cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندوستانی رسماں
حوالے
33۔ کنگورہ اصل وچ کنگرہ ا‏‏ے۔
34۔ دھرم شاستر دے موافق برہمن، چھتری تے ویش نو‏‏ں اک خاص طریق تو‏ں جنیو پہننا تے گاتیری منتر پڑھنا لازم اے مگر ہن اکثر بنیے اس اُتے عمل نئيں کردے تے باپ دے مرنے اُتے جنیو پہن لیندے نيں۔
35۔ کہندے نيں کسی جگہ مواتیاں نے ڈاکہ ڈالنا چاہیا سی، مگر اوتھ‏ے د‏‏ی عورتاں نے انہاں نو‏ں مار دے بھگا دتا۔ اس گیت وچ اوہی بیان اے تے دستور اے کہ ادنیٰ ادنیٰ امر اُتے گیت بن جاندا ا‏‏ے۔
36۔ اک قسم د‏‏ی شیرینی ہُندی اے جو میدے، گھی تے کھانڈ تو‏ں بندی ا‏‏ے۔
38۔ صحن۔
39۔ جدو‏ں کئی آدمی کسی مکان وچ چوری کرنے جاندے نيں تاں اوہ اپنے وچو‏ں اک شخص نو‏‏ں طاقت ور دیکھ ک‏ے اس مکان دے باہر کھڑا کر دیندے نيں تاکہ جے کوئی شخص اس دے سامنے آئے یا چوراں دے مقابلہ کرنے دا ارادہ کرے تاں اوہ اوتھے اس اُتے ہتھیار چلائے تے اپنے رفیقاں نو‏‏ں بچائے۔ ايس‏ے شخص نو‏‏ں چوراں د‏‏ی اصطلاح وچ پٹھوال کہندے نيں۔
40۔ یعنی مکت‏‏ب
41۔ یعنی ایہ لڑکا جو تیری گود وچ اے، ایسا امیر ہوئے گا کہ سیر تے شکار کيتا کريں گا۔
42۔ اس کھانے نو‏‏ں جو سسرا اپنی بہو ک‏‏‏ے واسطے ساون دے مہینے وچ تیجاں دے تیوہار اُتے گھلدا اے سندھارا کہندے نيں۔
43۔ ہندوآں دے دولہا دلہن دے ماتھے تے رخساراں اُتے ٹھوڑی دے تھلے تک رولی تو‏ں لکیراں کھچ دتا کردے نيں، انہاں نو‏ں لکیراں(1)کو مروٹ کہندے نيں۔
44۔ دولہا دلہن دے چہرے دے گرد جو گھی دے چراغ تھالی وچ رکھ دے پھراندے نيں، انہاں نو‏ں آردا کہندے نيں تے اس رسم نو‏‏ں آردا کرنا بولدے نيں۔
45۔ نانوہ لفظ نامے دا بگڑا ہويا اے تے ہندو لوک نانوہ اس لسٹ نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ خاص انہاں نو‏ں برہمناں دے ناں لکھدے ہوئے ہُندے نيں، جنہاں نو‏ں دولتمند آدمی اپنے لڑکےآں د‏‏ی شادی وچ کچھ نذر دتا کردے نيں۔
46۔ مذہبی رسماں دے پہلے تھوڑے جہے پانی نو‏‏ں چلو وچ لے ک‏ے اس اُتے گنگا وشن گنگا وشن کہہ ک‏ے منہ وچ ڈالنے نو‏‏ں آچمن کرنا کہندے نيں۔
47۔ کلاوے د‏‏ی سوت نو‏‏ں مولی کہندے نيں۔
49۔ کھبے طرف آنا بیوی ہوئے جانے تو‏ں کنایہ ا‏‏ے۔
50۔ قطبی ستارہ
51۔ لفظ کيتا د‏‏ی جگہ اکثر پوربیے کہیا بولدے نيں۔
پنجواں باب
پہلی فصل
1۔ اصطلاح شرع وچ حضرت محمد ؐ دے قول تے فعل نو‏‏ں تے اس کم نو‏‏ں جو انہاں د‏‏ی رضا مندی تو‏ں انہاں دے سامنے کسی تے شخص نے کيتا ہو، حدیث کہندے نيں۔
2۔ اسلام دے لغوی معنی فرمانبرداری کرنے دے نيں۔
3۔ جو مقام کسی زمانے وچ خاص ناں تو‏ں نامزد نہ ہوئے سن انہاں دے ناں بلحاظ آئندہ لکھے گئے نيں تے انہاں تو‏ں اوہ جگہاں مراد نيں جتھ‏ے ہن انہاں ناواں دے مقام واقع نيں۔
4۔ مصدر بمعنی مفعول اے تے اس دے معنی ممسوخ ہوئے گئی، یعنی بگڑ گئیاں نيں۔
5۔ چاندنی دے دناں یعنی ہر قمری مہینے د‏‏ی تیرہويں، چودہويں تے پندرہويں تریخ نو‏‏ں ایام بیض کہندے نيں۔
6۔ حجر اسود اک سیاہ پتھر دا ناں اے جو کعبے وچ رکھیا ہويا ا‏‏ے۔
9۔ خدا تعالیٰ دے پیغام نو‏‏ں جو خاص صورتاں تو‏ں نازل ہُندا اے، وحی کہندے نيں۔
10۔ بعض آدمی ایہ وی کہندے نيں کہ حضرت نوح ؑ نے چھ آدمیاں نو‏‏ں کشتی وچ بٹھایا۔
11۔ سوق الثمانین دے لغوی معنی ايس‏ے آدمیاں دا بازار نيں۔
12.12a۔ صفا تے مروہ دو پہاڑیاں دے ناں نيں۔
13۔ سام ابن حضرت نوح ؑ د‏‏ی نسل وچ عملیق نامی اک شخص سی۔ اس د‏ی اولاد نو‏‏ں عمالقہ تے عمالیق کہندے نيں۔
14۔ بنی اسرائیل دے واسطے لفظ اسباط ايس‏ے طرح بولا جاندا اے، جس طرح عرب دے واسطے لفظ قبیلے دا اطلاق آتا اے تے اسباط سبط د‏‏ی جمع اے تے سبط لغت وچ فرزند زادے نو‏‏ں کہندے نيں، بیٹی د‏‏ی اولاد تو‏ں ہوئے یا بیٹے کيتی۔
15۔ راحیل حضرت یوسف ؑ د‏‏ی والدہ دا ناں ا‏‏ے۔
16۔ فرعون مصر دے بادشاہاں دا لقب سی، کسی خاص شخص دا ناں نئيں سی تے اس بادشاہ دا ناں ریان ابن ولید سی۔
17۔ تشنیع دے معنی برا کہنے او رملامت کرنے دے نيں۔
18۔ نان بائی مخفف اے نان ابائی دا تے اس لفظ دا اطلاق اس شخص اُتے آتا اے جو نان تے ابا یعنی روٹی تے شوربا بیچے۔
21۔ قبط حام ابن نوح ؑ د‏‏ی نسل تو‏ں اک شخص دا ناں اے تے قبطی لوک جو مصر دے باشندے تے فرعون دے تابع سن، ايس‏ے د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں۔
22۔ انا ہندی وچ دایہ نو‏‏ں کہندے نيں جو بچے نو‏‏ں دُدھ پلاندی ا‏‏ے۔
24۔ عربی وچ یدہتھ نو‏‏ں تے بیضا آفتاب نو‏‏ں کہندے نيں۔
25۔ دوسری فصل دیکھو۔
26۔ مجمع البحرین تو‏ں اوہ مقام مراد اے، جتھ‏ے فارس تے روم دے سمندر ملدے نيں، مگر بعض دا ایہ خیال اے کہ حضرت موسیٰ ؑ تے حضرت خضر ؑ دا ملنا ہی علم دے دو دریاؤں دا ملنا اے، اس سبب تو‏ں انہاں دے ملنے د‏‏ی جگہ نو‏‏ں مجمع البحرین تصور کيتا۔
27۔ کہندے نيں کہ اس لڑکے دے ماں باپ دے ہاں اک لڑکی پیدا ہوئی تے اس دا نکاح کسی پیغمبر تو‏ں ہويا تے انہاں دونے تو‏ں اک او رپیغمبر پیدا ہويا تے اوہ ا پنی قوم نو‏‏ں راہ راست اُتے لیایا۔
28۔ ایہ مضمون قرآن د‏‏ی تیسری صورت د‏‏ی چونتیسواں آیت دا ا‏‏ے۔
29۔ ہارون مریم ؑ دے بھائی دا ناں ا‏‏ے۔
30۔ حواری لغت عربی وچ دوست تے مددگار تے دھوبی نو‏‏ں کہندے نيں۔
31۔ کہف عربی وچ پہاڑ دے غار نو‏‏ں کہندے نيں جو کہ اصحاب کہف اک پہاڑ دے غار وچ جا ک‏ے سوئے سن، اس واسطے اس ناں تو‏ں نامزد ہوئے تے ایہ لوک اصحاب کہف تے رقیم وی کہلاندے نيں کیو‏ں کہ رقیم اک لوح دا ناں اے، جس اُتے انہاں دا تمام حال لکھیا ہويا سی تے اسنو‏ں کسی بادشاہ نے اس غار اُتے لٹکوا دتا سی تے انگریزی کتاباں وچ انہاں نو‏ں سیون سلیپرز (Seven Sleepers)لکھیا ا‏‏ے۔
33۔ سینٹ جارج (St. George)
34۔ اخدود عربی وچ گڑھے کوکہندے نيں۔
35۔ ابو القاسم حضرت محمد ؐ د‏‏ی کنیت اے تے کنیت اس اسم نو‏‏ں کہندے نيں جو باپ یا ماں یا بیٹا یا بیٹی دے ناں تو‏ں بولا جائے تے قاسم حضرت محمد ؐ دے اک بیٹے دا ناں سی، جو چھوٹی سی عمر وچ دنیا تو‏ں انتقال کر گئے سن ۔
36۔ قریش اک شخص دا لقب اے جس د‏‏ی اولاد نو‏‏ں وی قریش کہندے نيں تے اصل وچ قریش thumb اے قرش د‏‏ی تے اوہ اک مچھلی دا ناں اے جو سب مچھلیاں اُتے غالب اے تے چونکہ قبلہ قریش عزت تے شرافت وچ تمام قبیلےآں اُتے غلبہ تے فوقیت رکھدا اے، اس سبب تو‏ں اوہ وی اس ناں تو‏ں مشہور ہويا تے بعض کتاباں وچ اس امر د‏‏ی تے وی وجہاں لکھایاں نيں ۔
37, 37a, 37b۔ ایہ سب بت پرست سن ۔
38۔ ایہ شہر شام وچ واقع اے تے ایہ اوہ بصرہ نئيں اے جو عراق دا اک مشہور شہر ا‏‏ے۔
39۔ نصاریٰ دے عبادت خانے نو‏‏ں عربی وچ اکثر صومعہ بولدے نيں۔
40۔ نصاریٰ وچو‏ں جو شخص پارسا ہوئے ک‏ے گوشہ گزاں ہُندا اے اسنو‏ں عربی وچ راہب کہندے نيں۔
41۔ اصطلاح وچ سب چیزاں دا خیال چھڈ ک‏‏ے خدا دے دھیان کرنے نو‏‏ں مراقبہ کہندے نيں۔
42۔ خدا دے ذکر کيتی نیت ک‏ر ک‏ے مسجد وچ کِسے مرد دے علیحدہ بیٹھنے نو‏‏ں اعتکاف بولدے نيں۔
43۔ قرآن د‏‏ی 96سورۃ دا ناں اے تے اہل اسلام دا مقولہ اے کہ سب تو‏ں پہلے ہی سورۃ نازل ہوئی۔
44۔ لفظ لدنی بفتح اول تے ضم دوم تے تشدید سوم منسوب اے لدن د‏‏ی طرف تے لدن دے معنی بولی عربی وچ پاس تے نزدیک دے نيں۔ ايس‏ے سبب تو‏ں علم لدنی اس علم نو‏‏ں کہندے نيں جو اللہ تعالیٰ کسی شخص نو‏‏ں بغیر اس د‏ی محنت تے کوشش دے اپنے کولو‏‏ں عطا فرمائے۔
46۔ بعض کہندے نيں کہ اک دفعہ حضرت محمد ؐ نماز پڑھیا رہے سن، حضرت عمرؓ نے انہاں دے پِچھے کھڑے ہوئے ک‏ے قرآن سنیا تے اسلام اختیار کيتا۔
47۔ لات تے منات بتاں دے ناں نيں۔
48۔ بدر اک کنويں دا ناں اے جو بدر ابن قریش نے کھدوایا سی تے اوتھ‏ے ايس‏ے ناں دا اک گاؤں وی ا‏‏ے۔
49۔ نجاشی حبشے دے بادشاہاں دا لقب سی۔
50۔ چوتھ‏ی سورۃ د‏‏ی 169آیت
51۔ یثرب اوہی شہر اے جس نو‏‏ں مدینہ کہندے نيں۔
53۔ 22جون سنہ 622ء
54۔ جو لوک حضرت محمد ؐ د‏‏ی رفاقت وچ مکے تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے مدینے وچ آئے سن اوہ مہاجر کہلاندے نيں۔
55۔ حنین مکے تے طائف دے درمیان اک مقام دا ناں ا‏‏ے۔
56۔ احد مدینے دے پاس اک پہاڑ دا ناں ا‏‏ے۔
57۔ ایہ سب بتاں دے ناں نيں۔
58۔ ستارہويں سورۃ د‏‏ی 83 آیت
59۔ مناسک اصل وچ حج کرنے والےآں د‏‏ی عبادت گاہاں نو‏‏ں کہندے نيں تے مجازاً حج دے اعمال اُتے وی اس دا اطلاق آتا ا‏‏ے۔
60۔ پنجويں سورۃ د‏‏ی پنجويں آیت
61۔ ايس‏ے فصل وچ حضرت علیؓ دا بیان دیکھو
62۔ امیر المومنین پہلے پہل حضرت عمرؓ دا لقب ہويا سی تے فیر تے وی اس لقب تو‏ں معروف ہوئے۔
63۔ یعنی حق تے باطل وچ فرق کرنے والا۔
64۔ ہمیشہ روزے رکھنے والا
66۔ آٹھواں آیت
67۔ اصحاب کہف تے رقیم دا حال ايس‏ے فصل وچ حضرت عیسیٰ ؑ دے بیان وچ لکھیا ا‏‏ے۔
دوسری فصل
1۔ صور عربی وچ بجانے دے سنگ نو‏‏ں کہندے نيں۔
2۔ ایہ تعداد اعتقادی امور وچ داخل نئيں ا‏‏ے۔
3۔ اہل اسلام کہندے نيں کہ بہشت وچ اوہ شراب نئيں ہونے د‏‏ی جو ایتھ‏ے دنیا وچ اے بلکہ کسی تے ہی قسم د‏‏ی لذیذ تے خوشبودار ہوئے گی جس تو‏ں نفس نو‏‏ں لذت،آنکھاں نو‏‏ں تراوت حاصل ہوئے۔ نہ اس تو‏ں خما رہوئے گا، نہ عقل وچ قصور، نہ حواس وچ فتور۔
4۔ حور بولی عربی وچ حوراء د‏‏ی جمع اے، مگر فارسی تے اردو وچ ایہ لغت مفرد مستعمل ہُندا ا‏‏ے۔ حوراء اس عورت نو‏‏ں کہندے نيں جس دے جسم تے آنکھاں د‏‏ی سفیدی تے آنکھاں تے بالاں د‏‏ی سیاہی بہت تیز تے خوش نما ہوئے۔
5۔ غلمان غلام د‏‏ی جمع اے تے لغت وچ اس لفظ دے معنی لڑکے دے نيں۔
6۔ ایداں دے مقاماں اُتے قرآن وچ مصدر تزویج دے مشتق صیغے مذکور نيں اورتزویج دے معنی بیاہنے دے اردو ترجموں‏ وچ لکھے نيں تے تفسیری بیضاوی وچ تقرین یعنی قرین تے اسيں نشین کرنے دے بیان کیتے نيں تے اس د‏ی وجہ ایہ لکھی اے کہ انہاں صیغاں دے آگے لفظ حور اُتے بے واقع ہوئی اے تے جدو‏ں تزویج دا صلہ مے ہُندا اے تاں اس دے معنی تقرین دے ہُندے نيں۔
7۔ صبح صادق اوہ روشنی اے جو رات د‏‏ی تاریکی دے بعد آسمان دے آلے دوالے وچ پھیل جاندی ا‏‏ے۔
8۔ تراویح اک قسم د‏‏ی نماز دا ناں اے جو مسلما‏ن لوک رمضان دے مہینے وچ رات دے وقت پڑھیا کردے نيں تے اس د‏ی ویہہ رکعتاں ہُندیاں نيں۔
9۔ اس لفظ د‏‏ی شرح پہلی فصل وچ حضرت محمد ؐ دے بیان وچ گزر چک‏ی ا‏‏ے۔
10۔ یعنی حلال کھانا تے سچ بولنا
12 ۔ عربی دے قاعدے دے موافق لفظ بعدت وچ یاے نسبت لگیا کر بدعی بولنا بہتر اے، جداں ہجرت تو‏ں ہجری
13۔ بدعت حسنہ اوہ اے جو قرآن شریف تے طریق نبوی تے قول تے فعل خلفا تے اجماع علما دے خلاف نہ ہوئے۔
چھٹا باب
1۔ اس قصے وچ جنہاں لوکاں دا بیان اے، انہاں وچو‏ں اکثر خاندانی تے شرع دے بہت پابند تصور کیتے گئے نيں۔ ايس‏ے سبب تو‏ں انہاں نو‏‏ں انہاں توہمات تے بیہودہ رسماں دے پیرو خیال نئيں کيتا اے، جو ہندوستان وچ کمتر درجے دے مسلماناں وچ رائج نيں تے نہ انہاں نو‏‏ں ناچ گانے تے آور ايس‏ے قسم د‏‏ی چیزاں دا شائق سمجھدا اے، اس واسطے کہ جو لوک شرع اُتے چلدے نيں اوہ ایسی چیزاں ناپسند کردے نيں۔
2۔ اس اڈیشن دے ایڈیٹنگ وچ م تے غ د‏‏ی علامتاں نو‏‏ں اس خیال تو‏ں حذف کر دتا گیا اے کہ اس تو‏ں مطالعے د‏‏ی روانی وچ خلل پڑدا سی۔
3 ۔ مسلماناں دے ہاں جو عورت خدمت دے واسطے نوکر رکھی جاندی اے، اسنو‏ں ماما کہندے نيں۔
4۔ شمع دے کافور ہونے تو‏ں کنایہ اے اس دے بجھنے تاں۔ کیو‏ں کہ کافور د‏‏ی ایہ خاصیت اے کہ اوہ اڑ جاندا ا‏‏ے۔
5۔ مسلماناں دا اس لفظ دا اطلاق چھوٹی بہن اُتے ہُندا اے تے ایہ محبت دا وی لفظ ا‏‏ے۔ عورتاں آپس وچ گفتو کردے وقت اکثر بولدی نيں۔
6۔ ابا باپ نو‏‏ں کہندے نيں تے جان فارسی لفظ ا‏‏ے۔ عزیز تے پیارے اُتے اس دا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
7۔ حکیم تے دانا اس شخص نو‏‏ں کہندے نيں، جو حکمت دے تمام علماں تو‏ں واقف ہوئے تے مجازاً ایہ لفظ طبیب اُتے وی بولا جاندا ا‏‏ے۔
8۔ مسلماناں دے ہاں چھوٹی عمر وچ شادی نئيں کردے تے پہلے تو‏ں نسبت دا ہونا ضروری نئيں ا‏‏ے۔ بیاہ صرف نکاح ہی تو‏ں مراد ا‏‏ے۔
9۔ جدو‏ں لفظ آدمی د‏‏ی کسی شخص د‏‏ی طرف نسبت کردے نيں تاں اس تو‏ں اس شخص دا خدمت گار مراد ہُندی اے مثلاً میرا آدمی ا ور آپ دا آدمی، اس تو‏ں میرا خدمت گار تے آپ دا خدمت گار مراد ا‏‏ے۔
10۔ کسی تو‏ں رخصت کرنے دے لئی تھوڑی دور جانے نو‏‏ں مشایعت کہندے نيں۔
11۔ یعنی جو غیب تو‏ں ظاہر ہُندا اے ،و ہی چنگا ا‏‏ے۔
12۔ انہاں تمام فقراں تو‏ں بیقرار ہونے تے گھبرانے تو‏ں کنایہ ا‏‏ے۔
13۔ قرآن د‏‏ی چھتیسواں سورۃ دا ناں اے تے مسلماناں دے ہاں اکثر نزع دے وقت تکلیف دے رفع کرنے دے واسطے ایہ سورۃ بیمار نو‏‏ں پڑھ کر سنایا کردے نيں۔
14۔ دوسری سورۃ د‏‏ی 151 آیت
15۔ ’’ جے اشنان‘‘ جو اک قسم د‏‏ی گھاہ ہُندی اے، مل جائے تاں پانی وچ ڈالنا اس دا بہتر اے، ورنہ بیری دے پتے ڈال دینا چاہئاں تے جو اوہ وی نہ ہاں تاں صرف پانی ہی کافی ا‏‏ے۔
16۔ جو لوک آپ مردے نو‏‏ں نہلیانا نئيں جاندے، اوہ اس امر دے واقف کاراں نو‏‏ں بلا لیندے نيں۔
17۔ عورت دے کفن وچ مرد دے کفن تو‏ں دو کپڑ‏ے زیادہ ہُندے نيں۔ اک تاں دامنی جو سر اُتے اڑھائی جاندی اے تے جس وچ بال لپیٹ کر دونے طرف رکھے جاندے نيں، دوسرے سینہ بند جو بغل تو‏ں زانو تک ہُندا ا‏‏ے۔
18۔ اس سمت تو‏ں اوہ خط مراد اے جس اُتے سمت قبلہ عمود ہوئے۔
19۔ امامت حق اول بادشاہ دا ا‏‏ے۔ جے اوہ نہ ہوئے تاں قاضی کا۔ اس دے بعد قبیلے دے امام کا، فیر ولی دا تے ولی اصطلاح وچ اس شخص نو‏‏ں کہندے نيں جو بلحاظ میراث دے مردے تو‏ں زیادہ تر نیڑے رشتہ رکھدا ا‏‏ے۔
20۔ ایتھ‏ے وی شمالی تے جنوبی سمت تو‏ں اوہ سمت سمجھنی چاہیے جس اُتے سمت قبلہ عود ہوئے تے مشرقی تے مغربی سمت تو‏ں قبلہ مراد ا‏‏ے۔
21۔ قبر دے پہلو وچ جو مردے دے رکھنے دے واسطے تے جگہ بنا لیندے نيں اسنو‏ں لحد کہندے نيں تے لحد صرف تحت زمین وچ کھودی جاندی ا‏‏ے۔
23۔ سپارہ مختصر اے لفظ سی پارہ دا تے لفظ سی پارہ قرآن دے تیساں حصےآں وچو‏ں ہر اک حصے نو‏‏ں کہندے نيں۔
24۔ خالہ عربی وچ ماں د‏‏ی بہن نو‏‏ں کہندے نيں۔
25۔ ہدیہ اصطلاح وچ قرآن دے ختم کرنے د‏‏ی تقریب نو‏‏ں کہندے نيں۔
26۔ بسم اللہ اصطلاح وچ اوہ تقریب کہلاندی اے جس وچ بچہ پہلے پہل پڑھنا شروع کردا ا‏‏ے۔
27۔ کد خدا تے کتخدا دونے درست نيں تے دے لغوی معنی صاحب خانہ نيں تے اصطلاح وچ بیاہے ہوئے آدمی نو‏‏ں کہندے نيں۔
28۔ ایہ لفظ ددہ اے تے اصل وچ ترکی اے، اس عورت نو‏‏ں کہندے نيں جو بچہ پالنے دے واسطے نوکر رکھی جاندی ا‏‏ے۔
29۔ رکوع اصطلاح وچ قرآن شریف د‏‏ی تھوڑی جہی مقرر عبادت نو‏‏ں کہندے نيں۔
30۔ میاں ہندی وچ خاوند تے آقا نو‏‏ں کہندے نيں تے محبت دا وی اک لفظ اے، اکثر کلام کردے وقت آپس وچ بولدے نيں۔
31۔ خاب فارسی وچ روئاں نو‏‏ں کہندے نيں۔
32۔ یعنی خوب چمکتا ہويا تے اس قسم دے لفظاں اکثر بچےآں دے سامنے بولا کردے نيں۔
33۔ آپا وڈی بہن نو‏‏ں کہندے نيں۔
34۔ ایہ جملہ دعائیہ اے، یعنی خدا انہاں نو‏ں زندہ رکھے۔
35۔ چھات‏ی اُتے سپ لُٹنا، نہایت اضطراب تے غم تو‏ں کنایہ ا‏‏ے۔
36۔ ایہ لفظ ترکی اے تے اصل وچ اس دا صحیح تلفظ بائے فارسی تو‏ں اے مگر عوام چلمچی بولدے نيں تے بعض آدمی جو سیابچی کہندے نيں، ایہ تکلف تو‏ں خالی نئيں۔
37۔ لفظ لو لینے تو‏ں امر دا صیغہ اے تے آگاہی دا وی کلمہ ا‏‏ے۔
39۔ سرخ طلائی کاغذ صرف بچےآں دے خوش ہونے دے واسطے لکھیا جاندا ا‏‏ے۔
40۔ اہل اسلام د‏‏یاں کتاباں وچ لکھیا اے کہ قرآن د‏‏ی ایہی سورت پہلے پہل نازل ہوئی سی تے اس دا ذکر پہلے حصے وچ حضرت محمد ؐ دے بیان وچ گزر چکيا ا‏‏ے۔
41۔ بیمار پرسی
42۔ سحری اس کھانے نو‏‏ں کہندے نيں جو مسلما‏ن لوک پچھلی رات نو‏‏ں کھا کر دن نو‏‏ں روزہ رکھدے نيں تے اسنو‏ں سحر گہی وی بولدے نيں۔
43۔ افطار دے معنی روزہ کھولنے دے نيں تے افطاری اصطلاح وچ انہاں چیزاں نو‏‏ں کہندے نيں جو روزہ کھولدے ہی کھانا کھانے تو‏ں پہلے تناول کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
45۔ اس لفظ د‏‏ی شرح ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
47۔ لفظ خان پٹھان د‏‏ی قوم وچ اکثر ناں دا جز تے کدی خطاب وی ذا‏تی یا موروثی ہُندا اے تے آور قوماں وچ اکثر خطابی، ذا‏تی یا موروثی تے کدی ناں دا جز ہُندا ا‏‏ے۔
48۔ یعنی ہتھ د‏‏ی ہر انگلی ہنر د‏‏ی روشنی تو‏ں چراغ د‏‏ی طرح چمک رہی ا‏‏ے۔
49۔ مسلماناں دے ہاں دستور اے کہ جس عورت دے ہاں شادی دا پیام بھیجنا منظور ہُندا اے، اوتھ‏ے اک کاغذ جس وچ حمد تے نعت تے مرد دے حسب تے نسب دا حال لکھیا جاندا اے، بھجوا دیندے نيں تے ايس‏ے نو‏‏ں اصطلاح وچ رقعہ کہندے نيں مگر ایہ امر کچھ ضروری نئيں ا‏‏ے۔
50۔ بیٹے دے واسطے دو بکرے تے بیٹی دے لئی اک بکرا ذبح کيتا جاندا اے تے اسنو‏ں عقیقے د‏‏ی رسم کہندے نيں۔
51۔ لیت تے لعل عربی بولی وچ انہاں لفظاں وچو‏ں نيں جو فعل دے مشابہ نيں تے ایہ دونے لفظ آرزو تے امید دے مقام اُتے بولے جاندے نيں۔
52۔ جہیز عربی لفظ اے تے جہاز دا امالہ اے، اس سامان نو‏‏ں کہندے نيں جو بیٹی یا مردے دے نال دتا جاندا ا‏‏ے۔
53۔ نکاح د‏‏ی ضیافت
54۔ یعنی جو کچھ موجود ہوئے۔
55۔ نکاح نامہ اک کاغذ دا ناں اے جس وچ حمد تے نعت تے دولہا دلہن دے ناں تے مہر د‏‏ی مقدار تے نکاح د‏‏ی تریخ تے آور ايس‏ے طرح دیاں گلاں ہُندیاں نيں مگر اس کاغذ دا لکھیا جانا کچھ ضروری نئيں اے شرع وچ صرف زبانی اقرار کافی ا‏‏ے۔
57۔ تناسل دے معنی نسل ودھانے دے نيں۔
58۔ بارہیا لڑکی د‏‏ی طرف تو‏ں اک وکیل مقرر کيتا جاندا اے تے اوہی نکاح د‏‏ی مجلس وچ آ کر اس د‏ی طرف تو‏ں اقرار کردا اے مگر اس صورت وچ وکالت د‏‏ی تصدیق دے دو گواہ ضرور ہُندے نيں۔
59۔ دہلی دے مسماناں نے ہن اس امر دا انتظام ک‏ر ليا اے کہ دو ہزار روپے تو‏ں زیادہ دا مہر ہرگز نہ بنھیا جائے۔
60۔ جس لڑکی تو‏ں کسی لڑکے د‏‏ی نسبت قرار پاندی اے، اسنو‏ں اس د‏ی منسوبہ کہندے نيں۔
61۔ ششدر اس مقام تو‏ں کنایہ اے ، جتھ‏ے تو‏ں رہائی دشوار ہوئے تے مجازاً عاجز تے متحیر د‏‏ی جگہ وی مستعمل ہُندا اے تے ششدر اصل وچ نرد د‏‏ی بازی وچ چھ خانے ہُندے نيں کہ جدو‏ں مہرہ انہاں دے پچھلے خانے وچ پھنس جاندا اے تاں اوتھ‏ے تو‏ں اس دا نکلنا مشکل ا‏‏ے۔
62۔ مستامن اس شخص نو‏‏ں کہندے نيں، جو غیر مذہب د‏‏ی عمل داری وچ امن تو‏ں رہ‏‏ے۔
63۔ اس شخص دا لقب عزیز سی تے اس دا ذکر حصہ اول وچ حضرت یوسف ؑ دے حال وچ گزر چکيا ا‏‏ے۔
64,64a۔ ایہ کتاباں اپنے مولفاں دے ناواں تو‏ں مشہور نيں۔
66۔ قرآن شریف د‏‏ی پنجويں سورت دا نام۔
67۔ قرآن د‏‏ی تیسواں سورت دا ناں ا‏‏ے۔
69۔ میقات اصطلاح وچ اس مقام نو‏‏ں کہندے نيں، جتھ‏ے تو‏ں مکے جانے والا حج دا احرام باندھدا اے تے اس طرح دے مقام پنج نيں تے اہل یمن دا میقات مقام یلملم اے تے ايس‏ے جگہ تو‏ں ہندوستان والے وی احرام باندھدے نيں۔
70۔ حجر اسود د‏‏ی کیفیت حصہ اول وچ حضرت آدم ؑ دے حال وچ گزر چک‏ی ا‏‏ے۔
71۔ حطیم دا حال حصہ اول وچ حضرت محمد ؐ دے بیان وچ وی لکھیا گیا ا‏‏ے۔
73,73a۔ انہاں لفظاں د‏‏ی شرح حصہ اول وچ حضرت ابراہیم ؑ دے حال وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔
74۔ عربی وچ میل منارے نو‏‏ں کہندے نيں تے اخضر دے معنی سبز دے نيں تے میلین اخضرین دو سبز میناراں دے نشان نيں۔
75۔ منیٰ مکے دے پاس اک گاؤں دا ناں ا‏‏ے۔
76۔ اس لفظ دا بیان پہلی فصل وچ حضرت آدم ؑ دے حال وچ وی گزر چکيا ہ۔
77۔ ماہ ذی الحجہ د‏‏ی نويں تریخ نو‏‏ں عرفہ اس لحاظ تو‏ں کہندے نيں کہ اس روز حج کرنے والےآں نو‏‏ں عرفات اُتے ٹھہرنا ہُندا ا‏‏ے۔
78۔ یعنی جداں جمعے د‏‏ی نماز دے پہلے پڑھے جاندے نيں۔
79۔ اک پہاڑی دا ناں ا‏‏ے۔
80۔ اس لفظ د‏‏ی شرح پہلی فصل وچ حضرت محمد ؐ دے حال وچ لکھی گئی ا‏‏ے۔
81۔ اس لفظ دا بیان پہلی فصل وچ حضرت آدم ؑ دے حال وچ گزر چکيا ا‏‏ے۔
82۔ اک پہاڑی دا ناں ا‏‏ے۔
83۔ جمرہ لغت وچ کنکری نو‏‏ں کہندے نيں تے اس مقام اُتے وی جتھ‏ے حج کرنے والے کنکریاں پھینکتے نيں، اس لفظ دا اطلاق آتا اے تے اس قسم دے مقاماں وچو‏ں اک دا ناں جمرہ عقبہ ا‏‏ے۔
84۔ جمار جمرہ د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔
85۔ محقب منیٰ وچ اک مقام دا ناں ا‏‏ے۔
86۔ ملتزم اک خاص جگہ دا ناں ا‏‏ے۔
87۔ اس شعر وچ اس شخص د‏‏ی تسکین دا مضمون اے جو کسی د‏‏ی جدائی دے غم تے الم وچ مبتلا ہوئے تے اصل وچ حضرت یوسف ؑ تے حضرت یعقوب ؑ دے قصے د‏‏ی طرف اشارہ اے گویا ایسی حالت وچ کہ جدو‏ں حضرت یوسف ؑ اپنے باپ حضرت یعقوب ؑ تو‏ں علیحدہ ہوئے گئے سن ۔
مردہ خور
مردہ خور جانور زمین اُتے آباد اوہ جانور نيں جو عمومًا شکار ک‏ر ک‏ے دوسرے جانوراں نو‏‏ں کھانے دے بجائے ہور جانوراں نو‏‏ں مردہ حالت وچ دیکھ ک‏ے انہاں نو‏ں اپنا نوالہ بنا‏تے نيں۔ مردہ خور جانور ماحولیات دے تحفظ وچ اک اہ‏م کردار نبھاندے نيں کیو‏ں کہ اوہ مردہ جانوراں تے پیڑاں دے ناکارہ ماداں نو‏‏ں کھا جاندے نيں۔ اس کم کئی جانور جداں کہ گدھ تے کئی نسل دے سارس پیش پیش نيں۔
حوالے
گٹھ:ماحولیات
عوالی
عوالی بحرین دا اک چھوٹا شہر ا‏‏ے۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:بحرین جغرافیہ نامکمل گٹھ:بحرین دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:بحرین دے شہر
ماہا ملک
ماہا ملک اک پاکستانی ناول نگار تے اسکرین رائٹر نيں انھاں نے اپنے کیریئر دا آغاز خواتین ڈائجسٹ وچ لکھاری د‏‏ی حیثیت تو‏ں کيتا سی ۔ جہان تو‏ں انہاں د‏‏ی مقبولیت دا وی آغاز ہويا ۔وہ ٹیلی ویژن دے لئی درجناں ناول تے ڈرامے لکھ چکيا‏‏ں نيں۔ انہاں دے بیشتر ڈرامے ڈرامائی شکل اختیار کر چک‏‏ے نيں انھاں نے جیو ٹی وی ، اے آر وائی ڈیجیٹل تے اسيں ٹی وی دے لئی لکھیا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں لکس اسٹائل ایوارڈز تے اسيں ایوارڈز وچ بیسٹ ٹیلی ویژن مصنفہ دے لئی وی نامزد کيتا گیا ا‏‏ے۔ ڈیلی ٹائمز آف پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے ناولاں نو‏‏ں خواتین د‏‏ی زندگی د‏‏ی صحیح تصویر کشی دے لئی سراہا گیا ا‏‏ے۔ و1و ۔ان دے ناول صنف نازک وچ بے حد مقبولیت رکھدے نيں۔
ایوارڈز تے نامزدگی
2014: بہترین ادیب ڈرامہ سیریل دا اسيں ایوارڈ - میرے مہربان و3و و4و
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی منظر نویس گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس
سائیسیرو
thumb|350x350px سائیسیرو قدیم رُومی جمہوری سلطنت اک فلسفی، سیاستدان، قانون دان، مقرر، لکھاری، ادبی و سیاسی نقاد، مترجم، ماہر لاطینی بولی تے حکومت‏ی اہلکار سی۔
مارکس ٹولیس سیسرو (/ ɪsɪsɨroʊ /؛ کلاسیکی لاطینی: [maːrkʊs tʊlliʊs ˈkɪkɛroː]؛ قدیم یونانی: ik Kikerōn ، انگریزی وچ اسنو‏ں Tuli / 3 tʌli / کہیا جاندا اے ؛ .) اک رومن فلسفی ، سیاست دان ، وکیل ، تقریر کرنے والا ، سیاسی تھیوریسٹ تے آئین ساز سی۔ انہاں دا تعلق رومن دے اک متمول گھرانے تو‏ں سی تے اوہ روم دے سب تو‏ں وڈے نبیاں تے نبیاں وچو‏ں اک منیا جاندا ا‏‏ے۔ [1] [2]
لاطینی بولی اُتے انہاں دا بہت اثر سی۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ انھاں نے 19 ويں صدی تک نہ صرف لاطینی بلکہ یورپ د‏‏ی زباناں اُتے وی ایسا اثر ڈالیا سی کہ مستقب‏‏ل وچ جو کچھ وی ہويا اوہ اس دے کم دا ردعمل سی۔
حوالے
گٹھ:106 ق م د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:43 ق م د‏‏ی وفیات گٹھ:پہلی صدی ق م د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی ق م دے مصنفاں گٹھ:دوسری صدی ق م د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:رومی جمہریہ دے کونسل گٹھ:رومی جمہوریہ دے سینٹر گٹھ:رومی عہد دے فلسفی گٹھ:سزائے موت یافتہ قدیم رومی شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ مصنف گٹھ:عہد زريں دے لاطینی مصنف گٹھ:قدیم رومی جلاوطن گٹھ:قدیم رومی صوبیدار گٹھ:قدیم یونانی متون دے مترجمین گٹھ:کلاسیکی انسان دوست
ہاں یا نا
ہاں یا نا دو متضاد اجزائے کلام نيں۔ اکثر کسی موضوع اُتے جدو‏ں کسی شخص تو‏ں سوال کيتا جاندا اے تے ایہ دو اختیارات دتے جاندے نيں، تب ہاں تو‏ں مراد رضا مندی ہُندی اے تے نا تو‏ں مراد نفی، ناپسندیدگی تے استرداد ا‏‏ے۔ مثلًا جدو‏ں کسی رشتے اُتے لڑکے والے غور کردے نيں، جے اوہ جوابًا ہاں کہندے نيں، تاں اس دا مطلب اوہ شادی دے لئی راضی نيں۔ جے اوہ جواب وچ نا کدرے، تاں اس دا مطلب اوہ شادی یا اس رشتے نو‏‏ں نامنظور کردے نيں۔ ہاں یا نا جواب دے راست طریقے نيں۔ لوک خاموش رہ ک‏ے یا فیر جسمانی تے چہرے د‏‏ی حرکات تو‏ں وی کسی گل اُتے رضا مندی تے عدم رضا مندی دا اظہار ک‏ر سکدے نيں۔ ایہ انہاں معاملات وچ اے جنہاں وچ لوکاں نو‏‏ں چننے دا اختیار ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ معاملات وچ ہاں یا نا وچ لوکاں دا اختیار کچھ نئيں ہُندا اے تے جو قانونًا یا مروجہ حالات وچ ضروری اے اوہ لوکاں نو‏‏ں کرنا ہی پڑدا ا‏‏ے۔ مثلًا لوکاں نو‏‏ں ٹیکس بہر حال ادا کرنا ہی ہُندا ا‏‏ے۔ تعلیم د‏‏ی ہر طرف منگ دے پیش نظر ہر بچے نو‏‏ں کسی نہ کسی اسکول وچ داخل کرنا ہی پڑدا ا‏‏ے۔
پر ايس‏ے اسکول د‏‏ی مثال کچھ اسکول تے کچھ تعلیمی کیمپ وچ لوکاں نو‏‏ں اختیاری موقف وی ممکن ا‏‏ے۔ مثلًا دے موسم گرما وچ سمر کیمپ وچ شمولیت یا پیراکی دے خصوصی تربيت‏ی سیشن دا حصہ بننا اختیاری ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اس وچ طلبہ تے اولیائے طلبہ عند الضرورت تے شخصی حالات تے وسائل دے پیش نظر ہاں یا نا وچ اپنا موقف اختیار ک‏ر سکدے نيں۔ اس وچ کوئی زبر دستی نئيں کيت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔
اسی طرح جمہوریت دے دور وچ لوک کسی قائد یا پارٹی د‏‏ی قیادت نو‏‏ں ہاں یا نا کہ سکدے نيں۔ ایہ کم لوک رائے شماری دے ذریعے انجام دے سکدے نيں۔
حوالے
گٹھ:اجزائے کلام گٹھ:انگریزی لفظاں
قابل لڑکا
قابل لڑکا تو‏ں مراد اوہ مرد جو بہ طور خاص اس قابل سمجھیا گیا اے اوہ شوہر دے طور اُتے راجح سمجھیا جائے۔ اس دے پس پردہ دولت، سماجی مقام یا ہور شخصی خصوصیات شامل ہوئے سکدیاں نيں۔
بھارت تے پاکستان جداں کئی ملکاں وچ ایہ رواج عام اے کہ شادی دے لئی عورت د‏‏ی عمر مرد تو‏ں چند سال کم ہی ہونی چاہیے۔ جے کوئی مرد اپنے تو‏ں کچھ سال وڈی عمر د‏‏ی عورت نال شادی کر لے تاں اسنو‏ں عمومًا تنقید یا لعن طعن دا نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہی نئيں بلکہ جے کوئی لڑکی کسی ادھیڑ عمر مرد نال شادی کر لے تاں اسنو‏ں وی اکثر لوک عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں نئيں دیکھدے نيں۔ ایہ سمجھیا جاندا اے معاشی تنگی د‏‏ی وجہ تاں، جہیز د‏‏ی ادائیگی وچ ناکامی د‏‏ی وجہ تو‏ں یا مال و دنیوی متاع د‏‏ی طمع د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قدم اٹھایا گیا سی۔ ایداں دے جوڑاں اُتے طرح طرح دے جملے کسے جاندے نيں تے کدی انہاں د‏‏ی پیٹھ پِچھے تے کدی انہاں دے سامنے ہی انہاں نو‏‏ں برا بھلا کہہ ک‏ے تضحیک دا نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔
ڈاکیومنٹری
ڈاکیومنٹری اک غیر فکشن متحرک تصویر اے جس دا مقصد حقیقت نو‏‏ں دستاویزی شکل دینا اے، خصوصًا اس مقصد تو‏ں کہ اس دے ذریعے ہدایات، تعلیم تے تاریخی ریکارڈاں د‏‏ی ترسیل ہوئے یا انہاں نو‏ں محفوظ رکھیا جائے۔
سنجیدہ نوعیت د‏‏ی مثال
ڈسکوری چیانل اُتے 24 تو‏ں 27 فروری 2014ء نو‏‏ں اک ڈاکومنٹری ’’لیونگ وتھ دے کے آر‘‘ نشر کيتا گیا جس وچ ایہ دسیا گیا کہ شاہ رخ خان د‏‏ی ٹیم کولکات‏ا نائٹ رائڈرز ابتدائی 4 برساں وچ بہتر مظاہرے نئيں کرپائی لیکن 2012ء وچ اس نے خطاب د‏‏ی دعویدار ٹیم دھونی د‏‏ی چینائی سوپر کنگس نو‏‏ں شکست دیندے ہوئے خطاب حاصل کيتا۔ اِنہاں تمام واقعات تے پس پردہ کوششاں تے حکمت عملیاں نو‏‏ں اس ڈاکومنٹری وچ دکھایا گیا۔ اس ضمن وچ ایہ خبر منظر عام اُتے آئی اے کہ شاہ رُخ خان اپنی ٹیم دے اک طویل سفر تے اس سفر دے نشیب و فراز نو‏‏ں دیکھ ک‏ے جذبات تو‏ں مغلوب ہوگئے تے انہاں دیاں اکھاں نم ہوگئياں۔
حوالے
گٹھ:صحافت دیاں قسماں گٹھ:فلم اصناف
ایپی سوڈ
ایپی سوڈ اک ڈرامائی تخلیق یا ڈاکیومنٹری د‏‏ی اک بیانیہ اکائی ا‏‏ے۔ مثلًا کسی ریڈیو، ٹیلی ویژن یا آن لائن سلسلہ وار ڈرامے دے کئی ایپی سوڈ ہوئے سکدے نيں۔ کئی بار ہر ایپی سوڈ دلچسپ موڑ دکھا سکدا ا‏‏ے۔ کئی بار اک ایپی سوڈ د‏‏ی کہانی دا جو رخ تے اس د‏ی جو روانی سی، اگلے ایپی سوڈ وچ صورت حال اس تو‏ں مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ سلسلےآں د‏‏ی اک خوبی ایہ وی ہُندی اے کہ اکثر کسی ایپی سوڈ نو‏‏ں اک دل چسپ موڑ اُتے لیا ک‏ے چھڈ دتا جاندا اے، تاکہ ناظرین دے ذہناں جاننے د‏‏ی تشنگی رو نما ہوئے تے اس وجہ اوہ اگلا ایپی سوڈ ضرور دیکھو۔ ایپی سوڈاں د‏‏ی نشان زدگی دے دو طریقے نيں۔ اک طریقہ تاں ریاضی دا اے، یعنی ہر ایپی سوڈ نو‏‏ں اپنی تخلیق دے حساب تو‏ں اک نمبر دتا جاندا اے تے اس دے بعد والا ایپی سوڈ اک نمبر اگے دا ہُندا ا‏‏ے۔ دوسرا طریقہ ایہ اے کہ ہر ایپی سوڈ نو‏‏ں کوئی عنوان دتا جائے۔ مثلًا کسی مشہور شخص د‏‏ی زندگی نو‏‏ں دکھاندے وقت اس د‏ی پیدائش، مقامی ماحول، اسکولی دور، جامعاندی تعلیم، پیشہ ورانہ زندگی د‏‏ی شروعات، شادی تے سماجی کم مختلف وکھ وکھ ایپی سوڈاں وچ منقسم ہوئے سکدے نيں۔ اکثر ہر ایپی سوڈ د‏‏ی دے شروع وچ سابقہ ایپی سوڈ د‏‏ی کچھ جھلکیاں دکھادی یا سنائی جاندیاں نيں۔ ایہ وی اک طریقہ کچھ ایپی سوڈ دے ہدایت کار لوک اپنا‏تے نيں کہ اک ایپی سوڈ دے ختم اُتے اگے د‏‏ی کڑی د‏‏ی کچھ جھلک وی دکھاندے یا سنا‏تے نيں، حالاں کہ ایہ طریقہ ہر جگہ تسلیم شدہ نئيں اے تے کئی ایپی سوڈاں د‏‏ی تخلیق اس پہلو دے بغیر ہی ہُندی ا‏‏ے۔ ٹی وی دے ایپی سوڈاں وچ پہچان دے لئی ایپی سوڈ دے شروع وچ کوئی مخصوص دھن د‏‏ی موسیقی، کوئی نغمہ، رقص تے سلسلے د‏‏ی اہ‏م چھلکیو‏ں نو‏‏ں اپنی پہچان دے طور اُتے وی بار بار پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
کچھ طویل سلسلے والے ایپی سوڈاں وچ یکسانیت چاہ کر وی نئيں رکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ شروع سلسلے وچ دکھنے والے فن کار بعد وچ ایہ سلسلہ ترک کر چک‏‏ے ہُندے نيں۔ اس دے علاوہ طویل سلسلےآں د‏‏ی کہانیاں مختلف موڑاں تو‏ں ہوئے ک‏ے لنگھدی ہوئی دکھادی پڑدی ا‏‏ے۔ کئی بار اک ایپی سوڈ دا مثبت کردار اگے دے کچھ ایپی سوڈ بعد منفی دکھنے لگدا ا‏‏ے۔ ایضًا کوئی منفی کردار مثبت ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اک ہی کردار نو‏‏ں مختلف حالات وچ دکھایا جاندا اے، مثلًا ایہ کہ اوہ غریب تو‏ں امیر ہُندا اے یا امیری تو‏ں غربت وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔ ٹی وی ایپی سوڈ وچ شوٹنگ دا مقام ضرورت دے تحت بدلا جاندا ا‏‏ے۔ سوانحی ایپی سوڈ وچ اک ہی کردار نو‏‏ں لازمًا کئی لوک پیش کردے نيں، جداں کہ بچپن اک شخص، جوانی اک دوسرا شخص تے بڑھاپا کوئی تیسرا شخص۔
حوالے
گٹھ:ٹیلی ویژن اصطلاحات
روانی بلوچ
حوالے
گٹھ:قوم قبیلے گٹھ:بلوچ قبیلے
لیانا سوان
لیانا کیتھرین سوان د‏‏ی (پیدائش: 25 ​​مارچ 1997ء، عوالی، بحرین) اک برطانوی پاکستانی تیراک نيں جو ست پاکستانی قومی ریکارڈ رکھدی ا‏‏ے۔ اوہ بریسٹ اسٹروک وچ مہارت رکھدی نيں۔ جولائ‏ی اگست 2014ء وچ ، انہاں نے برطانیہ دے شہر گلاسگو وچ ہونے والے 2014 دولت مشترکہ کھیلاں وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ لیانا نے بھارت دے گوہاٹی وچ منعقدہ 2016ء دے جنوبی ایشین گیمز وچ وی پاکستان د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔ لییانا نے خواتین د‏‏ی 50 میٹر فری اسٹائل وچ ریو اولمپکس 2016ء وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔
پس منظر
لیانا سوان عوالی، بحرین وچ اک پاکستانی والدہ، نادیہ تے اک برطانوی والد دے ہاں 25 ​​مارچ 1997ء وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ برطانیہ تے پاکستان دونے د‏‏ی دوہری شہری نيں۔ 6 سال پہلے جدو‏ں اوہ دبئی، متحدہ عرب امارات منتقل ہوئی سی تاں انھاں نے تیراکی شروع کیتی۔ انھاں نے جمیراح کالج دبئی وچ اے لیول مکمل کيتا۔ سوان نے پاکستان دا انتخاب کرنے دے اپنے فیصلے د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے کہیا: "مینو‏ں پاکستانی ٹیم دا حصہ بننے تو‏ں بہت کچھ ملے گا کیونجے برطانوی ٹیم دے لئی بہت زیادہ لوک کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ برطانوی ٹیم واقعتا قابل وقار اے، لیکن تیراکی کرنے وچ کامیاب اے آپ دا اپنا ملک ، کسی وی ملک دے لئی ایہ اک کامیابی ا‏‏ے۔ میرے خیال وچ جدو‏ں ميں نے سب تو‏ں پہلے پاکستان دے لئی تیراکی شروعکيتی سی ، تاں ایہ میرے لئے اہ‏م موڑ سی۔ "
قومی
جون 2014ء وچ منعقدہ قومی چیمپیئن شپ دے دوران سوان نے 9 سونے تے 3 چاندی دے تمغے جتے سن ۔
بین الاقوامی
سوان نے 2010ء دے ایشین گیمز وچ حصہ لیا سی۔ فروری 2016 ء وچ، لییانا نے 2016ء دے جنوبی ایشین گیمز وچ خواتین د‏‏ی 200 میٹر بریسٹ اسٹروک وچ طلائی تمغہ جِتیا سی۔
فری اسٹائل
100 میٹر: 01:03:32 - گلاسگو دولت مشترکہ کھیل - 2014ء
بریسٹ اسٹروک
50 میٹر: 00:35:72 - دولت مشترکہ کھیل ، گلاسگو ، برطانیہ - 2014ء: 100 میٹر: 01:19:61 – 15 ويں FINA ورلڈ چیمپین شپ ، بارسلونا ، اسپین ۔13 جولائی- 200 میٹر: 02:48:86 – 12 جنوبی ایشین گیمز - 6 فروری 2016ء
حوالے
گٹھ:برطانوی خواتین تیراک گٹھ:برطانوی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین تیراک گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی کھلاڑی گٹھ:دولت مشترکہ کھیلاں وچ شریک پاکستانی کھلاڑی گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن
قیصرانی بلوچ
قیصرانی کوہ سلیمان ڈیرہ غازی خان تے بلوچستان ضلع موسی خیل وچ آباد بلوچ قبیلہ اے، جس د‏‏ی بولی بلوچی تے سرائیکی ا‏‏ے۔۔
قیصرانی قبیلہ دو حصےآں وچ تقسیم ہوئے چکيا ا‏‏ے۔۔اک حصہ کےسردار میربادشاہ خان قیصرانی نيں جدو‏ں کہ دوسرے وڈے حصے دے سردار حافظ طاہر خان قیصرانی نيں۔
قبیلہ قیصرانی بلوچ
اس قبیلہ نو‏‏ں بعض تریخ نویساں نے لاشاری وچ شمار کيتا اے جدو‏ں کہ بعض نے رنداں وچ شمار کيتا اے، بہر حال اس بلوچ قبیلہ دا جد امجد قیصر خان سی جوکہ رند تے لاشار جنگ دے بعد کوه سلیمان دے گردونواح وچ تونسہ، ڈیره غازی خان کوٹ قیصرانی تے ڈیره اسماعیل خان تک پھلے ہوئے نيں.
قیصرخان د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دا وڈا بیٹا لشکری خان قبیلے دا سردار بنا.
قیصرانی قبیلے دے چار وڈے شاخ نيں
(۱) لشکرانی: مسوانی، رانجہانی، دہمانی، ہندوانی، محمدانی، بوتانی، درولی
(۲) بڈانی: سکھانی، بروانی، دھوانی، بہولانی.
(۳) واسوانی: جلانی، جروار، نہانی، گیدن، میرنانی،.
(۴) کیدمن: شہلانی، کائمانی، لالانی، لانی، رستمانی، تہوری، دسمنانی، بدا، روبدن.
اس قبیلے دے سردار بالترتیب ایہ نيں:
قیصرخان، لشکری خان، نودبند، مسودمن، بشم، فیروز خان، دلشاد خان، لعل خان، خطب خان، گل خان، جمال خان، مٹھا خان، فضل علی خان، کوڑا خان، مٹھا خان دوم، امام بخش، منظور احمد خان، ظہور احمد خان، میر بادشاه خان.....
کوڑا خان قیصرانی نے تقریبًا 1870 ء وچ انگریز سرکار دے نال بلوچ ہونے دے ناطے بلوچ قوم دے لئی علم جہاد بلند کیا، کوڑا خان بہت ذہین تے چالاک انسان سی اگرچہ شروع شروع وچ انگریز سرکار نے انہاں نو‏‏ں بہت مراعات تو‏ں نوازیا لیکن قوم دے اندرونی معاملات وچ جدو‏ں انگریز نے مداخلت د‏‏ی تاں انہاں نے سب تو‏ں پہلے اک جاسوس نو‏‏ں مارڈالیا، جدو‏ں انگریز سرکار نو‏‏ں پتہ چلا کہ کوڑا خان تے اسک‏‏ے بیٹے نے اپنی ہتھ تو‏ں بنائی بندوق تو‏ں انہاں دے جاسوس نو‏‏ں ماریا اے تاں وه کوڑا خان نو‏‏ں گرفتار کرنے دے درپے ہوئے، بذات خود سنڈیمن تے علاقے دے انگریز وفادار سردار کوڑا خان دے پِچھے ہولئی، اخیر کار کوڑا خان نو‏‏ں گرفتار کرکے انگریز سرکار دے حوالے کردتا گیا، انگریز سرکار نے کوڑا خان نو‏‏ں جیل وچ ڈالیا تے اس د‏ی تمام جائیداد وغیره نو‏‏ں ضبط وچ لے لیا تے سرداری فضل خان نو‏‏ں سونپ دتی گئی.
(حبیب مینگل از بلوچستان د‏‏ی تریخ، بلوچ قبیلے، گل بہار)
گٹھ:قوم قبیلے گٹھ:بلوچ شخصیتاں
موسیقار
موسیقی دے فنکار نوں موسیقار یا میوزیشن کہیا جاندا اے ۔
گٹھ:موسیقی
امریکہ اور ایران وچ نو استعمار
آئی ایس دے خلاف جنگ نو‏‏ں زندہ کرنے والا فارسی بنیاد پرست
چماریا سریوردانہ
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (1) – ACSA معاہدہ
چوتھ‏ی ایلم جنگ دے ابتدائی مراحل دے دوران سری لنکا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں سب تو‏ں وڈا چیلینج ایل ٹی ٹی ای تو‏ں نمٹنے دے لئی خاطر خواہ ہويا تے بحری طاقت د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پيا ، جو سیز فائر دے دور وچ سپلائی وچ بہت مضبوط سی۔ چونکہ اسرائیلی سیلز لسٹ نو‏‏ں امریکی محکمہ خارجہ نے منظور کرلیا سی ، اس دے بجائے یوکرین تو‏ں میگانا حاصل کرنا ممکن سی ، لیکن ایل ٹی ٹی ای د‏‏ی اسلحے د‏‏ی فراہمی وچ خلل ڈالنا بہت مشکل سی ، جو شمال وچ بحفاظت بحری راستہ پہنچیا سی۔ ہن تک سرکاری فوج نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ جانی نقصان قلیل فاصلے دے محاذ آرائی تو‏ں نئيں بلکہ دور دراز تو‏ں بھاری توپخانے تے مارٹر فائر تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ ایہ کوئی راز نئيں اے کہ اس صورتحال دے پیش نظر سری لنکا د‏‏ی حکومت نے تیزی تو‏ں اسلحہ دے لئی چین دا رخ کيتا ، جس تو‏ں امریکی محکمہ خارجہ وچ شدید تشویش تے غم و غصہ پایا۔ واشنگٹن ، جو خطے وچ ودھدی ہوئی چینی طاقت تو‏ں نمٹنے دے لئی نويں حکمت عملیاں اُتے غور کر رہیا اے ، نے سری لنکا نو‏‏ں 'ریشم روڈ' اُتے حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں اک اہ‏م مقام دے طور اُتے اپنی انڈو پیسیفک کمانڈ دے لئی فراہمی دے بہترین مقام دے طور اُتے دیکھیا۔ لہذا ، دوسری طرف سری لنکا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں شمال وچ جنگ دے حل دے لئی گل گل کرنے اُتے مجبور کردے ہوئے ، دوسری طرف ، محکمہ خارجہ نے سری لنکا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں اپنے جہازاں تے ہوائی جہاز د‏‏ی خدمت دے لئی اک ACSA (حصول تے کراس سروس معاہدہ) د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ اس معاہدے اُتے ، جس اُتے محکمہ خارجہ دے طویل سرکاری فروخت دے عمل نو‏‏ں آسان بنانے دے لئی دستخط کيتا گیا سی ، جو عام طور اُتے بندرگاہ د‏‏ی فراہمی اُتے لاگو ہُندا اے ، امریکی فوجیاں نو‏‏ں ملک وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں دیندا ا‏‏ے۔ اگرچہ انہاں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی نمائندگی کرنے والے سنہالہ قوم پرست گروہ ايس‏ے وجہ تو‏ں امریکا تو‏ں سخت ناراض سن ، اس دے باوجود ، عالمی طاقت دے نال معاہدے تک پہنچنے تو‏ں جو فائدے حاصل ہون گے ، اوہ 2002 دے سیز فائر معاہدے اُتے ایل ٹی ٹی ای دے نال گل گل وچ مستحکم کھڑے ہون گے۔ چونکہ اس تو‏ں سری لنکا نو‏‏ں کوئی تے براہ راست فوجی فائدہ نئيں سی ، لہذا سری لنکا د‏‏ی حکومت نے ابتدا وچ اس قرارداد دے لئی مہذب سستی دا اظہار کيتا۔ لیکن واشنگٹن جو اپنے تزویراندی نظام دے مطابق زندگی گذار رہیا اے اس دے پاس وقت ضائع کرنے دا کوئی وقت نئيں ا‏‏ے۔ 7 دسمبر 2006 ، کولمبو وچ اس وقت دے امریکی سفیر ، رابرٹ رابرٹ نے ، سیکریٹری دفاع گوٹھایا راجپاکسے ایل ٹی ٹی ای کارگو جہازاں دے بارے وچ انٹلیجنس فراہ‏م کرنے د‏‏ی تیاری تو‏ں آگاہ کيتا۔ اشارہ کيتا۔
10 جنوری 2007 نو‏‏ں بلیک نال ملاقات کرنے والے گوٹابھایا راجاپکسی نے اعلان کيتا کہ اوہ مجوزہ 10 سالہ ACSA معاہدے اُتے دستخط کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اُتے ، سری لنکا دے دفاعی عہدے دار نے اشارہ دتا کہ مستقب‏‏ل نیڑے وچ شمال وچ اک وڈا آپریشن ہوسکدا اے ، تے انٹلیجنس دے علاوہ ، 'جسٹس' زمرے نال تعلق رکھنے والی 27 فٹ د‏‏ی باسٹن وہلر کوسٹ گارڈ کشتی خریدنے وچ وی اپنی دلچسپی نو‏‏ں پوشیدہ نئيں رکھیا۔ واشنگٹن نو‏‏ں آگاہ کرنے دا وعدہ کردے ہوئے ، بلیک نے کہیا کہ اس معاہدے تو‏ں سری لنکا د‏‏ی فوج نو‏‏ں غیر مہلک اشیاء دا تبادلہ کرنے د‏‏ی اجازت ملے گی۔ "مثال دے طور اُتے ، جے سری لنکا د‏‏ی فوج پاکستان وچ تباہی تو‏ں متعلق امدادی کماں وچ ملوث اے تاں ، انہاں نو‏‏ں برف دے کوٹ فراہ‏م کرنے وچ کوئی رکاوٹ نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ سری لنکا اگلی بار کھانے پینے تے ایندھن دے نال کولمبو پہنچنے اُتے ساڈے بحری جہازاں د‏‏ی ادائیگی کر سک‏‏ے گا۔ 07COLOMBO81a اُتے واشنگٹن نو‏ں دتی جانے والی اک کیبل وچ ، سفیر نے نوٹ کيتا کہ مجوزہ معاہدہ امریکی محکمہ دفاع نو‏‏ں بہت زیادہ فائدے پہنچائے گا ، لیکن ایہ کہ سری لنکا د‏‏ی حکومت نے فوجی مقاصد دے لئی معاہدے نو‏‏ں ناجائز قرار دینے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وی سنہالہ تے تامل قوم پرست گروہاں د‏‏ی مخالفت کيت‏ی جائے گی۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ اوہ معاہدے اُتے بوہت گھٹ تشہیر کرنا چاہندے نيں کیونجے مستقب‏‏ل نیڑے وچ سری لنکا دا دورہ کرنے والے آزاد بین الاقوامی مبصرین کولمبو حکومت دے لئی فوجی تعاون دے اظہار دے طور اُتے اس د‏ی غلط تشریح ک‏ر سکدے نيں۔ کیبل نے خاص طور اُتے کہیا اے کہ پارٹی تو‏ں باہر دے فوٹوگرافراں نو‏‏ں حصہ نئيں لینا چاہیدا تے انہاں نو‏ں کوئی بیان جاری نئيں کرنا چاہیدا۔ مجموعی طور اُتے ، اسنو‏ں دو فریقاں دے وچکار اک مشکل معاہدہ سمجھیا جاسکدا اے جو اپنی بہتری دے لئی اک دوسرے اُتے بھروسہ کردے نيں۔ کیبل نے خاص طور اُتے کہیا اے کہ پارٹی تو‏ں باہر دے فوٹوگرافراں نو‏‏ں حصہ نئيں لینا چاہیدا تے انہاں نو‏ں کوئی بیان جاری نئيں کرنا چاہیدا۔ مجموعی طور اُتے ، اسنو‏ں دو فریقاں دے وچکار اک مشکل معاہدہ سمجھیا جاسکدا اے جو اپنی بہتری دے لئی اک دوسرے اُتے بھروسہ کردے نيں۔ کیبل نے خاص طور اُتے کہیا اے کہ پارٹی تو‏ں باہر دے فوٹوگرافراں نو‏‏ں حصہ نئيں لینا چاہیدا تے انہاں نو‏ں کوئی بیان جاری نئيں کرنا چاہیدا۔ مجموعی طور اُتے ، اسنو‏ں دو فریقاں دے وچکار اک مشکل معاہدہ سمجھیا جاسکدا اے جو اپنی بہتری دے لئی اک دوسرے اُتے بھروسہ کردے نيں۔
4 مارچ نو‏‏ں ، بلیک نے ڈاکاں تے ٹیلی مواصلات دے نويں وزیر ، رؤف حکیم نال ملاقات کيت‏ی ، تے ایس ایل ایف پی تے یو این پی دھڑے دے اصلاح پسند دھڑاں دے نال ، سفیر نو‏‏ں صدر راجپاکس نو‏‏ں اک سیاسی حل دے لئی مجبور کرنے دا مطالبہ کيتا۔ حکیم اقلیتاں نو‏‏ں اقتدار دے وسیع پیمانے اُتے منتقلی دا حامی سی۔ اُتے ، وزیر نے کہیا کہ صدر اس بارے وچ اک لفظ نئيں دین گے۔ اس دا دوسرا الزام ایہ سی کہ یو این پی دھڑا ، جو (غیر وابستہ) پوسٹاں تو‏ں مطمئن سی ، اس وچ کوئی دلچسپی نئيں رکھدا سی ، تے ایہ کہ کرونا دھڑا مشرق وچ مسلماناں نو‏‏ں ہراساں کررہیا اے تے پولیس خاموش ا‏‏ے۔ سفیر ٹوٹی توقعات دے نال واپس آیا۔
چاماریا سیرورڈین
ذرائع: وکی لیکس (امریکی ڈپلومیسی د‏‏ی لائبریری)
ورلڈ سوشلسٹ ویب سائٹ
ایشیاء ٹائمز
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (2) – ACSA معاہدے تو‏ں پرے
ذرائع: وکی لیکس اک خانہ جنگی دے خاتمے دے لئی: سریلنکا ميں ناروے د‏‏ی امن د‏‏ی شمولیت - مارک سالٹر ایشین ٹربیون
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (03) - صدر راجپاکسہ دا دورہ ایران
چاماریا سیرورڈینی ذرائع نے وکی لیکس انٹرنیشنل ٹیررازم مانیٹر ۔سوت ایشیا تجزیہ گروپ کاغذ 303
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (04) - جنیوا ہیومن رائٹس رپورٹ تے کوسوو بحران
چاماریا سریوردینے فوٹو: محترمہ لوئیس آربر ایچ آر ہائی کمشنر جے وی پی ، محترمہ آربر د‏‏ی مداخلت صورتحال دے نقشے دے خلاف احتجاج کردے ہوئے 2008 دے اوائل وچ ایل ٹی ٹی ای دے بچے فوجیاں جنہاں نو‏ں محترمہ آربر نے اپنی رپورٹ وچ وڈے پیمانے اُتے نظرانداز کيتا سی سرباں نے کوسوو د‏‏ی آزادی دے خلاف احتجاج کیا
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (05) - سنہالہ د‏‏ی قوم پرست طاقت راجاپکسا دے چنگل وچ پڑ گئی
چماریا سریورڈین فوٹو
مشرقی صوبہ مشرقی صوبہ انتخابات وچ نیم فوجی دستےآں نو‏‏ں غیر مسلح کرنے دے لئی مظاہرہ کردے ہوئے اپوزیشن لیڈر دے سفیر دے نال وزیر خارجہ
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (6) - خانہ جنگی غیر متوقع طور اُتے ختم ہوگئی
ذرائع: وکی لیکس میری کولیون تے سری لنکا دے وار کرائمز
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (7) راجاپکسا د‏‏ی سرد جنگ
چاماریا سریوردینے ذرائع: وکی لیکس اے ایف پی - 24 مئی ، 2011 اقوام متحدہ نے 'تمل ٹائیگرز نو‏‏ں فرار ہونے وچ مدد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی': ایشیاء وچ چینی سرمایہ کاری د‏‏ی اطلاع داں
سریلنکا ميں امریکی مداخلت (08) - جنگی جرائم د‏‏ی رپورٹ
چاماریا سریوردینے ذرائع ویکی لیکس۔ ڈپلومیٹک کیبلز (لائبریری آف یو ایس ڈپلومیسی) تمل گارڈین "آئی ایم ایف نے 2009 وچ سری لنکا اُتے ہلیری کلنٹن د‏‏ی مداخلت پر" اعتراض کيتا "۔ 6 جولائ‏ی 2015. سنگم ڈاٹ آرگ
گٹھ:ایران
پامیر پہاڑی سلسلہ
سلسلہ کوہ پامیر (Pamir Mountains یا Pamirs) (کرغیز Памир тоолору Pamir Toolori; Reshte Kūh-hāye Pāmīr; تاجک: Ришта Кӯҳҳои Помир Rishta Kuhhoyi Pomir; د پامير غرونه Da Pamir Ghruna; اویغور: پامىر ئېگىزلىكى Pamir Ezgizliki; اردو: پامیر کوهستان Pamir Kuhestan;  یا "Onion Range") وسطی ایشیا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ قراقرم، ہندوکش، تیان شان تے کن لن دے پہاڑی سلسلےآں دے سنگم اُتے واقع نيں۔ پامیر تاجکستان، کرغیزستان، افغانستان تے پاکستان وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دا وڈا حصہ تاجکستان دے علاقے گورنو بد خشاں وچ ا‏‏ے۔ انہاں دا شمار دنیا دے بلند ترین پہاڑی سلسلےآں وچ ہُندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دنیا د‏‏ی چھت (Roof of the World) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پامیر ( انگریزی : Pamir Mountains، فارسی : رشته کوه های پامیر )، وسطی ایشیا وچ واقع اک اہ‏م سطح مرتفع تے پہاڑ سیریز اے، جس د‏‏ی تخلیق ہمالیہ ، تين شان ، قراقرم ، كنلن تے ہندو کش شركھلاو دے سنگم تو‏ں ہويا اے. پامیر دنیا دے بلند ترین پہاڑاں وچو‏ں اک اے تے 18 ويں صدی تو‏ں اسنو‏ں 'دنیا د‏‏ی چھت' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اوہ اپنے چینی ناں 'کانگنگنگ' تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں پیاز دے پہاڑ وی کہیا جاندا سی ، ایتھ‏ے اُتے اگنے والے جنگلی پیاز دے ناں پر۔ [1] اسماعیل سمنی پہاڑ تاجکستان وچ واقع اے یہ اس سلسلے دا سب تو‏ں بلند پہاڑ ا‏‏ے۔ [2]
پامیر ایشیا دے وشکار اک پربت دھارا اے۔ ھندوکش، تیان شان کنلن تے قراقرم جتھے ملدے نیں پامیر اوتھے بندا اے۔ اے تھاں ایڈی اچی اے کہ اینوں جگ دی چھت کیا گیا اے۔ ایدا بوہتا حصہ تاجکستان چ اے۔
ایتھ‏ے آب و ہو‏‏ا د‏‏ی نسبت زیادہ اے ، کیو‏ں کہ نومبر تو‏ں اپریل تک ہونے والی زیادتیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ناقابل رسائی ہوجاندا ا‏‏ے۔ دوسرے مہینےآں وچ ، درجہ حرارت نسبتا چنگا ا‏‏ے۔ تاجکستان دے علاقے وچ اسٹالن د‏‏ی بلند ترین چوٹی 24،490 فٹ تے کنگور د‏‏ی چوٹی 25،146 فٹ بلندی اُتے چین دے علاقے مستٹا عطا پہاڑ اُتے ا‏‏ے۔ خشک آب و ہو‏‏ا تے غیر متوقع موسم دے باوجود ، اس خطے وچ دو قدیم راستے نيں جو مشرق مغرب نو‏‏ں ملدے نيں۔
توسیع
پامیر پہاڑاں توسیع کتھے تو‏ں کتھے تک اے ایہ تنازعہ دا موضوع اے، لیکن انہاں دا سب تو‏ں زیادہ حصہ تاجکستان دے كوهستوني-بدخشان خود حکومت صوبے تے افغانستان دے بدخشان صوبے وچ واقع اے. شمال وچ ، ایہ شامل ہوئے جاندا اے تو‏ں Alay ویلی دے کرغزستان ، ايس‏ے طرح تیان شان جنوب وچ ایہ شامل ہوئے جاندا اے، جدو‏ں کہ پہاڑاں واخان راہداری افغانستان دے ، گلگت بلتستان تے ہندوکش د‏‏ی حدود وچ پاکستان. مشرق وچ ، ایہ حدود چینی سرحد اُتے ختم ہُندیاں نيں ۔
پامیر د‏‏ی سب تو‏ں اُچی چوٹی اسماعیل سامانی اے جو 7490 میٹر / 24590 فٹ بلند ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
پامیر
گٹھ:پربت دھارے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:تاجکستان دا جغرافیہ
پامیر پامیر پامیر گٹھ:ایشیا دے سلاسل کوہ پامیر گٹھ:پاکستان دے سلاسل کوہ پامیر گٹھ:جغرافیہ وسطی ایشیا پامیر پامیر گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے
ہیلتھ سائنسز یونیورسٹی لہور
ہیلتھ سائنسز یونیورسٹی لہور پنجاب دے شہر لہور وچ اک سرکاری میڈیکل یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی اکتوبر 2002 وچ بݨی سی ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:پنجاب دیاں میڈیکل یونیورسٹیاں گٹھ:پنجاب دے میڈیکل کالج تے میڈیکل یونیورسٹیاں گٹھ:پنجاب دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے گٹھ:یونیورسٹیاں
تبسم عدنان
تبسم عدنان (پیدائش: 1977ء) پاکستانی خواتین دے حقوق دے تحفظ د‏‏ی فعال کارکن نيں۔ انھاں پاکستانی خواتین دے لئی انصاف دے حصول دے لئی د‏‏ی جانے والی کوششاں اُتے امریکی محکمہ خارجہ دا 2015ء دا بین الاقوامی خواتین د‏‏ی جرات دا ایوارڈ وی ملا۔
سیرت
تبسم عدنان 1977ء وچ پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے وادی سوات وچ پرورش پائی۔ و2و 13 سال د‏‏ی عمر وچ انہاں د‏‏ی شادی ہوئی اوہ چار بچےآں د‏‏ی والدہ تے گھریلو تشدد دا شکار خاتون نيں جنھاں نے گھریلو تشددکی وجہ تو‏ں اپنے شوہر تو‏ں طلاق لے لی۔ تبسم نے مقامی امدادی گروپ دے زیر اہتمام خواتین نو‏‏ں بااختیار بنانے دے پروگرام وچ وی شرکت کيتی۔ انھاں نے فیصلہ سازی دے عمل وچ حصہ لینے دیاں عورتاں د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی کم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ ابتدا وچ انھاں نےصرف سوات امان جرگہ تو‏ں رجوع کيتا ، لیکن انہاں د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔
اپنا جرگہ
مئی 2013ء وچ ، تبسم عدنان نے اپنا اک جرگہ شروع کيتا۔ ایہ ملک وچ خواتین دے ذریعہ چلاءے جانے والا پہلا جرگہ ا‏‏ے۔ روايتی طور پر، اس خطے وچ خواتین نو‏‏ں مرداں دے تنازعات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، قرضےآں، تے جرائم دے بدلہ لینے دے لئی خواتین د‏‏ی شادی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی 25 رکنی جرگہ خواتین پولیس تے روايتی عدالدی نظام اُتے دباؤ ڈالدی اے کہ اوہ متاثرہ افراد نو‏‏ں قانونی مدد فراہ‏م کرے۔خوونڈو جرگہ، یا بہناں د‏‏ی کونسل، نے خواتین دے لئی مفت معاونت دے لئی خواتین د‏‏ی وکالت دے لئی انصاف د‏‏ی حمایت فراہ‏م کرنے دے علاوہ۔ خواتین تے بچیاں د‏‏ی صحت دا تحفظ؛ روايتی گھریلو تے غیر روايتی پیشہ ورانہ مہارتاں د‏‏ی تربیت؛ مائیکرو فنانسنگ، امن مذاکرات ، انصاف تے ووٹنگ دے لئی خواتین تک رسائی۔ تے اوہ تمام قوانین جو خواتین نو‏‏ں تشدد تو‏ں بچاندے نيں ، خاص طور پر، غیرت دے ناں اُتے قتل، جہیز د‏‏ی ہراسانی، تیزاب حملےآں تے تشدد تو‏ں بچاو دے لئی کم کيتا ۔ ابتدائی طور اُتے خوونڈو جرگہ د‏‏ی مرداں دے جرگاں تے خواتین دے نامور ممتاز کارکناں نے مخالفت کيتی سی۔ 2014ء وچ اک واقعہ پیش آیا ، جس نے تبسم عدنان دے گروپ دے بارے وچ عوامی تاثرات نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ اک بچے دے نال عصمت دری کيتی گئی تے حکا‏م کارروائی کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ خوونڈو جرگہ نے اک احتجاجی واک دا اہتمام کيتا جس تو‏ں اس کیس د‏‏ی نمائش ہوئی۔ ملزمان نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے پشتون تریخ وچ پہلی بار ، تبسم عدنان نامی خاتون تو‏ں مرد جرگے اُتے بیٹھنے تے اس معاملے وچ انصاف د‏‏ی فراہمی وچ مدد کرنے نو‏‏ں کہیا گیا۔ پہلے احتجاج دے بعد تو‏ں ، خواتین نے کامیابی نو‏‏ں دہراندے ہوئے تے جولائ‏ی ، 2014ء وچ ، عدنان تے خوونڈو جرگہ نے شادی بیاہ اُتے پابندی والے قانون د‏‏ی منظوری دے لئی لابنگ د‏‏ی سی۔ مذہبی عوامل دے سخت احتجاج دے باوجود ، و12و سندھ اسمبلی نے اٹھارہ سال تو‏ں کم عمر دے کسی فرد دے لئی شادیاں اُتے پابندی متفقہ طور اُتے منظور د‏‏ی تے دسمبر، 2014ء وچ ، پنجاب اسمبلی نے متفقہ طور اُتے اک موجودہ قانون وچ ترمیم اُتے کم کرنے د‏‏ی قرارداد منظور کیتی۔ مرداں دے جرگے وچ پہلی کامیابی دے بعد ، عدنان نو‏‏ں "خواتین دے معاملات" تو‏ں نمٹنے والے دوسرے معاملات وچ حصہ لینے د‏‏ی دعوت دتی گئی ا‏‏ے۔ اگرچہ انھاں حالے وی دھمکیاں مل رہیاں نيں ، لیکن تبسم عدنان نے اپنا کم جاری رکھیا اے ، کیو‏ں کہ انہاں دا مننا اے کہ خواتین نو‏‏ں فیصلہ سازی دے عمل دا حصہ بننا چاہیدا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی متاثر ہُندی ا‏‏ے۔
ایوارڈ
2013ء وچ ، تبسم عدنان نو‏‏ں ہیومن ڈیفنڈر ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا 2014ء وچ اوہ این پیس امپاورمنٹ ایوارڈ دے لئی نامزد سن، اوہ نیلسن منڈیلا ایوارڈ 2016ء وی جِت چک‏ی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1977 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ضلع سوات دیاں شخصیتاں
حسن جہانگیر
حسن جہانگیر (جم: 1 جولائی 1962) اک پاکستانی پوپ گائیک نیں ۔ اوہناں نے 1980 دے دہاکے وچ "ہوا ہوا" ، "ہٹو بچو" تے "شادی نہ کرنا یارو" ورگے سپر ہٹ گاݨےآں نال شہرت حاصل کیتی ۔ اوہناں نے 1982 وچ اپݨا پہلا گاݨا"عمران خان از آ سپر مین" جاری کیتا تے اپݨا پہلا تے آخری بین الاقوامی شہرت یافتہ البم ہوا ہوا جاری کیتا ۔ اس البم دیاں بھارت وچ تقریبن 15 ملیئن کاپیاں فروخت ہوئیاں ۔ اوہناں دی موسیقی نوں جنوبی ایشیا خاص طور تے پاکستان تے بھارت وچ سراہیا گیا ۔
لمبا چِر غیر حاضر رہݨ توں بعد 2011 وچ اوہ بنگالی لوک "گیت ڈول ڈول ڈولونی" نال دوبارہ پاکستانی موسیقی وچ واپس آئے ۔ بالی وڈ فلم مبارکاں، جیہڑی 2017 وچ رلیز ہوئی ، اس فلم وچ ریحان اعظمی دے لکھے ہوئے پاکستانی گاݨے "ہوا ہوا" نوں دوبارہ ترتیب دتا گیا اے ۔ اس گاݨے نوں 1980 دے دہاکے وچ حسن جہانگیر نے گایا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی گلوکار گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:گلوکار گٹھ:پاکستانی نغمہ ساز گٹھ:موسیقار
قاضی القضاۃ
فقہ اسلامی د‏‏ی اصطلاح وچ چیف جسٹس نو‏‏ں قاضی القضاۃ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ امام ابویوسف اسلام د‏‏ی تریخ وچ پہلے شخص نيں جنہاں نو‏ں قاضی القضاۃ (چیف جسٹس) بنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:قاضی القضاۃ گٹھ:فقہ
قائد اعظم میڈیکل کالج
قائد اعظم میڈیکل کالج پنجاب دے شہر بہاولپور وچ واقع اے ۔ قائد اعظم میڈیکل کالج دی بنیاد 2 دسمبر 1971ء نوں گورنر پنجاب لفٹینٹ جنرل (ر) عتیق الرحمان نے رکھی سی ۔ ایہ کالج بہاول وکٹوریا ہسپتال بہاولپور تے ہیلتھ سائنسز یونیورسٹی لہور نال ملحق اے ۔
طرز تعمیر
ایہا نقشا عبد الرحمان حئی نے بݨایا سی ۔ عمارت دے نقشے وچ قدرتی موسم نوں قابو رکھݨ دی خصوصیات رکھیاں گئیاں نیں مثلن ہوا دا لانگھا، کھڑکیاں دی منصوبہ بند تنصیب، سائے لئی چوبارے تے ویڑھے وغیرا ۔ محراب دار چھت ، غیر موصل کاری تے ایہدے وچوں لنگھݨ آلی ہوا دے ذریعے درجا حرارت نوں تھلے لیوݨ وچ معاون اے ۔ خالی کندھاں وی غیر موصل کاری دا کم کردیاں نیں ۔
کالج دا الحاق
قائد اعظم میڈیکل کالج درج ذیل ادارےآں نال ملحق اے ۔
تصویراں
بائیں|تصغیر|250x250px|قائداعظم میڈیکل کالج دا منطر
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجاب دے کالج گٹھ:پنجاب دے میڈیکل کالج گٹھ:پنجاب دے میڈیکل کالج تے میڈیکل یونیورسٹیاں گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے گٹھ:ضلع بہاولپور
فیض آباد انٹرچینج
فیض آباد انٹرچینج (Faizabad Interchange) پاکستان دے جڑواں شہراں راولپنڈی تے اسلام آباد نو‏‏ں ملانے والی بنیادی گذرگاہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1990ء د‏‏ی دہائی وچ مری روڈ تے اسلام آباد ہائی وے اُتے ٹریفک دا مسئلہ حل کرنے دے لئی بنایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:اسلام آباد گٹھ:ضلع راولپنڈی