cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بھگتی ساہت تے بھگت رویداس
پستک سوچی
1)	ڈاکٹر. رادھا کرشن انوسار (پنجابی ساہت دی اتپتی تے وکاس) سمپادک لاہور بکّ شاپ لدھیان، پنہ نمبر-50. 2)	ڈاکٹر. موہن انوسار (پنجابی ساہت دا آلوچناتمک اتہاس) سمپادک پیپسو بکّ ڈپو، پٹیالہ، پنہ نمبر-108. 3)	ڈاکٹر. ایس.ایس. کوہلی انوسار (پنجابی ساہت دا آلوچناتمک اتہاس) سمپادک پیپسو بکّ ڈپو، پٹیالہ، پنہ نمبر-108. 4)	(مدھکالین پنجابی ساہت) بکرم سنگھ گھمن 5)	(پنجابی ساہت دا پنر ملانکن) تاگھ (ایشر سنگھ) 6)	پنجابی ساہت دا اتہاس آدی کال بھگتی کال (ڈاکٹر. جگبیر سنگھ)
گٹھ:پنجابی ساہت
ابن مالک
ابن مالک، ابو عبد اللہ جمال الدین محمد عربی بولی دے مشہور نحوی تے لغوی سن ۔ اُنہاں دا عرصہ حیات 1204ء تو‏ں 1274ء دا اے جس دور وچ مسلم دنیا زوال د‏‏ی جانب گامزن سی۔ اوہ علم نحو، تصریف تے علم الشعر وچ مہارت کاملہ رکھدے سن ۔ ہسپانیہ چھڈنے دے بعد ابن مالک نے شافعی مسلک اختیار ک‏ر ليا تے حلب و حمات وچ عربی بولی د‏‏ی تدریس جاری رکھی۔ کچھ عرصہ انہاں شہراں وچ گزارنے دے بعد بالآخر دمشق دا رخ کیتا تے اوتھے مستقل سکونت اختیار کر لئی، اوتھ‏ے ابن مالک مدرسہ عادلیہ دے مدرس رہ‏‏ے۔ عربی بولی وچ انہاں دے قد دا اندازہ انہاں د‏‏ی کتاب خلاصۃ الالفیہ (جو عموماً الفیہ دے ناں تو‏ں معروف اے ) تو‏ں لگایا جا سکدا اے جو عربی قواعد د‏‏ی مشہور ترین کتاب اے تے اوہدی 43 شرحاں لکھیاں جا چکيا‏‏ں نيں۔
ناں و لقب
ابن مالک د‏‏ی ناں محمد بن عبد اللہ بن محمد بن عبد اللہ بن مالک الطائی ا‏‏ے۔ کنیت ابو عبد اللہ ا‏‏ے۔ لقب جمال الدین اے مگر ابن العماد الحنبلی نے القاب علامہ تے حجۃ العرب وی لکھے نيں۔ اندلس دے مقام خائن، ہسپانیہ وچ ولادت ہوئی اِسی سبب تو‏ں ابن مالک نو‏‏ں جیانی یا خیانی وی کہندے نيں۔
نسب
صاحب شذرات الذھب علامہ ابن العماد الحنبلی نے ابن مالک دا نسب ایويں بیان کیتا اے :
جمال الدین ابو عبد اللہ محمد ابن عبد اللہ بن عبد اللہ بن مالک الطائی الجیانی۔
ابن کثیر الدمشقی نے وی ایہی نسب بیان کیتا ا‏‏ے۔ ابن کثیر الدمشقی نے نسب دے آخر اُتے صرف لفظ نحوی دا اضافہ کیتا اے جو ابن مالک دے نحوی ہونے دا اعتراف ا‏‏ے۔
ولادت
ابن مالک د‏‏ی ولادت 600ھ مطابق 1204ء نو‏‏ں اندلس دے شہر خائن، ہسپانیہ وچ ہوئی (عربی وچ اِس مقام نو‏‏ں جیان وی کہندے نيں)۔ ہن ایہ خطہ سپین دا تنظیمی صوبہ اندلوسیا کہلاندا ا‏‏ے۔ ابن العماد الحنبلی ابن مالک د‏‏ی ولادت غالباً 600ھ یا 601ھ کہندے نيں جو سن عیسوی دے مطابق 1204ء یا 1205ء ٹھہردی ا‏‏ے۔ مورخ اسلام ابن کثیر الدمشقی نے سال ولادت 600ھ ہی لکھیا ا‏‏ے۔
تحصیل علم
شہر جیان موجودہ خائن، ہسپانیہ وچ ابن مالک نے ابو المظفر ابو الحسن ثابت بن الخیار الملقب بہ ابن طیلسان، ابو رزین بن ثابت بن محمد بن یوسف بن الخیار الکلاعی النبلی، ابو العباس احمد بن نُوار، ابو عبد اللہ محمد بن مالک المرشانی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ اندلس تو‏ں مشرق د‏‏ی مسلم دنیا وچ ہور تحصیل علم دے واسطے چلے آئے تے دمشق پہنچے۔ دمشق وچ اُنہاں نے امام نووی، ابن الحاجب، ابن یعیش تے ابو علی الشلویین جداں عربی بولی دے عظیم نحویاں تو‏ں استفادہ حاصل کیتا۔ دمشق وچ ہی ابن مالک نے نُکرم تے ابو الحسن بن السخاوی تو‏ں حدیث پڑھی۔ امام نووی تو‏ں شرح صحیح مسلم نو‏‏ں روایت کیتا ا‏‏ے۔
مشرق وچ آمد
ابن مالک کدو‏‏ں مشرق دے مضافات وچ آئے تے کدو‏‏ں حلب، حماۃ تے دمشق پہنچے؟ ایہ اوہ سوال اے جس دا جواب سانو‏ں نئيں ملدا، البتہ کچھ قیاس کیتا جاسکدا اے کہ ابن مالک نے امام نووی تو‏ں روایت کیتا اے تے امام نووی د‏‏ی وفات 676ھ مطابق 1277ء وچ ہوئی تے ابن مالک خود 672ھ مطابق 1274ء وچ فوت ہوچکے سن، حالانکہ ابن مالک امام نووی تو‏ں 31 سال پہلے پیدا ہوئے سن ۔ غالباً اوہ 630ھ تو‏ں 640ھ دے درمیانی عرصہ وچ شام آئے تے ایتھ‏ے محدثین، علما تے مورخین تے نحویاں تو‏ں تحصیل علم کیا۔
درس نحو
تحصیل علم دے بعد ابن مالک نے اولاً شہر حلب وچ نحو اُتے درس دینا شروع کیتا تے اوتھے اوہ مدرسہ العادلیہ وچ امام مقرر ہو گئے۔ کچھ عرصہ بعد اوہ حماۃ وچ درس دینے لگے۔ بعد وچ دمشق چلے گئے جتھ‏ے تا دم آخر مقیم رہ‏‏ے۔
ابن خلکان نال ملاقات
علامہ ابن کثیر الدمشقی نے البدایہ والنہایہ وچ لکھیا اے کہ ابن مالک نے ابن خلکان نال ملاقات کيت‏ی اے تے ایہ ملاقات کثرت نال ہُندی رہی۔ ابن مالک دا ابن خلکان نال ملاقات کرنا اُنہاں دے درجہ شرف دا باعث وی اے کیونکہ بعض مورخین صرف ابن خلکان نو‏‏ں ہی مورخ خیال کردے نيں مگر اُنہاں دے تذکرہ حیات وچ کدی ابن مالک دا ذکر نئيں آندا ۔
فقہ شافعیہ دا مسلک
اولاً ابن مالک امام مالک دے مذہب اُتے سن یعنی مالکی، مگر دمشق وچ اُنہاں نے امام محمد بن ادریس شافعی د‏‏ی پیروی اختیار کيتی تے فقہ شافعی اُتے عمل پیرا ہوئے۔ دمشق وچ امام نووی تو‏ں آپ نے روایت کیتا ا‏‏ے۔ آپ فقہی مسلک وچ شافعی نيں۔ آپ دے شافعی فقہ اُتے عمل پیراء ہونے دے متعلق ابن العماد الحنبلی نے لکھیا ا‏‏ے۔ شہر حلب تے حماۃ وچ ابن مالک نے قیام دے دوران مذہب شافعیہ نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا سی ۔ اِس حوالے تو‏ں ایہ گل اہ‏م اے کہ ابن مالک ستويں صدی ہجری وچ گزرے نيں تے قریباً تیسری صدی ہجری تو‏ں نويں صدی ہجری تک شام تے اُس دے مضافات وچ فقہ شافعیہ بہت زور و شور تو‏ں رائج رہیا اے تے اندلس دے نامی گرامی علما، مورخ تے عالم فقہ مالکیہ دے پیروکار رہے نيں۔
شہرت و ذہانت
ابن مالک فاضل انسان سن، عربی ادب وچ تے عربی لغت وچ اُنئيں مہارت کاملہ حاصل ہو گئی سی حتیٰ کہ اُنہاں د‏‏ی شہرت دے سامنے امام سیبویہ (متوفی 179ھ / 795ء) د‏‏ی شہرت وی تقریباً ماند پڑ گئی سی۔ اوہ عابد، زاہد، دیانتدار، راستباز تے رقیق القلب انسان سن ۔ عقل و فہیم، خوش اخلاقی تے زِیرکی اعلیٰ درجہ د‏‏ی سی۔ ابن العماد الحنبلی نے الحافظ ذہبی دا قول نقل کیتا اے کہ ابن مالک آسان شعر کہیا کردے سن، الفاظِ متین دا استعمال کردے، لہجہ نرم رہندا سی، کثیر نوافل اداء کردے تے حسن آواز د‏‏ی کثرت عطاء ہوئی سی، رقیق القلب سن، عقل کل دا نمونہ سن ۔
وفات
ابن مالک د‏‏ی وفات بروز بدھ 21 شعبان 672ھ مطابق 21 فروری 1274ء نو‏‏ں بوقت شب دمشق، بلاد الشام وچ ہوئی۔ عمر قمری سال دے اعتبار تو‏ں 72 سال تے شمسی سال دے اعتبار تو‏ں 70 سال سی۔ مورخ ابن کثیر الدمشقی نے تریخ وفات 12 رمضان 672ھ لکھی اے جو شاید درست معلوم نئيں ہُندی کیونکہ مورخین حلب و دمشق نے آپ دا ماہِ وفات شعبان 672ھ لکھیا ا‏‏ے۔ تدفین دمشق وچ بمقام قاسیون، قاضی عز الدین الصائغ دے قبرستان وچ کيتی گئی۔
لکھتاں
ابن العماد الحنبلی نے شذرات الذھب وچ صرف اِنہاں کتاباں دا ذکر کیتا اے : تسہیل الفوائد جو علم نحو اُتے اے، کتاب الضرب فی معرفۃ لسان العرب، کتاب الکافیۃ الشافِہ، کتاب الخلاصۃ، کتاب العمدہ مع شرح، کتاب سک المنظوم و فَک المختوم، کتاب اکمال الاعلام بتثلیث الکلام۔
حوالے
گٹھ:1200ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:1274 دیاں موتاں گٹھ:عرب ماہرین صرف و نحو گٹھ:عرب ماہرین لسانیات گٹھ:عربی بولی دے ماہرین صرف و نحو گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
551ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
دهستان دهقانان
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان خرامہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
دریا برد
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:پنجابی ناول
چک 775 گ ب
چک 775 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
دکھنی ویہڑی پورا لنگور
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
لیکھے جوکھے
گٹھ:پنجابی کتاباں
552ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
آچے سلطنت
آچے سلطنت موجودہ انڈونیشیا دے صوبے آچے دے علاقے چ اک سلطنت سی ۔ اپنے زوال دے لمبے عرصے توں پہلے ایہہ 16ویں تے 17ویں صدی عیسوی چ علاقے دی وڈی طاقت سی ۔ اس دا راجگھر کوتاراجہ سی جسنوں اج کل بندا آچے آکھیا جاندا اے ۔ اپنے عروج دے ویلے چ ایہہ جوہر سلطنت تے پرتگیزی کالونی ملاکا دی وڈی دشمن سی ۔ اسنوں اینہاں دے خلاف آبنائے ملاکا دی تجارت تے مقامی ٹن تے کاغذ دی تجارت نوں اپنے قابو چ کرن دیاں تن کوششاں جزوی حاصل کیتی ۔ اپنی قابل ذکر فوجی طاقت نال آچے دا اسلامی تعلیمات تے تجارت دا وڈا مرکز بن گئیا ۔
بنیاد تے عروج
آچے دا مڈھ چام اے ، کیونجے چامپا دے بادشاہ سیاح پاو کوبان تےاپنے پتر سیاح پاو لینگ نو آچے تے حکومت کرن گھلئیا جدوں 1471ء چ اینہاں دے راجگھر ویجائیا (چامپا) ویت نامیاں نے تباہ کر دتا سی ۔ آچے چامی بولیاں دے گروہ دیاں گیاراں بولیاں صرف آچی بولی ای غیر چامی بولی اے ۔
آچے دے حکمران 15ویں صدی عیسوی چ مسلمان ہو ئے ۔ آچے سلطنت دی بنیاد علی موغایت سیاح نے رکھی جس نے 1520ء چ اتلے سماٹرا نوں اپنے اقتدار چ لیان دی مہم شروع کیتی ۔ اسدے مفتوحہ علاقےآں چ ڈالی ، پیدار تے پاسائی سن تے اسنے آرو تے وی حملہ کیتا ۔ اسدے پتر علاؤ الدین القاہر نے سماٹرا چ ہور دکھن ول اپنا اقتدار ودھائیا ، پر اوہ آبنائے ملاکا دے دوجے پاسے اپنا اقتدار قائم کرن گھٹ کامیاب رہئیا ، حالانکہ اسنے سلطنت عثمانیہ دے سلطان سلیمان اعظم دے فوجیاں تے اتشی ہتھیاراں دی مدد نال وی سلطنت جوہر تے ملاکا تے کئی حملے کیتے ۔
دوجا طاقتور سلطان اسکندر مودا 1607ء چ اقتدار چ آئیا ۔ اس نے تقریبا سارا جزیرہ سماٹرا سلطنت دے اقتدار چ لے آندا سی ۔ اس نے جزیرہ نما ملایا چ ٹن پیدا کرن آلے علاقے پاہانگ نوں وی فتح کر لئیا ۔ اسدا طاقتور بحری بیڑہ ملاکا دے خلاف 1629ء دی اک مہم چ تباہ ہو گئیا جدوں پرتگیزیاں تے سلطنت جوہر دیاں متحدہ فوجاں نے 19ہزار سپاہیاں سنے اس دے سارے بحری جہاز ڈبو دتے ۔ پر آچے دی طاقت نوں مکائیا نا جا سکئیا تے آچے نے ایسے سال کیداہ سلطنت نوں فتح کیتا تے اسدے کافی شہریاں نوں آچے لیندا ۔ سلطان دا داماد اسکندر ثانی جہڑا پہلے پاہانک دا شہزادہ سی تے بعد چ اسدا جانشین بن گئیا ۔ اسدے عہد چ آچے نے اپنی اندرونی مضبوطی تے مذہبی اتحاد تے توجہ دتی ۔
سلطان اسکندر ثانی دے بعد آچے تے یکے بعد دیگرے گئے زنانیاں سلطانہ نے حکومت کیتی ۔ آچے دی پچھلی پالیسی کہ مفتوحہ بادشہتاں دے لوکاں نوں یرغمال رکھئیا جائے نے اینہاں لوکاں چ آزادی دی تڑپ پیدا کر دتی ، نتیجے دے طور تے آچے دی طاقت کمزور ہندی گئی تے مقامی حکمراناں نے اہمیت حاصل کر لئی ۔ تے نتیجے دے طور تے سلطان صرف ناں دا عہدہ رہ گئیا ۔ 1680ء چ آئیا اک فارسی سیاح ایتھے دا حال اینج دسدا اے کہ سماٹرا چ ہر کونے تے نکے وڈے تھاں تے اک علیحدہ بادشاہ یاں گورنر اے تے ایہہ سارے مقامی حکمراناں نے اپنے آپنوں آزاد رکھئیا اے تے اوہ کسے وی اپنے توں اتلے نوں کوئی تاوان یاں ٹیکس نئیں دیندے ۔
ثقافت تے معیشت
آچے خود نوں چڑھدے دکھنی ایشیاء دی پہلی مسلم ریاست پسائی (پٹانی بادشاہت) دا وارث سمجھدا سی تے مالاکا دے کیتھولک سعائی پرتگیزیاں دے قبضے چ جان دے مگروں ،ایتھے اسلامی تبلیغ دا کم جاری رکھئیا ۔ ایہہ خود نوں مکہ دا برانڈا (برآمدہ) آکھدا سی تے ایہہ اسلامی تعلیمات دا مرکز بن گئیا تے قرآن مجید تے دوجیاں اسلامی کتاباں ملایا بولی چ ترجمہ کیتیاں گئیاں ۔
ایتھے دا قابل ذکر مفکراں چ حمزہ پانسوری ، پاسائی دا سمش الدین ، سینگکل دا عبد الرؤف تے اک ہندستانی نور الدین الرانینی سن ۔
باہرلے جوڑ
categroy:اسلام؛ سلطنتاں
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دیاں بادشاہتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:سابق سلطنتآن گٹھ:مشرق بعید
احمد فراز
احمد فراز کوہاٹ، پاکستان وچ پیدا ہونے والے اردو شاعر سن ۔
حالات زندگی
احمد فراز ( یوم پیدائش 12 جنوری، 1931ء - یوم وفات 25 اگست، 2008ء) وچ کوہاٹ پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں '''سید احمد شاہ ' سی ۔ اردو تے فارسی وچ ایم اے کیتا۔ ایڈورڈ کالج ( پشاو‏ر ) وچ تعلیم دے دوران ریڈیو پاکستان دے لئی فیچر لکھنے شروع کیتے۔ جدو‏ں انہاں دا پہلا شعری مجموعہ "" تنہا تنہا "" شائع ہويا تاں اوہ بی اے وچ سن ۔ تعلیم د‏‏ی تکمیل دے بعد ریڈیو تو‏ں علاحدہ ہو گئے تے یونیورسٹی وچ لیکچر شپ اختیار کر لئی۔ اسی ملازمت دے دوران انہاں دا دوسرا مجموعہ "" درد آشوب ""چھپا جس نو‏‏ں پاکستان رائٹرزگلڈ د‏‏ی جانب تو‏ں " آدم جی ادبی ایوارڈ "" عطا کیتا گیا۔ یونیورسٹی د‏‏ی ملازمت دے بعد پاکستان نیشنل سینٹر (پشاو‏ر) دے ڈائریکٹر مقرر ہوئے۔ انہاں نو‏ں 1976 ء وچ اکادمی ادبیات پاکستان دا پہلا سربراہ بنایا گیا۔ بعد وچ جنرل ضیاء دے دور وچ انہاں نو‏ں مجبوراً جلا وطنی اختیار کرنی پئی۔1989 تو‏ں 1990 چیرمین اکادمی پاکستان،1991 تو‏ں 1993 تک لوک ورثہ تے 1993 سے 2006ء تک "" نیشنل بک فاؤنڈیشن ""کے سربراہ رہ‏‏ے۔ انہاں دا کہنا سی کہ ٹی وی انٹرویو د‏‏ی پاداش وچ انہاں نو‏ں "" نیشنل بک فاؤنڈیش "" د‏‏ی ملازمت تو‏ں فارغ کر دتا گیا۔ احمد فراز نے 1966 ء وچ "" آدم جی ادبی ایوارڈ "" تے 1990ء وچ "" اباسین ایوارڈ "" حاصل کیتا۔ 1988 ء وچ انہاں نو‏ں بھارت وچ "" فراق گورکھ پوری ایوارڈ "" تو‏ں نوازیا گیا۔ اکیڈمی آف اردو لٹریچر ( کینڈا ) نے وی انہاں نو‏ں 1991ء وچ ایوارڈ دتا، جدو‏ں کہ بھارت وچ انہاں نو‏ں 1992 ء وچ ""ٹاٹا ایوارڈ "" ملا۔
انہاں نے متعدد ملکاں دے دورے کیتے۔ انہاں دا کلام علی گڑھ یونیورسٹی تے پشاو‏ر یونیورسٹی دے نصاب وچ شامل ا‏‏ے۔ جامعہ ملیہ (بھارت ) وچ انہاں اُتے پی ایچ ڈی دا مقالہ لکھیا گیا جس دا موضوع "" احمد فراز د‏‏ی غزل "" ا‏‏ے۔ بہاولپور وچ وی "" احمد فراز۔ فن تے شخصیت "" دے عنوان تو‏ں پی ایچ ڈی دا مقالہ تحریر کیتا گیا۔ انہاں د‏‏ی شاعری دے انگریزی ،فرانسیسی ،ہندی،یوگوسلاوی،روسی،جرمن تے پنجابی وچ تراجم ہو چکے نيں۔ احمد فراز جنہاں نے اک زمانے وچ فوج وچ ملازمت کيت‏‏ی کوشش کيتی سی، اپنی شاعری دے زمانۂ عروج وچ فوج وچ آمرانہ روش تے اس دے سیاسی کردار دے خلاف شعر کہنے دے سبب کافی شہرت پائی۔ انہاں نے ضیاالحق دے مارشل لا دے دور دے خلاف نظماں لکھياں جنہاں نو‏ں بہت شہرت ملی۔ مشاعراں وچ کلام پڑھنے اُتے انہاں نو‏ں ملٹری حکومت نے حراست وچ لئی جس دے بعد احمد فراز کوخود ساختہ جلاوطنی وی برداشت کرنی پئی۔
سنہ دوہزار چار وچ جنرل ریٹائرڈ پرویز مشرف دے دورِ صدارت وچ انہاں نو‏ں ہلالِ امتیاز تو‏ں نوازیا گیا لیکن دو برس بعد انھاں نے ایہ تمغا سرکاری پالیسیاں اُتے احتجاج کردے ہوئے واپس کر دتا۔ احمد فراز نے کئی نظماں لکھياں جنہاں نو‏ں عالمی سطح اُتے سراہا گیا۔ انہاں د‏‏ی غزلیات نو‏‏ں وی بہت شہرت ملی۔
لکھتاں
احمد فراز اردو بولی دے مشہور شاعر تے ادیب سن۔
نمونہ کلام
اب کے ہم بچھڑے تو شايد کبھی خوابوں ميں مليں اب کے ہم بچھڑے تو شايد کبھی خوابوں ميں مليں جس طرح سوکھے ہوئے پھول کتابوں ميں مليں ڈھونڈ اجڑے ہوئے لوگوں ميں وفا کے موتی يہ خزینے تجھے ممکن ہے خرابوں ميں مليں غم دنيا بھي غمِ يار ميں شامل کر لو نشہ بڑھتا ہے شرابيں جو شرابوں ميں مليں تو خدا ہے نہ ميرا عشق فرشتوں جيسا دونوں انساں ہيں تو کيوں اتنے حجابوں ميں مليں آج ہم دار پہ کھينچے گئے جن باتوں پر کيا عجب کل وہ زمانے کو نصابوں ميں مليں اب نہ وہ ميں ہوں، نہ وہ تو ہے نہ وہ ماضی ہے فرازؔ جيسے دو سائے تمنا کے سرابوں ميں ملیں
آنکھ سے دور نہ ہو دل سے اتر جائے گا
وقت کا کیا ہے گزرتا ہے گزر جائے گا
اتنا مانوس نہ ہو خلوت غم سے اپنی
تو کبھی خود کو بھی دیکھے گا تو ڈر جائے گا
ڈوبتے ڈوبتے کشتی کو اچھالا دے دوں
میں نہیں کوئی تو ساحل پہ اتر جائے گا
زندگی تیری عطا ہے تو یہ جانے والا
تیری بخشش تری دہلیز پہ دھر جائے گا
ضبط لازم ہے مگر دکھ ہے قیامت کا فرازؔ
ظالم اب کے بھی نہ روئے گا تو مر جائے گا
یہ میری غزلیں یہ میری نظمیں
یہ میری غزلیں یہ میری نظمیں تمام تیری حکایتیں ہیں یہ تذکرے تیرے لطف کے ہیں یہ شعر تیری شکایتیں ہیں میں سب تری نذر کر رہا ہوں ، یہ ان زمانوں کی ساعتیں ہیں
جو زندگی کے نئے سفر میں تجھے کسی روز یاد آئیں تو ایک اک حرف جی اٹھے گا پہن کے انفاس کی قبائیں اداس تنہائیوں کے لمحوں میں ناچ اٹھیں گی یہ اپسرائیں
مجھے ترے درد کے علاوہ بھی اور دکھ تھے، یہ جانتا ہوں ہزار غم تھے جو زندگی کی تلاش میں تھے، یہ جانتا ہوں مجھے خبر ہے کہ تیرے آنچل میں درد کی ریت چھانتا ہوں
مگر ہر اک بار تجھ کو چھو کر یہ ریت رنگِ حنا بنی ہے یہ زخم گلزار بن گئے ہیں یہ آہِ سوزاں گھٹا بنی ہے یہ درد موجِ صبا ہوا ہے ، یہ آگ دل کی صدا بنی ہے
اور اب یہ ساری متاعِ ہستی، یہ پھول، یہ زخم سب ترے ہیں یہ دکھ کے نوحے، یہ سکھ کے نغمے ، جو کل مرے تھے وہ اب ترے ہیں جو تیری قربت، تری جدائی میں کٹ گئے روز و شب ترے ہیں
وہ تیرا شاعر، ترا مغنی، وہ جس کی باتیں عجیب سی تھیں وہ جس کے انداز خسروانہ تھے اور ادائیں غریب سی تھیں وہ جس کے جینے کی خواہشیں بھی خود اس کے اپنے نصیب سی تھیں
نہ پوچھ اس کا کہ وہ دیوانہ بہت دنوں کا اجڑ چکا ہے وہ کوہکن تو نہیں تھا لیکن کڑی چٹانوں سے لڑ چکا ہے وہ تھک چکا ہے اور اس کا تیشہ اسی کے سینے میں گڑ چکا ہے َ شکوہَ ظلمت شب سے کہیں بہتر تھا اپنے حصے کی کوئی شمع جلاتے جاتے
باہرلے جوڑ
گٹھ:احمد فراز گٹھ:1931 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو مفکرین گٹھ:اکیہويں صدی دے اردو مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:غزل گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان گٹھ:مشہور لوک گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:اردو شاعر
سانجھ سرت
گٹھ:پنجابی کتاباں
دکھنی پورا لنگور
دکھنی پورا لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
مخاچ قلعہ
مخچ قلعہ روس دے خودمختار لوکراج داغستان دا شہر تے راجگڑھ اے ۔
لوک ، لوک گنتیاں
مخچ قلعہ چ وسن آلیاں نسلی ٹولیاں ایداں نیں (2002 جنگننا ڈیٹا موجب):
موسم
مخچ قلعہ دا موسم سب ٹروپیکل گرم گرمیاں تے کانٹینینٹل موسم دا اکٹھ اے جسدا نتیجہ ٹھنڈیاں سردیاں نیں ۔
جڑواں شہر
مخچ قلعہ دے جڑواں شہر ایہ نیں:
رانا پُونجا
اس دوران 1576ء وچ میواڑ وچ مغلاں دا سنکٹ ابھریا ۔ اس سنکٹ دے دور وچ مہانرانا پرتاپ جی نے بھیل رانا پونجا جی دا تعاون منگیا ۔ اجیہے سماں وچ بھیل ماں دے ویر پتّ رانا پونجا جی نے مغلاں نال مقابلہ کرن لئی میواڑ دے نال اپنے دل دے نال کھڑے رہن دا فیصلہ کیتا ۔ مہانرانا نوں وعدہ دتا کہ رانا پونجا اتے میواڑ دے سارے بھیل بھرا میواڑ دی رکھیا کرن نوں ططپر اے ۔ اس اعلان لئی مہانرانا نے پونجا بھیل نوں گلے لگایا اتے اپنا بھرا کیہا ۔ 1576ء دے ہلدیگھاٹی لڑائی وچ پونجا بھیل جی نے اپنی ساری طاقت دیس دی رکھیا لئی جھونک دتی ۔
مخاچ قلعہ
حوالے
گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:داغستان
رانا پُونجا
ہلدیگھاٹی دی لڑائی دے انرنت رہن وچ گوریلا لڑائی نظام دا ہی کرشما سی جنوں پونجا بھیل جی دے اگوائی وچ کم وچ لیا گیا ۔ اس لڑائی دے بعد کئی سالاں تک مغلاں دے حملے نوں ناکام کرن وچ بھیلاں دی طاقت دا اوسمرنیئے یوگدان رہا اے اتے اوہناں دے خاندان وچ جمے ویر ہیرو پونجا بھیل جی دے اس جگاں - جگاں تک یاد رکھن لایق سورمگتی دے حوالہ وچ ہی میواڑ دے راجچنہ وچ بھیل پرتیک اپنایا گیا اے ۔
حوالے
https://books.google.co.in/books?id=UjhLDwAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=Bhil+people+history&source=bl&ots=NtaP_L1LtV&sig=msu_cEDmYMf0dgeC7_pHzLNgxkg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjN6uvl94LeAhVWWX0KHWMgCRA4RhDoATACegQIChAB#v=onepage&q=Bhil%20people%20history&f=false
ہور اہم
ایکلویا
تانتیا بھیل
راجا دھنا بھیل
ویگڈاجی بھیل
کوٹیا بھیل
منوہرتھانا
تگارام بھیل
گٹھ : راجستھان دا اتہاس گٹھ:راجستھان دی تریخ
جامنی مونہہ لنگور
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
نیلگری لنگور
نیلگری لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
چک 774 گ ب
چک 774 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
553ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
ہابروسک
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
طلب قصے دی
گٹھ:پنجابی کتاباں
دهستان سفلی (خرامه)
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان خرامہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
یاداں گنجی بار دیاں
یاداں گنجی بار دیاں ہرکیرت سنگھ دی خود نوشت اے ، مصنف پنجابی زبان دے ماہر لسان مصنف نیں جس نے پنجابی تلفظ دے اصول وی مرتب کیتے نیں۔ ایہہ کتاب گنجی بار دی آباد کاری توں لے کہ سن سنتالی تک اس دے ٹبر دے حالات تے مستمل اے جو ضلع خانیوال پاکستان دے اک پنڈ چ گزرے۔
تانیسرم لنگور
تانیسرم لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
راجا مانڈلک
گجرات دے اڈر دے حکمران راجا مانڈلک سن ۔ راجا مانڈلک نے ہی میواڑ حکمران ٹوآ نوں اپنے بھیل راج وچ رکھکے حفاظت دتا ۔
ہور اہم
ایکلویا
رانا پونجا
تانتیا بھیل
راجا دھنا بھیل
ویگڈاجی بھیل
کوٹیا بھیل
منوہرتھانا
تگارام بھیل
حوالے
https://books.google.co.in/books?id=EzPw-Y5kWRYC&pg=PT218&dq=Bhil+kingdom&hl=hi&sa=X&ved=0ahUKEwjWwoHy1s_iAhViguYKHZpzAYUQ6AEIKzAB#v=onepage&q=Bhil%20kingdom&f=false
گٹھ : بھارت دا اتہاس گٹھ:گجرات دی تریخ
بھگت رویداس
بھگت رویداس جی دا وی بڑا سنمان یوگ ستھان ہے۔ اتری بھارت وچّ بھگتی لہر دا وکاس کرن آپ دا اہم یوگدان منیا جاندا ہے۔ اوہ رامانند دی شش پرمپرا وچوں بھگت کبیر جی دے سمکالی اتے بنارس دے وسنیک سمجھے جاندے ہن۔
مڈھلا جیون
بھگت رویداس جی (1376- 1491) دا جنم بنارس دے نیڑے سیر گوواردھنپر وکھے 1376 ای. وچّ ہویا۔ آپ دے پتا دا ناں بابا سنتوکھ داس اتے ماتا دا کلساں دیوی دسیا جاندا ہے۔ بھگت رویداس بہت ہی نمر سبھاء والے اتے اندروں باہروں اک سن۔ اوہناں دے جیون بارے ملدی جانکاری توں پتہ لگدا ہے کہ آپ چمار جاتی نال سنبندھت ہندے ہوئے وی اپنے گیان تے پربھو بھگتی راہی سریشٹتا تے پرسدھی پراپت کر گئے۔ رویداس جی نوں عربی فارسی بھاشا دا وی گیان سی راگ گؤڑی دے شبد وچّ فارسی رنگ اگھڑیا ہے۔
سانجھیوالتا دا سندیش
سماج دے بہت پچھڑے ورگ نال ہو رہے انیاں خلاف آواز بلند کرن والے گورو رویداس دا جنم محلہ سیر گووردھن، کانشی (بنارس) ہن وارانسی (اتر پردیش) وچّ ہویا۔ اوہناں سانجھیوالتا دا سندیش دندیاں اس ویلے سماج وچّ پھیلیاں برائییاں اچ-نیچ، چھوت-چھات، بھیکھاں-پکھنڈاں، نہ-برابری دا زوردار کھنڈن کیتا۔ ورن ورگ دی سختی ہون کارن آپ سنسکرت دی پڑھائی توں وانجھے رہِ گئے سن۔ بھارت دے وکھ-وکھ پرانتاں وچّ یاترا کر کے آپ نے سنتاں، سادھوآں نال ملاقاتاں کیتیاں اتے بانی رچ کے روحانی سندیش دتا۔ آپ جی دیاں رچناواں وکھ-وکھ بھاشاواں وچّ ملدیاں ہن۔
ویاہ
جوانی دی اوستھا وچّ پجن ’تے آپ دا ویاہ پنڈ مرزاپر وچّ ہویا۔ آپ جی دے اک سپتر دی دات بخشش ہوئی جس دا ناں وجی داس رکھیا گیا۔ سپتر وی نرم سبھاء والے دیالو پرش سن جو پتا پرکھی دھندے راہیں ہوئی کمائی نال پریوار دا نرباہ کردے اتے بچے پیسے لوڑونداں، سادھوآں، سنتاں لئی خرچ کر دندے سن۔
گورو نانک اتے گورو رویداس
گورو نانک دیوَ جی دی کانشی (بنارس) اتر پردیش وچّ سری گورو رویداس جی نال اک گوسٹی ہوئی۔ وچار-وٹاندرے توں پچھوں سری گورو رویداس جی دی وچاردھارا توں سری گورو نانک دیوَ جی بہت خوش ہوئے۔ سری گورو نانک دیوَ جی نے سری گورو رویداس جی پاسوں اوہناں دی بانی پراپت کیتی۔
40 شبد 16 راگاں
گورو گرنتھ صاحب وچّ ایہناں دے 40 شبد 16 راگاں وچّ درج ہن۔ ایہناں 40 شبدا توں علاوہ “ریداس جی کی بانی" نامک اک ہتھ لکھت پوتھی ناگری پرچارنی سبھ کول اپلبدھّ ہے۔ بھاشا وبھاگ پنجاب نے وی ایہناں دیاں رچناواں نوں ‘بانی گورو رویداس` سرلیکھ ادھین 1984 ای: وچّ پرکاشت کروایا ہے۔ سری گورو گرنتھ صاحب وچّ انکت سری گورو امرداس جی دے چالی شبد اتے اک سلوک نوں پرمانت بانی کیہا جاندا ہے۔ اس وچّ گورو گرنتھ صاحب وچلی بانی توں علاوہ 87 پد باہرلی بانی دے وی انکت کیتے گئے ہن۔
اداسیاں
گورو رویداس جی نے بھارت دے وکھ-وکھ پرانتاں وکھے جا کے اپنیاں یاتراواں کر کے چھ اداسیاں ستھاپت کیتیاں۔
حوالے
گٹھ:سکھ بھگت گٹھ:بھگتی لہر گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 773 گ ب
چک 773 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
554ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
شندور ایوارڈ
شندور ایوارڈ اک ایوارڈ اے جیہڑا چترال کھوار شندور تے ادب چ چترالیاں تے گلگتیاں نوں دتا جاندا اے۔
شندور ایوارڈ لین والے
گٹھ:شندور ایوارڈ لین والے گٹھ:اعزازات
ہنرچینی لنگور
ہنرچینی لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
دهستان خیرآباد
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان خرامہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
ضلع وان
ضلع وان ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
راجا دھنا بھیل
راجا دھنا بھیل مالوا سامراج دے اک طاقتور راجا ہوئے ۔ ایہہ وڈے ہی بہادر ، روادار اتے کامیاب راجا سن ۔ ایہہ عامَ جنتا وچ کافی لوکاں نوں پیارا ہوئے ۔ 840 ق م وچ دھنا بھیل مالوے دے حکمران بنے ۔ اس خاندان دے حکمراناں نے قریب 270 سالاں تک مالوا سامراج اتے راج ۔ کیتا ۔ اس دوران مالوا وچ بھیل رہتل دا کافی ترقی ہویا ۔
ایہناں دے خاندان دا راج 840 ق م ولوں لگاتار 570 ق م تک چلدا رہا ۔ اس ویلے بھیل مضبوط حالت وچ سن ۔ دھنا بھیل دے روپ وچ مالوا نوں اک مضبوط حکمران ملیا ۔
اس خاندان دا آخری راج 570 ق م وچ ختم ہو گیا ۔
مالوا اتے شکو اتے راجا بھوج دا راج رہا ۔
ہور اہم
ایکلویا
تانتیا بھیل
رانا پونجا
ویگڈاجی بھیل
کوٹیا بھیل
مقبرہ بی بی جیوندی
بی بی جیوندی دا مقبرہ ،پنجاب (پاکستان) دے شہر اچ دے اوہناں پنج یادگاراں وچوں اک اے ، جو یونیسکو (UNESCO) دے عالمی وراثت ٹکانےآں دی سمبھاوت سوچی وچ درج اے ۔. ایہہ عمارت 1493 وچّ ایرانی یوراج دلشاد نے ، بیبی جوندی ، جو مشہور صوفی سنت جہانیاں جہانگشت دی پڑپوتی سی، لئی بنوائی سی ۔
راجا دھنا بھیل
ہور اہم
منوہرتھانا
تگارام بھیل
مقبرہ بی بی جیوندی
عمارت سازی
اچ وچ بی بی جیوندی دا مقبرہ سیلانیاں لئی اک اہم سمارک منیا جاندا اے ۔
راجا دھنا بھیل
حوالے
https://hindi.indiawaterportal.org/node/50009
مقبرہ بی بی جیوندی
عمارت سازی
ایہہ مقبرہ اٹھ کونے اکار والاں ہے ۔ اسدے باہری اتے اندرونی حصیاں تے قرآنی آیتاں اکریاں ہوئیاں ہن ، لکڑ تے میناکاری کیتی ہوئی ہے اتے چٹے اتے نیلے رنگ دیاں لشکویاں ٹائیلاں نال سجایا ہویا ہے ۔ اس مقبرے دا اعلا دوآلے نوں ریگستان والی دکھ دتی ہوئی اے تے سیمنٹ دیاں قبرا نال کور کیتا ہویا اے۔ اسدے ارد گرد کافی ہریاول ہے کیونکی اسدے لاگے ندی اتے نہر دا پانی لنگھدا ہے ۔
راجا دھنا بھیل
حوالے
گٹھ : راجستھان دا اتہاس گٹھ:راجستھان دی تریخ
مقبرہ بی بی جیوندی
عالمی وراثت درجا
2004 وچ اس سمارک نوں پاکستان آثار قدیمہ تے عجائب گھر محکمے نے عالمی وراثت تھاں وجوں شامل کرن لئی تجویز کیتا سی ۔ ایہدے نال چار ہور سمارکاں نوں وی اس منتوَ لئی تجویز کیتا گیا سی ۔ اجے ایہنوں ایہ درجا حاصل نہیں ہویا ۔
نووکوزنٹسک
نووکوزنٹسک روس دا اک شہر اے۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
مقبرہ بی بی جیوندی
سانبھ سمبھال
صدیاں دے سمیں دوران اس مقبرے نوں حالاتاں دے بدلاؤ کارن کافی نقصان ہو چکا ہے اتے 1817 دے ہڑاں سمے اس دا کافی حصہ نقصانیا گیا سی ۔ اسدا قریب ادھا ڈھانچہ ہی اج موجود ہے سرکاری اتے غیر سرکاری پدھر تے اس اتہاسک عمارت دے بچاؤ لئی کئی اپرالے کیتے گئے جو زیادہ کارگر ثابت نہیں ہوئے ۔
حوالے
گٹھ:ضلع بہاولپور گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:مقبرے
عدنان سمیع
عدنان سمیع خان (جنم اگست 15, 1971), جاں صرف عدنان سمیع دے نام توں پرچلت، برطانیہ وچّ جنمیا بھارتی گائک، سنگیتکار، ایکٹر اتے پیانو وجاؤنے والا ہے جو کینیڈا توں  ہے۔
جیونی
عدنان سمیع دا جنم لندن وچّ ہویا۔ اسدے والد، ارشد سمیع خان پاکستان دے سفارتکار سن اتے اوس نے کلاسیکل اتے جیج سنگیت وچّ سکھیا لئی ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:جنم 1973 گٹھ:گائک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی شحصیتاں
556ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
فائری لنگور
فائری لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
سلامت علی خان
سلامت علی خان (1935 - 10 جولائی 2001) پاکستان دا اک کلاسیکل گائیک سی۔ سلامت علی پریوار انونڈے پنجاب دے چڑھدے پنجاب وچّ ہشیارپور وچّ شامچراسی گھرانے (سکول) دا پیشہ ور مسلمان سنگیتکاراں دا پریوار سی۔
سلامت علی نے اک طرحاں اگیات جہے شامچراسی گھرانے نوں پورے ہندستان دے دھیان چ لیاندا اتے اس نوں قومانتری مانتا دے پدھر تکّ اٹھا دتا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی گائیک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:گلوکار
555ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
ضلع باہچیسارے
ضلع باہچیسارے ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
شارٹرج لنگور
شارٹرج لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
پلے سٹیشن 2
پلے سٹیشن 2 اج تک سب توں بوہتا ٹرن والا وڈیو گیم کنسول اے۔ ایہنوں وڈیو گیماں کھیڈن واسطے استعمال کیتا جاندا اے۔ ایہنوں سونی کمپنی نے مارچ 2000 وچ ویچنا شروع کیتا۔ پلے سٹیشن دے 13 کروڑ 60 لکھ یونٹ وک چکے نیں۔ پلے سٹیشن 2 وچ تقریبا 1900 وڈیو گیماں کھیڈیاں جا سکدیاں نیں۔ ایدے وچ 299 میگاہرٹز دا پراسیسر لگیا ہوندا اے تے 147 میگاہرٹز دا گرافکس دا پراسیسر ہوندا اے۔
557ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
دهستان معزآبادجابری
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان معزآبادجابری
چک 772 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
پلے سٹیشن 3
پلے سٹیشن 3 سونی کمپنی دا سب توں نواں وڈیو گیماں کھیڈن واسطے ورتیا جان والا کنسول اے۔ ایہنوں 11 نومبر 2006 وچ ویچنا شروع کیتا گیا۔ ایہدا مُل 35 توں 40 ہزار روپے دے وچکار ہوندا اے۔ ایہہ اپنے ویلے دیاں گیماں کھیڈن والیاں مشیناں نال مقابلہ کردی اے۔
ضلع باشکالے
ضلع باشکالے ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ایسا نویولا
ایسا نویولا(جم 22 جولائی 1978) لیٹینا ٹرانسجینڈر (جاں ٹرانسلیٹینا) کارکنّ، ایل۔جی۔بی۔ٹی پرواسی حقاں دی لہر دی قومی آگوُ اتے ٹرانسجینڈر لاء سینٹر وچ ڈپٹی ڈائریکٹر اے۔ 2015 وچ اسنے پہلا قومی ٹرانس غیر-تشدد روس مظاہرہ منعقد کیتا۔ ایہہ روس اک اجیہی گھٹنا سی، جسنے 100 توں ودھ کارکناں نوں اکٹھیاں کیتا اتے اس وچ زیادہتر رنگاں دیاں عورتاں، ٹرانس لوکاں دیاں سمسیاواں نوں مخاطب کرن والے، خاص طور اُتے نسل اتے صنف بھید-بھاو امیگریشن نال متعلق شامل سن۔
حوالے
گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن گٹھ:ایلجیبیٹی گٹھ:امریکہ
558ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
جاوی سوریلی
جاوی سوریلی پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
ضلع چالڈیران
ضلع چالڈیران ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع چاتک
ضلع چاتک ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
پنج گراں
پنج گراں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل کرپا وچ ہے گا اے۔
ضلع چاتک
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کلیجی لنگور
کلیجی لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
تھامس دا لنگور
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
560ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
منٹاوائی لنگور
منٹاوائی لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
اساہان سلطنت
اساہان سلطنت ، 1630ء توں 1946ء تک قائم رہن آلی اک ملایا سلطنت سی ۔ ایہہ موجودہ انڈونیشیا چ سماٹرا جزیرے دے اتلے چڑھدے چ واقع سی ، جس نوں بدل کے اج کل اساہان ریجنسی بنا دتا گیا اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دیاں بادشاہتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:اسلامی سلطنتاں گٹھ:مشرق بعید
چک 771 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ضلع جیواش
ضلع جیواش ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
559ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:550ھ دی دہائی
دهستان کفدهک
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان کفدهک
ذُلحج
ذُلحج اسلامی کیلنڈر دا بارہواں تے آخری مہینا اے ۔
تہوار
حج ایس مہینے وچ ادا کیتا جاندا اے ۔ 10 ذُلحج نوں عید الضحا منائی جاندی اے ۔
حوالے
گٹھ:اسلامی تقویم گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:کیلنڈر گٹھ:اسلامی مہینے
ضلع ایڈریمٹ
ضلع ایڈریمٹ ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
چک 770 گ ب
چک 770 گ ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع ایڈریمٹ
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 770 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
562ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
کالے پاسیانوالا ڈوک
کالے پاسیانوالا ڈوک پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
ضلع ارجش
ضلع ارجش ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پورے پاسیانوالا ڈوک
پورے پاسیانوالا ڈوک پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
امارت بخارا
امارت بخارا اک وسطی ایشیائی ریاست سی جہڑی 1785ہتوں 1920ء تک قائم رہی ۔ ایہہ آمو دریا تے سر دریا دے وچکار دے علاقے چ واقع سی جس نوں پہلے ماوراء النہر آکھئیا جاندا سی ۔ اسدا مرکزی علاقہ دریائے زرفشان دے نالدے علاقے سن تے اسدے شہری مرکز قدیم شہر سمرقند تے اسدا راجگھر بخارا سن ۔ خوارزم چ اسدے لہندے چ خانان خیوا تے وادی فرغانہ چ اسدے چڑھدے ج خانان قوقند اسدے ہم عصر سن ۔
ثقافت
16ویں صدی عیسوی چ یورپی وسط ایشیا چ آئے تے اوہناں نے ویکھئیا کہ یہودی امارت بخارا چ رہ رہے نیں ۔ ایہہ یہودی بخاری یہودی کہلاندے نیں ۔
حوالے
گٹھ:امارتاں گٹھ:ترکستان گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:اسلامی سلطنتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دی تریخ
سنہری پھینینکوالا باندر
سنہری پھینینکوالا باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
563ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:560ھ دی دہائی
ضلع گرپینار
ضلع گرپینار ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
خانان بخارا
خانان بخارا وشکارلے ایشیاء دی اک ریاست سی جیہڑی ۱۵۰۰ء توں ۱۷۸۵ء تک رئی۔ بخارا ایدا راجگرھ سی۔ ایتھے پہلے حکمران شیبانیاں دی ریاست (۱۵۰۰ء توں ۱۵۹۸ء تک) نے جدوں بخارا نوں اپنا راجگھر بنائیا تے اودوں ایس خانان نوں خانان بخارا دا ناں ملئیا ۔
اسنوں وسعت تے اثر و رسوخ چ عروج اسدے آخری شیبانی حکمران عبداللہ خان دوم (۱۵۷۷ء توں ۱۵۹۸ء) دے دور چ ملئیا ۔
۱۷۴۰ء استے ایران دے بادشاہ نادر شاہ افشار نے فتح کر لئیا ۔ ۱۹۴۷ء چ نادر شاہ دے مرن مگروں خانان دا اقتدار ازبک امیر چدایار بی دے جانشیناں نے سمبھالئیا ۔ پر اینہاں دی حیثیت صرف وزیراعظم دے برابر عہدے اتالیق دی سی ۔ ۱۷۸۵ء چ خدایار بی دے اک پوتے شاہ مراد نے خانان تے ٹبر (مانغیت ٹبر) دا اقتدار بحال کیتا ۔ تے خانان ، امارت بخارا چ بدل گئی ۔
تریخ
بخارا خانات اک جاگیردارانہ حکومت سی جس نے ۱۶ويں صدی دے اوائل تو‏ں ۱۸ويں صدی دے آخر تک وسطی ایشیاء دے جنوبی ازبکستان تے جنوبی تاجکستان سمیت کئی حصےآں اُتے حکومت کیت‏‏ی ۔
۱۷ويں تے ۱۸ويں صدی وچ ، جانی خاندان (اشترخانی یا ہشترخانی) نے اس امیر اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ ۱۷۴۰ وچ ، نادر شاہ نے اسنو‏ں فتح کیتا، لیکن ۱۷۴۷ وچ ، نادر د‏‏ی موت دے نال، امیر کھوڈیار خان دے بیٹے اقتدار وچ آئے. ۱۷۸۵ وچ ، شاہ مراد ، انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں اک، نے اپنے خاندان د‏‏ی موروثی حکمرانی نو‏‏ں باقاعدہ بنایا تے بخارا د‏‏ی خانیت بخارا د‏‏ی امارت بن گئی ۔ اس فرق دے نال کہ اک دیرینہ رسم و رواج د‏‏ی بنیاد اُتے صرف چنگیز د‏‏ی نسل نال تعلق رکھنے والے حکمراناں نو‏‏ں خان ​​کا خطاب مل سکدا سی تے باقی حکمراناں نو‏‏ں مثال دے طور اُتے ’’امیر‘‘ کہیا جاندا سی۔
امیر عالم خان، ۱۹۱۱ وچ امارت بخارا دے آخری حکمران سن ۔
گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:خانان گٹھ:ترکستان گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دی تریخ گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں
پنجاب وچ تصوف
تصوف دا جم
تصوف دا جم تے ترقی اسلامی سوچ وچار دے دوران ہویا اے۔ دسویں صدی عیسوی وچ تصوف دی آزاد پچھان قایم ہو چکی سی۔امام غزالی (1058–1111 ء) نے تصوف دی فلسفی وضاحت قرآن تے حدیث دے دوران پیش کردیاں اسنوں اسلامی سوچ وچار دے روحانی جز وجوں قائم کر دتا۔
بھارت وچ تصوف دی آمد
بھارت وچ داخلہ کرن تو پہلا تصوف اپنی ترقی دی سکھر نوں چھوہ چکیا سی۔ بھارت وچ اسلام دی آمد اٹھویں صدی دے شروع وچ ہوئی۔ محمد بن قاسم ولوں سندھ تے ملتان جتن مگروں اسلام دا پاسار سارے بھارت وچ ہونا شروع ہویا۔ ڈاکٹر۔ لاجونتی راما کرشنا مطابق "مسلماناں ولوں اتری بھارت فتح کرن مگروں ہی تصوف دا بھارت وچ شروع ہویا اے۔'' بھارت وچ مڈھلے دور دے مشہور صوفیہ وچ حضرت معین الدین چشتی (اجمیر)، قطب الدین بختیار کاکی (دلی)، نظام الدین اولیا (دلی)، فرید الدین مسعود شکرگنج (پاکپٹن)،علاء الدین علی احمد صابر (اتر پردیش)، شرف الدین بوعلی قلندر (پانیپت)، بہاالدین زکریا (ملتان) وغیرہ دا خاص روپ وچ ذکر کیتا جا سکدا اے۔
پنجاب وچ تصوف
صوفی شاعراں دی بوہتی شاعری کافی، بارانماہا، ستوارا، سی حرفی، بینت، دوہا، ڈیوڈھ، شبد وغیرہ روپاں وچ اے۔ بوہت سارے صوفیا نے اپنی شاعری نوں راگاں مطابق لکھیا اے۔
پنجابی صوفی شعری دے مشہور شاعر اس طرحاں ہن:-
بابا فرید (1173–1266 ء)
بابا فرید صوفی شعری دھارا دے موڈھی اتے سرومنی شاعر ہن۔ آدی گرنتھ وچ اوہناں دے 112 سلوک اتے 4 شبد شامل کیتے گئے ہن۔ دو شبد راگ آسا وچ اتے دو شبد راگ سوہی وچ ہن۔ پرو۔ خلیق احمد نظامی مطابق آپ نے عربی، فارسی تے کجھ مقامی پڑبولیاں وچ وی شعری سرجنا کیتی اے۔ فرید دی شعری رچنا موضوع پکھوں سموچے روپ وچ اسلامی شریعت اتے مشتمل اے۔ بابا فرید نے عامَ لوکاں ولوں ورتی جاندی بولی وچ شعری رچنا کیتی۔اوہناں دی بولی ٹھیٹھ پنجابی اے۔ فرید دی ساری رچنا وچ اس دا ناں آؤندا اے۔
شاہ حسین (1539–1593 ء)
صوفی شعری دھارا دا اگلا پرمکھ شاعر شاہ حسین اے۔ اس نے روحانی مرشد شیخ بہلول سن۔ شاہ حسین ولوں رچت 163 قافیاں موجود ہن۔ مولا بخش کشتہ مطابق "آپ نے فارسی وچ وی شعری رچنا کیتی۔" شاہ حسین دیا کافیاں راگاں وچ ہن۔ اسنے کجھ شبد تے سلوک وی لکھے ہن۔ اس دے وچ برہو دا رنگ سبھ تو ودھیرے اے۔ اس کر کے اسنوں برہو دا شاعر وی کیہا جاندا اے۔ہر کافی دے پچھے آؤندے شبد "کہے حسین فقیر ربانا جاں نمانا" اس دی نمرتا تے سہردتا نوں اجاگر کردے ہن۔شاہ حسین دی بولی ٹھیٹھ اتے مرکزی پنجابی اے۔ نیڑے دا چوگردا اتے ڈھکوا نکٹورتی النکار اس دیا خاص خوبیا ہن۔
شاہ شرف (1656–1724 ء)
شاہ شرف بٹالے دے رہن والے سن۔ اوہ لاہور دے محمد فاضل قادری دے مرید سن۔ شاہ شرف دی شعری رچنا شترناما، قافیاں تے دوہڑیاں دے روپ وچ ملدی اے۔شعری رچنا دا موضوع پرمکھ روپ وچ ربی عشقَ نال متعلق اے۔
حضرت سائیں بلھے شاہ (1680–1758 ء)
بلھے شاہ صوفی دھارا دا اگھا صوفی فقیر اے۔ ڈاکٹر۔ لاجونتی دے مطابق اس دا درجہ جگت مشہور صوفی شمس تبریز اتے جلال الدین رومی دے برابر اے۔ اوہ قادری سلسلے دے صوفی حضرت عنایت شاہ دے مرید سن۔ بلھے شاہ دی رچنا 156 قافیاں،3 سی حرفیاں، 1 بارانماہ، 1 اٹھوارا، 49 دوہڑے اتے 40 گنڈھا دے روپ وچ ملدی اے۔ بلھے شاہ دی رچنا دا موضوع عشقَ حقیقی اے۔اس دی بولی ودھیرے ٹھیٹھ، سادہ تے لوک پدھر دے نیڑے دی اے۔ بلھے شاہ صوفی شعری دھارا دے آخری مشہور شاعر سن۔ اوہناں تو بعد صوفی شاعری گراوٹ ول جانا شروع ہو گئی سی۔
خواجہ غلام فرید (1845–1901 ء)
خواجہ غلام فرید بابا فرید تو چلی صوفی شعری دھارا دے آخری مہان شاعر سن۔ اوہ اپنے وڈے بھرا خواجہ فخر الدین دے مرید سن۔ اوہ چشتی سلسلے نال تعلقات رکھدے ہن۔آپ دیاں رچناواں وچ 272 قافیاں اتے 72 دوہڑے موجود ہندے ہن۔ آپ دی شعری رچنا لیہندی وچ اے۔ جس اتے عربی فارسی ووکیبولری دا کافی اثر اے۔
انہاں شاعراں تو علاوہ ہور شاعراں نے وی صوفی شعری دی رچنا کیتی جویں:-حیدر علی ملتانی (1690–1785 ء)، فرد فقیر (1704–1800 ء)، وجید، دانا، ہاشم شاہ (1535–1843 ء)، سید غلام جیلانی روہتکی (1749–1849 ء)، شاہ مراد وغیرہ۔
حوالے
گٹھ:تصوف گٹھ:ساہت گٹھ:پنجابی ساہت
پردیپ کمار
پردیپ کمار (پیدائش شیتل بٹاولی ؛ 4 جنوری 1925–27 اکتوبر 2001) اک ہندوستانی اداکار جو ہندی ، بنگالی تے انگریزی بولی د‏‏ی فلماں وچ اپنے کم دے لئی پہچانے جاندے نيں ۔
پردیپ کمار نو‏‏ں اک ایداں دے اداکار دے طور اُتے یاد کیتا جاندا اے جنہاں نے 1950تے 60کی دہائی وچ اپنے تاریخی کرداراں دے ذریعہ ناظرین نو‏‏ں محظوظ کیتا۔ اس زمانے وچ فلم سازاں نو‏‏ں اپنی فلماں دے لئی جدو‏ں وی کِس‏ے بادشاہ، شہنشاہ، پرنس یا نواب دے کردار د‏‏ی ضرورت ہُندی سی تاں اوہ پردیپ کمار نو‏‏ں یاد کیتا کردے سن ۔ انہاں د‏‏ی دلکش اداکاری تو‏ں آراستہ فلم انارکلی، تاج محل، بہو بیگم تے چترلیکھا ورگی بے شمار فلماں نو‏‏ں ناظرین اج وی نئيں بھولے ني‏‏‏‏ں۔
مغربی بنگال وچ 4جنوری 1925/کو اک برہمن خاندان وچ شیتل بٹاولی عرف پردیپ کمار د‏‏ی پیدائش ہوئی۔وہ بچپن تو‏ں ہی فلماں وچ اداکاری کرنے دا خواب دیکھیا کردے سن ۔اپنے ايس‏ے خواب نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی زندگی دے ابتدائی دور وچ اوہ تھیٹرسے وابستہ ہوگئے۔ حالانکہ اس گل دے لئی انہاں دے والد راضی نئيں سن ۔
کیریئر
جب پردیپ کمار د‏‏ی عمر 17 سال سی ، اس نے اداکاری کرنے دا فیصلہ کیتا۔ انہاں نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز بنگالی فلماں تو‏ں کیتا۔ سال 1947ماں پردیپ کمار د‏‏ی ملاقات ڈائریکٹر دیوکی بوس تو‏ں ہوئی تے جنہاں نے اپنی بنگلہ فلم الکھنندا(1947) وچ کم کرنے دا موقع دتا۔ ہدایتکار و فلمساز دیوکی بوس د‏‏ی فلم الکھنندا دے ذریعے پردیپ کمار اداکار دے طور اُتے وچ شناخت بنانے وچ بھلے ہی کامیاب نہ ہوئے، لیکن ایتھ‏ے تو‏ں انہاں دے فلمی کیریئر دا آغاز ضرور ہوگیا۔اسی درمیان انہاں نے اک ہور بنگلہ فلم بھولی نائے وچ اداکاری کی۔ایہ فلم کافی کامیاب رہی تے اس نے سلور جوبلی منائی جس دے بعد انہاں نے ہندی سنیما د‏‏ی جانب رخ کیتا ۔ اس دے بعد وی اوہ اک ہور بنگلا فلم 42 (1951) وچ نظر آئے۔
بنگالی فلماں وچ کامیابی پانے دے بعد پردیپ کمار بٹاولی بمبئی تے فلمستان اسٹوڈیو وچ چلے گئے جتھ‏ے انہاں نے کیمرہ مین دھیرن ڈے دے معاون دے طور اُتے کم شروع کیتا۔ پردیپ کمار نو‏‏ں اداکار دا جنون اس حد تک سی کہ انہاں نے ہندی تے اردو بولی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنا شروع کردتی۔ سال1952ماں انہاں نو‏ں آنند مٹھ (1952) فلم وچ انہاں دا اک اہ‏م کردار ادا کرنے دا موقع ملا۔حالانکہ اس فلم وچ پرتھوی راج کپور جداں عظیم اداکار وی موجود سن ۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد اوہ ہندی فلماں وچ بطور اداکار شناخت بنانے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ سال 1953ماں پردیپ کمار نے بینا رائے دے نال فلم انارکلی (1953) شہزادہ سلیم دا کردار ادا کیتا جو ناظرین نو‏‏ں بہت پسند آیا تے ايس‏ے دے نال اوہ تاریخی فلماں دے لئی پروڈیوسراں تے ڈائرکٹراں د‏‏ی پہلی پسند بن گئے۔سال 1954ماں ویجیندی مالا کے نال انہاں د‏‏ی فلم ناگن (1954) ریلیز ہوئی. دونے فلماں بہت مشہور سن تے انہاں دے گاناں من ڈولے میرا تن ڈولے، میرا دل ایہ پکارے آجا نے فلماں د‏‏ی کامیابی وچ اضافہ کیتا سی۔ فلم ناگن د‏‏ی کامیابی دے بعد اوہ شائقین دے پسندیدہ اداکار بن گئےتے 1950 د‏‏ی دہائی دے دوسرے نصف حصے وچ انہاں د‏‏ی فلماں وچ اضافہ ہويا۔ سال 1956پردیپ کمار دے فلمی کیریئر دا سب تو‏ں اہ‏م سال ثابت ہويا۔ اس سال انہاں د‏‏ی دس فلماں ریلیز ہوئیاں، جنہاں وچ شری فرہاد، جاگتے رہوئے درگیش نندنی، بندھن، راج ناتھ تے ہیر ورگی فلماں شامل اے ۔اس دے بعد پردیپ کمار نے اک جھلک (1957) عدالت (1958) آرتی (1962) چترلیکھا (1964) بھیگی رات (1965) رات تے دن، بہو بیگم (1967) ورگی کئی فلماں وچ اپنی اداکاری دے جوہر دکھا کر سامعین نو‏‏ں مسحور کردتا۔ انہاں نے 1960 د‏‏ی دہائی وچ اِنّی کامیابی نئيں ملی ، اگرچہ گھوونگہٹ (1960) ، آرتی (1962) تے تاج محل (1963) کامیاب رہ‏‏ے۔
پردیپ کمار نے مینا کماری دے نال ست فلماں وچ کم کیتا۔ جنہاں وچ عدل جہانگیر ، بندھن (1956 فلم) ، چترلیکھا (1964)، بہو بیگم (1967)، بھیگی رات (1965)، آرتی (1962) تے نورجہان شامل نيں؛ جدو‏ں کہ اوہ اٹھ فلماں وچ مالا سنہا دے نال نظر آئے جنہاں وچ نیا زامنہ ، ہملیٹ ، بادشاہ ، ڈیٹٰکٹیو (1958 فلم) ، فیشن (1959 فلم) ، اک شعلا ، دنیا نہ مانے ، تے مٹی میں سونا شامل ني‏‏‏‏ں۔
انہاں نے 1960 د‏‏ی دہائی د‏‏ی نويں اداکارااں سادھنا ، سائرہ بانو ، ببیندا یا شرمیلا ٹیگور دے نال کم نئيں کیتا۔ اگرچہ، آشا پاریکھ دے نال گھونگھٹ تے میری صورت تیری اکھاں وچ تے راکھی (1963) وچ وحیدہ رحمان دے نال نظر آئے۔
اداکاری وچ یکسانیت تو‏ں بچنے تے خود نو‏‏ں کریکٹر ایکٹر دے طور اُتے قائم کرنے دے لئی انہاں نے مختلف کردار ادا کيتے۔اس دے بعد پردیپ کمار نے سمبندھ، محبوب د‏‏ی مہندی (1971)سمجھوتہ (1973)دو انجانے (1976)دھرم ویر (1977) کھٹامٹھا (1978)کراندی (1981) جانور، رضیہ سلطان (1983)دنیا (1984) میرادھرم (1986)وارث (1988)ورگی کئی سپر ہٹ فلماں دے ذریعے ناظرین دے دلاں اُتے راج کیتا۔
انہاں نے کلاکار ایوارڈ-لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ (1999) جِتیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:کولکات‏ا دے مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:2001 دیاں موتاں گٹھ:بنگالی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:1925 دے جم
سما سلطنت
سما سلطنت (سندھی:سمن جو راڄ) اک راجپوت بادشآئی ہوندی سی جس نے کچھَ، سورشٹرا ھور سندھ تے راج کیتا، پنجاب تے بلوچستان دے حصیاں تے1351ء-1524ء تک حکومت کیتی سی۔ ٹھٹہ سما سلطنت دا راجگڑھ ہوندا سی
حوالے
گٹھ:سندھ دی تریخ
ضلع مرادیۓ
ضلع وان ترکی دے صوبہ وان دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
مسلمان سلطاناں ولوں مندر ڈھاہن دی حقیقت
مسلم سلطاناں دے حملیاں توں پہلاں بھارت وچّ مندر ڈھاہے جانا
ایہہ صرف اک متھّ اے کہ بھارت وچّ مندر ڈھاہے جان دا سلسلہ مسلم حاکماں ولوں ہی شروع کیتا گیا، اصل وچّ مندر ڈھاہے جان دا سلسلہ بھارت وچّ پہلاں توں ہی جاری سی، اتے مسلم حاکماں دے تیجے عرصے وچّ آ کے صرف اس روایت نوں اگے ودھایا گیا، دوجے عرصے دوران مندر ڈھاہے جان دے کارن الگّ ہن۔ بھارتی اتہاس دے وچکارلے ویلے وچّ ہندو راجیاں ولوں اک-دوجے اتے حملیاں اتے قبضیاں دوران اک-دوجے دے علاقے وچّ مندراں نوں ڈھاہن اتے مورتیاں توڑن جاں چکّ کے لے جان دیاں کئی مثالاں ملدیاں ہن۔  کجھ کو اداہرناں  ایہہ نیں:۔
پلو تے چلوکا خانداناں دا اک دوجے دے مندر ڈھاہنا
642 عیسوی وچّ پلو خاندان دے راجے نرسمھاورمن پہلے نے چالوکا راج دا راجگڑھ وچوں گنیش دی مورتی لٹّ لئی سی، پنجاہ سالاں بعد جدوں چالوکا خاندان  دے راجیاں نے شمالی بھارت ولّ رخ کیتا تاں اوہناں ایہی کجھ اتھے دہرایا، اٹھویں صدی وچّ بنگالی فوجاں نے کشمیر دے راجے للتئدتیا توں بدلہ لین لئی کشمیر دے راجکی دیوتے وشنوں ویکنٹھا دی مورتی توڑی۔ نوویں، دسویں صدی وچّ ایہہ سلسلہ جاری رہندا اے، 11ویں صدی وچّ چول خاندان  دے راجے رجیندر پہلے نے آس-پاس دے راجاں جویں چالوکا راجٹبر، اڑیسہ دا کلنگا راج، بنگال دا پال راجٹبر تے پوربی چالوکا راجٹبر شامل ہن، نوں ہرا کے اتھوں دے راجکی دیوتیاں دیاں مورتیاں اپنے راج وچّ لیا کے رکھیاں۔ اتھوں تکّ کہ ترکاں دے شمالی  بھارت وچّ اپنی سلطنت قایم کرن توں بعد وی ایہہ سلسلہ جاری رہا، 11ویں تے 12ویں صدی وچّ پرمار راجٹبر دے راجیاں نے گجرات دے جین مندراں نوں نٹھّ کے لٹیا، 1460 وچّ اڑیسہ دے راجے کپلیندر نے تامل علاقے نوں جتن توں بعد اتھوں دے شوا تے ویشنو مندراں نوں ڈھہا دتا، 1514 وچّ وجینگر راج دے کرشنادیوریا نے ادیگری نوں ہراؤن توں بعد اتھوں دے بالاکرشنا مندر نوں لٹیا تے اتھوں دی مورتی چکّ کے لے گیا۔ ایہو جہیاں ہور کئی اداہرناں دتیاں جا سکدیاں ہن۔ ہور تاں ہور، 11ویں صدی دے پچھلے ادھ وچّ کشمیر دے راجے ہرش نے مندراں دیاں مہنگیاں دھاتاں جویں سونے تے چاندی دیاں بنیاں مورتیاں نوں پگھلا کے راجکی خزانے وچّ جمع کرواؤن لئی باقاعدہ منترالا قایم کیتا ہویا سی۔ ایہناں اداہرناں توں واضع سدھ ہندا اے کہ مندراں نوں ڈھاہن تے مورتیاں نوں توڑے جان دا سلسلہ بھارت وچّ مسلماناں دے آؤن توں پہلاں ہی جاری سی۔
مسلم سلطاناں دا مندر ڈھاہنا
مسلم سلطاناں ولوں مندر ڈھاہن دا پہلا عرصہ 10ویں صدی دے نوویں دہاکے وچّ شروع ہندا اے۔ 986 عیسوی وچّ غزنوی سلطان سبکتگین نے (راجدور 977-997) کابل  وچّ ہندوشاہی راج اتے حملہ کیتا جہڑا کابل   توں لے کے اتلے-لہندے پنجاب تکّ پھیلیا ہویا سی۔ اسنے ہندوشاہی راجے نوں ہرایا اتے کابل   توں پورب وچّ واقع ہندوشاہی نگر لامگھن نوں لٹیا اتے مندراں نوں ڈھاہ دتا۔ اس توں بعد سبکتگن دے پتر تے جانشین اتے مندراں نوں ڈھاہن لئی اتہاس وچّ “زیادہ مشہور” محمود غزنوی نے شمالی بھارت اتے اک توں بعد اک کئی حملے کیتے۔ اجیاے ہی اک حملے وچّ 1026 وچّ اسنے گجرات واقع سومناتھ مندر اتے حملہ کیتا اتے مندر تے مورتی توڑ کے لٹمار کیتی۔ سومناتھ مندر اتے حملے نوں ہی ہندووادی اتہاسکار ہندواں اتے مسلماناں وچکار “تریخی دشمنی” دی شروعات وجوں پرچاردے ہن۔ پر محمود غزنوی تکّ ترک حملہ آوراں دا مقصد بھارت وچّ اپنا راج قایم کرنا نہیں سی، اوہناں دے حملے صرف لٹمار تکّ سیمت سن۔ اس توں بعد تاجک مول دے گھرید گھرانے اتے ترکاں دے غلام جنرلاں نے غزنوی راجٹبر دا تختاپلٹ دتا اتے اوہناں نے شمالی بھارت وچّ مقامی طور اتے راج قایم کرن دی شروعات کیتی جسدا راجگڑھ دلی شہر بنیا۔ اس طرحاں قطب الدین ایبک، التتمش اتے بعد وچّ خلجی سلطاناں نے دلی سلطنت نوں قایم کیتا اتے پکے پیریں کیتا۔ اس دور وچّ وی مندر ڈھاہن دیاں گھٹناواں ہوئیاں جو مغل دور وچّ وی جاری رہیاں۔ لگبھگّ ستّ صدیاں دا اس دور (986-1729 عیسوی) جس وچّ مسلم حاکماں ولوں مندر توڑن دا پہلا اتے دوجا دور شامل اے، وچّ مندر ڈھاہے جان دیاں ودھ توں ودھ 80 گھٹناواں دا کسے نہ کسے روپ وچّ ذکر جاں ثبوت ملدا اے، ایہہ انکڑا سنگھیاں دے 60,000 مندر ڈھاہے جان دے بھاری-بھرکم انکڑے توں کتے گھٹّ اے۔
مندر توڑن پچھلے اصل وجہ
مندر توڑن دے واقعات پچھے اصل کارکاں ایہ نیں ایہہ کارک سیاسی کارک ہن، نہ کہ مذہبی جویں کہ ہندووادی اتہاسکاراں ولوں پرچاریا جاندا اے۔ مدھکالین بھارت اک جگیرو سماج سی جس وچّ جگیرو جماعت حاکم جماعت سی اتے جسدی حکومت دا سروپ راجاشاہی دا سی۔ کسے وی راج طاقت  لئی مکمل لوکائی دی عامَ-رضا مندی توں بناں صرف تلوار دے زور اتے راج کرنا بہتے لمبے ویلے لئی ممکن نہیں ہندا۔ مدھدور وچّ راجا اپنی طاقت  دی جائزتا نوں دھرم دے نال جوڑ کے پیش کردا سی، مطلب جگیرو حکومت دی راج طاقت  دھرم تے راجشاہی دے گٹھجوڑ اتے ٹکی ہوئی سی۔ یورپ وچّ چرچ اتے راجاشاہی دا گٹھجوڑ سی، اویں ہی بھارت وچّ اس گٹھجوڑ دا روپ براہمنواد اتے راجشاہی دے گٹھجوڑ دے روپ وچّ سی۔ راجا براہمنواد مطابق دیوتیاں دا نمائندہ سی، جسنوں حکومت کرن دی آگیا سدھی دیوتیاں توں ملی ہوئی سی جس کرکے اس دی طاقت  خلاف ودروہ دیوتیاں خلاف ودروہ سی۔ اس گٹھجوڑ دا کرمکانڈی روپ اک راجکی دیوتا اتے اس دیوتے دا راج طاقت  دی چھترچھایا حاصل مندر سی۔ راجکی مندر تے اتھے “براجمان” راجکی دیوتے دی مورتی اوہ دیوی طاقت سی جو راجے دی “طاقت دا سروت” سی، مندر دی تباہی راجے دی طاقت دا خاتمہ منیا جاندا سی، مطلب اک راجے لئی دوجے راجے نوں صرف جنگ دے میدان وچّ ہراؤنا کافی نہیں سی، اس لئی اپنی جت نوں پکیاں کرن لئی اتے ہارے ہوئے راجے دے راج نوں پوری طرحاں اپنے ماتحت کرن لئی اس راجے دی طاقت دا دیوی سروت نشٹ کرنا وی لازمی ہندا سی۔ راجے، مندر، دیوتے اتے اسدے راج وچالے سبندھ کنا گوڑھی طرحاں جڑیا ہویا سی، ایہہ چھیویں صدی دی اک لکھت برہتسنہتا وچّ اس ذکر توں ہور واضع ہو جاندا اے، “جے مندر وچّ براجمان شولنگ، مورتی جاں مندر ہی کسے کارن ٹٹّ جاندا اے، کسے دوجی تھاں لجایا جاندا اے، رون، بولن جاں اجیہی کوئی ہور حرکت کردا اے جسدا کوئی صاف کارن نہ ہووے، تاں ایہہ راجے اتے اسدے راج دی تباہی دا سنکیت کردا اے۔” اس طرحاں راجکی مندر اتے اتھے رکھی راجکی دیوتے دی مورتی پوری طرحاں نال اک سیاسی ارارہ سی جسنوں راجے ولوں چوکھا دان اتے مالی-پوشن ہندا سی جس کارن اجیاے مندراں کول خاص کرکے دولت دے وڈے بھنڈار ہندے سن۔