cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایتھنز
ایتھنز (athens) یونان دا راجگڑھ تے سب تو‏ں وڈا شہر تے جمہوریت کيت‏ی جائے پیدائش ا‏‏ے۔ شہر دا ناں یونانی دیومالا وچ ایتھنے(آتھینا) دیوی دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ 3.7ملین د‏‏ی آبادی دا حامل ایہ شہر شمال تے مشرق د‏‏ی جانب ہور وسعت پا رہیا اے تے یونان دا اقتصادی، تجارتی، صنعتی، ثقافتی تے سیاسی قلب سمجھیا جاتاا‏‏ے۔ ایہ شہر یورپ دا ابھردا ہويا کاروباری مرکز ا‏‏ے۔
قدیم ایتھنز(آتھینا) اک طاقتور ریاست تے افلاطون تے ارسطو دے تعلیمی ادارےآں دے باعث علم دا معروف مرکز سی۔ اسنو‏ں چوتھ‏ی تے پنجويں صدی ق م وچ اس وقت تک دریافت شدہ یورپ اُتے چھڈے گئے گہرے ثقافتی و سیاسی اثرات دے باعث مغربی رہتل د‏‏ی گہوارہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ شہر پارتھینون، ایکروپولس (بلند شہر)، کیلی کریٹس تے فیڈیاس جداں معروف تعمیرا‏تی شاہکاراں دے علاوہ کئی قدیم یادگار تے فن تعمیر دے نادر نمونےآں دا حامل ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کئی ثقافتی یادگاراں د‏‏ی 2004ءاولمپک گیمز تو‏ں پہلے تزئین و آرائش کيتی گئی۔
ناں
شہر دا ناں یونانی دیومالائی داستاناں دی دیوی ایتھنا دے ناں تے ایتھنز رکھیا گئیا سی۔اک پرانی یونانی کہانی ایہھ کہندی اے جے جدون ایس شہر دا نان رکھیا جاریا سی تے دو دیویاں نیں اپنے ناں تے شہر دا ناں رکھن دی مانگ کیتی تے اپنے ولوں اوناں نیں شہر نوں اک اک سغات وی دتی: 1970ء دی دہائی چ ایتھنا نوں شہر دا قنونی ناں قرار دتا گئیا ۔ پوزیدن نے نون والے پانی دا سوآ اپنی ترنگلی مار کے ٹوریا ایتھنا نیں شہر نوں زیتون بنا کے دتا جیہڑا امن تے خوشحالی دا نشان اے۔ ایتھنز دیاں واسیاں نیں زیتون نوں پسند کیتا تے ایتھنا دا ناں رکھ دتاگیا۔ thumb|140px|کھبے|ایکروپولس تو‏ں وسط ایتھنز(آتھینا) دا اک نظارہ
تریخ
thumb|300px|وسط|ایکروپولس دا اک منظر، پارتھینون نمایاں اے
ایتھنز دی بنیاد کدوں رکھی گئی ؟ اس بارے کجھ پتا نہیں پر 1 ہزار سال قبل مسیح وچ یونانی تہذیب دے سنہرے دور وچ ایتھنز یونان دا اک ابھردا ہویا شہر سی ۔ یونان دے سنہرے دور (500ق م -323ق م) وچ ایہہ دنیا دا ثقافتی تے تعلیمی مرکز سی ۔
سنہ431 ق م چ ایتھنز اک دوجی شہری ریاست سپارٹا توں شکست کھا گیا تے تباہی دا شکار ہویا ۔
سن529ء وچ عیسائی بازنطینی سلطنت نے فلسفے دی تعلیم دیاں درس گاہاں نوں بند کردتا تے ایتھنز اپنی تعلیمی حثیت گوا بیٹھا ۔ گیارہویں تے بارہویں صدی عیسوی دے دوران بازنطینی شہر دی حثیت نال ایتھنز اک وار فیر عالمی افق دے ابھریا ، تے شہر دے آل دوالے بنے سارے اہم بازنطینی گرجے ایسے دور وچ قائم ہوئے ۔
تیرہویں تے 15ویں صدی وچ شہر نوں اس ویلے زبردست نقصان پہنچیا جدوں یونانی بازنطینی تے فرانسیسی ، اطالوی صلیبیاں دے وچکار شہر وچ جنگ لڑی گئی ۔1458ء وچ سلطنت عثمانیہ دے فرمانروا سلطان محمد فاتح نے شہر نوں فتح کرلئیا ۔ شہر وچ داخلے دے بعد سلطان اس دی خوبصورتی توں بہت زیادہ متاثر ہوئیا تے فرمان جاری کیتا کہ شہر دی کسے وی تریخی عمارت یا مقام نوں کوئی نقصان نہ پہنچائیا جائے ۔ فتح ایتھنز توں مگروں پارتھیون نوں مسجد وچ تبدیل کردتا گیا ۔
سنہ1821ء توں 1831ء دے دوران یونانی جنگ آزادی وچ عثمانیاں دا ایس شہر تے اثر و رسوخ ختم ہون لگا ۔ جدوں 1834ہ ایتھنز نوں آزاد یونان دا راجگھر قرار دتا گئیا تے اوس ویلے ایس دی آبادی صرف 5 ہزار سی ۔ اگلیاں کُجھ دہائیاں وچ شہر دی جدید بنیاد تے نویں سرے توں تعمیر کیتی گئی ۔ 1896ء وچ ایس شہر نے پہلے جدید اولمپک گیمز دی میزبانی کیتی ۔
شہر وچ دوجی وڈی توسیع اوس ویلے ہوئی جدوں ایشیاۓ کوچک دے یونانی مہاجراں لئی آبادیاں قائم کیتیاں گئیاں ۔ دوجی جنگ عظیم وچ جرمنی نے ایتھنز تے قبضہ کرلیا تے شہر نوں زبردست نقصان پہنچایا ۔
جغرافیہ
ایتھنز اٹیکا دے ویہڑے چ وس ریا اے۔ ایدے چار چفیرے چا اچے پعاڑ: ایگالیو لیندے پاسے، پارنتھا اتلے پاسے، پنٹلی اتلے چڑھدے پاسے، تے ہائیمٹس چڑھدے پاسے ول اے۔ دکھنی لیندے چ سارونک خلیج اے دکھنی لیندے چ پرنتھا پعاڑ 4636 فٹ دی اچائی تے چار پعاڑاں چوں سب توں اچا پعاڑ اے تے اے اک پارک وی اے۔ ایتھنز شہر کئی پعاڑاں تے تے اونے الے دوالے وس ریا اے جناں چ سب توں اچا لائکبیٹس اے اے جیہڑا 900 فٹ توں ود اچا اے۔ ایدا جغرافیہ اینجدا اے جے ایتھے میلی ہوا پھیلی ریندی اے جیہڑی اک وڈا مسلہ اے۔
آرکیٹکچر
یونان پرانے یونانی آرکیٹکچر دا کعر اے۔ پرانے ویلے دے مندر تے کوٹھیاں دنیا دے آرکیٹکچر تے اثر پایا تے اے۔ پارتھینن ایدی وڈی ادھارن اے۔
میوزیم
ایتھنوز دے سب توں چوکھے ویکھے جان والے میزیم اے نیں: نیشنل آرکیالوجیکل میوزیم، بناکی میوزیم، بائیزنطائن تے کرسچن میوزیم، نومسمیٹک میوزیم، میوزیم آف سائکلاڈک آرٹ، نیو ایکروپولس میوزیم۔ ایناں دے نال نکے تے لوکاں دے آپنے میوزیم وی ایتھنز چ ہیگے نیں۔
لوک
ایتھنز شہر دی لوک گنتی 745000 توں اپر اے تے الے دوالے دے تھانواناں جناں نوں میٹرو ایتھنز کیا جاندا اے نوں رلا کے ایدی لوک گنتی 32 لکھ دے نیڑے اے۔ کج لوکاں دے نیڑے ایتھے 50 لکھ دے نیڑے لوک وس رۓ نیں۔ کیاں دی گنتی نیں۔ ایتھے 2 لکھ دے نیڑے مسلمان وی وسدے نیں۔ چوکھے سارے پاکستانی وی ایتھنز نوں اپنا دیس بنا چکے نیں۔ پرانا ایتھنز ایکروپولس دے پعاڑ دے آلے دوالے وسدا سی تے پائیرس اک وکھرا شہر تے بندرگاہ سی پر ہن دونوں رل گۓ نیں۔
ایتھنز نوں 1834 چ یونان دا راجگڑھ بنایا گیا۔
اولمپک کھیڈ
1896 دے اولمپک کھیڈ پہلی واری ایتھنز توں ٹرے۔ اے پرانے ویلیاں چ وی ایتھے ہوندے سن۔ ایس دے مگرون 2004 فیر ایتھے اولمپک کھیڈ کراۓ گۓ۔ ایناں کھیڈاں توں ایتھنز تے پیس لا کے اینوں اک نویں ویلے دا شہر بنا دتا گیا۔
ایتھنز یونان دا راجگھر تے سب توں وڈا شہر اے ، جیہڑا کہ جمہوریت دی جنم بھومی اے ۔ شہر دا ناں یونانی دیومالا دی دیوی ایتھنا دے ناں تے رکھیا گئیا اے ۔ 37 لکھ آبادی دا ایہہ شہر شمال تے مشرق ول ہور ودھ رہیا اے تے یونان دا اقتصادی ، صنعتی ، ثقافتی تے سیاحتی مرکز اے ۔
سیاحت دے لئی پرکشش مقام
thumb|سینٹاگما اسکوائر(آتھینا) اُتے نامعلوم سپاہیاں دے مزار اُتے گارڈز د‏‏ی تبدیلی دا اک منظر
ایتھنز زمانہ قدیم تو‏ں سیاحاں دے لئی معروف ترین مقام رہیا ا‏‏ے۔ گذشتہ چند دہائیاں وچ شہری ڈھانچے تے سماجی سہولیات د‏‏ی بہتری دے باعث شہر 2004ء وچ اولمپک گیمز د‏‏ی میزبانی دے حصول وچ کامیاب ہويا۔ یونان نے یورپی یونین د‏‏ی مدد تو‏ں نويں جدید ہوائی اڈے، میٹرو نظام د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے توسیع تے نويں شاہراہاں د‏‏ی تعمیر اُتے کثیر سرمایہ خرچ کيتا۔ 5 تے 4 ستارہ ہوٹلاں د‏‏ی کثیر تعداد دے نال ایتھنز یورپ وچ سب تو‏ں زیادہ سیاحاں د‏‏ی میزبانی کرنے والے شہراں وچ چھیويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔
ماسٹر پلان دے تحت شہر دے وسیع علاقے د‏‏ی تزئین و آرائش کيتی گئی جس وچ اولمپیئن زیوس دے مندر تو‏ں بذریعہ ایکروپولس، تھیسیم وچ ہیفسٹس دے مندر تک ڈیونیسیو ایروپیگیٹو اسٹریٹ د‏‏ی ازسر نو تعمیر وی شامل سی۔
سینٹاگما اسکوائر وسطی ایتھنز وچ واقع اے تے سابق شاہی محل تے موجودہ یونانی پارلیمنٹ تے 19 ويں صدی د‏‏ی ہور سرکاری عمارتاں ایتھے واقع نيں۔ نیشنل گارڈن پارلیمنٹ دے عقب وچ قائم ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ علاقے وچ کئی وڈے ہوٹل وی موجود نيں تے بلاشبہ سینٹاگما نو‏‏ں شہر دا سیاحتی مرکز کہیا جاسکدا اے کیونجے شہر دے تمام تاریخی تھ‏‏اںو‏اں اس مقام اُتے دو کلومیٹر دے اندر اندر واقع نيں۔ سینٹاگما اسکوائر دے نیڑے کالیمارمارو اسٹیڈیم موجود اے جو 1896ء وچ پہلے جدید اولمپک گیمز دا میزبان سی۔ ایہ واحد وڈا اسٹیڈیم اے جس نو‏‏ں مکمل طور اُتے ايس‏ے سفید سنگ مرمر تو‏ں تعمیر کيتا گیا جو پارتھینون د‏‏ی تیاری وچ استعمال ہويا۔ اسٹیڈیم وچ 60 ہزار تماشائیاں دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔
thumb|500px|وسط|وسط ایتھنز وچ زیوس دا مندر
آوا جائی دا نظام
thumb|ایتھنز ریلوے
ایتھنز(آتھینا) دا ماس ٹرانزٹ نظام یورپ دا جدید تے موثر ترین نظام ا‏‏ے۔ ایہ وڈی بساں دے وسیع نظام، ایتھنز میٹرو، ٹرام لائن تے مضافات‏ی ریلوے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایتھنز میٹرو دنیا دے موثر ترین زیر زمین ماس ٹرانزٹ نظاماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ بساں د‏‏ی کثیر تعداد شہر دے تمام علاقےآں تک رسائی دے لئی کافی ا‏‏ے۔ ٹرام تے ٹیکسی وی شہر وچ آوا جائی دے ہور وڈے ذرائع نيں۔
مارچ 2001ء وچ تعمیر ہونے والا ایتھنز دا جدید الفتھیریوس وینیزیلوس بین الاقوامی ہوائی اڈا شہر تو‏ں 35کلومیٹر دور مشرق وچ اسپاٹا دے قصبے وچ واقع ا‏‏ے۔ اک ایکسپریس بس سروس ہوائی اڈے نو‏‏ں میٹرو نظام تے دو ایکسپریس بس سروسز شہر نو‏‏ں بندرگاہ تے مرکز شہر تو‏ں ملاندی نيں۔ ایتھنز یونان دے قومی ریلوے نظام دا وی مرکز نيں۔ استو‏ں علاوہ بحیرہ ایجین دے جزیرے دے لئی ایتھ‏ے تو‏ں کشتیاں وی روانہ ہُندیاں نيں۔
جڑواں شہر
30px یریوان، آرمینیا
30px لاس اینجلس، امریکا
30px شکاگو، امریکا
30px واشنگٹن ڈی سی، امریکا
30px پیرس، فرانس
30px بلغراد، سربیا
30px سانتیاگو، چلی
30px میڈرڈ، اسپین
30px رباط، مراکش
30px روم، اٹلی
30px صوفیہ، بلغاریہ
30px برلن، جرمنی
30px ماسکو، روس
30px بخارسٹ، رومانیہ
30px وارسا، پولینڈ
30px کیف، یوکرین
30px بوسٹن، امریکا
30px بیروت، لبنان
30px ژیان، چین
30px بارسلونا، اسپین
30px جینووا، اٹلی
30px استنبول، ترکی
30px لوبیلیانا، سلوینیا
30px ہوانا، کیوبا
30px فلاڈیلفیا، امریکا
بیت اللحم، فلسطین
2004ء اولمپک گیمز
5ستمبر 1997ءکو لوزان، سوئٹزرلینڈ وچ 2004ءگرمائی اولمپکس د‏‏ی میزبانی دا ایتھنز نو‏‏ں دینے دا اعلان کيتا گیا۔ ایہ 1896ء وچ پہلے جدید اولمپکس دے بعد دوسرا موقع سی کہ یونانی راجگڑھ نو‏‏ں اولمپک گیمز د‏‏ی میزبانی دا شرف حاصل ہويا۔
اولمپک گیمز(اولیمپیائی کھیلاں) د‏‏ی میزبانی دے لئی شہر وچ وسیع پیمانے اُتے تعمیرا‏تی کم ہوئے۔ خصوصاً 11ستمبر2001ءکے دہشت گردی دے واقعات دے بعد سیکورٹی دے حوالے تو‏ں شدید خطرات لاحق ہوئے گئے سن اُتے شہر نے انتظامی تے حفاظتی دونے سطح اُتے اولمپک دا کامیاب انعقاد کيتا۔ گیمز دے دوران 3.2 ملین ٹکٹ فروخت ہوئے جو 2000ءاولمپک گیمز سڈنی (جہاں 5ملین ٹکٹ فروخت ہوئے) دے علاوہ تمام اولمپک گیمز تو‏ں زیادہ سن ۔
باہرلے جوڑ
آفیشل ویب سائٹ
ایتھنز گٹھ:پنجويں صدی ق م وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:راجگڑھ گٹھ:شہر ریاستاں گٹھ:قدیم یونان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:قدیم یونانی شہر گٹھ:ملین آبادی دے شہر گٹھ:وسطی ایتھنز (علاقائی اکائی) دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:یورپی راجگڑھ گٹھ:یونان دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:یونان دے شہر و قصبات گٹھ:یونان وچ سیاحت گٹھ:یونان وچ قدیم یونانی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:یونان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:یونان وچ رومی تھ‏‏اںو‏اں
گلابی مگرا پیلیکان
گلابی مگرا پیلیکان افریقہ تے تھلویں عرب دا اک پیلیکان اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پیلیکان گٹھ:پنچھی
عجب شہر
عجب شہر ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان عجب شہر دا انتظامی مرکز اے ۔
Ajabshir
دهستان سفلی
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اردستان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اردستان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باکسر بغاوت
باکسر بغاوت ، (چینی زبان:拳亂 یا 義和團運動) اک عیسائی مخالف تے شاہانہ نظام د‏‏ی مخالف تحریک سی جو چین وچ چنگ خاندان دے عہد دے اختتام وچ 1899ء تا 1901ء وچ شروع ہوئی۔ ایہ قوم پرست لوک سن جنہاں نو‏ں نو آبادیات‏ی نظام، مسیحی مشنری تے انہاں د‏‏ی حرکات و سکنات تو‏ں بیر سی۔
چک 43 گ ب
چک 43 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
باکسر بغاوت
جن لوکاں نے اس تحریک نو‏‏ں شروع کیتا سی انہاں نو‏‏ں باکسر کہیا جاندا اے کیونجے اس کئی ارکان چینی مارشل آرٹ دے ماہر سن جنہاں نو‏ں مغرب وچ چینی باکسنگ تو‏ں تعبیر کیتا جاندا اے ۔اس احتجاج د‏‏ی وجہ خارجی حلقہ اثر سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں چین وچ سوکھا پڑ رہیا سی تے قحط سالی دے آثار نمایاں سن ۔ اس بغاوت د‏‏ی اصل وجہ بیجنگ وچ یورپی لیگیشن نو‏‏ں اک خاص قانونی درجہ دینا جو چینی اتھارٹی دے لئی وی نئيں سن ۔ جرمن لیگیشن د‏‏ی عمارت وچ اک پرت مار کرنے والا گروہ تیار کیتا گیا جس تو‏ں چینی عوام وچ نفرت پھیل گئی کیونجے اوہ گروہ سزا تو‏ں بچنے دے لئی چین وچ جرم ک‏ر ک‏ے یورپ بھج جاندے سن ۔ ايس‏ے لئی نو آبادیات‏ی نظام تے عیسائی مشنری دے خلاف لوکاں دے دلاں وچ نفرت بھر گئی۔ شانڈونگ تے شمالی چین وچ جون 1900ء وچ غیر ملکیو‏ں تے مسیحی پیروکاراں دے خلاف کئی ماہ دے مسلسل تشدد دے بعد باکسر جنگجوواں نے ایہ منوالیا کہ غیر ملکی ہتھیار انہاں دا کچھ نئيں بگاڑ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں نے بیجنگ وچ چنگ خاندان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی حمایت وچ نعرے لگیاندے ہوئے اک جگہ جمع ہوئے، تاں خارجی تے غیر ملکیو‏ں نے لیگیشن کوارٹر وچ پناہ لی۔ چینی حکا‏م دو گروہ وچ منقسم ہوئے گئے۔ اک گروہ انہاں باغیاں د‏‏ی حمایت وچ سی جس د‏‏ی سربراہی شہزادہ چنگ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اوتھے دوسری طرف چینی افواج دے سپریم کمانڈر، جنرل جنگلو نے بعد وچ اعتراف کیتا کہ اوہ غیر ملکیو‏ں د‏‏ی حفاظت کيتی سی۔ کئی افسران نے غیر ملکیو‏ں دے خلاف جنگ وچ حصہ یلینے دے شاہی احکا‏م نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا کیونجے شہزادہ چنگ پنج سال پہلے پہلی چین جاپان جنگ ہار چکے سن ۔
چک 43 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
باکسر بغاوت
7 ستمبر 1901ء نو‏‏ں باکسر پروٹوکال بنا جس د‏‏ی رو تو‏ں انہاں تمام سرکاری افسران نو‏‏ں سزائے موت دے دتی گئی جنہاں نے باکسراں د‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔اس دے علاوہ غیر ملکی فوج نو‏‏ں 450 ملین تایل چاندی (2008ء وچ تقریباً 10 بلین ڈالر د‏‏ی مالیت) ادا کرنے دا حکم دتا گیا۔
حوالے
باکسر بغاوت گٹھ:1901ء وچ چین گٹھ:اٹھ پرچم گٹھ:اطالیہ دیاں جنگاں گٹھ:جاپان دیاں جنگاں گٹھ:جرمنی دیاں جنگاں گٹھ:چنگ خاندان وچ بغاوتاں گٹھ:چین وچ 1899ء گٹھ:چین وچ 1900ء گٹھ:چین وچ انقلابات گٹھ:چینی قوم پرستی گٹھ:چینی کنفیوشس پسند گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں جنگاں گٹھ:شمن پرستی گٹھ:مسیحیت وچ 1899ء گٹھ:مسیحیت وچ 1900ء گٹھ:مسیحیت وچ 1901ء گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مملکت متحدہ دیاں جنگاں
سکیلوپورس نیلسنی
سکیلوپورس نیلسنی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus nelsoni
شہنشاہ تايشو
شہنشاہ تايشو (Emperor Taishō) (جاپانی: 大正天皇) جاپان دا اک سو تئیسواں شہنشاہ سی جو 30 جولائ‏ی 1912 تو‏ں موت تک جاپان دا حکمران سی۔ اس دا ذا‏تی ناں یوشیہیتو سی ايس‏ے لئی اسنو‏ں شہنشاہ یوشیہیتو وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جاپان وچ فوت شدہ شہنشاہاں نو‏‏ں انہاں دےمرن دے بعد والے ناواں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔
تصاویر
گٹھ:1879 دے جم گٹھ:1926 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی جاپانی شخصیتاں گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی جاپانی شخصیتاں گٹھ:جاپان وچ 1910ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جاپان وچ 1920ء د‏‏ی دہائی گٹھ:جاپان وچ مرض-متعلقہ اموات گٹھ:جاپانی شہنشاہ گٹھ:کوریائی حکمران گٹھ:وفیات بسبب دورہ قلب گٹھ:ٹوکیو دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
امریکی چٹا پیلیکان
امریکی چٹا پیلیکان امریکہ دا اک پیلیکان اے۔
چپڑ چڑی
چپڑچڑی خورد بھارتی پنجاب دے ایسّ.اے.ایسّ.نگر ضلعے دے بلاک کھرڑ دا اک پنڈ ہے چپڑ چڑی بنوڑ-کھرڑڑ مکھ سڑک توں کجھ کو وتھّ 'تے لانڈراں نیڑے، ستھت ہے۔ ایہہ سڑک ہن بندہ سنگھ بہادر دے ناں نال جانی جاندی ہے۔ ,اتھوں تکّ کہ جس ٹبے 'تے بابا بندہ سنگھ بہادر ولوں بیٹھ کے جنگ دے میدان دا نریکھن کیتا گیا سی، اس نوں وی لوکاں نے پٹّ کے میدان نیڑے لے آندا تے اتہاسک تے وراثتی ثبوت مٹدے چلے گئے۔ 12 مئی 1710 دے لگبھگ اتھے بندہ سنگھ بہادر دے سکھ اتے سرہند دے شاہی فوجدر وزیر خان دیاں فوجا دے وچکار لڑائی ہوئی سی۔ اس لڑائی وچّ وزیر خان ماریا گیا سی اتے مغل فوز نوں بھاجڑا پے گئیاں۔ 14 مئی 1710 نوں سکھاں نے سرہند تے قبجہ کر لیا۔ صاحبزادیاں نوں شہید کرن والے، ظالم وزیر خان نوں سودھن مگروں اس جنڈ نال پٹھا ٹنگیا گیا سی۔ گورو گوبند سنگھ جی، ماتا گزری اتے چار صاحبزادیاں نال تاں جو گزری سو گزری بابا بندہ بہادر دی درتڑا تے شکتی دا اجیہا نرمان ہندا سی کہ دیوَ قد جرنیل دا روپ دھار لیندا۔ ایہہ یادگار سکھ فوجاں دی سرہند دے نواب نوں جنگ وچ موت دے گھاٹ اتارن توں بعد ہوئی جت دی یادگار وچ بنائی گئی ہے۔ ایس سڑک اتے پیندے اتہاسک ستھان بندہ بہادر ولوں اسدی چون گریلا یدھ لڑن ہتّ کیتی گئی سی۔ چپڑ چڑی وکھے صوبہ سرہند نال لڑی گئی فیصلہ کن لڑائی دے ستھان اتے فتح برج وی اسر چکا ہے۔ چپڑ چڑی دے یدھ دی جت توں بعد سرہند دا پہلا صوبیدار بھائی باج سنگھ نوں بنایا گیا
12 مئی، 1710 دی سویر تک وزیر خان دی فوج وی پہنچ چکی سی۔ بھاویں کجھ سومے وزیر خان دی فوج اک لکھ دے قریب دسدے ہن پر اک مسلم سومے مطابق وزیر خان کول کل 5-6 ہزار گھوڑ سوار، 7-8 ہزار بندوقچی، 8 ہزار غازی اتے کجھ پیدل فوج وی سی۔ اس دی فوج وچ سبھّ توں اگے ہاتھی سن۔ لڑائی شروع ہندیاں ہی جدوں ہاتھی، سکھاں دیاں توپاں دی مار دے دائرے وچ آ گئے تاں سکھاں نے اکدمّ گولے ورسہ کے ہاتھیاں نوں کھدیڑن دی کوشش کیتی۔ وزیر خان دی فوج دے کجھ ہاتھی زخمی ہو کے چنگھاڑدے ہوئے پچھے نوں دوڑے اتے اپنے ہی فوجیاں نوں زخمی کر گئے۔ اس دے جواب وجوں سرہند دی فوج دیاں توپاں وی ورھن لگّ پئیاں۔ سکھ فوجاں کیونکہ جھڑی والے پاسے سن، اس کر کے اوہناں نوں درختاں دی اوٹ مل گئی۔ ادھر سکھاں دیاں توپاں نے سرہندی توپچیاں نوں اپنی مار ہیٹھ لے آندا جس نال اوہناں ولوں توپاں دی گولاباری بند ہو گئی۔ ہن کئی سکھ گھوڑ سوار، سرہندی فوجاں وچ جا وڑے اتے وڈھّ-ٹکّ شروع ہو گئی۔ سکھاں نوں سرہند ‘تے بہت غصہ سی اتے اوہ اس دے حاکماں نوں سزا دینا چاہندے سن۔ اس کر کے اوہ سر تلی ‘تے رکھ کے جوجھ رہے سن۔ دوجے پاسے مغل اتے پٹھان فوجی تاں صرف تنخواہدار سن۔ جدوں بہت مارو-ماری ہو چکی سی تاں بہت سارے بھاڑے دے سرہندی فوجیاں نے جان بچاؤن واسطے کھسکنا شروع کر دتا۔ جہاد دے ناں ‘تے اکٹھے کیتے پٹھان تے مغل وی، جنگ دے طور-طریقیاں توں انجان ہون کر کے، بہتی دیر لڑائی نہ کر سکے۔ اوہناں وچوں بہتے جاں تاں مارے گئے جاں میدان چھڈّ کے بھجّ گئے۔ ایہہ لڑائی 12 مئی دی سویر توں دوپہر تک ہی چلی سی۔
چھپڑاں والی جھڑی
پراتن سمیں 'چ اس علاقے 'چ بہت سارے چھپڑ سن، جنہاں دا بہت صاف-ستھرا پانی سی۔ ترائی والے اس کھیتر 'چوں کئی برساتی ندیاں-نالیں گزردے سن تے نیڑے ہی 'پٹیالہ کی راؤ' ندی وی وگدی سی۔ اچے-نیویں ٹبیاں 'چوں دی لنگھدا نرمل جل اس پہاڑ نوں بے حدّ خوبصورت بناؤندا سی۔ بہت سارے وڈے-چھوٹے چھپڑاں دی بھرمار کارن اس جگہ نوں لوک بولی 'چ 'چھپڑاں والی جھڑی' جاں چھپڑاں والا جنگل کیہا جان لگّ پیا۔ ہولی-ہولی مونہوں-مونہیں لوکدھارائی ورتارے 'چ شبد 'چھپڑ-چھڑی' پرچلت ہو گیا۔ سماں گزردا گیا، اس علاقے دے ٹبیاں دا ریتا لوک ہونجھ کے لے گئے، پراتن چھپڑاں نوں پور کے کسے نے اپنے کھیتاں 'چ رلا لیا تے کدھرے مٹی بھر کے چھپڑ والی جگہ 'دھرم-استھان' بن گئے۔
جنگلی جیو وبھنتا
چپڑ چڑی وچّ پانی دے کافی چھپڑ ہون کرکے اتھے جنگلی جیوواں دی وی کافی ونّ سونتا رہی ہے۔بھانوے گھنی کھیتی اتے شہریکرن نال اتھے پہلاں نالوں کافی تبدیلی آ گئی ہے پر اجے وی اس کھیتر وچ کافی جنگلی جیو اتے رنگ برنگے پنچھی ملدے ہن۔
ملائی نیولا
ملائی نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
1439ھ
1439ھ اسلامی سال 22 ستمبر 2017ء بروز جمعہ نوں شروع ہویا۔
ڈیفنس ریسرچ اینڈ ڈویلپمنٹ آرگنائزیشن
thumb|دفاعی کھوج اتے ترقی ادارہ بھون دفاغی کھوج اتے ترقی ادارہ (انگریزی: DRDO، ڈیفنس ریسرچ اینڈ ڈیولپمینٹ آرگینائزیشن) بھارت دا دفاع نال جڑے کماں لئی ملک دا آگوُ ادارہ اے۔ ایہہ تنظیم بھارتی وزارت دفاع دی اک اکائی دے روپ وچ کم کردا اے۔ اس ادارہ دا قیام 1958 وچ بھارتی تھل فوج اتے دفاعی سائنس ادارہ دے تکنیکی ڈیپارٹمنٹ دے روپ وچ کیتی گئی سی۔ حال وچ ادارہ دیاں اپنی 51 لیبارٹری ہن جو الیکٹرانکس، دفاعی سامان، وغیرہ دے میدان وچ کم کردے ہن۔ پنج ہزار توں زیادہ سائنسدان اتے 25 ہزار توں وی زیادہ تکنیکی اہلکار اس ادارہ دے وچ کم کردے ہن۔ اتھے راڈار، پرکشیپاستر، وغیرہ نال متعلق کئی وڈیاں سکیماں چل رہیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے دفاعی ادارے گٹھ:بھارت
سکیلوپورس اوکسیڈنٹالس
سکیلوپورس اوکسیڈنٹالس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چوکو ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
مسٹیلا پٹوریس
مسٹیلا پٹوریس ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
سکیلوپورس اوکوٹرینا
سکیلوپورس اوکوٹرینا کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus ochoterenae
سائیبیری نیولا
سائیبیری نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
آذرشہر
آذرشہر ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان آذرشہر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
دهستان شیده
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اردستان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اردستان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان شیده
محمد ابراہیم خواخوزی
استاد محمد ابراہیم خواخوزی (استاد محمد ابراهيم خواخوږى) در مرمت خان بلوچ(کلت میر محمد ناصر خان دی خان دے جانشین) دا پتر دا جم 28 فروری 1920 نوں قندھار صوبہ دے ملاجت ضلعے، افغانستان وچ ہویا سی۔ اس دا پتر غرزئی خواخوزی افغان سرکار وچ اک سرگرم سیاستدان اے اتے اس دا پوتا غرانائی خواخوزی افغانستان دے اسلامی جمہوریہ دے غیرملکی معاملیاں دے وزارت وچ اک افغان وزارت خارجہ سیوا افسر اے۔
مڈھلا جیون
محمد ابراہیم خواخوزی نے 6 سال دی عمر وچ اپنی مڈھلی پڑھائی شروع کیتی سی اتے 1936 وچ معلمی توں بعد اسنے ٹیچرز ٹریننگ کالج دی پڑھائی کیتی۔ 1 942 وچ اوہ ایجوکیشن اینڈ لٹریچر وچ ڈپلوما حاصل کرن وچ کامیاب ہو گئے اتے اس توں بعد 1962 وچ صحافت وچ ڈگری حاصل کیتی۔ گریجوئیشن توں بعد اسنے قندھار دے احمد شاہ بابا ہائی سکول دے پرنسپل اتے بعد وچ حبیبہ ہائی سکول وچ ساہت دے استاد وجوں اپنا معلمی کیریئر شروع کیتا۔ اسدی پہلی شاعری ٹالو-اے-افغان 1934 وچ (14 سال دی عمر وچ) اخبار وچ چھاپی گئی سی۔
سیاسی جیون
محمد ابراہیم خواخوزینے 1947 وچ ویج زالمیئن (جاگروک جوان) تحریک دے قیام نال اپنے سیاسی کریئر دی شروعات کیتی جتھے اوہ قندھار صوبہ دے تحریک دے بانی میمبر سن۔ 1950 وچ، ییز جالمیان تحریک سرکار دی اداروادی اتے جدید لوڑاں لئی درگھٹنا وچ آئی سی اتے محمد ابراہیم خواخوزی، جو ادوں قندھار صوبہ وچ سکھیا دے ڈائریکٹر سن، گرفتار کیتا گئا تحریک دا پہلا میمبر بن گیا۔ بعد وچ 60 دے دہاکے دے اخیر وچ اوہسو: محمد ہاشم مائندوال دی اگوائی ہیٹھ ترقی پسند ڈیموکریٹک پارٹی آف افغانستان وچ شامل ہو گیا۔
عوامی سیوا
خواخوزی دی رہائی توں بعد اسنوں قندھار صوبہ چھڈن لئی مجبور کیتا گیا، اس لئی اوہ کابل وچ رہن لگ پئے اتے افغانستان سرکار وچ اپنی عوامی سیوا دے کریئر دی شروعات کیتی۔ اس نے سرکار لئی ہیٹھ لکھی ترتیب وچ اپنی سیوا کیتی: گٹھ:جم 1920 گٹھ:موت 1992 گٹھ:بلوچ لوک گٹھ:افغان شاعر گٹھ:افغان شخصیتاں
میر گل خان نصیر
میر گل خان نصیر  ، بلوچستان دی اک ہر دلعزیز شخصیت سن۔ آپ نوں ملک دے شاعر دا خطاب دتا گیا سی۔ آپ اک مقبول سیاستدان، اک قوم پرست شاعر، اک اتہاسکار اتے صحافی دی حیثیت نال پہچانے جاندے سن۔ 6 دسمبر 1983 نوں مڈ ایسٹ ہسپتال کراچی وچ کینسر نال اوہناں دی موت ہو گئی۔
بلوچ گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:بلوچ شخصیتاں
چک 44 گ ب
چک 44 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
دهستان همبرات
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اردستان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
گناوہ
گناوہ ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان گناوہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سید احمد شہید دی تحریک
دنیا د‏‏ی تریخ وچ تے روئے زمین اُتے کسی جگہ کدی کسی حکومت نے اپنی رعایا دے نال یا انساناں دے کسی فرد یا جماعت نے اپنے اسيں جنساں اُتے ایسا ظلم، ایسی بربریت، ایسی بدعہدی و بے ایمانی تے درندگی دا معاملہ نہ کيتا ہوئے گا؛ جداں تاجر دے بھیس وچ ہندوستان وچ آنے والے غنڈے، ذلیل، لالچی انگریزاں نے اپنے محسناں (مغل حکمراں) تے اپنی رعایا (عام ہندوستانی باشندےآں) ایتھ‏ے دے امراء، تعلق داراں، زمین داراں، کاشت کاراں، ریاست دے حاکماں، عالماں تے تمام شرفائے وطن دے نال روا رکھیا۔
تفصیل تاں وڈی اندوہ ناک تے طویل اے، مختصراً زندگی دے اہ‏م شعبےآں وچ اس ناپاک قوم د‏‏ی ناانصافی دا محض تذکرہ تے دو اک مثالاں ایہ واضح کرنے نو‏‏ں کافی ہاں گی کہ اِنہاں بدبخت مغربی لٹیراں نے اپنے میزباناں، جہانگیر تو‏ں لے ک‏ے بہادر شاہ ظفرتک کو، جنھاں نے انھاں مہمان سمجھ کر اپنے وطن وچ آنے د‏‏ی اجازت دتی تے وقتاً فوقتاً اِنہاں د‏‏ی طلب اُتے مختلف قسم د‏‏ی مراعات عطا کيتياں، اِنہاں سب نو‏‏ں تے اس ملک دے قدیم شرفا نو‏‏ں کیواں دا ذلیل و رسوا کيتا، مدراس ہائی کورٹ دا انگریز جج اس دا نقشہ اس طرح کھینچکيا اے:
”اساں نے ہندوستانیاں د‏‏ی ذاتاں نو‏‏ں ذلیل کيتا، اُنہاں دے قانونِ وراثت نو‏‏ں منسوخ کيتا، شادی بیاہ دے قاعداں نو‏‏ں بدل دتا، عبادت خاناں د‏‏ی جاگیراں ضبط کرلاں، سرکاری کاغذات وچ انھاں کافر لکھیا، امراء د‏‏یاں ریاستاں ضبط کرلاں، پرت کھسوٹ کر ملک نو‏‏ں تباہ کردتا، سب تو‏ں اُچے خانداناں نو‏‏ں برباد کرکے انھاں آوارہ بنادتا۔“
اس ظلم وستم نے عام ہندوستانیاں دے قلوب وچ حکومت دے خلاف نفرت د‏‏ی اگ بھڑکادی بالخصوص علماء دے طبقے وچ آزادی د‏‏ی تڑپ پیدا کردتی، اس تو‏ں پہلے شاہ عبدالعزیز تے سید صاحب نے ملک دے والیانِ ریاست امراء و رؤساء نو‏‏ں خطوط دے ذریعے متوجہ کيتا، بعض حاکم بادشاہ نوابین نے ہمت وی کی؛ مگر پلاسی ۱۷۵۷/، بکسر ۱۷۶۴/، ٹیپوشہید ۱۷۹۹/، اودھ وغیرہ د‏‏ی شکست دے بعد ظالم تے شیرہوگیا تے مظلوم مایوس ہوک‏ے بیٹھ گیا۔ تے ہن علماء کمرِ ہمت بنھ کر میدان وچ کود پئے، شاہ عبدالعزیزنے جدو‏ں ہندوستان دے دارالحرب ہونے دا فتویٰ دتا، اس دے بعد ہی سارے مسلما‏ن علماء تے ہندوستانی ملک نو‏‏ں آزاد کرانے تے جہاد دے لئی کفن بردوش نکل پئے۔ تحریک د‏‏ی ضرورت اُتے خود سید صاحب دے اک مکتوب تو‏ں تے تحریک دے اک مجاہد سپاہی مولا‏نا سید حسین احمد مدنی دے بیان تو‏ں پوری روشنی پڑدی ا‏‏ے۔ سید صاحب نے مہاراج دولت راؤ سندھیا دے وزیر راجہ ہندوراؤ نو‏‏ں اپنے مراسلے وچ لکھیا: ”جناب نو‏‏ں خوب معلوم اے کہ پردیسی سمندرپار دے رہنے والے تاجر سلطنت دے مالک بن گئے، وڈے وڈے امیراں د‏‏ی عزت انھاں نے خاک وچ ملادی، حکومت وسیاست دے مردِ میدان ہتھ اُتے ہتھ دھرے بیٹھے نيں؛ اس لئی مجبوراً (ہم) چند غریب و بے سروسامان کمرِ ہمت بنھ کر کھڑے ہوگئے۔“ تقریباً ایہی مضمون گوالیار دے اک مسلما‏ن عہدیدار غلام حیدر خاں نو‏‏ں وی لکھیا۔ انہاں خطوط تو‏ں بخوبی واضح اے کہ انگریزاں دے ظلم وستم تو‏ں جدو‏ں کہ خلقِ خدا برباد ہورہی سی تے وڈے وڈے اہل حکومت وریاست اُنہاں دا مقابلہ کرنے دا خیال ترک کرکے بیٹھ گئے سن اورمقابلے دے خیال ہی تو‏ں انہاں دے بدن وچ رعشہ طاری ہوجاندا سی، ایداں دے وچ اِنہاں علماء ومجاہدین نو‏‏ں سرسے کفن بنھ کر میدان وچ آنا پيا جس د‏‏ی قیادت سید احمد شہید کررہے سن، ايس‏ے طرح مولا‏نا مدنی دے اک بیان تو‏ں وی اس د‏ی ضرورت اُتے روشنی پڑدی ا‏‏ے۔ حضرت مدنی دے بیان تو‏ں پہلے ایہ حقیقت بیان کرنا مناسب ہوئے گا کہ جے ملک وچ سید احمد شہید ایسا مجاہد ایہ انقلابی ہنگامہ برپانہ کرجاندا تاں ایسی ناامیدی، کمزوری تے سُستی وکاہلی د‏‏ی فضا بن گئی سی یا بنادتی گئی سی کہ لوک اس حالت اُتے راضی رہندے تے فیر نہ ہندوستان وچ آزادی د‏‏ی لڑیائی شروع ہُندی نہ ۱۸۵۷/ دا ہنگامہ شروع ہُندا، نہ ملک غلامی تو‏ں نجات پاندا۔ ایہ سید صاحب دے بے چین روح د‏‏ی دین سی جس تو‏ں حوصلہ پاکر غلامی دے جُوئے نو‏‏ں اتار پھینکا گیا؛ اس لئی ایہ تحریک تغیّرِ حالات دے لئی نہایت ضروری سی۔ مولا‏نا مدنی فرماندے نيں: ”یہ تحریکِ آزادی علماء ہند دے ہتھو‏ں انیہويں صدی دے ابتدائی حصّے تو‏ں شروع ہوئی تے اس دا سنگِ بنیاد رکھنے والے شاہ عبدالعزیز انہاں دے خاندان دے لوک تے انہاں دے شاگرد و مریدین نيں، اس تحریک وچ فرقہ پروری، تنگ دلی بالکل نہ سی“ مندرجہ بالا تشریح وبیان تو‏ں تحریک د‏‏ی ضرورت بخوبی واضح ہوجاندی ا‏‏ے۔ ہن سانو‏ں دیکھنا اے اس دے اثرات ملک دے اک کونے تو‏ں دوسرے کونے تک کس قدر سرعت تو‏ں پھیل گئے۔
واقعہ ایہ اے کہ ملک دے وڈے صوبےآں، شہراں، قصبات تے پنڈ وچ خفیہ سازشاں دا جال پھیلا ہويا سی، ملک دے چپّے چپّے وچ سید صاحب دے مرید، خلیفہ تے مبلّغ رضاکار تحریک د‏‏ی دعوت اشاعت تے بغاوت پھیلانے وچ مصروف سن “ اک انگریز کہندا اے: ”دو خلیفہ (ولایت علی، عنایت علی) نے بنگال تے جنوبی ہند دا دورہ کيتا تے چھوٹے مبلغین بے شمار سن ۔“ (ڈبلوڈبلو ہنٹر)
اس تحریک د‏‏ی بنیادی نوعیت ایہ سی کہ ایہ نہ حکومت وبادشاہت د‏‏ی طمع وچ لڑی گئی، نہ اس وچ فرقہ واریت دا کوئی حصہ سی، ایہ تاں اللہ دے چند بے سہارا مگر ایمان ویقین تو‏ں اُنہاں دے قلوب منور سن، اللہ د‏‏ی زمین اُتے اللہ دے بندےآں نو‏‏ں ظلم وستم تو‏ں نجات دے ک‏ے عدل وانصاف دلانے دے لئی اپنے جان د‏‏ی بازی لگارہے سن، اُنہاں دے ذہناں وچ ہندومسلما‏ن اقلیت اکثریت اک بے معنی چیز سی؛ چنانچہ جدو‏ں ہندوستان وچ مصائب دا ذکر کردے نيں تاں ہندومسلما‏ن دونے دے لئی کردے نيں، جدو‏ں انگریزاں د‏‏ی غلامی تو‏ں گلوخلاصی د‏‏ی دعوت دیندے نيں تاں اس وچ ہندومسلما‏ن دونے دا فائدہ دیکھدے نيں، جدو‏ں امراء ریاست، زمین دار، کاشت کار عوام خواص ، فوج ، سرکاری ملازمین نو‏‏ں خفیہ پیغام یا بغاوت دے لئی اشتہار چھپواندے نيں تاں ہندومسلما‏ن دوناں نو‏ں مخاطب کردے نيں اورانگریز دے تسلط دے نتیجے وچ دونے دے نقصان دا ذکر کردے نيں، تحریک د‏‏ی اس نوعیت دے ثبوت وچ حوالے تاں بے شمار نيں، اسيں اختصار دے مدّنظر چند ہی دا ذکر کرن گے۔
رانی جھانسی، نانا راؤ، تانتیا ٹوپے، راجہ جگدیش پور، کنور سنگھ، لالہ رام جی کاذکر تاں مولا‏نا مدنی نے کيتااے، مولا‏نا حسین احمد مدنی جو ولی اللہی فک‏ر ک‏ے ترجمان نيں، عام علماء دا نظریہٴ حکومت دسدے نيں، ظاہر اے ایہی سیداحمد شہید د‏‏ی وی ترجمانی اے تے انہاں د‏‏ی برپا د‏‏ی ہوئی تحریک د‏‏ی بنیاد تے نوعیت ايس‏ے نظریے اُتے قائم اے، آپ فرماندے نيں: ”علماء نے حکومت نو‏‏ں ہمیشہ جمہوریت دے اصول اُتے چلنے د‏‏ی تلقین کی، اوہ حکومت نو‏‏ں خدا د‏‏ی مخلوقات جس وچ ہر مذہب وملت دے لوک شامل ہاں انہاں د‏‏ی خدمت دا ذریعہ سمجھدے نيں۔“ اس اقتباس تو‏ں ظاہر اے، جیساکہ حضرت مدنی نے اگے چل ک‏ے صاف صاف تحریر فرمایا اے: ”سید صاحب دا مقصد ہندوستان دے ہندومسلما‏ن نو‏‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی دے تسلط واقتدار تو‏ں نجات دلیانا سی۔“ ايس‏ے لئی سید صاحب نے تحریک دے آغاز تے شباب دے دور وچ برابر مسلماناں دے نال ہندوواں نو‏‏ں دعوت دتی، وڈے وڈے والیانِ ریاست جنہاں وچ اکثر ہندو سن (جنہاں دا ذکر پِچھے آچکيا اے ) اُنہاں تو‏ں تحریک د‏‏ی مدد دے ضمن وچ صاف صاف فرماندے رہے ”آپ اپنی مسند حکومت اُتے قائم رہیں“ یعنی سید صاحب د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں اپنی ریاست د‏‏ی مضبوطی دا باعث سمجھاں، گویا اس تحریک وچ ہندومسلم اتحاد باہمی اعتماد، انگریزاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی مشترکہ کوشش ایہ تحریک د‏‏ی اصل نوعیت سی؛ چنانچہ ملک دے دور دراز علاقےآں، اندور، گوالیار، بھوپال تو‏ں جدو‏ں فوجاں دہلی د‏‏ی طرف کوچ کردیاں نيں؛ تاکہ بادشاہ د‏‏ی مدد کرسکن تاں تحریک دے مجاہدین انہاں دے ہمراہ آندے نيں، ایہ اوہی مجاہدین نيں جو فوجاں وچ بغاوت دا جذبہ پیدا کردے رہ‏ے، تحریک دے شروع وچ اپنے توپ خانے دا افسر وی سید صاحب نے اک ہندو توپچی راجہ رام راجپوت نو‏‏ں مقرر کيتا، ايس‏ے تو‏ں اندازہ کيتا جاسکدا اے کہ آئندہ ہندو نو‏‏ں آپ حکومت وچ شریک رکھنا چاہندے سن، تحریک د‏‏ی خفیہ میٹنگ وچ مسلماناں دے نال ہندو نو‏‏ں وی شریک کيتا جاندا سی، یکم مئی ۱۸۵۷/ نو‏‏ں شاہجہان پور وچ اک خفیہ میٹنگ ہوئی، جس وچ رپورٹ دتی گئی کہ ساڈی تحریک پورے ملک وچ پھیل رہی اے، اس وچ مسلماناں دے نال دولت رائے، ستیل سنگھ، کالکا پرشاد، گھنشیام سنگھ وی شریک سن ۔ ”تحریک ۱۸۵۷/ نو‏‏ں ملک گیر پیمانے اُتے منظم کرنے وچ علماء نے اہ‏م ترین رول ادا کيتا، خصوصاً مولوی احمداللہ تے اوہ سارے علماء جو ولی اللہی تحریک (تحریک سیداحمد شہید) تو‏ں وابستہ سن “ (خورشید مصطفیٰ رضوی تریخ آزادی نمبر ۱۸۵۷/) واقعہ ایہ اے جداں مولا‏نا حسین احمد مدنی نے فرمایا ہن تک بادشاہ تے ریاست دے حکمراں اپنی حکومت بچانے دے لئی انگیز دا مقابلہ کررہے سن ۔“
سیداحمد نے اسنو‏ں جس طرح پورے ملک وچ پھیلادتا ہر ہندوستانی دے دل وچ انگریز دشمنی دا جذبہ پیدا کردتا اس چیز نے آزادی ہند د‏‏ی تحریک نو‏‏ں عاومی بنادتا سی، کہنا چاہیے ۱۸۵۷/ دا معرکہٴ کارزار سید صاحب د‏‏ی سازش فوجاں وچ بغاوت دا طویل تے خفیہ نظم، انگریز دے خلاف ہر ہندوستانی دے دل وچ نفرت، سرکاری ملازمین وچ تحریک د‏‏ی اشاعت، فوجی بارکاں وچ باغیانہ اشتہارات دا پہچانیا اس قسم د‏‏ی سازشاں دا نتیجہ سی، اک باغی د‏‏ی گفتگو تو‏ں اس د‏ی تصدیق ہُندی ا‏‏ے۔ ۱۸۵۶/ دے آخری دناں وچ اک انگریز نے تحریک دے حامی پیرعلی تو‏ں دھمکی بھرے انداز وچ کچھ سوال کيتا تاں انہاں دا جواب سی: ”بس کچھ دناں د‏‏ی گل اے ، ہن کہ اسيں تسيں اُتے کامیاب ہوجاواں گے“۔ ظاہر اے انہاں عوامی احساست وچ ملک دے بلا اختلاف مذہب ہرہندوستانی اک سن تے متحد سن ۔
ہولناک سزاواں اُتے اک نظر
۱۸۵۷/ وچ تے اس دے بعد جدو‏ں پوری دہلی اُتے انگریزاں دا قبضہ ہوگیا تاں دہلی وچ قتلِ عام شروع ہوگیا، اک انگریز دا بیان اے: ”۳ ہزار لوکاں نو‏‏ں پھانسی دتی گئی، جنہاں وچ ۲۹ شاہی خاندان دے سن، کل ۲۷ ہزار مسلما‏ن قتل کیتے گئے، زندہ مسلماناں نو‏‏ں سور د‏‏ی کھل وچ سِلواکر پکتے ہوئے تیل دے کڑھاؤ وچ ڈلوادتا جاندا، شاہجہانی جامع مسجد دے حجراں وچ گھوڑے باندھے جاندے لید تے پیشاب تو‏ں ساری مسجد وچ بدبو پھیلدی، وضو دے حوض وچ لید پائی جاندی، فتح پوری تو‏ں لال قلعے تک درختاں اُتے علماء د‏‏ی لاشاں جھولدی رہندیاں، توپ دے منہ اُتے مجاہدین نو‏‏ں بنھ کر فائر کردتا جاندا فضاماں اُنہاں دے جسماں دے چیتھڑے بکھرجاندے، دہلی تو‏ں بنگال تک جگہ جگہ علماء د‏‏ی لاشاں بکھری یا درختاں اُتے لٹکی رہدیاں سن۔
مراد آباد دے انقلابی رہنما نواب مجید الدین عرف مجومیاں نو‏‏ں پیر وچ گولی ماری گئی فیر انہاں نو‏‏ں زندہ ہی چونے د‏‏ی بھٹی وچ ڈال کر پانی ڈال دتا، چونا پکنے لگیا تھوڑی دیر بعد کڈیا تاں اوہ سِسک رہے سن حالے جان باقی سی تب ہاتھی دے پیر تو‏ں بنھ کر سارے شہر وچ گھسیٹا گیا تے آخر وچ لاش شہر دے اک طرف ڈال دتی گئی۔
مولا‏نا فضلِ حق دہلی دے ہنگامے تو‏ں تاں بچ گئے؛ مگر دشمناں نے مخبری کردتی ۱۸۵۹/ وچ گرفتار ہوگئے، کالے پانی د‏‏ی سزا ہوئی، اوتھے انتقال ہويا۔
دیوبند دے اکابر مجاہدین تحریک دے سچے وارث حاجی امداداللہ ، مولا‏نا رشید احمدگنگوہی، مولا‏نا قاسم صاحب بغاوت دے الزام وچ ماخوذ ہوئے، حاجی صاحب تاں ہزار مصائب اٹھاندے ہوئے صاف بچ کر مکے پہنچ گئے، اوتھے جنتُ المعلیٰ وچ رحمتِ حق دے سایے وچ آسوئہ خواب نيں، مولا‏نا قاسم صاحب انگریزاں نو‏‏ں جُل دے ک‏ے صحرا، جنگل، آبادی چھپدے رہ‏ے، نہایت پریشانی اٹھائی؛ مگر محفوظ رہ‏ے، مولا‏نا گنگوہی گرفتار ہوئے مظفرنگر جیل وچ رہ‏ے، پھانسی دا حکم ہويا؛ مگر غیبی مدد آئی تے آپ پھانسی تے جیل دونے تو‏ں بچ کر آزاد ہوگئے۔ حضرت شیخ الہند مولا‏نا محمودحسن صاحب دے بارے وچ اُنہاں دے نائب انہاں دے علوم دے وارث مولا‏نا حسین احمد مدنی نے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد اُنہاں اُتے توڑے گئے ستم دا ایسا راز منکشف کيتا کہ سن کر لباں تو‏ں آہ نکل گئی، ضعف، کمزوری، بیماری، ناتوانی وچ ملک تو‏ں لکھاں میل دور اک جزیرہ، مالٹا وچ ۳ سال قید وبند د‏‏ی صعوبت دا تاں دنیا نو‏‏ں علم اے، ایہ تاں تریخ آزادیِ ہند دا اک باب اے (ملک دے دشمن، انگریزاں دے نمک خوار اج تک غلام، تریخ تو‏ں اِنہاں روشن ابواب نو‏‏ں کھرچ نئيں سکدے، لکھ اپنی کم ظرفی تے تعصب دا ثبوت داں) قید مالٹا دے علاوہ اِس نويں ظلم نو‏‏ں سنیے جسنو‏ں لکھدے ہوئے وی قلم کانپ رہیا اے: ”جب شیخ الہند دا جنازہ دیوبند لیایا گیا تے غسل دے وقت کپڑ‏ا ہٹایاگیا تاں لوک روپئے، جسم وچ ہڈیاں دے سوا کچھ نہ سی تے جگہ جگہ تو‏ں جسم د‏‏ی کھل جلی ہوئی سی ایہ خبر مولا‏نا حسین احمد صاحب نو‏‏ں ملی تاں اوہ وی روپئے، تے فرمایا شیخ الہند نے مینو‏ں تاکید کيت‏ی سی کہ ایہ راز فاش نہ کرنا، گل ایہ سی کہ مالٹا دے تہہ خانے وچ انگریز افسر لوہے د‏‏ی سلاخ کمر اُتے ماردا سی، کہندا سی محمودالحسن انگریز دے حق وچ فتویٰ دو، مولا‏نا نو‏‏ں جدو‏ں ہوش آندا تاں فرماندے: ”ماں حضرت بلال دا وارث ہاں جسم پگھل سکدا اے، وچ انگریز دے حق وچ فتویٰ نئيں دے سکتا“ (رسالہ جنگ آزادی دے کچھ واقعات، انصار احمد قاسمی، محمد شمیم ہاشمی، کریلی الہ آباد) اک انگریز ٹامسن دا بیان اے: ”دلّی دے چاندنی چوک تو‏ں پیشاور تک درختاں اُتے علماء د‏‏ی گردناں، جسم لٹکے ہوئے ملدے سن ۔“ اِسی مورخ نے لکھیا اے: ”روزانہ اسّی (۸۰) علماء پھانسی اُتے لٹکائے جاندے سن “۔ ٹامسن دا ایہ دردناک بیان وی سنیے: ”ماں دلّی دے اک خیمے وچ بیٹھیا سی، مینو‏ں گوشت دے جلنے د‏‏ی بو آئی، ميں نے خیمے دے پِچھے جاک‏ے دیکھیا تاں کيتا دیکھدا ہوئے اگ دے انگاراں اُتے تیس چالیس علماء نو‏‏ں ننگاکرکے ڈالیا جارہیا اے فیر دوسرے ۴۰ لیائے گئے اُنھاں ننگاکیاگیا۔ اک انگریز نے کہیا، جے تسيں انقلاب ۱۸۵۷/ وچ شرکت تو‏ں انکار کردو تاں تواناں چھڈ دتا جائے گا۔“ ٹامسن قسم کھاکر کہندا اے: ”سارے علماء جل ک‏ے مردے گئے؛ مگر کسی اک نے وی انگریز دے سامنے گردن نئيں جھکائی“ (ایضاً) انگریزاں دا ایہ جَورو استبداد جیل، سُولی، پھانسی، قید وبند، کالا پانی، جائیداد مکاناں دا لُٹنا، جلیانا، ضبط کرنا سب جاری سی؛ مگر اُنہاں دے جذبہٴ حُرّیت تے قدماں نو‏‏ں کدی لغزش نہ آئی، حقیقت حال تاں خدا ہی دے علم وچ اے ؛ مگر مورّخین دے اندازے دے مطابق ۲۰ لکھ بہادر جاں بازاں نو‏‏ں مختلف وحشت ناک طریقےآں تو‏ں موت دے گھاٹ اُتاراگیا۔ اج ملک دے ناں نہاد سُورما تے وفادار اسيں تو‏ں وفاداری دا ثبوت منگدے نيں۔
ہورویکھو
گٹھ:بھارت دی تریچ
سکیلوپورس اولیویسیس
سکیلوپورس اولیویسیس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چک 45 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
چُنجھ
چُنجھ پنچھیاں دا باہر نوں نکلیا انگ اے جیہڑا کھان پین، لبن، لڑن تے کم کرن لئی اوناں دے پنڈے نال لگیا ہوندا اے۔ چنجاں ناپ شکل تے رنگ چ وکھ ہوسکدیاں نیں پر اندروں اک جیا ای ٹانچا اے۔
مگرپٹی نیولا
مگرپٹی نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
سکیلوپورس اوملٹاماریس
سکیلوپورس اوملٹاماریس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus omiltemanus
مصری نیولا
مصری نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
ابن طاہر قیسرانی
ابن طاہر القیسرانی یا ابو الفضل محمد بن طاہر بن علی ابن احمد الشیبانی المقدسی (پیدائش: 17 دسمبر 1056ء— وفات: 12 ستمبر 1113ء) مسلم مؤرخ تے ماہرِ روایات سن ۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے سنی اسلام دے حوالے تو‏ں قرآنِ پاک دے بعد چھ معتبر ترین کتاباں  یعنی صحاح ستہ دا تعین کیتا تے سب تو‏ں پہلے ہی سنن ابن ماجہ نو‏‏ں وی معتبر گردانا۔
سیرت
ابن القیسرانی نے حدیث د‏‏ی تحقیق وچ بہت سفر کیتا۔ ابن القیسرانی نے حدیث دا علم 12 سال د‏‏ی عمر تو‏ں حاصل کرنا شروع کیتا تے 19 سال د‏‏ی عمر وچ بغداد دا رخ کیتا تے فیر عراق وچ کچھ وقت گزارنے دے بعد واپس وطن لوٹے تے کچھ عرصے بعد حج کرنے دے لئی مکہ روانہ ہوئے۔ فیر انہاں نے تہامہ، حجاز، شام، مصر، میسوپوٹامیہ، فارس تے خراساں دا وی تعلیمی سفر کیتا۔ انہاں نے زندگی دا زیادہ حصہ ہمدان وچ گزاریا جو موجودہ ایران دا حصہ اے تے ایتھ‏ے بہت ساری ایسی کتاباں تصنیف کيتیاں جو مشہور ہوئیاں۔ مشرق وچ جدو‏ں اوہ خواجہ عبد اللہ انصاری دے شاگرد سن تاں انہاں نے معاوضہ لے ک‏ے محمد البخاری، مسلم ابن الاحجاج، ابو داؤد تے ابن ماجہ دے نسخے اپنے ہتھ تو‏ں لکھے۔
اک ہور حج تو‏ں واپس لوٹتے وقت ابن القیسرانی د‏‏ی وفات بغداد وچ جمعے نو‏‏ں ہوئی۔ ابن خلکان نے یومِ وفات دا تعین 28 ربیع الاوّل کیتا اے جو 507 ہجری بندا ا‏‏ے۔ ڈی سلین دے مطابق ایہ ستمبر 1113 گریگوری ا‏‏ے۔
علمی خدمات
ابن القیسرانی نے سب تو‏ں پہلے صحاح ستہ نو‏‏ں معتبر شمار کیندا: صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داؤد، سنن الصغریٰ، جامع ترمذی تے سنن ابی ماجہ۔ سنی اسلام دے لئی انہاں کتاباں د‏‏ی اہمیت دے باوجود ابن القیسرانی تو‏ں پہلے کِس‏ے نے انہاں اُتے توجہ نئيں دتی سی تے انہاں کتاباں تو‏ں کِس‏ے خاص موضوع دا حوالہ یا متن تلاش کرنا کارِ دارد سی ۔
اس دے علاوہ ابن القیسرانی نے ابنِ ماجہ د‏‏ی لسٹ تیار کيتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سنن ابی ماجہ نو‏‏ں صحاح ستہ وچ جگہ ملی۔ اس تو‏ں پہلے ابن الصلاح نے ابنِ ماجہ نو‏‏ں ايس‏ے وجہ تو‏ں زیادہ اہمیت نئيں دتی سی۔ ابن القیسرانی د‏‏ی لسٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ حدیث د‏‏ی پہلی کتاب بنی جس د‏‏ی تدوین اس طرح کيتی گئی سی۔ چونکہ ایہ کتاب ابن الاثیر د‏‏ی کتاب الکامل فی التریخ تے عبدالغنی المقدیسی د‏‏ی الکامل اسماء الرجال تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک صدی پہلے لکھی گئی سی، اس لئی مؤرخین ابن القیسرانی نو‏‏ں صحاحِ ستہ د‏‏ی بنیاد مندے نيں۔  ابن القیسرانی ظاہری سن تے اسلامی فقہ دے ظاہری معنےآں دے قائل سن ۔ اس دے علاوہ اوہ باقاعدہ صوفی مسلک نال تعلق رکھدے سن تے نثر تے شاعری اُتے وی لکھدے رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں موسیقی تے رقص دے دفاع نو‏‏ں سخت گیر مذہبی حلفےآں تو‏ں مخالفت دا سامنا رہیا۔ اپنے تمام تر تاریخی تے روایات تو‏ں متعلق کم دے باوجود انہاں د‏‏ی کتاباں وچ موجود گرائمر د‏‏ی اغلاط د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں اُتے تنقید وی کيتی جاندی رہی۔
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:گیارہواں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:محدثین گٹھ:مدونین حدیث گٹھ:ظاہریہ
1 محرم
1 محرم الحرام اسلامی سال دا پہلا دن اے۔
لسٹ دیس تے علاقہ جات بلحاظ زمینی سرحد
ایہ لسٹ ملکاں وعلاقہ جات بلحاظ زمینی سرحد ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جغرافیائی فہرستاں گٹھ:سرحد متعلقہ فہارست گٹھ:سرحداں بلحاظ ملک گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ جغرافیہ
اگنی میزائل-5
اگنی فائیو بھارت دا 2013ء وچ متعارف کردہ بین البراعظمی میزائل اے جو 5000کلومیٹر تک نیوکلیر ہتھیار لے جاسکدا اے۔
حوالہ
گٹھ:2012ء وچ بھارت گٹھ:بھارت
گلابی کنی
گلابی کنی ایشیاء تے افریقہ دی اک پکھڑوں اے جیدے کنے گلابی لال ہوندے نیں۔
الطرطوشی
ابو بكر محمد بن الوليد الطرطوشی (عربی: ابو بكر محمد بن الوليد الطرطوشي) (1059–1126 عیسوی؛ 451 ہجری- 520 ہجری)، الطرطوشی دے وجوں جانے جاندے سن بارانویں صدی دے سبھ توں پرمکھ اندلسی سیاسی فلسفی سن۔ اس دی کتاب سراج الملک فی سلوک الملک   جو پورے دنیا وچ قرون وسطی اسلامی کم پالیسی اُتے مشتمل سی۔ الطرطوشی  مالکی مکتب وچ اک پورن نیانکار وی سی۔
جیون
ِابو بکر طورطوشا وچ 1059 نوں پیدا ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:عرب گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:اندلس
فہرست ممالک بلحاظ برسرکار طیارہ بردار بحری جہاز
ایہ لسٹ دیس بلحاظ برسرکار طیارہ بردار بحری جہاز اے۔
حوالے
گٹھ:بحری ہوا بازی گٹھ:فوج گٹھ:فوجی سازوسامان گٹھ:فوجی لسٹاں گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:فوجاں گٹھ:آتشیں اسلحہ گٹھ:اسلحات گٹھ:اسلحہ دی تجارت گٹھ:صناعات گٹھ:اسلحہ ضابطہ گٹھ:فوجی صنعت
وراتسا
بلغاریہ براعظم یورپ دا بلقان دے علاقے چ واقع اک دیس اے ، اسدا راجگھر صوفیہ شہر اے ۔
وراتسا شہر بلغاریہ دا شہر اے تے بلغاریہ دے صوبہ وراتسا دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
In-N-Out Burger
إن-N-أوت بورجرز، Inc. أند الوجبات السريعة من جنوب غرب الولايات المتحدة.
سمندری منک
سمندری منک ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
چک 46 گ ب
چک 46 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
دهستان گرمسیر
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان اردستان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان اردستان ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
بستان آباد
بستان آباد ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان بستان آباد دا انتظامی مرکز اے ۔
جسا سنگھ اہلو والیا
جسا سنگھ اہلو والیا (1718–1783) اٹھارویں صدی دا اک مشہور سکھ سردار سی۔ اوہ لہور دے نیڑے اک پند اہلوال چ جمیا۔ نواب کپور سنگھ نے اودی دلیری تے خوش ہوکے 1753 چ اپنے مرن تے اونوں اپنا وارث بنایا۔ جسا سنگھ نے 1761 ج لہور تے مل مار لیا۔ احمد شاہ ابدالی نال اودیاں کئی لڑائیاں ہویاں۔ 1772 چ اونے کپورتھلہ ریاست دی نیو رکھی جیہدا راجگڑھ کپورتھلا شہر سی ۔
بستان آباد
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
جسا سنگھ اہلو والیا
آباؤ اجداد
دل خالصے دے سپہ سالار جسا سنگھ آہلوالیا دے پوروج لگبھگ سولہویں صدی عیسوی وچ ترنتارن دے نزدیک آ گئے سن۔ سکھ پنتھ دے نال اوہناں دا تعلقات چھویں گرو ہرگوبند صاحب دے ویلے ولوں شروع ہندا اے۔ اوہناں دناں تہاڈے پوروجاں وچ سردار سادھو سنگھ اتے اوہناں دے سپتر گوپال سنگھ اتے اوہناں دے پوتے دیوا سنگھ جی ولوں چلدا اے۔ دیوا سنگھ جی کئی وار اپنے چھوٹے سپتر بدرسنگھ دے نال گرو گوبند سنگھ جی دے درشن لئی آنندپور آؤندے رہندے سن۔
سن 1699 دی ویساکھی دے بعد انھاننے وی حضوری پنج پیاریاں ولوں امرت دھارن کیتا۔ سردار بدر سنگھ جی سکھ نظریات دے متعلق اتھاہ عقیدت رکھدے سن، اوہناں دے دل وچ گرو دے متعلق اٹوٹ عقیدت سی۔ سردار بدر سنگھ جی دا ویاہ گرام ہلاں–سادھے دے سردار باہا سنگھ جی دی بھین دے نال سمپنّ ہویا۔ اس دیوی اتے وی سکھ دھرم دیاں مریاداواں دا گہرا رنگ چڑھیا ہویا سی۔ اوہ، سکھ مذہبی گرنتھاں وچ پوری طرحاں روچی رکھدی سی اتے انھاننوں گروبانی بہت زیادہ کنٹھستھ سی۔ گرووانی دے فی اوہناں دا لگاؤ اتے اوہناں دی سریلی آواز انھاننوں کیرتن نیمی روپ ولوں کرن وچ مجبور کردی سی۔ ات: انھاننے سنگیت تعلیم وی سکھی، جسدے نال اوہ دوتارا نکّ وادآلہ وجاؤن وچ وی بوہت زیادہ نپن/ماہر ہو گئی۔
جم
تن مئی 1718 عیسوی نوں تسی اک بالک نوں جنم دتا۔ جیہدا نام جسا سنگھ رکھیا گیا۔ جدوں جسا سنگھ چار سال دے ہوئے تاں اوہناں دے پیؤ سردار بدر سنگھ دا انتقال ہو گیا۔ اس کارن جسا سنگھ دی پالن پوسنا اتے گھر باہر دے ہور سارے کارجاں دا سارا بھار اسدی ماں دے کندھاں اتے آ پیا۔ ماں لئی ایہہ بہت اوکھا سماں سی۔ اک طرف تاں پتی دا سایہ سر ولوں اٹھ گیا اتے دوجے پاسے مغل سرکار وی سکھاں دے خون دی پیاسی ہو گئی سی۔ پر جسا سنگھ دی ماں ڈٹی رہی۔ اوہ پتی دی ادور موت نوں واہگرو دا بھانا سمجھکے ادور پرکھ دی رضا اتے اسدی یاد وچ جیونیاپن کرن لگی۔
نواب کپور سنگھ دے نال
اوہناں دناں مغل سرکار سکھاں دا سروناش کرن لئی تلی ہوئی سی۔ اپنے اس مقصد دی تکمیل لئی اسنے گشتی فوجی ٹکڑیاں تعینات کر رکھیاں سن۔ ایہہ فوجی ٹکڑیاں ڈھونڈھ–ڈھونڈھ کے سکھاں نوں گرفتار کر لیندیاں اتے ڈٹ کے مقابلہ کرن والیاں نوں موت دے گھاٹ اتار دندیاں۔
مغل سرکار دا ایہہ دمن چکر لاہور نگر دے ارد–گرد کجھ زیادہ کٹھور سی۔ اجیہی سمت وچ باگھ سنگھ نے ایہہ بہتر سمجھیا کہ ہلاں گرام تیاگکے جالندھر وچ وسیا جاوے۔ اوہناں دناں سردار کپور سنگھ جی اپنے جتھے سمیت کرتارپور نگر دوآبے دے کول ڈیرہ پائے بیٹھے سن۔ سردار باگھ سنگھ جی اکثر سردار کپور سنگھ ولوں ملدے رہندے اتے اوس ویلے دے سیاسی حالات اتے وچار ومرش کردے۔
سنجوگ ولوں گرو نانک دیو جی دا روشنی پرو نزدیک آ گیا۔ ات: باگھ سنگھ دے من وچ ایہہ بھاونا جاگرت ہوئی کہ ایہہ اک بہت شبھ موقع ہووےگا، جیکر اسدی بھین اتے بھانجے جسا سنگھ نوں گرو پرو دے پروگراماں وچ کیرتن کرن دا سحصہ حاصل ہو جاوے۔ بہتر سماں ویکھکے انھاننے سردار کپور سنگھ جی نوں اپنے من دی اچھا دسی۔ سردار کپور سنگھ جی نے ماں پتّ ولوں گائی گئی گرووانی سنی تاں اوہ بہت متاثر ہوئے۔ انھاننے گرو پرو اتسوَ وچ ماں پتّ نوں کیرتن کرن دا موقع حاصل کیتا۔
ساری سنگت نے ماں پتّ ولوں گائی ‘آسا دی وار’ نامک بانی دا دوتارے واجاں ولوں کیرتن سنیا اتے خوش دل ولوں اوہناں دی پرشنسا کیتی۔ سنگت دے آگرہ کرن اتے سردار کپور سنگھ جی نے جسا سنگھ نوں اپنے کول ٹھہریا لیا۔ جسا سنگھ دی عمر اس ویلے لگبھگ 12 سال دی سی۔ انی چھوٹی سمت وچ اسدے نیمی جیون سشیل سبھاء، سیوابھاو اتادِ شبھ گن ویکھکے سردار کپور سنگھ جی بوہت زیادہ متاثر ہوئے۔
اک دن انھاننے باگھ سنگھ اتے اوہناں دی بھین ولوں جسا سنگھ نوں پنتھ دی سیوا ہیتُ منگ لیا۔ سردار کپور سنگھ جی دا آگرہ، اوہ ٹال نہیں سکے۔ ات: انھاننے وڈی نمرتاپوروک بنتی کیتی کہ ٹھیک اے، اسیں اپنے اس لال نوں تہاڈی جھولی شرن وچ پاؤندے ہاں۔ ہن تسی اسنوں اپنا ہی پتّ منو۔ اتھے موجود سنگت نے ترنت ‘ست شری اکال’ دی جےَ جیکار کیتی اتے شری گرو گرنتھ صاحب جی دے ساہمنے ارداس کیتی۔ اسی دن ولوں جسا سنگھ دی کھیاتی سردار کپور سنگھ دے سپتر وچ ہون لگی۔
سردار کپور سنگھ جی نے جسا سنگھ نوں گھڑسواری، تلوار چلاؤنا، نیجاباجی اتے دھنرودھا دے ادھیاپن ہیتُ یدھکلا وچ نپن آدمیاں دے حوالے کیتا۔ انھاننے اسنوں لڑائی دے دانو پینچ وی سکھا دتے۔ اس پرکار نیمی روپ ولوں کسرت کرن دے کارن جسا سنگھ اک بلشٹھ جوان بنن گیا۔ اسدی بھجاواں وچ انا زور آ گیا کہ اوہ 16 سیر بھار دی گدا ہتھ وچ تھام کے اس پرکار گھماندا، منو اوہ اک حلقہ جیہا تینکا ہووے۔ کجھ سالاں بعد سردار کپور سنگھ جی نے آپ پنج پیاریاں وچ شامل ہوکے جسا سنگھ نوں ‘کھنڈے دا امرت چھکایا’ اتے خالصے دی رہت مریادا وچ درڑ رہن دا آدیش دتا۔
اس پرکار جسا سنگھ سکھی وچ نپن ہندا چلا گیا۔ کتے جسا سنگھ نوں اپنی اپلبدھیاں اتے تجربہ نہ ہو جاوے، اسلئی کپور سنگھ جی بہت چیتنتا ولوں اسنوں نمرتا دا پاٹھ پڑھاندے اتے اسنوں اسدے لئی کجھ اجیہی سنوجواناں کرن نوں کہندے، جو نمن پدھر دی ہندیاں۔ پانی ڈھونا اتے لدّ چکنا اتادِ کم اسنوں سونپے جاندے۔ آگیاکاری جسا سنگھ وی پرسنچت مطلب ولوں اپنے سارے اتردائتواں دا پالنا کردا۔ ایہناں کماں ولوں جسا سنگھ دے دل وچ ساریاں نوں سامان منن دی بھاونا پیدا ہو گئی۔ اوہدی نظر وچ کوئی چھوٹا وڈا نہیں رہیا۔
حوالے
گٹھ:سکھ مسلاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:پنجابی جرنیل گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
اج سروور
اج سروور بھارت دے پنجاب صوبے دے ضلع موہالی دے کھرڑ نگر کونسل وچّ پیندا اک تریخی تھاں ہے ۔اتھے اک تریخی چنتا ہرن مندر وی ہے ۔ایہہ سروور اس مندر دے نال بنیا ہویا ہے۔ اس مندر اتے سروور بارے ایہہ دھارنا پرچلت ہے کہ ایہناں دی اساری پرانے ہندو راجا مہاراجہ اج جو کہ رام چندر دادا سی نے کروایا سی ۔ اج سروور موہالی کھرڑ مکھ سڑک تے پیندا ہے ۔ اس سروور  لئی 15 لئی ایکڑ تھاں حاصل ہے  پر اس سمیں ایہہ سروور ٹھیک حالت وچّ نہیں ہے ۔ اس تھاں اتے ندین اتے گھاہ پھوس اگیا ہویا ہے اتے اس سروور وچّ پانی دا کوئی نظام نہیں ہے ۔ اسدی دشا سدھاران اتے  اس دی مڑ اساری لئی وکھ وکھ دھراں ولوں سمیں سمیں منگ کیتی جاندی ہے ۔  سن 1926 وچّ اس ویلے دے  انبالہ ضلعے دی روپڑ سب ڈویزن (جس ماتحت اس سمیں ایہہ ایریا آؤندا سی) وچّ تعینات سب ڈویژنل انگریز افسر جے ڈبلیو فیئرلیئے نے اک حکم راہیں اس وچ کشتی چلاؤن  اتے مچھیاں پھڑن دی مناہی کیتی سی کیونکہ اسنوں   مذہبی اتے تریخی درجہ حاصل سی ۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ہندو مذہبی تھاں گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:ہندو تیرتھ استھان گٹھ:پنجاب دی تریخ
ابن زہر
ابن زھر (پیدائش: 1091ء— وفات: 1162ء) خاندان طب وادب، شعر وسیاست وچ اندلس دے نابغۂ روزگار خانداناں وچو‏ں اک اے، ایہ خاندان ابتدا وچ جفن شاطبہ دے جنوب مشرقی علاقے وچ رہیا تے اوتھ‏ے تو‏ں مختلف علاقےآں وچ پھیل گیا، اس خاندان دے لوک مختلف ادوار وچ طب، فقہ، شعر، ادب، ادارت تے وزارت دے اعلیٰ مراتب اُتے فائز رہ‏ے، ذیل وچ اسيں اس خاندان دے انہاں لوکاں نو‏‏ں زیرِ قلم لائاں گے جنہاں نے طب دے شعبہ وچ دا رہائے نمایاں سر انجام دتا۔
عبد اللہ بن زہر
ان دا پورا ناں “مروان عبد الملک بن ابی بکر محمد بن زہر الایادی” اے، اپنے والد د‏‏ی طرح فقیہ سن، مگر طب وچ شہرت پائی، پنجويں صدی ہجری وچ بغداد، مصر تے قیروان وچ اطباء د‏‏ی سربراہی کی، فیر اپنے ملک واپس پرت گئے تے امیر مجاہد دے دور وچ دانیہ منتقل ہوئے گئے جتھ‏ے امیر مجاہد نے انہاں دا خوب اکرام کیتا تے ایتھے تو‏ں انہاں د‏‏ی شہرت اندلس تے مغرب وچ پھیلی، ابن داحیہ “المطرب” تے ابن خلکان “وفیات الاعیان” وچ لکھدے نيں کہ دانیہ وچ انہاں نے خوب جاہ وجلال، شہرت وعزت تے بہرپور دولت کمائی تے اوتھے اُتے انہاں دا انتقال ہويا، جدو‏ں کہ ابن ابی اصیبعہ لکھدے نيں کہ اوہ دانیہ چھڈ ک‏‏ے اشبیلیہ آ گئے سن جتھ‏ے انہاں دا انتقال ہويا۔