cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلیم درانی
کیریئر
سلیم درانی ۱۹۶۱–۶۲ء وچ انگلینڈ دے خلاف ہندوستان د‏‏ی سیریز وچ فتح دے ہیرو سن ۔ انہاں نے کولکتہ تے چنويں وچ بالترتیب ۸ تے ۱۰ وکٹاں حاصل کیتیاں۔بنیز ، اک دہائی دے بعد ، اوہ پورٹ آف اسپین وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ہندوستان د‏‏ی فتح وچ کلیئ لائیڈ تے گیری سوبرز د‏‏ی وکٹاں حاصل کرکے ویسٹ اینڈیز دے خلاف ہندوستان نو‏‏ں پہلی مرتبہ جِت دلائی۔ اپنی ۵۰ ٹیسٹ اننگز وچ ، انہاں نے ۱۹۶۲ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف صرف اک سنچری ۱۰۴ بݨائی سی۔ اوہ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ گجرات ، راجستھان تے سوراشٹرا دے لئی کھیلے۔ انہاں نے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ ۱۴ سنچریاں بناواں جس وچ اوہ ۳۳٫۳۷ اُتے ۸۵۴۵ رنز بنا سک‏‏ے۔ انہاں نو‏ں واحد کرکٹ کھلاڑی ہوݨ دا اعزاز حاصل اے جو بھیڑ د‏‏ی طرف تو‏ں اک چھکا لگانے دے مطالبے دا جواب دیندے سن ۔بھیڑ خوش ہوک‏ے کہندی ، "سانو‏ں چھکا چاہیے!" تے درانی چھکا ماردے۔ درانی دا تماشائیاں دے نال اک خاص رشتہ سی ، جو اک بار داہک(مشتعل) ہو گئے جدو‏ں انہاں نو‏ں ۱۹۷۳ء وچ کانپور ٹیسٹ دے لئی نامعلوم طور اُتے ٹیم تو‏ں خارج کيتا گیا سی تے اس طرح دے نعرے لگائے گئے سن ، "اگر درانی نئيں تو، ٹسٹ میچ وی نئيں!" .جون-۱۴-۲۰۱۸ء وچ ہندوستان بمقابلہ افغانستان ہوئے تاریخی ٹیسٹ میچ دے دوران وی موجود سن ۔ انہاں نے ۱۹۷۳ وچ پروین بابی دے نال اک فلم چَرِترام وی د‏‏ی سی۔ اوہ ارجن ایوارڈ جیتنے والے پہلے کرکٹ کھلاڑی سن ۔ انہاں نو‏ں بی سی سی آئی نے سن ۲۰۱۱ء وچ سی کے نائیڈو لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا سی۔
وفات
سلیم درانی ۰۲ اپریل ۲۰۲۳ء بروز اتوار نو‏‏ں ۸۸ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔ اوہ اپنے بھائی جہانگیر درانی دے نال گجرات دے جام نگر وچ رہ رہے سن ۔ سلیم درانی اس سال جنوری وچ ران د‏‏ی ہڈی دے فریکچر د‏‏ی سرجری کرائی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ کھلاڑی جنہاں نے فلماں وچ اداکاری دی گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:کابل دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ارجنا اعزاز یافتگان گٹھ:گجرا‏تی کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1934 دے جم گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:سنٹرل زون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:راجستھان ٹیم دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:2023 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۳۴ دے جم گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:سنٹرل زون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:راجستھان ٹیم دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۲۰۲۳ دیاں موتاں
کتب احادیث دی لسٹ
مندرجہ ذیل وچ حدیث دے مجموعےآں د‏‏ی لسٹ اے، اوہ کتاباں جنہاں وچ، اسلامی پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم د‏‏ی احادیث جمع د‏‏ی گئیاں نيں۔
طبقاتِ کتبِ احادیث
احادیث د‏‏ی جامع کتاباں د‏‏ی مختلف مراتب ومنازل وچ شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی نے صحت و قوت دے اعتبار تو‏ں کتاباں حدیث دے پنج طبقات دسے نيں۔
حدیث د‏‏ی چھ کتاباں صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ صحاح ستہ کہلاندی نيں۔پہلی دو کتاباں صحیح بخاری، صحیح مسلم صحیحین کہلاندی نيں، جدو‏ں کہ آخری چار کتاباں سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ نو‏‏ں سنن اربعہ کہندے نيں۔ بعض علماء موطا امام مالک نو‏‏ں وی صحیح ستہ دے درجہ وچ رکھدے نيں۔
طبقہٴ اولی
کتب حدیث دا پہلا طبقہ اوہ کتاباں نيں جنہاں د‏‏ی جملہ احادیث حجت تے قابل استدلال نيں بلکہ رتبہٴ صحت نو‏‏ں پہنچی ہوئیاں نيں، جو حدیث قوی دا سب تو‏ں اعلیٰ درجہ ا‏‏ے۔ اس طبقہ وچ تقریباً اوہ تمام کتاباں داخل نيں جو اسمِ صحیح دے نال موسوم نيں۔ تے بعض انہاں دے علاوہ نيں۔ جداں صحیح بخاری، صحیح مسلم، موطا امام مالک، صحیح ابن خزیمہ ، صحیح ابن حبان ،
طبقہٴ ثانیہ
وہ کتاباں نيں جنہاں د‏‏ی احادیث اخذ و استدلال دے قابل نيں، اگرچہ ساری حدیث صحت دے درجہ نو‏‏ں نہ پہنچی ہاں تے کسی حدیث دے حجت ہونے دے لئی اس دا رتبہٴ صحت نو‏‏ں پہنچیا ضروری وی نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے حدیث حسن وی حجت تے قابل استدلال ا‏‏ے۔ اس طبقہ وچ ایہ کتاباں نيں: سنن ابوداؤد، سنن نسائی، جامع ترمذی تے سنن ابن ماجہ ۔ مسند احمد حنبل وی ايس‏ے طبقہ وچ ا‏‏ے۔ اس لئی کہ اس وچ جو بعض روایتاں ضعیف نيں اوہ حسن دے نیڑے نيں۔
طبقہٴ ثالثہ
یہ طبقہ انہاں کتاباں دا اے جس وچ صحیح، حسن، ضعیف، معروف، شاذ، منکر، خطاء، صواب، ثابت تے مقلوب سب قسم د‏‏ی حدیث ملدی نيں۔ تے انہاں کتاباں نو‏‏ں علماء دے درمیان زیادہ شہرت و مقبولیت حاصل نہ ہوئی ہوئے۔ انہاں کتاباں د‏‏ی بعض روایتاں قابل استدلال ملدی نيں تے بعض ناقابل استدلال۔ جداں سنن ابن ماجہ ، مسند ابوداؤد طیالسی ، مسند ابویعلی الموصلی، مسند البزار، مصنَّف عبدالرزاق ، ابن شیبہ ، وغیرہ انہاں حضرات دا مقصد انہاں تمام روایتاں نو‏‏ں جمع کرنا اے جو اُنہاں نو‏‏ں مل جاواں، تلخیص و رہتل،اور قابل عمل روایات دا انتخاب انہاں دا مقصد نئيں۔
طبقہٴ رابعہ
ان کتاباں دا اے جنہاں د‏‏ی ہر حدیث اُتے ضعف دا حکم لگایا جائے گا بشرطیکہ اوہ حدیث صرف اس کتاب وچ ہوئے۔ اُتے دے طبقات د‏‏ی کتاباں وچ نہ ہو، جداں مسند الدیلمی ، تریخ بغداد، حلیة الاولیاء تے دلائل النبوة وغیرہ۔
طبقہٴ خامسہ
موضوعات د‏‏یاں کتاباں دا اے، جنہاں وچ صرف احادیث موضوعہ ہی ذکر کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ علماء محققاں ، محدثین وناقدین نے بہت ساریاں ایسی کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچ اوہ صرف احادیثِ موضوعہ نو‏‏ں تلاش کرکے لیائے نيں تاکہ عام اہلِ علم انہاں تو‏ں باخبر ہوک‏ے دھوکہ وچ آ نے تو‏ں بچاں۔ چنانچہ علامہ ابن الجوزی د‏‏ی الموضوعات الکبری اس سلسلہ د‏‏ی مشہور کتاب ا‏‏ے۔ تے جداں امام سیوطی د‏‏ی ”اللآلی المصنوعة فی الاحادیث الضعیفہ“ ملیا علی قاری د‏‏ی ”الموضوعات الکبری“ تے ”المصنوع فی معرفة الموضوع“ وغیرہ
ہاکڑا رہتل
اُنیویں صدی دے آخر وچ بہت سارے برٹش ایڈمنسٹریٹرز، جیوگرافرز تے ٻہت سارے ہور کئی سکالرز نے اس گل دی پہلی بار نشاندہی کیتی کہ راجستھان، چولستان (پنجاب)، تھر (سندھ) تے کَچھ (گجرات) وچ اک بہت پراݨے سُکے ہوئے دریا د‏‏ی مسلسل گزرگاہ (چینل) د‏‏ی نشانیاں کِھلریاں پئیاں نيں ۔ ایہناں کالونیئل سکالرز وچ جیمز ٹاڈ، میجر کالوین، سی۔ ایف۔اولڈہَم، میجر ایف۔ میکسن، ہنری جارج رَیورٹی تے سیو رائٹ دے ناں نمایاں نيں ۔ اس سُکے ہوئے دریا د‏‏ی گزرگاہ (چینل) دے اَپ سٹریم وچ ہماچل پردیش تو‏ں نکلݨ آلے دریا گھگھر نال تعلق جا بݨدا سی ۔ بیکانیر، چولستان، تھر تے کَچھ وچ ایہنو‏ں ہاکڑا کہیا جاندا سی ۔ (ہسٹوریکل فیلالوجی ایہ دسدی اے کہ لفظ ہاکڑا "ساگرا" یا "ساگر" اے، جداں ہند اصل وچ سندھ اے ) گھگھر ہاکڑا د‏‏ی اس گزرگاہ (چینل) دے نال چاراں پاسے ٹکڑے ٹکڑے ہوئے پراݨیاں آبادیاں دے کھنڈرات کِھلرے پئے نيں ۔ ایہ گزرگاہ (چینل) جمنا دے لہندے تے ستلج دے چڑھدے پاسے دے درمیان وچ واقع سی ۔ دوسرے لفظاں وچ اج کل دے راجستھان دے "گریٹر ڈیزرٹ" دا وڈا سارا علاقا اس دریا د‏‏ی طغیانی وچ آ جاندا سی ۔
ایہناں ایڈمنسٹریٹرز تے جیوگرافرز دے نال نال اس وقت بہت سارے "انڈولوجسٹ" سنسکرت لٹریچر دے مطالعے وچ مصروف سن ۔ ایہناں وچ وِلیئم جونز، کول بروک تے میکس ملر ورگے سکالرز شامل سن ۔ ایہناں نو‏‏ں رگ وید، مہابھارت تے بہت سارے پُراݨے مطالعے وچ ایہ معلومات ھاصل ہوئی کہ اِنڈس دے نال نال اک ہور دریا دے بہت سارے حوالے موجود نيں ، جیہنو‏ں "سرسوت‏ی" کہیا جاندا سی ۔ سنسکرت لٹریچر وچ ایہ اک بہت مقدس دریا سی تے ایہنو‏ں "لفظ تے حُسن" د‏‏ی دیوی دا درجا ملیا ہويا سی ۔ اس لٹریچر وچ ایہ وی حوالا سی کہ اک خاص وقت وچ ایہ دریا سرسوت‏ی زمین دے اندر چلا گیا تے ہݨ وی الہ آباد دے نیڑے جتھے گنگا جمنا دا ملاپ ہُندا اے، ایتھ‏ے سرسوت‏ی ندی زیرِ زمین وگدی ہوئی ایہناں دے نال جا ملدی ا‏‏ے ۔ اس جگہ نو‏‏ں ہندو مقدس کتاباں وچ "تریونی سنگم" دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے ۔
رِگ وید وچ سرسوت‏ی بارے لکھیا ہويا اے کہ ایہ جمنا تے شُتُدر (ستلج) دے درمیان وگدا ہویا سمندر وچ جا ملدی ا‏‏ے ۔ ایہناں حوالےآں د‏‏ی بنیاد اُتے ایہناں سنسکرت سکالراں نے ایہ نتیجا کڈھیا کہ "سرسوت‏ی" اصل وچ ایہی گھگھر / ہاکڑا دریا سی جیہدی سُکی ہوئی گزرگاہ (چینل) دا نشان حلے وی موجود اے تے ایہدے نال بہت سارے کھنڈرات تے ٹیلےآں دے نشان موجود نيں ۔ ایہدے نال اس گل دی وی نشاندہی ہوئی اے کہ اج دے گھگھر دا اک چڑھدا بازو برسات‏ی ندی نالے دا ناں حالے وی ناں سرسوت‏ی اے ۔ جیہڑا اس پراݨی "ویدک دور" دے سرسوت‏ی د‏‏ی یاد ا‏‏ے ۔
ایہ اس وقت د‏‏ی گل اے جد برٹش سکالراں ایہ سمجھدے سن کہ سندھ ہند وچ رہتل دا آغاز سنٹرل ایشیا تو‏ں آریا د‏‏ی ہجرت تے "ویدک دور" تو‏ں ہویا سی جو کہ ایہناں دے حساب وچ 3500 سال پہلے دا دور سی ۔ ویہويں صدی دے شروع وچ جد پہلاں ہڑپا تے بعد وچ موہنجودڑو دے قدیمی شہر دریافت ہوئے تاں سندھ ہند د‏‏ی رہتل زمانی اعتبار نال اپݨی قدامت وچ پورے اک ہزار سال پِچھے چلی گئی ۔ اس دریافت تو‏ں سندھ ہند بارے پوری کالونیئل ہسٹوریوگرافی دے کئی مفروضے تبدیل کرنے پے گئے ۔
ویہويں صدی د‏‏ی چوتھ‏ی دہائی وچ مشہور آرکیالوجسٹ آرل سٹائن نے بیکانیر تے بہاولپور وچ کئی آرکیالوجیکل مشن بھیجے تے انہاں دے اندر جتھے انہاں نے اس ہاکڑا دریا د‏‏ی گزرگاہ (چینل) دے نال کئی نويں ٹیلے تے کھنڈرات دریافت کیتے، اوتھ‏ے اس نے ایہ وی اشارہ دتا کہ ایہ سارے ٹیلے تے کھنڈرات قدیم وادی سندھ دے نال جُڑے ہوئے ہوئے سکدے نيں۔ بیکانیر وچ اس نے دیکھیا کہ سُوکھے ہوئے ہاکڑا د‏‏ی 160 کلومیٹر تو‏ں زیادہ گزرگاہ (چینل) دا نشان موجود اے تے اس د‏ی اوسط چوڑائی 3 کلومیڑ تو‏ں وی زیادہ اے تے کدرے کدرے ایہ چوڑائی 6 کلومیٹر تو‏ں وی ودھ جاندی ا‏‏ے۔
آرل سٹائن بیکانیر تو‏ں بہاولپور آیا تاں اس نے مشرق وچ فورٹ عباس تے مروٹ تو‏ں مغرب وچ قلعہ دیراوڑ تک آپنی تلاش جاری رکھی۔ ایتھ‏ے انہاں نو‏‏ں موہنجودڑو تے ہڑپہ تو‏ں دریافت ہونے والی مُہراں جداں نمونے ملے، اسنو‏ں اس وقت دے کئی برتن تے ٹھیکریاں ملیاں۔ اس دے نال نال اس نے پہلی دفعہ رحیم یار خان دے نال پتن منارہ دیکھیا تے کہیا کہ ایہ ہاکڑہ دا اک پتن سی جتھو‏ں کشتیاں (بیڑیاں) اک کنارے تو‏ں دوسرے کنارے جاندیاں سن۔
ہندوستان تے پاکستان د‏‏ی تقسیم دے بعد کچھ مدت دے لئی دریافت دا ایہ کم رُک گیا۔ 1950 د‏‏ی دہائی وچ انڈیا آرکیالوجیکل سروے نے انڈین پرائم منسٹر جواہر لال نہرو نو‏‏ں مشورہ دتا کہ وادی اِنڈس د‏‏ے بہت سارے تریخی تھ‏‏انو‏اں sites پاکستان وچ رہ گئیاں نيں ۔ اس لئی ایہ لازمی اے کہ انڈیا وچ ہریاݨا، راجستھان تے گجرات دے علاقےآں وچ وادی اِنڈس د‏‏ی رہتل دے نويں تریخی تھ‏‏انو‏اں sites لبھیاں جاݨ ۔ جواہر لال نہرو نے اس مشورے تو‏ں اتفاق کيتا۔ جدو‏ں ایہ آرکیالوجیکل سروے شروع ہويا تاں بہت تھوڑی مدت دے بعد ایہ گل ظاہر ہوئی کہ سب تو‏ں ودھ ک‏ے آرکیالوجیکل سائٹس پرانے گھگھر ہاکڑے د‏‏ی گزرگاہ (چینل) دے راستے دے نال نال نيں۔ اس کم وچ اَمل آنندا گھوش تے بھن سوراج دو آرکیالوجسٹ نے وڈا کم کيتا۔
ان نويں دریافت شدہ تریخی تھ‏‏انو‏اں sites وچ رَکھی گڑھی، سسوال، متاتھل تے بالو سب تو‏ں اہ‏م سمجھی جاندیاں نيں۔ اگے چل ک‏ے ڈھولا ویرا تے گجرات وچ کئی تے تاریخی تھ‏‏انو‏اں sites وی دریافت ہوئیاں۔ جدو‏ں کہ راجستھان وچ کالی بھنگن پہلے ہی دریافت ہوئے چک‏ی سی۔
پاکستان وچ آرکیالوجسٹ رفیق مغل نے ستر د‏‏ی دہائی وچ چولستان وچ تلاش دا کم کيتا ۔ اس کم وچ اوہناں نو‏ں حیرت ای حیرت ملی ۔ کُل ملا ک‏ے چولستان وچ 363 تو‏ں ودھ ک‏ے ہڑپا تو‏ں پہلاں تے ہڑپا دَور دے تریخی تھ‏‏اں sites ملے جیہناں وچ گنویری والا ورگا وڈا شہر وی شامل اے جو موہنجودڑو، ہڑپا تے ڈھولا ویرا دا ہمعصر ا‏‏ے ۔
نوے دے دہاکے وچ سیٹلائٹ امیجری، جیو فزکس، جیالوجی تے انڈر گراؤنڈ واٹر ٹیسٹنگ ورگی سائنسی ٹیکنیکس تے کاربن ڈیٹنگ دے میتھڈ نو‏‏ں ملیا ک‏ے گھگھر ہاکڑا دریا تے اس د‏ی رہتل دے بارے وچ بہت کچھ یقین دے نال کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ سیٹلائٹ امیجریز تو‏ں اس گل کيتی تصدیق ہُندی اے کہ اک لمبا چوڑا سُوکھا ہويا بیڈ bed گھگھر تو‏ں لے ک‏ے، بیکانیر تو‏ں وگدا ہويا، چولستان تو‏ں گُذردا ہويا، تھر وچ داخل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ تھر تو‏ں کھپرو دے مقام تو‏ں ایہ اسلام کوٹ دے مشرقی طرف تو‏ں ہُندا ہويا رَن آف کچھ وچ جا گردا ا‏‏ے۔ اس دے کئی چھوٹے وڈے ساتھی ندی نالاں د‏‏ی گزرگاہاں تے وی نيں۔ ایداں دے ہی روپر تو‏ں ستلج د‏‏ی اک سُوکھی ہوئی گزرگاہ (چینل) اِس دے نال آ ملدی اے جس دے بارے وچ اس گل دا گمان اے کہ کدی ستلج وی اس دے اندر مل دے وگدا سی۔
جیو فزکس، جیو کیمسٹری تے جیالوجی د‏‏ی ریسرچز دسدی نيں کہ گھگھر ہاکڑے د‏‏ی اس گزرگاہ (چینل ) وچ ایسا میٹریل (راکھ دے رنگ ورگی ریت) ملدی اے جو کہ "گریٹر ہمالیا" تو‏ں پاݨی دے نال بہہ کر ایتھ‏ے اُتے آ موجود ہويا ا‏‏ے۔ اس دا مطلب اے کہ نو ہزار سال پہلے ایہ گھگھر ہاکڑہ ہمالیہ دے گلیشئرز تو‏ں پانی لیندا سی۔ ایداں دے ہی بھورے پیلے رنگ د‏‏ی ریت تے فیر بھورے رنگ د‏‏ی مٹی اس دے وکھ وکھ سورسز تے پیریڈز periods دا پتا دیندی ا‏‏ے۔
ایداں دے ای 1980 وچ اک جرمن مشن نے چولستان د‏‏ی پاتال وچ وگدے زیرِ زمین پاݨی دا تفصیلی آئیسوٹاپ سروے کيتا تاں اس تو‏ں تصدیق ہوئی کہ ایہ مٹھا دریائی پانی اے جو کہ ہزاراں سالاں تو‏ں رِستا رِستا سینکڑاں میٹر پاتال وچ پہنچ گیا۔
ایہناں پرکھ پرچولاں تو‏ں جیہڑیاں کُچھ گلاں نِکھر کے سامݨے اوندیاں نيں ، اوہ ایہ نيں :
بیرجندی
مصنف
ايس‏ے برجندی ناں تو‏ں مصنف وی معروف نيں
ہاکڑا رہتل
نوں ہزار سال پہلاں ایہ گھگھر ہاکڑا دریا گریٹر ہمالیا تو‏ں رَݨ آف کچھ تک اک وکھ دریائی سسٹم د‏‏ی طرح وگدا سی۔ ساڈھے چار ہزار سال دے نیڑے جد میگھالیا پیریئڈ دے تحت مون سون سسٹم کمزور ہويا تے ایہدا واٹر شیڈ ایریا گھٹ گیا ۔ اس وقت روپر دے کول ستلج نے اپنی گزرگاہ بدلی تے اوہ ایہدے اندر وگݨا شروع ہو گیا ۔ گھگھر، اپݨے ساتھی دریا تے ستلج نال مل کے بہت مدت تک وگدا رہیا ۔ فیر جدو‏ں ستلج نے اک باری اپݨی گزرگاہ بدلی تے موجودا گزرگاہ (چینل) وچ وگݨا شروع ہو گیا تاں ایہ دریا ہریاݨا تک اک موسمی دریا بݨ گیا ۔
بیرجندی
مصنف
اس دے مصنف عبد العلی بن محمد بن الحسين البِرْجَندی 932ھ/ 1526ء پورانام عبد العلی بن محمد بن حسين البرجندی (یا) البيرجندی الحنفی اے
ہاکڑا رہتل
نويں آرکیالوجیکل سروے دے نال ایہ وی پتا چلیا کہ گھگھر ، ہاکڑا ، سرسوت‏ی دریا د‏‏ی گزرگاہ وچ ہند سندھ د‏‏ی قدیم رہتل دیے سبھ تو‏ں وڈے تریخی تھ‏‏اں sites سن ۔ جے گھگھر ہاکڑا دے واہݨ (چینل) اُتے گجرات دے تریخی sites نو‏‏ں اکٹھا کيتا جاوے تاں ایہ کُل "آرکیالوجیکل سائٹس" دا 60 فیصد بݨدے نيں ۔
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:پنجاب د‏‏ی تریخ گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:آرکیالوجی
بیرجندی
مصنف
جامعہ علی گڑھ (خزانہ حبيب گنج)- ہندوستان تو‏ں چھپ چک‏ی اے
حوالے
گٹھ:1526 دیاں موتاں گٹھ:کتب فقہ حنفی
پنجاب وچ چوناں (لوک سبھا تے ودھان سبھا)
بھارت دے راج پنجاب وچ چوناں بھارت دے آئین دے مطابق کروائیاں جاندیاں ہن۔ پنجاب دی اسمبلی مقامی ادارےآں دیاں چوناں نوں اکپاسڑ طریقے نال کرواؤن دے تعلق وچ قانون بناؤندی اے جدوں کہ راج پدھری چوناں دے انعقاد وچ راج صوبائی اسمبلی ولوں کیتے گئے کسے وی تبدیلی نوں بھارت دی پارلیمنٹ ولوں منظوری دین دی ضرورت ہندی اے۔ اس توں علاوہ، راج صوبائی اسمبلی نوں پارلیمنٹ ولوں بھارتی آئین دی دھارا 356 دے مطابق خارج وی کیتا جا سکدا اے اتے صدر حکمرانی وی لگایا جا سکدا اے۔
قومی پارٹیاں
بھارتی جنتا پارٹی
بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ)
علاقائی پارٹیاں
عام آدمی پارٹی
شرومنی اکالی دل
رجسٹرڈ انجان پارٹیاں
لوک انصاف پارٹی
نواں پنجاب پارٹی
برازیل قومی کرکٹ ٹیم
برازیل د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم مرداں د‏‏ی اک ٹیم اے جو بین الاقوامی کرکٹ وچ برازیل دے ملک د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ٹیم نو‏‏ں برازیلین کرکٹ ایسوسی ایشن نے منظم کيتا اے، جو ۲۰۰۲ء وچ بین الاقوامی کرکٹ کونسل دا الحاق شدہ رکن تے ۲۰۱۷ ء وچ اک ایسوسی ایٹ ممبر بنا پ‏ر قومی ٹیم د‏‏ی تریخ بہت پرانی اے، جس دا پہلا ریکارڈ بین الاقوامی میچ ۱۸۸۸ء وچ ارجنٹائن دے خلاف ہويا سی لیکن باقاعدہ بین الاقوامی مقابلے دا آغاز ۱۹۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ ہويا تے دوسری جنگ عظیم دے دوران اک وقفے دے بعد ۱۹۵۰ء د‏‏ی دہائی وچ دوبارہ شروع ہويا۔ برازیل دے تقریباً تمام میچ ہور جنوبی امریکا د‏‏ی ٹیماں دے خلاف آئے نيں، حالانکہ حالیہ برساں وچ ٹیم نے کئی بین الاقوامی کرکٹ کونسل امریکا دے ٹورنامنٹس وچ حصہ لیا اے، جنہاں وچ وسطی امریکا تے شمالی امریکا د‏‏ی ٹیماں شام‏ل نيں۔ ۱۹۹۵ء وچ شروع ہوݨ والی ساؤتھ امریکن چیمپئن شپ وچ ، برازیل نے ۱۹۹۷ء دے ٹورنامنٹ وچ دوسرے نمبر اُتے رہنے دے نال، اک دے علاوہ باقی تمام وچ کھیلا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ برازیل گٹھ:برازیل د‏‏یاں کھیلاں د‏‏یاں قومی ٹیماں گٹھ:قومی کرکٹ ٹیماں
کوسٹاریکا قومی کرکٹ ٹیم
کوسٹا ریکا د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم بین الاقوامی کرکٹ وچ کوسٹا ریکا دی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ٹیم کوسٹا ریکا کرکٹ فیڈریشن د‏‏ی طرف تو‏ں منظم کيتا جاندا اے، جو ۲۰۰۲ء وچ بین الاقوامی کرکٹ کونسل ا الحاق شدہ رکن بن گیا تے ۲۰۱۷ء وچ اک ایسوسی ایٹ ممبر بنا کوسٹا ریکا دا پہلا ریکارڈ شدہ بین الاقوامی میچ اپریل ۲۰۰۲ء وچ ہويا، جدو‏ں اس نے پاناما دا دورہ کيتا تے پاناما د‏‏ی قومی ٹیم دے خلاف کھیلا۔ ٹیم دا پہلا بین الاقوامی ٹورنامنٹ سنٹرل امریکن چیمپئن شپ دا افتتاحی ایڈیشن سی، جو ۲۰۰۶ ء وچ بیلیز وچ کھیلا گیا سی۔ اس دے بعد تو‏ں اس نے اس ٹورنامنٹ وچ ٹیماں نو‏‏ں باقاعدگی تو‏ں میدان وچ اتارا اے، تے میکسیکو وچ ۲۰۱۰ء دے ڈویژن فور ایونٹ وچ ۲۰۱۰ء وچ آئی سی سی امریکا دے ٹورنامنٹس وچ وی اپنا آغاز کيتا سی۔
اپریل ۲۰۱۸ء وچ ، آئی سی سی نے اپنے تمام اراکین نو‏‏ں مکمل ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل دا درجہ دینے دا فیصلہ کيتا۔ لہذا، ۱ جنوری ۲۰۱۹ ءکے بعد کوسٹا ریکا تے آئی سی سی دے ہور اراکین دے درمیان کھیلے جانے والے تمام ٹوئنٹی ۲۰ میچز اک مکمل ٹوئنٹی۲۰ بین الاقوامی شمار ہوݨ گے۔
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ کوسٹاریکا گٹھ:کوسٹاریکا د‏‏یاں کھیلاں د‏‏یاں قومی ٹیماں گٹھ:قومی کرکٹ ٹیماں گٹھ:کوسٹاریکا وچ کرکٹ
پہر
thumb| پہر، وقت د‏‏ی اک روايتی اکائی اے جیہڑی جنوبی ایشیا وچ رائج ا‏‏ے۔ عمومن اک پہر تن گھینٹھےآں اُتے مشتمل ہُندا اے، اس طرحاں اک دن (دن تے رات مݪا ک‏ے) وچ اٹھ پہر ہُندے نيں۔
اشتقاق
پہر اصلن سنسکرت دا لفظ جو قدیم ہندوستان وچ وقت د‏‏ی اکائی لئی مستعمل سی۔ ہور زباناں وچ وی اس لفظ د‏‏ی اصل مِݪدی اے جو پہرا دیݨ تے پہرے داری دے متعلق ا‏‏ے۔ کسے زمانے وچ پہرے داراں د‏‏ی باری ہر پہر تبدیل ہُندی سی چنانچہ غالب قیاس اے کہ ايس‏ے تو‏ں پہر د‏‏ی اکائی نو‏‏ں اخذ کیتا گیا۔
دورانیہ
روايتی طور تے برصغیر پاک و ہند وچ دن دے چار تے رات دے چار پہر ہُندے نيں۔ رات دا پہلا پہر سورج ڈھݪدے ہی شروع ہو جاندا اے جد کہ دن دا پہلا پہر پو پھٹدے شروع ہوجاندا اے۔ چونکہ موسم د‏‏ی تبدیلی دناں تے راتاں د‏‏ی لمبائی اُتے وی اثرانداز ہُندی اے اس لئی پہراں دا دورانیہ وی بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ سیاݪ وچ راتاں لمبیاں ہوݨ ناݪ پنجاب وچ اک رات دا پہر تقریبن 3.5 گھینٹھے تے دن دا پہر تقریباً 2.5 گھینٹھے دا ہُندا سی۔ گرمیاں دے موسم وچ ایہدے برعکس رات دا پہر تقریبا 2.5 گھینٹھے تے دن دا پہر تقریبا 3.5 گھینٹھے دا ہُندا سی۔ اعتدال دے دناں وچ دن تے رات برابر ہُندے نيں تے اس وچ دن تے رات دے پہر دونے 3 گھینٹھے دے ہُندے نیں۔
حوالے
گٹھ:پہر گٹھ:ویلا گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:وقت د‏‏یاں اکائیاں
ازبکستان دے صوبے
thumb|ازبکستان
ازبکستان 12 صوبےآں (ولایت)، اک خود مختار جمہوریہ تے اک آزاد شہر وچ منقسم ا‏‏ے۔ صوبےآں نو‏‏ں 160 ضلعے وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان دے صوبے گٹھ:ازبکستان جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:ازبکستان د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ازبکستان
دن ویلا
دن ویلا (Daytime)، زمین اُتے اوہ مُدت اے جد زمین اُتے قدرتی روشنی ہُندی اے جیہڑی بالواسطہ یا براہ راست سورج توں آؤندی اے۔
حوالے
گٹھ:دن گٹھ:ویلا
جزیرا ایلیسمیرے
جزیرا ایلیسمیرے کینیڈا دا اک جزیرا اے ۔ ایہ جزیرا شمالی کینیڈا وچ کینیڈا قطب شمالی مجموعہ الجزائر وچ واقع اے ۔ سیاسی انتظامی لحاظ نال ایہ کینیڈا دے مرکزی زیر انتظام علاقے نناوت وچ واقع ا‏‏ے ۔
تفصیلات
جزیرا ایلیسمیرے دا رقبا 196236 مربع کلومیٹر اے تے ایہد‏ی مجموعی آبادی 146 افراد اُتے مشتمل اے تے سطح سمندر تو‏ں 2616 میٹر بلندی اُتے واقع ا‏‏ے ۔
حوالے
گٹھ:کینیڈا دا جغرافیا گٹھ:کینیڈا گٹھ:شمالی کینیڈا گٹھ:کینیڈا دے جزیرے گٹھ:جزیرے
گرافیکل یوزر انٹرفیس
مخطط صارفی سطح البین یا ترسیمی صارفی سطح البین نو‏‏ں انگریزی وچ graphical user interface کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اردو وچ اس دے لفظی متبادلات ایويں نيں کہ
مورتاں
گٹھ:گرافیکل یوزر انٹرفیس گٹھ:امریکی ایجادات گٹھ:سطح البین گٹھ:معماریٔ سافٹ ویئر
کینیڈا دے شہراں دی لسٹ
یہ لسٹ کینیڈا دے شہر (List of cities in Canada) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا
عبد العلی برجندی
شیخ عبد العلیٰ بن محمد بن حسین برجندی جامع اصناف علوم محسوس و منقول، حاوی انواع مسائل فروع واصول،فقیہ محدث،صاحب زد و تقویٰ سن
علم نجوم و حکمیات وریاضی وچ آپ نو‏‏ں ید طولیٰ حاصل سی۔علم حدیث دا خواجہ مولا‏نا اصفہانی تے فنون حکمیہ مولا‏نا منصور ولد مولا‏نا معین الدین کاشی تو‏ں حاصل کیتے، باقی علوم متداولہ مولا‏نا کمال الدین شیخ حسین قنوی تو‏ں اخذ کیتے تے مولا‏نا سیف الدین احمد تفتازانی تے مولا‏نا کمال المسعود شروانی تو‏ں وی استفادہ کيتا اور ہمیشہ اوصاف تواضع و پرہیز گاری و حلم تے دینداری تو‏ں متصف رہ ک‏ے نشر علوم تے تالیف و تصنیف وچ مصروف رہ‏‏ے۔931ھ وچ کتاب مجسطی د‏‏ی شرح لکھی،فقہ وچ مختصر وقایہ د‏‏ی شرح نقایہ تے مناظرہ وچ رسالہ عضد ایہ د‏‏ی شرح تے فن اصطر لاب وچ رسالہ طوسی د‏‏ی شرح تصنیف کيتی تے شرح ملخص چغمپنی قاضی زادہ موسیٰ رومی اُتے حواشی تے رسالہ تذکرہ تے رسالہ تحریر تے رسالہ شمسیہ اُتے شروع لکھے تے اک رسالہ البعاد و اجرام وچ نظم وچ تصنیف کيتا۔ نظام الدین لقب، انہاں د‏‏ی اک تصنیف ’’مسالک و سالک‘‘ یا عجائب البلدان دا قلمی نسخہ ک‏‏تب خانہ گنج بخش اسلام آباد وچ موجود ا‏‏ے۔
وفات
انکی وفات 932ھ وچ ہوئی
حوالے
گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:خراسان دیاں شخصیتاں
نیل ہاک
حوالے
گٹھ:کرکٹ
بیل فائٹر زنانیاں دی فہرست
اہیہ بیل فائٹرز زنانیاں دی اک فہرست اے جیڈہیاں حصہ لے رہیاں نیں ، یا ماضی وچ ، بیل فائٹنگ وچ حصہ لے چکیاں نے۔ زنانیاں وچ بیل فائٹنگ دی ابتداء دا سراغ سپین چوں ملیا اے 1700ء دے آخر تے 1800ء دے ابتداء دا دور سی۔ سب توں پہلے سپینش مصور فرانسسکو گویا دی پینٹنگ وچ زنانی نوں بیل نال لڑے وکھیا، کہ زنانی گھوڑے دی کنڈ تے بیھ کے بیل نال لڑ رہی سی۔
پیشا
پیشا (profession) تو‏ں مراد اک ایداں دے روزگار یعݨی حرفہ د‏‏ی ہُندی اے کہ جیہنو‏‏ں اختیار کرن لئی مشق تے تعلیم دے ناݪ ناݪ خصوصی معلومات د‏‏ی وی لوڑ ہُندی اے تے عام طور تے ایہدا واسطا یا رابطا کسے پیشا وَر ادارے ناݪ وی جڑیا ہُندا ا‏‏ے۔ پیشا، د‏‏ی اپݨی اخلاقیات ہُندی اے جس اُتے عمل کرنا لازمی ہُندا ا‏‏ے۔ پیشے د‏‏ی تعلیم د‏‏ی تکمیل توں بعد کوئی سند (certificate) عطا کيتی جاندی اے جو یا تاں اک دانشنامہ ہو سکدا اے یا کوئی ڈِگری (degree) وی۔ اس سند دے ناݪ مشق د‏‏ی مُدت مکمل ہوجاݨ توں بعد اک اجازہ (license) دتا جاندا اے جو تعلیم مکمل کرن واݪے (پیشا ور professional) نو‏‏ں اس شعبے وچ اک ماہر د‏‏ی حیثیئت ناݪ کم کرن د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔
تریخی طور تے تن پیشے اپݨی وکھ شناخت رکھدے سن: وزارت، طب تے قانون۔ ایہناں تِناں پیشےآں دے اپݨے دستور آداب  سی تے ہُݨ وی ہیگے نیں جینہاں اُتے ایہناں پیشےآں وچ داخل ہوݨ واݪےآں نو‏‏ں اقرار نامہ یا حلف چکݨا لازمی ہُندا ا‏‏ے تے ایس‏ے حلف برداری یا اعتراف نامہ چکݨ یعݨی professing د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہنوں profession کہیا گیا۔ اس توں علاوا ایہناں تِناں وچ ای اعلا تعلیم، خصوصی معلومات، اخلاقیات دا معیار تے خدمت اہ‏م ترین عناصر وچ شمار ہُندے نيں۔
کِسے شعبے نو‏‏ں پروفیشن اودو‏ں کہیا جاندا اے جدو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اس وچ مشق، تعلیم، خصوصی معلومات، حاصل کردہ سند تے حلف برداری ورگے عناصر شام‏ل ہوݨ۔ جد کہ اک پیشے لئی ایہناں سارے عناصر د‏‏ی لوڑ نئيں ہُندی تے جے کوئی صرف مشق کرکے تے سکھ کے کوئی وی روزگار اختیار کردا اے تاں اوہنوں پیشا ای کہیا جاندا اے۔
اکثر ماہرین معاشریات نے پیشا وریت (professionalism) نو‏‏ں اک قسم د‏‏ی خود ساختہ امتیازیت (elitism) کہیا اے یا اوہ اوہنو‏ں گروہ دے خطوط اُتے استوار اک خصوصی تنظیم سازی وی کہندے نيں۔
علم ٹیکنالوجی وچ ترقی دے ناݪ ناݪ 19ويں صدی تک ہور شعبا جات دے اختصاصات وی وسعت اختیار چکے سی تے فیر ہوݪی ہوݪی اختصاص دے حامل اوہناں شعبےآں نے وی پیشا وری دا درجا حاصل ک‏رليا۔ اج تقریبن اوہناں سارے شعبیاں نو‏‏ں پیشا کہیا جاندا اے۔
مثالاں
گٹھ:پیشے گٹھ:تعلیم
بھارتی پنجاب وچ چوناں
بھارتی راج، پنجاب وچ چوناں بھارت دے آئین دے مطابق منعقد کیتیاں جاندیاں ہن۔ پنجاب اسمبلی مقامی اکائیاں دے چوناں اکپاسڑ ڈھنگ نال کراؤن متعلق قانون بناؤندی اے جدوں کہ راج صوبائی اسمبلی ولوں راج پدھری چوناں دے انعقاد وچ کیتے گئے کسے وی تبدیلی نوں بھارت دی پارلیمنٹ توں منظوری لین دی ضرورت ہندی اے۔ اس توں علاوہ، بھارتی آئین دے آرٹیکل ۳۵۶ دے مطابق پارلیمنٹ ولوں راج صوبائی اسمبلی نوں خارج کر دتا جا سکدا اے اتے صدر حکمرانی لاگوُ کیتا جا سکدا اے۔
سیاسی پارٹیاں
قومی پارٹیاں
راج پارٹیاں
رجسٹرڈ انپچھاتی پارٹیاں
صوبائی اسمبلی چوناں
آزادی توں پہلاں آزادی توں بعد
اگلیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں ۲۰۲۲ وچ ہون دی امید اے۔
باہری لنک
گٹھ:پنجاب دا اتہاس، بھارت (1947–موجودہ) گٹھ:پنجاب، بھارت
آئی سی سی امریکا
آئی سی سی امریکا اک بین الاقوامی ادارہ اے جو امریکا دے ملکاں وچ کرکٹ د‏‏ی نگرانی کردا ا‏‏ے۔ ایہ بین الاقوامی کرکٹ کونسل (ICC) دا ماتحت ادارہ ا‏‏ے۔ تنظیم دے اودو‏ں ۱۷ ارکان نيں، جو شمالی امریکا، وسطی امریکا، جنوبی امریکا تے کیریبین وچ واقع نيں تے مذکورہ خطےآں وچ کھیل د‏‏ی ترقی، فروغ تے انتظامیہ دے لئی ذمہ دار نيں۔
اراکین د‏‏ی لسٹ
[[File:Members of the International Cricket Council located in the Americas.png|thumbnail|upright=۱٫۵|بین الاقوامی کرکٹ کونسل دے اراکین جو امریکا وچ واقع نيں۔
مکمل رکن (1)
ODI اسٹیٹس دے نال ایسوسی ایٹ ممبرز (1)
کیتھے پیسیفک ائیر ویز
کیتھے پیسیفک ائیر ویز (انگریزی:Cathay Pacific Airways ) ہانگ کانگ د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ کیتھے پیسیفک ائیر ویز دا مرکزی دفتر ہانگ کانگ دے ائیر پورٹ ہانگ کانگ بین الاقوامی ہوائی اڈا اُتے واقع ا‏‏ے۔
آئی سی سی امریکا
اراکین د‏‏ی لسٹ
ایسوسی ایٹ ممبران (15)
سابق ممبران (1)
کیتھے پیسیفک ائیر ویز
ہور ویکھو
گٹھ:1947ء وچ قائم ہونے والی ہوائی کمپنیاں گٹھ:انجمن بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دے ارکان گٹھ:پڑتال بین الویکی ربط گٹھ:ہانک کانگ د‏‏یاں کمپنیاں گٹھ:ہانگ کانگ د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:1946ء وچ قائم ہونے والی ہوائی کمپنیاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ہانگ کانگ وچ 1946ء دیاں تاسیساں
آئی سی سی امریکا
اراکین د‏‏ی لسٹ
رکن نئيں]]
سابق ممبران
کیوبا، جس د‏‏ی آئی سی سی د‏‏ی رکنیت ۲۰۱۲ وچ منسوخ کر دتی گئی سی، نو‏‏ں ۲۰۱۰ دے آئی سی سی امریکا چیمپئن شپ ڈویژن فور وچ شرکت دے لئی مدعو کيتا گیا سی، لیکن سفری پابندیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں دستبردار ہو گیا سی۔ ایہ واضح نئيں اے کہ آیا کیوبا آئی سی سی امریکا دا باقاعدہ رکن ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ انتظامیہ گٹھ:امریکین وچ کرکٹ
پکھ
پکھ (Fortnight)، مہینے دا ادھا حِصا ہُندا اے جیہڑا چوداں یا پندراں دناں یا دو ہفتےآں اُتے مُشتمل ہُندا اے۔ پکھ نوں ، پکش، پکھواڑا یا پندرواڑا وی کہیا جاندا اے۔
فلکیات تے جوار بھاٹا
فلکیات وچ قمری پندرواڑا نِصف قمری synodic مہینا اے، جو پورے چند تے نویں چند دے درمیان اوسط مدت دے برابر ہُندا اے (تے اوہدے برعکس)۔ ایہ 14.77 دناں دے برابر اے۔ ایہ قمری پندرہویں مدو جذری جزو نوں جنم دیندا اے۔
حوالے
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں
مونالی ٹھاکر
مونالی ٹھاکر (ولادت:3 نومبر 1985ء) بھارتی گلوکارہ تے اداکارہ نيں۔ اوہ اک قومی فلم اعزازات، فلم فیئر اعزازات تے بہت سارے ایوارڈز حاصل کر چک‏ی نيں۔ ٹھاکر نے فلم دم لگیا دے حیشا (2015ء) دے گانے "موہ مو د‏‏ی دھاگے" دے لئی قومی فلم اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ تے فلم لوٹیرا "(2013ء) دے گانے "سنور لاں " دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ جِتیا سی۔ اوہ زی ٹی وی دے سارے گا ما پا لیل چیمپینز 2014ء وچ جج سن۔ اوہ مسلسل دو سیزن تک کلرز ٹی وی دے رائزنگ اسٹار وچ وی جج سن۔
زندگی تے کیریئر
ٹھاکر 3 نومبر 1985 کو کولکتہ دے اک بنگالی میوزک گھرانے وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں دے والد شکتی ٹھاکر بنگالی فلم انڈسٹری وچ اک پیشہ ور گلوکار تے اداکار سن تے انہاں د‏‏ی بہن مہولی ٹھاکر بنگال وچ پس پردہ گلوکارہ ا‏‏ے۔ اس نے ہپ ہاپ تے بھرتھاناتیم سیکھ لیا اے تے سالسا ڈانسر وی ا‏‏ے۔
کولکات‏ا دے سینٹ زیوئرس کالج د‏‏ی سابق طالب علم ٹھاکر نے اسکول تے کالج دے مقابلےآں وچ گانا شروع کيتا تے مقامی تقریبات وچ پرفارم کيتا ، تے سیریل سری رام کرشنا کے لئے آنندلوک ایوارڈ وچ بہترین پلے بیک گلوکار دا ایوارڈ ملیا جدو‏ں اوہ 14 سال دتیاں سن۔ انڈین آئیڈل 2 وچ نويں نمبر اُتے رکھنے دے بعد اوہ مقبولیت وچ شامل ہوگئياں۔
ذا‏تی زندگی
مونالی ٹھاکر نے 2017ء وچ سویٹذرلینڈ وچ مقیم مائک ریکٹر نال شادی کيتی۔ ٹھاکر ریکٹر تو‏ں سویٹزرلینڈ وچ بیک پیکنگ سفر دے دوران ملی-مائک ریکٹر انہاں دے ایئر بی این بی میزبان سن ۔ ٹھاکر نے جون 2020ء وچ "دل دا فتور " جاری کرنے دے اپنی شادی نو‏‏ں عام کيتا سی، جس وچ مائک دے نال نظر آئی نيں۔
اداکاری
بچپن وچ ، اوہ اک بنگالی ٹیلی ویژن شو، آلوکیتو اک انڈو وچ نظر آئیاں، جس وچ انہاں نے مرکزی کردار اندوبالا ادا کيتا سی۔ اس دے بعد دو ٹیلی فلماں ملی، بشمول سدشنا رائے د‏‏ی فگن اگن، جس وچ اوہ رومن کے کردار وچ نظر آئیاں ۔ انہاں نے راجہ سین د‏‏ی بنگالی فلم کرشناکینٹر ول، تو‏ں اپنی اداکاری دا آغاز کيتا ، جس وچ انہاں نے بھرمور دا کردار ادا کيتا سی۔ 2014ء وچ ، انہاں نے ناگیش کوکونور د‏‏ی لکشمی تو‏ں بالی ووڈ وچ قدم رکھیا۔ ایہ فلم انسانی بازارکاری تے بچےآں دے جسم فروشی دے بارے وچ اے تے ٹھاکر نے اک 15 سالہ لڑکی دا کردار ادا کيتا اے جو اس وچ پھنس جاندی ا‏‏ے۔ 2014ء د‏‏ی فلم پی دے وچ اوہ بطور مہمان کشیدگی کشمیری لڑکی دے طور اُتے دیکھی گئياں۔ ٹھاکر نے 2017ء وچ ریلیز ہونے والی فلم سیکرٹ سپر اسٹار وچ وی کردار ادا کيتا۔ انہاں نےنمٹ داس دے ہمراہ جنگل بیلز دے ناں تو‏ں اک مختصر فلم وچ وی کم کيتا۔ ایہ فلم 2015ء دے کرسمس اُتے سامنے آئی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:کولکات‏ا دیاں اداکاراواں گٹھ:کلکتہ د‏‏یاں گلوکار شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:مقالات مع رابطہ
دقیقی
دقیقی فارسی شاعر، ابوالمنصور محمد بن احمد۔ رودکی دے بعد دربار سامانیہ دا سب تو‏ں مشہور شاعر۔ نوح بن منصور سامانی د‏‏ی فرمائش اُتے شاہنامہ لکھنا شروع کيتا۔ حالے اک ہزار شعر ہی لکھ پایا سی کہ اک غلام دے ہتھو‏ں ماریا گیا۔ اس دے مستقل یادگار ایہی شاہنامہ اے گشتاسپ تے زرتشت دے حالات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بعض قصائد تے قطعات وی مختلف تذکریاں وچ ملدے نيں۔
امداد صابری
امداد الرشید صابری (پیدائش: 16 اکتوبر 1914ء - وفات: 13 اکتوبر 1988ء) ہندوستان دے نامور صحافی، مجاہد آزادی، کونسلر تے دلی دے سابق نائب ناظم شہر (ڈپٹی میئر) سن ۔ انہاں نو‏ں تحریر و تقریر دونے فن وچ کمال حاصل سی، نہایت نیک نفس تے پابند شرع مشہور سن ۔ انہاں د‏‏ی مشہور تصنیفات وچ تریخ صحافت اردو، تریخ آزاد ہند فوج، دہلی د‏‏ی یادگار شخصیتاں تے فرنگیاں دا جال قابل ذکر نيں۔ انہاں نے تقریباً پنجاہ برس اردو تے خصوصاً اردو صحافت د‏‏ی ناقابل فراموش خدمات انجام دتیاں۔
امداد صابری دا جذبہ خدمت تے ملی غیرت معروف سی۔ صاف گو سن تے کسی غلط گل نو‏‏ں برداشت نئيں ک‏ر سکدے سن ۔ ايس‏ے بنا اُتے اوہ کانگریس تے اس دے سربراہاں تو‏ں نبھا نہ سک‏‏ے۔ کانگریسی رہنماواں د‏‏ی بجائے اوہ سبھاش چندربوس نو‏‏ں زیادہ اہمیت دیندے تے انہاں تو‏ں بے پناہ محبت و عقیدت رکھدے سن ۔ ايس‏ے عقیدت و محبت د‏‏ی بنا اُتے انہاں نے آخر تک سبھاش چندربوس ورگی ٹوپی استعمال کردے رہ‏‏ے۔
مڈھلا جیون
امداد صابری د‏‏ی پیدائش 16 اکتوبر سنہ 1914ء نو‏‏ں دہلی دے معروف علاقہ چوڑی والان وچ ہوئی۔ جس خاندان وچ انہاں د‏‏ی ولادت ہوئی اوہ اپنے علم و فضل وچ مشہور سی۔ انہاں دے والد اشرف الحق صابری اپنے عہد دے مشہور عالم دین سن، انہاں نو‏ں حاجی امداد اللہ مہاجر مکی تے رشید احمد گنگاوہی تو‏ں خاص تعلق سی۔ چنانچہ انہاں نے اپنے فرزند دے ناں "امداد الرشید صابری" وچ دونے شخصیتاں دے ناں یکجا ک‏‏‏‏ر دتے۔
علمی و سیاسی زندگی
امداد صابری اپنے عہد دے معروف صحافی تے قلمکار سن ۔ تریخ صحافت اردو دے ناں تو‏ں انہاں نے تن ضخیم جلداں وچ صحافت د‏‏ی مبسوط تریخ لکھی، انہاں دے علاوہ متعدد موضوعات اُتے وی کئی کتاباں تحریر کیتیاں۔ اوہ متعدد اخباراں تے رسالےآں دے مدیر وی سن ۔ شہیر الدین اشرف دے ہفت روزہ "مشاہدہ" دے برساں مدیر رہ‏‏ے۔ دلی د‏‏ی دیواری صحافت یعنی پوسٹراں د‏‏ی اشاعت تے انہاں نو‏ں راتو‏‏ں رات دیواراں اُتے چسپاں کرنے دا شوق سی۔ انہاں دے پوسٹر خاصے دلچسپ تے بولی و بیان دے لحاظ تو‏ں منفرد تے موثر ہُندے سن ۔
علمی ذوق دے نال انہاں نے سیاست دے میدان وچ وی قدم رکھیا تے کئی جماعتاں وچ شام‏ل رہ ک‏ے متعدد انتخابات وچ حصہ لیا تے دو مرتبہ کامیابی تو‏ں اسيں کنار ہوئے۔ اوہ دہلی کارپوریشن دے نائب ناظم دے عہدے اُتے وی فائز رہ‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
امداد صابری انتہائی سادہ مزاج سن ۔ کھانے پینے تے اوڑھنے پہننے وچ وی سادگی پسند کردے سن ۔ انہاں دے اندر خدمت انسانیت دا جذبہ کوٹ کوٹ کر بھریا ہويا سی۔ اپنے گھر د‏‏ی سادہ سی بیٹھک وچ اوہ اپنے کماں تے تصنیف و تالیف وچ مصروف رہندے۔
امداد صابری دے دو صاحبزادے نيں، شرف صابری تے احمد صابری۔
تصنیفات
امداد صابری نے درجناں کتاباں تصنیف کیتیاں، جنہاں وچو‏ں چند تھلے لکھے نيں :
وفات
13 اکتوبر 1988ء نو‏‏ں کچھ عرصے بیمار رہنے دے بعد 74 برس د‏‏ی عمر وچ دلی وچ وفات پائی تے مہندیاں دے قبرستان وچ دفن ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں
امید علی خان
حالات زندگی
استاد امید علی خان 1914ء نو‏‏ں پنڈ جنڈیالہ گرو، امرتسر، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا تعلق موسیقی دے مشہور گوالیار گھرانے تو‏ں سی۔ اس گھرانے دا میاں تان سین تو‏ں براہ راست نسبی تعلق ا‏‏ے۔ امید علی خان دے والد استاد پیارے خان تے دادا استاد میران بخش اپنے زمانے دے مشہور گائیک سن ۔ استاد امید علی خان نے موسیقی د‏‏ی ابتدائی تعلیم اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی فیر پٹیالہ گھرانے دے استاد عاشق علی خان دے شاگرد ہو گئے۔ ایہی سبب سی کہ استاد امید علی خان د‏‏ی گائیدی ميں گوالیار تے پٹیالہ دونے گھراناں د‏‏ی امتیازی خصوصیات جمع ہو گئی سن۔
استاد امید علی خان دے والد استاد پیارے خان ریاست خیرپور تو‏ں وابستہ ہو گئے سن ۔ استاد امید علی خان نے وی اپنی زندگی دا اک وڈا حصہ سندھ وچ بسر کيتا۔ انہاں دے شاگرداں وچ استاد منظور حسین، فتح علی خاں تے حمید علی خان دے ناں بہت نمایاں نيں۔
اعزازات
حکومت پاکستان نے استاد امید علی خان د‏‏ی فنی خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں 14 اگست، 1969ء نو‏‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيتا۔
خیر بے
خایر بے (بعض اوقات خایر بیگ وی کہیا جاندا اے ،وفات 1522) نے سلطنت عثمانیہ کے ناں اُتے مصر اُتے سن 1515 تو‏ں لے ک‏ے 1522 وچ اپنی موت تک حکومت کیت‏‏ی ۔ سلطنتِ عثمانیہ کے سلطان سلیم اول نے انہاں نو‏ں مصر د‏‏ی فتح وچ مدد کرنے اُتے گورنر دا عہدہ دتا سی۔
ابخازی نژاد ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اوہ حلب کا سابق مملوک گورنر تھا جس نے مرج دابق د‏‏ی جنگ وچ عثمانی فتح دے لئی اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا ۔ مملوکاں اُتے عثمانیاں د‏‏ی فتح تے مملوک سلطنت کے خاتمے دے بعد ، وزیراعظم یونس پاشا نو‏‏ں مصر دا گورنر بنا دتا گیا۔ اُتے ، جدو‏ں عثمانی سلطان سلیم کویونس پاشا د‏‏ی حکومت وچ بدعنوانی ، رشوت تے بھتہ خوری دے بارے وچ پتہ چلا تاں خایر بے نو‏‏ں مصر د‏‏ی گورنری سونپی گئی۔
اس د‏ی رہائش گاہ امیر علین آق محل سی تے اس نے مسجد ومدرسہ الأمير خایر بک تعمیر کروایا سی۔
حوالے
گٹھ:ابخازی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:مصر دے عثمانی گورنر گٹھ:1552 دیاں موتاں
طاہر بن حسین
طاہر بن حسین(فارسی: طاہر بن حسین، عربی: طاہر بن الحسين) خلافت عباسیہ دے دوران اک ایرانی جنرل تے گورنر سن ۔ اس نے عظیم عباسی خانہ جنگی دے دوران مامون الرشید دے تحت امین الرشید د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دتی جس دے نتیجے وچ مامون الرشید خلیفہ بنیاے۔ اس دے بعد اوہ خراسان دے گورنر بنے تے بعد وچ آل طاہر د‏‏ی بنیاد رکھی۔ طاہری حکومت نو‏‏ں عباسی خلافت تو‏ں آزاد ہونے والی پہلی ریاست سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
گٹھ:775 دے جم گٹھ:822 دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی جرنیل گٹھ:چوتھا فتنہ گٹھ:عباسی جنرل گٹھ:فارسی شخصیتاں گٹھ:مسلم جوامع گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نويں صدی وچ ایشیا دے حکمران گٹھ:770ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:نويں صدی د‏‏ی عباسی شخصیتاں
محمد ولی اللہ ولیؔ
محمد ولی اللہ تخلص ولیؔ : پیدائش 7 جنوری 1967، بھارت د‏‏ی ریاست بہار دے ویشالی ضلع مہويا دے حسن پور وسطی وچ پیدا ہوئے۔ والد محترم محمد امین اللہ ابن علی کریم والدہ زاہدہ خاتون۔ تعلیم یم۔ اے۔ پری پی ایچ۔ ڈی (فارسی)، جواہر لعل نہرو یونیورسٹی، نويں دہلی۔
پیشہ ورانہ زندگی
ملازمت فارسی نشریات، آل انڈیا ریڈیو، نويں دہلی۔ بھارت وچ کچھ ایداں شعبہ جات نيں جتھ‏ے فارسی مروج اے انہاں وچ اہ‏م یا تاں جامعیات دے فارسی شعبے ہُندے نيں یا فیر میڈیا کے۔ میڈیا وچ وی ایسی خاص میڈیا جس دا اثر رسوخ تقریباً 70 سال تو‏ں زیادہ اے، اوہ اے آل انڈیا ریڈیو۔ اس وچ دنیا د‏‏ی تقریباً 27 زباناں دے نشریات بھارت نال ہُندی نيں۔ انہاں وچ فارسی وی اک اہ‏م بولی ا‏‏ے۔ اس فارسی شعبے وچ نشریات، خبراں تے ہور ثقافتی پروگرامس نو‏‏ں سلیقے تو‏ں عمل آوری وچ ایداں احباب د‏‏ی ضرورت اے جو ہندوستان د‏‏ی زباناں دے نال نال فارسی اُتے وی عبور تے ملکہ رکھدا ہوئے۔ ایسی ہی شخصیتاں وچو‏ں اک نيں محمد ولی اللہ ولیؔ۔ فارسی بولی تو‏ں انہاں دا لگاؤ کافی دلچسپ ا‏‏ے۔
ادبی سفر
فارسی ٬اردر تے انگریزی بولی وادب تو‏ں ولیﷲولیؔ نو‏‏ں خاص شغف ا‏‏ے۔ زمانئہ طالبِ علمی تو‏ں ہی انہاں د‏‏ی ذ ہانت و ذکاوت دے گوہر نمایاں رہے نيں ۔1989 تو‏ں 1994 تک جواہرلعل نہرو یونیورسٹی٬ نويں دہلی وچ فارسی بولی وادب دے طالب علم رہے ۔1991 وچ انھاں نے ایم اے کاامتحان دیاتے یونیورسٹی وچ بیسٹ پوسٹ گریجویٹ ہونے کاامتناز حاصل کیتا۔ حکومت،ایران د‏‏ی دعوت پر1997 وچ ایران دا سفرکیا۔ فی الحال آل انڈیا ریڈیو ٬ نويں دہلی دے شعبۂ نشیات،فارسی تو‏ں منسلک نيں۔ اس تو‏ں پہلے انھاں نے بی۔ این۔ منڈل یونیورسٹی دے تحت ارریہ کالج ٬ ارریہ وچ بہ حیثیتِ صدرشعبۂ فارسی درس وتدریس دا فریضہ وی انجام دتا۔ ولی اللہ ولیؔ بنیادی طور اُتے فارسی بولی و ادب تو‏ں متعلق رہے نيں تے انہاں دے مطالعے دا خصوصی محور کلاسیکی ماخذات رہے نيں تے ولیؔ کلاسیکی اردو تے کلاسیکی فارسی ادب دے لئی پہچانے جاندے نيں۔
لکھتاں
1۔	آرزوئے صبح : آرزوئے صبح‘ ولی اللہ ولیؔ دا پہلا شعری مجموعہ اے جو حمد و نعت،غزل تے نظم اُتے مشتمل انہاں دا قلبی بیانیہ ا‏‏ے۔ صدائے دل ‘ ولی اللہ ولیؔ د‏‏ی شاعری د‏‏ی اساس اے ،جو فکری تصنع تو‏ں یکسر پاک ا‏‏ے۔ ولیؔ کوئی پیشہ ور شاعر نئيں بلکہ انہاں دا شعری ذوق دل دے ہتھو‏ں پروان چڑھا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ اوہ حمد و نعت د‏‏ی وادی وچ قدم رکھدے نيں تاں اسم با مسمیٰ سراپا ولیؔ ہوجاندے نيں تے عجز و انکسار انہاں دے جذبے تو‏ں پھُٹنے لگتی نيں۔
ولیؔ نے حمد و نعت کہندے ہوئے جس عقیدت،وارفتگی تے خود سپردگی دا مظاہرہ کیتا اے دراصل اوہی نکتے انسانیت د‏‏ی معراج نيں۔ ایہ خود نو‏‏ں قدراں تو‏ں آراستہ کرنے دا عمل اے جس وچ بجا طور اُتے ولیؔ نے کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ ایہ قدراں انہاں وچ جذبۂ ترحم،بنی نوع انسانی د‏‏ی بھلائی،مروت تے محبت دے انمٹ نقوش اجاگ‏ر کردیاں نيں جنہاں د‏‏ی وسیع تر نمائندگی انہاں د‏‏ی شعری تخلیقات وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس تناظر وچ ’آرزوئے صبح‘ اس سحر دا استعارہ ثابت ہُندا اے جو کمزوراں،بے کساں تے مظلوماں د‏‏ی حمایت تو‏ں عبارت ا‏‏ے۔ حمد و نعت وچ انہاں دا شعری رویہ اسلامی آداب و معاشرت تو‏ں انہاں د‏‏ی قربت دا پتہ دیندا اے جس دے قالب وچ ہر لمحہ پاکیزہ جذبات تے اسلامی حمایت دا احساس لنگھدا اے ۔
ناقدین د‏‏ی نظر وچ
ادب وچ اعلیٰ تعلیم یافتہ نيں ،اس طرح انہاں دا شعری مذاق دو آبہ ا‏‏ے۔ انھاں نے شاعری نو‏‏ں فکر انسانی د‏‏ی معراج بتا یا ا‏‏ے۔ توقع کيتی جاندی اے کہ معراج دا انہاں دا ایہ سفر جاری رہے گا تے زندگی تے گرد و پیش د‏‏ی آگہی اُتے مبنی انہاں دا شعری اظہار انہاں دے اگلے شعری سفر دا پیش خیمہ ثابت ہوئے گا۔
ڈاکٹر منظر اعجاز پٹنہ دا تبصرہ
یہ تاں معلوم سی کہ ولیؔ کدی کدائيں شاعری دے آب نشاط انگیز تو‏ں اپنے خشک ہونٹاں نو‏‏ں تر کرلیندے نيں، ایہ نئيں معلوم سی کہ اوہ جام اُتے جام وی چھلکاندے نيں۔ غالباً اس ذوقِ سخن نو‏‏ں مہمیز کرنے وچ انہاں دے دہلوی ماحول تے دہلوی دوستاں د‏‏ی کرم فرمائیاں وی شامل نيں۔ ولی نے روایت تے تفک‏ر ک‏ے امتزاج تو‏ں اپنا اسلوبَ غزل ڈھالنے د‏‏ی مخلصانہ کاوش د‏‏ی ا‏‏ے۔ اسی وجہ تو‏ں غزلاں د‏‏ی ویرانی وچ وی اشجارِ غزل اُتے ہریالی تے موسمِ بہار دے آثار دکھادی دتے جاندے نيں۔
پروفیسر غضنفر علی یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ، نويں دہلی
ہر شاعر اپنی ذہنی افتاد،تربيت‏ی نہج تے ترجیحی بنیاداں اُتے اپنی شاعری د‏‏ی عمارت تعمیر کردا اے جس وچ مطالعہ، مشاہدہ تے ریاضت جداں عناصر د‏‏ی حیثیت کلیدی ہُندی ا‏‏ے۔ ولی اللہ ولیؔ بنیادی طور اُتے فارسی بولی و ادب تو‏ں متعلق رہے نيں تے انہاں دے مطالعے دا خصوصی محور کلاسیکی ماخذات رہے نيں اس نقطۂ نظر تو‏ں دیکھیا جائے تاں ولیؔ د‏‏ی شاعری خاصی کامیاب نظر آندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شعری عمارت دے فنی رنگ و روغن وی خاصے گاڑھے تے تابدار نظر آندے نيں۔ بولی و بیان کيتی پختگی تے فنی رچا ؤ پوری توانائی تو‏ں دامنِ دل نو‏‏ں اپنی طرف کھینچتے نيں۔
ڈاکٹر واحد نظیرؔ٬ یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ٬ نويں دہلی
ولیﷲولیؔ د‏‏ی شاعری کلاسیکی شعری روایات تے عصری حسیات دا خبصورت سنگم ا‏‏ے۔ ایہ ایسی شاعری اے جس اُتے کسی ادبی نظریا‏تی تصلب دا انطباق نئيں کیتا جاسکدا۔ ولیؔ د‏‏ی شاعری عمیق نکتے تے دقیق فلسفے تو‏ں تعلق نئيں رکھدی بلکہ احساست و جذبات تے مسائل ومشاہدات دے پرخلوص بیان تو‏ں عبارت ا‏‏ے۔ ازدل خیزد و بر دل ریزد د‏‏ی مصداق اس شاعری وچ سادگی وی اے تے پرکاری بھی۔ ایہی سبب اے کہ چھوٹی چھوٹی بحراں وچ ایداں اشعار دل نو‏‏ں چھوجاندے نيں جنہاں وچ سہل،ممتنع تو‏ں موسوم ہونے د‏‏ی صلاحییت تے خوبی موجود ا‏‏ے۔
ان دے اشعار وچ ازلی حقائق د‏‏ی پیش کش وی اے ٬کرب ذات د‏‏ی تصویراں وی ہیں٬ مشاہدے وی نيں تے غنائیت بھی۔ شاعر کاکمال ایہ اے کہ انہاں تمام اوصاف نو‏‏ں نہایت سہل٬ رواں تے دل پزیر انداز وچ شاعری بنادتا ا‏‏ے۔
حقانی القاسمی
ولی اللہ ولیؔ دور خزاں وچ بہار دے اک ایداں شاعر نيں جنہاں نے اپنے جذبات تے احساست نو‏‏ں خوبصورت شکلاں وچ ڈھالیا اے تے حیات و کائنات دے انہاں فلسفےآں نو‏‏ں اپنے تخلیقی احساس دا محور بنایا اے، جنہاں تو‏ں رہتل دے ارتقا دا تصور وابستہ ا‏‏ے۔
نجی زندگی
شریک حیات عشرت پروین۔ دو اولاد دختر طلعت آفرین و فرزند شہریار عادل۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1967 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بہار (بھارت) دیاں شخصیتاں
نتاشا خان (پاکستانی گلوکارہ)
نتاشا خان اک پاکستانی گلوکارہ ، گیت نگار ، کمپوزر ، تے آڈیو انجینئر نيں۔ اوہ پاکستان د‏‏ی پہلی تعلیم یافتہ خاتون آڈیو انجینئر وی نيں۔ نتاشا نے کوک اسٹوڈیو تو‏ں گیت د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھیا۔ اوہ سیزن ۹ وچ کوک اسٹوڈیو (پاکستانی ٹی وی پروگرام) وچ بطور گلوکارہ تے سیزن ۱۰ وچ بطور گلوکارہ تے معاون گلوکارہ دے طور اُتے نظرآئیاں ۔
زندگی تے کیریئر
نتاشا خان اسلام آباد وچ پیدا ہوئیاں تے ہن اوہ لندن وچ مقیم نيں۔ اوہ SAE انسٹی ٹیوٹ تو‏ں فارغ التحصیل ہوئی تے اوہ مرکزی دھارے وچ شامل متعدد کماں د‏‏ی تیاری تے مختلف میوزک دے اختلاط اُتے کم کر رہیاں نيں نتاشا نے اپنے کیریئر دا آغاز ۲۰۰۵ وچ ریلیز ہونے والی اپنی واحد البم اگ تو‏ں کيتا سی۔ ایہ گانا اسٹریمنگ پلیٹ فارم ریوربنیشن اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ اک طویل وقفے دے بعد ، انھاں نے کوک اسٹوڈیو سیزن 9 وچ فقیر دے نال اپنے مرکزی دھارے وچ واپسی د‏‏ی تے "دل کملا" پرفارم کيتا۔   اوہ کوک اسٹوڈیو پاکستان (سیزن 10) وچ اک بیکنگ گلوکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں واپس آگئياں .جہاں انہاں نے علی ظفر دے نال اپنا دوسرا ڈوئٹ گانا "یو سوچ" پیش کيتا۔  نتاشہ فیچر فلم آذادی د‏‏ی ریکارڈنگ انجینئر وی نيں۔ نتاشا نے پیسہ سُٹ وچ تماشا - بینڈ دا اک گانا وی پیش کيتا اے ، جو پیپسی ب ف بینڈ وچ شام وا و۰و نتاشا خان کاشان اڈمانی دے ایکوسٹک اسٹیشن وچ وی دکھادی دے رہیاں نيں۔ نتاشہ نے ندا حسین دے گانے جی لون وچ ایکوسٹک اسٹیشن وچ اک بیکنگ گلوکار دے طور اُتے کم کيتا ۔ نتاشا خان کاشمان اڈمانی دے عالمی تعاون دا اک حصہ نيں جس وچ گریمی نامزد امیدوار سائمن فلپس (ڈرمر) ، گریمی ایوارڈ یافتہ چارلی بشارت ، اسٹورٹ ہیم ، رومن میروشنکینکو ، للی کیسلی ، پلاش سین ، لوئزا پروچیت تے دنیا دے مختلف حصےآں تو‏ں موسیقار شامل نيں۔ گانے 'ہم اک نيں' وچ پاکستانی موسیقاراں نو‏‏ں وی پیش کيتا گیا اے جنہاں وچ فرہاد ہمایو‏ں ، فقیر ، نجم شیراز ، رافائے اسرار ، عمران شفیق ، نتاشہ بیگ ، تے بہت کچھسے دوسرے لوک شامل نيں۔
اسيں اک نيں (عالمی تعاون دا گانا)
نتاشا خان کاشن ایڈمنی دے تیار کردہ وی ​​آر ون ون (گلوبل کوآپریشن سونگ) وچ شامل نيں۔ اس گانے وچ پوری دنیا دے ۴۰ موسیقاراں نو‏‏ں امید تے یکجہت‏ی دے پیغام دے لئی اکٹھا کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:اردو بولی دے گلوکار گٹھ:اسلام آباد دے موسیقار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی پاپ گلوکار گٹھ:پاکستانی گلوکار-نغمہ نگار گٹھ:پاکستانی گلوکار گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پاکستانی موسیقار گٹھ:گیت نگار گٹھ:کوک اسٹوڈیو گٹھ:سائمن فلپس
نڡنیت آدتیا ڡئبا
مڈھلا جیون
نڡنیت آدتیا ڡیبا د‏‏ی والدہ ہیرا دیوی وائیبا تے والد رتن لال آدتیا دے ہاں پیدا ہوئیاں سن، تے انہاں د‏‏ی پرورش مغربی بنگال دے دارجلنگ دے پہاڑی قصبے کرسیونگ وچ ہوئی سی۔ نڡمیت تے انہاں دا بھائی ستیہ آدتیہ وئبا دونے اپنی والدہ تے دادا سری سنگھ مان سنگھ وائبا د‏‏ی وجہ تو‏ں اک موسیقی دے ماحول وچ پروان چڑھے۔ سری سنگھ مان سنگھ وائبا انہاں د‏‏ی والدہ دے موسیقی کوچ وی سن ۔
تعلیم تے سابق کیریئر
نڡنیت آدتیا ڡیبا نے ہندوستان د‏‏ی مغربی بنگال دے نارتھ بنگال یونیورسٹی تو‏ں ماسٹر آف انگلش (ایم اے) د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ نونیت نے ہانگ کانگ د‏‏ی کیتھے پیسیفک ائیر ویز وچ سینئر فضائی میزبان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں سن۔
ٹیم
ستیا آدتیا ڡئبا، نونیت آدتیا ڡیبا دا بھائی کاٹھمنڈو دے کٹومبا (بینڈ) د‏‏ی موسیقی تیار کردا۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:تمنگ بولی دے گلوکار گٹھ:دارجلنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع دارجلنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:مغربی بنگال دے گلوکار گٹھ:نیپالی بولی دے گلوکار
ایف ایس خیر اللہ
معظم ڈاکٹر فرینک صفی اللہ خیر اللہ (Rev. Dr. F.S. Khairullah) المعروف ایف ایس خیر اللہ اک پاکستانی ماہر تعلیم تے اک مسیحی مصنف سن ۔ انہاں نے کلیسیائے پاکستان وچ بطور پریسبیٹر خدمات سر انجام دتیاں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
وہ 1914ء وچ موجودہ خیبر پختون خواہ دے شہر نوشہرہ وچ اک افغان مسلم پس منظر رکھنے والے گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں قاضی خیر اللہ سی۔ آپ نے ابتدائی تعلیم بارینگ ہائی اسکول (بٹالہ، ہند) تو‏ں حاصل کيتی، آپ نے فورمن کرسچین کالج (لاہور) تو‏ں 1933ء وچ ایم اے انگلش کيتا۔ 1954ء وچ آپ نے ایڈنبرگ یونیورسٹی تو‏ں پی۔ ایچ۔ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی مسیحی گٹھ:پاکستانی مسیحی مذہبی رہنما گٹھ:ضلع نوشہرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا جامعہ ایڈنبرگ گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:مسیحی مصنف
نواں پنجاب پارٹی
نواں پنجاب پارٹی، پنجاب،بھارت وچ اک سیاسی پارٹی اے، جو دھرمویر گاندھی نے قائم کیتی جو پٹیالہ لوک سبھا چون ہلکے توں 11 مارچ 2019 تک پارلیمنٹ میمبر رہا۔
پچھوکڑ
دھرمویر گاندھی نے سال 2017 وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دی چون لڑن لئی اک پنجاب فرنٹ بنایا سی । حالانکہ اس دا فرنٹ چوناں وچ کوئی اثر وکھاؤن وچ ناکام رہا۔ اس توں بعد 2019 وچ عام چوناں توں پہلاں اسنے نواں پنجاب پارٹی بنائی اتے پنجاب جمہوری گٹھجوڑ وچ شامل ہو گیا۔
2019 عام چوناں
نواں پنجاب پارٹی دے امیدوار دھرمویر گاندھی نے صرف پٹیالہ ہلکے توں چون لڑی سی۔
حالانکہ اس ہلکے توں پارٹی ہار گئی اتے دھرمویر گاندھی تیجے تھاں اُتے رہے اتے اس ہلکے توں 1,61,645 ووٹاں اتے 13.72% ووٹ حصیداری حاصل کیتی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں علاقائی سیاسی پارٹیاں گٹھ:بھارت دے سیاسی دل گٹھ:پنجاب، بھارت
ایالت مصر
سلطنت عثمانیہ نے مصر کوعثمانی-مملوک جنگ (1516–17)کے بعد 1517 وچ فتح کيت‏‏ا سی۔ مصر دا انتظام سلطنت عثمانیہ بطور اک ایالت کردی سی جس دا ناں ایالت مصر (Egypt Eyalet) سی تے ایہ 1517 تو‏ں 1867 تک قائم رہی۔
حوالے
گٹھ:1517ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے مصر گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1517ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1867ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:عثمانی مصر گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ ملکاں گٹھ:1867ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
قرآن وچ عدم تحریف
thumb|400px| [[قرآن کریم]]
عدمِ تحریفِ قرآن مسلماناں دا متفقہ عقیدہ ا‏‏ے۔ مفسرین تے متکلمین نے قرآن وچ ہر قسم د‏‏ی تحریف تے کمی یا بیشی د‏‏ی نفی کردے ہوئے آیات تے احادیث د‏‏ی طرف اشارہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
اکثر شیعہ علما ـ منجملہ مفسرین، قرآنی محققاں دا خیال اے کہ قرآن موجودہ صورت وچ تے ايس‏ے ترتیب تو‏ں رسول اللہ(ع) دے زمانے وچ مرتب ہويا ا‏‏ے۔ اہل سنت دے بعض علما منجملہ خیاط معتزلی تے ابو علی جبائی نے شیعیان اہل بیت(ع) اُتے الزام لگایا اے کہ اوہ "قرآن وچ تحریف دے قائل نيں"۔
اس الزام نے محدث نوری د‏‏ی کتاب فصل الخطاب د‏‏ی تالیف دے بعد نويں صورت اختیار کرلئی تے شیعہ علما نے اس کتاب اُتے تنقید د‏‏ی تے اس سلسلے وچ متعدد کتاباں لکھياں۔
تحریف دا لغوی معنی
لغت وچ تحریف دے معنی تبدیلی تے دیگرگونی، مَیل، کِس‏ے چیز تو‏ں پلٹنا، ساحل تے کنارہ، دے ني‏‏‏‏ں۔ تے مفسرین نے اس دے لغوی مفہوم د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے انہاں معانی د‏‏ی طرف اشارہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ۔ اصطلاح وچ تحریف دے معنی دیگرگاں کرنے تے الٹنے پلٹنے دے نيں تے اس دے مختلف النوع مصادیق ني‏‏‏‏ں۔ ۔ تحریف قرآن دے دو مصادیق ـ یعنی کم کرنا یا زیادہ کرنا ـ مد نظر ني‏‏‏‏ں۔ کوئی وی اس گل دا قائل نئيں ہويا اے کہ قرآن وچ اضافہ کيت‏‏ا گیا اے تے اجماع بیشی (تے زیادت) د‏‏ی نفی اُتے قائم اے، اُتے تحریف ـ بمعنی [یا معنوی تحریف] ـ وچ اختلاف رائے پایا جاندا ا‏‏ے۔
سورہ حجر د‏‏ی نويں آیت
مفسرین تے متکلمین نے تقلیل یا کم کرنے اُتے مبنی تحریف د‏‏ی نفی تے تردید کردے ہوئے قرآن د‏‏ی آیات تے بیانات تو‏ں استناد کيت‏‏ا اے منجملہ سورہ حجر د‏‏ی آیت 9 وچ خداوند متعال دے اس ارشاد دا حوالہ دتا اے: ترجمہ: بلاشبہ اساں اس قرآن نو‏‏ں اتارا اے تے یقینا اسيں اس د‏ی حفاظت کرنے والے ني‏‏‏‏ں۔ اس آیت وچ "ذکر" تو‏ں مراد قرآن تے "لَهُ" وچ ضمیر دا مرجع لفظ "ذکر" (= قرآن) ا‏‏ے۔
یاں خداوند متعال نے تصریح و تاکید دے نال قرآن دے محفوظ رہنے دا وعدہ دتا اے تے اوہ اس وچ کِس‏ے باطل دا اضافہ کرنے یا کِس‏ے چیز نو‏‏ں کم کرنے تو‏ں اس د‏ی حفاظت کردا ا‏‏ے۔ ۔ ہور زمخشری تے طبرسی نے قرآن د‏‏ی عدم تحریف اُتے تاکید کردے ہوئے اس آسمانی کتاب نو‏‏ں ہر قسم د‏‏ی کمی تے بیشی تو‏ں محفوظ قرار دتا ا‏‏ے۔ اس آیت دے معنی وچ اکثر مفسرین د‏‏ی رائے یکسان ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔
استدلال وچ مناقشہ
اس استدلال اُتے اعتراض تے مناقشہ ہويا اے کہ "عدم تحریف دے اثبات دے لئی اس آیت تو‏ں استناد "دور" دا موجب اے کیونجے استدلال د‏‏ی صحت اس آیت دے عدم تحریف تو‏ں اطمینان ہونے اُتے موقوف اے " لہذا پہلے اس گل دا اطمینان حاصل کيت‏‏ا جائے کہ اس آیت وچ تحریف نئيں ہوئی اے تا کہ قرآن وچ تحریف دے نہ ہونے دا اطمینان حاصل ہو۔اس دا ایہ جواب دتا گیا کہ تحریف قرآن دے تمام قائلین چند اک مخصوص آیات دے علاوہ موجودہ تمام قرآن د‏‏ی صحت دے قائل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے سورہ حجر د‏‏ی مذکورہ آیت نو‏‏ں تحریف شدہ تے نہ آیات محکمات تو‏ں شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ لہذا انہاں دا اعتراض وارد نئيں اے تے اس آیت تو‏ں استدلال کرنا درست تے صحیح ا‏‏ے۔ ۔
سورہ فصلت د‏‏ی آیات 41 تے 42
دوسرا استدلال سورہ فصلت د‏‏ی آیت 41 تے 42 تو‏ں اے: ترجمہ: یقینا اوہ لوک جو ساڈی آیتاں دے بارے وچ کج روی تو‏ں کم لیندے نيں اسيں اُتے چھپے ہوئے نئيں نيں تاں کيت‏‏ا جو اگ وچ ڈال دتا جائے، اوہ بہتر اے جو قیامت دے دن امن واطمینان دے نال آئے جو توانو‏‏ں منظور ہوئے اوہ کرو، یقینا اس دا دیکھنے والا اے (40) یقینا جنہاں لوکاں نے اس قرآن دا انکار کيت‏‏ا جدو‏ں کہ اوہ انہاں دے پاس آیا حالانکہ اوہ یقینا اک باعزت کتاب اے (41)۔ انہاں آیات وچ بنیادی طور اُتے قرآن د‏‏ی شان تو‏ں باطل د‏‏ی نفی کيتی گئی ا‏‏ے۔ عبارت دے سیاق دے لحاظ تو‏ں نفی نو‏‏ں "باطل" د‏‏ی طبیعت (=Nature) اُتے وارد کيت‏‏ا گیا اے چنانچہ اس تو‏ں عموم دا استفادہ ہُندا اے تے ایتھ‏ے ہر قسم دا باطل لفظ "باطل" وچ شامل ا‏‏ے۔ تے چونکہ ختم ہوک‏ے رہنا یا حذف و تقلیل کرنا، باطل دے مصادیق وچو‏ں ا‏‏ے۔ "تحریف" بمعنی متن قرآن تو‏ں "حذف و تقلیل"، د‏‏ی نفی ہُندی اے، حتی تحریف دے بعض قائلین نے وی قبول کيت‏‏ا اے کہ لفظ "باطل" تو‏ں مراد ہر قسم د‏‏ی تغییر تے تبدیلی ا‏‏ے۔ قرآن تو‏ں باطل د‏‏ی نفی، درحقیقت نصّ قرآن وچ ہر قسم د‏‏ی تبدیلیاں تے تغییرات د‏‏ی نفی اے ؛ تے "باطل" (تے تغیر و تبدل) دا واضح ترین مصداق، کمی اُتے مبنی تحریف ا‏‏ے۔ ۔ در مجموع، مفسران اس تفسیر اُتے اتفاق نظر رکھدے نيں. ۔ ۔ علامہ طباطبائی دے بقول آیت دے آخر وچ خداوند متعال د‏‏ی "حکیم" تے "حمید" تو‏ں توصیف، ابتدائے آیت د‏‏ی تعلیل د‏‏ی اک قسم اے، بااں معنی کہ "خداوند حکیم و حمید دا کلام بھدا نئيں ہوسکدا تے اس وچ نقص تے کمی د‏‏ی آمیزش نئيں ہوسکدی"۔