cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
موٹو جی5
ویریئینٹ
موٹو جی 5 اک سٹینڈرڈ ویریئینٹ اے جو امریکہ وچّ ویچیا نہیں گیا اتے اتے موٹی G5 پلسّ خاص خاصیتاں والا اک پریمیئم ویریئینٹ اے۔ موٹو G5 پلسّ نوں امریکہ اتے انترقومی پدھر تے رلیز کیتا گیا سی۔ امریکی ماڈلاں توں علاوہ سارے پلسّ ماڈلاں وچّ این ایف سی-کمیونیکیشن بھگتان دی اک خاص سودھا اے ۔ پلسّ نوں یو۔کے۔ وچ اک کارپورس ویئرہاؤس دے طور تے جاری کیتا گیا سی
ایکسکلجئل ایڈیشن
پچھلے پیڑھی دے نال، آنلائین رٹیلر ایمازان۔کامّ ایمازان دے “پرائم میبرا” لئی موٹو جی5 پلسّ دا 'پرائم ایکسکلسو' ورجن پیش کردا اے، جو کہ سٹینڈرڈ ورژن نالوں سستا اے اتے لاک سکرین تے ایمازان اشتہاراں نوں پیش کردا اے، فون دے ہور سارے نمونے اکو جہے ہن۔
موٹو جی 5 نوں ایمازان تے ایمازان پرائم ایکسکلوسو دے طور تے 'ایمزین' نامی اک سافٹویئر ویریئینٹ اتے پری-لوڈی کیتے ایمازان ایپس نال وی پیش کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:موبائل
چک 241 گ ب گڑھا
چک 241 گ ب گڑھا  ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
کیروو
کیروو روس دا اک شہر اے تے روس دے کیروو اوبلاست دا راجگڑھ اے ۔ اس شہر دے پرانے ناں وئیاتکا تے خلینوف نیں تے ایہہ شہر  اتلے چڑھدے یورپی روس چ دریائے وئیاتکا دے کنڈے آباد اے ۔
تریخ
کوہ یورال دے بلکل لہندے چ واقع خلینوف دا قلعہ سن 1181ء چ اساریا گیا ۔ اسدا قصبے دے طور اتے دستاویزاں چ پہلا ذکر 1374ء دا اے ۔  خلینوف نوں 1489ء چ ماسکوی روس چ شامل کر لیا گیا ۔  اس قصبے اتے خانان قازان دی حکومت وی رہی  تے اسنوں ہیلین دے ناں نال جانیا جاندا سی ۔  اس شہر دی حالے تک محفوظ سبتوں پرانی یادگار  1689ء چ اساریا گیا 5 گبنداں آلا گرجا اے ۔
1781ء چ روسی سلطنت دی ملکہ ییکیترینا  عظمی (کیتھرین  ) نے شہر دا ناں  چلینوف توں وئیاتکا کر دتا  تے اک علیحدہ  گوبرنیا دا مرکز بنا دتا ۔  اس قصبے نوں جلاوطنی دی تھاں دے طور اتے وی ورتیا گیا  ، خاص طور اتے ایتھے  الیگزاندر ہیرزن ، الیگزاندر ویٹبرگ تے میخائل سالتیکوف شچیدرن ایتھے جلاوطن رہے ۔  19ویں صدی عیسوی دے آخیر چ  ایہہ شہر ٹرانس سائیبیریا ریلوے  دا اہم سٹیشن سی ۔
پہلی [دسمبر 1934ء چ اسدا ناں سویت رہنماء سرگئی کیروف (کیروو) دے ناں اتے رکھ دتا گیا  ، جسنوں ایتھے پہلی دسمبر نوں قتل کر دتا گیا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
امیہ سکوٹ
امیہ سکٹ (پیدائش 11 جنوری 1988) اک ٹرانسجینڈر اداکار تے ڈانسر ا‏‏ے۔ اوہ ایکس ڈرامہ ، اسٹار وچ کاٹن دے کردار دے لئی مشہور ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:اصطلاحات ایل جی بی ٹی گٹھ:افریقی-امریدیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریدیاں اداکاراواں گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ایل جی بی ٹی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند گٹھ:مخنث گٹھ:نیو اورلینز دیاں اداکاراواں گٹھ:نیو یارک سٹی دیاں اداکاراواں
لانگدوک-روسیون
لانگدوک-روسیون فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
بادن بادن
بادن بادن جرمنی دا اک نگر اے۔ اے بادنورتمبرگ صوبے چ وس ریا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی
590ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
18 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 18ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ریکوٹز
گٹھ:پولینڈ
ضلع ڈزکوۓ
ضلع ڈزکوۓ ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
لورین
لورین فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
19 جمادی الثانی
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
لڈوگ کویڈ
لڈوگ کویڈ (23 مارچ 1858- 4 مارچ 1941) اک جرمن امن پسند سی۔ اوہنوں 1927 اچ فرڈیننڈ بوئسوں دے نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
شارلمین
شارلمین (742 814) جرمن فرینک دا 768 توں تے رومیاں دا 800 توں لے کے اپنے مرن 814 تک بادشاہ سی۔ اونے فرینکاں دے بادشائی نوں لیندے تے وشکارلے یورپ تک پھیلادتا۔
شارلمین پیپن تے برٹراڈا دا پتر سی۔ اوہ 742 چ ویلونیا، بیلجیم چ جمیا۔ اودے دادے چارلس مارٹل دے نال تے اودا ناں کارل یا چارلس رکھیا گیا۔ پیپن دے مرن تے اودی بادشائی اودے دو پتراں شارلمین تے اودے پعرا وچ ونڈی گئی اودے پعرا دے مرن تے شارلمین فرینکاں دا کلا بادشاہ بن گیا۔
شارلمین نے جرمن قبیلیاں نال لڑائیاں دا مڈ رکھیا جیہڑا کئیورے چلیا تے انت تے سارے جرمنی تے چھاگیا تے جرمناں نوں سعائی بنن تے مجبور کردتا۔ دکھن چ بنو امیہ دے خلاف اودی لڑائی جت ج نان بدلی تے اونوں واپس جانا پیا۔ اٹلی چ اونے لمبارڈی راج تے مل ماریا۔
اپنی عمر دے آحری ویلے اپنے کماں دے پورا ناں ہون تے میوسی نال روگی ہوکے 28 جنوری 814 نوں آخن چ مر گیاتے اوتھوں دے کرجے ج اونوں دبیا گیا۔ مرن ویلے اودی عمر 72 ورے سی تے اونے 47 ورے راج کیتا۔
سائی را نرسمہا ریڈی
سائی را نرسمہا ریڈی سال 2019 د‏‏ی ہندوستانی تیلگو - بولی د‏‏ی عظیم رزمیہ داستان پرمبنی ایکشن فلم اے جس د‏‏ی ہدایتکاری سریندر ریڈی نے د‏‏ی اے تے کونیڈیلا پروڈکشن کمپنی دے بینر دے تحت رام چرن نے پروڈیوس کیتا ا‏‏ے۔ ایہ فلم ، آندھرا پردیش دے رائل سیما خطے نال تعلق رکھنے والے ہندوستانی آزادی دے کارکن ، ییوالا واڑا نرسمہا ریڈی د‏‏ی زندگی تو‏ں متاثر ہوک‏ے بنائی گئی اے ۔
اس فلم دے اداکاراں وچ چرنجیوی مرکزی کردار وچ جدو‏ں کہ انہاں دے نال نئن تارہ ، تمنا بھاٹیہ ، سدیپ ، جگپتی بابو ، تے وجے سیتوپتی وی معاون کردار وچ ني‏‏‏‏ں۔ امیتابھ بچن تے انوشکا شیٹی بطور مہمان اداکار ، خصوصی طور اُتے شامل ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
فلم بندی دا آغاز 6 دسمبر 2017 نو‏‏ں حیدرآباد وچ ہويا۔ ایہ فلم تھیٹر دے لحاظ تو‏ں 2 اکتوبر 2019 نو‏‏ں ریلیز ہوئی سی۔ فلم نو‏‏ں بیک وقت ہندی ، کنڑا ، ملیالم تے تمل بولی وچ ڈب کرکے ریلیز کیتا گیا۔
کہانی
یہ کہانی ہندوستان د‏‏ی پہلی جنگ آزادی تو‏ں تقریبا 10 10 سال پہلے ترتیب دتی گئی ا‏‏ے۔ ییوالا واڑہ نرسمہا ریڈی (چرنجیوی) نو‏‏ں آندھرا پردیش کے رائل سیما خطے دے حاکم دے طور اُتے دکھایا گیا اے ۔ جس د‏‏ی تعلیم و تربیت گرو گوسائی (امیتابھ بچن) نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ لکشمی (تمنا بھاٹیہ) اک مندر د‏‏ی رقاصہ اے جو نرسمہا د‏‏ی وی دلچسپی رکھتئ ا‏‏ے۔ نرسمہا دے لکشمی نال محبت دا اظہار کرنے تے وعدے کرنے دے بعد ، نرسمہا ریڈی نو‏‏ں پتہ چل گیا اے کہ اس د‏‏ی شادی بچپن وچ ہی سدھما (نئن تارا) تو‏ں نال ہوچک‏ی اے، ایہ شادی اس رسم دا حصہ سی جو اس خطے دے لوک بارشاں د‏‏ی مدد دے لئی منا‏ندے سن،۔ گھر دے تمام سربراہ تے عمائدین ریڈی نو‏‏ں دوبارہ سدھما دے نال اوہی رسم ادا کرنے اُتے راضی کردے نيں ، جس تو‏ں اوہ خطے د‏‏ی بہتری دے لئی متفق ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جان کر لکشمی خود کشی کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے ، لیکن نرسمہا ریڈی نے اسنو‏ں جینے دا قائل کیتا تے لوکاں تو‏ں متاثر ہونے دے لئی اپنے رقص نو‏‏ں استعمال کرنے نو‏‏ں کہیا۔ لکشمی اس د‏ی گل نو‏‏ں سمجھدی اے تے ریناڈو دا علاقہ چھڈ دیندی ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، سدھما نے نرسمہا ریڈی تو‏ں اپنی محبت دا اظہار کیتا ، جسنو‏ں اوہ بچپن تو‏ں ہی چھپا رہیا سی۔ اس دے بعد نرسمہا ریڈی نو‏‏ں اپنی ماں ، بیوی ، تے کنبہ دے ہور افراد دے نال خوشی خوشی زندگی گزاردے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے ووران ، برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی کاروبار دے لئی ہندوستان آندی اے لیکن جلد ہی پرت مار ، آبائی شہریاں نو‏‏ں تشدد دا نشانہ بنانا تے ہندوستان د‏‏ی قدرتی دولت نو‏‏ں برطانیہ لے جانے دا کم شروع کردیندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں نرسمہا ریڈی انہاں دے مظالم دا مشاہدہ کردے نيں تاں اوہ غصے وچ انہاں تو‏ں لڑ پڑدا اے تے اپنا تخت ، بیوی تے ماں چھڈ دیندا اے تے اس لڑائی وچ اوہ پیلیگر (دوسرے پنڈ دے قائدین) ، ویرا ریڈی (جگپتی بابو)، اووکو راجو (سدیپ)کے نال مل ک‏ے ٹیم بناندا اے تے انہاں انگریزاں دے خلاف بغاوت شروع کردیندا ا‏‏ے۔ مدراس (اب چنويں) دے رہنما راجہ پانڈی (وجے سیتوپتی) وی انہاں دے نال شامل ہوجاندا ا‏‏ے۔ اوہ سب برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے خلاف بغاوت دا آغاز کردے ني‏‏‏‏ں۔ بقیہ فلم اس بارے وچ اے کہ ریڈی اپنے تمام حامیاں دے نال برطانوی حکمرانی دے خلاف کس طرح لڑدے ني‏‏‏‏ں۔
فلم بندی
26 جون 2017 نو‏‏ں ، رام چرن نے اعلان کیتا کہ فلم د‏‏ی شوٹنگ اگست 2017 وچ شروع ہوئے گی تے اس د‏ی ہدایتکاری سریندر ریڈی کرن گے۔ رام چرن کونیڈیلا پروڈکشن دے بینر تلے فلم تیار کررہے ني‏‏‏‏ں۔ ابتدا وچ روی ورمن نو‏‏ں سنیماٹو گرافر دے طور اُتے سائن کیتا گیا سی ، لیکن بعد وچ اس نے شیڈولنگ دے امور د‏‏ی وجہ تو‏ں انتخاب ترک کردتا۔ آر رتھنیلو نے روی ورمن د‏‏ی جگہ لئی۔ راجیون اُتے پروڈکشن ڈیزائننگ کرنے دے لئی دستخط کیتے۔ فلم بندی 6 دسمبر 2017 اُتے شروع کر دتی گئی انجو مودی ، اتٹارا مینن ، سشمیندا کونیڈیلا نو‏‏ں ڈریس ڈیزائنرز دے طور اُتے کم کرنے دے لئی سائن کیتا گیا۔
ستمبر 2018 نو‏‏ں ، اک اہ‏م جنگی تسلسل فلمایا گیا ، جس اُتے بنانے والےآں نو‏‏ں inr 450000000 لاگت آئے ۔ لندن وچ مقیم اسٹنٹ کوریوگرافراں گریگ پاویل ، لی وِٹیکٹر ، تے رام-لکشمن نے کارروائی دے سلسلے د‏‏ی کوریوگرافی کيتی۔ 24 جون 2019 نو‏‏ں ، فلم د‏‏ی شوٹنگ د‏‏ی پوری کارروائی مکمل کردتی گئی۔
باکس آفس
یہ فلم یکم اکتوبر ، 2019 نو‏‏ں امریکا وچ ریلیز ہوئی تے اس نے تقریبا 857k جمع کیتا تے آسٹریلیا وچ 162k آسٹریلین ڈالر جمع ہوئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سریندر ریڈی د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں گٹھ:تیلگو بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں گٹھ:بھارتی تاریخی فلماں گٹھ:بھارتی رزمیہ فلماں گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں گٹھ:مستقب‏‏ل وچ آنے والی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:2019ء د‏‏ی فلماں
ضلع حیرات
ضلع حیرات ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
وولشٹائین
Wolsztyn
کالیننگراڈ
کالیننگراڈ روس دا اک شہر اے۔
دهستان دادین
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
وشکارلا پیرینیز
وشکارلا پیرینیز فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
591ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
چک 241 گ ب بہرام
چک 241 گ ب بہرام  ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
فریڈرش گستاف جیکب ہینلے
فریڈرش گستاف جیکب ہینلے اک جرمن ڈاکٹر سی۔ اونے جرم تھیوری نوں ٹورن دی پہل کیتی۔ رابرٹ کوخ اودا شگرد سی۔
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
سنگتار
سنگتار ہیر ، (جنم 9 اکتوبر 1973) عامَ پرچلت نام سنگتار ، اک پنجابی گائیک، سنگیتکار، گیت کار اتے کوی ہے۔ اس نے کمل ہیر ، من موہن وارث اتے دیبی مخصوصپوری ورگے گائکاں لئی گیت لکھے ہن اتے سنگیت تیار کیتا ہے۔ اس دے وڈے بھرا من موہن وارث اتے چھوٹے بھرا کمل ہیر دونو نوں پنجابی پوپ \ فوک گائک ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی گیت کار
20 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 20ویں تریخ یا دن
وفات
خلیفہ اول راشد بلا فصل حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ کے وصال کا دن ہے
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
نانجنگ میٹرو
نانجنگ میٹرو (南京地铁) عوامی جمہوریہ چین دے صوبے جیانگسو دے دار الحکومت شہر نانجنگ دے شہری تے مضافاتی اضلاع دے لئی ایک تیز رفتار ٹرانزٹ نظام اے۔ نظام دی دس لائناں تے 159 اسٹیشن نیں۔ اس دے ٹریک کا کل لمبائی 393.628 کلومیٹر (244.589 میل) اے۔ یہ نانجنگ میٹرو گروپ کمپنی دے زیر انتطام اے۔ نظام دی کل لمبائی دے لحاظ توں ایہ چین وچ شنگھائی میٹرو، بیجنگ سب وے تے گوانگژو میٹرو دے بعد چوتھے نمبر پر اے۔ 2017ء وچ مجموعی طور پر میٹرو نظام سے 977.4 ملین افراد نے سالانہ سفر کیتا۔
نانجنگ میٹرو نظام دے لئی تجاویز 1984ء وچ شروع ہوئاں جبکہ 1994ء وچ ریاستی منصوبہ بندی کمیشن نے اس دی منظوری دتی۔ لائن 1 پر ابتدائی 16-اسٹیشناں دی تعمیر 1999ء وچ شروع ہوئی تے 2005ء وچ اس کا افتتاح ہوا۔ اگلے چند سالاں وچ مستقبل دی توسیع دی منصوبہ بندی دے تحت تین لائناں کھولیاں جان گئیاں جبکہ کئی تعمیراتی شروع کرنے دے لئے منظوری دی منتظر نیں۔
حوالے
گٹھ:2005ء وچ بننے والیاں ریلوے لائناں گٹھ:چین وچ 2005ء دیاں تاسیساں گٹھ:سیمنز موبیلیٹی دے منصوبے گٹھ:نانجنگ میٹرو گٹھ:چین
کیڈمن
کیڈمن پہلے انگریزی شاعری دے ویلے شاعراں چون پہلا نان اے جیڑا سامنے اندا اے۔
592ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
ضلع کوپروباشی، ترابزون
ضلع کوپروباشی ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
21 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 21ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
انگریزی شاعری
انگریزی بولی چ آکھی کئی شاعری انگریزی شاعری اکھواندی اے۔ انگریزی شاعری 7ویں صدی توں لے کے ہن تک دے ویلے تے پھیلی ہوئی اے۔ انگریزی بولی چ انگریز شاعراں نے لیندی رہتل دی منی پرمنی شاعری کیتی جیہڑی سارے جگ تے وی منی گئی۔ پہلی آکھی گئی شاعری زبانی ہوندی سی تے اودے لکھن دا رواج نیں سی ایس لئی اسدا کوئی نشان نیں لبدا۔ 8ویں صدی دے انگریز لکھاری بیڈ نے کیڈمن نوں پہلا انگریز شاعر منیا اے۔ کیڈمن دی شاعری نال اینگلو سیکسن بولی (جیدے چوں انگریزی بولی بنی) دی شاعری دا وی مڈ رکھیا گیا۔ بیوولف نوں پہلی انکریزی شاعری دا ودیا کم منیا گیا اے۔ اے اک ایپک یا وڈے ناپ دی نظم اے جیدے چ اک ہیرو بیوولف دی جیداری دے گیت گاۓ گے نین۔
گٹھ:انگریزشاعر
ہکیز بنگال گزٹ
ہکیز بنگال گزٹ اک ہفتہ وار اخبار سی جیہڑا 29 مارچ 1780 نوں کلکتہ چلیا اے انگریزی بولی چ سی ایدا ایڈیٹر اک آئرش جیمز آگسٹس ہکی سی۔ اے دکھنی ایشیاء دا پہلا اخبار سی اینے ایسٹ انڈیا کمپنی دی سرکار دے اینے نتارے کیتے جے اینوں 1782 چ بند کردتا گیا۔
اون ولانز رچرڈسن
اون ولانز رچرڈسن (26 اپریل 1879- 15 فروری 1959) اک برطانوی فزکس گرو سی جنے تھرمیانک ایمیشن تے کم کیتا۔اوہنوں 1928 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
22 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 22ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ضلع ماچکا
ضلع ماچکا ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اتلا کالے
اتلا کالے فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
مارک زکربرگ
مارک زکربرگ (Mark Elliot Zuckerberg) اک امریکی پروگرامر تے انٹرنیٹ کاروباری اے۔ تن ہور لوکاں نال رل کے اوہنے انٹرنیٹ تے ملن دی ویب سائٹ فیس بک دا مڈ رکھیا۔ 2004 وج ہجے اوہ ہارورڈ یونیورسٹی وچ پڑھ ریا سی جدوں اوہنے ایہ کم کیتا۔ ہن اوہدی گنتی دنیا امیر لوکاں وج ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:امریکہ
ولیم لینگلینڈ
ولیم لینگلینڈ انگریزی دا اک شاعر سی۔
شاعری
‎Visions of Piers Plowman
593ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
23 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 21ویں تریخ یا دن
چک 246 گ ب شمالی
چک 246 گ ب شمالی  ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع آف
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تھلواں نارمنڈی
تھلواں نارمنڈی فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
دهستان جره
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان کازرون چ اے ۔
594ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
24 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 24ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ایڈمنڈ سپنسر
ایڈمنڈ سپنسر اک انگریز شاعر سی۔
مشہور نظماں
The Faerie Queene
ایڈولف اٹو رائنہولڈ ونڈاؤس
ایڈولف اٹو رائنہولڈ ونڈاؤس (25 دسمبر 1876- 9جون 1959) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے سٹیرول تے وٹامن تے کھوج کیتی۔اوہنوں 1928 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔ او ایڈلف بوتنانت دی پی ایچ ڈی دا ایڈوائزر سی جنے 1939 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام جتیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
سُکھدیڡ تھاپر
سُکھدیڡ تھاپر (15 مئی 1907–23 مارچ 1931) اک بھارتی انقلابی سی۔ اوہ ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسی ایشن دے بانی میبراں وچوں اک سن۔ اس نوں 23 مارچ 1931 نوں بھگت سنگھ تے راجگرو دے نال لہور وچ پھانسی دی سزا دتی گئی سی۔
بھگت سنگھ دے قریبی ساتھی تے ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن آرمی دیاں آگوُ قطاراں وچ سکھدیڡ نوں 23 مارچ 1931 نوں بھگت سنگھ تے راجگرو سمیت پھانسی دتی گئی سی ۔
جیون
سکھدیڡ تھاپر دا جم پنجاب دے شہر لدھیاݨا یا لائلپور وچ راملال تھاپر تے رلی دیوی دے گھر وکرمی سنوت 1964 دے پھگن مہینے وچ شکل پکھ سپتمی موجب 15 مئی 1907 نوں رات دے پونے گیاراں وجے ہویا سی۔ جم توں تنّ مہینے پہلاں ہی پیؤ دی موت ہو جان دے کارن اوہناں دے تایا اچنترام نے اوہناں دا پالݨ پوسݨ کرن وچ اوہناں دی ماں نوں پورا تعاون دتا۔ سکھدیو دی تائی نے وی اوہناں نوں اپنے پتّ دی طرحاں پالیا۔ اوہناں نے بھگت سنگھ، کامریڈ رام چندر تے بھگوتی چرن ووہرا دے نال لاہور وچّ نوجوان بھارت سبھا دا قیام کیتا سی۔
لالا لاجپت رائے دی موت دا بدلہ لیݨ لئی جدوں سکیم بنی تاں سانڈرس دا قتل کرن وچّ اوہناں نے بھگت سنگھ اتے راجگرُو دا پورا ساتھ دتا سی۔ ایہی نہیں، 1929 وچّ جیل وچ قیدیاں دے نال غیر انسانی ویہار کیتے جان دے خلاف سیاسی قیدیاں ولوں کیتی گئی بھکھ ہڑتال وچّ ودھ چڑھ کے حصہ وی لیا سی ۔
اوہناں نوں مقررہ تریخ اتے ویلے توں پہلاں جیل مینوئل دے اصولاں نوں درکنار رکھدے ہوئے 23 مارچ 1931 نوں شامیں 7 وجے سکھدیڡ، راجگرُو تے بھگت سنگھ تِناں نوں لہور سینٹرل جیل وچ پھانسی اتے لٹکا کے مار دتا گیا۔ اس تے ہندستان دے کونے کونے توں روس جاگیا سی۔ اس پرکار بھگت سنگھ تے راجگرُو دے نال سکھدیڡ وی صرف 24 سال دی عمر وچّ شہید ہو گئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:برصغیر گٹھ:پنجابی لوک
چارلز نیکل
چارلز نیکل (21 ستمبر 1866- 28 فروری 1936) اک فرانسیسی بیکٹیریا گرو سی جنے دسیا کہ وبائی ٹائیفس، جوواں نال پھیلدی اے۔اوہنوں 1928 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
برٹنی
برٹنی فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
Брэтань
595ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
امرت تیواڑی
امرت کور تیواری اک ہندوستانی ڈاکٹر تے پوسٹ گریجویٹ انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل ایجوکیشن اینڈ ریسرچ (PGIMER) ، چندی گڑھ کی سابقہ ڈین نيں ۔ اوہ پہلی شخص اے جس نے انڈین سوسائٹی آف پیڈوونٹکس اینڈ پروینیوٹیو ڈینٹسٹری (آئی ایس پی پی ڈی) وچ تاحیات رکنیت حاصل کيتی۔ نال ہی بھارتی ڈینٹل ایسوسی ایشن تے دتی نیشنل اکیڈمی آف میڈیکل سائنسز د‏‏ی ڈیکوریٹرہیاں ۔ اوہ چندی گڑھ میونسپل کارپوریشن د‏‏ی ممبر رہی ا‏‏ے۔
PGIMER تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد ، اوہ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی پروفیسر ایمریٹس بن گئی۔ انہاں نے کئی پیئر جائزہ لینے والے جریدے وچ بے شمار طبی مضامین لکھے نيں تے فلوریڈز تے ڈینٹل ڈس آرڈرز د‏‏ی اک کتاب تصنیف کيتی ا‏‏ے۔ : اک مجموعہ وی شائع ہويا ا‏‏ے۔ 1992 وچ ، انہاں نو‏ں ہندوستان دے چوتھے سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز پدما شری تو‏ں نوازیا گیا۔ تیواری نے پیری آرچرڈ اکیڈمی تو‏ں قابلیت د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اس د‏ی شادی [پنجاب یونیورسٹی] وچ ، اک پنجابی مصنف تے پروفیسر ، وی این تیواری تو‏ں ہوئی۔ تے انہاں دے بیٹے منیش تیواری ہندوستانی سیاستدان تے سابق وزیر اطلاعات و نشریات ني‏‏‏‏ں۔ پنجاب وچ دہشت گردی دے دوران وی این تیواڑی دہشت گرداں دا نشانہ بنے سن ، تے اسنو‏ں 1984 وچ دہشت گرداں نے گولی مار دے ہلاک کردتا سی۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
جان ڈن
جان ڈن اک انگریز شاعر سی۔
اتلا نارمنڈی
اتلا نارمنڈی فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
25 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 25ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ضلع شالپزاری
ضلع شالپزاری ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دهستان کمارج
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان کازرون چ اے ۔
کمل ہیر
کمل ہیر (جنم 23 جنوری 1973) اک پنجابی گائیک  اے ۔ کمل ہیر دا جنم ہلووال ، ضلع ہوشیارپور ، بھارتی پنجاب وکھے ہویا ۔ کمل ہیر دا وڈا بھرا من موہن وارث وی اک پرسدھ پنجابی گائک اے۔ اوسدا دوجا بھرا سنگتار اک سنگیتکار اتے لکھاری  اے۔
کم
کمل ہیر دی پہلی ایلبم کملی سنّ 2000 وچّ آئی ۔ دو سالاں بعد، 2002 وچّ  اسدی دوجی ایلبم مستی آئی جو بہت سفل ہوئی ۔ 2003 وچّ آئی مستی - 2 وی بہت سفل ہوئی جس نال کمل ہیر نوں بہت تعریفاں ملیاں اتے اوہ بہت پرسدھ ہو گیا۔ اس توں بعد چن جیہا گبھرو (2007) ،جندے نی جندے (2009) وی بہت پرسدھ ہوئیاں۔ 2014 وچّ اسنے اپنے بھراواں نال رل کے اک ایلبم یونٹی رلیز کیتی ۔
thumbnail|right|کمل ہیر پنجابی ورثہ 2013 - [[سڈنی ، آسٹریلیا وکھے]]
پنجابی ورثہ
کمال ہیر اتے من موہن وارث نے 2004 وچّ ٹورانٹو وکھے اک لائیو شو - پنجابی ورثہ کیتا جو انا سفل ہویا کی کمل ہیر تے من موہن وارث نے ہر سال ہی پنجابی ورثہ شو کرنے شروع کر دتے ۔ہن دنیا دے وکھ وکھ دیساں وچّ ایہہ شو ہر سال ہندے نیں ۔
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
چک 246 گ ب جنوبی
چک 246 گ ب جنوبی   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع سرمینے
ضلع سرمینے ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دیدار سندھو
دیدار سندھو (3 جولائی 1942 - 16 فروری 1991) اُگھا بھارت دا چڑھدے پنجاب دا پنجابی لوک گائیک اتے گیت کار سی۔ اوہ سٹیج اتے سر تے پگ بنھ کے آندا سی.
جیون
دیدار سندھو دا جنم 3 جولائی 1942 نوں پاکستان دے سرگودھا ضلعے وچّ چکّ نمبر 133 چ پیؤ سمد سنگھ دے گھر ماں دان کور دی ککھوں ہویا۔ 1947 دی ونڈ توں بعد اوہناں دا پروار 1956 وچّ پنڈ بھرووال ضلع لدھیانہ وچّ آ کے وس گیا۔ اوہناں مڈھلی ودیا پنڈ جگراؤں دے سرکاری سکول توں اتے دسویں تکّ دی ودیا سرکاری ہائی سکول برسالاں توں پراپت کیتی۔ اوہ اپنے پنج بھراواں وچوں سبھ توں چھوٹے سن۔ دیدار سندھو دا ویاہ 1966 وچّ پنڈ غالب کلاں وکھے بھان سنگھ دی سپتری امرجیت کور نال ہویا۔ اوہناں دے گھر دو بچیاں جگموہن سنگھ اتے بیٹی دیپاں نے جنم لیا۔ اوہناں دا اکلوتا بیٹا جگموہن سندھو اجکل گائیکی دے پڑ وچّ وچر رہا ہے۔ پرو: موہن سنگھ میموریال فاؤنڈیشن لدھیانہ دے چیئرمین جگدیو سنگھ جسووال لکھدے ہن کہ جو ستھان انگریزی کویتا وچّ بائرن دا سی پنجابی لوک گیت گیت کاری وچّ اوہ ستھان دیدار سندھو دا ہے۔ دیدار ساڈے لئی پنجابی سبھیاچار دے باغاں وچّ سدا مہکن اتے خشبوآں کھلارن والا بہرنگاں پھلّ اتے نرنتر روشنی ونڈن والا تارہ ہے۔ اسے طرحاں پرسدھ ساہتکار سنت سنگھ سیکھوں لکھدے ہن کہ سدھارن شبداں وچّ دیدار سندھو ورگے گیت کار اپنے سروتیاں نوں اجیہا انند پردان کردے ہن، جس وچّ سروتے جیون دا ولاس وی ماندے ہن اتے اوہناں اپر سداچار دیاں سیماواں اوگھن دا دوش وی نہیں لگدا۔ آتما ہمراہی دیدار سندھو نوں شردھانجلی بھینٹ کردے لکھدے ہن کہ اوہ جٹّ کلچر دا سرمور گیت کار سی۔
گیت کار
دیدار سندھو دی سبھ توں وڈی صفت ایہہ سی کہ اوہ اپنے گیت خود لکھکے گاؤندا سی۔ اوہناں دے گیتاں دا کاوَ چترن انا کمال دا ہے کہ سنن والا دنگ رہِ جاندا ہے۔ سنن والے دی سوچ اکثر گیت توں پچھے رہِ جاندی ہے۔ جدوں اوہ لکھدا ہے ‘چن ہو بدلی دے ہلے کنیاں نوں انجھ رسنائے، جیوں گوٹے والی چنی کوئی امبر ’تے سٹّ سکاوے ایہہ چانن ورگا رستا جگّ توں کویں لکاویگا’ تاں سروتے دی سوچ چن ’تے اٹکی رہِ جاندی ہے جاں ‘ساؤن مہینہ پین چھراٹے وگ پرنالے ڈھاب بھری’ تاں جیٹھ ہاڑ دیاں دھپاں وچّ وی سنن والے دے دل دماغ تے ساؤن مہینے دیاں گھٹاواں چھاںء جاندیاں ہن۔ اسنے اپنے گیتاں وچّ انیکاں نویں اکاراں دی ورتوں کیتی۔ اس توں علاوہ اسدے گیتاں وچّ انیکاں چنہ، بمب، پرتیک، تسبیح مالا دے منکے وانگو پروئے ہوئے ہن۔ جناں نوں سنکے من ہلاس وچّ آ کے دیدار سندھو نوں سلوٹ ماردا ہے۔
نمونہ
گدھیاں دے جاواں نی میں پاواں نچّ دھمالاں پاؤن نیویاں مور شرم نال دیکھ میریاں چالاں میرے نالوں ودھکے میری جھانجر کرے کمالاں جی کردا ایہہ جھانجر پا کے اڈ جا کبوتر بنکے، چھنکاٹا پیندا گلی–گلی، میری ایسی جھانجر چھنکے۔ 0 کالے کالے کھیت جویں کالا سر ہیر دا پاؤندی اے بھلیکھا چٹی ڈنڈی، ٹیڈے چیر دا 0 میرا اوہ مجارے والا حالَ جیہتوں مالکاں زمین کھوہ لئی کاہدے نال ماندری اوہ آفتاں نوں کیلو جیہتوں بین کھوہ لئی 0 میں کہناں دس کی کہنا بابے نوں ہکّ تانکے بجھ لیں پھر توں وی میرے منڈے دے کتھے نانکے 0 مر جائے کتورا لچھے دا سارا پنڈ سوگ مناؤندا ہے پر جس دن لچھا خود مار جائے کوئی گھر وچّ پیر نہ پاؤندا ہے
گائیکی
دیدار سندھو نے گائیکی دی شروعات بطور گیت کار وجوں کیتی۔ اسدے لکھے گیتاں دیاں دھوماں پورے پنجاب وچّ پے گئیاں۔ پہلا گیت نرندر بیبا دی آواز وچّ ‘جٹّ بڑا بے دردی’ ریکارڈ ہویا۔ اس سمیں محمد صدیق اتے رنجیت کور دی گائک جوڑی دیاں چڑھتاں سن۔ اس جوڑی دیاں آوازاں وچّ دیدار سندھو دے گیتاں سرمہ پنج رتیاں، کاغذ ورگی بھابی، ایسی جھانجر چھنکے، کڑتی ململ دی، لڈو ونڈدی کچہریؤں آواں نے دیدار سندھو دا نام بنا دتا۔ 1962 وچّ اوہناں لوک سمپرک وبھاگ وچّ نوکری لے لئی جتھے اس نے پرسدھ گائک محمد صدیق نال ڈھائی سال دے قریب سٹیجاں ’تے گایا۔ اس سمیں تکّ دیدار سندھو دی اپنی پہچان گائک وجوں ہو گئی تاں اسنے پہلا ریکارڈ سنیہ لتا نال ‘پنڈ دیاں منڈیاں نوں سانوں دیکھ کے نیند نہ آوے’ پرسدھ ایچ. ایم.وی. ریکارڈ کمپنی وچّ ریکارڈ کروایا۔ بسّ پھر کی سی دیدار تے ریکارڈ تویں بلیک وچّ وکن لگّ پئے اتے اپنے انتلے سمیں تکّ کوئی 28 سال چل سو چل ہندی رہی۔ اس سمیں دوران اس نے پنجاب دیاں مسحور گائکاواں نال گیت ریکارڈ کروائے۔ جنہاں وچّ پنجاب دی کوئل سریندر کور، امر نوری، سنیہ لتا، پرمندر سندھو، کلدیپ کور، بلجیت بلی، سسما، سکھونت کور توں علاوہ ہندی فلماں دی ہیروئن رما وج نے وی کئی سٹیجاں ’تے دیدار سندھو نال گایا۔ پنجابی فلم ‘انکھ جٹاں دی’ وچّ سریندر چھندے دی آواز وچّ گیت ‘اس سمیں دیاں سٹاں توں توں بھاویں ہے مجبور’ اتے ‘للکارا’ فلم وچّ ‘مائی نی تیری لاڈلی’ سربجیت دی آواز وچّ اتے فلم ‘گبھرو پنجاب دا’ وچّ دیدار سندھو اتے امر نوری دا اکھاڑا فلمایا گیا۔ بھاویں امر نوری اج تکّ نت کامیابی دیاں سکھراں نوں چھوہ رہی ہے، پر فلمی پردے ’تے سبھ توں پہلاں اسنوں دیدار سندھو ہی لے کے آئے۔ نوری 1981 وچّ بہت چھوٹی عمر وچّ دیدار سندھو نال گاؤن لگی سی، جو اج تکّ نرنتر جاری ہے۔ جہناں ہور پرسدھ گائکاں نے دیدار دے لکھے گیت گائے اوہناں وچّ محمد صدیق، رنجیت کور، نرندر بیبا، بیر چند، رنجیت ورک، سدیش کپور، پروملا پمی، سورن لتا، کرنیل گلّ، ریشم رنگیلا، پریتی بالا، کرنیل سنگھ، بیر چند گوپی آدی نام زکریوگ ہن۔ ایہہ سارے گیت وی بہت مسحور رہے۔ اسدی اپنی آواز وچّ بہتے گیت سنیہ لتا، امر نوری اتے سریندر کور نال ریکارڈ ہوئے۔ سنیہ لتا نال دیدار سندھو دی آواز دا قدرتی میل سی اتے مانسک بہاء وی دوناں دا اکو جیہا ہون کرکے اس جوڑی نے خوب نمانا کھٹیا جدوں سنیہ لتا کوئی ستّ سال دیدار سندھو نال گاؤن توں بعد ویاہ کروا کے ودیش چلی گئی تاں اک وار تاں اسدی گائکی نوں بریکاں لگّ گئیاں، پر چھیتی ہی گڈی پھر لیہ ’تے چڑ• گئی۔ کلونت سنگھ لہری دیدار سندھو بارے چھاپی کتاب ‘دیدارناما’ وچّ لکھدا ہے کہ سنیہ لتا دی غیر حاضری نے دیدار سندھو دی کلا اتے بھوکھی پروگرام ’تے پرشن چنہ لا دتا۔
اپنی گائکی دے اخیرلے سالاں وچّ اپنے ساتھی کلاکاراں نال دیدار سندھو نے 1988 وچّ ودیش دا دورہ کیتا چار مہینے دے اس ٹور پروگرام وچّ جس شراب نوں دیدار سندھو گالاں کڈھدا کہندا سی ‘کھٹی نی بن بدنامی توں اسنے وی کجھ گوایا ہوؤُ جس نے اس بھری صراحی ’چوں پہلا پیگّ بھر کے لایا ہوؤُ’ اوہ ہی شراب سندھو ’تے بھارو پے گئی۔ انگریزی شراب نے اسدے گردے اتے پیٹ ’تے برا اثر کیتا۔ جس نال اس دی صحتَ وگڑ گئی۔ حالت ودھ خراب ہو جان ’تے اس نوں 13 فروری 1991 نوں دیانند ہسپتال لدھیانہ وکھے داخل کیتا گیا، جتھے 16 فروری 1991 نوں پنجابی دلاں دیاں گلاں کرن والا منووگیانی گائک ساتھو سدا واسطے وچھڑ گیا۔ پر دیدار سندھو اج وی پنجاب دی فجا وچّ زندہ ہے۔
اس دے گیتاں دے کجھ مکھڑے
1. تیرے مانسروور جھیل جہے نیناں دے نظری چڑ جاواں 2. خوشیاں مانے پنڈ سارا میں سنّ مسنی ہاں 3. وے گلّ سن دیورا 4. چڑ گیا مہینہ سون کڑے 5. ماہی وے ماہی مینوں وید مگا دے 6. گھوڑی تیری گل چاندی دے گھنگرو 7. موتی بازار دا طوطا 8. تیرا آؤنا نی سمندراں دی چھلّ ورگا 9. میلے وچوں جویں خالی اڈدے لفافے 10. ماہی چلیا لام نوں میرا 11. ڈاہڈھا تنگ آیا ہاں تیرے حساب توں
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
597ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
سگریڈ انڈسٹ
سگریڈ انڈسٹ (20 مئی 1882 - 10 جون 1949) اک ناروی ناول لکھاری سی۔ اوہنوں 1928 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
596ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
28 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 28ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
لوائیر وادی
لوائیر وادی فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
27 جمادی الثانی
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ضلع ٹونیا
ضلع ٹونیا ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
26 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 26ویں تریخ یا دن
ضلع ٹونیا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
26 جمادی الثانی
یوم من الإ حباط
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
ضلع واکفکیبر
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دهستان خشت
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان کازرون دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان کازرون چ اے ۔
29 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 29ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
پکارڈی
پکارڈی فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
چک 243 گ ب
چک 243 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
شاکر شجاع آبادی
شاکر شجاع آبادی پاکستان نال تعلق رکھن والا اک شاعر اے ۔
ناں
اوہدا اصل ناں محمد شفیع اے تے تخلص شاکرؔ اے ۔ شجاع آباد د‏‏ی نسبت تو‏ں شاکر شجاع آبادی مشہور ا‏‏ے ۔
جم
اوہ 1953 وچ شجاع آباد دے پنڈ راجہ رام وچ مولوی اللہ یار سیال دے گھر جمیا۔ اوہدا اصل ناں محمد شفیع سی ۔ اوہنے اسکول وچ 5 جماعتاں ای پڑھیا ۔ 1994ء تک بول سکدا سی ، اس توں بعد فالج دا حملہ ہويا تے بولن تو‏ں قاصر ہو گیا ۔
اعزاز
حکومت پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اعلا کارکردگی د‏‏ی وجہ تو‏ں 14 اگست 2006 وچ انہاں نو‏ں صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی ملیا۔
منتخب کلام
"اتھاں کہیں کو ناز اداواں دا"
"اتھاں کہیں کو نا ز وفاواں دا"
"ساکوں بال کے شاکر ہتھ سیکیں"
(( میڈے دل وچ جھاتی پا شاکر ہک توں لبھسیں بیا مونجھ تیری))
شاعری ادھارن
دل منگ پوی تاں لنگھ آویں میڈھے گھر دا سوکھا راہ ہے
ہاں واسی ڈکھ دے صوبے دا ضلع غم تضیل جفا ہے
چند میل فرا‍ق دے موضعے توں ہک ہنجواں دا دریا ہے
جدوں شاکر پرلھی من ٹپسین اگوں سامنے میڈھی جا ہے
اک ہور ادھارن
فکر دا سج ابھردا پئے سوچیندیاں شام تھی ویندی
خیالیں وچ سکون اجکل گولیندیاں شام تھی ویندی
انھاں دے بال ساری رات روندین، بُھک توں سُمدے نئی
جنھاں دی کہیں دے بالاں کوں کھڈیندیاں شام تھی ویندی
غریباں دی دعا یارب خبر نہیں کن کریندا ہیں
سدا ہنجوؤاں دی تسبیح کُوں پھریندیاں شام تھی ویندی
کڈھیں تاں دُکھ وی ٹل ویسن کڈھیں تاں سکھ دے ساھ ولسن
پُلا خالی خیالاں دے پکیندیاں شام تھی ویندی
میڈا رازق رعایت کر نمازاں رات دیاں کردے
جو روٹی رات دی پوری کریندیاں شام تھی ویندی
میں شاکر بُھک دا ماریا ہاں مگر حاتم تُوں گھٹ کائینی
قلم خیرات میڈی ہے چلیندیاں شام تھی ویندی
حوالے
گٹھ:پاکستانی شاعر
جان ملٹن
جان ملٹن اک انگریز شاعر سی۔
مشہور نظماں
Paradise Lost
لیہہ
لہ لداخ، ضلع لہ دا اک شہر اے ۔ لہ لداخ تے ضلع لہ دا راجگڑھ اے ۔ لہ ہمالیائی بادشاہت لداخ دا وی راجگڑھ سی ۔
ایس شہر دا دی مشہور جگہ لہ شاہی محل اے جیہڑا لداخ دے شاہی گھرانے دی پراݨی رہائش اے ۔ ایہ پوٹالا شاہی ٹبر دے سامان شیلی دے ویلے وچ بݨیا سی ۔ ایہ شہر 3،524 میٹر (11،562 فٹ) دی اچائی تے واقع آ ۔
تصویراں
گٹھ:لداخ گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
598ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:590ھ دی دہائی
ایفرودیت
thumb|بائاں|200px افرودیتی (Aphrodite) یونانی دیومالا وچ حسن تے محبت دی دیوی جس نو‏‏ں وینس یا زہرہ وی کہیا جاندا اے، اک سیپ تو‏ں پیدا ہوئی۔ جو دیوتاواں تے آدمیاں نو‏‏ں اپنا گرویدہ بنا لیندی ا‏‏ے۔ افرودیتی عشق و محبت، حسن، زرخیزی، عشق شہوانی، جنسی فعل، نسلی تسلسل، تولید و تناسل، عیش و عشرت تے جسنی سرمستی و سرخوشی دی دیوی سی۔ مقدر دی دیویاں می ری نے افرودیتی نو‏‏ں صرف اک ہی آسمانی فریضے دی ادائیگی کرانے دا پابند کیتا سی اوروہ فرض سی کہ اوہ لوگاں وچ جنسی ملاپ کریا کرے۔ اوہ دیوی دیوتاؤں، پریاں تے انساناں وچ جنسی جذبات بھڑکا دیندی حتی دی عظیم زوس تک نو‏‏ں فانی عورتاں دے نال وی جسمانی طور اُتے ملوث کر ڈالدی۔
پیدائش
thumb|افرودیتی دی چٹان عام روایات دے مطابق افرودیتی قبرص دے جزیرے اُتے عبادت دے اعلیٰ مرکز پافوس دے قریب پیدا ہوئی۔ افرودیتی دی چٹان نو‏‏ں افرودیتی دا جائے پیدائش کہیا جاندا ا‏‏ے۔
زرخیزی دی دیوی
اوہ صرف جنسی محبت ہی نئيں بلکہ انہاں تمام کیفیات تے جذبیاں دی معبودہ سی جنہاں دی وجہ تو‏ں انسان یک دوسرے دے نال سماجی رشتیاں، رابطیاں تے تعلقات وچ بندھے ہُندے نيں۔ غرض اوہ انتہائی پاکیزہ، مہذب و شائستہ، مثالی محبت تے کردار دی پاکیزگی دی معبودہ سی تے دوسری طرف انتہائی یعنی پرشہوت تے جسنی محبت دی دیوی سی۔ ابتدا وچ افرودیتی زرخیزی، شادابی، نباتات، حیواناں، انساناں تے پوری فطرت دی دیوی سی، اس طرح اوہدی عملداری وچ ساری نباتاندی، حیوانی تے انسانی زندگی آندی سی۔ بعد دے زمانے وچ اوہ لطیف محبت جنسی لگاؤ تے حسن و جمال دی دیوی قرار پائی۔ لیکن اس وقت وی اسنو‏ں زرخیزی دی دیوی بدستور سمجھیا جاندا سی ۔ اسنو‏ں مشرق یعنی ایشیا مشرق وسطیٰ تو‏ں یونان لیایا گیا سی ۔ چنانچہ اس وچ بیشتر مشرقی اثرات موجود سن ۔
خصوصیات
وہ اولین کنواری دیوی دا اک روپ سی۔ افرودیتی کائنات دا اولین بنیادی اصول سی، اوہدی فطرت دے کئی پہلو سن ۔ اسنو‏ں سمندری جانوراں، باغاں تے موت دی معبودہ وی سمجھیا گیا۔ اوہ مسکراہٹاں تے قہقہاں دی دیوی سی، ملکہ خنداں سی، مجسم عشق و محبت سی۔ رعنائیاں تے عیش کوشیاں دی خاتون سی۔ افرودیتی شادی دی مھاظف تے ناصر و حامی سی۔ انہاں بیاہی لڑکیاں تے بیوائاں اس تو‏ں دعا منگیا کرتیاں کہ انہاں نو‏ں شوہر نصیب ہون۔ یتیم بچےآں خصوصاً یتیم لڑکیو‏ں دا بہت خیال رکھدی سی۔ انہاں نو‏ں پالنے پوسنے تے انہاں دی شادی دا بندوبست کردی سی۔
اوہ طوائفاں دی مربی تے سرپرست سی۔ مقدس شہر کورنتھ Corinth وچ غیر اخلاقی رسوم دی ادائیگی افرودیتی دی پرستش دا حصہ سی۔ عراق وغیرہ وچ عشتار دیوی دے مندراں دی طرح یونانی شہر کورنتھ وچ وی افرودیتی دے مندر وچ مقدس طوائفاں رہندی سن اُتے یونانی مندراں وچ افرودیتی دے مسلک تو‏ں وابستہ غیر اخلاقی رسماں وچ جلد ہی تبدیلیاں لیائی گئياں۔ ایتھنز شہر وچ اوہ افرودیتی پنڈی موس دے نام تو‏ں پوجی جاندی سی۔ اوتھ‏ے اوہدی حیثیت اک باوقار شادی شدہ دیوی دی سی۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ ایتھنز وچ اوہدی پوجا دے دوران کوئی قابل اعتراض حرکت یا رسم روا نئيں رکھی جاندی سی۔ افرودیتی جنگجو دیوی وی سی اس حیثیت تو‏ں اوہ سپارٹا وچ پوجی جاندی سی ،ظاہر اے یونانیاں تے یونانی دیوی افرودیتی اُتے عراق دی قدیم بابلی عشتار دیوی دا اثر سی ۔ عشتار عشق و محبت، زرخیزی وغیرہ دے علاوہ جنگ دی دیوی وی سی۔ زوس دیوندا دے حکم تو‏ں جدو‏ں ہفس ٹس دیوندا نے دنیا دی پہلی عورت پنڈورا Pandora دا گیلی مٹی تو‏ں پتلا تیار کیتا تو افرودیتی نے پنڈورا نو‏‏ں جمال تے دلآویزی دے نال نال خوش و شاد کم کرنے دا فن وی عطا کیتا۔
حسن و جمال
افرودیتی حسن کامل دا اکمل ترین نمونہ سی۔ خوبصورتی وچ دیویاں، پریاں تے فانی عورتاں وچ اس دا کوئی ثانی نئيں سی ۔ سر دے نورافشاں باناں تو‏ں لے ک‏ے سیماں پاواں تک اس دا پورا بدن بے داغ تناسب و موزنیت تے دلآویزی دا بے مثال شاہکار سی ۔ جسم سنہری سی ۔ ویسے تو یونانیاں دی ہیرا دیوی تے اتھینی وی بے حد حسین سن مگر ہیرا دی دلکشی وچ تمکنت تے رکھ رکھاؤ بہت سی جس دی وجہ تو‏ں دیکھنے والے اس دا احترام کرنے اُتے مجبور سن ۔ اتھینی دی رعنائی وچ متانت، پرجلال وقار تے مردانہ قسم دا روکھا پن سی نچانہ اوہدی آرزو کرنے دی کوئی جرات نئيں کر سکدا سی ۔ مگر افرودیتی دے بدن وچ بلا دی کشش، دلربائی، خدوخال وچ پاکیزگی تے لطافت سی۔ اوہدی ادائاں تے دلنشین آن اس اُتے مستزاد سی۔ اسنو‏ں دیکھنے والے مسحور ہوجاندے سن ۔ اس دے سہانے مکھڑے اُتے ہمیشہ موہنی تے نظرنواز مسکراہٹ کھیلتی رہندی سی۔ جو لوگ اس دے دلنوار تبسم وچ آجاندے تے دل و جان وارنے لگتے اوہ کدی تو انہاں نو‏ں دیکھ کر شراں انداز وچ متبسم ہوجاندی تے کدی انہاں دا ٹھٹھا اڑانے لگتی۔ اس دے جلوے دیکھ کر تو داناواں دی عقل وی جواب دے جاندت‏ی۔
وہ جھلملاندے، جگمگاندے ہیراں جڑی ارغوانی پوشاک پہندی۔ ہومر نے اسنو‏ں خوبصورت تاج والی افرودیتی کہیا ا‏‏ے۔ گلاب دا تاج پہندی سی۔ صرف گلاب دے ہار پہننے تے جذبات انگیز خوشبوواں وچ بسے رہنے دی شوقین سی۔ گلاب اپنی لالی دے لئی افرودیتی دا ہی شرمندہ احسان ا‏‏ے۔ اک بار اوہ سخت گھبرائی ہوئی اپنے زخمی محبوب اڈونیس دے پاس لپکی جا رہی سی اوہ اس وقت نزاع دے عالم وچ سی اسی عجلت تے اضطراب وچ افرودیتی دے پاواں وچ کانٹا چبھ گیا۔ نازک پاواں تو‏ں خون ٹپکا تے گلاب دے پھول اُتے جاگرا بس اسی وقت تو‏ں گلاب کارنگ ہمیشہ دے لئی سرخ ہو گیا۔ پہلے اوہ صرف سفید سی ۔
افرودیتی دا چلنا وی کس شان دا چلنا سی، چلدی تو تجلیاں وچ لپٹی دکھادی دیندی جداں نور وچ نہا کر آئی اے جتھ‏ے قدم دھرتی سبز گھاس پھوٹ آندی، خوبصورت پھول کھل اٹھتے، سمندر وچ موجاں شاد کم ہو جاتاں سب خرام تے مست ہوائاں آگے آگے ہو لیتاں۔ بادل نال نال رواں رہندے ۔
کمر بند
افرودیتی دے پاس اک طلسمی تے پراسرار ٹپکا (کمربند) سی ۔ اس ٹپدے نو‏‏ں سٹس Sestus کہیا گیا۔ ایہ کمر بند مختصر کپڑے دا بنا ہويا سی ۔ اک دور ایسا آیا کہ جدو‏ں افرودیتی دے مجسمے بنائے جاندے تو یا تو اسنو‏ں بالکل عریاں دکھایا جاندا یا پھر اک انتہائی مختصر لباس پہنے ہُندت‏ی۔ ایہی مختصر سا کپيا سٹس سی ۔ اس اُتے کشیدہ کاری دی ہُندی سی۔ افرودیتی دے اس کمربند دی خصوصیت تے تاثیر ایہ سی کہ جے کوئی دیوی یا عورت اسنو‏ں پہن لیندی تو ہر کوئی محبت کرنے لگدا۔ ایہ ٹپکا ہیجان خیز محبت پیدا کردا سی ۔ تے سر د پڑ جانے والے پرجوش جذبات دوبارہ بھڑکا دیندا سی ۔ پہنے والے دے حسن و دلربائی وچ بے پناہ اضافہ ہوجاندا۔ انتہائی بدصورت شکل نو‏‏ں وی رعنائی، خوبصورتی تے شان عطا کر دیندا۔ پہننے والا اِنّا پرکشش تے حسین ہو جاندا کہ اوہدی تاب لانا ممکن نئيں سی ۔ اوہ اپنا نادر کمر بند مشکل ہی تو‏ں کسی دیوی نو‏‏ں عاریتاً دیندی سی کیو‏ں کہ اوہ مارے حسد دے ایہ تصور تک نئيں کرنا چاہندی سی کہ کوئی تے دیوی برائے چند تو‏ں وی اوہدی جگہ لے لے۔ اس کمر بند نو‏‏ں پہننے تو‏ں افرودیتی دی طاقت کئی گنا ودھ جاندی سی۔ اس ٹپدے نے متعدد اساطیر وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ زوس دیوندا دی بیگم ہیرا دیوی نے ٹرائے دی جنگ دے دوران افرودیتی تو‏ں ایہ کمر بند مستعار لے لیا۔ ہیرا اس دے تاثیر تو‏ں اپنے شوہر زوس نو‏‏ں مسحور کرنا چاہندی سی۔ تاکہ زوس ٹرائے والےآں دی حمایت ترک کر دے تے یونانیاں نو‏‏ں فتح حاصل کرنے دا موقع دتا جائے۔
رتھ
اس دا ہاتھی دانت کارتھ سنہری کم تو‏ں جگمگاندا رہندا سی ۔ انتہائی نفیس تے دیدہ زیب طلیائی کاری دے سبب فنی شاہکار بن گیا سی ۔ افرودیتی دے شوہر ہفس ٹس دیوندا نے وڈی ہی محنت تے لگن دے نال اس اُتے بے مثال نقش و نگار بنائے سن تے ہفس ٹس نے ایہ نادر تے انمول رتھ افرودیتی نو‏‏ں شادی دے تحفے وچ پیش کیتا سی ۔ اس رتھ نو‏‏ں قمریاں یا راج ہنس کھینچتے سن ۔ چار سفید قمریاں دی قوس قزح دے رنگاں تو‏ں مزین گردناں اُتے مرصع جڑاؤ سازوسامان جوت دتا جاندا۔ انہاں فاختاواں دی باگاں انتہائی سبک تے نازک طلیائی زنجیراں تو‏ں بنی سی۔ افرودیتی رتھ اُتے سوار ہُندی تے چاراں قمریاں رتھ کھینچنے لگتاں۔ حسن دی معبودہ دے پیچھے بہت سی چھوٹی چھوٹی چڑیاں تے دوسرے ننھنے منے مسرور پرندے محو پرواز رہندے تے حد درجہ میٹھی آواز وچ افرودیتی دی آمد دا اعلان کردے جاندے۔ اس کابیٹا عشق و محبت دا دیوندااروس وی اس دے نال ہُندا۔
مقدس علامات
افرودیتی دی مقدس علامتاں یا نشان متعدد سن ۔ مثلاً درختاں تے پودےآں وچ سیب، انار، سرو، صنوبر حنا تے گلاب تے پرنداں وغیرہ وچ فاختہ، قمری، راج ہنس تے گوریا (چڑیا) ڈولفن مچھلی تے سیپ دی قسم دے کیڑے اس تو‏ں وابستہ کیتے گئے۔
حوالے
گٹھ:ایلیڈ وچ معبود گٹھ:شہوانیت تے مذہب گٹھ:زرخیزی دی دیویاں گٹھ:قدیم یونانی مذہب گٹھ:کثرت پرستی گٹھ:مضامین مع صوندی تلفظ گٹھ:یونانی اساطیر دے کردار گٹھ:یونانی دیویاں گٹھ:یونانی علم الاساطیر گٹھ:یونانی اساطیر
30 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 30ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:اسلام گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
دیبی مخصوصپوری
دیبی مخصوصپوری (جنم 10 جون 1966) اک اگھے پنجابی گائک-گیت کار اتے کوی ہن۔ ایہہ پہلاں گیت کار سن اتے ایہناں دا سبھ توں پہلا گیت اگھے گائک کلدیپ مانک نے گایا۔ ادوں ایہناں دی عمر ویہہ سال دی سی۔ گائیک دے طور ’تے ایہناں نے اپنی پہلی ایلبم، جد ماں نہیں رہندی، 1994 وچّ جاری کیتی۔
مڈھلا جیون
مخصوصپوری دا جنم 10 جون 1966 نوں، بطور گردیو سنگھ گلّ، پنجاب دے پنڈ مخصوصپور (ہن ہشیارپور ضلعے) وکھے ہویا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
سائیرس
کوروش اعظم جو سائرس اعظم دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، قدیم ایران دا اک عظیم بادشاہ سی۔ اس نے ایران وچ ہخامنشی سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس د‏ی قیادت وچ ایران نے جنوب مغربی ایشیا، وسطی ایشیا، یورپ دے کچھ علاقے تے کوہ قاف فتح کيتا۔ مغرب وچ بحیرہ روم تے در دانیال تو‏ں لےک‏ے مشرق وچ ہندوکش تک دا علاقہ فتح کرکے سائرس نے اس وقت تک د‏‏ی تریخ د‏‏ی عظیم ترین سلطنت قائم کيتی۔ سائرس نو‏‏ں یہودیت وچ وی احترام د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھیا جاندا اے کیونجے اس نے بابل فتح کرکے یہودیاں نو‏‏ں آزاد کر دتا سی جو اس وقت سلطنت بابل دے غلام سن ۔
سائیرس ایران دا اک بادشاہ سی جینے 559 - 530 م پ تک راج کیتا تے ھخامشی سلطنت دی نیو رکھی۔ ہیلس پونٹ رومی سمندر توں لے کے دریاۓ سندھ تک اوہنے دنیا دی پہلی وڈ سلطنت نوں بنایا جیدے وچ پرانے ویلے دیاں ساریاں بادشائیاں آگیاں سن۔ اوہدے بارے وچ کیا جاندا اے جے اوہنے دنیا دا پہلا انسانی حقاں دا قنون دتا۔ ایہ 530 توں 539 م پ دے وشکار سائرس سلنڈر اتے لکھے گۓ۔
سائرس نے 31 یا 29 ورے تک راج کیتا۔ سب توں پہلے اوہنے اپنی سلطنت وچ وادھے دا مڈھ میڈ سلطنت توں اپنے نال رلا کے کیتا فیر لیڈی تے نویں بابلی سلطنت تے مل ماریا۔ وشکارلے ایشیاء وچ اک لڑائی وچ 530 نوں اوہ مرگیا۔ اوہ مصر تے نان مل مار سکیا پر اوہدے پتر نے مصر، نوبیا تے سائر نیکا تے مل ماریا۔
سائرس نے جس تھاں نوں وی اپنی سلطنت وچ رلایا اوتھوں دے رواجوں تے مزہب نوں ناں چھیڑیا۔ جگ دی وار وچ سائرس دی بنائی ہوئی سلطنت نوں اک پدھر منیا گیا اے جیہڑی اک تھاں تو راج کردی سی تے لوکاں دے فیدے لئی کم کردی سی۔ صوبیاں تے راج تے پاساگرید توں ساری سلطنت تے راج سائرس دا ای کم سی۔ اوہنے یہودیاں نوں واپس اوہناں دے دیس پیجیا تے ایس تے یہودی اوہنوں مسیحا مندے نیں۔
ناں
سائرس لاطینی بنایا گیا ناں اے پرانی فارسی دے کوروس ناں توں۔ ایہدا مطلب سورج یا سورج ورگا بندا اے۔ فارسی تے ایران وچ اوہنوں کوروش بزرگ کیا جاندا اے۔ عبرانی وچ اوہنوں کوریش کیا گیا اے۔ اردو وچ ایہو خورشید بن گیا۔
مڈھلا جیون
دنیا دے غیر معمولی شخصیتاں د‏‏ی طرح کورش دے ابتدائی حآلات نے وی اک اُتے اسرار افسانوی نوعیت وچ لپٹی اے جس د‏‏ی جھلک سانو‏ں شاہنامہ وچ نظر آندی اے - پیدا ہونے تو‏ں پہلے اس دے نانا استاغیث نے خواب دیکھیا کہ اس د‏ی بیٹی منڈانے دے پیڑوسے سیلاب نکلیا فیر پھلداربیلاں نکلاں جو اس دے تمام ملک اُتے پھیل گئیں-اس دے مشیراں نے تعبیر دسی کہ اس دا نواسہ اک دن بغاوت کریگا تے اس دا تخت الٹ دیگا، استاغیث اپنی بیٹی منڈانے نو‏‏ں ایکباتانہ بھیج دیندا جس دے رحم وچ کورش سی تاکہ اس د‏ی موت دا سامان کر دتا جائے- اس دے وزیر ہارپاگث نے ایہ دا م میتھراڈیٹث جو اک چرواہا سی نو‏‏ں سونپیا ، جس دے خود دے ایتھ‏ے انہاں دناں وچ مرا ہويا بچہ پیدا ہويا سی - اسنے کورش نو‏‏ں لےک‏ے اپنا مرا ہويا بچہ کورش ظاہر کرکے وزیر نو‏‏ں دے دتا تے ایويں اوہ دس سال تک گمنامی وچ جِتیا رہیا ایتھ‏ے تک کہ اک دن بچےآں کینال کھیل وچ اسنے اک امیر آدمی دے بچے نو‏‏ں ماریا، اس معاملے د‏‏ی بھنک اس دے نانا استاغیث تک پہنچی اسنے چرواہے تے کورش دوناں نو‏ں بلایا- چرواہے نے اقرار ک‏ر ليا تے کورش نو‏‏ں میڈیا (مدین) دے دربار وچ اک غلام بنا ک‏ے بھیج دتا اُتے وزیر دے بیٹے نو‏‏ں بلوا دے اس دے ٹکڑے ٹکڑے کردئے تے پکوا دتا تے چال وچ اپنے وزیر نو‏‏ں اک دعوت وچ کھلاندا رہیا ایتھ‏ے تک کہ آخر وچ وزیر نو‏‏ں اس دے بیٹے دے سراور ہتھ پیر تشتری وچ پیش کیتے گئے
میڈیا (مدین) دے دربار وچ کورش د‏‏ی غیر معمولی قابلیتاں، اعلیٰ اخلاق ،خصائل تے خاندانی شخصیت پہچان لی جاندی گئياں تے ایويں اوہ آہستہ آہستہ مسند اقتدارکے نیڑے ہُندے ہُندے اس اُتے برا جمان ہُندا گیا- اسنو‏ں پورا موقع حاصل ہويا اے کہ اپنے دشمناں تو‏ں انتقام لے لیکن خود اس دے نانا استاغیث د‏‏ی زندگی وی اس دے ہتھو‏ں محفوظ رہی
سائیرس بارے دس لین لئی یونانی تریخ لکھاری دی تریخ اک وڈا آسرا اے۔ کج گلاں سانوں یوانای تریخ لکھاری کٹیسیوس توں وی ملدیاں نیں جیہڑا سائیرس دے دربار وچ بیٹھدا سی۔ سائیرس بارے یہودیاں نے وی بائبل وچ لکھیا اے۔ 1879 وچ عراق چوں لبنوالے سائرس سلنڈر توں وی سائرس بارے گلاں پتہ لگدیاں نیں۔
سائرس دا جمن ورہ پک نال تے پتہ نہیں پر اوہ 600–599 م پ وچ یا 576–575 م پ نوں جمیا۔ اوہدی مڈھلے جیون بارے زیادھ نہیں پتہ۔ اوہ میڈ بادشاہ استگیا دا پوتا تے کیمباسس دا پتر سی۔ اوہدا جوڑ ھخامشی ٹبر نال سی۔
یونانی لکھاری ہیروڈوٹس دی کہانی ایہ اے جے ہارپاگس میڈ کولوں بدلہ لینا چاہندا سی اوہنے سائرس نوں چک دتی جے اوہ میڈ دے خلاف اٹھ کھڑا ہووے۔ سائرس 552 م پ وچ میڈ دے خلاف بغاوت کردیندا اے تے 549 وچ دونوں میڈ دے راجگڑھ ایکباٹانا تے مل مار لیندے نیں۔ میڈ سلطنت مک جاندی اے تے سائرس فارس دا بادشاہ ہون دا ہوکا دیندا اے۔ میڈ تے چڑھائی اوہدیاں لڑائیاں دا مڈھ سی۔
فتوحات
خورس یا کورش یا قورش یا سائرس دوم دا شمار دنیا دے وڈے فاتحین وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اس نے غیر معمولی شجاعت، قوت تے تدبر دے باعث اک امیر تو‏ں ترقی کرکے اپنے لئی شہنشاہاں د‏‏ی صف وچ جگہ پیدا کرلئی- اس نے تن وڈی سلطنتاں میڈیا (مدین)، لیڈیا تے بابل نو‏‏ں زیر کرکے فارس د‏‏ی چھوٹی سی ریاست نو‏‏ں اک عظیم انشان سلطنت وچ بدل دتا۔
ابتدا
کورش نے باپ دے مرنے تو‏ں پہلے ہی اپنی چھوٹی سی ریاست آنثان اُتے تخت نشین ہويا جو میڈیا (مدین) کہ بادشاہ استاغیث یعنی اس دے نانا دے زیرحکومت سی- کورش نے بابل دے بادشاہ بنویدس دے نال ساز باز کرکے میڈیا (مدین) دے خلاف بغاوت کردتی۔ چنانچہ سرگزشتِ نابونایڈث دے مطابق اس دے نانا استاغیث نے اپنے وزیر ہارپاگث د‏‏ی زیر قیادت میڈیا (مدین) د‏‏ی فوج تو‏ں آنثان اُتے حملہ کر دتا -اس واقع تو‏ں پہلے بابل تے میڈیا (مدین) د‏‏یاں ریاستاں ہمیشہ اک دوسرے د‏‏ی حلیف رہیاں سن۔ آشوریاں دے زوال دے بعد صورت حال بدل گئی تے دونے دے درمیان وچ کشمکش شروع ہوئے گئی کورش نے اس تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے بنویدس د‏‏ی حمایت حاصل کيتی تے استاغیث دے سالاراں نو‏‏ں اپنے نال ملیا لیا۔ ہارپاگث نے اس تو‏ں پہلے کہ اوہ کئی جاگیرداراں، سرداراں تے فوجی جرنیلاں سمیت منحرف ہُندا کورش نال رابطہ کيتا تے اپنی بادشاہ استاغیث جو اس دے بیٹے دا قاتل سی کیخلاف بغاوت وچ اس دا نال دینے اُتے آمادہ کيتا-اور اپنے بادشاہ استاغیث کیخلاف کورش د‏‏ی فوج دا نال دتا لڑائی تن سال چلدی رہی تے فیصلہ کن معرکہ وچ ایکباتانہ کورش نو‏‏ں ملا۔ چنانچہ استاغیث د‏‏ی فوج نے استاغیث نو‏‏ں گرفتار کرکے کورش دے حوالے ک‏ے دتا۔ استاغیث د‏‏ی گرفتاری دے بعد میڈیا (مدین) فارس د‏‏ی ریاست وچ ضم کردتی گئی۔ اس فتح دے بعد اس نے اک متحدہ ایرانی سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ نال ہی نال اپنے نانا استاغیث دے زیر اثر کئی تے جاگیراں دا الحاق اس د‏ی ریاست آثنان دے نال ہونے لگیا اوہ پرانے جاگیرداراں تو‏ں جو اس دے خلاف استاغیث د‏‏ی جنگ وچ لڑ رہے سن وفاداری دا عہد لےک‏ے انہاں د‏‏ی جاگیراں انہاں دے حوالے کردا گیا تے ایويں اسنے فارس تے آثنان د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں متحد کرکے متحدہ فارس قائم کيتی جس د‏‏ی سرحد مغرب وچ لیڈیا تے بابل تک وسیع ہوئے گئی ۔- اتحاد کرنے والے فارس دے حکمران ارسامیث نے کورش دے دونے بیٹےآں د‏‏ی موت دے بعد اپنے پو‏تے دارا نو‏‏ں اپنی ہی زندگی وچ شہنشاہ فارس دارا اعظم بندے دیکھا- فتح میڈیا (مدین) کورش د‏‏ی فتوحات د‏‏ی ابتدا سی
کورش نے تخت نشین ہونے دے بعد سب تو‏ں پہلے میڈیا (مدین) تے پاسادگار د‏‏ی متوازی حکومت نو‏‏ں ختم کيتا تے پورے عیلام تے فارس اُتے اپنی دھاک بیٹھائی ۔
لڈیا نال لڑائی
547 م پ وچ لڈیا دے بادشاہ کروسس نے کپاڈوچیا وچ ھخامشی سلطنت دے شہر پٹیریا تے چڑھائی کرکے مل مارلیا تے ایتھے دے واسیاں نوں غلام بنالیا۔ سائیرس نے اک فوج بنائی تے پٹیریا ول ٹر پیا۔ پٹریا دی لڑائی وچ دوناں ولاں دے واوا جنے مارے گۓ تے جوڑ برابر دا ریا۔ کروسس اگلی سویر سارڈس ول ٹر گیا۔ اک وڈی تیاری مگروں سائرس کروسس نے اوہدے راجگڑھ سارڈس وچ کھیرے وج لیلیندا اے۔ تھمبرا دی لڑائی وچ ہارپاگس سائرس نوں صلآ دیندا اے جے اوہ کروسس دے گھوڑیاں نوں یرکان لئی اپنے اوہناں اگے اونٹھ رکھے تے اوہنٹھاں دی مشک گھوڑیاں لئی نویں ہویگی۔ ایہ صلآ کم کرگئی تے کروسس دے فوج نوں ہار ہوندی اے۔ کروسس پھڑیا جاندا اے تے اوہنوں مار دتا جاندا اے۔ اوہدے کول اک وڈا حزانہ سی اوہ وی سائرس دے ہتھے چڑھدا اے۔
سائرس نے پیکٹیاس دی خزانے نوں اپنے راجگڑھ تک اپڑان دی زمیواری لائی پر اوہنے کراے دے فوجی بلا کے بغاوت کردتی۔ سائرے نے اپنے اک آگو مزارس نوں اوہدا مکو ٹھپن لئی کلیا تے اوہدے آن تے پیکٹیاس نس جاندا اے۔ مزارس مر جاندا اے تے سائرس اوہدی تھاں کم نوں پورا کرن لئی ہارپاگارس نوں پیجدا اے۔ ہارپاگارس لیکیا، سیلیسیا تے فونیشیا تے مل ماردا اے۔ سائرس دے فوج کول قلغیاں دیاں کندھاں توڑن دا نواں ول سی جیہڑا یونانیان نوں نہین سی پتہ تے ایس باہجوں اوہناں دا کوغی قلعہ ساغرس اگے نہ ٹھہر سکیا۔ ہارپاگارس اپنا کم 542 وچ مکا کے واپس فارس پرتیا۔
بابل تے چڑھائی
540 م پ دے سیال وچ سائرس نے دکھنی لیندے ایران ول وسدے اک دیس عیلام تے چڑھالی کردتی تے اکتوبر دے مڈھ وچ دجلہ دے کنڈے تے اوپس دی تھان کول بابل دے اتر ول اوپس دی لڑائی وچ سائرس بابل دی فوج مکادیندا اے تے 10 اکتوبر نوں سپار تے بنا لڑائی دے مل ماردا اے۔ ساغرس دی ایہ سو سی جے بنا لڑے ویری دے فوجی آگواں نال گل بات کرکے اے ای لڑائی جت لئی جاوے۔ نیبونیڈس اوتھوں نس کے بابل جاندا اے۔ دو دن مگروں گبارو دے فوجی بابل وچ وڑدے نیں۔ ساغرس دی فوج پہلے ای فرات دریا دا پانی اک نہر وچ پاکے اوہدی ڈونگھائی کھٹادیندی اے تے اوہناں دی فوج اسانی نال شہر دے سامنے اپڑدی اے۔ 29 اکتوبر نوں سائرس آپ بابل وچ وڑدا اے تے نیبونیڈس نوں پکڑلیندا اے۔
بابلی سلطنت وچ کئی ہور راج وی رلاۓ گۓ سن تے تے لگدا اینج اے جیوں سائرس نے ایہناں نوں وی اپنی سلطنت وچ رلایا لیا سی ایہناں وچ شام، اتلا عرب تے فلسطین آندے نیں۔ ایس گل وج پر کوئی پک نئیں۔ فونیقی بپاری اپنے بپار لئی اک وڈی سلطنت نوں اپنے لئی ودھیا سمجھدے سن۔ ودھیا سڑکاں تے بچاؤ اوہناں نوں سائیرس دی سلطنت وچ ودھیا مل سکدا سی۔
بابل تے جت مگروں سائرس نے اپنے بابل دے بادشاہ، عکاد دے بادشاہ، سمیر دے بادشاہ تے دنیا دے چارے کونیاں دے بادشاہ ہون دا سدا دتا۔ بابل دے پرانے راج تے مزہبی پربندھ نوں ساغرس نے بالکل ناں چھیڑیا۔ پرانے مزہب تے مزہبی لوکاں دے سر تے ہتھ رکھیا۔ اوہ بابل دے دیوتاواں دی وی آدر کردا سی۔ اوہدے ایناں کماں باہجوں بابل دے لوکاں نے نیں اوہدے راج نوں بدیسی ناں سمجھیا۔ سائرس نے وی ایہ ای وکھالہ دتا جے اوہنے راج مردوک، اک بابلی دیوتا کولوں لیا اے۔ پر ایہ گل وی سچ سی جے بابل ہن ھخامشی سلطنت دا اک صوبہ سی تے ایہدی ہن کوئی ازاد سوچ تے باہرلی دنیا نال ازاد بپار نہیں سی۔ بابل اتے صوبیدار تے فوجی آگو ہن سائرس دے سن۔ اگبارو نوں سائرس نوں بابل تے اپنا صوبیدار لایا۔
سائیرس دے پہندے کیتے گۓ کمان وچوں بابل وچ دوجیاں تھانوں توں ملوزوری پھڑ کے لیاۓ گۓ لوکاں نوں اوہناں دے اپنے دیسان ول جان دینا سی۔ اوہدا سب توں وڈا کم اوہنان یہودیاں نوں واپس فلسطین پیجنا سی جنہان نوں بابل دا بادشاہ بخت نصر یروشلم تے مل مارن ویلے پھر کے لے آیا سی۔ سائیرس نے یہودیاں نوں فلسطین جان دین دے نال اوتھے داؤد دی نسل چوں اک بندے شیشبزر نوں وی اوہنان دااگو بنایا تے یہودیاں نوں یروشلم وچ اپنی پوجا کرن دی تھاں بنان دا آکھ دتا۔ ایہ یہودی پر اوتھے سائیرس دے صوبیدار دے تھلے ای سن۔ یہودی پڑھیار عزرا نے اپنی غزرا پوتھی وچ یہودیاں دی سائیرس ہتھوں ازادی تے یروشلم واپسی بارے لکھیا اے۔ اوہنے یروشلم دے یہودی مندر توں لٹیاں شیواں یہودیاں نوں واپس کرایاں تے اوہناں دے نویں مندر دے بنن تے وی اوہناں نال صلا کیتی۔