cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلفیہ
تاریخی پس منظر
احمد بن حنبل دے پیروکاراں دے درمیان سلفی گری بعض اوقات اک سماجی مسائل وچ بدل جاندا سی۔ مثال دے طور اُتے چوتھ‏ی صدی وچ ابوبکر بربہاری جو حنبلیاں دا واعظ سی، نے انہاں دے اک تندرو گروہ نو‏‏ں بغداد وچ جمع کيتا تے بدعتاں دے نال مقابلہ دے عنوان تو‏ں عاشورا دے مراسم د‏‏ی مخالفت وچ شیعاں تے صفات خدا دے بعض مسائل وچ اہل‌ سنت دے مد مقابل آ گئے۔
سلفیہ دا عنوان اٹھويں صدی ہجری تو‏ں اس گروہ دے نال مختص ہونے لگیا تے ابن‌ تیمیہ (متوفی 728ھ) نے متعدد تألیفات دے ذریعے اس نظریے نو‏‏ں دوام بخشا۔ احمد پاکتچی دے مطابق انہاں تیمیہ نے مِنہاج‌السنہ نو‏‏ں امامیہ، الرسالۃ الحمویہ نو‏‏ں اشاعرہ تے بعض دوسرے تالیفات نو‏‏ں صوفیہ تے ابن عربی دے پیروکاراں دے رد وچ لکھیا۔ امر بالمعروف تے نہی عن المنکر، باب اجتہاد دا آغاز تے تقلید د‏‏ی نفی ہور سیاسی تے سماجی میادین وچ بھر پور شرکت انہاں دے ہور اقدامات وچو‏ں سن جنہاں اُتے اوہ تاکید کردے سن ۔
ابن‌ تیمیہ دے بعد انہاں دے شاگرد ابن‌ قَیِّم جوزیہ (متوفی 751ھ) انہاں دے نظریات دے اصلی مروجین وچو‏ں سی۔ انہاں دے بعد ابن‌ رجب حنبلی (متوفی 795ھ) نے اس راستے نو‏‏ں جاری رکھیا۔ علمائے حنبل د‏‏ی بعد والیاں نسلاں وچ وی سلفی گری رائج سی تے عثمان بن قائد (متوفی 1097ھ) نجد وچ تے محمد بن احمد سفارینی شام ايس‏ے نظریے دے پروکار سن ۔
وہابیت
بارہويں صدی ہجری دے دوسرے نصف صدی وچ محمد بن عبدالوہاب محمد بن سعود د‏‏ی حمایت تو‏ں پورے جزیرۃالعرب وچ اپنی دعوت پھیلانے وچ کامیاب ہوگئے۔ انہاں دے نظریات د‏‏ی بنیاد ابن‌ تیمیہ دے اصول تے مبانی اُتے استوار سن ۔ بلکہ انہاں نو‏ں ابن‌ تیمیہ تو‏ں وی زیادہ تندرو تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ محمد بن عبدالوہاب نے خرافات تو‏ں مقابلہ دے عنوان تو‏ں اعتقادات دے دائرے نو‏‏ں بوہت گھٹ کيتا تے جہاد دے ناں اُتے اک کثیر تعداد نو‏‏ں اپنے ارد گرد جمع کرنے وچ کامیاب ہوئے گئے جس دے نتیجے وچ سعودی عرب وچ آل ‌سعود د‏‏ی حکومت قائم ہوئی جس تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں سخت نقصان ہويا۔
وہابیاں دے مطابق زیارت قبور تے انہاں د‏‏ی تعمیر، انہاں اُتے مقبرے تے گنبد بنانا حرام اے تے خدا دے علاوہ کسی مخلوق تو‏ں توسل کرنا بدعت تے کفر تے شرک دا موجب ا‏‏ے۔ سعوی عرب اُتے مسلط ہونے دے بعد وہابیاں نے صدر اسلام دے باقی ماندہ آثار نو‏‏ں تخریب کردتا۔ سنہ 1221ھ وچ قرستان بقیع تے سنہ 1216ھ وچ حرم امام حسینؑ د‏‏ی تخریب تے ضریح تے قیمتی اشیاء نو‏‏ں غارت کرنا ہور حرم امام حسینؑ وچ موجود بہت سارے زائرین دا قتل عام تے شہر کربلا دے خواتین نو‏‏ں قیدی بنانا من جملہ انہاں دے اقدامات وچو‏ں نيں۔
اِخوان المسلمین
حسن البنا نے سنہ 1928ء نو‏‏ں مصر وچ اپنے پیروکار 6 جواناں دے ذریعے اخوان ‌المسلمین د‏‏ی بنیاد رکھی۔ جس دے بعد مختصر عرصے وچ مصر دے مختلف شہراں، فلسطین، سودان، عراق تے شام وچ اس تنظیم دے شعبہ جات قائم ہوئے تے اوہ اپنے پیروکاراں دے درمیان مرشد عام دے لقب تو‏ں مشہور ہوئے۔
اخوان ‌المسلمین دے اہ‏م ترین اہداف وچ اسلامی حکومت دا قیام، سماجی اصلاحات تے استعمار د‏‏ی مخالفت نو‏‏ں شمار کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ بعد وچ اخوان‌ المسلمین وچ تفرقہ ایجاد ہويا تے انہاں دے بعض اسلام خواہ جواناں نے سیدِ قطب دے نظریات جو نظام اسلامی نو‏‏ں ضروری سمجھدے سن، تو‏ں الہام لیندے ہوئے جہادی تنظیماں تشکیل دتیاں
دیوبندیہ
سَلَفی گری برصغیر پاک تے ہند وچ شاہ ولی اللہ دہلوی (1114-1176ھ) دے توسط تو‏ں پھیلی۔ انہاں نے ابن‌ تیمیہ دے حق وچ اک رسالہ وی تحریر کيتا اے، اپنی تالیفات وچ زیارت قبور، توسّل، استغاثہ، نذر تے قسم جداں اعمال نو‏‏ں کفر تے شک‏ر ک‏ے مظاہر قرار دتے نيں۔
شاہ ولی ‌اللہ دہلوی دے بعد انہاں دے بالواسطہ بعض شاگرداں نے مدرسہ دیُوبند د‏‏ی بنیاد رکھی تے انہاں دے نظریات دا پرچار کيتا۔ ایہ مدرسہ مختصر عرصے وچ اک بارونق مدرس‏ے وچ تبدیل ہويا تے پورے برصغیر تے بیرون ملکاں تو‏ں نوجواناں نے اس وچ داخلہ لینا شروع کيتا ایويں ایہ دیوبندیہ دے عالمی مدرس‏ے وچ تبدیل ہوئے گیا۔
انقلاب اسلامی ایران دے بعد دیوبندیہ نے جو پہلے تو‏ں شیعاں دے مدمقابل کھڑا سی، پاکستان وچ اہل‌ سنت د‏‏ی شیعہ مذہب اختیار کرنے تو‏ں روکنے دے لئی سپاہ صحابہ نامی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
سلفی جہادی گروہ
معاصر سلفیاں دے اعتقادات دے نتیجے وچ بعض جہادی گروہ وجود وچ آگئے جنہاں نو‏ں بعض جدید سلفی کہندے نيں۔ تاریخی اعتبار تو‏ں سلفیاں دے ایتھ‏ے شرک تے کفر جداں اصطلاحات دے وجود وچ آنے وچ عبد الوہاب دا کردار کلیدی اے ؛ لیکن عملی طور اُتے جدید سلفی لوکاں نو‏‏ں مشرک تے موحد وچ تقسیم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں تکفیری دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے نيں۔
تکفیری گروہ مسلماناں دے اکثر فرقےآں نو‏‏ں کافر سمجھدے ہوئے انہاں دے قتل نو‏‏ں واجب قرار دیندے نيں تے اس کم نو‏‏ں جہاد دا ناں دیندے نيں۔
طالبان
دیوبندی مذہب تے پشتو قوم اُتے مشتمل ایہ سلفی جہادی گروہ کسی دور وچ افغانستان وچ حکومت قائم کرنے وچ کامیاب ہويا۔ طالبان د‏‏ی مین باڈی افغانستان وچ سویت یونین دے خلاف لڑنے والے مجاہدین د‏‏ی ا‏‏ے۔ ملیا محمد عمر طالبان دا امیر سن جنہاں نو‏ں طالبان دے ہتھو‏ں کابل دے سقوط دے بعد امیرالمومنین دا لقب دتا گیا سی۔ طالبان ملیا عمر نو‏‏ں خلیفہ سمجھدے سن جدو‏ں کہ انہاں دے مخالفین انہاں نو‏ں خلیفہ دے خلاف بغاوت کرنے والا تے مہدور الدم سمجھدے سن ۔
طالبان ہر قسم د‏‏ی تجدد گرایی دے مخالف‌ سن ۔ مثال دے طور اُتے شروع وچ ا­نہاں نے ٹی وی دیکھنا حرام قرار دتا۔ لڑکیو‏ں نو‏‏ں سکول جانے نئيں دیندے سن ۔ زیارتی تے ثقافتی مراکز نو‏‏ں بت پرستی دے نال مقابلہ دے عنوان تو‏ں تخریب کردے سن ۔
القاعدہ
افغانستان اُتے سویت یونین دے حملے دے بعد بعض عرب تندرو مسلما‏ن جو دنیا دے مختلف جگہاں تو‏ں جہاد د‏‏ی خاطر افغانستان وچ جمع ہوئے گئے۔ ایہ افراد جو افغان عرب دے ناں تو‏ں مشہور سن تے اعتقادی اعتبار تو‏ں اخوان المسلمین دے جہادی گروہ د‏‏ی طرح سن، عبداللہ عزام د‏‏ی سربراہی وچ منظم ہوئے تے سویت یونین نو‏‏ں افغانستان تو‏ں کڈ باہر کرنے مبں انہاں دا کلیدی کردار رہیا ا‏‏ے۔
افغانستان وچ جنگ دے خاتمے تے عبداللہ عزام د‏‏ی وفات دے بعد اسامہ بن لادن اس گروہ دے رہنما بنے تے ایويں انہاں نے القاعدہ د‏‏ی بنیاد رکھنے دے ذریعے افغان عرباں نو‏‏ں منتشر ہونے تو‏ں محفوظ رکھیا۔ اسامہ بن لادن نے اس تنظیم نو‏‏ں یہودیاں تے صلیبیاں دے خلاف اک عالمی تنظیم دے طور اُتے متعارف کرایا۔ بعد وچ اس گروہ نے دنیا دے مختلف ملکاں وچ مختلف دہشت گردانہ کاروائیاں انجام دتے تے گیارہ سمتمبر 2001 نو‏‏ں امریکا وچ ولڈ ٹریڈ سنٹر اُتے ہونے والا حملہ وی ايس‏ے سلسلے د‏‏ی اک کڑی سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
داعش
داعش، الدّولۃ الاسلامیۃ فی العراق والشّام دا مخفف اے جو تکفیری تے القاعدہ تو‏ں منشعب اک گروہ ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی بنیاد سنہ 2006ء وچ جماعہ التوحید والجہاد دے ناں تو‏ں ابومصعب زَرقاوی د‏‏ی قیادت وچ عراق وچ رکھی گئی تے عراق دا القاعدہ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ اس تنظیم نے مختصر عرصے وچ عراق تے شام دے وسیع علاقے اُتے قبضہ کيتا تے سنہ 2014ء نو‏‏ں دولت اسلامی در عراق تے شام دے ناں تو‏ں اپنی اک ریاست قائم کيتی تے ابوبکر البغدادی نو‏‏ں اپنا خلیفہ معرفی کيتا۔
سلفیہ د‏‏ی نگاہ وچ شیعہ
بعض محققاں دے مطابق تاریخی اعتبار تو‏ں سلفیہ اپنے دشمناں نو‏‏ں اہل‌ سنت دے اندر تلاش کردی اے ؛ لیکن سلفی‌ وہابی شروع تو‏ں شیعاں دے خلاف اقدامات انجام دیندے آئے نيں تے کربلا تے مکہ تے مدینہ وچ شیعاں دے مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی تخریب ايس‏ے سلسلے د‏‏ی کڑی سی۔ البتہ وہابیاں دے علاوہ دوسرے سلفی گروہ جداں اخوان‌ المسلمین دا شیعاں دے نال اچھے تعلقات سن ؛ یہانتکہ بعض اوقات اسرائیل دے خلاف ایہ آپس وچ اک دوسرے دا نال دیندے آئے نيں؛ لیکن جدید سلفی شیعاں نو‏‏ں منحرف سمجتھے نيں۔ ایہ لوک شیعاں تو‏ں ڈریا کر تمام اہل‌ سنت نو‏‏ں شیعاں دے خلاف ورغلیا ک‏ے انہاں نو‏ں اپنے نال ملانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
کتابیات
ابن‌ تیمیہ دے دور تو‏ں ہن تک بہت سارے شیعہ تے اہل سنت علماء نے سلفیہ دے رد وچ کتاباں لکھایاں نيں جنہاں وچو‏ں بعض ایہ نيں:
مآخذ
گٹھ:اہل سنت فرقے گٹھ:شیعہ مخالف گروہ گٹھ:اسلام گٹھ:اسلامی فرقے
روتھ منورما
'''ڈاکٹر. رُتھ منورما''' (جنم 30 مئی 1952) بھارت وچ دلت سرگرمی لئی اپنے کم لئی جانی جاندی ہے۔ 2006 وچّ اسنوں رائیٹ لائولیہڈّ اورگ نال نوازیا  گیا سی۔
اس نوں 2014 جنرل چوناں ویلے جنتا دل (سیکولر) دی بنگلور دکھنی (لوک سبھا حلقے) توں امیدوار بنایا گیا سی۔
ہائیکنگ
ھائیکنگ جنگلی ماحول چ پیدل اکثر کسی پہاڑي رستے تے ٹرن نوں کیندے نیں۔ ایہ اک کھیڈ وانگون کیتی جاندی اے۔۔
سدرہ بتول
سدرا بتول اک پاکستانی اداکارہ ہے۔ اسدے کجھ چرچت سیریل داغ (2012), یہ زندگی ہے (2012), شک ہماری گلیوں میں(2013) اتے پرورش(2014) ہن۔ اسدی شک ہماری گلیوں میں وچ اداکاری لئی اسنوں ہم اوارڈس وچ بیسٹ سوپ اداکارہ دا اعزاز ملیا۔
ہائیکنگ
ہائیکنگ لمبے ویلے لئی پرکرتک ماحول وچّ پیدل چلن نوں کیہا جاندا اے۔ ہائیکنگ تے ترنا دو وکھ-وکھ سرگرمیاں ہن۔ ترنا اکثر تھوڑے ویلے لئی پیدل سیر کرن نوں کیہا جاندا اے۔ ہائیکنگ اک جاں اک توں ودھ دناں لئی کرن والی سرگرمی اے۔ عامَ طور تے ہائیکنگ جنگلی، پہاڑی علاقے وچّ کیتی جاندی اے۔ پر انگلینڈ وچّ ٹریکنگ، ہائیکنگ، تے پیدل ترن نوں ترنا ہی کہندے نے۔ ہائیکنگ شبد نوں سارے انگریزی بھاشی دیساں وچّ سمجھیا جاندا اے، پر اسدی ورتو بارے اختلاف ہن۔
سدرہ بتول
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پاکستانی عورت ماڈلاں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ہائیکنگ
متعلق شبد
امریکہ  اتے برطانیہ وچّ ہائیکنگ، عام چلن دے بجائے کراس-کنٹری واکنگ دا ناں اے اتے عامَ طور اتے اجیہی جگہ اتے جتھے ہائیکنگ جتے دی ضرورت ہندی اے۔ ہائک اس ہائک نوں ریفر کردا اے جنوں اک دن وچّ پورا کیتا جا سکدا اے، اسدا استعمال اکثر پہاڑی ہائک جاں جھیل اتے سکھر لئی کیتا جا سکدا اے۔ بشواکنگ خاص روپ ولوں گھنے جنگلاں، جھاڑیاں ولوں ہندے ہوئے اوکھا رسدے دے سفر  نوں ریفر کردا اے، جتھے اگے ودھن لئی جھاڑیاں نوں وڈارن پیندا اے۔ بشوہیکنگ دے چرم روپ وچّ جتھے درخت-بوٹے انھے گھن ہن کہ انسان دا رستہ بند ہو جاندا اے، اتھے رستہ بناؤن لئی اک میچٹ (جھاڑی کٹن دا اک ہتھیار) دا استعمال کیتا جاندا اے۔ آسٹریلیائی لوک پگڈنڈی والے اتے بناں پگڈنڈی والے رسدے اتے چلن لئی بشواکنگ شبد دا استعمال کردے ہن۔ نیوزی لینڈ دے لوک ٹریمپنگ (خاص روپ ولوں رات بھر چلن والے اتے استوں لمبی ہائیکنگ دے لئی )، واکنگ جاں بشواکنگ شبد دا استعمال کردے ہن۔ بھارت، نیپال، شمالی امریکہ، دکھنی امریکہ اتے چڑھدے افریقہ دے پہاڑی علاقےآں وچّ ہائیکنگ نوں ٹریکنگ کیہا جاندا اے؛ ڈچ وی ٹریکنگ دا چرچہ کردے ہن۔ لمبی پگڈنڈیاں اتے اک نوک ولوں دوجے نوک تکّ لمبی دوری دی ہائیکنگ نوں وی ٹریکنگ اتے کجھ ستھاناں وچّ تھرو-ہائیکنگ دے روپ وچّ نردشٹ کیتا جاندا اے، اداہرن لئی اپلیچئن ٹریل (AT) جاں ورمونٹ وچّ لانگ ٹریل (LT) اتے لانگ ٹریل، امریکہ  وچّ لمی دوری دی سبھتوں پرانی ہائیکنگ پگڈنڈی اے۔
یاترا دے ہور روپاں دے نال موازیہ
ہائیکنگ اک مولک آؤٹڈور سرگرمی جس اتے کئی ہور سرگرمیاں تے مشتمل اے ۔ کئی خوبصورت جگھاواں اتے زمینی رستے ہندے ہوئے صرف ہائیکنگ ولوں ہی اپڑیا جا سکدا اے اتے اتشاہی لوک قدرت نوں دیکھن لئی ہائیکنگ نوں سبھ توں اچھا طریقہ مندے ہن ۔ ہائیکر اسنوں، کسے وی طرحاں دے واہن وچّ بیٹھکے (جاں کسے جانور اتے بیٹھکے، ویکھو گھڑسواری) گھمن نالوں کتے اچھا مندے ہن کیونکہ اسوچّ پاندھی دیاں اندریاں نوں باریاں ، انجن دے رولے ، اڈدی دھول اتے ساتھی مسافراں ولوں کوئی اڑچن نہیں پجدی لمی دوری جاں مشکل بھرے علاقے وچّ ہائیکنگ کرن لئی دوناں دی لوڑ ہندی اے ، ہائک لئی جسمانی اہلیت دی اتے رستہ اتے اسدے خطرےآں دی جانکاری ۔
حوالے
گٹھ:کھیڈاں
اڈینورہینو باربوری
اڈینورہینو باربوری وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ریمان دا سپ تؤن والا کھچوپڑا
ریمان دا سپ تؤن والا کھچوپڑا اک عام کھچوپڑا اے۔
چٹاگانگ
چٹاگانگ بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
وڈ کاؤنٹی، ٹیکساس
وڈ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ چاکو
ارجنٹائن براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 24 انتظامی علاقے نین ۔ صوبہ چاکو ارجنٹائن دے 24 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز ریسیستینا شہر اے ۔
گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:ارجنٹائین گٹھ:ارجنٹائن دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
صوبہ کاتامارکا
ارجنٹائن براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 24 انتظامی علاقے نین ۔ صوبہ کاتامارکا ارجنٹائن دے 24 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز سان فرناندو دیل ویلا دی کاتامارکا شہر اے ۔
گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:ارجنٹائین گٹھ:ارجنٹائن دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
صوبہ ایلام
ایران براعظم ایشیاء دا اک دیس اے ، اس دیاں سرحداں پاکستان ، افغانستان ، ترکمانستان ، آذربائیجان ، آرمینیا ، ترکی ، عراق نال لگدیاں نیں ، آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان وی اس دی سرحد نال لگدی اے ، خلیج فارس تے بحیرہ قزوین (کیسپیئن) وی ایران سرحداں نال لگدے نیں ۔
ایران دے کل 31 صوبے نیں تے اس دے صوبےآں نوں شہرستاناں (ضلع)دی انتظامی ونڈ چ ونڈیا گیا اے ۔
صوبہ ایلام ایران دے 31 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اس دا راجگہڑ ایلام شہر اے ۔
صوبہ ایلام دے 8 شہرستان نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا گٹھ:صوبہ ایلام
سلہٹ
سلہٹ بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
کارین بولیاں
کرین l بولیاں میانمار تے تھائیلینڈ دے سرحدی علاقے وچ بولیاں جان والیاں بولیاں  ہن جو برما اتے تھائیلینڈ بارڈر دے علاقے وچّ لگپگ 30 لکھ کرین لوکاں ولوں بولیاں جاندیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:سینو تبتی بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:بولی پروار گٹھ:بولی ٹبر گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:میانمار دیاں بولیاں گٹھ:تھائی لینڈ دیاں بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
تھن
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
چینی تبتی بولیاں
سینو تبتی بولیاں چڑھدا ایشیا، دکھن چڑھدا ایشیا اتے دکھنی ایشیا وچّ بولیاں جاندیاں 400 توں ودھ بولیاں دا اک پروار ہے۔ مول بلاریاں دی گنتی تے پکھ توں ایہہ ہند یورپی بولی پروار توں بعد دوجے نمبر دا بولی پروار ہے۔ چینی بولیاں دیاں قسماں(120 کروڑ بلارے)، برمی (3.3 کروڑ) اتے تبتی بولیاں (80 لکھ)۔ کئی چھوٹی گنتی والیاں سینو-تبتی بولیاں پہاڑی علاقیاں وچّ بولیاں جاندیاں ہن جہناں بارے زیادہ کھوج نہیں ہوئی ہے۔
اتہاس
چینی، تبتی، برمی اتے ہور بولیاں وچّ سانجھ بارے پہلے وچار 19ویں صدی وچّ دتے گئے سن اتے ہن ایہہ وچار زیادہ تر قبول کر لیا گیا ہے۔ ہند یورپی بولیاں جاں آسٹروئیشیائی بولی پرواراں دی پنرسرجنا اتے بہت کم ہویا ہے پر اس بولی پریوار دی پنرسرجنا اتے زیادہ کم نہیں ہویا ہے۔ اسدے پچھے کارن ہے کہ ایہناں بولیاں وچّ بہت اختلاف ہے اتے باقی بولیاں وانگ ایہناں وچّ شبد دے دھاتوآں وچّ تبدیلی کرکے نویں شبد نہیں بندے۔ اس دے نال ہی کئی چھوٹیاں بولیاں دور-دراڈے پہاڑاں وچّ جاں بارڈر دے علاقیاں وچّ بولیاں جاندیاں ہن جس کرکے اوہناں اتے زیادہ کم نہیں ہویا ہے۔
مڈھلی کھوج
18ویں صدی دے دوران ودواناں نے تبتی اتے برمی وچّ سانجھ نوں پچھانیا۔ 19ویں صدی دی شروعات وچّ برائن ہاؤٹن ہوجسن اتے ہور ودواناں نے ویکھیا کہ اتلے چڑھدے بھارت اتے دکھن چڑھدے ایشیا دیاں کئی پہاڑی بولیں دی وی ایہناں نال سانجھ سی۔ 1856 وچّ جیمز رچرڈسن لوگن نے ایہناں بولیاں دے گروپ نوں "تبتو-برمی" ناں دتا اتے 1858 وچّ اسنے ایہناں وچّ کارین بولیاں وی شامل کیتیاں۔ سٹین کونوء ولوں سمپادت " بھارت دے لنگوئسٹک سروے" دے حصے تیجے وچّ خاص طور اتے برطانوی ہند دیاں تبتو-برمی" بولیاں اتے کم کیتا گیا۔
نوٹس
<references group="lower-alpha">
حوالے
گٹھ:سینو تبتی بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:بولی پروار گٹھ:بولی ٹبر گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:چین دیاں بولیاں گٹھ:میانمار دیاں بولیاں گٹھ:بھوٹان دیاں بولیاں گٹھ:تھائی لینڈ دیاں بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
چک 191 ای بی
چک 191 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
گلف چک مار کھچوپڑا
گلف چک مار کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
پکھی پوچھل
پکھی پوچھل چڑیاں دے اک ٹبر دا ناں اے جیدے وچ 43 ونڈاں نیں۔ چوکھیاں ونڈاں 15 توں 18 سینٹی میٹر تک ہوندیاں نیں۔
ونڈاں
‎‎* رہیپیڈورا روفیڈورسا
یواکم کاؤنٹی
یواکم امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
سوفی دی دنیا
سوفی د‏‏ی دُنیا ناروے دے معروف ناول نگار جوسٹین گارڈر دے اک شہرہ آفاق ناول Sofies verden دا اردو ترجمہ ا‏‏ے۔ ایہ ناول اصلاً نارویجی بولی وچ لکھیا گیا سی، بعد وچ دنیا د‏‏ی متعدد زباناں وچ اس دے ترجمے شائع ہوئے۔
یہ ناول ناروے د‏‏ی اک چودہ سالہ لڑکی سوفی آموڈسین تے اک فلسفی البرٹوناکس انہاں دو مرکزی کرداراں د‏‏ی کہانی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ سوفی د‏‏ی دنیا ناروے وچ سب تو‏ں زیادہ بکنے والا ناول ا‏‏ے۔ اس دا پہلا انگریزی ترجمہ 1994ء وچ ہويا جو 1995ء وچ شائع ہويا، ایہ اس سال سب تو‏ں زیادہ بکنی والی کتاب قرار پایا۔
2011ء تک ناول دے 58 زباناں وچ ترجمے تے پنج کروڑ نسخے فروخت ہوئے چکے سن ۔ ایہ ناروے دا بیرون ناروے سب تو‏ں زیادہ کاروبار کرنے والا ناول اے، اس اُتے اک فلم سوفی د‏‏ی دنیا تے اک کمپیوٹر گیم وی بن چکيا ا‏‏ے۔
کردار
یہ ناول ناروے د‏‏ی رہنے والی اک نو عمر لڑکی سوفی آموڈسین دے گرد گھمدا اے، اس لئی اس دا ناں سوفی د‏‏ی دنیا رکھیا گیا۔ جدو‏ں کہ دوسرا کردار فلسفیانہ مزاج دا حامل اک ادھیڑ عمر شخص البرٹو ناکس اے جو جو سوفی نو‏‏ں فلسفے د‏‏ی تریخ تے اس دے نظریاں تو‏ں متعارف کراندا ا‏‏ے۔
خلاصہ
ناول د‏‏ی کہانی دے مطابق ایہ 1990 دا زمانہ ا‏‏ے۔ 14 سالہ سوفی آموڈسین، اپنی والدہ، نارنجی بلی شیریکان، تن سنہری مچھلیاں، دو آسٹرین طوطاں تے اک سبز کچھوے دے نال رہندی ا‏‏ے۔ اس دے والد اک آئل ٹینک‏ر ک‏ے کپتان نيں تے زیادہ تر گھر تو‏ں دور ہی رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اک روز سوفیاسکول تو‏ں لوٹتی اے تاں اُسنو‏‏ں گھر دے لیٹر بکس تو‏ں دوسری بوہت سارے خطےآں دے نال اک خط ملدا اے جو اس دے ناں ا‏‏ے۔ لفافے اُتے اس ناں واضح طور اُتے لکھیا سی تے گھر دا پتا بھی۔ خط اُتے چونکہ کوئی ٹکٹ نئيں سی اس لئی اوہ ایہ اندازہ وی نئيں لگیا سکدی سی کہ اُس دے ناں ایہ خط کتھے تو‏ں آیا ا‏‏ے۔ لیکن اوہ ایہ ضرور جان لیندی اے کہ خط کوئی دستی طور ہی ڈال کر گیا ا‏‏ے۔ سوفی نے جدو‏ں گھر دے اندر جا ک‏ے لفافہ کھولیا تاں اس وچ اک چٹ سی جس اُتے لکھیا سی ’تم کون ہو؟‘۔ ايس‏ے طرح اُسنو‏‏ں دو گھینٹے دے اندر اک ہور لفافہ ملا، اوہ وی دستی طریقے تو‏ں لیٹر بکس وچ ڈالیا گیا سی، اس وچ وی اک چٹ سی تے اس اُتے وی اک سوال لکھیا سی ’یہ دنیا کدو‏‏ں تے کِداں پیدا ہوئی؟ ناول انہاں دو پیغامات تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ تیسرے لفافے اُتے اس دا ناں تاں سی لیکن خط کِس‏ے تے دے لئی سی۔ لکھیا : ہلڈی مولر کانگ معرفت سو فی آموڈسین۔ اس وچ اک قدرے تفصیلی پیغام وی سی۔ ’پیارے ہلڈی! پندرہويں سالگرہ مبارک ہوئے۔ مینو‏ں یقین اے تسيں میری گلاں نو‏‏ں سمجھ گئی ہوئے گی۔ وچ تواناں جو تحفہ دے رہیا ہاں اوہ تواڈی زندگی نو‏‏ں خوشگوار بنانے وچ مددگار ہوئے گا۔ مینو‏ں معاف کردینا کہ ایہ کارڈ سوفی د‏‏ی معرفت بھیج رہیا ہون۔ تواڈا پتا میرے پاس نئيں اے، لہٰذا ایہی آسان طریقے ا‏‏ے۔ تواڈے ابو د‏‏ی طرف تو‏ں پیار‘۔ اس دے بعد اسنو‏ں مسلسل لفافے ملدے رہندے نيں جو اسنو‏ں دنیا تے سقراط تو‏ں سارتر تک دے فلسفے دے بارے وچ دسدے ني‏‏‏‏ں۔
فلسفیاں د‏‏ی لسٹ
جن فلسفیاں دے فلسفہ نو‏‏ں ناول وچ جگہ دتی گئی اے انہاں وچ تھالس، اناکِس‏ے میندر، اناکِس‏ے مینس، پرمیندیس، ہیراکلیٹس، ایمپیدوکلز، اناکساگوراس، سقراط، ڈیموکریٹس، پروٹوگراس، افلاطون، ارسطو، اینٹی شینز۔
فلم
1999 وچ سوفی د‏‏ی دنیا د‏‏ی کہانی اُتے ناروی بولی وچ فلم بنائی جس نو‏‏ں پیٹر سکاولین نے لکھیا۔ فلم ناروے تو‏ں باہر نئيں دکھادی گئی۔
تراجم
ناول دا انگریزی ترجمہ 1995ء وچ ہويا جس دے ہن تک تن کروڑ نسخے فروخت ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ ناول دا ترجمہ دنیا د‏‏ی پچپن تو‏ں زیادہ زباناں وچ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اردو وچ ناول دے دو ترجمے ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ پہلا ترجمہ 1998ء وچ اردو سائنس بورڈ لاہور تو‏ں شائع ہويا۔ ایہ ترجمہ شائد حامد نے کیتا اے، جدو‏ں کہ دوسرا ترجمہ ابو الفرح ہمایو‏ں نے کیتا اے، جو کراچی تو‏ں، سٹی بک پوائنٹ نے 2015ء شائع کیتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1991ء دے ناول گٹھ:اردو سائنس بورڈ د‏‏یاں کتاباں گٹھ:تعلیم فلسفہ گٹھ:سقراط د‏‏ی ثقافتی عکاسی گٹھ:فلسفیانہ ناول گٹھ:ماورائی ناول گٹھ:نورویجینی بولی دے ناول گٹھ:ناول
بیونس آئرس خودمختار شہر
گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:ارجنٹائین
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
Buenos Aires
ارون دا کھچوپڑا
ارون دا کھچوپڑا اک عام کھچوپڑا اے۔
ایتھرس سیراٹوفورا
ایتھرس سیراٹوفورا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
باریسال
باریسال بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
چٹے گلے والا چکمار کھچوپڑا
چٹے گلے والا چکمار کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
فتوح البلدان
فتوح البلدان (شہراں دی فتوحات) عربی بولی وچ غزوات تے ہور فتوحات وچ سب تو‏ں مفصل تے صحیح کتاب اے۔
اس دے مصنف ابو الحسن احمد بن يحيى بن جابر بن داود المعروف علامہ بلاذری نيں۔
ایہ کتاب البلدان الکبیر نو‏ں مختصر ک‏ر کے لکھی گئی بعد وچ ایہی اصل کتاب ہوئی کیونکہ البلدان الکبیر مکمل نہ ہو سکی
اس کتاب وچ مسلماناں دے تمام غزوات جو عہد نبوی تو‏ں مصنف دے زمانے تک ہوئے انہاں دا تفصیلی ذکر موجود اے اس دے نال نال اس وقت دے تمام جغرافیائی تاریخی تے خلفاٗء دے حالات دی تفصیل وی موجود اے مصنف نے ہر جگہ خود سفر ک‏ر کے حالات نو‏ں تحریر کیتا جو اس کتاب دی خاصیت اے
حوالے
گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق تریخی کتاباں گٹھ:تریخ گٹھ:نویں صدی دیاں تریخی کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:تریخ اسلام
ینگ کاؤنٹی
ینگ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
لوگانو
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
قدیم سائیبیری بولیاں
قدیم سائیبیری جاں پالیوسائیبیریائی بولیاں سائبیریا اتے چڑھدے روس دیاں کجھ بولیاں اتے کجھ چھوٹے بولی پرواراں نوں کیہا جاندا ہے۔ ایہناں بولیاں وچّ کسے قسم دی سانجھ اتے میل ملاپ نہیں ہے۔
پالیوسائیبیریائی بولیاں دے بلاریاں دی گنتی لگبھگ 23,000 ہے۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:پالیوسائیبیریائی بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:بولی پروار گٹھ:روس دیاں بولیاں گٹھ:سائیبیریا گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
ایتھرس کلوریکس
ایتھرس کلوریکس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لال مونہاں کھچوپڑا
لال مونہاں کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
ضلع اننت ناگ
گٹھ:کشمیر گٹھ:کشمیر دے ضلعے
پابنا
پابنا بنگلا دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلا دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بنگلا دیش دے شہر
رتی پانڈے
رتی پانڈے اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ ہے۔ اسنےہٹلر دیدی، ملے جب ہم تم (2008), ہر گھر کچھ کیہتا ہے اتے شادی سٹریٹ  ٹیلیوژن شوآں وچّ کم کیتا۔
مڈھلا جیون اتے پچھوکڑ
رتی پانڈے دا جنم آسام وچّ ہویا، ایہہ ستّ سال اتھے رہی اتے اپنی مڈھلی سکھیا پوری کیتی۔ اس توں بعد ایہہ پٹنا چلی گئی جتھے اسنے سینٹ. کیرنز ہائی سکول توں اپنی اگلی پڑھائی کیتی۔ اس توں بعد اسنے اپنی سکولی پڑھائی کیندریا ودالیا سکول، صدیق نگر، نویں دلی توں پوری کیتی۔ پانڈے نے دلی یونیورسٹی توں کامرس  کیتی۔
کیریئر
پانڈے نے اپنے کیریئر دی شروعات 2006 وچّ آئیڈیا زی سنیسٹار کی کھوج توں کیتی۔ اسنے کئی میوزک ایلبماں وچّ اہم کم کیتا۔ اسنے سونی ٹیوی اپر آؤن والے شوٕ سی.آئی.ڈی، اتے سہارا ون اپر آؤن والے شوٕ رات ہونے کو ہے  توں وی اپنی پچھان بنائی۔ اسنے جونیئر کلاکار وجوں سنجے دتّ دی فلم لگے رہو منا بھائی وچّ  وی کم کیتا۔
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1982 گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی فلمی جگت
چک 193 ای بی
چک 193 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ونٹرتھر
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
صوبہ بیونس آئرس
ارجنٹائن براعظم دکھنی امریکہ دا اک دیس اے اس دے 24 انتظامی علاقے نیں ۔ صوبہ بیونس آئرس ارجنٹائن دے 24 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز لا پلاتا شہر اے ۔
گٹھ:ارجنٹائن گٹھ:ارجنٹائین گٹھ:ارجنٹائن دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
ایتھرس ڈیزیزی
ایتھرس ڈیزیزی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
زپاٹا کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
پیلے مونہاں کھچوپڑا
پیلے مونہاں کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
چیز بونو
چیز سیلواتور بونو (جم چیسٹیٹی سن بونو وجوں، 4 مارچ، 1969) اک امریکی وکیل، لکھاری، سنگیتکار اتے اداکار اے۔ اس دے ماں-پیؤ منورنجک سنی بونو اتے چیر ہن۔
بونو اک ٹرانسجینڈر آدمی اے۔ 1995 وچ، ٹیبلوئڈ پریس ولوں لیسبیئن ہون دے کئی سال بعد، اوہ اک پرمکھ امریکی گے ماسک میگزین، دی ایڈووکیٹ وچ اک کور سٹریز وچ عوامی روپ وچ سوے-پچھانے ہوئے، انت وچ اپنے آپ نوں باہر آؤن دی عمل بارے چرچہ کرن لئی جا رہا سی دو کتاباں وچ دوجیاں نوں۔ خاندانی آؤٹنگ: گیئز، لیبسبیئنز اتے اوہناں دے پریواراں لئی آؤن والی عمل بارے اک گائیڈ (1998) وچ اسدے آؤٹ-آؤٹ کھاتے شامل ہن۔ یادگاری د end of Innocence (2003) نے اپنے آؤٹنگ، سنگیت کیریئر اتے غیر-ہوڈکن دے لمپھوما توں زون دی موت بارے چرچہ کیتی۔
2008 توں 2010 وچکار، بونو وچ عورت توں مرد صنف تبدیلی ہوئی۔ جون 200 وچ اک دو حصے دی منورنجن ٹونائیٹ خاصیت نے دسیا کہ اس دا تبدیلی اک سال پہلاں ہویا سی۔ مئی 2010 وچ، اسنے قانونی طور تے اپنی صنف اتے ناں بدل دتا۔ بونو دے تجربے، چجا بنن دی اک ڈوکومینٹری، 2011 سانڈینس فلم فیسٹیول اُتے نشر کیتی گئی سی اتے بعد وچ اوپرا ونفرے نیٹورک' تے اپنی ٹیلیوژن دی شروعات کیتی۔
شروع دا جیون
left|thumb|1974 وچ سونی بونو نال چیز بونو (جس نوں 'چیسٹیٹی' وی کیہا جاندا اے) । بونو دا جم لوس اینجلس، کیلیفورنیا وچ ہویا سی، جو چیر اتے سونی بونو دی پوپ جوڑی دا اکو اک بچہ سی۔ سونی اینڈ چے، اک ٹیوی وکھ وکھ مظاہرہ دے تارے جس اُتے چھوٹے بچے اکثر دکھائی دندے سن بونو دا نام چیسٹیٹی فلم دے بعد چیسٹیٹی سن بونو رکھیا گیا سی، جو سنی ولوں تیار کیتا گیا سی اتے جس وچ چیر نے (فیچر فلم وچ اسدی پہلی سلو کردار وچ) اک بائسیکسئل عورت کھیڈی سی۔
بونو 18 سال دی عمر وچ اک لیسبیئن دے روپ وچ دوواں ماپیاں کول آیا۔ بونو نے لکھیا، "اک بچے وجوں، میں ہمیشہ محسوس کردا سی کہ میرے وچ کجھ الگ اے۔ میں اپنی عمر دیاں ہور کڑیاں نوں دیکھدا سی اتے اوہناں دیاں نویں فیشناں وچ رچیاں لئی پریشانی محسوس کردا سی۔ جدوں میں 13 سال دا ہویا تاں مینوں اخیر وچ اک نام ملیا جس لئی میں الگ سی۔ مینوں احساس ہویا کہ میں گے ہاں۔"
ایل۔جی۔بی۔ٹی سرگرمی
right|thumb|بونو ' تے 2012 GLAAD اوارڈ اپریل 1995 وچ، بونو اک سملنگی اتے لیسبیئن میگزین دے ایڈووکیٹ نال اک انٹرویو وچ اک لیسبیئن وجوں باہر آیا۔ 1998 دی بک 'فیملی آؤٹنگ' نے پھلار نال دسیا اے کہ کویں بونو باہر آ رہا اے "میری زندگی نوں اک سیاسی کردار وچ تبدیل کر دتا اے جس نے میری زندگی نوں بدل دتا اے، مینوں اک عورت دے روپ وچ اتے اک انسان دے روپ وچ تائید کیتی گئی اے۔" اکو کتاب وچ بونو نے رپورٹ دتی کہ چیر، جو اک سملنگی ردعمل اتے ایلبیبیٹی بھائیچارے دے شراکت دار دوویں سن، پہلی وار اس خبر نال بہت غیرمطمعن سن اتے "بلیسٹک" نے اسدے نال گل کرن توں پہلاں: "اگست 1996 تک، اک سال عوامی طور تے باہر آ جان توں بعد، میری ماں نے اجے تک ترقی کیتی سی کہ اوہ اپنے آپ نوں 'ایڈووکیٹ دے کور' تے اک لیسبیئن لڑکی دی گرو دی ماں دے طور اُتے باہر آؤن تے سہراضي مت ہو گئی۔ چیر ہن توں اک کھلا بولن والا LGBT حق کارکن بن گیا اے۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1969 گٹھ:20ویں صدی دے امریکی لکھاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:امریکی شخصیتاں
انساب الاشراف
انساب الاشراف ابو الحسن احمد بن یحٰیی بن جابر بن داؤد البلازری متوفی 279ھ۔ 892ء دی تصنیف جو عرباں دی اک ضخیم تریخ تے جامع تاریخ اے۔ اس دی ترتیب انہاں دے نامور خانداناں دے اعتبار تو‏ں رکھی گئی اے۔ سب تو‏ں پہلے بنو ہاشم دا ذکر اے جس دے ضمن وچ پوری سیرت آگئی اے۔ ایہ کتاب اس لحاظ تو‏ں خصوصاً اہ‏م اے کہ اس وچ بعض روایات انہاں کتاباں دے حوالے تو‏ں لکھی گئی نيں جو ہن ناپید ہو چک‏یاں نیں تے بعض دفعہ ایہ روایات دوسری کتاباں وچ وی دیکھنے وچ نئيں آئیاں نيں۔ خود ایہ کتاب وی نایاب اے۔ استنبول دے اک نادر قلمی نسخہ دی بنا اُتے ڈاکٹر محمد حمید اللہ،(پیرس) دی کوشش تو‏ں انساب الاشراف قاہرہ تو‏ں شائع ہو چک‏ی اے۔
گٹھ:عرب دی تاریخی کتب گٹھ:عرب مورخین دی کتب گٹھ:علم الانساب گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
کشتیا
کشتیا بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
فلیمنگو
فلیمنگو پانی وچ ٹرن والا پنجھیاں دا اک پتی ٹبر، تے ٹوکرہ اے۔ ایہدے وچ 6 ونڈاں نیں۔ ایہ کٹھے ریندے نیں تے چوکھا رولا پاندے نیں۔ ایہ پانی وج ٹردے نیں تے اینج پانی دے نال تے جھیلاں کنڈے ریندے نیں۔ دو ونڈاں ایشیاء افریقہ تے یورپ وچ ریندیاں نیں جد کے 4 اتلے تے دکھنی امریکہ وج ریندیاں نیں۔ ایہاں نوں لم ٹینگ وی کیندے نیں۔
وکھالہ
فلیمنگو گلابی یا لال رنگ وچ ہوندے نیں ایہدی وجہ اوہ پانی دے بیکٹیریا نیں جنہاں وج ایہ ریندے نیں۔ ایہ لمے پنجھی نیں تے ایہناں دیاں لمیاں لتاں ہوندیاں نیں۔ ایہ چوکھا ویلہ اک لت تے کھلو کے لنگھاندے نیں۔ فلیمنگو دی اگیوں مڑی چنج ہوندی اے کیلے وانگوں۔ ایہ چکڑ وج ریندے نیں ایہ چنج کھان پین دے کم آندی اے۔ فلیمنگو دا جوکھ 4 کلو تک ہوندا اے تے لمبائی 145 سینٹی میٹر۔ ایہ 47 ورے تک جیندے نیں۔
کھان پین
ایہ نکی مچھی تے الجی کھاندے نیں۔
پسار
ایہ ٹولیاں بنا کے گلیاں پانیوالیاں تھانواں تے ریندے نیں۔ ایہ پانی لونا تے الکلائن والا ہوندا اے۔ پانی کنڈے توں لے کے ایہ 6000 میٹر دی اچائی تک ہوندے نیں۔
تریخ
فلیمنگو دے پتھراں وچ سب توں پرانے نشان ایوسین ویلے وچ 56 توں 33.9 ملین ورے پہلے لبھے نیں۔ کریٹیشین ویلے دے انت تے وی ایہناں دے نشان لبھے نیں۔
بکری
بکری اک نکے ناپ دا پالتو جانور اے جیہنوں جنگلی بکری توں پالتو بنایا گیا سی۔ ایہ کئی ناپ تے رنگاں ج ہوندی اے۔ اینوں دد تے گوشت ل‏ی پالیا جاندا اے۔ بکری دیاں 300 توں ود ونڈاں نیں۔ بکری انساں دے سب توں پہلے پالتو بناۓ گۓ ڈنکراں چوں اے۔ ایدے پالے جان دے سب توں پرانے نشان 10،000 ورے پرانے ایران چ لبے نیں۔ پرانے ویلیاں چ ایدی کھل چ پانی تے شراب نوں اک تھاں توں دوجی تھاں تے لجان لئی ورتیا جاندا سی۔
فلیمنگو
بارلے جوڑ
گٹھ:فلیمنگو
لال ٹڈ نکی تؤن والا کھچوپڑا
لال ٹڈ نکی تؤن والا کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
زوالا کاؤنٹی
زوالا امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
ضلع آواران
ضلع آواران پاکستان صوبا بلوچستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:پاکستان دے ضلعے
مینا
مینا مدرے توں نکے ناپ دے پنچھیاں دے اک ٹبر دا ناں اے۔ چڑیاں دے ایس ٹبر وچ 27 ٹوکرے تے 120 ونڈاں نیں۔ ایہ پرانی دنیا دے واسی نیں۔
مجھ
مجھ یا مھیس اک وڈی جسامت دا پالتو ڈنگر اے ۔ ایہنوں ددھ تے گوشت لئی پالیا جاندا اے ۔ مجھ کالے تے پعھورے رنگاں دی ہُندی اے تے کچھ مجھاں دے اُتے چِٹے نشان وی ہُندے نیں ۔ دنیا دیاں ٪ 97 مجھاں ایشیا وچ نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:گانواں گٹھ:لائیو سٹاک گٹھ:ڈنگر گٹھ:مجھ
مینا
٭ ایشیائی تلیئر
زوفنگن
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
چک 195 ای بی ٹیلاں
چک 195 ای بی ٹیلاں ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع امبرسر
اتہاس
امرتسر 1574 اے ڈی وچ سکھاں دے چوتھے گرو سری رام داس جی ولوں وسایا گیا۔ ستھاپنا توں پہلاں ایہہ سارا کھیتر سنگھنے جنگل نال بھریا سی اتے بہت ساریاں جھیلاں اتھے موجود سن۔ شہر دی شروعات کرن لئی گرو جی نے پٹی اتے قصور توں وکھرے وکھرے کھیتراں دے بونجا وپاریاں نوں بلایا۔ ایہناں پریواراں نے شہر وچ بتی دوکاناں شروع کیتیاں جہڑیاں اج وی اتھے موجود بتی سی ہٹاں دے نام نال موجود ہن۔ گرو جی خود ایہناں پریواراں نال آ کے رہن لگے تے اس نوں رامداسپر آکھیا جان لگا اتے سری گرو گرنتھ صاحب وچ وی اس دی تعریف کیتی گئی۔
امرتسر دا ناں امرت سروور توں پیا جس دی اساری سری گرو رام داس جی نے شروع کیتی سی نوں اوہناں دے جانشین سری گرو ارجن دیوَ جی نے پورا کیتا اتے سری ہرمندر صاحب نوں بالکل مرکز وچ بنایا۔ اس توں بعد جدوں سری گرو ارجن دیوَ جی نے سری گرو گرنتھ صاحب پورا کر لیا تاں گرو گرنتھ صاحب جی دا پرکاش سری ہرمندر صاحب وچ کر دتا گیا۔ بابا بڈھا صاحب جی نوں پہلے گرنتھی وجوں نامزد کیتا گیا۔
گرو گوبند سنگھ جی توں بعد بابا بندہ سنگھ بہادر ناندیڑ توں پنجاب آئے تے اوہناں نے پنجاب نوں مغلاں دے بہت سارے اتاچاراں توں مکت کروایا تے مغلاں نوں ہرایا۔ اس نال بہت سارے جتھے اتے مسلاں ہوند وچ آئیاں۔ باراں مسلاں نے پنجاب نوں کنٹرول وچ رکھیا اتے ویلے ویلے تے اپنا دائرہ ودھاؤن دی کوشش کردیاں رہیاں۔ ایہناں وچوں چار مسلاں آہلووالیا مثل، کنھئیا مثل، رامگڑھیا مثل تے بھنگی مثل نے ویلے ویلے سر امرتسر نوں کنٹرول وچ رکھیا۔
مہاراجہ رنجیت سنگھ توں پہلاں باہرلا امرتسر بھنگی مثل دے ماتحت رہا جس نے گوبندگڑھ قلعہ بنایا۔ اوہناں نوں مہاراجہ رنجیت سنگھ ولوں اپنے راج دی شروعات وچ کچل دتا گیا سی۔
آہلووالیا مثل نے امرتسر دے سبھ توں وڈے حصے دی رکھیا کیتی۔ جسا سنگھ آہلووالیا اس دا سبھ توں وڈا مشہور لیڈر سی۔ اسنے 1765 ء وچ افغان احمد شاہ ابدالی نوں امرتسر دی لڑائی وچ ہرایا سی۔ کسے ویلے اوہ سبھ توں امیر اتے سبھ توں طاقتور مسلدار سی۔
باقی امرتسر دا حصہ رامگڑھیا مثل دے ماتحت رہا اتے سبھ توں طاقتوار مثل سی۔ ایہہ مثل بہت وڈی چکڑ دی کندھ نال گھری ہوئی سی جس نوں رامنومی جاں پرماتما دا قلعہ کیہا جاندا سی۔ اس اپر مغلاں ولوں حملہ کیتا گیا پر ایہہ جسا سنگھ ولوں دوبارہ بنا دتی گئی۔ اس نے اس دا نواں نام رامگڑھ رکھیا جتھوں اس مثل دا نام رامگڑھیا مثل پیا۔
1803 اے ڈی دے وچ ساریاں مسلاں نوں اپنی سرپرستی ہیٹھ لیاندا اتے امرتسر دی رکھیا اپنے ہیٹھ لئی۔ اوہناں نے گوبندگڑھ قلعے نوں جدید تکنیکاں ماتحت لیاندا۔
اوہناں مغل لائینز دا اک باغ اتے رامباگ بنایا اتے اوہناں نے ہرمندر صاحب نوں سونے نال ڈھکیا جس نوں اسیں اج دے روپ وچ دیکھ رہے ہاں۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے امرتسر شہر دے آلے دوآلے باراں دروازے بنوائے۔ اج صرف اک ہی رامباگ گیٹ بچیا ہویا اے۔ 1840 اے ڈی وچ امرتسر انگریزاں دے ماتحت وی آیا۔ اوہناں نے اپنے راج وچ باہر دیاں دیواراں ختم کیتیاں اتے دوبارہ گیٹ بنوائے جتھوں، اوہ امرتسر شہر دا پربندھ چلاؤندے سن۔ انگریزاں نے رام باغ دا نام کمپنی باغ رکھیا۔ انگریزاں دے یگ ویلے ساراگڑھی گرودوارہ، ہن والا ریلوے سٹیشن اتے ڈاک خانا بنائے۔
بلاذری
ابو الحسن احمد بن یحییٰ بن جابر بن داؤد البلاذری (پیدائش: 806ء— وفات: 892ء) تیسری صدی ہجری دے نامور عرب مؤرخ، جغرافیہ دان، شاعر تے ماہر الانساب سن۔
ضلع امبرسر
اتہاس
بھارت اتے انگریزاں دے خاص رشتیاں دی خاص اداہرن خالصہ کالج اے جہڑی کہ چیل منڈی دے واسی رام سنگھ ولوں بنائی گئی سی۔ اس دے کماں وچ اوسبورن ہاؤس وکھے مہارانی وکٹوریا دا دربار ہال، میسور اتے کپورتھلہ دا دربار ہال، چیف کالج لاہور، بہت ساریاں بھارت اتے انگریزاں دے رشتیاں نوں دسدیاں عمارتاں آؤندیاں ہن۔ اوہ لکڑ دے کم اتے لکڑ دیاں وستاں نوں کٹّ کے خوبصورتی دین وچ ماہر سن۔
بلاذری
ابتدائی زندگی
البلاذری 190ھ مطاب 806ء وچ بغداد وچ پیدا ہوئے۔ بغداد وچ نشو و نما پائی تے ینيں ابتدائی تعلیم حاصل کیتی۔ شام تے عراق دے مختلف شہراں وچ حدیث سنی تے عرب، مصر دی سیر و سیاحت وی کیتی۔
ضلع امبرسر
باہرلے جوڑ
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے ضلعے گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجاب
بلاذری
عباسی خلفاء تے بلاذری
بلاذری عباسی خلفاء متوکل علی اللہ تے مستعین باللہ دے مقربین وچو‏ں سی تے خلیفہ معتز باللہ دے بیٹے دا اتالیق وی رہیا۔
تصانیف
بلاذری روایات دے انتخاب وچ وڈا محتاط سی، اس لئی اس دی تالیفات وڈی مستند سمجھیاں جاندیاں نيں۔
بلاذری دی تصانیف:
وفات
کہندے نيں کہ اُس نے لاعلمی وچ بلاذر نامی اک زہریلے پودے دا رس پی لیا سی جس تو‏ں اُس دے حواس مختل ہو گئے تے اوہ جانبر نہ ہو سکیا اسی نسبت تو‏ں اُسے بلاذری کہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:892 دیاں موتاں گٹھ:عباسی مصاحب گٹھ:عرب ماہر الانساب گٹھ:عرب مسلما‏ن مؤرخین اسلام گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:قرون وسطی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی دے مسلم کیمیا گر گٹھ:مسلم مؤرخین گٹھ:نویں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:نویں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:نویں صدی دے مؤرخین گٹھ:نویں صدی دے عرب مصنفین
ایتھرس ہسپیڈا
ایتھرس ہسپیڈا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مرے دریائ کھچوپڑا
مرے دریائ کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
جیسور
جیسور بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
صنم جنگ
صنم جنگ اک پاکستانی اداکارہ ، ماڈل ، ٹیلی ویژن ہوسٹ تے وی جے نيں۔
صنم جنگ پاکستان دی اک  ماڈل, میزبان تے اداکارہ اے۔ ایناں نے کئی ڈرامے آں  چ کم کیتا. سب توں مشعور ڈرامے دل مضطر تے میرے ہمدم میرے دوست، محبت صبح کا ستارہ نیں۔ ایس توں علاوہ ایناں نیں کئی پروگرام ہوسٹ وی کیتے۔ ایناں نے ہم ٹی وی چینل توں سویر دا پروگرام جاگو پاکستان جاگو وی کیتا.
′ صنم جنگ نے اپنے بی بی اے دے لئی تعلیم حاصل کردے ہوئے ، 2008 وچ پلے ٹی وی اُتے وی جے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا سی ، فیر اوہ ایم بی اے دے دوران 2010 وچ اے اے جی ٹی وی وچ چلی گئياں۔ انہاں نے ہم ٹی وی اُتے دل مضطر وچ عمران عباس نقوی ، ثروت گیلانی ، اعجاز اسلم ، تے صبا حمید دے مقابل اداکاری دا آغاز کيتا۔ 2013 وچ ، اوہ میکال ذوالفقار تے عدیل حسین دے مقابل محبت صبح دا ستارہ اے وچ نظر آئیاں ۔ اس دے بعد اوہ میرے ہمدم میرے دوست وچ عدنان صدیقی تے حریم فاروق دے نال نظر آئیاں ۔ اس دے بعد اوہ 2015 وچ عمران عباس نقوی دے نال دوبارہ "الوداع" وچ نظر آئیاں ۔
2014 تو‏ں ، 30 نومبر 2018 تک ، اوہ اسيں ٹی وی اُتے جاگو پاکستان جاگو د‏‏ی میزبان سن۔
صنم میں نہ جانوں وچ دکھادی دے رہی ہيں جو ایم ڈی پروڈکشن تے عدنان صدیقی دے سیریل پروڈکشن دا مشترکہ منصوبہ ا‏‏ے۔ ہم ٹی وی دے لئی اس د‏ی ہدایتکاری فرقان خان نے د‏‏ی اے تے اس وچ زاہد احمد (اداکار) تے عفان وحید وی نيں ۔
صنم ، میکال ذوالفقار ، منیب بٹ ، تے رباب ہاشم ، دے نال جلد ہی قرار وچ مرکزی خاتون دا کردار ادا کرنے والی اے ، جو 2021 وچ اسيں ٹی وی اُتے نشر کيت‏ی جائے گی۔
ذا‏تی زندگی
صنم نے جنوری 2016 وچ سید عبدالقاسم جعفری پائلٹ نال شادی کيتی سی۔ اس نے نومبر 2016 وچ اک بیٹی علایہ جعفری نو‏‏ں جنم دتا۔
حوالے
گٹھ:1988 دے جم گٹھ:خواتین ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی پاکستانی اداکاراواں گٹھ:کراچی د‏‏ی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان گٹھ:پاکستانی ماڈل خواتین گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں
ضلع اودھم پور
اودھم پور جموں کشمیر دی جموں ڈویژن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:جموں
ناچیٹوچس پارش
ناچیٹوچس امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
چر
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں
ایتھرس کیٹانگنسس
ایتھرس کیٹانگنسس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وائپر سپ
تارامتی بارادری
تارامتی بارادری اک تاریخی سرائے ہے جو گولکنڈہ دے چوتھے سلطان ابراہیم قلی قطب شاہ دے دور وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا اک فارسی طرز دا باغ ، ابراہیم باغ دے حصے دے طور اُتے ا‏‏ے۔
تریخ
باراداری موسی ندی دے کنارے تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ اج ایہ خطہ ہندوستان دے شہر حیدرآباد دی حدود وچ آندا ا‏‏ے۔ محکمہ سیاحت ایہ ناں گولکونڈا دے ستويں سلطان ، عبداللہ قطب شاہ دے دور تو‏ں منسوب اے ، جس دا ناں اس نے اپنے پسندیدہ کنيز ، تارامتی دے ناں اُتے رکھیا ا‏‏ے۔
افسانے
محکمہ سیاحت اس وقت دے رومانٹک کہانیاں دے ذریعہ مقام نو‏‏ں فروغ دیندا اے جو سلطان نو‏‏ں اس وقت دے سلطان نو‏‏ں تارامتی ناں ی اک کنيز تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی اک کہانی ایہ وی اے کہ عبد اللہ قطب شاہ دے دور وچ ، اوہ سارائے دے مقام اُتے مسافراں دے لئی گانے دے دوران تارامتی د‏‏ی آواز سندے سن ، جدو‏ں کہ اوہ گولکونڈہ قلعے اُتے دو کلومیٹر دور بیٹھیا سی۔ اس د‏ی آواز ہويا تو‏ں چلدی سی ، تے شہزادہ قلعے تو‏ں سندا سی۔ اس د‏ی کوئی ریکارڈ شدہ رپورٹ نئيں ا‏‏ے۔
اک ہور داستان دو حیرت انگیز ناچنے والی بہناں ، تارامتی تے پریمامتی دے بارے وچ دسدی اے ، جو اپنے پویلین تے بادشاہ تے سرپرست ، عبد اللہ قطب شاہ د‏‏ی بالکونی دے وچکار بنھی ہوئی رسیاں اُتے رقص کردیاں سن۔
تارامتی تے پرمامتی نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے طور اُتے ، انہاں دوناں نو‏ں قطب شاہی بادشاہاں دے شاہی قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا۔
تزئین و آرائش
thumb| تارامتی بارادری تارامتی بارادری پویلین وچ 12 دروازے نيں تے اسنو‏ں کراس وینٹیلیشن د‏‏ی اجازت دینے دے لئی تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے اس وقت تک استعمال ہونے والی سب تو‏ں زیادہ دیسی تکنیک ا‏‏ے۔
کھلی پویلین وچ ہور سہولیات شامل نيں جداں 500 افراد د‏‏ی گنجائش والا اک کولڈ تھیٹر ، 1600 افراد د‏‏ی گنجائش والا اک اوپن ایئر آڈیٹوریم ، 250 د‏‏ی گنجائش والا بینکویٹ ہال ، ملٹی کھانا ریسٹورنٹ تے اک سوئمنگ پول۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:تلنگانہ دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:بھارت
دندیاں والا چکمار کھچوپڑا
دندیاں والا چکمار کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
اورلینز پارش
اورلینز اک اہم امریکی بندرگاۃ تے،  امریکی  صوبے لوئزیانا دی اک پارش  تے سب توں وڈا شہر اے۔
ابابیل
ابابیل پنچھیاں دا اک ٹبر اے جیہڑے ہوا وچ ای کھا لیندے نیں۔ چڑیاں دے ایس ٹبر وچ 19 ٹوکرے تے 83 ونڈاں نیں۔ ابابیلاں سارے تھانواں تے پھیلیاں ہویاں نیں سواۓ انٹارکٹکا دے۔
سنٹارس
سنٹارس اسلام آباد پاکستان وچ اک بلڈنگ پربندھ اے۔ ایہدیاں 41 منزلان نیں۔ ایہدے رہن لئی گھر، دکاناں، نیانیاں دے پھن کھیڈن دی تھاں تے اک پنج تارہ ہوٹل وی ہے۔
ابابیل
وکھالہ
ایہناں دے کھمب لمے چنجلے تے مڈھلے 9 ہوندے نیں۔ پوچھل وچ 9 پر ہوندے نیں۔
بیل دا کھچوپڑا
بیل دا کھچوپڑا اک عام کھچوپڑا اے۔
ایمیڈیو ایووگیڈرو
ایمیڈیو ایووگیڈرو (1776 - 1856) اک اطالوی سینسدان دی جینے ایووگیڈرو نمبر دی سوچ دتی تے ایہنوں ایٹمی تھیوری وچ اک وڈا تھم منیا جاندا اے۔
نیا قلعہ
thumb|405x405px| [[گولکنڈہ|گولکنڈا دے اُتے تو‏ں نواں قلعہ دے جنوبی حصے دا طائرانہ نظارہ۔ ]] نیا قلعہ گولکنڈا فورٹ حیدرآباد ، بھارت د‏‏ی اک توسیع حصہ اے. اسنو‏ں سلطان عبد اللہ قطب شاہ نے 1656 وچ مغل فوجاں دے ہور دفاع دے طور اُتے تعمیر کيت‏‏ا سی۔ گولکنڈہ قلعے دا ایہ لازمی حصہ بہت ساری تاریخی ڈھانچاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ نوائے قلعے دے سامنے بیرونی قلعے د‏‏ی دیواراں اُتے پتھراؤ تے گدھے تو‏ں کم کرنے والے عجیب و غریب شخصیتاں تے جانور موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ہندوستان دے سب تو‏ں کم دریافت کیتے جانے والے میراثی تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک ہے ، جزوی طور اُتے کیونجے ایہ اک گولف کورس دا حصہ بن گیا اے ، جو زائرین دے لئی رسائی نو‏‏ں پیچیدہ بنا دیندا ا‏‏ے۔
تریخ
سلطان عبد اللہ قطب شاہ (1625–1672) د‏‏ی حکمرانی دے دوران ، دکن مرتفع دے مغل گورنر اورنگ زیب نے جنوری 1656 وچ گولکنڈہ قلعے دے خلاف جنگ دا ارادہ کيت‏‏ا۔ مغل د‏‏ی طاقتور فوج نے توپاں دا فائر کيت‏‏ا لیکن قلعہ مضبوط کھڑا رہیا۔ چار ماہ دے محاصرے دے بعد ، اپریل 1656 وچ مغل فوج پِچھے ہٹ گئی۔ مغلاں د‏‏ی طرف تو‏ں بھڑک اٹھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، قلعہ کمزور پے گیا تے قلعے د‏‏ی دیواراں جھکاؤ شروع ہوگئياں ، اس طرح مستقب‏‏ل دے حملےآں تے نقصان تو‏ں بچنے دے لئی سلطان عبد اللہ قطب شاہ نے قلعے د‏‏ی دیواراں د‏‏ی مرمت تے قلعہ گولکنڈہ د‏‏ی توسیع دا حکم دتا ، اس طرح نواں قلعہ د‏‏ی تعمیر دا کم جاری سی۔ سن 1656 وچ شروع ہويا تے سلطان ابوالحسن قطب شاہ دے ذریعہ ہور اضافہ دے نال مکمل ہويا۔ تے تقریبا، تیس سال بعد جدو‏ں اورنگ زیب شہنشاہ ہويا تاں اس نے دوبارہ گولکنڈہ اُتے نگاہ پائی اس نے اس جگہ تو‏ں مکمل طور اُتے گریز کيت‏‏ا کیونجے جتھ‏ے تو‏ں اس نے فسلڈائڈ دا ارادہ کيت‏‏ا سی اوہ نواں قلعہ کھڑا سی۔ چٹاناں والی چٹاناں د‏‏ی اک چٹان دا ڈھانچہ ، اس نے گولکنڈا نو‏‏ں تے زیادہ ناقابل تسخیر بنا دتا۔ 1687 وچ اورنگزیب نے گولکنڈہ نو‏‏ں الحاق کرلیا۔
اس قلعے دا ڈیزائن قطب شاہی خاندان دے شاہی معمار مصطفیٰ خان نے بنایا سی ۔ مکہ مکرمہ تے تولی مسجد انہاں دے ڈیزائن تے بنائے گئے سن ۔
دلکشی
thumb|384x384px| تار میش بیریکیڈ دے ذریعہ اس دے مرکبات دے باہر تو‏ں نويں گالف کورس دا منظر۔
تنازعات
نیا قلعہ دے علاقے وچ حیدرآباد گالف کورس د‏‏ی تعمیر نے مختلف این جی اوز تے تنظیماں د‏‏ی جانب تو‏ں کافی مزاحمت دا سامنا کيت‏‏ا۔ انہاں دے بقول ، گالف کورس تے اس دے ممبراں نو‏ں دتی جانے والی تقریبا access خصوصی رسائی ہیریٹیج سائٹ دے مناسب استعمال دے خلاف سی جو عوام نو‏‏ں کسی وی دوسری چیز تو‏ں آسان رسائی تے ملکیت دینی چاہیدا۔ گالف کورس د‏‏ی تعمیر تو‏ں بے گھر ہونے والے کساناں دے ذریعہ احتجاج دا وی انعقاد کيت‏‏ا گیا جنہاں نو‏ں بالآخر گولکنڈہ قلعہ دے علاقے وچ انہاں د‏‏ی زمین دے بدلے وچ شہر وچ زمین د‏‏ی پیش کش کيتی گئی۔ گولف کورس د‏‏ی حیثیت تو‏ں تاریخی اراضی دے استعمال تو‏ں متعلق تنازعہ نے وی حکومت ہند د‏‏ی 'میراث اک ورثہ نو‏‏ں اپنائاں' اسکیم دے ارد گرد ورثے تے مکالمے دے حلفےآں دے حصے دے علماء دے وچکار بحث و مباحثہ شروع کردتا ، جس دے تحت ڈلمیہ بھارت پرائیویٹ لمیٹڈ نو‏‏ں لال قلعہ اپنانے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی ۔ غیر سرکاری تنظیم ، بہتر حیدرآباد دے مشترکہ جامع دستاویز وچ بیان کردہ ، گولف کورس دے منفی ماحولیا‏ت‏ی مضمرات دے بارے وچ وی خدشےآں ني‏‏‏‏ں۔
فالن فاکس
فالن فاکس (جم 29 نومبر، 1 9 75) اک ایم ایم اے (مکسڈ مارشل آرٹس) فائیٹر اے۔ اوہ ایم یم اے اتہاس وچ پہلی اوپن ٹرانجینڈر ایتھلیٹ اے۔
نیا قلعہ
ایہ وی دیکھو
گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:حیدرآباد، بھارت د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ آندھرا پردیش گٹھ:حیدرآباد، بھارت وچ سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:بھارت
فالن فاکس
مڈھلا جیون
نیوی نوں چھڈن توں بعد، فوکس نے ٹالیڈو یونیورسٹی وچ داخلہ لیا، پر اپنے اسنگت لنگ مدعیاں دے چل راے نفسیات تناء دا حوالہ دے کے اسنے چھڈّ دتا۔کالج چھڈن توں بعد، پھوکس سیکس ریسینٹمینٹ سرجری لئی پیسہ کماؤن لئی اک ٹرکّ ڈرائیور دے طور تے کم کردی سی۔ بعد وچ اوہ اپنی دھی نال شکاگو، الینائ چلے گئی۔ 2006 وچ، اوہ بینکاک نیشنل ہسپتال وچ لیک لینڈ ریسیجمینٹ سرجری، چھاتی دا وادھا، اتے وال ٹرانسپلانٹ سرجری کرن لئی بینکاک، تھائیلینڈ گئی۔
نجی زندگی
فاکس نوں اک عقیدت مند مسیحی بنایا گیا سی، پر ہن اوہ اک ناستک(دہریہ) بن گئی اے ۔
حوالے
گٹھ:جم 1975 گٹھ:زندہ لوک
میمن سنگھ
میمن سنگھ بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
ایتھرس مابونسس
ایتھرس مابونسس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کاردوبا
گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شہر
ایووگیڈرو دا قنون
ایووگیڈرو دا قنون کیمسٹری دا اک قنون اے جیہنوں 1811 وچ اطالوی سینسدان ایمیڈیو ایووگیڈرو نے بنایا۔ قنون ایہ کیندا اے سٹینڈرڈ گرمی ناپ تے دبا تے اکو جنی تھاں وچ اک گیس دے اکو جنے مول ہوندے نیں۔
سارپسبورگ
سارپسبورگ ناروے دا اک شہر اے ۔ایہ شہر اوستھفیلڈ ضلعے چ وس رہیا اے تے اسدی لوکگنتی 52،159 لوک اے ۔
گٹھ:ناروے دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:ناروے دے آباد تھاں
ریوین ریولین
ریوین «ریوی» ریولین (، ؛ پیدائش 9 ستمبر 1939ء) اک اسرائیلی سیاست دان تے وکیل جو 2014ء تو‏ں اسرائیل دے دسويں تے موجودہ صدر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ لیکود پارٹی دے اک رکن ني‏‏‏‏ں۔ ریوین 2001ء تو‏ں 2003ء تک وزیر مواصلات رہ‏ے، اس دے بعد اوہ 2003ء تو‏ں 2006 تک تے فیر دوبارہ 2009ء تو‏ں 2013ء تک کنیست دے اسپیکر رہ‏‏ے۔ 10 جون 2014ء نو‏‏ں صدر دے اسرائیل دے لئی منتخب ہوئے۔
ریوین دا کہنا اے کہ عظیم تر اسرائیل وچ تمام لوکاں نو‏‏ں قبول کیتا جائے گا تے مغربی کنارے و غزہ دے فلسطینیاں نو‏‏ں مکمل اسرائیلی شہریت دتی جائے گی۔ اوہ اقلیتیاں دے حقوق، خاص کر کہ عرب اسرائیلیاں دے حقوق دے پُر زور ہامی وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اسرائیل فلسطین تنازع دے اک ریاستی حل دے ہامی ني‏‏‏‏ں۔ ریوین عربی روانی تو‏ں بول لیندے ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
ریوین ریولین تعہدی دور دے یروشلم وچ ریولین خاندان وچ پیدا ہوئے۔ ریولین خاندان 1809 تو‏ں یروشلم وچ آباد سی۔ اوہ مشہور یہودی شخصیت ولنا گاؤن دے شاگرداں د‏‏ی نسل تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے والدین دے ناں راخیل «رے» ریولین (والدہ) تے یوسف یوایل ریولین (والد) ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے والد نے قرآن دا پہلی بار عبرانی بولی وچ ترجمہ کیتا تھا تے اوہ اسرائیل دے تیسرے صدر دے لئی امیدوار وی سن ۔
نجی زندگی
انہاں نے نحاما ریولین نال شادی کيتی تے انہاں دے چار بچے ني‏‏‏‏ں۔ ریوین 1960ء دے اختتام تو‏ں سبزی خور ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ست سال د‏‏ی عمر تو‏ں بیتار یرشلم فٹ بال کلب دے ہامی نيں، جدو‏ں انہاں نے اپنا پہلا کھیل کھیلا۔
حوالے
گٹھ:1939 دے جم گٹھ:اسرائیلی صدور گٹھ:اسرائیلی وکلاء گٹھ:اسرائیلی یہودی گٹھ:اشکنازی یہودی گٹھ:انیہويں کنیست دے ارکان (2013ء–2015ء) گٹھ:اٹھارہويں کنیست دے ارکان (2009ء–2013ء) گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پندرہويں کنیست دے ارکان (1999ء–2003ء) گٹھ:چودہويں کنیست دے ارکان (1996ء–1999ء) گٹھ:ستارہويں کنیست دے ارکان (2006ء–2009ء) گٹھ:سولہويں کنیست دے ارکان (2003ء–2006ء) گٹھ:فضلائے جامعہ عبرانی یروشلم گٹھ:کنیست دے اسپیکر گٹھ:وزرائے اسرائیل گٹھ:یروشلم دیاں شخصیتاں
عظیم تر اسرائیل
لفظ عظیم تر اسرائیل یا سرزمین کامل اسرائیل، (عبرانی: ארץ ישראל השלמה ) اک اظہار خواہش اے، جس دے بیشمار مذہبی تے سیاسی پہلو ني‏‏‏‏ں۔ بعض اوقات ایہ لفظ تورات وچ مذکور سرزمین موعود دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ وقت وچ اس د‏‏ی سادہ ترین سیاسی تشریح ملک اسرائیل تے سرزمین فلسطین د‏‏ی تمام حدود ني‏‏‏‏ں۔
جدو‏ں کہ مذہبی محاذ پراس موضوع دے مدعی انہاں آیات پیدایش 15: 18 تا 15 :21 نو‏‏ں بطور دلیل پیش کردے نيں:
اِس وجہ تو‏ں اُس دِن خداوند نے اک وعدہ ک‏ر ک‏ے اَبرام تو‏ں اک معاہدہ ک‏ر ليا۔ تے خداوند نے اُس تو‏ں کہیا کہ وچ تیری نسل نو‏‏ں ایہ ملک داں گا۔ وچ اُنہاں نو‏‏ں دریائے مصر تو‏ں دریائے فرات تک دے علاقے نو‏‏ں داں گا۔ ایہ فینیاں کا، قینزیاں کا، قدمونیاں کا، تے حِیتیاں کا، فِریّزیاں کا، رفائیم کا، اموریاں کا، کنعانیاں کا، جِرجاسیاں دا ، تے یبوسیاں دا ملک اے
تے اوہ انہاں آیات تے انہاں تو‏ں اخذ کردہ مفہوم تو‏ں معلوم شدہ حدود نو‏‏ں نیل تو‏ں فرات تک دے وعدے دا ناں دیندے ني‏‏‏‏ں۔ جو انہاں (یہودیاں) تو‏ں کیتا گیا۔ جدو‏ں کہ ایہ گل سب دے علم وچ اے کہ ایہ وعدہ صرف یہودی قوم تو‏ں نئيں کیتا گیا سی کیونجے یہودی بنی اسرائیل دے بارہ وچو‏ں اک قبیلے تو‏ں نيں تے بنی اسرائیل قوم اسحاق دے دو وچو‏ں اک قبیلے تو‏ں نيں تے قوم اسحاق آل ابراہیم دے اٹھ قبیلےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ تاں اوہ وعدہ خدا نے نیل تو‏ں فرات تک دا آل ابراہیم تو‏ں کیتا سی نہ کہ صرف یہودی قوم تاں۔
تے اوہ جو تورات تے قرآن وچ قوم اسرائیل (صرف یہودیاں تو‏ں نئيں) تو‏ں وعدہ کیتا گیا اے سرزمین موعود دا اوہ صرف زمین دا اک مختصر ٹکڑا نیل تو‏ں فرات تک دا ا‏‏ے۔
سرزمین موعود د‏‏ی حدود دا کامل تعین گنت‏ی 34 و حزقی ایل 47 ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ جو نیل و فرات تے موجودہ اسرائیل د‏‏ی نسبت کم تر ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
سرزمین موعود
فلسطین
اسرائیل
یہودیت
حوالے
گٹھ:لسانی اشتمالیت گٹھ:عرب اسرائیل تنازع گٹھ:ارض اسرائیل
چک 229 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ایتھرس ماٹلڈا
ایتھرس ماٹلڈا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سٹوئیکیومیٹری
سٹوئیکیومیٹری کیمسٹری دی اک ونڈ اے جیدے وچ کسے کیمیائی کم وچ اوہدے مادیاں دا ناپ ناپیا جاندا اے۔ اک پدھرے کیمیائی کم وچ ملن والے مادے تے اوہناں دے ملن نال بنن والے مادے برابر ہوندے نیں تے کیمیائی ترکڑی وج دونويں پاسے برابر ہوندے نیں۔
ضلع اوکاڑا
حوالے
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع اوکاڑا
کھردری تؤن والا کھچوپڑا
کھردری تؤن وال کھچوپڑا دکھنی امریقہ دا اک کھچوپڑا اے۔
اوچیٹا پارش
اوچیٹا  امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
ایتھرس نٹشی
ایتھرس نٹشی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لیندا چھمب کھچوپڑا
لیندا چھمب کھچوپڑا اک عام کھچوپڑا اے۔
مشتاق عاجز
مشتاق احمد عاجز( پیدائش: یکم اپریل 1944) پنجابی تے اردو دے شاعر، ماہر تعلیم اتے لیکھک نیں۔
مڈھلا جیون
مشتاق عاجز دا جنم یکم اپریل 1944 نوں ضلع اٹک (کیمبل پور) دے پنڈ جنڈ وچ ہویا۔
کم کاج
یکم نومبر 1966 نوں  ہیڈ ماسٹر مڈل سکول ضلع اٹک دے پنڈ جبی توں اپنے کم کاجی جیون دے شروعات کیتی۔
اتہ پتہ
خراج- مشتاق عاجز ، شخصیت اور فن از پروفیسر شوکت محمود شوکت
گٹھ:اردو زبان دے شاعر گٹھ:اردو شاعر
ضلع ٹھاکر گاؤں
ٹھاکر گاؤں بنگلہ دیش دا اک شہر اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:بنگلہ دیش دے شہر
پلیکسمائنز پارش
پلیکسمائنز امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
ہمار
ہمار ناروے دا اک شہر اے ۔