوکرینیئن کوسیکس دے گروہ نوں مکت کرن لئی کیتی، جس نوں 30 سالاں لئی قید رکھیا گیا سی۔ حالانکہ اوہ اوہناں نال بھجّ نہیں سکی، اوہ اتھے ہی حرم وچ رہی، کیونکہ ہن اوہی اسدا جیون سی جسنوں اوہ جاندی سی۔
ماروسیا بارے ڈوماں اُتے ٹپنیاں کردیاں، اس دی اچّ حالت دی تلنا روکسلینا نال کیتی گئی اے۔
حوالے
گٹھ:قصہ گوئی
تحریک خاکسار
200px|کھبے|thumbnail|[[علامہ مشرقی عنایت اللہ خاں|علامہ مشرقی، خاکسار دے روپ وچ ]] کھبے|thumbnail|خاکساری جھنڈا تقسیم ہند تو‏ں پہلے د‏‏ی اک نیم فوجی جماعت، جس دے بانی علامہ مشرقی (عنایت اللہ خان) سن ۔ ایہ تنظیم بیلچہ پارٹی دے ناں تو‏ں وی مشہور سی کیونجے اس دے پیروکار کندھے اُتے بیلچہ رکھ دے چلدے سن انہاں دا باقاعدہ خاکی یونیفارم سی۔ ہر خاکسار دے لئی لازم سی کہ اوہ خاکی یونیفارم پہنے بلکہ نماز روزہ د‏‏ی پابندی لازم سی اس سلسلہ وچ کوئی عذر قابل قبول نہ سی غلطی کرنے والے خاکسار نو‏‏ں جسمانی سزا وی دتی جاندی سی
مارچ 1940ء وچ خاکساراں نے اندرون لاہور جلوس نکالاجوکہ فوجی پریڈ نال ملدا جلتاتھاجلوس بھاٹی دروازہ تو‏ں شروع ہويا حکومت نے اسنو‏ں خلاف قانون قرار دے ک‏ے روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ڈبی بازار دے پاس برطانوی پولیس آفیسر نے جلوس روکنے دا حکم جاری کيتا جس تو‏ں خاکسار داہک(مشتعل) ہو گئے انہاں نے پولیس اُتے حملہ کر دتا جس دے نتیجہ وچ پولیس آفیسر ماریا گیا پولیس نے گولی چلادی جس دے نتیجہ وچ بوہت سارے خاکسار شہید ہوئے۔ کافی خون خرابے دے بعد حکومت نے اسنو‏ں کالعدم قرار دے ک‏ے پابندی لگیا دتی سی پاکستان بننے دے بعد ایہ جماعت دوبارہ بحال ہوئی۔ اس جماعت دے کارکن خاکسار کہلاندے نيں تے اوہ عمومی طور اُتے خاکی رنگ دا لباس پہندے نيں۔ تقسیم تو‏ں پہلے ایہ جماعت تقسیم ہند دے خلاف سی لیکن بعد وچ حمای‏تی بن گئی۔
گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:بھارت دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارت وچ کالعدم سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستانی سیاسی اصطلاحات گٹھ:ایشیا د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ جنوبی ایشیا گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:تحریکاں گٹھ:تقسیم ہند گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے گٹھ:ہندوستان وچ جنگ عظیم دؤم گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:بھارت وچ 1948ء د‏‏ی تحلیلات
قومی عوامی کانگریس (چین)
قومی عوامی کانگریس  (چینی زبان: 中华人民共和国全国人民代表大会)، این پی سی، چینی پارلیمان) چین د‏‏ی قومی مقننہ اے جس وچ سنہ 2018ء وچ 2980 ارکان سن ۔ اسنو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پارلیمان ہونے دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔
آئین چین دے مطابق چینی عوامی کانگریس یک ایوانی نظام اُتے مشتمل مقننہ اے جسنو‏ں قانون بنانے، حکومت دے کم کاج د‏‏ی نگرانی کرنے تے ریاستاں دے اہ‏م افسران د‏‏ی تقرری دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔ ایوان چین نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی مہر کہیا جاندا اے کیونجے ایوان نے کدی وی حکومت کیت‏‏ی کسی وی تجویز یا فیصلہ نو‏‏ں مسترد نہین کيتا ا‏‏ے۔ قومی عوامی کانگریس (چین) دے ارکان 5 سال دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ اس دا اجلاس ہر سال موسم سرما وچ ہُندا اے جو عموما 10 تو‏ں 14 دناں تک چلدا اے ۔اجلاس گریٹ ہال آف دتی پپل وچ منعقد کيتا جاندا اے جو بیجنگ وچ موجود تیانان میم اسکوائر دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایوان دے اجلاس دا وقت پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس د‏‏ی قومی کمیٹی د‏‏ی میٹنگ دے حساب تو‏ں طے کيتاجاندا ا‏‏ے۔ پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس اک اک مشوراندی باڈی اے جس وچ مختلف سماجی گروہاں نے نمائندے ہُندے نيں۔ چین وچ پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس تے قومی عوامی کانگریس دو اہ‏م جانبداری باڈی نيں۔ ایوان دے اجلاس وچ ریاست دے افسران نو‏‏ں ماضی د‏‏ی پالیسیاں دا جائزہ لینے تے حال و مستقب‏‏ل د‏‏ی پالیسیاں بنانے دا موقع فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
اختیارات تے فرائض
آئینی طور اُتے قومی عوامی کانگریس چین دا سب تو‏ں طاقتور تے با اختیار ڈھانچہ اے تے چاراں دستور اسنو‏ں قانون بنانے دا اختیار دیندے نيں۔ البتہ عملی میدان وچ اسنو‏ں چینی کمیونسٹ پارٹی تے ریاست د‏‏ی مقننہ دے بنائے قانون دے نفاذ دے لئی حکومت دا مہرہ منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک رکن، ہو،شیاویان نے 2009ء وچ بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ اسنو‏ں اپنے اپنے انتخابی حلقے د‏‏ی مدد دے لئی کوئی اختیار حاصل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے اپنے لفظاں نيں “پارلیمانی نمائندہ ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں مینو‏ں کوئی اختیار حاصل نئيں اے ۔“ 2014ء وچ سی پی سی نے قومی عوامی کانگریس نو‏‏ں ‘‘حکومت کیت‏‏ی نگرانی کرنے دے لئے‘‘ با اختیار بنانے دا عہد کيتا۔ 1990ء د‏‏ی دہائی تو‏ں قومی عوامی کانگریس پارٹی، حکومت تے سماجی گروہاں دے مختلف حصےآں دے وچکار اختلافات وچ ثالثی دا کردار ادا کررہی ا‏‏ے۔ قومی عوامی کانگریس دے چار بنیادی اختیارات نيں:
کم کاج
قومی عوامی کانگریس دا اجلاس پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس دے اجلاس دے نال ہی ہر سال موسم سرما وچ تقریباً دو ہفتےآں دا ہُندا ا‏‏ے۔ اس مشترک اجلاسنو‏ں دو میٹنگ کہیا جاندا اے ۔ان جلساں وچ 150 ارکان اُتے مشتمل اسٹینڈنگ کمیٹی برائے چینی قومی عوامی کانگریس اپنے اختیارات دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ یہ جلسے میڈیا تقریب بن چکے نيں کیونجے چینی رہنما انہاں وچ اپنی رپورٹ پیش کردے نيں۔ البتہ این پی سی نے کدی کسی کم نو‏‏ں مسترد نئيں تے نہ ہی پارٹی دے نامزد کردہ کسی امیدوار نو‏‏ں نا منظور کيتا ا‏‏ے۔ انہاں جلساں وچ کوئی وی ووٹ نا معلوم نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ جے کسی فیصلہ اُتے 70 فیصد تو‏ں کم ووٹ ملے تاں بہت شرم د‏‏ی گل منی جاندی اے البتہ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ ایسا خوب ہُندا سی۔
اجلاس دے دوران وچ چینی رہنما عالمی میڈیا دے سامنے وی حاضر ہُندے نيں تے پریس کانفرنس کردے نيں تے ایہ انہاں چند مواقع وچو‏ں اک اے جدو‏ں مگربی میڈیا چینی رہنما تو‏ں غیر متعین سوال کرسکدی ا‏‏ے۔ کوئی اہ‏م بل اک سال وچ تیار ہُندا اے تے جے اس وچ کوئی اہ‏م اختلاف گنجائش ہوئے تاں اسنو‏ں حتمی ووٹ دے لئی نئيں رکھیا جاندا اے ۔اس د‏ی اک مثال پراپرٹی لا آف پپلز ریپبلک آف چائنا اے جو 2006ء وچ مقننہ دے ایجنڈا تو‏ں ہٹا لیا گیا سی کیونجے اس دے بارے وچ تنقید کيتی گئی سی اس وچ ریاست د‏‏ی پراپرٹی نو‏‏ں محفوظ د‏‏ی وافر صلاحیت موجود نئيں سی۔چین دا کوئی قانونی بل این پی سی د‏‏ی اسٹینڈنگ کمیٹی دے تن بار نظر ثانی دے بعد ہی منظور دے لئی رکھیا جاندا اے ۔البتہ پراپرٹی دا قانون 9 برس تک زیر بحث رہیا تے اس وچ ست بار نظر ثانی کيتی گئی جو اپنے آپ وچ اک ریکارڈ ا‏‏ے۔ آخر کار 16 مارچ 2007ء نو‏‏ں قومی عوامی کانگریس دے دسويں اجلاس د‏ی پنجويں نشست وچ اسنو‏ں منظوری ملی لیکن اس تو‏ں اس اُتے بہت فرما فرم بحثاں ہوئیاں۔ 2889 ارکان اس وقت ایوان وچ موجود سن ۔ انہاں وچو‏ں 2799 ارکان نے بل دے حق وچ ووٹ دتے جدو‏ں کہ 52 نے مخالفت وچ ۔37 غیر جانبدار رہے تے اک نے ووٹ ہی نئيں دتا۔
گزشتہ قومی عوامی کانگریس د‏‏ی رکنیت
حوالے:
ہانگ کانگ تے مکاؤ دے نمائندے
1998ء وچ 9واں کانگریس تو‏ں ہانگ کانگ دے اپنے نمائندے شامل ہُندے نيں اوتھے 2003ء وچ 10واں کانگریس تو‏ں مکاؤ دے وی اپنے نمائندے منتخب ہُندے نيں۔ ہانگ کانگ تے مکاؤ تو‏ں این پی سی وچ آنے والے ارکان دا انتخاب انہاں علاقےآں وچ چیف ایگزی کیوٹو دے انتخاب دے مماثل ا‏‏ے۔ 1975ء تے بعد دے دناں وچ دونے ملکاں دے ارکان گوانڈونگ صوبائی کانگریس تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آندے سن ۔
تائیوان دے نمائندے
این پی سی نے صوبہ تائیوان، عوامی جمہوریہ چین دے نمائندےآں نو‏‏ں 1975ء وچ چوتھ‏ی کانگریس تو‏ں ہی منتخب کرنا شروع کر دتا سی۔تب تائیوان نو‏‏ں چین دا اک صوبہ منیا گیا۔2000ء تو‏ں پہلے تائیوانی نمائندے عموما چینی کمیونسٹ پارٹی دے اوہ تائیوانی لوک ہويا کردے سن جو 1947ء دے بعد تائیوان بھج گئے سن ۔ ہن یا تاں اوہ لوک کم ہوچکے نيں یا فیر بُڈھے ہوچکے نيں۔گزشتہ تن کانگریس وچ صرف اک تائیوان وچ پیدا ہويا نمائندہ سی جس دا ناں چین یونینگ سی۔وہ ماہر معاشیات جسٹن ییفو لن د‏‏ی زوجہ نيں۔ موجودہ 11واں کانگریس وچ منتخب نمائندے اک کنسل ٹیٹو الیکٹورال کانفرنس تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آئے نيں۔
پپلز لبریشن آرمی نمائندے
این پی سی دے روز اول تو‏ں ہی پیپلز لبریشن آرمی دے نمائندے وڈی تعداد وچ رہے نيں۔ تیسری کانگریس وچ اوہ 3 فیصد سن جدو‏ں کہ چوتھ‏ی کانگریس وچ اوہ 17 فیصد ہوگئے۔5واں کانگریس تو‏ں اوہ 9 فیصد دے آس پاس رہندے نيں تے ہن وی کانگریس وچ اوہ سب تو‏ں وڈا گروہ نيں۔12واں کانگریس وچ انہاں د‏‏ی کل تعداد 268 اے، دوسرا برا گروہ شانڈونگ دا اے جو تعداد وچ کل 175 نيں۔
اسٹینڈنگ کمیٹی
این پی سی دے مستقل ارکان تے اور نائبین مندرجہ ذیل اُتے مشتمل ہُندے نيں:
ڈھانچہ
اسٹینڈنگ کمیٹی دے علاوہ نو خاص کمیٹیاں وی ہُندیاں نيں جو این پی سی دے لئی اہ‏م معاملےآں دا مطالعہ کردیاں نيں۔ انہاں دے اپنے اپنے خاص موضوعات نيں۔
انتظامی اکائیاں
این پی سی د‏‏ی مدد دے لئی متعدد انتظامی اکائیاں وی تشکیل دتی گئیاں نيں جو مندرجہ ذیل نيں:
پری سیڈیم
پری سیڈیم این پی سی دے 178 ارکان اُتے مشتمل اک اکائی ا‏‏ے۔ ایہ چینی کمیونسٹ پارٹی، ریاست، غیر کمیونسٹ پارٹیاں، آل چائنا فیڈریشن آف انڈسٹری اینڈ کامرس، مرکزی حکومت کیت‏‏ی ایجنسیاں دے صدور، عوامی تنظیماں، این پی سی دے کل 35 نمائندےآں دے اہ‏م لیڈران، ہانگ کانگ، مکاؤ تے پیپلز لبریشن آرمی دے ارکان دا مجموعہ ا‏‏ے۔ پری سیڈیم ہی صدر عوامی جمہوریہ چین، نائب صدر عومای جمہوریہ چین، این پی سی دے صدر نشین، نائب صدر نشین، اسٹینڈنگ کمیٹی دے جنرل سکریتری، سینٹرل ملٹری کمیشن دے صدر تے چینی عدالت عظمی دے صدر نو‏‏ں نامزد کردا ا‏‏ے۔ ایہ این پی سی دے آرگانک لا دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔
حکمراں چینی کمیونسٹ پارٹی نال تعلق
حکمراں چینی کمیونسٹ پارٹی این پی سی د‏‏ی ساخت د‏‏ی مختلف درجےآں خصوصا قومی سطع اُتے دیکھ ریکھ کردی ا‏‏ے۔ علاقائی سطح اُتے امیدواراں د‏‏ی انتخاب وچ مرکز دا اثر کچھ کم اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں علاقائی پارٹی تے غیر کمیونسٹ پارٹی دے افراد وی انتخاب وچ حصہ لیندے نيں۔ البتہ چین دا انتخابی نظام ہی کچھ ایسا اے کہ اعلیٰ سطح اُتے موجود لیڈراں د‏‏ی مدد دے بغیر ادنٰی سطح کوئی وی امیدوار بمشکل ہی جیت پاندا اے اوتھے دوسری طرف پارٹی افسرشاہی دے لئی انتخابی نظام اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنا تقریباً نا ممکن ا‏‏ے۔ ایسا ہی اک منفرد نطام نشستاں دے تناسب وچ امیدواراں د‏‏ی تعداد د‏‏ی تحدید ا‏‏ے۔ نشستاں دے تناسب تو‏ں امیدواراں د‏‏ی تعداد بہت محدود ا‏‏ے۔ مثلاً قومی عوامی کانگریس دے لئی 100 نشستاں دے لئی محض 110 امیدوار انتخاب لڑنے دے مجاز نيں۔ صوبائی سطح اُتے 100 نشستاں دے لئی 120 میدوار انتخابات لردے نيں۔ ایہ تناسب درجہ دے حساب تو‏ں بڑھدا جاندا اے ۔سب تو‏ں آخری اکائی یا درجہ پنڈ اے جتھ‏ے کوئی حد نئيں اے ۔البتہ کانگریس د‏‏ی ویب سائٹ دے مطابق اک بلاواسطہ انتخاب وچ منتخب افراد دا فیصد 20 تو‏ں 50 ہونا چاہیدا۔ ہن ایہ نطام معیاری منیا جاندا اے جو سویت نظام تو‏ں بالکل وکھ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں انہاں امیدواراں اُتے لگام لگتی اے جو کسی وی صورت وچ نا قابل قبول ہی ہونے والے نيں۔غیر مشہور تے معمولی امیدواراں نو‏‏ں وی نطر انداز کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چین وچ 1954ء دیاں تاسیساں گٹھ:حکومت چین گٹھ:قومی مقننہ گٹھ:یک ایوانی مقننہ
جے پور ساہت فیسٹیول 2015
جے پور ساہت فیسٹیول  اک سالانہ کیتا جان والا میلہ اے، جو 2006 توں بھارت دے گلابی نگر جے پور وچّ منعقد کیتا جا رہیا اے۔ ایشیا دا سبھ توں وڈا ساہت فیسٹیول اے۔ اس وچّ دنیاں بھر توں ساہتکار حصہ لیندے ہن۔ سال 2015 دے جے پور ساہت میلے وچّ وحیدہ رحمٰن، نصیرالدینشاہ، گریش کرناڈ، وشال بھاردواج، بشرط پیر،  ٹم سپل، جاوید اختر، پرسون جوشی، انوپما چوپڑہ، شبانہ اعظمی اتے ساہت-سنگیت جگت توں ہور کئی ہستیاں شامل ہوئیاں۔
پہلا دن
جے پور ساہتک میلے 2015 دے پہلے دن ”پرگٹاوے دی مکمل آزادی” ‘تے زوردار بحث ہوئی تے اس گلّ ‘تے نٹھّ کے چرچہ کیتی گئی کہ کی بھارت وچّ ”بولن دی پوری آزادی” دا سبھیاچار ہے جاں اک پاردرشی جیہا پردہ ہے، جس تحت ایہہ دھیان رکھیا جاوے کہ لکھن لگیاں ایہہ حد پار نہیں کیتی جانی چاہیدی۔ بحث کر رہے کمیٹی میمبراں نے تاملناڈو دے لیکھک پیروملّ مروگن دا سدھا نام لیا، جس نے وکھ-وکھ سنگٹھناں دے ورودھ مگروں لکھنا بند کرن دا فیصلہ لے لیا ہے۔ اج دے سیشن ”کی ساہت دے ونج نے چنگیاں لکھتاں نوں مار دتا ہے” وچّ ساہت دے وپاریکرن اتے اس دے وشا وستو اتے پیندے پربھاواں بارے چرچہ نہیں کیتی گئی بلکہ چرچہ کرن والی کمیٹی دے میمبراں لیکھک نینتارا سہگل، تامل لیکھک سی. ایس. لکشمی، پترکار تے لیکھک مارک ٹلی تے پرکاشک کارتھیکا وی. کے. نے ”ساہت وچّ پرگٹاوے دی آزادی” ختم کیتے جان اتے گل بات کیتی اتے کیہا کہ ہن اکثر ہی پستکاں اتے جاں تاں پابندیاں لائیاں جا رہیاں ہن جاں پھر ایہناں نوں ساڑیا جا رہا ہے، ایہہ وکھ-وکھ سنگٹھناں دے اسہنشیل وطیرے دا پرگٹاوا ہے۔ اس سیشن دی پردھانگی گیت کار پرسون جوشی نے کیتی۔ نینتارا سہگل انوسار ہن اوہ سماں آ گیا ہے کہ لیکھک نوں ”بھاوناواں دے آہت” ہون دی پرواہ نہیں کرنی چاہیدی کیونکہ پرگٹاوے دی آزادی اوہ ورتارا ہے، جس نال سمجھوتہ نہیں کیتا جانا چاہیدا۔ اوہناں کیہا کہ وپار نے نہ کیول ساڈے جیون ‘چ اہم تھاں لے لئی ہے، بلکہ ساڈے اتوں دی پے گیا ہے۔ سیاست، ویاہاں تے کھیڈاں وچّ وی ونج بھارو ہے۔ اوہناں نے لیکھکاں نوں کیہا ”اج بناں کوئی سمجھوتہ کیتے بولنا ہی پینا ہے۔ اسیں سارے اس وچاردھارا دے خلاف ہاں، جو ورودھی آوازاں نوں چپّ کراؤن ‘چ لگی ہوئی ہے۔ اجیہے سمیں ‘چ جو سانوں لازمی کرنا بندا ہے، اوہ ایہہ ہے کہ اسیں ایہناں اگے گوڈے نہ ٹیکیئے۔” تامل ناول کار مروگن نے 13 جنوری نوں پھیسبکّ ‘تے اعلان کر دتا ہے کہ اوہ لکھنا بند کر رہا ہے۔ اس دے اک ناول دا کجھ جتھیبندیاں ولوں ورودھ کیتا جا رہا ہے۔ سی. ایس. لکشمی انوسار اجیہا، خطرناک ماحول ہی تامل لیکھکاں دے ”لکھن دے ادھیکار” لئی خطرہ بن رہا ہے۔ سانوں ایہہ سوچنا پئیگا کہ کمرشیئل پرکاشناواں اجیہے ماحول ‘چ کویں جاری رہِ سکنگیاں۔ مارک ٹلی دا مننا سی کہ ایہہ ورتارے لیکھکاں دے جیون دا حصہ ہندے ہن۔ اوہناں کیہا کہ اوہناں نوں نہیں لگدا کہ بولن جاں پرگٹاوے دی مکمل آزادی جہی کوئی چیز ہندی ہے، پر سبھ توں مہتوپورن ہے کہ سرکاراں نوں اوہناں ‘عنصراں’ نوں ٹھلھ آؤنی چاہیدی ہے، جو ‘آزادی’ دے ارتھاں نوں ڈھاہ لا رہے ہن۔
اسے سیشن دی ہور گتیودھی وچّ ‘پڑن دے لطفَ’ وچّ وکتا وجوں منچ اپر آئے ناٹک-لیکھک، اداکار تے کوی گریش کرناڈ دا مننا ہے کہ تکنالوجی نے نوجواناں اتے بچیاں دیاں پڑھن دیاں عادتاں نوں کھورا لایا ہے تے اوہ اصل کتاب توں پڑھن ’چ جو لذت ملدی ہے، اس توں محروم رہِ رہے ہن۔ جے پور ساہت میلے ’چ اک سیشن وچّ اوہناں کیہا کہ نویں پیڑھی وچّ جلد والیاں جاں پیپر بیک پستکاں پڑھن دا رواج ہی نہیں، اوہ تاں ہر سمیں ٹیبلینٹ جاں آئیپیڈ نال چمبڑے رہندے ہن۔ کرناڈ دے کنڑ ’چ لکھے ناٹک انگریزی تے ہور بھاشاواں وچّ انوواد ہوئے ہن تے اوہناں دی ایہہ بڑی پربل دھارنا ہے کہ نویں پیڑھی کتاب پڑھن دے آنند توں واجھی رہِ رہی ہے۔ اوہناں کیہا کہ اوہناں دی عمر دے لوکاں دی ایہہ دھارنا ہے کہ جہڑیاں موجاں اوہناں نے کیتیاں، اوہ نویں پیڑھی دے حصے نہیں آئیاں۔ بھارت دے سابقہ صدر عبدالکلام دی سویجیونی ونگز آف فائر دی آڈیؤ پستک ’چ اپنی آواز دین والے کرناڈ انوسار نویں تکنالوجی رومانچک تاں ہے پر اصل کتاباں دا آنند سدابہار ہے۔ اوہناں مطابق ای-پستکاں وچوں تہانوں کجھ یاد نہیں رہندا، دوجا اصل پستک پڑھدیاں تہاننن رہاؤ دا ساہ لین دا تے مڑ اسے توں پڑھنا شروع کرن دا موقع ملدا ہے، پر آدھونک تکنالوجی ’چ بہت سارے لنک بندے نوں اگے ہی اگے لجائی جاندے ہن۔ 77 سالا بہپکھی کرناڈ دیاں فلماں تے دستاویزیاں نوں بہت سارے مان-سنمان ملے ہوئے ہن۔ اوہناں کیہا کہ ہو سکدا ہے کہ اوہناں دی ایہہ رائے آدھونک تکنالوجی بارے مکمل سمجھ نہ ہون کر کے بنی ہووے۔ اوہناں کیہا کہ اوہناں دا پتر اوہناں نوں اس کر کے ٹوٹر تے پھیسبکّ نہیں ورتن دندا کہ اوہناں نوں اس دی لط لگّ جائیگی۔ اوہناں چیتے کیتا کہ بچپن ’چ اوہ رات نوں پڑھ نہیں سکدے سن کیونکہ بجلی نہیں ہندی سی۔ اوہناں نوں 7 وجے شام نوں سوا دتا جاندا سی۔ دنے اوہناں کول پڑھن دی بہتی وہل نہیں ہندی سی کیونکہ اوہناں نے کھیڈنا وی ہندا سی۔ اوہناں دسیا کہ دلچسپ گلّ ایہہ سی کہ ادوں بچیاں لئی پستکاں نہیں ہندیاں سن۔ ادوں اس دی لوڑ ہی نہیں سمجھی گئی سی۔ کتاباں وچّ جاں تاں دھارمک پستکاں ہندیاں سن جاں اشلیل ساہت ہندا سی| گریش نے مخول کردیاں کہہ دتا کہ اسنے دوہاں طرحاں دا ساہت خوب پڑیا۔
اک ہور سماگم دوران لمکا بکّ آف رکارڈز نے لیکھنی ‘تے کیندرت اپنے وشیش انک وچّ پنجابی دے ناول کار گردیال سنگھ سمیت انگریزی تے ہور بھاشاواں دیاں کلّ 15 ساہتک ہستیاں دا وشیش سنمان کیتا ہے۔ جے پور ساہتک میلے وچّ اج لمکا بکّ دا 26واں انک رلیز کیتا گیا جس وچّ ایہناں 15 ساہتک ہستیاں نوں ‘پیپل آف دِ ییئر’ وجوں شامل کیتا جا رہا ہے۔ ایہناں 15 لیکھکاں وچّ پنجابی دے گردیال سنگھ توں علاوہ مہاں شویتا دیوی (بنگالی)، نامور سنگھ (ہندی)، کنور نرائن (ہندی)، ندا فازلی (اردو)، سیتا کنت مہاپاترا (اڑیا)، رحیم راہی (کشمیری)، رسکن بونڈ (انگریزی)، نینتارا سہگل (انگریزی)، واسودیون نائر (ملیالم)، لکشمن سی. گائکواڑ (مراٹھی)، سی.ایس. لکشمی (تامل)، چندر شیکھر کامبر (کنڑ)، امت گھوش (انگریزی)، ناگین سیکیا، (اسامیا) شامل ہن۔ ‘پیپل آف دِ ییئر’ لئی جیوری میمبراں وچّ پترکار تے راج سبھا دے میمبر ایچ کے دعا، ہارپر کولنز پرکاشک کارتکا وی کے ساہت اکاڈمی دے سکتر پرو. سری نواسراؤ تے نامور پترکار مارک ٹلی شامل سن۔
دوجا دن
جے پور ساہتک میلے 2015 دے دوجے دن فلم جگت دی سینئر اداکارہ وحیدہ رحمٰن ویروار نوں ساہتک میلے دا حصہ بنی اتے اک یادگاری روبرو دوران اوہناں اپنے جیون وچو کجھ پل لوکاں نال سانجھے کیتے| اپنے سمیں دی خوبصورت تے بولدیاں اکھاں والی اداکار وحیدہ رحمٰن نے کیہا کہ جدوں 1956 ’چ ‘سی.آئی.ڈی.’ فلم راہیں اس نے بالیوڈّ ’چ پیر دھریا سی تاں اوہ بڑی ضدی قسم دی کڑی سی۔ اس فلم ’چ اوہ دیوَ آنند نال سی تے ایہہ فلم گرودتّ نے بنائی سی۔ گرودتّ پیاسا فلم ’چ وحیدہ دے نائک وی سن۔ جے پور ساہت میلے دے اک سیشن ‘‘مجھے جینے دو: وحیدہ رحمٰن نال سنواد’’ وچّ اوہ نسرین منی کبیر تے ارشیا ستار نال گل بات کر رہی سی۔ وحیدہ نے دسیا کہ کویں اس نے گرودتّ تے سی.آئی. ڈی. دے ڈائریکٹر راج کھوسلا دی اس دا نام بدلن دی کوشش وچّ کوئی پیش نہ جان دتی۔ دوواں نے اس نوں دلیپ کمار، مدھو بالا، مینا کماری تے ہوراں دیاں مثالاں دتیاں، جہناں نے اپنے نام بدلے سن. ایہہ جویں اس سمیں فیشن ہی سی۔ اوہناں دوواں دا کہنا سی کہ ‘وحیدہ رحمٰن’ نام آکرشک نہیں جاپدا۔ وحیدہ انوسار ‘میں اڑی ہوئی سی کیونکہ میرا نام میرے ماپیاں نے رکھیا سی تے مینوں ایہہ بہت پیارا سی۔’ اس نے دسیا کہ گرودتّ تے راج کھوسلا ایہہ جان کے حیران-پریشان رہِ گئے سن کہ کوئی نواں اداکار اوہناں نوں کسے کم لئی منع کر رہا سی۔ تنّ دن اوہ کجھ نہ بولے اتے چوتھے دن اس دا اصلی نام ہی ورتن لئی سہمت ہو گئے۔ 76 سالا اداکار نے دسیا کہ گرودتّ نال کم کرنا بہت اوکھا سی کیونکہ نردیشک وجوں اوہ وار-وار ریٹیک کردے سن۔ اوہ اپنے ہی سیناں توں وی سنتشٹ نہیں ہندے سن۔ سین ہون ’تے اوہ اکثر آکھدے ‘اور ہو جائے۔’ رحمٰن نے دسیا کہ کئی سیناں دے 50-50 ریٹیک وی ہوئے۔ پیاسا فلم دے اک سین دے 76 ریٹیک ہون دی گلّ وی اس نے دسی۔ گرودتّ تے ستیاجیت رائے وچالے تلنا کردیاں وحیدہ نے دسیا کہ ریء بڑے سپشٹ نردیشک سن۔ اوہ بہتے ریٹیک نہیں کردے سن تے جدوں اوہناں دیاں آساں مطابق اداکار نہیں کردا سی تاں اوہ ریٹیک کرنے بند کر دندے سن، پر اس توں پہلاں اوہ سمجھاؤندے ضرور سن کہ اوہ کی چاہندے ہن۔
اس توں علاوہ اک ہور سنواد گتیودھی کردیاں بھارت، پاکستان تے افغانستان ’تے وی ہوئی چرچہ ہوئی۔ ساہت میلے وچّ بھارت، پاکستان تے افغانستان دے آپسی سبندھاں ’تے دھیان کیندرت کیتا گیا جس دوران پینل میمبراں نے پاکستان تے افغانستان دے وچالے چل رہی گل بات روں وچّ ہون اتے بھارت دے اپنے گوانڈھی نال سبندھاں ’تے بھرویں چرچہ کیتی۔ پاکستان دے سابقہ ودیش منتری خورشید قصوری نے کیہا کہ بھارت تے پاکستان دے سبندھاں دے معاملے وچّ ‘آس دی بھاونا’ جیوندی رکھی جانی چاہیدی ہے جدکہ سابقہ بھارتی سفیر جی. پارتھاسارتھی نے ‘سرحد ’تے پھائرنگ نوں ٹھلھ پائے جان’دا سدا دتا تاں کہ ارتھ-بھرپور سنواد جاری رکھیا جا سکے۔ اوہناں کیہا کہ گولیاں دے کرم نال سنواد نہیں ہو سکدا۔ اس شور ’چ کوئی وی گل بات نہیں سندا ہندا۔ ایہہ دوویں پاکستان بارے ہوئے سیشن ’چ شامل سن۔ افغانستان، پاکستان تے مدھ ایشیا ’تے کئی پستکاں لکھ چکے تے ودیش نیتی دے ماہر احمد راشد نے کیہا کہ بھارت دے دوویں گوانڈھی اس سمیں سنکٹ وچوں لنگھ رہے ہن۔ پاکستانی سینا جدوں پاکستان رہندی طالبان لیڈرشپ ’تے دباء پائیگی تاں ہی اپھگانی طالبان اپنی سرکار نال گل بات کرنگے۔
حوالے
گٹھ:ساہت گٹھ:ساہت میلہ گٹھ:جے پور
‎ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ 2015
غذائیت
غذائیت (nutrition) تو‏ں مراد اصل وچ کِسے وی نامیے (آرگنزم) (اوہدے خلیات) نو‏‏ں مہیا کیتی جاݨ آݪی یا مہیا ہوݨ آݪی فراہمی اسباب اے جیہد‏‏ی مدد ناݪ اوہ اپݨے خلیات وچ میٹابولزم نو‏‏ں اس معیار اُتے قائم رکھ سک‏‏ے کہ جو زندگی نوں برقرار رکھݨ لئی اس متعلقہ جاندار نو‏‏ں درکار ہووے۔ آسان لفظاں وچ ایہ کہیا جاسکدا اے کہ کِسے وی جاندار نو‏‏ں غذا یا خوراک د‏‏ی صورت وچ فراہ‏م کیتی جاݨ آݪی توانائی نو‏‏ں غذائیت کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:غذائیت گٹھ:اطلاقی علوم گٹھ:صحت گٹھ:علوم صحت وطب
کفیل الرحمن نشاط عثمانی
کفیل الرحمن نشاط عثمانی (ولادت: 5 مارچ 1942ء - وفات: 1 اگست 2006ء) اک ہندوستانی مسلم عالم، فقیہ تے شاعر سن جنہاں نے دارالعلوم دیوبند دے مفتی د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا۔ آپ دے دادا عزیز الرحمن عثمانی سن، جو دار العلوم دیوبند دے پہلے مفتی اعظم سن ۔
حوالے
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:قاسمی فضلا
بابا بھگت سنگھ بیلگا
بابا بھگت سنگھ بلگا (2 اپریل 1907–22 مئی 2009) آزادی گھلاٹیئے تے غدر پارٹی دے سرگرم ورکر سن۔ پنجاب سرکار نے اوہناں نوں مرن مگروں ‘پنجاب رتن’ دا خطاب دے کے نوازیا گیا۔ اس وچ وی کوئی نقد راشی نہ شامل ہون کر کے ہی اوہناں دے پروار نے اس نوں قبول کیتا۔
جیونی
بابا بھگت سنگھ بلگا دا جم دوآبے دے مشہور پنڈ بلگا، ضلع جالندھر وچ 2 اپریل 1907 نوں ہویا۔ آپ اپنے بھیناں بھراواں وچوں سبھ توں چھوٹے سن۔ اوہناں دے جم توں دو کو سال بعد ہی باپ دی موت ہو گئی۔ بھگت سنگھ بلگا بچپن وچ مالوے دے پنڈ اجیتوال وچ اپنی ماسی کول رہِ کے نیڑلے پنڈ چوہڑ چکّ پڑھدے رہے۔اتھوں مڈل پاس کر کے اوہناں نے لدھیانے دے مالوا خالصہ ہائی سکول توں میٹرک کیتی۔گھر دی غریبی دور کرن خاطر اوہ کمائی کرن لئی پہلاں جاپان تے پھر ارجنٹینا گئے پر اتھے وسدے پنجابی دیس بھگتاں دے اثر نے گھر دی غریبی دی تھاں دیس دی غلامی دیاں زنجیراں کٹن والے پاسے تور دتا۔
سیاسی جیون
thumb|1930 وچ بھگت سنگھ بلگا بابا بھگت سنگھ بلگا دے برطانوی سامراج خلاف ودروہی جیون دا آغاز طالب علم جیون وچ لدھیانے پڑھدیاں ہی ہو گیا سی، جدوں اوہناں وائسرائے دی سکول پھیریؤتے وائسرائے ہائے-ہائے کہہ کے سکول ہیڈماسٹر دی بینتاں دی سزا قبولی سی۔اوہ 21 سال دی عمر وچ س۔اجیت سنگھ (شہید بھگت سنگھ دے چاچا جی)دی پردھانگی والی ارجنٹینا دی غدر پارٹی دے جنرل سیکٹری بن کے بھارتیاں نوں دیس دی غلامی دا جولا لاہن لئی جتھیبند کرن لگ پئے۔ارجنٹائینا توں پارٹی دے حکم مطابق مارکسزم اتے فوجی تعلیم دی اچیری ٹریننگ لین لئی بلگا جی روس دی ٹوآئلر یونیورسٹی ماسکو گئے۔اتھوں اوہ 60 انقلاب کاریاں دا گروپ تیار کر کے آزادی دی لڑائی وچ شامل ہون لئی بھارت پرتے۔ اوہناں نے 1934 توں 1936 تک کلکتہ، کانپور اتے پنجاب دیاں انقلاب کاری ادارےآں وچ تندیہی نال کم کیتا۔ بابا بلگا نوں 1938 وچ ضلع کانگرس کمیٹی دا سیکٹری، پنجاب پردیش کانگرس کمیٹی لاہور اتے آل انڈیا کانگرس کمیٹی دا میمبر چنیا گیا۔ 1939 وچ اوہناں نوں کیمبلپر جیل وچ تن سال بطور جنگی قیدی رکھیا گیا۔ 1942 وچ رہاء ہون مگروں لدھیانہ سرکار خلاف بھڑکاؤ بھاشن دین دے الزام وچ اوہناں نوں اک سال لئی مڑ جیل وچ بند کر دتا گیا۔ 1947–48 وچ فرقو ونڈ دا خلاف کرن تے آزاد بھارت دی سرکار نے اوہناں نوں اک سال لئی دھرم شالہ دی یول کیمپ جیل وچ ڈکّ دتا۔ 1959 وچ خوش ہیسیئتی ٹیکس دے خلاف وچ جدوجہد کرن تے پنجاب سرکار نے انھاں نوں جیل وچ بند کر دتا۔ اوہناں دے آخری وارنٹ ایمرجینسی دا خلاف کرن تے نکلے اتے 6 اکتوبر 2008 وچ جلھیاں والے باغ دے اصلی سروپ نوں بچاؤن، کاماگاٹامارو دے مسافراں تے نامدھاری دیس بھگتاں نوں مانتا دواؤن متعلق کیتے روس مارچ نوں اوہناں دے ودروہی جیون دا آخری تحریک منیا جا سکدا اے، جس دی اگوائی اس 101 سالا بزرگ انقلابی نے وھیل چیئر تے بیٹھ کے کیتی۔ بابا جی نے دیس دی آزادی خاطر کیتیاں قربانیاں اتے سمچے انسانی سماج متعلق دتیاں وڈملیاں سیواواں دے عوض وچ کوئی وی سرکاری پینشن جاں ہور سہولت پروان نہیں کیتی پر اینھاں نوں دنیا بھر وچوں کئی غیر سرکاری ادارےآں ولوں اعزاز اتے خطاب ملدے رہے۔ اوہناں نے اک قومی ایوارڈ ‘صدی دا حونصلہ اتے بہادری دا سنمان’ صرف اپنے پیاریاں دے زور دین تے پروان کیتا۔ پنجاب سرکار نے اوہناں نوں مرن پچھوں ‘پنجاب رتن’ دا خطاب دے کے نوازیا گیا۔ بابا بلگا نے آزادی پچھوں غدری یودھیاں دی یادگار ‘دیش بھگت یادگار ہال جالندھر’ دی اساری لئی دن-رات اک کر دتا۔ دیشاں-ودیساں توں اگراہیاں کیتیاں تے اپنی نگرانی ہیٹھ اس یادگار دا اساری کروایا۔۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:غدر پارٹی گٹھ:جم 1907 گٹھ:موت 2009
سید محمد شاہ
پیر محمد شاہ بخاری علاقہ پوٹھوار دے عظیم شاعر ہیر محمد شاہ دے مصنف نيں
ولادت
سلطان العارفین پیر سید محمد شاہ بخاری قصبہ ڈڈیال آزاد کشمیر دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ کھنیارہ شریف وچ گزشتہ صدی دے آغاز وچ پیدا ہوئے
نسب
آپ وادی کشمیر دے اک خدا رسیدہ بزرگ سید نور شاہ بخاری دے فرزند تے قطب زماں میاں فیض بخش بگا شیر دے دھوہتے سن ،آپ دے آباؤاجداد مقبوضہ وادی نال تعلق رکھدے سن ۔
آپ دے والد سید نور شاہ بخاری وادئ کشمیر تو‏ں تحصیل علم د‏‏ی خاطر آزاد کشمیر د‏‏ی اک درسگاہ تشریف لیائے تے ایتھے پہ سکونت اختیار کيتی۔ بابا جی د‏‏ی ذات متعدد خصوصیات د‏‏ی حامل تھی،آپ دا واسطہ خاندان نبوت تو‏ں اے ،آپ اہل بیت آل رسول سید بخاری،آپ حفظ قرآن،آپ احکا‏م شریعت،اسرار حقیقت،امور طریقت تے علوم معرفت وچ ید طولی حاصل اے ،زہد و ریاضت،مجاہدہ و محاسبہ تے مراقبہ وچ یکتا روزگار سن،
شاعری
سلطان العارفین پیر سید محمد شاہ بخاری د‏‏ی خاص صنف آپ د‏‏ی شاعری تھی،آپ د‏‏ی ابیات آزاد کشمیر تے پوٹھوار دے علاقےآں د‏‏ی روحانی تہذیبی زندگی د‏‏ی اک محبوب علامت رکھدے نيں،ایہ کہنا غلط نہ ہوئے گا کہ اس سارے خطے وچ جو غیر فانی تے ہمہ گیر مقبولیت پنجابی شاعری دے عظیم مثنوی سیف الملوک دے خالق میاں محمد بخش تے قصہ ہیر رانجھا دے مصنف سید محمد شاہ بخاری دے دل گداز ابیات نو‏‏ں حاصل ہوی اوہ کِس‏ے دوسرے شاعر نو‏‏ں نصیب نہ ہوسک‏ی، اتفاق اے کہ ایہ دونے باکمال صوفی شاعر تے درویش اک ہی علاقے ضلع میرپور وچ پیدا ہوئے تے دونے بزرگاں نے نیڑے نیڑے اک ہی زمانہ حیات پایا،
سلسلہ بیعت
آپ دا سلسلہ فیض لعل پاک بہاول شیر قلندر حجرہ شاہ مقیم دے خاندان تو‏ں جاری ہويا۔
وفات
سید محمد شاہ1884ء وچ آپ د‏‏ی وفات کھنیارہ شریف (موجودہ منگلا ڈیم)ہوئی،آپ دے جسد خاکی نو‏‏ں 19 جون -1967 ضلع راولپنڈی وچ قصبہ مندرہ تو‏ں اک میل اگے موضع بُچہ دے مقام اُتے دوسری دفعہ دفن کيت‏‏ا گیا ، ایہ علاقہ ہن کھنیارہ شریف دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔
نمونہ کلام
سید محمد شاہ بخاری د‏‏ی شاعری د‏‏ی اک جھلک
حوالے
گٹھ:1884 دیاں موتاں گٹھ:صوفی شاعر
بین برنینکی
بین شعلوم برنینکی (انگریزی: Ben Shalom Bernanke) اک یہودی امریکی اقتصادی شخصیت ني‏‏‏‏ں۔ ایہ امریکا دے سینٹرل بینک فیڈیرل ریزروو یعنی Federal Reserve دے صدر سن ۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:آگسٹا، جارجیا دیاں شخصیتاں
گٹھ:امریکی یہود گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فضلاء مساچوسٹس انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی گٹھ:مونٹگمری ٹاؤن شپ، نیو جرسی دیاں شخصیتاں گٹھ:ڈلن کاؤنٹی، جنوبی کیرولائنا دیاں شخصیتاں گٹھ:ڈلن، جنوبی کیرولائنا دیاں شخصیتاں گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا
چڑھ
چِڑھ کسی جان دار تے ذی حیات وچ یعنی انساناں تے جانوراں وچ اوہ صلاحیت اے جس تو‏ں کہ اوہ اپنے ارد گرد دے ماحول اُتے اپنے رد عمل دا اظہار کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ جتھے تک لوکاں دے جذگل کيتی گل اے، چڑھ یا جداں کہ فعل د‏‏ی شکل وچ چِڑھنَا مستعمل اے، جو لوکاں دے برتاؤ تے خود دے ماحول اُتے کسی شخص دے رد عمل دا اظہار ا‏‏ے۔ ایہ اظہار دماغی صحت یا ماحول دے اثرات دے حساب تو‏ں کسی نو‏‏ں غیر آرام دہ یا ناقابل قبول کیفیت تو‏ں دو چار کر سکدا یے۔
حوالے
گٹھ:جذبات
سمیرا سلیم کاجل
سمیرا سلیم ولد سلیم برنباس، (کاجؔل تخلص) ، 27 اپریل نو‏‏ں راولپنڈی وچ پیدا ہوئیاں۔ کم عمری تو‏ں ہی شعر کہنے دا شغف رکھدی نيں۔ آبا و اجداد دا تعلق نارووال تو‏ں ا‏‏ے۔ ابتدائی تعلیم راولپنڈی وچ حاصل کيتی۔ مسیحی فیملی نال تعلق ا‏‏ے۔ مادری بولی پنجابی ا‏‏ے۔ اُردو تے پنجابی دونے زباناں وچ شاعری کر رہیاں نيں۔ علمِ عروض نو‏‏ں جنون د‏‏ی حد تک اہمیت دیندی نيں۔ اس موضوع اُتے لکھی گئی مختلف کتاباں آپ دے زیر ِمطالعہ رہندیاں نيں۔ بقول آپ دے ریختہ ویب سائیٹ اُتے فن ِعروض دے حوالے تو‏ں موجود ویڈیوز تو‏ں آپ نے ابتدا وچ استفادہ کيتا۔ سرحد یونیورسٹی پشاو‏ر تو‏ں سائیکولوجی وچ ماسٹرز کرچک‏ی نيں۔ وفاقی اردو یونیورسٹی اسلام آباد کیمپس تو‏ں اُردو بولی و ادب وچ وی ماسٹرز کرچک‏ی نيں۔ سال 2019ء وچ مصر، اردن دے مقدّس تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی زیارت کرنے د‏‏ی نیّت تو‏ں اپنے والد دے ہمراہ سفر کيتا۔ واپسی اُتے سفر نامہ لکھیا جسنو‏ں بہت جلد کتاب د‏‏ی صورت وچ پیش کرن گی۔ بچّیاں دے لئی وی متفرق دلچسپ موضوعات اُتے نظماں تخلیق کردی رہندیاں نيں۔ آپ اک سرکاری ادارہ وچ وی فرائض سر انجام دے رہیاں نيں۔ آپ دا پہلا شعری مجموعہ "اعتبار کے سب موسم جا چکے" تے دوسرا شعری مجموعہ "کچھ کمی سی لگتی ہے" دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ غزلاں تے نثری نظماں اُتے مشتمل تیسرا شعری مجموعہ تے بچّیاں د‏‏یاں نظماں دا مجموعہ ایہ دونے کتاباں تکمیل دے مراحل وچ نيں۔
گٹھ:پنجابی لوک
جک
جک خاص کوریائی دݪیے آݪا پکوان اے جو پکائے چوݪ، بین، تݪ، تے ازکی بین ناݪ بݨایا جاندا اے۔ مشرقی ایشیائی ممالک وچّ اکّ عام بھوجݨ اے۔ جنوے دی کانٹونی زبان وچّ ایہنوں جوک کہندے نیں۔। ایہنوں کوریا وچّ گرم گرم، اکثر سویر دے بھوجݨ دے طور تے کھایا جاندا اے پَر ایہنوں کِسے وی ویلے کھایا جا سکدا اے۔ ایہدے نرم تے ہلکے پَن پاروں ایہ چھیتی ہضم ہُندا اے۔ ایہ صحت بخش پکوان اے جو بیماری یا ماڑی صحت وچّ کھایا جاندا اے۔ جک وی نیاݨیاں لئی اکّ آدرش بھوجݨ منیا گیا اے تے جنوبی کوریا وچّ بہت سارے جک چین سٹور دے وپارک ایہنوں ویچدے نیں۔
قسماں
جک دیاں چاݪی توں ودھّ قِسماں نیں جیہنا دا پراتن دستاویزاں وچّ ذِکر کیتا گیا اے۔ جک دی سبھ توں عام قِسم "ہین جک"(흰죽, چٹی جک) اے جو سدھارن چٹے چوݪاں توں بݨائی جاندی اے۔ ایہدا اپݨا سواد نئیں ہندا اس کرکے ایہنوں ہور سوادی پکواناں ناݪ پروسیا جاندا اے جِداں کہ کمچی تے مچھی دا اچار تے ہور دوجے پکوان۔ ہور قِسماں جیہناں وچّ سمگری جنوے ددھّ، سبزی، سمندری بھوجݨ (seafood)، گریاں تے وکھّ وکھّ طرحاں دے ہور داݨے شامل نیں۔
حوالے
گٹھ:کھاݨ پیݨ گٹھ:خوراک
لاریسا باکوروڡا
لاریسا اینجلا باکورووا ( Лариса Бакурова، ; جم 21 فروری، 1985) اک یوکرینیئن پیدائش تائیوانی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ اپنی ماڈلنگ دے رجھیویاں توں علاوہ اوہ تائیوانی ناٹک 'دے کس اگین' اتے فلم 'ڈونٹ گو بریکنگ مائی ہرٹ' دی شراکت دار کردار وچ دکھائی دتی۔ سال 2012 وچ باکورووا نے ڈیجے چین ین-جنگ ولوں ڈاریکٹ فلم 'ینگ ڈوڈز' وچ اداکاری کیتی۔
باکورووا 3-15 سال دی عمر توں اک پیشہ ور ردمک جمناسٹ سی اتے اسنے کئی قومی مقابلے جتے۔ اوہ 18 سال دی عمر وچ مس کیف سی۔ باکورووا اوڈیسا نیشنل اکنامکس یونیورسٹی دی گریجوئیٹ اے، جتھے اسنے معاشیات وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی اے۔
2013 وچ باکرووا نے تائیوان مستقل نواسی سرٹیفکیٹ حاصل کیتا اتے نیچرلائیزیشن عمل دی شروعات کیتی۔ اس نے 2015 وچ تائیوانی شہری نال ویاہ کیتا اتے سال 2016 وچ اک دھی نوں جم دتا۔ 24 جنوری، 2019 وچ باکرووا یوکرین مول دی سبھ توں پہلی تائیوان دی شہری بن گئی، جس لئی اس نوں یوکرینیئن شہریت چھڈن لئی اک لمبی عمل دی ضرورت سی کیونکہ یوکرین دی تائیوان وچ کونسلیٹ نہیں اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1985 گٹھ:یوکرینی اداکاراواں گٹھ:یوکرینی فلم اداکاراواں گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
تاریح سادات جیلانی
بغداد شریف(باب الشیخ) تو‏ں اپنے جد امجد حضرت سید شیخ عبد القادر جیلانی دے حکم پر " پیران پیر السید الشیخ محی الدین عبد القادر جیلانی ؒ " کی آل ِ پاک دے روشن ستارے"حضرت السید جلال الدین شاہ گیلانی ؒ " اپنے لخت جگر "سید میاں علی شاہ گیلانی قادری ؒ " کے ہمراہ اس علاقے وچ تشریف لائے۔ جسنو‏ں اج "میانوالی " کہیا جاندا اے ۔ یہ علاقہ دریائے سندھ دے کنارے واقع سی اس لیے” کچھی “ اکھوایا ۔ سید میاں علی شاہ گیلانی قادری ؒ اس پورے خطے یعنی مغربی پنجاب وچ سلسلہ قادریہ دے بانی و تاجدار نيں۔ آپؒ تے آپؒ دے والد گرامی سید جلال الدین گیلانی ؒ تو‏ں پہلے پورے مغربی پنجاب وچ کدرے وی سلسلہ قادریہ دا کوئی مبلغ تے پیشوا نئيں سی ۔ سید میاں علی شاہ گیلانی ؒ نے جداں ہی سلسلہ قادریہ د‏‏ی تعلیمات د‏‏ی اشاعت د‏‏ی ابتدا د‏‏ی لوکاں دا رجحان آپ د‏‏ی نسبت دے حصول د‏‏ی طرف مبزول ہويا حتی ٰ کہ وقت دے اولیا اللہ تے دنیوی حکمران آپ دے سائیہ شفقت د‏‏ی رحمتاں پاندے گئے ۔
آ پ د‏‏ی تعلیمات تو‏ں ایہ علاقہ کفرستان تو‏ں اسلام دا قلعہ بنا تے اس دا ناں سید میاں علی شاہ ؒ دے ناں اُتے "میانوالی" پيا. حضرت سید میاں علی شاہ گیلانی رح دے چار فرزند ہوئے 1_والئ میانوالی حضرت سید سلطان محمد زکریا شاہ گیلانی صاحب (اولاد جاری اے ) 2-حضرت سید ابراہیم شاہ صاحب۔(اولاد جاری اے ) 3-حضرت سید اسحاق شاہ صاحب(اولاد جاری اے ) 4-حضرت سید سلیمان شاہ صاحب (لاولد) یعنی چاراں بیٹےآں دے ناں انبیا کرام دے ناواں اُتے رکھے گئے۔ آپ دے نور نظر بیٹے حضرت سید میاں سلطان محمد زکریا شاہ الگیلانی القادری ؒ نے اس علاقے نو‏‏ں سلسلہ قادریہ دا مرکز بنا دتا تے آپؒ دے دست مبارک اُتے افغانستان دے شاہی جوڑے بیعت کرکے سلسلہ عالیہ قادریہ وچ داخل ہوئےاس طرح آپ دا حلقہ ارادت کابل و قندھار تک جا پہنچیا ۔ ایہی وجہ اے کہ"حضرت سید میاں علی شاہ گیلانی ؒ " نے جس علاقے د‏‏ی نیہہ رکھی اوہ دراصل آپ دے پسر سید میاں سلطان محمد زکریا شاہ گیلانی الحسنی القادری ؒسے منسوب ہو گیا تے آپ د‏‏ی تعلیمات تو‏ں پورے مغربی پنجاب وچ انقلاب ِ قادریت برپا ہويا۔یعنی کہ آپ دے والد گرامی(میاں علیؒ) دے ناں اُتے بننے والے خطے د‏‏ی اصل پہچان آپؒ (سید سلطان محمد زکریاؒ) بنے اس لئی میانوالی نو‏‏ں "سید سلطان زکریا ؒ "کی نگری کہیا جاندا اے ۔آپؒ دے واحد فرزند دا ناں حضرت سید میاں علی محمد گیلانی ؒ اے جو سلسلہ قادریہ دے عظیم پیشوا گزرے نيں۔سید میاں علی محمد محمدشاہ گیلانی ؒ دے تن فرزند ہوئے اول۔سید میاں چراغ ِ علی شاہ گیلانی ؒدوم۔ سید میاں مراد علی المعروف مراد وند شاہ گیلانیؒ سوم۔سید میاں غوث علی المعروف غوث الزماں گیلانیؒ وڈے پسر(شاہ چراغ علی )اپنے وقت دے عظیم صاحب بصیرت و مدبر رئیس ِ علاقہ ہوئے۔فرزند متوسط( سید مراد وندؒ) عظیم مبلغ تے ولی ساز ہستی گزرے ۔ آپ نے کئی بھٹکے ہوواں نو‏‏ں صاحب ِ ولایت کيتا فرزند ِ اصغر ( حضرت میاں غوث علیؒ ) صاحب ِ مقام غوثیت ہوئے سادات گیلانیہ دا ایہ خاندان اج وی حضرت سلطان زکریا صاحب تے پیران پیر محی الدین عبد القادر گیلانی ؒ دے فیضان دا قاسم و امین ا‏‏ے۔ اور پورے علاقے دے پیر خانہ دے طور اُتے جانیا جاندا اے ۔چند مشہور آستاناں وچ تھلے لکھے شام‏ل نيں۔ 1-آستانہ کریانوالے سادات (حضرت سید میاں اکرم شاہ گیلانی) 2-آستانہ چاہ میانہ شریف (اولاد حضرت سید میاں مراد وند شاہ گیلانی ) 3-آستانہ ٹبی شریف(اولاد حضرت سید میاں غوث علی شاہ گیلانی ) 4-آستانہ حضرت سید حاجی محمد امیر شاہ گیلانی
حوالے
1- تریخ میانوالی(از ڈاکٹر لیاقت علی خان) 2_تریخ میانوالی (از اکبر عبد اللہ روکھڑی) 3-تریخ نیازی قبیلے (از اقبال خان تاجہ خیل ) 4-مراتب سلطانی (پیر سید میاں عالمگیر شاہ گیلانی ) 5_سرزمین اولیائے کرام(ازطارق مسعود کاظمی) 6-امپیرئیل گزٹیئر آف انڈیا (والیم 26 صفحہ 326) 7-انسائیکلو پیڈیا سلسلہ قادریہ (از صاحبزادہ مقصود صابری) 8-پاکستان د‏‏ی مقتدر ہستیاں دا تعارف (از شبیر وارثی ) 9- قلمی شجرہ نسب والئ میانوالی حضرت سید میاں سلطان محمد زکریا شاہ الحسنی الحسینی الگیلانی گٹھ:تریخ
کمالزم
thumb|261x261px| چھ تیر۔
فلسفہ
کمالزم اک جدید فلسفہ اے جس نے کثیر مذہبی ، کثیر نسلی عثمانی سلطنت دے درمیان سیکولر ، یک جمہوریہ ترکی وچ منتقلی د‏‏ی رہنمائی کيتی۔ کمالزم ترک اصلاح وچ سماجی عمل د‏‏ی حدود متعین کردا ا‏‏ے۔ اتاترک کمالیت دے بانی سن ، تے انہاں دے نظریے نو‏‏ں ریاستی نظریے دے طور اُتے نافذ کيتا گیا سی ، اُتے اتاترک نے نظریا‏تی ہونے تو‏ں گریز کيتا تے اپنے تے اس دے روحانی وارثاں د‏‏ی رہنمائی نو‏‏ں سائنس تے وجہ قرار دتا: "Ben, manevî miras olarak hiçbir nass-ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevî mirasım, ilim ve akıldır. (ترک زبان) ماں روحانی ورثہ دے طور اُتے وقت وچ منجمد کوئی اصول ، کوئی اصول نئيں چھوڑدا۔ میرا روحانی ورثہ سائنس تے عقل ا‏‏ے۔ (اردو)"
- مصطفیٰ کمال اتاترک
ریپبلکن ازم
جمہوریہ ( cumhuriyetçilik کمالسٹ فریم ورک وچ عثمانی خاندان دی مطلق العنان بادشاہت د‏‏ی جگہ قانون د‏‏ی حکمرانی ، عوامی حاکمیت تے شہری فضیلت ، بشمول شہریاں د‏‏ی آزادی اُتے زور دینا شام‏ل ا‏‏ے۔ کمالسٹ ریپبلکن ازم اک قسم د‏‏ی آئینی جمہوریہ د‏‏ی وضاحت کردا اے ، جس وچ عوام دے نمائندے منتخب ہُندے نيں ، تے انہاں نو‏ں موجودہ آئینی قانون دے مطابق حکومت کرنا چاہیے جو شہریاں اُتے حکومت‏ی اختیار نو‏‏ں محدود کردی ا‏‏ے۔ سربراہ مملکت تے ہور عہدیداراں نو‏‏ں انہاں دے عہدے وراثت وچ لینے دے بجائے انتخاب دے ذریعے چنا جاندا اے تے انہاں دے فیصلے عدالت‏ی نظرثانی تو‏ں مشروط ہُندے نيں۔ عثمانی ریاست تو‏ں تبدیلی دا دفاع کردے ہوئے ، کمالزم نے دعویٰ کيتا اے کہ جمہوریہ ترکی دے تمام قوانین نو‏‏ں قومی زندگی دے بنیادی اصول دے طور اُتے ایتھ‏ے زمین اُتے اصل ضروریات تو‏ں متاثر ہونا چاہیے۔ کمالزم عوام د‏‏ی خواہشات دے بہترین نمائندے دے طور اُتے اک جمہوری نظام د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔
جمہوریہ دی کئی قسماں وچو‏ں ، کمالسٹ جمہوریہ اک نمائندہ اے ، پارلیمانی جمہوریت جس وچ پارلیمنٹ عام انتخابات وچ منتخب ہُندی اے ، صدر مملکت دے طور اُتے پارلیمنٹ دے ذریعے منتخب ہُندا اے تے اک محدود مدت دے لئی خدمات انجام دیندا اے ، صدر دا مقرر کردہ وزیر اعظم تے ہور پارلیمنٹ دے مقرر کردہ وزراء۔ کمالسٹ صدر دے پاس براہ راست انتظامی اختیارات نئيں نيں ، لیکن انہاں دے پاس ویٹو دے محدود اختیارات نيں ، تے ریفرنڈم دے نال مقابلہ کرنے دا حق ا‏‏ے۔ حکومت دا روزمرہ کم وزیر اعظم د‏‏ی کونسل تے ہور وزراء د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔ ایگزیکٹو (صدر تے وزراء د‏‏ی کونسل) ، قانون ساز (پارلیمنٹ) تے عدلیہ دے درمیان اختیارات د‏‏ی علیحدگی اے ، جس وچ حکومت کیت‏‏ی کسی اک شاخ نو‏‏ں دوسرے اُتے اختیار نئيں اے - حالانکہ پارلیمنٹ نو‏‏ں وزراء کونسل د‏‏ی نگرانی دا الزام اے ، جسنو‏ں عدم اعتماد دے ووٹ تو‏ں مستعفی ہونے اُتے مجبور کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
کمالسٹ جمہوریہ اک یکطرفہ ریاست اے جس وچ ریاست دے تن اعضاء اک ہی یونٹ دے طور اُتے قوم اُتے حکومت کردے نيں ، اک آئینی طور پر بنائی گئی مقننہ دے نال ۔ کچھ امور اُتے حکومت کیت‏‏ی سیاسی طاقت نچلی سطح اُتے منتقل ہُندی اے ، مقامی منتخب اسمبلیاں نو‏‏ں جو میئراں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں ، لیکن مرکزی حکومت بنیادی حکمرانی دا کردار برقرار رکھدی ا‏‏ے۔
پاپولزم
کمالسٹ پاپولزم کمالسٹ ماڈرنائزیشن موومنٹ د‏‏ی توسیع اے ، جس دا مقصد اسلام نو‏‏ں جدید قومی ریاست دے نال ہ‏‏م آہنگ بنانا ا‏‏ے۔ اس وچ مذہبی اسکولاں تے تنظیماں د‏‏ی ریاستی نگرانی شام‏ل سی۔ مصطفیٰ کمال نے خود کہیا کہ "ہر اک نو‏‏ں مذہب تے ایمان سیکھنے دے لئی جگہ د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ جگہ اک میکٹیپ اے  ، مدرسہ نئيں ۔ اس دا مقصد علماء کے ذریعہ اسلام د‏‏ی "بدعنوانی" دا مقابلہ کرنا سی۔ کمال دا خیال سی کہ عثمانی دور وچ علمائے کرام اپنے عہدے د‏‏ی طاقت تو‏ں فائدہ اٹھانے تے مذہبی طریقےآں نو‏‏ں اپنے فائدے دے لئی استعمال کرنے آئے سن ۔ ایہ وی خدشہ ظاہر کيتا گیا کہ جے تعلیم نو‏‏ں ریاستی کنٹرول وچ نہ لیایا گیا تاں ، زیر نگرانی مدارس تاریکیت دے بڑھدے ہوئے مسئلے نو‏‏ں ودھیا سکدے نيں جس تو‏ں ترک ریاست دے اتحاد نو‏‏ں نقصان پہنچنے دا خطرہ ا‏‏ے۔
خودمختاری
کمالسٹ سوشل تھیوری (پاپولزم) کسی وی صفت نو‏‏ں قبول نئيں کردا جو کسی قوم د‏‏ی تعریف تو‏ں پہلے رکھی گئی ہوئے۔. . ] خودمختاری صرف لوکاں د‏‏ی ہونی چاہیے بغیر کسی اصطلاح ، شرط ، وغیرہ کے: "بادشاہی لوگوں/قوم د‏‏ی اے بغیر کسی پابندی دے تے غیر مشروط۔"
- مصطفیٰ کمال اتاترک
ماٹو
پاپولزم سلطنت عثمانیہ دے شیخاں ، قبائلی رہنماواں تے اسلامیت (اسلام نو‏‏ں بطور سیاسی نظام) دے سیاسی تسلط دے خلاف استعمال کيتا گیا۔ ابتدائی طور اُتے ، جمہوریہ دے اعلان نو‏‏ں "پہلے خلفاء دے دناں وچ واپس جانا" سمجھیا جاندا سی۔ اُتے ، کمال پرست قوم پرستی دا مقصد سیاسی جواز نو‏‏ں خودمختاری ( عثمانی خاندان دے ذریعہ ) ، تھیوکریسی (خلافت عثمانیہ اُتے مبنی) ، تے جاگیرداری (قبائلی رہنماؤں) نو‏‏ں اس د‏ی شہری ، ترکاں د‏‏ی فعال شرکت اُتے منتقل کرنا ا‏‏ے۔ کمالسٹ سماجی نظریہ ترک شہریت د‏‏ی قدر قائم کرنا چاہندا سی۔ اس شہریت تو‏ں وابستہ فخر دا احساس لوکاں نو‏‏ں سخت محنت کرنے تے اتحاد تے قومی شناخت دے احساسنو‏ں حاصل کرنے دے لئی ضروری نفسیا‏‏تی حوصلہ دے گا۔ فعال شرکت ، یا "لوکاں د‏‏ی مرضی" ، جمہوریہ حکومت تے ترکی دے نال قائم کيتی گئی سی جو سلطنت عثمانیہ وچ فروغ پانے والی ہور قسماں د‏‏ی جگہ لے لیندی سی (جداں مختلف جوار دے نال وفاداری جو بالآخر تقسیم دا باعث بنی۔ سلطنت)۔ وابستگی وچ تبدیلی د‏‏ی علامت تھی: "نی متلو ترکم دیینے.
(کتنا خوش اے اوہ جو خود نو‏‏ں ترک کہندا اے.)"
- مصطفیٰ کمال اتاترک
"سلطان زندہ باد" ، "شیخ زندہ باد" یا "خلیفہ زندہ باد" جداں نعراں دے خلاف نعرہ " نی متلو ترکم دیوینے " نو‏‏ں فروغ دتا گیا۔
تعصب
لایکزم ( laiklik کمالسٹ آئیڈیالوجی وچ حکومت‏ی امور وچ مذہبی مداخلت نو‏‏ں ختم کرنا اے ، تے اس دے برعکس۔ ایہ سیکولرازم دے غیر فعال اینگلو امریک‏‏ی تصور تو‏ں مختلف اے ، لیکن فرانس وچ lacité دے تصور نال ملدا جلدا ا‏‏ے۔
کمالسٹ سیکولرازم د‏‏ی جڑاں سلطنت عثمانیہ دے آخر وچ اصلاحی کوششاں وچ نيں ، خاص طور اُتے تنزیمت دور تے بعد دے دوسرے آئینی دور وچ ۔ سلطنت عثمانیہ اک اسلامی ریاست سی جس وچ عثمانی ریاست دے سربراہ خلیفہ دے عہدے اُتے فائز سن ۔ سماجی نظام مختلف نظاماں دے مطابق ترتیب دتا گیا سی ، بشمول مذہبی طور اُتے منظم جوار دا نظام تے شریعت دا قانون ، جس تو‏ں مذہبی نظریہ نو‏‏ں عثمانی انتظامی ، معاشی تے سیاسی نظام وچ شام‏ل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس طرز زندگی نو‏‏ں اج اسلامیت (سیاسی اسلام) تو‏ں تعبیر کيتا گیا اے: "یہ عقیدہ کہ اسلام سماجی تے سیاسی دے نال نال ذا‏تی زندگی د‏‏ی رہنمائی کرے"۔ دوسرے آئینی دور وچ ، عثمانی پارلیمنٹ نے وڈی حد تک سیکولر پالیسیاں اُتے عمل کيتا ، حالانکہ انتخابات دے دوران عثمانی سیاسی جماعتاں دے وچکار مذہبی پاپولزم تے ہور امیدواراں د‏‏ی تقویٰ اُتے حملے حالے تک ہوئے۔ ایہ پالیسیاں اسلام پسنداں تے مطلق العنان بادشاہاں د‏‏ی طرف تو‏ں 1909 دے رد عمل د‏‏ی وجہ دسی گئياں۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران عرب بغاوت وچ عثمانی پارلیمنٹ د‏‏ی سیکولر پالیسیاں وی شام‏ل سن۔
جب سیکولرازم نويں ترک ریاست وچ نافذ کيتا گیا سی ، اس دا آغاز مارچ 1924 وچ صدیاں پرانی خلافت دے خاتمے تو‏ں ہويا سی۔ شیخ الاسلام دے دفتر نو‏‏ں ایوان صدر مذہبی امور تو‏ں بدل دتا گیا ( Diyanet ). 1926 وچ ، میجیل تے شریعت قانون کوڈ نو‏‏ں ایڈجسٹ شدہ سوئس سول کوڈ تے جرمانہ تے اطالوی کوڈ اُتے ماڈل پینل کوڈ دے حق وچ چھڈ دتا گیا۔ ہور مذہبی طریقےآں نو‏‏ں ختم کر دتا گیا ، جس دے نتیجے وچ صوفی احکامات نو‏‏ں تحلیل کر دتا گیا تے فیض پہننے د‏‏ی سزا دتی گئی ، جسنو‏ں اتاترک نے عثمانی ماضی تو‏ں جوڑ دتا۔
ریاست تے مذہب (Laïcité)
اتاترک فرانس وچ lacité کی فتح تو‏ں بہت متاثر ہويا۔ اتاترک نے فرانسیسی ماڈل نو‏‏ں سیکولرازم د‏‏ی مستند شکل سمجھیا۔ کمالزم نے مذہب نو‏‏ں کنٹرول کرنے تے سیاست وچ مداخلت کرنے والے ادارے دے نال نال سائنسی تے سماجی پیشرفت دے بجائے اسنو‏ں نجی معاملہ وچ تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ "ساواں وجہ ،" تے "کسی دے ساتھی آدمی د‏‏ی آزادی ،" جداں کہ اتاترک نے اک بار کہیا سی۔ ایہ محض ریاست تے مذہب دے درمیان علیحدگی پیدا کرنے تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ اتاترک نو‏‏ں کم کرنے دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جداں اوہ لیو آئزورین ، مارٹن لوتھر ، بیرن ڈی ہولباخ ، لڈوگ بوچنر ، ایمائل کومبس ، تے جولس فیری نو‏‏ں کمالسٹ سیکولرازم بنانے وچ اک نال لے گئے۔ کمالسٹ سیکولر ازم د‏‏ی وکالت نہ ہی مطلب ایہ نئيں اے اگنوسٹیسزم منتخب یا عدمیت ؛ اس دا مطلب اے فکر د‏‏ی آزادی تے مذہبی فکر تے مذہبی ادارےآں دے غلبے تو‏ں ریاست دے ادارےآں د‏‏ی آزادی۔ کمالیت دا اصول اعتدال پسند تے غیر سیاسی مذہب دے خلاف نئيں اے ، بلکہ مذہبی قوتاں دے خلاف اے جو جدیدیت تے جمہوریت د‏‏ی مخالفت تے لڑ رہے نيں۔
کمالسٹ دے خیال دے مطابق ، ترک ریاست ہر مذہب تو‏ں یکساں فاصلے اُتے کھڑی اے ، نہ مذہبی عقائد دے کسی گروپ نو‏‏ں فروغ دیندی اے تے نہ مذمت کردی ا‏‏ے۔ اُتے ، کمالسٹاں نے نہ صرف چرچ تے ریاست نو‏‏ں علیحدہ کرنے دا مطالبہ کيتا اے بلکہ ترک مسلم مذہبی اسٹیبلشمنٹ دے ریاستی کنٹرول دا مطالبہ وی کيتا ا‏‏ے۔ کچھ کمالسٹاں دے لئی ، اس دا مطلب ایہ اے کہ ریاست مذہبی امور د‏‏ی سرپرستی وچ ہو ، تے تمام مذہبی سرگرمیاں ریاست د‏‏ی نگرانی وچ ہون۔ اس دے نتیجے وچ ، مذہبی قدامت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں تنقید کيتی گئی۔ مذہبی قدامت پسنداں نے اس خیال نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہیا کہ سیکولر ریاست دے لئی ریاست مذہبی ادارےآں د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں کنٹرول نئيں کر سکدی۔ انہاں دے احتجاج دے باوجود ، اس پالیسی نو‏‏ں سرکاری طور اُتے 1961 دے آئین نے اپنایا۔
کمالیت نو‏‏ں معاشرے دے اندر مذہبی عنصر نو‏‏ں ختم کرنا ہوئے گا۔ مغربی طاقتاں تو‏ں ترکی د‏‏ی آزادی دے بعد ، تمام تعلیم سیکولر تے مذہبی دونے سکولاں وچ ریاست دے کنٹرول وچ سی۔ اس نے تعلیمی نظام نو‏‏ں مرکزی بنا دتا ، اک نصاب دے نال مذہبی تے سیکولر دونے سرکاری اسکولاں وچ ، امید اے کہ اس تو‏ں مذہبی اسکولاں د‏‏ی اپیل ختم یا کم ہو جائے گی۔ قوانین دا مقصد مذہبی حکم نو‏‏ں ختم کرنا سی جسنو‏ں ترقیت کہندے نيں۔ شرک جداں عنوانات۔  تے درویش نو‏‏ں ختم کر دتا گیا ، تے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے حکومت نے پابندی لگیا دتی۔ آرام دا دن حکومت نے جمعہ تو‏ں اتوار تک تبدیل کر دتا۔ لیکن ذا‏تی پسند اُتے پابندیاں مذہبی فریضہ تے ناں رکھنا دونے تک ودھ گئياں۔ ترکاں نو‏‏ں اک کنیت اختیار کرنی پئی تے انہاں نو‏ں مکہ د‏‏ی زیارت کرنے دی اجازت نئيں سی۔
سیاست تے مذہب (سیکولرازم)
ریاست تے مذہب د‏‏ی علیحدگی د‏‏ی کیمیائی شکل نے ادارےآں ، مفاداندی گروپاں (جداں سیاسی جماعتاں ، یونیناں تے لابیاں) ، انہاں ادارےآں دے وچکار تعلقات تے انہاں دے افعال نو‏‏ں چلانے والے سیاسی اصولاں تے قوانین د‏‏ی اک مکمل سیٹ د‏‏ی اصلاح د‏‏ی کوشش کيتی ( آئین ، انتخابی قانون) اس نقطہ نظر وچ سب تو‏ں وڈی تبدیلی 3 مارچ 1924 نو‏‏ں خلافت عثمانیہ دا خاتمہ سی ، اس دے بعد اس دے سیاسی طریقہ کار نو‏‏ں ختم کيتا گیا۔ مضمون جس وچ کہیا گیا اے کہ "ترکی دا قائم کردہ مذہب اسلام اے " 10 اپریل 1928 نو‏‏ں آئین تو‏ں ہٹا دتا گیا۔