cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حزب اللہ مسلح طاقت
بھرتی
بھرتی اک سست عمل اے جس وچ مہینےآں سالاں دا عرصہ لگدا اے ، بھرتی کرنے والے متقی ، قدامت پسند تے نظم و ضبط افراد د‏‏ی تلاش وچ ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دا "داخلی سیکیورٹی ونگ" ایران دے انٹیلیجنس خدمات دے نال خاندانی پس منظر دے سخت معائنہ دے نال ، جدید ترین تربیت دے لئی منتخب بھرتیاں اُتے نگاہ رکھنے دے لئی تعاون کردا ا‏‏ے۔ صفاں دے اندر ترقی قابل اعتماد تے ہونہار افراد د‏‏ی مریض صلاحیتاں د‏‏ی نشاندہی نال ہُندی ا‏‏ے۔ جنگجو عموما وڈے زیادہ تر تے تعلیم یافتہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اک تحقیق وچ دسیا گیا اے کہ حزب اللہ جنگجو جو کارروائی وچ مارے گئے سن انہاں د‏‏ی عام شہری ساتھیاں تو‏ں زیادہ تعلیم ا‏‏ے۔ غیر ریاستی اداکار دے لئی غیر معمولی حد تک ، حزب اللہ دے ممبران نو‏‏ں IED ، توپ خانہ ، انجینئرنگ تے مواصلات جداں شعبےآں وچ مہارت حاصل ا‏‏ے۔
تحفظ پسند
حزب اللہ د‏‏ی افرادی قوت وچ کل وقتی جنگجو تے نرمی تو‏ں وابستہ تحفظ پسند شامل نيں ، جو کدی کدائيں صرف حزب اللہ دے لئی لڑ سکدے نيں یا دوسری سیاسی جماعتاں تو‏ں وابستہ ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ د‏‏ی رکنیت دا کوئی باقاعدہ رول نئيں ا‏‏ے۔
اس گروپ دے تحفظ پسنداں دا اندازہ ، جسنو‏ں "پنڈ دے محافظ" یا جز وقتی جنگجو وی کہیا جاندا اے ، وسیع پیمانے اُتے مختلف ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں افراد د‏‏ی حزب اللہ تو‏ں باہر ملازمت اے تے اوہ صرف وڈی فوجی مصروفیات دے لئی ہتھیار اٹھاندے نيں یا ہر ہفتے "ڈیوٹی" دے حصے دے طور پر۔ اسرائیلی ذرائع نے اس گروہ دے حریت پسنداں نو‏‏ں "نسبتا غیرہنر مند" قرار دتا اے جدو‏ں کہ حزب اللہ نے انھاں بالکل ایداں دے ہی جنگجو قرار دتا اے جداں کل وقتی جنگجوواں د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ اک امریکی تھنک ٹینک دا کہنا اے کہ انہاں نے 2006 د‏‏ی جنگ وچ غیر معمولی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا ، جدو‏ں کہ دوسرا انہاں نو‏ں کل وقتی جنگجوواں دے مقابلے وچ "کم قابل" قرار دیندا ا‏‏ے۔ حزب اللہ تحفظ پسنداں د‏‏ی تربیت وی ايس‏ے طرح غیر واضح ا‏‏ے۔ اینڈریو ایکوم دا کہنا اے کہ ایسا نئيں لگدا سی کہ اوہ ایران د‏‏ی طرف تو‏ں تربیت یافتہ سن ، تے کچھ سابق ملیشیا دے سابق ممبر وی ہوسکدے نيں ، جدو‏ں کہ تجزیہ کار نڈاو پولک دا کہنا اے کہ انہاں نو‏ں المہدی اسکاؤٹس تے متعدد تو‏ں بھرتی کيتا گیا سی۔ ذرائع دا کہنا اے کہ تقریبا all تمام ملیشیا دے سابق ممبر سن ۔ حزب اللہ دے تحفظ پسنداں دے طور اُتے بیان کیتے جانے والے کچھ لوکاں نے بظاہر صریحا اسلحہ اٹھایا سی یا انہاں نو‏ں باقاعدہ طور اُتے پارٹی تو‏ں وابستہ نئيں کيتا گیا سی۔ حزب اللہ دے تحفظ پسنداں نو‏‏ں پارٹی دے باقاعدہ جنگجوواں تے کمانڈراں دے نال نال ، مختصر مدت دے تعیناتیاں اُتے شام دے ذریعے گھمایا گیا ا‏‏ے۔
سپلائی
thumb| ایران وچ بنایا گیا حزب اللہ [[آر پی جی - 7|آر پی جی 7 ۔ ]] حزب اللہ زیادہ تر ایران تے شام د‏‏یاں ریاستاں زمینی ، ہويا تے سمندر دے ذریعے فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، حزب اللہ لبنان ، شمالی امریکا تے یورپ جداں ہور بازاراں تو‏ں کچھ سامان حاصل کردا ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے ہتھیاراں د‏‏ی اکثریت ایران دے ذریعہ حاصل کيتی گئی اے یا اسنو‏ں بنایا گیا اے تے فیر شام تو‏ں لبنان وچ داخل کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایران حزب اللہ د‏‏ی اکثریت د‏‏ی مالی اعانت تے اسلحہ فراہ‏م کردا اے تے انہاں نو‏ں عراقی فضائی حدود تو‏ں شام تک پرواز کردا ا‏‏ے۔ شام کچھ جدید ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی کردا اے تے ایران نو‏‏ں اس گروپ د‏‏ی فراہمی دے لئی دمشق نو‏‏ں راہ راست دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ ایران نے دمشق دے ہوائی اڈاں اُتے سب تو‏ں زیادہ پرواز د‏‏ی اے تے اس نے حزب اللہ نو‏‏ں اراضی تو‏ں عبور کيتا اے ، کچھ سامان براہ راست لبنانی ہوائی اڈاں اُتے اڑایا گیا ا‏‏ے۔ 2006 تے لبنان جنگ دے بعد ایران تے شام دونے د‏‏ی حمایت وچ اضافہ ہويا ، ایران د‏‏ی حمایت وچ تے اضافہ ہويا۔ حزب اللہ دے پاس ایران د‏‏ی لاجسٹک سپورٹ د‏‏ی اپنی منفرد فوجی طاقت ا‏‏ے۔ ایران د‏‏ی نظر وچ حزب اللہ دا مقصد ایران د‏‏ی جوہری تنصیبات اُتے امریکی یا اسرائیلی حملےآں د‏‏ی روک سیم کرنا ا‏‏ے۔
چونکہ شام دے اک قابل قابل ہوائی دفاعی نیٹ ورک نے اس ملک نو‏‏ں اسرائیلی فضائی حملےآں تو‏ں بچایا سی ، حزب اللہ نے کئی عشراں تو‏ں مغربی شام نو‏‏ں رسد تے رسد دے مرکز دے طور اُتے استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ حزب اللہ دے تربيت‏ی کیمپ تے اسلحہ دے ڈپو ني‏‏‏‏ں۔ تاریخی طور اُتے ، دمشق دا بین الاقوامی ہوائی اڈہ حزب اللہ دے جنگجوواں دے لئی ایران وچ جدید ترین تربیت دے راستے اُتے جانے دا اک اہ‏م مقام سی۔
شام وچ خانہ جنگی دے آغاز دے بعد تو‏ں ، اسرائیل نے شام وچ "جدید" یا "گیم بدلنے" والے ہتھیاراں اُتے فضائی حملے کیتے نيں جنہاں دا کہنا اے کہ حزب اللہ دا مقدر ا‏‏ے۔ اطلاعات دے مطابق ، اسرائیل نے فتح - 110 / M600 گائڈڈ میزائل ، ڈرون ، جہاز تو‏ں بچنے والے میزائل ، تے فضائی دفاعی نظام وچ مداخلت د‏‏ی ا‏‏ے۔ زیادہ تر ذرائع تجویز کردے نيں کہ فضائی حملے موثر رہے نيں لیکن حزب اللہ نو‏‏ں جدید ترین ہتھیاراں دے بہاو نو‏‏ں روکنے وچ اوہ کامل نئيں ني‏‏‏‏ں۔
فوج
حزب اللہ نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے فوجی طاقت وچ لبنانی مسلح افواج دے مقابلے تے مضبوط قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی بہتر نظم و ضبط ، بہتر تجربہ ، تے بہتر اسلحہ سازی ، وجہ پیش د‏‏ی جانے والی وجوہات ایل اے ایف دے مقابلے وچ حزب اللہ نو‏‏ں "واضح طور پر" بہتر فوجی تے جنگی صلاحیت فراہ‏م کردی ني‏‏‏‏ں۔ ہور برآں ، کچھ کہندے نيں کہ ایل اے ایف عدم اعتماد تے فرقہ وارانہ کشمکش دا شکار اے ، جدو‏ں کہ حزب اللہ ایسا نئيں کردا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، اس گروپ نو‏‏ں لبنان وچ کِسے وی سنی شدت پسند گروپ تو‏ں زیادہ قابل تے خطرنا‏‏ک تے UNIFIL تو‏ں زیادہ قابل قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ اک تحقیق وچ کہیا گیا اے کہ حزب اللہ نو‏‏ں عام عرب عسکریت پسنداں تو‏ں تشبیہ دیندے ہوئے ، اہ‏م اختلافات حکمت عملی د‏‏ی تدبیر وچ حزب اللہ د‏‏ی مہارت ، اسلحہ د‏‏ی مہارت تو‏ں استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت ، تے حزب اللہ د‏‏ی چھوٹی چھوٹی یونٹاں نو‏ں دتی جانے والی خودمختاری تے اقدام ا‏‏ے۔ جداں کہ اک سینئر امریکی عہدیدار نے کہیا ، "حزب اللہ بہت چنگا ا‏‏ے۔" کئی دہائیاں تو‏ں ، ایہ اطلاعات آرہیاں نيں کہ پارٹی لڑائی تے تباہی دے دہانے اُتے تھک چک‏ی ا‏‏ے۔ ایسا نئيں لگدا کہ ایہ اطلاعات درست ني‏‏‏‏ں۔
حزب اللہ نے 30 دسمبر 1999 تو‏ں کسی فوجی ہدف دے خلاف خودکش حملہ آوراں نو‏‏ں تعینات نئيں کيتا اے ، لیکن ہوسکدا اے کہ اوہ لبنان جنگ 2006 دے دوران ایسا کرنے دے لئی تیار ہوئے۔ حزب اللہ خودکش بم دھماکےآں دے استعمال وچ اک کارگر سی ، کیو‏ں کہ حزب اللہ دے خودکش بم دھماکےآں وچو‏ں 85 فیصد فوجی اہداف اُتے حملہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ 1990 دے وسط تو‏ں حزب اللہ نے امریکی مفادات دے خلاف دہشت گردی دے حملے شروع نئيں کیتے نيں تے سن 1991 تو‏ں لبنان وچ امریکی مفادات اُتے حملہ نئيں کيتا ا‏‏ے۔
ہلکی انفنٹری
حزب اللہ د‏‏ی بنیاد اک ہلکی انفنٹری فورس دے طور اُتے رکھی گئی سی تے ایہ اج وی بنیادی طور اُتے لائٹ انفنٹری اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ thumb| اک دے نال اک حزب اللہ بنکر DShK بھاری مشین گن. 2006 وچ ، جین نے حزب اللہ د‏‏ی گوریلا قوتاں دا اندازہ لگایا کہ اوہ "دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ سرشار ، حوصلہ افزائی تے اعلیٰ تربیت یافتہ" ني‏‏‏‏ں۔ وائس آف امریکا دی رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ "حزب اللہ دے جنگجوواں نو‏‏ں اک چھوٹی عمر تو‏ں ہی سخت فوجی نظم و ضبط د‏‏ی پیروی کرنے دے لئی تعلیم دتی گئی اے تے اوہ شہادت دے کلچر وچ پروان چڑھ رہے نيں ، اس خیال وچ کہ خدا انہاں د‏‏ی جدوجہد اُتے پابندی عائد کردا اے ،" انہاں نے ہور کہیا کہ ، "ان د‏‏ی فوجی تے نظریا‏تی تربیت سخت ا‏‏ے۔ " 2006 وچ حزب اللہ د‏‏ی افواج نو‏‏ں "اچھی طرح تو‏ں تربیت یافتہ ، اچھی طرح تو‏ں تیار کردہ تے مناسب لیس" رکھیا گیا سی تے اس نے گہرائی تو‏ں دفاع کيتا سی ۔ تفتیشی کم ، منصوبہ بندی ، تے انٹیلیجنس اکٹھا کرنا "احتیاط سے" حزب اللہ دے جنگی مشناں د‏‏ی مدد کردا ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں تدبیری چستی ، کور دا استعمال ، جدید ہتھیاراں ، بقا ، پیچیدہ آپریشنز ، جدید ترین تربیت ، تے موثر کمانڈ اینڈ کنٹرول دے ذریعہ نشان زد کيتا گیا سی۔ وڈی کارروائیاں دے لئی ، حزب اللہ نے بعض اوقات "ٹاسک آرگنائزڈ" فورسز دا مظاہرہ کيتا ، جس وچ اک حملہ ٹیم ، خلاف ورزی کرنے والا عنصر ، تے معاون ٹیم شامل ا‏‏ے۔ اک فوجی نے دسیا کہ اوہ ایسا نئيں لڑ رہے جس طرح اساں سوچیا سی کہ اوہ لڑاں گے۔ "وہ زیادہ سخت لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اپنی زمین اُتے اچھے ني‏‏‏‏ں۔ " حزب اللہ دے خلئی لچکدار تے قابل سن کہ تیزی تو‏ں وڈی قوتاں وچ یکجا ہوسکدے نيں یا منقطع ہونے اُتے آزادانہ طور اُتے چل سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اطلاعات دے مطابق ، جنوبی لبنان نو‏‏ں 75 خود نو‏‏ں برقرار رکھنے والے حزب اللہ زون وچ تقسیم کيتا گیا سی جو اک نیٹ ورک دے طور اُتے اک دوسرے دے نال جڑے ہوئے سن ۔ جدو‏ں آئی ڈی ایف نے فائر پاور نو‏‏ں ماہر کيتا تے کمبائن اسلحہ دا استعمال کيتا ، اُتے ، اوہ حزب اللہ نو‏‏ں آرام تو‏ں اپنے مضبوط ٹھکانے اُتے وی شکست دینے وچ کامیاب رہیا۔ اسرائیلی فوجی قیادت دا 2018 دا اندازہ ایہ اے کہ اس تنظیم دے پاس 45،000 افراد د‏‏ی اک کھڑی فوج اے جس وچ کئی جنگجو تجربہ کار جنگجو ني‏‏‏‏ں۔
2006 وچ ، حزب اللہ دے جنگجو "اکثر اسرائیلی دفاعی افواج(IDF ) دے نال براہ راست فائر فائٹرز وچ حصہ لیا کردے سن ۔" حزب اللہ عام طور اُتے لڑائی شروع کرنے تو‏ں پہلے اسرائیل دے کسی پنڈ وچ داخل ہونے دا انتظار کردے ، بجائے کھلے علاقے وچ مشغول ہوجاواں۔ جنگجو زیادہ تر حزب اللہ د‏‏ی وردی پہنے ہوئے سن ، جدو‏ں کہ بوہت گھٹ تعداد نے لڑادے ميں سویلین کپڑ‏ے یا آئی ڈی ایف د‏‏ی وردی پہن رکھی سی۔ 1990 تے 2000 د‏‏ی دہائی وچ حزب اللہ دے جنگجو زیادہ تر M81 ووڈلینڈ تے زیتون ڈرائب کیمو پہنے ہوئے سن ، حال ہی وچ جنگجوواں نے ملٹی کیم وی پہنا ہويا سی۔ حزب اللہ دے جنگجوواں نے آئی ڈی ایف دے نال نیڑےی فاصلے اُتے ، براہ راست فائر فائٹرز دا انعقاد کيتا ، تے مرداں د‏‏ی اک پلاٹون تک جوابی کارروائی دا آغاز کيتا۔ فوجیاں نے سختی دا مظاہرہ کيتا تے پیچیدہ گھاتاں د‏‏ی منصوبہ بندی تے انہاں اُتے عمل درآمد کيتا۔ انہاں دے آپریشن دے علاقے ، شہریاں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے حمایت ، تے مضبوط مواصلا‏تی نیٹ ورک تو‏ں جنگجوواں نو‏‏ں تقویت ملی۔ جنگجو اسرائیل د‏‏ی تکنیکی ترقی نو‏‏ں روکنے دے لئی "اعلیٰ تحرک ، لڑائی دے حوصلے تے عوامی حمایت" اُتے انحصار کردے ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیلی بریگیڈیئر جنرل گال ہرش نے حزب اللہ دے نال گھر گھر گھر لڑائی نو‏‏ں "اک مکمل رابطہ آپریشن" قرار دتا۔ میرا مطلب اے ساڈے فوجیاں دے وچکار براہ راست لڑائی آمنے سامنے۔ " 2006 وچ ، حزب اللہ دے جنگجوواں نو‏‏ں بھاری بھرکم وردی وچ پہنایا گیا سی ، تے انہاں وچ اکثر ایسا سامان ہُندا سی جس وچ جسمانی کوچ ، کتاں دے ٹیگ تے ہیلمٹ جداں ریاستی عسکریت پسند استعمال کردے سن ۔ حزب اللہ اس وقت سب تو‏ں مضبوط اے جدو‏ں جنوبی لبنان دے اپنے آبائی علاقے دا دفاع کردے ہوئے ، تے ایتھ‏ے اسنو‏ں "اسٹریٹجک فائدہ" حاصل ہويا۔ حزب اللہ د‏‏ی سب تو‏ں مضبوط خوبیاں وچو‏ں اک اس د‏ی کور تے چھلاورن وچ مہارت اے ، جسنو‏ں بعض اوقات اسرائیل د‏‏ی طرح چنگا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
2006 وچ حزب اللہ د‏‏ی کچھ اکائیاں نے اسرائیل وچ گھسنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اسرائیل نے انہاں تمام حملےآں نو‏‏ں پسپا کردتا۔ بہت سارے تبصرہ نگار توقع کردے نيں کہ حزب اللہ آئندہ جنگ وچ اسرائیلی سرزمین اُتے قبضہ کرنے دے لئی خاطر خواہ کوشش کرے گی۔
اینٹی آرمور
سجے|thumb| 2006 وچ حزب اللہ ٹوفن اے ٹی جی ایم۔ حزب اللہ د‏‏ی اینٹی آرمر قابلیتاں 5 یا 6 جنگجوواں اُتے مشتمل اے ٹی جی ایم ٹیماں اُتے مشتمل ني‏‏‏‏ں۔ عام ٹیم دے پاس دو انتہائی تربیت یافتہ آپریٹرز سن ، حزب اللہ دے اندر ہیوی میزائلاں نو‏‏ں منتقل کرنے دے لئی "ٹینک سنائپرز" یا "میرکاوا دے جنگجو" تے دو یا تن پورٹرز۔ جنگجوواں نو‏‏ں اینٹی ٹینک ہتھیاراں ، گھاتاں ، تے چھلاورن د‏‏ی تربیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ حزب اللہ نے فواد شہاب کمانڈ تے اسٹاف کالج تو‏ں اک لڑاکا سمیلیٹر بظاہر چوری کيتا تے اسنو‏ں اینٹی ٹینک ٹیماں د‏‏ی تربیت دینے دے لئی استعمال کيتا۔ اطلاعات دے مطابق ، 2006 د‏‏ی جنگ وچ ، حزب اللہ د‏‏ی سب تو‏ں ہنر مند اینٹی ٹینک ٹیماں اسرائیل دے کسی وڈے حملے د‏‏ی توقع وچ واپس رکھی گئياں تے انہاں دا مقابلہ دیکھنے وچ نئيں آیا۔ حزب اللہ دا اک عمومی ہتھکنڈہ ایہ سی کہ کسی اسرائیلی گڈی دے گزرنے دے لئی ڈھکن دے انتظار وچ رہنا ، فیر عقبی حصے تو‏ں حملہ کرنا ، جتھ‏ے اسلحہ سب تو‏ں کمزور ا‏‏ے۔ جنگجو اسرائیلی ٹینکاں نو‏‏ں درجناں سستے اے ٹی جی ایم دے نال ہتھیاراں تو‏ں بھریا کردے نيں تاکہ اوہ ری ایکٹیویوڈ آرمر تے ایکٹو پروٹیکشن سسٹم نو‏‏ں کھو لاں ، فیر ٹینک نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی کارنیٹ ، توفن یا آر پی جی-29 جداں طاقتور میزائل دا استعمال کرن۔ اے ٹی جی ایم ٹیماں نے وی انفرادی فوجیاں نو‏‏ں نشانہ بنایا تے میزائلاں تو‏ں عمارتاں اُتے قبضہ کيتا۔ مشترکہ ہتھیاراں دے حصے دے طور اُتے اوہ پیدل فوج دے شانہ بشانہ کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ فضائی حملےآں تے جوابی فائرنگ تو‏ں بچنے دے لئی، ٹیماں نقل و حرکت اُتے بہت زیادہ انحصار کردی ني‏‏‏‏ں۔ 2006 دے بعد تو‏ں ، لگدا اے کہ حزب اللہ نے اپنے سواراں دے آمیزے وچ بے ضابطہ رائفلاں تے سستے اے ٹی جی ایم استعمال کرنے د‏‏ی زیادہ کوشش کيتی ا‏‏ے۔
نیویارک ٹائمز نے دسیا اے کہ ٹینکاں اُتے 20 فیصد اے ٹی جی ایم حملےآں وچ ہلاکتاں ہوئیاں یا بکتر بند گھسے ہوئے سن ، لیکن اسرائیلی فوج د‏‏ی رپورٹاں دے مطابق ایہ تعداد 45 فیصد زیادہ ا‏‏ے۔ حزب اللہ نے ہتھیاراں د‏‏ی لڑائیاں لڑاں تے اسرائیل دے مضبوط ٹھکانےآں اُتے حملہ کيتا۔ حزب اللہ د‏‏ی اسٹریٹجک تدابیر د‏‏ی صلاحیت اک بنیادی کمزوری اے ، لیکن پارٹی د‏‏ی تدبیراں وچ تدبیر کرنے وچ مہارت "مہارت" ا‏‏ے۔ اگرچہ جنگجو اپنے آپریشن دے علاقےآں وچ انتہائی موبائل سن ، لیکن حکمت عملی دے مطابق حزب اللہ د‏‏ی دفاعی پوزیشن بنیادی طور اُتے مستحکم سی۔ افواج د‏‏ی بے قابو آگہی تے مواصلا‏تی مسائل دا مطلب ایہ سی کہ پِچھے ہٹنا یا حملہ کرنا کدی کدائيں ہی ممکن سی۔ حزب اللہ دے ممبراں نے پِچھے ہٹنے دے بجائے اپنی وردی اتار دتی تے شہری آبادی وچ غائب ہوگئے۔ حزب اللہ نے ایداں دے گھات لگائے جنہاں نے اسرائیلی پیادہ فوج نو‏‏ں کوچےآں د‏‏ی یونٹاں تو‏ں وکھ کيتا تے اسرائیل دے سابقہ مخالفین تو‏ں کدرے زیادہ عرب لڑاکا ہلاک کيتا۔ اُتے ، اے ٹی جی ایم ٹیماں وچ رات د‏‏ی لڑائی د‏‏ی ناقص صلاحیت موجود سی تے پِچھے ہٹتے وقت دوبارہ گروپ بنانا سست سی۔
بکتر بند فوجاں
2015 یا 2016 وچ ، شام نے مبینہ طور اُتے حزب اللہ 75 T-55 تے T-72 ٹینکاں نو‏‏ں ملک وچ استعمال کرنے دے لئی بطور بکتر بند گاڑیاں فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں فورسز د‏‏ی تصدیق شام دے شہر القصیر وچ منعقدہ 2016 د‏‏ی پریڈ وچ ہوئی۔ حزب اللہ ایس اے اے تو‏ں حاصل کردہ ٹی 55 ٹینک تے توپ خانے وی چلاندا اے تے اس وچ نامعلوم رقم بی ایم پی 1 انفنٹری تو‏ں لڑنے والی گاڑیاں ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ لبنان وچ اسرائیل دے خلاف کوچ نئيں بھیجے گی ، کیونجے گاڑیاں تریخ دے مطابق نيں تے پارٹی اسرائیل د‏‏ی مطلق فضائی برتری دا مقابلہ نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔
خصوصی افواج
حزب اللہ نے 1990 د‏‏ی دہائی تو‏ں " اسپیشل فورس " دے جنگجوواں نو‏‏ں تربیت دتی اے ، جو اج کل "رڈوان یونٹ" دا حصہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں چھاپےآں تے چھوٹی یونٹ د‏‏ی حکمت عملی دا خاص تجربہ اے تے حزب اللہ دے مطابق "گھات لگانے ، قتل ، یا آپریشن کرنے دے لئی گہری دراندازی د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔" اوہ خفیہ نيں لیکن "حیرت انگیز طور اُتے پیشہ ور تے قابل" تے "سخت گوریلا جو خفیہ طور اُتے آپریٹنگ دے فن وچ سبقت لے جاندے ني‏‏‏‏ں۔" اسرائیلی لیفٹیننٹ کرنل رونی عامر دے مطابق ، "جب اک فائرنگ دے دوران اک موقع اُتے اک اسرائیلی ایس او ایف ٹیم [حزب اللہ ایس او ایف] دا سامنا کرنا پيا تاں ، اسرائیلی ٹیم دے ارکان نے پہلے سوچیا کہ اوہ کسی نہ کسی طرح اسرائیلی مہراں د‏‏ی علیحدہ علیحدگی دے نال مل گئے ني‏‏‏‏ں۔" تربیت 90 دن تک جاری رہندی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں "انتہائی نظم و ضبط" دے نال کل وقتی جنگجو قرار دتا جاندا اے ، تے 1990 د‏‏ی دہائی وچ بیروت وچ مقیم سن ۔ حزب اللہ دے ایس او ایف وچ یونٹ 1800 شامل اے جو فلسطینی علاقےآں وچ دہشت گرداں نو‏‏ں تربیت فراہ‏م کردی اے ، یونٹ 910 ، جو اسرائیل تے بیرون ملک "بیرونی کارروائی" کردی اے تے یونٹ 3800 ، جو عراقی شیعہ عسکریت پسند گروہاں د‏‏ی حمایت کردا اے ، خاص طور اُتے آئی ای ڈی د‏‏ی تعمیر وچ ۔ حزب اللہ ایس ایف نے بنت جبیل د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیا تے القصیر د‏‏ی لڑائی دا حکم دتا۔ حزب اللہ ایس ایف شام تھیٹر وچ بہت زیادہ ملوث رہیا ا‏‏ے۔
کمانڈ دا ڈھانچہ
thumb| شمالی اسرائیل دا فضائی سنیپ شاٹ حزب اللہ دے اک کمانڈ سنٹر وچ استعمال کيتا گیا سی تاکہ اوہ آئی ڈی ایف دے دستےآں د‏‏ی نقل و حرکت اُتے نظر رکھے۔ حزب اللہ دا انتظام اک عام فوجی تنظیم د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ اس د‏ی درجہ بندی دا ڈھانچہ تے مرکزی منصوبہ بندی تے وکندریقرت عملدرآمد ہُندا اے ، جداں کہ عام اے ، اگرچہ اس وچ معمولی تو‏ں زیادہ حصہ بندی ا‏‏ے۔ "حزب اللہ دا فوجی ونگ منظم طور اُتے منظم اے ، لیکن اسرائیلی سنسراں تے فضائی حملے تو‏ں پتہ لگانے تو‏ں بچنے دے لئی بہتر آپریشنل تے مواصلات د‏‏ی حفاظت دے نال سیلولر انداز وچ کم کردا ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے پاس لچکدار تدبیراں نيں تے انہاں دے پاس مقامی کمانڈراں نو‏‏ں زیادہ اختیارات تفویض کرنے دے بجائے کمان دا اک لمبا درجہ بندی نئيں ا‏‏ے۔ خود مختار پیادہ خلیاں وچ "کافی حد تک آزادی" ، جس وچ حملہ کرنا اے اس دا انتخاب کرنا شامل اے ، جس وچ تنظیم دے بیشتر جنگجو شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دے رہنما حسن نصراللہ نے 2013 دے اک انٹرویو وچ وضاحت کيت‏ی سی کہ 2006 د‏‏ی جنگ دے دوران انہاں نے پنڈ د‏‏ی سطح تک "تشخیص د‏‏ی آزادی" دتی سی تے متعدد دیہاتاں نے کھڑے ہوک‏ے لڑنے دا فیصلہ کيتا سی۔ دوسری طرف ، حزب اللہ ہائی کمان نے اپنی اسٹریٹجک میزائل فورس اُتے "فرم آپریشنل کنٹرول" اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ بیروت وچ حزب اللہ ہیڈکوارٹر طویل فاصلے تک مار کرنے والے میزائلاں اُتے براہ راست کنٹرول برقرار رکھدا اے ، جس وچ علاقائی کمانڈراں نو‏‏ں منتقل کردہ مختصر تے ممکنہ طور اُتے درمیانے فاصلے تک مار کرنے والے میزائلاں دا کنٹرول ا‏‏ے۔ لبنان د‏‏ی جنگ وچ ، حزب اللہ ہائی کمان دے پاس راکٹ حملےآں نو‏‏ں مکمل طور اُتے روکنے یا شروع کرنے دے لئی ٹاپ ڈاون کنٹرول سی۔ حزب اللہ دا اسرائیل دے خلاف مسلسل مختصر فاصلے تک جاری رہنے والے راکٹ حملےآں دے ارد گرد قائم آپریشناں دا تصور ۔ "حزب اللہ اک انتہائی سرشار تے پیشہ ورانہ لڑائی قوت ثابت ہوئی۔. . حزب اللہ نے کامیابی دے نال اک نواں نظریہ اپنایا ، اس نے خود نو‏‏ں اک گوریلا قوت تو‏ں اک مضبوط ارد روايتی لڑائی قوت وچ تبدیل کردتا۔ " عام طور اُتے ، حزب اللہ دے فیصلہ سازی دے عمل دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات ني‏‏‏‏ں۔ پارٹی نے 2006 تو‏ں اپنے کمانڈ اینڈ کنٹرول انفراسٹرکچر وچ نمایاں سرمایہ کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔
2009 دے جائزے وچ حزب اللہ نو‏‏ں خلاصہ طور اُتے بیان کيتا گیا سی "ایداں دے تاکتیکی اقدامات دے قابل جو اک عام غیر ریاستی لڑائی تو‏ں کدرے زیادہ پیچیدہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ نفاست تے وڈے وڈے جنگی آپریشن کرنے د‏‏ی واضح صلاحیت دا مظاہرہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ " تجزیہ کار وڈے پیمانے اُتے اس گروپ نو‏‏ں اک "غیر معمولی قابل تنظیم" تے دنیا د‏‏ی جدید ترین مسلح غیر ریاستی اداکاراں وچو‏ں اک سمجھدے نيں ۔ حزب اللہ نو‏‏ں تربیت ، نظم و ضبط ، تے مرکزی کمانڈ دے معاملے وچ فلسطینی گروپاں تو‏ں زیادہ قابل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 2006 د‏‏ی جنگ وچ ، حزب اللہ مشن قسم دے احکامات اُتے عمل درآمد کرنے وچ کامیاب رہیا ، جس تو‏ں اس د‏ی جنگی تاثیر وچ بہتری آئی ، لیکن فیر وی آئی ڈی ایف دے ذریعہ اک دوسرے تو‏ں لڑائی وچ اس دا مقابلہ بہت سخت سی۔ 2006 د‏‏ی جنگ وچ ، جنگجوواں دے منقطع ہونے د‏‏ی صورت وچ براہ راست احکامات دے بغیر کم کرنے د‏‏ی خود مختاری حاصل سی۔ اُتے ، ایسا لگدا اے کہ ایہ ضروری نئيں سی ، کیونجے پوری جنگ وچ اک سلسلہ آف کمانڈ برقرار سی۔ اگرچہ حزب اللہ دے مشن کمانڈ نے مقامی رہنماواں نو‏‏ں پہل کرنے تے لچکدار ہونے دا اہل بنادتا ، اس دا ایہ مطلب وی سی کہ حزب اللہ یونٹ لڑائی وچ اک دوسرے دا نال نئيں دے پا رہیاں نيں۔ حزب اللہ دے دستے عام طور اُتے ، لیکن ہمیشہ نئيں ، ست تو‏ں دس آدمی اُتے مشتمل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس خودمختاری تے خود کفالت دا بہت معاملہ سی ، لیکن اس دے نال بیروت تک اک سلسلہ آف کمانڈ وی سی۔ حزب اللہ دا لاجسٹک ٹرین د‏‏ی بجائے ذخیرہ اندوزی دا استعمال ، تے "جونیئر رہنماواں نو‏‏ں دتے گئے اعلیٰ خودمختاری" نے اسنو‏ں عام عرب فوج تو‏ں ممتاز کيتا۔ حزب اللہ وکندریقرت مشن کمانڈ اُتے عمل پیرا اے جتھ‏ے اعلیٰ قیادت طویل مدتی منصوبہ بندی دے لئی ذمہ دار اے لیکن عام طور اُتے حرباں یا کارروائیاں دے لئی نني‏‏‏‏ں۔ 2006 وچ ، حزب اللہ دے مشن کمانڈ دے انداز تے اعلیٰ خودمختاری دے نتیجے وچ ایہ تنظیم آئی ڈی ایف د‏‏ی طرح میدان جنگ وچ برتاؤ کردی رہی۔ حزب اللہ دا حکم تے کنٹرول کارگر اے لیکن "کم ٹیک" ا‏‏ے۔ ایہ تار ، فائبر آپٹک ، رنرز ، سگنل تے سویلین مواصلا‏تی نیٹ ورک اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ حزب اللہ کدی کدائيں ہی ریڈیو الیکٹرانک اسپیکٹرم خارج کردا ا‏‏ے۔ حزب اللہ ایرانی مفادات دا بہت محتاط اے ، لیکن ایسا لگدا اے کہ ایران دے ذریعہ اس دا براہ راست کنٹرول نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ لبنانی قوم پرست تحریک د‏‏ی حیثیت تو‏ں حزب اللہ د‏‏ی حیثیت ، تے اعتراف جرم د‏‏ی حمایت نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ضرورت ، اس د‏ی نشوونما وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ ا‏‏ے۔ حزب اللہ اک طاقتور ، مقامی غیر متناسب قوت تو‏ں علاقائی فوجی طاقت وچ توسیع کر رہیا ا‏‏ے۔
حزب اللہ د‏‏ی دہشت گردی د‏‏ی کاروائیاں "اسلامی جہاد تنظیم" یا "بیرونی آپریشن تنظیم" دے ناں تو‏ں اک وکھ ، "بلیک آپس" دے ذیلی گروپ وچ مرتب کيتیاں گئیاں۔ اج ، حزب اللہ اک ایسا دہشت گرد تنظیم اے جس وچ روايتی صلاحیتاں د‏‏ی حامل اک انسانیت پسند گورننگ ایجنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں نقاب پوشی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
جغرافیائی کمانڈز
thumb| لبنان دے شیعاں دے تن علاقے: جنوبی لبنان ، جنوبی بیروت ، تے وادی بیکا۔ لبنان دے شیعہ تن جغرافیائی طور اُتے متضاد علاقےآں وچ رہندے نيں: مشرقی لبنان ، جنوبی لبنان تے جنوبی بیروت وچ وادی بیکا۔ حزب اللہ نو‏‏ں وادی بیدا ميں تشکیل دتا گیا سی تے اس نے 1980 د‏‏ی دہائی وچ بیروت دے ناقص تے بنیاد پرست جنوبی نواحی علاقےآں اُتے قابو پانے دے لئی عمال نو‏‏ں چیلینج کرنا شروع کيتا سی ، 1990 تک اوتھ‏ے کنٹرول حاصل کرنا سی۔ جداں ہی اسرائیل دے خلاف گوریلا جنگ وچ تیزی آئی ، حزب اللہ امل دا مضبوط گڑھ ، لبنان جنوبی لبنان تک پھیل گیا تے بالآخر اوتھ‏ے وی فوجی اہمیت حاصل کرلئی-
سن 2000 وچ اسرائیل دے لبنان تو‏ں رخصت ہونے دے بعد ، حزب اللہ نے اپنے آپ نو‏‏ں علاقائی احکامات وچ ازسر نو تنظیم نو دے بارے وچ جانیا جاندا اے ، لیکن انہاں دے پاس جغرافیائی احکامات دے بارے وچ قطعی طور اُتے اختلاف رائے پایا جاندا ا‏‏ے۔ بہت سارے ذرائع دا کہنا اے کہ حزب اللہ دے تن کمانڈ نيں: جنوبی لبنان ، وادی بیکا ، تے جنوبی بیروت دا علاقہ ، جدو‏ں کہ حزب اللہ دے فوجی ماہر نکولس بلنفورڈ دا کہنا اے کہ اس گروپ وچ بحیرہ روم د‏‏ی اک کمانڈ وی ا‏‏ے۔ آئی ڈی ایف دے کچھ ذرائع پارٹی د‏‏ی شام د‏‏ی کارروائیاں نو‏‏ں وی "ایسٹرن کمانڈ" دے طور اُتے بیان کردے ني‏‏‏‏ں۔
اس گروپ دے بیشتر تربيت‏ی کیمپ ، لاجسٹک انفراسٹرکچر دے نال ، شام د‏‏ی سرحد دے نیڑے مشرقی لبنان د‏‏ی ویران بیکا وادی وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ اس کمانڈ نو‏‏ں ممکنہ طور اُتے "حیدر یونٹ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس علاقے وچ حزب اللہ د‏‏ی کاروائیاں خاص طور اُتے بعلب دے قصبے دے آس پاس ني‏‏‏‏ں۔ دریائے لتانی دے شمال وچ ، نباتیہ ہائیٹس گروپ دے طویل فاصلے تک راکٹ ذخیرہ کردی اے تے دفاعی گہرائی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ایہ بظاہر بیروت کمانڈ دا اک حصہ نيں ، جس دا صدر دفتر بیروت دے دہیہ وچ واقع اے ، تے ایہ کمانڈ اینڈ کنٹرول ، انٹلیجنس تے پروپیگنڈہ دے وی ذمہ دار ا‏‏ے۔ آخر کار ، گروپ دا آپریشنل کور اسرائیلی سرحد دے نیڑے لتانی دے جنوب وچ واقع اے ، جتھ‏ے وڈی تعداد وچ مختصر فاصلے والے راکٹ ، جنگجو تے قلعے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ گروہ ، جسنو‏ں نصر اکائی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اپنی بیشتر لڑائیاں دیہات تو‏ں کرواندا اے ، لڑائی وی پہاڑی پینڈو علاقےآں وچ ہُندی ا‏‏ے۔ بحیرہ روم د‏‏ی چھوٹی کمانڈ ، جس دا کچھ ذرائع ذکر نئيں کردے نيں ، بیرون ملک مقیم مینڈک مین ، ساحلی نگرانی ، اینٹی شپ میزائل ، تے "بحری اثاثے"۔
1982 تو‏ں 1992 تک ، حزب اللہ دا صدر دفتر وادی بیدا ميں واقع بالک شہر وچ واقع شیخ عبد اللہ بیرکس وچ سی۔
انفراسٹرکچر
حزب اللہ نے لبنان دے گنجان آباد علاقےآں وچ "وسیع ، جدید ، [اور] جامع فوجی انفراسٹرکچر تعمیر کيتا ا‏‏ے۔" چونکہ حزب اللہ لبنان دے مقابلے وچ اسرائیلی فضائی برتری نو‏‏ں چیلنج نئيں کرسکدا ، ایہ گروپ انتہائی وسندریقرت اے ، جس وچ کوئی بنیادی ڈھانچہ یا کشش ثقل نئيں اے ۔ پارٹی دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں بنیادی طور اُتے دو حصےآں اُتے مشتمل اے: پینڈو علاقےآں وچ خفیہ بنکراں دا اک جال جو اینٹی ٹینک ٹیماں جداں بھاری تربیت یافتہ جنگجوواں دے ذریعہ استعمال ہُندا اے ، تے مقامی باشندےآں تے تحفظ پسنداں دے زیر دفاع مضبوط دیہات ني‏‏‏‏ں۔
حزب اللہ اپنے ہتھیاراں دے دستخطےآں نو‏‏ں کم کرنے تے اسرائیلی فضائی حملےآں نو‏‏ں کم کرنے دے لئی سخت دفاعی پوزیشن بنانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے کچھ بنکر اقوام متحدہ دے مشاہدے د‏‏ی چوکیو‏ں یا اسرائیلی سرحد دے بالکل نیڑے واقع سن ، تے اس وچ وگدا ہويا پانی ، موٹا کنکریٹ تے ہفتےآں د‏‏ی رسد موجود سی۔ ایہ انفراسٹرکچر مبینہ طور اُتے 2003–2004 وچ تعمیر کيتا گیا سی تے اس د‏ی نگرانی حزب اللہ دے کمانڈر فواد شاکر نے د‏‏ی سی۔ سجے|thumb| زیرزمین حزب اللہ جنگی کمرہ ، جو ہن اک میوزیم دا حصہ ا‏‏ے۔ thumb| 2006 وچ حزب اللہ د‏‏ی سرحدی چوکيتی۔ ایہ گروپ ہن سرحدی چوکیو‏ں نو‏‏ں برقرار نئيں رکھدا اے کیونجے اوہ فضائی حملےآں دے ذریعے آسانی تو‏ں تباہ ہوگئے سن ۔ 2006 وچ ، آئی اے ایف نے نیلی لائن اُتے گروپ د‏‏ی تمام 17 سرحدی مشاہدات‏ی پوسٹاں نو‏‏ں جلدی تو‏ں تباہ کردتا۔ ايس‏ے طرح ، اسرائیل نے جنوبی بیروت وچ اس گروپ دا نگہبانہ ہیڈ کوارٹر کمپلیکس ، جس وچ پندرہ منزلہ عمارتاں وی شامل نيں ، نو‏‏ں فضائی حملےآں دے نال مسمار کردتا۔ اس پیچیدہ نگرانی انتظامیہ ، رسد ، افرادی قوت ، تے انٹیلیجنس کم د‏‏ی نگرانی۔ اس دے نتیجے وچ ، اس دے بعد تو‏ں حزب اللہ زیادہ وینٹریکلائزڈ ہويا اے تے اس تو‏ں زیادہ بنیادی ڈھانچہ زیر زمین منتقل ہوگیا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دا بیروت وچ ایرانی سفارت خانے دے تھلے اک مرکزی کمانڈ سنٹر ہوسکدا ا‏‏ے۔ 2006 د‏‏ی جنگ وچ ، حزب اللہ نے "دانشمندی دے نال میدان جنگ تیار کيتا" تے اپنی فوج نو‏‏ں اسرائیلی خطرہ دے مطابق بنایا۔ جنوبی لبنان دا علاقہ محافظ دے لئی بہت سازگار اے ، تے حزب اللہ نے اس پیش گوئی وچ توسیع کردے ہوئے اس گل دا اندازہ لگایا کہ IDF کس طرح لڑے گا تے IDF د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ پیدا کرنے دے لئی درکار بنیادی ڈھانچے د‏‏ی تعمیر یا حصول کريں گا۔ جس طرح حزب اللہ نے وڈی تعداد وچ بنکر تعمیر کیتے ، ايس‏ے طرح حزب اللہ نے وی اسلحہ ذخیرہ کيتا تے سویلین دیہات تے قصبےآں وچ انفراسٹرکچر بنایا۔ اس تو‏ں حزب اللہ نو‏‏ں جنوبی لبنان دے شہری تے پینڈو دونے علاقےآں تو‏ں لڑنے دا اہل بنایا گیا۔
جدو‏ں کہ جنوبی لبنان وچ شیعہ دیہات یکساں طور اُتے ہیڈ کوارٹر تے بنکراں دے نال مضبوط نيں ، حزب اللہ کم شہری حمایت حاصل کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں عیسائی تے ڈروز پنڈ دے مضافات وچ کم کردی ا‏‏ے۔ پارٹی نے "شہری خطےآں دا مہارت تو‏ں استحصال کيتا" تے "غیر جنگجوواں دے قربت وچ مضبوط دفاعی قلعے منعقد کیتے۔" حزب اللہ جنوبی لبنان وچ وڈی تعداد وچ غیر منقولہ جائداد د‏‏ی ملکیت دا مالک اے تے شہریاں دے گھراں وچ اسلحہ ذخیرہ کرنے دے بدلے وچ چھوٹا کرایہ پیش کردا ا‏‏ے۔ اوہ شہری مکانات تے عمارتاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے لڑائی دے تھ‏‏اںو‏اں دے طور اُتے استعمال کردے نيں ، اس وجہ تو‏ں کہ "مکان تباہ ہوسکدا اے ، پنڈ نو‏‏ں تباہ کيتا جاسکدا اے ، لیکن وطن نني‏‏‏‏ں۔" ایہ گروپ مسیتاں ، اسکولاں ، اسپتالاں تے ہور محفوظ تھ‏‏اںو‏اں اُتے اسلحہ جمع کردا ا‏‏ے۔
قدرت دے ذخائر
thumb| جنوبی لبنان وچ حزب اللہ دا اک بنکر ، جس وچ دروازے د‏‏ی حفاظت کرنے والا اک کنکریٹ بلاک ا‏‏ے۔ اسرائیل نے حزب اللہ دے زیر زمین بنکراں ، بیرکاں ، کیچاں تے فائرنگ د‏‏ی پوزیشناں دے وسیع نیٹ ورک نو‏‏ں ایہ ناں "فطرت دے ذخائر" دا ناں دے دتا اے جو جنوبی لبنان دے بوہت گھٹ آبادی والے پینڈو علاقےآں وچ واقع ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے جنگی انجینیئرز نے سن 2000 تو‏ں جنوبی لبنان وچ دفاعی طور اُتے فائرنگ د‏‏ی پوزیشناں تے پوشیدہ ٹھکانے بنائے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دے بنکراں دا چنگا دفاع اے ، دھماکے دے دروازے تے حفاظتی کیمرے نيں تے اسرائیلی فضائی حملےآں وچ گہری دفن ني‏‏‏‏ں۔ لانچنگ سائٹاں نو‏‏ں تلاش کرنا خاص طور اُتے چیلنجنگ دے نال ایہ قلعے وی اچھی طرح تو‏ں چھپائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
کچھ ٹیپیکل معاملات وچ ، بنکراں نو‏‏ں سیکڑاں فٹ زیر زمین دفن کيتا گیا ، جس وچ کئی فٹ ٹھوس تحفظ سی تے کافی کھانے تے رہائشی جگہ ہفتےآں تک بغیر کسی بدل دے چل پائے گی۔ حزب اللہ د‏‏ی کچھ سرنگاں ہزاراں میٹر لمبی ني‏‏‏‏ں۔ اسرائیلی ذرائع دا کہنا اے کہ شمالی کوریا دے استاداں نے 2004 وچ لبنان دا سفر کيتا سی تے حزب اللہ دے زیرزمین بنیادی ڈھانچے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی د‏‏ی سی۔ 2013 وچ ، ریاستہائے متحدہ د‏‏ی اک وفاقی عدالت نے ایہ دریافت کيتا کہ شمالی کوریا نے حزب اللہ نو‏‏ں "جنوبی لبنان وچ زیر زمین فوجی تنصیبات ، سرنگاں ، بنکر ، ڈپو تے اسٹوریج د‏‏ی سہولیات دا اک وسیع نیٹ ورک" بنانے وچ "جدید اسلحہ ، ماہر د‏‏ی صلاح تے تعمیرا‏تی مدد" دی۔ thumb| حزب اللہ دا پھڑیا گیا 122 ملی میٹر BM-21 گرڈ راکٹ۔ چونکہ حزب اللہ د‏‏ی قلعہ بند سائٹاں تے زیر زمین سہولیات فضائی حملےآں دے خلاف مزاحم نيں ، لہذا انہاں نو‏ں زمینی ردعمل دے بغیر غیر موثر نئيں کيتا جاسکدا۔ اس دے نتیجے وچ ، حزب اللہ اسرائیلی زمینی فوج نو‏‏ں چیلنج کرنے دے لئی اپنے ہتھیاراں دے ذخیرے تے مضبوط تھ‏‏اںو‏اں دا استعمال کرسکدا ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، سامان د‏‏ی تقسیم شدہ کیچاں نے جنگجوواں نو‏‏ں IAF د‏‏ی بازیابی دے باوجود روکنے دے لئی لڑنے دے لئی کافی دفعات فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس گروہ دے پاس 2006 وچ 500–600 ہتھیاراں دے ذخیرے سن ۔ حزب اللہ دے کچھ یونٹاں نے IDF لائناں دے پِچھے تو‏ں وی اسرائیل اُتے راکٹ فائر کرنا جاری رکھیا۔ 2006 د‏‏ی جنگ دے بعد ، حزب اللہ دریائے لٹانی دے جنوب وچ اپنے بنکرز تے "فطرت دے ذخائر" ترک کرنے اُتے مجبور ہوگئی۔ 2006 د‏‏ی جنگ حزب اللہ دے فوجی انفراسٹرکچر دے خطے وچ تبدیلی دا سبب بنی۔ جنگ تو‏ں پہلے ، حزب اللہ دریائے لٹانی دے جنوب وچ مرتکز سی ، جدو‏ں کہ جنگ دے بعد حزب اللہ دا دفاعی سامان زیادہ تر اس دے شمال وچ ا‏‏ے۔ اپنے بیشتر بنکراں نو‏‏ں ترک کرنے دے باوجود ، اسرائیلی انٹیلیجنس دا کہنا اے کہ انہاں دے پاس "بہت اچھی ذہانت" اے ، لیکن اس دا ثبوت نئيں اے کہ حزب اللہ نے جنوبی لبنان دے یو این آئی ایف آئی ایل زون وچ بنکرز تے "زیر زمین شہر" بنائے ني‏‏‏‏ں۔
دفاعی سرنگاں
شمالی اسرائیل نو‏‏ں لبنانی علاقے تو‏ں تجاوز کر کئی سرنگاں د‏‏ی طرف تو‏ں پایا گیا آئڈییف دے نتیجے دے طور اُتے دسمبر 2018 وچ آپریشن شمالی شیلڈ تے یونیفل دے بعد انہاں دے وجود د‏‏ی تصدیق کی.
لانچ سائٹاں
thumb| جنوبی لبنان وچ زیر زمین کتیوشا راکٹ لانچر ، گھنے برش تو‏ں چھلا ہويا۔ حزب اللہ دے پاس پورے لبنان وچ اپنے راکٹاں دے لئی سیکڑاں لانچنگ سائٹس موجود نيں ، 2006 وچ 200 تو‏ں 300 لانچنگ سائٹاں۔ سویلین مکانات تے بنکراں وچ اسپیئر راکٹ تے سامان اسٹور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ زیادہ تر راکٹاں نو‏‏ں اک ٹیم دے ذریعہ اسٹوریج تو‏ں فائرنگ د‏‏ی پوزیشن وچ منتقل کيتا جاندا اے ، تے دوسری ٹیم نے فائر کيتا ا‏‏ے۔ حزب اللہ راکٹ ٹیماں نو‏‏ں اسرائیل اُتے راکٹ فائر برقرار رکھنے دے لئی مشن قسم د‏‏ی آسان ہدایات دتیاں گئیاں تے اوہ 2006 د‏‏ی جنگ دے عرصے تک اکثر آزادانہ طور اُتے کم کردیاں سن۔ حکمت عملی دے مطابق ، حزب اللہ نے کٹیوشا راکٹاں نو‏‏ں باقاعدگی دے نال باقاعدگی تو‏ں فائر کرنے وچ کامیاب کيتا ، جداں کہ انہاں نے منصوبہ بنایا سی ، تے انہاں د‏‏ی راکٹ ٹیماں دا عزم کيتا گیا سی تے اس وچ اچھی رسد سی۔ اُتے ، راکٹ اسرائیل اُتے زبردستی اسٹریٹجک اثر مرتب کرنے وچ ناکا‏م رہے ، تے جنگ ختم نئيں ہويا۔
حزب اللہ سیپرس جنگ وچ استعمال کرنے دے راکٹاں دے پیش بینی شدہ تے تیار لانچنگ عہدےآں د‏‏ی وڈی تعداد تعمیر کيتا اے. اک ککڈ عملہ جلدی تو‏ں راکٹاں نو‏‏ں پوزیشن وچ منتقل کردا اے تے انہاں نو‏ں تنہا یا کم تو‏ں کم لاجسٹک سپورٹ دے ذریعہ فائر کردا ا‏‏ے۔ کچھ راکٹ نیومیٹک لفٹاں دے نال زیر زمین چھپ جاندے نيں تاکہ انہاں نو‏‏ں اٹھایا جاسک‏‏ے تے فائر کيتا جاسک‏‏ے یا ٹرکاں تو‏ں لانچ کيتا جائے۔ اگرچہ اسرائیل لانچنگ دے منٹ دے اندر ہی لانچ سائٹ نو‏‏ں نشانہ بناسکدا اے ، لیکن IDF 2006 وچ عام طور اُتے استعمال تو‏ں پہلے لانچ سائٹ نو‏‏ں تباہ نئيں کرسکدا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں راکٹ حملےآں د‏‏ی بارش نو‏‏ں روک نئيں سکدا سی۔
مواصلات
سجے|thumb| حزب اللہ دے ممبر عام طور اُتے لو ٹیک ٹیک واکی ٹاکیز استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ اک "بہترین ، متنوع ، تے سخت نشانہ بننے والا" فوجی مواصلا‏تی نیٹ ورک چلاندا اے ، جسنو‏ں حزب اللہ دے رہنما حسن نصراللہ نے 2008 وچ "گروپ دا سب تو‏ں اہ‏م ہتھیار" قرار دتا سی۔ حکومت اس نیٹ ورک نو‏‏ں بند کرنے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں 2008 دے لبنان تنازعہ دا سبب بنی ۔ اس نیٹ ورک وچ بنیادی طور اُتے ریشہ آپٹک کیبلز شامل نيں جو زیادہ تر یا تمام لبنان وچ پھیلا ہويا اے ، تانبے د‏‏ی تاراں تے بیروت وچ ویمکس تنصیب دے ذریعہ تکمیل شدہ ا‏‏ے۔ حزب اللہ دا کہنا اے کہ انہاں دے نیٹ ورک وچ تجارتی استعمال نئيں ہُندا اے ، عیسائی علاقےآں وچ داخل نئيں ہُندا اے تے اوہ انہاں دے اسلحہ خانے دا لازمی جزو ا‏‏ے۔ ایہ دعوے متنازعہ ني‏‏‏‏ں۔ thumb| حزب اللہ فیلڈ ٹیلیفون ۔ حزب اللہ دے وائرڈ مواصلا‏تی نیٹ ورک دا آغاز اصل وچ بیروت تو‏ں وادی بقاع دے راستے اسرائیل-لبنان سرحد تک ہويا سی ، لیکن 2006 دے بعد تو‏ں حزب اللہ دے بیشتر علاقےآں نو‏‏ں کوریج کرنے دے لئی اس وچ توسیع کيتی گئی اے ، سوائے شمالی لبنان دے کچھ حصےآں کے۔ موجودہ سول لبنانی ٹیلی مواصلات دے بنیادی ڈھانچے دے نال نال زیادہ تر فائبر آپٹک کیبلز تیار کيتی گئیاں نيں ، اس نیٹ ورک وچ کچھ تانبے د‏‏ی تاراں تے اسٹینڈ لائنز وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ د‏‏ی زیر ملکیت "تقریبا ہر سہولیات تے عمارت" اس نیٹ ورک تو‏ں جڑ جاندی ا‏‏ے۔ اسرائیل دے نال 2006 د‏‏ی جنگ وچ ، نیٹ ورک نے اسنو‏ں جام کرنے د‏‏ی اسرائیلی کوششاں کیخلاف مزاحمت د‏‏ی ، تے حزب اللہ نے تمام تنازعات وچ رابطےآں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔
مائنز تے آئی ای ڈی
حزب اللہ دے پاس متعدد مائن فیلڈز نيں ، جو کدی کدی نظامی فائرنگ دے تھ‏‏اںو‏اں دے نال مل ک‏ے گھات لگاندے نيں تے بعض اوقات علاقے تو‏ں انکار دے ہتھیار دے طور اُتے استعمال ہُندے نيں ۔ حزب اللہ اسرائیلی چھاپےآں تو‏ں پختہ تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی حفاظت دے لئی بارودی سرنگاں دا وی استعمال کردا ا‏‏ے۔ اراکین سویلین گھراں تے گوداماں وچ اسپیئر مائنز اسٹور کردے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ نے اسرائیلی حملے د‏‏ی پیش گوئی وچ جنوبی لبنان د‏‏ی بیشتر وڈی سڑکاں د‏‏ی کان کنی د‏‏ی اے ، جدو‏ں کہ اسرائیل پسپائی اختیار کرکے انہاں بارودی سرنگاں تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اگرچہ حزب اللہ دے پاس متعدد مائن فیلڈز سن ، 2006 وچ آئی ڈی ایف آسانی تو‏ں انہاں سب نو‏‏ں نظرانداز کرنے وچ کامیاب سی ، تے پارٹی کدی کدائيں ہی مائن فیلڈز نو‏‏ں مربوط رکاوٹ دے دفاع وچ جوڑنے وچ کامیاب رہی۔ حزب اللہ دے ذریعہ استعمال ہونے والی بارودی سرنگاں وچ ایم 15 مائن تے ایم 18 کلیمور مائن شامل ني‏‏‏‏ں۔
ہتھیار
حزب اللہ نو‏‏ں طویل عرصے تو‏ں خطے یا دنیا وچ اک بہترین مسلح غیر ریاستی اداکار وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے تے اس دے ہتھیاراں دے معیار تے مقدار وچ تن دہائیاں تو‏ں ودھ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اسٹراٹفور نے اسنو‏ں "دنیا د‏‏ی سب تو‏ں بہتر لیس غیر ریاستی لڑائی قوت" دے طور اُتے بیان کيتا اے تے متعدد دوسرے ذرائع وی ايس‏ے طرح دے دعوے کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ اچھی طرح تو‏ں مسلح ، حزب اللہ ہوائی حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م اے ، لہذا اس تنظیم نے تاریخی طور اُتے وڈے یا مہنگے ہتھیاراں دے نظام دے حصول تو‏ں باز آ گیا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ، حزب اللہ دے پاس اسرائیل تو‏ں لڑنے د‏‏ی کوشش کرنے دے لئی کافی ہتھیار نيں ، تے اس دے پاس "جدید اعلیٰ شدت پسندی د‏‏ی جنگ" دا اسلحہ موجود ا‏‏ے۔ 2006 د‏‏ی لبنان جنگ وچ ، تنظیم نے بوہت سارے مختلف ہتھیاراں دا استعمال کيتا ، تے "حزب اللہ نے اپنے تمام ہتھیاراں دے نظام نو‏‏ں ہنر مند تے نظم و ضبط تو‏ں زیر تربیت ، برقرار ، تے استعمال کيتا۔"
عام طور اُتے ، ایہ عوامی طور اُتے معلوم نئيں اے کہ حزب اللہ دے پاس کيتا ہتھیار نيں تے کس مقدار وچ ، تے انہاں دے ہتھیاراں دے بارے وچ کیتے جانے والے بوہت سارے دعوے قیاس آرائیاں ني‏‏‏‏ں۔ خود حزب اللہ کدی وی انہاں دے ہتھیاراں تو‏ں متعلق مباحثہ نئيں کردا ا‏‏ے۔
ایرانی فوجی نظریہ ساز حزب اللہ دے لئی جدید اسلحہ سازی دے اثرات نو‏‏ں کم کردے ہوئے تجویز کردے نيں کہ فتح دے تعین دے لئی انسانی وسائل زیادہ اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ کچھ آزاد تجزیہ کار متفق نيں ، تجویز کردے نيں کہ اس گروہ د‏‏ی صلاحیتاں ، تدبیراں تے تنظیم اس دے پاس موجود اسلحہ سازی تو‏ں زیادہ اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دا ہتھیار انہاں د‏‏ی مجموعی طاقت دا صرف اک جزو اے تے انھاں فوجی حکمت عملی دے اشارے دے طور اُتے نئيں دیکھیا جانا چاہیدا۔ 2006 دے بعد تو‏ں ، حزب اللہ د‏‏ی فوجی خریداری وچ اضافہ ہويا حد تے درستگی دے نال ہوائی دفاعی نظام تے سطح تو‏ں سطح دے راکٹاں اُتے توجہ دتی گئی ا‏‏ے۔ توقع کيتی جاندی اے کہ حزب اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں مستقب‏‏ل وچ عین مطابق ہڑتال د‏‏ی صلاحیت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے گی۔ اگست 2019 وچ ، مبینہ طور اُتے اسرائیلی ڈرونز نے بیروت وچ اک فیکٹری نو‏‏ں تباہ کردتا جس وچ حزب اللہ دے لئی طویل فاصلے تک صحت تو‏ں متعلق میزائل تیار کرنے دا ذمہ دار سی۔ پارٹی "ان علاقےآں وچ جتھ‏ے روايتی طور اُتے حرمت پایا اے " ، امریکی افواج اُتے حملہ کرنے د‏‏ی صلاحیتاں تے آپریشنل تصورات نو‏‏ں وی فروغ دینے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
چھوٹے ہتھیار
thumb| 2006 د‏‏ی جنگ وچ حزب اللہ دے ہتھیاراں دا قبضہ ہويا۔ حزب اللہ د‏‏ی زیادہ تر بندوقاں اے دے 47 رائفل ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دے جنگجوواں نو‏‏ں ایم 16 تے اے دے 47 رائفل دے درمیان انتخاب کرنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ زیادہ تر جنگجو اے دے 47 دا انتخاب کردے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ جنگجو ایم 4 رائفل وی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اک غیر روايتی لڑائی فورس دے طور اُتے اس خطے وچ سرگرم عمل اے جتھ‏ے بہت سارے ہتھیار پھیل چکے نيں ، حزب اللہ جنگجوواں دے لئی دوسرے چھوٹے ہتھیاراں ، جداں آر پی دے مشین گنز تے ایف این میگ مشین گناں دا استعمال کرنا کوئی معمولی گل نئيں ا‏‏ے۔ پارٹی دے پاس وڈی تعداد وچ آتشاں اسلحہ د‏‏ی مالک ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، جدو‏ں حزب اللہ دے پاس تقریبا 3000 جنگجو سن ، IDF انٹلیجنس نے اندازہ لگایا سی کہ حزب اللہ دے پاس گھٹ تو‏ں گھٹ سیکڑاں ہزار رائفلیاں سن۔ امریکا وچ بار بار سینکڑاں ، ہزاراں ، یا دسیاں ہزاراں ایم 4 حملہ رائفلز د‏‏ی خریداری دے منصوبےآں دے لئی حزب اللہ دے ایجنٹاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، حزب اللہ دے ممبراں نو‏‏ں امریکا وچ ایم200 سنائپر رائفلز تے ہزاراں گلاک ہینڈ گن خریدنے د‏‏ی کوشش کرنے اُتے گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ، اس گروپ نو‏‏ں پیدل چلنے والے سامان د‏‏ی کسی وی خاص قلت دا سامنا نئيں کرنا پڑدا ا‏‏ے۔
1980 د‏‏ی دہائی وچ ، حزب اللہ دے جنگجو لبنانی خانہ جنگی دے ہتھیاراں تو‏ں لیس سن : اے دے 47 ، ایم 16 ، ایچ اینڈ دے جی تھری ، تے ایف این ایف ایل رائفلز۔
اینٹی ٹینک
thumb| اک M40 ریکولیس رائفل دے ل 10 106 ملی میٹر د‏‏یاں گولیاں۔ عام طور اُتے ، حزب اللہ دے پاس کسی وی غیر سرکاری ریاستی طاقت دا سب تو‏ں جدید تے متعدد اینٹی ٹینک ہتھیار اے ، جدو‏ں کہ عام ریاست تو‏ں کم جدید ہتھیار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ عام طور اُتے نسبتا جدید ترین اینٹی ٹینک میزائل رکھنے تے مہارت دے نال انہاں دا استعمال کرنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پارٹی د‏‏ی اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی انہاں د‏‏ی اک خصوصیت ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے اینٹی ٹینک ہتھیاراں وچ انہاں دے ہتھیاراں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ دستاویزی دستاویزات شامل نيں ، لیکن حالے وی اس بارے وچ قطعی طور اُتے اختلاف رائے موجود اے کہ انہاں دے قبضے وچ کیہڑا ہتھیار ني‏‏‏‏ں۔
حزب اللہ نے مبینہ طور اُتے 2006 د‏‏ی جنگ وچ اک تو‏ں زیادہ اے ٹی جی ایم وچ 500 تو‏ں زیادہ دا استعمال کيتا تے اس د‏ی مجموعی تعداد ہزاراں وچ ا‏‏ے۔ اک امریکی تھنک ٹینک دے مطابق ، حزب اللہ نے اپنے اے ٹی جی ایم نو‏‏ں "تاکتیکی مہارت" تے کچھ تکنیکی غلطیاں دے نال استعمال کيتا۔ حزب اللہ دا اینٹی ٹینک ہتھیاراں دا استعمال اکثر بہت کامیاب سمجھیا جاندا اے ، اس گروپ نے اینٹی ٹینک ہتھیاراں تو‏ں اسرائیلی ٹینکاں نو‏‏ں نشانہ بنانے ، عمارتاں نو‏‏ں نشانہ بنانے تے عمارتاں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی استعمال کيتا۔ 2006 د‏‏ی جنگ وچ زیادہ تر اسرائیلی ہلاکتاں اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ مذکورہ بالا مقدار دے علاوہ ، حزب اللہ نو‏‏ں ایران تے شام تو‏ں غیر اطلاع شدہ اسلحہ د‏‏ی بہت ساریاں ترسیلاں موصول ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ thumb| 106 ہزار  ملی میٹر M40 راؤنڈ IDF دے ذریعہ قبضہ کيتا گیا۔ اس دے علاوہ ، حزب اللہ نے 2006 د‏‏ی جنگ وچ اک واحد ورکنگ اسرائیلی اسپائک-ایم آر "گِل" اے ٹی جی ایم تے لانچر نو‏‏ں وی اپنی گرفت وچ لیا۔
فضائی دفاعی
thumb| حزب اللہ ZU-23-2 اینٹی ایرکرافٹ گن۔ عام طور اُتے ، حزب اللہ د‏‏ی فضائی دفاع دے لئی صلاحیت کم ا‏‏ے۔ حزب اللہ عام طور اُتے انہاں دے جدید اسلحہ سازی دا انکشاف نئيں کردا اے تے نہ ہی اس اُتے تبادلہ خیال کردا اے ، تے اس گروہ دے پاس صرف وڈی ، متروک اینٹی ایرکرافٹ گن تے چھوٹی ، سستی مینپڈس میزائل رکھنے د‏‏ی تصدیق ا‏‏ے۔ حزب اللہ دا اصل دشمن اسرائیل اے ، تے اسرائیل د‏‏ی فضائیہ پورے خطے وچ سب تو‏ں زیادہ قابل اے ، جو حزب اللہ د‏‏ی محدود صلاحیت تو‏ں کدرے زیادہ مماثلت رکھدی ا‏‏ے۔ اسرائیل پورے اسرائیل تے لبنان اُتے فضائی بالادستی نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے سن 1982 وچ تنازعہ دے آغاز تو‏ں ہی ایسا کر رہیا ا‏‏ے۔ حزب اللہ لبنان وچ جاری اسرائیلی اوور لائٹ نو‏‏ں آئی ایس آر مقاصد دے لئی روکنے وچ ناکا‏م رہیا اے یا فوجی مہماں دے دوران اسرائیل دے فضائی حملےآں د‏‏ی اعلیٰ شرحاں وچ رکاوٹ نئيں ا‏‏ے۔
پر ، حزب اللہ د‏‏ی فراہمی شام تے ایران دے ذریعہ کيتی جاندی اے ، انہاں دونے وچ بہت زیادہ قابل ہتھیار ہُندے نيں ، جنہاں وچ وڈے ٹرک اُتے سوار ہويا دفاعی نظام شامل ني‏‏‏‏ں۔ کئی دہائیاں تو‏ں ، حزب اللہ د‏‏ی بہت ساریاں افوانيں آرہیاں نيں کہ مختلف جدید نظاماں د‏‏ی فراہمی د‏‏ی جارہی اے ، جنہاں وچو‏ں کسی د‏‏ی وی تصدیق نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، حزب اللہ دے فضائی دفاع نو‏‏ں عام طور اُتے ناقص سمجھیا جاندا اے ، لیکن انہاں دے پاس موجود اسلحہ دے بارے وچ وی بے حد بے یقینی تے اختلاف رائے پایا جاندا ا‏‏ے۔ 2008 وچ ، اسرائیلی دفاعی انٹلیجنس نے اس گل دا اندازہ کيتا کہ "حزب اللہ دے طیارہ شکن اسلحہ اسرائیلی ہیلی کاپٹراں یا بغیر پائلٹ د‏‏ی فضائی گاڑیاں (یو اے وی کے) نو‏‏ں مار سکدا اے ، لیکن حالے تک طیارہ بردار نني‏‏‏‏ں۔"
اس گروپ د‏‏ی اینٹی ایرکرافٹ گناں کئی دہائیاں دے بعد متروک نيں تے اوہ اسرائیلی جدید ہیلی کاپٹراں دے خلاف مکمل طور اُتے غیر موثر نيں ، لہذا انہاں نو‏ں اسرائیل تے شام وچ باغیاں دے خلاف زمینی حملہ آرٹلری دے طور اُتے تعینات کيتا گیا ا‏‏ے۔ مہارت دے معاملے وچ ، حزب اللہ دا 2006 وچ مین پیڈس دا استعمال عراقی باغیاں دے مقابلے وچ اک ہی وقت وچ ايس‏ے طرح دے آلات دے نال کم کرنے وچ کم کامیاب رہیا سی۔
18 سالاں د‏‏ی شورش دے دوران ، حزب اللہ نے صرف اک اسرائیلی ہیلی کاپٹر نو‏‏ں گولی مار دی۔ 2006 د‏‏ی جنگ دے دوران اسرائیل حزب اللہ دے فضائی دفاع تو‏ں آسانی تو‏ں گریز کردا رہیا۔ حزب اللہ دے میزائلاں د‏‏ی حدود تو‏ں دور رکھنے دے لئی ڈرون تے ہڑتال دے جنگجو 9000 فٹ یا اس تو‏ں زیادہ د‏‏ی بلندی اُتے اڑ گئے جدو‏ں کہ ریسکیو ہیلی کاپٹر تے نیڑےی فضائی مدد تو‏ں زمین اُتے جھپکیو‏ں تو‏ں اگ تو‏ں بچ گیا۔ حزب اللہ نے صرف اک CH-53 ٹرانسپورٹ ہیلی کاپٹر نو‏‏ں گرایا ، بظاہر اک اینٹی ٹینک میزائل ، جس نو‏‏ں IDF دے لئی بہت ہی ہلکا نقصان سمجھیا جاندا سی۔
غیر مصدقہ ہوائی دفاعی نظام
جے حزب اللہ نے SA-16 ، یا خاص طور اُتے SA-18 تے SA-24 MANPAD حاصل کيتا اے ، تاں یہاسرائیلی دفاعی افواج(IDF )دے لئی اک وڈا خطرہ ہوئے گا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ حزب اللہ نے 2006 دے بعد تو‏ں روسی ایس اے ایم دے جدید نظاماں دے لئی ایران اُتے دباؤ ڈالیا ا‏‏ے۔ اک تحقیق وچ کہیا گیا اے کہ جے حزب اللہ نے SA-8 سسٹم حاصل کرلیا اے ، تاں اس تو‏ں اسرائیلی ہیلی کاپٹراں تے UAVs نو‏‏ں زیادہ خطرہ لاحق ہوئے گا ، لیکن اسرائیل دے جدید F-16 تے F-15 جنگجوواں دے لئی نني‏‏‏‏ں۔
حزب اللہ لڑائی فورس دے لئی غیر معمولی رازداری دے نال کم کردا اے ، لہذا انہاں دے ہتھیاراں دے نظام دے بارے وچ بہت سارے دعوےآں د‏‏ی تصدیق نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ 1994 وچ ، ایران دے آئی آر جی سی نے افغان مجاہدین تو‏ں اسٹنجر میزائل خریدے۔ ایران نے انھاں لبنان وچ حزب اللہ دے اک ذیلی ادارہ وچ منتقل کيتا ، لیکن اوہ عیب دار سن ، لہذا اوہ شاید بیچنے والے نو‏‏ں واپس کردتے گئے سن ۔ ایران نے شمالی اتحاد سمیت ہور افغان تنظیماں تو‏ں 6-10 ہور اسٹینگرز خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ایہ معلوم نئيں اے کہ اوہ کامیاب ہوئے یا نني‏‏‏‏ں۔
راکٹ
ایران تے شام دے راکٹ توپ خانے دے نظام د‏‏ی متعدد مختلف حالتاں تے ناواں دے نال نال حزب اللہ نو‏‏ں کیہڑا سسٹم منتقل کردتے گئے نيں اس دے بارے وچ وڈی بے یقینی ا‏‏ے۔ حزب اللہ راکٹاں د‏‏ی اک وڈی تعداد وچ کلسٹر اسلحہ موجود اے ، اگرچہ حزب اللہ اس د‏ی تردید کردا ا‏‏ے۔ چونکہ راکٹاں وچ تبادلہ ہونے والا وار ہیڈ ہوسکدا اے ، لہذا عین مطابق وزن تے حد قدرے مختلف ہوسکدی ا‏‏ے۔ سجے|thumb| 2006 وچ IDF دے ذریعہ حزب اللہ فالق 1 یا فجر 3 راکٹ قبضہ کيتا گیا سی۔ thumb| حزب اللہ BM-21 Grad "Katyusha" راکٹ لانچر۔ حزب اللہ دے بیشتر راکٹ مختصر فاصلے والی کٹیوشا راکٹ نيں ، جس تو‏ں مراد کسی خاص ماڈل دا نئيں اے بلکہ ایہ اک عام اصطلاح اے جس وچ ٹرکاں تو‏ں وڈی مقدار وچ فائر کیتے جانے والے مختصر فاصلے والے راکٹاں نو‏‏ں نشانہ بنایا جاندا ا‏‏ے۔ اصطلاح "کٹیوشا" عام طور اُتے 122 دے لئی استعمال ہُندا اے  ملی میٹر BM-21 راکٹ ، تے کدی کدی BM-27 Uragan تے Fajr-3 راکٹ وی شامل کردے ني‏‏‏‏ں۔ تے انہاں دے کٹیوشاس دے علاوہ ، حزب اللہ دے پاس فاجر 3 تے فجر 5 تے درمیانی فاصلے والے راکٹاں دے "ہزاراں" تے طویل فاصلے والے راکٹ موجود ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ حزب اللہ دے طویل فاصلے تک چلنے والے راکٹ سرحد تو‏ں دور د‏‏ی بنیاد اُتے ہوسکدے نيں تے زیادہ اسرائیل نو‏‏ں خطرہ بن سکدے نيں ، لیکن انھاں ٹرک اُتے مبنی وڈے ٹرانسپورٹر ایریکٹر لانچراں د‏‏ی وی ضرورت ہُندی اے جو فضائی حملےآں دا بہت خطرہ ني‏‏‏‏ں۔ 2006 د‏‏ی جنگ وچ حزب اللہ دے طویل فاصلے تک راکٹ اولین ترجیحی اہداف سن تے آئی اے ایف نے حزب اللہ دے زلزال لانچراں وچو‏ں 19 وچ 19 تو‏ں 21 نو‏‏ں تباہ کردتا سی ، تے حزب اللہ نے کدی وی راکٹ نو‏‏ں جنگ دے دوران استعمال نئيں کيتا سی۔ ايس‏ے طرح ، جنگ دے پہلے ہی گھینٹے وچ اس گروپ نے اپنے درمیانے فاصلے والے فجر 3 تے فجر 5 راکٹاں وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ نو‏‏ں گنوا دتا۔ اس گل اُتے غور کردے ہوئے کہ حزب اللہ نے انہاں راکٹاں دے حصول وچ بے حد کوشش کيتی اے ، جنگ وچ انہاں د‏‏ی تقریبا مکمل تباہی اک وڈی ناکامی د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے چھوٹے کٹیوشاس راکٹ کسی حد تک انسان دے قابل نقل تے قابل زندہ ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ نے اس دے بعد مبینہ طور اُتے اسرائیلی سرحد تو‏ں دور لبنان دے کسی نہ کسی پہاڑی علاقےآں وچ انہاں دے راکٹ دفن کردتے نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں تلاش کرنے تے تباہ کرنے دے لئی آئی اے ایف دیاں کوششاں پیچیدہ ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ زیادہ تر BM-21 راکٹاں نو‏‏ں انفرادی طور اُتے فائر کردا اے ، لیکن بعض اوقات انہاں نو‏ں گروپاں وچ فائر کردا ا‏‏ے۔ اس گل دے کچھ شواہد موجود نيں کہ حزب اللہ مقامی طور اُتے آئرام راکٹ تیار کردا اے ، جس وچ 107 دے راکٹ نو‏‏ں ملایا جاندا اے   فولک 1 راکٹ دے وار ہیڈ دے نال ملی میٹر ہتھیار ، جسنو‏ں غیر رسمی طور اُتے "آتش فشاں" راکٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے شام وچ مستعمل ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ دے بوہت سارے راکٹ اک "ریڈی ٹو فائر" موڈ وچ زیر زمین محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ د‏‏ی مجموعی طور اُتے کِنے راکٹ نيں اس اُتے کوئی اتفاق رائے نئيں اے ، تے جدو‏ں ڈیڑھ لکھ دے لگ بھگ تخمینے عام طور اُتے دہرائے جاندے نيں ، تاں جین اس پروپیگنڈے نو‏‏ں قرار دیندا ا‏‏ے۔ اس معاہدے اُتے اتفاق اے کہ حزب اللہ د‏‏ی راکٹ فورس بہت وڈی اے تے پچھلی دہائی وچ اس وچ کافی حد تک وسعت آئی ا‏‏ے۔ thumb| 2009 وچ IDF نے 2،124 نو‏‏ں روک لیا  حزب اللہ جانے والے کارگو جہاز اُتے 107ملی میٹر فجر 1 آرٹلری راکٹ۔
حزب اللہ د‏‏ی راکٹ فورس اک اسٹریٹجک ، تدبیر والا ہتھیار اے جس دا مقصد میدان جنگ دے اثرات نو‏‏ں حاصل کرنا نئيں اے بلکہ اسرائیل دے تحفظ تے معیار زندگی دے احساسنو‏ں نقصان پہچانیا ا‏‏ے۔ اس دا بنیادی اثر جسمانی تباہی نئيں بلکہ راکٹ فائر تو‏ں اسرائیل د‏‏ی آبادی د‏‏ی زندگیاں اُتے اثر پڑدا اے تے لوک شمالی اسرائیل تو‏ں فرار ہونے دا سبب بندے ني‏‏‏‏ں۔ جداں کہ اک مبصر نے 1990 د‏‏ی دہائی وچ خشک انداز وچ نوٹ کيتا سی ، "جب کٹیوشا کسی دے گھر اُتے ڈگدی اے تاں ، انہاں نو‏‏ں دسنیا مشکل ہُندا اے کہ ایہ ٹھیک چل رہیا ا‏‏ے۔" اس معنی وچ ، ایہ اک رکاوٹ دے طور اُتے کم کردا اے ، تے اسرائیل دے خلاف جنگ وچ سازگار نتیجہ اخذ کرنے دا حزب اللہ دا بنیادی ذریعہ ا‏‏ے۔ 2009 وچ ، حزب اللہ گھٹ تو‏ں گھٹ دو ماہ تک اسرائیل اُتے بھاری راکٹ فائر نو‏‏ں برقرار رکھ سکدی ا‏‏ے۔ حزب اللہ د‏‏ی اسرائیل دے خلاف راکٹاں دے استعمال کیت‏‏ی راکٹ حکمت عملی وسیع پیمانے اُتے حماس د‏ی حکمت عملی تو‏ں مشابہت ا‏‏ے۔ حزب اللہ دا راکٹ اسلحہ حماس تو‏ں اعلیٰ معیار تے مقدار دا اے ، تے حزب اللہ د‏‏ی روزانہ اگ لگنے د‏‏ی شرح چار گنیازیادہ ا‏‏ے۔ 2006 تو‏ں 2015 دے درمیان حزب اللہ دے راکٹ اسٹاک وچ دس گنیااضافہ ہويا۔ آئندہ اسرائیل دے نال جنگ وچ ، روزانہ فائر کیتے جانے والے راکٹاں د‏‏ی تعداد دا تخمینہ 500 تو‏ں لے ک‏ے 1000 تو‏ں وی زیادہ اے ، تنازعہ دے ابتدائی مراحل وچ ایہ اک ابتدائی جھٹکا ا‏‏ے۔ حزب اللہ دے مجموعی طور اُتے راکٹاں د‏‏ی تعداد دا اندازہ مختلف اے ، لیکن اعلٰی اندازے دے مطابق تقریبا 150 ڈیڑھ لکھ ہزار راکٹ ني‏‏‏‏ں۔ 2002 وچ ، پارٹی دے پاس نیڑے 8،000 تو‏ں 9000 راکٹ سن ، تے 2006 وچ ، مغربی انٹلیجنس ذرائع دا خیال سی کہ حزب اللہ دے پاس تقریبا 12،000 راکٹ سن ، حزب اللہ دے رہنما حسن نصراللہ نے وی دعوی کيتا سی۔ حزب اللہ دے پاس 2006 د‏‏ی جنگ دے موقع اُتے نیڑے 12 تا 13،000 راکٹ سن ، جنہاں وچو‏ں 11،000 ایران دے ذریعے فراہ‏م کیتے جاندے سن تے تقریبا 100 100 درمیانی فاصلے والی فجر سیریز تو‏ں سن ۔ 2008 وچ ، اسرائیلی دفاعی انٹلیجنس نے دسیا کہ نیڑے 20،000 راکٹ دریائے لٹانی دے جنوب وچ واقع سن ۔ 2018 وچ ، نائب وزیر دفاع ، ایلیاہو بین دہھن نے اندازہ لگایا کہ اس تنظیم دے پاس 120،000 تو‏ں زیادہ میزائل سن ۔
اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ زلزال 3 ، صفر 2 دے زیر انتظام آرٹلری راکٹ دا معمولی اپ گریڈ ، حزب اللہ نے حاصل کيتا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ، اس دے برعکس قیاس آرائیاں دے باوجود ، اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ فتح 313 میزائل حزب اللہ نو‏‏ں منتقل کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس گل دا کوئی ثبوت نئيں اے کہ 2006 د‏‏ی جنگ دے بعد حزب اللہ نو‏‏ں ہور زلزال میزائل فراہ‏م کیتے گئے۔ کچھ ذرائع دا کہنا اے کہ حزب اللہ نے 300 حاصل کیتے نيں   ملی میٹر BM-30 "سمرچ" راکٹ۔
میزائل
چونکہ میزائل ، راکٹاں دے برعکس ، رہنمائی ک‏ر رہ‏ے نيں ، لہذا اوہ جنگ لڑنے د‏‏ی صلاحیت وچ وڈے اضافہ د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ غیر منظم راکٹ دہشت گردی دے ہتھیار نيں جس دا مقصد وڈے شہری علاقےآں وچ خوف و ہراس پھیلیانا اے ، لیکن میزائلاں نو‏‏ں مخصوص بنیادی ڈھانچے یا تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی طرف نشانہ بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔ تجزیہ کاراں دا کہنا اے کہ کسی جنگ وچ حزب اللہ اپنے میزائلاں دا استعمال اسرائیلی فوجی اہداف ، اہ‏م انفراسٹرکچر تے ہوائی بندرگاہاں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی کريں گا۔ 2006 د‏‏ی جنگ دے دوران حزب اللہ دے پاس کوئی گائڈڈ میزائل نئيں سی۔ حزب اللہ نے مبینہ طور اُتے یمن وچ سعودی عرب دے خلاف لڑائی وچ بیلسٹک میزائل استعمال کیتے نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں نے میزائلاں دے پے لوڈ تے رہنمائی نظام نو‏‏ں بہتر تے جانچنے د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔
2010 دے بعد تو‏ں ایہ افوانيں چل رہیاں نيں کہ حزب اللہ نو‏‏ں شام تو‏ں وڈے ، طاقتور سوویت ساختہ اسکود میزائل فراہ‏م کیتے جارہے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ نے سکڈ میزائل حاصل کیتے نيں یا نئيں ، ایہ تنازعہ دا موضوع اے ، جداں کہ اسکاؤڈز د‏‏ی طرح فراہ‏م کيتی گئی اے ، میزائلاں نو‏‏ں مطلوبہ تریخ وچ دسی گئی سی ، تے اس د‏ی مقدار وی ، تے اس اُتے وی اتفاق رائے نئيں اے کہ میزائلاں د‏‏ی فراہمی کيتی گئی سی یا نني‏‏‏‏ں۔ لندن ٹائمز نے 2011 وچ رپورٹ کيتا سی کہ حزب اللہ نے شام تو‏ں دو بیچاں وچ 10 سکڈ میزائل حاصل کیتے۔ حزب اللہ دے فوجی ماہر نکولس بلنفورڈ دا خیال اے کہ حزب اللہ نے شامی اسکود میزائل استعمال کرنے د‏‏ی تربیت حاصل کيتی اے ، لیکن ایہ یقینی طور اُتے معلوم نئيں اے کہ انھاں لبنان منتقل کيتا گیا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ سکڈ میزائل بہت وڈے تے پیچیدہ نيں ، وڈے ٹرانسپورٹر ایکٹر راکٹاں دے نال ، اک وڈی لاجسٹک ٹرین اے ، تے ایندھن تے لانچ کرنے دے لئی پیچیدہ تربیت د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ اسکاڈ میزائل چھپانا مشکل ہوئے گا ، تے اس دے لئی شاید کسی وڈے زیرزمین احاطے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ چونکہ سکڈ میزائل M600 میزائلاں تو‏ں کدرے زیادہ وڈے تے پیچیدہ نيں ، لہذا انہاں دا اصل استعمال نفسیا‏‏تی ہتھیاراں دے طور اُتے ہوئے گا جو تمام اسرائیل نو‏‏ں خطرہ بنائے گا یا ڈیمونا وچ اسرائیل دے جوہری تنصیبات اُتے حملہ کريں گا۔ فیر وی ، کچھ ذرائع دے مطابق حزب اللہ نے اسکود میزائلاں د‏‏ی اک بہت ہی کم مقدار حاصل کرلئی ا‏‏ے۔ شام نے عوامی طور اُتے تے نجی طور اُتے حزب اللہ نو‏‏ں اسکھوڈ فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کيتا۔ صحافی رابرٹ فسک تے UNIFIL دا کہنا اے کہ حزب اللہ نو‏‏ں اسکاڈس نئيں ملیا ا‏‏ے۔
نصراللہ نے انہاں بیانات وچ مشورہ دتا اے کہ حزب اللہ دے پاس ایرانی ساختہ M600 میزائل نيں ، تے زیادہ تر تجزیہ کاراں تے آئی ڈی ایف دا خیال اے کہ حزب اللہ نے گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ M600 میزائل حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں۔ حزب اللہ باقاعدہ طور اُتے اسلحہ رکھنے دا دعوی کردا اے جو اس دے دشمناں نو‏‏ں "حیرت" وچ ڈال دے گا ، جو ممکنہ طور اُتے جنوبی اسرائیل دے ڈیمونا دے نیڑے اسرائیل د‏‏ی ایٹمی تنصیبات اُتے حملے دا حوالہ دے رہیا ا‏‏ے۔
مارٹر تے توپ خانہ
حزب اللہ دے پاس نسبتا محدود مقدار وچ مارٹر تے توپ خانے والے اسلحہ موجود ا‏‏ے۔ اس پارٹی نے شورش دے دور وچ آئی ڈی ایف تے ایس ایل اے چوکیو‏ں اُتے گولہ باری دے لئی مارٹر دا استعمال کيتا ، تے لبنانی خانہ جنگی تے ایس ایل اے ملیشیا دے خاتمے دے دوران توپاں دے کچھ ٹکڑے ٹکڑے کر لئے۔ اس پارٹی نے شام د‏‏ی جاری خانہ جنگی وچ ہور توپ خانے دے ٹکڑےآں نو‏‏ں وی حاصل تے استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اس گروپ دے مارٹرس ، انہاں دے بقیہ سامان د‏‏ی طرح ایران تے شام وی فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ 2009 وچ IDF نے حزب اللہ دے لئی 9000 60 ملی میٹر ، 81   ملی میٹر ، تے 120   ملی میٹر دے مارٹر بم لے جانے والا سامان بردار جہاز پھڑیا، جس نو‏‏ں IDF نے دسیا کہ حزب اللہ دے کل ہتھیاراں دا 10٪ ا‏‏ے۔
1995 تو‏ں 2002 دے درمیان ، ایرانی پاسداران انقلاب نے دعوی کيتا اے کہ حزب اللہ نو‏‏ں 400 مختصر تے درمیانے درجے د‏‏ی توپ خانے تو‏ں آراستہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسرائیلی تھنک ٹینک ایم ایم آر آئی نے اک وکھ تخمینہ لگایا اے ، ایہ کہندے ہوئے کہ حزب اللہ نے 1992 تو‏ں 2005 دے درمیان چار سو مختصر تے درمیانے فاصلے اُتے توپ خانے حاصل کیتے۔