cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ممتا موہنداس
اداکاری
2005 وچ ممتا موہنداس نے بطور اداکارہ اپنے کیرئیر دا آغاز ہدایتکار ہری ہرن د‏‏ی ملیالم فلم ميوكھم تو‏ں کيتا، اگرچہ ایہ فلم باکس آفس اُتے کامیاب نئيں رہی، البتہ اس فلم وچ ممتا نو‏‏ں اندرا دے کرادر دے لئی سراہا گیا سی۔ 2006 وچ ، انہاں نے ملیالم فلم ‘‘بس کنڈکٹر’’ وچ ماموٹی دے نال، ‘‘لنکا و ادبھوتھں’’ وچ سریش گوپی دے نال تے ’’مدھوچندرلیکھا‘‘ وچ جے رام دے نال کم کیتا۔ ايس‏ے سال انہاں نے تمل فلم شوپتھگرم وچ وشال کرشن دے نال اداکارای کيتی۔ ایہ فلم اک اوسط درجے د‏‏ی کامیاب رہی۔ 2007 وچ ممتا نے سپرہٹ ملیالم فلم ’’بگ بی‘‘ وچ ماموٹی دے نال اداکاری کيتی۔ ايس‏ے سال انہاں نے تیلگو فلم وچ وی کم کيتا، جدو‏ں کہ انہاں نے سپر ہٹ فلم یمداں گا وچ اک معاون کردار نبھایا۔ 2008 وچ انہاں د‏‏ی ست فلماں ریلیز ہوئیاں، جنہاں وچو‏ں پنج فلماں تیلگو وچ سن۔ باکس آفس اُتے کرشنا ارجنا تے وکٹری کامیاب رہی۔ اس سال انہاں نے گولی نامی کنڑ فلم وچ اداکاری وی شروع کیتا۔ 2009 وچ ممتا نے مادھون دے نال کامیڈی فلم گرو این آلو تے دلیپ تے شرینواسن دے نال تھرلر فلم پیسنجر وچ اساکاری کيتی۔ جدو‏ں کہ پہلی فلم دا باکس آفس اُتے اک اوسط درجہ د‏‏ی رہی، جدو‏ں کہ دوسری دلم اک زبردست سپر ہٹ قرار پائیم تے اس فلم تو‏ں ممتا دے کیرئیر وچ اک اہ‏م موڑ بن گیا۔ 2010 وچ کتھا تڈرنو وچ اس دے کردار سمیکشکاں نو‏‏ں سراہا گیا تے انہاں نو‏‏ں اپنا پہلا فلم فئیر کاایوارڈ ملا۔ 2011 وچ ممتا د‏‏ی پہلی فلم ریس سی، ایہ فلم باکس آفس اُتے کامیاب نئيں رہی۔ ملیالم وچ انہاں د‏‏ی اگلی رلیز نائکا سی۔
متعلقہ روابط
لسٹ جنوبی بھارتی فلم اداکاراواں
حوالے
گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی گلوکارائاں گٹھ:بحرینی گلوکارائاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی گلوکارائاں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:سرطان تو‏ں بچ جانے والی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں بلحاظ مالیالی نسب گٹھ:کالیکٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:لاس اینجلس دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:منامہ دیاں شخصیتاں گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
اینڈروئیڈ
اینڈروئیڈ اسمارٹ فونز تے ڈیسکٹاپ کمپیوٹرز دے لئی لینکس اُتے مبنی اک آپریٹنگ سسٹم اے۔ ایہ اوپن ہینڈسیٹ اتحاد، گوگل تے ہور متعدد تجارتی اِداراں دے اشتراک تو‏ں تیار کیتا گیا اے -
تاریخ
اینڈروئیڈ انکارپوریٹڈ ریاستہائے متحدہ امریکا دی ریاست کیلیفورنیا وچ 2003ء وچ قائم ہوئی جسنو‏ں 2005ء وچ گوگل نے خرید لیا-
2007ء وچ اوپن ہینڈسیٹ اتحاد نامی تنظیم سامنے آئی جس وچ متعدد تجارتی ادارے بروڈکم کارپوریشن، گوگل، ایچ ٹی سی، انٹیل، ایل جی، مارویل ٹیکنالوجی گروپ، موٹورولا، نویڈیا، کوالکوم، سیمسنگ الیکٹرانکس، سپرنٹ نیکسٹل، ٹی-موبائل تے ٹیکساس انسٹرومنٹس شامل سن ۔
نسخے
thumb|right|upright=2.4|عالمی اینڈروئیڈ نسخہ تقسیم دسمبر 2009ء دے بعد۔ ، اینڈروئیڈ 4.4 "کٹکیٹ KitKat" سب تو‏ں زیادہ مستعمل اینڈروئیڈ نسخہ اے، جو 39.2% اینڈروئیڈ ڈیوائسز وچ موجود اے۔ دوسرے نمبر اُتے "جیلی بین Jelly Bean" دے مختلف نسخے نيں (4.1–4.3.1)، جس دی حصہ داری 31.8% اے۔ ہر اینڈروئیڈ نسخہ نو‏‏ں علاحدہ نام دتا جاندا اے، ایہ تمام نام مندرجہ ذیل نيں۔
نسخہ دا استعمال
مندرجہ ذیل معلومات 4 ستمبر 2013ء دے مطابق نيں۔
thumb|نسخہ دا استعمال - 4 ستمبر 2013ء
حوالے
گٹھ:آزاد محمول مصنع لطیف اینڈروئیڈ گٹھ:2008ء دے سافٹ ویئر گٹھ:آزاد محمول سافٹ ویئر گٹھ:اسمارٹ فون گٹھ:اے آر ایم آپریٹنگ سسٹمز گٹھ:کمپیوٹنگ پلیٹ فارم گٹھ:گوگل سافٹ ویئر گٹھ:گوگل سوفٹویئر گٹھ:لینکس محمول گٹھ:محمول لینکس گٹھ:موبائل آپریٹنگ سسٹم گٹھ:آلات
شتو پیٹٹ گیرولڈسک
شتو نیڈک فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
چک 73 پنج ایل
چک 73 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
مائیوٹس مارٹینیکوینسیس
مائیوٹس مارٹینیکوینسیس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بخش مرکزی شهرستان اردل
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان اردل دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
ضلع لیمیسوس
قبرص رومی سمندر چ ترکی دے ساحلاں نیڑے اک جزیرہ اے ۔ جہڑا ترکی تے یونان وچکار متنازعہ اے ۔ کیونجے اسدی آبادی یونانیاں تے ترکاں اتے مشتمل اے ۔ اس پاروں ہن قبرص یونانی قبرص تے ترک قبرص (ترک جمہوریہ شمالی قبرص) چ ونڈیا ہویا اے ۔
قبرص انتظامی طور اتے 6 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں توں یونانی بولی چ ایپارخس تے ترک بولی چ کازا آکھیا جاندا اے ، ہر ضلعے دا ناں اسدے راجگھر دے ناں اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قبرص دے ضلعے گٹھ:قبرص گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
شہرستان دلگان
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان دلگانایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز دلگان شہر اے۔
چیپاک محل
250px|thumb|بائیں|چیپاک محل دا منظر چیپاک محل 1765ء تا 1855ء نواب کرناٹک دی سرکاری اقامت گاہ سی جو چینائی (مدراس) دے نواح وچ واقع اے تے ہند سارسنی وضع وچ تعمیر کیتی گئی اے۔
شہرستان دلگان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
چیپاک محل
تریخ
کرناٹک جنگ دے اختتام اُتے کرناٹک جو ہن تک خود مختار ریاست سی برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دی اتحادی بن گئی۔ محمد علی خان والا جاہ اک برطانوی اتحادی تے انہاں دے قریبی دوست تے انہاں دی حفاظت دے لئی کمپنی دے فوجیاں اُتے منحصر سن۔ لہذا 1764ء وچ انہاں قلعہ سینٹ جارج دے چھتاں دے اندر خود دے لئی اک محل تعمیر کرنے دا خیال آیا۔ پر کچھ رکاوٹاں دی وجہ توں والا جاہ نوں اپنی منصوبہ بندی نوں چھڈنے دے لئی مجبور کیتا گیا تے اس دی بجائے قلعہ دے جنوب وچ کچھ میل دی دوری اُتے چیپاک وچ اک محل تعمیر کیتا گیا۔
جدو‏‏ں 1882ء وچ کرناٹک دی پرنسپل دے خاتمے دے بعد نواباں دا محل اُتے حق ختم ہویا تو چیپاک محل نوں نیلام کیتا گیا تاکہ نواباں دے قرضےآں نوں ادا کیتا جاسکے تے آخر وچ مدراس حکومت نے اسنوں خرید لیا۔ محل دے فروخت ہونے دے بعد اسنوں ریونیو بورڈ تے پبلک ورکس ڈیپارٹمنٹ (پی ڈی ڈبلیو) سیکریٹریٹ دے دفتر دے طور اُتے استعمال کیتا گیا۔ 1871ء وچ رابرٹ چشولم نے اک نیا ریکارڈ آفس تے اک ریونیو بورڈ دی تعمیر کیتی۔
فن تعمیر
چیپاک محل دے دو حصے نیں، شمالی حصہ جو کلسہ محل کہلاندا اے تے جنوبی حصہ جو ہمایون محل دے ناں توں موسوم اے۔ ایہ محل 117 ایکڑ دے علاقے اُتے تعمیر کیتا گیا اے تے کندھ نال گھرا ہویا اے۔
حوالے
گٹھ:تامل ناڈو دے محلات گٹھ:چینائی دیاں عمارات گٹھ:عمارتاں
پز سنگالو
پز سنگالو سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
قلفی
قلفی پنجاب ، پاکستان تے بھارت وچ مِلن آلی اک ٹھنڈی مٹھیائی اے ۔ قلفی نوں آئس کریم وی کہیا جاندا اے۔ قلفی عام طور تے آئس کریم توں زیادہ گاڑھی تے ملائی دار ہُندی اے کیونکہ آئس کریم نوں زور نال پھینٹ کے ایہدے چ ہوا ملائی جاندی اے۔ قلفی بناؤݨ چ دد نوں ابالا دے کے جمایا جاندا اے۔ قلفی اکثر گاں دی بجائے مجھ دے دُدھ دی بݨائی جاندی اے کیونکہ ایہ زیادہ گاڑھا ہُندا اے۔
تریخ
ممکنہ طور تے قلفی شاہان مغلیہ دے دور چ پہلی باری بݨائی گئی سی۔ مغلاں نے ہندستان تے 16ویں توں 18ویں صدی تک حکومت کیتی۔ پہلی قُلفی ہمالیا توں لیاندیی ہوئی برف دا استعمال کرکے شاہی باورچی خانے وچ تیار کیتی گئی۔ ایہدے متعلق آئینِ اکبری وچ لکھیا ہویا اے۔
گٹھ:کھان پین گٹھ:مٹھیائیاں
حیات اللہ قاسمی
مولا‏نا حیات اللہ قاسمی سابق مہتمم جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ تے سابق صدر جمعیۃعلماء اترپردیش د‏‏ی پیدائش 1 مئی 1953ء نو‏‏ں شہر دے محلہ ناظر پورہ وچ ہوئی تھی۔آپ دے والد مجاہد آزادی مولا‏نا کلیم اللہ نوری سابق کارگزار مہتمم جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ سن ۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مسلم علما گٹھ:دیوبندی علماء
شمالی اتحاد
شمالی اتحاد اک اتحاد دا ناں اے جو اسلامی امارت افغانستان کو ختم کرن لئی مختلف دیساں دے تعاون نال بنایا گیا سی جس دی سربراہی احمد شاہ مسعود تے عبدالرشید دوستم سمیت ہور لوگ کر رہے سن۔ اک پاسے شمالی اتحاد دے حق چ تاجکستان،ازبکستان،ترکمانستان،ترکی،روس،بھارت تے امریکہ سن جو چاہندے سن کہ افغانستان توں طالبان دی حکومت نوں ختم کیتا جائے تے انہاں نوں افغانستان اُپر حکومت   توں روکیا جائے، جدونکہ دوجے پاسے طالبان تے القاعدہ سن جو حکومت نوں بچان دی کوشش کر رہے سن تے پاکستان نے وی طالبان دی حمایت چ لکھاں لوک افغانستان چ داخل کیتے تاکہ اسلامی امارت نوں بچائے۔شمالی اتحاد اصل چ تاجکاں نے بنائی سی، بعد چ مختلف زباناں بولن والے لوکاں دی کچھ تعداد نے اس اتحاد چ حصہ لیا، پر اس اتحاد نے زیادہ قوت اس لئے پھڑی سی کیونجے اس دے پیچھے کافی دیس اپنا کردار نبھا رہے سن۔
حوالے
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان چ باغی گروہ گٹھ:جنگ افغانستان (2001ء– ہن تک) گٹھ:افغانستان دی فوجی تریخ گٹھ:افغان خانہ جنگی گٹھ:افغانستان دی سیاست گٹھ:طالبان گٹھ:دولت اسلامی افغانستان
کاوایہ
البانیا براعظم یورپ دے  تناں مسلمان دیساں چوں اک اے  ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ  بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔ کاوایہ شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ تیرانا دے ضلع کاوایہ دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:البانیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
جِندرا
جِندرا اک میکانیکی یا برقی آلہ اے جیہنوں کسے شے یا تھاں نوں کُنجݨ لئی تے کِسے دی مداخلت نوں ڈکݨ لئی ورتیا جاندا اے۔ جِندرے نوں پنجابی وچ تالا وی آکھیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:انجینرنگ گٹھ:ٹیکنالوجی
شتو رامسٹائن
شتو رامسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
مائیوٹس میلانورہینسس
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
بینگنی
بینگنی گوڑے رنگ دی اک ونڈ اے۔
چک 74 پنج ایل
چک 74 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
بینگنی
گٹھ:رنگ
شتو رنگلسٹائن
شتو رنگلسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
مائیوٹس موریکولا
مائیوٹس موریکولا پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شہرستان کنارک
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
دریائے جہلم
دریائے جہلم (انگریزی: Jhelum River)، پنجاب دے پنج وڈے دریاواں وِچوں اک دریا اے۔ ایہ ہمالیا وچ ویرناگ چشمے توں نِکݪ کے سری نگر دی ڈل جھیل توں پاݨی لیندا ہویا سری نگر دے کوݪوں گُزر کے وولر جھیل وچ گر کے اگے نوں جاندا اے۔ پہاڑی علاقہ ہوݨ دی وجہ توں ایہدی گُزرگاہ تنگ ہُندی چلی جاندی اے۔ ایہدا مشاہدا چکوٹھی وچ مظفر آباد تے کوہالا تک کیتا جا سکدا اے۔
دریائے نیلم، دریائے جہلم دی سَبھ توں وڈی معاون ندی اے جو، ڈومیل، مظفرآباد وچ ایہدے ناݪ مِݪ جاندی اے، اگلا معاون دریائے کنہار اے۔ اس توں بعد ایہدے ناݪ دریائے پونچھ مݪ جاندا اے تے ضلع میرپور وچ منگلا جھیل وچ رَݪ جاندا اے۔ اگے دریائے جہلم ضلع جہلم وچ داخل ہُندا اے۔ ایتھوں اگے مُختلف میدانی علاقےآں وِچوں گُزردا ہویا انڈس ساگر دوآب تے چج دوآب دے درمیان حَد بݨاؤندا اے۔ ضلع جھنگ وچ اٹھاراں ہزاری دے کوݪ تریموں بیراج دے مقام اُتے دریائے چناب وچ شامل ہوکے ختم ہوجاندا اے۔ ایہدی کُل لمبائی 725 کلومیٹر اے۔
دریائے جہلم دے کنارے مری، میرپور، جہلم، منڈی بہاؤدین تے خوشاب شہر واقع نیں۔
ناں
جہلم سنسکرت دے دو لفظاں جل تے ہم ناݪ مِݪ کے بݨیا اے۔ جل = پاݨی تے ہم = پہاڑی برف ۔
تریخ
دریائے جہلم نوں قدیم یونانیاں نے Hydaspes (یونانی: Υδάσπης) کہیا اے۔
سکندر تے اوہدی فوج نے 326 قبل مسیح وچ جنگ جہلم (Battle of the Hydaspes) وچ دریائے جہلم نوں عبور کیتا، جِتھے اوہنے پنجاب دے راجا پورس دا سامݨا کیتا۔ اس جنگ وچ سکندر مقدونی نوں زخمی ہوکے واپس جاݨا پیا۔ اریان (اناباسیس، 29) دے مطابق، اوہنے "اس جگہ اُتے جِتھے اوہنے دریائے ہائیڈاسپس (دریائے جہلم) نوں عبور کرنا شروع کیتا" اک شہر تعمیر کیتا، جیہنوں اوہنے جلال پور شریف (گرجاکھ) وچ دفن اپݨے مشہور گھوڑے Bucephalus دی تعظیم لئی Bukephala (یا Bucephala) دا نام دِتا۔ ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ قدیم بکفالا جدید جہلم دے مقام دے کوݪ سی۔ گجرات دے مورخ منصور بہزاد دے مطابق، بکیفالس نوں جلال پور شریف وچ دفن کیتا گیا سی، لیکن جہلم ضلع منڈی بہاؤدین دے لوکاں دا خیال اے کہ پھالیا دا نام سکندر دے مردہ گھوڑے دے نام اُتے رکھا گیا سی، ایہ کہندے ہوئے کہ پھالیا دا نام بوسفالا (Bucephala) دی تحریف اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دے دریا گٹھ:پنجاب، پاکستان دے دریا گٹھ:پاکستان دے دریا گٹھ:دریا گٹھ:پنجاب گٹھ:آبی جغرافیا گٹھ:جغرافیا
پیٹٹ گرپیلن
پیٹٹ گرپیلن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
لیچی
لیچی لئی استعمال ہوݨ واݪیاں نسلاں پورے ٹروپیکل تے ذیلی ٹروپیکل ایشیا وچ مقامی نيں۔ لیچی دا پہلا حوالا سومیر وچ تے جنوبی ایشیا دے آیورویدک ادب وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ جنوبی ایشیا توں علاوا گوئٹے مالا، ملائیشیا تے تنزانیا وچ وی ایہد‏ی کاشت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جرمن کافی پلانر آسکر ماجوس کلوفر نے پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے گوئٹے مالا وچ سبز لیچی نو‏‏ں کاشت کرن لئی متعارف کرایا۔ 2000 تک، اوہ مُلک دنیا وچ لیچی دا سَبھ تو‏ں وڈا پروڈیوسر تے برآمد کنندہ بݨ گیا۔
حوالے
گٹھ:مصالے گٹھ:کھاݨ پیݨ
شتو پیٹٹ ریمسٹائن
شتو پیٹٹ ریمسٹائن فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
چیسکے بودییوویتسے
چیسکے بودییوویتسے ( لاطینی: České Budějovice) چیک لوکراج دا اک شہر، جو جنوبی بوہیمیائی علاقہ چ ‎ چیسکے بودییوویتسے ضلع چ واقع اے۔
لوک گنتی
چیسکے بودییوویتسے دی کل لو گنتی 96,053 اے۔
1869 توں لوک گنتی چ وادھا :
جڑواں شہر
شہر چسکے بودییوویتسے دے جڑواں شہر لینتز، پساؤ، المیرا، لورینٹ، نیترا، سوہل نیں۔
چسکے بودییوویتسے دے جڑواں شہر:
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
بخش کیار
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان شہرکرد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
چیکو
وکھالہ
چیکو رکھ 30 میٹر (98 فٹ) توں ود اچا جاندا اے تے ایدے تنے دا گھیر ڈیڑھ میٹر تک ہوندا اے۔ عام اگاۓ جانوالے مدرے ناپ دے ای ہوندے نیں۔ایہ رکھ تیز ہوا نوں سہ جاندا اے تے پتے سوہنےدسدے نیں۔ پتے اگے پجھے تے 7 توں 15 سینٹی میٹر دے ہوندے نیں تے پھل چٹے ہوندے نیں۔
چما ڈال کانٹن
چما ڈال کانٹن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
شہرستان زہک
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان زہک ایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز زہک شہر اے۔
پز بووال
پز بووال سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
چک 75 پنج ایل
چک 75 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
مائیوٹس مسٹاکینس
مائیوٹس مسٹاکینس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
بخش سامان
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان شہرکرد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
چکوترا
چکوترہ اک بوٹے تے ایہدے فروٹ دا ناں اے. ایہ کھٹیاں دے ٹبر چوں اے۔
شتو روہان
شتو روہان فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے بیس رہائن وچ اک شتو اے۔
مائیوٹس نیسوپولس
مائیوٹس نیسوپولس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
شتو سینٹ الرخ
شتو سینٹ الرخ فرانس دے صوبے السائس دے ضلعے اوٹ رہائن وچ اک شتو اے۔
شہرستان خاش
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان خاشایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز خاش شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
چک 76 پنج ایل
چک 76 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
محمد علی خان والا جاہ
thumb|محمد علی خان والا جاہ، کرناٹک نواب ،پورٹریٹ : جارجولسن thumb|محمد علی دا اک ہور پورٹریٹ thumb|سٹرنگرلارنس اتے محمد علی خان والا جاہ محمد علی خان والاجاہ، جاںمحمد علی خان والا جاہ (7 جولائی 1717 – 13 اکتوبر 1795)، بھارت وچ آرکوٹ دا نواب اتےبریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنیدا اک شراکت دار سی۔ محمد علی خان والاجاہ دا جم انوردین محمد خان دے گھر اسدی دوجی بیوی، فخر النسا بیگم صاحبہ دی ککھوں 7 جولائی 1717 نوں دلی وکھے ہویا سی۔ ارکوٹ دا نواب محمد علی خان والاجاہ اکثر اس ویلے دے مغل بادشاہ شاہ عالم II نال اپنے پتر-وہار وچ اپنے آپ دا کارناٹک دے صوبیدار دے طور تے حوالہ دندا ہندا سی۔
سرکاری نام
اس دا سرکاری نے نام سی امیر الہند، والا یاہ، 'امت ال-ملک، آصف الدولا، نواب محمد 'علی انور الدین خان بہادر، ظفر جنگ، سپاہ-سالار، صاحب السیف ول الکلام مدبر امور عالم فرزند- عزیز از جان، برادربی جان برابر [نواب فردوس آرامگاہ]، کارناٹک دا صوبیدار ۔
زندگی
ایہہ محمد علی خان والازاہ دے بارے کیہا جاندا سی، کہ اوہ سلیقے دار، بہت پراہنچاری کرن والا سی، ہمیشہ انگریزی ریتی-رواج اتے عادتاں نوں اپناؤن دا یتن کردا سی، جویں کہ ناشتہ اتے چاہ لینا، اتے گدیلیاں دی بجائے کرسیاں تے بیٹھنا۔ اس نے ترتیب وار 1771 اتے 1779 وچ سر جین لنڈسے اتے سر ہیکٹر منرو نوں شیوالیا (کیبی) دے عہدیاں تے قائم کیتا۔
ٹپنیاں
گٹھ:بھارتی مسلمان
ہور ویکھو
گٹھ:1717 دے جم گٹھ:1795 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:دلی دیاں شخصیتاں گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:کرناٹک دے نواب گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:مغلیہ سلطنت
مونٹ اورل
مونٹ اورل سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
ضلع پافوس
قبرص انتظامی طور اتے 6 ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں توں یونانی بولی چ ایپارخس تے ترک بولی چ کازا آکھیا جاندا اے ، ہر ضلعے دا ناں اسدے راجگھر دے ناں اتے اے ۔
ضلع پافوسقبرص دے 6 ضلعےآں چون اک ضلع اے اسدا راجگڑھ پافوس شہر اے ۔ ایہہ ضلع یونانی قبرص چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:قبرص دے ضلعے گٹھ:قبرص گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
لیڈی برڈ جانسن
لیڈی برڈ جانسن (22 دسمبر 1912 – 11 جولائ 2007) امریکہ دے صدر لنڈن بی جانسن دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
لی پورٹالٹ
لی پورٹالٹ سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
شہرستان سرباز
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان سربازایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز سرباز شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
پیٹ نکسن
پیٹ نکسن (16 مارچ 1912 – 22 جون 1993) امریکہ دے صدر رچرڈ نکسن دی ٹبری سی۔
احمد شاہ مسعود
احمد شاہ مسعود (پیدائش: 2 ستمبر 1953ء – وفات: 9 ستمبر 2001ء) افغانستان دا اک سیاسی تے عسکری رہنما سی، جو 1979ء توں 1989ء دے درمیان سوویت قبضے دے خلاف مزاحمت چ تےبعد  وچ خانہ جنگی دے دناں چ وی مرکزی حیثیت دا حامل سی۔ ایہ 11 ستمبر 2001 نوں امریکہ  اتےہون والے دہشت گرد حملے دے دن اک خودکش حملے چ  مریا۔
thumb|left|افغان فوجی دستے برسی دے دن احمد شاہ مسعود ے دے مزار اتے پھُل چڑھا رہے نیں
مسعود نسلاً تاجک تے مسلکاً سنی سی تے اےدا تعلق شمالی افغانستان دی وادی پنجشیر نال سی۔ اسنے 1970ء دی دہائی چ کابل یونیورسٹی توں انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کیتی، حتھے اوہ دوران تعلیم کمیونسٹ مخالف تحریک دا حصہ بنیا۔ 1979ء چ سوویت یونین دے قبضے دے بعد مزاحمتی رہنما دا کردار نبھان اتے اسنوں شیر پنجشیر دا خطاب دتا گیا۔ 1992ء چ معاہدۂ پشاور دے تحت اسنوں افغانستان  دا وزیر دفاع مقرر کیتا گیا۔ فیر افغان خانہ جنگی دے دناں چ ایہ گلبدین حکمتیار تے بعد چ طالبان دے خلاف نبرد آزما رہیا۔
افغانستان دے موجودہ صدر حامد کرزئی نے اسنوں "قومی ہیرو" دا خطاب دتا۔ اسدی برسی دے دن یعنی 9 ستمبر نوں افغانستان چ"یوم مسعود" دی حیثیت نال منایا جاندا اے ۔
گٹھ:مقتول فوجی اہلکار گٹھ:افغان مسلم گٹھ:افغانستان چ مقتول افراد گٹھ:افغانستان دے وزیر گٹھ:1953ء دے جم گٹھ:2001ء دیان موتاں گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:میدان جنگ چ فوت ہون والے عسکری کارکن گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:افغانستان
بخش لاران
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان شہرکرد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
گلبدین حکمتیار
گلبدین حکمتیار افغان سیاسی جماعت حزبِ اسلامی دا بانی تے فعال رہنما اے ۔ اس نے افغان جہاد چ روس (سویت یونین) دے خلاف جنگ چ حصّہ لیا تے بلا آخر کامیابی حاصل کیتی۔ امریکہ دی افغانستان آمد دے بعد، ہور افغان مجاہدین رہنماؤاں دے برخلاف اس نے امریکہ دے خلاف اعلانِ جنگ کیتا۔ تے حکومت چ حصّہ لین توں گریز کیتا۔ جس دی بناء اتے امریکہ نے اسنوں دہشت گرد قرار دتا تے اس دی سیاسی جماعت حزبِ اسلامی نوں دہشت گرد تنظیماں دی فہرست چ شامل کر دتا۔
حوالے
گٹھ:صوبہ قندوز گٹھ:افغانستان دے وزیراعظم گٹھ:صوبہ کندوز دیاں شخصیتاں گٹھ:1947ء دے جم گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پشتون لوک گٹھ:پٹھان شخصیتاں گٹھ:افغانستان دے وزیر گٹھ:سرد جنگ دے رہنما گٹھ:افغانستان گٹھ:افغان شخصیتاں
چین دا قومی دن
پاکستان تے چین
پاکستان دنیا دے انہاں ملکاں وچ شامل اے جنہاں نے عوامی جمہوری چین نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے تسلیم کیتا سی تب تو‏ں اج تک چین تے پاکستان دے درمیان وچ انتہائی دوستانہ تعلقات نيں پاک چین دوستی نو‏‏ں قوماں د‏‏ی برداری وچ اک مثال دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے تے بجاطور اُتے کہیا جاندا اے کہ پاکستان تے چین د‏‏ی دوستی ہمالہ تو‏ں بلند‘ سمندر تو‏ں گہری تے شہد تو‏ں میٹھی ا‏‏ے۔
پاکستان تے چین جغرافیائی لحاظ تو‏ں پڑوسی ہونے دے ناطے ہی اک دوسرے دے قریب نئيں بلکہ دونے ملکاں دے عوام دے درمیان مکمل ہ‏م آہنگی پائی جاندی اے دونے ملکاں دے عوام دے عالمی امور‘ امن پسندی تے باہمی احترام دے حوالے تو‏ں خیالات وی یکساں نيں۔8اگست 2008کو چین دے شہر بیجنگ وچ اولمپک کھیلاں دا آغاز ہويا دنیا دے 204ملکاں تو‏ں ہزاراں کھلاڑی تے آفیشلز چین پہنچ گئے تے انہاں نے اولمپک کھیلاں دے دوران وچ اپنی پے شہ وارانہ صلاحیتاں دا بھر پور مظاہرہ کیتا۔ دنیا بھر دے کروڑاں ارباں افراد نے بیجنگ وچ کھیلاں دے اس عظیم الشان میلے نو‏‏ں دیکھیا برڈز نے سٹ سٹیڈیم وچ اولمپکس د‏‏ی اختتامی تقریب دے کھنے تو‏ں تعلق رکھدی سی اس شاندار تقرے ب د‏‏ی وجہ تو‏ں بیجنگ اولمپکس نو‏‏ں تریخ دا سب تو‏ں عظیم اجتماع قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ سولہ روزہ اولمپک مقابلاں دے لئی چین نے جو انتظامات کیتے سن اس اُتے دنیا حیران رہ گئی تے اقوام عالم وچ چین د‏‏ی تعریف و توصیف دے ڈونگرے بجائے گئے۔1949ماں جدو‏ں عوامی جمہوریہ چین نے آزادی حاصل کيتی تاں طویل خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک د‏‏ی معاشی حالت دگرگاں ہو گئی سی تے لگدا ہی نئيں سی کہ اقتصادی طور اُتے ایہ بے حال ملک اپنی بقاءکا تحفظ وی کر پائے گا۔1950سے لے ک‏ے 1960تک چین وچ فی کس آمدنی صرف 50ڈالر سی۔ اس مرحلے اُتے چین نے وڈی وڈی صنعتاں قائم کیتیاں۔ وڈے تعمیرا‏تی پراجے کٹ شروع کیتے۔ اس وقت تک زرعی پیداوا‏‏ر بوہت گھٹ سی صنعتی پیداوا‏‏ر وی ملکی ضرورت دے لئی کافی نئيں سی۔ چے نی حکومت نے عوام د‏‏ی بنیادی ضروریات پوری کرنے دے لئی راشن کوپن دا نظام شروع کیتا تاکہ شہریاں نو‏‏ں ضرورت د‏‏ی اشیاءمناسب نرخاں تے وافر مقدار وچ فراہ‏م د‏‏ی جاسکن۔ 1970کے عشرے وچ چین نے زرعی تے صنعتی اصلاحات متعارف کرائے سماجی ترقی تے معاشی استحکا‏م دے لئی جامع حکمت عملی وضع کيتی گئی۔ مقامی مارکیٹ ترقی د‏‏ی شاہراہ اُتے گامزن ہو گئی ضروریات زندگی د‏‏ی ترسیل اُتے توجہ مرکوز رکھی گئی لوکاں د‏‏ی معاشی حالت بہتر ہونے لگی ہن اوہ اپنی پسند د‏‏ی ہر چیز خریدنے د‏‏ی استطاعت رکھدے سن جدو‏ں عوام دا معیار زندگی بہتر ہونے لگیا تاں راشن کوپن دا نظام خود بخود متروک ہو گیا۔ اج اسيں اعدادوشمار دے میزان اُتے رکھ کر دے کھتے نيں تاں ایہ جبن ک‏ے حیرت ہُندی اے کہ گذشتہ چھ عشراں دے دوران وچ چین د‏‏ی مجموعی قومی پیداوا‏‏ر وچ چار سو گنیا اضافہ ہويا اے تے فی کس آمدنی پنجاہ ڈالر تو‏ں ودھ ک‏ے تن ہزار ڈالر ہو گئی اے ۔
چین وچ غذا دا مسئلہ
اِقتصادی حجم دے لحاظ تو‏ں اج چین پوری دنیا وچ چوتھے درجے اُتے ا‏‏ے۔ اک مشہور اورقدیم چینی کہاوت اے کہ خوراک انسان د‏‏ی سب تو‏ں اولین ضرورت ا‏‏ے۔ چین دے لوک اج وی اس مقولے اُتے عمل پیرا نيں اوہ خوراک نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ اہمیت دیندے نيں۔ چین بنیادی طور اُتے اک زرعی ملک اے اسدیاں بیشتر آبادی پینڈو علاقےآں وچ رہندی اے زراعت نو‏‏ں شروع ہی تو‏ں چینی معیشت وچ ریڑھ د‏‏ی ہڈی د‏‏ی حیثیت حاصل رہی اے اک ارب تیس کروڑ د‏‏ی آبادی دا ایہ ملک پوری دنیا د‏‏ی مجموعی آبادی دا پنجواں حصہ اے چین دے عوام دے لئی پیٹ بھرکر کھانا وڈا مسئلہ رہیا اے سٹھ سال پہلے زرعی خود کفالت اک خواب سی چین دے لوک بھکھ افلاس دا شکار سن لیکن زرعی شعبے د‏‏ی ترقی دے لئی چینی حکومت کیت‏‏ی پالیسی تے ٹھوس منصوبہ بندی دا نتیجہ اے کہ اج چینی قوم نے زرعی خود کفالت د‏‏ی منزل پالی اے تن سال پہلے چینی حکومت نے زرعی ٹیکس ختم کرنے دا اعلبن ک‏ے دتا جس تو‏ں چینی کاشت کاراں نو‏‏ں 130ارب ین دا ریلیف مل گیا۔ حکومت نے بیج تے کھاد د‏‏ی خریداری دے سلسلے وچ کاشت کاراں نو‏‏ں سبسڈی وی دتی اے جس تو‏ں زرعی پیداوا‏‏ر وچ مسلسل اضافہ ہو رہیا اے زرعی شعبے وچ جدید ٹیکنالوجی دے فروغ دے لئی اقدامات کیتے گئے جس د‏‏ی بدولت چین وچ سٹھ فیصد رقبے اُتے جدے د مشے نی کاشت ہُندی اے جس د‏‏ی بدولت زرعی پیداوا‏‏ر وچ وی حوصلہ افزاءاضافہ ہويا ا‏‏ے۔
چے نی حکومت نے سال 2020تک کاشت کاراں د‏‏ی آمدنی دوگنی کرنے دا لائحہ عمل تیار کیتا اے ایہ وی طے پایا اے کہ اس عرصے وچ جو لوک غربت د‏‏ی لکے ر تو‏ں تھلے د‏‏ی سطح اُتے زندگی گزار رہے نيں انہاں دا معیار زندگی بہتر بنایا جائے گا اس سلسلے وچ پینڈو علاقےآں وچ زرعی شعبے وچ اصلاحات لیائی جا رہی نيں۔ آزادی دے چند سالاں دے اندر چینی قیادت نے سماجی زندگی وچ انقلابی اصلاحات لیانے د‏‏ی پالیسی مرتب کيتی سی 1953ماں مرکزی سطح اُتے اک کمیٹی تشکے ل دتی گئی جسنو‏ں ملک دے لئی دستور بنانے دا کم سونپ دتا گیا دستوری کمیٹی نے جدو‏ں آئین دا مسودہ تیار ک‏ر ليا تاں اس اُتے تیرہ کروڑ اسی لکھ شہریاں د‏‏ی رائے لی گئی۔
آئین چین
1954ماں چین دا پہلا دستور بنیا۔1982ماں چینی دستور وچ نويں اصول و ضوابط شامل کیتے گئے 1999ماں نیشنل پے پلز کانگریس نے چینی آئین وچ ترمیم کرکے قانون د‏‏ی حاکمیت نو‏‏ں آئین دا حصہ بنالیا2004ماں انسانی حقوق د‏‏ی ضمانت نو‏‏ں وی آئین دا حصہ بنادتا گیا۔ اک ماہر چینی قانون دان مسٹر لی بووان نے آئین وچ انہاں دو ترامیم نو‏‏ں انتہائی اہ‏م قرار دے تے ہوئے کہیا اے کہ انہاں ترامیم د‏‏ی بدولت چین د‏‏ی ساکھ بہتر ہوئی اے تے انسانی حقوق دے تحفظ نو‏‏ں ضمانت مل گئی ا‏‏ے۔ برساں تو‏ں اصلاحات دے عمل تو‏ں گذرنے دے بعد عوامی جمہوریہ چین نے اپنے لئی اک جامع دستور تے ضابطہ حیات وضع ک‏ر ليا اے 231ایداں قوانین آئین دا حصہ بنائے گئے نيں جنہاں دا عام شہریاں تو‏ں براہ راست تعلق ا‏‏ے۔ انہاں قوانین نو‏‏ں ست حصےآں وچ تقسیم کیتا گیا اے جو سیاست‘ معیشت‘ سبھیاچار تے سماجی سرگرمیاں دا احاطہ کردے نيں جدو‏ں کہ معذور افراد‘ خواتین‘ بچےآں ‘بزرگاں تے بے سہارا افراد دے حقوق دے تحفظ دے لئی وی قوانین وضع کیتے گئے نيں۔ چے ن نے ویہہ تو‏ں ودھ بین الاقوامی کنونشناں وچ شرکت کيتی اے ۔
اقوام متحدہ وچ چین
چین اقوام متحدہ دے بانی ملکاں وچ شامل اے اس وجہ تو‏ں چین نو‏‏ں سلامتی کونسل وچ ویٹو دا حق وی حاصل اے دوعشراں تک مغرب د‏‏ی چین دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اقوام متحدہ وچ اپنے جائز مقام تو‏ں محروم رہنا پيا۔ 25 اکتوبر1971چین د‏‏ی سفارتی تریخ وچ اک سنگ میل د‏‏ی حیثیت رکھدا اے اس روز اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے بھاری اکثریت دے نال عالمی ادارے وچ چین د‏‏ی مراعات بحال کر دتیاں۔ چین د‏‏ی اقوام متحدہ وچ ایہ غیر معمولی کامیابی دنیا دے ہور ترقی پزیر ملکاں دے لئی وی غیر معمولی اہمیت رکھدی سی کیونکہ چین ہر فورم اُتے ترقی پزیر ملکاں دے حقوق دے لئی آواز اٹھاندا رہیا ا‏‏ے۔ مراعات د‏‏ی بحالی دے بعد چین چھوٹے تے کمزور اقوام دے تحفظ دے لئی موثر کردار ادا کر رہیا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ وچ سیٹ د‏‏ی بحالی دے بعد چین نے عالمی برادری تو‏ں تعلقات نو‏‏ں فروغ دے نے اُتے توجہ دتی۔1970کے عشرے دے اختتام تک چین نے 120ملکاں تو‏ں سفارتی تعلقات قائم کردئے ے سن جنہاں وچ امریک‏‏ا دے نال سفارتی تعلقات دا قیام وی اک اہ‏م پے ش رفت قرار دتا جاسکدا ا‏‏ے۔ شنگھائی تعاون تنظیم‘ کوریا د‏‏ی جوہری قوت دے حوالے تو‏ں چھ ملکی مذاکرات‘ چین افریقن تعاون تنظیم ‘بیجنگ سربراہ اجلاس ‘ ایشیاءیورپ میٹنگ تو‏ں لے ک‏ے لندن وچ جی ٹونٹی سربراہ اجلاس تک چین نے ہر فورم وچ اپنے فعال کردارکی وجہ تو‏ں اپنی حیثیت منوالی ا‏‏ے۔ اک ابھرتی ہوئی اقتصادی قوت ہونے دے ناطے وی چین نے عالمی معاملات وچ اہ‏م کردار ادا کیتا اے تے قوماں د‏‏ی برادری وچ چین د‏‏ی اہمیت وچ مسلسل اضافہ ہو رہیا ا‏‏ے۔ چے ن دنیا دا تیسرا ملک اے جس نے انسان بردار خلائی جہاز خلاءماں بھیجے۔ سٹھ سال پہلے جدو‏ں چین آزاد ہويا سی تاں خلاءکو تسخیر کرنے سمیت اوہ کامیابیاں خواب معلوم ہو رہیاں سن جنہاں نو‏ں اج چین نے اپنی محنت د‏‏ی بدولت تعبیر کاجامہ پہنایا اے ۔
مورتاں
گٹھ:اکتوبر د‏‏یاں تقریبات گٹھ:چین وچ عوامی تعطیلات گٹھ:خانہ معلومات تعطیل مع غیر موجود فیلڈ گٹھ:قومی دنگٹھ:چین
چک 77 پنج ایل
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
ہائلینڈز کاؤنٹی، فلوریڈا
ہائیلینڈز امریکی صوبے فلوریڈا دی اک کاؤنٹی اے۔
پز الا
پز الا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
بیٹی فورڈ
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
مائیوٹس اوریاس
مائیوٹس اوریاس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
لال سنگھ
لال سنگھ دل(14 اپریل 1943 –14 اگست 2007) نکسلباڑی دور دا اک پرمکھ پنجابی کوی سی۔
الماگلہارن
الماگلہارن سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
لال سنگھ
جیون
لال سنگھ دل دا جنم 14 اپریل 1943 نوں ماتا چنت کور پتا رونقی رام، پنڈ گھنگرالی سکھاں، ضلع لدھیانہ وچّ ہویا۔ دلت پریوار وچّ پیدا ہوئے لال سنگھ دل نے زندگی نرباہ کرن لئی چھوٹے موٹے کم کیتے اتے کجھ دیر یو.پی. وچّ وی رہا۔ لال سنگھ دل نکسلباڑی کاوَ-لہر نال طوفان وانگ اٹھیا کوی سی۔
کاوَ کلا
لال سنگھ دل نکسلباڑی دور دا پرمکھ کوی ہے جو اپنے وکھرے انوبھوَ اتے وکلوتری کاوَ شیلی کارن لہر دے باقی کویاں نالوں وکھرے سہج دی سرجنا کردا ہے۔ شاید دل دی ولکھنتا دا کارن اس دے جیون انوبھوَ دی دین ہے۔ لال سنگھ دل دلت ورگ دا غریب یوک سی جو نکسلباڑی دور دی راجسی سمجھ نال اپنی ہونی جوڑدا ہے اتے تنگیاں ترشیاں دے باو جود ہین بھاونا دی تھاں سنگھرش بھاونا نال بھریا ہویا ہے۔ اس دی سنویدنشیل گریہن شیلتا اس نوں باقیاں نالوں وکھرا کردی ہے۔ ورگ سنگھرش دے اصلی ارتھ دلت اتے دمت ویکتی ہی سمجھ سکدا ہے۔ اس دیاں کویتاواں وچّ جماعتی دشمن پرتی پرچنڈ نفرت دکھائی دندی ہے۔ بھارت دی سماجک بنتر بڑی گنجھل دار ہے۔ اتھے کیول جماعتی ونڈ ہی نہیں سگوں جاتی ونڈ وی ہے۔ لال سنگھ اس تتھّ نوں چنگی طرحاں جاندا سی کہ جاتپات کویں سنویدنشیل منکھ نوں نپیڑدی ہے۔ اس دی کویتا پھالیاں توں تکھے دند وچلا وینگ بہت ہی تیکھن ہے۔ نکسلباڑی لہر دے ہور کویاں دے مقابلے لال سنگھ دل دی ولکھنتا ہے کہ اس نے پیار نوں جماعتی نظرئیے دے نالو نال جاتی نظرئیے وجوں وی ویکھیا: مینوں پیار کردیئے پر-جات کڑیئے ساڈے سکے مردے وی اک تھاں تے نہیں جلاؤندے۔ اتہاس/متھہاس نوں نوَ ارتھ دینے نکسلباڑی لہر دے کویاں دا سانجھا لچھن ہے۔ لال سنگھ دل دی کانگلا تیلی متھہاس ادھارت لمی برتانتک کویتا ہے جس وچّ ہوئی بیتی گھٹنا دے جماعتی ادھاراں نوں سپشٹ کردیاں کتھے راجا بھوج کتھے کانگلا دا جواب دتا ہے۔ اوہ اپنیاں کویتاواں وچّ جماعتی درشٹیکون نوں پرگٹاؤن لئی سنت رام اداسی وانگ سیاسی شبداولی دی ورتوں نہیں کردا سگوں اوہ چپّ چپیتے کویتا کہندا ہے جس وچوں سیاسی ارتھاں توں بنا ہور کوئی ارتھ نہیں لئے جا سکدے۔ دل اپنیاں شام دا رنگ، کڑیلی پنڈ دیاں واسناں، نامہ اتے جذبے دی خدکشی ورگیاں ولکھن انوبھوَ اتے پرگٹائ شیلی والیاں رچناواں کارن وکھرا ہی دسدا رہے گا۔
شعر-ونگی
اسیں وڈے وڈے پہلوان اسیں وڈے وڈے پہلوان سویرے ہی کس لیندے ہاں لنگوٹے لڑن لئی بھکھ ننگ نال جوڑ توڑ جوڑ توڑ کردے رہنا ساری کسرت ہے۔ داء بہت ڈاڈھے نے بولن دی تھاں چپّ کر جانا
پین دی تھاں پیاسے مر جانا کھان دی تھاں قسم کھانی لڑدے رہن دی۔ پچھاڑدے ہاں وڈے وڈے پہلوان گردن تے گوڈا دھرکے کھیت پئے گدھے والی جون بھگتدے ہاں پر تاں وی اسیں وڈے وڈے پہلوان سویرے ہی کس لیندے ہاں لنگوٹے۔
1اگست 2007 نوں اسدا آنتڑیاں دی بیماری کارن دیانند میڈیکل ہسپتال وچّ انتقال ہو گیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
شہرستان نیک شہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نیک شہرایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نیک شہر شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
مائیوٹس اوزنسس
مائیوٹس اوزنسس پدھری نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:پدھری نک
Myotis ikonnikovi
روزالن کارٹر
روزالن کارٹر (18 اگست 1927) امریکہ دے صدر جمی کارٹر دی ٹبری سی۔
گٹھ:امریکی صدراں دیاں ٹبریاں
بسنت وچ ہونوالے پھل
ایتھے پنجاب پاکستان وچ بسنت وچ ہونوالے پھل دسے گۓ نیں۔ ایہ اکتوبر/نومبر وج بیجے جاندے نیں۔
گٹھ:پھلواری پھل
من مائل
من مائل (ਪੰਜਾਬੀ: ਮਨ ਮਾਇਲ‎) ; (پہلاں اس دا ناں تیرا غم اور ہم اتے پھر دل-اے-جانم وی رکھیا گیا سی۔ ) اک پاکستانی ٹیوی ڈرامہ ہے۔ یہ ہم ٹیوی اپپر 25 جنوری 2016 توں شرو ہویا۔  یہڈراما اک پیار کہانی ہے۔ مناہل سلاھددیں نو پیار کردی ہے پر وسدے غردے اسدا نکاح کدھرے ہور پکّا کر دیندے ۔ اہنو سمیرا فضل نے لکھیا ہے۔
بارلے جوڑ
http://www.hum.tv
حوالے
گٹھ:پاکستانی ڈرامے
بخش خانمیرزا
ایہہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے  شہرستان لردگان دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چہارمحال و بخیاری دیاں تحصیلاں
مظفر آباد
مظفر آباد ( انگريزی: Muzaffarabad) پاکستان دی ریاست ازاد کشمیر دا راجگڑھ اے ۔ ایہ شہر ضلع مظفرآباد وچ دریائے نیلم تے دریائے جہلم دے کنڈھے تے واقع اے ۔
اسلام آباد تے راولپنڈی توں ایہدا پندھ 138 کلومیٹر تے ایبٹ آباد توں 76 کلومیٹر اے ۔
گیلری
گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ازاد کشمیر دے شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:آزاد کشمیر گٹھ:ضلع مظفر آباد
بینظیر بھٹو
بینظیر بھٹو پاکستان د‏‏ی وزیر اعظم سی ۔ اوہ پہلی بای 1988ء وچ پاکستان د‏‏ی وزیر اعظم بݨی لیکن صرف 20 مہینےآں دے بعد اس وقت دے صدر پاکستان غلام اسحاق خان نے کرپشن دے الزامات دی وجہ نال اپنے خصوصی اختیارت نال اسمبلی تے بینظیر دی حکومت نو‏‏ں ختم کر دتا تے نويں الیکشن کروائے۔
بیننظیر بھٹو دا تعلق پاکستان پیپلز پارٹی نال سی ۔ اوہ ذوالفقار علی بھٹو د‏‏ی وڈی دھی سی ۔ بینظیر بھٹو 21 جون، 1953ء وچ سندھ دے مشہور سیاسی بھٹو خاندان وچ پیدا ہوئی ۔ بینظیر بھٹو (1953 - 2007) اک پاکستانی سیاستدان سی۔ اوہ دو واری وژیراعظم بنی۔ بینظیر بھٹو 21 جون 1953 نوں کراچی چ جمی۔ اوہدے پیو دا ناں ذوالفقار علی بھٹو تے ماں دا ناں نصرت بھٹو سی۔ اوہ راولپنڈی کانونٹ سکول فیر مری تے فیر کراچی پڑھی۔ 1969 توں 1973 تک اوہ ہاروڈ یونیورسٹی امریکہ پڑھی تے بی اے کیتا۔ 1973 توں 1977 تک اوہ آکسفورڈ یونیورسٹی برطانیہ وج لیڈی مارگریٹ ہال, آکسفورڈ دی پڑھیار رئی۔ اوتھے اوہ سٹوڈنٹ یونین دی پینچ وی رئی۔ 18 دسمبر 1987 نوں اودا ویاہ آصف علی زرداری نال ہو گیا۔ بلاول، بختاور تے آصفہ اودے نیانے نیں۔
حالات زندگی
بینظیر برطانیا تو‏ں تعلیم حاصل کرنے دے بعد جون 1977ء وچ اس ارادے تو‏ں وطن واپس آئیاں کہ اوہ ملک دے خارجہ امور وچ خدمات سر انجام دتیاں گی۔ لیکن انہاں دے پاکستان پہنچنے دے دو ہفتے بعد حالات د‏‏ی خرابی د‏‏ی بنا اُتے حکومت دا تختہ الٹ دتا۔ جنرل ضیاءالحق نے ذو الفقار علی بھٹو نو‏‏ں جیل بھیجنے دے نال نال ملک وچ مارشل لا نافذ کر دتا۔ تے نال ہی بے نظیر بھٹو نو‏‏ں وی گھر دے اندر نظر بند کر دتا گیا۔ اپریل 1979ء وچ سپریم کورٹ پاکستان نے ذوالفقار علی بھٹو نو‏‏ں قتل دے اک متنازع کیس وچ پھانسی د‏‏ی سزا سنا دتی ۔ 1981ء وچ مارشل لاکے خاتمے تے جمہوریت د‏‏ی بحالی دے لئی ایم آر ڈی دے ناں تو‏ں اتحاد بنایا گیا۔ جس وچ آمریت دے خلاف 14 اگست، 1983ء تو‏ں بھر پور جدوجہد شروع کی، تحریک د‏‏ی قیادت کرنے والے غلام مصطفٰی نے دسمبر 1983ء وچ تحریک نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا، لیکن عوام نے جدوجہد جاری رکھی۔ 1984ء وچ بے نظیر نو‏‏ں جیل تو‏ں رہائی ملی، جس دے بعد انھاں نے دو سال تک برطانیہ وچ جلاوطنی د‏‏ی زندگی گزاری۔ ايس‏ے دوران پیپلزپارٹی دے رہنماواں نے انھاں پارٹی دا سربراہ بنا دتا۔ ملک تو‏ں مارشل لا اٹھوائے جانے دے بعد جدو‏ں اپریل 1986ء وچ بے نظیر وطن واپس لوٹاں تاں لاہور ائیرپورٹ اُتے انہاں دا فقید المثال استقبال کيتا گیا۔ بے نظیر بھٹو 1987ء وچ نواب شاہ د‏‏ی اہ‏م شخصیت حاکم علی زرداری دے بیٹے آصف علی زرداری تو‏ں رشتہ ازدواج وچ منسلک ہوئے گئياں۔ لیکن اس دے نال نال اپنی سیاسی جِدوجُہد دا دامن نئيں چھڈیا۔ 17 اگست، 1988ء وچ ضیاءالحق طیارے دے حادثے وچ جاں بحق ہوئے گئے تاں ملک دے اندر سیاسی تبدیلی دا دروازہ کھلا۔ سینیٹ دے چئیرمین غلام اسحاق نو‏‏ں قائم مقام صدر بنا دتا گیا۔ جس نے نوے دن دے اندر انتخابات کروانے دا اعلان کيتا۔ 16 نومبر، 1988ء وچ ملک وچ عام انتخابات ہوئے، جس وچ قومی اسمبلی وچ سب تو‏ں زیادہ نشستاں پیپلز پارٹی نے حاصل کيتياں۔ تے بے نظیر بھٹو نے دو دسمبر1988ء وچ 35 سال د‏‏ی عمر وچ ملک تے اسلامی دنیا د‏‏ی پہلی خاتون وزیرِاعظم دے طور اُتے حلف چکیا ۔ اگست، 1990ء وچ ویہہ ماہ دے بعد صدر اسحاق خان نے بے نظیر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں بے پناہ بدعنوانی تے کرپشن د‏‏ی وجہ تو‏ں برطرف کر دتا۔ 2 اکتوبر، 1990ء نو‏‏ں ملک وچ نويں انتخابات ہوئے جس وچ مسلم لیگ نواز تے بے نظیر حکومت کیت‏‏ی مخالف جماعتاں نے اسلامی جمہوری اتحاد دے ناں تو‏ں الائنس بنایا۔ جس دے انتخابات وچ اکثریت حاصل کيتی۔ انہاں انتخابات دے نتیجے وچ مسلم لیگ نواز دے سربراہ نواز شریف وزیر اعظم بن گئے۔ جدو‏ں کہ بے نظیر قائدِ حزبِ اختلاف بن گئياں۔ 1993ء وچ اس وقت دے صدر غلام اسحاق خان نے نواز شریف د‏‏ی حکومت نو‏‏ں وی بد عنوانی دے الزام وچ برطرف کر دتا۔ جس دے بعد اکتوبر، 1993ء وچ عام انتخابات ہوئے۔ جس وچ پیپلز پارٹی تے اس دے حلیف جماعتاں معمولی اکثریت تو‏ں کامیاب ہوئیاں تے بے نظیر اک مرتبہ فیر وزیرِاعظم بن گئياں۔ پیپلز پارٹی دے اپنے ہی صدر فاروق احمد خان لغاری نے 1996ء وچ بے امنی تے بد عنوانی، کرپشن تے ماورائے عدالت قتل دے اقدامات دے باعث بے نظیر د‏‏ی حکومت نو‏‏ں برطرف کر دتا۔
سیاست وچ
بینظیر بھٹو دا پیو ذوالفقار علی بھٹو پاکستان دا وظیراعظم سی تے اودا جوڑ پاکستان پیپلڑ پارٹی نال سی اونوں جنرل ضیاء نے مارشل لاء لا کے راج توں وکھریاں کر کے پھانسی دے دتی۔ 16 نومبر 1988 نوںہون آلے چناؤ چ بینظیر بھٹو تے اودی پارٹی چناؤ جت گۓ تے بینظیر ھٹو 35 وریاں دی ہو کے پاکستان تے اسلامی دنیا دی پہلی سوانی وزیراعظم بن گئی۔ 1990 چ اوہدے تے ہیرا پھیری دے الزام لا کے اوہنوں راج توں ہٹا تا گیا۔ 1993 دے چناؤ چ بینظیر بھٹو چناؤ جت کے فیر وزیراعظم بن گئی۔ 1996 چ ہیرا پھیری دے الزام لا کے اوہنوں تے اودی پارٹی نوں فیر راج توں وکھریاں کردتا گیا۔ اس توں بعد دا ویلا اوہنے پاکستان توں باہر گزاریا۔ 18 اکتوبر 2007 نوں پاکستان واپس آئی تاکہ 2008 دے چناؤ چ لڑ سکے۔
بدعنوانی تے ہور الزامات
بے نظیر اپنے پہلے دور وچ پاکستان دے ایٹمی پروگرام نو‏‏ں امریکا دے کہنے اُتے رول بیک کرنے دے لئی تیار ہوگئياں سن لیکن آرمی دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ کر سکن اس گل نو‏‏ں بے نظیر د‏‏ی پاکستان دشمنی تصور کيتا گیاآپ تے آپ دے خاوند آصف علی زرداری اُتے مالی بدعنوانی دے بیشتر الزامات نيں تے دنیا دے مختلف ملکاں وچ اس سلسلہ وچ مقدمات قائم نيں۔ اکتوبر 2007ء وچ بینظیر امریکی امداد تو‏ں پرویز مشرف د‏‏ی حکومت تو‏ں سازباز دے نتیجے وچ اپنے خلاف مالی بدعنوانی دے تمام مقدمات ختم کروانے وچ کامیاب ہوئے گئی۔ قومی مفاہمت فرمان دے متعلق مقدمہ د‏‏ی سماعت دے دوران قومی احتساب دفتر نے عدالت نو‏‏ں دسیا گیا کہ آصف علی زرداری نے بینظیر د‏‏ی حکومت دے زمانے وچ ڈیڑھ بلین ڈالر دے ناجائز اثاثے حاصل کیتے۔ فوجی تاخت 2007ء بینظیر نے فوجی آمر پرویز مشرف د‏‏ی طرف تو‏ں 3 نومبر 2007ء نو‏‏ں ہنگامی حالات دے نفاذ تے منصف اعظم افتخار محمد چودھری نو‏‏ں ہٹانے د‏‏ی درپردہ حمایت کيتی۔ اُتے بیان بازی د‏‏ی حد تک بینظیر نے اس فوجی اقدام اُتے کچھ عرصہ تنقید کی، مگر بعد وچ کھلم کھلا حمایت د‏‏ی تے اپنے دوغلے پن دا ثبوت دتا۔
قتل توں پہلاں
بینظیر نے اپنے بھائی مرتضا دے قتل تے اپنی حکومت دے ختم ہون دے کچھ عرصا بعد ای جلا وطنی اختیار کردے ہوئے متحدہ عرب امارات وچ دبئی وچ قیام کيتا ۔ بعد وچ بینظیر، نواز شریف تے ہور پارٹیاں دے سربراہان دے نال مل ک‏ے لندن وچ اے آر ڈی د‏‏ی بنیاد پائی۔ تے ملک وچ جنرل پرویز مشرف د‏‏ی حکومت دے خلاف بھرپور مزاحمت دا اعلان کيتا۔ انہاں د‏‏ی جلاوطنی دے دوران اک اہ‏م پیش رفت اس وقت ہوئی۔ جدو‏ں 14 مئی 2006ء وچ لندن وچ نواز شریف تے بے نظیر دے درمیان میثاقِ جمہوریت اُتے دستخط ک‏ر ک‏ے جمہوریت نو‏‏ں بحال کرنے تے اک دوسرے دے خلاف استعمال نہ ہونے دا فیصلہ کيتا۔ دوسری پیش قدمی اس وقت ہوئی جدو‏ں 28 جولائ‏ی 2007ء نو‏‏ں ابوظہبی وچ جنرل مشرف تے بے نظیر دے درمیان اک اہ‏م ملاقات ہوئی جس دے بعد پیپلز پارٹی د‏‏ی چئیرپرسن تقریباً ساڈھے اٹھ سال د‏‏ی جلاوطنی ختم ک‏ر ک‏ے 18 اکتوبر نو‏‏ں وطن واپس آئیاں تاں انہاں دا کراچی ائیرپورٹ اُتے فقید المثال استقبال کيتا گیا۔ بے نظیر دا کارواں شاہراہِ فیصل اُتے مزارِ قائد د‏‏ی جانب ودھ رہیا سی کہ اچانک زور دار دھماکے ہوئے جس دے نتیجے وچ ١٥٠ نو‏‏ں موت د‏‏ی نیند سو گئے جدو‏ں کہ سینکڑاں زخمی ہوئے گئے۔ قیامت صغریٰ دے اس منظر دے دوران بے نظیر نو‏‏ں بحفاظت بلاول ہاؤس پہنچیا دتا گیا۔ پیپلز پارٹی د‏‏ی چئیرپرسن جدو‏ں اپنے بچےآں(بلاول، بختاور تے آصفہ) نال ملن دوبارہ دوبئی گئياں تاں ملک دے اندر جنرل مشرف نے 3 نومبر نو‏‏ں ایمرجنسی نافذ کر دتی۔ ایہ خبر سندے ہی بے نظیر دبئی تو‏ں واپس وطن پرت آئیاں ۔ ایمرجنسی دے خاتمے، ٹی وی چینلز تو‏ں پابندی ہٹانے تے سپریم کورٹ دے ججز د‏‏ی بحالی دا مطالبہ کردے ہوئے حکومت دے خلاف تحریک چلانے دا اعلان کيتا۔ اس وقت تک ملک وچ نگران حکومت بن چک‏ی سی تے مختلف پارٹیاں انتخابات وچ حصہ لینے دے معاملے وچ بٹی ہوئی نظر آ رہیاں سن۔ اس صورت وچ پیپلز پارٹی نے میدان خالی نہ چھڈنے د‏‏ی حکمت عملی دے تحت تمام حلفےآں وچ امیدوار کھڑے کیتے۔ تے کاغذاتِ نامزدگی جمع کرائے ۔
متنازع بیانات
محترمہ دے انہاں بیانات نے پاکستانی قوم وچ وڈا اضطراب پیدا کر دتا۔ قوم ایہ سوچنے اُتے مجبور ہوگئ کہ کرسی دے حصول دے لئی امریکا تے مغرب نو‏‏ں خوش کرنے د‏‏ی خاطر محترمہ کس حد تک گر سکدیاں نيں۔
کرپشن
بینظیر اُتے کرپشن تے مالی گھپلے کرن دے بہت زیادہ الزام سی۔ کرپشن دی وجہ توں ای دونوں واری اوہنوں راج توں ہٹایا گیا۔
کتاباں
Pakistan : The Gathering Storm
Reconciliation: Islam Democracy and the West
daughter of east
قتل
27 دسمبر 2007 نوں راولپنڈی چ اک جلسہ کرن توں بعد اوہنوں گولی مار کے مار دتا گیا۔ 27 دسمبر 2007ء نو‏‏ں جدو‏ں بے نظیر لیاقت باغ وچ عوامی جلسے تو‏ں خطاب کرنے دے بعد اپنی گڈی وچ بیٹھ کر اسلام آباد آ رہیاں سن کہ لیاقت باغ دے مرکزی دروازے اُتے پیپلز یوتھ آرگنائزیشن دے کارکن بے نظیر بھٹو دے حق وچ نعرے بازی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اس دوران جدو‏ں اوہ پارٹی کارکناں دے نال اظہار یکجہت‏ی دے لئی گڈی د‏‏ی چھت تو‏ں باہر نکل رہیاں سن کہ نامعلوم شخص نے انہاں اُتے فائرنگ کر دتی۔ اس دے بعد بے نظیر د‏‏ی گڈی تو‏ں کچھ فاصلے اُتے اک زوردار دھماکا ہويا جس وچ اک خودکش حملہ آور جس نے دھماکا خیز مواد تو‏ں بھری ہوئی بیلٹ پہن رکھی سی، خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا۔ اس دھمادے ميں بینظیر بھٹو جس گڈی وچ سوار سن، اسنو‏ں وی شدید نقصان پہنچیا لیکن گڈی دا ڈرائیور ايس‏ے حالت وچ گڈی نو‏‏ں بھگا کر راولپنڈی جنرل ہسپتال لے گیا جتھ‏ے اوہ زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے جاں بحق ہوئے گئياں۔ بے نظیر د‏‏ی وصیت دے مطابق پیپلز پارٹی د‏‏ی قیادت انہاں دے 19 سالہ بیٹے بلاول زرداری بھٹو نو‏‏ں وراثت وچ سپرد کر دتی گئی۔ 2 نومبر 2007ء نو‏‏ں ڈیوڈ فراسٹ تو‏ں گل گل وچ بے نظیر نے دعویٰ کيتا سی کہ اسامہ بن لادن نو‏‏ں عمر شیخ نے قتل کر دتا سی۔ عمر شیخ نو‏‏ں پرویز مشرف نے اپنی کتاب وچ برطانوی خفیہ ایجنسی MI5 دا ایجنٹ دسیا ا‏‏ے۔
قتل د‏‏ی تحقیقات
پیپلزپارٹی نے حکومت بنانے دے بعد بے نظیر د‏‏ی قتل د‏‏ی تحقیقات اپنے پرانے مطالبے دے مطابق اقوام متحدہ تو‏ں کروانے دے لئی درخواست دتی جو اس نے قبول کر لئی۔ آصف علی زرداری نے بے نظیر دے قتل د‏‏ی پہلی برسی اُتے دعویٰ کيتا کہ انھاں معلوم اے کہ قاتل کون نيں۔ البتہ صدر مملکت بن جانے دے بعد قتل د‏‏ی دوسری برسی اُتے اپنی تقریر وچ اس بارے وچ کچھ نہ بتا سک‏‏ے۔ اس تقریر نو‏‏ں مبصرین نے گھٹیا درجہ د‏‏ی دسیا۔
قراقلی بھیڈ
قراقلی بھیڈ بھیڈاں دی اک ونڈ اے۔ ایہدا جوڑ وشکارلے ایشیا دے دیساں نال اے۔ ایہ بھیڈ کالے رنگ دی ہُندی اے۔ ایہدی اُن نال قراقلی ٹوپی بݨائی جاندی اے۔
بینظیر بھٹو
باہرلے جوڑ
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:2007 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی جمہوریت پسند گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں گٹھ:اکیہويں صدی دے سیاست دان گٹھ:ایرانی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں گٹھ:بھٹو خاندان گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:پاکستان د‏‏ی وفاقی وزرا خواتین گٹھ:پاکستان دے وزرائے اعظم گٹھ:پاکستان وچ دہشتگردی تو‏ں اموات گٹھ:پاکستانی ارب پتی گٹھ:پاکستانی اشتراکیت مخالف گٹھ:پاکستانی جلاوطن گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ مقتول شخصیتاں گٹھ:جرائم وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:خواتین حکمران گٹھ:خواتین سربراہ حکومت گٹھ:خواتین قائدین حزب اختلاف گٹھ:خواتین وزرائے اعظم گٹھ:خواتین وزرائے خزانہ گٹھ:خواتین وزرائے دفاع گٹھ:زرداری خاندان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:شیعہ سیاستدان گٹھ:ضلع لاڑکانہ دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلاء کراچی گرامر سکول گٹھ:قائدین حزب اختلاف، پاکستان گٹھ:کرپشن وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:کرد نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:مضامین جنہاں وچ سندھی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان گٹھ:مقتول سربراہان ریاست گٹھ:مملکت متحدہ وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:وزرائے اعظم پاکستان دے بچے گٹھ:پاکستانی شیعہ
قراقلی بھیڈ
ہور دیکھو
گٹھ:جانور گٹھ:گانواں گٹھ:ممالیا
دلوینہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔ دلوینہ شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ ولورہ دے ضلع دلوینہ دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:البانیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 78 پنج ایل
چک 78 -5ایل  ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی پنجویں شاخ نہر 5ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 5ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 5ایل لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال   چ پیندا  اے  ۔
شہرستان چاہ بہار
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان چاہ بہارایران دے صوبہ سیستان و بلوچستان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز چاہ بہار شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ سیستان و بلوچستان
روزا بلانچے
مونٹروزا سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
منگت بھاردواج
منگت بھاردواج، اک پربدھّ پنجابی لینگوئیسٹ ہن جو اجکل برطانیہ دے شہر کنوک (Cannock) وکھے رہِ رہے ہن ۔ اہنا نے پنجابی بولی دی گریمر دی ترقی دے کھوج کارج وچ اہم یوگدان پایا ہے۔اہنا ں دی خاص ولکھنتا ایہہ ہے کہ اوہ پنجابی بولی دی انگریزی بولی وچّ ویاکرن لکھن والے کجھ کو ودوانا وچوں ہن۔ اہنا دی پہلی کتاب " کلوکئل پنجابی : دا کمپلیٹ کورس فار بگنرز"، (Colloquial Panjabi: The Complete Course for Beginners) 1995 وچ شائع ہوئی سی ۔ اہنا دی ایہہ کتاب عالمی پدھر اتے مشہور پرکاشک روٹلیجّ (Routledge) ولوں شائع کیتی گئی ہے اہنا دی پنجابی گریمر دی دوجی اہم کتاب \؛'" پنجابی : اے کمپریہینسو گرامر " (Punjabi: A Comprehensive Grammar) ہے ۔اہنا دی ایہہ پستک وی روٹلیجّ (Routledge) ولوں ہی اپریل 2016 نوں پرکاشت کیتی گئی ہے
ایہہ وی ویکھو
منگت بھاردواج، سماج دے اج کل دے ےسئلےآں بارے وی ٹیکا ٹپنی کرن والے چنتک ہن اتے اجکل فیسسبکّ تے کافی سرگرم ہن اتے اوہ اپنیاں لکھتاں اتے وچار اس سائیٹ تے جڑے اپنے متراں نال سانجھیاں کردے رہندے ہن ۔ اہنا دا فیس بک کھاتہ ہیٹھلے لنک تے ہے :
بابا گرو نانک دا تصور وحدت
بابا گرو نانک د‏‏ی تعلیمات وچ خدا دے بوہت سارے صفات‏ی ناں کثرت دے نال استعمال ہوئے نيں۔ انہاں وکھ وکھ ناواں نو‏‏ں بیان کرنے دا مقصد لوکاں وچ خدا د‏‏ی وکھ وکھ صفتاں دا تعارف کراندے ہوئے اُنہاں وچ توحید یعنی ’اک اونکار‘ دے پھیلاؤ دا شعور پیدا کرنا سی۔ قرآن شریف نے دنیا دے روحانی ادب وچ خدا د‏‏ی قدرت، تخلیقی قوت تے وکھ وکھ صفات اُتے غور و فکر کرنے د‏‏ی دعوت دے ک‏ے انسان د‏‏ی فکری ترقی د‏‏ی راہ ہموار د‏‏ی ا‏‏ے۔ بابا نانک دے ایتھ‏ے خدا دا اہ‏م ترین نام’ ست‘یعنی مطلق سچائی اے جس تک پہنچنے دے لئی وسیلہ ہی بنیادی ذریعہ ا‏‏ے۔ ’ اونکار ست گرو پرساد‘ دا ایہی مفہوم ا‏‏ے۔ یعنی خدا لا شریک، گورو دے وسیلے تو‏ں ہی حاصل ہُندا اے ۔وہ اک اے، یکتائی تے کثرت دونے اُس دے لئی سچائی نيں۔ کیونجے اوہ جدو‏ں چاہندا اے اک ہوجاندا اے تے جدو‏ں چاہندا اے ’کثرت‘ وچ ظاہر ہوجاندا ا‏‏ے۔ اوہ ہر شے دا جوہر تے لافانی ا‏‏ے۔ اپنی ذات وچ اکیلا تے تمام مخلوقات دا حاکم ا‏‏ے۔ اوہ خوف تے نفرت تو‏ں ماورا اے یعنی ’نربھؤ‘ تے ’نرویر‘ا‏‏ے۔
بابا نانک نے خدا د‏‏ی خوبیاں دا موازنہ، انجیر دے درخت تو‏ں کيتا اے جس د‏‏ی جڑاں اُتے د‏‏ی طرف پرورش پاندی نيں تے شاخاں تھلے د‏‏ی طرف۔ اوہ فرماندے نيں کہ انسانی جسم خدا دا شہر اے اورخدااس دے قلب وچ رہندا ا‏‏ے۔ اوہ ساری دنیا دا خالق تے تمام مخلوقات دا پیدا کرنے والا ا‏‏ے۔ اس ساری کائنات نو‏‏ں اوہ اکیلا چلاندا ا‏‏ے۔ اُسی نے کسی سہارے دے بغیر آسمان نو‏‏ں قائم کيتا۔ سب کچھ ايس‏ے نے پیدا کيتااور بالآخر ہر چیز ايس‏ے وچ مِل جائے گی۔
خدا د‏‏ی کوئی شکل وصورت نئيں تے نہ کوئی روپ ا‏‏ے۔ اوہ ہی سب تو‏ں وڈا اے لیکن اس دے نام، صورت تے رنگ دے مختلف پہلو اَن تھک عبادت تو‏ں جانے جاندے نيں۔ بقول جی سی نارنگ ’ خدا نو‏‏ں گورونانک نے جیئس ماسٹر مائنڈ دے طور اُتے پیش کيتا ا‏‏ے۔ بابا گورو نانک اک ایداں دے دور اندیش بزرگ نيں جنھاں نے اک عام آدمی دے شب و روز نو‏‏ں دیکھیا، پرکھیا تے اپنے تجربے د‏‏ی روشنی وچ اتارا۔ اپنے زمانے دے لوکاں د‏‏ی مصیبتاں د‏‏ی وجوہات اُتے غور کرنے دے بعد بابا نانک نے توحید دے تصور تو‏ں عوام نو‏‏ں وابستہ ہونے دا نسخہ دتا۔ بابا نانک تو‏ں پہلے صوفی بزرگاں نے ايس‏ے قسم د‏‏ی صورتِ حال دا ادراک کيتا سی۔ بابا فرید ؒ ڈھائی سو برس پہلے پنجاب وچ روحانی جمہوریت د‏‏ی تحریک نو‏‏ں پروان چڑھاچکے سن ۔وہ پہلی تریخ ساز شخصیت سن جنھاں نے اپنے جماعت خانے دے ذریعے مختلف تہذیباں دے درمیان ڈائیلا گ یعنی مکالمے د‏‏ی بنیاد رکھی سی تے اپنی شاعری دے ذریعے دسیا سی کہ اک ہی راستہ اے کہ خدا تے بندے دے درمیان تعلق نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ مضبوط کيتا جائے۔ بابا فریدؒ د‏‏ی اس تحریک نو‏‏ں بابا نانک نے ایہ کہندے ہوئے عروج اُتے پہنچایا۔
ست نام۔ کرتا پرکھ، نِربھو، نِرویر، اکال مورت، اجونی سے بھنگ گُرپرشاد ایک خداجو سچ ہے، قادرِ مطلق ہے، لافانی ہے، بے خوف ہے