cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ڈاکٹر ناہر سنگھ
انعام-اعزاز
پنجابی ساہت اکاڈمی، لدھیانہ ولوں کرتار سنگھ دھالیوال انعام (2007)
ڈاکٹر۔ روندر سنگھ روی یادگاری ایوارڈ (2018)
لوکدھارا مطالعہ
ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ نے اپنے پی۔ ایچّ۔ ڈی دے کھوج کم لئی لوک شعری دا کھیتر چنیا۔ اوہناں نے صرف اپنے توں پہلاں ہوئے لوکدھارا دے کھیتر وچ کم نوں بنیاد بناؤن دی بجائ علاقائی کھوج کم نوں پہل دتی۔ اوہناں نے اپنے کھوج کم لئی ملوئی اپ-لسانی کھیتر (مالوا) چنیا۔ اوہ اس گل دا وی افسوس ظاہر کردے ہن کہ لوکدھارا دے کھیتر وچ جو کم ہو جانا چاہیدا سی اوہ نہیں ہویا اتے ہن لوک شعری نوں سابھن دا ویلا وہا گیا اے۔ اس بابت ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ لکھدے ہن -"ایہناں لوک گیتاں نوں اکتر کردیاں مینوں اس گل دا احساس ہویا کہ لوک-گیتاں نوں سنبھالن دا ویلا وہا چکا اے اتے جہڑا بزرگ تہانوں دوہے سنا رہا اے اوہ تہاڈے اگلے گیڑے تک اگلے جہان پہنچ چکیا ہووےگا تے تسیں ہتھ ملدے رہِ جاووگے۔ لوک-گیتاں دا سنکلن اج توں پونی صدی پہلاں ہو جانا چاہیدا سی۔ اس پاسے کئی تعریف یوگ یتن وی ہوئے ہن پر یوجنابدھّ ڈھنگ نال کم نیپرے نہیں چڑھیا۔" ڈاکٹر۔ناہر سنگھ توں پہلاں لوکدھارا دے کھیتر وچ دوندر ستیارتھی، ونجارا بیدی، کرمجیت سنگھ، اوتار سنگھ، کلونت سنگھ آد دا کم تعریف یوگ اے۔ ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ نے اپنے کم نوں علاقائی کھوج اتے اصول دے پکھ توں یوجنابدھّ ڈھنگ نال پورا کیتا۔ لوکدھارا دے کھیتر وچ کھوج لئی اوہناں سائنسی پہنچ اپنائی۔ اصولی بودھ دے نال نال اوہ علاقائی کھوج وچ وی اک ماہر مفکر ثابت ہوئے۔ اوہ سوچک دا بھروسہ جتن وچ ماہر ہن۔ اس مہارت نال اوہناں نے مالوے کھیتر دیاں عورتاں اتے مردا توں لوک گیتاں دا اکتریکرن کیتا۔ ملوئی لوک-گیتاں بارے 'چنا وے تیری چاننی' (1989) اتے 'خونی نین پانی بھرے' (1989) اوہناں دیاں کتاباں ہن۔ اوہناں نے صرف ملوئی لوک شعری دا اکتریکرن ہی نہیں کیتا سگوں سماجی، معاشی، تریخی اتے جغرافیہ آد نوں بنیاد بنا کے ایہناں دا مطالعہ کیتا۔ اوہناں دا سمچا کھوج کم اکتریکرن، ورگیکرن تے تجزیہ دی عمل نال جڑیا ہویا اے۔ اوہناں مطابق لوکدھارا دے کھیتر وچ سنپادنا اکتریکرن تک محدود نہ رہِ کے اک نویں سرجنا ہندی اے۔
لوک شعری دا مطالعہ
ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ لوک شعری دا اڈیٹنگ اتے ورگی کرن کرن لئی سرجن عمل نوں بنیاد بناؤندے ہن۔ نولدیپ شرمااپنے ایمّ۔ فل دے تھیسس 'ڈاکٹر۔ناہر سنگھ دا لوکدھارا کلاسیکل سوچ وچار' وچ سرجن عمل بارے لکھدی اے کہ "اوہ کسے بنی بنائی تکنیک نوں اپنے مطالعہ دا بنیاد نہیں بناؤندے سگوں لوک من دی وہارکتا وچوں ہی تکنیک دی تلاش کردے ہن جسنوں اوہناں نے سرجن عمل دا نام دتا اے۔" ملوئی لوک شعری دا مطالعہ کرن لئی اوہ انتر انشاشنی اتے تقابلی تکنیک دا تجربہ کردے ہن۔ انتر انشاشنی تکنیک وچ اوہ مانو سائنس، سماج سائنس، بولی سائنس آد انشاشناں دی مدد لیندے ہن۔ ایہناں مطالعہ ودھیاں دے بنیاد اُتے کیہا جا سکدا اے کہ ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ دی مطالعہ نظر سائنسی پہنچ دی دھارنی اے۔
لوک شعری روپاں دا ورگی کرن
ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ نے ملوئی لوک شعری روپاں دا ورگی کرن روپ دی نظر توں کیتا اے۔ اس ورگی کرن نوں اوہ دو مکھ روپاں وچ ونڈدے ہن-
1.کھلھے روپاں والے شعری روپ
کھلھے روپاں والے شعری روپ
1. کیرنا (سبھ توں ودھ لچکیلا شعری روپ)
2. ٹپا
3. نکی بولی
4. لمی بولی
5. الاہنی
6. سٹھنی
7. ہیئرا
8. چھند-پراگا
9. کھیڈ گیت تے ناچ گیت
بند روپاں والے شعری روپ
بند شعری روپ اوہناں شعری روپاں نوں کیہا جاندا اے جناں دا رچنا ودھان سخت اصولاں دا پابند ہندا اے جس کرکے پنر سرجن عمل مدھم ہندی اے۔ ایہناں شعری روپاں وچ پنر سرجنا بجھویں اصولاں وچ بجھّ کے ہی کیتی جاندی اے۔ اس دے دوران ہیٹھ لکھے شعری روپ آؤندے ہن۔
1. بجھارت (گھٹ لچکیلا)
2. محاورہ، اکھان تے سیانپ دا ٹوٹا
3. دوہڑا
4. لمے ملوئی گیت
لوک ناچ ونگیاں
1. بھنگڑا
2. گدھا
3. لڈی
4. جھومر
5. سمی
6. ٹپری
کتاباں
ڈاکٹر۔ ناہر سنگھ ولوں مالوے دے لوک شعری دا اکتریکرن وی کیتا گیا، جسدیاں 12 جلداں اس پرکار ہن - اکت وچوں پہلیاں 10 جلداں پبلیکیشن بیورو، پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ ولوں شائع ہو چکیاں ہن اتے باقی دو جلد شائع کر دتیاں جانگیاں۔
بھارت وچ فلم فیسٹیولاں دی لسٹ
ایہہ بھارت وچ فلمی میلیاں دی لسٹ اے۔
برہماپر انٹرنیشنل فلم فیسٹیول
ٹائیگرلینڈ انڈیا فلم فیسٹیول
ایہہ وی ویکھو
امداود فلم فیسٹیول
حوالے
گٹھ:بالیوڈ
روسی-جارجیائی جنگ
روس تے جارجیا د‏‏ی جنگ جارجیا ، روس تے روسی حمایت یافتہ خود ساختہ جمہوریاواں جنوبی اوسیتیا تے ابخازیہ دے درمیان اک جنگ سی۔ ایہ جنگ روس تے جارجیا دے وچکار تعلقات خراب کرنے دے بعد اگست 2008 وچ ہوئی سی ، ایہ دونے سابقہ سوویت یونین د‏‏ی اصل جمہوریہ سن۔ ایہ لڑائی اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اہ‏م ٹرانسکاکیشیا خطے وچ ہوئی۔ اسنو‏ں 21 ويں صدی د‏‏ی پہلی یورپی جنگ قرار دتا جاندا سی۔
جمہوریہ جارجیا نے ابتدائی طور اُتے سوویت یونین دے زوال دے شروع دے نال ہی 1991 وچ اپنی آزادی دا اعلان کر دتا ۔اس پس منظر وچ ، جارجیا تے علیحدگی پسنداں دے وچکار ہونے والی جنگ نے روس د‏‏ی حمایت یافتہ لیکن بین الاقوامی سطح اُتے غیر تسلیم شدہ علیحدگی پسنداں دے کنٹرول دے تحت سابق جنوبی اوسیتیا خودمختار اوبلاست دے کچھ حصےآں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ جنگ دے بعد ، جارجیائی ، روسی تے اوسیتین فوجیاں د‏‏ی مشترکہ امن فوج اس علاقے وچ تعینات سی۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی تعینا‏‏تی ابخازیا دے خطے وچ ہويا ، جتھ‏ے ابخاز علیحدگی پسنداں نے 1992–1993 وچ جنگ لڑی سی ۔ سن دو ہزار تیرہ وچ روس وچ ولادیمیر پوتن دے انتخاب تے 2003 وچ جارجیا وچ مغرب نواز اقتدار د‏‏ی تبدیلی دے بعد ، روس تے جارجیا دے وچکار تعلقات خراب ہونا شروع ہوئے ، جو اپریل 2008 تک اک مکمل سفارتی بحران اُتے پہنچ گئے سن ۔ یکم اگست 2008 تک ، جنوبی اوسیائی علیحدگی پسنداں نے اس علاقے وچ جارجیائی امن فوجیاں د‏‏ی طرف تو‏ں اچانک ردعمل ظاہر کردے ہوئے ، جارجیائی گائاں اُتے گولہ باری شروع کردتی سی۔   روس نواز علیحدگی پسنداں دے توپ خاناں دے حملےآں نے 1992 وچ جنگ بندی دا معاہدہ توڑ دتا سی۔  انہاں حملےآں نو‏‏ں ختم کرنے تے نظم و ضبط د‏‏ی بحالی دے لئی ، جارجیائی فوج نو‏‏ں 7 اگست نو‏‏ں جنوبی اوسیتیائی تنازع والے زون وچ بھیج دتا گیا سی۔ جارجیائی باشندےآں نے کئی گھنٹےآں وچ علیحدگی پسنداں دا مضبوط گڑھ تسخینوالی دا بیشتر حصہ اپنے کنٹرول وچ کرلیا۔
جارجیائی فوج دے ردعمل تو‏ں پہلے روسی فوجیاں نے روس تے جارجیائی ریاست د‏‏ی سرحد نو‏‏ں غیر قانونی طور اُتے 7 اگست تک جنوبی اوسیٹیائی تنازعہ دے علاقے وچ داخل کردتا سی۔     روس نے جارجیا اُتے "جنوبی اوسیتیا دے خلاف جارحیت" دا الزام لگایا ، تے بیان کردہ مقصد دے نال 8 اگست نو‏‏ں جارجیا اُتے وڈے پیمانے اُتے زمینی ، فضائی تے سمندری حملے دا آغاز کيتا۔ امن نافذ کرنے والے آپریشن کيتی۔ روسی تے جنوبی اوسیتیا د‏‏ی فوجاں نے جارجیائی فوجاں دا جنوبی اوسیشیا دے آس پاس تے آس پاس کئی دن تک مقابلہ کيتا ، ایتھ‏ے تک کہ جارجیائی فوج پِچھے ہٹ گئی۔ روسی تے ابخاز فورسز نے جورجیا دے زیر قبضہ کوڈوری گھاٹی اُتے حملہ کرکے دوسرا محاذ کھولیا۔ روسی بحری فوج نے جارجیا دے ساحل دے کچھ حصے اُتے ناکہ بندی کردتی۔ روسی فضائیہ نے جارجیا دے متنازعہ علاقےآں وچ تنازعہ زون تو‏ں باہر دے اہداف اُتے حملہ کيتا۔ ایہ تریخ د‏‏ی پہلی جنگ سی جس وچ سائبر جنگ دا مقابلہ فوجی کارروائی دے نال ہويا۔ تنازعہ دے دوران تے اس دے بعد انفارمیشن جنگ وی چلا‏ئی گئی سی۔ نکولس سرکوزی ، فرانس دے صدر نے ، 12 اگست نو‏‏ں جنگ بندی معاہدے اُتے گل گل کيتی۔
روسی افواج نے جارجیائی شہر زگدیڈی ، سینکی ، پوٹی تے گوری اُتے عارضی طور اُتے قبضہ کيتا ، تے جنگ بندی تو‏ں ماورا انہاں علاقےآں اُتے قبضہ کيتا۔ جنوبی اوسیتیا نے جارجیائی بیشتر دیہاتاں نو‏‏ں جنوبی اوسیٹیا وچ تباہ کردتا سی تے اوہ جارجیائیاں نو‏‏ں نسلی صفائی دے ذمہ دار سن ۔ روس نے 26 اگست نو‏‏ں جورجیا تو‏ں ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيتا تے جارجیائی حکومت نے روس دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ روس نے زیادہ تر 8 اکتوبر نو‏‏ں جارجیا دے متنازعہ علاقےآں تو‏ں اپنی فوج دا انخلا مکمل کيتا۔ روسی بین الاقوامی تعلقات وڈی حد تک غیر ضرر رساں سن ۔ جنگ نے 192،000 افراد نو‏‏ں بے گھر کردتا تے جدو‏ں جنگ دے بعد بوہت سارے لوک اپنے اپنے گھراں نو‏‏ں پرت گئے ، 20،272 افراد ، جنہاں وچ زیادہ تر نسلی جارجیائی باشندے نيں ، 2014 تک بے گھر ہوئے۔ جنگ دے بعد تو‏ں ، روس اگست 2008 دے سیز فائر معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے ابخازیہ تے جنوبی اوسیٹیا اُتے قابض اے ۔
تریخ
سجے|thumb| جے ایچ کولٹن دے ذریعہ 1856 دے نقشے دا ٹکڑا ، جارجیا تے [[ایمرتی|آئمریہ دے اندر جدید جنوبی اوسیتیا دا علاقہ دکھا رہیا ا‏‏ے۔ جدید شمالی اوسیشیا وچ "Ossia" (اوسیشیا) دے مساوی شمالی قفقاز . ]] سجے|thumb| 1922 وچ جارجیائی علاقےآں د‏‏ی جگہ اُتے جنوبی اوسیٹین اے او د‏‏ی تشکیل۔ دسويں صدی عیسوی وچ ، جارجیا پہلی بار انہاں خطےآں وچ نسلی تصور دے طور اُتے ابھریا جس وچ جارجیائی زبان نو‏‏ں عیسائی رسومات ادا کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا سی۔ اس خطے اُتے منگول حملےآں دے بعد ، جارجیا د‏‏ی سلطنت آخر کار کئی ریاستاں وچ تقسیم ہوگئی۔ 19 ويں صدی وچ ، روسی سلطنت نے آہستہ آہستہ جارجیائی زمیناں اُتے قبضہ کرلیا ۔ روسی انقلاب دے نتیجے وچ ، جارجیا نے 26 مئی 1918 نو‏‏ں آزادی دا اعلان کيتا۔
اوسیٹیا لوک شمالی اوسیتیا (شمالی قفقاز وچ واقع) دے آزآد لوک نيں تنازعہ نے ٹرانسکاکیشیا وچ اوسیتیا د‏‏ی آمد د‏‏ی تریخ نو‏‏ں گھیر لیا ا‏‏ے۔ اک نظریہ دے مطابق ، اوہ پہلے 13ويں تے 14 ويں صدی عیسوی دے دوران اوتھ‏ے ہجرت کر گئے ،  تے سیکڑاں سالاں تک پرامن طور اُتے جارجیاں دے نال مقیم رہ‏‏ے۔  1918 وچ ، شیڈا کارٹلی وچ رہنے والے بے زمین اوسیتیا دے کساناں دے درمیان تنازعات دا آغاز ہويا ، جو بالشیوزم تو‏ں متاثر سن تے انہاں نے اپنی زمیناں د‏‏ی ملکیت دا مطالبہ کيتا سی ، تے مینشیوک حکومت نے جارجیائی شراکت داراں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جو قانونی مالک سن ۔ اگرچہ اوسییتائی باشندےآں نے ابتدا وچ تبلیسی حکا‏م دے معاشی موقف تو‏ں مایوس کيتا سی ، لیکن تناؤ جلد ہی نسلی تنازعات وچ بدل گیا۔ سن 1919 تے 1920 وچ بغاوتاں دے دوران ، اوسیتیاں د‏‏ی خفیہ طور اُتے سوویت روس نے مدد کيت‏ی ، لیکن اس دے باوجود ، اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔
جارجیا دی آزاد جمہوریہ جمہوریہ پر ریڈ آرمی نے 1921 وچ حملہ کيتا سی تے سوویت حکومت قائم کيتی گئی سی۔ سوویت جارجیا د‏‏ی حکومت نے اپریل 1922 وچ ٹرانسکاکیشین اوسیائیائیاں دے لئی اک خودمختار انتظامی یونٹ تشکیل دتا ، جسنو‏ں جنوبی اوسیٹیئن خودمختار اوبلاست کہیا جاندا ا‏‏ے۔  مورخین جداں اسٹیفن ایف جونز ، ایمل سلیمانانوف تے ارسین سپاروف دا خیال اے کہ بالشویکاں نے اس خودمختاری نو‏‏ں اوسیائی باشندےآں نو‏‏ں جمہوریہ جارجیا دے خلاف مدد دے بدلے وچ ،  اس علاقے دے بعد تو‏ں قبول کيتا۔ روسی یلغار تو‏ں پہلے کدی وی اک وکھ وجود نئيں سی۔
سوویت یونین دے کمزور ہونے دے نال 1989 وچ سوویت جارجیا وچ قوم پرستی نے زور پھڑ لیا۔ کریملن نے جارجیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دے مقابلہ وچ جنوبی اوسیتین قوم پرستی د‏‏ی حمایت کيتی۔ 11 دسمبر 1990 نو‏‏ں ، جارجیا دے سپریم سوویت نے ، جنوبی اوسیٹیا د‏‏ی علیحدگی د‏‏ی کوشش دا جواب دیندے ہوئے ، خطے د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں منسوخ کردتا۔ جنوری 1991 وچ جارجیا تے جنوبی اوسیائی علیحدگی پسنداں دے درمیان فوجی تنازعہ شروع ہويا۔ جارجیا نے 9 اپریل 1991 نو‏‏ں اپنی آزادی د‏‏ی بحالی دا اعلان کيتا ، اس طرح ایسا کرنے والی سوویت یونین د‏‏ی پہلی غیر بالٹک ریاست بن گئی ۔ جنوبی اوسیائی علیحدگی پسنداں نو‏‏ں روس دے زیر کنٹرول سابقہ سوویت فوجی یونٹاں د‏‏ی مدد حاصل سی۔ جون 1992 تک ، روس تے جارجیا دے وچکار مکمل پیمانے اُتے جنگ دا امکان ودھ گیا جدو‏ں روسی حکا‏م نے جنوبی اوسیائی علیحدگی پسنداں د‏‏ی حمایت وچ جارجیا دے راجگڑھ تبلیسی اُتے بمباری دا وعدہ کيتا سی۔  روس دے نال تنازعہ وچ اضافہ نو‏‏ں روکنے دے لئی جارجیا نے 24 جون 1992 نو‏‏ں جنگ بندی دے معاہدے د‏‏ی حمایت کيتی۔ مشترکہ کنٹرول کمیشن (جے سی سی) دے مینڈیٹ دے تحت جارجیائی ، جنوبی اوسیتین ، روسی تے شمالی اوسیتیا دے امن فوجیاں نو‏‏ں جنوبی اوسیٹیائی تنازعہ زون وچ تعینات کيتا گیا سی۔ کچھ ، زیادہ تر نسلی اعتبار تو‏ں سابقہ جنوبی اوسیتین خودمختار اوبلاست دے نسلی طور اُتے جارجیائی حصے جارجیائی اقتدار وچ رہ‏‏ے۔ خود اعلان کردہ جمہوریہ جنوبی اوسیتیا دے سنکھلن دی بنیاد اُتے علیحدگی پسند حکا‏م نے 2008 د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے سابقہ جنوبی اوسیتیہ خودمختار اوبلاست دے اک تہائی علاقے دے کنٹرول وچ سی۔
جارجیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ وچ اک خودمختار جمہوریہ ابخازیہ وچ اس صورتحال دا عکس پایا گیا ، جتھ‏ے ابخاز 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ جنگ دے دوران جارجیا تو‏ں وکھ ہوگئے سن ۔ اس خطے دا واحد واحد سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ جارجیائیاں د‏‏ی نسلی صفائی دے بعد ابخازیا د‏‏ی آبادی کم ہوئے ک‏ے 216،000 رہ گئی سی ، جو جنگ تو‏ں پہلے 525،000 تو‏ں کم سی۔ اوپری کوڈوری گھاٹی (شمال مشرقی ابخازیہ وچ ) غیر تسلیم شدہ ابخاز علیحدگی پسند حکومت دے اقتدار تو‏ں بالاتر رہی۔
روسی مفادات تے شمولیت
شمالی قفقاز تے مشرق وسطی دے روسی خطے دے وچکار ٹرانسکاکیشیا روس تے مشرق وسطی دے وچکار " بفر زون " تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ ایہ ترکی تے ایران تو‏ں ملدی اے ۔ اس خطے د‏‏ی اسٹریٹجک اہمیت نے اسنو‏ں روس دے لئی سلامتی دا خدشہ بنا دتا ا‏‏ے۔ اہ‏م اقتصادی وجوہات ، جداں تیل د‏‏ی موجودگی یا آوا جائی ، وی ٹرانسکاکیشیا وچ دلچسپی نو‏‏ں متاثر کردی ني‏‏‏‏ں۔ سویڈش تعلیمی سوانٹے کارنیل دے مطابق ، ٹرانسکاکیشیا اُتے حکمرانی روس نو‏‏ں جغرافیائی اہمیت دے حامل وسطی ایشیا وچ مغربی مداخلت دا انتظام کرنے د‏‏ی اجازت دے گی۔ سجے|thumb| اکتوبر – دسمبر 1993 وچ جارجیائی خانہ جنگی تے ابخازیہ وچ جنگ روس نے بحیرہ اسود دے ساحل تے ترکی تو‏ں متصل ہونے نو‏‏ں جارجیا د‏‏ی انمول اسٹریٹجک صفات دے طور اُتے دیکھیا۔ روس نو‏‏ں جنوبی اوسیٹیا د‏‏ی نسبت ابخازیا وچ زیادہ مفادات سن ، کیونجے بحیرہ اسود دے ساحل اُتے روسی فوج د‏‏ی تعینا‏‏تی بحیرہ اسود وچ روسی اثر و رسوخ دے لئی انتہائی ضروری سمجھی جاندی سی۔ 2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں پہلے ، جنوبی اوسیتیا دا اصل وچ جارجیا اُتے گرفت برقرار رکھنے دے لئی اک آلے دے طور اُتے بنایا گیا سی۔
ولادیمیر پوتن سن 2000 وچ روسی فیڈریشن دے صدر بنے ، جس دا روس تے جارجیائی تعلقات اُتے گہرا اثر پيا۔ روس تے جارجیا دے وچکار تنازعہ دسمبر 2000 وچ ودھنے لگیا ، جدو‏ں جارجیا دولت مشترکہ د‏‏ی آزاد ریاست (سی آئی ایس) دا پہلا تے واحد ممبر بن گیا سی جس اُتے روسی ویزا حکومت نافذ کيتی گئی سی۔ ایڈورڈ کوکوئٹی ، جو اس ہجوم دا مبینہ رکن سی ، دسمبر 2001 وچ جنوبی اوسیٹیا دے ڈی فیکٹو صدر بن گیا۔ روس د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی حمایت کيتی گئی سی کیونجے اوہ جارجیا دے نال جنوبی اوسیٹیا دے پرامن اتحاد نو‏‏ں ختم کردے گا۔ روسی حکومت نے 2002 وچ جورجیا د‏‏ی اجازت دے بغیر ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا دے باشندےآں نو‏‏ں روسی پاسپورٹ د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے مختص کرنا شروع کيتا سی۔ اس "پاسپورٹائزیشن" د‏‏ی پالیسی نے انہاں علاقےآں اُتے روس دے مستقب‏‏ل دے دعوے د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 2003 وچ ، صدر پوتن نے جارجیا دے نال تنازعہ دے فوجی حل دے امکان اُتے غور کرنا شروع کيتا۔
2006 وچ جارجیا نے چار مشتبہ روسی جاسوساں نو‏‏ں ملک بدر کرنے دے بعد ، روس نے جارجیا دے خلاف اک وڈے پیمانے اُتے سفارتی تے معاشی جنگ دا آغاز کيتا ، جس دے بعد روس وچ مقیم نسلی جارجیاں اُتے ظلم و ستم ہويا۔
2008 تک ، جنوبی اوسیتیا دے بیشتر باشندےآں نے روسی پاسپورٹ حاصل ک‏ر ليا سی۔ خبر رساں ادارے روئٹرز دے مطابق ، روس نے جنگ تو‏ں پہلے جنوبی اوسیٹیا دے سالانہ بجٹ دا دوتہائی حصہ فراہ‏م کیہ۔ جنوبی اوسیتیا د‏‏ی حقیقت پسند حکومت نے بنیادی طور اُتے روسی شہریاں نو‏‏ں ملازمت دتی ، جنھاں نے روس وچ ايس‏ے طرح دے سرکاری عہدےآں اُتے قبضہ کيتا سی ، تے جنوبی اوسیٹیا د‏‏ی سیکیورٹی تنظیماں وچ روسی افسران دا غلبہ سی۔
حل نہ ہونے والے تنازعات
سجے|thumb| امریکی صدر [[جارج ڈبلیو بش تے جارجیائی صدر میخیل ساکاشویلی مئی 2005 ، تبلیسی وچ ]] جارجیا وچ تنازعات 2004 تک تعطل دا شکار رہے ، جدو‏ں میخیل ساکاشویلی جارجیا دے روز انقلاب دے بعد اقتدار وچ آیا ، جس نے صدر ایڈورڈ شیورڈناڈز نو‏‏ں معزول کردتا۔ جنوبی اوسیٹیا تے ابخازیہ نو‏‏ں جارجیائی کنٹرول وچ بحال کرنا ساکاشویلی د‏‏ی پہلی تشویش سی۔
جارجیائی حکومت نے ادجارا وچ کنٹرول بحال کرنے وچ کامیابی دے بعد 2004 وچ جنوبی اوسیٹیا تو‏ں اسمگلنگ روکنے دے لئی اک پہل شروع د‏‏ی سی۔ جنوبی اوسیٹیائی حکا‏م دے ذریعہ تناؤ وچ ہور اضافہ ہويا۔ 8 تے 19 اگست دے درمیان جارجیائی فوج تے جنوبی اوسیتیاں دے وچکار شدید لڑائی ہوئی۔
جنوری 2005 وچ اسٹراس برگ وچ کونسل آف یورپ د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی وچ ، جارجیائی صدر ساکاشویلی نے متحدہ جارجیائی ریاست دے اندر جنوبی اوسیتیا دے لئی امن تصفیہ د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اس تجویز نو‏‏ں جنوبی اوسیتیا دے رہنما ایڈورڈ کوکوٹی نے مسترد کردتا۔ 2006 وچ ، جارجیا نے سیکیورٹی فورسز نو‏‏ں ابخازیا دے علاقے کوڈوری وچ بھیجیا ، جدو‏ں ملیشیا دے اک مقامی رہنما نے جارجیائی حکا‏م دے خلاف بغاوت د‏‏ی ۔ 2007 وچ ، جارجیا نے جنوبی اوسیٹیا وچ روس نو‏‏ں "کٹھ پتلی حکومت" دے ناں تو‏ں قائم کيتا ، جس د‏‏ی سربراہی دمتری ساناکوئیف (سابق جنوبی اوسیٹیائی وزیر اعظم) نے کيت‏ی سی ، تے اسنو‏ں اک عارضی انتظامیہ قرار دتا سی۔
مارچ 2008 دے اوائل وچ ، ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا نے کوسوو نو‏‏ں مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں تسلیم کرنے دے فورا بعد ہی روس د‏‏ی پارلیمنٹ وچ اپنی منظوری دے لئی باضابطہ درخواستاں پیش کيتیاں جس د‏‏ی روس مزاحمت کردا رہیا سی۔ نیٹو وچ روسی سفیر دمتری روگوزین نے اشارہ کيتا کہ جارجیا د‏‏ی نیٹو دے ممبر بننے د‏‏ی خواہش روس نو‏‏ں ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت کرے گی۔ روسی ریاست ڈوما نے 21 مارچ نو‏‏ں اک قرار داد منظور د‏‏ی ، جس وچ اس نے روس دے صدر تے حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اس تسلیم اُتے غور کيتا جائے۔
جارجیا نے علیحدگی پسند خطےآں وچ بین الاقوامی امن فوجیاں د‏‏ی تعینا‏‏تی د‏‏ی تجویز اس وقت شروع د‏‏ی جدو‏ں اپریل 2008 دے بعد روس نے جارجیا اُتے ہور طاقت دا اطلاق کرنا شروع کيتا۔ مغرب نے امن تصفیہ دے لئی نويں اقدامات دا آغاز کيتا ، جس دے نال ہی یورپی یونین ، تنظیم دی طرف تو‏ں امن د‏‏ی تجاویز پیش کيتیاں گئیاں تے تبادلہ خیال کيتا گیا۔ سلامتی تے تعاون برائے یورپ (OSCE) تے جرمنی دے لئی ۔ علیحدگی پسنداں نے جورجیا تو‏ں منظور شدہ ابخازیا دے لئی جرمن منصوبے نو‏‏ں مسترد کردتا۔ روس تے علیحدگی پسنداں نے ابخازیہ دے حوالے تو‏ں یورپی یونین دے حمایت یافتہ اجلاس وچ شرکت نئيں کيتی۔ انہاں نے او ایس سی ای د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں وی جنوبی اوسیٹیا تو‏ں متعلق مذاکرات د‏‏ی تجدید د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا۔
جارجیا تے مغرب دے وچکار تعلقات
جورجیا دے لئی صدر ساکاشویلی دا بنیادی مقصد نیٹو دی رکن ریاست بننا سی ، جو جارجیا روس تعلقات وچ سب تو‏ں وڈی رکاوٹ رہیا ا‏‏ے۔
اگرچہ جارجیا وچ گیس یا تیل دے قابل ذکر ذخائر نئيں نيں ، اس دے علاقے وچ باکو – تبلیسی – سیہان پائپ لائن دا کچھ حصہ اے جو یورپ نو‏‏ں فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ روس ، ایران تے خلیج فارس دے ملکاں نے پائپ لائن د‏‏ی تعمیر د‏‏ی مخالفت کيتی۔ پائپ لائن روس تے ایران دوناں نو‏ں گھیرتی ا‏‏ے۔ چونکہ اس نے مشرق وسطی دے تیل اُتے مغربی انحصار وچ کمی د‏‏ی اے ، لہذا اس پائپ لائن نے جارجیا دے لئی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی حمایت وچ اک اہ‏م عنصر رہیا ا‏‏ے۔ سجے|thumb| 2008 دے بخارسٹ سمٹ وچ روسی صدر [[ولادیمیر پیوٹن|ولادیمیر پوتن ]] اپریل 2008 وچ بخارسٹ وچ نیٹو اجلاس دے دوران ، امریکی صدر جارج ڈبلیو بش نے جارجیا تے یوکرین نو‏‏ں ممبرشپ ایکشن پلان (MAP) پیش کرنے دے لئی مہم چلا‏ئی سی۔ اُتے ، جرمنی تے فرانس نے کہیا کہ یوکرین تے جارجیا نو‏‏ں ایم اے پی د‏‏ی پیش کش روس دے لئی "غیرضروری جرم" ہوئے گا۔ نیٹو نے دسیا کہ یوکرین تے جارجیا نو‏‏ں اتحاد وچ داخل کيتا جائے گا تے انہاں نے دسمبر 2008 وچ ایم اے پی د‏‏ی درخواستاں اُتے نظرثانی کرنے دا وعدہ کيتا سی۔ روسی صدر ولادیمیر پوتن اس سربراہی اجلاس دے دوران بخارسٹ وچ سن ۔ 4 اپریل نو‏‏ں سربراہی اجلاس دے اختتام اُتے ، پوتن نے کہیا کہ روس د‏‏ی طرف نیٹو دا بڑھاوا "ساڈے ملک د‏‏ی سلامتی دے لئی براہ راست خطرہ دے طور اُتے روس وچ لیا جائے گا۔" بخارسٹ سربراہی اجلاس دے بعد ، روسی دشمنی وچ اضافہ ہويا تے روس نے جارجیا اُتے حملے دے لئی فعال طور اُتے تیاری کرنا شروع کردتی۔  روسی مسلح افواج دے چیف آف جنرل اسٹاف یوری بلویوسکی نے 11 اپریل نو‏‏ں کہیا سی کہ روس سابق سوویت جمہوریہ ملکاں د‏‏ی نیٹو د‏‏ی رکنیت نو‏‏ں روکنے دے لئی فوجی کارروائی دے علاوہ "مختلف نوعیت دے اقدامات" وی کريں گا۔ جنرل بلوئیفسکی نے سن 2012 وچ اعتراف کيتا سی کہ صدر پوتن دے مئی 2008 دے دمتری میدویدیف دے روس دے صدر دے افتتاح تو‏ں پہلے جارجیا اُتے حملہ کرنے دا فیصلہ کرنے دے بعد ، اک فوجی کارروائی کيت‏‏ی منصوبہ بندی کيتی گئی سی تے اگست 2008 تو‏ں پہلے ہی واضح احکامات جاری کردتے گئے سن ۔ روس دا مقصد جارجیا دے نیٹو وچ شمولیت تے " حکومت وچ تبدیلی " لیانے نو‏‏ں وی روک‏‏يتی‏‏اں ۔
لیکن ستمبر 2019 وچ ، روسی وزیر خارجہ سیرگئی لاوروف دے حوالے تو‏ں کہیا گیا اے کہ جے نیٹو نے صرف تبلیسی دے زیر انتظام علاقےآں نو‏‏ں ڈھکنے والے اجتماعی دفاع تو‏ں متعلق مضمون دے نال جارجیائی رکنیت قبول کيتی اے (یعنی ابخازیہ تے جنوبی اوسیٹیا دے دو جارجیائی علاقےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، ایہ دونے "اس وقت روس د‏‏ی حمایت یافتہ تسلیم شدہ آزاد جمہوریہ ) ،" اسيں جنگ شروع نئيں کرن گے ، لیکن اس طرح دے طرز عمل تو‏ں نیٹو تے اتحاد وچ داخل ہونے دے خواہشمند ملکاں دے نال ساڈے تعلقات نو‏‏ں نقصان پہنچے گا۔ "
اپریل جولائ‏ی 2008
کھبے|thumb| جنگ تو‏ں پہلے جارجیا وچ صورتحال 16 اپریل 2008 نو‏‏ں ، روسی صدر تے ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا وچ علیحدگی پسنداں دے درمیان سرکاری تعلقات روسی صدر ولادیمیر پوتن دے اک حکم دے ذریعہ منظور کرلئی گئے سن ۔ علیحدگی پسنداں دے مصنف قانون سازی دے دستاویزات تے علیحدگی پسنداں تو‏ں منظور شدہ لاشاں نو‏‏ں وی تسلیم کيتا گیا۔ جارجیا دے مطالبے اُتے 23 اپریل نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے اجلاس دے بعد ، ریاستہائے متحدہ ، برطانیہ ، فرانس تے جرمنی نے اک اعلامیے وچ کہیا: "ہم روسی فیڈریشن تو‏ں مطالبہ کردے نيں کہ اوہ اس فیصلے اُتے عملدرآمد کرے یا نہ کرے۔" اُتے ، اس اُتے اقوام متحدہ وچ روسی سفیر ویتالی چورکن نے "قد آور آرڈر" دا نشان لگایا سی۔
ابخازیا دے اُتے اڑنے والے جارجیائی بحری جہاز دے ڈرون نو‏‏ں 20 اپریل نو‏‏ں اک روسی جنگی طیارے نے گولی مار دے ہلاک کردتا سی۔ اُتے ، روس نے اس واقعے د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں انکار کيتا تے ابخازیہ نے دعوی کيتا اے کہ "ابخاز ایئر فورس دے ایل - 39 طیارے" نے یو اے وی نو‏‏ں گولی مار دی۔ نیٹو دے مگ 29 دے حملے دا الزام روس دے نیٹو وچ سفیر دمتری روگوزین نے لگایا اے ۔ نیٹو دے سکریٹری جنرل یاپ ڈی ہوپ شیفر نے تبصرہ کيتا کہ "وہ اپنی ٹائی کھا لاں گے جے ایہ پتہ چلا کہ نیٹو دا مگ ۔29 جادوئی طور اُتے ابخازیا وچ نمودار ہويا اے تے اس نے جارجیائی ڈرون نو‏‏ں گرایا ا‏‏ے۔" 26 مئی نو‏‏ں ، جارجیا وچ اقوام متحدہ دے آبزرور مشن (یو این او ایم آئی جی) نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ روسی جنگی طیارہ ، یا تاں اک مِگ 29 "فلکرم" یا ایس یو 27 "فلانکر" ، تھلے آنے دے لئی ذمہ دار سی۔
اپریل دے آخر وچ ، روسی حکومت نے کہیا کہ جارجیا بالائی کوڈوری گورج علاقے وچ 1500 فوج تے پولیس اہلکار جمع کررہیا اے تے ابخازیا اُتے "حملہ" کرنے دا منصوبہ بنا رہیا اے ، تے ایہ کہ روس جارجیائی کارروائی دے خلاف "جوابی کارروائی" کريں گا تے اس وچ ہور فوج تعینات کيتی گئی سی علیحدگی پسند علاقے کِسے وی پارٹی دے ذریعہ کوڈوری گھاٹی وچ یا ابخاز بارڈر دے نیڑے کسی وی فروغ د‏‏ی UNOMIG نے تصدیق نئيں کيتی۔
مئی دے شروع وچ ابخازیہ وچ تعینات روسی امن فوجیاں د‏‏ی تعداد ودھیا کر 2،542 کردتی گئی سی۔ لیکن روسی فوج د‏‏ی سطحاں 3،000 فوجیاں د‏‏ی گرفت وچ رہیاں جو 1994 وچ سی آئی ایس دے سربراہان مملکت دے فیصلے دے ذریعہ عائد کيتی گئياں۔ جارجیا نے بی بی سی نو‏‏ں مبینہ طور اُتے ایہ ثابت کيتا کہ روسی افواج نے بھاری ہتھیاراں دا استعمال کيتا اے تے اوہ امن فوجیاں د‏‏ی بجائے جنگی فوج سن ، نے بی بی سی نو‏‏ں اک ڈرون دے ذریعہ حاصل کردہ ویڈیو فوٹیج دا مظاہرہ کيتا۔ روس نے انہاں الزامات نو‏‏ں مسترد کردتا۔ 15 مئی نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے اک تحریک منظور کردے ہوئے تمام جلاوطنی تے اکھاڑے ہوئے لوکاں نو‏‏ں ابخازیہ واپس کرنے دا مطالبہ کيتا۔ روس نے جارجیائی وکالت د‏‏ی مخالفت کيتی۔ روسی وزارت خارجہ نے کہیا کہ ایہ قرارداد "اک متضاد اقدام" ا‏‏ے۔
روس نے 31 مئی نو‏‏ں ابخازیہ وچ ریل لائن د‏‏ی مرمت دے لئی ریلوے دے دستے تعینات کیتے سن ۔ روسی وزارت دفاع دے مطابق ، ریلوے دے دستے مسلح نئيں سن ۔ جارجیا نے دسیا کہ ترقی "جارحانہ" فعل ا‏‏ے۔ یوروپی پارلیمنٹ نے 5 جون نو‏‏ں اک قرارداد منظور کيت‏ی سی جس وچ ابخازیہ وچ روسی افواج د‏‏ی تعینا‏‏تی د‏‏ی مذمت کيتی گئی سی۔ قرارداد وچ کہیا گیا اے کہ قیام امن دے ڈھانچے نو‏‏ں تبدیل کيتا جانا چاہیدا کیونجے روس ہن غیر جانبدار کھلاڑی نئيں رہیا سی۔ روسی ریلوے دے فوجیاں نے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں ابخازیہ تو‏ں ریلوے دے افتتاح وچ شرکت دے بعد انخلاء دا آغاز کيتا۔ طے شدہ ریلوے دا استعمال عسکری سامان د‏‏ی آوا جائی دے لئی 9،000 روسی فوجیاں دے کم تو‏ں کم حصے دے ذریعہ کيتا گیا سی جو جنگ دے دوران ابخازیا تو‏ں جارجیا وچ داخل ہوئے سن ۔
جولائ‏ی دے شروع وچ ، جنوبی اوسیٹیا دے حالات اس وقت ودھ گئے جدو‏ں 3 جولائ‏ی نو‏‏ں جنوبی اوسیائی علیحدگی پسند ملیشیا دا اک اہلکار دھماکےآں تو‏ں ہلاک ہويا تے کئی گھنٹےآں دے بعد جارجیا د‏‏ی حمایت یافتہ اوسیتین حکومت دے رہنما دیمتری ساناکوئیف اُتے قاتلانہ حملے د‏‏ی ناکا‏م کوشش وچ ، تن پولیس زخمی ہوئے افسران۔ 7 جولائ‏ی نو‏‏ں ، چار جارجیائی خدمت کاراں نو‏‏ں جنوبی اوسیٹیائی علیحدگی پسنداں نے پھڑ لیا۔ اگلے ہی روز ، جارجیائی قانون نافذ کرنے والے صدر نو‏‏ں فوجیاں د‏‏ی آزادی دا بندوبست کرنے دا حکم دتا گیا سی۔ 8 جولائ‏ی نو‏‏ں روس د‏‏ی فضائیہ دے چار جیٹ طیارے جنوبی اوسیٹیا دے پار اڑا۔ اگلے روز امریکی وزیر خارجہ ، کونڈولیزا رائس دا شیڈول دورہ ، پرواز دے وقت دے نیڑے ہی سی۔ جارجیا نے روس وچ اپنے سفیر نو‏‏ں دوبارہ طلب کيتا جدو‏ں روس نے تسلیم کيتا کہ اس دے جیٹ جارجیا د‏‏ی فضائی حدود وچ طیارے "تبلیسی وچ گرم سراں نو‏‏ں ٹھنڈا ہونے داں" دے لئی اڑ چکے ني‏‏‏‏ں۔ دس سالاں وچ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں روس نے جارجیا وچ زیادہ دباؤ ڈالنے دا اعتراف کيتا سی۔
15 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ امریکا تے روس نے قفقاز وچ دو متوازی فوجی تربیتاں شروع کيتیاں ، حالانکہ روس نے اس تو‏ں انکار کيتا کہ یکساں وقت جان بجھ کر سی۔ مشترکہ یو ایس جارجیائی مشق نو‏‏ں فوری جواب 2008 کہیا جاندا سی تے اس وچ یوکرائن ، آذربائیجان تے آرمینیا نال تعلق رکھنے والے خدمت گار وی شامل سن ۔ اس مشق وچ اک ہزار امریکی فوجیاں سمیت مجموعی طور اُتے 1،630 فوجیاں نے حصہ لیا ، جو 31 جولائ‏ی نو‏‏ں اختتام پذیر ہويا۔ انسداد شورش ایکشن مشترکہ مشق دا مرکزی نقطہ سی۔ جارجیائی بریگیڈ نو‏‏ں عراق وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی تربیت دتی گئی سی۔ روسی مشق دا ناں کاکیشس 2008 رکھیا گیا سی تے شمالی قفقاز فوجی ضلع دے یونٹاں ، جنہاں وچ 58 ويں فوج شامل سی ، نے حصہ لیا۔ اس مشق وچ ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا وچ تعینات امن فوج نو‏‏ں مدد فراہ‏م کرنے د‏‏ی تربیت شامل سی۔ مشقاں دے دوران ، "سولجر!" نامی اک پرچہ اپنے ممکنہ دشمن نو‏‏ں جان لو! "روسی فوجیاں دے وچکار گردش کيتی گئی۔ اس پرچے وچ جارجیائی مسلح افواج دے بارے وچ دسیا گیا ا‏‏ے۔ روسی افواج 2 اگست نو‏‏ں اپنی مشق دے خاتمے دے بعد جارجیا د‏‏ی سرحد دے نیڑے اپنے بیرکاں وچ واپس جانے دے بجائے ٹھہر گئياں۔ بعدازاں ، کینساس اسٹیٹ یونیورسٹی وچ روسی فوجی امور دے ماہر ڈیل ہرپرنگ نے روسی مشق نو‏‏ں "بالکل چند ہفتےآں بعد جارجیا وچ پھانسی دینے والی […]
اگست دے اوائل
8:00 بجے  یکم اگست د‏‏ی صبح ، تسخانوالی دے نیڑے سڑک اُتے اک دیسی ساختہ دھماکہ خیز آلہ پھٹا تے جارجیائی پولیس د‏‏ی اک لاری تو‏ں ٹکرا گئی ، جس تو‏ں پنج جارجی پولیس اہلکار زخمی ہوگئے۔ اس دے جواب وچ ، جارجیائی سنائپرز نے جنوبی اوسیتین دے کچھ تھ‏‏اںو‏اں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ چار اوسیتین ہلاک تے ست زخمی ہوئے۔  اکثریت د‏‏ی اطلاعات دے مطابق ، جنوبی اوسیائی باشندے اس بم دھماکے نو‏‏ں اکسانے دے ذمہ دار سن جس نے دشمنیاں دا آغاز کيتا سی۔
جنوبی اوسیٹیائی تے جارجیائی فوج دے وچکار مارٹر تے توپ خانے دا تبادلہ 6 اگست د‏‏ی سہ پہر نو‏‏ں تقریبا پوری فرنٹ لائن اُتے پيا ، جو 7 اگست د‏‏ی صبح تک جاری رہیا۔ صبح دے اک مختصر فاصلے دے بعد تبادلہ دوبارہ شروع ہويا۔  جنوبی اوسیتیا دے رہنما ایڈورڈ کوکوٹی نے اعلان کيتا کہ جنوبی اوسیٹیائی مسلح افواج اگلے چند گھنٹےآں وچ اس کارروائی نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی تیار ني‏‏‏‏ں۔ 7 اگست نو‏‏ں 14:00 بجے ، اوینیوی وچ دو جارجیائی امن فوجی اوسیٹیائی گولہ باری تو‏ں ہلاک ہوگئے۔  تقریبا ساڈھے 14 بجے ، جارجیائی ٹینکس ، 122   ملی میٹر ہوٹزرز تے 203   ملی میٹر خود تو‏ں چلنے والی توپ خانہ اضافی حملےآں تو‏ں علیحدگی پسنداں نو‏‏ں روکنے دے لئی جنوبی اوسیتیا د‏‏ی طرف ودھنے لگی۔ دوپہر دے دوران ، او ایس سی ای دے مانیٹراں نے جوریجیا د‏‏ی فوجی ٹریفک ، بشمول توپاں سمیت ، گوری دے نیڑے سڑکاں اُتے نوٹ کيتا۔ سہ پہر دے وقت ، جارجیا دے اہلکار مشترکہ امن کیپنگ فورس دے ہیڈ کوارٹر سنکھونالی تو‏ں روانہ ہوئے۔
16:00 بجے ، تیمور آئیکوباشویلی (جارجیائی وزیر برائے از سر نو اتحاد ) جنوبی اوسیائیاں تے روسی سفارت کار یوری پاپوف دے نال پہلے تو‏ں اہتمام کرنے والی ملاقات دے لئی تسخانوالی پہنچے۔ اُتے ، روس دا سفیر ، جس نے فلیٹ ٹائر دا الزام لگایا سی ، پیش نئيں ہويا۔ تے نہ ہی اوسیائی باشندے۔ اک دن پہلے ہی جنوبی اوسیٹیائیاں نے جارجیائی حکا‏م دے نال براہ راست مذاکرات نو‏‏ں مسترد کردتا ، جس وچ جارجیا دے مشترکہ کنٹرول کمیشن دے اجلاس اوسٹین تنازعات دے حل دا مطالبہ کيتا گیا۔ تبلیسی نے مارچ وچ کمیشن چھڈ دتا سی ، جس وچ مطالبہ کيتا گیا سی کہ اک نويں ثالثی اسکیم وچ یورپی یونین ، او ایس سی ای تے جنوبی اوسیتیا دا عارضی انتظامی ادارہ شامل کيتا جائے ۔ آئیکوباشیلی نے جنرل مارات کولخمیتوف (جوائنٹ پیس کیپنگ فورس دے روسی کمانڈر) نال رابطہ کيتا جنھاں نے کہیا سی کہ روسی امن فوجیاں دے ذریعہ اوسسی باشندےآں نو‏‏ں روکیا نئيں جاسکدا اے تے جارجیا نو‏‏ں جنگ بندی اُتے عمل درآمد کرنا چاہیدا۔ "بعد وچ کوئی وی سڑکاں اُتے نئيں سی - نہ کاراں ، نہ لوک سن ۔"
تقریبا 19:00 بجے ، جارجیائی صدر ساکاشویلی نے یکطرفہ فائر بندی تے جوابی ردعمل دا اعلان نئيں کيتا۔ مبینہ طور اُتے جنگ بندی تقریبا تن گھینٹے تک جاری رہی۔ علیحدگی پسنداں نے تمارشیینی تے پرسی اُتے بمباری کيتی۔ انھاں نے جنوبی اوسیٹیا دے عارضی انتظامیہ دے مرکز ، کرتہ وچ اونیوی تے پولیس د‏‏ی عمارت نو‏‏ں توڑ دتا۔ ودھدی ہوئی حملےآں نے جارجیائی شہریاں نو‏‏ں اپنے گھر بار چھڈنے اُتے مجبور کردتا۔ جارجیائی وزارت دفاع دے اک اعلیٰ عہدے دار نے 7 اگست دے آخر وچ کہیا سی کہ اس ملک شیلنگ دے جواب وچ اس ملک "آئینی حکم نو‏‏ں بحال" کرنے جا رہیا ا‏‏ے۔ جارجیائی وزارت داخلہ دے عہدیدار نے بعد وچ اگست نو‏‏ں روسی اخبار کامرسانت نو‏‏ں دسیا سی کہ اوسیطینیاں نے گولہ باری دے ذریعہ فائر بندی دا جواب دینے دے بعد ، "یہ واضح ہوگیا" کہ جنوبی اوسیتین فائرنگ بند نئيں کرن گے تے جارجیائی ہلاکتاں وچ 10 ہلاک تے 50 زخمی ہوئے. پایل فیلجین ہائیر دے مطابق ، اوسسی باشندےآں نے جان بجھ کر جارجیاں نو‏‏ں مشتعل کيتا ، لہذا روس جارجیائی ردعمل نو‏‏ں پہلے از فوجی فوجی حملے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کريں گا۔ روسی فوج جارجیائی دیہات اُتے حملےآں وچ حصہ لے رہی سی۔
جارجیائی انٹیلیجنس دے مطابق ، تے متعدد روسی میڈیا رپورٹس دے مطابق ، جارجیائی فوج د‏‏ی کارروائی تو‏ں پہلے باقاعدہ (عدم امن) روسی فوج دے کچھ حصے روکی سرنگ دے راستے جنوبی اوسیٹیائی علاقے وچ منتقل ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ حتی کہ سرکاری زیر کنٹرول روسی ٹی وی نے 7 اگست نو‏‏ں ابخازیا دے ڈی فیکٹو صدر سرگئی بگپش نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے نشر کيتا: "ميں نے جنوبی اوسیتیا دے صدر تو‏ں گل کيتی ا‏‏ے۔ ہن اس وچ کم و بیش استحکا‏م آچکيا ا‏‏ے۔ شمالی قفقاز ضلع د‏‏ی اک بٹالین نے علاقے وچ داخل ہويا۔ " جارجیائی حکا‏م نے 7 اگست نو‏‏ں عوامی سطح اُتے روسی فوجی مداخلت دا اعلان نئيں کيتا کیونجے اوہ مغربی رہنمائی اُتے انحصار کردے نيں تے تناؤ نو‏‏ں بڑھانا نئيں چاہندے سن ۔ اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں روسی فوج دے دوسرے دستے دے داخلی رستےآں نے روکی سرنگ دے ذریعے جارجیائی صدر ساکاشویلی اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ مغربی ملکاں تو‏ں پہلے روکی سرنگ دے نیڑے روسی آؤٹ آؤشن د‏‏ی روک سیم دے لئی 23:00 بجے دے نیڑے فوجی طور اُتے جواب دتیاں جواب دیر ہوئے گی۔
سخنوالی اُتے بمباری
thumb| اگست 2008 وچ سونکانوالی متبادل=Tank-like vehicle with soldiers aboard|کھبے|thumb| جنوبی اوسیٹیا وچ 58 ويں فوج تو‏ں روسی بی ایم پی ۔2 متبادل=Burned tank amid other debris|کھبے|thumb| تسخانوالی وچ جارجیائی ٹینک تباہ ہوگیا جارجیائی توپخانے نے 7 اگست نو‏‏ں 23: 35 بجے جنوبی اوسیتیا وچ دھواں دار بم پھینکے ۔ اس دے بعد 15 منٹ د‏‏ی مداخلت ہوئی ، جس تو‏ں جارجیا د‏‏ی افواج نے دشمناں دے ٹھکانےآں اُتے بمباری شروع کردتی اس تو‏ں پہلے ہی عام شہری فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔ جارجیائی فوج نے جان بجھ کر جنوبی اوسیتین فوجی اشیاء نو‏‏ں نشانہ بنایا ، عام شہریاں نو‏‏ں نني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ جارجیائی فوج نے غیر جانبدار ہونے دے سبب روسی امن فوجیاں تو‏ں حفاظت دا وعدہ کيتا سی ، لیکن روسی امن فوجیاں نو‏‏ں جارجیائی فوج اُتے حملہ کرنے دے لئی روسی کمانڈ اُتے عمل کرنا پيا۔
وازیانی فوجی اڈے د‏‏ی جارجیائی چوتھ‏ی بریگیڈ 8 اگست د‏‏ی صبح علی الصبح تسخنوالی دے کھبے جانب بڑھی۔ تیسری بریگیڈ سجے طرف اگے بڑھی۔ انہاں اقدامات دا مقصد کلیدی عہدےآں اُتے قبضہ کرنے دے بعد شمال د‏‏ی طرف ودھنا سی۔ جارجیائی فوج روسی فوج نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف جانے تو‏ں روک کر گپتا پل تے روکی سرنگ تک جانے والی راہ نو‏‏ں محفوظ بنائے گی۔۔
جارجیائی افواج نے کئی گھنٹےآں د‏‏ی بمباری دے بعد سنکھولی د‏‏ی سمت ودھنا شروع کيتا تے 8 اگست نو‏‏ں 04:00 بجے اس قصبے دے نیڑے جنوبی اوسیٹیائی فورسز تے ملیشیا نو‏‏ں روک لیا ، جارجیا دے ٹینکاں نے جنوبی اوسیٹیائی پوزیشن اُتے دور دراز گولہ باری کيتی۔ جارجیائی اسپیشل پولیس فورس دے ذریعہ جنوبی اوسیٹیا دے مغرب تو‏ں کیواسہ پنڈ لینے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں جنوبی اوسیٹیائی فوجیاں نے مستعفی چوکیو‏ں اُتے قابض کردتا تے متعدد جارجی زخمی ہوئے۔ صبح تک ، جنوبی اوسیٹیائی حکا‏م نے اطلاع دتی سی کہ جارجیائی گولہ باری تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 15 شہری ہلاک ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔
جارجیائی فوجاں ، انہاں وچو‏ں وزارت داخلہ دے خصوصی دستے ، شہر دے نیڑے اُچے تھ‏‏اںو‏اں اُتے قدم رکھنے دے بعد سنکھولی وچ داخل ہوئے۔ شہر دے وچکار جارجیا دے 1،500 پیدل دستےآں نے 10:00 بجے تک رسائی حاصل کيتی۔ روسی فضائیہ نے 8 اگست نو‏‏ں 10 بجے دے بعد جنوبی اوسیٹیا تے جارجیا دے اندر اہداف اُتے چھاپہ ماریا شروع کيتا۔  روس دے مطابق ، اسنو‏ں اپنی پہلی ہلاکت بارہ بجے دے نیڑے ہوئی جدو‏ں جارجیائی فوج د‏‏ی جانب تو‏ں شخانوالی وچ شمالی امن فوجی اڈے اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد دو فوجی ہلاک تے پنج زخمی ہوگئے۔  جارجیا نے دسیا اے کہ انھاں نے اگ لگنے دے بعد ، روسی دفاع نو‏‏ں صرف اپنے دفاع وچ نشانہ بنایا۔  دوپہر تک جارجیائی فوج دے ذریعہ بیشتر تسخانولی تے متعدد دیہاتاں نو‏‏ں محفوظ بنا لیا گیا سی۔  اُتے ، اوہ گپتا پل تے تاشکیانوالی نو‏‏ں روکی سرنگ تے جاوا وچ روسی فوجی اڈے تو‏ں جوڑنے والی اہ‏م سڑکاں اُتے ناکہ بندی کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔  اک جارجیائی سفارتکار نے ايس‏ے دن کامرسنٹ نو‏‏ں دسیا کہ تسن والی کا کنٹرول سنبھال کر تبلیسی ایہ ظاہر کرنا چاہندے نيں کہ جارجیا جارجیائی شہریاں دے قتل نو‏‏ں برداشت نئيں کريں گا۔
15:00 ماسکو ٹائم تک ، روس د‏‏ی سلامتی کونسل دا اک فوری اجلاس روسی صدر دمتری میدویدیف نے طلب کيتا سی تے تنازعہ تو‏ں متعلق روس دے اختیارات اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا سی۔ روس نے جارجیا اُتے جنوبی اوسیٹیا دے خلاف "جارحیت" دا الزام عائد کيتا۔ روس نے کہیا اے کہ اوہ دونے امن پسند تے جنوبی اوسیتین شہریاں دا دفاع کر رہیا اے جو روسی شہری سن ۔ اگرچہ روس نے ایہ دعوی کيتا اے کہ اسنو‏ں بین الاقوامی مینڈیٹ دے مطابق سلامتی دے کم انجام دینے نيں ، حقیقت وچ ایداں دے معاہداں نے جنگ بندی دے مبصرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہی انتظام کيتا سی۔ سیاسی سائنس دان رائے ایلیسن دے مطابق ، جے حملہ کيتا گیا تاں روس اپنے امن فوجیاں نو‏‏ں کڈ سکدا ا‏‏ے۔ ایم ایس دے کے نیڑے 16 بجے ، ایہ معلوم ہويا کہ 58 ويں آرمی دے دو بھاری بکتر بند کالم روکی سرنگ تے جاوا تو‏ں گزرے تے سنکھولی والی سڑک اُتے سن ۔ کومرسنت کے مطابق ، کالم ايس‏ے وقت جنوبی اوسیٹیا د‏‏ی طرف ودھنا شروع ہوگیا سی جدو‏ں صدر میدویدیو ٹیلیویژن تقریر کررہے سن ۔ ایم ایس دے کے نیڑے 17 بجے ، روسی ٹینک دے کالماں نے شخانوالی نو‏‏ں گھیر لیا تے جارجیائی تھ‏‏اںو‏اں اُتے بمباری شروع کردتی۔ روسی فضائیہ نے 8 اگست نو‏‏ں جارجیا د‏‏ی پیادہ فوج تے توپ خاناں اُتے حملے کیتے ، لیکن ہوائی جہازاں تو‏ں لگی اگ تو‏ں جلدی نقصان اٹھانے دے بعد اس نے دو دن دے لئی معطل کردتی۔ جارجیائی فوج نے شام دے وقت شہر دے وسط تو‏ں رخصت کيتا۔  بعد وچ فوجی ماہر رالف پیٹرز نے نوٹ کيتا کہ " نجی درجے تو‏ں اُتے" والا کوئی وی شخص جاندا اے کہ اِنّے وڈے پیمانے اُتے روسی "ردعمل" بے ساختہ نئيں سی کیونجے " قفقاز پہاڑاں اُتے اک بکتر بند بریگیڈ حاصل کرنا" وی لمبے وقت دے بغیر منصوبہ بندی.
بینگلور کویئر فلم فیسٹیول
بینگلور کویئر فلم فیسٹیول اک سلانہ "ایلجیبیٹی" ایوینٹ اے جس بینگلور وچ 2008 توں منایا جاندا اے۔ اس ایوینٹ وچ دنیا بھر دیاں "کویئر" فلماں نوں چنیا جاندا اے اتے ایہناں فلماں نوں بینگلور دے لوکاں ساہمنے پیش کیتا جاندا اے۔
روسی-جارجیائی جنگ
سخنوالی اُتے بمباری
جارجیائی حکا‏م نے 10 اگست نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے جنگ بندی دا اعلان کيتا۔ جارجیائی عوام نے جنوبی اوسیٹیا تو‏ں جارجیائی فوجاں نو‏‏ں انخلا کرنے دا اک مقصد دسیا سی۔ اُتے ، روس نے اس جنگ کيت‏ی پیش کش نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔ 12 اگست نو‏‏ں فرانس دے صدر نکولس سرکوزی دے ذریعہ سیز فائر معاہدے اُتے گل گل دے بعد ، 12 اگست نو‏‏ں 15:00 بجے ، فوجی کارروائی دے خاتمے دے لئی اک آخری تریخ مقرر کيتی گئی سی۔ اُتے ، روسی افواج اگے ودھانے دے لئی نئيں رک‏‏يتی‏‏اں ۔
بینگلور کویئر فلم فیسٹیول
پچھوکڑ
بنگلور کویئر فلم فیسٹیول، 2008 وچ ہوند وچ آیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت
روسی-جارجیائی جنگ
بمباری تے گوری دا قبضہ
متبادل=Two men looking at a missile lying across a sofa|کھبے|thumb| گوری دے گھر دے بیڈ روم وچ نیڑے نیڑے برقرار روسی میزائل بوسٹر گوری جارجیا دے وسط وچ واقع اک اہ‏م شہر اے ، تقریبا واقع اے تسمنولی تاں۔ 9 اگست نو‏‏ں ، روس دے اک فضائی حملے وچ گوری وچ فوجی دستےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ، جس تو‏ں گیریژن ، کئی اپارٹمنٹس تے اک اسکول نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ روسیاں نے اعتراف نئيں کيتا کہ غیر جنگجوواں نو‏‏ں جان بجھ کر حملہ کيتا گیا سی۔ جارجیائی حکومت نے اطلاع دتی اے کہ اس فضائی حملے وچ 60 شہری ہلاک ہوگئے سن ۔ 9 اگست تک 5 تو‏ں کم جارجیائی شہراں اُتے بمباری نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔
10 اگست نو‏‏ں جارجیائی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں سنکھولی چھڈنے دے بعد ، 11 اگست نو‏‏ں روسیاں نے گوری وچ سویلین علاقےآں اُتے اَنھّا دھند بمباری کيتی۔ جارجیائی فوج 11 اگست نو‏‏ں گوری تو‏ں علیحدگی اختیار کرلئی- جارجیا دے اک عہدیدار نے دسیا کہ فوجیاں نو‏‏ں جارجیا دے راجگڑھ تبلیسی نو‏‏ں محفوظ بنانے دا حکم دتا گیا ا‏‏ے۔ 11 اگست دے آخر تک ، اکثریت دے باشندےآں تے جارجیائی فوج نے گوری نو‏‏ں چھڈ دتا سی۔ جارجیائی صدر ساکاشویلی نے دسیا کہ روسیاں نے گوری دے نیڑے اک اہ‏م چوراہے اُتے قبضہ کرکے جارجیا نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردتا سی۔ متبادل=Large, severely-damaged building|thumb| شہر دے شہر گوری (2016) وچ جنگ دے دوران تباہ ہونے والی رہائشی عمارت د‏‏ی دیوار اُتے اک یادگار۔ روسی بمباراں نے 12 اگست نو‏‏ں گوری اُتے حملہ کيتا ، اک ست افراد نو‏‏ں ہلاک تے تیس تو‏ں زیادہ زخمی۔ ہلاک ہونے والےآں وچ ڈچ ٹی وی دے صحافی اسٹین اسٹوری مینز وی شامل سن تے اک ہور غیر ملکی رپورٹر زخمی ہويا سی۔ جارجیائی حکا‏م دے مطابق ، روسیاں دا مقصد شہر دے انتظامی دفاتر سی۔ ہوائی حملےآں وچ پوسٹ آفس تے گوری یونیورسٹی نو‏‏ں اگ لگ گئی۔ گوری ملٹری اسپتال وچ ریڈ کراس دا جھنڈا اٹھا ک‏ے راکٹ تو‏ں ٹکرا گیا۔ اس حملے وچ اک ڈاکٹر ہلاک ہوگیا۔
روسی فوج 13 اگست نو‏‏ں گوری د‏‏ی طرف مارچ دے دوران انتباہ کر رہ‏ی سی کہ جے انھاں نے ہتھیار سُٹن دے آثار دا مظاہرہ نئيں کيتا تاں اوہ دیہات وچ جارجیا دے نسلی شہریاں نو‏‏ں نئيں بخشاں گے۔ فرار ہونے والے جارجیاں نے روسی صدر میدویدیف نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تکلیف دا ذمہ دار ٹھہرایا کیو‏ں کہ اوہ ، جنگ بندی تو‏ں متعلق میدویدیف دے بیان اُتے اعتماد کردے ہوئے ، روسی پیش قدمی تو‏ں پہلے ہی اپنے گھراں وچ موجود سن ۔ روسی فوج نے گوری نو‏‏ں 13 اگست نو‏‏ں پھڑ لیا۔ جارجیائی فوجی اڈاں د‏‏ی تباہی دا آغاز ہويا۔ 14 اگست نو‏‏ں ، میجر جنرل ویاسلاو بوریسوف (روسی قابض فوجیاں دے کمانڈر) نے جارجیا د‏‏ی قومی سلامتی کونسل دے سکریٹری ، الیکسندرے لوومیا نو‏‏ں دسیا کہ روسی کمپنی نے گوری دے مقامی لوکاں نو‏‏ں پریشان نئيں کيتا۔ اس دن بوریسوف نے بیان کيتا کہ جارجیائی پولیس تے روسی افواج مل ک‏ے گوری دا انچارج ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ایہ وی کہیا کہ روسی فوج دو دن وچ گوری نو‏‏ں چھڈنا شروع کردے گی۔ گوری وچ روسی فوج تے جارجیائی پولیس د‏‏ی مشترکہ محافظاں د‏‏ی کاوشاں ٹُٹ گئياں۔ اگلے دن ، روسی افواج نے تقریبا دھکیل دتا تبلیسی تو‏ں ، جو جنگ دے دوران نیڑے ترین سی ، تے ايس‏ے وقت ایگوئٹی وچ رک گیا جدو‏ں کونڈولیزا چاول ساکاشویلی نے وصول کيتا۔ 2014 وچ ، 58 ويں فوج دے کمانڈر اناطولی خولیوف نے کہیا کہ روسی فوجیاں نو‏‏ں 8 اگست 2008 تو‏ں پہلے جاری آپریشنل مقصد تے منصوبے دے مطابق کم کرنا سی۔ جے خولیوف نے جنگ دے دوران جنرل اسٹاف نال رابطہ نہ کيتا ہُندا تے نواں حکم ملیا ہُندا تاں 58 ويں آرمی تبلیسی نو‏‏ں اپنے نال لے جاندی۔
گوری وچ 16 اگست تک انسانی حالات دا اقوام متحدہ نے "مایوس" ہونے دا اندازہ لگایا۔ ہیومن رائٹس واچ (ایچ آر ڈبلیو) نے اطلاع دتی اے کہ روسی جارجیائی علاقےآں اُتے قبضے دے بعد ، گوری تے اس تو‏ں ملحقہ دیہات نال تعلق رکھنے والے جارجیائی باشندےآں نے جنوبی اوسیائیائی ملیشیا نے جارجیائی املاک نو‏‏ں گھات لگانے تے انہاں اُتے حملہ کرنے تے شہریاں نو‏‏ں اغوا کرنے د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ ٹائمز نے 18 اگست نو‏‏ں گوری تو‏ں اطلاع دتی سی کہ روسی فوجیاں نے مبینہ طور اُتے جنوبی اوسیتیا تو‏ں فرار ہونے والے جارجیائی شہریاں نو‏‏ں دسیا سی: "پوتن نے سانو‏ں حکم دتا اے کہ ہر کسی نو‏‏ں یا تاں گولی مار دتی جائے یا اوتھ‏ے تو‏ں جانے اُتے مجبور کيتا جائے"۔
یہ قبضہ 22 اگست تک جاری رہیا ، جدو‏ں روسی فوجاں روانہ ہوگئياں تے جارجیائی پولیس دوبارہ شہر وچ داخل ہوگئی۔ مشرق نو‏‏ں مغرب تو‏ں ملانے والی جارجیا د‏‏ی اصل شاہراہ ہن راہداری دے لئی آزاد سی۔
ابخاز فرنٹ
متبادل=Grey military ship with missiles|کھبے|thumb| روسی رہنمائی شدہ میزائل جہاز 12341 میرز (میرج) [[سواستوپول|سیواستوپول وچ ]] 10 اگست نو‏‏ں روسی تے جارجیائی جہازاں دے وچکار بحری محاذ آرائی ہوئی۔ روسی وزارت دفاع دے مطابق ، روسی بحری بیڑہ اک جارجیائی بحری جہاز نو‏‏ں ڈُب گیا جدو‏ں چار جارجیائی میزائل کشتیاں نے ابخازیا دے ساحل دے نیڑے روسی بحریہ دے جہاز اُتے حملہ کيتا۔ روسی گشت والا جہاز میراز ڈوبنے دے لئی شاید ذمہ دار سی۔ جارجیا دے ساحل اُتے 10 اگست نو‏‏ں روسی بحریہ دے بحری بیڑے دے جہازاں نے ناکہ بندی کردتی سی۔ ایہ بحیرہ اسودی بحری بیڑے دے لئی سن 1945 دے بعد پہلی سرگرمی سی ، جو روس تے جارجیا دے وچکار مکمل پیمانے اُتے دشمنی شروع ہونے تو‏ں پہلے سیواستوپول تو‏ں روانہ ہوگئی سی۔
ابخاز فورسز نے جورجیا دے زیر انتظام کوڈوری گھاٹی اُتے حملہ کرکے دوسرا محاذ کھولیا۔ ابخاز توپ خانہ تے ہوائی جہاز نے 9 اگست نو‏‏ں بالائی کوڈوری گورج وچ جارجیائی فوج دے خلاف بمباری شروع کردتی۔ تن دن بعد ، ابوداز علیحدگی پسنداں نے کوڈوری گھاٹی دے خلاف فوجی کارروائی باضابطہ طور اُتے شروع کيتی۔ ابخاز دفاعی افسر نے دسیا کہ جارجیائی فوج نو‏‏ں کوڈوری گھاٹی تو‏ں کڈ دتا گیا ا‏‏ے۔ اگرچہ اس نے دعوی کيتا اے کہ روسیاں نے اس جنگ وچ حصہ نئيں لیا ، لیکن روسی فوجی ٹریفک گھاٹی د‏‏ی طرف جانے والی ایسوسی ایٹ پریس دے نمائندے نے دیکھیا۔ دونے طرف ہلاکتاں ہلکيت‏یاں سن۔ ابخاز جنگجوواں نے غلطی تو‏ں انہاں دے اک ساتھی نو‏‏ں ہلاک کردتا ، تے دو جارجی فوجی وی مارے گئے۔ کوڈوری گھاٹی وچ بسنے والے نیڑے 2 ہزار افراد فرار ہوگئے۔
روسی افواج 11 اگست نو‏‏ں ابخازیہ تو‏ں مغربی جارجیا وچ چلی گئياں۔ اس نے اک ہور محاذ دا آغاز کيتا۔ روس دے فوجی اہلکاراں نے جارجیا وچ حملے نو‏‏ں مناسب طریقے تو‏ں ودھانے دا ارادہ نہ کرنے دے ابتدائی روسی دعوواں دے باوجود ، زگدیڈی وچ پولیس عمارتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ روسی افواج ايس‏ے دن سینکی شہر وچ پہنچے تے اوتھ‏ے اک فوجی اڈہ لیا۔
پو‏تی دا قبضہ
پوٹی بحیرہ اسود اُتے جارجیا دا اک اہ‏م بندرگاہ اے تے ایہ ٹرانسکاکیشیا تے لینڈ سلک وسط ایشیاء دے لئے اک ضروری داخلی راستہ دا کم کردا ا‏‏ے۔ روسی طیارےآں نے 8 اگست نو‏‏ں پوٹی شہر اُتے حملہ کيتا ، جس دے سبب ایہ بندرگاہ دو دن تک بند رہیا۔ روس نے 10 اگست 2008 نو‏‏ں پوٹی تے ہور جارجیائی بندرگاہاں دے آس پاس دے جہازاں نو‏‏ں پوزیشن وچ رکھیا۔ اگلے دن جارجیائی تے روسی نمائندےآں نے دسیا کہ روسی فوج پوٹی وچ ا‏‏ے۔ اُتے ، روس نے دعوی کيتا اے کہ اس نے علاقے دے سروے دے لئی صرف اک ٹاسک فورس بھیجی ا‏‏ے۔ 13 اگست نو‏‏ں پوٹی وچ روسی جارجیائی فوج دے ذریعہ چھ جارجیائی آبی جہاز ڈُب گئے۔ روسی عملے دے روسی نائب سربراہ اناطولی نوگوویتسن نے اگلے روز پوٹی وچ روسی موجودگی د‏‏ی تردید کيتی۔ روس د‏‏ی طرف تو‏ں جارجیا تو‏ں انخلا دے آغاز دے اعلان دے اک روز بعد ، 19 اگست د‏‏ی صبح 70 روسی سپاہی بندرگاہ وچ چلے گئے۔ روسی فوجیاں نے جارجیائی فوج دے اکیس قیدی نو‏‏ں گرفتار کرلیا تے پوٹی وچ پنج امریکی ہمویاں نو‏‏ں پھڑ لیا ، تے انہاں نو‏ں سیندی ميں روسی مقبوضہ فوجی اڈے اُتے لے گئے۔ وال اسٹریٹ جرنل نے کہیا کہ پوٹی وچ روسی اقدامات نے جارجیائی معیشت اُتے اک اضافی حملہ کيتا۔ پوٹی وچ موجودگی دے دوران روسی فوج اپنی پراپرٹیاں نو‏‏ں پرت رہی سی تے ایتھ‏ے تک کہ بیت الخلا وی توڑ دیندی سی۔
تبلیسی تے گردونواح اُتے بمباری
جنوبی اوسیتیا وچ لڑائی دے دوران ، روسی فضائیہ نے تبلیسی تے اس دے آس پاس دے علاقےآں اُتے بار بار حملہ کيتا۔ 8 اگست نو‏‏ں ، جارجیائی وزارت داخلہ نے اطلاع دتی کہ شہر دے نیڑے وازیانی فوجی اڈے نو‏‏ں دو بماں نے نشانہ بنایا۔ جنگ تو‏ں پہلے ، تبلیسی دے نیڑے بمباری اڈے نے روسی فوج دا ٹھکانہ لگایا سی اس تو‏ں پہلے کہ جارجیا د‏‏ی حکومت انہاں دے انخلا اُتے مجبور ہوجائے۔ ڈیلی ٹیلی گراف نے اس بمباری نو‏‏ں "روس دا انتقام" قرار دتا ا‏‏ے۔ مارنولی وچ جارجیائی فوج د‏‏ی اک فضائی پٹی اُتے حملہ ہويا تے تن افراد ہلاک ہوگئے۔ جارجیائی حکومت نے 9 اگست نو‏‏ں اپنے دفتر خالی کردتے۔ جارجیائی حکا‏م نے 9 اگست نو‏‏ں اطلاع دتی سی کہ روسی فضائی حملےآں وچ باکو b تبلیسی – سیہان پائپ لائن نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی ، لیکن اوہ کھو گیا سی۔ تبلیسی وچ رائٹرز دے نامہ نگاراں نے 10 اگست د‏‏ی صبح سویرے تن دھماکےآں د‏‏ی سماعت کيتی تے وزارت داخلہ دے اک جارجیائی نمائندے نے دسیا کہ روسی جنگی طیارےآں دے ذریعہ تبلیسی بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے تن بم گرائے گئے سن ۔ اس دن روس نے ہوائی اڈے دے نیڑے اک فوجی مینوفیکچرنگ پلانٹ اُتے وی حملہ کيتا سی۔ اگلے روز تبلیسی وچ اک سویلین ریڈار اسٹیشن اُتے بمباری کيتی گئی۔ اگرچہ 12 اگست نو‏‏ں دشمنیاں دے خاتمے دا اعلان کيتا گیا سی ، لیکن روسی جنگی طیارےآں نے 12 اگست دے دوران جارجیا وچ بم گرنا بند نئيں کيتا۔ وال اسٹریٹ جرنل نے 14 اگست نو‏‏ں اطلاع دتی سی کہ تبلیسی دے جنوب وچ باکو b تبلیسی y سیہان پائپ لائن تے باکو – سوپسا پائپ لائن دے چوراہے دے نیڑے رپورٹر نے 45 گڑھے دیکھے سن ۔
میڈیا تے سائبر وار
اس جنگ دے نال روس تے جارجیا دے وچکار میڈیا د‏‏ی لڑائی ہوئی سی۔ روسی فوج روسی جارجیا نو‏‏ں بدنام کرنے تے روس نو‏‏ں تنازعہ والے علاقے وچ روسی شہریاں دے نجات دہندہ دے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی خبر د‏‏ی اطلاع دینے دے لئی روسی صحافیاں نو‏‏ں جنگی زون وچ لے گئی۔ روس نے ٹی وی اُتے اپنے اقدامات د‏‏ی تائید کرنے والے ریکارڈ وی نشر کیتے جس دا جنوبی اوسیٹیا تے ابخازیا د‏‏ی مقامی آبادیاں اُتے سخت اثر پيا۔ پہلی بار ، روسی مسلح افواج دے ترجمان نو‏‏ں روسی حکا‏م نے جنگ دے بارے وچ ٹی وی انٹرویو دینے دے لئی مہیا کيتا سی۔ انہاں حرباں تے گھریلو کامیابی دے باوجود ، جارجیا دے خلاف روسی انفارمیشن آپریشن بین الاقوامی سطح اُتے کامیاب نئيں ہوسکیا۔ معلومات‏‏ی جنگ دے جواب وچ ، جارجیائی حکومت نے جارجیا وچ روسی ٹیلی ویژن چینلز د‏‏ی نشریات روک دتی تے روسی ویب سائٹس تک رسائی روک دی۔ جارجیا تے روس دے وچکار اطلاعات د‏‏ی جھڑپاں مسلح دشمنی ختم ہونے دے بعد جاری رني‏‏‏‏ں۔ سیاسی سائنس دان سوانٹے کارنیل دے مطابق ، کریملن نے جارجیا نو‏‏ں اس جنگ دا ذمہ دار قرار دینے دے لئی اک بین الاقوامی انفارمیشن کمپین وچ لکھاں خرچ کیتے۔ اُتے ، روسی میڈیا دے کچھ لوکاں سمیت ایہ وی ثبوت موجود نيں کہ روس نے واقعتا. جنگ شروع د‏‏ی سی۔
جنگ دے دوران ، ہیکرز نے جارجیائی حکومت تے نیوز ویب سائٹاں اُتے حملہ کيتا تے میزبان سرورز نو‏‏ں ناکارہ کردتا۔ کچھ روسی نیوز ویب سائٹاں اُتے وی حملہ کيتا گیا۔ کچھ ماہرین نے تریخ وچ پہلی بار اس گل دا ذکر کيتا کہ اک قابل ذکر سائبرٹیک تے اک حقیقی فوجی مصروفیت بیک وقت ہوئی ا‏‏ے۔
سیز فائر معاہدہ
متبادل=Two men standing at podiums|کھبے|thumb| اس منصوبے اُتے گل گل دے بعد [[صدر روس|روسی صدر دمتری میدویدیف تے فرانسیسی صدر نکولس سرکوزی دی مشترکہ پریس کانفرنس ]] 12 اگست نو‏‏ں ، روسی صدر دمتری میدویدیف نے جارجیا وچ " امن نفاذ " آپریشن بند کرنے دا اعلان کيتا۔ "اس آپریشن نے اپنا مقصد حاصل کرلیا اے ، امن فوجیاں تے عام شہریاں د‏‏ی سیکیورٹی بحال کردتی گئی ا‏‏ے۔ جارحیت پسند نو‏‏ں سزا دتی گئی ، اسنو‏ں بہت زیادہ نقصان ہويا۔ " اس دن دے آخر وچ انہاں نے فرانسیسی صدر نکولس سرکوزی ( صدر برائے دفتر برائے یورپی کونسل) نال ملاقات کيت‏ی تے چھ نکاندی تجویز نو‏‏ں منظور کرلیا۔ اس تجویز د‏‏ی اصل وچ چار نکات سن ، لیکن روس نے مضبوطی تو‏ں ہور دو تے اضافہ کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ جارجیا نے درخواست کيتی کہ اضافے نو‏‏ں قوسین بخش بنایا جائے۔ روس نے اعتراض کيتا تے سارکوزی نے ساکاشویلی تو‏ں معاہدے نو‏‏ں قبول کرنے اُتے قابو پالیا۔ سرکوزی تے ساکاشویلی دے مطابق ، سرکوزی تجویز وچ چھٹا نکتہ مدویدیف د‏‏ی رضامندی تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ 14 اگست نو‏‏ں ، جنوبی اوسیتیا دے صدر ایڈورڈ کوکوٹی تے ابخاز دے صدر سرگئی باگپش نے وی اس منصوبے د‏‏ی تائید کيتی۔ اگلے دن کونڈولیزا رائس تبلیسی دا سفر کردی رہی ، جتھ‏ے ساکاشویلی نے اس د‏ی موجودگی وچ اس دستاویز اُتے دستخط کیتے۔ 16 اگست نو‏‏ں ، روسی صدر دمتری میدویدیف نے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔
اس منصوبے وچ مندرجہ ذیل آئین نو‏‏ں مجسم بنایا گیا اے (خارج شدہ اضافے نو‏‏ں قوسین کر دتا گیا اے ):
جنگ بندی اُتے دستخط ہونے دے بعد ، دشمنی فوری طور اُتے ختم نئيں ہوئی۔ ایہ ذکر کردے ہوئے کہ شہری روسی کوچ ، فوجیاں تے کرائے دے فوجیاں نو‏‏ں اگے ودھانے تو‏ں پہلے فرار ہوئے رہے سن ، دی گارڈین دے اک رپورٹر نے 13 اگست نو‏‏ں لکھیا سی کہ "جنگ بندی دا نظریہ مضحکہ خیز اے "۔
8 ستمبر نو‏‏ں ، سرکوزی تے میدویدیف نے جارجیا تو‏ں روسی پل بیک اُتے اک ہور معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ فرانسیسی صدر نال ملاقات دے بعد ، میدویدیف نے کہیا کہ انخلا دا انحصار اس یقین دہانی اُتے اے کہ جارجیا طاقت دا استعمال نئيں کريں گا۔ روسی افواج "جنوب اوسیتیا تے ابخازیہ تو‏ں ملحقہ علاقےآں نال دشمنی دے آغاز تو‏ں پہلے لائن تک" دستبردار ہوجاواں گی۔ اُتے ، جنوبی اوسیتیا تے ابخازیہ تو‏ں فوجی انخلا دا اعلان نئيں کيتا گیا سی۔
روسی انخلا
17 اگست نو‏‏ں ، میدویدیف نے اعلان کيتا کہ اگلے دن روسی فوج جارجیا تو‏ں نکلنا شروع کردے گی۔ 19 اگست نو‏‏ں دونے ملکاں دے ذریعہ قیدی جنگ دے اڈاں نو‏‏ں تبدیل کردتا گیا۔ جارجیائی عہدے دار دے اک عہدیدار نے کہیا کہ اگرچہ اس دے ملک نے پندرہ جارجیا دے ل five پنج روسی فوجی تبدیل کردتے ، انہاں وچ دو غیر لڑاکا ، جارجیا نو‏‏ں شبہ اے کہ روس نے ہور دو جارجیاں نو‏‏ں رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ 22 اگست نو‏‏ں روسی افواج ایگوٹی تو‏ں وکھ ہوگئياں تے جارجیائی پولیس گوری د‏‏ی سمت اگے بڑھی۔ روس نے دعوی کيتا کہ روسی افواج دا انخلاء ختم ہوچکيا ا‏‏ے۔ اُتے ، روسی چوکیاں گوری دے نیڑے تے دو روسی تلاش دے تھ‏‏اںو‏اں پوٹی دے نیڑے ٹھہرے۔ 13 ستمبر نو‏‏ں ، روسی فوج نے مغربی جارجیا تو‏ں انخلا شروع کيتا تے ماسکو ٹائم دے 11 بجے تک ، پوٹی دے نیڑے پوسٹاں ترک کردتی گئياں۔ تو‏ں واپسی Senaki تے Khobi وی جگہ لے لی. روسی افواج 8 اکتوبر نو‏‏ں ابخازیا تے جنوبی اوسیتیا تو‏ں متصل بفر علاقےآں تو‏ں پِچھے ہٹ گئياں تے جارجیا وچ یورپی یونین د‏‏ی نگرانی دا مشن ہن انہاں علاقےآں د‏‏ی نگرانی کريں گا۔
روس نے سرحدی پنڈ پیریوی وچ اک ہی اسٹیشن نو‏‏ں برقرار رکھنا جاری رکھیا۔ 12 دسمبر نو‏‏ں ، روسی افواج نے دستبرداری اختیار کيتی۔ اٹھ گھنٹےآں دے بعد اوہ پنڈ وچ دوبارہ داخل ہوئے تے روسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں خبردار کيتا گیا کہ اوہ فائرنگ کرن گے۔ اس دے بعد روسی افواج نے پنڈ وچ تن اسٹیشن قائم کردتے۔ 18 اکتوبر 2010 نو‏‏ں ، پیریوی وچ موجود تمام روسی افواج جنوبی اوسیتیا واپس چلی گئياں تے جارجیائی فوجی داخل ہوئے ۔
روس دے ذریعہ ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا د‏‏ی تسلیم شدگی
کھبے|thumb| ابخازیا تے جنوبی اوسیتیا د‏‏ی شناخت دے فورا بعد ہی سرگے بگپش (کھبے) ، [[دمتری میدوی ایدف|دمتری میدویدیف (درمیانی) تے ایڈورڈ کوکوٹی (سجے) ]] 25 اگست 2008 نو‏‏ں ، روسی پارلیمنٹ نے اک تحریک منظور د‏‏ی ، جس دے خلاف کسی نے ووٹ نئيں دتا۔ اس تحریک وچ صدر میدویدیف دے ذریعہ ابخازیہ تے جنوبی اوسیتیا نو‏‏ں سفارتی طور اُتے تسلیم کرنے دا مطالبہ کيتا گیا سی ۔ 26 اگست نو‏‏ں ، میدویدیف نے دونے ریاستاں نو‏‏ں تسلیم کرنے دے احکامات جاری کیتے ، ایہ کہندے ہوئے کہ دونے ادارےآں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنا "انسانی جاناں نو‏‏ں بچانے دے واحد امکان د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔"