cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈؤنہوآنگ
آبادی
ایہہ چین دے صوبے ‏گانسو   چ واقع  اک شہر اے ۔سن ٢٠٠٠ وچ اسدی آبادی ١،٨٧،٥٧٨ گنی گئی سی ۔
جغرافیہ
دونہوانگ دکھن ریشم رستہ اتے واقع ہے جو برصغیر اتے  تبت  دے راجگڑھ  لہاسا  توں ہندے ہوئے  منگولیا  اتے دکھن  سائبیریا  جاندا سی ۔ ایہہ  ہیشی گلیارے  دے منہ اتے وی واقع ہے جسدے زریعے  وچکار ایشیا  اتے چین دے وچّ کاروباری اتے فوجی سرگرمیاں چلدیاں سن ۔ ایدھر توں سڑک چڑھدے دے ولّ سدھا  چانگان  اتے  لؤیانگ  دے پرانے چینی  راجگڑھاں دے طرف جاندی سی ۔ اسدے ارد - گرد دے ریتیلے پہاڑاں توں ریت اڈّ - اڈکے اک گانے ورگی آواز کردی ہے ۔ اسلئی ایہناں نوں گاؤندی ریت دے پہاڑ کیہا جاندا ہے ، جو کہ  چینی بولی وچّ منگشا شان (   鸣沙山, Mingsha Shan   ) ہے ۔
اتہاس
دونہوانگ علاقے وچّ منُوکھاں دے رہائش دے 2000 سال پرانے نشان ملے ہن ۔ مہان اتہاسکار دے ریکارڈ نامی چینی اتہاس گرنتھ دے مطابق ایہہ يؤئيژي لوکاں  دے اصل وسوں سھاں دا حصہ سی ۔ تیجی صدی ق م تکّ اتھے  شیونگنو لوک  اپنی دھاک جما چکے سن ۔ 121 ق م وچّ چین دے  ہان راجٹبر دے  بادشاہ وو تی  نے  ریشم رستہ  اتے قابو پاؤن لئی شیونگنواں نوں ہرا دتا اتے اتھے اک چھاونی دے روپ توں دونہوانگ شہر قایم کروایا ۔ اتھے مٹی دے مینارے بنوائے گئے جتھوں شیونگنُو حملیاں توں چوکس رہن لئی پہرہ لگایا جاندا سی ۔ حملیاں وچّ ایہناں اتے مشعلاں جلاکے پیغام دتے جاندے سن اتے دون ہوانگ دا مطلبّ چینی وچّ بلدیاں مشالاں ہے ۔ اتھے  وچکار ایشیا  اتے  ہندستان توں آؤندے - جاندے کارواناں وچّ وپاری اتے  بودھی  مبلغ ہندے سن اتے دونہوانگ دے کول سبھ توں پہلیاں بودھی گپھاواں سنّ 353 وچّ تراشیاں گئیاں ۔ اس شہر دے چین اتے وچکار ایشیا دے وچّ دے سرحدی علاقے وچّ ہون توں اس اتے کھینچاتانی چلدی رہندی سی اتے اکثر اس اتے غیر -  چینیاں  دا قبضہ ہو جاندا سی ۔ ہان راجٹبر دے پتن دے بعد پھر نال دونہوانگ اتے شیونگنُو دا قبضہ ہوگیا ۔ بعد وچّ ترکاں اتے تبتیاں دا وی اس اتے قبضہ ہویا ۔ 1037 عیسوی وچّ اس اتے ایغوراں دا اتے 1068 وچّ لہندا شیا راج قایم کرن والے تانگوت لوکاں  دا قبضہ ہویا ۔ 1227 وچّ اس اتے  منگول سلطنت دا قبضہ ہو گیا جنہاں نے  اس شہر نوں ساڑ دتا لیکن  قبلائی خان  دے پورے چین نوں فتح کرن دے بعد اسدی مڑاساری ہوئی ۔ چین دے  منگ راجٹبر  دے ویلے تکّ چین دا باقی دنیا نال سمندری وپار زور پھڑ چکیا سی اتے ریشم رستہ توں چین دا دھیان ہٹّ گیا ۔ 1516 وچّ اس اتے تبتی قبضہ ہویا اتے 1715 دے آسپاس پھر توں چین دے  چنگ راجٹبر  دا ۔
حوالے
گٹھ:ریشم رستہ گٹھ:گانسو گٹھ:وسطی ایشیا دے شہر گٹھ:شاہراہ ریشم گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
ضلع کلگام
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیر دے ضلعے
درود
گٹھ:ایران
پلوماس کاؤنٹی
پلوماس امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
چالدران
چالدران شہر دی تریخی اہمیت اس شہر دے  نیڑے  لڑی جان آلی جنگ چلدران اے جہڑی  ایران دی صفوی سلطنت دے شاہ عباس اول تے سلطنت عثمانیہ دے سلطان سلیم I وچکار لڑی گئی سی جس چ وقتی طور تے سلطنت عثمانیہ نوں فتح حاصل ہوئی ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Chaldoran
ضلع بیرونی
ضلع بیرونی  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بیرونی (شہر) شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 94،700 اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
دریائے ارغنداب
دریائے ارغنداب افغانستان چ اک دریا اے۔ ایدی لمبائ 400 کلومیٹر تک اے۔
دهستان سلامی
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تربت جام ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
دریائے ڈوری
دریائے ڈوری افغانستان چ اک دریا اے۔ ایدی لمبائ 320 کلومیٹر تک اے۔
ڈونگ گوآن
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
اینپینگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
مکریلیپس بوٹگری
مکریلیپس بوٹگری چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فلپائن ٹارسیر
فلپائن ٹارسیر فلپائن دا اک ٹارسیر اے۔
رورسائڈ کاؤنٹی
رورسائڈ امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
فلپائن ٹارسیر
گٹھ:ٹارسیر
Дългопети
ضلع شمکیر
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع شمکیر آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز شمکیر شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چک 81 ڈبلیو بی
چک 81 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ضلع ساموخ
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع ساموخ آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز ساموخ شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چارے دیاں فصلاں
چارے دیا فصلاں (en: Fodder Crops:) وچ مکھ تور تے اوہ فصلاں شامل ہن جو پسوآں ڈنگراں دے کھان لئی چارے دے طور تے ورتیاں جاندیاں ہن۔ دودھ دین والے پسوآں نوں وڈی مقدار وچ پروٹین تے غذائیت چارے والیاں فصلاں دی لوڑ ہندی اے۔ وکھ وکھ سیزن وچ اگائیاں جان والیاں چارے دا فصلاں بارے ہیٹھاں دسیا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی
فوشان
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
ضلع کوئٹا
ضلع کوئٹا پاکستان دے صوبا بلوچستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
صوت
صوت کسے بولی دے سبھ توں نِکی اکائی ہُندی اے ۔ صوت رَل کے لفظ بݨاوندے نیں ۔ ایہدی علمی چانچ پرکھ نال پڑھائی نوں صوتیات (Phonology) کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت
فدوا طوقان
فدویٰ طوقان (فدوى طوقان) Fadwa TuqanFadwa Touquan and Fadwa Tuqan، ہم عصر عربی شاعری وچ اسرائیلی قبضے دے ٹاکرے لئی اس دے حریفاں لئی جانی جاندی سی۔
مختصر جانکاری
طوقان دی شاعری اس دے لوکاں، فلسطینی، خاص کرکے اسرائیلی قبضے ہیٹھ رہِ رہے لوکاں دے دکھاں دے تریخی ہون لئی جانی جاندی اے۔
کئی کھیتراں وچ اپنیاں کامیابیاں لئی جانے جاندے امیر فلسطینی ٹکن پروار وچ نابلوس وچ پیدا ہوئی، جدوں اوہ 13 سال دی عمر تک سکولی پڑھائی دے رہی سی، جدوں اوہ بیماری دے کارن اک جوان عمر وچ سکول چھڈن لئی مجبور ہو گئی سی۔ اسدے اک بھرا ابراہیم طوقان نوں، جو کہ فلسطین دی شاعری دے روپ وچ جانیا جاندا اے، نے اس نوں سکھیا دین دی ذمہ واری لئی، اسنے اپنیاں کتاباں نوں انگریزی پڑھن اتے پڑھاؤن لئی دتی۔ اوہ وی سی جس نے اس نوں شاعری نال پیش کیتا سی۔ طوقان اخیر وچ آکسفورڈ یونیورسٹی گئی، جتھے اسنے انگریزی اتے ساہت دا مطالعہ کیتا۔
فدوی طوقان دا سبھ توں وڈا بھرا احمد طوقان اے، جو اردن دے سابقہ وزیر اعظم ہن۔
طوقان دی موت 12 دسمبر 2003 نوں الاثاثہ انتفادہ دی اچائی دے دوران ہوئی، جدوں کہ اس دا نابلوس شہر گھیریا ہویا سی۔  کاہوانا وہشا: موہلچرہما منٹ قانون ال جتبیا اوہ آخری کویتاواں وچوں اک سی جسدی لکھت بہت مہنگی سی۔
طوقان نوں فلسطین دے کارن دا نشان منیا جاندا اے اتے "جدید عربی ساہت دے سبھ توں اہم چتراں وچوں اک""
حوالے
گٹھ:جم 1917 گٹھ:موت 2003 گٹھ:فلسطین
کالا رولا باندر
کالا رولا باندر رولا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی بولیویا، پیراگوۓ، برازیل تے ارجنٹاین دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
مکریلیپس مولری
مکریلیپس بوٹگری چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
علی مینار
علی مینار اصفہان ، ایران وچ اک تاریخی مینار ہے ۔ ایہ علی مسجد دے نیڑے ا‏‏ے۔ ایہ مینار اصفہان دا قدیم ترین مینار اے ، جو 11 واں صدی دا ا‏‏ے۔ ایہ مینار  اونچائی وچ اے تے ساربان مینار دے بعد اصفہان دا دوسرا بلند ترین تاریخی مینار ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ مینار اصل وچ  سی ، لیکن اس د‏ی اونچائی  کم کردتی گئی اے وقت دے نال نال۔ علی مینار اُتے چار نوشتہ جات ني‏‏‏‏ں۔ اک نوشتہ اِٹاں تو‏ں بنیا ہویا اے تے دوسرے سرامک تو‏ں بنے نيں ۔
حوالے
گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل
ضلع ایللک قلعہ
ضلع ایللک قلعہ ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بوستان ،ازبکستان شہراے ۔
ساکرامنٹو کاؤنٹی
ساکرامنٹو امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
ضلع ایللک قلعہ
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،40،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 5،420 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
فسا
گٹھ:ایران
گاؤیاؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
تحف العقول (کتاب)
تُحَفُ العُقول فیما جاءَ مِنَ الحِکَمِ ‌وَ الْمَواعظ مِنْ آل‌ِ الرّسول اک حدیثی کتاب اے جو چوتھ‏ی صدی دے شیعہ محدث، ابن شُعبہ حَرّانی نے لکھی ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ مصنف دا مقصد اخلاقی موضوعات اُتے انبیاء الہی تے اہل بیت(ع) د‏‏ی بعض احادیث نو‏‏ں جمع کرنا سی۔
مصنف نے پیغمبر اکرم(ص) تے ائمہ معصومین وچو‏ں ہر اک دے نال اک باب مختص کردے ہوئے اس باب وچ ايس‏ے ہستی تو‏ں منقول احادیث نو‏‏ں جمع نقل کيتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے سلسلے وچ گذشتہ انبیاء دے فرامین نو‏‏ں وی کتاب دے آخری باب وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔
کتاب دے ہر فصل دے ابتدائی حصے وچ طولانی احادیث جدو‏ں کہ آخری حصے وچ مختصر احادیث نقل کيت‏یاں نيں۔ اختصار نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے مصنف نے احادیث د‏‏ی سند دے ذکر تو‏ں پرہیز کيتا ا‏‏ے۔
اس کتاب دے متعدد فارسی ترجمے شایع ہوئے چکے نيں جو شیعاں دے ایتھ‏ے اس کتاب د‏‏ی اہمیت اُتے دلالت کردی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب فارسی ترجمے دے نال کئی دفعہ مختلف ناشراں دے ذریعے شایع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
تألیف دا مقصد
ابن‌ شعبہ حرانی پیغمبر اکرمؐ تے ائمہ معصومینؑ دے علوم جنہاں وچ دین تے دنیا تے حال تے مستقب‏‏ل د‏‏ی صلاح پوشیدہ اے، د‏‏ی نشر تے اشاعت نو‏‏ں اس کتاب د‏‏ی تألیف دا مقصد قرار دیندے ہوئے کہندے نيں چونکہ شیعہ علماء نے ائمہ معصومین دے کلام تو‏ں حلال تے حرام تے فرائض تے سنن اُتے مشتمل بہت ساری کتاباں تحریر کيت‏یاں نيں لیکن پیغمبر اکرمؐ تے ائمہ معصومینؑ دے کلام تو‏ں حکمتاں تے نصائح خاص کر انہاں دے کلمات قصار اُتے مشتمل کوئی کتاب تألیف نئيں کيت‏یاں نيں اسلئی انہاں نے ایہ کم شروع کيتا ا‏‏ے۔
مضامین
یہ کتاب اصول دین تے فروع دین ہور مذہبی آداب تے رسوم دے حوالے تو‏ں ائمہ معصومینؑ دے فرامین، نصائح تے انہاں د‏‏ی حکیمانہ کلام اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ امام زمانہؑ دے علاوہ باقی ائمہ معصومینؑ تے پیغمبر اکرمؑ دے منتخب اقوال موجود نيں۔ اس کتاب دا اہ‏م حصہ پیغمبر اکرمؐ دے اقوال تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے بالترتیب امام حسن عسکریؑ دے اقوال اُتے اختتام نو‏‏ں پہنچکيا ا‏‏ے۔ مصنف نے پیغمبر اکرمؐ تے ائمہ معصومینؑ دے اقوال نو‏‏ں مفصل بیان کيتا ا‏‏ے۔
اس کتاب دے مضامین وچو‏ں کچھ اہ‏م مضامین درج ذیل نيں:
مصنف نے ہر حصے دے اختتام اُتے متعلقہ معصوم دے کلمات قصار نو‏‏ں وی تحریر کيتا اے
کتاب دے اختتامی حصے وچ :
کتاب د‏‏ی اہمیت
thumb|تحف العقول دا اک ترجمہ یہ کتاب آخری صدیاں وچ ہمیشہ شیعہ علماء د‏‏ی توجہ دا مرکز رہیا اے ایتھ‏ے تک کہ قطیفی نے اسنو‏ں بے نظیر کتاب قرار دتی ا‏‏ے۔ حدیثی تے فقہی کتاباں وچ اس کتاب تو‏ں استفادہ کيتے نيں۔
ان تمام گلاں دے باوجود شیعہ علماء نے اس کتاب دے مندرجات دے معتبر نہ د‏‏ی بناء اُتے مختلف اعتراضات تے اشکلات وی کيتے نيں۔ انہاں اشکالات وچو‏ں اک ایہ اے کہ اس وچ موجود احادیث حدیث مرسل نيں۔ البتہ اس موضوع د‏‏ی طرف خود ابن‌ شعبہ وی متوجہ سن ايس‏ے بناء اُتے اہاں نے کتاب دے مقدمے وچ اکثر احادیث دے سلسلہ سند دے مرسل ہونے دا اعتراف کيتا اے لیکن کتاب دے اندر اختصار نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ہور ایہ کہ اس کتاب دے اکثر مطالب حقیقت وچ ائمہ د‏‏ی جانب تو‏ں اپنے پیروکاراں نو‏ں دتی جانے والی تعلیمات تے نصائح اُتے مشتمل اے جو اپنی درستی اُتے خود گواہ نيں تے چونکہ انہاں نے اسنو‏ں خود شیعاں دے لئی ہی مرتب کيتا اے تاکہ اوہ اپنے ائمہ د‏‏یاں گلاں اُتے عمل پیرا ہون، احادیث دے اسناد نو‏‏ں ذکر کرنے تو‏ں پرہیز کيتے نيں۔
آیت اللہ خوئی ابن شعبہ حرانی دے علم تے تقوا تے پرہیزگاری دا اعتراف کرنے دے نال نال انہاں د‏‏ی کتاب نو‏‏ں اس وچ موجود احادیث دے مُرسل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں معتبر نئيں سمجھدے تے کسی وی شرعی حکم وچ اس کتاب د‏‏ی احادیث تو‏ں استناد نو‏‏ں جائز نئيں سجھدے نيں۔
کہیا جاندا اے کہ تحف‌العقول نُصَیریہ دے ایتھ‏ے خاص احترام دا حامل اے تے اس فرقے دے اکثر پیروکاراں نو‏‏ں ایہ کتاب زبانی یاد اے
ترجمہ تے اشاعت
تحف‌العقول ایران، عراق تے لبنان وچ کئی بار شایع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ پہلی بار سنہ1297ھ نو‏‏ں روضہ کافی دے ساتل اک مجلد وچ شایع ہوئی۔ اس د‏ی بہترین ایڈیشن علی اکبر غفاری د‏‏ی تحقیق تے تعلیق دے نال سنہ 1376ھ نو‏‏ں تہران وچ شایع ہوئی۔ اس کتاب دا فارسی وچ کئی بار ترجمہ ہويا اے تے اس دا بہترین ترجمہ پرویز اتابکی نے رہاوردِ خِرد(عقل د‏‏ی نعمتاں) دے عنوان تو‏ں تہران وچ سنہ 1376ھ وچ کیہ ا‏‏ے۔ تحف العقول نو‏‏ں بدر شاہین نے انگلش وچ وی ترجمہ کيتا اے جو سنہ 1383 ھ.ش نو‏‏ں قم وچ شایع ہويا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
ضلع کوٹلی
گٹھ:آزاد کشمیر دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
لال مونہوالا مکڑا باندر
لال منہوال مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی جنوبی امریکہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
مکریلیپس چرنوی
مکریلیپس چرنوی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع تورتکول
ضلع تورتکول  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ تورتکول شہراے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 7،480 مربع کلومیٹر اے ۔
قوچان
گٹھ:ایران
ضلع اغستافا
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع اغستافاآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز اغستافا شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چک 83 ڈبلیو بی
چک 83 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
دهستان صالح‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تربت جام ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
ہیشان
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
سان بنیٹو
البنی امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
ضلع کوہاٹ
ضلع کوہاٹ پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے ۔
گاؤژوؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
دریائے ہلمند
دریائے ہلمند' افغانستان تے پاکستان چ اک دریا اے۔ ایدی لمبائ 1,150 کلومیٹر تک اے۔ thumb|230px|ہیلمند دریا دے رستے دا نقشہ thumb|230px|افغانستان دے [[صوبہ ہلمند وچّ ہیلمند ندی اک تنگ گھاٹی  وچوں گزردی ہوئی]] thumb|230px|ہیلمند ندی تے بنایا کجکی بندھ ہیلمند دریا (پشتو: جاں ہیرمند دریا ) افغانستان دا سبھ توں لمبا دریا ہے۔ ایہہ دریا افغانستان اتے دکھن-چڑھدے ایران دے سیستان جلادھار علاقے دی سنچائی لئی بہت اہم ہے۔
ناں نرکتی
ہیلمند دریا پرانے ویلے توں ہی اس علاقے وچّ کھیتی باڑی لئی پانی دا انمول زریعہ رہیا ہے۔ اس لئی اس اتے ہزاراں سالاں توں انگنت بنھ بنے ہوئے ہن۔ بنھ اتے پلّ لئی پرانی فارسی وچّ ہیتُ شبد استعمال ہندا سی جو سنسکرت دے سیتُ شبد دا سجاتی شبد ہے ٹھیک اسے طرحاں فارسی دا اک ہور شبد ہے مند یعنی جسدے کول کجھ ہوئے (جویں دی عقل مند دا مطلب ہے عقل والا)۔ اس دریا دا پرانی فارسی نام ہیتمند سی (جو کہ سنسکرت وچّ سیتمنت ہے) یعنی بہت بنھاں والا دریا۔ ایہہ نام سمین دے نال بدلکے ہیلمند اتے ہیرمند بن گیا۔
دریا دا سروت اتے رستہ
ہیلمند دریا افغانستان دی راجگڑھ کابل توں 80 کلومیٹر لہندے وچّ ہندو کش پربت لڑی دی سنگلاخ شاخ وچّ جنم لیندی ہے۔ پھر  انئی درے دے شمال  ولوں نکلدی ہوئی ایہہ دکھن-لہندے دے طرف جاندی ہے اتے دشت مارگاں دے ریگستان کولوں گزردی ہے۔ اتھے ایہہ سیستان دے دلدل والے علاقے ولوں نکلدی ہوئی چڑھدے ایران دے زابل شہر  دے نزدیک ہامون ہلمند دے اتھلی جھیلاں والے علاقے وچّ ختم ہو جاندی ہے۔ شروع توں انت تکّ ایہہ ندی 1150 کلومیٹر  دا کل رستہ طے کردی ہے۔ رستے وچّ ارغنداب دریا، جو افغانستان دا اک ہور مکھ دریا ہے، ہیلمند وچ جا ملدا ہے۔
اتہاس
ہیلمند دریا دی وادی دا پارسی دھرم-گرنتھ اویستا وچّ آریا لوکاں دی ماتبھومی ہون دا ذکر ہے اتے اس علاقے نوں اس گرنتھ وچّ ہیتمنت بلایا گیا ہے۔ لیکن اتھے ہندو اتے بدھ دھرم دے ساتھی زیادہ ماترا وچّ سن۔ اوہناں دی چمڑی دا رنگ زیادہ گورا سی اس لئی اس علاقے دا نام پرانے ویلے وچّ چٹا بھارت (وھائیٹ انڈیا) وی سی۔  کجھ بھارتی اتہاسکاراں دا مننا ہے کہ واستو وچّ رگوید وچّ جس سرسوتی دریا دا ذکر ہے اوہ گھگر ہاکڑا دریا  نہیں سگوں ہیلمند سی۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:دریا
چٹے اگےوالا مکڑا باندر
چٹے اگےوال مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کولمبیا، ایکویڈار، وینزویلا، پیرو تے برازیل دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
زین الدین مینار
زین الدین مینار کاشان ، ایران دا اک تاریخی مینار ہے ۔ مینار دا بانی ، خواجہ زین الدین ، 15 واں صدی وچ تیموری دور دے معززین وچو‏ں سی۔ اس نے مینار دے نال ہی خانقاہ وی تعمیر کيتی۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ مینار اصل وچ 47 میٹر اُچا سی ، لیکن کاشان دے گورنر تے میئر دے فیصلے تو‏ں اس دا نصف تو‏ں زیادہ حصہ 1931 وچ تباہ کردتا گیا سی۔ صدیاں دے دوران مضبوط زلزلےآں نے مینار نو‏‏ں ٹیڑھا کردتا۔
حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
مکریلیپس ویلانٹی
مکریلیپس ویلانٹی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سنگھڑ نالا
سنگھڑ نالا، پنجاب، پاکستان دا اک پہاڑی نالا اے۔ ایہ کوہ سلیمان دے پہاڑاں وِچوں نکلدا اے تے تونسا کولوں لنگھ کے دریائے انڈس نال جا رلدا اے۔
گٹھ:پنجاب دے پہاڑی نالے گٹھ:پنجاب دے ندی نالے
ضلع تختاکوپر
ضلع تختاکوپر  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ تختاکوپر شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 38،700 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2،112 مربع کلومیٹر اے ۔
ہوآژوؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
چک 91 ڈبلیو بی
چک 91 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
دهستان قلعه حمام
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تربت جام ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دے دہستان گٹھ:ضلع تربت جام دے دہستان
رابطہ عالم اسلامی
رابطہ عالم اسلامی دے اغراض و مقاصد
رابطہ عالم اسلامی دے قیام دا مقصد دعوت دین تے اسلامی عقائد و تعلیمات د‏‏ی تشریح تے انہاں دے بارہ وچ پیدا ہونے والے شکوک و شبہات یا معاندین اسلام دے اعتراضات نو‏‏ں بہتر طریقہ تو‏ں زائل کرنا اے تے اس عالمی پیمانہ د‏‏ی تنظیم دے توسط تو‏ں مسلمانانِ عالم دے مسائل و مشکلات نو‏‏ں حل کرنے تے انہاں دے تعلیمی و سبھیاچاری منصوبےآں د‏‏ی تکمیل دے لئی مالی تعاون فراہ‏م کرنے دا کا راستہ ہموار کیتا گیا۔ رابطہ عالم اسلامی کِس‏ے وی نوع دے تشدد تے دہشت تو‏ں لاتعلق ہوئے کرعالمی رہتلاں دے افراد تو‏ں مکالمہ و گفتگو دا طریقہ کار اختیار کردا ا‏‏ے۔
رابطہ عالم اسلامی د‏‏ی مجالس حاکمہ
کبار علما دین تے داعیان اسلام د‏‏ی مجلس اعلیٰ جو عالم اسلام دے جذبات و احساست د‏‏ی ترجمانی کردے نيں تے وقتاً فوقتاً انہاں دے اجلاس منعقد ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
مجلس تاسیسی، ایہ رابطہ علام اسلامی د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں روبہ عمل لیانے دے لئی امین عام دے لئی رہنما خطوط متعین کردی ا‏‏ے۔ اس مجلس دے ارکان د‏‏ی تعداد سٹھ ہُندی اے جو عالم اسلام د‏‏ی نمایاں شخصیتاں ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا انتخاب مجلس تاسیسی وچ ہی عمل وچ آندا اے تے کِس‏ے وی ملک تو‏ں صرف دو ممبر ہی نامزد کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستان تو‏ں مولا‏نا سید ابوالحسن علی ندوی، مولا‏نا محمد منظور نعمانی مجلس تاسیسی دے ارکان رہ چکے نيں، اس وقت مولا‏نا سید محمد رابع حسنی ندوی (ناظم ندوۃ العلماء، لکھنؤ) مولا‏نا سید ارشد مدنی (صدر جمعیت علمائے ہند) مجلس تاسیسی دے رکن ني‏‏‏‏ں۔
مجلس اعلیٰ عالمی برائے مسیتاں۔ عالمی پیمانہ اُتے مسیتاں د‏‏ی تعمیر و نگرانی تے انہاں د‏‏ی آبادی دے لئی فکرمندتی، ائمہ، خطباء وغیرہ د‏‏ی تربیت، اوقاف دا تحفظ وغیرہ جداں امور و مسائل دیکھدی اے تے اس دے عالمی پیمانہ اُتے چالیس ارکان نامزد کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
رابطہ عالم اسلامی د‏‏ی نمائندگی
رابطہ عالم اسلامی مندرجہ ذیل بین الاقوامی ادارےآں وچ حق نمائندگی رکھدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1962ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:سلفی تنظیماں گٹھ:غیر سرکاری تنظیماں
ضلع سیازان
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع سیازان آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز سیازان شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
بورا مکڑا باندر
بورا مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کولمبیا تے وینزویلا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
سان برنارڈینو کاؤنٹی
سان برنارڈینو امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈیوڈ کیمرون
ڈیوڈ کیمرون برطانیہ دا وزیراعظم اے۔
ہوئیژوؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
دارالضیافہ مینار
دارالضیافہ مینار اصفہان ، ایران وچ دو تاریخی مینار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مینار ابن سینا گلی دے پرانے جوی برے ضلع وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ ایہ 14 واں صدی مینار اک پھاٹک دے دونے اطراف تعمیر کیئے گئے سن ۔ مذکورہ مکرناں دے تحت الٹرمارائن پس منظر وچ سفید اسکرپٹ دے نال اک نوشتہ موجود ا‏‏ے۔ عربی دے صرف تن لفظاں و من دخله باقی رہ گئے نيں ، جس دے معنی نيں کوئی ، جو داخل ہُندا اے  ۔
حوالے
گٹھ:اصفہان وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:چودہويں صدی وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
برسیم
ایہہ پودا 30 توں 60 سینٹیمیٹر (12 توں 24 انچ) تک پہنچدا اے ۔
باہری کڑیاں
گٹھ:کھیتی باڑی
پولمین اکانتھیاس
بارلے جوڑ
Poecilopholis cameronensis
ضلع کوہستان
گٹھ:ہزارا گٹھ:پاکستان دے ضلعے
ضلع چمبائی
ضلع چمبائی  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ چمبائی شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،08،300 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2،200 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
ہتوپدیش
ہتوپدیش  (سنسکرت:हितोपदेश) 12ویں صدی دا سنسکرت جنور-کہانیاں دا مجموعہ اے۔ ایہہ پنچتنتر دا آزاد اتے ہور وی بھرپور روپانترن اے۔ ایہہ اجیہے کہانی سٹائل دی رچنا اے جسدی ہریک کہانی دا انت کسے نصیحت آموز بیان نال ہویا اے۔ ساریاں کہانیاں آپووچ جڑیاں معلوم ہندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:سنسکرت ساہت گٹھ:بھارتی لوکدھارا گٹھ:سنسکرت
گورڈن براؤن
گورڈن براؤن برطانیہ دا وزیراعظم سی۔
سان ڈیگو کاؤنٹی
سان ڈیگو امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
پولمین بارتھی
پولمین بارتھی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ایذه
گٹھ:ایران
دهستان کاریزان
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تربت جام ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
زری دا ٹوٹا
زری دا ٹوٹا پنجابی ساہت دے نامور کہانی کار سکھدیو مادھوپوری ولوں لکھی گئی اک پنجابی لوک کہانیاں نال بھرپور کتاب ہے ۔اس پستک وچّ کلّ 14 کہانیاں ہن جہناں دے نام ہیٹھ لکھیا مطابق ہن۔ (1) زری دا ٹوٹا (2) اک تیویں اک پری (3) دریا (4) اوچی  اک کڑی اک عود بلی (5) اک انوکھی سوغات (6) جادو دا شیشہ (7) انصاف (8) کاں نوں کیؤں سزا دتی گئی (9) ارسیما تارو (10) مفت دی روٹی (11) باراں سراں والا سپّ (12) دھیرو (13) دیوتے دا دان (14) لوہار دی کڑی
نیتکتا دی سکھیا
اس وشے نوں اس پستک وچّ چار کہانیاں پیش کردیا ہن جویں اک دریا کہانی وچّ نیلا سردار تے لال سردار وگدے خوبصورت دریا تے اپنا حق جتاؤندے ہوئے لڑائی لئی تیار ہو جاندے ہن ۔دریا اہنا نوں اپنی وسالتا بارے دسدا ہویا مل کے رہن لئی پریرت کردا ہویا سانجھیوالتا دی سکھیا دندا ہے ۔ انصاف کہانی عرب دیش دے علی کوگیا دی ہے جو اک وپاری ہے اتے تیرتھ تے جان سمیں اپنے اک دوست سوداگر نوں اپنیاں سونے دیاں موہراں سنبھالن لئی دے جاندا ہے ۔ سماں بہت لنگھ جان پچھو سداگر دی نیئت بیئمان ہو جاندی ہے پر انت وچّ ججّ بچیا دی کھیڈ توں سکھیا لے کے انصاف کردا ہے ۔ انت وچّ کہانی سچ بولن تے امان داری ورگی سکھیا دندی ہوئی ختم ہو جاندی ہے ۔ مفت دی روٹی وچّ اک کرسان تو بگھیاڑ روٹی ملن دا کوئی سوکھا طریقہ پچھدا ہے تے کرسان دے دسن تے بگھیاڑ کئی ہور طریقے کھان لئی ورتدا ہے پر اسپھل رہندا ہے ۔اس کہانی تو محنت کرن دی کوشش کرن لئی تیار کردی ہے ۔ دیوتے دا دانکہانی وچّ محنت کرن،سچ بولن،بے ایمانی نہ کرن دی سکھیا ملدی ہے ۔
عورت بارے
اس پستک وچّ درج کئی کہانیاں دا وشا استری نال سنبندھ رکھدا ہے جویں ضری دا ٹوٹا کہانی تانپو نامی چوانگ بڈھی جو ضری دا کم کردی ہے دوآلے گھمدی ہے ۔ اس کہانی وچّ ماں تے پتراں دے رشتے نوں وی پیش کیتا گیا ہے ۔
اک تیویں اک پریکہانی وچّ سیچی دی خوبصورتی اپر وینر پری دا ایرکھا کرنا تے سیچی دیاں بھیناں دا وی ہین بھاونا وچّ رہنا استری دی دشمن استری نوں پیش کردا ہے ۔اس کہانی وچّ سچے پیار نوں وی وشے دے روپ وچّ ساہمنے لیاندا گیا ہے ۔
لوہار دی کڑیکہانی وچّ لوہار دی کڑی دی سمجھداری تے سیانپ نوں پیش کیتا گیا ہے ۔ اوہ اپنی سیانپ نال ہی اپنے پتی نوں بچاؤندی ہے
انسانی رشتے
اس پستک وچّ شامل وکھ وکھ کہانیاں وچّ الگّ الگّ انسانی رشتیاں نوں پیش کیتا گیا ہے ۔ دھیرو کہانی وچّ دھیرو دیاں بھرجائی تے بھراواں دی کیتی بے انصافی تے ماں اتے دھی دے پیار نوں کہانے بڑے سنگڑ طریقے نال پیش کیتا ہے ۔ اسے ترھاباراں سرا والا سپّکہانی وچّ متریئی ماں دے سلوک تے بھین دا بھرا لئی کیتا کم تے بھرا دا بھین لئی پیار انسانی رشتیاں دی سانجھ نوں پیش کردا ہے ۔ ارسیما تاروکہانی وچّ ارسیما دوارا انسانیت دکھاؤن اتے سمندری راجے دی دھی نال ویاہ کرواؤن اتے اپنے پریوار دی بھال وچّ پھر آؤنا تے سارا کجھ گوا لینا انسانی رشتے نوں اجاگر کردا ہے ۔
منکھی وکاس دی پیشکاری
اس پستک وچّ شامل کہانیاں وچّ منکھ نے جدو حجے وکاس کرنا شروع کیتا سی ۔اس سمے اس دیاں کریاواں تے انھا دے پربھاو نوں وی پیش کیتا گیا ہے ۔جویں اک انوکھی سوغاتکہانی وچّ قم تے چو نامی جوڑی جو اتری کوریا وچّ رہندے سن قم گھمن گیا چو لئی اک انوکھی سوغات وجوں شیشہ لے آؤندا ہے ۔ بدھی دے وکاس نہ ہون کارن اہنا وچّ شیشے کارن انجانے وچّ ہی غلط پھائمی پیدا ہو جاندی ہے۔ اوہ کوٹ تکّ پہنچ جاندے ہن۔ ایہہ ساری کہانی منکھی وکاس دی گتی نوں پیش کردی ہے ۔ کاں نوں کیوں سجا دتی گئیکہانی وچّ وی ربّ دوارا لوکاں نوں جیون لئی دتیا گئیاں سرتاں اتے انھا دے لاگوُ ہون دے سفر نوں پیش کیتا گیا ہے ۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی رہتلگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ساہت
جیانگمن
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
ضلع تارتار
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع تارتار آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز تارتار شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
چک 95 ڈبلیو بی
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
ضلع کوہلو
ضلع کوہلو صوبہ بلوچستان پاکستان دا اک ضلع اے۔
چک 95 ڈبلیو بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
کرات مینار
کرات مینار اک مینار اے اک مینار تے ايس‏ے ناں دے نال پنڈ وچ ایران دے شہر تایباد تو‏ں تقریبا 25 کلومیٹر جنوب وچ ا‏‏ے۔ ایہ سلجوق دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔
ضلع کوہلو
تریخ
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے
کرات مینار
یہ سلجوق دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:سلجوقی معماری گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:ایرانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:ایرانگٹھ:مینار
جی یانگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
ضلع خوجائلی
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،83،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 730 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
پولمین بوکورٹی
پولمین بوکورٹی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کائیپینگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
ایلام شہر
ایلام شہر لیندے ایران دے اک صوبہ ایلام دا راجکعر اے۔ 2005 دی گنتی دے مطابق ایس علاقے دی ابادی 168,478 سی تے ایتھے وڈی گنتی کرد لوکاں دی اے۔
گٹھ:ایران
ایمرے کلاتوس
امرے لکاتوس (، ; Lakatos Imre ; 9 نومبر، 1922 – 2 فروری، 1974) اک گنت اتے سائنس داہنگریائی فلاسفر سی، گنت اتے اس دے 'پرماناں اتے ردناں دی کارجنظام' دے اس دے ترقی دے پوروَ-سویسدھی پڑائ وچ بھلنہارتا دے تھیسس، اتے سائنسی کھوج پروگراماں دی اپنی کارج-نظام وچ 'کھوج پروگرام' دی دھارنا نوں پیش کرن لئی مشہور اے۔
زندگی
قبضے دے دوران، لکاتوس نے اپنے نام بدل کے امیر مولنار کر لیا، تاں جو یہودیاں اتے نازی اتیاچاراں توں بچ سکے۔ آؤشوٹس وچ اسدی ماں اتے دادی دی موت ہو گئی۔ اس نے اک وار پھر گیزا لکاتوس دے اعزاز وچ اپنا اپنام بدل کے لکاتوس (جندرے بناؤن والا) کر لیا۔
لڑائی توں بعد، 1947 توں اس نے سکھیا دے ہنگری وزارت وچ اک سینئر اہلکار دے طور تے کم کیتا۔ اسنے 1948 وچ ڈبریسین یونیورسٹی وچ پیئیچڈی نال اپنی سکھیا جاری رکھی، اتے لکاس دے ہفتہ واری بدھوار بعد دوپہر والے پرائیویٹ سیمیناراں وچ وی حصہ لیا۔ اس نے 1942 وچ صوفیہ یانووسکیا دی دیکھ-ریکھ ہیٹھ ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی وچ وی پڑھائی کیتی۔ جدوں اوہ واپس آیا تاں اس نے ہنگری دے کمیونسٹ پارٹی دے اندر اندرونی گٹبندی وچ اپنے آپ نوں کمزور گروپ نال پایا اتے 1950 توں 1953 تک سودھواد دے الزاماں تحت قید کر دتا گیا۔ دوجے عالمی لڑائی توں بعد ہنگری وچ لیکیٹس دیاں زیادہ سرگرمیاں ہال ہی وچ ظاہر ہوئیاں سن۔ اصل وچ، لیکٹوس اک کٹڑ سٹالنوادی سی اتے، اسدی چھوٹی عمر دے ہون دے باو جود، ہنگری وچ کمیونسٹ حکمرانی، خاص کرکے تہذیبی جیون اتے تعلیم دے کھیتر وچ، 1945 اتے 1950 دے درمیان تکڑا کرن وچ (اپنی خود دی گرفتاری اتے جیل جانا) وچ اہم کردار سی۔   ویانا بھجّ جان توں پہلاں اس نے منیا کہ اس نے سٹیٹ پروٹیکشن اتھارٹی دے اک مخبر وجوں کم کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1922 گٹھ:موت 1974 گٹھ:20ویں صدی دے فلسفی
گالڑ باندر
گالڑ باندر نویں دنیا دے باندراں دی ٹولی اے۔ ایدے وچ 5 باندر نیں۔ ایہ دکھنی تے وشکارلے امریکہ دے واسی نیں۔
شفتل
شفتل (انگ: Reversed Clover or Persian Clover, ٹرائیپھولیئم ریسپنٹم) اک سالانہ کلوور اے جو چارے اتے پراگ دے روپ وچ ورتے جاندے ہن، جو 60 سینٹیمیٹر (24 انچ) لمبے ہندے ہن، اتے ریسیٹیٹس بناؤندے ہن۔ ایہہ وچکار اتے دکھنی یورپ، میڈیٹیریئن اتے دکھن-مغربی ایشیا دے مول روپ وچ پنجاب دے روپ وچ دکھن ول اے۔ ایہہ ایران، افغانستان اتے ہور ایشیائی علاقےآں دے ٹھنڈے علاقےآں وچ ٹھنڈے سردیاں دی مکمل چارے دی فصل اے۔
نوٹس
گٹھ:کھیتی باڑی
اورنگ آبادی محل
اؤرنگ آبادی محل صاحبہ (فارسی:اورنگ آبادی محل) (موت نومبر، 1688 ) مغل بادشاہ اورنگزیب دی تیجی اتے آخری بیوی سی. اورنگ آباد شہر وچّ اورنگزیب دے حرم وچّ اندراج دے بعد، اوہناں دا نام اؤرنگابادی محل رکھیا گیا.
اورنگ آبادی محل صاحبہ (فارسی: اورون آبادی محل) (وفات نومبر، 1688 [1])، مغل شہنشاہ اورنگ زیب د‏‏ی تیسری تے آخری بیوی سی۔
زندگی تے پس منظر
اس نے مہر النساء ناں د‏‏ی بیٹی نو‏‏ں جنم دتا۔ انہاں د‏‏ی بیٹی د‏‏ی شادی دہلی دے شہزادہ مراد بخش دے بیٹے آزادی بخش نال ہوئی۔
اوہ بیجاپور وچ اکتوبر یا نومبر 1688 وچ بوبونی طاعون تو‏ں مر گیا۔ اس د‏ی موت نے اورنگ زیب د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر تے سب تو‏ں پیاری وصیت، ادے پور محل دا آخری مقابلہ ختم کر دتا۔
اورنگ آبادی محل یا تاں اورنگ آباد دا سی، یا اورنگ آباد دے اورنگ آباد حرم وچ داخل ہويا۔ اوہ یا تاں جارجیائی سن یا سرسیائی نسل تو‏ں سن جدو‏ں شہنشاہ اکبر نے ایہ حکم دتا سی کہ شاہی حرم د‏‏یاں سوانیاں دا ناں عوام دے سامنے نئيں رکھیا جانا چاہیے بلکہ انہاں دا ناں مخصوص طریقےآں تو‏ں رکھیا جانا چاہیے۔
جیونی
اوہناں نے اک دھی نوں جنم دتا، جس دا نام مہر النساء  سی. اوہناں دی دھی دا ویاہ ازاد بخش نال ہویا، جو دلی دے شاہزادہ مراد بخش دے پتر سن.
شادی
28 ستمبر 1661 نو‏‏ں اس نے اورنگزیب د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی مہر النساء بیگم نو‏‏ں جنم دتا۔ اوہ اپنے باپ د‏‏ی نويں اولاد سی لیکن اپنی ماں د‏‏ی اکلوت‏ی بیٹی سی [2]۔
مارچ 1680 وچ یلنگ توش خان بہادر نو‏‏ں اورنگ آبادی تے شہزادی زیب النشا بیگم نو‏‏ں دہلی تو‏ں اجمیر لیانے دے لئی بھیجیا گیا سی۔وہ دونے مئی وچ اوتھ‏ے پہنچے، تے شہزادہ محمد اعظم شاہ مرزا نے انہاں دا استقبال کيتا۔ پر، فروری 1681 وچ ، جدو‏ں شہزادہ محمد اکبر مرزا نے اپنے والد اورنگ زیب دے خلاف بغاوت شروع د‏‏ی تاں اورنگ آبادی نو‏‏ں واپس دہلی بھیج دتا گیا۔ انہاں دے نال اکبر د‏‏ی اہلیہ سلیمہ بانو بیگم وی سن جو شہزادہ سلیمان شکوہ مرزا د‏‏ی بیٹی سن [4] ۔
مارچ 1686 وچ ، اورنگزیب دے بیجاپور قلعے اُتے قبضہ کرنے دے لئی مارچ کرنے تو‏ں پہلے، خان جتھے بہادر نو‏‏ں اورنگ آبادی لیانے دے لئی برہان پور بھیجیا گیا۔ اوہ مئی 1686 وچ دہلی تو‏ں سولاپور وچ اورنگ زیب دے کیمپ پہنچی تے قلعہ دے دروازے اُتے دیوار دے نیڑے شہزادہ محمد کم بخش مرزا نے انہاں دا استقبال کيتا۔
موت
نومبر 1688 وچ اورنگ آبادی بیجاپور وچ مقیم سن جدو‏ں شہر وچ بیماری پھیل گئی۔ طاعون د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں اموات ہوئیاں تے متاثرین وچو‏ں اک اورنگ آباد پیلس سی۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد، "مسیر عالمگیری" دے مصنف، ساقی مستد خان نے انہاں نو‏ں "شہنشاہ دا طفیلی" قرار دتا [6]۔
حوالہ
گٹھ:مغل رانیاں گٹھ:مغل سلطنت
سان جواکون کاؤنٹی
سان جواکون  امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
جیرفت
گٹھ:ایران
پولمین کرسٹی
پولمین کرسٹی چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بیردا
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Barda
لسٹ مختلف بولیاں چ دیساں دے ناں (D–I)
دنیا دے بوہتے دیساں دے ناں مختلف بولیاں چ  مختلف نیں۔ ایہ مضمون تمام قوماں، دیس تے خود مختار ریاستاں دے سارے مشہور  ناواں  دے متبادل دین دی کوشش اے۔
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دے ناواں دیاں لسٹاں گٹھ:بولی تقابل
لیچانگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
دهستان میان‌جام
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان تربت جام دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تربت جام ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
ضلع قاراؤزاک
ضلع قاراؤزاک  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قاراؤزاک شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 49،600 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 740 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
چک 97 ڈبلیو بی
چک 97 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
سان لوئی اوبسپو کاؤنٹی
سان لوئی اوبسپو امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
ضلع کٹھوعا
ضلع کٹھوعا، جموں کشمیر دی جموں ڈویژن وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:جموں
ہی یوآن
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ   چ واقع  اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں
ضلع نفتچالا
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع نفتچالا آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز نفتچالا شہر اے ۔
پولمین کولارس
پولمین کولارس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع کپواڑا
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیر دے ضلعے
کالےسروالا مکڑا باندر
کالےسروالا مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کولمبیا، پانامہ تے نکاراگوا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
سان ماٹیو کاؤنٹی
سان ماٹیو امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
لیئیژوؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
الاختصاص (کتاب)
الإختصاص نامی کتاب ائمہ معصومین د‏‏ی مختلف احادیث دے مجموعے اُتے مشتمل اے جس وچ عقائد، سيرت تے تاريخ، حكمت ، اخلاق تے آداب، فضائل اہل بیت ، مخالفین دے نقائص، معجزات تے كرامات جداں عناوین دے متعلق احادیث ذکر نيں. اس دے مؤلف دے متعلق اختلاف پایا جاندا اے ۔ شیخ مفید ، جعفر بن حسين المؤمن تے أبو علی أحمد بن الحسين بن أحمد بن عمران دے ناں مختلف منابع وچ اسک‏‏ے مؤلف دے طور اُتے ذکر ہوئے نيں ۔بعض اسک‏‏ے مؤلف نو‏‏ں مجہول کہندے نيں لیکن ایہ کتاب شیخ مفید د‏‏ی نسبت زیادہ مشہور اے ۔
موضوع‏ کتاب
الإختصاص دا اک موضوع نئيں اے بلکہ مؤلف نے اس دے مقدمے وچ اس نقطے کہ جانب اشارہ کردے ہوئے کہیا :
مؤلف
اس کتاب دے متعلق عمدہ ترین بحث اس دے مؤلف دے بارے وچ اے ۔اسک‏‏ے متعلق کل تن نظریات پائے جاندے نيں :
شیخ مفید
علامہ مجلسی ، شیخ حر عاملی ، محقق بحرانی ، شیخ انصاری تے امام خمینی نے اس نظریے نو‏‏ں قبول کيتا اے ۔
جعفر بن حسين المؤمن
صاحب کشف الحجب اس کتاب دے مؤلف نو‏‏ں اک مجہول شخص د‏‏ی طرف نسبت دیندے نيں ۔
ابو علی احمد بن الحسين بن احمد بن عمران
آقا بزرگ تہرانی تے سید محسن امین معتقد نيں کہ اس کتاب اصلی مؤلف ، أبوعلی احمد بن الحسين بن احمد بن عمران اے تے شیخ مفید نے اس کتاب دا خلاصہ کيتا ا‏‏ے۔
مؤلف مجہول
سید جواد شبیری زنجانی نے اس نظریے نو‏‏ں قبول کيتا تے درج ذیل دلائل ذکر کيتے نيں :
ان نظریات دے علاوہ بعض اس گل دے قائل نيں کہ اختصاص حقیقت وچ قدیمی دانشمند د‏‏ی یادداشتاں نيں متاخرین نے انہاں نو‏ں اک کتاب دا ناں دتا اے ۔
روش تالیف
مؤلف اس کتاب دوسری روائی کتاباں د‏‏ی مانند روایات نو‏‏ں سند دے لے ک‏ے آیا اے ۔کتاب د‏‏ی اسناد دے ذکر وچ کِسے خاص روش دا انتخاب نئيں کيتا گیا تے روایات دے درمیان اس لحاظ تو‏ں کسی قسم د‏‏ی وحدت نئيں پائی جاندی۔ایسی روایات وی نيں جو مرسلہ صورت وچ مستقیم امام معصوم تو‏ں شروع ہُندیاں نيں تے ایسی روایات وی نيں جو 8 واسطےآں دے نال امام اُتے منتہی ہُندیاں نيں تے کدی روایات سند دے بغیر وی ذکر ہوئیاں نيں ۔
کتاب د‏‏ی ترتیب
کتاب اک مختصر مقدمے دے نال شروع ہُندی اے فیر کتاب دے مطالب دا آغاز فضیلت علم وچ دو روایات دے نال ہُندا اے ۔فیر شرطۃ الخمیس تے اسک‏‏ے بعد فضائل علما د‏‏ی روایات ہور اصحاب ائمہ (ع) د‏‏ی روایات آندیاں نيں ؛ رسول اللہ دے وصال دے بعد دے واقعات ، ابوحنیفہ دا امام صادق (ع) تو‏ں مناظرہ ، قصیدۂ فرزدق،حکما دے اقوال ، لقمان حکیم د‏‏ی وصیتاں انہاں ہور موضوعات وچو‏ں جو اس کتاب دا حصہ اے ۔
ترجمے تے طباعت
کتاب الاختصاص توسط حسین صابری تحقیق تے ترجمہ ہوئی ۔
منابع
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کتاباں حدیث گٹھ:شیخ مفید دے علمی آثار گٹھ:کتاباں گٹھ:شیعہ کتاباں
لیان جیانگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
پولمین فلویکولس
پولمین فلویکولس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ایتا
B
ضلع شوشا
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع شوشا آذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز شوشا شہر اے ۔
ضلع کیگیئلی
ضلع کیگیئلی  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ کیگیئلی شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 84،800 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2،210 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
لیان ژوؤ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
دهستان بالاخواف
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان خواف ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
خربوزہ
خربوزہ کدو ٹبر دے اک ویل والے بوٹے تے ایہدے پھل دا ناں اے۔ ایہ گول مورت چ ہوندا اے۔ ایہدا چھلڑ لاہ کے گدے دیاں پھاڑیاں کر کے کھائیدا اے۔ اے کئی ونڈاں تے رنگاں چ ہوندا اے۔ پنجاب چ عارفوالے تے منکیرہ دے خربوزے بڑے مشہور نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پھل فروٹ گٹھ:کدو ٹبر
fa:طالبی Taʼneeskʼání
پولمین گیبوننسس
پولمین گیبوننسس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کولمبی مکڑا باندر
کولمبی مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی کولمبیا تے پانامہ دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
ضلع کپورتھلا
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے ضلعے گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجاب
جان میجر
جان میجر برطانیہ دا وزیراعظم سی۔
سانتا باربرا کاؤنٹی
سانتا باربرا امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
پولمین گراسیلس
پولمین گراسیلس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
جیفری مکڑا باندر
جیفری مکڑا باندر مکڑا باندر دی اک ونڈ اے ایہ نویں دنیا دے باندراں دی اک قسم جیہڑی میکسیکو تے کولمبیا دے جنگلاں وچ ریندی اے۔
لوفینگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
لوؤڈینگ
ایہہ چین دے صوبے ‏گوانگڈونگ چ واقع اک شہر اے ۔
لوفینگ
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
لوؤڈینگ
جغرافیہ
گٹھ:چین گٹھ:چین دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:صوبہ گوانگڈونگ دے شہر
چک 161 ڈبلیو بی
چک 161 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
کرج
کرج ایران دا اک شہر اے تے صوبہ البرز دے شہرستان کرج دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع قونگیرات
ضلع قونگیرات  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قونگیرات شہراے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:قراقل پاکستان دے ضلعے
ضلع قانلیکول
ضلع قانلیکول  ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے 14 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قانلیکول شہراے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 46،900 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 740 مربع کلومیٹر اے ۔
پولمین گریسیسپس
پولمین گریسیسپس چھرا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اسحاق ہرتزوگ
اسحاق «بوزی» ہرتزوگ اک اسرائیلی سیاست دان نيں جو 22 ستمبر، 1960ء وچ پیدا ہوئے۔ 2003 تو‏ں اوہ کنیست دے رکن نيں تے بہت ساریاں وزارتاں وچ رہے جنہاں وچ وزارت بہبود و فلاح (-11-2007) وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ پہلے لیبر پارٹی دے صدر نشین رہے تے ویہويں کنیست وچ حزب اختلاف دے قائد دا کردار ادا ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 2015ء دے مقننہ چناؤ وچ صیہونی اتحاد دے سربراہ دے طور اُتے حصہ لیا ۔ جون 2018ء وچ انہاں نو‏ں یہودی ایجنسی برائے اسرائیل دے صدر نشین دے طور اُتے چن لیا گیا تے انہاں د‏‏ی میعاد دا آغاز اگست 2018ء تو‏ں شروع سمجھیا جانا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
ازاک ہرزوگ جنرل چیم ہرتزوگ دے بیٹے نيں جو دو دفعہ اسرائیل دے صدر رہے (1983–1993)۔ انہاں د‏‏ی والدہ اورا امباچی کونسل برائے خوبصورت اسرائیل د‏‏ی بانی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے دادا ربی یصحق ہرتزوگ آئرلینڈ دے پہلے چیف ربی (1935-1922) سن تے اشکنازی چیف ربی اسرائیل (1959-1936) وی رہ‏‏ے۔
ہرزوگ دے والد آئرلینڈ وچ پیدا ہوئے تے والدہ مصر وچ ، انہاں دا خاندان مشرقی یورپین یہودی نسل تو‏ں اے جو پولینڈ ، روس تے لتھوانیا نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے دو بھائی تے اک بہن ا‏‏ے۔
ہرزوگ تل ابیب وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد تن سال اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں اقوام متحدہ دے مستقل مندوب رہ‏‏ے۔ ہرزوگ اس عرصہ وچ نیویارک وچ رہے تے رامز اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد امریک‏‏ا د‏‏ی مشہور یونیورسٹیاں وچ تعلیم حاصل کيتی جنہاں وچ کورنیل تے نیویارک یونیورسٹی شامل ني‏‏‏‏ں۔
1978ء وچ اسرائیل واپسی اُتے آئی ڈی ایف وچ انٹیلی جنس کارپس دے یونٹ 8200 وچ میجر آفیسر دے طور اُتے خدمات سر انجام دتیاں۔
سیاسی سفر
گو ہرزوگ 1999ء دے الیکشن وچ کوئی سیٹ نہ جیت سکیا مگر اوہ ایہود باراک د‏‏ی کابینہ وچ سرکاری معتمد دے فرائض 2001ء تک انجام دیندا رہیا۔ 2001ء وچ ایریل شیرون نے باراک نو‏‏ں وزیر اعظم دے خصوصی انتخابات وچ ہرا دتا۔ 1999ء وچ پارٹی عطایا دے بے جا استعمال دے الزام د‏‏ی تحقیق ہوئی مگر ہرزوگ نے خاموشی اختیار کيتی۔ اٹارنی جنرل نے عدم ثبوت د‏‏ی وجہ تو‏ں کیس بند کر دتا۔ 2000ء تو‏ں 2003ء تک، اوہ اسرائیل د‏‏ی مخالف منشیات ادارے دے صدر نشین رہ‏‏ے۔
ہرزوگ نے 2003 وچ لیبر پارٹی دے رکن دے طور اُتے انتخابات جِتیا تے وزیر خانہ سازی و عمارتاں بنے، جس وقت کہ لیبر پارٹی نے ایریل شیرون د‏‏ی مخلوط حکومت وچ جنوری 2005ء وچ شمولیت اختیار کيتی۔ نومبر 2005ء وچ کابینہ تو‏ں استعفی دے دتا تے پارٹی وی حکومت تو‏ں وکھ ہوئے۔
2006ء دے انتخابات تو‏ں پہلے، ہرزوگ نے پارٹی دے انتخابات وچ لیبر لسٹ اُتے دوسری پوزیشن حاصل ورگی۔ اوہ پہلے وزیر سیاحت بنائے گئے مگر فیر مارچ 2008ء وچ وزیر سماجی امور بنائے گئے، اس دے نال نال تارکین وطن، معاشرے تے ضد سامیت دے خلاف لڑائی دے وزیر بنا دتے گئے۔ 2009ء دے انتخابات وچ اوہ اک بار فیر پارٹی لسٹ وچ دوسرے نمبر اُتے سن ۔
انتخابات دے بعد، اوہ سماجی خدمات دے وزیر مقرر ہوئے۔ نال نال وزیر تارکین وطن، سماج تے ضد سامیت دے وزیر وی مقرر ہوئے۔ جنوری 2009ء وچ وزیر اعظم ایہود اولمرت نے انہاں نو‏ں اسرائیل د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں غزہ دے لئی انسانی امداد دا رابطہ کار مقرر کیتا گیا۔ ایہود باراک دے لیبر پارٹی چھوٹنے اُتے انہاں نے کابینہ تو‏ں استعفی دے دتا۔
2011ء وچ ہرزوگ لیبر پارٹی د‏‏ی کمان سنبھالنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر ناکا‏م ٹھہرے۔ اوہ ابتدائی انتخابات وچ تیسرے نمبر اُتے آئے۔ انہاں تو‏ں اگے شیلی یاکیمووک تے امیر پیریز رہ‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1960 دے جم گٹھ:اسرائیلی وکلاء گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:اسرائیلی یہودی سیاست دان گٹھ:انیہويں کنیست دے ارکان (2013ء–2015ء) گٹھ:اٹھارہويں کنیست دے ارکان (2009ء–2013ء) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں کنیست دے اراکین (2015ء–2019ء) گٹھ:تل ابیب دیاں شخصیتاں گٹھ:ستارہويں کنیست دے ارکان (2006ء–2009ء) گٹھ:سولہويں کنیست دے ارکان (2003ء–2006ء) گٹھ:فضلائے جامعہ تل ابیب گٹھ:قومی رہنماواں دے بچے گٹھ:کورنیل یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:وزرائے اسرائیل
دهستان بستان
ایہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے شہرستان خواف دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان خواف ، صوبہ خراسان رضوی چ اے ۔
لیندا ٹارسیر
لیندا ٹارسیر سماٹرا تے بورنیو دا اک ٹارسیر اے۔
شہراں دی لسٹ بلحاظ طول بلد
ذیل وچ شہراں د‏‏ی لسٹ بلحاظ طول بلد دتی ہوئی ا‏‏ے۔ شہراں دے طول بلد تے عرض بلد وی دتے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس وچ دتی گئی پیمائش مکمل اے، 10°E اکو پورا 10°00′00.00″E سمجھاجائے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں
چک 163 ڈبلیو بی
چک 163 ڈبلیو بی  ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
سانتا کلارا کاؤنٹی
سانتا کلارا امریکی صوبے کیلیفورنیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیلیفورنیا دیاں کاؤنٹیاں
اوغوز
اوغوز آذربائیجان دا اک شہر اے تے آذربائیجان دے ضلع اوغوز دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع تربت
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
ہڈسن دریا
ہڈسن دریا امریکہ دے صوبے نیویارک وچ ایھدے چڑھدے ول اتر توں دکھن ول وگدا اے تے ایہدی لمبائی 315 میل (507 کلومیٹر)  اے۔ ایہ اتلے نیویارک وچ اک جھیل ہینڈرسن توں نکلدا اے تے دکھن ول نیو یارک صوبے دے راجگڑھ البنی کولوں لنگھدا تے نیویارک شہر کول ایہ نیو جرسی صوبے نال نیویارک دا بارڈر بناندا اے۔
ضلع گاندربل
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیر دے ضلعے