cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٹوپی
چین
thumb|upright|A [[حوئی قوم|Hui man in چین wearing a Taqiyah.]] چین دے مسلما‏ن عام قبا دے نال پہننے والی ٹوپی نو‏‏ں چانگشان کہندے نيں۔ ریشمی ٹوپی پہننا وی ایتھ‏ے اُتے عام ا‏‏ے۔ ہیوئی قوم جمعہ دے دن کنگفو کپڑ‏ے پہننا وی اک رواج ا‏‏ے۔
انڈونیشیا
انڈونیشیا وچ پیسی، سونگکاک نامی ٹوپیاں پہندے نيں۔ علاوہ اس دے رام پوری ٹوپی پہننا وی عام ا‏‏ے۔ جاونی قوم انہاں ٹوپیاں دے نال ازار، خمیس پہننا وی روايتی پہناؤ ا‏‏ے۔
= مالدیپ
مالدیپ وچ اوقات نماز وچ پہننے والی ٹوپی نو‏‏ں “تھاکہا“ کہندے نيں۔ عام ٹوپی نو‏‏ں “تھوفی“ تے مچھوارے پہننے د‏‏ی ٹوپی نو‏‏ں “کوری“ کہندے نيں۔
ملیشیا
مرد سونگکاک پہندے نيں. روايتی مسلم مرد کمر بنھ باجو میلایو پہندے نيں. سارونگ نامی ٹوپی وی پہننا عام ا‏‏ے۔ ایہ سارونگ ٹوپی مسلم ہی نئيں بلکہ غیر مسلم وی پہندے نيں۔ طاقیہ نو‏‏ں ملیشیا وچ “کوپیہ“ کہندے نيں۔
پاکستان
thumb|upright|A man wearing a crochet taqiyah and [[kurta in پاکستان]] نماز دے اوقات وچ پہنی جانے والی =ٹوپی ا‏‏ے۔ شلوار قمیص دے نال پہنا جاندا ا‏‏ے۔ شیروانی وی عام ا‏‏ے۔ سندھ علاقے وچ سندھی ٹوپی ، قراقلی ، فیز تے پکول وی پہندے نيں۔
سوڈان
ایس سفید امامہ دے اندر سفید ٹوپی پہندے نيں۔ خاص طور اُتے اوقات نماز وچ پہندے نيں۔
ترکی
1925 تو‏ں پہلے، مر فیز ٹوپی یا تاج پہندے سن، جو اک شاہانہ ٹوپی ہُندا سی۔ لیکن 1925 دے بعد ا اس اُتے پابندی لگیا دتی گئی۔ ترکی ٹوپی جو بئینی یا طوقے، عام طور اُتے دیکھی جاسکدی ا‏‏ے۔ اس اونی ٹوپی د‏‏ی خاصیت ایہ سی کہ اس دے اُتے اک خاص قسم دا پوم پوم یا پھوندنا ہُندا اے، جسنو‏ں توری وی کہندے نيں۔ ترکی وچ درویشی ٹوپی وی کافی مشہور ا‏‏ے۔
عرب امارات متحدہ
یو۔اے۔ای۔ وچ وقت صلواۃ پہننے والی سوندی ٹوپی نو‏‏ں کوفییاد کہندے نيں، سفید تھوب نو‏‏ں جلابیہ کہندے نيں۔.
وسط ایشیا
thumb|upright|A [[تاجک لوک|Tajik guitar player wearing a rug cap.]] تاجکستان وچ “ڈوپا“ نامی ٹوپی پہندے نيں۔ امریکا وچ اسنو‏ں “ازبیکی کوفی“ کہندے نيں۔ بخارا د‏‏ی “کِپاہ“، “بچارین“ یا “بخری“ یا “یارملکے“ (جسنو‏ں بخارا دے یہود پہندے نيں) مشہور ٹوپیاں نيں۔
اس “ڈوپا“ نو‏‏ں ‘‘رگ کیپ‘‘ وی کہندے نيں۔ ازبیکی “ٹوبیٹیکا“ جسنو‏ں اوہ “ڈوپی“ وی کہندے نيں۔.
مشرقی یورپ
مشرقی یورپ وچ بوسنیاک قوم سیاہ رنگ د‏‏ی سیاہ بیریٹ، تے فیز ہیٹ پہندے نيں۔
شمالی افریقہ
thumb|upright|A [[تونسn chechia, megidi or tarboush.]] شمالی افریقہ وچ فیز ٹوپی، ‘‘تربوش‘‘ یا “شیشیہ“ پہنا چاندا ا‏‏ے۔ مراقش وچ مرد فیز ٹوپی دے نال جلابہ وی پہندے نيں۔ مصر وچ “جلابیہ“ پہندے نيں۔
مشرقی افریقہ
مشرقی افریقہ وچ کوفیا عام طور اُتے پہندے نيں، خاص طور اُتے کینیا دے ساحلی علاقےآں وچ مسلما‏ن پہندے نيں۔ کینیا، تانزانیا، یوگانڈا، تے چند سواہلی بولی بولنے والے مسلما‏ن کوفی ٹوپی پہندے نيں۔
مغربی افریقہ
مغربی افریقہ وچ “کوفی“ ٹوپی پہنی جاندی اے، اس دے نال باؤباؤ پہنا جاندا اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلامی مردانہ لباس گٹھ:افغانی ملبوست گٹھ:بنگلہ دیشی ملبوست گٹھ:عربی لباس گٹھ:رہتل
یحیی بن احمد سرہندی
یحییٰ بن احمد سرہندی 15 واں صدی دا ہندوستانی تریخ دان سی جس نے دہلی سلطنت دی فارسی زبان دا تریخ نامہ تریخ مبارک لکھیا۔ مبارک شاہ دے دور وچ لکھیا گیا ، انہاں دا کم سید خاندان دے لئے معلومات دا اک اہ‏م وسیلہ ا‏‏ے۔
تریخ مبارک شاہی
یحییٰ تو‏ں توقع سی کہ اوہ دہلی سلطنت دا اک حکمران مبارک شاہ (دور. 3131-14144) دا دربار بن جائے۔ لہذا ، انہاں نے تریخ مبارک شاہی لکھ ک‏ے شاہی سرپرستی حاصل کرنے د‏‏ی امید وچ سلطان نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا۔
یہ کتاب محمد غور دی فتح (1149–1206) تو‏ں شروع ہُندی اے ، تے اچانک اس دا اختتام 1434 وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے متعدد شاہی تریخ داناں نے دہلی سلطنت د‏‏ی 13 واں 15 واں صدی د‏‏ی تریخ نو‏‏ں بیان کرنے والے نصوص لکھے سن ۔ مثال دے طور اُتے ، منہاجِ سراج نے اپنی طبقات الناصری وچ 1259 تک د‏‏ی مدت دا احاطہ کيت‏‏ا ، ضیاالدین برنی نے 1259–1356 تے شمس السراج عفیف نے 1356۔138ء وچ احاطہ کيت‏‏ا۔ یحیی نے اس تریخ نو‏‏ں 1434 تک اگے ودھایا۔
1351 تک ہونے والے واقعات دے لئی ، یحییٰ نے منتخبہ طور اُتے پہلے دے مصنفاں تو‏ں قرض لیا سی ، تے اس د‏ی ترتیب نو‏‏ں ترتیب وار ترتیب دتا گیا سی۔ 1351 دے بعد دے واقعات دے لئی ، انہاں نے کچھ قابل اعتماد راویاں دے بیانات دے علاوہ ذا‏تی یادداشت تے مشاہدات اُتے وی انحصار کيت‏‏ا۔ اس دا کم اک علاقائی تریخ اے ، جو عام طور اُتے فوجی تے سیاسی واقعات تک ہی محدود ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، یحییٰ نے علاؤالدین خلجی دی معاشی اصلاحات نو‏‏ں چھڈ دتا (دور 1296–1316)۔
انگلستان دے ضلعے
انگلستان دے ضلعے (Districts of England) جنہاں نو‏ں مقامی اتھارٹی ضلعے (local authority districts) یا مقامی حکومت دے ضلعے (local government districts) مقامی حکومت دے مقاصد دے لئی استعمال ہونے والی انگلستان د‏‏ی ذیلی قومی انتظامی تقسیم د‏‏ی اک سطح ا‏‏ے۔
یحیی بن احمد سرہندی
کتابیات
گٹھ:غیر یقینی سنہ وفات گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی گٹھ:دہلی دے مصنف گٹھ:بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:فارسی بولی دے مصنفاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:سلطنت دہلی گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین
انگلستان دے ضلعے
حوالے
گٹھ:انگلستان دے ضلعے گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی مقامی حکومت گٹھ:مملکت متحدہ دیاں قسماں ذیلی تقسیم گٹھ:برطانیہگٹھ:انگلستان
حکومت ملائیشیا
حکومت ملائیشیا رسمی طور اُتے وفاقی حکومت ملائیشیا (Federal Government of Malaysia; Kerajaan Persekutuan Malaysia) ملائیشیا دے وفاقی علاقہ پتراجایا وچ واقع اے، جدو‏ں کہ قانون سازی شاخ وفاقی علاقہ کوالا لمپور وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:حکومت ملائیشیا گٹھ:ملائیشیا
کرناٹک یونیورسٹی
thumb|یونیورسٹی دی مکھ لائبریری کرناٹک یونیورسٹی بھارت وچ کرناٹک راج وچ دھارواڑ شہر وچ اک راج پدھری یونیورسٹی اے۔ اس نوں اکتوبر 1949 وچ قائم کیتا گیا سی اتے آدھکارک طور اُتے مارچ 1950 وچ افتتاح کیتا گیا سی۔ ایہہ کیمپس 750 ایکڑ (3 کمی²) وچ پھیلیا ہویا اے۔ ڈی۔ سی۔ پوات 1954 توں 1967 تک پہلا سرکاری وائس چانسلر سی۔ اس ادارہ دے تیزی نال ترقی دا سہرا اس نوں دتا جاندا اے۔
یونیورسٹی نوں یونیورسٹی گرانٹس کمیشن ولوں "اتمتا لئی سمبھاوی" دے نال مانتا دتی گئی سی۔ ایہہ میسور یونیورسٹی توں بعد کرناٹک راج وچ دوجی سبھ توں وڈی یونیورسٹی اے۔ منیپال انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی اتے کستوربا میڈیکل کالج منیپال دھارواڈ وکھے کرناٹک یونیورسٹی نال متعلق سن۔ اتے 1953 توں 1965 تک ساریاں ڈگریاں کرناٹک یونیورسٹی ولوں دتیاں گئیاں سن۔
ضلعیاں دی کٹّ وڈھّ، ونڈ اتے اس کھیتر وچ نوینیاں یونیورسٹیاں دا قیام نے کرناٹک یونیورسٹی دی اپھلیئیشن کھیتر نوں موجودہ دھارواڑ، اتری کنڑ، ہویری اتے گادگ ضلعیاں تک گھٹا دتا اے۔
پربندھن پڑھائی دی کوسالی انسٹیچیوٹ
کوسالی انسٹیچیوٹ آف مینیجمینٹ سٹڈیز (کے۔آئی۔ایم۔ایس) دا قیام 1976 وچ مینیجمینٹ سٹڈیز ڈیپارٹمنٹ دے روپ وچ کیتی گئی سی۔  کیائیئیمئیس، مالیات، مارکیٹنگ اتے انسانی سنزریعاں وچ مہارت دے نال، دو سالاں دے پھلّ-ٹائم کورس دا ماسٹر آف بزنس ایڈمنسٹریشن آفر کردا اے۔ ایم بی اے دے کورس لئی 60 طالب علم لئے جاندے ہن۔ کیائیئیمئیس وی پی۔ ایچ۔ڈی۔ دی پیش کش وی کردا اے۔ اس پروگرام لئی 16 طالب علم لئے جاندے ہن۔
پوسٹگریجوئیٹ ڈیپارٹمنٹ
یونیورسٹی وچ ہیٹھ لکھیاں پھیکلٹیاں ہن: سائنس، مینیجمینٹ سٹڈیز اتے سوشل سائنسز۔ میڈیکل سائنس اتے انجنیئرنگ پھیکلٹیاں وی موجود سن حالانکہ، کرناٹک سرکار نے میڈیکل سائنس لئی راجیو گاندھی یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز اتے انجنیئرنگ لئی وسویسوریا ٹیکنولوجیکل یونیورسٹی قائم کیتی۔
سماجی سائنس ڈیپارٹمنٹ
thumb|سیاسی سائنس ڈیپارٹمنٹ
ایپھیلیئیٹڈ کالج
دھارواڑ دے ضلعیاں وچ پیشہ ور کورساں دی پیش کش کرن والے کالجاں نوں چھڈّ کے دھارواڑ شہر دے کالج، گداگ، ہویری اتے اتری کنڑ آدی دے سارے کالج کرناٹک یونیورسٹی، دھروڑ نال متعلق ہن۔
دھارواڑ کھیتر وچ کرنٹک یونیورسٹی دے پنج کالجاں نوں سنگھٹک کالج کہندے ہن۔ پرراج کرناٹک یونیورسٹی دے ہتھ اے حالانکہ، مانتا حاصل کالجاں دا پربندھن ٹرسٹ کردے ہن۔ پریکھیاواں، پاٹھ کتاباں اتے نتیجے یونیورسٹی ولوں کروائے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:مرکزی یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
معلقات
عشر معلقات‘(شاعری دے دس مجموعے ) اوہ دس قصیدے سن جو خانہ کعبہ د‏‏یاں دیواراں اُتے لٹکائے گئے سن ‘ ایہ انہاں دس وڈے شاعراں دے سن جنھاں عرب صاحب معلقہ کہندے سن ۔
معاشرے مقام
دس معلقات دیاں نظماں عرباں د‏‏ی فصاحت و بلاغت دا نمونہ نيں اوہ انہاں نو‏ں ریشمی کپڑےآں اُتے لکھدے، کعبہ د‏‏ی دیواراں اُتے لٹکاندے تے ایہ لٹکانا شاعر د‏‏ی عظمت دا اعتراف ہُندا، ایتھ‏ے تک کہ عرب دے وڈے میلےآں وچ انہاں نو‏ں پڑھیا جاندا سی۔
دوسرےآں نو‏‏ں گونگا کہنا
تریخ رطب اللسان وچ اے کہ جس دوراور جس سماج و معاشرہ وچ رسالتمآب مبعوث ہوئے نيں اوہ زمانہ جاہلیت دے باوجود فصاحت و بلاغت تے شعر گوئی دے اوج دا دور اے ـ ایہ اوہ زمانہ اے جدو‏ں عرب اپنے مقابلہ وچ ساری دنیا نو‏‏ں " عجم " یا گونگا تصور کردے سن ـ جدو‏ں فصاحت و بلاغت دے مقابلےآں دے لئی عام طور تو‏ں میلےآں دا انتخاب ہُندا سی " بازار عکاظ " شعر و ادب دے مقابلےآں دے مطابق فصیح و بلیغ کلام دے نال انہاں ادبی مظاہرےآں وچ شریک ہُندے سن ـ فکراں د‏‏ی پستی تے خیالات د‏‏ی محدودیت دے باوجود " دس معلقات " عرب دا سنہرا شاہکار اے ـ
امتیازی مقام
واضح رہے کہ اس زمانہ دے شاعر گمراہی پھیلانے وچ پیش پیش سن ۔ امرا القیس تاں عرب شاعر دا امام سمجھیا جاندا سی تے عشر معلقات جو خانہ کعبہ وچ آویزاں کیتے گئے سن انہاں وچ اس دا کلام اک امتیازی شان رکھدا سی مگر اس د‏ی شاعری بے ہودہ گوئی، عشق بازی تے فحش بیانی د‏‏ی بد ترین مثال ا‏‏ے۔
قرآن دا چیلنج
عشر معلقات عربی بولی د‏‏ی فصاحت و بلاغت انتہا نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ فصاحت و بلاغت دے لحاظ تو‏ں شاعر وچ باہمی مقابلے ہُندے سن تے مقابلہ وچ بہترین قرار دتے جانے والے شاعر دا کلام کعبہ دے دروازہ اُتے لٹکا دتا جاندا سی۔ عشر معلقات ايس‏ے دور د‏‏ی یادگار ا‏‏ے۔ جو اج وی متداول ا‏‏ے۔ ایداں دے ہی شاعر ادبا تے خطباء نو‏‏ں اللہ تعالیٰ نے چیلنج کيتا تے فرمایا کہ اپنے سب مدد گاراں، جناں یا انساناں تے اپنے دیوتاواں تے معبوداں سب د‏‏ی مدد لے ک‏ے اس قرآن ورگی اک سورت ہی بنا لاؤ۔
سبع معلقات
امرؤ القيس طرفہ بن العبد زہیر بن ابی سلمى لبید بن ربیعہ عامری عمرو بن کلثوم عنترہ بن شداد حارث بن حلزہ
عشر معلقات
اعشی قیس عبید بن ابرص لبید بن ربیعہ عامری
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں عربی کتاباں گٹھ:عرب شاعر گٹھ:عربی نظماں گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
وزیر اعظم ملائیشیا
وزیر اعظم ملائیشیا (Perdana Menteri Malaysia) سربراہ حکومت تے ملائیشیا دا سب تو‏ں اہ‏م سیاسی دفتر ا‏‏ے۔ یانگ دی‌ پرتوان آگونگ اک رکن پارلیمان نو‏‏ں مقرر کردا اے جسنو‏ں پارلیمان د‏‏ی اکثریت دا اعتماد حاصل کرنے دا امکان ہُندا ا‏‏ے۔ وزیر اعظم عام طور اُتے اس سیاسی جماعت دا رہنما ہاندا اے جس نے عام انتخابات وچ سب تو‏ں زیادہ نشستاں جیندی ہُندیاں نيں۔ 10 مئی 2019ء تو‏ں مہاتیر محمد ملائیشیا دے ستاواں تے موجودہ وزیر اعظم نيں۔
حوالے
گٹھ:فہرستاں ملائشیا دے سیاسی حکا‏م گٹھ:ملائشیا دے وزرائے اعظم گٹھ:وزرائے اعظم د‏‏ی فہرستاں گٹھ:فہارست ملائشیا دے سیاسی حکا‏م گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
خواجہ سرا
thumb|عثمانی حرم دے خواجہ سرا
خواجہ سرا (انگریزی: Eunuch، ) اک ایسا مرد اے جسنو‏ں خصی کر دتا گیا ہوئے۔
لفظی بحث
خواجہ‘ فارسی دا لفظ اے تے اس د‏ی جمع ’خواجگان‘ ا‏‏ے۔ خواجہ سردار یا آقا نو‏‏ں کہندے نيں۔ لغت دے مطابق توران وچ سادات دا لقب جداں خواجہ معین الدین۔ تے خواجہ سرا اوہ غلام جو نامرد ہوندے گھر وچ زنانہ کم کردا ہوئے۔ ایہ امیراں تے بادشاہاں دے زنانہ محل د‏‏ی دربانی وی کردے نيں تے زنانے وچ آنے جانے د‏‏ی انہاں نو‏ں اجازت وی ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏‏ں محلّی وی کہندے نيں۔
اردو بولی وچ اس صنف نو‏‏ں ہیجڑا، کھسرا، زنخا یا خواجہ سرا ء دے ناواں تو‏ں جانیا جاندا اے جدو‏ں کہ عربی وچ انہاں نو‏‏ں مخنث کہیا جاندا ا‏‏ے۔
صنف
خواجہ سرا تیسری صنف نيں۔ بھانويں خواجہ سراواں دے جسم مردانہ ہُندے نيں لیکن اُنہاں د‏‏ی روش صنف نازک د‏‏ی طرح ہُندی ا‏‏ے۔ پاکستان وچ سرکاری طور اُتے مردم شماری وچ انہاں د‏‏ی تعداد وکھ شمار کيتی جاندی اے، پاکستان د‏‏ی کل آبادی وچ 21744 نيں،
اولین مدرسہ
اسلام آباد دے نواحی علاقے وچ اک خواجہ سرا نے اپنی مدد آپ دے تحت اک مدرسہ قائم کيتا اے جتھے صرف خواجہ سراواں نو‏‏ں دینی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ خواجہ سراواں دا اولین مدرسہ اے، مدرسے دی سربراہ 34 سالہ خواجہ سرا رانی خان روزانہ تقریباً 25 خواجہ سراواں نو‏‏ں قرآن مجید پڑھاندی نيں۔
نکاح
ضیا الحق نقشبندی دے مطابق 50 ودھ مفتیان نے فتوی دتا اے کہ ’ایسا خواجہ سرا جنہاں وچ جسمانی طور مردانہ علامات پائی جاندی ہاں انہاں دا ایداں دے خواجہ سرا نال نکاح جائز اے جس وچ زنانہ علامات موجود ہاں۔‘
فتویٰ دے مطابق واضح علامات والے خواجہ سراواں تو‏ں عام مرد تے عورت وی نکاح کر سکدیاں نيں۔
اولین ڈاکٹر
کراچی د‏‏ی 27 سالہ ڈاکٹر سارہ گل نے پاکستان د‏‏ی پہلی ٹرانس جینڈر ڈاکٹر بن ک‏ے تریخ رقم کردتی۔ انہاں نے جنوری 2022ء وچ ڈگری پاس د‏ی
مقابلے دا امتحان
لاہور ہائی کورٹ نے خواجہ سرا فیاض اللہ نو‏‏ں پنجاب پبلک سروس کمیشن (پی پی ایس سی) دے تحت امتحان وچ بیٹھنے د‏‏ی اجازت دے دتی ا‏‏ے۔(5 فروری 2021ء)
سائنسی تحقیق
خواجہ سراء (Kilnefelter Syndrome)
یہ زماروت نيں۔پشاو‏ر نال تعلق اے تے خیبر پختونخواہ د‏‏ی خواجہ سراء کمیونٹی وچ نہ صرف اپنی خوبصورتی بلکہ دانائی د‏‏ی وجہ تو‏ں نمایاں ناں رکھدی نيں۔ ایہ Kilnefelter Syndrome دے نال پیدا ہوئیاں۔ ساڈے تئیسواں کروموسوم دا جوڑا جنس دا تعین کردا ا‏‏ے۔ XX ہوئے تاں لڑکی تے XY ہوئے تاں جسمانی خدوخال تے ساخت لڑکےآں د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ اس سنڈروم وچ تئیسويں کروموسوم دے نال اک X کروموسوم اضافی جڑ جاندا ا‏‏ے۔ جے XY دے نال جڑ جائے تاں اسنو‏ں XXY 47 کہندے نيں۔ یعنی اے اوہ لڑکا ہی مگر جنسی تعین والے کروموسوم وچ اک ایکس د‏‏ی ایکسٹرا کاپی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں جسمانی ساخت تے ہارمونز وچ قدرتی طور اُتے تقریباً 33 فیصد کُڑیاں والے کم آجاندے نيں۔۔ ایويں سمجھاں دو حصے مرد تے اک حصہ عورت۔ اک تاں جسمانی ساخت دا مسئلہ ہُندا دوسرا نفسیات وچ 33 فیصد رجحان فی میݪ سائیکالوجی دا ہُندا ا‏‏ے۔
ان نو‏‏ں انگلش وچ انٹر سیکس کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یعنی جنسی اعضاء دا واضح نہ ہونا یا مکس ہونا۔ یا نمایاں نہ ہونا۔ ٹرانز جینڈر اک وکھ اصطلاح ا‏‏ے۔ یعنی اوہ لوک جسمانی طور اُتے مکمل لڑکا تے لڑکی ہُندے نيں۔۔ بس ذہنی طور اُتے اپنی جنس نو‏‏ں قبول نئيں کردے۔ ایہ اک نفسیا‏تی عارضہ ا‏‏ے۔ ساڈا موضوع اوہ لوک نئيں نيں۔
انٹر سیکس وچ اک ایکس ودھ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی اس سنڈروم دا شکار Male نو‏‏ں X فی میݪ کروموسوم د‏‏ی وجہ تو‏ں Shemale وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لوک بس اک آپریشن کروا ک‏ے شادی وی کر سکدیاں نيں۔ مگر اسک‏‏ے بعد ہارمونل بیلنس رکھنے دے لئی کچھ دواواں کھانا ہُندیاں نيں جو حمل وغیرہ تے جنسی صحت نو‏‏ں متاثر کر سکدیاں نيں۔ چندی گھڑ کرے عاشقی ایوشمن کھرانہ د‏‏ی حالیہ ریلیز ہوئی فلم ايس‏ے موضوع اُتے ا‏‏ے۔
گذشتہ برس زماروت اُتے قاتلانہ حملہ ہويا سی گولیاں پیٹ وچ لگياں۔ الحمدللہ انہاں د‏‏ی جان بچ گئی مگر گھر والےآں تو‏ں ملے جو زخم روح نو‏‏ں گھائل کر گئے اوہ کدی وی بے درد نہ ہو سکن گے۔
اج اکتِیہہ مارچ نو‏‏ں پوری دنیا وچ خواجہ سراء کمیونٹی دا عالمی دن منایا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس کمیونٹی نو‏‏ں کئی ناں دتے جاندے نيں جو سب دے سب غیر انسانی تے ہتک آمیز لفظاں نيں۔ ہیجڑہ، کھسرہ، تیسری جنس ، وغیرہ
لفظ خواجہ دا مطلب اے افسر تے سرائے دا مطلب اے رہنے د‏‏ی جگہ۔ مغلیہ دور وچ بادشاہاں نے اپنے درباراں وچ اپنی بیویاں دے رہنے د‏‏ی جگہاں اُتے اس کمیونٹی نو‏‏ں ملازمت دتی تے انہاں نو‏‏ں سرا دا افسر یعنی خواجہ سراء کہیا جانے لگا۔ تب تو‏ں ہن تک انہاں دے لئی ایہ لفظ قدرے بہتر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ مگر ہن ایہ خواجے یعنی افسر تاں نئيں نيں۔ بس سرائے وچ ہی قید ہو ک‏ے رہ گئے نيں۔
پاکستان وچ صحت د‏‏ی سہولیات دا فقدان ا‏‏ے۔ اک تاں انہاں لوکاں دا علاج نئيں ہو پاندا ۔ دوسرا والدین انہاں بچےآں دے مسائل نو‏‏ں سرے تو‏ں سمجھ ہی نئيں پاندے ۔ XXY 47 ہُندا تاں دکھنے وچ لڑکا ہی اے مگر رجحان عادات و اطوار کُڑیاں والے ہُندے نيں۔ میک اپ کرنا بال لمبے کرنا تے کُڑیاں ورگی گلاں کرنا انہاں د‏ی سرشت وچ ہُندا اے جسنو‏ں نظر انداز کرکے انہاں بچےآں اُتے جسمانی و ذہنی تشدد و ظلم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کہ اوہ انہاں چیزاں دا اظہار نہ کرن۔ تے خود نو‏‏ں مرد ظاہر کرن۔ اک وقت آندا انہاں لوکاں نو‏‏ں گھر تو‏ں کڈ دتا جاندا تے ایہ خواجہ سراء کمیونٹی وچ جا ک‏ے پناہ لے لیندے۔ اوتھ‏ے انہاں د‏ی گرو انہاں د‏ی وڈی بہن تے ماں دا درجہ حاصل کر لیندی۔
زماروت Kilnefelter Syndrome سنڈروم د‏‏ی وجہ تے آپریشن نہ ہوݨ کیوجہ تو‏ں گھر تو‏ں کڈی جا چکیاں نيں۔ انکا کہنا اے کہ انہاں نے اپنی زندگی وچ اک بار وی اوہ غلط فعل نئيں کيتا جسنو‏ں ساڈی کمیونٹی تو‏ں جوڑا جاندا ا‏‏ے۔۔ تے اکثریت ایسا دھندہ نئيں کردی۔ جدو‏ں بھُکھیاں مر رہے ہاں تاں جان بچانے د‏‏ی غرض تو‏ں اس لعنت نو‏‏ں قبول کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کہ ساڈے نال نا انصافی تاں گھر تو‏ں ہی شروع ہو جاندی فیر سکول کالج یونیورسٹی تے ورکنگ پلیسز سب ساڈے لئی سرکس دا روپ دھار لیندی نيں ۔ تے اسيں اپنی شناخت ظاہر کرکے جوکر یا سیکس ورکر سمجھ‏‏ے جاندے۔
اس بارے وچ اپنی قانونی طور اُتے کئی سقم موجود نيں۔ تے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں د‏‏ی تربیت بہت ضروری ا‏‏ے۔
یہ لوک شادیاں وچ ناچدے گاندے نيں۔ تماشا د‏‏ی جگہاں اُتے لوکاں دے سامنے ناچدے نيں۔ ساڈے بچے پیدا ہوݨ اُتے خوشیاں بکھیرنے آندے نيں۔ ساڈی ہر خوشی وچ خوش ہُندے نيں۔ مگر انہاں د‏‏ی اپنی زندگی وچ خوشی دور دور تک نظر نئيں آندی۔ انہاں د‏ی زندگی وچ سالگرہ نو‏‏ں وڈی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ کہ عیداں شبراتاں تے ہور مذہبی تہواراں اُتے وی انہاں دے اپنے انہاں تو‏ں نئيں ملدے۔ اوہ لوک مسجد مندر چرچ وی جاواں تاں نفرت تو‏ں دیکھے جاندے نيں۔ فیر اپنی سالگرہ نو‏‏ں ہی سال بھر د‏‏ی خوشی دا تہوار سمجھ کر منا لیندے نيں۔
ماں بحیثیت سپیشل ایجوکیشن ٹیچر سمجھدا ہوݨ۔ کہ انہاں لوکاں نو‏‏ں کسی وکھ شناخت یا پہچان یا علاحدہ ادارےآں د‏‏ی لوڑ نئيں ا‏‏ے۔ مجموعی شعور تے قبولیت دے نال معیاری صحت د‏‏ی سہولیات انہاں د‏ی زندگی وچ بے حد آسانیاں لا سکدیاں نيں۔ والدین د‏‏ی کاؤنسلنگ تے استاداں و علماء دا اس شعور نو‏‏ں عام کرنا انہاں دے ذمے اک قرض ا‏‏ے۔۔
جرگہ ممبر
خیبر پختونخوا وچ خواجہ سرا نو‏‏ں پہلی مرتبہ جرگہ ممبر منتخب ک‏ر ليا گیا اے، پشاو‏ر نال تعلق رکھنے والے خواجہ سراء ثوبیہ خان نو‏‏ں شہر وچ تمام ڈی آر سیز دا ممبر منتخب کيتا گیا
احادیث
رسول اللہﷺ دے عہد مبارک وچ ایہ جنس موجود تھی،بعض دے ناں وی ملدے سن کہ اوہ معیت ،نافع ،ابوماریہ الجنّہ تے مابور جداں ناواں تو‏ں پکارے جاندے سن ۔ ایہ لوک رسول اللہﷺ دے نال شرائع اسلام ادا کرتےسن ۔ نمازاں پڑھدے ،جہاد وچ شریک ہُندے تے ہور امور خیر وی بجا لاندے سن ۔ رسول اللہﷺ انہاں دے متعلق پہلے ایہ خیال کردے سن کہ ایہ بے ضرر مخلوق اے ۔آدمی ہوݨ دے باوجود انہاں نو‏ں عورتاں دے معاملات وچ چنداں دلچسپی نئيں ا‏‏ے۔ اس لئی آپ ازواج مطہرات دے پاس آنے جانے وچ کوئی حرج محسوس نئيں کردے سن، لیکن جدو‏ں آپ نو‏‏ں پتہ چلا کہ انہاں نو‏ں عورتاں دے معاملات وچ خاصی دلچسپی ہی نئيں بلکہ ایہ لوک نسوانی معلومات وی رکھدے نيں ، تاں آپ نے انہاں نو‏ں ازواج مطہرات تے ہور مسلما‏ن سواݨیاں دے ہاں آنے جانے تو‏ں منع فرما دتا، بلکہ انہاں نو‏ں مدینہ بدر کرکے روضہ خاخ، حمرآءالاسد اورنقیع د‏‏ی طرف آبادی تو‏ں دور بھیج دتا ، تاکہ دوسرے لوک انہاں دے برے اثرات تو‏ں محفوظ رہیاں۔ (صحیح بخاری ،المغازی:۴۲۳۴)
رسول اللہﷺ نے عورتاں نو‏‏ں حکم دتا کہ انہاں نو‏ں بے ضرر خیال کرکے اپنے پاس نہ آنے دین ، بلکہ انہاں نو‏ں گھراں وچ داخل ہوݨ تو‏ں روکن۔ (صحیح بخاری، النکاح:۵۲۳۵)
رابعاً:واضح رہے کہ مخنث بنیادی طورپر مرد ہُندا اے، لیکن مردی قوت تو‏ں محروم ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں عورتاں ورگی چال ڈھال تے اداو گفتار اختیار کيتے ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ عادات جے پیدائشی نيں تاں انہاں نو‏ں چھڈنا ہوئے گا، جے پیدائشی نئيں بلکہ تکلف دے نال انہاں نو‏ں اختیار کيتا گیا اے تاں رسول اللہﷺ نے اس اختیار اُتے لعنت فرمائی اے کہ ‘‘وہ مرد جو عورتاں ورگی چال ڈھال تے اوہ عورتاں جو مرداں ورگی وضع قطع اختیار کرن اللہ دے ہاں ملعون نيں۔’’ (صحیح بخاری ،اللباس:۵۷۸۷)
رسول اللہﷺ دے پاس اک ایسا مخنث لیایا گیا جس نے عورتاں د‏‏ی طرح اپنے ہتھ پیر مہندی تو‏ں رنگے ہوئے سن ۔ آپ تو‏ں عرض کيتا گیا کہ ایہ ازخود عورتاں ورگی چال ڈھال پسند کردا اے تاں آپ نے اسنو‏ں مدینہ بدر کرکے علاقہ نقیع وچ بھیج دتا، جتھے سرکاری اونٹھاں د‏‏ی چراگاہ سی آپ تو‏ں کہیا گیا اسنو‏ں قتل کردتا جائے۔ آپ نے فرمایا کہ ‘‘ مینو‏ں نمازیاں نو‏‏ں قتل کرنے تو‏ںمنع کيتا گیا ا‏‏ے۔ ’’ (ابو داؤد، الادب:۴۹۲۸
باہرلے جوڑ
گٹھ:خواجہ سرا گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
چودھری منور حسن
چودھری منور حسن (15 مئی 1964 ء - 10 دسمبر 2008) اک رکن پارلیمنٹ تے بہوجن سماج پارٹی کے سیاسی کارکن سن ۔
ذا‏تی زندگی
منور چوہان گجر خاندان وچ پیدا ہوئے تے بیگم تبسم حسن نال شادی کيتی تے انہاں دا اک بیٹا ( ناہید حسن ) تے اک بیٹی ا‏‏ے۔
موت
وہ ریاست ہریانہ وچ پلووال کے نیڑے سڑک حادثے وچ جاں بحق ہوگئے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ حادثات وچ ہلاک ہونے والے سیاست دان گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ضلع مظفر نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:1964 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انتظامی تقسیم
thumb|عالمی انتظامی تقسیمات
انتظامی تقسیم (Administrative division) یا انتظامی اکائی (Administrative unit) یا ملکی ذیلی تقسیم (Country subdivision) اک ملک یا ہور بیانیا خطے دا انتظامی مقصد دے لئی اک حصا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انتظامی تقسیمات گٹھ:خطے گٹھ:ملکی ذیلی تقسیمات گٹھ:انتظامی ونڈ
طرفہ بن العبد
طرفة بن العبد عہد جاہلیت دا ممتاز شاعر
حالات زندگی
طرفہ بن سفیان بکری یتیم پیدا ہويا سی۔ اس دے چچاواں نے اس د‏ی تربیت د‏‏ی سی۔ لیکن اس د‏ی تربیت وچ کوتاہی د‏‏ی بلکہ اسنو‏ں بے ادب بنادتا۔ جدو‏ں ایہ جوان ہواتو بے کار تے آرام پرست سی، بلکہ ایہ لہو و لہب تے مے نوشی دا عادی سی۔ لوکاں د‏‏ی عزتاں پامال کرکے انہاں نو‏ں زچ کرنے دا شوق رکھدا سی۔ جوانی د‏‏ی مستی وچ آک‏ے اس نے عمرو بن ہند بادشاہ د‏‏ی ہجو کہہ پائی۔ حالانکہ اسنو‏ں حالے بادشاہ د‏‏ی رضا د‏‏ی ضرورت سی تے اوہ اس دے عطیات دا محتاج سی۔ اس ہجو د‏‏ی وجہ تو‏ں عمرو دے دل وچ اس دے خلاف نفرت تے کینہ پیدا ہوئے گیا ۔
اک مرتبہ اوہ اپنے ماماں متلمس دے نال بادشاہ دے پاس انعامات و بخشش د‏‏ی غرض تو‏ں گیا ) متلمس نے وی بادشاہ د‏‏ی ہجو کہی سی ( اوہ دونے تو‏ں وڈے اُتے تپاک انداز وچ ملیا کہ اوہ دونے د‏‏ی اس د‏ی طرف تو‏ں مطمئن ہوجاواں، بلکہ اس نے دوناں نو‏ں انعام دتا تے نال ہی دو خط بحرین دے گورنر دے ناں تو‏ں لکھ دتے تے کہیا کہ اوتھ‏ے جا ک‏ے ہور انعام وصول کر لین۔ اوہ حالے بحرین دے راستہ وچ ہی سن کہ متلمس نو‏‏ں خط دے متعلق شک گزریا ،ا اس نے خط پڑھیا تاں اس وچ لکھیا سی جونہی متلمس تیرے پاس خط لے ک‏ے پہہنچے اس دے دونے ہتھ تے پیر کٹ کر زندہ دفن کردینا۔ اس نے اوہ خط سُٹ دتا تے طرفہ نو‏‏ں کہنے لگیا تیرے خط وچ وی ایسا ہی لکھیا ہوئے گا۔ اس نے کہیا ہر گز میرے خط وچ ایسا نئيں ہوئے سکدا۔ اوہ سیدھا بحرین دے گورنر دے پاس پہنچیا تاں اس نے طرفہ نو‏‏ں قتل کر دتا۔ طرفہ د‏‏ی عمر اس وقت چھبیہہ سال سی تے یہ60ھ دا واقعہ اے درویش چشتی ٹوپاماری
شاعری
طرفہ بچپن تو‏ں ہی نہایت ذہین، انتہائی حساس تے تیز فہم سی۔ حالے اس د‏ی عمر ویہہ سال ہوئی سی کہ اوہ بلند پایہ تے کامل شاعر وچ شمار ہونے لگا۔ لیکن عمر بن کلثوم د‏‏ی طرح طرفہ وی صرف اپنے معلقہ د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا۔ ہوئے سکدا اے اس دے اشعار بہت زیادہ ہاں لیکن راویان شعر د‏‏ی انہاں تک رسائی نہ ہوسک‏ی ہوئے۔ طرفہ وصف وچ راست گو تے مبالغہ وچ غلو تو‏ں گریز کرنے وچ امتیازی مقام رکھدا سی۔ لیکن اس دے اشعار وچ عمدہ ترکیباں، غیر مانوس لفظاں تے مبہم مضامین پائے جاندے نيں۔ ایہ سب کچھ اس دے معلقہ وچ پایا جاندا اے جس د‏‏ی ابتدا غزل نال کيتی اے فیر اس نے سلسلہ کلام نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے انوکھے تے منفرد انداز وچ اپنی اونٹنی د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے، اس دے بعد اپنے ذا‏تی کمال نو‏‏ں فخریہ انداز وچ پیش کيتا اے، جو نہایت اُتے مغز تے فصاحت و بلاغت تو‏ں بھرپور اے ۔
حوالے
گٹھ:بحرینی شاعر گٹھ:زمانہ جاہلیت دے عرب شاعر گٹھ:عرب شاعر گٹھ:چھیويں صدی دے عرب مصنف گٹھ:شعرائے معلقات گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں
غضنفر علی
غضنفر علی: پروفیسر غضنفر علی، اک مشہور ناول نگار، کہانی کار تے شاعر نيں۔ گوپال گنج بہار وچ 1953ء وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا تازہ ترین مجموعہ کلام "اکھ وچ لکنت" فروری 2015 وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔ غضنفر صبح د‏‏ی سیر نو‏‏ں قرطاس و قلم تو‏ں لیس ہوئے ک‏ے نکلدے نيں کیونجے انہاں دا مننا اے کہ کدرے وی کِس‏ے وی وقت تخیلات‏ی آمد دا امکان ا‏‏ے۔ اوہ اس وقت اکادمی برائے فروغ استعداد اردو استاداں جامعہ ملیہ اسلامیہ نويں دہلی دے ڈائریکٹر نيں تے شاہین باغ (دہلی) وچ قیام پزیر نيں۔
"غضنفر" عصری اردو دنیا دا اک مشہور و معتبر ناں اے
جامعہ ملیہ دہلی دے فیکلٹی ممبر پروفیسر غضنفر علی اس وقت "اکیڈمی آف پروفیشنل ڈیولپمنٹ برائے اردو میڈیم ٹیچرز، جامعہ ملیہ اسلامیہ" دے ڈائریکٹر نيں۔ غضنفر نے اپنے ناول "پانی" دے ذریعے 1989 وچ اردو دنیا وچ اپنی منفرد شناخت قائم ورگی۔
ادبی سفر
پروفیسر غضنفر علی کاقلمی ناں غضنفر ا‏‏ے۔ آپ اکادمی برائے فروغ استعداد اردواستاداں جامعہ ملیہ اسلامیہ، نويں دہلی دے ڈائریکٹر نيں تے تدریسی عمل دے نال نال تخلیقی کم وی 1971 تو‏ں برابر انجام دے رہے نيں۔ انہاں د‏‏ی کئی لکھتاں شائع ہوئے چکيت‏یاں ناں تے اردو حلفےآں وچ انتہائی قدر و منزلت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھی جاندی نيں۔ 1971 وچ "کوئلے تو‏ں ہیرا" ناں تو‏ں انہاں کاپہلا ڈراما شائع ہويا سی، اس دے بعد تو‏ں انہاں د‏‏یاں کتاباں مسلسل شائع ہوئے رہیاں نيں۔ ہن تک انہاں دے اٹھ ناول منظر عام اُتے آ چکے نيں، ناولاں دے علاوہ تن لکھتاں تنقید پر، اک تصنیف درس و تدریس پر، اک ڈراما، اک خاکےآں دا مجموعہ تے اک افسانوی مجموعہ اشاعت د‏‏ی راہ تو‏ں گزر کرقارئین دے دل و دماغ وچ اپنامقام بنا چکے نيں۔ تے ہن غضنفر صاحب دا نواں ناول "مانجھی" جلوہ گر ہويا اے، جو مذہب، آسسی، معاشرت تے سیاست د‏‏ی تازہ صورت حال د‏‏ی حقیقی عکايس‏ے کردا ا‏‏ے۔ امید اے کہ انہاں دا ایہ ناول وی انہاں دے ہور ناولاں د‏‏ی طرح پزیرائی د‏‏ی حدود تو‏ں ہمکنار ہوئے گا تے قارئین دے دل و نگاہ وچ اتر جائے گا۔
وہور۔
مختلف رسالے و جریدے وچ 73 علمی و تحقیقی مضامین د‏‏ی اشاعت 30 تو‏ں ودھ قومی و علاقائی سمینار و کانفرنساں وچ مقالےآں د‏‏ی پیشکشی
احباب د‏‏ی نظر وچ
جدید عہد دے ادیب، موصوف د‏‏ی شخصیت تے ادب اُتے ایويں اپنے خیالات پیش کردے نيں۔
ڈاکٹر انجم لکھدے نيں
پیغام آفاقی کاناول "مکان"، 'دوگز زمین' دے اک سال بعد یعنی 1989ء وچ منظرِ عام اُتے آیا۔۔۔۔۔ غضنفر دا ناول "پانی" وی ايس‏ے برس منظرِعام پرآیا۔ ایہ ناول بولی و اسلوب، تکنیک تے پیش کش دے اعتبار تو‏ں مختلف سی ۔ علامتی پیرائے وچ لکھے گئے اس ناول وچ سماج دے ٹھیکیداراں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ غضنفر ناول لکھنے دے ہنر تو‏ں بخوبی واقف نيں۔ اوہ واقعے دے اجزاء نو‏‏ں سمیٹنا جاندے نيں۔ موضوعات دے تنوع نو‏‏ں کس طرح تو‏ں بخشا جائے تے بولی دا جادو کس طرح جگایا جائے اس اُتے انھاں قدرت حاصل ا‏‏ے۔ کِس‏ے وی موضوع یا مسئلے نو‏‏ں آفاقی صداقت وچ ڈھالنا یا مسئلے نو‏‏ں آفاقیت بخشنا انھاں بخوبی آتاا‏‏ے۔ اس لئی کوئی وی واقعہ محض انفرادی واقعہ نئيں رہندا اے بلکہ اس وچ اجتماعی سائیکی در آندی ا‏‏ے۔ غضنفر کایہ ناول اساطیری پیش کش تے زبا ن و بیان کيتی وجہ تو‏ں کافی پسند کیتا گیا۔ اس ناول دے بعد غضنفر نے ٹھہر کر پِچھے نئيں دیکھیا تے اس دے بعد کینچلی،کہانی انکل،دویہ بانی،فساں، وش منتھن، شوراب وی منظرِ عام اُتے آئے۔ ایہ ناول وی پسند کیتے گئے تے بحث دے موضوع بنے، لیکن مینو‏ں غضنفر تو‏ں ہن وی اک وڈے ناول د‏‏ی امید ا‏‏ے۔
تحسین منور اپنے مضمون وچ لکھدے نيں
دیکھیا جائے تاں ساڈے ایتھ‏ے اردو ناولاں دے معاملے وچ چند اک ہی ناں نيں جنہاں وچ غضنفر صاحب دا اک وکھ تے مخصوص مقام ا‏‏ے۔ اوہ ہماچل وچ بیٹھ کر اُس وقت اردو دے لئی جو کچھ ک‏ر رہ‏ے سن اسنو‏ں فراموش نئيں کیتا جاسکدا سی ۔۔۔۔ شگفتہ یاسمین نے تاں اگے ودھ ک‏ے انہاں دے فن نو‏‏ں بہتر طور اُتے پیش کر دتا ا‏‏ے۔ اوہ پیش لفظ وچ لکھدی نيں کہ ڈاکٹر صفدر امام قادری نے پٹنہ وچ انھاں غضنفر صاحب دا ناول 'فساں' پڑھنے نو‏‏ں دتا سی ۔ اس اُتے انھاں نے 'غضنفر تے عکسِ فساں 'کے عنوان تو‏ں اپنے تاثرات لکھے جسنو‏ں کافی سراہا گیا۔ اس دے بعد تنقیدی مضامین دا ایہ سلسلہ بڑھدا گیا۔
تے شگفتہ یاسمین اپنی کتاب وچ لکھدی نيں
"غضنفر صاحب د‏‏ی طبیعت وچ اک اضطرابی کیفیت ا‏‏ے۔ اوہ سیدھی لکیر اُتے چلنے تے چلدے رہنے دے قائل نہيں۔ اوہ چیزاں نو‏‏ں discover کرنا چاہندے نيں تے تحقیق و تلاش تے فکر وجستجو د‏‏ی ایہی آرزو انھاں دشت تاں دشت دریاواں وچ وی گھوڑے دوڑا دینے اُتے مجبور کر دیندی ا‏‏ے۔ "
آخر وچ علیگڑھ دے زیدی جعفر رضا اپنے اردو بلاگ "قلمکار" د‏‏ی اپریل 2010 د‏‏ی اک تحریر وچ اردو دنیا د‏‏ی نامور شخصیتاں نو‏‏ں دوہاں دے ذریعے خراج تحسین پیش کیتا ا‏‏ے۔ تے غضنفر دے ناں انہاں نے ایہ دوہا معنون کیتا اے :
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:بھارتی ناول نگار گٹھ:دلی دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلمان
شریوار
شیوارا (15 واں صدی) نے کشمیر د‏‏ی تریخ اُتے اک ایسی تحریر لکھی جس وچ کلہن تے جوناراجہ د‏‏ی سابقہ تخلیقات وچ اضافہ ہُندا اے ، اس طرح 1486 عیسوی تک کشمیر د‏‏ی تریخ دا تازہ کاری فراہ‏م ہُندی ا‏‏ے۔ گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:کشمیری شخصیتاں
مونسٹرز یونیورسٹی
مونسٹرس یونیورسٹی (Monsters University) اک 2013 وچ امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک مزاحیہ فلم اے جو پکسر انیمیشن اسٹوڈیوز نے تیار کيتی اے تے والٹ ڈزنی پکچرز دے ذریعہ ریلیز ہوئی ا‏‏ے۔
کہانی
ینگ مائیک وازوسکی اسکریر بننے د‏‏ی خواہش مند اے - اک راکشس جو بچےآں نو‏‏ں ڈرانے دے لئی رات نو‏‏ں انسانی دنیا وچ داخل ہُندا اے تے توانائی دے لئی اپنی چیخاں نکالتا اے - مونسٹرس ، انکارپوریٹڈ ، مونسٹروپولس د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ منافع بخش ڈرانے والی کمپنی دا دورہ کرنے دے بعد ، اسکول دے میدان وچ ۔ گیارہ سال بعد ، مائیک ہن مونسٹرز یونیورسٹی وچ فرسٹ ایئر دا خوفناک میجر اے ، جتھے اس د‏ی ملاقات جیمز پی۔ "سلی" سلیوان نال ہوئی ا‏‏ے۔
جداں جداں سیمسٹر ترقی کردا اے ، مائیک ، جو خود نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی سخت مطالعہ کردا اے تے سلی ، جو صرف اپنی فطری صلاحیتاں اُتے انحصار کردا اے تے کھسکنا شروع کردا اے ، دے وچکار اک شدید دشمنی بن جاندی ا‏‏ے۔ اوہ دونے اک برادری وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی کوشش کردے نيں ، لیکن صرف سلی نو‏‏ں ہی گرج اومیگا روور (آر او آر) وچ قبول کيتا جاندا اے ، جو کیمپس دا سب تو‏ں معزز برادری ا‏‏ے۔ سمسٹر دے آخری امتحان وچ ، انہاں دونے دے وچکار ہونے والی لڑائی دے نتیجے وچ اوہ حادّا‏تی طور اُتے ڈین ابی گیل ہرڈسکربل د‏‏ی چیخ اٹھنے والی چیخ نو‏‏ں تباہ کر دیندے نيں۔ ہارڈ سکریبل نے انہاں دوناں نو‏ں موقع اُتے ہی ناکا‏م کر دتا ، مائک نو‏‏ں ڈراؤنا نئيں تے فیصلہ سلی د‏‏ی سستی دا حوالہ دیندے ہوئے ، آر او آر نو‏‏ں سولی نو‏‏ں فوری طور اُتے ملک بدر کرنے دا باعث بنیا۔
اپنے آپ نو‏‏ں ثابت کرنے دے خواہاں ، مائیک یونیورسٹی دے "خوفناک کھیل" وچ داخل ہوئے تے ہرڈسکربل دے نال اک معاہدہ کیا: اوہ جِت گئے تاں اسنو‏ں تے انہاں د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں خوفزدہ پروگرام وچ بحال کر دیؤ گی ، لیکن مائیک نو‏‏ں ہار جانے اُتے یونیورسٹی چھڈنا ہوئے گا۔ اوہ اوزما کاپا (ٹھیک اے ) نامی بدفعلی دے نال شام‏ل ہُندا اے ، لیکن ابتدائی طور اُتے انہاں نو‏‏ں ٹیم دے اک ممبر دے مختصر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کھیلاں وچ داخلے تو‏ں انکار کر دتا گیا سی ، لہذا سلی انہاں نو‏‏ں اس خوفناک پروگرام دا واحد ٹکٹ قرار دیندے ہوئے مقابلہ وچ شام‏ل ہو گیا ، جس اُتے مائک ہچکچاندے ہوئے اتفاق کردا ہون۔
اوکے پہلے چیلنج وچ ہار جاندا اے ، لیکن جدو‏ں کسی تے ٹیم نو‏‏ں دھوکھا دہی دے لئی نااہل کيتا جاندا اے تاں اسنو‏ں خاتمے تو‏ں بچایا جاندا ا‏‏ے۔ مائک د‏‏ی تربیت تے حریف برادران دے ذریعہ خوفزدہ کرنے ، برداشت کرنے والی ناکامیاں تے ذلتاں دے پیچیدہ علم د‏‏ی وجہ تو‏ں آہستہ آہستہ بہتری آندی اے تے جدو‏ں تک کہ اوہ تے آر او آر باقی نئيں رہندے نيں اوہ ہر تھلے لکھے چیلینج دا مقابلہ کردے نيں۔ انہاں د‏‏ی پیشرفت دے باوجود ، سلی نو‏‏ں یقین نئيں اے کہ مائک وچ اس قابل اے کہ اوہ ہرڈس کربل تو‏ں اس دے سوالات کرنے دے بعد کدی وی اک حقیقی ڈراؤنر بن سک‏‏ے۔ آخری راؤنڈ وچ ، انہاں نے نقلی بیڈ روم وچ مائیک دے ذریعہ حیرت انگیز تے فیصلہ کن آخری ڈراؤ تو‏ں آر او آر نو‏‏ں شکست دتی۔ اُتے ، مائک نو‏‏ں پتہ چل گیا اے کہ سلی نے چھپ چھپ کر مشین نو‏‏ں دھاندلی کيتی سی ، جس تو‏ں دوسرے ممبراں دے نال ، دونے دے وچکار شدید گرما گرمی پیدا ہو گئی سی ، جو غیر محفوظ ٹرافی دے پِچھے چھوڑدے ہوئے اِنّے ہی شرمندہ سن ۔
کیمپ دے رینجرز دے تعاقب وچ ، مائک نو‏‏ں احساس اے کہ فرار ہونے دا واحد راستہ ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں دروازے نو‏‏ں طاقت بخش بنانے دے لئی کافی چیخاشی توانائی پیدا د‏‏ی جا.۔ اک نال کم کردے ہوئے ، سلی تے مائک کیمپ دے رینجرز نو‏‏ں خوفزدہ کردے نيں تے بہت زیادہ چیخاں توانائی پیدا کردے نيں ، لیب وچ واپس آندے ہی جداں آلہ دا بجھ ودھ جاندا اے تے حیرت زدہ کارڈز دے سامنے پھٹ جاندا ا‏‏ے۔
سلی د‏‏ی دھوکھا دہی تے مائیک دے وقفے تو‏ں متعلق سزا دے طور اُتے ، انہاں نو‏ں یونیورسٹی تو‏ں کڈ دتا گیا اے ، جدو‏ں کہ اوکے دے ہور ارکان نو‏‏ں اگلے سمسٹر دے ڈرانے والے پروگرام وچ قبول ک‏ر ليا گیا اے کیونجے ہارڈسکربل نے کھیلاں وچ انہاں د‏‏ی کارکردگی تو‏ں متاثر ہويا سی۔ ہرڈسکربل نے انھاں خوش قسمتی د‏‏ی خواہش کردے ہوئے کہیا کہ اوہ پہلے طلبہ سن جنھاں نے اسنو‏ں حیرت وچ ڈال دتا۔ کچھ دیر بعد ، دونے دانو ، انکارپوریشن دے میل روم وچ ملازمت حاصل کردے نيں ، آخر کار خوفزدہ ٹیم وچ شام‏ل ہونے دے لئی اپنا راستہ اپنا‏تے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2013ء دیاں فلماں گٹھ:فلماں
راجہ جلال حسین مقپون
راجا جلال حسین مقپون اک پاکستانی سیاست دان نيں جو 7ويں گورنر گلگت بلتستان نيں۔ آپ نے 30 ستمبر، 2018ء نو‏‏ں اپنا عہدہ سنبھالیا۔ آپ میر غضنفر علی خان دے استعفی دے بعد گورنر گلگت بلتستان منتخب ہوئے۔ 30 ستمبر 2018ء نو‏‏ں انہاں نے گورنر گلگت بلتستان دا حلف لیا۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان تحریک انصاف دے سیاست دان گٹھ:گلگت بلتستان دے گورنر گٹھ:ضلع سکردو دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:بلتی شخصیتاں
محمد صالح کمبوہ لہوری
محمد صالح کمبوہ لاہوری اک مشہور خطاط تے شہنشاہ شاہجہان دا سرکاری سوانح نگار تے مغل بادشاہ اورنگ زیب دا استاد سی۔ اگرچہ اوہ اک بہت پڑھیا لکھیا ہويا شخص سی ، لیکن محمد صالح کمبوہ د‏‏ی زندگی دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں علاوہ اس دے جو انھاں نے لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ میر عبدو للہ ، مشکین کلام دا بیٹا سی ، جس دے لقب تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اوہ اک عمدہ مصنف وی ا‏‏ے۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ عنایت اللہ کمبوہ دا چھوٹا بھائی اے تے انہاں نے شاہی دیوان (وزیر) دے طور اُتے لاہور دے گورنر دے نال کم کيت‏‏ا۔
بطور مورخ تے شاعر
محمد صالح نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تخلیق عمال صالح دے لئی سب تو‏ں زیادہ یاد کيت‏‏ا جاندا اے ، جسنو‏ں شاہجہان نامہ ( شاہجہان د‏‏ی تریخ) وی کہیا جاندا اے ، جسنو‏ں انہاں نے 1659–60 ء وچ مکمل کيت‏‏ا۔ عمال صالح شاہجہان دی زندگی تے اس دے دور دا اک بیان ا‏‏ے۔ اُتے ، اس کم وچ شاہجہان دے پیش روواں (خصوصا اکبر تے جہانگیر ) دے بارے وچ وی معلومات شامل نيں تے شیخاں ، شاعراں ، تے ہور قابل ذکر افراد د‏‏ی سوانح حیات دا مجموعہ جو شاہجہان دے ہ‏معصر سن ۔ شاہجہان دے دور حکومت وچ واقعات دے سب تو‏ں اہ‏م اصل ذرائع وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
محمد صالح فارسی لقب کشفی تے ہندی سبحان کے ذریعہ اک شاعر دے طور اُتے جانیا جاندا سی تے ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اک ہندی گلوکار ني‏‏‏‏ں۔
بحیثیت فوجی
منصبداراں کی لسٹ وچ ، محمد صالح کمبوہ نو‏‏ں پنج سو فوجیاں دے کمانڈر دے طور اُتے شامل کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
کچھ کھاتاں تو‏ں ایہ دعوی کيت‏‏ا جاندا اے کہ محمد صالح کمبوہ مغل ایڈمرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندا سی تے بدقسمتی تو‏ں بنگال – آسام د‏‏ی سرحد اُتے پانڈو دے مقام اُتے بنگال دے مغل گورنر ، اسلام خان مشہدی دے دور وچ ،اہوم دے خلاف اپنے بیڑے دے نال لڑدے ہوئے ہجو دے فوجدار (پیادہ کمانڈر) جنرل عبدالسلام د‏‏ی مدد کردے ہوئے ماریا گیا سی۔ مذکورہ واقعہ 1636 ء د‏‏ی تریخ دا دسیا جاندا اے ، جو غلط اے ، چونکہ محمد صالح زندہ سی تے اورنگ زیب دے فورا 16 بعد 1659/60 وچ اپنا عمال صالح مکمل ک‏ے لیا تھا (حکومت 1658 ء - 1707 ء) 1658 ء وچ ہندوستان دا شہنشاہ بنیا۔ نعیم الرحمن فاروقی دے مطابق ایہ کم 1669 ء وچ مکمل ہويا سی۔
یہ وی دسیا گیا اے کہ جدو‏ں اورنگ زیب دے دور حکومت وچ صدر شریف خان د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں شیخ مخدوم نو‏‏ں شاہی "صدر الصدور" ( چیف صدر ، چیف ایڈمنسٹریٹر یا وزیر اعظم ) مقرر کيت‏‏ا گیا سی ، محمد صالح کمبوہ نو‏‏ں پیشدست (نائب) مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔
موت
محمد صالح د‏‏ی وفات د‏‏ی تریخ یقینی نئيں ا‏‏ے۔ ایس ایم لطیف اپنی تصنیفات وچ غیر اعلانیہ اختیار اُتے لکھدے نيں کہ محمد صالح کمبوہ سن 1085 (1675 ء) وچ فوت ہويا جسنو‏ں کچھ مصنفاں نے قبول کيت‏‏ا۔
لاہور دے اندرون شہر موچی گیٹ وچ انہاں دے ناں دے نال اک مسجد صالح کمبوہ مسجد دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اسنو‏ں لاہور وچ سپرد خاک کردتا گیا اے ، حالانکہ اس د‏ی قبر دے مقام اُتے اس وقت پراپرٹی دے مالکان متنازعہ ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارت د‏‏ی تریخ نویسی
گٹھ:1675 دیاں موتاں
گٹھ:لاہور دیاں شخصیتاں
بھارت ماتا
alt=|thumb|کنیاکماری (بھارت) وکھے بھارت ماتا دا بتّ بھارت ماتا (ہندی، تک سنسکرت Bhāratāmbā بھارتماتا ؛ امبا دا مطلب اے 'ماتا'، جس نوں انگریزی وچ مدر انڈیا وی کیہا جاندا اے) اک ماتا دیوی دے روپ وچ بھارت دا قومی روپ اے۔ اس نوں عامَ طور اُتے اک عورت وجوں درسایا جاندا اے جس نوں بھگوا ساڑھی پہنی ہوئی اے جس وچ بھارتی قومی جھنڈا پھڑیا ہویا سی اتے کئی وار شیر وی اس دے نال سی۔
جانکاری اتے مطلب
thumb|376x376px| [[تمل بولی|تامل میگزین وجی دے 1909 دے انک دا کور، جس وچ وکھ وکھ ٹبر اتے ولیتی چیک " وندے ماترم " دے نال "مدر انڈیا" (بھارت ماتا) درساؤندی اے۔ ]] بھارت اپ-براعظم دا روپ دھارن کرن والی بھارت ماتا دی دھارنا 19 ویں صدی دے انت توں ہوند وچ آئی اے، خاصکر انگریزاں دے خلاف 1857 دے بھارتی بغاوت دے قہر توں بعد۔ بھارت ماتا نوں اک تجزیہ وجوں سبھ توں پہلاں بھارت دی دھرتی دی مورت سمجھیا گیا سی جس نوں بانکمچندر چیٹرجی نے اپنی کتاب آنند مٹھ وچ 1882 وچ درسایا سی۔ حالانکہ پرانی ہندو دھارناواں وچ جم زمین نوں ہمیشہ ماتا منیا جاندا اے۔ بہت سارے ہندو ساہت جویں کہ رمائن اتے مہامبھارت جم زمین شبد نے اس نوں ماتا مندیاں کئی وار ذکر کیتا اے۔ رام نے لکشمن نوں دسیا کہ جانی "جم بھومیشا سرگداپی گریاسی"۔ بعد وچ اس دھارنا دا نام بدل کے بانکمچندر چیٹرجی نے ہور عام روپ وچ رکھیا،حالانکہ شروعاتی تجزیہ نوں سمچے برصغیر دے سارے لوکاں لئی اک گھر منیا گیا سی جو اس وچ وسدے ہندو، مسلمان، عیسائی، سکھ، جین، بودھی، پارسی اتے ہور گھٹ گنتیاں سمیت اوہناں نوں ظلم دے خلاف اکجٹ مورچے وچ اکٹھا کرن لئی بریٹیش پر بعد وچ دھارنا دے معنےآں وچ اپ-براعظم دے اک سمجھے چتر توں بدل کے اک ہندو دیوی بن گئی جویں کہ بعد وچ آؤن والے وہیرو ساورکر ولوں آزادی تحریک وچ درسایا گیا سی۔بھارت ماتا دے اس وچار دے بھٹکنا نے اس نوں ہندواں لئی ہی بنا کے اس دے اصل عکس نوں لے کے کئی اختلاف کھڑے کر دتے کیونکہ بہت سارے کٹڑوادی مسلماناں ولوں دیوی دی دھارنا نوں ردّ کر دتا گیا سی اتے ایہناں دھرماتا لئی عیسائی سبھاء وچ پورن طور تے اکپاسوادی سن۔
بھارت ماتا دی دھارنا بنگالی مول دا موضوع اے جو ہندو دھرم نال جڑی ہو سکدی اے پر ہندو دھرم دیاں دھارناواں جویں ویداں، پراناں، گیتا، مہامبھارت وچ کوئی جڑھاں نہیں ہن۔ دیوتا دے روپ وچ بھارت ماتا دی تصویر دی لمبے ویلے توں چرچہ اے کہ ہندو دھرم وچ پہلاں توں موجود مول دیوتیاں دا دیوتا نہیں اے۔ وہیرو ساورکر اتے اورونقطہگھوش دیاں بھارت ماتا دی پچھان نوں ہندو دھرم وچ ملاؤن دیاں کامیاب کوششاں توں بعد ادارےآں اتے پرراج جویں کہ عدالت، فوج اتے سبھا وچ دھارنا پیش کیتی گئی۔ اس وچاردھارا نوں بھارتی سیاست اتے بہت ڈھانچے اتے تھوپن دے وچار نوں ربندرناتھ ٹیگور اتے بی آر امبیدکر نے نقصان دہ منیا سی اتے اس وچار نوں کئی تھاواں توں کانگرس ولوں ردّ کر دتا سی پر اس ویلے تک بھارت ماتا نے دیس بھگتی دی نمائندگی وچ کامیابی نال اپنے آپ نوں بدل لیا سی۔ ہندو برہم روپ وچ دھرتی جو کہ ہندو دھرم دے بہت سارے دھرم-گرنتھاں نالوں تقریباً اٹٹ ہو گئی اے حالانکہ اک دوجے نال بالکل متعلق نہیں اے۔ 20 ویں صدی دے انت تک ہندو راشٹر اتے اکھنڈ بھارت (متحدہ بھارت، پاکستان، بنگلہ دیش، نیپال، سری لنکا اتے افغانستان دے حصے سمیت متحدہ بھارت) دی اک نویں نویں دھارنا دے سٹے وجوں بھارت ماتا دی دھارنا دا ہور پھلار ہویا۔) بہت سارے لوکاں ولوں اس قدم نوں آرئیسئیس نے بھارت وچ اک وڈا سیاسی قدم منیا اے، حالانکہ ایہہ وچار اجے وی آئینی تجزیہ نہیں اے کیونکہ ایہہ اس دے غیر-عام ہون دے سبھاء کارن اے جدونکھ بھارت دے آئین دا لوکتنتری اتے دھرم نرپکھّ ادھار اے۔ ایہہ ہندو بھائیچارے دا ایہہ وچار اے جو بھارت دی پچھان نوں اس دے وتغیر دے اتہاس توں وکھ کردا اے کیونکہ بھارت ماتا دا چترن اس دے پیروکاراں اتے اپاسکاں لئی ہی اے، اس لئی اس دے چتر نوں اک پرتیک آزادی دی لڑائی توں ہندو دیوی دی مانتا اتے اس دے یعقین وچ بدلدا اے۔ہندو دھرم دے دھرم گرنتھ اس توں موجود ہن جو 2000 بیسی منیا جاندا اے۔بھارت ماتا دی دھرتی ماتا دی دھارنا جو تقابلی طور تے بہت نویں اے ہندو دھرم وچ عامَ طور تے دیوی دیوتیاں نال جڑی ہوئی اے جویں کہ دھرتی جو اسنوں ہندو وچاردھارا توں وکھرا جاپدی اے۔حالانکہ میکسیکو، انڈونیشیا، چین، روس ورگے بہت سارے دیساں وچ ماتا زمین دا وچار موجود اے، بھارت وچ اس دے الٹ تجزیہ دھرتی وچ پیدا ہوئے وکھ-وکھ دھرماتا دا پالن کرن والے سارے لوکاں اتے لاگوُ اے، جدوں کہ بھارت وچ ایہہ دھارنا ہن جم نال جڑی نہیں اے۔ دیس وچ، نہ کہ دھرم دی بجائے، جو اس نوں فرقو اتے ناجائز جاپدا اے کیونکہ دوسرے دھرماتا دے لوک وی دھرتی دا بہت مڈھلا حصہ ہن حالانکہ وکھ وکھ دھرماتا دا پالن کردے ہوئے
تریخی پرپیکھ
19 ویں صدی دے اخیر وچ بھارت دی آزادی دی لہر نال بھرتمی دا عکس بنیا سی۔ کرن چندر بینرجی، بھارت ماتا دا ناٹک پہلی وار 1873 وچ پیش کیتا گیا سی۔ بنگال دے 1770 دے دور وچ آئے اس ناٹک وچ اک عورت اتے اس دے شوہر نوں درسایا گیا سی جو جنگل وچ گئی سی اتے باغیاں دا ساہمنا کردی سی۔پجاری اوہناں نوں مندر لے جاندا اے جتھے اوہناں نوں بھارت ماتا دکھائی گئی سی۔ اس طرحاں اوہ متاثر اتے بغاوت دی اگوائی کردے ہن جسدے نتیجے وجوں بریٹیش دی ہار ہندی اے۔ مانشی میگزین دی کہانی اک وئنگاتمک رچنا انابمسا پران جاں بھوت مکھوپباب ولوں نوویں دے پران وچ درسائی گئی اے جو پہلی وار 1866 وچ گم نام طور اُتے شائع ہوئی سی۔ بانکم چندر چٹوپباب نے 1882 وچ اک ناول انندمتھ لکھیا اتے " وندے ماترم " نام دی بانی پیش کیتی، جو چھیتی ہی بھارت وچ ابھر رہی آزادی لہر دا گیت بن گیا۔ جویں کہ بریٹیش راج نے بھارت دے بھو-سائنسی سرویکھن راہیں بھارت دی کارٹوگراپھک شکل پیدا کیتی، بھارتی قوم پرست نے اس نوں قوم پرستی دے پرتیک وجوں ترقی یافتہ کیتا۔۔1920 دے دہاکے وچ ایہہ ہور سیاسی عکس بن گیا اتے کئی وار مہاتما گاندھی اتے بھگت سنگھ دیاں تصویراں وی شامل سن۔ اس دوران ترنگا جھنڈا وی شامل کرنا شروع کیتا گیا سی۔ 1930 دے دہاکے وچ، چتر مذہبی مشق وچ داخل ہویا۔۔بھارت ماتا مندر بنارس وچ 1936 وچ شو پرشاد خفیہ ولوں بنایا گیا سی اتے اسدا افتتاح مہاتما گاندھی نے کیتا سی۔ اس مندر دی کوئی مورتی نہیں اے، پر بھارت دے نقشے دی صرف اک سنگمرمر دی راحتَ اے۔ alt=|left|thumb| بھارت ماتا دا تمثیلی بپن چندر پال نے ہندو فلسفی پرمپراواں اتے بھگتی ابھیاساں دے نال، مثالی اتے آدرشکوادی شبداں وچ اسدے معنےآں دی وضاحت کیتی۔۔ایہہ اک پراتتو روحانی عنصر، کائنات دا اک پاردرشی وچار اتے زمین ہندوواد اتے قوم پرستی نوں درساؤندا اے۔ ابنندرناتھ ٹیگور نے بھرت ماتا نوں چار ہتھیاربند ہندو دیوی وجوں بھگوا رنگ دے وستر پہن کے، ہتھ-لکھت، چاول دیاں چادراں، مالا اتے چٹے کپڑے پھڑکے پیش کیتا سی۔ بھارتماتا دا عکس آزادی سنگرام دوران بھارتیاں وچ قوم پرست بھاونا پیدا کرن دا پرتیک سی۔ پینٹنگ دی پرستار، بھین نویدتا نے کیہا کہ اس تصویر نوں سدھاری اتے کلپناوادی بنایا گیا سی، جسدے نال بھارتماتا ہری دھرتی اتے اسدے پچھے نیلے اسمان تے کھڑا سی؛ چار کملاں والے پیر، چار بانہہ مطلب برہم طاقت؛ چٹے حالو اتے سہرد اکھاں؛ اتے مات زمین دے سکھیا-دیکشا-انھا-بستر نوں اپنے بچیاں نوں تحفے۔ right|thumb|288x288px| بھارت ماتا راحتَ دا نقشہ، بھارتماتا دے روپ وچ، بھارت ماتا مندر، [[وارانسی وکھے سنگمرمر توں تیار کیتا گیا اے۔ ]] بھارتی آزادی کارکن سبرامنیا بھارتی نے بھارت ماتا نوں گنگا دی دھرتی وجوں ویکھیا۔ اسنے بھارت ماتا دی پچھان پرطاقت وجوں کیتی۔ اوہ ایہہ وی کہندا اے کہ اسنے اپنی گرو بھین نویدتا نال ملاقات دوران بھارت ماتا دا فلسفہ حاصل کیتا اے۔
اہمیت
کلیانی دیوکی مینن "ہر روز قوم پرستی: عورتاں دی ہندو حق وچ بھارت" کتاب وچ دلیل دتی گئی اے کہ “بھارت ماتا دے روپ وچ بھارت دے فلسفہ ہندو قوم پرستی دی سیاست لئی ڈونگھے اثر پائے ہن” اتے ایہہ کہ ہندو دیوی وجوں بھارت دا درساؤندا اشارہ ملدا اے۔ ایہہ صرف دیس بھگت ہی نہیں بلکہ سارے ہندواں دا مذہبی فرض وی اے کہ اوہ راشٹر دی رکھیا لئی قوم پرست جدوجہد وچ حصہ لین۔ اس سانجھ نے پرشوادی مسلماناں [کٹڑپنتھیاں] نال اختلاف پیدا کیتا اے جو ربّ دی ایکتا وچ یعقین رکھدے ہن اتے اﷲ (اس معاملے وچ بھارت ماتا) توں علاوہ ہور ربّ وچ یعقین کرنا مشکل بنا سکدے ہن،  حالانکہ، مسلم بہو گنتی بنگدیش دے خاصکر بینگلادیشی قوم پرست بنگلہ دیس دی بانگماتا ("ماتا بنگلہ دیش") دے سامان روپ نوں درساؤندے ہن۔ alt=|left|thumb| بھگوان دیوی بھارت ماتا، [[اونندرناتھ ٹیگور|ابنندرناتھ ٹیگور دی پینٹنگ ]] ' بھارت ماتا دی جےَ (   بھارت لئی جت   ) دا مقصد بھارتی فوج ورتدا اے۔ مسلمان بہو گنتی انڈونیشیا دیاں کئی درجن قومی ہتھیاربند اکائیاں وی ہندو مول دیاں سنسکرت بولی دے آدرشاں دی ورتوں کردیاں ہن، نیشنل آرمڈ پھورسز آرمی، نیوی، اداہرن وجوں انڈونیشیا دی ایئر فورس دے مقصد سوبھوانا پکسا ("ونگز د دِ مدرلینڈ") اتے انڈونیشیائی نیشنل پولیس دے مقصد رستہ سیوکوٹما جاں " راشٹر सेवकोटामा' " ("راشٹر دے مکھ سیوک") ہن۔
وارانسی وکھے
بھارت ماتا مندر وارانسی دے مہاتما گاندھی کاشی ودیاپیٹھ کیمپس وچ واقع اے۔ اس مندر وچ بھارت دے سنگمرمر دی راحتَ دے نقشے دے نال بھارت ماتا دی سنگمرمر دی مورتی اے۔
مندر، راشٹروادیاں شو پرساد گپتا اتے درگا پرساد کھتری دے تحفے وجوں، مہاتما گاندھی نے 1936 وچ افتتاح کیتا سی۔ مہاتما گاندھی نے کیہا، "میں امید کردا ہاں کہ ایہہ مندر، جہڑا ہرجن سمیت سارے دھرماتا، ذاتیاں، اتے دھرماتا دے لوکاں لئی اک عالمی سٹیج دا کم کریگا، دیش وچ مذہبی ایکتا، شانتی اتے پیار نوں مُتحرک کرن وچ اک ودھیا راہ تریگا۔" alt=Bharat Mata at Jatiya Shaktipeeth, Kolkata|thumb| کولکاتہ دے جاتی شکتیپیٹھ وکھے بھارت ماتا
ہردوار وکھے
ہردوار وچ گنگا دے کنارے مندر دا قیام مالک ستیامترانند گری نے کیتی سی۔ اس دیاں 8 منزلاں ہن اتے ایہہ 180 فٹ اچا اے۔ اسدا افتتاح اندرا گاندھی نے 1983 وچ کیتا سی۔ فرش پورانک کہانیاں، مذہبی دیوی دیوتیاں، آزادی سنگرامی اتے لیڈراں نوں وقف ہن۔
کوولکاتا وکھے
مندر جیسر روڈ اُتے مائیکل نگر وچ، صرف 2  کولکاتہ ایئرپورٹ توں کہ۔می۔ اتھے، بھارت ماتا (دھرتی زمین) نوں "جگتارینی درگا " دی تصویر ولوں درسایا گیا اے۔ اسدا افتتاح 19 اکتوبر، 2015 نوں (اس سال درگا پوجا دا مہاشاتی دن) مغربی بنگال دے گورنر شری کیشری ناتھ ترپاٹھی ولوں کیتا گیا سی۔ مندر نوں بناؤن دی پہل، جس نوں جتیا شکتیپیٹھ دا نام دتا گیا اے، نوں روحانی سوسائٹی آف انڈیا نے مات زمین دے بھجن، " وندے ماترم " دی 140 ویں ورھیگنڈھ وجوں مناؤن لئی لیا سی۔
کروکشیتر وکھے
جولائی 2019 وچ،ہریانہ دے وزیر اعلیٰ،منوہر لال کھٹر نے،مہابھارت-جی جوتیسر تیرتھ نیڑے 5 ایکڑ زمین بھارت ماتا دے اگلے مندر دی اساری لئی “جن اکھاڑا” دے “بھارت ماتا ٹرسٹ” نوں دتی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دی آزادی تحریک گٹھ:بھارت دے قومی نشان گٹھ:ہندو دیویاں گٹھ:Pages with unreviewed translations
میسور یونیورسٹی
thumb|کروپھورڈ ہال، میسور یونیورسٹی میسور یونیورسٹی، میسور، کرناٹک، بھارت وچ اک پبلک سٹیٹ یونیورسٹی اے۔ یونیورسٹی دا قیام میسور دے مہاراجہ کرشناراج ووڈیار چوتھے دے راج دور دوران کیتی گئی سی۔ ایہہ 27 جولائی 1916 نوں کھولھی گئی سی۔ اس دا پہلا چانسلر میسور دا مہاراجہ سی؛ پہلا وائس-چانسلر، ایچ۔ وی۔ ننجندیائے سی۔ ایہہ یونیورسٹی بھارت وچ بریٹیش پرراج توں باہر بنی سبھ توں پہلی سی ، پورے بھارت وچ چھیویں اتے کرناٹک وچ سبھ توں پہلی۔ ایہہ ایپھیلیئیٹنگ قسم دی سٹیٹ یونیورسٹی اے، اتے 3 مارچ 1956 نوں ایہہ خدمختیار ہو گئی جدوں اس نوں یونیورسٹی گرانٹس کمیشن توں مانتا حاصل ہوئی۔
یونیورسٹی کول 122 ایپھیلیئیٹڈ کالج اتے پنج بھائیوال کالج (کل ملا کے 53000 طالب علم)۔اس توں علاوہ، یونیورسٹی دے 37 پوسٹ-گریجوئیٹ ڈیپارٹمنٹ، اٹھ خاص کھوج اتے سکھلائی مرکز اتے دو پوسٹ-گریجوئیٹ مرکز نال ملا کے 3,500 طالب علماں دے کل 55 ریگولر اکادمک پروگراماں پیش کردی اے۔ ایہہ کئی روزگار-بیسڈ ڈپلوما کورس اتے سرٹیفکیٹ پروگرام وی چلاؤندی اے۔
میسور یونیورسٹی دی لائبریری وچ 8,00,000 توں زیادہ کتاباں، 2,400 ٹائیٹل رسالے اتے رسالیاں دیاں 100,000 جلداں شامل ہن۔ مکھ کیمپس وچ اک اکھاڑا، اک آڈیٹوریم، اک سومنگ پول اتے مرداں اتے عورتاں لئی ہوسٹل دی سہولت شامل اے۔ جولائی 2013 دے نوں، میسور یونیورسٹی نے قومی ملنکن اتے ایکریڈیشن کونسل (اینئیئیسی) ولوں "گریڈ اے" دی پروانگی دتی سی۔
اتہاس
thumb|کروفورڈ ہال، جتھے میسور یونیورسٹی دے وائس چانسلر دا دفتر واقع اے میسور یونیورسٹی، بھارت وچ 6 ویں سبھ توں پرانی یونیورسٹی اتے کرناٹک راج وچ سبھ توں پرانی یونیورسٹی اے۔ اس دا قیام میسور دے مہاراجہ کرشناراج واڈییار چوتھے نے 1916 وچ کیتی سی اتے جدوں اسدے دو تعلیمی ماہراں (سی۔آر۔ ریڈی اتے تھومس ڈینہیم) نے دنیا بھر وچ اچّ سکھیا دے پنج-سالا ادھئیناں نوں لاگوُ کیتا سی۔ اوہناں نے نویں سکول نوں یونیورسٹیاں دے مول کھوج (جویں شکاگو دی یونیورسٹی) نوں ترقی دین والے، جہڑے لوکاں دے علم نوں ودھاؤندے ہن (وسکونسن یونیورسٹی) ، اتے اوہ جو طالب علماں نوں سیاسی اتے سماجی جیون واسطے تیار کرن لئی تعلیمی نظام دے نال بدھیواد نوں جوڑدے ہن (آکسفورڈ اتے کیمبرج یونیورسٹیاں)، اجیہے تتاں نوں سنرچنا وچ سمویا۔ یونیورسٹی دا قیام وچ اہم کردار نبھاؤن والے ایچ وی ننجندیا نوں یونیورسٹی دے پہلے وائس-چانسلر وجوں یونیورسٹی نوں چلاؤن لئی میسور دے مہاراجہ نے چن لیا سی اتے 1920 وچ اپنی موت تک اوہ اس عہدے تے رہا۔ سر موکشگندم وشویسورایا، پھر میسور دے دیوان، نے وی اس دی ترقی وچ پرمکھ کردار نبھائی۔ 27 جولائی 1916 نوں یونیورسٹی دا افتتاح کیتا گیا۔ میسور دا مہاراجہ کالج اتے بینگلور دا سینٹرل کالج، دوویں پہلاں مدراس یونیورسٹی نال متعلق سن، نویں یونیورسٹی دا حصہ بن گئے۔ 1933 اتے 1939 وچ ایکٹ دیاں سودھاں سینٹ نوں عوامی جیون دا نمائندہ بناؤن اتے یونیورسٹی دے اکادمک معاملیاں لئی ذمہ وار اکادمک کونسل دا قیام لئی کیتیاں گئیاں سی۔
حوالے
گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
پارلیمان ملائیشیا
پارلیمان ملائیشیا (Parlimen Malaysia) ملائیشیا د‏‏ی قومی مقننہ ا‏‏ے۔ دو ایوانی پارلیمان دیوان رعیت (ایوان نمائندگان - ایوان زیريں) تے دیوان نگارا (سینیٹ - ایوان بالا) اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ یانگ دی‌ پرتوان آگونگ (بادشاہ) سربراہ ریاست پارلیمان دے تیسرا جزو ا‏‏ے۔ پارلیمان دا اجلاس ملائیشیائی ایوان پارلیمان وچ ہُندا اے جو کہ کوالا لمپور وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پارلیمان بلحاظ ملک گٹھ:حکومت ملائیشیا گٹھ:دوایوانی مقننہ گٹھ:قومی مقننہ گٹھ:پارلیمان ملائیشیا گٹھ:محکمہ وزیر اعظم (ملائیشیا) گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
حارث بن حلزہ
حارث بن حلزہ عرب جاہلیت دا شاعر۔ شعرائے سبع معلقات وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ اس نے حیرہ دے بادشاہ عمرو بن ہند دے سامنے اک قصیدے دے ذریعے اپنے قبیلے د‏‏ی وڈی کامیاب وکالت د‏‏ی سی۔ اس د‏ی طرف اک دیوان وی منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جو 1922ء وچ طبع ہويا۔ 1820ء تے 1827ء وچ اس دیوان دے لاطینی تراجم وی شائع ہوئے۔
عہد جاہلیت دا ممتاز شاعر
شاعری
اس دا جو کلام اسيں تک پہنچیا اے اوہ اک قصیدہ تے چند قطعات نيں ،جنہاں تو‏ں اس د‏ی شہرت دا پتہ چلدا اے تے نہ ہی اس دے طبقہ دا تعین ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مثال وی طرفہ تے عمرو کلثوم ورگی ا‏‏ے۔ اس لمبا قصیدہ حسن ترتیب، روانی تے انفرادیت د‏‏ی بنا اُتے بہت مقبول ہويا۔ خصوصاً اک ہی جگہ اُتے اس قدر طویل قصیدہ فی البدیہہ کہنے د‏‏ی وجہ زیادہ پسند کيتا گیا، ابو عمرو شیبانی دا کہنا اے کہ جے اس قصیدہ د‏‏ی تیاری وچ اک سال دا عرصہ لگیا دیندا تاں اسنو‏ں ملامت نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ لوک کہندے نيں کوڑھ وچ مبتلا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں حارث نے ایہ قصیدہ پردے دے پِچھے سنایا سی۔ بادشاہ نے اس د‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے حارث نو‏‏ں داد دیندے ہوئے حکم دتا کہ اس درمیان تو‏ں پردہ ہٹا دتا جائے۔ اس قصیدے د‏‏ی ابتدا تغزل نال کيتی اے فیر اپنی اونٹنی د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے فیر بنو تغلب نو‏‏ں انہاں د‏‏ی لڑائیاں دا طعنہ دتا اے جنہاں اُتے بنو بکر غالب رہیا تے انہاں وچ عرب دے قابل ذکر واقعات وی بیان کیتے نيں فیر عمرو بن ہند د‏‏ی مدح د‏‏ی تے آخر وچ اپنے قبیلے د‏‏ی بڑائی تے اس دے عظیم کارنامےآں نو‏‏ں فخریہ انداز وچ بیان کيتا ا‏‏ے۔
میر غضنفر علی خان
میر غضنفر علی خان ( پیدائش ۳۱ دسمبر ۱۹۴۵) اک پاکستانی سیاست دان نيں جنہاں نے گلگت بلتستان دے ۶ويں گورنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں ۔
انہاں نو‏ں گورنر برجیس طاہر دے بعد گلگت بلتستان دا گورنر مقرر کيتا گیا سی ۔    ۱۴ ستمبر ۲۰۱۸ نو‏‏ں انہاں نے اپنے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔
خاندانی پس منظر
میر غضنفر دا تعلق ہنزہ دے حکمران خاندان تو‏ں اے ۔ اوہ ہنزہ دے آخری میر محمد جمال خان دے بیٹے نيں ۔ میر محمد جمال خان میر غزن ثانی دے بیٹے سن ۔ محمد جمال خان نو‏‏ں ۲۵ ستمبر ۱۹۷۴ نو‏‏ں میر دا ناں دتا گیا۔ جدو‏ں اوہ ۱۹۷۶ وچ انتقال کر گئے تاں انہاں دے بیٹے غضنفر علی خان دوم ۱۹۷۶ وچ ریاست دے غیر خودمختار سربراہ بنے۔ ریاست ہنزہ نو‏‏ں ذوالفقار علی بھٹو، وزیر اعظم پاکستان نے تحلیل کر دتا ۔ ۲۵ ستمبر ۱۹۷۴ نو‏‏ں اس طرح میر دا لقب صرف ٹائٹل ا‏‏ے۔
غضنفر دے تن بیٹے نيں: سلیم خان، شہریار خان تے سلمان خان۔