cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویتنام خواتین دی یادگار
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ یادگاراں گٹھ:نیشنل مال گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی افواج وچ سواݨیاں گٹھ:سواݨیاں د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مجسمے گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ عسکری یادگاراں
ورلڈ اسلامک اکنامک فورم
ورلڈ اسلامک اکنامک فورم (WIEF) یا ورلڈ اسلامک اکنامک فورم فاؤنڈیشن اک کاروباری فورم اے. جس دا صدر دفتر ملائیشیا وچ ا‏‏ے۔ اس دا مقصد کاروبار نو‏‏ں فروغ دینا، مسلم تے غیر مسلم دنیا نو‏‏ں جوڑنا تے دنیا نو‏‏ں امن تے خوشحالی د‏‏ی طرف رہنمائی کرنا ا‏‏ے۔ پہلا عالمی اسلامی اقتصادی فورم ملائیشیا دے کوالالمپور وچ منعقد ہويا تے ۱۴ واں تے اگلا WIEF اکتوبر ۲۰۲۰ وچ قطر وچ منعقد ہوئے گا۔
سید مرتضی زبیدی
( 1145ھ۔ 1205ھ / 1732ء۔ 1791ء )
سيد مرتضی حسین بلگرامی زبيدی مصری عظیم محدث، لغوی تے علم الانساب دے ماہر سن ۔
ناں و نسب
سيد محمد مرتضى بن سيد محمد بن سيد قادري بن سيد ضياء الله بن سيد خان محمد بن سيد عبد الغفار بن سيد تاج الدين بن سيد حسين المعروف بـسيد دولاره بن سيد حسن بن سيد محمود بدهن بن سيد بده بن سيد جمال الدين بن سيد إبراهيم بن سيد سالار بن سيد محمد صغرى بن سيد علي بن سيد حسين بن سيد أبو الفرح الثاني بن سيد أبو الفراس بن سيد أبو الفرح الواسطي بن سيد داؤود بن سيد حسين بن سيد يحيى بن سيد زيد بن سيد علي بن سيد حسن بن سيد علي العراقي بن سيد حسين بن سيد علي بن سيد محمد بن عيسى مؤتم الأشبال بن إمام زيد الشهيد بن الإمام زين العابدين بن سيدنا حسين بن أسدالله الغالب علي بن أبي طالب وسيدة فاطمة الزهراء بضعة رحمة للعلمين إمام المرسلين خاتم النبيين-صلى الله عليه وسلم-.
کنیت
ان د‏‏ی کنیت ابو الفیض سی تے ایہ کسی بیٹے یا بیٹی د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ سی بلکہ مصر دے اک بزرگ أبو الأنوار بن وفانال تعلق فیض د‏‏ی وجہ تو‏ں تھی
حالات زندگی
سيد مرتضی حسین زبیدی دا اصل وطن بلگرام سی مگر حجاز گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں یمن دے شہر زبید وچ مقیم ہوئے گئے۔ ایتھ‏ے اِنّی دیر مقیم رہے کہ زبیدی مشہور ہوئے گئے، کوئی انہاں نو‏ں ہندی نئيں سمجھدا سی۔ فیر قاہرہ چلے گئے۔
وفات
قاہرہ وچ طاعون د‏‏ی بیماری وچ مبتلا ہوک‏ے1205ھماں وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1732 دے جم گٹھ:1790 دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:اشاعرہ گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:شارحین لغت گٹھ:عراقی صوفیاء گٹھ:مجددین گٹھ:یمنی صوفیاء گٹھ:عرب لغت نویس گٹھ:یمنی مصنف گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:سنی صوفیاء
داوید بورلیوک
ڈیوڈ ڈیوڈووچ برلیوک (روسی اتے یوکرینی: Давид Давидович Бурлюк; 21 جولائی 1882 – 15 جنوری 1967) اک روسی شاعر، کلاکار، پرچارک اتے بھوکھواد، نوَ-آدواد اتے روسی بھوکھواد تحریک نال متعلق کتاب ویاکھیاکار سی۔ برلیوک نوں اکثر "روسی بھوکھواد دا پتا" کیہا جاندا اے۔
شروعاتی جیون
ڈیوڈ برلیوک دا جم 1882 نوں روسی سامراج دے کھارکوو گورنریٹ وکھے ریابشکی (ہن لیبیدن ضلع، سمی اوبلاسٹ وچ) دے نیڑے دے پنڈ سیمروتیوکا وچ ہویا۔ اس دی ماں، لوڈمیلا مکھنیوچ، نسلی بیلاروس دی ونشج سی۔
سکھیا، کیریئر
right|thumb|287x287px| برلک (سجے توں دوجا) left|thumb|241x241px| برلیوک 1910 دے دہاکے وچ 1898 توں 1904 تک اس نے کزان اتے اوڈیسا آرٹ سکولاں، اتے نال ہی میونخ وچ رائل اکیڈمی وچ پڑھائی کیتی۔ اس دے اتشاہی، باہری کردار دی پچھان میونخ اکادمی دے اس دے پروفیسر اینٹن ازبے ولوں کیتی گئی، جس نے برلیوک نوں "شاندار جنگلی سٹیپ گھوڑا" کیہا۔
1907 وچ، اس نے روسی کلا دی دنیا نال رابطہ بنایا؛ اسنے مکھائل لاریونوو نال ملاقات کیتی اتے اس نال دوستی کیتی، اتے اوہناں دوواں نوں ہم عصر کلا دی دنیا نوں اکٹھا کرن وچ پرمکھ طاقتاں وجوں جانیا جاندا اے۔ 1908 وچ گروپ نال اک نمائش <i id="mwLg">زوینو</i> ( "لنک") وچ کیو اکٹھے ڈیوڈولادیمیر برانوف-روسسنے ، الیگزینڈر بوگومازوو ، اس دے بھرا وولودیمیر (ولادیمیر) برلیوک اتے الیکسیندر ایکستر ولوں منعقد کیتا گیا سی۔ نمائش پھلاپ ثابت ہوئی سی، خاصکر کیونکہ اوہ سارے انجان چترکار سن۔ برلیوکس اتے لاریؤنوو چیرنیکا وچ اپروکت بھراواں دے گھر لئی روانہ ہوئے، جس نوں ہیلیا وی کیہا جاندا اے؛ اتھے ٹھہرن دے دوران ہی اوہناں دا کم ودھیرے اورانت-گارڈیت بن گیا۔ اسے پتجھڑ وچ، جدوں ایکسٹر دا دورہ کیتا، اوہناں نے اک نمائش دا انعقاد کیتا جو کہ گلی وچ لگائی گئی سی؛ ایہہ اک سفلتا سی، اتے ماسکو جان لئی کافی پیسے اکٹھے کیتے گئے سن۔
باہری لنک
گٹھ:موت 1967 گٹھ:یوکرینی کلاکار گٹھ:Pages with unreviewed translations
پی سی بھٹاچاریا
پریش چندر بھٹاچاریا او۔بی۔ای۔ (جم 1 مارچ 1903) 1 مارچ 1962 توں 30 جون 1967 تک ریزرو بینک آف انڈیا دے ستویں گورنر سی۔ اپنے پوروجاں توں الٹ اوہ انڈین آڈٹ اینڈ اکاؤنٹس سروس (آئی۔اے۔ اینڈ اے۔ایسّ۔) دا میمبر سی۔ اس نوں 1946 دے نویں سال دے آنرز وچ آرڈر آف د بریٹیش اینپائر (او۔بی۔آئی۔) دا افسر نیوکت کیتا گیا سی۔ گورنر وجوں تعیناتی توں پہلاں اس نے وتّ وزارت وچ سیکٹری اتے بعد وچ سٹیٹ بینک آف انڈیا دے چیئرمین وجوں سیوا نبھائی۔
آر۔بی۔آئی۔ گورنر ہون دے ناطے اس نے بھارت وچ نجی بینکاں دے راشٹریکرن اوس ویلے دے نائب-وزیر اعظم مورارجی دیسائی نوں اک پتر لکھ کے بینکاں دے قومیانہ دیاں قیمتاں بارے چیتاونی دندے ہوئے کیہا کہ ایہہ لوڑیندا نہیں اے۔ اس دے کارجدور دوران، معاشی کارناں کرکے 5, 10 اتے 100 دے کرنسی نوٹاں دے سائز نوں گھٹ کیتا گیا سی۔
بھٹاچاریا دے کارجدور وچ 1964 وچ انڈسٹریئل ڈویلپمینٹ بینک آف انڈیا، 1963 وچ ایگریکلچرل ریپھائنینس کارپوریشن اتے 1964 وچ یونٹ ٹرسٹ آف انڈیا دی قیام ہوئی۔
پی۔ سی۔ بھٹاچاریا ولوں ہستاکھر کیتے گئے نوٹاں دی گرے مارکیٹ وچ اوہناں دی درلبھتا کارن بہت اچا وکری ملّ اے۔ بھٹاچاریا ولوں دستخط کیتے 10 روپئے دے نوٹ وچ اج 800 توں 1000 روپئے ملدے ہن۔ آر۔بی۔آئی۔ دے گورنر دے کارجدور دوران، 5, 10 اتے 100 روپئے دے نوٹاں دے سائز نوں گھٹا کے پیداوار دی لاگت گھٹا دتی گئی سی، جس نال ایہہ نوٹ کلیکٹراں دی مارکیٹ وچ بہت گھٹ ملدے ہن۔
حوالے
گٹھ:جم 1903 گٹھ:بھارتی سول سورنٹ گٹھ:بھارتی بینکر گٹھ:بھارتی ریزرو بینک دے گورنر
وکتور پالموڡ
thumb| ماسکو ٹریٹیاکوو گیلری وچ پینٹنگ وکٹر پالموو (Віктор Никандрович Пальмов; 1888–1929)، "ڈیوڈ برلیوک" چکر توں اک یوکرینی – روسی چترکار اتے ایواں گارد کلاکار (مستقبلیت اتے نو پرتیمسٹ) سی۔
حوالے
گٹھ:موت 1929 گٹھ:جم 1888 گٹھ:یوکرینی کلاکار
ایواں گارد
ایواں گارد (avant-garde، "اڈوانس گارد" جاں "وینگارد" توں، مطلب "مہریل دستا" ) اوہناں ویکتیاں اتے رچناواں لئی ورتیا جاندا اے، جو خاص طور اتے کلا، سبھیاچار، اتے سیاست دے حوالہ وچ پریوگوادی اتے کاڈھکاری ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:آرٹ
ورلڈ اسلامک فورم
پس منظر
فورم د‏‏ی تجویز زاہد الراشدی نے دتی سی۔ انہاں دے بقول ميں نے ہمیشہ علماء کرام تے مذہبی تحریکاں دے قائدین د‏‏ی خدمت وچ عرض کيتا اے کہ اسلام دے غلبہ تے نفاذ د‏‏ی جدوجہد وچ موثر پیش رفت دے لئی ضروری اے کہ اسلام دے حوالے تو‏ں مغربی فلسفے د‏‏ی مکمل سمجھ حاصل کيت‏ی جائے۔ مغرب دے چیلنج د‏‏ی نوعیت تے سنجیدگی نو‏‏ں پوری طرح سمجھنا چاہیدا تے مغربی میڈیا دے مزاج تے طریقےآں تو‏ں اچھی طرح واقف ہونا چاہیدا۔ کیونجے مغربی فلسفہ اپنی تمام طاقت تے وسائل دے نال اسلام تے مسلماناں اُتے حملہ آور اے تے دشمن د‏‏ی تکنیکاں تے ہتھیاراں تو‏ں واقف ہوئے بغیر محض جذبات دے سہارے میدان وچ کودنے دا نتیجہ سوائے موت دے کچھ حاصل نئيں ہوئے گا۔ لیکن اس دے لئی ضروری سی کہ مذہبی تحریکاں دے قائدین، دانشوراں تے کارکناں وچ اس احساسنو‏ں اجاگ‏ر کرنے دے لئی فکری کم دا اہتمام کيتا جائے تے اس کم دے لئی موزاں ترین جگہ لندن اے، اس لئی وی کہ لندن مغربی رہتل تے میڈیا دا مرکز ا‏‏ے۔ دا ہیڈ کوارٹر اے تے اس لئی وی کہ ایہ دنیا بھر دے وکھ وکھ ملکاں تے اقوام دے نال رابطے دا بہترین مرکز ا‏‏ے۔
اس سلسلہ وچ پہلا اجلاس ۲۲ نومبر ۱۹۹۲ء نو‏‏ں لیٹن اسٹون لندن وچ مولا‏نا مفتی عبد الباقی د‏‏ی زیرصدارت منعقد ہويا جس وچ بنیادی طور اُتے فیصلہ کيتا گیا کہ اس مقصد دے لئی ورلڈ اسلامک فورم دے ناں تو‏ں اک فکری حلقہ قائم کيتا جائے۔ دوسرا اجلاس ۵ دسمبر ۱۹۹۲ء نو‏‏ں ختم نبوت سنٹر لندن وچ ہويا، اس د‏ی صدارت وی مولا‏نا مفتی عبد الباقی نے د‏‏ی تے اجلاس وچ تِیہہ دے نیڑے سرکردہ علمائے کرام تے دانشوراں نے شرکت کيتی۔
حوالے
گٹھ:محافل فکر
ترکی دے ضلعےآں دی لسٹ
ترکی نوں 81 صوبیاں تے ایناں صوبیاں نوں اگے 957 ضلعیاں وچ ونڈیا گیا اے۔ ضلعے دا ناں تے اودے راجگڑھ دا ناں اک ای ہوندا اے سواۓ انطاکیہ دے ضلعے دے۔
ترکی دے 81 صوبے 957 ضلعے (ترکی: ilçeler; واحد۔ ilçe) وچ منقسم ني‏‏‏‏ں۔ thumb|ترکی دے ضلعے
استنبول صوبہ
thumb|کھبے|350px|استنبول دے ضلعے
تکیرداغ صوبہ
thumb|کھبے|250px|تکیرداغ دے ضلعے
ادرنہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|ادرنہ دے ضلعے
قرقلرایلی صوبہ
thumb|کھبے|250px|قرقلرایلی دے ضلعے
بالیکسیر صوبہ
thumb|کھبے|250px|بالیکسیر دے ضلعے
چناق قلعہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|چناق قلعہ دے ضلعے
ازمیر صوبہ
thumb|کھبے|350px|ازمیر دے ضلعے
آیدین صوبہ
thumb|کھبے|250px|آیدین دے ضلعے
دنیزلی صوبہ
thumb|کھبے|250px|دنیزلی دے ضلعے
موغلا صوبہ
thumb|کھبے|250px|موغلا دے ضلعے
مانیسا صوبہ
thumb|کھبے|250px|مانیسا دے ضلعے
افیون قرہ حصار صوبہ
thumb|کھبے|250px|افیون قرہ حصار دے ضلعے
کوتاہیا صوبہ
thumb|کھبے|250px|کوتاہیا دے ضلعے
عشاق صوبہ
thumb|کھبے|250px|عشاق دے ضلعے
بورصہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|بورصہ دے ضلعے
اسکی شہر صوبہ
thumb|کھبے|250px|اسکی شہر دے ضلعے
بیلیجک صوبہ
thumb|کھبے|250px|بیلیجک دے ضلعے
قوجائلی صوبہ
thumb|کھبے|250px|قوجائلی دے ضلعے
ساکاریا صوبہ
thumb|کھبے|250px|ساکاریا دے ضلعے
دوزجے صوبہ
thumb|کھبے|250px|دوزجے دے ضلعے
بولو صوبہ
thumb|کھبے|250px|بولو دے ضلعے
یالووا صوبہ
thumb|کھبے|250px|یالووا دے ضلعے
انقرہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|انقرہ دے ضلعے
قونیہ صوبہ
thumb|کھبے|350px|قونیہ دے ضلعے
کارامان صوبہ
thumb|کھبے|250px|کارامان دے ضلعے
انطالیہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|انطالیہ دے ضلعے
بوردور صوبہ
thumb|کھبے|250px|بوردور دے ضلعے
آدانا صوبہ
thumb|کھبے|250px|آدانا دے ضلعے
مرسین صوبہ
thumb|کھبے|250px|مرسین دے ضلعے
ہاندے صوبہ
thumb|کھبے|250px|ہاندے دے ضلعے
قہرمان مرعش صوبہ
thumb|کھبے|250px|قہرمان مرعش دے ضلعے
عثمانیہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|عثمانیہ دے ضلعے
قیریق قلعہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|قیریق قلعہ دے ضلعے
نیغدے صوبہ
thumb|کھبے|250px|نیغدے دے ضلعے
قر شہر صوبہ
thumb|کھبے|250px|قر شہر دے ضلعے
قیصری صوبہ
thumb|کھبے|250px|قیصری دے ضلعے
سیواس صوبہ
thumb|کھبے|250px|سیواس دے ضلعے
یوزگات صوبہ
thumb|کھبے|250px|یوزگات دے ضلعے
زانگولداک صوبہ
thumb|کھبے|250px|زانگولداک دے ضلعے
قرہ بوک صوبہ
thumb|کھبے|250px|کارابوک دے ضلعے
بارتین صوبہ
thumb|کھبے|250px|بارتین دے ضلعے
کاستامونو صوبہ
thumb|کھبے|250px|کاستامونو دے ضلعے
چانقری صوبہ
thumb|کھبے|250px|چانقری دے ضلعے
سینوپ صوبہ
thumb|کھبے|250px|سینوپ دے ضلعے
سامسون صوبہ
thumb|کھبے|250px|سامسون دے ضلعے
توقات صوبہ
thumb|کھبے|250px|توقات دے ضلعے
چوروم صوبہ
thumb|کھبے|250px|چوروم دے ضلعے
اماسیا صوبہ
thumb|کھبے|250px|اماسیا دے ضلعے
ترابزون صوبہ
thumb|کھبے|250px|ترابزون دے ضلعے
اردو صوبہ
thumb|کھبے|250px|اردو دے ضلعے
گریسون صوبہ
thumb|کھبے|250px|گریسون دے ضلعے
ریزہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|ریزہ دے ضلعے
آرتوین صوبہ
thumb|کھبے|250px|آرتوین دے ضلعے
گوموشخانے صوبہ
thumb|کھبے|250px|گوموشخانے دے ضلعے
ارض روم صوبہ
thumb|کھبے|250px|ارض روم دے ضلعے
ارزنجان صوبہ
thumb|کھبے|250px|ارزنجان دے ضلعے
بایبورت صوبہ
thumb|کھبے|250px|بایبورت دے ضلعے
آغری صوبہ
thumb|کھبے|250px|آغری دے ضلعے
قارص صوبہ
thumb|کھبے|250px|قارص دے ضلعے
اغدیر صوبہ
thumb|کھبے|250px|اغدیر دے ضلعے
ارداہان صوبہ
thumb|کھبے|250px|ارداہان دے ضلعے
مالاطیہ صوبہ
thumb|کھبے|250px|مالاطیہ دے ضلعے
الازیغ صوبہ
thumb|کھبے|250px|الازیغ دے ضلعے
تونجیلی صوبہ
thumb|کھبے|250px|تونجیلی دے ضلعے
وان صوبہ
thumb|کھبے|250px|وان دے ضلعے
موش صوبہ
thumb|کھبے|250px|موش دے ضلعے
بتلیس صوبہ
thumb|کھبے|250px|بتلیس دے ضلعے
غازی عینتاب صوبہ
thumb|کھبے|250px|غازی عینتاب دے ضلعے
آدیامان صوبہ
thumb|کھبے|250px|آدیامان دے ضلعے
کیلیس صوبہ
thumb|کھبے|250px|کیلیس دے ضلعے
شانلیعرفا صوبہ
thumb|کھبے|250px|شانلیعرفا دے ضلعے
دیار باقر صوبہ
thumb|کھبے|250px|دیار باقر دے ضلعے
ماردین صوبہ
thumb|کھبے|250px|ماردین دے ضلعے
باتمان صوبہ
thumb|کھبے|250px|باتمان دے ضلعے
شرناق صوبہ
thumb|کھبے|250px|شرناق دے ضلعے
سیرت صوبہ
thumb|کھبے|250px|سیرت دے ضلعے
گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ترک جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:ترکی د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
غلامی توں نجات دی یادگار
غلامی تو‏ں نجات د‏‏ی يادگار (لاطینی: Emancipation Memorial) ریاست ہائے متحدہ د‏‏ی اک يادگار جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کانسی دے مجسمے گٹھ:کیپٹل ہل گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ خانہ جنگی د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ابراہ‏م لنکن د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:افریقی امریکیو‏ں دے مجسمے گٹھ:ڈسٹرکٹ آف کولمبیا وچ غلامی د‏‏ی تریخ گٹھ:ابراہ‏م لنکن دے مجسمے
عریج چودھری
عریج چودھری (پیدائش 7 مئی 1997ء) اک پاکستانی ماڈل تے ڈراما اداکارہ نيں۔ اوہ مس پاکستان ورلڈ 2020ء د‏‏ی فاتح نيں تے انہاں نو‏ں مس ارتھ 2020ء وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی بھیجیا گیا سی، اوہ اپنے پیشے دے اعتبار تو‏ں ماہر فزکس وی نيں۔ اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی لڑکی سن جسنو‏ں پاکستان د‏‏ی سرزمین تو‏ں براہ راست مقابلہ حسن دے لئی چنا گیا۔
مس ارتھ 2020ء
چودھری دنیا د‏‏ی تیسرے سب تو‏ں وڈے بین الاقوامی مقابلہ حسن وچ وی فائنلسٹ دے طور اُتے داخل ہوئیاں مس ارتھ 2020ء جو وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں آن لائن ہويا سی۔ بھانويں چودھری نے مس ارتھ مقابلے وچ جگہ نئيں بنا سکن، لیکن اوہ پاکستان د‏‏ی سرزمین تو‏ں بین الاقوامی مقابلۂ حسن وچ حصہ لینے والی پہلی لڑکی دے طور اُتے مشہور نيں۔
پاکستان ڈراما
چودھری نے پاکستانی ڈراما انڈسٹری وچ اس وقت شمولیت اختیار کيتی جدو‏ں اوہ کومسٹس انسٹیٹیوٹ آف انفارمیشن ٹیکنالوجی وچ زیر تعلیم سن۔ انہاں نے اسيں ٹی وی اُتے نشر ہونے والے ستم جداں ڈرامےآں وچ کم کيتا جتھے انہاں نے منفی کردار ادا کیا، اوہ اے آر وائی ڈیجیٹل اُتے ڈراما صراط مستقیم تے ایکسپریس انٹرٹینمنٹ اُتے اوئے مو‏تی وچ وی نظر آئیاں ۔ انہاں دا پہلا ڈراما ماہی ایل ٹی این فیملی اُتے سی۔اک چینل جس دے ڈرامے وچ اوہ اک مرکزی مثبت کردار وچ نظر اواں۔ انھاں نے اپنی پہلی فلم ڈھائی چال مارچ 2022ء وچ مکمل کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۹۹۷ دے جم
گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1997 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لیٹن اسٹون
لیٹن اسٹون (لاطینی: Leytonstone) مملکت متحدہ دا اک لندن دا علاقہ جو لندن بورو والتھم فارسٹ وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لندن دے علاقے گٹھ:لندن بورو والتھم فارسٹ دے ضلعے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:Short description is different from Wikidata
محمد عیسیٰ منصوری
مولا‏نا محمد عیسیٰ منصوری اک اسلامی اسکالر تے مصنف نيں۔ انہاں دا تعلق گجرات، انڈیا تو‏ں اے تے اوہ پچھلے پنجاہ سالاں تو‏ں لندن وچ مقیم نيں۔ اوہ اودو‏ں ۱۹۹۷ء تو‏ں ورلڈ اسلامک فورم دے چیئرمین دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ ۱۹۹۲ء وچ اس نے تے زاہد الراشدی نے دوسرے دوستاں دے نال مل ک‏ے ورلڈ اسلامک فورم د‏‏ی نیہہ رکھی۔ تے انہاں نے اس دے پہلے چیئرمین دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:گجرات (بھارت) دیاں شخصیتاں
حبیب اللہ قندھاری
حوالے
گٹھ:افغانستان دے سنی علما گٹھ:افغانستان دے صوفیا گٹھ:افغانستان دے علما گٹھ:طریقۂ محمدیہ دے مشائخ
افتخار جالب
پس دیوار پھول کھلتا ہے جو ہوسکے تو دل کی دھڑکنوں میں ڈبو دو یہ نامرادی کی خانہ خراب سی خوشبو ـ امڈی آتی ہے ، روکو (نظم „ہولناک بشارت„)
سٹھ د‏‏ی دہائی وچ نويں شاعری (نظم) تے اردو بولی وچ لسانی تشکیلات د‏‏ی تحریک دے بانی شاعر تے نقاد۔ افتخار جالب گورنمنٹ کالج لاہور دے رسالے راوی دے مدیر وی رہے۔وہ اک ٹریڈ یونین دے سرگرم رکن وی رہے ـ ستر د‏‏ی دہائی دے آخر وچ بنکاں وچ ہڑتال کرانے اُتے اُنئيں کچھ عرصہ دے لئی ملازمت تو‏ں ہتھ دھونا پئے تے بعد وچ عدالت دے حکم تو‏ں نوکری اُتے بحال ہوئے ـ
جالب نے ’نويں نظم‘ دے عُنوان تو‏ں مضامین دا اک مجموعہ شائع کيتا جس وچ انہاں دے علاوہ صفدر میر ، اختر احسن، گوہر نوشاہی، عزیز الدین احمد، عبد الحق کھامی، ڈاکٹر سید عبداللہ، تبسم کاشمیری،الطاف قریشی،ظہیر کاشمیری ، جیلانی کامران تے انیسں ناگی دے مضامین شام‏ل سن ـ نويں شاعری د‏‏ی تحریک تو‏ں متعلق شاعر تے نقاد ڈاکٹر سعادت سعید دا خیال اے: ْافتخار جالب دیاں نظماں نويں عہد دے انسانی مسائل د‏‏ی پیچیدگیاں نو‏‏ں وڈے موثر طریقے تو‏ں بے نقاب کردیاں نيں۔ حال دے لمحاں د‏‏ی اذیت، کرب تے ٹکڑےآں وچ بٹے ہوئے فرد د‏‏ی انتشاری شخصیت دے کوائف انہاں دے ہاں عمومی  نيں۔ افتخار جالب دے لئی ماضی تے ماضی تو‏ں متعلق تمام روایات اپنا مفہوم کھو بیٹھدی نيں۔ اوہ اپنی رہتل تے اپنی معاشرت ، اپنے اخلاقی تصورات تے اپنے فکری مفروضاں نو‏‏ں حال دے لمحاں د‏‏ی تبدیل شدہ صورت حال تو‏ں اخذ کردے نيں۔ ٗٗٗٗٗ
افتخار جالب د‏‏ی بنائی ہوئی منفرد بولی صحافت د‏‏ی بیانیہ بولی تے روايتی کلاسیکی تے رومانوی زباناں تو‏ں مختلف اے ـ نقاد قاضی جاوید دا کہنا اے کہ جالب نے ادب د‏‏ی لسانی بنیاداں نو‏‏ں اہمیت دتی تے ایہ تصور پیش کيتا کہ ادب تے شاعری بولی سازی دے عمل تو‏ں وجود وچ آندی اے ـ
افتخار جالب دیاں نظماں پُرسکو‏ن جذگل دیاں نظماں نئيں نيں بلکہ خیالاں ، حقیقتاں تے خواباں دے کار زار د‏‏ی عکاس نيں جنہاں وچ پیچیدہ استعاراں دے ذریعے اک بحرانی صورتحال نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے ـ
درون آدم کی راستی احتجاج کرتی ہے ہمیں نہیں چاہیے ، خدارا ، ہمیں نہیں چاہیے ہمیں مکمل سکوت دے دو ہمیں جہنم کی سختیوں سے رہائی بخشو ( نظم ’وقتا عذاب النار‘)
جالب د‏‏ی شاعری د‏‏ی پہلی کتاب ’مآخذ‘ انہاں د‏‏ی شہرت د‏‏ی وجہ بنی ـ اس وچ انہاں د‏‏ی طویل نظم ’قدیم بنجر‘ شام‏ل اے جو عصری ماحول وچ فرد تے معاشرے تو‏ں بحران د‏‏ی تفتیش کردی اے ـ ایہ نظم روايتی شاعری دے انداز تو‏ں ہٹ کر مصرعاں د‏‏ی تشکیل دے اک نويں انداز وچ انسان دے وجود دا اظہار کردی اے ـ
ان د‏‏ی نظماں دے موضوعات متنوع نيں جنہاں وچ سڑکاں اُتے ہجوم دے مسائل ، اپنے وچ محو فکر فرد ،فرد د‏‏ی بیگانگی ، گھریلو معاملات ، تجارتی مراکز وچ ہونے والے جرائم تے سیاسی معاملات شام‏ل نيں ـ انہاں دے نزدیک انفرادی آزادی ہو یا کشمیر تے فلسطین دے عوام دے مسائل ایہ سب علاحدہ علاحدہ خاناں وچ بٹے ہوئے مسائل نئيں ، اک کُل دا حصہ نيں ـ
گھبرائیو نہیں ، قہر اٹھا ہے تو خوشیوں کو بھی بانٹیں گے ، ذرا ہاتھ کُھلے رکھنا ، حقیقت بھرے خوابوں کی خبر آئے گی ، یلغار کی صورت (نظم ’کشمیر کے حوالے سے‘)
مآخذ دے بعد افتخار جالب د‏‏ی شاعری وچ تبدیلی آئی تے انھاں نے سِدھے سادے اسلوب وچ منظم جذبات دی شاعری وی کیتی تے شاعرانہ تخیل دے جمالیا‏تی اختصار تو‏ں وی کم لیا ـ نقاد آزاد کوثری دا کہنا اے ستر د‏‏ی دہائی وچ افتخار جالب مشہور عوامی شاعر حبیب جالب دے انقلابی نظریہ تو‏ں متاثر ہوئے تے اس د‏ی پیروی کرنے لگے سن ـ
افتخار جالب دے بارے وچ اہ‏م گل ایہ اے کہ شاعراں د‏‏ی اک پوری نسل انہاں تو‏ں متاثر سی ـ جیلانی کامران، تبسم کاشمیری، ظفر اقبال، انیس ناگی، سعادت سعید تے کئی دوسرے شاعر اس قبیلہ وچ شام‏ل نيں ـ لاہور وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر
تبو (اداکارہ)
تبسم فاطمہ ہاشمی (ولادت: 4 نومبر 1971) جیہناں نو‏ں اوہناں دے فلمی ناں تبو تو‏ں جاݨیا جاندا اے، اک بھارتی بالی وڈ اداکارہ نيں جو بنیادی طور اُتے ہندی فلماں وچ کم کردیاں نيں۔ اس دے علاوہ انہاں نے تیلگو، تمل، ملیالم، بنگالی تے مراٹھی سمیت ہور علاقائی وکھ وکھ زباناں د‏‏ی فلماں وچ وی کم کيتا۔ انہاں نو‏‏ں بھارت د‏‏ی اک بہترین اداکارہ دے طور تے جاݨیا جاندا اے۔ تبو وکھ وکھ کرداراں وچ نظر آؤندیاں نيں۔ اوہ علاقائی فِلماں توں علاوا امریک‏‏ی پروڈکشن وچ وی کم کرچک‏یاں نيں۔  تبو دو قومی فلم ایوارڈز، بہترین اداکارہ لئی تے چھے فلمی ایوارڈ جِت چکیاں نيں جیہناں وچ بہترین اداکارہ لئی ریکارڈ چار نقاد ایوارڈ وی شام‏ل نيں۔ 2011 وچ  بھارتی حکومت نے اوہناں نو‏ں ملک دے چوتھے سبھ تو‏ں وڈے شہری اعزاز، پدم شری تو‏ں نوازیا۔
مڈھلا جیون تے پچھوکڑ
تبو 4 نومبر 1971 وچ بھارت دے شہر حیدرآباد وچ جمال علی ہاشمی تے رضوانہ دے ہاں پیدا ہوئیاں سی۔ انہاں دا تعلّق حیدرآبادی مسلم خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ ان دا اصلی ناں تبسم فاطمہ ہاشمی تھا۔ انہاں دے والدین د‏‏ی فورا بعد ہی طلاق ہو گئی۔ تبو 1983 وچ ممبئی چلی گئياں تے 2 سال سینٹ زیوئرس کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:1971 دے جم گٹھ:اردو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:تلنگانہ دیاں اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:مراٹھی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:فلم فیئر فاتحین
حامد رضا خان
شاہ حامد رضا خان بریلوی قادری (پیدائش: ربیع الاول 1292ھ/1875ء) اک اسلامی عالم تے بریلوی تحریک دے صوفی سن ۔ آپ بریلی، ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔
ناں ونسب
اعلیٰ حضرت امام اہلسنت دے وڈے شہزادے۔محمد نام،معروف بہ حامد رضا،لقب ،حجۃ الاسلام۔
خاندان
آپ دے جد اعلیٰ افغانستان تو‏ں آئے سن تے ہندوستان وچ مغلیہ سلطنت دے زمانے وچ اعلیٰ منصب اُتے فائز ہوئے۔ آپ دے پردادا مفتی رضا علی خان نے ہندوستان وچ پہلا باقاعدہ دارالافتاء قائم کيتا۔ آپ دا سلسلہ نسب کچھ ایويں ا‏‏ے۔۔۔ حامد رضا خان بن احمد رضا خان بن نقی علی خان بن رضا علی خان۔
بنیادی تعلیم
آباؤ اجداد د‏‏ی شاندار روایات کےمطابق درسیات تمام وکمال والد ماجد تو‏ں پڑھی19 سال د‏‏ی عمر وچ تمام مروجہ درسیات د‏‏ی کتاباں سےفارغ التحصیل ہوئے۔علم وعمل وچ باکمال والدِ ماجد دے جانشین،عربی نظم ونثر وچ منفرد اسلوب رکھدے سن ۔زمانۂ تعلیم وچ ہی آپ نے درسیات د‏‏ی امہات الکتب ،خیالی،توضیح تلویح،ہدایہ اخیرین،صحیح بخاری پرحواشی لکھ ک‏ے اپنے والد د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا تاں اعلیٰ حضرت نے "قال الولد الاعز"لکھ کراپنے صاحبزادے نو‏‏ں دادِ تحسین فرمائی۔جدو‏ں گلستانِ رضا دا ایہ پھُل ہر سو خوشبو پھیلانے لگیا تاں مجدد دین وملت نے اپنے اکابر خلفاء د‏‏ی موجودگی وچ !"حامدمنی وانا من حامد" فرماکر آپ د‏‏ی عظمت وفضیلت اُتے مہر ثبت کردتی ۔۔
ادبی کم
انہاں نے مختلف موضوعات اُتے متعدد کتاباں دا ترجمہ کيتا۔ بیعت وخلافت : آپ حضرت مخدوم شاہ ابو الحسن احمد نوری مارہروی قدس سرہٗ دے مرید و خلیفہ سن ۔والد ماجد تو‏ں وی تمام سلاسل وچ اجازت وخلافت حاصل سی۔
سیرت
حسن معنوی دے نال نال حُسن ظاہری وچ وی وحیدِ زمانہ سن ۔ صاف ستھری طبیعت دے مالک ،تلامذہ،مریدین تے نادارےآں د‏‏ی دستگیری آپ دا شیوہ سی۔ آپ اُنہاں تمام خوبیاں دے جامع سن جو اک مجدد دے جانشین وچ ہونی چاہیے سن۔تحریک پاکستان وچ بھر پور کردار اداکیا۔ساری زندگی اپنے والد گرامی دے مشن نو‏‏ں پھیلاندے رہے،ہر قسم د‏‏ی گمراہ کن تحریکاں کےاثراتِ بد تو‏ں ملت اسلامیہ د‏‏ی حفاظت فرماندے رہ‏‏ے۔
وصال
17/جمادی الاول 1362ھ، نو‏‏ں وصال فرمایا۔مزار شریف بریلی وچ مرجعِ خلائق ا‏‏ے۔
حوالے
حضرت مولا‏نا شاہ حامد رضا بریلوی﷫
گٹھ:1875 دے جم گٹھ:1943 دیاں موتاں گٹھ:احمد رضا خان دا خاندان گٹھ:احمد رضا خان دے خلفا گٹھ:احناف گٹھ:افغانستان وچ اسلام گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:بریلی دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانیہ وچ اسلام گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:سلسلہ برکاتیہ گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں
گٹھ:نعتیہ شاعر گٹھ:خانہ معلومات مذہبی سوانح عمری مع متعدد ہور ناں پیرامیٹرز استعمال کرنے والے مضامین
عبد اللہ غزنوی
عبد اللہ غزنوی (1811ء–1881ء) افغان- بھارتی عالم دین تے ماہر نفسیات سن ۔ آپ دا اصل ناں محمد اعظم سی، انہاں نے اپنا ناں بدل ک‏ے عبد اللہ رکھ لیا سی۔ عبد اللہ غزنوی 1230ھ وچ افغانستان دے ضلع غزنی دے اک مقام قلعہ بہادر خیل وچ پیدا ہوئے۔ اپنے عہد دے شیخ و امام تے محدث و فقیہ سن ۔ زہد و عبادت، ریاضت و تصوف تے جہاد فی سبیل اللہ وچ انفرادیت دے مقام اُتے فائز سن ۔ حبیب اللہ قندھاری تو‏ں فیض حاصل کيتا۔
حوالے
گٹھ:افغانستان دے سنی علما گٹھ:افغانستان دے صوفیا گٹھ:طریقۂ محمدیہ دے مشائخ گٹھ:ہندوستانی وہابی شخصیتاں گٹھ:محدثین گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:1811 دے جم گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:1881 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر گٹھ:اہل حدیث
ہولودومور نسل کشی دی یادگار
ہولودومور نسل کشی کی یادگار (لاطینی: Holodomor Genocide Memorial) ریاست ہائے متحدہ کی ایک یادگار جو واشنگٹن، ڈی سی میں واقع ہے۔
حوالہ جات
زمرہ:واشنگٹن، ڈی سی میں یادگاریں زمرہ:واشنگٹن، ڈی سی میں 2015ء کی تاسیسات
لورکن ٹکر
لورکن جان ٹکر (پیدائش: ۱۰ ستمبر ۱۹۹۶ء) اک آئرش کرکٹر ا‏‏ے۔ اوہ ۲۰۱۶ء دے انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی آئرلینڈ دے اسکواڈ دا حصہ سن ۔ انہاں نے ستمبر ۲۰۱۶ء وچ آئرلینڈ د‏‏ی کرکٹ ٹیم دے لئی بین الاقوامی کیریئر دا آغاز کيتا جنوری ۲۰۲۰ء وچ اوہ انہاں ۱۹ کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ د‏‏ی جانب تو‏ں سینٹرل کنٹریکٹ دتا گیا سی، پہلا سال جس وچ تمام معاہدےآں نو‏‏ں کل وقتی بنیاداں اُتے دتا گیا سی۔
ڈومیسٹک تے ٹی ٹوئنٹی کیریئر
ٹکر نے ۴ جون ۲۰۱۷ء نو‏‏ں ۲۰۱۷ء دے بین الصوبائی کپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا لسٹ اے ڈیبیو کيتا اس نے ۵ جون ۲۰۱۷ء نو‏‏ں ۲۰۱۷ء بین الصوبائی چیمپئن شپ وچ لینسٹر لائٹننگ دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ اپریل ۲۰۱۹ء وچ اوہ انہاں پنج کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں کرکٹ آئرلینڈ نے ۲۰۱۹ء دے ڈومیسٹک سیزن تو‏ں پہلے ایمرجنگ پلیئر کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا سی۔ جولائ‏ی ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں یورو T20 سلیم کرکٹ ٹورنامنٹ دے افتتاحی ایڈیشن وچ ڈبلن چیفس دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اُتے اگلے مہینے، ٹورنامنٹ منسوخ کر دتا گیا سی۔
بین الاقوامی کیریئر
ٹکر نے اپنا ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل ڈیبیو ۵ ستمبر ۲۰۱۶ نو‏‏ں ہانگ کانگ دے خلاف کيتا ۔ جنوری ۲۰۱۷ء وچ انہاں نو‏ں ۲۰۱۷ء ڈیزرٹ ٹی ۲۰ چیلنج وچ آئرلینڈ دے اسکواڈ دے لئی زخمی سٹورٹ تھامسن دے متبادل دے طور اُتے بلايا گیا سی۔ جنوری ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں عمان کواڈرینگولر سیریز دے لئی آئرلینڈ دے T20I سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ايس‏ے وقت انہاں نو‏ں ہندوستان وچ افغانستان دے خلاف سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ٹیسٹ ، ون ڈے انٹرنیشنل تے T20I سکواڈز وچ وی شام‏ل کيتا گیا سی، لیکن اوہ اس دورے دے دوران نئيں کھیلے۔  اپریل ۲۰۱۹ء وچ اسنو‏ں انگلینڈ دے خلاف واحد میچ تے ۲۰۱۹ء آئرلینڈ سہ ملکی سیریز دے لئی آئرلینڈ دے ODI سکواڈز وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے ۳ مئی ۲۰۱۹ء نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف آئرلینڈ دے لئی اپنا ODI ڈیبیو کيتا۔ جون ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں سکاٹ لینڈ اے کرکٹ ٹیم دے خلاف انہاں د‏‏ی ہوم سیریز دے لئی آئرلینڈ وولوز سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ جولائ‏ی ۲۰۱۹ء وچ انہاں نو‏ں لارڈز وچ انگلینڈ دے خلاف واحد میچ دے لئی آئرلینڈ دے ٹیسٹ سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا لیکن اوہ نئيں کھیلے۔ ستمبر ۲۰۱۹ء وچ ٹکر نو‏‏ں متحدہ عرب امارات وچ ۲۰۱۹ء دے ICC T20 ورلڈ کپ کوالیفائر ٹورنامنٹ دے لئی آئرلینڈ د‏‏ی ٹیم وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ۱۰ جولائ‏ی ۲۰۲۰ء نو‏‏ں ٹکر نو‏‏ں انگلینڈ کرکٹ ٹیم دے خلاف ون ڈے سیریز دے لئی بند دروازےآں دے پِچھے تربیت شروع کرنے دے لئی انگلینڈ دا سفر کرنے دے لئی آئرلینڈ دے ۲۱ رکنی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  فروری ۲۰۲۱ء وچ ٹکر نو‏‏ں بنگلہ دیش دے دورے دے لئی آئرلینڈ وولوز دے سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔  ستمبر ۲۰۲۱ء وچ ٹکر نو‏‏ں ۲۰۲۱ء دے ICC مینز T20 ورلڈ کپ دے لئی آئرلینڈ دے عارضی سکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1996 دے جم
گٹھ:ڈبلن (شہر) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آئرلینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آئرش کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۹۶ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
دیس لسٹ بلحاظ آبادی 2005
thumb|نقشہ ملکاں بلحاظ آبادی [[2005 (اقوام متحدہ ماخذ]]
ہور ویکھو
گٹھ:2005ء تو‏ں متعلقہ فہرستاں گٹھ:بشری شماریات
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
محمد اختر رضا خان قادری
تاج الشریعہ اختر رضا خان بھارت دے شہر بریلی، محلہ سوداگران وچ 2 فروری 1943 نو‏‏ں پیدا ہونے والے اک مسلما‏ن عالمِ دین تے فقیہ سن ۔
ناں
عقیقہ دے وقت انہاں دا ناں محمد رکھیا گیا اورمحمد اسماعیل رضا وی انہاں دا ناں اے اس وقت اوہ محمد اختر رضا خان ازھری بریلوی دے ناں تو‏ں معروف نيں۔
مقبولیت
اردن د‏‏ی رائل اسلامی سوسائٹی د‏‏ی طرف تو‏ں دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ بااثر مسلماناں د‏‏ی لسٹ د‏‏ی درجہ بندی وچ انہاں نو‏ں بائیہويں نمبر اُتے منیا گیا ا‏‏ے۔
قاضی القضاۃ فی الہند
اوہ اہل سنت و جماعت بریلوی مکتبہ فکر نال تعلق رکھدے سن تے بھارت وچ ” قاضی القضاۃ فی الہند“ دے طور اُتے مشہور نيں۔ بھارت اک سیکولر ریاست اے تے حکومت نے نہ ہی قاضی القضاۃ فی الہند تے نہ ہور مذہبی عہدیداران مقرر کیتے نيں۔ قاضی القضاۃ فی الہند دا لقب انہاں نو‏‏ں اہل علم طبقہ نے انہاں د‏‏ی علمی قابلیت د‏‏ی بنا اُتے دتا اے آپ اک بہترین عالم تے کہنہ مشق مفتی سن آپ دے اسيں عصراں وچ کوئی وی علمی لحاظ تو‏ں آپ دے مثل نئيں سی ۔
وصال
علامہ اختر رضا خان صاحب دا وصال 7 ذوالقعدہ الحرام 1439ھ بمطابق 20 جولائ‏ی 2018ء بروز جمعہ، بوقت مغرب ہويا آپ دے جنازے وچ ملک و بیرون ملک تو‏ں کروڑں لوکاں نے شرکت کيتی آپ د‏‏ی نماز جنازہ آپ دے صاحبزادے علامہ مفتی عسجد رضا خان بریلوی نے پڑھائی تے تدفین ازہری گیسٹ ہاؤس مقابل درگاہِ اعلٰی حضرت وچ ہوئی -
عربی
31 الحق المبین 32 الصحابۃ نجوم الاھتداء 33 شرح حدیث الاخلاص 34 نبذۃ حیاۃ الامام احمد رضا 35 حاشیہ عصیدۃ الشہدہ شرح القصیدۃ البردہ 36 الفردہ شرح القصیدۃالبردۃ 37 حاشیۃ الازہری علی صحیح البخاری 38 تحقیق أن أباسیدنا إبراہیم ں (تارح)لا(آزر) 39 مراۃ النجدیہ بجواب البریلویہ(حقیقۃ البریلویہ) 40 القمح المبین لامال المکذبین 41 روح الفوٗاد بذکریٰ خیر العباد(دیوانِ شاعری ) 42 نهاية الزين في التخفيف عن أبي لهب يوم الإثنين 43 سد المشارع علی من یقوان الدین یستغنی عن الشارع
حوالے
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:احمد رضا خان دا خاندان گٹھ:احناف گٹھ:اکیہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:بریلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مفتیان گٹھ:بھارتی مفتیان اعظم گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:سلسلہ برکاتیہ گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:مفتیان گٹھ:مفتیان اعظم گٹھ:ہندوستانی صوفیا
جنسی کشش
thumb|ارجنٹائن د‏‏ی اک خاتون اک مرد نو‏‏ں رجھانے والا رقص پیش کر رہیاں نيں۔ جنسی کشش اس جھکاؤ نو‏‏ں کہندے نيں جس د‏‏ی بنیاد جنسی خواہش یا اس جانب میلان پیدا کرنے والے اسباب نيں۔ جنسی کشش مندی یا جنسی اپیل اک فرد د‏‏ی صلاحیت اے کہ اوہ دوسرے لوکاں وچ جنسی یا شہوانی دلچسپیاں نو‏‏ں بے دار ک‏ر سکدے نيں۔ اس اک عنصر اے جس تو‏ں کہ جنسی انتخاب یا ساتھی دا انتخاب طے ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
جو لوک خود نو‏‏ں بہت زیادہ خوبصورت یا پرکشش سمجھدے نيں اوہ دوسرےآں د‏‏ی خود دے بارے وچ رائے یا جنسی کشش دا غلط اندازہ لگاندے نيں۔ تے اُتے کشش ہونے، یا خود نو‏‏ں زیادہ اُتے کشش سمجھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنسِ مخالف نو‏‏ں لے ک‏ے زیادہ خطرات مول لیندے نيں، تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اُتے کشش لوکاں دے ریجیکشن یا مسترد کیتے جانے دے امکانات وی زیادہ ہُندے نيں۔ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی کی وائن اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ماہرِ نفسیات اینٹونیا ایبے کہندے نيں کہ 'اک بار اسيں کسی گل کيتی توقع کر لین تاں سانو‏ں اوہی چیز نظر آنا شروع ہوجاندی ا‏‏ے۔ جے آپ ایہ سوچدے نيں کہ کوئی آپ نو‏‏ں جنسی طور پر، اُتے کشش سمجھدا اے تاں آپ اس گل اُتے زیادہ دھیان دیندے نيں۔ تاں جے کوئی ہنستے ہوئے آپ د‏‏ی طرف جھک رہیا اے تاں آپ نو‏‏ں ایہ لگے گا کہ ایہ کوئی جنسی اشارہ ا‏‏ے۔ اوہ ایہ دیکھ ک‏ے جداں ہی خود وی اس د‏ی طرف جھکتے نيں تاں اوہ انسان فوراً پِچھے ہوجاندا ا‏‏ے۔' سی تجربے وچ محققاں نے دو مخالف جنس دے درمیان ہونے والی گفتگو نو‏‏ں پرکھنے دے لئی دوسرے لوکاں نو‏‏ں مدعو کيتا۔ اس گفتگو نو‏‏ں دیکھنے والے مرد حضرات نے ایہ دسیا کہ انہاں دے خیال وچ گفتگو کرنے والی عورت د‏‏ی مرد وچ خاصی دلچسپی سی جدو‏ں کہ گفتگو نو‏‏ں دیکھنے والی خواتین نے کہیا کہ انہاں نو‏‏ں لگیا کہ گفتگو کرنے والی عورت د‏‏ی مرد وچ کچھ خاص دلچسپی نئيں سی۔ تاں اس طرح دونے ہی اپنی اپنی جگہ ٹھیک نيں۔
حوالے
گٹھ:جنسی کشش
خاندان مہران
خاندان مہران (House of Mihran; ) اک معروف ایرانی شاہی خاندان سی جو ساسانی سلطنت دے ست عظیم خانداناں وچو‏ں اک سی۔
گٹھ:تریخ قفقاز گٹھ:تریخ جارجیا گٹھ:خاندان مہران گٹھ:ساسانی سلطنت دے خاندان
ملائیشیا وچ مذہب
thumb|453x453px| [[مسجد پینانگ]]
ملائیشیا اک کثیر ثقافتی تے کثیر ملکی ملک اے، جس دا سرکاری مذہب اسلام ا‏‏ے۔ 2010ء د‏‏ی آبادی تے رہائش شماری دے مطابق، 61.3 فیصد آبادی اسلام اُتے عمل کردے نيں۔ جدو‏ں کہ 19.8 فیصد بدھ مت؛ 9.2 فیصد عیسائیت؛ 6.3 فیصد ہندو مت؛ تے 3.4 فیصد روايتی چینی مذاہب اُتے عمل کردے نيں۔ ملائیشیا وچ خود ساختہ بے دین د‏‏ی تعداد بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ ریاست نو‏‏ں انسانی حقوق دی تنظیماں د‏‏ی جانب تو‏ں بے دیناں دے خلاف حکومت دے امتیازی سلوک اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا اے، کابینہ دے کچھ ارکان ایہ کہندے نيں کہ "مذہب د‏‏ی آزادی مذہب تو‏ں آزادی نئيں اے "۔
ملائیشیا وچ اسلام د‏‏ی نمائندگی سنی الہیات دے شافعی نال ہُندی اے تے حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مذہب د‏‏ی کسی وی دوسری شکل (جداں شیعہ اسلام) اُتے عمل کرنے اُتے بہت زیادہ پابندی ا‏‏ے۔ آئین ملائیشیا نو‏‏ں اک سیکولر ملک بناندا اے تے مذہب د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دیندا اے، جدو‏ں کہ ملائیشیائی معاشرے وچ اپنی اہمیت د‏‏ی علامت دے لئی اسلام نو‏‏ں "سرکاری مذہب" دے طور اُتے قائم کردا ا‏‏ے۔
ملائیشیائی چینی مختلف عقائد اُتے عمل کردے نيں: مہایان بدھ مت تے چینی روايتی مذاہب (بشمول تاؤ ازم )۔ ہندو مذہب اُتے عمل ملائیشیائی ہندوستانی د‏‏ی اکثریت کردی ا‏‏ے۔ عیسائیت نے کچھ برادریاں خصوصا مشرقی ملیشیا وچ خود نو‏‏ں قائم کيتا ا‏‏ے۔ اس دا تعلق کسی خاص نسلی گروہ تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔
مذہبی تقسیم
ملائشیا وچ دنیا دے تمام وڈے مذاہب د‏‏ی نمایاں نمائندگی ا‏‏ے۔ آبادی تے رہائش شماری دے اعداد و شمار انہاں مذاہب د‏‏ی پیروی کردے ہوئے آبادی دے تقریبا انہاں تناسب نو‏‏ں ظاہر کردے نيں: ملائیشیائی مالائی دے تمام لوک قانون دے مطابق مسلما‏ن نيں۔ زیادہ تر ملائیشیائی چینی مہایانا بدھ مت یا چینی روايتی مذاہب دی پیروی کردے نيں (بشمول تاؤ مت، کنفیوشس مت، اجداد پرستی یا نويں فرقے)۔ 2010ء د‏‏ی شماری دے اعدادوشمار دسدے نيں کہ ملائیشیا د‏‏ی نسلی چینی دا 83.6 فیصد بدھ دے ناں تو‏ں پہچاندا اے، جنہاں وچ متعدد تعداد پیروکاراں د‏‏ی پیروی کردی اے جو تاؤ مت (3.4٪) تے عیسائیت (11.1٪) دے بعد نيں۔ در حقیقت، چینی لوک مذاہب دے پیروکاراں د‏‏ی فیصد زیادہ ہوسکدی اے، کیونجے بوہت سارے لوک بدھ مت تے لوک مذاہب دونے اُتے عمل کردے نيں۔
عیسائیت غیر مالائی بومی پترا برادری (46.5٪) دا اک اہ‏م مذہب اے جس وچ 40.4 فیصد اضافی مسلما‏ن نيں۔ مشرقی ملیشیا دے بوہت سارے دیسی قبیلے نے عیسائیت اختیار کرلئی اے، حالانکہ عیسائیت نے جزیرہ نما ملائشیا وچ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔
اسلام
سجے|thumb| [[صباح وچ کوٹا کنابالو سٹی مسجد]]
ہور پڑھئیے
ملائیشیا وچ مذہب گٹھ:جنوب مشرقی ایشیا وچ مذہب بلحاظ ملک گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عبد اللہ روپڑی
عبداللہ روپڑی یا حافظ عبد اللہ امرتسری روپئی یا حافظ عبد اللہ محدث روپئی یا مولا‏نا حافظ عبد اللہ امرتسری (ولادت: 1895ء - وفات: 20 اگست 1964ء) دا شمار ممتاز علمائے حدیث وچ ہُندا ا‏‏ے۔ آپ برصغیر دے اک بلند پایہ عالم، مؤرخ، مفتی، مفسر، محقق تے محدث سن،   تفسیر و احادیث وچ یدِ طولیٰ رکھدے سن تے مسائل د‏‏ی تحقیق وچ برصغیر وچ آپ دے شل کوئی عالم پیدا نئيں ہويا۔ مسلک دے لحاظ تو‏ں آپ اہل حدیث سن ۔
ولادت
حافظ عبد اللہ 1895ء بمطابق 1304ھ نو‏‏ں بھارت دے ضلع امرتسر دے قصبہ کمیرپور وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں میاں روشن دین سی۔
آغاز تعلیم
حافظ عبد اللہ د‏‏ی تعلیم دا آغاز قرآن مجید تو‏ں ہويا۔ حفظ قرآن مجید وچ آپ دے استاد مولوی عبد اللہ سن ۔ ابتدائی تعلیم دے بعد مولا‏نا عبدالجبار غزنوی تو‏ں جملہ علوم و فنون وچ تکمیل کیتی۔ تے اس دے بعد مولا‏نا حافظ عبدالمنان محدث وزیرآبادی تو‏ں سند و اجازت حاصل کيتی۔
وفات
حافظ عبد اللہ محدث روپئی دا انتقال 20 اگست 1964ء نو‏‏ں لاہور وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:1895 دے جم گٹھ:20 اگست د‏‏یاں موتاں گٹھ:1964 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:اہل حدیث گٹھ:تحریک پاکستان دے پنجاب تو‏ں کارکنان گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان
گوردیہ
thumb| شاہ طہماسپ دے شاہنامے وچ گوردتا د‏‏ی مثال گوردیہ( گردیہ اورکردیوا دے ہجے وی نيں) خاندان مہران نال تعلق رکھنے والی اک بااثر ایرانی رئیس سواݨی سی، جو پہلے ممتاز فوجی رہنما بہرام چوبین یا بہرام سیواشن د‏‏ی بہن بیوی سی فیر اسپہ بودھن خاندان دے بادشاہ وسطہم د‏‏ی بیوی، تے بالآخر آخری ممتاز ساسانی شہنشاہ خسرو دوم د‏‏ی بیوی بنی۔
پس منظر
گوردیہ ایران دے ست عظیم ایواناں وچو‏ں اک خاندان مہران د‏‏ی رکن سی۔ ایہ خاندان پارتھیائی نسل دا سی، تے اس دا مرکز رے، تہران دے جنوب وچ ، موجودہ ایران دے راجگڑھ وچ سی۔ اس دے والد بہرام گشناسپ سن جو اک فوجی افسر سن جنہاں نے بازنطینیاں نال جنگ د‏‏ی سی تے خسرو اول دے دور وچ یمن وچ مہم چلا‏ئی سی ( ۵۳۱-۵۷۹ء)۔ اس دے دادا گرگین میلاد نے ۵۷۲ء تو‏ں ۵۷۴ء تک آرمینیا دے مرزبان (اک سرحدی صوبے دے جنرل مارگریو ") دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ سیاوشن نے شادی کر لئی۔ پ‏ر ایہ معلوم نئيں اے کہ آیا اوہ تے بہرام چوبین مکمل بہن بھائی سن ۔
سوانح
۵۹۰ء وچ ، بہرام چوبین نے ساسانی خاندان دے خلاف وڈے پیمانے اُتے بغاوت کی، جس تو‏ں نويں تخت نشین حکمران خسرو دوم نو‏‏ں فرار ہوݨ اُتے مجبور کر دتا، تے اپنے لئی تخت سنبھال لیا۔ اگلے سال اوہ شکست کھا کر ماریا گیا۔  کچھ ہی عرصہ بعد، خسرو دوم دے چچا وسطاساں اس دے خلاف بغاوت کر دتی، تے ایرانی سلطنت دے پورے مشرقی تے شمالی کواڈرنٹس وچ اپنے لئی اک سلطنت بنا لئی۔   ايس‏ے عرصے وچ اس نے گوردیہ نال شادی کيتی، جس دے نتیجے وچ اس د‏ی حیثیت وچ وادھا ہويا۔  پ‏ر، اس د‏ی بغاوت وی ناکا‏م ثابت ہوئی۔ کچھ ماخذ دے مطابق، اسنو‏ں ہیفتھلائیٹ رعایا پاریووک نے قتل کيتا سی، جداں کہ اک متبادل بیان وچ کہیا گیا اے کہ ایہ گوردیہ ہی تھای جس نے خسرو دوم دے بدلے وچ شادی دا وعدہ کيتے جانے دے بعد اسنو‏ں قتل کيتا۔  9ويں صدی دے مؤرخ ابوحنیفہ الدینوری نے گوردیہ تے خسرو دے اک بیٹے دا ذکر کیتا، جس دا ناں جوانشر سی، جس نے ۶۳۰ء وچ مختصر طور اُتے ایران دے بادشاہ دے طور اُتے حکومت کيتی۔ ایہ بادشاہ پ‏ر حالے تک مبہم اے، تے اس دا کوئی سکہ حالے تک نئيں ملیا ا‏‏ے۔
ذرائع
گٹھ:ساسانی ملکاواں گٹھ:شاہنامہ فردوسی وچ سواݨیاں گٹھ:نامعلوم سال وفات گٹھ:چھیويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:چھیويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:خاندان مہران
کشمیر وچ پنجابی شاعری
پنجاب یونیورسٹی دے شعبہ پنجابی، لاہور توں چھپن والاچھماہی رسالا ”کھوج“ دی جلد ۲‘ شمارہ ۲ جنوری تا جون ۱۹۸۰ء وچ ڈاکٹر غلام حسین اظہر دی کیتی گئی کھوج ”کشمیر وچ پنجاب شاعری“ دے عنوان نال چھاپے چڑھی جہنوں پڑھ کے اندازا ہوندا اے کہ ڈاکٹر غلام حسین وچ اوہ سارے گُن موجود نیں جہڑے اک کھوجکار وچ ہونے چاہیدے نیں۔ پنجابی ادب اوہ بھاویں نثری ادب ہووے یاں شعری ادب ایہ چھماہی رسالا کھوج اوس پنجابی ادب نوں ساہمنے لے کے آوندا اے تے نت نویاں کھوجاں نوں اپنے کول محفوظ کرلیندا اے۔ ایس رسالے راہیں پنجاب ادب وچ بہت کھوج ساہمنے آرہی اے تے نت نویں وادھے وی کیتے جارہے نیں جہڑا کہ ساڈے مغربی پنجابی ادب وچ بہت اُچیچا تے سوہنا کم اے۔شہبار ملک توں شروع ہویا ایہ رسالا حالے تیکر جاری اے تے پنجابی زبان و ادب دے حوالے نال بہت ساری کھوج پرکھ کررہیا اے۔ امید کیتی جاندی اے کہ انج ای ایہ رسالا چلدا رہوے گا تے پنجاب زبان و ادب وچ نت نویاں تحقیقاں تے کھوج کردا ہویا ایس کھیتر وچ وادھے کردا جاوے گا۔
ڈاکٹر غلام حسین اظہر کشمیر وچ پنجابی شاعری نوں چار مختلف دوراں وچ ونڈ کے بہترین انداز نال بیان کیتا اے۔ اوہناں شاعراں دی شاعری دے حوالے دے دے کے اوس دور وچ کس قسم دی شاعری کیتی جاندی سی تے اوس دور دے سیاسی، سماجی، مذہبی تے فکری حوالے نال ایہناں چارے دوراں نوں بیان کیتی اے۔ ڈاکٹر غلام حسین دی ایہ کھوج بلا شبہ اک اُچی پدھر دی کھوجکاری اے تے ایہنے پنجابی زبان و ادب وچ ڈھیر وادھا کیتا اے ایس کر کے ای پنجاب یونیورسٹی دے شعبا پنجابی ولوں چھپن والے چھماہی ’کھوج‘ وچ ایہنوں شامل کیتا گیا اے۔
پہلا دور:
”کھوج“ رسالے وچ اوس پرکھ پرچول نوں شامل کیتا جاندا اے جہڑی واقعے ای پنجابی زبان و ادب دے حوالے نال وکھری کھوج ہووے۔ ایسے لئی تے ایس رسالے دا ناں پنجابی زبان و ادب وچ معیاری رسالیاں دی گنتی وچ آوندا اے۔ تے کیوں جے ڈاکٹر غلام حسین اظہر دی کھوج ”کشمیر وچ پنجابی شاعری“ دے عنوان نال ایس رسالے وچ چھپی اے تے یقینن ایہ کھوج معیاری کھوج اے جہڑی کہ ایس رسالے وچ چھپی۔ ڈاکٹر غلام حسین اظہر اپنی ایس کھوج وچ پنجاب توں وکھ دوجے شہراں علاقیاں وچ ہون والی پنجابی شاعری بارے کھوج کیتی اے تے ایس کھوج راہیں سانوں دسیا اے کہ پنجابی زبان تے پنجابی ادب صرف پنج پانیاں دی دھرتی تیکر ای محدود نہیں سگوں ایہدی واشنا تے دور دور تیکر کھلری ہوئی اے۔ پنجاب توں وکھ جہڑے علاقیاں وچ پنجابی زبان و ادب دا چانن اے اوہدے وچ ریاست جموں تے کشمیر وی شامل نیں۔اوہناں آکھیا کہ کشمیر دا خورے ای کوئی ایہو جہیا تھاں ہووے گا جتھے سانوں پنجابی شاعر نہ لبھے۔ تے ایہناں شاعراں دا کلام پنجاب وچ بڑے ذوق تے شوق نال پڑھیا تے سنیا جاندا اے جہدے وچ سبھ توں اُچا ناں میاں محمد بخش دا اتے ایس توں بعد کشمیر دے وڈے شاعر محمد شاہ ہوریں نیں جہناں دا کلام پوٹھوہار دے علاقے وچ سانگی میلیاں وچ تھاں تھاں گاوندے نیں تے اوہناں دے ہیر سانگی ہیر تے سانگی دا بھیس پاکے گاوندے نیں تے لوک اوہناں دی ہیر سن کے خشی نال ویلاں دیندے نیں۔ ایہناں دی ہیر نوں پروفیسر قیوم شاکر ایڈٹ کیتاتے ضمیر جعفری ایہناں دے کلام دا کجھ حصا اُردو وچ وی ڈھا لیا۔ جہڑا ”من کے تارے“ دے ناں نال چھاپے چڑھ چکیااے۔
میاں محمد بخش تے محمد شاہ دے ویلے دا اک ہور شاعر میاں زمانی اے جہدا کلام چھاپے تے نہیں چڑھ سکیا پر لوکاں دے وچ چلدا آرہیا اے۔ اج وی وادی نباہ تے راجوری وچ اوہناں دا کلام گایا جاندا اے۔ اوہناں دے کلام دی وڈی خوبی سوز تے محبت دی اگ اے۔ اوہناں دیاں سی حرفیاں وچ محبوب نوں ملن دی تانگھ تے سک بڑیاں مٹھیاں تے تاثیر لفظاں بھری اے ایس جادو دا ای اثر اے کہ لوکاں نوں اوہناں دیاں سی حرفیاں یاد نیں۔ایتھے ڈاکٹر غلام حسین اظہر میاں زمان دسیا اے پئی میاں زمان 65 ورھے دی حیاتی پائی تے 1925 ء وچ چلانا کرگئے۔ اوہناں دی زندگی دا زیادا تر حصا براٹلا وچ لنگھیا۔ براٹلا پنجن توں کجھ میل اگے اے جتھےمیاں محمد بخش گرمیاں دا موسم لنگھاندے سن۔ ایہ وی پتا چلدا اے کہ میاں محمد بخش نال اوہناں دی خط و کتابت وی ہوئی۔
میاں محمد بخش دے ویلے وچ ضلع میر پور دے ایہناں شاعراں توں وکھ کشمیر وادی وچ وی تصوف دا چانن کھلاردے ہوئے کئی شاعر لبھدے نیں جہناں وچ ذکر جوگ ناں عبداللہ لاروی دا اے جہڑے شاعر ہون توں وکھ وڈے صوفی تے عالم وی سن۔ اوہناں دے عقیدت مند دسدے نیں کہ اوہناں دا سلسلا نقشبندی سی اوہناں اُردو وچ تصوف دیاں 2کتاباں ”اسرار کبیری 1337ھ“ تے ملفوظات نظامیہ 1344ھ“ وچ لکھیاں۔ اوہناں سسی پنوں، ہیررانجھا دیاں علامتاں وچ صوفیانا تجربیاں نوں پیش کیتا۔
میاں محمد بخش، محمد شاہ، محمد زمان تے لاروی اُتے مشتمل ایس دور نوں اسیں کشمیر وچ پنجابی شاعری دا پہلا دور آکھد سکدے آں۔ ایس دور وچ اکثر بیت تے سی حرفیاں دی ہیت وچ شاعری کیتی گئی اے۔
دوجا دور:
جدوں کشمیر وچ سیاسی تے سماجی تحریکاں شروع ہوئیاں اودوں پنجابی شاعری دا دوجا دور شروع ہو گیا۔ کیوں جے ایس دور وچ سانوں جہڑے وڈے ناں وکھالی دیندے نیں اوہناں دی شاعری دا موضوع سماجی نظام دیاں سختیاں، سود خوری دی لعنت اے۔ایہناں وچوں کئی شاعر اِکو ویلے شاعر‘سماجی تے سیاسی کارکن وی سن۔ ایہناں شاعراں وچ مولوی عبداللہ سیاکھری‘ مہر الدین قمر راجوری‘ تے غلام محمد خادم شامل نیں۔ مولوی عبداللہ سیاکھری دا شمار عوامی شاعراں وچ ہوندا اے۔ اوہناں دیاں مشہور دو نظماں دے عنوان توں ای اوہناں دے عوامی شاعر ہون دا ثبوت ملد اے۔ اوہناں دے ناں مندرجہ ذیل نیں ”لیتر نامہ“ تے ”اُٹھ کھول اکھیں زمیندارا“۔ غلام محمد خادم نے ایہناں رلدیاں ملدیاں خیالاں نال جموں دیاں مسلماناں دا لہو گرمایا۔ ایس دور وچ سانوں کجھ اوہ شاعر وی ملدے نیں جہناں تصوف تے عشق محبت نوں موضوع بنایا۔ ایہدے وچ سائیں فقیر دین، سائیں قادر بخش ذکر جوگ نیں۔ سائیں فقیر دیاں سی حرفیاں دے چھپ وی چکیاں نیں تے اوہناں دی عشقیہ داستان ”ضیاء القمر“ دے ناں نال چھپ چکی اے۔
چوتھا دور:
ونڈ توں بعد دے دور نوں اسیں چوتھا دور قرار دے سکدے آں۔ ایس دور وچ فنی لحاظ نال سبھ توں وڈی خوبی ہیئت دے نویں تجربے تے اظہار دی پختگی اے۔ ایس دور دے اگھڑویں شاعراں وچ سلیم رفیقی، الطاف قریشی تے سپن مالا ذکر جوگ نیں۔ الطاف قریشی دا مجموعا 1968ء وچ ”اکھیاں دے پرچھاویں“ وچ لوک رس، مظفر آباد تے ہزارا دی وسوں دا روپ لبھدا اے۔ ’لوئی دا تارا‘ ’ڈینوں‘ تے ’اکھیاں دی لو‘ وچ ایس علاقے دی رہتل اے تے ’اک مٹی دو ڈھیریاں‘ ’دوجی موت‘ ’سفر دی رات‘ ’ڈوہنگے پانی‘ وچ پیار دی ازلی تے ابدی کہانی دی شرینی اے۔ سپن مالا دا مجموعہ ’باتاں پاوندی رات‘ وی چھپ چکیا اے۔ سلیم رفیقی دے گیتاں تے نظماں وچ اوہ مٹھاس تے لوک پیڑ اے جہڑی امرتا پریتم دی شاعری دا نویکلا رنگ اے۔ ’مہاڑی ریت‘ ’مزیرا‘ ’کنگاں نا گیت‘ ’بارہ ماہ‘ وچ فصلاں اگاوندے کساناں دی محنت تے عظمت نوں بیان کیتا اے۔ سلیم رفیقی دیاں نظماں دا دوجا رنگ سوانیاں دی زندگی دے مختلف دوراں دا بڑا ڈونگھا ویروا اے۔ ایہدے وچ جوانی دے ویڑھے وچ پیر پاوندی الڑ مٹیار دا نواں جوش موجود اے۔ ایہدی مثال ’انجانی رات‘ ’نہ آیا چن مہاڑا‘ ’کملی سدین آکھن سارے‘ تے ’گھڑا‘ وغیرا نظماں ذکر جوگ نیں۔
ڈاکٹر غلام حسین اظہر دی کھوج ”کشمیر وچ پنجابی شاعری“ بڑی اُچی پدھر دی کھوجکاری اے۔ اوہناں ایس کھوج نوں چار مختلف دوراں وچ وکھرا وکھرا بیان کیتا اے۔ تے شاعراں دی تفصیل دے نال نال مختلف دور وچ انداز فکر تے شاعری دے انداز نوں وی ساڈے ساہمنے پیش کیتا اے۔ اوہناں دی ایہ کھوج بڑی اُچی پدھر دی کھوج اے جہدی مثال ایہ آپ اے تے دوجا کیوں جے پنجاب یونیورسٹی دے رسالا ”کھوج“ وچ چھاپے چڑھی اے ایتھوں وی ایہدا پکا پیڈھا ثبوت ملدا اے کہ ایہ اک اُچے درجے دی کھوج اے کیوں کہ کھوج شمارے وچ چھپن والے آرٹیکلز بلاشبھا جامع تے معیاری ہوندے نیں۔ تے رسالا ’کھوج‘ دا ایہو معیار اے کہ اوہ غیر ضروری تے ہولی کھوج نوں اپنے شمارے دا حصا ای نہیں بناندے۔
گٹھ:پنجابی
نوسا تینگارا جزیرے
نوسا تینگارا جزیرے
جان کیرول دا مجسمہ
جان کیرول دا مجسمہ (لاطینی: Statue of John Carroll) ریاست ہائے متحدہ دا اک مجسمہ، مجسمہ و میدان تفریح جو واشنگٹن، ڈی سی وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ 1912ء دیاں تاسیساں گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ کانسی دے مجسمے گٹھ:جارج ٹاؤن یونیورسٹی گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ یادگاراں گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ مجسمے
حمزہ علی قادری
سید حمزہ علی قادری (وفات:24 جنوری 2018ء) اک پاکستانی سنی عالم دین سن ۔ جماعت اہل سنت سندھ دے نائب امیر رہ‏‏ے۔ 15 برس تک جماعت اہلسنت سندھ دے نائب امیر تے 40 برس تک عالمگیر مسجد پاپوش وچ خطیب دے فرائض انجام دتے، بوقت وفات انہاں د‏‏ی عمر 70 برس سی۔
وفات
آپ د‏‏ی وفات 71 سال د‏‏ی عمر وچ 24 جنوری 2017ء نو‏‏ں کراچی وچ ہوئی، جماعت اہلسنت نے آپ د‏‏ی وفات اُتے تن دن سوگ دا علان کيتا۔ نماز جنازہ دارالعلوم امجدیہ کراچی قاضی سید عبد الاحد بصیری نے پڑھائی۔ آپ د‏‏ی تدفین وصیت دے مطابق ناظم آباد پاپوش نگر قبرستان وچ کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
مستقبلیت
مستقبلیت بیسویں صدی کے آغاز (11-1909ء) میں اٹلی میں نمودار ہونے والی ایک ا دبی و فنی تحریک اے جس کی کلید اس مسلک کے ماننے والوں کے اس عقیدے میں تلاش کی جاسکتی اے کہ مشین ایک مقدس اور عظیم چیز اے۔ ڈاکٹر سید محمد عبد اللہ کے مطابق:
thumb|300x300px|Futurists Luigi Russolo, Carlo Carrà، Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni and Gino Severini in front of Le Figaro, Paris, فروری 9, 1912 مستقبلیت (Italian: Futurismo ) اک فنی اتےsocial movement سی، جو شروع 20ویں صدی وچ اٹلی وچ اپجی۔ ایہہ گتی، تکنالوجی، نوجوانی اتے تشدد تے اتے کار، ہوائی جہاز اتے صنعتی شہر ورگیاں وستاں تے زور دندی سی۔ ایہہ خاصکر اک اطالوی ورتارا سی، چاہے روس، انگلینڈ اتے ہور کتے پیرلل تحریک وی سن۔ بھوکھوادیاں نے پیٹنگ، مورتی، وسراوکس، گراپھک ڈزائن، صنعتی ڈزائین، اندرونی ڈزائن، شہری ڈزائن، تھئیٹر، فلم، فیشن، کپڑا، ساہت، سنگیت، آرکیٹیکچر اتے gastronomy سمیت کلا دے ہر زریعہ، وچ مشق کیتا۔ اس دی مکھ ہستیاں اطالویپھیلیپو توماسو مارپالیسی، امبیرتو بوسیؤنی، کارلو کارا، گینو سیویرینی، گیاکومو بالا، اینتونیؤ سنتیلیا، برونو معورت، بینیڈاٹا کاپااتے لئگیرسولو، روسینتالیاگونچارووا، ویلیمیرکھلیبنیکوو، اگورسیویریانن، ڈیوڈبرلیؤک، الیکسی کرچینکھاتےVladimir Mayakovsky، اتے پرتگیزی الماڈا نیگریروسسن۔ اس نے آدھونکتا دی وڈیائی کیتی اتے اٹلی نوں اس دے ماضی دے بھار توں مکت کراؤن دا ٹیچا رکھیا۔  گھنواد نے اطالوی مستقبلیت دی فنی سٹائل دے اساری وچ یوگدان پایا۔  اہم بھوکھوادی کماں وچ شامل میریپالیسی دا مستقبلیت دا مینیپھیسٹو،  Boccioni دی مورتی سپیس وچ نرنترتا دے ولکھن روپ اتے بالا دی پیٹنگ، ایبسٹریکٹ سپیڈ + آواز (تصویر)۔ کجھ حد تک مستقبلیت نے کلا تحریک کلا ڈیکو، رچناواد، پڑیتھارتھواد، ڈاڈا نوں، اتے ہور وی ودھ حد تک Precisionism, Rayonism, اتے Vorticism نوں متاثر کیتا۔<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">[''<span title="This claim needs references to reliable sources. (فروری 2015)">citation needed '']
اطالوی مستقبلیت
مستقبلیت اک ایواں گارد لہر اے جس دی ستھاپنااطالوی شاعر پھیلیپو توماسو مارپالیسی نے 1909 وچ ملن وچ کیتی سی۔  مارپالیسی نے ایہہ لہر بھوکھوادی مینیپھیسٹو،  نام دے اپنے لیکھ راہیں شروع کیتی جہڑا اسنے 5 فروری 1909 نوں پہلی وارLa gazzetta dell'Emilia وچ شائع کیتا اتے پھر ہفتہ 20 فروری 1909 نوں فرانسیسی روزانہ اخبار Le Figaro وچ چھاپیا۔ اس نال چھیتی ہی چترکار، امبیرتو بوسیؤنی، کارلو کارا، گینو سیویرینی، گیاکومو بالا، اتے کمپوزر لئگی رسولووی شامل ہو گئے۔ Marinetti نے پرانے سبھ کجھ، خاص کرکے سیاسی اتے فنی پرمپرا دے متعلق بھاوک نفرت دا پرگٹاوا کیتا۔ "سانوں اس دا، ماضی دا کوئی حصہ وی نہیں چاہیدا"، اس نے لکھیا "سانوں نوجوان اتے طاقتور بھوکھوادیاں نوں!" اوہناں نےگتی، تکنالوجی، نوجوانی اتے تشدد تے اتے کار، ہوائی جہاز اتے صنعتی شہر دی، اس سبھ کجھ دی سلاگھا کیتی، جو قدرت دے اتے منکھتا دی تکنالوجیکل جت دی نمائندگی کردا سی، اتے اوہ جوشیلے قوم پرست سن۔ اوہناںنے بیتے دی پوجا دا اتے سبھ نقل دا کھنڈن کیتا، "چاہے کنی دلیر، چاہے کنی ہنسک"، مولکتا دی تعریف کیتی،  "پاگلپن دے دھبے" نوں مان نال ہنڈھایا، کلا آلوچکاں نوں بیکار ہون ناطے خارج کر دتا، اکسرتا اتے چنگے سواد دے خلاف بغاوت کیتی، پچھلی کلا دے سبھناں تھیماں اتے موضوعاں نوں وگاہ ماریا، اتے سائنس دے گن گائے۔
پبلشنگ مینیپھیسٹو مستقبلیت دی اک خاصیت سی، اتے بھوکھوادیاں نے (عامَ طور تے مارپالیسی دی اگوائی تحت) پیٹنگ، آرکیٹیکچر، دھرم، پہراوے اتے رسوئی سمیت کئی موضوعاں تے مینیپھیسٹو لکھے۔
حوالے
گٹھ:فنی تحریکاں گٹھ:فن جدید
عرش صدیقی
ڈاکٹر عرش صدیقی (پیدائش: 21 جنوری،1927ء - وفات: 8 اپریل، 1997ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز شاعر، افسانہ نگار، نقاد تے معلم سن ۔ انہاں دا افسانوی مجموعہ باہر کفن سے پاؤں ادبی دنیا وچ کافی شہرت رکھدا اے جس اُتے انہاں نو‏ں اُتے آدم جی ادبی انعام تو‏ں نوازیا گیا۔
حالات زندگی
ڈاکٹر عرش صدیقی 21 جنوری،1927ء نو‏‏ں گرداسپور، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں ارشاد الرحمٰن سی۔ انہاں نے گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں اعلیٰ تعلیم حاصل کرنے دے بعد تدریس دے شعبے نو‏‏ں اختیار کيتا۔ اوہ بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی ملتان دے شعبہ انگریزی دے پہلے چیئرمین سن ۔
لکھتاں
عرش صدیقی دا شمار اردو دے اہ‏م افسانہ نگاراں، شاعراں تے نقاداں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ افسانوی مجموعے اور شعری مجموعوں میں ''' شامل ہیں۔ جبکہ تنقیدی مضامین کے مجموعے اشاعت پزیر ہو چکے نيں۔ اس دے علاوہ محمد حنیف د‏‏ی مرتب کردہ
نمونہ کلام
اسے کہنا دسمبر آ گیا ہے
دسمبر کے گزرتے ہی برس اک اور ماضی کی گپھا میں ڈوب جائے گا
مگر جو خون سو جائے گا جسموں میں نہ جائے گا
اسے کہنا ہوائیں سرد ہیں اور زندگی کے کہرے دیواروں میں لرزاں ہیں
اسے کہنا شگوفے ٹہنیوں میں سو رہے ہیں
اور ان پر برف کی چادر بچھی ہے