cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترقی پسند تنقید
سید وقار عظیم
سید وقار عظیم د‏‏ی تنقید سماجی تے عمرانی تجزے ے اُتے استوار ہوئی۔ انہاں نے مارکسی نظریات د‏‏ی بلاواسطہ تائید نئيں کيت‏‏ی تے اوہ ادب د‏‏ی اعلیٰ قدراں د‏‏ی صداقت نو‏‏ں بنیادی قدراں تو‏ں وکھ شمار نئيں کردے۔ اُتے انہاں نے ادب د‏‏ی مقصدیت نو‏‏ں قبول کیتا۔ وقار صاحب د‏‏ی اہمیت اردو افسانوی ادب دے نقاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں عام طور اُتے مسلمہ ا‏‏ے۔ انہاں نے افسانہ، ناول، داستان تے ڈراما دے فن تو‏ں متعلق اصولی تے نظریا‏تی مباحث اُتے وی بہت کچھ لکھیا تے انہاں اصناف دے مصنفاں اُتے وی توجہ دتی۔ وقار صاحب دے تنقیدی اسلوب وچ وڈی نرمی، دھیما پن تے توازن اے، نال ہی پختگی تے دل نشینی وی اے جو چونکا دینے والی گل کہنے دے شائق نئيں تے نہ ہی انہاں د‏‏ی تنقید وچ کوئی تیکھا پن یا شوخی ملد‏ی ا‏‏ے۔ سادگی، سلاست، آہستہ روی تے ذرا سی رنگینی انہاں دے انداز د‏‏ی خصوصیات نيں۔
میکسیکو شہر
میکسیکو شہر اتلے امریکہ دے دیس میکسیکو دا شہر تے راجگڑھ اے۔ ایہ کسے صوبے وچ نہیں آندا تے میکسیکو سرکار دا گڑھ اے۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
18اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
بابا فرید میڈیکل یونیورسٹی
بابا فرید صحتَ وگیان یونیورسٹی فریدکوٹ وکھے جولائی 1998 نوں پنجاب ایکٹ نن 18 ادھین ستھاپت کیتی گئی۔ اس دا نام 12ویں صدی دے مہانن صوفی پنجابی سنت بابا فرید دے نام توں لیا گیا سی۔ اس شہر دا نام وی صوفی سنت دے نام تے رکھیا گیا سی۔ اس یونیورسٹی توں ہیٹھ لکھے کالجاں نوں مانتا ملی ہوی ہے۔
ہور دیکھو
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
دهستان پشتکوه (ساری)
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
سیمولیکی نیشنل پارک
سیمولیکی نیشنل پارک یوگنڈا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یوگنڈا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
انڈین انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی
آئی آئی ٹی د‏‏ی اہمیت
آئی آئی ٹی د‏‏ی خصوصیات وچ اہلیندی امتحان دے ذریعے داخلہ ، مناسب فیس تے طلبہ دے لئی تحفظات شامل نيں۔ سال 1980ء تے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ اس ادارے دے طلبہ وڈی تعداد وچ غیر ملکاں وچ جانے لگے۔جس د‏‏ی وجہ تو‏ں برین ڈرین (یعنی اعلیٰ تعلیم یافتہ طلبہ دا مستقل طور اُتے دوسرے ملکاں نو‏‏ں ہجرت کر جانا) دا مسئلہ پیدا ہوئے گیا۔ لیکن 1990ء دے دہائی وچ اس صورت حال وچ تبدیلی پیدا ہوئی۔1994ء وچ گوہاٹی (آسام) تے 2001ء وچ روڑکی وچ آئی آئی ٹی شروع کیتے گئے۔
حکومت ہند دا بہت وڈا بجٹ آئی آئی ٹی د‏‏ی کالجیز اُتے لگدا ا‏‏ے۔ طلبہ نو‏‏ں تجربات کرنے دے لئی قیمتی آلات، اہ‏م مشینری فراہ‏م کردی اے ۔طلبہ وچو‏ں کچھ پروفیشنل انجینئر ہُندے نيں۔جو طلبہ نو‏‏ں پروجیکٹ بنانے وچ انہاں د‏‏ی مدد کردے نيں۔پرائیوٹ کمپنی دا ریسرچ تے ڈیولپمنٹ وی آئی آئی ٹی د‏‏ی نگرانی وچ ہُندا اے ۔ایہ ملک د‏‏ی تعلیم دا سب تو‏ں مضبوط ستون اے ۔بوہت سارے لوک آئی آئی ٹی نو‏‏ں بھارت جداں عظیم ملک دا دماغ وی کہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:نہرو انتظامیہ گٹھ:بھارت وچ تعلیم
کالا دھن
کالا دھن (بے حساب-کتابا دھن)  en:Black Money(unaccounted Money) ٹیکس چوری دا دھن ہندا اے، جس دا بہی کھاتیاں وچ کوئی ذکر نہیں ہندا۔ دولت نوں دھوکھے نال، غلط ڈھنگ نال اکٹھا کرکے، خفیہ تے بے نامی کھاتیاں وچ جمع کیتا جاندا اے۔ غیر-قانونی، کئی ڈھنگاں اتے چور موریاں راہیں اکٹھا کیتا دھن غیرملکی بینکاں وچ لُکا کے رکھیا جاندا اے جو کالا دھن اکھواؤندا اے۔
سروت
کالا دھن صرف روکڑے دی شکل وچ نہیں ہور وی کئی شکلاں ، جویں بے نامی جائداد، بے نامی کمپنیاں وچ لگائی حصیداری، غیرملکی بینکاں وچ جوڑیا دیسی سرکاراں دے حساب اوہلے رکھیا دھن اس دیاں اداہرناں ہن۔نسٹائلاں دوائیاں تے مارو غیر قنونی ہتھیاراں دا دھندا،کنجرخانے چوری کیتے مال دا دھندا، چوری کیتے سنگیت، فلماں تے سافٹویئر تے حوالے دے زریعہ نال سمگلنگ راہیں پیدا کیتا دھن اس دے مکھ سروت ہن۔
روکڑا تے کالا دھن
روکڑے دی شکل وچ رکھیا کالا دھن کسے دیس دے کل کالے دھن دا نامعلوم حصہ ہی ہندا اے۔ اندازا مطابق بھارت وچ ایہہ حصہ صرف 5 فیصد ہی اے۔ روکڑا اپنے آپ وچ کالا چٹا نہیں ہندا، دھن دا وٹاندرا اس دے کالے جاں چٹے ہون دی حالت ظاہر اے۔ جے وٹاندرے دا حساب کتاب سرکار نوں ظاہر کیتا اے تاں اوہ پونجی سفید اے نہیں تاں اس پونجی نال کالا دھن پیدا ہو جاندا اے۔غریب دیساں وچ روکڑے راہیں زیادہ تر وپار کرن دا چلن اے ۔ روکڑا-بغیر مالی چارا   قایم کرن لئی اک زبردست تے بھروسے مند کمپیوٹرائزڈ  معاشی ڈھانچہ کھڑا کرنا بوہت ضروری اے۔ روکڑا رہت وپار سارے کالے دھن دے مسئلے دا کوئی ٹھوس حل نہیں۔
جعلی کرنسی تے کالا دھن
کالے دھن وچ لپت روکڑے دا مطلب جعلی کرنسی نہیں اے۔سگوں بوہتے کالے دھن وچ لگیا روکڑا اصل کرنسی ہی ہندا اے جس نوں کالے توں چٹا کرن لئی کئی ڈھنگ اپنائے جاندے ہن ۔ بھارت وچ جعلی کرنسی تاں اندازا صرف اک لکھ وچّ کجھ سو روپئے ہی اے جو بہت نگونی اے۔
بینک
اکتوبر 2013 وچّ سوٹزرلینڈ نے خود منیا سی کہ اس دے بینکاں وچّ 58 ملکاں دے امیراں دا کالا دھن پیا اے۔ سنّ 1948 توں لے کے 2008 تک بھارتی لوکاں دے سوس بینکاں وچّ 28 لکھ کروڑ چھپائے ہوئے ہن۔ اک ہور اندازے مطابق دیس دی لگپگ 70 لکھ کروڑ روپئے دی دھن پونجی غیرملکی بینکاں وچّ جمع پئی اے۔ جدوں توں بھارت وچ اس پونجی نوں واپس دیس لیاؤن دا رولا پیا اے ادوں توں ہی ایہہ لوک اپنی پونجی نوں کڈھوا کے ہور پاسے خرد-برد کرن وچ لگے ہوئے ہن۔ 2011 وچّ ایہہ پونجی 14000 کروڑ رہِ گئی اتے 2012 وچّ گھٹ کے 9000 کروڑ تک رہِ گئی اے۔ 2002 توں 2011 وچکار بھارت وچوں 15 لکھ 70 ہزار کروڑ کالا دھن ودیساں وچ ہجرت کر گیا سی۔ بھارت وچّ کالا دھن معاشی نظام دے 50 فیصدی تک ودھ چکا اے۔ بھارتی بازار وچّ ودیساں توں بناں 100 لکھ کروڑ دا کالا دھن جاں تاں دبیا پیا اے جاں ادھر-ادھر تریا پھردا اے۔ اس دھن دا کوئی لیکھا-جوکھا نہیں اے۔ دیس دی کلّ آمدن دا 87 فیصدی صرف 20 فیصدی امیراں کول ہی اے۔ 60 فیصدی کول 11.7 فیصدی اتے باقی 20 فیصدی لوکاں کول 1.3 فیصدی ہی اے۔ جیکر سرکار اپرلے طبقہ دی 60 فیصدی پونجی ضبط کر لوے جو کرنی وی چاہیدی اے تاں دیس سروں قرضہ لہہ سکدا اے۔
حوالے
گٹھ:معاشیات گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:سرمایہ
ضلع چیخوف
چیخوسکی روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع اے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست دے 36 ضلعیاں وچوں اک اے ۔ اس ضلعے دا گڑھ چیخوف اے ۔ ایس ضلعے دی لوک گنتی 2010 دی گنتی وچ 115,301 سی۔
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
انقرہ ریل حادثہ
thumb|[[TCDD E68000-class locomotive 68 041 ریل جس توں حادثہ ہویا (classmate 68 017 pictured)t.]]
13 دسمبر 2018ء نوں ترکی دے صوبہ انقرہ وچ ینی محلہ دے کول اک تیز رفتار مسافر ٹرین اک انجن نال ٹکرا گئی۔ اس ٹکراؤ وچ ریل دی تن بوگیاں نکل گئیاں تے تن ریلوے انجینئر تے پنج مسافر اوتھے ہلاک ہوگئے جبکہ 84 لوگ زخمی ہوئے جنہاں وچوں اک مسافر دی ہسپتال وچ موت ہو گئی۔ 34 مسافر جنہاں وچ دو دی حالت بہت نازک اے ہسپتالاں وچ زیر علاج نیں۔
حادثہ
13 دسمبر 2018ء نوں انقرہ قونیہ تیز رفتار ٹرین انقرہ ہائی اسپیڈ ریلوے سٹیشن توں 206 مسافراں نوں لے کر 06:30 مقامی وقت (03:30 UTC) وچ روانہ ہوئی۔ تقریباً چار منٹ دے بعد اک ٹرانسمیشن دے سامنے 80-90 کیلومیٹر فی گھنٹہ (50-56 میل فی گھنٹہ) دی رفتار اُتے قونیہ ول توں آنے والی تیز رفتار ٹرین ینی محلہ وچ مارشندیز ریلوے اسٹیشن توں پہلے سجے پاسے اک انجن توں ٹکرا گئی، جو ریلوے معائنہ توں واپس آ رہیا سی۔
تیز رفتار ریل دی تن بوگیاں پٹری توں اترگئیاں تے ریلوے لائن دے اُتےؤں گزرنے والی اک پیدل پل ریل دے دو ڈبےآں اُتے ڈگ گئی۔ اٹھ لوگ جنہاں وچ تن ریلوے انجینئر وی شامل سن جائے حادثہ اُتے ہی فوت ہو گئے۔ حادثہ دے شکار لوکاں وچ اک جرمن شہری وی اے۔ ابتدائی رپورٹ دے مطابق 48 لوگ زخمی ہوئے سن لیکن تازہ معلومات دے مطابق ایہ تعداد 84 تک پہنچ گئی اے۔ زخمیاں نوں انقرہ دے مختلف ہسپتالاں وچ داخل کیتا گیا اے جنہاں وچ تن دی حالت نازک اے تے ہسپتال وچ داخل کرنے دے بعد اک دی موت ہو گئی اے۔
بعد از حادثہ
40 ایمبولینس، 20 فائر ٹرک، پولیس، نیشنل میڈیکل بچاؤ ٹیماں، فائر تے بچاؤ ٹیماں جائے حادثے اُتے پہونچ چکیاں نیں۔ ملبے نوں ہٹانے دا کم جلد ہی شروع ہو گیا جبکہ حادثے دی جگہ دے ارد گرد بھاری کرینیاں 16:00 بجے مقامی وقت دے مطابق نصب کیتیاں گئیاں سن۔ ریلوے لائن نوں دوبارہ کھولنے دے لئی فائر فائٹرز تے ریلوے کارکناں دیاں ٹیماں نے بھاری برفباری دے باوجود رات نوں کٹنے تے ہٹانے دا کام جاری رکھیا۔
انقرہ دے چیف پراسیکیوٹر نے حادثہ دی وجہ معلوم کرنے دے لئی تحقیقات شروع کردتیاں نیں تے اس مقصد دے لئی اپنے معاون تے تن مزید پراسیکیوٹر مقرر کیتے نیں۔ ریلوے اہلکار، اک انسپکٹر، اک ٹرین نوں روانہ کرنے والا تے اک سوئچ مین، جو ٹریناں دی سمت دے ذمہ دار سن، غفلت برتنے دے شک وچ گرفتار کیتے جا چکے نیں۔ ٹریناں تے ریلوے اسٹیشن وچ ڈیجیٹل کیمرے دا ریکارڈ اسی طرح حکام دے درمیان وچ ریلوے دی سمت نال متعلق ڈیوٹی دے درمیان وچ ریڈیو مواصلات دے تکنیدی تجزیہ نوں ثبوت دے طور اُتے محفوظ کیتا جا چکیا اے۔ نیز حادثے دا احاطہ کرنے والے نگرانی کیمرے فوٹیج نوں عام کر دتا گیا اے۔ انہاں تمام امور توں ایہ واضح اے کہ انجن اپنے صحیح راستے اُتے سی جبکہ تیز رفتار ٹرین نوں غلط طور اُتے اسی ٹریک دی ہدایت دتی گئی سی جس توں ایہ حادثہ پیش آیا۔
حوالے
گٹھ:2018 وچ ریلوے حادثات گٹھ:انقرہ وچ 2010 دی دہائی گٹھ:انقرہ وچ نقل و حمل گٹھ:ایشیا وچ دسمبر 2018 دے واقعات گٹھ:ترکی وچ 2018ء گٹھ:ترکی وچ تیز رفتار ریل گٹھ:ترکی وچ ریل تصادمات گٹھ:ترکی وچ مسافر ریل نقل و حمل
کلسرا ٹروگن
کلسرا ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ وشکارلے امریکہ دی واسی اے۔
چک 257 ر ب اقبالنگر
چک  257 ر ب  اقبالنگر ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع دمتروف
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز دمتروف قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 151,448 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع سینانپاشا
ضلع سینانپاشا ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
عبد الکریم حائری
عبد الکریم حائری یزدی (۱۲۷۶۔ ۱۳۵۵ ق) آیت اللہ، موسس تے حاج شیخ دے نام تو‏ں معروف شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں نيں۔ حوزہ علمیہ قم دے بانی و موسس تے ۱۳۰۱ تو‏ں ۱۳۱۵ ش تک اس دے زعیم رہے نيں۔
حائری نے اک طویل مدت تک کربلا و سامرا و نجف اشرف دے حوزات علمیہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ سن ۱۳۳۳ ق مطابق ۱۲۹۳ ش وچ ہمیشہ دے لئے ایران لوٹ آئے تے ابتدائ وچ حوزہ علمیہ اراک دی مدیریت وچ مشغول ہوئے۔ آیت اللہ حائری ۱۳۴۰ ق (۱۳۰۰ ش) وچ قم دے علمائ دی دعوت اُتے قم آ گئے تے حوزہ علمیہ قم دی تشکیل و تاسیس تے اوہدی مدیریت دے سبب اوتھے قیام پذیر ہو گئے۔
شیخ حائری اپنی زعامت دے زمانہ وچ ہر چیز تو‏ں زیادہ حوزہ علمیہ دے ثبات تے ترقی و ارتقا دے نظام دے سلسلہ وچ فکرمند رہندے سن ۔ حوزہ دی تعلیمی روش وچ تبدیلی، ابواب فقہی دا تخصصی کرنا، حوزہ دے طلاب دی سطح علمی نو‏‏ں بلند کرنا، حتی خارجی زباناں دی تعلیم دینا، خلاصہ ایہ کہ محقق و مجتہد تربیت کرنا انہاں دے اہداف وچ شامل سی ۔
شیخ حائری نے خود نو‏‏ں مراجع تقلید دی فہرست وچ شامل نئيں کیتا تے سید محمد کاظم طباطبایی یزدی (۱۳۳۷ ھ) دی رحلت دے بعد انہاں نے عتبات عالیات دی زیارت اُتے جانے تے مرجعیت دے منصب نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے ایران وچ قیام کرنے نو‏‏ں اپنا فریضہ سمجھیا۔ اس دے باوجود قم وچ انہاں دی شہرت وچ اضافہ ہونے دے نال ہی بوہت سارے ایرانیاں حتی دوسرے ملکاں دے افراد نے وی انہاں دی تقلید کرنا شروع کر دتی۔
حائری سیاست تو‏ں پرہیز کردے سن تے انقلاب مشروطہ دے معاملات وچ وی انہاں نے دوری اختیار کيتی لیکن اپنے سماجی مقام دے سبب آخر عمر وچ سیاست وچ حصہ لینے اُتے مجبور اُتے انہاں نو‏ں مجبور ہونا پيا تے ۱۳۱۴ ش وچ کشف حجاب دے مسئلہ اُتے انہاں نے اعتراض کیتا تے جدو‏ں تک زندہ رہے رضا شاہ تو‏ں انہاں دے روابط خراب رہ‏‏ے۔
نسب، ولادت، وفات و اولاد
ان دے پنج بچے سن دو بیٹے جنہاں دے اسماء مرتضی تے مہدی نيں، تے تن بیٹیاں جنہاں دی شادیاں محمد تویسرکانی، احمد ہمدانی تے سید محمد محقق داماد تو‏ں ہوئیاں۔
شیخ حائری دی وفات ۱۷ ذی القعدہ ۱۳۵۵ ق (۱۰ بہمن ۱۳۵۵ ش) وچ قم وچ تقریبا ۱۵ سال قیام کرنے دے بعد ہوئی۔ حکومت دی طرف تو‏ں محدودیت ایجاد کيتے جانے دے باوجود انہاں دی جنازہ دی شان دے نال تشییع ہوئی تے آیت اللہ سید صادق قمی نے انہاں دی نماز جنازہ پڑھائی تے انہاں نو‏ں حضرت معصومہ سلام اللہ علیہا دے حرم وچ مسجد بالای سر وچ دفن کیتا گیا۔
ایران
شیخ عبد الکریم حائری دے خالو میر ابو جعفر نے انہاں وچ بے پناہ استعداد دیکھی تو اوہ انہاں نو‏ں اپنے نال اپنے شہر اردکان لے گئے تے مکتب وچ انہاں دا داخلہ کرایا۔ کچھ ہی عرصہ دے بعد انہاں دے والد دا انتقال ہو گیا تے اوہ اپنی والدہ دے پاس مہرجرد وچ رہ‏‏ے۔
کچھ مدت دے بعد اوہ یزد گئے تے مدرسہ محمد تقی خان جو مدرسہ خان دے نام تو‏ں معروف سی، وچ سکونت اختیار کيتی تے اوتھ‏ے سید حسین وامق، سید یحیی بزرگ جو مجتہد یزدی دے نام تو‏ں معروف سن، جداں علمائ تو‏ں ادبیات عرب پڑھی۔
عراق
انہاں نے اپنی تعلیم نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئے ۱۲۹۸ ق وچ اپنی والدہ دے ہمراہ عراق دا سفر کیتا۔ پہلے اوہ کربلا گئے تے اوتھ‏ے تقریبا دو سال تک فاضل اردکانی دے زیر نظر اس سلسلہ نو‏‏ں آگے ودھایا۔ فقہ و اصول فقہ دے سطوح دے دروس نو‏‏ں اوتھ‏ے پڑھیا۔ اس دے بعد انہاں نے اپنے تعلیمی سلسلہ نو‏‏ں آگے تے میرزا محمد حسن شیرازی تو‏ں استفادہ کرنے دے لئے سامرا دا رخ کیتا۔
سامرا وچ عبد الکریم حائری دا دورہ تعلیمی ۱۳۰۰ تو‏ں ۱۳۱۲ ق اُتے محیط اے جس وچ پہلے دو تو‏ں تن سال انہاں نے سطوح عالی دے فقہ و اصول دے دروس شیخ فضل اللہ نوری، میرزا ابراہیم محلاندی زیرازی، میرزا مہدی شیرازی جداں اساتذہ دے محضر وچ مکمل کيتے۔ اس دے بعد فقہ و اصول دے درس خارج دے لئے سید محمد فشارکی اصفہانی تے میرزا محمد تقی شیرازی تے کچھ مدت تک میرزا محمد حسن شیرازی دے دروس وچ شرکت کيتی تے میرزا حسین نوری دے اجازہ روایت حاصل کیتا۔
سید محمد فشارکی تے عبد الکریم حائری نے میرزای بزرگ (متوفی ۱۳۱۲ ق) دے انتقال دے چند ماہ دے بعد سامرا تو‏ں نجف اشرف نقل مکان کیتا۔ حائری نجف اشرف وچ سید محمد فشارکی تے آخوند خراسانی دے دروس وچ شرکت کیتا کردے سن تے اوہ سید محمد فشارکی دے آخر عمر وچ انہاں دی دیکھ بھال تے مراقبت کیتا کردے سن ۔
ایران واپسی
عبد الکریم حائری سید محمد فشارکی دی رحلت دے بعد ۱۳۱۶ ق وچ ایران واپس آ گئے تے سلطان آباد (موجودہ اراک) وچ انہاں نے حوزہ درس تشکیل دتا۔
عراق دا دوبارہ سفر
۱۳۲۴ ق وچ عبد الکریم حائری حوزہ اراک دی فعالیت وچ استقلال نہ ہونے تے انقلاب مشروطہ دی وجہ حالات نا امن ہونے دے سبب نجف اشرف واپس لوٹ گئے تے دوبارہ آخوند خراسانی دے درس وچ شریک ہونے لگے تے انہاں دے علاوہ سید محمد کاظم طباطبایی یزدی درس وچ وی شرکت کردے رہ‏‏ے۔ البتہ اوہ انقلاب مشروطہ دے موافقین و مخالفین دے اختلاف و نزاع تو‏ں دور رہنے دی غرض تو‏ں کچھ ماہ دے بعد کربلا چلے گئے۔
وہ تقریبا ۸ سال تک کربلا وچ رہے تے اسی زمانہ وچ اوہ حائری دے لقب تو‏ں ملقب ہوئے۔ انہاں نے کربلا وچ تدریس کرنا شروع کر دتی تے مشروطہ دے سلسلہ دی صف آرایی تو‏ں محفوظ رہنے تے اس معاملہ وچ اپنی بے طرفی ثابت کرنے دی غرض تو‏ں اک کتاب آخوند خراسانی دی تے اک کتاب سید محمد کاظم طباطبایی یزدی دی تدریس کیتا کردے سن ۔
ایران واپسی
ان دے کربلا وچ قیام دے دوران انہاں تو‏ں اراک لوٹ آنے سلسلہ وچ کئی بار درخواست کيتی جاری رہی۔ آخر کار اوہ اپریل ۱۳۳۳ ق مطابق ۱۲۹۳ ش وچ اراک پلٹ آئے تے اٹھ سال دے قیام دے زمانہ وچ انہاں نے اوتھ‏ے حوزہ چلانے دے نال نال فقہ و اصول دی تدریس وی جاری رکھی۔
عبد الکریم حائری نے میرزا محمد تقی شیرازی دے خط دے جواب وچ جو انہاں نے سید محمد کاظم یزدی طباطبایی (۱۳۳۷ ق۔ ۱۲۹۸ ش) دے انتقال دے بعد انہاں نو‏ں تحریر کیتا سی تے جس وچ انہاں نے انہاں تو‏ں نجف اشرف لوٹ آنے تے منصب مرجعیت دے لئے مہیا ہونے نو‏‏ں کہیا سی، ایران وچ قیام نو‏‏ں اپنا فریضہ دسیا تے انہاں نے ایران تے اہل ایران نو‏‏ں گمراہی تے انحطاط فکری دے راستے اُتے گامزن ہونے دے خدشہ تے تشویس دا اظہار کیتا۔
حوزہ علمیہ قم دی تاسیس
۱۳۳۷ ق وچ عبد الکریم حائری نے امام علی رضا علیہ السلام دی زیارت دے قصد تو‏ں مشہد مقدس دا سفر کیتا تے راستہ وچ کچھ دن قم وچ قیام کیتا تے اس شہر دے حالات تے حوزہ علمیہ تو‏ں متعارف ہوئے۔
ماہ رجب ۱۳۴۰ ق وچ انہاں نے اک بار پھر قم دے بعض علمائ دی دعوت اُتے تے حضرت معصومہ سلام اللہ علیہا دی زیارت دے قصد تو‏ں قم دا سفر کیتا۔ اوتھ‏ے اوہ علمائ تے مومنین دے استقبال تے قم وچ قیام کرنے دی خواہش تو‏ں روبرو ہوئے۔ پہلے تو اوہ کشمکش دا شکار ہوئے لیکن پھر بعد وچ انہاں نے بعض علمائ خاص طور اُتے محمد تقی بافقی دے اسرار اُتے فیصلہ استخارہ اُتے چھڈیا تے استخارہ کرنے دے بعد انہاں وچ قم وچ قیام کرنے دا ارادہ کر لیا۔ تے اوہ ارادہ قم وچ عظیم حوزہ علمیہ دی تاسیس دا سبب بنا تے عبد الکریم حائری نو‏‏ں آیت اللہ تے موسس دا لقب دتا گیا۔
سید محمد تقی خوانساری دے علاوہ جو انہاں دے ہمراہ قم آئے سن، انہاں دے بوہت سارے شاگرد جنہاں وچ سید احمد خوانساری، سید روح اللہ خمینی، سید محمد رضا گلپایگانی تے محمد علی اراکی شامل نيں، قم منتقل ہو گئے۔
سید ابو الحسن اصفہانی تے میرزا محمد حسین نائینی، جنہاں نے ۱۳۰۲ ش وچ عراق تو‏ں جلا وطن ہونے دے بعد تقریبا اٹھ ماہ قم وچ قیام کیتا۔ انہاں نے وی حوزہ علمیہ قم دے استحکم تے ثبات وچ نہایت اہ‏م کردار ادا کیتا۔
حوزہ علمیہ قم دی شہرت ہونے تے اوتھ‏ے علمائ و اساتذہ تے مختلف حوزات دے طلاب تے جدید طلاب دے وارد ہونے دی وجہ طلاب دی تعداد اک ہزار تو‏ں زیادہ ہو گئے۔
عبد الکریم حائری چونکہ شیعاں دے بزرگ حوزات علمیہ سامرا، نجف تے کربلا تو‏ں آشنائی رکھدے سن تے انہاں نو‏ں انہاں دے مدیریت دے شیوہ تے روش، سابقہ ذمہ داران دی خامی و خوبی دی اطلاع سی تے اوہ اراک دے حوزہ وچ اس دا تجربہ حاصل کر چکے سن، تے اوہ ہر چیز تو‏ں زیادہ حوزہ دے ثبات تے ارتقائ دے سلسلہ وچ فکر تے پلاننگ کردے سن ۔ حوزہ دی تعلیمی روش وچ تبدیلی، ابواب فقہی دا تخصصی کرنا، حوزہ دے طلاب دی سطح علمی نو‏‏ں بلند کرنا، حتی خارجی زباناں دی تعلیم دینا، خلاصہ ایہ کہ محقق و مجتہد تربیت کرنا انہاں دے اہداف وچ شامل سی ۔
مرجعیت
حالانکہ شیخ عبد الکریم حائری نے کدی وی خود نو‏‏ں معرض مرجعیت وچ قرار نئيں دتا بلکہ انہاں نے حوزہ عراق دے علمی ماحول نو‏‏ں ترک کرکے اس تو‏ں فاصلہ اختیار کر لیا سی ۔ ۱۳۳۷ ش تو‏ں ۱۳۳۹ ش تک سید محمد کاظم یزدی، شیخ الشریعہ اصفہانی تے محمد تقی شیرازی دے ارتحال دے بعد تک حائری اراک وچ مقیم سن تے بعض افراد جو مرجع تقلید دی تلاش وچ سن انہاں نے انہاں دی طرف رجوع کیتا۔
ان دے قم دی طرف ہجرت تے اوتھ‏ے تو‏ں انہاں دی شہرت وچ اضافہ ہونے دے بعد تو‏ں رفتہ رفتہ انہاں دے مقلدین دی تعداد وچ وی اضافہ ہونے لگیا تے ایتھ‏ے تک کہ بوہت سارے ایرانی حتی غیر ایرانی تے دوسرے ملکاں دے افراد جداں عراقی و لبنانی انہاں دی تقلید کرنے لگے۔
شیوہ تدریس
شیخ عبد الکریم حائری حوزہ علمیہ سامرا دے مکتب دی روش تے میرزای شیرازی دی روش تو‏ں الہام لیندے ہوئے تدریس کیتا کردے سن ۔ اس روش دے مطابق، کسی مسئلہ نو‏‏ں پیش کرنے دے بعد، اس اُتے بغیر کسی طرح دا اظہار نظر کيتے بغیر، پہلے مختلف نظریات تے انہاں دے دلائل دا بیان ہُندا پھر استاد شاگرداں تو‏ں نظر خواہی کردا تے انہاں تو‏ں تبادلہ خیال کرنے دے بعد، تمام آرائ و نظریات دی جمع بندی پیش کردا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اپنا نظریہ پیش کردا اے تے آخر وچ شاگرداں نو‏‏ں اجازہ ہُندی سی کہ اوہ استاد دے نظریہ اُتے بحث تے اس اُتے اعتراض تے تنقید کراں۔
اسی طرح اوہ روزانہ اگلے درس دے موضوع دے بارے وچ اطلاع دے دیندے سن، موضوع درس معین کر دیندے سن تا کہ طلاب اس دا پہلے تو‏ں مطالعہ کرکے کلاس وچ حاضر ہون۔ انہاں دا ایہ ماننا سی کہ اصول فقہ دے مباحث مختصر تے عملی طور اُتے ذکر کيتے جان۔ اسی سبب تو‏ں انہاں نے اپنی تالیف درر الاصول وچ اسی روش اُتے عمل کیتا اے تے اوہ اصول فقہ دا مکمل دورہ چار سال دی مدت وچ مکمل کر لیندے سن ۔
اساتذہ
عبد الکریم حائری نے اپنی زندگی وچ وڈے نامور اساتذہ تو‏ں استفادہ کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دے بعض اساتذہ درج ذیل نيں:
شاگرد
عبد الکریم حائری دے دروس تو‏ں ایسے علمائ دی تربیت ہوئی جنہاں وچو‏ں بعض اپنے دور وچ مرجعیت دے مقام تک پہچے نيں۔ ذیل وچ انہاں دے شاگرداں دا ذکر کیتا جا رہیا اے:
خصوصیات و عام المنفعہ کارنامے
عبد الکریم حائری خوش اخلاق، شوخ طبع، معتدل تے ظاہر سازی و ریا کاری تو‏ں دور رہنے والے انسان سن ۔ وجوہات شرعیہ دے استعمال وچ بےحد محتاط سن تے انہاں دی زندگی وچ زہد تے سادہ زیستی حاکم سی۔
وہ طلاب علوم دینی دی وضع زندگی دا خاص خیال رکھدے سن تے انہاں دی مشکلات نو‏‏ں حل کرنے دے سلسلہ وچ خاص توجہ دیندے سن ۔ کدی کدی اوہ بذات خود انہاں دے کمرےآں وچ جاندے سن تے انہاں دے درس و مباحثہ دی طرف توجہ دے بارے وچ آگاہی حاصل کردے سن تے محندی و اُتے کار افراد دی تشویق کیتا کردے سن ۔
ایمسٹرڈیم یونیورسٹی
ایمسٹرڈیم یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
عبد الکریم حائری
خصوصیات و عام المنفعہ کارنامے
وہ عوام دے آرام تے آسایش تے انہاں دی مختلف پریشانیاں نو‏‏ں دور کرنے دا بہت خیال رکھدے سن ۔ انہاں دے منجملہ عام المنفعہ کاماں وچ قم دے سہامیہ اسپتال دی تاسیس تے فاطمی اسپتال دی تاسیس و تعمیر دے سلسلہ وچ تشویق شامل نيں۔
وہ اہل بیت (ع) تو‏ں بےحد تعلق خاطر رکھدے سن ۔ جوانی دے ایام وچ اوہ سامرا وچ نوحہ خوانی کردے سن ۔ انہاں نے ایران وچ ایام فاطمیہ دوم (اول تو‏ں سوم جمادی الثانی) وچ سوگواری نو‏‏ں رواج دتا۔ انہاں نے تعزیہ تے شبیہ خوانی دی جگہ روضہ خوانی دی مجالس نو‏‏ں رواج دتا تے اوہ مذہبی مجالس و محافل وچ غیر مستند چیزاں دے بیان کرنے تو‏ں روکنے دی کوشش کردے سن ۔
سیاسی میدان وچ
بوہت سارے شواہد موجود نيں جنہاں اُتے تکیہ کردے ہوئے شیخ عبد الکریم حائری نو‏‏ں بنیادی طور اُتے اک غیر سیاسی شخصیت قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا سیاسی مسائل وچ دخالت نہ کرنا، بلکہ شدت دے نال اس تو‏ں کنارہ کشی اختیار کرنا، اوہ وی اس قدر شدت تو‏ں کہ اس چیز نے بعض افراد وچ حیرت بلکہ اعتراض دا جزبہ پیدا کر دتا، مصلحت تو‏ں زیادہ انہاں دی طبع خاطر تو‏ں تعلق رکھدا سی ۔
ان دا رویہ قم وچ وارد ہونے تو‏ں پہلے وی حکومت ایران دے نال نا مرتبط سیاسی مسائل نو‏‏ں لیکر ایسا ہی سی ۔ مثلا انہاں علمائ دے درمیان جنہاں نے سن 1330 ق دے محرم وچ ، جدو‏ں عبد الکریم حائری کربلا وچ موجود سن، غیر ملکی افواج دے قبضہ دے اعتراض وچ نجف و کربلا نو‏‏ں ترک کرکے کاظمین دا رخ کیتا تے تقربیا تن ماہ اوتھ‏ے قیام کیتا جنہاں وچ میرزا محمد تقی شیرازی، شیخ الشریعہ اصفہانی، نائینی، سید ابو الحسن اصفہانی و آقا ضیاء عراقی دا ذکر منابع تاریخی وچ ذکر ہويا اے، لیکن اس فہرست وچ حائری شامل نئيں نيں۔ لہذا انہاں نو‏ں انہاں دے استاد فشارکی دی طرح انہاں علمائ وچ شمار کرنا چاہیئے جو نہ صرف ایہ کہ مسائل سیاسی وچ حصہ نئيں لیندے سن بلکہ سیاسی و جنجالی مسائل تو‏ں دور ہی رہندے سن ۔
البتہ بعض افراد نے انہاں دے بوہت سارے سیاسی مسائل تے حکومت معاملات وچ ٹکراو تو‏ں اجتناب تے دوری دا مہم ترین سبب حوزہ علمیہ قم دے تحفظ دا اہتمام ذکر کیتا ا‏‏ے۔ انہاں دے نظریات دے مطابق شیخ حائری آگاہی رکھدے ہوئے تے متوجہ ہوئے وی حکومت تو‏ں مربوط معاملات وچ وارد نئيں ہُندے سن ۔ چونکہ انہاں دا ماننا سی کہ ایسے دور تے حالات وچ رضا شاہ پہلوی دے مقابلہ وچ موقف اختیار کرنے دا نتیجہ سوائے حوزہ علمیہ قم دی تباہی تے بربادی دے کچھ نہ ہُندا۔ لہذا انہاں نے نہایت دور اندیشی، درایت، برد باری دے نال عمل کردے ہوئے ایران وچ حوزہ بلکہ دین و مذہب دی حیات نو‏‏ں باقی رکھیا۔
تالیفات
ان دے اپنے اظہار دے مطابق انہاں نے اس کتاب دی پہلی جلد وچ اپنے استاد فشارکی تے دوسری جلد وچ آخوند خراسانی دے نظریات تو‏ں استفادہ کیتا ا‏‏ے۔
ان دے بعض شاگرداں جداں میرزا محمود آشتیانی، میرزا محمد ثقفی، محمد علی اراکی و سید محمد رضا گلپایگانی نے انہاں دی کتاب درر الفوائد اُتے تعلیقات لکھی نيں۔ جنہاں وچو‏ں بعض طبع ہو چکي‏ا‏‏ں نيں۔
قم وچ قیام دے دوران بیحد مشغول رہنے دے سبب انہاں نو‏ں تالیف کتب دا موقع کم فراہ‏م ہويا۔ اس دے باوجود انہاں نے گرانقدر کتب تالیف کيتیاں نيں جنہاں نو‏ں چار قسماں وچ بیان کیتا جا سکدا اے:
تالیفات: انہاں دی پنج تالیفات ذکر ہوئیاں نيں جنہاں دے اسمائ ایہ نيں: درر الفوائد، کتاب النکاح، کتاب الرضاع، کتاب المواریث تے کتاب الصلوۃ۔
کتب فقہی اُتے حواشی: جداں سید محمد کاظم یزدی دی کتاب العروۃ الوثقی تے ملیا مہدی نراقی دی تالیف انیس التجار اُتے حاشیے۔
اپنے اساتذہ دے دروس اُتے تقریرات لکھنا: اس دے ضمن فقط انہاں دے استاد فشارکی دے اصول فقہ دے دروس دی تقریرات ذکر ہوئیاں نيں۔
ان دے دروس دی تقریرات: انہاں تقریرات نو‏‏ں انہاں دے شاگرداں نے تحریر کیتا اے: جداں رسالۃ الاجتہاد والتقلید، کتاب البیع و کتاب التجارۃ، ایہ تیناں نو‏‏ں محمد علی اراکی نے تدوین کیتا اے تے انہاں دے دروس دی تقریرات نو‏‏ں سید محمد رضا گلپایگانی و میرزا محمود آشتیانی نے تحریر کیتا ا‏‏ے۔
توضیح المسائل تے کتب فتاوی: جداں ذخیرۃ المعاد، مجمع الاحکم، مجمع المسائل، منتخب الرسائل، وسیلۃ النجات تے مناسک حج بطور مستقل ذکر ہوئیاں نيں۔
بیرونی لینک
گٹھ:حرم حضرت معصومہ وچ مدفون افراد گٹھ:چوہدويں صدی ہجری دے شیعہ اصولی گٹھ:چودھواں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:قم وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:آخوند خراسانی دے شاگرد
پنجاب ایگریکلچرل یونیورسٹی
پنجاب ایگریکلچرل یونیورسٹی لدھیاݨا، پنجاب، بھارت (Eng: Punjab Agricultural University، Ludhiana) وچ واقع کھیتی باڑی بارے اک اتم یونورسٹی اے۔ ایہہ ستعینات پنجاب وچ 1962 وچ بنائی گئی سی۔ ہن ہریاݨا تے پنجاب دیاں وکھ وکھ کھیتی باڑی یونیورسٹیاں ہن۔ یونورسٹی وچ چار کالج ہن: کالج آف ایگریکلچر، کالج آف ایگریکلچرل انجینئرنگ،کالج آف ہوم سائنس تے کالج آف بیسک سائنسس تے ہمینئٹیج۔ 2005 وچ اس یونیورسٹی وچوں ہی گرو انگد دیوَ ویٹنری اینڈ اینیمل سانئسز یونیورسٹی نے جم لیا۔
تریخ
ایہہ یونیورسٹی 1962 وچ پنجاب دی سیوا لئی قائم ہوئی۔ پنجاب دی انّ سرکھیا تے پیداوار ودھاؤن لئی اس یونیورسٹی دا بہت وڈا یوگدان اے۔ ڈنگر پالݨ، مرغی پالن آدی ورگے دھندیاں وچ اس یونیورسٹی نے صلاحون یوگ کم کیتا اے۔ کھیتی باڑی کھوز، پڑھائی تے پسار دے کھیتر وچ 1995 وچ اس نوں بھارت دی سرووتم یونیورسٹی وی ایلانیا گیا۔
بنیادی ڈھانچا تے اتھلیٹکس
یونیورسٹی نوں کھیڈاں دے کھیتر وچ وی چنگے مان-اعزاز اتے شوہرت حاصل اے۔ کھڈاریاں لئی ساریاں سہولتاں جویں کہ باسکٹبال، بیڈمنٹن، سائیکلنگ، کرکیٹ، فیلڈ ہاکی، فٹ بال، جمناسٹکس، ہینڈبال، والیبال، لائن ٹینس، تیراکی، ٹیبل ٹینس، بھار سکھلائی اتے کبڈی دے گراؤنڈ مہیا ہن۔ ہاکی لئی ایسٹروٹرپھ گراؤنڈ وی مہیا اے۔
تہذیبی سرگرمیاں دے لئی اپن ایئر تھئیٹر اتے طالب علم کمیونٹی سینٹر وی مہیا ہن جتھے انگنت ہی یوتھ پھیسٹیول تے ہور قومی پدھر دے پروگرام وی منعقد کیتے جا چکے ہن۔
کیمپس
پنجاب ایگریکلچرل یونیورسٹی (پیئییو) لدھیانہ شہر (پنجاب سٹیٹ) وچ اتر-مغربی بھارت 1،510 ایکڑ دے کھیتر وچ ستھتّ اے۔ ایہہ یونیورسٹی کھیتی باڑی، کھیتی باڑی انجینیئرنگ، گھریلو سائنس اتے انوساری موضوعاں وچ سکھیا، کھوج اتے پسار نال سمبدھت کم کردی اے۔
قومانتری اتے صوبسئی انعام اتے کامیابیاں
یونیورسٹی دے فیکلٹی میمبر اتے پوسٹ گریجوئیٹ طالب علماں نے قومی اتے قومانتری اوارڈ اتے اعزاز حاصل کیتے ہن (ایہناں وچوں کجھ ہیٹھاں درج ہن)۔ پیئییو نے شاندار کھڈاریاں اتے عورتاں نوں تیار کیتا اے۔ اس نے پیشہ ور سائنسی اکیڈمیاں اتے سسائٹیاں دی اوہناں دے شاندار یوگدان (ہیٹھاں درج) ​​دی شمولیت لئی فیلوشپ حاصل کیتی اے: ایشیا وچ ایہہ سبھ توں ودھیا کھیتی باڑی یونیورسٹی وجوں ابھری ہوئی اے۔ پیئییو نے قومی اتے قومانتری پدھر اُتے خاص درجے دی حصول کیتی اے۔ اسنے بھارت وچ ہری انقلاب لیاؤن وچ اک انوکھا کردار نبھایا۔
ڈیپارٹمنٹ، پروگرام اتے سہولتاں
یونیورسٹی نے چار کالجاں دے 50 وحصےآں وچ پنج بیچلرز ڈگری، 51 ماسٹر ڈگری اتے 42 ڈاکٹریٹ پروگراماں دی پیش کش کیتی اے۔ اسدے علاوہ، ایہہ سکھیا دے بیچلر آف ایجوکیشن پروگرام اتے پنج ڈپلوما کورساں وچ پنج ڈپلوما پروگرام پیش کردا اے۔
یونیورسٹی دے چار مکھ کالج اتے اوہناں وچلے ڈپارٹمینٹ ہیٹھ لکھے مطابق ہن:
دھیان جوگ متعلقہ شخصیتاں / پڑھیار
گرپریت سندھو
سرجیت پاتر
گربھجن گل
نرمل جوڑا
باہرلے جوڑ
__INDEX__
گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں
19 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
ہرجيسا
گٹھ:جغرافیہ
ابونواس
ابونواس (756 - 814) اک کلاسیکی عرب شاعر سی جینے فارسی چ وی شاعری کیتی۔ اودا پیو عرب تے ماں ایرانی سی تے اونے عرب شاعری دی ہر ونڈ چ شااعری کیتی۔ الف لیلہ چ وی اودا ناں آندا اے۔
میکلنبرگ-پومرینیا
میکلنبرگ-پومرینیااتلے جرمنی چ اک جرمن صوبہ اے۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمنی دا جغرافیہ
بسنتی ٹروگن
بسنتی ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ میکسیکو دی واسی اے۔
ماسٹرچٹ یونیورسٹی
ماسٹرچٹ یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:نیدرلینڈز دیاں یونیورسٹیاں
میکو اے-200 فرائیگیٹ
اے-200 فرائیگیٹ جرمنی دی میکو خاندان دی بہترین فرائیگیٹ اے۔ اے جنوبی افریقہ دی نیوی استعمال کردی اے تے پاکستان اس نو خریدن دے بارے وچ سوچ ریا اے۔
ضلع سلطان داگی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع ایسترا
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز ایسترا قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 115,753 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
دهستان چہاردانگه (ساری)
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان چهاردانگه
20 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
لوباما
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
ہانز کرسچن اینڈرسن
ہانز کرسچن اینڈرسن (1805 - 1875) اک ڈنمارک دا شاعر تے لکھاری جیہڑا اپنیاں جاتکاں دیا کعانیاں لئی مشہور اے۔
میکسیکو
میکسیکو براعظم اتلے امریکہ دا اک دیس اے۔ ایدے اتر وچ امریکہ تے دکھن تے لیندے ول ماٹھا وڈا سمندر،چڑھدے دکھن ول گوئیٹے مالا، بیلیز تے کریبین سمندر نیں۔ ایہ دیس 1,972,550 مربع کلومیٹر (761,606 مربع میل) تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ اتری دکھنی امریکہ وچ تھاں نال 5ویں نمبر تے تے دنیا وچ 13 تے آندا اے۔ 11 کروڑ 30 لکھ دی لوک گنتی نال ایہ دنیا دا 11واں ہسپانوی بولن والا سب توں وڈا تے لاطینی امریکہ دا دوجا وڈا دیس اے ۔ میکسیکو سٹی ایدا راجگڑھ اے۔ ہسپانوی ایتھوں دی بولی اے۔
کولمبس دے ویلے توں پہلے کئی میزوامریکی بستیاں وڈیاں رہتلاں وچ پلٹیاں۔ اولمک، ٹولٹک، ٹیوٹیہواکان، زاپوٹک، مایا تے ازٹیک رہتلاں یورپی لوکاں دے آن توں پہلے ہے سن۔ 1521 وچ ہسپانوی سلطنت نے میکسیکو تے مل مار لیا۔ 1821 وچ میکسیکو سپین توں ازاد ہوگیا۔ میکسیکو ازاد تے ہوگیا پر اوہنوں کئی رپھڑ جنہاں وچ سیاسی تے بپاری افراتفری، امریکی - میکسیکی لڑائی، چوکھا سارا تھاں امریکہ نوں دینا، پیسٹری لڑائی، فرانکو میکسیکی لڑائی، گھر دی لڑائی، 2 شہنشاہیاں تے اک گولی راج۔ آخری گل نے 1910 وچ میکسیکی انقلاب دا مڈھ رکھیا تے جیدا انت فیر 1917 دے قنون تے ہویا تے دیس دا ہن دا سیاسی پربندھ بنیا۔
میکسیکو دنیا وڈے بپاری دیساں وچوں اے۔ ایہ تیل کڈن والا دسواں وڈا دیس، چاندی کڈنوالا پہلا وڈا دیس، اپنے علاقے دی طاقت تے وشکارلے ناپ دی طاقت گنیا جاندا اے۔
جغرافیہ
میکسیکو اتلے امریکہ دے دکھن چ اے۔ میکسیکو 1،972،550 مربع کلومیٹر تے پھیلے آ اے۔ اے جگ دا 14واں سب توں وڈا دیس اے۔ میکسییکو چ 6000 مربع کلومیٹر دے جزیرے وی نیں۔ ایہ اتوں تھلے تک 3،219 کلومیٹر لما اے۔ میکسیکو دے اتلے پاسے امریکہ اے، ایناں دیساں دا باڈر 3،141 کلومیٹر لما اے۔ میکسیکو دے دکھن چ 871 کلومیٹر لما باڈر گوئیٹیمالا تے 251 کلومیٹر لما باڈر بیلیز نال اے۔ میکسیکو دے دو پعاڑی سلسلے اینوں اتوں دکھن تک کٹدے نیں : سیئرا ماڈرے اوریئنٹل تے سیئرا ماڈرے اوکسیڈنٹل امریکی راکی پعاڈی سلسلے نال ملے ہوۓ نیں۔ میکسیکو دا اک اور پعاڑی سلسلہ سیئرا نیواڈا اینوں لیند توں چڑدے پاسے کٹڈا اے۔ میکسیکو چ اک اور پعاڑی سلسلہ سیئرا ماڈرے ڈل سر میکواکن توں اوکساکا تک جاندی اے۔
اینے بوتے پعاڑی سلسلیاں دی وجہ توں میکسیکو دے اتلے تے مڈلے تھاں کافی اچائی تے نیں۔ میکسیکو دیاں چار اچیاں وادیاں نیں تے ایناں چ 3 وڈے نگر نیں: ٹولوکا، وڈا میکسیکو سٹی تے پوبیلا۔
موسم
کینسر دا ٹروپک میکسیکو نوں موسم دے حصاب نال دو وکھرے حصیاں چ ونڈ دیندا اے: درمیانہ موسم تے ٹروپیکل موسم دے تھاں۔ 24ويں لونگیچیوڈ توں اتلے دے تھاواں چ سردیاں چ زیادہ ٹھنڈ پیندی اے تے 24ویں لونگیچیوڈ توں تھلے موسم سارا ورہ اکو جیا ریندا اے جیدے چ ہلکی پھلکی تبدیلی آ جاندی اے۔ 24ویں لونگیچیوڈ تون تھلے 1000 میٹر تک اچے تھاں سارا ورہ 24 توں 28 ڈگری سینٹی گریڈ دا موسم رکھدے نیں۔ میکسیکو دے دو ساحل نیں تے دواں دا تقریبا سارا حصہ گرمیاں تے خزاں چ سمندری طوفان دے خطرہ چ ریندے نیں۔
میکسیکو دے کافی نگر میکسیکو دی وادی چ وسدے نیں تے ایناں دی اچائی 2000 میٹر (6،562 فٹ) توں اچی اے۔ ایناں نگراں دا سارے ورے درجہ حرارت 16 توں 18 ڈگری سینٹی گریڈ دے وشکار ہوندا اے تے راتاں ٹھنڈیاں ہوندیاں نیں۔ میکسیکو دے اتلے حصہ بوت کٹ بارش ہوندی اے تے سکھیا ہویا اے۔ جدونکہ میکسیکو دے دکھنی پاسے 2000 ملیمیٹر سالانہ بارش ہوندی اے۔ گرمیاں چ میکسیکو دے اتلے نگراں چ درجہ حرارت 40 ڈگری یا اس توں وی زیادہ ہوجاندا اے۔ میکسیکو دے سونورن صحرا چ درجہ حرارت 50 ڈگری سینٹی گریڈ تک ناپیا گیا اے۔
بائیوڈائورسٹی
میکسیکو جگ دے 18 سب توں بوتے بائیوڈائورس دیساں چوں اک اے۔ ایتھے 200،000 سپیسیز پائیاں جاندیاں نیں، ایہ دگ دی 10-12 فیصد بائیوڈائورسٹی دا کعر اے۔ میکسیکو چ کرلے دیاں سب توں بوتیاں سپیسیز پائیاں جاندیاں نیں: 707۔ ددپلانے چ میکسیکو 438 سپیسیز نال دوجے نمبر تے اے، دو پاسی جندڑی چ چوتھے نمبر تے اے جیدیاں 290 سپیسیز پائیاں جاندیاں نیں۔ میکسیکو چ بوٹیاں دیاں 29،000 قسماں پائیاں جاندیاں نيں، جگ چ چوتھا نمبر۔ میسکیکو ایکوسسٹم دے لحاظ نال دوجا دیس اے تے ٹوٹل سپیسیز چ چوتھے نمبر تے اے۔ ایناں چوں میکسیکو دی حکومت 2500 سپیسیز نوں سانب رکھدی اے۔
2002 چ میکسیکو چ برازیل توں بعد جگ چ سب توں تیزی نال جنگل کٹے جارۓ سن۔ میسکیکو چ 170،000 مربع کلومیٹر جنگل نوں حکومت نے بچایا ہویا اے۔ ایدے چ 34 بائیوسفیئر، 67 نیشنل پارک، 4 نیشنل مونومنٹ، 26 جنگل بچاؤ تھاں، 4 معدنیات بچان لئی تھاں تے 17 جانوراں دے بچاؤ تھاں نیں۔
جدوں امریکہ کولمبس نیں لبیا باقی جگ چ کئی نویں کھانے دیاں شیواں آئیاں جیدے وچوں کئی میکسیکو دی نیں: چاکلیٹ، ایووکاڈو، ٹماٹر، چھلی، ونیلا، امرود، چایوٹے، اپازوٹ، مرچاں دیاں کئی قسماں تے کئی اور۔
بپار
میکسیکو جی ڈی پی دے لحاظ نال دنیا دی 15ويں تے پی پی پی دے لحاظ نال 11ویں سب توں وڈی بپار اے۔ میکسیکو دا جی ڈی پی 2015 چ 2۔26 ٹرلین ڈالر سی۔ میکسیکو دا جی ڈی پی پر فرد 19،714 ڈالر اے۔ میکسیکو لاتینی امریکہ دی برازیل توں بعد سب توں وڈی بپار اے۔ 2008 دی مندی توں بعد میکسیکو دے بپار دا ودن فیصد 3۔32 فیصد ریا۔ 1990 دی دہائی دے آخر توں بعد میکسیکو دی مڈل کلاس وددی رئی اے۔ مگر 2006-2010 تک میکسیکو چ غربت وی بوت وددی گئی: 36٪ توں 42٪ لوک شدید غربت چ۔ اس دے باوجود میکسیکو 2050 چ جگ دی 5ویں سب توں وڈی بپار ہوۓ گا۔ میکسیکو چ عام نگر چ اک ورہ دی تنخواہ 26،654 امریکی ڈالر اے تے کج میل دور اک پنڈ چ تنخواہ 8،403 ڈالر اے۔
میکسیکو اتلے امریکہ چ سب توں بوتیاں گڈیاں بنان آلا دیس اے۔ میکسیکو چ 3 وڈیاں امریکی گڈیاں بنان آلیا کمپنیاں: جنرل موٹرز، فورڈ تے کرسلر 1930 دی دہائی توں کم کر رئیاں نیں۔ فولکسویگن تے نسان نے اپنیاں فیکٹریاں 1960 دی دہائی چ لائیاں۔ میکسیکو دے نگر پوبیلا چ ای 70 فیکٹریاں فولکسویگن دی فیکٹری گرد گڈیاں دے پارٹ بنان لئی لگیاں ہوئياں نیں۔ 2010 دی دہائی چ میکسیکو دی گڈیاں انڈسٹری چ سرمایاکاری بوت ہورئی اے۔ 2014 چ 10 ارب ڈالر دی سرمایاکاری ہوئی۔ کیا موٹرز نیں 2014 اگست چ نیوو لیون چ 1 ارب ڈالر دی فیکٹری لان دا کم دسیا۔ مرسڈیز-بنز تے نسان پوبیلا چ 1۔4 ارب ڈالر دی فیکٹری بنا رئیاں نیں۔ بی ایم ڈبلیو سان لوئی پٹوسی چ 1 ارب ڈالر دا اسمبلی پلانٹ لا رئی اے۔ جرمن کمپنی آڈی وی 1۔3 ارب ڈالر دی فیکٹری پوبیلا چ لا رئی اے۔
میکسیکو دی اپنی گڈیاں بنان آلی کمپنی ڈینا ایس اے 1962 توں ٹرک تے بساں بنا رئی اے تے نوی ماسٹریٹا کمپنی سپورٹس کاراں بناندی اے۔ 2006 چ میکسیکو دی امریکہ تے کنیڈا نال تجارت 50٪ ایکسپورٹس تے 45٪ امپورٹس دا حصہ لیندی اے۔ مگر امریکہ تے میکسیکو دے بپار دا اینا آسرا میکسیکو چ اک مسئلہ سمجیا جاندا اے۔ میکسیکی لوک امریکہ توں اک ورہ چ تقریبا 25 ارب ڈالر پیجدے نیں۔
سیاست تے راج
میکسیکو چ جمہوریت اے جیدے چ صدر ملک دا سربراح ہوندا اے۔ حکومت دے تین لیوول ہوندے نیں: فیڈرل یونین، سٹیٹ حکومت تے میونسپل حکومت۔ میکسیکو چ 3 وڈیاں پارٹیاں نیں: نیشنل ایکشن پارٹی، انسٹیٹوشنل ریوولوشن پارٹی تے پارٹی آف ڈیموکریٹک ریوولوشن۔
میکسیکو چ سٹیٹ پولیس تے لوکل پولیس قنون دی رکھوالی کردیاں نیں تے فیڈرل پولیس خاص کم کردی اے۔ تنوں پولیس ادارے شہریاں دے محافظ سیکٹری نوں رپورٹ کردے نیں۔ میکسیکو چ کرپشن تے جرائم دے خلاف زور دے باوجود عام لوک پولیس دے اتے ایناں اعتبار نئیں کردے۔ میکسیکو نوں بوت کرپٹ دیس کیا جاندا اے تے ایہ سارے جگ چ کرپشن چ روس تے کینیا نال 31ویں نمبر تے اے۔
میکسیکو چ جرائم بوت زيادہ نیں۔ 2012 چ اک رپورٹ دے مطابق 15٪ میکسیکن لوک خلاف کوئی جرم ہویا۔ 2010 چ میکسیکو چ ہر 100،000 لوکاں چ 18 دا قتل ہویا تے جگ دے باقی دیساں چ ایہ حصاب 6۔9 لوک اے۔ میکسیکو چ نشہ دے خلاف اک جنگ ہو رئی اے جیدے چ 60،000 جاناں جا چکیاں نیں تے 20،000 لوک گم نیں۔ میکسیکو دے نشئی گینگاں دے تقریبا 100،000 سنگی نيں۔ میکسیکو اے جنگ امریکہ دی مدد نال لڑ ریا اے۔
بولیاں
میکسیکو وچ دنیا وچ سب توں چوکھے ہسپانوی بولن والے لوک نیں۔ میکسیکو وچ کئی دیسی بولیاں وی بولیاں جاندیاں نیں جیہڑیاں ایتھے دے لوکاں دا 5.4% بندیاں نیں۔ ناهواتل ایتھے دی اک پرانی دیسی بولی اے جیدے بولن والے 14 لکھ دے نیڑے نیں۔ یوکاٹک مایا وی اک پرانی دیسی بولی اے جیدے بولن والیاں دی گنتی 750,000 اے۔ میکسیکو وچ کل رلا کے 364 پرانیاں بولیاں نیں۔ میکسیکو وچ 80،000 دے نیڑے جرمن بولنوالے وی وسدے نیں۔
گٹھ:دیس گٹھ:اتلے امریکی دیس گٹھ:میکسیکو
میگنا کارٹا
میگنا کارٹا انسانی تریخ دی اک اہم قنونی کاغذ اے۔ اس نال انگریز لوکاں نے 1215 وچ رنی میڈ دے تھاں تے اپنے بادشاہ جان نوں زور و زوری منوایا کہ اوہ قنون توں اپر نئیں اے۔ جان نے اس کاغذ تے دسخط کر کے اس گل نوں منیا۔ میگنا کارٹا نے تریخ عالم تے گوڑے اثرات چھڈے۔
ہری کنڈ ٹروگن
ہری کنڈ ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دی واسی اے۔
ٹلبرگ یونیورسٹی
ٹلبرگ یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔-
چک 269 ر ب سلونی
چک  269 ر ب  سلونی ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ضلع کاشیرا
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز کاشیرا قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 70,269 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
میٹسو باشو
میٹسو باشو (1644 - 1694) اک کلاسیکی جپانی شاعر سی. اوہ ایڈو ویلے دے جپان دا سب توں مشہور شاعر سی۔
گٹھ:جپان گٹھ:جاپان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چاپان دے آباد تھاں
ضلع شوہت
ضلع شوہت ترکی دے صوبہ افیون کاراحصار دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ افیون کاراحصار دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سید علی رضا عابدی
سید علی رضا عابدی (پیدائش 6 جولائی 1972، وفات 25 دسمبر2018ء) پاکستانی سیاست دان سن جو جون 2013ء تا مئی 2018ء تک قومی اسمبلی پاکستان دے رکن رہے۔ انہاں دے والد دا ناں سید اخلاق حسین عابدی اے۔
سیاسی زندگی
علی رضا عابدی پاکستان دے عام انتخابات، 2013 وچ (ایم کیو ایم) دے امیدوار دے طور اُتے پاکستان دی قومی اسمبلی دے حلقہ این اے۔251 توں بطور رکن منتخب ہوئے۔ انہاں نے 81،603 ووٹ حاصل کیتے تے پاکستان تحریک انصاف دے امیدوار راجہ اظہر خان نوں شکست دی۔
وفات
25 دسمبر 2018ء نوں کراچی وچ دو نامعلوم موٹر سائیکل سواراں نے خیابانِ غازی دے قریب انہاں دے گھر دے باہر انہاں دی گڈی اُتے فائرنگ کیتی، جس دے نتیجے وچ انھاں نوں کئی گولیاں لگیاں تے انھاں نوں شدید زخمی حالت وچ ہسپتال پی این ایس شفا لے جایا گیا جتھے اوہ زخماں دی تاب نہ لیاندے ہوئے دم توڑ گئے۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013 تا 2018 گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ دے سیاستدان گٹھ:مہاجر شخصیتاں
یوترخت یونیورسٹی
یوترخت یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
Utrecht University
لوم
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
21 اکتوبر
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
چٹی پوچھل والا ٹروگن
چٹی پوچھل والا ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ اتلے افریقہ دی واسی اے۔
صدر ٹاؤن
صدر ٹاؤن پاکستان دے صوبہ سندھ دے راجگڑھکراچی دے 18 قصبہ جات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اگست 2000ء وچ بلدیات‏ی نظام متعارف کرائے جانے دے نال ہی کراچی ڈویژن تے اس دے ضلعے دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے کراچی شہری ضلعی حکومت دا قیام عمل وچ لیایا گیا۔ اس دے نتیجے وچ شہر نو‏‏ں 18 قصبہ جات (ٹاؤنز) وچ تقسیم کر دتا گیا جنہاں وچ صدر ٹاؤن وی شامل ا‏‏ے۔ یہ قصبہ کراچی دے قدیم وسطی علاقےآں صدر تے کھارادر تے کلفٹن تے کہکشاں سوسائٹی ورگی جدید آبادیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ شہر دے مرکزی بازار صدر دے ناں اُتے صدر ٹاؤن کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ چھوٹا جہا قصبہ انتہائی گنجان آباد اے تے 1998ء د‏‏ی قومی مردم شماری دے مطابق اس د‏ی آبادی 6 لکھ 16 ہزار تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
صدر ٹاؤن دے مشرق وچ جمشید ٹاؤن تے کلفٹن چھاؤنی، جنوب وچ کیماڑی ٹاؤن تے بحیرہ عرب تے مغرب وچ لیاری ٹاؤن واقع ا‏‏ے۔ شمال وچ [[نويں کراچی ٹاؤن، مشرق وچ گلبرگ ٹاؤن، جنوب وچ لیاقت آباد ٹاؤنتے مغرب وچ سائٹ ٹاؤن واقع ني‏‏‏‏ں۔
صدر ٹاؤن شہر دے قدیم ترین علاقےآں دا حامل اے جس وچ کھارادر تے میٹھادر نو آبادیات‏ی دور تو‏ں وی قدیم تریخ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ نو آبادیات‏ی دور وچ صدر کر کراچی دے مرکز د‏‏ی حیثیت حاصل رہی تے 1947ء تو‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی تک اس د‏ی ایہ حیثیت برقرار رہی جدو‏ں وفاقی حکومت کیت‏‏ی دفاتر ايس‏ے علاقے وچ واقع سن ۔ ہن وفاقی حکومت کیت‏‏ی جانب حکومت سندھ دے دفاتر ایتھ‏ے واقع ني‏‏‏‏ں۔ نو آبادیات‏ی دور د‏‏ی کئی عمارتاں ہن وی ایتھ‏ے د‏‏ی زینت نيں جداں کہ سندھ اسمبلی د‏‏ی عمارت، جناح ہال تے سندھ کلب وغیرہ۔
ایتھ‏ے دا کاروباری علاقہ کراچی دے اہ‏م ترین مراکز وچو‏ں اک اے جس وچ صدر بازارسب تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ کلفٹن دا ساحلی علاقہ کراچی د‏‏ی مشہور ترین تفریح گاہاں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے باغ ابن قاسم تے جہانگیر کوٹھاری پریڈ مقامی و غیر مقامی سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ استو‏ں علاوہ شہر دا مرکزی بس اڈا تے مرکزی ریلوے اسٹیشن وی ايس‏ے قصبے وچ واقع ا‏‏ے۔
2009ء دے مطابق اس قصبے دے ناظم محمد دلتے نيں تے ناصر خان تیموری انہاں دے نائب ني‏‏‏‏ں۔
وریجے یونیورسٹی
وریجے یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
دهستان کوهدشت
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
بیرڈ ٹروگن
بیرڈ ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ وشکارلے امریکہ دی واسی اے۔
دهستان کوهدشت
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
بیرڈ ٹروگن
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹروگن
ضلع اکیرت
ضلع اکیرت ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
لوساکا
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:زیمبیا
ضلع اکیرت
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع کولومنا
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز کولومنا قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 44,856 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
حماس
حماس فلسطین دی سب توں وڈی اسلامی مزاحمتی تحریک اے ۔ اس دی نیہہ غزہ تے غرب اردن چ اسرائیلی قبضے دے خلاف 1987ء چ شیخ احمد یاسین نے رکھی ۔
اس تنظیم دا سب توں اہم مقصد اسرائیلی فوج نوں فلسطین دی سرزمین توں کڈنا اے ، تے اس مقصد لئی اوہ اسرائیلی فوج تے یہودی آبادکاراں تے حملے کردے رہندے نیں ۔
حماس دے طویل المدتی مقصداں چ فلسطین دا اک اسلامی ریاست دے طور تے قیام اے ۔
فلسطین دے سابق صدر یاسر عرفات دے مرن مگروں حماس تے مقامی پدھر تے ہونے آلیاں چوناں ج حصہ لئیا تے غزہ ، قلقیلیا تے نابلوس دے علاقےآں چ کئی نشستاں تے کامیابی حاصل کیتی ، پر اس دی سب توں وڈی فتح ہن آلیاں چوناں چ واضع کامیابی اے ۔
دسمبر 2002ء چ غزہ شہر چ حماس دے قیام دی 15ویں سالگرہ دے موقع تے ہون آلی ریلی چ 40 ہزار توں ودھ لوکاں نے شرکت کیتی ۔
2004ء چ شیخ احمد یاسین تے اس دے مگروں اس دے جانشین عبدالعزیز رنتیسی شہید دی شہادت دے مگروں ہزاراں لوک اینہاں دے قتل تے احتجاج کرن لئی سڑکاں تے نکل آئے ۔
حماس انتظامی طور تے دو مڈھلے گروہاں چ ونڈی ہوئی اے ۔
پہلا معاشرتی امور جداں سکولاں ، ہسپتالاں تے مذہبی اداریاں دی اساری تے دوجا عسکریت پسند کاروائیاں ، اینج دیاں کاروائیاں زیادہ تر فلسطین دی زیر زمین تنظیم "القاسم برگیڈ " سرانجام دیندی اے ۔
دسئیا جاندا اے کہ حماس دی اک شاخ شام چ وی اے ، جتھے اس دے اک آگو خالد مشعل نوں اسرائیل نے کئی وار قتل کروان دی کوشش کیتی ۔
شاہ حسین نے تے کسے نا کسے طرح حماس نوں برداشت کیتے رکھئیا ، پر اس دے جانشین شاہ عبداللہ II ۔ جس دی ماں اک انگریز زنانی اے ، نے حماس دا ہیڈ کواٹر بند کر دتا ۔ اس دے بعد تنظیم دے وڈے وڈے رہنما قطر جلاوطن کر دتے گئے ۔
اس خطے چ امریکی پشت پناہی نال امن دے قیام دیاں کوششاں دے سلسلے چ ہون آلے اوسلو معاہدے دی مخالفت چ حماس اگے اگے سی ۔
اس معاہدے چ فلسطین ولوں اسرائیل دے تحفظ دی یعقین دہانی دے مگروں اسرائیل دا مل مارے علاقےآں توں جزوی تے مرحلہ وار انخلاء شامل سی ۔
ڈیفٹ ٹیکنالوجی یونیورسٹی
ڈیلفٹ ٹیکنالوجی یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
22 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
ماموڈزو
گٹھ:افریقی دیساں دے دارلحکومت گٹھ:جغرافیہ
ضلع لوخوویتسی
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز لوخوویتسی قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 58,802 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
ضلع التنداگ
ضلع التنداگ ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
23 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اکتوبر گٹھ:سال دے دن
حسن نصر اللہ
سید حسن نصراللہ لبنان دی ایران نواز شیعہ تنظیم حزب اللہ دے سیکٹری جنرل نیں ۔ اوہ ایس ویلے مسلم دنیا دے لوکاں دے سب توں پسندیدہ رہنما نیں ۔ اینہاں دی تنظیم حزب اللہ نے 2006ء چ اسرائیل دے لبنان تے حملے دا ڈٹ کے مقابلہ کیتا تے لہندے ایشیاء دی اس سب توں وڈی فوجی طاقت نوں شکست دے کے لبنان چوں کڈ دتا ، جس دا کہ سارے عرب ملک وی مل کے مقابلہ کرن دی جرات نئیں کردے سن ۔ اس پاروں اسرائیل تے امریکہ اینہاں دے ویری دشمن نیں ۔
گٹھ:لبنان گٹھ:لبنانی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:رپھڑی صفے گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:علی
ویولیسز ٹروگن
ویولیسز ٹروگن ٹروگن دے ٹبر دی اک چڑی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دی واسی اے۔
جارج لوئی بورخیس
ہورہے فرانسسکو اسیدورو لوئیس بورگیس (24 اگست 1899 – 14 جون 1986) جنہاں نوں ہورہے لوئیس بورگیس وجوں جانیا جاندا اے، بیونس آئرس وچ پیدا ہوئے اک ارجنٹینی لکھاری، کہانی کار، مضمون نگار، شاعر اتے مترجم سی۔ اسدی رچنا "سارے ساہت وچ غیر حقیقت دے کردار" نوں سمیٹ لیندی اے۔
جارج لوئی بورخیس (1899–1986) ارجنٹاین دا اک شاعر تے لکھاری سی۔
حوالے
گٹھ:ارجنٹینی لکھاری گٹھ:جم 1899 گٹھ:موت 1986 گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
دهستان میان‌دورود بزرگ
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان ساری دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان ساری ، صوبہ مازندران چ اے ۔
مائیگل ڈی سروانٹیز
مائیگل ڈی سروانٹیز (1547 - 1616) سپین دا ڈرامہ تے ناول لکھاری سی۔
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:ہسپانوی شخصیباں گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں
ضلع کراسنوگورسک
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز کراسنوگورسک قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 179,872 اے
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے ضلعے گٹھ:روس گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
آئنڈھوڡن ٹیکنالوجی یونیورسٹی
آئنڈھوڡن ٹیکنالوجی یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے ۔
گٹھ:نیدرلینڈز دیاں یونیورسٹیاں
ضلع لینن
ایہہ روس دے صوبے ماسکو اوبلاست دا اک ضلع بے ۔ ایہہ ضلع ماسکو اوبلاست 36 انتظامی تے میونسپل ضلعےآں چوں اک اے ۔ اس ضلعے دا انتظامی مرکز ویدنوئے قصبہ اے ۔ اس ضلعے دی لوک گنتی 2010ء دی گنتی مطابق 172,171 اے
باہرلے جوڑ
]]
گٹھ:روس دے ضلعے
گٹھ:ماسکو اوبلاست دے ضلعے گٹھ:ماسکو اوبلاست
24 اکتوبر
تے اکتوبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 10واں مہینا  اے جہڑا ستمبر دے مگروں تے نومبر توں پہلوں آندا اے ۔
گورو کانشی یونیورسٹی
گورو کانشی یونیورسٹی تلونڈی صابو (بٹھنڈہ) وکھے ستھت یوجیسی نال ایفلیئیٹڈ اک یونیورسٹی ہے۔ اس وچّ اس سمیں 7،000 توں ودھ ودیارتھی ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
پروٹسٹنٹ تھیولاجیکل یونیورسٹی
پروٹسٹنٹ تھیولاجیک یونیورسٹی نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
ضیاء الدین برنی
جم :
ضیاء الدین برنی دا جم 1357ء وچ بھارت دے صوبہ اتر پردیش دے لہندے ضلعاں چوں اک ضلع بلند شہر وچ ہویا۔ اس ضلعے دا صدرمقام دا ناں وی ایہی اے ۔ سلطنت دلی دے سلطاناں دے ویلے چ اس شہر دا ناں برن سی ۔ اگرچہ ہن ایہہ وڈی اہمیت دا حامل شہر نئیں پر پرانے زمانے چ اسنوں وڈی اہمیت اصل سی ۔
ضیاالدین برنی ہندستان دا مورخ سی ۔ اس دے ابتدائی جیون بارے جانکاری نئیں لبھدی ۔ قیاس کیتا جاندا اے کہ دریاۓ گنگا تے دریاۓ جمنا دے دوآبے دے اک قدیم شہر برن(بلند شہر) اسدی جنم بھومی سی ۔ اس نسبت نال اسنوں برنی آکھیا جاندا اے ۔ اسدا پیؤ تے چاچا سلطنت دلی دے امیراں چوں سن ۔ علاء الدین خلجی دے عہد چ سن شعور چ قدم رکھئیا ۔ ستاراں سال سلطان محمد بن تغلق دے دربار نال وابستہ رہئیا ۔ فیروز شاہ تغلق دے دور چ معتوب ہوئیا تے جیون دے باقی دن قید چ لنگھائے ۔ اس دی مشہور ترین تے لافانی تصنیف "تاریخ فیروز شاہی " اے ۔ جہڑی غیاث الدین بلبن دے عہد دے شروع(1266ء) توں سلطان فیروز شاہ دے ابتدائی دور (1358ء) تک دی بوہت ای معتبر تریخ منی جاندی اے ۔ اسدیاں دوجیاں اہم تصنیفاں چ :فتاوی جہاں داری ، نعمت محمدی تے اخبار برمکیاں شامل نیں ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:مورخ گٹھ:دلی سلطنت گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:ہندستاں گٹھ:مسلم شخصیتاں
ضلع ایاش
ضلع ایاش ترکی دے صوبہ انکرہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
جیفری چاؤسر
جیفری چاؤسر (1343 - 1400) انگریزی بولی دا پہلا وڈا شاعر منیا جاندا اے۔ اوہ پہلا شاعر سی جینوں ویسٹ منسٹر ایبی چ دبیا گیا۔
پانی پنچھی
پانی پنچھی پنجھیاں دی اک ٹولی اے۔ ایہدے وچ تن ٹبر تے 150 ونڈاں نیں۔ ایہ پانی نان جڑے نیں تے پانی دی پدھر تے ریندے نیں۔
جیفری چاؤسر
مشہور نظماں
Canterbury Tales, The Book of the Duchess, Legend of Good Women
بارلے جوڑ
گٹھ:انگریزشاعر
چک 263 ر ب مرزاپور
چک  263 ر ب  مرزاپور ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
ریڈ باؤڈ یونیورسٹی نجمیگن
ریڈ باؤڈ یونیورسٹی نجمیگن نیدرلینڈز چ اک یونیورسٹی‏ اے۔