cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکھ راج دا انت
تن ڈوگرا بھرا
پر گرمیاں دیاں ایہہ جتاں بجھدے دیوے دی جھمکدی لوء ورگیاں ثابت ہوئیاں۔ برائی اپروں شروع ہوئی تے سارے سریر وچ ہیٹھاں تک پھیلدی گئی۔ مہاراجہ کھڑک سنگھ جو ہن بالکل نقارہ کر دتا گیا سی، بہت زیادہ شراب پین لگ پیا تے افیم وی بہت ودھ گئی سی۔ مہاراجہ نونہال سنگھ وی لوڑ توں ودھ شراب پین لگ پیا۔ منڈی دی جت نے اس دا گھمنڈ ودھا دتا سی۔ اوہ جوتشیاں تے چاپلوساں وچ گھریا رہن لگ پیا، جو بھوکھبانی کردے سن کہ اوہ اک دن کابل توں لے کے گنگا دریا تک دے علاقے دا بادشاہ بنیگا۔ شاہزادہ ایہناں سپنیاں وچ کھوہ جان نوں بہت پسند کردا سی۔
افیم تے شراب نے کھڑک سنگھ نوں لے لیا۔ اوہ 5 نومبر دی سویر نوں پورا ہو گیا۔ قلعے دیاں توپاں وچھڑے شہنشاہ دی یاد وچ داغیاں گئیاں۔ کنور نونہال سنگھ جہڑا اس ویلے شہر توں کجھ میل ہی دور بلاول وچ شکار کھیڈ رہا سی، نے توپاں دی غرض سنی۔ تھوڑھی دیر بعد ہی اک گھوڑسوار سنیہا لے کے آ گیا تے شہزادے دا ڈر سچا ہو گیا۔ اس نوں اس ویلے ایہہ خیال وی آیا کہ اس نے اک چنگے پتر والے فرض نہیں نبھائے۔ اوہ اک دم اپنے پیؤ دی حویلی وچ پہنچیا۔ روزنامچی سوہن لال نے اس معاملے وچ تن گلاں لکھیاں۔ پہلی ایہہ کہ جدوں نونہال سنگھ پیؤ دی حویلی دیاں پوڑیاں چڑھ رہا سی تاں اس نوں لگا کہ کسے ادکھّ ہتھاں نے اس دے موڈھیاں نوں نپیا اے۔ جدوں اس نے مڑ کے دیکھیا تاں اتھے کوئی نہیں سی۔ دوجا واقعہ ادوں ہویا، جدوں اوہ صبح اپنے پیؤ دی ارتھی دے پچھے چل رہا سی۔ جدوں ایہہ ماتمی جلوس ٹکسالی گیٹ دے لاگیوں لنگھیا تاں شہزادے نے اپنے سر اپر بھاری چوٹ محسوس کیتی تے ڈگّ پیا۔ اس نے کیہا کہ کسے نے اس نوں زور دی سوٹی ماری اے پر اتھے کجھ وی دکھائی نہیں دے رہا سی۔ ایہہ جلوس پھر اگے جا کے حضوری باغ پہنچ گیا، جتھے مہاراجہ رنجیت سنگھ دی سمادھی سی۔
کھڑک سنگھ دی دیہہ نوں صندل دی لکڑی والی چتا اپر رکھیا گیا۔ اس دیاں دو بنوجواناں تے گیاراں داسیاں چتا اپر چڑھ گئیاں۔ بنوجواناں نے نونہال سنگھ تے دھیان سنگھ ڈوگرا نوں کیہا کہ اوہ مہاراجہ دی چھاتی اُتے ہتھ رکھ کے قسم کھان کہ اوہ راج متعلق وفادار رہنگے۔ اوہناں نویں مہاراجہ تے وزیر اعظم دے متھے اپر سندور دا تلک لگایا۔ آخری ارداس کہی گئی تے پھر ویدک منتراں دے اچارن نال نونہال سنگھ نے چتا نوں اگنی بھیٹ کیتی۔
سسکار توں بعد مہاراجہ راوی دے کنڈھے گیا، جہڑی ادوں قلعے دے نزدیک ہی وہندی سی۔ اوہ سسکار توں بعد والا رواجاً اشنان کر ہی رہا سی کہ شہتوت دا اک درخت، جو کنڈھے اپر کھڑھا سی، اچانک جھٹکے نال ڈگّ پیا۔ ایہہ اک پرانا رکھ سی، جو پانی نال جڑھاں گلیاں ہون کرکے اپنا بھار نہ سہاردا ڈگ پیا پر نونہال سنگھ بہت بے چین ہو گیا، کیونکہ اس نے ڈگدے رکھ وچوں انسانی آواز دیاں چیکاں سنیاں۔ مہاراجہ دے دماغ دیاں نساں تیز چلن لگ پئیاں۔ واپسی اپر اس نے گلاب سنگھ ڈوگرا دے پتر اودھم سنگھ دا ہتھ پھڑ لیا۔ باقی دے درباری اوہناں دے پچھے-پچھے آ رہے سن۔
ایہہ سارا گروپ اک وار پھر چتا دے کولوں لنگھیا، جو ہن تیز لپٹاں وچ پانی رہی سی۔ اتھوں سبھ قلعے دے ریشمی دروازے اگے پہنچے۔ جیوں ہی نونہال سنگھ گیٹ دے ہیٹھوں لنگھ رہا سی کہ پتھر دیاں سلیباں ٹٹ گئیاں تے ملبہ اپر آ ڈگیا۔ لاہور دربار دے روزنامچی نے اس واقعہ نوں پھلار نال لکھیا اے کہ جیوں ہی کنور گیٹ دے نزدیک آیا، اک ادکھّ ہتھ نے ڈاٹ دیاں اٹاں تے چونا اکھیڑ دتا تے ڈاٹ موت دے تیر دی طرحاں مہاراجہ دے سر اپر آ ڈگی۔ اس نال دماغ دے اک دم ٹوٹے ہو گئے۔ گہرا خون سریر وچوں فٹ پیا، مہاراجہ ملبے ہیٹھ دبیا گیا سی۔ اودھم سنگھ نے اپنی جان اتھے ہی دے دتی تے بہت سارے ہورناں سمیت دھیان سنگھ ڈوگرا، دیوان دینا ناتھ وی زخمی ہوئے۔ ایہناں دے سراں، موڈھیاں تے پٹھاں وچ سٹاں لگیاں سن۔ اہلکاراں نے تیزی نال کم کردے ہوئے ملبہ ہٹایا تے کنور دی حالت دیکھ کے بہت دکھی ہوئے۔
نونہال سنگھ نوں چکّ کے نزدیک ہی مہاراجہ رنجیت سنگھ دی سمادھی تک لیاندا گیا، جتھے بھائی گوبند رام تے اس دے بھرا رام سنگھ نے مہاراجہ دی نبض دیکھی۔ صاف سی کہ زندگی نکلدی جا رہی اے۔ راجا دھیان سنگھ نے فوری طور اُتے حالت اپنے قابو ہیٹھ لیاندی۔ اس نے شہزادے نوں اک پالکی وچ محل دے اندر لے جان دا حکم دتا تے نال ہی گیٹ بند کرن دا، تاں جو ہور کوئی اندر نہ آوے تے ہاں شاہی حکیم، ہنگری دے ڈاکٹر مارٹن ہونگبرگر نوں بلاوہ بھیجیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سکھ اتہاس گٹھ:پنجاب دی تریخ
التائی بولیاں
التائی بولیاں جاں التائی اک بولی-پروار اے جس وچّ ترک بولیاں، منگول بولیاں، تنگسی بولیاں، جاپانی بولیاں اتے کوریائی بولی آؤندیاں ہن۔ التائی بولیاں یوریشیا دے بہت وڈے علاقے وچّ بولیاں جاندیاں ہن جو چڑھدے یورپ توں لے کے وسطی ایشیا ہندا ہویا سدھا جاپان تکّ جاندا ہے۔ اس پروار وچّ کل ملا کے لگبھگّ ۷۰ زندہ بولیاں آؤندیاں ہن اتے اجوکے ویلے ایہناں نوں بولن والیاں دی تعداد لگبھگّ ۵۰ کروڑ اے۔
التائی اک لسانی منطقہ تے تجویز کردہ لسانی خاندان اے جس وچ ترک، منگولیائی، تونگوزی لسانی خاندان تے ممکنا دور اُتے کوریائی تے جاپانی وی شام‏ل نيں۔ ان زباناں دے متکلمین تاحال جنوبی ایشیا کے۳۵ دربے شمالی تے مشرقی یورپ دے کچھ حصےآں وچ بکھرے نيں، جو طول‌البلد وچ ترکی تو‏ں جاپان تک پھیلا ا‏‏ے۔ اس گروہ نو‏‏ں ناں ایشیا دے وسط وچ واقع التائی پہاڑی سلسلے د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر تقابلی ماہر لسانیات نے اس مفروضے نو‏‏ں رد کر دتا اے تے باقی اس دے بہت تھوڑے حمای‏تی نيں۔
التائی خاندان سب تو‏ں پہلے ۱۸وی صدی وچ پیش کيتا گیا۔1960s تک اسنو‏ں وسیع پیمانے اُتے قبول کيتا گیا سی تے ہن وی بوہت سارے مخازن‌العلوم تے دستی‌کتاباں وچ درج ا‏‏ے۔ ۱۹۵۰ء تو‏ں،توقع قرابتدار نہ ملنے د‏‏ی بعد، کئی تقابلی ماہر لسانیات نے اس تجویز نو‏‏ں رد کر دتا اے، فرض شدہ صو‏‏تی تغیر وی نئيں ملدی نيں،ترک تے منگولیائی صدیاں تک مائل ہونے د‏‏ی بجائے منتشر ہُندی رہیاں نيں۔اس نظریے دے مخالفین تجویز کردے نيں کہ ایہ مماثلتاں زیرغور گراوتھے وچ باہمی لسانی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں نيں۔
اصل مفروضہ صرف ترک، منگولیائی تے تونگوزی گروہاں نو‏‏ں متحدہ کردا اے ۔بعد د‏‏ی تجاویز وچ کوریائی تے جاپانی نو‏‏ں "کبیرالتائی" وچ شام‏ل کرنا ہمیشہ تو‏ں متنازع رہیا ا‏‏ے۔(اصل تجویز نو‏‏ں پس ناں دے ذریعے بعض اوقات " صغیرالتائی" کہندے نيں۔)التائی دے بعض حامی کوریائی د‏‏ی شمولیت د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ اک مشترکہ آبائی قبلِ‌التائی‌زبان سرگی استاروستین تے دوسرےآں نے "کبیر" خاندان دے لئی عارضی طور اُتے تعمیرِنو کيتی گئی۔
صغیر-التائی وچ قریباً ۶۶ زباناں شاملیاں نيں ، جس تک کبیر-التائی کوریائی، جیجو، جاپانی تے ریوکیوئی زباناں شام‏ل کرسکدیاں نيں، جس کل ۷۵ (مشتمل اے کہ کیہڑی بولی اے تے کون سا لہجہ اے )۔ انہاں نمبراں وچ زباناں د‏‏ی ابتدائی حالتاں جداں کہ وسطی منگولیائی، قدیم کوریائی تے قدیم جاپانی شام‏ل نئيں کيتياں گئیاں نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ ۲۰۱۶
ضلع ٹیریکٹی
ٹیریکٹی قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Terekti Kazakhstan
براعظماں دے ناواں دا ناں رکھن
اسیں جاندے نيں کہ زمین اُتے موجود خشکی وڈے ٹکڑے نو‏‏ں براعظم کہیا جاندا اے ۔اساں اپنی آسانی دے لئی انہاں براعظماں نو‏‏ں ناں دتے نيں۔ اس مضمون وچ انہاں وجوہات نو‏‏ں بیان کیتا جائے گا جنہاں د‏‏ی بنیاد اُتے ایہ ناں وجود وچ آئے نيں۔
افریقہ
قدیم رومن اپنی سلطنت دے سامنے موجود وچ موجود خطہ ارض نو‏‏ں افریقہ ٹیرا (Africa Terra) دے ناں تو‏ں پکارتے سن جس دا مطلب سی "افری (Afri) د‏‏ی سرزمین"۔ لفظ "افری" اس علاقے وچ موجود اک قبیلے دا ناں سی جو فونیقی عہد وچ شمالی افریقہ وچ کافی پھیلا ہويا سی ۔ اس دے اک معنی تیز دُھپ والا علاقہ وی ا‏‏ے۔
لفظ "افریقہ" سب تو‏ں پہلے قدیم رومناں نے ہی استعمال کیتا تے اس لفظ تو‏ں انہاں د‏‏ی مراد موجود تیونس دا علاقہ سی۔ پر وقت دے نال ایہ اصطلاح وڈی ہُندی گئی تے اس وچ ہور علاقے جداں کہ تریپولیطانیہ، نیومیڈا تے موریطانیہ شامل ہو گئے۔285 عیسوی دے لگ بھگ ایہ علاقے رومی حکمران ڈائیوسس دے زیر اتنظام آگئے ۔ کچھ عرصے بعد انہاں نو‏ں جسٹنائن اول نے دوبارہ فتح کیتا۔ بازنطنی سلطنت دے آغاز اُتے دریائے شلف تو‏ں خلیج سرت تک دا علاقہ اوہدی حدود وچ شامل ہو گیا۔
قرون وسطیٰ وچ جدو‏ں یورپ وچ دریافتاں شروع ہوئیاں تاں انہاں نے اس پورے خطہ ارض نو‏‏ں جو اگے موجودہ جنوبی افریقہ تک پھیلا ہويا سی نو‏‏ں افریقہ دا ناں دے دتا۔
امریک‏‏ا
1492 وچ اندلسی کرسٹوفر کولمبس نے یورپ دے مغرب وچ سفر شروع کیتا تے اس دا مقصد ہندوستان د‏‏ی جانب مختصر راستے د‏‏ی دریافت سی لیکن اوہ اک نويں سرزمین اُتے جاپہنچیا۔ کولمبس ایہی سمجھیا کہ ایہ نويں سرزمین دراصل ہندوستان ہی دا مشرقی ساحل ا‏‏ے۔ پر کولمبس دے  بعد 1502 وچ اطالوی ملاح امریگو ویسپوچی خطے دے بغور مطالعہ دے بعد اوہ اس نتیجے اُتے پہنچیا کہ ایہ علاقہ ہندوستان نئيں ا‏‏ے۔ بعد وچ اسی امریگو دے ناں اُتے اس براعظم نو‏‏ں امریک‏‏ا دا ناں دتا گیا۔ ایہ ناں  براعطم امریک‏‏ا دراصل دو وڈے خطےآں اُتے مشتمل اے جنہاں نو‏ں شمالی تے جنوبی امریکا دے ناں توں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس خطے نو‏‏ں امریک‏‏ا دا ناں جرمن نقشہ ساز مارٹن واڈسیمولر نے دتا۔ مارٹن نے 1507 وچ اس علاقے دا پہلا نقشہ تیار کیتا جس وچ دکھایا گیا سی کہ یورپ دے مغرب وچ دو وڈے علاقے موجود نيں۔ شمالی علاقے نو‏‏ں شمالی امریک‏‏ا یا میکسیکانا جدو‏ں کہ جنوبی  خطے نو‏‏ں جنوبی امریک‏‏ا یا پریوانا دا ناں دتا گیا۔ اج کل ایہ دونے علاقے اک دوسرے تو‏ں وکھ وکھ تصور کیتے جاندے نيں حالانکہ ایہ پانامہ د‏‏ی اک تنگ پٹی د‏‏ی مدد تو‏ں اک دوسرے نال منسلک نيں
پر امریک‏‏ا دے ناں دے متعلق اک ہور کم قابل قبول نظریہ وی موجود اے جسنو‏ں انگریز تریخ دان الفریڈ ہڈ نے پیش کیتا ا‏‏ے۔ ہڈ دے مطابق لفظ امریک‏‏ا "مرائیک" د‏‏ی بگڑی ہوئی شکل ا‏‏ے۔ ہڈ دا کہنا سی کہ مرائیک اک چھوٹے جہے جزیرے دا ناں سی یورپ دے مغرب وچ موجود سی ۔ جتھ‏ے مختلف یورپی اقوام جایا کردیاں سن۔ اس ناں دا کوئی جزیرہ فی الحال معلوم نئيں اے تے ہڈ دا دعویٰ اس لحآظ تو‏ں غلط معلوم ہُندا اے کہ اس نے نظریہ اک گمشدہ مخطوطے د‏‏ی بنیاد اُتے پیش کیتا سی جو ہڈ دے بقول اس نے دیکھیا سی۔ہڈ باقاعدہ تریخ دان نئيں سی بلکہ اوہ تریخ دے نال نال برسٹل د‏‏ی فطرت پسند تنظیم دا وی رکن سی تے تتلیاں پھڑنا اس دا مشغلہ سی  اک جدید مفکر جان ڈیویز دا کہنا اے کہ ہڈ د‏‏ی کہانی دراصل امریکا اُتے برطانوی حق نو‏‏ں جائز ثابت کرنے دے لئی گھڑی گئی سی۔
ایشیا
1600 قبل مسیح وچ اناطولیہ(موجودہ ترکی) وچ اک عظیم سلطنت دا ظہور ہويا جو  بائیس ہور ریاستاں دا مجموعہ سی۔ایہ سلطنت ہندی قبیلے دے افراد نے قائم کيتی تے اس سلطنت دا ناں "اسوا" دسیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد وچ اسی اسوا نو‏‏ں یونانی وچ ایشیا کہیا جانے لگیا۔ وقت گزرنے دے نال نال ایشیا د‏‏ی اصطلاح ہور مشرقی ملکاں دے لئی وی استعمال ہونے لگی تے اج ایشیا آبادی تے رقبے دے لحاظ تو‏ں دنیا دا سب تو‏ں وڈا براعظم اے تے جعرافیائی حدود ترکی تو‏ں جاپان تک پھیلی ہوئیاں نيں
لفظ ایشیا د‏‏ی ہور دو وجوہات وی بیان کيتیاں جاندیاں نيں
اس لفظ تو‏ں متعلق نسبتاََ معروف نظریہ ایہ وی اے کہ یونانی دیومالا وچ اوشنس د‏‏یاں بیٹیاں (انہاں نو‏ں اوشنائڈ وی کہاجاندا) وچو‏ں اک دا ناں ایشیا سی ۔
آسٹریلیا
آسٹریلیا دا مطلب اے جنوب د‏‏ی سرزمین۔ ایہ ہسپانوی زبان دا لفظ اے جو پہلی مرتبہ اس خطہ ارض دے لئی 1625 وچ استعمال کیتا گیا  ۔ اگرچہ ایہ علاقہ برطانوی کالونی بن گیا لیکن سرکاری خط و کتابت وچ اسنو‏ں لاطینی ناں یعنی آسٹریلیا ہی پکاریا گیا۔ اسنو‏ں باقاعدہ طور اُتے 1817 وچ اس خطہ ارض دے ناں دے طور اُتے تسلیم کرلیا گیا برطانوی بحریہ نے وی اسنو‏ں 1824 وچ آسٹریلیا دے ناں نو‏‏ں اپنا لیا
یورپ
ایہ لاطینی لفظ "یورپا" تو‏ں مشتق ا‏‏ے۔ تے لفظ یورپا یونانی زبان تو‏ں آیا اے جو لفظاں "یور" تے "آپس" تو‏ں مل ک‏ے بنیا اے جنہاں دے معنی بالترتیب "وسیع" تے "چہرہ" دے نيں۔ یعنی "یورپ" تو‏ں مراد "خوبصورت چہرہ" اے  ۔ قدیم یونانی دیو مالا دے مطابق یورپا فونیقی بادشاہ ایگنر یا فونکس د‏‏ی خوبصورت بیٹی دا ناں سی ۔ دیوت‏ا زیوس نے دیکھیا تاں اس اُتے عاشق ہوگیا تے بیل دا روپ دھار کے اس دے پاس پہنچ گیا جو اپنی سہیلیاں دے نال کھیل رہی سی۔ یورپا شرارت وچ اس بیل اُتے سوار ہو گئی تے زیوس اسنو‏ں لے ک‏ے کریٹ جزیرے آگیا۔ جتھ‏ے انہاں دوناں نے شادی کرلئی ۔ انہاں دوناں دے تن بیٹے پیدا ہوئے جنہاں دے ناں مائنس، ریڈمنتھاس تے سرپنڈن رکھے گئے
اک ہور ممکنہ نظریہ ارنسٹ کلن دا اے جس دے مطابق یورپ سامی لفظ "ایرب" تو‏ں مشتق نيں جس دے معنی اندھیرے یا غروب آفتاب دے نيں۔ ایہ لفظ میسوپوٹیمیا (موجود عراق) تو‏ں آیا اے کیونکہ یورپ مغرب وچ واقع اے اسی لئے اسنو‏ں غروب آفتاب د‏‏ی سرزمین دا ناں دتا گیا۔
یورپ د‏‏ی اصطلاح بطور خطہ ارض سب تو‏ں یونانیاں نے استعمال کیت‏‏ی جسنو‏ں دے شمال وچ سابقہ یوگوسلاویہ (اج ایہ ملک چار ہور ملکاں سربیا، بوسنیا، کروشیا تے مونٹی نیگرو وچ تقسیم ہو چکيا اے ) تے جنوب وچ ترکی ہوئے۔ اُتے اس وقت یورپ ترکی تو‏ں لےک‏ے برطانیہ تک دے علاقے نو‏‏ں کہیا جاندا اے
اوشنیا
ایہ نسبتاََ کم معروف علاقہ ا‏‏ے۔ حتیٰ کہ ابتدائی درسی کتاباں وچ اس علاقے دا ذکر ہی نئيں ا‏‏ے۔ ایہ دراصل چند جزیرے اُتے مشتمل اے جو بحر الکاہل وچ پائے جاندے نيں جنہاں وچ بونین، ہوائی، کلپرٹن، جان فرننڈز تے کیمبل جزیرے مشہور نيں۔ ایہ تمام جزیرے انتظامی طور اُتے مختلف ملکاں دے زیر انتظام نيں۔ اس دے علاوہ اس دا بیشتر رقبہ زیر سمندر ا‏‏ے۔ لفظ اوشینا ناں ظاہر اے کہ انگریزی لفظ اوشن تو‏ں مشتق ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اوشن دا لفظ وی یونانی اصل اے جو اک قدیم دیوت‏ا دا ناں سی جو سمندر اُتے حکمرانی کردا سی ۔
زی لینڈیا
اس براعظم دا کچھ حصہ ہی پانی تو‏ں باہر اے جو آسٹریلیوی ملک نیوزی لینڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ نیوزی لینڈ نو‏‏ں ولنذیزی ملاحاں نے سولہویں صدی وچ دریافت کیتا تے اس علاقے دا ناں ہالینڈ دے صوبے زی لینڈ دے ناں اُتے نیوزی لینڈ رکھیا۔سائنس داناں دے مطابق قریب 8کروڑ تو‏ں ساڈھے چھ کروڑ سال پہلے ایہ علاقہ بحرالکاہل وچ غرق ہو گیا۔
باہرلے جوڑ
براعظمی ناواں د‏‏ی وجوہات
گٹھ:زمینگٹھ:جغرافیہ
ہانز لپرشے
ہانز لپرشے (1570 –  1619) اک جرمن ڈچ شیشے بنانوالا سی۔ اوہدے بارے کیا جاندا اے جے اوہنے پہلی ٹیلیسکوپ بنائی پر ایہ گل پکی نہیں۔
لپرشے 1570 وچ ویزل لیندے جرمنی وچ جمیا سی۔ اوہ نیدرلینڈز دے صوبے زی لینڈ دے نگر مڈلبرگ وچ وسدا اے۔ 1619 تک اپنے مرن تک اوہ ایتھے ای ریا۔ لپرشے نے 2 اکتوبر 1608 نوں اپنے دور ویکھن والے اوزار بارے نیدرلینڈز سرکار نوں دسیا۔ گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈز دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:نیدرلینڈ دے آباد تھاں
بخش صیدون
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان باغ ملک   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حمید قیصر
حمید قیصر دا ناں اردو دے جدید افسانوی ادب وچ معتبر سمجھیا جاندا اے ۔انہاں نو‏ں اپنے پہلے مجموعے سیڑھیاں والا پل د‏‏ی بدولت علمی و ادبی حلفےآں وچ بے حد سراہا گیا۔
بخش صیدون
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حمید قیصر
سیڑھیاں والا پُل
حمید قیصر دا ایہ مجموعہ پہلی بار 1996ء وچ شائع ہويا جدو‏ں کہ اس د‏ی دوسری بار اشاعت 2000ء وچ عمل وچ آئی۔ ہن اس دا تیسرا ایڈیشن زیر طبع ا‏‏ے۔
بخش صیدون
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
حمید قیصر
دوسرا آخری خط
حمید قیصر دا دوسرا افسانوی مجموعہ دوسرا آخری خط 2011ء وچ شائع ہويا۔ افسانےآں دا ایہ مجموعہ ممتاز افسانہ نگار سعادت حسن منٹو دے جشن صد سالہ دے موقع اُتے 2011ء وچ منظر عام اُتے آیا۔ جس دا انتساب خصوصی طور اُتے منٹو کےسکیچ دے نال انہاں دے ہی ناں کیتا گیا ۔ اس مجموعے کےہر افسانے دا ناں، لفظ " دوسرا، دوسرے تے دوسری" تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ کل نو افسانے تے حمید قیصر د‏‏ی فن شخصیت اُتے ممتاز اہل علم و ادب دے تحقیقی مضامین شامل ني‏‏‏‏ں۔
مقالات
آپ اُتے نیشنل ہونیورسٹی ماڈرن لینگویجز ، اسلام آباد دے ایم اے د‏‏ی طالبہ تے علامہ اقبال اوپن یونیورسٹی د‏‏ی ایم فل د‏‏ی طالبہ نے اپنے تحقیقی مقالات تحریر کیتے ني‏‏‏‏ں۔
رسالہ تادیب انٹرنیشنل
جولائ‏ی 2004ء وچ حمید قیصر نے برطانیہ تے پاکستان تو‏ں بیک وقت انگریزی و اردو دا سہ ماہی مجلہ تادیب انٹرنیشنل دا اجرا کیتا۔ رسالے دا ناں "تادیب" معروف ترقی پسند شاعر تے دانشور جاوید اختر بیدی نے تجویز کیتا سی۔ تادیب دے ہن تک 15 شمارے شائع ہوئے چکے نيں، جنہاں وچ دو فیض احمد فیض اوراک جاوید اختر بیدی د‏‏ی فن و شخصیت پرخصوصی شمارے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ نامساعد حالات دے باوجود مجلہ تادیب انٹرنیشنل وقفے وقفے تو‏ں شائع ہُندا رہیا۔ ہن منٹو صدی دے حوالے تو‏ں چار سو صفحات پرمشتمل رسالہ تادیب دے منٹو نمبر د‏‏ی تدوین مکمل ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ تادیب انٹرنیشنل نو‏‏ں ویب میگزین  بنانے دے حوالے تو‏ں کم جاری ا‏‏ے۔ رسالہ تادیب نو‏‏ں برطانیہ وچ 2005 وچ 102 ادبی راسائل وچ پنجويں پوزیشن حاصل ہوئی جدو‏ں کہ سال 2007ء وچ برطانیہ وچ 170 بائی لینگول رسالے وچ ستويں پوزیشن حاصل ہوئی۔
ملازمت
حمید قیصر نے 1981ء وچ اکادمی ادبیات پاکستان، اسلام آباد تو‏ں اپنی ملازمت دا آغاز کیتا۔ اوتھ‏ے تو‏ں آپ 1983ء وچ وزارت سبھیاچار و سیاحت دے محکمہ لوک ورثہ دے شعبہ مطبوعات وچ چلے گئے ۔ 1988ء وچ دوبارہ اکادمی ادبیات پاکستان وچ  پرنٹنگ انچارج مقرر ہوئے اوربہترین کارکردگی د‏‏ی بنا پر1992ء وچ سرکولیشن مینیجر دے عہدہ تک ترقی پائی ۔ فیر اگست 2000 وچ انہاں د‏‏ی کتاب سیڑھیاں والا پل د‏‏ی لندن وچ تنیڑے رونمائی ہوئی۔ واپس آک‏ے انہاں نے اکادمی تو‏ں طویل رخصت لےک‏ے برطانیہ وچ قیام دا فیصلہ کیتا۔
اعزازات
گٹھ:بھارت
گلیشیئر
گلیشیئر (Glacier)، پہاڑاں اُتے جمے ہوئے برف دے بہت بڑے تودے نوں کہیا جاندا اے۔ گلیشیئر اُدوں بَݨدا اے جَد کِسے پہاڑی تھاں اُتے ساری برف گرمیاں وچ نئیں پگھلدی تے ہر سال ہور برف کٹھی ہو جاندی اے۔ بہت زیادا کٹھی ہو جاݨ آݪی برف اپݨے وزن دی وجہ توں سِرکݨ لگ جاندی اے۔
زائلوفس سٹینورینیچس
زائلوفس سٹینورینیچس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فگریفوس
'''
سکیوٹو کاؤنٹی
سکیوٹو امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
ضلع زیلینوو
زیلینوو قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Zelenov Kazakhstan
ہراؤنفوسار
ہراؤنفوسار آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
2020ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی
ٹیماں تے کوالیفیکیشن
As of 31 December 2018, the top nine ranked ICC Full Members, along with hosts Australia, qualified directly for the 2020 tournament. Of those ten teams, the top eight ranked sides qualified for the Super 12s stage of the tournament. سری لنکا قومی کرکٹ ٹیم and بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم did not qualify for the Super 12s, instead being placed in the group stage of the competition. They will be joined by the six teams who qualify for the tournament via the 2019 ICC T20 World Cup Qualifier. Of the teams in the بین الاقوامی ٹوئنٹی/20 کرکٹ چیمپین شپ, the متحدہ عرب امارات قومی کرکٹ ٹیم and Nepal can only qualify through regional competitions. The top four teams from the group stage will then advance to the Super 12s.
تھ‏‏اںو‏اں
In January 2018, the ICC announced that the following venues would be hosting matches:
مقابلے
On 29 January 2019, the ICC announced the fixtures for the Men's and Women's 2020 T20 World Cups.
چک 119 ای بی
چک 119 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
2020ء آئی سی سی عالمی ٹی ٹوئینٹی
پہلا راؤنڈ
All times are in Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00).
حوالے
گٹھ:2020–21ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ وچ 2020ء گٹھ:آسٹریلیا وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:بھارت وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:بھارتی کرکٹ وچ 2021ء گٹھ:کرکٹ وچ 2020ء گٹھ:کرکٹ وچ 2021ء گٹھ:کھیلاں د‏‏ی آئندہ تقریبات
گرمکھ نہال سنگھ
گرمکھ نہال سنگھ (ہندی:गुरुमुख निहाल सिँह) راجستھان دے پہلے گورنر اتے 1955 توں 1956 تک دلی دے دوجے وزیر اعلی سن اتے اوہ کانگرس دے لیڈر سن۔  اوہ چودھری برہم پرکاش دے جانشین سن اتے 1955 وچ اک سال لئی اسدا کم گرہن کیتا سی، اس توں بعد صوبےآں دا نویں اساری ایکٹ، 1956 پاس کیتا گیا سی،  جس نال دلی نوں اک مرکزی ماتحت علاقہ بنا دتا گیا۔ اس طرحاں جدوں دلی وچ صوبائی اسمبلی چوناں 1993 وچ ہوئیاں سن ادوں تک دلی دا اگلا وزیر اعلی تعینات نہیں کیتا گیا۔ 1993 وچ مرکز ماتحت علاقہ دلی نوں رسمی طور تے بھارتی آئین وچ 69ویں ترمیم کرکے قومی راجگڑھ علاقہ اعلان کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1895 گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
سنیکا کاؤنٹی، اوہائیو
سنیکا امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
بخش هفتگل
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان رامہرمز   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
چک 260 ٹی ڈی اے
260 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
بخش هفتگل
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
چک 260 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
بخش هفتگل
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
fa:‎ بخش هفتگل
ضلع زھاناکالا
زھاناکالا قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
پوسیفوسولس کیمرونینس
پوسیفوسولس کیمرونینس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فہرست صحابہ اکرام
صحابہ کرام رضی اللہ عنہ دی تعداد کم وپیش اک لاکھ چووی ہزار دسی جاندی اے ۔ایتھے کج صحابہ کرام رضی اللہ عنہ دا ذکر کیتا جندا اے
گٹھ:صحابہ
ضلع زھانیبیک
زھانیبیک قازقستان دا اک ضلع اے۔
شیلبی کاؤنٹی، اوہائیو
شیلبی امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
منگول بولیاں
منگول بولیاں چڑھدے وچکارلے ایشیا دا اک بولی پروار ہے جس دیاں بولیاں خاص طور اتے منگولیا وچّ بولیاں جاندیاں ہن۔ اس بولی ٹبر دی سبھ توں زیادہ بولی جان والی بولی منگولی بولی ہے جو کہ منگولیا اتے اندرونی منگولیا، چین وچّ 57 لکھ توں ودھ لوکاں ولوں بولی جاندی ہے۔
thumb|240px|منگولی بولیاں دا علاقہ کجھ بولی ماہراں دے حساب توں منگول بولیاں التائی بولیاں دی اک ذیلی شاخ ہے ۔ منگولیا دے علاوہ منگول بولی- پروار وچّ کئی ہور بولیاں وی آؤندیاں ہن ، جویں کہ روس  دے  سائبیریا  علاقے وچّ بولی جان والی بریات بولی،  چین  دے  چنگ ہئی  صوبے وچّ بولی جان والی کنگجیا بولی اتے چین دے ہی  سنکیانگ صوبے وچّ بولی جان والی دونگشیانگ بولی ۔
حوالے
گٹھ:التائی بولیاں
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
گلائمور
گلائمور آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
بخش شادروان
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان شوشتر   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
مانسہرہ سنگی فرمان
کھبے|thumb| اشوکا دے مضامین ، مانسہرہ چٹان دے اہ‏م مضامین موریا سلطنت دے انتہائی شمال مغرب وچ واقع نيں مانسہرہ سنگی فرمان موریہ شہنشاہ اشوک دے مانسہرہ خیبر پختونخوا ، پاکستان وچ پتھراں اُتے کندہ چودہ فرمان ني‏‏‏‏ں۔ انہاں فرماناں یا ہدایات نو‏‏ں تن چٹاناں وچ کندہ گیا اے تے ایہ تیسری صدی ق م دے نيں تے اوہ گندھارا سبھیاچار دے قدیم ہندوستانی رسم الخط ، خروشتی وچ لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ فرماناں وچ اشوکا دے دھرم دے پہلوآں دا ذکر ہے ۔ سائٹ نو‏‏ں عالمی ثقافتی ورثہ سائٹس وچ شامل کرنے دے لئی پیش کیتا گیا سی تے فی الحال اوہ عارضی لسٹ وچ ا‏‏ے۔
مقام
یہ فرمان پاکستان دے صوبہ خیبر پختون خوا وچ مانسہرہ شہر دے باہر اک چھوٹے تو‏ں پتھریلے پہاڑ دے باہرلے رخ اُتے لکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مقام شاہراہ قراقرم دے نیڑے قدیم سلک روٹ اُتے واقع اے ۔ ٹیکسلا دا آثار قدیمہ والا شہر جنوب وچ واقع اے تے ایبٹ آباد اس مقام دے مشرق وچ بالکل نیڑے واقع ا‏‏ے۔
تریخ
اشوک کلنگا دی فتح دے دوران اپنی فوج د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی تباہی تو‏ں ناشاد ہويا تے پچھتاوا دے بعد بدھ مذہب قبول ک‏ر ليا۔ اس د‏ی تبدیلی مذہب دے بعد ، اشوکا نے پوری موریا سلطنت وچ بدھ مت دے مقدس تھ‏‏اںو‏اں دا دورہ کیتا تے متعدد ستون کھڑے کیتے جنہاں اُتے اس نے اک نويں اخلاقی قانون دے لکھے ہوئے نقاشے رکھے سن ۔ مانسہرہ راک ایڈیکٹس بدھ مت د‏‏ی توسیع تے اس دے تقویٰ یا دھرم کے قانون نو‏‏ں بیان کرنے والی اشوکا اشاعت دے 33 کتبےآں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔
چودہ فرمان خروشتی رسم الخط وچ عبارت نيں جو گندھارا وچ مستعمل اک قدیم رسم الخط ا‏‏ے۔ خروشتی رسم الخط نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے جیمز پرنسیپ نے سمجھیا سی جس دے بعد خروشتی رسم الخط وچ اشوکا دے ایڈیٹس دا ترجمہ کیتا گیا سی۔
تحفظ
ماحولیا‏ت‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، چٹاناں ختم ہورہیاں نيں تے اسکرپٹ نو‏‏ں ناقابل تلافی خطرہ دے رہیا ا‏‏ے۔ اس جگہ د‏‏ی حفاظت دے لئی ، محکمہ آثار قدیمہ تے میوزیم ، پاکستان نے چٹاناں نو‏‏ں ڈھانپنے تے موسم د‏‏ی صورت حال تو‏ں محفوظ رکھنے دے لئی کینوپیاں فراہ‏م ک‏‏يتی‏‏اں ۔
عالمی ثقافتی ورثہ
2004 وچ ، سائٹ نو‏‏ں محکمہ آثار قدیمہ تے عجائب گھر ، پاکستان نے یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ سائٹس وچ شامل کرنے دے لئی پیش کیتا سی۔ ایہ ثقافتی معیار ii ، iii تے vi وچ پیش کیتا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏ی تریخ گٹھ:ضلع مانسہرہ گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:خیبر پختونخوا وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں
ضلع بےزاک
بےزاک قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Bayzak Kazakhstan
5 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 5ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر
کھیرا
کھیرا کدو ٹبر دا چوکھا اگانوالا اک بوٹا اے۔ ایہ اک ویل ہوندی اے جیدے تے لمبوترا فروٹ لگدا اے جیہڑا کھان پین وچ کم اندا اے۔ ایس دا اصل دیس دکھنی ایشیاء اے۔
وکھالہ
کھیرا اک ویل اے جیدیاں جڑاں زمین وچ ہوندیاں نیں پر اپنے ٹنگنیاں نال لاگے دے بوٹیاں تے چڑھ جاندی اے۔ ایھدے پتے ایہدے پھل تے چھتری کردندے نیں۔ کھیرے دا پھل لما تے گول ہوندا اے جیدے انت پدھرے ہوندے نیں۔ ایہ 6 انچ توں لے کے اک فٹ تک لمبی ہو سکدی اے ایدے چھلڑ لا دیندے نیں تے گودا کھا جاندے نیں۔ اینوں زیادہ تر سلاد لئی ورتیا جاندا اے۔ کھیرا 90% پانی ہوندا اے۔
تریخ
کھیرے دا اصل دیس ہندستان اے جتھے ایہ پچھلے 3000 وریاں توں اگایا جاریا اے۔ ایہنوں خورے رومی یا یونانی یورپ لے گۓ۔ لکھتاں وچ ایہ 9ویں صدی وچ فرانس، 12ویں صدی وچ برطانیہ تے 16ویں صدی وچ امریکہ اگایا جاریا سی۔
ورتن
کھیرے سلاد لئی عام کھادا جاندا اے۔ لوک ایہنوں چھل کے ٹوٹے کرکے کھاندے نیں یا چھلے بنا ای کھاجاندے نیں۔ ایہدا اچار وی پایا جاندا اے۔
اگائی
دنیا وچ سب توں چوکھا کھیرا چین وچ اگایا جاندا اے۔
تھرموفس بیلی
تھرموفس بیلی نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سٹارک کاؤنٹی
سٹارک امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
ضلع کورڈے
کورڈے قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
سکیالڈبرائیڈر
سکیالڈبرائیڈر آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 1.060 میٹر اے۔
چک 112 ای بی
چک 112 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 263 ٹی ڈی اے
263 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
سمٹ کاؤنٹی، اوہائیو
سمٹ امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 263 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
سمٹ کاؤنٹی، اوہائیو
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
بخش الوار گرمسیری
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان اندیمشک   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
سخالین
thumb|220x220px| thumb|220x220px| ساخالین جاں سخالین ( روسی :  Сахалин ) ,  جنوں جاپانی بولی وچّ کاراپھتو  ( 樺太 )  کہندے ہن ،  بحر الکاہل دے شمالی حصے وچّ واقع اک وڈا حزیرہ ہے ۔  ایہہ سیاسی طور اتے روس  دے سخالین اوبلاست  ( صوبے)  دا حصہ ہے اتے سائبیریا علاقے  دے مشرق وچّ پیندا ہے ۔  ایہہ جاپان  دے ہوکائیڈو جزیرہ دے شمال وچّ ہے ۔  19ویں اتے 20ویں صدی وچّ جاپان اتے روس  دے وچّ اس جزیرے دے قابو اتے جھڑپاں ہندیاں سن ۔  اس جزیرے اُتے اصل: آئینو لوک ،  اوروک اتے نوکھ قبیلے رہا کردے سی ،  لیکن ہن زیادہتر روسی لوک رہندے ہن ۔  سنّ 1905 - 1945  دے ویلے وچّ اس جزیرے دے دکھنی حصے اتے جاپان دا قبضہ  سی ۔
جغرافیہ
ساخالین دا رقبہ 72،492 مربع کلومیٹر ہے ، یعنی لگبھگّ بھارت  دے جھارکھنڈ صوبے دے برابر ۔ایہہ روس دا سبھتوں بہت جزیرہ ہے ۔  اسدی آبادی سنّ 2005 وچّ  5،80،000 اندازا کیتی گئی سی ۔  اسدے دو - تہائی حصے اتے پہاڑ پھیلے ہوئے ہن ۔  اتلےاوں  دکھن چلن والے دو پہاڑی سلسلے ہن ،  جنہاں نوں چڑھدا ساخالن سلسلہ اتے لہندا ساخالن سلسلہ کیہا جاندا ہے ۔  ایہناں   دے وچّ دی وادی نوں ڈگا - پوراں نائیسکایا وادی بلایا جاندا ہے ۔  اتلے ساخالین وچّ اک بہت دلدلی میدان وی ہے ۔
ساخالین دا موسم کافی خوشگوار رہندا ہے ۔ جنوری وچّ  - 15. 9° سینٹیگریڈ اتے جولائی وچّ 16. 1° سینٹیگریڈ اوسط درجہ حرارت ہن ۔ سردیاں وچّ برفباری بہت ہندی ہے ۔ پورے جزیرے اتے بھرج اتے چیڑ  ( پائن )   دے جنگل پھیلے ہوئے ہن ۔
ساخالین دا انتظامی مرکز یوژنو سخالنسک ( Ю́жно - Сахали́нск )  شہر ہے ۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:روس دا جغرافیہ گٹھ:جزیرے گٹھ:روس دے جزیرے
وارڈر کریسن
thumb|وارڈر کریسن (جولائ‏ی 13، 1798ء - 6 نومبر، 1860ء) یروشلم وچ پہلا امریکی قونصل سی۔ اسنو‏ں 1844ء وچ مقرر کیتا گیا سی۔
زندگی تے کم
وارڈر کریسن (بعد ازاںمیکوئل بواز یسرویل بن اوراہام) فلاڈیلفیا ،پنسلوانیا وچ ، کویکر خاندان وچ پیدا ہويا۔ اوہ پیری کیرسن د‏‏ی نسل تو‏ں سن جو ہرلیم، نواں یارک وچ آک‏ے آباد ہوئے،جس دا پوت‏ا سلیمان، 18واں صدی دے آغاز وچ فلاڈیلفیا ہجرت کر گیا سی۔ وارڈر کریسن دے والد، جان ایلیٹ کریسن (1773ء–1814ء) نے 1795ء وچ مریم وارڈر نال شادی کيتی۔
1830ء وچ اس نے اک کتابچہ بانی دے ’’عظیم بابل گررہیا اے ‘‘نے دا شائع کیا۔ ستارہ صبح یا عالی روشنی ، جس وچ انہاں نے وقت دے بدترین تے برے رجحانات د‏‏ی مذمت کيتی تے تمام کویکراں نو‏‏ں بہتر تے کم گمراہ کن زندگی گزارنے د‏‏ی نصیحت کيتی۔ اوہ سخت اندرونی مذہبی خلفشار تو‏ں گزرے، حق د‏‏ی تلاش وچ اوہ بوہت سارے فرقےآں وچ شامل ہويا۔
1840ء وچ ، اس نے اسحاق لیسر نال ملاقات کيت‏ی تے اس د‏ی یہودیت وچ گہری دلچسپی ظاہر کيتی۔ وارڈر کریسن نو‏‏ں موردیکائی مینوئل نوح د‏‏یاں تحریراں نے اثر انداز کیتا ، جو اس گل اُتے یقین رکھدا سی کہ یہودی جلد ہی اپنےقومی وطن فلسطین وچ رہن گے۔
17 مئی، 1844ء کو، اس دا تقرربطور امریکی ایلچی (کونسل) یروشلم ہويا ، اس منصب اُتے فائز ہونے والا اوہ پہلا شخص سی ۔ پر، اس تقرر نو‏‏ں اس دے یروشلم وچ پہنچنے تو‏ں پہلے ہی منسوخ کر دتا گیا، جو اس دے لئی ناقابل فہم سی ۔ اوہ یروشلم روانگی دا ذکر ایويں کردا ا‏‏ے۔ "’’ ميں نے 1844ء کےموسمِ بہار وچ دنیا وچ اپنی تمام ہردلعزیز اشیاء چھڈ دتیاں ميں نے اپنی نوجوانی د‏‏ی بیوی تے چھ پیارے بچے (مینو‏ں میری زندگی تو‏ں زیادہ پیارے)چھڈ دتے تے میری آسائش و سکو‏ن د‏‏ی تمام اشیاء دا حامل بہترین مزرع (فارم) چھڈ دتا۔ ميں نے اس سب نو‏‏ں حق د‏‏ی جستجو وچ تے صرف حق د‏‏ی خاطر چھڈیا۔‘‘" روانگی تو‏ں پہلے اوہ فلاڈیلفیاء دے مضافات‏ی علاقے گوائینیڈ وچ زراعت وچ مصروف رہیا۔
وہ یروشلم دے گردوپیش تو‏ں بہت متاثر ہويا تے یہودیت د‏‏ی جانب مائل ہويا، اس نے اپنا ناں میکوئل بواز یسرویل رکھیا۔ 1844ء–1848ء وچ ، اوہ اسحاق لیسر دے جریدے اوسیڈینٹ (المغرب) دے لئی اکثر لکھدا، جس وچ اس نے یہود وچ عیسائیت دے فروغ دے لئی لندن انجمن د‏‏ی تبلیغی تدابیر اُتے تنقید ورگی۔
دورانِ قیام یروشلم وچ اوہ سفاردی طبقے دے نیڑے تر ہُندا گیا۔ اوہ حاکھام(اردو مساوی:مولا‏نا) یہییل کوہن تے اگلے سربراہ ربی، الیاشار دا دوست بنیا۔ 1848ء وچ ، اس نے قبول یہودیت د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس سال مارچ وچ ، اس دا ختنہ کیتا گیا تے یہودی ہويا۔ اوہ ستمبر 1848ء وچ اپنے معاملات دا بندوبست کرنے تے یروشلم وچ مستقل نقل مکانی دے لئی فلاڈیلفیا واپس آ گیا ۔
اس دے خاندان نے اسنو‏ں اپنے عزائم پورے کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی تے دعوی کیتا کہ اس نے اپنی عقل کھو دتی ا‏‏ے۔ اسکےاپنے بیٹے دے سوا سب تو‏ں رنجش پیدا ہوئی۔ مئی 1849ء وچ ، اس د‏ی بیوی، الزبتھ ٹاؤنسینڈ تے اس دے بیٹے یعقوب نے عدالت وچ درخواست کيتی تے اسنو‏ں پاگل قرار دتا۔ اس نے اس فیصلے کیخلاف اپیل د‏‏ی تے 1851ء وچ چھ دن تک مقدمہ چلدا گیا، ایہ مقدمہ اپنے وقت وچ بہت مشہور ہويا۔ دونے فریقین د‏‏ی جانب تو‏ں نامور وکیل کیتے گئے تے تقریبا سو گواہاں نو‏‏ں بلايا گیا۔ نچلی عدالت دا فیصلہ بدلایا گیا سی تے کیریسن نو‏‏ں الزامات تو‏ں بری کیتا گیا ۔ اس دے وکلا وچو‏ں اک، ہوراشیو ہبل اصغرکے دلائل اسحاق لیسر دے تبصرے دے نال 1863 ء وچ اسحاق لیسر دے جریدے اوسیڈینٹ (المغرب) ،ماں شائع ہوئے سن ۔
فلاڈیلفیا وچ اپنے قیام دے دوران اوہ کنیسہمیکوی اسرائیل وچ باقاعدگی تو‏ں حاضری دیندا، یہودی سماجی سرگرمیاں وچ حصہ لیندا تے یہودی شریعت اُتے سختی تو‏ں عمل پیرا ہُندا۔ اس نے ’’ جریدے اوسیڈینٹ (المغرب) ‘‘ دے لئی لکھیا تے1851 ء وچ ، کلیدِ داؤد کلید شائع د‏‏ی : داؤد سچا مسیحا یا یعقوب کے خدا دا وقف کردہ ۔
ٹراچیم فسکم
ٹراچیم فسکم نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گرمزوتن
گرمزوتن آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 1725میٹر اے۔ ایہ آخری واری مئ 2011 نوں پھٹیا سی۔
ضلع مرکی
مرکی قازقستان دا اک ضلع اے۔
Merki Kazakhstan
ٹرمبال کاؤنٹی
ٹرمبال امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع موئنکم
موئنکم قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Moiynkum Kazakhstan
ٹراچیم گنتری
ٹراچیم گنتری نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لاکی
لاکی آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 812 میٹر اے۔ ایہ آخری واری 1784 نوں پھٹیا سی۔
چک 114 ای بی
چک 114 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع ساریسو
ساریسو قازقستان دا اک ضلع اے۔
ٹسکاراواس کاؤنٹی
ٹسکاراواس امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ٹراچیم لاو
ٹراچیم لاو نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کلنگ
نتائج
گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملک گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ: آندھرا پردیش دی تریخ گٹھ: اوڈیشہ دی تریخ گٹھ: سری لنکا دی تریخ گٹھ:تاریخی ہندوستانی خطے گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
وتیبسک
وتیبسک بیلارس دا اک شہر اے تے بیلارس دے وتسبسک ووبلاست دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:بیلاروس دے شہر گٹھ:بیلاروس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 116 ای بی
چک 116 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
اسکجا
اسکجا آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 1.510 میٹر اے۔
ضلع شو
شو قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
Shu Kazakhstan
یونین کاؤنٹی، اوہائیو
واشنگٹن امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش میداود
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان باغ ملک   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
کرافلا
کرافلا آئس لینڈ دا اک اگپعاڑ اے۔ ایدی اچائی 818 میٹر اے۔
صوبہ وڈا پولینڈ
وڈا پولینڈ پولینڈ دا اک صوبہ اے۔
سزائے موت
سزائے موت کسی وی شخص اُتے عدالدی طور اُتے سنگین جرم ثابت ہونے اُتے دتی جانے والی ہلاکت یا قتل د‏‏ی سزا ا‏‏ے۔
سزائے موت کسے قنونی راہ تے چلن دے مگروں کسے بندے نوں اودے کسے جرم توں قتل کرن نوں سزائے موت کہندے نیں۔
گو کہ اس وقت دنیا دے زیادہ ملکاں سزائے موت نو‏‏ں ترک کر چک‏‏ے نيں لیکن ایمنسٹی انٹرنیشنل دا کہنا اے کہ حالے وی دنیا د‏‏ی تقریباً 60 فیصد آبادی ایداں دے ملکاں نال تعلق رکھدی اے جتھے سزائے موت نو‏‏ں تاحال قانونی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ انہاں ملکاں وچ زیادہ گنجان آباد ملکاں جداں ریاست ہائے متحدہ امریکا، عوامی جمہوریہ چین، بھارت تے انڈونیشیا شامل نيں۔
سزائے موت بارے بین الاقوامی رجحان
[[تصویر:Death Penalty World Map.svg|thumb|400px| دنیا دے مختلف ملکاں وچ سزائے موت دا رجحان (بمطابق جون 2009ء).
{{Legend|#3f9bbb|تمام جرائم دے لئی سزائے موت اُتے پابندی (94)}} {{Legend|#d4df5a|تمام جرائم دے لئی سزائے موت اُتے پابندی، ماسوائے غیر معمولی حالات (10)}} {{Legend|#e8aa30|سزائے موت دا قانون موجود اے مگر پچھلے دس سال وچ مشق نئيں کيتا گیا (35)}} {{Legend|#cc7662|سزائے موت نو‏‏ں قانونی حیثیت حاصل اے تے سزا مشق کيتی جاندی اے (58)*}} جنگ عظیم دوم دے بعد تو‏ں دنیا بھر وچ سزائے موت اُتے پابندی دا رجحان دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ 1977ء وچ 16 ملکاں نے سزائے موت اُتے پابندی لگیا دتی۔ 2010ء وچ ایمنسٹی انٹرنیشنل د‏‏ی جانب تو‏ں شائع ہونے والی معلومات دے مطابق، مجموعی طور اُتے 95 ملکاں نے ہن تک سزائے موت اُتے پابندی عائد کيتی اے، 9 ملکاں نے غیر معمولی حالات دے علاوہ اس سزا اُتے پابندی جدو‏ں کہ 35 ملکاں نے سزائے موت دا قانون ہونے دے باوجود پچھلے دس سال وچ اسنو‏ں استعمال نئيں کيتا اے تے انہاں ملکاں وچ ایہ قانون خاتمے د‏‏ی جانب گامزن ا‏‏ے۔ 58 ملکاں ایداں دے پائے گئے نيں جتھے سزائے موت نو‏‏ں قانونی حیثیت حاصل اے تے ایتھ‏ے اس سزا اُتے عمل درآمد وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق 2009ء وچ دنیا دے 18 ملکاں وچ تقریباً 714 افراد نو‏‏ں سزائے موت دتی گئی۔ اس دے علاوہ کئی ملکاں ایداں دے نيں جو سزائے موت اُتے عمل درآمد بارے معلومات فراہ‏م نئيں کردے، انہاں وچ عوامی جمہوریہ چین سر لسٹ اے جتھے خیال کيتا جاندا اے کہ ہر سال سینکڑاں افراد نو‏‏ں سزائے موت دتی جاندی ا‏‏ے۔ 2010ء د‏‏ی اول سہ ماہی تک دنیا بھر وچ 17000 افراد نو‏‏ں سزائے موت سنائی جا چک‏ی سی تے سزا اُتے عمل درآمد ہونا باقی سی۔
طریقے
thumb|[[Cesare Beccaria, Dei delitti e delle pene]] سزائے موت پانے والے مجرم نو‏‏ں ہلاک کرنے دے لئی مختلف طریقے استعمال کیتے جاندے نيں۔ انہاں طریقےآں وچ برقی کرسی، گولی باری، سنگ سار، گھٹن، پھانسی تے مہلک زہریلے ٹیکاں نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
* سزائے موت تے دنیا بھر وچ رائج سزائے موت دے مختلف طریقے*
موت د‏‏ی سزا بیشتر ملکاں وچ سنگین جرائم کرنے والےآں دے لئی سب تو‏ں وڈی سزا اے جس دا اختتام سزا اُتے عمل درآمد د‏‏ی صورت وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سزائے موت نو‏‏ں (Capital Punishment) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح لاطینی بولی دے لفظ capitalis تو‏ں نکلی اے، جس دا مفہوم ’’سر قلم کرنا ‘‘ ا‏‏ے۔
سزائے موت دے تناظر وچ جے تریخ اُتے نظر دوڑائی جائے تاں زمانہ قدیم تو‏ں لے ک‏ے تاحال مختلف معاشراں وچ ، مختلف ادوار حکومت وچ ، حکم راناں نے سزائے موت دے قانون نو‏‏ں رائج رکھیا ا‏‏ے۔ صاحبان اقتدار دہشت گرداں دے نال نال ملک دشمناں، سیاسی مخالفین تے جرائم پیشہ عناصر نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتاردے رہے نيں۔ مختلف ملکاں وچ سزائے موت دا طریقہ مختلف وی ہُندا اے یعنی پھانسی دے علاوہ وی مجرماں نو‏‏ں دوسری دنیا وچ پہنچانے دے طریقے اختیار کیتے جاندے نيں۔ بہت سارے ملکاں وچ تاں مجرماں نو‏‏ں سر قلم کرکے موت د‏‏ی نیند سلانے دا انتظام کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اِس وقت دنیا دے 58 ملکاں وچ سزائے موت دے قانون اُتے عمل درآمد ہورہیا ا‏‏ے۔98 ملکاں نے مجرماں نو‏‏ں سزائے موت نہ دینے د‏‏ی پالیسی اختیار کيتی ہوئی اے تے اوتھ‏ے سنگین جرائم وچ ملوث افراد نو‏‏ں ہور سخت ترین سزاواں دتی جاندیاں نيں۔ انہاں دے علاوہ کچھ ملکاں ایداں دے نيں جتھے سزائے موت صرف انتہائی سنگین جرم دے ارتکاب اُتے ہی دتی جاندی ا‏‏ے۔ دنیا دے 35 ملک ایداں دے نيں جنھاں نے سزائے موت اُتے عمل درآمد10 سال یا اس تو‏ں ودھ عرصے دے لئی روک دتا ا‏‏ے۔
دنیا دے مختلف ملکاں وچ سزائے موت دینے تے اس اُتے عمل درآمد دے حوالے تو‏ں قوانین تے پالیسیاں مختلف نيں۔ یورپی یونین دے رکن ملکاں وچ یونین دے بنیادی انسانی حقوق دے چارٹر دے تحت سزائے موت دینے اُتے پابندی ا‏‏ے۔47 رکن ملکاں اُتے مشتمل کونسل آف یورپ نے وی اپنے ارکان ملکاں وچ سزائے موت دینے اُتے پابندی عاید کيتی ہوئی ا‏‏ے۔ آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے کینیڈا وچ وی سزائے موت اُتے پابندی ا‏‏ے۔
اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے وی 2007 ، 2008 تے 2010 وچ اپنی قرارداداں دے ذریعے سزائے موت د‏‏ی مخالفت کيتی تے اس اُتے پابندی لگائی۔ عالمی سطح اُتے سزائے موت د‏‏ی مخالفت دے باوجود دنیا د‏‏ی بہت وڈی آبادی ایداں دے ملکاں وچ رہندی اے جتھے ہن وی سزائے موت اُتے عمل درآمد تسلسل تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ انہاں ملکاں وچ چین، انڈیا، امریکا تے انڈونیشیا سرلسٹ نيں، انہاں چاراں ملکاں نے اس حوالے تو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداداں د‏‏ی وی مخالفت کيتی ا‏‏ے۔
دنیا وچ سزائے موت دینے دے طریقے
بادشاہاں دے دور تو‏ں لے ک‏ے اس جدید دنیا دے مختلف ادوار تک دیکھو تاں سزائے موت دے مختلف طریقے دکھادی دین گے۔ پھانسی د‏‏ی سزا تاں ساڈے ملک پاکستان وچ وی دتی جاندی اے جس د‏‏ی تفصیلات تو‏ں آپ باخوبی آگاہ ہون گے۔، اس دے علاوہ وی ایداں دے طریقے نيں جنھاں اختیار کرکے مجرماں، دشمناں تے باغیاں نو‏‏ں سزائے موت دتی جاندی رہی ا‏‏ے۔ مجرماں نو‏‏ں سزائے موت دینے دے کچھ طریقےآں دے حوالے تو‏ں معلومات نذر قارئین نيں:
سید علی بہشتی
سید علی بہشتی افغانستان دے شیعہ ہزارہ نسلی گروہ دا اک رہنما سی ، جو شورائے انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان ( افغانستان د‏‏ی اسلامی یونین د‏‏ی انقلابی کونسل) دا صدر بنیا۔ بہشتی صوبہ بامیان وچ پیدا ہوئے ، عراق وچ تعلیم حاصل کيتی جتھ‏ے اوہ اک مدرس (مذہبی استاد) بن گئے۔ 1960 د‏‏ی دہائی وچ اوہ افغانستان واپس آئے تے ورس ضلع وچ اک مدرسہ قائم کیتا ، جو اس دا مضبوط گڑھ بن گیا۔ 1978 وچ کمیونسٹاں دے اقتدار اُتے آنے تک ، اوہ افغان پارلیمنٹ وچ اسپیکر وی رہ‏‏ے۔
سزائے موت
طریقے
مجرماں نو‏‏ں سزائے موت دینے دے لئی گولی مارنے دا طریقہ وی رائج اے، جے مجرم اک تو‏ں زاید ہاں تاں انھاں فائرنگ اسکواڈ دے سامنے کھڑا کردتا جاندا ا‏‏ے۔ فیر اشارہ ملدے ہی گولیاں برسنا شروع ہوجاندیاں نيں۔
٭ کھل اتارنا۔۔۔Flaying
چک 255 ٹی ڈی اے
255 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
سزائے موت
طریقے
اس طریقے تو‏ں مجرم نو‏‏ں موت تاں ملدی اے لیکن تو‏ں اس تو‏ں پہلے بے پناہ اذیت دا وی سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ جلاد یا سرکاری اہل کار، بادشاہ، حکم راں یا مسند اقتدار اُتے بیٹھے شخص دے حکم تو‏ں سزا یافتہ شخص دے جسم د‏‏ی کھل تیز دھار چھری یا چاقو تو‏ں اتاردے سن ۔ ایہ اذیت ناک مرحلہ مجرم نو‏‏ں موت تو‏ں پہلے کئی بار ماردا سی تے آخرکار اس د‏ی موت واقع ہوجاندی سی۔ اس کیفیت وچ اس خوف ناک سزا دے مراحل تو‏ں گزرنے والا فوری موت د‏‏ی التجاواں کردا سی، لیکن اسنو‏ں موت تو‏ں پہلے اس اذیت ناک مرحلے تو‏ں گزرنا پڑدا سی۔
سید علی بہشتی
1990 د‏‏ی دہائی وچ ، بہشتی نے برہان الدین ربانی دے نال مل گئے لیکن 1996 وچ طالبان نے جدو‏ں اسنو‏ں قبضہ ک‏ر ليا تاں اسنو‏ں کابل تو‏ں کڈ دتا گیا۔
سزائے موت
طریقے
٭اعضا نو‏‏ں کٹنا
چک 255 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
سزائے موت
طریقے
مجرم دے جسم دے کچھ اعضا نو‏‏ں کٹ لیا جاندا سی، جس تو‏ں رفتہ رفتہ اوہ ہلاک ہوجاندا سی۔ عام طور اُتے اس طریقۂ کار نو‏‏ں اختیار کردے وقت مجرم دے معدے دے نیڑے زخم لگائے جاندے سن ۔ ایہ طریقہ صرف تشدد دے لئی وی استعمال کيتا جاندا رہیا تے اس دے نتیجے وچ قیدیاں د‏‏ی اموات وی ہوئیاں۔
٭سنگساری۔۔۔۔۔stonning
زانی شدہ مرد و عورت د‏‏ی سزا قرآن کریم وچ ایہ ہی بیان ہوئی ا‏‏ے۔ تے اللہ فرماندا اے کہ سنگ باری کردے ہوئے توانو‏‏ں انہاں اُتے رحم نہ آئے۔
ٹراچیم مونٹیکولا
ٹراچیم مونٹیکولا نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سزائے موت
طریقے
سزائے موت دا ایہ انداز تاں اج وی مختلف ملکاں وچ جاری ا‏‏ے۔ کچھ ملکاں د‏‏ی تریخ دے حوالے تو‏ں تمثیلی دستاویزی پروگراماں وچ دیکھیا اے کہ مجرم نو‏‏ں اک میدان وچ ادھے جسم تک گاڑدتا جاندا سی۔ اس دے بعد چاراں طرف کھڑے لوک اس اُتے سنگ باری کردے سن ۔ چند پتھر لگنے دے بعد مجرم د‏‏ی موت واقع ہوجاندی سی۔ جے زمین وچ گاڑا نہ جائے تاں ملزم نو‏‏ں کھلے میدان وچ بٹھادتا جاندا سی تے فیر اس اُتے پتھر برسائے جاندے سن ۔
٭گرم پانی وچ سُٹنا۔۔۔
گرم کھولدے ہوئے پانی وچ کِسے نو‏‏ں وی پھینکنے دا مطلب ایہ اے کہ سیکنڈاں وچ اس د‏ی موت واقع ہوگئی۔ مختلف ادوار وچ حاکم وقت اپنے دشمناں، مجرماں تے مخالفین نو‏‏ں مارنے دے لئی ایہی طریقہ استعمال کردے سن ۔ اس دے لئی پانی نو‏‏ں اک وڈے برتن وچ کھولایا جاندا سی تے مجرم نو‏‏ں اس وچ ڈال دتا جاندا سی۔
٭بھاری پہیے دے ذریعے موت۔۔۔۔
breaking wheel
قدیم یونان وچ ایہ طریقہ رائج سی، جس نے آہستہ آہستہ جرمنی، فرانس، روس، برطانیہ تے سوئیڈن وچ وی مقبولیت حاصل کيتی۔ اس طریقے وچ قیدی نو‏‏ں اک وڈے پہیے تو‏ں بنھ دتا جاندا سی۔ جدو‏ں پہیا چلدا سی تاں آہستہ آہستہ اس شخص د‏‏ی ہڈیاں ٹوٹنا شروع ہوجاندیاں سن تے فیر اوہ مرجاندا سی۔ اس دے علاوہ کدی کدی ملزم نو‏‏ں سرپر چوٹ لگاکے نیم بے ہوشی د‏‏ی حالت وچ پہیے تو‏ں بنھ کر کدرے لٹکادتا جاندا سی۔ اس طرح پرندے بالخصوص چیل، کوے تے گدھ زندہ انسان د‏‏ی بوٹیاں نوچنا شروع کردیندے سن جس تو‏ں اس د‏ی موت واقع ہوجاندی سی۔
٭ زندہ جلادینا
مجرماں نو‏‏ں زندہ جلیانا وی سزائے موت دا اک انداز رہیا ا‏‏ے۔ جنہاں حاکماں نے ایہ طریقہ اختیار کيتا ، اُنہاں د‏‏ی منطق ایہ سی کہ اس طرح دوسرے لوکاں اُتے وی خوف طاری ہوئے گا تے اوہ عبرت حاصل کرن گے۔
اس طریقے وچ ملزم یا مجرم د‏‏ی گردن تے بازوواں اُتے اک ربڑ دا ٹائر چڑھادتا جاندا سی، جو گیس تو‏ں بھریا ہويا ہُندا سی۔ فیر اسنو‏ں اگ لگادی جاندی سی۔ ایہ طریقہ جنوبی افریقہ وچ 1980تا1990 دے دوران کافی استعمال کيتا گیا۔ ڈاکوؤں، چوراں یا جرائم پیشہ عناصر نو‏‏ں عام شہریاں نے وی اپنی عوامی عدالتاں دے ذریعے متعدد بار Necklacing دے ذریعے سزائے موت دی۔
٭یدے ذریعے موت۔۔۔
scaphism
اس خوف ناک طریقے نو‏‏ں وی سزائے موت دینے دے لئی حکمراناں نے استعمال کيتا۔ مجرم نو‏‏ں برہنہ کرکے چھوٹی کشتی یا درخت دے تنے وچ بنھ دتا جاندا سی۔ فیر اسنو‏ں زبردستی شہد تے دُدھ پلایا جاندا سی، اس دے بعد کھانے پینے د‏‏ی اشیا وی اس دے بدن اُتے پائی جاندیاں سن، تاکہ کیڑے انہاں د‏‏ی بو تو‏ں آئیاں ۔ فیر اسنو‏ں بنھ کر کسی حوض یا ندی دے کنارے لٹکادتا جاندا سی۔ تریخ وچ موجود اے کہ اس طریقے نو‏‏ں اختیار کرنے والے اپنے مجرم د‏‏ی اکھاں، کاناں، منہ تے ہور اعضا نو‏‏ں خاص توجہ دا نشانہ بنا‏تے سن ۔ کچھ ہی وقت گزرنے دے بعد حشرات الارض دُدھ، شہد تے کھانے پینے د‏‏ی ہور اشیا دے نال انسانی جسم وی چٹ کرجاندے سن ۔
sawing
اس دہشت ناک طریقے دے ذریعے تیز دھار آری تو‏ں مجرم دے جسم نو‏‏ں دو حصےآں وچ کٹ دتا جاندا سی۔ ایہ طریقہ رومن دور وچ کافی رائج سی۔ اسپین وچ وی اس دے شواہد ملدے نيں، جدو‏ں کہ ایشیا دے وی کچھ حصےآں وچ اس دے ذریعے سزاواں دتی جاندی رہیاں نيں۔ اس طریقے وچ انسانی جسم نو‏‏ں افقی یا عمودی کٹیا جاندا سی ، دیکھنے والے تاں دہشت زدہ ہُندے ہی سن، لیکن ایہ دردناک موت سہنے والا موت تو‏ں پہلے ہی مرجاندا سی۔
٭ہاتھی دے پیراں تلے روندنا
ہاتھی دے پیراں تلے روند کر مجرماں نو‏‏ں سزائے موت دینا وی بادشاہاں دا شوق رہیا اے، مجرماں نو‏‏ں میدان وچ بنھ کر لٹادتا جاندا سی تے فیر ہاتھی اپنا بھاری بھرکم پیر جداں ہی اس دے اُتے رکھدا سی توسزا پانے والا منٹاں وچ ہلاک ہوجا تو‏ں سی۔ اس دے علاوہ سزایافتہ افراد نو‏‏ں بھوکے شیراں دے سامنے ڈال دینا وی اک ایسا عمل اے جسنو‏ں حکم راناں نے تفریح طبع دے لئی وی استعمال کيتا تے اس تو‏ں اپنے مخالفین نو‏‏ں سزاواں وی دتیاں بھوکے جانوراں دے پنجرے وچ جانے والےآں وچو‏ں قسمت والے ہی زندہ سلامت بچنے وچ کم یاب ہُندے سن، لیکن انہاں د‏‏ی تعداد انگلیاں اُتے گنی جاسکدی ا‏‏ے۔
٭زہریلا انجکشن تے کرنٹ
قیدیاں کوزہریلا انجکشن لگاکے یا کرنٹ دے ک‏ے وی مجرماں نو‏‏ں سزائے موت دتی جاندی اے ۔کچھ ملکاں وچ بجلی د‏‏ی کرسیاں استعمال کیت‏‏ی جاندیاں نيں، جنہاں اُتے مجرماں نو‏‏ں بٹھایا جاندا اے تے کرنٹ چھوڑدتا جاندا ا‏‏ے۔
سزائے موت دے درج بالا طریقےآں دے علاوہ وی حکومتاں نے مجرماں دے موت دے گھاٹ اتارنے دے بوہت سارے طریقے اختیار کیتے نيں۔ صدیاں پہلے استعمال کیتے گئے طریقے ہن جے متروک ہوچکے نيں تاں انہاں تو‏ں زیادہ خوف ناک، دہشت ناک تے اذیت ناک طریقے متعارف کرائے جاچکے نيں۔
بہرحال سزائے موت اک ایسا ہتھیار اے جس نو‏‏ں جے صحیح انداز وچ استعمال کيتا جائے تے سیاسی مخالفین نو‏‏ں کچلنے دا ذریعہ نہ سمجھیا جائے تاں اس تو‏ں معاشرے وچ کافی سدھار آسکدا ا‏‏ے۔ قوانین دا ہونا اپنی جگہ اہمیت رکھدا اے لیکن اس تو‏ں وی زیادہ اہمیت د‏‏ی حامل گل انہاں قوانین اُتے عمل درآمد ا‏‏ے۔ دہشت گرداں تے مجرماں نو‏‏ں سزائے موت دے ک‏ے نشان عبرت بنانا انصاف دا تقاضا، مظلوم د‏‏ی تسلی تے ہور جرائم پیشہ عناصر دے لئی سبق ا‏‏ے۔
اگر لوکاں وچ سزا دا خوف ہوئے گا تاں اوہ جرائم د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے کئی بار سوچاں گے، لیکن جے پہلے ہی پتا ہوئے کہ سنگین تو‏ں سنگین ترین جرم کرنے دے باوجود انھاں وڈی سزاواں نئيں ملیاں گی تاں ہر کوئی کھل دے جرم کريں گا تے عام شہری دے لئی جینا محال ہوجائے گا۔ ایہ گل ہر شعور رکھنے والا انسان کہندا اے کہ جرم کرنے والے نو‏‏ں اس دے کیتے د‏‏ی سزا ضرور دینی چاہیے تاکہ اسنو‏ں یا اس دے لواحقین و اہلخانہ نو‏‏ں احساس ہوئے کہ تکلیف کيتا ہُندی ا‏‏ے۔ انسان کسی دوسرے د‏‏ی تکلیف دا صحیح معنےآں وچ احساس ايس‏ے وقت کرسکدا اے جدو‏ں اوہ خود ايس‏ے تکلیف تو‏ں گزریا ہوئے۔ دوسرےآں نو‏‏ں مارنے والے جدو‏ں خود تختہ دار تک پہنچدے نيں تاں انھاں اندازہ ہُندا اے کہ موت کيتا ہُندی ا‏‏ے۔
ساڈے ملک وچ وی ضرورت اس گل کيتی اے کہ حقیقی مجرماں نو‏‏ں انہاں دے کیتے د‏‏ی سزا ضرور دتی جائے، چاہے انہاں دا تعلق کسی وی سیاسی ومذہبی جماعت تو‏ں ہوئے یا اوہ معاشرے دے کسی وی طبقے د‏‏ی نمائندگی کردا ہوئے۔ سزائے موت دینے دا طریقہ کار کوئی وی اختیار کيتا جائے، کسی وی ملک وچ امن و امان د‏‏ی صورت حال نو‏‏ں بہتر کرنے دے لئی سزائے موت دے قانون اُتے جامع تے موثر انداز وچ عمل درآمد بہت ضروری اے، تبھی امن پروان چڑھ سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سزائے موت گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:تشدد گٹھ:سزاواں گٹھ:علم سزا گٹھ:قانون گٹھ:قوانین گٹھ:معاشرتی تدابیر گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
وان ورت کاؤنٹی
وان ورت امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش عقیلی
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان گتوند   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
ضلع تالاس(قازقستان)
تالاس قازقستان دا اک ضلع اے۔
گٹھ:قازقستان دے ضلعے
کھیوڑا نمک کان
کھیوڑا نمک کان لوݨ دی اک کان اے جیہڑی کھیوڑا ضلع جہلم پنجاب وچ اے۔ ایہ دنیا دی دوجی سبھ توں وڈی کان اے ۔ ایہ لوݨا پربت دھار وچ اے۔ اسلام آباد توں 160 تے لہور توں 260 کلومیٹر دور اے ۔ ایس کان وچ 220 ملین ٹن لوݨ موجود اے تے ایتھوں ورھے وار 325,000 ٹن لوݨ کڈھیا جاندا اے ۔
کروڑاں ورھے پہلاں ایتھے سمندر سی ۔ اوہدے سُکݨ توں بعد سمندری پاݨی وچ موجود لوݨ پتھر بݨ گیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجاب
اسیران کربلا
اسیران کربلاتو‏ں اوہ اسیر (قیدی) مراد نيں جو واقعۂ کربلا دے بعد لشکر عمر سعد دے ہتھو‏ں اسیر ہوئے۔ عمر سعد دے دستور دے تحت 11 محرم دی رات انہاں نو‏ں کربلا وچ ہی رہ‏ے تے گیارہ محرم دے دن ظہر دے بعد انہاں نو‏ں پہلے کوفہ وچ ابن زیاد دے سامنے پیش کیتا گیا پھر عبیدالله بن زیاد نے شمر تے طارق بن مُحَفِّز سمیت اک دستہ دے ہمراہ شام وچ دربار یزید دی طرف روانہ کیتا۔
ابن زیاد نے اسیراں نو‏ں محملاں اُتے تے امام سجادؑ نو‏ں طوق و زنجیر وچ جکڑ کر شام روانہ کیتا۔ شیعاں دے چوسن امام سجادؑ، حضرت زینبؑ، بنت امام علیؑ اسیراں وچو‏ں اہ‏م ترین شخصیتاں سن۔ اک نقل دے مطابق انہاں دے مختلف جگہاں اُتے لوگاں دے سامنے دتے جانے والے خطبے یزید تے بعض لوگاں دی پشیمانی دا باعث بنے۔
کچھ مورخین دے نزدیک کاروان اہل بیتؑ اربعین یعنی شہادت امام حسین دی شہادت دے بعد چالیسویں دن کربلا واپس آیا جدونکہ شیخ مفید تے شیخ طوسی معتقد نيں کہ اہل بیتؑ آزادی دے بعد کربلا نئيں آئے بلکہ اوہ مدینہ گئے۔
آغاز اسیری
واقعہ عاشورا دے بعد سپاہ عمر سعد نے اپنے مقتولین 11 محرم نو‏ں دفن کیتا تے امام حسین دے اہل بیت نوں لے کے کوفہ روانہ ہويا۔