cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پاک فوج
تریخ
پاکستان فوج 3 جون 1947ء نوں  برطانوی ہندوستانی فوج جاں برٹش انڈین آرمی دی تقسیم دے نتیجے وچ معرض وجود وچ آئی۔ تد چھیندی ای آزاد ہو جانے والی مملکت پاکستان کو6 بکتر بند، 8 توپخانے دی تے 8 پیادہ رجمنٹاں ملیاں، جدونکہ تقابل وچ بھارت نوں   12 بکتر بند، 40 توپخانے دی اور21 پیادہ فوجی رجمنٹاں ملیاں۔
1947ء وچ غیر منظم لڑاکا جتھے، اسکاؤٹس اورقبائلی لشکر، کشمیر دی مسلم اکثریندی ریاست اُتے بھارت دے بزور قوت قبضہ دے اندیشہ توں کشمیر وچ داخل ہو گئے۔ مہاراجا کشمیر نے اکثریت دی خواہش دے خلاف بھارت توں الحاق کر دتا۔ بھارت نے اپنی فوجاں کشمیر وچ اتار دتیاں۔ ایہ اقدام بعد وچ پاک بھارت جنگ 1947ء دا آغاز ثابت ہویا۔ بعد وچ باقاعدہ فوجی یونٹاں وی جنگ وچ شامل ہونے لگاں، لیکن اس وقت دے پاکستانی بری افواج دے برطانوی کمانڈر انچیف جنرل سر فرینک میسروی دی قائد اعظم محمد علی جناح دے کشمیر وچ فوج دی تعیناندی دے احکامات دی حکم عدولی دے باعث روک دی گئاں۔ بعد ازاں اقوام متحدہ دے زیر نگرانی جنگ بندی دے بعد پاکستان دے زیر قبضہ کشمیر دا شمال مغربی حصہ پاکستان دے، جدونکہ بقیہ حصہ بھارت دے زیر انتظام آ گیا۔
1947ء وچ پاکستان نوں  صرف تن انفینٹری ڈویژن ملے، جن وچ نمبر 7،8اور 9 ڈویژن شامل سن۔10 واں، 12 واں تے 14 واں ڈویژن 1948ء وچ کھڑا کیتا گیا۔ 1954ء توں پہلے کسے وقت 9 وان ڈویژن توڑ کر 6 وان ڈویژن کھڑا کیتا گیا، لیکن 1954ء ای دے بعد کسے وقت اس نوں   وی ختم کر دتا گیا، جس دی وجہ امریکی امداد دا صرف اک بکتر بند جاں آرمرڈ ڈویژن تے 6 انفینٹری ڈویژن دے لئی مخصوص ہونا سی۔
1958ء – 1969ء
پہلی بار پاکستانی فوج دی اقتدار وچ شراکت جنرل ایوب خان دی 1958ء وچ اک پرامن بغاوت دے ذریعے دیکھنے وچ آئی۔ انہاں نے کنونشن مسلم لیگ بنائی، جس وچ مستقبل دے وزیر اعظم ذولفقار علی بھٹو وی شامل سن۔
60 دی دہائی وچ بھارت دے نال تعلقات کشیدہ رہے تے اپریل 1965ء وچ رن آف کچھ دے مقام اُتے اک مختصر جنگی جھڑپ وی لڑی گئی۔ 6 ستمبر 1965ء دی رات، بھارت نے پاکستان اُتے اعلان جنگ دے بغیر حملہ کر دتا۔ پاکستان نے حملہ نہ صرف روک کے پسپا کر دتا، بلکہ 1200 کلومیٹر بھارتی علاقہ وی فتح کر لیا۔ پاکستانی فضائیہ تے توپخانے دی لڑائی دے دوران وچ امداد نے پاکستانی دفاع وچ کلیدی کردار ادا کیتا۔ اقوام متحدہ دے زیر نگرانی جنگ بندی عمل وچ آئی تے معاہدہ تاشقند دا اعلان ہویا۔ بھارتی مفتوحہ علاقہ واپس کر دتا گیا۔
لائبریری آف کانگریس دے ملکی مطالعہ جات ،جو امریکی وفاقی تحقیقی ڈویژن نے کیتے، دے مطابق جنگ غیر نتیجہ خیز ثابت ہوئی۔ اگرچہ پاکستان تے بھارت دے جنگی تقابل دے بعد، نسبتاْ کہاں زیادہ کمزور پاکستانی افواج دا بھارتی جارحیت نوں  محض روک لینا ای مندرجہ بالا دعوے دی تردید دے لئی کافی اے۔
1968ء تے 1969ء وچ فیلڈ مارشل ایوب خان دے خلاف عوامی تحریک دے بعد انہاں نے صدر پاکستان تے چیف آف آرمی اسٹاف دے عہدے توں استعفٰی دے دتا، اورجنرل یحییٰ خان نے اقتدار 1968ء وچ سنبھال لیا۔
1966ء توں 1969ء دے درمیان وچ 18،16 تے 23 ڈویژن کھڑے کیتے گئے۔ 9 ویں ڈویژن دا دوبارہ قیام وی اسی عرصے وچ عمل وچ آیا۔
1969ء – 1971ء
جنرل یحییٰ خان دے دور حکومت وچ، مشرقی پاکستان وچ مغربی پاکستان دے ہاتھاں روا رکھی گئی مبینہ سیاسی،معاشرتی اورمعاشی زیادتیاں دے خلاف مقبول عوامی تحریک شروع ہوئی، جو بتدریج خلاف قنون بغاوت وچ بدل گئی۔ انہاں باغیاں دے خلاف 25 مارچ 1971ء نوں  فوجی کارروائی کیتی گئی، جسنوں   آپریشن سرچ لائٹ دا ناں دتا گیا۔ منصوبے دے مطابق وڈے شہراں دا کنٹرول سنبھالنے دے بعد تمام فوجی تے سیاسی بغاوت اُتے قابو پایا جانا سی۔ مئی 1971ء نوں   آخری وڈے مزاحمتی شہر اُتے قابو پانے دے بعد آپریشن مکمل ہو گیا۔
بے امنی دوبارہ شروع ہوئی تے اس دفعہ بھارتی تربیت یافتہ مکتی باہنی گوریلاں نے لڑائی دی شدت وچ اضافہ جاری رکھیا، تاآنکہ بھارتی افواج نے نومبر 1971ء وچ مشرقی پاکستان وچ دخل اندازی شروع کر دی۔ محدود پاکستانی افواج نے نا مساعد حالات وچ عوامی تائید دے بغیر اس جارحیت دا مقابلہ جاری رکھیا۔ مغربی پاکستان وچ پاکستانی افواج دا جوابی حملہ وی کیتا گیا۔ لیکن بالآخر 16 دسمبر 1971ءنوں  ڈھاکہ وچ محصور پاکستانی افواج نوں   لیفٹینینٹ جنرل امیر عبد اللہ خان نیازی دی قیادت وچ ہتھیار ڈالنے پئے۔
18 دسمبر 1971ء نوں  بھٹو اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی اجلاس، جتھے اوہ مشرقی پاکستان اُتے بھارتی جارحیت دے خلاف حمایت حاصل کرنے دی کوشش کر رہے سن، توں بذریعہ خصوصی پی آئی اے دی پرواز واپس بلائے گئے تے 20 دسمبر 1971ء نوں   انہاں نے بطور صدر پاکستان تے پہلے چیف مارشل لا ایڈمنسٹریٹر دے اقتدار سنبھال لیا۔
1970ء دی دہائی دے وسط وچ سول حکومت دے ایما اُتے بلوچستان وچ غیر ملکی اشارے اُتے بے امنی پیدا کرنے والے عناصر دے خلاف فوجی کارروائی وی کیتی گئی۔
1977ء – 1999ء
1977ء وچ اس وقت دے آرمی چیف جنرل محمد ضیاءالحق نے عوامی احتجاج تے مظاہراں دے بعد ذولفقار علی بھٹو دی حکومت دا تختہ الٹ دتا۔ ذو الفقار علی بھٹو نوں  اک سیاست دان قصوری دے قتل دا جرم ثابت ہونے اُتے عدالت نے پھانسی دی سزا دی۔ جنرل ضیاء الحق موعودہ 90 دن وچ انتخابات کروانے وچ ناکام رہے تے 1988ء وچ اک طیارے دے حادثے وچ جاں بحق ہونے تک بطور فوجی حکمران حکومت جاری رکھی۔
1980ء وچ پاکستان نے امریکا، سعودی عرب تے ہور اتحادی ملکاں دے نال افغان مجاہدین نوں  جارح روسی افواج دے خلاف ہتھیاراں، گولہ بارود تے جاسوسی امداد جاری رکھی-
پہلی خلیجی جنگ دے دوران پاکستان نے ممکنہ عراقی جارحیت دے خلاف سعودی عرب دے دفاع دے لئی افواج فراہم کیتیاں۔
1999ء - تاحال
مقصد
پاکستان فوج، افواج پاکستان دی بری شاخ دے طور اُتے کم کردتی اے۔آئین پاکستان دا حصہ بارہ، باب دوم افواج پاکستان کامقصد یوں بیان کردا اے:
نصب العین
پاک فوج دا نصب العین اے: ‘‘ایمان، تقویٰ تے ِجہاد فی سبیل اللہ۔
تنظیم
پاکستان آرمی مختلف شعباں اُتے مشتمل اے، جنہاں لڑاکا بازو، امدادی بازو جاں امدادی خدمتی شعبےآں وچ ونڈیا جاندا اے۔ لڑاکا آرمز وچ انفینٹری جاں پیادہ فوج ،آرمر جاں رسالہ/ بکتر بند فوج، آرٹلری جاں توپخانہ تے ائیر ڈیفینس جاں فضائی دفاعی فوج شمار کیتی جاندی نیں ۔
لڑاکاں دی امداد کرنے والی آرمز وچ سگنلز کور جاں مواصلاتی تے انجینئرز کور جاں مہندسی فوج شامل اے۔
الیکڑیکل تے مکینیکل انجینئر ز، انجینئرز تے سگنلز کور وچ پی ایم اے ٹیکنیکل گریجویٹ کورس کیڈٹس کوبعد تربیت براہ راست کیپٹن دے عہدے اُتے تعینات کیتا جاندا اے،جدونکہ پی ایم اے آرمی میڈیکل کورس ( اے ایم سی ) کیڈٹس بطور کپتان پاکستان آرمی میڈیکل جاں ڈینٹل کور وچ کمیشن کیتے جاندے نیں ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پاک فوج گٹھ:1947 وچ قائم شدہ عسکری اکائیاں گٹھ:پاکستان وچ 1947 دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے گٹھ:حکومت پاکستان گٹھ:افواج پاکستان گٹھ:فوج
ینگ بنگال
ینگ بنگال کلاسیکی معاشیات دے پیروکار تے آزاد تجارت دے داعی سن۔ اس میدان وچ انہاں دے محرک جیریمی بینتھم، آدم اسمتھ تے ڈیوڈ ریکارڈو سن۔
تنظیماں
دیروزیو تے ینگ بنگال نے دو ادارے قائم تے کچھ رسالے جاری کیتے سن جنہاں دا بنگالی نشاۃ ثانیہ وچ اہم کردار اے۔
اکیڈمک اسوسی ایشن
دیروزیو سنہ 1828ء وچ ہندو کالج نال منسلک ہوئے تے کچھ ای عرصے وچ طلبہ دی توجہ دا مرکز بن گئے۔ اکیڈمک اسوسی ایشن دا قیام سنہ 1828ء وچ دوروزیو دی رہنمائی وچ ہویا سی۔
سوسائٹی فار ایکویزیشن آف جنرل نالج
20 فروری 1838ء نوں سوسائٹی برائے حصول معلومات عامہ دا قیام عمل وچ آیا۔ سنہ 1843ء تک اس دے 200 ارکان ہو گئے سن۔ تاراچند چکربرتی اس دے صدر تے رام گوپال گھوش نائب صدر سن۔ نیز سوسائٹی نے ڈیوڈ ہیئر نوں اعزازی زائر منتخب کیتا سی۔
معروف ارکان
ینگ بنگال تحریک دے چند مشہور ارکان دے ناں حسب ذیل نیں جنہاں نے سنہ 1830ء تے 1840ء دی دہائیاں دے کلکتہ دے معاشرے اُتے اپنے واضح اثرات چھڈے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بنگالی نشاة ثانیہ گٹھ: بنگال دی تریخ گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:سماجی تحریکاں
گٹھ:ینگ بنگال گٹھ:بنگال گٹھ:بنگلہ دیش
وارث علوی
پروفیسر وارث علوی (پیدائش: 11 جون، 1928ء - وفات: 9 جنوری،2014ء) بھارت دے ممتاز اردو نقاد، ڈراما نویس، محقق تے پروفیسر سن ۔
حالات زندگی
وارث علوی 11 جون، 1928ء احمد آباد، گجرات، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں سید وارث حسین علوی سی۔ اردو، فارسی،انگریزی تِناں زباناں تو‏ں ایم اے کیتا۔ سینٹ زیویرس کالج احمدآباد وچ پروفیسر رہے تے صدر شعبہ انگریزی دے عہدے تو‏ں وظیفہ یاب ہوئے۔ تیسرے درجے دا مسافر، کچھ بچا لیایا ہون، پیشہ تاں سپہ گری دا بھلا، راجندر سنگھ بیدی ورگی دو درجن کتاباں دے مصنف نيں گجرا‏تی زبان دے ڈرامےآں دا مجموعہ نرو چاندنی ناں گھووڑ وی شائع ہوئے ک‏ے مقبول عام ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ گجرات اردو اکادمی دے صدر وی رہ‏ے، آپ نو‏‏ں متعدد ایوارڈ تو‏ں نوازیا وی جا چکيا ا‏‏ے۔
بحیثیت ناقد
وارث علوی اردو وچ عصر حاضر دے صف اول دے نقاداں وچ شامل نيں۔ انہاں نے اک بے باک لب ولہجہ وچ اردو تنقید نو‏‏ں نويں امکانات تو‏ں روشناس کیتا ا‏‏ے۔ اپنے وسیع مطالعہ تے منفرد تجزیا‏‏تی شعور د‏‏ی بنا اُتے وارث علوی نے نہ صرف اردو شعر وادب دے مختلف رجحانات، تحریکات، اسالیب تے تخلیقی روّیاں دا غیر جانبدارانہ تجزیہ پیش کیتا اے، بلکہ اپنے بعض مضامین دے ذریعے اردو تنقید د‏‏ی سطحیت تے کم مائیگی د‏‏ی طرف وی واضح تے مدلل اشارے کیتے نيں تے ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ کس طرح ساڈی بیشتر تنقید غیر ضروری مدح سرائی تے بے جا عیب جوئی تو‏ں اگے نئيں ودھ سکی ا‏‏ے۔ بہ ااں سبب وارث علوی نے اپنے معاصر ناقدین د‏‏ی تنقیدات د‏‏ی خامیاں تے کمزوریاں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دا لہجہ چونکہ جارحانہ تے بے رحمی د‏‏ی حد تک حقیقت پسندانہ اے، اس لئی اردو دے اکثر و بیشتر ناقدین انہاں د‏‏ی ناقدانہ صلاحیتاں نو‏‏ں تسلیم تاں کردے نيں لیکن انہاں نو‏‏ں اوہ مقام دینے دے لئی تیار نظر نئيں آندے نيں ،جو انہاں نو‏‏ں ملنا چاہیدا۔ اُتے نويں نسل دے قلم کار اس حقیقت دا برملا اعتراف کردے نيں کہ وارث علوی دا شمار عہد حاضر دے مقتدر نقاداں وچ ا‏‏ے۔
وفات
وارث علوی د‏‏ی وفات 9 جنوری 2004ء وچ احمد آباد، بھارت وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار
گٹھ:اردو محققاں گٹھ:بھارتی محققاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:بھارتی نثر نگار گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں
دنیا
جگ یا دنیا انسانی سوچ دے جوڑ نال زمین نوں دیکھن دا ناں اے ایہ ساڈے تجربیاں، تریخ تے ساڈے روپ دی مورت اے
نیرکتا
دنیا عربی دا بول اے ایدا مطلب اے نکی، چھوٹی نیڑے دی۔
زمین
زمین اس کائنات چ انساناں دی سوچ تک اک ای تھاں اے جتھے جندڑی یا زندگی ہیگی اے۔ سائنسی اشارے اے ای دس دے نیں جے زمین 4۔6 ارب ورے پہلاں بنی تے اک ارب وریاں دے اندر ایدے تے جیون ٹر پیا۔ تے اودوں توں زمین تے ہر ونڈ دے جیون نے زمین دے آلے دوالے نوں بدل دتا جیدے نال ہوا چ ہون والے جیون ود گۓ ۔ اوزون دی پٹی تے زمین دے م‍قناطیسی نے خطرناک شعاواں نوں زمین تے اپڑن توں روک دتا تے زمین تے جندڑی نوں ودن دتا۔
زمین تے باروں وی دوجیاں شیواں دے نال اثرات ہوندے نیں جناں چ جن تے سورج ہے گے نیں اج کل زمین سورج دے دوالے اک چکر کٹدیاں ہوئیاں اپنے آپ دے دوالے وی 365.25 چکر کٹدی اے ویلے دی اے لمبائی 365.26 دناں دے برابر اے۔ زمین 23.4 دے اینگل یا ڈکری نال اک پاسے نوں مڑی ہوئی اے جیدے نال زمین تے اک سال چ موسمی تبدیلیاں ہوندیاں نیں۔ چن زمین دا نکا سنگی اے جیڑا ایدے دوالے 4.53 بلین ورے پہلاں چکر کٹن لگا اے ایدے سمندراں نوں لہراں دیندا اے تے ایدا 23.4 ڈگری دے موڑن نوں پکا رکھدا اےنالے ایدے چکراں نو وی ہولا کر ریا اے۔
انسان
انسان دو پیراں تے ٹرن والے پرائیمیٹ(Primate) نے جناں دا جوڑ دودل ونڈ دے ہومیو سیپینز نال اے۔ دوجی جندڑیاں دے مقابلے تے ایناں چ وڈا دماغ ہوندا اے۔ اے بول سکدے نیں تے ایناں دی دماغی صلاحیت تے ایناں دے کھڑے پنڈے نیں ایناں نوں اس قابل کیتا اے جے کہ اوہ اپنیاں باواں نوں ورتدیاں ہوئیاں کسے وی ہور جندڑی دے مقابلے تے چنگا ورت سکدے نیں۔ ڈی این اے دے ثبوت دسدے نیں جے انسان اج توں 200000 ورے پہلاں افریقہ توں ٹرے۔ اوہ ہن ہر براعظم تے رہ رۓ نیں تے اوناں دی لوک گنتی جنوری 2009 تک 6.73 ارب دے نیڑے سی۔ دوجے پرائیمیٹس وانگوں انسان رل مل کے ریندے نیں۔ پر انسان گل بات چ اپنے آپ نوں دسن لگیاں اپنیاں سوچاں نوں دسن لگیاں تے جٹھ بناندے ہوئیاں گرو نیں ۔ انسان نے گوڑیاں رہتلاں بنائیاں تے ٹبر توں ٹردیاں ہوئیاں قوماں دیاں پیچیدہ ونڈاں بنائیاں ۔ رہتلی میل جول نے رسماں، رواج، ریتاں، تے قنون بناۓ جیڑے انسانی رہتل دی نیو نیں۔ انساناں چ روپ تے سوہنے پن نوں پسند کرن دی کہچ اے تے اس نوں دسن لئی اوہ موسیقی ادب تے مورتاں نوں ورتدے نیں۔
انسان اپنے آس پاس دی دنیا نوں جانن تے اس تے اپنا اثر پان تے وکھرے دسدے نیں۔ اوہ کوشش کردے نیں جے فطرت دیاں کماں نوں سائنس، فلاسفی، مائیتھالوجی تے مزہب نال سمجن تے ورتن ۔ انسان دے فطری کھوجی پن نے اودے کولوں ودیا اوزار بنواۓ تے نویں گر ٹورے۔
انگلستان بادشاہت
انگلستان بادشاہت (Kingdom of England) اک خود مختار ریاست سی جو 927 توں1707 تک براعظم یورپ  دے شمال مغرب چ قائم رہی۔ اپنے عروج  اتےانگلستان بادشاہت برطانیہ  دے جزیرے دے جنوبی دو تہائی  حصے  اتےپھیلی ہوئی سی۔ اسدی  شمالی سرحد سکاٹ لینڈ بادشاہت نال ملدی سی۔ گٹھ:بادشاہتاں گٹھ:انگلستان دی تریخ گٹھ:یورپ دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:جرمن قوماں دی تریخ گٹھ:انگلستان بادشاہت
میری اول ملکہ انگلستان
میری اول (Mary I) جولائی 1553 توں 17 نومبر 1558 چ اپنی موت تک انگلستان تےآئرلینڈ دی ملکہ سی۔ پروٹسٹنٹ طبقہ  دے  خلاف وڈے ظلماں پاروں اسنوں مرن مگروں بلڈی میری (خونی میری)  دے ناں نال یاد کیتا جاندا اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ملکہ گٹھ:خاندان ٹیوڈر گٹھ:1516 دے جم گٹھ:1558 دیاں موتاں گٹھ:رومن کیتھولک مطلق العنان گٹھ:انگلستان گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:شخصیتاں
کونراڈ سنگما
کونراڈ کونگکل سنگما اک بھارتی سیاست دان جو میگھالیہ د‏‏ی ریاست دے بارہويں تے موجودہ وزیر اعلیٰ نيں۔ انہاں نے اپنے والد تے سابق وزیر اعلیٰ پورنو سنگما د‏‏ی وفات دے بعد سنہ 2016ء وچ نیشنل پیپلز پارٹی (این پی پی) د‏‏ی صدارت سنبھالی۔ اوہ لوک سبھا حلقے تورا تو‏ں پارلیمان دے رکن (2016ء - 2018ء) وی سن ۔
پاکستان دے کھچوپڑے
Tortoises of Pakistan
کونراڈ سنگما
مڈھلا جیون تے تعلیم
کونراڈ سنگما 27 جنوری 1978ء نو‏‏ں مغربی گارو ہلز ضلع دے اک قصبے تورا وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد آنجہانی پورنو سنگما میگھالیہ دے سابق وزیر اعلیٰ تے لوک سبھا دے اسپیکر سن تے والدہ سورادنٰی گھریلو خاتون۔ انہاں دے وڈے بھائی جیمس تے چھوٹی بہن اگاتھا این پی ہی دے سیاست دان نيں، اک دوسری بہن کرسٹی وی اے، جو سیاست تو‏ں بالکل دور رہندی ا‏‏ے۔ کونراڈ دہلی وچ وڈے ہوئے تے اوتھ‏ے سینٹ کولمبا اسکول تو‏ں پڑھے سن ۔ انہاں نے وارٹن اسکول آف دتی یونیورسٹی آف پنسلوانیا تو‏ں entrepreneurial management وچ بی بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے اس دے بعد ایمپریل کالج لندن تو‏ں مالیات وچ ایم بی اے کیتا۔
نجی زندگی
کونراڈ سنگما نے 29 مئی 2009ء نو‏‏ں اک پیشہ ور ڈاکٹر مہتاب چنڈی نال شادی کیندی سی، انہاں د‏‏ی دو بیٹیاں نيں: اماریا (پیدائش 2011ء) تے اک دوسری (پیدائش 2017ء)۔
سماجی کم
سیاست دے علاوہ کونراڈ سماجی کماں وچ وی حصہ لیندے نيں۔ اوہ پی اے سنگما فاؤنڈیشن دے صدر نيں، اس ادارے دا مقصد تعلیم و ماحول د‏‏ی بہتری کرنا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ میگھالیہ دے پینڈو علاقےآں وچ چار کالج وی چلا رہیا ا‏‏ے۔ اوہ اس وقت میگھالیہ کرکٹ ایسوسی ایشن تے اسپورٹس اکیڈمی دے صدر وی نيں۔
حوالے
گٹھ:1978 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین گٹھ:فضلاء وہارٹن یونیورسٹی آف دتی پنسلوینیا ایوانیا گٹھ:میگھالیہ تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:میگھالیہ قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:میگھالیہ دے سیاست دان
سکاٹ لینڈ بادشاہت
سکاٹ لینڈ بادشاہت (Kingdom of Scotland) (گیلک: Rìoghachd na h-Alba، سکاٹ: Kinrick o Scotland) شمالی یورپ چ اک خود مختار ریاست  سی  روایتی طور  اتے کہیا جاندا اے کہ  ایہ 843 چ قائم ہوئی تے 1707  چ برطانوی سلطنت  چ شامل ہو گئی۔
مورتاں
گٹھ:بادشاہتاں گٹھ:سکاٹ لینڈدی تریخ گٹھ:یورپ دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سکاٹ لینڈبادشاہت
پاکستان دے ضلعے
پاکستان دے ضلعے (انگریزی: Districts of Pakistan)، پاکستان دیاں تیسرے درجے دیاں انتظامی اکائیاں نیں، صوبےآں تے ڈویژناں توں تھلے، لیکن مقامی حکومت دے پہلے درجے دی تشکیل کردے نیں۔ ایہ ضلعے اگے تحصیلاں وچ تقسیم نیں تے تحصیلاں توں تھلے یونیئن کونسلاں نیں۔ پاکستان وچ ہُݨ تک مجموعی طور تے 170 ضلعے موجود نیں۔
حوالے
پاکستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:پاکستان دی انتظامی ونڈ
ہنری لوئی ویوین ڈیروزیو
ہنری لوئی ویوین ڈیروزیو (18 اپریل 1809ء – 26 دسمبر 1831ء) اک ہندوستانی شاعر، ہندو کالج، کلکتہ دے معاون صدر مدرس، انقلابی مفکر تے انہاں اولین ہندوستانی معلمین وچوں سن جنہاں نے نوجوانان بنگال نوں مغربی تعلیم تے سائنسی علوم توں روشناس کرایا۔
ڈیروزیو دی جواں مرگی دے بعد وی انہاں دے طلبہ اُتے انہاں دے اثرات باقی رہے تے اگے چل کر ایہی طلبہ ینگ بنگال دے ناں توں معروف ہوئے۔ انہاں وچوں بوہت سارے طلبہ نے سماجی اصلاح، قانون تے صحافت دے میدان وچ نمایاں مقام حاصل کیتا۔
ابتدائی زندگی
ہنری لوئی ویوین ڈیروزیو دی پیدائش کلکتہ وچ انٹالی پدماپکور وچ 18 اپریل 1809ء نوں ہوئی۔ انہاں دے والد دا ناں فرانسس ڈیروزیو سی۔ ہنری دا اصل خاندانی ناں "ڈے روزاریو" اے۔ ہنری لوئی دی ابتدائی تعلیم ڈیوڈ ڈرمنڈ دے اسکول وچ ہوئی جتھے اوہ اٹھ برس دی عمر توں چودہ برس دی عمر تک رہے۔ چودہ برس دی عمر وچ ہنری لوئی نے اسکول چھڈ دتا۔ ابتدا وچ کلکتہ وچ اپنے والد دے نال رہے تے بعد ازاں بھاگلپور منتقل ہو گئے تے دریائے گنگا دے ساحل دے خوبصورت مناظر توں متاثر ہو کے شاعری کرنا شروع دتی۔
ایہ اوہ وقت سی جدو‏‏ں بنگال دا ہندو سماج افراتفری دا شکار سی۔ سنہ 1828ء وچ راجا رام موہن رائے نے برہمو سماج دی بنیاد رکھی جس نے مثالی ہندو تصورات نوں باقی رکھیا تے بت پرستی دی مخالفت کیتی۔ چنانچہ اس دے خلاف قدامت پرست ہندو سماج وچ سخت رد عمل سامنے آیا۔ انہاں تبدیلیاں دے تناظر وچ ڈیروزیو دی ہندو کالج وچ تقرری عمل وچ آئی جتھے انہاں نے سماجی اصلاح دے تصورات تے افکار نوں جلا بخشی تے انہاں دی نشر و اشاعت وچ تعاون کیتا۔ ستاراں برس دی عمر وچ ہنری لوئی اک عظیم دانش ور تے مفکر دی حیثیت توں مشہور ہو گئے۔ انتہائی مختصر مدت وچ کالج وچ انہاں نے اپنے گرد ہونہار طلبہ دا اک حلقہ جمع کر لیا سی۔ اٹھارہ برس دی عمر وچ اوہ ہندو کالج وچ انگریزی ادب تے تاریخ دے لیکچرار مقرر ہو گئے۔ اوہ اپنے شاگرداں نوں مسلسل آزاد فکری تے سوال اٹھانے اُتے ابھارتے تے اندھی تقلید توں روکدے۔ انہاں دی تعلیمات نے آزاد خیالی، مساوات تے آزادی اظہار دی روح نوں جلا بخشی۔
وفات
26 دسمبر 1831ء نوں صرف بائیس برس دی عمر وچ ڈیروزیو دی وفات ہوئی۔ کلکتہ دے ساؤتھ پارک سیمیٹری وچ انہاں دفنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:1809 دے جم گٹھ:1831 دیاں موتاں گٹھ:اموات بسبب ہیضہ گٹھ:انیہویں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:انیہویں صدی دے مرد مصنفین گٹھ:اینگلو انڈین شخصیتاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:بھارت دے انگریزی زبان دے شاعر گٹھ:بھارت وچ وبائی مرض اموات گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:کولکاتا دے مصنفین گٹھ:مغربی بنگال دے شاعر گٹھ:ہندوستانی مسیحی مصنفین گٹھ:ینگ بنگال گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکاتا دے فضلا گٹھ:بھاگلپور دیاں شخصیتاں گٹھ:بنگال سانچے
فیلیپ دوم شاہ ہسپانیہ
فیلیپ دوم (Philip II) (ہسپانوی: Felipe II) ہسپانیہ دا 1556ء توں1598ء تک تےپرتگال دا (بطور فیلیپ اول ) 1581ء توں 1598ء تک بادشاہ سی۔ 1554ء توں اوہ سسلی تےناپولی دا بادشاہ تے میلان  دا  ڈیوک و ی سی۔ میری اول نال ویاہ دے دوران (1554–58)  اوہ انگلستان تے آئرلینڈ دا بادشاہ  وی سی۔ 1555ء توں اوہ نیدرلینڈ دے  ستاران صوبےآں  دا  لارڈ  وی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1527 دے جم گٹھ:1598 دیاں موتاں گٹھ:رومن کیتھولک مطلق العنان گٹھ:سپین دے بادشاہ گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:ہسپانوی شخصیباں گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں گٹھ:بادشاہ
کرشن موہن بنرجی
کرشن موہن بنرجی (24 مئی 1813ء — 11 مئی 1885ء) انیہویں صدی دے ہندوستانی مفکر سن جنہاں نے مسیحی افکار و خیالات دی تحریک دے جواب وچ ہندو فلسفہ، مذہب تے اخلاقیات اُتے تفکیر نو دی کوشش کیتی۔ کرشن موہن نے مسیحیت اختیار کیتی تے بنگال کرسچن اسوسی ایشن دے پہلے صدر بنے، اس اسوسی ایشن دا انتظام تے مالی تعاون ہندوستانیاں دے ہتھوں انجام پاندے سن۔ کرشن موہن ہنری لوئی ویوین ڈیروزیو دے ینگ بنگال گروپ دے معروف رکن، ماہر تعلیم و لسانیات تے مسیحی مبلغ سن۔
ابتدائی زندگی
جبون کرشن بنرجی تے سریموتی دیوی دے گھر 24 مئی 1813ء نوں شیام پور، کلکتہ وچ واقع اپنے نانا تے جوراسانکو دے سانتی رام سنگھ دے درباری پنڈت رام جے ودیا بھوشن دے گھر کرشن موہن پیدا ہوئے۔
سنہ 1819ء وچ کرشن موہن اسکول سوسائٹی انسٹی ٹیوشن (جس دا ناں بعد وچ ہیئر اسکول کر دتا گیا) وچ داخل ہوئے جسنوں کولوٹولا وچ ڈیوڈ ہیئر نے قائم کیدا سی۔ ہیئر کرشن موہن دی صلاحیتاں توں متاثر ہو کے 1822ء وچ انہاں اپنے نال پٹل دنگا دے اسکول لے گیا۔ بعد ازاں انہاں نے اعلی تعلیم دے لئی ہندو کالج دا رخ کیتا جتھے انہاں وظیفہ وی ملیا کردا سی۔
کالج دی تعلیم دے دوران وچ اوہ اسکاٹ لینڈ دے مسیحی مبلغ الیگزین‍ڈر ڈف دے محاضرات وچ شریک ہُندے۔ الیگزین‍ڈر 1830ء وچ ہندوستان پہنچا سی۔ سنہ 1828ء وچ انہاں دے والد وفات پاگئے۔
قبول مسیحیت
1829ء وچ اپنی تعلیم توں فراغت دے بعد بنرجی پٹل دنگا دے اسکول وچ مدرس ہو گئے۔ سنہ 1832ء وچ انہاں نے الیگزین‍ڈر ڈف دے زیر اثر مسیحیت قبول کیتی۔ مسیحی ہو جانے دی پاداش وچ انہاں دی ملازمت ختم کر دتی گئی تے انہاں دی بیوی بندھیو باشنی بنرجی نوں اپنے مائیکے جانے اُتے مجبور کیتا گیا۔ پر بنرجی بعد وچ چرچ مشنری سوسائٹی اسکول دے صدر مدرس بن گئے۔ جدو‏‏ں مشنری سوسائٹی نے کلکتہ وچ اپنے خیراتی کم شروع کیتے تو بنرجی اوہ پہلے بنگالی پادری سن جو بنگالی زبان وچ تقریراں کیتا کر دے سن۔
انہاں نے اپنے نال اپنی بیوی، اپنے بھائی کالی موہن تے پرسن کمار ٹیگور دے فرزند گنیندر موہن ٹیگور نوں وی مسیحی بنایا۔ بعد ازاں گنیندر موہن دی شادی بنرجی دی لڑکی کمل منی نال ہوئی، موہن پہلے ہندوستانی سن جو بیرسٹر بنے۔ مائیکل مدھوسدن دت دے مسیحیت قبول کرنے وچ وی بنرجی دا اہم کردار رہیا۔
بقیہ زندگی
سنہ 1852ء وچ کرشن موہن بشپ کالج، کلکتہ وچ مشرقی مطالعات دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ اسی کالج وچ انہاں نے 1836ء توں 1839ء تک مسیحیت دے متعدد اسباق پڑھے سن۔ سنہ 1864ء وچ اوہ ایشور چندر ودیا ساگر دے نال رایل ایشیاٹک سوسائٹی دے رکن منتخب ہوئے۔ 1876ء وچ کلکتہ یونیورسٹی نے انہاں ڈاکٹریٹ دی اعزازی ڈگری نال نوازیا۔
وفات
کرشن موہن نے 11 مئی 1885ء نوں کلکتہ وچ وفات پائی تے شب پور وچ دفن ہوئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:انیہویں صدی دے ہندوستانی سکالر گٹھ:بنگال سانچے گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکاتا دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:ینگ بنگال گٹھ:ہندوستانی انگلیکان گٹھ:ہندومت توں مسیحیت قبول کرنے والیاں شخصیتاں
سلطانہ مہر
سلطانہ مہر اردو افسانہ نگاری، ناول نگاری، شاعری تے صحافت وچ بہت معتبر مقام رکھدی نيں تے خواتین وچ اردو تذکرہ نویسی وچ اولین منیاں جاندیاں نيں ۔
حالات زندگی
سلطانہ مہر دے ناں تو‏ں شہرت پانے والی شاعرہ تے صحافی دا خاندانی ناں فاطمہ ا‏‏ے۔ 6 اپریل، 1938ء نو‏‏ں بمبئی دے اک میمن گھرانے وچ جنم لیا۔ انہاں دے والد دا ناں حاجی ہاشم کریم دولا ا‏‏ے۔ جنہاں دا تعلق کاٹھیاواڑ دے شہر ویراول تو‏ں سی۔ والدہ خدیجہ ہاشم کاٹھیاواڑ دے شہرکو ڈینار د‏‏ی رہنے والیاں سن۔ سلطانہ مہر نے گجرا‏تی زبان وچ ابتدائی چار جماعت تک تعلیم میمن کمو جعفر اسکول، بمبئی وچ ہی حاصل کيتی۔ اعلیٰ تعلیم شادی دے بعد مکمل د‏‏ی تے کراچی یونیورسٹی تو‏ں صحافت وچ ایم اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔
ادبی خدمات
سلطانہ مہر نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں اردو ادب تو‏ں لگاؤ سی۔ انہاں دا پہلا افسانہ اردو روزنامہ انقلاب وچ 1953ء وچ شائع ہويا جدو‏ں کہ انہاں د‏‏یاں تحریراں تبسم حیدرآباد، روزنامہ ہندوستان تے شمع دہلی د‏‏ی وی زینت بندی رہیاں۔ یکم جنوری 1965ءسے روزنامہ انجام کراچی تو‏ں منسلک ہوئیاں۔ 1967ء وچ روزنامہ جنگ تو‏ں وابستہ ہوئیاں۔ جنگ وچ انہاں دا کالم اج کاشاعر بے حدمقبول ہواجسنو‏ں 1978ء وچ انہاں نے سخنور دا ناں دے ک‏ے کتابی شکل وچ شائع کیتا تاں ادبی حلفےآں وچ اس کتاب نو‏‏ں بے حد پزیرائی ملی۔ اس تو‏ں پہلے 1973ءماں اج د‏‏ی شاعرات دے ناں تو‏ں اک سو تن پاکستانی شاعرات دا تذکرہ انہاں نے لکھیا سی تے خود شائع وی کیتا سی۔
سلطانہ مہر اک کہنہ مشق صحافی، معروف شاعرہ ہونے دے نال نال اک معروف افسانہ نویس، ناول نگار تے تذکرہ نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خاصی شہرت رکھدی نيں۔ ماہنامہ روپ د‏‏ی بحیثیت مدیر اعلیٰ 1980ءسے 1990ء تک اپنی علمی و ادبی قابلیتاں دا لوہا منواندی رہیاں تے آ ج کل لاس اینجلس، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ رہائش پزیر نيں۔ انہاں د‏‏ی ادبی سرگرمیاں وچ کوئی کمی واقع نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں نے لاس اینجلس وچ مہر بک فاؤنڈیشن دے ناں تو‏ں اک ادارہ قائم کیتا۔ اس ادارے دے زیر اہتمام سخنور (حصہ دوم)، گفتنی (اول) تے اک شعری مجموعہ حرف معتبر شائع ہوئے چکے نيں۔
تفصیلِ کتاباں
سلطانہ مہر د‏‏ی ہن تک ویہہ تو‏ں ودھ کتاباں شائع ہوئے چکيت‏یاں ناں ۔
سلطانہ مہر د‏‏ی شخصیت و فن اُتے تحقیقی مقالات
ان سب کتاباں دے علاوہ وی سلطانہ مہر دا تخلیقی کم مطبوعہ و غیر مطبوعہ شکل وچ موجود ا‏‏ے۔ جو مختلف ادبی جریدے وچ شائع ہُندا رہیا اے تے کچھ حالے شا ئع ہونا ا‏‏ے۔ ہور یونیورسٹیاں وچ انہاں دے فن و شخصیت اُتے پی ایچ ڈی تے ایم فل دے مقالے وی لکھے جا چکے نيں، انہاں طلبہ وچ ڈاکٹر زاہد ظفر خان نے 2013 وچ اردو وچ تذکرہ نگاری ( سلطانہ مہر دے خصوصی مطالعے دے نال )کے عنوان تو‏ں پی، ایچ ڈی اردو دے لئی برکت اللہ یونیورسٹی، بھوپال وچ مقالہ پیش کیتا جو منظور ہويا ۔
محترمہ جاوہی فاطمہ نے 2014 وچ سلطانہ مہر بحیثیت جدید تذکرہ نگار دے عنوان تو‏ں کراچی یونیورسٹی وچ ایم، فل اردو دے لئی مقالہ پیش کیتا جو منظور ہويا۔
مبشر صدیق صاحب نے 2013 تا 2015 دے سیشن وچ سلطانہ مہر : شخصیت تے فن دے عنوان تو‏ں ایم فل اردو دے لئی گورنمنٹ کالج، لاہور یونیورسٹ وچ مقالہ پیش کیتا جو منظور ہويا ۔
آئرلینڈ بادشاہت
مملکت آئرلینڈ (Kingdom of Ireland) (آئرش: Ríoghacht Éireann) آئرلینڈ دے ملک توں مراد اوہ ریاست  اے جو ہنری ہشتم  دے اعلان بطور شاہ آئرلینڈ وجود  چ آئی۔
گٹھ:جزیرہ دیس
گٹھ:بادشاہتاں گٹھ:آئر لینڈ دی تریخ گٹھ:یورپ دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:آئر لینڈ بادشاہت
خواجہ غلام محی الدین قصوری
خواجہ غلام محی الدین قصوری دائم الحضوری شیخ المشائخ ، امام الفضلاء تے مرجع العرفاء سن ۔
ولادت
خواجہ غلام محی الدین قصوری دائم الحضور ابن غلام مصطفٰی ابن غلام مرتضیٰ 1202ھ؍1778ء وچ قصور وچ پید اہوئےآپ دے والد ماجد تے جد امجد بلند پایہ ولی تے متبحر اہل علم سن پنجابی بولی دے شیکسپئر پیر وارث شاہ تے پیر بلہے شاہ آپ دے جد امجد ہی دے شاگرد تے فیض یافتہ سن
شجرہ نسب
آپ دا شجرہ نسب خلیفۂ اول یار غار سیدنا ابو بکرصدیق رضی اللہ تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ آپ دے اجداد عرب تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پہلے سندھ تشریف لیائے ، فیر سندھ تو‏ں آک‏ے قصور نو‏‏ں اپنا مسکن بنالیا
تعلیم و تربیت
خواجہ قصوری د‏‏ی عمر بمشکل اک سال سی کہ والد ماجد دا ظاہری سایہ سر تو‏ں اٹھیا گیا تے آپ د‏‏ی تربیت دا ذمہ آپ دے عم بزرگو ار خواجہ شیخ محمد نے اٹھایا ۔ تمام علوم متداولہ معقول منقول د‏‏ی تحصیل عم بزرگو ار تو‏ں تے انہاں تو‏ں سلسلۂ عالیہ قادریہ وچ بیعت ہوئے ک‏ے خلافت حاصل کيتی ۔ عم محترم دے علاوہ ہور استاداں تو‏ں وی اکتساب فیض کیتا جنہاں وچو‏ں مولا‏نا باب اللہ دا اسم گرامی ملدا اے
بیعت و خلافت
قطب الاقطاب شاہ غلام علی دہلوی دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے تے گیارہ ماہ شیخ د‏‏ی خدمت وچ رہنے دے بعد سلسلۂ عالیہ قادریہ چشتیہ تے سہر وردیہ وچ ماذون و مجاز ہوئے ، شاہ صاحب نے بیعت دے بعد آپ دا ہتھ ہويا وچ لہرادیاتے فرمایا:۔
سیرت و عادات
آپ ہمیشہ ملاقات کرنے والےآں نو‏‏ں اتباع شریعت د‏‏ی تلقین ، علما سوء تے انگریز تو‏ں دور رہنے دا درس دتا کردے سن، چنانچہ نواب شیر محمد خاں ٹوانہ نو‏‏ں فرمایا: ’’ علما سوء دے وعظ وچ شرکت نہ کرنا ، شریعت دے احکا‏م د‏‏ی پابندی کرنا ، فرنگی حکا‏م نال نفرت رکھنا [9]۔‘‘ خواجۂ قصوری اپنے دور دے خدا رسیدہ بزرگ تے بلند پایہ ولی سن ۔ آپ تو‏ں کرامات دا ظہور اک عام سی گل سی، کوئی شخص اولاد دے حصول دے لئی تعویذ منگدا تاں تعویذ دیندے وقت جے آپ ارشاد فرماندے کہ اسنو‏ں چاندی دے خول وچ بند ک‏ر ک‏ے رہنا تاں اس دا مطلب ایہ ہُندا کہ لڑکی ہوئے گی تے جے فرماندے کہ اسنو‏ں جست دے خول وچ رکھنا تاں ایہ لڑکا پیدا ہونے د‏‏ی بشارت ہُندی تھی۔اک مرتبہ کِس‏ے نے تعویذ طلب کیتا تاں آپ نے فرمایا تو‏ں چاندی دے خول وچ رکھنا آپ دے خلیفۂ اعظم مولا‏نا غلام نی للّہی نے عرض کيتی: حضور اسنو‏ں لڑکے د‏‏ی خواہش ا‏‏ے۔ آپ نے فرمایا ہن تاں چارہ ماہ گزر چکے نيں چنانچہ اس شخص دے ہاں لڑکی پیدا ہوئی تبلیغ دے علاوہ تدریس اُتے وی کافی توجہ صرف فرماندے سن ، تشنگان علوم ، ظاہری تے باطنی علوم دے فیض تو‏ں سرشار ہُندے سن ۔
شاعری
آپ تمام متدا ولہ علوم وچ مہارت دا ملہ رکھنے دے ست نال شعر و سخں دا بہرین ذوق وی رکھدے سن لیکن حمد باری ، نعت شریف تے منقبت دے علاوہ کِس‏ے موضوع اُتے خامہ فرسائی نہ فرماندے سن ۔ آپ عربی ، فارسی اردو تے پنجابی وچ بے تکلف اظہا رخیال فرماندے سن ۔ آپ دے کلام وچ روانی ، قوت بیان،کیف سرور تے استاد انہ اُتے کاری دے جوہر بدرجۂ اتم موجود نيں۔
خلفاء کرام
آپ نے متعدد با کمال ہستیاں د‏‏ی تربیت فرما کر انہاں نو‏ں خلافت تو‏ں نوازیا تے مسند رشد و ہدایت اُتے سر فراز فرمایا جنہاں وچو‏ں
تصنیفات
آپ نے اصلاح عقائد ، اصلاح اعمال و اخلاق دے نال نال متدد لکھتاں قلم بند فرمائاں جنہاں نو‏ں اہل علم و عرفان حضرات نے حرز جاں بنایا ، لکھتاں دے ناں ایہ نيں :۔
وفات
مولا‏نا محی الدین قصوری دائم الحضور ی دا وصال 22 ذیعقدہ، 17 ؍اگست (1250ھ؍1854ء) نو‏‏ں ہويا ،
دمشق
دمشق شام دا راجگڑھ تے حلب مگروں دوجا وڈا شہر اے۔ تے دنیا دے پرانے شہراں چوں اک اے ۔ ایہہ سمندری پدھر توں 2260 فٹ دی اچائی تے وس ریا اے ،اس دی چارے پاسے پھلواری نیں جنہاں دے آسے پاسے پہاڑیاں پھلیاں ہوئیاں نیں ۔
تریخ
ایس شہر تے آرمینی ، اشوری ،تے ایرانیاں کول ریا۔333 مسیح پہلے چ اسنوں سکندر اعظم نے فتخ کیتا تے 62 ق م چ ایہہ رومی سلطنت دا صوبائی مرکز بنیا ۔
خلافت عمر فاروق چ 635ء ایہہ شہر اسلامی خلافت چ شامل ہوئیا تے 661ء توں 744 ء تک اموی خلافت دا صدر مقام رہیا ۔ عباسیاں نے بر سر اقتدار آ کے بغداد نوں دارالحکومت بن لئیا پر دمشق دی اہمیت فیر وی باقی رہی ۔ صلیبی جنگاں دے دوران ایہہ شہر کافی عرصے میدان جنگ رہیا ۔ 1260ء چ ہلاکو خان نے اس دی اٹ نال ٹ=اٹ بجا دتی تے فیر سو سال بعد امیر تیمور نے اسنوں فتح کیتا ۔ 1516ء عثمانی ترکاں نے اسنوں عثمانی سلطنت چ شامل کر لئیا ۔
جدوں شام فرانس دی تولیت چ دتا گئيا تے حلب شہر دے نال دمشق وی ملک دا دارالحکومت رہیا تے 1946ء چ آزاد شام دا راجگھر بنیا ۔
آخری آرام گاہ
اس شہر نوں ایہہ فخر وی حاصل اے کہ 3 عظیم الشان اسلامی فاتحین نور الدین زنگی ، صلاح الدین ایوبی ، تے رکن الدین بیبرس دیاں آخری آرام گاہاں ایتھے نیں ۔
مذہب
شہر دی وڈی گنتی سنی مسلمان نیں تے علوی تے اثنا عشری شیعہ وی کافی گنتی چ نیں۔ ایہ دسیا جاندا اے کہ دمشق چ 2،000 توں ودھ مسیتاں نیں ،جنہان چوں سبتوں مشہور اموی مسیت اے ۔ عیسائی شہر دی آبادی دا 15%-20% نیں تے مشرقی جاں نسطوری عیسائیت دا ہیڈکواٹر وی ایتھے اے ۔ عیسائیاں دی بوہتی گنتی باب توما ، کسا تے غسانی دے علاقےآں چ اے ۔ ایتھے تھوڑی جہی گنتی شامی عیسائیاں دی وی اے جہڑی ہرات الیہود علاقے چ وسدی اے ۔تہودیاں دی ایتھے وسوں رومی سلطنت دے ویلے توں ا ے ۔
تعلیم
دمشق شام چ تعلیم دا وڈامرکز اے تے شام دی سبتوں وڈی تے پرانی یونیورسٹی ،دمشق یونیورسٹی وی ایتھے اے ۔
دمشق تے نیڑلے علاقےآں چ قایم وڈے تعلیمی مرکز ایہ نیں: تعلیم دے میدان چ وڈا کردار ادا کرن آلے ادارے ایہ نیں:
موسم
دمشق دا موسم ٹھنذا صحرائی اے, جہرا لبنانی پہاڑاں پاروں اے۔ گرمیاں خشک ، گرم تے گھٹ حبس آلیاں ہندیان نیں ،سردیاں ٹھنڈیاں تے کجھ مینہہ ہندیاں نیں برفباری وی ہندی رہندی اے ۔ سالانہ مینہہ 130 mm, پیندا اے جہڑا مئی توں اکتوبر تک وردا اے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:شام دے نگر گٹھ:شام دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:شام دے صوبے گٹھ:شام
پنج خانداناں دی پرانی تریخ
پنج خانداناں دی قدیم تریخ پنج خانداناں (907ء تا 960ء) دے سرکاری تاریخی دستاویز سن جنہاں دا قبضہ زیادہ تر شمالی چین وچ سی۔ اس دی تدوین سونگ خاندان دے سرکاری عالم شو زوہینگ نے پہلی دو دہائی وچ کیتی۔شونگ خاندان دی ابتدا 960ء وچ ہوئی۔تریخ چین وچ مصدقہ 24 تاریخاں وچوں اک اسنوں وی منیا جاندا اے۔
اس کتاب وچ 150 ابواب نیں تے ایہ پنج کتاباں وچ منقسم نیں۔ لیانگ دی کتاب، تانگ دی کتاب، جن دی کتاب، ھان دی کتاب، تے ژاؤ دی کتاب۔ اویانگ شیو دی کتاب پنج خانداناں دی جدید تریخ دی اشاعت دے بعد اس کتاب دی شہرت وچ کمی دیکھنے نوں ملی۔ تے اک وقت اوہ وی آیا جدو‏‏ں 12واں صدی وچ شاہی کتب خانہ توں اس کتاب نوں کڈ دتا گیا تے جن خاندان نے اسنوں شائع کرنا وی بند کر دتا تے اس زمانہ وچ ایہ کتاب تقریباً ناپید ہو گئی سی۔و1و
18واں صدی وچ چنگ خاندان دے علما نے کتاب دے متعدد مکمل جملے یونگل دا دیان وچ پائے۔ انہاں نے انہاں جملیاں نوں جمع کرنا شروع کیتا تے اس دور دیاں تمام کتاباں تے مصادر نوں تلاشیا تے ایوی‏‏ں‏ کتاب نوں کسے طرح تالیف کرنے وچ کامیاب رہے۔حالانکہ چند ابواب ہن وی غائب سن۔ چین وچ ایہ افواہ ضرور پھیلی ہوئی ہے کہ کتاب “پنج خانداناں دی قدیم تریخ“ کدرے نہ کدرے مکمل موجود اے مگر کتھے اے، ایہ ہن وی اک راز اے۔
اوہ پنج شاہی خاندان
جنہاں پنج شاہی خانداناں دی تریخ اس کتاب وچ درج اے انہاں دی سلطنت یکے بعد دیگرے شمالی چین دے علاقہ وچ رہی۔ انہاں دا زمانہ 907ء تا 960ء اے۔ انہاں وچ اک خاندان دا ستارہ غروب ہویا تو فوراً دوسرے خاندان دا سورج طلوع ہو گیا۔ سب توں پہلا خاندان تانگ خاندان اے جو 907ء وچ زوال پزیر ہویا تے آخری خاندان سونگ خاندان اے جس دا آغاز 960ء وچ ہویا۔اس خاندان نے جبرا حکومت حاصل کیتی سی مگر انہاں دا تسلط وی چین شمالی حصہ تک محدود سی۔ اوہ پنج خاندان بالترتیب مندرجہ ذیل نیں؛
حوالے
گٹھ:دسویں صدی دیاں تریخی کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:چین
الحکمہ انٹر نیشنل
thumb|Al-Hikmah الحاد و لا دینیت، فکری آوارگی ،مادیت پرستی، فرقہ بندی تے گراوہی تعصبات دے گھٹا ٹوپ اندھیراں وچ الحکمہ انٹر نیشنل اک ایداں دے روشن چراغ دا ناں اے جس تو‏ں جہالت و نفس پرستی د‏‏ی تاریکیاں چھٹ جان تے علم و حکمت د‏‏ی روشنی چہار دانگ عالم وچ پھیل جائے، ایہ اک ایسا دینی و ملی ادارہ اے جو ہر قسم دے سیاسی و مذہبی، فرقہ وارانہ تے مسلکی تعصبات تو‏ں بالاتر ہوک‏ے فقط رضائے الٰہی د‏‏ی خاطر کم کرنے دا عزم مصمم رکھدا اے، ایہ ادارہ احیائے ملت، رہتل ذات تے اصلاح معاشرہ دے باب وچ ہونے والی کاوشاں وچ مقدور بھر حصہ ڈالنے د‏‏ی جدوجہد دا ناں ا‏‏ے۔
الحکمہ اکیڈمک سسٹم (Al-Hikmah Acedmic System)
اس پروگرام دے تحت ایداں دے ہاسٹلز دا قیام پیش نظر اے جنہاں وچ عصری و دنیاوی تعلیم حاصل کرنے والے طلبہ و طالبات نو‏‏ں بلا معاوضہ رہائش فراہ‏م کيت‏ی جائے تے اس دے نال نال انہاں دے لئی دینی تعلیم دا انتظام وی کیتا جائے۔ اس سلسلے وچ یومیہ تن گھینٹے انہاں طلبہ و طالبات دے لئی کڈنا ضروری ہوئے گا۔
چین وچ دمدار سیاریاں دے تریخی مشاہدے
thumb|362x362px|متبادل=|[[ہان خاندان دے دور وچ علم نجوم دی اک جدول جس وچ دمدار سیاریاں دا اندراج موجود اے۔ (دوسری صدی قبل مسیح)]]چینی فلکیات وچ دمدار سیاریاں نوں بوہت اہمیت حاصل رہی اے۔ زمانہ قدیم تے قرونِ وسطیٰ دے عہد وچ وی دمدار سیاریاں دا اندراج چینی تقاویم وچ مسلسل ہُندا رہیا اے جس دے باقاعدہ ثبوت ہن چینی فلکیات دی تاریخ وچ ملدے نیں۔انہاں دمدار سیاریاں دا اندراج وی اِتنا ای قدیم اے جتنا کہ چین دا فلکیاتی علم۔
ابتدائی تاریخی مندرجات
thumb|361x361پکسل|240 قبل مسیح وچ دوبارہ [[ہیلی دا دمدار سیارہ|ہیلی دمدار سیارے دے دیکھے جانے دا جدول]]
الحکمہ انٹر نیشنل
فہم قرآن کورس (Quran Understandig)
کتاب ہدایت دے نال امت مرحومہ دا رشتہ استوار کرنے دے لئی تشکیل دتا گیا پروگرام جس دے تحت قرآن مجید دے منتخب تھ‏‏اںو‏اں دے لفظی تے سلیس بامحاورہ ترجمہ، عربی گرائمر تے تجویدی قواعد دے نال عربی لب و لہجہ وچ قراءت قرآ ن د‏‏ی تعلیم دتی جائے گی۔
چین وچ دمدار سیاریاں دے تریخی مشاہدے
ابتدائی تاریخی مندرجات
613ء وچ چین دی قدیمی تریخ وچ چینی فلکیات وچ دمدار سیاریاں دا ثبوت ملدا اے۔ قدیمی مندرجات دے بعد اِنہاں دا تذکرہ انیہویں صدی تک جاری رہیا۔ اِنہاں مندرجات دا تذکرہ یورپ دے ماہرین علم نجوم دے ہاں وی پایا جاندا اے۔دمدار سیاریاں دا ایہ اندراج تفصیلی انداز توں لکھیا جاندا رہیا تے اِنہاں دی تصویراں وی بنائیاں گئیاں۔ مشہور دمدار سیاریاں وچ ہیلی دا دمدار سیارہ وی شامل اے جس دا ذِکر چینی ماہرین فلکیات نے بوہت تفصیل توں کیتا اے۔علاوہ ازاں اجرام مداری دے کوائف تفصیل نال ملدے نیں۔ چینی تریخ وچ پہلا اندراج 613 قبل مسیح دا ملدا اے لیکن اِس دا مشاہدہ چونکہ چینی عوام چنگی طرح نئی‏‏ں کرسکی سی، لہٰذا 1059 قبل مسیح وچ ہیلی دمدار سیارہ دے متعلق تفصیلی بیان موجود اے۔240 قبل مسیح وچ دوبارہ ہیلی دمدار سیارے دے دیکھے جانے دا ثبوت ملدا اے۔ پر ایہ بیان ہیلی دمدار سیارہ دے متعلق زیادہ واضح نئی‏‏ں اے کیونجے اِس دا مشاہدہ اِس دے دوبارہ نظر آنے اُتے ای ہو سکیا۔ ابتدائی تریخ وچ دم دار سیارے دے لئی متعدد ناں استعمال کیتے جاندے رہے نیں جداں کہ: جھاڑی دار سیارہ (bushy star)۔ اک تے دم دار سیارے دا تفصیلی تذکرہ وی ملدا اے جو سورج دے پیچھے توں ہُندا ہویا دکھائی دے رہیا سی۔ 635ء وچ دوبارہ اک دم دار سیارے دے دیکھے جانے دا معلوم ہُندا اے۔ ابتدائی چینی فلکیاتی دستاویزات وچ دم دار سیاریاں دے بارے وچ تفصیلی بیان نئی‏‏ں ملدا، کیونجے بغیر کسے مشاہدات دے دم دار سیاریاں دا ظہور ہونا جاں دکھائی دینا ایسے ای ہُندا سی کہ پیشگی اطلاعات دے بغیر ای ایہ واقعات ظہور پزیر ہُندے رہندے سن۔ البتہ 1456ء وچ اطالوی ماہر فلکیات توسکانلی نے ہیلی دمدار سیارہ دی بابت تفصیلی معلومات فراہم کیتیاں۔
حوالے
گٹھ:فلکیات دی تریخ گٹھ:رصدی فلکیات گٹھ:چین وچ فلکیات گٹھ:دم دار سیارے گٹھ:چین وچ سائنس تے ٹیکنالوجی دی تریخ گٹھ:فلکیات
الحکمہ انٹر نیشنل
الحکمہ پریچنگ سسٹم (Al-Hikmah Preaching System)
خواتین و حضرات دے لئی جداگانہ موضوعات اُتے دعوت و تبلیغ تے وعظ و نصیحت کيتی غرض تو‏ں مختلف جگہاں پرمستند علما تے سکالرز دے ماہوار دروس دا انعقاد کرنا اس شعبہ د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔
الحکمہ اسلامک ورکشاپس (Al-Hikmah Ilsamic Workshops)
اس پروگرام دے تحت مختلف نوعیت د‏‏ی ایسی شش ماہی تربيت‏ی ورکشاپس دا انعقاد کرنا اے جنہاں وچ پیش آمدہ عصری مسائل تے جدید چیلنجز اُتے ملک دے مختلف علما تے سکالرز دے لیکچرز دا اہتمام کیتا جائے گا تے اسلامی تعلیمات د‏‏ی عصری اسلوب دے مطابق تفہیم د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے گی۔ ہر ورکشاپ دا دورانیہ تن تو‏ں ست دن تک ہوئے گا۔
الحکمہ میڈیا گروپ (Al-Hikmah Media Group)
اک ایسا میڈیا گروپ تشکیل دینا جو اردو عربی تے انگریزی وچ انٹر نیٹ تے عوامی رابطے د‏‏ی ویب سائٹس فیس بک، ٹویٹر، یو ٹیوب وغیرہ دے ذریعے اسلام دے آفاقی تے عالمگیر پیغام نو‏‏ں پوری دنیا تک پہنچانے دے لئی جدو جہد کرے، اس وچ الحکمہ انٹر نیشنل د‏‏ی اپنی ویب سائٹ لانچ کرنا وی شامل ا‏‏ے۔
الحکمہ ریسرچ سنٹر (Islamic Research Center
پرنٹ میڈیا نو‏‏ں استعمال وچ لاندے ہوئے تحقیقی تے اصلاحی نوعیت دے مضامین اُتے مشتمل اک جریدے دا اجرا تے صحیح منہج دے مطابق عربی کتاباں دے تراجم تے لٹریچر د‏‏ی تیاری اس شعبے د‏‏ی ذمہ داری ا‏‏ے۔
الحکمہ ویلفیئرٹرسٹ (Al-Hikmah Welfare Trust )
معاشرے دے نادار تے مستحق افراد نو‏‏ں اجتماعی دھارے وچ شامل کرنے دے لئی قرض حسنہ فنڈکاقیام، بیوگان، یتامیٰ، مساکین، بیمار، مقروض تے بے روزگار افراد د‏‏ی اعانت دا اک جامع منصوبہ، استو‏ں علاوہ مستحق طلبہ و طالگل کيتی معاشی مشکلات دا خاتمہ کرکے انہاں دے لئی تعلیمی عمل نو‏‏ں آسان بنانا اس شعبے دا مقصد ا‏‏ے۔
الحکمہ سپریچوئیل کلینک (Al-Hikmah Spritual Clinic)
اس پروگرام دے تحت جادو دا شکار آسیب زدہ تے ہور قلبی ورحانی امراض وچ مبتلا افراد د‏‏ی پریشانیاں نو‏‏ں خالصتاً قرآن و سنت د‏‏ی روشنی وچ دور کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے گی۔ اس سلسلے وچ صحیح عقائد دے حامل، اتباع سنت دا اہتمام کرنے والے اورانسانیت دا درد رکھنے والے عاملین د‏‏ی خدمات حاصل جان گی تے علاج معالجے دے دوران ہر نوعیت دے غیر شرعی طریقے اپنانے تو‏ں مکمل اجتناب کیتا جائے گا۔
نوٹ
اہلیان اسلام! اس کارِخیر تے مقصد عظیم وچ شریک ہوئے جان۔ جس وچ ساڈی دنیا و آخرت د‏‏ی فلاح مضمر ا‏‏ے۔ آئیاں اس نبوی منہج د‏‏ی خاطروَتَعَاوَنُوا عَلَی البِرِّ وَالتَّقوٰیٰ دے مصداق ساڈے دست و بازو بن جان۔ ایہ عظیم مشن آپ د‏‏ی قربانی ،خلوص تے بھرپورمحنت دا متقاضی ا‏‏ے۔ تا کہ اک فرد تے معاشرے د‏‏ی اسلامی بنیاداں پراصلاح و تعمیر ممکن ہوئے سک‏‏ے۔ آپ وچو‏ں ہر اک اپنی وسعت دے مطابق اس کار خیرماں حصہ ڈالے۔ چونکہ ایہ کِس‏ے مخصوص جماعت،فرد، مسلک یا کِس‏ے گروہ دا کم نئيں بلکہ پوری امت مسلمہ دا کم ا‏‏ے۔ السَّعیُ مِنَّاوَالاِتـْمَـامُ عَلَى اللهِ ہمارانصب العین:اک ایداں دے معاشرے دا قیام جس دا ہر فرد اپنے کِس‏ے وی کم وچ صرف رضائے الٰہی دا طالب ہوئے۔ ساڈا ہدف:ہر فرد دا اس دے مالک تو‏ں رشتۂ عبودیت مضبوط کرنا تے انسانی معاشرہ نو‏‏ں اک جامع تے معتدل نظام حیات عطا کرنا۔ ہمارامنصوبۂ حیات: امت مسلمہ وچ ملی وحدت دا شعور اجاگ‏ر کرکے اتحاد دے لئی فضا ہموار کرنا۔ ساڈا پروگرام: بتقاضائے ربانی تلاوت قرآن، تعلیم کتاب و حکمت تے ترکیۂ نفوس علی منہاج النبوۃ کرنا۔ گٹھ:تنظیماں
نیدرلینڈز انٹیلیز
نیدرلینڈز انٹیلیز (netherlands antilles) جسنوں غیر رسمی طور اتے ڈچ انٹیلیز  وی کہیا جاندا ا ے کیریبین  چ ہالینڈ  دی بادشاہت  دے تحت اک خود مختار ملک سی۔ اس  دا راجگڑھ ویلمسٹیڈ  شہر سی ۔
ایہ دیس ہالینڈ دے کیریبین سمندر چ علاقے  کیوراساؤ تے ہور انحصاری علاقےآں نوں رلا کے 1954ء چ قایم ہویا تے 2010ء  چ مڑ  وکھ وکھ علاقےآں چ ونڈیا گیاا ۔
خاتمے اتے علاقے دی آئینی گروہ بندی
نیدرلینڈز انٹیلیز چار جزیری علاقےآں  :اروبا ، بونایر ، کیوراساؤ تے لیوارڈ جزیری علاقہ  چ ونڈیا ہویا سی ۔ 1983ء چ  لیوارڈ جزیرہ علاقہ  نویں جزیری علاقےآں سابا ، سینٹ ایوسٹائیس تے سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز) چ ونڈ دتا گیا  ۔ 1986ء چ اروبا   نیدرلینڈز انٹیلیز توں وکھ ہو گیا تے  5 جزیرے علاقے  اس چ رہ گئے ۔ نیدرلینڈز انٹیلیز دے 2010ء چ  خاتمے دے مگروں  کیوراساؤ تے  سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)  نیدرلینڈز دی بادشاہت اندو خودمختار  دیس بن  گئے  تے  سابا ، سینٹ ایوسٹائیس  تے بونایر  نیدرلینڈز دیاں خاص میونسپلٹیاں بن گیاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:شمالی امریکہ دے ماتحت علاقے گٹھ:ولندیزی زبان بولن والے دیس گٹھ:انگریزی بولن والے دیس تےعلاقے گٹھ:کیریبین دے سابقہ دیس گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈ دی تریخ گٹھ:یورپی یونین دے مخصوص علاقے گٹھ:شمالی امریکہ دے سابقہ دیس گٹھ:جزیرہ دیس گٹھ:نیدرلینڈز انٹیلیز گٹھ:جزیرے
چین دا کمیونسٹ انقلاب
چین دا کمیونسٹ انقلاب چین دا کمیونسٹ انقلاب جاں 1949ء دا چینی انقلاب جسنوں ملک وچ چینی کمیونسٹ پارٹی نے ماؤ زے تنگ دی قیادت وچ برپا کیدا سی۔ اس انقلاب دے نتیجے وچ یکم اکتوبر 1949ء نوں عوامی جمہوریہ چین دا قیام عمل وچ آیا۔ انقلاب دا آغاز 1946ء وچ چین جاپان دوسری جنگ دے خاتمے دے بعد ہویا تے چین وچ خانہ جنگی دا دوسرا حصہ سمجھیا جاندا اے جسنوں ذرائع ابلاغ وچ جنگ آزادی توں تعبیر کیتا گیا۔
ودھدی ہوئی عدم مساوات
چین دے غیر ہموار تاریخی ارتقا نے معاشرے وچ تضادات پیدا کیتے۔ چنگ خاندان دور اقتدار وچ لگان دی بلند شرح، استحصالی سود تے ٹیکس پنڈ دے سربراہان تے زمینداراں دی اک چھوٹی سی اقلیت دے ہتھ وچ مرکوز ہو کے رہ گئے۔ اعداد و شمار دے مطابق، "چین دی دس فیصد زراعتی آبادی دے کول زمین دا دو تہائی حصہ سی۔" انہاں وجوہات تے چنگ ریاست دے سقوط دی وجہ توں کساناں نے بغاوت دی جو زنہائی انقلاب دی شکل وچ رونما ہوئی۔ اس انقلاب نے 2000 سالہ شہنشاہی دا خاتمہ کر دتا تے ایوی‏‏ں‏ چین دے ابتدائی جمہوری دور دا آغاز ہویا۔ پر ایہ انقلابی حکومت اک مستحکم قومی حکومت بنانے وچ ناکام رہی جو زمین دی اصلاحات دا فریضہ سر انجام دیتی۔ نیز اس دا اہم رہنما سن یات سین معزول ہو کے جاپان وچ پناہ طلب کرنے اُتے مجبور ہویا۔ روس وچ پہلی عالمی جنگ دے اختتام اُتے اکتوبر انقلاب برپا ہویا جس دی وجہ توں چین وچ مزدور جدوجہد وچ تیزی آئی جتھے اُتے محنت کش بہتر اجرت، آزادی تنظیم، آزادی گفتار) تے بہتر فلاح و بہبود دے لئی لڑ رہے سن۔ صرف شنگھائی وچ، 1919ء تے 1923ء دے درمیان 450 توں ودھ ہڑتالاں ہوئیاں۔
چار مئی دی تحریک
اگرچہ چین نے پہلی جنگ عظیم دے دوران وچ اتحادی افواج دا نال دیندے ہوئے جرمنی دے خلاف اعلان جنگ کیتا سی لیکن شکست دی وجہ توں اسنوں جاپان نال معاہدۂ ورسائے وچ ذلت دا سامنا کرنا پیا، جس دے خلاف چین وچ وڈے پیمانے اُتے طلبہ دے احتجاجات دا سلسلہ شروع ہویا۔انہاں مظاہریاں نوں تریخ وچ چار مئی دی تحریک توں یاد کیتا جاندا اے۔
نتیجہ
1 اکتوبر 1949ء نوں ماؤ زے تنگ نے عوامی جمہوریہ چین دے قیام دا اعلان کیتا تے چیانگ کائی شیک 600،000 قوم پرست فوجیاں تے تقریباً دو لکھ قوم پرست پناہ گزیناں دے نال جزیرہ تائیوان وچ پناہ لینے اُتے مجبور ہویا۔ جمہوریہ تائیوان دے عارضی دار الحکومت تے اپنی حکومت نوں پوری چین دے واحد قانونی اختیار دے طور اُتے تسلیم کر دے ہوئے، جدونکہ عوامی جمہوریہ چین حکومت نے تمام چین نوں متحد دے لئی کوشش دی۔ نیشنلسٹ تے کمیونسٹ افواج دے درمیان وچ آخری براہ راست لڑائی مئی 1950ء وچ ہائنان جزیرہ اُتے کمیونسٹاں دے قبضے دے نال ختم ہوئی۔ پر اس دے بعد وی کئی برس تک جھڑپاں تے گوریلا حملے جاری رہے۔ جون 1950ء وچ کوریا دی جنگ دے خاتمے دے بعد امریکی حکومت نے آبنائے تائیوان وچ اک دوسرے اُتے حملہ توں باز رکھنے دے لئی ریاستہائے متحدہ دے ستوی‏‏ں فلیٹ نوں لنگر انداز کر دتا۔
حوالے
گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:انقلاب
اڈاری
اڈاری پاکستانی معاشرے وچ عورتاں د‏‏ی سماجی تے اقتصادی پسماندگی اُتے مرکوز اے، ایہ ڈراما سیریل پاکستانی معاشرے وچ بہت گہرے سمائے ہوئے مسائل مثلا چائلڈ لیبر تے بچےآں دے نال جنسی زیادتی اُتے روشنی ڈالدا ا‏‏ے۔
پلاٹ
یہ دو قریبی پڑوسیاں د‏‏ی زندگی  پر توجہ مرکوز کر تا اے، ڈراما دو پڑوسیاں دے ارد گرد گھمدا اے، شیداں (بشریٰ انصاری) تے ساجدہ (سمعیہ ممتاز)۔
شیداں ماجد (ریحان شیخ) نال شادی شدہ ا‏‏ے۔ ان د‏‏ی اک بیٹی بناں میرا (عروہ حسین) تے اک بیٹا بناں اعجاز ا‏‏ے۔ شیداں تے اس دا خاندان مقامی موسیقار، گلوکار تے شادیاں اُتے تفریح مہیا کر نے والے لوک نيں۔ تے اس طرح ایہ لوک معاشرے وچ بہت قابل احترام نئيں نيں۔
میرا الیاس دے نال محبت وچ اے، جو اک اعلیٰ طبقے دے خاندان نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ مرحوم پرویز دا اک دوست، امتیاز (احسن خان)، ساجدہ نال شادی کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ پہلے تاں اوہ اسنو‏ں منع کر دیندی اے، لیکن آخرکار شادی دے لئی راضی ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن (شادی دے دن) شیداں دا میاں انتقال کر جاندا ا‏‏ے۔ امتیاز اس گل تو‏ں کہ اس نے اک بیوہ عورت نال شادی کيتی اے، اُتے پچھتانہ شروع ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ میرا تے زیبو برا سلوک شروع کر دیندا ا‏‏ے۔ شیداں نو‏‏ں میرا تے الیاس دے درمیان تعلق دا علم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ الیاس د‏ی ماں نو‏‏ں وی اس گل دا علم ہوئے جاندا اے تے اوہ ساجدہ نو‏‏ں میرا دے بدکردار ہونے دے بارے وچ دسدی اے تے اس گل کيتی تنبیہ وی کردی اے کہ اوہ امتیاز نو‏‏ں اپنے جال وچ پھنسا سکدی ا‏‏ے۔
اپنے بھائی د‏‏ی بھکھ مٹانے دے لئی میرا نو‏‏ں مجبوراً ساجدہ دے گھر جا ک‏ے کھانا تلاش کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ امتیاز اس گل دا فائدہ اٹھاندے ہوئے اس اُتے زیادتی کرنے د‏‏ی کوشش کر تا اے لیکن میرا اوتھ‏ے تو‏ں بھاگنے وچ کامیاب ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں شیداں ساجدہ نو‏‏ں امتیاز د‏‏ی حرکتےآں دے بارے وچ دسنے جاندی اے تاں ساجدہ اس د‏ی گل مننے تو‏ں انکار کر دیندی اے تے اسنو‏ں گھر تو‏ں باہر کڈ دیندی ا‏‏ے۔ تے دونے اک دوسرے دے گھر وچ آنا جانا بند کر دیندے نيں میرا وی ایہ سن کر کہ الیاس کِس‏ے دوسری لڑکی نال شادی کر رہیا اے، ناخوش ہُندی ا‏‏ے۔
وہ تے اس دے خاندان والے بعد وچ اک شادی وچ شرکت دے لئی جاندے نيں تے۔ ملی، اک شہری لڑکی لاہور  تو‏ں، اس شادی وچ میرا نو‏‏ں گاندے ہوئے دیکھدی اے تے اس د‏ی آواز نو‏‏ں بہت پسند کردی اے ملی اصل وچ اک بینڈ د‏‏ی  رکن اے اوہ میرا د‏‏ی گاندے ہوئے ویڈیو ریکارڈ کرلیندی ا‏‏ے۔ مسائل پیدا ہوجاندے نيں جدو‏ں لیڈ گلوکارہ (فروہ) اپنے ذا‏تی مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں بینڈ چھڈ دیندی اے تے اوہ اک گلوکار د‏‏ی تلاش وچ ہُندی ا‏‏ے۔ وہ میرا تو‏ں اپنے بینڈ وچ شامل ہوئے جانے د‏‏ی درخواست کردی ا‏‏ے۔ شیداں اس آفر وچ دلچسپی لیندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں ملی میرا د‏‏ی گانے د‏‏ی وڈیو اپنے دو بینڈ ارکان نو‏‏ں دیکھیا تی اے، تاں اوہ اسنو‏ں پسند نئيں کردے۔
شیداں خود اک بری حالت وچ اے، جدو‏ں کدی وی اوہ سج دھج کر تیار  ہُندی اے، امتیاز اس دا مذاق اڑاندا اے تے اسنو‏ں برے ناواں تو‏ں پکار تا ا‏‏ے۔ بعد وچ ، اوہ ناراض ہوئے جاندا اے کیونجے اوہ سوچکيا اے کہ کھانا برا پکا ا‏‏ے۔ ساجدہ تونا شروع کر دیندی ا‏‏ے۔ امتیاز اسنو‏ں تنگ کرنا شروع کردیندا اے اک دن امتیاز اپنی سوتیلی بیٹی نو‏‏ں اس دے کندھےآں دا مساج کرنے دا کہندا ا‏‏ے۔ امتیاز زیبو نو‏‏ں نجی کمرے وچ مساج کرنے دے لئی بلاندا اے تے اس دے آنے دے بعد اوہ  اسنو‏ں جنسی زیادتی دا نشانہ بناندا ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں زندہ مار دینے د‏‏ی دھمکی دیندا اے، جے اس نے کِس‏ے نو‏‏ں کچھ دسیا تو۔ ايس‏ے دوران ملی اپنے دوستاں نو‏‏ں میرا تو‏ں ملانے دے لئی اس دے پنڈ وچ لی جاندی ا‏‏ے۔ لیکن عرش نو‏‏ں اس د‏ی آواز پسند نئيں آندی۔ ملی فیر وی میرا نو‏‏ں لاہور آنے د‏‏ی دعوت دے دیندی ا‏‏ے۔
شیداں تے میرا  لاہور پہنچ جاندے نيں تے ملی تے حارس دے گھر رہنے لگ جاندی نيں۔ پہلے تاں میرا نو‏‏ں اوتھ‏ے ایڈجسٹ ہونے وچ مشکل ہوئے تی ا‏‏ے۔ مگر وقت گزرنے دے نال نال اوہ اوتھ‏ے اُتے ایڈجسٹ ہوئے جاندی اے تے بینڈ وچ اپنی آواز د‏‏ی وجہ تو‏ں جگہ بنا لیندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے دوران میرا تے حارث دے درمیان نزدیکیاں تے ودھ جاندی نيں۔ دراں اثنا امتیاز زیبو دا شکار شروع کر دیندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی دے پاکستانی ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:سلسلہ وار ڈراما ٹیلی ویژن سلسلے گٹھ:ہم ٹی وی گٹھ:ہم ٹی-وی دے ڈرامے
دُلا بھٹی
دُلّا بَھٹی پنجاب دا اک جیدار کردار اے۔ جیڑا مغل بادشاہ اکبر نال لڑیا سی۔
رائے- عبداللہ خان بھٹی، پرچلت نام دلا بھٹی (شاہمکھی: دًﻻ بھٹى) پنجاب دا اک مشہور پرانے راجپوت ہیرو سی، جسنے مغل بادشاہ اکبر دے خلاف اک بغاوت دی اگوائی کیتی سی۔ اسدی ماں دا ناں لدھی تے پیو دا ناں فرید سی۔دلے دی ماں لدھی نے اکبر دے پتّ شیکھو نوں دودھ چنگھایا تے محلاں وچ دودھ چنگھاوی دے طور تے کم کیتا۔ رائے عبداللہ خان نے اس حد تک حکومت نوں وکھت پا رکھیا سی کہ اکبر نوں اپنی راجگڑھ دلی توں تبدیل کرنی پئی اتے لگبھگ 20 سالاں لئی لاہور وچ، لاہور قلعے نوں اپنا ہیڈکوارٹر بناؤنا پیا سی اتے ایہدے بنیادی ڈھانچے نوں وی بدلنا پیا سی۔ پنجابی بولی وچ اک قصہ اے جس نوں 'دلے دی وار' کیہا جاندا اے۔ اس وچ پاکستانی پنجاب وچ دلا بھٹی دی لڑائی دیاں واقعے دا ذکر اے۔ اتے اک علاقے دا ناں 'دلے دی بار' یعنی دلا بھٹی دا جنگل اے۔ ایہہ مہان راجپوت ہیرو لاہور، پنجاب، پاکستان وچ میانی صاحب قبرستان وچ دفن دسیا جاندا اے۔
دلا بھٹی پنجاب تے خاص کر راجپوتاں دا مان اے جیہڑا کسے دے اگے وی جھکن تو انکار دا ول سکھاندا اے مغلاں دی عیاشی تے اوہناں دے تھلے لگ کے راہن نالوں اوس لڑ مرنا اگے سمجھیا تے پیو دادے دے مگر لڑدا آپ وی ماریا گیا پر اوہ فر وی جتدا نظر آوندا اے کیوں جے اک اینی وڈی بادشاہی دے خلاف لڑدیاں ماریا جانا کمزوری نہیں بلکہ دشمن دے دل وچ آپنا خوف پیدا کرنا ای اصل جت اے تے ایس دا ثبوت مغلاں دا تخت نوں لہور لیاونا سی جو ثابت کردا اے کے دلا مغلاں دی نیندر حرام کر چکیا سی
جیمل (راجپوت ) آپنے نکے بھرا پھتے نوں آکھیا ہا کے جے اصل راجپوت ہندیوں تے ایس ویلے توں نہیں تیری لاش میرے اگے پئی ہندی
لاش بن جانا ای ہمیشہ ہار نہیں ہندا
اس دا جنازہ شاہ حسین جیہے درویش پڑھایا تے مغلاں نوں بد دعا دے گیا میں ڈھانواں دلی دے کنگرے،نالے کراں لہور تباہ نی سنے اکبر بنھاں بیگماں، پانواں پنڈی والے راہ نی
جیون
دلے دی داستان اکبر دے ویلے دی اے۔ دلے دا دادا ساندل بھٹی بڑا بہادر آگوُ سی۔ اسنے مغل سرکار دے حکم منن توں انکار کر دتا سی، زمیناں دا لگان دینا بند کر دتا۔ اسنے راوی دی جنگ وچ مغل سرکار دے فوجیاں نوں بری طرحاں ہرا دتا سی۔ دلے دا پیو فرید وی اویں ہی سوربیر سی۔ اکبر نے اوہناں نوں این مناؤن دے بڑے یتن کیتے پر جد اوہ کسے طرحاں نہ جھکے تاں اکبر نے دہشت پاؤن لئی اوہناں دے سر قلم کرکے لاشاں وچ پھوس بھر کے لاہور دے مکھ دروازے تے پٹھیاں لٹکوا دتیاں سن۔ دلا بھٹی (مشہور طور اُتے "پنجاب دا پتر" جاں "پنجاب دا رابن ہڈّ" وجوں جانیا جاندا اے، کئی وار دلھا بھٹی نوں شبد-جوڑ دندا اے اتے عبداللہ بھٹی وی کیہا جاندا اے) (موت 1599) مدھکالی بھارت دے پنجاب کھیتر توں آئی اتے مغل خلاف بغاوت دی اگوائی کیتی۔ اکبر دی حکمرانی دوران راج کرو۔
دلا بھٹی
دلا بھٹی میاں صاحب قبرستان (قبرستان) وکھے دفنایا گیا سی۔ اوہ 16 ویں صدی دے ادھ وچ پنڈ بھٹیاں، پنجاب، مغل سامراج (اجوکے پاکستان) وچ پیدا ہوئے، اتے 1599 لاہور، پنجاب، مغل سامراج (اجوکے پاکستان) وچ دنیا توں اکال چلانا کر گئے۔ ہور نام عبداللہ بھٹی دیاں کرتوتاں لوک کہانیاں وچ درج ہن اتے سماجی ڈاکواں دا روپ حاصل کردیاں ہن۔ ایشور دیال گوڑ دے مطابق، حالانکہ اوہ "مدھیگی پنجاب وچ کسانی ودروہ دا رجھان دین والا" سی، پر اوہ "پنجاب دے اتہاس دے گھیرے" تے رہا۔
شروعاتی زندگی
دلا بھٹی پنجاب دے پنڈی بھٹیاں وکھے رہندی سی، [2] اتے ذمیندار طبقہ دے خاندانی مقامی پینڈو مکھیاں دے اک مسلمان راجپوت پروار وچوں آئی سی۔ اس دے پتا، فرید اتے اس دے دادا، جنہاں نوں کئیں ​​طرحاں بجلی جاں سینڈل کیہا جاندا سی، نوں اکبر ولوں لاگوُ کیتی گئی نویں اتے مرکزی زمینی مال اگراہی سکیم دا خلاف کرن لئی موت دے گھاٹ اتاریا گیا سی۔ دلا دا جم اپنے پیؤ دی موت توں چار مہینیاں بعد لادھی توں ہویا سی۔