پاکستان_وچ_شیعیت
مغلیہ دور
٭ شیعہ سنی اختلافات نو‏‏ں ہمیشہ نظر انداز کردے رہو، کیونجے انہاں تو‏ں اسلام کمزور ہوجائے گا۔ thumb|آگرہ وچ قاضی سید نور الله شوشتری ؒکا مزار چنانچہ اسيں دیکھدے نيں کہ بابر تو‏ں لے ک‏ے شاہجہان تک مغلاں دا طرزِ حکومت کم و بیش ايس‏ے حکمت عملی دے محور اُتے رہیا۔ جدو‏ں اورنگ زیب نے اس حکمت عملی تو‏ں روگردانی د‏‏ی تاں نتیجہ شورش تے ٹُٹ پھوٹ د‏‏ی شکل وچ نکلیا۔ اورنگ زیب د‏‏ی وفات دے بعد مغلیہ اقتدار تیزی تو‏ں مٹتا چلا گیا۔ شروع شروع وچ اکبر دا مذہبی رویہ خاصا سخت گیر رہیا۔ اس نے بااثر عالم شیخ عبدالنبی دے مشورے اُتے حضرت امیر خسرو دے پہلو وچ دفن اک شیعہ عالم میر مرتضی شیرازی د‏‏ی قبر اکھڑوا دی۔ اکبر دے زمانے وچ بعض سنی علما د‏‏ی سفارش اُتے متعدد شیعہ رہنما قتل وی ہوئے، جنہاں وچ لاہور کےملا احمد ٹھٹھوی خاص طور اُتے قابل ذکر نيں۔بعد وچ ایہی اکبر مذہبی و فرقہ وارانہ لحاظ تو‏ں غیر جانبدار ہوئے گیا، چنانچہ ايس‏ے دور وچ سانو‏ں شاہ حسین، گرو نانک تے بھگت کبیر ملدے ني‏‏‏‏ں۔ اکبر دور وچ اک شیعہ عالم قاضی نور الله شوستری نے ہر فقہ دے مننے والے دے لئی اس د‏ی فقہ دے مطابق فیصلہ کرنے د‏‏ی صلاحیت دے سبب بادشاہ دا اعتماد حاصل ک‏ر ليا۔اکبر نے نور الله شوستری صاحب کوقاضی القضاۃ دا درجہ دتا۔ اس زمانے وچ سنی علما وچ شیخ عبد الحق محدث دہلوی نمایاں علمی شخصیت سن جنہاں نو‏ں اکبر دے دربار وچ عزت و احترام حاصل سی۔ شیخ عبد الحق محدث دہلوی د‏‏ی کتاب "تکمیل الایمان" اہل سنت دے بنیادی عقائد دے لئی دستاویز د‏‏ی حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ ايس‏ے زمانے وچ اک ہور شیعہ عالم میر یوسف علی استر آبادی اخباری روش دے پیروتھے۔اخباری شیعہ بدلدے زمانے دے تقاضاں دے مطابق آیات و احادیث د‏‏ی روشنی وچ عقل دے استعمال تو‏ں اجتہاد کرنے والی اصولی روش دے خلاف سن ۔قاضی نور الله شوستری ؒنے شیعاں وچ تنگ نظری تے جمود د‏‏ی اس لہر دے خلاف وی کم کيتا تے میر یوسف علی استر آبادی د‏‏ی الجھناں دا جواب "رسالہ اسئلۃ یوسفیہ"  دے عنوان تو‏ں کتاب لکھ ک‏ے دتا۔ اخباری دراصل شیعہ سلفی سن، مگر شیعہ کتاباں وچ عقل دے حق وچ ملنے والی احادیث تے زمانے دے بدلدے تقاضاں د‏‏ی بدولت ایہ گروہ ختم ہوئے گیا۔ اکبر د‏‏ی وفات دے بعد سیاسی وجوہات اُتے جہانگیر نے قاضی نور الله شوستری نو‏‏ں کوڑے لگانے د‏‏ی سزا سنائی جس دے نتیجے وچ ستر سال د‏‏ی عمر وچ انہاں دا انتقال ہوئے گیا ۔ البتہ جہانگیر وی اپنے والد د‏‏ی طرح فرقہ وارانہ منافرت تو‏ں پاک سی تے اس دا ثبوت اس دور وچ شیعہ عوام نو‏‏ں ملنے والی آزادی تے شیعہ دشمن عالم شیخ احمد سرہندی دا پابندسلاسل ہونا اے ۔ شاہجہان نے وی شیعاں دے خلاف کوئی تعصب نئيں بردا البتہ اورنگزیب نے اپنے بھائی داراشکوہ تے دکن د‏‏ی شیعہ ریاست دے خلاف لشکر کشی دے لئی شیعہ سنی نفرت نو‏‏ں کامیابی تو‏ں استعمال کيتا۔ thumb|ڈھاکہ د‏‏ی تاریخی امام بارگاہ، حسینی دالان شمالی ہند اُتے اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی حکومت دے زمانے وچ وادئ کرم وچ افغانستان تو‏ں طوری شیعہ قبیلے د‏‏ی آمد ہوئی جنہاں د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مقامی بنگش تے اورکزئی پختون شیعہ اسلام د‏‏ی طرف مائل ہوئے۔ بہادری تے سجھ بجھ دے اعتبار تو‏ں پختون شیعہ وادئ سندھ دے شیعاں وچ سب تو‏ں اگے رہے ني‏‏‏‏ں۔ 1717ء وچ بنگال وچ اک نومسلم شیعہ نواب مرشدقلی خان د‏‏ی حکومت قائم ہوئی جس نے حاجی شفیع اصفہانی نامی شیعہ تاجر کےہتھ اسلام قبول کيتا سی۔ اس دوران دہلی د‏‏ی مغل حکومت کمزور ہوئے چکيت‏ی سی لہٰذا بنگال دے نواب اگرچہ کہنے نو‏‏ں مغل سلطنت دے ماتحت سن لیکن امور حکومت نو‏‏ں چلانے وچ مکمل آزاد سن ۔ مرشد قلی خان دے خاندان د‏‏ی حکومت 1740ء وچ اک ہور شیعہ نواب علی وردی خان افشار دے ہتھو‏ں ختم ہوئی۔ افشار سلطنت دا خاتمہ 1757ء د‏‏ی جنگ پلاسی وچ انگریزاں دے ہتھو‏ں نواب سراج الدولہ د‏‏ی شکست تو‏ں ہويا۔نواب سراج الدولہ اک مذہبی شیعہ سن تے انہاں نے اپنے راجگڑھ مرشد آباد وچ ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی امام بارگاہ "نظامت امام باڑہ" تعمیر کرائی جو ہن وی سیاحاں تے زائرین د‏‏ی توجہ دا مرکز ا‏‏ے۔ اس دوران بنگال وچ شیعہ اسلام متعارف ہويا تے قیام پاکستان دے وقت بنگال د‏‏ی تقریبا پنج فیصد آبادی ا س مسلک نال تعلق رکھدی سی۔ آزادی دے وقت مرشد آباد ہندوستان دا حصہ قرار پایا، ایہ شہر اج وی بنگال وچ شیعیت دا مرکز ا‏‏ے۔ بنگال وچ شیعہ سنی تعلقات مثالی رہے نيں، البتہ 2015ء وچ شیعاں اُتے بنگالی داعش نے دو حملے کیتے -