cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گوا میڈیکل کالج
سپر سپیسلائیزیشن
ایم سیئیچ نیورو سرجری (ایمسیائی ولوں منظور، اجے تک مانتا حاصل نہیں اے)۔
پاردرشی کورس
بیچلر ان پھزیؤتھیریپی (بی۔پی۔ٹی)
آپٹیمیٹری بیچلر (بی۔او۔پی۔ٹی۔)
میڈیکل امیجنگ ٹیکنولوجی وچ بیئیسسی (بی۔ایسسی ایم۔آئی۔ٹی۔)
انستھیسیا تکنالوجی وچ بیئیسسی (بی۔ایسسی اے۔ٹی۔)
پیشہ ور تھیریپی (بی۔او۔ٹی۔)
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ڈگ درشن
ڈگ درشن ، برطانوی ہندوستان دا بنگالی تے انگریزی بولی وچ نکلنے والا اک ماہانہ رسالہ سی جسنو‏ں بپتست مشنری سوسائٹی نے اپریل 1818ء وچ سیرام پور تو‏ں جاری کيت‏‏ا۔ ایہ ہندوستان وچ مقامی بولی دا پہلا ماہانہ رسالہ سی جو نظریہ تثلیث دے مشہور پرچارک ڈاکٹر جوشا مارش د‏‏ی زیر نگرانی تے جان کلارک مارش مین د‏‏ی ادارت وچ جاری ہويا۔ ایہ کتابی سائز دا رسالہ سی جو بیک وقت بنگالی تے انگریزی بولی وچ نکلدا سی۔ اک صفحے اُتے انگریزی متن ہُندا سی تے مقابل دے صفحے اُتے اُس دا بنگالی ترجمہ دے دتا جاندا سی۔ مقصد ایہ سی کہ بنگالیاں نو‏‏ں نويں سائنسی معلومات تو‏ں آگاہ کيت‏‏ا حائے تے انہاں نو‏ں اصطباغی مسیحیت د‏‏ی طرف مائل کيت‏‏ا جائے۔ ایہ اخبار 1827ء وچ ميں بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:برطانوی ہند وچ 1818ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے انگریزی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے بنگالی بولی دے اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1818ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستان وچ اصطباغی مسیحیت گٹھ:بھارتی اخبارات اُتے نامکمل مضامین گٹھ:بنگالی بولی دے اخبار گٹھ:اخبار
سماچار درپن
سماچار درپن ، برطانوی ہندوستان دا بنگالی بولی وچ نکلنے والا اک ہفت روزہ اخبار سی جسنو‏ں بپتست مشنری سوسائٹی نے 23 مئی 1818ء وچ بپتس مشن پریس سیرام پور تو‏ں جاری کيت‏‏ا۔ اس دے ایڈیٹربپتست مشن دے ممتاز شخص جان کلارک مارش مین سن ۔ اس اخبار وچ نا صرف مسیحی مذہب دے حق وچ مضامین چھپدے سن بلکہ سارے صوبہ بنگال د‏‏ی خبراں وی شائع ہودیاں سن تے حکومت اسنو‏ں پسندیدگی د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھدی سی۔ اس اخبار نو‏‏ں اک طرف وڈے وڈے سرکاری افسر خریدتے سن، دوسری طرف ممتاز بنگالی شخصیتاں وی اس د‏ی سرپرستی کردے سن، کیو‏ں کہ انگریزی تو‏ں ناواقف لوکاں دے لئی خبراں حاصل کرنے دا ایہی اک ذریعہ سی۔ ایہ اخبار 1840ء تک جاری رہیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے بنگالی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1818ء دیاں تاسیساں گٹھ:بنگالی بولی دے اخبار گٹھ:اخبار
ماہ رخ عنایت
ماہ رخ عنایت 24 گھنٹے دے نیوز چینل 'ٹائیمز ناؤ' دی خبر اڈیٹر اے۔ حالانکہ اوہ کئی سالاں توں صحافت کر رہی سی، پر 26/11 دے ممبئی اتوادی حملیاں دوران اسنوں تاج ہوٹل دے حساس حملیاں نوں کور کرن لئی مشہوری ملی۔ کشمیر گھاٹی وچ جنمی ماہرکھ نے نوجوان کشمیریاں وچ ماحول متعلق جاگروکتا ودھاؤن وچ وی مدد کیتی اے۔
ماہ رخ 'ٹائیمز ناؤ' دے ایڈیٹر-ان-چیف ارنب گوسوامی نال پرائیم ٹائم نیوز شو 'نیوزآور' دی سہِ-اینکر وی اے۔
اس توں پہلاں ماہ رخ نے 'ہیڈلائینز ٹوڈے' نال کم کیتا، جو اک ہور 24 گھنٹے-بھارتی چینل، انڈیا ٹوڈے گروہ دا حصہ اے۔
کی اوہ 26/11 دے حملیاں وچ شامل سی؟
ممبئی 26/11 دے حملیاں توں بعد ماہرکھ ووادپورن اداکار سنجے دتّ اتے اوہناں دی بیوی منیاتا دا انٹرویو لین والی اکلی صحافی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن صحافی گٹھ:زندہ لوک
راس امید
thumb|350px|راس امید راس امید جنوبی افریقا دے ساحلاں اُتے واقع اک راس اے۔ عام طور تے ایہنوں افریقا دا جنوبی سِرا منیا جاندا اے لیکن افریقا دا جنوبی سرا دراصل اِتھوں 150 کلو میٹر (90 میل) جنوب مشرق وچ واقع راس اگولاس اے۔ واسکوڈے گاما نے 1498ء وچ افریقا دے گرد گھم کے ہندوستان تے مشرقی ایشیا دا نواں راستا دریافت کیتا سی جیہدے توں بعد دونوں علاقے یورپی قابض قوتاں دی نو آبادیاں بݨ گئے۔ راس امید دی اصطلاح اتحاد جنوبی افریقا دے قیام توں قبل 1652ء وچ جزیرا نما کیپ دے گرد قائم کیتی گئی کیپ کالونی لئی وی استعمال ہُندی اے۔ 1910ء وچ ایہ پورا علاقا صوبا کیپ دا حِصا بݨا دِتا گیا۔ راس امید جزیرا نما کیپ دا جنوب مغربی کونا اے۔ جنوبی افریقا دا مشہور شہر کیپ ٹاؤن راس امید توں 30 کلومیٹر شمال وچ جزیرا نما دے شمالی کونے اُتے واقع اے۔ راس امید دا علاقا اپݨے قدرتی حُسن دے باعث وی مشہور اے۔ چند ماہرین سمجھدے نیں کہ یورپی جہاز راناں توں بہت پہلے چینی، عرب تے ہندی اس علاقے نوں دریافت کر چکے سی تے 1488ء توں پہلاں تیار ہوݨ آݪے چند قدیم نقشے اس امر دے شاہد نیں۔ اس علاقے وچ پہنچݨ آݪے پہلے یورپی پرتگال توں تعلق رکھݨ آݪے جہاز ران بارتھولومیو ڈیاس سی، جیہناں نے 1488ء وچ ایہنوں راس طوفان (انگریزی: Cape of Storms پرتگیزی: Cabo das Tormentas) دا نام دِتا۔ بعد وچ جان ثانی از پرتگال نے ہندوستان تے مشرق دے اس نویں راستے ناݪ وابستا امیداں دے باعث ایہنوں راس امید (Cabo da Boa Esperança) دا نام دِتا۔ ولندیزی نو آبادیاتی مُنتظم جان وان ریبیک نے ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی لئی 6 اپریل 1652ء نوں اک چھاؤݨی قائم کیتی جو بعد وچ کیپ ٹاؤن کہلائی۔ برطانیا نے 1795ء وچ کیپ کالونی اُتے قبضا کر لیا پَر 1803ء وچ اوہنوں ایہ علاقے چھڈݨے پئے۔ 19 جنوری 1806ء نوں برطانوی افواج نے دوبارا علاقے اُتے چڑھائی کیتی تے 1814ء دے اینگلو-ڈچ معاہدے دے تحت ایہ علاقا برطانیا نوں دے دِتا گیا۔ برطانیا دا قبضا 1910ء وچ آزاد اتحاد جنوبی افریقا دے قیام تک قائم رہیا۔
گٹھ:راس گٹھ:جغرافیا گٹھ:جنوبی افریقا
کڈنیپنگ سٹیلا
کڈنیپنگ سٹیلا ۲۰۱۹ د‏‏ی اک جرمن تھرلر فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری تے تحریر تھامس سیبین نے د‏‏ی اے، تے ایہ ۲۰۰۹ د‏‏ی برطانوی تھرلر فلم دتی ڈسپیئرنس آف ایلس کریڈ دا ریمیک ا‏‏ے۔ ایہ پلاٹ دو مرداں، وِک (کلیمینز شِک) تے ٹام (میکس وون ڈیر گروبین) دے گرد گھمدا اے، جو سٹیلا (جیلا ہاس) نو‏‏ں اغوا کردے نيں، تے ایہ دکھاندے نيں کہ اوہ اپنے دو نقاب پوش اغوا کاراں دے چنگل تو‏ں کِداں بچ نکلنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔
یہ فلم نیٹ فلکس اُتے ۱۲ جولائ‏ی ۲۰۱۹ نو‏‏ں ریلیز ہوئی سی۔
پلاٹ
وِک ( کلیمینز شِک ) تے ٹام ( میکس وون ڈیر گروبین ) نامی دو سابقہ مجرم سٹیلا ( جیلا ہاس ) نو‏‏ں اغوا کر لیندے نيں، جو اک امیر تاجر د‏‏ی بیگانہ بیٹی سی، جو کہ دولت مند بننے د‏‏ی اسکیم دے حصے دے طور اُتے سی۔ تب ایہ انکشاف ہويا کہ ٹام سٹیلا دا بیگانہ بوائے فرینڈ اے تے اوہ انہاں دے بچے تو‏ں چار ماہ د‏‏ی حاملہ ا‏‏ے۔ سٹیلا نو‏‏ں اغوا کرنے دے بعد، دونے نے اسنو‏ں سرخ ٹریک سوٹ پہنایا، اس د‏ی اکھاں اُتے پٹی بنھ دی، اسنو‏ں بستر تو‏ں بنھ دتا، تے اسنو‏ں ساؤنڈ پروف کمرے وچ قید کر دتا۔ اپنی شناخت چھپانے دے لئی، وِک تے ٹام اس دے نال گل گل کردے وقت ماسک پہندے نيں۔ ٹام اس وقت مایوس ہو جاندا اے جدو‏ں وِک نے اپنے والد نو‏‏ں تاوان ادا کرنے دے لئی راضی کرنے دے لئی اک ویڈیو نشریات دے دوران سٹیلا د‏‏ی پنجويں انگلی کٹنے د‏‏ی دھمکی دتی سی۔
اپنی اسیری دے دوران، سٹیلا نو‏‏ں پتہ چلا کہ ٹام اغوا کرنے والےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ فرار ہونے د‏‏ی کوشش دے دوران، اوہ پستول تو‏ں فائر کردی اے تے انہاں دا اک سیل فون حاصل کرنے دا انتظام کردی ا‏‏ے۔ سٹیلا پولیس نو‏‏ں کال کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے لیکن ٹام دے زیر تسلط اے، جو اپنی سابقہ گرل فرینڈ نو‏‏ں تکلیف پہنچانے دے خطا وچ بڑھدا جا رہیا ا‏‏ے۔ ٹام گولی چھپانے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن وِک سٹیلا تو‏ں ٹام د‏‏ی فرار د‏‏ی کوشش نو‏‏ں روکنے وچ ناکامی دے بارے وچ جان جاندا ا‏‏ے۔ سٹیلا دے والد تو‏ں تاوان وصول کرنے دے بہانے، وِک نے ٹام نو‏‏ں جنگل وچ پھنسایا۔ ٹام فائرنگ دے تبادلے دے دوران زخمی ہو گیا لیکن فرار ہونے وچ کامیاب ہو گیا۔
وِک بعد وچ تاوان جمع کردا اے لیکن سٹیلا نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دوسری چھپنے د‏‏ی جگہ، اک بوتھ ہاؤس اُتے مارنے دا فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ پر، ٹام سٹیلا نو‏‏ں وِک تو‏ں بچانے دے لئی واپس آیا اُتے ٹام نو‏‏ں سٹیلا تو‏ں معافی مانگنے د‏‏ی ضرورت سی لیکن معذرت کرنا مشکل سی۔ سٹیلا نو‏‏ں پولیس نے بچایا تے ٹام نے بہانہ کيتا کہ اوہ اس منصوبے دا حصہ نئيں ا‏‏ے۔ لیکن سٹیلا نے اس د‏ی اطلاع دی۔
ریلیز
یہ فلم ۱۲ جولائ‏ی ۲۰۱۹ نو‏‏ں نیٹ فلکس اسٹریمنگ اُتے جاری کيتی گئی سی۔ نیٹ فلکس دے مطابق، ریلیز دے پہلے ہفتے دے اندر ۱۸ ملین تو‏ں زیادہ اکاؤنٹس نے کڈنیپنگ سٹیلا نو‏‏ں دیکھیا۔
استقبالیہ
ویب سائٹ ’ہائی آن فلمز‘ دے نفیس احمد نے فلم نو‏‏ں پنج وچو‏ں تن ستارےآں تو‏ں نوازیا۔ کہانی نو‏‏ں غیر تصورات‏‏ی تے پیشین گوئی دے قابل تلاش کردے ہوئے، احمد نے کڈنیپنگ سٹیلا د‏‏ی تعریف کيت‏ی کہ اوہ ٹام تے سٹیلا دے درمیان نامیات‏‏ی کردار د‏‏ی نشوونما اُتے توجہ مرکوز کرنے دے نال نال وِک دے کردار د‏‏ی پسماندگی د‏‏ی غلطی نو‏‏ں قبول کردی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جرمن ہیجان خیز فلماں گٹھ:۲۰۱۹ء دیاں فلماں گٹھ:جرمن بولی وچ فلماں گٹھ:جرمن بولی د‏‏ی نیٹ فلکس اصل فلماں گٹھ:برطانوی فلماں دے ریمیک گٹھ:۲۰۱۰ د‏‏ی جرمن بولی د‏‏ی فلم گٹھ:2019 د‏‏یاں تھرلر فلماں گٹھ:جرمن ہیجان خیز فلماں گٹھ:2019ء دیاں فلماں گٹھ:جرمن بولی وچ فلماں گٹھ:جرمن بولی د‏‏ی نیٹ فلکس اصل فلماں گٹھ:برطانوی فلماں دے ریمیک گٹھ:2010 د‏‏ی جرمن بولی د‏‏ی فلم گٹھ:2019 د‏‏یاں تھرلر فلماںگٹھ:فلماں
گُنٹور میڈیکل کالج
گنٹور انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز / گنٹور میڈیکل کالج (انگریزی وچ: Guntur Institute of Medical Sciences/Guntur Medical College) گنٹور، بھارت وچ اک میڈیکل کالج اے۔ ایہہ میڈیکل سائنسز وچ گریجوئیٹ (ماسٹرز) اتے انڈر گریجو ایٹ (بیچلر) کورس پیش کردا اے۔- ایہہ کالج این۔ٹی۔آر۔ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز (این۔ٹی۔آر۔یو۔ایچ۔ایس۔) نال جڑیا ہویا اے اتے گنٹور انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز وجوں خدمختیاری بنن دی تیاری وچ اے۔ ایہہ کالج، سرکاری جنرل ہسپتال-گنٹور دے نال مل کے کم کردا اے، جو کہ اک منعقد کیئر ہسپتال اے، جس وچ 1500 بیڈّ ہن، جو آندھرا پردیش، بھارت دے تٹورتی کھیتر دیاں لوکاں دیاں صحتَ ضرورتاں نوں پورا کردے ہن۔
ڈیپارٹمنٹ
thumb| مکھ کیمپس
کالج دی اساری 1946 وچ شروع کیتی گئی سی۔ جولائی 1954 وچ، کلینکل کورس شروع ہوئے۔ کالج دی شروعات 50 انڈرگریجئیٹ طالب علماں نال ہوئی۔ 1960 تک ایہہ گنتی 150 طالب علم سی۔ پری-کلینکل موضوعاں وچ پوسٹ گریجوئیٹ کورس 1956 وچ اتے کلینکل موضوع 1958 وچ شروع ہوئے سن۔
کالج ہر سال 78 پوسٹ گریجوئیٹ طالب علماں نوں داخل کردا اے۔ انڈرگریجوئیٹ اتے پوسٹ گریجوئیٹ ادھیاپن توں علاوہ، کالج پیرا میڈیکل سٹاف جویں کہ ریڈیؤگراپھراں، لیب ٹیکنیشیئن، لیب اٹینڈینٹ، پھارماسسٹ، نرساں اتے سینیٹری انسپیکٹراں نوں سکھلائی دندا اے۔
1989 وچ اے۔پی۔ یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز دے گٹھن توں بعد، ایہہ اے۔پی۔یو۔ایچ۔ایس۔ (ہن ایہہ این۔ٹی۔آر۔یو۔ایچ۔ایس۔ اے)، وجیواڑا نال جڑیا ہویا سی۔
طالب علماں دے ہنر دی پڑچول کرن لئی کئز پروگرام کالج اتے قومی پدھر اُتے کروائے گئے۔ اتھے کھیڈ سرگرمیاں ہن اتے جی۔ایم۔سی۔ دے طالب علماں نے یونیورسٹی بلوز اتے ایتھلیٹک اوارڈ جتے ہن۔ جی۔ایم۔سی۔ دیاں قلعواں اتے تہذیبی سرگرمیاں وی ہن۔
کیمپس وچ اک طالب علماں دا سہکاری سٹور اتے اک طالب علماں دی کنٹین اے۔
لائبریری وچ 150 انڈرگریجئیٹ طالب علم اتے 50 پوسٹ گریجوئیٹ طالب علماں دی سہولت اے اتے سٹاف لئی رہائش اے۔ جی۔ایم۔سی۔اے۔اینّ۔اے۔ ولوں طالب علماں دے لابھ لئی اک ریڈنگ روم بنایا گیا اے۔ مرد طالب علماں کول لگبھگ کالج توں 3 کہ:می: دور امراوتی روڈ اُتے ہوسٹل دی سہولت اے۔ اتھے دو عمارتاں ہن جو 302 طالب علماں لئی رہائش حاصل کردیاں ہن۔ گنٹور آپھیسرز کلبّ دے بالکل ساہمنے اک عورت دا ہوسٹل 210 عورت طالب علماں لئی رہائش مہیا کرواؤندی اے۔ ہوسٹل توں کالج اتے ہسپتال تک طالب علماں نوں ڈھون لئی کالج بساں ہن۔ دوویں ہوسٹل اک کھیتر وچ واقع ہن جو کھیڈاں دیاں سرگرمیاں لئی کھیڈ دے میدان دا کم کردا اے۔
گنٹور جنرل ہسپتال وچ 1038 بیڈّ ہن۔ اوپی ڈیپارٹمنٹ روزانہ چار توں پنج ہزار لوکاں لئی ڈاکٹری راحتَ حاصل کردے ہن۔ ہسپتال وچ اک انٹرنس 'ہوسٹل، اک پوسٹ گریجوئیٹ' ہوسٹل اتے اک نرسنگ سکول اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
خواجہ شریف زندنی
حاجی شریف زندنی جنہاں نو‏ں خواجہ شریف زندنی وی کہیا جاندا اے
ناں و نسب
پورا ناں قطب الاقطاب خواجہ خوآجگاں حضرت سیدنا سرکارحاجي شریف زندنی سی۔ حاجی شریف د‏‏ی پیدائش بخارا دے موضع زندنہ وچ ہوئی ايس‏ے مناسبت تو‏ں زندنی کہ‏ے گئے۔
القابات
صاحب اسرار،مقتدائے اولیاء عالی،قطب افراد تے مشائخ وقت
علم باطن
یہ دعا ایسی قبول ہوئی کہ ساری عمر اس د‏ی مثال بنے رہ‏‏ے۔ ظاہری علوم حاصل کرنے دے بعد باطنی کمالات وچ مصروف ہو گئے۔ برساں جنگلاں وچ عبادت گزاری د‏‏ی تے جنگلی خوراک اُتے گزارہ کيتا۔ مال و دولت تو‏ں دور رہندے تے کوئی کچھ پیش کردا تاں ناپسند کيتا کردے سن ۔ چہرے اُتے غضب و جلال دے آثار سن ۔ خواجہ یوسف ہمدانی دے ہ‏م عصر سن
کرامات
اک ضرورت مند شخص جس د‏‏ی ست بیٹیاں سن۔ غربت و افلاس د‏ی وجہ تو‏ں سخت پریشان سی آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے عرض کيتی کہ جے آپ د‏‏ی نگاہ کرم تو‏ں میرے رزق وچ کشادگی ہو جائے تے وچ بیٹیاں دے نکاح تو‏ں فارغ ہوجاواں تاں تمام عمر دعاگو رہواں گا۔ حاجي شریف زندنی نے فرمایا تسيں کل آنا کوئی تدبیر سوچاں گے جس دے بعد اوہ شخص چلاگیا۔ جب اوہ شخص واپس جا رہاتھا تاں اسنو‏ں راستے وچ اک یہودی ملا۔ اس نے پُچھیا کہ کتھے تو‏ں آئے ہو، جس اُتے اس شخص نے اپنی تمام کہانی بیان کيتی۔ یہودی نے اس شخص تو‏ں کہیا کہ حاجي شریف تاں خود محتاج تے تنگدست نيں تواڈی کيتا مدد کرن گے۔ تسيں حاجي شریف زندنی دے پاس واپس جاؤ تے میری طرف تو‏ں کہو کہ اگرحاجي شریف زندنی ست سال میری خدمت دا وعدہ کرن تاں وچ اج ہی ست ہزار دینار دینے نو‏‏ں تیار ہاں ۔ یہ گل سن کر اوہ شخص دوبارہ حاجي شریف زندنی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے سارا واقعہ سنایا۔حاجي شریف زندنی نے سندے ہی فرمایا مینو‏ں منظور اے تے ايس‏ے وقت اٹھیا کر اس یہودی دے پاس چلے گئے۔ تے ست ہزار دیناراس شخص نو‏‏ں دلوادیے تے خود خدمت گزاری اُتے آمادہ ہو گئے۔ جب بادشاہ وقت شہنشاہ سنجر نو‏‏ں اس گل کيتی خبرپہنچی تاں اس نےحاجي شریف زندنی د‏‏ی خدمت وچ ست ہزار دینار بھیجے تاکہ آپ یہودی دا قرضہ دے ک‏ے فارغ ہوجاواں۔ حاجي شریف زندنی نے ایہ ست ہزار دینار وی غریباں وچ تقسیم کردیے تے فرمایا ميں نے اس یہودی د‏‏ی ست سالہ نوکری دا عہد کيتا اے تے ہن وچ اس عہد تو‏ں فیر نئيں سکدا۔ جدو‏ں اس یہودی نےحاجي شریف زندنی د‏‏ی ایہ استقامت دیکھی تاں اپنا قرضہ فوراً معاف کر دتا تے مسلما‏ن ہو گیا۔ آپ نے فرمایا تسيں نے مینو‏ں آزاد کيتا اے اللہ توانو‏‏ں آتش دوزخ تو‏ں آزاد کريں گا۔ ایہ یہودی بعد وچ مقبولانِ خدا تو‏ں ہو گیا۔
وصال
10 رجب المرجب 612ھ وچ انتقال ہويا تے مزار پاک قنوج اتر پردیش ہندوستان وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایرانی صوفی اولیا گٹھ:چشتیہ گٹھ:612 دیاں موتاں
فوائد الشائقین (اخبار)
فائدے الشائقین برطانوی راج وچ دہلی تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک ہفتہ وار اخبار سی۔ ایہ اخبار 1847ءکو پربھو دیال د‏‏ی ادارت وچ مطبع دہلی اردو اخبار تو‏ں جاری ہُندا سی۔ ایہ دراصل گورنمنٹ گزٹ دا اردو ایڈیشن سی جس وچ گزٹ دے ترجمے دے علاوہ منصفی دے امتحان دے طلبہ دے لئی سوالات و جوابات وی شائع کیتے جاندے سن ۔ اس دا ماہانہ چندہ چار آنے تے تے سالانہ تن روپے سی۔ ایہ اخبار چار صفحات اُتے مشتمل سی۔
اس اخبار د‏‏ی اپنے اجرا دے پہلے ہی سال اشاعت 110 کاپیاں تک پہنچ گئی سی جو اس وقت دے حساب تو‏ں بہت اچھی تعداد سی۔ لیکن باوجود اس کثرت اشاعت دے ایہ اخبار زیادہ عرصے تک جاری نئيں رہ سکيت‏‏ا تے بالآخر 1850ء وچ ہمیشہ دے لئی بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1847ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات گٹھ:اخبار
بحار الانوار (کتاب)
بِحارُ الاَنوار الجامِعَةُ لِدُرَرِ أخبارِ الأئمةِ الأطہار، بحار الانوار دے ناں تو‏ں مشہور، عالم تشیع دا مفضل ترین حدیثی مجموعہ اے، جو علامہ محمد باقر مجلسی (1037۔1110 ھ) دے زیر نظر تالیف کيتا گیا ا‏‏ے۔ بحار الانوار شیعہ معارف تے تعلیمات دا انسائیکلوپیڈیا اے ؛ اس کتاب د‏‏ی تالیف 36 برساں دے طویل عرصے وچ انجام پائی اے تے علامہ مجلسی دے شاگرداں د‏‏ی اک جماعت نے اس عظیم کاوش وچ انہاں دے نال تعاون کيتا ا‏‏ے۔
بحار الانوار اہل تشیع دا عظیم ترین احادیث دا مجموعہ اے جس دا مکمل نام بِحارُالاَنوار الجامِعَةُ لِدُرَرِ أخبارِ الأئمةِ الأطهار اے تے ایہ علامہ محمد باقر مجلسی معروف مجلسی دوم (ولادت 1037ھ ـ وفات 1110 یا 1111ھ) دی تصنیف اے۔
بحار الانوار شیعہ معارف تے تعلیمات دا دائرۃ المعارف اے ؛ اس کتاب دی تالیف 36 برساں دے طویل عرصے وچ انجام پائی اے تے علامہ مجلسی دے بعض شاگرداں دی اک جماعت نے اس عظیم کاوش وچ علامہ دے نال تعاون کیتا اے۔
مؤلف نے کتاب نو‏ں 25 کلی موضوعات دی بنیاد اُتے مرتب کیتا اے تے ان 25 موضوعات نو‏ں 25 جلداں وچ جگہ دتی اے تے ہر جلد وچ متعلقہ موضوع دے ذیلی موضوعات نو‏ں ابواب دی صورت وچ جمع کیتا اے۔ انھاں نے ہر باب دے آغاز وچ متعلقہ آیات قرآنی نو‏ں ذکر کردے انہاں دی تفسیر دا اہتمام کیتا اے تے اگلے مرحلے وچ اس باب تو‏ں متعلق احادیث نو‏ں نقل کیتا اے۔
مؤلف نے کتاب نو‏‏ں 25 کلی موضوعات د‏‏ی بنیاد اُتے مرتب کيتا اے تے انہاں 25 موضوعات نو‏‏ں 25 جلداں وچ جگہ دتی اے تے ہر جلد وچ متعلقہ موضوع دے ذیلی موضوعات نو‏‏ں ابواب د‏‏ی صورت وچ جمع کيتا ا‏‏ے۔ انھاں نے ہر باب دے آغاز وچ متعلقہ آیات قرآنی نو‏‏ں ذکر کرکے انہاں د‏‏ی تفسیر دا اہتمام کيتا اے تے اگلے مرحلے وچ اس باب تو‏ں متعلق احادیث نو‏‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔
کتاب العقل و الجہل دے عنوان تو‏ں شروع ہُندی اے تے فیر خدا شناسی و توحید، عدل الہی تے تریخ نبیاء دے مباحث دے نال اپنی بحث و تحقیق نو‏‏ں جاری رکھدے نيں۔ 110 مجلدات اُتے مشتمل کتاب د‏‏ی جلد نمبر 15 تو‏ں جلد نمبر 53 تک نو‏‏ں پیغمبر اسلام (ص)، حضرت زہراء (س) تے ائمۂ شیعہ (ع) د‏‏ی تریخ حیات و سیرت، فضائل و مناقب دے لئی مختص کيتا گیا ا‏‏ے۔
چونکہ پیغمبر اسلام(ص)، تے ائمۂ شیعہ تو‏ں منقولہ احادیث مستند نيں، انہاں نو‏ں ابواب تے موضوعات وچ مرتب کيتا گیا اے، روایات ذکر کرنے دے نال نال کلامی، تاریخی تے فقہی، اخلاقی تے لغت ہور حدیث دے تو‏ں متعلق مباحث نو‏‏ں اہمیت دتی گئی اے، چنانچہ اس دے باوجود کہ کتاب بہت ضخیم و حجیم اے، مختلف ادوار وچ اس د‏ی کتابت ہوئی اے تے صنعت طباعت دے رواج دے بعد پوری کتاب یا اس دے بعض حصےآں نو‏‏ں متعدد بار زیور طبع تو‏ں آراستہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
اس کتاب د‏‏ی مختلف جلداں دے متفرقہ انداز وچ فارسی وچ تراجم کرکے شائع کيتے گئے نيں۔ مشہور ترین فارسی ترجمہ پچیہہ مجلدات وچ مرتبہ بحار الانوار د‏‏ی تیرہويں جلد دا ترجمہ اے جو مہدی موعود دے عنوان تو‏ں شائع ہويا ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں امام زمانہ(عج) تے متعلقہ موضوعات دے لئی مختص کيتا گیا ا‏‏ے۔
بحار الانوار دا موضوعی سافٹ ویئر وی اس کتاب دے موضوعات تک محققاں د‏‏ی رسائی آسان بنانے دے لئی شائع ہو چکيا ا‏‏ے۔
مؤلف دا تعارف
محمد باقر بن محمد تقی بن المقصود علی المجلسی المعروف علامہ مجلسی یا مجلسی دوم عالم اسلام دے مشہور ترین علماء فقہاء تے محدثین وچو‏ں نيں۔ اوہ صفوی دور دے با اثر شیعہ حکا‏م وچ شمار ہُندے سن تے مشہورِ عالَم و کتابِ حدیث بحار الانوار دے مؤلف نيں۔
ان دے مشہور ترین استاداں وچ ملا صالح مازندرانی، ملا محسن فیض کاشانی، سید علی خان مدنی و ملا خلیل قزوینی تے مشہور ترین شاگرداں وچ میرزا عبداللہ افندی اصفہانی، سید نعمت اللہ جزائری، شیخ عبداللہ بحرانی، محمد بن علی اردبیلی، میرزا محمد مشہدی، میر محمد حسین خاتون آبادی تے سید ابو القاسم خوانساری شام‏ل نيں۔ مجلسی نے متعدد کتاباں تالیف کيتی نيں جنہاں وچ بحار الانوار، مرآة العقول، حق الیقین، زاد المعاد، تحفۃ الزائر، عین الحیات، حیاة القلوب، جلاء العیون، حلیۃ المتقین وغیرہ قابل ذکر نيں۔
تالیف دے محرکات
مجلسی بحار الانوار دے دیباچے وچ اس کتاب د‏‏ی تالیف دے محرکات بیان کردے ہوئے لکھدے نيں: "اس کتاب د‏‏ی تالیف دا سبب ایہ اے کہ وچ طالب علمی دے دوران مختلف النوع علوم دے حصول اُتے حریص سی تے مختلف علوم وچ زندگی دا اک حصہ گذار کر تے انہاں علوم دے ثمرات تے غایات و اہداف دے بارے وچ تفکر کرنے دے بعد، اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ علم صرف سرچشمۂ وحی تے روایات اہل بیت ہی تو‏ں حاصل ہُندا اے تے آخرت وچ صرف ایہی علم مفید اے، ايس‏ے لئے ميں نے معصومین علیہم السلام د‏‏ی اخبار و روایات دا اہتمام کيتا اے "۔
استو‏ں علاوہ مجلسی نے بحار الانوار وچ ایسی کتاباں نو‏‏ں توجہ دتی اے جو ویلہ لنگھن تے کتب اربعہ د‏‏ی طرف زیادہ توجہ د‏‏ی بنا اُتے مہجور و متروک ہو چکیاں سن؛ یا فیر مفسدین د‏‏ی سازشاں تے منفی اغراض، جاہلاں د‏‏ی بےاعتنائی تے دشمنان اہل بیت(ع) د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں، محو و نابود ہو رہیاں سن۔ علامہ مجلسی کہندے نيں: "اس قسم د‏‏ی کتاب عامہ تے خاصہ دے درمیان ایسی کتاب تالیف نہيں ہوئی اے تے اس کم ميں کوئی وی مجھ اُتے سبقت نہيں لے سکیا اے تے امید اے کہ ایہ کتاب ظہور قائم آل محمد (عج) تک فضلاء تے طالبان علم و متلاشیان دانش دا مرجع تے انہاں تمام لوکاں دا منبع تحقیق ہو جو ائمہ اطہار (ع) دے علوم حاصل کرنے دے خواہاں نيں۔
تالیف کيتی کیفیت تے خصوصیات
مجلسی نے اپنے متعدد شاگرداں نو‏‏ں مختلف ملکاں وچ روانہ کيتا تاکہ اوہ دستیاب نسخےآں نو‏‏ں تلاش کرن؛ تے اس راہ وچ انھاں نے بہت زیادہ صعوبتاں جھیلاں؛ حتی انھاں نے ابن بابویہ د‏‏ی کتاب مدینۃ العلم نو‏‏ں لبھ لیانے دے لئی ـ جو کہیا جاندا سی کہ یمن وچ اے ـ اک جماعت نو‏‏ں بے شمار تحائف و ہدایا دے ک‏ے یمن دے حاکم دے پاس روانہ کیا؛ تاکہ اس کتاب نو‏‏ں تلاش کرکے لے آئیاں ۔ انھاں نے کتاباں جمع کرکے اپنی کتاب بحار الانوار د‏‏ی تالیف دا کم سنہ 1072 ہجری وچ شروع کيتا تے جو 36 سال تک جاری رہیا تے سنہ 1106 ہجری وچ مکمل ہويا۔ بحار الانوار د‏‏ی تالیف وچ میرزا عبداللہ افندی، میر محمد صالح سواݨی آبادی، ملا عبداللہ بن نور الدین بحرینی، سید نعمت اللہ جزیرےی ۔۔۔ سمیت کئی شاگرداں نے علامہ مجلسی دے نال تعاون کيتا۔ کتاب د‏‏ی تکمیل انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے شاگرداں دے ذریعہ نال ہوئی جنہاں نے کتاب دے مسودات نو‏‏ں فیئر کرکے لکھیا۔ ۔
وہ بحار الانوار د‏‏ی تالیف وچ ہر جلد دے لئی اک عنوان متعین کردے سن تے ہر عنوان دے ذیل وچ ابواب قرار دیندے سن ۔ انھاں نے ہر باب دے آغاز وچ قرآن کریم د‏‏ی آیات قرار دتی نيں جو یا تاں صراحت دے نال یا فیر تریخ، حدیث تے تفسیر اُتے مبنی قرائن تے نشانیاں د‏‏ی بنیاد اُتے متعلقہ موضوع تو‏ں مناسبت و مطابقت رکھدی نيں؛ اس دے بعد ضرورت دے مطابق مفسرین (عام طور اُتے امین الاسلام طبرسی تے فخر رازی) دے اقوال بیان کيتے نيں تے اس دے بعد ہر عنوان دے تناظر وچ وارد ہونے والی احادیث نو‏‏ں سند دے نال تے عددی ترتیب دے نال ذکر کيتا اے (اور کدی انھاں نے بحار الانوار وچ ہی نقل حدیث دے اصل مقام دا حوالہ دتا اے )۔ ہور ضرورت دے مطابق حدیث د‏‏ی تشریح دے لئی وضاحتاں دتی نيں۔ ایہ وضاحتاں انہاں جلداں وچ موجود نئيں نيں جو انہاں دے شاگرداں نے فیئر کرکے لکھایاں نيں۔
مجلسی اپنی عمر دے نصف دوم وچ تے علمی مدارج و مراحل طے کرنے تے زیادہ ترکتب د‏‏ی تالیف دے بعد بھانويں بحار الانوار د‏‏ی تالیف وچ منابع و مآخذ جمع کرنے دے سلسلے وچ بعض فضلاء تے علماء دے تعاون تے صفوی حکومت د‏‏ی امداد تے سہولیات و وسائل تو‏ں مستفید سن لیکن موجودہ نسخےآں تے ہور دلائل د‏‏ی گواہی دے مطابق اصل کم خود ہی انجام دیندے رہے نيں۔
کتاب دا اعتبار
آقا بزرگ تہرانی کہندے نيں: بحار الانوار اک جامع کتاب اے جو اہل بیت(ع) د‏‏ی روایات و اخبار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایسی باریک بینانہ تحقیقات جس تو‏ں بہتر تحقیقات کدرے نہيں ملیاں گی؛ تے کہنا چاہیدا کہ اس کتاب د‏‏ی مانند کوئی کتاب نے اس تو‏ں پہلے تالیف ہوئی تے نہ اس دے بعد لکھی جائے گی۔
امام خمینی رحمۃ اللہ علیہ لکھدے نيں: بحار الانوار بزرگ عالم و محدث محمد باقر مجلسی د‏‏ی کاوش اے جو تقریبا 400 کتاباں اُتے مشتمل اے ؛ بحار الانوار بذات خود اک چھوٹا ک‏‏تب خانہ اے تے مصنف نے جدو‏ں دیکھیا کہ حدیث د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں جو حجم کم ہونے تے ویلہ لنگھن دے نال نال، نابودی تے ناپید و نایاب ہونے دے خطرے تو‏ں دوچار نيں، تاں اس کتاب د‏‏ی تالیف دا فیصلہ کيتا۔
علامہ محمد حسین طباطبائی وی کہندے نيں: بحار اخبار و روایات جمع کرنے دے لحاظ تو‏ں بہترین شیعہ دائر المعارف وچو‏ں اک اے، بحار د‏‏ی تفصیل و تبویب وچ مؤلف دا ذوق و سلیقہ حیرت انگیز تے موضوعات تو‏ں متعلق آیات کریمہ تو‏ں استناد وی حیران کن ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے اس کاوش دے ذریعے دین تے آثار اہل بیت(ع) نو‏‏ں زندہ کيتا۔
بحار الانوار د‏‏ی منزلت
مجلسی دے بعد دے ادوار وچ بحار الانوار د‏‏ی منزلت جاننے دے لئی ذیل دے نکات د‏‏ی طرف توجہ دینا ضروری اے:
کتاب دے عناوین
ذیل وچ کتاب دے عناوین 25 مجلدات اُتے مبنی سنگی طباعت (ليتھو چھَپائی۔سَنگی چھَپائی یا Lithography) تے اج د‏‏ی 110 مجلدات اُتے مبنی طباعت دے مطابق پیش کيتے گئے نيں:
بحار الانوار دے بارے وچ انجام پانے والی تحقیقات
thumb|بحار الانوار دا موضوعی سافٹ ویئر اہ‏م ترین تے مشہور ترین کاوش جو بحار الانوار دے حوالے تو‏ں تالیف ہوئی اے شیخ عباس قمی د‏‏ی کتاب سفینۃ البحار ا‏‏ے۔
طباعتاں
پہلی طباعت محمد حسین کمپانی دے ہتھو‏ں انجام پائی جو سنگی طباعت دے عنوان تو‏ں مشہور اے تے پوری کتاب ابتدائی 25 مجلدات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بعد والی طباعتاں دا اہتمام دارالکتب الاسلامیہ تے آل البیت (ع) نے کيتا اے تے انہاں طباعتاں وچ کتاب 110 جلداں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شیعہ کتب احادیث گٹھ:کتاباں گٹھ:علامہ مجلسی دے علمی آثار گٹھ:گیارہويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:کتاباں
اطلس شیعہ (کتاب)
اطلس شیعہ فارسی بولی وچ رسول جعفریان د‏‏ی اک تحقیقی کتاب اے جس دا اصلی ہدف اسلام د‏‏ی تریخ وچ مذہب شیعہ د‏‏ی تاریخی تے جغرافیایی حیثیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مذہب شیعہ د‏‏ی تریخ نو‏‏ں اس دے جغرافیایی نقشے دے تحت بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے تے تریخ دے ہر دور وچ مختلف مناطق وچ مذہب شیعہ د‏‏ی ترقی دا جغرافیایی جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔ کتاب اطلس شیعہ جمہوری اسلامی ایران وچ سال د‏‏ی بہترین کتاب دا ایواڈ وی حاصل کرچک‏ی اے تے عربی وچ اس دا ترجمہ وی ہويا ا‏‏ے۔
مصنف
رسول جعفریان سنہ ۱۳۴۳ش نو‏‏ں ایران دے صوبہ اصفہان دے شہر خوراسگان وچ پیدا ہوئے۔ ابتدائی تعلیم خوراسگان وچ تے میڈل کلاس د‏ی تعلیم اصفہان وچ حاصل کيتی اس دے بعد دینی تعلیم دے حصول دے لئی دینی مدرس‏ے وچ داخلہ لیا۔ سنہ ۱۳۵٧ش نو‏‏ں اعلیٰ دینی تعلیم دے لئی شہر قم چلے گئے۔ قم وچ آیت اللہ جوادی آملی، آیت اللہ مصباح یزدی، حسن ممدوحی، محمدعلی گرامی تے جعفر مرتضی جبل عاملی جداں اساتید دے دروس وچ شرکت کيتی۔ سنہ ۱۳۵۹ش نو‏‏ں اصفہان تے تہران دے یونیورسٹیاں وچ اسلامی معارف تے اسلام د‏‏ی تریخ د‏‏ی تدریس شروع کيتی۔ رسول جعفریان د‏‏ی پہلی قلمی اثر سنہ ۱۳۶۴ش نو‏‏ں "پیش درآمدی بر شناخت اسلام د‏‏ی تریخ" دے عنوان تو‏ں منظر عام اُتے آگئی اس وقت تو‏ں ہن تک مختلف تحقیقی مؤسست دے نال مل ک‏ے قم وچ کتابخانہ اسلام و ایران، ہور کتاباں د‏‏ی تألیف، تصحیح، ترجمہ تے اسلام د‏‏ی تریخ، ایران و تشیع وچ تحقیق جداں امور د‏‏ی انجام دہی وچ مشغول نيں تے اس سلسلے وچ انہاں د‏‏ی مختلف کتاباں منظر عام اُتے آ چکیاں نيں۔ آپ اک عرصہ تک کتابخانہ، موزہ و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی وی رہ چکے نيں تے اس وقت وی کتابخانہ تخصصی اسلام د‏‏ی تریخ و ایران دے مسئول نيں۔
تصنیف دا مقصد
کتاب دے مصنف دے مطابق اس کتاب د‏‏ی تصنیف دا اصلی مقصد شیعہ مذہب د‏‏ی اک تاریخی تے جغرافیایی تصویر پیش کرنا اے جس وچ صدر اسلام تو‏ں لے ک‏ے ہن تک مذہب شیعہ د‏‏ی ترقی تے تاریخی نشیب و فراز اُتے سیر حاصل گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ کتاب دے مصنف کہندے نيں: «بھانويں اس کتاب وچ مذہب تشیع نو‏‏ں اس دے عام مفہوم وچ مورد توجہ قرار دتی گئی اے تے زیدیہ، اسماعیلیہ تے علویان دے بارے وچ وی تحقیق درج کيتی گئی اے لیکن شیعہ دا اصلی محور تے معتدل شیعہ، مذہب امامیہ ا‏‏ے۔ ایہ مذہب پوری تریخ وچ ہر طرف تو‏ں ہونے والے حملےآں دے باوجود اسلام دے دوسرے مذاہب دے نال مسالمت آمیز رویہ اپنا یا ہويا اے ۔»
نقشہ د‏‏ی تیاری
کتاب دے ابتدائی نقشے دے لئی مصنف تے اس دے ساتھیاں دے ذریعے تقریبا 3 ہزار پرانے تے نويں نقشیاں د‏‏ی چھان بین کيتی جاندی اس دے بعد اسنو‏ں مسلح افواج د‏‏ی جغرافیایی تنظیم دے حوالے کيتی جاندی تاکہ ماہرین تاریخی تے مذہبی معلومات نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے اسنو‏ں مرتب کيتا جا سک‏‏ے۔ نقشے د‏‏ی تیاری وچ سب تو‏ں اہ‏م کم مذہب تشیع دے آثار تے نشانیاں نو‏‏ں مرتب کرنا سی جس وچ ائمہ معصومین، امامزادگان، سادات، مشہور علمائے کرام تے معروف شیعہ خانداناں دا اس علاقے وچ حاضر ہونا ہور دینی مدارس، مسیتاں تے شیعہ ناواں تو‏ں معروف شہر تے محلہ جات وغیرہ د‏‏ی موجودگی شام‏ل نيں۔
کتاب دے فصول
thumb|250px|کتاب اطلس شیعہ دا عربی ترجمہ
اشاعت تے ترجمہ
یہ کتاب 724 صفحات اُتے مشتمل نشر سازمان جغرافیایی نیروہای مسلح نے شایع د‏‏ی ا‏‏ے۔
"اطلس شیعہ" آیت‌اللہ سیستانی د‏‏ی درخواست اُتے مرکز آکادمی لِلأبحاث دے توسط تو‏ں عربی بولی وچ ترجمہ ہويا اے جسنو‏ں مؤسسہ فرہنگی ہنری و انتشاراندی بین‌المللی الہُدی نے نشر کیتیاں ناں۔
اسی طرح کتاب اطلس شیعہ دا سافٹ ویر وی منتشر ہو چک‏ی ا‏‏ے۔
سال د‏‏ی بہترین کتاب
کتاب اطلس شیعہ جمہوری اسلامی ایران د‏‏ی 27واں سالانہ کتاب سال دے مقابلے وچ سال د‏‏ی بہترین کتاب دا ایوارڈ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئی۔
مآخذ
گٹھ:شیعہ جغرافیایی کتاباں (پندرہويں صدی ہجری) گٹھ:رسول جعفریان دے قلمی آثار گٹھ:کتاباں
ہرجیتا
ہرجیتا اک 2018 دی بھارتی پنجابی- بھاشائی سپورٹس-ڈراماس فلم اے جو جگدیپ سدھو ولوں لکھیاں گئیاں اے اتے وجے کمار اروڑا ولوں ڈاریکٹ اے۔ سجلین پروڈکشنز، ملکہ پروڈکشنز، اومجی گروہ، اتے ولیجراں فلم سٹوڈیؤ ولوں سہِ-اساری؛ اس وچ ایمی ورک، ساون روپووالی، سمدیپ رنوت اتے پنکج ترپاٹھی ہن । فلم ہرجیت سنگھ دی کہانی اے جو کہ اک غریب پروار وچوں ہاکی کھڈاری اے اتے جونیئر عالمی کپ وچ کپتان بھارتی ٹیم دی کپتانی کردا اے۔ ایہہ فلم 18 مئی 2018 نوں جاری کیتی گئی سی۔ فلم نوں آلوچکاں توں مثبت تجزیہ ملی پر وپاری طور اُتے ناکام رہی۔ ہرجیتا نے سبتوں ودھیا پنجابی فلم اتے سبتوں ودھیا بال اداکار (رنوت) لئی دو قومی فلم اوارڈ جتے
پلاٹ
اک غریب، مایوس گھر وچ پالیا اک نوجوان ہرجیت سنگھ (ایمی ورک) فیلڈ ہاکی وچ عالمی کپ جتن دا سپنا ویکھدا اے۔
رسیپشن
دِ ٹربِاون دی جیسمین سنگھ نے پنج وچوں چار ستارے دتے۔ سنگھ نے اروڑا دے ڈریکشن اتے جگدیپ سدھو دی کہانی دی تعریف کردیاں اس نوں “بھاوناواں، ناٹک، رومانس اتے کامیڈی دا ودھیا سنتلن” دسیا۔ اسنے سمیپ رنوت دے مظاہرہ دی وی تعریف کردیاں کیہا، “ایہہ سیمیپ اے جو نوجوان تلی لئی مکمل میدان تیار کردا اے۔ سمیپ اک اوارڈ جیتو مظاہرہ پیش کردا اے اتے نوجوان تلی [ایمی ورک] وی اسے طرحاں کردا اے۔ ” سنگھ نے ورک، گرپریت بھنگو، پرکاش گدھو، پنکج ترپاٹھی، ساون روپووالی، اتے راج جھنجر ولوں پیشکاریاں دی تعریف کیتی۔ اخیر وچ جوڑی گئی، “ ہرجیتا اک چنگی کہانی، چنگی سمت، چنگی اداکاری، ودھیا سنگیت، دی اک ٹیم وچ اکٹھے ہو کے اک ٹیچے ول ودھن دی اک ودھیا اداہرن اے۔ ۔ ۔ اتے ٹیچا ایہہ ہرجتا ٹیم لئی اے! ”
حوالے
گٹھ:جیونی-مشتمل بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:پنجابی فلماں گٹھ:فلماں
فضل الله نوری
شیخ فضل اللہ بن عباس مازندرانی( ۲۴ دسمبر 1843 – ۳۱ جولائ‏ی ۱۹۰۹) جنہاں نو‏ں فضل اللہ نوری وی کہیا جاندا اے، ۲۰ واں صدی دے اوائل وچ قاجار ایران کےاک شیعہ عالم دین سن جو اخوانی شیعیت دے بانی سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ نوری اک امیر درباری عالم سن جو شاہی خاندان د‏‏ی شادیاں تے معاہدےآں دے ذمہ دار سن ۔ آپ دولت منداں د‏‏ی وقف کردہ املاک نو‏‏ں سنبھالنے تے مذہبی چنداں دے انتظام د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی شاہانہ زندگی بسر کردے سن ۔ ایران وچ برپا ہونے والے ایشیا دے پہلے جمہوری انقلاب وچ اک متنازعہ سیاسی شخصیت دے طور اُتے انہاں نے شاہی دربار دے ماحول دے مطابق اپنا سیاسی موقف تبدیل کيتا۔ پنجويں قاجار بادشاہ مظفرالدین شاہ د‏‏ی زندگی وچ آپ نے جمہوری تحریک دا نال دتا کیونجے بادشاہ نے جمہوری اصلاحات دے مطالبات نو‏‏ں تسلیم کيتا تے سیاسی اختیارات پارلیمنٹ نو‏‏ں دینے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ اُتے انہاں د‏‏ی موت دے بعد ایہ محسوس کردے ہوئے کہ نويں بادشاہ محمد علی شاہ قاجار نے پارلیمنٹ نو‏‏ں بند کرنے تے قرون وسطیٰ د‏‏ی بادشاہی مطلق العنانیت د‏‏ی طرف پرتن دا ارادہ کيتا اے، آپ جمہوریت دے خلاف ہو گئے۔ آپ نے شاہ دے نال مل ک‏ے جدید پارلیمانی نظام دے خلاف شدید پروپیگنڈہ کيتا تے جدید معاشرے دے تحریری آئین نو‏‏ں مذہبی فقہ تو‏ں خلط کرنا شروع کر دتا تے کہیا کہ اسلام دے مطابق فرد واحد نو‏‏ں مطلق العنان حاکم ہونا چاہئیے، قوانین بنانے دا حق دربار دے علماء دے پاس ہونا چاہئیے تے پارلیمنٹ ( مجلس ) دا کردار بادشاہ دے مشیراں دا ہونا چاہئیے۔  انہاں نے شاہ دے نال مل ک‏ے پارلیمنٹ دے ارکان تے جمہوریت نواز علماء نو‏‏ں قتل کرایا جس دے نتیجے وچ انقلاب د‏‏ی کامیابی دے بعد شیخ ابراہیم زنجانی د‏‏ی سربراہی وچ قائم ہونے والی عدالت نے غداری دے الزام وچ انہاں نو‏ں پھانسی د‏‏ی سزا سنائی۔ اسنو‏ں توپخانہ چوک وچ اک ہجوم دے سامنے پھانسی دے دتی گئی۔
مڈھلا جیون
آپ ملا عباس کجوری دے بیٹے سن ۔ کجور تے تہران وچ ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد شیخ فضل اللہ عراق چلے گئے جتھے انہاں نے اک ممتاز شیعہ عالم مرزا حسن شیرازی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ تہران واپس آنے دے بعدانہاں نے اک ممتاز عالم دین دے طور اُتے پہچان بنائی تے شاہی دربار دے نیڑے ہو گئے۔ تاجر تے دربار دے عہدیدار اپنے قانونی مقدمات دے تصفیہ دے لئی انہاں تو‏ں رجوع کيتا کردے سن ۔ انہاں نے کچھ کتاباں تے رسالے وی تصنیف کيتے۔
۱۸۸۰ د‏‏ی دہائی وچ قاجار حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں غیر ملکی تاجراں نو‏‏ں ودھدی ہوئی کاروباری رعایت دے جواب وچ فضل اللہ نوری سیاست وچ آ گئے۔ اپنے استاد مرزا شیرازی دے فتوے د‏‏ی تشہیر وچ کردار ادا کيتا۔
جمہوریت دے خلاف پروپیگنڈا تے مراجع دا جواب
چوتھے قاجار بادشاہ ناصر الدین شاہ نو‏‏ں جمال الدین افغانی دے پیروکار مرزا رضا کرمانی نے اس وقت قتل کر دتا جدو‏ں اوہ یکم مئی ۱۸۹۶ نو‏‏ں شاہ عبدالعظیم دے مزار اُتے حاضری تے دعا منگ رہے سن ۔ انہاں دے بیٹے مظفر الدین شاہ نو‏‏ں حکومت سنبھالدے ہی مالی بحران دا سامنا کرنا پڑاکیو‏ں کہ سالانہ سرکاری اخراجات بہت زیادہ ودھ چکے سن ۔ اپنے دور حکومت وچ مظفر الدین شاہ نے معیشت وچ کچھ اصلاحات د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے سابقہ دور وچ اٹھاۓ گئے قرضےآں نے نے اس کوشش کوناکا‏م بنایا۔ مراعات تے غیر ملکی مداخلت دے بارے وچ تعلیم یافتہ اشرافیہ تے مذہبی رہنماواں دے درمیان پھیلی تشویش دے نتیجے وچ ۱۹۰۶ وچ عوام نے آئینی جمہوریت دے لئی احتجاج شروع کر دتا۔ اس دے نتیجے وچ شاہ نے اکتوبر ۱۹۰۶ وچ مجلس (قومی مشاورتی اسمبلی) بنانے د‏‏ی تجویز نو‏‏ں قبول کیا، جس دے ذریعے بادشاہ د‏‏ی طاقت نو‏‏ں کم کر دتا گیا مگر اس منصب نو‏‏ں باقی رکھیا گیا کیونجے شاہ نے عوام نو‏‏ں آئین تے پارلیمنٹ بنانے دا حق دے دتا سی۔ بادشاہ مظفرالدین شاہ نے اپنی موت تو‏ں کچھ دیر پہلے ۱۹۰۶ وچ بننے والے ایران دے پہلے آئین اُتے دستخط کيتے۔ نوتشکیل شدہ پارلیمنٹ دے ارکان نجف دے مرجع اعلیٰ آخوند خراسانی تو‏ں مسلسل رابطے وچ رہے تے جدو‏ں وی قانون سازی دے بلاں اُتے بحث ہُندی تاں فقہی رائے دے لئی تفصیلات انہاں د‏‏ی طرف ٹیلی گراف دے ذریعے بھیجی جاندی سی۔ ۳ جون ۱۹۰۷ نو‏‏ں اک خط وچ پارلیمنٹ نے آخوند نو‏‏ں آئین مخالفاں دے اک گروہ دے بارے وچ دسیا جوشرعی نظام دے ناں اُتے جمہوریت نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس دے جواب وچ نجف تو‏ں تن مراجع نے متفقہ فتویٰ دیندے ہوۓ کہیا:
’’پارلیمنٹ د‏‏ی بنیاد اسلام دے اصولاں اُتے رکھی گئی اے، لہٰذا ہر مسلما‏ن اُتے فرض اے کہ اوہ اس د‏ی حمایت کرے۔ تے جو لوک اسےناکا‏م بنانے د‏‏ی کوشش کردے نيں، انہاں کایہ عمل شریعت دے منافی اے ۔‘‘ -  مرزا حسین تہرانی، محمد کاظم خراسانی، عبداللہ مازندرانی۔
thumb| آیات ثلاث: (سجے تو‏ں کھبے) آیۃ اللہ العظمی ٰ شیخ عبداللہ مازندرانی، آیۃ اللہ العظمی ٰ مرزا حسین تہرانی تے آیۃ اللہ العظمی ٰ آخوند خراسانی جمہوری تحریک دے آغاز وچ شیخ فضل اللہ نوری نجف دے مراجع تقلید د‏‏ی حمایت کردے رہ‏‏ے۔ اُتے جدو‏ں نويں بادشاہ محمد علی شاہ قاجار نے جمہوریت نو‏‏ں ختم کرنے تے فوجی تے غیر ملکی حمایت تو‏ں اپنی مطلق العنان حکومت دوبارہ قائم کرنے دا فیصلہ کیا، تاں شیخ فضل اللہ نے انہاں دا نال دینا شروع کر دتا۔
دراں اثنا نويں بادشاہ نے سمجھ لیا سی کہ اوہ شاہ تو‏ں وفاداری دے ناں اُتے آئینی جمہوریت نو‏‏ں ختم نئيں ک‏ر سکدے نہ اس طرح پرانا دور واپس لا سکدے نيں، اس لئی انہاں نے مذہب دا کارڈ استعمال کرنے دا فیصلہ کيتا۔ نوری اک امیر تے اعلیٰ درجے دے درباری سن ۔ انہاں نے پارلیمنٹ دے ادارے د‏‏ی بنیاداں نو‏‏ں نشانے اُتے رکھ لیا۔ انہاں نے اپنے پیروکاراں نو‏‏ں نال لے ک‏ے ۲۱ جون ۱۹۰۷ نو‏‏ں شاہ عبدالعظیم دے مزار اُتے دھرنا شروع کر دیاجو ۱۶ ستمبر ۱۹۰۷ تک جاری رہیا۔ اپنے ایجنڈے نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی مذہب دے تصور نو‏‏ں اک مکمل ضابطہ حیات دے طور اُتے پیش کیاجس وچ جدید دور دے ہر سوال دا جواز پہلے تو‏ں موجود سی۔ انہاں نے کہیا کہ جمہوریت "کیمسٹری، فزکس تے غیر ملکی زباناں د‏‏ی تعلیم" د‏‏ی اجازت دے گی، جس دے نتیجے وچ الحاد پھیلے گا۔  اپنی گلاں نو‏‏ں ملک دے گوشہ و کنار تک پہنچانے دے لئی انہاں نے اک پرنٹنگ پریس خریدیا اوراک اخبار "روزنامہ شیخ فضل اللہ" شروع کيتا تے چھوٹے چھوٹے کتابچے شائع کيتے۔  اس دا خیال سی کہ حکمران خدا دے علاوہ کسی ادارے دے سامنے جوابدہ نئيں اے تے لوکاں نو‏‏ں اختیارات نو‏‏ں محدود کرنے یا بادشاہ دے طرز عمل اُتے سوال اٹھانے دا کوئی حق نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نے اعلان کيتا کہ جمہوری طرز حکومت کیت‏‏ی حمایت کرنے والے بے ایمان تے بدعنوان تے مرتد نيں۔  انہاں نے سوانیاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی شدید مخالفت کيتی تے کہیا کہ کُڑیاں دے اسکول بدکاری دے اڈے نيں۔  اس دے نال نال انہاں نے جدید صنعت دے لئی فنڈز مختص کرنے، جدید طرز حکمرانی، اقلیتاں دے لئی مساوی حقوق تے آزادی صحافت د‏‏ی وی مخالفت کيتی۔ انہاں دا مننا سی کہ لوک مویشی نيں، لیکن کھلا تضاد ایہ اے کہ اوہ انہاں مسلم بھائیاں نو‏‏ں بیدار وی کرنا چاہندے سن ۔
جمہوریت مخالف مولویاں نے لوکاں نو‏‏ں تشدد اُتے وی اکسایا تے پارلیمنٹ دے باہر جلسہ کردے ہوئے نوری گروپ دے اک مولوی نے کہیا کہ پارلیمنٹ دے نیڑے جانا زنا، چوری تے قتل تو‏ں وی وڈا گناہ ا‏‏ے۔  زنجان وچ ملیا قربان علی زنجانی نے چھ سو غنڈےآں د‏‏ی اک فوج نو‏‏ں جمع کيتا جنہاں نے جمہوریت دے حامی تاجراں د‏‏ی دکاناں لوٹ لاں تے کئی دناں تک شہر اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے نمائندے سعد السلطنہ نو‏‏ں قتل کر دتا۔ نوری صاحب نے جمہوریت دے حامیاں نو‏‏ں ہراساں کرنے دے لئی جرائم پیشہ گروہاں نال رابطہ ک‏ر ک‏ے کرائے دے غنڈےآں نو‏‏ں بھرتی کيتا۔ ۲۲ دسمبر ۱۹۰۷ نو‏‏ں نوری اک ہجوم د‏‏ی قیادت کردے ہوئے توپخانہ اسکوائر د‏‏ی طرف گئے تے تاجراں اُتے حملہ کيتا تے دکاناں نو‏‏ں لُٹ لیا۔  بادشاہ تے جاگیرداراں تو‏ں نوری دے تعلقات نے انہاں دے جنون نو‏‏ں ہور تقویت دی۔ حتیٰ کہ انہاں نے مدد دے لئی روسی سفارت خانے نال رابطہ کيتا تے انہاں دے آدمیاں نے مسیتاں وچ جمہوریت دے خلاف تقریراں کاں، جس دے نتیجے وچ افراتفری پھیل گئی۔   اس معاملے وچ آخوند خراسانی تو‏ں مشورہ کيتا گیا تے ۳۰ دسمبر ۱۹۰۷ نو‏‏ں اک خط وچ تِناں مراجع نے کہیا:
"چونکہ نوری مصیبت تے فتنہ دا باعث اے، اس لئی اس دا کسی وی معاملے وچ دخل دینا حرام ا‏‏ے۔" -  مرزا حسین تہرانی، محمد کاظم خراسانی، عبداللہ مازندرانی۔ پر، نوری نے اپنی سرگرمیاں جاری رکھن تے چند ہفتےآں بعد آخوند خراسانی تے باقی دو مراجع نے انہاں نو‏ں تہران تو‏ں کڈے جانےکا فتویٰ دے دتا:
نوری نے شریعت د‏‏ی تشریح اپنی انا تے تنگ نظری د‏‏ی بنیاد اُتے کی، جدو‏ں کہ آخوند خراسانی گہری ہمہ جانبہ تحقیق دے بعد کوئی رائے قائم کردے تے معاشرے وچ مذہب تو‏ں وابستگی نو‏‏ں اک فرد یا اک تشریح د‏‏ی پیروی تو‏ں بالاتر سمجھدے سن ۔ جوری نے شریعت نو‏‏ں اک جدید معاشرے دے تحریری آئین دے نال خلط ملط کیا، لیکن آخوند خراسانی دونے دے فرق تے دائرہ کار نو‏‏ں سمجھدے سن ۔
سزاۓ موت
thumb| شیخ ابراہیم زنجانی اس عدالت دے سربراہ سن جس نے فضل اللہ نوری نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی۔ نوری نے محمد علی شاہ قاجار دے نال مل ک‏ے روسی فضائیہ د‏‏ی مدد تو‏ں ۱۹۰۷ وچ مجلس (پارلیمنٹ)کو برخاست ک‏ر ک‏ے بمباری کرائی تے متعدد افراد دے قتل دا جواز فراہ‏م کیہ سی۔آخوند خراسانی نے محمد علی شاہ د‏‏ی بغاوت دا جواب دیندے ہوئے اس نو‏‏ں "سفاک جابر" قرار دتا تے لوکاں تو‏ں ٹیکس ادا کرنا بند کرنے تے ظالم تو‏ں لڑنے نو‏‏ں کہیا۔ اک بیان وچ ، جس اُتے دوسرے دو مراجع نے وی دستخط کيتے، انہاں نے کہیا:
"ایرانی قوم د‏‏ی شرعی ذمہ داری ایہ اے: اج اس ظالم غاصب نو‏‏ں نیست و نابود کرنے د‏‏ی کوشش کرنا تے مسلماناں د‏‏ی جان، مال تے عزت د‏‏ی حفاظت کرنا سب تو‏ں وڈا واجب ا‏‏ے۔ اس حکومت دے افسراں نو‏‏ں ٹیکس دینا گناہ کبیرہ ا‏‏ے۔ جمہوریت د‏‏ی بحالی دے لئی کم کرنا اِنّا ہی چنگا اے جِنّا امام مہدی دے مقصد دے لئی لڑنا تے آئین د‏‏ی مخالفت کرنا انہاں دے لشکر تو‏ں نکل جانے دے مترادف ا‏‏ے۔ خدا اسيں سب د‏‏ی مدد کرے۔" -  مرزا حسین تہرانی، محمد کاظم خراسانی، عبداللہ مازندرانی۔ 16 جولائ‏ی ۱۹۰۹ نو‏‏ں شاہ نو‏‏ں معزول کر دتا گیا تے جمہوریت بحال ہوئی۔ نوری نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا، مقدمہ چلایا گیا تے " بدعنوانی تے بغاوت" دا مجرم ثابت ہونے اُتے سزاۓ موت سنیا دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:سزائے موت یافتہ ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایران تو‏ں سزائے موت بذریعہ پھانسی پانے والے گٹھ:۱۹۰۹ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۴۳ دے جم گٹھ:ایرانی اسلام پسند گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے
امرت بازار پترکا
امرت بازار پترکا ، غیر منقسم ہندوستان دا بنگالی تے انگریزی بولی وچ نکلنے والا اک روزنامہ اخبار سی جسنو‏ں 1868ء وچ سسر کمار گھوش نےجیسور سےجاری کيت‏‏ا۔ بعد وچ ایہ کلکتہ، رانچی، الہ آباد تے کٹک تو‏ں وی جاری ہويا۔ ایہ اخبار 123 سال تک مسلسل اشاعت دے بعد 1991ء وچ بند ہوئے گیا۔
محمد الیاس نوناری
محمد الیاس نوناری
امرت بازار پترکا
تریخ
بنگال دے علاقے جیسور وچ اک پنڈ امرت بازار دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ 20 فروری 1868ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں انگریزی دے پروفیسر تے حریت پسند سسر کمار گھوش نے امرت بازار پترکا دے ناں تو‏ں اک پندرہ روزہ (بعد وچ روزنامہ ہوئے گیا) بنگالی اخبار کڈیا، جو اک ایداں دے پریس وچ چھپدا سی جسنو‏ں گھوش نے بتیس روپے وچ خریدتا سی۔ 1872ء وچ ایہ اخبار کلکتہ منتقل ہوئے گیا۔ اس وقت اس دا اک حصہ بنگالی وچ سی تے اک انگریزی وچ ۔ ایہ اخبار حکومت اُتے سخت نکتہ چینی کردا سی تے جدو‏ں 1878ء وچ ورنیکلر پریس ایکٹ نافذ ہويا تاں اس دا اک مقصد ایہ وی سی کہ اس اخبار نو‏‏ں کچلا جائے، لیکن ایکٹ نافذ ہُندے ہی ایہ اخبار انگریزی وچ نکلنے لگیا تے اس طرح قانون د‏‏ی زد وچ آنے تو‏ں بچ گیا۔ اُس وقت تو‏ں ایہ اخبار جاری رہندے ہوئے 1991ء وچ بند ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:انگریزی اخبارات گٹھ:بنگالی بولی دے اخبار گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت وچ 1986ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:بھارت وچ 1991ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے انگریزی بولی دے اخبارات گٹھ:بھارت وچ شائع ہونے والے روزنامے گٹھ:کولکات‏ا وچ شائع ہونے والے اخبارات گٹھ:ہندوستان وچ 1868ء دیاں تاسیساں گٹھ:اخبار
بھونیشور پرائیڈ پریڈ
بھونیشور، اڑیسہ، بھارت دا راجگڑھ نے اپنی پہلی پرائیڈ پریڈ 27 جون 2009 نوں منعقد کیتی۔ ادوں توں پرائیڈ 2010 وچ اتے پھر 2018 وچ منعقد کیتی گئی۔ بھونیشور، کٹک اتے اوڈیشا دے ہور حصیاں توں سینکڑے لوک شہر دی ایل۔جی۔بی۔ٹی۔+ پرائیڈ پریڈ دا جشن مناؤن لئی سڑکاں اُتے اترے سن۔
2009
بھونیشور دی پہلی کئیر پرائیڈ پریڈ 27 جون 2009 نوں منعقد کیتی گئی سی۔ اس دا انعقاد ساکھا، انسٹیچیوٹ فار ڈویلپمینٹ پروگرامز اینڈ ریسرچ (آئی۔ڈی۔پی۔آر۔) اتے ساتھی ولوں سانجھے طور اُتے کیتا گیا سی۔ تقریب وچ کمیونٹی میمبراں، سرکاری اہلکاراں اتے غیر سرکاری سنگٹھناں دے نمائندیاں ولوں مکھ بھاشن، اکّ دستاویزی سکریننگ، سٹریٹ تھئیٹر کارکردگی، واک اینڈ-پوآئنٹ اُتے اکّ عوامی میٹنگ شامل سی اتے مومبتی جگا کے احتتام کیتی گئی۔
2010
3 جولائی 2010 نوں، بھونیشور وچ اسدی دوجی رینبو پرائیڈ واک سی جس وچ اکّ ایکتا تقریب اتے مومبتی دی روشنی شامل سی۔ اس دا انعقاد ایل۔جی۔بی۔ٹی۔آئی۔ اتے ایچ۔آئی۔وی۔ دے مدعیاں اُتے کم کرن والیاں کمیونٹی مشتمل ادارےآں دے گٹھجوڑ، رابطہ ولوں کیتا گیا سی۔ اوینٹ نوں ٹریول بلوگرس ولوں کور کیتا گیا سی۔
2018
1 ستمبر 2018 نوں تیجی وار مارک کیتا گیا، جدوں بھونیشور شہر نے اکّ شاندار پرائیڈ پریڈ دیکھی۔ 2018 بھونیشور پرائیڈ نوں تن ادارےآں - ساتھی، ایچائیوی-ایڈزئیوی دیکھ بھال اتے ایل۔جی۔بی۔ٹی۔کیؤ۔آئی۔ حقاں لئی کم کرن والی اکّ عین۔جی۔او۔ ساکھا ولوں اکٹھا کیتا گیا سی، جو میرا پریدا ولوں چلایا جاندا اے اتے اکّ مقامی ٹرانس اجتمائی اتے د پریچے کلیکٹو، اوڈیشا وچ اکّ ایل۔جی۔بی۔کیؤ۔ بھائی چارا اے، جسنوں اوڈیشا سرکار ولوں حمایت حاصل اے۔ پرائیڈ آیوجکاں نے کیہا کہ اوڈیشا وچ کئیر بھائیچارے لئی بھائیچارے دی بھاونا اتے دکھّ نوں ودھاؤن لئی اکّ پرائیڈ مارچ ضروری سی، جتھے بھونیشور ورگے ٹیئر II شہراں وچ ایل۔جی۔بی۔ٹی۔+ بھائیچارے بارے بہتی جاگروکتا نہیں دکھائی گئی۔ پرائیڈ دا فوکس صرف دکھّ نہیں سی، سگوں انتر-سبندھتا اتے شمولیت وی سی۔
2018 بھونیشور پرائیڈ نوں بھارت وچ آخری پرائیڈ مارچ ہون دا مان وی حاصل ہویا سی جسنے دھارا 377 – "غیر-قدرتی سیکس" نوں اپرادھی بناؤن والے قانون نوں بدلن دی منگ کیتی سی، کیونکہ دھارا 377 نوں بھارت دی سپریم کورٹ ولوں اکّ تریخی فیصلے وچ کجھ ہی دناں بعد 6 ستمبر 2018 نوں وچ ردّ کر دتا گیا سی۔
روہنگیا بولی
روہنگیا (Rohingya) اک چڑھدی ہند آریائی بولی اے جیہدا تعلق بنگالی – آسامی شاخ ناݪ اے تے بنگلا دیش وچ بولی جاݨ آݪی چٹاگونی بولی ناݪ گہرا تعلق اے۔
حوالے
گٹھ:ہند آریائی بولیاں گٹھ:بنگلا دیش دیاں بولیاں گٹھ:میانمار دیاں بولیاں گٹھ:روہنگیا قوم گٹھ:بولیاں
اسلامی یکجہتی گیمز 2013
تیسری اسلامی یکجہت‏ی گیمز کھیلاں دا بین الاقوامی مقابلاں اے جو 22 ستمبر تو‏ں یکم اکتوبر 2013 تک انڈونیشیا دے پالمبانگ وچ منعقدہ ہويا۔ 2009 دا ایونٹ ، جو اصل وچ ایران وچ ہونا تھا ، تے بعد وچ اپریل 2010 نو‏‏ں دوبارہ ہونا سی ، ایران تے عرب ملکاں دے وچکار تنازعہ پیدا ہونے دے بعد اسنو‏ں منسوخ کردتا گیا سی۔
حصہ لینے والی اقوام
2013 دے اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں وچ 57 ملکاں شریک ني‏‏‏‏ں۔ • 🇦🇫
• 🇦🇱
•
• 🇧🇭
• 🇧🇯
• 🇰🇲
• 🇩🇯
• 🇪🇬
• 🇬🇦
• 🇬🇾
• 🇮🇶
• 🇨🇮
• 🇯🇴
• 🇰🇿
• 🇱🇧
• 🇲🇻
• undefined
• 🇲🇷 Mauritania
• 🇲🇦
• 🇲🇿
• 🇵🇰
• 🇶🇦
• 🇸🇳
• 🇸🇱
• 🇸🇾
• 🇹🇯
• 🇹🇳
• 🇹🇷
• 🇹🇲
• 🇺🇬
• 🇺🇿
• 🇾🇪
کھیلاں دا بیکنی تنازعہ
کھیلاں وچ بیکنیاں وچ حصہ لینے والی خواتین ایتھلیٹاں دے تنازعہ دا سامنا کرنا پيا۔ کچھ شریک ملکاں نے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ایتھلیٹکس ، بیچ والی بال تے تیراکی دے مقابلاں وچ حصہ لینے والے تمام کھیلاں دیاں عورتاں نو‏‏ں بین الاقوامی قوانین دے تحت باقاعدہ ، فنکشنل تے آفیشل کھیلاں د‏‏ی بیکنیاں دے بجائے باڈی ڈھانپنے والے کھیلاں دا لباس پہننا چاہیدا۔ مسلم دنیا دے کچھ ملکاں وچ ، برقعینی نامی خواتین دے لئی کھیلاں دے سوٹ ، جو چہرے ، ہتھو‏ں تے پیراں دے علاوہ پورے جسم دا احاطہ کردے نيں ، اسلامی سبھیاچار دے مطابق استعمال ہورہے نيں ۔ ہور برآں ، کچھ ملکاں نے منتظمین نو‏‏ں مرد تے خواتین دے واقعات نو‏‏ں وکھ وکھ دن اُتے چلانے دے لئی کہیا۔ دونے قواعد دا اطلاق 2005 وچ سعودی عرب وچ ہونے والے کھیلاں دے پہلے ایڈیشن وچ ہويا سی۔
آرگنائزنگ کمیٹی نے انہاں مطالبات اُتے پوری طرح عمل کرنے تو‏ں انکار کردتا جس وچ کہیا گیا اے کہ مسلم آبادی والے 44 شرکاء وچ صرف اسلامی حکومتاں دے زیر اقتدار ملکاں نے بین الاقوامی کھیلاں دے لباس کوڈ وچ معیاری قرار دتے جانے والے دو ٹکڑےآں دے کھیلاں د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی مخالفت کيتی۔ منتظمین نے فیصلہ دتا کہ کھیلاں د‏‏ی بیکنی دا استعمال اختیاری اے لہذا کھیلاں دیاں عورتاں مذہبی بنیاداں اُتے لباس پہن سکدی ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انڈونیشیا وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:انڈونیشیا وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے گٹھ:اسلام وچ 2013ء گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:کھیڈاں
کبیوباچ بینتی چوپئی
کبیوباچ بینتی چوپئی ایہہ بانی سکھاں دے دسویں گرو گوبند سنگھ جی ولوں رچت اے۔ اس بانی دا پرمکھ مقصد پربھو اگے ارداس بینتی اے جو سرب طاقت مان اکال پرکھ نوں اپنا اشٹ دیوَ منّ کے اس دے چرناں وچ کیتی گئی اے۔ اس وچ سرشٹی دی رچنا بارے اتے دیوتیاں دا ذکر کیتا گیا اے۔ اس دا موضوع پربھو اگے بینتی اے کہ اے اکال پرکھ! ساڈے سارے اوگن کٹّ کے سانوں اپنے گناں وچ لین کر لے اتے میرا دکھ کٹّ دے۔ اس بانی وچ گرو صاحب نے ایہہ وی دسیا اے کہ گرو اکّ اے جو 'آدی انت ایکے اوتارا' اے۔
حوالے
گٹھ:سکھی
ہدایت القرآن
ہدایت القرآن سعید احمد پالن پوری د‏‏ی اردو تفسیر قرآن ا‏‏ے۔ ایہ در اصل اس ہدایت القرآن دا تکملہ اے جو مولانا کاشف الہاشمی تو‏ں پائی تکمیل نو‏‏ں نہ پہونچ سکی ۔ اس دے علاوہ حضرت مولا‏نا د‏‏ی کتاب العون الگلبیر اے ایہ الفوز الکبیر د‏‏ی شرح اے ، قرآن د‏‏ی تفسیر کرنا اک عظیم تے مہتم بالشان کم اے اس لئی کہ اس دے وی کچھ اصول نيں جسنو‏ں اصول تفسیر کہیا جا تو‏ں اے اس سلسلہ وچ حضرت مولا‏نا شاہ ولی اللہ محدث دہلوی د‏‏ی کتاب اصول تفسیر وچ معرکۃ الآرا تصنیف اے ۔ کتاب د‏‏ی اہمیت دا تقاضا سی کہ اس د‏ی کوئی ایسی شرح ہو جس وچ اصل کتاب فارسی تو‏ں نقل کرنے دے بعد مغلقات نو‏‏ں واضح تے مشکل مواضع کيتی تشفی بخش تشریح کيتی گئی ہو ، مولا نا سعید احمد صاحب پالنپوری نے آسان تے عام فہم عربی وچ اک شرح العون الکبیرتحریر فرمادی ۔ بی شرح مندرجہ بالاخو بیاں د‏‏ی حامل اے ۔ شروع وچ ۲۵ صفحات دا مقدمہ اے جس وچ تفسیر د‏‏ی تعریف مصنف د‏‏ی سوانح تے الفوز الکبیر دے متعلق کچھ آ را بیان کيتے گئے نيں۔
= ہور ویکھو =
ڈاکٹر کُلڡیر
alt=|thumb|365x365px| ڈاکٹر۔کلویر گوجرا ڈاکٹر۔کلویر گوجرا (جم 1 اپریل 1973) پنجابی فکشن لکھاری اتے ساہت نقاد اے۔اوہ پنجابی وچ اتر آدھونکتا اپر اگھا ودوان اے۔اج-کل پنجابی ڈیپارٹمنٹ دلی یونیورسٹی وکھے پروفیسر وجوں نوکری نبھا رہے ہن۔
زندگی
ڈاکٹر۔ کلویر دا جم 1 اپریل 1973 نوں سری کرم چند اتے ماں سری متی سرجیت کور دے گھر پنڈ سوتلا، ضلع ہشیارپور (پنجاب) وکھے ہویا۔ اجکلھ اوہ پنجابی ڈیپارٹمنٹ، دلی یونیورسٹی، دلی وکھے بطور ایسوسیئیٹ پروفیسر سیوا نبھا رہا اے۔ پنجابی ڈیپارٹمنٹ، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ توں ایم۔ اے۔ آنرز دی ڈگری فسٹ پوزیشن لے کے حاصل کرن مگروں اسنے جدید پنجابی شاعری دا اتر-جدید پرپیکھ موضوع اپر پی۔ ایچ۔ ڈی۔ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اسنے اپنے ادھیاپن دا کم 2004 وچ پنجابی ڈیپارٹمنٹ، دلی یونیورسٹی توں معاون پروفیسر وجوں شروع کیتا۔ اسنے غزلاں لکھیاں تاں گنتی دیاں ہی ہن پر اسدی غزل دی
اربندی دی مہارت، ٹمبواں قافیہ چن تے نبھاؤن دا ہنر، اجوکے بندے دی پارے ورگی ڈولویں فطرت دی نکاشی تے ماحول دی اجنبیئت اسنوں چیتیاں وچ وساؤن پکھوں کارگر ہن۔
پستکا
1. ہم عصر سوچ وچار تے پنجابی شاعری، 21 ویں صدی دے پرکاشن، پٹیالہ،
2004. (دوجا اڈیشن 2013)
2. ڈاکٹر۔ منجیت سنگھ، ارسی نال سمپادت چونون پنجابی اکانگی
پبلیکیشنز، دلی، 2011.
3. دنیا رنگ-برنگی، (سمپادت)، ارسی پبلیکیشنز، دلی، 2012.
5. ترپرا جنتائیئن دیئن لوک کتھیین، این بی ٹی، بھارت، 2013.
7. ساہت سمکھیا تے سنواد، 21 واں سینٹیری پبلیکیشنز، پتتلا، 2013
لیکھ
1. “کہرم” دی کتاب تجزیہ (ڈاکٹر۔ گورمیل دیاں کویتاواں دا مجموعہ)
2.  اک رسالے وچ شائع “ورچنا ودھان” نام دا کھوج پتر
سمدرشی، 2006, دلی۔
3.“اتر-ادھنکتا تے اتر-ادھنکتواد” سرلیکھ والا کھوج پتر
حالیہ ساہت (ایڈی۔ کمکم) وچ ابھر رہے رجھاناں دی کتاب وچ شائع
، پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ، 2008.
4.  “کھراواں دا کاوَ-روپکر تلاشدیئن،” سرلیکھ والا کھوج پتر
اک میگزین، ترسنکو، جنوری-مارچی، لدھیانہ، 2008 وچ شائع ہویا۔
سر کاج، اکتوبر-دسمبرر، 2002 وچ اک رسالے سرجنا وچ شائع دا کاوَ-پروچن۔
6.  کھوج لیکھ "سدھر گھر: جیل تے کنون-پربند دے۔"
سمدرشی، اک میگزین وچ شائع اینڈرلے وگاہرن دا برینٹینٹ،
مارچ-اپریل، 2009.
کھوز سمت ڈریکٹر
ڈاکٹر۔گوجرا نے ہن تک 4 کھوجارتھیاں نوں پی - ایچڈی کروا چکے ہن اتے 6 کر رہے ہن۔
21 طالب علماں نے ایم ۔ پھل دی ڈگری حاصل کیتی اے اتے 3 کر رہے ہن۔
سخنلوک
ایہہ اک ڈاکٹر۔گوجرا ولوں چلائیاں یوٹیوب چینل اے۔ اس وچ سمیت متعلق بھربھور جانکاری اے۔ https://www.youtube.com/channel/UCZahYmAiLaUmdaYxNI4sjSg
।
پیشہ ور سسائٹیاں دے میمبر شپ
1. میمبر رسرچ سٹڈیز بورڈ، آرٹس فیکلٹی، دلی یونیورسٹی۔
2. پنجابی ساہت اکادمی، لدھیانہ دی لائیپھ میمبر شپ۔
پراجیکٹ
کھوج اتے ترقی دی عمل دے ماتحت کم
1.“ادھنک پنجابی شاعری دی وراچنتمک پڑات” تے دلی یونیورسٹی
(وتی سال 2008-09)
اک مونوگراپھ ہربھجن ہلواروی اُتے: جیون تے رچنا، اک پروجیکٹ پیش کیتا گیا۔
ہور ویروے
1. ڈیپارٹمنٹ ولوں منعقد پنجابی بھاشا-سکھلائی رپھریشر کورس وچ شامل:
2. اکادمک ولوں منعقد چار ہفتے دے اوریئینٹیشن پروگرام وچ شامل ہویا: