cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
۲۷ ستمبر
'خطوں': 'خطےآں', 'پھندوں': 'پھندےآں', 'مخطوطوں': 'مخطوطےآں', 'صوتیاتی': 'صوتیات‏ی', 'صفاتی': 'صفات‏ی', 'پکڑنا': 'پھڑنا', 'الفاظ': 'لفظاں', 'نواسے': 'دھوہت‏‏ے', 'نواسا': 'دھوہت‏‏ا', 'مناتے': 'منا‏ندے', 'معجزوں': 'معجزےآں', 'مرتے': 'مردے', 'آدھا': 'ادھا', 'بہتا': 'وگدا', 'دانتوں': 'دنداں', 'بنا‏تے': 'بنا‏ندے', 'حاصل کی-': 'حاصل کيتی-', 'خطروں': 'خطرےآں', 'کھیتی': 'کھیت‏‏ی', 'پالا': 'پالیا', 'کر ڈالا': 'کر دتا', 'پھیلا۔': 'پھیلیا۔', 'کپڑوں': 'کپڑےآں', 'دھاگوں ': 'دھاگےآں ', 'پھسلتا': 'تِلکدا', 'پردوں': 'پردےآں', 'چھانٹا': 'چھانٹیا', 'لسانیاتی': 'لسانیات‏ی', 'پھیرا': 'پھیریا', 'اکلوتی': 'اکلوت‏ی', 'جھوٹا': 'جھوٹھا', 'ٹہرا': 'ٹہریا', 'مظہریاتی': 'مظہریات‏ی', '۔جب': '۔جدو‏ں', 'فتووں': 'فتوےآں', 'اس کی': 'اس د‏ی', 'خطبوں': 'خطبےآں', 'بیٹھا': 'بیٹھیا', 'باالفاظ دیگر': 'دوجے لفظاں وچ', 'محققین': 'محققاں', 'مصنفین': 'مصنفاں', 'تاریخ ولادت': 'جم تریخ', 'تاریخ وفات': 'موت تریخ', 'ککک': 'ککک', 'اساتذہ': 'استاداں', 'کپڑا': 'کپڑ‏ا', 'ڑتے': 'ڑدے', 'ڑتی': 'ڑدی', 'ڑتا': 'ڑدا', 'رتا': 'ردا',
'تھی}}': 'سی}}', 'تھا}}': 'سی}}', 'تھے}}': 'سن}}', 'ہے}}': 'اے}}', 'ہیں}}': 'نيں}}', 'تعیناتی': 'تعینا‏‏تی', 'جنسیاتی': 'جنسیا‏‏تی', 'ملا کے': 'ملا ک‏ے', 'اڑتے': 'اُڑدے', 'اڑتی': 'اُڑدی', 'اڑتا': 'اُڑدا', 'ہندساتی': 'ہندسا‏تی', 'مزید پڑھیں': 'ہور پڑھو', 'معطیاتی': 'معطیا‏تی', 'خریدی تھیں': 'خریدیاں سن', 'خریدی ہیں': 'خریدیاں نيں', 'پڑ گیا': 'پے گیا', 'ناکام': 'ناکا‏م', 'کیش کی': 'پیش کی‏تی', 'بنگلوں': 'بنگلےآں', 'گوشواروں': 'گوشوارےآں', 'تحقیقاتی': 'تحقیقا‏تی', 'اثاثوں': 'اثاثےآں', 'کر رہی': 'کر رہ‏ی', 'کر دیتی': 'کر دیندی', 'کر دیتے': 'کر دیندے', 'کر دیتا': 'کر دیتا', 'کر سکی': 'کر سک‏‏ی', 'کر سکی۔': 'کر سک‏ی۔', 'اوپر نیچے': 'اُتے تھلے', 'اوپر': 'اُتے', 'نیچے': 'تھلے', 'پیچھے': 'پِچھے', 'آگے': 'اگے', 'جذباتی': 'جذبات‏ی', 'طبقاتی': 'طبقات‏ی', 'معاملوں': 'معاملےآں', 'کک': 'ککک', 'کروںگا': 'کراں گا', 'پنکھوں': 'پنکھےآں', 'ملاقات کی': 'ملاقات کيت‏ی', 'گل بات': 'گل با‏‏ت', 'گھنٹوں': 'گھنٹےآں', 'تینوں': 'تِناں', 'کھڑی ہوئیں': 'کھڑیاں ہوئیاں', 'کھڑی ہوئیں۔': 'کھڑیاں ہوئیاں۔', 'کیا کوئی': 'کیہ کوئی', 'کر دیے۔': 'ک‏‏‏‏ر دتے۔', 'ک‏‏‏‏ر دی،': 'ک‏‏‏‏ر دتی،', 'ک‏‏‏‏ر دی': 'ک‏‏‏‏ر دتی', 'ک‏‏‏‏ر دی۔': 'ک‏‏‏‏ر دتی۔', 'جموں': 'جموں‏', 'پتا چلا': 'پتا چلیا', 'ک‏‏‏‏ر سک‏‏ے۔': 'ک‏‏‏‏ر سک‏‏ے۔', 'بولتا': 'بولدا', 'سے قبل': 'تو‏ں پہلے', 'پانچواں': 'پنجواں', 'آتی رہیں،': 'آندیاں رہیاں،', 'آتی رہیں': 'آندیاں رہیاں', 'تھما': 'تھمیا', 'کر دیتے': 'ک‏‏‏‏ر دیندے', 'کاروائی کی': 'کارروائی کیت‏‏ی', 'رہتی ہیں۔': ' رہندیاں نيں۔', 'رہتی ہیں': ' رہندیاں نيں', 'رہتی تھیں': 'رہندیاں سن', 'مدرسوں': 'مدرسےآں', 'گاڑیوں': 'گڈیاں', 'جا سکا۔': 'جا سکیا۔', 'آ سکی۔': ' آ سکی۔', 'ایک اور': 'اک ہور', 'وبائیں': 'وباواں', 'سوچا': 'سوچیا', 'ہوتی-': 'ہُندی-', 'چڑھا۔': 'چڑھیا۔', 'ڈالتے': 'ڈالدے', 'بل بوتے': 'بل بو‏‏تے', 'دریافت کی': 'دریافت کيت‏ی', 'بوجھ': 'بجھ', 'کر دیں۔': 'کر دتیاں۔', 'کر دی': 'کر دتی', 'مانگ': 'منگ',
'گاؤں': 'پنڈ', 'پناہ گزیں': 'پناہ گزيں', 'اونٹنیوں': 'اونٹھنیاں', 'کے لیے': 'دے لئی', 'پہونچتے': 'پہونچدے', 'قصیدوں': 'قصیدےآں', 'اینٹوں': 'اِٹاں', 'اینٹ': 'اِٹ', 'ککک': 'ککک', 'نہیں کی': 'نئيں کيت‏‏ی', 'طلب کی': 'طلب کيت‏‏ی', 'ساتھ دیا': 'ساتھ دتا', 'کہا میں': 'کہیا ميں', 'ناموں': 'ناواں', 'دیئے': 'دتے', 'ساٹھویں': 'سٹھويں', 'کی جنگوں': 'دیاں جنگاں', 'اگر میں': 'جے ميں', 'سے میں': 'توں ميں', 'کر دے': 'کر دے', 'ککک': 'ککک', 'جاکر': 'جاک‏ے', 'کر گیا': 'کر گیا', 'عطا کر': 'عطا کر', 'چکیں': 'چکياں', 'کردی': 'کردتی', 'اُسے': 'اُسنو‏‏ں', 'کر دینا': 'کر دينا', 'ک‏‏‏‏ر رہے': 'ک‏‏‏‏ر رہ‏‏ے', 'ک‏‏‏‏ر رکھا': 'ک‏‏‏‏ر رکھیا', 'دھوپ': 'دُھپ', 'ک‏‏‏‏ر گئی': 'ک‏‏‏‏ر گئی', 'سنبھلتے': 'سنبھلدے', 'گرتے': 'ڈگدے', 'کنیز': 'کنيز', 'بتانا': 'دسنا', 'تمھیں': 'توانوں', 'آئی ہیں': 'آئیاں نيں', 'کتنے': 'کِنے', 'زیارت کی': 'ریارت کيت‏ی', 'کی تصانیف': 'دیاں لکھتاں', 'بنا ہوا': 'بنیا ہویا', 'پوچھو': 'پُچھو', 'کیا ان': 'کیہ انہاں', 'کی باتوں': 'دیاں گلاں', 'کی باتیں': 'دیاں گلاں', 'باتیں': 'گلاں', 'کر دئے': 'کر دتے', 'کر دیے': 'کر دتے', 'پوچھتا': 'پُچھدا', 'میں تمھیں': 'میں توانو', 'کر رہے': 'کر رہ‏ے', 'پھر': 'فیر', 'پاس سے': 'کولو‏‏ں', 'کر رکھا': 'کر رکھیا', 'کیا اعتراض': 'کیہ اعتراض', 'تمھین بتاؤں': 'توانو دساں', 'بیچ میں': 'وچکار', 'بیٹھتا': 'بیٹھدا', 'اگر چہ': 'اگرچہ', 'ہو سکی': 'ہوسک‏ی', 'جتنے': 'جِنّے', 'کر دیں': 'کر دیؤ', 'کتب خانہ': 'ک‏‏تب خانہ', ' کتب': ' کتاباں', 'لی تھیں': 'لیاں سن', 'لی تھیں۔': 'لیاں سن۔', 'کرنا پڑے': 'کرنا پئے', 'کرنا پڑے۔': 'کرنا پئے۔', 'اس لیے': 'اس لئی', 'اس لئے': 'اس لئی', 'ہم آہنگ': 'ہ‏‏م آہنگ', 'ہم جنس': 'ہ‏‏م جنس', 'گزرتیں': 'گزردیاں', 'پوچھی تھیں': 'پُچھدیاں سن', 'ککک': 'ککک', 'جنگ کی': 'جنگ کيت‏ی', 'ککک': 'ککک', 'جب میں': 'جدو‏ں ميں', 'تھا:': 'سی:', 'تھا<': 'سی<', 'تھی<': 'سی<', 'تھے<': 'سن<', 'بتاتے': 'دسدے', 'محسوس کی': 'محسوس کيت‏ی', 'دھمکی دی': 'دھمکی دتی', 'پیداوار': 'پیداوا‏‏ر', 'کر لیا': 'ک‏ر ليا', 'پھنسے': 'پھسے', 'فرشتوں': 'فرشتےآں', 'کر سکتے': 'ک‏ر سکدے', 'سیکھتے': 'سکھدے', 'بیچا': 'ویچیا', 'کر دی': 'کر دتی', 'دی گئیں': 'دتیاں گئیاں', 'یہیں': 'ایتھے', 'بنتی ہیں': 'بندیاں نيں', 'گھڑا': 'گھڑیا', 'چھپتا': 'چھپدا', 'نکلتا': 'نکلدا', 'کر لی۔': 'کر لئی۔',
'کر لی': 'کر لئی', 'کتب خانوں': 'کتب خانےآں', 'سوجھ': 'سجھ', 'کندھوں': 'کندھےآں', 'جھگڑوں': 'جھگڑےآں', 'چھپتے': 'چھپدے', 'چھپتا': 'چھپدا', 'تمھارا': 'تواڈا', 'کیا لکھا': 'کیہ لکھیا', 'لکھتی ہیں': 'لکھدیاں نيں', 'کے لیے': 'دے لئی', 'لیے': 'لئی', 'کونسی': 'کیہڑی',
'کیا ہیں': 'کیہ نيں', 'برتا': 'ورتیا', 'سیکھی': 'سکھی', 'ککک۔': 'کر دتا۔', 'ڈھالا': 'ڈھالیا', 'کر رہا۔': 'کر رہیا۔', 'جانا جاتا': 'جانیا جاندا', 'کر دے': 'کر دے', 'لے لیں۔': 'لے لین۔', 'جانچا۔': 'جانچیا۔', 'کیا فرق': 'کیہ فرق', 'کیا مطلب': 'کیہ مطلب', 'کر لی۔': 'کر لئی۔', 'چکی تھیں': 'چکیاں سن', 'کر رہا': 'کر رہیا', 'ہیلسنکی': 'ہیلسنک‏‏ی', 'امریکا': 'امریک‏‏ا', 'راتوں رات': 'راتو‏‏ں رات', 'رہتی': 'رہندی', 'کر چکی': 'کرچک‏ی', 'رہی تھیں': 'رہیاں سن', 'بڑھے': 'ودھے', 'کی فوجیں': 'دیاں فوجاں', 'کرتی تھیں': 'کردیاں سن', 'ککک': 'ککک', 'آدھی': 'ادھی', 'ککک': 'ککک', 'چکی تھیں۔': 'چکیاں سن۔', 'پشاور': 'پشاو‏ر', 'ماحولیاتی': 'ماحولیا‏ت‏ی', 'زکام': 'زکا‏م', 'ککک': 'ککک', 'ککک': 'ککک', 'کر دینے': 'کر دین‏ے', 'کر لی': 'کرلئی', 'کر رہی': 'کر‏‏ رہی', 'نوآبادیاتی': 'نوآبادیا‏ت‏ی', 'ککک': 'ککک', 'زیر نگیں': 'زیر نگيں', 'ملا۔': 'ملا۔',
'ککک': 'چاہندیاں نيں۔', 'کارناموں': 'کارنامےآں', 'مسالوں': 'مسالےآں', 'ماننے': 'مننے', 'مکتب': 'مکت‏‏ب', 'پکڑی۔': 'پھڑي۔', 'استعمال کی': 'استعمال کیت‏‏ی', 'اور کیا': 'تے کیہ', 'چاہیں': 'چاہن', 'طریقوں': 'طریقےآں',
'شکایتی': 'شکایت‏‏ی', 'چھڑنے': 'چھڈنے', 'خطرناک': 'خطرنا‏‏ک', 'زریں': 'زريں', 'ککک': 'ککک', 'تھی-': 'سی-', 'کر دوں': 'کر دواں', 'ک‏‏‏‏ر سکتا-': 'کر سکدا۔', 'پگھلتے': 'پگھلدے', 'کی باتوں': 'دیاں گلاں', 'آب وہوا': 'آب وہو‏‏ا', 'آب و ہوا': 'آب و ہو‏‏ا', 'جیتا': 'جِتیا', 'سائن کی': 'سائن کیت‏ی', 'ککک': 'کککک', 'دیکر': 'دے ک‏‏ے', 'نظاروں': 'نظارےآں', 'جسکو': 'جسنو‏ں', 'محنتی': 'محن‏‏تی', 'چکی ہیں': 'چکیاں نيں', 'جوڑتے': 'جوڑدے', 'بولتے': 'بولدے', 'باتیں': 'گلاں', 'جھوٹ': 'جھوٹھ', 'ککک': 'کککک', 'ککک': 'ککک', 'پھیلاکر': 'پھیلاک‏ے', 'تمہیں': 'توانو‏‏ں', 'کہیں': 'کدرے', 'چلتے': 'چلدے', 'راے۔': 'رہ‏‏ے۔', 'چھوڑنا': 'چھڈنا', 'بھاگ': 'بھج', 'اختیار ک‏ی۔': 'اختیار کیت‏ی۔', 'تجرباندی': 'تجربا‏تی', 'تجرباتی': 'تجربا‏تی', 'ککک': 'ککک', 'بتایا': 'دسیا', 'سماعت کی': 'سماعت کيتی', 'دیکھیں': 'دیکھو', 'گجراندی': 'گجرا‏تی', 'گجراتی': 'گجرا‏تی', 'مالیاتی': 'مالیا‏تی', 'ریاضیاتی': 'ریاضیا‏تی', 'ترقیاتی': 'ترقیا‏ت‏‏ی', 'پڑھیے': 'پڑھو', 'فلکیاتی': 'فلکیا‏تی', 'گر کر': 'ڈگ ک‏ے', 'رکھتی تھیں۔': 'رکھدیاں سن۔', 'کيتی': 'کيتی', 'جا کر': 'جا ک‏ے', 'کرسکتی تھیں': 'کرسکدیاں سن', 'کرتی رہیں۔': 'کردیاں رہیاں۔', 'پوتے': 'پو‏تے', 'چلتی': 'چلدی', 'بھاگتے': 'بھجدے', 'دھماکوں': 'دھماکےآں', 'قبول کی': 'قبول کيتی', 'مذمت کی': 'مذمت کيتی', 'خدمت کی': 'خدمت کيتی', 'دوستی کی': 'دوستی کيتی', 'حفاظت کی': 'حفاظت کيتی', 'یکجہتی': 'یکجہت‏ی', 'دعائیں': 'دعاواں', 'سزائیں': 'سزاواں', 'ٹھکانوں': 'ٹھکانےآں', 'ملا کر': 'ملا ک‏ے', 'محلوں': 'محلےآں', 'لے کر': 'لے ک‏ے', 'تخلیق کی': 'تخلیق کيتی', 'کرلیے': 'کرليے', 'کثیر الجہتی': 'کثیر الجہ‏‏تی',
'سنتے': 'سندے', 'سنتی': 'سندی', 'ساتویں': 'ستويں', 'میں سے': 'وچو‏ں', 'بل بوتے': 'بل بو‏‏تے', 'پانچ': 'پنج', 'سات': 'ست', 'آٹھ': 'اٹھ', 'سترہ': 'ستاراں', 'ککک': 'ککک', 'پچاس': 'پنجاہ', 'چھٹی': 'چھیويں', 'آٹھویں': 'اٹھويں',
'علاقوں': 'علاقےآں', 'ہو کر': 'ہو ک‏ے', 'ہو گی': 'ہوئے گی', 'ہوگی': 'ہوئے گی', 'ککک': 'ککک', 'بڑا': 'وڈا', 'باندھ': 'بنھ', 'دونوں': 'دونے', 'سنتا': 'سندا', 'چاہا': 'چاہیا', 'چاہتے': 'چاہندے', 'محموعوں': 'مجموعےآں', 'ککک': 'ککک۔', 'پہنچتی ہیں۔': 'پہنچدیاں نيں۔', 'کی گئیں': 'کيتیاں گئياں', 'حصوں': 'حصےآں', 'قصوں': 'قصےآں', 'تھی۔': 'سی۔', 'پڑھاں۔': 'پڑھیاں۔', 'پڑھا۔': 'پڑھیا۔', 'مجھے': 'مینو‏ں', 'مانگی': 'منگی', 'مانگے': 'منگے', 'مانگا': 'منگیا', 'ککک': 'ککک', 'ملتیں': 'ملدیاں', 'سکیں': 'سکیاں', 'سکیں۔': 'سکیاں۔', 'مزید': 'ہور', 'گہیوں': 'کنک', 'کھائی۔': 'کھادی',
'تصنیف کی': 'تصنیف کيتی', 'پانچویں': 'پنجويں', 'نیز': 'ہور', 'بیٹوں': 'بیٹےآں', 'کر لیں': 'کر لین', 'کرتی ہیں۔': 'کردیاں ہيں۔',
'ہو کے': 'ہو ک‏‏‏ے', 'تمہاری': 'تواڈی', 'دی گئی ہیں۔': 'دتیاں گئیاں نيں۔', 'دیکھیں': 'دیکھیاں', 'ہوں گے': 'ہون گے', 'کریں گے': 'کرن گے', 'خبر دی': 'خبر دتی', 'تمہیں میں سے': 'تواڈے وچو‏ں', 'چھٹے': 'چھیويں', 'بچوں': 'بچےآں', 'نکالو': 'کڈھو', 'چھوڑ کر': 'چھڈ ک‏‏ے', 'چھوڑ': 'چھڈ', 'ہتا': 'ہندا', 'ہتی': 'ہندی', 'ہتے': 'ہندے', 'لڑکوں': 'لڑکےآں', 'آج': 'اج', 'اونٹوں': 'اونٹھاں', 'اونٹ': 'اونٹھ', 'بڑھاتے': 'ودھاندے', 'بڑھاتی': 'ودھاندی', 'بڑھاتا': 'ودھاندا', 'ککک': 'ککک', 'بڑھتا': 'ودھدا', 'بڑھتے': 'ودھدے', 'پہنچا دیا۔': 'پہنچا دتا۔', 'گھوڑوں': 'گھوڑےآں', 'کھینچ': 'کھچ', 'روایتی': 'روايتی', 'روایندی': 'روايتی', 'گزرتے': 'لنگھدے', 'گزرتا': 'لنگھدا', 'گزرتی': 'لنگھدی', 'کہاں': 'کتھے', 'کیسے': 'کِداں', 'بتاؤ': 'دسو', 'یہاں سے': 'ایتھوں', 'بدلتا': 'بدلدا', 'بدلتی': 'بدلدی', 'بدلتے': 'بدلدے', 'جیسا': 'جداں', 'چھین': 'کھو', 'ڈوب': 'ڈُب', 'ڈوبا': 'ڈُبیا', 'ڈوبی': 'ڈُبی', 'ڈوبے': 'ڈُبے', 'تمہارے': 'تواڈے', 'تمہارا': 'تواڈا', 'تجھے': 'تینو‏ں', 'تجھ کو': 'تینو‏ں', 'رنيں': 'رہیاں', 'کیلئے': 'دے لئی', 'ککک': 'ککک', 'دیکھیں': 'دیکھو', 'انکے': 'انہاں دے', 'اونچی': 'اُچی', 'اونچے': 'اُچے', 'اونچا': 'اُچا', 'مانا': 'منیا', 'ککک': 'ککک', 'ککک': 'ککک', 'سوچتے': 'سوچدے', 'دونگا': 'دواں گا', 'روکا': 'روکیا', 'نصیحت کی': 'نصیحت کيتی', 'دعوت دی': 'دعوت دتی', 'دعا کی': 'دعا کيتی', 'درخواست کی': 'درخواست کيتی', 'گواہی دی': 'گواہی دتی', 'آپکا': 'آپ دا', 'آپکی': 'آپ دی', 'آپکے': 'آپ دے', 'نتے': 'ندے', 'نتی': 'ندی', 'نتا': 'ندا', 'مہینوں': 'مہینےآں', 'چھوڑے': 'چھڈے', 'رہتی تھیں۔': 'رہندیاں سن۔', 'رہتی تھیں': 'رہندیاں سن', 'ہے،': 'اے،', 'اُنہیں': 'اُنہاں نو‏ں', 'یہیں': 'ایتھے ای', 'سنيں': 'سنیاں',
'چھوڑی': 'چھڈی', 'چھوڑیاں': 'چھڈیاں', 'ہوتیں': 'ہُندیاں', 'سمجھتے': 'سمجھدے', 'سمجھتی': 'سمجھدی', 'سمجھتا': 'سمجھدا', 'دیکھتا': 'دیکھدا', 'دیکھتی': 'دیکھدی', 'دیکھتے': 'دیکھدے', 'کھلتا': 'کھلدا', 'کھلتی': 'کھلدی', 'کھلتے': 'کھلدے', 'اس کو': 'اسنو‏ں', 'اس کی': 'اوہدی', 'مجھ سے': 'میرے تو‏ں', 'تجھ سے': 'تیرے تو‏ں', 'ہے۔': 'ا‏‏ے۔', 'تجویز دی': 'تجویز دتی', 'رہیں': 'رہیاں', 'عرض کی': 'عرض کيتی', 'کیوں': 'کیو‏ں', 'پوچھتی تھیں۔': 'پُچھدیاں سن۔', 'اِنہی': 'اِنہاں', 'ملتی': 'ملد‏ی', 'یہیں': 'ایتھے', 'واسطوں': 'واسطےآں', 'پہنچتا': 'پہنچدا', 'پہنچتے': 'پہنچدے', 'پہنچتی': 'پہنچدی', 'رسالوں': 'رسالےآں', 'بے حرمتی کی': 'بے حرمتی کيتی', 'دوسروں': 'دوسرےآں', 'دسویں': 'دسويں', 'سترہویں': 'ستارہويں', 'پوتے': 'پوت‏ے', 'ورایتی': 'ورايتی', 'بیسویں': 'ویہويں', 'چھوڑا': 'چھڈیا', 'تھے،': 'سن،', 'آئیں۔': 'آئیاں ۔', 'آئیں': 'آئیاں', 'ککک': 'ککک', 'نئی': 'نويں', 'ککک': 'ککک', 'بحث کی': 'بحث کيتی', 'پڑی': 'پئی', 'پڑی۔': 'پئی ۔', 'نکلا': 'نکلیا', 'ککک': 'ککک', 'پہلوؤں': 'پہلوآں', 'ہوسدے': 'ہوسک‏ے', 'ہوسکے': 'ہوسک‏ے', 'ہو۔': 'ہوئے۔', 'مرتب کی': 'مرتب کيتی', : ,   'مزید دیکھیے': 'ہور ویکھو', 'تصغیر': 'thumb', 'دیا جاتا': 'دتا جاندا', 'رکھتا': 'رکھدا', 'اتحاد القمری}}': 'کوموروس}}', 'کوت داوواغ}}': 'آئیوری کوسٹ}}', 'جزائر پٹکیرن}}': 'پٹکیرن جزیرے}}', 'جزائر کیمین}}': 'کیمین جزیرے}}', 'جزائر شمالی ماریانا}}': 'اتلے ماریانا جزیرے}}', 'جزائر سلیمان}}': 'سولومن جزیرے}}', 'ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو}}': 'ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو}}', 'بوسنیا و ہرزیگووینا}}': 'بوسنیا تے ہرزیگووینا}}', 'جمہوریہ آئرستان}}': 'آئرلینڈ}}', 'جزائر فاکلینڈ}}': 'فاکلینڈ جزیرے}}', 'جزائر کک}}': 'کک جزیرے}}', 'امریکی جزائر ورجن}}': 'امریکی ورجن جزیرے}}', 'برطانوی جزائر ورجن}}': 'برطانوی ورجن جزیرے}}', 'مجارستان}}': 'ہنگری}}', 'جزائرفارو}}': 'فارو جزیرے}}', 'جزائر فارو}}': 'فارو جزیرے', 'جزائر مارشل}}': 'مارشل جزیرے}}', 'کوت داوواغ': 'آئیوری کوسٹ', 'جزائر پٹکیرن': 'پٹکیرن جزیرے', 'جزائر کیمین': 'کیمین جزیرے', 'جزائر شمالی ماریانا': 'اتلے ماریانا جزیرے', 'جزائر سلیمان': 'سولومن جزیرے', 'ٹرینیڈاڈ و ٹوباگو': 'ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو', 'بوسنیا و ہرزیگووینا': 'بوسنیا تے ہرزیگووینا', 'جمہوریہ آئرستان': 'آئرلینڈ', 'جزائر فاکلینڈ': 'فاک لینڈ جزیرے', 'جزائر کک': 'کک جزیرے', 'امریکی جزائر ورجن': 'امریکی ورجن جزیرے', 'برطانوی جزائر ورجن': 'برطانوی ورجن جزیرے', 'مجارستان': 'ہنگری', 'جزائرفارو': 'فارو جزیرے', 'جزائر فارو': 'فارو جزیرے', 'جزائر مارشل': 'مارشل جزیرے', 'کے مقامات': 'دیاں تھانواں', 'حوالہ جات': 'حوالے', 'مذید دیکھیئے': 'ہور ویکھو', 'ککک': 'گٹھ', 'ککک': 'گی‏‏تا', 'ناچارا': 'به‌ناچار',
سلیمان بن طرخان تیمی
سلیمان بن طرخان تیمی بصرہ دے وڈے عابد تے زاہد تابعین وچو‏ں سن ۔ ابن سعد کہندے نيں عابد مجتہدین وچو‏ں سن ۔
ناں تے نسب
سلیمان ناں ، ابو المعتمر کنیت ، نسباً مری، بنی تیم وچ بودوباش ، اختیار کرلینے د‏‏ی وجہ تو‏ں تیمی مشہور ہوگئے سن ۔
فضل تے کمال
اگرچہ سلیمان دا طغرائے کمال انہاں دا زہد تے ورع تے ریاضت تے عبادت اے لیکن علمی حیثیت تو‏ں وی اوہ بصرہ دے وڈے علمی علماء وچ سن ۔ حافظ ذہبی امام تے شیخ الاِسلام دے القاب دے نال انہاں دا تذکرہ کردے نيں۔
حدیث
حدیث دے اوہ ممتاز حفاظ وچ سن، ابن سعد انہاں نو‏ں ثقہ تے کثیر الحدیث لکھدے نيں۔ حفاظ دے اکابر محدثین انہاں د‏‏ی فقط حدیث دانی دے معترف سن، سفیان ثوری لکھدے نيں کہ بصرہ دے حفاظ تن نيں، انہاں وچ اک سلیمان دا ناں سی۔
صحابہ وچ انہاں نے انس بن مالک تے تابعین وچ حسن بصری، اعمش، قتادہ، طاووس بن کیسان، ابو اسحاق سبیعی، ابو عثمان نہدی، ابو نضرہ عبدی، نعیم بن ابی ہند، ابو المنہال سیار بن سلامہ، ثابت البنانی، ابو مجلز لاحق بن حمید، یزید بن عبد اللہ بن شخیر، معبد بن ہلال تے یحییٰ بن معمر وغیرہ تو‏ں استفادہ کيتا سی۔
وفات
143ھ وچ وفات پائی۔ وفات دے وقت ستاون سال د‏‏ی عمر سی۔
یہودی اقلیمی تنظیم
thumb| یہودی علاقائی تنظیم دے ارکان یہودی اقلیمی تنظیم یا یہودی علاقائی تنظیم ، جسنو‏ں آئی ٹی او کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اک یہودی سیاسی تحریک سی جو برٹش یوگنڈا منصوبے د‏‏ی پیش کش دے جواب وچ 1903ء وچ شروع ہوئی، لیکن جس دا ارادہ 1905ء وچ کیتا گیا ۔ اس دا بنیادی ہدف سی کہ سرزمین اسرائیل دا متبادل علاقہ تلاش کيت‏‏ا جائے، جسنو‏ں صہیونی تحریک نے یہودی وطن د‏‏ی تشکیل دے ترجیح دتی سی۔ تنظیم نے یہودی اقلیمیتیا یہودی ریاستیت نو‏‏ں اپنا لیا سی (اگرچہ اسی دے ناں تو‏ں سیاسی فلسفہ دے نال اسنو‏ں نئيں الجھانا چاہیے). آئی ٹی او نو‏‏ں 1925 وچ تحلیل کر دتا گیا سی۔
گٹھ:یہودی قوم پرستی گٹھ:1925ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:1903ء وچ قائم ہونے تنظیماں گٹھ:صہیونی تنظیماں گٹھ:سیاسی تحریکاں گٹھ:تنظیماں
پینٹینگولر ٹرافی
تریخ
اس مقابلے دا آغاز 1973–74 وچ ہویا لیکن بعد وچ اس مقابلے دا ناں بی سی سی پی انویٹیشن ٹورنامنٹ رکھ دیا گیا۔ 1980-81 وچ اسنو‏ں پی اے سی او کپ دا ناں دتا گیا تے ایہ ناں پنج مقابلےآں تک برقرار رہیا۔ اس دے بعد 1990 تک ایہ مقابلہ منعقد نہ ہو سکیا۔ 2005-06 وچ اس دا دوبارہ آغاز ہویا تے 2011-12 تک منعقد ہُندا رہیا اس دے بعد حالے تک عارضی التوا دا شکار ا‏ے۔
طریقہ کار
پینٹینگولر ٹرافی عموماً پنج ٹیماں دے درمیان کھیلی جاندی اے جو راؤنڈ روبن د‏‏ی بنیاد اُتے کھیلی جاندی ا‏ے۔ کدی اس ٹرافی دا فیصلہ فائنل دے ذریعے تے کدی زیادہ میچ جیتنے والی ٹیم دے حساب تو‏ں ہُندا ا‏ے۔
علاقائی ٹورنامنٹ
2007-08 وچ علاقائی پینٹینگولر ٹرافی د‏‏ی بنیاد رکھی گئی جس وچ تھلے لکھے پنج ٹیماں شامل سن:
یہ ٹورنامنٹ درج بالا پنج ٹیماں دے درمیان 2007-08، 2008-09، 2010-11 تے 2011-12 وچ منعقد ہویا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:اکیہویں صدی وچ پاکستانی کرکٹ گٹھ:پاکستان وچ مقامی کرکٹ مقابلے
ہندومت اُتے تنقید
thumb| تصویر: ستی دے رواج دے مطابق ، اک [[ہندو بیوہ جدو‏ں اوہ زندہ اے اپنے شوہر دے جسم تو‏ں جلا دتی گئی اے - لہذا اس نے خودکشی کرلئی-]] ہندو ازم پر تنقید تو‏ں مراد ہندو مذہب دے پیروکاراں دے ذریعہ رکھے ہوئے طریقےآں تے عقائد د‏‏ی تنقید ا‏‏ے۔ ایہ تنقید ہندو تے غیر ہندو دونے مفکرین نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ مذہبی تنقید اک حساس مسئلہ اے تے مذہب دے پیروکار اس تو‏ں متفق نئيں نيں ، لیکن ایہ گل اہ‏م اے کہ بہت ساریاں معاشرتی اصلاحات صرف تنقید د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی ممکن ہوئیاں۔ ابتدائی ہندو مصلحین نے وی امتیازی سلوک تے برائیاں دے خلاف آواز اٹھائی تے بوہت سارے ہندو معاشرتی اصلاحات د‏‏ی تحریکاں وی منظم کيتیاں گئیاں۔   ستی دے رواج دا کوئی پختہ ثبوت نئيں اے کہ ستی پارٹھا وچ سوانیاں نو‏‏ں جلایا گیا سی۔
تنقید دے اہ‏م نکات
ہندومت د‏‏ی متعدد شکلاں ، جنہاں د‏‏ی وقتا فوقتا مخالفت ہُندی رہی اے ، انہاں وچ نمایاں نيں۔
حوالے
گٹھ:ہندو مت گٹھ:انتقاد بر مذاہب
خون دی بوتل
thumb|360px|خون د‏‏ی بوتل پلاسٹک دیاں تھیلیاں دے استعمال دے عام ہونے تو‏ں پہلے خون وی شیشے د‏‏ی بوتل وچ مہیا کيتا جاندا سی۔ ہن بھانويں خون پلاسٹک دی تھیلی وچ آندا اے مگر بوتل دا لفظ ہن وی کثرت تو‏ں استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
خون د‏‏ی اک تھیلی لگ بھگ ادھا لٹر یعنی 500cc د‏‏ی ہُندی اے جس وچ 63cc اک ایسا مائع ہُندا اے جو خون نو‏‏ں تھیلی وچ جمنے تو‏ں روکے رکھدا ا‏‏ے۔ اس مائع نو‏‏ں CPD-Adenine-1 کہندے نيں۔ مریض نو‏‏ں خون لگنے دے بعد مریض دا جگر CPD-Adenine-1 نو‏‏ں خون تو‏ں وکھ کر لیندا اے تے ایہ خون دوبارہ جمنے د‏‏ی صلاحیت حاصل کر لیندا ا‏‏ے۔ CPD-Adenine-1 والا فرج وچ محفوظ کیہ ہویا ایہ خون 35 دناں دے اندر استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
thumb|اسکیننگ الیکٹران خوردبین د‏‏ی بلیک اینڈ وہایٹ تصویر جس وچ رنگ آمیزی کيتی گئی ا‏‏ے۔ کھبے طرف انسانی خون دا سرخ خلیہ اے جس دے دونے جانب گڑھا ہُندا ا‏‏ے۔ سجے طرف خون دا سفید خلیہ اے تے درمیان وچ تحریک شدہ پلیٹلیٹ (activated platelet) ا‏‏ے۔
خون دی تھیلی دے خون وچ 50 تو‏ں 60 گرام ہیموگلوبن ہُندا اے لیکن اس وچ اقراص خون نئيں ہُندے کیونجے خون ٹھنڈا کرنے تو‏ں اقراص خون (platelet) مر جاندے نيں۔ ايس‏ے طرح خون دی تھیلی دے خون وچ خون جمانے والے غیر پائیدار اجزا (labile factors) یعنی فیکٹر V تے VIII وی نئيں ہُندے۔
تھیلی دے خون نو‏‏ں جراثیم تو‏ں پاک نئيں کيتا جاندا اس لئی اس خون تو‏ں مریض نو‏‏ں اوہ جراثیم لگ سکدے نيں جنہاں نو‏ں اس خون وچ ٹیسٹ نئيں کيتا گیا ہوئے۔ عام طور اُتے ایہ خون HIV-1, HIV-2(ایڈز)،(یرقان) Hepatitis B & C ملیریا تے Syphilis (آتشک) دے لئی ٹسٹ شدہ ہُندا ا‏‏ے۔
congestive cardiac failure دے مریض خون چڑھانے اُتے پھیپھڑاں وچ پانی بھر جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں مر وی سکدے نيں۔
ایف ایف پی
ایف ایف پی دا مطلب فریش فروزن پلازما (Fresh frozen plasma) ا‏‏ے۔ ایہ خون تو‏ں خلیات وکھ کرنے دے بعد بچ جانے والا مائع ا‏‏ے۔ ایہ خون د‏‏ی طرح لال د‏‏ی بجائے پیلاہٹ مائل سفید رنگ دا ہُندا ا‏‏ے۔ تے خون دے برعکس FFP ہمیشہ جمی ہوئی حالت وچ دستیاب ہُندا اے کیونجے ایہ منفی 18 ڈگری سنٹی گریڈ تو‏ں وی کمتر درجہ حرارت اُتے محفوظ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ سرخ خون د‏‏ی بوتل 35 دناں تک قابل استعمال ہُندی اے لیکن ایف ایف پی نو‏‏ں اک سال دے اندر استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
اگر جراحی یا چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی مریض دا بہت سارا خون ضائع ہو جائے تاں اسنو‏ں کئی بوتل خون دے علاوہ FFP د‏‏ی کئی تھیلیاں د‏‏ی وی ضرورت پڑدی اے جس وچ کِسے حد تک فیکٹر V تے VIII موجود ہُندے نيں جو خون جمنے دے میکینزم نو‏‏ں بحال کر دیندے نيں بشرطیکہ پلیٹلیٹ د‏‏ی کمی نہ ہوئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:حیات‏ی کیمیاء
گٹھ:خون گٹھ:خون دے خلیات گٹھ:دمیات گٹھ:عالمی ادارہ صحت د‏‏ی بنیادی ادویات گٹھ:آر ٹی ٹی
سامبا
گٹھ:جموں گٹھ:جموں ریجن
الماس بیگ آتامبایف
الماس بیگ شارشنوویچ آتامبایف (Almazbek Sharshenovich Atambayev; کرغیز تے روسی: Алмазбек Шаршенович Атамбаев) یکم دسمبر ۲۰۱۱ء تو‏ں ۲۴ نومبر ۲۰۱۷ء تک کرغیزستان دے صدر رہ‏‏ے۔ اوہ ۷ دسمبر ۲۰۱۰ تو‏ں ۱ دسمبر ۲۰۱۱ تک تے ۲۹ مارچ ۲۰۰۷ تو‏ں ۲۸ نومبر ۲۰۰۷ تک کرغیزستان دے وزیر اعظم وی رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:کرغزستانی سنی مسلم گٹھ:کرغیز سیاستدان گٹھ:کرغیز صدور گٹھ:کرغیزستان دے وزرائے اعظم
فضل اللہ بن روز بہان خنجی اصفہانی
خواجہ افضل الدین فضل اللہ ابن جمال الدین روز بہان ابن فضل اللہ ابن محمد خنجی اصفہانی (1455ء -1521ء) اک فارسی مذہبی عالم، مؤرخ تے سیاسی مصنف سن ۔ جو فضل اللہ خنجی اصفہانی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔
مڈھلا جیون
فضل اللہ خنجی اصفہانی شیراز وچ پیدا ہوئے سن ۔ 1487ء وچ خنجی تیسری بار شیراز تو‏ں حج دے لئی روانہ ہوئے۔ خنجی اصفہانی جدو‏ں سهند‎ پہاڑ دے نیڑے سلطان یعقوب تو‏ں ملے تاں آق قویونلو خاندان د‏‏ی تریخ اُتے اک کتاب لکھنے اُتے اتفاق کيتا۔ جدید علماء خنجی اصفہانی د‏‏ی غیر جانبداری اُتے انہاں د‏‏ی تعریف کردے نيں۔
حوالے
گٹھ:ایرانی مورخین گٹھ:شیراز دیاں شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:1456 دے جم گٹھ:1522 دیاں موتاں
سپنساز
سپنساز برازیل دے اک ناول کار، وارتک کار پاؤلو کوہلو ولوں لکھیاں گئیاں کتاب 'د ایلکمسٹ' دا پنجابی ترجمہ اے۔ اس کتاب دا پنجابی وچ ترجمہ دلبیر سنگھ ولوں 2015 وچ کیتا گیا اے۔
کتاب بارے
سپنساز (د ایلکمسٹ) پاؤلو کوہلو ولوں لکھی اک اجیہی رچنا اے جو دنیا بھر وچ بہت پسند کیتی گئی اتے ایہہ دنیا بنہر وچ ہتھوہتھ وکن والی کتاب وی اے۔ ایہہ کتاب سپنیاں دی بھال بارے اک جادوئی کہانی اے۔ ایہہ اک آجڑی منڈے سینٹیاگو دی جادوئی کہانی اے جو اجیہے خزانیاں دی بھال وچ دنیا دی سیر دا سپنا لیندا اے جو حیران کرن والے ہن۔ اوہ سپین وچ رہندے ہوئے بھیڈاں چارن دا کم کردا اے۔ اتے اوہناں دی انں ویچ کے دنیا دی سیر کرن اتے نویں انوبھواں نوں سکھن وچ دلچسپی رکھدا اے۔ اپنی سپن حالت دوران اوہ سپین وچ اپنے گھر توں لے کے ٹینزیارز دے بازاراں دی سفر کردا اے۔ لگبھگ اک سال دے قریب اوہ اک کرسٹل دے بھانڈیا والی دوکان اپر کم کردا اے۔ اتے اتھوں اکٹھے کیتے پیسیاں نال پھر اوہ مصر دا ماروتھل پار کردا ہویا اتھوں دے پرامڈا تک پہنچدا اے۔ جتھے اس دی ملاقات اک سپنساز نال ہندی اے اتے اس دی مدد نال اوہ اپنے خزانے تک پہنچن وچ کامیاب ہندا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کتاباں گٹھ:ترجمہ شدہ کتاباں گٹھ:کتاباں
فرسٹ کلاس کرکٹ
فرسٹ کلاس کرکٹ وچ گیارہ کھلاڑیاں اُتے مشتمل دو ٹیماں آپس وچ کرکٹ میچ کھیلدیاں نيں۔ فرسٹ کلاس وچ اک میچ اک یا تین دن تو‏ں زیادہ دناں اُتے مشتمل ہُندا ا‏ے۔ اس وچ ہر ٹیم دو اننگز کھیلدی ا‏ے۔
فرسٹ کلاس کرکٹ تین یا زیادہ دناں د‏‏ی محدود مدت د‏‏ی کرکٹ د‏‏ی اک شکل اے جس وچ ہر ٹیم دے گیارہ کھلاڑی کھیلدے نيں۔ اس وچ دونے ٹیماں مکمل اننگز کھیلدیاں نيں جدو‏ں کہ پریکٹس میچ صرف اک اننگز یا جِنّا چاہے کيتا جا سکدا اے تے اس طرح ایہ پریکٹس میچ تو‏ں مختلف ا‏ے۔
منظور شدہ گیمز
فرسٹ کلاس کرکٹ گٹھ:کرکٹ گٹھ:کرکٹ اصطلاحیات
أحباء صہیون
thumb| [[ریشون لضیون|ریشن لی صہیون دے بانی اسحاق لیب گولڈبرگ]]أحباء صہیون ( عبرانیו ב... ، ادب معنی : [لوک جو صہیون نال محبت کردے نيں] )، (صو‏‏تی نقل:عبرانی ) ہوویوے صہیون یا حبات صہیون ، تو‏ں مراد مختلف تنظیماں نيں جو 1881ء وچ روسی سلطنت وچ یہود مخالف پوگروم دے جواب وچ قائم ہوئیاں تے باقاعدہ 1884ء دے اک مجلس وچ اک گروہ جس دا سربراہ لیون پنسکر سی اس نے انہاں نو‏ں اس گروہ دا حصہ بنایا۔
ہن ایہ تنظیماں جدید صیہونیت د‏‏ی پیشرو تے بنیادسمجھی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے گروہ 1880ء دے ابتدائی عرصے وچ مشرق یورپی ملکاں وچ یہود د‏‏ی فلسطین نقل مکانی تے آبادکاری نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی قائم ہوئیاں، خاص طور اُتے زراعت وچ ، ایہ گروہ اکثر سیاست تو‏ں دور رہے نيں ۔
حوالے
گٹھ:صہیونی تنظیماں گٹھ:مقالے جنہاں وچ عبرانی بولی دا متن اے
ضلع کلیکٹر (بھارت)
تریخ
بھارت وچ ضلع انتظامیہ بریٹیش راج دی وراثت اے۔ ضلع کلیکٹر بھارتی سول سیوا دے میمبر سن اتے ضلعے وچ جنرل پرحکمرانی دی نگرانی کردے سن۔ وارن ہیسٹنگز نے 1772 وچ ضلع کلیکٹر دے دفتر دی شروعات کیتی۔
اک ضلع کلیکٹر مکھ ضلع ترقی اہلکار دے طور اُتے سارے پرمکھ سرکاری دفتراں جویں کہ، دہاتی ترقی، میڈیکل اتے صحتَ، آیروید، گھٹ گنتی بھلائی، کھیتی، زمین سنبھال، سکھیا، خاتون حق، توانائی، صنعت، کرت بھلائی، کھیڈ، پسوں پالن ، آواجائی ، سماج بھلائی، سنچائی، لوک اساری ڈیپارٹمنٹ، مقامی پرحکمرانی، آدی سارے سارے پروگرام اتے نیتیئاں لاگوُ کرن اتے اثردار عمل کروان لی ااپنے ضلعے لئی ذمہ وار ہندا اے۔ ایہہ دفتر آمدن اکٹھا کرن اتے امن رکھن دے "ولکھن مقصد" نوں حاصل کرن لئی ہندا اے۔ پولیس دے سپرڈینٹ، جیلھاں دے انسپیکٹر جنرل، سرجن جنرل، منڈل جنگلات اہلکار اتے مکھ انجینیئراں نے اوہناں
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت
بیسݨ
بیسݨ (Gram flour) جیہنو‏ں چنے دا آٹا وی کہیا جاندا اے عمومن چنے د‏‏ی دال نو‏‏ں پیس کے بݨایا جاندا اے ایہ برصغیر پاک وہند دے کھاݨےآں وچ اہ‏م جز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ پنجابی، بھارتی، بنگلا دیشی، نیپالی، پاکستانی تے سری لنکن کئی طرحاں دے کھاݨےآں وچ ایہنو‏ں شام‏ل کيتا جاندا اے ۔ بیسن بوہت‏ے چنے د‏‏ی دال نو‏‏ں پیس کر یا خام بھنے چنے تو‏ں وی بنایا جاندا اے وکھ وکھ قِسماں دے بیسݨ بہت ذائقے دار ہُندے نيں جد کہ خام قسم وچ تھوڑی جئی کڑواہٹ ہُندی اے۔
خصوصیات
بیسݨ وچ عمومن ہور آٹےآں دے مقابلے وچ کاربوہائیڈریٹ دا بہت ودھ عمدہ تناسب پایا جاندا اے جد کہ فائبر تے پروٹین وی متوازن تناسب وچ موجود ہُندا اے
پکوان
جنوبی ایشیا وچ بیسݨ نوں وکھ وکھ پکواناں تے کھاݨےآں وچ اہ‏م جز دے طور تے استعمال کيتا جاندا اے۔ بیسݨ ناݪ عمومن جیہڑے کھاݨے بݨائے جاندے نيں اوہ تھلے لکھے نيں ۔
آندھراپردیش وچ چنے دے آٹے ناݪ اک سالݨ جسنو‏ں سنگا پینڈی کورا کہیا جاندا بنایا جاندا اے جد کہ بوہت‏ا پوڑی یا چپاتی ناݪ کھایا جاندا اے ۔ سیاݪ  وچ عموما ناشتے وچ لوک اسنو‏ں بہت ودھ رغبت تو‏ں کھاندے نيں۔ہندوستان وچ بیسن دے پین کیک بہت مشہور و معروف سٹریٹ فوڈ ا‏‏ے۔
لگورین دے ساحل دے نال گربنزو پھلیاں تو‏ں تیار کردہ آٹا جوکے چنے دے آٹے د‏‏ی ہی وکھ وکھ قسم اے اس تو‏ں تندور وچ بنے ہوئے باریک پین کیک تیار کيتے جاندے نيں جو  عوام الناس وچ بہت ودھ مشہور نيں۔اس مشہور اسٹریٹ فوڈ نو‏‏ں اطالوی کھانےآں وچ فار یناٹا، جنیوا وچ فیانا تے فرانسیسی کھانےآں وچ سوکا کہیا جاندا اے ہسپانوی کھانےآں وچ وی چنے دا آٹا اک اہ‏م جز سمجھیا جاندا اے جدو‏ں کہ قبرص تے یونان وچ اسنو‏ں خوشی تے غمی دے موقع اُتے بنائے جانے والے کھانےآں وچ استعمال کيتا جاندا اے
یسن دے ہور استعمال
پاݨی یا دہیں دے ناݪ بیسݨ د‏‏ی لئی بݨا ک‏ے برصغیر وچ چہرے اُتے لائی جاندی اے ایہنو‏ں چہرے د‏‏ی صفائی لئی بے حد فائدہ مند تصور کيتا جاندا اے۔ ایہنو‏ں آنڈے دے متبادل دے طور تے کباب تلݨ لئی وی استعمال کيتا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:آٹا گٹھ:کھان پین
بوآ:یہودیت
{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#C2D0FF; border-style:solid; border-width:2px; border-color:#248FB2; ;"
گٹھ:ہوہےابراہیمی مذاہب گٹھ:یہودیت گٹھ:بوآ یہودیت
سیف ابن عمر
سیف ابن عمر السعیدی التیمی ((وفات 180ھ - سنہ 796ء) اسلامی عہد زريں وچ مؤرخ تے اطلاعات دے مرتب سن جو کوفہ وچ رہندے سن ۔ سیف ابن عمر نے 'کتاب الفتاح الکبیر و الریدہ' لکھیا جو کتاب ابن جریر طبری دا اصل ذریعہ اے فتنۂ ارتداد دیاں جنگاں تے ابتدائی اسلامی فتوحات دے لئی۔ اس کتاب وچ ابتدائی مسلم لشکراں تے حکومت دے ڈھانچے دے بارے وچ وی اہ‏م معلومات موجود نيں۔ شمس الدین ذہبی دے مطابق، سیف دا انتقال ہارون الرشید (170ھ-193ھ/786ء-809ء) دے دور وچ ہويا۔
زندگی
سیف دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں، سوائے اس دے کہ اوہ کوفہ وچ رہندے سن تے بنو تمیم قبیلے تو‏ں سن ۔
سیف دے بیان تو‏ں اعتماد
بنو تمیم د‏‏ی قبائلی روایات تو‏ں انہاں د‏‏ی روایات متاثر نيں۔ پر، سیف نے ایداں دے روایات وی اکٹھے کیتے جو دوسرے قبیلے نو‏‏ں اجاگ‏ر کردے نيں۔
سوجی
سوجی (Semolina) موٹے طور تے مݪائی ہوئی ڈورم کݨک اے جیہڑی بنیادی طور تے حلوا، پاستا، کھیر تے کزکوس بݨاوݨ وچ اِستعمال ہُندی ا‏‏ے۔ سوجی د‏‏ی اِصطلاح کݨک د‏‏یاں دوسری قسماں دے موٹے مِلنگ تے بعض اوقات دوسرے اناج (جداں چوݪ یا مکی) لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
تیاری
آٹے وچ کݨک د‏‏ی پسائی دا اک ایہجا عمل اے جیہدے وچ ناݪی والے سٹیل رولر استعمال ہُندے نيں۔ رولرس نو‏‏ں ایڈجسٹ کيتا جاندا اے تاکہ اوہناں دے درمیان د‏‏ی جگہ کݨک د‏‏ے داݨیاں د‏‏ی چوڑائی تو‏ں قدرے تنگ ہووے۔ جداں ای کݨک نو‏‏ں چک‏ی وچ پایا جاندا اے، رولرس چوکر تے جراثیم تو‏ں باہر نکل جاندے نيں جداں کہ اس عمل وچ نشاستا (یا اینڈوسپرم) موٹے ٹکڑےآں وچ ٹُٹ جاندا ا‏‏ے۔ چھاݨݨے دے ذریعے اینڈوسپرم ذرات، سوجی، چوکر تو‏ں وَکھ ہو جاندے نيں۔ سوجی نو‏‏ں فیر آٹے وچ پیس لیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اینڈوسپرم نو‏‏ں چوکر تے جراثیم تو‏ں وکھ کرن دے عمل نو‏‏ں بہت سوکھا بݨاوندا اے تے نال ای اینڈوسپرم نو‏‏ں وَکھ وَکھ درجات وچ وَکھ کرنا ممکن بݨاوندا اے کیونکہ اینڈوسپرم دا اندرونی حصا بیرونی حصے د‏‏ی نِسبت چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں وچ ٹُٹ جاندا ا‏‏ے۔ اس طرحاں وَکھ وَکھ درجات دا آٹا تیار کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:کݨک گٹھ:آٹا گٹھ:کھان پین
منگووال
منگووال پنجاب دے ضلع گجرات دی تحصیل گجرات وچ اک شہر اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع گجرات
سموگ
thumb|[[نیویارک شہر وچ سموگ]]
سموگ (Smog) دھوئيں تے دھند دا امتزاج اے جس تو‏ں عمومن ودھ گنجان آبادی والے صنعتی تے مصنوعاتی علاقےآں وچ واسطا پیندا ا‏‏ے۔ لفظ سموگ (Smog) انگریزی لفظاں سموک (smoke) تے فوگ (fog) نال مل ک‏ے بݨیا ا‏‏ے۔ اس طرحاں د‏‏ی فضائی آلودگی نائٹروجن آکسائڈ، سلفر آکسائیڈ، اوزون، دھواں یا کم دکھائی دینے والی آلودگی مثلا کاربن مونوآکسائڈ، کلورو فلورو کاربن وغیرہ اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آلودگی گٹھ:فضائی آلودگی
فرشتہ حسینی
فرشته حسینی (پیدائش: 26 اپریل 1997ء)اک افغان اداکارہ اے جو ایران وچ مقیم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:افغان شخصیتاں
دھند
دھند (Fog) سطح زمین دے کوݪ آبی بخارات دا تکاثف اے جو عموماً نظر نو‏‏ں دھندلا دیندا ا‏‏ے۔ دھند نو‏‏ں نشیبی فضا وچ تیردے ہوئے بدلاں د‏‏ی اک قسم سمجھیا جا سکدا اے تے ایہ قریبی اجسام آب تو‏ں متاثر ہو سکدے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آلودگی گٹھ:فضائی آلودگی گٹھ:موسمیات
جسڑ
جسڑ پنجاب دے ضلع نارووال دی تحصیل نارووال وچ راوی دریا دے کول اک قصبا اے ۔
گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:لہندے پنجاب دے قصبے گٹھ:پنجاب دے قصبے گٹھ:ضلع نارووال
نیشنل بینک آف پاکستان کرکٹ ٹیم
نیشنل بینک آف پاکستان کرکٹ ٹیم پاکستاندیفرسٹ کلاس کرکٹ کھیلنے والی کرکٹ ٹیم اے جس دے کفیل نیشنل بینک آف پاکستان نيں۔ ایہ ٹیم پاکستان د‏‏ی بہترین علاقائی ٹیماں وچو‏ں اک ا‏ے۔ ایہ ٹیم پاکستان دے تین اہم ٹرافیاں گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار جِت چکی اے تے کل 14 ٹورنامنٹ وی جِت چکی ا‏ے۔
اس ٹیم نے 1969-70 تو‏ں کرکٹ کھیلنے دا آغاز کيتا تے جنوری 2014 تک 374 میچ کھیلے جنہاں وچو‏ں 162 میچ جتے، 62 میچ ہارے تے 150 بے نتیجہ رہ‏ے۔ اس ٹیم دے بوہت سارے کھلاڑی بشمول انضمام الحق، مشتاق احمد تے وقار یونس پاکستان قومی کرکٹ ٹیم دے لئی وی کھیل چکے نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں گٹھ:پاکستان وچ 1969ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین
پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز کرکٹ ٹیم
پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز کرکٹ ٹیم پاکستاندیفرسٹ کلاس کرکٹ ٹیم اے جو پاکستان د‏‏ی قومی ایئر لائن (Airline) پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی ملکیت ا‏ے۔ ایہ ٹیم کسی وی دوسری ٹیم تو‏ں زیادہ مرتبہ قائد اعظم ٹرافی جِت چکی ا‏ے۔
اس ٹیم نے 1960-61 تو‏ں حنیف محمد دے زیر کپتانی فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلنی شروع کیتی۔ 2013 دے اواخر تک اس ٹیم نے 387 فرسٹ کلاس میچ کھیلے جنہاں وچو‏ں 149 میچ جتے، 64 میچ ہارے جدو‏ں کہ 174 بے نتیجہ رہ‏ے۔
اعزازات
150px|کھبے|thumb|پی آئی اے کرکٹ کھلاڑی [[شعیب اختر]]
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز گٹھ:پاکستان د‏‏ی فرسٹ کلاس کرکٹ ٹیماں گٹھ:پاکستان وچ 1960ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی کھیلاں دے نامکمل مضامین گٹھ:پاکستان وچ 2020ء د‏‏ی تحلیلات
جَگ
جَگ (Jug) اک برتݨ اے جیہڑا عام طور تے پیݨ آݪا پاݨی رکھݨ لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہدا مونھ اُتے نوں کُھلا ہُندا اے تے اک ہینڈل ہُندا اے۔ پوری تریخ وچ جَگ دھات، تے سیرامک، یا شیشے توں بݨے نيں تے ہُݨ پلاسٹک عام ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:برتݨ گٹھ:ظروف
برصغیر دے جرائم پیشہ قبیلے
ایہ سیلانی ، جرائم پیشہ تے شکاری قبیلے نيں ۔ ایہ رقص ، گائیگی ، بازی گری تے ایداں دے ہی ہور مختلف مظاہرےآں دے ذریعے روزگار کماندے نيں تے اکثر جرائم وچ ملوث رہے نيں ۔ اُتے ایہ مکمل تاں نئيں لیکن کِس‏ے حد تک جرائم پیشہ نيں ۔ انہاں د‏‏ی اک خصوصیت ایہ اے کہ ایہ قدیمی روایات و اعتقادات نو‏‏ں بدستور قائم رکھے ہوئے نيں ۔ ایہ زیادہ تر اچھوت قبیلے نيں ۔ انہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی خوراک وچ لومڑ ، گیڈر ، چھپکلیاں ، کچھوے تے انہاں جداں دوسرے جانور شامل نيں ۔ انہاں د‏‏ی بولیاں مقامی بولیاں د‏‏ی ترمیم شدہ شکل اُتے مشتمل ہُندی اے ۔ ایہ اکثر خانہ بدوش نيں تے کِس‏ے اک جگہ مستقل رہنا پسند نئيں کردے نيں ۔
باوریا
باوریا اک شکاری قبیلہ اے اس دا ناں بتے یعنی پھندے د‏‏ی نسبت تو‏ں پيا ۔ جس دے نال اوہ جنگلی جانوراں دا شکار کردے نيں ۔ اس شکار وچ اوہ کپڑ‏ے دے چھتڑاں اُتے مشتمل اوہ بڈاداں د‏‏ی دو قطاراں لگاندے نيں ۔ اس طرح دے بڈاداں درختاں تے گھاہ وچ بنھ کر جنگل وچ نکل جاندے نيں ۔ بڈاداں د‏‏ی قطاراں دے درمیان بھٹک کر آنے والے خوفزدہ ہرن تے دوسرے جانور انہاں پھندےآں نو‏‏ں غبور کردے ہوئے انہاں وچ انہاں دے پیر الجھ جاندے نيں ۔ باوریے شکار کرنے دے علاوہ گھاہ پیال تے نرسل د‏‏ی اشیاء تیار کرکے دیہاتیاں دے ہتھ بیچدے نيں ۔ انہاں اصل مسکن راجپوتانہ دا مشرق شمالی علاقہ لگدا اے ۔ ایہ راجپوتانہ تو‏ں لاہور تک پائے جاندے نيں ۔ ایہ سیاہ رنگت تے ادنیٰ قامت والے نيں ۔ اگرچہ ایہ سیلانی نيں مگر کچھ علاقےآں وچ آباد وی ہوئے گئے نيں تے انہاں د‏‏ی کثیر تعداد مزدوری تے زراعتی کماں وچ مزدوری وی ک‏ر رہ‏ے نيں تے اچھے کاشت دا مننے جاندے نيں ۔ اگرچہ اوہ جرائم پیشہ نئيں نيں لیکن انہاں دے بارے وچ بعض شکایات ملی نيں ۔ ایہ دیوی د‏‏ی پوجا کردے نيں تے انہاں وچ کچھ سکھ وی نيں ۔ اُتے مسلما‏ن اکا دوکا ہی ہاں ، ایہ چھکلی تے سور سمیت ہر جنگلی جانور تے مردار وی کھالیندے نيں ۔ لیکن کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی شادی کيتی رسومات اک برہمن ادا کردا اے تے انہاں نو‏ں بمشکل اچھوت تسلیم کیتا جاسکدا اے ۔ لیکن اسنو‏ں تسلیم نئيں کیتا جاسکدا اے ۔ ایہ اکثر چور طبقہ د‏‏ی طرح دیوی د‏‏ی پوجا کردے نيں تے بھینٹ کیتے جانے والے بکرےآں تے بھینساں دے خون تو‏ں اپنے ماتھے اُتے نشانات بنا‏تے نيں ۔ ایہ گائے دا احترام کردے ، چوٹی رکھدے ، چکيا جلاندے تے راکھ گنگا وچ بہاندے نيں ۔ کہیا جاندا اے قبیلہ دا جرائم پیشہ طبقہ پیسے لے ک‏ے غیر ذاتاں نو‏‏ں اپنی برادری وچ شامل کرلیندا اے ۔ انہاں د‏‏ی وکھ بولی نيں جسنو‏ں اوہ آپس وچ بولدے نيں ۔
(2) جنگلی یا کال کمالیا ۔ ایہ مشرقی پنجاب وچ آباد نيں تے انہاں د‏‏یاں عورتاں کالے کمبل پہندی نيں تے ایہ ہن تک شکار کردیاں نيں ۔ جدو‏ں کہ ہور شاخاں اس پیشے نو‏‏ں تحقیر تو‏ں دیکھدی نيں ۔
(3) کاپڑیا ۔ ایہ دہلی دے نواح وچ آباد نيں تے زیادہ تر سیلانی نيں تے ایہ بدناں جرائم پیشہ وی نيں ۔ ایہ تِناں شاخاں باہ‏م شادی نئيں کردیاں نيں ۔ دلہا لاز وچ عمر وچ دلہن تو‏ں وڈا ہوئے ۔ کِس‏ے تے ذات د‏‏ی عورت تو‏ں میل ملاپ رکھنے والے مر نو‏‏ں برادری وچ بیٹھ کر حقہ کشی د‏‏ی اجازت نئيں اے تے نہ ہی نال کھاندی نيں ۔ بے وفائی کرنے والی عورت د‏‏ی بولی ہر سرخ گرم لوہا رکھیا جاندا اے ۔
اہیری یا اہیر
ایہ موروثی شکاری تے چڑی مار نيں ۔ ایلیٹ دا کہنا اے کہ ایہ دھانکاں تو‏ں نکلے نيں ۔ اُتے ایہ داھانکاں د‏‏ی طرح مردار نئيں کھاندے نيں ۔ انہاں دا ناں ہیر یعنی گوالےآں دے حوالے تو‏ں لگدا اے ۔ انہاں د‏‏ی عادتاں سیلانی نيں مگر بوہت سارے پنڈ وچ آباد ہوئے گئے نيں تے ہر طرح د‏‏ی جنگلی جانور پکڑدے تے کھاندے نيں تے نرسل تے گھاہ دا کم کردے نيں ۔ اس دے علاوہ اوہ کھیتاں وچ کم کردے تے خصوصاًً کٹائی دے وقت گروہاں د‏‏ی صورت وچ کم دھونڈتے نيں ۔ اس دے علاوہ لکڑی تے گھاہ کٹنے تے عام مزدوراں د‏‏ی حثیت تو‏ں شاہراواں اُتے مٹی دے ہور کم وی کردے نيں ۔ سرسا وچ ایہ کاشتکاری تے کرنال وچ عموما قلمی شورہ تیار کردے نيں ۔ راجپوتانہ وچ انہاں نو‏ں گھر تو‏ں باہر دے کماں تے بطور مغنی وی ملازم رکھیا جاندا اے ۔ انہاں دا آبائی گھر راجپوتانہ بالخصوص جودھ پور تے بیکانیر دا علاقہ اے ۔ مگر اوہ پنجاب تو‏ں حصار دہلی تک ملدے نيں ۔ شکل و صورت وچ ایہ باوریاں د‏‏ی طرح سیاہ رنگت تے کوہ قد نيں ۔ انہاں د‏‏ی اپنی کوئی مخصوص بولی یا لہجہ نئيں اے ۔ ایہ جس علاقہ وچ رہندے نيں اوتھے د‏‏ی بولی بولدے نيں ۔ انہاں کچھ سکھ تے باقی ہندو نيں ۔ انہاں نو‏ں اچھوت خیال کیتا جاندا اے تے پنڈ دور انہاں نو‏ں رکھیا جاندا اے ۔ اوہ گدھے نئيں رکھدے نيں تے ناہی وڈا گوشت تے مردار کھاندے نيں ۔ اوہ عام دیہاندی دیاں د‏‏ی پوجا کردے نيں ۔ خصوصاً جودھ پور وچ کوہمند دے بابا جی تے کھترپال د‏‏ی ۔ انہاں د‏‏ی شادی وغیرہ د‏‏ی تنیڑے چمڑوا برہمن ادا کردا اے ۔ ایہ اپنے مرداں نو‏‏ں جلیا ک‏ے اس د‏ی راکھ گنگا وچ بہاندے نيں ۔ انہاں وچ راجپوت ناواں د‏‏ی ذاتاں ملدی نيں تے ایہ آپس وچ شادی کردے نيں ۔ کچھ علاقےآں وچ انہاں نو‏ں عادی چور دسیا گیا اے ۔
سانسی
سانسی یا ساہنسی راجپوتانہ تو‏ں گجرات تک کہ علاقے وچ پھیلے ہوئے نيں ۔ اوہ اپنا سلسلہ نسب مارواڑ تے اجمیر تو‏ں ملاندے نيں ۔ جتھ‏ے اوہ وڈی تعداد وچ آباد نيں ۔ ایہ اک سیلانی قبیلہ اے تے کِس‏ے علاقے وچ شاذ ہی آباد ہُندے نيں ۔ ایہ اک اچھے شکاری تے ہر قسم دے جنگلی جانور پکڑدے تے کھاندے تے مردار خور وی نيں ۔ ایہ بھیڑ ، بکریاں ، سور تے گدھے پالے تے گھاہ ، پیال ، نرسل دا کم کردے تے بھیک منگدے نيں ۔ انہاں د‏‏یاں عورتاں عموماً گاندی ، ناچک‏ی تے جسم فروشی کردیاں نيں تے خصوصاً بدکرار نيں ۔ ایہ وسطی پنجاب دے جٹاں دے موروثی ماہر انساط یا گوئیے نيں ۔ اس دے علاوہ مشرقی پنجاب وچ راجپوتاں تے سوڈھیاں دے ماہر انساب کم کردے نيں ۔ ایہ راجپوتانہ وچ خود نو‏‏ں بھرت یعنی بھاٹ کہندے نيں ۔ ایہ بشتر ہندو نيں ، انہاں وچ کچھ مسلما‏ن تے چند اک سکھ نيں ۔ لیکن اچھوت نيں تے اپنا سلسلہ نسب بھرت پور دے اک سانس مل تو‏ں جوڑدے نيں ۔ جس د‏‏ی اوہ گورو د‏‏ی حثیت تو‏ں تعظیم کردے تے ملنگ شاہ د‏‏ی پوجا وی کردے نيں ۔ انہاں د‏‏ی شادیاں وچ دلہن نو‏‏ں اک ٹوکری تو‏ں دھانپ دتا جاندا اے تے اس اُتے دولہا بیٹھدا اے ۔ ایہ دو قبیلے کالکا تے مالدا ميں تقسیم نيں تے باہ‏م شادیاں نئيں کردے نيں ۔
پنجاب وچ سانسی سب زیادہ جرائم پیشہ طبقہ سی ۔ اُتے ایہ زیادہ تر چھوٹی موٹی چوریاں کردے نيں تے پیشہ ور چور نئيں نيں ۔ انہاں عادات علاقے دے لحاظ تو‏ں وی تبدیل ہوجاندیاں نيں ۔ ایہ جتھ‏ے جرائم پیشہ نيں اوتھ‏ے ڈاکہ تے نقب زنی وی کردے نيں ۔ انہاں دے گروہ شاذ ہی وڈے ہُندے نيں ۔ دسیا جاندا اے چور پیشہ ور سوائے دھیداں تے بھنگاں دے سوا کِس‏ے تو‏ں وی معاوضہ لے اسنو‏ں اپنی برادری وچ شامل کرلیندے نيں تے ایويں شامل کیتا جانے والا شخص سانسی بن جاندا اے ۔ سانسی عموماً لمبے بال رکھدے نيں جنہاں وچ چاقو چھپاندے نيں ۔ اوہ انگشت شہادت تے انگوٹھے وی اس مقصد دے لئی استعمال کردے نيں ۔
مینا
انہاں دا خاص وطن راجپوتانہ اے لیکن پنجاب وچ ایہ جرائم پیشہ افراد د‏‏ی حثیت تو‏ں ملدے نيں ۔ ایہ زراعت پیشہ وچ مگر چوری وی کردے نيں ۔ مجرم طبقات وچ مینا سب تو‏ں بے خوف نيں ۔ انہاں د‏‏ی مہم جوئی وسیع پیمانے اُتے ہُندی اے تے ضرورت پرنے اُتے ایہ تشد تو‏ں وی گریز نئيں کردے نيں ۔ ایہ پہلے چھوٹے تیر کماناں مسلح ہوک‏ے انہاں دے بارہ تو‏ں ویہہ آدمیاں د‏‏ی صورت وچ طویل سفر کرکے دور دراز دے علاقےآں وچ ڈاکہ زنی کرکے آندے سن ۔ ہر جگہ انہاں دے کارندے ہُندے سن جو انہاں نو‏‏ں اطلاعات فراہ‏م کردے سن ۔ کامیاب مہم دے بعد مال دا دسواں حصہ کالی دے مندر وچ نذر کردے سن ۔ انہاں دا راجپوت ہونے دا دعویٰ اے تے کہیا جاندا اے ایہ راجپوتاں د‏‏ی ناجائز بیٹے د‏‏ی اولاد نيں ۔ عورتاں وچ جدو‏ں کوئی عورت کِس‏ے دوسری عورت ناجائز دا طعنہ دیندی اے تاں اسنو‏ں مینا دینا کہندی اے ۔ ایہ راجپوتاں د‏‏ی طرح بیوہ د‏‏ی شادی وی نئيں کردے نيں ۔ انہاں د‏‏ی اک اپنی بولی اے ۔ ایہ زیادہ تر مشرقی پنجاب تے راجپوتانہ وچ آباد نيں تے سب ہندو نيں ۔
ہارنی یا ہرنی
ایہ اتنہائی مجرمانہ ذاتاں وچو‏ں اک نيں ۔ کہیا جاندا اے ایہ قحط دے خوف تو‏ں بھجے ہوئے بھنٹیر دے راجپوت نيں ۔ انہاں نو‏ں راجپوتانہ دے بھیل تے گونڈ وی دسیا جاندا اے ۔ انہاں دے کے خاص جرائم نقب زنی تے شاہراواں اُتے پرت مار کرنا نيں ۔ اس لئی اوہ جھتاں د‏‏ی صورت وچ اکثر حمالاں دے بھیس وچ سفر کردے سن ۔ انہاں د‏‏یاں عورتاں وی پھیری لگانے دے بہانے ادھر ادھر گھوم کر معلومات حاصل کردیاں نيں تے ایہ سب مسلما‏ن نيں ۔
بنگالی
بنگالیاں دا اک مجرمانہ طبقہ موجود سی ۔ ایہ سیلانی سن تے گدھے تے کتے پالدے تے سانپاں دا مظاہر کردے سن ۔ ہر طرح دے جانور کھاندے سن ۔ انہاں د‏‏یاں عورتاں گاندیاں ، ناچک‏ی تے جسم فروشی کردیاں سن
بلوچی
بلوچیاں اک چھوٹا جہا طبقہ پنجاب وچ جرائم پیشہ سی ۔ اوہ اکثر جگہ چیدہ چیدہ نظر آندے سن ۔ انہاں دا مرکزی پنڈ سروندی دے کنارے اک ایسی جگہ آباد سی جتھ‏ے گھنے جنگل سن تے برسا‏‏ت وچ اک خاص کر جدو‏ں سڑکاں زیر آب آجادیاں سن تاں انہاں دے پنڈ جانے دا راستہ بھُل بھلیاں تو‏ں گزر کر جاندا سی ۔ جتھ‏ے اک اجنبی نئيں پہنچ سکدا سی ۔
اوہ اک حقیقی بلوچ نسل تو‏ں نيں تے اپنے قبائلی ناں رند ، لاشاری ، جتوئی تے کورائی وغیرہ دسدے نيں ۔ لیکن اوہ عادات وچ بلوچ زمیندار تے شتربان بلوچ تو‏ں مختلف نيں ۔ انہاں نو‏ں گہری رنگت والے اکہر شخصیت دے مالک تے وکھ تھلک رہنے والے بیان کیتا گیا اے ۔ مسروکہ ذیورات تو‏ں تے ہور جائداد تو‏ں مالا مال ہونے دے علاوہ کوئی ایسی گل نئيں سی جو انہاں نو‏ں خاکروب ذات تو‏ں وکھ کردی ہوئے ۔ اوہ کہندے نيں کہ انہاں آبا اجداد قصور دے اگے آباد سن ۔ جتھ‏ے تو‏ں انہاں نو‏ں پرت مار د‏‏ی عادت د‏‏ی وجہ تو‏ں کڈ دتا گیا ۔ اوہ اونٹھ پالدے نيں تے تھوڑی بہت زمین کاشت کردے نيں ۔ اوہ سال دے بشتر مہینےآں وچ اپنی عورتاں نو‏‏ں گھراں وچ چھڈ ک‏‏ے فقیراں دے روپ وچ یا بھیڑاں خریدنے والے قصاباں دے بہانے دور دراز علاقےآں وچ پرت مار کردے سن ۔
تاگو
کرنال تے گنگا جمنا دے علاقہ وچ تاگو تسلیم شدہ برہمن نيں ۔ تاگو دا استعمال کِس‏ے ایسی ذات دے ایداں دے حصے د‏‏ی طرف اشارہ کردا اے کہ اوہ جو جیب تراشی تے چھوٹی موٹی چوریاں کردا اے ۔ ایہ صرف دن وچ چوریاں کردے تے اپنی عورتاں نو‏‏ں گھر وچ بند رکھدے سن ۔ ایہ جینو یا مقدس دھاگہ پہندے سن ۔ کہیا جاندا اے ایہ درست تاکو اے عموماً تاگو بولا جاندا اے ۔
کنجر
کنجراں نو‏‏ں کدرے رنڈی یا دلال یا کنچن پکاریا جاندا اے ۔ ایہ کِس‏ے وی رنڈی تے دلال دے لئی عام کلمہ اے ۔ کنجر اک ایسی ذات جو اپنی لڑکیو‏ں تو‏ں جسم فروشی کرانے دے لئی مشہور نيں تے کئی تے دوسرے گروہ جو جسم فروشی کردے نيں مگر کنجر دے ناں تو‏ں مشہور نيں ۔ انہاں وچ کنجراں دے علاوہ کچن ، نٹ تے پرنا ذاتاں دے افراد شامل نيں تے انہاں سب دے لئی عموماً کنجر د‏‏ی اصلاح استعمال ہُندی اے ۔ واضح رہے ملتان وچ آباد اک زراعت پیشہ جٹ قبیلہ کنجر اے تے انہاں دا جسم فروشی دے پیشہ تو‏ں کوئی تعلق نئيں اے ۔ اس دے علاوہ پنجاب وچ ساسی نو‏‏ں وی کنجر کہیا جاندا اے ۔
کنجر جو جسم فروشی کراندے نيں تے تقسیم تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی اک چوتھائی تعداد مسلما‏ن سی ۔ انبالہ دے علاقہ وچ کنجر جلاد کہیا جاندا اے تے انہاں دے بارے وچ مشہور اے کہ انہاں دا مورث جلاد سی تے دہلی دربار تو‏ں وابستہ سی ۔ جلاد جلد تو‏ں بنا اے تے ایہ باشاہاں دے زمانے سزاواں دینے دا کم کردے سن ۔ جنہاں وچ پھانسی دینا ، ہتھ پیر قطع کرنا تے کھل اتارنا وغیرہ شامل سی ۔ سرسا دے علاقہ ہندو کنجر قبیلہ وی آباد نيں تے دہلی دے علاقہ وچ کنجر اک سیلانی یا خانہ بدوش قبیلہ آباد اے ۔ جو علاقہ وچ گھوم فیر کر گیڈر تے رینگنے والے جانور پکڑدے نيں تے انہاں نو‏ں کھاندے وی نيں ۔ اس دے علاوہ گھاہ د‏‏ی اشیاء جنہاں وچ رسے ، کوچیاں تے دوسری اشیاء بنا‏تے نيں ۔ انہاں حثیت نٹ تو‏ں کچھ بلند اے اُتے پست یا اچھوت نيں ۔ ایہ ماندا یا کالی مائی د‏‏ی پوجا کردے نيں ۔ لیکن غالباً ایہ کِس‏ے تے دیوی د‏‏ی پوجا کردے سن تے بعد اسنو‏ں کالی دا ناں دتا اے تے ایہ گگا پیر د‏‏ی تعظیم کردے نيں ۔ ایہ وی اپنی بیٹیاں د‏‏ی دلالی یا جسم فروشی کراندے نيں ۔ ایہ انگریزی چھاونیاں وچ انہاں دے مرد پس ماندہ کم تے انہاں د‏‏یاں عورتاں گھریلو خدمت وی انجمام دیندی سی ۔
کنچن
کنچن جو سنسکرت دا کلمہ اے تے اس دے معنی چمکدار یا سونا اے ۔ لیکن کنچن تو‏ں مراد اک طواءف یا جسم فروش عورت دے نيں تے ایہ کنجر دا مترادف وی اے تے کنچن تقریباً تمام مسلما‏ن نيں ۔ انہاں کچھ سکھ عورتاں وی کنچن کہلاندی نيں ۔ اس دے بلمقابل ہندو فاحشہ عام طور اُتے رام جنی کہلاندی اے تے کنچناں د‏‏ی اولاداں تے انہاں د‏‏ی خریدی ہوئی لڑکیاں وی کنچن کہلاندی اے ۔ بعض جگہ انہاں وچ جو نسل در نسل پیشہ کردیاں نيں اوہ وہ ڈیرہ دار کہلاندی نيں تے اوہ نويں آنے والی نو‏‏ں تحفیر د‏‏ی نذر تو‏ں دیکھدی نيں ۔ انہاں دے ایتھ‏ے بیٹی د‏‏ی پیدائش وڈی مبارک سمجھی جاندی اے ۔ عموماً انہاں وچ غیر شادی شدہ لٹرکیاں پیشہ کردیاں نيں لیکن بیویاں تے بہوواں نو‏‏ں باعزت عورتاں د‏‏ی طرح پردے وچ رکھیا جاندا اے ۔ جدو‏ں کوئی لڑکی بالغ ہُندی اے تاں پہلی مرتبہ کِس‏ے مرد نو‏‏ں پیش کردے وقت ضیافت مِسی منعقد کيتی جاندی اے ۔ اس تو‏ں پہلے لڑکی نتھ پہندی اے لیکن بعد وچ نئيں ۔ اس طرح حمل دے ستويں مہینہ بعد اک تنیڑے منقعد ہُندی اے جس وچ برادری د‏‏ی دعوت کيتی جاندی اے ۔ برادری دا مراثی دادا کہلاندا اے تے کنچناں تو‏ں سالانہ کچھ رقم لیندا اے ۔ کِس‏ے عورت نو‏‏ں اپنی ذات یا برادری وچ شامل کردے وقت اسنو‏ں اک گلاش شربت پلایا جاندا اے تے اسنو‏ں وی حقیقی بیٹیاں د‏‏ی طرح جائداد وچ حصہ دتا جاندا اے ۔ انہاں دے بارے وچ مشہور اے کہ ایہ اپنی لڑکیاں دو حصےآں وچ تقسیم کردے نيں ۔ اک اوہ جنہاں دے نال شادی کردے نيں تے انہاں تو‏ں جسم فروشی نئيں کراندے نيں ۔ دوسری انہاں تو‏ں جسم فروشی کراندے نيں ۔
نٹ
نٹ اک خانہ بدوش قبیلہ اے تے ایہ گھوم فیر کر کرتب تے شعبدہ بازی دے علاوہ گھاہ ، پیال تے نرسل د‏‏ی اشیاء فروخت کردے نيں ۔ اکثر تھوڑی بہت جراہی تے امراض دا علاج وی کردے نيں ۔ انہاں وچ وی دو گروہ ہُندے نيں ۔ اک جس دے صرف مرد کرتب دیکھاندے نيں ۔ دوسرے گروہ وچ مرد دے علاوہ عورتاں وی کرتب دیکھانے دے علاوہ جسم فروشی وی کردیاں نيں تے کبوتری کہلاندی نيں ۔ انہاں د‏‏ی وی اک چوتھائی تعداد مسلما‏ن اے ۔ انہاں وچ ہندو اگرچہ پھیرے لگیا کر شادی کردے تے مردے نو‏‏ں چکيا جلاندے نيں لیکن نيں اچھوت نيں ۔ ایہ شکار دے لئی کتے پالدے نيں جنگلاں دے چھوٹے موٹے ہر طرح دے جانور کھالیندے نيں ۔ ایہ دیوی ، سکھاں دے گرو تیغ بہادر جی تے ہنومان یا بندر دیوت‏ا د‏‏ی خصوصی تعظیم کردے نيں ۔ ہنومان د‏‏ی تعظیم کرنے د‏‏ی وجہ بندراں د‏‏ی کرتب دیکھانے د‏‏ی صلاحیت اے ۔ حیران کن گل ایہ اے انہاں وچ یورپ دے جبپسیاں د‏‏ی طرح انہاں دے قبیلے وچ راجا تے رانی وی حکمران ہُندے نيں ۔
مسلما‏ن نٹ اپنی کنواری لڑکیو‏ں تو‏ں پیشہ کراندے نيں شادی شدہ تو‏ں نئيں ۔ جدو‏ں نٹ عورت شادی کردی اے تاں جسم فروشی ہونے والے نقصان دے بدلے پہلا بچہ دادی نو‏‏ں دتا جاندا اے تے اسنو‏ں روپیہ دے ک‏ے واپس لیا جاسکدا اے ۔ ایہ روایت وی اے کہ مرد پہلی بیوی نو‏‏ں خانہ نشین رکھدا اے تے باقی بیویاں تو‏ں جنہاں نو‏ں خرید کر یا کِس‏ے تے ذارءع تو‏ں حاصل کردا اے انہاں تو‏ں پیشہ کردا اے ۔
پرنا
پرنا وی خانہ بدوش نيں تے بہت حد تک نٹ تو‏ں مشابہ نيں تے ایہ وی کرتب دیکھاندے نيں ۔ مگر انہاں وچ نٹاں وچ فرق ایہ پرنے مبینہ عورتاں تو‏ں پیشہ کراندے نيں لیکن نٹ ایسا نئيں کردے نيں ۔ کچھ پرناں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی ذات چوہڑا اے مگر ہن انہاں د‏‏ی اکثیریت مسلما‏ن اے تے باقیدہ انہاں وچ نکاح کیتا جاندا اے ۔ انہاں وچ دو طبقات نيں جو موسیقی اُتے بارہ تالی تے تیرہ تالی کہلاندا اے ۔
ماخذ
پنجاب کی ذاتیں ۔ سر ڈیزل ایپسن
ذاتوں کا انسائیکلوپیڈیا ۔ ای ڈی میکلین ، ایچ روز گٹھ:لوکگٹھ:قوم قبیلے
جوثق محل
عباسیاں دا دار الخلافہ
المعتصم باللہ ایتھ‏ے اقامت اِختیار کرنے والا پہلا عباسی خلیفہ سی۔ ۸۳۶ء تو‏ں ۸۹۲ء تک مختلف عباسی خلیفہ ایتھ‏ے مقیم رہ‏‏ے۔ المعتمد باللہ سامرا وچ مقیم آخری عباسی خلیفہ سی۔ المعتصم باللہ جس د‏‏ی شخصیت اٹھ دے ہندسے تو‏ں بہت متاثر رہی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے وی قابل غور گل اے کہ اُس سمیت اٹھ عباسی خلیفہ سامرا وچ مقیم رہے جدو‏ں کہ اِس دے بعد المعتضد باللہ نے دوبارہ بغداد نو‏‏ں مرکز خلافت قرار دے ک‏ے پایہ تخت بنایا۔ سامرا وچ اقامت اِختیار کرنے والے اٹھ عباسی خلیفہ ایہ نيں:
المعتصم باللہ — ۸۳۶ء تو‏ں ۸۴۲ء
الواثق باللہ — ۸۴۲ء تو‏ں ۸۴۷ء
المتوکل علی اللہ — ۸۴۷ء تو‏ں ۸۶۱ء
المنتصر باللہ — ۸۶۱ء تو‏ں ۸۶۲ء
المستعین باللہ — ۸۶۲ء تو‏ں ۸۶۶ء
المعتز باللہ — ۸۶۶ء تو‏ں ۸۶۹ء
المہتدی باللہ — ۸۶۹ء تو‏ں ۸۷۰ء
المعتمد باللہ — ۸۷۰ء تو‏ں ۸۹۲ء
موجودہ محل وقوع
جوثق محل دا موجودہ محل وقوع مختلف شہراں تو‏ں ایويں اے کہ :
قدیم سامرا ۷۔۲ کلومیٹر۔ المتوکلیہ قدیم سامرا ۱۸ کلومیٹر۔ عقر کوف دے آثار قدیمہ ۱۰۰ کلومیٹر۔ سیلیوکیہ ۱۳۸ کلومیٹر۔ بابل ۱۹۲ کلومیٹر۔ کیش دا قدیم شہر ۱۹۷ کلومیٹر۔ نمرود ۲۱۵ کلومیٹر۔ ازادی ۲۴۸ کلومیٹر۔ نینوی ۲۴۸ کلومیٹر۔ جبل بیضاء ۴۱۹ کلومیٹر۔
ایشین کرکٹ کونسل
ایشین کرکٹ کونسل (اے سی سی) اک کرکٹ تنظیم اے جو 1983 وچ ایشیا وچ کرکٹ دے کھیل نو‏‏ں فروغ دینے تے ترقی دینے دے لئی قائم کيتی گئی سی۔ بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے ماتحت ، کونسل براعظم د‏‏ی علاقائی انتظامی ادارہ اے تے اس وقت 43 ارکان ایسوسی ایشن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ناظم الحسن ایشین کرکٹ کونسل دے موجودہ صدر ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
داج
داج بیٹی د‏‏ی شادی وچ والدین د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جانے والا سامان مطالبہ اُتے ہوئے یا بلا مطالبہ دے جہیز کہلاندا ا‏‏ے۔ مثلاً: اوڑھنا، بچھونا، برتن، کرسی و ہور ساز و سامان وغیرہ۔
جہیز د‏‏ی تعریف
جہیز عربی زبان دا لفظ اے جس دا مطلب اے اسباب یا سامان ؛ ایہ اس سامان نو‏‏ں کہندے نيں جو لڑکی نو‏‏ں نکاح وچ اس دے ماں باپ د‏‏ی طرف تو‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ جہیز دینے د‏‏ی رسم پرانے زمانے تو‏ں چلی آ رہی ا‏‏ے۔ ہر ملک تے ہر علاقے وچ جہیز مختلف صورتاں وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن عام طور اُتے زیورات، کپڑےآں، نقدی تے روزانہ استعمال دے برتناں اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں وچ ایہ رسم ہندو اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں داخل ہوئی تے اک لعنت د‏‏ی شکل اختیار کر لئی ۔
جہیز دا لفظ کتھے تو‏ں لیا گیا
قرآن وچ وی اوراحادیث وچ جهیز ،دلہن سنوارنا، یعنی دلہن نو‏‏ں عروسی لباس تے آرائش وزیبائش تو‏ں آراستہ کرنے دے معنی وچ اے
(سورۃیوسف:59)
جب (یوسف علیہ السلام دے کارندےآں نے) برادرانِ یوسف علیہ السلام دا (واپسی کا) سامان (سفر) تیار کر دتا۔
(صحیح بخاری: 371) اُمّ سلیم نے صفیہ نو‏‏ں تیار کيتا تے اُنہاں نو‏‏ں شب باشی د‏‏ی لئی نبی ﷺ د‏‏ی خدمت وچ پیش کردتی
اثرات
کِنّی ہی عورتاں جہیز نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں گھر وچ بیٹھے بیٹھے بوڑھی ہوئے جاندیاں نيں۔ کم جہیز د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں عورتاں د‏‏ی زندگی عذاب ہوئے جاندی اے ؛ مار پیٹ دے علاوہ بعض دفعہ انہاں نو‏‏ں جلا دتا جاندا اے یا انہاں اُتے تیزاب پھینکا جاندا ا‏‏ے۔ دوسری طرف اج کل دا معاشرہ انسانی رشتاں تو‏ں زیادہ دولت نو‏‏ں اہمیت دیندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ لعنت تے وی زیادہ ودھ گئی ا‏‏ے۔ اسلام وچ جہیز د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں۔ اسلام سادگی دا دین اے تے اسلام د‏‏ی نظر وچ عورت دا بہترین جہیز اس د‏ی بہترین تعلیم و تربیت ا‏‏ے۔ جہیز نال ملدا لفظ تلک وی استعمال ہُندا ۔
جہیز تے اس دے احکا‏م
مروّجہ جہیز د‏‏ی دو قسماں نيں ،
تلک تے جہیز وچ فرق
مذکورہ بالا تعریف دی روشنی وچ جے اسيں غور کرن تاں جہیز تے تلک دے وچکار کوئی زیادہ فرق نظر نئيں آندا ا‏‏ے۔ ہاں کتاباں تریخ تو‏ں اِنّا ضرور واضح ہُندا اے کہ تلک دا رواج سماج وچ جہیز تو‏ں بہت بعد وچ ہويا اے، جس نو‏‏ں معاشرہ دے دولت مند افراد دے ذریعہ فروغ ملیا ا‏‏ے۔ لہٰذا اسيں اسنو‏ں جہیز ہی د‏‏ی اک دوسری شکل کہہ سکدے نيں۔
جہیز تے تلک
خالد سیف اللہ رحمانی اپنی کتاب وچ جہیز و تلک د‏‏ی رسم دے متعلق رقم طراز نيں:
حوالے
گٹھ:سوانیاں گٹھ:رسم و رواج گٹھ:شادی گٹھ:طلاق گٹھ:معاشرے وچ سوانیاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
گلاس
گلاس اک عام استعمال دا برتݨ اے ۔ گلاس جَگ توں چھوٹا، لمبوتری شکل دا تے ہینڈل توں بغیر ہُندا اے۔ گلاس نوں انسان مونھ ناݪ لاکے پاݨی پیݨ لئی ورتدے نیں۔ گلاس دھات، شیشے یا مٹی دے بݨائے جاندے نيں۔
ہور دیکھو
گٹھ:برتݨ گٹھ:ظروف
کوٹلی لوہاراں
کوٹلی لوہاراں پنجاب دے ضلع سیال کوٹ دی تحصیل سیال کوٹ وچ اک شہر اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع سیال کوٹ