cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پاکستان دے گردوارےآں دی لسٹ
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، مانک، لاہور
اس پاون استھان اتے ستگرو نوں سلطان نامی اک کھیت دے راکھے نے ہولاں بھنّ کے ارپیا سن اتے سکھی دھار کے گرمکھ پدوی نوں حاصل ہویا سی۔ اس استھان تے پہلو سلطان نے ہی اک تھڑا بنوایا،پھر منجی صاحب اسریا۔ چھوٹا جیہا گرودوارہ بنیا ہویا سی جو ہنے اک سال پہلاں الوپ ہو چکیا اے۔ ایہہ پنڈ ضلع قصور دے مشہور نگر بھائی پھیرو توں لاہور ول نوں کوئی دو کلومیٹر دی وتھّ اتے ملتان روڈ اتے ہی اے۔ پنڈ وچ اک چھپڑ اے جو کدے اس پاون استھان دا سروور ہندا سی۔
24. GURDWARA CHHOTA NANKIANA, NANAK JAGIR, SATGHARA, DISTT. OKARA گرودوارہ چھوٹا نانکیانا نانک جاگیر، ستگھرا، ضلع اوکاڑا
گرو نانک نال متعلق ضلع اوکاڑا دے قصبے ستگھرا توں اجھ تاں چوکھا دور اے، پر اس نال ہی جوڑیا جاندا اے۔ اس تھاں اپڑن واسطے پتوکی توں ہنجرا راہیں پکی سڑک پنڈ میگھے وچ جاندی اے۔ اس پنڈ میگھے دے نیڑے کوئی چار کلومیٹر دور ایہہ استھان اے۔ اک سڑک جہنوں ہلاّ چوچک روڈ وی آکھیا جاندا اے، اس راہیں ہلے توں وی میگھے آیا جا سکدا اے اتے ستگھرے توں چوچک راہیں وی اسے سڑک اتے اپڑیا جا سکدا اے۔ اتھے ستگرو نانک دیوَ جی الپے توں چل کے آئے سن۔ اتھے آپ نے اک شاہوکار دا دکھ دور کیتا اتے ایہہ شبد اچاریا سہنسر دان دے اندر روایا
25. GURDWARA PEHLI PATSHAHI, ALAPPA, KASUR گرودوارہ پہلی پاتشاہی الپا، قصور
الپا ناں دا پنڈ ضلع قصور تحصیل چونیاں وچ اے۔ پتوکی توں اک سڑک# راوی والے پاسے نکلدی اے۔ اس سڑک اتے مشہور نگر ہلاّ اے۔ ہلے توں کوئی 12 کلومیٹر دور راوی دے بالکل کڈھے اتے ایہہ پنڈ وسیا ہویا اے۔ اس پنڈ وچ ستگرو نانک ننکانے توں چل کے آکے ٹھہرے سن۔ ہن صرف تن کمرے رہِ گئے ہن۔ ایہناں وچ پہلاں گورمنٹ سکول سی، ہن خالی پئے ہن۔ چھتاں ڈگّ چکیاں ہن۔
26. GURDWARA MANJI SAHIB, MANAK DEKE, DISTT. KASUR
گرودوارہ منجی صاحب، مانک دیکے، ضلع قصور
ایہہ پنڈ ریلوے سٹیشن کنگنپر توں کوئی دو کلومیٹر دی وتھّ اتے اے۔ تحصیل تے ضلع قصور اے۔ اتھوں دے لوکاں نوں ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی نے اجڑ جان دی دعا دتی۔ ایہہ پنڈ اج وی اجڑیا نظر آؤندا اے۔ پورا پنڈ کچا اے۔ لوک دوجے شہراں وچ نوکریاں تے کم کاج کردے ہن۔ اسے پنڈ توں باہر ہی گورمنٹ پرائمری سکول دے ساہمنے والی گلی وچ ہی منجی صاحب ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دا پکا بنیا ہویا اے۔ اس اندر ہن میوات توں آئے شرنارتھی آباد ہن۔ نگر واسی اج وی پریمی ہن۔
27. Gurdwara Maalji Sahib, Kanganpur, Distt. Kasur گرودوارہ مال جی صاحب، کنگنپر، ضلع قصور
جد اس نپنڈ نوں وساؤن آئے تاں اتھوں دے وسنیکاں اوہناں نوں اتھے وسن نہ دتا اتے وٹے مارے۔ اس اتے ستگوراں ایہناں لوکاں نوں وسدے رہو کہہ کے کوچ کیتا۔ جس ون دے رکھ ہیٹھ آپ نے نواس کیتا، اوہ مال صاحب کرکے مشہور سی۔ اس توں اٹھ کے آپ نے کوئی دو کلومیٹر دی وتھّ اتے اک ہور پنڈ مانک دیکے وچ جد چرن پائے تاں اوہناں لوکاں نے آپ دا بہت ستکار کیتا تے آپ نے اوہناں نوں اجڑ جان دی اسیس دے دتی۔ اس اتے بھائی مردانہ جی حیران ہو کے پچھیا کہ جہناں نے آپ نوں دکھ دتا، اوہناں نوں آپ اوہناں نے وسدے رہن دی اسیس دتی اتے جہنا نے آپ دا ستکار کیتا اوہناں نوں اجڑ جان دی اسیس کیتی۔ آپ نے فرمایا کہ ایہہ اجڑ کے جتھے وی جانگے، نیکی تے بھلائی ہی ورتاؤنگے تے اوہ جتھے وی جانگے، بھیڑ ہی کھلارنگے۔ اس واسطے اوہناں نوں وسن تے ایہناں نوں اجڑن دا حکم دتا اے۔
کنگن پور اج وی وس رہا اے۔ اتھے گرودوارہ صاحب بنیا ہویا اے۔ اس دے پجاری نامدھاری سنگھ سن۔ اتھوں دے لوکاں وچ مشہور اے کہ اوہ لوک جہناں نے بابے نوں روڑے مارے، اوہناں دی ونش دے لوکاں نوں گلڑ دی بیماری ہو جاندی اے۔ پورے پنجاب وچ ایہہ ہی اک علاقہ اے جتھے لوکاں نوں ایہہ بیماری ہندی اے۔
28. Gurdwara Chhota Nankiana, Hujra Shah Mukeem, Okara
گرودوارہ چھوٹا نانکیانا، حجرہ شاہ مقیم، اوکاڑا
29. Gurdwara Nanaksar, Pak Patan, گرودوارہ نانکسر، پاکپتن شہر
ستگرو نانک جی نال متعلق ایہہ پاون استھان پرانے شہر پاکپتن توں باہر دی آبادی وچ اے۔ اس آبادی نوں سمادھیاں کرکے یاد کیتا جاندا سی۔ اتھے ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دا براجن استھان سی، جہدے پجاری الونڈی سادھو سن۔ اس استھان دے آس پاس سادھوآں دیاں انگنت سمادھاں سن، اس کرکے ایہہ استھان سمادھاں کرکے مشہور ہو گیا۔ گرودوارہ صاحب تے سمادھاں الوپ ہو چکیاں ہن۔ اس تھاں ہن بابا فرید گنج شکر کالج اے۔ اس کالج دی اجوکی عمارت بنن توں پہلاں ایہہ کالج گرودوارہ صاحب دی عمارت اندر سی اس عمارت نوں ڈیگ کے ہن کالج دی نویں عمارت اساری گئی اے۔ گرودوارہ صاحب دا سروور یادگار وجوں سنبھال لیا گیا اے۔
30. Gurdwara Chhota Nankiana, Dipalpur, Distt Okara
گرودوارہ چھوٹا نانکیانا دیپالپر، ضلع اکاڑا
دیپالپر اک بہت ہی تریخی نگر اے۔ ایہہ کدے پنجاب دی راجگڑھ رہا اے۔ شہر توں دکھن-مشرق نوں باہروار ستگرو نانک دیوَ جی دا پاون استھان چھوٹا نانکیانا اپنیاں شانہ وکھا رہا اے۔ ستگرو جی نے اتھے آ کے اک سکے پپل ہیٹھ ڈیرہ کیتا جو کہ ہرا ہو گیا۔ ایہہ پپل اج وی موجود اے۔ اتھے ہی آپ جی نے اک نوری (نورنگا) نامی کوہڑی نوں آروگ کیتا۔ اوہدی قبر گرودوارہ صاحب دے پچھواڑے اے۔ پجاری بیدی سنگھ ہندے ہن۔ اسے ہی شہر اندر بھائی نتھو رام دی سنتان وچوں بھائی حضوری سنگھ سہجدھاری دے گھر گرو ہررائے جی دی بخشش کیتی گئی منجی سی جو پونے چھ فٹ لمی اتے تن فٹ چوڑی تے سوا فٹ اچی اے۔ چٹے تے لال سوتر نال ایہہ بنی ہوئی سی۔ اس دے رنگین پاوے تے لکڑی کالی سی۔ اک ویلدار چتری ہوئی لکڑ دی الماری سی۔ اس الماری بارے آکھیا جاندا سی کہ ایہہ الماری دسم پیؤ جی نے گرو گرنتھ صاحب جی سنے بھائی نتھو جی نوں بخشی سی۔ ہن ایہہ سبھ کجھ یاداں تے کتاباں دے پنیاں اتے ہی رہِ گیا اے۔
31. Gurdwara Tibba Nanaksar, Pak Patan
گرودوارہ ٹبہ نانکسر، پاکپتن
نانکسر نامی ایہہ پاون استھان پاکپتل شہر توں کوئی چھ کلومیٹر دور ریلوے لائن دے نیڑے ہی اے۔ ایہہ اوہ استھان اے جتھوں ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دے حضرت بابا ابراہم فرید ثانی توں بابا فرید جی دے سلوک اکتر کیتے جہنا نوں بعد وچ ستگرو سری گرو ارجن دیوَ جی نے گرو گرنتھ صاحب وچ درج کیتا۔
ستگرو نانک جی دا ایہہ پاون استھان پاکپتن - آرپھوالا روڈ اتے ٹبہ ابھور اتے اے۔ اس پنڈ نوں جان واسطے پاکپتن توں کوئی 30 کلومیٹر دی ودھّ اتے رنگ شاہ نامی سٹاپ تے اتر کے ٹاگے تے بہہ کے جایا جا سکدا اے۔ اس پنڈ دا پورا نام ون اوبھ ٹبہ ابھور اے۔ ایہہ پاون استھان بہت ہی سندر تے وڈا بنیا ہویا اے۔ گرودوارہ صاحب توں باہر اک سندر سروور کول بہت سارے کمرے، لنگر ہال، کھوہ ٹنڈا والا، اک باؤلی، ایہہ سبھ شیا اس پاون استھان دی عمارتی شان وچ وادھا کردیاں ہن۔ اس ویلے اس گردوارے دے رہائسی کمریاں وچ بہت سارے شرنارتھی پروار آباد ہن۔
33. Gurdwara Nanaksar, Harappa
گرودوارہ نانکسر ہڑپا
ہڑپا ضلع ساہیوال (منٹگمری) شہر حضرت عیسیٰ توں وی کئی ہزار سال پہلا آباد سی۔ پھر کسے ربی آفت جا باہری ہلیا کارن تھیہ ہو گیا۔ اتھو سونے چاندی دیاں کئی وستاں توں علاوہ لکھتی مہراں وی ملیاں ہن، جو پڑھیاں نہیں جا سکیاں۔ ایہناں توں سدھ ہندا اے کہ ہزار ورھے پہلاں وی اس دھرتی دے وسنیک لکھنا پڑھنا جاندے سن۔ اس تھیہ توں دکھن ول کوئی سوا کلومیٹر دی وتھّ اتے# رکھاں دے سنگھنے جھنڈ اندر ستگرو نانک دیوَ جی دا پوتر استھان نانکسر اپنیاں شانہ وکھا رہا اے۔ عمارت بہت سندر اتے عالیشان اے۔ روشنی استھان دے نیڑے ہی اک وڈا سروور اے۔ اس ویلے ایہہ پاون استھان گورمنٹ کالج ہڑپا دی عمارت کرکے جانیا جاندا اے۔
34. Gurdwara Makhdoompur Pahora, (Sajjan Thug wala)
گرودوارہ مخدوم پور پہوڑا (سجن ٹھگّ والا)
ایہہ پاون استھان کبیروالا اتے خانیوال وچالے اے۔ مخدومپور پہوڑا ملتان توں دلی جان والی شیر شاہ سوری دی بنائی سڑک اتے آباد اک بہت مشہور قصبہ اے۔ اس قصبے توں تھوڑا دور تلمبا اے۔
ستگرو نانک دیوَ جی مہاراج پاکپتن توں اٹھ تلمبے نیڑے اس تھاں پجے، جتھے پادھیاں دے ٹھہرن واسطے سجن اتے کجن دو چاچے بھتیجے نے سراں دے ناں اتے مکاری دا جال کھلاریا ہویا سی۔ اوہ مسافراں دا دھن اوہناں دے پرانا سمیت لیندا۔ اس نے ستگرو نانک دیوَ جی نوں وی پھساؤن دا چارہ کیتا پر ناکام رہا۔ اتھے ستگرو نانک دیوَ جی نے جو شبد اچاریا، اوہ ایہہ سی:
اجلُ کیہا چلکنا گھوٹم کالڑی مس۔۔دھوتیا جوٹھ ن اترے جے سؤ گھووا تس۔۔ (سوہی م: 1, پنہ 729)
ایہہ شبد سن کے سجن ٹھگّ توں گر سجن ہو نبڑیا۔ اس گھٹنا دی یاد وچ سجن دی سرھاں نوں گردوارے دا روپ دے دتا گیا۔ ایہہ استھان بہت سندر بنیا ہویا اے۔ کوئی دو گھما وچ اس دی چار دیواری اے۔ اس دے پچھم ول وڈا سروور سی، جو ہن پور دتا گیا اے۔ سنگت دے ٹھہرن واسطے چار دیواری دے نال نال کمرے بنے # ہوئے ہن۔ ہر پاسے ہرے بھرے رکھ، پھلدار ویلا، گلاب، چمبیلی، رویل تے ہور کئیاں پرکار دے پھلّ اپنی بہار دکھاؤندے ہن۔ اس ویلے اس عمارت اندر گورمنٹ ہائر سیکنڈری سکول اے جو بینوریا نوں نور ورتا رہا اے۔
ستگرو سری گرو ہررائے صاحب جی دا سکھ بھائی جودھ وی اسے پنڈ دا واسی سی۔
35. Gurdwara Pehli Patshahi Chawali Masaikh, Burewala
گرودوارہ پہلی پاتشاہی چاولی مسائکھ، بوریوالا
ایہہ پاون استھان ضلع وہاڑی دی تحصیل بوریوالا تو ساہوکی جان والی سڑک اتے چکّ نن اوبھ-317, جہنوں چکّ دیوان صاحب چاولی مشائکھ جا چکّ حاجی شیر وی آکھیا جاندا اے، وچ اے۔ اس تھاں دیوان حاجی شیر محمد جی ہوراں دا مزار اے۔ ایہناں دا ناں پہلاں 'مہاں چاور' سی تے ایہہ چونیاں دے راجے مہیپال تے رانی چونیاں دے پتر سن۔ ایہناں دی بھین دا ناں کنگن برس سی، جہدے نہ اتے ضلع قصور اندر مشہور قصبہ کنگن پور اج وی آباد اے۔ 730 ای دے نیڑے تیڑے ایہناں اس دنیا توں پردہ کیتا۔ ایہناں دے مجار توں کوئی ادھا کلومیٹر اگے آبادی وچ ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دے براجن استھان اتے سندر دربار بنیا ہویا اے۔ اس استھان نوں سادھارن لوک اج وی 'تپ استھان گرو نانک' کہہ کے یاد کردے ہن۔
36. Gurdwara Thara Sahib, Uch Sharif, Distt. Bahawalpur
اچّ شریف اک بہت مشہور شہر اے۔ اس دا ضلع بہاول پور توں تحصیل احمدپور شرکیا اے۔ اس شہر توں باہر پچھم دی باہی کوئی اک کلومیٹر دی وتھّ، حضرت پیر جلالدین بخاری جی دا مزار اے۔ ایہہ مجار اک ٹبے اتے اے۔ جنوب اتر والی باہی تے کھیتاں وچ اک کھوہ اے۔ جس نوں ستگور نانک دیوَ جی دا کھوہ جاں عامَ کرکے کراڑی دا کھوہ کیہا جاندا اے۔اتھے ستگرو نانک دیوَ جی دیاں پنج یادگاراں پیراں دی سنتان پاس دسیا جاندیاں ہن۔(1) اک جوڑا مہاراج دیاں کھڑاواں، (2) اک بیراگن، جس اتے ہتھ رکھ کے آرام کریدا اے،(3) پتھر دا اک گرج، (4) دو پتھر دے کڑے، (5) اک بیڑی جو ڈیڈھ فٹ لمبی تے اک فٹ چوڑی اے۔ اتھے ہی آپ جی نے پیراں نال گوشٹی کیتی اتے اتھے ایہہ شبد اچاریا : دنیا قیس مکامے (م: 1 پنہ 64)
37. Gurdwara Thara Sahib, Multan
گرودوارہ تھڑا صاحب، ملتان
ایہہ پاون استھان شاہ شمس روڈ اتے حضرت شاہ شمس سبجواری ہوراں دے مزار دے برامدے وچ اے۔ ستگرو جدوں ملتان آئے تاں شہر توں باہر ہی آپ جی نے مقام کیتا۔ اتھے ہی شاہ رکنے عالم ہوراں آپ دی سیوا وچ دودھ دا بھریا اک گلاس بھیجیا جہدا مطلب سی کہ اتھے تاں پہلے ہی بڑی بھیڑ اے۔ ستگوراں نے اس دودھ دے پیالے وچ پھلّ دی اک پتی رکھ کے موڑ دتا، جہدا مطلب سی کہ جویں ایہہ پھلّ بھرے گلاس وچ سما گیا اے، بسّ اس طرحاں اسیں وی تھاں بنا لوانگے۔ اتھے ہی آپ جی نے ملتان دے اس ویلے دے کئیاں پیراں نال گوشٹی کیتی۔
اس تھاں اج تک کوئی گرودوارہ صاحب دی وکھری عمارت نہیں، اس مزار دے برانڈے وچ ہی تھڑا صاحب اے۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ ویلے اس برامدے وچ ہی روشنی ہندا رہا۔ 1850 نوں انگریزاں نے ایہہ روشنی بند کروا دتا۔ ایہہ برآمدہ اج وی جگت گرو جی دے ملتان آؤن دی یادگار وجوں قایم اے۔
38. Gurdwara Pehli Patshahi, Shikarpur, Distt Sakhar
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، شکار پور، ضلع سکھر
شکار پور ضلع سکھر دا اک بہت وڈا نگر اے۔ اس اندر ستگرو نانک دیوَ جی دا پاون استھان اے۔ اس استھان نوں سندھی وچ 'پوج اداسیئن سمادھاں آسرم' آکھیا جاندا اے۔
ایہہ بہت ہی وڈا استھان اے اس دے اندر بوہڑ دا اوہ برچھ اج تک موجود اے، جس تھلے جگت گرو نانک دیوَ جی براجے۔ استھان دے نال اداسیاں دیاں سمادھیاں ہن۔
39. Gurdwara Pehli Patshahi, Jindpeer, Sakhar
روہڑی اتے سکھر نوں ملاؤن والا سندھ دریا دا پل پار کردیاں سجے ہتھ اک سڑک تھلے اتردی اے۔ ایہہ سڑک دریا اتے پل دے نال نال گھمدی ہوئی گرودوارہ جند پیر تے اپڑ جاندی اے۔ ایہہ اک بہت ہی سندر گرودوارہ اے۔ اتھے گرو نانک دیوَ جی اپنی تیسری الونڈی ویلے براجے سن۔ اتھوں اٹھ کے ہی آپ سندھ دریا دے جزیرہ اندر سادھوآں دے بیلے پجے۔ جھولے لال نامی الونڈی سادھو اتھوں دا پہلا پجاری سی۔ اس ویلے ایہہ استھان نانک پنتھی ہندواں پاس اے۔
40. Gurdwara Sadhu Bela, Sakhar, Sind
گرودوارہ سادھو بیلا (سکھر، سندھ)
ایہہ پاون استھان ریہڑی اتے سکھر شہراں وچالے وگن والے سندھ دریا دے جزیرہ وچ اے۔ اس تیک اپڑن واسطے تہانوں بیڑی راہیں جانا پیندا اے۔ بیڑی اس استھان دے مکھ دوار جا لگدی اے۔ درشنی ڈیوڑی وچ وڑدیاں کھبے ہتھ اتے سنگ مرمر دی اک سندر عمارت اے۔ ایہہ ہی اوہ پاون استھان اے جتھے ستگرو نانک دیوَ جی مہاراج جی وراجے سن۔ اتھے ہی آپ نے سادھاں نوں زندگی جیون دا راہ درسایا اے۔
41. Gurdwara Pehli Patshahi, Karachi گرودوارہ پہلی پاتشاہی، کراچی
سری گرو نانک دیوَ جی جد کراچی تشریف لیائے تد سبھ توں پہلاں اتھے ہی براجے۔ اتھوں اٹھ کے ہی گرو صاحب سمندر دی دیوی دی گفا وچ گئے جتھوں جوت لے کے لوکاں نے شہر اندر گرمندر بنوایا۔ ہن کراچی اندر گرمندر اک بہت وڈے علاقے دا ناں وی اے۔
42. Gurdwara Pehli Patshahi, Mirpur Khas
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، میرپر خاص
میرپر خاص، سندھ صوبہ دا مشہور شہر اے انوں وی گرو نانک جی نے اپنے پاون چرنا دی چھوہ بخشی۔
43. Gurdwara Pehli Patshahi, Cliffton,Karachi
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، کلپھٹن، کراچی
ایہہ پاون استھان سمندر کنارے بنی سیرگاہ کلپھٹن تے اے۔ جگت گرو نانک دیوَ جی دے چرن پاؤن توں پہلاں اتھے سمندر دی دیوی دا مندر سی۔ سمندری جہاز بھیٹاں کرکے لنگھدے سن۔
اک دیوا جگدا رہندا اے جہنوں گر جوتی آکھیا جاندا اے۔ گردوارے دی عمارت خوبصورت سنگمرمر دی بنی ہوئی اے۔ 14 پوڑیاں اترن مگروں اک ویہڑا آؤندا اے۔ اس ویہڑے توں تھلے پھر 6 پوڑیاں اتردیاں ہن۔ اس توں اگے اک ہال کمرہ اے۔ اس ہال کمرے دے اخیر وچ گفا دا اوہ حصہ اے، جتھے ستگرو جی نے بیٹھ کے تپ کیتا سی۔
پجاری نانک پنتھی ہندو ہن۔
44. Gurdwara Pehli Patshahi Kalat گرودوارہ پہلی پاتشاہی، قلات
قلات کوئٹہ توں کراچی جان والی سڑک اتے کوئٹہ توں 124 کلومیٹر اے۔ اس دے پرانے نگر اندر صاحب سری گرو نانک دیوَ جی دا پاون استھان اے۔ ریاست ٹٹن تے شہر دے اجڑن مگروں نواں شہر وسیا۔ اس نویں شہر دے ہندو محلے اندر گرو نانک دربار گرودوارہ اے، جتھے ہر روز روشنی ہندا اے۔ دن وچ دو وار سنگت جڑدی اے۔ نواں گرودوارہ گھر وانگ بنیا ہویا اے۔ پرانا استھان نانک مندر اکھواؤندا اے جو نویں شہر توں کوئی تن کلومیٹر باہر اے۔ اس پرانے دربار دی سیوا خان قلات نے کروائی سی۔ اس دا پہلا پجاری الونڈی بابا سنت انکھنڈی داس سی۔
45. Gurdwara Pehli Patshahi, Tilganji Sahib, Quetta
گرودوارہ پہلی پاتشاہی، تلگنجی صاحب، کوئٹہ
کوئٹہ بلوچستان شہر دے مسجد روڈ اتے سری گرو نانک جی دا گرودوارہ تلگنجی صاحب واقع اے۔ ستگرو جی نے اتھے اپنی تیجی الونڈی ویلے چرن پائے۔ گرو صاحب جد اس تھاں تے براجے تاں عقیدت مند آپ جی دے درشناں نوں آئے۔ آپ جی نے آئیاں سنگتاں نوں اک تل دا پرشادا چھکا کے پرسن کیتا۔ اس کرکے اس پاون استھان دا نام تلگنجی ہو گیا۔ مطلب تلاں دا خزانہ۔
اس ویلے اس پاون استھان دے اندر گورمنٹ سنڈیمن ہائی سکول کم رہا اے۔ گرودوارہ صاحب دی خالی زمین اتے سکول دی نویں عمارت بنا دتی گئی اے۔ گرودوارہ صاحب خالی پیا اے۔ گردوارے دا مین گیٹ مسیت ورگا اے جد کہ اندر سوہنی تے وڈا گمبددار عمارت اے۔ کوئٹہ دی سنگت نے اس دا قبضہ لین لئی مقدمہ کیتی ہویا اے۔
46. Gurdwara Pehli Patshahi, Bulani, Distt. Larkana
بلانی سندھ صوبہ دا اک مشہور نگر اے۔ اتھے ہی نور نصرت نامی اک آجڑی نے بابا جی دی سیوا کیتی ؛تے برکت واسطے دعا پچھی۔ آپ نے فرمایا سبھ برکتاں نیکی، دئیا اتے دھرم دا پلہ نانہہ چھڈن وچ ہن۔ اتھے ہی داؤد نامی اک جلااے نے آپ نوں اک ان ملاّ غلیچہ پیش کیتا تاں آپ نے اوہ غلیچہ اک کتی دے بچیاں ہیٹھ وچھا دتا جو ٹھنڈھ وچ ٹھر راے سن اتے فرمایا میرا غلیچہ تاں ایہہ ہریا بھریا گھاہ اے۔ آپ جی سمجھاؤنی سی کہ ساڈیاں خموضوعاں سبھ بیکار ہن جے کول بیٹھا کوئی جیو دکھی ہووے۔
47. Gurdwara Nanakwarha, Kandhkot, Distt. Jacobabad, Sindh گرودوارہ نانکواڑا، کندھکوٹ، ضلع جیکباباد (سندھ)
ایہہ پاون استھان ضلع جیکباباد دی تحصیل کندھکوٹ، سنیار بازار اندر ستھتّ اے۔ اس محلے نوں نانکواڑا وی آکھیا جاندا اے۔ اس استھان نوں نانک دربار کرکے یاد کیتا جاندا اے۔ پجاری دھنا سنگھ جی ہن۔ دربار دے نال کالی ماں دا مندر، سری رام جی دا مندر تے ہنومان دا مندر وی اے۔ گرو گرنتھساہب دا روشنی اے۔
48. Gurdwara Thara Sahib, Sakhi Sarvar, Dera Gazi Khan گرودوارہ تھڑا صاحب، سخی سرور، ڈیرہ غازی خان
ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی ڈیرہ اسمٰعیل خاں توں چل کے اتھے آئے۔ آپ دے براجن والے استھان نوں تھڑا صاحب آکھیا جاندا اے۔ سخی سرور لاہور توں کوئی چار سو کلومیٹر دور اے۔ ریلوے سٹیشن ڈیرہ غازی خاں اے۔ شہر اندر پکی سڑک جاندی اے۔ اس شہر نوں اوہناں ویلیاں اندر نگاہا آکھیا جاندا اے۔ھھھھھہجرت سخی سرور ہوراں دے مزار دے احاطے اندر ہی جگت گرو جی دا براجن استھان اے۔ اس بارے منشی حکم چند لکھدا اے، دکھشن مشرق کی باہی استھان بابا گرو نانک دے ناں توں مشہور اے اتے مشرق ول دوجیاں کوٹھریاں ہن۔ ایہہ اک مکان اے جس نوں ہر ویلے جندرا لگا رہندا اے۔
49. Gurdwara Dharamsala Guru Nanak, Dera Ismail Khan
دھرم سالا گرو نانک دیوَ جی، ڈیرہ اسمٰعیل خاں
ایہہ پاون استھان چھوٹا بازار وچ ڈیرہ اسمٰعیل خاں شہر اندر اے۔ صاحب سری گرو نانک دیوَ جی اپنی چوتھی الونڈی ویلے اتھے پدھارے۔ جس تھاں آپ براجے، اس تھاں اتے عقیدت منداں نے دھرم شالہ اسار دتی۔ ایہہ اک بہت ہی خوبصورت تے وڈا عمارت اے۔ اس دروازے دے اندر اک دو منزلاں چوکور تے بہت ہی سندر عمارت اے۔ اس دربار دے وچالے تھڑا صاحب اے، اتھے ہی گرو صاحب براجے سن۔
اس ویلے اس عمارت اندر گورمنٹ ہائر سکول نن: 3 اے۔ عمارت دی حالت بہت چنگی اے۔ چہناں درواجیا اتے سنگمرمر دیاں سردلاں لگیاں ہوئیاں ہن۔
50. Gurdwara Kali Devi Gurdwara, Inside Topanwala Chowk, D. I. Khan
گرودوارہ کالی دیوی، بیرون توپاں والا چونک، ڈی آئی خان
ایہہ استھان توپاں والے چوک توں باہر مین روڈ اتے ہی اے۔ کیہا جاندا اے کہ جد گرو صاحب اپنی چوتھی الونڈی سمے اس شہر اندر آئے تاں اس ویلے اتھے کالی دیوی دی پوجا ہندی سی۔ گرو صاحب نے اس استھان توں کجھ وتھّ اتے (جتھے ہن دھرم شالہ اے) براجے۔ آپ دے شہر وچ وڑدیاں ہی کالی دیوی دی مورتی زمین اتے آن ڈگی۔ پجاریاں چکّ کے کھڑی کیتی تاں اوہ پھر ڈگّ پئی۔
کسے نے دسیا کہ اک بزرگ نے اتھے ڈیرے کیتے ہن، ہو سکدا اے کہ ایہہ سبھ کجھ اوہناں دے آؤن کارن ہویا ہووے۔ پجاری آپ جی پاس گئے تاں آپ نے اوہناں نں ੴ دا مطلب سمجھایا اتے اسے دی بھرفتار کرن لئی کیہا۔ اس پچھوں اس استھان اندر دیوی پوجا نوں چھڈّ کے گرو گرنتھ صاحب دا روشنی ہون لگا۔ ہولی ہولی پجاریاں نال دیوی دی مورتی وی رکھ لئی۔ ایہہ گھٹنا دی یاد وچ اس دن توں مندر نوں گرودوارہ کالی دیوی آکھیا جان لگا۔ ہن اس اندر سکول اے۔
51. Gurdwara Chhota Nanakiana, Sikardoo, Azad Kashmir
گرودوارہ چھوٹا نانکیانا، سکردو، آزاد کشمیر
52. Gurdwara Nanaksar, Tialkpur, Sialkot گرودوارہ نانکسر، تلکپر، سیالکوٹ
ایہہ پاون استھان سیالکوٹ چپراڑ روڈ اتے شہر توں کوئی 20 کلومیٹر دی دوری تے اے۔ اس پنڈ دے ہائی سکول توں پہلاں سڑک کنارے ستگرو نانک دیوَ جی دا پاون استھان اے۔ گرو صاحب جموں توں چل کے اتھے آئے۔ اس ویلے ایہہ استھان الوپ ہو چکیا اے۔ صرف کجھ کندھاں کھلوتیاں ہن۔ گرودوارہ صاحب دی خالی زمین اتے قبضہ کرن والیا دے مقدمے چل راے ہن۔ ہن اک یادگار بن کے رہِ گئی اے۔ 54. Gurdwara Pehli Patshahi, Balakot, Distt. Hazara گرودوارہ پہلی پاتشاہی، بالاکوٹ، ضلع ہزارا
بالا کوٹ ضلع ہزارا اتے تحصیل مانسہرا اک بہت ہی تریخی نگر اے۔ ستگرو نانک دیوَ جی جد اس پاسے لوکاں دی بنیاد واسطے آئے، تد بھائی بالا جی کجھ سماں دھرم پرچار واسطے اتھے ٹھہرے سن۔ اتھے تن سومے ہن۔ اک دربار دے احاطے وچ جو کہ بالا پیر دا چشمہ کرکے مشہور اے۔ دو سومے اس دربار تے کوئی ادھا کلومیٹر دی دوری اتے آبادی وچ ہی ہن۔ ایہناں وچوں اک بابے مردانے دا چشمہ تے اک بالا پیر دا تھڑا کرکے جانے جاندے ہن۔ اج وی ہزاراں لوک اتھے حاضری بھردے ہن۔ 53. Gurdwara Baoli Sahib, Sialkot گرودوارہ باؤلی صاحب سیالکوٹ
گرودوارہ بیر جی صاحب دے ہی کوئی 200 میٹر دی ودھّ اتے گرودوارہ اس تھاں اتے بنایا گیا اے جتھے مولے کراڑ دا گھر سی۔ اوہ گرو صاحب نوں ملن توں ڈردا مارا اپنی بیوی دے کاے کہائے اندر جا وڑیا، جتھے اوہ سبھ لڑ جان کارن مر گیا۔ اتھے ہی ستگرو ایہہ شبد اچاریا:- نال کراڑا دوستی کوڑے کوڑی پائِ۔۔مرنو ن جاپے مولیا آوے کتے تھائ۔۔ اس گردوارے دی سیوا بھائی نتھا سنگھ جی نے بڑے پریم نال کیتی اے۔ گرودوارہ سندر بنیا ہویا اے۔ ہن اس وچ انھیاں دا سکول اے۔ اس دے آسے پاسے لوکاں نے زمین تے قبضہ کر لیا اے تے مکان بنا لئے ہن۔ جہدے کارن گرودوارہ صاحب لک گئے ہن۔ اس دے نال ہی بھائی نتھا سنگھ جی ہوراں دا بنایا سروور اے جو اج وی موجود اے اتے ہولی ہولی الوپ ہون ول ودھ رہا اے۔
55. Gurdwara Ber Sahib, Sialkot گرودوارہ بیر صاحب سیالکوٹ
جموں توں کشمیر جاندے ہوئے جد ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی مہاراج سیالکوٹ پجے تاں پورا شہر سہمیا ہویا سی۔ اک بہت ہی کرنی والے فقیر ہمجا گوس نال کسے نے وعدہ کھلاپھی کیتی اے تے اوہ جلال وچ آ کے 40 دن دا چلا کر راے ہن۔ چلا پورا ہون تے سارا شہر غرق ہو جاویگا۔ ایہہ سن کے ستگرو جی چلے والی تھاں توں تھوڑی ودھّ اتے اک بیری دے رکھ ہیٹھ جا براجمان ہوئے اتے شبد دی اچی دھنی کڈھی جس نال ہمجا جی دا چلا ٹٹ گیا۔ اوہ غصے وچ آ گرو جی پاس آ کے کہن لگے، توں کون اے، جو ایہناں جھوٹھیاں نوں بچاؤن چاہندا اے ؟ ستگرو نانک دیوَ جی نے فرمایا، ہمجا کسے اک دے جھوٹھ دی سجا سارے شہر نوں نہیں دینی چاہیدی۔ پر اوہناں دی تسلی نہ ہوئیتاں آپ نے فرمایا کہ اس شہر اندر کجھ لوک جیون دا اہمیت سمجھن والے وی ہن۔
گرو نانک دیوَ جی نے بھائی مردانہ جی نوں دو پیسے دے کے سچ اتے جھوٹھ خریدن لئی بھیجیا۔ کجھ لوکاں مردانہ جی دا مخول اڈایا پر مولا نامی اک کراڑ اجیہا وی سی جہنے دو پیسے رکھ کے اک پرچی اتے لکھیا کہ جیونا کوڑ اے تے دوجی اتے لکھیا مرنا سچ اے۔ ایہہ دوویں پرچیاں بھائی مردانہ جی نے ستگرو جی نوں پیش کر دتیاں۔ ہمجا گوس جی نے جد ایہہ پڑھیا تاں اوہناں سیالکوٹ نواسیاں نوں معاف کر دتا۔
مولا کجھ چر ستگوراں نال سفر وچ وی رہا۔ جم ساکھیاں مطابق اک وار ستگرو نانک دیوَ جی اوہنوں بلان گئے تاں اوہ اپنی دھرم بیوی دے آکھے لگ کے ہنیرے وچ جا لکیا۔ اوہدی بیوی نے آکھیا کہ اوہ تاں گھر نہیں اے۔ تھوڑے چر پچھوں پتہ لگیا کہ اوہ ہنیرے وچ ہی سپّ دے ڈنگن کارن مر گیا اے۔ ستگرو نانک دیوَ جی جس تھاں ٹھہرے اس محلے نوں اج وی بابا بیر آکھیا جاندا اے۔ اتھے اک سندر تے عالیشان گرودوارہ بنیا ہویا اے۔ ایہنوں بیری صاحب آکھیا جاندا اے۔ گردوارے دے پچھواڑے بیری دا اوہ رکھ موجود اے جس تھلے آپ وراجے سن۔ ہن کجھ وریاں توں اس برچھ تھلے کسے مسلمان فقیر دی قبر بنا دتی گئی۔
اسے گردوارے دے مہنت کول رہِ کے گیانی علم سنگھ نے تواریخ خالصہ لکھی۔ اس احاطے دے اندر ہی شہید نتھا سنگھ جی دا شہید گنج اے۔ اوہناں دا بنوایا ہویا اک وڈا کھوہ، جہدے اتے کئی ہلٹ چلدے سن، اس گردوارے دے نال سی۔ اک سندر تال وی اے۔ بابری مسجد دے جھگڑے ویلے اس پاون استھان نوں بہت نقصان پہنچیا۔ ایہدے نال لگدا اک بہت ہی اچا مندر اے، جسنوں لوکاں نے ڈھاہ ڈھیری کر دتا۔ گرودوارہ صاحب دی مرمت دی سخت لوڑ اے۔
56. Gurdwara Nanaksar, Sahowal, Sambirhal, Distt. Sialkot گرودوارہ نانکسر، ساہووال، تحصیل سمبڑیال، ضلع سیاکوٹ
سیالکوٹ توں سمبڑیال آؤندیاں ریلوے سٹیشن اگوکی توں اگے ریلوے سٹیشن ساہووال اے۔ گرودوارہ صاحب دی عمارت مندر دے طرحاں دی ہون کرکے لوک اس استھان نوں نانک مندر کارن جاندے ہن۔
روشنی استھان اس کلسدار مندر اندر اے جدکہ اک وڈا حویلی ورگی عمارت اندر بہت سارے رہائشی کمرے ہن جہناں اندر شرنارتھی آباد ہن۔ ستگرو نانک جی سیالکوٹ توں چل کے اتھے براجے۔ اتھے آپ ستّ دن ٹھہرے، اس سمے اتھے اک تال 25 گھماؤں وچ سی۔ ایہہ گرودوارہ وی اسے وچ اے۔(کیونکہ سکھ گردوارے دا گمبد کجھ مسلمانا نمونے دا ہندا اے اس کرکے کسے عقیدت مند نے اتھے گردوارے دا مندر والا شکھر بنا کے مسلماناں تو وکھریواں کرن دی کوشش کیتی اے۔ جو اصولاً غلط اے کیونکہ گردوارے اندر گرو گرنتھ دی پردھانتا ہ اے تے سنگت دی نیڑتا ‍دی اے پر مندر وچ مورتی پردھان ‍دی اے تے لوک صرف فلسفہ کر سکدے ہن۔پر سکھی وچ سنگت پاتر (Participant) ‍دی اے۔-اڈیٹر)
57. Gurdwara Pehli Patshahi, Mallah, Distt. Narowal گرودوارہ پہلی پاتشاہی، ملھا، ضلع نارووال
تحصیل شکرگڑ، تھانا شاہ غریب دا اک پنڈ جو ریلوے سٹیشن نارووال توں 9 میل دکھن اے، اس پنڈ دے باہر مشرق ول گرو نانک دیوَ جی دا گرودوارہ صاحب سی۔ ستگرو جی کرتارپور توں سیالکوٹ جاندے ہوئے اس تھاں اک بیری دے رکھ ہیٹھاں براجے سن۔ اس بیری پاس اک چھوٹا جیہا گرودوارہ سی۔ ہن ناں تاں بیری اے تے ناں ہی گرودوارہ صاحب۔ صرف مٹی دا اک ڈھیر ہی اے۔ 1952 وچ راوی دے ہڑ نال ایہہ پاون استھان مٹی دا ڈھیر ہو گیا۔ پنڈ اندر پکے گرودوارہ صاحب اندر روشنی ہندا سی، اوہ استھان ہن وی اے۔ (اس اڈیٹر دے نانکے اتھے ہی پنڈ بھابڑا وچ سن جو ملے دے نال ہی لگدا اے۔ ماں گرچرن کور جی دسدے ہن کہ اس گردوارے نوں وی بیر سہب کیہا جاندا سی۔ بڑے اچے ٹلے تے سی۔ افسوس اج اوتھے ڈنگراں دے گواے دیاں پتھکناں نظر آ رہیاں ہن)
اس پنڈ دے وچ ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دا پوتر استھان چھوٹا نانکیانا کرکے مشہور اے۔ ستگرو پورے نامک سکھ دا پریم ویکھ کے پسرور توں ایمنااباد جاندے ہوئے کجھ دور اتھے ٹھہرے سن۔ جس ویلے گرو صاحب اتھے آئے، اس ویلے اس پنڈ دا ناں بھارووال سی۔ گرو صاحب پنڈ توں باہر بیریاں دے جھنڈ وچ ٹھہرے جو ہن وی موجود اے۔ اس وڈا بیریاں دے جھونڈ وچ ہن قبرستان اے۔ اس دے نال ہی گرو صاحب دے ٹھہرن والی تھاں اتے گرودوارہ صاحب جی ہن الوپ ہو چکیا اے۔ اس تھاں اتے ہن (4 مئی 1997) سورج مکھی دا کھیت جھوم رہا سی۔
ستگرو نانک دیوَ جی سیالکوٹ توں پسرور پہنچے۔ اتھے جس تھاں ستگرو جی ٹھہرے سن، اس تھاں نوں دیوکا آکھیا جاندا اے۔ ایہہ استھان نارووال- سیالکوٹ روڈ اتے پسرور ریلوے سٹیشن توں ادھا کولومیٹر نارووال والے پاسے این سڑک اتے اے۔
اس ویلے جد ستگورُ پسرور پہنچے، اتھے اک مشہور صوفی فقیر جناں دا نام تاں کجھ ہور سی، پر اوہناں دی بولی انی مٹھی سی کہ لوک اوہناں نوں میاں مٹھاں جی دے ناں نال جانن لگے۔ اتھوں تک کہ اوہناں دا اصل نام وسر گیا۔ ستگور سری گرو نانک دیوَ جی اتے میاں مٹھا جی وچکار اس تھاں گوشٹی ہوئی۔
جس تھاں ایہہ گوشٹی ہوئی، اس ویلے ایہہ تھاں کوٹلہ میاں مٹھاں دے ناں نال مشہور سی، مگروں اس پنڈ دا نام دیوکا مشہور ہو گیا۔ کدے اتھے نیڑے ہی ڈیک ندی وگدی سی جو ہن وتھّ تے ہو گئی اے۔ اتھے اک بہت ہی وڈا بیریاں دا باغ اے۔ اس باغ دا اک وڈا گیٹ نارووال پسرور روڈ اتے کھلدا اے۔ اس گیٹ وچ وڑدیاں ہی اک وڈا سروور اے۔ اس سروور دے اخیر اتے اس توں سجے پاسے اک سادھارن جیہا منجی صاحب بنیا ہویا اے۔ ایہہ اک تھڑا اے جس اتے کوئی چھت نہیں، صرف اک سندر بوہا اے۔ اس تھڑا صاحب دے پچھے تن مکان بنے ہوئے ہن۔ جہناں وچوں اک مکان اندر گرو گرنتھ صاحب جی براجمان ہندے سن۔ اس استھان دی جھاڑو آدک سیوا بھائی موہن سنگھ جی کردے سن۔ ایہہ زمین ڈسٹرکٹ بورڈ دے قبضے وچ اے۔ سروور اس ویلے اک چھپڑ دا روپ دھارن کر چکا اے۔
60. Gurdwara Gur Hatrhi, Peshawar گرودوارہ گرہٹڑی، پشاور
ایہہ تریخی استھان پشاور شہر دے محلہ گنج وچ اے۔ اس نوں گر ہٹڑی اتے دھرم شالہ بابا سری چند وی آکھیا جاندا اے۔ پرانے جم ساکھیاں مطابق مری گرو نانک دیوَ جی اتھے چوتھی الونڈی ویلے سشریپھ لیائے۔ اتھے اک مسلمان عبدل رحمٰن جو چمڑے دا ویوپاری سی، اسنے ستگرو جی دے پیراں وچ جتی پوائی۔ گرو نانک دیوَ جی نے پرسن ہو کے اپنی پرانی جتی اس نوں بخشی، جو چار پیڑیاں تک اوہناں دے پاس رہی۔ پھر رحیم خاں اسنوں 'ہوتی' مردان لے گیا، سردار موتا سنگھ کول امانت رکھ کے آپ چلا گیا تے مڑ کدے واپس نہ آیا۔ موتا سنگھ نے اوہ پاون جوڑا اپنے اک متر منا سنگھ نوں دتا، اوہدا متبنا (لے پالک) بھائی نتھا سنگھ نے اوہنوں پریم نال رکھیا۔ 1934 نوں ایہہ جوڑا پٹیالے وچ گربخش سنگھ نامی اک سجن دے گھر موجود سی۔(کی کوئی سجن جانکاری دیویگا کہ اوہ جوڑا اج کتھے ہے- اڈیٹر)
گرو نانک جی مہانکوش مطابق پہلی ساون تے دوسرے اتہاسکاراں مطابق وساکھ سمت 1578 (1521 عیسوی) نوں تشریف لیائے۔ اس ویلے اتھے بابا ولی قندھاری جی اک پہاڑ دی چوٹی اتے ٹھہرے ہوئے سن۔ ستگرو جی نے اتھے پپل دے اک درخت ہیٹھ نواس کیتا۔ بابے مردانے نوں جد تریہ لگی تاں سچے پاتشاہ جی نے اوہناں نوں تن وار ولی قندھاری جی پاس پانی لین بھیجیا۔ تنے وار اوہناں آکھیا کہ 'جس فقیر دا توں مرید اے اوہ تینوں پانی نہیں پیا سکدا۔ ایہہ سن کے ستگور جی فرمائے تے اک پتھر اپنے کر کملاں نال اٹھایا تے اوہدے تھلیو نرمل پانی فٹ کھلوتا۔ مردانہ جی نے پانی پی کے ربّ دا شکر کیتا۔ ادھر ولی قندھاری جی د چشمہ سکّ گیا۔ اس دا پانی اس چشمے وچ آ گیا سی۔ اوہناں نے اک بھاری پتھر تھلے ول ریڑ دتا۔ ستگرو جی نے اس پتھر نوں پنجے نال روک لیا تے پتھر اندر آپ جی دا پنجہ اکر گیا۔ پنجے دے چنہ والا ایہہ پتھر اتے مردانے دی پیاس بجھاؤن والا ایہہ چشمہ اج وی جاری اے۔ عقیدت مند پنجے نوں چمّ کے تے پانی چھک کے نہال ہندے ہن۔
بہت چر ایہہ استھان انجھ ہی پیا رہا۔ مقامی عقیدت مند متھا ٹیکدے راے، ہولی ہولی سنگت جڑن لگی تے کچا دربار اساریا گیا۔ خالصہ راج ویلے جد پشاور فتح ہویا تاں سرکار ہری سنگھ نلوآ نے اک وڈا تے سندر گرودوارہ تے سروور بنوایا۔ پشاور تو مڑدیا شیرے پنجاب مہاراجہ رنجیت سنگھ وی درشناں نوں آئے۔
گرو کے باغ دے مورچے ویلے 30 اکتوبر 1922 نوں جد بندی سنگھاں نوں اٹک جیل وچ بند کرن واسطے لے جان والی ریل گڈی پنجہ صاحب پہنچی تاں سنگتاں نے اوہناں نوں پرشادا چھکاؤن واسطے ٹرین روکن دی بینتی کیتی، جو نہ منی گئی تاں سنگت ریلوے لائن اتے لمی پے گئی۔ اس دھرنے وچ سر: پرتاپ سنگھ تے سر: کرم سنگھ نے گڈی تھلے آ کے شہیدی حاصل کیتی تے گڈی رکوا لئی گئی۔
کٹاس ہندواں دا اک بہت ہی پوتر استھان اے۔ جسدا دا ذکر مہامبھارت وچ وی ملدا اے۔ ہندو یعقین مطابق کٹاس اتے پسکر 'اجمیر' دوویں شو جی دیاں اکھاں ہن۔ اتھے ہی پارس ناتھ جوگی نے پران تیاگے۔ اتھے گرو نانک دیوَ جی نے وی چرن پائے وساکھی والے دن۔ آپ دے استھان نوں نانک نواس آکھیا جاندا سی۔ اتھوں بہت سارے جوگیاں، رشیاں، منیاں نے تپّ کیتا اے، جہناں دے استھان بنے ہوئے ہن۔ ایہناں تھاواں اتے تختیاں نہ لگیاں ہون کرکے ایہناں تھاواں نوں وکھ وکھ کرنا بہت ہی اوکھا اے۔ اتھے ہی بہہ کے ابو ریحان البیرونی نے زمین دا گھیرا ناپیا، سنسکرت تعلیم لئی تے پھر جگت مشہور کتاب کتاب-ال-ہندب لکھی۔ ہندو یاتریاں دے جتھے بھارت توں درشناں واسطے آؤندے ہن۔ اس تواریکھی استھان دے نشان سرکاری انگہلی کرکے مٹدے جا راے ہن جو کہ اک بہت ہی وڈا تواریکھی ظلم اے۔
63. Gurdwara Pehli Patshai, Bal Gundai (Tilla Jogian) Jehlam گرودوارہ پہلی پاتشاہی، بال گندائی، (ٹلا جوگیاں) جیہلم
ایہہ استھان جہلم شہر توں کوئی 28 کلومیٹر پچھم ول اک پہاڑی اتے اے۔ اتھے ہی پنجابی لوک کہانی ہیر رانجھے دے مکھ پاتر رانجھے نے بال ناتھ جوگی توں کنّ پڑوائے اتے جوگ لئی۔ جوگی بال گندائی اس ٹلے اتے رہندا سی۔ سچے پاتشاہ اس دے آشرم پدھارے۔ ایہہ ستگور جی دے بچن سن کے آپ جی دا عقیدت مند ہویا۔جتھے گرو صاحب براجے سن، اتھے آپ جی دے چرن چنہ پتھر اتے اکرے ہوئے سن۔ جو ہن الوپ ہو چکے ہن۔ چھوٹا جیہا دربار بنیا ہوئء اے۔ اس دے نال اک سندر سروور اے۔
64. Gurdwara Choa Sahib, Rohtas, Distt. Jehlam گرودوارہ چوآ صاحب، روہتاس، ضلع جیہلم
چوآ صاحب ناں دا ایہہ تریخی استھان روہتاس قلعے دے قابلی دروازے توں باہر گھان ندی کنارے اپنیاں شاناں وکھا رہا اے۔ سچے پاتشاہ صاحب سری گرو نانک دیوَ جی ٹلا جوگیاں توں چل کے اتھے آئے، اس ویلے اتھے کوئی وسوں نہیں سی۔ آپ جی نے اپنے سوٹے نال اتھوں اک سوما چلایا، پانی دے سومے نوں چوآ آکھیا جاندا اے۔ اس واسطے اس استھان دا ناں چوآ صاحب مشہور ہو گیا۔ بعد وچ شیر شاہ سوری نے اتھے اپنا اک وڈا قلعہ بنوایا تاں ایہہ استھان قلعے توں باہر قابلی دروازے ول آ گیا۔ اج وی قلعے دے لوک اس چوئے دا پانی ہی ورتوں وچ لیاؤندے ہن۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے حکم نال 1835 وچ اجوکی عمارت بنوائی گئی جو بہت ہی سندر اے۔ اس دے اک پاسے گھان ندی، دوجے پاسے قلعہ تے باقی دوویں پاسے جنگل اے۔ اتھے پہنچن دا راہ قلعے دے اندر ہی اے۔
65. Gurdwara Nanaksar Dinga Distt. Gujrat
گرودوارہ نانکسر، ڈنگا، ضلع گجرات
ڈنگا نامی قصبہ ضلع گجرات، تحصیل کھاریا دا مشہور قصبہ اے، اس قصبے وچ سری گرو نانک دیوَ جی نے چرن پائے۔ ایہدی آبادی توں باہر منڈی بہاؤدین نوں جان والی سڑک نیڑے نانکسر نامی استھان بنیا ہویا اے، جو ہن الوپ ہو چکیا اے۔ اس تھاں ہن لاری اڈا اے۔ سڑک دے نال بنی کندھ دے پار سروور نوں پانی دین والا کھوہ اجے وی پیلیاں وچ لنگھے ویلے دی یاد دواؤندا اے۔گرو نانک جی جد اتھے چرن پائے تاں اک جوگی نے اپنا پاکھنڈ رچایا ہویا سی۔ اس نے ہوکا دوایا کہ میں بناں کھادھے چالیسا کٹاگاں۔ گرو جی نے ہوکا بند کروا دتا۔ جد اس دا چالیسا پورا ہویا تاں اوہ ایہہ ویکھ کے بے ہوش ہو گیا کہ کوئی اوہنوں ویکھن واسطے نہیں آیا۔ تد ستگرو جی نے ڈھولی توں ہوکا دوایا، لوک کٹھے ہوئے تاں آپ نے فرمایا کہ ایہہ جوگی جھوٹھ بولدا اے کہ اس نے بناں کھادھیاں چالیسا کٹیا اے۔ ایہہ تاں ہؤنمے دی خوراک کھاندا رہا اے۔ ہؤنمیں نوں مارے بناں تاں کدے کوئی جوگی، صوفی سنت جاں فقیر نہیں ہو سکدا۔
66. Gurdwara Ker Sahib, Jai Sukhwala, Mandi Bahauddin گرودوارہ کیر صاحب، جےَ سکھ والا، منڈی بہاؤدین
اس فقیر دے پوترے بھائی حصہ جی نے بہت ہی سچا جیون جیویا۔ اوہدی سمادھ گرودوارہ صاحب دے سروور دے دوجے کنڈھے اج وی درختاں دی ٹھنڈھی چھاں وچ اپنی خوبصورتی وکھا رہی اے۔
شیرے پنجاب مہاراجہ رنجیت سنگھ ویلے گرودوارہ صاحب دی تن منجلا سندر عمارت بنوائی گئی۔ اسدے کھبے پاسے دو سندر تلاب بنوائے گئے، جہناں وچوں انک بیبیاں واسطے سی۔ سنگت دے ٹھہرن واسطے اک بہت ہی ونڈی سراں وی اے۔ جس اندر کوئی 100 دے نیڑے گھر آباد ہن۔ اج گرودوارہ صاحب دی عمارت دیاں لوکاں نے ونڈیاں وائیاں ہوئیاں ہن۔ روشنی استھان اک پولیس اہلکار کول اے جو کسے نوں فلسفہ وی نہیں کرن دندا۔
175 Gurdwara Kartarpur sahib Narowal گرودوارہ کرتارپور صاحب دربار صاحب نارووال
جگت گرو، گرو نانک دیوَ جی دا ایہہ پاون استھان جھنگ شہر توں باہر ٹوبا روڈ اتے اے۔ جس ٹبے اتے سری گرو نانک دیوَ جی براجے ہن۔ اتھے مگروں عقیدت منداں نے گرودوارہ صاحب اسار لیا۔ اس استھان نوں نانک سر آکھیا جاندا اے۔ پنڈ دا ناں وی ایہی اے۔ اس گردوارے اندر پرائمری سکول اے۔ لنگر ہال، یاتریاں دے ٹھہرن واسطے کمریاں تے دوجیاں عمارتاں وچ جالندھر، ہشیار پور توں آئے ہوئے محاجر وسے ہوئے ہن۔ گرودوارہ صاحب دی عمارت بہت سندر تے وڈا اے۔ اس دی سجی باہی تے سندر سروور اے۔
ایہہ پنڈ جو ہپھت مدر دے نام توں مشہور اے، بھائی پھیرو کھنڈا روڈ اتے جاتری توں اگے اے۔اس پنڈ دے گردوارے دا نام گرودوارہ سچی منجی پہلی پاتشاہی وی اے۔ اتھے سری گرو نانک دیوَ جی دا پلنگھ گل زمیداراں پاس سی۔ سری گرو ارجن دیوَ جی نے اتھے چرن پائے اتے پریمی سکھا نوں سوٹا بخشش کیتا۔ ستگرو سری گرو امرداس جی دے اک جوڑے دا پیر وی اتھے سی اتے دوجا دھنی ضلع ہاپھجاباد وچ سی۔ سوا روپیہ لے کے فلسفہ کروائے جاندے سن۔ گرودوارہ صاحب ڈھیہہ چکیا اے۔ کجھ حصے ہی بچے ہن جو تسی تصویر وکھ ویکھ سکدے ہو۔
69. Gurdwara Jharhi Sahib, Targe, Kasur گرودوارہ جھاڑی صاحب ترگے، قصور
پنڈ ترگے دے تھوہ اتے جو کہ کادیونڈ توں مشرق ول نوں کوئی اک کلومیٹر دی وتھّ اتے اے، اس دے کول ایہہ استھان اپنیاں شانہ وکھا رہا اے۔ ستگرو سری گرو امرداس جی قصور نوں جا راے سن تے کادیونڈ دے لوکاں نے پریم ظاہر کیتا۔ بینتی منّ کے گرو جی اتھے ٹھہرے۔ نکا جیہا استھان بنیا ہویا اے۔ اتھے پاس ہی اوہ برچھ سن جس نال گرو جی نے گھوڑے دی اگاڑی پچھاڑی بنی سی۔ ایہہ رکھ ہن الوپ ہو چکے ہن۔ گردوارے دے نال ڈھائی گھماؤ زمین بھائی سلکھن سنگھ جی کادیونڈ والے ولوں اے۔
70. Gurdwara Janam Asthan Guru Ramdas ji, Chuna Mandi, Lahore جم استھان گرو رام داس جی، چونا منڈی، لاہور
اس استھان اتے 24 اسو سمت 1597 (24 ستمبر 1534) نوں ستگرو رام داس جی دا روشنی ہویا۔ ستگرو جی نے عمر دے پہلے ستّ سال اتھے ہی گزارے۔ ایہہ استھان چونا منڈی بازار وچ اے۔ گرو صاحب دا جدی مکان بہت ہی چھوٹا سی۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ دی مہارانی نکائن نے اپنے سپتر کھڑک سنگھ دے جم دی خوشی وچ اس یادگار استھان تے نویں عمارت بنوائی۔ اس تریخی عمارت دا نقشہ ہرمندر صاحب جی نال ملدا جلدا اے۔ سنگھ سبھا لہر دا ارمبھ اسے ستھان توں ہی ہویا سی۔
71. Gurdwara Bhai Behlol, Kadiwind, Kasur گرودوارہ بھائی بحلول، کادیونڈ، قصور
کادیونڈ تحصیل تھانا قصور وچ اے۔ پنڈ توں باہر گرو امرداس جی دا پاون استھان ترگے دی جوہ وچ اے۔ جد ستگرو جی اتھے ٹھہرے ہوئے سن تدوں دیوان چند دلی والے نے آ کے بینتی کیتی کہ پاتشاہ، میرے دھن نال کوئی یادگار قایم کروا دیو تاں کہ اس دنیا وچ میرا نہ بنیا راے۔ اس دی بھاونا مطابق گرو جی نے اک تلاب اتے نیڑے پکے رہائشی مکان بنوائے۔ ایہہ زمین دو سو وگھے بھائی بحلول کادیونڈ والے دی سی۔ جو اسدے ساری گرو جی نوں ارپن کر دتی۔ بعد وچ اتھے ہی بھائی بحلول دی سمادھ بنوائی گئی۔ گرو جی ولوں بنوایا تلاب چھپڑ ہو چکیا اے۔ بھائی جی دی سمادھ اخیری دمہ اتے کھلوتی اے۔ گرودوارہ صاحب دے کمریاں وچ گورمنٹ دا سکول اے۔ پنجابی ساہت دے مشہور لکھاری بابا سوہن سنگھ سیتل اسے ہی پنڈ دے رہن والے ہن۔ اوہناں دا باغ اتے گھر اجے وی موجود اے۔ ایہہ دووے میوات دے شرنارتھیاں پاس ہن۔
گرودوارہ پہلی پاتشاہی فتح بھنڈر، ضلع سیالکوٹ
فتح بھنڈر نامی ایہہ پنڈ تحصیل تھانا ڈسکا، وچ پنڈ گوئندکے نیڑے اے۔ اس پنڈ وچ دکھن والے پاسے ستّ گرو نانک دیوَ جی دا چھوٹا جیہا گرودوارہ گرو صاحب سنگت دا پریم ویکھ کے اتھے آئے۔ جس تھاں آپ وراجے، پریمیاں نے اتھے گرو استھان بنا دتا۔
73. Gurdwara Pancham Patshah, Bucheki, Seikhupura, گرودوارہ پنچم پاتشاہ، بچیکی شیخوپورا
74. Gurdwara Diwankhana, Chuna Mandi, Lahore گرودوارہ دیوانکھانا، چونا منڈی، لاہور
ایہہ پاون استھان لاہور شہر دے بازار چونا منڈی اندر اے۔ اس دے نیڑے ہی روشنی استھان سری گرو رام داس جی اے۔ گرو رام داس جی دے وڈے وڈیرے لاہور دے رہن والے سن۔ گرو صاحب اپنے بھرا دے پتر دے ویاہ تے آپ تاں نہ آئے پر اوہناں (گرو) ارجن دیوَ جی نوں بھیج دتا تے فرمایا کہ جد تک بلاوہ نہ آئے۔ آؤننا نہیں۔ کافی سماں بیت گیا۔ گرو ارجن دیوَ جی نے گر پیؤ ول تن چٹھیاں لکھیاں۔ دو چٹھیاں بابا پرتھی چند دے ہتھ آؤن کارن گرو جی پاس نہ پہنچیاں، تیجی چٹھی پہنچ گئی جس وچ پہلے دو پتراں بارے وی لکھیا سی۔ خط وچ لکھیا سی:
اس استھان نوں دھرم شالہ گرو رام داس وی آکھیا جاندا اے۔ اس دے احاطے اندر ہی دیوانکھانا گرو ارجن دیوَ جی اے۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اس تھاں اک وڈا عمارت وی بنوائی جو لاہور کارپوریشن دے کارڈ نن: -2143 ماتحت درج اے۔ جم استھان ستگرو سری گرو نانک دیوَ جی دے درشناں نوں سنگتاں اتھوں پیدل جایا کردیاں سن۔اج کلھ لوک وسے ہوئے ہن تے فلسفہ کرنے مشکل ہن۔
75. Gurdwara Panjavi Patshahi, Beharhwal Distt. Kasur گرودوارہ پنجویں پاتشاہی، بہڑوال، ضلع قصور
بہڑوال ناں دا ایہہ پنڈ لاہور توں ملتان جان والی سڑک اپر جمبر اتے پتوکی وچالے اے۔ اس پنڈ وچ ستگرو سری گرو ارجن دیوَ جی مہاراج جمبر توں اٹھ کے آئے سن۔ گرمی دا موسم سی۔ گرو صاحب نے اتھوں دے ہیمے چودھری توں پانی چھکن لئی منگیا۔ چودھری نے آکھیا پاتشاہ، ایہہ پانی تا کھارا اے۔ میں پنڈ توں جا کے مٹھا پانی لیاؤندا ہاں تاں گرو جی نے بچن کیتا ''بھائی ہیمے ایہو پانی مٹھا اے۔" پنڈ دے لوکاں نے پانی پیتا تاں مٹھا پانی ہون کارن سبھ آنندت ہو گئے۔ چودھری ہیمے نوں گرو جی نے فرمایا کہ توں سادھ سنگت دی سیوا کریا کر۔ تد چودھری نے ہتھ جوڑ کے بینتی کیتی کہ میرے پاس نہ تاں دھن اے اتے نہ ہی میرے گھر عورت اے۔ تاں ستگوراں نے پچھیا کہ اس پنڈ وچ کوئی بیواہ عورت اے؟ تاں سنگت نے پنڈ دی اک بیواہ نوں گرو جی اگے پیش کیتا۔ گرو جی نے حکم کیتا کہ اے پتری، چودھری ہیما تیرا سرتاج اے۔ گرو جی دا حکم منّ کے اس نے چودھری نوں اپنا پتی دھارن کر لیا۔ گرو جی نے پرسن ہو کے اوہنوں ور دتا جس توں اس دے گھر اولاد ہوئی۔ اس دے خاندان وچ ہیرا سنگھ جو سمت 1763 نوں جنمیا۔ سنگت 1788 وچ امرت چھکیا اتے نکائن مثل دا پہلا سردار ہویا۔ اس مثل دے دوجے سردار بھگوان سنگھ دی بھین داتار کور مہارانی نکائن، مہاراجہ رنجیت سنگھ دی پٹرانی ہوئی۔ اس توں مہاراج کھڑک سنگھ پیدا ہویا۔ اس مثل دے اک سردار ایشر سنگھ نے اسلام قبول کر لیا اتے مسلمان ہو گیا۔ اس دا نام سردار عبدل عزیز رکھیا گیا۔ اس دی اولاد وچوں سردار عارف نکئی 1996 وچ لیہندے پنجاب دا وزیر اعلیٰ بنیا۔ پنڈ وچ جتھوں ستگرو جی نے پانی چھکیا تے کھارا مٹھا کیتا، اتھے گرودوارہ صاحب بنیا ہویا اے۔ اج کل اتھے یونین کوسل دا دفتر اے۔ گرودوارہ صاحب دی سجی نقر وچ اوہ پاون کھوہ تے ککر موجود اے، جس ہیٹھ گرو جی براجے تے کھارا مٹھا کیتا۔
76. Gurdwara Dharamsala Bhai Harnam Singh, Bucheki, Distt. Sekhupura دھرم سالا بھائی ہرنام سنگھ، بچیکی، ضلع شیخوپورا
بچیکی نامی قصبہ لاہور جڑاوالا روڈ اتے بہت مشہور اے۔ پرانا شہر سڑک توں کوئی اک کلومیٹر ہٹ کے اے۔ پرانے شہر دے محلے دھرم شالہ وچ بھائی ہرنام سنگھ جی دی دھرم شالہ اے۔ ایہہ اک بہت ہی سندر عمارت سی۔ ہن اس وچ بہت سارے شرنارتھیاں دے گھر وس گئے ہن۔ اوہناں نے اس عمارت دا سارا حسن برباد کر دتا اے۔ ہن تاں اس تھاں نوں پچھاننا وی اوکھا اے۔ بھائی ہرنام جی گرو ارجن دیوَ جی دے سکھ سن۔ اوہناں دا پریم ویکھ گرو صاحب نے ننکانہ صاحب توں اتھے چرن پائے۔ جتھے آپ براجے، اوہ پوجا استھان بن گیا۔
اس پنڈ توں باہر دی آبادی بھورے وچ وی گرو جی دے براجن دا استھان دا استھان اے، جتھے ہن بچیاں دا سکول اے۔
77. Gurdwara Panjavi Patshahi, Hanjra, Pattoki گرودوارہ پنجویں پاتشاہی، ہنجرا
ہنجرا نامی پنڈ لاہور ملتان روڈ اتے مشہور قصبے پتوکی توں کوئی 20 کلومیٹر راوی والے پاسے اے۔ پنڈ دی پوربی باہی ول ستگرو سری گرو ارجن دیوَ جی دا گرودوارہ اے۔ اتھوں بیٹھ کے آپ جی نے جاتری اتے ہنجرا دو بھراواں وچکار چلیا آ رہا زمین دی ہدبندی دا جھگڑا نبیڑیا۔ دوہاں پنڈاں وچ حدبندی کیتی گئی اتے دوہاں پنڈاں وچ آپ جی نیچرن پا کے نہال کیتا۔ گرودوارہ پہلاں سادھارن جیہا بنیا ہویا سی مگروں پنڈ دی سنگت نے اس نوں اساریا 1947 توں بعد بند پیا اے۔ سروور چھپڑ دا روپ دھارن کر گیا اے۔
78. Gurdwara Thamm Sahib, Jambar Kalan, Distt. Kasur گرودوارہ تھم صاحب، جمبر کلاں، ضلع قصور
جمبر کلاں ضلع قصور دا اک پنڈ اے جو لاہور ملتان روڈ اتے پھیرو توں اگے چھانگا موڑ اتے آباد اے۔ جمبر کلا دی آبادی وچ ستگرو سری گرو ارجن دیوَ جی دا پاون استھان تھم صاحب اے۔ ستگرو جی بہڑوال توں چل کے اتھے آئے۔ اتھے اوہناں نے کداراں، سمدھو، مکھنڈا، تلسا اتے لالو نامی سکھاں نوں پاہل دے کے گرسکھ بنایا۔ عمارت سندر، بلند تے وڈا اے۔
79.Gurdwara Panjavi Patshahi, Shekham, Kasur گرودوارہ پنجویں پاتشاہی، شیکھم (قصور)
شیکھم نام دے ضلع قصور اندر دو پنڈ ہن۔ جس پنڈ بارے اسیں گل کر راے ہاں ایہہ پنڈ پتوکی ہلاّ روڈ اتے پتوکی توں کوئی تن کلومیٹر دی وتھّ اتے اے۔ پنڈ دی آبادی ہزاراں وچ اے، وچالے گرو ارجن دیوَ جی دا پاون استھان اے۔ آپ بہڑوال تو چل کے اتھے آئے۔ گرودوارہ چھوٹا جیہا بنیا ہویا اے۔
80. Gurdwara Panjavi Patshahi, Jatri, Sheikhupura
گرودوارہ پنجوی پاتشاہی، جاتری، شیخوپورا
81. Gurdwara Panjavi Patshahi, Chakk Ramdas, Gujranwala گرودوارہ پنچم پاتشاہی، چکّ رام داس، گجراں والہ
سڑک اتے ایمنابائد توں کوئی 20 کلومیٹر مشرق ول ایہہ پنڈ آباد اے۔ پنچم پاتشاہ سری گرو ارجن دیوَ جی بھائی پرانے دے پریم کر کے اتھے کھچے آئے۔ گرو صاحب دے نواس دے استھان اتے سندر گرودوارہ بنیا ہویا سی جو ہن الوپ ہو چکیا اے۔ اس استھان دے ساہمنے اک چوبارا سی، جہنوں ہن لوک گرو دا محل کرکے جاندے ہن۔ اس پاون استھان دے ناں سکھ راج ولوں دتی 40 گھماؤ زمین معاف اے۔ گرودوارہ صاحب انگولی کر کے مٹّ چکیا اے۔
82. Gurdwara Budhu da Awa, Lahore گرودوارہ بدھو دا آوا، لاہور
ایہہ پاون استھان لاہور امرتسر جی دی روڈ اتے اے۔ مہان کوش مطابق بدھو دا پتر لاہور دا اک گھمیار سی، اوہنے اک وار بہت وڈا آوا تیار کرکے گرو ارجن دیوَ جی دے حجور ارداس کروائی کہ آوا پکّ نکلے۔ سنگت نے جو پرشاد چھکّ کے ارداس کیتی تاں بھائی لکھے جی جو پرشاداں ورتاؤن پچھوں آیا سی، آکھیا آوا پلا ہو گیا اے۔ جد اٹاں پلیاں نکلیاں تاں بدھو نے ستگرو دے حجور بینتی کیتی۔ ستگوراں فرمایا پریمی سکھ دا بچن اٹلّ اے۔ تیریاں اٹاں پکیاں دے ملّ وکنگیاں۔ لاہور وچ بھاری برسات شروع ہو گئی تے پلیاں اٹاں پکیاں دے ملّ وک گئیاں۔ گلابی باغ نیڑے انجینئرنگ یونیورسٹی دے زیرو گیٹ ساہمنے بھائی بدھو جی دا مقبرہ اے۔ اس توں پچھوں گرودوارہ صاحب سی، ہن اتھے قبرستان بن چکا اے۔ ایہہ گرودوارہ بہت سماں گروسر ستلائی دے مہنتاں ماتحت رہا۔ پھر گرودوارہ پربندھک کمیٹی کول آ گیا۔
83. Gurdwara Baoli Sahib, Rang Mahal, Lahore گرودوارہ باؤلی صاحب، رنگ محل، لاہور
پنجویں پاتشاہ جی دا ایہہ پاون استھان لاہور شہر دے رنگ محل بازار دے چوک اندر اے۔ اس استھان دے نال سنہری مسیت دا پچھواڑا لگدا اے۔ گرو صاحب دے لاہور جان ویلے اک وڈا جھگڑا ہو رہا سی۔ بکھارے دا اک پٹھان مہم اتے جان لگا چھیتی نال 142 موہراں دا بٹوآ چھجو بھگت پاس امانت رکھ گیا سی۔ اجے ادوں ہی چھجو نے دوکان کھولی سی اس لئی اجے تک روزنامچہ لکھن والا کوئی نہیں سی آیا۔ چھجّ#و اس بٹوئے نوں صندوق وچ رکھ کے بھلّ گیا۔ کئی مہینیاں پچھوں آ کے پٹھان نے رقم منگی۔ امانت دی وحی وچ اسدا نام نہیں سی۔ چھجو نے پیسے دین توں انکار کر دتا۔ مکدما لاہور دے حاکم کول گیا تے پٹھان ہار گیا۔ کجھ چر مگروں چھجو نے صفائی کیتی کہ اوہ بٹوآ نکل آئء۔ چھجو اک دوشالا لے کے پٹھان کول گیا تے معافی منگی۔ پٹھان نے آکھیا کہ میں مقدمہ ہار چکا ہاں، اس واسطے اس اتے میرا کوئی حق نہیں۔ ایہہ جھگڑا سری گرو ارجن دیوَ جی پاس پیش ہویا۔ جد اوہناں دوہاں نے پیسے قبول نہ کیتے تاں گرو جی نے اس پیسے نال ڈبی بازار اندر لوکاں واسطے سمت 1616 وچ اک باؤلی بنوائی۔