کشمیر_دی_تریخ
بھارت دی کشمیر پالیسی
بھارت اتے پاکستان دوویں دیش کشمیر ‘چ رائشماری توں اس کرکے ڈردے سن کہ جے کشمیری لوکاں توں رائشماری کرائی گئی تاں کتے کشمیری لوک بھارت اتے پاکستان دوناں توں آزاد اک وکھرے دیش دے حق وچ ووٹاں نہ دے دین۔ کشمیری لوکاں دیاں بھاوناواں نوں شانت کرن لئی بھارت ولوں آئین وچ دھارا 370 پائی گئی۔ اس دھارا مطابق بھارتی پارلیمینٹ نوں صرف تن کھیتراں سرکھیا، غیرملکی معاملے اتے کمیونیکیشن بارے قانون گھڑن دی اجازت سی۔ جموں-کشمیر اندر پرحکمرانی چلاؤن متعلق اختیار جموں-کشمیر نوں دتا گیا سی اتے جے کر بھارت سرکار نوں کوئی جموں-کشمیر لئی قانون بناؤنا سی تاں اس دی تائید ‘آئین سبھا’ توں کراؤنی سی۔ ایہہ حق وی مرکز نوں صرف ادوں تک سی جدوں تک جموں-کشمیر دا آئین نہیں بن جاندا۔ دھارا 370 مطابق گورنر دی تھاں ‘صدر-اے-ریاست’ اتے وزیر اعلیٰ دی تھاں وزیر-ایے-آجمر’ ہونا سی۔ اس توں علاوہ دھارا 352 تحت اندرونی گڑبڑ ویلے ایمرجینسی جموں-کشمیر دی سرکار دی رضا مندی نال لائی جانی سی۔ پر نہ بھارت سرکار اتے نہ ہی پاکستان سرکار اپنے وعدے ہپر کھرا اتریاں۔ بھارت سرکار نے 1953 وچ شیخ عبداللہ نوں گرفتار کرکے جیل اندر سٹّ دتا گیا اتے اس نوں 11 سالاں بعد ادوں چھڈیا گیا جدوں اس نے بھارت دے آئین نوں کبول کر لیا۔ صدر-اے-ریاست اتے وزیر-اے-آجمر دیاں پدویاں ختم کر دتیاں گئیاں اتے بھارتی آئین دی صدر راج لاگوُ کرن والی دھارا 356 دا گھیرا کشمیر تک ودھا دتا گیا۔ اس طرحاں دھارا 370 نوں بھارت سرکار بھاویں پورن روپ ‘چ ختم نہیں کر سکی پر اس دھارا نوں کھوکھلا کر دتا گیا۔ بھارتی حکومت ولوں سمیں-ویلے ہوئیاں چوناں وچ دھاندلیاں کیتیاں گئیاں۔ جس نے وڈی پدھر تے کشمیری لوکاں وچ بھارت سرکار متعلق بے بھروسگی پیدا کر دتی۔ کانگرس اتے نیشنل کانفرنس نے 1987 وچ وڈے پدھر تے دھاندلیاں کرکے جموں-کشمیر وچ سرکار بنائی۔ اناں دھادلیاں کرکے کشمیری لوکاں وچ بھارتی سرکار متعلق ہور وی بے بھروسگی دا ماحول پیدا ہویا۔ 1990 تک آؤندیاں کشمیری لوکاں وچ اس حد تک بھارتی سرکار متعلق بے گانگی اتے بے وشواسی پیدا ہو گئی کہ فروری 1990 دے اخیر وچ 4 لکھ اتے پھر اک مارچ 1990 نوں لکھاں لوکاں نے مارچ کرکے رائشماری دی منگ کیتی۔ بھارت سرکار نے 1990ویاں وچ فوج نوں خاص اختیار دے کے ‘آرمڈ پھورسج سپیشل پاور ایکٹ’ (‘اپھسپا’) نال لیس کر دتا جس تحت فوجی بل صرف شکّ دے بنیاد اپر لوکاں دے گولی چلا سکدے ہن۔ اس توں بعد شہراں، پنڈاں اتے چوکاں تے کشمیری لوکاں نوں فوجی بل ہی دکھائی دندے ہن۔ لوکاں لئی اسیبلی، پارلیمینٹ اتے کورٹ کچہریاں دی تھاں فوج اتے پولیس دا راج دکھائی دندا اے۔ دنیا دی جنت کہی جاندی کشمیر وادی اج ملٹری دے بوٹاں ہیٹھ لتاڑی ہوئی اے۔ ایہہ بھارت دا اوہ اٹٹ انگ اے جس بارے کشمیر دی ہائی کورٹ نوں وی کہنا پے رہا اے کہ بھارتی فوج نوں کشمیری لوکاں نال بھارت واسیاں وانگ ورتاؤ کرنا چاہیدا اے۔ کشمیر دا ہر ضلع، ہر تحصیل اتے ہر پنڈ فوجی کمانڈراں وچ ونڈیا ہویا اے۔ جھوٹھے پولیس مقابلے بناؤنے، عورتاں نال بلاتکار کرنے، لوکاں دے گھر ڈھاہ دینے، گھراں نوں اگّ لا دینی اتے پیلٹ گولیاں نال لوکاں نوں چھننی کر دینا کشمیر وچ عامَ ورتارا بنیا ہویا اے۔ کشمیری لوک فوجی بلاں دا ظلم پچھلے ڈھائی دہاکیاں توں جھلّ راے ہن۔ ہریئت کانفرنس اتے کشمیری پارٹیاں دے آگوُ پرانے ماحول ‘چ پلے ہون کرکے اوہ شانتمئی شکلاں نال جدوجہد کرن دے عادی ہون کرکے ہن دے نوجواناں ساہمنے ویلا وہا چکے ہن۔ کشمیر دی ہن والی نویں پیڑی فوج اتے پولیس دیاں لاٹھیاں گولیاں اتے تشدد والے ماحول دیاں پیدائش ہن اتے ایہہ حالات اناں دی زندگی جیون دا انگ بن چکے ہن۔ بے غیرت اتے ضلالت والی زندگی دی تھاں اوہ سویمان نال زندگی جیونا لوچدے ہن اتے اس واسطے اوہ اپنی جان وی قربان کرن نوں تیار ہن۔ بھارتی راج خلاف کشمیری لوکاں دے ہٹھے ودروہ دی مکھ منگ آزادی بن کے ابھری اے۔ کشمیری لوکاں نے پچھلے ڈیڈھ مہینے توں ودھ لمبے کرفیو والی حالت وچ ہتھیاربند جدوجہد نالو وی اوکھی لڑائی جاری رکھی اے اتے کرپھیواں دے لمبے اتہاس دا اک ریکارڈ قایم کیتا اے۔ اوہ جاناں دی باجی لا کے وی اپنے بیمیچے دشمن نال پتھر اتے روڑیاں نال پولیس اتے فوج دیاں وردیاں پیلٹ اتے برود دیاں گولیاں دا ٹاکرا کر راے ہن۔ اناں دی ایہہ لڑائی اپنی ہونی آپ طے کرن واسطے رائشماری راہیں ‘آتم نرنے’ لئی لڑائی اے۔ اناں دی اس حقی لڑائی دا سارے انصاف اتے جمہوریپسند لوکاں نوں ہر طرحاں نال ساتھ دینا چاہیدا اے۔