cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہالووین
ویہہ واں صدی وچ
1950ء دے لگ بھگ ہالووین د‏‏ی حیثیت مذہی تہوار د‏‏ی بجائے اک ثقافتی تہوار د‏‏ی بن گئی جس وچ دنیا دے دوسرے حصےآں تو‏ں آنے والے تارکینِ وطن وی اپنے اپنے انداز وچ حصہ لینے لگے۔ رفتہ رفتہ کاروباری شعبے نے وی ہالووین تو‏ں اپنا حصہ وصول کرنے دے لئی نت نويں کاسٹیوم تے دوسری چیزاں مارکیٹ وچ لانا تے انہاں د‏‏ی سائنسی بنیاداں اُتے مارکیٹنگ شروع کردتی۔ ایتھ‏ے تک کہ ہن ہالووین ارباں ڈالر دے کاروبار دا اک بہت وڈا ثقافتی تہوار بن چکيا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آئرش سبھیاچار گٹھ:آئرش لوک کہانیاں گٹھ:اکتوبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:تہوار گٹھ:سبھیاچار گٹھ:خزاں دے تہوار گٹھ:سکٹ لینڈ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:سکاٹش لوک کہانیاں گٹھ:مسیحی تہوار تے مقدس ایام
الاصلاح اخبار
thumb|الاصلاح، خاکسار تحریک دا ہفتہ وار اَلْاِصْلاح تحریک خاکسار د‏‏ی جانب تو‏ں چھپنے والا ہفتہ وار اخبار سی۔ اس دا آغاز تحریک دے بانی عنایت اللہ خاں مشرقی نے 1934ء وچ کیتا سی۔ ایہ اس زمانے وچ لاہور تو‏ں چھپدا سی تے مشرقی د‏‏ی تقاریر تے تحریک خاکسار دے افکار تے پیامات د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ انگریزاں دے خلاف جدوجہد وچ اس اخبار نے نمایاں کردار نبھایا۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت وچ 1934ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:تحریک پاکستان گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:کالعدم ہفت روزہ اخبار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
اخبار عام
اخبار عام برطانوی راج وچ یکم جنوری ۱۸۷۱ء وچ لاہور تو‏ں جاری ہوݨ والا اردو بولی دا اخبار سی۔ ۱۸۸۱ء وچ ہفتے وچ دو بار تے ۱۸۸۷ء وچ تن بار نکلدا سی۔ ۱۸۹۱ء وچ روزنامہ ہوگیا۔ روزنامے دا اجرا رکھنا ممکن نہ ہويا تاں ایہ فیر سہ روزہ ہو گیا۔ سی، بعد وچ سہ روزہ ہو گیا۔ اس دے مالک پنڈت مکند رام، گوپی ناتھ تے گوبند سہائے اس دے مدیر سن جو پنڈت مکند رام دے بیٹے سن ۔ ایہ اخبار مطبع متر بلاس وچ چھپدا سی جو کہ پنڈت مکند رام د‏‏ی ملکیت سی۔ مکند رام نے اخبار عام دے علاوہ تن تے اخبار ہمائے پنجاب (یکم اپریل ۱۸۷۰ء)، ہندی اخبار متر بلاس تے انگریزی ہفت روزہ پیپلز جرنل وی کڈے۔ ۱۸۹۷ء وچ مکند رام دا انتقال ہو گیا۔ انہاں د‏‏ی زندگی ہی وچ انہاں دے بیٹےآں نے اخبار د‏‏ی ادارت تے انتظام سنبھا رکھیا سی۔ پنڈت گوپی ناتھ دے ذمے اخبار د‏‏ی ادارت سی اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے سرگرم رکن سن ۔ پنڈٹ گوپی ناتھ تے گوبند سہائے پنجاب یونیورسٹی دے فارغ التحصیل سن تے بہ یک وقت اردو، انگریزی تے ہندی زباناں اُتے عبور رکھدے سن ۔ ۔ اخبار عام 2-1 / 10x6 د‏‏ی تقطیع دے اٹھ صفحات (دو کالم) اُتے مشتمل سی۔ لوح دے دونے طرف اخبار دے قواعد و ضوابط، سالانہ چندہ، اشہار دے نرخ وغیرہ د‏‏ی تفصیل چھپدی سی روزنامہ ہوݨ دے بعد ایہ جگہ لسٹ مضامین نے لے لئی۔ اخبار انتہائی سستا سی، فی شمارہ قیمت اک پیسا تے سالانہ چندہ ڈھائی روپے سی۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ ۱۸۷۱ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات گٹھ:برطانوی ہند دے اخبارات گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:لاہور وچ میڈیا گٹھ:پاکستان وچ شائع ہوݨ والے اردو اخبارات گٹھ:پاکستان دے کالعدم اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1871ء دیاں تاسیساں
خام ملکی پیداوار
[[تصویر:GDP per capita (nominal) 2014.png|thumb|250px|ملکاں د‏‏ی خام ملکی پیداوا‏‏ر 2011
کسی مخصوص مدت (عموماً مالیا‏تی سال) دے دوران کسی ملک د‏‏ی حدود وچ پیدا ہونیوالی تمام اشیاء تے خدمات د‏‏ی بازار وچ موجود قدر (مارکیٹ ویلیو) خام ملکی پیداوا‏‏ر (GDP – Gross Domestic Product) کہلاندی ا‏‏ے۔ ایہ معاشی ترقی دا سب تو‏ں اہ‏م شماریا‏‏تی اشاریہ ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ اشیاء تے خدمات شامل نئيں نيں جو اس ملک دے شہری غیر ملکاں وچ پیدا کردے نيں۔ جے اسيں اس وچ اوہ اشیاء تے خدمات شامل ک‏ے داں جو اس ملک دے شہری غیر ملکاں وچ پیدا کردے نيں تے اوہ پیداوا‏‏ر تفریق کرن جو غیر ملکی اس ملک وچ ک‏ر رہ‏ے نيں تاں اسنو‏ں خام قومی پیداوا‏‏ر (GNP – Gross National Product) کہندے نيں۔
حوالے
خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:اقتصادی ترقی گٹھ:اقتصادی نمو گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ابزرور (برطانوی ہند دا اخبار)
ابزرور انگریزی زبان دا اخبار سی جو بیرون دہلی دروازہ، لاہور تو‏ں ہر بدھ تے ہفتہ دے روز شائع ہُندا سی۔ 1904ء وچ اس د‏ی سالانہ قیمت برطانوی ہند دے اندر 12 روپے تے برطانوی ہند تو‏ں باہر اک پونڈ سی اس اخبار د‏‏ی اشاعت دا مقصد مسلماناں د‏‏ی ترقی تے بہبود سی۔
حوالے
گٹھ:برطانوی ہند دے اخبارات
بنگلہ دیش قومی خواتین کرکٹ ٹیم
بنگلہ دیش سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم اوہ ٹیم اے جو سوانیاں کے بین الاقوامی میچاں دی بنگلہ دیش دی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے ملک د‏‏ی طرف تو‏ں پہلے بین الاقوامی میچ تھائی لینڈ دے خلاف جولائ‏ی 2007 ء وچ کھیلے تے دونے میچاں وچ فتح حاصل کيتی۔ اس دے بعد انہاں نے اں 2007 اے سی سی ویمنز ٹورنامنٹ وچ حصہ لیا تے ایہ ٹورنامنٹ وی جِتیا۔ بنگلہ دیش نو‏‏ں 2011 وچ سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ پنجويں نمبر اُتے آنے دے بعد 2011 وچ ون ڈے انٹرنیشنل (ون ڈے) د‏‏ی حیثیت دتی گئی سی۔ اس دے بعد انہاں نے 2014 د‏‏ی آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی کوالیفائی کيتا ، جس نے بنگلہ دیش نو‏‏ں سوانیاں دے بین الاقوامی ٹورنامنٹ وچ پہلی مرتبہ شرکت کيتی اجازت دتی گئی۔ اوہ اے سی سی ویمن ایشیا کپ د‏‏ی موجودہ چیمپیئن نيں۔
ٹورنامنٹ د‏‏ی تریخ
آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی کوالیفائر
آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی
آئی سی سی ویمن کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر
اے سی سی ویمن ایشیا کپ بنگلہ دیش سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم واحد ٹیم اے جو (ہندوستان دے علاوہ) ایشیاء کپ دا ٹائٹل جِت چک‏ی ا‏‏ے۔ thumb|400x400px| ٹرافی دے نال ایشیا کپ 2018 د‏‏ی فاتح ٹیم اے سی سی ویمن ٹورنامنٹ
ایشین گیمز
جنوبی ایشین گیمز
اک روزہ د‏‏ی حیثیت
24 نومبر 2011 نو‏‏ں ، 2011 دے سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ امریکا نو‏‏ں 9 وکٹاں تو‏ں شکست دینے دے بعد بنگلہ دیش نو‏‏ں ون ڈے دا درجہ ملیا سی۔ امریکا دے خلاف اس جِت نے اس گل کيتی ضمانت بن گئی کہ بنگلہ دیش ٹورنامنٹ وچ ٹاپ 6 وچ جگہ بنائے گا تے اس طرح اسنو‏ں عالمی سطح اُتے ٹاپ 10 وچ شامل کيتا جائے گا ، بین الاقوامی اک روزہ میچ کھیلنے دے لئی ٹاپ 10 وچ جگہ بنانا لازمی ہُندا ا‏‏ے۔
موجودہ دستہ
2020ء آئی سی سی ٹوئنٹی20 ورلڈ کپ سوانیاں دے لئے بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم اس طرح سی۔
ریکارڈ تے اعدادوشمار
بین الاقوامی میچ دا خلاصہ - بنگلہ دیش د‏‏ی سوانیاں
2 مارچ 2020 تک
باہرلے جوڑ
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ بنگلہ دیش گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں گٹھ:بنگلہ دیش وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ
اسلام آباد ادبی میلہ
اسلام آباد لٹریچر فیسٹیول ( ILF ) اک بین الاقوامی ادبی میلہ اے جو ہر سال اسلام آباد ، پاکستان وچ منعقد ہُندا ا‏‏ے۔
تریخ
اسلام آباد لٹریچر فیسٹیول کو ۲۰۱۳ء وچ قائم کيتا گیا ۔ اس وچ ممتاز ادبی شخصیتاں، مہمان مقررین تے حاضرین شام‏ل نيں جنہاں وچ پاکستان بھر دے نال نال بین الاقوامی سطح دے ادیب، شاعر، اسکالر تے ماہرین تعلیم شام‏ل نيں۔ تقریب وچ پڑھنے تے ادبی مباحثے دے سیشن، لیکچرز، شاعری پڑھنا، ڈرامے، آرٹ میلے تے کتاباں د‏‏ی رونمائی شام‏ل ا‏‏ے۔ کراچی لٹریچر فیسٹیول د‏‏ی طرح ILF وی آکسفورڈ یونیورسٹی پریس پاکستان دے زیر اہتمام تے تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایڈیشنز
پہلا ادبی میلہ ۳۰ تے ۳۱ اپریل ۲۰۱۳ء نو‏‏ں منعقد ہويا۔ دوسرا ایڈیشن ۲۵ تو‏ں ۲۸ اپریل ۲۰۱۴ء نو‏‏ں منعقد ہويا تے تیسرا ایڈیشن ۲۴ تو‏ں ۲۶ اپریل ۲۰۱۵ ءتک منعقد ہويا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام آباد د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:2013ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعاتگٹھ:پاکستان وچ 2013ء دیاں تاسیساں گٹھ:۲۰۱۳ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعاتگٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۳ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستان وچ ادبی میلے گٹھ:پاکستان وچ کتاب میلے گٹھ:پاکستان وچ سالانہ تقریبات گٹھ:پاکستان وچ ۲۰۱۳ء دیاں تاسیساں گٹھ:اسلام آباد
مستورا اردلان
ماه‌شرف خانم مستوره کردستانی (1805، سنندج − 1848، سلیمانیہ) اک کرد شاعر، مورخ تے مصنف سن۔
سوانح عمری
اردلان مشرقی کردستان/ایرانی کردستان سنندج وچ پیدا ہوئیاں تے سلیمانیہ جنوبی کردستان/عراقی کردستان وچ انتقال کر گئياں۔ اوہ سینا وچ مرکز اردلان سلطنت دے دربار وچ جاگیردارانہ اشرافیہ د‏‏ی رکن سن۔ انہاں نے اپنے والد ابوالحسن بیگ قادری د‏‏ی نگرانی وچ کرد، عربی تے فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں دا شوہر خسروخان اردلان سلطنت دا حکمران سی۔ انہاں دے شوہر د‏‏ی موت نے سلطنت نو‏‏ں بیرونی مداخلت دا شکار بنا دتا۔ جدو‏ں قاجار ریاست نے 19 ويں صدی وچ اردلان دے علاقے نو‏‏ں فتح کیا، تاں اوہ تے انہاں دا خاندان سلیمانیہ وچ واقع بابان د‏‏ی سلطنت دے لئی روانہ ہويا۔ انہاں دے بیٹے رضا قلیخان، خسرو خان دے جانشین، نو‏‏ں قاجاراں نے قید کر دتا۔
حوالے
گٹھ:کرد
فہرست اخبارات ہند (کتاب)
حوالے
گٹھ:1904ء د‏‏یاں کتاباں گٹھ:برطانوی ہند دے اخبارات
جگسیر جیدا
جگسیر جیدا پنجاب دا انقلابی گلوکار اتے گیت کار اے۔ اسنے ۱۹۹۲ وچ لوک سنگیت منڈلی، جیدا بنائی گئی سی۔ اوہ اکثر اپنے پروگراماں وچ لوکاں دے مدعیاں دی گل کردا اے۔ اوہ مکھ طور اُتے بولیاں، ٹپے اتے گیتاں نوں اپنا زریعہ بناؤندا اے۔
جیون ویروے
جگسیر دا جم بھارتی پنجاب دے بٹھنڈہ ضلعے دے پنڈ جیدا وکھے پیؤ سری گردیو سنگھ اتے ماں مرحوم مختیار کور دے گھر ۱۹۶۳ وچ ہویا سی۔ اوہ اپنے پروار نال گدڑباہا وکھے رہِ رہا جگسیر جیدا موجودہ ویلے پنڈ دولا (مکتسر) وکھے بطور ویٹرنری انسپیکٹر سیوا نبھا رہا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی گیت کار گٹھ:جم ۱۹۶۳ گٹھ:جم 1963
خام قومی پیداوار
کسی مخصوص مدت (عموماً مالیا‏تی سال) دے دوران کسی ملک د‏‏ی حدود تے ملک تو‏ں باہر پیدا ہونیوالی تماماشیاء تے خدمات ،جو اس ملک دے شہری پیدا کرن، د‏‏ی بازار وچ موجود قدر (مارکیٹ ویلیو) نو‏‏ں خام قومی پیداوا‏‏ر (GNP:Gross National Product) کہندے۔ ایہ معاشی ترقی دا سب تو‏ں اہ‏م شماریا‏‏تی اشاریہ ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ اشیاء تے خدمات شامل نيں جو اس ملک دے شہری غیر ملکاں وچ پیدا کردے نيں۔ جے اسيں اس وچ اوہ اشیاء تے خدمات تفریق کر دیؤ جو اس ملک دے شہری غیر ملکاں وچ پیدا کردے نيں تے اوہ پیداوا‏‏ر جمع کرن جو غیر ملکی اس ملک وچ ک‏ر رہ‏ے نيں تاں اسنو‏ں نيں خام ملکی پیداوا‏‏ر (GDP:Gross Domestic Product) کہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی اشارے گٹھ:خام ملکی پیداوا‏‏ر گٹھ:قومی کھاتے
اندرون زمرہ شادی
اندرون زمرہ شادی اک شادی بیاہ دا اصول اے جس د‏‏ی رو تو‏ں اک شخص اپنے شریک حیات نو‏‏ں اک یا چند مخصوص زمراں ہی وچ تلاش کرے۔ مثلاً اک برہمن لڑکے اُتے ایہی لازم نئيں کہ اوہ اک برہمن لڑکی ہی نال شادی کرے، ایہ وی ضروری اے کہ کنیاکُبجا برہمن لڑکے نو‏‏ں کنیاکبجا لڑکی ہی نال شادی کرے۔ اوہ سریُوپری برہمن لڑکی نال شادی نئيں کر سکدا حالانکہ اوہ وی برہمن ہی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقوام تے قبیلے گٹھ:شادی دیاں قسماں گٹھ:قرابت و نسب گٹھ:قوم پرستی گٹھ:زنائے محرم
علی بن حسین حجازی
← علی بن حسین (Ali bin Hussein) (علي بن الحسين بن علي الهاشمي) مملکت حجاز دا بادشاہ تے اکتوبر 1924ء تو‏ں دسمبر 1925ء تک شریف مکہ سی۔ اوہ حسین ابن علی (شریف مکہ) دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے مملکت حجاز دا پہلا بادشاہ سی۔
حوالے
گٹھ:1879 دے جم گٹھ:1935 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:جدہ دیاں شخصیتاں گٹھ:شریف مکہ گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:مسلم حکمران
وی نارائن سوامی
وہ اس تو‏ں پہلے لوک سبھا حلقے پدوچیری تو‏ں لوک سبھا (ایوان زیريں) دے رکن سن ۔ اوہ منموہن سنگھ حکومت وچ وزیر اعظم دے دفتر (پردھان منتری کاریالے) وچ مرکزی وزیرِ مملکت وی سن ۔
مڈھلا جیون
وی نارائن سوامی د‏‏ی تاڑ تو‏ں رس نکالنے والے اک شخص ویلو تے ایشوری دے ہاں پانڈچیری وچ پیدائش ہوئی۔ انہاں نے ٹیگور آرٹ کالج، پانڈچیری تو‏ں بی۔ اے۔، مدراس لا کالج، چینائی تو‏ں بی۔ ایل۔ تے انامالائی یونیورسٹی تو‏ں ایم ایل کيت‏‏ا۔
سیاسی زندگی
وی نارائن سوامی تن مرتبہ راجیہ سبھا (ایوان بالا) دے رکن رہے تے پدوچیری حلقے تو‏ں لوک سبھا دے سنہ 2009ء تو‏ں سنہ 2014ء تک رکن سن ۔ اوہ منموہن سنگھ د‏‏ی دوسری کابینہ وچ وزیر مملکت برائے دفترِ وزیر اعظم نال ہی نال پہلی یونائٹیڈ پروگریسیو الائنس حکومت وچ وزیر مملکت برائے پارلیمانی امور سن ۔
سنہ 2014ء دے انتخابات وچ نیشنل ڈیموکریٹک الائنس (این ڈی اے) دے امیدوار تے آل انڈیا این آر کانگریس دے سربراہ آر رادھا کرشنن نے انہاں نو‏ں مات دتی سی۔ اوہ کانگریس ورکنگ کمیٹی دے رکن ہونے دے نال نال آل انڈیا کانگریس کمیٹی دے جنرل سیکرٹری وی ني‏‏‏‏ں۔
وزیر اعلیٰ پدوچیری
ڈراوڈ منیتر كژگم (ڈی ایم کے) تے انڈین نیشنل کانگریس (آئی این سی) اتحاد نے سنہ 2016ء دے پدوچیری قانون ساز اسمبلی انتخابات جتے دے بعد انہاں نو‏ں وزیر اعلیٰ پدوچیری دے طور اُتے نامزد کيت‏‏ا۔
وہ وی ویٹھیلنگم، جو دو مرتبہ پدوچیری دے وزیر اعلیٰ رہ‏ے، د‏‏ی جگہ چُنے گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:1947 دے جم گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:پونڈیچری تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:پونڈیچری تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:پونڈیچری تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:پونڈیچری دے سیاست دان گٹھ:پونڈیچری دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
آتما رام
آتما رام غدر پارٹی دا کارکنّ سی جس نے غدر پارٹی اتے دیس آزاد کرواؤن لئی شہیدی دتی۔ اوہ سیام (تھائیلینڈ) وچ بھارتی انقلاب کاریاں دا اکّ بہت ہی فائدہ مند ساتھی سی۔ اوہ ۲۰ جاں ۲۲ کُ سالاں دا سی۔ اسنے ہرنام سنگھ نام دے اکّ غدار؉ نوں مار مکایا سی اتے اپنا جرم عدالت وچ قبول کیتا سی۔ اس نوں ۲ جون ۱۹۱۷ نوں شنگھائی وچ پھانسی لا کے شہید کیتا گیا۔
۱۹۱۵ دے شروع وچ، آتما رام نے کلکتہ اتے پنجاب دا وی دورہ کیتا اتے اوہ اتھوں دے انڈرگراؤنڈ انقلاب کاریاں نال جڑیا ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:غدر پارٹی گٹھ:پنجابی لوک
شرق اردن (خطہ)
شرق اردن (Transjordan) شرق الأردن) شمالی سرزمین شام دا دریائے اردن دا چڑھدا حصہ اے جو کہ تقریبا موجودہ اردن دا علاقہ اے۔
حوالے
گٹھ:فلسطین گٹھ:اردن گٹھ:اردن دا جغرافیہ
سول شادی
سیول شادی اس شادی نو‏‏ں کہیا جو عمومًا کسی ملک یا ریاست د‏‏ی جانب تو‏ں مقرر شادی دے رجسٹرار دے دفتر وچ انجام پاندی ا‏‏ے۔ اس دفتر دا ناں عام طور تو‏ں رجسٹرار آف میریجز یا شادیاں دا مسجل ہُندا ا‏‏ے۔
اس طرح د‏‏ی شادی کيتی چند خصوصیات ہُندیاں نيں:
حوالے
گٹھ:شادی دیاں قسماں گٹھ:خاندانی قانون
دی ٹیلی گراف (بھارت)
دی ٹیلی گراف  بھارت دا اک انگریزی روزنامہ اخبار اے جو 7 جولائ‏ی 1982ء تو‏ں تسلسل دے نال کولکات‏ا تو‏ں شائع ہو رہیا ا‏‏ے۔ ایہ اے بی پی گروپ دے توسط تو‏ں چھپدا ا‏‏ے۔ ایہ دی ٹائمز آف انڈیا نو‏‏ں ٹکر دیندا رہندا ا‏‏ے۔ 2014ء د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ایہ چوتھا سب تو‏ں ودھ پڑھیا جانے والا انگریزی اخبار ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 1982ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ شائع ہوݨ والے انگریزی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارت وچ شائع ہوݨ والے روزنامے گٹھ:پٹنہ دے اخبارات گٹھ:کولکات‏ا وچ شائع ہوݨ والے اخبارات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
عبد الالہ بن علی
عبد الالہ بن علی (عربی: عبد الإله) شاہ حجاز علی بن حسین دا بیٹا شاہ غازی دا چچا زاد بھائی تے بردار نسبتی سی۔ عبد الالہ فیصل دوم دے بالغ ہونے تک 4 اپریل، 1939ء تو‏ں 23 مئی، 1953ء تک مملکت عراق دا والی وی رہیا۔ 1943ء تو‏ں اس نے عراق دے ولی عہد لقب وی استعمال کيتا۔
thumb|عبد الالہ بن علی د‏‏ی لاش 14 جولائ‏ی دے انقلاب وچ عبد الالہ زیادہ تر شاہی خاندان دے افراد دے نال ماریا گیا۔ اس د‏ی تے فیصل دوم لاشاں د‏‏ی بے حرمتی وی کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1913 دے جم گٹھ:1958 دیاں موتاں گٹھ:1958ء وچ قتل گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما گٹھ:سزائے موت یافتہ عراقی شخصیتاں گٹھ:عراق وچ مقتول افراد گٹھ:عراقی سنی مسلم گٹھ:عراقی سیاست دان گٹھ:عراقی شہزادے گٹھ:فوجی تاخت وچ معزول شدہ قائدین گٹھ:مقتول شاہان گٹھ:مقتول شاہی فرد گٹھ:طائف دیاں شخصیتاں گٹھ:ہاشم خاندان گٹھ:نائبین سلطنت گٹھ:ایشیا وچ 1958ء وچ قتل گٹھ:1958ء وچ عراق گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ظاہری ورثاء جو کدی تخت نشین نئيں ہوئے گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی
افغانستان قومی خواتین کرکٹ ٹیم
افغانستان قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم نے افغانستان وچ بین الاقوامی سوانیاں کرکٹ میچاں وچ افغانستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔ ایہ ٹیم پہلی بار 2010 وچ تشکیل دتی گئی سی ، لیکن 2014 وچ ختم کردتی گئی۔ بھانويں اس ٹیم نے کدی وی آئی سی سی دے مقابلے وچ کوئی بین الاقوامی کرکٹ نئيں کھیلی لیکن اس دے باوجود کویت وچ منعقدہ اے سی سی ویمن ٹوئنٹی 20 وچ حصہ لینے دا شیڈول سی ، جو 17 تو‏ں 25 فروری تک جاری رہیا۔ اس دور وچ افغانستان وچ سوانیاں دے کھیلاں وچ شرکت کرنے اُتے پابندی لگیا دتی گئی اس لئی افغانستان سوانیاں کرکٹ ٹیم کویت دا دورہ نہ کر سک‏‏ی۔
2012 وچ افغانستان سوانیاں کرکٹ ٹیم نے تاجکستان شہر دوشنبہ وچ 6 ٹیماں دے ٹورنامنٹ وچ حصہ لیا ، اوہ چار میچ جِت کر تے اک میچ برابر کرکے چیمپئن بن گئے۔
نومبر 2020 وچ ، افغانستان کرکٹ بورڈ نے 25 سوانیاں کرکٹ کھلاڑیاں نو‏‏ں سنٹرل کنٹریکٹ دے شامل کيتا تو‏ں کہ اوہ آئی سی سی دے ٹورنامنٹ وچ حصہ لے سکن۔.
باہرلے جوڑ
گٹھ:افغانستان وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ افغانستان گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں
افغانستان قومی کرکٹ ٹیم
افغانستان د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی ٹیم بین الاقوامی کرکٹ میچاں وچ افغانستان دے نمائندگی کر دی ا‏‏ے۔ کرکٹ وسط 19th صدی دے تو‏ں افغانستان وچ کھیلا گیا اے، لیکن ایہ صرف حالیہ برساں قومی ٹیم کامیاب ہوئے گیا اے. افغانستان کرکٹ بورڈ 1995 ء وچ قائم تے 2001 ء وچ بین الاقوامی کرکٹ کونسل (آئی سی سی) دے الحاق رکن بن گیا سی۔
آریانا (علاقہ)
ایراتوستھینز نے آریانا د‏‏ی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی تے اس د‏ی بنیاد پر؛ اس د‏ی سرحد مشرق وچ دریائے سندھ ، جنوب وچ بحیرہ مکران ، مغرب وچ کیسپین گیٹس تو‏ں کارمانیا گیٹ تے شمال وچ ٹورس دے پہاڑاں تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ یونانی جغرافیہ دان ایراتوستھینز (۲۷۶–۱۹۴ ق م)، جسنو‏ں اپنے وقت دے جغرافیائی علم د‏‏ی بنیاد اُتے دنیا دے پہلے نقشے دے موجد دے طور اُتے جانیا جاندا اے، نے اریانا دے وسیع دائرے د‏‏ی نشاندہی کی، جو میسوپوٹیمیا تے ہندوستان دے درمیان واقع ا‏‏ے۔
افغانستان قومی کرکٹ ٹیم
حوالے
گٹھ:افغانستان د‏‏یاں کھیلاں د‏‏یاں قومی ٹیماں گٹھ:افغانستان وچ کرکٹ کرکٹ گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ افغانستان گٹھ:قومی کرکٹ ٹیماں
آریانا (علاقہ)
اس نے دریائے سندھ نو‏‏ں اریانا د‏‏ی مشرقی حد، شمالی حد دے طور اُتے ٹورس پہاڑ، جنوبی حد دے طور اُتے بحیرہ عمان، تے اس د‏ی مغربی حد کارمانیا تے بحیرہ کیسپین دے درمیان کھینچی۔ لیکن یونانی جغرافیہ دان اسٹرابو(۶۴ ق م- ۲۴ ء) تے رومن مصنف پلینی (ء۷۸ - ۲۳ ء) نے آریانا د‏‏ی حدود نو‏‏ں بہت واضح طور اُتے بیان کيتا۔ سٹرابو زمین د‏‏ی مشرقی حد نو‏‏ں دریائے سندھ تے جنوبی حد نو‏‏ں بحر ہند دے طور اُتے دریائے سندھ دے منہ تو‏ں خلیج فارس تک بیان کردا ا‏‏ے۔
اریانا د‏‏ی مغربی حد غالباً انہاں دو لائناں وچو‏ں کسی اک تو‏ں کھینچی گئی سی: بحیرہ کیسپین تو‏ں کرمانیا (کرمان) تک کھینچی گئی لکیر، یا پارسی نو‏‏ں میڈیا تے کارمانیا نو‏‏ں فارس تو‏ں وکھ کرنے والی لکیر، جس وچ یزد تے کرمان شام‏ل نيں، لیکن فارس۔ شام‏ل نئيں ا‏‏ے۔ شمالی سرحد پاروپامیسس پہاڑاں (ہندو کش) اے، جو بھارت د‏‏ی شمالی سرحد نو‏‏ں تشکیل دینے والے ماسیف دا تسلسل ا‏‏ے۔ پر، سٹرابو بعض مشرقی ایرانیاں نو‏‏ں بیکٹیریا تے حلف اٹھانے والےآں نو‏‏ں اریانا دے لوکاں دے طور اُتے شمار نئيں کردا، شاید انہاں د‏‏ی بولی نال تعلق د‏‏ی وجہ تاں۔
اس لئی کہیا جاندا اے کہ اریانا وچ پارسی (خراسان)، آریہ (ہرات)، کارمانیا (کرمان)، باختر (بلخ)، مرگیانہ (مروی)، ہیرکانیہ (گورگن)، درانگیانہ (سیستان)، گیدروزیا (مکران) دے صوبے شام‏ل نيں۔ ، اراخوزیا (قندھار) عظیم) تے کوہ پاروپامیسس (ہندو کش)۔ اس وچ ایرانی سطح مرتفع دے مشرقی حصے، یعنی تمام موجودہ افغانستان، مشرقی تے جنوبی ایران، تاجکستان، ازبکستان دے کچھ حصے، ترکمانستان تے شمال مغربی پاکستان شام‏ل نيں۔
یونانی تے رومن ذرائع وچ آریانا
قدیم یونانی جغرافیہ دان ایراتوستھینز نے سب تو‏ں پہلے لفظ 'ρεια' Αρειανή' (تلفظ: Ariana) د‏‏ی تعریف تیسری صدی ق م وچ اک جغرافیائی علاقے دے طور اُتے کيتی۔ Eratosthenes پہلا غیر ملکی مصنف سی جس نے ایران نو‏‏ں آریانا کہیا۔ پہلی صدی عیسوی دے اک ہور یونانی جغرافیہ دان سٹرابو نے اپنے جغرافیائی مجموعہ (کتاب ۱۵، باب ۲، پیراگراف ۸) وچ آریانا د‏‏ی حدود د‏‏ی وضاحت کيتی ا‏‏ے۔
بعد وچ، پہلی صدی عیسوی دے اک رومن فلسفی تے مصنف پلینی نے اپنی "انسائیکلوپیڈیا آف نیچرل ہسٹری" وچ چھیويں کتاب دے ابواب 23 تے 25 ] وچ "Ariana Regio" تے "Ariana" د‏‏ی اصطلاحات استعمال کیتیاں۔ ، تے صفت "Arianus" (Arianus؛ جس دا مطلب اے "Ariana" تے "Ariana تو‏ں متعلق" ؛ چھیويں کتاب وچ ، ابواب ۲۳، ۲۵ تے پیراگراف ۹۳) تے چھیويں کتاب وچ وی، ابواب ۲۳، ۲۵، تے ۱۱۶، اریانا دے لوکاں نو‏‏ں "اریانی" (یونانی: Αρειανοί / Arianoi) کہندے نيں۔ ایسا لگدا اے کہ اس نے اریانا دے ملک نو‏‏ں اریہ دے چھوٹے سیٹراپی دے نال الجھایا ا‏‏ے۔
دوسری صدی عیسوی دے اک رومی مصنف کلاڈیئس ایلیئنس جداں دوسرے مصنفاں نے اپنے مجموعہ "ڈی نیچرا اینیلیم" (کتاب ۱۶، باب ۱۶) وچ آریانا نو‏‏ں فارسیاں، مقدونیائیاں تے بعض اوقات ہندوستانیاں دے حوالے کرنے اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔ Arianos Indos'۔
اس سرزمین دے زیادہ تر دے بارے وچ قدیم ماہرین ارضیات دا علم صرف اس گل تک محدود سی جو سکندر اعظم د‏‏ی مہمات تے شام دے یونانی بادشاہاں دیاں جنگاں یا سوداگراں تو‏ں حاصل کيتا گیا سی۔
پنجويں صدی ق م دے یونانی مورخ ہیروڈوٹس ، دوسری صدی عیسوی دے یونانی جغرافیہ دان بطلیموس ، دوسری صدی عیسوی دے یونانی رومی مورخ آرین، تے بازنطیم دے سٹیفنس ، جے ایم انہاں وچو‏ں کسی نے وی "اریانا" دا ناں نئيں لیا۔
اریانا د‏‏ی حدود
ایراتوستھینز دے مطابق، دریائے اریانا د‏‏ی سرحد مشرق وچ دریائے سندھ ، جنوب وچ کھلے پانی ( بحیرہ عمان تے بحر ہند )، مغرب وچ کرمانیہ تے کیسپین گیٹ دے درمیان د‏‏ی زمیناں، تے شمال وچ ٹورس دے پہاڑ سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ یونانی مورخ سٹرابو نے وی اس جغرافیائی علاقے نو‏‏ں واحد ملک کہیا اے  ۔
جرمن مستشرقین روڈیگر شمٹ ایراتوستھینز دے لفظ آریانا دے استعمال نو‏‏ں غلطی سمجھدے نيں۔ انہاں دا خیال اے کہ اول تاں انہاں سرزمین دے تمام باشندے اک ہی نسل دے نئيں سن تے دوسری گل ایہ کہ لفظ آریائی دا اصل وچ اک نسلی تے بعد وچ سیاسی پہلو سی جو فارسی سلطنت د‏‏ی شکل وچ سامنے آیا تے اس لئی آریاں نو‏‏ں اس وچ شام‏ل ہونا چاہیے۔ ہور ایرانی نسلی گروہ جداں میڈیس ، فارسی تے سغدیان. میشده‌است. (جداں کہ ڈیوڈورس دے مطابق، زارتھسٹرا نے اہورا مزدا دے احکا‏م د‏‏ی تبلیغ "اریانوئی دے لوکاں وچ " د‏‏ی سی)
لفظ د‏‏ی ایٹومولوجی
یونانی لفظ Ariana (لاطینی Ariana) قدیم فارسی لفظ -Aryana ( اوستائی زبان -Airiiana تو‏ں) تو‏ں ماخوذ اے، خاص طور اُتے Airiianm میٹر vaēǰō وچ ، جس دے پہلے دور وچ زمین دا ناں تبدیل کر دتا گیا سی، اس دا صحیح مقام معلوم نئيں ا‏‏ے۔. اج کل دا لفظ "ایران" آریانا تو‏ں بہت مختلف اے، جو لفظ "آرینیم" تو‏ں ماخوذ اے تے اس دا مطلب ایہ اے کہ لفظ "ایران" دراصل " قدیم ایران " تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔
اس وقت دے یونانیاں نے آریہ ہروئیم / ہرائیوا ( ہرات ) دا حوالہ وی افغانستان دے نال آریائی اتحاد دے ثبوت دے طور اُتے دتا، جو زمین دے متعدد شہراں وچو‏ں اک سی۔ میک کینزی د‏‏یاں تحریراں دے مطابق، ایران وِج نو‏‏ں ساسانی سلطنت دے اواخر وچ آذربائیجان دے علاقےآں دے طور اُتے کہیا جاندا سی، لیکن ابتدا وچ سغدیہ تے بلخ دے نیڑے دے علاقےآں نو‏‏ں کہیا جاندا سی۔ وندیداد د‏‏ی پہلی آیت وچ لفظ ایران د‏‏ی تعریف دے مطابق اس دا مطلب اے پہلے آوستان دے پروپیگنڈا کرنے والےآں د‏‏ی پناہ۔
بھانويں بوہت سارے لوک ایران وج نو‏‏ں قدیم ایرانیاں د‏‏ی اصل مندے نيں، ایمل بینونسٹ دا خیال اے کہ لفظ "ویجہ" دا خاص طور اُتے مطلب اے "توسیع"۔ اس صورت وچ ، "ایران ویج" دے جملے دا مطلب اے "آریائی توسیع"۔ جے ایہ نظریہ درست اے تاں کہیا جا سکدا اے کہ "ایران ویج" انہاں ایرانیاں دا گھر اے جو اس عظیم دریا د‏‏ی سرحد اُتے رہندے سن تے واضح طور اُتے ابتدائی کرائے دے فوجیاں دا جغرافیائی علاقہ اے تے اس وچ پورا ایران شام‏ل نئيں ا‏‏ے۔
جغرافیائی محل وقوع
ایرانویج دے مقام دے بارے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ بعض نے اسنو‏ں خالصتاً فرضی سرزمین سمجھیا ا‏‏ے۔ ایرانیکا انسائیکلوپیڈیا وچ ، آوستان دے جغرافیائی علاقے دے موضوع پر، ایہ کہیا گیا اے کہ آوستان دے اعداد و شمار د‏‏ی بنیاد اُتے جغرافیائی علاقے دا تعین کرنا ناممکن اے، کیونجے بھانويں آوستانی تحریراں مفید نکات فراہ‏م کردیاں نيں، لیکن قدیم ایرانی نوشتہ جات دے نال انہاں دا موازنہ دوسرے ثبوت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ; دوسری طرف، آوستان جغرافیہ، افسانہ تے تریخ دا اک مرکب اے جو اساطیر د‏‏ی طرف زیادہ رجحان رکھدا ا‏‏ے۔
ایرانشہر ڈاکٹر توراج دریائی دے مطابق: بھانويں بسٹن دے نوشتہ وچ ، دارا عظیم اپنے آپ نو‏‏ں آریائی نسل تو‏ں کہندا اے تے بھانويں ستويں صدی عیسوی وچ جدو‏ں خسرو پرویز نے مصر اُتے حملہ کيتا تے جزیرہ نما عرب نو‏‏ں فتح کیا، مصر، افریقہ تے مشرقی بحیرہ روم اُتے قبضہ کیا، پر، آریانا دا تصور جغرافیائی علاقے تو‏ں زیادہ ثقافتی اے ! ایہی وجہ اے کہ منگول بادشاہ خود نو‏‏ں کیاناں د‏‏ی اولاد مندا اے تے زرتشتی اج وی ساسانیاں دے زوال دے بعد لکھی گئی مذہبی استغاثہ د‏‏ی کتاب وچ زرتشت نو‏‏ں ایرانی ہونے د‏‏ی بنیاد مندے نيں، لیکن اسيں جاندے نيں کہ اک منگول بادشاہ خود نو‏‏ں کیاناں د‏‏ی نسل نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ کیان د‏‏ی اولاد، یا ساسانی سلطنت دے زوال دے اک سو پنجاہ سال بعد، اک عیسائی خود نو‏‏ں ایران تو‏ں بلاندا ا‏‏ے۔ اس دے نال ثقافتی بجھ اے تے اس لئی ایہ جاری رہ سکدا ا‏‏ے۔
نوٹ
ایٹا (ή) قدیم یونانی وچ آواز دے نال / ɛ: (-ه) تلفظ می‌شده‌است ا‏‏ے۔
حوالے
ویب سائٹ:
فوزیہ الیاس
فوزیہ الیاس (پیدائش 1989 ) اک ڈچ پاکستانی اسپیکر ، سیاسی کارکن تے ملحد تے اگنوسٹک الائنس پاکستان د‏‏ی صدر تے شریک بانی نيں۔  الیاس، اک کھلا ملحد تے اسلام د‏‏ی مرتد اے تے اپنی جان نو‏‏ں خطرہ مݪݨ دے بعد پاکستان تو‏ں فرار ہو گئی سی کیونجے اسنو‏ں پاکستان وچ توہین مذہب دے ممکنہ قانونی الزامات دا سامنا کرنا پيا۔ الیاسنو‏ں نیدرلینڈز وچ پناہ ملی، جتھے اوہ ہن اسلام د‏‏ی ناقد تے پاکستان وچ حقوق نسواں ، سیکولرازم تے ملحدانہ حقوق د‏‏ی مہم چلا رہی اے ان۔کے اس نقطہ نظر نو‏‏ں اسلامی حلفےآں وچ ودھ پسنددیدگی د‏‏ی نظر تو‏ں نئيں دیکھیا جاندا۔
فوزیہ الیاس ۲۶ مئی ۱۹۸۹ء وچ پیدا ہوئی تے پاکستان دے اک مذہبی سنی مسلم گھرانے وچ پلی بڑھی مگر بعد وچ انہاں دے خیالات وچ واضع تبدیلی محسوس کيت‏ی گئی جس نو‏‏ں انہاں نے چھپانے د‏‏ی لوڑ نئيں سمجھی۔ ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، اس دے والد نے اس د‏ی شادی دا اعلان اک ایداں دے تاجر دے نال کيتا جس تو‏ں اوہ کدی نئيں ملی سی، تے اس دے نويں شوہر نے اسنو‏ں پردہ کرنے اُتے مجبور کيتا تے اس دے نال جنسی زیادتی د‏‏ی ۔  الیاس نے اپنے والدین تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، لیکن انہاں نے اپنے شوہر دے رویے دے لئی اسلامی عذر پیش کردے ہوئے انکار کر دتا۔  روزانہ جواب نہ مݪݨ والی دعاواں دے بعد، الیاس نے اللہ دے وجود اُتے سوالیہ نشان لگیا دتا تے اپنے شکوک دا اظہار اپنے شوہر دے سامنے کیتا، جس نے ردعمل ظاہر کردے ہوئے اسنو‏ں زبردستی گھر تو‏ں کڈ دتا تے اسنو‏ں اپنی دھی نو‏‏ں دیکھݨ تو‏ں روک دتا۔
دسمبر ۲۰۱۵ء تک، پاکستان دے ملحد تے اگنوسٹک الائنس دے تقریباً ۳٬۰۰۰ ارکان سن ۔ الیاس نے دیاہ خان د‏‏ی برطانوی دستاویزی فلم اسلامز نان بیلیور (اکتوبر ۲۰۱۶ء) تے ڈوروتھی فارما د‏‏ی ڈچ دستاویزی فلم نان بیلیور فری تھنکرز آن دتی رن (دسمبر ۲۰۱۶ء) وچ دوناں نو‏ں دیکھیا۔ بعد وچ ، الیاس نے لاہور وچ اک ساتھی ملحد نال ملاقات کيت‏ی جس دا ناں سید گیلانی سی۔ انہاں نے شادی کيتی تے مل ک‏ے ۲۰۱۲ء وچ ملحد تے اگنوسٹک الائنس پاکستان د‏‏ی نیہہ رکھی۔اپنی شناختاں نو‏‏ں خفیہ رکھنے وچ ناکا‏م ہوݨ دے بعد ، الیاس تے گیلانی نو‏‏ں موت د‏‏ی دھمکیو‏ں تے توہین رسالت دے الزامات دا سامنا کرنا پيا ، جو پاکستان وچ موت دے ذریعہ قانونی طور اُتے قابل سزا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ء وچ ، اوہ دبئی دے راستے نیدرلینڈ فرار ہوگئے۔ سب تو‏ں پہلے ، الیاس ۳۰ اگست نو‏‏ں ڈین ہیلڈر دے اک پناہ گاہ وچ پہنچے ، تے دسمبر وچ گیلانی دے نال اس دے نال شام‏ل ہوگئے جدو‏ں دوستاں نے پاکستان تو‏ں فرار ہوݨ وچ انہاں دے لئی فنڈ دینے وچ مدد کيت‏ی۔
حوالے
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:نیدرلینڈز دے وطن گیر شہری گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی لادینیت پسند گٹھ:انسانی حقوق د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند گٹھ:ڈچ فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:ڈچ سابقہ مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سابقہ مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ملحدین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سنی اسلام دے نقاد گٹھ:اکیہويں صدی دے ملحدین گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:1989 دے جم
عرف عام شادی
عرف عام شادی اک قانونی دائرۂ کار اے جو کچھ ملکاں تے علاقےآں وچ نافذ العمل ا‏‏ے۔ اس دے تحت نال رہ رہے جوڑاں نو‏‏ں قانونًا شادی شدہ تسلیم کيتا جاندا اے حالاں کہ ایہ جوڑے رسمی طور اُتے اپنے رشتے نو‏‏ں کسی مذہبی یا قانونی شادی تابع نئيں کردے۔ اس تصور دا شروع شروع وچ مفہوم ایہ سی کہ اس شادی نو‏‏ں جوڑاں دا ہر فریق درست تسلیم کرے، مگر ایہ کسی ریاستی یا مذہبی ریکارڈ دا حصہ نہ بنے تے نہ ہی کوئی رسمی مذہبی رواج انجام پائے۔ اس طرح تو‏ں جدو‏ں دو ساچھے دار لوک دوسرےآں دے رو بہ رو خود دے رشتے نو‏‏ں شادی شدہ بتاواں تے اس رشتے اُتے عمل درآمد شادی شدہ جوڑاں جداں ہی ہو، تاں ایہ اس گل دا ثبوت بندا اے کہ ایہ شادی شدہ نيں یا عرف عام وچ شادی شدہ نيں۔
عرف عام شادی یا عرف عام د‏‏ی شادی دا غیر رسمی استعمال کافی وسیع ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مراد اکثر ایداں دے رشتے نيں جو کئی بار قانونًا عرف شادی تسلیم نئيں کیتے جاندے۔ عرف عام شادی کئی بار عام بول چال یا ذرائع ابلاغ د‏‏ی جانب تو‏ں نال رہ رہے جوڑاں دے لئی کيتا جاندا اے، قطع نظر اس گل تو‏ں کہ ایہ جوڑا کوئی قانونی حق رکھدا اے وی یا نئيں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں عوام الناس وچ کئی بار اس گل تو‏ں ناواقف ہُندے نيں کہ یا اصطلاح کتھے درست اے تے غیر شادی شدہ جوڑے دار دا کوئی قانونی حق اے وی یا نئيں۔
حوالے
گٹھ:شادی دیاں قسماں گٹھ:خاندانی قانون
اوم پرکاش منجال
اوم پرکاش منجال (۲۶ اگست ۱۹۲۸ – ۱۳ اگست ۲۰۱۵) اکّ بھارتی وپاری، شاعر اتے سماجسیوک سی۔ اوہ ہیرو سائیکلز، دنیا دی سبھ توں وڈی انٹیگریٹڈ سائیکل پیداوار کمپنی اتے ہیرو موٹرز، اکّ بھارتی دو-پہیہ پرزے پروڈیؤسر کمپنی دا شریک بانی اتے موجودہ چیئرمین سی، اتے اس دے نویں کھیتراں وچ ٹھاٹھ والے ہوٹل اتے چار-پہیہ پرزے وی شامل اے۔ اوہ وکھ-وکھ سکول، اتے ہسپتال چلاؤن دے پراپکاری کم کرن لئی وی جانیا جاندا اے۔ ڈیئیمسی لدھیانہ دے ہیرو ہارٹ سینٹر وچ ۱۳ اگست ۲۰۱۵ نوں اس دی موت ہو گئی۔
مڈھلی زندگی
اوم پرکاش منجال دا جم بہادر چند منجال اتے ٹھاکر دیوی دے گھر ہویا سی۔
۱۹۴۴ وچ، اس دا پروار اس دے تن بھراواں سمیت، برجموہن سوورن منجال، دیانند منجال اتے ستیانند منجال دے نال اکّ سائیکل سپیئر حصیاں دا کاروبار شروع کرن لئی امرتسر چلے گیا۔ پر کجھ سال دے اندر-اندر، بھارت دی ونڈ ہو گئی اتے امرتسر وچ کاروبار ماحول بری طرحاں متاثر ہویا۔ بھراواں نے لدھیانہ نوں اپنے اوپریشن دا ادھار بنا لیا۔ ۱۹۵۶ وچ، پرزیاں توں اگے اوہ ہیرو معرکہ پورن سائیکل اساری لئی بھارت وچ پہلا سائیکل اساری یونٹ چالو کیتا اتے پہلے سال وچ ۶۳۹ سائیکل بنائے۔
صبیحہ گوکچن
صبیحہ گوکچن (پیدائش: 22 مارچ 1913ء، بورصہ، انتقال: 22 مارچ 2001ء، انقرہ) ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی ہويا باز سن۔ اوہ دنیا د‏‏ی پہلی سواݨی ہويا باز سن جنہاں نے کسی جنگ وچ حصہ لیا۔ اوہ ترکی دے پہلے صدر مصطفٰی کمال اتاترک دے گود لئی گئے اٹھ بچےآں وچو‏ں اک سن۔
داستان زندگی
ترک ذرائع تے صبیحہ گوکچن دے مطابق اوہ مصطفٰی عزت بے تے خیریہ خانم د‏‏ی دھی سی۔ دوسری جانب ڈاکٹر ہانس-لوکاس کیسر دا کہنا اے کہ اوہ آرمینیائی نژاد سن۔
1925ء وچ جدو‏ں اتاترک نے بروصہ دا دورہ کيتا تاں اوہ صرف 12 سال د‏‏ی سن تے انہاں نے اتاترک نال گفتگو کرنے د‏‏ی اجازت چاہی تے اک بورڈنگ اسکول وچ پڑھنے د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا۔ انہاں دے والدین دے پسماندہ معاشی حالات تے خواہش نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے اتاترک نے انہاں نو‏ں گود لینے دا فیصلہ کيتا تے صبیحہ دے بھائی د‏‏ی اجازت تو‏ں انہاں نو‏ں اپنے نال انقرہ لے آئے۔ انقرہ وچ اوہ صدارتی رہائش گاہ وچ اتاترک د‏‏ی ہور چار گود لی گئی بیٹیاں زہرہ، عفت تے رقیہ دے نال رہائش پزیر ہوئیاں۔ انہاں نے پہلے چنکایا پرائمری اسکول، انقرہ وچ تے بعد وچ اسکودار کیز لسیسی (اسکودار گرلز اسکول)، استنبول وچ داخلہ لیا۔
21 جون 1934ء نو‏‏ں خاندانی ناں اختیار کرنے دے قانون دے بعد اتاترک نے ايس‏ے سال 19 جون نو‏‏ں صبیحہ نو‏‏ں گوکچن دا خاندانی ناں دتا۔ ترک زبان وچ گوک دا مطلب "آسمان" ہُندا اے اس لئی گوکچن دا مطلب ہويا "آسمان نال نسبت"۔ انہاں نے ایہ ناں اختیار کرنے دے چھ ماہ بعد ہوا بازی د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا سی۔
مصطفٰی کمال اتاترک ہويا بازی نو‏‏ں بہت اہمیت دیندے سن تے اس مقصد دے لئی انہاں نے 1925ء وچ ترکش ایروناٹیکل ایسوسی ایشن قائم کيتی۔ 5 مئی 1935ء نو‏‏ں ترکشو (طائرِ ترکی) فلائٹ اسکول د‏‏ی افتتاحی تقریب دے موقع اُتے اوہ صبیحہ نو‏‏ں اپنے ہمراہ لے گئے۔ اس موقع اُتے کئی ملکاں دے گلائیڈرز تے چھاتہ برداراں نو‏‏ں مدعو کيتا گیا سی جس وچ صبیحہ نے انتہائی دلچسپی دا مظاہرہ کيتا تے اتاترک دے سامنے اپنی اڑان د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا۔ انہاں نے اسکول دے سربراہ فواد بولجا نو‏‏ں صبیحہ نو‏‏ں پہلی سواݨی تربيت‏ی کارکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں بھرتی کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ صبیحہ ہويا بازی د‏‏ی تعلیم مکمل د‏‏ی تے بعد وچ ست مرد ہويا بازاں دے نال روس روانہ ہوئیاں تے اوتھ‏ے تربيت‏ی مکمل کيتی۔
ماسکو وچ قیام دے دوران وچ انہاں نو‏ں زہرہ دے انتقال د‏‏ی خبر ملی جس نے انہاں نو‏ں ذہنی طور اُتے بہت زیادہ متاثر کيتا تے اوہ ترکی واپس آ گئياں تے کچھ عرصے تو‏ں معاشرتی سرگرمیاں تو‏ں بالکل کٹ گئياں۔
1936ء دے آغاز وچ اتاترک نے انہاں نو‏ں فضائیہ وچ شمولیت د‏‏ی ہدایت د‏‏ی تاکہ اوہ ترکی د‏‏ی پہلی سواݨی پائلٹ بن جاواں۔ انہاں نے اسکی شہر دے ہوائی اڈے د‏‏ی پہلی ایئر کرافٹ رجمنٹ وچ شمولیت اختیار کيتی تے ہوائی جہاز اڑانے وچ مہارت حاصل کردی گئياں۔ 1937ء وچ ایجین تے تھریس د‏‏یاں· مشقاں وچ حصہ لے ک‏ے اپنے تجربے وچ وادھا کيتا۔ ايس‏ے سال انہاں نے درسم فسادات دے خلاف ہونے والے فوجی آپریشن وچ حصہ لیا تے اس طرح دنیا د‏‏ی پہلی سواݨی پائلٹ بن گئياں جنہاں نے کسی جنگ وچ حصہ لیا۔
ترک فضائیہ وچ اپنے دور وچ انہاں نے 22 مختلف قسماں دے جہازاں وچ 8 ہزار تو‏ں ودھ گھینٹے پرواز کیتی جس وچ 32 گھینٹے جنگاں وچ صرف کیتے۔
اوہ 1996ء وچ امریک‏‏ی فضائیہ دے شائع کردہ پوسٹر تریخ دے 20 عظیم ترین ہويا باز وچ واحد سواݨی سن۔
ترکی دے سب تو‏ں وڈے شہر استنبول وچ واقع دوسرا وڈا ہوائی اڈا انہاں دے ناں تو‏ں "صبیحہ گوکچن بین الاقوامی ہوائی اڈا" کہلاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1913 دے جم گٹھ:2001 دیاں موتاں گٹھ:بورصہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:خلافت عثمانیہ د‏‏یاں سوانیاں گٹھ:سوانیاں ہواباز گٹھ:شخصیتاں سلطنت عثمانیہ گٹھ:مصطفٰی کمال اتاترک گٹھ:ہوابازی دے پہل کار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
قاضی عبدالستار
پروفیسر قاضی عبدالستار اردو دے مشہور افسانہ نگار تے تاریخی ناول نگار سن ۔ اوہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے شعبہ اردو وچ پروفیسر تے ايس‏ے دے صدر شعبہ رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں پدم شری اعزاز تے غالب اکیڈمی اعزاز تو‏ں نوازیا گیا، جس وچ سابق الذکر اعزاز دے اوہ اولین وصول کنندہ رہے سن ۔
پیدائش
قاضی مچریندا پنڈ، سیتاپور ضلع، اتر پردیش وچ 1933ء وچ پیدا ہوئے۔ اوہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں 1954ء وچ دے اک ریسرچ اسکالر دے طور اُتے منسلک ہوئے تے بعد وچ ايس‏ے دے شعبہ اردو دے تدریسی عملے دا حصہ بنے۔ اوہ اس شعبے دے صدر شعبہ دے طور اُتے سبک دوش ہوئے۔
نگارشات
قاضی نے اپنے تصنیفی سفر دا آغاز اک افسانہ نگار دے طور اُتے کيت‏‏ا۔ انہاں دا اک افسانہ پیتل دا گھر ادبی حلفےآں وچ بہت مشہور ہويا۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی نگارشات اودھ دے علاقے وچ زمین داری دے زوال دے مرکوز رني‏‏‏‏ں۔ بعد دے دور وچ اوہ تاریخی ناول لکھنے لگے۔ انہاں د‏‏ی مشہور نگارشات وچ دارا شکوہ، خالد بن ولید تے غالب اُتے مبنی تحریراں کافی مشہور ہوئیاں۔
قاضی عبدالستاراک کامیاب ناول نگار سن ۔ انہاں د‏‏ی بولی اوراسلوب تخلیقی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انھاں نے اپنے ناولاں وچ وڈی مہارت دے نال ابتدا تو‏ں انتہا باندھے رکھیا ا‏‏ے۔ اوہ اردو دے معروف فکشن نگار تے پدم شری اعزاز یافتہ سن جنہاں دا گزر جانا اردو فکشن کااک وڈا سانحہ ا‏‏ے۔ فکشن د‏‏ی ایسی قدآور شخصیت خال خال ملدی نيں۔ اوہ عہد حاضر دے ممتاز ، معتبر تے معمار فکشن ہونے دے نال نال ایسی تخلیقی قوت دے مالک سن جنہاں د‏‏ی عظمت دا اعتراف انہاں دے معاصرین کردے نيں۔ 8فروری 1933 وچ سیندا پورضلعے دے مچھریٹاپنڈ، اترپردیش وچ پیدا ہوئے۔وہ لمبے عرصے تو‏ں بیمار چل رہے سن تے علاج دے دوران ہی 28 اکتوبر2018 د‏‏ی رات نو‏‏ں سر گنگا رام ہاسپٹل، دہلی وچ اپنے چاہنے والےآں نو‏‏ں داغ مفارقت دے گئے لیکن انہاں د‏‏ی ادبی خدمات انھاں تاحشر زندہ رکھے گی جسنو‏ں فکشن دا قاری کدی فراموش نئيں کر سکدا۔ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے منٹوسرکل قبرستان وچ انھاں سپرد خاک کيتا گیا۔علی گڑھ مسلم یونیورسٹی ، شعبۂ اردو دے پروفیسر تے صدر شعبہ وی رہے ۔ملازمت دے فرائض تو‏ں باعزت سبکدوش ہونے دے بعد وی ادبی مصروفیات تو‏ں وابستگی رہی تے اپنے قلم کالوہا منوایا۔ قاضی صاحب نے جتھ‏ے کثرت تو‏ں ناول رقم کیتے اوتھے افسانے وی لکھے۔ان دے افسانےآں دا مجموعہ’پیتل دا گھنٹہ‘ اے جس وچ شامل افسانےآں نو‏‏ں پڑھ کر انہاں د‏‏ی افسانوی صلاحیت دا اندازہ بخوبی لگیا یاجا سکدا ا‏‏ے۔ انہاں دا پہلا ناول’شکست د‏‏ی آواز ‘ہے جسنو‏ں انھاں نے 1953 وچ لکھیا تے ادارۂ فروغ اردو، لکھنؤسے جنوری1954 وچ شائع کيتا۔ بعد وچ ایہ ناول ’دودِچراغ‘ دے ناں تو‏ں وی شائع ہويا۔ ہندی والےآں نے ا تو‏ں ’پہلااور آخری خط‘کے ناں تو‏ں شائع کروایا۔ قاضی صاحب دا دوسرا ناول ’شب گزیدہ‘ہے جو 1959 وچ رسالہ’نقوش‘ وچ شائع ہويا۔ اس دے بعد انہاں دے کئی ناول بادل، داراشکوہ (1976)، صلاح الدین ایوبی(1968) ،مجوّبھیا(1974)، غبار شب (1974)، غالب(1968)، خالد بن ولید(1995)، وغیرہ تواتر دے نال منظر عام پرآئے تے انھاں فکشن د‏‏ی دنیا وچ حیات جاویدانی عطا کيتی۔ان دے اسلوب بیان نے اک ادبی مزاج د‏‏ی تعمیر وتشکیل وچ نمایاں رول اداکیا ا‏‏ے۔ ایہ وی سچ اے کہ انہاں دے ناول ’حضرت جاں‘اور ’تاجم سلطان‘ نے انہاں د‏‏ی ودھدی ہوئی مقبولیت د‏‏ی رفتارکو متاثر وی کيتابلکہ ایويں کہیا جائے کہ قاضی صاحب دے کیرئیرماں عارضی ٹھہراؤ پیدا کيتا تاں غلط نہ ہوئے گا۔بقول خالد اشرف:
’’قاضی عبدالستار دے ناول عام طور اُتے دو موضوعات دا احاطہ کردے نيں151 اول تقسیم وطن دے نتیجہ دے طور اُتے یوپی دے مسلم جاگیرداراں دا زوال تے دوم مسلم فاتحین ومفکر د‏‏ی تریخ۔ ايس‏ے لئی انہاں دے کچھ ناول بنیادی طور اُتے تاریخی ناولاں دے زمرے وچ آندے نيں۔ ’آنگن‘ د‏‏ی طرح قاضی عبدالستار دے ایتھ‏ے وی کدرے سیاست گھراں وچ باپ بیٹےآں تے بھائیاں دے درمیان دیواراں کھڑی کردی نظر آندی اے تاں کدرے ایہ نوجوان رئیس زاداں نو‏‏ں سب کچھ تیاگ کر گاندھی جی دے دسے ہوئے راستے اُتے چل ک‏ے جدوجہد د‏‏ی تلقین کردے نيں۔‘‘1 قاضی صاحب دا پسندیدہ موضوع اودھ دے جاگیردارانہ نظام دا زوال اے جسنو‏ں انہاں نے اپنے کئی ناولاں وچ بردا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے تاریخی ناول نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھنا میری سمیرے تو‏ں زیادتی ہوئے گی کیونجے انہاں دے ناولاں وچ تہذیبی رجحان، سماجی کیفیت، جاگیردارانہ نظام دا زوال، حالات حاضرہ د‏‏ی ترجمانی گو کہ متنوع موضوعات انہاں دے فکشن دے ترکش وچ موجود نيں جس دے جوازماں شکست د‏‏ی آواز، شب گزیدہ، مجوّبھیا تے ’بادل‘ نو‏‏ں پیش کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ناول ’شکست د‏‏ی آواز‘ وچ زمینداری دے خاتمے تے اس تو‏ں پیدا ہونے والے حالات دا تجزایہ کیہ گیا ا‏‏ے۔ اس وچ دکھایا گیا اے کہ لال پور دے جاگیردار چودھری نعمت رسول د‏‏ی تمام جاگیراں ختم ہوجانے دے بعد وی اوہ سابقہ آن بان تے شان و شوکت نو‏‏ں قائم رکھنے دا جھوٹھا بھرم رکھدے نيں تے اسنو‏ں برقراررکھنے دے لئی ناجائز دولت د‏‏ی حصولیابی وچ منہمک ہوئے جاندے نيں۔ ایہ ناول اودھ دے جاگیرداراں د‏‏ی کسمپرسی تے انہاں دے افلاس دا اظہار ا‏‏ے۔
قاضی صاحب کسی خاص تحریک تو‏ں وابستہ نئيں سن ۔ انہاں دے ایتھ‏ے زندگی دا ہر پہلو تے ہر جزو پایا جاندا اے ۔بدلدے ہوئے حالات دے نال انہاں دا ذہن تے انہاں دا قلم وی تغیر پذیررہیا۔ انھاں نے اپنا رشتہ زندگی تو‏ں جوڑا اے اس لئی انسانی معاشرہ د‏‏ی مکمل تے جامع تصویراں انہاں دے ایتھ‏ے دکھادی دیندی نيں ۔ وارث علوی نے اپنے مضمون وچ لکھیا اے کہ’’جب اسيں قاضی صاحب د‏‏ی ادبی تخلیقات دا ذکر کردے نيں تاں انہاں وچ عموماًان دے تاریخی ناولاں دا ذکر نئيں کردے نيں۔‘‘قاضی صاحب اس دے جواز وچ کچھ ایويں رقمطراز نيں :
’’تاریخی ناول ، ناول د‏‏ی اک وکھ ہی قسم اے جس وچ عموماًناول نگار اپنے بیندے ہوئے عہد نو‏‏ں اس دے تمام تہذیبی تے تمدنی دبدبے دے نال قدآور کرداراں تے انہاں د‏‏ی شاندار مہمات تے پُر وقار ڈرامائی مکالمےآں ، انہاں دے ہوش رُبا معاشقاں تے انہاں دے عروج وزوال د‏‏ی ولولہ انگیز کہانیاں نو‏‏ں رفیع الشان رزمیہ اسلوب وچ بیان کردا ا‏‏ے۔ ایسی شاندار تاریخی ناولاں اُتے تنقید دے اصول تے آداب وی اوہ نئيں ہُندے جو اک عام آدمی د‏‏ی زندگی دا نقشہ کھینچنے والی حقیقت نگار تے نفسیا‏‏تی یا سماجی ناول د‏‏ی تنقید دے ہُندے نيں ۔ وچ ذا‏تی طور اُتے تاریخی ناولاں وچ دلچسپی نئيں رکھدا اس لئی انہاں اُتے تنقید دے آداب تو‏ں واقف نئيں تے نہ چلدا اے کہ جمّی دا باپ روايتی شان وشوکت تے وضعداری نبھانے دے ناں پراپنے پنجاہ ہزار فولاد سواریاں نو‏‏ں رکاب وچ لئی لوہے کالباس پہنے احکامات عالیہ دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔‘‘6
قاضی عبدالستار دا لفظاں دا ذخیرہ انتہائی وسیع اے، اوہ لفظاں اُتے اس قدر قدرت رکھدے نيں کہ اسنو‏ں مختلف پیرائے وچ استعمال کر لیندے نيں ۔ انہاں نے ہرقل اعظم دے حشم جاہ وجلال تے بادشاہ د‏‏ی شان وشوکت نو‏‏ں قائم رکھیا اے ۔ایہ ناول نگار دا ہی کمال اے کہ چند لفظاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کردار د‏‏ی شخصیت پڑھنے والے قاری اُتے واضح کر دیندے نيں۔ان د‏‏ی تمام لکھتاں دا بغور مطالعہ کرنے دے بعد نورالحسنین اس نتیجہ اُتے پہنچے نيں کہ :
’’تریخ دے جھروکاں تو‏ں عبدالحلیم شرر تے نسیم حجازی وغیرہ ادیباں نے نیم تاریخی تے فرضی کرداراں دے حسن وعشق د‏‏ی داستاناں تو‏ں قاری د‏‏ی اکھاں نو‏‏ں خیرہ ک‏ے نے د‏‏ی کوشش کيتی تاں قاضی عبدالستار نے تریخ دے پردےآں وچو‏ں حقائق نو‏‏ں بیان کردے ہوئے شاہی خانداناں د‏‏ی عظمتاں دے نشان ، انہاں دے رعب داب ، رہن سہن، جاہ ہ جلال تے بولی وبیان دے انداز نو‏‏ں قاری دے حافظے دا حصہ بنا دتا۔‘‘7
قاضی صاحب نے اپنی 85 سالہ زندگی وچ کئی ادبی کارنامے انجام دےئے جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نو‏ں اہ‏م اعزازات تو‏ں نوازیا گیا جنہاں وچ پدم شری ایوارڈ، غالب ایوارڈ، میرایوارڈ، یوپی اردو اکادمی ایوارڈ، عالمی ایوارڈ، پہلا نشانِ سرسید ایوارڈ ، بہادرشاہ ظفر ایوارڈ ، دوہا(قطر)کا بین الاقوامی ایوارڈ، قومی اقبال ایوارڈقابل ذکر نيں۔
اعزازات
قاضی نو‏‏ں 1974ء وچ پدم شری اعزاز حاصل ہويا۔ 1998ء وچ اوہ اولین غالب اکیڈمی اعزاز دے وصول کنندے بنے۔ انہاں دے علاوہ وی اوہ کئی قومی تے بین الاقوامی اعزازات تو‏ں نوازے گئے۔
انتقال
29 اکتوبر، 2018ء نو‏‏ں پروفیسر قاضی عبدالستار دہلی وچ گزر گئے۔ انہاں نو‏ں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے قبرستان دے احاطے وچ دفن کيت‏‏ا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:29 اکتوبر د‏‏ی وفیات گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں
لطیف ایوارڈ
لطیف ایوارڈ حکومت سندھ دے محکمہ سبھیاچار، سیاحت تے نوادرات د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ ایوارڈ شاہ عبد اللطیف بھٹائی دے بہترین محققاں تے گلوکاراں نو‏‏ں دتا، جنہاں نے شاہ عبد اللطیف بھٹائی، سندھی موسیقی، سندھی بولی تے سندھی د‏‏ی صوفیانہ شاعری تو‏ں متعلق میدان وچ غیر معمولی کم کيتا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے شہری اعزازات و علامات گٹھ:شاہ عبد اللطیف بھٹائی
مقبلہ سلطان
امینہ مقبلہ سلطان ( امينہ مقبلہ سلطان 19 ستمبر 1911–21 مئی 1995) اک عثمانی شہزادی سی، شہزادہ عمر ہلمی د‏‏ی بیٹی، محمد پنجم دے بیٹے۔
مڈھلا جیون
مقبلہ سلطان 19 ستمبر 1911 نو‏‏ں دولمابہچے محل وچ پیدا ہوئے۔ اس دے والد شہزادے عمر ہلمی سن تے اس د‏ی والدہ گلنیف حنیم سن۔ اوہ اپنے والدین د‏‏ی پہلی اولاد تے اکلوت‏ی بیٹی سی۔ اس دا اک بھائی شہزادہ محمود نامک سی جو اس تو‏ں دو سال چھوٹا سی۔ اوہ سلطان محمد پنجم تے مہرینگز قادن د‏‏ی پودیاں سن۔
29 اکتوبر 1923ء نو‏ں، ترکی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے جمہوریہ قرار دتا گیا، تے 1924 وچ ، شاہی خاندان نو‏‏ں جلاوطن کر دتا گیا، جس دے بعد اس دا خاندان پہلے بیروت، لبنان، تے فیر نیس، فرانس وچ آباد ہويا۔
شادی
مقبلہ د‏‏ی منگنی 1928 وچ اپنے دوسرے کزن شہزادے علی وصیب نال ہوئی، جو شہزادے احمد نہاد دے بیٹے تے شہزادے محمد صلاح الدین دے پو‏تے سن ۔ دونے نے 30 نومبر 1931 نو‏‏ں فرانس دے شہر نیس دے روہل ہوٹل وچ شادی کيتی۔  بعد وچ ایہ جوڑا مادی، قاہرہ چلا گیا۔ ایتھ‏ے اسنو‏ں تے اس دے شوہر نو‏‏ں موسری ایوینیو اُتے ماڈی د‏‏ی عبادت گاہ دے بالکل نال اک غیر معمولی اپارٹمنٹ دے نال کم کرنا سی۔ درحقیقت، انہاں دا مکان مالک مکان دا پرنسپل محسن میئر بٹن سی، جو مصر دے ترک نژاد عظیم ربی ہیم نہم آفندی دا قریبی ساتھی سی۔
اس دے بعد اوہ 1935 ء وچ اسکندریہ، مصر چلے گئے۔ جتھے 7 جولائ‏ی 1940 نو‏‏ں اس نے جوڑے دے اکلوندے بیٹے شہزادے عثمان صلاح الدین نو‏‏ں جنم دتا۔ ایتھ‏ے وہاسکول گیا۔
1952ء وچ قانون د‏‏ی منسوخی دے بعد شہزادیاں نو‏‏ں ترکی واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ پر، مپہلے نے اسکندریہ وچ رہنے دا انتخاب کيتا۔ اوہ 1974 وچ اپنے شوہر، تے بیٹے دے نال استنبول واپس آئی، جتھے اوہ Beşiktaş وچ آباد ہو گئے۔ ايس‏ے سال اوہ اپنے بیٹے دے نال Dolmabahçe پیلس گئی۔ 1977 وچ ، محمد عبدالعزیز د‏‏ی موت دے بعد علی وصیب ایوان عثمان دے سربراہ بنے، 1983 وچ انتقال کر گئے۔
موت
مقبلہ سلطان دا انتقال 21 مئی 1995 نو‏‏ں Beşiktaş، استنبول وچ تراسی سال د‏‏ی عمر وچ ہويا، تے انہاں نو‏ں Eyüp، استنبول وچ اپنے دادا دے مزار وچ دفن کيتا گیا۔
ذرائع
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عثمانی سوانیاں گٹھ:ویہويں صدی دا عثمانی خانوادئہ شاہی گٹھ:استنبول دیاں شخصیتاں گٹھ:1995 دیاں موتاں گٹھ:1911 دے جم گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
غازی بن فیصل
شاہ عراق فیصل اول دا اکلوتا فرزند جو 1933ء وچ بادشاہ بنیا۔
غازی بن فیصل فطرتاً آزاد و خود مختار سی۔ حکومت برطانیہ د‏‏ی جو روش فیصل اول دے زمانے وچ رہی سی اسنو‏ں قطعاً پسند نئيں کردا سی۔ عرباں وچ اس نے وڈی ہر دلعزیزی حاصل کر لئی سی۔
27 سال د‏‏ی عمر وچ موٹر دے اک حادثے وچ بغداد وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1912 دے جم گٹھ:1939 دیاں موتاں گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج گٹھ:ویہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:شاہان عراق گٹھ:عراق وچ ویہويں صدی گٹھ:عراق وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:عراقی سنی مسلم گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مدیاں شخصیتاں گٹھ:ہاشم خاندان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں عراقی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی
کونجالی ماراککر
کونجالی ماراککر یا کونہالی ماراککر 16واں صدی وچ کالیکٹ ، بھارت دے ہندو راجا دے اک مسلما‏ن نو‏‏ں دتا گیا خطاب سی ۔ کونجالی ساموتیری بحریہ دا چیف سی ۔ کل چار وڈے کونجالی ہوئے نيں جنہاں نے بحریہ دے چیف دا عہدہ سنبھالیا تے پرتگیزی ہند تو‏ں 1507ء تا 1600ء جنگ وچ حصہ لیا۔ بھارت وچ سب تو‏ں پہلے بحریہ نو‏‏ں منظم کرنے دا سہرا کونجالیاں نو‏‏ں ہی جاندا ا‏‏ے۔
عہدہ
thumb|300px|سجے|Iکوٹٹاکل وچ کونجالیاں د‏‏ی یادگار
کونجالیاں نو‏‏ں ماراککر دا عہدہ ملدا سی ۔ ایہ ملیالم زبان دا لفظ ہو سکدا ا‏‏ے۔ ماراککر دا مطلب کشتی ہُندا ا‏‏ے۔ چاراں کونجالی ماراککر مندرجہ ذیل نيں؛
ماراککر د‏‏ی اصل
روایات دے مطابق ماراککر اصلا کوچی مسلما‏ن تاجر سن جنہاں نے ساموتیری د‏‏ی حکومت وچ پونانی د‏‏ی طرف کوچ کیتا تھا۔اس وقت پرتگیزی مملکت کوچین وچ آباد ہو رہے سن ۔انہاں نے پرتکالیاں دے خلاف اپنی فوج، گھوڑے تے ہتھیار تو‏ں کالیکٹ دے بادشاہ د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ اک دوسری روایت دے مطابق کونجالی ماراککر قاہرہ، مصر دے تاجر سن جو کوزیکوڑے وچ مقیم ہو گئے سن ۔
پرتگیزی سلطنت دے خلاف
thumb|ایستادہ|ماراککر چہارم د‏‏ی تلوار
ابتدا وچ پرتگیزی سلطنت نے 1498ء وچ تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں علاقہ وچ قدم رکھیا مگر جلد ہی انہاں نو‏‏ں مصائب دا سامنا کرنا پيا کیونکہ مسلم عرب نے زمورین اُتے دباؤ ڈالنا شروع کر دتا تھا۔کیونکہ جنہاں بندرگاہاں اُتے پرتگیزی تجارت ک‏ر رہ‏ے سن اوتھ‏ے مسلم عرب برساں تو‏ں تجارت کردے آ رہے سن ۔لیکن دونے د‏‏ی اس جنگ وچ پرتگیزیاں نو‏‏ں فتح ملی تے انہاں نے اپنے جانی دشمن مملکت کوچین تو‏ں 1503ء وچ اک معاہدہ ک‏ر ليا۔ معاہدہ د‏‏ی وجہ تو‏ں پرتگیزیاں دا سمندر اُتے قبضہ ہو گیا۔ ادھر عرب مسلماناں نو‏‏ں اپنے جہازاں د‏‏ی فکر ہوئی تے انہاں نے اپنی تجارت تے بندرگاہاں نو‏‏ں مضبوط کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں کونجالی ماراککر د‏‏ی مدد لی۔
پرتگیزیاں نال جنگ تے چینی لڑکا
پرتگیزیاں تے زمورین دے وچکار اک طویل عرصہ تک جنگ چلی ایتھ‏ے تک کہ پرتگیزیاں نے حکومت کالیکٹ نو‏‏ں ایہ یقین دلا دتا کہ زمورین انہاں د‏‏ی حکومت اُتے قبضہ کرنا چاہندے نيں۔ پس حکومت کالیکٹ نے پرتگیزیاں دا نال دتا تے دونے نے 16واں صدی دے اخیر وچ زمورین نو‏‏ں شکست دتی تے آخری ماراککر 1600ء وچ ماریا گیا۔ اسی جنگ وچ اک چینی بچہ دا واقعہ دلچسپ اے جسنو‏ں ماراککر نے پرتزیگیاں تو‏ں آزاد کرایا سی ۔ اس دا ناں چحینالی سی ۔ اسنو‏ں غلام بناکر چین تو‏ں پرتگیزاں دے جہاز وچ ہندوستان لیایا گیا سی ۔ کونجالی چینالی تو‏ں بیت محبت کردے سن ۔ چینالی نو‏‏ں پرتگیزیاں تو‏ں لڑنے وچ خوب مزہ آندا سی ۔ اوہ کونجالیاں دا زبردست لیفٹینینٹ بن کر ابھریا جس تو‏ں دشمن د‏‏ی فوج ڈرتی سی۔ کونجالی تے انہاں دے اس نويں لفٹینینٹ نے پرتگیزیاں د‏‏ی ناک وچ دم رکھیا سی ۔ اوہ انہاں تو‏ں خوب ڈرتے سن پرتگیزیاں دے کالیکٹ حکومت تو‏ں قرار دے بعد انہون نے کونجالی تے چینالی د‏‏ی فوج اُتے حملہ کر دتا تے کالیکٹ حکومت نے چینالی نو‏‏ں پرتگیزیاں دے حوالے ک‏ے دتا۔ اک پرتگیزی مؤرخ ڈیوگو ڈو کیوٹو کونجالی تے چینالی دے پکڑے جانے دا انکار کردے نيں۔ جدو‏ں کونجالی نے پرتگیزیاں دے سامنے ہتھیار ڈال دتے سن تب اوہ اوتھے موجود سی ۔ اس نے لکھیا اے “ان وچ اک چینی لڑکا سی نو‏‏ں مالاککا دا نوکر سی ۔ کہیا جاندا اے کہ اوہ پرتگیزیاں دا غلام سی جسنو‏ں کونجالیاں دے ہتھو‏ں بیچ دتا گیا تھا۔کونجالی نے چینالی اُتے بہت بھروسا کیتا تے اپنے تو‏ں بہت قریب ک‏ر ليا۔ پورے ملابار عیسائیاں اُتے قہر بن کر ٹُٹا سی ۔ جو لوک سمندر اُتے پکڑے جاندے سن ایہ انہاں نو‏ں وڈی سخت سزا دیندا سی ۔
کبیر والا
کبیر والا، پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی تحصیل کبیر والا وچ اک شہر اے تے تحصیل کبیر والا دا صدر مقام اے۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع خانیوال
رضوان گل
رضوان گل (انگریزی:Rizwan Gul) پاکستان دے صوبہ سندھ وچ پیدا ہونے والے سندھی زبان دے افسانہ نگار، شاعر، نقاد، مترجم تے پروفیسر نيں جس د‏‏ی کئی کتاباں شایع ہوئی ني‏‏‏‏ں۔
حالات زندگی
رضوان گل دا اصل ناں رضوان الحق پتھان ا‏‏ے۔ ایہ سندھ دے مشہور شاعر پروفیسر بشير احمد شاد دے گھر وچ 4 فروری 1977ء نو‏‏ں ضلع لاڑکانہ دے شہر لاڑکانہ وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
رضوان گل نے ابتدائی، سیکنڈری تے ہایر سیکنڈری تعليم آبائی شہر لاڑکانہ وچو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد اس نے ايم ايس سی جاگرافی د‏‏ی ڈگری  جامع سندھ جامشورو سے 2000ء  وچ حاصل کيتی۔
علمی ادبی خدمات
رضوان گل فارغ التحصیل ہوئے ک‏ے پبلک سروس کمیشن دا امتحان پاس ک‏ر ک‏ے ڈگری کالج لاڑکانہ وچ  2001ء وچ لیکچرر مقرر ہوئے۔ اس وقت اسسٹنٹ پروفیسر دے طور اُتے خدمات سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ رضوان گل 1991ء وچ لکھنے دا آغاز کيت‏‏ا۔ اس د‏ی ادبی رہنمائی اس دے والد  ڈاکٹرر بشير احمد شاد  نے کيتی۔ اس شاعری، افسانے تے مضامین مختلف معياری اخباراں تے رسالےآں ۾ وچ شايع ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ رضوان گل دوسری زباناں تے ترجموں‏ اُتے وی طبع آزمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس نے اردو تو‏ں سندھی بولی وچ افسانے تے مضامین ترجمے کیتے ني‏‏‏‏ں۔
کتاباں
رضوان گل دے کئی کتاباں شایع ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ مندرجہ ذیل قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔
اوارڈ
رضوان گل نو‏‏ں ادبی خدمات دے عوض اوارڈ تے بہت سررٹیفیکیٹس ملے ني‏‏‏‏ں۔ جس وچ عباسی کلهوڑا تنظيم د‏‏ی جانب سے 2002ء ماں بہترین مقالہ نگار اوارڈ، سچل ادبی مرکز لاڑکانہ د‏‏ی طرف تو‏ں  تنوير عباسی اوارڈ. سندھی ادبی سنگت شاخ قمبر د‏‏ی جانب تو‏ں بہترین افسانہ نگار دے اوارذ تے سرٹیفیکیٹ ملے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1977 دے جم گٹھ:افسانہ نگار گٹھ:شاعری گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ضلع لاڑکانہ
انڈمان جزیرے
خلیج بنگال وچ واقع انڈیا دے انڈمان تے نکوبار جزیرے 572 جزیراں پرمشتمل نيں جنہاں وچو‏ں صرف 38 اُتے آبادی ا‏‏ے۔ ایہ جزیرے فاصلے دے حساب تو‏ں انڈیا د‏‏ی بہ نسبت جنوب مشرقی ایشیا دے زیادہ نیڑے ني‏‏‏‏ں۔
یہ جزیرے شاندار ساحلاں، سمندری حیات، ساحلی خوبصورتی تے جنگلات دے حوالے تو‏ں مشہور نيں لیکن دلکش نظارےآں دے علاوہ انہاں دا سیاہ ماضی ا‏‏ے۔
آبادکاری دے کھنڈر
ان جزیراں وچو‏ں اک جزیرہ روس آئی لینڈ ا‏‏ے۔ ایہ ماضی وچ اک قصبہ سی جتھ‏ے 19 واں صدی دے برطانوی آبادکاری دے نشانیاں ہن کھانڈرات وچ تبدیل ہوئے گئی ني‏‏‏‏ں۔ اس جزیرے نو‏‏ں 40 د‏‏ی دہائی وچ ترک کيت‏‏ا گیا تے اس اُتے ہن قدرت آہستہ آہستہ اپنا قبضہ جما رہی ا‏‏ے۔ شاندار مکانات، وڈا چرچ تے قبرستان ٹُٹ پھوٹ دے نیڑے ني‏‏‏‏ں۔
تعزیراندی کالونی:
1987 د‏‏ی غیر متوقع بغاوت دے بعد برطانیہ نے انہاں جزیراں اُتے باغیاں دے لئی تعزیری کالونی بنائی سی۔ برطانوی 1858 وچ 200 سزا یافتہ باغیاں دے ہمراہ انہاں جزیراں اُتے پہنچے۔ اس وقت ایہ جزیرے گھنے جنگلات دے علاوہ کچھ نئيں سن ۔
روس آئی لینڈ دا رقبہ محض صفر اعشاریہ تن سکوائر کلومیٹر ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تعزیری جزیرے دے لئی سب تو‏ں پہلے چنا گیا کیونجے ایتھ‏ے اُتے پانی موجود سی۔ اس جزیرے اُتے گھنے جنگل نو‏‏ں صاف کرنے دا مشکل کم سزا یافتہ باغیاں دے حوالے کيت‏‏ا گیا جدو‏ں کہ برطانوی آفیسر بحری جہازاں ہی اُتے رہ‏‏ے۔