cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چندر شیکھر
حوالے
گٹھ:بھارت دے وزیر اعظم
گٹھ:ہندو شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
پدھری چنجوالا مچھی مار
پدھری چنجوالا مچھی مار رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
شتو سوؤ
شتو سوؤ فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے رہون وچ اک شتو اے۔
دوناؤ-رائس
بارلے جوڑ
گٹھ:باویریا دے ضلعے گٹھ:باویریا
صوبہ اوڈر مینچے
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے ہند چینی (انڈو چائنا) علاقے چ واقع اے ۔
کمبوڈیا انتظامی طور اتے 23 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی بولی چ کھایٹ آکھیا جاندا اے ، تے راجگہڑ نوم پنہہ میونسپلٹی چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے ہور اگے ضلعےآں ، جنہاں نوں سروک آکھیا جاندا اے تے میونسپلٹیاں ، جنہان نوں کرونگ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں ۔ ضلعے کمیون ، جنہاں نوں کھوم تے کوارٹر ، جنہاں نوں سنگکاٹ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں تے ایہہ اگے پنڈاں (پھوم) چ ونڈے ہوئے نیں ۔ راجگھر نوم پنہہ سیکشناں (کھان) چ ونڈیا ہویا اے ، جہڑے اگے کوارٹراں تے ہور اگے پنڈاں چ ونڈے ہوئے نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
سلیم خان یندربیئیف
سلیم خان عبدالمسلمووچ یندربیئیف (سلیم خان ولد عبدالمسلم) (چیچن بولی:زلیم خان عبدالمسلمان کانت یاندربین)(Яндарбин Абдулмуслиман-кIант Зелимха, Зелимхан Абдумуслимович Яндарбиев, ) (ستمبر12, 1942 – فروری13, 2004)  ای چیچن لکھاری تے سیاست دان سی ، جوکہ 1996 تے 1997 دوران روس توں   وکھ ہون آلی ریاست چیچنی لوکراج اشکیریہ دا صدر رہیا ۔ ایہ جوہر دودائیف دیشہادت دے بعد  چیچن جمہوریہ اشکیریہ دا دوجا صدر سی ۔
یندربائیئیف نوں 2004 چ دوہا ، قطر چ قتل کر دتا گیا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
چک 57 ڈی
چک 57 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
پلزین شہر ضلع
پلزین-شہر ضلع ( لاطینی: Plzeň-City District)  چیک لوکراج دا اک ضلع جو  پلزین علاقہ چ واقع اے۔
چک 57 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
پلزین شہر ضلع
اس دا راجگڑھ پلزین شہر اے ۔
چک 57 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
پلزین شہر ضلع
رقبہ آبادی
‎‎‎‎‎‎پلزین شہر ضلع دا رقبہ 261.46  مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی  181,634  لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
‎پلزین-شہر ضلع
ہارفورڈ کاؤنٹی
ہارفورڈ امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
ایبرسبرگ
ایبرسبرگ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
مائکرونیشی مچھی مار
مائکرونیشی مچھی مار رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رکھ مچھی مار گٹھ:مچھی مار
زرسنے ٹاڈیس
زرسنے ٹاڈیس اریٹریا دا اک کھڈاری سی جینے 20 کلومیٹر دوڑ تے ادھی مراتھن دوڑ وچ تیز نسن دا ورلڈ دیکاڈ بنایا۔
ہور ویکھو
گٹھ:دنیا دے ایتھلیٹکس دے ریکارڈ بنانوالے
دیوان شمس تبریزی
دیوان  کبیر جاں دیوان   شمس   تبریزی  جاں دیوان   شمس  مولانا جلال الدین رومی دے شاہکاراں وچوں اک ہے۔ ایہہ 40,000 توں ودھ شعراں دا مجموعہ ہے اتے ایہدی بولی نویں فارسی ہے اور اسنوں فارسی ساہت دیاں مہانتم رچناواں وچوں اک سمجھیا جاندا ہے۔
دیوان کبیر وچّ اسلام توں پہلاں  شاعری دیاں کئی  صنفاں موجود ہن (یعنی: غزلاں، رباعیاں اتے ترجیئے)۔ اس وچّ (فورجانفر دے اڈیشن مطابق) 44,282 سطراں ہن۔ ایہہ اڈیشن سبھ توں پرانے کھرڑیاں تے آدھارت ہے اتے اس مطابق : 3,229 غزلاں (کلّ سطراں = 34,662); 44 طرزی-بندی (کلّ سطراں = 1698); اتے 1,983 رباعیاں (کلّ سطراں = 7932). بھاویں بوہتے شعراں دی بولی نویں فارسی ہے، کجھ کو عربی، اتے تھوڑیاں جہیاں فارسی/یونانی مکس بولی وچّ وی ہن۔ 'دیوان شمس تبریزی' نام، رومی دے مرشد اتے دوست شمس تبریزی دے اعزاز وچّ رکھیا گیا ہے۔
حوالے
گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:صوفی ساہت گٹھ:فارسی کتاباں گٹھ:کتاباں
شتو باٹی-سیسل
شتو ارتھاؤڈی فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے سیواۓ وچ اک شتو اے۔
تحصیل باراست صدر
تحصیل باراست صدر بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع اتلا 24 پرگنہ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ باراست شہر اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع اتلا 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
چک 58 ڈی
چک 58 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
مارٹن بوبر
مارٹن بوبر (؛ Martin Buber؛ מארטין בובער؛ 8 فروری 1878ء – 13 جون 1965ء) اک آسٹریائی نژاد اسرائیلی یہودی فلسفی سن ۔ اوہ اپنے فلسفۂ گفتگو (philosophy of dialogue) نظریۂ وجودیت د‏‏ی اک شکل جو میں–تو (I–Thou) تے وچ –یہ (I–It) دے تعلق دے درمیان فرق اُتے مرکوز اے، دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ مارٹن بوبر ویانا وچ پیدا ہوئے۔ مارٹن بوبر دا تعلق اک یہودیت اُتے کاربند خاندان تو‏ں سی، مگر انہاں د‏‏ی دلچسپی فلسفہ دے سیکولر مطالعہ وچ سی ايس‏ے لئی انہاں نے یہودی رسوم ترک ک‏‏‏‏ر دتے۔ سنہ 1902ء وچ اوہ ہفتہ وار اخبار ڈائی ویلٹ (جو صیہونی تحریک دا مرکزی عضو سی) دے مدیر بنے، اگرچہ انہاں نے بعد وچ صیہونیت دے تنظیمی کم تو‏ں ہٹ گئے۔ سنہ 1923ء وچ مارٹن بوبر نے وجود اُتے اپنی مشہور انشا Ich und Du (بعد وچ انگریزی وچ I and Thou دے ناں تو‏ں ترجمہ ہويا) لکھی تے سنہ 1925ء وچ انہاں نے عبرانی بائبل دا جرمن زبان وچ ترجمہ کرنا شروع کیتا۔
اُنئيں نوبل انعام برائے ادب دے لئی دس دفعہ نامزد تے نوبل امن انعام دے لئی ست دفعہ نامزد کیتا گیا۔
سوانح حیات
مارٹن (عبرانی ناں: מָרְדֳּכַי، مردکائی) بوبر ویانا دے اک راسخ العقیدہ یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ مارٹن بوبر دا نسب سیدھا سولہويں صدی دے ربی میئر کاٹزینیلینبوگن المعروف مہارام پدوا تو‏ں جا ملدا اے، جنہاں دا دعویٰ سی کہ اوہ آل داؤد تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ کارل مارکس وی انہاں دے قابل ذکر رشتہ دار ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں اوہ تن برس دے سن تاں انہاں دے والدین دا طلاق ہوئے گیا تے لیوؤ وچ انہاں دے دادا جان نے انہاں د‏‏ی پرورش کيتی۔ انہاں دے دادا سلیمان بوبر مدراش تے ربیائی ادب دے اک عالم سن ۔ گھر اُتے مارٹن بوبر یدِش تے جرمن زباناں بولدے سن ۔ سنہ 1892ء نو‏‏ں مارٹن بوبر لمبرگ موجودہ لیویو، یوکرین وچ اپنے والد دے گھر وچ واپس آ گئے۔
سنہ 1898ء وچ انہاں نے صیہونی تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی۔ سنہ 1899ء وچ جدو‏ں اوہ زیورخ وچ پڑھدے سن تاں انہاں د‏‏ی ملاقات پولا ونکلر تو‏ں ہوئی جو اک ”بویریائی کسان خاندان نال تعلق رکھنے والی زبردست کاتھولک مصنفہ“ سی۔ بعد وچ پولا ونکلر د‏‏ی شادی مارٹن تو‏ں ہوئے گئی تے پولا نے بعد وچ یہودیت قبول کر لئی۔
درجݨ
درجݨ گݨتی دی اک ونڈ اے۔ 12 نگاں دے مجموعے نوں درجݨ آکھیا جاندا اے۔
گٹھ:گنتی
اے ڈی اعجاز
اے ڈی اعجاز ہڑپا دے سکول ٹیچر ہن جنہا ں نے اپنی زندگی دے چنگیرے سال ایہہ ثابت کرن اتے زور لایا کہ انگریزاں دی لکھی تاریخ دے ڈاکو اتے غدار دراصل ساڈے سورمے اتے ہیرو ہن ۔ غریبی نوں اوہناں ڈکا نا لاؤن دتا اتے پنڈ پنڈ پیدل گھم کے سینہ در سینہ چلن والی ساڈی زبانی تاریخ دے انمول موتی اکٹھے کیتے ۔ اوہناں دی لکھی اک کتاب کال بلیندی اج پنجاب یونیورسٹی ،لہور، پاکستان اتے انبالا یونیورسٹی ہریانہ ،بھارت دے سلیبس دا حصہ ہے ۔
جم ، ٹبر تے سکھیا
اے ڈی اعجاز دا پورا نام اللہ دتا اعجاز ہے ۔ اوہ میاں محمد رمضان جو کہ دیہاڑی دار مزدور سن اوہدے گھر تنّ جولائی 1936 نوں پیدا ہوئے ۔اے ڈی اعجاز دی ماں دا نام غلام فاطمہ سی جیہنے آپنے تن پتراں اتے اک دھی دی پرورش نہایت مہربان ڈھنگ نال کیتی ۔ اے ڈی اعجاز دا تعلق کھوکھر گھرانے نال ہے جو کہ انگریزاں دے آؤن توں پہلاں ہڑپا وچّ آباد سن ۔ اے ڈی اعجاز نے اٹھویں جماعت تک ڈسٹرکٹ بورڈ ورنیکلر مڈل سکول ، ہڑپا وچ پڑھیا جدوں کہ دسویں تکّ پڑھائی گورنمنٹ ہائی سکول، کمالیہ وچ کیتی ۔ ایتھے ہی جونیئر ورنیکلر ٹیچر دا کورس وی کیتا ۔ 1957 وچّ لاہور دے میونسپل کارپوریشن سکول وچّ ٹیچر لگ گئے ۔ 1963 وچّ ہڑپا واپس آگئے اتے گورنمنٹ ہائی سکول ہڑپا وچّ پڑھاؤن لگ پئے ۔ اکتی دسمبر 1956 نوں اے ڈی اعجاز دی امیراں بی بی نال ویاہ ہویا اتے اوہناں تنّ بیٹے پیدا ہوئے ۔ اس وقت ایہناں دو بیٹے جیندے ہن ۔ جنہاں وچوں وڈا پتر طارق ہڑپا وچّ ای اک بک ڈپو چلاندا ہے جدوں کہ چھوٹا پتر امجد ایگریکلچر آفس ، اوکاڑا وچّ کمپیوٹر آپریٹر ہے ۔ اﷲ دتا اعجاز عرف اے ڈی اعجاز ساری عمر سکول ٹیچر رہے ۔
میڑک دے بعد سکول وچ پڑھاؤن لگ پئے انہوں نے علوم شرقیہ دا کورس کیتا اتے 1972 / 74 وچّ پنجاب یونیورسٹی ولوں ایم اے پنجابی دی ڈگری وی حاصل کیتی ۔ 1971 وچّ نوائے وقت اخبار نال نتھی ہو گئے تے اجے تک نتھی نے اتے ہڑپا پریس کلب دے صدر نے ۔ ایس ویلے تقریباً 78 سالاں دے ہو چکے نےاتے ہڑپا وچّ اپنے جدی پشتی آبائی گھر وچّ رہندے نیں ۔
تریخ لکھن ول رجھان
اوہناں موجب کہ اٹھویں کلاس دی اک نصابی کتاب وچّ 1857ء دی جنگ آزادی دا ذکر سی ۔ اس کتاب وچّ ساہیوال دےعلاقے نال تعلق رکھن والے کجھ لوکاں نوں غدار دسیا گیا پر جدوں علاقے جدی پشتی لوکاں دی زبانی اوہناں دے متعلق سنن نوں ملدا تاں اوہ اوہناں نو ں ہیرو کہندے دیندے ۔ لوک دسدے کہ جنگ آزادی دے ایہناں عاشقاں نے جاگیرداراں اتے انگریزاں دے خلاف ایتھے دے جدی پشتی لوکاں دی راکھی کیتی سی ۔ اس ذہنی پریشانی اتے جھوٹھی تاریخ مینوں مجبور کیتا کہ میں لوکاں دے سینیاں وچ محفوظ جیہنوں زبانی تاریخ ( Oral History ) کیہندے نیں ، دے مطابق احمد خاں کھرل دی تاریخ لکھاں۔
تریخی بے حسی
انگریز بھانویں ایتھوں تر گئے نے پر اج وی سرکاری ریکارڈ وچّ باہروں آئے دھاڑویاں دے خلاف لڑن والیاں نوں غدار دسیا جاندا اے ۔ ایہی وجہ ہے کہ ساہیوال وچّ لارڈ برکلے دی یادگار تاں موجود ہے لیکن ساہیوال دے سپتر اتے شہید رائے احمد خاں کھرل دی کوئی نشانی موجود نہیں ۔
تریخی حقیقتاں اکٹھیاں کون دا کم
اے ڈی اعجاز نے 1964 وچّ احمد خاں کھرل اتے جنگ آزادی دے واقعیاں دے مطابق سودا اکٹھا کرنا شروع کیتا تاں اس وقت جنگ آزادی نوں گزرے سو سال توں ودھ وقت گزر چکیا سی اتے ایہناں وقعیاں دا کوئی وی چشم دید گواہ موجود نہیں سی اتے نہ ہی لکھتی شکل وچّ کوئی مواد موجود سی ۔ جو سرکاری ریکارڈ موجود سی ، اس وچّ ایتھے دے سورماواں نوں غدار دے طورتے پیش کیتا گیا سی ۔
لوکاں دے ذہناں وچّ زندہ ایہناں وقعیات نوں اکٹھا کرن لئی لکھاری نے پیدل نیلی بار، ساندل بار، کرانہ بار اتے گنجی بار دے پنڈ پنڈ ، نگری نگری دے چکر لائے اتے خاصکر اجیہے پنڈاں دا رخ کیتا جتھے مقامی برادریاں کھرل ، کا ٹھیا ، مردانہ ، فتیانا ، سگلا اتے ویہنیوال آباد سن ۔ اس دا کہنا سی کہ ایہناں جنگاں دے متعلق جو کہانیاں اتے ڈھولے ملے اس وچّ اتے سرکاری ریکارڈ وچّ زمین اسمان دا فرق سی ۔
میں اجیہے لوکاں نوں لبھدا جنہاں دے کول کوئی معلومات محفوظ سی ۔ لوک مینوں ڈھولے اتے لوک کہانی سناؤندے اتے میں اپنے کول لکھ لیندا ۔ اکٹھے کیتے گئے مواد دا بہت زخیرہ جانور چران والیاں چھیڑوں ، میراسیاں اتے ڈھول وجاؤن والیاں دی زبانی ملیا ۔ جس کولوں جو مل سکیا اسنوں غنیمت سمجھیا ۔ اوہناں لوکاں راہیں ہور اجیہے لوکاں دا پتہ چل جاندا جنہاں کولوں اس بارے وچّ ہور کجھ مل سکدا سی اے ڈی اعجاز نے دسیا
شہدا جنگ آزادی دے شہیداں دے ے وار ثاں نوں پتہ سی کہ اوہناں دے خاندان دی تاریخ کناں دے سینیاں وچّ محفوظ اے پر اوہناں دی مدد نا ہون پاروں جتنا ممکن سی میں اینا اکٹھا کیتا ۔ بس سمجھ لوو کہ رڑدی جاؤندی دی پوچھل پھڑی ۔
حیرانی دی گلّ ایہہ ہے کہ اے ڈی اعجاز نوں شہدا جنگ آزادی دے شہیداں دے وارثاں ولوں کجھ نا ملیا جد کہ اس معاملے وچّ اوہ سبھ توں ودھ مدد گار ہو سکدے سن ۔ ا یہناںوارثاں نوں اپنے پیو دادے دی تاریخ نوں سانبھن اتے لوکاں نوں اس دی جانکاری کراؤن وچّ کوئی دلچسپی نہیں سی ۔ اے ڈی اعجاز دے لہن مطابق ایہناں بہادراں دیاں اولاداں وچوں کسے نے میرے خط دا جواب تکّ دین دی کھیچل نا کیتی ۔
کتاباں
سال 1964 وچّ شروع ہونیوالی اس کھوج دے نتیجے وچّ اے ڈی اعجاز نوں جو مواد ملیا اس وچّ مقامی لوکاں آپنے ولوں بہت کجھ شامل کر لیا سی کیوں جے پچھلے سو سال وچّ ایہہ مواد اصل لوک شاعراں ولوں تقریباً سولہویں تھاں تے آ چکیا سی سی ۔ اس اکٹھے ہوئے سواد دی چنگی طرحاں چھان بین کیتی گئی جس لئی لوک کہانیاں دا سہارا لیا گیا ۔ اس محنت دے نتیجے وچّ لکھاری نے دو کتاباں بنائیاں ۔ پہلی کتاب جو کہ ضلع ساہیوال وچّ مشہور لوک گیتاں اتے عاشقی دے ڈھولیاں دی سی ایہہ چانجے چھتیاں دے ناں نال سال 1973 وچّ چھپی ۔ دوجی کتاب جس وچّ اے ڈی اعجاز نے ساہیوال دے لوکاں نوں اس دے مجاہداں اتے اس دھرتی اتے جان قربان کرن والیاں دی جانکاری کروائی ایہہ کال بلیندی دے ناں نال سال 1983 وچّ پہلی وار چھپی ۔
کتاب چھپواݨ چ اوکڑاں
1977 وچّ جدوں اے ڈی اعجاز دی کتاب کال بلیندی چھپن لئی پنجابی ادبی بورڈ دے کول گئی تاں چیئرمین ادبی بورڈ اتے لکھاری وچکار کتاب دے کئی حصیاں بارے نا اتفاقی ہو گئی ۔ لکھاری نوں کیہا گیا کہ اپنی کتاب دے باب جنگ آزادی دے غدار دا سرنانواں بدل دتا جاوے ۔ کافی تکرار اتے بحث مباحثے مگروں لکھاری اس باب دا نام بدل کے انگریزاں دے بانہہ بیلی رکھ دتا ۔ ضیا الحق دے پاکستان تے قبضہ کرن دے مگروں فوجی سرکار نے کتاب دے ٹائیٹل اتے ورتے گئے تنّ رنگاں اتے اعتراض کیتا کہ اس وچّ پاکستان پیپلز پارٹی دے جھنڈے دی جھلک وکھائی دیندی ہے ، کتاب دی چھپائی روک دتی گئی جس تے چاہندیاں تے نا چاہندیاں رنگ بدلنے پئے ۔ 1983 وچّ کال بلیندی دے چھپن مگروں توں لے کے 2006 تکّ اس کتاب دے چار ایڈیشن آ چکے نے ۔
اعزاز
ہڑپا دے زیادہ تر جوان ایہناں دے شاگرد ہون کارن سبھ ایہناں نوں ماسٹر جی کہہ کر بلاؤندے ہن ۔ اے ڈی اعجاز دیاں کتاباں نوں ایہہ مان حاصل اے کہ ایہہ پنجاب یونیورسٹی، لاہور، اتے انبالا یونیورسٹی، ہریانہ ، انڈیا وچّ پنجابی ڈیپارٹمنٹ دے سلیبس دا حصہ نے ۔ اے ڈی اعجاز نوں اپنے ایس کارنامے پاروں پاکستان دے وزیر اعظم ولوں 2008 وچّ ادبی یا ساہت ایوارڈ وی دتا گیا ۔
گٹھ:ساہیوال گٹھ:ضلع ساہیوال گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی تریخ دان گٹھ:مسلم شخصیتاں
ایخسٹڈ
ایخسٹڈ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:باویریا دے ضلعے گٹھ:باویریا
چیسکے بودییووتسے ضلع
چسکے بودییوویتسے ضلع ( لاطینی: České Budějovice District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو  جنوبی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
اس دا راجگڑھ چیسکے بودییوویتسے شہر اے ۔
رقبہ آبادی
‎‎‎‎‎‎چیسکے بودیؤوتسے ضلع دا رقبہ 1,638.3 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی  180,986   لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
شتو شیورون
شتو شیورون فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے سیواۓ وچ اک شتو اے۔
چیسکے بودییووتسے ضلع
باہرلے جوڑ
‎چسکے بودییوویتسے ضلع
رانا رنبیر
رانا رنبیر (جم 9 اپریل 1970) اک پنجابی اداکار، تھیٹر کلاکار اتے لکھاری اے۔ رانا رنبیر خاص کرکے مزاحیہ کلاکار وجوں جانیا جاندا اے۔
مڈھلا جیون
رانا رنبیر دا جم 9 اپریل 1970 نوں پنجاب، بھارت دے شہر دھوری وچّ ہویا سی۔ مڈھلی سکھیا مقامی سکولاں توں کرن توں بعد رنبیر نے دیس بھگت کالج، دھوری توں بیچلر ڈگری حاصل کیتی اتے پوسٹ گریزوئیشن اس نے پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ توں تھئیٹر اتے ٹیلیوژن دی ڈگری لے کے کیتی۔
فلمی سفر
2000 وچّ رانا رنبیر نے بھگونت مان نال ملکے مزاحیہ ٹیلیوژن پروگرام جگنوں مست مست اتے نوٹی نمبر۔ 1 وچّ حصہ لیا اتے چٹا لہو اتے پرچھاویں ورگے ٹیلیوژن پروگراماں وچّ کم کیتا۔ اس توں بعد اسنے کئی فلماں وچّ کم کرنا شروع کر دتا۔
باہری لنک
گٹھ:پنجابی اداکار
دیس لسٹ بلحاظ آبپاشی
ایہ دیس لسٹ بلحاظ آبپاشی کتاب حقائق عالم (the world factbook) دے عداد تے شمار دے مطابق ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آب بلحاظ ملک گٹھ:آبپاشی بلحاظ ملک گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:جغرافیائی فہرستاں گٹھ:فہرستاں بلحاظ رقبہ گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ جغرافیہ
تحصیل بانگاؤں
تحصیل بانگاؤں بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع اتلا 24 پرگنہ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ بانگاؤں  اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع اتلا 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
ریاست جموں تے کشمیر
ریاست جموں تے کشمیر (ڈوگرا راج) 1846ء توں 1947ء تک متحدہ ہندوستان وچ اک نوابی ریاست سی جیہڑی 1846ء وچ پہلی انگریز سکھ جنگ توں بعد تشکیل دتی گئی جدو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی نے کشمیر اُتے قبضہ کر لیا تے فوری طور تے معاہدہ امرتسر (1846ء) دے تحت ڈوگرا حکمران نوں فروخت کر دتا ۔
1947 وچ ہندوستان دی تقسیم ویلے ساریاں ریاستاں نوں اختیار دتا گیا کہ اوہ پاکستان یا بھارت وچوں کسے اک نال الحاق کر لین ۔ کشمیر مسلم اکثریتی ریاست سی ایس لئی ریاست دی عوام نے ہندو مہاراجا دا بھارت نال الحاق دا فیصلہ تسلیم نئی‏‏ں کیتا تے عوام ایس فیصلے دے خلاف اٹھ کھڑے ہوئے، بھارت نے ہندو مہاراجا دے الحاق نوں جواز بنا کر ریاست وچ اپنی فوجاں داخل کر دتیاں، دوجے پاسے مجاہدین نے کشمیر دے بہت سارے علاقیاں اُتے مہاراجا دا قبضہ ختم کرکے گلگت بلتستان تے آزاد کشمیر دے علاقے پاکستان دے زیر انتظام دے دتے ۔ ایہدے دوران بھارت کشمیر دا معاملہ اقوام متحدہ وچ لے گیا، جتھے اک کمیشن دے ذریعے کشمیر وچ استصواب رائے دا فیصلہ کیتا گیا جس نوں اس وقت دے بھارتی وزیر اعظم جواہر لعل نہرو نے تسلیم کیتا تے رائے شماری دے فیصلے دی تائید دی جس دے مطابق کشمیر دے عوام رائے شماری دے ذریعے پاکستان جاں بھارت توں الحاق دا فیصلہ کرینگے۔ پاکستان نے وی ایہ فیصلہ تسلیم کیتا پر بعد وچ بھارت اپنے اس وعدے توں مُکر گیا تے حلے تک ریاست کشمیر دے الحاق دا فیصلہ نئی‏‏ں ہو سکیا ۔ بھارت دے کشمیر اُتے غاصبانہ قبضے نوں کشمیری عوام نے کدی تسلیم نئی‏‏ں کیتا تے ہُݨ تک لکھاں کشمیری شہید ہوچکے نیں تے مسلسل قابض بھارتی فوج دی بربریت دا شکار نیں۔
گٹھ:1846 وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے گٹھ:پاکستان دی سابقہ انتظامی تقسیم گٹھ: پاکستان دی تریخ گٹھ: جموں تے کشمیر دی تریخ گٹھ:جموں تے کشمیر گٹھ:ہندستان دیاں نوابی ریاستاں گٹھ:جنوبی ایشیا دے سابقہ دیس گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:برطانوی ہند وچ 1846 دیاں تاسیساں گٹھ:دیسی ریاستاں گٹھ:پنجاب دیاں دیسی ریاستاں
صوبہ ٹاکیو
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے ہند چینی (انڈو چائنا) علاقے چ واقع اے ۔
کمبوڈیا انتظامی طور اتے 23 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی بولی چ کھایٹ آکھیا جاندا اے ، تے راجگہڑ نوم پنہہ میونسپلٹی چ ونڈیا ہویا اے ۔ صوبے ہور اگے ضلعےآں ، جنہاں نوں سروک آکھیا جاندا اے تے میونسپلٹیاں ، جنہان نوں کرونگ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں ۔ ضلعے کمیون ، جنہاں نوں کھوم تے کوارٹر ، جنہاں نوں سنگکاٹ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں تے ایہہ اگے پنڈاں (پھوم) چ ونڈے ہوئے نیں ۔ راجگھر نوم پنہہ سیکشناں (کھان) چ ونڈیا ہویا اے ، جہڑے اگے کوارٹراں تے ہور اگے پنڈاں چ ونڈے ہوئے نیں ۔
صوبہ ٹاکیو کمبوڈیا دے 23 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگہڑ ٹاکیو شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
شتو انیسی
شتو انیسی فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے اوٹ سیواۓ وچ اک شتو اے۔
ارلانگن-خوخشٹڈ
ارلانگن-خوخشٹڈ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
ضلع اچچھم
ضلع اچچھم نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
ٹیلی نور پاکستان
ٹیلی نور پاکستان دی موبائل فون دی اک نیٹ ورک کمپنی اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:کاروباری کمپنیاں گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
فورشائم
فورشائم جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
ٹوڈیرامفس فیونبرس
ٹوڈیرامفس فیونبرس رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
پیٹرک ماکاؤ میوسیاوکی
پیٹرک ماکاؤ میوسیاوکی کینیا دا اک کھڈاری سی جینے مراتھن دوڑ وچ تیز نسن دا ورلڈ دیکاڈ بنایا۔
لاکہیڈ مارٹن
لاکہیڈ مارٹن اک امریکی پورے جگ وچ کم کرن آلی ہوائی، بچاؤ، اسلحے تے نوویاں ٹیکنالوجیاں دی کمپنی اے۔ ایہ لاکہیڈ تے مارٹن کمنپیاں دے آپس چ رلن نال مارچ 1995 نوں بنی۔ ایدا راجکعر واشنگٹن ڈی سی کول بیتھیسڈا، میریلینڈ وچ اے۔ لاکہیڈ مارٹن وچ 116،000 لوک کم کردے نیں۔ لاکہیڈ مارٹن جگ دی سب توں وڈا اسلحے دا ٹھیکیدار اے۔ لاکہیڈ مارٹن دیاں مشہور شیواں وچ ایف-16 لڑاکہ جعاز، ایف-22 ریپٹر لڑاکہ جعاز، ایف 35 لائیٹنینگ لڑاکہ جعاز، ٹرائیڈنٹ میزائل, لاکہیڈ پی-3 اورین جعاز تے لاکہیڈ یو-2 جسوس جعاز نیں۔
گٹھ:امریکہ گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
دین الٰہی
دین الٰہی مغل بادشاہ اکبر ولوں چلایا گیا دھرم سی۔ اس نوں کئی اتہاسکار اک نویں مذہبی فلسفہ وی کہندے ہن۔ اس دھرم دی اساری اکبر نے 1581ء وچّ کیتی۔ دین  الٰہی نوں سارے دھرماں دا سر وی کہندے ہن۔ اس وچّ لگپگ سارے دھرماں دیاں چنگیاں گلاں لئیاں ہن۔ پر ڈاکٹر. ایشوری پرساد دا وچار ہے کہ دین الٰہی اوہناں لوکاں دا اتحاد سی جو بادشاہ دے مذہبی نظریعے دے سپورٹر سن۔
ہور ویکھو
گٹھ:مغل سلطنت گٹھ:مذہب
شتو مینتھون سینٹ برنارڈ
شتو مینتھون سینٹ برنارڈ فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے اوٹ سیواۓ وچ اک شتو اے۔
شمس تبریزی
شمس تبریزی (فارسی پورا نام: محمد بن علی بن ملک‌داد تبریزی شمس‌الدین، 1185-1248) (582 - 645 ہجری) اک فارسی لسانی   مسلمان، فقیر سن۔ اوہ آذربائیجان دے تبریز شہر دے وسنیک سن اتے بڑے اچکوٹی دے صوفی بزرگ سن۔ شمس تبریزی بارے اس طرحاں ٹھیک - ٹھیک جانکاری نہیں ملدی جویں رومی بارے ملدی ہے۔ کجھ لوک مندے ہن کہ اوہ کسے سلسلے دے صوفی نہیں سن، بس اک گھمنترو درویش جاں قلندر سن۔ اک ہور سروت توں ایہہ وی حوالہ ملدا ہے کہ شمس دے دادا حشیشن دے آگو حسن بن سباح دے نائب سن۔ بعد وچّ شمس دے والد صاحب نے سنی اسلام قبول کر لیا۔ لیکن ایہہ گلّ شکی ہندے ہوئے وی دلچسپ اس مطلب  وچّ ہے کہ حشیشن، اسماعیلی فرقے دی اک ٹٹی ہوئی شاخ سی۔ اتے ایہہ اسماعیلی ہی سن جنہاں نے سبھ توں پہلاں قرآن دے ظاہرا (manifest) نوں نکار کے باطنی (latent) یعنی چھپے ہوئے مطلباں  اتے زور دتا، اتے رومی نوں ظاہرا دنیا نوں نکار کے روح دی انتریاترا دی پریرنا دین والے شمس تبریزی ہی سن۔ thumb|خوئی شہر وچّ شمس تبریزی دا مقبرہ
رومی نال ملاقات
15 نومبر 1244 نوں مولانا رومی دی اک مرد پراسرار شمس الدین محمد بن علی بن ملک داد دی ملاکات ہوئی جنہاں دی ذات وچّ حد درجے کھچ سی۔ شمس تبریز نال اس ملاقات نے مولانا رومی دی کایا ہی پلٹ کر رکھ دتی۔ تمام تنقید نگار اتے اتہاسکار اکمتّ ہو کے تحریر کردے ہن کہ شمس تبریز علوم ظاہر وچّ ماہر، خوش کلام، شیرین زباں اتے ازیں بالاتر آنکیا جذب و سلوک دیاں منزلاں طے کر چکے سن۔ اوہ درویشاں دی تلاش وچّ شہر در شہر گھمدے پھردے سن۔ ایہی تلاش اوہناں نوں قونیہ وچّ وی لے آئی۔ مولانا نے شمس دے ہتھ اتے بیعت کیتی یعنی اسنُو مرشد منیا اتے اوہناں نوں اپنے گھر لے گئے۔ وکھ وکھ بیاناں توں ایہی نتیجہ نکلدا ہے کہ حضرت شمس دو سال دے لگپگ رومی دے نال رہے۔ اک وار اوہ چلے گئے سن پھر اوہناں نوں موڑ لیاندا گیا۔ دوجی دفعہ جا کے واپس نہ پرتے۔ اک روائت دے مطابق قتل کر دتے گئے۔
رومی دی رہنمائی شمس تبریز نے اجیہے جوشیلے انداز وچّ فرمائی کہ رومی نے اوہناں دی شان وچّ نہایت دلفریب غزلاں لکھیاں جنہاں توں جذبے دی گہرائی اتے سمرپن دا پتہ چلدا ہے۔ رومی دی غزل دل دی زبان بنی۔ آپبیتی اتے دل تے لگے ہوئے عشقَ دے داغ بیان ہوئے۔
مولانا دا دیوان ،دیوان شمس تبریزی، جسنوں اکثر غلطی نال شمس تبریزی دا دیوان سمجھیا جاندا ہے اس بزرگ نال مولانا دی عقیدت و ارادت دی لازوال یادگار ہے۔ دیوان وچّ شمس دا نام وار وار اس طرحاں آؤندا ہے کہ صاف پتہ چلدا ہے کہ شاعر دے علاوہ کوئی ہور شخص مراد ہے۔
حوالے
گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:فارسی لکھاری گٹھ:صوفی بزرگ گٹھ:ایرانی شخصیتاں
تالود مچھی مار
تالود مچھی مار رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رکھ مچھی مار گٹھ:مچھی مار
چک 59 ڈی
چک 59 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
ضلع بومتھانگ
بومتھانگ دکھنی ایشیاء دے اک دیس بھوٹان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بھوٹان دے ضلعے گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
امارت قفقاز
امارت قفقاز (Caucasus Emirate) (چیچن: Имарат Кавказ; روسی: Кавказский Эмират) جسنوں قفقازی امارت (Caucasian Emirate) ک\دے طور اتے وی جانیا جاندا اے روس چ اک خود اعلان مجازی ریاستی وجود اے۔ چیچن جمہوریہ اشکیریہ تے قفقازی محاذ دی جزوی جانشین دا سرکاری طور اتے 31 اکتوبر، 2007ء نوں دوکا عمروف سابقہ اشکیریہ صدر دی طرفوں اعلان کیتا گیا جو کہ اس دا پہلا امیر بنیا۔ روس تے امریکہ دوناں نے امارت قفقاز نوں اک دہشت گرد تنظیم دے طور اُپر نامزد کیتا۔
ہور ویکھو
گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:اسلام نال منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:داغسان گٹھ:قفقاز گٹھ:امارتاں گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:سلفی تنظیماں گٹھ:کباردینو-بالکاریا گٹھ:امارات گٹھ:امارت قفقاز گٹھ:قفقاز دی تریخ گٹھ:چیچنیا دی تریخ گٹھ:داغستان دی تریخ گٹھ:روس چ اسلام گٹھ:شمالی قفقاز گٹھ:روس گٹھ:چیچنیا
مونٹگومری کاؤنٹی، میری لینڈ
مونٹگومری امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:میری لینڈ دیاں کاؤنٹیاں
چک 60 ڈی
چک 60 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
نوم پنہہ میونسپیلٹی
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے ہند چینی (انڈو چائنا) علاقے چ واقع اے ۔
کمبوڈیا انتظامی طور اتے 23 صوبےآں ، جنہاں نوں مقامی بولی چ کھایٹ آکھیا جاندا اے ، تے راجگہڑ نوم پنہہ میونسپلٹی چ  ونڈیا ہویا اے  ۔ صوبے ہور اگے  ضلعےآں ، جنہاں نوں سروک آکھیا جاندا اے تے میونسپلٹیاں ، جنہان نوں کرونگ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں  ۔ ضلعے کمیون ، جنہاں نوں  کھوم تے کوارٹر ، جنہاں نوں سنگکاٹ آکھیا جاندا اے ، چ ونڈے ہوئے نیں  تے ایہہ اگے پنڈاں (پھوم) چ ونڈے ہوئے نیں ۔ راجگھر نوم پنہہ سیکشناں (کھان') چ ونڈیا ہویا اے ، جہڑے اگے  کوارٹراں تے ہور اگے پنڈاں چ ونڈے ہوئے نیں ۔
نوم پنہہ میونسپیلٹی کمبوڈیا دے 24 انتظامی علاقے  چوں اک  اے ، اسدا راجگہڑ نوم پنہہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
Phnom Penh
چیسکی کروملوف ضلع
چیسکی کروملوف ضلع ( لاطینی: Český Krumlov District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو  جنوبی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
اس دا راجگڑھ چیسکی کروملوف شہر اے ۔
رقبہ آبادی
‎‎‎‎‎‎چیسکی کروملوف ضلع دا رقبہ 1,615.03 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی  60,708   لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
تحصیل بسیرہات
تحصیل بسیرہات بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع اتلا 24 پرگنہ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ بسیرہات  اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع اتلا 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
امارت شمالی قفقاز
thumb|امارت شمالی قفقاز دے ۱۰۰ روبل امارت شمالی قفقاز (North Caucasian Emirate) (روسی: Северо-Кавказский эмират) ستمبر 1919 ء توں مارچ 1920ء تک روسی خانہ جنگی دے دوران چیچنیا تے مغربی داغستان دے علاقے چ اک بنیادی طور اتے چیچن اسلامی ریاست سی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:1920ء دیاں تحلیلاں گٹھ:امارتاں گٹھ:1919ء چ قائم ہون والے دیس تے علاقے گٹھ:چیچنیا گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس گٹھ:چیچنیا دی تریخ گٹھ:داغستان دی تریخ گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روسی خانہ جنگی گٹھ:قفقاز گٹھ:چیچنیا
پرنس جارج کاؤنٹی، میری لینڈ
پرنس جارج امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
امامت قفقاز
امامت قفقاز (Caucasus Imamate) جسنوں قفقازی امامت (Caucasian Imamate) وی کہیا جاندا اے، ابتدائی تے ادھ 19ویں صدی دے دوران داغستان تے چیچنیا دے اماماں ولوں قائم کیتی جان والی ریاست سی جسنوں جنگ قفقاز دے دوران روسی سلطنت دے خلاف لڑن لئی تیار کیتا گیا سی ۔
حوالے
گٹھ:داغستان دی تریخ گٹھ:یورپ دے سابقہ دیس گٹھ:داغستان گٹھ:چیچنیا دی تریخ گٹھ:یورپ دے سابق مسلمان دیس گٹھ:روسی سلطنت گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:چیچنیا دی تریخ گٹھ:یورپ دے سابق مسلم دیس
رباعی
رباعی (اردو، فارسی، عربی :رباعی) اک فارسی شعری-روپ ہے۔ رباعی شبد دا اصل عربی بولی دا شبد 'ربا' ہے، جس دا مطلب ہے، چار۔ اس دیاں چار تکاں جاں مصرعے ہندے ہن اتے چوہاں دا قافیہ آپس وچّ ملدا ہے۔ عامَ طور ’تے پہلی، دوجی اتے چوتھی تک دا قافیہ ملدا ہندا ہے۔ رباعی دی چوتھی تک سبھ توں اہم منی جاندی ہے۔ اس دی پربینتا اپر ساری رباعی دا حسن، اثر اتے زور منحصر ہندا ہے۔ اس دا موضوع اک نہیں۔ اردو فارسی دے شاعراں نے ہریک قسم دے وچار نوں اس وچّ سمویا ہے۔
عمر خیام دی اک رباعی دا مول فارسی پاٹھ اتے پنجابی ترجما
از راہ چنارو ،کہ سلامت نا کنند. با خلق چنا زی کہ قیامت نا کنند. در مسجد گر روی چناں رو کہ ترا. در پیش ن خانند او امامت نا کنند.
رباعی دا ش ش جوگی دا کیتا پنجابی روپ
راہ وچّ اےداں تریں کہ تینوں کوئی نہ کرے سلام وچریں خلق ‘چ اےداں تینوں کوئی نہ ملے انعام تے جد توں جائیں مسیتے، اےداں اندر وڑیں کہ تیرا کرکے سواگت تینوں کدھرے تھاپ نہ دین امام
گٹھ:شاعری گٹھ:فارسی ساہت
ٹوڈیرامفس سوگافیرا
ٹوڈیرامفس سوگافیرا رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
شتو سیلز
شتو ارتھاؤڈی فرانس دے صوبے رون-الپ دے ضلعے اوٹ سیواۓ وچ اک شتو اے۔
دبستان مذاہب
دبستان مذاہب (فارسی: ‎دبستان مذاهب; مطلب: دھرماں دا سکول) 17ویں صدی دی اک فارسی کتاب ہے جس وچّ دکھنی ایشیا دے دھرماں دا مطالعہ تے تجزیہ ہے۔ ایہہ 1655 دے نیڑے-تیڑے لکھی منی جاندی ہے۔ اس دے لکھاری بارے وی وکھ-وکھ وچار ہن۔ لکھاری نے کتاب وچّ کِتے وی اپنے ناں، جنم دن وغیرہ  دا ذکر نہیں کیتا۔ پہلاں محسن فانی نوں اس دا لکھاری منیا جاندا سی پر اج دے ودواناں نے اک ایرانی، موباد ذوالفقار اردستانی (1615–70) نوں اس دا لکھاری منیا ہے۔
ایہہ کتاب بادشاہ اکبر دے دھرم، دین الٰہی دے اپنے پاٹھ کر کے وی جانی جاندی ہے۔
ترجمہ
اس دا انگریزی ترجمہ ڈیوڈ شیا اتے اینتھنی ٹرائر نے کیتا جو 1843 وچّ لندن وچّ چھپیا۔ سکھی بارے اس دے پاٹھ دا انگریزی ترجمہ سردار امراؤ سنگھ مجیٹھیا نے اتے انگریزی اتے پنجابی ترجمہ ڈاکٹرگنڈا سنگھ نے کیتا۔
حوالے
گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:کتاباں گٹھ:فارسی کتاباں
وندنا کٹاریا
وندنا کٹاریا (جم 15 اپریل 1992) اک بھارتی ہاکی کھڈارن اے۔ اوہ بھارتی قومی ٹیم وچ xارورڈ دے کردار نبھاؤندی اے۔ وندنا نے 2013 وچّ دیس دی سکھرلے ٹیچے دے روپ وچّ ابھردیاں، سفلتا دا سواد چکھیا، جس نے بھارت نوں جرمنی دے مونشینگلاباک وچّ جونیئر خواتین عالمی کپ وچّ کانسی دا تگما جتایا۔ اسدے پنج گول نے اس نوں ٹورنامینٹ دا تیجا سبھ توں وڈا گول کرن والا گول داغ دتا۔ اسنے اپنی پسندیدہ کھڈاری دے روپ وچّ ارجنٹاین لوسیانا امیر دا حوالہ دتا اے۔ وندنا نے قومی ٹیم لئی 130 دے قریب گول کر چکی اے۔
شروع دا جیون
وندنا کٹاریا دا جم 15 اپریل 1992 نوں اتر پردیش وچ (ہن اتراکھنڈ) وچ ہویا۔ اوہناں دے پیؤ ناہر سنگھ نے بھیل دے اک ماسٹر ٹیکنیشیئن وجوں کم کیتا۔  وندنا پچھلے دو سالاں توں بھارت لئی سبھ توں بہتر کھڈاریاں وچوں اک چنی گئی اے۔ اس کھڈارن نے پہلی وار 2006 وچّ اپنے جونیئر انترقومی کرکیٹ دی شروعات کیتی سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1992 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی کھڈاری عورتاں گٹھ:زندہ لوک
محمد حسین شہریار التبریزی
مقام و حیثیت
محمد حسین شہریار ایرانی شاعر سن جو تمام عمر ایرانی آذربائیجانی خطہ د‏‏ی نمائندگی کردے رہ‏‏ے۔ اِس واسطے اُنہاں نے آذری ترکی زبان نو‏‏ں وی شاعری دے لئی اِستعمال کیتا۔ محمد حسین شہریار ماہر موسیقی تے خطاط وی سن ۔
تحصیل علم و ملازمت
اُنہاں نے ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی تے اپنے والد تو‏ں ہی دِیوان حافظ پڑھیا۔ ثانوی تعلیم تبریز دے منصور ہائی اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ اعلیٰ تعلیم د‏‏ی خاطر تہران چلے گئے جتھ‏ے دارالفنون وچ داخلہ لیا۔ جتھ‏ے اُنہاں نے کالج وچ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی مگر ڈگری دے حصول تو‏ں پہلے ہی اوہ اوتھ‏ے تو‏ں خراسان چلے گئے تے اوتھ‏ے کلرک د‏‏ی ملازمت اِختیار کرلئی-
1921ء وچ دوبارہ تہران آئے تے دارالفنون وچ داخلہ لیا۔ 1924ء وچ دارالفنون تو‏ں ڈگری حاصل کيتی۔ اِسی زمانہ وچ شاہِ ایران د‏‏ی مخالفت کيتی۔ اک سیاسی جماعت وچ داخلے اُتے پابندی تو‏ں اُنہاں دا تعلیمی سفر متآثر ہويا تے اوہ نیشاپور تو‏ں ہُندے ہوئے دوبارہ خراسان چلے گئے۔ 1935ء وچ اوہ دوبارہ تہران واپس آئے تے تہران دے اک زرعی بینک وچ ملازمت اِختیار کيتی۔
ادب فارسی وچ خدمات
خراسان وچ ہی اُنہاں دا پہلا شعری مجموعہ شائع ہويا جس وچ اُنہاں دا تخلص " بہجت " سی مگر بعد وچ تبدیل کرکے "شہریار" رکھیا۔ 1929ء وچ اُنہاں دا پہلا فارسی مجموعہ کلام شائع ہويا جس وچ صرف نظماں سن۔ ایہ شعر مجموعہ حافظ د‏‏ی غزلاں تے دیوان تو‏ں متاثری دا نتیجہ سی۔
1936ء وچ اُنہاں دا پہلا آذری ترکی بولی دا شعری مجموعہ طبع ہويا۔
1954ء وچ اُنہاں دا فارسی شاہکار " حیدر بابائی سلام " تبریز تو‏ں شائع ہويا تے شہریار ادب فارسی وچ نمایاں صف وچ شمار کیتے جانے لگے۔ اِس شعری مجموعہ تو‏ں اُنہاں د‏‏ی شہرت دا ڈنکا ترکمانستان، ترکی تے آذربائیجان وچ بجنے لگیا تے قریباً 30 زباناں وچ اِس دا ترجمہ ہويا۔ تبریز یونیورسٹی تو‏ں اُنہاں نوں اعزازی ڈگری دتی گئی۔ بعد وچ دوسری جنگ عظیم وچ ہولناک تباہیاں دے نتیجے وچ آئن سٹائن دے ناں اک نظم وی اُنہاں د‏‏ی وجہ شہرت بنی۔
معروف غزل علی ای ہمای رحمت
کہیا جاندا اے کہ سید شہاب الدین مرعشی نجفی (جو شیعہ مراجع تقلید وچو‏ں سن ) نے سینکڑاں کیلومیٹر دورعین ايس‏ے وقت خواب وچ اس غزل نو‏‏ں سنیا جس وقت غیر معروف (حالے تک انہاں د‏‏ی شہرت وی نئيں ہوئی تھی) شاعر شہریار نے ایہ کہی سی۔
وفات
18 ستمبر 1988ء نو‏‏ں 82 سال د‏‏ی عمر وچ اُنہاں نے تہران وچ وفات پائی تے اُنہاں د‏‏ی میت نو‏‏ں تبریز لے جایا گیا جتھ‏ے " مقبرۃ الشاعر " وچ اُنہاں د‏‏ی تدفین کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1906 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:شعرائے بولی آذربائیجان
ابوالصلاح حلبی
تقی الدین بن نجم الدین (٣٧۴-۴۴٧ ھ)، ابو الصلاح حلبی دے ناں تو‏ں مشہور چوتھ‏ی تے پنجويں صدی ہجری دے شیعہ امامی فقیہ تے متکلم نيں۔ آپ سید مرتضی تے شیخ طوسی دے شاگرد سن ۔ آپ دے مشہور شاگرد ابن براج تے محمد بن علی کراجکی سن ۔
حلبی دے فقہی نظریے کافی حد تک مکت‏‏ب بغداد دے نزدیک تے سید مرتضی دے نظریاں تو‏ں متاثر نيں۔ حلبی دے مطابق، آئمہ معصومین تے آپ (ع) دے نائب ہی صرف قضاوت د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں تے امام معصوم(ع) دے ایداں دے نائب جو قضاوت د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں انہاں وچ درج ذیل خصوصیات ہونی چاہیے: عقل، بصیرت، ورع، عدالت، صبر تے احکا‏م نو‏‏ں جاری کرنے دا محکم ارادہ۔ حلبی دے مشہور آثار الکافی فی الفقہ تے تقریب المعارف نيں۔
تقی بن نجم الدین بن عبید اللہ حلبی المعروف ابو الصلاح حلبی فقیہ تے متکلم شام دے شہر حلب وچ پیدا ہوئے.ان د‏‏ی تریخ ولادت مصدقہ و معلوم نئيں، تریخ وفات تو‏ں جے حساب کیتا جائے تاں غالباً انہاں د‏‏ی پیدائش چوتھ‏ی صدی ہجری دے وسط وچ سال 347 د‏‏ی نکلتی اے ۔ابوالصلاح حلبی د‏‏ی شہرت تے ناں وری انہاں د‏‏ی اوہ علمی لکھتاں نيں جنہاں تو‏ں تریخ دے بوہت سارے جیّد علما، محدثین، اساتذہ تے مصنفین نے استفادہ کیندا، انہاں لوکاں وچ علامه مجلسی، شهید اول، شهید ثانی، علامه حلی ورگی نابغہ روزگار شخصیتاں تے بوہت سارے ہور محققین و مصنفین شامل نيں۔ اگرچہ انہاں دیاں لکھتاں دا بیشتر حصہ ضائع ہو گیا لیکن جو باقی بچا اوہ فقہ تے کلام وچ انہاں د‏‏ی عظمت دا نشان ا‏‏ے۔
ولادت تے وفات
ابوالصلاح سنہ ٣٧۴ ق وچ حلب وچ پیدا ہوئے۔ بعض مآخذ وچ آپ د‏‏ی ولادت سنہ ٣۴٧ق کہی گئی اے جو احتمالاً تصحیف تو‏ں منسلک اے.
آپ نے ظاہراً اپنی تعلیم دا آغاز اپنے آبائی شہر تو‏ں ہی کيتا ا‏‏ے۔ حلبی شام دے اوہ عالم جنہاں وچ وثاقت، زہد تے صبر ورگی خصوصیات پائی جاندیاں سن تے آپ نو‏‏ں طب تے فقہ دے علوم وچ مہارت حاصل سی۔
حصول علم
ابتدائی تعلیم اپنے آبائی ملک تو‏ں مکمل کرنے دے بعد اوہ ملک عراق دے شہر بغداد وچ موجود شیعہ اکابر علما تو‏ں تحصیل دے لئی گئے تے اوتھ‏ے سید مرتضی، شیخ طوسی تے سلار بن عبدالعزیز دے حلقہ درس وچ شامل رہ‏‏ے۔ شام تو‏ں عراق تک ابوالصلاح دے علمی سفراں د‏‏ی تعدا تن بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔
اساتذہ
ابوالصلاح دے حالات زندگی تے بیان تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ تن مرتبہ شام تو‏ں عراق دا سفر کیتا تے بغداد دے وڈے اساتذہ دے حلقہ درس وچ شامل رہنے دا اعزاز پایا.
ابوالصلاح دے بیان دے مطابق جنہاں شیوخ و اساتذہ تو‏ں انہاں نے تحصیل علم تے دورہ حدیث کیہ انہاں دے ناں درج ذیل نيں:
ابو الصلاح حلبی حلب تو‏ں بغداد چلے گئے تے اوتھ‏ے اُتے سید مرتضی دے پاس تعلیم حاصل کيتی۔ آپ سید مرتضی دے خاص شاگرداں وچو‏ں سن ۔ بعد وچ سید مرتضی نے حلب دے لوکاں دے سوالےآں دے جوابات آپ دے سپرد کيتے تے حلبی حلب وچ سید مرتضی دے نمائندہ سن ۔
آپ دے دوسرے استاد شیخ طوسی سن جنہاں نے کتاب رجال وچ حلبی نو‏‏ں اپنے شاگرد دے ناں تو‏ں ذکر کيتا۔ بعض نے حمزہ بن عبد العزیز سلار دیلمی نو‏‏ں وی حلبی دا استاد کہیا ا‏‏ے۔
شاگرد
ابو الصلاح فقہ تے دوسرے علوم حاصل کرنے دے بعد، حلب واپس پرت آئے تے اوتھ‏ے اُتے تدریس شروع کر دتی۔ آپ نے مدرس‏ے وچ بوہت سارے شاگرداں د‏‏ی تربیت کیتی۔ آپ دے بعض شاگرد تے حدیث دے راوی درج ذیل نيں:
فقہی نظریے
حلبی دے فقہی نظریے کافی حد تک مکت‏‏ب بغداد دے نزدیک تے آپ دے استاد سید مرتضی دے نظریاں تو‏ں ملدے نيں۔ مثال دے طور اُتے خبر واحد دا حجت نہ ہونا اس دے باوجود، انہاں دونے دے نظریات وچ اختلاف پایا جاندا اے، جنہاں نو‏ں ابو الفتح کراجکی نے "غایۃالانصاف فی مسائل الخلاف" وچ ذکر کيتا اے تے سید مرتضی دے نظریے دا دفاع کيتا ا‏‏ے۔
حلبی دے نظریے دے مطابق، قضاوت صرف آئمہ معصومین(ع) تے آپ دے نائب تو‏ں متعلق اے تے امام معصوم(ع) دے اوہ نائب جو قضاوت د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں انہاں وچ درج ذیل خصوصیات دا ہونا ضروری اے: عقل، بصیرت، ورع، عدالت، صبر تے احکا‏م نو‏‏ں جاری کرنے دا محکم ارادہ۔
آثار علمی
thumb|قبرستان جبل الجوشن، انہاں دا مدفن حلبی دے بعض فقہی تے کلامی آثار موجود نيں۔ اس اثر د‏‏ی خصوصیات ایداں دے مآخذ د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو اج کل ساڈے پاس موجود نئيں نيں، جداں تریخ ثقفی تے تریخ واقدی۔
ابوالصلاح حلبی نے بے شمار علمی و تحقیقی مقالہ جات تے بہت ساریاں فقہی تے کلامی کتاباں تصنیف کيتیاں اس دے علاوہ انہاں نے علم طب اُتے وی کتاباں لکھياں۔ ابوالصلاح دیاں لکھتاں دو حصے نيں۔
الف) اوہ کتاباں جنہاں دا کوئی نسخہ موجود نئيں لیکن مورخین تے شارحین نے انہاں دا تذکرہ کیتا اے ، جداں:
ب) اوہ لکھتاں و تالیفات جنہاں دے قلمی نسخے وی موجود نيں تے کچھ انہاں وچو‏ں طبع وی ہو چکیاں نيں، جداں:
وفات
ابوالصلاح سال 447 ہجری -قمری نو‏‏ں شام دے شہر حلب وچ فوت ہوئے تے اوتھے مدفون نيں۔
مآخذ
گٹھ:پنجويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:پنجويں صدی ہجری دے شیعہ متکلمین گٹھ:سید مرتضی دے شاگرد گٹھ:شیخ طوسی دے شاگرد گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گرونوالڈ ٹاور
گرونوالڈ ٹاور برلن جرمنی وچ اک تریخی ٹاور اے۔
اٹو للنتھال
اٹو للنتھال اک جرمن سی جینے گلائیڈنگ دی نیو رکھی۔
تحصیل بدھان نگر
تحصیل بدھان نگر بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع اتلا 24 پرگنہ دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ بدھان نگر  اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع اتلا 24 پرگنہ دا اک حصہ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
ضلع برگونا
برگونا بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
شتو انگولیمے
شتو انگولیمے فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے شارنتے وچ اک شتو اے۔
بیلویو محل
بیلیویو محل برلن جرمنی وچ جرمن صدر دا 1994 توں سرکاری گھر اے۔ ایہ برلن دے حصے تیرگارتن وچ اے۔
چک 61 ڈی
چک 61 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
کوین این کاؤنٹی
کوین این  امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 61 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
ٹوڈیرامفس اسٹریلیشیا
ٹوڈیرامفس اسٹریلیشیا رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
قلعہ تانگرمند
قلعہ تانگرمند جرمن صوبے سیکسنی آنہالٹ جرمنی وچ اک قلعہ اے۔
ضلع امپارا
امپارا دکھنی ایشیاء دے اک دیس سری لنکا دا اک ضلع اے۔
گٹھ:سری لنکا دے ضلعے
ٹوڈیرامفس سینکٹس
ٹوڈیرامفس سینکٹس رکھ مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
سینٹ میری کاؤنٹی
سینٹ میری امریکی صوبے میری لینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
ٹیسٹ کرکٹ میچاں دے نتیجے (1920ء تا 1939ء)
مندرجہ ذیل 1920ء تا 1939ء دے درمیان منعقد ٹیسٹ میچاں دے نتائج دا مکمل خلاصہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ میچاں د‏‏ی فہرستاں
یِندرژیخوف ہرادتس ضلع
‎ یِندرژیخوف ہرادتس ضلع ( لاطینی: Jindřichův Hradec District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو جنوبی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
اس دا راجگڑھ ‎ یِندرژیخوف ہرادتس شہر اے ۔
رقبہ آبادی
‎‎‎‎‎‎‎یِندرژیخوف ہرادتس ضلع دا رقبہ 1,943.69  مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل آبادی  92,752   لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
ضلع کانڈے
کانڈے دکھنی ایشیاء دے اک دیس سری لنکا دا اک ضلع اے۔
قفقازی محاذ
قفقازی محاذ (Caucasian Front) (روسی: Кавказский фронт) جسنوں قفقاز محاذ (Caucasus Front) تے قفقازی مجاہدین (Caucasian Mujahadeen) وی کہیا جاندا اے باضابطہ طور اتے مئی 2005 چ چیچن جمہوریہ اشکیریہ دے اک اسلامی ساختی یونٹ اتے دوسری چیچن جنگ دے دوران چیچنیا دے علیحدگی پسند صدر  عبد الحلیم سعداللہ ییف دے حکم نال قائم کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:قفقازی محاذ گٹھ:روس چ اسلام گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:قومی آزادی تحریکاں گٹھ:شمالی قفقاز گٹھ:قفقاز گٹھ:قفقاز دی تریخ گٹھ:چیچنیا
چک 62 ڈی
چک 62 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
ملکھا سنگھ
ملکھا سنگھ (جنم 17 اکتوبر 1935) اک بھارتی دوڑاک ہے جس نے 1960 سمر اولمپک وچّ روم وکھے اتے 1964 سمر اولمپک وچّ ٹوکیو وکھے بھارت دی نمائندگی کیتی۔ ایہہ گولف کھڈاری جیو ملکھا سنگھ دا پیؤ اے۔
تریخ فرشتہ
تاریخ فرشتہ ہندوستان دی عمومی تواریخ دیاں کتاباں   وچ توں اک مشہور تاریخی کتاب اے جس دے مصنف و مؤلف محمد قاسم فرشتہ (متوفی 1620ء) سن۔
تفصیلاں متن
ایہ تاریخ ہندوستان دی قدیمی تاریخ توں شروع ہُندی اے تے اِس دے واقعات دا اختتام 1015ھ مطابق 1606ء اُتے ہُندا اے۔ ایہ تاریخ محمد قاسم فرشتہ نے ابراہیم عادل شاہ ثانی، سلطانِ بیجاپور (متوفی 1627ء) دے حکم نال لکھنی شروع کیتی تے 1015ھ مطابق 1606ء اُتے اِس تاریخ دے واقعات دا اِختتام ہویا۔ محمد قاسم فرشتہ نے اِسنوں گلشن ابراہیمی دا نام دتا مگر عوام وچ ایہ تاریخ فرشتہ دے نام توں مشہور ہوئی۔
ماخذ کتاباں
محمد قاسم فرشتہ نے اِس تاریخ دے لئے 35 کتاباں توں واقعات اخذ کیتے نیں، اِنہاں وچ 25 کتاباں وہی نیں جو کہ طبقات اکبری دے ماخذ وچ شامل نیں تے اُنہاں دے علاوہ 10 کتابں ایہ نیں:
طبقات
محمد قاسم فرشتہ نے اپنی تاریخ نوں اک مقدمہ، بارہ مقالہ جات تے اک خاتمہ یعنی ضمیمہ اُتے تقسیم کیتا اے۔
مقدمہ وچ راجگانِ ہنود، ہندوستان وچ ظہورِ اسلام دی کیفیات اُتے تاریخ لکھی اے۔ مقالہ اول وچ سلاطین لاہور دا ذِکر اے۔ مقالہ دوم وچ دلی سلطنت دے سلاطین دا تذکرہ اے جو کہ سلطان شہاب الدین غوری دی فتح شمالی ہند توں لے کر مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دی وفات تک دی تاریخ اے۔ ایہ تاریخ مجموعی طور اُتے1186ء توں 1605ء تک دی تاریخ دے مجموعی حالات و وَاقعات اُتے مبنی اے۔ مقالہ سوم وچ سلاطین دکن دا تذکرہ اے تے اِس دے چھ روضات بنائے گئے نیں۔ پہلے روضے وچ سلاطین بہمنایہ دا تذکرہ، دوسرے روضے وچ سلاطین بیجاپور ملقب بہ سلاطین عادل شاہی، تیسرے روضے وچ سلاطین احمد نگر ملقب بہ سلاطین نظام شاہی، چوتھے روضہ وچ سلاطین تلنگانہ ملقب بہ سلاطین قطب شاہی، پنچویں روضہ وچ شاہانِ برار ملقب بہ سلاطین عمادشاہی، چھٹے روضہ وچ شاہانِ بیدر محمد آباد ملقب بہ سلاطین بریدشاہی دا تذکرہ لکھیا گیا اے۔ مقالہ چہارم وچ شاہانِ گجرات دی تاریخ مرقوم اے۔ مقالہ پنجم وچ شاہانِ مالاوہ دا ذِکر کیتا گیا اے۔ مقالہ ششم وچ سلاطین خاندیس دا تذکرہ اے۔ مقالہ ہفتم وچ سلاطین بنگال تے سلاطین جونپور دا تذکرہ لکھیا گیا اے۔ مقالہ ہشتم وچ سلاطین ملتان دا تذکرہ اے۔ مقالہ نہم وچ سلاطین سندھ دا مفصل بیانہاں موجود اے۔ مقالہ دہم وچ سلاطین کشمیر دا تذکرہ لکھیا گیا اے۔ مقالہ یازدہم وچ راجگانِ مالابار تے پرتگیزیوں دا ہندوستان وچ وَرود تے اُن دے احوال بیانہاں کیتے گئے نیں۔ بارہویں مقالے وچ ہندوستان دے مشائخ حضرات دے حالات و سوانح جمع کیتے گئے نیں۔
اشاعت
اِس تاریخ نوں پہلی وار ممبئی دے انگریز گورنر لارڈ الفنسٹن نے نہایت اہتمام دے نال بڑی تقطیع دی دو ضخیم جلداں اُتے 1832ء وچ شائع کروایا۔ اِس دے بعد لکھنؤ توں مطبع منشی نول کشور نے اِس دے متعدد ایڈیشن شائع کیتے جو کہ 1864ء، 1865ء تے 1884ء وچ شائع ہوئے۔ انگریزی زبان وچ اِس دے بیشتر تراجم شائع ہوئے نیں جنہاں وچ پہلا انگریزی ترجمہ 1868ء وچ لندن توں شائع ہویا سی۔ اردو زبان وچ پہلا ترجمہ 1309ھ وچ لکھنؤ توں مطبع منشی نول کشور نے شائع کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:سلطنت مغلیہ توں متعلق کتاباں گٹھ:1606 دیاں کتابیں گٹھ:1600 دی دہائی دیاں کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:تریخی کتاباں
شتو مونٹیناک
شتو مونٹیناک فرانس دے صوبے پواتو شارنت دے ضلعے شارنتے وچ اک شتو اے۔
ال دوریدو
ال دوریدو عربی لفظ اطلاہ دی بگڑی شکل اے ، عرب جہاز راناں دا خیال سی کہ دنیا دے جنوب چ اک ایسی تھاں اے جتھے سونا ای سونا اے ۔ جدوں سپین دے جہاز راناں نے اینہاں کولوں اس خیال دے بارے چ سنئیا تے اوہ اسنوں لبھن دے پچھے پئے گئے تے لبھدے لبھدے ایتھوں تک کہ قطب جنوبی (دکھنی قطب)تک پہنچ گئے ۔ اوہ ایتھے سونے نال بھری زمین تے نا لبھ سکے تے جس تھاں تک اوہ پہنچ گئے سن اوتھے اینہاں نوں اپنے سراں تے تارےآں دا اک گچھا جہا دکھئیا جس دا ناں اوہ دریدو رکھ کے واپس پرت آئے ۔ اس گچھے نوں اج تک دریدو آکھئیا جاندا اے ۔ اینہاں نوں ایہہ پتہ نئیں سی اوہ سنہری زمین دکھن چ نئیں بلکہ لہندے دکھن چ اے جسنوں اج کل میکسیکو آکھئیا جاندا اے جتھف سونے دیاں کاناں نیں ۔ یورپی ادب چ ال دریدو فیدے دی تھاں نوں آکھئیا جاندا اے ۔
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یورپ
ولادیسلاو توروڡِچ
ایئر کموڈور ولادیسلاو توروڡِچ 1908 وچ سائبیریا دے اک پنڈ وچ پیدا ہوئے ۔ اوہ پاکستان دے میزائل تے راکٹ پروگرام دے بانی نیں۔ آپ اک معروف خاندان وچ پیدا ہوئے ۔ ابتدائی تعلیم توں بعد ہوابازی دا شوق اوہناں نوں وارسا لے گیا جتھے اوہناں نے ایرو سپیس انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی ۔
ہور تعلیم جاری رکھی تے 1926 وچ اعلیٰ اعزاز دے نال ڈاکٹریٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ دوسری جنگ عظیم رائل ایئر فورس وچ لڑی ۔ 1948 وچ پولینڈ دے بگڑدے حالات دے ہیش نظر فوجی افسران امریکا کینیڈا تے آسٹریلیا ول ہجرت کر رہے سن ۔
اوہناں نے اپنے ہور 45 ساتھیاں سمیت پاکستان ایئر فورس وچ شامل ہونے دا فیصلہ کیتا۔ آت نہایت قابل افسر سن تے ترقی کر دے ہوئے 1959 وچ ایئرکموڈور بنا دتے گئے۔ 1965 دی انڈوپاک جنگ وچ لاہور دے دفاع وچ اہم کردار ادا کیتا تے فیر کچھ عرصہ دے لئی پاکستان ایئر فورس دے ائیر مارشل وی رہے۔ 1966 وچ تہانو‏‏ں سپارکو دا سربراہ لایا گیا۔ آپ نے ڈاکٹر عبد السلام دے نال مل کے ایوب خان نال ملاقات کیتی، انہاں آمادہ کیتا کہ پاکستان دا خلائی تے راکٹ پروگرام ناگزیر اے۔ ایوب خان دی آمادگی ملدے ای آپ تے ڈاکٹر عبدالسلام امریکا روانہ ہوئے تے نہایت کامیابی نال ناسا نوں تعاون دے لئی آمادہ کر لیا۔ بغیر وقت ضایع کیتے سونمیانی بلوچستان وچ مصنوعی سیارے داغنے دا مرکز قائم کیتا،تے ستر دی دہائی دے اختتام تک پاکستان راکٹ سازی وچ کافی ترقی کر چکیا سی۔ آپ دی بیوی زوفیا توروڡِچ پاکستان دی پہلی خاتون پائلٹ سن ۔
ولادیسلاو توروڡِچ 8 جنوری 1980 نوں کراچی وچ اک بظاہر کار حادثے وچ ملک دشمناں دے ہتھوں شہید کر دتے گئے ۔ اوہناں نوں پورے فوجی اعزاز نال کراچی دے مسیحی قبرستان وچ سپرد خاک کیتا گیا ۔ ضیاالحق نے اس حادثے دی تحقیقات نوں پس پشت پا دتا ۔ ایئر کموڈور ولادیسلاو توروڡِچ ستارہ قائد اعظم، ستارہ پاکستان، ستارہ امتیاز نال نوازے گئے سی ۔
رام پرشاد بسمل
رام پرساد بسمل (پ۔ 11 جون، 1897ء  و۔ 19 دسمبر، 1927ء ) ہندوستان دے اک انقلابی تے معروف مجاہد آزادی سن ہور اوہ معروف شاعر، مترجم، ماہر السنہ، مورخ تے ادیب وی سن ۔ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی انہاں د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انگریزاں نے انہاں نو‏ں خطرہ جاندے ہوئے پھانسی د‏‏ی سزا دے دتی سی۔
ولادیسلاو توروڡِچ
حوالے
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:1980 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ سائنس تے ٹیکنالوجی گٹھ:پاکستان وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:پاکستانی سائنسدان گٹھ:پاکستانی شہریت حاصل کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی انجینیئر گٹھ:پاکستانی طبیعیات دان گٹھ:پاکستانی ہواباز گٹھ:پولش انجینئرز گٹھ:پولش سائنسدان گٹھ:راکٹ سائنسدان گٹھ:روسی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:سالاران پاک فضائیہ گٹھ:کراچی دیاں عسکری شخصیتاں گٹھ:کراچی دے انجینئرز گٹھ:منصوبہ-706 گٹھ:وارسا یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دے فضلا گٹھ:پاکستانی ہوافضائی انجینئرز گٹھ:پولش ہوافضائی انجینئرز گٹھ:پاک فضائیہ گٹھ:پاکستانی پولش شخصیتاں
رام پرشاد بسمل
اوہ کانگریس دے رکن سن تے انہاں د‏‏ی رکنیت دے حوالے تو‏ں کانگریسی رہنما اکثر بحث کردے سن، جس د‏‏ی وجہ بسمل دا آزادی دے حوالے تو‏ں انقلابی رویہ سی، بسمل کاکوری ٹرین ڈکيت‏ی وچ شامل رہے سن، جس وچ اک مسافر ہلاک ہوئے گيا سی۔ 11 جون 1897ء (ہندو جنتری دے مطابق بروز جمعہ نرجلا ایکادشی بكرمی سن 1954) نو‏‏ں اتر پردیش دے شاہجہان پور وچ پیدا ہوئے۔ رام پرساد نو‏‏ں 30 سال د‏‏ی عمر وچ 19 دسمبر 1927ء (پیر پوش کرشن نرجلا ایکادشی (جسنو‏ں سپھل ایکادشی وی کہیا جاندا اے ) بكرمی سن 1984) نو‏‏ں برطانوی حکومت نے گورکھپور جیل وچ پھانسی دے دی۔
بسمل انہاں دا اردو تخلص سی جس دا مطلب مجروح (روحانی طور اُتے ) ا‏‏ے۔ بسمل دے علاوہ اوہ رام تے نا معلوم دے ناں تو‏ں وی مضمون لکھدے سن تے شاعری کردے سن ۔ انہاں نے سن 1916ء وچ 19 سال د‏‏ی عمر وچ انقلابی راستے وچ قدم رکھیا تے 30 سال د‏‏ی عمر وچ پھانسی چڑھ گئے۔
11 سال د‏‏ی انقلابی زندگی وچ انہاں نے کئی کتاباں لکھياں تے خود ہی انہاں نو‏ں شائع کيتا۔ انہاں کتاباں نو‏‏ں فروخت کرکے جو پیسہ ملیا اس تو‏ں اوہ ہتھیار خریدتا کردے تے ایہ ہتھیار اوہ انگریزاں دے خلاف استعمال کيتا کردے۔ انہاں نے کئی کتاباں لکھياں، جنہاں وچ 11 کتاباں ہی انہاں زندگی دے دور وچ شائع ہوئیاں۔ برطانوی حکومت نے انہاں تمام کتاباں نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا۔
بھگت سنگھ کرتی وچ اوہناں بارے اک لیکھ لکھیا سی۔ جس وچ اوہ لکھدے ہن:
"رامپرساد بسمل وڈے ہونہار نوجوان سن۔ غضب دے شاعر سن۔ دیکھن وچ وی بہت سندر سن۔ لایق بہت سن۔ جانن والے کہندے ہن کہ جیکر کسے ہور جگہ جاں کسے ہور دیش جاں کسے ہور ویلے پیدا ہوئے ہندے تاں سپہ سالار بندے۔ اوہناں نوں پورے چھڑآلہ دا نیتا منیا گیا۔ چااے بہت زیادہ پڑھے ہوئے نہیں سن لیکن پھر وی پنڈت جگتنارائن ورگے سرکاری وکیل دی سدھّ-بدھ بھلا دندے سن۔ چیف کورٹ وچ اپنی اپیل اپنے آپ ہی لکھی سی، جسدے نال کہ منصفیاں نوں کہنا پیا کہ اسنوں لکھن وچ ضرور ہی کسے سوجھ وان اتے لایق انسان دا ہتھ اے۔"
دادا تے والد
نارائن لال سن تاں تومر ذات دے چھتریہ لیکن انہاں دے افکارواعمال، سنجیدگی تے مذہبی رجحان د‏‏ی وجہ تو‏ں مقامی لوک اکثر انہاں نو‏ں " پنڈت جی " ہی کہہ ک‏ے مخاطب کردے سن ۔ اس تو‏ں انہاں نو‏ں اک فائدہ ایہ وی ہُندا سی کہ ہر تہوار اُتے دان دکشنا تے کھانے وغیرہ گھر وچ آ جایا کردے سن ۔ ايس‏ے درمیان نارائن لال نو‏‏ں مقامی باشندےآں د‏‏ی مدد تو‏ں اک اسکول وچ ست روپیے ماہانہ اُتے نوکری مل گئی۔ کچھ وقت بعد انہاں نے ایہ کم وی چھڈ دتا تے ریزگاری ( اک آنہ - دو آنہ - چونی دے سک‏‏ے ) فروخت کرنے دا کاروبار شروع کر دتا۔ اس تو‏ں انہاں نو‏ں روزانہ پنج - ست آنے د‏‏ی آمدنی ہونے لگی۔ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی معاشی حالت سدھرنے لگی۔ نارائن لال نے رہنے دے لئی اک مکان وی شہر دے كھرنی باغ محلے وچ خرید لیا تے وڈے بیٹے مرلی دھر د‏‏ی شادی اپنے سسرال والےآں دے خاندان د‏‏ی ہی اک نیک طینت مول متی تو‏ں ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں اس نويں گھر وچ لے آئے۔ گھر وچ بہو ک‏‏‏ے قدم پڑدے ہی بیٹے د‏‏ی وی قسمت بدلی تے مرلی دھر نو‏‏ں شاہجہان پور د‏‏ی بلدیہ وچ 15 روپیے ماہانہ تنخواہ اُتے نوکری مل گئی۔ لیکن انہاں نو‏ں ایہ کم پسند نئيں آیا۔ کچھ دن بعد انہاں نے ملازمت ترک کرکے کچہری وچ سٹامپ پیپر فروخت کرنے دا کم شروع کر دتا۔ اس کاروبار وچ انہاں نے چنگا خاصا پیسہ کمایا۔ تن بیل گڈیاں کرایہ اُتے چلنے لگاں تے سود اُتے روپیہ وی دینے لگے۔