cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایرانی آئینی انقلاب
قانونی حیثیت دا دھارا
محمد علی شاہ دے ابتدائی دور وچ پہلی بار ، وزیر تعلیم ، مختار السلطانah نے مشورہ دتا کہ آئینی دے بجائے لفظ "جائز" استعمال کيتا جائے۔ توقع د‏‏ی جارہی سی کہ پارلیمنٹ دے علما اس تجویز تو‏ں اتفاق کرن گے تے ہور ممبران پارلیمنٹ اس د‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی جرات نئيں کرن گے۔ لیکن ایسا نئيں ہويا تے پارلیمنٹ نے اس د‏ی مخالفت کيتی۔ احتجاج دے دوران ، تہران وچ متعدد علماء عبد العظم دے مزار اُتے بیٹھ گئے ، لیکن لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی تحریک دا خیرمقدم نئيں کيتا گیا تے اوہ بیکار ہو گیا۔ اس پیکیج دے موقع اُتے ، شیخ فضل اللہ نے بلاں تے مقالےآں د‏‏ی اشاعت کرکے اپنے خیالات شائع کيتے تے آئین د‏‏ی حرمت اُتے مبنی فتوے جاری ک.۔ 1286 وچ ، تہران وچ متعدد اسکالرز ، جنہاں د‏‏ی سربراہی شیخ فضل اللہ نے کيتی سی ، نے محمد علی شاہ نو‏‏ں اک خط وچ لکھیا سی کہ یورپی پارلیمنٹ دے قوانین اُتے قائم پارلیمنٹ اسلامی قوانین دے منافی اے تے اس دا اجلاس نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔
آئینی نظام اُتے پہلا تے سب تو‏ں اہ‏م اعتراض قوم دے نمائندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں قانون سازی سی۔ اس مسئلے کوکشف‌المراد من المشروطه و الاستبداد دے عنوان تو‏ں اک مقالے د‏‏ی اشاعت دے نال ہی ، آئین دے سب تو‏ں مضبوط مخالفین وچ  تو‏ں اک محمد حسین تبریز نے وی اٹھایا سی۔ تبریز نے پارلیمنٹ جداں نويں ادارےآں نو‏‏ں شریعت دے متن دے منافی سمجھیا۔ انہاں دے بقول ، یورپی ملکاں وچ پارلیمنٹ تشکیل دینے د‏‏ی ضرورت عیسائیت وچ شرعی قانون دا فقدان ا‏‏ے۔ بھانويں اسلام وچ شرعی قوانین دے کافی قواعد نيں ، لیکن اس د‏ی شرعی نفاذ د‏‏ی نگرانی دے لئی صرف اک پارلیمنٹ تشکیل دینا ا‏‏ے۔ نوری نے رائے عامہ یا انہاں دے نمائندےآں دا حوالہ دیندے ہوئے اسلام وچ قانون وضع کرنا جائز نئيں سمجھیا ، اس گل اُتے غور کردے ہوئے کہ اسلام نے شرعی حقوق د‏‏ی تشکیل د‏‏ی اے تے اس دے اصولاں وچ ، آئین دے انہاں اصولاں نو‏‏ں جو اس د‏ی رائے وچ شریعت تو‏ں متصادم نيں۔. ، مخصوص ا‏‏ے۔
تمام لوکاں دے حقوق د‏‏ی مساوات یا مساوات ، آئینی ترمیم دے انہاں اصولاں وچو‏ں اک سی ، جسنو‏ں نوری غیر قانونی سمجھدے سن ، تے کیونجے اک نائب نے اسنو‏ں دسیا کہ ایہ اصول اِنّا اہ‏م اے کہ اس دے بغیر ، ایران وچ مغربی حکومتاں نئيں چاہن گی۔ آئینی حکومت۔ معرفت نے اعلان کيتا سی کہ "دولت اسلامیہ نو‏‏ں آئینی نئيں بنایا جائے گا۔ انہاں نے وضاحت کيتی کہ کیو‏ں کسی مسلما‏ن دے لئی زرتشت ، عیسائی یا یہودی دے برابر ہونا ناممکن ا‏‏ے۔ آئینی ترمیم دے آرٹیکل 18 د‏‏ی ، جس نے آزادی صحافت دے لئے فراہ‏م کيتی گئی "غلط کتاباں تے مذہب دے لئی نقصان دہ مواد دے علاوہ ،" شیخ فضل اللہ نے مخالفت کيتی سی۔ کیونجے اسنو‏ں یقین اے کہ اس تو‏ں غیبت کرنے دا دروازہ کھل جائے گا۔ البتہ اوہ جاندا سی کہ ایہ قانون بدنامی تے جھوٹھ بولنے تو‏ں منع کرے گا تے اس د‏ی سزا فراہ‏م کرے گا ، لیکن انہاں دا خیال سی کہ اسلامی قانون وچ مالی سزا جائز نئيں ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، آئین دے بارہويں ترمیم، کسی سزا اُتے عملدرآمد، قانون تے شیخ فضل اللہ دے مطابق وچ سوائے ممنوع نفاذ کہ خیال کی اسلام طے ہو گئی اے تے قانون پاس کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے. انہاں دے خیال وچ ، اختیارات د‏‏ی علیحدگی تے قانوناں دے لئی اختیارات د‏‏ی تقسیم ، خالص مذہب سی۔ شیخ فضل اللہ نے آئین وچ ترمیم تو‏ں ویہہ اعتراضات اٹھائے سن جو انہاں د‏‏ی رائے وچ شریعت دے مطابق نئيں سن ۔
اس دے برعکس ، کچھ شیعہ علما نے آئینی حکومت دے شرعی اصولاں د‏‏ی وضاحت دے لئی شریعت د‏‏ی نويں ترجمانی د‏‏ی پیش کش د‏‏ی اے ، جس ماں آئینی بادشاہت دے اظہار اور عماد العلما خلخی دے فائدے اُتے اک معاہدہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ اس مضمون وچ ، انہاں نے کہیا کہ سیاسی نظام دنیاوی مفادات دے حصول دے لئی اک روايتی نظام اے ، تے ایہ شریعت تے مذہب دے دائرے وچ نئيں اے ، جس دے نال اوہ تنازعہ پیدا کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ انہاں نے آئینی حکومت نو‏‏ں "دنیا وچ خدا د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی شبیہہ" قرار دتا جس وچ اک بندہ دوسرے بندے اُتے ظلم نئيں کرسکدا ا‏‏ے۔ سید نصراللہ تقوی نے قومی اسمبلی دے فائدے اُتے سوال و جواب کے عنوان تو‏ں اک مقالہ وی لکھیا تے واضح کيتا کہ قومی اسمبلی دا قیام شریعت دے منافی نئيں ا‏‏ے۔
پارلیمنٹ اُتے گولہ باری تے چھوٹے چھوٹے ظلم دے دور دے آغاز دے نال ہی ، آئین پرست علما نے ، جواد تبت بائی دے لفظاں وچ ، "جائز لوکاں دے خیالات دے خلاف اک مکمل پیمانے اُتے جدوجہد دا آغاز کيتا۔ " اس عرصے دے دوران ، آئین دے دفاع وچ مربوط مقالے تیار کرکے شائع کیتے گئے۔ میرے مضافات‏ی علاقے قراوی ، فقہا اتاتاب نے وی اک معاہدہ جسنو‏ں اللیalyی المبربھتھ فی ضرورت الشمشرت ( آئینی بادشاہت کے فارسی معنی وچ  ) نے لکھیا اے کہ مشروکواہن نے انہاں سوالات اُتے روشنی پائی تے انہاں دا جواب دتا تے فیر اس د‏ی تصدیق عراق وچ دو مارجہ شیعاں نے کيتی۔ یعنی ، اوہ خراسانی تے عبداللہ مازندرانی نو‏‏ں لے ک‏ے آیا سی۔ انہاں مقالےآں د‏‏ی اک سب تو‏ں اہ‏م مثال میرزا نینی د‏‏ی <i id="mwAws">سزا ہے</i> ، جو نہ صرف آئین دے دفاع وچ اک معاہدہ ا‏‏ے۔ بلکہ ، اسنو‏ں شیعہ سیاسی فکر دا پہلا باقاعدہ مقالہ سمجھیا جانا چاہیدا۔ نینی نے شیخ فضل اللہ دے خیالات نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے ایہ مقالہ مرتب کيتا تے آمرانہ حکمرانی نو‏‏ں مسترد کردتا۔ مرزا نعینی نے حکومت کیت‏‏ی بہترین قسم د‏‏ی حکومت نو‏‏ں " عدم استحکا‏م" اُتے مبنی نظام سمجھیا ، جو عدم موجودگی دے دوران ممکن نئيں ا‏‏ے۔ لیکن چونکہ کوئی معاشرہ حکومت دے نظام دے بغیر زندہ نئيں رہ سکدا ، اس لئی حکمرانی دے دو راستے قابل فہم نيں۔ اک ایداں دے شخص (بادشاہ) دے حکمرانی تے تسلط اُتے مبنی جو عوام دے حریف دا مالک سمجھیا جاندا اے تے عوام نو‏‏ں یتیم تے نابالغ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ تے اک ہور ، ایسی حکومت جس وچ بادشاہ اپنی دولت وچ محدود ہو تے بادشاہت د‏‏ی بنیاد "کچھ فرائض تے مفادات دا مظاہرہ" ہوئے۔ اس طرح ، ملک تے سیاسی اقتدار بادشاہ دے سپرد اے کہ اوہ عوامی مفاد دے مطابق مشروط طور اُتے اس دا انتظام کرے ، تے عوام انہاں عوامی مفادات تو‏ں متعلق تمام معاملات وچ یکساں طور اُتے شریک نيں۔
آئینی ادب
آئینی ادب نثر و شاعری دا کم اے جو انیہويں صدی دے آخر تو‏ں لے ک‏ے 1921 ء (1300 ش ھ) تک دستور سازاں دے لبرل نظریات دے زیر اثر نمودار ہويا۔ آئینی ادب د‏‏ی ابتدا ، خود آئینی تحریک د‏‏ی طرح ، انیہويں صدی دے ایران وچ سیاسی ، معاشرتی ، معاشی ، تے ثقافتی پیشرفت سی۔ قدیم ادبی روایات نو‏‏ں جدید ادبی نقطہ نظر تو‏ں جوڑنے وچ اس دور دا ادب اہ‏م سی۔
اسی دے نال ہی ایران وچ آئینی انقلاب دے نال ، فارسی زبان وچ اک نويں ادبی لہر دا آغاز ہويا جس نے اس وقت د‏‏ی سیاسی تے معاشرتی پیشرفتاں اُتے توجہ دتی۔ نويں ادبی لہر نے اک سیاسی قابو پالیا سی ، تے اس دور دے شاعراں تے ادیباں د‏‏ی تخلیقات وچ حب الوطنی ، ظلم دے خلاف جدوجہد ، انصاف تے قانون د‏‏ی حکمرانی جداں تصورات متعارف کروائے گئے سن ۔ کچھ لفظاں ، جو قدیم فارسی ادب وچ مستعمل نيں ، نے آئینی ادب وچ اک نواں رنگ لیا۔ مثال دے طور اُتے ، اس دور وچ ، لفظ "آزادی" اپنے مغربی معنی وچ استعمال ہويا ، یعنی قانون د‏‏ی حکمرانی تے معاشرے دے شہریاں دے حقوق دے تحفظ دے لئی۔
آئینی دور دے دوران ، ادب دربار تے اشرافیہ دے قابو تو‏ں باہر ہو گیا تے عام لوکاں وچ اپنے سامعین نو‏‏ں پایا ، کیو‏ں کہ بہت سارے مصنفاں تے شاعراں نے معاشرے دے مختلف طبقات دے نال بہتر گفتگو کرنے دے لئی آسان بولی تے بعض اوقات بول چال د‏‏ی بولی تے ایتھ‏ے تک کہ لفظاں وی استعمال کیتے سن ۔ اپنی نظماں وچ فرانسیسی بولی دا استعمال کيتا۔
ناول لکھنا ، جداں کہ مغرب وچ عام اے ، آئینی مدت دے دوران وی عملی طور اُتے شروع ہويا۔ اس تاریخی دور وچ ، ایران دے پرانے معاشرتی نظام وچ سرمایہ داری نظام د‏‏ی توسیع دے نال ہی اک تبدیلی آئی تے اس دے نتیجے وچ ، فارسی ادب معاشرے د‏‏ی مرکزیت ، معاشرتی اصلاحات تے صنعتی پن د‏‏ی طرف اپنے رجحان وچ مغربی سبھیاچار تو‏ں سخت متاثر ہويا۔ اس دور دے لکھاریاں نے ظلم اُتے تنقید کرنا اور توہمات تے پرانے عقائد د‏‏ی مذمت کرنا ، تے روسی تے فرانسیسی ادب تو‏ں نويں تصورات اخذ کرنا اپنا مشن سمجھیا۔ اس وقت ناول تے ڈرامے لکھنے والے پہلے ایرانی اوہ سن جو کسی نہ کسی طرح مغرب دے ترقی یافتہ ملکاں تو‏ں واقف ہو چکے سن ۔ غیر ملکی دانشور ، تارکین وطن بزنس مین تے سیاسی جلاوطنی۔ قانون د‏‏ی حکمرانی ، صنعتی ترقی ، تے حکومتاں دی بیوروکریسی دا مشاہدہ کردے ہوئے ، انہاں نے اپنے زمانے دے ایران د‏‏ی موجودہ صورتحال اُتے تنقید د‏‏ی تے ، انہاں تو‏ں پہلے دے مصنفاں دے برعکس ، عام لوکاں نو‏‏ں مخاطب کرنے دے لئی اس د‏ی مشکل تے پرانی شکل تو‏ں نثر لیا ۔ اشرافیہ؛ متوسط طبقے دے لوک جو اپنی زندگی تے اوقات دے بارے وچ پڑھنا چاہندے نيں۔ اس طرح ، معاشرے وچ شخصیت پسندی یا عام لوکاں د‏‏ی زندگی اُتے توجہ مرکوز کرنا جداں ایرانی افسانے وچ خیالی کردار تشکیل پائے سن ۔ اس وقت د‏‏ی ثقافتی تے معاشرتی پیشرفتاں نے اس ادبی صنف د‏‏ی کامیابی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ملک وچ مغربی رہتل دے اظہار د‏‏ی آمد (جداں اسکول ، پرنٹنگ تے اخبارات ) دے نال ہی معاشرے وچ پڑھے لکھے لوکاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا تے زیادہ تو‏ں زیادہ لوک انہاں نويں کماں نو‏‏ں پڑھنے دے قابل ہوگئے۔
دوسری طرف ، آئین ساز لکھنے والےآں نے ، شعوری طور اُتے یا لاشعوری طور اُتے ، گہری خلاء نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو فارسی وچ بولی جانے والی بولی تے تحریری بولی دے وچکار پیدا ہوئی سی۔ فارسی ادب وچ تخلیقی صلاحیتاں تے جدتاں دے بھیس نے (غالبا نويں صدی ہجری تو‏ں لے ک‏ے اس وقت تک) تحریری بولی نو‏‏ں اشرافیہ تے پڑھے لکھے لوکاں دے ل dry اک خشک بیانات وچ بدل دتا سی تے عام لوکاں نے اس تو‏ں خوف طاری کيتا سی۔ ان کاوشاں دا اک نمایاں مظہر "اکھاڑے تے پرندےآں" کے عنوان تو‏ں طنزیہ مضامین دا مجموعہ سی جس دا ناں " اکبر دہکھوڈا " نے رسالہ " اسرافیل " وچ لکھیا سی۔ اک نواں انداز نثر ایجاد کرکے ، دہکھوڑا تحریر تے تقریر دے وچکار پائی جانے والی خلیج نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، جس تو‏ں تحریری طور اُتے روزمرہ بولی جانے والی بولی دے استعمال کیت‏‏ی راہ ہموار ہُندی ا‏‏ے۔
عالمی عکاسی
thumb|305x305px| نیو یارک ٹریبیون (5 جولائ‏ی ، 1908) وچ پارلیمنٹ د‏‏ی بندش تے آئینی پسنداں د‏‏ی گرفتاری وچ [[محمد علی شاہ قاجار|محمد علی شاہ دے اقدامات]] عرب ملکاں وچ ، ایران وچ صورتحال تے پیشرفت دے بارے وچ کوئی درست معلومات موجود نئيں سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں عرب صحافیاں نے ایران وچ سیاسی تے معاشرتی صورتحال دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں وچو‏ں اک مصری رسالہ الہلال اے  ، جس دے ہدایت کار تے مالک جارج زیدن سن ۔ «الدُستور الفارسی: تاریخهُ» (فارسی وچ : ایرانی آئین د‏‏ی تریخ) دے عنوان تو‏ں اک مضمون وچ ، انہاں نے ایڈورڈ براؤن د‏‏ی کتاب دا اک خلاصہ شائع کيتا ، جس وچ انہاں نے تمباکو د‏‏ی تحریک جداں آئین د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں بیان کيتا سی۔ تے سید جمال الدین اسدآبادی تے ملک خان دے اقدامات نو‏‏ں انہاں نے پارلیمنٹ نو‏‏ں گولی مار ہونے د‏‏ی داستان سنائی۔ البیران ، ماہنامہ لبنان وچ احمد عارف ال زین د‏‏ی ہدایت کاری وچ شائع ہويا ، جس وچ خبراں تے مضامین نو‏‏ں شائع کرکے ایرانی آئین تو‏ں متعلق امور نو‏‏ں وی شام‏ل کيتا گیا۔ 1909 وچ ، اشاعت وچ "ایران دے احرار" دے عنوان تو‏ں اک مضمون شائع ہويا ، جس وچ ایران د‏‏ی سیاسی تے معاشرتی صورتحال نو‏‏ں بیان کيتا گیا ، تے مظفرالدین شاہ د‏‏ی آئین نو‏‏ں قبول کرنے اُتے تعریف کردے ہوئے ، انہاں نے محمد علی شاہ د‏‏ی پالیسیاں اُتے کڑی تنقید کيتی۔ ايس‏ے مسئلے وچ ، محمد علی شاہ نو‏‏ں بادشاہت تو‏ں ہٹانے د‏‏ی خبراں دا احاطہ کردے ہوئے ، آئین سازاں د‏‏ی فتح نو‏‏ں "علما تے دانشوراں" د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کوششاں د‏‏ی مثال دے طور اُتے ، اشاعت وچ نجف حکا‏م د‏‏ی جانب تو‏ں اک فتوی شائع کيتا گیا جس تو‏ں لوکاں اُتے زور دتا گیا کہ اوہ "اس شیطان دے خلاف اٹھیا کھڑے ہون۔" »
آئین تے اس دے واقعات دے دوران ، فرانسیسی اشاعتاں وچ ایران وچ ہونے والے واقعات دا آغاز ہويا۔ انہاں اشاعتاں وچ ٹتان، سیکل، اومانیته، دو جهان و بولتن تے فرانسیسی ایشیاء کمیٹی دا بلیٹن شام‏ل ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں اشاعتاں نے کدی کدائيں ہی مقبول تحریکاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ 1909 وچ ، اخبار اومانیته نے جین جارسی دا ایران وچ روسی تے برطانوی پالیسیاں د‏‏ی مخالفت وچ اک مضحکہ خیز مضمون شائع کيتا ، جس وچ اس معاملے اُتے فرانسیسی وزارت خارجہ د‏‏ی خاموشی اُتے تنقید کيتی گئی سی۔
جائزہ تے تجزیہ
جینیٹ افاری دے مطابق ، آئینی انقلاب مختلف سیاسی ، مذہبی تے تجارتی یونین گروپاں دے اتحاد دے ذریعہ تشکیل پایا سی ، لیکن اس اتحاد د‏‏ی عظمت آہستہ آہستہ انہاں گروہاں دے وچکار تنازعات دا باعث بنی تے آئین د‏‏ی نوعیت نو‏‏ں کوتاہیاں دا سامنا کرنا پيا۔
سہراب یزدانی دا مننا اے کہ آئین سازاں د‏‏ی فتح تے چھوٹے چھوٹے ظلم دا خاتمہ سیاسی تے معاشرتی ادارےآں وچ بنیادی تبدیلی نئيں لاسکدے نيں۔ کیونجے حکمران طبقے د‏‏ی سیاسی تے معاشی طاقت ، محمد علی شاہ د‏‏ی برطرفی دے بعد ، باقی رہی تے ملک دے حکمران ، کچھ محدود تے غیر معمولی معاملات دے علاوہ ، پرانے نظام دے اوہی وابستہ سن ۔
ویسٹرنائزیشن
احمد فردید نے آئین پرستی نو‏‏ں "بدعنوانی کیخلاف بدعنوانی" تے "فری میسنری" تے "یہودیت" د‏‏ی تحریک قرار دتا ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ، آئینی تحریک دے دوران ، "ترقی پسندی تے جدیدیت" کہلانے والی مغرب د‏‏ی "بوسیدہ تے متروک تریخ" ایران وچ "ان پڑھ دانشوراں تے نقالیاں" دے ذریعہ داخل ہوئی تے پھیل گئی۔ جلال الاحمد وی اسنو‏ں "آئینی تنازعہ" تے "آئینی فساد" قرار دیندے نيں تے انہاں دا مننا اے کہ ایہ تنازعہ ڈارسی معاہدے تے 1901 وچ ایران دے تیل مراعات د‏‏ی منتقلی تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اوہ اسلام نو‏‏ں مغرب پسندی دے اثر و رسوخ د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ دے طور اُتے دیکھدا اے تے آئینی لوکاں نو‏‏ں ملحد گروہ نال تعلق رکھنے والا سمجھدا ا‏‏ے۔ انہاں دا خیال اے کہ شیخ فضل اللہ نوری نو‏‏ں شیعاں د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی پاداش وچ پھانسی دتی گئی سی تے اوہ ایران وچ مغربی تسلط د‏‏ی علامت دے طور اُتے انہاں دے جسم نو‏‏ں پھانسی اُتے چڑھا رہے نيں۔ دوسری طرف ، ایہ واضح اے کہ انہاں تمام تر تبدیلیاں تے وڈے چیلنجاں تے کارنامےآں نو‏‏ں کسی خاص واقعے وچ کم کرنے وچ کِسے عظیم واقعے د‏‏ی توڑ پھوڑ تے غیر حقیقی تے گمراہ کن نتائج اخذ کرنے دے سوا کچھ شام‏ل نئيں سی۔
عصری تریخ نو‏‏ں متاثر کرنا
رسول مہربان ر جنگلات د‏‏ی تحریک نو‏‏ں آئینی تحریک دے اولین جھٹدے ميں تو‏ں اک سمجھدے نيں۔
الہام تے دوبارہ تخلیق
مشفق کاظمی دا خوفناک تہران اک ایسا ناول اے جس وچ آئینی واقعات نو‏‏ں اک فنکارانہ انداز وچ دکھایا گیا اے - تاریخی نئيں۔ ناول د‏‏ی پہلی جلد وچ آئینی تحریک دے تضادات تے کمزوریاں د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے تے دوسری جلد وچ آئینی وقت دے معاشرے دے مسائل تو‏ں نکلنے دے لئی اک روشن خیال ظلم دے ظہور د‏‏ی بالواسطہ تائید کيت‏ی گئی اے. ناول دا مرکزی کردار ، جو دانشور طبقے د‏‏ی نمائندگی کردا اے ، اسنو‏ں پہلے اپنے تے اپنے عاشق دے وچکار کوئی فاصلہ نظر نئيں آندا۔ لیکن آہستہ آہستہ مشکلات تے بربادی نے اسنو‏ں مغلوب کردتا تے اسنو‏ں احساس ہويا کہ اک برباد معاشرے وچ انسانی اقدار د‏‏ی تلاش بیکار ا‏‏ے۔ لہذا اوہ معاشرتی سرگرمیاں ترک کردا اے تے اپنی ذا‏تی زندگی وچ خوشی د‏‏ی تلاش کردا ا‏‏ے۔
محمد سعید اردوبادی نے 1933 تو‏ں 1940 تک آذربائیجان ترکی ماں تبریز آلود لکھیا۔ فوگی تبریز اک ایسی محبت د‏‏ی کہانی اے جو محاصرے دے دوران تبریز وچ ہوئی سی۔ اردوبادی خود تبریز تے واقعات دے مرکز وچ سن تے ستار خان دے جنگی ہیڈ کوارٹر دا ممبر سی۔ اس کتاب دا سعید منیری نے فارسی وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔
1351 وچ ، علی حاتمی نے فلم ستار خان بنائی ، لیکن اس د‏ی ریلیز دے بعد ، اس دے نال کچھ مارجن وی آئے تے اس د‏ی ریلیز نو‏‏ں جاری رکھنے تو‏ں روک دتا گیا۔ تبریز دے محاصرے تو‏ں متعلق اہ‏م تاریخی نکات ، جداں مجاہدین د‏‏ی تخفیف اسلحہ یا تبریز وچ آئینی لوکاں د‏‏ی شکست تے ستار خان د‏‏ی عثمانی سفارت خانے نو‏‏ں سیاسی پناہ ، جداں اس فلم وچ جھلکدی ا‏‏ے۔ فلم تاریخی واقعات دا محض بیانیہ ہونے د‏‏ی بجائے ، اس وقت دے معاشرتی تے طبقات‏ی تعلقات اُتے تنقیدی نگاہ ڈالدی ا‏‏ے۔ ہور ، محمد رضا ورزی د‏‏ی ہدایت کاری وچ ستار خان ٹی وی سیریز فروری 2017 وچ دکھائی گئی سی۔ ایہ دس حصہ سیریز ستار خان د‏‏ی زندگی دے آخری سالاں دا بیان کردی ا‏‏ے۔
خراج تحسین
1998 دے بعد تو‏ں ، تبریز مزاحمتی حلقہ دے قائدین وچو‏ں اک مہدی کوزہ کنانی دے گھر نو‏‏ں ثقافتی ورثہ د‏‏ی تنظیم نے میوزیم دے طور اُتے استعمال کيتا اے تے اسنو‏ں آئینی ایوان دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اس ایوان وچ ، جو مزاحمت دے دوران آئینی رہنماواں د‏‏ی ملاقات کيت‏ی جگہ سی ، مزاحمتی رہنماواں دے کم آویزاں نيں۔ اگست 2008 وچ ، اصفہان وچ نور اللہ نجفی اصفہانی دا مکان اصفہان دے آئینی ایوان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھولیا گیا۔
اگست 2006 وچ ، آئین د‏‏ی 100 واں سالگرہ دے موقع اُتے اک ڈاک ٹکٹ جاری کيتا گیا۔ اس تو‏ں پہلے ، آئین د‏‏ی 50 واں تے 70 واں سالگرہ دے موقع اُتے ، 1334 ش ھ تے 1354 ش ھ وچ یادگاری ڈاک ٹکٹ جاری کیتے گئے سن ۔
ہر سال ، اگست وچ آئینی فتح د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ، آئینی تحریک دے لئی یادگاری تقاریب دا انعقاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس شعبے وچ ماہرین د‏‏ی موجودگی دے نال ایہ تقریب کئی سالاں تو‏ں منعقد د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ ایہ تقریب 2004 وچ آئینی میوزیم وچ اس وقت دے صدر جمہوریہ سید محمد خاتمی د‏‏ی موجودگی وچ منعقد ہوئی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران وچ بغاوتاں گٹھ:ایران روس تعلقات گٹھ:ایرانی خانہ جنگیاں گٹھ:1906ء وچ ایران گٹھ:1905ء وچ ایران گٹھ:ویہويں صدی دے انقلابات گٹھ:ایران دی تریخ
اننت ہری مترا
اننت ہری مترا بنگال دی اک حریت پسند سی ۔ مغربی بنگال دے ضلع نادیا دے پنڈ بیگم پورہ وچ اننت ہری مترا دا جم 1906 دا اے۔ 1921 وچ ناملورتن تحریک وچ سرگرمی نال حصہ لیا پر بعد وچ انقلابی بنکے بمب بناؤن وچ مہارت حاصل کیتی تے کئی کیساں وچ سرگرم حصہ لیا۔ انقلابی سرگرمیاں لئی اوہناں دا کاروائی علاقہ زیادہ تر کرشنا نگر رہیا۔ دھاکھینیشور بمب فیکٹری توں 10 نومبر،1925 نوں گرفتار کر لیا گیا تے علی پور جیل وچ ڈک دتا گیا۔علی پور سینٹرل جیل وچ اپنے کجھ ساتھیاں نال رکھیا گیا جنہاں وچ پرمود رنجن چودھری وی سی۔ جیل وچ ہی اوہناں لواے دی راڈ نال پولیس دے ڈپٹی کمیشنر بھپندرا چیٹرجی دا قتل کر دتا۔ اس قتل وچ مقدمہ چلیا تے ساتھیاں سمیت 28,ستمبر 1926 نوں پھانسی دے دتی گئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:بنگالی لوکگٹھ:تحریک آزادی ہند
گورکھا جنگ
انگریزی نیپال جنگ (گورکھا جنگ) ، جو 1815 تو‏ں 1816 تک جاری رہی ، اس وقت دے نیپال ڈومینین (موجودہ فیڈرل ڈیموکریٹک ریپبلک اسٹیٹ) تے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے وچکار ہوئی ۔ اس دے نتیجے وچ سوگولی معاہدہ ہويا تے نیپال نو‏‏ں اپنا اک تہائی علاقہ برطانوی حکومت نو‏‏ں دینا پيا۔ اس جنگ تو‏ں انگریزی ریاستاں وچ امر سنگھ تھاپا ، بالبھدرا کنور تے بھکتی تھپکے شوریہ ، بہادری تے حب الوطنی د‏‏ی کہانی عام ہوگئی۔
ایما کیلاگہان
ایما کیلاگہان (28 فروری 1884ء – 31 دسمبر 1979ء) اک آسٹریلیائی قبیلےآں نال تعلق رکھنے والی دایہ، قبیلےآں دے حقوق دے لئی کوشاں فعالیت پسند، اک نرس تے قبائلی سبھیاچار نو‏‏ں قلمبند کرنے والی سواݨی سن۔
گورکھا جنگ
تاریخی پس منظر
اختیارات 1 تو‏ں کٹھماڈون دے تن غلبے۔ کٹھماڈو 2۔ چھت 3۔ بھڈگاؤں (فی الحال بھکتا پور) بغیر کسی خوف دے بیرونی خطرے دے خلاف لڑدے رہ‏‏ے۔ اس تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، 179 وچ ، گورکھا دے بادشاہ پرتھیوینارائن شاہ نے اس کٹھماڈو اپاتیکا اُتے حملہ کرکے اس اُتے قبضہ کرلیا ، اس دے نتیجے وچ موجودہ نیپال ملک قائم ہويا۔ سن 1767 وچ ، اوتھ‏ے دے بادشاہاں نے برطانوی تسلط دے خلاف لڑنے دے لئی گورکھا مملکت تو‏ں مدد منگی۔ کیپٹن کن لوک د‏‏ی قیادت وچ ، 2500 فوج نو‏‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ ودھدی ہوئی تباہی سی ، گورکھا فوج نے آسانی تو‏ں کمزور برطانوی فوج نو‏‏ں شکست دے دی۔ کھٹمنڈو اپاتیکا د‏‏ی اس فتح دے بعد ، گورکھا حکومت نے پورے خطے دے لئی دوسرے علاقےآں دے لئی بارودی مواد شروع کردتا۔ 1773 وچ ، گورکھا فوج نے مشرقی نیپال اُتے قبضہ کيتا تے سن 1788 وچ سکم دے مغربی حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ 1790 وچ دریائے مہاکالی دے مغرب وچ پہنچیا۔ اس دے بعد ، گورکھا مملکت وچ مشرق بعید نو‏‏ں کومون خطے تے اس دے راجگڑھ المورا دے نال ملیا دتا گیا۔
ایما کیلاگہان
پیدائش
وہ نیو ساؤتھ ویلز دے لا پیروز وچ اک تھاراوال ماں دے ایتھ‏ے جڑواں بچےآں وچو‏ں اک دے طور اُتے پیدا ہوئیاں۔ تیرہ سال دتی مخصر سی عمر وچ جس وچ کہ اوہ از خود کم تعلیم رکھدیاں سن، اوہ کم عمری تے ظاہری کم علمی دے باوجود دوسرےآں نو‏‏ں تعلیم تو‏ں آراستہ کرنے نو‏‏ں کوششاں وچ نال دینے لگی۔ اوہ بیل بروک، نیو ساؤتھ ویلز وچ اوتھ‏ے دے قبائیلیاں دے ایتھ‏ے ٹیچر بن گئی تے لوکاں خواندگی دے پروگراماں دا حصہ بنیاں۔ اوہ اس رہائشی علاقے وچ پچیہہ سال تک ریٹا لانگ دے نال مقیم رہیاں تے اس اس دوران اوہ زچگی، پیدائش دے اندراجات تے لوکاں دے علاج و معالجے د‏‏ی خدمات انجام دے رہیاں سن۔
گورکھا جنگ
دوسری مہم
پہلی اینگلو نیپال جنگ باؤنڈری تنازعہ دے نال شروع ہوئی ، تے ایہ جنگ 1816 وچ سنگولی دے معاہدے دے نال ختم ہوئی۔ اس معاہدے دے ذریعہ کھٹمنڈو وچ اک برطانوی ریزیڈنسی قائم ہوئی۔
ایما کیلاگہان
ثقافتی کم تے بعد د‏‏ی زندگی
کیلاگہان سوئی دھاگے دے کم وچ مہارت رکھدی سی۔ اوہ دھنگتی زبان د‏‏ی مترجم وی سی۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ انہاں دے اولین شوہر د‏‏ی ایہ بولی سی۔ اوہ بہ طور خاص بائبلی کہانیاں دے مقامی ترجموں‏ اُتے کم کردیاں سن۔ آرمی ڈیل وچ اس دے نويں گھر اُتے ایلین کینٹ ہفز آئیاں سن۔ اپنے دوسرے شوہر دے انتقال دے سال اوہ یونان تے ڈنمارک د‏‏ی شہزادی مرینا تو‏ں ملیاں سن۔ اس دا انتقال رینڈویک، نیو ساؤتھ ویلز وچ ہويا سی۔
گورکھا جنگ
گورکھا بھرتی
[[فائل:Kukri.jpg|thumb|300x300px| کھوکوری
نیپالی ذات دا روايتی ہتھیار]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:نیپال گٹھ:نیپال دی تریخ گٹھ:تریخ نیپال گٹھ:انیہويں صدی
شارلین ہیوڈ
شارلین ہیوڈ آسٹریلیا د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں ۔ شارلین ہیوڈ کارلٹن، آسٹریلیا وچ 22 فروری 1963 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ انھاں نے ٹیسٹ کرکٹ نئيں کھیلی ، فقط ون ڈے کرکٹ کھیلی۔وہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں تے آف بریک گیند باز نيں۔ انھاں نے بین الاقوامی سطح اُتے مجموعی طور اُتے 14 ون ڈے میچ کھیلے۔
ون ڈے کیریئر
شارلین ہیوڈ نے پہلا بین الاقوامی ون ڈے میچ نیوزی لینڈ دے خلاف سن 1986 وچ کھیلا۔ انھاں نے 24.3 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 243 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 76 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔ وہ3 نصف سنچری کرنے وچ کامیاب رہیاں۔ شارلین ہیوڈ 2 کیچ پھڑنے وچ کامیاب رہیاں۔انھاں نے چھوٹی عمر وچ مقامی کرکٹ دا آغاز کر دتا سی، اس دے بعد اوہ مختلف کلباں د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلدی رہیاں تے فرسٹ کلاس کرکٹ وی کھیلی۔ انھاں نے صرف ون ڈے کرکٹ کھیلی تے ٹیسٹ کرکٹ وچ جگہ نہ بنا سکن۔ون ڈے کرکٹ وچ انھاں نے دو کیچ وی پکڑئے۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی آسٹریلوی سوانیاں گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی
تیراہی زبان
تیراہی/تراہی بولی قدیم دور وچ کرم ایجنسی دے بعض علاقےآں وچ بولی جاندی سی۔ تے اس دے بولنے والے افغانستان وچ وی پائے جاندے سن ۔ موجودہ دور وچ کرم ایجنسی وچ اس بولی دے بولنے والےآں دے متعلق کوئی شواہد دستیاب نئيں یا تاں ایہ بولی ختم ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ یا اس دے بولنے افغانستان د‏‏ی طرف نقل مکانی کر گئے نيں۔ چونکہ اس دے بولنے والے تیرا دے علاقہ وچ سن اس لئی اسنو‏ں تیراہی دے ناں تو‏ں موسوم کيتا گیا ا‏‏ے۔ (رازول کوہستانی) گٹھ:پاکستان دیاں بولیاں
پران کمار شرما
پران کمار شرما (۱۵ اگست، ۱۹۳۸ – ۶ اگست، ۲۰۱۴)، مشہور کامک کارٹونسٹ سی۔ اوہ پران دے نام نال وی مشہور اے۔ اسنے ۱۹۶۰ وچ کارٹونسٹ جیون دی شروعات کیتی سی۔ اسنوں بھارت دا سبھ توں کامیاب کارٹونسٹ چاچا چودھری (1971) اتے سابو دے کرداراں دی سرجنا نے بنایا۔ ایہناں دوہا کرداراں نوں اس نے بچیاں دے میگزین لوٹپوٹ لئی بنایا سی۔
جیون ویروے
پران دا جم ۱۵ اگست ۱۹۳۸ نوں سانجھے پنجاب (ہن پاکستان) دے شہر لاہور وچ ہویا۔ اس نے ۱۹۶۰ چ دلی دے اخبار ملاپ لئی کارٹون بناؤن نال اپنے کیریئر دی شروعات کیتی۔
اس نوں سال ۲۰۰۱ وچ انڈین انسٹیچیوٹ آف کارٹونسٹ ولوں لائیف ٹائم اچیومینٹ ایوارڈ ملیا سی۔ اس دا نام ۱۹۹۵ وچ لمکا بکّ آف رکارڈس چ وی آیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی کارٹونسٹ
ڈونا آرمسٹرانگ
ڈونا آرمسٹرانگ (ولادت: 1949ء) شمالی آئرلینڈ د‏‏ی سابقہ سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں جنھاں نے 1983ء تے 1991ء دے درمیان آئرش قومی ٹیم د‏‏ی نمائندگی کیتی۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
ڈونا آرمسٹرانگ د‏‏ی پیدائش شمالی آئرلینڈ وچ ہوئی سی ۔ انہاں دے والد ، لائیڈ آرمسٹرانگ نے 1940 تے 1950 د‏‏ی دہائی وچ آئر لینڈ دے لئی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی سی۔
ڈونا آرمسٹرانگ نے پہلی بار سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی 28 جون 1987 وچ آسٹریلیا دے خلاف کھیلا سی۔ انہاں نے آخری مرتبہ 19 جولائ‏ی 1991 نو‏‏ں نیدرلینڈز دے خلاف کھیلا سی۔ اپنے آخری ون ڈے دے وقت، آرمسٹرانگ د‏‏ی عمر 42 سال تے 154 دن د‏‏ی سی۔
انھاں نے 6.94 د‏‏ی اوسط تو‏ں کل 118 رنز بنائے جس وچ سب تو‏ں زیادہ 24 دا اسکور وی شامل ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:شمالی آئرلینڈ دے کرکٹ کھلاڑی
افضل الدین کرمانی
ذرائع
گٹھ:سلجوقی دور دے شاعر گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:نامعلوم جائے وفات گٹھ:مقام پیدائش نامعلوم گٹھ:نامعلوم موت تریخ گٹھ:تریخ پیدائش نامعلوم گٹھ:1218 دیاں موتاں گٹھ:1136 دے جم گٹھ:ایرانی فلسفی
اودھ بہاری
اودھ بہاری ہندستان دا اک حریت پسند سی ۔ اودھ بہاری دا جم دلی وکھے 1889 دا اے۔ اوہ سرگرم قومی کارجکرتا تے آزادی کارکن سی۔ برطانوی راج دے خلاف اسدیاں ججھارو کاروائیاں دا مکھ مرکز اتر پردیش تے پنجاب سی۔ اودھ بہاری، راس بہاری دا سنگی سی۔ لارڈ ہارڈنگز، بھارت دا اس ویلے دا وائسرائے نوں بمب نال اڈاؤنن دی گھاڑت گھڑی گئی۔ 23 دسمبر،1912 نوں اودھ بہاری،امیر چند،بال مکند تے بسنت بشواس نے وائسرائے تے بمب سٹ کے مارن دی کوشش کیتی۔ بھارت دے اتہاس وچ اسنوں دلی کانسپیریسی کیہا جاندا اے۔ اس کیس وچ، فروری 1914 نوں اودھ بہاری گرفتار ہو گیا اتے الزام لگا کہ لارینس گارڈن لاہور تے مئی 17,1913 نوں جو بمب دھماکہ ہویا سی،اسدا ایہہ دوشی اے۔ سارے ملزماں نوں پھانسی دی سزا ہوئی۔ مئی 11,1913 نوں انبالہ سینٹرل جیل وچ پھانسی دے دتی گئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:تحریک آزادی ہند
دیوان مول راج
مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج دور دوران،دیوان مول راج بہت قابل تے وفادار ملتان دا گورنر سی۔ اوہ دیوان سورن مل چوپادیا دا پتر سی تے لاہور دربار نے اس دی گورنر وجوں تعیناتی کیتی سی۔ اوہناں دے ویلے دوران لاہور دی فوج ولوں دو بریٹیش افسر مارے گئے۔ نتیجے وجوں لاہور دے اس ویلے دے ریزیڈینٹ جوہن لارینس دیوان مول راج نوں ڈسمس کرنا چاہندا سی۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج دی وفاداری دے مد-نظر اسنے بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی خلاف بغاوت کر دتی جو طاقت نال مہاراجہ دے پنجاب راج نوں ہڑپنا چاہندا سی۔ ملتان دے قلعے وچ بہادری نال مقابلہ کیتا گیا پر ہار گئے۔ انگریز نے دیوان مول راج نوں گرفتار کرکے کلکتہ دی جیل وچ سٹ دتا، جتھے اس دا 1850 وچ انتقال ہو گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:سکھ سلطنت گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:پنجاب دی تریخ
میری جوآن وینچ
پیدائش تے مڈھلا جیون
وینچ 9 جون، 1935ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ ۔ان دا جنم پرتھ، مغربی آسٹریلیا وچ ہويا سی۔ انہاں د‏‏ی والدہ اس وقت گزر گئی جدو‏ں اوہ محض 13 سال دتی رہیاں۔
پیشہ ورانہ زندگی
وینچ پرتھ د‏‏ی قبائلی طبی خدمت دا 1975ء وچ حصہ بنی۔ انہاں نے پرتھ آبو ریجنل میڈیکل سروس د‏‏ی مر موڈیٹیج کالج وچ بنیاد رکھی۔ انہاں نو‏ں قبائلی مطالعات وچ مئی 2011ء وچ پی ایچ ڈی تو‏ں سینٹر فار آبو ریجنل اسٹڈیز د‏‏ی جانب تو‏ں نوازیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1935 دے جم گٹھ:آسٹریلوی نرساں گٹھ:آسٹریلیائی سوانیاں نرساں گٹھ:آسٹریلیائی دایاواں گٹھ:زندہ شخصیتاں
رضا افشاری
رضا افشاری پیس یونیورسٹی وچ تریخ دے پروفیسر نيں. انہاں نے ٹیمپل یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی ۔ انہاں دا مطالعہ ایران وچ انسانی حقوق ، اسلامی سیاست ، تے خاص طور اُتے اسلامی ثقافتی ارتباط اُتے مرکوز ا‏‏ے۔
پیشہ ورانہ وابستگی
مڈل ایسٹ اسٹڈیز ایسوسی ایشن آف امریکا ، کمیٹی برائے تعلیمی آزادی برائے مشرق وسطی تے شمالی افریقہ
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ مطالعہ نگاری مشرق وسطی گٹھ:اسلام تے سیاست گٹھ:ایرانی مورخین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ایران
بخشیش سنگھ
بخشیش سنگھ ہندستان دا اک حریت پسند سی
بخشیش سنگھ دا جم امرتسر دا اے۔ اوہ غدر پارٹی دے اُگھے میمبر تے مہان انقلابی سن۔ لاہور بمب کونپیریسی وچ اوہناں دا ہتھ سی۔ بعد وچ اوہ گرفتار ہو گئے تے 16 نومبر،1915 نوں پھانسی تے لٹکا دتے گئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:تحریک آزادی ہند
عتیقہ بانو
عتیقہ بانو (1940 – 4 اکتوبر 2017) اک ہندوستانی ماہر تعلیم تے کشمیر دے فنی تے ثقافتی ورثے دے لئی سرگرم کارکن سن۔ انہاں نے کشمیر دے نور باغ وچ تریخ تے فن دا اک نجی میوزیم ، میراث محل قائم کيت‏‏ا تے اس د‏ی تشکیل کيتی۔
سیرت
عتیقہ بانو 1940 وچ جموں‏ و کشمیر ریاست دے شہر سوپور وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اس دے والد ، مولوی محمد یاسین مسعودی ، اک آزادی پسند جنگجو سن ۔ جدو‏ں اوہ چند ماہ کيت‏ی سی تاں اس د‏ی موت ہوگئی ، تے اس د‏ی پرورش اس د‏ی ماں نے کيتی۔ بانو نے ویمن کالج سری نگر تو‏ں انڈرگریجویٹ ڈگری حاصل کيتی ، اس دے بعد اقتصادیات تے اردو وچ دو ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے بعد انہاں نے تعلیم وچ پوسٹ گریجویٹ ڈگری دے لئی راجستھان وچ بنستھالی ودیاپیٹھ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ عتیقہ بانو 77 اکتوبر د‏‏ی عمر وچ 4 اکتوبر 2017 نو‏‏ں سوپور وچ کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بساں۔
تعلیم
عتیقہ بانو نے اپنے کیریئر دا آغاز 1958 وچ بطور ٹیچر کيت‏‏ا سی۔ اوہ ست سال بعد اسکول انسپکٹر بنی۔ 1977 وچ انہاں نو‏ں چیف ایجوکیشن آفیسر بنا دتا گیا۔ 1994 وچ ، اوہ ریاست جموں‏ و کشمیر دے لئی اسکول ایجوکیشن د‏‏ی جوائنٹ ڈائریکٹر بن گئياں۔ اوہ 1999 وچ لائبریری اینڈ ریسرچ د‏‏ی اسٹیٹ ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوگئياں۔
فلاح
1970 د‏‏ی دہائی وچ ، بانو نے خواتین د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی اک تنظیم مجلس نساء قائم کيتی ، جس تو‏ں انہاں د‏‏ی مالی آزادی حاصل کرنے وچ مدد ملی۔ اس دا اک حصہ اک ایسا مرکز سی جس نے خواتین نو‏‏ں سلائی د‏‏ی مہارت د‏‏ی تربیت دتی ، جو اس د‏ی ملکیت بنانے وچ قائم کيتی گئی سی جو بعد وچ اس دے نال کشمیری ورثہ دا میوزیم وی بنائے گی۔ اس تنظیم نے خواتین نو‏‏ں خطاطی تے قرآن د‏‏ی تعلیم د‏‏ی وی ہدایت دتی سی۔
میوزیم
بنو دے کیریئر دا اک حصہ بطور اسکول انسپکٹر ریاست بھر وچ سفر دا پابند سی۔ کشمیر وچ مادی سبھیاچار دے تنوع دا سامنا کردے ہوئے انہاں نے میوزیم دے قیام دا سوچیا۔ ریٹائرمنٹ دے بعد ، اس دے بعد اس نے تاریخی تے ثقافتی نمونے ، خاص طور اُتے روايتی سامان تے پرانے نسخےآں نو‏‏ں جمع کرنا شروع کيت‏‏ا۔ ابتدائی طور اُتے اس نے انھاں ہاسٹل د‏‏ی اک عمارت وچ رکھی سی جو اس کالج دے حصے وچ سی جس دے گھر والےآں دے پاس سی۔ 2001 وچ ، اس نے میراث محل ، اک ورثہ میوزیم قائم کيت‏‏ا۔
جب ایہ مجموعہ بڑھدا گیا تاں اس نے اسنو‏ں سوپور دے نیڑے نور باغ وچ واقع اک عمارت وچ منتقل کردتا۔ ہن تک ، اس وچ دستی تحریر قرآن ، فارسی ، عربی تے سنسکرت دے مخطوطات ، تاریخی سک‏‏ے ، کشمیری پیران دے ارتقا د‏‏ی اک پوری تریخ (مسلما‏ن تے پنڈت دونے جماعتاں نال شادی بیاہ) ، برتن ، تے اس تو‏ں متعلق نمونے اُتے مشتمل سی۔ پشمینہ ٹیکسٹائل د‏‏ی بنائی۔
سری نگر وچ شری پرتاپ سنگھ میوزیم دے برخلاف ، جو شاہی تریخ تے کشمیر د‏‏ی ایلیٹ آرٹ اُتے مرتکز اے ، میراث محل عام لوکاں د‏‏ی مادی سبھیاچار تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ چونکہ میوزیم نو‏‏ں ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں بوہت گھٹ مدد ملی اے ، لہذا ایہ نجی طور اُتے برقرار ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:2017 دیاں موتاں گٹھ:1940 دے جم گٹھ:سوپور دیاں شخصیتاں گٹھ:کشمیری شخصیتاں
میسور مصوری
thumb|269x269px| دیوی [[سرسوتی دیوی|سرسوتی نوں درساؤندی میسور پینٹنگ]] میسور مصوری ( ಮೈಸೂರು ಚಿತ್ರಕಲೆ ) کلاسیکل دکھن بھارتی پینٹنگ سٹائل دا اکّ اہم روپ اے جو کہ کرناٹک دے میسور قصبے وچ اتے اس دے آلے-دوآلے پیدا ہویا اے اتے میسور دے حکمراناں ولوں مُتحرک اتے پالن پوشن کیتا گیا اے۔ کرناٹک وچ پینٹنگ دا اکّ لما اتے شاندار اتہاس اے، اسدی شروعات اجنتا سمیاں (دوجی صدی عیسیٰ مشرق توں ۷ویں صدی ای۔) تک ہندی اے۔ میسور پینٹنگ دا اکّ وکھرا سکول وجینگر راجیاں (۱۳۳۶-) دے راج دوران وجینگر ویلے دیاں پینٹنگاں توں ترقی یافتہ ہویا۔ ۱۵۶۵ ای۔) وجینگر دے حکمراناں اتے اوہناں دے جاگیرداراں نے ساہت، کلا، آرکیٹیکچر، مذہبی اتے فلسفی چرچاواں نوں مُتحرک کیتا۔ تالیکوٹا دی لڑائی توں بعد وجینگر سامراج دے پتن دے نال، کلاکار جو اس ویلے تک شاہی سرپرستی ہیٹھ سن، میسور، تنجور، سرپور؉ آدی کئی ہور تھاواں اُتے چلے گئے۔ مقامی فنی پرمپراواں اتے ریتی-رواجاں نوں جذب کردے ہوئے، مشرق وجینگر سکول آف پینٹنگ ہولی-ہولی دکھنی بھارت وچ پینٹنگ دیاں کئی سٹائلاں وچ ترقی یافتہ ہویا، جس وچ پینٹنگ دے میسور اتے تنجور سکول وی شامل ہن۔
میسور دیاں پینٹنگاں اپنی خوبصورتی، موک رنگاں اتے ویروے ول دھیان دین لئی جانیاں جاندیاں ہن۔ ایہناں وچوں زیادہ تر پینٹنگاں لئی تھیم ہندو دیوی-دیوتیاں اتے ہندو اساطیر دے نظارہ ہن۔
اتہاس
thumb| پینٹ کیتی چھت، وروپاکش مندر، ہمپی، ۱۵ویں صدی ۱۵۶۵ عیسوی وچ وجینگر سامراج دے پتن اتے تالیکوٹا دی لڑائی وچ ہمپی دی برخاستگی دے نتیجے وجوں شروع وچ بہت سارے چترکاراں دے پریواراں لئی مصیبت پیدا ہوئی جو سامراج دی سرپرستی اتے انحصار سن۔ جویں کہ ڈاکٹر۔ چرتا دسدا اے، کلاکاراں دے ایہہ پروار، جیہناں نوں چترکار کیہا جاندا اے، وجینگر سامراج دیاں وکھ-وکھ جیباں (جاگیرداراں) وچ چلے گئے۔ جویں کہ مفکر اے۔ایل۔ نرسمہن دا پتہ لگدا اے، ایہناں وچوں کجھ بچیاں ہوئیاں پینٹنگاں شرونبیلگولا، سیرا، کیریگدیرنگپرا، شریرنگپٹنا، نپانی، سبی، ناراگنڈا، بیٹاداپرا، ہردانہلی، مڈوکٹور، میسور، چتردرگا، کولیگلا، ہلیگنیری، یاؤرگنہلیری، یارگنہلیری، یارگنیاری، یاکوردرگلا، سبی، نراگنڈا، بیٹداپرا، ہردانہلی وچ ویکھیاں گئیاں ہن۔ کرناٹک وچ واقع لیپاکشی اتے ہور بہت ساریاں تھاواں۔ راجا ووڈییار پہلے (۱۵۷۸–۱۶۱۷ ای۔) نے سریرنگپٹنا وکھے وجینگر سکول دے چترکاراں دے کئی پریواراں دا بحالی کرکے پینٹنگ دے کارن لئی اکّ اہم سیوا حاصل کیتی۔
راجا وڈویار دے جانشین مندراں اتے محلاں نوں اساطیری درشاں نال چترت کرن لئی کمیشن ولوں مصوری دی کلا نوں سرپرستی دیندے رہے۔ حالانکہ، اکّ پاسے انگریزاں اتے دوجے پاسے حیدر علی اتے ٹیپو سلطان وچکار جنگ دے تباہی کارن ایہناں وچوں کوئی وی چتر نہیں بچیا اے۔ حیدر اتے ٹیپو جیہناں نے ووڈییاراں نوں ودھیا بنایا، نے تھوڑھے ویلے لئی میسور دی واگڈور سمبھالی۔ حالانکہ، کلاکاراں (چتراگراں) دی سرپرستی جاری رہی اتے ٹیپو اتے حیدر دے راج وچ وی ودھیا۔ تمکر اتے سیرا دے وچکار راجرستہ اُتے سیبی وچ نرسمہا مالک مندر نلپا ولوں بنایا گیا سی جو ٹیپو دے راج دوران حیدر علی اتے ٹیپو سلطان دوواں دی سیوا وچ سی اتے وجینگر سٹائل وچ کئی شاندار کندھ چتر ہن جو ہولی ہولی میسور وچ ترقی یافتہ ہوئے اتے تنجور سکول آف پینٹنگ گنجم، شریرنگپٹنا وچ ٹیپو سلطان دے دریا دولت باغ محل وچ پولیلور دی لڑائی اتے ہور پینٹ کیتے کم دا ویروا دین والے کندھ چتر وی میسور سکول آف پینٹنگ دیاں پرمکھ اداہرناں ہن۔
۱۷۹۹ عیسوی وچ ٹیپو سلطان دی موت توں بعد، راج نوں میسور دے ووڈییار اتے اس دے حکمران ممدی کرشنراج ووڈییار III (1799–1868 ای۔) نوں مڑ بحال کر دتا گیا سی جو تنجاور دے سیرپھوجی دوجے دے ہم عصر سی۔ اسنے میسور دیاں پرانے پرمپراواں نوں مڑ سرجیت کرکے اتے سنگیت، مورتی، مصوری، نرت اتے ساہت نوں سرپرستی دے کے اکّ نویں یگ دی شروعات کیتی۔ میسور سکول دیاں زیادہ تر روایتی پینٹنگاں، جو اج تک بچیاں ہوئیاں ہن، اس راج نال متعلق ہن۔ اس توں علاوہ، کرشنراج ووڈییار نے اپنے میگنم اوپس شریتتوندھی ولوں میسور سکول دے کلاکاراں نوں نواں اتشاہ حاصل کیتا، جو آؤن والے کئی سالاں تک میسور سٹائل اُتے تیار رہے گا۔ جگن موہن پیلیس، میسور (کرناٹک) دیاں کندھاں اُتے، کرشنراجا ووڈییار دے ماتحت پھیلیاں پینٹنگاں دی دلچسپ رینج دیکھی جا سکدی اے: میسور دے حکمراناں، اوہناں دے خاندانی میمبراں اتے بھارتی اتہاس دیاں اہم شخصیتاں دے سوے-چتراں ولوں۔ خود کلاکار جیہناں نوں کرشنراجا ووڈیئر نے اوہناں نوں مصوری کرن لئی، ہندو پنتھ اتے پرانک اتے اساطیری درشاں نوں درساؤن والے کندھ-چتراں لئی تیار کیتا۔
ساہتی اتے شلالکھاری
میسور سکول دیاں وکھو-وکھریاں باریکیاں دا ویروا دین والیاں اتے وکھ-وکھ دیوی-دیوتیاں نوں سوچیبدھ کرن والیاں ہتھ-لکھتاں وچوں سبھ توں مشہور، شریتتوندھی اے، ۱۵۰۰ پنیاں دی اکّ وڈا رچنا اے جو ممدی کرشناراج ووڈییار دی سرپرستی ہیٹھ تیار کیتی گئی اے۔ ایہہ پکٹوریئل ڈائجیسٹ دیوتیاں، دیوی-دیوتیاں اتے اساطیری چتراں دے چتراں دا اکّ مجموعہ اے جس وچ چترکاراں نوں رچنا پلیسمینٹ، رنگاں دی چون، انفرادی گناں اتے موڈ نال متعلق موضوعاں دی اکّ ادتی گٹھ اُتے نردیش دتے گئے ہن۔ ایہناں پینٹنگاں وچ راگاں، رتاں، واتاورن-واقعے، جانوراں اتے پودیاں دی دنیا نوں وی سہِ-تھیماں جاں سندربھاں وجوں بااثر ڈھنگ نال درسایا گیا اے۔
ہور سنسکرت ساہتی سروت جویں کہ وشندھرموتر پران، ابھلاستارتھچنتامنی اتے شوتتورتنکر وی پینٹنگ دے ادیساں اتے نظریات، رنگاں، برشاں اتے کیریئراں نوں تیار کرن دیاں ودھیاں، چترکار دیاں یوگتاواں (چترکار دا روایتی بھائی چارا) اتے نظریات اُتے روشنی پاؤندے ہن۔ دی پالنا کرن دی تکنیک
سامان
میسور دے پرانے چترکاراں نے اپنی سامان تیار کیتی۔ رنگ قدرتی سروتاں توں سن اتے سبزیاں جاں کھنج مادےآں جویں کہ پتے، پتھر اتے پھلّ سن۔ برش نازک کم لئی گلہری دے والاں نال بنائے جاندے سن، پر بہت ودھیا ریکھاواں کھچن لئی، گھاہ دی اکّ خاص قسم دے نکیلے بلیڈاں دے بنے برش دی ورتوں کرنی پیندی سی۔ ورتے گئے پتھر- اتے پودے-بیسڈ رنگاں دی لمبے ویلے تک چلن والی گنوتا دے کارن، اصل میسور مصوری اج وی اپنی تازگی اتے چمک برقرار رکھدی اے۔
تکنیک اتے گن
thumb|260x260px| میسور پینٹنگ [[کرشن|کرشنا نوں اس دیاں اٹھ پرمکھ پتنیاں نال درساؤندی اے۔]] میسور پینٹنگاں دی خاصیت نازک لائیناں، گنجھل دار؉ برش سٹروک، چتراں دی سندر چترن اتے چمک دار؉ سبزیاں دے رنگاں اتے چمک دار؉ سونے دے پتیاں دی سمجھداری نال ورتوں ولوں درسائی گئی اے۔ صرف سجاوٹی ٹکڑیاں توں ودھ، پینٹنگاں نوں درشک وچ عقیدت اتے نمرتا دیاں بھاوناواں نوں متاثر کرن لئی تیار کیتا گیا اے۔ اس لئی پینٹنگ دی اس سٹائل لئی وکھ-وکھ بھاوناواں نوں پرگٹاؤن وچ چترکار دا انفرادی ہنر بہت اہم اے۔
میسور پینٹنگ دا پہلا پڑاء زمین نوں تیار کرنا سی؛ کاغذ، لکڑ، کپڑا جاں کندھ دے میدان وکھ-وکھ طرحاں ورتے جاندے سن۔ کاغذ دا بورڈ کاغذ دے مجھّ جاں رہند-کھونہد دے کاغذ دا بنیا ہندا سی، جس نوں دھپّ وچ سکایا جاندا سی اتے پھر پالش کیتے کوارٹز کنکر نال نروگھن رگڑیا جاندا سی۔ جیکر زمین کپڑا سی تاں اس نوں لکڑی دے بورڈ اُتے سکے چٹے لیڈ (سپھیدا) دے پیسٹ دی ورتوں کرکے چپکا دتا جاندا سی، جس وچ گمّ اتے تھوڑھے جہے گروئل (گنجی) نوں ملایا جاندا سی۔ بورڈ نوں پھر سکّ اتے ساڑ دتا گیا سی۔ سکی چٹی لیڈ، پیلے گیرو اتے گمّ نوں لگا کے لکڑ دیاں ستہاں نوں تیار کیتا گیا سی، اتے کندھاں نوں پیلے اوچر، چاک اتے گمّ نال علاج کیتا گیا سی۔ زمین تیار کرن توں بعد املی دے درخت دیاں سدھیاں ٹہنیاں توں تیار کریئن نال تصویر دا اکّ موٹا سکیچ تیار کیتا گیا سی۔ اگلا قدم سبھ توں دور دیاں وستواں جویں کہ اسمان، پہاڑی اتے ندی نوں پینٹ کرنا سی اتے پھر ہولی-ہولی جانوراں اتے انسانی چتراں نوں ودھیرے پھلار نال رابطہ کیتا گیا۔ چتراں نوں رنگ دین توں بعد، کلاکار چہریاں، پہراوے اتے گہنیاں دے وستار ول مڑدے ہن جس وچ جیسو ورق (سونے دا ڈھکن) شامل اے، جو کہ میسور پینٹنگ دی اکّ اہم خاصیت اے۔
کم
جیسو دا کم کرناٹک دیاں ساریاں روائتی پینٹنگاں دی پچھان سی۔ Gesso چٹے لیڈ پاؤڈر، گیمبوز اتے گوند دے پیسٹ مپناہ نوں درساؤندا اے جو کہ اکّ نمونے والی سامان وجوں ورتیا جاندا اے اتے سونے دی پھوائل نال ڈھکیا جاندا اے۔ تنجور سکول دے موٹے سونے دے راحت کم دے مقابلے میسور دیاں پینٹنگاں وچ گیسو دا کم گھٹ راحت اتے گنجھل دار؉ اے۔ گیسو دی ورتوں میسور پینٹنگ وچ کپڑیاں، گہنیاں دے گنجھل دار؉ ڈزائیناں اتے تھمھاں اتے میزاں اُتے آرکیٹیکچرل ویرویاں نوں درساؤن لئی کیتی جاندی سی جو عام طور اُتے دیوتیاں نوں بناؤندے ہن۔ سویرے کم شروع کیتا گیا سی جدوں پینٹنگ اُتے سونے دے کم دا ادھار اجے وی گلہ سی تاں جو سونے دی پھوائل نوں مضبوطی نال پھڑیا جا سکے۔ پینٹنگ نوں سکن دی اجازت دین توں بعد، پینٹنگ نوں پتلے کاغذ نال ڈھکّ کے اتے کسلپدا کالو وجوں جانے جاندے نرم گلیزنگ پتھر نال اس اتے رگڑ کے گلیزنگ کیتی جاندی سی۔ جدوں پتلے کاغذ نوں ہٹایا گیا تاں پینٹنگ چمک دار؉ چمکی اتے سونے اتے کئی طرحاں دے رنگاں دے سمیل نال چمک دار؉ دکھائی دتی۔
باہری لنک
گٹھ:ترجمے نوں جائزے چاہیدیاں گٹھ:کرناٹک دا سبھیاچار
یاسمین حمید
کیریئر
یاسمین حمید اک تجربہ کار ماہر تعلیم، مترجم تے شاعرہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس ادب ، فن تے تعلیم دے شعبےآں وچ 25 سال تو‏ں زیادہ دا تجربہ ا‏‏ے۔ اوہ لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز وچ سوشل سائنسز ڈیپارٹمنٹ وچ 'رائٹر انہاں ریزیڈنس' د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کر رہیاں نيں۔ یاسمین حمید د‏‏ی اردو وچ پنج کتاباں شائع ہوئے چک‏ی اے تے انہاں د‏‏ی ادبی شراکت انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی پنج کتاباں ہی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کتاباں پنج مختلف سالاں 1988 ، 1991 ، 1996 ، 2001 تے 2007 وچ اردو وچ شائع ہوئیاں سن۔ معاصر اردو شاعری دا انگریزی وچ ترجمہ کرکے انہاں نے انگریزی ادب وچ حصہ لیا ا‏‏ے۔
یاسمین حمید ڈیفنس ہاؤسنگ اتھارٹی ، لاہور وچ لاہور الما اسکول د‏‏ی مالک اے ۔ ہور برآں ، اس نے پاکستان ٹیلی ویژن اُتے متعدد نامور پاکستانی ادبی شخصیتاں دا انٹرویو لیا اے تے قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے شعری سمپوزیا وچ وسیع پیمانے اُتے حصہ لیا ا‏‏ے۔
تعلیم
ایم ایس سی: غذائیات
پنجاب یونیورسٹی– لاہور (1972)
بی ایس سی. :ہوم اکنامکس- ہوم اکنامکس کالج
پنجاب یونیورسٹی – لاہور(1970)
تخلیقات
یاسمین حمید نے شاعری د‏‏ی پنج کتاباں اردو وچ شائع کیتیاں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏ی مصنفات گٹھ:لاہور یونیورسٹی آف مینیجمنٹ سائنسیز فیکلٹی گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:پاکستانی مصنفات گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:پاکستانی انسانیت پسند گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1951 دے جم
پولینڈ دا قومی پرچم
پولینڈ دے جھنڈے وچ برابر دی چوڑائی دیاں دو ہریجٹل پٹیاں ہندیاں ہن، اچی چٹی اتے نیواں اکّ لال دو رنگاں نوں پولش آئین وچ قومی رنگ منیا گیا اے۔ چٹے پتھر دے وچلے ہتھیاراں دے قومی کوٹ دے نال جھنڈے دا اکّ روپ قانونی طور اُتے ودیساں اتے سمندری سرکاری ورتوں لئی راکھواں اے۔ اکّ نگاہ-پوچھ دے علاوہ دے نال اکّ سمان پھلیگ پولینڈ دے نیول دے نشان دے طور اُتے ورتیا گیا اے۔
چٹے تے لال نوں سرکاری طور اُتے ۱۸۳۱' چ قومی رنگ دے طور اُتے اپنایا گیا۔ ایہہ پرانے مول دے ہن اتے پولش-لتھوانیئن کامنویلتھ دے دو متحد دیساں دے ہتھیاراں دے کوٹاں دے رنگ (رنگ) توں نکلدے ہن، جویں کہ پولینڈ دے وائٹ ایگل اتے لتھوانیا دے گرینڈ ڈچی دے پرمکھ، اکّ چٹی گھوڑا تے سوار اکّ چٹے گھوڑا، اکّ لال ڈھال تے دونو۔ اس توں پہلاں، پولش سپاہی وکھ-وکھ رنگ سنجوگاں دے کاک پہنے سن۔ قومی جھنڈا نوں سرکاری طور اُتے ۱۹۱۹ وچ اپنایا گیا۔ ۲۰۰۴ توں، پولش پھلیگ دن ۲ مئی نوں منایا جاندا اے۔
ایہہ جھنڈا اعلیٰ ترین قومی اتھارٹیاں دیاں عمارتاں، جویں کہ پارلیمنٹ اتے صدر محل دے جاری جاری رہا اے۔ ہور ادارےآں اتے بہت سارے پولش لوک قومی تندیاں تے قومی جھنڈے تےقومی جھنڈا لہراؤندے ہن اتے قومی اہمیت دے ہور خاص موقعیاں تے ہندے ہن۔ موجودہ پولش قانون قومی جھنڈے نوں ہتھیاراں دے کوٹ توں بناں نہیں روکدا جنا چر جھنڈا بے عزت نہیں ہندا۔
ڈزائین
[[تصویر:Barwy_Rzeczypospolitej_Polskiej.svg|left|thumb|پولینڈ لوکراج دے رنگاں دے لیٹویں اتے لمبت نمائش
قانونی سروت
پولینڈ لوکراج دے رنگ اتے جھنڈے دو قانونی دستاویزاں وچ دسیا گیا اے۔ ۱۹۹۷ دے پولینڈ جمہوریہ دا آئین، اتے آرٹ دے کوٹ، پولز جمہوریہ دے رنگ اتے گیت، اتے راج سیلز ایکٹ (Ustawa o godle, بارویک آئی ہجنی رزیکسیپوسولائٹج پولسجیج اوریز او پکسیویچ پاونسٹووئچ) دے نال ۱۹۸۰ وچ ہوئے سودھاں (اس توں بعد "کنڈی آف آرمس ایکٹ" وجوں)۔ Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych
قومی پرتیکاں بارے ودھان سبھ توں ودھیا اے۔ کوٹ آف آرٹس ایکٹ نوں کئی وار سودھیا گیا اے اتے ایگزیکٹیو اصولاں نوں مکمل روپ وچ درسایا گیا اے، جہناں وچوں کجھ پہلاں کدے جاری نہیں کیتے گئے۔ اس توں علاوہ، ایکٹ وچ اجہیاں غلطیاں، گھاٹاں اتے اسنگتی شامل ہن جو قانون نوں بھمبلبھوسے وچ پاؤندے ہن، وکھ-وکھ معنےآں وچ کھلے ہندے ہن اتے اکثر عمل وچ نہیں جاندے۔
قومی رنگ
آئین دے باب ۱, آرٹیکل ۲۸, پیرا ۲ دے مطابق، پولینڈ دے قومی رنگ چٹے تے لال ہندے ہن۔ اسیس ایکٹ، آرٹیکل ۴ دی کوٹ، اگے دسدی اے کہ رنگ برابر اتے دو ہریجٹل، سمان چوڑائی دیاں سماناریاں وچ سفید اتے لال ہندے ہن، جسدا چوٹی اکّ چٹا اے اتے ہیٹھلا لال رنگ اے۔ جے رنگ وکھری طور اُتے وکھایا گیا اے، تاں دیکھن والے دے نظریہ توں کھبے پاسے چٹے پائیپ نوں رکھیا گیا اے۔ اٹیچمینٹ نن۔ ۲ ایکٹ نوں قومی رنگاں نوں ہریجٹل اتے ورٹیکل الائینمینٹ وچ درسایا گیا اے، اتے سیائیئی ۱۹۷۶ وچ درسائیاں گئیاں رنگاں دے انتر (ΔE) نال سیائیئی xyY (سیائیئی ۱۹۳۱) رنگ سپیس دے دھرے دے روپ وچ نمائش دوناں رنگاں دی ادھکارک رنگ (L *، u *، v *) رنگ تھاں (CIELUV)।
پھلیگ دا آدر کرنا
پولش قانون کہندا اے کہ قومی چنہ، فلیگ سمیت، "عقیدت اتے ستکار نال" ہریک پولش شہری اتے سارے راج دے انگاں، ادارےآں اتے سنگٹھناں دے "صحیح اتے ذمہ واری" اے۔ عوامی اپمان، تباہی جاں پھلیگ دی جانبجھّ کے ہٹن نوں جرمانہ منیا جاندا اے، جرمانہ، جرم دی غلامی جاں اکّ سال دی جیل ہو سکدی اے۔ سرکاری انکڑے دسدے ہن کہ قومی چنہ دے خلاف اپرادھ بہت گھٹ ہندے ہن: ۲۰۰۳ وچ ۴۳ اجیہے اپرادھ اتے ۲۰۰۴ وچ ۹۶, اوہ سالاں وچ پولینڈ وچ رجسٹرڈ سارے اپرادھاں دے ۰٫۰۰۱٪ توں گھٹ سن۔ ہور، پولش پھلیگ اتے اصولاں دی امقررہ النگھنا اکّ اپرادھ اے، اکّ جرمانہ جاں اکّ مہینے دی قید تک دی سزا۔
ہتھیاراں دے کوٹ نال فلیگ کرو
thumb|ہتھیاراں دے کوٹ نال فلیگ کرو کوٹ دی بجائے جھنڈے دی ورتوں اُتے پابندی نوں ہٹا دتا گیا اے، جدکہ قومی جھنڈے دی ورتوں ہتھیاراں دے کوٹ نال کیتی جا رہی اے اتے حالے وی قانونی طور'
پولش پھلیگ دن (رسمی طور اُتے: پولینڈ دن دے جھنڈے، ڈزین پھلیگی ریشیسیپوسولائٹج پولسیج) نوں پہلی وار ۲ مئی ۲۰۰۴ نوں دیکھیا گیا سی۔ ایہہ قومی پرتیکاں دے اتہاس اتے اہمیت بارے پولش لوکاں نوں سکھیا دین لئی قائم کیتا گیا سی۔ ۲ مئی نوں پولینڈ اتے پولش سینیٹ دے باہر پولش ڈائسپورا ولوں روائتی پولونیا دن نال ملائے جان دی متی دی چون کیتی گئی سی۔ اکّ تریخی کارن وی سی: ۲ مئی، اکّ دن جدوں قومی جھنڈے، لیبر ۱ مئی نوں پولش پارلیمنٹ دن (۳ مئی) توں ترنت بعد ہٹا دتا گیا سی، جس اُتے اہلکاراں نے پابندی لگا دتی سی۔ ۱۹۹۰ وچ آئین دے دن دی مڑ نیچر اتے پولش پھلیگ دن دا قیام توں بعد، پھلیگ مئی دے پہلے تن دناں دوران جاری جاری رہا۔ مئی دن اتے آئین دن توں الٹ، پھلیگ دن اکّ عوامی چھٹی نہیں اے، بھاویں کہ اکّ برج بناؤنا، یعنی اس دن اکّ دن بند کرنا عام مشق اے۔
متعلق اتے سمان پھلیگ
پوسین دے گرینڈ ڈچی دا جھنڈا، پراسیاں دا راجگڑھ دے اکّ پولش-آبادی دا خدمختار صوبہ، ۱۸۱۵ وچ بنایا گیا، اکّ لال-اتے-چٹا کھتجی بائیکولر سی۔ اسدا رنگ ڈچ دے کوٹ دے ہتھیاراں توں لئے گئے سن جس وچ پراسکی کالا ایگل نوں پولیشک وائٹ ایگل دے اندرونیکرن نال بنایا گیا سی۔ جرمنی دی پولش قومی رنگ دے روپ وچ پولیسی دی ودھ رہی پالیسی اتے سفید اتے لال دی شناخت دے نال، پوسین دا لال اتے چٹا جھنڈا ۱۸۸۶ وچ اکّ چٹے-چٹے-چٹے کھڑے سٹیڈیم نال بدلیا گیا سی۔ حصےآں دے ویلے پولینڈ دے کسے ہور حصے نے اکّ جھنڈے ورتیا جہڑا پولش قومی رنگ نوں شامل کریگا۔
حوالے
thumb|سبھ توں وڈا پولش پھلیگ، جو کہ وارسو وچ پھریڈمز مست توں نکلیا اے، جو ۶۳ میٹر (۲۰۷ پھٹّ) اُتے اے، اوہ پولینڈ دا سبھ توں وڈا جھنڈا اے
کتاباں
Pl icon
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a news article in print, video, audio or web using the provided source information (e.g. author, publication, date) and various formatting options.">Cite news  URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://۔.۔" or maybe even the  protocol relative scheme "//۔.۔"" class="cx-template-editor-param-desc">  http://www.zycie.czest.pl/modules/show.php?id=1438    Source title  Zaczyna się mundial.۔. Last name Magiera    First name  Marek    Source date  9 جون 2006    Name of publication  Życie Częstochowskie    URL access date  2 فروری 2008    Archive URL  https://web.archive.org/web/20081211124346/http://www.zycie.czest.pl/modules/show.php?id=1438    Archive date  11 دسمبر 2008    Dead URL  yes    Publisher  Beta Press S.C.    Language  pl    Postscript
<div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to an article in a magazine or journal, using the provided source information (e.g. journal name, author, title, issue, URL) and various formatting options.">Cite journal  Last name  Molak    First name  Wiesław    Last name 2  Sakiewicz    First name 2  Tomasz    Source date  2 مئی, 2007    Title  Bogdan Borusewicz gościem w "Sygnałach dnia"    URL <span data-key="url" title="The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type "http://۔.۔" or maybe even the &nbsp;protocol relative scheme "//۔.۔"" class="cx-template-editor-param-desc">  http://www.pis.org.pl/article.php?id=7278    Dead URL  yes    Language  pl    Publisher  Law and Justice    Archive URL  https://web.archive.org/web/20071025211530/http://www.pis.org.pl/article.php?id=7278    Archive date  25 اکتوبر 2007    URL access date  2 فروری 2008    Postscript
باہری کڑیاں
گٹھ:پولینڈ
مہاراج سنگھ
مہاراج سنگھ ہندستان دا اک حریت پسند سی ۔ مہاراج سنگھ دا جم لدھیان ضلعے دا اے۔ پہلا نام نہال سنگھ سی۔ اوہ بہت ہی دھیرج والے سن پر اینگلو سکھ لڑائیاں پچھوں انھاں دے وچار مخالف ہو گئے تے انقلابی کاروائیاں وچ جٹّ گئے۔ । پرما سازش کیس وچ اوہناں دے نام ابھریا۔ اس کیس وچ ہینری لارینس تے کجھ دوسرے انگریز افسر لاہور دربار وچ مارے گئے سن۔ اوہ روپوش ہو گئے پر چلاک انگریز نے ایہناں دی گرفتاری لئی انعام اعلان کر دتا۔دیوان مول چند نے برطانوی راج خلاف 1848 وچ بغاوت کر دتی۔ ایہہ اطلاع ملدیا ہی بھائی مہاراجہ سنگھ نے اپنیاں کاروائیا وچ تکھاپن لے آندا۔1849 وچ اوہ اپنے خفیہ ہیڈّ کواٹر جو جموں وچ سی مڑ آئے۔ اسے سال اوہ سکھ رجمینٹ دی مدد کرن ہشیارپور آ گئے۔ 28 دسمبر،1849 نوں آدمپور توں انھاں نوں گرفتار کر لیا گیا۔ گرفتار کرن توں بعد دور کوٹھڑی وچ سٹ دتا گیا۔ دور کوٹھڑی دی لمبی نظربندی نال 5 جولائی،1856 وچ اوہ پرلوک سدھار گئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی دے کارکن گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:تحریک آزادی ہندگٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں
پریتم رانی سیواچ
پریتم رانی سواچ (جم 2 اکتوبر، 1974) اکّ بھارتی خاتون ہاکی ٹیم دی سابقہ کپتان اے۔  2008 وچ، اسنوں اولمپک لئی کوالیپھائرز کرن والی بھارتی ٹیم وچ شامل ہون لئی بلایا گیا سی تاں کہ اوہ "تجربہ نال ٹیم وچ نکھار لیا سکے"۔  ٹیم ولوں اولمپک لئی اہلیت پوری کرن توں بعد، سیویچ نے اکّ انٹرویو وچ کیہا، "اسیں اس طرحاں نہیں کر رہے سی جویں نتیجیاں نے دکھایا اے۔ ایہہ صرف اکّ مثالی موقعے دا معاملہ اے […] میرے ویلے تے ہن دے ویلے وچ اکّ انتر اے اتے ہن مڈ فیلڈ، ساڈے کول سیتا گسین دے نال اکّ تجربیکار مڈفیلڈ سی، جس نے ساڈی مدد کیتی۔ اسنے تھم رانجیتا اتے روسالد رالٹ دوویں ہی نوجوان سن، ہن ٹیم وچ آؤ۔"
2002 دے دولت مشترکہ کھیڈاں وچ سونے دا خطاب جتن توں بعد اوہ آخری وار ٹیم نال کھیڈی اوہ اس ویلے اکّ اکیڈمی چلاؤندی اے اتے کوچ بنن لئی سکھلائی دے رہی اے۔
کریئر
پریتم دا جم ہریانہ دے گڑگاؤں نیڑے جھارسا وچ ہویا سی اتے 9 سال دی عمر وچ اوہناں نے ہاکی کھیڈنا شروع کر دتا سی۔ اس نے پی۔ٹی۔آئی۔ ماسٹر تارا چند دے اگوائی وچ پنڈ جھارسا دے سکول وچ شبھکامنا کیتی۔ ماسٹر تارا چند اتے ہیڈ ماسٹر رگھویندر سنگھ یادو نے ہاکی دے سبھ توں ودھیا کھڈاری بنن وچ مدد کیتی اے۔
پریتم رانی سوچ ہن عالمی کپ اتے دولت مشترکہ کھیڈاں لئی بھارتی خاتون ہاکی ٹیم دے نال کوچ اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1974 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں گٹھ:زندہ لوک
دریا خان سپہ سالار فوج جام نظام الدین 1490 ء
دریا خان سپہ سالار فوج جام نظام الدین 1490 ء ۔
ولہا دریا خان: تاریخِ سندھ وچ سچائی، بہادری تے قربانی دا امر کردار
آپ جے تریخ دے طالب علم نيں تاں میرے خیال وچ آپ بہت خوش نصیب نيں کہ صدیاں اُتے محیط کردار تے حقائق آپ دے سامنے عیاں تو‏ں ہُندے نيں، جنم تو‏ں لے ک‏ے سپرد خاک تک۔ جنگ و جدل، محلات تے مُحلاں وچ ہُندی ہوئی سازشاں، شاہی باراتاں تے اُنہاں محلےآں تے گلیاں تو‏ں اُٹھدے حاکماں دے جنازے، وفا تے وفا د‏‏ی کوکھ تو‏ں اُگتی بیوفائی د‏‏ی آکاس بیل، بستے تے ویران ہُندے ہوئے شہر تے بستیاں، ایہ سب آپ دے سامنے ہوئے رہیا ہُندا اے، بس ایہ آپ اُتے اے کہ آپ انہاں سارے مناظر نو‏‏ں اپنے ذہن وچ کِداں تراشتے نيں۔
اوہ لڑکا اپنی ذہانت د‏‏ی وجہ تو‏ں وقت دے حاکم دے محل آ پہنچیا۔ جام نندو د‏‏ی اکھ نے اس نوجوان د‏‏ی ذہانت تے بہادری نو‏‏ں پرکھ لیا سی، اس لئی اس د‏ی اک بیٹے د‏‏ی طرح پرورش کی، اُس نو‏‏ں گھڑ سواری تو‏ں لے ک‏ے شمشیر زنی تے تیراندازی د‏‏ی تربیت دتی، اپنی فوج دا سپہ سالار بنایا تے اسنو‏ں دریا خان دا ناں دتا۔
یہ واقعہ 1487 وچ ہويا تے ایتھ‏ے محمد ارغون (شاہ بیگ ارغون دا بھائی) عملدار دے طور اُتے مقرر ہويا۔ اس فتح د‏‏ی وجہ تو‏ں ارغوناں دا رویہ وڈا کڑوا تے کرخت رہیا۔ آخر ٹھٹھہ وچ ایہ فیصلہ کیتا گیا کہ، دریا خان د‏‏ی سپہ سالاری وچ ، سبی لشکر بھیجیا جائے تے ایسا ہی کیتا گیا۔ 1490 وچ ارغوناں تے دریا خان د‏‏ی فوجاں دے درمیاں جنگ ہوئی جس وچ سلطان محمد ارغون ماریا گیا۔ ایويں دریا خان اک بہادر سپہ سالار دا اعزاز لے ک‏ے لُٹیا۔