cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لیلہ سیٹھ
جسٹس لیلا سیٹھ (20 اکتوبر 1930 - 5 مئی 2017) بھارت وچّ اچّ عدالت دی مکھ ججّ بنن والی پہلی عورت سی۔ دلی اچّ عدالت دی پہلی عورت ججّ بنن دا سہرا وی اس نوں ہی جاندا ہے۔ اوہ دیس دی پہلی اجیہی عورت سی، جس نے لندن بار امتحان وچّ پہلی پوزیشن حاصل کیتی ۔
زندگی
جسٹس لیلا دا جنم لکھنؤ وچّ اکتوبر 1930 وچّ ہویا۔ اوہ بچپن وچّ پیؤ دی موت دے بعد بے گھر ہوئی بیوہ ماں دے سہارے پلی اتے مشکلاں دا ساہمنا کردی ہوئی اچّ عدالت دی مکھ ججّ ورگے عہدے تکّ پہچن دا سفر اک عورت لئی کنا جدوجہدی ہو سکدا ہے، اس دا اندازہ لگایا جا سکدا ہے۔ لیلا سیٹھ قومانتری مشہور لکھاری وکرم سیٹھ دی ماں ہے۔ لندن بار امتحان 1958 وچّ ٹاپ رہن، بھارت دے 15ویں قنون کمیشن دی میمبر بنن اتے کجھ چرچت قانونی ماملاں وچّ خاص یوگدان دے کارن لیلا سیٹھ دا نام مشہور ہے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی عورتاں
بچن فریز
بچن فریز اک نکے ناپ دا کتا اے۔ ایہ پسند کیتا جانوالا کتا اے تے مالٹی کتے نالوں نکا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے گٹھ:سنگی کتے
گینالو
گینالو نانگا پربت نال لیندے ہمالیہ، پاکستان وچ اک چوٹی دا ناں اے۔
اپوموپس بیوٹیکوفری
اپوموپس بیوٹیکوفری وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ثریا ملتانیکر
باہرلے جوڑ
گٹھ:گلوکارہ گٹھ:گلوکار گٹھ:پاکستانی لوک
چک 582 گ ب
چک 582 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 17 چوداں ایل
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
کانگڑی
کانگڑی بولی ہماچل پردیش دے کانگڑا، ہمیرپور، اونا اتے پنجاب دے گرداس پور تے ہشیارپور ضلعیاں وچ بولی جاندی اے۔ ایہہ اک انڈو آریائی بولی اے جسدا تعلقات ڈوگری نال اے اتے اسنوں مغربی پہاڑی بولی گروہ دا حصہ منیا جاندا اے۔ اس اتے مرکزی پنجابی (ماجھی) دا اثر وی ویکھن نوں ملدا اے۔ بولی سائنسداناں ولوں کانگڑی اتے ڈوگری نوں پنجابی دیاں پڑبولیاں منیا جاندا سی پر 1960ویاں توں بعد انا دوواں نوں پہاڑی بولی گروہ دیاں پڑبولیاں منیا جاندا اے۔
پہلاں کانگڑی نوں پنجابی دی اک پڑبولی منیا جاندا سی پر بھارت دی 1971 دی مردم-شماری دوران اسنوں ہندی دا اک لہجہ کیہا گیا۔
کانگڑی پنجابی دی اک بولی اے جیڑی اتلے پنجاب تے ہماچل پردیش دے ضلع کانگڑہ چ بولی جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی بولیاں
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:پنجابی بولیاں گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجابی
جان فوربس نیش
جان فوربس نیش اک امریکی معاشیاتگرو سی جینے 1994 اچ معاشیات اچ نوبل انعام جتیا اے۔ 2001 چ بنن آلی فلم "اک سوہنا دماغ" وچ نیش دے جیون بارے دسیا گیا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ایفرو یوریشیا
ایفرو-یوریشیا اک ٹرم اے، جو یوریشیا اتے افریقہ نوں اک براعظم دے طرحاں وکھان لئی ورتی جاندی اے ۔ یوریشیا گہاں ایشیا اتے یورپ وچّ ونڈیا جاندا اے ۔ ایفرو-یوریشیا دے وچّ 5.7 عرب لوک آندے نیں، جو دنیا دی 85٪ آبادی اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:براعظم
سارا بلیکلی
سارا بلیکلی (جم 27 فروری، 1971) اک امریکی اربپتی وپاری اے، اتے سپینکس دی بانی اے، جو پینٹ اتے لیگنگاں والی اک امریکی گھریلو وستر کمپنی اے، ایہہ کمپنی ایٹلانٹا، جارجیا وچ قائم کیتی۔ 2012 وچ، بلیکلی نوں دنیا دے 100 سبھ توں بااثر لوکاں دے ٹائم میگزین دی "ٹائم 100" سلانہ لسٹ وچ نام رکھیا گیا سی۔ 2014 وچ، فوربز نے دنیا دے 93ویں سبھ توں طاقتور عورت دے روپ وچ درج کیتا اے۔
شروعاتی جیون
بلیکلی دا جم 27 فروری، 1971, وچ کلیئرواٹر، فلوریڈا وچ ہویا۔ ایہہ اک ٹرائل اٹارنی اتے اک کلاکار دی دھی اے۔ اسنے کلیئرواٹر ہائی سکول وچ داخلہ لیا اتے فلوریڈا سٹیٹ یونیورسٹی توں کمیونیکیشن ڈگری دے نال گریجوئیشن کیتی، جتھے ایہہ ڈیلٹا ڈیلٹا ڈیلٹا دی میمبر بنی۔
کیریئر
حالانکہ اسنے شروع وچ، اک اٹارنی بنن دی سکیم بنائی سی، پر اسنے لاء سکول وچ داخلہ ٹیسٹ وچ نمبر بہت گھٹ ہون کارن پھر بعد دوبارہ وچار کیتا؛ اسنے اس دی بجائے اورلینڈو، فلوریڈا وچ والٹ ڈزنی ورلڈ وچ اک نوکری قبول کیتی، جتھے اسنے تن مہینیاں لئی کم کیتا۔ اسنے کدے کدائیں اس ویلے دوران اک سٹینڈ اپ کومیڈئن دے روپ وچ کم کیتا۔
نجی زندگی
2008 وچ، بلیکلی نے جیسی اٹزلر، نال ویاہ کروایا جو گسپارلا ان اتے کلبّ، وچ بوکا گرانڈے، فلوریڈا، امریکہ وکھے مارکئس جیٹ، دا شریک-بانی سی۔ ایہناں دے ویاہ وچ اداکار گوشت ڈیمن نے حاضری بھری اتے گلوکار اولیویا نیوٹن-جونٹن نے اک حیران کن کارکردگی دتی۔ بلیکلی دے چار بچے ہن۔
حوالے
گٹھ:جم 1971 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:کمپنی کھوجی عورتاں گٹھ:مشہور زنانیاں
اپوموپس ڈابسنی
اپوموپس ڈابسنی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
گلو
'گلو (گل+لوو) پھلوالے بوٹیاں دے چن بی ٹبر دی اک ویل اے۔ ایہدے پتے دل ورگے ہوندے نیں۔ ایہ پاکستان ، ہندستان، برما، سری لنکا وچ ملدی اے۔ ایہ سکے تے گرم تھانواں تے ہوندی اے تے ایہدی ویل بہت لمی ہوسکدی اے۔ ایہدی چھل ہری یا چٹی ہری، گودے والی ہوندی اے۔
بورزوی
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
رینہارڈ سیلٹن
رینہارڈ سیلٹن اک جرمنی دا معاشیاتگرو سی جینے 1994 اچ معاشیات اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ڈاڈرج کاؤنٹی
ڈاڈرج امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
اپوموپس فرینکویٹی
اپوموپس فرینکویٹی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
اتلا ایشیا
{| class="sortable wikitable"
اتلا ایشیا، ایشیا دا علاقہ اے۔ اس کھیتر وچ اک ہی دیس اے: روس ۔
چک 584 گ ب
چک 584 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
مارٹن لیوس پرل
مارٹن لیوس پرل اک امریکی فزکسگرو سی جینے 1995 اچ فزکس اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اوریا مقبول جان
اوریا مقبول جان پاکستان چ اردو ادب دے جانے پچھانے لکھاری’صحافی, ڈرامہ نگار، دانشمند نیں۔ اونہاں دا ناں اردو ادب دے مشہور لکھاریاں وچکار لیا جاندا اے. اوریا نے پنجاب یونیورسٹی توں سوشل ورک وچ ایم اے کیتا۔ بلوچستان یونیورسٹی توں ایل ایل بی دی ڈگری لئی۔ اوہ تن ضلعیاں وچ ڈپٹی کمشنر تے ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ رۓ نیں۔
بوئیکن سپینیل
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
اوریا مقبول جان
گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:پاکستانی کالم لکھاری
ہپسگناتھس مونسٹروسس
ہپسگناتھس مونسٹروسس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
گاشر برم - 4
نیرکتا
گاشر برم بلتی بولی دے دو بولاں نال رل کے بنیا اے: گاشر = سوہنا تے برم = پعاڑ، گاشر برم = سوہنا پعاڑ ۔
فایٹ کاؤنٹی
فایٹ امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ویسٹ ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
فریڈرک رینز
فریڈرک رینز اک امریکی فزکسگرو سی جینے 1995 اچ فزکس اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
چک 16 چوداں ایل
چک 16 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
اسرائیلی یہود
اسرائیلی یہود دا اطلاق انہاں افراد اُتے ہوندا اے جو یہودیت اُتے ایمان لاندے ہاں تے انہاں کےپاس ریاست اسرائیل دی شہریت ہو تے اوہ اسرائیلی یہودی مہاجرین دی اولاد وچو‏ں ہوئے۔ اسرائیلی زیادہ تر اسرائیل تے مغربی ممالک وچ پائے جاندے نيں۔ کچھ ہور ممالک وچ وی آباد نيں۔ ایہ ضروری نئيں اے کہ صرف یہودی علاقےآں وچ ہی پناہ گزین ہاں۔ زیادہ تر اسرائیلی یہود عبرانی بولی بولتے نيں۔ تے انہاں وچ اکثر کچھ نہ کچھ یہودی مذہبی تعلیمات دی پاسداری کردے نيں۔ موجودہ وقت وچ دنیا وچ یہود دی آبادی نصف حصہ ریاست اسرائیل وچ آباد اے۔
اسرائیل وچ کی تعریف وچ یہود دے تمام فرقے شامل نيں۔ جداں اشکنازی یہود، سفاردی یہودی، مزراحی یہودی ، بيتا ] اسرائیل، کوچین یہود، بنے اسرائیل، قرائی یہود تے انہاں دے علاوہ بہت سارے یہودی فرقے نيں جو اسرائیل وچ آباد نيں۔ کثیر تعداد وچ فرقاں دا وجود اسرائیل وچ وسیع یہودی ثقافت تے تہذیب دا ذمہ دار اے تے بہت سارے مذہبی رسومات تے عبادات احاطہ کردے نيں۔ حریدی یہودیت تو‏ں لیکر سیکیولر یہودیت سب دے سب یہودی ثقافت دے احاطے وچ اپنی زندگی گزارتے نيں۔ یہودی آبادی وچ تقریباً 25 فیصد اسکولی بچے تے 35 فیصد تو‏ں زیادہ نومولود سفاردی یہودی تے مزراحی یہودی دی مخلوط اولاداں نيں تے انہاں دی تعداد ہر سال 0۔5 فیصد دی در تو‏ں ودھ رہی اے۔ 50 فیصد تو‏ں زیادہ یہودی آبادی آیا نصف سفاردی اے یا نصف مزارحی۔ باوجود ایہ کہ اسرائیلی یہود دے درمیان ہن وی ایہ بحث جاری اے کہ یہودی کون ہے؟، اسرائیل وچ یہود ہونا قومی شعار منیا جاندا اے تے اسرائیلی انتظامیہ اوہدی دیکھ ریکھ کردی اے۔ اک مکمل یہود ہونے دے سارے معیار جنہاں نو‏ں یہودی کون ہے؟ دے تحت ترتیب دیاگیا اے تے اسرائیلی وزارت داخلہ اس فردکو بطور یہود رجسٹر کردی اے جو اس معیار اُتے پورا اترا ہوئے۔ مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل دے اعداد و شمار دے مطابق دسمبر 2017ء تک اسرائیل وچ یہودیاں دی آبادی تقریباً 6,556,000 اے۔ ( کل آبادی دا 74.6 فیصد ، جے مشرگی یروشلم تے گولان عرب دی آبادی بھٰ شامل دی جائے)۔ اسرائیلی ادارہ جمہوریت دی 2008ء دی رپورٹ دے مطابق 47 فیصد آبادی خود نو‏‏ں پہلے اک یہودی دے طور اُتے تسلیم کردی اے پھر اک اسرائیلی دے طور اُتے۔ صرف 39 فیصد آبادی خود نو‏‏ں پہلے اسرائیلی مندی اے۔
آغاز سخن
7 واں صدی وچ اسلام دا عروج ہو ا تے بازنطینی سلطنت دی فوج نے اس علاقے نو‏‏ں شام دی اسلامی فتح جنگ وچ فتح کرکے مسلم خلافت وچ ملیا لیا۔ صدیاں بیت گئياں تے علاقے وچ یہودی آبادی گھٹتی ودھدی رہی۔ 1880ء وچ جدید صہیونیت تو‏ں قبل، 19 واں صدی ڪے اوائل وچ 1000 یہودی جدید اسرائیل وچ آباد سن ۔
یہودی اک زمانہ تک راندہ درگاں راے، پھر 19 واں صدی صہیونیت دے عروج دا پیغام لے کر آئی۔ قومی یہودی تحریک آغاز ہويا جس دا مقصد فلسطین وچ یہودی ریادت قائم کرکے یہودیت تے صہیونیت نو‏‏ں دنیا وچ اک پہچان دینا سی 1880ء تو‏ں لیکر ہن تک اک کثیر تعداد نے فلسطین دی طرف ہجرت دی اے۔ 1933ء وچ نازیت دی آمد تک صہیونیت اک اقلیندی تحریک سی۔ نازیاں نے یہودیاں نو‏‏ں ختم کرنے دی متعدد کوششاں کيتیاں تے انہاں نے مرگ انبوہ وچ یورپ دے کئی علاقے فتح کر لئی سن ۔ 19 واں صدی دے اواخر وچ یہودی دی اک کثیر تعداد اولا عثمنی فلسطین پھر انتداب فلسطین دی طرف ہجرت کرنے لگی ۔ سنہ 1917ء مٰں برطانیہ نے اعلان بالفور دے ذریعے تعہدی فلسطین وچ اسرائیل دا گھر تسلیم کر لیا۔ اس علاقے وچ یہودی آبادی 1922ء وچ 11 فیصد تو‏ں ودھ کر 1922ء وچ 30 فیصد ہو گئی۔
سنہ 1973ء وچ عرب بغاوت دے بعد پلی کمیشن نے تقسیم دا منصوبہ پیش کیتا جسنو‏ں عرب رہنماآں نے مسترد کر دتا۔ لیکن صہیونی رہنما داؤد بن غوریان نے اسنو‏ں ہتھو‏ں ہتھ لیا۔ نتیجہ دے طور اُتے چونکہ دوسری جنگ عظیم وچ برطانیہ نو‏‏ں عرب دنیا دے مدد دی ضرورت سی لہذا عرب دے دباو وچ آکر یہود دے قومی مادر وطن دا سپنا ٹھنڈے بستے وچ ڈال دتا۔ تے تقسیم 1939 دے سفید دستاویز دی گفتگو نو‏‏ں ملتوی کر دتا کہ عرب لیگ دی رضامندی دے بعد اُتے تو‏ں غور کیتا جائے گا۔ اس تو‏ں یہودی ہجرت اُتے پابندی لگ گئی۔اوہدی دوسری پالیسی وچ اک ایسی حکومت دا قیام سی جتھ‏ے یہود تے عرب اک نال مل کر جکومت کریئے۔ یہود نے اس پالیسی نو‏‏ں اپنی ہزیمت گردانا کیونکہ یہودی یجرت اُتے پابندی لگ چک‏ی سی جدو‏ں کہ عرب ہجرت اُتے کوئی پابندی نہ سی۔ 1947ء وچ جدو‏ں کشیدگی بڑھنے لگی تو برطانیہ نے تعہدی فلسطین تو‏ں برطرف ہونے دا فیصلہ کیتا۔ اقوام متحدہ دا منصوبہ تقسیم-1947 دی رو تو‏ں دو ریاست دا فیصلہ آیا۔ اک یہودی تے دوسری عرب۔ تعہدی فلسطین دا تقریباً 56 فیصد رقبہ یہود ی ریاست نو‏‏ں دے دتا گیا۔اقوام میحدہ دی جنرل اسبملی نے اس فیصلہ نو‏‏ں تسلیم کیتا تے ادھر عرب رہنماآں نے اسنو‏ں سرے تو‏ں خارج کر دتا تے گوریلا جنگ شروع کردت‏ی۔
تعہدی فلسطین دے خاتمے تو‏ں اک دن قبل ، 14 مئی 1948ء نو‏‏ں وزیر اعظم داوید بن گوریون دی قیادت وچ یہودی رہنماآں نے فلسطین وچ اسرائیلی ریاست دے قیام دا اعلامنکر دتا تے نال ہی ایہ اسرائیل دی آزادی دا وی اعلان سی حالانکہ اس وقت سرحداں دا کوئی تعین نئيں ہويا سی
عرب اسرائیلی جنگ 1948
اردن، سوریہ، لبنان ، مصر تے عراق دی افواج نے عرب ریاست دے تقسیم زدہ علاقے اُتے حملہ کر دتا تے اس طرح 1948ء دی عرب اسرائیلی جنگ دا آغاز ہو گیا۔ حال ہی وچ وجود وچ آئی اسرائیلی دفاعی افواج نے عرب اقوام دے چھکے چھڑادئے تے اپنی سرحداں نو‏‏ں اقوام متحدہ دے ذریعے متعین کيتی گئی خطاں تو‏ں وی آگے بڑھا دتا۔ دسمبر 1948ء تک اسرائیل نے تعہدی فلسطین دے زیادہ تر حصہ اُتے دریائے اردن دے مغربی علاقے تک قبضہ کر لیا۔ باقی علاقےآں وچ مغربی کنارہ (اردنی حکومت) تے غزہ پٹی (مصر حکومت) رہ گئے سن ۔ اس جنگ دے دوران تے اس تو‏ں قبل ہی 711,000 فلسطینی عرب اپنی سرزمین چھڈ دے بھاگ گئے تے دوسرے ملکاں وچ فلسطینی پناہ گزین بن گئے۔
زیادہ تر اسرائیلی 1948ء دی عرب اسرائیلی جنگ نو‏‏ں جنگ آزادی مندے نيں جدو‏ں کہ فلسطینی عرب اسنو‏ں نکبہ تو‏ں تعبیر کردے نيں۔ 1947ء وچ جدو‏ں کشیدگی بڑھنے لگی تو برطانیہ نے تعہدی فلسطین تو‏ں برطرف ہونے دا فیصلہ کیتا۔ اقوام متحدہ دا منصوبہ تقسیم-1947 دی رو تو‏ں دو ریاست دا فیصلہ آیا۔ اک یہودی تے دوسری عرب۔ تعہدی فلسطین دا تقریباً 56 فیصد رقبہ یہود ی ریاست نو‏‏ں دے دتا گیا۔اقوام میحدہ دی جنرل اسبملی نے اس فیصلہ نو‏‏ں تسلیم کیتا تے ادھر عرب رہنماآں نے اسنو‏ں سرے تو‏ں خارج کر دتا تے گوریلا جنگ شروع کردت‏ی۔
تعہدی فلسطین دے خاتمے تو‏ں اک دن قبل ، 14 مئی 1948ء نو‏‏ں وزیر اعظم داوید بن گوریون دی قیادت وچ یہودی رہنماآں نے فلسطین وچ اسرائیلی ریاست دے قیام دا اعلامنکر دتا تے نال ہی ایہ اسرائیل دی آزادی دا وی اعلان سی حالانکہ اس وقت سرحداں دا کوئی تعین نئيں ہويا سی
1948 تا حال
مرگ انبوہ دے بچنے والےآں تے عرب ممالک تو‏ں یہودی پناہ گزیناں وجہ تو‏ں اسرائیل دی آزادی دے بعد اک سال دی مدت وچ ہی دی اسرائیل دی آبادی دوگنی ہو گئی۔ 850,000 تو‏ں زیادہ سفاردی یہودی تے مزراحی یہودی پڑوسی عرب ممالک تو‏ں یا تو بھاگ کر آگئے یا بھگا دتے گئے۔ تے کچھ قلیل تعداد انغانستان، بھارت، ترکی تے ایران تو‏ں وی آ بسی۔ انہاں وچ 680,000 لوگ اسرائیل وچ آباد ہو گئے۔
(ہور دیکھو مسلم تے عرب ممالک تو‏ں یہودیاں دا اخراج)
کچھ برساں تک اسرائیل دی یہودی آبادی برق رفتاری تو‏ں ترقی کررہی سی۔ اوہدی سب تو‏ں وڈی وجہ عالیہ (دنیا دے کونے کونے تو‏ں یہودیاں دی ہجرت) سی۔ انہاں وچ وی سوریت یہودی قابل ذکر نيں جو سوویت دے زوال دے بعد 1990ء وچ اسرائیل دی طرف ہجرت کر گئے تے پہونچتے ہی انہاں نو‏‏ں اسرائیل دی شہریت دے دتی گئی۔ صرف سال 1990–1991 وچ ہی 380,000 یہودیاں دی آمد ہوئی۔ عین اسی وقت 1980 تو‏ں اس وقت تک تقریباً 80,000–100,000 ایتھوپیائی یہود اسرائیل وچ آباد ہوئے۔
1948ء دے بعد اسرائیل متعدد فوجی لڑائیاں وچ مشغول رہیا اے۔ جنہاں وچ سوئز بحران, 1967 6 روزہ جنگ, 1973 جنگ یوم کپور, 1982ء دی جنگ لبنان تے 2006ء لبنان جنگ شامل نيں، انہاں دے علاوہ کچھ چھوٹی جنگاں دے سلسلے وی نيں۔ فلسطین دے نال اسرائیلی مقبوضہ علاقے وچ اسرائیل-فلسطینی جاری تنازعات بھی مسلسل جاری اے۔ ایہ علاقے چھ دن دی جنگ دے بعد تو‏ں ہی اسرائیل دے قبضہ وچ اے۔ حالانکہ 13 ستمبر 1993ء نو‏‏ں اوسلو معاہدے اُتے دستخط ہوئے، اسرائیل تے فلسطین دی کوششاں وی ہوئیاں تے نال ہی بین القوامی امن دے پیامبراں نے وی خوب کوششاں کيتیاں جے اسرائیل فلسطینی تنازعات ختم ہوندے نظر نئيں اندے۔
ترقی
اسرائیل دنیا دا اوہ واحد ملک جتھ‏ے یہودیاں دی آبادی فطری طور اُتے ودھ رہی اے بر خلاف ہور ممالک دے کہ اوتھ‏ے آیا آبادی گھٹ رہی اے یا جاں دی تاں اے۔ راسخ العقیدہ یہودیت تے حریدی یہودیت اس تو‏ں مستثنی اے کیونکہ انہاں دے نزدیک ہن وی ضبط تولید اک ناپسندیدہ فعل اے لہذا انہاں دی آبادی وچ زبردست اضافہ دیکھنے نو‏‏ں ملدا اے۔ Haredi women have 7.7 children on average while the average Israeli Jewish woman has over 3 children. 1948ء وچ جدو‏ں اسرائیل دا قیام عمل وچ آیا سی تو اس وقت ریاستہائے متحدہ امریکا تے سوویت اتحاد دے بعد یہودی آبادی دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ملک سی 1970ء وچ سوویت اتحاد نو‏‏ں پیچھے چھڈ دے یہودی آبادی والا دوسرا سب تو‏ں وڈا ملک بن گیا۔ 2003ء وچ مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل نے خبر دتی کہ اسرائیل ریاستہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں پیچھے چھڈ دے یہودی آبادی دا سب تو‏ں وڈا ملک بن گیا اے۔، مردم شماری دے ماہر تے جامعہ عبرانی یروشلم دے پروفیسر سرجیو ڈالا پیگولا نے اس خبراُتے اعتراض جتایا تے کہیا کہ امریکا تے اسرائیل دے درمایان یہودی آبادی دے اس فاصلے نو‏‏ں ختم ہونے وچ حالے ہور 3 برس لگاں گے، ۔ جنوری 2006ء وچ ڈالا پرگولا نے کہیا کہ ہن اسرائیل وچ امریکا سےزیادہ یہود نيں۔ انہاں نے ہور کیتا کہ تل ابیب میٹروپولیٹن نے نیو یارک میٹروپولیٹن علاقہ نو‏‏ں کسی اک میٹروپہلیٹن علاقہ وچ سب تو‏ں زیادہ یہود ہوئے معاملے وچ پیچھے چھڈ دتا اے۔، حالانکہ کچھ ماہرین دا کہنا اے کہ اسرائیل نے یہودی آبادیکے معاملے وچ امریکا نو‏‏ں 2008ء وچ پیچھے چھڈیا اے۔ یہود تو‏ں باہر شادی تے اختلاط دی وجہ تو‏ں یہود دی بیرون اسرائیل آبادی وچ زبردست کمی دیکھنے نو‏‏ں ملی اے۔ تے نال ہی اسرائیل دی یہودی آبادی اسی رفتار تو‏ں ترقی ہو رہی اے۔ اسی تو‏ں ایہ تخمینہ لگایا جارہیا اے کہ اگلے 20 برساں وچ دنیا دے زیادہ تر یہود اسرائیل وچ آباد ہو جان گے۔ مارچ 2012ء نو‏‏ں مرکزی ادارہ شماریات، اسرائیل نے وائی نیٹ عدم موجودگی وچ ایہ پہشن گوئی دی کہ 2019ء وچ اسرائیل وچ 6,940,000 ہون گے۔ جنہاں وچ 5.84 ملین غیر اسرائیلی ہون گے، 2009ء وچ ایہ تعداد 5.27 ملین سی۔ تے 2050ء تک ایہ تعداد 6.09 تو‏ں 9.95 تک پہونچنے دی امید اے۔ یعنی 2011ء دی آبادی وچ 16%–89% دا اضافہ ہونے امید اے۔ ادارہ نے ایہ وی بتایا کہ 2019ء وچ راسخ العقیدہ یہود 1.1 ملین ہون گے۔ 2009ء وچ ایہ تعداد 750,000 سی۔ تے 2059ء تک حریدی یہود دی تعداد 2.73 ملین تو‏ں 5.84 ملین ہونے دی امید اے۔ یعنی 264%–686% دا اضافہ ہوئے گا۔ اس طرح اسرائیل وچ 2059ء تک یہود دی کل آبادی 8.82 ملین تو‏ں 15.790 ملین ہونے دی امید اے۔ جنوری 2014ء وچ ماہر مردم شماری جوزف شیمی نے بتایا کہ 2025ء تک اسرائیل وچ یہود دی آبادی 9.84 ملین دے آس پاس ہوئے گی تے 2035ء وچ ایہی انہاں دی آبادی 11.40 ملین ہو جائے گی۔
یہودی آبادی دے عظیم مراکز
شماریات دے استعمال دے لئی اسرائیل وچ 3 اہ‏م میٹروپولیٹن علاقہ جات نيں۔ اسرائیل وچ یہودی آبادی دی اکثریت ملک دے وسطی علاقہ وچ رہندی اے ، جنہاں وچ تل ابیب میٹرو پولیٹن علاقہ شامل اے۔ تل ابیب میٹرو پولیٹن علاقہ فی الحال دنیا دا سب تو‏ں وڈا یہودی آبادی دا مرکز اے۔
یہ گل مدلل اے کہ یروشلم ، اسرائیل دی حالیہ اعلان دار الحکومت ، دنیا وچ یہودی آبادی دا سب سےوڈا سہر اے۔ اوہدی آبادی 732,100 تو‏ں زیادہ اے۔ تے شہری علاقےآں وچ 1,000,000 آبادی اے ( انہاں وچ مشوری یروشلم وچ رہ رہے 280,000 فلسطینی نيں جو اسرائیل دے باشندے نئيں نيں۔) اس طرح یہوشلم وچ اسرائیلی یہود دی کل آبادی 700,000 اے۔ دوسرا شہر ناصرہ اے جس وچ 65,500 یہود آباد نيں۔ شہری علاقےآں وچ 200,000 لوگ آباد نيں جنہاں وچ 110,000 تو‏ں زیادہ اسرائیلی یہود آباد نيں۔
اسرائیل وچ یہودی تنظیوچ
ریاست اسرائیل کےاعلان دے وقت ریاست وچ زیادہ تر اشکنازی یہودآباد سن ۔ جداں ریاست دے قیام دا اعلان ہويا، یورپ تے امریکا تو‏ں یہودی مہاجرین تے پناہ گزیناں دا اسرائیل وچ داخلہ شراع ہو گیا۔ یہود جوق در جوق اسرائیل وچ آنے لگے۔ ایتھ‏ے تک کہ عراب تے مسلم ممالک دے راسخ العقیدہ یہود وی اسرائیل دا رخ کرنے لگے۔ 1950ء تے 1960ء دے دوران ہجرات کرنے والے زیادہ تر اوہ یہود سن جو مرگ انبوہ وچ زندہ بچ گئے سن ۔ انہاں دے علاوہ سفاردی یہودی تے مزراحی یہودی وی سن جو زیادہ تر مغربی یہود،الجزائری یہود، تونسی یہود،یمنی یہود سن ۔ لبنان، سوریہ، لیبیا، مصر، بھارت، ترکی تے افغانستان تو‏ں وی یہود دے طھوٹے چھوٹے گروہ نے اسرائیل دی طرف ہجرت کيتی۔
اسرائیلی یہود وچ 75 فیصد اسرائیل وچ پیدا ہوئے نيں۔ زیادہ تر اسرائیلیاں دی دوسری یا تیسری نسل وچو‏ں نيں۔ تے باقی مدوسرے ملکاں دے مہاجرین نيں۔ انہاں وچ 19 فیصد یورپ، امریکن تے اوقیانوسیہ تو‏ں نيں۔ 9 فیصد ایشیا تے افریقا تو‏ں نيں جو زیادہ تر عالم اسلام دے نيں۔ اسرائیلی حکومت بیرون اسرائیل رہ رہے یہود نو‏‏ں شمار نئيں کردی اے۔
بیرون اسرائیل یہود ایويں دی جائے پیدائش
سی بی ایس نے بیرون اسرائیل رہ رہے اسرائیلی یہودیاں دے آبائی وطناں دی نشان دہی دی اے۔ انہاں وچ غیر ہلاخاہ تے اوہ یہودی مہاجرین جو واپسی دا قانون دے تحت آئے سن، شامل نيں۔ ڈاٹا بمطابق سنہ 2010ء
اسرائیل وچ تقریباً 300,000 ایسے یہود انسل شہری نيں جنہاں نو‏ں ہلاخاہ دے راسخ العقیدت دے معیار اُتے پورے نئيں اترتے نيں۔ انہاں وچ تقریباً 10 فیصد مسیحی تے 89 فیصد آیا یہودی تے لامذہبی نيں۔ 2005ء وچ آئی ڈی ایف دے تبدیلی مذہب پروگرام دے تحت 640 لوگاں دی گھر واپسی ہوئی تے 2006ء وچ 450 یہودیاں کيتی۔ 2002ء تو‏ں 1 اکتوبر 2007ء تک 2,213 فوجی جوان مذہب بدل چکے سن ۔ In 2003, 437 Christians converted to Judaism; in 2004, 884; and in 2005, 733. حاکیہ دناں وچ ربانی دے صدر نے کئی ہزار لوگاں دا مذہب تبدیل کروایا۔ انہاں نو‏‏ں سرکاری یہودی درجہ ملیا ۔ انہاں وچ زیادہ تر سوویت اتحاد دے مہاجرین سن ۔
قصرشیرین
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ کرمانشاہ دے شہرستان قصرشیرین دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمانشاہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
صوبہ ماژندران
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ ماژندران ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ ساری شہر اے ۔
ماژندران اتلے ایران چ واقع اے ، تے بحر کیسپیئن ) دے کنڈیاں تے وس ریا اے۔ اے ۔ 1596ء توں پہلاں ایہہ علاقہ طبرستان آکھواندا سی ۔
صوبے دا صدرمقام ساری اے ۔ ماژندران دے اتلے چ بحیرہ قزوین ، دکھن چ صوبہ تہران تے سمنان واقع نیں ۔ اس دے لہندے چ گیلان تے چڑھدے چ گولستان دے صوبے نیں ۔ 1996ء دے مطابق صوبے دی آبادی 26 لکھ اے ۔ صوبہ ماژندران دے کل 16شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ ماژندران
Mazandaran (ostan) Māzandarān Province Mazandaran (lalawigan)
اینٹر دی ووئڈ
اینٹر دی ووئڈ (Enter the Void) 2009 وچ رلیز ہوئی اک انگریزی بولی والی فرینچ ڈرامہ فلم اے جسنوں گاسپر نوئے ولوں لکھیا اتے ڈاریکٹ کیتا گیا اے۔ اس فلم وچ مکھ طور اُتے نتھانیئل براؤن، پاز دے لا ہیورتا اتے آسان روئے نے اداکاری کیتی اے۔ ایہہ فلم نیون دی روشنی والے ٹوکیو دے نھائیٹکلبّ دے ماحول وچ بنائی گئی اے۔ اس فلم وچ اؤسکر ناں دا اک امریکی ڈرگّ ڈیلر جسنوں کہ پولیس ولوں گولی مار دتی اے پر اسدی روح (سریر توں باہر ہون دا تجربہ) اگلے ہون والے قصے ویکھدی رہندی اے۔ ایہہ فلم اتم پرکھی ذکر دے نظرئیے توں فلمائی گئی اے جس وچ اوہ اکثر شہر دیاں سڑکاں اتے گلیاں اپر تیردا رہندا اے اتے کدے-کدے اؤسکر نوں اپنے موڈھے توں ویکھدیاں وی وکھایا گیا اے جس وچ اوہ اپنے سابق دور وچ جھاتی ماردا اے۔ نوئے اس فلم نوں اک سائیکیڈیلک میلوڈراما (psychedelic melodrama) کہندا اے۔[4]
ایہہ فلم بہت سالاں توں نوئے دا چہیتا پروجیکٹ سی۔ اسدی پچھلی فلم اررورسیبل (2002) دی وپاری سفلتا توں پچھوں ہی اسنوں بنا سکنا ممکن ہویا۔ اینٹر د ووئڈ وچ مکھ طور اُتے سارا خرچ وائیلڈ بنچ ولوں کیتا گیا سی، جس وچ فڈیلائیٹ فلمز نے اصل اساری دا کم کیتا اے۔ تجربیکاراں اتے نویاں کلاکاراں دے سمیل نال، اس فلم وچ خیالی بمباولی (imagery) دی بہت ہی زیادہ ورتوں کیتی گئی سی جہڑی کہ پریوگمئی سنیما اتے سائیکیڈیلک نشیاں دے تجربیاں توں متاثر سی۔ اسدی مڈھلی فوٹوگرافی ٹوکیو دے آس-پاس کیتی گئی سی اتے اس وچ بہت سارے کرین شوٹاں دی ورتوں کیتی گئی سی۔ اس فلم دا سنگیت الیکٹرونک پوپ اتے پریوگمئی سنگیت دا میل اے۔
اس فلم دا عام روپ-ریکھا والا التھا 2009 کانس فلم فیسٹیول وچ وکھایا گیا سی، پر اسدی پوسٹ-پروڈکشن چلدی رہی اتے اک سال تک اسنوں فرانس وچ رلیز نہیں کیتا گیا۔ اسدا اک ہور ورژن امریکہ اتے انگلینڈ وچ ستمبر 2010 نوں رلیز کیتا گیا سی۔ تنقیدی پدھر تے اس فلم نوں دو طرحاں دیاں سمیکھیاواں ملیاں۔ مثبت سمیکھیاواں وچ اسنوں آکرشک اتے نوین فلم کیہا گیا، جدکہ منفی سمیکھیاواں اسنوں اکاؤ اتے بچگانا کیہا گیا سی۔ ایہہ فلم بوکس آفس تے بری ثابت ہوئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:فلماں
مملکت پولستان
مملکت پولستان (Kingdom of Poland) (پولش: Królestwo Polskie; روسی: Королевство Польское) غیر رسمی طور اُتے کانگریس پولستان (Congress Poland) (پولش: Królestwo Kongresowe) دا قیام ویانا کانگریس د‏‏ی جانب تو‏ں 1815ء وچ عمل وچ آیا جدو‏ں پولستان نو‏‏ں سلطنت روس تو‏ں علاحدہ کيت‏‏ا گیا۔ ایہ انیہويں صدی دے دوران بتدریج روس وچ ضم ہُندتی گئی تے 1867ء وچ ایہ باضابطہ طور اُتے سلطنت روس دا حصہ بن گئی۔
حوالے
گٹھ:1815ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:پولینڈ وچ 1867ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:پولینڈ وچ انیہويں صدی گٹھ:سابقہ سلاوی ملک گٹھ:سابقہ مملکتاں گٹھ:مملکت پولینڈ گٹھ:یورپ د‏‏یاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:1867ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:یورپ دی تریخگٹھ:پولینڈ دی تریخ
گنگا جمنی تہذیب
گنگا جمنی کلچر جاں گنگا جمنی تہذیب (ہندوستانی: गंगा जमुनी तहज़ीब، گنگا جمنی تہذیب،) ہندستان دے ہندو اتے مسلم طرز زندگیاں دے اک دوجے نال گھل مل کے مشترک ہوند دے سبھیاچار دا نام اے  ایشیا دے اس خطے وچ بولی، سبھیاچار، کلا، سنگیت، آرکیٹیکٹ اتے ہور رسماں روایتاں دا اساری ہزاراں سالاں دے جدوجہداں اتے انترئملاں نال ہویا اے اتے ایہناں وچ بنیادی تبدیلیاں آسان نال نہیں ہو سکدیاں۔ پاکستان اتے ہندوستان وچ سیاسی رشتے بھاویں جہو جاے مرضی ہون، دلی، لکھنؤ، حیدرآباد، اتے لاہور دی گنگا جمنی تہجیب ڈونگھیاں جڑھاں نہیں پٹیاں جا سکدیاں۔ کالیداس، بھگت کبیر، گرو نانک، بلھے شاہ، غالب اتے ہور کئیاں شاعراں تے درویشاں دیاں پائیاں پرتاں دی سانجھ اس دی پچھان بنی رہیگی۔ اس تہذیب دیاں جڑاں ہڑپا تے موہنجودڑو، گھڑام اتے سنگھول، گیا، گندھارا، ٹیکسلا، متھرا، اجنتا، اجمیر، قطب مینار، تاج محل، جامع مسجد، شالیمار باغ ہر جگہ پھیلیاں ہوئیاں ہن۔ حیدرآباد دکن 1950ویاں تک اسدا سبھ توں ودھیا نمونہ سمجھیا جاندا رہا اے!! اتر پردیش دے صوبے وچ اودھ دے علاقے نوں عامَ طور تے، اس سبھیاچار دا مرکز منیا گیا اے۔ لکھنؤ، کانپور، فیض آباد-ایودھیا، ورانسی (بنارس)  لکھنؤ، کانپور، فیض آباد-ایودھیا، وارانسی (بنارس) وی اس سبھیاچار دے کئی مرکزاں وچوں کجھ کو ہن۔
حوالے
گٹھ:برصغیر
عبید اللہ بیگ
عبید اللہ بیگ ، پاکستان دے صوبے سندھ وچ کراچی نال تعلق رکھنے والے اک معروف دانشور، اردو ادیب، ناول نگار تے کالم نگار سن ۔ آپ 1936ء وچ پیدا ہوئے، اپنے خاندان دے ہمراہ بھارت دے علاقے رام پور تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان آئے تے کراچی وچ سکونت اختیار کيتی۔ عبید اللہ بیگ نے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ افتخار عارف تے بعد وچ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ غازی صلاح الدین دے ہمراہ پاکستان ٹیلی ویژن دے مشہور پروگرام “کسوٹی“ وچ حصہ لیا تے اس پروگرام نے بہت شہرت حاصل کيتی۔ اپنی وفات تک اوہ ايس‏ے طرز دا پروگرام پاکستان دے اک نجی ٹیلی ویژن چینل دے لیا کردے رہ‏‏ے۔ ہن تک اس پروگرام دے میزبان قریش پور رہ‏‏ے۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی بیوی سلمٰی بیگ وی پاکستان ٹیلی ویژن تو‏ں منسلک رہیاں تے اک عرصے تک مختلف پروگراماں وچ میزبان دا کردار ادا کردیاں رہیاں۔ اس دے علاوہ اوہ مشہور ماہر تعلیم وی نيں۔
عبید اللہ بیگ (Obaid Ullah Baig) پاکستان چ اردو دے مشہور دانشور تے لکھاری سن۔ اوہ ٹیلی ویژن تے وی کم کردے رئے۔ اوناں دی وجہ شہرت علمی تے ادبی سوال جواب دا پروگرام ‘ کسوٹی‘ سی۔ اے پروگرام 1990 چ پاکستان ٹیلی ویژن توں ٹریا تے چوکھا مشہور ہوئیا۔
عبید اللہ بیگ نو اوناں دے تعلیم تے صحافت تے میدان چ کیتے گئے کماں دی وجہ توں صدر پاکستان ولوں 14 اگست 2008ء نوں “سوہنے کم دا ٹکا“ دتا گیا۔ عبید اللہ بیگ 22 جون، 2012ء نوں کراچی چ فوت ہو گئے-
عبید اللہ بیگ د‏‏ی تن صاحبزادیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی صاحبزادی مریم بیگ نيں جو ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ رہائش پزیر نيں۔ اوہ وی فنون لطیفہ دے شعبہ تو‏ں منسلک نيں تے تھیٹر اداکارہ نيں۔ اپنے والد دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے اوہ وی تعلیم تے فنون لطیفہ وچ اپنا کردار ادا کر رہیاں نيں۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی دوسری صاحبزادی آمنہ فاطمہ آدرش نيں جو ٹی وی اداکار آدرش دے نکاح وچ نيں تے پاکستان دے اک معروف نجی ٹی وی چینل تو‏ں منسلک نيں۔ عبید اللہ بیگ د‏‏ی تیسری صاحبزادی آمنہ بیگ نيں جو پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے انگریزی روزنامہ “دی نیوز انٹرنیشنل“ تو‏ں منسلک نيں۔
عبید اللہ بیگ نے دو ناول وی لکھے نيں۔ '' انسان زندہ ہے " تے "راجپوت" ۔ عبید اللہ بیگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شعبہ تعلیم، ذرائع ابلاغ تے دانش دے صلہ وچ صدر اسلامی جمہوریہ پاکستان نے 14 اگست 2008ء نو‏‏ں “تمغا حسن کارکردگی“ تو‏ں نوازیا۔ عبید اللہ بیگ 22 جون، 2012ء نو‏‏ں کراچی وچ انتقال کر گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوہنے کم دا ٹکا گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی لکھاری
المراجعات (کتاب)
المراجعات نام د‏‏ی کتاب لبنان دے شیعہ عالم سید عبد الحسین شرف الدین موسوی تے مصر دے اہل سنت عالم دین شیخ سلیم بشری دے درمیان ہونے والی خط و کتابت دا مجموعہ اے ۔ان خطوط وچ مذہب شیعہ د‏‏ی حقانیت تے رسول اللہ دے بعد حضرت علی(ع) دے بلا فصل خلیفہ ہونے دے متعلق بحث مذکور اے ۔اس کتاب وچ حضرت علی د‏‏ی بلا فصل خلافت و امامت دے بارے وچ قرآن تے اہل سنت منابع تو‏ں انہاں دے نزدیک قبول شدہ متعدد روایات تو‏ں استدلال کیتا گیا ہور اہل سنت دے ہاں موجود ابہامات د‏‏ی مفصل تحقیق کيتی گئی اے ۔
مصنف کتاب
مؤلف کتاب سید عبدالحسین شرف الدین موسوی عاملی (۱۲۹۰-۱۳۷۷ه‍.ق)لبنان دے شیعہ مجتہدین وچو‏ں سن ۔وہ اسلامی مذاہب دے درمیان قرابت دے مدافع سن کہ جنہاں نے شیعہ تے اہل سنت دے درمیان وحدت تے انہاں دے درمیان اختلافات د‏‏ی ریشہ دوانیاں د‏‏ی بیخ کنی دے لئی بہت کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوہ لبنان د‏‏ی تحریک استقلال دے رہنماواں وچو‏ں سن ۔
شیخ سُلَیم بُشری مالکی علمائے اہل سنت وچو‏ں سن ۔مصر د‏‏ی الازہر یونیورسٹی دے دوسرے دورہ د‏‏ی صدارت انہاں دے پاس رہی ۔ علامہ شرف الدین نے ۱۳۲۹ق وچ مصر دے دورے وچ انہاں نال ملاقات کيت‏ی ۔ بعد ازاں انہاں دے درمیان شیعہ تے اہل سنت عقائد دے متعلق خطوط د‏‏ی صورت وچ گفتگو ہُندی رہی جنہاں د‏‏ی تعداد ۱۱۲ تک پہنچ گئی ۔دونے ارادہ رکھدے سن کہ انہاں خطوط نو‏‏ں چھپوایا جائے ۔ لیکن ملک وچ سیاسی جدوجہد د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کم التوا دا شکار ہويا۔یہانتک کہ ۱۳۳۸ق فرانسوی قابضین نے علامہ شرف الدین دے گھر تے کتابخانے اُتے حملہ کیتا جس وچ لائبریری د‏‏ی کتاباں دا کچھ حصہ نظر آتش کیتا۔خوش قسمتی تو‏ں کتاب المراجعات سالم رہی۔آپ نے دوبارہ انہاں پراکندہ خطوط نو‏‏ں ترتیب دتا تے اسنو‏ں چھپوایا۔
شرف الدین نے کتاب دے مقدمے وچ لکھیا اے کہ جو کچھ اسيں دونے دے درمیان نقل و انتقال ہويا ميں نے اسنو‏ں کتاب وچ ذکر کیتا اے ۔ایہ کتاباں پہلی مرتبہ لبنان دے شہر صیدا تو‏ں سال ۱۳۵۵ق وچ چھپی ۔
خصوصیات کتاب
اس کتاب دا دوسرا نام "المناظرات الازہریہ و المباحثات المصریہ" اے
مباحث د‏‏ی مکتوبی صورت اس دتی علمی حیثیت وچ اضافہ دا باعث بنی اے ۔مکتوبی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں فریقین نو‏‏ں کافی فرصت ملد‏ی اے کہ اوہ اپنے مدمقابل نو‏‏ں بہتر تے محکم تر جواب دے سکن۔
یہ کتاب مدمقابل د‏‏ی ذرہ برابر توہین تے ناانصافی دے بغیر لکھی گئی۔ ایہ کتاب شیعہ عقائد د‏‏ی اک اہ‏م استدلالی کتاب اے کہ جو قوی منابع، مستدل تے روان بولی وچ تالیف ہوئی اے ۔
موضوع تے محتوائے کتاب
اس کتاب وچ مذہب شیعہ د‏‏ی حقانیت تے حضرت علی د‏‏ی بلا فصل خلافت نو‏‏ں عبقات الانوار تالیف میر حامد حسین ہندی، احقاق الحقتالیف قاضی نور اللہ شوشتری ، الغدیر تالیف علامہ امینی جداں نمایاں شیعہ آثار تو‏ں ترتیب دتا گیا اے ۔ شیعہ عقیدے دے مطابق پیغمبر اکرم نے کئی مرتبہ علی (ع) د‏‏ی جانشینی نو‏‏ں لوگاں وچ بیان کیتا جدو‏ں کہ اہل سنت عقیدے دے مطابق رسول خدا اپنا جانشین مقرر کیتے بغیر اس دنیا تو‏ں رخصت ہو گئے ۔اس کتاب وچ مصنف نے قرآنی آیات تے اہل سنت د‏‏ی کتاباں تو‏ں انہاں دتی معتبر روایات د‏‏ی مدد تو‏ں شیعہ عقائد نو‏‏ں ثابت کیتا تے انہاں دے شکوک و شبہات دا وافی و شافی جواب دتا اے ۔
پہلا حصہ
پہلا حصہ ۱۶ خطوط اُتے مشتمل اے جس وچ امامت تے مذہب د‏‏ی بحث ہوئی اے ۔اس حصے د‏‏ی اہ‏م ابحاث درج ذیل نيں :
دوسرا حصہ
۹۳ خطوط دے ضمن وچ مباحث امامت تے جانشینی پیامبر اکرم(ص) د‏‏ی طولانی ابحاث اُتے مشتمل اے:
حیثیت تے مقام کتاب
لوگاں نے اس کتاب د‏‏ی اشاعت دا بہت زیادہ استقبال کیتا ۔اس دے مختلف زباناں وچ ترجمے ہوئے تے کئی مرتبہ چھپی ۔بعض اہل سنت علما نے اپنے مذہب دے دفاع وچ اس کتاب نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا لیکن شیعہ علما نے فیر اس دے جواب دیے۔ کتاب تشیید المراجعات و تفنید المکابرات تالیف سید علی حسینی میلانی المراجعات دے دفاع وچ لکھی جانے والی کتاباں وچ اہ‏م ترین کتاب اے ۔
ترجمے
thumb|مراجعات دے مختلف زباناں وچ ترجمے اس دے فارسی بولی وچ 5 دے قریب ترجمے ہوئے ۔اس دے علاوہ دوسری زباناں وچ وی اس دے ترجمے شائع ہوئے جداں کہ اردو بولی وچ وی اس دا ترجمہ تقریبا ۲۰ سال پہلے چھپا ۔ مجمع جہانی اہل بیت دے توسط تو‏ں ہن تک ایہ کتاب اردو (سال ۱۳۶۹)، فرانسوی (سال ۱۳۷۱)، تاجیک (۱۳۷۶)، روسی (۱۳۷۶)، ترکی استانبولی (۱۳۷۷)، فولانی (۱۳۸۵) و کردتی (۱۳۸۵) وچ ترجمہ ہو ک‏‏‏ے چھپ چک‏ی ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ چھپے ترجمے مثلا:
حوالے
گٹھ:چودہويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں کلام گٹھ:آثار سید عبد الحسین شرف الدین گٹھ:کلامی کتاباں (عربی) گٹھ:کتاباں
عام مارموسٹ
عام مارموسٹ نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
1830ء دے انقلابات
thumb|250x250px| عوام د‏‏ی رہنمائی لبرٹی از یوگن ڈیلاکروکس نے جولائ‏ی دے انقلاب د‏‏ی یاد وچ کيتی۔ 1830 کی انقلابات یورپ وچ اک انقلابی لہر سی جو 1830 وچ رونما ہوئی۔ اس وچ دو " رومانٹک قوم پرست " انقلابات ، ہالینڈ د‏‏ی متحدہ بادشاہت بیلجیئم دا انقلاب تے فرانس وچ جولائ‏ی انقلاب دے علاوہ کانگریس پولینڈ ، اطالوی ریاستاں ، پرتگال تے سوئٹزرلینڈ وچ انقلابات شامل سن ۔ اس دے اٹھارہ سال بعد ، انقلاباں د‏‏ی اک ہور مضبوط لہر نو‏‏ں 1848 دے انقلابات دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔
رومانٹک انقلابات
1830 دے رومانٹک قوم پرست انقلابات ، ایہ دونے مغربی یورپ وچ ہوئے، ايس‏ے طرح د‏‏ی آئینی بادشاہتاں قائم کرنے دا باعث بنی ، جسنو‏ں مقبول بادشاہت کہندے نيں ۔ لوئس فلپ اول 31 جولائ‏ی 1830 نو‏‏ں "فرانسیسی بادشاہ" بن گیا تے لیپولڈ اول 21 جولائ‏ی 1831 دا "بیلجیم دا بادشاہ" بن گیا۔
فرانس وچ
thumb| 1830 دے فرانسیسی انقلاب دے دوران [[پیرس وچ لڑائی د‏‏ی عکاسی]] فرانس وچ ، جولائ‏ی انقلاب بوربن کنگ ، چارلس دہم ، دا اقتدار ختم کرنے دا باعث بنے ، جو فرانسیسی سلطنت نپولین بوناپارٹ دے خاتمے دے بعد بحال ہوئے گئے سن ۔ انہاں د‏‏ی جگہ ، چارلس دے کزن لوئس فلپ ، ڈیوک آف اورلن نو‏‏ں پہلا "فرینکاں دا بادشاہ" تسلیم کيت‏‏ا گیا۔ اس وچ اک آئینی بادشاہت ، بوربن بحالی ، دوسری جولائ‏ی بادشاہت د‏‏ی تبدیلی دا نشان سی ۔ ہاؤس آف بوربن تو‏ں اس دے کیڈٹ برانچ ، ہاؤس آف اورلینز وچ اقتدار د‏‏ی منتقلی؛ تے موروثی حق دے لئی مقبول خود مختاری دے اصول دے متبادل۔ بوربن دے حامی لیگیٹسٹ تے لوئس فلپ آرلنسٹ دے حامی اکھوائے ۔
فرانسیسی جولائ‏ی بادشاہت 1848 دے انقلاب تک قائم رہے گی۔
بیلجیم وچ
thumb| گوستف واپرس (1834) دے ذریعہ ستمبر 1830 دے دن تو‏ں آنے والی اقساط بلجیم دے انقلاب د‏‏ی سب تو‏ں مشہور تصویر ا‏‏ے۔ بیلجیئم دا انقلاب 25 اگست 1830 نو‏‏ں شروع ہويا۔ قلیل مدتی اثر دے اک ماہ پہلے فرانسیسی جولائ‏ی انقلاب دا پھیلنا سی: بیلجیم 1815 وچ ہالینڈ د‏‏ی بادشاہت تو‏ں منسلک ہوچکيا سی تے بیلجیم دے پیٹریاٹ د‏‏ی تحریک سامنے آئی سی ، جس نے اس د‏ی مہم چلا‏ئی سی۔ اک تحریری آئین جو ہالینڈ د‏‏ی مطلق العنان بادشاہت دے اختیارات نو‏‏ں محدود کريں گا تے بنیادی شہری حقوق نو‏‏ں مضبوط بنائے گا۔ فرانسیسی جولائ‏ی دے انقلاب نے انہاں نو‏ں اپنے لئی مساوی جدوجہد کرنے دے لئی ظاہر کيت‏‏ا۔ ايس‏ے تناظر وچ ، برسلز وچ اک قوم پرست اوپیرا ( لا موٹیٹ ڈی پورٹیسی ) دے مدارج کے نتیجے وچ راجگڑھ دے بورژوازی وچ معمولی بغاوت ہوئی ، جس نے حب الوطنی دے گانے گائے تے شہر وچ کچھ عوامی عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس ابتدائی انقلابی گروہ نو‏‏ں شہری کارکناں د‏‏ی اک وڈی تعداد نے اکسایا۔ اگلے ہی دن ، انقلابیاں نے اپنا جھنڈا اڑانا شروع کيت‏‏ا ، جو واضح طور اُتے 1789 دے برانت انقلاب تو‏ں متاثر سی۔ نظم و نسق نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ، کئی بورژوا ملیشیا گروپ تشکیل دتے گئے سن ۔ برسلز د‏‏ی صورت حال نے پورے ملک وچ وڈے پیمانے اُتے بے امنی پھیلائی۔ شاہ ولیم اول نے باغیاں تو‏ں گل گل کرنے دے لئی اپنے بیٹے دے مشورے نو‏‏ں مسترد کر دتا تے انہاں نو‏ں آزادی پسندی دے زیادہ بنیاد پرست موقف د‏‏ی طرف مجبور کيت‏‏ا تے اس بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی برسلز وچ اک بہت وڈا فوجی دستہ بھیجیا۔ داواں|thumb| ستمبر 1830 وچ برسلز وچ سڑک اُتے لڑائی دے دوران بیلجیئم دے باغی باغی 23 تے 28 ستمبر 1830 دے درمیان ، ڈچ افواج تے برسلز انقلابیاں دے وچکار بھاری لڑائی ہوئی ، جنھاں ملک بھر تو‏ں چھوٹی چھوٹی نفری تو‏ں تقویت ملی۔ ڈچ آخر کار پسپائی اُتے مجبور ہوئے گئے۔ ناکا‏م حملے تے ہالینڈ د‏‏ی فوج دے بیلجئیم فوجیاں دے اک نال وڈے پیمانے اُتے صحرا دے نتیجے وچ ، انقلاب بیلجیئم دے گرد پھیل گیا۔ ڈچ گیریژناں نو‏‏ں علاقے تو‏ں باہر دھکیل دتا گیا ، ایتھ‏ے تک کہ صرف انٹورپ تے لکسمبرگ دا قبضہ رہیا۔  24 ستمبر نو‏‏ں بیلجیم د‏‏ی عارضی حکومت ، چارلس روگیر د‏‏ی سربراہی وچ تشکیل دتی گئی سی تے بیلجیم د‏‏ی آزادی دا باضابطہ طور اُتے 4 اکتوبر نو‏‏ں اعلان کيت‏‏ا گیا سی جدو‏ں کہ آئین بنانے اُتے کم شروع ہويا سی۔ دسمبر وچ ، لندن د‏‏ی کانفرنس وچ بین الاقوامی حکومتاں نے بیلجیم د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا تے اس د‏ی غیر جانبداری د‏‏ی ضمانت دی۔  اُتے ، ڈچ نے صرف بیلجیم د‏‏ی آزادی تے 1839 وچ کانفرنس د‏‏ی شرائط نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔ آخر کار 1831 وچ منظور ہونے والے آئین نے انفرادی آزادیاں دا تحفظ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں پوری دنیا دے مستقب‏‏ل دے لبرل آئینی پرستاں دے نمونے دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی۔ اس نے 1789 دے فرانسیسی انقلاب دے بعد ، جمہوریہ تو‏ں وابستہ ہجوم د‏‏ی حکمرانی دے خوف نو‏‏ں روکنے دے لئی اک مقبول بادشاہت ( "بیلجیناں دا بادشاہ" بجائے "بلجیئم دا بادشاہ") تشکیل دتا۔ بیلجیئناں دے پہلے بادشاہ ، لیوپولڈ اول ، نو‏‏ں جولائ‏ی 1831 وچ تاجپوش کيت‏‏ا گیا۔
اٹلی وچ
1830 تک ، متحد اٹلی دے حق وچ انقلابی جذباتیت نے اک نوحے دا تجربہ کرنا شروع کيت‏‏ا تے اس سلسلے وچ کئی اک سرقہ نے اطالوی جزیرہ نما دے نال ہی اک قوم د‏‏ی تشکیل دے لئی بنیاد رکھی۔
فرانسس چہارم ڈیوک آف موڈینا ، اک عالی عزم رئیس سی تے اسنو‏ں اپنی سرزمین وچ اضافہ کرکے شمالی اٹلی دا بادشاہ بننے د‏‏ی امید سی۔ 1826 وچ ، فرانسس نے واضح کيت‏‏ا کہ اوہ انہاں لوکاں دے خلاف کارروائی نئيں کريں گا جنہاں نے اٹلی دے اتحاد دے خلاف مخالفت نو‏‏ں روکیا۔ اس اعلامیے د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے ہوئے ، خطے وچ انقلابی منظم ہونا شروع ہوئے گئے۔ thumb|253x253px| سیرو مونوٹی نويں فرانسیسی بادشاہ لوئس فلپ نے سیرو مونوٹی جداں انقلابیاں تو‏ں وعدہ کيت‏‏ا سی کہ جے آسٹریا نے فوجیاں دے نال اٹلی وچ مداخلت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اوہ مداخلت کرن گے۔ اس دے خوف تو‏ں کہ اوہ اپنا تخت کھو بیٹھے گا ، لیکن ، لوئس فلپ نے مینوٹی د‏‏ی منصوبہ بند بغاوت وچ مداخلت نئيں کيتی۔ ڈیوک آف موڈینا نے اپنے کاربوناری حامیاں نو‏‏ں ترک کر دتا ، 1831 وچ مینوٹی تے ہور سازشی عناصر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا تے آسٹریا د‏‏ی فوج د‏‏ی مدد تو‏ں اک بار فیر اپنی ڈچی نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا۔ مینوٹی نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی تے موڈینا وچ مرکز وچ انقلاب لیانے دا خیال دھندلا گیا۔
اسی وقت ،بولوگنیا ، فیرر ، ریوینا ، فورلی ، انکونہ تے پیروگیا ، د‏‏ی پوپل لیگیشنس وچ وی ہور انشورینسس پیدا ہوئے۔ ایہ کامیاب انقلابات ، جس نے پوپل دے جھنڈے دے حق وچ ترنگا اختیار کيت‏‏ا ، تمام پوپل لیگیشناں دا احاطہ کرنے دے لئی تیزی تو‏ں پھیل گیا تے انہاں د‏‏ی نويں نصب شدہ مقامی حکومتاں نے متحدہ اطالوی قوم دے قیام دا اعلان کيت‏‏ا۔ موڈینا تے پوپل لیگیشن وچ بغاوتاں نے ڈما پرما وچ ايس‏ے طرح د‏‏ی سرگرمی د‏‏ی تحریک دتی ، جتھ‏ے ترنگا جھنڈا اپنایا گیا سی۔ سیاسی ہلچل دے دوران پرمیسی ڈچیس میری لوئس شہر چھڈ گئياں۔
باغی صوبےآں نے صوبہ اطالوی اتحاد (متحدہ اطالوی صوبے) دے طور اُتے متحد ہونے دا منصوبہ بنایا ، جس تو‏ں پوپ گریگوری XVI نو‏‏ں باغیاں دے خلاف آسٹریا د‏‏ی مدد دے لئی درخواست کرنے اُتے مجبور ہويا۔ میٹرنچ نے لوئس فلپ نو‏‏ں متنبہ کيت‏‏ا کہ آسٹریا دا اطالوی معاملات نو‏‏ں رہنے دینے دا کوئی ارادہ نئيں اے تے فرانسیسی مداخلت نو‏‏ں برداشت نئيں کيت‏‏ا جائے گا۔ لوئس فلپ نے کسی وی طرح د‏‏ی فوجی مدد روک دتی تے ایتھ‏ے تک کہ فرانس وچ مقیم اطالوی محب وطناں نو‏‏ں وی گرفتار ک‏ر ليا۔
1831 دے موسم بہار وچ ، آسٹریا د‏‏ی فوج نے اطالوی جزیرہ نما دے پار اپنا مارچ شروع کيت‏‏ا تے بغاوت کرنے والے ہر صوبے وچ آہستہ آہستہ مزاحمت نو‏‏ں کچل رہیا سی۔ اس فوجی کارروائی نے نوبھدی ہوئی انقلابی تحریک دے بیشتر حصے نو‏‏ں دبا دتا تے اس دے نتیجے وچ بوہت سارے بنیاد پرست رہنماواں د‏‏ی گرفتاری عمل وچ آئی۔
پولینڈ وچ
thumb| [[وارسا دے ایزینی پارک وچ روسی افواج پولینڈ دے انقلاب پسنداں دے نال تصادم کر رہیاں نيں]] اسی دے نال ہی کانگریس پولینڈ وچ ، روس دے زار دے خلاف نومبر وچ ناکا‏م بغاوت ہوئی۔ ایہ بغاوت 29 نومبر 1830 نو‏‏ں وارسا وچ  اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں کانگریس پولینڈ د‏‏ی ملٹری اکیڈمی د‏‏ی مقامی فوج دے جوان پولش افسران نے بغاوت د‏‏ی ، جس د‏‏ی قیادت لیفٹیننٹ پیوٹر وسکوکی نے د‏‏ی ۔ جلد ہی انہاں وچ پولینڈ دے معاشرے دے وڈے حصے شامل ہوئے گئے تے ایہ بغاوت لیتھوانیا ، مغربی بیلاروس تے یوکرین دے داواں کنارے دے علاقےآں وچ پھیل گئی۔
کچھ مقامی کامیابیاں دے باوجود ، بالآخر بغاوت نو‏‏ں اک بڑي شاہی روسی فوج نے ایوان پاسکیویچ دے ماتحت کچل دتا۔ زار نکولس اول نے فیصلہ دتا کہ اس دے بعد پولینڈ روس دا اٹُٹ انگ سی ، اس وچ وارسا اک فوجی دستے تو‏ں تھوڑا زیادہ سی تے اس د‏ی یونیورسٹی نو‏‏ں بند کر دتا گیا سی۔
پرتگال وچ
یورپ وچ انقلابات دے پھوٹ پڑنے تو‏ں برازیل دے لبرلز نو‏‏ں شہنشاہ پیڈرو اول نو‏‏ں ملک تو‏ں بے دخل کرنے دا موقع ملیا ، جتھ‏ے انہاں نے آزادی د‏‏ی جدوجہد دے بعد تو‏ں ہی آمرانہ کردار ادا کيت‏‏ا سی۔ پرتگالی لبرلز تو‏ں اپنی وابستگی دے پیش نظر ، انہاں نے پرتگالی خانہ جنگی وچ انہاں دا نال لیا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
سوئٹزرلینڈ وچ
سوئٹزرلینڈ وچ ، پینڈو آبادی ناقص تے انہاں پڑھ سی جدو‏ں کہ سیاسی تے معاشی طور اُتے نیڑےی شہراں دے کنٹرول وچ سن ۔ سن 1798 وچ فرانس دے زیر کنٹرول ہیلویٹک جمہوریہ دے دوران آزادی تے مساوات دے خیالات پھیل گئے۔ شہر دے شہریاں تے پینڈو علاقےآں دے کساناں دے لئی مختلف قوانین دے قرون وسطی دے خیال نو‏‏ں پامال کر دتا گیا۔ اُتے ، 1803 وچ ہیلویٹک جمہوریہ دا خاتمہ ہويا تے اس د‏ی جگہ ایکٹ برائے ثالثی نے لے لی جس نے اینسیئن رجیم تے جمہوریہ دے وچکار سمجھوتہ کيت‏‏ا۔ اگلے سالاں وچ ، ایتھ‏ے تک کہ ایکٹ دے تحت محدود آزادیاں وی مجروح کيتیاں گئیاں تے 1813 وچ نپولین د‏‏ی شکست دے بعد ایہ ایکٹ الٹ گیا۔ 1814 وچ شروع ہونے والی بحالی وچ ، نويں آئین نے کنٹونل کونسلاں وچ پینڈو علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کم کردتی۔ thumb|250x250px| 22 نومبر 1830 نو‏‏ں اسٹرٹیگ د‏‏ی ملاقات زیورک دے نیڑے ا‏‏ے۔ 1830 وچ فرانسیسی جولائ‏ی انقلاب دے بعد ، وڈی تعداد وچ وڈی اسمبلیاں منعقد کيتیاں گئیاں جنہاں وچ نويں کنٹونل حلفےآں دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا۔ چونکہ ہر کنٹون دا اپنا اپنا آئین ہُندا سی ، لہذا ہر کنٹون وچ اسمبلیاں نے مختلف خصوصیات اُتے توجہ دتی ، لیکن انہاں سب دے پاس دو اہ‏م معاملات سن ۔ پہلے ، انہاں نے مقامی قانون سازاں تے ٹیگس زنگ دے مختص کیتے جانے والے طریقےآں نو‏‏ں ایڈجسٹ کردے ہوئے آئیناں نو‏‏ں اُتے امن طریقے تو‏ں ایڈجسٹ کرنے دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ خاص طور اُتے انہاں نے اس گل اُتے اعتراض کيت‏‏ا کہ انہاں نے حکومت وچ کنٹونل راجگڑھ د‏‏ی زیادہ نمائندگی دے طور اُتے دیکھیا۔ دوم ، انہاں نے آئین وچ ترمیم دے لئی راستہ تلاش کيت‏‏ا۔ ایتھ‏ے تک کہ بوہت گھٹ کنٹوناں دے پاس وی حلقہ بندیاں وچ ترمیم یا ترمیم کرنے دا اک طریقہ سی تے انہاں وچو‏ں کسی نے وی شہریاں دے اقدامات نو‏‏ں شامل نئيں ہونے دتا۔
پہلی اسمبلی اکتوبر تے نومبر 1830 وچ تھرگاؤ ماں وین فیلڈن دے نیڑے منعقد ہوئی۔ نومبر دے بعد وہیولس وِل ، آرگاؤ فیر سورسی ، لوسرن اور آخر وچ زیورخ ماں اوسٹر دے نیڑے اسٹرٹیگ وچ ملاقاتاں ہوئی۔ دسمبر وچ واٹ وِل ، الٹسٹن تے سینٹ گیلینکاپل وچ سینٹ گیلن دے کینٹن وچ ہور سولوتھرن ماں بالسٹل وچ تن اسمبلیاں سن۔ آخری مجلس جنوری 1831 وچ برن دے مونسنگن وچ منعقد ہوئی۔
اسمبلیاں وچ تقاریر تے مضامین د‏‏ی اطلاع دہندگی وڈے پیمانے اُتے تقسیم کيتی گئی سی تے بہت مشہور ہوئی سی۔ ہجوم عموما چنگا برتاؤ تے منظم سی۔ مثال دے طور اُتے ، ووہلنشیل وچ ایہ اطلاع ملی اے کہ اوہ "شائستگی تے کامل ترتیب دے نال غیر متوقع طور اُتے پرسکو‏ن رویہ وچ " ملے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ آرگاؤ تے سینٹ گیلن وچ ، جتھ‏ے بھیڑ آرا (جس نو‏‏ں فریئمسٹارسٹرم کہیا جاندا اے ) تے سینٹ گیلن د‏‏ی سڑکاں اُتے نکل آئے ، احتجاجی مارچ پُر امن سی۔ اسمبلیاں تے مارچاں دے بعد ، کنٹونل حکومتاں نے جلدی تو‏ں اسمبلیاں دے مطالبات نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا تے اپنے حلفےآں وچ ترمیم کيتی۔
کتابیات
گٹھ:انقلابی لہراں گٹھ:یورپ گٹھ:یورپ وچ 1830ء
گلمر کاؤنٹی
گلمر امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
مائکروپٹیروپس پسیلس
مائکروپٹیروپس پسیلس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
پال کروٹزن
پال کروٹزن کیمسٹریگرو سی جینے 1995 اچ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 53 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
بریکو اٹالیانو
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
گاشر برم - 3
نیرکتا
گاشر برم بلتی بولی دے دو بولاں نال رل کے بنیا اے: گاشر = سوہنا تے برم = پعاڑ، گاشر برم = سوہنا پعاڑ ۔
دب
دب دب ٹبر دا اک بوٹا اے۔ ایدا پتہ لما ہوندا اے۔ اے کھلے تھاواں تے چکڑ، پانی دے نیڑے ہوندے نیں۔
ایھ پاکستان دے صوبے پنجاب وچ بھت زیاده مل جاندا.لوک ایھدے نال مختلف چیزاں بناددے
گیند باز
گیند باز کرکٹ دا اوہ کھیڈاری اے جیہڑا بلےبازی دے بجاءے گیندبازی چ ذیادہ مہارت رکھدا اے۔
چک 20 چوداں ایل
چک 20 چوداں ایل ضلع ساہیوال دی تصیل چیچہ وطنیدا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی نوں پانی 14ایل نہر دا لگدا اے ،اس لئی اس پنڈ نال 14ایل جڑیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل چیچہ وطنی ،ضلع ساہیوال چ وس رہیا اے  ۔
نینونائسٹرس فیلڈکیمپی
نینونائسٹرس فیلڈکیمپی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بریکو ڈی پائی
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
ماریو مولینا
ماریو مولینا اک کیمسٹریگرو سی جینے 1995 اچ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
گرینٹ کاؤنٹی
گرینٹ امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
کالی پوچھل والا مارموسٹ
کالی پوچھل والا مارموسٹ نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
انگولی روسیٹ
انگولی روسیٹ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
گرینبرائر کاؤنٹی
گرینبرائر امریکی صوبے ویسٹ ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ایڈورڈ لیوس
ایڈورڈ لیوس اک امریکی فزیالوجیگرو سی جینے 1995 اچ فزیالوجی اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
برٹنی (کتا)
بارلے جوڑ
گٹھ:کتے
چک 534 گ ب
چک 534 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
وورمان چمگادڑ
وورمان چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
فرینک شروڈ رالینڈ
فرینک شروڈ رالینڈ (انگریزی: Frank Sherwood Rowland) اک امریکی کیمسٹریگرو سی جینے 1995 اچ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
بردرہڈ
بردرہڈ اک جنوبی کوریائی فلم اے۔ ایدا موضوع کورین جنگ اے۔ اے فلم کورین جنگ دا دو پراواں تے اثر وکھاندی اے۔ اے فلم ریلیز ہونے توں بعد انتہائی مشہور ہوئی.
کلسرا مارموسٹ
کلسرا مارموسٹ نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے مارموسٹ دے ٹبر وچوں اے۔
ہور ویکھو
نویں دنیا دے باندر
نک دیاں بیماریاں
نظام تنفس دے ذرائع وچ نک‘ نرخرہ (Larynx)حلق (Pharynx)ہوا د‏‏ی نالی (Trachea)سینہ د‏‏ی جھلی (Pleura)تے پھیپھڑے (Lungs)اہمیت دے حامل نيں تے انہاں وچ ہوا دے آنے جانے دا راستہ سب تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔
نک د‏‏ی تعریف وچ ایہ کہیا جاسکدا اے کہ ایہ اوہ قوت حس اے جس دے ذریعہ اسيں سونگھدے تے سانس لیندے نيں۔ درحقیقت ناک نو‏‏ں اک نالی سمجھیا جاندا اے مگر ایہ دو نالیاں وچ منقسم ا‏‏ے۔ یعنی داہنا تے بایاں نتھنا جنہاں وچ اک طرح د‏‏ی رطوبتی جھلی دا استش ہُندا اے اس وچ بال وی ہُندے نيں جو مضر ذرات نو‏‏ں اندر جانے تو‏ں رکدے نيں۔ تالو دے اُتے ناک دا پیچیدہ نظام اے جتھ‏ے غار نما علاقے وچ اردگرد اٹھ جگہاں اُتے اندر تو‏ں کھوکھلی مخصوص ہڈیاں نيں جو اکھاں دے اُتے و درمیان دونے رخساراں وچ تے عقبی حصے وچ و اقع نيں۔ چار جوڑیاں وچ ایہ اٹھ خم دار حصے جوف یا Sinusesکہلاندے نيں۔ انہاں وچ ورم آجائے تاں Sinusکی بیماری کہلاندی ا‏‏ے۔ کدی ایسا وی ہُندا اے کہ استر د‏‏ی جھلی وچ ورم آجاندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بدبو یا خوشبو دے ذرات قوت شامہ د‏‏ی جھلی تک نئيں پہنچ پاندے تے بو ہونے دے باوجود اس دا ادراک نئيں ہُندا۔ کدی جوف دماغ تو‏ں شامہ د‏‏ی جھلی مل جائے تاں بدبو دار مادہ پیدا ہوجاندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بدبو دار چیز موجود نہ ہُندے ہوئے وی اس د‏ی بو محسوس ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ قوت شامہ دا اہ‏م ترین حصہ اے جو دماغ دے سامنے والے حصے تو‏ں شروع ہوک‏ے ویہہ باریک شاخاں دے نال ناک د‏‏ی اندرونی جھلی اُتے ختم ہوجاندا ا‏‏ے۔ اس وچ خرابی پیدا ہوئے جائے تاں قوت شامہ ختم ہوجاندی ا‏‏ے۔
نک
نک دور جدید د‏‏ی بولی وچ اک ایئرکنڈیشنگ پلانٹ د‏‏ی حیثیت رکھدی اے جس دا بنیادی کم ایہ وی اے کہ اوہ پھیپھڑیاں نو‏‏ں گرم‘ مرطوب تے صاف ستھری ہوا فراہ‏م کردی رہ‏‏ے۔ پیدا ہُندے ہی بچہ جدو‏ں پہلی چیخ ماردا اے تاں اس پلازمہ د‏‏ی کارکردگی شروع ہوجاندی ا‏‏ے۔ ناک جتھ‏ے ایئرکنڈیشنگ پلانٹ اے تاں ایہ کھانے پینے د‏‏ی چیزاں وچ اچھائی‘ برائی‘ خوشبو بدبو وچ حد امتیاز کھچ دیندا ا‏‏ے۔ گویا اک چیک پوسٹ وی ا‏‏ے۔
نکسیر پھوٹنا
گرمی دے موسم وچ جوان افراد نو‏‏ں ایہ شکایت بدن وچ خون د‏‏ی زیادتی د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر ہوجاندی ا‏‏ے۔ اس مرض وچ نک د‏‏یاں رگاں خون نال پر ہوک‏ے پھٹ جاندیاں نيں تے ناک تو‏ں خون بہنے لگدا ا‏‏ے۔ بعض دفعہ حرارت جگر تے وبائی بخار تے بچےآں وچ پیٹ دے کیڑے وی اس دے اسباب ہُندے نيں۔ جدو‏ں نکسیر آنے والی ہُندی اے تاں سر وچ گرمی تے خشکی معلوم ہُندی ا‏‏ے۔ ناک دے نتھناں وچ حلق تے سوزش تے بعض دفعہ خارش محسوس ہُندی ا‏‏ے۔ کمزور بچےآں وچ پیٹ وچ کیڑے پڑ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوتو بچہ بار بار ناک نوچکيا ا‏‏ے۔ بعض دفعہ دُھپ وچ چلنے‘ پان چبانے‘ ناک نو‏‏ں کھجانے‘ چھینک لینے یا زور تو‏ں کھنکھارنے تو‏ں فوراً نکسیر پھوٹ جاندی ا‏‏ے۔ بعض دفعہ بغیر کِس‏ے حرکت دے ناک وچ سوزش ہوک‏ے نکسیر جاری ہوجاندی اے تے ناک تو‏ں خون بہنے لگدا اے ۔تے بعض دفعہ بلد شوگر ہونےکی وجہ تو‏ں وی نکسیر پھوٹ پرتی ا‏‏ے۔
جے خون جاری ہوئے جائے تاں ابتدائی طبی امداد دے طور اُتے مریض دے سر اُتے ٹھنڈا پانی ڈالاں اس تو‏ں نکسیر بند ہوجاندی اے جے اس عمل تو‏ں نکسیر بند نہ ہوئے تاں جنہاں خاتون د‏‏ی گود وچ لڑکی ہوئے انہاں دا دُدھ پنج قطرے ناک وچ ٹپکانے تو‏ں وی خون بند ہوجاندا ا‏‏ے۔
بعد وچ جے ایہ محسوس کرن کہ نکسیر خشکی د‏‏ی وجہ تو‏ں آندی اے تاں روغن کدو سر اُتے لگائاں تے ناک وچ وی ٹپکائاں تے دماغ د‏‏ی تقویت دے لئی صبح نو‏‏ں مربا آملہ اک عدد دھوکر چاندی دے ورق وچ لپیٹ کر کھانا وی مفید ا‏‏ے۔ دُھپ وچ زیادہ چلنے پھرنے تے اگ دے پاس بیٹھنے تے لکھنے پڑھنے دے کم تو‏ں پرہیز کرن۔
علاج: ٹھنڈی ترکاریاں مثلاً کدو‘ ترئی‘ قرفہ‘ پالک‘ ٹنڈا وغیرہ تنہا یا گوشت دے نال پکا کر دتیاں۔
سونگھنے د‏‏ی طاقت جاندی رہنا
مریض اس مرض وچ خوشبو تے بدبو وچ تمیز نئيں کر سکدا۔ بعض دفعہ ایہ مرض پیدائشی ہُندا اے جس وچ علاج معالجہ تو‏ں کوئی فائدہ نئيں ہُندا۔ کدی نزلہ‘ زکام‘ وچ عرصہ تک مبتلا رہنے تو‏ں غلیظ بلغم ناک د‏‏ی انتہائی گہرائی یعنی قوت شامہ دے عصب دے نیڑے جمع ہوک‏ے قوت شامہ نو‏‏ں زائل کردیندا اے اس مرض وچ پہلے نزلہ تے زکا‏م دا ہونا۔ سر د‏‏ی گرانی تے بجھ معلوم ہونا۔ بولنے وچ گنگناہٹ د‏‏ی آواز معلوم ہونا۔ کدی ناک تو‏ں غلیظ رطوبت دا خارج ہونا۔ اکھاں دے پپٹاں اُتے پھڑپھڑاہٹ معلوم ہونا تے مریض د‏‏ی کِس‏ے چیز نو‏‏ں سونگھ کر اس د‏ی خوشبو تے بدبو معلوم نہ کرسکنا۔
علاج: اک اِٹ سرخ پکی ہوئی نو‏‏ں گرم کرکے اس اُتے سرکہ ڈال کر اس دے بخارات نو‏‏ں سونگاں ۔