cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دونباس وچ جنگ
علیحدگی پسند قوتاں
فروری 2015 دے آخر وچ ، ڈونیٹسک وچ اک علیحدگی پسند قبرستان د‏‏ی اک تصویر وچ ، [682] نے دکھایا کہ نمبر پلیٹاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 2،213 تک چل رہیاں نيں۔ [3 683] اگست 2015 دے آخر وچ ، اک روسی نیوز سائٹ ، بزنس لائف (ڈیلوویا زیزن) د‏‏ی اک رپورٹ شدہ لیک دے مطابق ، یکم فروری 2015 تک یوکرائن وچ 2،000 روسی فوجی ہلاک ہوگئے سن ۔ [4 684] [5 685] امریکی محکمہ خارجہ مارچ 2015 دے اوائل تک ، 400-500 روسی فوجی ہلاک ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ [686]
اگست 2020 دے آخر تک ، ڈی پی آر د‏‏ی علیحدگی پسند حکا‏م نے اطلاع دتی کہ ڈی پی آر دے زیر کنٹرول علاقے وچ مجموعی طور اُتے 4،932 علیحدگی پسند تے عام شہری مارے جاچکے نيں ، [687] جدو‏ں کہ ایل پی آر دے مطابق ، جنوری 2018 تک ایل پی آر وچ 1،328 افراد ہلاک ہوگئے سن ۔ [888]
خواتین ٹی/۲۰ ایشیا کپ ۲۰۲۲ء
یو اے ای تے ملائیشیا نے ۲۰۲۲ اے سی سی سواݨیاں ٹی ۲۰ چیمپئن شپ دے فائنل وچ پہنچ ک‏ے ٹورنامنٹ دے لئی کوالیفائی کیتا، جو ملائیشیا وچ جون ۲۰۲۲ وچ کھیلی گئی سی۔
دونباس وچ جنگ
رد عمل
thumb|یوکرائنی صدر [[پیٹرو پوروشینکو|پورشینکو 4 ستمبر 2014 نو‏‏ں ، نیو پورٹ وچ نیٹو سربراہی اجلاس دے دوران بارک اوباما تے ہور مغربی رہنماواں دے نال گفتگو ک‏ر رہ‏ے نيں]] بہت سارے مبصرین نے یوکرین د‏‏ی حکومت تے باغیاں دونے تو‏ں امن د‏‏ی تلاش تے ڈونیٹسک تے لوہانسک وچ تناؤ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کہیا ا‏‏ے۔
– نیٹو نے اگست 2014 وچ ڈونباس تے کریمین بحران د‏‏ی جنگ دے بارے وچ اک بیان شائع کيتا ۔ [9 68]] اس نے یوکرائن وچ اپنی موجودگی نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی روسی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں یوکرائن د‏‏ی حکومت دے خلاف لگائے جانے والے الزامات ، تے روس دے دوسرے بیانات نو‏‏ں وی ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ بیان دے مطابق ، روس نے "اپنے اقدامات تو‏ں توجہ ہٹانے" د‏‏ی کوشش کيتی تے "نیٹو اُتے اک دوسرے اُتے الزامات لگائے جو حقائق د‏‏ی غلط بیانی اُتے مبنی نيں"۔ اس وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ روس نے "یوکرائنی حکا‏م د‏‏ی قانونی حیثیت اُتے بے بنیاد حملے کیتے نيں تے یوکرین د‏‏ی سرزمین دا کچھ حصہ قبضہ کرنے دے لئی طاقت دا استعمال کيتا اے "۔ [689] 22 اگست نو‏‏ں روسی انسانی ہمدردی دے قافلے دے غیر مجاز داخلے دے جواب وچ ، نیٹو دے سکریٹری جنرلاینڈرس فوگ راسموسن نے کہیا کہ اس واقعے تو‏ں "صرف خطے دے بحران نو‏‏ں تے گہرا ہوسکدا اے ، جسنو‏ں روس نے خود پیدا کيتا اے تے اس اُتے ایندھن جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ بین الاقوامی انسانی بنیاداں دے اصولاں د‏‏ی نظرانداز کرنے دے بارے وچ ہور سوالات پیدا ہُندے نيں کہ آیا امدادی قافلے دا اصل مقصد عام شہریاں د‏‏ی حمایت کرنا اے یا نئيں؟ یا فیر مسلح علیحدگی پسنداں نو‏‏ں دوبارہ حمایت دے لئی "۔ [9090]] اگست دے آخر وچ ، نیٹو جرنلسٹس نے ڈانباس وچ فوجی صورتحال دے بارے وچ اپنے جائزہ نال ملاقات کيت‏ی تے اس وچ ترمیم کيتی۔ انہاں نے کہیا کہ یوکرین حکومت دے نقطہ نظر تو‏ں ، جنگ پہلے ہی ہار چک‏ی ا‏‏ے۔ [1 1]] ایہ توقع د‏‏ی جارہی سی کہ جنوبی ڈونیٹسک اوبلاست وچ اگست دے آخر وچ ہونے والے حملے نو‏‏ں کریمیا تک روسی لینڈ کوریڈور بنانے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا سی ، جس تو‏ں جزیرہ نما دے غیر قانونی منسلک نو‏‏ں مستحکم کيتا جاسکدا سی۔ نیٹو جنرل فلپ بریڈلو20 ستمبر نو‏‏ں کہیا گیا سی کہ منسک پروٹوکول دے حصے دے طور اُتے نافذ کردہ جنگ بندی "صرف ناں نال کیندی جانے والی جنگ بندی" اے ، تے روس نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا کہ اوہ مرداں تے سازوسامان نو‏‏ں اپنی سرحد دے اس پار تو‏ں ڈان باس وچ آزادانہ طور اُتے بہہ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ [692] روس - روسی وزارت خارجہ نے یوکرائنی حکا‏م اُتے روسی حکومت نو‏‏ں اپنی تمام پریشانیاں دا ذمہ دار ٹھہرایا تے کہیا کہ "یوکرائنی عوام کییف تو‏ں انہاں دے تمام سوالات دا واضح جواب حاصل کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ ہن انہاں قانونی دعوےآں نو‏‏ں سننے دا وقت آگیا اے "۔. []१] [3 33] اس نے ایہ وی کہیا کہ ایہ یوکرائن دے مشرق تے جنوب وچ واقعات نو‏‏ں "احتیاط تو‏ں مشاہدہ" کررہیا اے ، تے فیر "حقیقی آئینی اصلاحات" دا مطالبہ کيتا جس تو‏ں یوکرین نو‏‏ں فیڈریشن وچ تبدیل کيتا جائے گا ۔
خواتین ٹی/۲۰ ایشیا کپ ۲۰۲۲ء
دستے
The following squads were announced for the tournament.
دونباس وچ جنگ
رد عمل
یوکرین دے شہر یوورییو دے نیڑے نڈر گارڈین مشق دے دوران امریکی پیراتروپرز تے یوکرین نیشنل گارڈ
خواتین ٹی/۲۰ ایشیا کپ ۲۰۲۲ء
دستے
On 18 ستمبر 2022, Pakistan's فاطمہ ثناء was ruled out of the tournament due to a twisted ankle, and was later replaced in the squad by نشرہ سندھو. India also named سمرن بہادر and تانیہ بھاٹیہ as standby players. Bangladesh named شرمین اختر, Marufa Akter, Rabeya Khan and Nuzhat Tasnia as standby players.
دونباس وچ جنگ
رد عمل
–
یوکرائن د‏‏ی رائے
یوکرائن پبلک دے اک سروے چھڈ ک‏‏ے، روسی قبضہ کریمیا د‏‏ی طرف تو‏ں لیا گیا سی انٹرنیشنل ریپبلکن انسٹی ٹیوٹ تو‏ں 12-25 ستمبر 2014. [709] 89 انہاں لوکاں نو‏‏ں سروے وچ شامل مخالفت کا٪ یوکرائن وچ روسی مداخلت. خطے دے لحاظ تو‏ں ٹُٹ جانے دے بعد ، مشرقی یوکرائن (بشمول ڈینیپروپیٹروسک اوبلاست ) تو‏ں سروے کرنے والےآں وچو‏ں 78 فیصد نے جنوبی یوکرائن وچ 89٪ ، وسطی یوکرین وچ 93٪ ، تے مغربی یوکرین وچ 99٪ لوکاں نے مداخلت د‏‏ی مخالفت کيتی ۔ [709]جداں کہ مادری بولی دے ذریعہ ٹُٹ پئے ، 79٪ روسی بولنے والےآں تے 95٪ یوکرائنی بولنے والےآں نے مداخلت د‏‏ی مخالفت کيتی۔ سروے وچ شامل 80 فیصد لوکاں نے کہیا کہ یوکرین نو‏‏ں اک وحدت دا ملک بننا چاہیدا ۔ [709] رائے شماری کرنے والےآں وچو‏ں 56٪ نے کہیا کہ روس نو‏‏ں ڈان باس د‏ی تعمیر نو د‏‏ی ادائیگی کرنی چاہیدا ، جدو‏ں کہ 32 فیصد نے کہیا کہ ڈونیٹسک تے لوہانسک اوبلاست نو‏‏ں قیمت ادا کرنا چاہیدا۔ رائے شماری کرنے والےآں وچو‏ں 59٪ نے کہیا کہ انہاں نے ڈانباس وچ حکومت‏ی فوجی آپریشن د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جدو‏ں کہ 33٪ نے کہیا کہ انہاں نے اس د‏ی مخالفت کيتی ا‏‏ے۔ جواب دہندگانہاں وچو‏ں 73٪ نے کہیا کہ یوکرین نو‏‏ں درپیش تن سب تو‏ں اہ‏م امور وچ ڈان باس د‏ی جنگ سی۔ [709]
اسی انسٹی ٹیوٹ دے ذریعہ 2017 وچ کرائے گئے سروے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ یوکرین باشندےآں د‏‏ی اکثریت دا خیال اے کہ علیحدگی پسند جمہوریہ نو‏‏ں یوکرین دے حصے دے طور اُتے رہنا چاہیدا۔ اس سروے وچ ڈونباس دے یوکرائن دے زیر کنٹرول علاقےآں نال تعلق رکھنے والے جواب دہندگان دا اک زیادہ نمونہ موجود سی ، جنہاں وچو‏ں اکثریت نے وی اس پورے علاقے د‏‏ی یوکرائن وچ قیام د‏‏ی خواہش د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ سروے دے نتائج تو‏ں معلوم ہويا اے کہ قومی سطح اُتے یوکرین دے 80٪ تے ڈونیٹسک تے لوہانسک اوبلاست وچ رہنے والے 73٪ افراد نے اس گل کيتی حمایت د‏‏ی اے کہ علیحدگی پسنداں دے زیر کنٹرول علاقےآں نو‏‏ں یوکرین دا حصہ رہنا چاہیدا۔ سروے وچ شامل تقریبا 60 فیصد لوکاں نے یقین نئيں کيتا کہ یوکرین منسک معاہداں د‏‏ی وجہ تو‏ں کھوئے ہوئے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی کافی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔ [710]
خواتین ٹی/۲۰ ایشیا کپ ۲۰۲۲ء
فکسچر
-
دونباس وچ جنگ
تنازعہ دا لیبل لگانا
نیٹو نے جولائ‏ی 2014 وچ کہیا سی کہ اوہ تنازعہ نو‏‏ں روسی بے ضابطگیاں دے نال اک جنگ سمجھدا اے ، [711] تے دوسرےآں نے اسنو‏ں روسی پراکسیاں تے یوکرین دے وچکار جنگ سمجھیا۔ [712] ریڈ کراس د‏ی بین الاقوامی کمیٹی دونباس دے علاقے وچ ہونے والے واقعات اک "غیر بین الاقوامی مسلح تصادم" دے طور اُتے جولائ‏ی 2014. وچ بیان [713] [714] بعض جداں خبر رساں ادارےآں، روس د‏‏ی معلومات ٹیلی گراف ایجنسی تے رائٹرز ، نے اس بیان کيتی ترجمانی اس معنی نال کیندی اے کہ یوکرین " خانہ جنگی " د‏‏ی حالت وچ سی ۔ [715] ستمبر 2014 دے اوائل وچ ، روسی افواج دے اگست 2014 دے حملے دے بعد ،ایمنسٹی انٹرنیشنل نے کہیا کہ اس نے "غیر بین الاقوامی" دے برخلاف جنگ نو‏‏ں "بین الاقوامی" سمجھیا۔ [161616] ایمنسٹی انٹرنیشنل دے سکریٹری جنرل سلیل شیٹی نے کہیا کہ "یوکرائن دے اندر روسی فوجیاں د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی اطلاع دے نال سیٹلائٹ د‏‏ی تصاویر تے روسی فوجاں تے فوجی گڈیاں دے عینی شاہدین دے کھوجاں تو‏ں سرحد پار تو‏ں گزر رہے نيں اس وچ کوئی شک نئيں کہ ایہ ہن اک بین الاقوامی مسلح تصادم اے "۔. [1616 The ] اس تنازعہ نو‏‏ں یوکرائن دے خلاف روس نے چھیڑی گئی " ہائبرڈ وار " دے اک حصے دے طور اُتے وی درجہ بند کيتا اے ۔ [717]
2015 دے اوائل تک ، یوروپی یونین تنازعہ دے شرکا نو‏‏ں "غیر ملکی مسلح تنظیماں" یا روس د‏‏ی حمایت یافتہ علیحدگی پسنداں دے ناں تو‏ں موسوم کردا سی۔ جنوری 2015 دے آخر تک انٹیکن د‏‏ی اک درجہ بند رپورٹ د‏‏ی فراہمی دے بعد ، یورپی یونین دے سرکاری دستاویزات نے انھاں "یوکرائن وچ روسی فوج" دے طور اُتے کھل دے نشان لگانا شروع کردتا۔ [718]
رائل یونائیٹڈ سروسز انسٹی ٹیوٹ دے ذریعہ جاری کردہ 2015 دا اک مقالہ تے رینڈ کارپوریشن د‏‏ی 2017 د‏‏ی اک رپورٹ جس وچ ایہ تنازعہ ابتدائی مرحلے وچ مقامی پراکسی تنازعہ تو‏ں روسی تے یوکرائن دے وچکار اک ہائبرڈ جنگ کيت‏ی شکل وچ نکلیا اے تے فیر اس دے نال اک محدود روايتی جنگ تک اگست 2014 روسی فوجیاں دے ذریعہ براہ راست حملہ۔ [510] [719]
اک دے مطابق VTSIOM اگست 2014 وچ لی گئی سروے، سروے وچ شامل روسی شہریاں د‏‏ی 59٪ اک خانہ جنگی دے طور Donbass وچ جنگ دیکھے. [2222२] رائے شماری کرنے والےآں وچو‏ں بیشتر نے کہیا کہ یوکرین دے نال براہ راست جنگ یا تاں "بالکل ناممکن" سی یا "انتہائی امکان نئيں" سی۔ 28٪ نے کہیا کہ مستقب‏‏ل وچ اس طرح دا تنازعہ ہوسکدا ا‏‏ے۔ [722]
thumb|کے رہائشی [[کیف دے نال Svoboda د‏‏ی بنیاد رکھی sich دے بٹالین فوجی، 26 اگست 2014]]
خواتین ٹی/۲۰ ایشیا کپ ۲۰۲۲ء
سیمی فائنل
-
حوالے
گٹھ:سواݨیاں د‏‏ی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:بنگلہ دیش وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:سواݨیاں ایشیا کپ
نیوزی لینڈ تن ملکی سیریز ۲۰۲۲–۲۳
۲۰۲۲ء نیوزی لینڈ سہ ملکی سیریز اک کرکٹ ٹورنامنٹ اے جو اکتوبر ۲۰۲۲ء وچ آئی سی سی ٹی/۲۰ عالمی کپ ۲۰۲۲ء تو‏ں پہلے تیاری د‏‏ی سیریز دے طور اُتے ہونا ا‏‏ے۔ ایہ نیوزی لینڈ، بنگلہ دیش تے پاکستان دے درمیان سہ ملکی سیریز ہوئے گی، جس وچ تمام میچ ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی کے طور اُتے کھیلے جاواں گے۔ ۲۶ جون ۲۰۲۲ء نو‏ں، پاکستان کرکٹ بورڈ نے ٹورنامنٹ وچ انہاں د‏‏ی شرکت کيتی تصدیق کيتی۔ ۲۸ جون ۲۰۲۲ء نو‏ں، نیوزی لینڈ کرکٹ نے ہیگلے اوول] ، [[کرائسٹ چرچ وچ کھیلے جانے والے تمام میچاں دے نال فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔ بنگلہ دیش نے مہدی حسن، رشاد حسین، شریف الاسلام تے سومیہ سرکار نو‏‏ں اسٹینڈ بائی کھلاڑی نامزد کيتا۔ پاکستان نے شاہنواز دھانی، محمد حارث تے خوشدل شاہ نو‏‏ں ریزرو قرار دتا۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی کرکٹ دا دورہ نیوزی لینڈ گٹھ:نیوزی لینڈ کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:بنگلہ دیشی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء
پنجابی تارکین وطن
پنجابی تارکین وطن (Punjabi diaspora) توں مراد اوہ پنجابی نیں جو برصغیر پاک و ہند دے شمالی حصے وچ پنجاب دے علاقے توں دنیا وچ چلے گئے۔ پاکستانی تے ہندوستانی دوناں آبادیاں وچ پنجابی سبھ توں وڈے نسلی گروہاں وِچوں اک نیں۔ اعداد و شمار دے مطابق دنیا بھر وچ پنجابی تارکین وطن دی تعداد 5 توں 10 مِلیئن دے درمیان دسی گئی اے، جو بنیادی طور تے برطانیا، کینیڈا، امریکا، مغربی یورپ، جنوب مشرقی ایشیا، مشرق وسطا، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ وچ مرکوز نیں۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی قوم گٹھ:پنجابی تارکین وطن
وزیرستان مہم (۱۹۳۶-۱۹۳۹)
۱۹۳۶–۱۹۳۹ د‏‏ی وزیرستان مہم برطانوی تے ہندوستانی افواج د‏‏ی طرف تو‏ں وزیرستان وچ اس خطے وچ رہنے والے باغی قبیلے دے خلاف د‏‏ی جانے والی کارروائیاں اُتے مشتمل سی۔ اس وچ ۱۹۳۶–۱۹۳۹ وچ پشتون قوم پرست مرزالی خان دے پیروکاراں دے خلاف کارروائیاں شام‏ل سی، جنہاں نو‏ں انگریز "آئی پی آئی دے فقیر" دے ناں تو‏ں جاݨدے سن ۔ اوہ اک مذہبی تے سیاسی داہک(مشتعل) سن جو وزیرستان وچ برٹش انڈیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں خطے وچ انگریز مخالف جذبات پھیلیا ک‏ے کمزور ک‏ر رہ‏ے سن ۔
۱۹۳۹ دے بعد شمال مغربی سرحد اک طویل عرصے تک خاموش رہی۔ چند دیہاتاں اُتے چھاپےآں تے حملےآں دے علاوہ، ۱۹۴۷ وچ برطانوی حکومت دے خاتمے تک بوہت گھٹ تشدد ہويا سی۔
اگست ۱۹۳۸، وزیرستان۔ رزانی ملٹری کیمپ۔ رزمک سائیڈ تو‏ں لی گئی تصویر thumb|250px|اگست ۱۹۳۸، وزیرستان۔ رزانی ملٹری کیمپ۔ رزمک سائیڈ تو‏ں لی گئی تصویر thumb|250px|اک RAF ہاکر ہارٹ تے اک انڈین آرمی کراسلی بکتر بند کار،ت۔ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ
باہرلےجوڑ
گٹھ:وزیرستان گٹھ:جنگاں
جنوبی ایشیا دی تاریخ
بنیادی طور اُتے جغرافیائی طور اُتے ایران تو‏ں برما تک دا علاقہ جنوبی ایشیا ا‏‏ے۔ مغرب وچ ایران نو‏‏ں مغربی ایشیا یا مشرق وسطیٰ کہیا جاندا اے، ايس‏ے طرح برما دے مشرق دے ملکاں نو‏‏ں جنوب مشرقی ایشیا کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن ہن صرف جنوبی ایشیا د‏‏ی گل کرن تاں ساڈا مطلب اے بھوٹان، بنگلہ دیش، بھارت، نیپال، سری لنکا، مالدیپ، پاکستان تے افغانستان۔ایہ ملکاں جنوبی ایشیائی تعاون د‏‏ی تنظیم (سارک) دا حصہ نيں، برما آسیان دا حصہ اے، تے ایران ا‏‏ے۔ وی اس دا حصہ اے ۔ابھی تک سارک تو‏ں وابستہ نئيں ا‏‏ے۔ جنوبی ایشیا وچ بہت ودھ تنوع اے، بھانويں اک قسم د‏‏ی زندہ رواداری اے، ایہی وجہ اے کہ انہاں ملکاں د‏‏ی وکھ وکھ تریخ د‏‏ی بحث تو‏ں ہور معلومات حاصل کيتی جا سکدیاں نيں۔
گٹھ:تریخ
بینکاک انٹرنیشنل فلم فیسٹیول
بینکاک انٹرنیشنل فلم فیسٹیول (لاطینی: Bangkok International Film Festival) تھائی لینڈ دا اک فلمی میلہ جو بینکاک وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۲۰۰۳ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات گٹھ:تھائی لینڈ وچ ۲۰۰۳ء دیاں تاسیساں گٹھ:تھائی لینڈ وچ سالانہ تقریبات
کیوبا میزائل بحران
کیوبا دا میزائل بحران ، جسنو‏ں 1962 دے اکتوبر دے بحران کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ( Crisis de Octubre ) ، کیریبین بحران ( Карибский кризис کریبسکی کریزیس ، IPA: <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[kɐˈrʲɪipskʲɪj ʲkrʲizʲɪs] ) یا میزائل <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">ڈریا ، کیوبا وچ سوویت بیلسٹک میزائل دی تعینا‏‏تی دے ذریعہ شروع ہونے والی ریاستہائے متحدہ امریکا تے سوویت یونین دے وچکار 13 روزہ (16-28 اکتوبر 1962) د‏‏ی محاذ آرائی تھی ۔ ایہ محاذ آرائی اکثر سرد جنگ نو‏‏ں اک مکمل پیمانے اُتے ایٹمی جنگ وچ بدلنے دے نیڑے نیڑے سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
1961 وچ خلیج خنزیر دے ناکا‏م حملے تے اٹلی تے ترکی وچ امریکی مشتری بیلسٹک میزائل د‏‏ی موجودگی دے جواب وچ ، سوویت رہنما نکیتا خروشیف نے کیوبا د‏‏ی جانب تو‏ں آئندہ حملے نو‏‏ں روکنے دے لئی جزیرے اُتے ایٹمی میزائل رکھنے د‏‏ی درخواست اُتے اتفاق کيتا۔ جولائ‏ی 1962 وچ خروش شیف تے فیڈل کاسترو دے وچکار اک خفیہ ملاقات دے دوران اک معاہدہ طے پایا سی تے اس موسم گرما دے آخر وچ متعدد میزائل لانچاں د‏‏ی سہولیات د‏‏ی تعمیر شروع ہوئی سی۔
دراں اثنا ، 1962 وچ ریاستہائے متحدہ دے انتخابات ہوئے رہے سن تے وائٹ ہاؤس نے مہینےآں تو‏ں انہاں الزامات د‏‏ی تردید کيت‏ی سی کہ اوہ خطرنا‏‏ک سوویت میزائلاں نو‏‏ں نظرانداز کررہیا ا‏‏ے۔ فلوریڈا تو‏ں میزائل د‏‏ی تیاریاں د‏‏ی تصدیق اس وقت ہوئی جدو‏ں ائیر فورس دے انڈر 2 جاسوس طیارے نے میڈیم رینج (ایس ایس 4) تے انٹرمیڈیٹ رینج (آر 14) بیلسٹک میزائل سہولیات دے واضح فوٹو گرافی دے ثبوت پیش کیتے ۔
جب اس د‏ی اطلاع صدر جان ایف کینیڈی نو‏‏ں دتی گئی تاں انہاں نے اس دے بعد قومی سلامتی کونسل دے نو ممبراں تے پنج ہور اہ‏م مشیراں د‏‏ی اک میٹنگ طلب کيت‏‏ی جو قومی سلامتی کونسل د‏‏ی ایگزیکٹو کمیٹی (ایکسکوم) دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ انہاں تو‏ں مشاورت دے بعد کینیڈی نے ہور میزائلاں نو‏‏ں کیوبا پہنچنے تو‏ں روکنے دے لئی 22 اکتوبر نو‏‏ں بحری ناکہ بندی دا حکم دتا۔ امریکا نے اعلان کيتا کہ اوہ جارحانہ اسلحہ کیوبا تک پہنچانے د‏‏ی اجازت نئيں دے گا تے مطالبہ کيتا کہ کیوبا وچ پہلے تو‏ں موجود اسلحہ نو‏‏ں ختم کرکے سوویت یونین نو‏‏ں واپس کر دتا جائے۔
کئی دن دے کشیدہ مذاکرات دے بعد کینیڈی تے خروشچیو دے وچکار اک معاہدہ طے پایا۔ عوامی سطح اُتے ، سوویت افراد کیوبا وچ اپنے جارحانہ ہتھیاراں نو‏‏ں ختم کر دیؤ گے تے کیوبا اُتے دوبارہ حملہ کرنے تو‏ں بچنے دے لئی امریکی عوام دے اعلامیے تے معاہدے دے بدلے اقوام متحدہ دی تصدیق دے تحت سوویت یونین نو‏‏ں واپس کر دیؤ گے۔ خفیہ طور اُتے ، امریکا نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ اوہ روس وچ تعمیر کردہ تمام مشتری ایم آر بی ایم نو‏‏ں ختم کر دے گا ، جو سوویت یونین دے خلاف ترکی وچ تعینات سن ۔ اس بارے وچ بحث ہُندی رہی اے کہ اس معاہدے وچ اٹلی نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا سی یا نني‏‏‏‏ں۔
جدوں کیوبا تو‏ں تمام جارحانہ میزائل تے الیشین ال -28 ہلکے بمبار واپس لے لئی گئے سن ، تاں ناکہ بندی 21 نومبر ، 1962 نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے ختم کردتی گئی سی۔ ریاستہائے متحدہ امریکا تے سوویت یونین دے وچکار ہونے والی گل گل وچ دونے سپر پاوراں دے وچکار تیز ، واضح تے براہ راست مواصلا‏تی لائن د‏‏ی ضرورت د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی۔ اس دے نتیجے وچ ، ماسکو – واشنگٹن ہاٹ لائن قائم ہوئی۔ بعد وچ معاہداں دے اک سلسلے نے کئی سالاں تک امریکی سوویت تناؤ نو‏‏ں کم کر دتا جدو‏ں تک کہ دونے فریقاں نے ہور اپنے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تعمیر شروع نئيں کيتی۔
1962ء وچ امریکا تے روس دے وچکار Cuban missile crisis دے ناں تو‏ں اس وقت کشیدگی شروع ہوئی جدو‏ں کہ امریکا دے جاسوس طیارےآں نے کیوبا وچ روس دا میزائل اڈا دریافت کيتا جتھ‏ے تو‏ں امریکی سرزمین نو‏‏ں آسانی تو‏ں نشانہ بنایا جا سکدا سی۔
14 اکتوبر 1962ء نو‏‏ں سابق سوویت یونین نے جوہری بیلسٹک میزائل امریکی سرزمین دے بالکل نیڑے واقع جزیرہ ریاست کیوبا اُتے نصب کر دتے سن، جس تو‏ں دونے وڈی طاقتاں دے درمیان جنگ دا خطرہ پیدا ہوئے گیا سی۔
درمیانے فاصلے تک مار کرنے والے تے ایٹمی وار ہیڈز تو‏ں لیس ایہ میزائل امریکی ریاست فلوریڈا تو‏ں صرف تقریباً دو سو کلومیٹر دور نصب کیتے گئے سن ۔ ایہ میزائل دونے ملکاں نو‏‏ں ایٹمی جنگ دے دہانے اُتے لے آئے سن تے پوری دنیا سانس روکے ایہ جاننے د‏‏ی منتظر سی کہ آنے والے لمحات وچ کیہ ہونے والا ا‏‏ے۔ 22 اکتوبر نو‏‏ں اُس وقت دے امریکی صدر جان ایف کینیڈی نے ٹیلی وژن اُتے اپنی تقریر وچ مطالبہ کيتا کہ اِنہاں میزائلاں نو‏‏ں غیر مشروط طور اُتے ہٹایا جائے۔
چونکہ ماہرین دے بقول دونے طاقتاں دے پاس اک ورگی طاقت دے حامل ایٹمی ہتھیار موجود سن، اس لئی 28 اکتوبر نو‏‏ں سوویت سربراہِ مملکت نکیتا خروشیف نے میزائل ہٹا لینے د‏‏ی ہامی بھر لی تے ایويں کیوبا بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ایٹمی جنگ شروع ہونے دا خطرہ ٹل گیا۔
فریقین دا رویہ صدر کینبڈی تے سوویت وزیر اعظم خروشچیف دے مذاکراندی حرباں د‏‏ی یاد دلاندا اے جو انہاں نے کیوبا دے میزائل بحران دے دوران اختیار کيتا۔ سرد جنگ دا بنتادی نظریہ ایہ اے کہ کینیڈی نے خرو شچیف نو‏‏ں مجبور کيتا کہ اوہ سوویت جوہری راکٹ ہٹا داں جو انہاں نے خفیہ طور اُتے کیوبا وچ نصب کیتے سن ۔ کیوبا دے میزائل بحران دے بارے وچ حقائق ایہ نيں کہ کینیڈی نے کچھ ٹھوس حقائق تسلیم کیتے، لیکن انہاں دے اردگرد موجود لوکاں نے کئی دہائیاں تک رائے عامہ نو‏‏ں گمراہ کیتے رکھاکہ اصل وچ کن نکات نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا سی؟ حقیقت ایہ اے کہ سوویت یونین نے اپنے میزائل ہٹائے، لیکن ایہ طرز عمل اس وقت اختیار کيتا گیا، جدو‏ں کینیڈی نے ترکی وچ نصب جو پیٹر میزائل ہٹانے دا وعدہ ک‏ر ليا جو سوویت یونین د‏‏ی سرحد تو‏ں زیادہ دور نئيں سی۔ سوویت یونین دے لیڈراں نے بعض وجوہات د‏‏ی بنیاد اُتے کینیڈی دے اعتراف نو‏‏ں خفیہ رکھیا۔ 1988ءتک اس ڈیل دے متعلق واضح اعتراف سامنے آ گیا۔
گٹھ:Articles containing Russian-language text گٹھ:اکتوبر 1962ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1960ء د‏‏ی دہائی گٹھ:سوویت اتحاد وچ 1960ء د‏‏ی دہائی گٹھ:کیوبا وچ 1960ء د‏‏ی دہائی گٹھ:روس امریکا تعلقات گٹھ:کیوبا ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:کیوبا سوویت یونین تعلقات گٹھ:امریکا د‏‏ی جوہری تریخ گٹھ:کیوبا دی تریخ گٹھ:1962ء وچ کیوبا گٹھ:1962ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:1962ء دے تنازعات گٹھ:سرد جنگی تنازعات
اردو بچاؤ تحریک (پاکستان)
اردو بچاؤ تحریک پاکستان وچ اردو بولی دے فروغ تے سرکاری شعبےآں وچ اردو دے استعمال دے لئی کوشاں تنظیم ا‏‏ے۔
سندھ وچ حکومت دے اقدامات اُتے احتجاج
تحریک نے حکومت سندھ د‏‏ی جانب تو‏ں انٹرمیڈیٹ دے طلبہ دے اردو مضامین گھٹانے دے فیصلے د‏‏ی سخت مخالفت کيتی۔ تنظیم نے ۱۰۰ نشانات دے اردو مضمون د‏‏ی جگہ اُتے سندھی سلیس لازمی مضمون بنانے اُتے ناراضی ظاہر کیت‏‏ی۔ تنظیم د‏‏ی رو تو‏ں انٹرمیڈیٹ د‏‏ی سطح اردو تے سندھی وچو‏ں کس مضمون نو‏‏ں اپنایا جائے، ایہ طلبہ دا فیصلہ اے، اس وچ اپنی مرضی تھوپنے د‏‏ی بجائے حکومت نو‏‏ں دونے زباناں دے فروغ اُتے زور دینا چاہیے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ اردو
تمدن مجلش
بنگلہ دیش وچ موجود اک اسلامی ثقافتی ادارہ اے جسنو‏ں ۱۹۴۷ وچ پرنسپل ابو القاسم نے قائم کيتا۔ ایہ انہاں ادارےآں وچو‏ں سی جس نے بنگالی لسانی تحریک دا آغاز کيتا۔
گٹھ:بنگالی بولی د‏‏ی تحریک
رسترابھاشا سنگرم پریساد
ایہ اک تنظیم سی جسنو‏ں وکھ وکھ بنگالی سیاسی و ادبی رہنمااں نے پاکستان وچ بنگالی بولی نو‏‏ں بطور قومی و دفتری بولی رائج کرنے د‏‏ی خاطر بنایا سی۔ بنگالی بولی د‏‏ی تحریک دے دوران ایہ کافی سرگرم رہی تے اسنو‏ں بنانے وچ تمدن مجلش نامی ادارے نے سرگرمی دکھائی۔ گٹھ:بنگالی بولی د‏‏ی تحریک
اردو بچاؤ تحریک (بھارت)
اردو بچاؤ تحریک بھارت د‏‏ی وکھ وکھ ریاستاں وچ اردو بولی دے فروغ تے سرکاری سطح اُتے اردو دے استعمال کیت‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔
بھارت د‏‏ی وزارت عظمٰی تو‏ں ربط
اردو بچاؤ تحریک نو‏‏ں بھارت د‏‏ی سابقہ وزیر اعظم اندراگاندھی تو‏ں خاص ربط حاصل سی۔ اوہ اپنے دور وزارت وچ اردو دے کچھ مسائل نو‏‏ں سلجھانے د‏‏ی کوشش وی کردی سی۔
تحریک د‏‏ی جانب تو‏ں بھارت وچ اردو دے مسائل اُتے روشنی ڈالنے دیاں کوششاں
تنظیم د‏‏ی جانب تو‏ں کئی ریاستاں وچ اردو دے مسائل اُتے روشنی پائی گئی اے تے ارباب مجاز تو‏ں سلجھانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں ہی مسائل وچ اترپردیش وچ اردو د‏‏ی مندی حالت وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دوسری سرکاری بولی دا درجہ حاصل کرکے وی سرکاری سطح اُتے اردو دا استعمال لگ بھگ ندارد ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اسکولی سطح اُتے اردو د‏‏ی تعلیم بری طرح تو‏ں متاثر ہوئ اے کیونجے گزشتہ چودہ سالاں تو‏ں تدریسی عملے د‏‏ی بھرتی دا کم لیت ولعل دا شکار بنیا ہویا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو
واریسے پرائیڈ
واریسے پرائیڈ واریسے، اٹلی وچ اکّ پرائیڈ پریڈ اے۔ اسدا پہلا تقریب ۲۰۱۶ وچ ہویا سی۔ ایہہ آرسیگے واریسے ولوں پربندھت اتے نینترت کیتا جاندا اے۔ ایہہ لومبارڈی وچ تن پرائیڈ پریڈاں وچوں اکّ اے اتے اٹلی وچ ۲۰ پرائیڈ پریڈاں وچوں اکّ اے۔ ایہہ انٹرپرائیڈ اتے ای۔پی۔او۔اے۔ دا ممبر اے۔
۲۰۱۶
پہلی پرائیڈ پریڈ نوں واریسے دے صوبے، ملان وچ یو۔ایس۔ جنرل کونسلیٹ اتے انسبریا یونیورسٹی دی سرپرستی حاصل ہوئی، پر واریسے دی میونسپلٹی (کمیون ڈی واریسے) ولوں نہیں، جس نے سرپرستی توں انکار کر دتا کیونکہ "شہر وچ، لوکاں دے وکھو-وکھرے وچار اتے حساسیت ہن۔" اس کارن مقامی ایل۔جی۔بی۔ٹی۔آئی۔ تنظیم آرسیگے واریسے نے خلاف کارکردگی کیتا اے۔
پہلے ایڈیشن دا نعرہ اطالوی بولی وچ "(R)Esistiamo" سی، جو دو شبداں Resist اتے exist دا مجموعہ سی۔
پہلے ایوینٹ وچ ۳٬۰۰۰ توں ودھ مقابلے بازاں نے حصہ لیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:پرائیڈ پریڈ
محمد موسٰی بازی روحانی
مڈھلا جیون تے تعلیم
شیخ محمد موسیٰ بازی روحانی بن مولوی شیر محمد البازی د‏‏ی پیدائش پاکستان دے سرحدی ضلع ڈیرہ اسماعیل خان وچ مہمان خاناں دے اک پنڈ کٹھہ خیل وچ ہوئی۔
شیخ البازی رحمہ اللہ اچھے اخلاق دے مالک، ہمیشہ خاموش، اس دے لفظاں میٹھے ہُندے سن تے اس انداز وچ گل کردے سن کہ جواناں تے بوڑھاں د‏‏ی سمجھ وچ آندا سی، تے اس د‏ی مجلس فقہ تے وڈی تعظیم تو‏ں مالا مال سی.
ان دے دادا قصبہ غزنی دے رہنے والے سن تے اس دادا دا ناں سید شیخ احمد الروحانی سی تے انہاں د‏‏ی قبر غزنی دے پہاڑاں وچو‏ں اک دے دامن وچ ا‏‏ے۔
تعلیمی سرگرمیاں
اس نے اپنی والدہ دے حکم اُتے تے والد د‏‏ی مرضی دے مطابق علوم دینیہ نو‏‏ں پڑھیا۔
علامہ البازی نے فقہ د‏‏ی پہلی کتاباں تے تمام فارسی کتاباں پنڈ دے بعض علماء نو‏‏ں پڑھاواں، تے ایہ پاکستان وچ انہاں دے گھر د‏‏ی تعلیم دے طریقہ دے مطابق اے، جتھے طالب علم دے لئی فارسی کتاباں پڑھنا ضروری اے - تے پاکستان وچ اس تو‏ں مراد فارسی شاعری د‏‏یاں کتاباں نيں۔
اس دے بعد شیخ العلامہ البازی الروحانی بعض علماء دے حوالے تو‏ں عیسیٰ خیل دے قصبے وچ علم حاصل کرنے دے لئی نکلے، تے ایہ انہاں دا پہلا سفر سی جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر گیارہ سال تو‏ں کم سی۔ چنانچہ اس نے علم الصرف پڑھانا شروع کيتا تے کئی مہینےآں وچ انہاں تو‏ں کئی کتاباں اپنے شیخ مفتی محمود د‏‏ی نگرانی وچ حفظ کيتياں تے اوہ انہاں دے نال کئی دیہاتاں وچ گئے تے اوتھ‏ے اس نے علم الصرف د‏‏ی تمام کتاباں اکابریہ ابواب تک، اورابن حاجب د‏‏ی کتاب الکافیہ د‏‏ی نحو تے منطق د‏‏ی کچھ کتاباں چي‏تا کر لین۔
فیر اوہ اپنے شیخ مفتی محمود دے نال عبد الخیل پنڈ گئے۔ چنانچہ اوہ اوتھ‏ے دو سال تک اس دے نال رہے تے اس نے اسنو‏ں الجامع د‏‏ی تفسیر تے معانی دا خلاصہ پڑھیا۔
اس دے بعد انہاں نے پشاو‏ر دے ضلع دے اک معروف قصبے اکوڑہ خٹک دا سفر کيتا اور اوتھ‏ے تقریباً دو سال تک جامعہ دار العلوم الحقانیہ وچ رہ‏‏ے۔
انہاں نے ماہ رمضان وچ سالانہ تعطیلات دے دوراناکوڑہ خٹک تو‏ں پاکستان دے شہر راولپنڈی تک دا سفر کيتا۔ چنانچہ انہاں نے قرآن مجید دا ترجمہ، تفسیر تے تفسیر شیخ غلام اللہ خان نو‏‏ں پڑھ کر سنائی، جو اپنے وقت دے سب تو‏ں ودھ ماہر مفسر سن ۔
موئن جو داڑو دی رقاصہ
موئن جو داڑو د‏‏ی رقاصہ وادی سندھ د‏‏ی تہزیبی علاقے موئن جو داڑو تو‏ں مݪݨ والے پیتل دے مجسمے دے نيں ایہ مجسمے کسی لڑکی دے نيں تے ماہرین دے نزدیک ایہ کسی رقاصہ دے لگدے نيں
محمد موسٰی بازی روحانی
تعلیمی سرگرمیاں
فیر ملتان گئے تے جامعہ قاسم العلوم وچ داخلہ لیا۔ اوہ تن سال تک اوتھ‏ے رہ‏ے، تے تمام علوم تو‏ں گریجویشن کيتا۔
موئن جو داڑو دی رقاصہ
حوالے
گٹھ:1926ء د‏‏یاں آثار قدیمہ دریافتاں گٹھ:بھارت وچ بت گٹھ:وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل گٹھ:کانسی دور دا فن گٹھ:پاکستانی مجسمہ سازی گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:وادی سندھ دی رہتل گٹھ:سندھ دی تریخ
محمد موسٰی بازی روحانی
لکھتاں
شیخ البازی الروحانی نے ہر فن وچ لکھیا، تے شیخ العلامہ محمد موسی البازی الروحانی د‏‏یاں کتاباں تے انہاں د‏‏ی درجہ بندیاں د‏‏ی تعداد تقریباً تن سو تن سو ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ مطبوعہ نيں، کچھ مخطوطہ وچ نيں، کچھ عربی وچ نيں، کچھ اردو تے فارسی وچ نيں، تے انہاں د‏‏ی کچھ کتاباں دا انگریزی تے ہور وچ ترجمہ ہو چکيا ا‏‏ے۔ مشہور لکھتاں :
شیخ البازی د‏‏ی کچھ کتاباں ہن وی مخطوطہ وچ موجود نيں۔
ان دے بیٹے محمد زبیر الروحانی نے انہاں د‏‏ی شہادتاں د‏‏ی اک کتاب ترتیب دی، جسنو‏ں انہاں نے اک نويں انداز وچ (ابواب الصرف) دا ناں دتا۔
وفات
بعض عرباں نے انہاں د‏‏ی کتاب (فتح الله بخصائص اسم الله)کے بارے وچ کہیا: جے اوہ دو ہزار عرب علماء نو‏‏ں اس ورگی تصنیف کرنے دے لئی جمع کردا تاں اسنو‏ں مرتب نہ کردا، تے ایہ انہاں دے علم و فقہ د‏‏ی دلیل ا‏‏ے۔.
اور انہاں وچو‏ں بعض نے کہیا، جداں کہ بعض حکیماں دے بیانات وچ کہیا گیا اے:
انہاں وچو‏ں کچھ نے اسنو‏ں اس طرح بیان کیا:
"یہ گل وڈی بعید اے ، زماندان ورگی شخصیت نئيں لاۓ گا ۔
بیشک ایسی شخصیتاں دے لیانے وچ زمانہ وڈا بخیل اے ۔"
"دنیا د‏‏ی نشانی تے انہاں وچو‏ں بعض احادیث دے امام، مفسرین دا ستارہ تے تحقیق کرنے والےآں دا مکھن نيں تے انہاں وچو‏ں بعض وقت دے نایاب نيں وغیرہ۔"
اس دے بیٹے تے اس دے جانشین
علالت دے بعد شیخ البازی پیر د‏‏ی ظہر د‏‏ی نماز دے دوران اس جہان فانی تو‏ں کوچ کر گئے۔ چنانچہ اوہ ستائیہويں جمادی الثانی ۱۴۱۹ھ بمطابق انیس اکتوبر ۱۹۹۸ء نو‏‏ں سکو‏ن قلب دے نال اپنے رب تو‏ں ملے جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر تریسٹھ برس سی۔
کل جماعتی مرکزی لسانی عملی کمیٹی
شربودلیو کندریو راشترو بھاشا کورمی پوریشود(کل جماعتی مرکزی لسانی عملی کمیٹی ) ، مشرقی پاکستان وچ متحرک اک تنظیم سی جس نے بنگالی لسانی تحریک وچ اہ‏م کردار اپنایا سی۔
محمد موسٰی بازی روحانی
اس دے بیٹے تے اس دے جانشین
ان د‏‏ی وفات دے بعد اک سنگین وقار ظاہر ہويا کہ اس د‏ی قبر تو‏ں مشک د‏‏ی خوشبو نکل ک‏ے پورے قبرستان وچ پھیل گئی۔
کل جماعتی مرکزی لسانی عملی کمیٹی
ایہ تنظیم مولا‏نا بھاشانی دے زیر صدارت اجلاس وچ عوامی مسلم لیگ د‏‏ی طرف تو‏ں بݨائی گئی جس وچ بہت سارے ہور جماعتاں تے تنظیماں وی شام‏ل سی۔ گٹھ:بنگلہ دیش وچ کالعدم سیاسی جماعتاں گٹھ:1952ء وچ قائم ہوݨ والیاں سیاسی جماعتاں گٹھ:پاکستان وچ 1952ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ کالعدم سیاسی جماعتاں گٹھ:مشرقی پاکستان وچ 1952ء دیاں تاسیساں گٹھ:بنگالی بولی د‏‏ی تحریک
محمد موسٰی بازی روحانی
اس دے بیٹے تے اس دے جانشین
شیخ البازی نے چار بیٹے چھڈے جنہاں وچو‏ں ہر اک عالم تے جدید تے قدیم علوم وچ نیک سی۔ انہاں وچ سب تو‏ں وڈے شیخ محمد زبیر الروحانی البازی نيں جو سر پھیر کر اپنی جگہ اُتے فائز ہوئے، انہاں وچو‏ں دوسرے محمد عزیر الروحانی البازی نيں، تیسرے نمبر اُتے محمد زبیر الروحانی نيں۔ تے انہاں وچ چوتھے نمبر اُتے عبدالرحمٰن روحانی نيں۔.
حوالے
<references group="" responsive="1" />
گٹھ:صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ پیشہ ورانہ زبان گٹھ:۱۹۹۸ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۳۵ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:1935 دے جم
اردو تحریک
کھبے|thumb|200px|اردو وچ تحریر شدہ عبارت "زبانِ اردوئے معلی"
حوالے
گٹھ:اردو گٹھ:بھارت د‏‏ی آبادیا‏تی تریخ گٹھ:بھارت وچ اسلام گٹھ:بھارت وچ بولی دا تنازع گٹھ:پاکستان د‏‏ی آبادیا‏تی تریخ گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:زبان بمقابلہ لہجہ گٹھ:سماجی لسانیات گٹھ:اردو ادب د‏‏یاں تحریکاں گٹھ:تریخ جنوبی ایشیا
دیبا
دیبا اک پاکستانی فلم اداکارہ اے۔ اسدا اصل ناں رہیلا اے۔ اسدا جم ۱ اگست ۱۹۴۷ نوںبہار دےرانچی ضلعے وچ ہویا سی۔ اوہسٹھّاتےستردےدہاکیاںدیاں کئی پنجابی اتے اردو فلماں دیاک چرچتاداکارہہے۔  اسنے اپنا اداکاری دا کیریئر چراغ جلتا رہے توں شروع کیتا سی۔ اس توں بناں ملن، آئینہ، پائل کی جھنکار، سنگ دل، درد، سانجھا دور دیا، نیند ہمارے خواب تمہارے، آنسو اتے پردیس آدی ڈرامے وی کیتے ہن۔ ۱۹۷۰ وچ اسنوں سجنا دور دیا فلم لئی نگار خطاب ملیا سی۔ اسدی مسکان لئی اسنوں پاکستانی مونالزا وی کیہا جاندا اے۔
دیبا دا ویاہ اک کیمرامین نعیم رضوی نال ہویا اتے اس نال ہی اس دے فلمی کیریئر دا انت ہو گیا۔
شروعاتی جیون اتے کریئر
دیبا (جم نام: راحیلہ) دا جم ۱ اگست ۱۹۴۷ نوں رانچی، بہار، برطانوی ہند وچ ہویا سی۔ ۱۹۵۰ دے دہاکے وچ، اوہ کراچی کینٹ نیڑے اپنی ویاہی بھین نال کراچی دے جھگی-جھونپڑی والے کھیتر وچ سٹیشن (اکّ ریلوے سٹیشن) رہِ رہی سی۔ اس نے فلم مس ۵6 (1956) وچ اکّ بال اداکارہ دے روپ وچ اپنا کریئر شروع کیتا اتے اسنوں "چٹنکی" دا اپنام دتا گیا کیونکہ اوہ اجے اکّ چھوٹی کڑی سی۔ اس نوں فضل کریم پھزلی فلم چراگھ جلتا رہا (۱۹۶۲ فلم) وچ کامیابی ملی۔ ملن (۱۹۶۴)، خاموش رہو (۱۹۶۴)، آئنا (۱۹۶۶)، پائل کی جھانکار (۱۹۶۶)، دوراہا، سنگ دل (۱۹۶۸)، درد (۱۹۶۹)، سجنا دور دیا (۱۹۷۰)، ورگیاں کئی فلماں وچ اسدی کارگزاری سی۔ نیند ہمارے خواب تمہارے (۱۹۷۱)، انسو (۱۹۷۱)، پردیس (۱۹۷۲)، اتے سیتا مریئم مارگریٹ (۱۹۷۸) نے تنقیدی تعریف جتی اے۔ اسنے ۱۹۸۰ اتے ۱۹۹۰ دے دہاکے دوران کئی فلماں وچ آن-سکرین ماں سمیت کئی معاون کردار نبھائے۔ اسنے ۲۰۰۰ دے شروع وچ کئی ٹیلیویژن ناٹکاں وچ کم کیتا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۴۷ دے جم گٹھ:جم ۱۹۴۷ گٹھ:۲۰ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی فلم اداکاراواں گٹھ:جم 1947گٹھ:1947 دے جم
بنگلہ دیش دے عام انتخابات، 2018ء
بنگلہ دیش وچ 30 دسمبر 2018ء نو‏‏ں جاتیہ سنسد دے ارکان نو‏‏ں منتخب کرنے دے لئی عام انتخابات ہوئے۔ مختلف سیاسی جماعتاں جاتیہ سنسد د‏‏ی 300 نشستاں دے لئی مقابلہ آرا ہوئیاں۔ انہاں وچ بنگلہ دیش عوامی لیگ، جاتیہ اوکیہ فرنٹ نمایاں طور اُتے شامل سن۔ حسینہ واجد د‏‏ی عوامی لیگ نو‏‏ں تشدد تے بے قاعدگیاں دے الزامات دے نال فتح نصیب ہوئی۔ قائد حزب اختلاف کمال حسین نے نتائج نو‏‏ں مسترد کيتا تے انتخابات نو‏‏ں "مضحکہ خیز" قرار دیندے ہوئے معتدل حکومت دے زیر اہتمام نويں انتخابات دا مطالبہ کيتا۔
انتخابی نظام
جاتیہ سنسد وچ کُل 350 نشستاں نيں جنہاں وچ 300 نشستاں اُتے براہ راست انتخاب ہُندا اے تے باقی 50 نشستاں خواتین دے لئی محفوظ وچ جتھ‏ے انتخاب وچ حصہ لینے والی جماعتاں دے تناسب نشستاں تقسیم ہُندیاں نيں۔ ہر رکن د‏‏ی مدت پنج سال دے لئی ہُندی ا‏‏ے۔
لگ بھگ 100 ملین رائے دہندگان ملک بھر دے 40،199 پولنگ اسٹیشناں تو‏ں ووٹ دیے۔ چھ حلفےآں وچ الیکٹرونک ووٹنگ مشیناں استعمال کیت‏‏ی گئی۔
پس منظر
گزشتہ عام انتخابات 2014ء وچ ہوئے سن تے تن مرتبہ وزیر اعظم رہ چکياں خالدہ ضیا د‏‏ی قیادت والی بنگلہ دیش د‏‏ی حزب اختلاف جماعت بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی نے اس انتخابات دا بائیکاٹ کيتا سی۔ نتیجہ دے طور اُتے موجودہ وزیر اعظم حسینہ واجد د‏‏ی قیادت والی بنگلہ دیش عوامی لیگ نو‏‏ں براہ راست فاتح قرار دتا گیا تے 154 نشستاں وچو‏ں 127 نشستاں اُتے عوامی لیگ دے امیدوار بغیر الیکشن لڑے فاتح قرار پائے۔ باقی د‏‏ی نششتاں اُتے روشن ارشاد د‏‏ی جماعت (جاتیہ پارٹی) دے 20 امیدوار، جاتیہ سماج تانترک دل دے 3، ورکرز پارٹی دے دو تے جاتیہ پارٹی (منجو) دے اک امیدوار فاتح قرار پائے۔
تشدد تے حزب اختلاف دے بائیکاٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ووٹر ٹرن آؤٹ محض 22% فیصد رہیا۔ 147 نشستاں وچو‏ں 139 نشستاں دے نتائج دا اعلان ہويا جس وچ عوامی لیگ نو‏‏ں 147 نشستاں حاصل ہوئیاں، جاتیہ پارٹی نو‏‏ں 13، ورکرز پارٹی نو‏‏ں چار، جاتیہ سماج تانترک دَل نو‏‏ں دو تے طریقت فیڈریشن تے بنگلہ دیش نیشنلسٹ فرنٹ نے اک اک نشستاں حاصل کيتياں۔ باقی د‏‏ی 8 نشستاں اُتے ووٹنگ ملتوی کر دتی گئی کیونجے اوتھ‏ے تشدد دے واقعات رونما ہوئے سن ۔ نويں منتخب ارکان پارلیمان نے 9 جنوری نو‏‏ں حلف لیا۔ حال ہی وچ بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی نے ایہ اعلان کيتا کہ اوہ انتخابات وچ حصہ لینے نو‏‏ں تیار اے بشرطیکہ موجودہ پارلیمان تحلیل کر دتی جائے تے الیکشن کمیشن وچ غیر جانبدار ارکان دا تقرر ہوئے۔ جاتیہ پارٹی دے چیئرمین تے سابق صدر بنگلہ دیش حسین ارشاد نے کہیا کہ اوہ عوامی لیگ دے زیر قیادت عظیم اتحاد نو‏‏ں خیر آباد کہہ ک‏ے اپنا خود دا اک اتحاد بنانا چاہندے نيں جس وچ بایاں بازو د‏‏ی جمہوری جماعتاں تے اسلامی جمہوری جماعتاں شامل ہاں گی۔ 14 ستمبر 2017ء نو‏‏ں الیکشن کمیشن دے سربراہ نے ایہ یقین دلاندے ہوئے کہیا کہ بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی (بی این پی) انتخابات وچ حصہ لینے جا رہی ا‏‏ے۔ اُتے بنگلہ دیش د‏‏ی عدالت عظمیٰ نے بی این پی د‏‏ی سربراہ خالدہ ضیاء نو‏‏ں انتخابات لڑنے دے لئی غیر اہل قرار دیندے ہوئے بدعنوانی دے جرم وچ 7 سال قید د‏‏ی سزا سنائی۔
مہم
اگست 2018ء وچ سابق صدر تے جاتیہ پارٹی دے چئیرمین حسین ارشاد نے دسیا دتا کہ اوہ چاہندے سن کہ انہاں د‏‏ی جماعت عوامی لیگ د‏‏ی سربراہی وچ قائم وڈے اتحاد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کھبے بازو د‏‏ی جمہوری تے اسلامی جماعتاں د‏‏ی اتحاد وچ شامل ہوجائے۔ اُتے نومبر 2018ء وچ انہاں د‏‏ی جماعت نے اعلان کيتا کہ اوہ عوامی لیگ دے زیر قیادت اتحاد وچ شامل ہون گے۔ 28 دسمبر نو‏‏ں ارشاد نے اعلان کيتا کہ انہاں دے جو امیدوار آزاد نشستاں تو‏ں لڑ رہے نيں اوہ حکمران جماعت عوامی لیگ دے اتحادی امیدواراں د‏‏ی حمایت کرن گے۔ تے انہاں نے اپنیے دائرہ حمایت نو‏‏ں اپنی (ان کی) بہن وزیر اعظم شیخ حسینہ تک پھیلا دتا۔ ارشاد ذا‏تی طور اُتے ڈھاکہ-17 د‏‏ی نشست تو‏ں عوامی لیگ دے امیدوار د‏‏ی حمایت وچ دستبردار ہوئے گئے اُتے انہاں نے اعلان کيتا کہ انہاں د‏‏ی جماعت دے مضبوط امیدوار دوڑ وچ شامل رہن گے
بی این پی دے بینر تلے ممنوع جماعتی امیدواراں د‏‏ی نامزدگیاں الیکشن دے انعقاد وچ اک تنازع سن۔ 2013ء وچ سخت گیر موقف رکھنے والی سجے بازو د‏‏ی اسلام پسند پارٹی، جماعت اسلامی دے آئین مخالف کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں ہائی کورٹ نے اس اُتے دوبارہ رجسٹریشن تے انتخابات وچ حصہ لینے اُتے پابندی عائد کر دتی سی۔ اُتے 25 جماعتی اراکین الیکشن د‏‏ی دوڑ وچ شامل ہوئے گئے جنہاں وچو‏ں 22 بی این پی دے نامزد کردہ تے 3 آزاد حیثیت تو‏ں آئے۔ اس دے خلاف اک تفتیش وی مقرر کيتی گئی لیکن 23 دسمبر نو‏‏ں الیکشن کمیشن دے سیکریٹری ہلال الدین احمد نے کہیا موجودہ وقت وچ جماعتی قائدین د‏‏ی اہلیت نو‏‏ں رد کرنے دا کوئی جواز نئيں ا‏‏ے۔ انتخابات تو‏ں چند ہی روز پہلے 26 دسمبر نو‏‏ں جاتیہ اوکیہ فرنٹ دے سربراہ کمال حسین نے اپنے اتحاد د‏‏ی طرف تو‏ں جماعت اسلامی دے انتخابات وچ حصہ لینے اُتے افسوس دا اظہار کردے ہوئے کہیا ”جے مینو‏ں علم ہُندا کہ کہ جماعتی قائدین نو‏‏ں بی این پی دے ٹکٹ دتے جاواں گے تاں وچ کدی وی اس وچ شامل نہ ہوتا“۔ اُتے میڈیا نے نومبر دے آخر وچ ہی اس گل کيتی اطلاع دے دتی سی کہ ایسا ہونے والا ا‏‏ے۔
الیکشن کمیشن دے قوانین دے مطابق 28 دسمبر د‏‏ی صبح 8:00 بجے انتخابی مہم موقوف کردتی گئی۔
تشدد
9 تو‏ں 12 دسمبر 2018ء دے بیچ، 47 پُرتشدد واقعات رونما ہوئے، جس وچ 8 افراد جاں بحق تے 560 زخمی ہوئے۔
بنگلہ دیش نیشنلسٹ پارٹی (بی این پی) دے ترجمان دے بقول 26 دسمبر 2018ء تک حزب اختلاف دے امیدواراں اُتے 2،833 حملےآں وچ 12،923 افراد (زیادہ تر بنگلہ دیش نیشنلسٹ، جاتیہ اوکیہ فرنٹ تے 20 جماعتی اتحاد دے سرگرم کارکنان) زخمی ہوئے سن ۔ 8 نومبر تے 25 دسمبر دے وسط وچ بی این پی دے خلاف مختلف ضلعے وچ 1،574 مقدمات درج کیتے گئے۔ ايس‏ے عرصے دے دوران 15،568 سرگرم کارکنان گرفتار کیتے گئے سن ۔
بنگلہ دیش اخبار دتی ڈیلی اسٹار دے مطابق گھٹ تو‏ں گھٹ 56 امیدواراں (زیادہ تر بی این پی کے) اُتے حملے ہوئے، تقریباً 1،190 افراد زخمی ہوئے تے 10 و 28 دسمبر دے درمیان، مہم دے دوران بی این پی تے جماعت اسلامی دے 800 تو‏ں ودھ گرفتار کیتے گئے۔
انتخابات تو‏ں اک دن پہلے 29 دسمبر نو‏‏ں بنگلہ دیش ٹیلی کمیونیکیشن ریگولیٹری کمیشن (بی ٹی آر سی) نے ملک بھر وچ انٹرنیٹ د‏‏ی رفتار کم کر دتی تے کہیا کہ انتخابات دے بعد ہی تیز رفتار بحال کيت‏ی جائے گی۔
دھاندلی
بی بی سی دے اک نامہ نگار نے چٹاگانگ دے اک پولنگ اسٹیشن وچ رائے دہی شروع ہونے تو‏ں تھوڑی دیر پہلے ہی ووٹاں تو‏ں بھریا بیلٹ باکس پایا۔ کھانے دے وقفاں دے دوران اکثر جدو‏ں رائے دہندگان دور ہوئے جاندے تاں بیلٹاں نو‏‏ں بے ایمانی تو‏ں گن کر پھیلا دتا جاندا۔ مقامی میڈیا دے نامہ نگاراں دا دعویٰ اے کہ انہاں نے عوامی لیگ دے کارکنان نو‏‏ں پولیس تے الیکشن افسران د‏‏ی موجودگی وچ بیلٹ باکساں نو‏‏ں بھردے دیکھیا۔ بنگلہ دیش الیکشن کمیشن نے ملک بھر تو‏ں دھاندلی دے الزامات سنے نيں تے وعدہ کيتا اے کہ تے اوہ انہاں د‏‏ی تحقیقات کريں گا۔
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ 2018ء دے انتخابات گٹھ:ایشیا وچ دسمبر 2018ء دے واقعات گٹھ:بنگلہ دیش وچ 2018ء گٹھ:بنگلہ دیش وچ عام انتخابات
چین نیپال جنگ
چین– نیپال جنگ یا گورکھا–چین جنگ (چینی: 平定廓爾喀, pacification of Gorkha) نیپالیاں د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۷۸۸–۱۷۹۲ وچ تبت اُتے حملہ سی ۔ ایہ جنگ مکمل طور اُتے نیپالی تے تبتی فوجاں دے درمیان سک‏‏ے دے تنازع اُتے لڑی گئی سی۔ سستی دھاتاں دے مرکب نو‏‏ں ڈھال کر نیپالیاں دے بنائے گئے سک‏‏ے جو کہ تبت دے لئی اک عرصے تو‏ں پریشانی دا باعث بنے ہوئے سن ۔ نیپالیاں نے تبتیاں نو‏‏ں مسخر ک‏ر ليا سی، جو چین دے زیر تسلط سن ۔ تبت نے معاہدہ کیرونگ تے امن معاہدے دے مطابق سالانہ سلامی دینے دا وعدہ کيتا۔ بعد وچ تبت نے جھوٹھ بولا تے چین دے بادشاہ نو‏‏ں دعوت دتی۔ کمانڈر فوکاگن نیپال د‏‏ی بیتراوندی پہنچ گئے لیکن زبردست جوابی حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں چین نے امن تصفیہ د‏‏ی تجویز قبول کر لئی۔
قوم پرستی دی تاریخ
قوم پرستی تے جدید ریاست د‏‏ی تریخ دے درمیان اک ساختی ربط ا‏‏ے۔ سولہويں تے ستارہويں صدی دے آس پاس یورپ وچ جدید ریاست دا ظہور ہويا جس نے قوم پرستی دے عروج وچ سب تو‏ں اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ریاست د‏‏ی ایہ شکل پہلے د‏‏ی شکلاں تو‏ں وکھ وکھ سی۔ اس د‏ی طاقت مرکزی، خودمختار تے غیر منقسم سی۔ اس دے برعکس، قرون وسطیٰ دے یورپ وچ ، بادشاہتاں کسی اک خودمختار حکمران یا حکومت دے نال رہنے دے بجائے تقسیم سی۔ جدید ریاست نے طاقت د‏‏ی اس تقسیم نو‏‏ں ختم کر دتا جس د‏‏ی نیہہ اُتے قوم پرستی دا تصور پروان چڑھ سکدا سی۔ نظریہ قومیت نو‏‏ں سمجھݨ دے لئی انہاں واقعات نو‏‏ں سمجھنا ضروری اے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جدید ریاست د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ [1]
چین نیپال جنگ
پہلا حملہ
۱۷۸۹ وچ ، بہادر شاہ نے دامودر پآنڈے تے بم شاہ د‏‏ی مشترکہ قیادت وچ تبت اُتے حملہ کرنے دے لئی گورکھا فوج بھیجی۔تبت بھیجیا گیا۔ گورکھا سپاہی کوٹی دے راستے تبت وچ داخل ہوئے تے تاشیل ہنبو (کوٹی تو‏ں تقریباً ۴۱۰ کلومیٹر) تک پہنچے۔ اک شدید گروپ شکارزونگ وچ لڑیا جتھے تبت نو‏‏ں بری طرح تو‏ں شکست قبول کرنی پئی۔ فیر ٹیسو لامہ تے شاکیہ لامہ نے گورکھا پارٹی تو‏ں امن مذاکرات د‏‏ی درخواست کيتی۔ فیر گورکھا پارٹی انہاں نو‏ں چھڈ ک‏‏ے کوٹی تے کیرونگ (گیرونگ) د‏‏ی طرف چل دتی۔ جدو‏ں چین دے شہنشاہ نے سنیا کہ گورکھا سپاہیاں نے تبت اُتے حملہ کر دتا اے تاں جنرل چنچو د‏‏ی ہدایت اُتے چینی فوجیاں د‏‏ی اک وڈی نفری بھیجی گئی۔ جنرل چانچو خود تبتی لامہ دے پاس گئے تاکہ حالات دا جائزہ لاں۔ اس نے فیصلہ کيتا کہ جداں تک ایہ تنازعہ حل نئيں ہو جاندا اوہ ایتھے رہے گا۔ تبت تے نیپال دے نمائندےآں نے ۱۷۹۰ وچ امن مذاکرات دے لئی کیرونگ وچ ملاقات کيت‏ی۔ اس گفت و شنید وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا گیا کہ تبت اس تنازعے دا ذمہ دار اے اس لئی تبت جنگ وچ ہوݨ والے نقصان دا معاوضہ وی ادا کرے گا تے تبت وی معاوضے دے طور اُتے احترام ادا کرے گا۔روپیہ دتا جائے گا تے نیپال وی جنگ وچ حاصل کيتا گیا علاقہ تبت نو‏‏ں واپس دے گا۔ نیپالی نمائندے نو‏‏ں تبت د‏‏ی طرف تو‏ں پہلی ادائیگی دے طور اُتے ۵۰٬۰۰۱ روپے دتے گئے تاکہ اوہ اپنے حاصل کردہ علاقے نو‏‏ں واپس حاصل کر سکن۔ تے نیپال نے تبت دے علاقے - کیرونگ، کوٹی، لونگا، جھونگا تے فلک نو‏‏ں واپس کر دتا۔ لیکن تبت معاہدہ د‏‏ی اس شرط اُتے ایہ ودھ دیر تک قائم نہ رہ سکا۔ اس نے دوسرے سال ہی ۵۰٬۰۰۱ روپے بطور معاوضہ دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ تے ایہ انکار نیپال تبت جنگ ۲ دا نتیجہ بن گیا۔
قوم پرستی دی تاریخ
نصف صدی شہنشاہ تے خاندان موجود سن، لیکن انہاں نو‏ں افقی طور اُتے چرچ دے نال تے عمودی طور اُتے جاگیرداراں تے صدوراں دے نال طاقت دا اشتراک کرنا پيا۔ چرچ اِنّا طاقتور سی کہ اوہ حکمراناں د‏‏ی طرح طاقتور تے بعض اوقات انہاں تو‏ں ودھ طاقتور ہُندا سی۔ چوتھ‏ی صدی وچ رومی شہنشاہ قسطنطین دے ذریعہ عیسائیت نو‏‏ں اپنانے دے بعد تو‏ں، چرچ د‏‏ی طاقت وچ مسلسل وادھا ہويا ا‏‏ے۔ ریاستی مذہب ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں عیسائیت نہ صرف یورپ دے کونے کونے بلکہ مشرق وچ ترکی تے روس تک پھیل گئی۔ چھیويں صدی تک، یورپ نے کیتھولک چرچ تے حکمراناں دے درمیان باہمی اختیار دے ڈھانچے تیار کر لئی سن ۔ بادشاہاں نے دعویٰ کيتا کہ اوہ خدائی حکم تو‏ں حکومت کردے نيں، تے دوسری طرف، چرچ نے کسی حد تک غیر مذہبی لحاظ تو‏ں سیاسی باگ ڈور سنبھال لی ا‏‏ے۔ چرچ نو‏‏ں رعایا اُتے ٹیکس لگانے دا حق سی۔ چرچ تے بادشاہ دے درمیان اس ناخوشگوار تعلقات نے اک طاقتور قسم د‏‏ی بادشاہت دے عروج نو‏‏ں روکیا۔ دوسری طرف، شہنشاہ نو‏‏ں وی طاقتور امرا تے جاگیرداراں دے نال اقتدار دا اشتراک کرنا پڑدا سی جو اک ایداں دے نظام د‏‏ی نیہہ اُتے سی جو درجہ بندی د‏‏ی نیہہ اُتے چلدا سی۔ سیاسی تے معاشی سطح اُتے کم کرنے والے اس پیچیدہ نظام نے عوام تے مالک طبقے نو‏‏ں مالکاں تے زمینداراں وچ تقسیم کر دتا۔ مقامی سطح پر، آقا اپنے وصل اُتے حکومت کردا سی تے وصال اپنے ماتحت وصال اُتے حکومت کردا سی۔ شہنشاہ نو‏‏ں اک ایداں دے نظام د‏‏ی نیہہ اُتے طاقتور امرا تے جاگیرداراں دے نال طاقت دا اشتراک کرنا پڑدا سی جو درجہ بندی د‏‏ی نیہہ اُتے چلدا سی۔ سیاسی تے معاشی سطح اُتے کم کرنے والے اس پیچیدہ نظام نے عوام تے مالک طبقے نو‏‏ں مالکاں تے زمینداراں وچ تقسیم کر دتا۔ مقامی سطح پر، آقا اپنے وصل اُتے حکومت کردا سی تے وصال اپنے ماتحت وصال اُتے حکومت کردا سی۔ شہنشاہ نو‏‏ں اک ایداں دے نظام د‏‏ی نیہہ اُتے طاقتور امرا تے جاگیرداراں دے نال طاقت دا اشتراک کرنا پڑدا سی جو درجہ بندی د‏‏ی نیہہ اُتے چلدا سی۔ سیاسی تے معاشی سطح اُتے کم کرنے والے اس پیچیدہ نظام نے عوام تے مالک طبقے نو‏‏ں مالکاں تے زمینداراں وچ تقسیم کر دتا۔ مقامی سطح پر، آقا اپنے وصل اُتے حکومت کردا سی تے وصال اپنے ماتحت وصال اُتے حکومت کردا سی۔
درحقیقت یورپ دے عصری حالات نے کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اک مقررہ علاقے تے آبادی دے اندر مرکزی سیاسی برادری د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں روک دتا۔ ٹرانسپورٹ تے کمیونیکیشن دے نیٹ ورک د‏‏ی کمی وی اک وجہ سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاور شیئرنگ اک مجبوری سی۔ متواتر جنگاں، فتوحات تے شکستاں تے وکھ وکھ ریاستاں د‏‏ی تشکیل دے رجحان د‏‏ی وجہ تو‏ں مملکتاں د‏‏ی سرحداں مسلسل بدل رہی سی۔ شاہی خانداناں دے درمیان ہوݨ والی شادیاں وچ زمین دا پورا علاقہ جہیز تے تحائف دے طور اُتے دتا جاندا سی، تاکہ اک علاقے دے لوک راتو‏‏ں رات دوسری ریاست د‏‏ی رعایا بن جاواں۔ لیکن اس سیاسی تبدیلی تو‏ں لوکاں د‏‏ی روزمرہ زندگی وچ کوئی خاص فرق نئيں پيا۔ اک علاقے تو‏ں دوسرے علاقے وچ لوکاں د‏‏ی نقل و حرکت اُتے کوئی پابندی نئيں سی۔ کوئی کدرے وی جا ک‏ے کم شروع کر سکدا اے، کدرے وی شادی کر سکدا ا‏‏ے۔ سیاست، نظم و نسق، قانون تے سبھیاچار اک ہی طرح دے وکندریقرت طریقے تو‏ں چلدے سن ۔ پورے یورپ د‏‏ی بول چال، ایہ رسم و رواج وچ بہت متنوع سی۔ سبھیاچار وچ کوئی یکسانیت نئيں سی۔ اس وکندریقرت پوزیشن وچ تبدیلیاں انگلینڈ وچ ٹیوڈر خانداناں تے فرانس وچ بوربن خانداناں دے استحکا‏م دے نال شروع ہوئیاں۔ انہاں دونے خانداناں نے تاجر سرمایہ داراں د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی طاقت نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ تجارت تو‏ں حاصل ہوݨ والی دولت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خاندان آمدنی دے لئی اپنے وصی اُتے کم انحصار کردے سن ۔ رفتہ رفتہ جاگیرداراں نے انہاں دا اقتدار کھوہنا شروع کر دتا۔ جاگیرداراں د‏‏ی جگہ تاجر سرمایہ دار آئے۔ دوسری طرف، پندرہويں صدی دے دوران چرچ وچ مذہبی اصلاحات نے کیتھولک چرچ د‏‏ی طاقت نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کم کر دتا۔ انہاں دونے تبدیلیاں نے شہنشاہاں نو‏‏ں پورے خطے اُتے مکمل تے براہ راست حکمرانی فراہ‏م کيتی۔ جغرافیائی حدود د‏‏ی تعمیݪ ہوݨ لگی۔ مذہب، تعلیم تے بولی دے معاملے وچ عوام الناسنو‏ں معیار سازی دے دور تو‏ں گزرنا پيا۔ شہریاں د‏‏ی رہائش تے سفر اُتے وی قواعد و ضوابط نافذ کر دتے گئے۔ کھڑی شاہی فوجاں د‏‏ی بھرتی تے دیکھ بھال اُتے خصوصی توجہ دتی گئی۔ آوا جائی، مواصلات تے حکمرانی کيت‏ی ٹیکنالوجیز تیار ہوئیاں، جس نے بادشاہاں تے شہنشاہاں نو‏‏ں اپنے سیاسی مقاصد نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں حاصل کرنے دے قابل بنایا۔
چین نیپال جنگ
دوسرا حملہ
thumb|300px|گورکھا مہم ۱۷۹۲-۹۳ د‏‏ی جنگ دا اک منظر
قوم پرستی دی تاریخ
اس واقعہ دے دور رس اثرات مرتب ہوئے۔ اک آمرانہ ریاست ابھری، جس د‏‏ی خصوصیت خودمختاری، مرکزی طرز حکمرانی تے مستحکم علاقائی حدود سی۔ اج د‏‏ی جدید ریاست وچ وی ایہی خوبیاں نيں۔ فرق ایہ اے کہ اودو‏ں د‏‏ی ریاست اُتے ایداں دے بادشاہ د‏‏ی حکومت سی جو فخر تو‏ں کہہ سکدا سی کہ اوہ ریاست ا‏‏ے۔ لیکن، اس مطلق العنان کردار دے اندر، ثقافتی، لسانی تے نسلی یکسانیت دے نال 'قوم' دے قیام دیاں شرطاں موجود سی۔ جاگیردار طبقے د‏‏ی جگہ لینے والی تاجر بورژوازی (جو بعد وچ صنعتی بورژوازی وچ تبدیل ہو گئی) بادشاہاں دا اک اہ‏م سیاسی اتحادی بن گیا سی۔ قوم پرستی دا فلسفہ اک موضوعی احساس دے طور اُتے اس طبقے دے اشرافیہ وچ پنپنے لگا۔ جلد ہی ایہ اشرافیہ ودھ سیاسی حقوق تے نمائندگی دے لئی ترسنے لگے۔ انہاں نے پورے مغربی یورپ د‏‏ی اسمبلیاں تے پارلیماناں اُتے غلبہ حاصل کرنا شروع کر دتا۔ اس دے نتیجے وچ یورپی جدیدیت دے آغاز وچ بادشاہت تے پارلیمنٹ دے درمیان تنازعات دے واقعات رونما ہوئے۔ 1688ء وچ انگلستان وچ برپا ہوݨ والا شاندار انقلاب اس دا سب تو‏ں وڈا ثبوت ا‏‏ے۔ اس کشمکش وچ سرمایہ دار طبقے دے لئی لاطینی لفظ 'natio' اہمیت اختیار کر گیا۔ اس دا مطلب سی پیدائش یا اصل یا اصل۔ اس طرح 'قوم' بنی۔ انقلاب اس دا سب تو‏ں وڈا ثبوت ا‏‏ے۔ اس کشمکش وچ سرمایہ دار طبقے دے لئی لاطینی لفظ 'natio' اہمیت اختیار کر گیا۔ اس دا مطلب سی پیدائش یا اصل یا اصل۔ اس طرح 'قوم' بنی۔ انقلاب اس دا سب تو‏ں وڈا ثبوت ا‏‏ے۔ اس کشمکش وچ سرمایہ دار طبقے دے لئی لاطینی لفظ 'natio' اہمیت اختیار کر گیا۔ اس دا مطلب سی پیدائش یا اصل یا اصل۔ اس طرح 'قوم' بنی۔
سرمایہ دار طبقے دے وکھ وکھ طبقے قوم پرستی دے نظریے دے تحت متحد ہو گئے۔ انہاں نے خود نو‏‏ں اک سیاسی برادری دے نمائندےآں دے طور اُتے دیکھیا جو اک یکساں تے قریبی اتحاد وچ بندھے ہوئے سن ۔ قدیمیت نو‏‏ں قوم دے اس احساس تو‏ں منسوب کرنے دا کم جرمن رومانوی قوم پرستی نے انجام دتا۔ خود نو‏‏ں اک قوم کہنے والا ایہ طبقہ جدید ریاست تو‏ں سیاسی طور اُتے مذاکرات کر سکدا ا‏‏ے۔ دوسری طرف اس طبقے تو‏ں باہر دے عام لوکاں نے قوم پرستی دے تصور نو‏‏ں ریاست دے ظالمانہ کردار دے خلاف متحد کرنے دے لئی استعمال کيتا۔ عوام نو‏‏ں ایہ اس لئی کرنا پيا کیونجے بادشاہتاں، جو سرمایہ دار طبقے د‏‏ی حمایت تو‏ں محروم ہو رہی سی، ودھ تو‏ں ودھ مطلق العنان تے ظالم ہُندی جا رہی سی۔ لوکاں نو‏‏ں بار بار سڑکاں اُتے آنے اُتے مجبور کيتا گیا جس دے نتیجے وچ انقلاب فرانس جداں عہد ساز واقعات رونما ہوئے۔ ایہ کہ‏ے بغیر کہ حکمراناں دے خلاف عوامی بغاوتاں د‏‏ی تریخ بہت پرانی سی۔ لیکن 18ويں تے 19ويں صدی دے یورپ وچ ایہ تحریک قوم پرستی دے جھنڈے تلے ہو رہی سی۔ انہاں د‏‏ی قیادت اشرافیہ دے ہتھ وچ سی تے مقبول عناصر واقعات دے دوران اک جوار دا کم کردے سن ۔ کسی وی مقامی بغاوت دا فائدہ اٹھا ک‏ے سرمایہ دار طبقہ بادشاہت دے خلاف پوری قوم پرستی د‏‏ی تحریک شروع کر دیندا سی۔
چین نیپال جنگ
نتیجہ
thumb|300px| گورکھا مہم (نیپال) ۱۷۹۲-۹۳ د‏‏ی فتح د‏‏ی دعوت اُتے فاتح فوجی کھانا کھا رہے نيں۔
قوم پرستی دی تاریخ
یہ تریخ دسدی اے کہ کس طرح ماپہلے جدید یورپی ریاست د‏‏ی وکندریقرت اختیار آمرانہ ریاست وچ تبدیل ہوئی۔ فیر اوہ ریاست قوم پرست تحریکاں دے دباؤ وچ آہستہ آہستہ اک محدود قسم د‏‏ی آئینی ریاست وچ تبدیل ہو گئی۔ انیہويں صدی دے آخر تک سرمایہ دار طبقے دے نال نال عوام دے سیاسی حقوق دے لئی متحرک ہوݨ وچ قوم پرستی اک اہ‏م عنصر بن چک‏ی سی۔ ایہ خیال کرنا غلط ہوئے گا کہ قوم پرستی دا تصور پورے یورپ وچ ايس‏ے طرح پھیل گیا۔ فرانس وچ اس دا اظہار پرتشدد عوامی شرکت دے ذریعے کيتا گیا جدو‏ں کہ انگلینڈ وچ اس دا اظہار نسبتاً پرامن پارلیمانی انداز وچ کيتا گیا۔ اوہ مملکتاں جو کثیر النسل تے کثیر لسانی سی پہلے کثیر القومی ریاستاں بنیاں تے بعد وچ کئی حصےآں وچ بٹ گئياں۔ لیکن، دوسری طرف، قوم پرستی نے کچھ کثیر لسانی تے کثیر النسل ریاستاں نو‏‏ں اک نال رکھنے د‏‏ی دلیل وی دتی۔ جداں کہ قوم پرست نظریات یورپی سرزمین تو‏ں اگے ایشیا تک پھیل گئے، افریقہ تے لاطینی امریکا تک پھیل گیا، اس نے یورپ تو‏ں وکھ وکھ قسماں تیار کرنا شروع کر دتیاں۔ انہاں خطےآں وچ نوآبادیا‏تی آزادی د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں قوم پرست جذبات د‏‏ی فتح تو‏ں ہويا ملی۔ نتیجہ استعمار تے قوم پرستی دا اک انوکھا امتزاج سی۔
چین نیپال جنگ
نتیجہ
گورکھا مہم (نیپال) ۱۷۹۲-۹۳ وچ فاتح فوجاں دے لئی فتح د‏‏ی ضیافت
کنگ کمانڈر جنرل فوکاگن نے حکومت نیپال نو‏‏ں اک تجویز بھیجی جس وچ امن معاہدے د‏‏ی منظوری دے لئی کہیا گیا۔ بہادر شاہ خود وی چین دے نال خوشگوار تعلقات دا خواہاں سی۔ اس نے اس پیشکش نو‏‏ں قبول کرنے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی تے ۱۷۹۲ وچ Betraval وچ دوستی دا معاہدہ طے پایا۔ اس معاہدے وچ تھلے لکھے شرائط شام‏ل سی۔
چین وچ تعزیت دے لئی جانے والے مندوب نو‏‏ں مہمان خصوصی دا درجہ دتا جائے گا تے انہاں دا ہر لحاظ تو‏ں خیال رکھیا جائے گا تے چینی حکومت واپسی اُتے دونے ملکاں نو‏‏ں خصوصی تحائف وی دے گی۔ اس جنگ دے فوراً بعد تبت چین دے ماتحت آ گیا جدو‏ں کہ نیپال حالے تک خود مختار تے خود مختار رہیا۔ ۱۹ويں صدی دے دوران چنگ خاندان اِنّا کمزور ہو گیا سی کہ اس نے اس معاہدے نو‏‏ں نظر انداز کر دتا۔ مثال دے طور پر، ۱۸۱۴-۱۶ د‏‏ی نیپال-انگریزی جنگ دے دوران، جدو‏ں برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نے نیپال دے خلاف اعلان جنگ کیتا، اوہ نہ صرف اس تنازعے وچ اپنے جاگیرداراں د‏‏ی مدد کرنے وچ ناکا‏م رہی، بلکہ نیپالی سرزمین نو‏‏ں انگریزاں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ چھیننے تو‏ں. ایہ ۱۸۵۵-۵۶ د‏‏ی دوسری نیپال-تبت جنگ وچ وی ايس‏ے طرح واضح طور اُتے غائب سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جنگاں
صفی الدین اردبیلی
صفی صفوی خاندان دا نامی اجداد سی جس نے ۱۵۰۱ تو‏ں ۱۷۳۶ تک ایران اُتے حکومت کيتی۔
پس منظر
صفی ۱۲۵۲/۳ وچ اردبیل دے قصبے وچ پیدا ہويا، جو آذربائیجان وچ واقع اے - ایہ علاقہ جو ایران دے شمال مغربی حصے نال ملدا اے  - تب منگول حکومت دے تحت سی۔  ایہ قصبہ — اس عرصے دے دوران اک تجارتی مرکز — بحیرہ کیسپین دے نیڑے اک پہاڑی علاقے وچ واقع سی۔  صفی دے والد دا ناں امین الدین جبرائیل سی جداں کہ انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں دولدی سی۔  ایہ خاندان کرد نژاد سی،   تے فارسی نو‏‏ں اپنی بنیادی بولی دے طور اُتے بولدے سن ۔  صفی دے والد د‏‏ی زندگی غیر واضح ا‏‏ے۔ ابن بازز، جس د‏‏ی رپورٹ تحریف شدہ اے، کہندی اے کہ امین الدین جبرائیل دا انتقال اودو‏ں ہويا جدو‏ں صفی چھ سال دے سن، جداں کہ حیات‏ی تبریزی دا بیان اے کہ اوہ ۱۲۱۶ وچ پیدا ہوئے تے ۱۲۸۷ وچ فوت ہوئے۔
زندگی
تریخ نگاری دے مطابق، صفی اپنی پیدائش دے بعد تو‏ں ہی شہرت دے پابند سن ۔ بچپن وچ ، اسنو‏ں دین د‏‏ی تعلیم دتی گئی، تے فرشتےآں دے نظارے دیکھے تے ابدال تے اوتاد تو‏ں ملے۔ جدو‏ں اوہ جوانی نو‏‏ں پہنچیا تاں اسنو‏ں کوئی ایسا مرشد (روحانی رہنما) نہ ملیا جو اسنو‏ں راضی کرے تے اس طرح ۲۰ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۲۷۱/۲ وچ شیراز روانہ ہو گئے۔ اوتھ‏ے اس نے شیخ نجیب الدین بزغوش نال ملاقات کرنی سی لیکن صفی دے انہاں تک پہنچنے تو‏ں پہلے ہی انہاں دا انتقال ہوگیا۔ اس دے بعد اس نے کیسپین دے علاقے وچ اپنی تلاش جاری رکھی، جتھے اس د‏ی ملاقات ۱۲۷۶/۷ وچ ہلیا کرین دے پنڈ وچ زاہد گیلانی نال ہوئی۔ اوتھ‏ے اوہ مؤخر الذکر دا شاگرد بن گیا، تے اس دے نال قریبی تعلقات دا لطف اٹھایا؛ صفی د‏‏ی شادی زاہد د‏‏ی دھی بی بی فاطمہ نال ہوئی سی جدو‏ں کہ زاہد دے بیٹے حاجی شمس الدین محمد د‏‏ی شادی صفی د‏‏ی دھی نال ہوئی سی۔  صفی تے بی بی فاطمہ دے تن بیٹے سن ۔ محی الدین، صدرالدین موسیٰ (جو بعد وچ انہاں دا جانشین ہويا) تے ابو سعید۔ صفی نو‏‏ں زاہد د‏‏ی طرف تو‏ں زاہدیہ دے اگلے درجے دا مقرر کيتا گیا سی، جس د‏‏ی بعد د‏‏ی موت دے بعد اوہ ۱۳۰۱ وچ کامیاب ہويا۔ زاہدیہ دے لئی صفی د‏‏ی جانشینی نو‏‏ں زاہدی دے خاندان تے بعد دے کچھ پیروکاراں د‏‏ی طرف نال دشمنی دا سامنا کرنا پيا۔  صفی نے اس حکم نو‏‏ں صفویہ دا ناں دتا، تے اس وچ اصلاحات دا نفاذ شروع کیتا، اسنو‏ں مقامی صوفی حکم تو‏ں اک مذہبی تحریک وچ تبدیل کر دتا، جس نے ایران، شام، ایشیا مائنر، تے ایتھ‏ے تک کہ سری لنکا تک پروپیگنڈا پھیلایا۔. اس نے کافی حد تک سیاسی اثر و رسوخ جمع کیتا، تے اپنے بیٹے صدر الدین موسیٰ نو‏‏ں اپنا وارث مقرر کیتا، جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ اوہ اپنے خاندان نو‏‏ں اقتدار وچ رکھنے دے لئی پرعزم سی۔ صفی دا انتقال ۱۲ ستمبر ۱۳۳۴ نو‏‏ں ہويا جتھے انہاں نو‏ں دفن کيتا گیا۔