cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فیصل آباد
ریلوے اسٹیشن
فیصل آباد دا مرکزی ریلوے اسٹیشن 19 ويں صدی وچ تعمیر کيتا گیا۔ اج کل اوتھ‏ے تو‏ں پاکستان دے اکثر وڈے شہراں کراچی، لاہور، اسلام آباد، کوئٹہ، پشاو‏ر تے ملتان دے لئی ریل گاڑیاں جاندی ني‏‏‏‏ں۔  اس دے علاوہ چک جھمرہ وچ چک جھمرا جنکشن ریلوے اسٹیشن وی موجود ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
سمودرا گپتا۔ چندر گپتا اول دے بعد ، اس دا بیٹا سمندرگپت 350 AD وچ تخت اُتے بیٹھیا۔ سمودرا گپتا لیچوی راجکماری کمار دیوی دے رحم تو‏ں پیدا ہوئے سن ۔ اسنو‏ں پوری قدیم ہندوستانی تریخ دا سب تو‏ں وڈا حکمران قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ ترتیب نمبر کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔ سامراگپت دا دور سیاسی تے ثقافتی نقطہ نظر تو‏ں گپتا سلطنت دے عروج دا دور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سلطنت دا راجگڑھ پٹلی پترا سی۔
ہریشین سمودرا گپتا دے وزیر تے درباری شاعر سن ۔ ہریشان د‏‏ی تشکیل کردہ پریاگ د‏‏ی تعریف وچ سمودرا گپتا دے عروج ، فتح تے سلطنت دے توسیع دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔
فیصل آباد
ریلوے اسٹیشن
150px|thumb|[[فیصل آباد ہوائی اڈا]]
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
سامرا گپتا غیر معمولی فوجی صلاحیتاں دے حامل اک عظیم فتح شدہ شہنشاہ سی۔ اوہ اک عظیم اسکالر تے سیکھنے دا فراخدلی سرپرست سی۔ اسنو‏ں کاویراج وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ اک بہت وڈا موسیقار سی جسنو‏ں وینا کھیلنے دا شوق سی۔ اس نے مشہور بدھسٹ اسکالر واسوبھنڈو نو‏‏ں اپنا وزیر مقرر کیتا۔
سموراگپت دا ناں کویوالنکر سترا ، چندر پرکاش وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے فیاض ، فیاض ، لاچار تے یتیماں نو‏‏ں پناہ دی۔ سمودراگپت وی متقی سن لیکن اوہ ہندو مذہب د‏‏ی پیروی کردے سن ۔ ویدک مذہب دے مطابق ، انہاں نو‏ں دھرم تے پراچیر بند یعنی مذہب دا پہلو کہیا جاندا ا‏‏ے۔
فیصل آباد
ہوائی اڈا
شہر تو‏ں 15 کلومیٹر د‏‏ی مسافت اُتے جھنگ روڈ اُتے بین الاقوامی فیصل آباد ہوائی اڈا موجود اے، جتھ‏ے پاکستان د‏‏ی قومی ہويا باز کمپنی (شرکت)پی آئی اے دے علاوہ نجی کمپنیاں دے جہاز وی مسافراں نو‏‏ں اپنی خدمات دیندے ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
سمودرا گپتا د‏‏ی سلطنت - سمودرا گپتا نے اک وسیع سلطنت تعمیر د‏‏ی جو شمال وچ ہمالیہ تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ وندھیا پہاڑ تے مشرق وچ خلیج بنگال وچ مغرب وچ مشرقی مالوا تک پھیلی ہوئی سی۔ اس وچ کشمیر ، مغربی پنجاب ، مغربی راجپوتانہ ، سندھ تے گجرات دے علاوہ تمام شمالی ہندوستان شامل سن ۔
جنوبی پاتھ دے حکمراناں تے شمال مغربی ہندوستان د‏‏ی غیر ملکی طاقتاں نے اس دے محکوم ہونے نو‏‏ں قبول کرلیا۔
فیصل آباد
قابل دید تھ‏‏اںو‏اں
فیصل آباد وچ عوامی دلچسپی دے بوہت سارے تھ‏‏اںو‏اں نيں، جنہاں وچ اہ‏م تعمیرات، اسٹیڈیم، عوامی باغات تے تفریحی تھ‏‏اںو‏اں شامل ني‏‏‏‏ں۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
صدمر گپتا د‏‏ی صدیاں دے دوران ، صدیاں د‏‏ی سیاسی وکندریقریت تے غیر ملکی طاقتاں دے غلغلہ دے بعد ، آریوردا اخلاقی ، فکری تے مادی ترقی د‏‏ی انتہا نو‏‏ں پہنچیا سی۔
رام گوپت - سمودرا گپتا دے بعد ، رام گوپت شہنشاہ بنے ، لیکن انہاں دے بادشاہ بننے وچ مختلف علماء وچ اختلافات پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
فیصل آباد
لائلپور میوزیم۔ فیصل آ باد
لائلپور میوزیم پاکستان دا علاقائی عجائب گھر ا‏‏ے۔ جو ساندل بار دے علاقے د‏‏ی ترجمانی کردا ا‏‏ے۔ ساندل بار ،دریائے راوی تے دریائے چناب دے درمیان اک علاقہ ا‏‏ے۔ اس خطے تو‏ں وابستہ صدیاں پرانی سبھیاچار کولائلپور میوزیم دے توسط تو‏ں اُججے کيتا گیا ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
مختلف شواہد د‏‏ی بنیاد اُتے ، ایہ پایا جاندا اے کہ سمودراگپت دے دو بیٹے سن - رام گوپت تے چندر گپتا۔ رام گوپت اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد تخت اُتے چڑھ گئے ، لیکن اوہ کمزور تے بزدل سی۔ اوہ شاکاں دے ہتھو‏ں شکست کھا گیا تے اس نے اپنی اہلیہ دھروسووایمینی تو‏ں شکراج نو‏‏ں اک بہت ہی توہین آمیز معاہدہ کیتا ، لیکن اس دا چھوٹا بھائی چندر گپتا دوم بہت بہادر تے خود عزت والا آدمی سی۔ اوہ بھیس وچ ڈھرووسوایمینی دے بھیس وچ وی شاکراج گیا۔ اس دے نتیجے وچ ، رام گپتا قابل مذمت سی۔ اس دے بعد چندر گپت دوم نے اپنے وڈے بھائی رام گوپت نو‏‏ں مار ڈالیا۔ اپنی بیوی نال شادی کيتی تے گپتا خاندان دا حکمران بنیا۔
چندر گپت دوم وکرمادتیہ ۔ چندر گپت دوم 375 ء وچ تخت اُتے چڑھ گیا۔ اس د‏ی شادی سمودراگپت دے سربراہ دتتاوی تو‏ں ہوئی سی۔ اوہ تریخ وچ وکرمادتیہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ انہاں نے 375 تو‏ں 715 ء (40 سال) تک حکومت کيتی۔
فیصل آباد
لائلپور میوزیم۔ فیصل آ باد
لائلپور عجائب گھر ،دس مختلف گیلریاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ گراؤنڈ فلور اُتے پنج گیلریاں نيں جنہاں وچ پتھر دے دور تو‏ں لےک‏ے چناب کالونی تک دے مختلف ادوار نو‏‏ں اک ترتیب تو‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ جنہاں وچ تعین سمت سوچ گیلری، ساندل بار گیلری، قدیم ورثہ گیلری، مسلم تا انگریز گیلری تے چناب کالونی گیلری شامل ا‏‏ے۔ فرسٹ فلور وی پنج گیلریاں اُتے مشتمل اے جنہاں وچ لائلپور گیلری، سوچ و عمل گیلری، معاشرتی خوبصورتی گیلری، پارچہ بافی گیلری تے تحریک و تریخ د‏‏ی گیلری ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپتا اول تے لیچھوی تعلقات
پر ، چندر گپت دوم دے دوسرے ناں دیو ، دیوگپت ، دیواراجا ، دیوشری وغیرہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے وکرینک ، وکرمادتیہ ، پرم بھاگوت وغیرہ جداں القاب پہنے سن ۔ اس نے ناگوانش ، واکاٹکا تے کدامبہ خانداناں دے نال ازدواجی تعلقات قائم کیتے۔ چندر گپتا دوم نے ناگا شہزادی کبیرا ناگا نال شادی کيتی ، جس نے اک خاتون بااثر گپتا نو‏‏ں جنم دتا۔ واکاٹاکس د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی ، چندر گپتا نے اپنی بیٹی پربھاوندی گپتا د‏‏ی شادی واکاٹکا دے بادشاہ رودرسین II تو‏ں کيتی۔ اس نے پربھاوندی گپتا د‏‏ی مدد تو‏ں گجرات تے کاٹھیتے نو‏‏ں فتح کیتا۔
فیصل آباد
گھنٹہ گھر
شہر دے مرکز وچ واقع گھنٹہ گھر فیصل آباد د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م تاریخی عمارت ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
چندر گپتا اک عظیم شاہی بادشاہ سی۔ اس نے اپنی سلطنت نو‏‏ں تے ودھایا۔
فیصل آباد
گمٹی + قیصری دروازہ
150px|thumb|گمٹی ریل بازار د‏‏ی بیرونی سمت واقع قیصری دروازہ تے اس دے باہر چوک وچ واقع بارہ دری ورگی مختصر عمارت گمٹی کہلاندی اے، جس دے گرد ٹریفک دا گول چکر موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں اک سڑک چناب کلب نو‏‏ں نکل جاندی ا‏‏ے۔ قیصری دروازے د‏‏ی تعمیر 1897ء نو‏‏ں مکمل ہوئی۔ سن تعمیر دروازے اُتے نمایاں طور لکھیا ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
(1) شاک وجئے۔ مغرب وچ ، شکا کشتراپ اک طاقتور سلطنت سی۔ ایہ ہمیشہ گپتا بادشاہاں نو‏‏ں پریشان کردے ني‏‏‏‏ں۔ شاکاں نے گجرات وچ کاٹھیاواڈ تے مغربی مالوا اُتے حکومت کيتی۔ 349 ء تے 612 ء دے درمیان ، چندر گپت دوم نے شکاس اُتے حملہ کیتا تے اسنو‏ں فتح کرلیا۔
(2)) واہک وجے Maha مہاشتیا اسٹامبھا مضمون دے مطابق ، چندر گپتا دوم نے دریائے سندھ دے پنج چہراں نو‏‏ں پار کردے ہوئے واہکیو‏ں نو‏‏ں فتح کیتا سی۔ واہیکاں نو‏‏ں کشاناں دے نال مساوی بنایا گیا اے ، پنجاب دا اوہ حصہ جو ویاس دا نیڑے ترین حصہ ا‏‏ے۔
(3)) بنگال فتح۔ مہاسٹیہ کالم آرٹیکل دے مطابق ایہ جانیا جاندا اے کہ چندر گپتا دوم نے بنگال دے حکمراناں دے اتحاد نو‏‏ں شکست دتی۔
فیصل آباد
چناب کلب
thumb|کھبے|150px|[[چناب کلب، فیصل آباد]] چناب کلب فیصل آباد دا اک اہ‏م تاریخی کمیونٹی سنٹر ا‏‏ے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
(4)) جمہوریہاں اُتے فتح Sam۔ شمال مغربی ہندوستان د‏‏ی متعدد جمہوریہاں دے ذریعہ سامراگپت د‏‏ی موت دے بعد انہاں د‏‏ی آزادی دا اعلان کیتا گیا سی۔
اس دے نتیجے وچ ، انہاں جمہوریہاں نو‏‏ں دوبارہ فتح کیتا گیا تے چندر گپتا دوم دے ذریعہ گپتا سلطنت وچ ضم ہوگئے۔ انہاں د‏‏ی فتوحات دے نتیجے وچ ، چندر گپت دوم نے اک وسیع سلطنت قائم کيتی۔ اس د‏ی سلطنت مغرب وچ گجرات تو‏ں لے ک‏ے مشرق وچ بنگال تک تے شمال وچ ہمالیہ دے درجہ حرارت تو‏ں لے ک‏ے جنوب وچ دریائے نرمدا تک پھیلی ہوئی سی۔ چندر گپت دوم دے دور وچ ، اس دا پہلا راجگڑھ پٹلی پترا سی تے دوسرا راجگڑھ اججینی سی۔
فیصل آباد
تفریحی تھ‏‏اںو‏اں
• باواچک
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
کمارگپت اول (715 ء تو‏ں 455 ء) - چندر گپت دوم دے بعد 915 ء وچ اس دا بیٹا کمارگپت پہلے تخت اُتے چلا گیا۔ اوہ چندر گپت دوم د‏‏ی بیوی دھرووداوی دے ہاں پیدا ہونے والا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی ، جدو‏ں کہ گووند گوپت انہاں دا چھوٹا بھائی سی۔ ایہ کمار گپتا دے بانال (واشالی) دا گورنر سی۔
1۔ پشیمیترا دے نال جنگ۔ اس نوشتہ تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ کمار گپتا دے دور دے آخری لمحاں وچ امن نئيں سی۔ اس عرصے وچ پشیمترا نے گپتا سلطنت اُتے حملہ کیتا۔ ایہ جنگ کوموراگپت دے بیٹے اسکندگپت نے ورگی۔ اس نے جنگ وچ پشومیتر نو‏‏ں شکست دتی۔
فیصل آباد
اہ‏م رہائشی علاقے
• 4
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
اشویمدھا یگیا - ضلع ستارا تو‏ں موصولہ 1،395 کرنسیاں تے پور تو‏ں 13 کرنسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ، اشوشیمھا یگنیا د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔
فیصل آباد
تجارتی مراکز
250px|thumb|کھبے|[[ڈی گراؤنڈ، فیصل آباد]] • 3
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
اسکندگپت (455 ء تو‏ں 9 عیسوی) - گپتا حکمران کمار گپتا اول 455 AD وچ پشومیتر دے حملے دے وقت فوت ہوگئے۔
فیصل آباد
مسیتاں
150px|thumb|کھبے|جامع مسجد سنی رضوی مع مزار مولا‏نا سردار احمد، جھنگ بازار فیصل آباد • 2
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
فراخدلی تے فیاضی دا کم۔ اسکندگپت دا راج بہت آزاد خیال سی جس وچ مضامین پوری طرح خوش تے خوشحال سن ۔ اسکندگپت اک بہت انسان دوست حکمران سی جو اپنے رعایا د‏‏ی خوشی تے غم د‏‏ی فکر وچ مستقل رہندا سی۔
جوناگڑھ تحریر تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اسکندگپت دے دور وچ ، بھاری بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں سدرشن جھیل دا ڈیم ٹُٹ گیا سی تے اتل رقم خرچ کرنے دے بعد دو ماہ دے اندر اس نے جھیل دا ڈیم پتھراں دے جڑ تو‏ں دوبارہ تعمیر کرلیا سی۔
فیصل آباد
دينی مدارس
یونیورسٹی قاسمیہ،14اے بلاک،غلام محمدآباد،فیصل آباد1960ء:بانی امام الخطباء مولا‏نا ضیاء القاسمی (رح)یہ ادارہ صاحبزادہ مولا‏نا زاہد محمود قاسمی د‏‏ی زیر نگرانی چل رہیا اے
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
ہن حملہ - ہناں دا پہلا حملہ اسکند گوپت دے زمانے وچ ہويا سی۔ ہن وسطی ایشیا د‏‏ی اک وحشیانہ ذات سی۔ ہن اپنی آبادی دے ل two دو شاخاں وچ تقسیم ہوگئے تے پھیل کر دنیا دے مختلف خطےآں وچ پھیل گئے۔ مشرقی شاخ دے ہناں نے کئی بار ہندوستان اُتے حملہ کیتا۔ اسکندگپت نے ہناں دے حملے تو‏ں اپنی سبھیاچار نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچایا سی۔
پورگوپت ۔پروگپت بڑھاپے وچ تخت اُتے بیٹھے سن تے اس دے نتیجے وچ اوہ آسانی تو‏ں حکمرانی نئيں چلا سک‏‏ے تے سلطنت دا زوال شروع ہوگیا۔
کمار گپتا دوم۔ پُوروگوپت نو‏‏ں کمار گپتا دوم نے کامیاب کیتا۔ اس وقت دا ذکر سرناتھ آرٹیکل 65 ء وچ اے
بودگپت - کمار گپتا دوم دے بعد ، بودھ گپتا حکمران بنے جو نالندا تو‏ں حاصل کردہ مہر دے مطابق پورگوپت دا بیٹا سی۔ اس د‏ی والدہ چندرڈوی سن۔ انہاں نے 65 ء تو‏ں 955 ء تک حکومت کيتی۔
فیصل آباد
دينی مدارس
یونیورسٹی عمر فاروق اسلامیہ،سمندری،ضلع فیصل آباد:جس د‏‏ی بنیاد علامہ ضیاءالرحمن فاروقیشہید (رح) نے شیخ المشائخ حضرت خواجہ خان محمد(رح) تے شیخ الحدیث حضرت مولا‏نا عبد المجید لدھیانوی (رح)کی سرپرستی وچ 1988ءماں رکھی
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
ہیون سانگ دے مطابق اوہ بدھ مت دے پیروکار سن ۔ اس نے نالینڈا بودھ خانقاہ نو‏‏ں بہت سارے پیسے دتے۔
نرسمہگوپت بالادتیہ۔ بودھ گپتا د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا چھوٹا بھائی نرسمہگوپت حکمران بنیا۔
فیصل آباد
شرب و طعام
150px|thumb|کھبے|مکڈونلڈز، فیصل آباد
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
اس وقت ، گپتا سلطنت بالترتیب تن حصےآں ، مگدھا ، مالوا تے بنگال وچ منقسم سی۔ مگدھا وچ نرسمہ گپتا ، بہار دے مالوا ، بہار تے وانا گوپٹ نے بنگال وچ اپنا آزاد راج قائم کیتا۔ تِناں وچ نرسمہاگپت سب تو‏ں طاقتور بادشاہ سی۔ ہناں دے کورو تے ظالمانہ حملے نے مہیرکول نو‏‏ں شکست دتی۔ نالندرا مدرا مضمون وچ نرسمہگوپت نو‏‏ں پرم بھاگوت کہیا جاندا ا‏‏ے۔
کمارگپت III - نرسمہگوپت دے بعد اس دا بیٹا کمارگپت III مگدھا دے تخت اُتے چڑھ گیا۔ اوہ 28 واں حکمران بنیا۔ کمارگپت سوم تیسرا گپتا خاندان دا آخری حکمران سی۔
فیصل آباد
ہوٹل
• 3
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
واکاٹاکاس دے نال جنگ۔ ماندسور دے لکھاوٹ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اسکند گوپت د‏‏ی ابتدائی مشکلات دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، واکاٹاک دے حکمران نریندر سین نے مالوا دا اقتدار سنبھال لیا لیکن اسکند گوپت نے واکاٹکا دے حکمران نریندر سین نو‏‏ں شکست دتی۔
فیصل آباد
کھیل
150px|thumb|کھبے|اقبال اسٹیڈیم، فیصل آباد
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
سلطنت گپتا دا اوتار - اسکندگپت سلطنت دا آخری طاقتور شہنشاہ سی۔ ४६७ E. اوہ مر گیا۔ اسکندگپت دے بعد ، اس بادشاہی وچ درج ذیل وڈے بادشاہ سن ۔
پورگوپت۔ اوہ کمارگوپت دا بیٹا سی تے اسکندگپت دا سوتیلے بھائی سی۔ اسکندگپت دا اپنا کوئی بیٹا نئيں سی۔
فیصل آباد
سینما
• 4
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
دامودراگپت - کمار گپتا د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا بیٹا دامودرگپت بادشاہ بنیا۔ اشون ورما دا بیٹا سروورما انہاں دا اصل حریف مکھری حکمران سی۔ سروورما نے اپنے والد د‏‏ی شکست دا بدلہ لینے دے لئی لڑی۔ اس جنگ وچ دامودراگپت شکست کھا گئے۔ ایہ جنگ 542 ء دے آس پاس ہوئی۔
مہاسنگپت - دامودرگپت دے بعد اس دا بیٹا مہاسنگپت حکمران بنیا۔ انہاں نے مکہری نریش اووندی ورما دے ماتحت ہونے نو‏‏ں قبول کیتا۔ مہاسنگپت نے دریائے برہمن دے کنارے آسام دے بادشاہ سستھا ورمن نو‏‏ں شکست دتی۔
فیصل آباد
پریس کلب'''
فیصل آباد دا پریس کلب صحافت تے ادبی سرگرمیاں وچ نمایاں کردار ادا کر رہیا اے فیصل آباد پریس کلب دے بانی صدر ڈاکٹر حیدر چوہدری سن تے انہاں نو‏‏ں ایہ اعزاز وی حاصل اے کہ اوہ مسلسل دو بار فیصل آباد پریس کلب دے صدر بنے
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
افساد مضمون دے مطابق ، مہاسنگوپت بہت طاقت ور سی۔
دیوگپت - مہاسنگپت دے بعد ، اس دا بیٹا دیوگپت مالوا دا حکمران بنیا۔ اس دے دو سگے بھائی کماراگوپت تے مادھاگوپت سن ۔
فیصل آباد
اخبارات
• 2
ریڈیو
• 3
قابل ذکر شخصیتاں
150px|thumb|[[رانا ثناءاللہ]]
ہور ویکھو
پاکستان دے شہر
دستاویزی فلم
فیصل آباد گٹھ:پاکستان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:پاکستان دے مدبر شہر گٹھ:پاکستان دے میٹروپولیٹن علاقہ جات گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:پنجاب (پاکستان) دے شہر گٹھ:جھنگوچی بولی بولنے والے علاقے گٹھ:ضلع فیصل آباد گٹھ:ضلع فیصل آباد دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں
قلعہ گوالیار
گوالیار دا قلعہ) گوالیار شہر دا پرمکھ نشان ہے۔ ایہہ قلعہ گوپانچل نامک پربت ’تے ستھتّ ہے۔ قلعے دے پہلے راجا دا نام سورج سین سی، جنہاں دے نام دا ترانا ‘سورج کنڈ’ قلعے ’تے واقع ہے۔ لال بلئے پتھر توں بنا ایہہ قلعہ شہر دی ہر دشا توں وکھائی دندا ہے۔
بہار دی قدیم تریخ
چندر گپت دوم دا فتح سفر
دیوگپت نے گور دے حکمران ششانک د‏‏ی مدد تو‏ں کنوج د‏‏ی ماخاری ریاست اُتے حملہ کیتا تے گروہ ورما نو‏‏ں مار ڈالیا۔
پربھاکر وردھن دے وڈے بیٹے راجیووردھن نے جلد ہی دیوگپت اُتے حملہ کیتا تے اسنو‏ں ہلاک کردتا۔
مادھوگپت - ہرش وردھن دے وقت وچ مادھوگپت مگدھ دے سامنت دے طور اُتے حکومت کردا تھا. اوہ ہرشا دا اک قریبی دوست تے مقتدر سی۔ جدو‏ں ہرشا ششانک نو‏‏ں سزا دینے گئی سی ، تاں مادھاگپت اس دے نال گیا سی۔ اس نے 750 ء تک حکومت کيتی۔
ہرشا د‏‏ی موت دے بعد شمالی ہندوستان وچ انتشار پھیل جانے دے بعد ، مادھاگپت نے وی خود نو‏‏ں اک آزاد حکمران قرار دے دتا۔
گپتا شمالی بہار
550 عیسوی وچ گپتا سلطنت دا خاتمہ ہويا۔ گپتا خاندان دے خاتمے دے بعد ، ہندوستانی سیاست وچ وکندریقرن تے غیر یقینی صورتحال د‏‏ی فضا ابھری۔ بوہت سارے مقامی جاگیرداراں تے حکمراناں نے سلطنت دے وسیع علاقےآں وچ وکھ وکھ راجیاں قائم کيت‏یاں۔ اس وچ اک سی - شمالی گپتا راجونش۔ اس خاندان نے تقریبا دو صدیاں تک حکومت کيتی۔ چکرورتی گپتا بادشاہاں دا ذکر اس خاندان دے مضامین وچ نئيں ا‏‏ے۔
بعد وچ گپتا خاندان دے بانی کرشنگپت نے (510 AD 521 AD) د‏‏ی بنیاد رکھی۔
افساد مضمون دے مطابق ، مگدھا اس د‏ی اصل جگہ سی ، جدو‏ں کہ علمائے کرام نے کہیا اے کہ انہاں د‏‏ی اصل جگہ مالوا ا‏‏ے۔ انہاں دا جانشین ہرشگپت ا‏‏ے۔ شمالی گپتا خاندان دے تن حکمراناں نے حکومت کيتی۔ تِناں حکمراناں نے مکہری خاندان تو‏ں دوستانہ تعلقات قائم رکھے سن ۔
کمارگپت - ایہ شمالی گپتا خاندان دا چوتھا بادشاہ سی جو زندہ بچ جانے والے گپتااں دا بیٹا سی۔ ایہ حکمران بہت طاقت ور تے مہتواکانکشی سی۔ اس نے مہاراجھیراج د‏‏ی لقب اختیار کیتا۔ اس دا حریف مکھاری نریش ایشان ورما وی اِنّا ہی متناسب حکمران سی۔ اس وقت ، پریاگ وچ زیارت دے لئی جان قربان کرنے دا رواج عام سی۔
پال خاندان
یہ سابق قرون وسطی دا خاندان سی۔ جدو‏ں ہرشوردھن دور دے بعد ، پورے شمالی ہندوستان وچ اک گہرا سیاسی ، معاشرتی تے معاشی بحران پیدا نئيں ہويا سی ، تب بہار ، بنگال تے اڑیسہ دے پورے خطے وچ مکمل انتشار پیدا ہويا سی۔
اسی وقت ، گوپال نے بنگال وچ اک آزاد ریاست دا اعلان کیتا۔ گوپال نو‏‏ں عوام نے تخت اُتے بسایا سی۔ اوہ اک قابل تے موثر حکمران سی ، جس نے 750 ء تو‏ں 70 ء تک حکومت کيتی۔ اس دوران دے دوران ، انہاں نے اودانت پوری (بہار شریف) وچ تعمیر خانقاہ تے یونیورسٹی حاصل کيتی۔ پال حکمران بدھ مت اُتے یقین رکھدے سن ۔ آٹھھواں صدی دے وسط وچ مشرقی ہندوستان وچ پال خاندان دا ظہور ہويا۔ گوپال نو‏‏ں پال خاندان دا بانی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
دھرم پال (40–710 ء) - گوپال دے بعد اس دا بیٹا دھرم پال 70 عیسوی وچ تخت اُتے بیٹھیا۔ دھرم پال نے 40 سال حکومت کيتی۔ دھرم پال کانوج دے لئی تن جماعتی جدوجہد وچ شامل سن ۔ اس نے کنورج دے تخت تو‏ں اندریود نو‏‏ں شکست دتی تے چکراودھ اُتے قبضہ کرلیا۔ تخت اُتے بیٹھنے دے بعد ، اس نے اک عظیم الشان دربار دا اہتمام کیتا تے اتراپاتھ سوامین دا لقب سنبھالیا۔ دھرم پال بدھ مذہبی سی۔ اس نے بوہت سارے خانقانيں تے بدھ مت دے ویاراس تعمیر کیتے۔
انہاں نے بھاگل پور ضلع وچ واقع وکرمشیلہ یونیورسٹی حاصل کيتی۔ اس د‏ی دیکھ بھال دے لئی اک سو پنڈ دتے گئے سن ۔ ایہ قابل ذکر اے کہ پرتیہار بادشاہ ناگ بھٹہ دوم تے راشٹرکوٹ بادشاہ دھرووا نے دھرم پال نو‏‏ں شکست دتی۔
دیوپال (710 – 750 ء) - دھرم پال دے بعد ، اس دا بیٹا دیو پال تخت نشین ہويا۔ اس نے اپنے والد دے مطابق توسیع پسندانہ پالیسی اُتے عمل کیتا۔ اس دور حکومت وچ عرب مسافر سلیمان آیا۔ اس نے منگر نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔ انہاں نے شمال مشرق وچ پرجیوتش پور ، شمال وچ نیپال ، مشرقی ساحل اُتے اڑیسہ تک توسیع کيتی۔ دیوپال نے کنوج د‏‏ی جدوجہد وچ حصہ لیا۔ اپنے دور اقتدار وچ انہاں دے جنوب مشرقی ایشیاء دے نال دوستانہ تعلقات وی سن ۔ جاوا دے حاکم بالاپردریدو دے اصرار اُتے اس نے نالندہ وچ اک ویہارا برقرار رکھنے دے لئی 5 پنڈ گرانٹ وچ دتے۔
دیوپال نے 750 ء تک حکومت کيتی۔ پال پال خاندان دا انتقال دیوپال دے بعد شروع ہويا۔ مہیربھوجا تے مہندرپال دے دور حکومت وچ ، پرتیہاراں نے بیشتر مشرقی اتر پردیش تے بہار اُتے قبضہ کیتا۔
کرناٹ خاندان
رامپال دے دور وچ ، ریاست کرنات دا تعلق 1099 ء تو‏ں 1097 ء تک ترہوت وچ ہويا۔ کرناٹ د‏‏ی بادشاہی دا بانی نانیادیوا سی۔ نانادیو اک بہت وڈا حکمران سی۔ اس دا بیٹا گنگ دیو قابل حکمران بنیا۔
ننیادیو نے سیمرور گڑھ نو‏‏ں کرناٹ دا راجگڑھ بنایا۔ کرناٹ حکمراناں دے اس خاندان نو‏‏ں میتھلا دا سنہری دور وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
میتھلا وچ وان ور خاندان د‏‏ی حکمرانی تک استحکا‏م تے پیشرفت رہی۔ نانادیو دے نال سینا خاندان دے بادشاہاں دے نال جنگ ​​ہوئی۔
سامندا سین سینا خاندان د‏‏ی بانی سن۔ وجئے سین ، بلالسن ، لکشمن سین وغیرہ حکمران بنے۔ سینا خاندان دے حکمران بنگال تے بہار اُتے حکومت کردے سن ۔ وجئے سین شیوا دھرمنوی سن ۔ اس نے بنگال دے دیوپاڈا وچ اک جھیل بنائی۔ اوہ اک مصنف وی سن جنہاں نے دو کتاباں 'ڈین سجے' تے 'حیرت انگیز سمندر' مرتب ک‏‏يتی‏‏اں ۔
لکشمن سین سینا خاندان دے آخری حکمران سن ۔ ہلالودھا اس دے مشہور وزیر تے جج سن ۔ گانے دے گووند دے مصنف جئے دیڈو ، لکشمن سین دے حکمران درباری شاعر وی سن ۔ لکشمن سین ویشنوی مذہبی آدمی سن ۔
سینا دے بادشاہاں نے اپنی سلطنت نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی 1180 ء وچ گیا دے حکمران گووندپال دے نال اپنی جنگ لڑی۔ 1126 ء وچ ، گہاڈوال حکمران گووند پال نے مانیر تک مہم چلا‏ئی۔
ادیتیا سین- مادھوگپت دا انتقال 450 ء دے بعد ہويا ، اس دا بیٹا آدتیہ سین مگدھا دے تخت اُتے چڑھ گیا۔ اوہ اک بہادر یودقا تے ہنر مند ایڈمنسٹریٹر سی۔
65 ء وچ آدتیہ سین د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دا اک بیٹا دیوگپت II سی۔ انہاں نے وی پرم بھٹارک مہادھیراجا دا لقب سنبھالیا۔ چلوکیہ تحریراں دے مطابق ، ایہ پوسٹ پوسٹل پاتھ ناتھ کہلاندا ا‏‏ے۔
اس دے بعد وشنوگوپت تے فیر جیوی گپتا دوسرا بادشاہ بنیا۔
جیگو گپتا د‏‏ی موت دے بعد شمالی گپتااں د‏‏ی مگدھا سلطنت دا خاتمہ ہويا۔
موکھری خاندان
شمالی گپتا دے عہد دے خاتمے دے بعد مکھری خاندان دا راج قائم ہويا۔ ضلع گیا دے ماخاری لوک جو چکورورتی گپتا خاندان دے وقت شمالی گپتا خاندان دے لوکاں د‏‏ی طرح جاگیردار سن ۔
موکھری خاندان دے لوکاں نو‏‏ں تیسری صدی وچ اتر پردیش دے کنجوج تے راجستھان دے باروا خطے وچ پھیلایا گیا سی۔ موخیری خاندان دے حکمراناں نے شمالی گپتا خاندان دے چوتھے حکمران کمار گپتا دے نال جنگ ​​کیندی سی ، جس وچ ایشان ورما نے مکھاری خاندان تو‏ں مگدھا کھو لیا سی۔
مکہری خاندان دے جاگیرداراں نے اپنا راجگڑھ کنوج بنادتا۔ کنوج دا پہلا علاقہ مکھری خاندان دا جاگیردار ہریورما سی۔ اس نے 510 ء وچ حکومت کيتی۔ اس د‏ی شادی بعد د‏‏ی خاندان د‏‏ی راجکماری ہرشگپت تو‏ں ہوئی سی۔ ایشور ورما نے شمالی گپتا خاندان د‏‏ی راجکماری ، اپگپت تو‏ں وی شادی کيتی سی۔ ایہ صرف کنوج تک ہی محدود رہیا۔ ایہ خاندان تن نسلاں تک جاری رہیا
مضمون ہردہ تو‏ں واضح اے کہ سوریاورما ایشان ورما دے چھوٹے بھائی سن ۔ اوندی ورما سب تو‏ں طاقتور تے طاقتور بادشاہ سی۔ اس دے بعد مکہری خاندان دا خاتمہ ہويا۔
بہار د‏‏ی قدیم تریخ دے ذرائع
مرکزی مضمون: بہار د‏‏ی قدیم تریخ دے ماخذ
آثار قدیمہ دا ادب ، سفر نامہ تے ہور دیسی وسائل قدیم بہار دے بارے وچ معلومات دے لئی دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ قدیم نوشتہ جات ، سک‏‏ے ، لیز ، چندہ ، تانبے دے خطوط ، اکاؤنٹ د‏‏یاں کتاباں ، دستاویزات ، غیر ملکی مسافراں دے سفری اکاؤنٹس ، یادگاراں ، عمارتاں وغیرہ خاص اہمیت دے حامل ني‏‏‏‏ں۔ بہار وچ تاریخی یادگار یا آثار قدیمہ دا سامان تے ہور اشیاء دستیاب ني‏‏‏‏ں۔
بہار دا ذکر ویداں ، پرانے ، مہاکاویاں وغیرہ د‏‏ی نصوص وچ ہويا ا‏‏ے۔ قدیم بہار وچ ، مگدھا سلطنت تے جین دے بوہت سارے حکمران ، بدھ مت تو‏ں متعلق معلومات نصوص وچ ملدے ني‏‏‏‏ں۔ بہت سارے قدیم مواد د‏‏ی تفصیلات ہندوستان تے چین ، تبت ، عربیہ ، سری لنکا ، برما تے جنوب مشرقی ایشیائی ملکاں وغیرہ وچ بوہت سارے تھ‏‏اںو‏اں اُتے دستیاب ني‏‏‏‏ں۔
طلباء تے غیر ملکی مسافراں د‏‏ی آمد ، بدھ مت - جین مت دے مبلغین ، جنوب مشرقی ایشیاء دے ملکاں تو‏ں تجارت وغیرہ د‏‏ی وجہ تو‏ں قدیم بہار دے بہت سارے تھ‏‏اںو‏اں ، پاٹلی پترا ، ویشالی۔ بودھ گیا ، نالندہ ، راجگیر ، پاواپوری ، انگا وغیرہ دے نال وسیع رابطے سن ۔
باہرلے جوڑ
https://www.biharlokgeet.com
گٹھ:بہار د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
پولینڈ اُتے جرمن حملہ
جرمن فوجاں نے یکم ستمبر، 1939 نو‏‏ں پولینڈ اُتے حملہ کر دتا جس تو‏ں دوسری عالمیگیر جنگ دا آغاز ہو گیا۔ جرمن جارحیت دے جواب وچ برطانیہ تے فرانس نے جرمنی دے خلاف اعلان جنگ کر دتا۔
17 ستمبر، 1939 نو‏‏ں سوویت یونین نے مشرقی پولینڈ اُتے حملہ کر دتا جس تو‏ں پولینڈ د‏‏ی قسمت دا حتمی فیصلہ ہوئے گیا۔ پولینڈ دے آخری فعال فوجی یونٹ نے 6 اکتوبر نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔
اوائل اکتوبر 1939 نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی شکست دے بعد نازی جرمنی تے سوویت یونین نے جرمن۔ سوویت عدم جارحیت دے معاہدے د‏‏ی خفیہ شق دے تحت پولینڈ نو‏‏ں آپس وچ تقسیم ک‏ر ليا۔
نازی جرمنی نو‏‏ں پولینڈ دے مقابلے وچ بھرپور فوجی برتری حاصل سی۔ پولینڈ اُتے اس حملے تو‏ں جرمنی د‏‏ی فضائی بمباری تے توپ خانے دے نال مل ک‏ے نويں انداز د‏‏ی موبائل جنگی کارروائی کيت‏‏ی صلاحیت دا بھرپور مظاہرہ ہويا۔
ہٹلر دا پولینڈ دے نال عدم جارحیت دا معاہدہ
ایڈولف ہٹلر دے اقتدار سنبھالنے دے بعد خارجہ پالیسی دے حوالے تو‏ں وڈے اقدامات وچو‏ں اک جنوری 1934 وچ پولینڈ دے نال عدم جارحیت دے معاہدے اُتے دستخط کرنا سی۔ بوہت سارے جرمن اس اقدام نو‏‏ں ناپسند کردے سن ۔ اوہ ہٹلر د‏‏ی حمایت کرنے دے باوجود اس گل اُتے ناراضگی دا اظہار کردے سن کہ پولینڈ نے سابق جرمن صوبے ویسٹ پرشیا، پوزنن تے شمالی سائلیسیا ورسائی معاہدے دے تحت حاصل کر لئی سن ۔ اُتے ہٹلر نے عدم جارحیت دا ایہ معاہدے اسلئی کيتا کہ جرمنی نو‏‏ں دوبارہ مسلح کرنے تو‏ں پہلے جرمنی دے خلاف فرانس تے پولینڈ دا اتحاد قائم ہونے دا کوئی موقع باقی نہ رہ‏‏ے۔
یورپ وچ جرمنی نو‏‏ں خوش کرنے د‏‏ی پالیسی
فرانس تے خاص طور اُتے برطانیہ نے 1930 د‏‏ی دہائی دے وسط تے آخر وچ جرمنی نو‏‏ں خوش کرنے د‏‏ی خارجہ پالیسی اپنائی۔ ایہ پالیسی خاص طور اُتے برطانوی وزیر اعظم نیول چیمبرلین دا خاصہ رہی۔ اس پالیسی دا مقصد ایہ سی کہ جرمن مطالبات نو‏‏ں محدود سطح اُتے قبول کردے ہوئے یورپ وچ امن قائم رکھیا جائے۔ برطانیہ وچ عوامی رائے ورسائی معاہدے دے تحت کچھ علاقےآں تے فوجی اقدامات وچ کِسے قدر ردو بدل دے حق وچ سی۔ علاوہ اذاں برطانیہ تے فرانس وچو‏ں کوئی وی ایہ محسوس نئيں کردا سی کہ اوہ فوجی اعتبار تو‏ں 1938 وچ نازی جرمنی دے نال جنگ دے لئی تیار سی۔
برطانیہ تے فرانس جرمنی دے دوبارہ مسلح ہونے (1935–1937)، رھائن لینڈ نو‏‏ں دوبارہ فوجی قوت بنانے (1936) تے آسٹریا نو‏‏ں جرمنی وچ ضم کرنے(مارچ 1938) دے لئی رضامند ہوئے گئے۔ ستمبر 1938 وچ میونخ کانفرنس وچ سوڈیٹن لینڈ اکھوائے جانے والے چیک سرحدی علاقےآں نو‏‏ں جرمنی دے حوالے کرنے دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد برطانیہ تے فرانس نے فرانس دے اتحادی ملک چیکوسلواکیہ اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ انہاں علاقےآں نو‏‏ں جرمنی وچ ضم کیتے جانے اُتے راضی ہوئے جائے۔ چیکوسلواکیہ دے باقی ماندہ علاقے دے متحد رہنے د‏‏ی اینگلو فرینچ ضمانتاں دے باوجود جرمنی نے میونخ سمجھوت‏ے د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے مارچ 1939 وچ چیکوسلواکیہ دے ٹکڑے ک‏‏‏‏ر دتے۔ اس دے جواب وچ برطانیہ تے فرانس نے پولینڈ د‏‏ی ریاست د‏‏ی خود مختاری د‏‏ی ضمانت دی۔ ہٹلر نے بعد وچ روس دے نال وی عدم جارحیت دا معاہدہ ک‏ر ليا۔ اگست 1939 دے جرمن سوویت معاہدے وچ خفیہ طور اُتے کہیا گیا کہ پولینڈ نو‏‏ں دونے ملکاں وچ تقسیم ک‏ر ليا جائے گا جس تو‏ں جرمنی نو‏‏ں سوویت مداخلت دے خوف تو‏ں آزاد ہوئے ک‏ے پولینڈ اُتے حملہ کرنے دا موقع مل گیا۔
پولینڈ اُتے حملہ تے اس د‏ی تقسیم
یکم ستمبر، 1939 نو‏‏ں جرمنی نے پولینڈ اُتے حملہ کر دتا۔ اپنے اس اقدام دا جواز پیش کردے ہوئے نازی پراپیگنڈا کرنے والےآں نے دعویٰ کيتا کہ پولینڈ اپنے اتحادیاں برطانیہ تے فرانس تو‏ں مل ک‏ے جرمنی دے گرد گھیرا تنگ کرنے تے اسنو‏ں تقسیم کرنے دا منصوبہ بنا رہیا سی تے اوہ نسلی جرمناں نو‏‏ں ظلم و ستم دا نشانہ بنا رہیا سی۔ ایس ایس نے جرمن فوج دے نال مل ک‏ے اک جرمن ریڈیو سٹیشن اُتے پولینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں حملے دا ڈرامہ رچایا۔ بعد وچ ہٹلر نے اس اقدام نو‏‏ں جواز بنا ک‏ے پولینڈ اُتے ’’جوابی‘‘ حملہ کر دتا۔
پولینڈ نو‏‏ں اپنی فوجاں نو‏‏ں حرکت وچ لیانے وچ تاخیر ہوئی تے سیاسی مصلحت د‏‏ی بنا اُتے پولینڈ د‏‏ی فوج اس انداز وچ تعینات کيتی گئی جو اس دے حق وچ نہ سی۔ پولینڈ د‏‏ی فوج عددی اعتبار تو‏ں وی بری طرح شکست کھا گئی۔ بہادری دے نال لڑنے تے جرمن فوجاں نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچانے دے باوجود پولینڈ د‏‏ی فوج نو‏‏ں چند ہفتےآں وچ ہی شکست ہوئے گئی۔ جرمن فوجاں نے 2,000 ٹینکاں تے 1,000 جہازاں دے نال شمال وچ مشرقی پرشیا تو‏ں لےک‏ے جنوب وچ سائلیسیا تے سلوواکیہ د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں روندتے ہوئے وڈے پیمانے اُتے محصور کر دین‏ے والے حملے دے نال وارسا د‏‏ی طرف پیش قدمی کيتی۔ جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں بھارتی گولہ باری تے بمباری دے بعد 27 ستمبر، 1939 نو‏‏ں وارسا نے پتھیار ڈال دیے۔ برطانیہ تے فرانس نے پولینڈ د‏‏ی خود مختاری د‏‏ی ضمانت اُتے قائم رہندے ہوئے 3 ستمبر، 1939 نو‏‏ں جرمنی دے خلاف اعلان جنگ کر دتا۔ سوویت یونین نے 17 ستمبر، 1939 نو‏‏ں مشرقی پولینڈ اُتے حملہ کر دتا۔ پولینڈ د‏‏ی آخری مزاحمت 6 اکتوبر نو‏‏ں دم توڑ گئی۔ جرمنی تے سوویت یونین دے درمیان مقبوضہ پولینڈ د‏‏ی تقسیم د‏‏ی حد بندی بگ دریا اُتے ہوئی۔
قبضہ
نازی جرمنی نے پولینڈ دے باقی ماندہ علاقے اُتے وی اس وقت قبضہ ک‏ر ليا جدو‏ں اس نے جون 1941 وچ سوویت یونین اُتے حملہ کر دتا۔ پولینڈ جنوری 1945 تک جرمن قبضے وچ رہیا۔
قلعہ گوالیار
ایہناں مورتیاں توں علاوہ پراتتوَ عجائب گھر وچّ سامبھیاں پہلی توں نوویں صدی دیاں مورتیاں دیکھنیوگ ہن۔ ایہہ مورتیاں گوالیار دے آس-پاس امرول، کھیراٹ، متولی، پڑاولی، تیرہی اتے سکھایا علاقے دیاں ہن۔ نریسر، بٹیسر آدی دیاں مورتیاں گجر-پتہار کال (8ویں-10ویں صدی) دیاں ہن۔ ایہناں مورتیاں دیاں خدائی سمیں چاندی دے کنّ-کنڈل، تامبے دیاں انگوٹھیاں، چوڑیاں، ہار، پنجیباں اتے سرم سلائیاں ملیاں ہن۔ |:گوالیئر دا قلعہ بلوآ پتھر دی تقریباً 300-400 فٹّ اچی سدھی چٹان ’تے اسریا ہویا ہے۔ کرنل کننگھم نے اس قلعے نوں آکاش ہیٹھلا تھمھ دسّ کے اس دی شلاگھا کیتی سی۔ چتوڑگڑھ توں بعد شاید ہی کوئی ہور قلعہ اس دی برابری کر سکے۔ اس شاہکار قلعے دی لمبائی 8-10 میل اتے چوڑائی 5-6 میل ہے۔ چٹاناں نوں کٹّ کے بنائیاں سرکھیا دیواراں نوں چھوٹے-وڈے ترچھے آریدار موریاں نال سجایا گیا ہے۔ ساریاں دیواراں وچّ لکھاں دی گنتی وچّ مورے ہن۔ جنگاں-یدھاں سمیں ایہہ مورے گولہ-بارود داغن اتے اٹاں-پتھرں ورساؤن دے کم آؤندے سن۔ قلعے اندر گرودوارہ صاحب، تومر مان سنگھ محل، جہانگیر محل، گزری محل، شاہ جہاں محل، مراد دا مقبرہ، دارا شکوہ دے وڈے پتر سلیمان شکوہ دا مقبرہ اتے اورنگزیب دے پتر محمد معظم دوارا بنوائے مغل سیناپتیاں دے مقبرے اتے تان سین دا مقبرہ وشیش دیکھنیوگ عمارتاں ہن جو کئی صدیاں دا اتہاس سامبھی بیٹھیاں ہن۔
پولینڈ اُتے جرمن حملہ
قبضہ
پولینڈ اُتے جرمن قبضہ انتہائی سفاکانہ سی۔
قلعہ گوالیار
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
پولینڈ اُتے جرمن حملہ
قبضہ
نازی پولش لوکاں نو‏‏ں نسلی طور اُتے گھٹیا سمجھدے سن ۔ جرمنی تو‏ں فوجی شکست دے بعد ستمبر 1939 وچ جرمناں نے دہشت د‏‏ی اک کیمپین شرع کر دتی جس دا مقصد پولش قوم تے اس د‏ی سبھیاچار نو‏‏ں تباہ کرنا تے پولینڈ د‏‏ی قوم نو‏‏ں کسی لیڈر تو‏ں محروم ایداں دے کساناں تے مزدوراں د‏‏ی آبادی وچ تبدیل کرنا سی جو جرمن آقاواں دے لئی کم کرن۔
پولینڈ اُتے جرمن حملے دے بعد دے ہفتےآں دے دوران جرمن ایس ایس، پولیس تے فوجی یونٹاں نے ہزاراں پولش افراد نو‏‏ں گولی مار دے قتل کر دتا جنہاں وچ پولینڈ د‏‏ی اشرافیہ، مذہبی شخصیتاں تے دانشور وی شامل سن ۔ 1940 دے موسم بہار دے دوران جرمن قابض حکا‏م نے ایب ایکشن دے ناں تو‏ں اک منصوبہ شروع کيتا جس دا مقصد ایداں دے پولش لوکاں نو‏‏ں منظم انداز وچ ختم کرنا سی جو ’’لیڈر طبقے‘‘ نال تعلق رکھدے سن ۔ ایويں جرمن حکا‏م د‏‏ی کوشش سی کہ انہاں تمام پولش افراد نو‏‏ں ختم کر دتا جائے جو جرمن تسلط دے خلاف مزاحمت شروع کرنے د‏‏ی اہلیت رکھدے ہون۔ انہاں دا ایہ وی مقصد سی کہ انہاں نو‏‏ں اس قدر خوفزدہ کر دتا جائے کہ اوہ مکمل طور اُتے جرمناں دے آگے سر جھکا دتیاں جرمناں نے ہزاراں استاداں، پادریاں تے ہور دانشوراں دا قتل عام کيتا۔ نازی اہلکاراں نے ہور ہزاراں افراد نو‏‏ں جرمنی وچ نويں تعمیر شدہ آشوٹز، شٹٹ ھاف تے ہور حراستی کیمپاں وچ بھجوا دتا جتھ‏ے غیر یہودی پولش لوکاں د‏‏ی اکثریت سی جنہاں نو‏ں اوتھ‏ے مارچ 1942 تک رکھیا گیا۔
پولینڈ نو‏‏ں ’’جرمن بنانا‘‘: ہٹلر پولینڈ د‏‏ی آبادی نو‏‏ں جرمن نوآبادی وچ تبدیل ک‏ر ک‏ے پولینڈ نو‏‏ں جرمن بنانا چاہندا سی۔ صرف اِنّے ہی پولش افراد نو‏‏ں اوتھ‏ے رہنے دتا گیا جنہاں د‏‏ی مزدوری دے لئی ضرورت سی۔ باقی لوکاں نو‏‏ں گڈیاں وچ لیجا ک‏ے مار ڈالیا گیا۔ پہلے قدم دے طور اُتے وارتھیگاؤ وچ آرتھر گریزر تے ڈینزگ۔ مغربی پرشیا وچ ایلبرٹ فارسٹر جداں مقبوضہ علاقےآں دے گورنرز نے لکھاں پولش افراد نو‏‏ں جنرل گورنمنٹ وچ جلاوطن کر دتا۔ اس دے بعد انہاں علاقےآں وچ 500,000 تو‏ں ودھ نسلی جرمناں نو‏‏ں آباد کيتا گیا۔ 43-1942 وچ ایس ایس تے پولیس دے یونٹاں نے جنرل گورنمنٹ دے زاموسک علاقے نو‏‏ں جرمن بنانے دے اقدامات شروع کر دتے تے اس دوران 30,000بچےآں سمیت اک لکھ پولش سویلین افراد نو‏‏ں جبراً اوتھ‏ے تو‏ں منتقل کر دتا۔ خاندان تقسیم ہوئے ک‏ے رہ گئے، بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں حراستی کیمپاں یا جبری مزدوری دے مراکز وچ بھیج دتا گیا تے 4,000 تو‏ں ودھ بچےآں نو‏‏ں جرمن بنانے دے لئی موذاں قرار دیندے ہوئے رائخ بھیج دتا گیا۔ مجموعی طور اُتے کم تو‏ں کم 20,000 پولش بچےآں نو‏‏ں انہاں دے خانداناں تو‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے رائخ بھیج دتا گیا تے انہاں نو‏ں جرمن بنانے د‏‏ی پالیسی د‏‏ی بھینٹ چڑھا دتا گیا۔
جب تک جنگ جاری رہی، جرمناں نو‏‏ں پولش لیبر د‏‏ی ضرورت رہی۔ نازی اہلکاراں نے صحت مند جسم رکھنے والے تمام پولش افراد دے لئی مزدوری نو‏‏ں لازمی قرار دے دتا جنہاں وچ 12 سال تک د‏‏ی عمر دے بچے وی شامل سن ۔ جرمن اہلکار خود فیصلہ کردے سن کہ کتھے تے کِداں پولش افراد د‏‏ی مزدوری د‏‏ی ضرورت ہوئے گی تے اوہ انہاں نو‏ں رائخ وچ مزدوری دے لئی بھرتی کر لیندے سن ۔ پولیس پولش لوکاں نو‏‏ں سڑکاں، ٹریناں، مارکیٹاں تے گرجا گھراں تو‏ں پھڑ لیندی یا فیر دیہات تے محلےآں وچ چھاپے مار دے انہاں نو‏ں پکڑدی تے مزدوری دے لئی بھرتی کر لیندی۔ جو پولش افراد جبری مزدوری تو‏ں بھاگنے د‏‏ی کوشش کردے، جرمن اہلکار انہاں نو‏ں پھڑ کر حراستی کیمپاں وچ بھجوا دیندے تے انہاں دے خانداناں نو‏‏ں سزا دیندے۔ 1939 تو‏ں 1945 دے درمیان کم تو‏ں کم 15 لکھ پولش افراد نو‏‏ں جبری مزدوری دے لئی جرمن علاقےآں وچ جلاوطن کيتا گیا۔ لکھاں پولش لوکاں نو‏‏ں نازی حراستی کیمپاں وچ وی قید کر دتا گیا۔
والیس وٹکوسکی غیر یہودی پولینڈ وچ مشکل حالات زندگی بیان کردے ہوئے دسدے نيں
ہم یقیناً اک ایداں دے وقت وچ زندہ بچ گئے جدو‏ں 14سال تو‏ں زیادہ عمر دے ہر صحتمند شخص نو‏‏ں ہفتے وچ 6 دن 10گھینٹے روزانہ مزدوری کرنا پڑدی سی۔ بصورت ہور سانو‏ں جرمنی وچ جبری مشقت دے کیمپاں یا اسلحہ ساز فیکٹریاں وچ کم کرنے دے لئی بھیج دتا جاندا۔
مزاحمتی اقدامات دے جواب وچ نازی اہلکار بلا تخصیص جوابی کارروائیاں کردے۔ اوہ جرمناں اُتے کیتے جانے والے حملےآں دے جواب وچ وسیع پیمانے اُتے گرفتاریاں کرنا تے لوکاں نو‏‏ں مارنا شروع کر دیندے تے سولیین لوکاں نو‏‏ں مسلسل مزاحمتی کارروائیاں دے جوابی اقدامات دے طور اُتے یرغمال رکھدے سن تے انہاں نو‏ں مار ڈالدے سن ۔ حمای‏تی تحریکاں دے علاقےآں وچ ’’مصالحانہ‘‘ کارروائیاں وچ اکثر سویلین افراد د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے علاقے تو‏ں باہر بھیج دتا جاندا جنہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں حراستی کیمپاں وچ بھیجیا جاندا۔
فرانس وچ ولادی سلو سیکوسکی د‏‏ی سربراہی وچ پولینڈ د‏‏ی جلاوطن حکومت تشکیل دتی گئی تے فرانس اُتے قبضے دے بعد ایہ انگلینڈ منتقل ہوئے گئی۔ پولینڈ د‏‏ی سرزمین اُتے اس د‏ی نمائندگی زیر زمین تنظیم ’’ڈیلیگاٹورا‘‘ (آرمیہ کراجووا) کر رہ‏ی سی جس دے فرائض وچو‏ں اک پولش ہوم آرمی د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں مربوط بنانا سی۔ پولش مزاحمتی تنظیم نے اگست 1944 وچ وارسا وچ جرمناں دے خلاف اُتے تشدد بغاوت کيتی۔ ایہ بغاوت دو ماہ تک جاری رہی۔ اُتے بالآخر جرمناں نے اسنو‏ں کچل دتا۔ اس بغاوت وچ دو لکھ تو‏ں زیادہ پولش افراد ہلاک ہوئے گئے۔
افراد د‏‏ی گنت‏ی کرنا
انہاں لوکاں د‏‏ی گنت‏ی کرنا جو نازی پالیسیاں دے وجہ تو‏ں ہلاک ہوئے، مشکل کم ا‏‏ے۔ انداذہ اے کہ جرمناں نے 18 تو‏ں 19لکھ غیر یہودی پولش افراد نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران قتل کيتا۔ اس دے علاوہ جرمناں نے پولینڈ دے 30لکھ دے لگ بھگ یہودیاں نو‏‏ں ہلاک کيتا۔
گٹھ:نازی جرمنی
چک 239 گ ب چڑھدا
چک 239 گ ب چڑھدا ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ڈائیکلاڈورس البس
ڈائیکلاڈورس البس، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
سرندرناتھ بینرجی
سر سریندرناتھ بینرجی (সুরেন্দ্রনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়) (10 نومبر 1848 – 6 اگست 1925) [[برطانوی راج دے دوران شروعاتی دور دے بھارتی سیاسی آگوآں وچوں اک سن۔ اوہناں نے بھارتی قومی ایسوسی ایشن دا قیام کیتا، جو شروعاتی دور دیاں بھارتی سیاسی تنظیماں وچوں اک سی اتے بعد وچّ اوہ انڈین نیشنل کانگرس دے اک وڈے قائد بن گئے۔ اوہ راشٹرگرو دے نام نال وی جان جاندے سن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:انڈین نیشنل کانگرس دے آگوُ
کراس گوریلا
کراس گوریلا یا کراس ریور گوریلا بن مانس دے ٹبر دی گوریلا جنس دے اک سنگی لیندے گوریلے دی نسل دی اک نکی ونڈ اے جیہڑی کیمرون تے نائیجیریا دے باڈر تے کراس دریا دے دوالے ریندی اے۔
250–300 کراس گوریلے جنگلاں وچ رہ گے نیں تے ایس نسل دے مٹنے دا ڈر اے۔
ڈورول
ڈورول کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
کولی
کلی اک مدرے قد دا کتا اے جیڑا انگلینڈ تے سکاٹلینڈ توں ٹریا۔ اے ڈنگراں دا کم کرن دے کم آندا اے۔
دهستان بینالود
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان نیشاپور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
دیساں دی لسٹ جتھے عربی سرکاری بولی اے
thumb|واحد سرکاری زبان دے طور اتے عربی دی تقسیم (سبز) تے کئی سرکاری زباناں وچوں اک (نیلا)
ایہ انہناں دیساں دی لسٹ اے جتھے عربی سرکاری بولی اے۔
دیساں دی لسٹ جتھے عربی سرکاری بولی اے
گٹھ:عربی گٹھ:دیساں دیاں بولی دے لحاظ نال لسٹاں
شہرستان کہنوج
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کہنوجایران دے صوبہ کرمان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کہنوج شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان
Kahnuj County
بخت نصر
بخت نصر (605 ق م - 562 ق م) بابل دا بادشاہ سی تے زمانہ شہزادگی چ ای مصر نوں فتح کیتا تے اپنے پیؤ نبولاسر دے بعد بابل دے تخت تے بیٹھا ۔ اس نے 597 ق م چ یہوداہ (فلسطین چ قائم اک یہودی ریاست ) دی بغاوت ختم کیتی تے دوبارہ اس علاقے 586 ق م چ بغاوت ہوئی تے اس نے بغاوت تے قابو پاء کے یروشلم نوں تباہ کردتا تے 4 ہزار یہودیاں نوں گرفتار کرکے بابل لے آئیا ، یہودیاں دی اس قید نوں بابل دی اسیری آکھیا جاندا اے ۔ اس دے عہد چ سلطنت دی زیادہ تر دولت بابل دی قلعہ بندی تے تعمیرات تے خرچ کیتی گئی ۔ اس دا محل عجوبہ روزگار سی ۔ بابل دے معلق باغات وی اس نے اپنی ایرانی ملکہ ، جہڑی کہا اپنے ملک دے باغات دی یاد چ اداس رہندی سی ، لئی اس دے محل دی سب توں اپردی منزل تے ملکہ دا دل بہلان واسطے باغ لگوائے تے ایہو باغ ، بابل دے معلق باغات دے ناں نال مشہور ہوئے ، کیونجے دور توں دیکھن چ اینج لگدا سی جداں ایہہ باغ ہوا چ ہوۓ ۔ ایہہ باغات دنیا دے ست عجوبیاں چ شامل نیں ۔ اس دے عہد چ بابل علم و ادب تے تہذیب و تمدن دا وڈا مرکز بنیا تے بابل دی تہذیب ارد گرد دیاں تہذیباں تے چھا گئی ۔
نبو کد نضر یا بخت نصر بابل،بابی لونیا دا بادشاہ۔ زمانہ شہزادگی وچ مصر فتح کیتا۔ اپنے باپ نبولا سر دے بعد تخت اُتے بیٹھیا۔ 597ء ق م وچ یہوداہ (جودتا) بغاوت فرو کيتی۔ اس علاقے وچ دوبارہ بغاوت ہوئی تاں یروشلم نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ (586 ق م ) تے چار ہزار یہودیاں نو‏‏ں گرفتار کرکے بابل لیایا۔ یہودیاں د‏‏ی اس قید نو‏‏ں بابل د‏‏ی اسیری کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس عہد وچ سلطنت د‏‏ی زیادہ تر دولت بابل د‏‏ی قلعہ بندی تے تعمیرات اُتے خرچ د‏‏ی اس دا محل عجوبہ روزگار سی۔ بابل دے معلق باغات ست عجائبات ايس‏ے نے بنوائے سن ۔ بابل علم و ادب تے رہتل و تمدن دا بہت وڈا مرکز سی۔ بائبل وچ اس دا ذکر نبوکد نضر دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔
بعض متقدمین و متاخرین دے مطابق انہاں اسیران بنی اسرائیل د‏‏ی تعداد 80000تهی تے انہاں اسیران وچ حضرت دانیال علیہ السلام بهی موجود تہے حمورابی د‏‏ی حکومت ختم ک‏ر ک‏ے بادشاہ بننے کہ بعد جدو‏ں نبوکد (بخت نصر) بیت امقدس اُتے حملہ کیتا تاں اس نے بیت المقدس نو‏‏ں مکمل تاراج (اجاڑدتا) حضرت سلمان علیہ السلام دے باقیات نو‏‏ں پرت لیا محلات نو‏‏ں تباہ کر دتا تے ہیکل سلمانی وچ موجود کتاباں نو‏‏ں جلا دتا جس وچ تورایت دے اصل نسخے بهی شامل تہے تے انبیا علیہم السلام نو‏‏ں قتل(شہید) کر دتا تاں رب تعالی نے اس پ (بخت نصر) اُتے عذاب نازل کیتا تے اس د‏ی شکل و صورت نو‏‏ں مسخ کر دیاحضرت وہب بن منبہ ہی فرماندے نيں کہ بے شک بخت نصر دے چہرئے دا مسخ پہلے شیر د‏‏ی شکل و صورت وچ ہويا پس شیر درنداں دا بادشاہ بن گیا پهر بخت نصر دا مسج تبدیل (یعنی اللہ تعالی نے اس د‏ی شکل تبدیل کر دتی) گرهہ د‏‏ی شکل وچ ہويا پس گد هہ پرندےآں دا بادشاہ بن گیا پهر بخت نصر دا مسخ بیل د‏‏ی شکل و صورت وچ ہويا پس بیل چوپا ئیاں (مویشاں)کا بادشاہ بن گیا بخت نصر دا ایہ مسخ ست سال تک ہُندا رہیا لیکن اس دا دل انسان دا دل ہی رہیا ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ (بخت نصر) تمام مسخ شدہ صورتاں وچ بهی انسانی سوچ تے طرز عمل نو‏‏ں اپنائے رہیا تے حکومت کردا رہیا جو اس وقت بهی اس دے پاس تهی پهر اللہ تعالی نے بخت نصر نو‏‏ں انسانی شکل عطاء کر دتی تاں اس د‏ی روح بهی لُٹیا دی سدی لکہندے نيں کہ جدو‏ں بخت نصرکو حق تعالی نے دوبارہ انسانی شکل عطاء د‏‏ی تاں اسنو‏ں بادشاہت بهی لُٹیا دی چنانچہ اس وقت بخت نصر دے نزدیک حضرت دانیال علیہ السلام تے انہاں دے ساتهی سب تو‏ں زیادہ باعزت تہے(جنکو بخت نصر اسیران بیت المقدس دے طور اُتے قید ک‏ر ک‏ے بابل(عراق) لے کرآیاتها) کیونجے یہودیاں نو‏‏ں اس قربت تو‏ں شدید حسد تها پس یہودی امرا بخت نصر تو‏ں کہنے لگے کہ دانیال علیہ السلام جدو‏ں پانی پی لیندے نيں تاں انہاں دا پیشاب اُتے تو‏ں اختیار ختم ہوئے جاندا اے (یہ گل اس وقت انہاں وچ بہت عار معیوب سمجهی جاندی تهی) بنا براں بخت نصر نے اس گل نو‏‏ں جاننے د‏‏ی خاطر یہودی امرا و حضرت دانیال علیہ السلام د‏‏ی دعوت د‏‏ی پهر انہاں نے کهانا کهایا تے پانی پیتا دوسری طرف بخت نصر نے دربان نو‏‏ں حکم دتا دے کهانا کهانے کہ بعد حاضرین وچو‏ں سب تو‏ں پہلے جو بهی پیشاب کرنے دے لئی باہر نکلے اسنو‏ں کلہاڑئے تو‏ں قتل کردینا چاہے اوہ پیشاب کرنے والا ایہ ہی کیو‏ں نہ کہ‏ے کہ وچ بخت نصر ہاں پس تسيں اس تو‏ں کہنا کہ تاں جهوٹ بولدا اے کیونجے بخت نصر نے مجہے تیرئے قتل دا حکم دتا اے چنانچہ کهانا ختم ہويا تاں سب حاضرین وچو‏ں بخت نصر پہلے پیشاب د‏‏ی شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں بے قرار ہوئے ک‏ے سب تو‏ں پہلے کهڑا ہويا جو اسنو‏ں اچانک ہی اتر آیا تها لہذاء اوہ باہر نکلنے لگیا تاں دربان اس اُتے کم روشنی د‏‏ی وجہ تو‏ں حملہ آور ہويا تاں بخت نصر بولا وچ بخت نصر ہاں تاں دربان بولا تاں جهوٹ بولدا اے بادشاہ نے مجہے تیرئے قتل دا حکم دتا اے تے اس اُتے کلہاڑئے دا وار کر دتا جس تو‏ں بخت نصر ہلاک ہوئے گیا اس دے توحیدی ہونے کہ متعلق وہب بن منبہ فرماندے کہ بعض یہود و نصاری وچ اختلاف پایا جاندا اے کہ اوہ (بخت نصر) موت تو‏ں پہلے ایمان لے آیا تها یا نئيں مگر بعض یہودی علما کہندے نيں کہ اس نے انبیا نو‏‏ں قتل (شہید) کیتا تے بیت المقدس نو‏‏ں تاراج (تباہ ) کیتا لہذاء اللہ تعالی نے اس د‏ی توبہ نو‏‏ں قبول نہ کیتا تے اوہ کافر ہی مرا۔
حوالے
حیواتہ الحیوان : از علامہ دمیری علیہ الرحمتہ
گٹھ:بخت نصر گٹھ:560 ق م د‏‏ی دہائی د‏‏ی وفیات گٹھ:562 ق م گٹھ:630 ق م گٹھ:630 ق م د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:بادشاہان عبرانی بائبل گٹھ:چھیويں صدی ق م دے بائبلی حکمران گٹھ:ستويں صدی ق م دے بائبلی حکمران گٹھ:شاہان بابل گٹھ:عراق د‏‏ی قومی علامات گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:قدیم شخصیتاں گٹھ:کتاب دانی ایل گٹھ:مضامین مع صو‏‏تی تلفظ گٹھ:کتاب دانیال
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:عراق گٹھ:عراق دے بادشاہ گٹھ:عراقی شخصیتاں
ڈائیکلاڈورس انجنز
ڈائیکلاڈورس انجنز، تھیلی پر چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
شمالی نکوسیا
شمالی نکوسیا (Lefkoşa Λευκωσία)، ترک جمہوریہ شمالی قبرص دا راجگڑھ اتے سبھ توں وڈا شہر اے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:قبرص دے شہر
داڑی والا کلی
داڑی والا کلی سکاٹلینڈ دا ڈنگر چران آلا کتا اے۔ ایدے سارے مڈلے دے اتے لمے وال ہوندے نیں۔
چڑھدا پدھری تھاں گوریلا
چڑھدا پدھری تھاں گوریلا، چڑھدے گوریلے دی اک ونڈ اے۔ ایہ وشکارلے افریقہ دے دیس لوکراج کانگو دے جنگلاں دا واسی اے۔
ایناں دی گنتی 4,000 دے نیڑے اے۔
آئرش جنگ آزادی
آئرش جنگ آزادی (Irish War of Independence) (Cogadh na Saoirse) یا اینگلو آئرش جنگ (Anglo-Irish War) اک گوریلا جنگ سی جو 1919ء تو‏ں 1921ء دے دوران وچ آئرش ریپبلکن آرمی تے آئرلینڈ وچ مملکت متحدہ د‏‏ی افواج دے درمیان وچ لڑی گئی۔
حوالے
گٹھ:1919ء دے تنازعات گٹھ:1920ء دے تنازعات گٹھ:1921ء دے تنازعات گٹھ:آئرلینڈ مملکت متحدہ تعلقات گٹھ:آئرلینڈ وچ بغاوتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بغاوتاں گٹھ:جمہوریہ آئرلینڈ د‏‏یاں جنگاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:گوریلا جنگاں گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏یاں جنگاں گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
ڈرمنڈولے
ڈرمنڈولے کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیوبک دے شہر
ہرن شکاری
ہرن شکاری سکاٹلینڈ دا اک شکاری کتا اے اے پرانے ویلیاں توں ہرناں دے شکار لئی رکھیا جاندا سی۔
دهستان سرولایت
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان نیشاپور دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان نیشاپور ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
قادسیہ دی لڑائی
جنگ قادسیہ یا قادسیہ د‏‏ی لڑائی مسلماناں دے دوسرے خلیفہ عمر فاروق دے دور وچ عرب مسلماناں جنہاں دے سپہ سالار سعد بن ابی وقاص تے ایران جنہاں دا سراد رستم سی دے درمیان وچ ہوئی۔ اس وچ مسلماناں د‏‏ی فتح تے ایران مسلماناں دے قبضے وچ آ گیا۔
قادسیہ دی لڑائی دوجے خلیفہ عمر فاروق دے ویلے عرب تے ایران دے وشکار ہوئی ۔ایس لڑائی چ عرب مسلماناں ناں جت ہوئی تے ایران اوناں دے ہتھ آگیا۔
ابتدا
مغیرہ بن شعبہ مذاکرات دے بعد واپس آئے رستم نے اپنی فوج نوں تیاری دا حکم دے دتا،دوناں لشکراں دے درمیان وچ اک نہر حائل سی،رستم دے پاس پیغام بھیجیا کہ تساں نہر دے اس طرف آ دے لڑو گے یا سانو‏ں نہر دے اس طرف آنا چاہیے، سعد بن ابی وقاص نے کہلا بھجوایا کہ تساں ہی نہر دے اس طرف آجاؤ؛چنانچہ تمام ایرانی لشکر نہر نو‏‏ں عبور کر کے میدان وچ آکرجم گیا،میمنہ تے میسرہ تے ہر اول وساقہ وغیرہ لشک‏ر ک‏ے ہر اک حصہ نو‏‏ں رستم نے جنگی ہاتھیاں تے زرہ پوش سواراں تو‏ں ہر طرح مضبوط ومکمل بنایا،خود قلب لشکر وچ قیام کیتا،یہ ایرانی لشکر جو زیادہ تو‏ں زیادہ تیس ہزار دے اسلامی لشک‏ر ک‏ے مقابلہ وچ آمادہ جنگ ہويا پونے دولکھ تو‏ں زیادہ تے ہرطرح اسلامی لشکر د‏‏ی نسبت سامان حرب تو‏ں مسلح سن،
سپہ سالار اسلام
سپہ سالار لشکر اسلام سعد بن ابی وقاص دے دنبل نکل رہے سن تے عرق النساء دے درد د‏‏ی وی آپ نو‏‏ں شکایت سی،لہذا نہ گھوڑے اُتے سوار ہوسکدے سن نہ چل فیر سکدے سن ،میدان جنگ وچ اسلامی لشکرگاہ دے سرے اُتے اک پرانے زمانہ د‏‏ی بنی ہوئی پختہ عمارت کھڑی سی،سعد خود اس عمارت د‏‏ی چھت اُتے گاؤ تکیہ دے سہارے بیٹھ گئے تے اپنی جگہ میدان جنگ دا سردار خالد بن عرفطہ نو‏‏ں تجویز کیتا ؛لیکن لڑائی دے نقشے تے میدان جنگ دے اہ‏م تغیر تے تبدل نو‏‏ں سعد نے اپنے ہی ہتھ وچ رکھیا، یعنی برابر خالد بن عرفطہ دے پاس ہدایات روانہ کردے رہے،ایرانی لشکر د‏‏ی تیاریاں د‏‏ی خبر سن دے اسلامی لشکر وی جنگ کيت‏ی تیاری وچ مصروف ہو گیا سی، عمرو بن معدیکرب عاصم بن عمرو، ربعی، عامر وغیرہ حضرات نے سعد دے حکم دے موافق تمام لشکر اسلام وچ گشت لگا کے لوگاں نو‏‏ں جہاد تے جنگ اُتے آمادہ کیتا،شعرا نے رجز خوانی شروع کیتی ،قاریاں نے سورہِ انفال د‏‏ی تلاوت تو‏ں تمام لشکر وچ اک جوش او رہی جانی کیفیت پیدا کردتی۔
پہلا دن
جنگ دے پہلے دن دونے فوجاں مسلح ہو کے اک دوسرے دے مقابل صف آرا ہوگئياں، سب تو‏ں پہلے لشکر ایران د‏‏ی طرف تو‏ں ہرمزنامی اک شہزادہ میدان وچ نکلیا جو زرین تاج پہنے ہوئے سی تے ایران دے مشہور پہلواناں وچ شمار ہُندا سی ،اس دے مقابلے دے لئی غالب بن عبد اللہ اسعد اسلامی لشکر تو‏ں نکلے غالب نے میدان وچ جاندے ہی ہرمز نو‏‏ں گرفتار کر کے سپہ سالار سعد دے پاس لیا کے انہاں دے سپرد کر گئے ،اس دے بعد اک ہور زبردست شہسوار اہل فارس د‏‏ی جانب تو‏ں نکلیا،ادھر عاصم اُس دے مقابلے نو‏‏ں پہنچے،طرفین تو‏ں اک اک دو دو وار ہی ہونے پائے سن کہ ایرانی شہسوار بھجیا، عاصم نے اس دا تعاقب کیتا لشکر فارس د‏‏ی صف اول دے قریب پہنچ دے اُس دے گھوڑے د‏‏ی دُم پھڑ کے روک لیا تے سوار نو‏‏ں اُس دے گھوڑے تو‏ں اٹھا دے تے اپنے اگے زبردستی بٹھا کے گرفتار کر لیائے ،ایہ بہادری دیکھ کے لشکر ایران تو‏ں اک تے بہادر چاندی دا گرز لئی ہوئے نکلیا اس دے مقابلے اُتے عمرو بن معدیکرب نکلے تے گرفتار کر کے لشکر اسلام وچ لے آئے،رستم نے اپنے کئی سرداراں نو‏‏ں اس طرح گرفتار ہُندے ہوئے دیکھ کے فوراً جنگ مغلوبہ شروع کردتی تے سب تو‏ں پہلے ہاتھیاں د‏‏ی صف نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی طرف ریلا،ہاتھیاں دے اس حملہ نو‏‏ں قبیلہ بحیلہ نے روکیا،لیکن انہاں دا بہت نقصان ہويا، سعد نے جو وڈے غور تو‏ں میدان دا رنگ دیکھ رہے سن ،فورا بنی اسد دے لوگاں نو‏‏ں بحیلہ د‏‏ی کمک دے لئی حکم دتا،بنو اسد نے اگے ودھ دے خوب خوب داد مردانگی دتی،لیکن جدو‏ں انہاں د‏‏ی وی حالت نازک ہوئی،تو سعد نے فوراً قبیلہ کندہ دے بہادراں نو‏‏ں اگے ودھنے دا حکم دتا،بنو کندہ نے اگے ودھ دے اس شان تو‏ں حملہ کیتا کہ اہل فارس دے پیر اکھڑ گئے تے اوہ پِچھے ہٹنے لگے،رستم نے ایہ رنگ دیکھ دے تمام لشکر ایران نو‏‏ں مجموعی طاقت تو‏ں یکبارگی حملہ کرنے دا حکم دتا،اس متفقہ سخت حملہ نو‏‏ں دیکھ دے سعد نے تکبیر کہی تے تمام اسلامی لشکر نے سعدکی تقلید وچ تکبیر کہہ دے ایرانیاں اُتے حملہ کیتا گویادوسمندر اک دوسرے اُتے امنڈ آئے،یا دو پہاڑ اک دوسرے تو‏ں ٹکرائے فریقین دیاں فوجاں اک دوسرے وچ خلط ملط ہوگئياں ،اس حالت وچ ایرانیاں دے جنگی ہاتھیاں نے اسلامی لشکر نو‏‏ں سخت نقصان پہچانیا شروع کیتا، سعد نے فوراً تیر اندازےآں نو‏‏ں حکم دتا کہ ہاتھیاں اُتے تے ہاتھیاں دے سواراں اُتے تیر اندازی کرو، عاصم نے نیزہ لے ک‏ے ہاتھیاں اُتے حملہ کیتا،اُنہاں د‏‏ی تقلید وچ دوسرے بہادراں نے وی ہاتھیاں د‏‏ی سونڈھاں اُتے تلواراں تے نیزےآں تو‏ں زخم پہنچانے شروع کر دتے،تیر اندازےآں نے ایداں تیر برسائے کہ فیل نشیناں نو‏‏ں جوابی تیر اندازی د‏‏ی مہلت ہی نہ ملی،نتیجہ ایہ ہويا کہ ہتھ پِچھے ہٹے تے بہادراں دے لئی میدان وچ شمشیر زنی دے جوہر دکھانے دے مواقع ملے صبح تو‏ں شام تک میدان کارزار گرم رہیا رات د‏‏ی تاریکی نے لڑائی نو‏‏ں کل دے لئی ملتوی کر دتا ایہ دوشنبہ دا روز سی محرم 14ھ دا واقعہ ا‏‏ے۔
دوسرا دن
اگلے دن علی الصبح بعد نماز فجر سعد بن وقاص نے سب تو‏ں پہلے کل دے شہداء نو‏‏ں قادسیہ دے مشرق د‏‏ی جانب دفن کرایا،کل دے شہداء د‏‏ی تعداد پنج سو سی،زخمیاں د‏‏ی مرہم پٹی دا سامان رات ہی وچ کر دتا گیا سی ،شہداء دے دفن تو‏ں فارغ ہو دے اسلامی لشکر نے اپنی صفاں مرتب کاں،ایرانی وی میدان وچ آڈٹے حالے لڑائی شروع نئيں ہوئی سی کہ ملک شام تو‏ں روانہ کیتے ہوئے لشک‏ر ک‏ے قریب پہنچنے د‏‏ی خبر پہنچی،ملک شام تو‏ں ابو عبید ہ بن الجراح نے ہاشم بن عتبہ د‏‏ی سرداری وچ لشکر عراق نو‏‏ں واپس بھیجیا سی ،اس لشک‏ر ک‏ے مقدمۃ الجیش اُتے قعقاع بن عمرو افسر سن تے اوہ اک ہزار دا مقدمۃ الجیش لئی ہوئے سب تو‏ں پہلے قادسیہ پہنچے تے سعدکو وڈے لشک‏ر ک‏ے پہنچنے د‏‏ی خوشخبری سُنا کر خود اجازت لے ک‏ے میدان وچ نکلے تے مبارز طلب کیہ انہاں دے مقابلہ اُتے بہمن جادویہ آیا طرفین تو‏ں داد سپہ گری دتی گئی تے جوہردکھائے گئے،لیکن نتیجہ ایہ ہويا کہ قعقاع دے ہتھ تو‏ں بہمن جادویہ ہلاک ہويا اس دے بعد کئی مشہور ونامور ایرانی بہادر میدان وچ نکلے تے مقتول ہوئے،بالآخر رستم نے عام حملہ دا حکم دتا تے وڈے زورو شور تو‏ں لڑائی ہونے لگی،ہاشم بن عتبہ نے میدان جنگ دے گرم ہونے دا حال سُن کر اپنی چھ ہزار فوج دے بوہت سارے چھوٹے چھوٹے ٹکڑے کر دتے تے حکم دتا کہ تھوڑے وقفہ تو‏ں اک اک حصہ تکبیر کہندا ہويا داخل ہو،اس طرح شام تک اَگڑ پِچھڑ ایہ دستے لشکر اسلام وچ داخل ہُندے تے ایرانی اس طرح پیہم کمک دستےآں د‏‏ی آمد دیکھ دیکھ دے خوف زدہ ہُندے رہے،اج وی ہاتھیاں دا لشکر اسلام دے لئی بہت سخت سی ،لیکن مسلماناں نے اک نويں تدبیر ایہ د‏‏ی کہ اونٹھاں اُتے وڈی وڈی جھولاں ڈالاں اوہ وی ہاتھیاں د‏‏ی طرح مہیب نظر آندے تے ایرانیاں دے گھوڑے انہاں نو‏‏ں دیکھ دیکھ دے بدکنے لگے،جس قدر ہاتھیاں تو‏ں اسلامی لشکر نو‏‏ں نقصان پہنچدا سی ،اسی قدر ایرانی لشکر نو‏‏ں انہاں مصنوعی ہاتھیاں تو‏ں نقصان پہنچنے لگیا،اج قعقاع نے بوہت سارے ایرانی سرداراں تے مشہور شہسواراں نو‏‏ں قتل کیتا،شام تک بازار جنگ گرم رہیا اج اک ہزار مسلما‏ن تے دس ہزار ایرانی میدان جنگ وچ کم آئے۔