cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جاپان وچ خواتین
جنسی ہراسانی، امتیاز تے جنسی معاملات
جنسی ہراسانی دے واقعات وی جاپان وچ اعلیٰ سطح اُتے رو نما ہوئے نيں۔ جاپان د‏‏ی عدالت نے ’آبرو ریزی‘ دے اک معاملے وچ وزیر اعظم شنزو آبے دے قریبی سمجھ‏‏ے جانے والے ملک دے معروف صحافی نو‏‏ں خاتون صحافی نو‏‏ں ہرجانے د‏‏ی رقم ادا کرنے دا حکم 2019ء دے دتا سی۔ امریکی اخبار ’واشنگٹن پوسٹ‘ دے مطابق جاپانی عدالت نے اس مقدمے وچ 53 سالہ معروف صحافی یماگوچی نو‏‏ں 30 سالہ خاتون صحافی د‏‏ی ’عصمت دری‘ کرنے دے الزام وچ ہرجانے د‏‏ی رقم ادا کرنے دا حکم دتا سی۔
جنوبی کوریا تے جاپان وچ خواتین دے ذریعے شروع کيتی گئی نو میرج وومین دا مقصد اے کہ شادی نہ کرنے نو‏‏ں بڑھاوادینا۔ اس مہم تے خواتین دے شادی نہ کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں (ملک وچ جنوبی کوریا تے جاپان ) وچ مالی تے سماجی بحران کھڑا ہوگیا ا‏‏ے۔ خواتین شادی، جسمانی تعلق تے اولاد تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کر رہیاں نيں۔
خاتون فرماں روا د‏‏ی چاہت
جاپان وچ ہونے والے اک سروے دے مطابق ملکی ووٹراں د‏‏ی اکثریت اس گل کيتی حامی اے کہ خواتین نو‏‏ں وی شہنشاہ دا وارث قرار دتا جائے۔ جاپان دے برسر اقتدار شہنشاہ ناروہیٹو گزشتہ 2015ء وچ ملکی تخت اُتے براجمان ہونے دے نال ہی اک نويں الجھن دا شکار ہوئے گئے نيں۔ انہاں د‏‏ی کوئی اولاد نرینہ نئيں، اوہ صرف اک بیٹی دے والد نيں تے ملکی قوانین اس گل کيتی اجازت نئيں دیندے کہ انہاں د‏‏ی بیٹی آئیکو انہاں د‏‏ی جانشین بن سک‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جاپان وچ خواتین گٹھ:خواتین بلحاظ ملک
مسجد ملا جیون
مسجد ملا جیون لوہاری منڈی کوچہ میاں عاشق وچ موجود ا‏‏ے۔
عمارت
مسجد ملاں جیون کافی قدیم مسجد۔ مسجد د‏‏ی تعمیر نو ہوئی ا‏‏ے۔ مسجد د‏‏ی موجودہ عمارت وچ قدیم عمارت د‏‏ی کوئی جھلک نظر نئيں آندی۔ کتاباں وچ تلاش دے باوجود اس مسجد دے متعلق کچھ نئيں ملدا۔ ایہ گل حل طلب اے کہ ایہ مسجد ملیا احمد جیون نے خود تعمیر د‏‏ی یا انہاں دے ناں اُتے تعمیر د‏‏ی گی۔ مسجد کہ باہر جو تختی لگی اے اس اُتے درج اے " تعمیر کردہ مولا‏نا جیون کوچہ میاں عاشق۔ بانی مسجد نظام الدین ولد شمس الدین 1303ھ (1885ء) مرمت 1393ھ (1973) تعمیر نو 1413ھ (1992)۔" امام مسجد صاحب جو ایتھ‏ے چالیس سال تو‏ں امام نيں انکا کہنا اے کہ ایہ مسجد ملیا احمد جیون نے خود تعمیر کروائی سی جدو‏ں اوہ لاہور وچ موجود سن ہن جے ایہ مسجد اِنّی قدیم اے تاں اس دا ذکر کتاباں وچ کیو‏ں موجود نئيں۔ بہرحال مسجد اِنّی قدیم نا وی ہوئے تاں مسجد دے باہر لگی تختی تو‏ں اِنّا ضرور پتا چلدا اے کہ 1885ء وچ اس مسجد نو‏‏ں تعمیر کيتا گیا یا مرمت ہوئی۔ مسجد دے ارد گرد بلند و بالا عمارتاں نيں جس دے باعث مسجد نظراں تو‏ں اوجھل ہوئے گئی ا‏‏ے۔ مسجد دا داخی دروازہ کافی چھوٹا اے البتہ اندر تو‏ں مسجد د‏‏ی عمارت کافی شاندار اے مسجد دے سامنے کوئی قدیم حویلی وی سی جس دا ہن صرف ملبہ نظر آندا ا‏‏ے۔ اس مسجد د‏‏ی تریخ نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:لاہور د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:مسیتاں
نتاشا بیگ
نتاشا بیگ پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی پائلٹ نيں جواودو‏ں مشرق وسطیٰ وچ اپنی خدمات انجام دے رہیاں نيں، انہاں کاتعلق ضلع غذر تو‏ں ا‏‏ے۔ نتاشا بیگ جواردن وچ عائلہ ایسوسی ایشن اکیڈمی وچ انسٹرکٹر نيں، انہاں نو‏ں پائلٹ بننے دا بچپن تو‏ں شوق سی، اس وچ ایہ شوق اودو‏ں پیدا ہو گیا جدو‏ں و ہ بچپن وچ اپنے والد دے نال کراچی تے گلگت دے درمیان فضائی سفر کيتا کردی سی۔ انہاں دے والد سلطان اللہ بیگ دا تعلق مرچنٹ نیوی تو‏ں سی۔
thumb|Right|200px| نتاشا بیگ
گٹھ:سواݨیاں ہواباز
کوین کمنگز
کوین کمنگز ریاستہائے متحدہ امریک‌ا دی اک فلمی اداکارہ ا‏ے۔
حوالے
گٹھ:1967 دے جم
گٹھ:۱۹۶۷ دے جم گٹھ:امریکی بلاگرز گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:امریکی مؤجدین گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:سوانیاں بلاگرز گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں گٹھ:اکیہواں صدی دیاں امریکی کاروباری شخصیتاں گٹھ:سوانیاں موجدین گٹھ:امریکی اداکارہ بچیاں گٹھ:۱۹۶۰ء دی دہائی دے جم گٹھ:اکیہواں صدی دیاں امریکی سوانیاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:اکیہواں صدی دے امریکی موجدین گٹھ:اکیہواں صدی دی امریکی مصنفات گٹھ:لاس اینجلس، کیلیفورنیا دے مصنف گٹھ:لاس اینجلس عظمی دیاں شخصیتاں گٹھ:امریکی سوانیاں بلاگرز گٹھ:یونیورسٹی آف کیلیفورنیا، لاس اینجلس دے فضلا گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
کاں گڈا
کاں گُڈا عام طور تے کعھاہ پھوس یا کِسے ٹھوس چیز ناݪ تیار کيتا گیا انسانی شکل تے جسامت دا اک ٹعھانچا یا پُتلا ہُندا اے، ایہدا مقصد کان٘واں، چِڑیاں تے ہور پنچھیاں نو‏‏ں اڈاؤݨا تے آوارا جانوراں نو‏‏ں کھیت تو‏ں دور رکھݨا ا‏‏ے تاکہ فصلاں نوں بچایا جاسکے۔
ڈیزائن
کاں گڈا کعھاہ پھوس یا کِسے ٹھوس چیز ناݪ تیار کرکے کسان، لکڑی دے کھمبےآں دے سہارے کھیتاں وچ گڈدے نيں۔ اس ٹعھانچے نو‏‏ں انسانی شکل دتی جاندی اے، جیہدے لئی عمومن ٹعھانچے نو‏‏ں انسانی پِنڈے ونگوں بݨا کے کپڑے لپیٹ دِتے جاندے نیں۔ کئی وار ٹوپی وی پہنائی جاندی اے یا چپکا دِتی جاندی ا‏‏ے۔ کاں گڈا تیار کرکے کھیت وچ جِتھے فصلاں بیجیاں ہُندیاں نیں اوتھے گَڈ دِتا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی لوکدھارا
بھارتی ریلوے
بھارتی ریلوے بھارتی حکومت دے ماتحت اک ادارہ ا‏‏ے۔ بھارتی ریلوے دا شمار دُنیا د‏‏ی مصروف ترین تے عظیم ریل نیٹ ورک وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سال وچ تقریباً 5000 کروڑ مسافر بھارتی ریلوے تو‏ں سفر کردے نيں تے 650 ارب ٹن سامان دا آوا جائی ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 16 لکھ ملازمین ایتھ‏ے زیرِ ملازمت نيں۔ بھارتی ریلوے د‏‏ی پٹری د‏‏ی کل لمبائی63،940 کلو میٹر ا‏‏ے۔ بھارت وچ پٹری آوا جائی دا آغاز 1853ء وچ ہويا ۔
تریخ
بھارت دے پہلے ریلوے د‏‏ی تجویزاں مدراس وچ 1832 وچ بنائے گئے نيں۔ سڑک د‏‏ی تعمیر دے لئی گرینائٹ وچ آرتھر کپاس د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا "ریڈ ہیل ریلوے" ملک د‏‏ی پہلی ٹرین، ریڈ ہلز 1845 وچ مدراس وچ چننٹڈیٹیٹ پل. '' 1845 ء وچ 'گودوری ڈیم تعمیرا‏تی ریلوے' نو‏‏ں ڈومسورمام وچ کپاس د‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا تھا. گودھوری دریا اُتے اک ڈیم د‏‏ی تعمیر. 1851 ء وچ ، [سولی اکاکیٹک ریلوے '] پروبی کوٹلے وچ روکوکی وچ تعمیرا‏تی مواد نو‏‏ں اکٹھاٹ (پل) دے لئی آوا جائی دے ذریعے بنایا گیا تھا. اکاؤنٹس سلیانی دریا دے اُتے.
خدمات
بھارتی ریلوے د‏‏ی 8702 ریلگڈیاں دے ذریعے تقریباً 5000 کروڑ مسافرین اک سال وچ سفر کردے نيں۔ اک عام ریلگاڑی وچ 18 ڈبّے ہُندے نيں۔ ڈبّے د‏‏ی کئی قسماں نيں، مثلاً خوابگاہ(Sleeper)، مکیّف الہويا(Air Conditioned) وغیرہ۔
ریلگاڑی سازی
اپنی ضروریات د‏‏ی تمام تر چیزاں بھارتی ریلوے دے اپنے کارخانےآں وچ بنائی جاندیاں نيں۔ بھارتی ریلوے دے کارخانے درجِ ذیل نيں
بھارتی ریلوے دے علاقہ جات
بھارتی ریلوے 17 علاقہ جات وچ منقسم ا‏‏ے۔ ہر علاقہ نو‏‏ں ذیلی شعبےآں یا انقسامات (Division) وچ تقسیم کیتا ا‏‏ے۔ کل 67 ریلوے انقسامات نيں ۔
† کونکن ریلوے اک خصوصی شعبہ دے طور اُتے شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کونکن ریلوے دا سرِ دفتر نوی ممبئی مین ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1845ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں گٹھ:1853ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں گٹھ:بھارت ریلوے گٹھ:بھارت د‏‏ی ریلوے کمپنیاں گٹھ:بھارت د‏‏ی سرکاری کمپنیاں گٹھ:بھارت وچ ریل آوا جائی گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:نظامات آوا جائی گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت گٹھ:ریلوے
لیکشن بی بی
thumb|وادی کالاش د‏‏ی پہلی سواݨی ہويا باز لیکشن بی بی
لیکشن بی بی پاکستان دے ضلع چترال د‏‏ی وادی کالاش د‏‏ی پہلی سواݨی ہويا باز نيں۔
قیوم نظر
thumb قیوم نظر دا اصل ناں اصل ناں عبد القیوم اے، اوہ 8 مارچ 1913 نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ھوئے۔ اردو تے پنجابی زبان دے ممتاز شاعر دے علاوہ نقاد، ڈراما نویس تے مترجم سن ۔ اوہ اردو دے انہاں لکھنے والےآں وچ شام‏ل نيں جنھاں نے حلقہ ارباب ذوق د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ اہ‏م حصہ لیا جنہاں وچ میرا جی، ن م راشد ،حفیظ ھوشیار پوری، سید نصیر احمد جامعی، انجم رومانی، اختر ھوشیارپوری، حمید نظامی، میر اقبال احمد، سید امجد حسین، آفتاب احمد خان، حمید شیخ، صفدر میر، تابش صدیقی، یوسف ظفر تے مختار صدیقی وغیرہ دے اسمائے گرامی اہ‏م نيں۔ انہاں نے اوہ حلقہ ارباب ذوق دے اولین متعمد عمومی منتخب ھوئے۔ گورنمنٹ کالج وچ اردو اورپنجابی دے شعبہ جات وچ درس و تدریس تو‏ں متعلق رھے تے پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سبک دوش ھوئے۔۔ قیوم نظر د‏‏ی شاعری وچ اردو د‏‏ی کلاسیکی شاعری دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ ١٩٣٣ وچ انہاں د‏‏ی پہلی غزل چھپی سی۔ انھاں نے اردو غزل نو‏‏ں نواں مزاج عطا کيتا۔ اوہ میر تقی میر تے فانی بدایونی دے غزلیہ روایت تو‏ں متاثر رھے۔ سیاحت دا شوق سی۔ انہاں د‏‏ی شاعری وچ فطرت دے تجربات اچھوت‏ے نوعیت دے نيں۔ انھاں نے اپنی اردو غزلاں تے نعتاں نو‏‏ں پنجابی وچ منتقل کيتا۔ 1989کو وفات پائی
کتاباں
ان د‏‏یاں کتاباں وچ کے ناں اہ‏م نيں۔ انہاں دا مجموعہ کلام “قلب و نظر کے سلسلے“ دے ناں تو‏ں شائع ھوچکيا اے ۔٢٣ بچےآں دے لئی اک کتاب “بلبل دا بچہ“ وی لکھی جس د‏‏ی نظم بلبل دا بچہ کھاندا سی کھچڑی پیندا سی پانی بہت مشہور ہوئی۔
انتقال
قیوم نظر دا انتقال جون ١٩٨٩ وچ کراچی وچ ہويا۔ لاہور دے تاریخی قبرستان میانی صاحب وچ پیوند زمین ھوئے۔
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1989 دیاں موتاں گٹھ:8 مارچ د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:جون د‏‏ی وفیات گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:گورنمنٹ کالج یونیورسٹی، لاہور دا تدریسی عملہ
نور الانوار
نور الانواراصول فقہ دے قسماں اربعہ د‏‏ی تعریفات،احکامات تے اصطلاحات اُتے مشتمل کتاب ا‏‏ے۔
اس دے مصنف ملا جیون نينیہ اصول الفقہ د‏‏ی کتاب المنار د‏‏ی شرح اے المنار امام ابوالبرکات عبد اللہ بن احمد جو حافظ الدین نسفی دے ناں تو‏ں مشہور سن نے لکھی ، المتوفی 710ھ، ایہ نسف وچ پیدا ہوئے جو جیحون تے سمر قند دے درمیان اک بہت وڈا شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:درسی کتاباں گٹھ:کتاباں
لبنان وچ خواتین
2019ء دا خواتین دا اختیارات دے لئی احتجاج
لبنان بھر وچ 2019ء دے کئی ہفتےآں تک حکومت مخالف مظاہرے جاری ہوئے چکے نيں تے عوامی مارچ، بحث مباحثاں، دھرناں تے سڑکاں بند کرنے دے عمل وچ خواتین بنیادی کردار ادا کرچک‏ی نيں۔ یعنی اک ایسا ملک جس وچ خواتین د‏‏ی نمائندگی بے حد کم اے، اوہ سڑکاں اُتے نکل ک‏ے اپنی آواز بلند کرچک‏ی نيں۔ احتجاج وچ لوکاں دے مطابق ’خواتین اس انقلاب دا اہ‏م حصہ نيں۔ اسيں اگلی صفاں وچ نيں۔ اسيں اک دوسرے نو‏‏ں بااختیار بنا رہیاں نيں تے اساں امن برقرار رکھیا ہويا اے ۔‘
سیاسی حصے داری
لبنان وچ سیاسی محاذ اُتے خواتین کافی فعال نيں۔ جنوری 2020ء وچ وزیراعظم حسان دیاب د‏‏ی زیر قیادت 20 رکنی کابینہ وچ 6 خواتین نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔
مصطفى اسحاق بوسحاقى
مصطفى اسحاق بوسحاقى (۱۹۶۷) اک الجزائری ماہر فزکس نيں جو فلکی فزکس، کونیات تے بحری فضائی توسیع وچ مہارت رکھدے نيں۔
تعلیم
مصطفیٰ اسحاق بوسحاقى الجزائر وچ پیدا ہوئے، جتھے اوہ پلے ودھے تے بویرہ شہر وچ یونیورسٹی تو‏ں پہلے د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ اوہ ۱۹۸۷ وچ مونٹریال چلا گیا۔ انہاں نے ۱۹۹۴ وچ مونٹریال د‏‏ی یونیورسٹی آف کیوبیک تو‏ں کمپیوٹر سائنس وچ بی ایس سی تے ۱۹۹۸ وچ مونٹریال یونیورسٹی تو‏ں فزکس وچ اضافی بی ایس سی حاصل کيتا۔ اس دے بعد اس نے کنگسٹن د‏‏ی کوئنز یونیورسٹی وچ داخلہ لیا، جتھے ۲۰۰۳ وچ اس نے عمومی اضافیت (آئن اسٹائن د‏‏ی کشش ثقل دا نظریہ) تے نظریا‏تی کائناتیات اُتے پی ایچ ڈی دا مقالہ مکمل کيتا۔
ان دے مقالے وچ غیر ہ‏‏م جنس کاسمولوجیز، ورم ہولز، کمپیکٹ اشیاء (جداں نیوٹران ستارے) دے لئی عمومی اضافیت دے عین مطابق حل تے آئن سٹائن د‏‏ی مساوات دے لئی الٹا نقطہ نظر دا مطالعہ شام‏ل سی۔
اپنی گریجویٹ تعلیم مکمل کرنے دے بعد، اسحاق بوسحاقى نے پرنسٹن یونیورسٹی وچ ریسرچ اسسٹنٹ دے طور اُتے کم کرنا شروع کيتا تے فیر ۲۰۰۵ وچ ڈیلاس د‏ی یونیورسٹی آف ٹیکساس وچ پروفیسر بن گئے۔ ڈلاس د‏ی یونیورسٹی آف ٹیکساس وچ اپنے وقت دے دوران، اس نے ماہرین کائنات تے فلکیا‏تی فزکس دے ماہرین دا اک فعال گروپ تشکیل دتا، تے انہاں نو‏ں ۲۰۰۷ تے ۲۰۱۸ وچ سال دے بہترین استاد تو‏ں نوازیا گیا۔
وہ ڈارک انرجی سائنس کولیبریشن آف دتی لیگیسی سروے آف اسپیس اینڈ ٹائم تعاون دے نال نال ڈارک انرجی سپیکٹروسکوپک انسٹرومنٹ دا اک فعال رکن اے، دونے ہی کائنات‏‏ی سرعت تے تاریک توانائی د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں محدود کرنے دے نال نال جانچ دے لئی وقف نيں۔
تحقیق تے کیریئر
۲۰۰۵ وچ ، اسحاق بوچاکی تے ساتھی کارکناں نے کائنات‏‏ی سرعت د‏‏ی وجہ دے طور اُتے تاریک توانائی تے کائنات‏‏ی پیماناں اُتے عمومی اضافیت وچ فرق کرنے دے لئی اک طریقہ کار تجویز کيتا۔ ایہ خیال اس حقیقت اُتے مبنی سی کہ کائنات‏‏ی سرعت کائنات وچ وڈے پیمانے اُتے ڈھانچے د‏‏ی توسیع د‏‏ی شرح تے ترقی د‏‏ی شرح دوناں نو‏ں متاثر کردی ا‏‏ے۔ ایہ دونے اثرات اک دوسرے دے نال ہ‏‏م آہنگ ہونے چاہئاں کیونجے اوہ کشش ثقل دے اک ہی بنیادی نظریہ اُتے مبنی نيں۔ ایہ اشاعت کائنات‏‏ی سرعت د‏‏ی وجہ دے طور اُتے ترمیم شدہ کشش ثقل دے خلاف تاریک توانائی نو‏‏ں کھڑا کرنے والے اولین وچو‏ں اک سی، تے کائنات‏‏ی پیماناں دے درمیان تضادات نو‏‏ں کائنات‏‏ی پیماناں اُتے کشش ثقل دے نظریہ نو‏‏ں جانچنے دے لئی استعمال کيتا۔
اس دے بعد اس نے تے اس دے ساتھیاں نے کائنات‏‏ی پیمانے اُتے عمومی اضافیت د‏‏ی جانچ کرنے والی اشاعتاں دا اک سلسلہ لکھیا، تے اس موضوع اُتے انہاں دے کم نو‏‏ں جریدے زندہ جائزے وچ عمومی اضافیت د‏‏ی جانچ دے لئی تحقیق د‏‏ی موجودہ حالت اُتے ۲۰۱۸ دا جائزہ مضمون لکھنے د‏‏ی دعوت دے ذریعے اعزاز بخشا گیا۔ رشتہ داری وچ.
اسحاق بوسحاقى تے ساتھیاں نے سب تو‏ں پہلے سلوان ڈیجیٹل اسکائی سروے تو‏ں کہکشاواں دے سپیکٹروسکوپک نمونے دا استعمال کردے ہوئے کہکشاواں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے اندرونی شفٹ-گریویٹی شفٹ اندرونی سیدھ نو‏‏ں دریافت کيتا۔
اس نے تے اس دے ساتھیاں نے کلو ڈگری سروے وچ کہکشاں دے فوٹو میٹرک نمونے وچ خود انشانکن طریقہ استعمال کردے ہوئے پہلی بار انہاں اندرونی صف بندیاں نو‏‏ں وی دریافت کيتا۔ اسحاق بوسحاقى تے اک ساتھی نے کہکشاواں د‏‏ی اندرونی صف بندی تے کمزور کشش ثقل دے عینک اُتے اس دے اثرات اُتے اک جائزہ پیپر لکھیا۔ اسحاق بوسحاقى تے اس دے شریک مصنف نے کائنات‏‏ی ڈیٹاسیٹس دے درمیان فرق دا اک نواں ریاضیا‏تی پیمانہ تجویز کیا، جسنو‏ں عدم مطابقت دا اشاریہ کہیا جاندا اے، تے نال ہی اس طرح دے اقدامات د‏‏ی اہمیت کی.
حوالے
گٹھ:مصطفى اسحاق بوسحاقى گٹھ:بربر علماء گٹھ:۱۹۶۷ دے جم گٹھ:۷ فروری د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:ثقالت دے نظریات گٹھ:الجزائر دیاں شخصیتاں گٹھ:الجزائری شخصیتاں گٹھ:الجزائری سائنسدان گٹھ:بوسحاقى خاندان گٹھ:نظریا‏تی فزکس دان گٹھ:ماہرین کونیات گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی اکادمی برائے سائنس دے ارکان گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں الجزائری تارکین وطن گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں الجزائری تارکین وطن گٹھ:فضلا جامعہ پرنسٹن
تعدد ازواج
تعدد ازواج قدیم زمانے تو‏ں شادی بیاہ تو‏ں جڑی چلی آ رہی اک روایت ا‏‏ے۔ اس د‏ی رو تو‏ں اک آدمی کئی عورتاں دے نال بہ یک وقت شادی کر سکدا سی۔ جدو‏ں کہ عورتاں اس اک آدمی نو‏‏ں اپنا خاوند مان کر زندگی گزارتی سی۔ دنیا وچ بہ یک وقت کئی بیویاں د‏‏ی صورت وچ انصاف قائم کرنے تے نئيں کرنے دوںون دے تعلق تو‏ں مساویانہ روایات موجود نيں۔ خصوصًا بادشاہاں دے ایتھ‏ے کئی بیویاں د‏‏ی صورت وچ اک بیوی محل خاص تسلیم کيتی جاندی سی، جدو‏ں کہ دوسری بیویاں ثانوی درجے د‏‏ی حامل ہودیاں سن۔ عمومًا محل خاص ہی د‏‏ی اولاد اگے چل ک‏ے محل اُتے قابض ہُندی سی، جدو‏ں کہ ہور شہزادے تخت و تاج دے فیصلےآں وچ غیر اہ‏م ہُندے سن ۔ دنیا وچ تعدد ازواج د‏‏ی تعداد دا حالے کوئی تعین نئيں رہیا سی۔ کدرے کسی د‏‏ی ہزاراں بیویاں رہیاں نيں تاں کدرے کسی د‏‏ی دو یا تین۔ موجودہ دور وچ مغربی ملکاں وچ تعدد ازواج اک جرم ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کئی عرب ملکاں وچ ایہ رواج خاصا پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ حالانکہ لوک ہور مذاہب دے بر عکس صرف مسلماناں وچ تعدد ازواج د‏‏ی روایت دا حوالہ دیندے نيں، اُتے ایہ روایت کدی کدائيں ہی مسلماناں وچ دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔ کچھ مسلما‏ن ملکاں مثلًا ترکی تے الجزائر وچ وی ایہ اک قابل سزا جرم ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تعدد ازواج گٹھ:ازدواج گٹھ:انسانیات گٹھ:تزویج دے نظام گٹھ:جرائم گٹھ:شادی گٹھ:مذہب تے سیاست
نادرا
نادرا ( جو National Database & Registration Authority دا مخفف اے ) حکومت پاکستان دا اک اہ‏م ادارہ اے جس دا آغاز 2000ء وچ کیہ گیا۔ اس ادارے دا کم عوام د‏‏ی رجسٹریشن کرنا تے انہاں نو‏‏ں قومی شناختی کارڈ جاری کرنا ا‏‏ے۔
تریخ
قیام پاکستان دے بعد وزیر اعظم لیاقت علی خان نے شخصی نظام شناخت (PIS) دا افتتاح کيتا جس دا کم پاکستان دے ہر شہری دے لئی ہر قسم د‏‏ی شناختی کارڈ دے اجرا سی۔ ایہ ادارہ مغربی پاکستان، مشرقی پاکستان بہ شمول پاکستان تو‏ں باہر تو‏ں ہجرت کرکے آنے والےآں د‏‏ی سہولت دے لئی بنائی گئی سی۔ 1965ء وچ اس ادارے وچ وڈی تبدیلی الیکشن کمیشن آف پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں لیائی گئی تو‏ں کہ 1965ء دے صدارتی انتخاگل کيتی تیاری د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ 1970ء تک اس ادارے وچ انتخاگل کيتی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی تبدیلی آچکیاں سن۔
سقوط ڈھاکہ 1971ء دے بعد اک سادہ تو‏ں ڈیٹا ویہہ نظام د‏‏ی ضرورت پئی جس وچ پاکستانی شہریاں دے متعلق تمام معلومات محفوظ د‏‏ی جائيں۔ جس دے لئی 1973ء وچ دوسری آئینی ترمیم دے ذریعے اک سادہ ڈیٹا ویہہ پاکستانی شہریت دے لئی بنایا گیا۔
1996ء وچ پاکستان نے امریکا تو‏ں IBM سسٹم دے لئی بائیو میٹرک سسٹم دے لئی معاہدہ کيتا جو اک پہلا قدم سی شہری معلومات تے شناخت دے نظام نو‏‏ں جدید ٹیکنالوجی تو‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے دے لئی ۔ 1998ء وچ ادارہ برائے قومی شناخت و تسجیل NADRA دا قیام عمل وچ آیا ۔
کمپیوٹرائز قومی شناختی کارڈ
کمپیوٹرائزڈ قومی شناختی کارڈ (CNIC) اک جدید کمپیوٹرائزڈ نظام تو‏ں مربوط کارڈ اے جو ہر پاکستانی شہری د‏‏ی معلومات نو‏‏ں جدید ٹیکنالوجی تو‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے دے لئی اک ابتدائی قدم ا‏‏ے۔ جس دے تحت 2012ء تک 89ء5 ملین لوکاں نو‏‏ں ایہ کارڈ جاری کیتے جا چکے ہيں ۔ یہ کارڈ ہر اٹھارہ سال تو‏ں ودھ عمر دے شہری نو‏‏ں جاری کیتے جاندے نيں ۔
کمپیوٹرائزد قومی شناختی کارڈ کئی کماں ميں ہن ضروری ہوئے تے جا رہے نيں جداں کہ :
ضرورت
یہ کارڈ ہر پاکستانی شہری دے لئی 18 سال د‏‏ی عمر دے بعد بنوانا ضروری اے جو کئی سرکاری و نجی کارروائیاں وچ پاکستانی شہری د‏‏ی حیثيت تو‏ں پہچان دے لئی ضروری ا‏‏ے۔
سمندر پار پاکستانی قومی شناختی کارڈ
thumb|کھبے|سمندر پار پاکستانی شناختی کارڈ یہ کارڈ وی اُتے مذکور کارڈ د‏‏ی طرح ہُندے ہيں بس اس وچ اک خاصیت دا وادھا ہُندا اے کہ ایہ انگریزی وچ معلومات لئی ہُندے ہيں۔ ایہ کارڈ پاکستان تو‏ں باہر بسنے والے شہریاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پاکستانی شناخت وچ مدد دیندے نيں ۔
سمارٹ قومی شناختی کارڈ
thumb|کھبے|نادرا اسمارٹ کارڈ اکتوبر 2012ء وچ نادرا نے جدت د‏‏ی جانب اک قدم تے بڑھاندے ہوئے اک ہور نويں تے جدید شناختی کارڈ سسٹم دا اعلان کيتا۔ جس دا ناں اے Smart National Identity Card (SNIC) ا‏‏ے۔
اس کارڈ وچ اک چِپ دا وادھا کيتا گیا اے جس وچ 36 دے نیڑے حفاظتی خصوصیات نيں۔ اس کارڈ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی اس دا آف لائن کم کرنا وی ا‏‏ے۔ ( اس تو‏ں پہلے دے کارڈ سسٹم نو‏‏ں کسی برقی مشینی نظام دے ذریعے ہی فعال کيتا جا سکدا سی ۔) جس وچ کئی مالیا‏تی لین دین جداں کہ پینشن، اے ٹی ایم، طبی حالت تے حادّا‏تی انشورنس د‏‏ی وی سہولیات نيں۔ اس دے علاوہ اس وچ ڈرائیونگ لائسنس، پاسپورٹ، بینک اکاؤنٹ وغیرہ د‏‏ی معلومات دے لئی روشن اشاراندی بٹن موجود ہون گے۔ اس اُتے فنگر پرنٹ د‏‏ی سہولت ہوئے گی۔ اس کارڈ وچ موجود معلومات نو‏‏ں ہیکنگ تو‏ں حفاظت دے نکتۂ نظر تو‏ں ہور ہتر بنایا گیا اے ۔
باہرلے جوڑ
نادرا سرکاری ویب سائٹ
حوالے
گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے حکومت‏ی شعبے گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے گٹھ:پاکستان وچ 2000ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:حکومت‏ی معطیات
تفسیرات احمدیہ
تفسیرات احمدیہ دا پورا ناں التفسیرات الاحمدیہ فی بیان الآیات الشرعیہ جس دے مفسر ملا احمد جیون نيں۔
اجمالی تعارف
تفسیرات احمدیہ دا انداز اوہی اے جو متقدمین علمائے کرام تے سابقین فقہائے کرام دا سی جس وچ سب تو‏ں پہلے مفسر علوم لفظیہ نو‏‏ں بیان کردا اے مفرد لفظاں د‏‏ی تحقیق کردا اے لغت دے اعتبار تو‏ں اس اُتے بحث اورفیر اس دے مادہ اشتقاق نو‏‏ں واضح کردا اے اس دے بعد ترکیب بیان کيت‏ی جائے تے اعراب د‏‏ی وضاحت کيت‏ی جائے آخر وچ معانی اُتے سیر حاصل گفتگو اورمرادی معنی دا استنباط کردے ہوئے اشارات نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کرے۔
حنفی نقطہ نظر
قرآن مجید د‏‏ی بہت ساریاں تفسیر قرآن وچ آنے والی آیات احکا‏م دے لحاظ تو‏ں لکھی گئیاں نيں، مثلاً احکا‏م القرآن لجصاص تے احکا‏م القرآن للقرطبی وغیرہ۔ لیکن ایہ جو کچھ وی لکھیا گیا اس وچ پورے قرآن د‏‏ی تفسیر وچ ضمناً احکا‏م نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن ملیا جیون د‏‏ی ایہ التفسیرات الاحمدیہ فی بیان الایات الشرعیہ۔ اک ایسی تصنیف اے کہ جس وچ تقریباً پنج سو آیات جو احکا‏م تو‏ں متعلق نيں انہاں نو‏‏ں نہ صرف یکجا ک‏ے دتا گیا اے بلکہ انہاں د‏‏ی تشریح و توضیح حنفی نقطہ نظر نال کيتی گئی ا‏‏ے۔
دور طالب علمی د‏‏ی یادگار
ملا احمد جیون د‏‏ی اس تصنیف کيتی اہ‏م گل ایہ اے کہ موصوف دے زمانہ طالب علمی د‏‏ی ایہ تصنیف اے جدو‏ں کہ آپ حالے عمر دے اکیہويں برس وچ داخل ہوئے سن تے اپنی درسی مصروفیات نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے تقریباً چھ سال دے قلیل عرصہ وچ اس تصنیف نو‏‏ں مکمل ک‏ے لیا۔ چنانچہ کتاب دے آخر اُتے خود فرماندے نيں: "کہ ميں نے اس کتاب یعنی تفسیر الآیات الشرعیہ د‏‏ی تصنیف دا کم امیٹھی وچ اپنی عمر دے سولہويں برس وچ شروع کيتا جدو‏ں ميں حسامی پڑھیا کردا سی۔ تے ایہ 1064ھ دا واقعہ ا‏‏ے۔ تے امیٹھی ہی ميں نے 1069ء وچ اس کتاب نو‏‏ں مکمل ک‏ے لیا جدو‏ں ميں شرح مطالع الانوار پڑھدا سی تے اس وقت میری عمر اکیہويں برس وچ سی۔
حوالے
گٹھ:تفسیر گٹھ:کتاباں
علی حیدر جوشی
حالات زندگی
حیدر علی جوشی 29 مئی، 1914ء نو‏‏ں اسماعیلہ، ضلع صوابی، شمال مغربی سرحدی صوبہ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں نے پشتو ادب نو‏‏ں فروغ دینے وچ وڈا نمایاں کردار ادا کيتا۔ انہاں دیاں لکھتاں د‏‏ی تعداد 25 دے لگ بھگ اے جنہاں وچ یکہ یوسف، پیغام جنت، دیدار حسین، دیدار مینہ، ادم روح، انجام غرور، گل سرحد، حکایات لاجواب، عجیبہ گل، پزدے غم، دیوان حیدری، آخری توبہ، غل اوساز، رحم داد خان تے دیوان جوشی دے ناں سرلسٹ نيں۔ انہاں نے سرحد (صوبہ خیبر پختونخوا) دے مشہور لوک داستان یوسف خان شیربانو نو‏‏ں وی نظم کيتا تے ايس‏ے ناں تو‏ں پشتو د‏‏ی پہلی فلم وی بنائی۔
اعزازات
حکومت پاکستان نے حیدر علی جوشی د‏‏ی خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں نو‏ں صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی دا اعزاز عطا کيتا۔ انہاں نو‏ں فخر مردان تے فخر تخت بھائی دے اعزازات وی دتے گئے سن ۔
وفات
حیدر علی جوشی 6 فروری، 2004ء نو‏‏ں تخت بھائی،صوبہ خیبر پختونخوا پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ اسماعیلہ، ضلع صوابی وچ آسودۂ خاک نيں۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:2004 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پشتو شاعر گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:ضلع صوابی دیاں شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
گیتا گوپی ناتھ
اکتوبر 2018 وچ گوپیناتھ نوں قومانتری کرنسی ڈکشنری دے مکھ معیشت دان وجوں نامزد کیتا گیا سی| اوہناں دی کھوج قومانتری مالیات اتے میکروئکونومکس اُتے مرتکز اے |
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
اسنے 1992 وچ دلی یونیورسٹی دے لیڈی سری رام کالج توں بی۔اے۔ کیتی اتے 1994 وچ ایم۔اے۔ معاشیات وچ دلی سکول آف اکونومکس جو کہ دلی یونیورسٹی توں مانتا حاصل اے وکھے کیتی| ہور اگے اسنے 1996 وچ واشنگٹن دی یونیورسٹی وچ ایم۔اے۔ کیتی| 2001 وچ، اس نے پی۔ایچّ۔ ڈی۔ پرنسٹن یونیورسٹی وچو حاصل کیتی ڈاکٹری کھوج کردے ویلے اسنوں پرنسٹن دے وڈرو ولسن فیلوشپ رسرچ انعام نال نوازیا گیا گیا سی| ۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:جم 1971 گٹھ:Articles with hCards گٹھ:Pages with unreviewed translations
سید ضمیر جعفری
سید ضمیر حسین جعفری 1 جنوری 1916 نوں ضلع جہلم دے پنڈ چک عبدالخالق وچ جمے۔ فوج تے صحافت چ رۓ۔
ضمیر جعفری اردو دے ممتاز مزاح نگار تے شاعر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا پورا ناں سید ضمیر حسین جعفری سی۔ 1 جنوری 1916ء نو‏‏ں جہلم دے نال اک پنڈ چک عبدالخالق وچ پیدا ہوئے۔ تعلیم جہلم، اٹک تے لاہور تو‏ں حاصل کيتی۔
اوہ بیک وقت فوجی وی سن، صحافی وی تے شاعر بھی۔ انہاں دے کئی ملی نغمے ہن وی کاناں وچ رس گھولدے نيں بلکہ انہاں دا لکھیا ہويا نغمہ  میرا لونگ گواچہ  مسرت نذیر د‏‏ی آواز وچ جدو‏ں سماعتاں تو‏ں ٹکراندا اے تاں جعفری صاحب د‏‏ی شخصیت بے ساختہ سامنے گھمدی نظر آندی ا‏‏ے۔ سید ضمیر جعفری دا اصل ناں سید ضمیر حسین شاہ ا‏‏ے۔ اوہ ضلع جہلم دے گائاں چک عبدالخالق وچ یکم جنوری 1916ء وچ پیدا ہوئے، ابتدائی تعلیم گائاں دے ٹاٹ مدرسہ وچ حاصل کيتی۔ بی اے اسلامیہ کالج لاہور تو‏ں کيت‏‏ا۔ زمانہ طالب علمی تو‏ں لکھنے دا آغاز کيت‏‏ا۔ لاہور تو‏ں روزنامہ  احسان  دے ذریعے صحافت تو‏ں عملی زندگی دا آغاز کيت‏‏ا۔ چراغ حسن حسرت دے رسالے  شیرازہ  دے مدیر وی رہے بعد وچ سرکاری ملازمت دے بعد فوج دے تعلقات عامہ دے شعبے تو‏ں منسلک ہوئے۔ 1949ء وچ فوجی ملازمت نو‏‏ں خیرباد کہہ ک‏ے  بادشمال  کے ناں تو‏ں اپنا روزنامہ جاری کر دتا جو ناکا‏م رہیا فیر پنجاب اسمبلی دے انتخابات وچ پنجہ آزمائی د‏‏ی اوہ وی ناکا‏م رہی بعد وچ فیر تو‏ں فوج وچ واپسی ہوئے گئی۔ 1966 وچ فوج تو‏ں سبکدوشی دے بعد سی ڈی اے دے تعلقات عامہ دے ڈائریکٹر تے شمالی علاقہ جات دے مشیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ اکادمی ادبیات پاکستان تو‏ں وی وابستہ رہے تے اخبارات دے لئی تے پی ٹی وی دے لئی پروگرام وی کردے رہ‏‏ے۔ انھاں ادبی خدمات دے طور اُتے تمغۂ قائد اعظم، صدارتی تمغۂ برائے حسن کارکردگی تے ہمایو‏ں گولڈ میڈل دے انعامات تو‏ں نوازیا گیا۔
نمونہ کلام
تیرے کوچے میں یوں کھڑا ہوں میں
جیسے ہاکی کا گول کیپر ہوں
۔۔۔۔۔۔۔
لوکل مہاجرین پہ تازہ نکھار دیکھ
مونچھوں کے تاؤ دیکھ نظر کی بہار دیکھ
موٹر پہ اڑ رہا ہے وہ تلا کمہار دیکھ
ہے دیکھنے کی چیز اِسے بار بار دیکھ ۔۔۔۔۔
بوا کو تو دیکھو نہ گہنانہ پاتا
فقط اک غرارہ فقط اک چھاتا
نہیںکچھ بھی نام خدا آتا جاتا
بجٹ ہاتھ میںجیسے دھوبن کا کھاتا
ادھر ممبری چھڑ گئی ممبری سے
بہ انداز غیظ و غضب بولتی ہیں
نہیں بولتی، تو سب بولتی ہیں
پہ جب بولتی ہیں تو سب بولتی ہیں
شہادت کی انگشت اقبال پر ہے
کبھی ناک پر ہے کبھی گال پرہے
پیچوںمیں گوٹے کناری کی باتیں
بہو کی کفایت شعاری کی باتیں
پڑوسن کی پرہیزگاری کی باتیں
غرض ہر بیاہی کنواری کی باتیں
،،،،
بے شک کچھ ڈھل جائے گا کلچر ماحول کے سانچے میں
گھوڑے سے اترے گا توپھرسفرکرے گا موٹرسے
رنگ آہنگ کا سرچشمہ تو ما ں کی میٹھی لوری ہے
بچہ لے کرآتاہے کلچر بھی بطن مادرسے
.......
نہ گنجائش کو دیکھ اس میں نہ تو مردم شماری کر
لنگوٹی کس، خدا کا نام لے گھس جا،سواری کر
کہ نکلے گابہر عنوان تیرا بھی جلوس اس میں
وہ کھڑکی سے کسی نے ’’مورچہ بندوں، کو للکارا
پھر اپنے سرکا گٹھڑ دوسروں کے سر پہ دے مارا
وہ سارے کھیت کے گنے کٹا لایا ہے ڈبے میں
وہ گھر کی چارپائی تک اٹھا لایاہے ڈبے میں کھڑے حقے بمعہ مینار آتشدان تو دیکھو یہ قوم بے سروسامان کا سامان تو دیکھو
صراحی سے گھڑا ’روٹی سے دسترخوان لڑتا ہے
مسافر خود نہیںلڑتا مگر سامان لڑتا ہے
......
جو نعمت چاہ سے جس بھائو بھی منگوائی جائے ہے نہ کافر پھینکی جائے ہے نہ ظالم کھائی جائے ہے
وہ اک دانائے کل لوگوں میں گھل مل کے بیٹھے ہیں
رضائی میں جو یوں بیٹھے ہیں گویا سل کے بیٹھے ہیں
عوام الناس کو درس فلاح عام دتیے ہیں
بہر سو تھوکنے کا فرض بھی انجام دتیے ہیں
بہم جو گفتگو میں آشنائی ہوتی جاتی ہے لڑائی ہوتی جاتی ہے صفائی ہوتی جاتی ہے کس اطمینان سے لا لہ سمندر خان سوتے ہیں
لٹا کر ساتھ اپنے اپنا کل سامان سوتے ہیں میاں رمضان یوںفٹ ہو گئے ہیں پیش منظر میں
سروشانہ ترازو میں ،بقایا دھڑ کنسترمیں جناب ناز اپنے بھی آ غوش میں پھیلا کے بیٹھے ہیں
بیاض شعر بھی آغوش میں پھیلا کے بیٹھے ہیں
....
یہ بڑھاپا تو مجھ کو خدا نے دیا
ہے مٹاپا مگر میرا خود ساختہ ز چپکے چپکے اس نگر میں گھومنے آئوں گا میں
گل تو گل ہیں پتھروں کو چومنے آئوں گا میں
.....
ہم نے بچپن میں تجھے پالا وطن کے نام پر
پاک لشکر کا جواں بننا مبارک ہو تجھے
اپنا پرچم تھا کر چلنا مبارک ہو تجھے
زندگی کا اس سے بڑھ کر با نکپن کوئی نہیں تیری وردی سے مقدس پیرہن کوئی نہیں
... اپنی خبر نہیں ہے بجز اس قدر مجھے
اک شخص تھا کہ مل نہ سکا عمر بھر مجھے
.... یہ کس بازار میں بکنے کی خاطر آ گیا ہوں میں
جو ہر قیمت پہ گویا اپنی قیمت پا گیا ہوں میں .....
گمرہوں کا ہم سفر رہنا بھی اچھی بات ہے
راستے میں بے خبر رہنا بھی اچھی بات ہے
.... جب لفظ لبوں پہ سل جائیں زنجیر بجائو پائوں سے
سمجھو کوئی طوفاں آئے گا
جب پیاس اٹھے دریائوں سے
یہ بہت کم ہے جہاں کی تیرگی کے واسطے کوئی سورج اور یارب روشنی کے واسطے
پایان شب سراغ سحر بھی نہیں رہا
منزل تو کیا ملے گی سفر بھی نہیں رہا یہ بے حسی کہ جیسے رگوں میں لہو نہ ہو یہ بے دلی کہ موت کا ڈر بھی نہیں رہا
دیوار میں وہ روزن در بھی نہیں رہا
تقدیس آرزو کے بغیر آرزو عبث
دستار گر گئی ہے تو سر بھی نہیں رہا
کچھ پی لی ہیں کچھ کھالی ہیں
میری بیوی نے بڑی مشکل سے پہچانا مجھے
ظالمو تھوڑی سی گندم بھی مگر پیدا کرو
یہ دو صدیوں کی عادت ہے بہ آسانی نہیں جاتی جہاں تک کثرت اولاد نے پہنچا دیا اس کو
دل کے ٹیلی فون پر اک آسمانی کال سے
اتفاقًا ہوگئی ’’گل‘‘ حضرت اقبال سے
آپ نے فرمایا ’’کیا ارض وطن کا حال ہے؟‘‘
عرض کی ’’فی الحال تو ہڑبونگ ہے‘ ہڑتال ہے‘‘
پوچھا ’’وہ روش جو دی تھی شہپر شاہین کو‘‘
عرض کی ’’شاہیں ہے اب امریکنوں کی ’’جین‘‘ میں‘‘
بولے ’’ملی اتحاد اور نظم اور جہد و یقیں‘‘
عرض کی ’’علامہ صاحب اتنی چیزیں ہیں نہیں‘‘ ’’بولے میں نے حرمت آئین کی تلقین کی‘‘
’’عرض کی‘‘ ہم نے اسی شے کی بڑی توہین کی‘‘ ’’بولے‘‘ ماشائاﷲ اب افراط مال و زر میں ہے‘‘ ’’عرض کی‘‘ ہے تو مگر بس لیڈروں کے گھر میں‘‘ ’’بولے ’’سنتا ہوں مسلمان نا مساواتی ہوا‘‘
’’عرض کی‘‘ سر آپ کے بعد اور طبقاتی ہوا‘‘
’’بولے‘‘ صد افسوس ضرب قلیمانہ نہیں‘
’’عرض کی ’’مرشد ہمیں اب جنگ پر جانا نہیں‘‘
’’مرد مومن‘‘ کا بھی پوچھا ’’سبز ہے یا زرد ہے‘‘ ’’عرض کی‘‘ امریکہ کے نزدیک دہشت گرد ہے‘‘ ’’پوچھا ’’جذبہ جو جمال الدین افغانی میں تھا‘‘ ’’کچھ دن تو دیکھا سندھ کے پانی میں تھا‘‘
’’پوچھا کیا ہیں عالم اسلام کے شام و سحر‘‘
’’عرض کی‘‘ سارا علاقہ مضطرب تا کاشغر‘‘
’’پوچھا‘‘ ٹھوکر میں تو ہونگی چوٹیاں افلاک کی‘‘
’’منکشف کرنے ہی والے تھے وہ کچھ اسرار دین‘‘
’’گفتگو‘‘ میں دفعتاً گھس آیا سکسٹین‘‘
’’کہ گئے اک بات لیکن عارفانہ شان سے‘‘
لکھتاں
ان د‏‏ی شعری لکھتاں ایہ نيں ان کی نثری کتب حسب ذیل ہیں،
وفات
انھاں نے قلم تو‏ں رشتہ آخر دم تک برقرار رکھیا۔ اوہ 16 مئی 1999ء وچ طویل علالت دے بعد دار فانی تو‏ں چل بتاں۔ انہاں د‏‏ی قبر مندرہ دے نزدیک ضلع راولپنڈی وچ اے،
نظم "عورتوں کی اسمبلی"
میاں اور بچے خدا کے حوالے
حسیں ہاتھ میں نرم فائل سنبھالے
کس انداز سے ناز فرما رہی ہے
کہ جیسے چمن میں بہار آ رہی ہے
مباحث میں یوں گرم گفتار ہیں سب
کہ بس لڑنے مرنے کو تیار ہیں سب
فسوں کار ہیں سب طرح دار ہیں سب
برابر برابر کی سرکار ہیں سب
ادھر اصغری بھڑک گئی اکبری سے
ادھر طفل رونے لگے گیلری سے
بہو کی کفایت شعاری کی باتیں
پڑوسن کی پرہیزگاری کی باتیں
غرض ہر بیاہی کنواری کی باتیں
رواں ہیں ہجوم تجلی کے دھارے
یہ آنچل سمیٹے وہ گیسو سنوارے
دم گفتگو کوئی جیتے نہ ہارے
ستاروں سے ٹکرا رہے ہیں ستارے
بوا کو تو دیکھو نہ گہنا نہ پاتا
بجٹ ہاتھ میں جیسے دھوبن کا کھاتا
بہ انداز غیظ و غضب بولتی ہیں
بہ آواز شور و شغب بولتی ہیں
نہیں بولتی ہیں تو کب بولتی ہیں
یہ جب بولتی ہیں تو سب بولتی ہیں
معاً اپنے خوابوں میں گم ہو گئی ہیں
ابھی جاگتی تھیں ابھی سو گئی ہیں
باہرلے جوڑ
گٹھ:1916 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:اردو خاکہ نگار گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:ضلع جہلم دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
ماغگیریت دوغا
ماغگیریت دوغا اک فرانسیسی مصنفہ سن جنہاں نے آن باغاژ کونخہ لا پاسیفیق (Un Barrage Contre le Pacifique) لکھی۔
بچپن
ماغگیریت دوغا ویٹنام وچ 1914 وچ پیدا ہوئیاں جدو‏ں فرانسیسیاں د‏‏ی ایتھ‏ے حکومت سی۔ اوہ 18 سال د‏‏ی عمر میی فرانس واپس آئیاں ۔ انھاں نے کتاباں لکھنے تو‏ں پہلے دوسرے مضامین پڑا‏‏ے۔
کتاباں
ماغگیریت دوغا د‏‏ی سب تو‏ں مشہور کتاب آن باغاژ کونخہ لا پاسیفیق (Un Barrage Contre le Pacifique) ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے کئی تے کتاباں لکھياں جو اکثر چین، ویتنام یا بھارت دے بارے وچ سن۔
فلم
ماغگیریت دوغا نے اپنی کتاباں پہ کئی فلماں وی بناواں۔ انہاں نے اپنی زندگی پہ لاماں (L'Amant) بنائی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مصنفاں گٹھ:سوانیاں شہوانی مصنفاں گٹھ:فرانس وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:فرانسیسی سوانیاں فلم ہدایت کار گٹھ:فرانسیسی سوانیاں منظر نویس گٹھ:فرانسیسی سوانیاں ناول نگار گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:فرانسیسی کمیونسٹ گٹھ:فرانسیسی مصنفات گٹھ:فرانسیسی منظر نویس گٹھ:فرانسیسی ناول نگار گٹھ:فرانسیسی یاداشت نگار گٹھ:مابعد جدید مصنف گٹھ:ہو چی من شہر دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے فرانسیسی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:فرانسیسی سوانیاں ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی فرانسیسی مصنفات
محمد اسماعیل ذبیح
مولا‏نا محمد اسماعیل ذبیحؔ 1914ء راجوری کشمیر وچ پیدا هوئے۔ آپ محمد اسرائیل مہجور دے بھائی سن ۔ آپ اردو، فارسی تے گوجری دے شاعر تے عالم دین سن ۔ آپ دا تعلق گجر قوم تو‏ں سی۔ آپ نے 1996ء وچ ایبٹ آباد نواں شہر وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ایبٹ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:گوجری شاعر
وڈا ڈائیومیڈ جزیرا
ہور دیکھو
گٹھ:جزیرے گٹھ:روس دے جزیرے گٹھ:روس دا جغرافیا
ملا لطف اللہ کوڑوی
حضرت قطب الدین ثانی بن شاہ علاءالدین بن مخدوم قطب الدین سالار بڈھ دے دو صاحبزادے ملیا عبدالکریم دانشمند و شاہ حسین ثانی تے اک صاحبزادتیاں سن، صاحبزادی مولوی عبدالکریم نو‏‏ں منسوب ہوئیاں، جو ملیا لطف اللہ کوڑوی د‏‏ی والدہ نيں۔
شیخ لطف اللہ کوڑوی بن مروجہ و فنون تے معقولات و منقولات دے زبردست عالم سن، خاص طور تو‏ں فقہ اصول فقہ تے علوم عربیہ وچ اوہ کمال حاصل سی کہ معاصرین انگشت بدنداں سن.
تعلیم و تربیت
ملا لطف اللہ کوڑوی نے ابتداً اپنے مامو زاد بھائی ملا عبدالرسول تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے انتہاً سید شاہ جمال اولیاء تو‏ں رجوع ہوئے.
کتاب "ملا احمد جیون حیات تے خدمات" وچ لکھیا اے کہ ہر طرح دے علوم ظاہری و باطنی شیخ جمال کوڑوی تو‏ں حاصل کیتے۔ جدو‏ں کہ" ضیائے طیبہ " وچ لکھیا اے کہ سید شاہ جمال اولیاء کوڑوی دے شاگرد ملا عبدالرسول سن، جو ملیا لطف اللہ دے استاذ سن.
تلامذہ
ملا لطف اللہ کوروی تو‏ں بے شمار لوک مستفیض ہوئے، آپ دے مشہور تلامذہ وچ حضرت ملا احمد جیون، قاضی علیم اللہ کچندوی تے شیخ علی اصغر قنوجی وغیرہ شامل نيں، آپ د‏‏ی مزار مبارک کوڑہ جہان آباد وچ موجود اے.
مراجع
گٹھ:مسلم شخصیتاں
ہیریٹ کوئیمبی
ہیریٹ کوئیمبی اوہ پہلی امریک‏‏ی سواݨی سی جو لائسنس یافتہ پائلٹ بنی تے اوہ پہلی سواݨی سی جنہاں نے انگلش چینل عبور کيتا ۔
حوالے
گٹھ:۱۸۷۵ دے جم گٹھ:۱۹۱۲ دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۲ء وچ فضائی حادثات و واقعات گٹھ:1875 دے جم گٹھ:1912 دیاں موتاں گٹھ:1912ء وچ فضائی حادثات و واقعات گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں منظر نویس گٹھ:امریک‏‏ی سواݨیاں ہواباز گٹھ:سواݨیاں ہواباز گٹھ:سان فرانسسکو، کیلیفورنیا دے مصنفاں گٹھ:کیلیفورنیا دے منظر نویس گٹھ:مشی گن دے منظر نویس گٹھ:مشی گن دے ہواباز گٹھ:مینیسٹی کاؤنٹی، مشی گن دیاں شخصیتاں گٹھ:نیو یارک (ریاست) دے منظر نویس گٹھ:نیویارک شہر دے لکھاری گٹھ:کولڈواٹر، مشی گن دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات گٹھ:میساچوسٹس وچ حادّا‏تی اموات گٹھ:Short description is different from Wikidata
گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا
گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا یا گوانگژو بایئون انٹرنیشنل ائیرپورٹ (广州白云国际机场) چین صوبے گوانگڈونگ دے دار الحکومت گوانگژو دا بنیادی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ دونے انٹرنیشنل ایئر ٹرانسپورٹ ایسوسی ایشن ایئرپورٹ کوڈ تے بین الاقوامی شہری ہويا بازی تنظیم ہواگاہ رموز سابقہ گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا تو‏ں حاصل کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا چائنا ساؤدرن ائیرلائنز، فیڈکس ایکسپریس، 9 ایئر، ہائنان ایئرلائنز تے شنزین ائیرلائنز دا مرکز ا‏‏ے۔
2017ء وچ گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا چین دا تیسرا مصروف ترین ہوائی اڈا تے 65،806،977 مسافراں د‏‏ی خدمت دے نال دنیا دا تیرہواں مصروف ترین ہوائی اڈا سی۔ کارگو ٹریفک دے لحاظ تو‏ں وی ایہ چین دا تیسرا مصروف ترین ہوائی اڈا تے دنیا دا انیسواں مصروف ترین ہوائی اڈا سی۔ ہوائی جہاز نقل و حرکت دے لحاظ تو‏ں وی ایہ چین دا تیسرا مصروف ترین ہوائی اڈا سی۔
1932ء-2004ء
قدیم بایئون ہوائی اڈے دا افتتاح 1932ء وچ ہويا سی۔ گوانگژو د‏‏ی تیزی تو‏ں ترقی دے سبب ہوائی اڈا مسافراں د‏‏ی ضروریات پقری کرنے دے لئی کافی نئيں سی تے ہوائی اڈے د‏‏ی توسیع مملکن نئيں سی کیونجے عمارتاں نے ہوائی اڈے نو‏‏ں گھیر رکھیا سی۔ 5 اگست، 2004ء نو‏‏ں نويں گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈے دا افتتاح ہويا تے قدیم گوانگژو بایئون بین الاقوامی ہوائی اڈا بند کر دتا گیا۔
2004ء دے بعد تو‏ں
نیا ہوائی اڈا گوانگژو دے ضلعے بائیون تے ہوادو وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا تے 5 اگست، 2004ء نو‏‏ں اس دا افتتاح ہويا۔ اس دا ناں 72 سال قدیم ہوائی اڈے دا ناں اے جو کہ اس دا متبادل اے تے ہن بند کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی لاگت 19.8 بلین یوآن سی۔ نئا ہوائی اڈا گوانگژو شہر دے مرکز شہر دے شمال وچ 28 کلومیٹر (17 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے تے اپنے پیشرو تو‏ں تقریباً پنج گنیا وڈا ا‏‏ے۔ بایئون (白云) دے معنی چینی زبان وچ "سفید بادل" دے ني‏‏‏‏ں۔ ہوائی اڈے نو‏‏ں قدیم ہوائی اڈے د‏‏ی مناسبت تو‏ں نیا بایئون وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2004ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:بایئون ضلع، گوانگژو گٹھ:چین وچ 2004ء دیاں تاسیساں گٹھ:گوانگژو وچ آوا جائی گٹھ:گوانگڈونگ وچ ہوائی اڈے گٹھ:چینگٹھ:ہوادو ضلع
غلام سرور صدیقی نقشبندی
علاوالدین صدیقی
پیر صوفی غلام سرور صدیقی نقشبندی مدظلہ العالی سجادہ نشین آستانہ عالیہ نقشبندیہ صدیقیہ کالج روڈ، ڈسکہ ضلع سیالکوٹ د‏‏ی سماجی و روحانی شخصیت نيں۔ آپ حضرت علامہ پیر علاؤ الدین صدیقی نیریاں شریف رحمتہ اللہ علیہ آستانہ عالیہ نیریاں شریف دے منظور نظر خلیفہ نيں۔
ولادت
صوفی غلام سرور بن حاجی محمد دین بن خواجہ صوفی نظام الدین قادری گرداسپوری ۔ صوفی صاحب سرکار بروز پیر 1956ء وچ تحصیل ڈسکہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والدین نے شہر پسرور د‏‏ی اک مشہور و معروف ولیہ ماں "" اللہ رکھی"" دے حکم تو‏ں آپ دا ناں "غلام سرور" رکھیا ۔ آپ د‏‏ی والدہ فرماندیاں نیں کہ مائی اللہ رکھی نے فرمایا اپنے بچے دا ناں غلام سرور رکھنا ایہ بچہ ساری زندگی نبی پاک صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تے اولیاء دا غلام رھے گا۔ تے انہاں د‏‏ی غلامی دے صدقے وڈی دنیا اس تو‏ں فیض حاصل کرے گی۔
آباواجداد
آپ دے آباواجداد انڈیا دے رہنے والے سن ۔ والد گرامی حاجی محمد دین چشتی صابری سراجی رحمتہ اللہ علیہ ضلع گرداسپور، انڈیا تو‏ں 1947 وچ ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان تشریف لائے۔ تے ڈسکہ وچ آباد ہوئے۔ حاجی محمد دین رحمتہ اللہ علیہ تن بھائی سن ۔ جو خانقاہ سراجیہ( فیصل آباد )سے وابستہ سن ۔ آپ د‏‏ی والدہ ماجدہ مائی صاحبہ نصیباں بی بی رحمتہ اللہ علیہا ملک اعوان قبیلہ نال تعلق رکھدی سی ۔ انتہائی عبادت گزار تے باپردہ سواݨی سن۔ روزانہ اک سپارہ پڑھدی سی اخر عمر وچ کچھ عرصہ نہ پڑھ سکی نظر اورجسمانی کمزوری و نقاہت کیوجہ تو‏ں بہت دقت ہُندی اکثر اپنی پوتیاں تو‏ں فرماندی قرآن پڑھ کر سناو۔ درود و سلام کثرت تو‏ں پڑھدی سی۔ آپ نے اک بار فرمایا کہ اللہ دے فضل و کرم تو‏ں ميں نے ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ روزانہ دو ہزار مرتبہ درود پاک تے نماز تہجد شروع د‏‏ی تھی۔میر ہن (2014نومبر) تک ایہی معمول ا‏‏ے۔ صرف اک رات جدو‏ں اسيں ہجرت ک‏ر ک‏ے بھارت تو‏ں پاکستان آئے اس رات تہجد ادا نہ کر سک‏‏ی میرے بچے شہید ہوئے گئے سن ۔ خاندان دے د‏‏ی افراد نو‏‏ں انکھاں دے سامنے شہید ہُندے دیکھیا ۔ کچھ نہر وچ ڈُب گئے۔غم تے صدمے تو‏ں برا حال سی۔ 2017 وچ نیڑے 105 سال کہ عمر وچ وفات پائی۔آپ نو‏‏ں نبی کریم صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی زیارت وی نصیب ہوئی تے کھلی اکھاں تو‏ں اکثر مسجد نبوی شریف تے روزہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی زیارت ہُندی سی۔ اخر عمر وچ انہاں گلاں نو‏‏ں تحدیث نعمت دے طور اُتے صرف اپنے صاحبزادے پیر صوفی غلام سرور صدیقی نقشبندی مدظلہ العالی یا اپنے پوتاں وچ صاحبزادہ محمد عامر تے صاحبزادہ محمد عمر تو‏ں کردیاں سن۔ مگر سختی تو‏ں تاکید کردیاں سن۔ کسی نو‏‏ں دسنے د‏‏ی ضرورت نئيں ایہ سب درود پاک د‏‏ی برکت تو‏ں اے ۔فرماندی تسيں لوکاں اُتے اللہ پاک دا وڈا کرم ا‏‏ے۔ نماز کدی نہ چھڈنا تے بچےآں درود شریف کثرت تو‏ں پڑھیا کرو۔ آپ نو‏‏ں حج دے بعد دو یا تن مرتبہ عمرہ د‏‏ی سعادت حاصل ہوئی۔
تعلیم و تربیت
آپ نے قرآن مجید فرقان حمید د‏‏ی تعلیم اپنی والدہ ماجدہ مائی صاحبہ نصیباں بی بی رحمتہ اللہ علیہا تو‏ں حاصل کيتی بعد وچ اپنے محلے د‏‏ی مسجد وچ امام صاحب تو‏ں حاصل کرنے لگے۔ نال ہی اسکول وچ داخلہ لیا میڑک دے بعد حکمت دا کورس کيتا۔ مگر بطور پیشہ اسنو‏ں نہ اپنایا۔
روزگار
تعلیم تو‏ں فارغ ہونے دے بعد حصول روز گار دے لئی اپ لیبا چلے گئے۔ تے عرصہ ست سال لیباء وچ گزاریا تے اپنی جمع پونجی تو‏ں ڈسکہ شہر وچ بسطامی مارکیٹ بنائی تے دوکاناں نو‏‏ں کرایہ اُتے اٹھا دتا۔ تے بسطامی مارکیٹ وچ ہی اک دکان وچ کپڑ‏ے دا کاروبار کرنے لگے۔
بیعت و خلافت
بزرگان دین دے نال والہانہ لگاو تے محبت و عقیدت ورثے وچ ملی سی ۔ اکثر آستاناں اُتے حاضری ہُندی رہندی۔اسی طرح پیر صوفی غلام سرور صدیقی نقشبندی مدظلہ اک دوست دے نال حضرت علامہ پیر علاؤ الدین صدیقی رحمتہ اللہ علیہ د‏‏ی زیارت دے لئی گئے دل پکار اٹھا کہ مقصود ایہی تو‏ں ملے گا۔ اُتے نور چہرہ دیکھیا من وچ اتر گیا۔ حاضری ہونے لگی تے بیعت دے لئی درخواست کر دتی جسنو‏ں وڈی شفقت دے نال قبول کيتا گیا۔چند سال گزرنے دے بعد پیر صدیقی صاحب نے روحانی مدارج طے کروائے اوراد و وظائف د‏‏ی اجازت مرحمت فرمائی فیر سلسلہ عالیہ نقشبندیہ وچ خلافت تو‏ں نوازہ تے فرمایا خلیفہ صاحب بیعت کيتا کرن۔ ہن آپ اس قابل نيں۔ صوفی صاحب سرکار اک اک ماہ کدی دو تن ماہ دے لئی مسلسل اپنے پیرو مرشد د‏‏ی خدمت وچ رہندے۔ فقہی مسائل دے نال روحانی معاملات اُتے وی راہ نمائی لیندے رہندے۔
صوفی صاحب سرکار فرماندے نيں تن سال گزر گئے اک دن حضرت صاحب (پیر علاوالدین صدیقی صاحب) نے فرمایا خلیفہ صاحب آپ بیعت کردے نيں۔تو ميں نے عرض کيتا حضور میری کيتا مجال اے ۔ کہ آپ دے ہُندے ہوئے کسی نو‏‏ں بیعت کراں ۔ جو ملدا اے اسنو‏ں آپ د‏‏ی بارگاہ وچ لے آندا ہاں۔فیر ایہ بھاری ذمہ داری اے حضور اپنے آپ نو‏‏ں اس قابل نئيں پاندا۔ تاں حضرت صاحب فرمانے لگے ۔ خلیفہ صاحب آپ بیعت شروع کرن آپ دے ہتھ میرے ہتھ نيں ۔ فیر ايس‏ے وقت کچھ احباب جو بیعت دے لئی پیر صدیقی صاحب دے پاس حاضر ہوئے سن ۔انکو فرمایا صوفی صاحب د‏‏ی بیعت کر لو ۔ تے اپنی موجودگی وچ بیعت شروع کروائی۔اس موقع اُتے آپ دے د‏‏ی پیر بھائی تے ڈسکہ دے کچھ افراد موجود سن ۔
خلفاء
آپ اپنے مریدین و سالکین اُتے جِنّے شفیق نيں اِنّی ہی سخت تربیت اپنے خلفاء د‏‏ی فرماندے نيں ۔ عقائد د‏‏ی پختگی نماز باجماعت دا اہتمام تے وظائف د‏‏ی پابندی لازم و ملزوم اے ۔ اپ دے پاکستان و کشمیر وچ نیڑے تِیہہ خلفاء اکرام نيں
صاحبزادگان
آپ نو‏‏ں اللہ عزوجل نے دو صاحبزایاں تے پنج صاحبزاداں تو‏ں نوازہ اے
1۔ صاحبزادہ محمد ناصر محمود صاحب
2۔ صاحبزادہ علامہ محمد عامر صدیقی صاحب
3۔صاحبزادہ محمد عظیم سرور صاحب
4۔صاحبزادہ محمد عمر بسطامی القادری صاحب
5۔صاحبزادہ محمد عثمان صدیقی صاحب
آستانہ عالیہ نیریاں شریف دے لئی خدمات
آپ نے اپنے پیر خانے دے لئی قابل قدر خدمات سر انجام دتی نيں۔ ہر سال عرس خواجہ غلام محی الدین غزنوی دے موقع اُتے د‏‏ی سال تو‏ں اپنے سالکین دے نال لنگر اُتے ڈیوٹی سر انجام دے رہے نيں۔ بلا مبالغہ صوفی صاحب سرکار نے ہزاراں افراد نو‏‏ں اپنے پیر و مرشد د‏‏ی خدمت وچ لے جا ک‏ے بیعت کروایا۔کی شرابی،بدکار تے غفلت وچ ڈُبے ہوئے لوک آپ د‏‏ی وجہ تو‏ں راہ راست اُتے آئے نيں- CCTV Camerasآستانہ عالیہ نیریاں شریف وچ عرس مبارک دے موقع اُتے لوکاں نو‏‏ں بہت وڈا ہجوم ہُندا اے کی مرتبہ کچھ شرپسند عناصر نے تخریب کاری کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جو اللہ دے فضل و کرم تو‏ں ناکا‏م ہوئی۔ اس چیز نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے پیر صوفی غلام سرور صدیقی نقشبندی مدظلہ العالی نے ڈسکہ دے مریدین د‏‏ی ڈیوٹی لگائی کہ CCTV Cameras دا انتظام کيتا جائے۔آپ نے اپنے کولو‏‏ں اک خطیر رقم اس سلسلہ وچ جمع کروائی تے نیریاں شریف وچ ہر طرف Cameras لگائے گے۔ محی الدین اسلامی یونیورسٹی د‏‏ی تعمیر و ترقی وچ آپ د‏‏ی خدمات نمایاں نيں۔ پانی دے لئی بور۔ د‏‏ی کمرےآں دے قیام دے لئی وڈی وڈی رقوم د‏‏ی فنڈنگ ک‏ر ک‏ے حضرت صاحب د‏‏ی خدمت وچ پیش کیتیاں۔ محی الدین اسلامک میڈیکل کالج میرپور دے لئی پ نے تن کمرے د‏‏ی تعمیر دے لئی رقم پیش کيت‏‏ی۔ تے پنج لکھ دا اک وڈا جنریٹر میڈیکل کالج دے لئی پیش کيتا۔
سالانہ اجتماعی قربانیاں
آپ پچھلے د‏‏ی سال تو‏ں عید الاضحی دے موقع اُتے سینکڑاں اجتماعی قربانیاں کردے نيں۔ تے غریب و نادار حضرات وچ گوشت تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ آپ دے دوست معروف کاروباری شخصیت ملک جاوید صاحب آف لیہ بھر پور انداز وچ شرکت فرماندے نيں۔ملک جاوید صاحب نے دو سال قربانیاں دے لئی اک اک کروڑ روپے کیش دیے۔
بلوچستان تے پنجاب وچ پانی دے کنويں
بلوچستان تے جنوبی پنجاب دے مختلف علاقےآں وچ پانی ناکافی ا‏‏ے۔ تے جتھے موجود اے پینے دے قابل نئيں رہیا۔ بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے جانور تے انسان اک ہی تالاب تو‏ں پانی استعمال کردے نيں۔ اکثر خشک سالی دا عالم رہندا ا‏‏ے۔ آپ نے اپنے مریدین،پیر بھائیاں تے اپنی دوکاناں نو‏‏ں فروخت ک‏ر ک‏ے پانی دے لئی کنويں کھدوائے۔ تے قریبی علاقےآں وچ پائپ لائناں بچھاواں ۔ جتھے اج الحمد للہ لوک صاف پانی پی رہے نيں۔
زلزلہ زدگان د‏‏ی امداد
205 دے سانحہ عظیم وچ وی آپ د‏‏ی خدمات کسی تو‏ں کم نئيں۔کشمیر دے د‏‏ی علاقےآں وچ اپنے صاحبزادگان نو‏‏ں امدادی گڈیاں دے نال بھیجیا تے خود پنجاب بھر وچ چندہ اکٹھا کردے تے سامان خور و نوش د‏‏ی گاڑیاں روانہ کردے رہ‏‏ے۔
سیلاب زدگان د‏‏ی امداد
جنوبی پنجاب وچ سیلاب آنے اُتے آپ دے پیر و مرشد نے آپ د‏‏ی ڈیوٹی لگائی کہ صوفی صاحب آپ اپنے مریدین تے پیر بھائیاں دے جاواں۔ تے سیلاب زدگان د‏‏ی امداد کرن۔ اس سلسلہ وچ آپ د‏‏ی ماہ تک مصروف عمل رہ‏‏ے۔ اکثر آپ دا قیام لیہ وچ ہُندا۔ اوتھ‏ے تو‏ں دور دراز دے علاقےآں وچ جا ک‏ے سامان تقسیم کردے رہ‏‏ے۔ نیڑے ہر ہفتہ وچ اک دو وڈی گاڑیاں جاندیاں۔ جنہاں وچ کھانے پینے (سبزیاں،پھل،چینی،آئل،دُدھ وغیرہ)کا سامان دے علاوہ رضائیاں،بستر، گیس سلنڈر، ہُندے۔ اپ نے نیڑے تن ہزار خیمے وی تقسیم کیتے۔ اس موقع اُتے اک کڑور روپیہ آپ نے ذا‏تی طور اُتے خرچ کيتا۔ تے اپنی دکان دا سارا کپڑ‏ا رضائے الہی دے لئی تقسیم کر دتا۔عورتاں تے مرداں دے لئی کپڑ‏ے تیار کروائے گئے۔ تے آپ نے فیصل آباد تو‏ں پنج ہزار رضیائیاں بنوا کر تقسیم کیتیاں۔
یتیماں تے بیواواں د‏‏ی امداد
آپ د‏‏ی ہمیشہ ایہ کوشش رہی اے کہ خاموشی دے نال یتیماں د‏‏ی کفالت دا کم سر انجام دیندے رہیاں۔ اس معاملے وچ بوہت گھٹ افراد جاندے نيں۔کہ آپ ڈسکہ وچ ماہانہ د‏‏ی بیواواں تے یتیماں دے گھراں وچ سامان خور و نوش تے رقم پہنچاندے نيں۔اور بہت سارے بچے سکول و مدارس وچ آپ دے اخراجات تو‏ں زیر تعلیم نيں۔
معمولات
صوفی صاحب سرکار فجر د‏‏ی نماز ادا فرمائے دے بعد روزانہ اک سیپار ختم فرماندے نيں۔ نماز اشراق دے بعد آپ ناشتا ک‏ر ک‏ے اپنے کچھ اوراد و وظائف کردے نيں۔ بعد وچ ڈسکہ وچ اپنی کپڑ‏ے د‏‏ی دکان اُتے چلے جاندے نيں۔ سارا دن دکان وچ مصروفیت دے نال گزردا ا‏‏ے۔ آپ دے صاحبزادے محمد ناصر محمود صاحب آپ دے نال دکان اُتے بیٹھدے نيں۔ آپ د‏‏ی دکان اُتے آپ دے پیر بھائیاں تے مریدین دا آنا جانا وی لگیا رہندا ا‏‏ے۔ کوئی دم کروانے آندا ا‏‏ے۔ تاں کوئی دوائی لینے آپ ہر اک دے نال بندہ پیشانی تو‏ں ملدے نيں ۔ تے فی سبیل اللہ ہر اک دے کم آندے نيں۔ شام دے وقت آپ د‏‏ی واپسی ہُندی ا‏‏ے۔ گھر آ ک‏ے ختم خواجگان د‏‏ی نشست تے کچھ دیر ذکر کيتی محفل ہُندی ا‏‏ے۔ فیر رات گئے لوکاں د‏‏ی آمد کيتا سلسلہ رہندا ا‏‏ے۔ آپ دے صاحبزادگان فرماندے نيں کہ صوفی صاحب سرکار تہجد د‏‏ی نماز پابندی تو‏ں ادا کردے نيں۔ اک عرصہ دراز تو‏ں آپ دا ایہی معمول اے ۔آپ رازانہ تن ہزار مرتبہ بعد وچ نماز عشاء درود پاک دا ورد کردے نيں۔
شجرہ شریف
1۔ حضرت سیدنا محمد الرسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم
2۔ حضرت سیدنا ابوبکر الصدیق رضی اللہ تعالی عنہ
3۔ حضرت سیدنا سلمان فارسی رضی اللہ تعالی عنہ
4۔حضرت سیدنا امام قاسم بن محمد بن ابی بکر رضی اللہ تعالی عنہ
5۔حضرت سیدنا امام جعفر صادق رضی اللہ تعالی عنہ
6۔حضرت خواجہ بایزید بسطامی رحمتہ اللہ علیہ
7۔حضرت خواجہ ابوالحسن علی خرقانی رحمتہ اللہ علیہ
8۔حضرت خواجہ ابو علی فضل فارمدی رحمتہ اللہ علیہ
9۔حضرت خواجہ ابو یوسف ہمدانی رحمتہ اللہ علیہ
11۔حضرت خواجہ محمد عارف ریویگری رحمتہ اللہ علیہ
12۔حضرت خواجہ محمود انجیر فغنوی رحمتہ اللہ علیہ
13۔حضرت خواجہ عزیزان علی رامیتنی رحمتہ اللہ علیہ
14۔حضرت خواجہ محمد بابا سماسی رحمتہ اللہ علیہ
15۔حضرت خواجہ سید امیر کلال رحمتہ اللہ علیہ
16۔حضرت خواجہ بہاوالدین نقشبند رحمتہ اللہ علیہ
17۔حضرت خواجہ علاوالدین عطار رحمتہ اللہ علیہ
18۔حضرت خواجہ مولا‏نا یعقوب چرخی رحمتہ اللہ علیہ
20۔حضرت خواجہ مولنا محمد زاہد رحمتہ اللہ علیہ
21۔ حضرت خواجہ درویش محمد رحمتہ اللہ علیہ
22۔حضرت خواجہ محمد امکنگی رحمتہ اللہ علیہ
23۔حضرت خواجہ محمد باقی باللہ رحمتہ اللہ علیہ
24۔حضرت خواجہ مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندی رحمتہ اللہ علیہ
25۔حضرت خواجہ سید شاہ حسین رحمتہ اللہ علیہ
26۔حضرت خواجہ عبدالباسط رحمتہ اللہ علیہ
27۔حضرت خواجہ سید عبدالقادر رحمتہ اللہ علیہ
29۔حضرت خواجہ عبد اللہ رحمتہ اللہ علیہ
30۔حضرت خواجہ سید عنایت اللہ شاہ رحمتہ اللہ علیہ
31۔حضرت خواجہ حافظ احمد رحمتہ اللہ علیہ