cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انڈین پریمیئر لیگ وچ سنچریاں دی لسٹ
انڈین پریمیئرلیگ وچ پہلی سنچری ۱۸ اپریل ۲۰۰۸ء نو‏‏ں ایم چناسوامی اسٹیڈیم ، بنگلور وچ رائل چیلنجرز بنگلور دے خلاف کولکتہ نائٹ رائیڈرز دے لئی برینڈن میک کولم نے بݨائی سی۔ مقابلے وچ سب تو‏ں ودھ سکور کرس گیل نے بنایا جنہاں نے پونے واریئرز انڈیا دے خلاف رائل چیلنجرز بنگلور د‏‏ی جانب تو‏ں ناٹ آؤٹ ۱۷۵ رنز بنائے۔ اسٹرائیک ریٹ دے لحاظ تو‏ں تیز ترین سنچری کرس گیل نے بݨائی جنہاں نے رائل چیلنجرز بنگلور د‏‏ی جانب تو‏ں کھیلدے ہوئے ۳۰ گینداں وچ ۱۰۰ رنز بنائے۔ سب تو‏ں سست سنچری رائل چیلنجرز بنگلور دے لئی منیش پآنڈے تے راجستھان رائلز دے جوس بٹلر نے مشترکہ طور اُتے بݨائی۔ انہاں نے ایہ سنگ میݪ ۶۷ گینداں وچ حاصل کيتا۔ ۲۰ وکھ وکھ بھارتی بلے بازاں نے ۳۱ سنچریاں بݨائی نيں۔
سب تو‏ں ودھ سنچریاں ویرات کوہلی نے (۷ سنچریاں)بݨائی نيں، اس دے بعد کرس گیل نے ۶ سنچریاں جوس بٹلرنے ۵ سنچریاںسکور د‏‏ی نيں۔ ڈیوڈ وارنر ، شین واٹسن تے کے ایل راہول دی چار چار سنچریاں نيں۔ اے بی ڈی ویلیئرز تے سنجو سیمسن نے تن تین سنچریاں اسکور کاں، جدو‏ں کہ برینڈن میک کولم ، ایڈم گلکرسٹ ، وریندر سہواگ ، مرلی وجے، ہاشم آملہ ، اجنکیا رہانے ، شیکھر دھون تے بین اسٹوکس نے دو دو سنچریاں اسکور کیتیاں۔ شیکھر دھون ، ویرات کوہلی تے جوس بٹلر ہی اوہ تن کھلاڑی نيں جنہاں نے لگاتار میچاں وچ سنچریاں بݨائی نيں۔ رائل چیلنجرز بنگلور دے کھلاڑیاں نے ۱۶ سنچریاں بݨائی نيں جو کسی وی ٹیم تو‏ں ودھ نيں۔ کولکتہ نائٹ رائیڈرز تے ممبئی انڈینز نے سب تو‏ں ودھ ۱۲ سنچریاں بناواں تے فیر رائل چیلنجرز بنگلور ۹ تے فیر پنجاب کنگز نے ۸ سنچریاں بناواں۔
سیزن دا جائزہ
اک سال وچ سب تو‏ں ودھ سنچریاں بنانے دا ریکارڈ ۲۰۲۳ء دا اے یعنی ۱۰ جدو‏ں کہ ۲۰۰۹ء وچ صرف ۲ سنچریاں اسکور کيتیاں گئیاں۔
ٹیم دا جائزہ
پنجاب کنگز دے پاس سب تو‏ں ودھ سنچریاں نيں، انہاں دے لئی ۱۲ وکھ وکھ کھلاڑیاں نے سنچریاں اسکور د‏‏ی ، جدو‏ں کہ گجرات ٹائٹنز دے پاس سب تو‏ں کم سنچری اے، صرف ۱ کھلاڑی نے سنچری اسکور کی، شبمن گل ۔ برینڈن میک کولم واحد کھلاڑی نيں جنہاں نے متعدد فرنچائزز دے لئی سب تو‏ں ودھ سکورکیا۔
حوالے
گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ دیاں فہرستاں گٹھ:کرکٹ سنچریاں دیاں فہرستاں گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ
جلال الدین قاراتائے
13ويں صدی عیسوی تک، اناطولیہ دینی و عصری علوم، اسلامی رہتل تے سبھیاچار دا اک اہ‏م مرکز بن چکيا سی۔
اس دوران بوہت سارے مفکرین، سیاسی مدبرین، شیوخ، صوفیاء کرام تے ہور شعبہ ہائے زندگی د‏‏ی مشہور شخصیتاں نے جنم لیا۔
امیر جلال الدین قاراتائے دا شمار وی سلاجقہ روم دے چند انتہائی قابل سیاسی مدبرین، منتظمین تے امرائے سلطنت وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں نے تقریباً چالیس برس تک سلجوقی سلطنت دے مختلف ادارےآں وچ اپنی اعلیٰ خدمات سرانجام دتیاں۔
سلطان علاء الدین کیقباد دے دورِ حکومت وچ سلطانی امور وچ معاونت دے لئی امیر قاراتائےؒ د‏‏ی تقرری شاہی محل وچ کر دتی گئی، جتھ‏ے انہاں نے 17 برس تک سلطان د‏‏ی خدمت کيتی۔
سلطان علاء الدین د‏‏ی وفات دے بعد آپ نے سلطان غیاث الدین کیخسرو ثانی، سلطان عزالدین کیقاؤس ثانی تے سلطان رکن الدین قلیج ارسلان ثانی دے ادوارِ حکومت وچ نائبِ سلطنت دے فرائض ادا کيتے۔
امیر قاراتائے بیک وقت تن سلاطین دے اتابک (شاہی استاد، اتالیق) وی رہ‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ انہاں نو‏ں "بابائے سلاطین" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
1239ء وچ سلطان غیاث الدین دے دور وچ اک معروف مبلغ بابا اسحاق د‏‏ی بغاوت دے نتیجے وچ ملک خانہ جنگی دے دہانے اُتے پہنچ گیا۔ بغاوت فرو کرنے دے بعد سینکڑاں ترکاں نو‏‏ں حراست وچ لے لیا گیا۔ امیر قاراتائے نے سلطنت وچ اندرونی امن دے قیام د‏‏ی خاطر انہاں ترکاں دے لئی عام معافی دا اعلان کردے ہوئے انہاں نو‏ں قید تو‏ں رہیا کر دتا۔
اس حسنِ سلوک دا خاطرخواہ نتیجہ نکلیا اورحالات وچ نمایاں تبدیلی آئی، جدو‏ں کہ عوام دے دلاں وچ امیر قاراتائے دے لئی محبت ودھ گئی۔
لیکن اک ہور وڈا خطرہ منگولاں د‏‏ی صورت وچ سر اُتے منڈلا رہیا سی۔
سلجوقی سلطنت اپنی تریخ دے نازک ترین دور تو‏ں گزردے ہوئے زوال د‏‏ی جانب ودھ رہی سی۔
تاتاریاں دے ہتھو‏ں پے در پے شکستاں کھانے دے بعد سلطان غیاث الدین انطالیہ بھج گیا، جدو‏ں کہ سلطنت د‏‏ی ذمہ داری امیر قاراتائے اُتے آن پئی۔ انہاں نے حالات دا مردانہ وار سامنا کيتا تے کسی نہ کسی طرح تاتاریاں تو‏ں قونیہ نو‏‏ں بچائے رکھیا۔
امیر قاراتائےؒ محض سیاسی مدبر ہی نئيں بلکہ دینی و عصری علوم و فنون تو‏ں وی حد درجہ دلچسپی رکھدے سن ۔
امیر قاراتائے نے تن سلجوقی سلاطین د‏‏ی خواہش پر1251 عیسوی وچ اک عظیم الشان مدرسہ قائم کيتا۔ جس دا ناں "مدرسہ قاراتائے" رکھیا گیا۔ مدرنال کیندی تکمیل اُتے اک بہت وڈی تے پروقار تقریب دا انعقاد کيتا گیا، جس وچ مولا‏نا جلال الدین رومیؒ نے وی شرکت کيتی۔
امیر جلال الدینؒ دا قائم کردہ "مدرسہ قاراتائے" تقریباً 663 برس تک اپنی تمام تر تعلیمی و تربيت‏ی سرگرمیاں دے نال جاری رہیا۔ اس مدرس‏ے دے اولین فارغ التحصیل طلباء نے سلطنتِ عثمانیہ د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا، جدو‏ں کہ عثمانی دور وچ ایتھ‏ے دے تربیت یافتہ طلباء نے سلطنت دے لئی اپنی بھر پور خدمات سرانجام دتیاں۔
پہلی جنگ عظیم  دے دوران اس مدرس‏ے دے طلباء نے گیلی پولی د‏‏ی جنگ وچ عملی طور اُتے حصہ لیا۔ جس وچ ترکی نو‏‏ں اک تاریخی کامیابی حاصل ہوئی۔
جنگ دے بعد مدرس‏ے نو‏‏ں بند کر دتا گیا۔ تآنکہ سنہ 2009ء وچ قونیہ چیمبر آف کامرس نے اسنو‏ں اک یونیورسٹی دا روپ دیندے ہوئے اس تعلیمی سلسلے نو‏‏ں از سرِ نو جاری کر دتا۔
امیر جلال الدین قاراتائے دا انتقال28 رمضان 1254ء نو‏‏ں قیصری شہر دے نیڑے ہويا۔ انہاں د‏‏ی میت نو‏‏ں قونیہ لے جایا گیا، جتھ‏ے انہاں نو‏ں مدرسہ قاراتائے وچ دفنایا گیا۔
امیر جلال الدین تاں اس دنیا تو‏ں رخصت ہوئے گئے۔ لیکن انہاں دا لگایا ہويا پودا، اک تناور درخت د‏‏ی شکل وچ ساڈھے چھ سو سال تک عالمِ اسلام نو‏‏ں پھل تے سایہ فراہ‏م کردا رہیا۔ تے اج وی صدقہ جاریہ د‏‏ی صورت، قائم تے آباد ا‏‏ے۔
گٹھ:ترک شخصیتاں
ایس آچیول آلیون
ایس آچیول آلیون آبشار اے جو اسکاٹ لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 200 میٹر / 658 فٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سکاٹ لینڈ دیاں آبشاراں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:آبشاراں
لسٹ پاکستان دیاں انجینئرنگ یونیورسٹیاں
ایہ پاکستان د‏‏ی انجینئری یونیورسٹیاں د‏‏ی اک لسٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی انجینئرنگ یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان د‏‏ی ہندسیاندی یونیورسٹیاں
بٹر چکن
بٹر چکن یا 'مرغ مکھݨ اک مسالے دار ٹماٹر، مکھݨ تے کریم ساس وچ چکن کڑھی اے ۔ ایہ اک کڑھی یا کری دے روپ وچ پنجاب وچ شروع ہویا سی ۔
ایہہ چکن ٹکا مصالحے ورگا اے، جو ٹماٹر دی گریوی دی ورتوں کردا اے۔
تریخ
کری دی ترقی 1950 دے دہاکے کندن لال جگی نے کیتی سی،  جو بھارت، دلی وچ موتی محل ریسٹورینٹ دا بانی سی۔ کری نوں "ممکنہ طور تے" ٹماٹر دی گریوی وچ بچے ہوئے تندوری چکن نوں ملا کے، مکھن اتے کریم نال بھرپور بنایا گیا سی۔ 1974 وچ، "مرغ مکھنی (مکھن اتے ٹماٹر دی چٹنی وچ پکائے جان والے تندوری مرغ)" لئی اک وئنجن تیار کیتا گیا سی۔ 1975 وچ، مینہٹن دے گیلورڈ انڈین ریسٹورینٹ وچ گھر دی اک خاصیت دے روپ وچ، انگریزی دا شبد "بٹر چکن" کری پہلی وار چھاپیا گیا۔ ٹورانٹو وچ اس نوں فلنگ ریپنگ، روٹی اتے رول دے طور اُتے لبھیا جا سکدا اے، جدوں کہ آسٹریلیا اتے نیوزیلینڈ وچ اس نوں فلنگ پائی دے طور اُتے وی کھادھا جاندا اے۔   کری بھارت اتے ہور کئی دیساں وچ عام اے۔
تیاری
چکن نوں کئی گھنٹیاں لئی نمبو دے رس، دہی، کشمیری لال مرچ، لون، گرم مسالا تے ادرک ، لسن دے پیسٹ وچ ملا کے میرینیشن لئی رکھیا جاندا اے ۔
میرینیٹڈ چکن نوں تندور (روائتی مٹی دے تندور) وچ پکایا جاندا اے، پر ایہہ گرلڈ، بھنیا جاں تلیا جا سکدا اے۔ ایہہ اک ہلکی کری دی چٹنی وچ پروسیا جاندا اے، جس وچ مکھن شامل ہندا اے۔ ٹماٹر چٹنی، لسن اتے ادرک بیسڈ مصالے نوں ادوں تک پکایا جاندا اے، جدوں تک پورا پانی بھاپھ نہیں بن جاندا اتے مپناہ پوری طرحاں پک نہیں جاندا۔ اس چٹنی جاں مصالے نوں بہت سارے طریقیاں نال بنایا جاندا اے ۔ مصالے وچ الائچی، جیرا، لونگ، دالچینی، دھنیا، مرچ، گرم مسالا تے میتھی شامل ہو سکدے نیں ۔ ( پنجابی :قصوری میتھی) کریم نوں چٹݨی وچ یا گارنش دے طور تے ورتیا جا سکدا اے ۔ کاجو دا پیسٹ گاڑھی کرن لئی استعمال کیتا جا سکدا اے تے انت وچ ایہ دھنیے نال سجایا جا سکدا اے ۔
کتابچا
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:پکوان
کوری روٹی
حوالے
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:پکوان
چکن گھی روسٹ
چکن گھی روسٹ اک مشہور تلوا منگلوریائی چکن اے، جس دی سامان اک نگر کنداپور، نیڑے اڈپی دی اے۔ چکن گھی روسٹ لال رنگ دا کھٹا اتے مسالیدار سواد دا ہندا اے، جسنوں گھیؤ اتے تکھے مثلیاں وچ بھنیا جاں پکایا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کرناٹک دے پکوان گٹھ:بھارتی چکن پکوان
یون لونگ جھیل
یونلونگ جھیل ( 云龙湖 ) ززو، جیانگسو، چین وچ اکّ جھیل اے۔ یونلونگ پہاڑ اس دے مشرق ول اے۔
جھیل اتے اس دے آلے-دوآلے آڑو، ولو، پلم اتے لال میپل دے رکھ ہن۔ جھیل وچ کمل دے پودے وی ہن۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:چین دیاں جھیلاں گٹھ:جھیلاں
ترومل باخ آبشار
ترومل باخ آبشار آبشار اے جو انٹرلاکن ڈسٹرکٹ، سویٹزرلینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 140 میٹر (459 فٹ) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آبشار گٹھ:سویٹزرلینڈ دے سیاحتی تھ‏‏‏اں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:آبشاراں
سکھ چینل
سکھ چینل اک یونائیٹڈ کنگڈم- بیسڈ، فری-ٹو-ایئر، سکھی -بیسڈ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن چینل اے۔ ایہہ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن اُتے پورے یورپ وچ براڈکاسٹ کردا اے اتے انٹرنیٹ تے سدھا براڈکاسٹ وی ہندا اے۔ سکھ چینل نے 13 اپریل 2009 نوں برائیٹ ہٹس دی تھاں سکائی چینل 840 اُتے براڈکاسٹ کرنا شروع کیتا سی۔ سکھ چینل مکھ طور اُتے سکھ قوم لئی سکھیا اتے مذہبی پروگراماں تے مرتکز اے۔ ایہہ برمنگھم دے ایسٹن کھیتر وچ اک سٹوڈیؤ توں کم کردا اے۔
سکھ چینل دا قیام دوندر سنگھ بلّ ولوں اپریل 2009 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ ولوں کیتی گئی سی۔ ٹیوی لیگل نے دان پروان کرن لئی سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ بنائی، جو نشریاتی اتے پروگرامنگ خرچیاں دی ادائیگی لئی ورتی جاندی اے۔ سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ 25 ستمبر 2009 نوں اک رجسٹرڈ کمیونٹی ہتّ کمپنی بن گئی اتے 2 جون 2010 نوں رجسٹرڈ چیرٹی بن گئی۔ دسمبر 2012 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ نے چینل دا ٹیلیوژن نشریاتی لائسنس سکھ چینل کمیونٹی انٹرسٹ کمپنی لمٹڈ وچ تبدیل کر دتا۔
18 اپریل 2013 نوں، چینل ایشیئن ٹیلی وژن نیٹورک نال اک خاص لائسینس سمجھوتے ولوں "اے۔ٹی۔این۔ سکھ چینل" وجوں کینیڈا وچ لانچ ہویا۔
باہری لنک
گٹھ:سکھ ماس میڈیا
انگستلیگن آبشار
انگستلیگن آبشار آبشار اے جو سویٹزرلینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 600 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آبشار گٹھ:آبشاراں
منو رانی
انو رانی (جم 28 اگست 1992 ) اتر پردیش دے بہادرپر دی اک بھارتی جیولن تھرو کھڈاری اے۔ جیولن تھروء وچ اسنے بھارتی قومی ریکارڈ اپنے نام کیتا سی۔ اسنے 2019 دی نیشنل چیمپیئن شپ وچ 62.34 میٹر دے تھروء نال نواں قومی ریکارڈ بنایا سی۔ اوہ 60 میٹر توں پار جان والی اتے عالمی اتھلیٹکس چیمپیئن شپ دے فائینل وچ پہنچن والی پہلی بھارتی خاتون جیولن کھڈاری اے۔
نجی زندگی اتے پچھوکڑ
رانی دا جم 28 اگست 1992 نوں اتر پردیش دے بہادرپر پنڈ وچ کھیتی کرن والے پروار وچ ہویا سی۔ اسدی صلاحیت دی پچھان اسدے بھرا ولوں کیتی گئی، جس نے کرکٹ کھیڈ دے دوران اسدی سریر دی اپرلی طاقت ویکھی۔ اسنے اسنوں خالی کھیت وچ گنے دی پرالی سٹن لئی کہہ کے سکھلائی دتی۔ انو دی پہلی جیولن تھروء اوہ سی جو اسنے بانس دی لمی سوٹی توں تیار کیتا سی، کیونکہ اوہ اصل جیولن خرید نہیں سکدی سی۔ بعد وچ اس دے بھرا نے اسدی سکھلائی لئی بھگتان کرنا شروع کر دتا سی، اسدے باو جود اسدے پیؤ نے اسنوں کھیڈن توں منع کیتا۔ اخیر وچ اوہ انو دی صلاحیت دی حمایت کرن لئی منّ گئے، جدوں اسنے 2014 وچ قومی ریکارڈ توڑ کے اپنے آپ نوں ثابت کیتا۔
پیشہ ور کامیابیاں
انو رانی نوں پہلاں کشیناتھ نائیک نے کوچ کیتا سی اتے ہن اس دا کوچ بلجیت سنگھ اے۔
2014 نیشنل انٹر-سٹیٹ مقابلے، لکھنؤ وچ رانی نے 58,83 میٹر دی تھروء نال سون تمغہ جتیا، جس نال اسنے 14 سال دے قومی ریکارڈ نوں توڑیا۔ اس نال اسنے دولت مشترکہ کھیڈاں لئی اہلیت حاصل کیتی۔ اس تھرو نال اسنے 2014 دیاں دولت مشترکہ کھیڈاں لئی کوالیفائی کیتا، چون ماپدنڈ 58.46 میٹر سی۔ سال بعد اسنے دکھنی کوریا دے انچیؤن دیاں ایشیئن کھیڈاں وچ 59.53 میٹر لئی کانسی دا تمغہ جتیا۔ دو سال بعد اسنے 2016 وچ نیشنل اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ 60.01 میٹر دی تھروء نال اک وار پھر اپنا ریکارڈ توڑیا اتے پہلی وار 60 میٹر دی رکاوٹ نوں پار کیتا۔ مارچ 2019 وچ، اسنے پنجاب دے پٹیالے وچ فیڈریشن کپ نیشنل سینئر ایتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ 62.34 میٹر دی تھروء نال اک وار پھر اپنا ریکارڈ توڑ دتا۔
اوڈیشا دے بھونیشور وچ 2017 ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ رانی نے 57.32 میٹر دی تھروء نال کانسی دا تغما حاصل کیتا۔
اس دیاں سبھ توں تازہ کامیابیاں وچ 21 اپریل 2019 نوں کتر وچ 23 ویں ایشیئن اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ خاتون جیولن تھرو ایوینٹ وچ اسدی چاندی دا تمغہ جتنا شامل اے، جس نے اس نوں عالمی اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ فائینل لئی کوالیفائی کرن دے یوگ بنایا، اس طرحاں اوہ ورلڈ اتھلیٹکس چیمپیئن شپ وچ حصہ لین والی پہلی بھارتی خاتون جیولن تھروئر بن گئی اتے آئی۔اے۔اے۔ایف۔ ورلڈ چیلینج ایوینٹ وچ اوسٹروا گولڈن سپائیک اتھلیٹکس میٹ، جو کہ چیکّ لوکراج دے، اوسٹروا وچ منعقد کیتی گئی، وچ اسنے کانسی دا تمغہ جتیا۔
اسنے 2020 وچ ایتھلیٹکس وچ سپورٹس سٹار ایس دی سپورٹس وومین آف د ایئر انعام جتیا۔
باہری لنک
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1992
نیشنل پیپلز پارٹی
نیشنل پیپلز پارٹی بھارت وچ اکّ قومی پدھر دی سیاسی پارٹی اے، حالانکہ اسدا اثر زیادہتر میگھالیہ راج وچ مرتکز اے۔ پارٹی دا قیام پی.اے. سنگما ولوں جولائی ۲۰۱۲ وچ اینسیپی(نیشنلسٹ کانگرس پارٹی) وچوں کڈھے جان توں بعد کیتی گئی سی۔ اسنوں ۷ جون ۲۰۱۹ نوں قومی پارٹی دا درجہ دتا گیا سی۔ ایہہ اتر-پوربی بھارت دی پہلی سیاسی پارٹی اے جسنے ایہہ درجہ حاصل کیتا اے۔
پارٹی دا اتہاس
جنوری ۲۰۱۳ وچ، پیئے سنگما نے قومی پدھر 'تے پارٹی دی شروعات کیتی۔ اوہناں اعلان کیتا کہ اوہناں دی پارٹی بھارتی جنتا پارٹی دی اگوائی والے قومی جمہوری گٹھجوڑ نال گٹھجوڑ کریگی۔ سنگما نے ایہہ وی دہرایا کہ بھاویں پارٹی دی میمبر شپ ساریاں لئی کھلی اے، پر ایہہ قبائلی مرتکز پارٹی ہوویگی۔
اینپیپی نے دسمبر ۲۰۱۳ وچ راجستھان دی صوبائی اسمبلی چون کرودی لال مینا دی اگوائی وچ لڑی، جو کہ چوناں دے ویلے بھاجپا دے سابقہ ممبر اتے پارلیمنٹ ممبر (دوسا توں آزاد) سی اتے چار سیٹاں جتیاں۔ ۲۰۱۵ وچ چون کمیشن نے ۲۰۱۴ وچ ہوئیاں لوک سبھا چوناں دوران پارٹی دے خرچے حاصل کرن وچ ناکام رہن لئی اینپیپی نوں معطل کر دتا۔ اینپیپی چون کمیشن ولوں معطل کرن والی پہلی پارٹی بن گئی۔
ستمبر ۲۰۱۵ وچ، چھ پارٹیاں-سماج وادی پارٹی، قوم پرست کانگرس پارٹی، جن اختیار پارٹی، سمرا سماج پارٹی، نیشنل پیپلز پارٹی اتے سماج وادی جنتا پارٹی دے آگوآں نے سماج وادی دھرم نرپکھّ مورچہ وجوں جانے جاندے تیجے مورچے دے تشکیل دا اعلان کیتا۔ مئی ۲۰۱۶ وچ، بھارتی جنتا پارٹی دی اگوائی والی قومی جمہوری گٹھجوڑ نے آسام وچ اپنی پہلی سرکار بناؤن توں بعد، اتے ہمانتا بسوا سرما دے کنوینر وجوں اتر-پوربی لوکتنتری گٹھجوڑ (NEDA) نامک اکّ نواں گٹھجوڑ بنایا۔ اتر پوربی راجاں سکم، آسام اتے ناگالینڈ دے وزیر اعلیٰ وی اس گٹھجوڑ نال متعلق ہن۔
۲۰۱۸ دیاں میگھالیہ صوبائی اسمبلی چوناں وچ اینپیپی نے ۱۹ سیٹاں جتیاں سن۔ حالانکہ ستادھاری بھارتی قومی کانگرس اکلی سبھ توں وڈی پارٹی وجوں ابھری، NEDA کول گروہی طور 'تے اکثریت سی۔ اس طرحاں کونراڈ سنگما وزیر اعلیٰ بن گئے اتے اکّ بھارتی راج دی اگوائی کرن والے پارٹی دے پہلے ممبر بنے۔
حوالے
گٹھ:بھارت
لاتفوسن آبشار
لاتفوسن آبشار آبشار اے جو ناروے وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 165 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اوڈا گٹھ:ناروے دے آبشار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
کوچی دے سکھ
کوچی کیرل وچ پنجابی بولن والے سکھ بھائیچارے دا گھر اے، کیونکہ اس دکھنی بھارتی راج دے اس ساحلی شہر وچ سبھ توں ودھ سکھ ہن۔ کیرلا دا اکو اکّ گردوارہ کوچی وچ واقع اے۔ ہر ایتوار اتے بدھوار نوں کوچی دے سکھ پروار شہر دے گردوارے وچ اکٹھے ہندے ہن۔ اتے ارداس توں بعد، اوہ گرو کے لنگر وچ غذا چھکدے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ سکھ دھرم گٹھ:کوچی دے لوک
چھاؤݨی
چھاؤݨی یا کینٹ (انگریزی : Cantonment) اوہ تھاں ہُندا اے جِتھے فوج مستقل ٹھکاݨا یا اڈا بݨوندی اے ۔ چھاؤݨی وچ فوج دا مِلٹری سٹیشن، دفتر، رہائش گاہواں تے فوجی تنصیبات ہُندیاں نیں ۔ حساسیت دے پیش نظر فوجی اڈے دے آلے دوالے دا متعین سِول علاقا وی چھاؤݨی دا حِصا بݨایا جاندا اے ۔ چھاؤݨی دا لوکل تے میونسپل بندوبست کنٹونمنٹ بورڈ چلاؤندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:تھاں گٹھ:علاقے گٹھ:فوجاں گٹھ:فوج گٹھ:ملٹری گٹھ:کنٹونمنٹ
قاہرہ یونیورسٹی
تریخ
اعلیٰ تعلیم دے لئی قومی مرکز قائم کرنے د‏‏ی کوشش دے نتیجے وچ 21 دسمبر 1908 نو‏‏ں اس یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی۔ 1816 وچ یونیورسٹی آف انجینئرنگ (کِلیه الهندسة) سمیت یونیورسٹی دے قیام تو‏ں پہلے متعدد حلقہ کالجاں نے ، جسنو‏ں سن 1854 وچ مصر تے سوڈان دے خدیو، سعید پاشا نے بند کردتا۔ قاہرہ یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد اک الازہر دی دینی یونیورسٹی دے برخلاف ، اک یورپی-متاثر سول یونیورسٹی دے طور اُتے رکھی گئی سی ، تے ہور ریاستی یونیورسٹیاں دے لئی ایہ سب تو‏ں پہلا دیسی ماڈل بن گیا سی۔ 1928 وچ ، طالب علماں دے پہلے گروپ نے یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔
فاؤنڈیشن
اس صدی دے اختتام اُتے ، مصری دانشوراں تے عوامی شخصیتاں نے مصریاں نو‏‏ں جدید ، پیشہ ورانہ تعلیم د‏‏ی فراہمی دے لئی اک اعلیٰ تعلیم دا مصری انسٹی ٹیوٹ قائم کرنے دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ ارمینیائی بیوروکریٹ یعقوب آرٹن نے 1894 وچ اک مصری یونیورسٹی دے قیام دے بارے وچ پہلا مشہور اشاعت حوالہ پیش کيت‏‏ا۔ اک رپورٹ وچ ، انہاں نے مشورہ دتا کہ "موجودہ اعلیٰ پیشہ ور اسکول کِس‏ے یونیورسٹی دے لئی اچھی طرح تو‏ں بنیاد فراہ‏م کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔" انہاں اعلیٰ اسکولاں وچ اسکول آف مینجمنٹ اینڈ لینگویجز ، جو 1868 وچ قائم ہويا (جو 1886 وچ اسکول آف لاء بن گیا) ، اسکول آف ایریگیشن اینڈ کنسٹرکشن (اسکول آف انجینئرنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ، 1866 وچ دارالعلوم ، 1872 وچ شامل سن ۔ 1867 وچ اسکول آف ایگریکلچر تے اسکول آف دیٹیچیوٹی 1869.
شام دے صحافی جورجی زائدان نے اپنے ماہانہ رسالہ الہلال وچ 1900 وچ "مصری کالج اسکول" (مدرسہ کلیہ مسریہ) طلب کيت‏‏ا۔ اس نے اعلیٰ تعلیم دے اس انسٹی ٹیوٹ دے لئی دو نمونے فراہ‏م کیتے: ہندوستان دے علی گڑھ دا محمدن اینگلو اورینٹل کالج ، جس نے انگریزی بولی وچ مغربی طرز د‏‏ی تعلیم دتی ، یا بیروت وچ شامی پروٹسٹنٹ کالج (جو ہن بیروت امریکی یونیورسٹی ) ا‏‏ے۔ امریکی مشنریاں دے زیر انتظام۔ نواں اسکول محمد علی دے تحت شروع ہونے والے یورپ دے طلبا مشناں دا متبادل فراہ‏م کريں گا۔ بعد وچ زائدان د‏‏ی اشاعتاں دے تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ یونیورسٹی وچ تدریسی عہدہ لینے تو‏ں روک دتے گئے۔ متعدد دوسرے نامور مصریاں نے یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ اپنا کردار ادا کيت‏‏ا۔ وڈے زمینداراں ، بیوروکریٹس ، شاہی خاندان دے ممبران ، تے مصطفیٰ کامل ، قاسم امین تے سعد ذغول جداں محمد عبدو دے شاگرداں تے بالآخر خدیو عباس دوم تے شہزادہ احمد فواد اول سمیت صحافیاں ، وکلاء تے اسکول استاداں دا اک مجموعہ۔ شامل ہوئے گئے۔ جداں کہ ڈونلڈ ایم ریڈ لکھدے نيں ، "شاہی حامیاں نے فواد دے بانی کردار اُتے زور دتا ، وطن پرستاں نے مصطفیٰ کامل د‏‏ی یونیورسٹی طلب کرنے د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، تے وافسٹس نے سعد ذغول ، محمد عبدو ، تے قاسم امین د‏‏ی شراکت اُتے زور دتا۔"
دولت مند مصریاں نے سن 1905 دے اوائل وچ ہی یونیورسٹی دے قیام دے لئی آزادانہ طور اُتے فنڈز اکٹھا کرنا شروع کيت‏‏ا سی۔ ڈنشاؤ واقعے دے بعد ، بنی صیف دے اک قابل ذکر دولت مند مصطفیٰ کامل الغامراوی نے ستمبر 1906 وچ اک یونیورسٹی د‏‏ی طرف 500 مصری پاؤنڈ دا وعدہ کيت‏‏ا سی۔ مصطفیٰ کامل نے ضمنی فنڈز دے لئی اک کال شائع د‏‏ی ، جدو‏ں کہ سعد ظغول تے قاسم امین نے اک اجلاس دا اہتمام کيت‏‏ا جس وچ محمد فرید تے 23 ہور ممتاز مصری شریک سن ۔ اس اجلاس دے ممبراں نے اک کمیٹی د‏‏ی بنیاد ذغول نو‏‏ں نائب صدر تے امین نو‏‏ں بطور سیکریٹری بنایا ، تے تِناں دے علاوہ گھٹ تو‏ں گھٹ 100 مصری پاؤنڈ دا یونیورسٹی تو‏ں وعدہ کيت‏‏ا گیا۔ اُتے ، بہت تیزی سےعبدو دے وطن پرستاں تے محب وطناں دے وچکار پھوٹ پڑاں ، تے اس منصوبے نو‏‏ں شاہی حکومت دے حوالے کردتا گیا۔ 1908 وچ اس دے قیام دے وقت تک ، شہزادہ فواد اول ریکٹر سی تے 1906 وچ ملاقات کرنے والے مرداں وچو‏ں صرف اک کمیٹی وچ رہیا۔
چیلنجاں د‏‏ی بنیاد
انگریزاں خاص طور اُتے لارڈ کرومر نے ایسی یونیورسٹی دے قیام د‏‏ی مستقل مخالفت کيتی سی۔ سر ایلڈن گارسٹ دے ماتحت ، مصر تو‏ں رخصت ہونے دے صرف اک سال بعد ، آخر کار مصری یونیورسٹی قائم ہوئی۔ برطانوی حکمرانی وچ مصری تعلیمی نظام بری طرح پسماندہ رہیا۔ قبضے دے دو دہائیاں بعد ، تعلیم نے ریاستی بجٹ دا 1 فیصد تو‏ں وی کم حاصل کيت‏‏ا۔ کرومر نے سرعام بیان کيت‏‏ا کہ مصر ورگی قوم دے لئی مفت عوامی تعلیم مناسب پالیسی نئيں سی ، حالانکہ ایہ فنڈز قاہرہ وچ لاء اسکول نو‏‏ں ازسر نو تشکیل دینے دے لئی ملے سن لہذا مصریاں نو‏‏ں سر جان سکٹ دے خدیو مصر دے عدالدی مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وقت دے دوران قانونی ڈگری لینے دے لئی بیرون ملک نئيں جانا پيا۔ ڈونلڈ ایم ریڈ نے قیاس کيت‏‏ا اے کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں ایہ خوف سی کہ یوروپی طرز د‏‏ی تعلیم سیاسی بدامنی پیدا کرے گی یا برطانوی حکمرانی کيت‏ی شدید مخالفت کرے گی۔ نجی کمیٹی نے برطانویاں تو‏ں آزادانہ طور اُتے اس معاملے د‏‏ی پیروی کرنا شروع کرنے دے بعد کرومر نے یونیورسٹی نو‏‏ں مالی امداد فراہ‏م کرنے د‏‏ی وی مخالفت کيتی۔
ابتدائی برساں وچ ، یونیورسٹی دے پاس کیمپس نئيں سی بلکہ اوہ پریس وچ لیکچرز دے اشتہار دیندے سن ۔ مختلف محلات تے کانفرنس ہالاں وچ لیکچرس منعقد ہون گے۔ 1908 وچ اک عظیم الشان افتتاحی تقریب دے بعد ، ایہ متعدد سالاں تک معاشی عدم تحفظ د‏‏ی بنیاد اُتے قائم رہی ، پہلی جنگ عظیم دے دوران تقریبا گر چلی سی، 1908 وچ اس د‏ی بنیاد رکھی جانے دے بعد ، مصری یونیورسٹی وچ خواتین دا طبقہ سی لیکن ایہ 1912 وچ بند ہوگیا۔ خواتین نو‏‏ں پہلی بار آرٹس فیکلٹی وچ 1928 وچ پڑھیا گیا سی۔
1925 وچ ، یونیورسٹی نو‏‏ں دوبارہ قائم کيت‏‏ا گیا تے فواد I دے تحت اک ریاستی ادارہ دے طور اُتے توسیع دتی گئی۔ احمد لطفی السید پہلے صدر بنے۔
درجہ بندی
قاہرہ یونیورسٹی عام طور اُتے مصر د‏‏ی اعلیٰ یونیورسٹیاں وچ شمار ہُندی اے ، تے افریقہ د‏‏ی اک اعلیٰ یونیورسٹی وچ ۔
کیو ایس رینکنگ 2018 وچ قاہرہ یونیورسٹی نو‏‏ں مصر وچ دوسرا درجہ دتا گیا ، اسنو‏ں افریقہ بھر وچ 7 واں درجہ دتا گیا ، تے اسنو‏ں دنیا بھر وچ 481-490 درجہ دتا گیا۔
اے آر ڈبلیو یو 2017 د‏‏ی درجہ بندی وچ یونیورسٹی نو‏‏ں مصر وچ پہلی پوزیشن حاصل سی تے اس درجہ بندی وچ ایہ واحد مصری یونیورسٹی سی۔ اسنو‏ں دنیا بھر وچ 401-500 درجہ دتا گیا سی۔
ساخت
قاہرہ یونیورسٹی وچ اک اسکول آف لاء تے اک اسکول آف میڈیسن شامل ا‏‏ے۔ میڈیکل اسکول ، جسنو‏ں قصر الائینی ( القصر العيني ) وی کہیا جاندا اے ، قصر الثانی ، افریقہ تے مشرق وسطی دے پہلے میڈیکل اسکولاں وچو‏ں اک سی۔ اس د‏ی پہلی عمارت ایلینی پاشا نے عطیہ د‏‏ی سی۔ اس دے بعد تو‏ں اس وچ وسیع پیمانے اُتے توسیع ہوئی ا‏‏ے۔ قاہرہ یونیورسٹی دے پہلے صدر ، جو فیر مصری یونیورسٹی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں ، پروفیسر احمد لطفی السید سن ، جنہاں نے 1925 تو‏ں 1941 تک خدمات انجام دتیاں۔ thumb| سعد ذغلول۔
نويں سینٹرل لائبریری
اک نويں سنٹرل لائبریری دا منصوبہ ا‏‏ے۔
قابل ذکر سابق طلباء
thumb| یاسر عرفات ، 1956 thumb| محمد البرادی ، 1962 thumb| [[نجیب محفوظ ، 1934 ]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:مصر د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:1908ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:مصر وچ تعلیم
کاسکاتا دل مارمور
کاسکاتا دل مارمور آبشار اے جو امبریا، اطالیہ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 165 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امبریا دیاں آبشاراں گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
افغانستان زلزلہ ۲۰۲۲ء
افغانستان تے پاکستان دے درمیان سرحدی علاقے وچ ۲۲ جون ۲۰۲۲ء نو‏‏ں افغانستان دے وقت دے مطابق ۰۲:۲۴ اُتے زلزلہ آیا جس د‏‏ی شدت ۶٫۲ ایم سی۔ ریاستہائے متحدہ دے جیولوجیکل سروے (USGS) دے مطابق زلزلے د‏‏ی شدت ۵٫۹ ایم سی تے ایہ 500 km تو‏ں زیادہ محسوس کيتا گیا سی۔ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۱۹ ملین لوکاں نے محسوس کیتا، بھارت دے کچھ حصےآں وچ ، پاکستان دے راجگڑھ اسلام آباد ، مشرقی پنجاب صوبہ ، تے ایران وچ آیا۔
پورے افغانستان تے پاکستان وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱٬۵۳۳ افراد ہلاک تے ۲٬۰۰۰ تو‏ں ودھ افراد زخمی ہوئے، ایہ ۲۰۲۲ء دا سب تو‏ں مہلک زلزلہ بنیا۔ ۲۵ تو‏ں ودھ دیہات شدید متاثر ہوئے، سینکڑاں عمارتاں تباہ ہو گئياں۔ زلزلہ اس د‏ی شدت دے لحاظ تو‏ں بہت تباہ کن سی، اس دے تھلے دے اتھلے ہائپو سینٹر د‏‏ی وجہ تو‏ں اک گنجان آباد علاقے وچ لینڈ سلائیڈنگ دا خطرہ اے، جس وچ لکڑی تے مٹی تو‏ں بنی کم معیار د‏‏ی عمارتاں زلزلے دے لئی مزاحم نئيں نيں۔
ٹیکٹونک ترتیب
افغانستان دا بیشتر حصہ یوریشین پلیٹ دے اندر براعظمی اخترتی دے اک وسیع زون وچ واقع ا‏‏ے۔ افغانستان وچ زلزلہ د‏‏ی سرگرمی مغرب وچ عربی پلیٹ دے تھلے دب جانے تے مشرق وچ بھارتی پلیٹ دے ترچھے دب جانے تو‏ں متاثر ہُندی ا‏‏ے۔ براعظمی کنورجنٹ باؤنڈری دے نال نال بھارتی پلیٹ د‏‏ی سبڈکشن ریٹ دا تخمینہ ۳۹ ملی میٹر/سال یا اس تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ پلیٹاں دے تعامل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی منتقلی دا تعلق اتلی کرسٹ دے اندر زیادہ زلزلے تو‏ں ا‏‏ے۔ زلزلہ ۳۰۰ کلومیٹر (۹۸۰٬۰۰۰ فٹ) د‏‏ی گہرائی تک قابل شناخت ا‏‏ے۔ پلیٹ سبڈکشن د‏‏ی وجہ تو‏ں افغانستان دے تھلے۔ ہندوکش دے تھلے گہرے زلزلے انہاں خرابیاں اُتے حرکت دا نتیجہ نيں جو دبے ہوئے کرسٹ د‏‏ی لاتعلقی نو‏‏ں ایڈجسٹ کردے نيں۔ چمن فالٹ اک وڈی تبدیلی د‏‏ی غلطی اے جو وڈے اتلی زلزلےآں تو‏ں منسلک اے جو یوریشین تے انڈین پلیٹاں دے درمیان ٹرانسپریشنل باؤنڈری بناندی ا‏‏ے۔ ایہ زون زلزلہ دے لحاظ تو‏ں ایکٹو تھرسٹ تے اسٹرائیک سلپ فالٹس اُتے مشتمل اے جس نے ہمالیائی اوروجینی د‏‏ی تشکیل دے آغاز تو‏ں ہی کرسٹل د‏‏ی خرابی نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا ا‏‏ے۔ سلیمان رینج دے تھلے وی زلزلہ ریکارڈ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ زلزلے اپنی کثرت تے اعلیٰ اخترتی د‏‏ی شرح د‏‏ی وجہ تو‏ں اسٹرائیک سلپ فالٹنگ نو‏‏ں ظاہر کردے نيں
اثرات
کھبے|thumb|255x255px| USGS د‏‏ی طرف تو‏ں اک مضبوط زمینی حرکات دا نقشہ جس وچ زلزلے دے مرکز د‏‏ی نسبت پورے خطے وچ محسوس کيت‏ی گئی شدت د‏‏ی مختلف سطحاں دکھائی دیندی نيں۔
افغانستان
حکا‏م نے تصدیق کیت‏‏ی کہ زلزلے دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۵۰۰ افراد ہلاک تے ۲۰۰۰ زخمی ہوئے۔ ایہ تقریباً ۲۵ سالاں وچ افغانستان وچ آنے والا سب تو‏ں مہلک زلزلہ ا‏‏ے۔ ناقص تعمیرا‏تی طریقےآں تے تعمیرا‏تی مواد نے زیادہ اموات وچ حصہ لیا۔ یو ایس جی ایس دے اک ماہر زلزلہ نے کہیا کہ زلزلہ تباہ کن سی اس د‏ی توجہ د‏‏ی کم گہرائی تے مرکز اک گنجان آباد، لینڈ سلائیڈ دے خطرے والے علاقے وچ اے جتھے عمارتاں زمین دے ہلنے نو‏‏ں برداشت کرنے دے لئی ڈیزائن نئيں کيت‏‏ی گئیاں نيں۔ اس دے علاوہ، زلزلے تو‏ں پہلے ہفتےآں د‏‏ی شدید بارشاں نے گھراں د‏‏ی ساختی سالمیت نو‏‏ں کمزور کر دتا سی۔ اک خیراندی تنظیم دے سربراہ نے کہیا کہ ہلاکتاں د‏‏ی تعداد وچ اضافے دا خدشہ اے کیونجے زلزلے نے طبی سہولیات تو‏ں دور اک علاقے نو‏‏ں متاثر کيتا تے رات دے وقت آیا، جدو‏ں زیادہ تر لوک اپنے گھراں وچ سو رہے سن ۔
۲۵ تو‏ں ودھ دیہات تقریباً تباہ ہو گئے۔ سکول، ہسپتال، گھر تے مسجداں منہدم ہو گئياں۔ ۱٬۰۰۰+ اموات وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ ۳۸۱ دا تعلق پکتیا تو‏ں سی۔ پر، ایہ واضح نئيں اے کہ آیا انہاں اعداد و شمار د‏‏ی حکومت نے تصدیق د‏‏ی اے یا ہور غیر ریکارڈ شدہ اموات ہوئیاں نيں۔ اک پنڈ وچ ، اک خاندان دے ۱۷ افراد اس وقت ہلاک ہو گئے جدو‏ں انہاں دا گھر منہدم ہو گیا، جس وچ صرف اک زندہ بچا سی۔ صوبہ پکتیکا دے گیان ضلع وچ ، تقریباً ۱٬۸۰۰ گھر، یا ضلع دے ۷۰ فیصد مکانات تباہ ہو گئے۔ صوبہ خوست وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۶۰۰ گھر تباہ ہو گئے۔ خوست دے سپیرا ضلع وچ ۴۰ رہائشیاں د‏‏یاں جاناں گئياں، تے ۹۵ زخمی ہوئے۔ ضلع وچ مجموعی طور اُتے ۵۰۰ گھر تباہ ہوئے۔ زخمی افراد نو‏‏ں ہسپتال منتقل کر دتا گیا۔ بوہت سارے مکانات جو بنیادی طور اُتے لکڑی تے مٹی تو‏ں بنائے گئے سن زمین بوس ہو گئے۔ زندہ بچ جانے والےآں نے جو اپنے گھر کھو چکے سن انہاں نے باہر سونے دا سہارا لیا، حالانکہ غیر متوقع حالات زندگی نے اسنو‏ں اک مسئلہ بنا دتا ا‏‏ے۔ دوسرےآں نو‏‏ں اپنے خانداناں یا برادری دے افراد دے گھراں وچ رہنے د‏‏ی دعوت دتی گئی۔
ابتدائی طور پر، باختر نیوز ایجنسی نے کل ۲۸۰ اموات د‏‏ی اطلاع دی، جنہاں وچ پکتیا وچ ۱۰۰، ننگرہار وچ پنج تے خوست وچ ۲۵ اموات شام‏ل نيں۔ ایجنسی د‏‏ی طرف تو‏ں چھ سو (۶۰۰) زخمیاں د‏‏ی وی اطلاع ا‏‏ے۔ بوہت سارے واقعات وچ ، ہلاک شدگان د‏‏ی لاشاں راتو‏‏ں رات سڑکاں اُتے پئی سی۔ طالبان دے اک اہلکار نے بعد وچ امدادی ایجنسیاں اُتے زور دتا کہ اوہ ہور تباہی نو‏‏ں روکنے دے لئی علاقے وچ امداد بھیجاں۔ متاثرہ صوبےآں وچ کئی اپارٹمنٹ عمارتاں تباہ ہو گئياں۔ باختر نیوز ایجنسی دے ڈائریکٹر جنرل نے ٹویٹ کيتا کہ پکتیدا ميں ۹۰ تو‏ں ودھ گھر تباہ ہو گئے۔ صوبہ خوست وچ مٹی دے تودے گرنے تو‏ں مکانات دب گئے یا تباہ ہوئے۔
پاکستان
اس زلزلے نے پاکستان وچ وی نقصان پہنچایا تے کئی درجن ہلاکتاں ہوئیاں، ایہ ۲۰۱۵ دے بعد ملک دا سب تو‏ں مہلک زلزلہ ا‏‏ے۔ اک مقامی اخبار ڈان دے مطابق، ۳۰ قبائلی افراد مارے گئے۔ شمالی وزیرستان دے اک پنڈ وچ مٹی دا تودہ گرنے تو‏ں دس افراد ہلاک تے ۲۵ زخمی ہو گئے، جس تو‏ں ۶۰۰ افراد متاثر ہوئے۔ زخمیاں د‏‏ی وی اطلاع ملی تے ضلع شمالی وزیرستان تے ضلع جنوبی وزیرستان دے ہسپتالاں نے ممکنہ مریضاں دے لئی سہولیات محفوظ کر رکھی نيں۔ درہ پیزو ، لکی مروت ، خیبرپختونخوا وچ چھت گرنے تو‏ں اک شخص جاں بحق ہوگیا۔ اک ہور موت زلزلے تے شدید بارشاں دے مشترکہ اثرات نال ہوئی، جس دے نتیجے وچ اک ہور چھت گر گئی۔ شمالی وزیرستان دے علاقے دتہ خیل وچ اک چوکی گرنے تو‏ں اک فوجی ہلاک تے دو زخمی ہو گئے۔ کچھ کچے مکانات نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا۔ اسلام آباد تے پشاو‏ر وچ جھٹکے محسوس کيتے گئے جس تو‏ں شہریاں وچ خوف وہراس پھیل گیا۔ پنجاب وچ وی محسوس کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ڈیورنڈ لائن گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان وچ زلزلے گٹھ:افغانستان وچ زلزلے گٹھ:۲۰۲۲ء دے زلزلے گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
چرغا
چرغا (Chargha) لہور، پنجاب، پاکستان دا اک گہرائی نال پورا تلیا ہویا چِکن دا پکوان اے ۔
سارا چکن دہیں وچ ملائے گئے مصالے دی بݨی چٹݨی نال میرینیٹ کر کے رات بَھر فریج وچ رکھیا جاندا اے ۔ فیر میرینیٹڈ چِکن نوں تیل وچ تلیا جاندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:پکوان
دفتر
دفتر (Office) اک ایہجی جگہ اے جِتھے کِسے تنظیم دے ملازمین تنظیم دے مقاصد تے ادراک لئی انتظامی کم انجام دیندے نيں ۔ لفظ "دفتر" کسی تنظیم دے اندر کسی عہدے نو‏‏ں وی ظاہر کر سکدا اے جیہدے نال مخصوص فرائض مُنسلک ہُندے نيں (مثلن : افسر، آفس ہولڈر، اہلکار)؛ مؤخر الذکر درحقیقت پہلے دا استعمال اے ۔ دفتر بطور جگہ اصل وچ کِسے د‏‏ی ڈیوٹی دے مقام دا حوالا دیندا ا‏‏ے جَد اک صفت دے طور تے اِستعمال کيتا جاندا اے ۔ اصطلاح "دفتر" کاروبار تو‏ں متعلق کماں دا حوالا دے سکدی اے. قانون وچ ، اک محکمے، کمپنی یا تنظیم دے کِسے وی جگہ اُتے دفاتر ہُندے نيں، جتھے اوہد‏ی باضابطہا موجودگی ہُندی اے، چاہے اوہ موجودگی میز تے کرسی آلی اسٹیبلشمنٹ د‏‏ی بجائے سٹوریج سائلو اُتے مشتمل ہووے ۔ اک دفتر اک تعمیرا‏تی تے ڈیزائن دا رجحان وی اے جِداں اک چھوٹے دفتر تو‏ں لے ک‏ے انتہائی چھوٹے کاروبار دے کونے وچ اک بینچ (چھوٹا دفتر/ہوم آفس)، عمارتاں د‏‏یاں پوریاں منزلاں تک، وڈے پیمانے اُتے عمارتاں مکمل طور تے اک کمپنی لئی وقف نيں ۔ جدید اصطلاحات وچ اک دفتر عام طور تے اوہ مقام ہُندا اے جِتھے سفید کالر کارکن اپنے کم انجام دیندے نيں ۔ جیمز سٹیفنسن دے مطابق "دفتر کاروباری ادارے دا اوہ حِصا اے جو اپنی وکھ وکھ سرگرمیاں د‏‏ی سمت تے ہ‏م آہنگی لئی وقف ا‏‏ے" ۔
چکن 65
چکن 65 اک مسالیدار، پورا-تلیا چکن پکوان اے، جو ہوٹل بہاری، چینئی، بھارت توں مکھ غذا توں پہلاں دتے جان جاں سنیکس وجوں شروع ہویا سی۔ پکوان دے سواد نوں لال مرچاں نال جوڑیا جا سکدا اے، پر وئنجن دے لئی سامان دا صحیح گروہ وکھو وکھرا ہو سکدا اے۔ ایہہ ہڈّ جاں ہڈیاں-رمقصداں چکن دی ورتوں کرکے تیار کیتا جا سکدا اے اتے عام طور اُتے پیاز اتے نمبو دی گارنش دے نال پروسیا جاندا اے۔ "پنیر 65" جاں "گوبی 65" ورگے شاکاہاری روپ ہن، جس وچ چکن دی بجائے پنیر جاں گوبھی دی ورتوں کردے ہن۔ جدوں کہ نام "چکن 65" مکمل طور اُتے ڈش نوں درساؤن لئی ورتیا جاندا اے، اس دی اتپتی دا دعوہ کرن والے بہت سارے وکھرے اصول ہن۔
دفتر
گٹھ:انتظام گٹھ:نظام گٹھ:ادارے گٹھ:کاروبار گٹھ:محکمے گٹھ:پیشے گٹھ:عمارتاں
چکن 65
مڈھ
حالانکہ چکن 65 بہاری ہوٹل چین دے اے۔ ایم۔ بہاری دی کاڈھ وجوں چنگی طرحاں قائم اے، اک پکوان دے روپ وچ اسدی مشہوری اسدے مول بارے کئی اساطیری کہانیاں نوں درساؤندی اے۔ اک پکھ دعوہ کردا اے کہ پکوان 1965 وچ بھارتی فوجیاں لئی اک عام غذا بن کے ابھریا سی۔ اک ہور پکھ دعوہ کردا اے کہ ایہہ اک اجیہا پکوان اے، جس وچ 65 مرچاں شامل ہن، جو اک ادمی ہوٹل والے ولوں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ وی دعوہ کیتا جاندا اے کہ اس وچ 65 دناں دے مرغے دے ماس دی ورتو کیتی جاندی اے اتے اس توں بنھاں ہور دعوہ کردے ہن کہ اسدا مطلب 65 چکن دے ٹکڑے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی چکن پکوان
کائنگ سوفا آبشار
کائنگ سوفا آبشار آبشار اے جو تھائی لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 32 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تھائی لینڈ دے آبشار گٹھ:جغرافیہ پھیتسانولوک صوبہ گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
رمبوڈا آبشار
رمبوڈا آبشار آبشار اے جو سری لنکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 109 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سری لنکا دے آبشار گٹھ:نووارا الییا ضلع گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:آبشاراں
پھلیلی
پھلیلی (phuleli) حیدرآباد (سندھ) وچ اک نہر اے ۔ جس د‏‏ی منصوبہ بندی وچ ۱۵۰۰۰ کیوسک دے اخراج د‏‏ی گنجائش اے،
اس نہر دا ناں اس لئی پيا کہ اس نہر دے کنارے پھولدار درخت تے پودے سن ۔ انہاں پتےآں والے درختاں دے مقابلے اس نہر نو‏‏ں سیدھا کر دتا گیا۔ اس نہر دے سلسلے وچ اک بازار دا ناں پھلیلی رکھیا گیا ا‏‏ے۔
اس نہر د‏‏ی گہرائی دو تو‏ں چھ گز تے چوڑائی ۳۵۰ فٹ ا‏‏ے۔ ایہ دریائے سندھ تو‏ں نکلنے والی اک وڈی شاخ سی جس د‏‏ی پرانی ندی کچ دے رن نو‏‏ں جاندی سی جو ۱۷۷۵ء دے بعد وی قائم سی۔ اس دے بعد ٹالپر حکمراناں نے اس نہر اُتے خصوصی توجہ دتی تے اس نہر تو‏ں بہت ساریاں شاخاں کڈ ک‏ے غیر آباد زمیناں نو‏‏ں آباد کيتا۔ اس نہر نو‏‏ں منہ وچ پھلیلی تے آخر وچ گونی کہیا جاندا سی۔ برطانوی دور حکومت وچ اس نہر نو‏‏ں ہور بہتر تے وسیع کيتا گیا۔ اودو‏ں اس نہر دا ہیڈ ورکس جامشورو وچ رکھیا گیا سی۔
اسنو‏ں ۱۹۵۵ء وچ زیريں سندھ دے کھبے کنارے دے علاقےآں د‏‏ی آبپاشی دے پانی د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ودھایا گیا سی ۔ ایہ نہر دریائے سندھ دے کھبے جانب غلام محمد بیراج تو‏ں شروع ہُندی اے تے سندھ دے دوسرے وڈے شہر حیدرآباد تو‏ں لنگھدی ا‏‏ے۔ نہری پانی بوہت‏ے آبپاشی دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، حالانکہ اس دے اختیار وچ آنے والے شہر تے دیہات وی اسنو‏ں گھریلو مقاصد دے لئی استعمال کردے نيں۔ پھلیلی دے بوہت سارے گیت، غزلاں، نظماں تے خطوط اس د‏ی تعریف وچ لکھے گئے نيں۔
حوالے
گٹھ:سندھ
سعد الدین کوپیک
سعد الدین کوپیک (Sadettin Köpek؛ سعد الدين كوبك بن محمد) تیرہويں صدی وچ سلاجقہ روم وچ عدالتی منتظم سی۔
جیونی
سعد الدین کوپیک سلاجقہ روم دے طاقتور امراء وچ اک سی ،بلکہ اس د‏ی حیثیت ملک الامراء تے امیر الامراء دی سی،اس دے ذریعہ متعدد فتوحات حاصل ہوئیاں،کئی مہمات وچ اوہ فاتحانہ سرخرو ہويا،جنہاں وچ قلعۂ سمیساط تے گردوپیش دے قلعے وی سن جنہاں نو‏ں اس نے635ھ وچ فتح کيتا؛ لیکن افسوس کہ اقتدار د‏‏ی ہوس نے اس شاطر دماغ وزیر نو‏‏ں قاتل و سفاک بنادتا، اس دے سر وچ امیر تو‏ں سلطان بننے دا سودا سما گیا جس نے اسنو‏ں چین تو‏ں بیٹھنے نہ دتا، تے اس مقصد تو‏ں اس نے دشمناں تو‏ں ساز باز شروع کردتی، انہاں تو‏ں خفیہ ملاقاتاں، خفیہ مراسلات،اور وعدے ارادے شروع ہوگئے، رازاں د‏‏ی خرید وفروخت نے اسنو‏ں مضبوط تے ریاست نو‏‏ں کمزور کردتا، تے ايس‏ے دھن وچ اوہ دیس بدیس پھردا رہیا،اور اس د‏ی اس مہم وچ جو وی حائل ہويا یا اس دے رازِ سربستہ تو‏ں واقف ہويا بلا تکلف اس نے اس دا سر قلم کردتا، تے وڈے وڈے امیراں نو‏‏ں دردناک سزاواں دتیاں، حتی کہ اک ملکہ دا خون وی اس د‏ی گردن اُتے اے، اسنو‏ں عیسائی پیشہ ور جنگجوآں د‏‏ی وی مدد حاصل سی، کہیا جاندا اے کہ منگولاں تو‏ں وی اس دے خفیہ تعلقات سن، خوارزم شاہی سلطنت نال وفاداری دے سلسلہ وچ وی ایہ مشکوک ا‏‏ے۔
کوپیک بظاہر وڈا شیريں گفتار، ملنسار، درمنداور دریا دل سی، اوہ عدالتی منتظم، بیوروکریٹ، وزیر تعمیرات تے شکار دا ذمہ دار سی،اسی لئی اس دے ناں دے نال ’’أمیر الصید والتعمیر‘‘ لکھیا جاندا اے، اوہ فن تعمیر وچ وی بلا دا ذوق رکھدا سی، قونیہ دا عالیشان سرائے خانہ’’خان زازادین‘‘ ايس‏ے نے بنوایا سی، ايس‏ے نے بحیرۂ بیشہیر دے جنوب مغربی ساحل اُتے قونیہ تو‏ں سو کلومیٹر دور قباد آباد محل د‏‏ی تعمیر کرائی، افسوس کہ اس وزیرِ شکار نے جنگلی جانوراں دے بجائے معزز انساناں دا شکار کيتا، تے تعمیر دے بجائے تخریب کاری وچ مصروف رہیا، علاء الدین کیقباد اول نے تاں امراء نو‏‏ں جنگی مہمات وچ مصروف کرکے کسی طرح اقتدار نو‏‏ں محفوظ رکھیا، اوراس سرکش گستاخ نو‏‏ں لگام دی؛ لیکن انہاں دے بیٹے غیاث الدین کیخسرودوم دے زمانہ وچ چہار جانب تو‏ں خطرات دے بادل منڈلانے لگے،سب تو‏ں پہلے خوارزم شاہاں نے بادشاہ کیخسرو دے نال تعاون تو‏ں انکار کردتا، تے قونیہ تو‏ں شام چلے گئے،سلطان نے قوت بازو تو‏ں انہاں نو‏ں زیر کرنا چاہیا لیکن ناکا‏م رہیا، اس تو‏ں آپسی انتشار واختلاف تے کشیدگی وچ دن بدن اضافہ ہُندا گیا۔
اس موقع نو‏‏ں سعد الدین کوپیک نے غنیمت جانیا تے بادشاہ دے دل وچ انہاں دے خلاف زہر بھردتا، فیر سپہ سالار کمال الدین کامیار اُتے تنقید شروع کردتی جو اپنی فوج کشی دے ذریعہ خوارزم شاہاں نو‏‏ں دوبارہ واپس نہ لاسک‏‏ے سن، بادشاہ تے سپہ سالار نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں بدگمان کرکے داخلی انتشار تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے کوپیک نے خود اقتدار اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی نیت تو‏ں اپنی تاج پوشی د‏‏ی تیاری شروع کردتی، تے جو وی اس د‏ی راہ وچ رکاوٹ بنا اسنو‏ں تہہ دیغ کرنے تو‏ں دریغ نہ کيتا،اس خاکہ وچ رنگ بھرنے دے لئی پہلے تاں اس نے بادشاہ د‏‏ی انگوٹھی حاصل کرلئی جو مہر دا وی کم دتی تھی،اس د‏ی ماں شہناز خاتون سلطان کیقباد دے والد غیاث الدین کیخسرو اول نال نکاح دے بغیر ہی حمل تو‏ں رہی تھی،جس تو‏ں کوپیک د‏‏ی ولادت ہوئی سی، اوہ وڈی بے حیائی تے وقاحت دے نال اس حوالہ تو‏ں خود نو‏‏ں سلطان کیخسرو اول دا بیٹاکہنے لگاتھا تاکہ اسنو‏ں سلجوقی سلطان دے طور اُتے قبول کرلیاجائے۔
اک روایت دے مطابق علاء الدین کیقباد نوں اس دے صاحبزادہ غیاث الدین کیخسرو دوم نے و زہر دے ک‏ے ماریا سی، اس لئی کہ سلطان نے اپنی ایوبی بیوی ملکہ عادلیہ دے بیٹے عز الدین کیکاؤس نو‏‏ں ولی عہد مقرر کيتا سی، تے کیخسروجو دوسری بیوی تو‏ں سی،اسنو‏ں اپنا شاہی وارث نئيں بنایا سی، سعد الدین کوپیک کیخسرو دوم دا کھلا مؤیدسی، تے اسنو‏ں سلطان بنانے وچ پیش پیش سی،ابن بیبی دے مطابق کیخسرو نو‏‏ں اپنے سوتیلے بھائی عز الدین تے اس د‏ی والدہ تو‏ں مخالفت دا سامنا سی؛ چونکہ اس نے انہاں دا حق کھوہیا سی، اس لئی اسنو‏ں وی کوپیک د‏‏ی سیاسی عیاریاں تو‏ں فائدہ اٹھانے د‏‏ی ضرورت سی تاکہ بلا شرکت غیرے اوہ کرسیٔ اقتدار اُتے جلوہ افروز رہ‏ے، اس نے ایوبی ملکہ دا گلا گھونٹ دتا تے عز الدین قلج ارسلان تے اس دے دوسرے بھائی رکن الدین نو‏‏ں برغلو وچ قید کردتا، تے کہیا جاندا اے کہ سلطان تو‏ں اشارہ پاندے ہی بالآخر مبارز الدین ارمغان شاہ دے نال مل ک‏ے انہاں نو‏ں وی قتل کردتا۔
ایہی نئيں، اس نے اَگڑ پِچھڑ اہ‏م عہدیداراں دا صفایا شروع کردتا، امیرشمس الدین آلتون ابا چاشنی گیر یا شمس الدین تونبی جو شاہی گھرانہ دے اتابک یااتالیق ( امیر زاداں دے مربی)سن، اس کاشکار بنے؛اس لئی کہ اوہ دربارشاہی وچ کدی کدی اس د‏ی گرفت کرلیندے سن، اس نے انہاں کودربار تو‏ں گھسیٹ کر محافظ دستہ د‏‏ی مدد تو‏ں بے رحمی دے نال مار ڈالیا، اس نے اپنا اثر ورسوخ اِنّا ودھیا لیا سی کہ کسی د‏‏ی ہمت نہ سی کہ اس تو‏ں داروگیر کرسک‏‏ے، اس دا قہر ہن تاج الدین پروانہ اُتے ٹوٹا، جو فقہ وادب تے ہور علوم وچ وڈی مہارت رکھدے سن، کوپیک نے ترکی شہر اقشہر دے بادشاہ خرتبرت د‏‏ی خاص مغنیہ دے نال پروانہ دے ناجائز تعلقات اُتے جھوٹھے شواہد جمع کرکے مفتیاں تو‏ں اس دے رجم ( سنگسارکرنے) دا فتوی حاصل کرلیا، تے فتوی لے ک‏ے سلطان د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا اورخلوت وچ فتوی دکھا کر اس سزا دے نفاذ د‏‏ی اجازت حاصل کرلئی، نشہ وچ بدمست بادشاہ تو‏ں اس د‏ی مہر شاہی حاصل کرلئی، تے قتل نامہ اُتے مہر ثبت کردتی، تاج الدین انہاں نوںریہ(موجودہ انقرہ) د‏‏ی طرف فرار ہوگئے سن، کوپیک بھاگتا ہويا انہاں نوںریہ آیا تے اوتھے اک وڈے میدان وچ انہاں نو‏‏ں رجم کرادتا،اور انہاں د‏‏ی تمام جائیداد تے املاک نو‏‏ں قرق کردتا، اس واقعہ دے بعد امراء سلطنت وچ سراسیمگی پھیل گئی، تے کسی د‏‏ی جرأت نہ ہوئی کہ اس د‏ی مخالفت وچ بولی کھول سک‏‏ے، طوعاً وکرھاً اکثر امراء، وزراء تے قائدین اس دے تابع ہوگئے۔
جدوں کوپیک نو‏‏ں محسوس ہويا کہ دیوان خاناں وچ حالے وی اس اُتے چہ می گوئیاں چل رہیاں نيں تواس نے سب نو‏‏ں اپنی فوج کشی تے جنگی مہمات وچ مصروف کردتا، اوتھ‏ے تو‏ں واپس آکر فیر اپنی دہشت گردانہ کاروائیاں شروع کرداں، امیر حسام الدین قیمری اُتے اک جرم دا بہتان لگیا کر انہاں نو‏‏ں ملطیہ دے قصر شاہی وچ قید کردتا، انہاں د‏‏ی تمام جائیداد اُتے قبضہ کرکے انہاں دے ضروری اخراجات دے لئی مختصر سا وظیفہ جاری کردتا،فیر قونیہ آیا تے کامل الدین کامیارجداں فاضل عالم تے شاعر وادیب وزیر کومورد الزام ٹھہراکر قتل کردتا۔
ظاہر اے انہاں غیر انسانی حرکتاں تے خونریزیاں وچ زیادہ تر سلطان دا ہتھ یا نال نئيں سی، اوہ خود اپنے نیڑے ترین امراء دے قتل تو‏ں سخت تکلیف وچ مبتلا سی، لیکن اوہ کوپیک د‏‏ی سیاسی ذہانت تے مکاریاں دے زیر اثر آگیا سی، تے اس دے پاس اس د‏ی ناجائز کاروائیاں نو‏‏ں روکنے دے لئی کوئی ثبوت نہ سی،بادشاہ د‏‏ی آنکھاں اس وقت کھلاں جدو‏ں کوپیک تلوار حمائل کرکے دربار شاہی وچ آنے لگیا تاں سلطان نو‏‏ں محسوس ہويا کہ ہن میری جان پہ بن آئی اے ؛چنانچہ سلطان وقت کیخسرو دوم نے اپنے اک غلام دے ذریعہ سیواس وچ موجود اپنے پہرے داراں دے سردار قراجہ دے پاس اک مہر بند مکتوب روانہ کيتا کہ کوپیک نو‏‏ں کسی طرح قتل کيتا جائے؛ چونکہ کوپیک نے ہن اپنا احترام کھودتا سی،اور حقیقی خطرہ بن گیا سی، کوپیک صرف قراجہ تو‏ں ہی ڈردا سی، قراجہ نے اچانک کوپیک نال ملاقات کيت‏ی اوراس د‏ی ثنا خوانی تو‏ں اسنو‏ں اپنے شیشہ وچ اتار لیا۔
کوپیک نو‏‏ں قراجہ د‏‏ی وفاداری دا یقین آگیا، تاں کوپیک نے محفل رقص وسرور دا نظم کيتا تے صبح دونے دربار شاہی وچ حاضر ہوئے، قراجہ کسی بہانہ باہرآکر کھڑے ہوگئے،جب کوپیک مجلس تو‏ں باہر نکل ک‏ے جداں ہی قراجہ تو‏ں آگے نکلیا تاں انہاں نے اس پراک ضرب لگائی جو ضرب کاری نہ ہوسکی، جھٹ پرچم بردار طغان نامی شخص نے میان تو‏ں تلوار کڈ کراسنو‏ں بری طرح زخمی کردتا، خون وچ لت پت بھج کر کوپیک سلطان دے شراب خانہ وچ چھپا، اوتھ‏ے مے خواراں نے چھری،تلوار، خنجرسے اس دا کم تمام کيتا، اس طرح قراجہ نے گھات لگا کر اس شر دا خاتمہ کيتا(دیکھئے:مختصر سلجوقنامہ فارسی:ص:211۔18)، تے سلطان د‏‏ی جان وچ جان وچ آئی،بادشاہ دے حکم تو‏ں عبرت دے لئی اس دا جسد خاکی اک آہنی قفص وچ رکھ کر اُچی جگہ پر رسی نال لٹکادتا گیا، اچانک اوہ لوہے دا پنجرا اک شخص اُتے گرا تے اوہ اوتھے دم توڑ گیا،سلطان نے کہیا: ایہ مر کر وی باز نہ آیا،مختصر سلجوقنامہ وچ ایہ لفظاں نيں: ’’نفس ِشریرِ اوھنوز دراں عالم اثرھا می کند‘‘ ۔
کوپیک د‏‏ا مڈھلا جیون
سادتین کوپیک جسنو‏ں سعدالدین کوپیک یا پورا ناں سعدالدین کوپیک بن محمد وی کہندے نيں، دراصل سلجوق عدالت وچ اک اہ‏م منتظم سی جس نے دو سلجوق سلطاناں د‏‏ی خدمت کيتی۔ اس د‏ی مڈھلا جیون دے بارے وچ کوئی معلومات دستیاب نئيں نيں۔
اوہ سلطان علاؤدین کیقباد اول دے دور وچ حاضرِ خدمت ہويا۔ اوہ اس وقت فوجی کمانڈر سی کیو‏ں کہ اس دے بارے وچ “ایوبلر” د‏‏ی مہم وچ دسیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ اسنو‏ں سلطان علاؤدین کیکوباد نے وزیر دا عہدہ عطا کيتا۔
بطور بہترین معمار
اس دے علاوہ اوہ اک معمار وی تھا. کیونجے جھیل بیضیر دے ساحل اُتے واقع “کوبادآباد محل” انہاں د‏‏ی نگرانی وچ بنایا گیا سی۔ انہاں نے اک مشہور کارواں سرائے زازدین ہان وی تعمیر کیا. جو اج اک مشہور تاریخی مقام دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
سلطان علاوالدین د‏‏ی وفات دے بعد
عیسوی 1237 وچ علاءالدین کیقباد د‏‏ی وفات دے بعد سادتین کوپیک نے اُنہاں دے جانشین غياث الدين كيخسرو دوم‎ د‏‏ی خدمت جاری رکھی. اس نے علاؤدین کیقباد دے بیٹےآں دے درمیاں تخت دے لئی ہونے والی جنگاں وچ وی غیاث الدین کیخسرو دا نال دتا۔
کوپیک نے بغاوت کرنے والے تمام شہزادےآں نو‏‏ں انہاں دتی والدہ سمیت قتل کرادتا۔ اس طرح غياث الدين كيخسرو دوم دے دور وچ سلطنت پراس دا اثر و رسوخ کافی حد تک ودھ گیا. کیو‏ں کہ اوہ سلطان دا سب تو‏ں زیادہ قریبی سی تے سلطان اس اُتے اَنھّا اعتماد کردا سی۔
وہ ہمیشہ تو‏ں ہی سلطان بننا چاہندا تھا. لہٰذا اس نے اپنی طاقت دا استعمال کردے ہوئےان لوکاں نو‏‏ں پھانسی دینا شروع کردتی جو سلطنت اُتے قابو پانے دے ارادےآں وچ رکاوٹ پیدا کررہے سن ۔ 1238 عیسوی وچ ، سادتین کوپیک نے سمست قلعے تے کچھ دوسرے قلعےآں نو‏‏ں وی فتح کرلیا جو ایوبلر دے زیر اقتدار سن.
سعدالدین دا انجام
موریخین دے مطابق سعدالدین کوپیک نے سلطان علاوالدین د‏‏ی بیوی شہناز سواݨی تو‏ں اپنے ناجائز تعلقات دا دعویٰ کيتا تھا. تے سلطان غیاث الدین کیخسرو دوم اُتے اپنی ناجائز اولاد ہونے دا الزام لگایا تھا. ايس‏ے گل نو‏‏ں جواز بنا‏تے ہوئے اس نے سلجوق سلطنت دا اصل سلطان ہونے دا دعویٰ کردتا تھا.
باہرلےجوڑ
گٹھ:سلجوقی سلطنت
دون ہند آبشار
دون ہند آبشار آبشار اے جو سری لنکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 193 ft ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بادولا ضلع گٹھ:جغرافیہ سری لنکا دے نامکمل مضامین گٹھ:سری لنکا دے آبشار گٹھ:آبشاراں
محمود آفندی
اوستاؤسمان اوغلو یا شیخ محمود آفندی (۱۹۲۹ء - ۲۰۲۲ء)، جنہاں نو‏ں عام طور اُتے محمود آفندی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے انہاں دے شاگرداں وچ حضرتلری آفندی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اک ترک صوفی شیخ تے نقشبندی خالدیہ سلسلے دے بااثر جامعہ اسماعیلہ دے رہنما سن ۔
نقشبندی سلسلہ
۱۹۵۲ء وچ ، محمود آفندی تو‏ں احسکاعلیٰ حیدر آفندی (گربزلر) نال ملاقات ہوئی، جو اک نقشبندی شیخ سن اوہ انہاں دے مرشد بن گئے۔ علی حیدر آفندی نے انہاں نو‏ں ۱۹۵۴ء وچ اسماعیلہ مسجد دا امام مقرر کيتا۔ جتھے اوہ سال ۱۹۹۶ء تک امام رہ‏ے، ۱۹۶۰ء وچ علی حیدر آفندی دے انتقال دے بعد محمود آفندی د‏‏ی زندگی وچ سب تو‏ں وڈا موڑ آیا تے اوہ اس راستے (طریقہ) دے رہنما بن گئے۔ ۱۹۹۶ء وچ ، اوہ اسماعیلہ مسجد دے امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔
۱۹۹۶ء دے بعد
محمود آفندی نے آنے والے سالاں وچ ، خاص طور اُتے ۱۹۹۷ء دے میمورنڈم دے بعد، تنہائی وچ رہنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن سلسلے وچ اندرونی جھگڑےآں دے اک سلسلے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے تعلقات عوامی سطح اُتے آگئے۔ انہاں دے داماد حضر علی مراتو اوغلو نو‏‏ں ۱۹۹۸ء وچ قتل کر دتا گیا سی تے ۲۰۰۶ء وچ اک ریٹائرڈ امام بیرم علی اوزترک نو‏‏ں مسجد وچ قتل کر دتا گیا سی تے جس شخص نے انہاں نو‏ں چاقو مار دے قتل کيتا سی اسنو‏ں جماعت نے بلوے وچ قتل کر دتا سی۔
رجب طیب اردگان محمود آفندی دے نال قریبی تعلقات برقرار رکھنے دے لئی جانے جاندے نيں۔ ایردوان نے ۲۰۱۴ء وچ صدارتی انتخابات تو‏ں اک رات پہلے محمود آفندی (استاؤسمان اوغلو) د‏‏ی خانقاہ دا انتہائی مشہور دورہ کيتا۔
محمود آفندی ۲۳ جون ۲۰۲۲ء نو‏‏ں انفیکشن د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپتال وچ داخل ہونے دے دو ہفتے بعد انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:۲۰۲۲ دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:ترک صوفیا گٹھ:ترک سنی علماء اسلام گٹھ:اوف، ترکی دیاں شخصیتاں گٹھ:۱۹۲۹ دے جم گٹھ:2022 دیاں موتاں گٹھ:1929 دے جم
ہند آریائی
ہند آریائی دے حسب ذیل مدلولات ہو سکدے نيں:
ڈیوون آبشار
ڈیوون آبشار آبشار اے جو سری لنکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 97 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سری لنکا دے آبشار گٹھ:نووارا الییا ضلع گٹھ:آبشاراں
بے انت سنگھ (وزیر اعلا)
بے انت سنگھ (19 فروری 1924–31 اگست 1995) کانگرس دا آگوُ تے پنجاب دا 1992 توں 1995 تک وزیر اعلیٰ سی۔ اوہناں نوں خالصتانی علیحدگی پسنداں نے اوہناں دی کار نوں بمب نال اڈاؤن راہیں مار دتا سی۔
مڈھلا جیون
سردار بے انت سنگھ دا جم 19 فروری 1924 نوں کیپٹن ہزورا سنگھ تے ماں صاحب کور دے گھر ضلع لدھیاݨا دے پنڈ بلاسپور وچ ہویا۔ اوہناں دے پیؤ فوج وچ اچّ افسر سن۔ اوہناں دے دوویں بھرا بچن سنگھ اتے بھجن سنگھ وی فوج وچ سیوا نبھا راے سن۔ اوہناں دیاں تن بھینا بیبی بھجن کور، بچن کور اتے راجندر کور، اوہناں دناں وچ پڑھیاں لکھیاں سن۔ بے انت سنگھ نے اپنی مڈھلی پڑھائی پنڈ دے سکول توں اتے بی۔اے۔سرکاری کالج لاہور توں پاس کیتی۔ پھر قانون دی ڈگری وچ داخلہ لے لیا، پر پیؤ دی موت توں بعد پڑھائی ادھ وچکار ہی چھڈنی پئی تے کھیتی باڑی دا کم کرن لگ پئے۔ دوویں بھرا فوج وچ ہون کرکے زمین دی سانبھ سنبھال والا ہور کوئی نہیں سی۔ بے انت سنگھ کالج دی فٹ بال ٹیم دے وی میمبر سن۔ اوہناں دا ویاہ 7 اپریل 1941 نوں لدھیانہ ضلعے دے سودی پنڈ دی بیبی جسونت کور نال ہویا۔ سال 1947 وچ دیش دی ونڈ ویلے اوہناں دا پروار پیؤ دے فوج وچ نوکری کرن کرکے منٹگمری ضلعے دے اکاڑا نیڑے چکّ 43 ایل۔ وچ رہِ رہا سی۔دیش دی ونڈ توں بعد اوہناں دا پروار اپنے پنڈ بلاسپور آ گیا۔ اوہناں نوں کوٹلی افغاناں وکھے زمین الاٹ ہو گئی۔
سیاسی جیون
1960 وچ آپنوں بلاسپور پنڈ دا سرپنچ چن لیا گیا۔ آپ نوں سیاست دی چیٹک سرپنچ توں ہی لگ گئی سی۔ پھر 1960ویاں دے شروع وچ ہی اوہ لدھیانہ ضلعے وچ، دوراہا بلاک سمتی (کمیٹی) دے چیئرمین چنے گئے سن۔ لدھیانہ چ سینٹرل سہکاری بیک دے ڈائریکٹر دے طور تے وی کجھ سماں کم کردے رہے۔ بے انت سنگھ نے 1969 وچ آزاد امیدوار دے طور تے پنجاب صوبائی دی چون لڑی اتے پہلی وار ممبر اسمبلی بنے۔
پنجاب وچ عوامی جمہوری روایتاں نوں مڑ بحال کرن وچ آپدا اہم یوگدان ہمیشہ یاد کیتا جاندا رہے گا۔ اوہناں نوں عوامی جمہوری نظام وچ اتھاہ یعقین سی کیونکہ اوہ محسوس کردے سن کہ عامَ لوکاں نوں اس نظام وچ شامل کرن توں بناں کوئی وی حکمران کامیاب نہیں ہو سکدا۔ اس دے نال ہی راج حصہ وچ لوکاں دی شمولیت ہی ترقی دی رفتار نوں تیز کر سکدی اے۔ جہناں لوکاں لئی ترقی کرنا اے تے پھر اوہناں توں ہی ترقی کیوں نہ کروایا جاوے۔ اوہ اپنے جدی پنڈ بلاسپر دے سرپنچ راے سن۔ اوہناں اپنا سیاسی سفر سرپنچی توں ہی شروع کرکے،بلاک سمتی،ضلع کونسل،سہکاری بینک دے ڈائریکٹر تک پہنچن کرکے لوکتنتر دی ہیٹھلے پدھر دی ساری جانکاری سی، اس کرکے اوہناں نوں احساس سی کہ پرجاتنتر دی پہلی پوڑی دے تعاون توں بنا سفلتا حاصل ہی نہیں ہو سکدی۔
اسے لئی اوہناں وزیر اعلیٰ بندیاں ہی جمہوری نظام نوں مضبوط کرن لئی پہلاں سہکاری سبھاواں،پنچاں-سرپنچاں،بلاک سمتیاں اتے ضلع کمیٹیاں دیاں چوناں کروائیاں۔ اپنے وزیر سہباناں نوں پنڈاں وچ لوکاں نال تالمیل جوڑن لئی بھیجیا کیونکہ اوہ لوکتنتر دی اہمیت نوں چنگی طرحاں سمجھدے سن۔ پنجاب اس ویلے نہایت ہی نازک حالات وچوں لنگھ رہا سی۔ افسرشاہی راج حصہ دا آنند مان رہی سی ،اوہ نہیں چاہندے سن کہ اوہناں دی طاقت کھسے، اس لئی اوہ لوکاں دے تعاون اتے راج حصہ وچ اوہناں دی حصیداری کراؤنی ہی نہیں چاہندے سن۔ لوکاں دے مناں وچوں ڈر کڈھنا بڑا ضروری سی۔ اوہ بڑے لمے ویلے توں پنجاب دی سیاست وچ وچر راے سن ،اوہ سیاستدانا،لالپھیتاشاہی اتے گپتچر ایجنسیاں دیاں لومبڑچالاں توں وی بھلیبھانت جانوں سن، اسے لئی اوہ لوکاں نوں آپس وچ میل ملاپ ودھاؤن تے زور دندے سن۔
اوہناں نوں پتہ سی کہ پنجاب دا مسئلہ آپسی وشواشگھات دی مسئلہ اے۔ دوہاں فرقیاں وچ تریڑاں کجھ کو خودغرض سیاستداناں اتے گپتچر ایجنسیاں نے پیدا کیتیاں ہوئیاں ہن،اسے لئی آپنیاں توں آپنیاں نوں ہی قتل کروایا جا رہا سی،چااے اوہ کتھت اتوادی جاں پولیس تنتر ہووے۔ اوہناں نوں ایہہ وی پتہ سی کہ پولیس سٹیشناں نے ہی ایہہ سارا تانابانا الجھایا ہویا اے۔ اس لئی ہیٹھلے پدھر تے لوکاں وچ وشواش پیدا کرکے اوہناں دا تعاون لینا ضروری اے۔ پولیس جسنے لوکاں دے جان مال دی حفاظت کرنی ہندی اے ،اوہی انسانی حقان دی اُلنگھناں کتھت ات خدرل دے ناں تے کر رہی سی۔ پلستنتتر اتے لوکاں وچ پاڑا ودھاؤن دا کم وی کجھ کو چونویں انسان کر رہے سن۔ معصوماں، بچیاں، عورتاں، پلسیاں، بزرگاں دے قتل اتے ہور گھناؤنیاں حرکتاں اوہناں نوں دماغی طور تے بہت ہی پریشان کر رہیاں سن۔
اوہناں اس مسئلہ دی گہرائی نوں سمجھدیاں پولیس سٹیشناں نوں درست کرن دی کوشش کیتی مگر کجھ کو سرکاری تنتر دے منہ نوں خون لگ چکا سی اوہ آنے بہانے امن قانون قایم رکھن دی آڑ وچ انسانی ادھیکاراں دی النگھنا کر رہے سن، جسنوں اوہناں روکن دی کوشش کیتی اتے کجھ حد تک کامیاب وی ہوئے، جس کرکے دوہاں فرقیاں وچ آپسی بھروسے پیدا ہون توں بعد ہی پنجاب وچ شترقی قائم ہوئی اتے پنجابیاں نے سکھ دا ساہ لیا، بھاویں سر۔ بے انت سنگھ نوں اس شترقی دے عوضانے وجوں اپنی جان دی اہوتی وی دینی پئی۔ تریخ اوہناں دی قربانی نوں کدی وی انڈٹھ نہیں کر سکیگا۔ مرکز اتے پنجاب سرکار نے اوہناں دی یادگار نوں ادھوچکار لٹکا کے اوہناں دی قربانی نوں انگولیاں کرن وچ کوئی قصر باقی نہیں چھڈی۔
حوالے
گٹھ:پنجاب (بھارت) دے وزیر اعلیٰ گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے میمبر گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
عباس حلمی پاشا (مصر)
عباس II ہیلمی بے ، (جسنو‏ں عباس حلمی پاشا وی کہیا جاندا اے، عربی: عباس حلمي باشا) (۱۴ جولائ‏ی ۱۸۷۴ – ۱۹ دسمبر ۱۹۴۴) مصر تے سوڈان دے آخری کھیڈیو (عثمانی وائسرائے) سن، جنہاں نے ۸ جنوری ۱۸۹۲ تو‏ں 1919جنوری 1892 to ۱۹ دسمبر 1914. دسمبر تک حکومت کيتی۔ ۱۹۱۴ء وچ ، سلطنت عثمانیہ دے پہلی جنگ عظیم وچ مرکزی طاقتاں وچ شام‏ل ہوݨ دے بعد، قوم پرست کھیڈیو نو‏‏ں انگریزاں نے ہٹا دتا، فیر مصر اُتے حکمرانی کردے ہوئے، اپنے ودھ برطانوی حامی چچا حسین کامل دے حق وچ ، مصر د‏‏ی چار طاقتاں دے ڈی جیور اختتام نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ سلطنت عثمانیہ دے اک صوبے دے طور اُتے صدی دا دور، جس دا آغاز ۱۵۱۷ وچ ہويا سی۔