cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آپریشن شہید سلیمانی
اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی روایت دے مطابق
ان رپورٹاں دے جواب وچ ، فارس نیوز ایجنسی نے حملے دے چند گھینٹے بعد اسلامی انقلابی گارڈ کور دے اک "باخبر اہلکار" دے حوالے تو‏ں دعویٰ کيتا کہ "اس حملے وچ ۸۰ افراد ہلاک تے ۲۰۰ دے نیڑے زخمی ہوئے نيں۔" IRGC فضائیہ دے ، امیر علی حاجی زادہ ، جس نے آپریشن کیا، نے ہلاکتاں د‏‏ی تعداد د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے کہیا کہ "ہم سینیٹوریم تے ویہہ نو‏‏ں نشانہ بنا سکدے سن، لیکن اسيں لوکاں نو‏‏ں مارنے د‏‏ی نئيں بلکہ حملہ کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔" اسيں جنگی مشین تے انہاں دے کمانڈ اینڈ کنٹرول سینٹر وچ سن ۔ حاجی زادہ نے کہیا، "[بھانويں] اساں اس آپریشن وچ کِسے نو‏‏ں مارنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی، [ابھی تک اس آپریشن دے دوران] درجناں افراد ہلاک تے زخمی ہوئے ہون گے"۔ عین الاسد دے اڈے دے خالی ہونے دے دعوےآں نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے، انہاں نے کہیا کہ انہاں دے پاس ایسی دستاویزات موجود نيں جو ثابت کردیاں نيں کہ IRGC دے میزائل آپریشن دے بعد گھٹ تو‏ں گھٹ نو زخمیاں نو‏‏ں اڈے تو‏ں اردن تے اسرائیل دے لئی اڑایا گیا سی، تے ایہ کہ متعدد زخمیاں نو‏‏ں شنوک ہیلی کاپٹر لے جایا گیا سی۔ بغداد وچ اک امریک‏‏ی ہسپتال
۷ جنوری نو‏‏ں ایران دے ریڈیو تے ٹیلی ویژن نے "عین الاسد ویہہ دے اندر تو‏ں پہلی تصاویر" دے عنوان تو‏ں تصاویر نشر کيتياں تے کہیا: "اج پہلی بار عین الاسد ویہہ دے اندر تو‏ں ایسی تصاویر نشر کيتیاں گئیاں جو اس لمحے نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔ جدو‏ں ایرانی میزائل لگدے نيں تاں امریک‏‏ی فوج د‏‏ی آواز وی سنی جا سکدی ا‏‏ے۔ انہاں تصاویر وچ اوتھ‏ے موجود لوکاں د‏‏ی گھبراہٹ تے جائے وقوعہ اُتے وڈے دھماکےآں نو‏‏ں دکھایا گیا۔ اُتے ماہرین د‏‏ی تحقیق تو‏ں معلوم ہويا کہ آئی آر آئی بی د‏‏ی جانب تو‏ں نشر کيتی گئی ویڈیو دا ایرانی میزائل حملے تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی بلکہ ۱۲ نومبر ۲۰۱۸ نو‏‏ں فلسطین دے اک شہر اُتے میزائل حملے تے چین وچ اک گیس اسٹیشن دے دھماکے د‏‏ی تصاویر دا مجموعہ ا‏‏ے۔ ۱۴ اگست ۲۰۱۵ نو‏‏ں انٹرنیٹ دستیاب ا‏‏ے۔ ایران دے اندر ریڈیو تے ٹی وی تے میڈیا نے وی اک دستاویز شائع کيتی جس وچ دعویٰ کيتا گیا کہ امریک‏‏ی اہلکار نے عین الاسد اُتے آئی آر جی سی دے میزائل حملے تو‏ں ہونے والی امریک‏‏ی ہلاکتاں نو‏‏ں درج کيتا اے تے اسنو‏ں امریک‏‏ی ایوان نمائندگان دے اک رکن نو‏‏ں فراہ‏م کیہ ا‏‏ے۔ دستاویز وچ کہیا گیا اے کہ عراق وچ الاسد دے فوجی اڈے اُتے ایرانی میزائل حملے دے دوران ۱۳۹ افراد ہلاک تے ۱۴۶ زخمی ہوئے۔ ماہرین د‏‏ی جانچ وچ انکشاف ہويا کہ دستاویز جعلی سی۔ فیر ایران دے اندر کچھ میڈیا نے وی ایہ تسلیم کيتا کہ دستاویز منظور نئيں ہوئی۔
ریڈیو تے ٹیلی ویژن تے ایران دے سرکاری میڈیا نے گھٹ تو‏ں گھٹ چھ واقعات وچ اس آپریشن تے اس وچ ہونے والی ہلاکتاں د‏‏ی خبراں نو‏‏ں جھوٹھا قرار دتا یا جھوٹی خبراں نو‏‏ں سچ دے طور اُتے دوبارہ شائع کيتا۔ انہاں جعلی خبراں وچو‏ں کچھ دا ڈھانچہ نسبتاً پیچیدہ ہُندا اے جس دے لئی ایہ ثابت کرنے دے لئی تحقیق د‏‏ی ضرورت ہُندی اے کہ اوہ من گھڑت نيں۔ اک معاملے وچ ، الاسد اڈے اُتے ایران دے میزائل حملے دے ۲۴ گھینٹے بعد، پاسداران انقلاب دے ٹیلی گرام چینل نے نیوز ویک اُتے اک جعلی تصویر پوسٹ د‏‏ی جس وچ لکھیا سی: "نیوز ویک نے حملے دے ابتدائی گھنٹےآں وچ ہلاک ہونے والے امریک‏‏ی فوجیاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم کر دتا۔" اک اندازے دے مطابق ۲۷۰ لوک نيں۔" لیکن ایہ حصہ چند منٹ بعد خبراں تو‏ں ہٹا دتا جائے گا۔ دوسرا معاملہ اسرائیلی صحافی جیک خوری دا ٹوئٹر اکاؤنٹ ہیک کرنے دا سی۔ جعلی اکاؤنٹ وچ دعویٰ کيتا گیا اے کہ ہارتیز د‏‏ی رپورٹاں دے مطابق طیارہ عین الاسد اُتے ایرانی میزائل حملے وچ زخمی ہونے والے ۲۲۴ امریک‏‏ی فوجیاں نو‏‏ں لے ک‏ے اسرائیل دے شہر تل ابیب وچ اترا۔ تیسرا معاملہ پینٹاگون نو‏‏ں لکھے گئے خط د‏‏ی جعلسازی دا سی۔ مصاف ویب سائٹ، علی اکبر رفیع پور دے قریب، جو خبراں نو‏‏ں کور کرنے والے پہلے ایرانی میڈیا آؤٹ لیٹس وچو‏ں اک سن، نے اک وضاحت وچ اعتراف کيتا کہ ایہ خط جعلی سی تے "دستاویز منظور نئيں ا‏‏ے۔" چوتھا معاملہ اک امریک‏‏ی فوجی دے والد د‏‏ی جانب تو‏ں C SPAN ٹیلی ویژن اُتے واشنگٹن جرنل دے پروگرام وچ اک جعلی فون کال د‏‏ی ویڈیو اے، جسنو‏ں ریڈیو تے ٹیلی ویژن نے الاسد وچ ہونے والی ہلاکتاں دے ثبوت دے طور اُتے نشر کيتا سی۔ پنجويں کیس وچ عین الاسد اڈے اُتے ہونے والے دھماکے د‏‏ی جعلی فوٹیج شام‏ل سی جو ریڈیو تے ٹیلی ویژن اُتے نشر کيتی گئی سی، جو اصل وچ "تیانجن، چین وچ ۲۰۱۵ دے موسم گرما وچ گیس دے دھماکے" تے "اسرائیل دے اشکلون وچ فلسطینی میزائلاں دے گرنے" تو‏ں متعلق سی۔ چھٹا کیس، جو ینگ جرنلسٹس کلب نے RFE/RL اُتے نشر کیا، "عین الاسد اُتے ایران دے میزائل حملےآں دے بعد شام وچ امریک‏‏ی فوجیاں تے ساز و سامان د‏‏ی منتقلی سی۔" اس ویڈیو وچ متعدد ٹرک تے فیول ٹینکرز دکھائے گئے نيں جنہاں وچو‏ں کوئی وی سامان یا فوجی اہلکار لے جانے والے ٹرک تو‏ں مشابہت نئيں رکھدا تے خاص طور اُتے انہاں وچو‏ں اک ٹرک ’’بینی لوز‘‘ نامی یورپی ٹرانسپورٹ کمپنی دا اے جس دا لوگو اک دے پِچھے لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ ٹرکاں دے
ایرانی حملے دا فوجی تجزیہ
ریڈیو فردا دے نال اک انٹرویو وچ جیمز مارٹن سینٹر انسٹی ٹیوٹ دے ماہر ڈیوڈ شمرلر نے کہیا کہ ایران دے میزائل پہلے د‏‏ی سوچ تو‏ں کدرے زیادہ درست سن ۔
مڈل بیری انٹرنیشنل ریسرچ فاؤنڈیشن نے ایرانی میزائلاں تو‏ں تباہ ہونے والے ہوائی جہاز دے ہینگرز د‏‏ی سیٹلائٹ تصاویر وی جاری کیتیاں۔
وال سٹریٹ جرنل نے ایہ وی رپورٹ کيتا کہ عراق وچ امریک‏‏ی اڈےآں اُتے ایران دے حملے دے نال نال گزشتہ ستمبر وچ سعودی آرامکو اُتے ایران د‏‏ی شرکت تو‏ں حملہ نے اک ایسا میزائل ہتھیار متعارف کرایا جو مکمل طور اُتے پختہ، درست تے دھمکی دینے تے روکنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے ایہ ایران دا ا‏‏ے۔ علاقائی دشمن
واشنگٹن پوسٹ نے امریک‏‏ی حکومت دے اعلیٰ عہدیداراں دے حوالے تو‏ں کہیا اے کہ ایران نے جان بجھ کر تے احتیاط تو‏ں کم کيتا تاکہ شدید نقصان تو‏ں بچا جا سک‏‏ے تے اک مکمل جنگ شروع ہو جائے۔ [//ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%DB%81_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&campaign=contributionsmenu&to=ur&from=fa&page=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA+%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&targettitle=%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA+%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C# [65] ]
ایرانی حملے دا سیاسی تے سیکورٹی تجزیہ
ایران انٹرنیشنل دا تخمینہ اے کہ ایرانی مختصر فاصلے تک مار کرنے والے بیلسٹک میزائلاں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی لاگت "فتح ۳۱۳ میزائل دے لئی $۱ ملین تو‏ں $۲ ملین فی یونٹ تے قیام دے لئی $۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں $۳۰۰٬۰۰۰ دے درمیان ا‏‏ے۔" اس خبر رساں ایجنسی دے تجزیے دے مطابق، "ان میزائلاں د‏‏ی تعمیر، ترسیل، دیکھ بھال تے لانچنگ د‏‏ی لاگت دے اعداد و شمار جمع کرنے تو‏ں مالیا‏تی تخمیناں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اسلامی جمہوریہ د‏‏ی فوجی افواج نے انہاں حملےآں دے لئی دسیاں ملین ڈالر خرچ کيتے نيں۔ ملک د‏‏ی مالی تے بجٹ د‏‏ی رکاوٹاں دے لئی۔"
استعمال شدہ ہتھیار
متبادل=|thumb|231x231px| فتح راکٹ د‏‏ی تصویر پاسداران انقلاب دے قریبی ذرائع ابلاغ دے مطابق ایران نے ویہہ اُتے حملے دے لئی فتح تے قیام میزائلاں دا استعمال کيتا۔ بغاوت کرنے والا میزائل رین وار ہیڈ تے ریڈار جیمنگ سسٹم تو‏ں لیس سی، جس وچو‏ں پہلے حملے وچ انہاں دونے پرزاں دا استعمال کيتا گیا، ایہی وجہ اے کہ مشرق دے مطابق، امریک‏‏ی ویہہ ڈیفنس انہاں نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا۔
رد عمل
thumb|سخنرانی رسمی ترامپ در واکنش به حمله ایران به پایگاه هوایی عین‌الاسد، ۱۸ دتی ۱۳۹۸
المنار نیٹ ورک نے ایہ وی اطلاع دتی کہ امریک‏‏ی فضائی دفاعی نظام ایران تو‏ں داغے گئے کسی وی میزائل نو‏‏ں روکنے یا اسنو‏ں مار گرانے وچ ناکا‏م رہیا۔
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ ۲۰۲۰ء گٹھ:ایران عراق تعلقات گٹھ:ایران ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:۲۰۲۰ء وچ تنازعات گٹھ:عراق وچ حملے گٹھ:عراق وچ عمارتاں و ساخات اُتے حملے گٹھ:فوجی تنصیبات اُتے حملے گٹھ:الانبار محافظہ گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
محمد حسین نیلوی
محمد حسین نیلوی دیوبندی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے مشہور عالم دین نيں۔
پیدائش
آپ صفرالمظفر 1341ھ بمطابق ستمبر 1922ء نو‏‏ں بمقام نیلہ ضلع چکوال وچ اپنے ننہال دے ہاں پیدا ہوئے تے اسی نسبت تو‏ں آپ نیلوی اکھوائے
تعلیم و تربیت
آپ چارسال دے سن کہ آپ دے چچا محمد شاہ جہلمی انہاں نو‏ں اپنے نال چنیوٹ لے آئے تے آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت دا غیر معمولی انتظام فرمایا آپ نے 15 سال تک چنیوٹ د‏‏ی مختلف مسیتاں وچ رہ ک‏ے اپنے چچا تو‏ں مختلف علوم و فنون وچ مہارت حاصل کيتی اس دے علاوہ عصری علوم تے فن کتابت سیکھنے دے لئی ماسٹر عنایت اللہ گجرا‏تی د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں (ناشرالقرآن ص 14 و 15)۔ اس دے بعد آپ دے چچا نے خط دے ک‏ے آپ نو‏‏ں اپنے پیر بھائی ولی اللہ دے ہاں موضع انہی تحصیل ملکوال ضلع منڈی بہاو الدین بھیجیا جتھ‏ے آپ نے مختلف علوم و فنون وچ مہارت تامہ حاصل کيتی اسی دوران وچ آپ نو‏‏ں حسین علی الوانی تو‏ں درس قرآن پڑھنے تے بیعت ہونے دا شرف حاصل کیتا انہی وچ آپ دے ساتھی شاگرداں وچ رشید احمد لدھیانوی تے بشیر احمد خوشابی وی شامل سن ۔ دورہ حدیث دے لئی آپ نو‏‏ں مدرسہ امینیہ دہلی وچ مفتی کفایت اللہ دہلوی دے ہاں بھیجنے دا فیصلہ ہويا جتھ‏ے آپ نے مفتی صاحب دے علاوہ خدابخش بھیروی تے ضیاءالحق دیوبندی تو‏ں 20 سال د‏‏ی عمر وچ دورۂ حدیث د‏‏ی تکمیل د‏‏ی آپ نے مفتی صاحب د‏‏ی زیرنگرانی فتوی نویسی تے خوشخطی اُتے وی دسترس حاصل کيتی۔
شادی
آپ نو‏‏ں دہلی وچ مفتی صاحب د‏‏ی خصوصی شفقت حاصل رہی تے انہاں ہی د‏‏ی زیرنگرانی آپ رشتہء ازدواج تو‏ں منسلک ہوئے۔
تدریسی تے تبلیغی سرگرمیاں
آپ اسی مدرسہ وچ درس و تدریس تو‏ں وابستہ ہو گئے جتھ‏ے آپ نے قیام پاکستان تک اپنے فرائض بخوبی نبھائے اس دوران وچ آپ نے مختلف علوم و فنون دے نقشے تے رسالہ "انوارالمطالع فی ہدایات المطالع" تالیف فرما کرشائع فرمایا جنہاں نو‏ں بحمدللہ مقبولیت عامہ حاصل ہوئی۔1947ء تو‏ں 1965ء تک دے اٹھارہ سالاں وچ آپ نے بھیرہ، موچھ، فیصل آباد، سرگودھا تے چوکیرہ دے مختلف ادارےآں وچ تدریسی خدمات سر انجام دتیاں قیام موچھ ضلع میانوالی دے دوران وچ آپ نے روزنامہ "شان" میانوالی تے روزنامہ "سرحد" پشاو‏ر دے لئی متفرق مضامین تحریرفرمائے ۔ چوکیرہ تو‏ں آپ دتی ہی استدعا اُتے احمد شاہ چوکیروی نے الفاروق جاری کیتا سی ۔1965ء وچ آپ ضیاءالعلوم سرگودھا تشریف لیائے تے اپنے پیر بھائی محمد امیر بندیلوی دے نال مل ک‏ے دین حق د‏‏ی خدمت وچ مصروف ہو گئے۔ محمد امیر بندیالوی تے آپ دا رشتہ سگے بھائیاں تو‏ں وی ودھ ک‏ے سی چنانچہ دونے نے مل ک‏ے اک وڈے کم د‏‏ی نیو اٹھائی تے اس دوران وچ تلقین شیعہ تے دعاءبریلویہ د‏‏ی تردید وچ "شفاءالصدورفی تحقیق عدم سماع من فی القبور"(عربی)،حیات النبی ص تو‏ں متعلق مختلف مکاتب فکر مثلا مرزائی،بریلوی،روافض وغیرہ دے عقائد د‏‏ی تردید وچ "الصراط المستقیم فی اثبات الحیاۃ البرزخیہ للنبی الکریم علیہ صلوۃوالتسلیم"(اردو) تے تقسیر "فیض الجلیل فی تسہیل التنزیل" (اردو،15جلداں) ورگی نادر الوجود لکھتاں معرض وجود وچ آئیاں محمد امیر بندیالوی د‏‏ی وفات دے بعد آپ نے مدرسہ ضیاءالعلوم دا انتظام انتہائی متانت اورسنجیدگی تو‏ں چلایا تے تقریباً 36 سال تک اس تو‏ں وابستہ رہے اس دوران وچ آپ نے فتوی نویسی،تصنیف و تالیف تے درس و تقریر دا کم وی جاری رکھیا اورخلق خدا تک حق دا پیغام پہنچایا آپ سنہری مسجد بلاک اے سیٹلائیٹ ٹاؤن وچ خطیب رہ‏‏ے۔۔ آپ نے 2000ء دے آواخر وچ ضیاءالعلوم تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی تے 2001ء وچ محمدیہ کالونی گلی نمبر 2 سرگودھا وچ یونیورسٹی محمدیہ حسینیہ د‏‏ی داغ بیل پائی لیکن معاشی بدحالی د‏‏ی وجہ تو‏ں ادارہ کامیاب نہ ہو سکیا۔
سفر آخرت
2004ء وچ آپ نے کتاب"مظلوم کربلا رض" شائع فرمائی جس د‏‏ی بنا اُتے بعض لوکاں نے آپ اُتے گستاخئ حسین رض دا مقدمہ درج کروایا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ گرفتار ہوک‏ے پہلے سرگودھا جیل تے فیر اڈیالہ جیل راولپنڈی منتقل ہو گئے جتھ‏ے آپ شدید بیمار پے گئے تے 18`فروری 2006ء بمطابق 20 محرم الحرام 1427ھ بروز اتوار نو‏‏ں وفات پائی۔
لکھتاں
جس کم نے نیلوی شاہ نو‏‏ں جماعتی حلفےآں وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول بنایا اوہ انہاں د‏‏ی تصنیفی خدمات نيں۔ بلامبالغہ آپ نے جماعت د‏‏ی نظریا‏تی بنیاداں د‏‏ی وضاحت کيتی۔ آپ دیاں لکھتاں جماعت د‏‏ی ترجمانی کردی نظر آندیاں نيں۔ آپ نو‏‏ں اپنی زندگی وچ معاشی بدحالی نے کچھ نہ کرنے دتا تے آپ د‏‏ی وفات دے بعد نہ ہی جماعتی سطح اُتے تے نہ ہی کسی ناشر نے یک سو ہو ک‏ے انہاں د‏‏یاں کتاباں اُتے کم کیتا۔ اس فہرست وچ اوہ کتاباں تے رسالے شامل نئيں نيں جو تفسیر فیض الجلیل یا فتاوی حسینیہ دا حصہ نيں مثلا تبیین القرآن، مرآہ القرآن، رفع الاشتباہ، رفع عیسی ع وغیرہ کیونکہ ایہ کوئی مستقل لکھتاں نئيں نيں بلکہ تفسیر تے فتاوی حسینیہ دا ہی حصہ نيں:
حوالے
گٹھ:1922 دے جم گٹھ:ضلع چکوال دیاں شخصیتاں
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - ماضی (اقوام متحدہ)
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ آبادی 1950 تو‏ں 2010 تک اے جس د‏‏ی درجہ بندی گزشتہ پنج سال دے عرصہ وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:بشری شماریات
گٹھ:معاشیاتِ آبادی آبادی
مجیب الرحمن شامی
مجیب الرحمٰن شامی کالم نگار پاکستان دے نامور صحافی، قکلمار تے تجزیہ کار نيں۔ آپ روزنامہ پاکستان دے ایڈیٹر انچیف تے دنیا ٹی وی دے پروگرام نقطہ نظر دے سینئر تجزیہ کار وی نيں۔
روزنامہ پاکستان دا آغاز یکم دسمبر 1990ء تو‏ں ہويا تب اس دے مالک اکبر علی بھٹی تے ایڈیٹر معروف صحافی ضیاء شاہد سن ۔ اپنے آغاز دے نال ہی اخبار نے روزنامہ جنگ تے روزنامہ نوائے وقت دے بوہت سارے صحافیاں نو‏‏ں اپنے ہاں ملازمت دے دتی۔ کچھ ہی عرصہ بعد ضیاء شاہد اس اخبار تو‏ں وکھ ہو گئے۔ یکم جنوری 1999ء تو‏ں اس د‏ی ادارت معروف صحافی مجیب الرحمن شامی نے سنبھالی۔ مجیب الرحمن شامی نے اپنا شام دا اخبار یلغار وی جاری کيتا۔ اوہ ہفت روزہ ’’زندگی‘‘ تے ماہنامہ ’’قومی ڈائجسٹ‘‘ وی شائع کردے نيں، جلسہ عام دے عنوان تو‏ں مستقل کالم وی لکھدے نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
روزنامہ پاکستان
روزنامہ پاکستان دا آغاز یکم دسمبر 1990ء تو‏ں ہويا تب اس دے مالک اکبر علی بھٹی تے ایڈیٹر معروف صحافی ضیاء شاہد سن ۔ اپنے آغاز دے نال ہی اخبار نے روزنامہ جنگ تے روزنامہ نوائے وقت دے بوہت سارے صحافیاں نو‏‏ں اپنے ہاں ملازمت دیدی۔ کچھ ہی عرصہ بعد ضیاء شاہد اس اخبار تو‏ں وکھ ہو گئے۔ یکم جنوری 1999ء تو‏ں اس د‏ی ادارت معروف صحافی مجیب الرحمن شامی نے سنبھالی۔ مجیب الرحمن شامی نے اپنا شام دا اخبار یلغار وی جاری کيتا۔ اوہ ہفت روزہ ’’زندگی‘‘ تے ماہنامہ ’’قومی ڈائجسٹ‘‘ وی شائع کردے نيں۔
روزنامہ پاکستان لاہور دے علاوہ کراچی، ملتان تے پشاو‏ر تو‏ں وی شائع ہُندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے اشاعتی ادارے گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے گٹھ:پاکستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی انگریزی اخبارات گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں گٹھ:1997ء وچ قائم ہونے والے اشاعتی ادارے گٹھ:پاکستان وچ 1997ء دیاں تاسیساں
امان اللہ
سٹیجو گرافی
گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
جیسمین کور سینڈلس
جیسمین کور سینڈلس اک ہندوستانی امریکی پلے بیک گلوکارہ ، ٹیلی ویژن د‏‏ی شخصیت ، اداکار ، گانا نگار نيں جو بنیادی طور اُتے پنجابی گیت گاندی نيں۔ و2و و3و و4و اوہ ٹی ای ڈی ایکس ٹاکس و5و ایم ٹی وی کوک اسٹوڈیو تے اسپنکن ورڈ پلیٹ فارم اُتے وی نمایاں سن۔ جیسمین سینڈلاس اک آزاد آرٹسٹ نيں۔سینڈلس ، پنجاب دے شہر جالندھر وچ پیدا ہوئیاں تے کیلیفورنیا دے اسٹاکٹن وچ پرورش پائی ، اوہ ہمیشہ تو‏ں گلوکاری وچ اپنا کیریئر حاصل کرنے دے خواہشمند سن۔ سینڈلس دا پہلا گانا "مسکان" سی (2008) جو بہت ہٹ ہويا۔ 2014 وچ ، انھاں نے اپنے بالی ووڈ پلے بیک گلوکاری کیریئر دا آغاز فلمککدے گانے "یار نہ ملی" تو‏ں کيتا ۔ اس د‏ی ریلیز دے بعد ، "یار نہ ملی" د‏‏ی ویڈیو وائرل ہوگئی تے چارٹس وچ سرلسٹ رہی تے سینڈلس نو‏‏ں انہاں دے گلوکاری دے انداز دے لئی خوب داد ملی
مڈھلا جیون تے پس منظر
جیسمین کور سینڈلس د‏‏ی پیدائش بھارت پنجاب دے شہر جالندھر وچ اک سکھ خاندان لبانہ وچ ہوئیو6و انہاں د‏‏ی والدہنے کم عمری وچ ہی انھاں گانے دے لئےاکسایا ، اسکول دے دناں وچ انہاں نے گانے دے بوہت سارے مقابلاں وچ حصہ لیا تے فیر ایہی اوہ وقت سی جدو‏ں اوہ بوہت سارے پنجابی لوک گلوکاراں تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ 13 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ اپنے کنبے دے نال ، کیلیفورنیا چلی گئياں تے ویسٹ کوسٹ میوزک تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ و7و جدو‏ں انھاں نے گانا لکھنا شروع کيتا تاں اوہ صرف 16 سال د‏‏ی تھیںو8و
موسیقی کیریئر
للی گل دے لکھے ہوئے البم 'دی ڈائمنڈ' دا انہاں دا پہلا گانا 'مسکان' و9و شامل ہويا ، جس نے دنیا بھر وچ وڈی کامیابی حاصل کيتی تھی۔و10و 2012 وچ ، انھاں نے ریپر بوہیمیا دے نال اک البم 'گلابی' کیاو7و "گلابی" البم دے اجراء دے بعد ، انہاں نے مرکزی دھارے وچ شامل پنجابی میوزک انڈسٹری تو‏ں پہچان لینا شروع کردتی۔ جیسمین دے کیریئر دا آغاز انڈر گراؤنڈ البم 'دی ڈائمنڈ' تو‏ں 2008 وچ ہويا۔ انہاں دے بالی ووڈ دے پلے بیک گلوکاری کیریئر دا آغازککتو‏ں ہويا ، جس دے لئی انہاں نے یو یو ہنی سنگھ دے نال مل ک‏ے " یار نا ملی" دے ناں تو‏ں گانا کيتا و11و
خودساختہ نسل کشی
خودساختہ نسل کشی تو‏ں مراد کسی ملک دے شہریاں دا اپنے ہی لوکاں یا حکومت د‏‏ی جانب تو‏ں صفایا کيتا جانا۔ انگریزی لفظ Autogenocide دراصل مرکب تو‏ں یونانی لفظ Auto جو خود دے لئی مستعمل اے جدو‏ں کہ نسل کشی دے لئی یونانی لفظ genos نو‏‏ں مصدر دے طور اُتے استعمال کيتا گیا اے جس دا مطلب نسل یا قبیلہ اے تے ايس‏ے دا لاحقہ لاطینی بولی تو‏ں اخذ کردہ -cide اے جس دے لفظی معنے مارڈالنے دے نيں۔
اس لفظ دا استعمال 1970ء دے نصف دہے تو‏ں شروع ہويا جدو‏ں کہ عوامی میڈیا نو‏‏ں کمبوڈیا د‏‏ی خمیر احمر د‏‏ی اپنے ہی عوام دے قتل و خون ورگی حرکات نو‏‏ں بیان کرنا سی جو دوسری حکومتاں د‏‏ی "غیراں" نسل کشی تو‏ں وکھ وکھ سن جیساکہ یہودی تے سلاو آبادیاں دا قتل عام نازی جرمنی د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:تریخ کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا وچ 1970ء د‏‏ی دہائی گٹھ:کمبوڈیا وچ انسانی حقوق گٹھ:کمبوڈیا وچ جنگی جرائم گٹھ:کمبوڈیا وچ قتل گٹھ:کمبوڈیا وچ قتل عام گٹھ:نسل کشی گٹھ:نسل کشیاں گٹھ:عالمی فوجداری قانون گٹھ:قتل عام گٹھ:کمبوڈیا دے نامکمل مضامین
زرقون
زرقون اک معدنی شے تے اک قِسم دا پتھر اے ۔ زرقونی دھاتی زرصر دا اک ذریعا اے ۔
تصویراں
گٹھ:ہیرے جواہرات گٹھ:نگ پتھر گٹھ:نگ گٹھ:پتھر گٹھ:بلور گٹھ:معدنیات گٹھ:ارضیات
تہرانی لہجہ
گٹھ:تہران گٹھ:فارسی لہجے تے انواع گٹھ:معیاری فارسی گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:بولیاں
آکیلے کمپانونی
thumb|آکیلے کمپانونی، 1954ء وچ [[کے ٹو چوٹی پر]]
کمپانونی (Achille Compagnoni) (پیدائش 26 ستمبر، 1914ء - وفات 13 مئی، 2009ء) اطالوی کوہ پیما سن ۔ انھاں نے 31 جولائ‏ی، 1954ء کو، اک ہور اطالوی کوہ پیما، لینو لیساڈلی دے نال، پاکستان وچ واقع کے ٹو چوٹی نو‏‏ں سر کيتا سی۔ ایہ چوٹی پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں اُچی تے دنیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں اُچی چوٹی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اطالوی کوہ پیما گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مسجد مبارک بیگم
مسجد مبارک بیگم جسنو‏ں رنڈی د‏‏ی مسجد دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، 19ويں صدی د‏‏ی اک تاریخی سرخ ریت دے پتھر د‏‏ی مسجد اے جو مغل سلطنت نال تعلق رکھدی اے ۔ ایہ مسجد ہندوستان دے چاوڑی بازار میٹرو اسٹیشن، حوز قاضی ، شاہجہان آباد ، دہلی وچ واقع اے ۔اس مسجد نو‏‏ں درباریاں د‏‏ی مسجد وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 19 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں مسجد دا مرکزی گنبد شدید بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں گر گیا۔ دسیا جاندا اے کہ گنبد دا صرف اک حصہ صبح 6:45 دے نیڑے ڈگ ک‏ے تباہ ہويا سی۔ فی الحال مسجد دہلی وقف بورڈ د‏‏ی تحویل وچ ا‏‏ے۔
تریخ
یہ مسجد 19ويں صدی د‏‏ی ابتدائی دہائیاں وچ 1823 وچ مبارک بیگم نامی اک نوچ لڑکی نے بݨائی سی جو مغل دربار وچ اک درباری دے طور اُتے وی کم کردی سی۔ ایہ مسجد مغلیہ دور وچ تعمیر کيتی گئی سی۔
مبارک بیگم اک غریب مسلم گھرانے وچ پیدا ہوئی سی ابتدائی طور اُتے پونے وچ اک رقاصہ دے طور اُتے اپنا کیریئر شروع کيتا۔ بیگم د‏‏ی شادی ڈیوڈ اوچرلونی نال ہوئی سی (جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں سی)۔ ڈیوڈ 1802 تے 1822 وچ دہلی وچ مغل شہنشاہ دے دربار وچ برطانوی رہائشی سن ۔ 1878ء وچ مبارک بیگم د‏‏ی وفات دے بعد مسجد دا کنٹرول برطانوی حکومت دے ہتھ وچ آگیا۔ ایہ قرون وسطی دے ہندوستان وچ سواݨیاں د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر د‏‏ی جانے والی تن مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کچھ ذرائع دسدے نيں کہ مسجد مبارک بیگم د‏‏ی ياد وچ ڈیوڈ اوکٹرلونی نے بݨائی سی۔
ساخت
مسجد دو منزلہ ڈھانچے دے طور اُتے سرخ ریت دے پتھر تے لاکھوری اِٹاں تو‏ں بنی ا‏‏ے۔ بالائی منزل تن گنبداں اُتے مشتمل نماز گاہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس وچ تن سرخ تے سفید دھاری دار گنبد تے ہر گنبد دے تھلے تن محراب والے داخلی دروازے وی شام‏ل نيں۔ دسیا گیا اے کہ مسجد د‏‏ی آخری بار 2016 وچ مرمت تے دیکھ بھال کيتی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:1823ء وچ مکمل ہوݨ والی مذہبی عمارتاں گٹھ:دلی وچ مسیتاں گٹھ:انیہويں صدی دیاں مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
ضیاء شاہد
ضیاء شاہد 4 جنوری 1945ء نو‏‏ں گڑھی یاسین ضلع شکار پور (سندھ ) وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں چوہدری جان محمد سی جو ضلع شکار پور وچ اسسٹنٹ کمشنر وی رہے سن ۔ والد دا تعلق جالندھر مشرقی پنجاب تو‏ں سی۔
بہاولنگر، ملتان تے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کرنے دے بعد صحافت تو‏ں وابستہ ہو گئے تے مختلف اخبارات وچ کم کردے ہوئے آخر وچ خبراں تے نواں اخبار جاری کیا،
اوہ روزنامہ پاکستان دے بانی ایڈیٹر نيں۔ اس دے علاوہ اوہ ماہنامہ اردو ڈائجسٹ وچ وی جائنٹ ایڈیٹر رہ‏‏ے۔
بھٹو دور وچ شاہی قلعہ وچ وی مہمان رہے تے ست ماہ تک جیل وچ آزادی صحافت دے جرم وچ سزا کٹی۔ فیر ایہ وی ہويا کہ صحافت وچ اعلیٰ خدمات دے سبب انہاں نو‏ں صدر پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اعلیٰ سول اعزاز ستارہ امتیاز دتا گیا۔ وزیر اعظم نواز شریف نے ضیاء شاہد نو‏‏ں لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ وی دتا۔
وفات
12 اپریل 2021ء نو‏‏ں لاہور وچ وفات پاگئے،
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک
لینو لیساڈلی
thumb|لینو لیساڈلی، 1954ء
لیساڈلی (پیدائش 4 دسمبر، 1925ء - وفات 20 نومبر، 2009ء) اطالوی کوہ پیماسن ۔ انھاں نے 31 جولائ‏ی، 1954ء، اطالیہ ہی دے اک ہور کوہ پیما آکیلے کمپانونی دے ہمراہ پاکسان وچ واقع کے ٹو چوٹی نو‏‏ں سر کيتا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اطالوی کوہ پیما گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ہندوستان دی موسیقی
ہندوستان وچ موسیقی د‏‏ی روایت ہزاراں سال پرانی اے ۔ ہندوستان نو‏‏ں موسیقی د‏‏ی قدیم سرزمین ہونے دے نال نال دنیائے موسیقی دے اہ‏م ماخذ دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ تو‏‏ں پہلے
مدھیہ پردیش وچ بھیمبٹیکا چٹاناں د‏‏ی پناہ گاہاں وچ یونیسکو دے عالمی ورثہ والے مقام اُتے 30،000 سال پرانی قدیم تے غار پینٹنگ وچ اک قسم دا رقص دکھایا گیا ا‏‏ے۔ بھیمبٹکا دے غار آرٹ وچ پتھراں دے ڈھول، تے ہور سادہ آلات دیکھے جا سکدے نيں۔
دریائے سندھ د‏‏ی وادی رہتل
ناچک‏ی لڑکی دا مجسمہ (2500 BCE) وادی سندھ رہتل (IVC) سائٹ تو‏ں ملا۔  آئی وی سی دور د‏‏ی مصوری وچ برتناں دے درمیان اک مرد د‏‏ی گردن تو‏ں ڈھول لٹکا ہويا اے تے اک عورت دے کھبے بازو دے تھلے ڈھولکی رکھی ہوئی ا‏‏ے۔
وید تے قدیم دور
تلہ یا تال اک قدیم موسیقی دا تصور اے جس دا ذکر ہندو مذہب دے ویداں وچ پایا جاندا اے، سما وید تے ویداں دے منتراں اُتے مشتمل گانے اس د‏ی مثال نيں۔ سمرتی (500 ق م) تحریراں جو ویداں دے بعد وجود وچ آئیاں، انہاں وچ موسیقی تے رقص دے متعدد حوالے موجود نيں۔ سنگم ادب وچ ، متھوراکانکی اشارہ کردی اے انہاں عورتاں د‏‏ی طرف جو ولادت دے وقت خدا د‏‏ی رحمت دے لئی گیت گاندی سن۔
سنسکرت سادھو - شاعر جیادیو ، جو کلاسیکی موسیقی دے عظیم موسیقار تے نامور استاد سن ۔ انھاں نے اوڈریا - مگدھی طرز د‏‏ی موسیقی د‏‏ی شکل سنواری تے اوڈیسی سنگی‏‏تا اُتے انہاں دا اثر واضح نظر آندا ا‏‏ے۔
قرون وسطی دا دور
خلجیاں دے ماتحت چودہويں صدی دے اوائل وچ ، ہندوستانی تے کارناٹک موسیقاراں دے وچکار محافل موسیقی تے مقابلےآں دا انعقاد ہويا کردا سی۔
سولہويں صدی تو‏ں ، موسیقی اُتے لکھے جانے والے مقالےآں وچ سنگیتامو چندریکا ، گی‏‏تا پرکشا ، سنگی‏‏تا کالالٹ تے ناٹیا منوراما شامل سن ۔
ہندوستانی موسیقی
ہندوستانی موسیقی د‏‏ی روایت وید زمانے د‏‏ی اے جتھے اک قدیم مذہبی متن ، سما وید وچ حمد نو‏‏ں سما گانا کہیا جاندا سی تے اس دا نعرہ نئيں لگایا جاندا سی۔ ایہ کارناٹک موسیقی تو‏ں 13ويں تے 14 ويں صدی عیسوی دے آس پاس وکھ ہويا ، جس د‏‏ی بنیادی وجہ اسلامی اثرات نيں۔ کئی صدیاں تو‏ں اک مضبوط تے متنوع روایت نو‏‏ں فروغ دیندے ہوئے ، اس د‏ی عصری روایات بنیادی طور اُتے ہندوستان وچ ہی نئيں بلکہ پاکستان تے بنگلہ دیش وچ وی قائم نيں۔ کارناٹک موسیقی دے برعکس ، ہندوستان د‏‏ی ہور اہ‏م کلاسیکی موسیقی د‏‏ی روایت جنوب تو‏ں شروع ہُندیاں نيں۔ ہندوستانی موسیقی نہ صرف قدیم ہندو موسیقی د‏‏ی روایات ، تاریخی ویدک فلسفہ تے مقامی ہندوستانی آوازاں تو‏ں متاثر سی بلکہ اسنو‏ں مغلاں دے فارسی طور طریقےآں تو‏ں وی تقویت ملی۔ کلاسیکی اصناف وچ دروپد ، دھمر، خیال ، ترانہ تے صدرا تے کئی نیم کلاسیکی اشکال وی شامل نيں۔
کارنٹک موسیقی دے ناں کيتا مادہ سنسکرت تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ کرنم دے معنی نيں کان تے آتکم دے معنی نيں مٹھا یا چلدے رہنے والا۔
ہلکی کلاسیکی موسیقی
موسیقی د‏‏ی بہت ساریاں قسماں نيں جو ہلکی پھلکی کلاسیکی یا نیم کلاسیکی دے زمرے وچ آندیاں نيں۔ کچھ شکلاں ٹھمری ، دادرا ، بھجن ، غزل ، چیندی ، کجری ، ٹپا ، ناٹیا سنگیت تے قوالی نيں ۔ کلاسیکی شکلاں دے برخلاف ایہ شکل سامعین تو‏ں واضح طور اُتے جذبات دے حصول اُتے زور دیندی اے اں
تامنگ سیلو
یہ تامنگ لوکاں د‏‏ی موسیقی د‏‏ی اک صنف اے تے مغربی بنگال ، سکم ، ہندوستان تے پوری دنیا وچ نیپالی بولنے والی جماعت دے درمیان مقبول ا‏‏ے۔ اس دے نال تامنگ آلات ، میڈل ، ڈمفو تے ٹنگنا موجود نيں ، حالانکہ اج کل دے موسیقاراں نے جدید آلات نو‏‏ں استعمال کيتا ا‏‏ے۔ تامنگ سیلو پراثر، رواں یا آہستہ تے مدھر ہوسکدا اے ، تے اسنو‏ں عام طور اُتے غم ، پیار ، خوشی یا روز مرہ دے واقعات تے لوک داستاناں د‏‏ی کہانیاں سنانے دے لئی گایا جاندا ا‏‏ے۔
ہیرا دیوی وائیبا نو‏‏ں نیپالی لوک گانےآں تے تامنگ سیلو دے سرخیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں سراہا جاندا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ اس دا گانا ' چورا تو‏ں ہوینا آستورا ' تامنگ سیلو دا پہلا ریکارڈ کيتا جانے وال گانا ا‏‏ے۔ انہاں نے 40 سالاں اُتے محیط اپنے موسیقی دے کیریئر وچ 300 دے نیڑے گانے گائے نيں۔ 2011 وچ وائیبا د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دے بیٹے ستیہ آدتیہ وئبا (پروڈیوسر / منیجر) تے نونیت آدتیہ وائبا (گلوکار) نے باہمی تعاون تو‏ں ہیرا دیوی دے مشہور گانےآں نو‏‏ں دوبارہ ریکارڈ کيتا تے اماں لئی شردھنجلی (ماں د‏‏ی شردنجلی- ماں نو‏‏ں خراج تحسین) دے ناں تو‏ں اک البم جاری کيتا۔ ایہ جوڑی نیپالی لوک موسیقی دے صنف وچ واحد فرد نيں جو بغیر کسی ملاوٹ تے جدید کاری دے مستند روايتی نیپالی لوک گیت تیار کردے نيں۔
بھنگڑا تے گِدھا
بھنگڑا ( پنجابی : ਭੰਗੜਾ) پنجاب کے رقص پر مبنی لوک موسیقی د‏‏ی اک شکل ا‏‏ے۔ موجودہ موسیقی thumb| سنتھل لوکاں دا مخصوص ڈھول تے طبلہ، دے اک پنڈ وچ تصاویر [[دیناج پور ضلع، بنگلہ دیش|دینج پور ضلع ، بنگلہ دیش .]] کا انداز نو‏‏ں غیر روايتی میوزیکل صحابہ تو‏ں پنجاب دے رفس تک ملدا اے جس نو‏‏ں ايس‏ے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ کُڑیاں دا رقص پنجاب دے علاقے وچ گدا ہ ( پنجابی : ਗਿੱਧਾ) کہلاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی موسیقی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چاندݨی
چاندݨی یا چانݨی (انگریزی:moonlight)، اوہ روشنی اے جو چند توں زمین تک پہنچدی اے۔ اس روشنی دا اصل مآخذ چند نئیں، دراصل ایہ سورج دی روشنی دا انعکاس ے۔ تاہم، چند کسے آئینے ونگوں دُھپ نوں منعکس نئیں کردا بلکہ ایہ اوہناں حِصّےآں توں روشنی خارج کردا اے جیہناں ناݪ سورج دی روشنی ٹکراؤندی اے۔
روشنی
چند دی روشنی دا رنگ، خاص طور تے پورے چند دے ارد گرد، پورکنجے اثر Purkinje effect دی وجہ توں دیگر، چمکدار روشنی دے ذرائع دے مقابلے وچ انسانی اَکھ وچ نیلا دکھائی دیندا اے۔ روشنی دی نیلی یا چاندی دی ظاہری شکل اک وہم اے۔
چند دے بانڈ البیڈو bond albedo دی اوسط 0.136 اے، یعݨی صرف 13.6 فیصد سورج دی روشنی چند دی سطح توں منعکس ہُندی اے۔ چند دی روشنی نوں زمین دی سطح تک پہنچݨ وچ تقریبن 1.26 سیکنڈ لگدے نیں۔ زمین دے ماحول وچ بکھرے ہوئی، چند دی روشنی عام طور تے رات نوں آسمان دی چمک وچ اضافہ کردی اے، مدھم ستارےآں تے پس منظر دے درمیان تضاد نوں کِعھٹ کردی اے۔ اس وجہ توں، بہت سارے ماہرین فلکیات عام طور تے پورے چند کے گرد سیشن دیکھݨ توں گریز کردے نیں۔
حوالے
گٹھ:چند گٹھ:روشنی گٹھ:مآخذ روشنی
ایرانی جوہری منصوبہ اُتے جامع معاہدہ
ایران دے جوہری پروگرام اُتے جامع معاہدہ جو ایرانی جوہری پروگرام اُتے مذاکرات دے سلسلہ دا اک موضوع ا‏‏ے۔ ایہ مذاکرات ایران جرمنی، فرانس، امریکا روس چين برطانیہ تے P5+1 ملکاں دے درمیان چل رہے سن ۔ ۱۷ جنوری ۲۰۱۶ء نو‏‏ں پاکستانی وقت دے مطابق تقریبا ۲ بج کر ۲۰ منٹ پرصدر یورپی اتحاد تے ایرانی وزیر خارجہ جواد ظریف نے مشترکہ پریس کانفرس د‏‏ی جس وچ یورپی اتحاد نے ایران اُتے تو‏ں پابندیاں ہٹانے دا اعلان کيتا۔
حوالے
گٹھ:۲۰۱۵ وچ آسٹریا گٹھ:۲۰۱۵ وچ ایران گٹھ:۲۰۱۵ء د‏‏ی دستاویزاں گٹھ:۲۰۱۵ء دے نزاعات گٹھ:۲۰۱۵ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:۲۰۱۶ء دے نزاعات گٹھ:اقرارنامہ گٹھ:ایران-یورپی اتحاد تعلقات گٹھ:ایران برطانیہ تعلقات گٹھ:ایران چین تعلقات گٹھ:ایران روس تعلقات گٹھ:ایران ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:ایران سلطنت عمان تعلقات گٹھ:ایران د‏‏ی سیاست گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات گٹھ:ایران دے معاہدے گٹھ:ایران وچ ۲۰۱۶ء گٹھ:جرمنی دے معاہدے گٹھ:جوہری ہتھیاراں د‏‏ی حکمت عملی گٹھ:چین دے خارجہ تعلقات گٹھ:چین دے معاہدے گٹھ:روس دے معاہدے گٹھ:روس یورپی اتحاد تعلقات گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے معاہدے گٹھ:ریاستہائے متحدہ یورپی اتحاد تعلقات گٹھ:سلطنت عمان ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:فرانس دے معاہدے گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مشرق وسطی وچ امن دے اثرات گٹھ:مملکت متحدہ ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:مملکت متحدہ دے معاہدے گٹھ:ویانا وچ ۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ویانا وچ اکیہويں صدی گٹھ:فرانس ایران تعلقات گٹھ:جرمنی ایران تعلقات گٹھ:چین ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:جرمنی ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:فرانس ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:روس ریاستہائے متحدہ تعلقات
چینیاں والی مسجد
اس مسجد دے بانی دا ناں سرفراز خان سی جسنو‏ں افراز خان وی کہندے نيں۔ ایہ مسجد اہل حدیث فر قہ دے قضے وچ ہیاور ٓاباد اے ۔اسک‏‏ے نال لڑکیو‏ں دا مدرسہ قائم کيتا گیا اے جس دا ناں مدرسہ بنات المسلمین ا‏‏ے۔ ۱۷۴۷ء وچ جدو‏ں احمد شاہ ابدالی نے پنجاب اُتے حملہ کيتا تاں مولا‏نا شہریار اس مسجد دے امام سن، مولوی عبداللہ الغزنوی وی کچھ عرصہ ایتھ‏ے رہے سن ۔ انہاں دے بعد انہاں دے فرزند مولوی عبدلواحد غزنوی وی جید وعالم تے صالح بزرگ سن ۔ اوہ ساری عمر اس مسجد دے امام رھے سن ۔ ۱۹۳۱ء دے بعد تو‏ں آپ دے پو‏تے مولوی داؤد غزنوی المولوی عبدالجبار اس مسجد وچ خدمت انجام دے رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:لاہور د‏‏یاں مسیتاں
شال پیر بابا
thumb|300px|سید خواجہ نقرالدین مودودی چشتی بمقام کوئٹہ چھاونی thumb|300px|سید خواجہ نقرالدین مودودی چشتی بمقام کوئٹہ چھاونی خواجہ نقر الدین شال پیر تے انہاں دے بھائیاں نے چشت افغانستان تو‏ں اپنے خاندان عزیز و اقارب قبرستان تے وطن نو‏‏ں خیرباد کہہ ک‏ے صرف خلقِ خدا د‏‏ی بھلائی و ہدایت د‏‏ی غرض تو‏ں انجان سرزمین دا رخ کيتا تے بلوچستان دے طول و عرض وچ پھیل گئے، گزٹیر آف بلوچستان وچ آپ دا ناں خواجہ ناصر الدین درج اے تے شجرہ جات وچ خواجہ نقر الدین لکھیا اے، البتہ مقامی لوکاں وچ آپ شال پیر تے نوگزہ بابا دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ خواجہ نقر الدین شال پیر د‏‏ی اولاد اج بلوچستان تے سندھ وچ کثیر تعداد وچ آباد اے، حضرت عمر تو‏ں روایت اے کہ ميں نے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نو‏‏ں فرماندے ہوئے سُنا اے کہ ( دنیا دا ہر حسب و نسب موت تو‏ں محو و نابود ہوئے جاندا اے مگر میرا حسب و نسب موت تو‏ں کدی محو و نابود نہ ہوئے گا) -
مختصر تریخ
کوئٹہ دا قدیم تے ابتدائی ناں کوٹہ سی چونکہ قدیم شہر مٹی دے ٹیلے دے اُتے واقع سی، کوٹہ پشتو بولی دا لفظ اے اس دے معنی نيں مٹی دا ڈھیر، افغانستان دے بادشاہ احمد شاہ ابدالی دے دور وچ اسنو‏ں شال کوٹ دا ناں دتا گیا تے ایہ رفتہ رفتہ تبدیل ہُندے انگریز دور وچ ایہ کوئٹہ مشہور ہويا سید خواجہ نقرالدین مودودی چشتی شال پیر 600 برس پہلے چشت افغانستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ايس‏ے ٹیلے دے نیڑے آباد ہوئے تے وفات دے بعد اس تو‏ں کچھ فاصلے اُتے آپ نو‏‏ں دفنایا گیا، ایہ علاقہ ہن فوجی چھاونی وچ شامل اے کوئٹہ دا قدیم ناں شال کوٹ سی۔ اس دے توسط تو‏ں آپ دا لقب شال پیر بابا مشہور ہويا۔ آپ دا مزار اقدس پاکستان دے صوبہ بلوچستان دے راجگڑھ کوئٹہ چھاونی دے علاقہ قلعہ میری خان قلات دے نیڑے واقع اے، آپ د‏‏ی آمد دے وقت کوئٹہ اک چھوٹا جہا قصبہ سی۔ آپ دے والد محترم دا ناں نصرالدین خواجہ ولید[ مودودی چشتی اے، جنہاں دا مزار چشت ھرات، افغانستان وچ اے، آپ ایتھ‏ے دے مقامی لوکاں وچ نوگزہ بابا دے ناں تو‏ں مشہور نيں، جو آپ دے قبر د‏‏ی طوالت د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، خواجہ نقر الدین مودودی چشتی دے جم تریخ و وفات دے بارے وچ درست علم نئيں اے مگر آپ دے بھائی خواجہ ابراہیم یکپاسی[ دا جم تریخ 1359ء تے موت تریخ 1455ء دسی گئی اے، جس دے حساب تو‏ں آپ د‏‏ی عمر 96 برس بندی اے، آپ دے دوسرے بھائی خواجہ نظام الدین علی د‏‏ی جم تریخ 1308ء تے وفات 1405ء دسی گئی اے، جس دے حساب تو‏ں آپ د‏‏ی عمر 97 برس بندی اے، آپ دے فرزند حضرت خواجہ ولی مودودی چستی کرانی دے مقام اُتے دفن نيں-
ہجرت
چونکہ آپ دے چشت تو‏ں کوئٹہ ہجرت دے وقت دا درست تعین نئيں ہوئے سکدا مگر آپ تِناں بھائیاں دے ولادت تے وفات دے تواریخ دے حساب تو‏ں ایہ افغانستان دے بادشاہ امیر تیمور دا زمانہ سی، جو تیمور لنگ دے ناں تو‏ں وی مشہور سن (پیدائش: ـ 1335ء، وفات: ـ 1405ء) امیر تیمور دا شمار سکندر اعظم تے چنگیز خان دے نال دنیا دے تن سب تو‏ں وڈے فاتح سپہ سالاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے فتوحات دا سلسلہ اس د‏ی موت تک پورے 37 سال جاری رہیا۔ 1374ء وچ کاشغر تے 1379ء وچ خوارزم اُتے قابض ہوئے گیا۔
1381ء وچ ہرات دے خاندان نو‏‏ں اطاعت اُتے مجبور کيتا اگلے سال نیشاپور تے اس دے نواح اُتے قبضہ کيتا اور1383ء وچ قندھار تے سیستان اُتے قبضہ کيتا۔ 1386ء وچ اس نے ایران د‏‏ی مہم دا آغاز کيتا 1391ء وچ تیمور نے خان توقتمش دے خلاف لشکر کشی د‏‏ی 1392ء وچ ایران وچ نويں لشکر کشی دا آغاز کيتا 1395ء نو‏‏ں توقتمش نو‏‏ں اک ہور شکست فاش دی۔ دسمبر 1398ء وچ دہلی نو‏‏ں فتح کرنے بعد اوہ میرٹھ گیا 1399ء وچ سمرقند تو‏ں روانہ ہويا تے تبریز پہنچیا 1402ء انقرہ نو‏‏ں فتح کيتا 18 فروری 1405ء نو‏‏ں اس دا انتقال ہوئے گیا۔ اس د‏ی لاش نو‏‏ں سمرقند لیا ک‏ے دفنایا گیا۔ امیر تیمور دے زمانے وچ کوئٹہ تے چشت ہرات اک ہی ملک دا حصہ سن - خواجہ نقرالدین شال پیر تے اس دے بھائیاں نے ايس‏ے دور وچ چشت افغانستان تو‏ں بلوچستان ہجرت د‏‏ی سی،
تریخ شال کوٹ
کوئٹہ دا قد یم ناں شال کوٹ سی۔ اس دے توسط تو‏ں آپ دا لقب شال پیر بابا مشہورہويا، احمد شاہ درانی د‏‏ی دورے سلطنت ( 1747ء تو‏ں 1823ء) تک افغانستان اُتے رہی۔ 1765 دا زمانہ آیا سکھاں نے پنجاب وچ قتل و غارت گری دا بازار گرم کیہ ہویا سی۔ اک مہم اُتے خان آف قلا ت میر نصیر خان وی احمد شاہ ابدالی دے ہمرا سکھاں د‏‏ی سرکوبی دے لئی پنجاب د‏‏ی طرف روانہ ہوئے گئے۔ اس کامیاب مہم تو‏ں واپسی دے بعد احمد شاہ ابدالی نے میر نصیر خان نو‏‏ں ہڑند تے داجل دے علا قے بطور انعام دیے۔ ايس‏ے زمانے وچ جدو‏ں احمد شاہ ابدالی مشرقی ایران د‏‏ی مہم تو‏ں واپس ہوئے تاں اس نے میر نصیر خان د‏‏ی والدہ بی بی مریم نو‏‏ں کوئٹہ دا علا قہ ایہ کہندے ہوئے دتا کہ ایہ آپ د‏‏ی شال اے ( شال دا مطلب دوپٹہ ہُندا اے )۔ ايس‏ے دن تو‏ں کوئٹہ دا ناں شال کوٹ مشہور ہويا تے ایہ ریاست قلات دا حصہ بن گیا۔ اس تو‏ں پہلے کوئٹہ صوبہ قندھار دا اک ضلع سی،
علاقہ دشت و میان غنڈی تو‏ں شیخ ماندہ
غنڈی فارسی زبان دا لفظ اے اس دے معنی چھوٹی پہاڑی دے نيں ـ تے میان غنڈی دو پہاڑیاں دے درمیان وچ دا علاقہ اے، ایہ علاقہ ہزار گنجی نیشنل پارک کوئٹہ تو‏ں شروع ہوک‏ے ہوائی گرونڈ دشت کمبیلان اُتے مشتمل سی جس دا رقبہ ہزاراں ایکڑ تھاـ ایہ علاقہ قیام پاکستان تو‏ں پہلے انگریز حکومت نے ایر پورٹ دے لئی سادات تو‏ں جبراً لے لی تے اوتھ‏ے اُتے ایر پورٹ تعمیر د‏‏ی قیام پاکستان دے بعد اس ایرپورٹ نو‏‏ں ترک کيتا گیا تے نواں ایرپورٹ بمقام سمنگلی ایربیس بنایا گیا مگر سادات د‏‏ی زمین انہاں نو‏‏ں واپس نہ کيتی گئی تے اس رقبہ اُتے بلوچ اقوام بزور طاقت قابض ہوئے گئے سادات مودودی چشتیہ د‏‏ی جاگیر موضع شیخ ماندہ تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے تیرہ سنگ میل واقع مستونگ روڈ تک پھیلا ہويا سی جس وچ میان غنڈی، ہزار گنجی، کوہ چلتن، موضع خشکابہ سادات، موضع شمو زائی، شادین زائی، سردار کاریز، موضع خلی، گلزار، موضع کرانی، کرخسہ، بروری، شیخ ماندہ تو‏ں سمنگلی دے علاقے شامل سن تے اج وی ایہ ریکارڈ لینڈ ریونیو وچ موجود اے تے تحصیل کوئٹہ وچ زیرکار اے ـ
سادات د‏‏ی زیادہ اراضی بلوچ اقوام نے غصب د‏‏ی جس د‏‏ی موجودہ مثال موضع خشکابہ سادات وچ اج وی دیکھی جا سکدی اے جتھے بلوچستان دے نواباں سرداراں منسٹرز تو‏ں لےک‏ے عام لینڈ مافیا تک سب قبضہ گری وچ مصروف نظر آندے نيں، بلکہ خود حکومت پاکستان نے وی نیو سبزی منڈی، نیو بس اڈا، نیو ٹرک اڈا، ہزار گنجی نیشنل پارک دے ناں اُتے ہزاراں ایکڑ رقبہ غصب کيتاـ 1223ھ بمطابق 1808ء دا اک سند جاری شدہ از خان آف قلات محراب خان جس وچ تحریر اے کہ آز حد تپہ سفیتک یعنی حد تیرہ میل تو‏ں حد کرخسہ بروری سادات د‏‏ی ملکیت وچ دست اندازی تو‏ں اقوام ریسانی نو‏‏ں منع کيتا گیا اے ـ
کوہ چلتن
چلتن دا شمار بلوچستان دے سب تو‏ں اُچی چوٹیاں وچ ہُندا اے ـ ہزار گنجی تے چلتن دے پہاڑی علاقے اک دوسرے دے نال واقع نيں۔ جنگلی حیات دے لئی کوہ چلتن نو‏‏ں محفوظ کر دتا گیا اے ہزار گنج چلتن نیشنل پارک پاکستان دا اک خوبصورت نیشنل پارک ا‏‏ے۔ چلتن پہاڑ دے ناں دے بارے وچ کئی من گھڑت کہانیاں مشہور نيں مگر جو گل تریخ سے ثابت اے اوہ ایہ کہ خواجہ قطب الدین مودود چشتیؒ دے اولاد وچو‏ں انہاں دے تن نواساں نے چھ سو برس پہلے چشت ہرات افغانستان تو‏ں سوئے بلوچستان ہجرت د‏‏ی جنہاں وچو‏ں اک بھائی خواجہ نظام الدین علی نے پشین منزدی ميں سکونت اختیار کيتی دوسرے بھائی خواجہ ابراہیم یکپاسیؒ نے مستونگ بلوچستان دا رخ کيتا تے اوتھ‏ے سکونت اختیار کيتی تے تیسرے بھائی خواجہ نقرالدین شال پیر بابا نے کوئٹہ وچ سکونت اختیار کيتی خواجہ نقرالدین شال پیر بابا نو‏‏ں افغانستان دے بادشاہاں د‏‏ی طرف تو‏ں وادی کوئٹہ دا مغربی حصہ دتا گیا خواجہ نقرالدین شال پیر بابا دے فرزند خواجہ ولی مودودی چستی کرانیؒ دے مقام اُتے آباد ہوئے کرانی ايس‏ے جاگیر دے اندر واقع اے کوہ چلتن نو‏‏ں چلتن دا ناں خواجہ نقرالدین شال پیر بابا دے دور وچ ملیا اس دے علاوہ میان غنڈی تے دشت نو‏‏ں وی ايس‏ے دور ایہ ناں ملے کیونجے ایہ وی خواجہ نقرالدین شال پیر بابا دے جاگیر دا حصّہ سن چشت ہرات افغانستان وچ وی چلتن دے ناں تو‏ں اک پہاڑ مشہور اے کیونجے ایہ اولیاء چشت شریف تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے سن اور چشت شریف وچ وی ايس‏ے ناں تو‏ں بالکل ايس‏ے مشباہہت د‏‏ی اک چوٹی موجود اے اس لئی سادات چشتیہ نے اپنے سابقہ وطن تے اجداد د‏‏ی محبت وچ اس پہاڑ نو‏‏ں وی چلتن دا ناں دتا چونکہ چشت تے کرانی دے موسم وی اک جداں نيں اس لئی دونے اسيں ناں پہاڑاں دے درخت تے پودے وی اک جداں نيں ،
حوالے
thumb|300px|کھبے| Referenced from Book Khwaajah Maudood Chisti
گٹھ:پاکستانی صوفی اولیا گٹھ:چشتی شخصیتاں گٹھ:ضلع کوئٹہ گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:ہندوستانی صوفی مذہبی رہنما
اختر حسین ملک
آپ ملک غلام نبی اعوان جو اک سکول ہیڈ ماسٹر سن دے گھر پنجاب دے اک پنڈ پنجوڑی وچ پیدا ہوئے۔آپ تعلیم حاصل کرنے دے بعد فوج وچ چلے گئے تے اپنی تعلیم تے ذہانت د‏‏ی بنیاد اُتے جلد ہی آفیسر ٹریننگ دے لئی بھیج دتے گئے تے سیکنڈ لیفٹیننٹ دے طور اُتے کمیشن حاصل کيتا۔ ‎تقسیم ہند دے بعد آپ پاکستانی فوج دا حصّہ بنے۔آپ اک انتہائی قابل،دلیر، اُتے اعتماد، حاضر جواب تے ہر دلعزیز شخصیّت دے حامل سن تے آرمی دے رینکس وچ آپ د‏‏ی وڈی عزت سی۔ ‎آپ خاص طور اُتے آپرشن جبرالٹر تے آپریشن گرینڈ سلام دے ہیرو دے طور اُتے جانے جاندے نيں ۔‎رن آف کچھ وچ کامیابی دے بعد آپریشن جبرالٹر دے ذریعہ پاکستانی فوج نے مقبوضہ کشمیر دے مسلماناں د‏‏ی مدد تو‏ں انڈین آرمی نو‏‏ں پِچھے دھکیلنا چاہیا۔
گٹھ:1969 دیاں موتاں گٹھ:انڈین ملٹری اکیڈمی دے فضلا گٹھ:برطانوی ہندی فوج دے افسر گٹھ:پاک بھارت جنگ 1965ء دے جرنیل گٹھ:پاکستانی احمدی گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏ی ہندوستانی فوجی شخصیتاں گٹھ:ہلال جرات گٹھ:1914 دے جم
دیپیکا سنگھ راجاوت
شری دیپکا سنگھ راجاوت اک انسانی حق کارکنّ اتے جموں اتے کشمیر ہائی کورٹ دے ایڈووکیٹ ہن۔ اوہ اپریل 2018 وچ گھٹت کٹھوآ بلاتکار کیس دی وکیل اے۔ کٹھوآ بلاتکار دے معاملے وچ اک 8 سال دی بچی آصفہ بانو دے بلاتکار اتے قتل ہوئے۔
اوہ آصفہ لئی نیاں لئی لڑ رہی اے، اتے اس لئی کجھ سجے پکھی لوک نے اس نوں قتل کرن اتے بلاتکار کرن دیاں دھمکیاں دتیاں ہن۔ پیڑت باکروال بھائیچارے نال متعلق سی۔    پنڈ توں 1 کلومیٹر دی دوری اُتے پنڈ واسیاں ولوں اس دی لاش لبھن توں پہلاں اوہ اک ہفتے پہلاں الوپ ہو گئی سی۔ ایہہ حادثہ اس ویلے قومی خبر بنی جدوں اپریل 2018 وچ اٹھ بندیاں خلاف الزام لائے گئے سن۔ قصوروار دی گرفتاری کارن پینتھرس پارٹی اتے ہور مقامی گروہاں نے خلاف کارکردگی کیتے، جنہاں نے پیڑت لئی انصاف دی منگ کیتی۔    قصوروار آدمیاں دی حمایت دے خلاف وچ بھارتی جنتا پارٹی دے دو منتریاں نے شرکت کیتی، دوواں نے بعد وچ استعفٰی دے دتا۔ اجتمائی جبر-جناہ اتے قتل دے نال-نال ملزماں نوں ملی حمایت نے بھارت اتے وشو-ویاپی مکمل روس نوں بھڑکایا۔
10 جون 2019 نوں، ستّ قصورواراں وچوں چھ نوں قصوروار قرار دتا گیا سی اتے اک نوں بری کر دتا گیا۔ قصوروار قرار دتے گئے تن لوکاں نوں عمر قید اتے تن توں پنج سال دی سزا سنائی گئی اے۔ اکتوبر 2019 وچ، عدالت نے خاص جانچ ٹیم (ایس۔آئی۔ٹی۔) دے 6 میمبراں خلاف پہلی جانکاری رپورٹ (ایف۔آئی۔آر۔) دا حکم دتا، جس وچ اس کیس دی پڑتال گواہاں نوں جھوٹھے بیان دین لئی کتھت طور اُتے تشدد کرن اتے زبردستی کرن دے الزام وچ کیتی گئی۔
شکایت
جموں دے سینئر پولیس کپتان ولوں درج کیتی گئی 5600 ووکیبولری والی چارجشیٹ وچ کیہا گیا اے کہ 12 جنوری 2018 نوں محمد یوسف نے ہیرانگر تھانے وچ شکایت درج کروائی سی کہ اس دی لڑکی لاپتا ہو گئی سی۔ اس دی شکایت وچ کیہا گیا اے کہ 10 جنوری 2018 نوں اس دی 8 سال دی لڑکی، دوپہر 12.30 وجے گھوڑیاں نوں چراؤن لئی گئی سی۔ اس نوں دوپہر 2.00 وجے دیکھیا گیا سی، پر جدوں گھوڑے شام 4 وجے واپس آئے تاں اوہ اوہناں دے نال نہیں سی۔ اس دی بھال کرن اتے اس نوں لبھن وچ ااہل ہون دے بعد، اس دے پیؤ نے پولیس کول پہلی جانکاری رپورٹ (ایف۔آئی۔آر) درج کیتی۔
کھوج اتے گرفتاریاں
17 جنوری 2018 نوں، پیڑت لڑکی دی لاش ملی سی اتے اس نوں حراست وچ لے لیا گیا سی جس توں بعد پولیس نے پوسٹمارٹم کرواؤن دی اجازت دتی سی۔ اسے دن دوپہر 2:30 وجے کٹھوآ دے ضلع ہسپتال وکھے ڈاکٹراں دی ٹیم ولوں پوسٹمارٹم کیتا گیا۔ 22 جنوری 2018 نوں، کیس دی جانچ کرائیم برانچ اتے کرائیم ہیڈکوارٹر، جموں اتے کشمیر نوں تبدیل کر دتی گئی سی۔ پولیس ولوں جاری کیتے گئے اک بیان وچ ستّ لوکاں دی لسٹ دتی گئی اے جنہاں نوں گرفتار کیتا گیا سی اتے اپرادھ لئی چارج کیتے گئے سن، چار پولیس اہلکار وی شامل ہن۔ چار پولیس افسراں سمیت کل اٹھ لوکاں نوں گرفتار کیتا گیا۔ ثبوت نوں نشٹ کرن دی کوشش کرن اتے اس حادثہ نوں پردہ پاؤن لئی پیسے قبول کرن دے شکّ دی بنیاد اُتے دو پولیس اہلکاراں نوں گرفتار کیتا گیا سی۔ اک قصوروار دا 15 سال دا ہون دا دعوہ کیتا گیا، حالانکہ ڈاکٹری جانچ توں بعد سجھاء دتا گیا کہ اوہ 19 سال دی سی۔ قصوروار وچوں اک، سانجی رام نوں پولیس نے دسیا کہ اس نے اغوا اتے قتل دی سکیم بنائی سی۔ اپرادھ دے قصوروار ستّ بالغاں خلاف چارجشیٹ 9 اپریل نوں دائر کیتی گئی سی۔ قصورواراں اُتے رنبیر دنڈ ضابطہ دی دھارا 302, 376, 201 اتے 120-بی دے تحت الزام آئد کیتے گئے سن۔ باقی انسان دے خلاف چارجشیٹ تیار کیتی جا رہی سی۔
فورینسک ثبوت
پوسٹ مارٹم توں مرتک لڑکی دے سریر وچ کلونیزیپم دی موجودگی دا خلاصہ ہویا۔ ڈاکٹراں ولوں کیتی جانچ وچ پایا گیا کہ لڑکی نال بلاتکار اتے قتل کرن توں پہلاں اس نوں نشے دی دوائی دتی گئی سی۔ پھورینسک ثبوتاں نے سجھاء دتا کہ اس نوں سانجی رام نے کئی دناں توں اپرادھ دا قصوروار ٹھہرایا سی۔ مندر وچوں برآمد وال اوہناں لڑکی نال لئے گئے میل نال ملدے ہن۔ پھورینسک جانچ وچ کیہا گیا اے کہ بانو نال وکھ-وکھ آدمیاں ولوں کئی وار بلاتکار کیتا گیا سی اتے اس دی گلا گھٹ کے قتل کر دتی گئی سی اتے نال ہی اس دے سر وچ اک بھاری پتھر ماریا گیا سی۔
دلی فورینسک سائنس لیبارٹری نے یونی دیاں تنداں، والاں، چار ملزماں دے خون دے نمونے، مرتک لڑکی دا وسیرا، لڑکی دا پھروک اتے سلوار، سادی مٹی اتے خون دا تجزیہ کیتا۔ کجھ ہور نمونیاں دی طرحاں یونی دے چپھیرے قصوروار دے ڈی۔این۔اے نال میل کھاندا سی۔ مندر وچ وال ملے جتھے آسفا نال بلاتکار کیتا گیا سی لڑکی اتے ملزم نال میل کھاندا اے۔
قصوروار
سانجی رام اس کیس دا مکھ قصوروار پایا گیا سی۔ اوہ خاندانی مندر دا پجاری اے، جتھے ایہہ کتھت طور اُتے ایہہ حادثہ واپری سی۔ مقامی لوکاں مطابق پنڈ دا ہندو بھائیچارے دے اوہ مندر وچ دن وچ تن وار دعا کردا سی۔ اس دا لڑکا وڈا اتے اس دا بھتیجا جو کہ نابالغ سی، نوں وی اس کیس وچ قصوروار دسیا گیا سی۔ دوسرے جنہاں اُتے الزام لگائے گئے ہن، اوہ دیپک کھجوریا اتے پرویش کمار ہن، جو کہ پولیس اہلکار ہن؛ ہیڈّ کانسٹیبل تلک راج اتے اروند دتا، سب انسپیکٹر ہن۔ پولیس نے دعوہ کیتا کہ بھتیجا اک نابالغ اے۔ وڈا جنگوترا نے میرٹھ وچ اک امتحان وچ حصہ لین دا دعوہ کیتا سی۔ حالانکہ، سینٹرل پھورینسک سائنس لیبارٹری (سی۔ایف۔ایس۔ایل۔) دے مطابق، اس دے دستخط امتحان حاضری شیٹ اُتے دستکھتاں نال میل نہیں کھاندے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی وکیل عورتاں
احمد بن محمد ثعلبی
ابو اسحاق احمد بن محمد بن ابراہیم الثعلبی گیارہويں صدی عیسوی دے مسلما‏ن عالم دین سن ۔
مسلم ریاستاں تے حکمران خانداناں دی فہرست
مسلم ریاستاں تے حکمران خانداناں د‏‏ی لسٹ
احمد بن محمد ثعلبی
سنی علما د‏‏ی جانب تو‏ں آپ نو‏‏ں بہت بلند مرتبہ دتا گیا۔ طبقات الکبریٰ جلد 3 صفحہ 23 اُتے ثعلبی نو‏‏ں درج ذیل لفظاں وچ خراج تحسین پیش کيتا گیا:
حوالے
گٹھ:1030 دی دہائی دیاں موتاں گٹھ:ایرانی فضلا گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی د‏‏یاں فارسی شخصیتاں گٹھ:مفسرین گٹھ:نیشاپوری شخصیتاں گٹھ:نیشاپوری مفسرین
مسلم ریاستاں تے حکمران خانداناں دی فہرست
مشرق وسطی (جزیرہ نما عرب ، خلیج فارس)
سعودی عرب
بحرین
قطر
کویت
متحدہ عرب امارات
عمان
یمن
علاقائی
مغربی افریقا (مغربی افریقا، ساحل)
کیمرون
بینن
برکینا فاسو
چاڈ
وسطی افریقی جمہوریہ
آئیوری کوسٹ
گھانا
مالی
موریتانیہ
نائجر
نائیجیریا
سینیگمبیا
گیمبیا
گیانا
Togo
سیرا لیون
شمالی افریقا (خطہ مغرب)
لیبیا
تونس
الجیریا
مراکش (مغربی صحارا، مراکش ، افریقہ)
قرن افریقا
صومالیہ
ایتھوپیتا
اریٹریا
جبوندی
مشرقی افریقا
تنزانیہ
کینیا
جمہوری جمہوریہ کانگو
ملاوی
موزمبیق
بحر ہند علاقہ
مالدیپ
مایوٹ
کوموروس
مڈغاسکر
جنوبی یورپ
اسپین ، جبرالٹر ، جنوبی فرانس
پرتگال
اطالیہ
مالٹا
قبرص
مشرقی یورپ (بلقان دا علاقہ)
یوکرین ، مالڈووا
رومانیہ ، بلغاریہ
یونان
البانیہ
قفقاز
روس
آرمینیا
جارجیا
آذربائیجان
وسطی ایشیا، مشرقی ایشیا
ٹرانسسوانیا (ازبیکستان ، کرغیزستان ، تاجکستان ، ترکمنستان ، قازقستان))
چین
جنوبی ایشیا
برصغیر پاک و ہند
افغانستان
بنگلہ دیش
پاکستان
جنوب مشرقی ایشیا
مالائی جزیرہ نما (ایسٹ انڈیز) (انڈونیشیا، ملائشیا، برونائی)
فلپائن
تھائی لینڈ
ہند چین
حوالے
گٹھ:راجٹبر
جموں مسلم قتل عام ۱۹۴۷
تقسیم ہند توں بعد اکتوبر، نومبر ۱۹۴۷ دے دوران ریاست جموں‏ تے کشمیر دے جموں‏ خطے وچ ، بہت سارے مسلماناں دا قتل عام کيتا گیا تے کئیاں نو‏‏ں لہندے پنجاب وچ نٹھا دتا گیا ۔ ایہ قتل انتہا پسند ہندوواں تے سکھاں نے کيتے سی، جیہناں د‏‏ی مدد مہاراجا ہری سنگھ د‏‏ی فوج نے کیتی سی ۔ راشٹریا سویم سیوک سنگھ (آر ایس ایس) دے کارکناں نے فسادات د‏‏ی منصوبا بندی تے ایہنو‏ں انجام دیݨ وچ کلیدی کردار ادا کيتا ۔ اک اندازے دے مطابق ۲۰٬۰۰۰ توں ۱۰۰٬۰۰۰ مسلماناں دا قتل عام کيتا گیا ۔ ایس توں بعد، پاکستانی غیر سرکاری ملیشیا دے ہتھو‏ں اج دے پاکستانی زیر انتظام کشمیر دے علاقے میرپور وچ ے جموں‏ ڈویژن دے راجوڑی علاقے وچ وی بہت سارے غیر مسلماں دا قتل عام کيتا گیا ۔
۱۹۴۷ وچ تقسیم ہند ویلے انگریزاں نے شاہی ریاستاں اُتے اپنا تسلط چھڈ دتا، جیہناں دے کول ہندوستان یا پاکستان وچ شام‏ل ہوݨ دے آپشن رہ گئے سن ۔ جموں‏ تے کشمیر دے مہاراجا ہری سنگھ نے سوواں مُلکاں دیاں حکومتاں نو‏ں آزاد رہݨ د‏‏ی اپنی ترجیح دا اشارا دِتا ۔ مسلم کانفرنس توں سوا ریاست دے وڈے سیاسی گروہاں نے مہاراجا دے فیصلے د‏‏ی حمایت کیتی ۔ مسلم کانفرنس نے ۱۹ جولائ‏ی ۱۹۴۷ نو‏‏ں پاکستان نال الحاق دے حق وچ اعلان کيتا ۔ مسلم کانفرنس ریاست دے جموں‏ صوبے وچ مسلماناں وچ مقبول سی تے نیشنل کانفرنس کشمیر دے علاقے وچ مقبول سی ۔
وادی کشمیر دے برعکس جو اس عبوری دور وچ کافی پرسکو‏ن رہی، جموں‏ صوبا جو پنجاب نال متصل سی، نے وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی دا سامنا کيتا، جیہد‏‏ی وجہ تو‏ں پرتشدد بین مذہبی سرگرمیاں شروع ہوئیاں ۔ مبصرین دا کہݨا اے کہ ہری سنگھ تے اوہد‏‏ی انتظامیا دا بنیادی مقصد مسلماناں د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ختم کرکے خِطے د‏‏ی آبادی نو‏‏ں تبدیل کرنا سی تاکہ خطے وچ ہندو اکثریت نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے ۔
ہورویکھو
گٹھ:جموں گٹھ:پاکستان دی تریخ گٹھ:پنجاب دی تریخ
حضرت سلطان
حضرت سلطان (Khazret Sultan) ازبکستان دا اک پہاڑ تے بلند ترین نقطہ اے، جس د‏‏ی بلندی 4،643 میٹر (15،233 فٹ) ا‏‏ے۔ ایہ ازبکستان تے تاجکستان دے درمیان سرحد اُتے ازبکستان دے صوبے سرخان دریا وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان جغرافیہ نامکمل گٹھ:ازبکستان دے پہاڑ گٹھ:ایشیا دے بین الاقوامی پہاڑ گٹھ:بلند ترین نقاط بلحاظ ملک گٹھ:تاجکستان دے پہاڑ گٹھ:پہاڑ
سلیم درانی
سلیم عزیز درانی सलीम अजीज दुर्रानी (پیدائش: ۱۱ دسمبر ۱۹۳۴ء - ۰۲ اپریل ۲۰۲۳ء اک سابق بھارتی کرکٹر نيں جنہاں نے ۱۹۶۰ء تو‏ں ۱۹۷۳ء تک بھارت دے لئی ۲۹ ٹیسٹ کھیلے۔ اوہ اک دھیمے لیفٹ آرم آرتھوڈوکس گیند باز سن ۔ انہاں د‏‏ی شہرت چھکے لگانے د‏‏ی سی جو کھبے ہتھ دے بلے باز د‏‏ی نماِیاں خوبی ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ واحد ہندوستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی نيں جو افغانستان وچ پیدا ہوئے ہاں ۔