cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
توراغنڈی
باہرلے جوڑ
گٹھ:صوبہ ہرات گٹھ:افغانستان گٹھ:افغاننستان دے شہر گٹھ:جغرافیہ
لا سوئر کاؤنٹی
لا سوئر امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
لسٹر پیرسن
لسٹر پیرسن کینیڈا دا اک سیاستدان تے وزیراعظم سی۔ اوہنے یونائیٹڈ نیشنز دی امن فوج دی 1956 وچ سوچ دتی جس باجوں اوہنوں امن دا نوبل انعام وی لبھیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سوئیرا بائی
سوئرابائی بھونسلے (نی موہیتے) (موت 1681) شیوا جی، بھارت وچ مراٹھا  راج دا بانی، دیاں بیویاں وچوں اک سی۔ اوہ شیواجی دے دوجے پتر، راجارام چھترپتی، دی ماں سی۔ اوہ مراٹھا فوج دے مکھی ہمبیراؤ موہیتے دی چھوٹی بھین سی۔
مڈھلا جیون
1674 وچ جیجابائی دی موت دے بعد، سویارابائی نے شواجی دے پروار اتے خاص کرکے مراٹھا راج دی سیاست وچ پرمکھتا حاصل کیتی۔ سوئیرابئی نےشواجی دے دو بچیاں نوں، اک دھی بالیبائی اتے پتر راجرام نوں جم دتا۔
ایہہ وی دیکھو
گٹھ:بھارتی شاہی عورتاں گٹھ:مراٹھی لوک گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:مرہٹہ سلطنت
پاول چرنکوف
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نیلی مجاجنی
نیلی مجاجنی کنڈا پوچھل مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ عام رکھی جاندی اے۔
گیانی ہری سنگھ بڑبولا
گیانی ہری سنگھ بڑبولا پنجابی دے شاعر نیں
سہیل احمد
فِلماں
گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
منرل کاؤنٹی،مونٹانا
منرل امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مونٹانا دیاں کاؤنٹیاں
چو اویو
چو اویو دنیا دا چھیواں سب توں اچا پہاڑ اے۔ اس دی بلندی 8201 میٹر / 26906 فٹ اے۔ اے نیپال تے چین دے درمیان پربت دھار ہمالیہ وچ واقع اے۔ اے ماؤنٹ ایورسٹ دی مغرب دی جانب 20 کلومیٹر دے فاصلہ تے اے۔
چک 360 گ ب
چک 360 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
میزولا کاؤنٹی،مونٹانا
میزولا امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش سریش آباد
ایہہ ایران دے صوبہ کردستان دے ضلعے  شہرستان قروہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کردستان چ شہرستان قروہ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان دیاں تحصیلاں
لن
لن اک انسانی مردانہ انگ اے. ایہ نسل ودھان تے موتر کرن دے کم اندا اے۔ انسانی لن دے ختنے کران نال کئ بیماریاں توں بچیا جا سکدا اے۔ ہشیاری آون نال لن وڈا ہو جاندا اے۔
الیا فرینک
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
لنکن کاؤنٹی، منسسوٹا
لنکن امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
امونیا
امونیا نائیٹروجن تے ہائیڈروجن نال بنیا اک کمپاؤنڈ اے۔
بل مچھی
بل مچھی مچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں مچھیاں دی اچیچی گل ایہناں دے وڈے بل نیں جیہڑے دوروں دسدے نیں تے جس باہجوں ایس ٹبر دا ایہ ناں پیا۔
پیون
پیون ایٹم دا اک نکا انگ اے تے ایہ میزون دی اک ونڈ اے۔ ایہ کوارک تے اینٹی کوارک نال رل کے بندا اے۔ ایہ تھوڑے چر لئی ریندے نیں۔
مسلشیل کاؤنٹی،مونٹانا
مسلشیل امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مونٹانا دیاں کاؤنٹیاں
آسکر وائلڈ
آسکر وائلڈ اک آئرش لکھاری تے شاعر سی۔
جیون
اؤسکر وائیلڈ (16 اکتوبر 1854–30 نومبر 1900) دا جم آئرلینڈ دا راجگڑھ ڈبلن وچّ ہویا ۔ اس دی ماں جین وائیلڈ پکی آئرش-قوم پرست سی تے انقلابی شاعری لکھدی سی ۔ اسدے پیؤ ولیئم وائیلڈ مشہور ڈاکٹر سن ۔ اؤسکر وائیلڈ نے چھوٹی عمر وچ ہی فرانسیسی اتے جرمن بولیاں وی سکھ لئیاں سن ۔اوہ ناولسٹ، لکھاری، شاعر، اتے ناٹک کار سن جنہاں دا تعلقات سہجوادی دھارا نال سی ۔
کم
سوارتھی دیؤ
سوارتھی دیؤ کہانی دا شعری روپ
خوش شاہزادہ کہانی دا شعری روپ
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:لکھاری
بھکتی باروے
تھئیٹر وچ اس دا مکھ بنیاد سی، اوہ تھئیٹر یونٹ، انڈین نیشنل تھئیٹر، اتے رنگائین ورگے پرمکھ گروپاں نال جڑی ہوئی سی اتے "ٹی پھلانی"، "ناگ منڈل"، "ایی رٹائر ہوت ایہہ" اتے " ہتھ اپر"۔ 1990 وچ بھارت دی نیشنل اکیڈمی آف میوزک، ڈانس اینڈ ڈرامہ نے اسنوں سنگیت تھئیٹر ایکٹنگ وچ سنگیت ناٹک اکادمی انعام نال سنمانیا گیا سی۔ مہاراشٹر دے گرو انعام توں علاوہ اداکاری انعام۔ اوہ اداکار شفیع انامدار نال ویاہی ہوئی سی، جس دی موت 1996 وچ ہوئی سی۔
نجی زندگی
بروے دا جم ساگرلی، مہاراشٹر وچ ہویا سی۔ اپنے سکول دے دناں دوران اسنے سدھا کرمارکر دیاں بچیاں دے تھئیٹر دے اساری وچ حصہ لیا۔ اس دا ویاہ دیر نال ہویا اداکار شفیع انامدار نال ہویا سی۔
اوارڈ
بھارتی سنیما اتے ٹیلیوژن دے یوگدان لئی 2001 وچ بھارتی ٹیلی اوارڈ وچ مرن اپرنت انعام نال بھکٹی بروے نوں نوازیا گیا گیا سی۔
ضلع زلاتیبور
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ہن 25 ضلعے نیں ، جنہاں چوں 7 وئیوودینا چ تے باقی 18 گھبلے سربیا چ نیں ، جدوں کہ اسدے 5 ضلعے جہڑے کہ کوسوو چ واقع سن ہن اک نواں دیس کوسوو اے ۔
سرب بولی ج ضلع نوں اوکروگ آکھیا جاندا اے ، ایہہ انتظامی اصطلاع ہور وی کئی سلاو دیساں جداں روس وغیرہ چ وی ورتی جاندی اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔
ضلع زلاتیبور سربیا دے 25 ضلعےآں چوں اک اے ، اسدا انتظامی مرکز اوژیچے شہر اے ۔
رنگلی بل مچھی
رنگلی بل مچھی بل مچھی دے ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ رکھی جاندی اے۔
ناریمان صادق
ناریمان صادق (Narriman Sadek) مصری حکومت دے اک اعلی عہدیدار حسین فہمی صادق بے دی پتری سی۔ او شاہ فاروق اول دی دوجی زنانی ہور مصر دی آخری ملکہ سی۔
باہر لے جوڑ
گٹھ:1933ء دیاں شخصیتاں گٹھ:2005ء دیاں موتاں گٹھ:آل محمد علی گٹھ:قاہرہ دیاںشخصیتاں گٹھ:مصری شخصیتاں
بخش نمشیر
ایہہ ایران دے صوبہ کردستان دے ضلعے  شہرستان بانہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
کرکٹ ورلڈ کپ 1999
1996 توں تن وریاں بعد 1999  چ کرکٹ ورلڈ کپ دا ستواں  مقابلہ  انگلینڈ چ ہوئیا ۔ اے مقابلہ   دوجی واری فیر آسٹریلیا دی ٹیم نے جتیا ۔
بخش نمشیر
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
لیون کاؤنٹی، منسسوٹا
لیون امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کرکٹ ورلڈ کپ 1999
اے مقابلے 14 مئی توں 20 جون تکر  انگلینڈ,  آئرلینڈ ,  نیدرلینڈ  تے ویلز  دے علاقے آں چ کھیڈے گئے۔  ایدی ٹرافی دوجی واری آسٹریلیا   دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔
بخش نمشیر
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان دیاں تحصیلاں
برین لارا
برین لارا ویسٹ انڈیز دا کرکٹ کھڈاری اے۔ اونوں اپنے زمانے دا سب توں چنگا بلے باز کیا جاندا اے تے اونیں ٹیسٹ میچ وچ سب توں بوتے رن بنان دا ریکارڈ رکھیا اے: 400 ناٹ آؤٹ۔
گٹھ:کرکٹ
چک 361 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
گورامی
گورامی سجرے پانی دیاں مچھیاں دا اک ٹبر  اے۔ ایہ  پاکستان، ہندستان توں لے کے ملایا تک ملدیاں نیں۔
مکلیوڈ کاؤنٹی
مکلیوڈ امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
پیٹرولیم کاؤنٹی،مونٹانا
پیٹرولیم امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
جارج ویلز بیڈل
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
تختہ بازار
تختہ بازار(پرانا ناں:پنج دیہ جاں پنجدی) ترکمانستان دا شہر تے صوبہ مرو دے ضلع تختہ بازار دا راجگڑھ اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین
انٹرنیشنل اسٹرونومیکل یونین منے پرمنے تارہ گروواں دی اک سنگت اے جیدے وچ پی ایخ ڈی تے ایس توں اتلی پدھر دے لوک ہوندے نیں۔ ایہنوں اسمانی شیواں تے اوناں دی پدھر تے تھانواں دا ناں رکھن دا حق اے۔
ایہ 1919 وچ بنی۔ 10,145 لوک ایہدے سنگی نیں تے 70 دیس وی ایہدے سنگی نیں۔ ایہدا گڑھ پیرس اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:خلائی سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:فلکیات گٹھ:خلائی ادارے
ایڈورڈ لاری ٹیٹم
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
بخش کرفتو
ایہہ ایران دے صوبہ کردستان دے ضلعے  شہرستان دیواندرہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
فلپس کاؤنٹی،مونٹانا
فلپس امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مونٹانا دیاں کاؤنٹیاں
بخش کرفتو
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان دیاں تحصیلاں
ہیر
ہیر، پنجاب دی اک مشہور لوک داستان ہیر رانجھا دے کرداراں وچوں اک کردار اے۔ ہیر اک سواݨی سی جیہنوں رانجھے ناݪ عشق ہوجاندا اے۔ ہیر رانجھا دی کہاݨی 15ویں صدی دے پنجاب دی کہاݨی اے۔
ہیر جھنگ دے اک زمیندار چوچک تے اوہدی ٹبری ملکی دی دھی سی۔ ایہ سیال سن تے مجھاں پالݨا تے چارنا ایہناں دا کم سی۔ ہیر دے بھراء وی سن۔
ہور دیکھو
گٹھ:ہیر رانجھا گٹھ:پنجابی لوک
چوچا
چوچا یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔
ماہنومن کاؤنٹی
ماہنومن امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کرکٹ ورلڈ کپ 2007
2007 دا ورلڈ کپ مقابلہ    ویسٹ انڈیز   چ ہوئیا ۔   ایس مقابلے چ کل 51 میچ کھیڈے گئے۔
اے مقابلے 13 مارچ 2007 توں 28 اپریل  تکر  ویسٹ انڈیز  چ کھیڈے گئے۔  آسٹریلیا دی ٹیم نے لگاتار 29 میچ جت  کے رکارڈ بنایا تے  ٹرافی  وی اپنے ناں کر لئی۔
چک 512 گ ب
چک 512 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
اسمانی میل
اسمانی میل لمبائی دا اک ناپ اے۔ ایہ 149,597,870,700 میٹر یا 92,955,807.273 میل دے برابر اے یا زمین-سورج دے آپسی پینڈے دے برابر۔ ایہ تقریبا 15 کروڑ کلومیٹر بنندا اے۔ اسمانی میل سورجی پربندھ یا دوجے تاریاں گرد آسانی نال دوری دسن لئی ورتیا جاندا اے۔ اینوں تارہ پڑھت دے اک اور خاص ناپ نوں دسن لئی وی ورتیا جاندا اے: پارسک۔
ادھارن
اسمانی میل دیاں ایتھے کج ادھارناں دتیاں گیاں نیں پر ایہ گل یاد رہنی چاہیدی اے جے اسمان تے چیزاں ٹردیاں ریندیاں نیں تے کسے چکر وچ اوہناں دا پینڈا تھوڑا بؤتا ہوسکدا اے۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
فریڈرک سینگر
فریڈرک سینگر (13 اگست 1918) اک برطانوی بائیو کیمسٹری گرو اے جنے دو واری کیمسٹری وچ نوبل انعام لئے نیں۔ اوہنے اے انعام انسولین پروٹین دے وکھالے تے کم کرن لئی تے ڈی این اے تے کم کرن لئی لئے۔ اوہنوں 1958 تے 1980 وچ کیمسٹری دے نوبل انعام دتے گئے (ہور لوکاں وچ جناں نے دو نوبل انعام لئے، میری کیوری، جان بردین تے لینس پالنگ شامل نیں) ۔
ہل جؤہ
ہل جؤہ کسے اسمانی چیز دا ایسا تھاں اے جتھے اوہ کسے اپنے دوالے کمن والی چیز نوں کھچی رکھدا اے۔ کسے پاندھی دے دوالے رہن لئی اوہدے چند نوں اوس پاندھی دے ہل جؤہ وج رہنا پویگا۔ اینج ای اوس  چند دا وی ہل جؤہ ہوویگا جیدے وچ کوئی وی شے اوس چند دے دوالے کمے گی ناں کے اوس پاندھی دے۔ ایہدے بارے امریکی تارہ گرو جارج ولیم ہل نے کلیہ بنایا سی تے اوہدے ناں تے ای اے۔
ہل جؤہ وچ ہل تارہ گرو دا ناں اے تے جؤہ پنجابی وچ کسے تھاں دی حد نوں کیندے نیں۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
زرینیانن
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ زرینیانن شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دی خودمختار جمہوریہ ووئیودینا دے ضلع گھبلا بانات دا صدرمقام اے ۔۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سیامی لڑاکی مچھی
سیامی لڑاکی مچھی گورامی ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ عام رکھی جاندی اے۔
چندر گپت موریا
چندرگپت موریا (جم 340 ق م، راج 322 – 298 ق م) بھارت دا بادشاہ سی۔ اسنوں چندرگپت نام نال وی مخاطب کیتا جاندا اے۔ ایہناں نے موریا سلطنت/موریا شاہی خاندان دا قیام کیتا سی۔ چندرگپت پورے بھارت نوں اک سامراج دے ماتحت لیاؤن وچ کامیاب رہا۔
چندر گپت موریا (Chandragpta Maura) ہندوستان د‏‏ی موریا سلطنت دا بانی سی۔ عام روایات دے مطابق ایہ نند[چندر خاندان دا فرد سی جوکسی بنا اُتے راجا د‏‏ی ناراضی تو‏ں ڈر کر پنجاب د‏‏ی طرف بھج گیا سی۔ پنجاب وچ چندر گپت پنجاب و سرحد دے غیر مطمعین قبیلے دا رہنما بن گیا۔ اس نے اپنے وزیر چانکیا یا کوٹلیا د‏‏ی مدد تو‏ں یونانی بالادستی دے خلاف بغاوت کردتی تے اک سال دے اندر یونانی حکومت دے اثر و نفوز نو‏‏ں مٹا کر اک نويں شاہی خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی۔ جو اس د‏ی ماں دے ناں تو‏ں موریہ تریخ وچ مشہور ہويا۔ چندر گپت یونانی اثرات نو‏‏ں زائل کرنے دے بعد مگدھ د‏‏ی ریاست اُتے حملہ آور ہويا۔ اس جنگ وچ نند خاندان دا آخری حکمران ماریا گیا۔ چندر گپت تو‏ں تریخ ہند دا اک نواں دور شروع ہويا۔ جو شمالی ہند دے اتحاد تے ہندو تمذن د‏‏ی نشونماہ نظام حکومت کیت‏‏ی توسیع تے برہمنت دے اثر و رسوخ دے لحاظ تو‏ں خاص اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ ایہ پہلا حکمران اے جس نے شمالی ہند د‏‏ی تمام ریاستاں نو‏‏ں زیر کرکے اک متحدہ حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی تے اپنی مملکت نو‏‏ں خلیج بنگال تو‏ں لےک‏ے بحیرہ عرب تک وسیع کيتا۔ اس نے اپنے چوبیس سالہ (322ء تو‏ں 298ء ق م) دور وچ وڈی وڈی جنگاں لڑاں، جس وچ سب تو‏ں اہ‏م جنگ سکندر دے سالار سلوکس نال  لڑی۔
راج
چندر گپت موریہ پرانے ھندستان چ موریہ سلطنت نوں ٹورن والا اک راجہ سی ۔ اوہ 340 ق م چ جمیا 320 ق م توں 298 ق م تک راج کیتا۔ تے 290 چ مر گیا۔ چندر گپت موریہ ھندستان دا پہلا راجہ سی جینے ھندستان نوں اک راج تھلے اکٹھا کیتا۔
کوٹلیہ چانکیہ چندر گپت موریہ دا وزیراعظم سی۔
سلطنت دا قیام
اسنے اپنے وزیر چانکیہ دی مدد نال راجا مہانند اتے نندونش دا ناس کر کے پٹنے وچ راجگڑھ قایم کیتا اتے سارے بھارت نوں ماتحت کیتا۔ اس دے راج وچ افغانستان، بہار، کاٹھیاواڑ اتے پنجاب وغیرہ دیس شامل سن۔ چندرگپت نے یونانی راجا سیلیوکس دی پتری نال ویاہ کیتا۔ مدراراکشس ناٹک وچ چندرگپت دی سندر کہانی ملدی اے۔ ایہہ B.C. 322 وچ راجسنگھاسن تے بیٹھا اتے B.C.298 وچ راجسنگھاسن چھڈکے بنباسی ہو گیا۔ چندرگپت دی چترنگنی فوج 6,90,000 سی۔ اس دا پتر بندوسار وی پرتاپی مہاراجہ ہویا اے۔
موریا سلطنت
سنہ 321 قبل مسیح توں 204 ق م تک دے زمانے چ مگدھ ، اتلے ہندستان چ اک بوت وڈی سلطنت سی ، ایہہ سلطنت دریاۓ گنگا دی وادی توں لے کے پنجاب یعنی آریہ ورت تک سارا دیس اس دے ہیٹھ سی ۔  تے قدیم آریا دیاں ساریاں ریاستاں جہڑیاں کہ بدیہہ ، پانچال ، کوشل تے کاشی دے ناواں ناں مشہور سن ، ایہہ ساریاں مگدھ دے سلطنت چ شامل سن ۔  مگدھ دی سلطنت تے حکومت چندر گپت موریا دے خاندان دی سی  ، اسنوں موریا اس لئی آکھئیا جاندا اے  کہ اس دی ماں دا ناں مرا سی ۔ تریہہ(30) سال دے نیڑے  چندر گپت موریا نے اس سلطنت تے راج کیتا ۔
مگدھ دی سلطنت دا راجگھر پاٹلی پتر دا شہر سی ۔ باختر یعنی ترکستان دے راجہ سلوکس نے اس نال صلح کر کے اپنی دھی دا اس نال ویاہ کر دتا سی ۔ مگاستھینز ناں دا اک یونانی سفیر  8ورہے اس دے دربار چ رہئیا ۔ اس نے مگدھ دیس تے ہندوآں دے رسم تے رواج دا جہڑا حال دیکھئیا یاں سنئیا اوہ بوت تفصیل نال لکھئیا اے ۔ اوہ لکھدا اے کہ ، پاٹلی پتر اک بوت وڈا شہر سی جہڑا 9 میل لمبا تے 2 میل چوڑا سی ۔ مگدھ دے راجہ دی فوج چ 6 لکھ پیادے  تے چالیہہ(40) ہزار سوار سن ۔ راجہ بوت عقل مندی تے خوبی نال  حکومت کردا سی ۔ چندر گپت دا پوتا اشوک (272 ق م توں 232 ق م تک )جہڑا اس خاندان دا تیجا راجہ سی ، اوہ 272 ق م چ گدی تے بیٹھا تے اس نے چندر گپت توں وی ودھ شہرت پائی ۔ اس نوں اکثر اشوک اعظم آکھئیا جاندا اے ، کیونجے ایہہ اپنے ویلے دا سب توں وڈا تے طاقتور راجہ سی ۔
چندر گپت دے کارنامے
چندر گپت جوانی دے عالم وچ تخت اُتے بیٹھیا تے اس نے صرف چوبیس سال حکومت کيتی۔ جس وقت اوہ تخت و تاج تو‏ں دست بردار ہويا یا مرگیا اس د‏ی عمر زیادہ تو‏ں زیادہ پنجاہ سال د‏‏ی ہوئے گی۔ اپنی زندگی دے اس تھوڑے جہے عرصہ وچ اس نے وڈے وڈے کم کیتے مقدونی فوجاں نو‏‏ں ہندوستان تو‏ں کڈنا، سلوکس نکوٹار نو‏‏ں کامل شکست دے ک‏ے ملک تو‏ں کڈنا، کم تو‏ں کم اک طرف تو‏ں لے ک‏ے دوسری طرف تک تمام شمالی ہند نو‏‏ں زیر کرنا، اک زبر دست فوج تیار کرنا تے اک عظیم انشان تے وسیع سلطنت دا کامل نظم و نسق، ایہ تمام کارنامے ایداں دے نيں جو کسی طرح وی بے وقعت نئيں ہوئے سکدے نيں۔ چندر گپت د‏‏ی طاقت ایسی مستحکم ہوچکيت‏ی سی کہ نہایت امن و امان دے نال اس دے بیٹے تے پو‏تے تک منتقل ہوئے گئی تے یونانی بادشاہاں نے اس تو‏ں اتحاد و ارتباط د‏‏ی خواہش د‏‏ی یونانیاں نے سکندر اعظم تے سلوکس دے ہندوستانی حملےآں د‏‏ی یاد نو‏‏ں فیر کدی تازہ نہ کيتا تے صرف ايس‏ے کفایت د‏‏ی اس دے باشاہاں دے نال تن پشتاں تک دوستانہ مصلحتی تے تجارتی تعلقات قائم رکھے۔ اٹھارہ برس دے عرصہ وچ اس نے مقدونی افواج نو‏‏ں پنجاب و سندھ تو‏ں باہر کڈیا، سلوکس نکوٹار نو‏‏ں ذلیل کيتا تے اپنے آپ نو‏‏ں بلاشرکت غیر تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ شمالی ہند تے آریانہ دے اک وڈے حصہ دا شہنشاہ بنا لیا۔ ایہ اس دے ایداں دے کارنامے نيں جو اسنو‏ں اس قابل بنا‏تے نيں کہ اوہ دنیا دے عظیم انشان بادشاہاں د‏‏ی صف وچ جگہ پائے۔ اوہ سلطنت جو چندر گپت د‏‏ی سلطنت د‏‏ی طرح وسیع ہوئے تے جس وچ مختلف عناصر جمع ہوئے گئے ہاں کمزور شخص دے ہتھ وچ رہے نئيں سکدی ا‏‏ے۔ اوہ زبردست ہتھ جس نے اس سلطنت نو‏‏ں حاصل کيتا ہوئے اس اُتے حکومت کرنے وچ کامیاب وی ہويا ہوئے تے تمام نظم و نسق دا کم نہایت درشتی دے نال کيتا جاندا سی۔ سلوکس دے واپس جانے دے چھ 6 سال بعد چندر گپت مرگیا۔ جین روایات بیان کردیاں نيں کہ چندر گپت موریا مذہباً جین سی تے اس موقع اُتے جدو‏ں بارہ سال علی التصال قحط پيا تاں اوہ تخت و تاج تو‏ں دست بردار ہوئے گیا تے جین دے اک بزرگ بھدراہاہو ک‏‏‏ے ہمراہ ہند د‏‏ی طرف چلا گیا تے سنیاسی د‏‏ی حثیت تو‏ں موجودہ ریاست میسور دے سراون بلگول دے مقام اُتے رہندا رہیا۔ بالآخر ايس‏ے جگہ جتھ‏ے ہن وی اس دا ناں یادگار اے فاقہ کرکے جان دے دی۔ غالباً اس روایت وچ کچھ نہ کچھ حقیقت ا‏‏ے۔
یونانی اثرات د‏‏ی عدم موجودگی
موریا سلطنت کسی وی صورت تو‏ں سکندر اعظم د‏‏ی عالی شان ناپائیدار فوجی مہم دا نتیجہ نہ سی۔ انیس مہینے جو اسنو‏ں ہندوستان وچ گزرے تمام تباہ کن جنگاں د‏‏ی نذر ہوئے گئے تے اس د‏ی موت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے تمام منصوبے خاک وچ مل گئے تے چندر گپت نو‏‏ں ضرورت نہ سی کہ اوہ سلطنت دے مفہوم نو‏‏ں سکندر د‏‏ی مثال حاصل کرے۔ اس دے تے اس دے ہ‏م وطناں د‏‏ی نظر دے سامنے کيتانی سلطنت دا عظیم انشان کارخانہ موجود سی تے ایہی سلطنت سی جس نے اس دے دل و دماغ اُتے اثر کيتا سی۔ انہاں نے ايس‏ے دے نمونے اُتے اپنی سلطنت دے آئین نو‏‏ں بنایا جس حد تک اوہ خالص ہندی نہ سن ۔ چندر گپت دے دربار تے انتظام وچ جتھ‏ے کدرے غیر ملکاں دے اثر دا شائبہ جنہاں دا ذکر ساڈی متفرق اسناد وچ پایا جاندا اے اوہ یونانی نئيں بلکہ ایرانی نيں۔ صوبے دار دے لئی سترپ دا ایرانی خطاب اک وڈے عرضہ چوتھ‏ی صدی عیسوی تک ہندوستان وچ مروج رہیا۔
آبپاشی
ہندوستان وچ آبپاشی دا مناسب انتظام اک نہایت ہی اہ‏م امر اے تے اس گل تو‏ں چندر گپت د‏‏ی سلطنت د‏‏ی خوبی معلوم ہُندی اے کہ اس نے اک خاص محکمہ آبپاشی قائم کيتا سی، جس دا ایہ فرض سی کہ زمیناں د‏‏ی پیمائش کرے تے پانی نالیاں دا ایسا انتظام کرے کہ ہر اک شخص نو‏‏ں حصہ رسدی معتدبہ مقدار وچ پانی مل سک‏‏ے۔ اراضی د‏‏ی پیمائش د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ گل صاف ظاہر ہُندی اے کہ پانی دا محصول ضرور لگایا جاندا ہوئے گا تے نالیاں دے ذکر تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ آبپاشی دا نظام باکل باقیدہ سی۔ پشی گپتا جو چندر گپتا دا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مغربی صوبےآں دا عامل سی دیکھیا کہ اک چھوٹی سی ندی نو‏‏ں روکنے تو‏ں آبپاشی دے لئی اک نہایت عمدہ تالاب بن سکدا ا‏‏ے۔ چنانچہ اس نے اک جھیل سندر سن (یعنی خوبصورت) نامی قلعے د‏‏ی مشرقی جانب اک پہاڑی تے اس دے اگے کتبے د‏‏ی چٹان تک مشرقی زمین نو‏‏ں لے ک‏ے تیار کيتی۔ مگر اس تو‏ں سوا تے ضروری نالیاں بنانے وچ کامیاب نہ ہويا۔ چندر گپتا دے پو‏تے اشوک دے زمانے وچ اس دے نائب راجا تشاسف ایرانی د‏‏ی زیر نگرانی جو اس وقت دا گورنر سی تیار ہوئیاں۔ ایہ سود مند تعمیر جو موریاواں دے عہد حکومت وچ تیار ہوئی سی چار سو سال تک کم دیندی رہیاں۔ لیکن 051ء؁ دے اک طوفان نے جو غیر معمولی طور اُتے شدید سی اس دے بند نو‏‏ں توڑ دتا تے اس دے نال ہی اس جھیل نو‏‏ں فنا کر دتا۔ ایہ امر کہ سلطنت دے اک ایداں دے دور دراز صوبے وچ آبپاشی دے کم اُتے اِنّا روپیہ تے محنت صرف کيتی گئی صٓف ظاہر کردا اے کہ موریا خاندان دے راجا کھیتاں دے لئی پانی بہم پہچانیا اپنا اک اہ‏م فرض تصور کردے سن ۔ ہندوستان دے دیسی قانون د‏‏ی رو تو‏ں ہمیشہ تمام مزروغہ زمین بادشاہی ملک قرار دتی گئی اے تے بادشاہ دا ایہ حق تسلیم ک‏ر ليا گیا اے کہ لگان یا محصول وصول کرے جو یا تاں اس د‏ی پیداوا‏‏ر یا اس پیداوا‏‏ر د‏‏ی قیمت دا اک معتدبہ حصہ ہُندا سی۔ اس زمانے وچ بندوبست اراضی د‏‏ی تفصیل اسيں تک نئيں پہنچی تے سانو‏ں ایہ معلوم نئيں اے کہ آیا ہر سال نواں بندوبست ہويا کردا سی یا اس تو‏ں زیادہ مدت وچ برائے ناں تمام پیدا وار دا چوتھائی حصہ سرکار محصول دے طور اُتے جمع کيتا کردی سی۔ جداں کہ اس زمانے وچ وی ہُندی اے تے ایہ ناممکن سی کہ تمام صوبےآں دے نال یکساں سلوک کيتا جائے۔ اس دے علاوہ چند تے غیر مصرحہ ابواب وچ وی وصول کیتے جاندے سن ۔ چونکہ فوج وچ سپاہی پیشہ نوکر رکھے جاندے سن تے انہاں دے لئی جنگجو اقوام تو‏ں منتخب کيتا جاندا سی اس لئی کاشکار فوجی خدمت تو‏ں مستثنیٰ سن تے مگھیشنز نہایت تعجب تے حیرت تو‏ں بیان کردا اے کہ عین اس وقت جدو‏ں دو حریف بادشاہاں د‏‏ی فوجاں وچ مقابلہ ہوئے رہیا تے کاشکار نہایت اطمینان تو‏ں امن دے نال کم کردا سی۔
وقائع نویس تے نگرانی
چندر گپتا دور دراز تھ‏‏اںو‏اں دے حکا‏م اُتے خاص لوکاں یعنی وقائع نویساں دے ذریعے اپنی نگرانی قائم رکھدا سی۔ جنہاں نو‏ں یونانی مصنفاں نے منتظم تے مہتم لکھیا اے تے انہاں دا ذکر اشوک دے فرامین وچ شاہی ملازمین (پلسانی دا ستون دا فرمان نمبر 6) یا اخبار نویس دے ناں تو‏ں کيتا گیا اے (پٹنی وید دا سنگی فرمان نمبر 6) انہاں افسراں دا ایہ کم سی دے واقعات اُتے نظر رکھن تے خفیہ طور اُتے انہاں د‏‏ی خبر صدر حکومت نو‏‏ں دیندے رہیاں۔ ایرین دا بیان اے کہ ایداں دے افسر ہندوستان وچ خود مختیار اقوام د‏‏ی حکومتاں تے شاہی حکومتاں دونے مقرر کردیاں سن۔ ایہ حکومتاں اس گل کيتی کسر نہ کردیاں سن کہ چھاؤنی یا بازار د‏‏ی فاحشہ عورتاں نو‏‏ں انہاں وقائع نویساں دے شریک دے طور اُتے استعمال کرن تے یقناً ایہ عورتاں اکثر اپنے افسران بالا دست دے پاس بوہت سارے خفیہ بازاری چہ می گوئیاں دے حالات پہنچاندی ہاں گی۔ ایرین دے خبر رساں نے اسنو‏ں یقین دلایا سی کہ ایہ خبراں جو بھیجی جادیاں سن ہر حال وچ درست ہودیاں سن۔ مگر اس بیان کيتی صحت دے متعلق بیان کيتی صحت دے متعلق شک و شبہ د‏‏ی گنجائش ا‏‏ے۔ باوجود اس امر دے قدیم ہندوستان د‏‏ی اقوام اپنی ریاست گوئی تے دیانت داری وچ دور دراز ملکاں وچ شہرت رکھدی سی۔ مرکزی حکومت مقامی عمال دے ذریعے تمام چیزاں د‏‏ی نہایت سخت نگرانی کردی سی تے اس د‏ی ایسی ہی نگرانی آبادی د‏‏ی تمام جماعتاں تے ذاتاں اُتے قائم سی۔ ایتھ‏ے تک کہ برہمن منجم تے جوتشی تے قربان گاہ دے مذہبی پیشوا جنہاں نو‏ں مگھیشنز غلطی تو‏ں اک علاحدہ جماعت قرار دیندا اے اس سرکاری نگاہداشت تو‏ں نہ بچ سکدے سن تے انہاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پیشن گوئیاں تو‏ں صحیح یا غلط ہونے دے مطابق یا تاں انعام و اکرام تقسیم ہُندا سی تے یا انہاں نو‏‏ں سزا دتی جاندی سی۔ کاریگراں تے صناعاں دے طبقہ وچ اسلحہ سازاں تے جہاز سازاں نو‏‏ں سرکار د‏‏ی طرف تو‏ں تنخواہ ملدی سی تے ایہ کہیا جاندا سی کہ انہاں نو‏‏ں سوائے سرکار دے تے کسی دے کم کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ لکڑی کٹنے والے، نجار، لوہار تے کان کن بعض خاص قواعد دے پابند سن ۔ مگر انہاں قواعد دا ذکر اسيں تک نئيں پہنچیا۔
ضابطہ تعزیرات
عوام الناس د‏ی ایمان داری تے دیانت داری تے جرائم دے عمل دا ثبوت میگستیز دے اس بیان تو‏ں ملدا اے کہ جدو‏ں چندر گپتا دے پراؤ وچ جس وچ 400000 آدمی جمع رہندے سن تاں روزانہ چوری د‏‏ی مقدار اٹھ انگریزی پونڈ تو‏ں زیادہ نئيں ہُندی سی۔ مگر جدو‏ں کوئی جرم سرز ہُندا تاں اس د‏ی سزا بہت سخت دتی جاندی سی۔ ْقطع عضو دے خفیف زخم دینے د‏‏ی سزا نو‏‏ں وی ویسا زخم لگایا جاندا سی تے اس دے علاوہ اس دا ہتھ وی کٹ ڈالیا جاندا سی۔ جے زخمی کوئی کاریگر ہُندا جو شاہی ملازم ہوئے تاں اس د‏ی سزا موت ہُندی سی۔ چھوٹی گواہی دینے دے جرم د‏‏ی سزا ہتھ تے پیر دا قطع کرنا سی تے غیر مصرحہ جرماں د‏‏ی سزا ایہ دتی جاندی سی کہ مجرم دے سر دے بال کٹوادیے جاندے سن تے ایہ سزا تمام سزاواں وچ سب تو‏ں زیادہ شرمناک سمجھی جاندی سی۔ کسی متبرک درخت نو‏‏ں گزند پہچانیا، فرخت شدہ مال اُتے بلدیہ دے محصول تو‏ں گریز کرنا تے شاہی جلوس وچ جدو‏ں کہ اوہ شکار دے لئی جا رہیا ہوئے دخل دینا۔ ایہ سب ایداں دے جرائم جنہاں د‏‏ی سزائے موت سی۔ درشتی تے سختی د‏‏ی انہاں بیان کيتی ہوئی مثالاں تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ قانون تعزیرات بہ ہیئت مجموعی نہایت سخت تے ظالمانہ ہوئے گا تے انسانی زندگی د‏‏ی اس وچ کچھ زیادہ پروا نہ کيتی جاندی ہوئے گی۔
سڑکاں تے سواریاں
سڑکاں دا انتظام اک خاص محکمے دے افسران دے ہتھ وچ سی تے ہر ادھا کوس دے فاصلے اُتے ستون تعمیر کیتے گئے سن تاکہ اوہ فاصلے د‏‏ی علامت تے نشان دا کم دے سکن۔ اک شاہراہ جو جو مسافت وچ 0000ا سٹیڈیا سی جو شمال مغربی سرحد نو‏‏ں دارالسلطنت تو‏ں ملاندی سی۔ سٹرپیو دے بیان دے مطابق ہر کس وا ناکس مجاز نہ سی کہ گھوڑا یا ہاتھی رکھے۔ انہاں دا رکھنا صرف بادشاہاں دا منصف سمجھیا جاندا سی۔ مگر اس دا اطلاق تمام ملک اُتے کيتا جائے تاں بلاشبہ ایہ غلط اے تے ایرین دے تفصیلی تے قابل فہم بیان تو‏ں اس د‏ی صحت ہُندی اے کہ عام طور اُتے سواری دے لئی گھوڑے، اونٹھ گدھے تے ہاتھی استعمال ہُندے سن ۔ انہاں وچو‏ں ہاتھی صرف امیر تے دولت مند لوک کم وچ لاندے سن تے اوہ خاص طور اُتے بادشاہاں د‏‏ی خدمت دے شایاں سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ گدھاں دے سوا جنہاں نو‏ں کہ اج کل نہایت حقارت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہور اسٹرپیو ہور بیان کردا اے کہ ہاتھی یا اونٹھ اُتے سوار ہونا یا چار گھوڑےآں والی رتھ استعمال کرنا اعلیٰ رتبہ دا نشان سی۔ لیکن ہر شخص مجاز سی کہ اوہ گھوڑے اُتے سوار ہوئے یا رتھ وچ جوندے۔
رہتل دا بلند معیار
یہ گل صاف ظاہر ہُندی اے کہ سکندر اعظم دے زمانے وچ شمالی ہند رہتل دے بلند مرتبے اُتے پہنچ چکيا سی تے ایہ رہتل یقناً چند گزشتہ صدیاں دے ارتقا دے بعد ہی پیدا ہوئی ہوئے گی۔ بدقسمتی تو‏ں ہن تک ایسی کوئی یاد گار دریافت نئيں ہوئی جو کامل یقین دے نال چندر گپت یا اس دے بیٹے دے زمانے د‏‏ی کہی جاسک‏‏ے تے اس وجہ تو‏ں آثار قدیمہ دے ماہر ہن تک کوئی بین شہادت پیش نہ کرسک‏‏ے جو یونانی مصنفاں دے بیان نو‏‏ں ثابت کردی ہوئے ہندوستانی عمارتاں تے فنون لطیفہ د‏‏ی سب تو‏ں قدیم مثالاں سوائے چند مثالاں سوائے چند غیر ضروری مستثنیٰ اشیاء دے اشوک ہی دے زمانے کيت‏یاں نيں۔ لیکن پاٹلی پتر، وسالی ٹیکسلا تے دوسرے قدیم تے مشہور تھ‏‏اںو‏اں کھودے گئے تے انہاں جؤکی تفتیش و تحقیق کماحقہ د‏‏ی کئی تاں ایہ ممکن اے کہ موریا خاندان دے اوائل تے اس تو‏ں وی قدیم زمانے دے آثار طاہر ہوجاواں تے محققاں د‏‏ی سعی تے مشکور ہوئے۔ ایہ گل ممکن نئيں کہ کسی عمارت دے ایداں دے کھنڈر پائے جاواں جسنو‏ں پہنچان سکن۔ کیو‏ں کہ قدیم ہند د‏‏ی وڈی وڈی عمارتاں عام طور اُتے لکڑی د‏‏ی بنائی جادیاں سن تے اِٹ نو‏‏ں صرف بنیاد رکھنے تے ستون دے تھلے دے حصےآں دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ اشوک دے زمانے تو‏ں پہلے د‏‏ی کسی پتھر د‏‏ی بنی ہوئی عمارت دے نشانات ہن تک دریافت نئيں ہوئے نيں۔ چندر گپت دے زمانے تو‏ں بہت پہلے فن تحریر آبادی د‏‏ی بعض جماعتاں وچ عام طور اُتے رائج ہوچکيا سی۔ اس زمانے وچ یونانی مصنفاں د‏‏یاں تحریراں دے مطابق درختاں د‏‏ی چھال تے روئی دے کپڑ‏ے نو‏‏ں بطور کاغذ دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ لیکن ایہ تعجب د‏‏ی گل اے کہ اس زمانے دا کوئی کتبہ اس وقت تک ایسا دستیاب نئيں ہويا جو زیادہ پائیدار چیز اُتے کندہ کيتا گیا ہوئے۔ مگر غالباً پتھر یا دھات اُتے کندہ کیتے ہوئے کتبے موجود نيں تے ممکن اے کہ جدو‏ں کدی اصلی قدیم جگہاں اُتے کھودا جائے تے انہاں د‏‏ی تحقیق کيتی گئی تاں اوہ دریافت ہون۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:290 ق م د‏‏ی دہائی د‏‏ی وفیات گٹھ:298 ق م گٹھ:340 ق م گٹھ:340 ق م د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تیسری صدی ق م دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:شہنشاہان موریہ گٹھ:موریہ سلطنت گٹھ:ہندوستانی بادشاہ گٹھ:ہندوستانی جین سادھو گٹھ:تیسری صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:موریا شاہی خاندان گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخگٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان
گٹھ:بھارت دی تریخ
پونڈرا کاؤنٹی،مونٹانا
پونڈرا امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش چهاردولی
ایہہ ایران دے صوبہ کردستان دے ضلعے  شہرستان قروہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
جوشوا لیڈربرگ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
بخش چهاردولی
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کردستان چ شہرستان قروہ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان دیاں تحصیلاں
چمدی گورامی
چمدی گورامی گورامی ٹبر دی اک مچھی اے۔
پاندھی بدلی
پاندھی بدلی گیس تے پلازمے دی بنی بدلی نوں کیندے نیں۔ ایہ کج تاریاں توں بندے نیں جدوں اوہ مردے نیں۔ ایہ ناں ٹھیک تے نہیں پر ایہنوں پہلی واری 1784-85 وچ ولیم ہرشل نے رکھیا جدوں اوہنے انی ٹیلیسکوپ نال ایہنوں ویکھیا۔
ترکمانستان دے صوبے
ترکمانستان انتظامی طور اتے 5 صوبےآں جاں ولایتاں (واحد:ولایت ، ولایت ترکمن بولی چ صوبے لئی ورتیا جان آلا ناں اے) تے اک راجگڑھ شہری ضلعے چ ونڈیاہویا اے ۔
صوبے دا پردھان (ترکمن بولی: حاکم) ترکمانستان دا صدر ،آئین دی دفعہ 80-81 تحت ،نامزد کردا اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دا جغرافیہ گٹھ:ترکمانستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ
مہیلا جےوردھنے
ماحیلا جیوردانے سری لنکا دا کرکٹ کھڈاری اے۔ اونوں سری لنکا دے سب توں چنگے بلے بازاں چ گنیا جاندا اے۔ اونیں ٹیسٹ میچ چ 374 رن بنا کر ریکارڈ بناتا۔
بورس پاسٹرنک
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
مارشل کاؤنٹی، منسسوٹا
مارشل امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چوکوتکا
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
ورقہ بن نوفل
ورقہ بن نوفل، خدیجہ الکبری دے چچازاد بھائی مکہ مکرمہ وچ جاہلیت دے زمانے وچ وی دین دے بہت وڈے عالم سن،
ناں
اُنہاں دا پورا ناں ورقہ بن نوفل بن اسید بن عبد العزی بن قصی آیا ا‏‏ے۔
تلاش حق
دین حق د‏‏ی تلاش وچ انجیل دا مطالعہ کیتا متاثر ہوئے ک‏ے جوانی وچ نصرانی مذہب اختیار ک‏ر ليا سی ۔ عربی تے عبرانی زبان دا ماہر سی ۔ جوانی وچ ہی جوا شراب تے نشہ آور چیزاں تو‏ں کنارہ کشی اختیار کيتی۔
پہلی وحی
نبی کریم اُتے جدو‏ں پہلی دفعہ وحی نازل ہوئی تے اوہ گھبرائے تاں اُنہاں د‏‏ی زوجہ محترمہ خدیجہ الکبری آپ  نو‏‏ں لے ک‏ے اپنے چچا زاد بھائی ورقہ بن نوفل دے پاس لے گئياں، جنہاں نے بائبل وچ پڑھی ہوئی پیشن گوئیاں د‏‏ی مدد تو‏ں صاف پہچان لیا کہ آپ  ہی نبی آخر الزمان  نيں۔
حدیث وچ ذکر
ورقہ بن نوفل دا ذکر احادیث د‏‏ی انہاں روایات وچ اے:
چنگیز خان
چنگیز خان منگول سلطنت دا موڈھی سی۔ اوہ 1162 وچ اتری منگولیا وج اک منگول  سردار دے گھر جمیا۔ اصلی ناں تموجین سی۔ پیو دے مرنے تے 13 ورے دی عمر وچ 1175 وج اوہ اپنے قبیلے دا آگو بن گیا۔سردار بنن تے اوہنے لے دوالے دے قبیلیاں نوں اپنے نال رلایا تے آلے دوالے دے دیساں تے مل مارن لگ گیا۔ اپنے مرن تے اوہ دنیا دی سب توں وڈھی اک تھاں جڑی سلطنت دا موڈھی بن چکیا سی جیہڑی چوکھے سارے یوریشیاء تے پھیلی ہوئی سی۔ جتھے جتھے اہدیاں فوجاں گیاں اوتھے اوہناں رج کے تباہی کیتی۔ خوارزم شاہ دی سلطنت بڑے بھیڑے ول نال مکائی گئی۔
مرن توں پہلے اوہنے اپنے پتر اوکدائی خان نوں اگلا آگو بنایا تے اپنی سلطنت اپنے پتراں تے پوتریاں وج ونڈ دتی۔1227ء چ اوہ مر گیا۔
جم پل
چنگیزخان دا اصل ناں تموچین سی۔ اوہ 1162 یا 1155 نوں اتری منگولیا دے بورخان قالدون دے پربت دھارے کول اونون تے کھرلین دریاواں دے وشکار ڈیلون بولڈوگ وچ جمیا۔ ایہ تھاں منگولیا دے راجگڑھ کول اے۔ چنگیز خان دے پہلے جیون بارے بہت گھٹ لکھتاں وچ ہے۔ اوہدے بارے کیا جاندا اے جے جدوں اوہ جمیا سی تے اوہدی مٹھی وچ جمیا خون سی۔ اوہدے پیو دا ناں یسوجی سی۔ اوہ اپنے پتر دا تیجا وڈا پتر تے اپنی ماں ہولم دا سب توں وڈا پتر سی۔ آگو دا پتر ہون باہجوں اوہ اچیری سماجی پدھر تے سی۔
تموجین دے تن بھرا حصار، ہوچیم تے تموجی تے اک بھین تیمولن سی۔ بہٹر تے بلگوٹے دو متریۓ بھرا وی سن۔ اوہ نو ورے دا سی جدوں اوہدے پیو نے اوہنون ویا کرن ل‏ئی اوہدی اگلے ویلے دی ٹبری بورتائی دے قبیلے اونگیرٹ ول ٹوریا۔ تموجین نوں اوتھے کج ورے 12 ورے دی ویاہ کرنوالی عمر تک رہنا پیا۔ اوہدے پیو نوں اک تاتاری قبیلے نیں زہر دے کے مار دتا۔ تمجین نے گھر آکے اپنے قبیلے دا آگو بننا چاہیا پر اوہدے قبیلے نے اینے نکے منڈے نوں اپنا سردار ناں منیا۔ اوہ ہولن تے اوہدے نیانیاں نوں کلیاں چھڈدیندے نیں۔
1177 وچ اک فوجی ہلے وچ تموجین نوں ٹائچیڈ قبیلے والے بندی بنالیندے نیں۔ اوہ اک ہمدرد چوکیدار باہجوں رات نوں نسدا اے تے اک دریا وچ لکدا ہویا نس جاندا اے۔ اکواری شکار کردیاں ہویاں شکار دی ونڈ دے رپھڑ تے اوہنے اپنے اک متریۓ بھرا نوں ماردتا۔ ایہناں گلان نال اوہدا واوا مانتا ہوئی۔
جدوں اوہ 16 ورے دا ہویا تے اوہدا ویاہ اوہدے پیو دی بنائی ہوئی منگ بورتائی نال اوہدا ویاہ ہوندا اے۔ اوہدی ٹبری نیں اک قبیلہ اورکیت کڈھ کے لے جاندا اے۔ تموجین کج لوکاں نال رل کے بورتائی نوں واپس لیاندا اے۔ 9 مہینیاں مگروں اوہدا نیانا جوجی (1185–1226) جمدا اے۔ تموجین نے رواج باہجوں ہور وی ویاہ کیتے پر بورتائی ای اوہدی وڈی ٹبری رئی۔ بورتائی دے تن ہور پتر چغتائی (1187—1241), اوگدائی  (1189—1241) تے تولوئی  (1190–1232) ہوۓ۔ ہور ٹبریاں توں وی چنگیز خان دے نیانے ہوۓ پر اوہ راج وچ حصہ دار نہیں سن۔ اوہدیاں دھیاں وی ہویاں پر اوہناں پر وار چپ اے۔
منگول اک جٹ
تیرہویں صدی دے مڈھ تے چین دے اتر دے اچے نیوں تھاں دے منگول قبیلے اکدوجے نال لڑائی چگڑے وچ ریندے سن۔ اک دوجے ہلے بولنا، چوریاں، بدلے تے مارکٹائی اوہناں دی رہتل دا اک عام وکھالہ سی۔ 1190 تک تموجین میرٹ تے وفاداری نوں قبیلے توں وڈھا مندیاں ہویاں اپنے نال کئی نکے نکے فبیلے رلا لے۔ فوجیاں نوں لٹ مار وچوں حصہ دا لالچ تے سولین نوں بپار دا لالچ دے کے نال رلایا گیا۔ ہارے ہوۓ ویرے نوں تموجین کلا ناں چھڈدا اوہناں نوں وی اوہ اپنے قبیلے نال رلاندا۔ یتیماں نون اوہدی ماں سامبھدی۔ ہولی ہولی اوہدی سنگت ودھدی گئی۔ اوہدے بناۓ ہوۓ قنون یسا قنون اخواۓ۔ ایہناں گلاں تے چلن نال ہر جت نال اوہ تکڑا ہوندا گیا۔
تموجین اپنے اک ساتھی قبیلے دے سردار طغرل کولوں اپنے سب توں وڈھے پتر جوجی لئی اوہدی دھی دا رشتہ منگیا پر اوہنے ٹال دتا ایہ گل منکول سماج وچ بھیڑی سمجھی جاندی سی تے ایس تے دوناں دے وشکار لڑائی دا مڈھ بجیا۔ طغرل نے نے اک ہور قبیلے دے آگو نال جموکھا نال سانجھ کرلئی۔ جموکھا پہلے ای تموجین دے خلاف سی۔ پر دونہاں ٹولیں دی آپسی میل چنگا ناں ہون باہجوں نالے کئی لوکاں دے تموجین نال ملن باہجوں تموجین نوں جت ہوئی۔ جموکھا نس گیا تے طغرل دے کیریٹ قبیلے دا انت ہوگیا۔ تموجین نوں اگلا وڈا خطرہ نائیمنز منگولاں توں سی جنہاں کول جموکھا تے اوہدے سنگیاں نیں پناہ لے لئی سی۔ نائیمیز ہتھیا نہیں سٹدے۔ اگلے ورے 2001 وچ فرولتائی ہوندی اے جیدے وج جموکھا نوں وڈا خان چن لیا جاندا اے۔ ایس تے تموجین ہور تپ جاندا اے تے دوناں وشکار ہونوالی لڑائی وچ جموکھا پھڑیا جاندا اے۔ تموجین اوہدے ول یاری دا ہتھ اگے کردا اے پر جموکھا کیندا اے جے اسمان تے اک اے سورج تے زمین تے اک ای خان ہوسکدا اے۔ جموکھا موت منگدا اے تے اوہ نوں خون کڈے بنا تؤن دا منکا توڑ کے دیدتی جاندی اے۔
سبوتائی تموجین دا راکھا بندا اے تے منگولیا وچ اوہدے ریندے کھوندے ویری وی مکا دیندا اے یا او تموجین نال رل جاندے نیں۔ منگولیا نوں اپنی مٹھی وچ کرن مگروں اگے ہونوالی قرولتائی وچ اوہنوں 'خان' دا ناں دتا جاندا اے۔
اتلے چین ول
2006 وچ نویں پونگردی تے چنگیز خان دے دوالے کٹھی ہوندی منگولی سرکار دا دکھنی لیندا بارڈر زیا ٹبر دی سرکار نال ملدا سی۔ منگولی سرکار دے چڑھدے تے دکھن ول جن ٹبر دی منچوری لوکاں دی سرکار سی۔ منچوری منکولاں اتے وی تڑی پائی رکھدے سن۔ چنگیز خان لیندے زیا نوں اسان سمجھدیاں ہویاں اپنی فوج نوں ایس تے چڑھائی کرن دی سوچ بناندا اے۔ چنگیز نے جسوسی دا اک ودھیا پربندھ رکھیا سی۔ اوہنے بالکل ٹھیک جاپیا جے جن ٹبر لیندے زیا دے آسرے نوں نئیں آئیگا۔ جدوں لیندے زیا کولوں اپنا آپ سامبھنا اوکھا ہوگیا تے اوہناں جن ٹبر ول ویکھیا پر اوہناں ناں کردتی۔ اک اوکھی لڑائی لڑن مگروں 1209 وچ لیندے زیا نے ہتھیار سٹ دتے۔
1211 وچ لیندے زیا تے چنگی صراں مل مارن مگروں چنگیزحان دیاں اکھاں جن راج ول مڑیاں۔ منگول فوج تے ہلہ بولن دے بجاۓ جن فوج اک تھاں بیٹھ کے جسوسی کرن لگ کسی پر اوہنان دا جسوس منکول فوج نال جا ملیا تے منگول فوج نوں جن فوج دے ٹھکانے بارے دسدتا۔ جن فوج پلیکھے وج ای ماری گئی۔ 1215 وچ چنگیز جان نے جن سرکار دے راجگڑھ زونگڈو (اج کل دے بیجنگ) تے مل مار لیا۔ جن شہنشاہ نوں اپنا ادھا اتلا دیس منگولان دے ہتھ دینا پیا تے اوہنے دیس دے دکھن ول کیفنگ نوں راجگڑھ بنا لیا۔
جدوں چنگیز خان جین وچ لڑائیاں لڑ ریا سی تے اوس ویلے اوہدا اک ویری کچلگ جیہڑا مئینز قبیلیاں دے جٹ دا سی تے جیہنوں چنگیز نے ہرایا سی تے اوہدے تھاں تے مل مار لیا سی اوہ نس کدے لیندے دکھن ول گیا تے کارا ختن تے مل مار کے راج کرن لگ گیا تے اوہ جنگیز لئی اک رپھڑ بن سکدا سی۔ منگول فوج دس ورے تک چین نال لڑن باہجوں تھکی ہوئی سی تے اک وڈی فوج کچلگ ول کلنا ٹھیک نہیں سی۔ چنگیز نے اوہدے ول اپنے 2 تمن (20،000) اپنے اک نکے جرنیل جیبی جیہنوں تیر وی کیا جاندا سی دی آگوی وچ بھیجی۔ فوجی گنتی تھوڑی ہون باہجوں منگول فوج نے لڑائی دا ول بدلیا تے بجاۓ سدھا سدھا لڑن دے اپنے ویریاں دے وشکار پواڑے پوا کے اوہنوں ماڑا کردتا۔ ایلج منگول فوج دی جت رستہ سدھا ہوگیا۔ کاشغر دے لیندے ول کچلگ دی فوج نون ہار دا مونہہ ویکھنا پیا۔ کچلگ نسیا پر اوہنوں جھیتی ای پھڑ لیا گیا تے مار دتا گیا۔ ایس منکول جت نال منکول سلطنت دیاں ولگناں خوارزمی سلطنت نال جا ملیاں جیہڑی کیسین سمندر توں لے کے عربی سمندر تک پھیلی ہوغی سی۔
خوارزم شاہ
چنگیز خان خوارزمی سلطنت نال بپاری ساک رکھنا چاہندا سی ریشمی سڑک راہ مال پیجنا چاہندا سی۔ پہلے چنگیز جان نے 500 بپاریاں دا اک کاروان بپار دے سمان نال چوارزمی سلطنت ول ٹوریا۔ پر ولگن دے وسدے نگر اوٹرار دے خوارزمی سردار انالچق نے ایس قافلے تے ہلہ بولیا جے ای جسوس نیں تے خوارزمی سلطنت دی جسوسی کرن آۓ نیں۔ خوارزمی سلطنت نے ناں ای سمان واپس کیتا تے نان ای قافلے تے ہلہ بولن والیاں دے حلاف کجھ کیتا۔ ایہ اک غلط گل سی۔ چنگیز خان نے رپھڑ مکان لئی تن بندے سفیر بنا کے پیجے۔ ایہناں تناں وجوں اک مسلمان سی تے دو منگول۔ حوارزم شاہ نے مسلمان نوں مار کے دو منکول سفیراں دیاں ٹنڈاں کراکے اوہناں ہتھ  قتل کیتے کۓ مسلمان دا سر جنگیز خان ول پجوادتا۔ ایس توں ودی بیزتی ہور کی ہوسکدی سی۔ چنگیز خان نے خوارزمی سلطنت کولوں اپنی بیزتی دا بلہ لین دے سوچ نال لڑائی دی تیاری وچ پے گیا۔ سفیر دا قتل کوئی مزاق نہیں سی۔ اس واقعے نے اسنوں دنیا دی تسخیر تے ابھریا تے ایہہ دنیا فتح کرن دے ارادے نال نکل کھڑا ہوئیا ۔ خوارزم شاہی سلطنت دی اٹ نال اٹ بحا کے ، بخارا ، مرو تے ہرات تے مل ماریا تے اسدے مگروں ایران تے آرمینیا توں ہوندے ہوۓ کریمیا تک منگول فوج گئی۔ مغل فوج دو انگاں وچ ونڈ دتا جاندااے اک جیدے نال چنگیز خان سی اوہ ایران ولوں تے افغانستان تا آندا اے. افغانستان وچ منگول فوج بامیان دے دوالے دی سارے مرد لوک مار دیندے نیں تے اوتھے اک ہزار منگول چھڈ دیندے نیں اوہناں دے اوتھوں دیاں سوانیاں دے ملاپ نال ہزارہ لوک جمدے نیں۔ دوجی منگول فوج دکھنی روس ول جاندی اے۔ اوتھے تباہی کرن مگروں واپس منگولیا پلٹدی اے۔
لیندے ولوں واپس آن تے نال ای چنگیز خان نے لیندے زیا تے ہلہ بول دتا۔ اوہناں نے خوارزم شاہ تے ہلہ بول لگن گیا چنگیز خان نوں فوجی نہیں سی دتے۔ چنگیز حان دے فوج اگے اتلے چین دا جیہڑا شہر آیا تباہ کردتا گیا۔ لوکاں دا رج کے قتلام کیتا گیا۔ 1227 وچ چین دی لڑائی وچ ای چنگیزخان مرجاندا اے۔ اک کہانی ایہ وی ہے جے اوہنوں اک چینی شہزادی نے کھسی کردتا سی تے پھٹڑ ہوکے اوہ ماریا گیا۔ چنگیزخان نوں منگولیا وج کسے لکی تھاں تے دبیا گيا۔ ایہ ہے جے اوہوں اوہدی جمن تھاں دے لاگے کرکے اونون دریا نال دبیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
روح القدس (اسلام)
اسلام وچ روح القدس تو‏ں مراد جبرائیل علیہ السلام نيں۔ قرآن پاک د‏‏ی سورۃ البقرۃ د‏‏ی آیت نمبر87 وچ ایہ فرمایا گيا اے: "اورالبتہ تحقیق اساں عیسی بن مریم کوروشن دلیلاں داں تے روح القدس تو‏ں انہاں د‏‏ی تائيدکروائی۔"
شیخ شنقیطی رحمہ اللہ تعالی اللہ تعالی دے فرمان ‘‘‘تے روح القدس تو‏ں انہاں د‏‏ی تائيدکروائی‘‘‘ دے بارہ وچ کہندے نيں صحیح گل ایہ اے کہ اس تو‏ں مراد جبریل علیہ السلام ہی نيں، اوراس د‏ی دلیل اللہ تعالی کایہ فرمان اے ‘‘‘پھراساں اس دے پاس اپنی روح جبریل علیہ السلام کوبھیجیا ‘‘‘۔
ابن ابی حاتم نے احمد بن سنان تو‏ں بیان کیتا اے کہ سانو‏ں ابوالزعراء نے دسیا کہ عبد اللہ نے فرمایا، روح القدس جبریل علیہ السلام نيں، فیر کہنے لگے تے محمد بن کعب القرظی اورقتادہ اورعطیہ العوفی تے سدی تے ربیع بن انس رحمہ اللہ تعالی تو‏ں وی ایہی روایت اے ۔
اوپربیان کیتے گئے اقوال تو‏ں وی اس د‏ی تائيد ہُندی اے تے اس د‏ی تائید صحیح بخاری ومسلم د‏‏ی اس حدیث نال ہُندی اے :
ابو سلمۃ بن عبد الرحمن بن عوف نے حسان بن ثابت انصاری رضی اللہ تعالی تو‏ں سنیا کہ اوہ ابوھریرہ رضی اللہ تعالی عنہ تو‏ں گواہی طلب ک‏ر رہ‏ے سن وچ آپ کواللہ تعالی د‏‏ی قسم دے کرپوچھتاہاں کہ کیہ آپ نے رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں ایہ سنیا کہ اے حسان رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی طرف تو‏ں جواب دے تے انہاں نے ایہ وی کہیا : اے اللہ روح القدس دے نال اس د‏ی تائيد فرما، تاں ابوھریرہ رضی اللہ تعالی نے کہیا جی ہاں ۔ شیخ الاسلام ابن تیمیہ دا قول اے :
جمہور علما دا کہنا اے کہ اس تو‏ں مراد جبریل علیہ السلام ہی نيں، بیشک اللہ تعالی نے انہاں دا ناں روح الامین تے روح القدس تے جبریل وی رکھیا اے ۔
تے اس دے متعلق اک فصل بنا‏تے ہوئے فرماندے نيں : روح القدس دے بارے وچ فصل : اللہ تبارک وتعالی دا فرمان اے
تو بلاشک وشبہ اللہ تعالی نے عیسی بن مریم علیہ السلام د‏‏ی تائید روح القدس دے نال د‏‏ی جداں کہ اس آیت وچ ذکر ہويا اورسورۃ البقرۃ وچ اللہ تبارک وتعالی دا فرمان اے :
اوراللہ سبحانہ وتعالی کاارشاد اے :
تے روح القدس دے نال تائيد صرف عیسی بن مریم علیہ السلام دے نال ہی خاص نہيں بلکہ انہاں دے علاوہ دوسرےآں د‏‏ی تائید ہوئ تے انہاں دا ذکر وی ہويا اے، داود علیہ السلام کوبھی کہیا گیا کہ روحک القدس لاتنزع منی، اورساڈے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے حسان بن ثابت رضي اللہ تعالی عنہ دے لئی فرمایا سی : اے اللہ حسان د‏‏ی روح القدس دے نال تائید فرما تے دوسری روایت دے لفظ نيں کہ " جدو‏ں تک تاں اللہ تعالی دے نبی صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم کادفاع کردا رہے گا روح القدس تیرے نال اے " ایہ دونے لفظاں صحیح وچ نيں ۔
تے نصاری دے ہاں ایہ اے کہ حواریاں وچ روح القدس حلول کرگئ تے ايس‏ے طرح انہاں دے ہاں روح القدس سب انبیا دے پاس آیا تے اللہ تبارک وتعالی نے سورۃ النحل وچ ارشاد فرمایا اے :
تے اک جگہ اللہ تعالی نے فرمایا :
۔
تے فرمان باری تعالی اے :
تو اس ایہ ظاہر ہويا کہ ایتھ‏ے اُتے روح القدس تو‏ں مراد جبریل علیہ السلام نيں، اوہ ( شیخ الاسلام ) کہندے ہيں کہ :
کِس‏ے تو‏ں نے وی ایہ نئيں کہیا کہ اس تو‏ں اللہ تعالی د‏‏ی زندگی مراد اے تے نہ ہی اس پرلفظاں ہی دلالت کردے نيں تے نہ ہی اس معنی وچ استعمال ہوئے ہيں،
حوالے
گٹھ:اسلام تے مسیحیت گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:اسلام وچ فرشتے گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی عقائد تے اصول گٹھ:جبرائیل گٹھ:روح القدس گٹھ:صوفیانہ فلسفہ
تارہ فزکس
تارہ فزکس تارے تے پاندھیاں دے کم، ٹور تے آپسی رلن دی پڑھت دا ناں اے۔ ایہدے وچ تارہ سمندر، تارے، پاندھی, سورجوں پرے پاندھی دی پڑھت آندی اے۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:تارے
سوبوتیتسا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ سوبوتیتسا شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دی خودمختار جمہوریہ ووئیودینا دے ضلع اتلا باچکا دا صدرمقام اے۔
کرکٹ ورلڈ کپ 2003
اٹھویں واری ورلڈ کپ دا مقابلہ   2003  نوں  افریقہ    چ ہوئیا ۔
سوبوتیتسا
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کرکٹ ورلڈ کپ 2003
اے مقابلے 9 فروری توں 24 مارچ تکر  افریقہ, زمبابوے , کینیا   دے علاقے آں چ کھیڈے گئے۔  ایدی ٹرافی تیجی  واری  فیر آسٹریلیا   دی ٹیم نے حاصل کیتی ۔
سوبوتیتسا
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کرکٹ ورلڈ کپ 2003
عالمی کپ وچ 14 ٹیماں نے حصہ لیا، جو اودو‏ں تک کی، کسی کرکٹ عالمی کپ وچ ٹیماں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ تعداد سی۔ کل 54 مقابلے ہوئے، کرکٹ عالمی کپ 1999ء وچ متعارف کرائے گئے، طریقہ کار دے مطابق، اس عالمی کپ وچ وی، ٹیماں نو‏‏ں دو گروپاں وچ تقسیم کيتا گيا سی، ہر گروپ د‏‏ی پہلی تن ٹیماں اگلے مرحلے سوپر سکسس دا اہل قرار پاواں۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 2003ء گٹھ:2003ء وچ کینیا گٹھ:جنوبی افریقا وچ کرکٹ گٹھ:جنوبی افریقہ وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:جنوبی افریقہ وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:زمبابوے وچ کرکٹ گٹھ:زمبابوے وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:زمبابوے وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:فروری 2003ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:کرکٹ عالمی کپ گٹھ:کرکٹ عالمی کپ مقابلے گٹھ:کینیا وچ کرکٹ گٹھ:کینیا وچ کرکٹ دے عالمی مقابلے گٹھ:کینیا وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:مارچ 2003ء وچ کھیلاں د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:2003ء وچ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:جنوب افریقی کرکٹ وچ 2003ء گٹھ:Short description is different from Wikidata
بخش سارال
ایہہ ایران دے صوبہ کردستان دے ضلعے  شہرستان دیواندرہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
آئیسلینڈر
آئیسلینڈر آئیسلینڈ دے واسی اتے اک نسلی طبقہ دے لوک ہن جہڑے جرمن بولی اتے آئیسلینڈی بولی بولدے ہن۔ جدوں پارلیمینٹ دا پہلا اجلاس ہویا تاں آئیسلینڈر لوکاں نے لگبھگ 930 دے قریب آئیسلینڈ نوں قائم کیتا۔ آئیسلینڈ تے پہلا ناروے، سویڈن اتے ڈنمارک دے راجیاں نے راج کیتا۔ 1 دسمبر، 1918 نوں اس نے آزادی حاصل کیتی 17 جون، 1944 نوں بادشاہی ختم ہو کہ آئیسلینڈ اک جمہوری راج بن گیا۔
بخش سارال
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
آئیسلینڈر
اتہاس
آئیسلینڈر دا اتہاس بہت ہی شات اے۔ ڈنمارک اتے ناروے دیساں دی دلچسپی نہ لین کارن اس جزرہ دی ترقی بہت ہولی ہولی ہوئی۔ اس کارن اس دیس دا دنیا نال بہت گھٹ تعلق رہا۔لگبھگ 20 ملیان سال پہلا جوالامکھی دے پھٹن نال اس جزیرہ دا جم ہویا تے ایہہ جزارہ لکھاں سالا توں بے آباد رہا اتے لگبھگ 874 دے آسپاس اس جزارہ تے پہلا انسان نے وسیبا کیتا منیا جاندا اے۔ اس جزارہ تے پہلا یاتری جو ناروے توں فارو جزیرہ تے جا رہا سی بہت اوکھی حالت وچ اتھے پہنچیا۔ناروے دے واسی نوں پہلا پکا وسنیک ہون دا مان جاندا اے جو لگبھگ 874 دے قریب اس جزیرہ دا وسنیک بنیا۔ اس توں بعد ہو وی بہت سارے ناروے دے واسی اس جزارے دے وسنیک بنے۔ بہت سارے ناروے دے گروپ اپنے پروار اتے جانوراں نال اس دے وسنیک اتے بعد وچ بادشاہی حاصل کیتی۔
بخش سارال
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کردستان چ شہرستان دیواندرہ اے ۔
آئیسلینڈر
اتہاس
اس جزیرے دے رہن والے آئرش اتے سکاٹلینڈ واسی جاں تاں غلام سی جاں نوکر، کھانا بناؤن والے سن۔ ڈی این اے دی بنیاد تے دیکھیا جاوے تاں لگبھگ 62% لوکاں دا جین آئیرلینڈ جاں سکاٹلینڈ، 37% نورڈک علاقہ لگبھگ 20-25% آئیسلینڈ دے مول واسی دا اے۔
بخش سارال
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کردستان دیاں تحصیلاں
آئیسلینڈر
بولی
آئیسلینڈ دے واسیاں دی راج بولی شمالی جرمن اے اس دی گرائمر نوں لاطینی، پرانی یونانی جاں پرانی انگریزی نال ملان کیتا جا سکدا اے۔ اتھوں دے ساہت نوں کئی حصےآں وچ ونڈیا جا سکدا اے جہناں وچوں تن مکھ ہن: ایڈک شاعری، سکلڈک کویتاواں اتے ساگا سمیت۔ ایہناں وچ ساگا سمیت نوں وڈے پدھر تے سمجھیا جا سکدا اے۔ ایڈک کویتاواں نوں متھ جاں بہادری دی شاعری منیا جاندا اے پر سکلڈن شاعری نوں کدے کدے سلاہیا جاندا اے۔ 13ویں صدی دے آسپاس جدید یگ دے لوکاں نے اس نوں سمجھنا شروع کیتا۔ ساگا سمیت 10ویں اتے 11ویں صدی دے اتہاس وارے دسدا اے۔
حوالے
گٹھ:آئیسلینڈ دے لوک گٹھ:آئیسلینڈ گٹھ:لوک گٹھ:آئس لینڈ
ولیم ڈوبیل
کیریئر
ڈوبیل دا جم ککس ہلّ وچ ہویا سی، جو کہ آسٹریلیا وچ نیوکاسٹل ساؤتھ ویلز دے نورکیسل دے اک مزدور-کلاس دے انسان رابرٹ ویء ڈوبیل اتے مارگریٹ ایما (نی رائیٹسن) توں ہویا سی۔ اس دا پیؤ اک بلڈر سی اس کول چھ بچے سن۔
ڈوبیل دی فنی صلاحیت جلدی واضع ہو گئی سی۔ 1916 وچ، اس نوں نیوکاسٹل دے آرکیٹیکٹ، والیس ایل پورٹر نال سکھلائی دتی گئی اتے 1924 وچ اوہ اک ڈراپھٹمین وجوں سڈنی چلیا گیا۔1925 وچ، اسنے سڈنی آرٹ سکول (جو بعد وچ جولیئن ایشٹن آرٹ سکول بن گیا) وکھے شام دی کلا دیاں کلاساں وچ داخلہ لیا، اتے ہینری گبنز نوں اپنا استاد بنایا۔ اوہ جارج واشنگٹن لیمبرٹ توں متاثر سی۔ اوہ سملنگی وی سی اتے سٹے وجوں اسنے کدے ویاہ ننیں کیتا، جدوں کہ اسدے کئی کماں وچ مضبوط ہوموئروٹک بھاشن دتے گئے سن۔
1929 وچ، ڈوبیل نوں سوسائٹی آف آرٹسٹس ٹریولنگ سکالرشپ نال نوازیا گیا گیا اتے انگلینڈ دے سفر سلیڈ سکول آف فائین آرٹ لئی گئی جسن اسنے فلپ ولسن سٹیئر اتے ہینری ٹونکس دے ماتحت پڑھائی کیتی۔ 1930 وچ، اسنے سلیڈ وکھے چتر مصوری لئی پہلا انعام جتیا اتے پولینڈ دی سفر وی کیتی۔1931 وچ اوہ بیلجیئم اتے پیرس چلا گیا، اتے یورپ وچ 10 سالاں بعد آسٹریلیا واپس پرتیا - اپنے نال پہلاں دی قدرتی سوچ دے خلاف وچ مصوری دی اک نویں پرگٹاواوادی سٹائل نوں اپنے نال لے گیا۔
1939 وچ، اسنے ایسٹ سڈنی ٹیکنیکل کالج وچ پارٹ-ٹائم استاد وجوں شروعات کیتی۔ لڑائی دے پھیلن توں بعد، اسنوں 1941 وچ الائیڈ ورکس کاؤنسل دے سول اساری کور وچ داخلے لئی اک چھتر پینٹر بنایا گیا؛ بعد وچ اوہ اک ان-ادھکارت لڑائی کلاکار بن گیا۔
1944 وچ، اسنے ڈیوڈ جونس آرٹ گیلری، سڈنی دے افتتاح سوچ پبلک کلیکشن قرضیاں سمیت اپنی پہلی اکلوتی نمائش لگائی۔
1949 وچ، اوہ لکھاری پھرینک کلین اتے کولن سمپسن دے نال سر ایڈورڈ ہالسٹروم دے مہمان وجوں نیو گننؤ گئے۔ اس سفر نے چھوٹے، شاندار رنگ والے لینڈسکیپ دی اک نویں لڑی نوں راغب کیتا۔ 1950 وچ، اسنے نِ گنؤ نوں دوبارہ دیکھیا؛ آسٹریلیا واپس پرتن اُتے اوہ نیو گنؤ دے چتراں دے نال نال پورٹریٹ وی لگاؤندا رہا۔ thumb| سر ولیئم ڈوبیل 1956 وچ نیوکیسل ٹیکنیکل کالج آرٹ سکول وکھے اک کلا کلاس دا دورہ کے رہے سن 1960 اتے 1963 دے وچکار ٹائم رسالے نے ڈوبیل نوں کوراں لئی چار پورٹریٹ، ہر سال دے اک چتر لئی چترت کرن لئی کیہا: جننھاں وچوں سر روبرٹ مینزیز، آسٹریلیا دے وزیر اعظم ؛ دکھنی ویت نام دے صدر این جی نگو ڈیم ؛ پھریڈرک جی ڈونر، جنرل موٹرز دے چیئرمین؛ اتے ملیشیا دے پردھانوزیر ٹننکو عبدل رحمٰن ہن ۔
جارج پائر
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ولیم ڈوبیل
کیریئر
1964 وچ، ڈوبیل نے نیو ساؤتھ ویلز دی آرٹ گیلری وچ اپنا کم اک پرمکھ پچھوکڑ وچ پردرشت کیتا اتے اس دے کم دا پہلا مونوگراف جیمز گلیسن ولوں لکھیا گیا سی۔
موت اتے وراثت
thumb| Beresfield کیسل میموریال پارک وکھے ڈوبیل دے Beresfield دی جگہ تے پلاک ڈوبیل بہت پرائیویٹ آدمی سی، لگبھگ ہمیشاں "بل" وجوں جانیا جاندا اے۔ اسدی موت 13 مئی 1970 نوں ہائیپرٹینسٹو دل دی بیماری دے واننگی وانگی دے اپنگر لیک مکیری شہر وچ ہوئی۔ اس دی جائداد دا انوں اک لابھپاتری سر ولیئم ڈوبل آرٹ فاؤنڈیشن سی، جس دی قیام 19 جنوری 1971 نوں کیتی گئی سی اتے ڈوبیل آسٹریلیائی ڈرائنگ بنینیئل ایوارڈ دتا گیا سی، جسدا نام اوہناں دے اعزاز وچ رکھیا گیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:جم 1899
ٹھمکنی گورامی
ٹھمکنی گورامی گورامی ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ مچھی مچھی گھراں وچ عام رکھی جاندی اے۔
مارٹن کاؤنٹی، منسسوٹا
مارٹن امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چوگی
کپا دے بوٹیاں توں کپا نوں ہتھاں نال چگیا جاندا اے تے اے کم زیادہ تر عورتاں ای کردیاں نے اینہاں عورتاں نوں چوگی کیا جاندا اے۔ کپا چننے آلیاں عورتاں نوں کپا چگن تے پیسے یا چگائی کپا دی صورت چ دتی جاندی اے۔
ویلا
ویلا دو واقعات دے رونما ہون دے وچکارلے وقفے نوں کہیا جاندا اے ۔
پاول کاؤنٹی،مونٹانا
پاول امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 513 گ ب
چک 513 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
میکر کاؤنٹی
میکر امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
پریری کاؤنٹی،مونٹانا
پریری امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
گارفیلڈ سوبرز
گارفیلڈ سوبرز ویسٹ انڈیز دا کرکٹ کھڈاری اے۔ اونے ویسٹ انڈیز لئی 1954 تے 1974 تک کھیڈیا۔ اونوں کرکٹ دے سب توں چنگے آل راؤنڈراں چ گنیا جاندا اے۔ اونے ٹیسٹ میچ چ 365 رن بناۓ نیں۔
روپ
روپ یا سہنپ (انگریزی:Beauty، اردو:خوبصورتی) کسے بندے، جانور، تھاں، چیز یا سوچ دا اوہ گن اے جیڑا مزے، سکون تے مطلب دااحساس دیوے۔
چٹان آلا گنبد
چٹان آلا گنبد اک اسلامی عمارت اے۔ جیڑی یروشلم وچ اے۔ اے اک پتھر دے اتے بنیا ہویا گنبد اے۔ اسنوں 691 وچ بنو امیہ دے دور چ بنایا گیا سی۔ مسلماناں دے عقیدے دے مطابق پیفمبر محمد ایتھوں اسماناں تے تشریف لے گۓ سن۔ اے عمارت مسجد اقصا دے احاطے وچ واقعہ اے۔
سرجیت پاتر
سرجیت پاتر اک بھارتی پنجابی شاعر اے- اسنے غزلاں دی شاعری کیتی اے۔
راوالی کاؤنٹی،مونٹانا
راوالی امریکی صوبے مونٹانا دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مونٹانا دیاں کاؤنٹیاں
ایمیلیو سیگرے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ملے لاکس کاؤنٹی
ملے لاکس امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
سلیمان علیہ السلام
سلیمان علیہ السلام اللہ تعالیٰ دے برگزیدہ نبی سن ۔ سلیمان علیہ السلام داؤد علیہ السلام دے بیٹے سن ۔ سمجھیا جاندا اے کہ انہاں نے متحدہ اسرائیل اُتے 970 پہلے از مسیح تو‏ں لے ک‏ے 931 پہلے از مسیح تک حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں دے بعد ملک اسرائیل دے دو حصے (شمالی تے جنوبی) ہوئے گئے۔
سلیمان  اللہ جل جلالہ  دے وڈے نیک نبی سی۔ سلیمان  داؤد علیہ السلام دے پتر سن۔
سلسلہ نسب
سلیمان دا سلسلہ نسب یہودا (اولاد یعقوب) دے واسطے تو‏ں یعقوب تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ قرآن پاک وچ انھاں اولاد ابراہیم وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
حافظ ابنِ عساکر نے آپ دے نسب نامے د‏‏ی تفصیل ایويں بیان کيتی اے:
معجزے
حضرت داؤد علیہ السلام دی طرح الله تعالیٰ نے حضرت سلیمان علیہ السلام نو وی بہوں زیادہ معجزے عطا کیتے ہوے سن۔ حضرت سلیمان علیہ السلام دی سب توں وڈی خصوصیت ایہ سی کہ