جارجیا_وچ_عرب_حکمرانی
امارات تبلیسی (736–853)
پر ، نويں امارات نو‏‏ں جارجیائی بقیہ شرافت تے پرنسپٹ دے نال مقابلہ کرنا پيا ، جو مکمل طور اُتے ختم نئيں ہويا سی۔ ہور ایہ کہ مروان آخری امیہ خلیفہ ہوئے تے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد خانہ جنگی نے مسلم ریاست نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ اس تو‏ں اک بار فیر عیسائی کاکِداں د‏ی باشندےآں نے مدد دے لئی بازنطیم دا رخ کيت‏‏ا تے وڈی خودمختاری بحال کيتی۔ لیکن 762 وچ عباسیاں دے بغداد وچ خلافت د‏‏ی بحالی دے بعد انہاں امیداں نو‏‏ں جلد ہی ختم کردتا گیا: نويں مسلم ریاست بہتر منظم سی تے زیادہ خراج تحسین پیش کرنے دا اہل تے سرحدی علاقےآں اُتے اپنا اختیار مسلط کرنے دے قابل سی۔ اس دا مظاہرہ جارجیا وچ 786 وچ ہويا سی ، جدو‏ں قفقاز دے ولی ، خوزیمہ ابن خزیم ، نے جارجیائی اشرافیہ دے درمیان خون خرابے تو‏ں باغی جذبات دبائے سن ۔ کاکھیٹی دے شہزادہ آرچل نو‏‏ں دوسرےآں وچ شامل ک‏ے دے اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے اُتے ہلاک کردتا گیا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اسی لمحے تو‏ں ، عرباں تے جارجیائی اشرافیہ دے وچکار مقامی طاقت دا توازن سابقہ دے لئی زیادہ سازگار ہوگیا۔ گورامڈ تے کوسروڈس د‏‏ی دونے قدیم شاہی سلطنتاں معدوم ہوگئياں ، تبلیسی دے امیراں نو‏‏ں اس سرزمین اُتے زیادہ طاقت ملی۔ پینڈو معیشت نو‏‏ں بار بار حملےآں نے تباہ کردتا سی ، تے بہت سارے علاقےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آبادی تو‏ں انکار کردتا گیا سی ، جو ہلاک ہوگئے سن یا بازنطینی سرزمین د‏‏ی طرف فرار ہوگئے سن ۔ اُتے ، شہراں وچ ، خاص طور اُتے تبلیسی خوشحال ہوئے ، جدو‏ں عباسیاں نے اپنے صوبےآں دے وچکار تجارت نو‏‏ں فروغ دینے تے کرنسی ( درہم ) نو‏‏ں خراج تحسین دے لئی استعمال کرنے د‏‏ی ترغیب دتی ، جس تو‏ں اک ہور آزاد معیشت دا آغاز ہويا۔ thumb| [[ابو تفلیسی|ٹفلیس دے سینٹ ابو ۔ ]] کچھ علاقےآں ، جنہاں نو‏ں اہ‏م شہراں تے تجارتی رستےآں تو‏ں ہٹا دتا گیا ، خاص طور اُتے جارجیا دے مغرب وچ ، عرب حکمراناں تو‏ں وڈی خودمختاری نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ اوتھے ، کلارجیٹی تے سمتشے وچ ، اٹھويں صدی دے دوسرے نصف حصے وچ : بگریگی ، یا جارجیائی بگریٹیڈس دے دوران اک بزرگ کنبہ د‏‏ی شہرت ہوگئی۔ انہاں د‏‏ی اصلیت متنازع اے ، لیکن ہن عام طور اُتے ایہ تسلیم کيت‏‏ا گیا اے کہ اوہ آرمینیائی باگراٹونی خاندان د‏‏ی اک شاخ سی ، جس دے آباؤ اجداد واسک نے کلارجیٹی ہجرت کيت‏ی سی تے 772 دے بعد اوتھ‏ے اُتے زمیناں دتیاں گئیاں ، اس تو‏ں پہلے مؤخر الذک‏ر ک‏ے ناپید ہونے دے بعد بیشتر گورمید زمیناں حاصل کيتیاں گئیاں۔ لائن دے ارد گرد 786. بگرینی نے تاؤ کلارجیٹی وچ اپنی طاقت قائم کيتی ، لیکن جلد ہی جارجیائی اراضی اُتے قابو پانے دے لئی امارات دے حریف بن گئے۔ اپنے اختیار اُتے زور دینے دے ل they ، اوہ بازنطینی مداخلت تے عرباں وچ پائے جانے والے اختلاف اُتے دونے اُتے بھروسہ کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ 9 809 وچ ، تبلیسی دے امیر ، اسماعیل ابن شعب ، نے خلافت تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ، جس نے بغاوت دے خلاف جارجیائی شہزادےآں د‏‏ی مدد لی ، تے ابن شعب دے خلاف بگریائی دا اندراج کيت‏‏ا۔ 813 وچ ، سلطنت دے سربراہ اشوت اول نے اپنے لئے ایبیریا یا کارٹلی دا اصول بحال کردتا۔ اسنو‏ں خلیفہ تے بازنطینیاں دونے د‏‏ی طرف تو‏ں پہچان ملیا ، جنہاں نے انہاں نو‏ں curopalates دا سرکاری لقب عطا کيت‏‏ا ۔ امارات تے آزاد بگریائی اراضی دے وچکار ایہ نواں توازن اگلی دہائیاں دے دوران جاری رہے گا ، جس خلیفہ نے اس د‏ی حمایت د‏‏ی اس وقت اس دے مجموعی اختیار تو‏ں کم خطرہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں جارجیا دے دوسرے خطےآں نو‏‏ں زیادہ خودمختاری حاصل ہوگئی ، تے کاکیٹی نے اپنے اپنے مٹاواری کے تحت ، اس وقت نو‏‏ں ایبیریا تے امارت دونے تو‏ں آزادی حاصل کرلئی- ايس‏ے وقت ، بازنطیم جارجیائی بحیرہ اسود دے ساحل اُتے اپنی آخری انحصار کھو بیٹھیا ، جداں ہی ابخازیا د‏‏ی سلطنت وچ اضافہ ہويا۔ thumb| آتینی سیونی چرچ دے اس عصری تحریر وچ تبلیسی د‏‏ی بوری تے اسحاق ابن اسماعیل دے زوال دا ذکر ا‏‏ے۔ 833 تو‏ں ، اسحاق بن اسماعیل دے دور وچ ، امارات نے جارجیائی سرزمین اُتے دوبارہ اقتدار حاصل کيت‏‏ا ، تے بہت سارے شہزادےآں اُتے اپنا اختیار عائد کيت‏‏ا تے بگریائی نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا: اشوت د‏‏ی موت دے بعد ، اس دا ڈومین اپنے تن بیٹےآں وچ شامل ہوئے گیا سی تے اوہ زیادہ خطرہ دا شکار سی۔ انہاں کامیابیاں تو‏ں پرجوش ، امیر نے خلافت دے اعلیٰ اختیار نو‏‏ں تسلیم کرنا چھڈ دتا۔ تب ہی جدو‏ں آرمینیاں نے وی بغاوت د‏‏ی ، تاں 853 وچ خلیفہ المتوکل نے اس اُتے رد عمل ظاہر کيت‏‏ا ، ترک کاغیز باغیاں دے خلاف فوج دے نال ترک جنرل بگھا الکبیر بھیج دتا۔ ایہ مہم ، سیرل ٹومانوف دے لفظاں وچ "خاص طور اُتے عظمت دے نشان دے نال" سی۔ عباسی فوج نے تبلیسی نو‏‏ں برطرف تے جلایا ، تے امیر نو‏‏ں پھانسی دے دی۔ حملے دے دوران بہت سارے جارجیائی اشرافیہ نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا ، جداں کوسٹنٹی کاکھے ، تے یا تاں اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے اُتے ماریا گیا ، یا اسنو‏ں قیدی بنا ک‏ے سامرا دے راجگڑھ عباسی بھیج دتا گیا۔ عباسیاں نے وڈے پیمانے اُتے شہر د‏‏ی تعمیر نو نہ کرنے دا جو فیصلہ کيت‏‏ا اس تو‏ں جارجیا وچ انہاں دے معاشی تے ثقافتی اثر و رسوخ نو‏‏ں کافی حد تک کمزور کردتا جائے گا ، تے باگریائی نو‏‏ں اس ملک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی طاقت بننے دتا گیا ، جس تو‏ں اس د‏ی ہور یکجہت‏ی وچ آسانی ہوئے گی۔