cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قطب الدین ایبک
ثقافتی شراکتاں
دہلی وچ قطب مینار د‏‏ی تعمیر ایبک دے دور وچ شروع ہوئی۔ ایبک وی ادب دا سرپرست سی۔ فخری مدبر، جس نے ادب الحرب لکھیا - جنگ دے آداب - نے اپنی نسب د‏‏ی کتاب ایبک نو‏‏ں وقف کيتی۔ حسن نظامی د‏‏ی تصنیف تاج الماسیر ، جو التمش دے دور وچ مکمل ہوئی، غالباً ایبک دے دور وچ شروع ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1150 دے جم گٹھ:1210 دیاں موتاں گٹھ:سلاطین خاندان مملوک (دہلی) گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی ترک شخصیتاں گٹھ:بارہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ترک حکمران گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں ترک شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:خاندان غلاماں گٹھ:سلطنت دہلی گٹھ:مسلم جوامع گٹھ:نیشاپوری شخصیتاں گٹھ:ہندوستان وچ 1200ء دا عشرہ گٹھ:ہندوستان وچ 1206ء گٹھ:ہندوستان وچ 1210ء دا عشرہ گٹھ:ہندوستانی فرماں روا گٹھ:غلام گٹھ:بارہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:غلام سپاہی گٹھ:بانی شاہی حکمران
کتابیات
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں
گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
ایڈمز کاؤنٹی
ایڈمز امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
الحمرا فردوس ٹاور
الحمرا فردوس ٹاور کویت شہر وچ اک ٹاور اے ایدی اچائ 412.6 میٹر (1,354 فٹ) اے۔ اے 2011 وچ بننا پورا ہویا تے ایدیاں 77 منزلاں نیں۔
اتلا ہیریئر
اتلا ہیریئر اک شکاری پنچھی اے۔ ایہ کینیڈا، امریکہ تے یوریشیا وچ ملدا اے۔ امریکی ہیریئر نوں مارش ہوک وی کہندے ہوندے سیہیریئر۔
چک 5 نو آر
چک 5 -9آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 9آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں پانی نہر 9آر دیندی  اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 9آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
علم حدیث
علم حدیث اس علم نو‏‏ں کہندے نيں جس دے تحت پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ والہ وسلم دے فرامین نو‏‏ں محفوظ کیتا گیا تے انہاں فرامین د‏‏ی صحت دے بارے فیصلہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔
== ضروری اصطلاحات ==
راوی
وہ شخص جو سند دے نال حدیث نو‏‏ں نقل کرے۔
طالبُ الحدیث
وہ مبتدی جو روایت، درایت ،شرح تے فقہ دے اعتبار تو‏ں حدیث پڑھنے وچ مشغول ہوئے۔
مُحَدِّث
وہ شخص جو علم حدیث وچ روایۃ درایۃ مشغول ہواتے کثیر روایات تے انہاں دے راویاں دے حالات اُتے مطلع ہوئے۔
حافظُ الحدیث
وہ محدث جو اک لکھ احادیث د‏‏ی اسانید ومتون دا عالم ہوئے۔
حُجَّت فی الحدیث
وہ محدث جسنو‏ں تن لکھ حدیثاں اسانید ومتون دے نال یاد ہون۔
صحیح
حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ صرف احادیثِ صحیحہ ذکر کرنے دا التزام کیتا گیا ہوجداں: صحیح بخاری ومسلم۔
سُنَن
حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ ابوابِ فقہ د‏‏ی ترتیب اُتے فقط احادیث ِاحکا‏م جمع کيتی گئی ہاں جداں سنن ابوداود و نسائی۔
جامِع
حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ اٹھ عنوانات دے تحت احادیث لیائی جان۔ اوہ اٹھ عنوانات ایہ نيں: سیر، آداب، تفسیر،عقائد، فتن، احکا‏م، اشراط، مناقب۔
مُسْنَد
حدیث کہ اوہ کتاب جس وچ ہر صحابی د‏‏ی مرویات وکھ وکھ جمع د‏‏ی جان جداں مسند امام احمد۔
مُعْجَم
حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ اسمائے شیوخ د‏‏ی ترتیب تو‏ں احادیث لیائی جان، جداں معجم طبرانی ومعجم کبیر،صغیرواوسط۔
مُسْتَخْرَج
وہ کتاب جس وچ حدیث د‏‏ی کِس‏ے دوسری کتاب د‏‏ی احادیث دے اثبات دے لئی ہور اسانید تو‏ں اوہی احادیث جمع د‏‏ی جان، اس وچ دوسرے مصنف د‏‏ی اسانید پہلے تو‏ں مختلف ہُندی نيں۔ مثلاََ کوئی مئولف صحیح بُخاری یاصحیح مُسلم کی احادیث اپنی اسانید تو‏ں بیان کرے، لیکن انہاں د‏‏ی اسناد مختلف ہون۔ تے اس امکان دے نال دے ایہ مئولف بخاری یا مسلم دے استاذ یا اس تو‏ں اُتے کِس‏ے وی کڑی وچ جاملے، بغیر ایہ دیکھے کہ الفاظِ حدیث متفق نيں یا مختلف، لیکن اس گل دا لحاظ رکھیا جائے کہ مصنف اصل محدث د‏‏ی سند وچ بہت دور نہ چلا جائے، الا ایہ کہ بہت اہ‏م فائدہ مقصود ہوئے۔ مستخرج تو‏ں روایت کردے ہوئے اصل کتاب دا حوالہ نئيں دتا جاندا، بلکہ مستخرج دا حوالہ دتا جائے گا۔ اس حوالے تو‏ں کافی کتاباں تصنیف کيتی گئیاں نيں جنہاں وچ اہ‏م مثال ابو نعیم کی مستخرج علی الصیحین۔ا‏‏ے۔
مُسْتَدْرَک
وہ کتاب جس وچ کِس‏ے حدیث د‏‏ی کتاب اُتے ایسی حدیثاں نو‏‏ں زائدکیاجائے جو اس کتاب وچ قابل ذکر ہونے دے باوجود مذکور نہ ہاں جداں حاکم د‏‏ی مستدرک علی الصیحین۔
جُزو
وہ چھوٹی کتاب جس وچ صرف اک موضوع دے متعلق احادیث جمع کيتی گئی ہون۔
اَمَالِی
وہ کتاب جس وچ شیخ دے املا کرائے ہوئے فائدے ونکاتِ حدیث جمع ہون۔
مُفْرَد
وہ کتاب جس وچ اک شخص د‏‏ی احادیث جمع ہاں جداں ابراہیم بن عسکری د‏‏ی مسند ابوہریرہ۔
مُرْسَل
وہ کتاب جس وچ مرسل حدیثاں جمع کيتی گئی ہاں جداں ابوداود د‏‏ی مراسیل۔
حوالے
گٹھ:حدیث گٹھ:علوم حدیث
نسخہ اسکندریہ
thumb|نسخہ اسکندریہ دا اک صفحہ، [[لوقا د‏‏ی انجیل دا اختتامی حصہ۔]] نسخہ اسکندریہ دا قلمی نسخہ یونانی بائبل دے نسخےآں وچ سب تو‏ں زیادہ معروف نسخہ ا‏‏ے۔ ایہ اسکندریہ وچ نئيں لکھیا گیا سی۔ گو ایہ نسخہ اسکندریہ کہلاندا ا‏‏ے۔ اس دے ناں د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ایہ نسخہ اسکندریہ دے بطریق سائرل لوکرس دے ک‏‏تب خانہ وچ سی جسنو‏ں بعد وچ ستارہويں صدی وچ چارلس اول شاہ انگلستان د‏‏ی نذر کر دتا گیا۔ اس دے آخری وچ عربی بولی وچ اک نوٹ لکھیا اے ”کہندے نيں کہ ایہ کتاب شہید خاتون تھیکہ دے ہتھ د‏‏ی ہوئی اے ۔“
یہ نسخہ پتلے چمڑے اُتے لکھیا ہويا اے تے ساڈھے بارہ تو‏ں ساڈھے دس انچ دا ا‏‏ے۔ اس دے 773 اوراق ني‏‏‏‏ں۔ ہر صفحہ اُتے دو قطاراں ني‏‏‏‏ں۔ متن جلی کلاں حروف وچ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ اس وچ عہدِ جدید د‏‏ی کُتب وچو‏ں متی باب 25 آیت 6 تک ورق نئيں نيں ہور یوحنا باب 6 آیت 50 تا باب 8 آیت 52 تے 2 کرنتھیاں باب 4 آیت 13 تا باب 12 آیت 6 دے اوراق ہن اس وچ موجود نئيں رہ‏‏ے۔
یہ نسخہ غالباً قسطنطنیہ وچ پنجويں صدی مسیحی دے پہلے حصے وچ لکھیا گیا سی۔ اس د‏ی صحت نہایت پایہ د‏‏ی اے حتیٰ کہ تواریخ، عزرا تے نحمیاہ د‏‏ی کُتب وچ جو ناں لکھے نيں انہاں نو‏‏ں وی ایسی صحت دے نال نقل کيت‏‏ا گیا اے کہ انہاں وچ کوئی غلطی پائی نئيں جاندی۔ عہدِ جدید د‏‏ی کُتب وچ وی صرف تھوڑے جہے غلطیاں ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ اناجیل اربعہ دا متن ایسا معتبر نئيں اے مگر اعمال الرسل تو‏ں مکاشفات دے آخر تک دا متن نہایت اعلیٰ ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ معلوم ہُندی اے کہ نقل کردے وقت کاتب نے جنہاں طوماراں تو‏ں اناجیل اربعہ نو‏‏ں نقل کيت‏‏ا سی، انہاں وچ کتابت د‏‏ی غلطیاں موجود سن۔ لیکن جنہاں طوماراں تو‏ں بقیہ کُتب نقل کيتی گئیاں نيں انہاں وچ کتابت د‏‏ی غلطیاں موجود نئيں سن۔
حوالے
گٹھ:برطانوی ک‏‏تب خانہ دے شاہی مخطوطات گٹھ:پنجويں صدی دے بائبلی مخطوطات گٹھ:سپتواجنت‏ا دے مخطوطات گٹھ:منقش و منور بائبلی مخطوطات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عیسائیت
متی دی انجیل
مصنف
اس انجیل نو‏‏ں متی نے جو حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے شاگرد سن انہاں نے ایہ تحریر کيتی۔
تعارف و مندرجات
270px|thumb|متی تے لوقا د‏‏ی انجیل دے اک بنیادی ماخذ دا مفروضہ، جس دے مطابق انہاں دا اک ماخذ مرقس اے تے اک دوسرا ماخذ وی اے ، جس دا اک وڈا حصہ دونے اناجیل وچ ملدا ا‏‏ے۔ جس نو‏‏ں اس تصویر د‏‏ی مدد تو‏ں واضح کيت‏‏ا گيا ا‏‏ے۔ حضرت عیسیٰ علیہ اسلام نے اپنی رسالت دے آغاز وچ ہی متی نو‏‏ں اپنا شاگرد بنا لیا سی۔ اس انجیل وچ متی نے صرف اوہی واقعات قلم بند کیتے نيں جنہاں دا اوہ چشم دید گواہ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب(انجیل) حضرت عیسیٰ علیہ السلام د‏‏ی پیدائش تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے آپ د‏‏ی موت تے آپ دے زندہ ہوجانے دے واقعات اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:متی د‏‏ی انجیل گٹھ:کتب عہد نامہ جدید گٹھ:عیسائیت
پائڈ ہیریئر
گٹھ:پنچھی
راج کمار
راج کمار  (8 اکتوبر 1926– 3 جولائی 1996) اک بھارتی فلمی اداکار سن۔ اوہناں نے مکھ طور تے بالیوڈّ دیاں فلماں وچ کم کیتا۔ اوہ ممبئی پولیس وچ نائب تھانیدار سن اتے بعد وچ اوہناں 1952 دی فلم رنگیلی توں اداکاری وچ قدم رکھیا۔ اپنے قریب چالھی ورھیاں دے فلمی سفر وچ اوہناں 70 توں ودھ ہندی فلماں وچ اداکاری کیتی۔
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:جم 1926 گٹھ:موت 1996 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت
رسولاں دے اعمال
مصنف
اس کتاب دا مصنف لوقا ا‏‏ے۔
سال تصنیف
لوقا نے اسنو‏ں 65 تا 70 عیسوی دے درمیان لکھیا۔
تعارف و مندرجات
یسوع مسیح دے آسمان اُتے اُٹھائے جانے دے بعد آپ دے شاگرداں نے انجیل د‏‏ی تبلیغ دے لئی جو کچھ کيت‏‏ا، اُس دا بیان اس کتاب وچ لکھیا ا‏‏ے۔ اس وچ یروشلم د‏‏ی مسیحی جماعت یعنی کلیسیا دا حال، سامریہ وچ انجیل د‏‏ی منادتی، پطرس رسول د‏‏ی مصروفیات تے مسیحی ایمانداراں د‏‏ی ابتدائی ایذارسانی، ایداں دے واقعات وی بیان کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ بعد دے حالات پولس رسول تو‏ں تے اُس د‏‏ی غیر یہودی علاقےآں وچ تبلیغی مصروفیات نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اُس دے تن تبلیغی سفر تے اُنہاں دے حالات وی تفصیل تو‏ں بیان ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کتاب پولس دے شہر روم وچ اک قیدی د‏‏ی طرح زندگی گذارنے دے واقعات اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔
لوقا نے ایہ کتاب لکھ ک‏ے اپنے قارئین نو‏‏ں ایہ دسنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ انجیل د‏‏ی منادی کس طرح یہودی علاقےآں تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے غیر یہودی علاقےآں تک پھیل گئی، اس کتاب دے مطابق ہ خدا د‏‏ی مرضی وی ایہی سی کہ یسوع د‏‏ی موت دے بعد آپ دے فیر تو‏ں جی اٹھنے د‏‏ی خوشخبری ساری دنیا وچ پھیل جائے۔ رسولاں نو‏‏ں اس فرض دے انجام دینے دے لئی پاک روح د‏‏ی قوت بخشی گئی۔ چنانچہ ایذا رسانی دے باوجود وی انہاں نے انجیل د‏‏ی منادی جاری رکھی۔ اُنہاں دے تمام اعمال دے پِچھے خدائے قادر دا جلالی ہتھ دکھادی دیندا ا‏‏ے۔
گٹھ:رسولاں دے اعمال گٹھ:پہلی صدی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:پہلی صدی وچ مسیحیت گٹھ:کتب عہد نامہ جدید گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عیسائیت
ضلع ڈونگرپور
ضلع ڈونگارپور پعارت دے صوبے راجستھان دا اک ضلع اے۔
ہولکر
ہولکر راجٹبر ملہار راو ولوں شروع ہویا جو 1721 وچ پیشوا دی سیوا وچ شامل ہوئے اتے جلدی ہی صوبیدار بنے ۔ ہولکر خاندان دے لوک ہول پنڈ دے نواسی ہون ولوں ہولکر کہلائے ۔ ات: پورے بھارت وچ وکھ - وکھ کھیتراں وچ اس جاندی نوں وکھ وکھ نام ولوں جانیا جاندا اے پر ایہہ اک ہی جاندی اے ایہناں دے نام وکھ وکھ اے پورے بھارت وچ ایہناں دی اک ہی پہچان اے یادو ( اہیر ) ، جادون ، جادھو ، جڈیجا ، بھاٹی چڈاسما ، سلاریا ، سرویا ، رائجادا ، حجام ، وڈیار اوہناں نے اتے اوہناں دیاں اولاداں نے مراٹھا راجا اتے بعد وچ 1818 تک مراٹھا کنفڈریشن دے اک آزاد میمبر دے روپ وچ وچکار بھارت وچ اندور اتے راج کیتا اتے بعد وچ بھارت دی آزادی تک برطانوی ہند دی اک ریاست رہے ۔
ہولکر خاندان اوہناں عزت والے راجٹبراں وچ اک سی جنہاں دا نام حکمران دے سرلیکھ ولوں جڈا ، جو عامَ طور اتے مہاراجہ ہولکر جاں ہولکر مہاراجے دے روپ وچ جانیا جاندا سی ، جدوں کہ پورا سرلیکھ مہاراج راج مہاراجہ سوائی شری ( انفرادی نام ) ہولکر بہادر ، مہاراجہ آف اندور سی ۔
جان پہچان
ملہاراو ہولکر نے اس خاندان دی کیرتی بڑھائی ۔ مالوا جت وچ پیشوا باجیراو دی مدد کرن اتے انھاننوں مالوا دی صوبیداری ملی ۔ شمال دیاں ساریاں مہماں وچ انھاننے وچ پیشوا نوں خاص تعاون دتا ۔ اوہ مراٹھا راج دے بلوان کھمبھا سن ۔ انھاننے اندور راج دا قیام کیتا ۔ اوہناں دے تعاون ولوں مراٹھا سامراج پنجاب وچ اٹک تک پھیلیا ۔ سداشوراو بھاؤ دے ان-بہتر سبھاء دے کارن انھاننے پانیپت دی لڑائی وچ اسنوں پورا تعاون نہیں دتا اتے اسدے تباہی کاری نتیجیاں ولوں مراٹھا سامراج دی رکھیا کیتی ۔
ملہارراو دے انتقال دے بعد اسدی بیواہ نونہہ اہلیا دیوی ہولکر نے تیہہ سال تک وڈی اہلیت نال راج چلا ۔ منظم راج ، سیاسی سوجھ ، مڈہبی روادیری ، پرجا دے ہتسوچ وچار ، دان پن اتے تیرتھستھاناں وچ تعمیر لئی نے مشہور ہن ۔ انھاننے پرمیشور نوں نویں بھوناں نال مزین کیتا ۔ سن 1795 وچ اوہناں دے انتقال دے بعد تکوجی ہولکر نے تن سال تک راج کیتا ۔ تدصوبہ جانشینی لئی جدوجہد ہون اتے ، امیرکھاں اتے پنڈاریاں دی مدد نال یشونتراو ہولکر اندور دے حکمران بنے ۔ پونا اتے اثر قائم کرن دی اہلیت دے کارن اوہناں دے اتے دولتراو سندھیا دے وچ مخاصمت پیدا ہو گئی ، جسدے بھیانک نتیجہ ہوئے ۔ مالوا دی سرکھیا جاندی رہی ۔ مراٹھا کنفڈریشن کمزور اتے غیرمتحد ہو گیا ۔ انت وچ ہولکر نے سندھیا اتے پیشوا نوں ہراکے پونا اتے قبضہ کر لیا ۔ بھیبھیت ہوکے باجیراو دوسرا نے 1802 وچ بیسین وچ انگریزاں نال توہین آمیز صلح کر لئی جو دوسری اینگلو - مراٹھا لڑائی دا کارن بنی ۔ شروع وچ ہولکر نے انگریزاں نوں ہرایا اتے ویاکل کیتا اتے انت وچ پراست ہوکے راجپورگھاٹ وچ صلح کر لئی ، جسدے نال انھاننوں خاص نقصان نہیں ہوئیا ۔ 1811 وچ یشونتراو ہولکر دی موت ہو گئی ۔
آخری اینگلو- مراٹھا لڑائی وچ پراست ہوکے ملہارراو دوسرا نوں 1818 وچ مندسور دی توہین آمیز صلح قبول کرنی پئی ۔ اس صلح ولوں اندور راج ہمیشہ لئی لنگڑا بنّ گیا ۔ غدر وچ تکوجی دوسرا انگریزاں دے نال وفادار رہے ۔ انھاننے اتے اوہناں دے جانشیناں نے انگریزاں دی ڈاک ، تار ، سڑک ، ریل ، ویاپارکر وغیرہ سکیماں نوں کامیاب بناؤن وچ سارا تعاون دتا ۔ 1902 ولوں انگریزاں دے سکے ہولکر راج وچ چلن لگے ۔ 1948 وچ ہور دیسی راجاں دی طرح اندور وی آزاد بھارت دا انکھڑواں انگ بنّ گیا اتے مہاراج ہولکر نوں نجی کوش حاصل ہویا ۔
ہولکر سامراج دا قیام
ملہارراو ہولکر ( جم 1694 ، موت 1766 ) نے اندور وچ پروار دے راج دا قیام کیتا ۔ اوہناں نے 1720 دے دہاکے وچ مالوا کھیتر وچ مراٹھا فوجاں دی سامبھی اتے 1733 وچ پیشوا نے اندور دے آسپاس دے کھیتر وچ 9 علاقہ کھیتر دتے ۔ اندور شہر مغل سامراج ولوں منظور ، 3 مارچ 1716 تاریخ ولوں کمپیل دے نندلال منڈلوئی ولوں قائم اک آزاد ریاست دے روپ وچ پہلاں توں ہی وجود وچ سی ۔ اوہ نندلال منڈلوئی ہی سن جنھاننے اس کھیتر وچ مراٹھیاں نوں مرنا-جمنا دی اجازت دتی اتے خان دریا دے پار فوجی کیمپ لئی اجازت دتی ۔ ملہار راو نے 1734 وچ ہی اک فوجی چھاؤنی دا قیام کیتا ، جو ہن وچ ملہارگنج دے نام ولوں جانا جات اے ۔ 1747 وچ اوہناں نے اپنے راج محل ، راجواڑا دی اساری شروع کیتی ۔ اوہناں دی موت دے ویلے اوہ مالوے دے زیادہتر کھیتر وچ راج کیتا اتے مراٹھا کنفڈریشن دے لگبھگ آزاد پنج حکمراناں وچوں اک دے روپ وچ قبول کیتا گیا ۔
اوہناں دے بعد اوہناں دی بہو اہلیابائی ہولکر ( 1767–1795 تک راج کیتا ) نے راج دی کمان سامبھی ۔ اوہناں دا جم مہاراشٹر وچ چونڈی پنڈ وچ ہویا سی ۔ اوہناں نے راجگڑھ نوں اندور دے دکھن وچ نرمدا دریا اتے واقع پرمیشور اتے منتکل کیتا ۔ رانی اہلیابائی کئی ہندو مندراں دی محافظ سی ۔ اوہناں نے اپنے راج دے باہر پوتر ستھاناں وچ مندراں دا اساری کیتا ۔
ملہار راو ہولکر دے متبنے پتّ تکوجیراو ہولکر ( راج : 1795–1797 ) نے کجھ سماں لئی رانی اہلیابائی دی موت دے بعد راج سمبھالیا ۔ حالانکہ تکوجی راو نے اہلیابائی کئے سپہ سالار دے روپ وچ منڈلوئی دورا اندور دی قیام دے بعد مارچ 1767 وچ اپنا تجربہ شروع کر دتا سی ۔ ہولکر 1818 ولوں پہلاں اندور وچ نہیں بسے ۔
یشونتراو ہولکر
اوہناں دی موت دے بعد اوہناں دے پتّ یشونتراو ہولکر ( راج: 1797–1811 ) نے راج دی واگڈور سامبھی ۔ اوہناں نے انگریزاں دی قید ولوں دلی دے مغل بادشاہ شاہ عالم نوں آزاد کراؤن دا فیصلہ کیتا ، لیکن ناکام رہے ۔ اپنی بہادری دے اعزاز وچ شاہ عالم نے اوہناں نوں مہاراج راجراجیشور عالی جاہ بہادر خطاب نال نوازیا گیا ۔
یشونتراو ہولکر نے 1802 وچ پنے دے نزدیک ہادسپور وچ سندھیا اتے پیشوا باجیراو دوسرا دی متحدہ فوجاں نوں ہرایا ۔ پیشوا اپنی جان بچاکے پنے ولوں بیسن حصہ نکلے ، جتھے انگریزاں نے تخت دے لالچ دے بدلے وچ معاون صلح اتے دستخط دی پیش کش کیتی ۔ اس وچ ، یشونتراو نے پنے وچ امرتراو نوں اگلے پیشوا دے روپ وچ قائم کیتا ۔ اک مہینے ولوں زیادہ دے وچار - ومرش دے بعد اوہناں دے بھرا نوں پیشوا دے روپ وچ مانتا ملن دے خطرے نوں ویکھدے ہوئے ، باجیراو دوسرا نے صلاح اتے دستخط کیتے اتے اپنی رہند-کھوہند سمحاکمیت دا آتمسمرپن کیتا اتے جسدے نال انگریز اسنوں پونا وچ تخت اتے پھیر قائم کرو ۔
مہاراجہ یشونتراو ہولکر نے جدوں ویکھیا کہ ہور راجا اپنے انفرادی سومعنےآں دے چلدے اکجٹ ہون لئی تیار نہیں سن ، تدّ اوڑک 24 دسمبر 1805 نوں راجگھاٹ نامک ستھان اتے انگریزاں دے نال صلح ( راجگھاٹ صلح ) اتے دستخط کر دتے ۔ اوہ بھارت دے ایکماتر اجیہے راجا سن جنہے انگریزاں نے امن صلح اتے دستخط کرن لئی رابطہ کیتا سی ۔ اوہناں نے اجیہی کسے وی شرط نوں قبول نہی کیتا جسدے نال اوہناں دا آتم - اعزاز متاثر ہندا ۔ انگریزاں نے اوہناں نوں اک سمپربھُو راجے دے روپ وچ مانتا حاصل کیتی اتے اسدے سارے پردیش لوٹائے ۔ اوہناں نے جے پور ، ادیپور ، کوٹا ، بوندی اتے کجھ ہور راجپوت راجاواں اتے اوہناں دے پربھتو نوں وی قبول کیتا ۔ انھاننے ایہہ وی قبول کیتا کہ اوہ ہولکر دے ماملیاں وچ مداخلت نہیں کرنگے ۔ یشونتراو ہولکر اک حصےآں والا فوجی نیتا سی ، جنھاننے دوجی اینگلو مراٹھا لڑائی وچ انگریزاں نال لوہا لیا سی ۔ کجھ شروعاتی جیتاں دے بعد ، اوہ انھاننے دے نال امن صلح کیتی ۔
ماہدپور دی لڑائی
1811 وچ ، مہاراجہ ملہارراو تیسرا ، 4 سال دی عمر وچ حکمران بنے ۔ مہارانی تلسابائی ہولکر نے پرراج دا کاریابھال سمبھالیا ۔ حالانکہ ، دھرم شہزادہ اتے بلرام سیٹھ نے پٹھاناں اتے پنڈھریاں دی مدد نل اانگریزاں دے نال ملکے تلسابائی اتے ملہارراو نوں بندی بناؤن دا شڈھئنتر رچیا ۔ جدوں تلسابائی نوں اسدے بارے وچ پتہ چلا تاں اوہناں نے 1815 وچ اوہناں دوناں نوں موت دی سزا دتی اتے تانتیا جوگ نوں تعینات کیتا ۔ اس کارن ، غفور خان پنڈاری نے چپکے نال 9 نومبر 1817 نوں انگریزاں دے نال اک صلاح کیتی اتے 19 دسمبر 1817 نوں تلسابائی دا قتل کر دتا ۔ انگریزاں نے سر تھامس ہسلوپ دے اگوائی وچ ، 20 دسمبر 1817 نوں اتے حملہ کر ماہدپور دی لڑائی وچ 11 سال دے مہاراجے ملہارراو تیسرے ، 20 سال دے ہرراو ہولکر اتے 20 سال دی بھیمابائی ہولکر دی فوج نوں پراست کیتا ۔ ہولکر فوج نے لڑائی لگبھگ جت ہی لئی سی لیکن انت سماں وچ نواب عبدالغفور خان نے اوہناں نوں دھوکھا دتا اتے اپنی فوج دے نال لڑائی دا میدان چھڈّ دتا ۔ انگریزاں نے اسدے اس عمل خدمت لئی غخفور ان نوں جاورا دی جاگیر دتی ۔ 6 جنوری 1818 نوں مندسور وچ صلح اتے دستخط کیتے گئے ۔ بھیمابائی ہولکر نے اس صلح نوں نہیں قبول کیتا اتے گوریلا ودھیاں ولوں انگریزاں اتے حملہ جاری رکھیا ۔ بعد وچ جھانسی دی رانی لکشمیبائی نے بھیمابائی ہولکر ولوں پریرنا لیندے ہوئے انگریزاں دے خلاف لڑائی لڑی ۔ اس تیسری اینگلو مراٹھا لڑائی دے خاتمے اتے ، ہولکر نے اپنے ادھکانشت: کھیتراں انگریزاں نوں کھوہ دتے اتے برطانوی راج وچ اک ریاست دے طور اتے شامل ہویا ۔ راجگڑھ نوں بھانپورا ولوں اندور منتکل کر دتا گیا ۔
ریاست
ملہارراو ہولکر تیسرا نے 2 نومبر نوں اندور وچ داخلہ کیتا ۔ کیونکہ اوہ نابالغ سن ، اسلئے تانتیا جوگ نوں دیوان تعینات کیتا گیا ۔ پرانا محل دولت راو سندھیا دی فوج دی فوج ولوں تباہ کر دتا گیا سی ات: اک نویں محل دی اساری کیتی گئی ۔ ملہارراو ہولکر تیسرا دے بعد مارتنڈراو نے رسمی روپ نال 17 جنوری 1834 نوں تخت سمبھالیا ۔ لیکن اوہ یشونتراو دے بھتیجے ہرراو ہولکر نال 17 اپریل 1834 نوں بدل دتے گئے ۔ اوہناں نے 2 جولائی 1841 نوں کھانڈیراو ہولکر نوں گود لیا اتے 24 اکتوبر 1843 نوں انتقال ہو گیا ۔ کھانڈیراو 13 نومبر 1843 نوں حکمران بنے اتے 17 فروری 1844 نوں اچانک اوہناں دی موت ہو گئی ۔ تکوجیراو ہولکر دوسرا ( 1835–1886 ) نوں 27 جون 1844 نوں تخت اتے قائم کیتا گیا ۔ 1857 دی ہندستانی بغاوت دے دوران ، اوہ بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دے نال وفادار سن ۔ اکتوبر 1872 وچ ، اوہناں نے ٹی ۔ مادھوَ راو نوں اندور دے دیوان دے روپ وچ تعینات کیتا ۔ اوہناں دی موت 17 جون 1886 نوں ہوئی اتے اوہناں دے جیٹھے پتّ ، شواجیراو حکمران بنے ۔
اندور کے ہولکر مہاراج
گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:برصغیر گٹھ:مغل سلطنت
بنگالی
بنگالی بنگلہ دیش ہندستان تے ہور دیساں وج بولی جانوالی اک بولی اے۔ ایہ دنیا دی 6ویں تے دکھنی ایشیاء دی ہندی مگروں دوجی وڈی بولی اے۔
حوالہ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
لبنانی پاؤنڈ
لبنانی پاؤنڈ (کرنسی نشان: ل۔ل جاں L؛ عربی: lira؛ فرانسیسی: livre؛ ISO 4217: LBP) لبنان دی کرنسی اکائی اے۔ اک پاؤنڈ وچ 100 پیاسترے ہندے ہن پر مہنگائی کر کے ایہہ بے کار ہو چکے ہن۔ پہلی جنگ عظیم توں پہلاں عثمانی لیرا استعمال کیتا جاندا سی۔ عثمانی سلطنت دے پتن دے بعد 1918 وچ مصری پاؤنڈ دا چلن شروع ہو گیا۔ شام اتے لیبنان اتے فرانس دے قابو دے بعد دوناں دیساں لئی اک نویں کرنسی  شامی پاؤنڈ جاری کیتا گیا، جو فرانسیسی فرینک نال جڑیا ہویا سی۔ لیبنان نے 1924 توں اپنے سکے اتے 1925 توں اپنے بینکنوٹ جاری کیتے۔ 1939 وچ لبنان دی کرنسی سرکاری  طور اتے شام دی کرنسی توں وکھ ہو گئی۔ 1941 وچ فرانس اتے نازی جرمنی دے قبضے دے بعد فرینک نالوں کرنسی دا تعلق ٹٹ گیا، لیکن لڑائی دے انت دے بعد پھر جڑ گیا، لیکن آخرکار 1949 وچ ایہہ کرنسی اکائی آزاد ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:لبنان
سیانیاں دے تحفے
سار
مسٹر یعقوب ڈلنگھم (نوجوان جم) اتے اس دی بیوی، ڈیلا، اک سادے اپارٹمینٹ وچ رہندے ہن۔ اوہناں کول مان کرن والیاں صرف دو قیمتی چیزاں ہن: ڈیلا دے سندر لمبے وال، جو لگپگ اس دے گوڈیاں نوں چھونہدے ہن، اتے جم دی چمکدار سونے دی گھڑی، جہڑی اس دے پیؤ اتے اگوں دادے دی سی۔
باہری لنک
گٹھ:او ہینری دیاں کہانیاں گٹھ:کہانیاں
الیگزنڈر کاؤنٹی
الیگزنڈر امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
23 مرینہ
23 مرینہ متحدہ عرب امارات دے شھر دبئی وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 392.8 میٹر (1,289 فٹ) اے۔ اے 2012 وچ بننا پوری ہوئ تے ایدیاں 89 منزلاں نیں۔
بھارت دا انتخابی کمیشن
بھارتی چون کمیشن (انگریزی: Election Commission of India، ہندی: بھارت نرواچن آیوگ) اک خدمختیار اتے آئینی طور اُتے قائم سنگھی اتھارٹی اے جسدا گٹھن بھارت وچ آزاد اتے نرپکھّ طور اُتے بھارت دے وکھ-وکھ نمائندہ اداریاں وچ نمائندہ چنن لئی کیتا گیا سی۔ بھارتی چون کمیشن دا قیام 25 جنوری 1950 نوں کیتا گیا سی۔ ایہہ آئین دے ماتحت کم کردا اے۔ بھارت دے سپریم کورٹ مطابق جدوں کسے حالت وچ بھارتی قانون شانت ہندا اے تاں آئین ماتحت چون کمیشن اپنے واجب فیصلے لے سکدا اے۔
بھارتی الیکشن کمیشن  اک خود مختار ادارہ اے جو بھارتی انتخابات د‏‏ی ذمہ داری نبھاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک انتظامی ادارہ اے تے لوک سبھا، راجیہ سبھا، صوبائی اسمبلی انتخابات، صدر بھارت تے نائب صدر بھارت دے انتخابات ايس‏ے دے زیر انتظام منعقد ہُندے نيں۔ بھارتی الیشکن کمیشن دستور ہند د‏‏ی دفعہ 324 دے تحت کم کردا اے، تے عوام د‏‏ی نمائندگی ایکٹ نو‏‏ں نافذ وی کردا ا‏‏ے۔ ۔ + جے الیکشن دے نفاذ وچ قانون کوئی ناکافی پروویژن بناندا اے تاں دستور ہند الیکشن کمیشن نو‏‏ں انہاں حالات تو‏ں نمٹنے د‏‏ی طاقت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اک آئینی ادارہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں الیکشن کمیشن بھارتی سپریم کورٹ، یونین پبلک سروس کمیشن تے بھارتی ناظر حسابات و محاسب عام دے عام نال انہاں ادارےآں وچ شامل اے جو اپنا کم خود مختاری تے مکمل آزادی تو‏ں کردا ا‏‏ے۔
ڈھانچہ
1950ای وچ جدوں پہلی وار چون کمیشن بنایا گیا تاں اس وچ صرف اک مکھ چون کمیشنر ہی سی۔ 16 اکتوبر 1989 نوں اسدے نال دو ہور کمیشنر تعینات کیتے گئے، پر ایہہ بالکل تھوڑے ویلے لئی سن۔ ایہناں نوں 1 جنوری 1990 وچ ہٹا دتا گیا۔ چون کمیشنر سدھار ایکٹ،1993 نے اسنوں اک بہو-میمبر اکائی بنا دتا۔ اس ویلے توں ہی تن میمبری کمیشن بنایا گیا اے۔ ایہہ اپنا فیصلہ اکثریت نال لیندے ہن۔ ابتدائی طور اُتے سنہ 1950ء وچ کمیشن وچ صرف اک چیف الیکشن کمشنر ہُندا سی۔ 16 اکتوبر سنہ 1989ء نو‏‏ں دو ہور کمشنر نامزد کیتے گئے مگر بوہت گھٹ مدت دے بعد انہاں نو‏‏ں جنوری 1990ء وچ معزول کر دتا گیا۔ الیکشن کمشنر ترمیم ایکٹ 1989ء دے تحت الیکشن کمیشن نو‏‏ں کثیر رکنی ادارہ بنایا گیا۔ ايس‏ے وقت تو‏ں الیشکن کمیشن سہ رکنی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ فیصلہ اکثریت‏ی ووٹ د‏‏ی بنا اُتے کيتا گیا سی۔ چیف الیکشن کمشنر تے ہور دو کمشنر جو زیادہ تر سبکدوش آئی ایس آفیسر ہُندے نيں، اپنی تنخواہ تے دوسرے بھدے بھارتی سپریم کورٹ دے جج دے برابر پاندے نيں چیف الیکشن کمشنر تے ہور دو کمشنر (شرائط خدمات) ایکٹ، 1992-۔ الیکشن کمیشن نويں دہلی وچ واقع سیکریٹریٹ د‏‏ی طرف تو‏ں خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔ ڈپٹی الیکشن کمشنر-جو زیادہ تر آئی آفیسر ہُندے نيں - چیف الیکشن کمشنر د‏‏ی مدد کردے نيں۔ فیر انہاں دے تھلے ڈائیریکٹر جنرل، پرنسپل سکریٹری تے انہاں دے تابع دار سکریٹری انہاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں موجود رہندے نيں۔ صوبائی سطح اُتے پرنسپل درجے دے آئی ایس ایس آفیسر جنہاں دا عہدہ چیف الیکٹورل آفیسر دا ہُندا اے اوہ الیکشن کمیشن د‏‏ی مدد کردے نيں۔ ضلع تے انتخابی حلقہ د‏‏ی سطح اُتے اس د‏ی مدد ڈسٹکرکٹ میجسٹریٹ (اپنی وسعت دے بقدر) ، الیکٹورل رجسٹریشن آفیسر تے رٹرننگ آفیسر الیکشن کروانے وچ مدد کردے نيں۔
دفتر تو‏ں معزولی
عدم صلاحیت تے غلط برتاؤ د‏‏ی بنیاد اُتے چیف الیکشن کمشنر نو‏‏ں بھارتی سپریم کورٹ دے جج د‏‏ی طرحبھارتی پارلیمان تو‏ں اک قرارداد منظور (دو تہائی اکثریت لوک سبھا تے راجیہ سبھا وچ ) ہوئے نے دے بعد معزول کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس طریقہ عمل نو‏‏ں امپیچمینٹ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہور الیکشن کمشنر نو‏‏ں چیف الیکشن کمشنر د‏‏ی درخواست اُتے بھارت دا صدر معزول کر سکدا ا‏‏ے۔ حالے کوئی وی چیف الیشکن کمشنر معزول نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ البتہ سنہ 2009 وچ انتخابات تو‏ں پہلے چیف الکشن کمشنر این۔ گوپال سوامی نے صدر بھارت پرتیبھا پاٹل نو‏‏ں الیکشن کمشنر نوین چاولا نو‏‏ں اک مخصوص سیاسی جماعت د‏‏ی طرفداری دا حوالہ دیندے ہوئے ہٹانے د‏‏ی سفارش بھیجی۔ حالانکہ اوہ حال ہی وچ اس عہدہ اُتے فائز ہوئے سن تے لوک سبھا انتخاگل کيتی نگرانی کرنے والے سن ۔ صدر نے رائے دتی کہ ایہ سفارش انہاں دے ذریعے واجب العمل نئيں اے لہذا اوہ سفارش مسترد کر دتی گئی۔ اس واقعہ بعدکے اگلے ماہ گوپال سوامی رٹائر ہوئے تے چاولہ چیف الیکشن کمشنر بنے تے 2009 لوک سبھا انتخابات انہاں د‏‏ی ہی نگرانی وچ ہوئے۔
کم کاج
جمہورت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبیاں وچ اک انتخابات دا اک طے شدہ اُتے وقت اُتے بار بار ہونا ا‏‏ے۔ صاف ستھرا الیکشن جمہوری طرز حکومت دا اک ناگزیز حصہ اے تے اور دستور دا اک بنیادی ڈھانچہ بھی۔ الیکشن کمیشن ریاست وچ انتخاگل کيتی زمہ دار و نگہبان ا‏‏ے۔ ہر انتخابات وچ ایہ سیاسی جماعتاں تے امیدواراں دے لئی طرز عمل دا ماڈل کوڈ جاری کردا اے تاکہ انتخابات صاف و شفاف طریقے تو‏ں اختتام پزیر ہوئے۔ کمیشن نے سب تو‏ں پہلے سنہ 1971 ء وچ 5واں لوک سبھا انتخابات وچ طرز عمل دا ماڈل کوڈ جاری کيتا تے اس دے بعد وقتا فوقتا اس مین ترمیم ہُندی رہی۔ حالانکہ مختلف سیاسی جماعتاں دے ذریعے الیکشن کمیشن دے قوانین د‏‏ی خلاف ورزی وی ہُندی رہی تے اپنے عہدے تے حکومت کیت‏‏ی مشینری دے غلط تے ناجائز استعمال کیت‏‏ی شکایات وی موصول ہوئیاں۔ حالانکہ الیکشن کمیشن دے کوڈ کسی خاص قوانین د‏‏ی بنیاد اُتے نئيں نيں لیکن اطمینان بخش ضرور نيں۔  اس دے قوانین دراصل ضابطہ اخلاق د‏‏ی پابندیاں نيں۔  ۔ البتہ قانونی بنیاد د‏‏ی عدم موجودگی الیشکن کمیشن نو‏‏ں کوڈ دے نفاذ تو‏ں نئيں رکدی ا‏‏ے۔ سیاسی جماعتاں نو‏‏ں رجسٹر کرنے دا قانون سنہ 1989 وچ نافذ ہويا تے متعدد قومی، صوبائی تے علاقائی جماعتاں رجسٹر ہوئیاں۔ سیاسی جماعتاں نو‏‏ں نشان فراہ‏م کرنے دا اختیاد الیشن کمیشن نو‏‏ں ہُندا اے ۔کمیشن ہی قومی، صوبائی و علاقائی جماعتاں نو‏‏ں شناخت دیندا اے ۔ تے انتخابی خرچاں اُتے حد متعین کردا ا‏‏ے۔ نامزدگی دا پرچہ بھروانا، انتخاب د‏‏ی تاریخاں دا اعلان کرنا، الیکٹرورل رول د‏‏ی تیاری، ووٹراں د‏‏ی لسٹ تیار کرنا، وغیرہ سب کمیشن دے ذریعے انجام پاندے نيں۔ ایہ گل قابل ذکر اے کہ کمیشن دو جماعتاں نو‏‏ں یکساں نشان نئيں دے سکدی گرچہ کہ اوہ دونے وکھ وکھ صوبےآں تو‏ں ہون۔
کمیشن نو‏‏ں استصواب رائے تے ایکژٹ پول اُتے پابندی لگانے دا پورا اختیار اے تاکہ اوہ انتخابی نتائج نو‏‏ں متاثر نہ کرن۔
انتخابات وچ پیسےآں دے اثر نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کمیشن د‏‏ی کچھ تجاویز تیار کيت‏یاں نيں۔ کمیشن نے آئی آر ایس افسران نو‏‏ں تمام انتخابات دے خرچاں دا نگہبان بنایا تے اک امیدوار اپنی انتخابی مہم وچ کِنّی رقم خرچ کر سکدا اے اس اُتے وی اک حد متعین د‏‏ی تے وقتا فوقتا ااس حد وچ تبدیلی وی ہُندی رہی۔ کمیشن نامزدگی دے وقت امیدوار دے اثاثےآں د‏‏ی تفصیل اک ایفیڈیوٹ اُتے لیندی اے نال ہی امیدواراں نو‏‏ں نتیجہ آنے دے بعد 30 دناں دے اندر انہاں نو‏‏ں تمام اخراجات د‏‏ی تفصیل وی جمع کرنی پڑدی ا‏‏ے۔ انتخابی اخراجات وچ کمی کرنے دے لئی کمیشن نے لوک سبھا تے اسمبلی انتخابات دے ایام وچ کمی کردے ہوئے 21 دن تو‏ں 14 دن کر دتا۔ انتخابات وچ جرائم نو‏‏ں کم کرنے دے لئی کمیشن نے سپریم کورٹ تو‏ں درخواست کيتی کہ جنہاں امیدواراں اُتے جرم ثابت ہوئے گیا ہوئے انہاں اُتے زندگی بھر د‏‏ی پابندی لگادی جائے۔
جدید کاری
الیکشن کمیشن نے انتخابی کارروائیاں نو‏‏ں ہور بہتر بنانے دے لئی الیکٹرانک ووٹنگ مشین متعارف کروایا۔ خیال سی کہ اس د‏ی مدد تو‏ں انتخابات وچ بے ضابطگی تے بد عنوانی وچ کمی آئے گی تے حسن کارکردگی وچ وادھا ہوئے گا۔ اس دا سب تو‏ں پہلا تجربہ کیرالا دے 1982ء دے اسمبلی انتخابات وچ کیہ گیا۔ اس کامیاب تجربہ تے قانونی چارہ جوئی دے بعد کمیشن نے انہاں مشیناں دے استعمال دا حتمی فیصلہ کيتا۔ کمیشن نے درست معلومات مہیا کروانے، انتظام تے انتظامیہ نو‏‏ں سدھارنے تے انتخابات دے نتائج دے اعلان دے لئی 20 فروری 1998ء نو‏‏ں اپنی ویب سائٹ دا اجرا کيتا۔ دھوکھا دہی تو‏ں بچنے دے لئی کمیشن نے 1993 وچ ووٹر آئی ڈی کارڈ جاری کيتا جسنو‏ں 2004 انتخابات تو‏ں لازمی قرار دتا گیا۔ حالانکہ کچھ انتخابات وچ ووٹر آئی ڈی کارڈ د‏‏ی جگہ راشن کارڈ د‏‏ی وی اجازت دتی گئی۔ سنہ 1998ء وچ اک اجلاس وچ کمیشن نے انتخابی کردار نو‏‏ں کمپیوٹرازڈ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 2014ء دے عام انتخابات وچ 8 انتخابی حلفےآں وچ ووٹر ویریفائڈ پیپر آڈٹ ٹرایل نو‏‏ں متعارف کروانا الیکشن کمیشن د‏‏ی اک اہ‏م کامیابی سی۔ اس مشین دا پہلی دفعہ استعمال ستمبر 2013ء دے ناگالینڈ دے اک انتخابی حلقہ نوکسین دے وسط مدتی انتخاب وچ کیہ تے تمام انتخابات وچ سمتبر 2013ء وچ ہی متعدد اسبملی انتخابات وچ اس دا استعمال ہويا۔
سنہ 2014ء وچ انہاں وچو‏ں کوئی نئيں (نوٹا) متعارف کروایا گیا جو ہن تمام ووٹنگ مشیناں وچ لازمی طور اُتے موجود رہندا ا‏‏ے۔ thumb|NOTA symbol in IndiaIn 2014, None of the above نوٹا دے نشان نو‏‏ں نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ڈیزائی، احمدآباد نے ڈیزائن کيتا۔ ۔ بہار اسمبلی انتخابات، 2015 دے دوران وچ بہار اوہ پہلا صوبہ بنا جتھ‏ے تصویر والی ووٹنگ مشین استعمال ہوئی۔
تنقید
بھارتی الیکشن کمیشن اس وقت تنقید دا نشانہ بنی جدو‏ں ڈاکٹر ستیندر سنگھ نے قانون حق معلومات، 2005ء نو‏‏ں اک درخواست دتی جس وچ معلوم ہويا کہ 2014 دے لوک سبھا انتخابات مین کمیشن نے کافی غیر ذمہدارانہ کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
2017 ھیکاتھون
3 جون 2017 نو‏‏ں دن دے 10 بجے الیکشن کمیشن نے مختلف انتخابات وچ استعمال شدہ ووٹنگ مشین نو‏‏ں ہیک کرنے دے لئی اک پروگرام( ھیکاتھون ) دا انعقاد کيتا۔ صرف راشٹروادی کانگریس پارٹی تے بھارتیہ مارکسوادی کمیونسٹ پارٹی نے خود نو‏‏ں رجسٹر کروایا باقی جماعتاں نے دلچسپی نئيں دکھادی مختلف ٹیماں دے ای وی ایم تے وی وی پیٹ دے فنکشن دا مظاہرہ کيتا۔
باہرلے جوڑ
٭ KIK Online ٭ Fake Aadhaar Card
گٹھ:بھارتی الیکشن کمیشن گٹھ:1950ء وچ قائم ہونے والی حکومت‏ی ایجنسیاں گٹھ:الیکشن کمیشن گٹھ:بھارت وچ 1950ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارتی کمیشن تے تحقیقات
گٹھ:سرکار گٹھ:بھارتی قانون گٹھ:بھارت سرکار
جنت دا مندر
جنت دا مندر عوامی جمہوریہ چین دے دار الحکومت بیجنگ دے جنوب مشرقی حصے وچ واقع مذہبی عمارتاں دا اک مجموعہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے منگ خاندان تے چنگ خاندان دے شہنشاہ سالانہ جنت تو‏ں اچھی فضل دے لئی دعا مانگنے آندے ٹھے۔
تریخ
عمارتاں دا ایہ مجموعہ 1406ء تو‏ں 1420ء دے دوران شہنشاہ یونگلو دے دور وچ تعمیر کیتا گیا۔ اس نے بیجنگ شہر وچ شہر ممنوعہ وی تعمیر کروایا سی۔ سولہويں صدی وچ شہنشاہ جیاجنگ دے دور وچ اس د‏ی توسیع ہوئی تے اسنو‏ں جنت دا مندر دا ناں دتا گیا۔ شہنشاہ جیاجنگ دے اس دے علاوہ وی بیجنگ وچ تن مندر بنوائے جو مشرق وچ سورج دا مندر (日壇)، شمال وچ زمین دا مندر (地壇) تے مغرب وچ چاند دا مندر (月壇) ني‏‏‏‏ں۔ اٹھارہويں صدی وچ شہنشاہ چی این لونگ دے دور وچ جنت د‏‏ی مندر مرمت تے بحالی دا کم ہويا۔ اس دے بعد ریاستی بجٹ ناکافی ہُندا سی لہذا ایہ شاہی دور وچ مندر د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی آخری وڈے پیمانے اُتے بحالی سی۔
دوسری افیونی جنگ دے دوران اینگلو-فرانسیسی اتحادی فوجاں نے مندر پع قبضہ ک‏ر ليا۔ 1900ء باکسر بغاوت دے دوران اٹھ قوم اتحاد نے مندر د‏‏ی عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں بیجنگ ارضی کمانڈ مرکز وچ تبدیل کر دتا جو اس سال د‏‏ی مدت تک رہیا۔ قبضے نے مرکزی مندر، ہور عمارتاں تے باغ نو‏‏ں سنگین نقصان پہنچایا۔ اتحادی فوجاں دا مندر تو‏ں نودرات د‏‏ی چوری د‏‏ی وی رپورٹ کيتی گئی۔ چنگ خاندان دے زوال دے بعد مندر د‏‏ی دیکھ بھال نہ کيتی گئی۔ اس غفلت دے باعث آئندہ دو برساں وچ عمارتاں دے کئی کمرےآں د‏‏ی کئی چھتاں گر گئياں۔
1914ء وچ یوان شیکائی جدو‏ں جمہوریہ چین دے صدر سن مندر وچ اک منگ دعا کيتی تنیڑے دا اہتمام کيتا، سج د‏‏ی وجہ اپنے آپ نو‏‏ں شہنشاہ چین دے طور اُتے اعلان کرنے د‏‏ی کوشش سی۔ 1918ء اسنو‏ں اک پارک وچ تبدیل کر دتا گیا تے پہلی دفعہ عام عوام دے لئی کھولیا گیا۔
1998ء وچ یونیسکو نے اسنو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شامل ک‏ے لیا۔
ویڈیو
گٹھ:1420ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:ایشیا وچ 1420ء دیاں تاسیساں گٹھ:بیجنگ وچ اہ‏م قومی تاریخی تے ثقافتی تھ‏‏اں گٹھ:بیجنگ وچ بدھ مندر گٹھ:بیجنگ وچ پارک تے باغات گٹھ:بیجنگ وچ تاؤ مت مندر گٹھ:پندرہويں صدی دے بدھ مندر گٹھ:چین وچ پندرہويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:چین وچ کنفیوشسی مندر گٹھ:چین وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:منگ خاندان د‏‏ی معماری گٹھ:ڈونگچینگ ضلع، بیجنگ گٹھ:چین دی تریخ
بانڈ کاؤنٹی
بانڈ امریکی صوبے الینوۓ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:الینوۓ دیاں کاؤنٹیاں
بنوں
300px|thumb|کھبے|صوبہ خیبر وچ ضلع بنوں دا محل وقوع بنوں، پاکستان دے صوبا خیبر دے جنوب وچ ضلع بنوں وچ اک شہر ا‏‏ے۔ جو وزیرستان دے نال واقع ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی بنیاد 1848ء وچ ایڈروڈ نے پائی۔ برطانوی راج وچ بنوں شہر نو‏‏ں اک اہ‏م سرحدی شہر د‏‏ی حیثیت حاصل سی۔ بنوں اک سرسبز شہر اے عام لوکاں دا پیشا کاشتکاری تے بھیژ، بکریاں چرانا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ صنعتاں وچ کپڑ‏ے تے گنے دے کارخانے وی ایتھ‏ے موجود ا‏‏ے۔ علاقے د‏‏ی مشہور سوغات نسوار تے مسالا جات تے مہندی اے جو پوری دنیا وچ مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی مشہور شخصیتاں وچ صوبہ خیبر دے وزیراعلیٰ اکرم خان درانی تے سابق صدر غلام اسحاق خان شامل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اک یونیورسٹی چار ڈگری کالج اک پولیٹکنیک کالج، اک کامرس کالج، اک ایلمنٹری کالج تے دس تو‏ں زیادہ ہائی سکولز نيں۔ اس توں علاوہ کرم گڑھی وچ دو پانی دے بجلی گھر تے اک ڈیم باران ڈیم ایتھ‏ے تعمیر کیتے گئے نيں۔
بنوں جغرفیائی و تاریخی اورسیاسی لحاظ تو‏ں اہ‏م مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔ بنوں اک طرف افغانستان تو‏ں تے دوسری طرف پنجاب دے نال ملیا ہويا ا‏‏ے۔ اس لئی ماضی وچ بیرونی فاتحین د‏‏ی گزرگاہ رہیا۔ ایہ انڈیا تک رسائی دا مختصر مگر مشکل ترین راستا سی۔ بیرونی فاتحین مغربی دریاں تو‏ں تھلے اتر کے بنوں تو‏ں ہُندے ہوئے اگے ہندوستان دا رخ کردے سی۔ انہاں فاتحین لئی بنوں معمول دا راستا سی تے اکثر بیشتر بنوں فاتحین دا نشانہ بَندا رہا، ہر فاتح اسنو‏ں زیر و زبر کردا تے کافی نقصان پہنچاؤندا رہیا۔
ماضی وچ بنوں افغانستان دا اک صوبہ ہويا کردا سی مگر مرکز تو‏ں کٹا ہويا بہت دور واقع سی۔ بنوں افغانستان تے ہندوستان دے سنگم اُتے واقع سی ایہ افغانستان دے انتہائی مشرقی کونے اُتے تے ہندوستان دے انتہائی مغربی کونے اُتے سی گویا ہر دور وچ بنوں مرکز تو‏ں کافی دور رہیا اس لئی لحاظ تو‏ں بنوں اک دورافتادہ وادی سمجھیا جاندا سی چونکہ ایہ بیرونی فوجاں د‏‏ی گزرگاہ د‏‏ی زد وچ رہیا ہر دور وچ تباہ برباد تے تخت وتاراج ہُندا رہیا۔ رہتل و تمدن اورتجارتی ترقی تو‏ں دور رہیا ہمیشہ آزاد رہیا۔ یا نیم آزاد رہیا سو اپنے رسم و رواج دے مطابق ایتھ‏ے دے لوک زندگی بسر کردے رہ‏‏ے۔ تاج برطانیہ دے قلمرو وچ آنے تو‏ں پہلے باختر یعنی افغانستان دا اک صوبہ سی جس وچ پنچاب دا وی کچھ حصہ شامل ہُندا سی۔ بنوں واحد ضلع اے جتھے مغرب د‏‏ی طرف کوئی شاہراہ نئيں اے جداں خیبر د‏‏ی شاہراہ۔ لیکن ہن اکرم خان درانی صاحب د‏‏ی کوششاں تو‏ں غلام خون پھاٹک تک شاہراہ د‏‏ی تعمیر اُتے کم ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ اس شاہراہ د‏‏ی تعمیر تو‏ں کابل تک فاصلہ خیبر دے مقابلے وچ کئی سو کلو میٹر کم ہوئے جائے گا۔
ایڈورڈز تے بنوں دا تعلق 1847ء وچ قائم ہويا، ايس‏ے نے جدید بنوں د‏‏ی بنیاد رکھی، بن وچ آباد کاری کی، ہاکی بنوں د‏‏ی پہچان اے تے قاضی محب، سعید خان تے بریگیڈیئر حمیدی سمیت بوہت سارے کھلاڑیاں نے نہ صرف ملکی سطح اُتے بلکہ عالمی سطح اُتے بنوں دا تے ملک دا ناں روشن کيتا
شماریات
ایتھ‏ے فی مربع کلو میٹر 666 افراد آباد نیں۔
سال 2004-05ميں ضلع کي آبادي 817000 سی۔
دیہي آبادی دا وڈا ذریعہ معاش زراعت ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
وکٹوریا کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
بنوں
شماریات
کُل قابِل کاشت رقبہ 74130 ہيکٹيرز اے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
وکٹوریا برٹش کولمبیا دا دار الخلافہ ا‏‏ے۔ ایہ شہر وینکوور جزیرے دے جنوبی سرے اُتے ا‏‏ے۔ وکٹوریا شہر سیاحت دا اک وڈا مرکز ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سالانہ چھتیہ(36) لکھ تو‏ں زیادہ سیاح آندے نيں۔ سیاحت تو‏ں ایتھ‏ے سالانہ اک ارب ڈالر تو‏ں زیادہ آمدنی ہُندی ا‏‏ے۔ وکٹؤریا وچ کروز شپ د‏‏ی اک بندرگاہ وی موجود ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی بحر الکاہل دے بیڑے د‏‏ی بندرگاہ نزدیک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ایتھ‏ے دے لوگ بہت معاشی فائدے حاصل کردے نيں۔ وکٹوریا دے ڈاؤن ٹاؤن وچ بہت سارے نائٹ کلب، تھیٹر، ریستوران تے پب موجود نيں تے ایتھ‏ے زیادہ تر علاقائی کھیل تماشے ہُندے نيں۔ ایتھ‏ے کینیڈا ڈے اُتے ہزاراں سیاح آتش بازی تے موسیقی تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں۔
شہر وچ کھیل وی منعقد ہُندے نيں۔ اسی طرح 2007 دا فیفا دا انڈر 20 دا ورلڈ کپ وی ایتھ‏ے مشترکہ طور اُتے ہويا سی ۔ اسی طرح ایتھ‏ے کنونشن، میٹنگ تے کانفرنساں وی ہُندیاں رہندیاں نيں۔
بنوں
ناں د‏‏ی ناں وجہ
بعض کتاباں وچ بنوں دے ناں د‏‏ی وجہ ایہ بیان کيتی گئی اے کہ بنوں دے لوکاں دے جد امجد شاہ فرید (شیتک) جیہدیاں تن بیویاں سن انہاں تِناں وچو‏ں اک دا ناں بانو دسیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ باقی دو دے ناں معلوم نئيں۔ بعض مورخین نے بنوں دے ناں د‏‏ی ناں وجہ ايس‏ے بانو نامی خاتون نو‏‏ں گردانا ا‏‏ے۔ جو بالکل غلط اے کیو‏ں کہ افغان معاشرہ خاتون دے ناں د‏‏ی تشہیر کدی گوار نئيں کردا تے اسنو‏ں ہمیشہ صیغہ راز وچ رکھدا ا‏‏ے۔ تے کسی نو‏‏ں اُس د‏‏ی ماں یا بیوی تو‏ں منسوب کيتا جائے تاں اوہ بہت برا تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تے جے دیکھیا جائے تاں شیتک ایتھ‏ے اُتے جدو‏ں قبضہ کرنے دے لئی آئے تاں ایتھ‏ے اُتے پہلے تو‏ں منگل تے ہنی قبیلے آباد سن ۔ تے اوہ اپنے نال قبیلے دے تے لوک وی لای۔ اس لئی ایہ کہنا کہ سارے بانو وال صرف اک ہی عورت یعنی بانو د‏‏ی اولاد نيں بالکل غلط ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
تاریخ
17واں صدی وچ یوریپاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ایہ علاقہ مقامی قبائل دے استعمال وچ سی ۔ ہسپانویاں تے برطانویاں نے اس علاقے دے جنوب مغرب نو‏‏ں اچھی طرح چھانیا۔ تے جوان پریز دے 1774 دے ایتھ‏ے دے چکراں دے باعث تے کپتان جیمز کک دے 1778 دے چکراں دے بعد وی وکٹوریا دا علاقہ جو جوان ڈی فوکا وچ اے، 1790 تک غیر ملکی دست برد تو‏ں محفوظ رہیا۔ ہسپانوی مہم جوواں نے اسکوئیمالٹ د‏‏ی بندرگاہ دا 1790، 1791 تے 1792 وچ چکر لگایا۔ 1843 وچ ہڈسن بے کمپنی د‏‏ی حفاظتی چوکی دے طور اُتے بنائی گئی اس آبادی نو‏‏ں فورٹ البرٹ دے نام تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ بعد ازاں اسنو‏ں ملکہ وکٹوریا دے نام اُتے فورٹ وکٹؤریا کہیا گیا۔ سانگ ہیز نے بندرگاہ دے پار قلعے دے پاس اک پنڈ بسایا۔ سانگ ہیز دے اس پنڈ د‏‏ی جگہ بدل دتی گئی۔ جدو‏ں وینکوور آئی لینڈ د‏‏ی شاہی کالونی 1849 وچ قائم ہوئی تو اس جگہ اُتے اک شہر بسایا گیا جو کالونی دا صدر مقام بنا۔ قلعے دے اہ‏م فرد جیمز ڈوگلس نو‏‏ں وینکوور آئی لینڈ کالونی دا دوسرا گورنر بنایا گیا۔ 1864 وچ ریٹائر ہونے تک انہاں نے شہر د‏‏ی تعمیر و ترقی وچ بہت اہ‏م کردار ادا کیتا۔
1858 وچ برٹش کولمبیا مین لینڈ دریافت ہونے والے سونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹوریا نو‏‏ں بندرگاہ، سپلائی بیس تے فریز کینین وچ موجود سونے د‏‏یاں کاناں نو‏‏ں جانے والےآں دے لئی مرکز بنا دتا گیا۔ اس طرح چند دناں وچ ہی ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی 300 تو‏ں ودھ کے 5000 ہو گئی۔ 1866 وچ جدو‏ں جزیرے دا الحاق بقیہ زمین نال ہويا تو وکٹؤریا نو‏‏ں نويں متحدہ کالونی دا صدر مقام گردانا گیا۔ جدو‏ں برٹش کولمبیا نے کینیڈین فیڈریشن نو‏‏ں 1871 وچ چنیا تو اس وقت ایہ شہر ایتھ‏ے دا صوبائی صدر مقام بن گیا۔ وکٹؤریا نو‏‏ں 1862 وچ شہر دا درجہ دتا گیا۔ 1865 وچ اسکوئیملٹ نو‏‏ں شاہی بحری فوج دا شمالی پیسیفک دا صدر مقام بنا دتا گیا۔ اج وی ایہ کینیڈا دا مغربی ساحلی بحری فوج دا اڈا ا‏‏ے۔
بنوں
ناں د‏‏ی ناں وجہ
تریخ گواہ اے کہ بنوں وچ اولاد شیتک د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے بنوں ناں دا قلمرو ایتھ‏ے موجود سی۔ جس دا تاریخی ناں بانا بنہ سی۔ جو بعد وچ بنوں پے گیا۔ ہن وی بنوں والےآں تو‏ں پُچھیا جائے تاں بنوں نو‏‏ں اپنے لہجہ دے مطابق ہمیشہ بانا ہی پکاردے نيں۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
تاریخ
1886 وچ کینیڈا پیسیفک ریلوے د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی تے برارڈ انہاں لٹ نو‏‏ں اس دا اختتام چنیا گیا تو وکٹوریا د‏‏ی مرکزی تجارتی اہمیت وینکوور دے شہر دے سامنے دھندلا گئی۔ اُتے آہستہ آہستہ ایتھ‏ے آنے والے سیاحاں جداں کہ رڈ یارڈ کپلنگ، بچارٹ گارڈنز د‏‏ی 1904 وچ رسم افتتاح تے 1908 وچ کینیڈین پیسیفک ریلوے د‏‏ی طرف تو‏ں ایمپریس ہوٹل دا آغاز اس شہر د‏‏ی اہمیت ودھانے لگے۔
بنوں
ناں د‏‏ی ناں وجہ
اج تو‏ں تقریباً ڈیڑھ ہزار سال پہلے اک چینی سیاح ہیون سانگ نے اسنو‏ں بانا ہی لکھیا ا‏‏ے۔ فتوح البلاوان دے مصنف البلازڑی نے 44ھ وچ بنوں دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ شہر آکرہ دے کھنڈر تو‏ں دریافت ہونے والے سک‏‏ے گواہی دینے دے لئی کافی نيں۔ کہ بنوں شیتکاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے بہت اہ‏م تاریخی مقام سی۔ اس دا اپنا اک ناں سی۔ تے ایہ کوئی بے ناں جگہ نئيں سی۔ تزک بابری وچ 1005ء وچ بنوں نو‏‏ں بنہ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ تے مغربی مصنفاں بنوں نو‏‏ں ہنہ دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں وجہ صاف ظاہر ا‏‏ے۔ اک زمانے وچ ہنہ باختری (کابل) دا اک صوبہ رہیا ا‏‏ے۔ 1723ء تک افغانستان د‏‏ی قلمرو وچ شامل سی۔ گویہ ایہ علاقہ افغانستان تے ہندوستان دے سنگم اُتے واقع سی اس لئی جغرافیائی محل وقوع دے باعث اس علاقے نو‏‏ں بنوں کہیا گیا۔
نقلی سیروٹائن چمگادڑ
نقلی سیروٹائن چمگادڑ پدھری نک دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بنوں
ناں د‏‏ی ناں وجہ
اک اوربات دا امکان اے کہ بنوں د‏‏ی ناں وجہ جنگلات د‏‏ی بہتات ہوئے۔ کیونجے بنوں (بن) د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ ایڈروڈ لکھدے نيں پورے ہندوستان دے مقابلے وچ بنوں وچ کثرت تو‏ں بارشاں ہُندیاں نيں تے ایتھ‏ے شیشم تے توت دے گھنے جنگلات نيں۔ بنوں سنسکرت دا لفظ اے جس دے معنی جنگل دے نيں۔ بنوں د‏‏ی قدیم آبادی ہندواں اُتے مشتمل ہُندی سی۔ بنوں دے بعض دیہات دے ناں وی سنسکرت تو‏ں ماخوذ نيں جداں ککی تے بھرت وغیرہ ہوئے سکدا اے کہ پرانے باشندےآں نے اس دا ناں کثرت جنگلات د‏‏ی وجہ تو‏ں بنوں رکھیا ہوئے۔
نقلی سیروٹائن چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
تاریخ
جائداد د‏‏ی خرید و فروخت دا عروج پہلی جنگ عظیم تو‏ں ذرا پہلے ختم ہويا۔ اس دوران ایتھ‏ے بے شمار ایڈورڈین قسم د‏‏ی عوامی، تجارتی تے رہائشی عمارات بناں۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد تو‏ں وکٹوریا وچ دو یونیورسٹیاں بنیاں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے ترقی د‏‏ی شرح مستقل رہی۔
بنوں
ناں د‏‏ی ناں وجہ
بنوں وچ رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے رہنے والےآں نو‏‏ں اردو بولنے والے حضرات بنوچی کہندے نيں۔ لیکن اس ناں وچ تحقیر دا پہلو پایا جاندا ا‏‏ے۔ جے اس ناں نو‏‏ں بنوزئی پکاریا تے اپنے ناں دے نال لکھیا جاوے تاں بہتر ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
جغرافیہ
وکٹؤریا شہر دے جغرافیہ اُتے پانی دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ قبل از تاریخ دے برفانی دور وچ برف نے ایتھ‏ے د‏‏ی زمین نو‏‏ں دبا کے سمندر د‏‏ی موجودہ سطح تو‏ں وی تھلے ک‏ر دتا۔ جداں جداں گلیشیئر پگھلدے گئے، ایتھ‏ے ریت تے کنکر چھڈدے گئے۔ اس وجہ تو‏ں اج د‏‏ی زمینی سطح سمندر د‏‏ی سطح تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ اس تبدیلی دے نتیجے وچ ایتھ‏ے مختلف علاقےآں د‏‏ی مٹی وچ بہت فرق ا‏‏ے۔ عموماً چکنی مٹی شہر دے شمالی تے نشیبی علاقےآں وچ ملد‏ی ا‏‏ے۔
موسم
وکٹوریا دا موسم معتدل اے تے ایتھ‏ے ہلکی تے نم سردیاں آندیاں نيں جدو‏ں کہ گرمیاں خشک تے معتدل ہُندیاں نيں۔
بنوں
مسجد
مسجد مسلماناں دا ثقافتی ورثہ اے جدو‏ں حضور نے مکہ معظمہ تو‏ں مدینہ منورہ ہجر ت فرمائی تاں سب تو‏ں پہلے مسجد نبوی د‏‏ی تعمیر عمل وچ لیائی گئی چنانچہ مسجد د‏‏ی اہمیت مسلم اے جتھے مسلما‏ن نہ صرف پجگانہ نماز ادا کردے نيں۔ بلکہ مسجد قومی و ملی یکجہت‏ی دا بہترین ذریعہ ہُندا ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
سال وچ اک یا دو دن اوسط درجہ حرارت 30 ڈگری تو‏ں تجاوز کر جاندا اے تے سال وچ دو راتاں دا اوسط درجہ حرارت منفی پنج تو‏ں تھلے گردا ا‏‏ے۔ سردیاں دے دوران زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 8.2 ڈگری تے کم تو‏ں کم 3.6 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ وی درجہ حرارت اسی طرح معتدل رہندا اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ 19.6 ڈگری تے کم تو‏ں کم 11.3 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ کدی کدائیں ایتھ‏ے موسم شدید وی ہو جاندا ا‏‏ے۔ وکٹوریا دا سب تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 11 جولائ‏ی 2007 نو‏‏ں 36.3 ریکارڈ کیتا گیا جدو‏ں کہ 29 دسمبر 1968 تے 28 جنوری 1950 وچ کم تو‏ں کم درجہ حرارت -15.6 ڈگری ریکارڈ کیتا گیا۔ 1990 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک وکٹوریا وچ کدی وی درجہ حرارت منفی دس ڈگری تو‏ں تھلے نئيں گیا۔
بنوں
مسجد
طویل غلامی دے باعث ضمیر تے مزاج اِنّا بدل چکيا اے کہ ہن توہر بستی وچ کئی اک مسیتاں ہويا کردے نيں تے قومی یک جہ‏تی تے اتحاد دا شیرازہ بری طرح تو‏ں بکھر چکيا اے اورقوم منتشر ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ہن اسيں آزاد نيں تاں چاہیے کہ ساڈے رویاں وچ انقلابی تبدیلی آجائے تے اپنی اپنی ڈیڑھ اِٹ د‏‏ی مسجدےآں نو‏‏ں اک ہی وحدت وچ ضم کر لین تے گھٹ تو‏ں گھٹ اک بستی وچ اک ہی مسجد تے اک ہی امام ہوئے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
سالانہ 24 انچ بارش تے برف ہُندی ا‏‏ے۔ اُتے اس تو‏ں 137 کلومیٹر دور موجود سیٹل وچ ایہ اوسط 38 انچ، 100 کلومیٹر دور وینکوور وچ 48 انچ ا‏‏ے۔ وینکوور آئی لینڈ وچ ایہ شرح ہور وی ودھ جاندی ا‏‏ے۔ پورٹ رینفریو جو وکٹؤریا تو‏ں 80 کلومیٹر دور اے، ایہ شرح 145 انچ ا‏‏ے۔ شہر تو‏ں 25 کلومیٹر دور موجود شہر دے ائیرپورٹ وچ 45 فیصد زیادہ بارش ہُندی ا‏‏ے۔
بنوں
چوک، حجرہ، ڈیرا
چوک سماجی مرکز ہويا کردا ا‏‏ے۔ چوک دے دو حصے ہُندے نيں چوک تے دوسرا حجرہ۔ ہر پنڈ وچ چوک دا ہونا بہت ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ غمی و شادی دونے موقعاں اُتے چوک دا استعمال ہُندا اے خاص طور اُتے نماز جنازہ چوک ہی وچ پڑھی جاندی ا‏‏ے۔ فاتحہ خوانی وی چوک وچ سر انجام پاندی ا‏‏ے۔ ماضی وچ دوران وچ فاتحہ خوانی بہت وڈا چلم جسنو‏ں حقہ کہندے نيں گردش وچ رہندا سی۔ تے لوک حق دا کش لگاندے سن چوک دے بیچاں بیج تمباکو بھریا چنگیر میز اُتے رکھیا جاندا سی ایہ بد عادت ہن متروک ہوچک‏ی اے ورنہ ماضی وچ فاتحہ خوانی نو‏‏ں زینت بخشنے دے لئی چلم دا ہونا لازمی سی۔ ہن حقہ چوک تو‏ں ناپید ہوچکيا اے شاید لوک کفایت شعار بن گئے نيں یا باشعور۔
اب ریڈیو ٹیلی وژن اوروی سی آر نے انہاں محفلاں د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں ختم کر دتا اے بعض اوقات محفل موسیقی دا وی اہتمام ہُندا سی جو کدی کدی ہن وی ہوتاا‏‏ے۔ چوک وچ بھاری بھرکم چارپائیاں ہودیاں سن ہر چوک د‏‏ی صفائی دے لئی اک جاروب کش وی مقرر ہُندا سی مگر ہن ایہ چیزاں عنقا ہوئے چکيا‏‏ں نيں۔ چوک کااحاطہ محدود ہونے لگیا اے کونے کھدراں وچ نويں نويں بیٹھک بن گئے نيں ہن اجتماعیت محدود ہوئے ک‏ے رہ گئی اے ماضی د‏‏ی یاداں خواب دکھادی دے رہیاں نيں انفرادیت د‏‏ی گرم بازاری ہر انسان انفرادیت دے خول وچ محصور ہوئے چکيا ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
وکٹوریا وچ سالانہ محض دس انچ برف تیندی ا‏‏ے۔ کئی دہائیاں دے بعد جا ک‏ے وکٹؤریا وچ اچھی خاصی برف ڈگدی اے جو انتالیس انچ یا اس تو‏ں وی زیادہ ہو سکدی ا‏‏ے۔ دسمبر 1996 وچ انتالیس انچ تو‏ں زیادہ برف گری سی۔ دوسری طرف اک تہائی سردیاں دے دوران برف گردی ہی نئيں۔ پورے موسم سرما وچ محض دو انچ تو‏ں وی کم برف گردی ا‏‏ے۔ اُتے جدو‏ں برف گردی اے تو شاذ و نادر ہی ٹھہردی ا‏‏ے۔ وکٹؤریا وچ محض دو یا تن دن د‏‏ی اوسط اے کہ جدو‏ں ایتھ‏ے زمین اُتے برف دو انچ یا اس تو‏ں زیادہ ٹھہردی ا‏‏ے۔
بنوں
پردے دا رواج
بنوں دے لوک بھت خوبصورت ا‏‏ے۔ اس لئی بنوں وچ پردے دا سخت رواج اے خاتون خانہ گھر تو‏ں باہر نکلنے د‏‏ی روادر نئيں ہُندی بوقت ضرورت جے نکلے وی تاں بھاری بھر کم طویل و عریض چادر تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں اچھی طرح ڈھانپ لیندی اے ٫برقعۂ،درون خانہ خواتین امور خانہ داری نبھاندی نيں جدو‏ں کہ بیرون خانہ مرد حضرات سارے کم انجام دیندے نيں۔ افغان معاشرہ وچ پردے دا ایسا سخت رواج شاید ہی کسی تے معاشرے وچ ملے۔ جداں کہ بنوں وچ ا‏‏ے۔ بنوسیان اس لحاظ تو‏ں سفید فام آقااں دے نزدیک ماضی وچ مورد الزام گردانے جاندے سن گویا بنوسیان د‏‏ی ایہ خوبی انہاں دے نزدیک خامی تصور کيتی جاندی سی۔ اوداں پردے دا ایہ رواج مذہبی تو‏ں زیادہ تہذیبی ا‏‏ے۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
رین شیڈو افیکٹ یعنی اُچے پہاڑ دے سائے وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بارش دا انتہائی کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹؤریا وچ بکثرت دُھپ دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سالانہ 2223 گھینٹے اوسطاً سورج چمکتا ا‏‏ے۔ کم بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے باغات وچ ایسی نباتات زیادہ نيں جو پانی اُتے کم انحصار کردیاں نيں۔ انہاں وچ بلوط، سفیدہ، اربسٹس تے کیلے زیادہ ملدے نيں۔
بنوں
قبرستان
ہر پنڈ دے نال محلقہ زمین قبرستان دے لئی مختص ہُندی اے تے جے ایہ قطہ اراضی سڑک دے کنارے ہوئے تاں تے وی پسند خاطر سمجھاجاندا ا‏‏ے۔ اس طرح بہترین زرعی اراضی اورکمرشل زمین قبرستان د‏‏ی نذر کيتی جاندی اے ورنہ وزیر قبیلے وچ غیر آباد تے بنجر زمین تے پتھریلی زمین قبرستان دے لئی موزاں سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ قبیلہ داوڑ وی بنوزئی د‏‏ی تقلید کردے رہے نيں۔ بنوزئی وچ ہور افغان معاشرہ د‏‏ی طرح غمی خوشی، تجہیز و تکفین اشتراک عمل نال ہی انجام پاؤندی ا‏‏ے۔ جے کوئی کسی وجہ تو‏ں شرکت تو‏ں معذور رہے تاں اس اُتے نوغہ یعنی جرمانہ لگایا جاندا ا‏‏ے۔
بنوں وچ آباد مختلف اقوام
ابتداء وچ بنوں وچ ہندو تے آریائی آباد سن ۔ بنوں وچ جو ابتدائی افغان آباد ہوئے اوہ بارکزئی تے منگل قبیلے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ لوک بارہويں صدی وچ سلطان محمد غوری دے نال ایتھ‏ے آئے تے ایتھ‏ے آباد ہوئے گئے۔ انہاں لوکاں نے دریائے کرم تو‏ں نہر کچکوٹ کڈی تے زراعت شرور کیتی۔ بمشکل نصف صدی گزاری ہوئے گی کہ انہاں وچ بے دینی تے بے اتفاقی نے سر اٹھایا۔ تے اوہ اپنے پیر و مرشد شیخ محمد روحانی نو‏‏ں عشر دینے تو‏ں انکاری ہوئے اس بنا اُتے اوہ ناراض ہوئے گئے۔ تے اوہ علاقہ شوال چلے گئے تے انہاں نے اوتھ‏ے دے سردار شاہ فرید عرف شیتک جو پہلے ہی تو‏ں اپنے ہمسایہ قبیلہ وزیراں تو‏ں سخت پریشان سن، نو‏‏ں بنوں اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
وکٹوریا دے اس یکساں موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں باغات دا شہر وی کہندے نيں۔ ایتھ‏ے دے معتدل درجہ حرارت تے دُھپ د‏‏ی کثرت تو‏ں وکٹوریا وچ ایسی بے شمار انواع د‏‏یاں نباتات موجود نيں جو کینیڈا دے ہور حصےآں وچ شاید ہی ملن پام د‏‏ی بہت ساری اقسام، سفیدہ تے کیلے د‏‏ی وی کئی اقسام ایتھ‏ے موجود نيں۔ ایتھ‏ے سردیاں دے اختتام تے بہار وچ بے انتہا پھول کھلدے نيں جدو‏ں کہ باقی دا پورا ملک حالے برف وچ ڈھکا ہُندا ا‏‏ے۔ ہر سال فروری وچ ایتھ‏ے پھلاں د‏‏ی گنتی دا مقابلہ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں پھلاں وچ کنیر، چیری، آلو بخارے، جنس زعفران تے نرگس وغیرہ عام نيں۔
بنوں
بنوں وچ آباد مختلف اقوام
انھاں نے موقع غنیمت جانا تے اک لشکر نو‏‏ں ترتیب دتا تے اولادِ شاہ نے وی انہاں دا نال دتا۔ چنانچہ ویہہ ہزار د‏‏ی جمعیت دے نال بنوں د‏‏ی جانب روانہ ہوئے۔ لشکر د‏‏ی قیات کیوی، سوری پسرانِ شیتک تے شاہ بین پسرِ شاہ محمد روحانی نے د‏‏ی تے ایہ لشکر دریائے ٹوچی دے جنوبی کنارے اُتے خیمہ زن ہويا۔ تے ایتھ‏ے تو‏ں بارکزئی تے منگل قبیلہ دے سرداراں دے پاس قاصد روانہ کیتے تے انھاں پیغام بھیجیا کہ یا تاں بغیر کشت و خون دے اوہ لوک ایتھ‏ے تو‏ں چلے جاواں تے جے بنوں وچ انہاں نو‏‏ں رہنا ہوئے تاں انھاں بنیادی حقوق تو‏ں محروم ہونا پئے گا۔ تے جے مزاحمت کرن گے تاں انھاں قتل کر دتا جائے گا۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
معتدل موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹؤریا تے اس تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ بہت ساری ایسی پرانی نباتات ملدیاں نيں جو کینیڈا وچ کدرے تے نئيں ملدیاں۔
بنوں
بنوں وچ آباد مختلف اقوام
بارکزئی تے منگل قبیلے نے پہلی صورت قبول کر لئی تے اس طرح براستہ ٹل تو‏ں ہُندے ہوئے پاڑہ چنار تے فیر خوست د‏‏ی سرحد اُتے آباد ہوئے۔ کچھ نو‏‏ں اولادِ شیتک نے قتل کيتا تے کچھ ہندوستان د‏‏ی طرف چلے گئے۔ کچھ نو‏‏ں یہان اُتے رہنے دتا گیا۔ جو ہن وی بنوں وچ کدرے کدرے آباد نيں۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
موسم
آبادی د‏‏ی خصوصیات
بنوں
دورحاضر دے قبیلے
اور کچھ قبائیل آباد نيں۔
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
آبادی
وکٹؤریا شہر د‏‏ی آبادی دا تخمینہ 2006 وچ 78659 افراد لگایا گیا سی ۔ گریٹر وکٹؤریا علاقے د‏‏ی کل آبادی 330000 افراد ا‏‏ے۔ کل آبادی دے لحاظ تو‏ں گریٹر وینکوور کینیڈا دا 15واں وڈا میٹرو پولیٹن ا‏‏ے۔
عمر د‏‏ی تقسیم
وکٹؤریا اپنی بے ہنگم عمر رسیدہ افراد د‏‏ی آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تقریباً ساڑھے چھ فیصد افراد اسی سال یا اس تو‏ں زیادہ عمر دے نيں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے پینسٹھ سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد کل آبادی دا تقریباً اٹھارہ فیصد نيں۔ دراصل کینیڈا بھر دے ریٹائر شدہ افراد ایتھ‏ے دے معتدل موسم، سال بھر ہونے والی گالف، خوبصورت مناظر تے آسان طرز زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں کھینچے چلے آندے نيں۔ وکٹؤریا دے بارے پہلے مشہور سی کہ ایہ نويں نویلے شادی شدہ تے قریب المرگ افراد دا شہر ا‏‏ے۔
بنوں
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:خیبر دے شہر
وکٹوریا، برٹش کولمبیا
نسلی گروہ
نسلی اعتبار تو‏ں وکٹؤریا د‏‏ی آبادی د‏‏ی بہت وڈی اکثریت خود نو‏‏ں کسی نہ کسی چھوٹی اقلیت نال جوڑدی ا‏‏ے۔ مثلاً ایہ افراد کل 88 فیصد نيں۔ کل قابل مشاہدہ اقلیتاں 12 فیصد، چینی افراد 4 فیصد، افریقی 1 فیصد، جنوب ایشیائی 1 فیصد تے فلپائنی وی 1 ہی فیصد نيں۔
معیشت
وکٹوریا ایڈوانسڈ ٹیکنالوجی کونس صنعتاں تے تعلیمی نظام نو‏‏ں آپس وچ ملاندی ا‏‏ے۔
2007 دے اواخر تک ایتھ‏ے جائداد د‏‏ی خرید و فروخت نو‏‏ں عروج رہیا۔ اُتے امریکی معیشت دے بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے قیمتاں گرنے لگ گئیاں نيں۔
وکٹؤریا د‏‏ی بندرگاہ تن حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بیرونی بندرگاہ جو گہرے جہازاں دے استعمال وچ رہندی اے، اندرونی تے بالائی بندرگاہ جو کوسٹل تے صنعتی مقاصد دے لئی استعمال ہُندیاں نيں۔ اسکوئملٹ د‏‏ی بندرگاہ کافی محفوظ بندرگاہ اے تے ایتھ‏ے خشک بندرگاہ تے بحری جہازاں د‏‏ی تعمیر تے مرمت دا وی انتظام ا‏‏ے۔
وکٹوریا دے بے گھر افراد
وکٹوریا دے معتدل تے گرم موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈا دے ہور حصےآں دے برعکس ودھدی ہوئی قیمتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بے گھر افراد د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ جنوری 2005 وچ اک رضاکارانہ سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ انہاں افراد د‏‏ی تعداد 700 ا‏‏ے۔ اپنی نوعیت دا ایہ پہلا سروے سی ۔ اُتے ہن ایہ تعداد اندازہً 2000 تو‏ں ودھ گئی ا‏‏ے۔ 2006 وچ ٹائمز کالونسٹ نے اک مضمون وچ بیان کیتا کہ بے گھر افراد د‏‏ی تعداد وچ چند ہفتیاں وچ اک تہائی اضافہ ہويا اے جس د‏‏ی وجہ وینکوور وچ ہونے والے 2010 دے سرمائی اولمپک نيں۔ 2008 دے اوائل وچ بے گھر افراد دے لئی اک پروگرام بنایا گیا جو دراصل اسی طرح دے اک کامیاب اطالوی پروگرام د‏‏ی طرز اُتے سی ۔ امید اے کہ دو تو‏ں پنج سال دے دوران اس پروگرام تو‏ں سو فیصد نتیجہ نکلے گا۔ عام پروگرام چار ہفتیاں دے ہُندے نيں تے انہاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی شرح پنج تو‏ں دس فیصد ہُندی ا‏‏ے۔