cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایسٹروجن
اے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ بنن دے نال نال کیڑے مکوڑیاں وچ وی بندا اے۔
یوجین
یوجین امریکی ریاست اوریگون دا دوجا وڈا شہر اے۔
کنڈویا کاریناٹا
کنڈویا کاریناٹا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان درواهی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان دشتستان ، صوبہ بوشہر چ اے ۔
پاکستان دا قانون
پاکستان دا قانون پاکستان اسلامی لوکراج دا موجودہ قانونی سسٹم اے۔ پاکستان دا قانون برطانوی ہند دے قانون تے ہی ادھارت اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دا قانون گٹھ:پاکستان
ہبل خلائی ٹیلیسکوپ
ہبل خلائی دوربین (انگریزی: Hubble Space Telescope) زمین دے مدار وچ گردش کرنے والی اک خلائی رصد گاہ و دوربین ا‏‏ے۔ اسنو‏ں خلائی جہاز ڈسکوری دے ذریعے اپریل 1990ء وچ مدار وچ بھیجیا گیا سی۔ اس دا ناں امریک‏‏ی خلائی سائنس دان ایڈون ہبل دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ بھانويں ہبل کوئی پہلی خلائی دوربین نئيں، لیکن اس خلائی سائنس دے لئی تعلقات عامہ وچ انتہائی اہ‏م کردار ادا کيتا اے تے عام لوکاں وچ عمومی طور اُتے جانی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ انتہائی وڈی خلائی دوربیناں وچو‏ں اک ہور خلائی تحقیق دے لئی اہ‏م ترین اثاثہ ا‏‏ے۔ ہبل امریک‏‏ی خلائی ادارے ناسا تے یورپی خلائی ادارہ د‏‏ی مشترکہ کاوش ا‏‏ے۔ thumb|کھبے|400px|ہبل خلائی دوربین د‏‏ی ساخت ہبل واحد خلائی دوربین اے جسنو‏ں خلاء باز مدار وچ مرمت ک‏ر سکدے نيں تے نويں اجزا لگیا کر کارکردگی ودھیا سکدے نيں۔ ہن تک ہبل نو‏‏ں چار بار مرمت کيتا گیا ا‏‏ے۔
ہبل خلائی ٹیلیسکوپ اک خلائی ٹیلیسکوپ اے جیڑی زمین دے مدار وچ 1990 نوں ناسا نیں پیجی سی۔ ایہ اپنے وڈے 2۔4 میٹر دے شیشے نال الٹراوائلٹ، نظر آن آلے چانن تے انفراریڈ وچ دور تک ویکھدی اے۔ ہبل 1990ء خلائی شٹل ڈسکوری دے نال خلائی مدار وچ پہنچائی گئی خلائی دوربین اے ۔ ایس دا ناں امریکی تارہ گرو ایڈوین ہبل دے ناں تے رکھیا گیا اے ۔ بھاویں ایہہ پہلی خلائی دوربین نئیں ،پر ہبل خلا وچ سب توں وڈی ٹیلیسکوپ اے ۔ہبل خلائی ٹیلیسکوپ نوں خلا وچ ناسا تے یورپی خلائی ایجنسی نیں رل مل کہ پیجیا سی۔ ۔ امریکہ دیاں دوجیاں وڈیاں گالاہاں ، کامپٹون گاما ریز رصدگاہ ، چندرا خلائی ٹیلیسکوپ تے سپٹزر خلائی ٹیلیسکوپ دے نال نال ہبل خلائی ٹیلیسکوپ امریکہ دی وڈی گالا اے۔
خلائی ٹیلیسکوپ دا خیال سب توں پہلاں 1923ء وچ سوچیا گیا لیکن ہبل 1970ء دی دہائی وچ بنائی گئی تے 1983ء وچ ایس نوں خلا وچ بھیجن دا منصوبہ سی ، پر ایہہ پروجیکٹ کجھ تکنیکی مسئلیاں،بجٹ دے کاٹے تے چیلنجر خلائی شٹل حادثے دی وجہ توں لیٹ ہندا گیا ۔ آخرکار 1990ء وچ ایس نوں خلا وچ پیجیا گیا ۔ فیر سائنسداناں نوں پتہ لگا پئی ایس دا وڈا شیشہ ٹھیک طرح فٹ نہیں لگا تے دوربین دی کارکردگی بہت زیادہ متاثر ہو رہی اے ۔ 1993ء وچ سروس مشن دے دوران ایس دا ایہہ نقص دور کرکے ایس دی اصلی کارکردگی ٹور دتی گئی ۔ ہبل دی زمین دی فضا توں باہر پوزیشن ، تیز چانن نا ہون دے برابر ہون دی وجہ توں ،ایس دی بہت واضع فوٹواں لین وچ مدد کردی اے ۔ ہبل دی کھوج نال تارہ پڑھت وچ کئی اہم کامیابیاں ملیاں نیں مثلا کائنات دے وڈے ہون دی رفتار دی ٹھیک ٹھیک جانکاری لبی گئی ۔ ہبل اپنی ونڈ دی اکو ای ٹیلیسکوپ اے جس دی مرمت وغیرہ خلابازاں نے خلا وچ کیتی ہن تک ایس دے 4 مرمتی مشن ہوئے نیں ، پہلا مشن دسمبر 1993ء وچ ہوئیا جس وچ ایس دے وڈے شیشے دے نقص نوں ٹھیک کیتا گيا ،مشن 2 ،3 اے تے 3 بی وچ ایس دے کئی نکے پرزیاں دی مرمت کیتی گئی تے کئی گالاہ کرن آلیاں شیواں نوں نویں تے چنگے ورژناں نال بدل دتا گیاں ۔ 2003ء وچ کولمبیا خلائی شٹل حادثے دی وجہ توں 5واں مشن بچاؤ کماں دی وجہ توں مکا دتا گیا ۔ اک آخری مرمتی مشن اکتوبر 2008ء وچ ہونا سی پر ستمبر وچ اک اہم پرزے دی خرابی دا پتہ لگن دی وجہ توں ایہہ مشن مئی 2009ء تک ٹرکا دتا گیا ،جس وچ اس حصے نوں وی بدل دتا جاوے گا ۔ اس مرمت توں بعد گھٹو گھٹ ٹیلیسکوپ 2014ء تک کم کردی رئے گئی ۔ فیر ایس دی گدی جیمز ویب خلائی ٹیلیسکوپ خلا وچ 2018 نوں پہنچ کے لے لۓ گی۔
ڈیزائن تے تریخ
1923 وچ پہلی واری ہرمن اوبرتھ نیں کیا کہ راکٹ نال اک وڈی ٹیلیسکوپ خلا وچ پیجی جاسکدی اے۔ اس دے بعد کئی خلائی گرواں نیں ایہ گل آخی کہ خلائی ٹیلیسکوپ بوت دور صاف ویکھ سکے گی تہ اوہ دوربین زیادہ چنگا حساب کر سکے گی۔ اس دی وجہ ایہ وے کہ زمینی ٹیلیسکوپاں ہوا تے اوزون وغیرہ دی وجہ توں بوت دور صاف نئیں ویکھ سکدیاں۔ اس دے نال نال خلائی ٹیلیسکوپ انفراریڈ تے الٹراوائلٹ وچ وی ویکھ سکے گی کیونجہ ایہ تابکاری زمین جزب کرلیندی اے اس لئی ایناں نوں خلائی ٹیلیسکوپاں ای ویکھ سکدیاں نیں۔
کٹ بجٹ دی وجہ توں ٹیلیسکوپ دے سکیل وچ وی کاٹا آگیا۔ میش شیشے دا سائز 3 میٹر توں 2۔4 میٹر ہوگیا۔ اک نکی 1۔5 میٹر آلی نال جڑی ہوئی ٹیلیسکوپ مکمل تور تہ مکا دتی گئی۔ نال نال بجٹ نوں پورا کرن لئی یورپین خلائی ایجنسی (ESA) توں وی مدد منگی گئی بدلے وچ ٹیلیسکوپ نوں ٹورن دا 15٪ فیصد چر وی گارنٹی کیتا گیا۔ ایدا ناں 1983 چ ہبل ایڈون ہبل دے اتے رکھیا گیا، اونیں ایہ گل پتہ کیتی سی کہ کائنات وددی جا رئی اے۔ بجٹ پکا ہون دے بعد ناسا دے کئی اداریاں چ اینوں بنان دا کم ونڈ دتا گیا تے لاکہیڈ مارٹن نوں نویں قسم دا خلائی جعاز بنان دا ٹھیکہ دے دتا گیا جیڑا اینوں خلا چ لے کہ جاسکے۔ اس ٹیلیسکوپ دا کم الٹراوائلٹ توں لے کہ نظر آلی ویوولینتھ چ ویکھنا سی۔ اس لئی ایدا شیشہ 10 نینو میٹر تک پالش کیتا گیا سی تے ایدے شیشے نوں ہر ویلے 15 ڈگری سینٹی گریڈ تے رکھیا جاندا اے۔ مگر اس وجہ توں ایہ دوربین انفراریڈ چ بوتا نئیں ویکھ سکدی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:دوربیناں
ضلع شافرکان
ضلع شافرکان  ازبکستان دے صوبہ بخارا دے 11 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ شافرکان شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،36،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 3،720 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ بخارا دے ضلعے
ضلع اغسو
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
کنڈویا سپرسیلیوسا
کنڈویا سپرسیلیوسا بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کشتی دی باقیات
کشتی د‏‏ی باقیات کِس‏ے غرقاب کشتی دے باقی ماندہ ملبے، کشتی پرزاں، مسافرین د‏‏ی مردہ لاشاں، انہاں دے سامان، جہاز رانی تے جہاز راناں تے انہاں دے اہ‏م انتظامیہ د‏‏ی چیزاں نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں سب چیزاں وچ کچھ چیزاں پانی د‏‏ی سطح دے اُتے مل سکدے نيں تے سمندر د‏‏ی تہ اُتے مل سکدے ني‏‏‏‏ں۔ غرقاب جہاز وچو‏ں کچھ چیزاں پانی د‏‏ی سطح اُتے یا سمندر دے کنارے زمین دے کِس‏ے کونے اُتے پہنچ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ کئی بار مردہ لاشاں ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ انسانی لاشاں غرقاب ہوئے ک‏ے پانی د‏‏ی سطح اُتے از خود پھیلدے پھلیندے پہنچ سکدیاں نيں، مگر انہاں وچ وقت دے گزرنے دے نال نال بد بو پیدا ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ مردہ انسانی لاشاں وقت دے نال مسخ شدہ ہوئے سکدی ني‏‏‏‏ں۔ کئی بار رنگ بدل ک‏ے سفید یا سیاہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ہور ایہ وی ممکن اے جس حادثے د‏‏ی وجہ تو‏ں اک جگہ اُتے نہ ہوئے بلکہ ٹکڑےآں وچ دست یاب ہوئے۔ ایہ وی ممکن اے کہ انسانی جسم دا بیشتر حصہ یا کچھ حصہ مچھلی تے ہور آبی جانور جداں کہ شارک کھا لاں۔ اصل جہاز وچ اکثر ثابت تے پھیلا ہويا حصہ سمندر دے اندر ہی پایا جاندا ا‏‏ے۔ مگر جہاز جدو‏ں ڈوبتا اے تاں اکثر بکھر جا سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اکثر چھوٹے چھوٹے پرزے آبی سطح دے اُتے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ آبی سفر کرنے والےآں کِس‏ے غرقاب جہاز دے مقام دا اشارہ وی دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مسافرین تے جہاز رانی دے سامان وی ايس‏ے طرح پانی بہت تھلے یا سطح اُتے مل سکدے ني‏‏‏‏ں۔ محققاں جہاز نال ملن والے ملبے د‏‏ی مناسبت تو‏ں حادثے د‏‏ی وجوہ پتہ چل سکدے ني‏‏‏‏ں۔
چند دست یاب کشتیاں د‏‏ی باقیات
کچھ لوکاں دا دعوٰی اے کہ حضرت نوح علیہ السلام د‏‏ی کشتی د‏‏ی باقیات اک پہاڑ د‏‏ی چوٹی تو‏ں مل گئياں ني‏‏‏‏ں۔
2017ء وچ جاپان دے اوگا شہر دے نیڑے اکیندا ضلع دے ساحل اُتے غرقاب کشتی دا ملبہ تے انسانی ڈھانچے بر آمد ہوئے سن ۔ جاپانی حکا‏م انہاں اٹھ افراد د‏‏ی لاشاں د‏‏ی شناخت کرنے د‏‏ی کوشش وچ لگے سن جنہاں د‏‏ی لاشاں اس لکڑی د‏‏ی کشتی تو‏ں ملی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دعوٰی کیتا گیا اے کہ ایہ شمالی کوریا دے چند ماہی گیر ايس‏ے علاقے وچ لاپتہ ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔
نومبر 2019ء وچ دریائے ستلج وچ کشتی الٹ گئی، ڈوبنے والے 10 افراد د‏‏ی لاشاں کڈ لی گئياں۔کشتی وچ تیس افراد سوار سن ۔ علاقے دے مکیناں دے مطابق کشتی وچ سوار افراد دا تعلق ہیڈ سلیمانہاں دتی تے حویلی لکھیا تو‏ں ا‏‏ے۔ متاثرہ افراد معمول دے مطابق کھیت‏‏ی باڑی دے لئی دریا عبور کردے ميں جا رہے سی۔
حوالے
گٹھ:تباہ شدہ بحری جہاز گٹھ:قانون بحر
واٹرلو
واٹرلو بیلجیم چ برسلز دے لاگے اک پنڈ دا ناں اے جتھے 18 جون 1815ء چ فرانس دے شہنشاہ نیپولین نے اپنی آخری جنگ لڑی جس نوں واٹرلو دی لڑائی دے ناں نال جانیا جاندا اے ، اس جنگ چ ولنگٹن تے بلوخر نے رل کے نیپولین دے خلاف جنگ لڑی تے اس جنگ چ نیپولین نوں وڈی ہار ہوئی۔
حوالے
گٹھ:بیلجیئم
Waterloo
بسان
بسان دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
ہانیڈہ ہوائی اڈہ
ہانیڈہ ہوائی اڈہ ٹوکیو, جپان دا اک ہوائی اڈہ اے۔ 64,211,074 لوکاں نیں 2010 وج ایس ہوائی اڈے نوں ورتیا۔
چک 38 ڈبلیو بی
چک 38 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
ساتو مارے کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
ساتو مارے کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام ساتو مارے شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
جامینی رائے
جامنی رائے (যামিনী রায়; 11 اپریل 1887 – 24 اپریل 1972) اک بھارتی مصور سی۔ اسنوں 1955 وچّ پدم بھوشن نال نوازیا گیا سی۔ اوہ رابندرناتھ ٹیگور دے سبھ توں مشہور سٹوڈنٹاں وچوں اک سی۔ بھارت وچّ جدید فن دے ابھار وچّ اس دا حصہ بلا شک شبہ ہے۔
مڈھلے جیون اتے پچھوکڑ
جامنی رائے دا جنم 11 اپریل 1887 نوں پچھم بنگال دے بانکڑا ضلعے وچّ بیلیاتور نامی پنڈ وچّ اک تکڑے زمیندار پروار وچّ ہویا سی۔ پنڈ وچّ بتیت کیتے گئے رائے دے شروعاتی سالاں دا اس تے گہرا اثر پیا۔ سنتھال اتے اوہناں دی آدی کلا، کم کردے پینڈو ہستشلپی، پراچین الپنا (چاول دی لیئی نال چترکاری) اتے پٹوآ نے روپ اتے ریکھا دے پرتی اوہناں دی رچی جگائی۔ 1903 وچّ 16 سال دی عمر وچّ جامنی رائے نے کلکتہ ( کولکاتہ) وچّ گورنمینٹ سکول آف آرٹس وچّ داخلہ لیا، جسدے پردھان اچاریہ پرسی براؤن اس دے پرمکھ پریرنا سروت سن۔ جامنی رائے  دے سکھئک ادھیاپن نے اوہناں نوں چترکاری دیاں وکھ وکھ تکنیکاں وچّ پارنگت ہون وچّ مدد کیتی، اس نے پرتیکرتی چترن اتے قدرتی درش چترن توں شروات کیتی، جو ترنت لوکاں دیاں نظراں وچّ آئی۔
پرمکھ مورتاں
جھینگا سانجھا کردی بلیاں
گوپینی
کرشن اتے بلرام
ناچ کردے کرشن اتے رادھا
مکر
باگھ اتے رانی
راون، سیتا اتے جٹایُ
ساڑھی وچّ بیٹھی تیویں
ورجن اتے چائلڈ
جودھا راجا
ماں اتے بالک
تنّ عورتاں اتے بالک
حیرانی
بھارت
حوالے
گٹھ:بھارتی مصور گٹھ:بھارتی چترکار گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:جم 1887 گٹھ:موت 1972 گٹھ:بھارتی لوک
پاکستان پینل کوڈ
مجموعہ تعزیرات پاکستان  جاں پاکستان پینل کوڈ ،پاکستان دا اک سزاواں دیون دا اک قانون اے، جس مطابق وکھ-وکھ جرماں لئی سزاواں دتیاں جاندیاں نیں۔ شروع وچّ ایہہ کوڈ لارڈ میکالے ولوں 1860ء وچّ ہندوستان لئی تیار کیتا گیا سی۔ پر آزادی توں بعد پاکستان نے اسنوں اسے طرحاں اپنا لیا۔ اس وچّ ویلے کویلے  پاکستان سرکار ولوں سودھاں ہندیاں رہیاں نیں اتے ہن ایہہ اسلامی اتے انگریزی قانون دا ملغوبہ اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان دا قانون گٹھ:پاکستان
اوہیر انٹرنیشنل ہوائی اڈہ
اوہیر انٹرنیشنل ہوائی اڈہ شکاگو, امریکہ دا اک ہوائی اڈہ اے۔ 66,561,023 لوکاں نیں 2011 وج ایس ہوائی اڈے نوں ورتیا۔
دبئی انٹرنیشنل ہوائی اڈہ
دبئی انٹرنیشنل ہوائی اڈہ دبئی, متحدہ عرب امارات دا اک ہوائی اڈہ اے۔ 50.98 ملین لوکاں نیں 2011 وج ایس ہوائی اڈے نوں ورتیا۔
دبئی بین الاقوامی ہوائی اڈا (Dubai International Airport) (مطار دبي الدولي) دبئی، متحدہ عرب امارات دا بنیادی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ ایہ بین الاقوامی مسافر آوا جائی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا مصروف ترین ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ مسافر آوا جائی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا تیسرا مصروف ترین ہوائی اڈا، چھٹا مصروف ترین کارگو ہوائی اڈا، ایئربس A380 دا مصروف ترین مرکز اور صرف دو رن وے دے نال کم کرنے والا دنیا دا مصروف ترین ہوائی اڈا وی ا‏‏ے۔
کارگو
ہور ویکھو آل مکتوم بین الاقوامی ہوائی اڈا
باہرلے جوڑ
گٹھ:1960ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:دبئی بین الاقوامی ہوائی اڈا وچ ہوائی اڈے گٹھ:دبئی وچ عمارتاں و ساخات گٹھ:دبئی وچ آوا جائی گٹھ:متحدہ عرب امارات دے ہوائی اڈے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
شیروان شہر
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ شیوان شہر آذربائیجان دا اک شہر اے اسدا انتطامی مرکز شیروان شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے شہر گٹھ:آذربائیجان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کورلس انولاٹس
کورلس انولاٹس بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پرینک
پرینک تو‏ں مراد اک عملی لطیفہ اے جداں کہ اصل انگریزی زبان دے لفظاں پریکٹیکل جوک ظاہر کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ اک شرارت اُتے مبنی ترکیب ہُندی اے جو کِس‏ے اُتے آزمائی جاندی اے، جس تو‏ں عمومًا متاثرہ شخص شرمندہ، پریشان، ششدر یا غیر آرام دہ کیفیت دا شکار ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اک شخص نو‏‏ں ایہ پرینک انجام دیندا اے پرینک اسٹر (Prankster) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ پرینک نو‏‏ں جنہاں ہور انگریزی ناواں تو‏ں جانیا جاندا اے، انہاں وچ گیگ (gag)، جیپ ( jape) تے شینانیگن (shenanigan) شامل ني‏‏‏‏ں۔
بر صغیر وچ پرینک سبھیاچار د‏‏ی آمد تے اس دے مضر اثرات
ماہرین عمرانیات دا خیال اے جس طرح کہ بلیو وہیل دا کھیل ورگی وبا مغربی دنیا تو‏ں ہُندے ہوئے بھارت تے فیر پاکستان پہنچی، ايس‏ے طرح تو‏ں پرینک دے اثرات ہن پاکستان اُتے وی پڑنے لگے ني‏‏‏‏ں۔ ایہی وجہ اے کہ پاکستانی لڑکے، لڑکیاں وی اس مرض وچ مبتلا دکھادی دینے لگے ني‏‏‏‏ں۔ تیزی تو‏ں زور پکڑدی اس وبا نو‏‏ں قابو کرنے دے لئی بلیو وہیل ہی نو‏‏ں مثال بنا دینا چاہیدا۔ والدین نو‏‏ں اس تو‏ں سبق سیکھدے ہوئے اپنی اولاد نو‏‏ں ایداں دے افعال تو‏ں باز رکھنا چاہیدا تاکہ فیر کدی ایسا خونی واقعہ نہ ہوئے۔ اک ایسا ملک جتھ‏ے گڈی د‏‏ی ٹکر اُتے ہی لوک مشتعل ہوئے ک‏ے اسلٰحہ دا استعمال کر نے اُتے آمادہ رہندے نيں اوتھ‏ے ایداں دے بھیانک مذاق نو‏‏ں اعصابی، جذبات‏ی و نفسیا‏‏تی طور اُتے لاغر معاشرہ بھلا کِداں برداشت کر سکدا ا‏‏ے۔
پاکستان دے شہر لاہور دے لٹن روڈ دے رہائشي گھر تو‏ں پرينک شوٹ کرنے نکلے تن لڑکے نکلے سن، ليکن انہاں ميں تو‏ں ايک خود شوٹ ہوگيا۔ مقتول زوہير، حسنات تے صبور دے نال سڑک اُتے لوکاں نو‏‏ں بھوت بن دے ڈریا رہیا سی۔ پرينک شوٹ دے دوران جھگڑا ہويا جس اُتے نامعلوم افراد نے فائرنگ کي تے زہير موقع اُتے ہي دم توڑ گيا۔ برصغیر وچ اس طرح دے کچھ تے واقعات وی پیش آئے جتھ‏ے جے جانی نقصان نئيں وی ہويا اے تاں وی لڑائی جھگڑے تے کچھ ناچاقی صورت حال غیر ضروری پرینکاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔
بیجنگ ہوائی اڈہ
بیجنگ ہوائی اڈہ بیجنگ, چین دا اک ہوائی اڈہ اے۔ 77,403,668 لوکاں نیں 2011 وج ایس ہوائی اڈے نوں ورتیا۔
چک 39 ڈبلیو بی
چک 39 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
کورلس کنینس
کورلس کنینس بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گوارا
گوارا، گوار یا کلسٹر بین کݨک ورگا اک پھݪی دار پودا اے۔
موسمی ضرورتاں
گوارا سورج نال موافق پودا اے پر ایہہ ٹھنڈ لئی بہت ای سنویڈنشیل ہندا اے حالانکہ ایہہ تھوڑا، پر لگاتار مینھ نال نجٹھ سکدا اے ایس لئی بیجن توں پہلاں کافی مٹی تے نمی دی لوڑ ہندی اے۔ بار بار سوکے دے سمیں توں لمبے سمیں تک پتہ لگ سکدا اے ایہدے الٹ، وکاس دے شروعاتی پڑائ وچاتے پرپکتا دے بعد بہت زیادہ نمی بیج دی کمی نوں گھٹاؤندی اے۔
مٹی دیاں لوڑاں
ترجیح اپجاؤ، مدھم ٹیکسرڈ تے ریتلی مٹی وچ ملدی اے جو چنگی طرحاں نال نکاسیاں جاندیاں نیں۔ کیونکہ پاݨی دی ورتوں کرن نال پودیاں دا پردرشن گھٹ جاندا اے۔ مٹی دی زرخیزی دے سبندھ وچ، غار مدھم الوکنین حالتاں (پیئیچ 7-8) وچ سبھ توں ودھیا ڈھنگ نال ودھدا اے تے کھاراپن دی سہنشیلتا اے۔ ریشوبیا نوڈلز نال ڈائیوکولیٹ کیتے گئے ایہدے ترلاں دی مدد نال ایہ نائیٹروجن امیر بائیو ماس بناؤندا اے تے مٹی دی گنوتا چسدھار کردا اے۔
بیج در
پرتی ایکڑ وچ 8-10 کلوگرام بیج استعمال کرو۔ The seed cum fertilizer بجائی لئی ورتیا جا سکدا اے۔
قسماں
پوسا نبہار تے پوسا سدا بہار فروری مارچ تے جون جولائی وچ 30 کلو / ہیکٹیئر (9-11 ایلبی / ایکڑ) دی در تے بیج 45-60 x 20-30 توں (18-24 x 8-12 انچ) دی دوری تے لایا جاندا اے۔ برساتی موسم دے دوران، بیج اچائی تے 2-3 سینٹی میٹر (~ 1 انچ) ڈونگھے بیجے جاندے نیں تے گرمیاں دے مہینیاں چ پیراں وچ ہندے نیں۔ ایف.وائی.ایم. 25 ٹن / ہیکٹیئر (11.1 ٹن / اےکڑ) دی در نال لاگوُ کیتا جاندا اے. فصل لئی N، P2O5 اتے K2O دی سفارش 20:60:80 کلوگرام / ہیکٹیئر (18:53:71 لیگی / ایکڑ) اے۔ اوسط پیداوار 5 توں 6 ٹن / ہیکٹیئر (2.2-2.6 ٹن / اےکڑ) اے۔ گناتمک وشیشتاواں نوں سنبودھت کرن لئی کلسٹر بین وچ جینیٹک پرورتن لئی چھوٹی جانکاری اپلبدھ اے (پاٹھک ایٹ ال. 2011)۔
فیڈ
گاری بھوجن قورما تے گئر بھوجن چوری نوں وکھ وکھ قسم دے پسو فیڈ، ایکوا فیڈز، مچھی فیڈ، پولٹری فیڈز، ڈیری فیڈز، سوائین فیڈ آدی بناؤن لئی مکھ کچا مال دے طور تے ورتیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:کعا دا ٹبر گٹھ:فصلاں گٹھ:گھآ گٹھ:پٹھے گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:پھلیاں
انچن
انچن دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
رینو
گٹھ:امریکہ
ضلع مانسا
مانسا
مانسا ضلع 13 اپریل 1992 نوں ہوند وچّ آیا ،جو کہ پہلاں بٹھنڈہ دا حصہ سی ۔ مانسا ضلع کھیتر اتے وسوں پکھوں چھوٹا ضلع ہے ۔ ایہہ ضلع بٹھنڈہ -جیند -دلی ریلوے لائن اتے برنالہ -سردولگڑھ -سرسا روڈ اپر ستھت ہے ۔
بڈھلاڈا
بڈھا اتے لاڈا دو سکے بھرا سن ۔جو کھتری جات نال سبندھ رکھدے سن۔ اہنا دونا بھراواں دے نام تے اس شہر دا نام پیا۔ اتھو دی کجھ جنشنکھیا مذہبی تے چمارا دی سی ۔ایہہ کیتھل صوبے دا حصہ سی۔ کیتھل صوبے دے راجا نے 1857 دی بگابت دے دوران بریٹیش سرکار دی مدد نہی کیتی۔ سو بریٹیش سرکار نے اس راج نوں ہڑپّ لیا۔کجھ سمے بعد ایہہ کرنال نال مل گیا۔ایہہ پوروی پنجاب دی سبھ توں وڈی منڈی سی۔ ایہہ سبھ توں وڈا بھرتی دا ستھان سی جہڑا بھارت دے روہتک دا حصہ سی۔ منیا پرمنیا اشوک چکر سنمان چنھ حولدار جوگندر سنگھ نو دتا گیا،جہڑا کہ بڈھلاڈا ولوں بھرتی کیتا گیا سی۔
سردولگڑھ
اس دا پرانا نام روڑی دھندل سی۔ آزادی تو پہلاں ایہہ پٹیالہ ریاست دا حصہ سی۔ مہاراجہ پٹیالہ دا پتر اتھے شکار کرن آیا سی۔ اتھے مہاراجہ پٹیالہ دا قلعہ ہے جتھے ہن پولیس دفتر بنا دتا گیا ہے ۔ سردولگڑھ دا نام سردار سردول سنگھ جہڑے کے روڑی دھندل دے رہن والے سن، اوہناں دے نام توں لیا گیا ہے۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے ضلعے گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:چڑھدا پنجاب گٹھ:پنجاب
اتاترک انٹرنیشنل ہوائی اڈہ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
گلوبل وارمنگ
گلوبل وارمنگ زمین دے نال لگدی ہوا تے سمندر دے اوسط گرمی ناپ چ ویویں صدی دے مد توں وادا اے۔ 1980 توں لے کے ہن تک 0٫8 ڈگری سینٹی گریڈ (1٫4 ڈگری فارن ہائیٹ) دا گرمی ناپ ودیا اے۔
آکسیجن تمام جانداراں دے لئی ناگزیر ا‏‏ے۔ جنگلات دا صفایا اس کمی دا باعث بن رہیا ا‏‏ے۔ آکسیجن دے تن ایٹماں دے ملنے تو‏ں اوزون گیس بندی ا‏‏ے۔ ایہ گیس ساڈی بیرونی فضا وچ زمین تو‏ں 12کلو میٹر تو‏ں 48کلو میٹر تک اکٹھی ہو رہی ا‏‏ے۔ اوزون دا ایہ ہالہ ساڈے سیارے نو‏‏ں سورج تو‏ں آنے والی مضر شعاواں تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔ فضا وچ آلودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوزون لہر وچ دراڑاں پڑ رہی نيں۔
روک تھام
کچھ طریقہ کار ایداں نيں جنہاں تو‏ں عالمی حرارت نو‏‏ں روکنے یا گھٹ تو‏ں گھٹ اس وچ اضافے نو‏‏ں کم کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ مثلاََ
ضلع مانسہرا
مانسہرا ہزارا پاکستان دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:ہزارا گٹھ:پاکستان دے ضلعے
ڈیگو (کوریا)
ڈیگو دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
سوارنابھومی ہوائی اڈہ
سوارنابھومی ہوائی اڈہ بنکاک, تھائی لینڈ دا اک ہوائی اڈہ اے۔ 4,995,094 لوکاں نیں 2011 وج ایس ہوائی اڈے نوں ورتیا۔
ٹیسٹوسٹیران
ٹیسٹوسٹیران اک سٹیرائیڈ ہارمون اے جو میمل، ریپٹائل ، پنچھیاں تے ریڑھ دی ہڈی آلے جنوراں وچ ہوندا اے۔ میملاں وچ اے مرداں دے ٹٹیاں تے سوانیاں دی آنڈاتھیلیاں وچ بندا اے۔ اے مرداں دا مڈھلا جنسی ہارمون اے۔
لیال عبود
thumb لیال مُنیر عَبّود (عربی: ليال عبود: [ayāl ʿab'boud] جنم 15 مئی 1982) اک لیبنانی پوپ گائیکہ، لوک سنگیت انٹرٹینر،شاعرہ، لوک رقاصہ، فٹ ماڈل،  اتے بزنس وومن اے ۔
سیلاج کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
لیال عبود
اتے پتے
گٹھ:لبنانی شخصیتاں
ضلع مردان
ضلع مردان پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔
سیلاج کاؤنٹی
سیلاج کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام سیلاؤ شہر اے ۔
ضلع مردان
گٹھ:خیبر دے ضلعے
سیلاج کاؤنٹی
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ
کورلس ککی
کورلس ککی بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پاکستان چ مذہبی آزادی
پاکستان وچّ مذہبی آزادی پاکستان دے آئین ولوں ہر اک دھرم دے بندے نوں دتی جاندی اے۔ پاکستان 1947ء وچّ آزاد ہویا اتے ایہہ پورا دھرم نرپکھّ دیس سی۔
پر بعد وچّ ایہہ 1956ء وچّ اسلامی لوکراج بن گیا۔ 1977 توں لگبھگ 1988 تکّ محمد ضیاء الحق دا اسلامیکرن چلیا۔ پاکستان دی لگبھگ 95٪ آبادی مسلم اے اتے باقی 5٪ ہندو، سکھ اتے عیسائی اے ۔
آئینی حالت
پاکستان دا آئین مسلمان اتے غیر مسلمان وچّ کوئی فرق نہیں کردا۔ صدر محمد ضیاء الحق دے اسلامیکرن دوران پاس ہوئیاں حدود آرڈینیس اتے شریعت عدالتاں بہت ووادپورن سن۔ بعد وچّ پردھانمنتری نواز شریف نے شریعت بلّ، جہڑے کے مئی 1991ء وچّ پاس ہوئے سن، نوں لاگوُ کرن دی کوشش کیتی۔
سین ہوزے
سین ہوزے (سان جوز) امریکی ریاست کیلیفورنیا دا تیجا تے امریکا دا دسواں وڈا شہر اے ۔
تریخ
سین ہوزے دی نیوں 29 نومبر 1777 نوں رکھی گئی ۔ 1850 وچ کیلیفورنیا نوں ریاست دا درجا دتا گیا تے اوس ویلے اے ریاست دا پہلا راجگڑھ بن گیا ۔ ایہ شہر 150 ورھیاں تک ہسپانوی فوجاں لئی وائی بیجی دا مرکز وی رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:کیلیفورنیا دے شہر
لہر
لہر یا چھل فزکس چ لہر یا چھل توانائی دی اک شکل اے۔ لہر توانائی نوں اک تھاں توں دوجے تھاں تک پہنچاوندی اے۔ چھل پنجابی دا اک شبد اے۔ چھل دا مطلب وی لہر ای ہُندا اے پر ایہ پاݨی دی لہر اے۔
گٹھ:فزکس
احمد حسن دانی
پروفیسر احمد حسن دانی  (20 جون 1920 – 26 جنوری 2009)، اک پاکستانی سوجھواݨ، ماہر آثار قدیمہ، تریخ دان، تے لینگوئسٹ سی ۔ اوہ وسطی ایشیا تے لموچی ایشیا دے آثار قدیمہ اتے تریخ دے منے ہوئے ودواناں وچوں مکھ سی۔ اوہناں نے پاکستان تے بنگلا دیش وچ آرکیالوجی دی معلومات نوں  اُچ سکھیا وجوں اپناؤن لئی کہیا۔
پروفیسر احمد حسن دانی (20 جون 1920ء – 26 جنوری 2009ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور مفکر، مؤرخ، ماہر لسانیات، ماہر بشریات تے ماہر آثار قدیمہ سن ۔
جیون
دانی دا جم 20 جون 1920 نوں باسنا ،سینٹرل پراونس، برطانوی ہند وچّ ہویا۔
مڈھلا جیون
پروفیسر احمد حسن دانی کشمیری الاصل سن ۔ اوہ 20 جون 1920ء نو‏‏ں بسنہ، چھتیس گڑھ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں نے 1944ء وچ جامعہ بنارس ہندو تو‏ں ایم اے کیتا۔ اوہ اس ادارے تو‏ں ایم اے د‏‏ی ڈگری لینے والے پہلے مسلما‏ن طالبِ علم سن ۔ اگلے ہی برس انھاں نے محکمہ آثارِ قدیمہ وچ ملازمت اختیار کر لئی تے پہلے ٹیکسلا تے اُس دے بعد موہنجوڈارو وچ ہونے والی کھدائی وچ حصّہ لیا۔
ڈھاکا
آثارِ قدیمہ وچ اُنہاں د‏‏ی بے حد دلچسپی دے پیشِ نظر انھاں برطانیا د‏‏ی حکومت نے تاج محل جداں اہ‏م تاریخی مقام اُتے متعین کر دتا۔ تقسیمِ ہند دے بعد اوہ پاکستان آ گئے تے ڈھاکا وچ فرائض انجام دینے لگے۔ تعلیم و تربیت دے ابتدائی مراحل ہی وچ پروفیسر دانی نے محسوس ک‏ر ليا سی کہ آثارِ قدیمہ د‏‏ی تحقیقات نو‏‏ں عوام تک پہنچانے دے لئی عجائب گھراں د‏‏ی تعمیر انتہائی ضروری ا‏‏ے۔ چنانچہ 1950ء وچ انھاں نے وریندر میوزیم راجشاہی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ کچھ عرصہ بعد جدو‏ں انھاں ڈھاکہ میوزیم دا ناظم مقرر کیتا گیا تاں انھاں نے بنگال د‏‏ی مسلم تریخ دے بارے وچ کچھ نادر تاریخی نشانیاں دریافت کيتیاں جو اج وی ڈھاکہ میوزیم وچ دیکھنے والےآں د‏‏ی توجہ دا مرکز ني‏‏‏‏ں۔
غیر ملکی دورے
متحدہ ہندوستان وچ انگریز ماہرین دے تحت کم کردے ہوئے پروفیسر دانی دے دِل وچ اس بیش بہا تاریخی، ثقافتی تے تمدنی خزانے نو‏‏ں دیکھنے د‏‏ی تمنّا پیدا ہوئی سی جو انگریزاں نے اپنے طویل دور وچ جمع ک‏ر ليا سی۔ پروفیسر دانی د‏‏ی ایہ خواہش ویہہ پچیس برس بعد اس وقت پوری ہوئی جدو‏ں خود انہاں دا ناں تریخ تے عمرانیات دے مطالعے وچ اک حوالہ بن چُکیا سی۔ سن ستر د‏‏ی دہائی وچ انھاں انگلستان تے امریک‏‏ا دے طویل مطالعات‏ی دوراں دا موقع مِلا۔
اعزازات
احمد حسن دانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اعلٰی ترين علمی خدمات دے صلے ميں حکومت پاکستان نے ستارہ امتياز تے ہلال امتياز تو‏ں نوازیا۔ خود اُنہاں دے علم و بصیرت د‏‏ی چکيا چوند جدو‏ں مغربی دنیا وچ پہنچی تاں آسٹریلیا تو‏ں کینیڈا تک ہر علمی تے تحقیقی اِدارہ اُنہاں د‏‏ی میزبانی دا شرف حاصل کرنے د‏‏ی دوڑ وچ پیش پیش نظر آنے لگیا۔ امریک‏‏ا، برطانیا فرانس تے آسٹریلیا دے علاوہ انہاں نو‏ں جرمنی تے اٹلی وچ وی اعلا ترین تعلیمی، تدریسی تے شہری اعزازات نال نوازیا گیا۔
گندھارا
گندھارا رہتل وچ بے پناہ دلچسپی دے باعث پروفیسر دانی دا بہت سا وقت پشاو‏ر یونیورسٹی وچ گزریا۔ ايس‏ے زمانے وچ انھاں نے پشاو‏ر تے لاہور دے عجائب گھراں د‏‏ی تزئینِ نو دا بیڑا وی اُٹھایا۔ 1971 وچ اوہ اسلام آباد منتقل ہوئے گئے جتھ‏ے انھاں نے قائدِاعظم یونیورسٹی وچ علومِ عمرانی دا شعبہ قائم کیتا تے 1980 وچ اپنی ریٹائرمنٹ تک ايس‏ے تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔
ریٹائرمنٹ
ریٹائر ہونے دے بعد انھاں پتھراں اُتے کندہ قدیم تحریراں وچ دلچسپی پیدا ہوئے گئی تے اواخرِعمر تک اوہ گلگت، بلتستان، چترال تے کالاش دے علاقےآں وچ ، آثارِ قدیمہ دے جرمن ماہرین د‏‏ی معاونت تو‏ں قدیم حجری کتبےآں دے صدیاں تو‏ں سربستہ راز کھولنے د‏‏ی کوشش وچ مصروف رہ‏‏ے۔
وفات
حسن دانی گردے تے ذیابیطس دے مرض وچ مبتلا سن ۔ 22 جنوری 2009ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں پمز ہسپتال اسلام آباد لیایا گیا جتھ‏ے انہاں دے علاج د‏‏ی کوشش کيتی گئی لیکن 26 جنوری 2009ء اوہ 88 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔
انعام
ہور ایوارڈاں توں علاوہ اسنے حکومت پاکستان ولوں 1969ء چ ستارہ امتیاز تے 2000ء چ ہلال امتیاز دا ایوارڈ لیا ۔
قومانتری ایوارڈاں چوں اسنوں ایہ آلے ایوارڈ لئے :
اشاعتاں
دانی نے 30 توں ودھ کتاباں تے بوہت سارے آرٹیکل سائنسی رسالےآں چ لکھے ۔ اوہ 35 تون ودھ بولیاں تے لہجے بول سکدے سن تے بنگالی ، فرانسیسی ، ہندی ، کشمیری ، مراٹھی ، پشتو ،  فارسی ، پنجابی ، سنسکرت ، سرائیکی ، سندھی ، تامل ترکی بولی ، انگریزی تے اردو روانی نال بولدے سن  ۔اوہناں نے اینہاں چوں کافی بولیاں چ لکھ وی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1920 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ماہرین آثار قدیمہ گٹھ:ویہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:پاکستانی سرکاری ملازمین گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی ماہر لسانیات گٹھ:پاکستانی ماہر ہندویات گٹھ:پاکستانی ماہرین آثار قدیمہ گٹھ:پاکستانی ماہرین بشریات گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:پاکستانی مورخین گٹھ:پاکستانی مہتممین گٹھ:جامعہ پشاو‏ر دا تدریسی عملہ گٹھ:جامعہ لندن دے فضلا گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:فاضل جامعہ بنارس ہندو گٹھ:قائد اعظم یونیورسٹی فیکلٹی گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ہلال امتیاز وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:آرکیالوجی
منصور بن حسین آبی
ابو سعد منصور ابن حسین (متوفی ۴۲۱ یا ۴۲۲ق تے به گمان قوی‌تر ۴۳۲ق)، وزیر ذوالمعالی تے زین الکفاه دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، مصنف تے شاعر امامی ] تے حکومت طبرستان دے علویاں دے  حکمراناں وچو‏ں اک  نيں۔ شیعہ لکھنے والےآں وچ ، فقیہ تے  محدث دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ انہاں دے پاس صرف کتاب باقی اے نُزْهة الأدب ، جس دا خلاصہ انہاں نے 7 جلداں وچ کیتا تے  نثر الدُرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات دے ناں تو‏ں پکاریا۔ سیرت == 'پیدائش' : اوہ آبہ (آوہ) وچ پیدا ہويا سی۔ اس دا بھائی ، ابو منصور محمد ابن حسین ابی ، تبصرستان وچ اک مصنف ، سائنس دان ، تے بادشاہاں دا وزیر وی سی ، لیکن انہاں د‏‏ی زندگی تے کم دے بارے وچ کچھ معلوم نئيں ا‏‏ے۔
'حدیث دا بیان' : ایہ امکان نئيں اے کہ اس نے جوانی وچ ہی شیخ صدوق تو‏ں کوئی حدیث نقل کيتی ہوئے ، لیکن شیخ طوسی دے نال اس د‏ی شاگردی دا امکان کم نظر آندا ا‏‏ے۔
"صاحب ابن عباد دے نال دوستی": انہاں د‏‏ی جوانی وچ ہی صاحب ابن عباد (وفات 385 ھ) دے نال دوستی سی ، تے انہاں تو‏ں دو تقابلی آیات ابی نو‏‏ں مخاطب نيں۔ اس وقت ، اوہ بلاشبہ اک بُڈھے تے طاقت ور آدمی دا مالک سی ، تے ابی اک نواں شاعر سی۔
وزارت  '': ایہ معلوم نئيں اے جدو‏ں مجدال دوالہ رستم ابن فخر الدولہ ، دلمیان دے ریح تے حمادان تے اصفہان (387-420 ہجری) دے حکمران ، وزارت دے لئی ابی دا انتخاب کيتا ا‏‏ے۔ ایہ واضح نئيں اے کہ اس وزارت دے دوران تے اس دے دوران ، جس وچو‏ں صرف چند عنوانات باقی نيں۔
ادبی تے شاعرانہ شخصیت
ان د‏‏ی زیادہ تر نظماں لطیفے نيں۔ انہاں وچو‏ں صرف دو غزالیات اوزوری د‏‏ی طرح نيں۔ اک دلچسپ ٹکڑا جس وچ پنجويں صدی دے کھانے د‏‏ی کچھ قسماں دا تذکرہ ا‏‏ے۔ فنگر پرنٹ | تصنیف کتاب دے نثر تو‏ں لیکچر وچ منصور بن حسین ابی۔
ندر الدرر فی المحاضرات
شیعہ لکھنے والےآں وچ ، اوہ فقیہ تے راوی دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اُتے ، انہاں دے پاس صرف کتاب ہی باقی اے جو ادب تے نکات دے بارے وچ زیادہ ا‏‏ے۔ ایہ کتاب ، جسنو‏ں ابتدا وچ نُزْهة الأدب کہیا جاندا سی تے بظاہر بہت ہی مفصل معلوم ہُندا اے ، اس نے اپنے آپ نو‏‏ں 7 جلداں وچ مختصر کيتا تے نثر الدُّرَرِ (و نفائس الجوهر) فی المحاضرات کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس کم دے بوہت سارے مخطوطے نيں جو حالے تک شائع نئيں ہوئے نيں۔ اس کتاب د‏‏ی اک پرانی نسخہ ، جو 565 ہجری اے ، نمبر 4416 اے ، آستان قدس رضوی لائبریری وچ دستیاب ا‏‏ے۔
نويں ذرائع پہلے تے دوسرے ابواب دے مندرجات د‏‏ی میز اُتے ہور رجوع کردے نيں۔
کتاب چار ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اک باب دے پنج ابواب درج ذیل نيں:
دوسرے باب وچ دادا (سنجیدہ) تے مزاح (مذاق / لطیفہ) دے 10 ابواب نيں۔ تیسرے باب وچ 20 ابواب نيں۔ تے چوتھے باب وچ 11 ابواب نيں۔
تریخ الری
اس نے تریخ الری دے ناں تو‏ں اک ہور کتاب لکھی جس دا کوئی نسخہ موجود نئيں۔ معجم الأدباء وچ صرف یعقوت الحموی نے اس دے تقریبا 10 صفحات نقل کیتے نيں ، جس وچ صاحب ابن عباد د‏‏ی زندگی دے بارے وچ لطیف نکات موجود نيں۔
الانس تے العرس
کتاب الأنس تے العُرس کہ عمر رضا کحالہ نے اس د‏ی نسبت کہیا اے کہ معلوم نئيں کہ ایہ سی۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
یار محمد قدیم
بیعت و ارادت
یار محمد قدیم بدخشی مجدد الف ثانی دے قدیم مریداں وچ سن تے تعلیم طریقت د‏‏ی اجازت تو‏ں مشرف و ممتاز سن ۔
لقب
یار محمد بدخشی قدیم دے لقب تو‏ں اس لئی یاد کیتے جاندے سن کہ آپ دے بعد آپ دے علاقے تو‏ں اک ہور صاحب مجدد الف ثانی دے حلقہ ارادت وچ آئے۔ اس دا ناں وی "یار محمد" سی۔ لہذا وه یارمحمد جدید تے آپ قدیم اکھوائے تے ايس‏ے تو‏ں مشہور ہوئے۔
وجاہت
یار محمد بدخشی وڈے حسین سن ۔ اک روز آپ نے محمد ہاشم کشمی تو‏ں فرمایا: وچ اپنی پیشانی دے حسن تے داڑھی دے وڈا ہونے اُتے بہت زیادہ شکر گزار ہاں کیونجے جدو‏ں ميں بازاراں تو‏ں گزردا ہاں تاں عوام وچو‏ں جو وی مینو‏ں دیکھدا اے، اوہ نبی کریم اُتے درود شریف پڑھنے لگدا ا‏‏ے۔ مولا‏نا بدرالدین سرہندی آپ دے حالات وچ تحریرفرماندے نيں: آپ بہت حسین سن تے جو آپ نو‏‏ں دیکھدا سی سبحان اللہ کہندا سی۔
زیارت حرمین
یار محمد قدیم بدخشی 1046ھ بمطابق 1637ء وچ فقر و ناداری کامل دے نال حرمین شریفین د‏‏ی زیارت دے لئی حجاز مقدس دا سفر اختیار فرمایا تے بیت اللہ شریف دے طواف تے نبی کریم دے روضہ انور د‏‏ی زیارت دا شرف پایا۔ جدو‏ں آپ اس مبارک سفر تو‏ں واپس تشریف لیائے تاں محمد ہاشم کشمی کواک خلوت وچ فرمایا: ميں نے رکن یمانی دے نزدیک اک ہووج دیکھیا جو آنسرور دے لئی سجایا گیا سی۔ لوک آنخضرت د‏‏ی زیارت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ميں نے ریارت کيت‏ی تاں نبی کریم نو‏‏ں کامل انوار تے زیب و زینت دے نال دیکھیا تے اس شان د‏‏ی لذت و فرحت تو‏ں ميں مدہوش ہوئے گیا۔ جب مینو‏ں ہوش آیا تاں وچ جھومنے تے اچھلنے لگیا۔ حاجیاں نو‏‏ں تعجب ہويا۔ بعض عرب کہندے سن ، هذا العجم مجنون (یہ عجمی دیوانہ اے ) تے میری بولی تو‏ں تواڈا ایہ بیت جاری تھا
(جے ایہ لیلی خیمہ تو‏ں باہر آ جائے تاں بوہت سارے پہاڑ و صحرا مجنون ہوئے جائے)
مرشد کامل د‏‏ی نصیحت
مجدد الف ثانی نے یار محمد قدیم نو‏‏ں اک مکتوب وچ اس طرح نصائح تحریر فرمائی نيں:
کالاسر چنڈول
کالا سر چنڈول،(انگریزی:black-crowned sparrow-lark ) کالا سر چنڈول دا علاقہ افریقہ براعظم دے چڑھدے پاسے موریطانیہ دیس توں لے کے وچکار ایشیا توں ہندے ہوئے بھارت دے لیہندے پاسے تے پہاڑ دی باہی تک اے۔ ایہہ چنڈول چڑیاں مینہہ رُتے اتر ول پرواس کر جاندیاں ہن۔ جس وچ افریقہ دا ساحل علاقہ اتے عرب دا شمالی حصہ آؤندا اے پر چنڈول چڑیاں دی کجھ وسوں بدلدیاں رتاں وچ وی اپنی تھاں ٹکی رہندی اے۔
یار محمد قدیم
وصال
یار محمد قدیم بدخشی 1046ھ بمطابق 1637ء وچ جدو‏ں حجاز تو‏ں واپس تشریف لیائے تاں اکبر آباد (آگرہ) وچ سکونت اختیار کر لئی سی۔ اکبر آباد آگرہ وچ ہی آپ دا وصال ہويا۔
کالاسر چنڈول
نسل کشی
عام طور اُتے اس چنڈول چڑی دے ملن دا ویلا گرمیاں دے مہینے ہندے ہن۔ نر چنڈول مادہ نوں رجھاؤن لئی ہوا وچ قلابازیاں وکھاؤندا اے۔ اسدے آلھنے ہمیشہ کسے چھاں والی تھاں اُتے ہندے ہن جو اس کسے نکے بوٹے جاں گھاہ اُتے بنایا ہندا اے۔ مادہ اک واریں 2-3 آنڈے دیندی اے، جنہاں اُتے مادہ تے نر دوویں وارو-واری بہندے ہن۔ 11-12 دن آنڈیاں اُتے بیہن مگروں بوٹ نکلدے ہن۔ آنڈیاں وچوں بوٹ نکلن توں بعد نر تے مادہ دے حصے 1-1 بوٹ آ جاندا اے تے اوہ وکھو-وکھرے ہو کے آودے بوٹ نوں پالدے ہن۔ اس طرحاں کرن نال جد وی کدے 3 بوٹ نکلدے ہن تاں تیسرے بوٹ لئی زندگی دے راہ بند ہندے ہن تے اسدی موت ہو جاندی اے۔ بوٹ اپنی زندگی دی پہلی اڈاری تن ہفتیاں دی عمرے لاؤندے ہن اتے 1 سال دی عمر ملن لئی تیار ہو جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے پنچھی
پاکستان چ عصمت دری
پاکستان وچّ عصمت دری قومانتری دھیان وچّ مختاراں مائی  نال زیادتی دے بعد وچّ آئی، جو بدلے کارن ہویا سی۔ وار اگینسٹ ریپ ناں دے اک گروپ نے بے رحمی نال ہوئے اہناں زیادتیاں نوں لکھتی دستاویزاں راہیں ساہمنے لیاندا، جنہاں پرتی پولیس ولوں بے پرواہی ورتی گئی۔ پروفیسر شاہالا ہائیری دی عورتاں اپر سٹڈی مطابق،پاکستان وچّ بلاتکار "اکثر منظم اتے گپت اتے کئی وار سیاسی وڈیرےآں دے کھلی اجازت نال ہندے نیں"۔
خاص واقعے
2000توں بہت ساریاں عورتاں اتے جوان لڑکیاں نے بہت لمے چر دے جسمانی استحصال خلاف بولنا شروع کیتا۔ جو عورتاں چپّ ہو کے سہندیاں آ ہن اہناں نوں اپنی روایتاں خلاف جا کے اپنیاں سیمت حداں توں باہر نکل کے سیاست وچّ حصہ لینا چاہیدا اے۔   ہیومن رائٹ کمشن آف پاکستان  دی رپورٹ 2009 مطابق لگبھگ 46٪ عورتاں غیرکانونی طریقے نال ماریاں گئیاں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان چ جرم گٹھ:عورتاں خلاف جرم
بارانی انسٹیٹیوٹ آف انفارمیشن ٹیکنالوجی
بارانی انسٹیٹیوٹ آف انفارمیشن ٹیکنالوجی دا مڈھ پیر مہر علی شاہ بارانی یونیورسٹی، راولپنڈی ]]، پنجاب ، پاکستان وچ رکھیا گیا۔ ایہ ادارہ اپنی مدد آپ دے تہت، اپنے زاتی وساأل نال پیر مہر علی شاہ یونیورسٹی تے روز آرگناأزیشن دے تعاون نال شراکت داری دے اصول تے بنایا گیا۔ بارانی انسٹیٹیوٹ آف انفارمیشن ٹیکنالوجی عمیر پلازہ، سکستھ روڈ، سیٹلائیٹ ٹاون، راولپنڈی تے واقع ہے۔
گیلری
center|thumb|شاگرداں دا تفریحی پروگرام
کامیابیاں
2۔ BIIT نوں SAF کھیڈاں واسطے چونڑیاں گیا۔
3۔ BIIT دیاں طالب علماں نے  Excite Cup 2013, وچ دوسری پوزیشن اپنے ناں کیتی۔
حوالہ جات
زمرہ:پاکستان کی جامعات و دانشگاہیں
سیبیؤ کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔
سیبیؤ کاؤنٹی رومانیہ دیاں 41 کاؤنٹیاں چوں اک کاؤنٹی اے اسدا صدرمقام سیبو شہر اے ۔
سفارت نامہ
سفارت نامہ (Sefāret-nāme) ، لفظی طور پر سفارت د‏‏ی کتاب ، ترک ادب دی اک صنف سی جو سیاحت نامہ ( سفر د‏‏ی کتاب ) تو‏ں بہت گہرا تعلق رکھدی سی ، لیکن اک غیر ملکی سفر ،عام طور اُتے یورپی ، زمین تے راجگڑھ، وچ عثمانی سفیر دے تجربات تے اس دے مشاہدات دے بارے وچ خاص سی۔ ۔ سفارت نامہا دے مصنفاں نے سلطان تے اس د‏ی اعلیٰ انتظامیہ دے سامنے پیش کرنے دے پیش نظر انہاں د‏‏ی تدوین کيت‏ی سی ، اس طرح اک نیم سرکاری کردار وی سی ، جس دا مقصد ایہ سی کہ اوہ انہاں نو‏‏ں غیر ملک نو‏‏ں سوالات وچ "محسوس" کرائے ، جِنّا اوہ آگاہ کردا اے ۔ اس وجہ تو‏ں ، تے اپنی ادبی خوبیاں دے لئی جو اپنے مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی ڈھونڈے گئے سن ، اوہ عام قاری دے لئی پائیدار دلچسپی دا باعث ني‏‏‏‏ں۔
اس صنف د‏‏ی پہلی مثال 1655 وچ ویانا وچ اپنے سفارتخانے تو‏ں متعلق ، کارا محمود چلبی دا سفارت نامہ ہونے دا اعتراف کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس صنف د‏‏ی نمایاں مثال ، جنہاں وچ زیادہ تر 18 واں صدی تو‏ں ملدی اے ، پائیدار ادبی اصطلاحات وچ تے اس بصیرت دے لئی ، اوہ عثمانی دانشوراں دے مغربی یورپ دے بارے وچ ایداں دے وقت وچ پیش کردے نيں جدو‏ں دنیا دے اس حصے نے بظاہر ترقی آغاز کيت‏‏ا سی تے سائنس ، سبھیاچار تے ترقی دے لحاظ تو‏ں سلطنت عثمانیہ سمیت دنیا دے دوسرے جغرافیاں نو‏‏ں پِچھے چھڈنا۔ عثمانیاں نے ودھدی ہوئی خلیج د‏‏ی وجوہات نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی اے کہ 18 واں صدی دے دوران سفیراں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ ترسیل د‏‏ی وضاحت کيت‏ی جاسکدی اے ، جنہاں نو‏ں بعد وچ یوروپی دارالحکومتاں وچ مستقل طور اُتے موجودگی دے نال نال سفارت نامہ د‏‏ی ضرب وی دتی جاسکدی ا‏‏ے۔
قابل ذکر سفارت ناواں وچ ، ذیل وچ انہاں دا حوالہ دتا جا سکدا اے ؛
عثمانیہ دے سفیراں دے ذریعہ لکھی گئی دا سفارت نامہ د‏‏ی چالیس تک د‏‏ی مثالیاں نيں ، جو 18 واں صدی تے 19 واں صدی دے اوائل وچ لندن ، پیرس ، برلن ، اسٹاک ہوم ، روس ، پولینڈ ( عثمانی اصطلاح وچ "لہستان" ) ، اٹلی ، اسپین ، ایران ، ہندوستان ، مراکش تے بخارا وغیرہ عہدے دار رہے سن ۔۔ اک کم ادبی آغاز والے افراد نو‏‏ں ، پیشہ ورانہ تے حالات نامہ یادداشت نو‏‏ں تقریر کہیا جاندا ا‏‏ے۔
فوٹ نوٹ
گٹھ:انیہويں صدی دا ادب گٹھ:اٹھارواں صدی دا ادب گٹھ:ستارہويں صدی دا ادب گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے گٹھ:عثمانی ادب گٹھ:سفرنامے گٹھ:ترک ادب گٹھ:کتاباں
ابن المبرد
امام ابن المبرد (عربی زبان: جمال الدین یوسف بن عبد الہادی ) (پیدائش: یکم محرم الحرام 841ھ/ 4 جولائ‏ی 1437ء– وفات: 16 محرم الحرام 909ھ/10 جولائ‏ی 1503ء) فقیہ تے فقہ حنبلی دے عالم سن ۔ ابن المبرد د‏‏ی وجہ شہرت اُنہاں د‏‏ی تصنیف مغنی ذوی الافہام عن الكتب الكثيرة فی الاحكام فی فقہ الحنابلہ ا‏‏ے۔
ولادت
ابن المبرد د‏‏ی پیدائش بروز جمعرات یکممحرم الحرام 841ھ/ 4 جولائ‏ی 1437ء وچ شام دے اک قصبہ صالحیہ، دمشق وچ ہوئی۔
ناں و نسب
امام ابن المبرد دا ناں یوسف بن حسن ا‏‏ے۔ کنیت ابو العباس تے  ابو المحاسن ا‏‏ے۔ امام ابن المبرد دا نسب خلیفہ دؤم حضرت عمر بن خطاب رضی اللہ عنہ تک ملدا اے جس تو‏ں القرشی العدوی کہلاندے نيں۔ دمشق وچ سکونت دے اعتبار تو‏ں صالحی دمشقی وی کہلاندے نيں۔ شیخ نجم الدین محمد بن محمد الغزی (متوفی 1061ھ/1651ء) نے ابن المبرد نو‏‏ں شیخ الامام، علامہ، مصنف، محدث دے القابات تو‏ں یاد کیتا ا‏‏ے۔
امام ابن المبرد دا نسب ایويں اے :  یوسف بن الحسن بن احمد بن الحسن بن احمد بن عبد الہادی بن عبد الحمید بن یوسف بن محمد بن قدامۃ بن مقدام بن نصر بن فتح بن حذیفۃ بن محمد بن یعقوب بن القاسم بن ابراہیم بن اسماعیل بن یحییٰ بن محمد بن سالم بن عبد اللہ بن عمر بن خطاب العدوی القرشی۔
القاب و خطابات
محدثین نے امام ابن المبرد نو‏‏ں مختلف القابات و خطابات تو‏ں یاد کیتا اے جداں کہ: الامام العالم، علامہ الہمام،  نخبۃ المحدثین،  عمدۃ الحفاظ المسندین،  بقیۃ السلف،  قدوۃ الخلف،  عدیم النظیر فی التحریر و التقریر۔
تعلیم قرآن تے تفسیر
ابن المبرد نے ابتدائی تعلیم وچ قرآن کریم د‏‏ی تعلیم شیخ احمد المصری الحنبلی الصفدی تو‏ں حاصل کيتی، بعد وچ شیخ محمد تے شیخ عمر العسکرین، شیخ زین الدین الحبال تو‏ں تفسیر پڑھی۔ تن بار نماز وچ مکمل قرآن کریم د‏‏ی تلاوت کيتی۔
حدیث
ابن المبرد نے حدیث د‏‏ی تحصیل امام تقی الدین الجراعی (825ھ–883ھ) تو‏ں کيتی۔ امام ابوالعباس احمد الفولاذی (774ھ–867ھ) تو‏ں صحیح بخاری پڑھی تے اِنہاں تو‏ں صحیح بخاری تے صحیح مسلم د‏‏ی روایت کيتی اجازت لئی۔ امام ابوالعباس احمد الحریری تو‏ں مسند احمد بن حنبل، سنن ابی داؤد، شمائل ترمذی پڑھی تے اِنہاں سب کتاباں حدیث د‏‏ی روایت کيتی اجازت لئی۔ محدثہ فاطمہ بنت خلیل الحرستانی (متوفی 873ھ) تو‏ں امام ضیاء الدین المقدسی د‏‏ی کرامات مشائخ الارض المقدسہ د‏‏ی حکایات المقتسبۃ تے امالی شیخ حمد بن عبد الواحد بن عبد العزیز المصری پڑھیاں تے اِنہاں د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔ امام احمد بن حنبل (متوفی 241ھ/ 855ء) د‏‏ی ثلاثیات اسماعیل بن عمر المقدسی تو‏ں پڑھیاں تے اِنہاں تو‏ں وی شمائل ترمذی د‏‏ی روایت کيتی سند حاصل کيتی۔
فقہ
ابن المبر نے فقہ د‏‏ی تحصیل امام ب رہان الدین بن مفلح (816ھ–884ھ)، امام تقی الدین بن قندس (809ھ–861ھ) تو‏ں کيتی۔ امام تقی الدین الجراعی تو‏ں ہی ابن قدامہ د‏‏ی المقنع پڑھی۔ المقنع دے کچھ ابواب امام علاء الدین المرداوی (817ھ–885ھ) تو‏ں پڑھے۔
تلامذہ
امام ابن المبرد نے تقریباً 40 سال تو‏ں ودھ د‏‏ی مدت تک حدیث تے فقہ د‏‏ی تعلیم دتی تے اِس مدت وچ اُنہاں د‏‏ی ہزاراں تلامذہ نے شہرت پائی جنہاں وچو‏ں چند مشہور ایہ نيں : احمد الشوبکی، عبد الرحیم الکستنی، محمد بن عبد الرحمن الماوردتی، نجم الدین الماتانی، شمس الدین محمد بن طولون۔
وفات
امام ابن المبرد نے بروز پیر 16 محرم الحرام 909ھ/ 10 جولائ‏ی 1503ء نو‏‏ں صالحیہ، دمشق وچ 68 سال 15 دن قمری د‏‏ی عمر وچ انتقال کیتا تے صالحیہ، دمشق دے باب الصغیر قبرستان واقع جبل قاسیون وچ تدفین کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:1437 دے جم گٹھ:1503 دیاں موتاں گٹھ:حنابلہ گٹھ:مسلم مصنفیں
چک 40 ڈبلیو بی
چک 40 ڈبلیو بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
نیویارک یونیورسٹی
نیویارک یونیورسٹی (NYU)، اک پرائیویٹ غیر-منافع کھوج یونیورسٹی اے اتے ایہہ نیویارک سٹی وچ واقع اے۔اس دا قیام 1831 وچ ہوئیا سی اتے اس دا مکھ کیمپس مینہٹن وچ واقع اے۔ اس دا کورگرینوچ پنڈ وچ اے، اتے کیمپس سارےنیویارک سٹی وچ ہن۔  این۔وائی۔یو۔ اک زمین یونیورسٹی اے، جس وچ این۔وائی۔یو۔ ابو دھابی اتے این۔وائی۔یو۔ شنگھائی وچ اسدیاں ساکھاواں چلدیاں ہن، اتے عکرا، برلن، بیونس آئرس، فلورنس، لندن، میڈرڈ، پیرس، پراگ، سڈنی، تل ابیب اتے واشنگٹن، ڈی سی وچ اسدے سینٹر ہن۔
2017 تک، نوبل انعام 36 نوبل انعام جیتو، 7 ٹیورنگ ایوارڈ جیتو اتے 4 پھیلڈز میڈلسٹس نیویارک یونیورسٹی نال جڑے ہوئے سن۔ اس توں علاوہ، اس دی فیکلٹی اتے ایلومنی وچ 30 توں ودھ پلتزر انعام وجیتا، 30 اکادمی اوارڈ جیتو اتے نیشنل اکیڈمیز آف سائنسز دے سینکڑے میمبر شامل ہن۔ الومنی وچ ریاستاں دے مکھی، شاہی پریواراں دے میمبر، مشہور گنتکار، کھوجکرتا، میڈیا ہستیاں، اولمپک میڈلسٹ، فارچون 500 کمپنیاں دے سی۔ای۔او۔، اتے خلاء یاتری شامل ہن۔
اتہاس
thumb|ایلبرٹ گالاٹن(1761–1849) تھامس جیفرسن اتے جیمز میڈیسن دے تحت رہے خزانہ ڈیپارٹمنٹ دے سیکٹری ایلبرٹ گالاٹن (1761–1849) نے "اس وڈے تے تیزی نال ترقی والے شہر وچ۔.۔ ، ترکشیل اتے ووہارک سکھیا دی اک ڈھکویں اتے ساریاں لئی سدبھاونا بھرپور انتظام کھولھے جان" دا اعلان کیتا۔ 1830 وچ سٹی ہال وچ منعقد تن دناں دے "ساہتی اتے سائنسی سمیلن" اتے 100 توں ودھ ڈیلیگیٹاں نے اک نویں یونیورسٹی لئی اک سکیم دیاں مداں تے چرچہ کیتی۔ ایہناں نیو یارک دے لوکاں دی سمجھ سی کہ شہر نوں نوجواناں لئی ڈزائن کیتی گئی اک یونیورسٹی دی ضرورت سی جو جماندرو جاں سماجی گٹھ دی بجائے اہلیت دے بنیاد تے داخل کرے۔
18 اپریل 1831 نوں نیویارک دے وپاریاں، بینکاں اتے سوداگراں دے پرمکھ شہر نواسیاں دے اک گروہ دے حمایت نال اک ادارہ قائم کیتی گئی۔ ایلبرٹ گالاٹن نوں ادارہ دا پہلا پردھان چنیا گیا سی۔   21 اپریل 1831 نوں، نویں ادارہ نوں اپنا چارٹر ملیا اتے نیویارک راج صوبائی اسمبلی نے نیویارک دے شہر دی یونیورسٹی وجوں شامل کیتا گیا؛ پرانے دستاویز اکثر اس ناں دی ورتوں کردے سن۔ یونیورسٹی نوں اس دے قیام توں بعد اسنوں عامَ طور تے نیویارک یونیورسٹی وجوں جانیا جان لگ پیا سی اتے 1896 وچ اسنوں سرکاری طور تے نیویارک یونیورسٹی دا ناں دتا گیا سی۔  1832 وچ، نیویارک سٹی نے سٹی ہال دے نیڑے واقع چار-منجلی کلنٹن ہال دے کرائے دے کمریاں وچ اپنیاں پہلیاں کلاساں لگاؤنیاں شروع کیتیاں۔  1835 وچ، سکول آف لاء، این۔وائی۔یو۔ دا پہلا پیشہ ور سکول، قائم کیتا گیا سی۔ حالانکہ اک نواں سکول لبھن دی پریرنا انشک طور تے اوینجلیکل پریسبائیٹیریئناں دی اک پرتیکریا سی جس نوں اوہ کولمبیا کالج دی ایپسکوپالیئنواد مندے سن، این۔وائی۔یو۔ نوں غیر-مذہبی بنایا گیا سی۔  امریکی کیمیا سوسائٹی دا قیام 1876 وچ اینّ۔وائی۔یو۔ وچ کیتیا گئیا سی۔
حوالے
گٹھ:یونیورسٹیاں
کورلس کروپانی
کورلس کروپانی بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ڈیجیون
ڈیجیون دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
تاواراترا چؤا لیمر
تاواراترا چؤا لیمر اک چؤا لیمر اے۔ ایہ صرف جزیرہ مڈغاسکر وچ ہوندے نیں۔
گٹھ:لیمر گٹھ:نکا لیمر
ضلع مستونگ
ضلع مستونگ صوبہ بلوچستان پاکستان دا اک ضلع اے۔
تریخ
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے
ڈیلس
ڈیلس امریکا دی ریاست ٹیکساس دا تیجا تے امریکا دا نوواں وڈا شہر اے ۔
گٹھ:امریکا
ہوا آلی چکی
ہوا آلی چکی (Windmill) اک مشین ہُندی اے جیہڑی ہوا دی توانائی نال اپݨے پکھے دے پراں نوں گھمیٹے دیندی اے تے ایہدے نال مشین چلدی اے۔ ایس مشین نال مکی یا کݨک پیس کے آٹا بنایا تے زمین وچوں پاݨی کڈھیا جاندا اے۔ ایس توں علاوہ ایس مشین نال ہوا توانائی وی بݨائی جاندی اے۔
پوڑی بھاجی
پوری بھاجی اک دکھنی ایشیا دا پکوان اے جو کہ پوڑی اتے آلو دی بھاجی(سبزی) نال بنیا ہندا اے۔ پوڑی نوں آٹے دے گول پیڑے نال بناکے مسالیدار آلو دی سبزی نال کھایا جاندا اے۔ شمالی بھارت تے پاکستان وچ اسنوں ناشتے وچ کایا جاندا اے۔ کجھ لوک اسنوں دہی اتے سلاد نال وی کھاندے ہن۔ ایہہ شاکاہاری(سبزی خوری) غذا اے اتے بھارت وچ خوب سواد اتے سستا ہون کرکے مشہور اے۔ اسنوں حلوے نال وی بہت چاء نال خایا جاندا اے۔
ہوا آلی چکی
ہور دیکھو
گٹھ:فزکس گٹھ:مشیناں
پوڑی بھاجی
حوالے
گٹھ:پکوان گٹھ:کھان پین
لُطف علی بہاولپوری
لُطف علی بہاولپوری اک پنجابی صوفی شاعر سن ۔آپ نے سیفل نامہ دے ناں ناں سیف الملوک دا قصہ وی لکھیا سی۔ آپ بابا علی حیدر دے شاگرد سن۔
گٹھ:شاعر گٹھ:پنجابی شاعر
کورلس گریناڈنسس
کورلس گریناڈنسس بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پن چکی
پݨ چکی (Watermill) اک مشین اے۔ وگدے پاݨی دے اُپر ایس مشین دا پعیا چلا کے پاݨی دے وگݨ دے زور نوں ورت کے میکانیکی توانائی حاصل کیتی جاندی اے جیہدے نال آٹا چکی، پاݨی کڈھݨ واسطے ٹربائن تے ہور دوجیاں مشیناں چلایاں جاندیاں نیں۔
ہور دیکھو
گٹھ:مشیناں گٹھ:فزکس
مایا کوڈنانی
مایا سریندر کمار کوڈنانی اک بھارت د‏‏ی ماہر نسائیات نيں تے اوہ سابق وچ ریاستی وزیر برائے خواتین تے اطفال د‏‏ی بہبودگی دے طور اُتے حکومت گجرات دے لئی کم کرچک‏ی نيں۔ کوڈنانی نے گجرات د‏‏ی 12 واں قانون ساز اسمبلی دا حصہ اس وقت بنیاں جدو‏ں انہاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے ٹکٹ اُتے نروڈا سیٹ جیندی۔
2012ء وچ کوڈنانی نو‏‏ں نروڈا پاٹیا قتل عام منظم کرنے دے جرم وچ 28 سالہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ ایہ گھناؤنا جرم انہاں نے گجرات فسادات (2002ء) نو‏‏ں دوران کیتا سی ۔ اس جرم وچ اوہی اک نامور سزایافتہ ملزمہ سی۔ اس دے علاوہ اوہ واحد سزایافتہ خاتون نيں۔ فساد دے دوران اوہ لوکاں نو‏‏ں ابھارنے دے لئی لئی مسلمانی نو‏‏ں ریئین دا نعرہ بلند کردی سی، یعنی کوئی مسلما‏ن عورت بچ کر جانے نہ پائے۔ اوہ ہندو نوجواناں نو‏‏ں جوان مسلما‏ن لڑکیو‏ں د‏‏ی آبروریزی اُتے ابھارتی سی۔
ابتدائی زندگی
کوڈنانی راشٹریہ سویم سیوک سنگھ (آر ایس ایس) دے اک کٹر کارکن د‏‏ی بیٹی اے جو تھرپارکر، سندھ تو‏ں بھارت دا رخ تقسیم ہند دے دوران کیتا سی ۔ اوہدی ابتدائی تعلیم گجرا‏تی دے ذریعے دیسا دے اک اسکول وچ ہوئی جو بھنسکنٹھ ضلع وچ واقع سی ۔ ایہ اسکول اس دے باپ دا قائم کردہ سی ۔ متصلاً اوہ راشٹریہ سیویکا سمیندی د‏‏ی رکن وی رہی جو خواتین د‏‏ی آر ایس ایس تنظیم سی۔
کوڈنانی بروڈا میڈیکل کالج وچ شامل ہوئی جتھ‏ے تو‏ں اس نے ایم بی بی ایس تے نسائیات تے ولادت دا ڈپلوما کیتا۔ اس نے شیوم میٹرنٹی ہاسپٹل کبیرنگر، نروڈا، احمدآباد وچ قائم کیتا۔
2002ء دے گجرات دنگاں وچ کردار
کوڈنانی نو‏‏ں 2002ء دے گجرات دنگاں وچ نروڈا گام تے نروڈا پاٹیا قتل عام دے واقعات د‏‏ی قیادت کرنے دا خاطی پایا گیا سی، جداں کہ شروعا‏تی فیصلہ سی ۔ اس واقعے وچ سرکاری اعداد و شمار دے مطابق 28 فروری 2002ء وچ 97 مسلما‏ن، جنہاں وچ 36 خواتین تے 35 بچے شامل سن، چاقو گھونپ کر، اعضا کڈ کڈ ک‏ے تے زندہ سپرد آتش ک‏ر ک‏ے فردًا فردًا تے اجتماعی طور قتل کر دتے گئے سن ۔
موبائل فون رکارڈاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اوہ دنگاں دا برابر حصہ سی۔ اوہ وزیر داخلہ گوردھان زڈافیا تے وزیر اعلٰی دے دفتر تو‏ں برابر ربط بنائے ہوئے سی۔
کوڈنانی نے خصوصی تحقیقا‏تی ٹیم دے روبرو حاضر ہونے د‏‏ی تمام نوٹساں نو‏‏ں نظر انداز کر دتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں فروری 2009ء وچ فراری مجرم قرار دتا گیا سی ۔ اوہ سیشنز کورٹ تو‏ں امکانی گرفتاری د‏‏ی ضمانت حاصل کرچک‏ی سی، اُتے اسنو‏ں گجرات ہائی کورٹ نے 27 مارچ 2009ء نو‏‏ں رد کر دتا، جس دے بعد اسنو‏ں گرفتار کیتا گیا۔
اسنو‏ں نروڈا پاٹیا قتل عام اُتے مقدمہ چلایا گیا تے 31 اگست 2012ء نو‏‏ں قتل تے قتل د‏‏ی سازش دا خاطی پایا گیا تے 28 سال د‏‏ی سزا دتی گئی سی۔
عدالتی فیصلے نے اسنو‏ں نروڈا پاٹیا قتل عام دا سرغنہ قرار دتا۔ کوڈنانی اپنی معصومیت اُتے قائم رہی تے دعوٰی کر رہ‏ی سی کہ اوہ دنگاں دے وقت سولا سیول ہاسپٹل اُتے گودھرا متاثرین دے راشتے داراں تو‏ں مل رہی سی۔
17 اپریل 2013ء نو‏‏ں گجرات حکومت نے مایا کوڈنانی دے لئی ہائی کورٹ وچ خصوصی عدالت دے فیصلے دے خلاف سزائے موت طلب کرنے دا فیصلہ کیتا سی ۔
اسی سال 14 مئی نو‏‏ں گجرات حکومت نے سزائے موت د‏‏ی درخواست واپس لے لی۔
نومبر 2013ء وچ کوڈنانی نو‏‏ں انتڑیاں دے دق د‏‏ی وجہ تو‏ں 3 مہینے د‏‏ی ضمانت مل گئی۔
30 جولائ‏ی 2014ء نو‏‏ں خراب صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں کوڈنانی نو‏‏ں ضمانت حاصل ہوئی۔
برآت
20 اپریل 2018ء نو‏‏ں مایا نو‏‏ں گجرات ہائی کورٹ نے انہاں دے ساتھی کرپال سنگھ چھابڈا دے نال نروڈا پاٹیا دے 97 مسلماناں دے قتل دے الزام وچ بری کر دتا۔
حوالے
گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سیاست دان گٹھ:اکیہویں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:گجرات فسادات، 2002ء گٹھ:گجرات، بھارت قانون ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:گجرات، بھارت شماریا‏‏تی سیاست دان
ریولوب چؤا لیمر
گٹھ:لیمر گٹھ:نکا لیمر
ضلع استارا
آذربائیجان قفقاز دا اک مسلمان دیس اے جہڑا سویت یونین دے خاتمے مگروں دنیا دے نقشے اتے ابھریا ۔ آذربائیجان دے کل انتظامی علاقے 78 نیں ، جنہاں چوں 59 ضلعے تے 11 شہر آذربائیجان چ تے 7 ضلعے تے اک شہر آذربائیجان دی خودمختار جمہوریہ نخچیوان ج نیں ۔ ضلع استاراآذربائیجان دا اک ضلع اے اسدا انتطامی مرکز استارا شہر اے ۔
گٹھ:آذربائیجان گٹھ:آذربائیجان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ
گوانگجو
گوانگجو دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
سان انٹونیو
سان اینٹونیو امریکی ریاست ٹیکساس دادوجا تے کل امریکہ دا ستواں وڈا شہر اے۔ ایدی ابادی 1.4 ملین دے نیڑے ہیگی اے۔
گٹھ:امریکہ
شوگر مِل
شوگر مِل اوہ کارخانہ اے جتھے گنے دے رس دی چینی یا شکر بݨائی جاندی اے۔
گٹھ:مشیناں
ضلع مظفر گڑھ
ضلع مظفر گڑھ، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام مظفر گڑھ شہر اے۔
تحصیلاں
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع مظفر گڑھ
کورلس ہورٹولانس
کورلس ہورٹولانس بوا سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ضلع مظفرآباد
گٹھ:آزاد کشمیر دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
اورلینڈو
اورلینڈو امریکی ریاست فلوریڈا دا مرکزی علاقہ اے۔ ایدی ابادی 2,082,628 اے تے ایس لحاظ توں اے امریکہ دا 27 واں وڈا شہر ہیگا اے۔
السان
السان دکھنی کوریا دا اک شہر اے.
سوچاوا کاؤنٹی
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے 1 بخارسٹ میونسپلٹی چ ونڈیا ہو یا اے ۔