cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سائبیرین روٹ
تریخ
سڑک د‏‏ی تعمیر دا فیصلہ زار نے کيتا سی تے 19 ويں صدی دے وسط تک ایہ کم مکمل نئيں ہويا سی۔ اس تو‏ں پہلے، سائبیرین آوا جائی زیادہ تر دریا دے راستے دریائے سائبیرین رستےآں (Siberian River Routes) تو‏ں ہُندا سی۔ 1590ء د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ ، پہلا روسی آباد کار چیرڈین ندی دے راستے دے ذریعہ سائبیریا پہنچیا۔اورال وچ واقع ورخوتورے قصبہ بابینوف روڈ دا انتہائی مشرقی نقطہ سی۔ ماسکو وچ لمبی سائبیرین روٹ دا آغاز ولادیمیر ہائی وے دے نال ہی شروع ہويا تے مروم، کوزموڈیمیانسک، قازان، پیرم، کنگور، یاکاترنبرگ، تیومن، توبولسک، تارا، کینسک، ٹومسک، ینیسیسک تے ایرکتسک تو‏ں ہُندا ہويا گزردا ا‏‏ے۔ جھیل بیکال نو‏‏ں عبور کرنے دے بعد اولان-اودے دے نیڑے سڑک وکھ ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک شاخ مشرق وچ نیرچنسک تک جاری اے جدو‏ں کہ دوسرا رخ جنوب وچ کیختا د‏‏ی سرحدی چوکی تک جاندا اے جتھے اس نے اونٹھ قافلاں تو‏ں منسلک ہُندا اے جو منگولیا نو‏‏ں عبور کردے ہوئے کالگن دے اک عظیم دیوار تو‏ں جڑا ا‏‏ے۔
19 ويں صدی عیسوی دے اوائل وچ ، راستہ جنوب وچ منتقل کردتا گیا سی۔ تیومن تو‏ں ایہ سڑک یلوتوروسک، ایشم، اومسک، ٹومسک، اچینسک تے کراسنویارسک نال ہُندی ہوئی ایرکتسک دے پرانے راستے وچ دوبارہ شامل ہونے تو‏ں پہلے اگے بڑھی ا‏‏ے۔ انیہويں صدی عیسوی دے آخری عشراں تک ایہ سائبیریا نو‏‏ں ماسکو تے یورپ تو‏ں مربوط کرنے وچ اک اہ‏م دمنی رہیا۔ آٹوموبائل دے برابر ٹرانس سائبیرین ہائی وے ا‏‏ے۔
ناں دا شجرہ تے انتساب
سائبیرین روٹ نو‏‏ں چائے د‏‏ی بہت زیادہ مقدار د‏‏ی وجہ تو‏ں چائے د‏‏ی سڑک (Tea Road) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی، جو سائبیریا دے راستے چین تو‏ں یورپ پہنچایا جاندا سی۔ چارلس وین، جو 1893ء وچ "گریٹ پوسٹ روڈ" دے نیڑے تو‏ں گزریا سی، نے اس مقبول یقین د‏‏ی پیروی د‏‏ی کہ "چین وچ تیار کيتی جانے والی بہترین چائے روس نو‏‏ں بھیجی جاندی اے "۔
1915ء وچ ، چین نے سائبیریا نو‏‏ں 70،297 ٹن چائے برآمد کی، جو ملک د‏‏ی چائے د‏‏ی مجموعی برآمدات دا 65 فیصد ا‏‏ے۔ ایہ راستہ چائے دے روسی کارواں مرکب دا ناں ا‏‏ے۔thumb| سائبیرین روٹ اُتے [[ایشیا تے یورپ دے درمیان لائن جو ایشیا تے یورپ نو‏‏ں وکھ کردا اے ]]
حوالے
گٹھ:تریخ سائبیریا گٹھ:تاریخی سڑکاں گٹھ:چین روس تعلقات گٹھ:روس د‏‏ی اقتصادی تریخ گٹھ:روس وچ 1689ء دیاں تاسیساں گٹھ:روس وچ سڑکاں گٹھ:سائبیریا وچ سڑکاں گٹھ:سلطنت روس
سوئس پٹھار
سوئس پٹھار سویٹزرلینڈ وچ اک پٹھار اے۔ ایہ سوئس الپس دے اُبھے پاسے تے جورا پہاڑ دے لمے پاسے آ ۔ایتھے لامت سوئس لوک رہندے نیں تے ایتھے وڈے شہر وی موجود نیں ۔ ایس پٹھار نے دیس دا ٪30 تھاں ملیا ہویا اے ۔
وپرا ڈنیکی
وپرا ڈنیکی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دی براڈز
بارلے جوڑ
گٹھ:برطانیہ دے نیشنل پارک گٹھ:لیک ڈسٹرکٹ
جورا پہاڑ
جورا یورپ دا اک نکا پربت دھارا اے جیہڑا فرانس تے سویٹزرلینڈ دے وشکار اے۔ ایہدی سب توں اچی تھاں 1,720 میٹر (5,640 فٹ) اچی اے۔
گٹھ:پربت دھارے گٹھ:سویٹزرلینڈ
982
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
لسٹ پاکستان دے عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں ایداں دے تھ‏‏اںو‏اں نيں جو ثقافتی یا قدرتی خاس اہمیت دے حامل نيں تے انسانیت دے ورثے دے لئی مشترکہ اہ‏م نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:پاکستان دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:پاکستان وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:پاکستانی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:لسٹ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ
نیو فارسٹ
بارلے جوڑ
New-Forest-Nationalpark
980
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
دهستان شبلی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان بستان آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بستان آباد ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
دیس لسٹ بلحاظ آبادی - مستقبل (اقوام متحدہ، مسلسل فرق)
ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ آبادی - مستقب‏‏ل اے جس دے اعداد و شمار مسلسل فرق نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے اقوام متحدہ دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:بشری شماریات
گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
ناگپور
ناگپور ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
وپرا لاٹسٹی
وپرا لاٹسٹی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سوڑیاں ناساں والا مگرمچھ
سوڑیاں ناساں والا مگرمچھ افریقہ دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک (3 توں 4 میٹر) لماں ہوندا اے۔
سکاووڈے
سکاووڈے سویڈن دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سویڈن دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سویڈن دے آباد تھاں
بلباو
بلباو سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
مسسسپی مگرمچھ
مسسسپی مگرمچھ فلوریڈا،ہسپانولا،جمیکا،کیوبا،وینزویلا،پیرو،جنوبی امریکہ،میکسیکو،بحرالکاہل تے وڈا سمندر اوقیانوس دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 20 فٹ / (6.1 میٹر) لماں ہوندا اے۔
ساؤتھ ڈاؤنز
بارلے جوڑ
گٹھ:برطانیہ دے نیشنل پارک گٹھ:لیک ڈسٹرکٹ
وپرا لطیفی
وپرا لطیفی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 425 ای بی
چک 425 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
لاخ لوموند اینڈ دی تروشاخ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:برطانیہ دے نیشنل پارک گٹھ:لیک ڈسٹرکٹ
اورینوکو مگرمچھ
اورینوکو مگرمچھ کولمبیا،وینزویلا،دریائے اورینوکو تے جنوبی امریکہ دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 9.9-16 فٹ / (3 توں 4.8 میٹر) لماں تے نر دا جوکھ 380 کلوگرام تے مادہ دا جوکھ 200 کلوگرام دے دوالے ہوندا اے۔
ناشک
ناشک ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
ضلع ترن تارن
اتہاس
پرانے ویلے وچ بھجیا ہویا ترن تارن پنجویں سکھ گرو گرو ارجن دیو (1563–1606) دے ویلے ول اے۔ اوہناں نے 1596 وچ اس شہر دی نیہہ رکھی اتے سری ترن تارن صاحب مندر دا قیام نال لوکاں دی بھلائی لئی میلپتھا لگایا گیا۔ ترن تارن صاحب (1716–1810) توں ڈھلوں قبیلے دے اک طاقتور سکھ پروار ولوں راج کیتا بھنگی مثل دا حصہ سی۔ 1947 وچ بھارت دی ونڈ اتے پنجاب دی ونڈ دا سال، ترن تارن پنجاب دے اکو-اک تحصیل (شیکھپورا، لدھیانہ، جالندھر، ہشیارپور، کپورتھلہ، امرتسر، لائلپور، پٹیالہ) دے نال بہتے سکھ آبادی والے سن۔ ایہہ شہر 1980 اتے 1990 دے دہاکے دوران سکھ بغاوت دا مرکز سی۔
گرو صاحب نے لوکاں دی بھلائی لئی اس شہر دی سرجنا کیتی۔ اوہ کوڑھ دے روگیاں نوں ٹھیک کرن دے چنگے کارن نوں پہل دین والا پہلا انسان سی۔ بعد وچ اس نوں 1885 وچ چرچ مشنری سماج ولوں کوڑھ گھر قائم کرن نال مضبوط ​​کیتا گیا۔ ترنتارن سکھ سبھیاچار دا دھرا اے اتے بہت سارے تریخی گردوارے ہن۔ تریخی اہمیت والے بہت سارے گوردواریاں نال، ایہہ ماجھے نوں اکٹھیاں اتے دلچسپی دی اک تریخی سکھ مرکز بناؤندا اے۔ اس شہر وچ بہت سارے تریخی گوردواریاں وچ دربار صاحب سری گرو ارجن دیوَ جی، گرودوارہ گرو کا کھوہ، گرودوارہ بیبی بھانی دا کھہ، گرودوارہ تاکڑ صاحب، گرودوارہ جھیل صاحب، گرودوارہ بابا گرجا سنگھ بابا بوٹا سنگھ، گرودوارہ جھلاں محل اتے تھٹی کھارا
ترن تارن صاحب پنجاب دے راج دا اک شہر اے، دور اتری بھارت وچ۔ سری گرو ارجن دیوَ جی دے 400 ویں شہیدی دن نوں مناؤن والے سماگماں دوران ترن تارن ضلعے دا قیام 16 جون 2006 نوں ہوئی سی۔ اس متعلق اعلان پنجاب دے وزیر اعلیٰ کیپٹن امریندر سنگھ نے کیتا۔ اس دے نال، ایہہ پنجاب دا 19 واں ضلع بن گیا۔ ایہہ 5059 سکئیئر اے کھیتر وچ کلومیٹر۔ ایہہ امرتسر دے ضلع اتر وچ، مشرق وچ ضلع کپورتھلہ، دکھن وچ فروزپور اتے مغربی ضلعے دے فروزپور نال گھریا ہویا اے۔ ایہہ اوہ شہر اے جو ماجھا دے سارے شہر نال امرتسر نوں جوڑدا اے۔ اس کھیتر وچ مکھ کتے کھیتی باڑی اتے کھیتی صنعت ہن اتے بہت ہی گھٹ ہور صنعت ہن۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے ضلعے گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجاب
پنڈت ہری چند اختر
پنڈت ہری چند اختر (1901–1958) اک معروف اردو غزل گو شاعر ہونے دےنال نال جو ایک معروف صحافی بھی سن۔ اوہ 1901ء وچ ہوشیارپور، پنجاب وچ پیدا ہوئے سن۔ انہاں دے اردو دے استعمال وچ روانی سی۔ انہاں  نوں فارسی تے انگریزی زباناں تے بھی عبور سی۔
تعلیم
انہاں نے میٹرک دے بعد جلد ہی منشی فاضل دا امتحان پاس کیتا تے بعد ازاں پنجاب یونیورسٹی توں ایم اے (انگریزی) ڈگری حاصل کیتی اے۔ انہاں نے پارس، لاہور دی اک لمبے وقت تک ادارت کیتی سی جس دے مالک لالہ کرم چند سن۔ اوہ بھی پنجاب لیجسلیٹو اسمبلی دے دفتر وچ ملازم بھی سن۔ پاکستان دے قیام دے بعد اوہ دہلی منتقل ہوئے سن۔ 1958ء وچ انہاں دا انتقال ہو گیا سی۔
شاعری دی نوعیت
پنڈت ہری چند اختر بنیادی طور تے روایتی شکل وچ لکھدے سن۔ انہان دیاں غزلاں انہاں دی سادگی دے لئی منفرد سن۔ کفروایمان دے عنوان نال غزلاں دا اک مجموعہ انہاں دی زندگی دے دوران شائع کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:1901 دے جم گٹھ:۱۹۰۱ دے جم گٹھ:1958 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہویں صدی دے شاعر گٹھ:بھارت دے اردو شاعر
وپرا لوٹیوی
وپرا لوٹیوی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان عباس غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان بستان آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بستان آباد ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
مالگا
مالگا سپین دا اک شہر اے ۔ ایہ سپین دی دکھنی علاقے اندلسیہ وچ سمندری اڈھ اے۔
امراوتی
امراوتی ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
اسحاق بن راہویہ
اسحاق بن راہویہ (پیدائش: 161ھ/ 778ء– وفات: اتوار 15 شعبان 238ھ/ 29 جنوری 853ء) إسحاق بن إبراہيم بن مخلد حنظلی تميمی مروزی، ابو يعقوب ابن راہویہ: خراسان تے اپنے وقت دے بہت وڈے عالم تھے۔خاندان خنظلہ تو‏ں جو بنی تمیم دی شاخ اے تو‏ں تعلق سی امام احمد بن حنبل امام بخاری امام مسلم امام ترمذی تے نسائی وغيرہم۔ دے اساتذہ وچو‏ں سن ۔
امراوتی
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
اسحاق بن راہویہ
آپ كبار حفاظ حدیث وچو‏ں اک نيں۔بہت زیادہ شہراں دے سفر کیتے تے حدیث نو‏ں اکٹھا کیتا انہاں وچ عراق، حجاز، شام تے يمن دے سفر وی نيں۔ مرو دے رہنے والے سن جو خراسان دے مضافات وچو‏ں سی انہاں دے راہویہ لقب دی وجہ ایہ اے کہ انہاں دے والدین مکہ جا رہ‏ے سن کہ ایہ راستے وچ پیدا ہوئے جس تو‏ں راہویہ کہلاندے نيں۔
علما دی رائے
امام ذہبی انہاں نو‏ں امام الکبیر، شیخ المشرق، سید الحفاظ لکھدے نيں اسحاق بن راہویہ ثقہ محدثین وچ شمار ہوندے نيں امام دارمی کہندے نيں "اسحاق بن راہویہ اہل مشرق و مغرب دے صداقت فی الحدیث وچ سردار نيں "
جدو‏ں کہ خطيب بغدادی کہندے نيں : "ان دی ذات حديث، فقہ، حفظ، صداقت، ورع اورزهد سب دی جامع سی"
انہاں دی مشہور تصنيف، "مسنداسحاق بن راہویہ" اے
انہاں دا وطن نيشاپور سی تے وفات وی اسی جگہ پائی.
تصانیف
ابن راہویہ نے قرآن (تفسیر)، حدیث تے فقہ دے موضوع اُتے کئی کتاباں لکھياں :
ضلع مِٹھی
ضلع مِٹھی پاکستان دے صوبا سندھ وچ اک ضلع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سندھ دے ضِلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
آئیسگرتھ چھمبر
آئیسگرتھ چھمبر 3 چھمبراں دی اک ٹولی اے۔ ایہ انگلینڈ، برطانیہ وچ آئیسگرتھ دے پنڈ چ اے۔ ایدا ناں پرانی نورس بولی چوں آیا اے جیدا مطلب ککر دے رکھاں چ کھلی تھاں اے۔ایہ اک میل دے پینڈے تے پیھلیاں ہوئیاں نیں ۔
سجراپانی مگرمچھ
سجراپانی مگرمچھ آسٹریلیا دا اک مگرمچھ اے۔ نر سر توں پوچھل دے انت تک (3 میٹر) تے مادہ (2.1 میٹر) لماں ہوندا اے۔
دهستان بناجوی شرقی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان بناب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بناب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
کولہاپور
کولہاپور ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
فلپائنی مگرمچھ
فلپائنی مگرمچھ فلپائن دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک (3 میٹر) لماں ہوندا اے۔
ضلع تیمرگرا
گٹھ:خیبر دے ضلعے
شورسینی بولی
شورسینی  ناں دی پراکرت قرون وسطی وچّ اتلے ہندستان دی اک پرمکھ بولی سی۔ ایہہ ناٹکاں وچّ پریکت ہندی سی (سنسکرت ناٹکاں وچّ، خاص پرسنگاں وچّ)۔ بعد وچّ اس توں پنجابی، ہندی-اردو اتے ہور کئی ہندستانی بولیاں  ڈیولپ  ہوئیاں۔ 'شؤر' سنسکرت وچ راکھش نوں وی کیہا جاندا اے۔ براہمن ولوں جدوں سنسکرت نوں ہچکچا کے عامَ لوکاں نوں بولی دا علم دینا بند کر دتا سی تاں عامَ لوکاں دی اک پیدا ہوئی بولی نوں براہمن ولوں راکھش دی بولی کیہا گیا۔
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
چک 429 ای بی
چک 429 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ٹھانے
ٹھانے بھارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے ۔
گٹھ:مہاراشٹر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
دهستان بناجوی شمالی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان بناب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بناب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
الہلال (اخبار)
الہلال (اردو: هلال 'دی کریسنٹ') ہفتہ وار اردو بولی دا اخبار سی جسنو‏ں ہندوستانی رہنما مولا‏نا ابوالکلام آزاد نے قائم کیتا سی تے ہندوستان وچ برطانوی راج پر تنقید دے اک ذریعہ دے طور اُتے استعمال ہُندا تھا ۔ پہلا شمارہ 13 جولائ‏ی 1912 نو‏‏ں سامنے آیا۔ اخبار نے ہندوستان د‏‏ی تحریک آزادی کی وجوہ د‏‏ی وی توثیق د‏‏ی تے ہندوستانی مسلماناں نو‏‏ں تحریک وچ شامل ہونے د‏‏ی تلقین کيتی۔ ایہ اخبار 1914 دے پریس ایکٹ دے تحت بند کردتا گیا سی۔ "الہلال (کریسنٹ) ، جو کلکتہ وچ شائع ہويا سی ، نے اردو صحافت دے اک نويں باب د‏‏ی شروعات د‏‏ی تے فوری طور اُتے شہر دے مسلماناں تو‏ں اپیل کی"۔
سودیشی تحریک وچ مسلم عوام د‏‏ی شرکت محدود سی تے برطانوی نوآبادیات‏ی حکومت نے فرقہ وارانہ مراعات تے تقسیم تے حکمرانی کيت‏ی پالیسی دے ذریعے ایہ یقینی بنایا ہويا سی کہ اوہ ہندوستانی قوم پرست تحریک وچ شامل نہ ہون۔ مولا‏نا آزاد نے اردو اخبار دے اجراء نو‏‏ں غیر ملکی حکمرانی دے بارے وچ اپنا رویہ تبدیل کرنے دے لئی مسلم عوام تک پہنچنے دا اک بہترین ذریعہ دیکھیا۔ " مولا‏نا آزاد قرآن مجید دے مضامین د‏‏ی اسلامی بنیاد قائم کرنے دے لئی اکثر حوالے استعمال کردا سی جس تو‏ں قاری وچ مذہبی جوش و خروش پیدا ہُندا سی۔ اس وقت دے بیشتر مسلم پریساں وچ اتحاد اسلامی د‏‏ی روح پھونک دتی گئی سی۔ " ايس‏ے اثنا وچ ، اک ہور اتحاد اسلامی دے جذبے وچ شامل شخصیت جمال الدین افغانی پہلی بار ہندوستان تشریف لائے ۔ آزاد تے افغانی دونے ، کم و بیش اک چیز مشترک سی ، کہ اوہ دونے ہندوستانی معاشرے وچ ملاواں دے جابرانہ اثر و رسوخ د‏‏ی مذمت کردے رہے ني‏‏‏‏ں۔
الہلال نے ہندوستان وچ برطانوی راج د‏‏ی تنقیدی کوریج دے علاوہ الہیات، سیاست ، جنگاں تے سائنسی پیشرفت تو‏ں متعلق متعدد امور دا احاطہ کیتا تے ایہ اک بہت ہی مشہور اخبار بندا چلا گیا ، تے اس د‏ی اشاعت 25،000 تو‏ں زیادہ د‏‏ی حد تک پہنچ گئی،جو انہاں دناں اردو صحافت دے لئی اک نواں ریکارڈ سی۔ اس مقالے نے راج کیخلاف مسلم آراء د‏‏ی تشکیل وچ اک عمل انگیز کردار ادا کیتا ، اس حقیقت نو‏‏ں تحریک آزادی ہند دے متعدد ساتھیاں نے تسلیم کیتا ا‏‏ے۔ مہاتما گاندھی نے 1920 وچ اپنی اشاعت ینگ انڈیا وچ لکھیا سی کہ کس طرح آزاد نے برطانوی راج اُتے تنقید کرنے دے لئی میڈیم دے طور اُتے ہلال نو‏‏ں استعمال کیتا۔ اک آن لائن ماخذ ، 'آکسفورڈ اسکالرشپ آن لائن' دا کہنا اے ، "مولا‏نا ابوالکلام آزاد اک عالم ، دانشور ، تے قوم پرست سن جنہاں نے قرآن پاک تو‏ں الہامی تحریک لےک‏ے برطانوی سامراجیاں دے خلاف جنگ لڑی"۔
جواہر لال نہرو نے انکشافی ہند وچ آزاد تے ہلال دے ذریعہ انہاں دے کردار نو‏‏ں اس طرح بیان کیندا: "ابوالکلام آزاد نے اپنے ہفتہ وار الہلال وچ انہاں تو‏ں اک نويں بولی وچ گفتگو کيتی۔ ایہ نہ صرف سوچ و فک‏ر ک‏ے لئے اک نويں بولی سی ، ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی ساخت وی مختلف سی ، کیو‏ں کہ آزاد دا انداز کشیدہ تے تاریک سی ، حالانکہ اس دے فارسی پس منظر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قدرے مشکل سی۔ انہاں نے نويں خیالات دے لئی نويں جملے استعمال کیتے تے اردو بولی نو‏‏ں شکل دینے وچ قطعی اثر و رسوخ استعمال کیتا ، جداں کہ اج وی ا‏‏ے۔ مسلماناں وچ پرانے قدامت پسند رہنماواں نے انہاں سب اُتے مثبت رد عمل ظاہر نئيں کیتا تے آزاد د‏‏ی رائے تے طرز عمل اُتے تنقید کيتی۔ اس دے باوجود انہاں وچو‏ں بوہت سارے علم والے وی آسانی تو‏ں بحث و مباحثے وچ ، صحیفے تے قدیم روایت کيتی بنیاد اُتے آسانی تو‏ں نئيں مل سکدے سن ، کیو‏ں کہ اس واقعہ دے بارے وچ آزاد دا علم انہاں تو‏ں وڈا سی۔ "
برطانوی نوآبادیات‏ی حکومت نے الہلال تو‏ں نامنظور کیتا تے آخر کار 1914 وچ اپنے پریس نو‏‏ں ضبط کرنے تو‏ں پہلے پریس ایکٹ دے تحت اس تو‏ں سیکیورٹیز طلب کیتا۔ اس طرح صرف دو سال کم کرنے دے بعد ہلال دا وجود ختم ہوگیا۔ اس دے نتیجے وچ آزاد نے 1914 وچ اک ہور اردو ہفتہ وار البلاغ کا آغاز کیتا ، جو 1916 وچ رانچی وچ آزاد دے قید خانہ دے بعد ختم ہويا۔
الہلال نو‏‏ں چھاپنے والے پریس نو‏‏ں بعد وچ مفتی شوکت علی فہمی نے اپنے اردو ماہنامہ 'روز دنیا ' دے آغاز دے لئی خریدتا سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی تک اردو کتاباں تے رسالے شائع کردے ہوئے ، پریس تقریبا پنج دہائیاں تک مستعمل رہیا ، جدو‏ں تک سنگی طباعت متروک ہوگئی۔ اس دے بعد فہمی خاندان نے آزاد د‏‏ی میراث دے تحفظ نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی یونیورسٹیاں ، اردو اکیڈمیاں ، عجائب گھراں تے حتی کہ صدر شنکر دیال شرما تو‏ں وی رابطہ کیتا۔ کوئی کامیابی نئيں مل پائی ، آخر کار پریس سکریپ وچ فروخت ہونے دے بعد اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ہندوستان وچ 1914ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:بھارت وچ 1912ء دیاں تاسیساں گٹھ:تحریک آزادی ہند
میکسیکی مگرمچھ
میکسیکی مگرمچھ میکسیکو، بیلیز تے گویٹے مالا دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 9.8 فٹ / (3 میٹر) لماں ہوندا اے۔
وپرا نکولسکی
وپرا نکولسکی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
سولا پور
سولہ پور ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
ضلع کوٹری
کوٹری صوبہ سند پاکستان دا اک ضلع اے۔
دهستان بناجوی غربی
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان بناب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بناب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
مائرا پیج
ڈورتھی مارکی (ڈورتھی پیج گیری، جم۔ 1897 - موت۔ 1993) اک امریکی لکھاری، یونین کارکن، اتے کمیونسٹ سی جس نوں تخلص مائرہ پیج دے ہیٹھ چھاپیا گیا۔ اوہ 1897 وچ نیوپورٹ، ورجینیا وچ پیدا ہوئی سی۔ 1930 دے دہاکے دوران، اوہ اک سیاسی صحافی اتے لکھاری سی۔ اس دی موت 1993 وچ ہوئی۔
کالج دوران پیج ینگ وومینز ایسٹرن ایسوسی ایشن (وائیڈبلیوسیئے) وچ سرگرم سی۔
مانس
مانس بن مانس دے ٹبر دی اک جنس اے تے ایہدے وج اجکل دے انسان وی آندے نیں۔ ایہناں دی اچیچی گل اوزار تے بولی دا ورتن اے تے ایہ رہتل بنا کے ریندے سن۔ ایس جنس دا مڈھ 23 لکھ ورے پہلے پیا۔ ایہناں دا دماغ وڈا متھا سدھا تے اچا تے کھوپڑی گول ہوندی گئی۔ ایہناں دیاں بانہواں نکیاں تے لتاں لمیاں ہوندیاں گیا تے ٹانچہ نازک ہوندا گیا۔
نوری جام تماچی
سندھ دے لوک ادب دیاں کہانیاں وچ نوری جام تماچی دی کہانی وی اے ۔ جس وچ علاقائی حکمران جام تماچی اک خوبصورت عورت نوری تے عاشق ہوجاندا اے ۔
حوالے
گٹھ:لوک کہانیاں گٹھ:سندھی ثقافت گٹھ:سندھی ساہت
اورنگ آباد
اورنگ آباد بھارت دے صوبۂ مہاراشٹر دا اک مشہور تاریخی شہر اے، اورنگ آباد مغلیہ سلطنت محی الدین اورنگ زیب عالمگیر دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ ایہ تاریخی شہر سیاحاں دا مرکز سمجھیا جاندا اے، اورنگ آباد مختلف تاریخی تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ جنہاں وچ اجنٹا دے غار، ایلورہ دے غار، بی بی دا مقبرہ، پن چک‏ی تے اورنگزیب رحمہ اللہ تے ملک عنبر دے ہتھو‏ں تو‏ں تعمیر شدہ جامع مسجد شامل نيں۔
اورنگ آباد نو‏‏ں دروازےآں دا شہر وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ حال وچ اورنگ آباد نو‏‏ں مہاراشٹر دا سیاحتی کیپیٹل قرار دتا گيا ا‏‏ے۔ اورنگ آباد شہر نو‏‏ں دنیا دے تیز رفتار ترقی کرنے والے شہراں وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
اورنگ آباد نو‏‏ں 1610ء وچ احمد نگر دے بادشاہ مرتضی نظام دے وزیر اعظم ملک عنبر نے بسایا سی، اورنگ آباد دے آس پاس اس وقت اک کھڑکی ناں دا دیہات سی، اس وجہ تو‏ں اورنگ آباد نو‏‏ں وی کھڑکی (Khadki) کہیا جانے لگیا۔ ملک عنبر نے اورنگ آباد نو‏‏ں اپنا دار الخلافہ بنایا تے اس د‏ی پوری فوج نے کھڑکی دے اطراف وچ سکونت اختیار کرلئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کھڑکی نو‏‏ں اک مشہور شہرکا درجہ حاصل ہو گیا۔ ملک عنبر چونکہ فن تعمیر دا دلدادہ سی، صحیح قول دے مطابق شہر اورنگ آباد د‏‏ی خوبصورتی تے اس دا خوبصورت جائے مقام ملک عنبر دے فن تعمیر دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ملک عنبر دا سن 1626ء وچ انتقال ہو گیا، اس دے بعد اس دا بیٹا فتح خان آیا، جس نے سن 1633ء وچ دولت آباد سمیت کھڑکی اُتے قبضہ جمایا تے کھڑکی دا ناں فتح نگر رکھیا۔
1653ء وچ جدو‏ں شہزادہ محی الدین اورنگ زیب رحمہ اللہ نے دوسری بار دکن اُتے فتح حاصل کيتی تاں انھاں نے فتح نگر نو‏‏ں اپنا دار الحکومت بنایا تے فتح نگر دا انھاں نے اورنگ آباد ناں رکھیا۔
1660ء وچ اورنگ زيب رحمہ اللہ دے فرزند اعظم شاہ نے اپنی ماں دلرس بانوبیگم د‏‏ی قبرپر بی بی دے مقبرے د‏‏ی تعمیر کيتی۔
چک 439 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
اورنگ آباد
تریخ
اورنگ زیب رحمہ اللہ دا جنرل نظام الملک آصف جتھ‏ے اورنگ آباد پہنچیا تے اس نے وی اپنا دار الحکومت اورنگ آباد بنایا، 1723ء وچ دلی دا سفر کیتا لیکن فیر اک بار اوہ دلی تو‏ں 1724ء وچ اورنگ آباد واپس ہويا تے 1763ء وچ نظام علی خان آصف جتھ‏ے دوم نے اورنگ آباد د‏‏ی بجائے حیدرآباد نو‏‏ں اپنا دار الحکومت بنایا۔
thumb|کبھے|200px|[[بی بی دا مقبرہ جسنو‏ں دکن دا تاج محل وی کہندے نيں۔]]
thumb|کبھے|200px|زیب النساء محل، اورنگ آباد 1880۔ thumb|200px|کبھے|[[پن چک‏ی، باباشاہ مسافر درگاہ، 1880۔]]
ہوائی
شہر اورنگ آباد اک جدید گھریلو اورنگ آباد ہوائی اڈے دا حامل نيں، اس ہوائی اڈے تو‏ں پچھلے دو برساں تو‏ں عازمین حج نو‏‏ں براہ راست جدہ ائیرپورٹ پہنچانے دا انتظام کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔ اورنگ آبادہوائی اڈے تو‏ں دلھی، ادھیپور، ممبئی، جئے پور، پونے اورناگپور دے لئی مربوط فلائٹس مہیا نيں۔
ریلوے
شہر اورنگ آباد ریلوے ملک بھر دے ریلوے لائناں تو‏ں منسلک نيں۔ شہر وچ دو وڈے ریلوے مراکز نيں۔ اورنگ آباد اسٹیشن کوڈ AWB ا‏‏ے۔ اورنگ آباد ریلوے ممبئی، دلی، حیدرآباد، ناندیڑ، پرلی ناگپور، نظام آباد، ناسک، کنول، رینگونٹا، اروڈ، مدورائی، بھوپال تے گوالیار تو‏ں مربوط ہيں۔ اورنگ آباد تو‏ں ممبئی دے لئی تیزرفتارٹرین اورنگ آباد جنہاں شتابدی ایکسپریس مسافرین دے لئی نفع بخش ا‏‏ے۔ شہر وچ بساں تے منی بساں نے عوامی آوا جائی دا بیڑا اٹھارکھیا اے لیکن مستقب‏‏ل وچ شہر وچ تیز تے آرام دہ سفر دے ليے لوکل ٹرین دا منصوبہ وی زیر غور نيں۔
تعلیم وتربیت
اورنگ آباد شہر دکن بھر وچ صنعتی ترقی تے ممبئی تے پونے تو‏ں قریب ہونے دے سبب تعلمی مرکز بن گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اورنگ آباد میونسپل کارپوریشن تے پرائیوٹ ادارےآں د‏‏ی جانب تو‏ں بے شمار اسکول چلائے جاندے ہيں۔ اسی طرح شہر اورنگ آباد وچ کئی ہائی اسکول تے کالجس قائم ہيں۔
اورنگ آباد شہر دن بدن ٹیکنالوجی تے انتظامی تعلیم وچ اہمیت حاصل کر رہیا اے، جتھ‏ے کئی اک انجئیرنگ تے مینیجمینٹ ادارے وی قائم ہوچکے ہيں۔ اورنگ آباد شہر وچ عظیم یونیورسٹی بابا صاحب امیڈکر ناں تو‏ں واقع اے، جس وچ عربی، اردو، مراٹھی، سنسکرت ،انگریزی تے فارسی دے علاوہ متعدد مضامین دے شعبے جات قائم نيں۔ یونیورسٹی دے ماتحت شہر بھر وچ مختلف کالج چلدے ہيں۔ جنہاں وچ چند ذیل وچ دتے جا رہے ہيں
مسلم زیر انتظام انگریزی اسکولز۔
■ SCHOLARS Group of Schools. (مع دینیات و اردو ) ■ Boon English school. ■ pearls English school. ■ Everest English school.
دینی تعلیمی ادارے
شہراورنگ آباد وچ جتھ‏ے عصری علوم دے اہ‏م مراکز قائم نيں اوتھے شہر اورنگ آباد نو‏‏ں عظیم دینی مراکز دے وجود دا شرف حاصل ا‏‏ے۔ پورے شہر اورنگ آباد وچ کئی دینی ادارے لڑکے اورلڑکیو‏ں دے لئی قائم نيں جنہاں وچ معیاری ادارے ایہ نيں۔
اہ‏م شخصیتاں
آل انڈیا مسلم مجلس مشاورت۔
اورنگ آباد ہندستان دے صوبے مہاراشٹر دا اک شہر اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت گٹھ:ضلع اورنگ آباد، مہاراشٹر دے شہر تے قصبے گٹھ:مغلیہ سلطنت وچ 1610ء دیاں تاسیساں گٹھ:مہاراشٹر دے شہر
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
نیوگنی مگرمچھ
نیوگنی مگرمچھ نیوگنی دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 11 فٹ / (3.5 میٹر) لماں ہوندا اے۔
وپرا پیلسٹینا
وپرا پیلسٹینا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مون بولی
مون بولی (مون: ဘာသာ မန် ; ) اک آسٹروئیشیائی بولی ہے جو میانمار اتے تھائیلینڈ دے مون لوکاں ولوں بولی جاندی ہے۔ ایہہ باقی آسٹروئیشیائی بولیاں توں وکھری ہے کیونکہ ایہہ کھمیر بولی وانگوں ہی سراتمک نہیں ہے۔ اج دی تاریخ وچّ اسدے 10 لکھ توں ودھ بلارے ہن۔ پچھلے سالاں وچّ نویں پیڑھی وچّ اس بولی دی ورتوں گھٹّ گئی ہے۔ کئی نسلی طور اتے مون لوک صرف برمی بولی بولدے ہن۔ میانمار وچّ اسدے زیادہ تر بلارے مون صوبے اتے اس توں بعد تنینتھارائی منڈل اتے کائن صوبے وچّ رہندے ہن۔
مون لپی بھارتی مول براہمی لپی توں ڈیولپ ہوئی ہے۔
اتہاس
برمی اتہاس وچّ مون بولی دا اہم تھاں رہا ہے۔ 12ویں صدی تکّ ایہہ اراوتی دریا دی وادی اتے بمع لوکاں دے پاگان سلطنت وچّ عامَ بول چال دی بولی رہی ہے۔ 1057 وچّ تھاٹون دی مون سلطنت دے پتن توں بعد وی مون بولی پرمکھ بولی بنی رہی۔ پاگان راجا کیانسنتھ مون سبھیاچار نوں ودھیا مندا سی اتے اس نے مون بولی دی سرپرستی کیتی۔ برمی بولی لئی مون لپی دی ورتوں وی اسدے راج وچّ ہی شروع ہوئی۔
کیانسنتھ دی موت توں بعد مون بولی دی ورتوں گھٹدی گئی اتے عامَ بول چال دی بولی وجوں برمی بولی نوں ورتیا جان لگیا۔
لہجے
مون دے 3 پرمکھ لہجے ہن؛ مرکزی، باگو اتے یہ۔ ایہہ آپس وچّ سمجھیاں جاندیاں ہن۔ تھائی مون دے وی مون دے لہجےآں نالوں کجھ وکھریویں ہن پر ایہہ وی آپس وچّ سمجھیاں جاندے ہن۔
لپی
پرانی مون لپی دا سماں 6 صدی منیا جاندا ہے اتے اسدیاں مڈھلیاں لکھتاں تھائیلینڈ وچّ صوبہ ناکھون پاتھوم اتے صوبہ سارابوری وچوں ملیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:میانمار دیاں بولیاں گٹھ:تھائی لینڈ دیاں بولیاں گٹھ:مون لوک گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
آسکرگ
آسکرگ وینزلےڈیل، یارکشائر ڈیلز نیشنل پارک انگلینڈ چ اک پنڈ اے۔
دوسری اینگلو مرہٹہ لڑائی
دوجی اینگلو-مرہٹہ لڑائی (1803-1805) ایسٹ انڈیا کمپنی اتے مرہٹہ سلطنت وچالے دوجی جنگ سی۔
پچھوکڑ
انگریزاں نے بھگوڑے پیشوا رگھوناتھراؤ دی پہلی اینگلو-مراٹھا لڑائی وچ مدد کیتی سی۔ اسے طرحاں اوہناں نے اسدے بھگوڑے پتر باجیراؤ-2 دی وی مدد کیتی۔ حالانکہ اوہ فوجی یوگتاواں وچ اپنے پیؤ جنا نپن نہیں سی، پر بدلے دی بھاونا اس وچ کٹّ-کٹّ کے بھری ہوئی سی۔ اسے دشمنی تحت اسنے ہولکراں دے اک رشتے دار دا قتل کر دتا۔
1799–1800 وچ میسور دی ہار توں بعد، انگریزی طاقت توں باہر صرف مراٹھے ہی رہِ گئے سن۔ اس ویلے مراٹھا سامراج پنج مکھ راجاں دا اک اتحاد سی ۔ ایہناں وچ پیشوا(پردھان پنتری) راجگڑھ پونا دے مکھی، گائکواڑ برودا دے مکھی ،سندیا گوالیار دے مکھی، ہولکر اندور دے مکھی، اتے بھونسلے ناگپور دے مکھی سن۔ مراٹھا مکھی آپس وچ ہی کئی جھگڑیاں وچ رجھے رہندے سن۔ ویلسلی نے وار-وار پیشوا اتے سندیا مکھیاں نوں معاون سندھیا کرن دی پیش کش کیتی پر نانا فڑنویس انکار کردا رہا۔
اکتوبر 1802 وچ، پیشوا باجیراؤ-II اتے سندیا دیاں اکٹھیاں فوجاں نوں اندور دے مکھی یشونتراؤ ہولکر نے پونا دی جنگ وچ ہرایا۔۔ باجیراؤ انگریزاں کول بھجّ گیا اتے اسے سال دسمبر وچ اسنے ایسٹ انڈیا کمپنی نال وسئی دا معاہدہ کر لئی۔ اس معاہدے مطابق اسنے اپنے علاقے انگریزاں دی معاون فوج دی سنبھال لئی اوہناں دے حوالے کر دتے اتے بدلے وچ کوئی شرط نہ رکھی۔ ایہہ معاہدہ انت وچ مراٹھا سامراج دے تخت وچ آخری کل ثابت ہوئی۔ "
جنگ
پیشوا (جہڑا کہ مراٹھا سامراج دا مکھی منیا جاندا سی) دی اس حرکت نے دوجے مراٹھے مکھیاں؛ خاص طور اُتے گوالیار دے مکھی سندیا، ناگپور دے مکھی بھونسلے اتے بیرار نوں پریشانی وچ پا دتا اتے اوہ جنگ لڑن لئی تیار ہو گئے۔
انگریزاں دی رنپالیسی وچ، جس وچ ویلسلی نےدکھنی پٹھار سرکھات کر لیا سی، لیک دا دوآب اتے پھر دلی نوں ہتھیاؤنا،پاول دا بندیلکھنڈ داخل ہونا، مرے دا بڈوچ اُتے قبضہ، اتے ہارکوٹ دا بہار وچ پیر جماؤنا، ایہہ سبھ شامل سی۔ انگریزاں نے اپنے ٹیچے دی تکمیل لئی 53000 بندے جنگ لئی تیار کر لئے سن۔
ستمبر 1803 وچ، سندیا دیاں فوجاں لارڈ جراڈ لیک دے ہتھوں دلی وچ اتے لارڈ آرتھر ویلسلی دے ہتھوں اسائے وچ ہار گئیاں۔ 18 اکتوبر نوں انگریزاں نے اسیرگڑھ دے قلعے اپر قبضہ کر لیا اتے کلھے دی فوج نے آتم-سپرپن کر دتا۔ انگریزاں دیاں توپاں نے سندیا دے لڑن والے پرانے کھنڈراں نوں تحس-نحس کر دتا۔ نومبر وچ لیک نے اک ہور سندیا فوج لسواری وچ ہرا دتا۔ اس توں پہلاں ویلسلی نے بھونسلے دیاں فوجاں نوں ارگاؤں (ہن اڑگاؤں) 29 نومبر 1803 نوں ہرایا۔۔ اندور دے مکھی ہولکر بعد وچ لڑائی وچ شامل ہوئے اتے اوہناں نے انگریزاں نوں شترقی لئی زور پایا۔ ویلسلی، جسنے واٹرلو وکھے نپولیئن نوں ہرایا سی، نے ٹپنی کیتی کہ اسائے نوں جتنا واٹرلو توں وی اوکھا سی۔
نتیجہ
17 دسمبر 1803 نوں ناگپور دے رگھوجی II بھونسلے نے ارگاؤں دی ہار توں بعد اوڑیسا وچ انگریزاں نال دیوگاؤں دا معاہدہ اپر ہستاکھر کیتے اتے کٹک دے صوبے انگریزاں نوں دے دتے۔
30 دسمبر،1803 نوں دولت سندیا نے اسائے دی لڑائی اتے لسواری دی لڑائی توں بعد انگریزاں نال سرجی-انجنگاؤں دا معاہدہ اپر ہستاکھر کیتے اتے روہتک، گڑگاؤں گنگا-جمنا دوئاب، دلی-آگرے دا خطہ ، بندیلکھنڈ دے کجھ حصے، بروچ، گجرات دے کجھ حصے اتے اہمدنگر دا قلعہ انگریزاں دے حوالے کر دتے۔
اس توں بعد انگریزاں نے 6 اپریل،1804 نوں یشونتراؤ ہولکر خلاف کاروائی شروع کیتی اتے راجگھاٹ دا معاہدہ دے مطابق جس اپر 24 دسمبر، 1805 نوں ہستاکھر ہوئے، ہولکر نے ٹونک، رامپرا، اتے بندی دے علاقے اپنے ہتھوں گوا لئے۔
دوجی اینگلو-مراٹھا لڑائی مراٹھیاں دی فوج دی طاقت نوں درساؤندی اے، جہڑی کہ انگریزاں دے راہ دا آخری وڈا روڑا سی۔ بھارت دے اصل جدوجہد وچ کوئی اک فیصلہ کن لڑائی نہیں سی سگوں ایہہ دکھنی ایشیائی فوجی ارتھانتظام اک گنجھل دار سماجی اتے سیاسی جدوجہد سی۔ 1803 دی جت جنگ دے میداناں توں علاوہ مالی، کوٹتیتی، سیاست اتے خفیہ جانکاری دے اتے وی ٹکی ہوئی سی۔
میڈیا
-جنگ نوں درساؤندا تریخی فکشن۔
تہانسیر
تہانسیر ہندستان دے صوبے ہریانہ دا اک شہر اے۔
دوسری اینگلو مرہٹہ لڑائی
حوالے
گٹھ:برطانوی ہندگٹھ:ایسٹ انڈیا کمپنیگٹھ:جنگاںگٹھ:لڑائیاںگٹھ:برطانیہ دیاں لڑائیاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت
تہانسیر
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
پہلا ہم ایوارڈ
پاکستانی ٹی وی چینل ہم ٹی وی ولوں سال 2013 وچّ پہلی وار اپنے ڈرامے اتے اس نال جڑیاں شخصیتاں دے کماں نوں سراہن لئی پہلے ہم اوارڈز کروائے گئے۔ ایہہ کراچی وچّ 12 مارچ 2013 نوں کروائے گئے سن جدکہ ایہناں دی ٹی وی نشریات 28 اپریل 2013 نوں ہم ٹی وی اپر کیتی گئی۔ اس اوارڈ تقریب دے پیشکار سروس برانڈ سی اتے اس تقریب نوں پاکستان سمیت کئی ہور ملکاں توں 5 ملیان دے قریب درشکاں نے دیکھیا۔
اوارڈز
میرے قاتل میرے دلدار اتے شہر ذات نوں سبھ توں ودھ اعزاز لبھے  اتے میرے قاتل میرے دلدار سبھ توں ودھ کیٹیگریاں وچّ نامزد ہون والاں ڈرامہ سی۔ ماہرہ خان اتے نعمان اعجاز نوں ترتیب وار سبھ توں ودھیا اداکارہ اتے سبھ توں ودھیا اداکار دا اعزاز ملیا۔ ہیٹھاں سارے ایوارڈاں دی لسٹ اے جس وچّ جیتو دا ناں گوڑے اکھراں وچّ اے اتے اس توں ہیٹھاں اوہ ناں نیں جو اس کیٹیگری وچّ جیتو نال اعزاز لین لئی نامزد ہوئے سن۔
خاص اوارڈ
؛ لائف ٹائم اچیومینٹ اوارڈ
؛ سنگیت وچّ خاص حصے لئی ہم اوارڈ
؛ داستان ڈرامے ورگے حساس موضوع لئی خاص اوارڈ
؛ ڈرامے وچّ خاص حصے لئی ہم اوارڈ
؛ہم سفر ڈرامے نال نویں سٹنڈرڈ قایم کرن لئی خاص اوارڈ
سبھ توں ودھ اوارڈ اتے نامزدگیاں حاصل کرن والے ڈرامے
ہیٹھلے ڈرامیاں نوں سبھ توں ودھ اوارڈ حاصل ہوئے:
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی ایوارڈز شو گٹھ:ہم ٹی وی دے ایوارڈز شو
ضلع جعفر آباد
ضلع جعفر آباد پاکستان صوبا بلوچستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
منشی نڡل کشور
منشی نڡل کشور (پیدائش: 3 جنوری 1836ء— وفات: 19 فروری 1895ء) برطانوی ہندوستان دے نامور شہرت یافتہ ناشر کتاباں سن ۔
جیون
منشی نڡل کشور د‏‏ی پیدائش 3 جنوری 1836 نو‏‏ں متھرا وچ ہوئی۔ منشی نول کشور دے والد کانام پندت جمونا پرساد بھگاو کاسی، انہاں دے والد علی گڑھ دے زمیندار سن ۔ آپ نے ابتدائی تعلیم دا آغاز مکتاباں وچ فارسی تے اردو پڑھ ک‏‏‏‏ے کیتا سی ۔ منشی نول کشور اک کتاب پبلشرسن ۔ انہاں نو‏ں بھارت دا Caxton کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1858 ء وچ ، 22 سال د‏‏ی عمر وچ ، انہاں نے 'نول کشور پریس تے کتاب ڈپو' قائم کیتا سی لکھنؤ وچ ۔ اج ایہ ادارہ ایشیا وچ سب تو‏ں پرانی پرنٹنگ تے اشاعت دا مرکز ا‏‏ے۔ مرزا غالب منشی نول کشور دے وفاداردوست سن ۔ منشی نول کشور دے والد کانام پندت جمونا پرساد بھگاو کاتھا،آپ دے والد علی گڑھ دے زمیندار سن 1970 وچ ہندوستان د‏‏ی حکومت نے انہاں دے اعزاز وچ اک ڈاک ٹکٹ جاری کیتا۔
خدمات
منشی نڡل کشور دی نوجوانی دے زمانے وچ لہور تو‏ں اخبار 'کوہِ نور' نکلدا سی جس وچ آپ دے مضامین شائع ہونے لگے، جو اس قدر مقبول ہوئے کہ اس دے مدیر منشی ہرسُکھ رائے نے انھاں لہور آ ک‏‏‏‏ے اخبار وچ کم کرنے د‏‏ی دعوت دتی جو نول کشور نے قبول ک‏‏‏‏ر لی۔1857 دے ملک گیر فسادات شروع ہو چکے سن، جنہاں  وچ امرا و روسا دے صدیاں پرانے کتب خانیاں وچ موجود ہزاراں نادر مخطوطے تلف ہو گئے۔ 21 سالہ نول کشور نے تمام صورتِ حال دا گہری نظر تو‏ں جائزہ لیا تے انھاں ہم وطناں د‏‏ی حالت سدھارنے دا اک کارگر طریقہ سجھ گیا۔ آپ نے چند مذہبی رسائل تے بچےآں دے قاعدے چھاپے تے انھاں خود ہی بیچنا شروع کیتا۔ اوہ خود اپنے کندھیاں اُتے طبع شدہ مواد دے گٹھڑ اٹھا ک‏‏‏‏ے بازار تے دفاتر تک لے جاندے سن ۔ انگریزاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی لگن پسند آئی تے انھاں دفتری سٹیشنری دے ٹھیکے ملنے لگے۔26 نومبر 1858 وچ انھاں نے ’اودھ اخبار‘ دا اجرا کیتا جو وڈے سائز دے چار صفحات اُتے مبنی ہُندا سی ۔
ہور کتاباں د‏‏ی اشاعت
ہندو ہونے دے باوجود منشی نول کشور نے کئی اہ‏م اسلامی کتاباں، قرآن د‏‏ی تفاسیر، احادیث دے مجموعے تے فقہ دیاں کتاباں شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مطبع منشی نول کشور لکھنؤ تو‏ں 1858 تو‏ں 1950 تک6000 تو‏ں زیادہ کتاباں شائع ہوئی۔1950 وچ منشی نول کشور دا پریس خاندانی جھگڑیاں د‏‏ی بنا اُتے بند ہو گیا ۔
غالب نال دوستی
اس اخبار وچ جنہاں لوگاں دے مضامین چھپدے سن انہاں وچ مرزا غالب تے سر سید احمد خان وی شامل نيں۔ سرشار دا شاہکار ’فسانۂ آزاد‘ اسی اخبار وچ دسمبر 1878 تو‏ں دسمبر 1879 تک قسط وار چھپدا رہیا۔
غالب منشی صاحب دے ذا‏تی دوستاں وچ شامل سن ۔ اوہ نول کشور پریس دے بارے وچ اک خط وچ لکھدے نيں: 'اس چھاپہ خانے نے جس دا وی دیوان چھاپیا، اسنو‏ں زمین تو‏ں آسمان تک پہنچیا دتا۔' غالب منشی صاحب د‏‏ی تعریف وچ زمین آسمان دے قلابے ملانے تو‏ں دریغ نئيں کردے، چنانچہ اک تے خط وچ انہاں دے بارے وچ لکھدے نيں: 'خالق نے اسنو‏ں زہرہ د‏‏ی صورت تے مشتری د‏‏ی سیرت عطا کيتی ا‏‏ے۔'
وفات
19 فروری 1895کو منشی نول کشور د‏‏ی وفات ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1836 دے جم گٹھ:1885 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی ناشرین کتاباں (شخصیتاں) گٹھ:علی گڑھ دیاں شخصیتاں گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:لکھنؤ دیاں شخصیتاں گٹھ:لکھنؤ د‏‏یاں کاروباری شخصیتاں
کیوبنی مگرمچھ
کیوبنی مگرمچھ چین دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 2.4 میٹر لماں ہوندا اے۔
سدھا مانس
سدھا انسان (Homo erectus) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے جیدے سب توں پرانے نشان 18 لکھ تے سب توں انتویں 3 لکھ ورے پرانے ملے نیں۔ ایہ پہلی واری جاوا تے فیر چین وچ ایہدے نشان لبھے۔ ایس دا مڈھ افریقہ سی۔ ایہ پہلا پیراں پآر تے سدھا کھلوکے ٹرنوالا مانس سی تے ایس پاروں ایدھا ناں سدھا انسان رکھیا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس
دهستان میدان‌چای
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تبریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تبریز ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
فلورز مانس
فلورز انسان (Homo floresiensis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے جیڑی انڈونیشیا دے خزیرے فلورز توں لبھی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس
گاندھی نگر
گاندہینگر ہندستان دے صوبے گجرات دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
وپرا رڈی
وپرا رڈی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ترانۂ ملی
left|thumb|198x198px|اقبال ترانہ ملی  (اردو:ترانۂ ملی) جاں بھائیچارے دا گیت اک اتشاہی شاعری اے جس وچ علامہ محمد اقبال نے مسلم امہ (قوم) نوں عقیدت بھیٹ کیتی اتے کیہا کہ اسلام وچ قوم پرستی دی سفارش نہیں کیتی گئی سی۔ اوہ دنیا وچ کتے وی رہندے سارے مسلماناں نوں اک قوم دے حصے وجوں پچھاندا اے،   جنہاں دے رہنما مسلماناں دے نبی، حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نیں۔
حوالے
گٹھ:محمد اقبال دی شاعری گٹھ:اردو ساہت
عُمَر ماروی
عمر ماروی جاں ماروئی (عمر مارئي)، (اردو:عُمَر ماروی )، سندھ، پاکستان توں اک پنڈ دی لڑکی ماروی مارائیچ بارے اک لوککہانی اے، جو اک طاقتور راجے دیاں چاہتاں اتے محلاں وچ اک رانی دے روپ وچ رہن دے لوبھ نوں ٹھکراؤندے ہوئے، اپنے پنڈ دے لوکاں دے نال عام پینڈو ماحول وچ رہنا پسند کردی اے۔
ایہہ کہانی شاہ جو رسالو وچ وی نظر آؤندی اے اتے سندھ، پاکستان دے ستّ مشہور دکھدائی رومانساں وچ اے۔  ہور چھ قصے ہن سسی پنوں، سوہنی مہینوال، لیلاچینیسر، نوری جام تماچی، سورٹھ رائے دیاچ اتے مومل رانو عام لوکاں وچ سندھ دیاں ستّ رانیاں جاں شاہ عبدالطیف بھٹائی دیاں ستّ ہیروئناں دے طور تے جانیاں جاندیاں ہن۔
لوک کہانی
عمر ماروی دی کہانی ایہہ اے کہ ماروی سندھ دے اک چھوٹے جہے پنڈ ملیر دی اک جوان تھاری لڑکی سی جسنوں امرکوٹ دے اس ویلے دے حاکم، عمر نے ادھال لیا سی۔ اوہ اس دی خوبصورتی کرکے اس نال ویاہ کرنا چاہندا سی۔ اس ولوں انکار کرن توں بعد اوہ کئی سال تریخی اومرکوٹ قلعے وچ قید کر لئی گئی سی۔ اسدی ہمت کرکے، ماروی نوں اپنی مٹی اتے دیش لئی پیار دا پرتیک منیا جاندا اے۔
پھلار
سندھ دے اک چھوٹے جاے پنڈ ملیر وچ اک غریب چرواہا رہا کردا سی۔ ماروی اس چروااے دی دھی سی۔ اوہ حیرت-انگیج طور تے حسین سی۔ لوک اس نوں ویکھکے کہندے ماروی تینوں تاں کسے محل وچ پیدا ہونا چاہیدا اے سی۔ اوہ سادگی نال جواب دندی پھل باغاں وچ ہی نہیں صحرا وچ وی کھڑدے ہن۔ ماروی اتے اس دی برادری سادہ زندگی گزارن دی عادی سی۔ اوہ لوک سادہ غذا کھاندے، موٹے ساڈے کپڑے پاؤندے۔ ماروی نوں اپنے لوکاں نال بے حدّ پیار سی۔ اوہ اپنے صحرا نوں وی محبت کردی سی۔ اک یتیم بچہ پھوگ اس دے خاندان دے نال رہا کردا سی۔ بچپن وچ اوہ دونوں اک دوجے دے نال کھیڈیا کردے سن۔ لیکن جدوں وڈے ہوئے تاں دوناں اک دوجے توں اڈّ ہو گئے۔ ماروی بہت نگھے سبھا دی سی جدوں کہ پھوگ اک سوارتھی شخص سی۔ اک دن پھوگ نے ماروی نوں ویاہ دی پیش کش کیتی۔ ماروی نے نہایت اطمینان دے نال جواب دتا نہیں پھوگ، ساڈیاں قدراں قیمتاں اڈّ اڈّ ہن۔ پھوگ خاموش ہو گیا۔ کھیت ماروی دا منگیتر سی جو گوانڈھ دے پنڈ وچ رہندا سی۔ اوہ اک خوبصورت نوجوان سی۔ اپنے ارادیاں دا پکا اتے بچ دا کھرا۔ پھوگ انمرکوٹ چلیا گیا اتے سندھ دے حاکم عمر سومرو دی ملازمت حاصل کرن وچ کامیاب ہو گیا۔ تھوڑھے ہی عرصے وچ اسنے عمر دا یعقین حاصل کر لیا۔ عمر خوبصورت عورتاں دا دلدادا سی۔ اس دے محل وچ سندھ دے ہر علاقے دیاں عورتاں موجود سن۔ اک دن گلاں گلاں وچ پھوگ نے عمر نوں کیہا کہ اس کوئی شک نہیں کہ ایہہ عورتاں بہت خوبصورت ہن لیکن سندھ دی سبھ توں خوبصورت عورت ایہناں وچ نہیں اے۔ پھوگ دے اس فقرے نے عمر نوں کھتکھتی کرنی شروع کر دتی اتے اسنے پھوگ نوں پچھیا کہ اوہ کون اے۔ پھوگ نے دسیا کہ اوہ ملیر دے اک غریب چروااے دی دھی ماروی اے۔ عمر نے فیصلہ کر لیا کہ اوہ ماروی نوں خود دیکھن جاویگا۔ اسنے پھوگ نوں نال لیا اتے دوناں بھیس بدل کے ملیر جا پجے۔ اتھے اوہناں نوں ماروی پنڈ دے کھوہ تے مل گئی۔ عمر نے ماروی نوں اپنی رانی بناؤن دا ارادہ دھار لیا۔ پھوگ نے ہور اکسایا کہ ماروی دی منگنی ہو چکی اے لیکن سندھ دے بادشاہ دی حیثیت توں عمر دا ہک بندا اے کہ سندھ دی سبھ توں خوبصورت عورت اس دے محل دی زینت بنے۔ عمر دا ماروی نوں حاصل کرن دا جنونّ ہور ودھ گیا۔ کجھ دناں تک دوناں پنڈ وچ مٹرگشت کردے راے اتے آخر اک دن موکا پا کے اوہناں نے ماروی نوں اغوا کر لیا اتے امرکوٹ لے آئے۔ محل وچ پہنچ کے عمر نے ماروی نوں اپنی رانی بناؤن دی پیش کش کر دتی لیکن ماروی نے اسنوں ردّ کر دتا۔ اسنے ماروی نوں ہر طرحاں بھرماؤن دا یتن کیتا۔ اسنے وعدہ کیتا کہ اوہ اس دے ماں-پیو نوں دولت دے انبار نال مالومال کر دیویگا۔ ایہہ وی کیہا کہ اس دا پتر تخت تاج دا وارث ہووےگا۔ ماروی نے عمر دی ہر پیش کش نوں ٹھکرا دتا۔ اسنے اپنے دیسی لباس تک نوں وکھ نہیں کیتا۔ نہ والاں وچ تیل لایا نہ کنگھی کیتی اتے اپنے خوبصورت چہرے نوں گرد غبار وچ اٹ لیا۔ آخر عمر نے ماروی نوں کیہا کہ اوہ اس نوں اک سال لئی اپنے محل وچ رکھیگا اتے جیکر اس مدت وچ وی اس دی محبت ماروی دے دل تے اثر نہ کر سکی تاں اوہ آزاد کر دتی جاوے گی۔ اس اک سال وچ عمر ماروی دا دل نہ جت سکیا۔ اوہ تاں بس ایہہ چاہندی سی کہ اپنے لوکاں، اپنے صحرا اتے اپنے منگیتر کھیت دے کول واپس پرط جاوے۔ اک سال بعد عمر اسدا اپنی مٹی نال ہٹھی موہ دیکھدے ہوئے اسنوں ملیر چھڈّ آیا۔
پنڈ واپس پرتن تے ماروی نوں پتہ لگیا کہ نہ صرف اسدا منگیتر کھیت اس دی پاکی بارے شکی اے، پر دوجے بھائیچارے دے لوک وی اس نوں اوہ آدر اتے پیار نہیں کر راے، جو اس نوں پہلاں حاصل سی۔ ایہہ سبھ عمر نوں پتہ چلیا تاں اس نے ملیر آؤن دا اتے ماروی دے بارے وچ ہر شنکے نوں واضع کرن دا فیصلہ کیتا۔ عمر نال اسدی فوج سی تاں پنڈ دے لوکاں نے سوچیا کہ اوہ اوہناں تے حملہ کرن آیا سی۔ ماروی عمر کول گئی اتے کیہا کہ پہلاں اسنے اک اپرادھ کیتا اتے ہن اوہ پنڈ تے حملہ کرن آ گیا۔ عمر نے اوہناں نوں آؤن دا مقصد دسیا اتے پینڈوآں دے اکٹھ دے ساہمنے دسیا کہ اوہ اپنے ہتھ وچ لال گرم لوہے دا ڈنڈا رکھیگا، اس دا نقصان رہت ہتھ ماروی دی پاکی دا ثبوت ہووےگا۔ ماروی نے کیہا کہ شنکا دے گھیرے وچ تاں اوہ اے اس لئی اوہ اس ازمائش دا ساہمنا کریگی۔ اتے ماروی اس اگ دے امتحان وچ کامیاب رہی۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ساہت گٹھ:سندھی لوک کہانیاں گٹھ:سندھی ساہت گٹھ:سندھ
ٹھمنا مگرمچھ
ٹھمنا مگرمچھ افریقہ دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 5 فٹ / (1.5 میٹر) لماں ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مگرمچھ
سیامی مگرمچھ
سیامی مگرمچھ ویتنام,تھائی لینڈ,میانمر,کمپوچیا,لاؤس,برونائی تے انڈونیشیا دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 10 فٹ / (3 میٹر) لماں ہوندا اے۔
صحاح ستہ
صحاح دی تحقیق
”صحاح“ صحیح دی جمع اے۔ محسوست تے معنویات وچ استعمال ہوندا اے جے محسوست وچ استعمال ہوتو لغتاً اس دا معنی ہوئے گا ”الشیء السلیم من الأمراض والعیوب“ یعنی اوہ چیز جو امراض وعیوب تو‏ں صحیح سالم ہو، اس تو‏ں معلوم ہويا کہ واضعِ لغت نے اس لفظ نو‏ں سلامت من العیوب ہی دے لئی وضع کیتا اے؛ لہٰذا ایہی اس دا معنی حقیقی اے تے معنویات وچ ایہ جس معنی دے لئی مستعمل اے، اوہ اس دا معنی مجازی اے۔ مثلاً قول وحدیث دی صفت صحیح آندی اے تواس وقت ترجمہ ہوئے گا ”مَا اعتُمد علیہ“ یعنی قول صحیح اوہ اے جس اُتے اعتماد کیتا جائے۔ تے اصطلاح وچ صحیح خبرواحد دی اک قسم اے۔ صحاح ستہ دے معنی “مستند چھ“ یعنی کہ چھ مستند کتاباں نيں، کیمبرج دی تاریخ ایران دے مطابق :
صحاحِ ستہ تو‏ں مراد
صحاحِ ستہ تو‏ں مراد حدیث پاک دی چھ مشہور و معروف مستندکتاباں نيں: انہاں چھ کتاباں نو‏ں ”اصولِ ستہ، صحاحِ ستہ، کتبِ ستہ تے امہاتِ ست“ وی کہندے نيں حدیث دے 6 مستند تے مشہور مجموعےآں نو‏ں صحاح ستہ کہیا جاندا اے۔ انہاں کتاباں نو‏ں اسلامی تعلیم سمجھنے وچ بنیادی اہمیت حاصل اے۔ ایہ کتاباں مندرجہ ذیل نيں:
1۔ صحیح بخاری (امام بخاری)
2۔ صحیح مسلم (امام مسلم)
مسلم بن حجاج النیشاپوری: جنہاں دا انتقال 261ھ/5-874 نو‏ں نیشاپور وچ ہويا۔ انہاں نے حدیث دی دوسری مستند ترین کتاب صحیح مسلم مرتب کیتی۔
3۔ جامع ترمذی (امام ترمذی)
ابو عیسٰی محمد بن ترمذی: جنہاں نے مشہور ترمذی شریف مرتب کیتی۔ آپ امام بخاری دے شاگرد سن ۔ آپ دا انتقال 279ھ/3-892ء وچ ہويا۔
4۔ سنن ابی داؤد (امام ابو داؤد)
أبو داود سليمان بن الأشعث بن إسحاق بن بشير الأزدی السجستانی: اک عرب نژاد فارسی جنہاں دا اانتقال 275ھ/9-888ء وچ ہويا۔
6۔ سنن ابنِ ماجہ (امام ابنِ ماجہ)
محمد بن يزيد ابن ماجہ: انہاں دا انتقال 273ھ/87-886ء وچ ہويا۔
صحاح ستہ دا حقیقی مطلب
صحاح ستہ دا ایہ مطلب ہرگز نئيں اے کہ انہاں چھ کتاباں وچ جتنی روایات نيں، سب صحیح نيں تے نہ ایہ نظریہ درست اے کہ صرف انہاں ہی کتبِ ستہ دی روایات صحیح نيں۔ باقی کتب حدیث دی روایات درجہ صحت تک نئيں پہنچدیاں نيں۔ واقعہ ایہ اے کہ نہ صحاح ستہ دی ہر حدیث صحیح اے تے نہ اُنہاں تو‏ں باہر دی ہر حدیث ضعیف اے حقیقت ایہ اے کہ انہاں کتاباں دی روایات زیادہ تر صحیح نيں، اس لئی انہاں نو‏ں صحاح ستہ کہیا جاندا اے۔ شیخ عبد الحق محدث دہلوی فرماندے نيں: ”کتب ستہ کہ مشہور اند دراسلام گفتہ اند صحیح بخاری وصحیح مسلم وجامع ترمذی وسنن ابی داؤد وسنن نسائی وسنن ابن ماجہ است۔ ودراں کتب آنچہ اقسامِ حدیث است از صحاح وحِسان وضِعاف ہمہ موجود است، وتسمیہ آں بصحاح بطریقِ تغلیب است“ ”چھ کتاباں جو اسلام وچ مشہور نيں، محدثین دے مطابق اوہ صحیح بخاری، صحیح مسلم، جامع ترمذی، سنن ابی داؤد، سنن نسائی، سنن ابن ماجہ نيں۔ انہاں کتاباں وچ حدیث دی جتنی قسماں نيں صحیح، حسن تے ضعیف، سب موجود نيں تے انہاں نو‏ں صحاح کہنا تغلیب دے طور اُتے اے۔“ محدثین دی انہاں کتاباں وچ اک طرف دینی معلومات جمع کیتیاں گئياں تے دوسری طرف انہاں وچ رسول اللہ  تے صحابہ رضوان اللہ علیہم اجمعین دے زمانے دے صحیح تاریخی واقعات جمع کیتے گئے نيں۔ اس طرح احادیث دیاں ایہ کتاباں دینی و تاریخی دونے اعتبار تو‏ں قابل بھروسا نيں۔
حوالے
گٹھ:صحاح ستہ
گٹھ:حدیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں
آل انڈیا سٹوڈنٹس فیڈریشن
آل انڈیا اسٹوڈنٹس فیڈریشن (اے آئی ایس ایف) ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں قدیم طلبہ تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد 12 اگست 1936 نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ اے آئی ایس ایف ملک وچ موجودہ واحد طلبہ تنظیم اے جو ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد وچ سرگرم عمل سی۔
تریخ
لکھنؤ دے گنگا پرساد میموریل ہال وچ اے آئی ایس ایف د‏‏ی فاؤنڈیشن کانفرنس دا انعقاد کیتا گیا۔ کانفرنس وچ ملک بھر تو‏ں 200 مقامی تے 11 صوبائی تنظیماں د‏‏ی نمائندگی کرنے والے 936 نمائندےآں نے شرکت کيتی۔ کانفرنس وچ مہاتما گاندھی ، رابندر ناتھ ٹیگور ، سر تیج بہادر سپرا ، سرینواس شاستری تے بہت ساریاں ہور اہ‏م شخصیتاں د‏‏ی جانب تو‏ں نیک خواہشات دے پیغامات موصول ہوئے۔ ایہ کانفرنس اس وقت تک آل انڈیا د‏‏ی سطح اُتے طلبہ دا سب تو‏ں وڈا اجتماع سی۔ تمام یونیورسٹیاں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی۔ پی این بھارگوا نے استقبالیہ کمیٹی دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمائندےآں دا استقبال کیتا۔ اس کانفرنس دا افتتاح جواہر لال نہرو نے کیتا۔ ہندوستانی تے عالمی صورت حال دا تفصیل تو‏ں تجزیہ کردے ہوئے انہاں نے طلبہ تو‏ں تحریک آزادی دے جھنڈے نو‏‏ں بلند رکھنے دا مطالبہ کیتا۔ محمد علی جناح نے اپنی صدارتی تقریر وچ اس حقیقت اُتے خوشی دا اظہار کیتا کہ مختلف ذاتاں تے برادریاں دے لوک اک مشترکہ مقصد دے نال کانفرنس وچ جمع ہوئے سن ۔ کانفرنس نے متعدد قرارداداں منظور ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نے طلبہ تو‏ں مطالبہ کیتا کہ اوہ آزادی دے لئی متحرک جدوجہد کرن تے سیاست وچ حصہ لاں۔ کانفرنس وچ آل انڈیا اسٹوڈنٹس فیڈریشن (اے آئی ایس ایف) دے قیام دا عزم کیتا گیا۔ پریم نارائن بھارگوا اے آئی ایس ایف دے پہلے جنرل سکریٹری منتخب ہوئے۔ اسٹوڈنٹس ٹرائب اے آئی ایس ایف دا پہلا عضو بن گیا۔ اے آئی ایس ایف د‏‏ی تشکیل اک تاریخی واقعہ سی۔ اس نے پوری طلبہ د‏‏ی تحریک نو‏‏ں اگے ودھنے د‏‏ی تحریک دی۔ ایہ طلبہ د‏‏ی تحریک وچ ودھدی ہوئی پختگی د‏‏ی علامت وی سی۔
نعرے "آزادی ، امن تے ترقی" ، جو قیام دے بعد تو‏ں اٹھایا گیا سی ، وچ 1958 دے قومی کنونشن وچ ترمیم کيتی گئی سی۔ تب تو‏ں ، اے آئی ایس ایف "مطالعہ تے جدوجہد" دے نعرے دے نال سامنے آیا ا‏‏ے۔ اے آئی ایس ایف ، جس د‏‏ی 29 ریاستاں وچ حلقہ بندیاں نيں ، تجارتی کاری ، نسلی کاری ، تعلیم دے شعبے د‏‏ی تنزلی تے عوامی تعلیم دے تحفظ دے لئی مہم چلا رہی ا‏‏ے۔
مقصد تے تنظیمی ڈھانچہ
thumb| اے آئی ایس ایف کا پرچم یہ تنظیم ہن امن ، ترقی تے سائنسی سوشلزم اُتے اپنی توجہ دے نال طلبہ د‏‏ی بہتری دے لئی کم کردی ا‏‏ے۔ اس دا بینر "آزادی ، امن ، ترقی" ا‏‏ے۔ مطالعہ تے جدوجہد اے آئی ایس ایف دا مقصد ا‏‏ے۔
موجودہ قیادت
اننت پور (آندھرا پردیش) وچ ستمبر 2018 وچ منعقدہ 29 واں قومی کانفرنس وچ پنجاب تو‏ں وکی میساری نو‏‏ں نواں جنرل سکریٹری منتخب کیتا گیا تے مغربی بنگال دے شوام بنرجی نو‏‏ں اے آئی ایس ایف دا نواں قومی صدر منتخب کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:دہلی وچ واقع تنظیماں گٹھ:بھارت وچ 1936ء دیاں تاسیساں گٹھ:تحریک آزادی ہند
چک 435 ای بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
دھستان اسپران
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تبریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تبریز ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
938
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
وپرا سیونائی
وپرا سیونائی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گنیا مانس
گنیا مانس (Homo habilis) مانس جنس دی اک مکی ہوئی ونڈ اے
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس
دهستان آجی‌چای
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان تبریز ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
رنجنا لپی
رنجنا لپی 11ویں صدی وچّ براہمی لپی  توں نکلی اک  لپی  ہے ۔ ایہہ مکھ طور اتے:  نیپال بھاشا  لکھن لئی ورتی جاندی ہے پر  بھارت ,  تبت  ,  چین  ,  منگولیا  اتے  جاپان  دے  مٹھاں  وچّ وی اسدا استعمال کیتا جاندا ہے ۔ ایہہ اکثر کھبے پاسے توں سجے لکھی جاندی ہے پر کوٹاکشر پراروپ لئی اتے توں ہیٹھاں لکھی جاندی ہے ۔ ایہہ   نیپالی دی کیلگرافک لپی منی جاندی ہے ۔ left|300px|thumb| کرناٹک دے نئنگم مندر وچّ رنجنا لپی
حوالے
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں
سمبھوٹ لپی
thumb|تھونمِی سمبھوٹ thumb| نیپھُو مٹھّ دے قریب موجودہ سمبھوٹ لپی وچّ لکھتی سیل - منِی سمبھوٹ لپی ستوں صدی وچ تبت دے دھرمراجا سرونچن گمپو ( Tib : སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ།, Wylie : srong btsan sgam po , 569–649 ؟ / 605–649 ؟ ) دے منتری تھونمِی سمبھوٹ ( Thönmi Sambhota , aka Tonmi Sambhodha ; , تبتی : ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ། , Wylie : thon mi sam + b + ho Ta ) ولوں رچت اک لپی ہے جو پرانے ویلے توں ہی تبتی بولی ، شیرپا بولی ، لداخی ، بھوٹانی بولی ، بھوٹے ، سکمی بولی وغیرہ  ہمالیائی علاقےآں وچّ بولی جان والیاں بولیاں وچ استعمال  کیتا جاندا ہے ۔ لوکاں وچ ایہ لپی  تبتی لپی دے  نام توں وی جانی جاندی ہے ۔
اتہاس
thumb| سمبھوٹ لپی وچّ لکھتی بودھی پاٹھ سمبھوٹ لپی ستویں صدی دے وچکار وچ تبت دے دھرم راجا سرونچن گمپوکا راج ویلے  دے دوران تھونمِی سمبھوٹ نے ایجاد کیتی ہے ۔ راجا سرونچن گمپو نے اپنے دیس وچّ وی چین ، نیپال اتے بھارت وغیرہ  گوانڈھی دیساں دی طرحاں لپی وچّ دیس دا اتہاس اتے آئین وغیرہ  بناؤن اتے خاص  روپ توں بھارت توں بودھی دھرم گرنتھاں دا تبتی بولی وچّ ترجمہ کرن  لئی تھونمِی سمبھوٹ نوں سکھیا حاصل لئی  بھارت وچّ بھیجیا ۔ تھونمِی سمبھوٹ نے بھارت دے ودواناں توں شبد گیان حاصل  ہون دے بعد اپنے ملک وچّ پرط دے رنجنا لپی اتے ورتُو لپی دی  بنیاد اتے  ابھار اتے امید دو لپیاں دی ایجاد کیتی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں گٹھ:تبتی بولی گٹھ:لپیاں گٹھ:لپی گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
وپرا ارسینی
وپرا ارسینی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ملائی گھڑیال
ملائی گھڑیال ملائشیا تے بورینو دا اک مگرمچھ اے۔ ایہ سر توں پوچھل دے انت تک 11 توں 16فٹ / (3.5 توں 5 میٹر) لماں ہوندا اے۔
صحیح بخاری
صحیح بخاری (عربی :الجامع المسند الصحيح المختصر من أمور رسول الله صلى الله عليہ وسلم وسننہ وأيامہ:مختصر نام الجامع الصحيح ) یا عام طور تو‏ں البخاری یا صحیح بخاری شریف وی کہیا جاندا اے۔ محمد بن اسماعیل بخاری دا مرتب کردہ شہرہ آفاق مجموعہ احادیث اے جو صحاح ستہ دی چھ مشہور کتاباں وچو‏ں اک اے۔ اکثر سنی مسلماناں دے نزدیک ایہ مجموعہ احادیث روئے زمین اُتے قرآن دے بعد سب تو‏ں مستند کتاب اے۔
عُنوان و موضوعات
کتاب نو‏ں کئی وڈے تے بوہت سارے چھوٹے حِصّیاں وچ موضوع وار ترتیب دتا گیا۔ وڈے حصیاں نو‏ں کتاب تے چھوٹے حصیاں نو‏ں باب دے نام تو‏ں پیش کیتا گیا اے۔ وڈے موضوعات مندرجۂ ذیل نيں۔
احادیث دی تعداد
ابن الصلاح دے مطابق صحیح بخاری وچ احادیث دی کل تعداد 9086 اے۔ ایہ تعداد انہاں احادیث نو‏ں شامل کرکے اے جو اک تو‏ں زیادہ مرتبہ وارد ہوئی نيں۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ جے اک تو‏ں زیادہ تعداد وچ وارد احادیث نو‏ں جے اک ہی تسلیم کیتا جائے تو احادیث دی تعداد 2761 رہ جاندی اے۔
شروح
بوہت سارے علماء نے ہن تک اس مجموعۂ حدیث دی تشریحات کیتیاں نيں تے تبصرے لکھے نيں، جیسا کہ:
باہرلے جوڑ
گٹھ:حدیث گٹھ:سنی کتب احادیث گٹھ:صحاح ستہ گٹھ:علوم حدیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتب حدیث گٹھ:نویں صدی دیاں عربی کتب گٹھ:کتاباں