cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسنات الحرمین
حسنات الحرمین د‏‏ی تاریخی اہمیت
ایہ کتاب جتھے تصوف تے روحانیت وچ دلچسپی رکھنے والے احباب دے لئی جتھے ارمغان روحانی اے اوتھے تریخ و تحقیق اُتے کم کرنے والےآں دے لئی علمی و تاریخی سوغات ہی۔ ایہ نادر کتاب اک ایسا آئینہ اے جو مغلیہ دور حکومت د‏‏ی تن مشہور شخصیتاں شاہجہان، داراشکوہ تے اورنگزیب عالمگیر دے باہمی تعلقات و مناقشات، نت نويں ظہور پزیر ہونے والے تغیرات، دارا شکوہ دے سہارے صوفیائے خام د‏‏ی پیدا کردہ ذہنی و مذہبی کشمکش تے اس وچ خانوادہ مجددیہ دا کردار، انہاں د‏‏ی تحریک احیائے دین دے اثرات تے برصغیر دے مسلماناں دے حق وچ رونما ہونے والے ثمرات و نتائج د‏‏ی بھرپور رونمائی کردا ا‏‏ے۔ نال ہی نال ایہ کتاب اس حقیقت دا وی انکشاف کردی اے کہ خانوادہ مجددیہ تے اس دے متعلقین دا تحریری سرمایہ کھنگالے بغیر اُس دور د‏‏ی صحیح ترین تے مکمل ترین تریخ مرتب نئيں کيت‏‏ی جا سکدی۔
حوالے
گٹھ:کتب مشائخ نقشبندیہ گٹھ:کتاباں
قاضی عصمت اللہ لکھنوی
قاضی عصمت اللہ لکھنویفتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار سن
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین
قاضی محمد دولت فتحپوری
قاضی محمد دولت فتحپوری فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار سن
قاضی محمد دولت بن محمد یعقوب بن فرید سعد اللہ بن احمد بن حافظ الدین انصاری سہالوی موضع سہالی وچ پیدا ہوئے اوتھے نشو و نما پائی تے شیخ شہید قطب الدین بن عبد الحلیم سہالوی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی اپنے زمانے دے فاضل علما حنفیہ وچو‏ں سن فتح پور تو‏ں دہلی گئے چونکہ ایہ شیخ محب اللہ الہٰ آبادی نال تعلق قرابت رکھدے سن ايس‏ے تعلق تو‏ں انہاں نو‏ں فتاویٰ عالمگیری دے مؤلفین وچ شامل کيتا گیاسید محمد حسینی قنوجی نے اورنگزیب تو‏ں سفارش ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں شہر سورت دے عہدہ قضا اُتے لگوایا قاضی مقرر ہوئے ک‏ے سورت جا رہے سن کہ راستے وچ راہزناں نے انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین
ٹیلیگرام میسنجر
ٹیلیگرام میسینجر اکّ عالمی پدھر اُتے پہنچیوگ پریمیئم، کراس-پلیٹفارم، اینکرپٹڈ، کلاؤڈ-بیسڈ اتے مرکزی تتکال میسیجنگ (IM) سیوا اے۔ سیوا وکلپک اینڈ-ٹو-اینڈ اینکرپٹڈ چیٹ اتے ویڈیو کالنگ ، ویؤائیپی، فائیل شیئرنگ اتے کئی ہور خاصیتاں وی حاصل کردی اے۔ ایہہ آئیؤئیس لئی ۱۴ اگست ۲۰۱۳ اتے اینڈروئڈ لئی ۲۰ اکتوبر ۲۰۱۳ نوں لانچ کیتا گیا سی۔ ٹیلیگرام دے سرور دنیا دے وکھ-وکھ حصیاں وچ پنج ڈاٹا سینٹراں نال دنیا بھر وچ ونڈے جاندے ہن، جدوں کہ چلاون مرکز دبئی، سنیکت عرب امیرات وچ واقع اے۔   کئی کلائنٹ ایپس ڈیسکٹوپ اتے موبائیل پلیٹفارماں لئی مہیا ہن جس وچ اینڈروئڈ، iOS, Windows, macOS, اتے Linux لئی سرکاری ایپس شامل ہن (حالانکہ رجسٹریشن لئی اکّ iOS جاں Android ڈوائیس اتے اکّ کم کرن والے فون نمبر دی لوڑ ہندی اے)۔
ٹیلیگرام وکلپک اینڈ-ٹو-اینڈ اینکرپٹڈ چیٹ حاصل کردا اے۔ کلاؤڈ چیٹاں اتے گروہاں نوں کلائنٹ اتے سرور وچکار اینکرپٹ کیتا جاندا اے، تاں جو نیٹورک اُتے آئیئیسپی اتے ہور تیجیاں دھراں ڈیٹا تک پہنچ نہ کر سکن۔ صارف ٹیکسٹ اتے ووئس سنیہے بھیج سکدے ہن، ووئس اتے ویڈیو دور کر سکدے ہن، اتے لامحدود گنتی وچ تصویراں، دستاویز (2 GB متعلق فائیل)، صارف تھاں، اینیمیٹڈ سٹکر، رابطہ اتے آڈیؤ فائیلاں نوں سانجھا کر سکدے ہن۔ صارف چینلاں نوں وی پھالو کر سکدے ہن۔
جنوری ۲۰۲۱ وچ، ٹیلیگرام نے ۵۰۰ ملیان ماسک سرگرم صارفین نوں پار کیتا۔ ایہہ جنوری ۲۰۲۱ وچ دنیا بھر وچ سبھ توں ودھ ڈاؤنلوڈ کیتی گئی ایپ سی اگست ۲۰۲۱ دے اخیر تک عالمی پدھر اُتے ۱ بلیئن ڈاؤنلوڈس دے نال۔ کھوج سجھاء دیندی اے کہ جنوری ۲۰۲۱ وچ ٹیلیگرام دے وادھے نوں انشک طور اُتے وڈی-تکنیکی فرماں ولوں پارلر دے ڈپلیٹپھارمنگ ولوں چلایا گیا سی۔ جون ۲۰۲۲ وچ، ٹیلیگرام نے ۷۰۰ ملیان ماسک سرگرم صارفین نوں پار کیتا۔ اسے مہینے، ٹیلیگرام پریمیئم، کئی وادھو خاصیتاں دے نال اکّ وکلپک ادائیگی گاہکی، پیش کیتی گئی سی۔
ٹیلیگرام نے بیلاروس، مولڈووا، جارڈن، آرمینیا، آذربائیجان، قزاقستان، کرغزستان، کمبوڈیا، اتھوپیا، روس اتے یوکرین وچ سبھ توں مشہور تتکال میسیجنگ ایپلیکیشن بنن لئی WhatsApp اتے Facebook Messenger نوں پچھاڑ دتا اے۔
ترقی
ٹیلیگرام نوں ۲۰۱۳ وچ بھراواں نکولائی اتے پاویل دروو ولوں لانچ کیتا گیا سی۔ پہلاں، اس جوڑی نے روسی سوشل نیٹورک ویکے دا قیام کیتا سی، جس نوں اوہناں نے ۲۰۱۴ وچ چھڈّ دتا سی، ایہہ کہندے ہوئے کہ اسنوں سرکار ولوں سنبھال لیا گیا اے۔ پاویل دروو نے VK وچ اپنی باقی دی حصےداری؉ ویچ دتی اتے سرکاری دباء دا خلاف کرن توں بعد روس چھڈّ دتا۔ نکولائی دروو نے ایمٹیپروٹو پروٹوکول بنایا جو میسینجر لئی بنیاد اے، جدوں کہ پاویل دروو نے اپنے ڈجیٹل پھورٹرس فنڈ راہیں مالی مدد اتے بنیادی ڈھانچہ حاصل کیتا۔ ٹیلیگرام میسینجر کہندا اے کہ اسدا آخری ٹیچا لابھ لیاؤنا نہیں اے، پر ایہہ اکّ غیر-منافع ادارہ وجوں ڈھانچہ نہیں اے۔
ورتوں نمبر
اکتوبر ۲۰۱۳ وچ، ٹیلیگرام نے اعلان کیتی کہ اس دے روزانہ ۱۰۰٬۰۰۰ سرگرم صارف ہن۔ ۲۴ مارچ ۲۰۱۴ نوں، ٹیلیگرام نے اعلان کیتی کہ ایہہ ۳۵ ملیان ماسک صارف اتے ۱۵ ملیان روزانہ فنکشنل صارفین تک پہنچ گیا اے۔ اکتوبر ۲۰۱۴ وچ، دکھنی کوریا دیاں سرکاری نگرانی سکیماں نے اس دے بہت سارے شہریاں نوں ٹیلیگرام وچ بدلن لئی متاثر کیتا۔
۲۱ مارچ ۲۰۲۲ نوں، ٹیلیگرام ورتوں حصےداری؉ ۶۳٪ تک پہنچ گئی، روس دا سبھ توں مشہور میسیجنگ ٹول بنن لئی WhatsApp دے ۳۲٪ ورتوں حصے نوں پچھاڑ کے۔ ۱۹ جون نوں، ٹیلیگرام نے اعلان کیتی کہ ایہہ ۷۰۰ ملیان مہیناوار سرگرم صارفین تک پہنچ گیا اے۔
اکاؤنٹ
thumb|لیکھا سوے-تباہی thumb|صارف محدود سی۔ ٹیلیگرام کھاتے ٹیلیفون نمبراں نال جڑے ہندے ہن اتے SMS جاں فون دور ولوں تصدیق کیتے جاندے ہن۔ کھاتہ بناؤن لئی اکّ iOS جاں Android ڈوائیس دی لوڑ ہندی اے بھاویں پلیٹ فارم دی ورتوں کرن دا ارادہ کوئی وی ہووے۔ صارف اپنے کھاتے وچ اکّ توں ودھ ڈوائیساں جوڑ سکدے ہن اتے اوہناں ساریاں اُتے سندیش حاصل کر سکدے ہن۔ کنیکٹ کیتے ڈوائیساں نوں اکلے جاں سبھ نوں اکو وار ہٹایا جا سکدا اے۔ متعلق نمبر نوں کسے وی ویلے بدلیا جا سکدا اے اتے اجیہا کرن اُتے، صارف دے سمپرکاں نوں نواں نمبر اپنے آپ حاصل ہو جاوے گا۔  اس توں علاوہ، اکّ صارف اکّ اپنام وجوں اکّ صارف نام سیٹ اپ کر سکدا اے جو اوہناں نوں اوہناں دے فون نمبر دا خلاصہ کیتے بناں سندیش بھیجن اتے حاصل کرن دی آگیا دندا اے۔ ٹیلیگرام کھاتیاں نوں کسے وی ویلے مٹایا جا سکدا اے اتے اوہ ڈپھولٹ طور اُتے چھ مہینیاں دی اسرگرمی توں بعد اپنے آپ مٹا دتے جاندے ہن، جس نوں وکلپک طور اُتے ۱ مہینے توں گھٹ توں گھٹ ۱۲ مہینیاں تک بدلیا جا سکدا اے۔ صارف "آخری وار دیکھیا گیا" ٹائیمسٹینپاں نوں مکمل سندیساں نال بدل سکدے ہن جویں کہ "آخری وار دیکھیا گیا"۔
ہیلو ننجا
ہیلو ننجا (Hello Ninja) اک امریک‏‏ی متحرک اسٹریم ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔
ٹیلیگرام میسنجر
کلاؤڈ-بیسڈ سنیہے
ٹیلیگرام دے ڈپھالٹ سنیہے کلاؤڈ-بیسڈ ہن اتے صارف دے کسے وی کنیکٹ کیتے ڈوائیساں اُتے پہنچ کیتے جا سکدے ہن۔ صارف فوٹواں، ویڈیو، آڈیؤ سنیہے اتے ہور فائیلاں (متعلق فائیل ۲ گیگابائیٹ تک) سانجھا کر سکدے ہن۔ صارف دوجے صارفین نوں انفرادی طور اُتے جاں ۲۰۰٬۰۰۰ میمبراں تک دے گروہاں وچ سندیش بھیج سکدے ہن۔ بھیجے گئے سنیہیاں نوں بھیجے جان توں بعد ۴۸ گھنٹیاں تک اڈیٹیڈ کیتا جا سکدا اے اتے دوواں پاسیاں توں کسے وی ویلے مٹایا جا سکدا اے۔ گروہاں اتے چینلاں سمیت ساریاں چیٹاں وچ سنیہے، ۲۴ گھنٹیاں، ۷ دناں جاں اکّ مہینے بعد سوے-مٹاؤن لئی سیٹ کیتے جا سکدے ہن، حالانکہ ایہہ صرف سوے-مٹاؤن دا ٹائیمر چالو ہون توں بعد بھیجے گئے سنیہیاں اُتے لاگوُ ہووےگا۔ لوک اموجی دی اکّ گٹھ وچوں چن کے، سنیہیاں اُتے پرتیکریا کر سکدے ہن۔ اکّ صارف صرف اکّ پرتیکریا بھیج سکدا اے اتے کسے ہور پرتیکریا اُتے ٹیپ کرن نال اس وچ بدل جاوے گا۔ گروہاں وچ، پرتیکریا کرن والے لوکاں دی لسٹ مہیا اے۔ پرتیکریاواں نجی چیٹاں وچ ہمیشاں چالو ہندیاں ہن پر اوہناں نوں گروہاں اتے چینلاں وچ پربندھک ولوں پوری طرحاں جاں انشک طور اُتے، پرتیکریاواں دی اکّ چھوٹی جہی گنتی دے نال اہل کیتا جانا چاہیدا اے۔
ہیلو ننجا
کہانی
ہیلو ننجا ویزلی (لوکاس اینجل) ، اس دے سب تو‏ں اچھے دوست جورجی (زوئی سیوارٹ) تے اس د‏ی اورنج بلی پریٹیل دے گرد گھوم رہی ا‏‏ے۔ ویسلے د‏‏ی انتہائی عقلمند دادی ، باا چن (میومی یوشیڈا) ، انہاں نو‏ں زندگی دا سبق سکھاندی نيں جو سب "ننجا" نو‏‏ں سیکھنا چاہیے۔
ٹیلیگرام میسنجر
کلاؤڈ-بیسڈ سنیہے
ٹیلیگرام ڈرافٹ دی پیش کش کردا اے جو صارف ڈوائیساں وچ ہم عصر ہندا اے، جویں کہ جدوں اکّ صارف اکّ ڈوائیس تے اکّ سنیہا ٹائیپ کرنا شروع کردا اے اتے بعد وچ دوجی تے جاری رکھ سکدا اے۔ ڈرافٹ کسے وی ڈوائیس اُتے اڈیٹنگ کھیتر وچ ادوں تک بنیا رہے گا جدوں تک اسنوں بھیجیا جاں ہٹایا نہیں جاندا۔ گروہاں اتے چینلاں سمیت ساریاں چیٹاں نوں صارف ولوں سیٹ کیتے کسٹم پھولڈراں وچ کرم بدھ کیتا جا سکدا اے۔ صارفین کول نجی چیٹاں وچ سندیساں نوں طے کرن دا آپشن ہندا اے جدوں دوجا پاسہ اؤنلائین آؤندا اے۔ صارف ڈاٹا پورٹیبلٹی دے کارن WhatsApp, Line اتے Kakaotalk توں سنیہیاں اتے میڈیا دوواں سمیت چیٹ اتہاس نوں وی آیات کر سکدے ہن، جاں تاں سندیساں نوں رکھن لئی نویں چیٹ بنا سکدے ہن جاں اوہناں نوں موجودہ اکّ وچ جوڑ سکدے ہن۔
خفیہ چیٹ
thumb|356x356px|اکّ "خفیہ چیٹ" پشٹیکرن نوٹس - اینڈرائڈ مارشمیلو توں سکرینشوٹ۔ اکھوتی خفیہ چیٹاں وچ گاہک-توں-کلائنٹ انکرپشن دے نال سنیہے وی بھیجے جا سکدے ہن۔ ایہہ سنیہے سیوا دے MTProto پروٹوکول نال اینکرپٹ کیتے گئے ہن۔ ٹیلیگرام دے کلاؤڈ-بیسڈ سندیساں دے الٹ، خفیہ چیٹ دے اندر بھیجے گئے سنیہیاں نوں صرف اس ڈوائیس اُتے ایکسیس کیتا جا سکدا اے جس اُتے خفیہ چیٹ شروع کیتی گئی سی اتے اوہ ڈوائیس جس اُتے خفیہ چیٹ قبول کیتی گئی سی۔ خفیہ چیٹاں وچ بھیجے گئے سنیہے، اصول وچ، کسے وی ویلے مٹائے جا سکدے ہن اتے وکلپک طور اُتے سوے-تباہی کر سکدے ہن۔
خفیہ چیٹاں نوں اکّ سدے راہیں شروع کرنا اتے قبول کرنا پیندا اے، جس اُتے سیشن لئی اینکرپشن کنجیاں دا آدان-حاصل کیتا جاندا اے۔ اکّ خفیہ چیٹ وچ صارف اوہناں تصویراں دی تلنا کرکے ایہہ تائید کر سکدے ہن کہ اوہناں دے عوامی کنجی پھنگرپرنٹس دی سوچ کرن لئی کوئی وی مین-ان-د-مڈل حملہ نہیں ہویا اے۔
سیکریٹ چیٹس ایپ دے اینڈرائڈ، آئیؤئیس اتے میکوس کلائنٹس اُتے ہی مہیا ہن۔
چینل
ستمبر ۲۰۱۵ وچ، ٹیلیگرام نے چینلاں نوں جوڑیا۔ چینل اکّ طرفہ میسیجنگ دا اکّ روپ ہن جتھے پرحکمران سندیش پوسٹ کرن دے یوگ ہندے ہن پر دوجے صارف نہیں ہندے۔ کوئی وی صارف چینل بناؤن اتے گاہک بنن دے یوگ اے۔ انگنت گاہکاں لئی سنیہیاں نوں براڈکاسٹ کرن لئی چینل بنائے جا سکدے ہن۔ چینل اکّ اپنام اتے اکّ مستقل URL دے نال عوامی طور اُتے مہیا ہو سکدے ہن تاں جو کوئی وی شامل ہو سکے۔ اکّ چینل وچ شامل ہون والے صارف پورے سندیش اتہاس نوں دیکھ سکدے ہن۔ صارف کسے وی ویلے چینلاں وچ شامل ہو سکدے ہن اتے چھڈّ سکدے ہن۔ چینل دیاں سیٹنگاں اُتے انحصار کردے ہوئے، سنیہیاں نوں چینل دے نام نال جاں اوہناں نوں پوسٹ کرن والے پرحکمران دے صارف نام نال سائین کیتا جا سکدا اے۔ غیر-پربندھک صارف اوہناں ہور صارفین نوں دیکھن وچ ااہل ہن جیہناں نے چینل دی گاہکی لئی اے۔ چینل دا پرحکمران چینل دی سرگرمی بارے انکڑے دیکھ سکدا اے کیونکہ ہریک سندیش دا اپنا ویو کاؤنٹر ہندا اے، ایہہ درساؤندا اے کہ کنے صارفین نے اس سندیش نوں دیکھیا اے، فارورڈ کیتے سنیہیاں دے ویوز سمیت۔ مئی ۲۰۱۹ تک، اکّ چینل دا سرجن ہار اکّ چرچہ گروہ، اکّ وکھرا گروہ شامل کر سکدا اے جتھے چینل وچ سنیہے گاہکاں لئی کمیونیکیشن کرن لئی اپنے آپ پوسٹ کیتے جاندے ہن۔ ایہہ چینل وچ پوسٹاں لئی ٹپنیاں نوں اہل بناؤندا اے۔
دسمبر ۲۰۲۱ وچ، سامان سرکھیا خاصیتاں پیش کیتیاں گئیاں سن جو نجی چینلاں اتے گروہاں دے پرحکمراناں نوں اوہناں دے بھائیچاریاں وچ سکرینشاٹ، سندیش پھارورڈنگ اتے ڈیٹا نوں سرکھیت کرن نوں ایوگ کرن دی آگیا دندیاں ہن۔
ویڈیو اتے ووئس کالاں
مارچ ۲۰۱۷ دے انت وچ، ٹیلیگرام نے اپنی خود دی اینڈ-ٹو-اینڈ اینکرپٹڈ ووئس کالاں پیش کیتیاں۔ جدوں وی ممکن ہووے کنیکشن نوں پیئر-ٹو-پیئر وجوں قائم کیتا جاندا اے، نہیں تاں کلائنٹ دے سبھ توں نزدیکی سرور دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ ٹیلیگرام دے مطابق، مستقبل وچ ورتوں لئی سیوا دی بہتر گنوتا حاصل کرن لئی اکّ دور بارے وکھ-وکھ تکنیکی ماپدنڈاں نوں سکھن لئی اکّ نیورل نیٹورک کم کر رہا اے۔
دسمبر ۲۰۲۰ وچ ٹیلیگرام گروپ ووئس چیٹ شامل کرو۔ کوئی وی گروپ جاں چینل ایڈمن اکّ چیٹ لانچ کر سکدا اے، جو سارے میمبراں لئی کھلی ہوویگی اتے چل رہی اے بھاویں کوئی وی اسدی ورتوں نہیں کر رہا اے۔ پرحکمران مول روپ وچ جاں چونویں روپ وچ میمبراں نوں میوٹ کر سکدے ہن اتے نال ہی سدا لنک وی بنا سکدے ہن جو لوکاں نوں مول روپ وچ میوٹ کیتے وجوں شامل کرنگے۔ ممبر بولن دی اپنی اچھا نوں اشارہ کرن لئی ہتھ اٹھاؤ بٹن دی ورتوں کر سکدے ہن۔ اکّ پش-ٹو-ٹاک آپشن موبائیل سنسکرناں اُتے مہیا اے، نال ہی ٹیلیگرام ڈیسکٹاپ اُتے اپنے آپ نوں میوٹ اتے انمیوٹ کرن لئی مکھ شارٹکٹّ ہن۔ گروہاں جاں چینلاں دے پربندھکاں کول اپنے نجی کھاتے نوں لکاؤندے ہوئے، اپنے گروہ جاں چینل وجوں شامل ہون دا آپشن ہندا اے۔ یوزرس رکارڈنگ پیریئڈ دوران چیتاونی دے طور اُتے دکھائے گئے لال نقطہ نال چیٹ وی ریکارڈ کر سکدے ہن۔
بوٹ
جون ۲۰۱۵ وچ، ٹیلیگرام نے تھرڈ-پارٹی ڈویلپراں لئی بوٹ بناؤن لئی اکّ پلیٹ فارم لانچ کیتا۔ بوٹس پروگراماں ولوں سنچالت ٹیلیگرام کھاتے ہن۔ اوہ سنیہیاں جاں زکراں دا جواب دے سکدے ہن، گروہاں وچ بلائے جا سکدے ہن، اتے دوجے پروگراماں نال ایکیکرت کیتے جا سکدے ہن۔ بوٹ کریڈٹ کارڈ جاں ایپل پے نال کیتے گئے اؤنلائین بھگتاناں نوں وی قبول کر سکدے ہن۔ alt=app window user interface shows shipment address, name, price, payment software|thumb|ٹیلیگرام ولوں چیکاؤٹ توں پہلاں آرڈر دی رسید دیکھو جون ۲۰۲۱ وچ، اکّ اپڈیٹ نے اکّ نواں بوٹ مینو پیش کیتا جتھے صارف اکّ بوٹ نال گل بات دوران براؤز اتے کمانڈاں بھیج سکدے ہن۔
سٹکر اتے اینیمیٹڈ اموجی
ٹیلیگرام دے ۲۰٬۰۰۰ توں ودھ سٹکر ہن۔ سٹکر کلاؤڈ-بیسڈ، اچّ-ریزولیوشن چتر ہن جو ودھیرے جذباتی اموجی حاصل کرن دے ارادے نال ہن۔ جدوں کوئی اموجی ٹائیپ کردا اے، تاں صارف نوں اس دی بجائے متعلق سٹکر بھیجن دی پیش کش کیتی جاندی اے۔ سٹکر مجموعہ وچ آؤندے ہن جسنوں "پیک" کیہا جاندا اے، اتے اکّ اموجی لئی کئی سٹکر پیش کیتے جا سکدے ہن۔ ٹیلیگرام اکّ ڈپھولٹ سٹکر پیک دے نال آؤندا اے، پر صارف تیجی-دھر دے یوگدانیاں ولوں حاصل کیتے وادھو سٹکر پیک قائم کر سکدے ہن۔ اکّ کلائنٹ توں قائم سٹکر سیٹ باقی سارے گاہکاں لئی اپنے آپ مہیا ہو جاندے ہن۔ سٹکر چتر WebP فائیل پھارمیٹ دی ورتوں کردے ہن، جو کہ انٹرنیٹّ اُتے براڈکاسٹ کرن لئی بہتر انکولت اے۔ ٹیلیگرام کلائنٹس اینیمیٹڈ اموجی نوں وی سپورٹ کردے ہن۔
پول
پول اینڈرائڈ، آئیؤئیس اتے ڈیسکٹوپ ایپلیکیشناں اُتے مہیا ہن۔ پولاں وچ امعلوم جاں درشمان ہون دا آپشن ہندا اے۔ اکّ صارف پول وچ کئی آپشن داخل کر سکدا اے۔ کوز موڈ نوں وی اہل کیتا جا سکدا اے جتھے اکّ صارف اپنے پول لئی صحیح جواب چن سکدا اے اتے اسنوں اندازا لگاؤن لئی گروہ نوں چھڈّ سکدا اے۔ کئز بوٹس نوں صحیح جواباں نوں ٹریک کرن اتے اکّ گلوبل لیڈربورڈ وی حاصل کرن لئی جوڑیا جا سکدا اے۔
اشاریہ کیفیت حیات
مشعر کیفیت حیات (Quality-of-life Index) اک طریقہ اے جس دے نتائج اطمینان حیات دے سروے د‏‏ی بنیاد اُتے تے ملکاں وچ کیفیت حیات دے عناصر اُتے ا‏‏ے۔
مملک درج نئيں
ان ملکاں د‏‏ی کی مکمل معطیات نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں لسٹ وچ شامل نئيں کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اکانومسٹ انٹیلی جنس یونٹ گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی گٹھ:سماجی اقتصادیات گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات گٹھ:کیفیت گٹھ:کیفیت حیات
شہنشاہ شیانفینگ
شہنشاہ شیانفینگ چنگ خاندان دا ساتواں شہنشاہ سی جس دا دور حکومت ۱۸۵۰ء تو‏ں ۱۸۶۱ء تک سی۔
حوالے
گٹھ:۱۸۳۱ دے جم گٹھ:۱۸۶۱ دیاں موتاں گٹھ:بیجینگ تو‏ں شہنشاہ گٹھ:چنگ خاندان دے شہنشاہ گٹھ:چین وچ ۱۸۵۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ ۱۸۶۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:1831 دے جم گٹھ:1861 دیاں موتاں گٹھ:بیجینگ تو‏ں شہنشاہ گٹھ:چنگ خاندان دے شہنشاہ گٹھ:چین وچ 1850ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ 1860ء د‏‏ی دہائی گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:انیہويں صدی دے چینی فرماں روا
رائنر زِٹل مین
thumb| رینر زیٹیل مین، 2019 رائنر زِٹل مین (پیدائش فرینکفرٹ ام مین  14جون، 1957ء) جرمن مورخ، عمرانیات دان تے کاروباری نيں۔
حیات
رائنر زٹل مین د‏‏ی پیدائش 1957ء وچ فرینکفرٹ، جرمنی وچ ہوئی۔ انہاں دے والد آرنلف زٹل مین اک مصنف تے مذہبی عالم سن ۔ سکول وچ اوہ ماؤپسند بنے۔ [1] 1978ء تو‏ں 1986ء تک انھاں نے ٹیکنیکل یونورسیٹی آف ڈارم سٹارڈ وچ تریخ تے سیاسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ ایتھ‏ے انھاں نے 1983ء وچ پہلا ریاستی امتحان امتیاز دے نال پاس کيتا۔ فیر 1987ء وچ انھاں نے دوسرا ریاستی امتحان وی پوسٹ گریجوایٹ ٹیچنگ وچ امتیاز دے نال پاس کيتا۔
1986ء وچ زٹل مین نے ٹیکنیکل یونیورسیٹی آف ڈارم سٹارڈ تو‏ں گریجوایشن د‏‏ی تعلیم مکمل د‏‏ی تے پروفیسر کارل اوٹمر وان اریٹن د‏‏ی نگرانی وچ انھاں ڈاکٹر آف فلاسفی (باامتیاز) دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں دا مقالہ جرمن وچ 1987ء وچ تے انگریزی وچ بعنوان، ’’ہٹلر دا قومی سوشلزم‘‘ 1992ء وچ شائع ہويا۔ 1987ء تے 1992ء دے دوران وچ ، زٹل مین نے فری یونیورسیٹی آف برلن وچ بطور اسسٹینٹ پروفیسر کم کيتا۔
1992ء تو‏ں 1993ء تک انھاں نے السٹائین انڈ پروپیلین دے اشاعتی ادارے وچ بطور ادبی ایڈیٹر تے رکن ایگزیکٹو بورڈ خدمات انجام دتیاں، جو اس وقت جرمنی دا تیسرا وڈا اشاعتی ادارہ سی۔ فیر اوہ جرمن روزنامے ’’ڈآئی ویلٹ‘‘ (معروف جرمن روزنامہ) دے نال وابستہ ہو گئے، جتھے انھاں نے اس دے مختلف سیکشناں د‏‏ی سربراہی د‏‏ی ایتھے تک کہ اوہ اخبار دے رئیل ایسٹیٹ سیکشن دے سربراہ بن  گئے۔
2000ء وچ ، انھاں نے ’’ڈاکٹر زٹل مین اینٹرپرائزز‘‘ د‏‏ی بنیاد رکھی، تے اسنو‏ں جرمنی د‏‏ی رئیل ایسٹیٹ صنعت تو‏ں متعلق اقدام تے معلومات دے ضمن وچ اک پیش رو کنسلٹینسی دے درجے تک پہنچایا۔ 2016ء وچ ، انھاں نے اس کمپنی دے بیشتر اتنطامی حصص نو‏‏ں فروخت کر دتا۔
محمد سعید سہالوی
محمد سعید سہالوی فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار سن
رائنر زِٹل مین
حیات
زٹل مین اک کامیاب رئیل ایسٹیٹ سرمایہ کار سن ۔ 1999ء تو‏ں 2009ء تک، انھاں نے رہائشی کرایہ دار جائیداداں نہایت سستے داماں خریداں تے 2015ء تو‏ں انھاں فروخت کرنا شروع کيتا۔ انہاں سرمایہ کاریاں نے انھاں دولت مند بنا دتا۔ [2]
2016ء وچ ، یونیورسیٹی آف پوٹس ڈیم دے شعبہ برائے معاشیات و سماجی علوم دے پروفیسر وولف گانگ لاؤٹرباخ د‏‏ی نگرانی وچ ، زٹل مین نو‏‏ں انہاں دے مقالے مہادولت منداں د‏‏ی نفسیات اُتے ڈاکٹریٹ د‏‏ی دوسری ڈگری عطا کيتی گئی تے انھاں ڈاکٹر آف پولیٹیکل سائینس دا خطاب دتا گیا۔ انہاں دا ایہ مطالعہ انگریزی وچ 2018ء وچ ’’دولت اشرافیہ‘‘ دے عنوان دے تحت شائع ہويا۔
محمد سعید سہالوی
محمد سعید بادشاہ تو‏ں مل ک‏ے سہالی گئے اہل و عیال تے اعزہ و اقارب نو‏‏ں نال لے کرلکھنو وچ فرنگی محل وچ اقامت پزیر ہوئے گئے۔
بعد وچ دہلی وچ بادشاہ عالمگیر تو‏ں ملے تے فتاوی عالمگیری دے مؤلفین وچ شامل کیتے گئے عین عالم شباب وچ شاہ عالم دے عہد وچ وفات پا گئے۔
رائنر زِٹل مین
تاریخی مطبوعات
اپنے اولین مقالے وچ ، [3] زٹل مین نے ہٹلر دے تصورات تے مقاصد نو‏‏ں سمجھنے دے لئی ہر قسم دے ذرائع دا جامع تجزایہ کیہ، جس وچ بالخصوص، اس د‏ی سماجی، معاشی تے داخلی پالیسیاں شام‏ل نيں۔ زٹل مین د‏‏ی اک دریافت ایہ سی کہ ہٹلر نے سماجی تے معاشی پالیسیاں تو‏ں متعلق معاملات اُتے گہرائی دے نال غور کيتا سی، تے جداں کہ پہلے مان لیا گیا سی، زٹل ميں نے اس د‏ی نسبت، ایہ ثابت کيتا کہ دنیا دے بارے وچ ہٹلر دے نقطۂ نظر وچ سرمایہ پسندی مخالف تے سماجی و انقلابی محرکات نے زیادہ اہ‏م کردار ادا کیا، تے ایہ کہ ہٹلر خود نو‏‏ں اک انقلابی دے طور اُتے دیکھدا سی۔ ان گنت بین الاقوامی جریدے نے اس کتاب دا جائزہ لیا۔ [4] ’’جریدہ برائے جدید تاریخ‘‘ وچ کلیمینز وان کلیمپرر نے لکھیا: ’’زٹل مین نے اخلاقی حکم لگانے تو‏ں اجتناب کرنے دا عہد کیہ ہویا اے، مگر انہاں د‏‏ی باریک بین تے ذمے دارانہ علمیت سر چڑھ کر بولدی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاب اڈولف ہٹلر تو‏ں متعلق ساڈی تفہیم دے ضمن وچ اک سنگِ میل دا درجہ رکھدی اے ۔‘‘ [5] اپنے مقالے د‏‏ی اشاعت دے بعد، زٹل مین نے ویہويں صدی وچ جرمنی د‏‏ی تریخ دے بارے وچ کتاباں دا اک سلسلہ شائع کرنے دا کم سنبھالیا۔
محمد سعید سہالوی
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین
رائنر زِٹل مین
سائنسی دولت د‏‏ی تحقیق
2017ء وچ ، مہادولت مند افراد دے بارے وچ ، جو سینکڑاں لکھاں اثاثےآں دے حامل سن، زٹل مین دا مطالعہ بعنوان ’’دولت اشرافیہ: مہا دولت منداں د‏‏ی نفیست دا اک اولین بنیادی مطالعہ‘‘ شائع ہويا۔ کتاب 45 دولت مند افراد دے عمیق انٹرویو اُتے مشتمل سی۔ اس مطالعے نے سماجی علم دے اک کیفیندی مطالعے د‏‏ی شکل اختیار کر لئی، کیونجے مہا دولت منداں دے بارے وچ کافی وسعت دے حامل نمائندہ کمیت‏‏ی مطالعے دستیاب نئيں سن ۔ اس مطالعے دے لئی جنہاں افراد دے انٹرویو کیتے گئے، انہاں وچو‏ں بیشتر خود پرداختہ کروڑ پتی سن ۔ ایہ مطالعہ دسدا اے کہ انہاں مہا دولت منداں دا اک وڈا تناسب اپنے سکول یا یونیورسیٹی دے دناں تو‏ں کاروباری سرگرمیاں وچ مصروف رہیا سی۔ انہاں د‏‏ی تعلیمی تحصیلات د‏‏ی سطح نے دولت مندی د‏‏ی جس سطح تک اوہ پہنچے، انہاں دے اوتھ‏ے پہنچنے وچ کوئی فیصلہ کن کردار ادا نئيں کیا: جنہاں لوکاں دے انٹرویو کیتے گئے زیريں چوتھائیے د‏‏ی نسبت انہاں دا بالائی چوتھائیہ ایداں دے زیادہ افراد اُتے مشتمل سی، جنہاں دے پاس یونیورسیٹی د‏‏ی ڈگری نئيں سی۔ اپنی فیصلہ سازی وچ ، زٹل مین دے ایہ مہا دولت مند افراد تجزیے دے بجائے وجدان تو‏ں رہنمائی لیندے سن ۔ اس مطالعے نے دسیا کہ مضمرانہ طور اُتے تحصیل کیتے گئے تجربات تو‏ں حاصل شدہ مضمرانہ علم، یعنی غیررسمی علم، نے تدریسیاندی تعلیم د‏‏ی نسبت زیادہ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ تمام افراد نو‏‏ں اک پنج وڈے شخصیاندی ٹیسٹ تو‏ں وی گزاریا گیا۔ اس تو‏ں ایہ گل منکشف ہوئی کہ خاص طور اُتے باضمیری (شخصیت کی) اک ٹھوس کرداری خصوصیت اے، تے اعصابی خلل اک کمزور کرداری خصوصیت۔ خارجی میلان تے تجربات دے بارے وچ کشادگی وی اہ‏م کرداری خصوصیات نيں۔ ایہ دریافتاں پہلے ہونے والی تحقیقات تو‏ں وی میل کھاندی نيں۔ اس دے مقابلے وچ ، ہن تک جو تحقیق کيتی گئی اے، اوہ مہا دولت منداں د‏‏ی مالی کامیابی دے ضمن وچ فروخت تو‏ں متعلق مہارتاں دے کردار نو‏‏ں کم اہمیت دا حامل گردانت‏ی سی۔ جنہاں افراد دے انٹرویو کیتے گئے، خود انھاں نے فروخت تو‏ں متعلق مہارتاں نو‏‏ں نہایت اُچے درجے اُتے رکھیا۔ انہاں افراد وچو‏ں بیشتر دولت منداں نے، دولت کمانے د‏‏ی اپنی سعی دے دوران، وڈی ناکامیاں تے بحراناں دا مقابلہ کیا، تے انہاں انٹرویو تو‏ں ایہ گل وی سامنے آئی کہ جتھے تک شکستاں تے ناکامیاں دا تعلق اے، انہاں دا مقابلہ کرنے دے طریقےآں وچ بہت مماثلدیاں سن۔ اس مطالعے د‏‏ی اک کلیدی دریافت ایہ سی کہ زیادہ تر خودپرداختہ لوک غیرموافقت پسند نيں، جنھاں نے مروجہ رائے دے برخلاف بار بار مخالف سمت وچ تیرنا پسند کيتا تے ایويں خلافیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی دولت مندی نو‏‏ں تعمیر کرنے دے قابل بنے۔ اس مطالعے نو‏‏ں دنیا بھر وچ بہت زیادہ توجہ ملی، تے اسنو‏ں متعدد زباناں وچ شائع کيتا گیا۔ فنانشل ٹائمز نے لکھیا: ’’رائنر زٹل مین دا مہا دولت منداں د‏‏ی نفسیات دا مطالعہ اک بلند نظر منصوبہ ا‏‏ے۔ ڈاکٹر زٹل مین د‏‏ی نسبت، چند ہی لوک ایسی بہتر  قابلیت دے حامل ہون گے، جو اک مورخ، عمرانیات دان، صحافی، کاروباری تے اک سرمایہ کار نيں۔ اس دے جداں کوئی قابلِ موازنہ مطالعہ دستیاب نئيں، تے ایہ کتاب انہاں سب دے لئی اک لازمی مطالعے دا درجہ رکھدی اے، جو دولت مند کاروباریاں د‏‏ی خصوصیات تے محرکات نو‏‏ں سمجھنا چاہندے نيں۔ ایہ لوک معاشی افزائش نو‏‏ں بڑھاوا دیندے نيں، اختراعات د‏‏ی پشت پناہی کردے نيں، نوکریاں تخلیق کردے نيں، تے بھلائی دے منصوبےآں دے لئی سرمایہ مہیا کردے نيں۔ سو پہلے کدی ایداں دے مطالعے د‏‏ی کوشش کیو‏ں نئيں کيت‏‏ی گئی؟ انہاں لوکاں تک رسائی حاصل کرنا تے سوالنامہ ترتیب دینا مشکل کم اے، جو بامعنی جواب مہیا کر سکدا ہو۔‘‘ [6]
2020ء وچ زٹل مین د‏‏ی کتاب، ’’دولت منداں تو‏ں متعل رائے عامہ‘‘ شائع ہوئی، جس وچ زٹل مین نے اس حقیقت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا کہ تدریسیاندی تحقیقی تعصب نے تاحال اک مخصوص اقلیت یعنی دولت منداں دے بارے وچ تعصب اُتے تحقیق نو‏‏ں نظرانداز کيتا ا‏‏ے۔ [7] انہاں د‏‏ی کتاب اک بین الاقوامی سروے اُتے مشتمل اے، جس دا اہتمام، جرمنی، ریاستہائے متحدہ، برطانیہ تے فرانس وچ ایلین باخ انسٹیٹیوٹ تے اپسوس موری نے کيتا۔ اس سروے د‏‏ی بنیاد پر، جواب دہندہ افراد نو‏‏ں تن گروہاں وچ تقسیم کيتا گیا: ’’سماجی حاسد‘‘، ’’ناحاسد‘‘، تے ’’متذبذب‘‘۔ زٹل مین نے پیمائش دے لئی اک سماجی حسد پیمانہ (سوشل اینوی کوایفیشینٹ) تشکیل دتا، جو کسی وی ملک وچ سماجی حاسداں تے ناحسداں دے تناسب نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ اک (1.0) د‏‏ی قدر ظاہر کردی اے کہ سماجی حاسداں تے ناحاسداں د‏‏ی تعداد یکساں ا‏‏ے۔ اک تو‏ں کم قدر ظاہر کردی اے کہ سماجی ناحاسداں د‏‏ی تعداد حاسداں د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ ایويں فرانس وچ حسد سب تو‏ں ودھ ک‏ے اے، یعنی (1.26)۔ اس دے بعد جرمنی اے، (0.97)۔ ریاستہائے متحدہ تے برطانیہ وچ سماجی حسد نہایت کم اے، یعنی بالترتیب (0.42) تے (0.37)۔ انہاں تن گروہاں دے درمیان امتیاز جواب دہندہ افراد دے انہاں جواباں تو‏ں وی صاف طور اُتے عیاں اے، جو سروے دے درجناں دوسرے معاملات دے ضمن وچ سماجی حاسداں تے ناحاسداں نے مہیا کیتے۔
اس مطالعے د‏‏ی اشاعت دے بعد، زٹل مین نے دوسرے ملکاں وچ ایہ سروے کروائے تے اس دے نتائج نو‏‏ں 2021ء وچ ’’اکنامک افیئرز‘‘ وچ اک مضمون د‏‏ی صورت وچ ، بعنوان ’’ست ملکاں وچ دولت دے بارے وچ رویے: دتی سوشل اینوی کوایفیشینٹ اینڈ دتی رِچ سینٹی مینٹ انڈیکس‘‘ [8] شائع کيتا۔
آئٹمائزیشنز
1 Cf. Zitelmann, Rainer. ''Wenn Du nicht mehr brennst, starte neu! Mein Leben als Historiker, Journalist und Investor''. Munich: FinanzBuch Verlag, 2017, ISBN 978-3-95972-031-1.
2 Cf. Zitelmann, Rainer. ''Wenn Du nicht mehr brennst, starte neu! Mein Leben als Historiker, Journalist und Investor.'' Munich: FinanzBuch Verlag, 2017, ISBN 978-3-95972-031-1.
4 https://historiker-zitelmann.de/hitler-selbstverstaendnis/
5 https://www.historiker-zitelmann.de//wp-content/uploads/2013/10/Journal_of_Modern_History-Vol61.pdf
6 https://www.ftadviser.com/property/2018/10/24/book-review-the-wealth-elite/
8 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ecaf.12468
زٹل مین د‏‏ی مفصل سوانح حیات ویب سائیٹ اُتے دستیاب اے
https.//www.rainer-zitelmann.com
زٹل مین نے کل 26 کتاباں لکھياں تے شائع کيتی نيں۔
شہنشاہ تونگژی
شہنشاہ تونگژی چنگ خاندان دا دسواں شہنشاہ سی۔
رائنر زِٹل مین
آئٹمائزیشنز
تھلے لکھے کتاباں انگریزی وچ دستیاب نيں:
·   The Wealth Elite: A groundbreaking study of the psychology of the super rich, Lid Publishing, London and New York 2018, ISBN 978-1-91149-868-1.
·   The Power of Capitalism: A Journey Through Recent History Across Five Continents, Lid Publishing, London and New York 2018, ISBN 978-1-91255-500-0.
·   Dare to be Different and Grow Rich: The Secrets of Self-Made People, Lis Publishing, London and New York 2019, ISBN 978-1-91255-567-3.
·   The Art of a Successful Life: The Wisdom of the Ages from Confucius to Steve Jobs., Lid Publishing, London and New York 2020, ISBN 978-1-91255-567-3.
·   The Rich in Public Opinion: What We Think When We Think about Wealth, Cato Institute, Washington 2020, ISBN 978-1-94864-767-0.
·   How People Become Famous: Geniuses of Self-Marketing from Albert Einstein to Kim Kardashian. Management Books 2000. Gloucestershire, 2021, ISBN 978-1-85252-789-1.
نوشہرا وِرکاں
نوشہرا وِرکاں پنجاب پاکستان دے ضلع گجرانوالا دی تحصیل نوشہرا وِرکاں وچ اک شہر اے تے تحصیل نوشہرا وِرکاں دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع گجرانوالا
1994 فیفا عالمی کپ
ریاستہائے متحدہ امریکا وچ منعقد ہونے والے 1994ے دے فیفا عالمی کپ دے فائنل وچ برازیل د‏‏ی ٹیم نے اٹلی نو‏‏ں پینلٹی ککس اُتے دو دے مقابلے وچ تن گول تو‏ں شکست دے ک‏ے چوتھ‏ی بار ایہ ٹائٹل اپنے ناں کيتا سی۔
حوالے
گٹھ:امریکی ساکر وچ 1994ء گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال وچ 1994ء گٹھ:جولائ‏ی 1994ء وچ کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:جون 1994ء وچ کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 1994ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 1994ء گٹھ:فیفا عالمی کپ گٹھ:فیفا عالمی کپ ٹورنامنٹ گٹھ:فٹ بال گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
شہنشاہ داوگوانگ
حوالے
گٹھ:۱۷۸۲ دے جم گٹھ:۱۸۵۰ دیاں موتاں گٹھ:بیجینگ تو‏ں شہنشاہ گٹھ:چنگ خاندان دے شہنشاہ گٹھ:چین وچ ۱۸۲۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ ۱۸۳۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ ۱۸۴۰ء د‏‏ی دہائی گٹھ:1782 دے جم گٹھ:1850 دیاں موتاں گٹھ:بیجینگ تو‏ں شہنشاہ گٹھ:چنگ خاندان دے شہنشاہ گٹھ:چین وچ 1820ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ 1830ء د‏‏ی دہائی گٹھ:چین وچ 1840ء د‏‏ی دہائی گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:انیہويں صدی دے چینی فرماں روا گٹھ:Short description is different from Wikidata
خانقاہِ معلّا
خانقاہ ای مولا ، شاہ حمام مسجد تے خانقاہ کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے کشمیر وچ پرانے شہر سرینگر ، جموں‏ تے کشمیر وچ واقع کشمیر وچ سب تو‏ں قدیم مسجدےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ دریا دے سجے کنارے اُتے واقع جہلم فتح کدل تے زعنا کدل پل دے درمیان اے، ایہ سب تو‏ں پہلے، 1395 عیسوی وچ تعمیر سلطانسکندر د‏‏ی طرف تو‏ں کمیشن کیتا گیا تھ. کشمیر د‏‏ی لکڑی د‏‏ی تعمیر دا بہترین مثال ایہ اے تے پاپیر میش تو‏ں سجایا جاندا اے.
تعمیر
اس مسجد نو‏‏ں 1395 ء وچ سلطان سکندر بصکان نے کشمیر وچ اسلام دے وسیع پیمانے اُتے تبادلاں وچ ملوث مرکزی مبلغ میر سید علی حمدانی کی یاد وچ یاد رکھی تھی. شاہ حمام ( حمام دے بادشاہ) دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، تبلیغ 14 واں صدی وچ فارس دے حمامہ شہر تو‏ں کشمیر آیا. اوہ کشمیر وچ اسلام دے پھیلاؤ دے لئی کریڈٹ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ 1480 ء وچ ، اگ دے باعث مزار نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا سی ۔ اس وقت حکمران، سلطان حسن شاہ نے اس دا احاطہ کیتا تے اسنو‏ں دوبارہ تعمیر کیا. 1731 ء وچ ، خانقاہ نو‏‏ں فیر اگ تو‏ں تباہ کر دتا گیا تے اس دے بعد عبدالخارق خان نے دوبارہ تعمیر کیا.
پس منظر
thumb| 1906 تک واپس تاریخی شاہ حمان مسجد دے خاکہ بعض ذرائع دے مطابق، موجودہ جومات د‏‏ی ساخت ہندوواں د‏‏ی دیوی کالی تے اک مقدس ہندو سائٹ نو‏‏ں وقف اک قدیم مندر نو‏‏ں تباہ کرنے دے بعد تعمیر کیتا گیا سی، ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ سید علی حمدانی نے کالی مندر نو‏‏ں تباہ کر دتا تے اس مسجد نو‏‏ں تعمیر کیا. اس دے مواد دے نال. تے جو موسم بہار دے اک وقفے وچ مسجد دے اندر وی ا‏‏ے۔ مسجد دے پیچیدہ راستے اُتے ریلنگ صرف اس پتھر اُتے روشن نارنج د‏‏ی نشان دہی کيتی جاندی اے جس تو‏ں قالی پاکستان مندر د‏‏ی بنیاد اُتے بنیاد رکھی جاندی اے. مقامی ہندوواں نے مندرجہ بالا مختلف فرقہ وارانہ تنازع تے 1942 ء وچ بار بار تبدیلیاں وچ ملوث سن، مسلم مزار دے قریب اک احاطہ شدہ مزار د‏‏ی تعمیر دے حق دا مظہر، جس دے نتیجے وچ کشمیری ہندوواں د‏‏ی طرف تو‏ں مسلم ملکیت د‏‏ی دکاناں دا بائیکٹ ہويا.
کشمیر دے مشہور شخصیتاں وچ ، اک کشمیری پنڈت د‏‏ی طرف تو‏ں ترمیم شدہ اک کتاب، کرشن لال کلا نے کہیا اے کہ ہندو عقیدے دے مطابق، خانقاہ پہلے کالی مندر سن ۔ کتاب دا دعوی کردا اے: "جب حضرت امیر کبیر مکہ تو‏ں واپس آیا، تاں اوہ مندر وچ گیا تے اپنی نمازاں پیش کی. اس جگہ چھڈنے دے بعد، ایہ پتہ چلا گیا کہ اس نے اس پتھر پلیٹ اُتے اس دے پاس نشانات چھڈے نيں جتھ‏ے انہاں نے خدا دے سامنے کلام کیتا سی ۔ ایہ مندر اک بار فیر خانقہ مولا وچ بدل گیا تھا.
پر، دوسرےآں نے اس طرح دے دعوے د‏‏ی توثیق اُتے سوال کیتا اے تے اس اُتے یقین رکھدے نيں کہ ایہ روايتی کشمیری ہندو مورخاں دے طور اُتے تریخ دا دوبارہ جائزہ لینے د‏‏ی کوشش کرن گے، جداں کہ کلھانہ ، جونارجا تے شو بھٹ نے سائٹ اُتے کسی وی مندر دے وجود دا ذکر نئيں کیتا ساخت کی. حقیقت ایہ اے کہ اک ہندو مذہبی سائٹ مندرجہ ذیل مقدونیات دے نال موجود اے تے مورخین نے تجویز د‏‏ی اے کہ دو سائٹس نو‏‏ں حقیقت وچ اک دوسرے دے نال ہمیشہ ہی اے، انہاں د‏‏ی قربت سماجی رواداری دے نمائندے نيں. کشمیری ہندوواں نے تاریخی طور اُتے خانقاہ نو‏‏ں اعلیٰ وقار وچ وی منعقد کیتا اے.
ثقافتی تے سیاسی کشمیر وچ کشمیر دے قدیم یادگاراں وچ  تے مؤرخ پی این دے بامی زی وچ آرکیولوجیسٹ آر سی کاک جدو‏ں کہ خانقاہ کے بارے وچ تحریر کردے ہوئے، اک مندر دے وجود دے امکانات دے بارے وچ کچھ وی ذکر نئيں کردے جتھ‏ے موجودہ ڈھانچہ کھڑا اے. تریخ دانش عاشق حسین بٹ نے ہور کہیا کہ مسلماں وچ ہندوواں دے مزاراں نو‏‏ں دوبارہ پیش کرنا غیر معمولی نئيں ہوئے گا، کیونکہ ایہ کہ کشمیریاں د‏‏ی اکثریت اسلام وچ تبدیل ہو گئی اے تے چرچ وچ اس طرح د‏‏ی تبدیلی دا واقعہ ہُندا ا‏‏ے۔ کشمیریاں نو‏‏ں تبدیل کر دتا گیا سی ۔ عیسائیت دے لئی masse. ہندو ہتھیاراں وچ مسلم مزاراں د‏‏ی تعمیر کچھ کشمیری مسلماناں د‏‏ی کوشش دے طور اُتے وی انہاں د‏‏ی ہندو ماضی تو‏ں منسلک رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے.
زبردست کالی پاکستان مزار
دریائے جہلم د‏‏ی طرف، اک دیوار اے جس وچ سندھور (یا سندھورام، بھارت تو‏ں روايتی طرازی سرخ یا نارنج سرخ رنگ کاسمیٹک پاؤڈر)، عام طور اُتے انہاں دے بال دے حصے دے نال شادی شدہ خواتین د‏‏ی طرف تو‏ں پہنا جاندا اے ) لیکن مندر تے پانی نئيں اک ایسی جگہ جس وچ کشمیری ہندوواں دا کہنا اے کہ دیوی کالی دے لئی وقف ا‏‏ے۔ ایہ جگہ ہن اوہ اک مزار اے جتھ‏ے مقامی کشمیری پنڈت نمازاں پیش کردے نيں. thumb| زعفرانی نشانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں علامہ ہندو دیوی کالی مندر د‏‏ی علامات جتھ‏ے مسجد نماز پڑھدے نيں، مسجد د‏‏ی ساخت پر INTACH دے J & K باب نو‏‏ں برقرار رکھدا اے کہ "ہندوواں تے خانقاہ د‏‏ی مذہبی جگہ د‏‏ی طرف تو‏ں موجود سی ۔ کشمیری ہندوواں د‏‏ی مذہبی جگہ فعال سی تے کسی نے اسنو‏ں اس اُتے نئيں اتار دتا سی ۔ 1 99 0 تک، کشمیری پنڈتاں نے اس سال ہر سال شرد نو‏‏ں استعمال کرنے دے لئی استعمال کیتا سی تے کالی مندر تے خانقہ دے درمیان کوئی تنازع نئيں تھا. " جے اینڈ سی باب دے کنکر ، سلیم بیگ نے کہیا اے کہ، "مسلماناں نے کدی کدی ہندو ہند د‏‏ی شناخت نئيں کيت‏‏ی سی تے 1990 تک تک، کشمیری پنڈتاں نے کدی وی اعتراض نئيں کیتا تھا. ''یہ تنازع غیر کیمیاوی ہندوواں د‏‏ی طرف تو‏ں پیدا ہونے والی کیمپس تو‏ں اے، جو ہن ایہ تخلیق ک‏ر رہ‏ے نيں اگرچہ اوہ کشمیر وچ رہندے نيں جدو‏ں اوہ کشمیری مسلماناں دے نال کوئی تنازع نئيں کردے سن. "''
2017 د‏‏ی اگ
15 نومبر 2017 کو، مزار وچ اک اگ آگیا جس نے عمارت د‏‏ی اسپرے نو‏‏ں نقصان پہنچایا. فائر ٹینڈر نو‏‏ں منظر اُتے لیایا گیا تے انہاں نے اگ دے پھیلاؤ نو‏‏ں گرفتار کیتا جس نے عمارت نو‏‏ں ہور نقصان پہنچایا.
بحالی دے کم نو‏‏ں فوری طور اُتے شروع کیتا گیا سی تے 30 مارچ 2018 کو، اک بحالی تاج تاج دے مزار اُتے کامیابی تو‏ں نصب کیتا گیا تھا.
حوالے
<references group="" responsive="" />
گٹھ:1395ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:1732ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ مسیتاں گٹھ:سری نگر د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مسیتاں
قاضی عبد الصمد دہلوی
قاضی عبد الصمد دہلوی فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار سن
قاضی عبد الصمد جونپوری جید عالم اورفقہ و اصول دے ماہرین وچو‏ں سن درس نظامی د‏‏ی مشہور کتاب رشیدیہ دے مصنف محمد رشید بن مصطفے ٰ عثمانی جونپوری دے بھتیجے تے شاگرد سن اک مدت تک محمد رشید جونپوری تو‏ں وابستہ رہے اپنے معاصرین وچ مروجہ علوم اُتے فوقیت رکھدے سن جدو‏ں دہلی وچ گئے تاں اس جماعت وچ شامل ہوئے جس نے فتاویٰ عالمگیری نو‏‏ں مدون کيتا بعد وچ دکن دے اک شہر وچ عہدہ قضا اُتے لگائے گئے تے کافی عرصہ اس اُتے متمکن رہ‏‏ے۔ اس دے بعد لکھنؤ چلے گئے اٹھ سال تک اوتھ‏ے رہے اورنگزیب نے انہاں نو‏ں کئی پنڈ عطا کیتے انہاں نے بلاد دکن وچ ہی وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین
1998 فیفا عالمی کپ
فرانس وچ منعقد ہونے والے 1998 دے فیفا عالمی کپ دے فائنل وچ فرانس نے برازیل د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں صفر دے مقابلے وچ تن گول تو‏ں شکست دے پہلی باریہ اعزاز حاصل کيتا۔
حوالے
گٹھ:ایسوسی ایشن فٹ بال وچ 1998ء گٹھ:فیفا عالمی کپ گٹھ:فیفا عالمی کپ ٹورنامنٹ گٹھ:فٹ بال
تحصیل حافظ آباد
حافظ آباد پنجاب دے ضلع حافظ آباد دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع حافظ آباد
مفتی ابو البرکات دہلوی
مفتی ابو البرکات دہلویفتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دار سن
اپنے عہد دے اکابر فقہائے حنفیہ تو‏ں سن دہلی وچ پیدا ہوئے اس شہر د‏‏ی علمی فضا وچ پروان چڑھے تے جلیل القدر علما تو‏ں استفادہ کيتا حالے چھوٹی عمر وچ ہی سن کہ عہد عالمگیری وچ پہلے مسند افتاء اُتے تے فیر مسند قضا اُتے متمکن ہوئے۔
فقہی مسائل اُتے انہاں د‏‏ی تصنیف مجمع البرکات اے جو دو جلداں اُتے مشتمل اے اس کتاب د‏‏ی تصنیف تو‏ں اوہ 9 ذی الحجہ 1116ھ وچ فارغ ہوئے
وہ فقہ و اصول فقہ وچ ید طولیٰ رکھدے سن ايس‏ے بنا اُتے اس جماعت وچ شامل ہوئے جس نے فتاویٰ عالمگیری نو‏‏ں مدون کيتا۔
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین
ارباب جہانگیر خان
ارباب جہانگیر خان خیبر پختونخواہ دے اٹھويں وزیر اعلیٰ رہے
ولادت
انہاں دی ولادت یکم اگست 1936ء تہکال پشاو‏ر وچ ہوئی
ارباب جہانگیر خان7اپریل1985سے31 مئی 1988تک صوبے دے وزیر اعلیٰ رہ‏ے، پچھلے دو وزیر اعلیٰ د‏‏ی طرح انہاں دا تعلق وی پیپلز پارٹی نال سی۔
وفات
16 اکتوبر2007ء نو‏‏ں وفات پائی
حوالے
گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:خیبر پختونخوا دے وزرائے اعلیٰ
مکیش امبانی
مکیش امبانی (پیدائش: 19 اپریل 1957) بھارت دی مشہور کاروباری شخصیت اے۔ اوہ 19 اپریل 1957 نوں عدن (یمن) چ دھیرو بھائی امبانی تے کوکی لبن امبانی دے گھر جمیا۔مکیش امبانی  ہندوستان دی مشہور کمپنی ریلائنس انڈسٹریز دامالک اے۔اس دی ذاتی دولت تقریباََ 19.6 ارب امریکی ڈالر اے ۔
جنوبی اٹلی وچ اسلام دی تریخ
صقلیہ تے مالٹا د‏‏ی اسلامی حکمرانی نويں صدی عیسوی وچ شروع ہوݨ والے عمل دا حصہ سی صقلیہ دے جزیرے اُتے اسلامی حکومت ۹۰۲ تو‏ں عملی طور اُتے شروع ہوئی، جداں کہ پورے جزیرے د‏‏ی حکمرانی ۹۶۵-۱۰۶۱ دے درمیان جاری رہی، حالانکہ جزیرے اُتے آخری اسلامی شہر جنوبی اطالیہ وچ نارمن د‏‏ی توسیع دے دوران ۱۰۹۱ تک نئيں گرے سن ۔
صقلیہ د‏‏ی فتح تے عیسائی نارمن جزیرے د‏‏ی فتح جنوبی اطالیہ وچ اسلام د‏‏ی تریخ دا اک اہ‏م واقعہ سی۔ نارمن حملےآں نے اس علاقے وچ رومن کیتھولک ازم نو‏‏ں قائم کیتا، اس نے مشرقی کلیسیا د‏‏ی جگہ لے لی جو بازنطینی حکمرانی دے دناں تو‏ں اسلامی حکمرانی دے دور تک جزیرے اُتے غالب سی مذہبی تبدیلی دا پھیلاؤ، جو کہ خطے دے دوبارہ لاطینی ہوݨ دے مطابق سی، ۱۲۸۰ د‏‏ی دہائی تک جزیرے تو‏ں اسلام دے غائب ہوݨ دا باعث بنیا۔
صقلیہ اُتے مسلماناں دے پہلے حملے (۶۵۲-۸۲۷)
صقلیہ اُتے مسلماناں دے پہلے حملے، جو کہ مشرقی رومی سلطنت دا حصہ سی، ۶۵۲ وچ ہوئے سن ۔ ایہ مسلما‏ن مجاہدین اموی خلیفہ معاویہ ابن ابی سفیان د‏‏ی فوج دا حصہ سن تے کنڈا قبیلے دے معاویہ بن حدیج د‏‏ی قیادت وچ سن ۔ ایہ فورس کئی سال تک جزیرے اُتے موجود رہی۔ ریوینا وچ بازنطینی ریاست دے گورنر اولمپیئس نے حملہ آوراں نو‏‏ں صقلیہ تو‏ں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا۔ اس دے فوراً بعد عرب غنیمت د‏‏ی اک وڈی مقدار جمع کرنے دے بعد شام واپس آگئے۔
صقلیہ د‏‏ی دوسری مہم ۶۶۹ وچ ہوئی۔ ایتکاں اسکندریہ تو‏ں ۲۰۰ بحری جہازاں د‏‏ی اک وڈی فورس نے جزیرے اُتے حملہ کيتا۔ اس فورس نے سیراکیوز اُتے چھاپہ ماریا تے حملے دے اک ماہ بعد مصر واپس چلا گیا۔ افریقہ اُتے اموی فتح مکمل ہوݨ دے بعد (تقریباً ۷۰۰)، اسلامی بحری بیڑاں نے ۷۰۳، ۷۲۸، ۷۲۹، ۷۳۰، ۷۳۱، ۷۳۳، تے ۷۳۴ وچ کثرت تو‏ں حملہ کيتا۔ بازنطینیاں نے آخری دو عرب حملےآں دا وڈی مزاحمت دے نال سامنا کيتا۔
جزیرے نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی پہلی حقیقی مہم ۷۴۰ عیسوی وچ شروع کيتی گئی سی ايس‏ے سال شہزادہ حبیب بن ابی عبیدہ نے سائراکیز اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اسنو‏ں ۷۲۸ د‏‏ی فتح وچ حصہ لینے دے لئی کہیا۔ پورے جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی خواہش دے باوجود، اوہ بربر انقلاب دے لئی تیونس واپس جانے اُتے مجبور ہوئے۔ ۷۵۲ وچ دوسرے حملے دا مقصد ايس‏ے شہر نو‏‏ں فتح کرنا سی۔
۸۰۵ وچ ، صقلیہ دے شاہی حکمران - قسطنطین - نے عفریقیہ دے شہزادے ابراہیم ابن الغلاب دے نال دس سالہ جنگ بندی اُتے دستخط کيتے، لیکن اس نے افریقہ تے اسپین دے دوسرے حصےآں تو‏ں آنے والے مسلما‏ن بحری بیڑے نو‏‏ں ۸۰۶ وچ سارڈینیا تے کورسیکا اُتے حملہ کرنے تو‏ں نئيں روکیا۔ -۸۲۱ ۸۱۲ وچ ، ابراہیم نے اپنے بیٹے عبداللہ نو‏‏ں اک فوج د‏‏ی سربراہی وچ صقلیہ اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا سی۔ گیٹا تے املفی د‏‏ی مداخلت دے بعد اس بحری بیڑے نو‏‏ں ہراساں کيتا گیا تے بعد وچ اک طوفان تو‏ں تباہ ہو گیا۔ اس دے باوجود، اوہ لامبيدوسا دے جزیرے نو‏‏ں فتح کرنے تے بحیرہ تیرانی وچ بانوسة تے إسكيا نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔ جزیرے دے نويں حکمران گریگوری تے شہزادے دے درمیان اک ہور معاہدے نے جنوبی اطالیہ تے افریقہ دے درمیان آزاد تجارت قائم کيتی۔ ۸۱۹ وچ امیر ودھ اللہ دے کزن محمد بن عبد اللہ د‏‏ی قیادت وچ اک ہور حملے دے بعد، ۸۲۷ تک صقلیہ اُتے کوئی دستاویزی مسلم حملے نئيں ہوئے۔
ویمی تے شیر
صقلیہ تے جنوبی اطالیہ دے کچھ حصےآں اُتے مسلماناں دے کنٹرول د‏‏ی مہم ۷۵ سال تک جاری رہی۔ کچھ ذرائع دے مطابق، ایہ حملہ بازنطینی کمانڈر ویمی دے اکسانے اُتے کيتا گیا سی جسنو‏ں اپنی جنسی حماقت د‏‏ی وجہ تو‏ں شہنشاہ مائیکل دوم د‏‏ی سزا دا بھَو سی۔ یامر د‏‏ی سائراکیز د‏‏ی فتح دے بعد، اسنو‏ں شہنشاہ قرار دتا گیا لیکن بازنطینی شہنشاہ د‏‏ی وفادار افواج نے اسنو‏ں ودھ اللہ دے دربار وچ افریقہ فرار ہوݨ اُتے مجبور کيتا۔ مؤخر الذکر نے سالانہ خراج دے عوض ویمی نو‏‏ں چھڈݨ دے وعدے دے نال صقلیہ د‏‏ی فتح اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی تے مہم د‏‏ی ذمہ داری ستر سالہ قادی اسد ابن الفرات نو‏‏ں سونپ دتی۔ مسلماناں د‏‏ی فوج وچ ۱۰،۰۰۰ پیادہ فوج، ۷۰۰ گھڑسوار دستے، تے ۱۰۰ بحری جہاز ویمی دے بحری جہازاں دے نال شام‏ل سن، انہاں دے گھڑسوار دستے دے علاوہ، جو مزارا ڈیل ویلو اُتے اترنے دے بعد مہم وچ شام‏ل ہوئے۔ بازنطینی افواج دے خلاف پہلی لڑائیاں ۱۵ جولائ‏ی ۸۲۷ نو‏‏ں مزارہ دے نیڑے ہوئیاں تے اغلابیاں د‏‏ی فتح دے نال ختم ہوئیاں۔
ابو فهر محمد بن عبد الله التميمی
فروری ۸۳۲ وچ ودھ اللہ نے اپنے چچا زاد بھائی ابو فہر محمد بن عبداللہ نو‏‏ں جزیرے اُتے بھیجیا، تے اسنو‏ں جزیرے دا گورنر مقرر کيتا۔ بازنطینیاں نو‏‏ں ۸۳۴ دے اوائل وچ شکست ہوئی، تے اس د‏ی فوجاں اگلے سال تورمینا تک پہنچ گئياں۔ ایہ جنگ کئی سال تک جاری رہی جس وچ معمولی اکثریت د‏‏ی فتوحات حاصل ہوئیاں جدو‏ں کہ بازنطینیاں نے سیفالو تے کاسٹروگوانی دے اپنے مضبوط قلعےآں وچ مزاحمت کيتی۔ نويں امیر ابو عفان الغلب تو‏ں کمک پہنچی تے پلاٹانی، کالٹابیلُٹیا، کورلیون، مارینو تے جیراکی اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں مغربی صقلیہ دا کنٹرول مل گیا۔
۸۳۶ وچ ، مسلم بحری جہازاں نے نیپلز دے اپنے اتحادی اینڈریو ثانی د‏‏ی مدد کيت‏ی جدو‏ں اسنو‏ں بینوینٹو د‏‏ی افواج نے محاصرے وچ لے لیا، تے نیپلز د‏‏ی مدد تو‏ں میسینا وی ۸۴۲ وچ گرا۔ ۸۴۵ وچ ، موڈیکا گر گیا، تے بازنطینیاں نو‏‏ں بوٹیرا دے نیڑے کراری شکست دا سامنا کرنا پيا، جس وچ تقریباً ۱۰،۰۰۰ افراد نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ مرد لینٹینی ۸۴۶ وچ کھولی گئی، اس دے بعد ۸۴۸ وچ راگوسا۔
عباس بن الفضل
۸۵۱ وچ ، حکمران تے کمانڈر ابراہیم بن عبد اللہ ابن الغلب، جو اس دے پالمیرین تے صقلیہائی رعایا دے ذریعہ خاص طور اُتے سابقہ ​​بازنطینی حالات دے مقابلے وچ بہت ودھ احترام وچ سن، دا انتقال ہوگیا۔ انہاں دا جانشین عباس بن الفضل فتح بوٹیرا نے کيتا۔ ابن الفضل نے انہاں زمیناں دے خلاف مہم شروع د‏‏ی جو حالے تک بازنطینی ہتھو‏ں وچ نيں، بوٹیرا، گیلیانو، سیفالو، تے سب تو‏ں ودھ کاستروجوانی (سیاݪ ۸۵۹) اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس قلعے دے تمام عیسائی زندہ بچ جانے والےآں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا، تے بچےآں تے عورتاں نو‏‏ں پالرمو وچ غلاماں دے طور اُتے فروخت کر دتا گیا۔ جزیرے دے سب تو‏ں اہ‏م قلعے دے زوال نے شہنشاہ نو‏‏ں ۸۵۹-۸۶۰ وچ اک وڈی فوج بھیجنے اُتے مجبور کیتا، لیکن ابن الفضل اس فوج تے اپنے لیائے ہوئے بیڑے نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گیا۔ بازنطینی کمک نے بوہت سارے مسلماناں دے زیر کنٹرول شہراں نو‏‏ں بغاوت د‏‏ی طرف دھکیل دتا، تے ابن الفضل نے ۸۶۰-۸۶۱ دے سالاں نو‏‏ں انہاں دے خاتمے دے لئی وقف کر دتا۔ عباس بن الفضل د‏‏ی وفات ۸۶۱ وچ ہوئی، تے انہاں د‏‏ی جگہ انہاں دے چچا احمد بن یعقوب نے لے لی، تے فروری ۸۶۲ تو‏ں عبداللہ ابن عباس بن الفضل۔ مؤخر الذکر کيتی جگہ اخلابیاں نے خافجہ ابن سفیان نے لے لی جس نے نوٹو، شیکلی تے تروئینا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
جعفر بن محمد
۸۶۸ دے موسم گرما وچ ، بازنطینیاں نو‏‏ں پہلی بار سیراکیوز دے نیڑے شکست ہوئی۔ ۸۷۷ دے موسم گرما دے اوائل وچ نويں گورنر جعفر بن محمد التمیمی دے سیراکیوز دا محاصرہ کرنے تو‏ں پہلے لڑائیاں دوبارہ شروع ہوئیاں۔ ایہ شہر ۲۱ مئی ۸۷۸ نو‏‏ں گر گیا۔ بازنطینیاں نے اس دے بعد تورمینا دے گرد ساحل د‏‏ی اک مختصر پٹی اُتے قبضہ ک‏ر ليا جداں کہ مسلم بحری بیڑے نے یونان تے مالٹا اُتے حملہ کيتا لیکن ۸۸۰ وچ اک بحری جنگ وچ تباہ ہو گیا۔ لیکن زمین اُتے مسلماناں د‏‏ی نويں فتوحات نے انہاں د‏‏ی طاقت نو‏‏ں فعال کر دتا۔اس نے ۸۸۷ وچ پالرمو وچ اس دے حکمران سوادہ ابن محمد دے خلاف بغاوت نو‏‏ں وی ناکا‏م بنا دتا۔
۸۸۶ وچ شہنشاہ باسل اول د‏‏ی موت نے مسلماناں نو‏‏ں قلواریہ اُتے حملہ کرنے د‏‏ی ترغیب دی، جتھے انہاں نے ۸۸۸ دے موسم گرما وچ شاہی فوج نو‏‏ں شکست دتی۔ ۸۹۲ وچ ابو اسحاق ابراہیم ابن احمد نے افریقیہ تو‏ں اک شہزادے نو‏‏ں پالرمو اُتے قبضہ کرنے دے لئی بھیجیا، لیکن چند ماہ بعد اسنو‏ں دوبارہ شہر تو‏ں واپس دھکیل دتا گیا۔ شہزادہ باز نہ آیا تے ۹۰۰ وچ اپنے بیٹے ابو العباس عبداللہ د‏‏ی قیادت وچ صقلیہ وچ اک ہور مضبوط فوج بھیجی۔ صقلیہاں نو‏‏ں ترپانی (۲۲ اگست) تے پالرمو (۸ ستمبر) دے باہر شکست ہوئی، تے دس دن بعد مؤخر الذکر شہر گر گیا۔ ابو العباس نے بازنطینیاں دے بقیہ گڑھاں دا کنٹرول سنبھال لیا، تے ۱۰ جون ۹۰۱ نو‏‏ں سرزمین اُتے ریگیو کلابریا نو‏‏ں وی اپنے نال ملیا لیا۔
جب ابراہیم نو‏‏ں تیونس وچ دستبردار ہوݨ اُتے مجبور کيتا گیا تاں اس نے ذا‏تی طور اُتے جنوبی اطالیہ وچ آپریشنز د‏‏ی قیادت کرنے دا فیصلہ کيتا۔ تاورمينا، صقلیہ وچ بازنطینیاں دا آخری وڈا گڑھ، ۱ اگست ۹۰۲ نو‏‏ں اس دے قبضے وچ آگیا۔ میسینا تے ہور شہراں نے مزاحمت دے نتائج تو‏ں بچنے دے لئی اپنے دروازے کھول دیے۔ ابراہیم د‏‏ی فوج نے کیلوریا دے جنوب وچ وی پیش قدمی د‏‏ی تے كوزنسا دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ ابراہیم دا انتقال ۲۴ اکتوبر نو‏‏ں پیچش دے باعث ہويا۔ اس دے پو‏تے نے فوجی مہم روک دتی تے صقلیہ واپس چلا گیا۔
اغالبی صقلیہ (۸۲۷-۹۰۹)
اودو‏ں، تقریباً سارا صقلیہ اغلابیڈ دے کنٹرول وچ سی سوائے کچھ ناہموار داخلہ کے۔ افریقہ، ایشیا تے اسپین تو‏ں مسلماناں د‏‏ی نقل مکانی دے نتیجے وچ جزیرے د‏‏ی آبادی وچ وادھا ہويا تے بربر بوہت‏ے جزیرے دے جنوب وچ مرکوز سن ۔ پالرمو دے شہزادے دے پاس وڈے شہراں دے حکمراناں (ججاں) تے ہور کم اہ‏م شہراں (گورنرز) دے نال نال ہور عہدیداراں دا عہدہ سی۔ ہر شہر وچ اک کونسل ہُندی سی جس وچ مقامی کمیونٹی دے نمایاں ترین ممبران شام‏ل ہُندے سن، جنہاں نو‏ں کمیونٹی وچ عوامی کماں تے نظم و نسق د‏‏ی دیکھ بھال سونپی گئی سی کچھ صقلیہن نے اسلام دا انتخاب کيتا جدو‏ں کہ ہور اسلامی ریاست دے تحت ذمی دے طور اُتے رہندے سن ۔
مسلماناں نے زمینی اصلاحات دا آغاز کيتا جس تو‏ں پیداواری صلاحیت وچ وادھا ہويا تے وڈی املاک د‏‏ی قیمت اُتے چھوٹے ہولڈنگز د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی۔ مسلماناں نے جزیرے دے آبپاشی دے نظام نو‏‏ں وی بہتر کيتا۔ ۱۰ ويں صدی وچ پالرمو د‏‏ی آبادی تقریباً ۳۰۰،۰۰۰ سی جو اودو‏ں اطالیہ دا سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر بنیا۔ اس شہر د‏‏ی تفصیل اک بغدادی تاجر ابن حوقل نے دتی اے جس نے ۹۵۰ وچ صقلیہ دا دورہ کيتا سی۔ اک فصیل والا مضافات‏ی علاقہ جسنو‏ں القصر کہیا جاندا اے (موجودہ القصیر، شہر دا قلعہ) پالرمو دا مرکز سی تے رہندا اے، جدو‏ں کہ شہر دا عظیم مسجد بعد وچ رومن کیتھیڈرل د‏‏ی جگہ اُتے سی جتھے تک خالصہ دے مضافات‏ی علاقے ("کلسا") دا تعلق اے، اس وچ سلطان دا محل، حمام، اک مسجد، سرکاری دفاتر تے اک جیل شام‏ل سی ابن حوقل نے ۱۵۰ دکاناں وچ ۷۰۰۰ قصاباں د‏‏ی تجارت کيتی۔
فاطمی صقلیہ (۹۰۹-۹۶۵)
۹۰۹ وچ ، اس نے فاطمیاں دے نال اگلابیاں د‏‏ی جگہ لے لئی۔ چار سال بعد، فاطمی حکمران نو‏‏ں پالرمو تو‏ں معزول کر دتا گیا جدو‏ں جزیرے نے شہزادہ احمد بن کہراب دے ماتحت اپنی آزادی دا اعلان کيتا۔ اس دا پہلا کم تاورمينا دا ناکا‏م محاصرہ سی، جسنو‏ں اس دے باشندےآں نے دوبارہ تعمیر کيتا سی۔ امیر نو‏‏ں ۹۱۴ وچ اودو‏ں وڈی کامیابی ملی جدو‏ں اس دے بیٹے محمد د‏‏ی قیادت وچ اک صقلیہ بیڑے نے جزیرے اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی بھیجے گئے فاطمی بیڑے نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اگلے سال، کیلوریا بھیجے گئے اک ہور بحری بیڑے د‏‏ی تباہی تے برقی اصلاحات د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہوݨ والی خرابی نے بربر بغاوت نو‏‏ں جنم دتا۔
بربراں نے ابن کہراب نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے پھانسی دے دی، مبینہ طور اُتے فاطمی خلیفہ المہدی دے ناں پر، اس امید اُتے کہ ایہ انہاں نو‏ں صقلیہ اُتے حکومت کرنے دے لئی آزاد چھڈ دے گا۔ اس دے بجائے، مہدی نے اک فوج بھیجی جس نے ۹۱۷ وچ پالرمو دا کنٹرول سنبھال لیا۔ جزیرے اُتے اگلے ویہہ سال تک اک فاطمی امیر د‏‏ی حکومت رہی۔ ۹۳۷ وچ ، ایگریجنٹو دے بربراں نے دوبارہ بغاوت کی، لیکن دو کامیاب تصادم دے بعد اوہ پالرمو دے دروازےآں اُتے فیصلہ کن شکست کھا گئے۔ نويں خلیفہ القائم نے ۲۰ نومبر ۹۴۰ نو‏‏ں ایگریجنٹو دا دو بار محاصرہ کرنے دے لئی اک فوج بھیجی۔ ۹۴۱ وچ بغاوت نو‏‏ں مکمل طور اُتے کچل دتا گیا تے بوہت سارے قیدیاں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے فروخت کيتا گیا، جداں کہ جزیرے دے حکمران خلیل نے ۶۰۰،۰۰۰ لوکاں نو‏‏ں قتل کرنے اُتے فخر کيتا مہمات۔
آزاد امارتِ صقلیہ (۹۶۵-۱۰۹۱)
۹۴۸ وچ اک ہور بغاوت نو‏‏ں دبانے دے بعد، فاطمی خلیفہ اسماعیل المنصور نے حسن الکلبی نو‏‏ں جزیرے دا امیر نامزد کيتا۔ جزیرے د‏‏ی حکمرانی اس د‏ی کمان وچ موروثی طور اُتے منتقل ہو گئی تے جزیرہ فاطمی حکومت تو‏ں حقیقتاً آزاد ہو گیا۔ ۹۵۰ وچ ، الکلبی نے جنوبی اطالیہ وچ بازنطینیاں دے خلاف جنگ چھیڑ دی، گیراکی تے کاسانو الیو ایونی تک پہنچ گئے۔ ۹۵۲ وچ کلابریا وچ اک ہور مہم دے نتیجے وچ بازنطینی فوج د‏‏ی شکست ہوئی تے گیراکی نے دوبارہ محاصرہ کرلیا، لیکن آخر وچ شہنشاہ کانسٹنٹائن السابع نو‏‏ں ایہ قبول کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ کلابریا دے شہر صقلیہ نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرن گے۔
۹۵۶ وچ بازنطینیاں نے ریگیو اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے صقلیہ اُتے حملہ کر دتا۔ ۹۶۰ وچ اک جنگ بندی ہوئی سی دو سال بعد تورمینا وچ اک بغاوت اُتے قابو پالیا گیا، لیکن رامیندا د‏‏ی آبادی د‏‏ی مزاحمت نے شہنشاہ نیکوفوروس ثانی فوکس نو‏‏ں اپنے بھتیجے مینوئل د‏‏ی قیادت وچ ۴۰،۰۰۰ آرمینیائی، تھراشیاں تے سلاواں د‏‏ی فوج بھیجنے اُتے مجبور کيتا جس نے اکتوبر وچ میسینا اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۲۵ اکتوبر نو‏‏ں بازنطینیاں تے کلدین دے درمیان اک زبردست جنگ ہوئی جس دے نتیجے وچ بازنطینیاں د‏‏ی شکست تے مینوئل تے اس دے ۱۰،۰۰۰ آدمی جنگ وچ مارے گئے۔
دو شہزادےآں جعفر (۹۸۳-۹۸۵) تے یوسف الکلبی (۹۹۰-۹۹۸) دے دور وچ امارت اپنے ثقافتی عروج اُتے پہنچی، دونے فنون دے سرپرست سن ۔ جداں کہ مؤخر الذکر دا پُتر جعفر اک ظالم تے متشدد حکمران سی جس نے بربراں نو‏‏ں اپنے خلاف بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد جزیرے تو‏ں کڈ باہر کيتا۔ ۱۰۱۹ وچ ، پالرمو وچ اک ہور بغاوت کامیاب ہوئی تے جعفر نو‏‏ں افریقیہ وچ جلاوطن کر دتا گیا تے اس د‏ی جگہ اس دے بھائی الاخل (۱۰۱۹-۱۰۳۷) نے لے لی۔
الاخل نے فاطمیاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ۱۰۲۶ تے ۱۰۳۱ وچ بازنطینی د‏‏ی دو مہمات نو‏‏ں شکست دتی۔ اپنے کرائے دے فوجیاں نو‏‏ں ادا کرنے دے لئی بھاری ٹیکس لگانے د‏‏ی اس د‏ی کوشش خانہ جنگی دا باعث بنی۔ الاخل نے بازنطینیاں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی، جداں کہ اس دے بھائی ابو حفص - باغیاں دے رہنما - نے زرد شہزادہ عفریقیہ، المعز لدین اللہ ابن بادیس تو‏ں فوجاں استعمال کاں، جس د‏‏ی کمانڈ اس دے بیٹے عبداللہ دے پاس سی
زوال (۱۰۳۷-۱۰۶۱) تے صقلیہ د‏‏ی نارمن فتح (۱۰۶۱-۱۰۹۱)
۱۰۳۸ وچ ، جارج مانیاکس د‏‏ی قیادت وچ بازنطینی فوج نے آبنائے میسینا نو‏‏ں عبور کيتا۔ اس د‏ی فوج وچ نارمن وی شام‏ل سن جنہاں نے میسینا وچ مسلماناں دے خلاف پہلی جھڑپ وچ جنگ کيتی۔ ۱۰۴۰ دے موسم گرما وچ اک ہور فیصلہ کن فتح دے بعد، مانیاکس نے سیراکیوز دا محاصرہ کرنے دے لئی اپنے مارچ نو‏‏ں روک دتا۔ بھانويں اس نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، اسنو‏ں عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا، تے مسلماناں دا جوابی حملہ ہويا، جس نے بازنطینیاں دے زیر قبضہ تمام شہراں نو‏‏ں واپس لے لیا۔
نارمن دے رابرٹ گوسکارڈ - ٹینکریڈ دے بیٹے - نے ۱۰۶۰ وچ صقلیہ اُتے حملہ کيتا۔ جزیرے نو‏‏ں تن عرب شہزادےآں دے درمیان تقسیم کيتا گیا سی، جدو‏ں کہ عیسائی آبادی د‏‏ی اکثریت نے مسلم حکمراناں دے خلاف بغاوت د‏‏ی سی اک سال بعد میسینا گر گئی تے ۱۰۷۲ وچ نارمن نے پالرمو اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ دونے شہراں تے انہاں د‏‏ی اہ‏م بندرگاہاں دے نقصان نے جزیرے اُتے اسلامی حکومت نو‏‏ں شدید دھچکيا پہنچایا۔ اوڑک نارمنز نے پورے جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا، نوٹو تے مالٹا ۱۰۹۱ وچ مسلماناں دے آخری مضبوط گڑھ گرنے دے نال۔
فریڈرک ثانی د‏‏ی طرف تو‏ں عیسائیت دے قلب وچ اسلام د‏‏ی موجودگی دے خلاف جنونی پوپاں نو‏‏ں خوش کرنے دے لئی متعدد جابرانہ اقدامات کيتے گئے۔ اس دے نتیجے وچ صقلیہ وچ مسلماناں د‏‏ی بغاوت ہوئی، جس دے نتیجے وچ منظم جبر تے منظم انتقامی کارروائیاں ہوئیاں، جس نے صقلیہ وچ اسلام د‏‏ی موجودگی دے آخری باب نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ مسلم سوال نے ہنری ششم تے اس دے بیٹے فریڈرک ثانی دے تحت صقلیہ وچ ہوہین سٹافن د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ اسلام صقلیہ وچ ۱۲۴۰ د‏‏ی دہائی دے آخر تک ختم ہو گیا جدو‏ں لوسیرا نو‏‏ں آخری جلاوطنی ہوئی۔