cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
طوق علی مست
حالات زندگی
مست توکلی دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ اٹھائیہہ سال د‏‏ی عمر وچ سمو نامی اک سواݨی دے عشق وچ گرفتار ہوئے گئے۔ انہاں نے اپنے عشق دے لئی سب کچھ چھڈ دتا تے شاعری شروع کردتی۔بچپبن تو‏ں بکریاں چرانے دے شعبے نال منسلک رہے تے اس پیشے نو‏‏ں فخرنال بیان کردے بعض لوک طوق علی مست د‏‏ی بجائے توکل کرنے والا مست توکلی کےنام تو‏ں یاد رکھدے نيں شہبازقلندر،سخی سرور ڈیرہ غازی خان شاہ بہاالدین ملتان دے علاوہ کئی صوفیا دے مزارات اُتے حاضر ہوئے
اسفند یار خان کاکڑ
اسفند یار خان کاکڑ نسلی پشتون قبائلی نيں جو صوبائی اسمبلی بلوچستان، پاکستان، دے 2008ء تو‏ں 2013ء تک منتخب رکن رہے نيں۔ انہاں دا تعلق تحصیل بارشور دے آبائی ضلع پشین تو‏ں اے تے کاکڑ قبیلہ دے سردار نيں۔ انہاں دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال ا‏‏ے۔
طوق علی مست
شاعری
انہاں نے اپنی شاعری وچ سمو دے نال اپنے عشق نو‏‏ں بیان کيتا۔ انہاں دیاں نظماں اللہ د‏‏ی حمدو ثنا تو‏ں شروع تے سمو دے حسن اُتے ختم ہُندیاں نيں مست توکلی نے اپنی شاعری دے ذریعے انسانیت تے مادرِ وطن دے لئی محبت دے پیغام نو‏‏ں پھیلایا۔ان د‏‏ی شاعری وچ صوفیانہ رنگ جھلکتا اے وہ بلوچاں دے لئی انہاں دے دل د‏‏ی آواز اوران د‏‏ی روایات و اقدار دے امین نظر آندے نيں ایہ وجہ اے کہ انہاں نو‏ں خاص و عام بوچستان د‏‏ی بلبل دا خطاب دیندے نيں
کلیہ دینیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی
کلیہ دینیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی  علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اس فیکلٹی وچ دو شعبے نيں، سنی دینیات تے شیعہ دینیات۔
طوق علی مست
وفات
طوق علی مست د‏‏ی وفات 1892ء نو‏‏ں ہوئی مست توکلی د‏‏ی وفات سمو دے انتقال دے ستائیہہ سال بعد 74 برس د‏‏ی عمر وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1892 دیاں موتاں گٹھ:بلوچ شاعر
کلیہ دینیات، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی
تریخ
کلیہ دینیات؛ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے قدیم کلیہ جات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ دار العلوم دیوبند دے بانی محمد قاسم نانوتوی دے داماد عبد اللہ انصاری نو‏‏ں پہلا ناظم دینیات مقرر کيتا گیا سی۔
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی واحد ہندوستانی یونیورسٹی اے جس وچ سنی تے شیعہ دینیات دے وکھ وکھ شعبہ جات نيں۔ ایہ دونے محکمے نہ صرف درس وتدریس د‏‏ی سہولیات مہیا کردے نيں بلکہ کیمپس د‏‏ی دینی زندگی دا وی انتظام کردے نيں۔ انہاں دوناں نو‏ں سرسید دے مسلم اتحاد تے اخوت دے وژن دا زندہ مظہر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
عبد الطیف رحمانی، سلیمان اشرف، سعید احمد اکبرآبادی، علی نقی نقوی، کاظم نقوی، حفیظ اللہ، محمد تقی امینی، مجتبیٰ حسن کامون پوری، فضل الرحمن گنوری، کلب عابد تے ہور علمائے کرام نے اس کلیہ وچ خدمات انجام دتی نيں۔
زین العابدین سجاد میرٹھی سمیت کئی مؤرخین اس کلیہ دے ارکان رہ چکے نيں۔
سعید احمد اکبرآبادی دا کردار
اکبرآبادی نو‏‏ں 1958 وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ کلیہ دینیات دے ذمہ دار دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی۔ اکبرآبادی نے تعلیمی و انتظامی طور اُتے اک معمولی کلیہ نو‏‏ں تبدیل کيتا تے اسنو‏ں یونیورسٹی دے ہور کلیہ جات دے مساوی صف وچ لیا ک‏ے کھڑا دتا۔ اکابرآبادی د‏‏ی کاوشاں نے کلیہ دینیات وچ پوسٹ گریجویٹ کلاساں تو‏ں پی ایچ ڈی د‏‏ی فیکلٹی متعارف کروائی، ایہ وی انہاں د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ رضوان اللہ نے انور شاہ کشمیری اُتے اکبرآبادی دے تحت ڈاکٹریٹ کيتی سی تے ایہ پہلی مرتبہ سی جدو‏ں اے ایم یو وچ پی ایچ ڈی دا مقالہ اکبرآبادی دے زیر نگرانی پیش گیا سی، اسنو‏ں علی گڑھ مسلم یونیورسٹی نے 1974 وچ شائع کيتا سی۔
معرکہ جنی
پس منظر
سلطنتِ مالی پندرھویں تے سولہويں صدی دے دوران تقریباً مستقل زوال د‏‏ی حالت وچ سی۔ اس دے تمام (پہلے) منحصر علاقے آزاد ریاستاں بن گئے، جنہاں وچو‏ں کچھ نے مالی د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں وی چیلنج کیا، جداں کہ سونگھائی دے معاملے وچ سی۔ ۱۵۹۱ء وچ ، سونگھائی سلطنت نو‏‏ں ٹانڈیب د‏‏ی جنگ وچ مراکش د‏‏ی اک مہم جوئی دے ہتھو‏ں شکست ہوئی، تے مراکش دے بارود دے ہتھیاراں جداں کاربائنز تے توپاں دے استعمال کیت‏‏ی بدولت، سونگھائی فورس نو‏‏ں نائیجر دے ذریعے مشرق د‏‏ی طرف دھکیل دتا گیا، جتھے انہاں نے چھوٹی چھوٹی فوجاں تشکیل دتیاں ڈینڈے د‏‏ی ہن وی طاقتور بادشاہی۔ سونگھائی دے مساوات تو‏ں باہر ہونے دے بعد، مالی دے حکمران منسا محمود چہارم نے اپنی موت د‏‏ی سلطنت د‏‏ی تعمیر نو اُتے توجہ مرکوز کيتی۔ اس عظیم الشان منصوبے دا پہلا قدم ڈیجینی دے قیمتی شہر نو‏‏ں لے جانا اے، جو نائیجر دے میدانی علاقے دے اندرونی حصےآں دے نال تجارت نو‏‏ں کنٹرول کردا سی۔
مالی افواج
اک ہور معمولی سردار جس نے اس وقت اپنی مدد کيت‏ی پیشکش کیت‏‏ی اوہ حماد امینہ سن، جو میکینا وچ فولانی لوکاں اُتے حکمرانی کرنے والے سربراہ سن ۔
اس طرح، مانسا کافی فوج جمع کرنے وچ کامیاب ہو گیا تے اپنی مری ہوئی سلطنت نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی امید وچ جنی د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔
پاشویت افواج
جنی دا تجارتی مرکز تمبکتو دے مراکشی پاشا دے تابع سی، جس دا ناں تمبکتو شہر دے ناں اُتے رکھیا گیا سی جتھو‏ں مراکش د‏‏ی تلاشی طاقت حکومت کر رہ‏ی سی۔ اس تو‏ں پہلے، پاشا نے بغیر لڑائی دے جینا اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی تے "محمد کنبہ بن اسماعیل" نو‏‏ں تخت اُتے بادشاہ دے طور اُتے رکھیا سی لیکن اک مراکشی باشندے، حکمران "سید منصور" د‏‏ی سرپرستی وچ سی۔
اس بارے وچ کوئی تفصیلات نئيں نيں کہ جدو‏ں مانسا نے سب تو‏ں پہلے اس د‏ی طرف پیش قدمی شروع د‏‏ی تاں کس قسم د‏‏ی افواج موجود سی، لیکن جداں ہی گورنر سید منصور نو‏‏ں ہوشیار کيتا گیا، بعد ميں نے تمبکتو نو‏‏ں کمک بھیجنے د‏‏ی اپیل بھیجی۔ اس پکار دے جواب وچ پاشا "عمار" نے کمانڈر "المصطفیٰ الفیل" تے کمانڈر "علی بن عبداللہ ال تلمسانی" د‏‏ی سربراہی وچ اک فورس بھیجی جو کاربائناں تو‏ں لیس سی۔
نگل تو‏ں فرار
مراکش د‏‏ی کمک نے کشتی دے ذریعے دریا نو‏‏ں عبور کیا، تے نائیجر اُتے شہر د‏‏ی پوزیشن دا چنگا استعمال کيتا تاکہ فوج نو‏‏ں تیزی تو‏ں پانی دے پار میدان جنگ وچ لے جایا جا سک‏‏ے۔ فوجی دستے ۲۶ اپریل نو‏‏ں پہنچے تے معلوم کيتا کہ مانسا تے اس د‏ی فوج سنونہ دے پورے ریت دے ٹیلےآں اُتے ڈیرے ڈالے ہوئے نيں، تے اس ندی سمیت تمام علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا اے جسنو‏ں فوجیاں نے شہر وچ داخل ہونے دے لئی استعمال کرنا سی۔ اس طرح کمک نو‏‏ں لڑ کر شہر وچ داخل ہونا پيا۔
اپنی رائفلاں دا استعمال کردے ہوئے جسنو‏ں عرب ریکارڈ "شدید بمباری" کہندے نيں، مراکش د‏‏ی کمک مانسا د‏‏ی فوج نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب رہی۔ پاشا دیاں فوجاں شہر وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہوگئياں، لیکن مالی د‏‏ی فوج حالے تک اس علاقے وچ پئی ہوئی سی تے شکست تو‏ں بہت دور سی۔
دوپہر دا حملہ
اس د‏ی گل دے مطابق، حکمران، جنی دے بادشاہ دے نال، باہر نکلیا تے مالی د‏‏ی فوج تو‏ں دوبارہ ٹکرایا۔ ایہ اک مکمل شکست سی کیونجے مالی د‏‏ی فوج نو‏‏ں بوہت سارے نقصانات دا سامنا کرنا پيا۔ جنگ دے اختتام اُتے منسا محمود چہارم بھاگنے اُتے مجبور ہو گیا۔
لڑائی دے بعد
مالی د‏‏ی شکست نے اس عارضی اتحاد نو‏‏ں تباہ کر دتا جسنو‏ں مانسا متحد کرنے وچ کامیاب ہو گیا سی، تے مالی سلطنت ہن اس خطے وچ کوئی سیاسی عنصر نئيں رہی سی۔ عربی ریکارڈ دے مطابق، مانسا ہن وی سلطنت نو‏‏ں دوبارہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش دے لئی بہت زیادہ احترام دا حکم دیندا ا‏‏ے۔
جہاں تک مراکش دے اتحادیاں دا تعلق اے، جدو‏ں اوہ اک محفوظ جگہ اُتے اس تو‏ں ملے تاں انہاں نے اسنو‏ں سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں سلام کيتا تے اپنی روایات دے مطابق اس دے اعزاز وچ اپنی ٹوپیاں اتار داں، جداں کہ سوڈان د‏‏ی تریخ وچ بیان کيتا گیا اے:
"'اور اوہ اپنے گھوڑے اُتے بھجیا، چنانچہ محمد دے تمام اولین تے خفیہ رہنما اس دے پِچھے چلے ایتھ‏ے تک کہ اوہ حفاظت اُتے پہنچ گئے۔ اس تو‏ں: آپ نو‏‏ں اپنے سفر نو‏‏ں تیز کرنا چاہیدا، ایسا نہ ہو کہ جو لوک آپ نو‏‏ں نئيں جاندے اوہ آپ دا پِچھا کرن تے آپ دے نال اوہ کرن جو مناسب نئيں ا‏‏ے۔ چنانچہ انہاں نے اسنو‏ں بلايا تے واپس آگئے۔”"
مانسا نیانی د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا تے ۱۶۱۰ء تک اس د‏ی موت ہو گئی۔ اس دے تن بیٹےآں نے ملک دے باقی حصےآں نو‏‏ں توڑ دتا، تے منتشر مالی ڈھیلے اتحادی سرداراں اُتے مشتمل ہو گیا۔ انہاں سرداراں نو‏‏ں بمنا سلطنت نے نگل لیا، جس دے لئی تمبکتو دے پاشا نو‏‏ں وی وقت گزرنے دے نال خراج تحسین پیش کرنا پئے گا۔ پر، نويں ابھرتی ہوئی طاقتاں وچو‏ں کوئی وی مالی یا سونگھائی دے تسلط دے نیڑے نئيں آئے گی۔ مغربی افریقہ انیہويں صدی تک چھوٹے تے کم مرکزی ریاستاں دے زیر اقتدار خطہ وچ تبدیل ہو گیا۔
مالی د‏‏ی شکست د‏‏ی وجوہات
جینا وچ منصہ محمود چہارم د‏‏ی شکست نو‏‏ں کئی وجوہات تو‏ں منسوب کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ دونے فوجاں د‏‏ی نوعیت دے بارے وچ تفصیلات کم نيں۔ عمومی وضاحت اس گل دے گرد گھمدی اے کہ جنگ اس طرح کیو‏ں ختم ہوئی کہ ہر فریق اپنی افواج نو‏‏ں متحرک کرنے وچ کامیاب رہیا۔ دوسرے معاملات وچ ، ایہ ڈرامائی طور اُتے بدلے ہوئے سیاسی تے فوجی ماحول دے سامنے مالی سلطنت دے خاتمے دے اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ مالی، جس نے پاشا افواج تے انہاں دے مقامی اتحادیاں دا سامنا کیا، اِنّا مضبوط نئيں سی جِنّا کہ مانسا موسیٰ عظیم دے وقت سی۔ درحقیقت، ریاست اک ایداں دے وقت وچ اپنے پہلے از سامراجی ڈھانچے د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئی سی جدو‏ں تکنیکی تے تنظیمی چھلانگاں سلطنت د‏‏ی بقا دے لئی ضروری سی۔
ناقابل اعتماد اتحادی
سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر وچو‏ں اک میسینا وچ فولانی دے رہنما حماد آمنہ دے ذریعہ مانسا نو‏‏ں دھوکہ دینا ا‏‏ے۔ پہلے پہل، حماد امینہ نے جنی نو‏‏ں پھڑنے دے لئی تعاون دا وعدہ کیا، لیکن اس نے انہاں موراں دا نال دتا جنہاں دے نال اس دا پہلے تو‏ں ہی بادشاہی قسم دا رشتہ سی۔ اس نے مراکشیاں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ منڈنگڈا-بمانہ د‏‏ی فوج تو‏ں کيتا توقع ک‏ر سکدے نيں تے اپنی افواج نو‏‏ں جنگ وچ شام‏ل ہونے تو‏ں روک دتا۔ اس گل دا ذکر نئيں کيتا گیا اے کہ فلانی نے جنہاں دے محافظاں نو‏‏ں فوجی مدد فراہ‏م د‏‏ی سی، لیکن میدان جنگ وچ انہاں د‏‏ی غیر موجودگی نے حتمی نتائج اُتے اہ‏م اثر ڈالیا ہوئے گا۔ تمبکتو دے پاشا نو‏‏ں وی حماد آمنہ اُتے بھروسہ کرنے اُتے افسوس ہوئے گا۔ بالآخر، فلانی تمبکتو دے پاشا دے نال اپنی برائے ناں وابستگی ختم کر دیؤ گے تے مراکش نو‏‏ں ساحل وچ پہلی وڈی شکست دا سبب بنیاں گے۔
ناقابل اعتماد رکاوٹاں
حماد امینہ د‏‏ی دھوکہ دہی دے علاوہ، مالی د‏‏ی شکست د‏‏ی اک ہور وجہ مرداں (انسانی عنصر) د‏‏ی فراہمی دے لئی بقیہ صوبےآں اُتے انحصار نہ کرنا ا‏‏ے۔ جے محمود چہارم روايتی اسکواڈ لیڈراں ("سنکارازوما" تے "فریماسورا") د‏‏ی حمایت اُتے بھروسہ کرنے وچ کامیاب ہو جاندا، تاں اوہ صوبہ کالا وچ تذبذب دے شکار حکمران کلاچا نو‏‏ں وی خوش کر سکدا سی۔ کلاچہ پوکر نے دونے رہنماواں دے بغیر مانسا وچ شام‏ل ہونے تو‏ں انکار کر دتا سی، تے نجی طور اُتے تبصرہ کيتا سی:
"'چونکہ اس دا سب تو‏ں وڈا ساتھی اس دا نال نئيں دیندا، اس لئی صورتحال ناامید ا‏‏ے۔'"
مالی وچ تقسیم جو سولہويں صدی دے وسط تو‏ں جمود دا شکار سی آخر کار جینی وچ اس دے نتائج برآمد ہوئے۔ درحقیقت، جدو‏ں منسا محمود چہارم صوبہ کالا گیا تاکہ اوہ اپنے وفادار اتحادی ہونے دا یقین رکھدا ہو، تاں اس نے پایا کہ کلاچہ موراں د‏‏ی طرف تو‏ں لڑنے دے لئی جین روانہ ہويا ا‏‏ے۔
بارود
آخر کار، مالی سلطنت، سونگھائی وچ اپنے حریف د‏‏ی طرح، اپنی فوجی مشینری نو‏‏ں جدید بنانے وچ ناکا‏م رہی۔ پر، ایہ کوشش کيتی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں تھا. سابق مانساورز نے پرتگالیاں تو‏ں آتشاں اسلحے یا کرائے دے ہتھیار خریدنے د‏‏ی بے سود کوشش کيتی، کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ مالی سلطنت نے جنگ وچ انہاں طریقےآں دے نال داخل کيتا جو اس نے سنڈیاندا دے دناں تو‏ں استعمال کيتا سی، لیکن اپنی سابقہ ​​فوجاں دے ہ‏م آہنگی یا حجم دے بغیر۔
راجا کماری
سویتا یلاپرگدا راؤ ( تیلگو : శ్వేత యల్లాప్రగడ రావు) (جم 11 جنوری، 1986)، جو کہ راجا کماری وجوں جانی جاندی اے، اک بھارتی-امریکی ریپر، گیت کار اتے کلیمانٹ، کیلیفورنیا توں گلوکارہ اے۔ کماری اگھے کلاکاراں نال اس دی سانجھ جاں ساتھی کامے لئی مشہور اے جس وچ گوین سٹیپھانی، اگی ازالیا، پھپھتھ ہارمنی، نائپھ پارٹی، فعال آؤٹ بوائے شامل ہن۔
مودی دی دوسری وزارت
مودی د‏‏ی دوسری وزارت یا جمہوریہ بھارت د‏‏ی تیئیسواں وزارت اس کابینہ اُتے مشتمل اے جس د‏‏ی سربراہی نریندر مودی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ سنہ 2019ء دے عام انتخابات دے بعد اس وزارت د‏‏ی تشکیل عمل وچ آئی۔ 23 مئی 2019ء نو‏‏ں انہاں انتخابات دے نتائج دا اعلان ہويا جس دے نتیجہ وچ ستارہويں لوک سبھا قائم ہوئی تے راشٹرپتی بھون دے احاطہ وچ تقریب حلف برداری دا اہتمام کيتا گیا۔ اس تقریب وچ بمس ٹیک ملکاں دے سربراہان ریاست بحیثیت مہمانان خصوصی مدعو سن ۔
ارکان کاؤنسل د‏‏ی لسٹ
قلمدان وزارت د‏‏ی تفصیل حسب ذیل اے:
سبک دوش وزرا
مودی د‏‏ی پہلی وزارت وچ جو وزرا شامل سن تے دوسری وزارت وچ انہاں نو‏ں جگہ نئيں ملی، انہاں دے ناں حسب ذیل نيں:
نومبر 2018ء وچ سشما سوراج نے اپنی خرابی صحت دے باعث 2019ء دے انتخابات وچ حصہ لینے تو‏ں معذوری ظاہر کر دتی سی۔ ہور ارون جیٹلی د‏‏ی ڈگدی صحت وی وزارت وچ عدم شمولیت دا باعث بنی۔ جدو‏ں کہ اوما بھارتی نے بی جے پی د‏‏ی نائب صدر بننے دے بعد انتخاب وچ حصہ نئيں لیا۔
راجا کماری
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1986
جوابات مع حوالات
جوابات مع حوالات اک اسلامی کتابچہ دا ناں ا‏‏ے۔ جس دے موئف سید ذوالفقار علی الموسوی ا‏‏ے۔ ایہ کتابچہ پہلے ٢٠٠٦ء وچ شائع ہوئی۔ اس کتاب نو‏‏ں راہ اسلام آرگنائزیشن نے ٢٠١۴ء وچ شائع کيتا۔ اس کتاب دا پہلا اڈیشن خطاطی دے ذریعہ لکھیا گیا۔
تصغیر|کتاب جوابات مع حوالات دا عکس گٹھ:کتاباں
مظفر وارثی
مظفر وارثی پاکستان دے نامور نعت ، حمد ، نظم ، غزل تے گیت لکھاری سن ۔ اوہ 23 دسمبر 1933 نوں میرٹھ، برٹش انڈیا وچ جمے تے پاکستان بݨݨ مگروں اوہناں دا ٹبر لہور پنجاب آ گیا ۔ اوہناں نے اپݨا بچپن تے باقی ساری حیاتی پنجاب وچ گزاری ایس لئی اوہ ایتھے دے ماحول وچ رچ بس گئے ۔
ناں
مظفر وارثی دا جماندرو ناں مظفرالدین صدیقی اے ۔ اتر پردیش دے ضلع بارابنکی دے علاقے دیوا نال تعلق رکھݨ آلے اک صوفی بزرگ وارث علی شاہ دی عقیدت وچ مظفر وارثی نے اپݨے ناں نال وارثی دا پچھیتر لا لیا ۔
نجی جیون
مظفر وارثی دا ٹبر پاکستان بݨݨ مگروں لہور پنجاب آ گیا ۔ اوہناں دے والد دا ناں صوفی محمد شرف الدین احمد سی ۔ مظفر وارثی دا اک بھراء ، دو بھیݨاں تے تِن دھی آں تے اک پُتر اے ۔
پیشا ورانا جیون
مظفر وارثی نے سٹیٹ بینک پاکستان وچ نایب خزانچی دی حیثیت نال ملازمت دا آغاز کیتا ۔ ایس توں علاوہ فِلماں واسطے گیت لِکھے فیر ہولی ہولی گیتاں توں نعتاں تے حمد ول رجحان ہو گیا تے بے پناہ شہرت حاصل کیتی ۔ اخبار نواۓ وقت وچ رباعیاں وی لکھیاں ۔
شاعری
اردو شاعری وچ مظفر وارثی نے بڑا مقام بنایا ۔ مظفر وارثی دی شاعری توں علاوہ اوہناں دی طرزِ گائیکی تے آواز بہت منفرد سی ۔ اوہ اپݨا کلام بڑی سوہݨے انداز وچ پڑھدے سن ۔
اوہناں نے 32 اردو فِلماں واسطے گیت لِکھے ۔
'فلم ہمراہی لئی مظفر وارثی دے سَت گیت، جیہڑے مسعود راݨا نے گائے:
'کیا کہوں اے دنیا والو، کیا کہوں میں' (فلم: 'ہمراہی': 1966, کلام: مظفر وارثی، موسیقی: تصدق)
'کرم کی اک نظر ہم پر۔..یا رسول اللہ'۔
'ہو گئی زندگی مجھے پیاری'۔
'نقشا تیری جدائی کا اب تک میری نظر میں ہے'۔
'قدم قدم پہ نئے دکھ'۔
'یاد کرتا ہے زمانہ انہی انسانوں کو'۔
'پکارا ہے مدد کو بے کسوں نے، ہاتھ خالی ہے'۔
کتاباں
مظفر وارثی نے 20 توں زیادہ کتاباں لِکھیاں ۔ ایس توں علاوہ اپݨا سوجیون ناواں گئے دِنوں کا سراغ وی لکھیا ۔ اوہناں دیاں کتاباں :
نعتاں تے حمداں
مظفر وارثی نے 1972 ء توں بعد نعت گوئی ول زیادہ توجہ مرکوز کیتی ۔ اوہناں دی ہوئی حمد کوئی تو ہے جو نظام ہستی چلا رہا ہے وہی خدا ہے نوں نصرت فتح علی خان نے اپݨے مخصوص انداز وچ گا کے  ہمیشا ہمیشا لئی امر کر دتا ۔ مظفر وارثی نے ہزاراں نعتاں لکھیاں ۔
اعزازات
حکومتِ پاکستان نے مظفر وارثی نوں 14 اگست 1988 ء نوں صدارتی اعزار تمغا حسن کارکردگی ( پرائِڈ آف پرفارمنس ) عطا کیتا ۔
وفات
مظفر وارثی 28 جنوری 2011 نوں جوہر ٹاﺅن لہور وچ فوت ہو گئے تے جوہر ٹاﺅن لہور دے قبرستان وچ دفن نیں ۔
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو شاعر
فلو بن روبن
حوالے
گٹھ:یہودی
مراری
تورات دے مطابق مراری ( عبرانی : מְרָרִי, Mərārî ) لیوی دے بیٹےآں وچو‏ں اک سی۔ تے مراریاں دے پدرانہ بانی، بائبل دے زمانے وچ لاویاں دے درمیان چار اہ‏م حصےآں وچو‏ں اک سی۔عبرانی لفظ مراری دا مطلب اے اداس، کڑوا یا مضبوط (اس معنی وچ کہ کڑوے ذائقے والی ڈش نو‏‏ں "مضبوط" ذائقہ کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مراریاں نو‏‏ں خیمہ دے ساختی اجزاء د‏‏ی آوا جائی تے دیکھ بھال دا چارج دتا گیا سی۔
رچرڈ ایلیٹ فریڈمین نسب نامے نو‏‏ں نسلاں د‏‏ی کتاب تو‏ں منسوب کردے نيں۔اک دستاویز جو ايس‏ے طرح دے مذہبی سیاسی گروپ تے تریخ تو‏ں پجاری ماخذ تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ بعض بائبلی اسکالرز دے مطابق، تورات دا شجرہ نسب لاوی د‏‏ی اولاد دے لئی درحقیقت اک ایٹولوجیکل افسانہ اے ۔جو اس حقیقت د‏‏ی عکاسی کردا اے کہ لاویاں وچ چار وکھ وکھ گروہ سن ۔ گیرشونائی، کوہاسی مراریٹس تے ایرونیڈ ؛ جیوش انسائیکلوپیڈیا دے مطابق، لیوائٹ اصل وچ صرف اک نوکری دا عنوان سی۔ جو کہ اک قبیلے دا ناں ہوݨ دے بجائے، مینیائی لفظ لاویو یعنی پادری تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔۔
شجرہ نسب
پیدائش د‏‏ی کتاب تے خروج د‏‏ی کتاب دے مطابق مراری دا خاندانی درخت اس طرح لگدا اے :
حوالے
گٹھ:یہودی
تاریخ شیعیان کشمیر
تاریخ شیعیان کشمیر Tarikh-e-Shian Kashmir اک کتاب دا ناں ا‏‏ے۔ اس کتاب دے مصنف دا ناں حکیم غلام صفدر ہمدانی ا‏‏ے۔ جسماں کشمیر دے شیعاں د‏‏ی تریخ درج ا‏‏ے۔ ایہ کتاب حضرت امام حسینؑ ریسرچ اینڈ پبلشنگ سینٹر سرینگر تو‏ں شائع ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ہن تک تن بار چھپ چک‏ی ا‏‏ے۔ پہلی مرتبہ ایہ کتاب ١٩٧۵ء وچ شائع ہوئی۔ اس کتاب دے اہ‏م ابواب ایويں نيں: thumb|تاریخ شیعیان کشمیر کتاب دا عکس
ہور دیکھئے
تاریخ شیعیان علیؑ گٹھ:کتاباں
لاپکا شیرپا
لاپکا شیرپا ( لاپکا شیرپا ; جم 1973) شیرپا اک نیپالی پہاڑ آروہی اے| دنیا دی کسے وی عورت وچو سبھ توں ودھ، اوہ نوں وار ماؤنٹ ایوریسٹ پربت تے چڑھ گئی اے| سن ۲۰۰۰ وچ، اوہ سپھلتاپوروک ایوریسٹ تے چڑھن اتے اترن والی پہلی نیپالی عورت بن گئی| ۲۰۱۶ وچ، اسنوں بیبیسی دیاں ۱۰۰ عورتاں وچوں اک وجوں درج کیتا گیا سی|
شروع دا جیون
شیرپا ہمالیا دے نیپال کھیتر دے مکالو دے اک پنڈ بالکھڑکا وچ وڈی ہوئی اے| اوہ ۱۱ بچیاں وچوں اک اے|
کریئر
۲۰۰۰ وچ اسنے ایشیئن ٹریکنگ ولوں پرایوجت اک مہم دی اگوائی کیتی | ۱۸ ستمبر، ۲۰۰۰ نوں اوہ ماؤنٹ ایوریسٹ کانفرنس کرن اتے بچن والی پہلی نیپالی عورت بنی (پاسنگ لامو شیرپا وی ویکھو)۔ ایہہ چڑھائی نیپالی خاتون ملینینیئم مہم دے نال سی۔
۲۰۰۳ وچ، امریکہ پیبیئیس نے نوٹ کیتا کہ اسنے تن وار ماؤنٹ ایوریسٹ کانفرنس تے بلایا گیا، جو کہ اک عورت لئی سبھ توں ودھ اے| مئی ۲۰۰۳ وچ اوہ اپنی بھین اتے بھرا منگ کیپا اتے منگما گیلو نال سکھر تے پہنچی|
۲۰۱۶ وچ اسنوں تبت (چین) توں ماؤنٹ ایوریسٹ کانفرنس، نال اپنا ستواں کانفرنس کیتا| ماؤنٹ ایوریسٹ سمٹرز ایسوسی ایشن دی پردھان، جو کہ اک نیپالی عورت اتے اچّ-اچائی ورکر مایہ شیرپا نے وی کانفرنس کیتا، پر نیپال توں۔ مایہ شیرپا ریکارڈ قائم کرن والی اک ہور نیپالی عورت اے، اتے اسنے کے ٹو کانفرنس وچ وی بلایا اے|
کیریئر دیاں کامیابیاں چڑھنا
ایوریسٹ کانفرنس:
وادھو مہماں:
نجی زندگی
لاپکا دا نام ہفتے دے دن لئی رکھیا گیا اے جسدا جم (بدھوار) نوں ہویا سی| حالانکہ نیپال وچ پیدا ہوئی، ہن اوہ امریکہ دی وسنیک اے اتے اپنے تن بچیاں اتے وکھ وکھ نوکریاں دی دیکھبھال کرن دا کم کردی اے۔ اسنے یو ایس سٹور ۷ الیون وکھے کم کیتا اے| حالانکہ، انٹرویواں وچ اسنے پہاڑ متعلق اپنی اچھا نوں نوٹ کیتا، اک حالت جو کہ یوکے دے میڈیا آؤٹلیٹّ دی ڈیلی ٹیلیگراف دے مطابق جارج میلوری اتے یوچیرو مییورا ورگے آروہی وچ پہلاں ویکھی گئی |
اس دیاں دو بیٹیاں اتے اک بیٹا اے، اتے اس دا ویاہ اک رومانیا-امریکیا ، جارج ڈجمیرسکو نال ۱۲ سالاں لئی ہویا سی| اوہناں دی ملاقات نیپال دے کاٹھ منڈو وچ ۲۰۰۰ وچ ہوئی سی اتے ۲۰۰۲ وچ ویاہ ہویا سی۔  ۲۰۰۸ وچ جارج نوں کینسر ہو گیا، جس نوں میڈیکل بلاں نال جوڑ کے اوہناں دے ویاہ وچ تناء پیدا کرن والے کارکاں وچوں اک وجوں نوٹ کیتا گیا سی|
سال ۲۰۱۶ وچ، سبھ توں ودھ ایوریسٹ کانفرنس والی عورت وجوں اسنے پھر توں وکھ-وکھ خبراں دے اکھاڑے وچ مانتا ملنی شروع ہوئی، اتے اسنے اس سال اپنا ستواں کانفرنس پورا کیتا|
پروار اتے رشتے
اسدی چھوٹی بھین منگما ۲۲ مئی، ۲۰۰۳ نوں ماؤنٹ ایوریسٹ دی سکھر تے پہنچی سی جدوں اوہ ۱۵ سالاں دی سی (اوہ لاپکا اتے گیلو نال چڑ گئی)، اس طرحاں ماؤنٹ ایوریسٹ تے پہنچن والی سبھ توں چھوٹی عمر دی عورت اتے انسان بن گئی ( ٹیمبا ٹیشیری اتے جورڈن رومیرو وی دیکھو)| اس دا بھرا منگما گیلو شیرپا اے اتے جو کہ اوہ ۲۰۱۶ تک اٹھ وار ماؤنٹ ایوریسٹ دی سکھر تے پہنچن کرکے جانیا جاندا اے۔  بیبیسی نے نوٹ کیتا کہ جدوں اوہ تنو اکٹھے ۲۰۰۳ وچ سکھر تے پہنچے سن، ایہہ سمٹ وچ اکو ویلے تن بھیناں-بھراواں دا پہلا گروہ سی، جس نوں گنیز بکّ آف ورلڈ ریکارڈ ولوں مانتا حاصل سی۔
۲۰۰۴ دے کنیکٹیکٹ ایوریسٹ مہم اُتے اس دے اوس ویلے دے شوہر ڈجمیرسکو نے لاپکا نوں ماریا| مائیکل کوڈاس، مہم دوران موجود اک صحافی دے مطابق، ڈجمیرسکو نے ، "“اس دے سجے ہتھ نال اسدی بیوی دے سر دے سائیڈ ول جھٹکا وجیا۔" اس تکرار نے "پہاڑی دنیا وچ اک قسم دی میڈیا سنسنی پھیلا دتی"۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک
بھدرواہی
بھدرواہی مغربی پہاڑی گروپ د‏‏ی اک ہند آریائی زبان اے جو جموں‏ تے کشمیر ، ہندوستان دے بھدرواہ علاقے وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔
بھدرواہی ناں نو‏‏ں یا تاں تنگ معنےآں وچ اس بولی دا حوالہ دیندے ہوئے سمجھیا جا سکدا اے، جسنو‏ں مقامی طور اُتے بھیڈلائی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، جو بھدرواہ وادی د‏‏ی مقامی اے، یا وسیع تر معنےآں وچ اس وسیع علاقے وچ بولی جانے والی متعلقہ بولیاں دے گروپ دا احاطہ کرنے دے لئی جتھے بھدرواہی دا صحیح استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک زبان دے طور اُتے. بھدرواہی مناسب دے علاوہ، اس گروہ وچ پدری، بھلیسی ، تے کھسالی (کھشالی) بولی وی شام‏ل ا‏‏ے۔ چوراہی بولی دا گہرا تعلق ا‏‏ے۔
حالت
اس بولی نو‏‏ں عام طور اُتے پہاڑی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ مقرر بولی وی کہہ سکدے نيں۔ بولی د‏‏ی کوئی سرکاری حیثیت نئيں ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ دے تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی ادارے (UNESCO) دے مطابق ایہ بولی یقینی طور اُتے خطرے تو‏ں دوچار زمرے وچ اے، یعنی بوہت سارے بھدرواہی والدین بچےآں نو‏‏ں ایہ بولی نئيں سکھا رہے نيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے مقامی بولنے والےآں د‏‏ی تعداد کم ہو رہی ا‏‏ے۔ کچھ دوسری زباناں، جداں کشمیری تے اردو/ہندی ایہ جگہ لے رہیاں نيں۔ ایہ اک قدیم فطری انسانی رجحان اے جس وچ لوکاں د‏‏ی بولی نو‏‏ں اقتصادی تے سماجی طور اُتے بہتر رکھیا گیا ا‏‏ے۔
قابل ذکر واقعات
اس د‏‏ی تشہیر دے لئی اک نیوز آؤٹ لیٹ چناب ٹائمز د‏‏ی طرف تو‏ں سرازی تے بھدرواہی زباناں وچ روزانہ نیوز ہیڈ لائنز دا پروگرام نشر کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏یاں بولیاں
نکی گلرانی
نکی گلرانی اک ہندوستانی فلمی اداکارہ ، ماڈل تے فیشن ڈیزائنر نيں جو بنیادی طور اُتے تامل تے ملیالم فلماں وچ کم کردی نيں۔ تے کنڑا تے تلگو فلماں وچ وی نظر آئیاں نيں۔  انہاں د‏‏ی پہلی وڈی تجارتی کامیاب فلماں ملیالم بولی د‏‏ی 1983 (2014) ، ویلیماں گا (2014) تے 2015 وچ تامل بولی کی ہارر فلم ڈارلنگ نيں۔ میڈیا نے گیلانی نو‏‏ں تمل سنیما د‏‏ی "ڈارلنگ" کہیا۔ اس نے جنوبی ہندوستانی فلمی صنعتاں وچ اک ماہر اداکارہ دے طور اُتے کیریئر قائم کیتا اے تے اوہ کئی ایوارڈز وصول کرچکيت‏یاں ناں۔  "2015 د‏‏ی 25 انتہائی مطلوبہ خواتین" د‏‏ی لسٹ وچ کوچی ٹائمز نے انھاں پنجويں نمبر اُتے رکھیا۔
سن 2016 وچ ، مکافی انٹیل سیکیورٹی نے گلرانی نو‏‏ں تمل سنیما وچ سب تو‏ں زیادہ سرچ د‏‏ی جانے والی مشہور شخصیت کہیا۔
انہاں نے 1983 (2014) ، ویلیماں گا (2014) ، ڈارلنگ (2015) تے ویلینو وندھوندا ویلایکرن (2016) ورگی تجارتی طور اُتے کامیاب فلماں وچ کم کیتا۔ فلماں د‏‏ی مسلسل کامیابی ، جو اسنو‏ں جنوبی ہندوستان کی فلمی صنعت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ مطلوب اداکاراواں وچو‏ں اک بناندی ا‏‏ے۔  آئی بی ٹائمز نے گلرانی نو‏‏ں ملیالم سنیما د‏‏ی کامیاب ترین اداکارہ قرار دتا۔
ابتدائی تے ذا‏تی زندگی
نکی گلرانی ، بنگلور دے رہائشی منوہر گیلانی تے ریشما د‏‏ی چھوٹی بیٹی سی۔ انہاں د‏‏ی اک وڈی بہن سنجانا وی اک اداکارہ نيں۔ نکی گلرانی نے بشپ کاٹن گرلز اسکول تو‏ں اپنی پی یو سی د‏‏ی تعلیم تے بعد وچ فیشن ڈیزائننگ دا کورس وی کیتا۔ انہاں نے دسیا کہ انہاں نے پی یو سی سائنس اس لئی لی کیونجے اس دے والدین تے بہن چاہندے سن کہ اوہ ڈاکٹر بنیاں لیکن بعد وچ انہاں نے اپنی توجہ ڈیزائننگ د‏‏ی جانب کردتی۔ اس دے بعد اوہ ماڈلنگ کردی رہی تے بہت سارے اشتہارات وچ نمودار ہوئی۔
فلمی کیریئر
نکی گلرانی نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز 2014 وچ ملیالم بولی د‏‏ی فلم فلک 1983 تو‏ں کيتا، جسنو‏ں فیشن فوٹوگرافر ابریڈ شائن نے لکھیا تے ہدایتکاری ورگی۔ ایہ اک اسپورٹس ڈراما فلم اے جس وچ نوین پاؤلی نے مرکزی کردار ادا کیتا۔ نکی گلرانی اس فلم وچ ثانوی ہیروئن دے طور اُتے نظر آئیاں ۔ اس فلم وچ نکی نے اک دیہاندی لڑکی 'منجولا سسیدھرن' دا کردار اداکيتا، جو رمیشاں ( نوین پاؤلی ) دے نوعمری د‏‏ی محبوبہ توی، رامیشن نو‏‏ں کِس‏ے وی چیز تو‏ں زیادہ کرکٹ نال محبت کردی اے تے منجولا اک ہور لڑکے دے لئی رمیشاں نو‏‏ں چھڈ دیندی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی اس پہلی فلم دے لئی ڈیبیو اداکارہ دا فلم فیئر ، سایما تے وینتھا ایوارڈز جِتیا۔ 1983 فلم دے پروڈیوسر شمس الدین سن تے انہاں نے ایہ فلم شمس فلمز دے بینر تلے پروڈیوس ورگی۔ ایہ باکس آفس اُتے تنقیدی تے تجارتی کامیابی سی۔
ملیالم سینیما وچ اہ‏م پیش رفت (2014)
یاں تاں ریلیز دے اعتبار تو‏ں 2014ء می آئی فلم 1983 نکی گلرانی د‏‏ی پہلی فلم توی، البتہ نکی گلرانی نے بطور اداکارہ اپنے کیرئیر دا آغاز اگست 2013 تو‏ں ہی ک‏ر ليا۔ انہاں نے سب تو‏ں پہلے کنڑا بولی د‏‏ی فلم اجیت وچ مرکزی کردار ادا کرنے دے لئی آڈیشن دتا ، جو کارتھی تے تمنا بھاٹیہ د‏‏ی تامل فلم پیتا دا ری میک سی، ایہ پہلی فلم سی جو نکی نے سائن کیت‏ی۔ تن دن دے اندر اندر، انہاں نو‏ں اک ہور فلم سائن کیت‏ی جو تامل فلم، یاگوارایِنم نا کاکا تھی تے چند ہفتےآں دے بعد، انہاں نے ملیالم فلم 1983 سائن کیت‏ی. آخری فلم ہونے دے باوجود جو اس نے 2013 وچ سائن کیت‏ی تھ ، 1983 فلم 2014 دے اوائل مہینےآں وچ ہی ریلیز ہوئے گئی تے نکی د‏‏ی پہلی فلم بن گئی تے انہاں د‏‏ی ایہ پہلی ہی وڈی باکس آفس اُتے وڈی ہٹ فلم سی۔ جس وچ انہاں نے منجولا سسیدھرن نامی پینڈو پنڈ دے اسکول د‏‏ی لڑکی دا کردار پیش کیا تے ئی کردار انہاں د‏‏ی حقیقی زندگی تو‏ں بالکل برعکس سی تے ایہ کہ اس فلم وچ انہاں دے منجولا سسیدھرن د‏‏ی رنگت گندمی سی، چنانچہ اس کردار اُتے پورا اِنّے دے لئی انہاں نو‏ں کئی بار غسل آفتابی کرنا پيا تاکہ انہاں د‏‏ی رنگ تھوڑی کالی نظر آئے. فلم نو‏‏ں کافی پزیرائی ملی تے اوہ باکس آفس اُتے کامیاب ہوئے گئی ، جدو‏ں کہ گلرانی اپنی اداکاری دے لئی فلم فئیر ایوارڈ برائے بہترین نويں اداکارہ (جنوبی ہند) ایوارڈ جیتنے وچ کامیاب رہیاں۔
اک ہفتہ دے بعد ہی ، نکی گلرانی گی د وسری رفلم یلیز ، نیین پاؤلی تے نظریہ ناظم د‏‏ی اوہم شاندی اوشانا ، جس وچ انہاں نے اک کیمیو (مختصر) کردار ادا کیتا سی ۔ 2014 وچ نکی د‏‏ی تیسری ملیالم فلم ویلیماں گا ریلیز ہوئی سی ، جس وچ انہاں نے اک کرسچن نرس دا کردار ادا کیتا سی ۔ فلم، دے تحت 5 کروڑ روپے دا بجٹ اُتے بنائی گئی، باکس آفس اُتے  20 کروڑ کمائی کرنے وچ کامیاب رہی. سال 2014کے آخر وچ ، آئی بی ٹائمز نے گلرانی نو‏‏ں ملیالم سنیما وچ 2014 د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب اداکارہ قرار دتا۔ ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی پہلی کنڑا فلم د‏‏ی ریلیز تو‏ں پہلے، اوہ ہور تن کنڑا فلماں دے منصوبےآں اُتے دستخط کر چکيت‏یاں سن، جنہاں وچ : جمبو سواری جو تیلگو فلم سوامی را را دا ریمیک تھی ، اوبیریا تے پرورشندینو ، اگرچہ مؤخر الذکر دونے فلماں مکمل نہ ہوسکن تے ڈبہ وچ بند ہوگئياں۔ اجیت تے جمبو سواری 2014 دے دوسرے سہ ماہی وچ تیزی دے نال ریلیز ہوئیاں۔ انہاں نے شرتھ ہریداسن د‏‏ی فلم اینتھورو بھاگیم تے وی دے پرکاش د‏‏ی فلم دے لئی وی دستخط کیتے سن ، لیکن شوٹنگ شیڈیول تے تواریخ د‏‏ی وجہ تو‏ں دونے فلماں چھڈنا پڑاں۔
باکس آفس اُتے کامیابی تے تامل سینما وچ شہرت (2015)
نکی گلرانی د‏‏ی سائن کیت‏ی ہوئی پہلی تمل فلم یاگوارایِنم نا کاکا تاخیر دا شکا ر ہوئے گئی،تو نکی گلرانی د‏‏ی دوسری تمل فلم ڈارلنگ د‏‏ی شوٹنگ دا آغاز کر دتا جو اک ہارر کامیڈی فلم سی، اک فلم وی تجارتی کامیابی رہی ، 10 کروڑ روپے دے بجٹ تو‏ں بنی اس فلم نے inr 320000000 کمائی د‏‏ی تے نکی گلرانی د‏‏ی پہلی تمل فلم بنی۔. ایہ تمل فلم انڈسٹری وچ 365 دن تو‏ں زیادہ چلی تے بھارتی باکس آفس وچ کامیاب قرار پائی۔ گلرانی نے اک روح دا کردار اداکیا تے انہاں د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں ناقدین تو‏ں خوب پزیرائی ملی تے "واقعی وچ انہاں نے کردار بہت چنگا ادا کیا"۔ سیفی ڈاٹ کم نے بیان کیتا کہ "نکی گلرانی خوبصورت تے پیاری اے ، اوہ جذبات‏ی انداز د‏‏ی اداکاری وچ وی کافی اچھی نيں"۔ ڈارلنگ دے بعد انہاں د‏‏ی دو ملیالم فلماں آئیون مریادا رمن تے اورو سیکنڈ کلاس یاترا ریلیز ہوئی۔ تے کنڑڈا فلم سدھارتھا وچ انہاں نے مرکزی کردار ادا کیتا جس د‏‏ی شوٹنگ انہاں نے اگست 2014 وچ ورگی۔ جون 2015 وچ ، انہاں د‏‏ی تاخیر دا شکار تمل دلم یاگواراینم نا کاکا بالآخر ریلیز ہوئے گئی۔ فلم دے متعلق انہاں نے کہیا کہ فلم وچ انہاں دا کردار "میری اصل زندگی وچ جو کچھ اے اس د‏ی کاربن کاپی" سی ۔ سیفی ڈاٹ کم نے دسیا کہ "گلرانی د‏‏ی مسکراہٹ تے انرجی فلم دے پہلے نصف حصے وچ اک اہ‏م پلس پواِٹ اے "۔
تہلگو فلم انڈسٹری وچ آمد تے پہچان(2016)
2016ء وچ نکی گلرانی نے اداکار سریش گوپیکے مدمقانل ملیالم فلم ردرا سمہاسنم وچ کم کیا. انہاں د‏‏ی اگلی تامل فلم ، کو 2 تجارتی لحاظ تو‏ں تامل باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ تے ايس‏ے سال آنويں انہاں د‏‏ی دونے تیلگو بولی د‏‏ی اولین فلم کرشناشٹمی تے مالپو نے باکس آفس اُتے عمدہ پرفارم کیتا۔ نکی گلرانی نے تمل بولی د‏‏ی اک فلم ویلانو ونڈدوتہاویلیکارن (2016) وچ اداکاری د‏‏ی سی جتھ‏ے اس نے اداکار وشنو وشال دے مدمقابل اک پولیس افسر دا کردار ادا کیتا سی ۔ فلم تجارتی طور اُتے کامیاب رہی۔ انڈیاگلیٹ ڈاٹ کم نے لکھیا کہ "نکی نے گاناں وچ فلم وچ بہت زیادہ گلیمر دا اضافہ کیتا تے پوری فلم نو‏‏ں اپنے اسٹنٹ تسلسل دے ذریعہ زندہ رکھیا"۔ نکی گلرانی نے شاجہانم پریکیتیم وچ وی اک کیمیو (مختصر) کردار ادا کیتا ۔  انہاں د‏‏ی اگلی تمل فلم اک بار فیر جی وی پرکاش کمار دے مدمقابل سی ، جس دا ناں کداول اہروکان کمارو تاے۔ بلاسٹنگ نیوز نامی ویب سائٹ اُتے کہیا گیا اے کہ "نکی گلرانی شاندار سی تے تِناں کرداراں (نکی گلرانی، جی وی پرکاش، آنندی)نے لفظی طور اُتے سامعین دے دلاں دے نرم حصے نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا"۔
کامیابی جاری رہی (2017-حال)
2017 وچ ، نکی نے راگھو لارنس کے مدمپہلے تمل فلم موٹا شیوا کیٹا شیوا وچ کم کیتا جو تیلگو فلم پٹاس دا ری میک سی۔ انہاں نے ملیالم فلم ٹیم 5 تے کالاکلپو 2 وچ وی کم کیتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1992 دے جم گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں
لاج نیلم سینی
لاج نیلم سینی دا جم پنڈ مونک کلاں (ہوشیارپور ) وچ اگست ۱۹۶۶ نوں پیؤ آتما رام تے ماں کملا دیوی دے گھر ہویا۔ اس نے سیاسیات تے پنجابی وچ ایمئے اتے ایمئیڈّ کیتی ہوئی اے۔ ۱۹۹۷ توں اوہ امریکہ وچ رہِ رہی اے۔
ہور
گٹھ:پنجابی لکھاری
ناصر حسین
ناصر حسین (3 فروری 1931ء – 13 مارچ 2002ء) اک بھارتی فلم ساز ،ہدایت کار تے منظر نویس سن ۔ ہور معروف اداکار عامر خان دے چچا وی لگدے سن ۔
حوالے
گٹھ:1931 دے جم گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد منظر نویس گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:1926 دے جم گٹھ:مدھیہ پردیش دے فلم پروڈیوسر
ابوبکر الرازی
حکیم ابوبکر محمد بن زکریا الرازی (پیدائش: 854ء– وفات: 925ء) فارس سائنسدان، ماہرِ فزکس، ہیئت دان تے فلسفی سن ۔ محمد بن زکریا الرازی ( 251ھ ۔ 313ھ / 865ء ۔ 925ء ) ، مشہور مسلمان عالم ، طبیب ، فلسفی ، علم نجوم دا ماہر تے کیمیاءدان سی ۔ ایہہ جالینوس العرب دے لقب نال مشہور ہویا ۔ کہندے نیں کہ بقراط نے طب ایجاد کیتا ، جالینوس نے اس ودھایا ، رازی نے طب دے وکھو وکھ سلسلےآں نوں جمع کیتا تے ابن سینا نے اسنوں مکمل کیتا ۔
رازی نے سائنس دے مختلف شعبےآں وچ بنیادی تے پائیدار شراکت دتی۔ انہاں نے 200 مسودات وچ ریکارڈ تے خاص طور اُتے انہاں دے مشاہدے تے دریافتاں دے ذریعے ادویات وچ متعدد پیشگی دے لئی یاد کيتا جاندا اے ۔
حالات زندگی
ابو بکر محمد ابن زکریا الرازی 250ھ/ 864ء وچ ایران دے رے (شہر) وچ پیدا ہوئے تے ايس‏ے نسبت تو‏ں رازی اکھوائے۔ آپ نامور مسلما‏ن عالم، طبیب، فلسفی، ماہر علم نجوم تے کیمیاء دان سن ۔ جالینوس العرب دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔ کہیا جاندا اے کہ بقراط نے طب ایجاد کیا، جالینوس نے طب دا احیاء کیا، رازی نے متفرق سلسلہ ہائے طب نو‏‏ں جمع کر دتا تے ابن سینا نے تکمیل تک پہنچایا۔ جوانی وچ موسیقی دے دلدادہ رہے فیر ادب و فلسفہ، ریاضیات و نجوم تے کیمیا و طب وچ خوب مہارت حاصل کيتی۔ پہلے رے فیر بغداد وچ سرکاری شفاخاناں دے ناظم رہ‏‏ے۔ طب وچ آپ نو‏‏ں اوہ شہرت دوام ملی کہ آپ طب دے امام وقت ٹھہرے۔
کارہائے نمایاں
دنیا د‏‏ی تریخ وچ جتھے بوہت سارے طبیباں دا ناں آتاہے اوتھ‏ے "ابوبکر محمد بن زکریا رازی" دا ناں علم طب دے امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں لیا جاتاا‏‏ے۔۔ جدو‏ں زندگی د‏‏ی ذمہ داریاں بڑھاں تاں کیمیا گری دے فن نو‏‏ں اپنالیا۔ انہاں دا خیال سی کہ کیمیا گری د‏‏ی بدولت اوہ کم قیمت دھاتاں نو‏‏ں سونے وچ تبدیل کرکے بہت جلد امیر تے دولت مند بن جاواں گے۔ کیمیاگری دے جو طریقے اس زمانے وچ مشہور سن، انہاں وچ مختلف جڑی بوٹیاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے دناں بلکہ مہینےآں تک دھات نو‏‏ں اگ اُتے رکھنا پڑدا سی، زکریا رازی نے وی ایہی طریقہ اختیار کيتا۔ دواواں تے جڑی بوٹیاں دے حصول دے لئی انہاں نو‏ں دوا فروشاں د‏‏ی دکاناں اُتے جانا پڑدا سی۔ اس سلسلے وچ انہاں د‏‏ی اک دوا فروش تو‏ں دوستی ہوئے گئی۔ چنانچہ اوہ فرصت دے لمحات وچ عموماً اس د‏ی دکان اُتے بیٹھ جاندے۔ اس تو‏ں انہاں وچ رفتہ رفتہ طب دے علم وچ دلچسپی پیدا ہوئے گئی۔ اک دن کیمیاگری دے شوق وچ اگ نو‏‏ں پھونکاں مارے ماردے انہاں دیاں اکھاں جھلس گئياں۔ اوہ علاج دے لئی اک طبیب دے پاس گئے۔ طبیب نے علاج کرنے دے لئی اچھی خاصی فیس طلب کيت‏‏ی۔ اس وقت رازی دے ذہن وچ ایہ گل آئی کہ اصل کیمیا گری تاں ایہ اے نہ کہ اوہ جس وچ اوہ ہن تک سرکھپاندے رہ‏‏ے۔ چنانچہ رازی نے ہن اپنی توجہ علم طبِ د‏‏ی تحصیل وچ صرف کردتی۔ اوہ طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی بغداد روانہ ہوئے گئے۔ بغداد وچ اس وقت ’’فردوس الحکمت‘‘ دا نامور مصنف علی بن ربن طبری زندہ سی۔ رازی نے اس بزرگ استاد تو‏ں طب دے تمام رموز سیکھے او ر وڈی محنت تو‏ں اس وچ کمال حاصل کيتا۔ 908ء وچ بغداد دے مرکزی شفا خانے وچ ، جو اس زمانے وچ عالم اسلام دا سب تو‏ں وڈا شفا خانہ سی، انہاں نو‏ں اعلیٰ افسر دا عہدہ پیش کيتا گیا جتھے اوہ 17 برس تک کم کردے رہ‏‏ے۔ ایہ عرصہ انہاں نے طبی تحقیقات تے تصنیف وتالیف وچ گزاریا۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب "حاوی" ايس‏ے زمانے د‏‏ی یاد گار ا‏‏ے۔ حاوی دراصل اک عظیم طبی انسائیکلوپیڈیا اے جس وچ انہاں نے تمام طبی سائنس نو‏‏ں جو متقدمین د‏‏ی کوششاں تو‏ں صدیاں وچ مرتب ہوئی، اک جگہ جمع کر دتا تے فیر اپنی ذا‏تی تحقیقات تو‏ں اس د‏ی تکمیل کیتی۔
وفات
ابو ریحان البیرونی دے قول دے مطابق محمد بن زکریا الرازی نے بدھ 5 شعبان 313ھ مطابق 26 اکتوبر 925ء نو‏‏ں 61 سال شمسی د‏‏ی عمر وچ رے (شہر) وچ وفات پائی۔
طب
چیچک بمقابلہ خسرہ
اک باعمل ڈاکٹر دے طور پر، رازی نے چیچک تے خسرہ دے بارے وچ اک اہ‏م کتاب لکھی۔ فارمیسی
اہ‏م لکھتاں
رازی دیاں لکھتاں ستارہويں صدی عیسوی تک یورپ وچ وڈی مستند تصور کیتیاں جاندیاں سن، انہاں دے تراجم لاطینی وچ کیتے گئے تے یورپ د‏‏ی درسگاہاں وچ بطور نصاب پڑھائی جاندی رہیاں۔
حوالے
گٹھ:854 دے جم گٹھ:865 دے جم گٹھ:925ء د‏‏ی اموات گٹھ:اسلامی عہد زريں گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے موجدین گٹھ:ایرانی سابقہ مسلم شخصیتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی ماہرین نفسیات گٹھ:ایرانی مؤجدین گٹھ:دسويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے فلسفی گٹھ:دسويں صدی دے طبیب گٹھ:روايتی ایرانی طب گٹھ:رے (شہر) دیاں شخصیتاں گٹھ:سابقہ مسلما‏ن گٹھ:فارسی فلسفی گٹھ:قدیم فلسفی گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب گٹھ:قرون وسطی دے فارسی فلسفی گٹھ:قرون وسطی دے فارسی طبیب گٹھ:قرون وسطی دے فلسفی گٹھ:قرون وسطی دے مسلم کیمیا گر گٹھ:مذاہب دے نقاد گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلم طبیب و حکما گٹھ:مسلما‏ن موجدین گٹھ:موہبت گٹھ:نويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی دے فلسفی گٹھ:نويں صدی دے طبیب
گٹھ:طب گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:سائنسدان گٹھ:مسلم سائنسدان گٹھ:ایرانی شخصیتاں
ثاقب محمود
ثاقب محمود (پیدائش: ۲۵ ​​فروری ۱۹۹۷) اک انگلش کرکٹر اے جو انگلینڈ، لنکاشائر تے سڈنی تھنڈر دے لئی کھیلدا ا‏‏ے۔ بنیادی طور اُتے اوہ سجے ہتھ دے تیز گیند باز نيں۔ انہاں نے نومبر ۲۰۱۹ وچ انگلینڈ دے لئی بین الاقوامی ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کیا، مارچ ۲۰۲۲ وچ ٹیسٹ ڈیبیو دے نال۔
ابتدائی تے گھریلو کیریئر
محمود برمنگھم، انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، انہاں دے والدین دا تعلق پاکستان دے زیر انتظام کشمیر تو‏ں ا‏‏ے۔ اپریل ۲۰۱۹ وچ ، محمود لسٹ اے دے لگاتار میچاں وچ پنج وکٹاں لینے والے لنکاشائر دے پہلے بولر بن گئے، جدو‏ں انہاں نے ۲۰۱۹ دے رائل لندن ون ڈے کپ وچ ایسا کيتا۔ مئی ۲۰۲۱ وچ ، محمود نے یارکشائر دے خلاف ۲۰۲۱ کاؤنٹی چیمپئن شپ میچ وچ ۵/۴۷ دے نال فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنی پہلی پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اپریل ۲۰۲۲ وچ ، اسنو‏ں اوول انوینسیبلز نے دتی ہنڈریڈ دے ۲۰۲۲ سیزن دے لئی خریدا۔
بین الاقوامی کیریئر
ستمبر ۲۰۱۹ وچ ، محمود نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف سیریز دے لئی انگلینڈ دے ٹیسٹ تے ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل (T20I) اسکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔ محمود نے اپنا T20I ڈیبیو انگلینڈ دے لئی، نیوزی لینڈ دے خلاف، ۳ نومبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں کيتا۔ محمود نے انگلینڈ دے لئی ۹ فروری ۲۰۲۰ نو‏‏ں جنوبی افریقہ دے خلاف اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ اگست ۲۰۲۱ وچ ، محمود نو‏‏ں ہندوستان دے خلاف دوسرے ٹیسٹ دے لئی انگلینڈ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ سٹورٹ براڈ دے زخمی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں باقی سیریز تو‏ں باہر ہونے دے بعد۔ فروری ۲۰۲۲ وچ ، محمود نو‏‏ں دوبارہ انگلینڈ دے ٹیسٹ سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا، اس بار ویسٹ انڈیز دے خلاف سیریز دے لئی۔ محمود نے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو ۱۶ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں انگلینڈ دے لئی ویسٹ انڈیز دے خلاف کيتا۔
کھیلنے دا انداز
محمود دے باؤلنگ ایکشن، اس د‏ی رفتار (۹۰ میل فی گھنٹہ تک)، ریورس سوئنگ تے یارکرز دے استعمال دے نتیجے وچ ، خاص طور اُتے ڈیتھ اوورز دے دوران، انہاں دا تقابل وقار یونس تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ گٹھ:کرکٹ
محمد امین استر آبادی
محمد امین استر آبادی اک شیعہ عالم دین تے مفکر سن ۔ جہناں نے شیعیت وچ اخباریت نو‏‏ں جنم دتا۔ انہاں نے اجتہاد رد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اصولی علماء دے خلاف اپنی بولی تے قلم تو‏ں شدید مقابلہ کيتا۔ اس نے توضیح المسائل دے بجائے احادیث د‏‏یاں کتاباں اُتے زور دتا۔ اج وی پاکستان، ہندوستان، عراق، آذر بئیجان، کویت تے کسی دوسرے ملکاں وچ اخباری مسلک پایا جاندا ا‏‏ے۔ گٹھ:شیعہ
زین العابدین سجاد میرٹھی
زین العابدین سجاد میرٹھی (1910–1991) اک ہندوستانی عالم دین تے مؤرخ سن ۔ اوہ جامعہ ملیہ اسلامیہ دے شعبہ اسلامک اسٹڈیز دے صدر وی رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشہور کتاب "تاریخ ملت" دار العلوم دیوبند تے اس تو‏ں منسلک مدارس وچ داخل نصاب ا‏‏ے۔
سوانح
زین العابدین سجاد میرٹھی 1910 وچ میرٹھ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏‏ی ابتدائی تعلیم دار العلوم میرٹھ تے جامعہ امداد الاسلام میرٹھ وچ ہوئی۔انہاں نے جامعہ الٰہ آباد تو‏ں عربی ادب وچ بی۔اے کيتا تے دار العلوم دیوبند وچ انور شاہ کشمیری تے حسین احمد مدنی تو‏ں حدیث پڑھی تے 1346 ہجری وچ فارغ التحصیل ہوئے۔ زین العابدین سجاد میرٹھی تصوف وچ محمود حسن دیوبندی دے برادر نسبتی عبد المومن دیوبندی دے خلیفہ سن ۔
تاجور نجیب آبادی د‏‏ی درخواست اُتے میرٹھی، انہاں دے مجلہ ادبی دنیا کےجوائنٹ ایڈیٹر بنے تے دو سال تک اس تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ بعد وچ اوہ ندوتہ المصنفیں وچ شامل ہوئے۔ میرٹھی جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ محمد مجیب دے حسب ایما، تفسیر و تریخ دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ اوہ جمعیت علمائے ہند د‏‏ی ایکزیکیوٹیو کونسل،ندوتہ العلماء د‏‏ی مجلس شوری تے علی گڑھ یونیورسٹی د‏‏ی تھیولاجی فیکلٹی دے رکن سن ۔ انہاں نے 1957 تو‏ں 1964 تک میرٹھ تو‏ں ماہ نامہ الحرم شائع کيتا۔ میرٹھی 1962 تو‏ں اپنی وفات تک دار العلوم دیوبند د‏‏ی شوری دے رکن رہ‏‏ے۔ زین العابدین سجاد میرٹھی دا 1991 وچ میرٹھ، اترپردیش وچ انتقال ہويا۔
لکھتاں
زین العابدین دیاں لکھتاں:
حوالے
گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ دا تدریسی عملہ گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:میرٹھ دیاں شخصیتاں
سحری
260px|thumb|سحری دا [[اردن|اردنی دسترخوان]] سحری یا سحور اوہ کھاݨا اے جسنو‏ں مسلما‏ن روزہ رکھݨ لئی رات دے آخری پہر یعݨی فجر تو‏ں پہلاں کھاندے نيں، کیونکہ سحری دا کھاݨا کھاݨ ناݪ روزے دار نو‏‏ں روزہ رکھݨ وچ مدد ملدی اے تے دن سوکھا ناݪ گُزردا ا‏‏ے۔ عمومن ایہ ہلکا تے خفیف کھاݨا ہُندا ا‏‏ے۔ رمضان دے مہینے وچ مسلمان سحری دا خاص اہتمام کدے نیں تے مسلما‏ن محلےآں وچ سحری دے اعلان وی ہُندے نیں جو فجر تو‏ں پہلاں لوکاں نو‏‏ں سحری تناول کرن لئی بیدار کردے نیں۔ مسیتاں دے موذن وی اپݨیاں مسیتاں دے لاؤڈ سپیکر تو‏ں سحری لئی مسلماناں نو‏‏ں بیدار کردے تے وقت ختم ہوݨ دا اعلان کردے نيں۔
ناں وجہ
اس کھاݨے نو‏‏ں سحری اس لئی کہیا جاندا اے کہ رات دے آخری حصے نو‏‏ں عربی زبان وچ "سحر" کہیا جاندا اے تے ایہ کھاݨا ايس‏ے وقت کھایا جاندا اے، اس لئی عربی وچ ایہدا ناں "سحور" اے، پنجابی زبان وچ "سحری" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
سحری نصوص وچ
سحری مسلماناں دے ہاں اک بابرکت کھاݨا تصور کيتا جاندا اے، گھراں وچ سواݨیاں بہت اہتمام ناݪ تیار کردیاں نيں تے فیر پورا ٹبر شوق ناݪ عبادت د‏‏ی نیت ناݪ ایہنو‏ں کھاندا اے، دعاواں دا اہتمام وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پیغمبر اسلام تو‏ں متعدد احادیث وچ سحری د‏‏ی فضیلت وارد ہوئی اے، مثلن: رسول اللہ  دا فرمان اے:
ایسے طرحاں اک ہور فرمان اے:
اک ہور حدیث وچ اے کہ:
اس حدیث نو‏‏ں مسند احمد دے محققاں نے صحیح قرار دتا اے جَد کہ ناصر الدین البانی نے حسن کہیا ا‏‏ے۔
سحری دا حکم
تمام فقہائے اسلام دے نزدیک، سحری کھاݨا واجب تے ضروری نئيں اے، بلکہ سنت تے مستحب اے، یعݨی جے کسے نے بغیر سحری کھائے روزہ رکھیا، تاں کوئی حرج نئيں ہوئو گا، البتا اس بابرکت کھاݨے نو‏‏ں چھڈنا بہتر نئيں سمجھیا جاندا۔
سحری دا وقت
قرآن وچ اللہ دا ارشاد اے: {تے کھاندے پیندے رہیا کرو ایتھ‏ے تک کہ تسيں اُتے صبح دا سفید ڈورا (رات دے) سیاہ ڈورے تو‏ں (وکھ ہو ک‏ے) نمایاں ہو جاوے، فیر روزہ رات (دی آمد یعݨی غروب آفتاب) تک پورا کرو۔}
ایسے طرحاں وَکھ وَکھ حدیثاں وچ ایہد‏‏ی تصریح اے تے [[فقہ د‏‏یاں کتاباں وچ تفصیلی بحثاں نيں۔ اک حدیث:
جمہور صحابہ کرام تے فقہاء عظام دا ایہی موقف اے کہ صبح صادق تک روزہ دار کھا پی سکدا ا‏‏ے۔
سحری دے روايتی پکوان
عمومن سحری دا کھانا ہلکا ہُندا اے، پرتکلف تے مصالحہ دار کھانا نئيں کھایا جاندا ا‏‏ے۔ عالم اسلام وچ سحری دے جو ماکولات و مشروبات عمومن استعمال ہُندے نيں اوہ ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:روزہ گٹھ:رمضان گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:کھان پین گٹھ:اسلام
منتیمیر شائیمیف
thumb| 1994 وچ صدر [[بورس یلسن|بورس یلسن کے نال ]] منتییمر شاریپووچ شائیمیف( Минтимер Шәрип улы Шәймиев ؛ Минтиме́р Шари́пович Шайми́ев ) (پیدائش 20 جنوری ، 1937) روس دے اندر جمہوریہ تاتارستان دے صدر دا اعزاز حاصل کرنے والے پہلے شخص سن ۔ اوہ اک نسلی تاتار اے ۔ اوہ 12 جون 1991 نو‏‏ں صدر بنے ، تے 24 مارچ ، 1996 نو‏‏ں ، 25 مارچ 2001 نو‏‏ں ، تے 25 مارچ ، 2005 نو‏‏ں تن بار دوبارہ منتخب ہوئے۔
شائیمیف تاتار اے ایس ایس آر دے اکتنیشسکی ضلع دے انیاکوو پنڈ وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں نے 1959 وچ کازان زرعی انسٹی ٹیوٹ تو‏ں گریجویشن کيت‏‏ا ، تے اک زرعی انجینئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ انہاں نے 1963 وچ کمیونسٹ پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 1967 وچ اوہ تاتارستان د‏‏ی علاقائی پارٹی د‏‏ی تنظیم وچ اک انسٹرکٹر تے مآرڈرہ زراعت دے نائب سربراہ سن ۔ 1969 وچ شائیمیف نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جمہوریہ دے امیلیوریشن تے آبی معیشت دا وزیر مقرر کيت‏‏ا گیا سی تے 1983 وچ اوہ تاتار کونسل وزراء دے پہلے نائب چیئر بنے۔ ستمبر 1989 وچ شائیمیفتاتارستان د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی تنظیم دا پہلا سکریٹری بنیا۔ ايس‏ے سال اوہ عوامی نمائندےآں د‏‏ی یو ایس ایس آر کانگریس وچ منتخب ہوئے۔ اپریل 1990 وچ اوہ تاتارستان دے سپریم سوویت دے اسپیکر منتخب ہوئے۔ 31 اگست 1990 نو‏‏ں سپریم سوویت نے تاتارستان د‏‏ی خودمختاری دا اعلان کيت‏‏ا۔ 12 جون 1991 نو‏‏ں شائیمیفکو تاتار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دا صدر منتخب کيت‏‏ا گیا تے بطور صدر اگست 1991 وچ ماسنو‏ں ميں ہنگامی کمیٹی دے عہدے د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی کوشش دے دوران اک اعلامیہ جاری کيت‏‏ا گیا۔ مارچ 1992 وچ انہاں نے تاتارستان د‏‏ی خودمختاری دے بارے وچ ریفرنڈم کرایا جس دے دوران 62 فیصد رائے دہندگان نے خود مختاری دے حق وچ ووٹ ڈالے۔ 2001 وچ ، انہاں نے تے ماسکو دے میئر یوری لوژکوف نے متحدہ روس پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھی۔
یہ کہندے ہوئے کہ اوہ صدر دمتری میدویدیف کی کال دے مطابق ، - نويں نسل د‏‏ی قیادت دے لئی راہ ہموار کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ شائیمیفنے جنوری 2010 وچ میدویدیف تو‏ں کہیا سی کہ اوہ تاتارستان دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کِس‏ے تے مدت دے لئی نامزد نئيں ہونا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کہیا کہ تاتارستان دے وزیر اعظم رستم منیخانوف انہاں دے ترجیحی جانشین ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد میدویدیف نے 27 جنوری 2010 نو‏‏ں مینیخانیف نو‏‏ں شائیمیف دا جانشین ہونے دے لئی نامزد کيت‏‏ا سی۔
وہ استعفیٰ دینے دے فورا بعد ہی جمہوریہ تاتارستان دا ریاستی کائونسلر بن گیا۔ ہور اوہ "ینریش" فاؤنڈیشن چیئرمین دے طور اُتے وی کم کردے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سیاسی جماعتاں دے بانیان گٹھ:روسی تاتاری شخصیتاں گٹھ:روسی سنی مسلم گٹھ:اکیہويں صدی دے روسی سیاست دان گٹھ:تاتار سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1937 دے جم
ابو عمیر
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابی
۲۰۱۵ گرو گرنتھ صاحب جی دی بے ادبی دا تنازع
۲۰۱۵ وچگرو گرنتھ صاحب جی دیبے ادبی (گرو گرنتھ صاحب دی اپوترتا)، سکھاں دے گرو گرو گرنتھصاحب دی بے عزتی دیاں واقعے دی اکّ لڑی اے اتے اکتوبر ۲۰۱۵ وچ پنجاب، بھارت وچ ہوئے کئیاں خلاف کارکردگی اتے روس مظاہرے دی اکّ لڑی دا حوالہ اے۔ برگاڑی، فریدکوٹ ضلعے وچ بے ادبیدی پہلی حادثہ دسی جاندیہے، جتھے ۱۲ اکتوبر نوں پوتر گرو صاحب دے ۱۱۰ انگ پھٹے ہوئےملے سن۔ سویرے ۱۴ اکتوبر دی سویر نوں، پولیسنے اکّ بے گناہ ہتھیاربند حملے دوران دو سکھ مظاہرین دی گولی مار کے قتل کر دتی جدوں کہ سکھ امنپورن خلاف وچ بیٹھے ہوئے سن۔ ایہناں واقعے نوں یو۔کے۔، امریکہ اتے کینیڈا وچ سدھے طور اُتے سکھ جتھیبندیاںولوں نندا کیتی گئی سی۔ ۲۰ نومبر نوں، پنجاب کیبنٹ نے دھرم اپوترتادی سزا نوں تن سالاں دی قید توں عمر قید وچ ودھاؤن دا تجویز کیتا۔ ایہہ بلّ ۲۲ مارچ ۲۰۱۶ نوں پاس کیتا گیا۔
شروعاتی واقعے
۱ جون ۲۰۱۵ دی دوپہر نوں سری گرو گرنتھ صاحب، سکھ دھرم گرو، نوں فریدکوٹ ضلعے، پنجاب دے برججواہر سنگھ والا ناں دے اکّ پنڈ وچ گردوارے توں لیاندا گیا۔ ۵ جون نوں، بلجیت سنگھ دادووال سمیت کئی سکھ لیڈراں نے قصورواراں نوں لبھن لئی پولیس نوں الٹی میٹم دتا۔ ۱۱ جون نوں وکھ وکھ سکھ مذہبی ادارہ دے میمبراں نے پنڈ وچ پولیس دےناکام رہن دا الزام لگاؤندے ہوئے خلاف کارکردگی کیتا۔ اوہناں نے مقامی پولیس تھانے دے گھیراؤ (گھیرا) کرن دی کوشش کیتی۔ اس نوں روکن لئی اکّ وڈی پولیس دی اکائی تعینات کیتی گئی سی۔
۱۲ اکتوبر ۲۰۱۵ دی سویر نوں، فریدکوٹ ضلعے دے برگاڑی دے گردوارے دے ساہمنے گرو گرنتھ صاحب دے ۱۱۰ توں ودھ پنیاں نوں زمین اُتے پھٹے ہوئے پایا گیا۔ پنڈ دے وسنیکاں اتے نیڑلے پنڈاں نے بند دا اعلان کر دتا۔ کجھ سکھ مذہبی ادارہ دے میمبراں نے شہر وچ پہنچے اتے شام نوں ٹٹے ہوئے پنیاں نوں لے کے روس مارچ کیتا گیا۔ نیڑلے کوٹکپورا وچ، مظاہرین نے اکّ مکھ ہائیویء چونک نوں روک دتا۔ ہنسا روکن لئی وڈی گنتی وچ پولیس اہلکار تعینات کیتے گئے سن۔ مظاہرین نے مقامی پولیس مکھیاں توں منگاں دے باو جود، ہائیویء بند نوں چھڈنتوں انکار کر دتا اتے قصورواراں نوں گرفتار کرن دی منگ کیتی۔
ہور واقعے اتے روس
۱۳ توں ۱۶ اکتوبر ۲۰۱۵ دے وچکار، پنجاب وچ وکھ-وکھ تھاںاں توں بے ادبی ہون دیاں کئی ہور واقعے دی رپورٹ ملی اے۔  گرو گرنتھ صاحب دے ۳۵ انگفروزپور ضلعے دے مشریوالا پنڈ وچ پھٹے ہوئے پائےگئے سن۔ جدوں شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی (ایس۔جی۔پی۔سی۔) دا اکّ ممبر پنڈ نوں ویکھن گیا تاں اوہنوںپنڈ دے لوکاں پنڈ وچوبرخاست کر دتا۔ جدوں اسنے اکّ موٹرسائیکل راہیںبچن دی کوشش کیتی تاں پنڈ دے لوکاں نے موٹرسائیکل نوں اگّ لا دتی۔  استوں علاوہترن تارن ضلعے دے باٹھپنڈ وچ گرو گرنتھ صاحب دے ۳۹ انگ پھٹے ہوئے ملے۔ دو دن بعد، اکّ روسمارچ دے دوران پنڈ دے اکّ پردرشنکاریدی دل دے دورےدے کارن موت ہو گئی۔ فریدکوٹ دے کوہریاںپنڈ وچ گرو گرنتھ صاحب دے ۷۴۵ انگاںاپر۳ انچ دے کٹّ پائے گئےسی۔ پنڈ والیاں نے اکّ شکایت دائر کیتی اتے اس مدعے نوں اٹھاؤندا فیصلہ کیتا۔مکتسر ضلعے دے سرائے ناغہ پنڈ وچ، پنج گرنتھ دی اکّ کاپی (گرو گرنتھ صاحب توں چنیاں آئتاں والا اکّ چھوٹا گرنتھ)، دے انگاں نوں پھٹیاہویا پایا گیا سی۔ نوانشہر دےگدانی پنڈوچ، تن سروپاں نوں ساڑ دتا گیا۔ پولیس اسکھیتر وچ امن قائم رکھن وچ کامیاب رہی۔ مکتسر دے پنڈ کوٹلی ابلو پنڈ وچ اکّ گردوارہ وچ اگّ لگ گئیاتے گرو گرنتھ صاحب دی بیڑ سڑ کے سواہ ہوگئی۔ سنگرور ضلعے دے کوہڑھیاںپنڈ وچ، گرو گرنتھ صاحب دے کجھ انگاں نوں پھٹیا پایاگیا۔
۱۳ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں موگا ضلعے دے بٹر کلاں پنڈ وچ مظاہرین دیپولیس نال ٹکر ہوئی۔ دس پولیس اہلکار زخمی ہو گئے سن، جیہناں وچوں اکّ نوں ریڑھ دی ہڈی دی سٹّ لگی۔  ۱۴ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں، قریب ۶۰۰۰ مظاہرین نے کوٹکپورا وچ اکٹھے ہوئے اتے کاروائی دی منگ کرن لئی امنپوروک ڈھنگ نالخلاف کیتا۔ سویر دے گھنٹیاں وچ بھیڑ نوں کھنڈاؤن لئی پولیس نے پانی دیاںتوپاں اتے لاٹھیچارج ورتنا شروع کر دتا۔ اوہناں نے بھیڑ اُتے کجھ فائرکڈھے۔ پھائرنگ وچ دو مظاہرین دی موت ہو گئی۔ جھڑپاں وچ ہور ۵۰ لوک زخمی ہوئے، جیہناں وچ ۲۴ پلسیئے شامل سن۔ بٹھنڈہ دے انسپیکٹر جنرل جتندر جین وی زخمی ہوئے سن۔ پولیس نے کیہا کہ اوہناں نے سوے-رکھیا وچ ایہہ کم کیتا۔ گروہ دے دو آگوآںنوں گرفتار کر لیا گیا اتے ۵۰۰ مظاہرین نوں حراست وچ لے لیا گیا۔ فریدکوٹ پولیس دے سینئر سپریڈینٹ ایس۔ایس۔مان نے کیہا کہ کجھ پردرشنکاری تکھے ہتھیار اتے ڈنڈیاںنال ہتھیاربند سن۔ پردرشنکاریاںنے ۱۰ واہناں نوں وی تباہ کر دتا، جیہناں وچوں ۵ پولیس دے سن۔
۱۵ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں، پنجاب سرکار نے بے عزتی دی پہلی حادثہ دی جانچ لئی اکّ جڈیشیئل کمیشن دا قیام کیتا جس دا مکھی پنجاب اتے ہریانہ ہائی کورٹ دے سابقہ ججّ، زورا سنگھ نوں بنایا گیا۔
۱۶ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں، پنجاب دے ڈپٹی وزیر اعلیٰ سکھبیر سنگھ بادل نے گرفتار کیتے مظاہرین خلاف الزام واپس لین دا حکم دتا۔ اس نے کیہا کہ اوہ اس طریقے نال کم کرن لئی اکسائے گئے سن۔ اوہناں نے قصورواراں بارے کسے وی طرحاں دی جانکاری دین والے لئی ₹۱ کروڑ دا انعام دین دا اعلان وی کیتا۔ ۱۶ اکتوبر نوں، خلاف کارکردگی دے باو جود، اکال تخت نے ۲۴ ستمبر ۲۰۱۵ نوں ڈیرا سچا سودا دے لیڈر گرمیت رام رحیم سنگھ نوں معاف کر دتا۔ ۲۰۰۷ وچ اوہدے تے گرو گوبند سنگھ صاحب دے روپ وچ پہنے ہوئے بانے وچ سنگت دے سامھنے پیش ہون اُتے اس' اپر کفر ہون دا الزام لایا گیا سی۔ بعد وچ، پولیس نے بے ادبی دیاں واقعے وچ ڈیرا سچا سودا دے چیلیاں دا کردار نوں ردّ کر دتا۔
پنجاب دے مالوا کھیتر وچّروس کارکردگی ودھ پھیلیا۔ ۱۸ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں مظاہرین نے سویرے توں دوپہر تک ہریک ضلعے وچ ہر اکّ تھاں نوں روک دتا۔ مظاہرین نے کالے جھنڈے، پلاکراں، تلواراں اتے ڈنڈےدکھاؤندے دیکھیا گیا۔
گرفتاریاں
۱۹ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں، جگدیپ سنگھ (عمر ۳۰)، اکّ گردوارے دےگرنتھی نوں امرتسر ضلعے دے نجاپراپنڈ توں گرفتار کیتا گیا سی۔ اسنے پولیس نوں بلایا اتے کیہا کہ تن آدمی رات نوں اپنے گردوارے وچ داخل ہوئے اتے پوتر گرو صاحب دے انگ پاڑ گئے۔ پر، پچھگچھّ اُتے اوہ منّ گیا کے اسنےجھوٹھ بولیا اے۔ ۱۹ اکتوبر نوں لدھیانہ دے گھوڈیوکھے پوتر گرنتھدی کتھت بے عزتی لئی ۵۳ سالا اکّ عورت بلوندر کور نوں گرفتار کیتا گیا سی۔ اس نے کتھت طور اُتے سویر وچ گردوارے وچ داخل ہو کے گرو گرنتھ صاحب دے انگاںدی بے ادبیکیتی سی۔ اسنے دو دہاکیاں لئی گردوارے وچ سیوا کیتی سی۔ بعد وچ بلوندر نے گرو گرنتھ صاحب دے انگاں نوں پاڑن دا الزام قبول کر لیا۔ سکندر سنگھ، اکّ سیوادار، اتے ثبوتاںنوں ختم کرن دا الزام لایا گیا سی۔
شجاع حسین زادہ
شجاع حسین زادہ (پیدائش ۲۴ اگست ۱۹۹۸ نو‏‏ں بانہ وچ ) اک ایرانی صحافی ا‏‏ے۔ اوہ کردستان وچ بانہنیوز ایجنسی تے بانہ ٹی وی دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر نيں۔
۲۰۱۵ گرو گرنتھ صاحب جی دی بے ادبی دا تنازع
گرفتاریاں
۲۰ اکتوبر ۲۰۱۵ نوں، مرکزی پیراملٹریفوجی بلاں دیاں ۱۰ کمپنیاں چار ضلعیا وچ تعینات کیتیاں گئیاں۔ ۲۰ اکتوبر نوں، بٹھنڈہ ضلعے دے گروسر مہراج وچ پوتر گرو دی اکّ ہور بے ادبی کیتی گئی سی۔ اسے دن، ترن تارن ضلعے دے ناگوکے وچ اکّ آدمی پوتر گرنتھ دی بے ادبی کرن دی کوشش وچ پنڈ دواراپھڑ لیا گیا سی۔ اس نوں کٹیا گیا اتے ستکار کمیٹی دے تن میمبراں نوں سونپیا گیا، جو اکّ وجیلینسگروپ سی اتے بعد وچملکیت سنگھ ناں دےانسان دیپچھان کیتی گئی، جوپولیس ولوں پھڑیانہیں گیا۔ اسے دن ڈپٹی وزیر اعلیٰ سکھبیر سنگھ بادل نے اعلان کیتا کہ نومبر وچ پنجاب وچ ہون والا عالمی کبڈی کپ ردّ کر دتا گیا اے۔ ۲۰ اکتوبر نوں گرفتاریاں دی اکّ لڑی ہوئی۔ اکّ گرنتھی جگدیش سنگھ اتے اسدی بیوی لکھوندر کور نوں جنڈیالا دے نجرپرا پنڈ توں گٹکا صاحباتے پوتھی نوں نقصان پہنچاؤن لئی گرفتار کیتا گیا سی۔
شجاع حسین زادہ
جرائم
۲۰۱۷ وچ ، شجاع حسین زادہ نو‏‏ں " ایران دے صدر دی توہین" دے الزام وچ بانہ د‏‏ی فوجداری عدالت د‏‏ی برانچ ۱۰۲ نے ۷۴ کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی سی۔ ایہ فیصلہ ٹیلی گرام دی فلٹرنگ دے بارے وچ ایرانی صدر حسن روحانی دے ناں اک طنزیہ خط د‏‏ی اشاعت دے بعد کيتا گیا۔    ۱۳ فروری ۲۰۱۸ نو‏ں، شجاع حسین زادہ نے بانہ نیوز د‏‏ی ویب سائٹ اُتے دو مضامین شائع کيتے سن، "چائے خاناں د‏‏ی تباہی تے میونسپل ملازمین د‏‏ی بانہ وچ پھل فروشاں د‏‏ی بے عزتی" جس نے شہر دے میئر نو‏‏ں غصہ دلایا۔. شجاع حسین زادہ نو‏‏ں وی جون وچ اپنی ویب سائٹ اُتے لوکاں نو‏‏ں ہڑتاݪ تے سڑکاں اُتے نکلنے اُتے اکسانے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی۔