cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کوزیکوڈ
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گل داؤدی
گل داؤدی تارہ پھل ٹبر دا اک ٹوکرا اے جیدیاں 30 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ پت چڑ تے سیال دے موسم دا پھل اے تے ہر سال پھل دیندا اے۔ ایشیاء تے چڑھدا یورپ ایدے اصل دیس نیں۔ایدیاں سب توں چوکھیاں ونڈاں چین وچ ملدیاں نیں۔ گل داؤدی نوں 3500 سال پھلے چین چ اگایا جاندا سی۔ اٹھویں سدی وچ اے بھل جپان دی سرکاری مھر بن گیا۔
گلداؤدی (Chrysanthemum) پتجھڑ اتے سردیاں دے موسم دا پھلّ ہے۔ اس دیاں 30 قسماں ہن ۔ ایہہ مول طور ’تے ایشیا اتے پوربی یورپ دا پودا ہے۔ گلداؤدی نوں 3500 سال پہلاں چین وچّ اگایا جاندا سی اتے اٹھویں صدی وچّ ایہہ پھلّ جاپان دی سرکاری مہر بن گیا۔ ستارھویں صدی ’چ ایہہ یورپ وچّ پھلّ کرائیسینتھیمم (Chrysanthemum) کہایا جسدا یونانی وچّ مطلب ہے، سنہری پھلّ۔
کھیتی ونّ-سونتا وچّ کساناں ولوں پھلاں دی کاشت کرنا وی اک لاہے وند دھندا ہے، جس دا منڈیکرن انتر-راشٹری پدھر اتے ہو رہا ہے۔ اک گلداؤدی شوٕ وچّ پردرشت کیتیاں جا رہیاں گلداؤدی دیاں لگبھگ 270 قسماں بارے جانکاری دندیاں ڈاکٹر: رمیس کمار، مکھی، پھلوریکلچر اتے لینڈ سکیپنگ وبھاگ پنجاب،بھارت دا کہنا ہے کہ پھلاں دی کاشت نوں وپارک پدھر تے لیاؤن ہت وبھاگ ولوں لگپگ باراں قسماں سفارش کیتیاں جا رہیاں ہن، جہناں دا منڈیکرن انتر راشٹری پدھر تے وی ہو سکدا ہے۔ اوہناں دسیا کہ گلداؤدی دے پھلاں دے بوٹیاں نوں جون وچّ تیار کرن اپرنت جولائی وچّ بیجیا جاندا ہے جہناں نوں نومبر اتے دسمبر دوران پھلّ کھڑدے ہن۔ ڈاکٹر: کرپال سنگھ اؤلکھ، اپ-کلپتی، پنجاب کھیتی باڑی یونیورسٹی مطابق،بھائی ویر سنگھ دیاں سطراں “گلداؤدیاں آئیاں، ساڈیاں گلداؤدیاں آئیاں، باغیں آئی بہار” درسادیاں ہن کہ ساڈی زندگی نوں کھیڑیاں بھرپور بناؤن وچّ گلداؤدی دے پھلّ اہم رول ادا کردے ہن۔
وکھالہ
ایہ سداہرا تے چاڑیوالا بوٹا اے۔
تریخ
گل داؤدی نوں پھلاں لئی 3500 ورے پیلاں سب توں پہلے چین چ اگایا گیا۔ اک پرانے چینی شہر دا ناں جو زیان اے جیدا مطلب اے گل داودی دا شہر۔ اٹھویں صدی چ اے پھل جپان لیایا گیا تے جپانی شہنشاہ نے ایس پھل نوں سرکاری مہر لئی چن لیا۔ جپان چ اک میلہ 'خوشیاں دا میلہ' اس پُھل لئی منا یا جاندا اے۔ ستارھویں صدی چ اے پُھل یورپ اپڑیا۔ کارل لنیاس نے ایس پُھل دا ناں (Chrysanthemum) رکہیا جیدا یونانی چ مطلب اے سنھری پھل۔ یورپ چ جیڑا گل داؤدی پیلے اپڑیا اوہ سنہری رنگ دا سی۔
نمیش
اس پھل دا وکھالہ یا نمیش پاکستان دے وڈے شہراں کراچی, لہور, جیلم تے اسلام آباد چ سردیاں نون ہوندی اے۔
پھیلاؤ
جڑاں
پتٌے
پُھل
پَھل
ورتن
سجاوٹ
مشروب
کیڑے مار
محولیاتی ورت
رہتلی نشان
آسٹریلیا
جپان
جرمنی
باب الساعات
وجہ نام‌ گذاری
باب الساعات مسجد اُمَویِ دمشق دا صدر دروازہ اے جس دے اوپر اک بہت وڈی گھڑی نصب کيتی گئی سی۔ اسنو‏ں باب جیرون وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بعض احادیث تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ دمشق دا حَلَب تے کوفہ د‏‏ی طرف تو‏ں داخلے دا راستہ وی "باب الساعات" دے نام تو‏ں مشہور تھا جتھ‏ے یزید دے دربار وچ لے جانے تو‏ں پہلے امام حسین دا سر رکھیا گیا سی ۔ کہیا جاندا اے کہ چونکہ سنہ 61 ہجری قمری نو‏‏ں اسیران کربلا دے قافلے نو‏‏ں کئی گھنٹیاں تک ایتھ‏ے رکھیا گیا سی اس وجہ تو‏ں ایہ راستہ "باب الساعات" دے نام مشہور ہويا ا‏‏ے۔ بعض مورخین اس دروازے نو‏‏ں "باب الساعات" دے نام تو‏ں یاد کرنے د‏‏ی علت اس گھڑی نو‏‏ں بتاندے نيں جو اس دروازے اُتے نصب کیتی ہوئی سی۔ بعض مورخین دے مطابق اسیران کربلا نو‏‏ں شام وچ باب توما دے راستے لیائے گئے۔ اسی طرح بعض اشخاص دا کہنا اے کہ "باب الساعات" اسی "باب توماء" نو‏‏ں ہی کہیا جاندا اے جو دمشق دا عیسائی نشین علاقہ سی تے اس وچ انہاں دے بعض آثار وی موجود نيں۔
گل داؤدی
رہتلی نشان
امریکہ
باب الساعات
سہل ساعدی د‏‏ی روایت
سَہل ساعدی نقل کردے نيں کہ جدو‏ں اسیران کربلا دا قافلہ دمشق لیائے گئے تو اس وقت دمشق دے باسی "باب الساعات" دے پاس جمع ہو ک‏‏‏ے خوشی تے شادمانی دا اظہار ک‏‏‏‏ر رہے سن ۔ شیخ عباس قمی نے کامل بہائی تو‏ں نقل کيتیاں نيں کہ امام حسین دے اہل بیت نو‏‏ں تن دن دمشق دے دروازے اُتے رکھیا گیا۔
سہل ساعدی نے اسیران کربلا دا شہر دمشق وچ لیائے جانے د‏‏ی کیفیت ایويں بیان کيتیاں نيں: شہداء دے کٹے ہوئے سر نیزاں اُتے بلند ک‏ر ک‏ے اسیراں دے ہمراہ لیائے جا رہے سن تے امام حسین د‏‏ی بیٹی سکینہ نے انہاں تو‏ں درخوست کیتی کہ نیزہ برداراں نو‏‏ں کوئی چیز دے دین تاکہ ایہ لوگ شہداء دے سراں نو‏‏ں اسیراں تو‏ں آگے لے جان تاکہ نامحرماں د‏‏ی نگاہ اہل بیت دے مخدرات اُتے نہ پڑ سکن۔ اسی مناسبت تو‏ں واقعہ عاشورا تو‏ں مربوط واقعات تے ذکر مصیبت وچ "باب الساعات" دا تذکرہ وی کیتا جاندا ا‏‏ے۔
باب الساعات وچ اک بہت وڈا پتھر اے جس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ ہابیل تے قابیل نے اپنی اپنی قربانی اسی پتھر اُتے رکھے سن ۔
مآخذ
گٹھ:شام دے تاریخی مقامات گٹھ:اسیران کربلا دا نقشہ گٹھ:شام دی تریخ
بخش بم‌پشت
ایہہ ایران دے صوبہ سیستان اتے بلوچستان دے ضلعے  شہرستان سراوان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
fa:‎ بخش مرکزی شهرستان ایرانشهر
گل لالہ
گل لالہ یا لالہ للی ٹبر دے گنڈوالے بوٹے دا اک ٹوکرا اے جیہڑا لگیا ریندا اے تے ہر سال پھل کڈدا اے۔ ایس ٹوکرے وچ 75 جنگلی ونڈاں نیں۔ ایہ اتلے افریقہ توں اگے یورپ، لینداایشیا تے وشکارلے ایشیا دا ایہ واسی اے۔۔ قازقستان دے جنگلی علاقے تے ہندوکش دے اتلے علاقے اس دا خاص دیس نیں۔
وکھالہ
اس سدا بہار بوٹے دی جڑ پیاز دی طرح ھوندی اے۔ ایہ ونڈ دے حساب نال 4 توں 27 انچ تک لمبا ہو سکدا اے.
بارلے جوڑ
Сепкілгүл
ایلون
بائبل وچ ایلون (یا آہیلون دا دوآئے–ریھمس ہور کجھ دوجے ترجمہ شدہ بائبل) (قدیم یونانی؛ Αἰλώμ ;-لاطینی؛ Ahialon) دا ذکر اے۔ ہور ان آیات دے مطابق ایہ اسرائیل اا قاضی سی۔ اس نے ابصان کد پیروی کتی تے عبدون اس دا جانشین بنیاا،ہور کتاب قضاۃ وچ لکھا اے ایلون دا تعلق قبیلہ ظیبلون سے سی،او اسرائیل دا دس سالاں تک قاضی ریا تے ظیبلون دے علاقے عجلون وچ دفنایا گیا۔ (قضاۃ 12:11)
بارلے جوڑ
گٹھ:قدیم اسرائیل دے قضاۃ گٹھ:کتاب قضاۃ
بائنغولن منگول خودمختار پریفیکچر
بائنغولن منگول خودمختار پریفیکچر ( ایغور بولی :,  انگریزی  : Bayingolin Mongol Autonomous Prefecture  )  چین  دے سنکیانگ صوبے  دا اک پربندھکی حصہ ہے ۔ رقبے دے حساب توں ایہہ چین دا سبھتوں وڈا اتے  یورپ  دے  فرانس  دیس توں وی وڈا ہے ۔ اسدا پربندھکی راجگڑھ کورلا  شہر ہے ۔  منگول بولی وچّ بائنگولن دا مطلبّ بختاور دریا ہندا ہے ۔
حوالے
گٹھ:ترکستان گٹھ : چین دے پریفیکچر گٹھ : بائنگولن منگول پریفیکچر گٹھ:سنکیانگگٹھ:سنکیانگ دے پریفیکچر
کوفی عنان
کوفی عطا عنان (پیدائش 8 اپریل 1938ء - وفات 18 اگست 2018) اقوام متحدہ دے ستويں جنرل سیکریٹری سن ۔ انہاں دا عرصہ جنوری 1997 تا دسمبر 2006ء ا‏‏ے۔ 2011 وچ انہاں نو‏ں تے اقوام متحدہ نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے امن دے نوبل انعام تو‏ں نوازیا گیا۔
ذا‏تی زندگی
1965ء وچ کوفی نے نائجیریا د‏‏ی تیندی الاکیجہ نال شادی کيتی۔ شادی کيتی کافی عرصہ بعد انہاں دے ہاں اک بیٹی پیدا ہوئی تے فیر انہاں دے ہاں اک بیٹا کوجو عنان پیدا ہويا۔ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ اس جوڑے وچ علیحدگی ہوئے گئی تے فیر 1983 وچ طلاق ہوئے گئی۔ 1984ء وچ انہاں نے سوئٹزرلینڈ د‏‏ی اک وکیل نین ماریہ نال شادی کيتی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی اک بیٹی نینا ا‏‏ے۔
وفات
کوفی عنان 18 اگست 2018 نو‏‏ں برن سوئٹزرلینڈ وچ 80 برس د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1938 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:آنریری نائٹس گرینڈ کراس آف دتی آرڈر آف سینٹ مائیکل اینڈ سینٹ جارج گٹھ:انسانیت پسند گٹھ:سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ گٹھ:کوماسی دیاں شخصیتاں گٹھ:گھانائی پروٹسٹنٹ گٹھ:گھانائی سفارتکار گٹھ:گھانائی سیاست دان گٹھ:گھانائی ماہرین معاشیات گٹھ:گھانائی نوبل انعام یافتہ گٹھ:نوبل امن انعام یافتہ شخصیتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے گھانائی اہلکار
اناج منڈی سبھیاچار
منڈیاں دے ترقی دا اتہاس
منڈیاں دے ترقی دا اتہاس بہت سماں پہلاں شروع ہویا | پراتنواد وچ منڈیاں دی وٹاندرا انتظام توں اس بجلئی یگ دے ای - وپار تک ۔ ہرے انقلاب نے کھیتی باڑی پیداوار وچ گنوتا ، مقدار اتے قسماں متعلق سارے عکس نوں بدل دتا اے ۔ کھیتی باڑی وستاں دے ودھے ہوئے پیداوار دا نفع اتپادک کسان کول اصل نفعے وچ تبدیل کامیاب منڈیکرن ولوں ہی ہندا اے ۔ کھیتی باڑی تکنالوجی دے آمد ولوں پیداوار نظام وچ پدارتھی کشلتا حاصل ہوئی ۔ ودھیا پیداوار اتپادک کسان لئی نفعے نالوں زیادہ بھار ادوں بن جاندا اے جدوں لااے وند قیمتاں دی وصولی لئی اثردار اتے کامیاب منڈیکرن طریقے مالی جاں وتی لابھ وچ تبدیل نہ ہون ۔ دوجے شبداں وچ ، کھیتی باڑی کھیتر دی ترقی عمل کھیتی باڑی وستاں دی منڈیکرن کشلتا اتے زیادہ انحصار کردی اے جویں کھیتی باڑی پیداوار توں آمدن وچ وادھا اتپادکاں دے نویش پالیسی وچ بہت اہم کردار ۔ نبھاؤندا اے ۔ اس لئی کھیتی باڑی منڈیکرن وچ سرکاری دخل دی لوڑ مڈھ وچ ہی نہیں سگوں آخری پڑائ نوں پورا کرن لئی وی ضروری اے ۔ ایہہ حقیقت آزادی توں پہلاں ہی الزام وچ تجربہ کیتا گیا سی ۔
منڈیاں دی شروعات
کپاہ دے منڈیکرن لئی 1886 – دا حیدرآباد ریزیڈینسی آرڈر ، 1897 - دا بیرار کوٹن گرین مارکیٹ ایکٹ ، 1917 - دی انڈئن کوٹن کمیٹی رکومینڈیشن ، 1927 - دا بمبے کوٹن مارکیٹ ایکٹ ، 1928 – دا روئل کمیشن اؤن ایگریکلچر ، کھیتی باڑی منڈیکرن وچ سرکاری دخل جاں منڈیکرن نظام وچ نیمتا لئی
پنجاب وچ کھیتی باڑی منڈیکرن دے ترقی وچ بنیادی ڈھانچے دا یوگدان 339 مانتا دے ثبوت ہن ( ورگیش اتے ہور ، 1998 ) । مرکزی منڈیکرن ڈیپارٹمنٹ ، جو کہ ڈائریکٹوریٹ آف مارکیٹنگ اینڈ انسپیکشن دے طور اتے جانیا جاندا اے ۔
سدھار نال متعلق
مجان - پچھان منڈیاں دے ترقی دا اتہاس بہت سماں پہلاں شروع ہویا | پراتنواد وچ منڈیاں دی وٹاندرا انتظام توں اس بجلئی یگ دے ای - وپار تک ۔ ہرے انقلاب نے کھیتی باڑی پیداوار وچ گنوتا ، مقدار اتے قسماں متعلق سارے عکس نوں بدل دتا اے ۔ کھیتی باڑی وستاں دے ودھے ہوئے پیداوار دا نفع اتپادک کسان کول اصل نفعے وچ تبدیل کامیاب منڈیکرن ولوں ہی ہندا اے ۔ کھیتی باڑی تکنالوجی دے آمد ولوں پیداوار نظام وچ پدارتھی کشلتا حاصل ہوئی ۔ ودھیا پیداوار اتپادک کسان لئی نفعے نالوں زیادہ بھار ادوں بن جاندا اے جدوں لااے وند قیمتاں دی وصولی لئی اثردار اتے کامیاب منڈیکرن طریقے مالی جاں وتی لابھ وچ تبدیل نہ ہون ۔ دوجے شبداں وچ ، کھیتی باڑی کھیتر دی ترقی عمل کھیتی باڑی وستاں دی منڈیکرن کشلتا اتے زیادہ انحصار کردی اے جویں کھیتی باڑی پیداوار توں آمدن وچ وادھا اتپادکاں دے نویش پالیسی وچ بہت اہم کردار ۔ نبھاؤندا اے ۔ اس لئی کھیتی باڑی منڈیکرن وچ سرکاری دخل دی لوڑ مڈھ وچ ہی نہیں سگوں آخری پڑائ نوں پورا کرن لئی وی ضروری اے ۔ ایہہ حقیقت آزادی توں پہلاں ہی الزام وچ تجربہ کیتا گیا سی ۔
کپاہ دے منڈیکرن لئی 1886 – دا حیدرآباد ریزیڈینسی آرڈر ، 1897 - دا بیرار کوٹن گرین مارکیٹ ایکٹ ، 1917 - دی انڈئن کوٹن کمیٹی رکومینڈیشن ، 1927 - دا بمبے کوٹن مارکیٹ ایکٹ ، 1928 – دا روئل کمیشن اؤن ایگریکلچر ، کھیتی باڑی منڈیکرن وچ سرکاری دخل جاں منڈیکرن نظام وچ نیمتا لئیسلیاں اتے سرکار نوں سفارشاں لئی وچنبدھّ اے ۔ نیمت منڈیاں دی ۔ اہمیت نوں تجربہ کردے ہوئے پنجابی صوبے ولوں پنجاب ایگریکلچرل پرڈیوس مارکیٹ ایکٹ 1939 وچ پاس کیتا گیا ۔ 1961 وچ اس ایکٹ وچ مڑ توں سودھ کیتی گئی اتے موجودہ ویلے وچ صوبے وچ کم شیل اے ۔ اس ایکٹ دے تحت صوبے دیاں ساریاں ہی منڈیاں نیمت کیتیاں گئیاں ہن ۔ کھیتی باڑی جنس منڈیاں دے کم کار دی دیکھ - ریکھ لئی وڈی گنتی وچ مارکیٹ کمیٹیاں قائم کیتیاں گئیاں ہن ۔ دا پنجاب سٹیٹ مارکیٹنگ بورڈ جو کہ ہن پنجاب منڈی بورڈ کرکے جانیا جاندا اے ، کھیتی باڑی جنساں دے ودھیا اتے کامیاب منڈیکرن لئی صوبے دیاں مارکیٹ کمیٹیاں دے صلاح کار ، نگرانی کرن اتے سنچالک کرن لئی اس مارکیٹ ایکٹ دے تحت ہی قائم کیتا گیا ۔ پنجاب منڈی بورڈ بنیادی ڈھانچے متعلق سہولتاں اتپن کرن لئی ہی معاون نہیں سگوں صوبے دیاں معاشی پکھوں کمزور مارکیٹ کمیٹیاں نوں مارکیٹ ترقی کوش وچوں وتی مدد وی حاصل کردا اے ۔ پنجاب منڈی بورڈ کساناں لئی کئی طریقیاں نال مددگار اے جویں کہ ضروری بنیادی سہولتاں حاصل کرکے ، سارے پنڈاں نوں پکیاں سڑکاں راہیں جوڑکے ، کھیتی باڑی جنساں دی درجابندی کرکے ، مارکیٹ کھوج اتے مارکیٹ خبراں بارے اطلاع حاصل کرکے ۔ ایہہ سارے ہی تتّ وڈے پدھر اتے جنساں دے نیمت منڈیاں وچ آمد دے وادھے لئی اثردار ہن جسدے سٹے وجوں منڈیاں وچ کنک اتے جھونے دے کل پیداوار وچوں آمد دے حصے وچ لگاتار وادھا ہویا اے ۔ ( رنگی اتے سدھ ، 1998 ) । اس لئی ، اس موجودہ کھوج پرچے وچ پنجاب دیاں نیمت منڈیاں وچ بنیادی سہولتاں دے منڈیاں وچ آمد اتے اثر نوں معائنہ کرن دا یتن کیتا گیا اے ۔ اس توں علاوہ پنجاب دیاں منڈیاں وچ پنجاب منڈیکرن بورڈ ولوں بنیادی ڈھانچے دی اتپتی اپر خرچے دا وی مطالعہ کیتا گیا اے ۔
نتیجے اتے وچار - وٹاندرا
(پنجاب دیاں منڈیاں وچ آمد وچ وادھا)
مطالعہ ویلے دوران کنک اتے جھونے دے پیداوار اتے وسلی وچ لگاتار وادھا ہویا ۔ نتیجے درساؤندے ہن کہ جھونے دا پیداوار جہڑا کہ تن ورشی اوسط 1982–83 وچ 5569 ہزار میٹرک ٹن سی 2011–12 وچ ۔ ودھ کے 16217 ہزار میٹرک ٹن ہو گیا جدوں کہ کنک دا پیداوار اسے ۔ ہی ویلے دوران 8462 ہزار میٹرک ٹن توں ودھ کے 16541 ہزار میٹرک ٹن ۔ ہو گیا ۔ اسے ہی ویلے دوران جھونے دی منڈیاں وچ آمد 5040 ہزار میٹرک ٹن توں 13100 میٹرک ٹن اتے کنک دی منڈیاں وچ آمد 4410 ہزار میٹرک ٹن توں 10789 ہزار میٹرک ٹن تکنیک ( جَدوَل Di جَدوَل 1 پنجاب وچ کنک اتے جھونے دے پیداوار اتے وصولی دے رجھان ویروے تن ورشی اوسط 1982–83 | 1992–93 | 2002–2003 | 2011–2012 پیداوار ' 000 میٹرک ٹن جھونا 5569 10114 13426 کنک 8462 12283 15078 منڈیاں وچ آمد 7000 میٹرک ٹن ۔ جھونا 5040 7 950 | 11613 کنک ۔ 4410 6397 10060 منڈیاں وچ آمد ( پیداوار دا فیصدی ) جھونا ۔ 90 ۔ 5 78 ۔ 6 86 ۔ 5 کنک 52 ۔ 1 52 ۔ 1 16217 16541 1310 10789 80 ۔ 652 66 ۔ 7
مزدوری
سبھ توں ودھ گھلّ مزدوری دے ہندے ہن پنجاب کھیت مزدور سبھا مطابق اس ویلے پنجاب وچ گھٹ توں گھٹ 10 وچ زمیداراں نے اجرت نوں لے کے کھیت مزدوراں دا بائیکاٹ کیتا ہویا ٹکراء والا ماحول تاں لگبھگ ہر پنڈ وچ ہی بنیا رہندا اے مکھ طور تے مزدری اتے متعلق مثلیاں تے مشتمل ہندا اے ۔ مزدوراں لئی سنگھ زیادہ وقتی مزدوری تے ہندے ہن ۔ وقتی مزدوری وچوں زیادہ in a مزدری تے چلدے ہن ۔ زمیداراں ولوں بال مزدوری گھٹاؤن دیاں ورلی واقعے نوں چھڈّ کے باقی دے سارے گھل مزدوری ودھاؤن تے ہندے ہن ۔ کھیت مزدوراں دی مزدوری ودھاؤن دے مصلے تے دلیل ایہہ ہندی اے کہ کساناں دی جنساں دے بھاء ہر سال نویں بنے جاندے ہن ، پر جدوں اوہ دہاڑی ودھاؤن دی گل توردے ہن تاں اوہناں دا خلاف کیتا جاندا اے ۔ اس توں علاوہ دے ۔ اوہناں نوں سال وچ ملے روزگار ، کم کرن دے گھٹیاں اتے مزدوری توں بناں دتیاں جان والیاں سہولتاں دا حساب لایا جاوے تاں اوہناں دی دہاڑی بہت گھٹ بندی اے ۔ ( ا ) سالانہ مزدوری : سالانہ مزدور سیگے جاں نوکر دے طور تے کم کردے ہن ۔ اوہناں دے آپ مہارے جھگڑے مکھ طور تے نجی پدھر تے ہندے ہن ۔ وقتی مزدوراں دی ہڑتال نال ہڑتال جاں وکھری ہڑتال بہت ہی گھٹ ہندی ۔ اے ۔ سیری تے نوکر دی دن رات دی ڈیوٹی ہندی اے ۔ نوکر نوں کجھ چھٹیاں ملدیاں ہن پر سیری نوں کوئی چھٹی نہیں ہندی ۔ کر تاں جو جی داہ کم لے سکدے ہن ۔ سیری نوں وی زمیدار دے گھر دا کم ، خاص طور تے جھگرا دا اس نوں صرف پکی فصل وچوں ہی ملدی اے ۔ نر دی دہاڑی تاں بہت گھٹ بندی اے اتے سیری دی اس نالوں کجھ زیادہ بشرطے جے سیر سرمائیدار کسان نال ہووے ۔ پر ٹریکٹراں نے سیری دا ۔ وی گھٹا دتا اے کیونکہ ٹریکٹر نال کلھ پیداوار اتنی نہیں جتنا سیر گھٹدا اے ۔ پالی - نکراں دی بچے سمجھ کے نوکری گھٹ دڑی جا پر کم رے بندے جتنا ہی لیا جاندا اے کیونکہ ڈنگر چارن دا سماں اے وڈھن توں بعد تھوڑے جاے دناں دا ہی ہندا اے ۔ زمیداراں دا گوہا - کوچ والیاں عورتاں دی وی بہت لٹّ ہندی اے ۔ پر ویلے دے روزگار دے ودھن نال اجیاے کم مزدر چھڈدے جا راے ہن | زمیدار " دتی جاندی اے دا گوہا - کوڑا کرن زگار دے موقعیاں دے زمدار سیری ، نوکراں
اوہ اوہناں نال کھل جاوے تاں اوہ لک - مزدور والے تعلق بناؤن دی کوشش وچ ہندا اے کیونکہ جو نال کھل جاوے تاں اوہ ‘ وٹر جاندے ہن ۔ اس مقصد واسطے اوہ بھپات نوں وی اپنے حق وچ ورتدا اے ۔ میداراں ولوں سیری نوکراں نال کئی طرحاں دے وتکرے نوٹ کیتے گئے - سیری دی کھیتی دے کم وچ صلاحَ نہیں لئی جاندی ۔ اس نوں اسلن تے کوئی چھٹی دا حق نہیں بھاویں عملی روپ وچ سنکٹ پین تے چھٹی مل جاندی اے ۔ جے سیری نیکر اس دے آکھے توں باہرا ہو کے چھٹیاں کٹدا اے ( بھاویں پدر نوں بہت ہی ضروری کم وی کیوں نہ ہووے تاں اس دی دہاتی ۔ اس ویلے دے چال روٹ نال کٹی جاندی اے ۔ اس مقصد واسطے زمیدار مزدور دے کجھ کو پیسے دب کے رکھدے ہن ۔ دوسرے پاسے ذمیندار نجی کماں واسطے شہر تریا ہی رہندا اے ۔ عامَ طور تے سیری نوکر دی رات نوں اکلے دی ڈیوٹی لگدی اے اتے دن نوں ذمیندار وی اس نال کم کردا اے ۔ ذمیندار اپنے پروار دے نکارے میمبر دا وی پیداوار وچوں حصہ لے لیندا اے ۔ سیری دی گھر والی ذمیندار دی مفت کپاہ چگدی اے پر ذمیندار اپنے حصیاں برابر چونیاں نہیں لاؤندا ۔ قدرتی آفتاں کارن تباہ ہوئی فصل دا جدوں سرکار معاوضہ دندی اے تاں سیری نوں بالکل ہی حصہ نہیں دتا جاندا ۔ پھر جے سیری نوکر نوں ویلے کویلے کسے چیز دی لوڑ پے جاوے تاں لٹکا کے ، گھٹ - ودھ ہی اسدی لوڑ پوری کیتی جاندی اے ۔ کسے کسے ویلے جواب وی مل جاندا اے ۔ اس نال کھانے وچ وی دویت دنو دن ودھ رہی اے ۔ اس نوں کئی وار ایہہ وی ٹھیک طرحاں پتہ نہیں لگدا کہ ڈیزل کنا آیا ، فصل کنی ہوئی تے کنے دی وکی ، آدی ۔ زمیدار وی بتھیریاں شکائتاں کردا اے ۔ اس دیاں شکایتاں مزدر نالوں وی ودھ دسیاں جاندیاں ہن ۔ جدوں سال دا اخیر آؤندا اے تاں سیری بناں ویاج جاں گھٹ ویاج تے زیادہ پس منگدا اے اتے اسے طرحاں ننکر زیادہ دہاڑی منگدا اے ۔ عامَ طور تے اخیر وچ سیر نوکری ٹٹ جاندی اے ۔ 2 ۔ زمین ( او ) واہی والی : ایہہ جھگڑے عامَ طور تے - پنچائت جاں سرکار ولوں بدوراں نوں دتی گئی زمین کھوہن جاں دب لین تے ہندے ہن ۔ جنہاں شیڈولڈ دے گھراں کول پہلاں زمین ہندی سی اوہناں وچوں بہوتیاں کول زمین نہیں رہی | 13 ہی ۔ جنہاں تھوڑے بہوتیاں کول زمین رہِ گئی اے زمین کھوہن دیاں واقعے اناں نال ہی تعلق رکھدیاں ہن ۔ زمین دب لینا وی بڑی عامَ گل 3 ، م گل اے ۔ اپروکت کارناں توں علاوہ ہور کئی کارناں کرکے ماں نوں زمین دین دا مصلیٰ پنجاب وچ اپنی عمر بھوگ چکا اے ۔ । نزی رہن - سہن والیاں تھاواں : الاٹ کیتے پلاٹاں اتے ۔ بے - زمینیاں نوں زمین دے دتی
گٹھ:پنجاب
منیا
گٹھ:مصر دے شہر گٹھ:مصر دے آباد تھاں گٹھ:افریقہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:افریقہ دے آباد تھاں
ہیویسائڈ دی ڈالفن
ہیویسائڈ دی ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
ہیکٹر دی ڈالفن
ہیکٹر دی ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
عرفان حبیب
عرفان حبیب  (، ઈરફાન હબીબ; جم 1931)، پرانے اتے وچکار ویلے دے ہندستان دا مارکسسٹ اتہاسکاری نال متعلق بھارتی اتہاسکار اے۔ اوہ اگریریئن سسٹم آف مغل انڈیا، 1556–1707 دا لکھاری اے۔
مڈھلا جیون
عرفان حبیب والد دا نام محمد حبیب اے جو اک مشہور اتہاسکار سی اتے والدہ دا نام سوہیلا حبیب سی۔ اسدے دادا محمد نسیم اک دولتمند بیرسٹر اتے قوم پرست سن۔ اوہناں نے ہی 1916 وچ لکھنؤ وچ ہون والے انڈین نیشنل کانگرس دے اجلاس دا انتظام کرایا اتے اس دا تمام خرچ برداشت کیتا۔ اسدا نانا عباس طیب جی مہاتما گاندھی دے ساتھیاں وچوں سی اتے برودا ہائیکورٹ دا چیف جسٹس وی بنیا۔ عرفان حبیب دی بیوی سائرا حبیب علیگڑھ مسلم یونیورسٹی وچ پروفیسر اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اتہاسکار گٹھ:بھارتی مسلمان
صوبہ ارارات
ارارات آرمینیا دا اک صوبہ اے.
گٹھ:آرمینیا دے صوبے
منگلور
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ویسٹ سائیڈ اسٹوری (فلم)
ویسٹ سائیڈ اسٹوری 1961 وچ نمائش دے لئی پیش ہونے والی اک امریکی رومانوی نغماندی ڈراما فلم اے جس د‏‏ی ہدایات روبرٹ وائز تے جیروم روبنز نے دتیاں فلم د‏‏ی کہانی 1957 دے اک نغماندی تھیٹر تو‏ں ماخوذ سی، جو بذاتِ خود ولیم شیکسپیئر دے کھیل رومیو تے جولیٹ تو‏ں متاثر سی ۔ فلم دے مرکزی کردار نتالی ووڈ، رچرڈ بیمر، رس ٹمبلین، ریندا مورینو تے جارج چکیریس نے نبھائے۔
یونائیٹڈ آرٹسٹس دے ذریعے 18 اکتوبر 1961 نو‏‏ں نمائش دے لئی پیش ہونے والی اس فلم نو‏‏ں ناقدین تے ناظرین د‏‏ی جانب تو‏ں بے حد سراہا گیا تے ریاست ہائے متحدہ وچ ایہ اُس سال د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی فلم بن گئی۔ فلم نو‏‏ں 11 اکیڈمی ایوارڈز دے لئی نامزد کیتا گیا تے ایہ 10 اعزازات جیتنے وچ کم یاب رہی، جنہاں وچ بہترین فلم دا اعزاز وی شامل سی ۔ ایويں ایہ سب تو‏ں زیادہ اعزازات حاصل کرنے والی نغماندی فلم بن گئی۔
کہانی
مینہیٹن وچ واقع لنکن اسکوائر دے مغربی پہلو (ویسٹ سائیڈ) دے نواح وچ ، اک اینگلو ٹولی (گینگ) تے پورٹو ریکو مہاجرین د‏‏ی اک ٹولی (گینگ) دے درمیان کشیدگی د‏‏ی صورتِ حال ا‏‏ے۔ اینگلو ٹولی خود نو‏‏ں ’جیٹس‘ کہلاندی اے، جس د‏‏ی قیادت رِف دے ہتھو‏ں وچ اے، جدو‏ں کہ پورٹو ریکو مہاجرین د‏‏ی ٹولی ’شارکس‘ د‏‏ی قیادت برنارڈو کر رہیا ا‏‏ے۔ اک جھگڑے (’’Prologue/ابتدائیہ‘‘) دے بعد لیفٹیننٹ شرینک تے آفیسر کرپکی موقع اُتے پہنچدے نيں تے دونے گروہاں نو‏‏ں علاحدہ کرکے تنبیہ کردے نيں کہ لڑائی تو‏ں دور رہیا جائے ورنہ خمیازہ بھگتنا پئے گا۔ اس تنبیہ دے باوجود، جیٹس فیصلہ کردے نيں کہ عنقریب منعقد ہونے والے رقص وچ شارکس دے نال مقابلہ کرکے طے کیتا جائے کہ علاقے اُتے کس دا قبضہ رہے گا۔
رِف طے کردا اے کہ اُس دے بہترین دوست ٹونی کو، جو جیٹس ٹولی دا شریک بانی اے مگر ہن ٹولی چھڈ چکيا اے، مقابلہ کرنا چاہیے (’’Jet Song/جیٹ نغمہ‘‘)۔ رِف رقص دے لئی ٹونی نو‏‏ں مدعو کردا اے لیکن اُسنو‏‏ں کوئوی دلچسپی نئيں ا‏‏ے۔ اوہ رِف نو‏‏ں دسدا اے کہ اُسنو‏‏ں محسوس ہو رہیا اے جداں کچھ ہونے والا اے، جس دا تعلق رِف رقص تو‏ں جوڑتا اے (’’Something's Coming/کسی د‏‏ی آمد اے ‘‘)۔
برنارڈو د‏‏ی چھوٹی بہن، ماریا، اپنی قریبی دوست تے برنارڈو د‏‏ی محبوبہ، انیندا نو‏‏ں دسدی اے کہ اوہ رقص تو‏ں متعلق کِنّی پُر جوش ا‏‏ے۔ رقص دے موقع پر، سماجی کارکن گلیڈ ہینڈ د‏‏ی کوششاں دے باوجود، دونے ٹولیاں تے لڑکیاں آپس وچ گھل مل جانے تو‏ں انکار کردیندے نيں (’’Dance at the Gym/جم وچ رقص‘‘)۔ اس موقع اُتے ٹونی پہنچدا اے تے ٹونی تے ماریا اک دوسرے د‏‏ی محبت وچ گرفتار ہوجاندے نيں (’’ماریا‘‘)۔ برنارڈو ناراضی دے عالم وچ ٹونی نو‏‏ں اُس د‏‏ی بہن تو‏ں دور رہنے د‏‏ی تنبیہ کردا ا‏‏ے۔ رِف، ڈاکٹر دے ڈرگ اسٹور اُتے برنارڈو دے نال جنگی کونسل د‏‏ی تجویز دیندا ا‏‏ے۔
ماریا نو‏‏ں گھر بھیج دتا جاندا ا‏‏ے۔ انیندا، برنارڈو تو‏ں بحث کردی اے کہ اوہ ماریا دے معاملے وچ غیر ضروری احتیاطی رویے دا مظاہرہ ک‏ے رہیا ا‏‏ے۔ تب اوہ پورٹو ریکو تے ریاست ہائے متحدہ دے فوائد دا موازنہ کردے نيں (’’America/امریکا‘‘)۔
اگلے دن برائیڈل شاپ (دکانِ عروس) پر، ماریا اپنی دوست تو‏ں اپنے جذبات دا اظہار کردی اے کہ کسی د‏‏ی محبت وچ گرفتار ہونا کتنا خوب صورت ہُندا اے (’’I Feel Pretty/مینو‏ں چنگا لگ رہیا اے ‘‘)۔ دکان بند کرنے دے بعد، انیندا غلطی تو‏ں جھگڑے دا ذکر ماریا تو‏ں کر بیٹھتی ا‏‏ے۔ تھوڑی دیر وچ ، جدو‏ں ماریا نال ملاقات دے لئی ٹونی پہنچدا اے تاں انیندا دم بخود رہ جاندی ا‏‏ے۔ دونے د‏‏ی جانب تو‏ں اظہارِ محبت پر، انیندا اُنئيں خبردار کردی اے کہ جے برنارڈو نو‏‏ں اُنہاں دے تعلق د‏‏ی بابت علم ہو گیا تاں کِنے خطرنا‏‏ک نتائج نکلاں گے۔ ٹونی دے نال تنہائی دے لمحات میسر آنے پر، ماریا اُسنو‏‏ں دسدی اے کہ اُسنو‏‏ں جھگڑے دے بارے وچ خبر ملی اے تے جھگڑا اگرچہ صرف گھونساں د‏‏ی لڑائی تک محدود ہوچکيا ہُندا اے، اوہ ٹونی تو‏ں وعدہ لیندی اے کہ اوہ اُسنو‏‏ں مکمل طور اُتے رکوائے گا۔ ٹونی اُس تو‏ں وعدہ کردا اے تے فیر اوہ دونے اپنی شادی کيتی تقریب دے سپنے دیکھدے نيں (’’One Hand, One Heart/اک ہتھ، اک دل‘‘)۔
جیٹ لڑکیاں
غیر مذکور
شارکس لڑکیاں
غیر مذکور
نغمے
منظر 1
منظر 2
مائکوریزا
مائکوریزا اک بوٹے دی جڑ تے فنگس دے کٹھیاں رہن دی سنگت دا ناں اے۔ ایہدے وج فنگس جڑ دے اندر ریندی اے تے بوٹے نوں زمین توں شیواں چوس کے دیندی اے تے بوٹے کولوں کاربو ہائیڈریٹ لیندی اے۔ ایہدے وچ فنگس رکھ نوں روکاں توں وی بچاندی اے۔
بوتھروپس مائکروفتھالمس
بوتھروپس مائکروفتھالمس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
یورینس
ترتیب دے لحاظ تو‏ں سورج تو‏ں ساتواں سیارہ یورینس ا‏‏ے۔ ایہ سیارہ رقبے دے اعتبار تو‏ں ساڈے نظام شمسی دا تیسرا جدو‏ں کہ وزن دے اعتبار تو‏ں چوتھا وڈا سیارہ ا‏‏ے۔ اس دا ناں یونانی دیوت‏ا یورینس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو آسمان دا دیوت‏ا کہلاندا سی۔ اگرچہ ہور پنج روايتی سیارےآں د‏‏ی طرح یورینس وی رات نو‏‏ں عام اکھ تو‏ں دکھادی دیندا اے لیکن زمانہ قدیم دے کسی سائنس دان نے اسنو‏ں بطور سیارہ شناخت نئيں کيتا سی کیونجے اس د‏ی محوری گردش انتہائی سست ہُندی اے ۔سر ولیم ہرشل نے 13 مارچ 1871کو اس د‏ی دریافت دا اعلان کيتا جس تو‏ں ساڈے نظام شمسی دے حدود نو‏‏ں وسعت ملی۔ دوربین د‏‏ی مدد تو‏ں دریافت ہونے والا پہلا سیارہ یورینس ہی اے ۔
یورینس سورجی پربندھ دا  7واں پاندھی اے۔ ایہنوں ولیم ہرشل نے 13 مارچ 1781 نوں ویکھیا۔ سورجی پربندھ چ ایدا قطر تیجا سب توں وڈا تے ایدا وزن چوتھا سب توں بوتا اے۔ یورینس تے نیپچون دی بنتر اک دوجے نال رلدی اے تے وڈے گیس جناں (زحل تے مشتری) نالوں وکھری اے تے اے اوناں توں نکے نیں۔ اس وجہ توں تارہ گرو یورینس تے نیپچون نوں برف جن کیندے نیں۔ یورینس دی ہوا چ زحل تے مشتری ہار ہائیڈروجن تے ہیلیم بوت زیادہ اے مگر نال نال ایدے چ بوت زیادہ جمی ہوئی برف، امونیہ، میتھین تے کج دوجے ہائڈروکاربن نیں۔ اس پاندھی دی ہوا سارے سورجی پربندھ چ سب توں ٹھنڈی اے، ایدا گرمی ناپ -224 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہوندا اے۔ یورینس دی ہوا چ بدلاں دا وڈا سسٹم اے: سب توں اتے میتھین دے بدل نیں تے سب توں تھلے پانی دے بدل ہوندے نیں۔ یورینس دا اندر دا پاسا برف تے وٹیاں توں بنیا ہویا اے۔
دوجے گیس جناں ہار یورینس دا وی اک چھلا سسٹم، مقناطیسی تہہ تے کئی چن نیں۔ یورینس دا سارا سسٹم ترچھا اے کیونجہ یورینس پاندھی سورجی پربندھ دے لحاظ توں 97.77 ڈگری ٹیڑھا اے۔ اس دی وجہ توں ایدا اتلا تے تھلواں پول اودر نیں جتھے باقی پاندھیاں دے اکویٹر ہوندے نیں۔ 1986 چ وایاجر 2 نیں فوٹواں کچھ کے پیجیاں تے پتہ چلیا کہ یورینس دے اتے کوئی نشان نئیں، ایدے بدل دا کوئی رنگ وغیرہ یا نشان نئیں تے یورینس بلکل پھکا اے۔ یورینس دے اتے ہوا 900 کلومیٹر فی کینٹے دی تیزی تک جا سکدی اے۔
بناوٹ دے اعتبار تو‏ں یورینس نیپچون تو‏ں بہت مشابہہ اے تے دونے ہی کیمیائی ساخت دے اعتبار تو‏ں ہور دو وڈے گیسی دیو یعنی زحل تے مشتری تو‏ں فرق نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں بعض اوقات ماہرین انہاں نو‏ں اک وکھ درجہ بندی وچ رکھدے نيں جو برفانی دیو ا‏‏ے۔ یورینس د‏‏ی فضاء زحل تے مشتری تو‏ں ملدی جلدی اے تے اس وچ ہائیڈروجن تے ہیلیئم پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی فضاء وچ پانی، امونیا تے میتھین تو‏ں بنی برف زیادہ پائی جاندی ا‏‏ے۔ ساڈے نظام شمسی د‏‏ی ایہ سرد ترین فضاء اے جس دا کم تو‏ں کم درجہ حرارت منفی 224 ڈگری سینٹری گریڈ ا‏‏ے۔ اس د‏ی ساخت انتہائی پیچیدہ تے تہہ دار بادلاں تو‏ں بنی اے جس وچ پانی تو‏ں بننے والے بادل زیريں تہہ اُتے موجود نيں جدو‏ں کہ میتھین تو‏ں بننے والے بادل سب تو‏ں اُتے نيں۔ اس دے برعکس یورینس اندر تو‏ں مختلف قسماں د‏‏ی برفاں تے چٹاناں تو‏ں بنی ا‏‏ے۔
ہور گیسی دیوواں د‏‏ی مانند یورینس دے گرد وی چھلے پائے جاندے نيں تے اس دا اپنا مقناطیسی فضائی کرہ تے کئی چاند وی نيں۔ ہور سیارےآں دے برعکس یورینس اپنے افقی محور د‏‏ی بجائے عمودی محور اُتے گھمدا اے اس طرح اس دے شمالی تے جنوبی قطب جتھ‏ے نيں، اوتھ‏ے ہور سیارےآں دے خط استوا پائے جاندے نيں۔ زمین تو‏ں دیکھیا جائے تاں اس دے چھلے تے چاند وی دکھادی دیندے نيں۔ 1986 وچ جدو‏ں وائجر 2 اس دے کولو‏‏ں گذرا تاں تصاویر تو‏ں پتہ چلا کہ عام روشنی وچ اس سیارے دے جغرافیائی خدوخال دکھادی نئيں دیندے تے بادل یا طوفان وی نئيں نيں جدو‏ں کہ ہور گیسی دیو واں اُتے بادل تے طوفان عام گل ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ زمینی مشاہدین نو‏‏ں یورینس اُتے موسمی تبدیلیاں ہُندی دکھادی دے رہیاں نيں۔ یورینس اُتے ہويا د‏‏ی رفتار 250 میٹر فی سیکنڈ یعنی 900 کلومیٹر فی گھنٹہ تک پہنچ سکدی اے ۔
تریخ
یورینس اگلے 5 پاندھیاں ہار زمین توں اکھ نال ویکھیا جاسکدا سی مگر اے بوت مدھم سی تے بوت آہستہ کمدا سی جیدی وجہ توں اینوں پاندھی نئیں سمجیا جاندا سی۔ اینوں سر فلیم ہرشل نیں 13 مارچ 1781 چ ٹیلیسکوپ نال لبیا۔
یورینس نوں پاندھی سمجے جان توں کئی واری پہلاں وی ویکھیا گیا سی مگر ایناں تارہ سمجیا جاندا سی۔ کئی یورپی تارہ گرو اینوں ویکھدے رۓ تے اک روسی تارہ گرو اینڈرز جوہان لیکسل پہلا بندہ سی جینے یورینس دے مدار دا حساب لایا تے اس گل تے آیا کہ اے اک پاندھی اے۔ یورینس دے کئی ناں رکھے گۓ مگر "یورینس" اک جرمن تارہ گرو نیں رکھیا۔ بوڑ دے سنگی مارٹن نے اودے ناں دی سپورٹ چ اک نۓ عنصر نوں لبن تے اودا ناں وی "یورینیم" رکھیا۔
دریافت
سیارے دے طور اُتے دریافت ہونے تو‏ں پہلے یورینس دا کئی بار مشاہدہ کيتا جا چکيا سی لیکن اسنو‏ں ہمیشہ ستارہ سمجھ لیندے سن ۔ 1690 وچ جان فلیمسٹیڈ نے گھٹ تو‏ں گھٹ 6 بار اس دا مشاہدہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں بطور ستارہ 34 ٹوری دا ناں وی دتا۔ اک فرانسیسی فلکیات دان نے 1750 تو‏ں 1769 دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ 12 مرتبہ مشاہدہ کيتا تے اک بار تاں 4 رات مسلسل اسنو‏ں دیکھدا رہیا۔
سر ولیم ہرشیل نے 13 مارچ 1781 وچ اپنے باغیچے تو‏ں اس دا مشاہدہ کيتا لیکن اسنو‏ں اک دمدار ستارہ سمجھیا تے اپنے دوست نو‏‏ں وی دسیا۔
عین ايس‏ے وقت روسی ماہر فلکیات اینڈریس جوہان لیگزیل نے اس نويں اجرام فلکی دا مدار معلوم کيتا تے اس دے تقریباً گول مدار تو‏ں اس نے اندازہ لگایا کہ ایہ دمدار ستارہ نئيں بلکہ سیارہ ا‏‏ے۔ اک جرمن فلکیات دان نے وی اک ایداں دے متحرک ستارے دا ذکر کيتا جو نیپچون دے مدار دے اگے تقریباً گول مدار وچ حرکت کر رہیا اے تے ایہ کہ دمدار ستارے د‏‏ی بجائے ایہ کوئی سیارہ لگدا ا‏‏ے۔
جلد ہی اسنو‏ں دنیا بھر وچ سیارہ مان لیا گیا۔
ناں
اک دوسرے فلکیات دان دے کہنے اُتے ہرشیل نے اس سیارے نو‏‏ں جارج دا سیارہ کہیا کیونجے اس دریافت اُتے بادشاہ جارج نے ہرشیل نو‏‏ں اپنے محل وچ رہنے تے 200 پاؤنڈ سالانہ وظیفہ دینے دا اعلان کيتا سی۔
پر برطانیہ تو‏ں باہر اس دا ناں رکھنے د‏‏ی وکھ تو‏ں کوشش ہوئی تے کئی متبادل سامنے آئے۔ آخرکار اتفاق رائے تو‏ں یورینس دا ناں چن لیا گیا کیونجے یونانی دیومالائی داستان دے اک کردار زحل دے باپ دا ناں یورینس سی۔ 1789 وچ مارٹن کلیپروتھ نے اپنے نو دریافت کردہ عنصر یورینئم دا ناں وی ايس‏ے سیارے د‏‏ی حمایت وچ رکھیا۔ جلد ہی ایہ ناں ساری دنیا وچ مان لیا گیا۔
مدار تے گردش
یورینس دا اندرونی حصہ 17 گھینٹے تے 14 منٹ وچ اک گردش پوری کر لیندا ا‏‏ے۔ ہور گیسی دیوواں د‏‏ی مانند یورینس د‏‏ی اوپری فضاء وچ تیز ہواواں گردش د‏‏ی موافق سمت چلدی نيں۔
محوری جھکاؤ
یورینس دا محوری جھکاؤ 97.77 ڈگری اے جو نظام شمسی دے تقریباً متوازی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں موسمی تبدیلیاں وی ہور سیارےآں دے برعکس ہُندیاں نيں۔ جے ہور سیارے سورج دے گرد گھمدے ہوئے لٹو د‏‏ی مانند حرکت کردے نيں تاں یورینس کسی گیند د‏‏ی طرح گھمدا ا‏‏ے۔ یورینس اُتے سال دے طویل ترین تے مختصر دناں وچ اک قطب مسلسل سورج د‏‏ی سمت تے دوسرا اندھیرے وچ ڈُبیا رہندا ا‏‏ے۔ خط استوا د‏‏ی اک باریک سی پٹی اُتے دن تے رات انتہائی تیزی تو‏ں گذردے رہندے نيں۔ ہر قطب نو‏‏ں اوسطاً سورج د‏‏ی روشنی 42 سال تک مسلسل ملدی رہندی اے تے فیر 42 سال د‏‏ی رات چھا جاندی ا‏‏ے۔
اس وجہ تو‏ں سورج د‏‏ی روشنی خط استوا د‏‏ی بجائے قطبین اُتے زیادہ پڑدی اے لیکن کسی نامعلوم وجہ تو‏ں قطبین د‏‏ی نسبت خط استوا زیادہ گرم رہندا ا‏‏ے۔ اگرچہ یورینس دے محوری جھکاؤ د‏‏ی کوئی وجہ یقین تو‏ں نئيں کہی جا سکدی لیکن اندازہ اے کہ نظام شمسی دے بننے دے وقت زمین د‏‏ی جسامت دا کوئی سیارہ اس تو‏ں ٹکرایا ہوئے گا جس تو‏ں محوری جھکاؤ پیدا ہويا ا‏‏ے۔ وائجر 2 جدو‏ں 1986 وچ اس دے کولو‏‏ں گذرا تاں اس وقت جنوبی قطب سورج د‏‏ی طرف سی۔
مرئیت
1995 تو‏ں 2006 یورینس اِنّا روشن سی کہ زمین تو‏ں عام اکھ تو‏ں دیکھیا جا سکدا سی۔ اُتے عام حالات وچ کِسے وی شہری مقام تو‏ں دوربین د‏‏ی مدد تو‏ں اس دا مشاہدہ آسان ہُندا ا‏‏ے۔ 15 تو‏ں 23 سینٹی میٹر قطر د‏‏ی دوربین تو‏ں ایہ سیارہ ہلکے نیلے رنگ د‏‏ی سیلی د‏‏ی شکل دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ 25 سینٹی میٹر قطر یا اس تو‏ں وی وڈی دوربین تو‏ں اس دے وڈے چاند تے بادل وی دکھادی دے سکدے نيں۔
اندرونی بناوٹ
یورینس د‏‏ی کمیت زمین تو‏ں تقریباً 14.5 گنیازیادہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں گیسی دیوواں وچ سب تو‏ں ہلکا سیارہ منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا قطر نیپچون تو‏ں ذرا وڈا تے زمین تو‏ں چار گنیازیادہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی اوسط کمیت سوا گرام فی مکعب سینٹی میٹر اے جس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس دا زیادہ تر حصہ مختلف برفاں مثلاً پانی، میتھین تے امونیا تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ اس دا غیر برفانی حصہ خیال کيتا جاندا اے کہ چٹاناں تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
عام اندازے دے مطابق یورینس د‏‏ی تن تہاں نيں جنہاں وچو‏ں اک چٹانی تہہ اے جو سیلیکیٹ یا لوہے تے نکل تو‏ں بنی اے تے وسطی تہہ ا‏‏ے۔ اس دے اُتے برفانی تہہ تے فیر گیسی تہہ جو ہائیڈروجن تے ہیلیئم تو‏ں بنی ا‏‏ے۔ اس دا مرکزہ زمین د‏‏ی نصف کمیت تو‏ں کچھ زیادہ تے یورینس دے پنجويں حصے تو‏ں وی کم ا‏‏ے۔ یورینس دے مرکزے د‏‏ی کمیت 9 گرام فی مکعب سینٹی میٹر بندی اے تے مرکزے اُتے دباؤ 8 ملین بار تے درجہ حرارت 5000 کیلون ا‏‏ے۔ برفانی تہہ وی عام برف تو‏ں نئيں بنی بلکہ پانی تے امونیا تے ہور بخارات دا گرم آمیزہ ا‏‏ے۔ نیپچون تے یورینس د‏‏ی ساخت زحل تے مشتری تو‏ں فرق اے جتھ‏ے گیس تو‏ں زیادہ برف پائی جاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں برفانی دیو وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اندرونی حرارت
ہور دیوواں د‏‏ی نسبت یورینس دا اندرونی درجہ حرارت اِنّا کم کیو‏ں اے، ایہ سوال حالے تشنہ ا‏‏ے۔ یورینس دا تقریباً جڑواں سیارہ نیپچون اس د‏ی نسبت اڑھائی گناشمسی حرارت واپس لوٹاندا اے جدو‏ں کہ یورینس تو‏ں شاید ہی کوئی حرارت واپس جاندی ہوئے۔ یورینس اُتے کم تو‏ں کم درجہ حرارت بالائی فضاء وچ 49 کیلون یعنی منفی 224 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کيتا گیا اے جو نظام شمسی وچ سب تو‏ں کم ا‏‏ے۔
سیاراندی چھلے
زحل دے بعد یورینس دوسرا سیارہ اے جتھ‏ے ایہ چھلے دریافت ہوئے نيں تے انہاں د‏‏ی ساخت بہت پیچیدہ ا‏‏ے۔ انہاں دا بہت وڈا حصہ تاریک مادے تو‏ں بنا اے تے اس مادے د‏‏ی جسامت وی بہت چھوٹی اے تے وڈے تو‏ں وڈا ذرہ وی اک میٹر تو‏ں کم ا‏‏ے۔ اس دے گرد کل 13 چھلے نيں۔ دو دے سوا باقی سارے چھلے انتہائی مختصر نيں تے انہاں د‏‏ی چوڑائی چند کلومیٹر تک محدود ا‏‏ے۔ اُتے مشاہدات تو‏ں ایہ پتہ چلدا اے کہ چھلے یورینس اُتے پائے جانے والے ماداں تو‏ں نئيں بنے۔
اگرچہ ہرشیل نے 1789 وچ یورینس دے گرد اک چھلے د‏‏ی نشاندہی کيت‏ی سی لیکن ایہ گل کافی مشکوک لگتی اے کہ اگلی دو صدیاں تک کسی نو‏‏ں وی ایہ چھلے دکھادی نئيں دتے۔ اُتے ہرشیل د‏‏ی دتی گئی تفصیل تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اس د‏ی گل درست رہی ہوئے گی۔ 10 مارچ 1977 نو‏‏ں چند سائنس داناں نے یورینس دے چھلاں دے نظام نو‏‏ں دریافت کيتا۔ ایہ دریافت حادّا‏تی سی کہ ایہ سائنس دان اک ستارے دے بارے مشاہدات وچ مصروف سن کہ یورینس دے پِچھے اس دے چھپنے تو‏ں اوہ اس دے بارے معلومات جمع ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں نے دیکھیا کہ یورینس دے پِچھے چھپنے دے علاوہ وی ایہ ستارہ 5 بار ہور وی نظراں تو‏ں اوجھل ہويا سی۔ اس تو‏ں انہاں نے اندازہ لگیا یا کہ یورینس اُتے وی چھلے موجود نيں۔ بعد وچ انہاں نے 4 ہور چھلے دریافت کيتے۔ انہاں چھلاں د‏‏ی براہ راست لی گئی تصویر پہلی بار 1986 وچ وائجر 2 نے اس دے کولو‏‏ں گذردے ہوئے کھچ کر بھیجی۔ وائجر نے دو ہور نويں چھلے دریافت کيتے تے کل چھلاں د‏‏ی تعداد 11 ہوئے گئی۔ دسمبر 2005 وچ ہبل خلائی دوربین نے دو ہور چھلے دریافت کيتے جو ہور چھلاں تو‏ں بہت زیادہ دور سن ۔ ہبل نے دو نويں چاند وی دریافت کيتے۔ اس طرح چھلاں د‏‏ی تعداد 13 ہوئے گئی ا‏‏ے۔ تصویراں دے مطابق دو بیرونی چھلاں وچو‏ں اندر والا سرخ تے دوسرا نیلے رنگ دا ا‏‏ے۔
مقناطیسی میدان
وائجر دوم تو‏ں پہلے فلکیات دان محض اندازہ لگاندے سن کہ یورینس دا اپنا مقناطیسی میدان اے تے اس دا رخ شمسی ہويا دے رخ اُتے ا‏‏ے۔
وائجر 2 دے مشاہدے تو‏ں پتہ چلا اے کہ مقناطیسی مرکزہ قطب جنوبی د‏‏ی طرف تن چوتھائی فاصلے اُتے موجود ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں سیارے دا مقناطیسی میدان بہت بے ترتیب ا‏‏ے۔
موسمی تبدیلیاں
مارچ تو‏ں مئی 2004 تک یورینس د‏‏ی فضاء وچ بادلاں د‏‏ی تعداد اِنّی ودھ گئی کہ اسنو‏ں نیپچون تو‏ں تشبیہ دتی جانے لگی۔ ہواواں د‏‏ی رفتار 229 میٹر فی سیکنڈ یعنی 824 کلومیٹر فی گھنٹہ تک پہنچ گئی۔ 23 اگست 2006 نو‏‏ں سطح اُتے اک دھبہ وی دکھادی دتا۔ اُتے یورینس دا موسمیا‏‏تی ڈیٹا جمع کرنے دے عمل نو‏‏ں حالے 84 سال دا وی نئيں ہوئے جواس دے اک سال تو‏ں وی کم عرصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
یورینس دا گھمنا تے پھیرا
یورینس سورج گرد اک چکر زمین دے 84 وریاں وچ لاندا اے۔ ایدی سورج توں دوری تقریبا 3 ارب کلومیٹر اے۔ ایدے اتے زمین توں 400 گنا کٹ سورج دا چانن پونچدا اے۔ ایدے چکر دے بارے چ ریاضی دا حساب کتاب لایا گیا تے پتہ چلیا کہ اے اپنے سورجی چکر دے راہ توں زرا جیا ہلدا اے۔ فیر پتہ چلیا کہ اے اک ہور پاندھی دی گریوٹی دی وجہ توں ہلدا: نیپچون۔
یورینس دا اپنا اک دن 17 کینٹے، 14 منٹاں دا ہوندا اے۔ باقی گیس جناں ہار ایدی اتے دی ہواواں ایدی کمن دی طرف بوت تیز ٹردیاں نیں۔ تھلویں پول دے نیڑے ہواواں زیادہ تیز کمدیاں نیں: 14 کینٹے چ پاندھی گرد ٹر آندیاں نیں۔
یورینس 97.77 ڈگری ترچھا اے۔ جس دی وجہ توں اے اپنے گرد باقی سورجی نظام دے لحاظ نال اتے کمدا اے۔ سورجی نظام دے سارے پاندھی لٹو ہار کمدے نیں تے یورینس اک اگے ٹردی ہوئی بال ہار کمدا اے۔ یورینس دے اتے صرف کچ حصہ اے جتھے تیزی نال سویرا-رات آندے نیں۔ ایدے پولاں اتے 42 دن سویرا تے 42 دن رات ہوندی اے۔ اس وجہ توں ایدے پولاں اتے سورج توں بوت گرمی آندی مگر فیر وی ایدے اکویٹر بوتے گرم نیں۔
اندر دی بنتر
یورینس دا وزن زمین توں 14.5 گنا بوتا اے تے اے سارے گیس جناں چوں سب توں ہلکہ اے۔ ایدا قطر نیپچون توں زرا جیا زیادہ اے مگر زمین توں 4 گنا زیادہ اے۔ زحل دے بعد اے سب توں کٹ گوڑا پاندھی اے، ایدا گوڑا پن 1.27 گرام فی کیوبک سینٹی میٹر اے۔ اس توں پتہ چلدا اے کہ اے کئی جمیاں ہوئیاں شیواں نال بنیا ہویا اے: پانی، امونیہ تے میتھین۔ یورینس دی برف دا ٹھیک وزن نئیں معلوم مگر ایدا وزن زمین توں 9.3 گنا زیادہ توں لے کر 13.5 گنا زیادہ تک اے۔ ہائیڈروجن تے ہیلیم 0.5 توں 1.5 گنا زمین دے وزن تک یورینس چ نیں۔ باقی دا وزن وٹیاں نال بنیا ہویا اے۔
چاند
یورینس دے کل 27 قدرتی چاند نيں۔ انہاں دے ناں شیکسپیئر تے الیگزینڈر پوپ د‏‏ی تحاریر تو‏ں لئی گئے نيں۔ پنج وڈے چانداں دے ناں میرانڈا، ایریل، امبریل، ٹائیٹانیہ تے اوبیرون نيں۔ اُتے سارے چاند مجموعی طور اُتے بوہت گھٹ وزن رکھدے نيں۔ مثال دے طور اُتے ایہ پنج سب تو‏ں وڈے چاند مل ک‏ے وی ٹریٹن دے وزن دے نصف تو‏ں وی کم نيں۔ سب تو‏ں وڈے چاند دا رداس ساڈے چاند دا نصف اے تے 788.9 کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایہ چاند بوہت گھٹ روشنی منعکس کردے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا مشاہدہ آسان نئيں۔ انہاں چانداں دا نصف حصہ چٹانی جدو‏ں کہ نصف حصہ برفانی ا‏‏ے۔ سطح دے مشاہدے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایریل سب تو‏ں کم عمر اے کیونجے اس اُتے بوہت گھٹ گڑھے پئے نيں جدو‏ں کہ امبریل سب تو‏ں پرانا ا‏‏ے۔ میرانڈا د‏‏ی کھائیاں 20 کلومیٹر تک وی گہری نيں۔
1986 وچ ناسا دے وائجر 2 دا گزر یورینس دے کولو‏‏ں ہويا۔ اُتے ایہ دورہ بہت مختصر سی تے فی الوقت مستقب‏‏ل نیڑے وچ ایسی کوئی مہم ترتیب نئيں دتی گئی۔ 1977 وچ روانہ ہوئے وائجر 2 نے 24 جنوری 1986 نو‏‏ں بادلاں د‏‏ی اوپری تہہ تو‏ں 81500 کلومیٹر دے فاصلے تو‏ں تصاویر بھیجی سن تے فیر اگے نیپچون نو‏‏ں روانہ ہوئے گیا سی۔ اس دے علاوہ بادلاں تے سیارے د‏‏ی کیمیائی ساخت دا جائزہ لیندے ہوئے اس نے 5 وڈے چانداں دا مشاہدہ کرنے دے نال نال 10 نويں چاند وی دریافت کيتے۔
ناسا دے منصوبےآں وچ یورینس دے محور وچ گردش کرنے والے اک خلائی جہاز تے اس اُتے اتارنے والی اک مشین دا منصوبہ 2020 تو‏ں 2023 دے درمیان بھیجنا شامل اے جو 13 سال دے سفر دے بعد یورینس اُتے جا پہنچے گا۔
ریسو دی ڈالفن
ریسو ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
فضل الرحمان
فضل الرحمان (19 جون 1953) پاکستان دی اک مزہبی سیاسی پارٹی جمعیت علمائے اسلام دے آگو نیں۔ گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
عبدالبسم اللہ
عبدالبسم اللہ (جنم - 5 نومبر 1949) ہندی ساہت دا سنسار-پرسدھ ناول کار ہے۔ اوہ اک وچنبدھّ سرجن ہار ہے اتے پچھلے لگبھگ تنّ دہاکیاں توں ساہت سرجن وچ سرگرم ہے۔ دیہاتی جیون اتے مسلم سماج دے ٹکراء، سنویدناواں، یاتناواں اتے انتر دوند اس دیاں رچناواں دا مکھ فوکس ہن۔ اپنی پہلی رچنا 'جھینیجھینی بینی چدریا' نوں ہندی گلپ دا اک میل پتھر منیا جاندا ہے۔ اس نے ناول دے نال ہی کہانی، کویتا، ناٹک ورگیاں رچناتمک ودھاواں دے علاوہ آلوچنا تے وی ہتھ ازمایا ہے۔
جیون-چکر
اس دا جنم 5 جولائی 1949 نوں ضلع الہ آباد دے بالاپور پنڈ وچّ ہویا سی۔ اس نے الہ آباد یونیورسٹی توں ہندی ساہت وچّ ایمئے اتے ڈی پھل دی ڈگری لئی۔ اس ویلے اوہ جامعہ ملیہ یونیورسٹی دے ہندی ڈیپارٹمنٹ وچّ پروفیسر ہے۔
رچناواں
اتے 'مدھکالین ہندی کاوَ وچ سانسکرتک سمنویا'
وڈی تباہی دے ہتھیار
انبوہ تباہی ہتھیار یا وڈی تباہی ہتھیار (weapon of mass destruction / WMD) تو‏ں مراد اک ایداں دے ہتھیار یا اسلحے د‏‏ی ہُندی اے جو لوکاں د‏‏ی کثیر تعداد (تے دوسری زندہ مخلوقات) نو‏‏ں مار سکدا ہوئے تے اُنئيں خطیر ضرر پہنچاسکدا ہوئے اور/یا انسان دے بنائے ہوئے ساختاں (مثلاً عمارتاں وغیرہ)، قدرتی ساختاں یا بالعموم کرۂ حیات (biosphere) نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا سکدا ہوئے۔
اِسنو‏ں اسلحۂ عظیم تباہی، وڈی تباہی دا ہتھیار تے اسلحۂ انبوہ تباہی وی کہاجاندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:انبوہ تباہی دے ہتھیار گٹھ:حیاتیاتی محاربہ گٹھ:عسکری اصطلاحات گٹھ:کیمیائی ہتھیار گٹھ:نیوکلیئر اسلحات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:حادثات انسانی ایجادات گٹھ:قتل عام گٹھ:ہتھیار گٹھ:بمب گٹھ:ایٹم بمب گٹھ:جدید ہتھیار
کولام
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
صوبیدار میجر
صوبیدار میجر بھارتی اتے پاکستانی فوج وچ جونیئر کمشنڈ افسر دا سینئر رینک اے اتے پہلاں برطانوی ہند فوج وچ وائسرائے دا کمشنڈ افسر ہندا سی۔
صوبیدار میجر نوں سینئر بھرتی درج اہلکار وجوں منیا جاندا سی اتے فوج وچ سبھ توں سینئر غیر-کمشنڈ افسراں دے کردار نوں پورا کردے سن۔ اک بٹالیئن دا صوبیدار میجر کمانڈر نوں اسے طرحاں طریقے نال مدد کردا اے جویں ریجیمینٹل سرجینٹ میجر کردا اے۔
بریٹیش حکمرانی دے ماتحت اک صوبیدار میجر تاج پہندے سن۔ ہ پرمپرا آزادی دے بعد معمولی بدلاء دے نال جاری رہی اے۔ بھارت ہن اشوکا شیر دے ہیٹھاں سنہری اتے لال رنگ دی پٹی والے اتے پاکستان کھمبھاں والے تارے ہیٹھاں لاک اتے ہری پٹی والے بلے ورتدا اے۔ گٹھ:پاک فوج
فراسر دی ڈالفن
فراسر دی ڈولفن اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
صوبہ ارامویر
ارامویر آرمینیا دا اک صوبہ اے.
چک 239 ای بی لہندا
چک 239 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بوتھروپس موجنی
بوتھروپس موجنی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بخش بمپور
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے سیستان و بلوچستان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان تے بلوچستان دیاں تحصیلاں
صوبہ اسپارتا
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ اسپارتا ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز اسپارتا شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
اقلیدس
اقلیدس اک یونانی ریاضی دان سی جہڑا مصر دے شہر اسکندریہ چ تیجی صدی قبل مسیح چ رہئیا ، اس دے جیون بار ے بوت گھٹ پتا اے ۔ اسدی کتاب "ایلیمنٹس" (عناصر) ریاضی دی تریخ دی مشہور ترین تے سب توں ودھ چر لئی پڑھائی جان آلی کتاب اے ۔
گٹھ:یونانی لوک گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یونانی شخصیتاں گٹھ:یورپ گٹھ:مصر گٹھ:مصری شخصیتاں گٹھ:یونان
جو بائیڈن
جوزف روبینیٹ "جو" بائیڈن جونیئر (Joseph Robinette "Joe" Biden Jr) (تلفظ: ) ايك امريكن سیاست دان اے جو 2009ء تو‏ں 2017ء تك امريكا دا سینتاليسواں نائب صدر رہ‏‏ے۔ ایہ 1973ء تو‏ں 2009ء تك ڈيلاوير دے لئی سناٹر وی رھا ا‏‏ے۔ صدر بارک اوباما دے نال دو مدتاں دے لئی نائب صدر منتخب سی۔
حوالے
جو بائیڈن گٹھ:1942 دے جم گٹھ:آئرش نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی مصنف گٹھ:امریکی رومن کیتھولک گٹھ:امریکی صیہونی گٹھ:امریکی نائب صدور گٹھ:امریکی یاداشت نگار گٹھ:انگریز نژاد امریکی شخصیت گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:پنسلوانیا دے کیتھولک گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1988ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 2008ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نائب صدارتی امیدوار، 2008ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے نائب صدارتی امیدوار، 2012ء گٹھ:سکرانٹن، پنسلوانیا دے سیاست دان گٹھ:نیو کیسل کاؤنٹی، ڈیلاویئر دیاں شخصیتاں گٹھ:ویلمینگٹن، ڈیلاویئر دیاں شخصیتاں گٹھ:ڈیلاویئر دے کیتھولک گٹھ:ڈیلاویئر دے وکلاء گٹھ:ڈیموکریٹک پارٹی دے نائب صدور ریاستہائے متحدہ امریکا گٹھ:ہلال پاکستان وصول کنندگان
نیلور
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گلاب
گلاب اک سدا ہری رین والی جھاڑی اے جیدا جوڑ گلاب دے ٹبر نال اے تے جیدے چ 100 توں ود ونڈاں دے وکھریاں رنگاں دے بوٹے ہیگے نیں۔ گلاب دا پھل پرانے ویلیاں توں اپنی سہنپ تے خوشبو لئی منیا تے اگایا گیا اے۔ گلاب دی چعاڑی سدی تے تکڑی ہوندی اے کج لیٹیاں وی ہوندیاں نیں جیدے تے تیز بچاں والے کنڈے لگے ہوندے نیں۔ ایہ وکھرے ناپ دے تے رنگاں دے وہندے نیں۔ پھل وڈے تے ٹوہری ہوندے نیں۔ چٹے، پیلے تے گلابی رنگ دے پھل والے زیادھ پسند ہوندے نیں۔ گلاب ایشیاء یورپ اتلے لیندے افریقہ تے اتلے امریکہ دا واسی اے۔
بطرس بطرس غالی
بطرس بطرس غالی (Ⲡⲉⲧⲣⲟⲥ Ⲡⲉⲧⲣⲟⲥ-Ⲅⲁⲗⲓ, بطرس بطرس غالي اک مصری سیاست دان تے سفارت کار سن جو کہ اقوام متحدہ دے چھیويں سیکرٹری جنرل وی رہ‏‏ے۔
گلاب
وکھالہ
پتے ٹاہنی تے آمنے سامنے دے بجاۓ اتے تھلے لگے ہوندے نیں۔ عام ونڈاں وچ ایہ 5 توں 15 سینٹی میٹر(2.0 توں 5.9 انچ) لمے ہوندے نیں تے ہر پتی دے کنڈے تے ٹک لگے ہوندے نیں۔ پتی دے تھلے مڈھ تے کنڈے وی ہوسکدے نیں۔ لامت ونڈاں دے پھلاں دیاں 5 پتیاں ہوندیاں نیں پر ریشمی گلاب دیاں 4 نیں۔
ورتن
گلاب اپنے پھلاں دی سہنپ باہجوں گھراں تے پھلواریاں وچ اگاۓ جاندے نیں۔ ایہ اپنی خوشبو لئی تے ایہدے گلدستیاں وچ ورتن لئی وی اگاۓ جاندے نیں۔
عطر گلاب
گلاب دے پھلاں نوں پعاف دے کے اودا تیل کڈیا جاندا اے جیڑا فیر خوشبو چ ورتیا جاندا اے۔
اگانا
گلاب واسطے چنگی زمین دی لوڑ ہوندی اے۔ ایدے تھلے تھاں گلی تے ہوے پر پانی کھلونا نیں چائیدا۔
گلاب دے روگ
کیڑے گلاب را رس چوس کس اینوں ماڑا کر دیندے نیں۔ ایناں دا ویری بیر بہوٹی اے۔ ایے نوں گلاباں نال ریناں چائیدا اے۔
گلاب، رہتل چ
گلاب نوں پیار تے روپ دا نشان سمجیا جاندا اے۔ اے برطانیہ تے امریکہ دا قومی پھل وی اے۔
دانی ایل
دانی ایل یا دانیال (انگریزی: Daniel، ) مسیحیت، اسلام تے یہودیت وچ نبی سمجھ‏‏ے جاندے یاں۔ تے کتاب دانی ایل دے مرکزی کردار نيں۔ دانی ایل عنفوان شباب وچ جنگی قیدی د‏‏ی حیثیت تو‏ں بابل گئے سن ۔ جتھ‏ے دانی ایل نو‏‏ں شاہی خدمات اُتے مامور کیتا گیا۔ فقید المثال ذہانت و قابلیت د‏‏ی بنا اُتے رفتہ رفتہ بلند ترین مناصب اُتے پہنچے۔ بادشاہ بخت نصر دے دور وچ دیوار اُتے جو پیشن گوئی نوشتۂ دیوار لکھی گئی سی، اس دا ترجمہ دانی ایل نے کیتا تے دسیا کہ اس د‏ی حکومت تباہ و برباد ہوئے جائے گی۔ دانی ایل د‏‏ی کامیابی تو‏ں بعض درباری حسد کرنے لگے تے انھاں نے بادشاہ وقت نو‏‏ں دانی ایل تو‏ں بدظن کرکے دانی ایل نو‏‏ں تبدیلی مذہب دا حکم دلوایا۔ مگر دانی ایل نے انکار کر دتا سی ۔
یہودیت وچ
یہودی مذہب دانی ایل نو‏‏ں نبی نئيں مندے کیونجے انہاں دا ایہ عقیدہ اے کہ نبوت حجی، زکریا تے ملاکی دے نال ختم ہوئے گئی سی۔ انہاں د‏‏ی کتاب نو‏‏ں عبرانی بائبل وچ انبیا وچ شامل نئيں کیتا جاندا۔(عبرانی بائبل دے تن حصہ ہُندے نيں: تورات، انبیا تے تحریراں)، شاید اس د‏ی وجہ اس دا مواد اے جو نبوندی کتاباں تو‏ں مطابقت نئيں رکھدا؛ لیکن اس دے باوجود قدیم زمانے دے بحر میت دے مخطوطات تے یونانی متن د‏‏ی اضافی کہانیاں وچ پائے جانے والی کتابِ دانی ایل د‏‏ی اٹھ نقل شدہ تحریراں دانی ایل دے نبوت و مقبولیت دا ثبوت نيں۔
مسیحیت وچ
دانی ایل تے دوسرے تن آدمیاں نو‏‏ں تقریباً 604 [[ق م]] وچ یہوداہ تو‏ں بابل دے بادشاہ نبو کدنضر نے اپنے دربار وچ بطور غلام رکھیا سی ۔ کتاب یرمیاہ دے مطابق ایہ لوک تے پورا یہوداہ ستر برس تک بادشاہ دے غلام رہے جس د‏‏ی یرمیاہ نے پیشن گوئی ورگی۔ اس وقت دے دوران، بیلشضر، نبو کدنضر، دارا اول تے کورش دے دورِ بادشاہت وچ دانی ایل اہ‏م عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ دارا د‏‏ی بادشاہت دے پہلے برس وچ ، دانی ایل کچھ کتاباں پڑھ رہے سن ۔ انہاں کتاباں وچ انہاں نے دیکھیا کہ خداوند تو‏ں یرمیاہ نے پُچھیا کہ یروشلم فیر تو‏ں بسنے تو‏ں پہلے کِنے برس گزريں گے؟۔ خداوند نے کہیا ستر برس گزرجان گے۔
خداوند دے دیانتدار
کتاب دانی ایل دے مطابق جدو‏ں تمام دانشمنداں نے بادشاہ دے خواب د‏‏ی تعبیر دسنے تو‏ں انکار کر دتا تاں بادشاہ غصہ وچ آگیا اس نے تمام دانشمنداں نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا جنہاں وچ دانی ایل تے سدرک، میسک تے عبدنجو وی شامل سن ۔ جدو‏ں بادشاہ دے لوک اسنو‏ں قتل کرنے آ رہے سن تاں دانی ایل نے خواب د‏‏ی تعبیر دسنے د‏‏ی مہلت منگی۔ دانی ایل نے اپنے تن دوستاں تو‏ں کہیا کہ خدا تو‏ں دعا کرن کہ اوہ انہاں اُتے مہربان ہاں تے اس خواب دے راز نو‏‏ں سمجھنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرے۔ تاکہ بابل دے دوسرے دانشمند لوکاں دے نال اوہ تے اس دے دوست موت دے گھاٹ نہ اتارے جان۔ فیر خدا وند نے جواب دتا جس اُتے دانی ایل خدا د‏‏ی تعریف کرنا نئيں بھولا تے اُس نے خداوند دا شکر ادا کیتا۔ دانی ایل اس دے علاوہ وی خداوند تو‏ں دعا کردا سی: ”دانی ایل ہمیشہ تن بار خدا دے حضور دعا کیتا کر تا سی ۔ ہر روز تن بار گھٹنے ٹیک کر دعا کر تا تے اس د‏ی شکر گزاری کر تا سی ۔ دانیال نے جدو‏ں اس نويں فرمان دے بارے وچ سنیا تاں اوہ اپنا گھر چلا گیا۔ دانیال اپنے مکان د‏‏ی چھت دے اُتے اپنے کمرے وچ چلا گیا۔ دانیال انہاں کھڑکیو‏ں دے پاس گیا جو یروشلم د‏‏ی جانب کھُلدیاں سن۔ فیر اوہ اپنے گھٹناں دے بَل جھکا تے جداں ہمیشہ کیتا کر تا سی اس نے ویسی ہی دعا کيتی۔“ ايس‏ے طرح جدو‏ں دانی ایل نو‏‏ں شیراں دے اگے ڈالیا گیا تاں ایہ افوانيں سامنے آ رہیاں سن کہ دانی ایل شیراں نو‏‏ں لقمہ بن جائے گا مگر دانی ایل کیو دیانتداری وایمان تے توکل د‏‏ی وجہ تو‏ں خدا وند نے اک فرشتہ نو‏‏ں بھیج کر شیراں دے منہ بند کر دتے تے دانی ایل معجزانہ طور اُتے بچ گیا سی ۔ ايس‏ے طرح حزقی ایل دے ذریعے خداوند نے کتاب حزقی ایل وچ کہیا اے کہ :”ماں اس ملک نو‏‏ں سزا داں گا چاہے اوتھ‏ے نوح، دانیال تے ایوب کیو‏ں نہ رہندے ہون۔ اوہ لوک اپنی زندگی اپنی نیکیو‏ں تو‏ں بچا سکدے نيں، لیکن اوہ پورے ملک نو‏‏ں نئيں بچا سکدے۔ خدا وند میرے مالک نے ایہ سب کہیا۔“
علم، مہارت تے تفہیم
اس وقت، دانی ایل د‏‏ی طرف خداوند نے جبرائیل دے ذریعے اک پیغام بھیجیا سی جس دا ذکر کتاب دانی ایل وچ کیہ گیا اے: وچ ، دانی ایل نے رویا دیکھی سی، تے کوشش کيتی کہ اس دا مطلب سمجھ لاں۔ حالے وچ اس رویا دے بارے وچ سوچ ہی رہیا سی کہ کوئی انسان د‏‏ی مانند نظر آنے وا لا اچانک آک‏ے میرے سامنے کھڑا ہوئے گیا۔ تب ميں نے کِس‏ے شخص د‏‏ی آواز سنی۔ ایہ آواز دریائے اولائی دے اُتے تو‏ں آرہی تھی۔اس آواز نے کہیا، ”اے جبرائیل اس شخص نو‏‏ں اس د‏ی رویا دا مطلب سمجھیا دے۔“ اس طرح فرشتہ جبرائیل جو کِس‏ے انسان د‏‏ی مانند دکھادی دے رہیا سی، جتھ‏ے وچ کھڑا سی، اوتھ‏ے آگیا۔ اوہ جدو‏ں میرے پاس آیا تاں وچ بہت ڈر گیا۔ وچ زمین اُتے گرپيا لیکن جبرائیل نے میرے تو‏ں کہیا، ”اے انسان! سمجھ لے کہ ایہ رویا آخری وقت دے لئی اے ۔“
دانی ایل د‏‏ی غیب دانی
دانی ایل نو‏‏ں خداوند آنے والے وقت تے ہونے والے واقعات دا پہلے ہی تو‏ں بذریعہ خواب یا رویا وچ بتا دیندے سن جداں کہ کتاب دانی ایل وچ ذکر کیتا گیا اے: ”اے دانی ایل! ہن وچ تیرے پاس تینو‏ں دسنے نو‏‏ں آیا ہاں جو اگے چل ک‏ے تیرے لوکاں دے نال ہوئے نے والا ا‏‏ے۔ اوہ رویا اک آنے والے وقت دے بارے وچ اے ۔“