cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باوا بدھ سنگھ
بھائی ویر سنگھ
بھائی ویر سنگھ سکھ شرینی دی کویتا دے پہلے کوی ہن۔ اج توں کوئی ڈیڈھ سال دے قریب ہوئے جد ایہناں نے اک بارانماہ گورو گوبند سنگھ جی دی مہما وچ لکھیا، جو بیر رس دی کویتا دا اک سندر نمونہ ہے۔ مکدی گلّ اس بارانماہ وچ سری دسم گورو جی دی زندگی دے کارنامیاں دا جھلکا دسیا ہے۔ بیر رس دیاں اچیاں کویتاواں دا رس دسیا ہے۔
بھائی لچھی رام
ایہہ سکھ شرینی دے کویتا دے دوجے کوی ہن۔ اس کوی دا اگا پچھا نہ-معلوم ہے۔ ایہناں دے کجھ اک سینچی لکھت وچوں ملے ہن۔ ایہہ گورو گھر دے پریمی ہن۔ اپنی وار دے مڈھ وچ ستگورو اتے واہگورو دی اپما کیتی ہے۔ سری گورو امرداس جی، گورو گوبند سنگھ جی ناں دی وڈیائی نام لے کے کیتی ہے۔
مٹھڑے
ایہہ سکھ شرینی دی کویتا دا اگلا پکھ ہے۔ ایہہ سندر من بھاؤنی کویتا کسے درد بھرے برہا والے کوی نے سکھاں دے راج وچ کہی۔ کوی ہندو متّ دا جاپدا ہے کیونکہ بھومکا ہندی بھاشا وچ ہے۔
طاہر بندگی
شیخ طاہر بندگی مجدد الف ثانی دے صاحبزادیاں دے استاد سی قطب پنجاب توں مشہور ہن ۔
کینن ای او ایس 5ڈی مارکIII
کینن ای او ایس 5ڈی مارکIII کینن کمپنی دا 22.3 میگا پکسل دا اک کیمرہ اے ایدا ہوکا 2 مارچ 2012 نوں کیتا گیا تے ایدا مل 3499 ڈالر اے۔
طاہر بندگی
جم
طاہر بندگی دا جم 948ھ, با مطابق 1576 نوں اکبر دے زمانے وچّ لاہور وچّ ہوئیا ، آپ دیرہائش اندر شہر محلے شیخ اسحاق وچّ سی ۔ جتھے اجکلھ موتی بازار ہے ۔
تحصیلِ علم
طاہر بندگی دا پیؤ سادہ لوح اتے نیک منکھ سن آپ دی مڈھلی تعلیم اتے تربیت لاہور دے علمی ماحول وچّ ہوئی ۔ جدوں آپ پڑھن لکھن دے لایق ہوئے تاں تہاڈے والد نے اک قریبی مسجد وچّ قرآن پاک پڑھن دے لئی بٹھاؤنا اپ نے تھوڑھے ہی چر وچّ قرآن پاک پڑ لیا اس دے بعد وکھ وکھ عالماں توں مذہبی گیان حاصل کیتے۔ حتٰی کہ جو ان ہون تکّ آپ اک متبحر عالم دین بنّ گئے ۔ آپ مغلاں دے دور دے مشہور مبلغ اورقابل مدرس سن ۔
بیعت وخلافت
دینی علم دے حصول کے بعد آپ تلاش حق میں نکلے  پہلے ایدھر ادھر گھمدے رہے لیکن کوئی کامل رہنما نہ ملیا آخر اک دن شاہ سکندر بن شاہ کمال کیتھلی دی سیوا وچّ حاضر ہو کے مرید ہو گئے اتے اہناں دی سنگت توں اطمینان قلب حاصل ہویا ۔ پھر کجھ سمیں شیخ عبدالاحد سرہندی(والد ماجد حضرت مجددالفِ ثانی) دے سیوا وچّ گزاریا حضرت شاہ سکندر بن کمال آپ نوں "طاہر بندگی" دے نام توں پکاریا کردے اس لئی آپ اسی نام نال مشہور ہوئے ۔ بعد وچّ آپ نے حضرت مجددالفِ ثانی دی مریدی اختیار کیتی اتے اہنا دی راہنمائی  وچّ سلوک اتے معرفت دی اچّ  پڑاواں( اعلیٰ ترین منزلاں) طے کیتیاں ، اتے حضرت مجدد نے آپ نوں خلافت توں وی نوازیا ۔
سیرت تے خصائص
قطبِ پنجاب ، عالمِ ربانی،شیخِ کامل حضرت علامہ شیخ محمد طاہر بندگی لاہوری نقشبندی ۔ آپ جامع عبادتاں اتے ریاضت اور علوم دینی و دنیاوی وچّ یکتائے زمانہ سی ۔ آپ ساری عمر کسے دولت مند دے کول نہ گئے ۔ اتے نہ ہی اوہناں نوں اپنے دربار وچّ موجود ہون دا موقع دتا ۔ ساری ساری رات  خدام دی تلقین تے عبادت الہٰی  وچّ لنگھاؤندے ۔ آپ وڈے صاحب کشف و کرامت بزرگ سن تسی اپنے دور وچّ لاہور دے علماء صلحا ء اتے لوکاں وچّ آپ بے حدّ مشہور ہوئے ۔ آپ دے علم وفضل دا اندازا اس گلّ توں لگائاجسکتا ہے ، کہ صاحبزادگان مجددالفِ ثانی شیخ محمد معصوم اتے شیخ احمد سعید دی تعلیم تے تربیت آپ دے سپرد ہوئی ۔
موت
آپ بروز جمعرات 8 محرم الحرام 1040ھ بمطابق 1630 فوت ہوئے اتے اس جگہ دفن ہوئے جتھے آپ دی درس گاہ سی ۔ وصال ویلے آپ دی عمر 56 سال سی ۔ آپ دا مزار قبرستان میانی صاحب ( لاہور ) وچّ اے ۔
حوالے
گٹھ: سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:صوفی گٹھ:اولیاء اکرام گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
محمد نبی
محمد نبی ( پشتو: محمد نبي؛ جم 1 جنوری 1985) اکافغان کرکیٹر اے جو محدود اوور میچاں وچ ٹیم دا کپتان رہِ چکیا اے۔ نبی اک آلراؤنڈر اے، ایہہ سجے ہتھ دا بلیباز اتے آف بریک گیندباز اے۔ اسنے افغانستان نوں اک اچّ پدھری قومانتری کرکٹ ٹیم بناؤن وچ اہم کردار نبھایا اے۔ ایہہ اپریل 2009 وچ افغانستان دے پہلے اک دنا قومانتری میچ وچ کھیڈیا اتے جون 2018 وچ افغانستان دے پہلا ٹیسٹ میچ وچ وی کھیڈیا۔ اسنے 2014 ایشیا کپ اتے 2015 دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ افغانستان دی ٹیم دی کپتانی کیتی اے۔ نبی کئی ٹی -20 فرینچائیز ٹورنامینٹاں وچ وی کھیڈ چکیا اے اتے ایہہ پہلا افغانستانی کھڈاری سی جو انڈین پریمیئر لیگ وچ کھیڈن لئی چنیا گیا۔
مڈھلا جیون اتے کریئر
مہمند نبی دا جم افغانستان دے لوگر صوبے وچ ہویا سی، پر سوویت-افغان جنگ دوران اسدا پروار پیشاور، پاکستان چلیا گیا سی۔ اسنے 10 سال دی عمر وچ پشاور وچ کرکٹ کھیڈنا شروع کیتا، اتے اسدا پروار 2000 وچ افغانستان واپس پرتیا، جتھے اسنے محمد شہزاد، اصغر افغان اتے شاہپور جدران نال کرکٹ کھیڈنا شروع کیتا، بعد وچ ایہہ سارے افغان دی قومی ٹیم دے اہم میمبر بنے۔ 2003 وچ نبی پہلی وار وچ کسے مقابلے وچ کرکیٹ کھیڈیا اتے ایہہ افغانستان دی اک ٹیم ولوں پاکستان دی رحیم یار خان کرکیٹ ایسوسی ایشن دے خلاف کھیڈیا۔ افغانستان دی ٹیم ماڑی سی پر نبی نے 61 دوڑاں بناکے اپنی ٹیم وچوں سبھ توں ودھ دوڑاں بنائیاں۔ اس ویلے دوران افغانستان وچ کرکیٹ دا سامان نہیں ملدا سی اتے ایہناں نوں پاکستان اتے بھارت توں سامان خریدن خریدنا پیندا سی۔
حوالے
گٹھ:افغانستان دے کرکٹ کھڈاری گٹھ:پشتون لوک گٹھ:پٹھان شخصیتاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1985
گستاف ہرٹز
گستاف ہرٹز (22 جولائی 1887 - 30 اکتوبر 1975) اک جرمن تجرباتی فزکس گرو سی۔ اوہنوں 1925 اچ جیمز فرینک دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کیپلر مشن
اس مشن دا ناں جرمن فلکیات دان جوہانس کیپلر دے اعزاز چ رکھیا گیا ۔
حوالے
٭ٹائیٹل =سٹار:کیپر 9 ، کم=ای پی ای ، پبلشر=ایکٹرا سولر پلینٹس انسائیکلوپیڈیا
باہرلے جوڑ
{
آلھݨے دی اڈاݨ
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ناول
مالے جزیرا نما
جزیرا نما مالے (انگریزی: Malay Peninsula)، جنوب مشرقی ایشیا وچ اک جزیرا نما اے جو ملائیشیا، تھائی لینڈ تے میانمار دے علاقےآں اُتے مشتمل اے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دا جغرافیا گٹھ:ملائیشیا گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:جزیرا نما
ضلع عثمانیہ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Osmaniye
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان فیشور
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان لارستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
پوٹولاکا ٹبر
پوٹولاکا ٹبرپھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 20 ٹوکرے تے 500 ونڈاں نیں۔ نکی بوٹیاں توں لے کے ایہدے وچ جھاڑیاں نیں۔ ایہدا پسار دنیا دے کئی تھانواں تے اے۔
ایہدی اک ونڈ پھل دوپہری پاکستان وچ گرمیاں وچ سجاوٹ لئی اگایا جاندا اے۔
بلیو ٹوتھ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:وائرلیس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم
Bluetooth
چک 758 گ ب
چک 758 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ضلع باہچے
ضلع باہچے ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع ڈزیچی
ضلع ڈزیچی ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پاکستان ایئر فورس اکیڈمی
پاکستان ایئر فورس اکیڈمی (PAF) پاک فضائیہ دا اک تلیمی ادارہ اے۔ ایس ادارے وچ پاک فضائیہ دے افسر رینک لئی امیدوار پڑھائی کردے نیں۔ ایس ادارے دا کم جنرل ڈیوٹی پائلٹ آں دی تربیت کرنا اے۔ ایس ادارے دے پڑھاکو گریجویٹس نوں بیچلر آف سائنس دی ڈگری دتی جاندی اے تے عام طور تے اوناں دی فلائنگ آفیسر دے رینک اتے ترقی کیتی جاندی اے۔
کیمپس
ایس ادارے دا کیمپس رسالپور صوبہ خیبر پختونخواہ چ واقع اے۔
رچرڈ ایڈالف سگمونڈی
رچرڈ ایڈالف سگمونڈی (1 اپریل 1865 - 23 ستمبر 1929) اک آسٹرین-ہنگرین کیمسٹری گرو سی۔ اوہنے کولائڈاں تے کم کیتا۔ اوہنوں 1925 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
دہستان عماده ده
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان لارستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
سلطان احمد مسجد
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
لکشمی سہگل
لکشمی سہگل (جم: 24 اکتوبر 1914 - موت: 23 جولائی 2012) بھارت دی آزادی دی کامی سی۔ اوہ آزاد ہند فوج دی عہدے دار نالے آزاد ہند سرکار وچّ زنانہ معاملیاں دی وزیر سی۔ اوہ اک ڈاکٹر سی جہڑی دوجی وڈی لڑائی ویلے ساہمنے آئی۔ اوہ آزاد ہند فوج دی "رانی لکشمی ریجمنٹ" دی کمانڈر سی۔
یاروسلاول
یاروسلاول روس دے  یاروسلاول اوبلاست دا اک شہر تے  انتظامی مرکز  (راجگڑھ) اے. ایہہ شہر ماسکو توں 250 کلومیٹر اتلے چڑھدے چ واقع اے ۔ شہر دا تریخی حصہ ، جہڑا کہ  عالمی ثقافتی تھاں اے  ، دریائے وولگا تے  دریائے کوتوروسل دے سنگم اتے واقع اے ۔
لکشمی سہگل
جیون
اوہ بچپن توں ہی قومی آزادی تحریک توں متاثر ہو گئی سی اتے جدوں مہاتما گاندھی نے بدیسی شیواں دے نوں چھڈن دی تحریک چھیڑی تاں لکشمی سہگل نے اسدے وچّ حصہ لیا۔ اوہ 1943 وچّ استھائی آزاد ہند سرکار دی کیبینٹ وچّ پہلی زنانی رکن بنی۔ اک ڈاکٹر دی حیثیت نال اوہ سنگاپور گئی سی پر 98 سال دی عمر وچّ اوہ ہن وی کانپور دے اپنے گھر وچّ بیماراں دا علاج کردی سی۔ آزاد ہند فوج دی رانی جھانسی ریجمنٹ وچّ لکشمی سہگل بہت سرگرم رہی۔ بعد وچّ اوہناں نوں کرنل دا عہدہ دتا گیا پر لوکاں نے اوہناں نوں کیپٹن لکشمی دے روپ وچّ ہی یاد رکھیا۔
یاروسلاول
جغرافیہ
شہر یاروسلاول اوبلاست دے چڑھدے حصے چ واقع اے  تے ماسکو توں 283 کلومیٹر اتلے چڑھدے چ اے ۔ یاروسلاول شہر دا تریخی حصہ  دریائے وولگا دے سجے کنڈے دریائے کوتوروسل دے دھانے دے اتلے چ واقع اے ۔  شہر دا کل شہری رقبہ 205 مربع کلومیٹر اے ، جس دریائے وولگا تے کوتوروسل تھلویں حصے دے کئی علاقے وی شامل نیں ۔  6 لکھ دی آبادی نال یاروسلاول دریائے وولگا دے کنڈے  نیژنی نووگورد دے مگروں دوجا وڈا  شہر اے ۔ یاروسلاول شہر تے اوبلاست  چڑھدے یورپی میدان دے وشکارلے علاقے چ واقع اے  ۔
لکشمی سہگل
سنگھرش
آزاد ہند فوج دی ہار توں بعد برٹش فوجاں نے آزادی فوجیاں دی دھرپکڑ کیتی اتے 4 مارچ 1946 نوں اوہ پھڑی گئی پر بعد وچّ اوہناں نوں رہا کر دتا گیا۔ لکشمی سہگل نے 1947 وچّ کرنیل پریم کمار سہگل دے نال ویاہ کیتا اتے کانپور آ کے بس گئی۔ پر اوہناں دا سنگھرش ختم نہیں ہویا اتے اوہ لوکاں دی سیوا وچّ لگّ گئی۔ اوہ ہندستان دے نظام نوں کدے قبول نہیں کر پائی اتے امیراں اتے غریباں دے وچّ ودھدی کھائی دی ہمیشہ مخالفت کردی سی۔
یاروسلاول
موسم
یاروسلاول تے اسدے مقامی علاقے وسطی تے لہندے یورپ دے تول چ   خاص براعظمی آب و ہوا دے حامل نیں ۔ جس پاروں ایتھے دا موسم زیادہ برفباری  تے بدلاں آلا ، پر خشک سردیاں تے  گرم گرمیاں رکھدا اے ۔
لکشمی سہگل
موت
آزاد ہند فوج دی زنانی اکائی دی پہلی کیپٹن رہی آزادی دی مجاہد لکشمی سہگل دا کانپور دے اک ہسپتال وچّ 23 جولائی 2012 نوں چلانا ہو گیا۔ لکشمی سہگل دی حالت دل دا دورہ پین توں بعد گمبھیر ہوئی سی۔
یاروسلاول
موسم
یاروسلاول چ سردیاں عموما نومبر چ شروع ہندیاں نیں تے پنج مہینےآں تک چلدیاں نیں ۔ سبتوں ٹھنڈا مہینا جنوری دا ہندا اے جس چ اوسط درجہ حرارت منفی 8.2 ڈگری سینٹی گریڈ ہندا اے  تے اکثر ایہہ منفی 20 ڈکری سینٹی گریڈ  توں تھلے وی چلا جاندا اے ۔
لکشمی سہگل
اعزاز
بھارت سرکار نے اوہناں نوں 1998 وچّ پدم وبھوشن اعزاز نال نوازیا۔
پھل دوپہری
پھل دوپہری پھلوالے بوٹیاں دے اک ٹبر پوٹولاکا ٹبر دی اک بوٹی اے۔ ایہ ارجنٹینا, دکھنی برازیل تے یوراگوۓ دی واسی اے پر ہن ایہ پاکستان دے نال نال دنیا دے کئی دیساں وچ اگائی جاندی اے۔
لکشمی سہگل
جانکاری
٭Subhashini Ali Lakshmi Sahgal: A life in service ٭Indra Guptha India's 50 Most Illustrious Women ISBN 81-88086-19-3 ٭Peter Fay The Forgotten Army: India's Armed Struggle for Independence، 1942-1945
یاروسلاول
تریخ
یاروسلاول شہر دی بنیاد رستوف راجواڑے دی آؤٹ پوسٹ دے طور اتے نیونہہ 1010ء چ رکھی گئی ، اسدا دا پہلا ذکر 1071ء چ آندا اے ۔ 1218ء توں ایہہ  آزاد یاوسلاول راجواڑے دا راجگڑھ رہیا تے  1463ء چ اسنوں ماسکوی روس شامل کر لتا گیا ۔  17ویں صدی  عیسوی چ ایہہ روسی سلطنت دا دوجا وڈا شہر سی ،  1612ء چ ماسکو اتے پولینڈ دے مل دے دوران ایہہ  کجھ چر لئی دیس دا  راجگڑھ وی وہیا ۔
لکشمی سہگل
ہور پڑھو
٭کیپٹن لکشمی سہگل-اکگل مسیحا ٭[http://punjabnewsusa.com/1wp/index.php؟option=com_content&view=article&id=13277:2012-07-23-23-01-00&catid=88:2010-12-30-06-49
یاروسلاول
بین القوامی تعلقات
ایہہ شہر یاروسلاول دے جڑواں شہر نیں:-
پھل دوپہری
ناں
ایہدا پھل دن نوں ہوندا اے تے ایس لئی پھل دوپہری، گل دوپہری ایہدے ناں نیں۔ ہندستان وچ ایہنوں 9 بجیا کیندے نیں کیوں جے ایہ دن نون 9 بجے دے نیڑے کھڑدا اے۔
وکھالہ
ایہ اک نکی تے تیز اگنوالی بوٹی اے جیہڑی 30 سینٹی میٹر تک اچی جاندی اے۔ ایہدے پتے موٹے، گودے والے تے 2.5 سینٹی میٹر لمے ہوندے نیں۔ پتے اگے پجھے تے گچھیاں وچ وی ہوندے نیں۔ پھل پتی دا گھیر 2.5–3 سینٹی میٹر دا ہوندا اے تے اک پھل وچ 5 پتیاں ہوندیاں نیں۔ ایہ لال، کھٹے، گلابی، چٹے، پیلے رنگاں وچ ہوندا اے۔ ایہدی ٹاہنی توڑ کے لگاؤ تے نویں بوٹی اگ پویگی۔
لکشمی سہگل
حوالے
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:بھارت گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:ہندو شخصیتاں
کویشری
کویشری (پاٹھ: /kəviːʃriː/) پنجابی لوک-گائیکی دا اک خاص جوشیلا انداز ہے جس وچّ گایئک ہی سازاں دی گھاٹ نوں پورا کردے ہن۔ اصل وچّ عامَ طور ’تے کویشری بناں کسے سنگیتک ساز توں گائی جاندی ہے۔ اسدا جنم مالوے دی دھرتی ’تے ہویا۔ اتھے اچی اتے لچکدار آواز وچّ چھند-بدھّ کویتا گاؤن نوں کویشری آکھدے ہن۔
جو آدمی کویشری لکھدا جاں گاؤندا ہے اسنوں کویشر آکھدے ہن۔ کویشری عامَ طور ’تے میلیاں، دیوانہ، ویاہاں اتے محفلاں آدی وچّ گائی جاندی ہے۔
اتہاس
کویشری دی شروعات جاں کھوج سکھاں دے دسویں گورو، گرو گوبند سنگھ نے کیتی سی کیونکہ جودھیاں نوں جنگ وچّ لڑن لئی جوش دین والی اک خاص انداز دی گائکی دی لوڑ سی۔ اس کرکے ہی کویشری عامَ طور ’تے بہادری جاں دلیری وغیرہ بارے گائی جاندی ہے جسنوں بیر رس آکھدے ہن جو کہ اسدے نوں رساں وچوں اک ہے۔ کویشری لوک مناں نیڑلا کاوَ روپ ہے پر جے کویشری دی کہی گلّ صرف ودواناں تک سیمت ہے تاں کویشر اپنی چھاپ نہیں چھڈّ سکدے۔ نویں وستو لکھن والے موہری کویشر لوک مناں توں دور دی گلّ کردے ہن، اوہناں دی ٹیک وی کتے نہ کتے ڈھاڈی کاوَ دے نیڑے دی ہے۔ اج درشک جاں سروتے ٹٹویں چھند سنن دے اچھک ہن کیونکہ سمیں دی گھاٹ کارن پرسنگ سنن توں انکاری ہن۔
خاصیتاں
کویشری سر اتے شبد ادھارت ہے۔ گاؤن دا انداز اسدی آواز، چھند اسدا سریر اتے رس اسدی روح ہے۔ اس وچّ بہت طرحاں دے چھند ورتے جاندے ہن۔ پنجاب دے اک اگھے کویشر بابو رجب علی نے منوہر بھوانی ورگے کئی درلبھّ(نایاب) چھند ورتے اتے پنجابی ساہت اتے کویشری نوں بہتر کلا چھند ورگے کجھ نویں چھند وی دتے۔
کویشری رس
کویشری دے نوں منے ہوئے رس ہن جنھاں وچوں چار، بیر رس، شانت رس، ویراگ رس اتے ہاس رس سبھ توں ودھ جانے ہن۔ ایہناں وچوں بیر رس ہی زیادہ گایا جاندا ہے اتے اسدے کرکے ہی کویشری دی کھوج دی لوڑ پئی سی۔
پیشکاری
کویشری، دی پیشکاری وچّ تنّ جاں چار بندے ہندے ہن۔ اس نوں آگوُ تے پاچھو دو شرینیاں(کیٹیگری) وچّ ونڈیا جاندا ہے۔ گاؤن والیاں نوں عامَ طور ’تے تنّ ورگاں وچّ ونڈیا جا سکدا ہے۔ پہلے کویشر جو صرف لکھدے ہن پر گاؤن دی کلا توں انجان ہن، دوجے جو صرف گاؤندے ہن تے پنگل دی سمجھ توں اسمرتھّ ہن، تیجے جو گاؤندے وی ہن اتے لکھدے وی ہن۔
جارج برنارڈ شا
جارج برنارڈ شا (26 جولائی 1856 - 2 نومبر 1950) اک آئرش ڈرامہ لکھاری تے لندن اکنامکس سکول دے بنان آلیا چ سی۔ اوہنے موسیقی، تنقید تے ڈرامہ بارے لکھیا۔ او اک مضمون لکھاری، ناول لکھاری تے نکی کعانیاں دا لکھاری وی سی۔ اوہنوں 1925 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ضلع حسنبیلی
ضلع حسنبیلی ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
525ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:520ھ دی دہائی
ککا ریتا
ککا ریتا ناول بلونت گارگی دا لکھیا ہویا ناول اے۔ اس ناول دے ہن تک دو آڈیشن چھپ چکے ہن۔ پہلا آڈیشن 1993 وچ اتے دوجا آڈیشن 2005 وچ چھپیا۔ اس ناول وچ ناول کار نے پنجاب دے پینڈو جیون دا چترن کیتا اے اتے ایہہ اک حقیقی ناول اے۔ اس ناول دا پبلشر نویگ پبلیشرز اے۔
کہانی سار
اس ناول وچ ناول کار نے پنجاب دے پینڈو جیون دی جھلک نوں پیش کیتا گیا اے۔ اس ناول وچ بلونت گارگی نے پینڈو منڈے دے نجی تجربے نوں اس ناول وچلی سوچ راہیں پاٹھکاں نال سانجھا کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی ناول گٹھ:کتاباں
اسٹن چیمبرلین
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لوݨا پہاڑی دھارا
لوݨا پہاڑی سلسلا (انگریزی: Salt Range)، پنجاب پاکستان وچ اک پہاڑی دھارا اے۔ ایہ نیڑے تریڑے 186 میل (300 کلومیٹر) شمال مشرق توں مغرب وَل اے۔ سکیسر 1522 میٹر/4946 فٹ بلندی نال ایس پہاڑی دھارے دا سَبھ توں اُچا پہاڑ اے۔ ٹلا جوگیاں، ضلع جہلم وچ ایس پہاڑی دھارے وچ سَبھ توں اُچا پہاڑ اے۔ ایہ ضلع جہلم دے مشرقی پاسیوں دریا دے نالوں شروع ہُندا اے تے چکر کٹدا ہویا ضلع خوشاب تے ضلع چکوال توں ہُندا ہویا ضلع میانوالی وچ کالا باغ دے مقام اُتے دریائے انڈس کوݪ مُکدا اے۔
ناں
ایہدا ایہ ناں ایہدے وچ وافر مقدار وچ لوݨ دے ذخیرے ہوݨ دی وجہ توں پیا۔ کھیوڑا دے تھاں توں لوݨ کڈھیا جاندا اے۔
مدنلال ورما كرانت
مدنلال ورما 'كرانت' (پیدائش: 20 دسمبر 1947، شاهجهاپر) مولت: ہندی دے شاعر تے مصنف ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ انہاں نے اردو، سنسکرت تے انگریزی وچ وی نظماں لکھی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ KRANT دے ناں تو‏ں باقاعدہ بلاگ وی لکھدے ني‏‏‏‏ں۔
انہاں دا پہلا كھڈكاوي سن 1978 وچ للدا دے آنسو دے ناں تو‏ں شائع ہويا۔ انقلابی رام پرساد 'بسمل' د‏‏ی شخصیت تے كرتتو اُتے انہاں دے آزاد شودھكاري سرفروشے د‏‏ی تمنا د‏‏ی رونمائی بھارت دے سابق وزیر منتری اٹل بہاری باجپےي نے کیتا۔ انقلابی ہندی ادب وچ قومی بیداری موضوع اُتے اتوششٹ تحقیق دے لئی انہاں نو‏ں بھارت د‏‏ی حکومت نے 2004 وچ ہندی ادب د‏‏ی "سینئر فیلو" فراہ‏م کيتی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مدن لعل ورما 'کرانت' دا جنم ٢٠ دسمبر ١٩٤٧[4] نو‏‏ں اتر پردیش دے شاہجہانپور ضلعے دے تلوکپور پنڈ وچ ہويا۔ انہاں دے ماں پیؤ رامدلاری تے رام لال نرکشر ہونے دے باوجود کرتوینشٹھ تے دھرمپراین سن ۔ انہاں دے والد رام پرساد 'بسمل' دے متر سن ۔ انہاں نے مڈھلی تعلیم تلوکپور پنڈ تو‏ں، اٹھويں جونیئر ہائی اسکول کانٹ (شاہجہانپر) تو‏ں، دسويں راج کیا اچتر مادھیمک ودیالیہ شاہجہانپور تو‏ں اتے بارہويں آر٠وی٠ئیم٠ کالج تلہر تو‏ں آدیوپانت پرتھم شرینی وچ اتیرن کيتی۔ جدو‏ں وے بریلی کالج، بریلی وچ بی٠ئیسسی٠ انتم ورش دے چھاتر سن، تبھی کیمفیر اینڈ ایلائڈ پروڈکٹس لمٹیڈ وچ کیمسٹ دے عہدے اُتے انہاں دا تقرر ہوئے گیا۔ بعد وچ انہو نے اس عہدے تو‏ں تیاگ پتر دے دتا تے بینکنگ سروس کمیشن د‏‏ا امتحان دتا جتھ‏ے انہاں دا تقرر ہوئے گیا۔ بینک وچ نوکری دے دوران وے رہیلکھنڈ یونیورسٹی تو‏ں ایمں ااں (ہندی ساہتیہ) کیتا۔
بجی جیون
انہاں دا ویاہ کرن ورما نال ہويا۔ وے اپنی بیوی تے دو بچےآں کرمش: الپنا آدتیہ (پتری) تے سودیش گورو (پتر) دے نال گریٹر نوئیڈا وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔
ساہتی جیون
انہاں نے پہلی کتاب لال بہادر شاستری دے جیون اُتے 'للدا کے آنسو' لکھی جس دا وموچن تتکالین ودھی، نیائے ایاں کمپنی کاریہ منتری شانتی بھوشن نے شاستری جی د‏‏ی سمادھی وجے گھاٹ اُتے ١١ جنوری ١٩٧٨ نو‏‏ں کیتا۔  پرمپراگت لیک تو‏ں ہٹ کر لکھے گئے اس مولک پربندھ کاویہ نو‏‏ں دنیا دے اک سو سروشریشٹھ کاویاں وچ ٨٦واں ستھان دتا گیا۔
انہاں نے سن ١٩٨٣ وچ نويں دلی دے اندرا گاندھی سٹیڈیم وچ منعقد ترتیہ وشو ہندی سمیلن اتے سن ١٩٨٤ وچ وگیان بھون، نويں دلی وچ منعقد "ساہتیانواد اُتے پرتھم انتراشٹریہ سمیلن" وچ بھارتی نمائندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا۔ اس سنگوشٹھی وچ انہاں نے "قلم تے پستول دے پرودھا پن٠ رام پرساد بسمل" شیرشک تو‏ں اک شودھپتر پرستت کیتا۔ سن ١٩٨٥ وچ گورکھپوری تو‏ں شروع ہوئی انہاں دتی ایہ شودھ یاترا پورے گیارہ سال بعد ١٩٩٦ وچ سمپن ہوئی۔ لگ بھگ ٨٠٠ پرشٹھاں دا شودھگرنتھ نويں دلی دے اک پرکاشک نے ٤ کھنڈاں وچ چھاپیا تے اس دا ودھوت وموچن کیتا بھارت دے سابق پردھان منتری اٹل بہاری واجپئی نے۔   اس تقریب وچ راشٹریہ سوینسیوک سنگھ دے سرسنگھچالک پراں راجندر سنگھ (رجو بھیا) تے وشلیشک وید پرتاپ ویدک سہت کئی ورشٹھ ساہتیہ کار موجود سن ۔
١٩٦٥ ٧٠ دے مدھیہ لکھی گئے انہاں دے گیتاں د‏‏ی پہلی کرتی "ویدنہ کے دیپ" نو‏‏ں ہندی اکادمی، دلی تو‏ں مالی معاونت حاصل ہوئی تے ایہ کردتی اندر پرستھ ساہتیہ بھارتی ولوں بھوانیپرساد مشر سمان تو‏ں النکرت وی ہوئی گٹھ:1947 دے جم گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:بھارتی مؤرخین گٹھ:سنسکرت شاعر گٹھ:شاہجہان پور دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی شاعر
پریم چوپڑہ
پریم چوپڑہ (جم 23 ستمبر 1935) ہندی اتے پنجابی فلماں وچ اک نقاد وجوں مشہور اے۔
نجی جیون اتے سکھیا
پریم چوپڑہ دا جم رنبیرمل اتے روپرانی چوپڑہ دے اک پنجابی ہندو پروار وچ 23 ستمبر 1935 نوں لاہور وچ ہویا سی۔  بھارت دی ونڈ دے بعد، اسدا پروار شملہ چلیا گیا، جتھے اسنے اپنی جوانی نوں پروان چڑھدے دیکھیا۔ اس دے پیؤ دی ایہہ خواہش سی کہ پریم اک ڈاکٹر بنے جاں بھارتی سول سروس  دا اہلکار۔
نویگ پبلیشرز
نویگ پبلیشرز اک پنجابی ساہت دیاں کتاباں چھاپن والا ادارہ اے۔
پریم چوپڑہ
نجی جیون اتے سکھیا
پریم چوپڑہ دا پیؤ اک سرکاری ملازم سی، اس دی بدلی شملہ دی ہو جاں توں بعد اسنے اپنی سکول اتے کالج دی پڑھائی شملے توں کیتی۔  اسنے پنجاب یونیورسٹی توں گریجوئیشن کیتی۔  اسنے کالج وچ ہون والے ناٹکاں وچ اتشاہ نال حصہ لیا۔ اپنے پیؤ دے زور تے، اس نے اپنی گریجوئیشن پوری کیتی اتے پھر ممبئی چلا گیا۔ اپنی پہلی فلم بناؤن توں ترنت بعد، اس دی ماں نوں منہ دا کینسر ہون دا پتہ لگ گیا اتے اس دی موت ہو گئی سی۔ اس توں بعد اس دی نوں سالاں دی بھین انجو دی دیکھ ریکھ اسدے پیؤ اتے چار ہور بھراواں نے کیتی۔ بھراواں نے اپنیاں پتنیاں نوں تاڑنا کر دتی سی کہ جے اوہناں دی بھین خوش ہوویگی، تاں اوہ خوش ہونگے اتے پریم اپنی بھین نوں اپنی پہلی دھی سمجھدا اے۔  مشہور لیکھک-ڈریکٹر لیکھ ٹنڈن نے پریم نال ویاہ دے لئی عما دا تجویز لیاندا سی۔ عما کرشنا کپور، پریم ناتھ اتے راجندرناتھ بھین بھراواں دی چھوٹی بھین سی۔  جوڑے دیاں تن دھیاں ہن، راکیتا، پنیتا اتے پریرنا چوپڑہ۔  رکائتا دا ویاہ فلم پبلیسٹی ڈزائنر راہل نندہ نال ہویا۔ پنیتا باندرا، اپنگر ممبئی وچ ونڈ چائیمز نام دے اک پری-سکول چلاؤندی اے اتے اوہ گلوکار اتے ٹیلیوژن اداکار وکاس بھلا نال ویاہی ہوئی اے۔ پریرنا دا ویاہ بالیوڈّ اداکار شرمن جوشی نال ہویا اے۔ اوہ ممبئی وچ پالی ہلّ، باندرا وچ ڈپلیکس اپارٹمینٹ وچ رہندا اے۔
نویگ پبلیشرز
شائع کتاباں
نویگ پبلیشرز ولوں شائع کتاباں وچوں کجھ کتاباں ہیٹھ لکھے مطابق ہن، جویں-
گٹھ
گٹھ:پنجابی پبلشرز گٹھ:پنجابی ساہت
پریم چوپڑہ
نجی جیون اتے سکھیا
1980 دے دہاکے دے انت وچ اس دے اپنے دو چار بھراواں نال تعلقات وگڑ گئے۔ پریم چوپڑہ نے 1980 وچ دلی وچ اک بنگلا خریدیا سی، جس دی مالکی اس دے پیؤ نال سانجھی سی اتے اتھے اس دا پیؤ اتے اک بھرا رہندے سن۔ پریم نے اپنے بھرا نوں دلی وچ نوکری دوائی سی، اتے اس نوں بنگلے وچ رہن دتا۔ پر اسنے اوہناں دے پیؤ توں اوہناں دی موت توں اک دن پہلاں، اپنے پکھ وچ دستخط کروا لئے سن، اتے اس طرحاں بنگلے تے پریم دے حق نوں ہتھیا لیا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1935 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
رسالپور
رسالپور، پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے۔ ایہ ضلع نوشہرہ وچ نوشہرہ توں مردان روڈ اتے واقع اے۔ پشاور توں 45 منٹ تے مردان توں 15 منٹ دی مسافت اے مشہور خیبر پاس ایتھوں 90 کلومیٹر دے پینڈے اُتے واقع اے۔
پاکستان ایئر فورس اکیڈمی، پاک فوج دی چھاؤݨی تے ملٹری کالج آف انجنئیرنگ اس شہر وچ واقع نیں۔
چک 759 گ ب
چک 759 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل پیرمحل دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
ملینیئم پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:شکاگو گٹھ:امریکہ دے نیشنل پارک
ضلع کاڈرلی
ضلع کاڈرلی ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
گرانٹ پارک، شکاگو
گرانٹ پارک  شکاگو، امریکہ وچ اک پارک اے۔ ایہ شہر نال جھیل مشیگن دے کنڈے تے 319 ایکڑ (1.29 مربع میٹر) تے پھیلیا ہویا اے۔
دہستان دہمیان
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان لارستان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
ضلع سمباس
ضلع سمباس ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تو یویو
تو یویو (جم 30 دسمبر 1930) اک چینی طبی سائنسدان، فارماسیوٹیکل کیمسٹ، اتے استاد اے جس نوں لکھاں زندگیاں نوں بچاؤن والیاں دوائیاں، ارتیمسینن (کنگہاؤسو وی کہندے ہن) اتے ڈیہائیڈروئرتیمسینن، جو کہ ملیریا دا علاج کرن لئی ورتیاں جاندیاں ہن، دی کھوج دے لئی خاص طور اتے جانیا جاندا اے۔ ملیریا دا علاج کرن لئی ارتیمسینن دی اس دی کھوج نوں 20ویں صدی وچّ تپتکھنڈی دوائی دی اتے دکھنی ایشیا، افریقہ، اتے دکھنی امریکہ ورگے گرم ملکاں دے لوکاں دی صحتَ دے سدھار وچّ اک اہم سفلتا سمجھیا جاندا اے۔ اپنےکم دے لئی، تو نے 2011 وچّ کلینیکل میڈیسن لئی لاسکر انعام حاصل کیتا اے اتے   میڈیسن وچّ 2015 دا نوبل انعام۔ تو اتہاس وچ پہلی مول چینی اے جسنے قدرتی سائنس وچّ نوبل انعام اتے لاسکر انعام حاصل کیتا اے، جس چین وچّ ہی پڑھائی کیتی اتے کھوج کم وی چین دے اندر ہی کیتا ۔
حوالے
گٹھ:نوبل انعام جیتو عورتاں گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ
ضلع ٹوپراککالے
ضلع ٹوپراککالے ترکی دے صوبہ عثمانیہ دا اک ضلع اے۔
چارلز ڈاز
چارلز ڈاز (17 اگست 1865 - 23 اپریل 1951) اک امریکی بینکر تے سیاسی گرو سی او۔ امریکہ دا 30 واں نائب صدر سی۔ اوہنوں 1925 اچ اسٹن چیمبرلین نال امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
ضلع ٹوپراککالے
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
چارلز ڈاز
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ترکھا مانگابے
گٹھ:پرانی دنیا دے باندر
ڈائیمنشن
فزکس اتے حساب وچّ کسے تھاں جاں وسط دا پسار، (انگریزی شبد روپ ڈائمینشن) غیر-رسمی طور 'تے، اس اندرلے کسے بندو دا ٹکانا دسن واسطے لوڑیندے گنکاں دی گھٹو-گھٹو گنتی ہندی ہے۔ سو کسے لکیر دا اک پسار ہندا ہے کیونکہ اس اتلے کسے بندو دا ٹکانا دسن واسطے صرف اک گنک چاہیدا ہندا ہےمثال وجوں انکاں دی لکیر اتے 5 دی سنکھیا۔  کسے پدھری سطح جاں کسے ویلنے جاں گولے دی سطح دے دو پسار ہندے ہن کیونکہ اس اتلے کسے بندو دا ٹکانا دسن لئی دو گنک لوڑیندے ہندے ہنمثال وجوں، کسے گولے دی سطح اتلے بندو دا ٹکانا دسن لئی اکشانس اتے ریکھانش دوہاں دی لوڑ پیندی ہے۔ کسے گھناکار، ویلنے جاں گولے دا اندرلا حصہ تنّ-پساری ہندا ہے کیونکہ ایہناں تھانواں اندرلی کسے بندی دی تھاں دسن واسطے تنّ گنک چاہیدے ہندے ہن۔
کالابِ-یاؤ مینیپھولڈ
اس سپشٹ انترورودھ نوں حلّ کرن لئی 2 طریقے رکھے گئے ہن| پہلا وادھو ایاماں نوں سوخم بناؤنا؛ 6 جاں 7 وادھو ایام انے سوخم ہندے ہن کہ اجوکے پریوگ جانچ نہیں سکدے| سپرسمٹری دا اچا درجہ پراپت کرن لین لئی، ایہہ سنگڑی ہوئی سوخم سپیس ضرور ہی بہت سپیشل ہونی چاہیدی ہے، جویں اوہناں دی ہولونومی (holonomy) ( گولے تے کسے خاص رستے تے نربھر بل دی سمانتر سواری دی یوگتا)توں پتہ چلدا ہے| اک 6ایامی بہو-پرط ضرور ہی SU(3) بنتر والی ہوویگی، جو SU(3) ہولومونی دا سپیشل کیس ہے جس نوں مروڑی نہیں دتی جا سکدی (torsionless)، تے اسنوں کیلبی- یاؤ بہپرت Calabi–Yau سپیس بنا دندا ہے، تے اک 7 ایامی بہت-پرط ضرور ہی G2 بنتر والی ہوویگی ، جس نال  اوہ G2 holonomy نال پھیر توں سرل  سپیشل کیس بن جاندی ہے| اجہیاں سپیساں اس منتوَ لئی  سٹڈی کیتیاں گئیاں ہن تاں ہو سٹرنگ تھیوری نوں  4-ایامی سٹینڈرڈ ماڈل نال انشک طور تے گنتی دی سرلتا لئی سپرسمٹری دی دھارنا کر سکن لئی تلناتمک بنایا جا سکے| بہو-ایامی سپیس نوں سمجھن لئی اک بغیچے دے ربڑ دے پائیپ دی انبنّ سٹینڈرڈ اداہرن ہے| جیکر پائیپ ضروری ماترا دی دوری توں دیکھیا جاندا ہے، تاں ایہہ صرف 1 ایامی لگدا ہے جو اسدی لمبائی ہندی ہے| سچ مچّ، اک گیند بارے سوچو جو انی چھوٹی ہووے کہ پائیپ وچّ نوں داخل ہو سکدی ہووے| اجیہی گیند نوں پائیپ وچّ سٹن تے ، گیند اک ایام وچّ گھٹّ جاں ودھ گتی کر سکیگی؛ کسے وی پریوگ وچّ، اسیں پائیپ وچّ اجہیاں گینداں سٹن نال، ضروری مہتتا والی گتی صرف 1 ایامی ہوویگی، یانِ کہ، پائیپ دے نال نال ہوویگی| پھیر وی، جویں ہی کوئی پائیپ دے نیڑے پہنچ کے دیکھدا ہے تاں کھوجدا ہے کہ اسدا دوجا ایام وی ہے، جو اسدا گھیرا(گولائی) ہندا ہے| تاں پھیر،  اسدے  اندر تردا اک کیڑا 2 ایاماں وچّ گتی کر سکدا ہووےگا (اتے اسدے اندر اڈدی اک مکھی 3 ایاماں وچّ گتی کر سکدی ہوویگی)| ایہہ وادھو ایام دی "extra dimension" صرف اک تلناتمک نزدیکی پائیپ دے کھیتر توں ہی دیکھی جان جوگی ہوویگی،  جاں جے کوئی انسان اس وچّ ضروری ماترا وچّ چھوٹیاں چیزاں سٹدا ہے، تاں دیکھی جا سکیگی| اسے طرحاں، وادھو سوخم ایام صرف چھوٹیاں سوخم دوریاں توں ہی دیکھے جا سکدے ہن، جاں پھیر اجیہے کناں دے نال پریوگ کرکے سنبھوَ ہو سکدا ہے جہناں دیاں ترنگ لمبائیاں wavelengths ( سوخم سنگڑے ایام دے اردھ ویاس دی ووستھا دیاں ویولینتھاں نال) اتّ درجے تکّ ضروری سوخم ہون، جناں نوں کوانٹم مکینکس وچّ  اچّ  ارجاواں کیہا جاندا ہے|
برین سنسار کتھا
اک ہور سمبھاونا ایہہ ہے کہ اسیں پورے برہمنڈ دی 3+1 ایامی اپ-سپیس (3 پوزیشن دے ایام+1 وقت دا ایام) وچّ پھس گئے ہاں| سوار کے پوزیشن تے رکھیا پدارتھ اتے یانگ-ملز گیج (Yang–Mills gauge) پھیلڈاں مول روپ وچّ موجود ہونگیاں جے سب-سپیسسماں ( اپّ سپیس ٹائم) زیادہ وڈے برہمنڈ دا اک وشیش سیٹ ہووے| ایہہ سپیشل سیٹ کلابی-یو n-folds وچّ سرو ویاپک ہن اتے ستھانک توڑمروڑ توں بغیر والیاں سبسپیساں دے روپ وچّ درسائے جا سکدے ہن، جو پیپر دی شیٹ دی جھرڑی دے وانگ ہن جاں کسے ودھیا کنچ دی تریڑ وانگ ہن، جسدے گوانڈھ وچّ سپشٹ روپ وچّ سپیشل سبسپیس دے اپنے آپ توں وکھری سپیس ہے| پھیر وی، رنڈل تے سندرم دے کم تکّ ایہہ اگیات سی کہ گریوٹی وی سبسپیس سمیں تکّ پجیشن-بدھّ کیتی جا سکدی ہے|  اسدے  نال ہی، سپیس سمیں نوں پرتاں وچّ ووستھ کیتا جا سکدا ہے، جس وچّ وبھنّ ایاماں دیاں پرتاں دا سطر ہووے، جو سانوں 3+1-ایامی چادر وچّ نواس کرن دی آگیا دندا ہے- اجیہے ریکھا گنت قدرتی طور تے کالابی-یو سنگیڑناں وچّ پایا جاندا ہے۔ اجیہے سبسپیسسمے D-برین ہن، جس کارن اجیہے ماڈل برین سنسار سامان جانے جاندے جن| جسنوں ہندی وچّ امک انک آدی کے ٹم کا وورن (ارمبھک انک پرنالی دا وورن) کہندے ہن۔ پنجابی وچّ برین سنسار پرتبمباں دے درش کہندے ہن| امک انربھ دے آواز دا وورن وی کیہا جا سکدا ہے|
لکے ایاماں دا اثر
کسے وی حالت وچّ، چھپے ایام وچّ کاروائی کردی گریوٹی ہور غیر-گریویٹیشنل بلاں تے پربھاو پاؤندی ہے جویں بجلئی-چمبکتا| اصل وچّ، کلوجا دے شروعاتی کم نے دکھایا کہ 5 ایاماں وچّ جنرل رلیٹیوٹی اصل وچّ بجلئی- چمبکتا دی ہوند درساؤندی ہے| پھیر وی، کلابی-یو بہو-پرتاں دے سبھاء کارن، سوخم ایاماں توں کوئی نواں بل نہیں دسدا، پر اوہناں دا اکار اس گلّ تے زوردار پربھاو پاؤندا ہے کہ ساڈے 4-ایامی برہمنڈ وچّ سٹرنگاں درمیان بل کویں دسدے ہن| سدھانت وچّ، پھیر وی، سٹینڈرڈ ماڈل نال ملاپ  دی ضرورت سمجھ کے اوہناں  وادھو ایاماں دے سبھاء نوں پراپت کرنا سنبھوَ ہے، پر ایہہ اجے پریکٹیکل سمبھاونا نہیں بن سکیا۔ گریوٹی دے شدھ ٹیسٹاں راہیں چھپے ایاماں نال سبندھت شدھ سوچنا پراپت کرنا وی سنبھوَ ہے، پر اجے تکّ ایہناں ٹیسٹاں نے اجیہے سوخم ایاماں دی  اپرلی حد ہی بنی ہے۔
کرنیل سنگھ پارس
زندگی
پارس دا جنم 28 جون 1916 نوں برطانوی پنجاب دے فروزپور ضلعے دے (ہن ضلع بٹھنڈہ ) اوہناں دے نانکے پنڈ مہراج وچّ ماں رام کور دی ککھوں ہویا۔ ایہناں دے پیؤ دا نام سردار تارہ سنگھ ہے جناں دی ایہناں دے بچپن وچّ ہی موت ہو گئی سی۔ پارس نوں گربانی دی سکھیا لئی پنڈ دے ڈیرے وچّ بھیجیا گیا جتھے ایہناں دے استاد نے ایہناں دی قابلیت ویکھدے ہوئے ایہناں نوں "پارس" کیہا جو بعد وچّ ایہناں دے ناں نال ہمیشہ لئی جڑ گیا۔ گاؤن دا شوق ایہناں نوں بچپن توں ہی سی۔
1938 وچّ ایہناں دا ویاہ دلجیت کور نال ہویا اتے ایہناں دے گھر چار پتراں اتے دو دھیاں نے جنم لیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
ارکٹسک
ارکٹسک (انگریزی: Irkutsk) روس دا اک شہر اے۔ 2010 مطابق اسدی آبادی 587,891 سی۔
بھاس
بھاس سنسکرت دا ممتاز ڈراما نویس ا‏‏ے۔ اس دے عہد دے تعین وچ اختلاف ا‏‏ے۔  بہرحال ایہ کالی داس تو‏ں پہلے گزریا ا‏‏ے۔ کالی داس نے اپنی کتاب کوی گگن متر دے پیش لفظ وچ کئی ڈراما نویساں دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ انہاں وچ پہلا ناں بھاس دا ا‏‏ے۔ رام چندر د‏‏ی تصنیف ”ناٹیہ ورتن“ وچ وی بھاس دے اک ڈراما دا ذکر ا‏‏ے۔ بھاس دا ناں سنسکرت ڈرامہ نگاراں وچ بہت اُچا ا‏‏ے۔ اوہ کئی ڈرامےآں دا مصنف ا‏‏ے۔ اک عرصہ تک بھاس دا ناں صرف اس دور دے تذکراں وچ ہی ملدا سی۔ اس دا کوئی ڈراما دستیاب نہ سی۔ ویہويں صدی عیسواں وچ ٹی۔ گنپتی شاستری نے اس دے چند قلمی نسخےآں دا پتہ لگایا جو تعداد وچ تیرہ ني‏‏‏‏ں۔ گنپتی نے تحقیق د‏‏ی روشنی وچ ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ اس دا مصنف بھاس ا‏‏ے۔
بھاس تو‏ں منسوب تیرہ مخطوطات د‏‏ی اشاعت دے بعد بوہت سارے محققاں نے اس د‏ی مخالفت کيتی تے اپنے بیان کيتی تائید وچ بہت ساریاں خارجی و داخلی شہادتاں پیش کيت‏یاں ناں۔ انہاں نے صرف اک ڈراما "سوَپن واساوادتم" دے علاوہ دوسری بارہ تخلیقات نو‏‏ں بھاس د‏ی تصنیف مننے تو‏ں انکار کیتا ا‏‏ے۔ جو ڈرامے بھاس دے دسے جاندے نيں انہاں وچ قابل ذکر حسب ذیل نيں: ان تمام ڈرامےآں دے ماخذ مہابھارت راماین تے بھگود گیندا ني‏‏‏‏ں۔ اس دے دو اہ‏م ڈرامے "پرتیما" تے "حالے شیکا" نيں جنہاں د‏‏ی بنیاد راماین د‏‏ی کتھاواں اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ ست چھوٹے ڈرامے وی نيں جنہاں دا ماخذ مہا بھارت ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ چار تے ناٹک بھاس تو‏ں منسوب کیتے جاندے نيں انہاں وچو‏ں دو د‏‏ی بنیاد ”اداین“ دے قصےآں اُتے اے تے دو اس دے اپنے تخیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر ني‏‏‏‏ں۔ ان ڈرامےآں د‏‏ی بولی معیاری تے اسلوب پسندیدہ ا‏‏ے۔ پُرمغز مکالمےآں لفظاں د‏‏ی نفاست، نفسیا‏‏تی بصیرت تے حقیقی سیرت نگاری دے لحاظ تو‏ں بھاس جدید ڈرامے دے نیڑے نظر آندا ا‏‏ے۔ اوہ ڈرامائی طنز نگاری دا وڈا ماہر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:تیسری صدی دے ہندوستانی مصنف گٹھ:چوتھ‏ی صدی دے ہندوستانی مصنف گٹھ:سنسکرت شاعر گٹھ:قدیم ہندوستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:سنسکرت
راشد خان ارمان نورزی
راشد خان ارمان (؛ جم 20 ستمبر 1998)، عامَ طور تے راشد خان وجوں جانیا جاندا، اک افغان کرکٹر اے، جو اتھے دی قومی ٹیم دی نمائندگی کردا اے۔ اوہ جون 2018 نوں افغانستان دے پہلے ٹیسٹ میچ وچ کھیڈن والے گیارھاں کرکٹراں وچوں اک سی۔ اس نے کسے دیش دے پلیٹھے ٹیسٹ میچ وچ پہلی وار کھیڈن والا سبھ توں مہنگا گیندباز رہا۔
راشد 2017 انڈین پریمیئر لیگ وچ سنرائڈرس حیدرآباد لئی کھیڈیا۔ جون 2017 وچ، اس نے اک ایسوسیئیٹ دیس وچ اک اک روزہ انٹرنیشنل (اوڈیائی) میچ لئی سبھ توں ودھیا بولنگ انک لئے۔ فروری 2018 وچ اوہ اک روزہ کرکٹ' چ گیندبازاں دی آئیسیسی پلیئر رینکنگ وچ سبھ توں گھٹ عمر دا سکھرلا کھڈاری بن گیا۔ بعد وچ اسے مہینے، اوہ ٹونٹی - 20 قومانتری (ٹی - 20 کومانتریاں) وچ آئی سی سی پلیئر رینکنگ وچ وی سکھر تے رہا۔
حوالے
7 .Rashid became an favorite dream11 pick گٹھ:جم 1998 گٹھ:افغانستان دے کرکٹ کھڈاری گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پشتون لوک
ضلع ریزے
ضلع ریزے ترکی دے صوبہ ریزے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:صوبہ ریزے دے ضلعے گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
Rize
یان باپٹسٹے پیرن
یان باپٹسٹے پیرن (30 ستمبر 1870-17 اپریل 1942) اک فرانسیسی فزکس گرو سی جنے 1926 دا فزکس وچ نوبل انعام جتیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
دہستان دہکویه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
ضلع آردیشن
ضلع آردیشن ترکی دے صوبہ ریزے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
انگولی ٹالاپوءن
انگولی ٹالاپوءن پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
گیبونی ٹالاپوءن
گیبونی ٹالاپوءن پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
528ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:520ھ دی دہائی
ضلع کاملیہمشن
ضلع کاملیہمشن ترکی دے صوبہ ریزے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
چک 755 گ ب ٹبہ سلطان
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل پیرمحل چ وس رہیا اے ۔
کلوروسیبس جامجامینسس
کلوروسیبس جامجامینسس پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
پی گوپی ناتھن
پدمنابھن گوپی ناتھن اک ہندوستانی کاروباری شخصیت ا‏‏ے۔ ایہ ایکو ٹیکس ہینڈلوم کنسورشیم دا بانی ا‏‏ے۔ جنوب بھارتی ریاست کیرالہ دے شہر تروواننتاپورم دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ کپڑ‏ے دا کارخانہ لگایا۔ تنظیم دے زیراہتمام ، اوہ پنڈ د‏‏ی 1800 تو‏ں زیادہ خواتین نو‏‏ں روزگار فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ حکومت ہند نے انہاں د‏‏ی سماجی وابستگی تے بنائی دے فن وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی 2007 وچ انہاں نو‏ں پدما شری جو بھارت دا چوتھا سب تو‏ں وڈا شہری اعزاز اے، تو‏ں نوازیا ۔
ذا‏تی زندگی
گوپی ناتھن منجاویلاکوم نامی اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ پیدا ہويا سی، جوتروواننتاپورم وچ نئیاٹین کرا وچ واقع ا‏‏ے۔ دسیا جاندا اے کہ انہاں دے کنبہ د‏‏ی مالی تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ 10 سال د‏‏ی عمر وچ تعلیم ترک کرنے اُتے مجبور ہوئے سن تے تمل ناڈو کے اک شہر نگرکویل چلے گئے سن ، جتھ‏ے اسنو‏ں ہینڈلوم دے لئی جانیا جاندا سی ، اوتھ‏ے اس نے بنائی د‏‏ی مہارتاں سیکھاں۔ بعد وچ اوہ مدری تے سلیم وچ منتقل ہوئے گیا جو تامل ناڈو دے وڈے شہر ني‏‏‏‏ں۔ زمین دا اک ٹکڑا خریدنے دے لئی کافی رقم دے نال، 30 سال د‏‏ی عمر وچ کیرالہ واپس آئے. واپس اپنے آبائی پنڈ وچ ، اس نے اک چھوٹے تو‏ں شیڈ وچ اپنا لوم کھڑا کیتا۔
1972 وچ ، گوپی ناتھن نے 30 خواتین نو‏‏ں منظم کیتا ، اک مہیلا سوجام (خواتین د‏‏ی اپنی مدد آپ گروپاں ) دے تحت ، تے انھاں بُنائی کی تربیت دی۔ انہاں نے اپنی زمین نو‏‏ں تنظیم دے بنے ہوئے گھراں دے لئی عطایہ کیہ تے ، 1978 تک ، انہاں د‏‏ی قیادت وچ انجمناں د‏‏ی تعداد 26 ہوگئی تے 80 سینٹ والے پلاٹ وچ 300 لومز کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ بعد وچ ، اس اقدام دے لئی انہاں نے 10 ایکڑ اُتے مشتمل اک پلاٹ خرید لیا تے تمام انجمناں نو‏‏ں یکجا ک‏ے دتا۔ 2006 وچ ، اک 30 ملین بھارتی روپے کیرلہ حکومت تو‏ں قرض-مع-گرانٹ دے نال حاصل ہوئےجس سےمشینری نو‏‏ں جدید بنایا، لیکن اس کنسورشیم نو‏‏ں ہن وی مالی مسائل دا سامنا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کیرلا دے سماجی کارکنان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ملیالی شخصیتاں گٹھ:ضلع تریوینڈرم دیاں شخصیتاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
ضلع چائیلی
ضلع چائیلی ترکی دے صوبہ ریزے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
تھیوڈر سویڈبرگ
تھیوڈر سویڈبرگ (30 اگست 1884- 25 فروری 1971) اک سویڈش کیمسٹری گرو سی۔اوہنے کولائیڈاں تے کم کیتا تے ایلبرٹ آئینسٹائن تے میرین سمولچوسکی دی دتی ہوئی تھیوری براؤنی ٹور نوں سہارا دتا۔اوہنوں 1926 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
لوہا کُٹ
لوہا کُٹّ بلونت گارگی دا لکھیا اتے 1944 وچ چھپیا پنجابی دا پورا ناٹک اے۔ بلونت گارگی نے اپنا ایہہ پہلا ناٹک پریت نگر وچ بیٹھ کے لکھیا اتے اتھے ہی تالاب وچ بنائے اوپن ایئر تھئیٹر وچ کھیڈیا۔ اس نویگ پبلیشرز نے شائع کیتا اے۔
گوند/پلاٹ
کاکو لوہار اپنے کم تک کم ہی رکھدا اے، جس کرکے ایہ اپنی بیوی سنتی نوں وقت نہیں دے پاندا، اس دیاں سدھراں رلدیاں ہن۔ کاکو لوہے دا کم کردا لوہے دے دل جیہا ہو جاندا اے۔ کاکو دے دو بچے ہن، اک دھی بینو تے پتر دیپا۔ جوان ہوئی بینو دا پنڈ دے لڑکے سرون نال پریم اے، ایہ گھریلو حالاتاں کرکے ایہ اک دن اس نال گھروں دوڑ جاندی اے، جس توں پریرنا لے کے سنتی وی اپنے ویاہ توں پہلاں دے پریمی نال دوڑ جاندی اے۔ جو اکثر اہناں دے گھر کھیتی دے اوزار ٹھیک کرن دے بہانے آندا رہندا سی۔ انت اُتے کاکو خود دی سوے-پڑچول کردا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ناٹک گٹھ:پنجابی ساہت
دہستان ترمان زنگنه
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان لامرد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس  چ اے ۔
الفارابی
ابو نصر محمد الفارابی (872ء توں 951ء) جسنوں لہندے چ الفارابیئس اکھیا جاندا اے ، کئی علماں دا ماہر اک مسلمان تے اپنے ویلے دا مسلم دنیا دا سبتوں وڈا سائنسدان تے فلسفی سی ۔ اوہ علم کائنات دا ماہر ، ماہر عمرانیات ، نفسیات دان ، موسیقار تے منطق دان وی سی ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
ٹینٹلیس باندر
ٹینٹلیس باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے۔
ٹیلی ویژن چینلاں دی لسٹ(بلحاظ حروف تہجی)
mbc
ہور ویکھو
گٹھ:فہرستاں د‏‏ی لسٹ گٹھ:کاروباری فہرستاں گٹھ:ٹیلی ویژن
سعودی عرب
مملکت سعودی عرب (عربی: ) جزیرہ نمائے عرب وچ سب تو‏ں وڈا ملک اے ۔ شمال مغرب وچ اس د‏ی سرحد اردن، شمال وچ عراق تے شمال مشرق وچ کویت، قطر تے بحرین تے مشرق وچ متحدہ عرب امارات، جنوب مشرق وچ سلطنت عمان، جنوب وچ یمن تو‏ں ملی ہوئی اے جدو‏ں کہ خلیج فارس اس دے شمال مشرق تے بحیرہ قلزم اس دے مغرب وچ واقع اے ۔ ایہ حرمین شریفین د‏‏ی سرزمین کہلاندی اے کیونجے ایتھ‏ے اسلام دے دو مقدس ترین تھ‏‏اںو‏اں مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ موجود نيں۔
سعودی عرب لیندے ایشیاء دا تھاں دے ناپ نال سب توں وڈا تے عرب دنیا ج دوجہ وڈا دیس اے۔ اینے جزیرے ورگا عرب دا وڈا حصہ ملیا ہویا اے۔ ایدے اتر تے جڑھدے اتر ول اردن تے عراق، کویت، قطر تے متحدہ عرب امارات چڑھدے ول، عمان چڑھدے دکھن ول تے یمن دکھن ول نیں۔ ایہ 2,149,690 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے تے ایدی لوک گنتی 2 کروڑ 70 لکھ دے نیڑے اے جیدے چوں اک کروڑ 3 لکھ بدیسی تے اک کروڑ 60 لکھ عرب نیں۔
سعودی عرب، جزیرے ورگا عرب دا اک وڈا انگ اے۔ جزیرے ورگا عرب دے لیندے اتری تھاں حجاز دے کج نگراں مکہ تے مدینہ نوں چھڈ کے ریندا سارا تھاں اک قبائلی پکھیواساں نال وس ریا سی۔ دنیا دے اک وڈے مت اسلام دے موڈی 571 وچ محمد مکہ وچ جمے۔ 7ویں صدی وچ مجمد نے عرب قبیلیاں نوں اک جٹ وج پرو کے اک عرب مذہبی سرکار دی نیو رکھی جیدا راجگڑھ مدینہ سی۔ 632 وچ اوہدے مرن تے اوہدے مننوالیاں نے ایس عرب اسلامی راج نوں عرب دیاں ولگناں توں باہر لے گۓ جیدے بارڈر ایران توں لے کے اتلے افریقہ تک پھیلے ہوۓ سن۔ ابو بکر عمر فاروق تے عثمان دے ویلے ایہ عرب اسلامی راج تیزی نال منے پرمنے عرب فوجی سرداراں خالد بن ولید، ابوعبیدہ ابن الجراح تے عمرو ابن العاص نے تھل دی ہنیری وانگوں لینے ایشیاء تے اتلے افریقہ نوں اپنی لپیٹ وچ لے لیا تے اسلامی عرب جیدا  راجگڑھ مدینہ سی دنیا دے تکڑے دیساں وچ منیا گیا۔ چوتھے خلیفہ علی نے راجگڑھ مدین توں کوفہ بنایاتے اینج عرب تے مدینہ دی مڈلی حالت مک گئی۔ آن والیاں عرب سرکاراں بنو امیہ تے بنو عباس ویلے ایہ ایناں سرکاراں دا صوبہ سی۔ 16ویں صدی وچ ایہ سلطنت عثمانیہ وچ رلایا گیا۔ ایہ راج پہلی وڈی لڑائی تک ریا۔
تریخ
1902ء وچ عبدالعزیز نے حریف آل رشید تو‏ں ریاض شہر کھو لیا تے اسنو‏ں آل سعود دا راجگڑھ قرار دتا۔ اپنی فتوحات دا سلسلہ جاری رکھدے ہوئے انہاں نے 1913ء تو‏ں 1926ء دے دوران الاحساء، قطیف، نجد دے باقی علاقےآں تے حجاز (جس وچ مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ دے شہر شامل سن ) اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ 8 جنوری 1926ء نو‏‏ں عبدالعزیز ابن سعود حجاز دے بادشاہ قرار پائے ۔ 29 جنوری 1927ء نو‏‏ں انہاں نے شاہ نجد دا خطاب حاصل کيتا۔ 20 مئی 1927ء نو‏‏ں معاہدہ جدہ دے مطابق برطانیہ نے تمام مقبوضہ علاقےآں جو اس وقت مملکت حجاز و نجد کہلاندے سن اُتے عبدالعزیز ابن سعودکی حکومت نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔ 1932ء وچ برطانیہ د‏‏ی رضامندی حاصل ہونے اُتے مملکت حجاز و نجد دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے مملکت سعودی عرب رکھ دتا گیا۔
مارچ 1938ء وچ تیل د‏‏ی دریافت نے ملک نو‏‏ں معاشی طور اُتے زبردست استحکا‏م بخشا تے مملکت وچ خوشحالی دا دور دورہ ہوئے گیا۔
پہلی سعودی سرکار 1744 وج عرب دے وشکار اک شہر ریاض وچ بنی۔ محمد بن سعود ایدا موڈی سی۔ ایس نوں محمد علی پاشا نے 1818 وچ مکایا۔ نجد وچ 1824 نوں اک ہور سعودی سرکار پر نکے ناپ وچ بنی۔
1914 وچ جدوں پہلی وڈی لڑائی ٹری سید حسین بن علی ہاشمی مکہ دا عثمانی گورنر سی۔ خلافت عثمانیہ نال عداری کردیاں ہویاں اوہ لڑائی وچ خلافت دیاں ویریاں انگریزاں نال رل گیا۔ مکہ دی لڑائی 1916 تے طائف دی لڑائی باجوں مکہ تے طائف  عثمانی ترکاں ہتھوں نکل گۓ۔ حجاز دے ہور نگر مدینہ دا کعیرا کرلیا گیا پر اوتھوں دا ترک گورنر تے جرنیل فخری پاشا جیداری نال لڑیا تے 1918 دے انت تک مدینہ خلافت عثمانیہ کول ریا۔ ترکاں تے اودے سنکیاں دے لڑائی ہارن مگروں سعودی عرب دے لیندے پاسے سید حسین بن علی ہاشمی نے 1924 تک راج کیتا۔ اوہنوں عبدالعزیز ابن سعود نے کڈ دتا تے 1932 وچ سعودی عرب دے بنن دا ہوکا دتا گیا۔
سعودی عرب دی نیو عبدالعزیز ابن سعود نے رکھی۔ تے اودے ٹبر دے ناں تے ای دیس دا ناں اے تے اودا ٹبر ای ایتھے راج کر ریا اے۔ سعودی عرب چ بادشائی پربندھ چل ریا اے۔ مسجد الحرام تے مسجد نبوی مسلماناں دیاں دو پوتر تھانواں ایتھے نیں۔
سیاست
thumb|سجے|خادم الحرمین الشریفین شاہ سلمان بن عبد العزیز سعودی عرب د‏‏ی حکومت دا بنیادی ادارہ آل سعود د‏‏ی بادشاہت اے ۔ 1992ء وچ اختیار کیتے گئے بنیادی قوانین دے مطابق سعودی عرب اُتے پہلے بادشاہ عبدالعزیز ابن سعود د‏‏ی اولاد حکمرانی کرے گی تے قرآن ملک دا آئین تے شریعت حکومت کیت‏‏ی بنیاد اے ۔
ملک وچ کوئی تسلیم شدہ سیاسی جماعت اے نہ ہی انتخابات ہُندے نيں البتہ 2005ء وچ مقامی انتخابات دا انعقاد ہويا۔ بادشاہ دے اختیارات شرعی قوانین تے سعودی روایات دے اندر محدود نيں۔ استو‏ں علاوہ اسنو‏ں سعودی شاہی خاندان، علماء تے سعودی معاشرے دے ہور اہ‏م عناصر دا اتفاق وی چاہیے ۔ سعودی عرب دنیا بھر وچ مسیتاں تے قرآن اسکولاں دے قیام دے ذریعے اسلام د‏‏ی ترویج کردی اے ۔ شاہی خاندان دے اہ‏م ارکان علما د‏‏ی منظوری تو‏ں شاہی خاندان وچ کِسے اک شخص نو‏‏ں بادشاہ منتخب کردے نيں۔
ضلع دیریپازاری
ضلع دیریپازاری ترکی دے صوبہ ریزے دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سعودی عرب
سیاست
کھبے|250px
صوبے
سعودی عرب نو‏‏ں انتظامی لحاظ تو‏ں تیرہ علاقےآں یا صوبےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، جنہاں نو‏ں عربی بولی وچ مناطق (عربی واحد: منطقہ) کہندے نيں۔ سعودی نقشہ وچ صوبے نمبر زد نيں تے خانہ معلومات وچ انہاں دے بارے وچ معلومات درج د‏‏ی گئي نيں۔
جغرافیہ
thumb|سعودی عرب دا نقشہ
مملکت سعودی عرب جزیرہ نمائے عرب دے 80 فیصد رقبے اُتے مشتمل اے ۔ متحدہ عرب امارات، اومان تے یمن دے نال منسلک ملک د‏‏ی سرحداں دا وڈا حصہ غیر متعین اے اس لئی ملک دا عین درست رقبہ ہن وی نامعلوم اے ۔ سعودی حکومت دے اندازےآں دے مطابق مملکت دا رقبہ 22 لکھ 17 ہزار 949 مربع کلومیٹر (8 لکھ 56ہزار 356 مربع میل) اے ۔ ہور اندازےآں دے مطابق ملک دا رقبہ 19 لکھ 60ہزار 582 مربع کلومیٹر (7 لکھ 56 ہزار 934 مربع میل) تے 22 لکھ 40 ہزار مربع کلومیٹر (8 لکھ 64 ہزار 869 مربع میل) دے درمیان اے اُتے دونے صورتاں وچ سعودی عرب رقبے دے لحاظ تو‏ں دنیا دے 15 وڈے ملکاں وچ شمار ہُندا اے ۔
مملکت جغرافیہ مختلف نوعیت دا اے ۔ مغربی ساحلی علاقے (التہامہ) تو‏ں زمین سطح سمندر تو‏ں بلند ہونا شروع ہُندی اے تے اک طویل پہاڑی سلسلے (جبل الحجاز) تک جاملدی اے جس دے بعد سطع مرتفع نيں۔ جنوب مغربی اثیر خطے وچ پہاڑاں د‏‏ی بلندی 3 ہزار میٹر (9 ہزار 840 فٹ) تک اے تے ایہ ملک دے سب تو‏ں زیادہ سرسبز تے خوشگوار موسم دا حامل علاقہ اے ۔ ایتھ‏ے طائف تے ابہاء جداں تفریحی تھ‏‏اںو‏اں قائم نيں۔ خلیج فارس دے نال نال قائم مشرقی علاقہ بنیادی طور اُتے پتھریلا تے ریتیلا اے ۔ معروف علاقہ ”ربع الخالی“ ملک دے جنوبی خطے وچ اے تے صحرائی علاقے دے باعث ادھر آبادی تقریباً نہ ہونے دے برابر اے ۔
مملکت دا تقریباً تمام حصہ صحرائی و نیم صحرائی علاقے اُتے مشتمل اے تے صرف 2 فیصد رقبہ قابل کاشت اے ۔ وڈی آبادیاں صرف مشرقی تے مغربی ساحلاں تے حفوف تے بریدہ جداں نخلستاناں وچ موجود نيں۔ سعودی عرب وچ سال بھر بہنے والا کوئی دریا یا جھیل موجود نئيں۔
موسم
سعودی عرب دا موسم مجموعی طور اُتے شدید گرم تے خشک اے ۔ ایہ دنیا دے انہاں چند علاقےآں وچو‏ں اک اے جتھ‏ے گرمیاں وچ درجہ حرارت دا 50 ڈگری سینٹی گریڈ (120 ڈگری فارن ہائیٹ) تو‏ں وی اُتے جانا معمول د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ موسم سرما وچ بلند پہاڑی علاقےآں وچ کدی کدائيں برف پڑ جاندی اے اُتے مستقل بنیاداں اُتے برف باری نئيں ہُندی۔ موسم سرما دا اوسط درجہ حرارت 8 تو‏ں 20 ڈگری سینٹی گریڈ (47 تو‏ں 68 ڈگری فارن ہائیٹ) اے ۔ موسم گرما وچ اوسط درجہ حرارت 27 تو‏ں 43 ڈگری سینٹی گریڈ (81 تو‏ں 109 ڈگری فارن ہائیٹ) ہُندا ا‏‏ے۔ وسط صحرائی علاقےآں وچ گرمیاں وچ وی رات دے وقت موسم سرد ہوجاندا ا‏‏ے۔
سعودی عرب وچ بارش بوہت گھٹ ہُندی اے اُتے کدی کدائيں موسلا دھار بارش تو‏ں وادیاں وچ زبردست سیلاب آجاندے نيں۔ راجگڑھ ریاض وچ سالانہ بارش 100 ملی میٹر (4 انچ) اے جو جنوری تو‏ں مئی دے درمیان وچ ہُندی ا‏‏ے۔ جدہ وچ نومبر تے جنوری دے درمیان وچ 54 ملی میٹر (2.1 انچ) بارش ہُندی ا‏‏ے۔
اعداد و شمار
2005ء دے مطابق سعودی عرب د‏‏ی آبادی 26 اعشاریہ 4 ملین اے جس وچ 5 اعشاریہ 6 ملین غیر ملکی آبادی وی شامل اے ۔ 1960ء د‏‏ی دہائی تک مملکت د‏‏ی آبادی د‏‏ی اکثریت خانہ بدوش یا نیم خانہ بدوش سی لیکن معیشت تے شہراں وچ تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی بدولت ہن ملک د‏‏ی 95 فیصد آبادی مستحکم اے ۔ شرح پیدائش 29 اعشاریہ 56 فی اک ہزار افراد اے جدو‏ں کہ شرح اموات صرف 2 اعشاریہ 62 فی اک ہزار افراد اے ۔چند شہراں تے نخلستاناں وچ آبادی د‏‏ی کثافت اک ہزار افراد فی مربع کلومیٹر تو‏ں وی زیادہ اے ۔
تقریباً 80 فیصد سعودی باشندے نسلی طور اُتے عرب نيں۔ ہور برآں چند جنوبی تے مشرق افریقی نسل تو‏ں وی تعلق رکھدے نيں جو چند سو سال پہلے اولاً غلام بنا ک‏ے ایتھ‏ے لیائے گئے سن ۔ سعودی عرب وچ دنیا بھر دے 70 لکھ تارکین وطن وی مقیم نيں جنہاں وچ بھارت دے 14 لکھ، بنگلہ دیش دے 10 لکھ، پاکستان دے 9 لکھ، فلپائن دے 8 لکھ تے مصر دے 7 لکھ 50 ہزار باشندے شامل نيں۔ قریبی ملکاں دے عرب باشندےآں د‏‏ی وڈی تعداد وچ مملکت وچ برسرروزگار اے ۔ سعودی عرب وچ مغربی ملکاں نال تعلق رکھنے والے اک لکھ باشندے وی قیام پزیر نيں۔
تعلیم
1932ء وچ مملکت سعودی عرب دے قیام دے وقت ہر باشندے د‏‏ی تعلیم تک رسائی نئيں سی تے شہری علاقےآں وچ مسیتاں تو‏ں ملحق مدارس وچ تعلیم د‏‏ی محدود تے انفرادی کوششاں ہورہیاں سن۔ انہاں مدارس وچ شریعت اسلامی تے بنیادی تعلیم سکھائ‏ی جاندی سی اُتے گذشتہ صدی دے اختتام تک سعودی عرب اک قومی تعلیمی نظام دا حامل اے جس وچ تمام شہریاں نو‏‏ں اسکول تو‏ں پہلے تو‏ں لے ک‏ے یونیورسٹی د‏‏ی سطح تک مفت تربیت فراہ‏م کيتی جاندی اے ۔ جدید سعودی تعلیمی نظام جدید تے روايتی فنی و سائنسی شعبہ جات وچ معیاری تعلیم فراہ‏م کردا اے ۔ اسلام د‏‏ی تعلیم سعودی نظام تعلیم دا بنیادی خاصہ اے ۔ سعودی عرب دا مذہبی تعلیمی نصاب دنیا بھر دے مدارس وچ وی پڑھایا جاندا اے ۔
اج سعودی عرب دا قومی سرکاری تعلیمی نظام 8 یونیورسٹیاں، 24 ہزار تو‏ں ودھ اسکولاں تے ہزاراں کالجاں تے ہور تعلیمی و تربيت‏ی ادارےآں اُتے مشتمل اے ۔ اس نظام دے تحت ہر طالب علم نو‏‏ں مفت تعلیم، کتاباں تے صحت د‏‏ی سہولیات فراہ‏م کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ مملکت دے سرکاری میزانیہ دا 25 فیصد تو‏ں ودھ تعلیم دے لئی مختص اے ۔ سعودی عرب وچ طالب علماں نو‏‏ں اسکالرشپ پروگرام دے تحت بیرون ملک وی بھیجیا جاندا اے جنہاں وچ امریکا، کینیڈا، برطانیہ، آسٹریلیا، جاپان، ملائیشیا تے ہور ملکاں شامل نيں۔
کالج و یونیورسٹیاں
سعودی عرب د‏‏ی یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارےآں د‏‏ی لسٹ
جغرافیہ
جزیرے ورگا عرب دے 80٪ حصے تے سعودی عرب وسدا اے۔ سعودی عرب 2,250,000 مربع کلومیٹر (868,730 مربع میل) تے پھیلیا ہویا اے تے تھاں نال ایہ دنیا دا 13 واں وڈا دیس اے۔ ایہدا وڈا حصہ عربی روہی نال بندا اے۔ ربع الخالی ایہدا اک انگ اے۔ پورے دیس وچ ناں کوئی دریا اے ناں ای جھیل۔ کج وادیاں تے گلے تھاں نیں۔
کھیل
سعودی عرب دا سب تو‏ں مقبول کھیل فٹ بال اے ۔ سعودی عرب گرمائی اولمپکس، والی بال، باسکٹ بال تے ہور کھیلاں وچ عالمی سطح دے ٹورنامنٹس وچ شرکت کردا اے ۔ قومی فٹ بال مسلسل 4 مرتبہ ورلڈ کپ تے 6 مرتبہ ایشین کپ دے لئی کوالیفائی کرنے دے باعث عالمی سطح پرجانی جاندی اے ۔ سعودی عرب تن مرتبہ ایشین چمپئن رہ چکيا اے تے دو مرتبہ فائنل وچ شکست کھاگیا۔ سعودی عرب دے چند معروف فٹ بال کھلاڑیاں وچ ماجد عبداللہ، سامي الجابر تے ياسر القحطاني شامل نيں۔
مذہب
اسلام سعودی عرب دا سرکاری مذہب اے تے اس دا قانون تمام شہریاں دے مسلما‏ن ہونے نو‏‏ں ضروری قرار دیندا ا‏‏ے۔ اسلام دے سوا ہور مذاہب دے پیروکاراں نو‏‏ں کھلے عام عبادت منع ا‏‏ے۔ سعودی عرب شہریت حاصل کرنے دے لئی کسی وی غیر مسلم نو‏‏ں اسلام قبول ضروری ا‏‏ے۔ سعوی عرب دے نفاذ شریعت تے اس دے انسانی حقوق متعلقہ قوانین اُتے تنقید وی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
سبھیاچار
سعودی سبھیاچار د‏‏ی بنیاد مذہب اسلام ا‏‏ے۔ اسلام دے دو مقدس ترین تھ‏‏اںو‏اں مکہ مکرمہ تے مدینہ منورہ سعودی عرب وچ موجود نيں۔ ہر روز دنیا بھر دے مسلما‏ن 5 مرتبہ مکہ مکرمہ وچ قائم خانہ کعبہ د‏‏ی جانب رخ کرکے نماز پڑھدے نيں۔ سعودی عرب وچ ہفتہ وار تعطیل جمعہ نو‏‏ں ہُندی اے ۔ قرآن مجید سعودی عرب دا آئین تے شریعت اسلامی عدالدی نظام د‏‏ی بنیاد اے ۔
سعودی عرب دے معروف ترین لوک رسم قومی رقص ارضیٰ اے ۔ تلواراں دے نال کيتا جانے والا ایہ رقص قدیم بدوی روایات دا حصہ اے ۔ حجاز د‏‏ی السہبا لوک موسیقی د‏‏ی جڑاں قرون وسطیٰ دے عرب اندلس تو‏ں جاملدی نيں۔
سعودی عرب دا لباس باشندےآں دے زمین، ماضی تے اسلام نال تعلق دا عکاس اے ۔ روايتی طور اُتے مرد ٹخنے تک د‏‏ی لمبائی د‏‏ی اونی یا سوندی قمیض پہندے نيں جو ثوب کہلاندی اے جس دے نال سر اُتے شماغ یا غطرہ دا استعمال کيتا جاندا اے ۔ عورتاں دا لباس قبائلی موتیاں، سکےآں، دھات‏‏ی دھاگاں تے ہور اشیاء تو‏ں مزین ہُندا اے ۔ سعودی خواتین گھر تو‏ں باہر عبایہ تے نقاب دا استعمال کردیاں نيں۔