cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہسپانوی–مورو تنازع
1876 د‏‏ی مہم
25 نومبر، 13 مورو بانس دے پانی دے نلکاں وچ چھپائے ہوئے اسلحہ دے نال جولو وچ داخل ہوئے: 11 فوجیاں دے ذریعہ ہلاک ہوئے گئے، لیکن اس وقت تک نئيں جدو‏ں تک 13 افراد زخمی نئيں ہوئے سن ۔
1881 ، 16 فروری کو، 2 موروس اک مقامی فوجی نو‏‏ں مارنے دے بعد، جولو خندق وچ مارے گئے۔
19 فروری، 4 موروس نے جولو لائناں اُتے حملہ کيتا، جس تو‏ں اک ہسپانوی قبیلہ زخمی ہويا تے سب ہلاک ہوئے گئے۔
26-28 مارچ کو، ايس‏ے طرح دے حملے فوجیاں نو‏‏ں کسی نقصان دے بغیر روکیا گیا۔ 29 اگست، 3 موروس اک چوکی اُتے اپنی زندگی تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے، جس وچ 1 فوجی ہلاک تے 4 زخمی ہوئے۔ ستمبر 19 ، 8 موروز نے 1 فوجی ہلاک تے متعدد نو‏‏ں زخمی کر دتا، جولو دے نیڑے، خود فرار ہوئے گئے۔
1882 ، 12 ستمبر وچ ، جولو مارکیٹ وچ 3 جورمینڈوز نے 11 فوجیاں تے اک آبائی نو‏‏ں زخمی کر دتا، فوجیاں دے ذریعہ اوہ ہلاک ہوئے گئے۔
14 ستمبر، 3 موروس روانہ ہونے تو‏ں پہلے اک فوجی تے اک مقامی شہری نو‏‏ں زخمی کر دتا۔
20 ستمبر، اک چوکی اُتے حملے وچ اک چھوٹے تو‏ں بینڈ دے 7 افراد ہلاک ہوئے گئے۔
ان غم و غصے نو‏‏ں دبانے دے ل the ، انہاں بستیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی جنہاں وچو‏ں بیشتر د‏‏ی ابتدا ہوئی، لوک تے بوئل، اکتوبر تے نومبر 1882 وچ ، جولو د‏‏ی طرف تو‏ں مہمات دے ذریعہ تباہ کردتی گ۔ تے فوجیاں دے ذریعہ موروز نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔
بہر حال، جولائ‏ی 1883 وچ ، جولو دے چوک وچ تن جورامنٹو نے 2 افسراں تے اک سپاہی نو‏‏ں ہلاک تے اک افسر تے 2 فوجیاں نو‏‏ں زخمی کيتا۔ انہاں وچو‏ں 2 فرار ہونے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ بعد وچ 12 موروز نے 8 فوجیاں اُتے حملہ کيتا جو جولو دے نیڑے لکڑی کٹ رہے سن تے دو دے علاوہ باقی سب فرار ہوئے گئے۔
ان ہلاکتاں دے علاوہ، اپریل 1881 وچ جولو دے مقام اُتے گیریژن اُتے اک منظم حملہ کيتا گیا سی، لیکن اسنو‏ں کامیابی دے نال پسپا کر دتا گیا۔ سلطان د‏‏ی موت اُتے کچھ دن بعد حملہ ايس‏ے نتیجہ دے نال دہرایا گیا۔
"جورامنٹو" د‏‏ی جنونیت صرف جولو تک ہی محدود نئيں سی۔ ریو گرانڈے موروس وچ درج ذیل مقدمات درج نيں:
نومبر 1881 وچ ، اک مورو نے تامونٹادا ميں مورو یتیم پناہ د‏‏ی 1 ماواں نو‏‏ں زخمی کيتا۔ بعد وچ مورو راجا موڈا نے اس دا سر قلم کر دتا۔
1882 وچ ہسپانوی لشکراں نے بونگا، سیسی تے تاتان اسٹیشناں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
1884 وچ جنوبی جزیراں دا اک دورہ گورنر، ڈی جویلر نے کيتا تے انہاں نے نوآبادیات‏ی وزیر دے بارے وچ دسیا:
"قبضے دا کاروبار مکمل طور اُتے مفلوج ہوچکيا اے تے یا تاں ناکافی ذرائع د‏‏ی وجہ تو‏ں یا خراب نظام دے مطابق ویہہ سال ضائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ استحکا‏م تے بہتری د‏‏ی تجویز تو‏ں ساڈے تمام ادارےآں د‏‏ی حالت تو‏ں کدرے زیادہ، در حقیقت تے کچھ نئيں ا‏‏ے۔ پہلے تعمیر کيتی گئی عمارتاں دے کھنڈر دا وجود شاید ہی موجود ا‏‏ے۔ پولوک وچ پرانا قلعہ تے بیرکس دونے بالکل ہی غائب ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ کوٹا باتو دا قلعہ وی مکمل طور اُتے ختم ہوچکيا اے، اک پتھر دوسرے اُتے نئيں بچا اے تے اک طرف یا دریا دے دو بازوواں دے دوسرے حصے اُتے لیبنگن، ٹمباؤ، تاویران تے تامونٹاکا دے چھوٹے قلعے زیادہ عارضی نئيں ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تمام جگہاں اُتے فوج بری طرح جھگڑا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ عمارتاں وچ یا تاں سفید چیونٹیاں نے شہد د‏‏ی مکھی لگائی اے یا کھنڈر وچ گرنے دا خطرہ ا‏‏ے۔ کوٹا باتو وچ اک میگزین د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں گولہ بارود بیکار ہوئے گیا اے تے اس فوجی دستے دے لئی فوجی انتظامات دے آرڈیننس سپلائی تے کمیسری کرائے دے مکان وچ محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ مینڈاناؤ دے اس حصے وچ فوج د‏‏ی مسلسل تجدید دے علاوہ کسی مستقل قبضے یا استحکا‏م دے بارے وچ کوئی اشارہ نئيں ا‏‏ے۔ ہر دن خراب حالات وچ ۔ "
26 جنوری نو‏‏ں جنرل جویولر منیلا واپس آیا تے اس د‏ی نمائندگی دے نتیجے وچ اک کمپنی، اک اسٹور ہاؤس، اک اسپتال تے کوٹا بٹو وچ اک میگزین دے لئی اک قلعہ د‏‏ی تعمیر دے لئی 1885–86 دے بجٹ وچ 100،000 پیسو نو‏‏ں اختیار دتا گیا۔
22 فروری 1884 کو، جلو دے سلطان بدوردین، بغیر کسی مسئلے دے مائبون وچ فوت ہوئے گیا۔ ایہ کونسل اک بار فیر جانشینی اُتے تقسیم ہوئے گئی، ایہ گروہ 14 سال دے نوجوان راجا موڈا امیول تے داتو علی الدین د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے سن، بالترتیب جائز بیٹا تے دیامرول دا بھائی، سابق سلطان۔ ہر گروہ نے اپنے امیدوار سلطان دا اعلان کيتا، ايس‏ے وقت جولو دے گورنر جنرل پاراڈو نو‏‏ں وی اطلاع دی۔ آخر کار نے غیر جانبدارانہ رویہ برقرار رکھیا، جس تو‏ں کپتان جنرل نو‏‏ں اس صورت حال تو‏ں آگاہ کيتا گیا۔ کپتان جنرل د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ تجویز پیش کيتا گیا سی کہ امیلول سلطان ہونا چاہیے، لیکن علی الدین د‏‏ی اکثریت تک انہاں د‏‏ی حکمرانی دے تحت، دونے دھڑاں نے انکار کر دتا سی تے دو سلطاناں نے جیلو، مائلون وچ اپنی والدہ دے تحت تے اس دے ماماں دے تحت، سلطنت اُتے حکومت کيتی۔ علی الدین، پیٹیکولو وچ ۔ ايس‏ے سال اپریل وچ ، ايس‏ے طرح دے معاملات نے سلطان مننداؤ د‏‏ی موت دے بعد وی اس د‏ی موت کيتی۔ دٹو اتو نے اپنا سلطنت مموکو، نواں سلطان بنانے دا اعلان کرنے دے بعد، دوسرے دتواں نے مرحوم سلطان د‏‏ی بیوہ دے بھائی سیبگوئی دے ماموکپن دے حق وچ احتجاج کيتا۔ احتجاج دے بعد، ہسپانوی اثر و رسوخ نے ماموچن نو‏‏ں پسند کيتا۔ اس سال جون وچ شاہی حکم نے جولو تے مینڈاناؤ دے سلطاناں نو‏‏ں بغیر کسی حکم کے، اک لیفٹیننٹ جنرل دے اعزاز تے "بہت اچھ، ا"، دے لقب تو‏ں نوازیا سی تے جنگی جہاز جانے اُتے سلامی انہاں نو‏‏ں دتا گیا سی۔
ریو گرانڈے مورو دے خلاف 1886 تے 1887 د‏‏ی مہمات
مینڈاناؤ وچ ، داتو یوتو آہستہ آہستہ ریو گرانڈے دا سب تو‏ں طاقتور سربراہ بن گیا سی۔ نچلے ریو گرانڈے دے ڈیٹوس نو‏‏ں مسلسل ہراساں کيتا جاندا سی تے اٹو حتی کہ کوٹا باتو دے سامنے 80 جنگی کنواں دے نال سرکش انداز وچ پیش ہويا سی، جس د‏‏ی توہین اُتے خود دفاع دے علاوہ سوائے موروس اُتے جارحیت کرنے تو‏ں منع کرنے والے اک فرمان د‏‏ی تعمیل وچ خاموشی اختیار کرنے دا پابند سی۔ بعد وچ اوٹو دے کچھ غلام کوٹا باتو فرار ہوئے گئے تے جدو‏ں انہاں نو‏ں ہسپانوی حکا‏م نے انہاں دے پاس واپس نئيں کيتا تاں اس نے اپنے اک پیروکار نو‏‏ں شہر وچ اک مفرور نو‏‏ں قتل کرنے دے لئی بھیجیا، اس حکم د‏‏ی تعمیل د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ ضلعی جج نے اوٹو نو‏‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت دے لئی محفوظ بنانے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن گورنر ڈٹو نو‏‏ں عدالت دے سامنے نئيں لا سک‏‏ے تے اس معاملے نو‏‏ں منیلا دے حوالے کرنے پر، کیپٹن جنرل نے جج نو‏‏ں کیس ختم کرنے د‏‏ی خواہش کيتی۔ جدو‏ں جج نے انکار کر دتا تاں اس نے مارشل لا دا اعلان کيتا تے جج نو‏‏ں منیلا دا حکم دے دتا تے بعد وچ عدالدی ضلع کوٹا باتو نو‏‏ں ختم کر دتا۔ اوٹو ہسپانوی طاقت دا زیادہ مخالف تے متنازع بن گیا تے اس دے خلاف اک چھوٹی سی مہم بھیجی گئی جس وچ انضباطی دستےآں تے فوجاں اُتے مشتمل سی، سابقہ زمینی راستے وچ تے بعد وچ گن بوٹاں دے ذریعہ، لیکن اس دا نتیجہ ہسپانویاں دے لئی ناگوار رہیا۔ تب موروز نے تیمونٹاکا، جیسیوٹ مشن دے گھر، امادیو دے قصبے، پیدل فوج د‏‏ی بیرکاں، بحریہ دے کوئلے دے شیڈاں تے کوٹاباٹو دے گیریژن د‏‏ی دوسری عمارتاں نو‏‏ں وی ریو گرانڈ اُتے واقع ہور عمارتاں نو‏‏ں جلیایا۔ انہاں پریشانیاں دے باوجود، منڈاناؤ دے گورنر جنرل جولین سرینا نے یوٹو دے نال اک انٹرویو لیا تے اس دے نال معاملات اُتے امن طریقے تو‏ں طے کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن اطمینان بخش نتیجہ برآمد نئيں ہويا، حالانکہ کچھ فرار غلاماں نو‏‏ں اس دے پاس واپس کر دتا گیا تے اسنو‏ں مبینہ نقصانات دے بدلے وی معاوضہ ادا کيتا گیا۔۔ سرینا نے فیر طاقت دا استعمال کرنے دا فیصلہ کيتا تے باٹو وچ انٹرویو دے لئی اوٹو دا حوالہ دتا، لیکن جواب نہ ملنے اُتے فوجیاں نو‏‏ں باکٹ تے اس جگہ اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا گیا۔
باکاٹ تے ریو گرانڈے ندیاں دے سنگم اُتے واقع باکاٹ د‏‏ی اسٹریٹجک پوزیشن ایسی سی کہ اس دے مستقل قبضے تو‏ں پورے ڈیلٹا نو‏‏ں کنٹرول کيتا جاسکدا سی۔ اس دے بعد بوہین دے جنگل اُتے قبضہ کرنے دے لئی اک فورس تشکیل دتی گئی۔ پولوس تے تامانتاکا تے 300 افراد کوتکباتو وچ چھوٹی چھوٹی گاریاں چھڈ گئياں۔ پیشگی دے لئی تقریباً 300 افراد دے دو کالم تشکیل دتے گئے سن، بھاپ دے برتناں دے ذریعہ دریا نو‏‏ں اُتے منتقل کردے سن، غیر موثر لمبی رینج دے سوا کسی مزاحمت دا سامنا نئيں کرنا پڑدا سی۔ کنودال د‏‏ی لکڑی دے نیڑے لینڈنگ کيتی گئی سی، جتھ‏ے فوج اُتے کئی "جورامنٹو" حملے کیتے گئے سن ۔ جنگل تو‏ں اک تیز اگ بھڑک اٹھی، ہسپانویاں نے جواب دتا تے اس دے نتیجے وچ اک ہلاک تے ست زخمی ہوئے، موروس پنجاہ ہلاک تے زخمی ہوئے۔ ایہ مہم بیکات واپس آگئی، جتھ‏ے موروز نے دریا دے سجے کنارے تو‏ں حملہ کيتا۔ اک فورس نے انہاں نو‏‏ں تجاوز ک‏ر ک‏ے منتشر کر دتا، اس کراسنگ د‏‏ی حفاظت دے ل a اک دستہ چھڈ دتا۔ باکاٹ دے آس پاس دے مورو مکانات نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا اور، باکاٹ نو‏‏ں روکنے دے لئی 500 د‏‏ی چوکی چھڈ ک‏‏ے، باقی فوجاں کوٹا باتو واپس لے گئياں۔
بارش دے موسم دے نقطہ نظر نے ہور کارروائیاں کرنا ناممکن بنا دتا تے جنرل سرینا نے اس گل کيتی اطلاع دتی جو کپتان نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر نے، اطلاع موصول ہونے پر، اک شخصی طور اُتے فوری مہم چلانے دا فیصلہ کيتا تے ايس‏ے طرح سرینا نو‏‏ں مشورہ دتا، ايس‏ے وقت کئی برتناں د‏‏ی خدمات حاصل کرن، جنہاں د‏‏ی بارش دے موسم وچ زمباں گا پہنچنے دے نال فوج، سامان، سامان تے چارہ چاراں طرف تو‏ں اس گیریژن تو‏ں بھر گیا۔ حیرت جنرل سرینا نے ایہ دیکھیا کہ سپلائی دا زیادہ تر حصہ گیلے موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں ضائع ہوئے جائے گا تے ایہ کہ بارش دے موسم وچ مہم تو‏ں ہسپانوی افواج نو‏‏ں بھاری نقصان اٹھانا پڑدا اے، ستمبر 1886 دے آخر وچ زیمبنگا مانیلا دے لئی روانہ ہويا، جتھ‏ے اوہ جنرل ٹیریرو نے پیشگی عمل تو‏ں پہلے جنوری دے آخر یا فروری دے آغاز تک انتظار کرنے اُتے راضی کيتا۔
زمباں گا واپسی پر، سرینا نے اپنا صدر دفتر کوٹاباٹو منتقل کر دتا، جتھ‏ے اوہ 14 نومبر نو‏‏ں پہنچے۔ پندرہويں تریخ وچ ، اوہ باکلوڈ وچ ریو گرانڈے دے سفر دے لئی روانہ ہويا، اس تو‏ں پہلے گن بوٹ، 130 فوجی تے 20 دے نیڑے بطور گارڈ ساتھی موجود سن ۔ اسٹیمرز، جنہاں وچ 2 گن بوٹ شامل سن، نے باکاٹ دا سفر جاری رکھیا۔ انھاں سفر دے دوران وچ تے اک بار واپس آنے دے دوران متعدد بار فائر کيتا گیا سی۔ ویہہ تریخ نو‏‏ں معلوم ہويا کہ ہسپانویاں دے حلیف دٹو سنہو ن نو‏‏ں اٹو دے حامیاں نے قاتلانہ حملہ کيتا اے تے ایہ کہ دھمکی آمیز مہم دے خلاف قلعےآں تے دفاع د‏‏ی تیاری کر رہیا سی۔ 6 دسمبر نو‏‏ں 300 افراد نے باکاٹ نو‏‏ں تقویت ملی۔ ايس‏ے دن داتو آیون دے پیروکاراں نے اپنے بھائی سنہون د‏‏ی ہلاکت دا تالان وچ بدلہ لیا تے اوٹو دے 7 پیروکاراں نو‏‏ں ہلاک کيتا، جنہاں وچو‏ں 2 دٹو سن ۔ 10 دسمبر نو‏‏ں 500 مرداں نے کوٹا باتو نو‏‏ں تقویت ملی۔
یکم جنوری، 1887 کو، تمباو اُتے لیفٹیننٹ کرنل میٹوس نے قبضہ ک‏ر ليا جس وچ کوٹا باتو دے 300 افراد تے لیبگن دے انجینئراں د‏‏ی کمپنی سی۔ کچھ دن بعد لیفٹیننٹ کرنل ہولگین زامباں گا تے کوٹا باتو دے دستےآں دے نال آئے تے دو قلعے تمواؤ تو‏ں 10 میل تے باکاٹ تو‏ں 3 میل ریو گرانڈے دے اک موڑ اُتے بنائے گئے سن ۔
اسی دوران وچ ، جنرل ٹیریرو نے اپنی مہم تیار کرلئی سی تے جنوری دے اوائل وچ منیلا تو‏ں 5 انفنٹری رجمنٹ، توپ خانہ د‏‏ی 3 کمپنیاں، گھڑسوار دے 2 اسکواڈرن، 300 ڈسپلنریوز تے 8 فیلڈ تے 2 محاصرے والی بندوقاں لے ک‏ے روانہ ہوئے۔ زمبوانگا دے اک مختصر اسٹاپ دے بعد اس ماساں پولوک دے لئی روانہ کيتا، جتھ‏ے متعدد گن بوٹ جمع سن ۔ چودھواں تریخ وچ تِناں ٹرانسپورٹ نو‏‏ں فوج دے نال فورٹس باکٹ، لیونگ تے پیرامائڈ بھیجیا گیا جس وچ اک مورو نظر نئيں آندا سی۔ 19 نو‏‏ں گھڑسوار، سمندری تے کچھ توپ خانے وی باکٹ لے گئے سن ۔ اس مہم دے بحری جہاز تے فوجی دستے تیار کرنے دے لئی پوری جزیرے وچو‏ں فوجی دستے کھچ لئی گئے سن، جنہاں وچ اک ہزار تو‏ں کم آدمی منیلا د‏‏ی حفاظت دے لئی باقی سن تے بندوق د‏‏ی بوٹ یا سپاہی نئيں سوائے سول گارڈ کے، ویزیاس وچ چھڈ دتا گیا سی۔ جولو وچ جتھ‏ے دشمنی شروع ہوئے رہی سی۔ کرنل اروس دے پاس 320 مرد سن ۔ اس صورت حال تو‏ں منیلا وچ قابل اطمینان عیاں سی۔
فیلڈ فورسز نو‏‏ں دو کالماں وچ منظم کيتا گیا سی، پہلے جنرل سرینا دے تحت تے دوسرا کرنل سان فیلن دے ماتحت۔ سربیا د‏‏ی فورس وچ 1،182 مرد شامل سن، جنہاں وچ 6 فیلڈ ٹکڑے تے 4 محاصرے د‏‏ی بندوقاں سن۔ سان فیلن دا کالم 4 فیلڈ ٹکڑےآں دے نال 1،129 مضبوط سی۔ کوٹا باتو، پولوک، لیبنگن، ٹمباؤ، تاویران دے دس قلعےآں یا اسٹیشناں د‏‏ی چوکی اُتے جانے دے لئی 1.100 افراد نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا سی۔ تیمونٹاکا، لیونگ، پیرامائڈ، باکاٹ تے کدرنگا، جو ریو گرانڈے خطے وچ کل 3،411 مرد ني‏‏‏‏ں۔ 26 ويں دو کالماں وچ بیکات دے "ایسٹرو" دے نال نال اگے ودھیا، اک نمبر 320 مرد تے دوسرے 330۔ اراگون دا آغاز، فوجیاں تو‏ں بھری دو کشتیاں بنھ کر ندی دے نال بھاپ گیا تے چینل تو‏ں بہت ساریاں رکاوٹاں دور کردتی گئياں۔ جداں کم وی ستائیس تے اٹھائسواں نو‏‏ں ہويا سی۔ 28 ويں سہ پہر نو‏‏ں جنرل ٹیریرو نے 460 جواناں د‏‏ی اک فورس د‏‏ی ہدایت کيتی۔ 3 بندوقاں دے نال، بوہین دے ایسٹرو تو‏ں سیلنگ دے قلعےآں اُتے بمباری کيتی۔ موروس نے توپ، "لنٹاکاس" تے رائفل دے نال جواب دتا، لیکن اثر نئيں ہويا۔ 29 نو‏‏ں دو کالماں نے 7 وٹورتھ گناں دے لئی اک سڑک کھولی، جس نے 30 تریخ نو‏‏ں قلعےآں اُتے فائرنگ کردتی، بمباری 31 تریخ نو‏‏ں وی جاری ا‏‏ے۔ 2 فروری نو‏‏ں جنرل ٹیریرو تے کرنل سان فیلن تے ماٹوس دے تحت تن کالماں نے اک عام پیش قدمی کيت‏ی سی، جس وچ کہیا گیا سی کہ کپتان جنرل دے تحت تقریباً مکمل طور اُتے اسپینارڈس اُتے مشتمل سی تے ہور وڈے پیمانے اُتے مقامی فوجیاں اُتے مشتمل سن ۔ ایہ فورسز سائلنگ دے قلعےآں د‏‏ی نگاہ وچ پہنچ گئياں، بغیر کسی دشمن دے مزاحمت کے، لیکن شام 4 بجے دے نیڑے موسلا دھار بارش نے اس کیمپ نو‏‏ں دلدل وچ بدل دتا۔
جداں ہی بارش دا سلسلہ جاری سی، فوجاں نے رینا ریجنٹے دے کیمپ وچ پناہ لینے دا پابند کيتا، جس تو‏ں سامان نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا۔ ریت د‏‏ی اک بیٹری بنائی گئی سی، جس د‏‏ی حفاظت وچ 2 بندوقاں سن تے 1 کمپنی تے 20 ڈسپلنریاں د‏‏ی مدد تو‏ں اس د‏ی گیسن لگائی گئی سی۔ اگرچہ اس وقت تک نقصان ہويا سی لیکن بندوق دے چارج دے پھٹنے تو‏ں 1 آرٹلری مین ہلاک تے 2 زخمی ہوئے گئے، اسپتال بے نقاب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بیمار پے گئے سن ۔ نويں تریخ کو، طوفان تہم گیا، کپتان جنرل اگے ودھیا تے اپنا صدر دفتر کنوڈل د‏‏ی لکڑی اُتے بنا دتا، سامنے دا حصہ میٹوس دے کالم تے کور کھبے طرف سان فیلن دے احاطہ وچ شامل ا‏‏ے۔ لنٹونکن وچ گیارہ کوٹا (قلعے) نے مارچ وچ رکاوٹ پائی تے گیارہ تریخ نو‏‏ں 5 کرپپ تے 4 پلاسنسیا بندوقاں نے بمباری کی، جو 12 ويں دن نو‏‏ں روشنی د‏‏ی روشنی وچ بنایا گیا سی۔
سرنگ 2 کمپنیاں تے 120 ڈسپلنریوز اُتے مشتمل سی، میجر ولابریل دے ماتحت۔ کھبے طرف جنرل سرینا، 3 کالماں دا کالم تے اراگون تو‏ں ملاح؛ کرنل سان فیلن دے کالم دے مطابق، جس وچ 2 رجمنٹ تے ملاح دے حصے سن، گن ٹریو، جنرل ٹیریرو دے ہیڈکوارٹر انجینئراں دے اک حصے تے گھڑسوار دستے دے اک دستہ دے ذریعہ لے جایا گیا سی۔ زمینی حالت نے گھڑسوار وچ تاخیر کردے ہوئے کالم نو‏‏ں بہت روک دتا۔
لنٹونک دے 16 قلعے یا "کوٹاس" دے بیک واٹر یا "ایسٹیرو" تک پہنچنے اُتے دریافت کيتا گیا، لیکن چونکہ زیادہ تو‏ں زیادہ تعداد محافظاں دے بغیر سی، لیکن کچھ قلعےآں د‏‏ی طرف تو‏ں بہت ہلکی مزاحمت دے بعد انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ بانساں تو‏ں ہسپانوی نقصان 1 ہلاک، 1 ڈُب گیا تے کئی مقامی فوجیاں دے پیر زخمی ہوئے۔
تیرہويں تریخ نو‏‏ں مقدس گروہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا، فوجاں اس وقت دے زیادہ تر حصے نو‏‏ں پانی وچ کمر د‏‏ی طرف لپک رہیاں سن تے گرواں دے سامنے موروس نو‏‏ں انہاں دے سامنے چلا رہیاں سن۔ ہسپانوی نقصان وچ 6 افراد ہلاک تے 17 زخمی ہوئے۔ افواج کیمپ ریینا ریجنٹے واپس آگئياں۔ دٹو کابلو دے پہلے قلعے اُتے اک سفید جھنڈا لہرایا گیا سی تے دو ہفتےآں تو‏ں زیادہ گفت و شنید دے بعد یوٹو دے پھوپھو چچا داتو سلونگن نے خود نو‏‏ں اوٹو دے ناں اُتے ٹیریرو دے سامنے پیش کيتا تے 10 مارچ نو‏‏ں حالات دے نال واپس آگیا اوٹو، انہاں د‏‏ی اہلیہ رڈجا پٹری، باکات دے سلطان تے ہور دے ذریعہ امن اُتے دستخط ہوئے۔
اس دے بعد جنرل ٹیریرو 21 مارچ نو‏‏ں منیلا واپس آئے، جتھ‏ے انہاں نو‏ں وڈے اعزاز دے نال استقبال کيتا گیا تے میڈرڈ حکومت نے انہاں نو‏ں مبارکباد پیش کيتی۔ کہیا جاندا اے کہ اس مہم اُتے اک ہزار پیسہ تو‏ں زیادہ لاگت آئی اے، جو منیلا دے بندرگاہ دے کماں دے لئی مختص 3،000،000 پیسو دے فنڈ تو‏ں لیا گیا فنڈ دا اک حصہ اے، جس دے نتیجے وچ اسنو‏ں بے حد معذور کر دتا گیا ا‏‏ے۔ بیماراں د‏‏ی تعداد بہت وڈی سی، کچھ 680 نو‏‏ں زمبوانگا یا منیلا بھیجیا گیا سی۔
جولو وچ 1886–87 د‏‏ی مہمات
جلو سلطانی دے بارے وچ جو صورت حال پہلے بیان کيتی گئی سی، جنوری 1885 وچ پیٹوگوہ دے ڈیٹو ہارون د‏‏ی منیلا، امیلول دے چچا تے ایلنبڈین دے چچا تے 1878 دے معاہدے دے واحد زندہ مورو دے دستخطی درخواست دے ذریعہ ہور پیچیدہ صورت حال پیدا ہوئے گئی۔، سلطانی دے لئی انہاں د‏‏ی امیدوار وچ مدد دے لئی۔ انہاں نو‏ں گورنر جنرل دے ذریعہ آگاہ کيتا گیا سی کہ جولو دٹوس د‏‏ی کونسل دے ذریعہ انہاں دے مکمل تے بے ساختہ انتخابات نو‏‏ں تسلیم کيتا جائے گا تے اس دے بعد اوہ پیراگوا واپس چلا گیا تے وعدہ کيتا کہ ایسا ہی ہونا چاہیے۔ 1886 دے ابتدائی حصے خاموشی تو‏ں جلو وچ گزرے، کرنل اروالس اس اسٹیشن دے گورنر بننے دے بعد، ستمبر وچ جنرل ٹیریرو نے متنازع سلطنت دے سوال وچ سرگرمی تو‏ں مداخلت کرنے دا عزم کيتا تے ڈاٹا ہارون نو‏‏ں سلطان یا جولو دے طور اُتے اعلان کيتا کہ ملاکنان دے محل وچ اک استقبالیہ وچ ۔ منیلا، اس کارروائی کيت‏‏ی وجہ تو‏ں دتی گئی وجوہات ایہ نيں کہ امیلول۔ اس د‏ی والدہ د‏‏ی مدد تو‏ں، اس عروج نو‏‏ں حاصل کررہی سی تے ایہ کہ اس د‏ی والدہ نے اس دے شوہر تے مرحوم سلطان بدر الدین نو‏‏ں زہر دینے دے جرم د‏‏ی وجہ تو‏ں ممکن بنایا سی۔ اکتوبر وچ ہارون جولو دے لئی روانہ ہويا، جتھ‏ے اسنو‏ں کرنل اروس نے پزیرائی دی۔ جولو دٹواں د‏‏ی حمایت نہ کرنے دے لئی، جنرل ٹیریرو دے حکم دے تحت، ایہ ضروری سی کہ ہسپانوی فوج نو‏‏ں اس د‏ی فعال مدد فراہ‏م کرے۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں، 200 افراد د‏‏ی اک مہم، گن بوٹ دے نال، ہارون نو‏‏ں پارنگ لے گئی، جتھ‏ے اسنو‏ں سلطان د‏‏ی حیثیت تو‏ں استقبال کيتا گیا، لیکن جلد ہی اوہ جولو وچ ریٹائر ہوئے گیا۔ بعد وچ ایہ معلوم ہويا کہ مائبون دے رنچیریا دے مورو پارنگ دے لوکاں اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے نيں تے اروس، ہارون دے نال مل ک‏ے، 2 نومبر نو‏‏ں پارنگ دے لئی اک ہور مہم چلائے، جتھ‏ے کئی تے ڈاٹواں نے اس تو‏ں بیعت کيتی۔ لیکن 18 دسمبر نو‏‏ں ایہ ضروری ہوئے گیا کہ 150 افراد دے نال، باؤسانگ د‏‏ی رنچیریا دے خلاف گن بوٹ بھیجنا۔ جو فوجیاں دے ذریعہ لیا گیا سی، مورو رہنما، امبوٹ، لڑائی وچ ماریا گیا۔ ہارون دے حامی تاجیل نو‏‏ں راحت ملی تے بائوسنگ دا قلعہ تباہ ہوئے گیا۔
جنوری 1887 دے اوائل وچ ، مبین دے خلاف اک مہم تے 40 فوجی بھیجے گئے سن، جتھ‏ے دو مورو مارے گئے سن تے تمپران تے تیوت د‏‏ی بستیاں دے خلاف، جو تباہ ہوئے گئے سن ۔ ايس‏ے مہینے وچ اک ماساں تمھان تے طوڈک بونہ د‏‏ی آباد کاری نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ ایہ دونے مہمات نويں سلطان دے ہمراہ سن۔
سیسی وچ ، گورنر، روسی نے، 22 جنوری کو، سیسی تو‏ں 3 میل دے فاصلے پر، دٹو گران دے قلعے اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں تباہ کر دتا۔ اس لڑائی وچ 14 مورو مارے گئے۔
یکم فروری تک، جولو د‏‏ی صورت حال انتہائی نازک سی۔ ادھے تو‏ں زیادہ گیریژن نو‏‏ں ریو گرانڈی مہم دے لئی واپس لے لیا گیا سی، اس شہر تے فورٹ الفونوسو الیون وچ 300 تو‏ں کم جوان رہ گئے سن ۔
انتہائی اہ‏م ڈاٹا امیلول قیرام وچ شامل ہوئے گئے سن تے تقریباً 3،000 دشمن موروز نے جولو دے نواحی علاقے وچ حملہ کيتا، جس تو‏ں اس گیریژن نو‏‏ں دن یا رات آرام کرنا تقریباً ناممکن ہوئے گیا۔ فروری وچ پہلے ہفتے دے دوران وچ پنج راتاں ہسپانویاں نے حملے د‏‏ی لمحہ بہ لمحہ گزاراں تے صورت حال انتہائی نازک ہوئے گئی۔ تاوی تاوی، تاتنگ، بونگا تے تپول دے موروس وی اسلحے وچ سن، نال ہی سیسی دے بھی۔ مؤخر الذکر جزیرے وچ قلعہ اُتے 10 تے 12 تریخ نو‏‏ں حملہ کيتا گیا، لیکن حملہ آوراں نو‏‏ں دونے معاملات وچ نقصان پہنچایا گیا۔ سیاسی دے مقابل جزیرہ لاپک اُتے ٹورے ریزینا وچ ، 13 تریخ نو‏‏ں مورو د‏‏ی اک وڈی فورس نے 9 افراد اُتے مشتمل اک چھوٹی سی چوکی اُتے حملہ کيتا، پہلے حملے وچ اک شخص ہلاک تے دوسرا زخمی ہوئے گیا تے بعد وچ تن دن دا محاصرہ برقرار رہیا۔ 300 موروس تو‏ں، جدو‏ں تک کیپٹن دے ماتحت، سیسی دے 56 آدمیاں د‏‏ی فورس تو‏ں فارغ نئيں ہويا۔ فرنانڈیز محاصرے وچ موروز نے 30 افراد نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ گیریژن 1 زخمی
مینڈاناؤ مہم مارچ وچ ختم کردتی گئی تے جولو گیریژن واپس آگیا تے 12 مارچ نو‏‏ں اس د‏ی طاقت 400 دے نیڑے سی۔ اپریل وچ زینی بونگا تو‏ں ہور کمک ملی۔ حکم دتا گیا سی کہ فوجی ادھی رات نو‏‏ں اک مہم دے لئی سوار ہوجاواں۔ توپ خانے اس مہم دے نال شروع ہويا، لیکن اک گہری کھادی نے جولو د‏‏ی واپسی ضروری کر دتی۔ صبح دے وقت موروس نے فوجیاں اُتے فائرنگ شروع کردتی تے بدلے وچ اسپینیاں نے اپنے بیڑے وچ داخل ہونے دا اشارہ کرنے تے موروس د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں دبانے دے لئی پگڈنڈی دے نال مکانات نو‏‏ں جلا دتا۔ دوپہر دے وقت ایہ مہم معبون د‏‏ی نگاہ وچ پہنچی، اس تو‏ں اگے ہسپانوی بیڑے نو‏‏ں لنگر انداز وچ بچھایا گیا۔ پرنسپل قلعہ نے تقریباً 80 میٹر مربع چوکور بنیا۔ شمال دا چہرہ، جس اُتے حملہ کيتا جائے گا، اوہ مرجان پتھر دا اے تے 2۔ اونچائی وچ وی میٹر۔ جنوبی چہرہ نے سمندر نو‏‏ں پھاڑ دتا تے 4 میٹر اونچائی اُتے درختاں دے تناں دے ڈبل پیراٹ تے تپ دے لئی پنج کشمکش دے نال مضبوط بنایا گیا سی، ہر اک اچھی طرح تو‏ں محفوظ سی۔ مشرق تے مغرب دے اطراف لکڑیاں، دلدل تے دریا دے ذریعہ مکمل طور اُتے محفوظ سن تے اوہ تعمیر وچ کمزور سن، لیکن اوتھ‏ے حملہ ناقابل عمل سی۔ قلعے دے اندرونی حصے وچ سلطان دا محل سی، اُچی، لکڑی دے ستون تے دس چھوٹی عمارتاں اُتے دس رخا عمارت۔
ہسپانوی پیشگی دریا وچ لائن وچ بنی، قلعے تو‏ں کچھ 300 میٹر دور۔ سیکنڈ رجمنٹ، رائفل سیکشن تے ڈسپلنریوس د‏‏ی دوسری کمپنی د‏‏ی 2 کمپنیاں نے لیفٹیننٹ کرنل نوویلا دے ماتحت کالم دا سربراہ بنایا تے دریا نو‏‏ں مضبوط بنایا۔ اس دے بعد فائرنگ عام ہوئے گئی۔ مورو دے قلعے وچ اک امریکی مشین گن سی۔ جس نے حملہ آوراں نو‏‏ں کچھ نقصان پہنچایا، لیکن کرنل اروس تے لیفٹیننٹ کرنل نوویلا د‏‏ی سربراہی وچ ہسپانوی الزام د‏‏ی شدید مزاحمت دے بعد، قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ مورو دا نقصان تقریباً 130 ہلاک سی (جنہاں وچو‏ں اک تہائی مارچ دے دوران وچ ہلاک ہوئے سن ): ہسپانویاں نے 14 ہلاک تے 77 زخمی ہوئے۔ ہسپانوی ہلاکتاں وچ لیفٹیننٹ کرنل نویلا زخمی ہوئے، زخمی ہوئے، جدو‏ں کہ ہلاک ہونے والے مورو د‏‏ی لسٹ وچ مائبون دے گورنر، نکیڈ پولا شامل ني‏‏‏‏ں۔ پینگلیما ٹمبل تے چار ڈیٹوس۔
لڑائی دے اختتام اُتے ایہ بیڑا 50 افراد دے نال سلطان ہارون تو‏ں اترا، قصبہ تے چینی حصہ جل گیا تے قلعہ تباہ ہوئے گیا۔ 17 تریخ نو‏‏ں ایہ مہم واپس جولو د‏‏ی طرف پرت آئی۔
9 مئی نو‏‏ں اروالس نے 800 افراد نو‏‏ں بیڑے اُتے سوار کيتا، اوہ پیرنگ اُتے روانہ ہويا تے اندرونی حصہ وچ تقریباً 4 4 کلو میٹر دے فاصلے پر، پینگلیما علیمناران دے قلعے اُتے مارچ کيتا۔ فوجیاں دے نیڑے پہنچنے پر، چیف نے ہسپانوی پرچم لہرایا تے سلطان ہارون نو‏‏ں پیش کيتا، جو اس مہم دے نال سن ۔
جزیرہ تپل دا مرکزی رہنما، پینگلیما سیاری حالے وی ہارون نال دشمنی دا شکار رہیا تے 23 مئی نو‏‏ں اروس تے سلطان، نیڑے 800 افراد دے نال، ٹیپل دے لئی روانہ ہوئے۔ صبح ست بجے بیڑے تو‏ں 100 افراد دے نال، مہم دے دستے اتر گئے۔ اس دے بعد گن بوٹاں نے قلعے اُتے فائرنگ د‏‏ی تے آس پاس د‏ی پہاڑیاں اُتے وی گولہ باری کيتی۔ دوپولیاں د‏‏ی دو کمپنیاں دے نال اک کپتان نو‏‏ں دوٹو بلون دے دوستانہ قبضے دے لئی بھیجیا گیا سی، لیکن یا تاں لاعلمی یا مورو گائیڈ د‏‏ی غداری د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں کسی دفاعی عہدے اُتے تقریباً 300 مورو د‏‏ی فورس دا سامنا کرنا پيا، جنہاں نو‏ں کمانڈ دتا گیا سی۔ پانگلیما سایاری بذریعہ فرد۔ ارولاس جلدی تو‏ں جائے وقوعہ اُتے پہنچے تے شکست دے خطرے نو‏‏ں سمجھدے ہوئے دو ہور کمپنیاں تے چار پلاسیینیا گناں نو‏‏ں بھیجیا۔ موروس اُتے اک زبردست اگ بھڑک اٹھی تے انہاں دا قائد سیاری وڈی ٹھنڈک دے نال اس پرپیٹ اُتے وقتا فوقتا اس دے جواناں نو‏‏ں بھر پور مزاحمت کرنے د‏‏ی ترغیب دیندا رہیا۔ ایہ لڑائی ساڈھے چار گھینٹے تک جاری رہی تے اس وچ صرف ہسپانوی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں عروس د‏‏ی سربراہی وچ اک مایوس کن حملہ ہويا، جس تو‏ں مورو دفاع ہتھ تو‏ں ہتھ لے ک‏ے لڑا جا رہیا سی، پینگلیما سیاری دے وچکار ہلاک جدوجہد، نال وچ اپنے کئی سرداراں دے نال۔ مورو د‏‏ی کل تعداد 90 تو‏ں زیادہ اے، ہسپانوی نقصان 13 ہلاک تے 115 زخمی ا‏‏ے۔ دوسرے دن ہی ایہ مہم جولو نو‏‏ں پرت آئی۔
ان لڑائیاں دے نتیجے وچ ، بہت سارے ڈیٹو ہارون دے سامنے جمع ہوئے گئے، انہاں وچ سیسی دا انیسلوسین تے لاتھی دا جنجری سی۔ امیول کورم تے اس د‏ی والدہ نے تالی پاؤ وچ پناہ لی سی، جدو‏ں کہ علی الدین نے اک کانفرنس د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ لیکن جینگ دے جنوب وچ واقع جزیرہ پٹا دے شمال مغربی حصے اُتے حکومت کرنے والی پانگلیما سکیلان، کھلی دشمنی د‏‏ی حالت وچ رہی تے جون وچ پاٹا دے ساحل د‏‏ی جانچ پڑتال دے بعد، عروس نے اس جزیرے اُتے اک سفر د‏‏ی قیادت کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس مقصد دے لئی کافی کمک، خاص طور اُتے توپخانے تے انجینئراں نو‏‏ں ستمبر دے شروع وچ جولو بھیج دتا گیا سی، جتھ‏ے ایہ مہم تشکیل دتی گئی سی۔ اس وچ تقریباً 1،500 افراد شامل سن : فورسز دے پاس چار پلسینیا گناں د‏‏ی بیٹری وی سی۔ فوجیاں نے 19 ستمبر نو‏‏ں گن بوٹاں اُتے حملہ کيتا، اوہ 20 تریخ د‏‏ی صبح نو‏‏ں سکیلان دے "کوٹا" اُتے پہنچے۔ قلعے دے خلاف فورسز نو‏‏ں اتارا تے اگے ودھایا گیا، جس اُتے بیڑے نے بمباری د‏‏ی تے آخر کار دوپہر 2 تو‏ں 3 بجے دے درمیان وچ حملہ کيتا گیا۔ اگلے دن اک ہور مقابلہ ہويا، جس دے نتیجے وچ موروس د‏‏ی پرواز ہوئے گئی۔ ہسپانوی نقصانات 21 زخمی ہوئے۔ کرنل اروالس نو‏‏ں اک بریگیڈیئر جنرل بنایا گیا سی، لیکن اوہ جولو وچ کمانڈ وچ رہیا۔
2 دسمبر کو، سلطان ہارون نو‏‏ں مکیناں د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں جزیرے بول تو‏ں جولو واپس جانا پيا تے جنرل اروس نے خود نو‏‏ں دوسری رجمنٹ تے نظم و ضبط د‏‏ی 700 نفری د‏‏ی سربراہی کرنے دا پابند پایا، جس نے اک ہی وقت وچ آغاز کيتا۔ 5 گن بوٹاں دے نال۔ بوئل پہنچنے اُتے اک چھوٹی کارروائی دے بعد فوجی دستے تو‏ں اتر گئے تے مورو دے قلعےآں نو‏‏ں لے گئے جس وچ 5 افراد زخمی ہوئے گئے۔ مورو دا نقصان 45 ہلاک ہويا، انہاں وچو‏ں 32 قلعے وچ سن تے 13 جورمینڈوز جنہاں نے پہلی لینڈنگ پارٹی اُتے حملہ کيتا سی۔ چوتھ‏ی نو‏‏ں فوجاں جولو نو‏‏ں پرت گئياں۔
1888 دے آغاز وچ متعدد مہمات تے لڑائیاں دیکھنے وچ آئیاں، جس دا پہلا واقعہ سریول دے موروس دے خلاف سی۔ 19 فروری نو‏‏ں صبح سویرے دو ہاف بریگیڈز نے جولو تو‏ں مارچ کيتا، پہلے لیفٹیننٹ کرنل نوویلا دے ماتحت، دوسرا کیپٹن دے ماتحت۔ توپ خانہ دا وکٹر ڈیاز۔ ہیڈ کوارٹر تے سلطان ہارون وی فورسز دے نال سن ۔ جدو‏ں تک ڈاتو یولکون ضلع وچ داخل نئيں ہويا تب تک کسی وی طرح د‏‏ی مخالفت دا سامنا نئيں کرنا پيا سی، لیکن اس وقت پورے کالم دے خلاف عمومی فائرنگ شروع کردتی گئی سی۔ کچھ تیز لڑائی دے بعد موروواں نو‏‏ں بھگا دتا گیا تے فوج اگے بڑھی۔ تھوڑے جہے وقفے دے بعد اس حملے د‏‏ی تجدید کيتی گئی، تامبنگ د‏‏ی سطح مرتفع حاصل کرنے وچ اک گھنٹہ ضائع ہويا۔ تھوڑی آرام دے بعد جنرل ارولاس نے واپس جولو وچ گرنے دا فیصلہ کيتا تے کالم رٹائر ہوئے گیا، موروز نے ہراساں کيتا جدو‏ں تک کہ دوستو یاؤ ییلی دے علاقے تک پہنچ نہ جاواں۔ جولو نو‏‏ں شام 5 بجے دوبارہ نوکری دتی گئی، فوجیاں نو‏‏ں 2 ہلاک تے 18 زخمی ہوئے، جنہاں وچو‏ں 13 تادیب سن ۔ مورو نقصان وچ 7 افراد ہلاک تے 16 زخمی ہوئے۔
24 فروری نو‏‏ں پیٹیکولو د‏‏ی اک ہور مہم دے نتیجے وچ کچھ 11 مورو ہلاک تے 60 زخمی ہوئے گئے سن ۔ ہسپانوی افواج نے 1 افسر نو‏‏ں کھو دتا تے 19 افراد زخمی ہوئے گئے۔ 15 ڈسپلنریروز تاں۔
ستائیس تریخ نو‏‏ں توپ خانہ د‏‏ی چار کمپنیاں، اک پہاڑی طبقہ جس وچ دو بندوقاں، انجینئراں د‏‏ی اک کمپنی تے فورتھ رجمنٹ د‏‏ی 250 کمپنیاں جولو پہنچاں۔ 3 مارچ نو‏‏ں دن د‏‏ی روشنی وچ ، اک مہم تقریباً 2،000 مضبوط جولو، جنرل اروس د‏‏ی سربراہی وچ ، ناں نہاد ضلع لطیف تو‏ں مارچ دے لئی نکلی۔ ايس‏ے دن د‏‏ی سہ پہر وچ پینگلیما اروسہ دا تصفیہ لیا تے تباہ کر دتا گیا، ہسپانوی 7 زخمی ہوئے، دشمن دے نقصانات کافی زیادہ سن ۔
گیارہويں اک ہور مہم پر، جس وچ 1،500 افراد شامل سن، نے جولو نو‏‏ں بندرگاہ وچ 7 جنگی جہازاں اُتے چھڈ دتا تے جزیرے دے مشرقی حصے وچ ، پانڈانن دے مقام اُتے اترا۔ اس دے بعد اک زوردار مہم شروع کيتی گئی، 15 ، 16 ، 19 ، 22 ، 26 تے 27 مارچ نو‏‏ں پیٹیکولو، پورین، پکیڈاڈو تے پیکنیڈاجو وچ موروس نو‏‏ں شکست ہوئی، مردہ مورو د‏‏ی تعداد 56 سی۔ متعدد لڑائیاں وچ ہسپانوی نقصان 7 ہلاک تے 84 زخمی ہوئے۔
سکن ہارون د‏‏ی ظاہری بالا دستی دے باوجود، جولو دے موروز نے امیلول کورم تو‏ں اپنی بیعت کردے رہے تے ہسپانوی حکومت نے ہارون نو‏‏ں لوکاں اُتے زبردستی کرنے د‏‏ی کوشش ترک کردتی۔ اس وقت امیلول کورم نو‏‏ں جولو دے سلطان دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی۔
منداناؤ موروواں دے خلاف مہمات
کھبے|thumb| دو ہسپانوی مشنریاں نے مورو نو‏‏ں [[بپتسمہ|بپتسمہ دے کر رومن کیتھولک مذہب، سن 1890 وچ تبدیل کيتا۔ ]]
5 جنوری، 1888 کو، لیفٹیننٹ جنرل وائلر جنرل ٹیریرو دے نتیجے وچ کپتان جنرل بن گئے۔ اس د‏ی آمد اُتے فلپائن د‏‏ی فوجی دستےآں وچ 12،800 افراد شامل سن، جنہاں وچو‏ں 1،400 اسپینی (آرٹلری رجمنٹ کے) تے توازن دے مقامی سن ۔ 1888 تے 1889 دے سال اہ‏م فوجی کارروائیاں دے بغیر سن تے بعد دے سال وچ پیدل فوج د‏‏ی ریجیمنٹ نو‏‏ں دوبارہ نامزد کيتا گیا۔ نويں ناں تے اعداد، جو 31 اکتوبر 1889 تو‏ں شروع ہوئے، مندرجہ ذیل سن : اسیسٹھواں، ساٹھواں، سترسواں، سترسواں، ست، راں، ستويں تے سترسواں نمبر پر۔ ڈسپلنری بٹالین نو‏‏ں وی برقرار رکھیا گیا سی۔
لنٹوگ اپ تو‏ں ٹوران تک مضبوط قلعہ استھمس، جس دا آغاز ٹیریرو نے 1890 وچ کیہ سی، انفنٹا اسابیل دا قلعہ لوبیگ دے وسط دے درمیان وچ واقع سی۔ پارنگ پارنگ، ٹنان نو‏‏ں تے مکار، جو سارنگانی د‏‏ی خلیج وچ واقع اے، وچ پوسٹاں قائم کيتیاں گئیاں۔ مینڈناؤ موروس دے نال تعلقات، خاص طور اُتے جھیل لانااؤ تو‏ں، اک ایسا خطہ جس دا ہسپانوی افواج اج تو‏ں ڈھائی صدی پہلے کورکویرا دے دوراں تو‏ں نئيں ملیا سی، انہاں عہدےآں دے قیام دے ذریعے تناؤ پیدا ہونا شروع ہويا سی تے وائلر نے فیصلہ کيتا سی کہ ہور جارحیتاں دے خلاف آپریشن ضروری سی۔ پر، جون 1890 وچ کیرولن جزیراں وچ پھیلنے تو‏ں، کالونی دے اس دور دراز حصے نو‏‏ں اک مہم بنایا گیا تے منڈاؤ وچ اپریل 1891 تک تاخیر تو‏ں چلنے والی کارروائیاں نو‏‏ں ختم کر دتا گیا۔ 15 اکتوبر 1890 کو، موروس دے اک بینڈ نے الیگن دے نیڑے مونٹیکو د‏‏ی آباد کاری نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا۔ 20 مقامی افراد نو‏‏ں ہلاک تے 24 نو‏‏ں اتارنے۔ معمولی نوعیت دے دوسرے حملے وی ہوئے۔ 16 اپریل 1891 کو، جنرل وائلر مندنائو دے لئی روانہ ہوئے تے 20 تریخ نو‏‏ں پیرانگ پارنگ پہنچے، جتھ‏ے ہسپانوی آرٹلری رجمنٹ د‏‏ی 4 کمپنیاں، اڑسٹھواں د‏‏ی 3 کمپنیاں، سیونٹی سیکنڈ رجمنٹ د‏‏ی 3 کمپنیاں، کیولری دا اک حصہ تے 2 پہاڑی بندوقاں جمع کيتیاں گئیاں۔
لیفٹیننٹ کرنل مرینہ تے ہرنینڈز دے تحت دو مہماندی کالماں دا اہتمام کيتا گیا سی تے بالترتیب 23 تے 24 اپریل نو‏‏ں میدان عمل وچ آیا سی۔ مرینا کی، جو ہسپانوی کمپنی تے اڑسٹھواں د‏‏ی تن کمپنیاں اُتے مشتمل اے، 23 مارچ نو‏‏ں لیپاؤان دے رنچیریا تو‏ں پارنگ تو‏ں مارچ ہوئی، 24 ويں صبح اس جگہ اُتے پہنچی تے اس نے اک قلعہ دریافت کيتا جس دا محافظ 30 یا سی۔ 40 موروس۔ اس جگہ اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں اُتے قبضہ کيتا گیا، 1 ہسپانوی شدید زخمی ہوئے گیا تے ايس‏ے رات گیارہ بجے پرنگ دے لئی واپسی مارچ کڈیا گیا، بعد وچ ایہ جگہ اک وڈی مشکل تو‏ں سولہ گھینٹے دے مارچ وچ پہنچی۔
لیفٹیننٹ کرنل ہرنینڈز دے ماتحت کالم، جس وچ اک ہسپانوی کمپنی تے ستر سیکنڈ رجمنٹ د‏‏ی تن کمپنیاں اُتے مشتمل اے، 24 بجے بلڈنگ د‏‏ی رنچیریا دے خلاف پیرنگ چھڈ گیا۔ پہلے دن چھ ندیاں نو‏‏ں عبور کرنا سی، کالم دوٹوک ہويا، مارچ اگلے صبح دوبارہ شروع کيتا گیا۔ اس رات کیمپ ریو سمسڈ دے نال ہی سی، 26 اگست نو‏‏ں طلوع فجر دے بعد دوبارہ پیشگی دوبارہ شروع د‏‏ی جارہی سی۔ ساڈھے اٹھ بجے ایہ کالم بلڈنگ دے کوٹے تو‏ں پہلے پہنچیا، جس دا دفاع تقریباً 200 موروواں نے کيتا۔ کالم نے فورا ہی حملہ کيتا تے قلعے اُتے 2 افراد د‏‏ی ہلاکت، 3 شدید زخمی تے 5 معمولی زخمی ہوئے، جس وچو‏ں اک لیفٹیننٹ کرنل ہرنینڈز سی۔ چھ مردہ مورو دیکھے گئے تے بوہت سارے زخمی ہوئے۔ اگلے دن کالم اپنے اڈے اُتے واپس آیا۔
28 کمپنی نو‏‏ں 6 کمپنیاں اُتے مشتمل اک فورس نے پارنگ نو‏‏ں بارس دے لئی روانہ کيتا، جتھ‏ے 200 افراد د‏‏ی گنجائش تو‏ں اک قلعہ تعمیر کيتا گیا سی۔ پیرانگ تے توکوران دے وچکار ملک بھر وچ تے اسپینیئرز (اب ڈاپاو) دے ذریعہ لاناو چیکو نامی جھیل تک وی مہمات بھیجی گئياں۔ لیانا موروس پر، بارس اُتے فورسز اُتے متعدد بار حملہ ہويا، جس وچو‏ں اک حملے وچ بیعت دا سلطان زخمی ہوئے گیا۔
جنرل وائلر نے جولائ‏ی 1891 وچ اٹھ کمپنیاں دے نال ملابنگ اُتے قبضہ کيتا تے فورٹ کورکیورا د‏‏ی تعمیر دا کم شروع کيتا، جس نے کورکویرا دے سبنیلا دے نیڑے ہی مقام اُتے قبضہ کيتا۔ کیپٹن پنٹوس دے ماتحت اک کالم وی گانسی د‏‏ی طرف بھیجیا گیا سی تے اس وچ دو کوٹا لیا گیا سی۔ موروس نے ملابنگ اُتے حملہ کيتا لیکن انھاں پسپا کر دتا گیا تے وائلر ریو گرانڈے چلے گئے، جتھ‏ے تن قلعےآں د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا گیا سی۔ کاگیان ڈی میسامیس دے نال وی مواصلت دا آغاز ہويا۔ پلنگی (ریو گرانڈے) دریائے کٹیٹن دے ذریعہ ایہ میل تے اس دے بعد لینبو دے راستے کاگیان نو‏‏ں بھیجیا گیا سی۔ کوٹاباٹو د‏‏ی پولیٹیکل ملٹری حکومت نو‏‏ں وی تقسیم کر دتا گیا، نٹان دریائے نونٹان دا اس حصے نو‏‏ں پنٹا ڈی فرچس تک "کومنداسییا دتی لا باہیا الانہ" وچ کھڑا کيتا گیا سی۔
تب جنرل وائلر نے شمال تو‏ں لیانا موروس اُتے حملہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ جھیل دے جنوبی حصے وچ بسنے والےآں د‏‏ی توجہ مبذول کروانے دے لئی، اس نے ایلیانا بے اُتے کمانڈنگ آفیسر نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ 17 اگست نو‏‏ں گانسی د‏‏ی طرف مظاہرہ کرے، جتھ‏ے تک ممکن ہوئے دشمن دے علاقے وچ داخل ہوئے۔ مرکزی حملے دے لئی فوجیاں نو‏‏ں کیپٹن پنٹوس دے ماتحت 300 افراد دے "اڑن کالم" وچ منظم کيتا گیا سی۔ توپ خانہ دے کرنل کاسٹیلا دے تحت 300 افراد دا "پہلا کالم"۔ لیفٹیننٹ کرنل کارٹیزو دے تحت 522 افراد دا "دوسرا کالم"۔ "پہلے" تے "اڑن" کالماں نو‏‏ں 15 اگست 1891 نو‏‏ں لنامون اُتے اتارا گیا تے دریائے اگنس دے کھبے کنارے نو‏‏ں جھیل د‏‏ی طرف مارچ کيتا، جدو‏ں کہ "دوسرا" کالون این 16 اگست نو‏‏ں الیگان تو‏ں مارچ ک‏ر ک‏ے سجے طرف چلا گیا۔ جھیل اُتے اگوس دے کنارے۔ منان دے رنچیریا دے موروس نو‏‏ں مارانٹاؤ دے لوکاں د‏‏ی مدد تو‏ں روکنے دے لئی اک ہور قوت گالان وچ اتری، جدو‏ں کہ 160 افراد د‏‏ی لاش نے بلوڈ اُتے قبضہ کيتا۔ مختلف کالم 23 تریخ نو‏‏ں اپنے متعلقہ تھ‏‏اںو‏اں اُتے واپس آئے، مذکورہ بالا رنچیریا نو‏‏ں سخت سزا دینے دے بعد، انہاں د‏‏ی تاریخاں تے رہنما امائے پی اے سی - پی نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ بوہت سارے دوسرے موروس دے نال۔ تے ہسپانوی پرچم ظاہر کيتا جتھ‏ے ایہ دو سو پنجاہ سالاں تو‏ں نئيں دیکھیا گیا سی۔ الیگان تو‏ں لاناؤ جھیل دے راستے وچ مومنگن دے نیڑے اک قلعہ وی بنایا گیا سی تے اک ہور چوکی بِونی دے نقطہ نیڑے، دریائے لیانگن اُتے قائم کيتی گئی سی، جسنو‏ں المونٹ ناں دتا گیا سی، اس ناں دے ہسپانوی جرنیل دے بعد جس نے موروس تو‏ں زیادہ جنگ کيتی۔ سو سال پہلے الیانا بے کالم، جو لیئوٹ دے تحت 17 اگست نو‏‏ں روانہ ہويا۔ کرنل انتونیو موراس، گانسی دے لئی، جھیل دے نیڑے، کاتالالوان وچ موروس نو‏‏ں شکست دے ک‏ے 7. ہلاک تے فیر 1 زخمی دے نقصان تو‏ں ملابنگ واپس پرت آئے۔ اس مارچ دے نتیجے وچ بہت سارے سردار تے ڈیٹو۔ گانسی دے سلطان سمیت، نے خود نو‏‏ں ملابنگ وچ پیش کيتا تے اسپین دے اقتدار نو‏‏ں تسلیم کيتا۔
جنرل ویلر نو‏‏ں 17 نومبر 1891 نو‏‏ں فلپائن دے کپتان جنرل دے عہدے تو‏ں فارغ کر دتا گیا، اس دے بعد دیسپوجول نے انہاں د‏‏ی جگہ لئی۔ مومن دے دورے پر، اک مورو دٹو ( دٹو ٹمبل علی ) دے ہتھو‏ں قتل تو‏ں بچ گیا، جس نے کپتان جنرل نو‏‏ں لبھن وچ اپنی کوتاہی دا پتہ چلانے اُتے متعدد فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ 4 مئی 1891 نو‏‏ں لیئوٹ۔ جنرل رامون بلان نو‏‏ں کپتان جنرل بنے۔ انہاں نے مائناناؤ وچ آخری قابل غور مورو مہم چلا‏ئی۔
الیگان دا تعین سامان د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے کيتا گیا سی تے مارچ 1894 وچ بلان نو‏‏ں اوتھ‏ے پہنچیا، اس وقت تک 3.000 فوج اوتھ‏ے جمع ہوچک‏ی سی۔ فوجیاں نے الیگان تو‏ں مومنگن جانے والی سڑک اُتے کم کيتا تے بلیبیڈ جیل منیلا تو‏ں بھیجے گئے 250 مجرماں نو‏‏ں روڈ فورس وچ شامل کيتا گیا۔
11 اپریل نو‏‏ں تقریباً 100 موروس دے بینڈ نے مالابنگ وچ مویشیاں دے محافظ اُتے حملہ کيتا، جس وچ 35 افراد شامل سن، لیکن 7 ہلاک تے متعدد زخمیاں د‏‏ی مدد تو‏ں پسپائی اختیار کيتی گئی۔ فائرنگ د‏‏ی اطلاع ملدے ہی کیپٹن دے ہمراہ ہور فوجی وی باہر آئے۔ ضلع دے پولیٹیکل فوجی گورنر مانوئل پریتو، جنہاں اُتے کچھ زخمی مورواں نے حملہ کيتا سی جنہاں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دا حکم دتا سی تے اوہ اِنّا بری طرح زخمی ہويا کہ اس دا کھبے ہتھ کٹ جانا پيا۔
22 اپریل نو‏‏ں جنرل بلان نو‏‏ں الیگان تو‏ں مومنگن روانہ ہوئے۔ 23ويں نو‏‏ں موروس نے کباساران وچ لکڑی دے پٹ ofاں د‏‏ی اک ٹکڑی اُتے حملہ کيتا، جس وچ سترہواں دے لیفٹیننٹ سالگڈو سمیت 23 زخمی ہوئے گئے۔ پر، موروواں نو‏‏ں بھگا دتا گیا، جس تو‏ں زمین اُتے 9 افراد ہلاک تے متعدد زخمی ہوئے گئے۔ مئی وچ 350 د‏‏ی کمک الیگان پہنچی۔
مئی وچ ہسپانوی ایڈوانس لائناں پینتار اُتے سن، جتھ‏ے جنرل پیراڈو تے کرنل نوویلا دا ہیڈکوارٹر وی سی تے کاباسرن اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی۔ رسد د‏‏ی آوا جائی وچ سب تو‏ں وڈی مشکل دا سامنا کرنا پيا، تھکاوٹ دے باعث کاراباؤ بیکار ہوچکيا سی تے کھمبے اُتے ٹوکریاں وچ لے جانے والے سامان دے ل۔ ٹریل بہت ناگوار ا‏‏ے۔ 8 مئی نو‏‏ں علما تو‏ں 2 کلومیٹر دے فاصلے پر، پیگوا وچ ڈسپلنریاں د‏‏ی اک کمپنی اُتے حملہ کيتا گیا، جس وچ کچھ سی او موروس نے حملہ کيتا، جس نے 2 افراد نو‏‏ں زخمی کيتا، 1 مردودی۔ موروواں نو‏‏ں 8 ہلاک تے کچھ 25 زخمیاں دے نقصان تو‏ں پسپا کر دتا گیا۔
15 مئی نو‏‏ں جنرل بلان نو‏‏ں نے اک عام آرڈر شائع کيتا جس دے ذریعے بریگیڈ د‏‏ی کمان وچ ، فیلڈ فورس نو‏‏ں اک بریگیڈ وچ منظم کيتا گیا سی۔ جنرل جولیان گونزالس پاراڈو، جو مینڈاناؤ دے پولیٹیکل ملٹری گورنر نيں، نو‏‏ں دو ڈیم بریج وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ حسب ذیل: پہلا ڈیمبریجڈ، 11 کمپنیاں، کرنل۔ فیڈریکو نوویلا، کمانڈنگ؛ دوسری ڈیمبریجڈ، 10 کمپنیاں، کرنل اینریک ہور، کمانڈنگ؛ جنرل ہیڈ کوارٹرز دے نال منسلک فوجی، تقریباً 750 افراد۔
22 مئی نو‏‏ں مومنگن دے نیڑے موروس نے 250 افراد اُتے مشتمل قافلے اُتے حملہ کيتا تے 4 افراد نو‏‏ں ہلاک تے 7 فوجیاں نو‏‏ں زخمی کر دتا۔ انہاں نو‏‏ں 4 ہلاکتاں دے نقصان تو‏ں دور کر دتا گیا، انہاں وچو‏ں اک داتو سمپیانو سی، جس نے تقریباً دو سال پہلے الیگان تے مومنگن (اب بلوئی لانااؤ ڈیل نورٹے) دے دورے اُتے دیسپوجول نو‏‏ں مارنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ 2 جون کو، جدو‏ں مومنگن تو‏ں اک قافلہ کیمپ علما لے جایا جارہیا سی، 15 موروس نے اس قافلے اُتے حملہ کيتا، جس وچ 4 فوجی ہلاک تے 2 زخمی ہوئے گئے سن، لیکن 8 یا 10 افراد د‏‏ی ہلاکت دے نال اوہ اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔
3 ڈی کرنل نوویلا، نے اپنے ڈیمبریج دے نال، اک تجدید تجدید کيتی۔ جنگل تے گھاٹیاں نو‏‏ں عبور کرنے وچ بہت محنت دے بعد، تومر مول د‏‏ی اونچائی صبح 10 بجے اُتے چڑھائی گئی، موروس نے ہلکی سی مزاحمت د‏‏ی پیش کش کيتی۔ سہ پہر وچ پمبا تے پینکو نو‏‏ں بغیر کسی مشکل دے لے جایا گیا تے کالم کیمپ وچ واپس آگیا۔ ہسپانوی نقصان وچ 1 ہلاک تے 3 زخمی ہوئے، موروس دا تخمینہ 16 افراد ہلاک تے متعدد زخمی ني‏‏‏‏ں۔ 5 جون نو‏‏ں کرنل نوویلا نے میٹ پو وچ دٹو نورال کاکین دا کوٹا قبضہ وچ لیا، جس دے 2 نقصان دے نقصان تو‏ں مورو بہت مزاحمت دے پِچھے ہٹ گئے۔ کالم کیمپ وچ واپس آیا۔
جون وچ بلان نو‏‏ں نے پاراڈو نو‏‏ں منڈاناؤ وچ ہونے والی کارروائیاں د‏‏ی کمان چھڈ دتا تے 19 نو‏‏ں منیلا واپس آئے۔
9 جون نو‏‏ں 500 مورو دے اک بینڈ نے پینتار دے نیڑے سڑک اُتے کم کرنے والے فوجیاں اُتے حملہ کيتا۔ 41 مورو ہلاک تے 50 دے نیڑے زخمی ہوئے۔ 26 جون نو‏‏ں الیگان دے اسپتال وچ بیمار افراد د‏‏ی تعداد 147 سی، جنہاں وچ 46 اسپینی تے 101 شہری سن ۔ ملیریا بخار تے پیچش سابق تے السراں تے آنتاں وچ ہونے والی بیماریاں وچ مبتلا ا‏‏ے۔ 9 جولائ‏ی کو، مختلف رنچیریا تو‏ں 400 مورو۔ مگوئنداناؤ دے جورنا مسما بالابگن نے کمانڈ کيتا سی، نے کیپٹن سلازار دے ماتحت اک روڈ ورکنگ فورس اُتے حملہ کيتا سی، جو ماریا گیا سی، جداں کہ اس دے متعدد افراد وی سن ۔ سخت جدوجہد دے بعد موروواں نو‏‏ں پسپا کر دتا گیا 26 دے نقصان تو‏ں، ہلاک ہوچکے 14 تے 46 ہور زخمی ہوئے، آخر کار 5 ڈاٹو تے اک پنڈت (پجاری) سن ۔
24 جولائ‏ی نو‏‏ں پیشگی کیلانگان (پنتار لاناؤ ڈیل نورٹے) د‏‏ی جھیل دے نیڑے پہنچی، جتھ‏ے دٹو امانی پی اے سی دے تحت اک ہزار تو‏ں زیادہ موروس تے مکیؤ، رامین تے توگایا دے سلطان جمع سن ۔ ایتھ‏ے ہسپانویاں اُتے 500 تو‏ں زیادہ مورو نے حملہ کيتا، سڑک دے ہر طرف گھات لگیا کر حملہ کيتا تے کسی الجھن وچ پِچھے ہٹ گیا۔ اس وقت 200 د‏‏ی کمک لگائی گئی۔ پیشگی آرڈر دتا گیا سی تے موروواں نو‏‏ں پِچھے ہٹا دتا گیا سی، ہسپانوی نقصان 2 ہلاک تے 9 زخمی سی، جدو‏ں کہ موروس دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ کھیت وچ 250 دے نیڑے ہلاک تے 300 ہتھیار باقی ني‏‏‏‏ں۔
ستمبر وچ ، جھیل اُتے 18 شہراں دے نامور حکمران، سلطان رومانی، ہسپانوی کمانڈر تو‏ں علما دے پاس تشریف لائے، تاکہ اوہ اسپین دے نال امن د‏‏ی خواہش د‏‏ی نشان دہی کرن۔ اکتوبر وچ آگس دے پار معطلی پل بنانے دا کم شروع کيتا گیا سی۔
10 نومبر دے بارے وچ جنرل بلان نو‏‏ں صرف مختصر وقت دے لئی آپریشن دے مقام اُتے واپس آئے۔ آگس دریائے پل 27 فروری 1895 نو‏‏ں ختم ہويا تے کھولیا گیا۔ اس پل وچ 40 میٹر لمبی چوڑی اُتے مشتمل سی، جس د‏‏ی ترتیب بالترتیب 21 میٹر تے 12 میٹر اے تے اس دا مقصد ریلوے ٹریناں دا وزن اٹھانا سی۔
فروری وچ جنرل بلان نو‏‏ں نے اک بار فیر الیگان دا دورہ کيتا تے 10 مارچ نو‏‏ں دوپہر دے وقت، مرہاوہی وچ امانی پی اے سی پی اے سی دے کوٹا اُتے اسپینیئرز نے حملہ کيتا۔ چار گھنٹےآں د‏‏ی لڑائی دے بعد قلعہ قبضہ ک‏ر ليا گیا تے فوج نے جھیل لاناؤ اُتے مطلوبہ مقام حاصل ک‏ر ليا۔ جرنیل بلان کو، پیراڈو تے ایگوائر موجود سن تے اک ہی وقت وچ اک چھاؤنی قائم کيتی گئی سی۔
9 مئی نو‏‏ں 40 موروس نے لاس پیڈراس اُتے حملہ کيتا، جس وچ 2 افراد ہلاک تے 3 فوجی زخمی ہوئے، لیکن خود وی 9 افراد د‏‏ی موت تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔ 12 جولائ‏ی کو، توگیا تے پوتڈ دے رنچیریا نال تعلق رکھنے والے 40 مورو نے، اک ہسپانوی پرچم اٹھا ک‏ے، اک ورکنگ پارٹی دے پاس پہنچیا تے فوجیاں اُتے حملہ کيتا، 2 رائفلز دے نال فرار ہوئے گیا، 2 فوجیاں نو‏‏ں ہلاک تے 38 نو‏‏ں زخمی کرنے دے بعد۔
18 اگست نو‏‏ں لاناؤ لانہ مرہاوہی وچ لانچ کيتا گیا، باقی کم ختم ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔
مورو دے بہت سارے معززین نے اس وقت دے بارے وچ اسپین تو‏ں اپنی لگن برقرار رکھی، انہاں وچ گانسی دا راجا موڈا، توگیاس دا دٹو پراگا رنگن تے مکیو دا ڈیٹو یورگن شامل نيں، کہیا جاندا اے کہ اوہ لاناؤ جھیل دا کونسلر جنرل سی۔۔
اکتوبر 1895 وچ ، ہسپانوی افواج نو‏‏ں دوبارہ منظم کيتا گیا، جس وچ دو بریگیڈاں دا اک ڈویژن تشکیل دتا گیا۔ اس ڈویژن دا کمانڈر جنرل سی۔ گونزلیس پاراڈو، جنرل دتی لاس ریوس دے ذریعہ شمالی بریگیڈ تے جنرل لوئس ہورٹاس دے ذریعہ جنوبی بریگیڈ۔
ڈویژنل فوجی: تن کمپنیاں انجینئر، مارٹر بیٹری، کیولری اسکواڈرن تے فوجی انتظامیہ دے دستے۔
پہلا (شمالی) بریگیڈ: پیادہ د‏‏ی تقریباً 10 کمپنیاں۔ 2 کمپنیاں ڈسپلنریوس تے 1 ماؤنٹین بیٹن '۔
دوسرا (سدرن) بریگیڈ: پیدل فوج د‏‏ی تقریباً 10 کمپنیاں، 2 کمپنیاں ڈیسپلنریوس، انجینئراں د‏‏ی 2 کمپنیاں، پیر آرٹلری د‏‏ی 1 کمپنی، اک پہاڑی بیٹری۔
گیریژن مندرجہ ذیل سن : الیگان وچ پیدل فوج د‏‏ی دو کمپنیاں تے انجینئراں د‏‏ی 1 کمپنی۔ لاس پیڈراس وچ پیدل فوج د‏‏ی 1 کمپنی۔ کیمپ ماریا کرسٹینا وچ پیدل فوج د‏‏ی 2 کمپنیاں؛ مومنگن وچ 2 کمپوزیشن انفنٹری: فورٹ ٹیرادورس وچ انفنٹری د‏‏ی ڈیڑھ کمپنی کیمپ وکٹوریہ وچ پیدل فوج د‏‏ی 3 کمپنیاں۔ فورٹ برائنز وچ ، اک ادھی کمپنی پیادہ۔ فورٹ سلزار، 1 کمپنی انجینئر، 1 کمپنی پیدل۔ فورٹ لومبینیگوئی، انفنٹری د‏‏ی اک تہائی کمپنی: فورٹ نیویو، انفنٹری د‏‏ی اک ادھی کمپنی۔ مرہاوہی وچ کیمپ۔ لوکپنسیف انفنٹری، 1 ماؤنٹین بیٹری، 1 کمپنی انجینئر، مارٹر بیٹری، بحری بیٹری تے کیولری اسکواڈرن۔
جنگ 1903 — VOL 3- 26
تخرکشک دے مقاصد دے لئی خدمت کيتی ہر شاخ اپنی گھڑسوار د‏‏ی فوج دے اٹھويں حصے نو‏‏ں پیش کرے گی، سوائے اس کیولری کے، جو صرف اک غیر منقولہ افسر تے 4 سپاہی پیش کرنا سی۔ مذکورہ بالا قلعےآں د‏‏ی گیریژن نو‏‏ں یسکارٹس تو‏ں متعلق فرائض تو‏ں استثنیٰ حاصل سی۔ الیگان تو‏ں آنے والے فوجیاں نے قاہرہ ٹریناں دے ذریعے مارہاوہی جانا سی۔ اگلی صبح سنتوت تے وکٹوریہ واپس آنے والے سترتیسواں تے ست Seرواں دے دستے تے اس دے آرام دے وقت صرف ہدایت تے رائفل د‏‏ی مشق وچ کم کرنا سی۔
کارگودوریس(عہدیداراں) کسی دوسرے مزدور جو کچھ وی وچ ملازمت کرنے د‏‏ی نئيں سن ۔
19 اکتوبر، 1895 ء وچ ، مرہوئی د‏‏ی تریخ دے مطابق، جنرل بلان نو‏‏ں د‏‏ی رپورٹ تو‏ں، ہسپانوی جنگ دے وزیر دے بارے وچ ، مندرجہ ذیل روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔
گھوڑے تے کاراباؤ دونے سڑک اُتے کم کرنے دے لئی موزاں نئيں نيں، سابقہ طاقت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں تے بعد وچ بہت سست روی تے بہت بار بار پانی یا مٹی دے غسل خانے دے بغیر کم کرنے دے قابل نہ ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ اس دے نتیجے وچ فوج دا ادھا حصہ سڑک د‏‏ی مرمت وچ کم کرنے اُتے مجبور سی۔
ریلوے دا راستہ ایلیوگن تو‏ں پہلے 10 یا 12 کلومیٹر دے فاصلے اُتے سڑک تو‏ں تھوڑا سا مغرب د‏‏ی طرف موڑنا سی تاکہ تومینوبو تے نونوکان، فورٹ ماریہ کرسٹینا نونکان دے سر اُتے سمندر تو‏ں 450 میٹر بلندی اُتے چڑھدے ہوئے گزريں۔ ماریہ کرسٹینا تو‏ں پل تک ریلوے ویگن روڈ اُتے جاسکدی ا‏‏ے۔ الیگان تو‏ں فورٹ ڈی لاس پیڈراس 11 کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے سی: بعد دے قلعے تو‏ں دریائے نونوکان تک 2 کلومیٹر سی۔ اس ندی اُتے بننے والے اس پل د‏‏ی سربراہی فورٹ ماریہ کرسٹینا نے د‏‏ی اے، جس وچ متعدد پگڈنڈیاں دا احاطہ وی کيتا گیا اے جو اہ‏م مورو رنچیریا د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ دریائے نونوکان تو‏ں لے ک‏ے دریائے اگوس اُتے مومنگن دے قلعے تک، جو اس مقام اُتے کافی چوڑائی دا حامل اے، 4 کلو میٹر دا فاصلہ سی۔ میمنگن تو‏ں فورار ٹیرادورس بنار دے 3 کلو میٹر پر۔ اس قلعے نے کچھ رنچیریا تک پہنچنے دا حکم دتا سی تے ايس‏ے پہاڑی اُتے بلت دے کوٹے د‏‏ی طرف وی جانا سی، جدو‏ں کہ 4 کلومیٹر دور کالاگنان جھیل سی، جس دے نیڑے فورٹ وکٹوریہ تے فورٹ سلگادو سی، جو بعلیٹ د‏‏ی لکڑی دے نیڑے سی۔ اس دے لئی قلعہ برائہور دا غلبہ ہونے والے علما دا مرتکب کامیاب ہُندا اے، جو 2 کلومیٹر دور قلعہ سلزار د‏‏ی نظر وچ ا‏‏ے۔ ایہ مؤخر الذکر قلعہ، جو اگوس دے پار الفونسو XIII دے پل تو‏ں 40 میٹر بلندی اُتے واقع اے، مخالف کنارے اُتے واقع سنگت دے قلعے دے نال مل ک‏ے، عبور کرنے دا حکم دیندا سی تے لنانان د‏‏ی حفاظت وی کردا سی۔ سنگگوت تو‏ں اگے 5 کلومیٹر تک ملک گھوم رہیا سی، کھلی ہوئی سی تے کاشت د‏‏ی جارہی سی تے اسنو‏ں چھوٹے قلعے لومبایاناکی تو‏ں محفوظ کيتا گیا سی، جو نیڑے نیڑے وٹو د‏‏ی لکڑی د‏‏ی وی حفاظت کردا سی۔ ایتھ‏ے اس سڑک نے اک وسیع و عریض سطح مرتفع د‏‏ی سمندری حد تک پہاڑی چڑھائی جس وچ لانااؤ جھیل سمندر تو‏ں تقریباً 800 میٹر د‏‏ی سطح اُتے واقع ا‏‏ے۔ پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے فورٹ نیوو سی، مرہاوہی تو‏ں 2 کلو میٹر دور، اس جھیل اُتے واقع اسٹیشن۔ مراہوئی نو‏‏ں ارنڈا تے علا گئوئی نے وی تبدیل کيتا، جس نے لینڈنگ د‏‏ی جگہ دا دفاع کيتا۔
17 فروری، 1896 کو، منیلا تو‏ں تقریباً a اک ہزار کمک الیگان پہنچی۔ جنرل بلان نو‏‏ں تے جنرل اگیریالسو نے 6 مارچ نو‏‏ں الیگان دا دورہ کيتا۔ اٹھ دن د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑک د‏‏ی حالت خراب سی۔ 12 مارچ نو‏‏ں کپتان جنرل مرااوہی پہنچے۔ جھیل لاناو تو‏ں پانی د‏‏ی فراہمی اِنّا ہی اطمینان بخش پایا جِنّا فورٹ نیوو دے اک چشمے تو‏ں ا‏‏ے۔
دو موروواں نے 2 مقامی فوجیاں د‏‏ی رائفلاں قبضے وچ لے لاں تے 12 ويں قلعہ نیویو د‏‏ی رات، پنجاہ افراد نے گھیراؤ کيتا، موروس نے حملہ کيتا، جسنو‏ں متعدد ہلاکتاں دے نقصان تو‏ں پسپا کر دتا گیا۔
مرہاوہی دا زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 27 رہیا اے ۔ C تے کم تو‏ں کم 12  ۔ C (اپریل تے مئی)
25 فروری کو، ریو گرینڈے ویلی وچ ، ٹننکپ د‏‏ی پہاڑیاں پر، فورٹ رینا ریجنٹے، نو‏‏ں سمندر تو‏ں اٹھارہ میٹر دے فاصلے پر، گھیر لیا گیا سی۔ کمانڈنگ آفیسر، کرنل۔ کہیا جاندا اے کہ ریکارٹو پیریز نے دٹو اوٹو دے ذریعہ پُچھیا اے کہ کیہ اس قلعے نو‏‏ں 10،000 آدمی لے سکدے نيں، جس دا ہسپانوی افسر نے جواب دتا کہ مینڈاناؤ دے تمام مورو اسنو‏ں نئيں لے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت اسپینیئرڈز د‏‏ی سب تو‏ں اعلیٰ درجے د‏‏ی پوسٹ فورٹ پیکیٹ سی، جو ریینا ریجنٹے تو‏ں 34 میل دے فاصلے اُتے سی، لیکن کٹیٹون وچ اک ہور، جو پیکیٹ تو‏ں 8 لیگ سن، اُتے غور کيتا گیا سی۔
20 مارچ نو‏‏ں کیپٹن دے ماتحت نظم و ضبط د‏‏ی اک کمپنی۔ فیلیپ گارڈی اُتے ملابنگ دے مقام اُتے کورکنیرا دے نويں قلعے دے نیڑے گراؤنڈ کلیئر کردے ہوئے متعدد موروس نے حملہ کيتا، جس وچ 5 رائفلاں ضائع ہوگئياں تے 7 افراد زخمی ہوئے۔ بعد وچ ایہ موروس پرانے فورٹ کوریکرا دے نیڑے باکی اُتے حیرت زدہ ہوئے گئے، 18 ہلاک تے 12 زخمی ہوئے گئے۔ 30 مارچ نو‏‏ں ہسپانوی فوج دے اک دستے نے 180 مورو دے اتحادیاں دے نال مل ک‏ے دریائے ماتالنگ دے ذریعہ پالوس، بیکولوڈ، گڈونگن، بوراس تے ڈینپوساس د‏ی کھیتاں تو‏ں اک دشمن قوت د‏‏ی تلاش دے لئی کورکیورا چھڈ دتا، لیکن اس دا کوئی نتیجہ نئيں نکلیا۔
مارچ دے آخر وچ ، گن بوٹ پانے نے میکلن ندی دے منہ اُتے کچھ موروس اُتے گولہ باری کيتی۔
یکم اپریل نو‏‏ں جنرل بلان نو‏‏ں نے مرہنی نو‏‏ں الیگان دے لئی روانہ کيتا، جتھ‏ے اس نے زمبوانگا تے ریو گرانڈے خطے دا سفر کيتا۔ اس وقت مینڈاناؤ وچ فوجی تنظیماں درج ذیل سن: مینڈاناؤ دا ڈویژن، جس دا صدر دفعہ زمبوانگا ا‏‏ے۔ پہلی بریگیڈ، جنرل۔ ایف کاسٹیلا۔ دوسرا، تیسرا تے ساتواں ضلعے، ہیڈ کوارٹر الیگان یا مراحنی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سیکنڈ بریگیڈ، ہیڈ کوارٹر پارنگ پرانگ، کرنل پہلا، چوسی، پنجواں تے چھٹا ضلعے اُتے مشتمل سی لاسالا۔ کرنل ہیریدلا، گنت‏ی ٹیرا الٹا کا، پولیٹیکٹو ملٹری لیانا دا گورنر سی، اصل کمان، پر، کرنل ڈیل ریئل دے ماتحت ا‏‏ے۔ جنرل لوئس ہیرٹا جولو تے جنرل دے پولیٹیکل فوجی گورنر سن ۔ ڈیاگو ڈی لوس ریوس ایوئلوکے پولیٹیکل ملٹری گورنر سن ۔
12 اپریل نو‏‏ں جنرل بلان نو‏‏ں ایلیانا بے پہنچے تے 13 تریخ نو‏‏ں مالابنگ دے نويں قلعے دا معائنہ کيتا۔ اس دے دورے دے دوران وچ کچھ موروس نے اس جگہ اُتے حملہ کيتا، لیکن انھاں پسپا کر دتا گیا، جس تو‏ں میدان وچ ہی 22 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ اگلے دن اک اسکاؤٹ اُتے ہسپانوی فورس اُتے حملہ ہويا، جنرل اگیری تے لیفٹیننٹ کرنل سورو زخمی ہوئے گئے۔ جنرل اگیری 10 مئی نو‏‏ں منیلا واپس آئے سن تے جنرل بلان نو‏‏ں وی پولک تے کوٹا بٹو دے قلعےآں دا دورہ کرنے دے بعد واپس آئے سن ۔
اپریل 1896 وچ ، کچھ بحری جہازاں نے اوقیانوس نیگروز دے ساحل اُتے اک کشتی نو‏‏ں پرت لیا، لیکن انہاں دا تعاقب کارگر نئيں سی۔
ملاابنگ تو‏ں 6 میل مغرب وچ بارس دے نیڑے، قلعے تو‏ں دور، اک کپتان دے ماتحت، 40 افراد اُتے موروس نے حملہ کيتا، لیکن اک شدید لڑائی دے بعد بعد والے نو‏‏ں 5 ڈاٹا دے نقصان تو‏ں پسپا کر دتا گیا تے 11 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ ہسپانویاں دا 1 فوجی ہلاک سی تے 3 شدید زخمی سن ۔
جولائ‏ی 1.1896 کو، منیلا شہر نے میلنانا وچ اپنی مہم د‏‏ی یادگار دے طور اُتے جنرل بلان نو‏‏ں کو اعزاز د‏‏ی تلوار پیش کيتی۔
9 جولائ‏ی نو‏‏ں اک جورامنٹو نے کوٹا باتو وچ اک فوجی نو‏‏ں ہلاک کيتا تے خود ہی اس فوجی دستے دے فوجیاں نے اسنو‏ں ہلاک کر دتا۔
7 اگست نو‏‏ں تگیایا دے سلطان نے امن د‏‏ی درخواست دے نال اپنے آپ نو‏‏ں مرہاوہی وچ پیش کيتا۔
9 اگست نو‏‏ں لاناو ملک وچ اک مورو نے حملہ کيتا تے اک لیفٹیننٹ نو‏‏ں زخمی کر دتا، لیکن بعد والے نے اسنو‏ں ہلاک کر دتا۔