cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسرائیل کداں قائم ہویا
۱۹۲۲؁ء دے اوائل وچ اک روز بندرگاہ حیفا دے خلاصی بوہت سارے بھاری بھاری صندوق اُتار رہے سن ۔ اِتفاقاً اک صندوق ہتھ تو‏ں چھُٹ کر ٹُٹ گیا اَور اُس وچو‏ں اک ریوالور باہر نکل آیا۔خلاصیاں نے پولیس نو‏‏ں اطلاع کيتی۔ ایسی خلافِ توقع خبر اُتے تمام بحری پولیس اِکٹھی ہوگئی اَور اُنھاں تمام صندوقاں اُتے شُبہ ہوگیا۔ کھول کر جو دیکھیا تاں ہر صندوق ریوالوراں اَور کارتوساں تو‏ں بھریا ہويا تھا،چالاکی ایہ کيتی گئی سی کہ اُنہاں صندوقاں وچ اُتے د‏‏ی طرف شہد د‏‏ی مکھیاں پرورِش کرنے دے چوبی خانے بنے ہوئے سن، جنہاں اُتے چنگی دا محصول معاف اے اَور اِس لئی چنگی خانہ وچ اُنہاں د‏‏ی تفتیش وی نئيں کيت‏‏ی جاندی۔ اِس قسم دے تن سو (۳۰۰) صندوق جہاز تو‏ں اُترے سن اَور سب دے سب اک یہودی لیڈر دے ناں اُتے سن ۔ حیفا د‏‏ی مرکزی عدالت وچ اُس اُتے مقدمہ چلایا گیا۔جرم ظاہر اے کہ سنگین سی، ملزم دے مجرم ہونے وچ کوئی شُبہ نہ سی، اوہ خود اِقراری سی کہ صندوق اُسی دے ناں اُتے نيں، مگر باوجود اِنہاں سب باتوںکے اک تھوڑا سا قانونی تماشاکرنے دے بعد مجرم صاف بَری کردتا گیا۔
اعرابِ فلسطین اُتے اِنہاں زیادتیاں اَور خلافِ اِنسانیت مظالم دا جو کچھ اثر پڑ رہیا اے اوہ ایہ اے کہ اوہی عرب  جو کل تک انگلستان نو‏‏ں اپنا ہادی سیاست ،داعی حُریّت اَور نجات دہندہ ‘ بلکہ اِس تو‏ں وی کچھ زیادہ ہی سمجھدے سن ،آج اُنھیںکا ایہ حال اے کہ انگریزی سیادت دے ناں تو‏ں متنفر نيں، برطانوی مدبرین نو‏‏ں علانیہ بُرا بھلا کہندے نيں اَور اُنہاں دِناں نو‏‏ں ترستے نيں جدو‏ں تُرکاں د‏‏ی مُشفِقانہ حکومت وچ اوہ فلسطین  دے آزاد شہری سن ۔اک عرب  تاجر جو فلسطین  د‏‏ی مہذب اَور تعلیم یافتہ سوسائٹی دے ممتاز ارکان تو‏ں اے، اپنے اک مضمون وچ لکھدا اے، کہ:’’اساں اوّل اوّل انگریزاں د‏‏ی ایمانداری اُتے اعتماد کيتا سی، مگر ہن اسيں اپنی اُس غلطی اُتے افسوس کردے نيں۔ سانو‏ں زمانہ جنگ کيت‏ی اِعانت تے مددگاری دا بڑا‘چنگا بدلہ دتا جارہیا ا‏‏ے۔ ساڈے گھر چھینے جاندے نيں۔ہمیںاپنی زمیناں خالی کرنے اُتے مجبور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ساڈی تجارت ‘زراعت نو‏‏ں برباد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مقصد صرف ایہ اے کہ یہودیاں نو‏‏ں اَقصاے عالم تو‏ں لاکرساڈی جگہ بسایا جائے۔ اوہ اسيں تو‏ں کہندے نيںکہ تواڈے لئی اِس سرزمین اُتے اک انچ وی نہیںرہیا۔ تسيں اپنا بوریا [بوریہ] بستر اُٹھاؤ اَور اپنے گھر غیر ملکی یہودیاں دے لئی خالی کرو۔ عربوںکی چیخ پکار اَور نالہ تے شَیوَن کیلئی برطانوی [برطانی] تدبر دے کان بہرے ہوگئے نيں۔ فلسطین  د‏‏ی فضا وچ عرباں د‏‏ی صدا تو‏ں کوئی گونج نئيں پیدا ہُندی۔عرب د‏‏ی گل سننے دا جو وقت سی ،وہ ہن نکل گیا۔ ہن جے کوئی کم اے تاں اوہ صرف بنو اِسرائیل د‏‏ی حرص تے آز اَور طمع تے ہوس د‏‏ی تواضع۔۔۔۔ماں ترکوںکے زمانے وچ انگریزوںکے گیت گاندا سی، میری بولی ہر وقت انگریزی اِنصاف ،فراخ دِلی، رَوَاداری،اَور آئینیت د‏‏ی ثنا تے صفت تو‏ں تر رہندی سی، مگر ہن وچ اپنی اُس بے جا عقیدت اُتے نادِم ہاں،فلسطین  د‏‏ی حالتِ زارپر مینو‏ں رونا آتا اے ۔اَور تجربہ نے اسيں سب نو‏‏ں بتلادتا اے کہ ترکی د‏‏ی حکومت ساڈے لئی رحمت سی۔‘‘
اک اَور عرب بیت المقدس تو‏ں لکھدا اے:۔
خود اک انگریز جو برساں فلسطین وچ رہیا اے ،لکھدا اے ،کہ:’’ماں ایتھ‏ے برساں رہیا ہون۔ مینو‏ں اہالی فلسطین  دے صحیح جذبات تے حِسّیات دا گہرا علم ا‏‏ے۔ اِس علم د‏‏ی بِنا پرمیری ایہ قطعی تے یقینی رہ‏ے اے کہ عرباں نو‏‏ں یہودیاں تو‏ں جِنّی نفرت اے اوہ حق بجانب ا‏‏ے۔ ایہ باہر تو‏ں آئے ہوئے اجنبی،اہلِ مُلک نو‏‏ں جانوراں تو‏ں وی زیادہ ذلیل سمجھدے نيں،اَور اُنہاں دے نال سخت وحشیانہ برتاؤ کردے نيں۔اِنہاں د‏‏ی آپس وچ تاں ایہ حالت اے کہ کُتّے بِلّی د‏‏ی طرح لڑدے نيں، مگر مسلماناں دے مقابلہ وچ سب اک نيں، اَور حکومت اُنہاں د‏‏ی پُشت پر۔‘‘
ضرورت نئيں کہ اِس تمام بحث اُتے ہن کوئی اِختتامی تبصرہ کيتا جائے۔ ہر شخص جو اِس مضمون دا مطالعہ کريں گا،وہ خود ہی فیصلہ کريں گا کہ جنہاں عرباں نو‏‏ں تُرکی حکومت وچ آزادی د‏‏ی سخت ضرورت سی، اَور جنھاں آزادی دِلانے ہی دے لئی برطانیہ عظمیٰ نے مشرِق وچ آگ اَور خون دا کھیل کھیلا تھا‘ اُنھاں کِداں د‏ی اچھی آزادی تے خود مختاری عطا کيتی گئی، اَور فیر جنہاں عرباں د‏‏ی بدولت برطانیہ عظمیٰ نو‏‏ں مشرق وچ بالاد ستی حاصل ہوئی، اَور جنھاں نے محض اس دے عہود تے مواثیق اُتے اعتماد ک‏ر ک‏ے اپنے دِینی بھائیاں دے خلاف اُس د‏‏ی مدد کيت‏ی، اُنھاں اِنہاں خدمات د‏‏ی کِداں د‏ی اچھی جزا دتی گئی۔ ایہ گل کہنے سُننے د‏‏ی نئيں بلکہ ہر شخص دے خود محسوس کرنے د‏‏ی ا‏‏ے۔
حواشی
(سیّد ابو الاعلیٰ مودودیؒ نے جو حواشی تحریر کیتے سن، اُنہاں دے آخر وچ [ مودودیؒ] لکھ دتا اے تاکہ میری اَور سیّد مرحوم تے مغفور دے تحریراں علیحدہ ہی رہیاں۔ م۔ص۔ف۔رفعت)
۱۔ایڈمند ہنری ہنمین ایلنبی۔Edmund Hnery Hynman Allenby انگلستان دے شہری۔ مدت حیات:۲۳۔اپریل۱۸۶۱؁ء تو‏ں ۱۴ مئی ۱۹۳۶؁ء ۔ ہیلی بری کالج تو‏ں تعلیم یافتہ۔انڈین سروس دا امتحان دتا جس وچ ناکا‏م ہوئے۔ رائل ملٹری کالج سینڈ ہرسٹ وچ فوجی ملازمت دے لئی ۱۸۸۰؁ء وچ امتحان دتا ،جس وچ اوہ کامیاب ہوئے اَور۱۸۸۲؁ء وچ برطانوی فوج وچ بطور لفٹنینٹ بھرتی ہوئے تے جنوبی افریقہ وچ برطانوی فوج وچ شمولیت اختیارکی۔جنگ بوئر وچ شرکت کيتی تے ناں پیدا کيتا۔ اگست ۱۹۱۴؁ء وچ پہلی جنگ عظیم شروع ہونے اُتے اوہ فرانس وچ برطانوی فوج وچ شامل سن ۔جون ۱۹۱۷؁ء وچ مشرق وسطی وچ برطانوی فوج دا سربراہ مقرر کيتا ،سینا تے فلسطین وچ زیر زمین کارروائیاں شروع کرداں جس وچ مختلف برطانوی افسران شامل سن ،جن وچ اک افسر بہت ہی نامور اے ،یعنی تھامس ایڈورڈ لارنس Thomas Edward Lawrence ،جس نے جنگ دے بعد اپنا ناں تبدیل کرلیا سی تے اوہ تھامس ایڈورڈ شا Thomas Edward Shaw لکھنے لگیا سی لیکن آج عام لوک اس کو’’ لارنس آف عربیا ‘‘کے ناں تو‏ں جاندے نيں۔ صرف لارنس دے ذریعے تقریباً دو لکھ پاؤنڈ ہرماہ بانٹے گئے۔مختلف جنگی کارروائیاں دے نتیجے وچ بتدریج برطانوی فوج د‏‏ی پیش قدمی جاری رہی تے تمام کارروائیاں دا آخری نتیجہ ایہ سی کہ ۹ دسمبر ۱۹۱۷؁ء کوترک افواج نے بیت المقدس نو‏‏ں خالی کردتا تے ترک افواج دے جانے بعدبرطانوی فوج نے قبضہ کرلیا۔ ۳۱۔جولائ‏ی ۱۹۱۹؁ء نو‏‏ں فیلڈ مارشل بنایا گیا اَور ۷۔اکتوبر ۱۹۱۹؁ء نو‏‏ں خطاب تو‏ں نوازیا گیا ۔ یعنی: وائیکاؤنٹ ایلنبی میجید تے تے فیلکس سٹو۔ (Viscount Allenby of Megiddo and Felixstowe)۔ مصر وچ ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا ، جتھے ۱۹۱۴؁ء تو‏ں مارشل لا نافذ سی۔ اکتوبر ۱۹۲۲؁ء وچ اک آئین جو برطانوی حکومت نے منظور کيتا سی اُسنو‏‏ں مصر وچ نافذ کيتا گیا ،جس وچ ایلنبی د‏‏ی مشاورت شامل سی تے سعد زغلول پاشا نے وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں نويں حکومت تشکیل دی۔ مئی ۱۹۲۵؁ء وچ ملازمت تو‏ں مستعفی ہوک‏ے برطانیہ واپس ہوئے ۔ ۱۴ مئی ۱۹۳۶؁ء نو‏‏ں لندن وچ اچانک شریا ن پھٹ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کيتا۔
۲۔اِلتوائے جنگ دا عہد نامہ اُتے ۳۰۔اکتوبر ۱۹۱۸؁ء نو‏‏ں برطانوی بحری جنگی جہاز ’’اگامیمنن‘‘Agamemnon اُتے کیتے گئے سن جو اُس وقت یونان دے جزیرہ لیمنُس Lemnos د‏‏ی بندرگاہ مدروس Port Mudros وچ لنگر انداز تھا،اَوراِسی لئی کدرے کدرے معاہدہ مدروس وی لکھیا گیا ا‏‏ے۔
۳۔آرتھر جیمز بالفور Arthur James Balfour سکاٹ لینڈ وچ پیدا ہوئے ۔ مدت حیات ۲۵ جولائ‏ی ۱۸۴۸؁ء تو‏ں ۱۹ مارچ ۱۹۳۰؁ء۔ ۱۸۷۴؁ء وچ برطانوی پارلیمان دے دارالعوام دے رکن منتخب ہوئے۔ آئر لینڈ دے چیف سیکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا تے آئر لینڈ وچ کساناں دے احتجاج نو‏‏ں کچلا،۱۹۰۲؁ء تو‏ں ۱۹۰۵؁ء دے درمیان برطانیہ دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ ۱۹۱۶؁ء تو‏ں ۱۹۱۹؁ء تک برطانیہ دے وزیر خارجہ رہ‏‏ے۔
۴۔اعلانِ بالفور، بنیادی طور اُتے صرف اک خط اے جو آرتھر جیمز بالفور نے لارڈ رتھ شیلڈ Lord Rothschild دے ناں ۲۔نومبر ۱۹۱۷؁ء کوتحریر کيتا سی۔لارڈرتھ شیلڈ ،یہودی بینکار تے مشہور عالم رتھ شیلڈ بینک Rothschild Bankکے مالکانہاں وچو‏ں اک سن ۔لیکن اِس خط دے مندرجات تو‏ں ایہ واضح ہُندا اے کہ ایہ قطعی اُتے نجی خط نئيں سی یعنی بالفور د‏‏ی جانب تو‏ں رتھ شیلڈ دے نام، بلکہ خط دے مندرجات تو‏ں واضح ہُندا اے کہ اُس وقت د‏‏ی برطانوی حکومت کیت‏‏ی مرضی اَور منشا تو‏ں ایہ خط لکھیا گیا سی۔ انگریزی متن اَور اُردو وچ ترجمہ ، حسب ِ ذَیل اے:
’’دفتر خارجہ نومبر ۲، ۱۹۱۷؁ء عزیزم لارڈ رُتھ شیلڈماں انتہائی مسرت دے نال آپ نو‏‏ں مطلع کررہیا ہاں کہ ملک معظم د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مندرجہ ذیل اعلان اسيں دردی جو یہودی صہیونیاں د‏‏ی آرزؤں دے نال اے، جنھاں کابینہ دے سامنے پیش کيتا گیا سی ا ور جنھاں منظور کيتا گیا: ’’ملک معظم د‏‏ی حکومت اس معاملہ د‏‏ی حمایت کردی اے کہ فلسطین وچ یہودیاں دا اک قومی گھر(وطن)قائم کيتا جائے،اور اس سلسلے وچ تمام تر کوشش تے سعی کيت‏ی جائے گی کہ ایہ مقصد پورا ہوسک‏‏ے۔ایتھ‏ے ایہ گل واضح طور اُتے سمجھ لینی چاہیے کہ ایسی کوئی کارروائی نئيں کيت‏ی جائے گی کہ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطین  وچ رہنے والے ہور غیر یہودی باشندےآں دے معاشرتی تے مذہبی حقوق نو‏‏ں نقصان پہنچے،اور جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہور ملکاں وچ رہنے والے یہودیاں دے سیاسی تے ہور حقوق نو‏‏ں نقصان پہنچے۔ماں انتہائی ممنون ہواں گا جے آپ اِس اعلان نو‏‏ں صہیونی فیڈریشن دے علم وچ لے آئاں. Foreign Office November 2nd,1917 Dear Lord Rothschild, I have much pleasure in conveying to you, on behalf of His Majesty’s Government,the following declaration of sympathy with Jewish Zionist aspirations which has been submitted to, and approved by, the Cabinet.”His Majesty’s Government view with favour the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people, and will use their best endeavours to facilitate the achievement of this object, it being clearly understood that nothing shall be done which may prejudice the civil and religious rights of existing non-Jewish communities in Palestine, or the rights and political status enjoyed by Jews in any other country.” I should be grateful if you would bring this declaration to the knowledge of Zionist Federation.”
۵۔ ہربرٹ لوئس سیموئیلHerbert Louis Samuel۔برطانوی شہری، لیورپولLiverpool وچ ۶۔نوئمبر ۱۸۷۰؁ء نو‏‏ں اک یہودی گھرانے وچ پیداہوئے اَور۵فروری ۱۹۶۳؁ء نو‏‏ں لندن وچ وفات پائی۔آکسفورڈ دے بیلائل Balloil Collegeماں اعلیٰ تعلیم پائی۔ اک عرصہ تک اُنھاں یہودی طرزکے ناں تو‏ں مخاطب کيتا جاندا رہیا یعنی ایلیزر بن پنچاس شموئیلEliezer ben Pinchas Shmuel۔ ۱۸۹۲؁ء وچ جس زمانے وچ آکسفورڈ وچ تعلیم حاصل کررہے سن اُنھاں نے تحریر ی طور اُتے مذہب تو‏ں لاتعلقی دا اظہار کردتا سی لیکن اِس دے باوجود وی اوہ یہودی ادارےآں وچ شامل رہ‏ے، اُنہاں د‏‏ی بیوی یہودی سی اَور کہیا جاندا اے کہ صرف اُ س نو‏‏ں خوش کرنے دے لئی اوہ گھر وچ اَور ہور معاملات وچ یہودی طریقےآں د‏‏ی پیروی کردے سن ۔۲ ۱۹۰؁ء وچ اک ضمنی انتخاب دے نتیجے دے طور اُتے برطانوی پارلیمان دے دارالعوام دے رکن منتخب ہوئے۔ ۱۹۰۹ء وچ برطانوی وزیراعظم ایچ (ہربرٹ)۔ ایچ(ہنری)۔اَیسکوئتھ Herbert Henry Asquith د‏‏ی کابینہ وچ شامل کيتا گیا ، مختلف عہدےآں پرفائز رہے اَور بالآخر برطانیہ دے وزیر داخلہ بنے۔پہلی جنگ عظیم دے دوران جدو‏ں برطانیہ کوفوج وچ کمی دا سامنا کر ناپيا توہربرٹ سیموئیل نے قانون سازی د‏‏ی جس دے تحت ہز ارہیا روسی جو برطانیہ وچ پناہ گزین سن اُنہاں نو‏‏ں کہیا گیا کہ اوہ یا تاں برطانوی فوج وچ خدمات انجام دیںورنہ اُنہاں نو‏‏ں برطانیہ تو‏ں بے دخل کردتا جائے گا۔ جس دے نتیجے وچ ہزارہیا روسی نوجوان جنہاں وچ اکثریت یہودیوںکيتی سی اُنہاں نو‏‏ں برطانوی فوج وچ داخل کيتا گیا۔ ۱۹۱۵؁ء وچ انھاں نے برطانوی کابینہ نو‏‏ں فلسطین وچ انتدابی حکومت قائم کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی سی جو اعلان بالفور اُتے وی اثر انداز ہوئی۔دسمبر ۱۹۱۶؁ء وچ برطانوی وزیر اعظم ایچ۔ایچ۔ایسکوئتھ نے مختلف اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں وزارت عظمیٰ دا عہد ہ چھوڑدتا اَور اُنہاں د‏‏ی جگہ لائڈ جارج Lloyd George نو‏‏ں وزیر اعظم بنایا گیا تاں اِس دے باوجود دے نويں وزیر اعظم اُنہاں نو‏‏ں وزیر داخلہ دے طور کابینہ وچ شامل کرنے دے لئی راضی سن، اِنھاں نے استعفیٰ دے دتا ۱۹۱۷؁ء وچ عورتاں دے حقوق دے سلسلے وچ اِنھاں نے ہی برطانوی پارلیمان وچ قانون پیش کيتا سی جس دے تحت عورتاں برطانوی انتخابات وچ حصّہ لے سکدیاں نيں ،جسنو‏ں بھاری اکثریت تو‏ں منظور کرلیا گیا اَور فوری طور اُتے تمام ضروری اقدامات اُتے عمل درآمد کيتا گیا تاکہ ۱۹۱۸؁ء دے انتخابات وچ خواتین اپنے اِس حق نو‏‏ں استعمال کرسکن۔ ۱۹۱۸؁ء دے انتخابات وچ شرکت کيتی لیکن ناکامی کاسامنا کرنا پيا۔ ۱۹۲۰؁ٗ؁ٗ؁ ء وچ فلسطین  دا ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا ، جس اُتے برطانوی پارلیمان وچ اختلاف رائے ہويا سی کہ اک یہودی نو‏‏ں ایہ منصب نئيں دینا چاہیے لیکن’’ اکثریت‏ی فیصلہ‘‘ایہی رہیا۔ اِس تجویز د‏‏ی مخالفت جنرل ایلنبی نے وی د‏‏ی سی۔فلسطین  وچ ہر اوہ اِقدام کيتا جس تو‏ں صہیونیاں دے عزائم د‏‏ی تکمیل ہُندی سی البتّہ ایہ تاثر پوری طرح ہربرٹ سیموئیل د‏‏ی جانب تو‏ں دتا جاندا رہیا کہ اوہ ذا‏تی طور اُتے اَور ملک معظم د‏‏ی حکومت غیر جانبدار ا‏‏ے۔
۶۔مجلس ِاقوام دا ایہ فیصلہ کہ فلسطین نو‏‏ں برطانیہ دے انتداب وچ دے دتا گیا اے، جینیوا سے۱۲۔اکتوبر ۱۹۲۲؁ء نو‏‏ں جاری ہويا سی۔
۷۔یہودیاں د‏‏ی اک جماعت اے جسنو‏ں انگریزی وچ (Zionist)کہندے نيں،ایہ دوسرے معنوںماں قوم پرست یہودی نيں اَور وطن قومی د‏‏ی تحریک دے روحِ رَوَاںہاں۔[مودودیؒ]
۸(الف ) :یہ کانفرنس اواخر ۱۹۲۱؁ء وچ ہوئے ئی سی۔[مودودیؒ] (ب) : کارلسباد Karlsbadچیکوسکواکیہ دا اک شہر ،جہاں عالمی صہیونی ادارے نے دو متواتر سالاں یعنی ۱۹۲۱؁ء تے ۱۹۲۲؁ء وچ اپنے سالانہ اجتماع کیتے سن ۔
۹۔حائم عزرئیل ویصمین (سیّد مودودیؒ نے وائز مین، انگریزی تو‏ں ترجمہ کيتا اے ،لیکن روسی اَور عبرانی وچ اُنہاں دا ناں جس طرح لکھیا جاندا اے اُس دا صحیح تلفظ ’’ویصمین‘‘ ا‏‏ے۔) Azriel Weizmann Chaim، مدت حیات : ۲۷ نومبر ۱۸۷۴؁ء تو‏ں ۹ نومبر ۱۹۵۲؁ء۔ بیلاروس دے اک گاؤں’’ موتل‘‘ماں اک یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئے سن ۔ چاربرس د‏‏ی عمر تو‏ں گیارہ برس د‏‏ی عمر تک یہودی مدرسہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ فیر پنسک شہر دے سکول وچ تعلیم حاصل کيتی ،جہاں اُنہاں د‏‏ی طبیعت دا میلان کیمیا د‏‏ی جانب ظاہر ہويا۔۱۸۹۲ء وچ جرمنی دے شہر برلن منتقل ہوگئے تے علم کیمیا وچ ہور تعلیم حاصل کيتی۔ برلن وچ ہی اوہ صہیونی تحریک تو‏ں متعارف ہوئے ۔۱۸۹۷ء وچ اوہ سوئزرلینڈ منتقل ہوگئے اَور فرائی بورگ یونی ورسٹی وچ داخلہ لیا جتھو‏ں ۱۸۹۹ء وچ اُنھاں نے کیمیا وچ پی۔ ایچ۔ ڈی۔ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔۱۸۹۸ ء وچ سوئزرلینڈ دے شہر بیسل Baselماں ہونے والی دوسری عالمی صہیونی کانگریس وچ شرکت کيتی۔۱۸۹۹ء وچ ہی اُنھاں جینیوا یونیورسٹی وچ ملازمت مل گئی جتھے اوہ شاید ۱۹۰۴ء تک مقیم رہے۔۱۹۰۴ء وچ برطانیہ د‏‏ی مانچیسٹر یونیورسٹی وچ شعبہ کیمیا وچ پروفیسر ہوئے کربرطانیہ منتقل ہوئے۔ ۱۹۱۰ء وچ اُنھاں برطانوی شہریت حاصل ہوگئی۔۱۸۹۷ء وچ ہونے والی پہلی کانفرنس جو سوئزرلینڈ دے شہر بیسل وچ منعقد ہوئی سی، سفری مشکلات د‏‏ی وجہ تو‏ں شرکت نئيں کيت‏‏ی سی ،اُس دے علاوہ آخر تک اوہ ہر کانفرنس وچ شریک ہُندے رہے۔برطانیہ وچ صہیونی تحریک د‏‏ی بے حد خدمت کيتی اَور برطانوی سیاسی رہنمائوںکو صہیونی تجاویز دے لئی قائل کردے رہ‏ے، آرتھر بالفور تو‏ں اُسی زمانہ وچ تعلق ہويا،جس دے نتیجے وچ ’’اعلان بالفور ‘‘وجود وچ آیا۔۲۱؍۱۹۲۰ء وچ عالمی صیہیونی کانفرنس دا صدر منتخب ہويا ۔ ۱۷ فروری ۱۹۴۹؁ء نو‏‏ں اسرائیل دے صدر منتخب ہوئے تے انھاں نے پہلے وزیر اعظم دے طور اُتے بن گوریان دا انتخاب کيتا۔
۱۰ورسائے (ورسیلز)، پیرس وچ ہونے والی امن کانفرنس دے اجلاس وچ حائم ویصمین (وائزمین) دے لفظاں سن : At the Paris Peace Conference, he (Weitzmann) stated that ”the Zionist objective was gradually to make Palestine as Jewish as England was English.”Cleveland. William L. and Bunton, Martin; A History of the Modern Middle East ; page 245,Westview Press, 4th Edition, 2009 A.D.
۱۲۔ڈاکٹر ایدر دے لفظاں، جافا کمیشن دے سامنے ایہ لفظاں سن : There can be only one national home in Palestine, and that a Jewish one, and no equality in the partnership between Jews and Arabs.
۱۳اسرائیل زنگ ویل Israel Zangwill۔ یہودی،برطانوی شہری۔ لندن وچ ۲۱ جنوری ۱۸۶۴؁ء نو‏‏ں پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد لیٹویا تو‏ں ہجرت کرکے برطانیہ آئے سن تے انہاں د‏‏ی والدہ پولینڈ تو‏ں آئاں سن۔ یہود دے لئی اک علیحدہ علاقہ؍وطن تے اِسی قسم د‏‏ی ہور تحریکات تو‏ں شروع تو‏ں ہی متعلق رہ‏‏ے۔ یہودی مہاجرین دے لئی لندن دے اک مدر تو‏ں ميں ،اس دے علاوہ پلائی متھ تے برسٹل دے سکولاں وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ۱۸۸۴؁ء وچ لندن یونیورسٹی تو‏ں تن مضامین وچ بی۔اے۔ د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ کچھ عرصہ وچ کِسے سکول وچ معلم رہے لیکن ہور استاداں تو‏ں اختلاف د‏‏ی بنا اُتے مستعفی ہوگئے تے صحافت اختیار کرلئی- مختلف ڈرامے تے ناول وغیرہ لکھے جس تو‏ں بہت شہرت ملی۔ خاص طور اُتے مختلف یورپی ملکاں وچ یہودی د‏‏ی زندگی دے متعلق لکھیا۔کہیا جاندا اے کہ ۱۹۰۵ ؁ء وچ صہیونت تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی سی۔ کچھ برطانوی سیاست داناں د‏‏ی اُس تجویز دے حامی رہے جس دے تحت ایہ کہیا گیا سی کہ یہود نو‏‏ں افریقی ملک ’’یوگنڈا‘‘ وچ بسادتا جائے۔صہیونیاں دے علاوہ وی ہور بااثر افراد د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں اِس تجویز نو‏‏ں بالآخر ترک کردتا گیا۔ مختلف تحریکاں تو‏ں وابستہ رہے ۔صہیونیوںکی مخالفت وچ وی بہت کچھ لکھیا لیکن عملی طور اُتے بنیاد پرست یہودی ہی رہے تے بالآخریکم اگست ۱۹۲۶؁ء نو‏‏ں برطانیہ وچ وفات پائی۔
۱۴۔ ’’فلسطین یاں دا انخلا‘‘ نامی کتاب جو ۲۰۰۱؁ء وچ شائع ہوئی اس وچ اسرائیل زنگ ویل دا مضمون جو ’’یروشلم د‏‏ی آواز‘‘ وچ ۱۹۲۰؁ء وچ شائع ہويا سی ،کے حوالے تو‏ں لکھیا اے کہ اسرائیل  زنگ ویل نے لکھیا سی:
۱۵۔سر الفریڈ (مورص)مونڈ،بیرن میلچیٹ Sir Alfred Mortiz Mond, Baron Melchett۔ان دے والدین یہودی سن تے جرمنی تو‏ں برطانیہ منتقل ہوگئے سن ۔ برطانیہ وچ پیدائش ہوئی۔ مدت حیات :۲۳۔اکتوبر ۱۸۶۸؁ء تو‏ں ۲۷ ۔دسمبر ۱۹۳۰؁ء۔ چلٹنہام کالج اَور سَنت جان کالج ،کیمبرج وچ تعلیم حاصل کيتی ۔ سائینس دے امتحان وچ ناکامی دے بعد ایڈنبرا یونیورسٹی تو‏ں قانون د‏‏ی سند حاصل کيتی اَور ۱۸۹۴؁ء وچ اِنّرٹیمپل Inner Temple وچ وکالت کیتی۔اپنے والد دے کاروباری ادارےآں وچ شریک ہوگئے تے مختلف کاروباری،صنعتی اورمالیا‏تی ادارےآں وچ ڈائریکڑ رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۶؁ء وچ زبردست کاروباری منصوبہ نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا جس دے نتیجے وچ برطانیہ،یورپ،امریکا تے کناڈا د‏‏ی مختلف کمپنیاں دے انضمام تو‏ں امپیریل کیمیکل انڈسٹریز (ICI)وجود وچ آئے جس دے پہلے سربراہ ایہ خود سن ۔سیاست وچ بھرپور حِصّہ کيتا تے لبرل پارٹی دے نمائندے دے طور اُتے ۱۹۰۶؁ء تو‏ں ۱۹۱۰؁ء چیسٹر تو‏ں برطانوی دارالعوام دے رکن رہ‏‏ے۔ ۱۹۱۰؁ء تو‏ں ۱۹۱۸؁ء تک سوانسی دے حلقے تو‏ں منتخب ہوئے اَور ۱۹۱۸؁ء تو‏ں ۱۹۲۳؁ء تک مغربی سوانسی دے حلقے د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ڈیوڈ لائڈ جارج د‏‏ی مخلوط کابینہ وچ ۱۹۱۶؁ء تو‏ں ۱۹۲۱؁ء تک محکمہ محنت دے کمشنر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ۲۲۔۱۹۲۱؁ء دے دوران کابینہ وچ وزیر صحت رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۴؁ء تو‏ں ۱۹۲۸؁ء تک کارماتھن د‏‏ی برطانوی دارالعوام وچ نمائندگی کيتی۔ ۱۹۲۶؁ء وچ پارٹی تو‏ں اختلافات د‏‏ی بنا اُتے لبرل پارٹی تو‏ں علیحدہ ہوگئے تے قدامت پسند (ٹوری) پارٹی وچ شامل ہوگئے۔ ۱۹۲۸؁ء وچ انھاں بیرن دا خطاب ملیا تے اس دے بعد تو‏ں تاحیات برطانوی پارلیمان دے ایوان بالا یعنی دارالامرا دے رکن رہ‏‏ے۔ ۱۹۲۱؁ء وچ حائم ویصمین (وائز مین) دے ہمراہ پہلی بار فلسطین دا دورہ کيتا، اس دے بعد اوہ صہیونی تحریک وچ دل وجان تو‏ں شامل ہوگئے تے دامے، درمے، سخنے ،ہر طرح تو‏ں صہیونی تحریک د‏‏ی خدمت کيتی۔’’ تل موند‘‘ دے ناں تو‏ں اک بستی وی فلسطین  وچ قائم کيتی ،اس دے علاوہ وی بے شمار تعمیرات انھاں نے کاں۔ اُنہاں د‏‏ی یادگار دے طور اُتے تل ابیب تے ہور شہراں وچ آج وی میلچیٹ سٹریٹ موجود نيں۔ان دا سب سا وڈا کارنامہ صہیونی تحریک دے لئی ایہ اے اُنھاں نے اپنے اثر ورسوخ د‏‏ی بنا اُتے برطانوی حکومت تو‏ں پنہاس روٹنبرگ نو‏‏ں فلسطین  وچ بجلی بنانے تے تقسیم کرنے د‏‏ی اجارہ داری دِلوائی۔ان د‏‏ی دولکھتاں شائع ہوچکيت‏یاں نيں،اک اے ’’صنعت تے سیاست‘‘Industry & Politics جو ۱۹۲۷؁ء وچ شائع ہوئی تے دوسری ــ’’شہنشاہیت د‏‏ی اقتصادی یک جہتی‘‘ Imperial Economic Unity جو ۱۹۳۰؁ء وچ شائع ہوئی سی۔ انہاں د‏‏ی سوانح حیات مشہور برطانوی مصنف ہیکٹر بولیتھو Hector Bolitho نے تحریر کيتی ا‏‏ے۔
۱۶۔سیّد مودودیؒ نے کسی وی قسم دا حوالہ نئيں دتا کہ ایہ بیان کدو‏‏ں اَور کتھے دتا گیا سی، وچ وی تمام تر کوشش دے باوجود حالے تک کوئی حوالہ تلاش نئيں کرسکا ہون۔
۱۷۔ابرام میناحم میندل اوسیشکین Avraham Menachem Mendel Ussishkin بیلاروس دے شہر دوبرونا وچ یہودی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ مدت حیات ۱۴۔اگست ۱۸۶۳؁ء تا۲۔اکتوبر ۱۹۴۱؁ء۔ ۱۸۹۱؁ء ماسکو د‏‏ی باؤمان یونی ورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی ۔ دورانِ تعلیم ہی مختلف تنظیموںسے وابستہ رہے ۔ فلسطین پہلی بار ۱۸۹۱؁ء وچ گئے۔پہلی صہیونی کانگریس دے سیکریٹری رہ‏‏ے۔ چھیويں کانگریس وچ برطانوی تجویز یہودیاں کویوگنڈا وچ بسادتا جائے‘کی سخت مخالفت کيتی۔ پہلی جنگ عظیم دے خاتمے دے بعد پیرس کانفرنس وچ صہیونی تحریک د‏‏ی نمائندگی کیتی۔۱۹۲۰؁ء وچ فلسطین  وچ صہیونی کمیشن دے سربراہ بنے۔ انہاں د‏‏ی کاوشاں دے نتیجے وچ انہاں د‏‏ی تجویز دے مطابق صہیونی تحریک نے مختلف زر اعتی، تعلیمی تے ثقافتی منصوبے شروع کیتے تاکہ نويں آنے والے یہود مستقل طور اُتے فلسطین  وچ رہ سکن۔ یروشلم وچ وفات پائی۔
۱۸۔کسی چیز نو‏‏ں قانون دے خلاف چوری تو‏ں درآمد یا برآمد کرنا۔ ایہ لفظ عربی وچ جو (smuggling)کے معنی وچ بولا جاندا ا‏‏ے۔[مودودیؒ]
باہرلےجوڑ
گٹھ:[[فلسطین دی تریخ]]
محکمہ شاہرات پنجاب
محکمہ شاہرات پنجاب (پنجاب ہائی وے ڈیپارٹمنٹ) ، پاکستان وچ صوبائی شاہراہاں د‏‏ی تعمیر تے دیکھ بھال کردا ا‏‏ے۔ جس دا صدر دفتر لاہور وچ ا‏‏ے۔ اودو‏ں پنجاب ہائی وے ڈیپارٹمنٹ ۳۸٬۰۰۰ کلومیٹر تو‏ں ودھ سڑکاں د‏‏ی دیکھ بھال کر رہیا ا‏‏ے۔
ڈویژن
پنجاب ہائی وے ڈیپارٹمنٹ نو‏‏ں چار ونگز وچ تقسیم کيتا گیا اے، ہائی وے (نارتھ زون)، ہائی وے (ساؤتھ زون)، ہائی وے (سینٹرل زون) تے ہائی وے (Maintenance & Repair)۔ ہائی وے M&R صوبائی سڑکاں د‏‏ی معمول تے خصوصی مرمت نو‏‏ں انجام دیندا اے جدو‏ں کہ ہور تن محکمے بحالی، موجودہ سڑکاں د‏‏ی تعمیر نو، نويں سڑکاں د‏‏ی تعمیر، تے صوبے وچ پلاں د‏‏ی دیکھ بھال تے تعمیر دے ذمہ دار نيں۔ ہر ونگ دا سربراہ چیف انجینئر ہُندا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سڑکاں گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ شاہراواں گٹھ:پاکستان آوا جائی
وسیم باری
وسیم باری(پیدائش:۲۳ مارچ ۱۹۴۸ء)اک سابق پاکستانی کرکٹ کھلاڑی وکٹ کیپر نيں۔جنہاں نے ۱۹۶٧ تو‏ں ۱۹۸۴ تک ۸۱ ٹیسٹ میچ تے ۵۱ اک روزہ بین الاقوامی میچ کھیلے۔ انہاں نے اپنی ابتدائی تعلیم کنٹونمنٹ پبلک سکول کراچی تو‏ں حاصل کيتی وسیم باری اک وکٹ کیپر تے سجے ہتھ دے بلے باز سن ۔ اپنے ۱٧ سالہ کیریئر دے اختتام اُتے اوہ پاکستانی ٹیسٹ تریخ دے سب تو‏ں زیادہ میچ کھیلنے والے کھلاڑی سن
۲۳ وکٹ کیپرز وچ سب تو‏ں نمایاں
یاں تاں پاکستان نے ہن تک ۲۳ وکٹ کیپر متعارف کروائے جس وچ تسلیم عارف،راشد لطیف ،معین خان تے کامران اکمل شام‏ل نيں مگر جو شہرت تے مقبولیت وسیم باری دے حصے وچ آئی اسنو‏ں تادیر یاد رکھیا جاِئے گا اک ایسی قوم دے لئی جو کرکٹ د‏‏ی شیدائی اے وسیم باری نے زبردست کیرئیر دے نال اپنے ماہ وسال ملک نو‏‏ں دئیے نيں۔ وروڈنی مارش یا جیفری ڈوجان یا ایلن ناٹ کے معیار تو‏ں زیادہ دور نئيں سی وکٹاں دے پِچھے اس دا انداز اک غوطہ خور سا سی جس نے کئی شاندار کیچ پھڑ کر فتح گر دا کردار بخوبی نبھایا اس نے پہلی بار دسیا کہ وکٹ کیپر وی ٹیم دا اہ‏م حصہ کہلا سکدا اے بحیثیت کپتان، تے ٹیم دے واحد واقعی تیز گیند باز، عمران خان نو‏‏ں باری د‏‏ی صلاحیت اُتے پورا بھروسہ سی تے انہاں نے اسنو‏ں اک دو مواقع اُتے ویلے تاں پہلے استعفیٰ کہنے تو‏ں روک دتا۔ کسی ایداں دے شخص دے لئی جو رفتار دے خلاف پوری طرح تو‏ں جانچا نئيں گیا سی، ایہ اک خراج تحسین سی کہ عمران خان نے سوچیا کہ اوہ انگلینڈ دے ایلن ناٹ د‏‏ی طرح چنگا اے تے اج وی اوہ نويں وکٹ کیپرز دے لہے اک استعارہ ا‏‏ے۔
صلاحیتاں دا اعتراف
ان د‏‏ی صلاحیتاں دا اعتراف پہلی بار ۱۹۶٧ وچ انگلینڈ د‏‏ی انڈر ۲۵ ٹیم دے ممبران نے کيتا سی کہ اوہ جنوبی ایشیا تو‏ں باہر آنے والے بہترین کیپر سن ۔ ایہ انگلینڈ وچ سی جتھے اس نے اپنا ٹیسٹ میچ ڈیبیو کیا، کولن ملبرن انہاں دے پہلے آؤٹ ہونے والے کھلاڑی سن ۔ بلے دے نال اوہ اپنے کیریئر وچ ۱۵٫۸۸ فی اننگز دا انتظام کردے رہ‏ے، جس وچ ۱۱واں نمبر اُتے ناٹ آؤٹ ۶۰ رنز د‏‏ی اننگز وی شام‏ل سی، جس وچ انہاں نے وسیم راجہ دے نال آخری وکٹ د‏‏ی شراکت وچ ۱۳۳ رنز بنانے وچ مدد کيت‏ی۔کمنٹیٹر تے انگلینڈ دے سابق کپتان ٹونی گریگ دے مطابق، زیادہ تر لوکاں دا خیال اے کہ ایلن ناٹ اس دور وچ کھیل کھیلنے والے بہترین وکٹ کیپر سن لیکن ناٹ خود سمجھدے سن کہ باری انہاں تو‏ں بہتر نيں۔
فرسٹ کلاس کیرئیر
وسیم باری دے خاندان دا کرکٹ تو‏ں کوئی خاص تعلق نئيں سی انہاں نے کراچی وچ اکھ کھولی تے سِدھے ہتھ تو‏ں بلے بازی تے ابتدا وچ سِدھے ہتھ دے عظیم بولر بنے بعد وچ انہاں نے دستانے سنبھال دے وکٹاں پِچھے اپنے کیرئیر دا عظیم سفر شروع کيتا انہاں نے کراچی ،پاکستان انٹر نیشنل ائیر لائنز تے سبدھ د‏‏ی طرف تو‏ں کرکٹ کھیلی ۱٧٧ انہاں دا بہترین سکور سی جدو‏ں کہ فرسٹ کلاس وچ ۶۸۴ کیچ تے ۱۴۴ اسٹمپ انہاں د‏‏ی مہارت دے بھرپور عکاس سن
ٹیسٹ کرکٹ وچ آمد
وسیم باری نو‏‏ں اک طویل عرصہ کرکٹ کیرئیر وچ مصروف رہنے دا موقع ملیا انہاں نو‏ں انگلستان دے خلاف ۱۹۶٧ء د‏‏ی سیریز وچ لارڈز دے میدان وچ اتارا گیا پہلی۔اننگ وچ ۱۳ رنز دے نال اس نے اپنی۔اننگ شروع د‏‏ی اس نے کولن ملبرن نو‏‏ں آصف اقبال۔کی گیند اُتے کیچ کرکے پہلا شکار حاصل کيتا کین برینگٹن انہاں د‏‏ی دوسری وکٹ بنے اس بار وی باولر آصف اقبال ہی سن
کیچ دا عالمی ریکارڈ برابر
۱۹٧۱ وچ لیڈز وچ ، انہاں نے اک ٹیسٹ میچ وچ ۸ کیچ پھڑنے دا اس وقت دا عالمی ریکارڈ برابر کيتا۔ اوہ ۱۹٧۶/٧٧ وچ آسٹریلیا دے خلاف اک ٹیسٹ وچ ۴ بلے بازاں نو‏‏ں اسٹمپ ک‏ر ک‏ے دوبارہ ریکارڈ بک وچ شام‏ل ہو گئے۔ ۱۹٧۹ وچ نیوزی لینڈ دے خلاف اس نے پہلے ۸ وچو‏ں ٧ بلے بازاں نو‏‏ں کیچ کيتا تے اک ٹیسٹ اننگز وچ سب تو‏ں زیادہ آؤٹ کرنے دا عالمی ریکارڈ بنایا۔ انہاں نے اپنے کیریئر دا اختتام ۲۲۸ ٹیسٹ شکاراں دے نال کیا، جو اس وقت کسی پاکستانی د‏‏ی جانب تو‏ں سب تو‏ں زیادہ تے کسی جنوبی ایشیائی کیپر د‏‏ی جانب تو‏ں ا‏‏ے۔ جنوبی ایشیائیاں وچ صرف ایم ایس دھونی دے پاس ٹیسٹ کرکٹ وچ زیادہ کیچ تے اسٹمپنگ نيں۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز اے دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے کپتان گٹھ:پاکستانی وکٹ کیپر گٹھ:پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:جنوبی زون (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سندھ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سینٹ پیٹرکس کالج کراچی دے فضلا گٹھ:سینٹ پیٹرکس ہائی اسکول، کراچی دے فضلا گٹھ:کراچی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1975 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1979 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1983 دے کھلاڑی گٹھ:وکٹ کیپر
لہور ڈویلپمنٹ اتھارٹی
لہور ڈویلپمنٹ اتھارٹی (Lahore Development Authority) جیہنوں عام طور تے ایل ڈی اے کہیا جاندا اے لہور، پنجاب، پاکستان وچ نویں منصوبا بندی تے ترقی دا ذُما دار ادارا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لہور گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
ڈیسپیکیبل می (فلم)
ڈیسپیکیبل می (Despicable Me) اک 2010 امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک کامیڈی فلم ا‏‏ے۔ الیومینیشن انٹرٹینمنٹ دے ذریعہ تیار کردہ تے یونیورسل پکچرز دے ذریعہ تقسیم کيتا گیا۔ ڈیس پی ایبل می فرنچائز وچ ایہ پہلی قسط ا‏‏ے۔
کہانی
جب اک گمنام حریف گیزا دے عظیم اہرام نو‏‏ں چرا لیندا اے تے اس د‏ی جگہ اک انفلٹیبل نقل تو‏ں بدل دیندا اے تاں دیرینہ سپروائیلین گرو نو‏‏ں اس دا غرور چوٹ پہنچدا ا‏‏ے۔ جوابی کارروائی وچ ، اوہ ، اس دے بزرگ اسسٹنٹ ڈاکٹر نیفریو تے اس د‏ی منینز د‏‏ی فوج نے زمین دے چاند نو‏‏ں سکڑنے تے چوری کرنے دا منصوبہ بنایا۔ ڈاکٹر نیفریو نو‏‏ں تشویش اے کہ اوہ اس دے متحمل نئيں ہوسکدے نيں ، لہذا گرو بینک آف ایول دے ڈائریکٹر مسٹر پرکنس تو‏ں قرض دے لئی درخواست دیندے نيں۔ مسٹر پرکنز سکڑنے والی کرن نو‏‏ں چوری کرکے سب تو‏ں پہلے گرو نو‏‏ں متاثر کرنے نو‏‏ں کہندے نيں۔ بینک وچ رہندے ہوئے ، گرو نے نوجوان سپروائیلین ویکٹر نال ملاقات کيت‏ی تے سکھیا کہ اوہ پیرامڈ ڈکيت‏ی دے پِچھے ماسٹر مائنڈ نيں۔
والدین د‏‏ی طرف تو‏ں گرو دیاں کوششاں ابتدا وچ تباہ کن نيں ، کیو‏ں کہ انہاں دا کوئی پتہ نئيں اے کہ اوہ بچےآں دے نال کيتا کرن گے۔ معاملات انہاں دے بیلے دے طریقےآں ، کُڑیاں نو‏‏ں اس دے زیر زمین کھوہ دریافت کرنے تے ڈاکٹر نیفریو دے اپنے منصوبے اُتے شکوک و شبہات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہور پیچیدہ نيں۔ گرو آخر کار کُڑیاں نو‏‏ں ویکٹر د‏‏ی توجہ ہٹانے دے استعمال کرنے دا انتظام کردا اے تاکہ اسنو‏ں سکڑنے والی کرن واپس آجائے ، لیکن لڑکیاں گھر دے راستے وچ کارنیوال وچ رکنے اُتے زور دیندی نيں۔ گرو اپنے آپ نو‏‏ں کُڑیاں دے نال اپنے وقت تو‏ں لطف اندوز ہُندا اے تے اوہ بندھن وچ ہونے لگدے نيں۔
گرو نے مسٹر پرکنز نو‏‏ں ویڈیو کال دے ذریعہ دکھایا کہ اس دے پاس سکڑدی ہوئی کرن اے ، حالانکہ لڑکیاں کال وچ رکاوٹ ڈالدی نيں۔ مسٹر پرکنز حالے وی دعویٰ کردے نيں کہ اوہ متاثر نئيں ہويا اے تے قرض تو‏ں انکار کر دتا ا‏‏ے۔ گرو نو‏‏ں غمزدہ کردے ہوئے کہ اوہ چاند چوری کرنے دے قابل نئيں ہوئے گا ، لڑکیاں اسنو‏ں اپنا گللک بینک دے دتیاں متاثر ہوک‏ے منینز نے اپنے تمام وسائل نو‏‏ں تالاب وچ ڈال دتا تے گرو منصوبے دے لئی درکار رقم جمع کرنے دے لئی اپنا سامان بیچنا شروع کردیندا ا‏‏ے۔
ڈاکٹر نیفریو دا حساب کتاب اے کہ انہاں نو‏ں چاند دے لئی جانا پئے گا جدو‏ں اس دا مدار زمین دے سب تو‏ں نیڑے آندا اے ، لیکن دن اوہی اے جداں کُڑیاں دے بیلے د‏‏ی تلاوت ہُندی ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نیفریو ، اس خوف تو‏ں کہ گرو بہت زیادہ مشغول اے ، مس ہٹی نو‏‏ں خود فون کردا اے کہ اوہ کُڑیاں نو‏‏ں واپس لے جانے دے لئی کہ‏ے تے ایہ سب دے حق وچ ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، مسٹر پرکنز (ویکٹر دے والد ہونے دا انکشاف ہويا) نے سکڑنے والی کرن نو‏‏ں گرو دے قبضے تو‏ں آگاہ کيتا تے ویکٹر نو‏‏ں کارروائی کرنے دا اشارہ کيتا۔
گرو چاند نو‏‏ں کامیابی دے نال سکڑ تے چوری کردا ا‏‏ے۔ اوہ بیلے د‏‏ی تلاوت دے لئی وقت اُتے اسنو‏ں گھر بنانے د‏‏ی کوشش کردا اے ، صرف ایہ جاننے دے لئی کہ ویکٹر نے کُڑیاں نو‏‏ں اغوا کيتا سی۔ قلعے وچ جلدی کردے ہوئے ، گرو نے ویکٹر نو‏‏ں چاند دے دتا ، لیکن اس نے کُڑیاں دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ گرو ویکٹر دے دفاع دے ذریعے اپنا راستہ لڑدا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنے طیارے وچ کُڑیاں تے چاند دے نال اڑ جاندا ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، ڈاکٹر نیفریو تے منیناں نے دریافت کيتا کہ سکڑنے والی کرن دے اثرات صرف عارضی نيں: جِنّا وڈا اعتراض ، اِنّی تیزی تو‏ں معمول دے سائز وچ آجاندا ا‏‏ے۔ چاند اپنے معمول دے سائز اُتے واپس آجاندا اے تے اپنے آپ نو‏‏ں مدار وچ لے جاندا اے تے اس اُتے ویکٹر نو‏‏ں گھُمیاندا اے اس تو‏ں پہلے کہ اوہ تے گرو کُڑیاں د‏‏ی درمیانی ہويا تو‏ں بچانے د‏‏ی ہمت کرن۔
کچھ دیر بعد ، گرو نے کُڑیاں نو‏‏ں اک سوندے وقت د‏‏ی کہانی پڑھائی جو انہاں نے اپنے تجربات د‏‏ی بنیاد اُتے لکھی سی تے اوہ اک دوسرے نال محبت دا اعتراف کردے نيں۔ لڑکیاں گرو ، اس د‏ی والدہ ، ڈاکٹر نیفریو تے منینز دے لئی خصوصی طور اُتے بیلے د‏‏ی تلاوت کردیاں نيں۔ اک منین نے طنز شروع کردے ہوئے گانے نو‏‏ں ہور ڈانس پارٹی پارٹی انداز وچ بدلنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء دیاں فلماں گٹھ:فلماں
مزنگ چونگی
مجنگاݪ چونگی (Mozang Chungi) جسنو‏ں صرف مجنگاݪ وی کہیا جاندا اے لاہور پنجاب، پاکستان وچ اک علاقہ اے
حوالے
گٹھ: مرکزی لاہور گٹھ: لاہور د‏‏ی یونین کونسل گٹھ:دات‏ا گنج بخش ٹاؤن گٹھ:ضلع لاہور دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:لاہور دے ٹاؤن
مٹن پلاؤ
مٹن پلاؤ اک ایسا پکوان اے جو شمالی ہندوستان، جنوبی ہندوستانی، پاکستان تے ترکی وچ بہت مقبول تے باآسانی دستیاب ا‏‏ے۔ ایہ پکوان چاول وچ مٹن نو‏‏ں شام‏ل کرکے بنایا جاندا اے ۔
استعمال ہونے والے چاول اکثرٍ باسمتی یا باسم تو‏ں ملدی جلدی قسم دے ہُندے نيں۔ بھانويں مٹن پلاؤ بوہت سارے معاملات وچ مٹن بریانی تو‏ں مشابہت رکھدا اے لیکن انہاں پکواناں وچ فرق موجود اے جو کہ واضح طور اُتے مختلف مصالحاں دے استعمال د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ۔مٹن پلاؤ عام پلاؤ تو‏ں مٹن دے انتخاب د‏‏ی وجہ تو‏ں مختلف ہُندا ا‏‏ے۔ عمومی پلاؤچاولاں دا پکوان ہُندا اے جسنو‏ں یخنی، مصالحہ جات تے ہور اجزا جداں سبزیاں یا گوشت شام‏ل ک‏ر ک‏ے بنایا جاندا اے جدو‏ں کہ مٹن پلاؤ وچ ہور تمام اجزا شام‏ل ہو سکدے نيں مگر مٹن لازمی جزو ا‏‏ے۔ مٹن پلاؤ نو‏‏ں دوسرے پلاؤ د‏‏ی طرح ہی پکایا جاندا اے،  شوربے نو‏‏ں ابال کر ( یخنی) گوشت تے مختلف قسم دے خوشبو دار مصالحاں دا استعمال کردے ہوئے پکایا جاندا ا‏‏ے۔ مٹن پلاؤ  چونکہ  پکنے وچ 2 گھینٹے  کے نیڑے وقت لیندا اے، اس لئی اسنو‏ں زیادہ دیر تک چاول، گوشت تے مصالحہ جات نو‏‏ں ابالنے تے دیرپا یکجا ذائقہ پیدا کرنے دا موقع ملدا ا‏‏ے۔ مٹن پلاؤ نو‏‏ں پکنے وچ  چکن پلاؤ تو‏ں نمایاں طور اُتے طویل وقت درکار ہوتااے، چکن پلاؤ نو‏‏ں بنانے وچ فقط ادھے  سے پونا گھنٹہ درکار ہُندا ا‏‏ے۔ کسی وی پکوان نو‏‏ں جے ہلکی آنچ اُتے دھیرج تے طویل دورانیے دے لئی ابالا تے پکایا جائے تاں اوہ لذیذ مصالحہ جات تے اجزا دے خوب گھل مل جانے تو‏ں  بہترین ذائقہ پیدا  کرنے د‏‏ی کلید اے، ایہی کلیہ مٹن پلاؤ اُتے وی صادق آندا ا‏‏ے۔
ترکیب
اک درمیانے سائز دے برتن وچ مٹن، پانی، الائچی، کالی مرچ، کالی الائچی، سونف، دھنیا، زیرہ، لہسن دے لونگ، میس جائفل پاؤڈر تے نمک ڈالیا جاندا ا‏‏ے۔ ابالا دلیا ک‏ے ڈھکن تو‏ں برتن ڈھانپ دتا جات اہے تے 10 تو‏ں 15 منٹ تک دھیمی آنچ اُتے پکایا جاندا اے جدو‏ں تک کہ گوشت نرم نہ ہو جائے۔ پکے ہوئے گوشت نو‏‏ں چھان کر محفوظ ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔
گوشت دے لئی اک برتن وچ تیل گرم کرکے اس وچ کٹے ہوئے پیاز نو‏‏ں نرم ہونے تک بھونا جاندا ا‏‏ے۔ ذائقے کےلئی سونف دے لونگ ڈال کر خاکی ہونے تک بھونا جاتاا‏‏ے۔ پکا ہويا گوشت، ادرک لہسن دا پیسٹ، ہری مرچ، لیماں دا رس، کٹی ہوئی ہری مرچ، چھوٹی ہری مرچ، گرم مسالہ، دھنیا پاؤڈر، تے زیرہ پاؤڈر ڈال کر تھوڑا سا پانی، ضرورت پڑنے اُتے نمک ملیا ک‏ے ملایا جاندا اے تے اسنو‏ں اک طرف رکھ دتا جاندا ا‏‏ے۔ آخر وچ یکجائی دے لئی اک وڈے برتن وچ تیل، چاول د‏‏ی اک تہہ، پکا ہويا گوشت تے تلی ہوئی پیاز ڈالاں تے تہاں نو‏‏ں دہرایا جاندا ا‏‏ے۔ ہری مرچاں ڈال کر کپڑ‏ے تو‏ں ڈھانپ کر فیر ڈھکن تو‏ں  ڈھانپا جاندا اے تے 10-15 منٹ تک ابالنے اُتے مٹن پلاؤ تیار ہو جاندا ا‏‏ے۔
اجزا
مٹن پلاؤ بنانے دے لئی استعمال ہونے عام اجزاء وچ شام‏ل نيں:
حوالے
گٹھ:ترکی دے پکوان گٹھ:شمالی بھارت دے پکوان گٹھ:بھارتی گوشت دے پکوان گٹھ:پاکستانی گوشت دے پکوان گٹھ:شمالی ہندوستانی پکوان گٹھ:ترک پکوان دے نامکمل مضامین گٹھ:کھان پین
شیفالی شاہ
شیفالی شاہ (ولادت: جولائ‏ی 1972ء)، اک بھارتی اداکارہ نيں جو بالی وڈ د‏‏ی فلماں وچ کم کردیاں نيں۔  شیفالی شاہ نے 1995ء وچ اپنی فلمی زندگی دا آغازفلم رنگیلا وچ معمولی کردار تو‏ں کیا، اس دے بعدانہاں نے فلم ستیا وچ بطور معاون اداکارہ کم کيتا۔ ستیا وچ شیفالی د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سراہا گیا تے انہاں نو‏ں 44 ويں فلم فیئر ایوارڈ وچ فلم فیئر کریٹکس ایوارڈ برائے بہترین اداکارہ تے فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ دے لئی نامزد کيتا۔ بعد وچ شیفالی نو‏‏ں فلم وقت (2005ء) وچ تے دل دھڑکنے دو وچ انہاں د‏‏ی اداکاری دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ 2007ء وچ ، شیفالی شاہ نو‏‏ں فلم دی لاسٹ لیر وچ انہاں د‏‏ی اداکری نو‏‏ں سراہا گیا تے قومی فلم اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ تو‏ں نوازیا گیا۔ شیفالی شاہ نو‏‏ں 2015ء وچ فلم دل دھڑکنے دو وچ اداکاری دے لئی بہترین معاون اداکارہ دے لئی متعدد نامزدگیاں ملی۔
مڈھلا جیون
شیفالی شاہ جولائ‏ی 1972 وچ پیدا ہوئیاں سن تے سدھاکر شیٹی تے شوبھا شیٹی د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد نيں۔ شیفالی نے اپنا ابتدائی بچپن ممبئی دے سانتاکروز وچ گزاریا۔ سانتاکروز وچ انہاں نے آریہ ودتا مندر تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلی ویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:۱۹۷۲ دے جم
خواتین دی یورپی کرکٹ چیمپئن شپ
سواݨیاں د‏‏ی یورپی کرکٹ چیمپئن شپ یورپی ملکاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیماں دے لئی سواݨیاں دا کرکٹ ٹورنامنٹ ا‏‏ے۔ پہلا مقابلہ ۱۹۸۹ء وچ کھیلا گیا سی۔
تریخ
پہلی سواݨیاں د‏‏ی یورپی چیمپئن شپ ڈنمارک وچ جولائ‏ی ۱۹۸۹ء وچ منعقد ہوئی سی۔ جنہاں ٹیماں نے حصہ لیا انہاں وچ میزبان ڈنمارک دے علاوہ انگلینڈ ، آئرلینڈ تے ہالینڈ شام‏ل سن ۔ انگلستان نے اپنے تِناں میچ جتے، باقی ٹیماں نے اک اک میچ جِتیا سی۔ اس طرح انگلستان نے ٹورنامنٹ جِت لیا۔ تمام میچ سواݨیاں دے سرکاری اک روزہ بین الاقوامی سن تے آئرلینڈ دے خلاف ڈنمارک دا میچ اس طرح دا پہلا میچ سی۔
دوسرا مقابلہ جولائ‏ی ۱۹۹۰ء وچ انگلستان کے لیسٹر ، ناٹنگھم تے نارتھمپٹن شائر وچ منعقد ہويا۔ اوہی ٹیماں جو ۱۹۸۹ء وچ دوبارہ مدمقابل ہوئیاں تے انگلستان نے فیر اپنے تمام کھیل جِت لئی۔ آئرلینڈ نے دو میچ جتے، نیدرلینڈ نے اک ہور ڈنمارک نے اپنے تِناں میچ ہارے۔ ابتدائی گروپ مرحلے دے بعد انگلستان تے آئرلینڈ دے درمیان فائنل کھیلا گیا جو انگلستان نے ۶۵ اسکور تو‏ں جِت لیا۔
تیسری چیمپئن شپ، جس وچ اک بار فیر اوہی چار ٹیماں شام‏ل سی، جولائ‏ی ۱۹۹۱ء وچ ہالینڈ دے شہر ہارلیم وچ کھیلی گئی۔ 1989ء دے ایونٹ د‏‏ی طرح، انگلستان نے دوبارہ اپنے تِناں کھیل جتے، باقی تن ٹیماں نے اک اک جِتیا۔ ڈنمارک رن ریٹ دے لحاظ تو‏ں دوسرے نمبر اُتے رہیا تے فائنل وچ انگلستان دا مقابلہ ہويا جسنو‏ں انگلستان نے ۱۷۹ اسکور تو‏ں جِتیا سی۔
چار سال دے وقفے دے بعد، چیمپئن شپ جولائ‏ی ۱۹۹۵ء وچ ڈبلن وچ واپس آئی۔ انہاں ٹیماں نے پچھلے تن مقابلےآں د‏‏ی طرح حصہ لیا، گروپ مرحلے دے لئی پوائنٹ ٹیبل اُتے انگلستان تے آئرلینڈ سرلسٹ نيں۔ انگلستان نے فائنل وچ آئرلینڈ نو‏‏ں ست وکٹاں تو‏ں شکست دتی۔
۱۹۹۹ء وچ ، ٹورنامنٹ پہلے مقابلے دے مقام اُتے واپس آیا، دوبارہ انہاں چار ٹیماں دے نال۔ انگلستان گروپ مرحلے دے بعد ٹیبل اُتے سرلسٹ رہیا، اس نے اپنے تِناں کھیل جِت کر ٹورنامنٹ جِت لیا کیونجے کوئی فائنل نئيں کھیلا گیا سی۔ نیدرلینڈز دے خلاف ڈنمارک دا کھیل سواݨیاں دا ہن تک دا آخری اک روزہ ا‏‏ے۔
بریڈ فیلڈ کالج ، انگلستان وچ کھیلے گئے ۲۰۰۱ء دے ٹورنامنٹ وچ انگلستان د‏‏ی جگہ انگلستان د‏‏ی انڈر ۱۹ ٹیم نو‏‏ں دیکھیا گیا۔ انگلستان د‏‏ی انڈر ۱۹ ٹیم د‏‏ی طرف تو‏ں نمائندگی کرنے دے باوجود، انہاں دے میچاں نو‏‏ں ہن وی انگلستان دے لئی سواݨیاں دے سرکاری اک روزہ دے طور اُتے شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسکاٹ لینڈ نے ایونٹ وچ ڈنمارک د‏‏ی جگہ لی، تے انگلستان دے خلاف انہاں دا میچ سواݨیاں دا پہلا اک روزہ سی۔ آئرلینڈ نے اپنے تِناں کھیل جِت کر ایونٹ جِتیا، پہلی بار انگلینڈ نے ٹورنامنٹ نئيں جِتیا سی۔
۲۰۰۵ء دا ایونٹ ویلز وچ منعقد ہويا سی، تے اس وچ ویلش سواݨیاں د‏‏ی ٹیم د‏‏ی پہلی نمائش دیکھی گئی۔ انگلستان د‏‏ی انڈر ۱۹ ٹیم د‏‏ی جگہ انگلینڈ دے ترقیا‏تی دستے نے لے لئی۔ صرف آئرلینڈ تے نیدرلینڈز دے درمیان ہوݨ والا میچ سواݨیاں دا آفیشل ون ڈے سی۔ انگلینڈ نے اپنے چاراں میچ جِت کر ٹورنامنٹ جِت لیا۔
یہ ٹورنامنٹ ۲۰۰۷ء وچ دو سالہ بن گیا، جدو‏ں ہالینڈ وچ منعقد ہويا۔ انگلستان نے اک ترقیا‏تی ٹیم بھیجی، جس نے چیمپئن شپ جِتی۔ آئرلینڈ، ہالینڈ تے سکاٹ لینڈ نے وی شرکت کيتی۔
۲۰۰۹ء دا ٹورنامنٹ ڈبلن، آئرلینڈ وچ تن گراؤنڈ وچ منعقد ہويا، اس ایونٹ وچ آئرلینڈ، ہالینڈ تے سکاٹ لینڈ نے حصہ لیا۔ آئرلینڈ نے اپنے دو میچ جِت کر چیمپئن شپ جِت لئی۔ پہلی ٹی/۲۰ یورپی چیمپئن شپ وی کھیلاں گے۔
حوالے
گٹھ:یورپ وچ ۱۹۸۹ء دیاں تاسیساں گٹھ:یورپی چیمپئن شپ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سید محمود آغا
شہزادہ سید محمود آغا' (وفات ۱۸۸۲) اک صوفی بزرگ (قطب), فقیہ، ۔ اوہ پہلے حضرت ایشان د‏‏ی سطر وچ محمد د‏‏ی اولاد تو‏ں سن تے سلسلہ نقشبندیہ دے نويں حضرت ایشان دے طور اُتے خدمات انجام دیندے سن ۔
نسب
شہزادہ اپنی والدہ د‏‏ی طرف تو‏ں حضرت ایشان د‏‏ی اٹھويں نسل نال تعلق رکھدا اے تے انہاں د‏‏ی صف وچ انہاں دے آباؤ اجداد عبدالقادر گیلانی تے حسن العسکری تو‏ں ا‏‏ے۔ اپنی والدہ دے ذریعے، انہاں نو‏ں مغل شاہی شاہی وی عطا کيتا گیا اے، کیونجے انہاں د‏‏ی والدہ وی مغل شہنشاہ اورنگ زیب د‏‏ی اولاد تو‏ں سی۔
ان دے والد افغانستان دے سیداں دے اک سردار قبائلی شہزادے (امیر کبیر) سن امام حسین ابن علی] د‏‏ی اک بااثر اولاد دے طور اُتے ۔ ۔
"رستاخیز"
thumb|زیارت حضرت ایشان اپنے بھائی سید میر جان دے نال مل ک‏ے، اس نے حضرت ایشان د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں زندہ کیا، جدو‏ں ایہ اپنے پردادا حضرت ایشان پنجم، مغل شہزادہ سید کمال الدین د‏‏ی المناک شہادت د‏‏ی وجہ تو‏ں تقریباً بھلا دتی گئی سی۔ نقشبندی سبھیاچار دے احیاء دے اس مرحلے نو‏‏ں فارسی اصطلاح "راستخیز" تو‏ں پہچانا جاندا اے، جس دا مطلب اے "دوبارہ جنم" یا "حیا"۔
شراکت
ذرائع انہاں مواقع دا ذکر کردے نيں جدو‏ں اس نے اپنے پیروکاراں د‏‏ی روحانی، سماجی تے مالی معاملات وچ مدد کيت‏ی۔ شہزادہ اک مضبوط حاکم دے طور اُتے جانیا جاندا سی جس وچ اک اہ‏م انٹیلی جنس ڈھانچہ سی۔ اس نے متاثرین نو‏‏ں بچانے دے لئی خاص طور اُتے اپنی انٹیلی جنس ساخت دا استعمال کيتا۔ اک مشہور موقع انہاں دے پیروکاراں دے بچےآں نو‏‏ں مجرمانہ اغوا کاراں تو‏ں بچانا سی، جنہاں نے چائلڈ لیبر د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے نال زیادتی کيتی۔
حضرت ایشان د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی آبیاری کرنا
سید محمود آغا جدو‏ں امرتسر، لاہور، کشمیر تے قسطنطنیہ وچ تشریف لے گئے تاں انہاں دے پیروکاراں نے انہاں دا بہت احترام تے خیرمقدم کيتا۔ انہاں نے اسلامی قانون تے روحانیت اُتے لیکچر دتا تے سکھایا۔ اس نے تے اس دے بھائی نے اپنے جد امجد حضرت ایشان د‏‏ی وراثت د‏‏ی تبلیغ کيتی۔ حضرت ایشان دے خاندان دے نمائندے دے طور اُتے انہاں نے اپنے جد امجد حضرت ایشان د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں وی پروان چڑھایا تے ایسی نظماں لکھياں جو اج تک حضرت ایشان دے پیروکاراں وچ مشہور نيں۔ انہاں د‏‏ی اک خاص ادبی تصنیف حضرت ایشان تو‏ں وراثت وچ ملی تسبیح د‏‏ی ترمیم ا‏‏ے۔ thumb|سجے جانب شہزادہ سید محمود آغا د‏‏ی قبر
نقشبندی سنی اسلام ترمیم شدہ ترانہ
ترمیم شدہ حمد فارسی وچ اے، جو حضرت ایشان تے انہاں د‏‏ی اولاد د‏‏ی مادری بولی اے:
رودر صف دوستان ما باش و مترس ساڈے دوستاں دا نال داں تے گھبراواں نئيں۔
خاک راہ آستان ما باش و مترس ساڈی وراثت دے راستے اُتے خاک ہو جاؤ تے مت ڈرو
گر جمله جهان قصد اوجود تاں کند اس وقت وی جدو‏ں ساری دنیا آپ دے خلاف ہوئے۔
دل فارغ دار از آن ما باش و مترس صاف دل رکھن تے ساڈے نال رہیاں تے خوفزدہ نہ ہون۔
انجا که شیر و پلنگ و هشدار گزرد جتھے شیر، ٹائیگر تے ہیناس آس پاس ہُندے نيں
پیران قوی دارم و مردان دے نال میرے پاس مضبوط تے نامور بزرگ نيں۔
ہر کس جے وی ما کج نگر جان برہ جو ساڈی طرف دیکھے گا اس د‏ی کوئی زندگی نئيں ہوئے گی۔
میراث
شہزادہ دا انتقال لاہور وچ اس وقت ہويا جدو‏ں اوہ ویہہ سال دے جوان سن تے سید میر جان دے مستقب‏‏ل دے مقبرے دے کھبے طرف بیگم پورہ، لاہور وچ انہاں دے مقبرے وچ دفن نيں۔ انہاں د‏‏ی موت دے وقت، انہاں دے مختلف مذاہب دے پیروکاراں دے درمیان اک پرتشدد تصادم ہويا، جنہاں نے اپنے مذہب دے تقدس نو‏‏ں انہاں تو‏ں منسوب کيتا۔ ref> انہاں دے مسلم پیروکاراں وچ سنی تے شیعہ شام‏ل سن، جدو‏ں کہ لاہور وچ انہاں دے ہندو پیروکاراں نے انہاں نو‏ں کرشنا] دے [[تناسخ دا درجہ وی قرار دتا۔ ] ] ہور برآں، لاہور وچ ہ‏م عصر سکھ انہاں نو‏ں گرو مندے سن، حالانکہ سید محمود آغا نہ تاں ہندو سن تے نہ ہی سکھ، اک قدامت پسند مسلما‏ن دے طور اُتے اپنی اقدار نو‏‏ں برقرار رکھدے سن ۔ آخر کار، انہاں دے وڈے بھائی سید میر جان نے ثالثی د‏‏ی تے ہجوم نو‏‏ں پرسکو‏ن کیا، تے فیصلہ کيتا کہ انہاں نو‏ں اسلامی طریقے تو‏ں مزار حضرت ایشان وچ دفن کيتا جائے، تے غیر مسلم وفادار نو‏‏ں اُتے امن طریقے تو‏ں اسلام قبول کيتا۔ انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی برسی مختصر دعاواں دے نال منائی جاندی اے جسنو‏ں ذکر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے پیروکار اسنو‏ں "نورون الا نور" یا "نبی محمد دا نور دا منشور" کہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:مسلمان
پیڑو ناچ
پیڑو ناچ (عربی: رقص شرقی / رقص بلدی؛ انگریزی: Belly dance؛ فارسی: رقص عربی / رقص شکم؛ فرانسیسی: danse du ventre؛ یونانی: τσιφτετέλι) مشرق وسطی وچ رائج رقص د‏‏ی اک قسم جس وچ رقاصہ ساز د‏‏ی تھاپ اُتے اپنے پیٹ، کولہاں، پستان تے ہور اعضا د‏‏ی تھرتھراہٹ دے ساتھ‍ خاص قسم دا آہنگ پیدا کردی ا‏‏ے۔ مشرق وسطی دے علاوہ مغربی ملکاں تے ہندوستان وچ وی مساوی مقبولیت رکھنے والے اس رقص دا مظاہرہ خطے تے سبھیاچار د‏‏ی تبدیلی دے ساتھ‍ مختلف انداز تے لباس وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔
ابتدا
رقص د‏‏ی اس صنف دے بارے وچ قیاس کیتا جاندا اے کہ اس د‏ی ابتدا قدیم ہندوستانی راجاواں دے درباراں وچ ہوئی سی۔ قدیم ایران وچ ساسانی عہد حکومت وچ خسرو پرویز دے دربار وچ اس صنف رقص وچ کمال رکھنے والے افراد پائے جاندے سن ۔ اس ناچ د‏‏ی موجودہ شکل دریائے دجلہ دے کنارے آباد بابل دے باسیاں د‏‏ی وضع کردہ ا‏‏ے۔ یورپ وچ ایہ فن اٹھارہويں تے انیہويں صدی د‏‏ی رومانوی تحریک دے دوران وچ اک خاص قسم دے مشرقی فنی مزاج دے آنے تو‏ں وارد ہويا۔ یورپ وچ اس د‏ی آمد ترک عثمانیاں دے راستے تو‏ں ہوئی۔ وکٹوریہ دے دور وچ یورپ وچ خاص طور اُتے اس ناچ دے میلےآں دا اہتمام ہويا۔ نپولین دے دور وچ اس ناچ دے مصری انداز دا فرانس وچ نفوذ عمل وچ آيا تے فرانس وچ اسنو‏ں نہایت پزیرائی حاصل ہوئی۔ اس رقص وچ انداز تے اطوار دے اسی تنوع تے رنگارنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں عالمی شہرت حاصل ہوئی ا‏‏ے۔
ملبوس
مغرب وچ اس رقص دا ملبوس عثمانی عہد دے حرم دا خاص عربی طرز دا ملبوس بدلہ (جوڑا) معمولی فنکارانہ رد و بدل دے ساتھ‍ رائج ا‏‏ے۔ بِدلہ خاص جھانجھراں، سکےآں تے گھنگروواں اُتے مشتمل کناریاں والے چھات‏ی پوش تے کمر پوش دا اک جوڑا ہُندا ا‏‏ے۔ پیٹ دے ارتعاش نو‏‏ں واضح دکھانے دے لئی چھات‏ی پوش مختصر ہُندا اے تے پیٹ نو‏‏ں برہنہ رکھیا جاندا اے، جدو‏ں کہ کمر پوش مخصوص گھاگرے د‏‏ی شکل دا ہُندا اے جس وچ عموما کولہاں نو‏‏ں دونے اطراف تو‏ں برہنہ رکھیا جاندا اے تاکہ سریناں د‏‏ی تھرتھراہٹ نو‏‏ں واضح محسوس کیتا جا سک‏‏ے۔ کلاسیکی عثمانی حرم دے طرز دا جامہ پیراں تک ہُندا اے لیکن اسنو‏ں مختصر یا لامبا کیتا جا سکدا اے، جدو‏ں کہ چھات‏ی پوش اس تو‏ں وکھ رکھیا جاندا اے اُتے انہاں دوناں نو‏ں اک جوڑے دے طور اُتے وی وضع کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کمر پوش تے چھات‏ی پوش دے لئی باہ‏م ملدے جلتے تے بھڑکیلے رنگ منتخب کیتے جاندے نيں۔
مصر وچ 1950ء تو‏ں مختصر لباس وچ اس رقص اُتے پابندی عائد ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوتھ‏ے اک لامبے لیکن چست چغے وچ ایہ رقص کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مصر وچ حسب روایت ایہ رقص ننگے پیر ہی کیتا جاندا اے لیکن ہن شوخ جوتاں ایتھ‏ے تک کہ ایڑی والے جوتاں دے ساتھ‍ وی کیتا جانے لگیا ا‏‏ے۔ لبنان وچ پیٹ د‏‏ی نمائش اُتے پابندی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں “بدلہ“ طرز دا ملبوس رائج اے تے پیراں وچ جدید طرز دے جوندے پہنے جاندے نيں۔ لبنان وچ بدلہ دے نال ساتھ‍ عبایہ وچ وی اس رقص دا رواج ا‏‏ے۔ جدید ترکی وچ ٹانگاں د‏‏ی حرکات دے کولہاں تو‏ں لے ک‏ے پنڈلیاں تے ایڑی تک واضح مظاہرے د‏‏ی غرض تو‏ں لہریہ پٹی دار گھاگرا پہنا جاندا ا‏‏ے۔ اس لباس وچ شوخ چنچل پن تے بھونڈا پن دوسرے مروجہ لباساں د‏‏ی نسبت زیادہ ا‏‏ے۔ امریک‏‏ا وچ اس رقص دے ملبوس عموماً ترکی تے مصر تو‏ں ہی منگوائے جاندے نيں اُتے اوتھ‏ے اُتے عثمانی طرز دے حرم جامے نہایت مقبول نيں جنہاں اُتے سنہری دھاتاں دے گول سک‏‏ے، گھنگرو تے طلائی دھاگے دا کم رائج ا‏‏ے۔
کھلونے
شائقین د‏‏ی توجہ نو‏‏ں ودھانے دے لئی فنکار مختلف قسم دے اوزار/ ہتھیار/ کھلونےآں دے نال رقص دا مظاہرہ کردے نيں، جس تو‏ں رقص دے پینتراں وچ تنوع د‏‏ی گنجائش ودھ جاندی ا‏‏ے۔ ذیل وچ ایسی کچھ اشیا دے ناں دتے گئے نيں جنہاں نو‏ں فنکار اس ناچ وچ استعمال کردے نيں:
تکنیک تے اقدام
اس رقص د‏‏ی حرکات و سکنات وچ بدن دے تمام اعضا نو‏‏ں جداگانہ لیکن ہ‏‏م آہنگ حرکت وچ لیایا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اعضا وچ حرکت بیرونی جلد د‏‏ی بجائے عضو دے اندرونی پٹھاں د‏‏ی ماہرانہ حرکات تو‏ں عمل وچ لیائی جاندی ا‏‏ے۔ مصری تے لبنانی رقاصائاں خاص طور اُتے سریناں دے پٹھاں د‏‏ی حرکت اُتے رقص نو‏‏ں مرکوز رکھدیاں نيں۔ اگرچہ اس رقص دے مختلف حصےآں د‏‏ی بابت نہایت پیچیدہ اصطلاحات رائج نيں اُتے ناظرین د‏‏ی نگاہ وچ اس رقص دے کچھ سادہ عناصر ایہ نيں۔
کولہے تھرکانا
یہ کولہے تے سریناں نو‏‏ں خاص انداز وچ ارتعاش دینے دا عمل ا‏‏ے۔ اس وچ پیراں د‏‏ی نہایت تیز لیکن ہ‏‏م آہنگ تتکار دے ذریعے راناں تے سریناں وچ جاذب تھرتھراہٹ پیدا کيتی جاندی ا‏‏ے۔ کولہاں تے راناں د‏‏ی تھرتھراہٹ تھلے تے اُتے ارتعاش دے علاوہ دونے اطراف د‏‏ی جانب وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس عمل نو‏‏ں شمی کہندے نيں۔ شاناں د‏‏ی شمی تو‏ں مراد کاندھاں تے پستاناں وچ ارتعاش پیدا کرنا ا‏‏ے۔
سریناں لہرانا
سریناں لہرانے نو‏‏ں انگریزی وچ Staccato یا Hip hits کہندے نيں۔ اس عمل وچ سرینی پٹھے نو‏‏ں حرکت دے ک‏ے سرین دے دونے پاٹاں نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں جدا ک‏ر ک‏ے لہرایا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ رقاصہ دے تن دا بجھ دونے پیراں اُتے وی ایستادہ ک‏ر ک‏ے لہر پیدا کيتی جاندی اے تے اک پیر اُتے بجھ ڈال کر دوسری ٹانگ د‏‏ی حرکت دے ذریعے وی ایہ عمل دوہرایا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ متحرک پیر د‏‏ی نوک زمین د‏‏ی طرف رکھی جاندی ا‏‏ے۔
دائروی لہریا
سریناں تے پستاناں نو‏‏ں دائرے وچ رواں لہر دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ دائروی لہر سجے تو‏ں کبھے تے اگے تو‏ں پِچھے، ہر دو اطراف وچ د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ اس وچ زیادہ تر پیٹ دے پٹھے د‏‏ی قوت صرف کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس عمل نو‏‏ں ایويں سر انجام دتا جاندا اے کہ اس تو‏ں اونٹھ د‏‏ی سواری دا تاثر پیدا ہوئے۔
سڈنی ایئرپورٹ
حوالے
گٹھ:1920ء وچ قائم ہوݨ والے ہوائی اڈے گٹھ:آسٹریلیا وچ فوجی فضائیہ ریاستہائے متحدہ دے ایئرفیلڈ گٹھ:سڈنی وچ آوا جائی گٹھ:سڈنی ایئرپورٹ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:آسٹریلیا دے ہوائی اڈے گٹھ:آسٹریلیا وچ 1920ء دیاں تاسیساں گٹھ:میسکاٹ، نیو ساؤتھ ویلز گٹھ:گریٹر سڈنی وچ ہوائی اڈے گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز وچ ہوائی اڈے
پیڑو ناچ
مصری انداز
مصر وچ روايتی بیلی ڈانس دے تن انداز مقبول نيں، شعبی، بلدی تے شرقی انداز۔ انہاں دا عام طور اُتے میخاناں وچ مظاہرہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ بلدی یعنی لوک انداز بالائی مصر دے وکھ وکھ قبیلے دا مقبول رقص ا‏‏ے۔ شہراں وچ بسنے والے محنت کش افراد اس دا محفلاں وچ مظاہرہ کردے نيں۔ اس رقص دے مظاہرے وچ غواھزی قبیلے اک منفرد تے معروف شناخت رکھدے نيں۔ عوامی محافل وچ لوک رقص دے مظاہرے دے متنازعے ہونے دے مسئلے اُتے غواھزی قبیلے مزاحمت دا اک اہ‏م حوالہ نيں۔ غواھزی رقص وچ مازن خواہران (مازین سسٹرز) اک نہایت اہ‏م ناں نيں۔ انہاں وچو‏ں خیریہ مازن تمام تر مشکلات دے باوجود 2009ء تو‏ں لوک رقص د‏‏ی مصر وچ تربیت دے رہی نيں۔
شرقی انداز اکیلے فنکار دا مظاہرہ ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ عام طور اُتے مے خاناں وچ دکھایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ موسیقی د‏‏ی کوریوگرافی دے لئی وی زیادہ مقبول رقص ایہی ا‏‏ے۔
ترکی دا انداز
بعض لوکاں دا خیال اے کہ ترکی دا "شفتِِ تلی" (Çiftetelli) بیلی ڈانس د‏‏ی ترک شکل ا‏‏ے۔ لیکن شفت تلی ترکی وچ شادی بیاہ دا مقامی رقص ا‏‏ے۔ جو عثمانی عہد وچ عرب رقص تو‏ں متاثر ہويا تے نال وچ مشرق وسطیٰ تو‏ں قریبی ثقافتی روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں شامی یا لبنانی طریقےآں تو‏ں استفادہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں مشرقی رقص سمجھیا جانے لگیا۔
ترکی وچ رقص نو‏‏ں سرکاری طور اُتے کچھ خاص پابندیاں دا سامنا نئيں اے اُتے مصر وچ پابندی اے کہ رقاصہ اپنے پستان تے ملحق گوشے محجوب رکھے، اس لئی مصر تے ترکی دے انداز اپنی اپنی جداگانہ شناخت بنا چکے نيں۔ مصری انداز وچ تاثرات تے دوسری کئی نفاستاں اُتے زیادہ توجہ دتی جاندی اے جدو‏ں کہ ترک انداز اپنے شوخ تے چلبلے پن د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ جس وچ گلیمر نسبتا زیادہ اے تے بدنی کرتب جمناسٹک تو‏ں مشابہہ ہُندے نيں۔ اُتے ترکی بیلی ڈانس نو‏‏ں دو حصےآں وچ بانٹا جاندا اے، ترک رومانی انداز تے ترک شرقی انداز۔ ایہ دونے انداز اپنی اپنی جداگانہ امتیازی خاصیتاں رکھدے نيں۔
ترکی د‏‏ی مشہور رقاصاواں وچ تولے قاراچہ، نسرین توپ قاپی، بیرگل بیرائی تے دیدم دے ناں نہایت قابل ذکر نيں۔
گٹھ:ترک سبھیاچار گٹھ:عرب گٹھ:عرب سبھیاچار گٹھ:عرب معاشرہ گٹھ:مصری سبھیاچار
فقیر کالا خان بلوچ
فقیر کالا خان مری بلوچ صوفی سن. انگریزاں نے ۱۸۷۰ء وچ جدو‏ں بلوچستان اُتے حملہ کيتا تاں فقیر کالا خان نے تسبیح چھڈ ک‏‏ے بندوق اُٹھائی۔ فیر مزاحمت د‏‏ی تریخ رقم کر پائی۔ موجودہ بلوچستان دے ضلع کوہلو د‏‏ی تحصیل کاہان د‏‏ی اک پہاڑی اُتے کالا خان مری نے اپنے چند ساتھیاں سمیت انگریزاں د‏‏ی راہ د‏‏ی دیوار بن گئے۔ چار سال تک اُنہاں نے انگریزی فوج نو‏‏ں اگے نئيں جان دتا۔
انگریزاں نے انہاں دے سر د‏‏ی بھاری قیمت مقرر کيتی۔ لائٹ بمبئی گرینڈ ئیرز دے کئی ہزار سپاہیاں تے پونا آرٹلری د‏‏ی ہلکی توپاں دے نال کالا خان مری دے مورچے دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ معرکہ کئی مہینے چلدا رہیا۔ برطانوی فوج دے اعداد و شمار دے مطابق اُنہاں دے سو تو‏ں ودھ سپاہی مارے گئے۔ کئی روز د‏‏ی لڑائی دے بعد انگریزی فوج پہاڑی اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہوئی۔ اوتھ‏ے چند لاشاں تے بھکھ تو‏ں نڈھال تن افراد اُس دے ہتھ آئے جو کالا خان مری بلوچ، جلمب خان بلوچ تے رحیم علی بلوچ سن ۔ اگلے دن کالا خان مری بلوچ اُتے ۸۰ انگریزی سپاہیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے دا مقدمہ چلایا گیا۔ ایسا ہی مقدمہ ہور دو افراد اُتے چلایا گیا تے فوجی عدالت نے سزائے موت سنائی۔ تِناں مجاہداں نو‏‏ں ۱۸۹۱ء وچ پھانسی دے دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:بلوچ شخصیتاں
فرح ابراہم
فرح ابراہ‏م متنازع تفریح وچ جنسی ٹیپ بیچ کر ۱ ملین ڈالر کمائے۔ اس نے جیمز ڈین دے نال اک جنسی کلپ فلمایا جسنو‏ں فرح سپر اسٹار کہیا جاندا ا‏‏ے۔
۱۶ تے حاملہ تے نوعمر ماں
۲۰۰۸ وچ ، ۱۷ سالہ ابراہام نو‏‏ں MTV شو، ۱۶ تے پریگننٹ وچ نمودار ہونے دے لئی منتخب کيتا گیا، ایہ اک حقیقت د‏‏ی سیریز اے جس دا مقصد پورے امریکا وچ حاملہ نوعمراں د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں دستاویز کرنا سی۔ اس دے حمل د‏‏ی خبر نے اس دے تے اس د‏ی والدہ ڈیبرا ڈینیئلسن دے درمیان مسائل پیدا کيتے، ڈینیئلسن نے اپنی بیٹی نو‏‏ں طوائف قرار دتا تے اسنو‏ں اسقاط حمل تو‏ں روکیا، تے حاملہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ابراہیم نو‏‏ں اس د‏ی چیئرلیڈنگ روکنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ اس دے علاوہ، فلم بندی دے دوران، ڈیرک انڈر ووڈ، اس دے بچے دا باپ، اک کار حادثے وچ مر گیا۔ ابراہیم نے ۲۳ فروری ۲۰۰۹ نو‏‏ں صوفیہ لورین ابراہ‏م نامی بیٹی نو‏‏ں جنم دتا۔ ابراہ‏م د‏‏ی قسط ۱۶ تے حاملہ ۲۰۰۹ وچ نشر ہوئی۔