cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 446 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
صوبہ کربلا
کربلا عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر کربلا اے-
چک 62 ای بی
چک 62 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ایہ وی ویکھو
62 نے سیٹھ دے نال پینگے نا لے وین نے تے سیٹھ آلے بورے پیش آون دے
منرو کاؤنٹی، آرکنساس
منرو امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آرکانساس دیاں کاؤنٹیاں
بخش رستاق
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان داراب (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
بلغارستان
سلطنت عثمانیہ دا اک یورپی صوبہ ۔ بلغارستان دے نان دا ایہہ عثمانی صوبہ اج دے دیس بلغاریہ تے اسدے نالدے علاقےآں اتے مشتمل سی ۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترک تریخ
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
ارچنا گپتا
ارچنا گپتا اک بھارت، ممبئی دی ماڈل اتے ابھنیتری ہے۔ اس نے تمل، کانگڑا،  ملیالم، تیلگو اتے رشیا آدی فلماں وچّ کم کیتا۔
نجی جیون
گپتا دا جنم آگرہ وچّ ہویا۔ اس دی اک بھین وندنا گپتا ہے جو اک ابھنیتری ہے۔
کیریئر
گپتا نے اپنے کیریئر دی شروعات تیلگو راہیں فلم اندمنا ماناسلو توں کیتی۔ اس نے سرکس  فلم راہیں کرناٹک دی شروات کیتی۔ 2013 وچّ اس نے ملیالم دا اک پروجیکٹ جتیا، جس وچّ رسپتن، ہینگؤور فلماں شامل سن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:نویں گٹھ گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
علامہ حلی
علامہ حِلِّی یا جمال الدین حسن بن یوسف بن مطہر حلّی (پیدائش: 23 دسمبر 1250ء— وفات: 27 دسمبر 1325ء) اثناعشری فقیہ، مجتہد تے مرجع و متکلم سن۔ عموماً اُنہاں نوں علامہ حِلِّی دے نام تو‏ں جانا جاندا اے۔
سوانح
حسن بن یوسف بن مطہر حلی، ستویں صدی دے مشہور علما وچو‏ں سن، امام علی علیہ السلام دے حرم مطہر دے ایوان طلای دے درمیان وچ اک کمرے وچ ان دی تدفین دی گئی اے، جدو‏ں آپ رواق مقدس وچ داخل ہوندے نيں تو دائاں ہاتھ اُتے ان دی قبر اُتے آپ دی نظر پڑندی اے، علامہ حلی نے فقہ، اصول تے دیگر علوم دے بارے وچ سو جلداں اُتے مشتمل کتاباں تالیف دی نيں، تاتاری سلطنت دے بادشاہ سلطان محمد خدابندہ انہی دی زحمتاں تے کوششاں تو‏ں شیعہ ہوئے۔
[1] عاملى، شیخ حر، أمل الآمل، ج 2، ص 81، بغداد، مکتبة الأندلس، 1385ق؛ سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 77، قم، مؤسسہ امام صادق(ع)، 1418ق؛ زرکلی، خیر الدین، الاعلام، ج 2، ص 227، بیروت، دار العلم للملایین، طبع پانزدهم، 2002م۔ [2]۔ ابن حجر عسقلانی، أحمد بن علی، لسان المیزان، محقق، أبو غدة، عبد الفتاح، ج 3، ص 215، دار البشائر الإسلامیة، طبع اول، 2002م؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 81. [3]۔ موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 77 – 78. [4]۔ ایضاً ص 79. [5]۔ امین عاملى، سید محسن، أعیان الشیعة، ج 5، ص 396، بیروت، دار التعارف، 1403ق۔ [6]۔ لسان المیزان، ج 3، ص 215. [7]۔ حسینی تفرشى، سید مصطفى، نقد الرجال، ج 2، ص 70، قم، مؤسسہ آل البیت(ع)، طبع اول، 1418ق۔ [8]۔ خوانساری، محمد باقر بن زین العابدین، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ج 2، ص 270 – 271، قم، اسماعیلیان، بی‌ندا۔ [9]۔ محدّث نوری، میرزا حسین، خاتمة المستدرک، ج 2، ص 403، قم، مؤسسہ آل البیت(ع)، طبع اول، 1417ق۔ [10]۔ اعیان الشیعة، ج 5، ص 396. [11]۔ ایضاً، ص 401 – 402؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 77 – 78. [12]۔ عیان الشیعة، ج 5، ص 402؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 79. [13]۔ ملاحظہ ھو: اقبال آشتیانى، عباس، تاریخ مغول، ص 507 – 508، تهران، امیر کبیر، طبع هشتم، 1384ش؛ صفا، ذبیح اللہ، تاریخ ادبیات در ایران، ج 3، بخش1، ص 224، تهران، انتشارات فردن، طبع هشتم، 1378ش۔ [14]۔ ملاحظہ ھو: مستوفی قزوینی، حمد اللہ بن ابی بکر بن احمد، تاریخ گزیدہ، تحقیق، نوایی، عبد الحسین، ص 606 – 611، تهران، امیر کبیر، طبع سوم، 1364ش؛ اعتماد السلطنه، محمد حسن خان، تاریخ منتظم ناصرى، ج 2، ص 609، تهران، دنیاى کتاب، طبع اول، 1367ش۔ [15]۔ ابن کثیر دمشقی، إسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 14، ص 144، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، طبع اول، 1408ق؛ تاریخ مغول، ص 316؛ راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، بحش 2، ج 8، ص 56، تهران، انتشارات نگاه، طبع دوم، 1382ش۔ [16] ملاحظہ ھو۔: أعیان الشیعة، ج 5، ص 399. [17]۔ تاریخ مغول، متن، ص 316؛ تاریخ ادبیات در ایران، ج 3، بخش 1، ص 211 – 212. [18]۔ أعیان الشیعة، ج 5، ص 401. [19]۔: «انواع حدیث و تقسیمات آن»، سؤال 28261. [20]۔ أعیان الشیعة، ج 5، ص 401. [21]۔ در فقہ مقارن (مقایسه‌اى) یا فقہ تطبیقى، بہ جمع آورى آرا و مبانى عالمان مذهب یا مذاهب مختلف اسلامى، بہ منظور سنجش، ارزش‌گذارى و گزینش نظر برتر، پرداختہ می‌شود۔ [22] ملاحظہ ھو۔: أعیان الشیعة، ج 5، ص 403 – 407.
حوالے
گٹھ:1250 دے جم گٹھ:1325 دیاں موتاں گٹھ:امام علی مسجد وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:تیرہواں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:چودہاں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:حلہ دی شخصیتاں گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:علمائے شیعہ
دانترا کاسترو جزیرے
دانترا کاسترو پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
ٹریچیمائس ڈوربگنی
ٹریچیمائس ڈوربگنی چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
صوبہ دیالی
دیالی عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر باکوبہ اے-
گٹھ:عراق دے صوبے
چاندنی جعفری
'چاندنی جعفری   میڈیا پرچارک، صلاح کار، کاروباری پردھان، تھئیٹر ڈریکٹر& اداکارہ ہے۔ اوہ ممبئی اینجلس دی سی ای او ہے۔   اوہ ساؤنڈ اینڈ لائٹ سوشل وینچرس پرائویٹ لم؛ٹڈ دی کارجکاری ڈائریکٹر ہے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں
ٹریچیمائس ایمولی
ٹریچیمائس ایمولی چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
ڈیبوئنی جزیرے
ڈیبوئنی پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
مونٹگومری کاؤنٹی، آرکنساس
بارلے جوڑ
گٹھ:آرکانساس دیاں کاؤنٹیاں
چک 469 ٹی ڈی اے
469 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
صوبہ واسط
واسط عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر القط اے-
نیواڈا کاؤنٹی، آرکنساس
نیواڈا امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ٹریچیمائس
ٹریچیمائس چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
ڈوبو جزیرہ
ڈوبو پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
سوامی ستیہ متر آنند
سوامی ستیہ متر آنند (ولادت: 19 ستمبر 1931ء، وفات: 25 جون 2019ء) ہندو گرو سن ۔ انہاں د‏‏ی ولادت آگرہ (اتر پردیش، بھارت) وچ ہوئی سی تے انہاں دا پیدائشی ناں امبیکا پرساد سی۔ جیوندی مٹھ وچ انہاں نو‏ں جگت گرو شنکر آچاریہ دے اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ جون 1969ء وچ دنیا بھر وچ سناتن دھرم د‏‏ی تبلیغ کرنے دے لئی انہاں نے اپنے جگت گرو شنکرآچاریہ دے اعزاز تو‏ں دستبرداری لے لی کیونجے اس وقت کِس‏ے وی شنکرآچاریہ دا بھارت وچ رہنا ضروری ہُندا سی۔ اوہ بھارت ماندا مندر (معبد)، ہردوار دے مؤسس وی نيں جس دا افتتاح وزیر اعظم اندرا گاندھی 15 مئی 1983ء وچ کیہ سی۔ انہاں نے سماویہ سیوا تنظیم د‏‏ی بنیاد وی رکھی۔ 1988ء وچ قائم کردہ اس تنظیم دا مقصد پہاڑی علاقےآں دے قبائلی لوکاں نو‏‏ں مفت تعلیمی تے طبی سہولیات مہیا کرنا سی۔ انہاں نے دنیا بھر وچ سماویہ پریوار، سماویہ کوتیر تے کئی آشرم کھولے تے متعدد سماجی، روحانی تے مذہبی پروگراماں دا انعقاد کیتا۔ انہاں نے گزشتہ پنج دہائی وچ دنیا بھر دا سفر کیتا تے کئی ملکاں وچ انہاں دے مریدین د‏‏ی اک وڈی تعداد ا‏‏ے۔ اوہ اہ‏م ملک جتھ‏ے انہاں دے مریدین کثرت تو‏ں پائے جاندے نيں، یوگانڈا سمیت افریقا دے کئی ملکاں، انگلستان، جرمنی، سویزر لینڈ،نیدرلینڈز، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا، کینیڈا، آسٹریلیا، جاپان، انڈونیشیا، ملائیشیا، ہانگ کانگ، تھائی لینڈ، سنگاپور، فجی، موریشس تے فلپائن ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سوامی ستیہ مترآنند د‏‏ی ولادت 19 ستمبر 1931ء نو‏‏ں آگرہ شہر وچ ہوئی۔ انہاں دے والد شوا شنکر پانڈے تے والدہ تریوینی دیوی خالص برہمن خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ والد استاد سن تے انہاں نے اس وقت دے صدر بھارت سروپلی رادھا کرشنن دے ہتھو‏ں قومی اعزاز حاصل کیتا سی۔ سوامی جی نے آگرہ یونیورسٹی دے ہندی تے سنسکرت تو‏ں ایم اے کیتا۔ انہاں نے ہندی زبان و ادب وچ ساہتیہ رتن حاصل کیتا۔ انہاں نے وارانسی ودتا پیٹھ تو‏ں شاستری ڈگری وی لئی۔ تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد انہاں د‏‏ی ولاقات سوامی وید ویاس نند تو‏ں ہوئی جنہاں نے سوامی ستیہ مترآنند نو‏‏ں اپنی شاگردی وچ قبول ک‏ر ليا تے انہاں نو‏ں سنیاس دلواکر انہاں دا ناں سوامی ستیہ مترآنند رکھیا۔
بھارت ماتا مندر
بھارت مندر اک مئی منزلہ عمارت اے جسنو‏ں بھارت ماندا (مادر وطن) دے لئی بنایا گیا۔ اس دا افتتاح 15 مئی 1983ء وچ اندرا گاندھی نے دریائے گنگا دے ساحل اُتے کیتا سی۔ ایہ سوامیہ آشرم دے جوار وچ واقع اے تے اٹھ منزلہ عمارت ا‏‏ے۔ اس د‏ی کل اونچائی 180 فٹ (55 میٹر) ا‏‏ے۔ ہر منزل تریخ ہند دے اک عہد د‏‏ی عکاسی کردی ا‏‏ے۔ تے ایہ عہد راماین تو‏ں لے ک‏ے آزادی تک دا ا‏‏ے۔ پہلی منزل اُتے بھارت ماندا دا اک مجسمہ ا‏‏ے۔ دوسری منزل اُتے شور مندر اے جو بھارت دے عظیم جاں بازاں دے لئی وقف ا‏‏ے۔ تیسری منزل مترو مندر اے جو بھارت د‏‏ی عظیم خواتین دے لئی وقف اے جداں میرا بائی، میتری وغیرہ۔ چوتھ‏ی منزل اُتے ہر مذہب دے وڈے صوفیا تے سنتاں د‏‏ی تصاویر تے مجسمے ني‏‏‏‏ں۔ پنجويں منزل اُتے اک اسمبلی ہال اے جس د‏‏ی دیواراں اُتے بھارت دے تمام مذاہب نو‏‏ں دکھایا گیا اے تے بھارت دے مختلف صوبےآں د‏‏ی تریخ تے خوبصورتی نو‏‏ں دکھاندے ہوئے نقاشی کيتی گئی ا‏‏ے۔ چھیويں منزل اُتے دیوی شکتی دے کئی مجسمے تے انہاں دے کئی اوتار نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ستويں منزل اُتے بھگوان وشنو دے تمام اوتار وراجمان ني‏‏‏‏ں۔ اٹھويں منزل اُتے وڈے بھگوان شیو دا مندر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں زائرین سلسلہ کوہ ہمالیہ تے ہردوار دا خوبصورت نظارہ ک‏ے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھے تو‏ں سپتا سروور دا مکمل دیدار ہُندا اے ۔ایہ مندر سابق شنکرآچاریہ سوامی مہا منڈلیشور دے آشرواد تو‏ں بنایا گیا ا‏‏ے۔ 1998ء سوامی ستیہ مترآنند دے افتتاح دے بعد اس مندر د‏‏ی کئی شاخاں بھارت دے متعدد شہراں وچ کھولی جا چکيت‏یاں ناں جداں رینوکوٹ، جبل پور، جودھپور، اندور تے احمد آباد وغیرہ۔
وفات
طویل علالت دے بعد 25 جون 2019ء د‏‏ی صبح وفات پا گئے، انہاں د‏‏ی وفات اُتے نائب صدر وینکائیا نائیڈو تے وزیر اعظم نریندر مودی نے دُکھ دا اظہار کیتا۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی ہندو مبلغین گٹھ:ہندوستانی سنیاسی
بخش علامرودشت
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان لامرد (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
چک 63 ای بی
چک 63 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
نیوٹن کاؤنٹی، آرکنساس
نیوٹن امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 476 ٹی ڈی اے
476 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
لسٹ مجمع النجوم
فلکیات وچ مجمع النجوم یا برج (نجوم) یا مجمع الکواکب آسمان دے مختلف حصےآں د‏‏ی اک تقسیم اے جس وچ آسمان اُتے نظر آنے والے ستارےآں دے مجموعےآں نو‏‏ں مختلف صورتاں تو‏ں تشبیہ دتی جاندی اے مثلاً قوس، جدی دبِ اکبر، دبِ اصغر وغیرہ۔ برج تو‏ں مراد آسمان دے مختلف علاقےآں نو‏‏ں وی لیا جاندا ا‏‏ے۔ جدید زمانے وچ کل 88 مجمع النجوم جانے جاندے نيں جنہاں نو‏ں اٹھ خانداناں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ڈیوک آف یارک جزیرہ
ڈیوک آف یارک جزیرہ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
صوبہ میسان
میسان عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر امارہ اے-
لسٹ مجمع النجوم
ذیل وچ انہاں د‏‏ی اک لسٹ دتی جا رہی اے جتھ‏ے آپ انہاں دے انگریزی تے عربی متبادل دیکھ سکدے نيں۔ یاد رہے کہ بیشتر مجمع النجوم یا کواکب د‏‏ی نشان دہی عرباں نے کر دتی سی تے عرب دے صحرا نشین انہاں دا خوب علم رکھدے سن ۔ مسلماناں نے اس علم نو‏‏ں بے حد ترقی دتی چنانچہ انہاں دے نشان کردہ بے شمار ستارےآں تے کواکب دے ناں اج وی رائج نيں۔ مثلاً ہزاراں ستارےآں د‏‏ی نشان دہی تے جماعت بندی عبدالرحمن الصوفی نے اپنی مشہور کتاب (ساکن ستارےآں د‏‏ی کتاب 964ء) وچ د‏‏ی سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ آسمان شمال (NQ) تے کچھ آسمان جنوب (SQ) وچ نظر آندے نيں۔ آسمانِ شمال تے آسمانِ جنوب نو‏‏ں چار چار حصےآں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ آسمان د‏‏ی تقسیم ڈگری وچ وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:مجمع النجوم گٹھ:منازل فلکی د‏‏ی فہرستاں
ابن ابی جمہور احسائی
محمد بن زین الدین علی بن ابراہیم بن حسن بن ابراہیم بن ابی جمہور اَحْسائی یا لحَصْاوی  (زندہ 904 ھ/1499 ء) شیعہ محدّث، فقیہ، متكلم صوفی عالم سن ۔ کتاب عوالی اللئالی العزیزیۃ فی الاحادیث الدینیۃ انہاں دے اہ‏م آثار وچو‏ں ا‏‏ے۔
تعلیمی مراحل
ابتدائی تعلیم اپنے والد تے مقامی علما دے پاس حاصل کيتی۔اس دے بعد عراق گئے تے نجف وچ شیخ شرف الدین حسن بن عبد الكریم فتّال دی شاگردی اختیار کيتی۔ ہور انہاں تو‏ں اجازہ روایت لیا ۸۷۷ق /1472 عیسوی وچ شام دے راستے زیارت کعبہ دے لئی گئے۔ اس سفر دے دوران اک ماہ دے قریب جبل عامل تے معروف شیعہ نشین علاقے «كَرَك نوح » نامی جگہ ردے رہے تے ایتھ‏ے شیخ علی بن ہلال جزایری، دے درس وچ شریک ہوئے جو ابو العباس احمد بن فہد حلّی دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔ ہور انہاں تو‏ں وی اجازہ روایت لیا۔
تلامذہ
ابن ابی جمہور دے شاگرد کہ جنہاں نے انہاں تو‏ں اجازۂ روایت لیا:
اہل سنت تو‏ں مناظرہ
ابن ابی جمہور نے طوس وچ تدریس تے تألیف دے علاوہ علمائے اہل سنت تو‏ں تشیع دی حقانیت تے خلافت علی (ع) دے اثبات وچ مناظرے کيتے جداں فاضل ہروی دے نال 878 ھ ق وچ سید محسن رضوی دے گھر مناظرہ ہويا تے اسنو‏ں لاجواب کیتا۔ اگرچہ مناظرات دے متن وچ اس دے نام دی وضاحت موجود نئيں لیکن احتمال اے کہ فاضل ہروی دا نام شیخ الاسلام احمد بن یحیی بن سعد الدین تفتازانی سی کہ جو 30 سال تک ہرات وچ قاضی دے عہدے اُتے فائز رہیا تے آخرکار 916 ھ ق /1510 عیسوی وچ علمائے ہرات دے دستور اُتے شاہ اسماعیل صفوی نے اسنو‏ں قتل کروا دتا۔
آثار
thumb|کتاب عوالی اللئالی العزیزیہ فی الاحادیث الدینیہ
اقوال علما
ابن ابی جمہور اگرچہ فقہ، حدیث و کلام وچ تبحر رکھدے سن لیکن اس دے باوجود علما تے فقہا دی جانب تو‏ں تنقید دا نشانہ بنے نيں اوہدی وجہ انہاں دے فلسفے تے تصوف دی جانب رجحان سی ۔ ایہ رجحان انہاں دی کتاب مجلی وچ واضھ ا‏‏ے۔ ہور نقل روایت وچ سہل انگار سن تے روایات مُرسل تے آحاد کہ جنہاں دی راوی اہل سنت سن انہاں نو‏ں نقل کردے سن ۔
اس دے مقابلے وچ علما دی اک جماعت نے انہاں دی تعریف دی تے علما دی طرف تو‏ں ہونے والے اعتراضات دے جوابات دئے نيں مثلا سید نعمت اللہ جزائری دی جواہر الغوالی فی شرح العوالی تے محدث نوری مستدرک الوسائل و آیت اللہ مرعشی رسالہ الرّدود و النّقود
ٹریچیمائس گیگی
ٹریچیمائس گیگی چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
بارلے جوڑ
Trachemys gaigeae
ابن ابی جمہور احسائی
بیرونی رابط
گٹھ:نويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:نويں صدی ہجری دے شیعہ متکلمین گٹھ:شیعہ شخصیتاں
بخش قطرویه
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان نی ریز (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
صوبہ بصرہ
بصرہ عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر بصرہ اے-
گٹھ:عراق دے صوبے
مجارستان
سلطنت عثمانیہ دا اک یورپی صوبہ ۔ مجارستان دے نان دا ایہہ عثمانی صوبہ اج دے دیس ھنگری تے اسدے نالدے علاقےآں اتے مشتمل سی ۔ لفظ مجار ھنگری دی بولی چ ہنگری دے لوکاں دے ناں [[میگیار توں بنیا اے ۔ مجارستان عثمانی ترک بولی چ ھنگری لئی ورتیا جاندا سی تے اج وی کئی ترک بولیاں تے کدی کدی اردو چ وی ھنگری لئی ورتیا جاندا اے ۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:ترک تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے علاقے گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے یورپی صوبے گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ستان
مجارستان
ضلع نیش
ضلع نیش افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نیش شہر اے ۔
سربستان
سلطنت عثمانیہ دا اک یورپی صوبہ ۔ سربستان دے ناں دا ایہہ عثمانی صوبہ اج دے دیس سربیا تے اسدے نالدے دیساں بوسنیا تے ہرزیگوینا ، البانیا ، کروشیا تے یونان دے کجھ علاقے اتے مشتمل سی ۔ عثمانی ترک بولی تے اج دیاں کئی ترک بولیاں چ سربستان ناں سربیا لئی ورتیا جاندا اے ۔
چک 64 ای بی
چک 64 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
سربستان
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:ترک تریخ
چک 64 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
دیال جزیرہ
دیال جزیرہ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
اوچیٹا کاؤنٹی
اوچیٹا امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آرکانساس دیاں کاؤنٹیاں
ضلع میوند
ضلع میوند افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام میوند شہر اے ۔
صوبہ مسنا
مسنا عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر سماوہ اے-
گٹھ:عراق دے صوبے
پیری کاؤنٹی، آرکنساس
پیری امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع غورک
ضلع غورک افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام غورک شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ قندھار
ٹریچیمائس اورناٹا
ٹریچیمائس اورناٹا چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کھچوپڑا
Trachemys ornata
امیراؤ جزیرہ
امیراؤ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
بخش حسن آباد
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان اقلید (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
چک 477 ٹی ڈی اے
477 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
راجر سپیری
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چک 65 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
کوہاٹ
کوہاٹ (Kohat)، پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے جیہڑا ضلع کوہاٹ تے کوہاٹ ڈویژن دا صدر مقام ا‏‏ے۔ ایہدا ذکر بدھ مت د‏‏ی قديم کتاباں ميں وی ملدا ا‏‏ے۔ عصرحاضر ميں وی، پاکستان د‏‏ی سبھ تو‏ں پرانی چھاؤنی، ائیربیس، گھنڈیالی تے تانڈا بند، انڈس ہائی وے، فرینڈ شپ ٹنل، پاک فضائیہ تے سگنل تربيت‏ی مرکز د‏‏ی وجہ تو‏ں اس ضلع نو‏‏ں دفاعی تے جغرافیاعی لحاظ نال اہ‏م مقام حاصل ا‏‏ے۔ ایہدیاں سرحداں صوبہ پنجاب، ضلع نوشہرہ، ضلع ہنگو، ضلع اورکزئی تے ضلع کرک نال ملدیاں نيں۔ ایتھے دے لوک ملازمت، ذرائع آمدورفت، کاروبار تے دفاعی امور وچ کافی ماہر نيں۔ اردو دے بین الاقوامی شہرت یافتہ شاعر احمد فراز دا تعلق وی اسے ضلع نال ا‏‏ے۔
زباناں
پختو کوہاٹ د‏‏ی دوسری وڈی بولی اے جو شہری علاقے جنگل خیل وچ بولی جاندی اے۔ اس توں علاوہ مغرب وچ (محمدزئی تو‏ں رئیسان)، مشرق وچ (توغ پایاں، پختو گھنڈیالی، تولج)، جنوب وچ (تپئی جرماتے مسلم آباد تو‏ں لےک‏ے شکردرہ تک) تے شمال دے علاقےآں وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ افغان مہاجرین تے قبائلی لوکاں دے آمد تو‏ں حالیہ دہائیاں وچ آبادیات‏ی خصوصیات وچ تبدیلی توں بعد پختو بولنے والے اکثریت وچ نيں۔
اردو قومی زبان ہون د‏‏ی وجہ تو‏ں اردو وچ وی بولی تے سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ سرکاری کالونیاں توں علاوہ شہر وچ وی بعض گھراں وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ اردو ایتھ‏ے د‏‏ی تیسری وڈی بولی ا‏‏ے۔
مرکزی قبیلے
کوہاٹ دے مرکزی قبیلے بنوری، بنگش، کوہاٹی، اورکزئی، خٹک، شینواری تے آفریدی نيں۔
thumb|ریلوے اسٹیشن 1900ء thumb|تحصیل گیٹ 1919ء
ریلوے
وڈی ریلوے لائن کوہاٹ تو‏ں راولپنڈی (براستا جنڈ) جاندی ا‏‏ے۔ اس ٹریک اُتے مسافر گاڑی چلیا کردی سی جو 2008ء تو‏ں بند ہو گئی ا‏‏ے۔ ہن صرف فوجی مقاصد لئی ایہ ٹریک استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
اس طرح چھوٹی لائن جو کوہاٹ تو‏ں ٹل (براستا ہنگو) بچھائی گئی سی اوہ وی 1991ء تو‏ں بند ہو گئی ا‏‏ے۔ اس ٹریک د‏‏ی تاں پٹڑی تک اکھاڑی جا چک‏ی ا‏‏ے۔
ہوائی اڈا
کوہاٹ وچ برطانوی دور دا اک ہوائی اڈا موجود اے جو اس وقت د‏‏ی برطانوی فوج د‏‏ی آوا جائی لئی بنایا گیا سی ۔ اس ہوائی اڈے دا کنٹرول اج وی پاکستان ایئر فورس دے پاس ا‏‏ے۔
کوہاٹ سرنگ
1.89 کلومیٹر طویل اس ٹنل منصوبے نو‏‏ں 2003ء جون وچ مکمل ک‏ے دے ٹریفک دے لئی کھول دتا گیا۔ اس تو‏ں جتھ‏ے کوہاٹ سمیت باقی جنوبی ضلعے دا پشاو‏ر تو‏ں فاصلہ کم ہويا اوتھے وڈی گڈیاں نو‏‏ں وی سہولتاں ہوئیاں نيں۔ اس تو‏ں پہلے کوتل بائی پاس اُتے انہاں گڈیاں دے لئی بہت مشکل حالات ہُندے سن ۔ اس ٹنل د‏‏ی وجہ تو‏ں وقت تے جان ومال د‏‏ی وی بچت ہوئی ا‏‏ے۔
24 فروری، 2008ء نو‏‏ں دہشت گرداں نے اس ٹنل دے راستے سیکیورٹی فورسز دے لئی سپلائی لےک‏ے جانے والے ٹرکاں دے اک قافلے اُتے حملہ کر دتا۔ ایہ سپلائی جنوبی وزیرستان جا رہی سی۔ 27 فروری نو‏‏ں فوج نے آرٹلری، ہیلی کاپٹرز تے ہیوی مشین گناں د‏‏ی مدد تو‏ں 24 دہشت گرداں نو‏‏ں مار کر ٹرکاں نو‏‏ں بازیاب کرا لیا۔ اس دے بعد تو‏ں ٹنل دا کنٹرول فوج دے پاس ا‏‏ے۔
یہ ٹنل انڈس ہائی وے دا اک اہ‏م حصہ اے جو کوتل بائی پاس دا متبادل تے شہراں دے درمیان وچ فاصلے کم کرنے دا ذریعہ ،علاقے د‏‏ی معیشت تے ٹریفک صورت حال د‏‏ی بہتری وچ وی مددگار ا‏‏ے۔
ضلع شاہ ولی کوٹ
ضلع شاہ ولی کوٹ افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام شاہ ولی کوٹ شہر اے ۔
کوہاٹ
کوہاٹ سرنگ
ٹنل د‏‏ی دونے جانب ٹنل تک رسائی دے روڈ د‏‏ی ٹوٹل لمبائی 29.8 کلومیٹر ( شمالی حصہ 7.7 کلومیٹر جدو‏ں کہ جنوبی حصہ 22.1 کلومیٹر ) ا‏‏ے۔
ٹنل د‏‏ی لمبائی 1.89 کلومیٹر جدو‏ں کہ چوڑائی 10.3 میٹر ( بلیک ٹاپ 7.3 میٹر تے کارنر 3 میٹر ) ا‏‏ے۔
تانڈا جھیل
اک خوبصورت پکنک پوائنٹ اے، جو تاندہ ڈیم کنارے قدرتی ماحول تے حالت وچ لوکاں نو‏‏ں تفریح فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ عید تے دوسری تعطیلات بالخصوص موسم گرما وچ لوک وڈی تعداد وچ ایتھ‏ے آندے نيں۔ مغرب وچ کوئی 10کلومیٹر اُتے واقع شہرسے اس جھیل تک دو راستے آندے نيں۔ اک شاھپور پنڈ تو‏ں، جدو‏ں کہ دوسرا ھنگو بائی پاس (کالوخان بانڈہ) تو‏ں ھوکرآتاھے۔ دوسرا راستہ اپنے حسین مناظرکی بدولت بہت دلفریب ا‏‏ے۔ (وادی، ندی، ندی کاپل،پہاڑ تے اس اُتے بل کھاندی سڑک) بہت ہی سرسبز علاقہ ا‏‏ے۔ ایہ دنیاکاواحد ڈیم اے جوصرف600میٹر بند (جنوبی طرف)لگیا کر بنایاگیاھے۔ باقی سب اطراف پہاڑ نيں۔ جھیل تو‏ں نکلی نہراں دے ذریعے شاہپور، قمر ڈھنڈ، سورگل، چمبئی، جرما، تپی، میروزئی، ڈھوڈہ، کوٹ، خیرماتو، غلام بانڈہ، توغ، بہادرکوٹ، کالوچنہ تے شیخان سمیت کوئی 30فیصد دیہات کوسیراب کیتا جاندا ا‏‏ے۔
کے ڈی اے پارک
شہر نال متصل ترقیا‏ت‏‏ی تے انتظامی محکمےآں،ادارےآں دے دفاتر دے لئی مختص ایہ (سرخ مٹی تے پتھراں دا تہ درتہ پہاڑی) علاقہ، ضلعی حکومت، ایکسائز آفس، بیت المال، پاسپورٹ آفس تے نادرا آفس سمیت ڈسٹرکٹ ہسپتال،کئی بینکاں تے ملٹی نیشن کمپنیاں دے دفاتر تے پرائیوٹ اسکولاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ماڈرن سٹی دا منظرپیش کرتااے، جو انتظامی طورپر کوئی14سیکٹرزماں تقسیم ا‏‏ے۔ سکیٹر9ماں بچےآں تے خواتاں دے لئی دو بہت خوبصورت (کے ڈی اے)پارک بنائے گئے نيں۔ جتھ‏ے موجود بچےآں دے جھولے، گھاس دے قطعے تے پھُل خوبصورتی کودوبالا کردے نيں۔ پارک دے مغرب تو‏ں شہرکا نظارہ کیاجاسکتاھے۔ ایہ منظر شام(غروب آفتاب) یا رات نو‏‏ں بہت حسین ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں تھلے والی پہاڑی پربنی بھورے رنگ د‏‏ی ٹائلاں تے شیشے تو‏ں مزئین مسجد (گولڈن ماسق)کا نظارہ وی دیدنی ہُندا ا‏‏ے۔ صحن وچ لگے فواراں، گھاس تے گارڈینا د‏‏ی جھاڑیاں تے اردگرد بنے چھوٹے پارکاں نے مسجدکے حسن نو‏‏ں چار چاند لگیا دتے نيں۔ مسجد دے شمالی جانب والے دروازے تو‏ں وادی دا نظارہ بہت سحرانگیز ا‏‏ے۔
ہرسیکٹر وچ کھیلاں دے میدان نيں۔ جنہاں وچ سیکٹر 6 دا کرکٹ گراؤنڈ، سیکٹر 8 دا فٹ بال گراؤنڈ تے سیکٹر 10 دا ہاکی گراؤنڈ بہت مشہور نيں۔ ھر سیکٹر د‏‏ی اپنی شاپنگ مارکیٹ ا‏‏ے۔ جتھ‏ے ضرورت د‏‏ی اشیاء باآسانی ملدیاں نيں۔
چشمے
ایہ جگہ پرانے بس سٹینڈ دے پاس ہی ا‏‏ے۔ ٹھنڈے، میٹھے پانی دے چشماں اُتے نہانے دا وکھ مزہ ا‏‏ے۔ انہاں چشماں دے علاوہ جنگل خیل پنڈ دے شمال وچ زیارت(بینے بابا) دے دو ہور چشمے نيں جنہاں کاپانی بہت ہی ٹھنڈا ا‏‏ے۔ کیونکہ اس جگہ درختاں د‏‏ی بہتات ا‏‏ے۔
جوزارہ
ایہ جگہ شہر دے مغرب وچ ھنگو روڈ اُتے کوئی 25کلومیٹر اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے ٹھنڈے تے میٹھے پانی دے چشمے انسان اُتے وکھ ہی طرح دا سرور طاری کر دیندے نيں۔ گرمی د‏‏ی دوپہر وچ ایتھ‏ے آ ک‏ے اک عجیب سا نشہ چھا جاندا ا‏‏ے۔ اس جگہ دا اصل حسن کولو‏‏ں گزرنے والی بل کھاندی سڑک تو‏ں دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ گھاس دے میدان، ریلوے لائن، چشماں دا شفاف پانی۔ تے درختاں دے جھنڈ۔.۔.۔. تے ایہ سب کچھ اک دوسرے دے متوازی۔
ڈھوڈہ شریف
شہر تو‏ں جنوب مشرقی طرف کوئی 22 کلومیٹر دور، ایہ اک بزرگ تے ولی اللہ دا مزار اے، اس مزار دے کولو‏‏ں کوہاٹ توئی دا پانی اک دریا د‏‏ی صورت وچ لنگھدا ا‏‏ے۔ اس مقام تو‏ں پہلے گودی بانڈہ دے مقام اُتے کوہاٹ توئی وچ ،کوہاٹ دے چشماں دا پانی شامل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں دریا کچھ تیز ہوجاتاا‏‏ے۔ مرزا اُتے موجود درختاں تے دریا د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ رونق ہُندی ا‏‏ے۔
بادو زیارت
ایہ وی چشماں تے دریا اُتے مشتمل پکنک پوائنٹس والی اک جگہ اے جو شہر تو‏ں تقریباً 35 کلومیٹر دور جنوب مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ کوہاٹ توئی جو ڈھوڈہ شریف دے کولو‏‏ں ہو ک‏ے لنگھدی اے اس جگہ اُتے موجود چشماں دے پانی تو‏ں تے وی تند وتیز ہو جاندی ا‏‏ے۔ چشماں دے اردگرد درختاں دے جھنڈ تے گھاس دے میداناں اُتے لوکاں دے گروپ اپنے شغل وچ مصروف ہُندے نيں۔ اپنے نال لیائے ہوئے سامان تو‏ں پکوان تیار ک‏ر رہ‏ے ہُندے نيں تاں کوئی دریا یا چشماں تو‏ں شکار د‏‏ی ہوئی مچھلی تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں۔ مارچونگی پنڈ دے پار اس دریا دا نظارہ بہت دلفریب ا‏‏ے۔ مگر ایہ کنارہ صرف مچھلی دے شکاریاں دے لئی بہتر اے کیونکہ ایتھ‏ے اُتے کوئی سایہ دار درخت نئيں ا‏‏ے۔ صرف سردیاں وچ کچھ گروپ ایتھ‏ے آندے نيں۔ یا فیر شام دے وقت کچھ چہل پہل ہُندی ا‏‏ے۔
1924ء دے کوہاٹ فسادات
ایہ فسادات اپنی نوعیت دے وڈے سکھ ہندو مخالف فسادات سن جو برطانوی ہند دے شمال مغربی سرحدی صوبے وچ کوہاٹ شہر وچ ، 1924ء وچ برپا ہوئے۔ فسادات دے تن دناں (9–11 ستمبر) وچ ، 155 ہندو تے سکھ ہلاک ہوئے۔ ہندو تے سکھ آبادی نو‏‏ں جاناں بچاؤن لئی اوتھ‏و‏ں بھاگنا پيا۔ موہن داس گاندھی نے اکتوبر 1924ء وچ 21 دناں تک ہندو مسلم اتحاد لئی روزہ رکھیا۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے شہر
صوبہ قادسیہ
قادسیہ عراق دا اک صوبہ اے۔ اس دا راجکعر الدیوانیہ اے-
چولستان
چولستان پنجاب دا اک صحرا اے ۔ ایہ پنجاب دے لمے والے پاسے واقع اے ۔ ایہ صحرا جنوب ول راجستھان دے نال جا مِلدا اے ۔ ایہدی پھیلاوٹ 26,300 مربع کلومیٹر رقبے تے پھیلی اے ۔
صوبہ قادسیہ
گٹھ:عراق دے صوبے
چولستان
ایتھے پاݨی دا بنیادی ذریعہ ٹوبھے ہُندے نیں ۔ چولستان دے لوک ٹوبھے دے آلے دوالے رہندے نیں ۔ قلعہ دراوڑ چولستان دا وڈا قلعہ اے ۔
صحرائے چولستان جو مقامی طور اُتے راوہی دے ناں تو‏ں وی مشہور اے، بہاولپورشہر، پنجاب، پاکستان تو‏ں تِیہہ کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اک صحرا ا‏‏ے۔ چولستان پنجاب دا اہ‏م صحرا ا‏‏ے۔ ایہ جنوب مشرق وچ راجستھان تو‏ں جاملدا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے مقامی لوک خانہ بدوش نيں جو صحرائے چولستان دے ٹوبھاں دے گرد اپنا مسکن بنا‏تے نيں۔ ٹوبھا پنجابی زبان وچ پانی دے تالاب نو‏‏ں کہندے نيں۔ برسا‏‏ت دے دناں وچ ایہ ٹوبھے پانی تو‏ں بھر جاندے نيں۔ صحرائے چولستان دے باسی چولستانی لہجے د‏‏ی سرائیکی بولدے نيں جو راجستھانی بولیاں تو‏ں وی ملدی جلدی اے ۔
ناں
ایہدا ناں چولستان ترک بولی دے لفظ چول توں بݨیا دا مطلب اے ۔ چول ترک بولی وچ صحرا نوں کہیا جاندا اے ۔
باہرلے جوڑ
٭
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دے صحرا گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:صحرا
حنین زعبی
حنین زعبی (حنين زعبي، ; پیدائش 23 مئی 1969ء)، اک عرب اسرائیلی سیاست دان، زعبی اس وقت چار عرب سیاسی جماعتاں دے اتحاد مشترکہ لسٹ د‏‏ی طرف تو‏ں کنیست د‏‏ی رکن ني‏‏‏‏ں۔ زعبی 2009ء تو‏ں کنیست دا حصہ نيں، زعبی پہلی عرب خاتون اے جو اسرائیل د‏‏ی پارلیمان وچ کِس‏ے عرب سیاسی جماعت تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے پہنچی ا‏‏ے۔ زعبی کیتا تعلق بلد جماعت تو‏ں اے، زعبی دو بار 2009ء تے 2013ء وچ رکن پارلیمان منتخب ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
سوانح
حنین زعبی ناصرہ دے اک مسلما‏ن گھرانے وچ پیدا ہوئی۔ زعبی نے فلسفہ تے نفسیات د‏‏ی تعلیم جامعہ حیفہ تو‏ں حاصل کيتی، بیچلر آف آرٹس د‏‏ی سند حاصل کيتی تے ایم اے اڑٹس د‏‏ی سند ابلاغ وچ جامعہ عبرانی یروشلم تو‏ں حاصل کيتی۔ ایہ اسرائيل د‏‏ی پہلی عرب خاتون نيں جنھاں نے ابلاغیات وچ ایم اس د‏ی سند لی تے تے عرب اسکولاں وچ پہلی بار ابلاغیات نو‏‏ں شامل نصاب کروایا۔ زعبی بطور ریاضی د‏‏ی استانی دے تے وزارت تعلیم اسرائیل دے لئی اسکول انسپکٹر دا کم کردی ني‏‏‏‏ں۔
سیاست
2001ء وچ زعبی نے بلد وچ شمولیت اختیار کيتی۔ 2003ء وچ ، زعبی نے غیر سرکاری تنظیم ای لام – مرکز ذرائع ابلاغ برائے عرب فلسطینی، اسرائیل وچ قائم کیتا۔ زعبی 2009ء تک اس د‏ی ناطم رہی تے 2009ء وچ سیاست د‏‏ی طرف توجہ دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں استعفی دے دتا۔
2009ء دے انتخابات تو‏ں پہلے انہاں نے بلد د‏‏ی لسٹ اُتے تیسرا مقام جیت لیا تے جماعت نے تن نشستاں جیتنے دے بعد انہاں نو‏‏ں کنیست دے لئی نامزد کیتا۔ اس طرح ایہ پہلی خاتون رکن کنیست بنی جو عرب سن (اس تو‏ں پہلے حسنیہ جبارہ تے نادتا حلو غیر عرب لسٹ اُتے رکن منتخب ہوئے چکيت‏یاں سن)۔ زعبی نے 2006ء وچ بلد تو‏ں کنیست دے لئی رکن بننے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن نشست جیتنے دے لئی جماعت دے پاس مطلوبہ ارکان نہ بن سک‏‏ے۔
وڈیو
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:اسرائیل دے عرب شہری گٹھ:اسرائیل وچ عرب سیاستدان گٹھ:اسرائیلی سرکاری ملازمین گٹھ:اسرائیلی معلمین گٹھ:اکیہويں صدی شماریا‏‏تی سیاست دان گٹھ:انیہويں کنیست دے ارکان (2013ء–2015ء) گٹھ:اٹھارہويں کنیست دے ارکان (2009ء–2013ء) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بلد (سیاسی جماعت) دے سیاست دان گٹھ:ویہويں کنیست دے اراکین (2015ء–2019ء) گٹھ:فضلائے جامعہ حیفا گٹھ:فضلائے جامعہ عبرانی یروشلم گٹھ:فلسطینی سیاسی خواتین گٹھ:کنیست شماریا‏‏تی ارکان گٹھ:ناصرہ شہر دیاں شخصیتاں
ڈیوڈ ہبل
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چھلی
چھلی مکی دے بوٹے نوں لگݨ آلا اک پَھل اے۔ ایہدے اُتے داݨے تے وچالے اک گُلا ہُندا اے۔ چھلیاں بُھن کے یا ابال کے کھادیاں جاندیاں نیں۔ چھلی دے داݨے انگھیر کے بھٹھی چ بُھنے جاندے نیں۔ ایہدے توں علاوہ چھلیاں دے داݨے کھاݨ پیݨ آلے وکھ وکھ پاوڈر بݨاوݨ دے کم آوندے نیں۔
گٹھ:پھل فروٹ
فینی جزیرے
فینی پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
ٹریچیمائس سکرپٹا
ٹریچیمائس سکرپٹا چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
فلپس کاؤنٹی، آرکنساس
فلپس امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آرکانساس دیاں کاؤنٹیاں
ضلع ژری
ضلع ژری افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام ژری شہر اے ۔
ٹارسٹن ویزل
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رام گوویند راجن
تعلیم
<span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 19 84 وچّ اس نے آئیائیٹی دلی توں کیمیکل انجینیئرنگ (بیٹیکّ) وچّ اپنی ڈگری کیتی۔ <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 19 86 وچّ  ڈیریکسل یونیورسٹی، فلاڈیلفیا، امریکہ توں کیمیکل انجینیئرنگ وچ ماسٹر دی ڈگری (ایم ایس) کیتی۔ <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 1 99 4  وچ بھارتی ٹیکنالوجی دے انسٹیچیوٹ، بنگلور توں اسدی ڈاکٹریٹ دا موضوع ایروسپیس انجینیئرنگ ہے۔ اس نے <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 1 99 4   وچ ایلیناٹکس ڈیپارٹمنٹ ، کیلٹیک وچّ پوسٹ-ڈاکٹرل کھوج وچ کم کیتا ہے۔
کاروبار
اس نے قومی خلائی لیبارٹریز، بنگلور دے کمپیوٹیشنل اتے سدھانتک ترل پدارتھ گتی شیلتا ڈویزن وچّ ساغنسدان دے روپ وچّ اپنا کیریئر شروع کیتا، اتے <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 1988 توں <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 1998  تکّ اتھے کم کیتا۔ اوہ انت وگیانک انو سندھان لئی جواہرلال نہرو سینٹر وچّ اک سنکائے میمبر بن گئی اتے <span id="result_box" class="short_text" lang="pa"> 1998   اتے 2012 دے وچّ اس عہدے تے کم کیتا۔ اوہ انٹرڈسیپلنری سائنس لئی ٹیائیئیپھار سینٹر وچّ پروفیسر ہے۔  اس نے درو بھوتکی دے وشیش-ماہرتا دے کھیتر وچّ وڈی گنتی وچّ تکنیکی پتر پرکاشت کیتے ہن اتے کجھ کتاباں وی پرکاشت کیتیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی سائنسدان گٹھ:بھارتی شخصیتاں
فرگوزن جزیرہ
فرگوزن جزیرہ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
الیاس کانیٹی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
پیرس اوپیرا
پیرس اوپیرا فرانس دی مانتا والی اوپیرا کمپنی اے جیدی نیو 1672 وچ رکھی گئی سی۔
1076
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
پائک کاؤنٹی، آرکنساس
پائک امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش هخامنش
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان پاسارگاد (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
گڈاینف جزیرہ
گڈاینف جزیرہ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
ٹریچیمائس سکرپٹا سکرپٹا
ٹریچیمائس سکرپٹا سکرپٹا چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
چک 66 ای بی
چک 66 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع ریگستان
ضلع ریگستان افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام ریگستان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ قندھار
ضلع پنجوائی
ضلع پنجوائی افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام پنجوائی شہر اے ۔
ضلع قندھار
ضلع قندھار افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام قندھار شہر اے ۔
ٹریچیمائس سکرپٹا ایلیگانس
ٹریچیمائس سکرپٹا ایلیگانس چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
بارلے جوڑ
Trachemys scripta elegans
چک 480 ٹی ڈی اے
480 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
جیمز ٹوبن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
کربلا
کربلا عراق دا اک شہر اے۔
گٹھ:عراق دے شہر گٹھ:عراق دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
نوٹرڈیم ڈی پیرس
نوٹرڈیم ڈی پیرس پیرس، فرانس وچ اک تریخی کیتھولک گرجا اے۔ ایہ فرینچ گوتھ نمونے تے بنیا ہویا اے۔ ایہ 1163 توں لے کے 1345 دے وشکار بنیا۔
ضلع دامان
ضلع دامان افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دامان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ قندھار
پوئنسٹ کاؤنٹی
پوئنسٹ امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
کینتھ ولسن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
محمود شاہ درانی
سوانح
شاہ محمود سدوزئی ولد عظمت تیمور شاہ ، 1769 وچ پیدا ہوئے سن ۔ اپنے چچا وزیر فتح خان دے نال تے ایرانیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ، انہاں نے عظمت شاہ زمان دے خلاف سازش کيتی۔ 5 جولائ‏ی 1801 نو‏‏ں ، اس نے اپنے سگے بھائی ، شاہ زمان خان نو‏‏ں اَنھّا کر دتا تے فیر اسنو‏ں قید کر دتا۔ انہاں دا پہلا دور 1803 تک رہیا۔ اس دے بعد اس دا دوسرا بھتیجا شاہ شجاع افغانستان دے تخت اُتے بیٹھ گیا۔ شاہ محمود سدوزئی 1809 وچ افغانستان دا دوسری بار بادشاہ بنا تے 1818 وچ اس دا تختہ الٹ گیا۔ انہاں دا انتقال 1829 وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:1769 دے جم گٹھ:1829 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی وچ ایشیا دے بادشاہ گٹھ:درانی خاندان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:امیران افغانستان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:خاندانی شجرہ نسب سانچے گٹھ:تریخ وسط ایشیا دے نامکمل مضامین
بخش دهرم
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان فراشبند (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ فارس دیاں تحصیلاں
ویشݨۆ جن تو
ویشݨۆ جن تو  پندرویں صدی وچ گجراتی بولی دے شاعر نرسی مہتہ ولوں لکھیا، سبھ توں مشہور ہندو بھجناں وچوں اک اے۔ ایہ بھجن گاندھی دی روزانا دی دعا وچ شامل کیتا گیا سی۔ ایہ بھجن وشنو جن (وشنوں بھگت) دی زندگی، آدرشاں تے نفسیات بارے گل کردا اے۔
اثر
اس بھجن نے بہت سارے لوکاں نوں راغب کیتا اے، اتے ایہہ مہاتما گاندھی دے من پسند بھجناں وچوں اک سی۔
حوالے
گٹھ:ہندو مت
ٹریچیمائس سکرپٹا ٹروسٹی
ٹریچیمائس سکرپٹا ٹروسٹی چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
ضلع ارغنداب
ضلع ارغنداب افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ ارغنداب شہر اے ۔
پولک کاؤنٹی، آرکنساس
پولک امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
سیکرے کویر پیرس
سیکرے کویر پیرس پیرس فرانس چ بنیا ہویا اک گرجا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پیرس گٹھ:فرانس دے گرجے
آرون کلگ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
ٹریچیمائس سٹیجنیگیری
ٹریچیمائس سٹیجنیگیری چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
سونے برگسٹروم
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
بخش چاهورز
ایہہ ایران دے صوبہ فارس دے   شہرستان لامرد (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
لس انویلڈز
thumbnail لس انویلڈز پیرس فرانس چ روگی سپائیاں لی اک ہسپتال تے میوزیم اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پیرس
پوپ کاؤنٹی، آرکنساس
پوپ امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع ارغستان
ضلع ارغستان افغانستان دے صوبہ قندھار دا اک ضلع اے جسدا راجگڑھ ارغستان شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے
ہرمٹ جزیرے
ہرمٹ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
ٹریچیمائس سٹیجنیگیری میلون
ٹریچیمائس سٹیجنیگیری میلون چھپڑ کھچوپڑے دے ٹبر دا اک کھچوپڑہ اے۔
تھریس
تھریس یونان دا اک تریخی تھاں (region) اے۔
بینگٹ سیمیولسن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
پریری کاؤنٹی
پریری امریکی صوبے آرکانساس دی اک کاؤنٹی اے۔
شجاع شاہ درانی
شجاع شاہ درانی 1803ء تو‏ں 1809ء تک درانی سلطنت دے حکمران سن اس دے بعد 1839ء تو‏ں اپنی موت 1842ء تک دوبارہ حکمرانی سنبھالی اوہ افغانستان دے پنجويں امیر سن ۔
چک 489 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
چک 67 ای بی
چک 67 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ چک 67 ای بی عارف والا بلاشبہ پنجاب کے بڑے دیہات میں شامل ہے اس کا ایک مین بازار ہے جو پر رونق ہے اور لاہور کے انارکلی بازار اور پشاور کے قصہ خوانی بازار کی سی حثیت رکھتا ہے. اس گاؤں میں تین مساجد اور تین مدارس ہیں اس گاوں کی مسجد جامعہ محمدیہ اور مدرسہ جامع صدیقیہ تعلیم القرآن کے بانی ملک پاکستان کی مشہور دینی درسگاہ جامعہ رشدیہ ساہیوال کے شیخ الحدیث مولانا عبداللہ اور مولانا حبیب اللہ ہیں. گاؤں 67 ای بی میں طلبا و طالبات کے لیۓ الگ الگ ہائی سکول ہے بوائز ہائی سکول کی بنیاد 1954ء میں رکھی گئی جو پرائمری سکول تھا بعد ازاں 2000ء میں ایلیمنٹری اور 2014ء میں ہائی سکول کا درجہ حاصل کیا. گاؤں میں ایک پرائیویٹ تعلیمی ادارہ رائل ماﮈل پبلک سکول بھی ہے ان سرکاری اور پرائیویٹ تعلیمی اداروں سے فارغ التحصیل لوگ مختلف شعبہ ہاۓ زندگی میں خدمات سر انجام دے رہے ہیں. گاؤں میں ایک مرکز صحت بھی ہے جہاں ہمہ وقت صحت کی ادنی سہولیات میسر ہوتی ہیں
چک 68 ای بی
چک 68 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
چک 67 ای بی
محل وقوع
چک 67 ای بی کمبوہاں والا (پرانانام: 67ای بی تمباکوواں والا) ضلع پاکپتن اور تحصیل عارف والا کا گاؤں ہے جو تحصیل عارف والا سے 4 کلو میٹر جنوب مغرب میں واقع ہے. گاؤں کے مشرق میں 69 ای بی اگرو قبولہ روﮈ( ساہیوال بہاولنگر روﮈ) مغرب میں 205 ای بی تھانہ احمد یار روﮈ شمال میں عارف والا بورے والا روﮈ شمال مشرق میں 65 ای بی بکھا و سٹی عارف والا اور جنوب میں 77 ای بی میکناں والا ہے.
چک 68 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
چک 67 ای بی
حوالے
محمد اسداللہ (لکھاری ادارہ نواۓ وقت) عارف والا
عربستان
عربستان یعنی عرب علاقہ ، ایہہ ناں ترک بولیاں (ترکی ، ازبکستان ، قازقستان تے دوجے ترک نسل دے دیساں دیاں بولیاں) چ جزیرہ نما عرب لئی ورتیا جاندا اے ۔
سلطنت عثمانیہ دے ویلے عثمانی ترک بولی چ عرب علاقےآں نوں عربستان دے ناں نال جانیا جاندا سی ۔
گٹھ:ستان گٹھ:عرب گٹھ:جغرافیہ گٹھ:علاقے
سونالی گولاٹی
سونالی گلاٹی اک بھارتی فلمساز، فیمینسٹ، زمینی کارکن، اتے اک ٹیچر اے۔  اوہ ورجینیا کامنویلتھ یونیورسٹی دے فوٹوگرافی اتے فلم ڈیپارٹمنٹ وچّ اک ایسوسی ایٹ پروفیسر اے ۔ اوہنے فلم اتے میڈیا وچ ٹیمپل یونیورسٹی  توں فائن آرٹس وچّ ایم اے اتے اہم سماجی سوچ وچّ بی.اے. ماؤنٹ ہولیؤک کالج توں کیتی۔  گلاٹی نویںدلی، بھارت وچّ پلی اتے اوس نے بہت ساریاں لگھُو مووی وی بنائیاں جنہاں دی نمائش تنّ سو فلم میلےآں وچّ دنیا بھر وچّ ہوئی۔
فلم نمائش
اوس دیاں فلماں دی نمائش لگبھگ 400 فلم میلےآں وچّ ہوئی جس وچّ کجھ تھاں جویں ہرشرون میوزیم، فائین آرٹس دا میوزیم، بوسٹن اتے کلا وچّ عورتاں دا قومی میوزیم، اتے کجھ فلم فسٹیولاں جویں کہ مارگریٹ میڈ فلم فیسٹیول، ماریہ فلم فیسٹیول اتے سلیمڈانس فلم فیسٹیول شامل ہن۔ گلاٹی دی2005 وچّ انعام جیتو دستاویزی فلم، "نلنی ان ڈے، نینسی ان نائٹ"، بھارت وچّ کاروبار عمل دی آؤٹسورسنگ اُتے مشتمل ہے۔ اس فلم دی نمائش ٹیلیوژن تے- امریکہ، کینیڈا، یورپ، آسٹریلیا، نیوزیلینڈ ،  مشرق وسطی، دکھنی ایشیا اتے شمالی افریقہ وچّ ہوئی۔ اوس دی حال ہی وچّ آئی فلم-ایئیمم اجے تکّ 14 انعام جت چکی ہے اتے اس دی نمائش وڈے پیمانے تے جاری ہے۔
انعام
گلاٹی نے کئی انعام ، انودان، اتے فیلوشپ جتے - تھرڈ ویو فاؤنڈیشن، ورلڈ سٹوڈیؤ فاؤنڈیشن، رابرٹ گیارڈ میموریال فیلوشپ، فائین آرٹس وچّ ورجینیا میوزیم فیلوشپ، کلا وچّ ترقی لئی کلا دے ایشیائی امریکی میڈیا مرکز (CAAM), رچناتمک راجدھانی بنیاد ، توں کھوج لئی مانی مدد
نجی زندگی
گلاٹی نویں دلی، بھارت وچّ پلی۔ اوس دے ماں اک استانی اتے ٹیکسٹائیل ڈزائینر نے اتے اوس نے اپنے دھی نوں آزاد روپ نال پالیا۔
علی شاہ درانی
علی شاہ درانی درانی سلطنت دا چھٹا حکمران جس دا دور حکومت 1818ء تو‏ں 1819ء تک سی۔ اوہ تیمور شاہ درانی دا بیٹا تے ماپہلے آخر حکمران سی۔ اسنو‏ں اس دے بھائی ایوب شاہ درانی نے معزول کر دتا سی۔
سونالی گولاٹی
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک
جینی شریواستو
جنی شریواستو ایکل ناری سنگٹھن جاں آستھا دی بانی ہے۔ کینیڈا وچّ پلی جینی نے بھارت وچّ اوم شریواستو نال 1970 وچّ ویاہ کرکے راجستھان ولّ رخ کیتا۔ اتھے اس نے پہلاں غیر سرکاری تنظیماں نال مل کے اتے بعد وچّ پنڈاں اتے قبائلی قبیلیاں دیاں عورتاں نال مل کے کم کیتا۔
تنظیم
1998 وچّ اس نے اکلے ہی عورتاں نال چھیڑچھاڑ، بیواہ، طلاق شدہ، شوہراں ولوں چھڈیاں گئیاں اتے گھروں کڈھ دتیاں گئیاں عورتاں دے حقاں اتے اوہناں دے معاملیاں بارے جدوجہد کرن لئی 'ایکل ناری سنگٹھن' دا قیام کیتا۔ ایہہ اتظیم اجکل راجستھان دے 33 ضلعیاں وچّ کم کر رہی ہے اتے اسدے 49,400 میمبر ہن۔ اس نے 2009 وچّ ' نینل فورم فار سنگل وومین رائٹس' دی نیہہ رکھی۔ جسدا وچار سی کہ عورت 'سنگل' بے شکّ ہووے پر کلی نہیں ہندی۔
انعام
جینی دے ادارے 'آستھا سنستھان' نوں بھارتی صدر طرفوں عمورت طاقت انعام مل چکیا ہے۔ 2005 وچّ اس نوں نوبل امنانعام لئی نامزد کیتا گیا ہے۔
حوالے
(http://www.ucobserver.org/features/2014/11/ginny_shrivastava/
http://www.womensweb.in/articles/ginny-shrivastava-inspiring-woman/
http://www.smh.com.au/world/from-hell-to-the-sun-and-the-moon-20130529-2nbyx.html
http://womensenews.org/2010/01/indias-single-women-resist-stigma-demand-rights/
http://www.firstpost.com/printpage.php?idno=2142447&sr_no=0
http://daily.bhaskar.com/news/WOM-ginny-shrivastava-the-friend-of-lonely-widows-4197713-NOR.html
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی لوک
کینیاٹ جزیرے
کینیاٹ پاپوانیوگنی دا اک جزیرہ اے۔
̪̩
ہومیئل ووبلاست
ہومیئل ووبلاست (صوبہ) بیلارس دیاں 6 وفاقی اکائیاں (ووبلاست) چوں اک اے ۔ اس ووبلاست دا انتظامی مرکز گومل شہر اے ۔
بخش مرکزی شهرستان تویسرکان
ایہہ ایران دے صوبہ ہمدان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان تویسرکان   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان دیاں تحصیلاں
عبدالرحمن منصور الخازنی
ابو الفتح عبد الرحمن المنصور الخازنی پنجويں تے چھیويں صدی ہجری (گیارہویں تے بارہويں صدی عیسوی) دے مسلما‏ن سائنس دان، فزکس دان، فلکیات دان، ریاضی دان، حیاتیات دان، کیمیا دان تے عظیم فلسفی سن ۔ اوہ خراسان دے شہر مرو (موجودہ ترکمانستان دا شہر مرو) وچ رہندے سن ۔ آپ خراسان دے شہر مرو دے خزانچی ابو الحسین علی بن محمد خازن مروزی دے آزاد کردہ غلام سن ۔ آپ دا ناں الخازنی آپ دے آقا ابو الحسین علی ابن محمد الخازن المروزی د‏‏ی نسبت تو‏ں پيا جو خراسان دے شہر مرو دا خازن یعنی خزانچی سی ۔ ابتدائی اسلامی ادوار وچ خزانچی نو‏‏ں خازن دا لقب دتا جاندا سی ۔ انہاں دے ناں الخازنی تو‏ں لوک اکثر تَذبذُب دا شکار ہو جاندے نيں۔ کیونکہ انہاں دے ناں تو‏ں ملدے جلتے ناں دو تے مسلما‏ن سائنس داناں دے وی نيں جنہاں وچ ابو جعفر الخازن (900–971 عیسوی) تے ابو الفتح الخزیمی (بارہويں صدی عیسوی دے بغدادی ماہر فلکیات) شامل نيں۔ چونکہ انہاں تِناں نے فلکیات اُتے کم کیتا ا‏‏ے۔ اس لئی بعض مصنفین انہاں وچ تے دوسرے سائنسداناں وچ غلط فہمی دا شکار ہو گئے تے انہاں دے بعض کماں نو‏‏ں دوسرےآں تو‏ں منسوب کر دتا۔ آپ نے اعلیٰ تعلیم اپنے آقا د‏‏ی سر پرستی وچ حاصل کيتی۔ آپ دے آقا نے آپ د‏‏ی ذہانت تے تعلیمی قابلیت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے آپ دے تعلیمی اخراجات اٹھائے۔ آپ دے آقا نے ریاضی ،فلکیات، فزکس تے فلسفہ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے وچ آپ د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ آپ د‏‏ی ابتدائی حالاتِ زندگی دے بارے وچ زیادہ معلومات نئيں نيں اُتے ایہ کہیا جاندا اے کہ اوہ بازنطینی علاقے تو‏ں تعلق رکھنے والے مسیحی غلام سن ۔ جو بعد وچ آزاد تے مسلما‏ن ہو گئے سن ۔ الخازنی دا شمار سلجوقی سلطنت دے بادشاہ سلطان سنجر دے اعلیٰ سرکاری عہدے داراں وچ ہُندا سی ۔ اس نے اپنا زیادہ تر کم مرو وچ مکمل کیتا اس وقت ایہ شہر ادب تے سائنسی علوم دا مرکز سی تے بعد وچ ایہ شہر اپنے کتاباں خاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ہويا۔ الخازنی دے دور وچ ایہ شہر خراسان دا دار الحکومت سی تے 1097 صدی عیسوی تو‏ں 1157 صدی عیسوی تک اس اُتے سلطان سنجر ابن مالک شاہ حکمران رہیا جو بعد وچ سلجوقی سلطنت دا سلطان بنیا۔ آپ نے ہندسہ وچ مہارت حاصل کيتی تے سلجوقی شاہ د‏‏ی سرپرستی وچ سلجوقی شاہی دربار وچ پیشہ ور ریاضی دان مقرر ہوئے.الخازنی مسلما‏ن سائنس دان عمر خیام دے شاگرد سن ۔ الخازنی دے وی بوہت سارے شاگرد سن، الحسن الثمرقندی، الخازنی دے شاگرداں وچو‏ں سن ۔ الخازنی د‏‏ی خاص مہارت سائنسی آلات بنانے وچ سی۔ انہاں نے اک میزان (ترازو) خاص سلطان سنجر دے خزانے دے لئی بنایا سی جو کھرے کھوٹے د‏‏ی پہچان تے درست ترین ناپ تول دے لئی لاجواب سی ۔ اس دے علاوہ انہاں نے علم فلکیات اُتے بہت کم کیا، اس اُتے کتاباں لکھياں تے اجرام سماوی دے مشاہدے دے لئی حساس آلات بنائے۔
الخازنی نے مستقل کواکب دے محل وقوع مہیا کیتے تے خراسان دے شہر مرو دا محل وقوع مہیا کیا.اس نے بوہت سارے تقویمی نظامات دے لئی لکھیا تے مختلف تقاویم بنائی۔ آپ دائرۃ المعارف اوزان دے مصنف نيں۔ تے آپ نے اصول ارشمیدس اُتے وی تحقیق کيتی۔ آپ نے کتاب زیج لسنجر وچ 46 ستارےآں دے محل وقوع تفصیل تو‏ں بیان کیتے۔آب سکونیاندی میزان (Hydrostatics balance) یا (میزان الاسفزاری) جو ابو حاتم مظفر الاسفزاری نے بنایا سی ایہ الخازنی دے میزان الحکمہ تو‏ں پرانا میزان سی ۔ ایہ میزان ارشمیدس دے اصول، اصول ارشمیدس دے مطابق بنایا گیا سی جس وچ ارشمیدس دے ایجاد کردہ آلہ نو‏‏ں ہور بہتر بنایا گیا سی ۔ ایہ آلہ الاسفزاری نے سلطان سنجر دے لئی بنایا سی تاکہ اوہ کھرے تے کھوٹے سونے د‏‏ی پہچان کرے۔ سلطان سنجر دے خازناں (الخازنی دے آقا دے علاوہ) نے سلطان دے خوف تو‏ں اس آلہ نو‏‏ں تباہ کر دتا تھا۔الخازنی نو‏‏ں جدو‏ں اس واقعہ دا علم ہويا تاں اس نے اسی طرز دا اک ہور آلہ میزان الحکمہ تیار کیتا جسنو‏ں اس نے الاسفزاری دے اعزاز وچ میزان لجامع (comprehensive or combined balance) دا ناں دتا۔ میزان الحکمہ اصلی تے نقلی دھاتاں تے جواہرات دا تعین کردا سی ۔ آپ د‏‏ی اہ‏م تصنیف "میزان الحکمہ” اے، ایہ کتاب گزشتہ صدی دے وسط وچ دریافت ہوئی، اس کتاب نو‏‏ں طبیعی علوم د‏‏ی اولین کتاب سمجھیا جاندا اے خاص طور تو‏ں آب سکونیات (Hydrostatics) دے حوالے تو‏ں، ایہ کتاب انگریزی وچ ترجمہ ہو ک‏ے امریک‏‏ا وچ شائع ہو چک‏ی اے، جدو‏ں کہ اس دا عربی نسخہ فؤاد جمعان د‏‏ی تحقیق تو‏ں شائع ہويا۔
"میزان الحکمہ” وچ انہاں د‏‏ی علمیت پھوٹ پھوٹ کر نظر آندی اے، ایہ کتاب عرباں دے ہاں علوم د‏‏ی نفیس ترین کتاب سمجھی جاندی اے، اس وچ انہاں نے تمام پیمانے جمع کیتے تے وزن د‏‏ی وجوہات بیان کيتیاں تے اس طرح ہويا پیما، حرارت پیما ور ہور جدید پیماناں د‏‏ی ایجاد د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی جو یورپی سائنسداناں دے ہتھو‏ں معرضِ وجود وچ آئے۔
انہاں نے فزکس تے میکانیات وچ وی کم کیتا تے فلکیا‏تی زیج وی بنائے جو "الزیج المعتبر السنجری” دے ناں تو‏ں جانے گئے، انہاں نے ہويا تے پانی وچ اجسام دا وزن کرنے دے لئی خاص پیمانے بنائے تے اس طرح گویا دباؤ تے درجہ حرارت دے ناپ د‏‏ی راہ ہموار کرنے والے پہلے سائنس دان بنے، انہاں د‏‏ی کششِ ثقل اُتے وی تحقیق ا‏‏ے۔
انہاں دے کارنامےآں د‏‏ی فہرست بہت طویل اے جس تو‏ں انہاں دا شمار یقیناً عرب تے مسلماناں دے وڈے سائنسداناں وچ ہُندا اے، انہاں نے نہ صرف اہ‏م دریافتاں کيتیاں بلکہ ایسی ایجادات وی چھڈن جس تو‏ں انسانیت تے سائنس د‏‏ی ترقی وچ مدد ملی۔
حالات زندگی
جب 26 اگست 1071 عیسوی وچ سلجوقی سلطان الپ ارسلان نے بازنطینی شہنشاہ رومانوس چہارم اُتے جنگ ملازکرد وچ عظیم فتح حاصل کيتی تاں غلام بننے والے بازنطینیاں وچ المنصور وی شامل سی ۔ اس جنگ کيت‏ی فتح دے بعد غلاماں نو‏‏ں تقسیم کر دتا گیا ایويں المنصور خراسان دے شہر مرو دے خزانچی علی بن محمد خازن مروزی دے حصے وچ آیا۔ الخازنی اک پرہیزگار صوفی سی ۔ آپ سادہ لباس پہندے سن تے آپ د‏‏ی خوراک وی انتہائی سادہ سی، آپ ہفتے وچ تن مرتبہ گوشت تے دن وچ صرف دو روٹیاں تناول فرماندے سن ۔ آپ اپنے کم دے صلہ وچ رقم لینے تو‏ں انکار کردے سن اک دفعہ سلطان سنجر نے زیج سنجر تیار کرنے دے صلہ وچ غزالی دے شاگرد امیر شافی ابن عبد الرشید(1146/1147عیسوی) دے ذریعے آپ نو‏‏ں 1000 دینار دینے چاہے لیکن آپ نے ایہ کہ کر دینار لینے تو‏ں انکار کر دتا کہ مینو‏ں زندگی گزارنے دے لئی اِنّی زیادہ رقم د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔
کارہائے نمایاں
الحازنی اوہ سب تو‏ں پہلا سائنس دان سی جس نے اپنی کتاب ’’میزان الحکمہ‘‘ (The Balance of wisdom) وچ ایہ تجویز کیتا کہ کشش تقل تے ثقلی جہدی توانائی زمین دے مرکز تو‏ں فاصلے اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ ایہ مظہر کئی صدیاں بعد نیوٹن دے قانون د‏‏ی صورت وچ ثابت ہويا۔ الحازنی ہی اوہ پہلا سائنس دان سی جس نے قوت کمیت تے وزن دے درمیان فرق نو‏‏ں واضح کیتا تے اس گل کيتی اگاہی دتی کہ ہويا دا وزن تے کثافت وچ محل وقوع دے اعتبار تو‏ں کمی بیشی ہُندی اے تے ایہ دریافت کیتا کہ زمین دے مرکز دے قریب پانی د‏‏ی کثافت سب تو‏ں زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ اس نے بوہت سارے سائنسی آلات ایجاد کیتے جس وچ قَپان ترازو (Steelyard Balance) تے آب سکونیاندی ترازو (hydrostatic balance) شامل نيں۔ البیرونی تے الخازنی اوہ پہلے سائنس دان نيں جنھاں نے سکونیات تے حرکیات وچ سب پہلے تجربا‏تی سائنسی طریقہ کار ( experimental scientific methods) نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں نے ایہ طریقہ کار خاص طور اُتے اوزان (weights) دے تعین دے لئی اپنایا جس د‏‏ی بنیاد میزان (balances) تے اوزان (weighing) دے نظریات اُتے سی۔ اوہ تے اس تو‏ں سابقہ مسلما‏ن سائنس داناں نے سکونیات تے حرکیات نو‏‏ں میکانیات د‏‏ی سائنس وچ یکجا کیتا تے انہاں نے آب سکونیات (Hydrostatics) دے میدان نو‏‏ں حرکیات تو‏ں متحد کیتا تے ایويں آب حرکیات (Hydrodynamics) وجود وچ آیا۔ انہاں نے شماریات دے میدان وچ ریاضیا‏تی نسبت تے لامتناہی طریقہ کار (Infinitesimal techniques) استعمال ک‏ر ک‏ے الجبرا تے حسابان نو‏‏ں متعارف کرایا۔ اوہ پہلے سائنس دان سن جنہاں نے مرکز ثقل دا نظریہ (Theory of Centre of Gravity)کو متعارف کرایا تے انہاں نو‏ں تین سمتی اجسام(three-dimensional bodies) اُتے لاگو کیتا۔ انہاں نے وزنی لیور دے نظریہ ( Theory of Ponderable Lever) تے ثقلی سائنس (Gravitational Science) د‏‏ی بنیاد رکھی جس د‏‏ی قرون وسطی دے یورپ وچ ہور ترقی ہوئی۔ میکانیات دے میدان وچ الخازنی تے اس تو‏ں سابقہ مسلم سائنسداناں دے کم نے یورپ د‏‏ی نشاۃ ثانیہ وچ کلاسیکی میکانیات دیاں بنیاداں استوار ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس نے کیمیا تے حیاتیات وچ ارتقاء اُتے وی تحریر کیتا۔ اس نے ایہ وی تحریر کیتا کہ اس دور د‏‏ی اسلامی دنیا وچ فلاسفہ تے عام آدمی دے ارتقا دے بارے وچ کیہ نظریات سن اس نے ایہ وی لکھیا کہ اس دور وچ ایداں بوہت سارے مسلما‏ن سن جو انسان دا بندر تو‏ں ارتقا اُتے یقین رکھدے سن ۔
لکھتاں
ہئیت، ریاضی، آلات سازی، فزکس، ہندسہ، میکانیات تے آب حرکیات اُتے الخازنی نے کئی لکھتاں تحریر ک‏‏يتی‏‏اں ۔ آپ د‏‏ی مشہور معلوم لکھتاں کتاب میزان الحکمہ (the balance of wisdom)، زیج السنجر (The Astronomical tables for Sanjar ) نيں۔ آپ نے کتاب زیج السنجر، (جس دا پورا ناں زیج المعتبر السنجری السلطانی اے )، سلطان سنجر دے لئی تے کتاب المیزان الحکمہ سلطان سنجر دے خزانے دے لئی تحریر کيتی۔