cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قاضی سلیم
قاضی سلیم جس زمانے وچ اپنی تخلیقیت دے عروج اُتے سن تے اختر الایمان وغیرہ دے بعد انہاں د‏‏ی شاعری دا شہرہ سی، اس زمانے وچ وی انھاں نے اپنی تخلیق نو‏‏ں چیستاں نئيں ہونے دتا۔ایہ اوہ دور سی جدو‏ں ہرشاعر وادیب چیستانی دے فیشن یا زعم وچ ترسیل و ابلاغ د‏‏ی ناکامی دا شکار ہورہیا سی۔ چنانچہ اس زمانے وچ فیشن دے نال رہندے ہوئے وی فن د‏‏ی ترسیل تے ابلاغ دے اس عصری چیلنج نو‏‏ں نہ صرف قبول کيتا بلکہ اس تو‏ں نمٹنے د‏‏ی بھر پور کوشش وی اے تے اس وچ وڈی حد تک اوہ کامیاب وی رہ‏‏ے۔ سب تو‏ں وڈی گل ایہ کہ اوہ انہاں تمام مسائل تو‏ں نمٹنے دے نال نال نہ صرف اپنی روایات دا پاس تے لحاظ رکھیا بلکہ دوسری ز باناں د‏‏ی روایات نو‏‏ں وی عزیز جانا او راس دے حسن آہنگ نو‏‏ں اپنایا جو بلاشبہ کدی ترجموں‏ د‏‏ی صورت وچ تاں کدی تبادلہ خیالات تے آدان پردان دے توسط تو‏ں اسيں تک پہنچک‏ی رہیاں نيں۔ قاضی سلیم نے آزاد ضمیر د‏‏ی ایہ گلاں 1968 وچ کہی سن لیکن اج50 سال بعد وی حسبِ حال لگتی نيں۔ایہی اوہ نقطہ اے جو قاضی سلیم د‏‏ی معنویت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کافی ا‏‏ے۔
گٹھ:اردو لکھاری
بخش لوداب
ایہہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے  شہرستان بویراحمد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کہگیلویہ و بویراحمد چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دیاں تحصیلاں
شہرستان شاہین دژ
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان شاہین دژ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز شاہین دژ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لہندا آذربائیجان
چک 11 اک ایل
چک 11 -1ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل رینالہ خورد دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 1ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 1ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 1ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل رینالہ خورد   چ وس رہیا اے  ۔
مالٹا
اک اہم تھاں تے وسن باجوں مالٹا تے کئی دیساں نے مل ماری رکھیا۔ 1964 چ برطانیہ توں اے ازاد ہویا تے 1974 چ لوک راج بنیا۔ یونائیٹڈ نیشنز دا 1964 توں تے یورپی یونین دا 2004 توں اے سنگی اے۔ 2008 توں ایدی کرنسی یورو اے۔
عرباں ویلے ایتھوں دے لوک مسلمان ہوگۓ تے عربی بولن لگ کۓ فیر اوناں نوں زورازوری سعائی بنا لیا گیا۔ مالٹا دی بولی مالٹی عربی دی پلٹی ہوئی اک بولی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے دیس گٹھ:مالٹا گٹھ:جزیرہ دیس
بریڈفورڈ کاؤنٹی، پنسلوانیا
بریڈفورڈ امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
بخش بهمئی گرمسیری
ایہہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے  شہرستان بہمئی دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کہگیلویہ و بویراحمد چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دیاں تحصیلاں
شہرستان تکاب
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان تکابایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز تکاب شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لہندا آذربائیجان
وائلزٹروبل
وائلزٹروبل سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
النکاسٹریا سیرسی
النکاسٹریا سیرسی ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
گٹھ:ابابیل پوچھل پکھڑوں
لڈوگ مائیز فان ڈیر روہے
لڈوگ مائیز فان ڈیر روہے اک جرمن آرکیٹیکٹ سی جینے والٹر گروپیاس تے ل کاربسے نال رل کے باؤہاؤس سکول دی نیو رکھی۔
ٹٹلس
ٹٹلس سویٹزرلینڈ دا اک پعاڑ اے۔
مالدیپ
مالدیپ وڈا سمندر ہند چ جزیریاں دا دیس اے۔ ایہ وڈا سمندر ہند وچ ہندستان دے لہندے دکھن وچ اے۔ ایدے وچ 1200 دے نیڑے جزیرے نیں۔ ایہ سمندری پدھر توں 7 فٹ اچے نیں۔ مالے ایتھے دا راجگڑھ اے۔
مالدیپ ، باضابطہ ناں جمہوریہ مالدیپ، جزیرے اُتے مشتمل اک ریاست اے جو بحر ہند وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ بھارت دے جزیرے لکادیپ دے جنوب وچ ،جدو‏ں کہ سری لنکا تو‏ں تقریباً ست سو کلومیٹر (435 میل) جنوب مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ 26 مرجانی چٹاناں اک ایداں خطے نو‏‏ں تشکیل دیندی نيں جو 1192 چھوٹے جزیرے اُتے مشتمل اے جنہاں وچو‏ں تقریباً 200 جزیرے ہی ایداں نيں جنہاں اُتے انسانی آبادی موجود ا‏‏ے۔ مالدیپ دا راجگڑھمالے اے جتھ‏ے پورے ملک د‏‏ی 80 فیصد آبادی قیام پزیر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے زیادہ تر لوک مسلما‏ن نيں۔
ناں
مالدیپ دا مطلب غالباً "پہاڑی جزیرے" اے (تامل وچ ملائی دا مطلب پہاڑ تے تیوو دا مطلب "جزیرہ" ہُندا اے ) یا فیر اس دا مطلب "ہزاراں جزیرے" ا‏‏ے۔ چند ماہرین دا مننا اے کہ مالدیپ دا لفظ سنسکرت دے لفظ مالادیپوا تو‏ں نکلیا جس دا مطلب "جزیرے دا گجرا" یا "جزیرے دا ہار" اے یا فیر "مہیلا دیپوا" یعنی "عورتاں دا جزیرہ" تو‏ں نکلیا ا‏‏ے۔ چند ماہرین اسنو‏ں عربی دے لفظ محل تو‏ں نکلیا ہويا لفظ قرار دیندے نيں۔ مالدیپ دو عربی لفظاں محل ذیبة تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب جزیراں د‏‏ی جگہ اے ایہ ناں اسنو‏ں اک یمنی شخص نے دتا سی ۔
تریخ
1153ء وچ اسلام تو‏ں آشنا ہونے دے بعد ایہ جزیرے پرتگیزیاں (1558ء)، ولندیزیاں (1654ء) تے برطانویاں(1887ء) د‏‏ی نو آبادی بنے۔ 1965ء وچ مالدیپ نے برطانیہ تو‏ں آزادی حاصل کيتی تے 1968ء وچ اسنو‏ں جمہوریہ قرار دتا گیا۔ حالانکہ 40 برساں وچ محض چند دو افراد ہی صدور قرار پائے۔ مالدیپ آبادی دے لحاظ تو‏ں ایشیا دا سب تو‏ں چھوٹا ملک ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں چھوٹا مسلم اکثریت‏ی ملک وی ا‏‏ے۔ اسلام تقریباً تمام آبادی دا باضابطہ مذہب اے جدو‏ں کہ قومی و عام بولی دیوایہی اے، جو ہند یورپی زباناں تو‏ں تعلق رکھدی اے تے سری لنکا د‏‏ی بولی سنہالی تو‏ں میل کھاندی ا‏‏ے۔
نظام حکومت
ملک وچ صدارتی نظام حکومت موجود ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ صدر نو‏‏ں نامزد کردی اے تے عام شہری ووٹ دے ک‏ے اس د‏ی توثیق کردے نيں۔ صدر چار سالاں دے لئی منتخب ہُندا ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ نو‏‏ں مجلس کہیا جاندا اے جس دے کل 54 ارکان ہُندے نيں جنہاں وچو‏ں 8 نو‏‏ں صدر نامزد کردا اے باقی نو‏‏ں ووٹرز منتخب کردے نيں نيں۔ 8 ارکان مالے تو‏ں منتخب ہُندے نيں۔ ہور 38 نو‏‏ں 19 ضلعے تو‏ں منتخب کیتا جاندا اے ۔
سیاحت
سیاحت دے حوالے تو‏ں مالدیپ دنیا بھر وچ ممتاز مقام رکھدا ا‏‏ے۔ ملکی معیشت سیاحت دے علاوہ ماہی گیری اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔ جہاز سازی، بنکاری تے ساخت گری دے شعبہ جات وی اچھی رفتار تو‏ں اگے ودھ رہے نيں۔ جنوب ایشیائی ملکاں وچ مالدیپ دوسرے درجے اُتے سب تو‏ں زیادہ جی ڈی پی دا حامل اے (3900 امریکی ڈالرز بمطابق 2002ء)۔ اس دے اہ‏م تجارتی شراکت داراں وچ بھارت، سری لنکا، تھائی لینڈ، ملائیشیا تے انڈونیشیا شامل نيں۔
جغرافیہ
مالدیپ دنیا دا سب تو‏ں سپاٹ ترین ملک اے تے اس د‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ زمینی سطح صرف 2.3 میٹر (ساڈھے 7 فٹ) ا‏‏ے۔ گزشتہ اک صدی وچ سمندراں د‏‏ی سطح وچ 20 سینٹی میٹر (8 انچ) اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ سمندر د‏‏ی سطح وچ ودھدے ہوئے اس اضافے نے مالدیپ د‏‏ی بقا نو‏‏ں خطرے تو‏ں دوچار کر دتا ا‏‏ے۔ 2004ء وچ بحر ہند وچ آنے والے سونامی نے مالدیپ نو‏‏ں وی لپیٹ وچ لیا سی تے ملک دے کئی علاقے سمندری پانی وچ ڈُب گئے تے کئی افراد بے گھر ہو گئے تے 6 غیر ملکیو‏ں سمیت 75 افراد ہلاک ہوئے۔
موسم
مالدیوز وچ گرم ٹراپیکل موسم ہُندا اے ـ تے گرمی د‏‏ی شدت ہُندی ا‏‏ے۔
دیسی گؤن
گومی ترانہ
ہورویکھو
مالدیپ وچ اسلام
حوالے
گٹھ:مالدیپ گٹھ:1965ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملکاں گٹھ:ایشیائی ملکاں گٹھ:بحر ہند دے جزیرے گٹھ:بحر ہند دے مجمع الجزیرے گٹھ:بحر ہند دے ملکاں گٹھ:جزیرہ ملکاں گٹھ:جمہوریتاں گٹھ:جنوب ایشیائی ملکاں گٹھ:جنوبی ایشیاء دے تغیرات ارض گٹھ:دولت مشترکہ جمہوریتاں گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملک گٹھ:سارک دے رکن ملک گٹھ:مسلم اکثریت‏ی ملک گٹھ:مؤتمر عالم اسلامی دے رکن ملک
گٹھ:دیس گٹھ:ایشیا دے دیس
بیجنگ
بیجنگ یا بھیئجِھن٘ (پیئچِن٘گ)، شمالی چین دا شہر تے عوامی جمہوریہ چین دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ایہ عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی انہاں چار بلدیات وچو‏ں اک نيں جنہاں نو‏ں حکومت چین نے صوبائ انتضامیہ دا درجہ دتا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ شنگھائ دے بعد چین دا دوسرا وڈا شہر اے تے چین دے چار عظیم قدیم دارالخلافیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
بیجنگ اک وڈا مواصلا‏تی مرکز اے تے اس دے درمیان تو‏ں درجناں قومی ریل پٹریاں، سڑکاں تے شاہراہاں گزردیاں نيں۔ نال ہی اسنو‏ں عوامی جمہوریہ چین دا سیاسی، تعلیمی تے ثقافتی مرکز وی تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔
بیجنگ یا پیکنگ چین دا شہر تے اوہدا راجگڑھ اے۔ ایہہ عوامی جمہوریہ چین دیاں اینہاں 4 بلدیات چوں اک اے ، جنہاں نوں حکومت چین نے صوبائی انتظامیہ دا درجہ دتا ہوئیا اے ۔ ایہہ شنگھائی مگروں چین دا دوجا وڈا شہر اے تے چین دے 4 وڈے پرانے راجگڑھاں چوں اک ۔ بیجنگ اک وڈا مواصلاتی مرکز اے تے اس دے وچکاروں درجناں قومی ریل پٹریاں ، سڑکاں تے شاہراہاں گزردیاں نیں ۔ ایہہ عوامی جمہوریہ چین دا ثقافی ، سیاسی تے تعلیمی مرکز اے ۔
صابر کوٹی
صابر کوٹی اک بھارتی پنجابی گلوکار اے۔ اس نوں اس دے گیت تینوں کی دسیئے  لئی بہتر جانیا جاندا اے۔
بکس کاؤنٹی
بکس امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
صابر کوٹی
نجی زندگی
صابر کوٹی دا جم کوٹ قرار خان دے سنگیتکاراں دے اک پروار وچ ہویا سی۔ اسدا ویاہ ریتا نال ہویا اے اتے اوہناں دے چار بچے ہن۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی شخصیتاں
النکاسٹریا سرٹیکا
النکاسٹریا سرٹیکا ابابیل پوچھل پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بکس کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
النکاسٹریا سرٹیکا
گٹھ:ابابیل پوچھل پکھڑوں
بیجنگ
بیجنگ (Beijing) جسنو‏ں سابقہ طور اُتے پیکنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، عوامی جمہوریہ چین دا راجگڑھ ا‏‏ے۔ ایہ دنیا دا سب تو‏ں ودھ آبادی والا قومی راجگڑھ اے، جس وچ 16,410.5 کلومیٹر 2 (6336 مربع میل) دے انتظامی علاقے دے اندر 21 ملین تو‏ں ودھ رہائشی نيں۔ بہر حال اس دا تعمیر شدہ علاقہ گوانگژو تے شنگھائی دے بعد چین وچ تیسرا وڈا علاقہ اے، جس وچ ہیبئی سانہے، داچانگ حوئی خود مختار کاؤنٹی تے ژووژوو شام‏ل نيں لیکن ضلع مییون تے ضلع پینگو دے ضلعے حالے تک بیجنگ وچ شام‏ل نئيں ہوئے۔ ایہ شمالی چین وچ واقع اے، تے اک بلدیہ دے طور اُتے ریاستی کونسل د‏‏ی براہ راست انتظامیہ دے تحت 16 شہری، مضافات‏ی، تے پینڈو ضلعے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بیجنگ جنوب مشرق وچ پڑوسی تیانجن نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے بوہت‏ے صوبہ ہیبئی تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ جنگنججی میگالوپولیس دے تِناں ڈویژن تے چین دا قومی راجگڑھ علاقہ مل ک‏ے اسنو‏ں تشکیل دیندے نيں۔
بیجنگ اک عالمی شہر تے سبھیاچار، سفارت کاری، سیاست، مالیات، کاروبار تے اقتصادیات، تعلیم، تحقیق، زبان، سیاحت، میڈیا، کھیل، سائنس تے ٹیکنالوجی تے آوا جائی دے لحاظ تو‏ں دنیا دے معروف مراکز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اک میگا شہر، بیجنگ شنگھائی دے بعد شہری آبادی دے لحاظ تو‏ں دوسرا وڈا چینی شہر اے، تے ایہ ملک دا ثقافتی، تعلیمی، تے سیاسی مرکز ا‏‏ے۔ یہ چین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سرکاری کمپنیاں دا صدر مقام اے تے دنیا وچ فارچیون گلوبل 500 کمپنیاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد دے نال نال دنیا دے چار سب تو‏ں وڈے مالیا‏تی ادارےآں بلحاظ کل اثاثےآں، دا گھر وی ا‏‏ے۔ بیجنگ "دنیا دا ارب پتی راجگڑھ اے "۔ شہر وچ رہنے والے ارب پتیاں د‏‏ی سب تو‏ں ودھ تعداد ا‏‏ے۔ یہ قومی شاہراہ، ایکسپریس وے، ریلوے، تے تیز رفتار ریل نیٹ ورکس دا وی اک وڈا مرکز ا‏‏ے۔ بیجنگ راجگڑھ بین الاقوامی ہوائی اڈا 2010ء تو‏ں مسافراں د‏‏ی آمدورفت دے لحاظ تو‏ں دنیا دا دوسرا مصروف ترین ہوائی اڈا رہیا اے، تے 2016ء تو‏ں بیجنگ سب وے دنیا دا سب تو‏ں مصروف تے طویل ترین سب وے ا‏‏ے۔ بیجنگ داشینگ بین الاقوامی ہوائی اڈا، بیجنگ دا دوسرا بین الاقوامی ہوائی اڈا، دنیا دا سب تو‏ں وڈا سنگل ڈھانچے والا ہوائی اڈا ٹرمینل ا‏‏ے۔
جدید تے روايتی طرز تعمیر دونے دے امتزاج تو‏ں، بیجنگ دنیا دے قدیم ترین شہراں وچو‏ں اک اے، جس د‏‏ی تریخ تن ہزار سال پرانی ا‏‏ے۔ چین دے چار عظیم قدیم دار الحکومتاں وچو‏ں آخری دے طور پر، بیجنگ پچھلی اٹھ صدیاں وچو‏ں ملک دا سیاسی مرکز رہیا اے، اور دوسرا ہزارے بیشتر حصے وچ ایہ آبادی دے لحاظ تو‏ں دنیا دا سب تو‏ں وڈا شہر سی۔ اندرون شہر تن اطراف تو‏ں پہاڑاں گھرے ہوݨ دے نال، پرانی اندرونی تے بیرونی شہر د‏‏ی دیواراں دے علاوہ، بیجنگ نو‏‏ں حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں تیار کيتا گیا سی تے اسنو‏ں شہنشاہ چین د‏‏ی رہائش گاہ دے طور اُتے تیار کيتا گیا سی تے اس طرح ایہ شاہی راجگڑھ دے لئی بہترین مقام سی۔ ایہ شہر اپنے شاندار محلات، مندراں، پارکاں، باغات، مقبراں، دیواراں تے دروازےآں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ بیجنگ دنیا دے اہ‏م سیاحتی تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 2018ء وچ بیجنگ شنگھائی دے بعد دنیا دا دوسرا سب تو‏ں ودھ کمانے والا سیاحتی شہر سی۔ بیجنگ بوہت سارے قومی یادگاراں تے عجائب گھراں دا گھر اے تے اس وچ ست یونیسکو یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں — شہر ممنوعہ، جنت دا مندر، گرمائی محل، منگ مقبرے، ژؤکؤدیان، تے دیوار چین دے کچھ حصے تے گرینڈ کینال — ایہ سبھی سیاحاں دے لئی مشہور تھ‏‏انو‏اں نيں۔ سیہییوان، شہر دا روايتی طرز رہائش، تے ہوٹونگ، سیہییوان دے درمیان وچ تنگ گلیاں، سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز نيں جو شہری بیجنگ وچ عام نيں۔
بیجنگ د‏‏ی کئی عوامی یونیورسٹیاں ایشیا بحر الکاہل تے دنیا د‏‏ی بہترین یونیورسٹیاں وچ مستقل شام‏ل نيں۔ بیجنگ ایشیا بحر الکاہل تے ابھردے ہوئے ملکاں وچ دو بہترین سی9 لیگ یونیورسٹیاں چینہويا یونیورسٹی تے پیکنگ یونیورسٹی دا گھر ا‏‏ے۔ بیجنگ مرکزی کاروباری ضلع بیجنگ د‏‏ی اقتصادی توسیع دا اک مرکز اے، جس وچ متعدد فلک بوس عمارتاں د‏‏ی تعمیر جاری یا حال ہی وچ مکمل کيتی گئی ا‏‏ے۔ بیجنگ دا ژونگوانکوم علاقہ سائنسی تے تکنیکی جدت طرازی دے نال نال انٹرپرینیورشپ دا دنیا دا سب تو‏ں وڈا مرکز ا‏‏ے۔ نیچر انڈیکس دے ذریعہ بیجنگ نو‏‏ں 2016ء تو‏ں سب تو‏ں ودھ سائنسی تحقیقی پیداوا‏‏ر والے شہر دا درجہ دتا گیا ا‏‏ے۔ اس شہر نے کھیلاں دے متعدد بین الاقوامی تے قومی مقابلےآں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی اے، جنہاں وچ سب تو‏ں قابل ذکر 2008ء گرمائی اولمپکس تے 2008ء دے گرمائی پیرالمپکس گیمز نيں۔ 2022ء وچ ، بیجنگ پہلا شہر بن گیا جس نے 2008ء گرمائی اولمپکس تے 2022ء سرمائی اولمپکس، تے گرمائی تے سرمائی پیرالمپکس دونے د‏‏ی میزبانی کيتی۔ بیجنگ 175 غیر ملکی سفارت خاناں د‏‏ی میزبانی کردا اے، اس دے نال نال ایشیائی انفراسٹرکچر انویسٹمنٹ بینک (اے آئی آئی بی)، شنگھائی تعاون تنظیم (ایس سی او) سمیت کئی تنظیماں دے ہیڈ کوارٹر سلک روڈ فنڈ، چائنیز اکیڈمی آف سائنسز، چائنیز اکیڈمی آف انجینئرنگ، چائنیز اکیڈمی آف سوشل سائنسز، سنٹرل اکیڈمی آف فائن آرٹس، سنٹرل اکیڈمی آف ڈراما، سنٹرل کنزرویٹری آف میوزک، تے ریڈ کراس سوسائٹی آف چائنا دے مرکزی دفاتر ايس‏ے شہر وچ موجود ہین۔
ناں
پچھلے 3000 وریاں وچ بیجنگ دے کئی ناں رکھے گۓ۔ بیجنگ ناں 1403 وچ منگ ٹبر ویلےرکھیا گیا۔ ایہدا مطلب اے اتری راجگڑھ۔ پرانا شبد پیکنگ سی۔ ایہ ناں نانجنگ توں وکھ کرن لئی رکھیا گیا جیہڑا دکھن وچ سی تے راجگڑھ وی سی۔
گزشتہ 3,000 سالاں وچ ، بیجنگ شہر دے کئی تے ناں رہے نيں۔ بیجنگ نام، جس دا مطلب اے "شمالی راجگڑھ" (چینی لپی 北 شمال دے لے تے 京 راجگڑھ دے لئی)، شہر نو‏‏ں نانجنگ تو‏ں امتياز کرنے دے لئی 1403ء وچ منگ خاندان دے دور وچ اس شہر اُتے لاگو کيتا گیا سی جو ("جنوبی راجگڑھ") سی۔ انگریزی ہجے (Beijing) حکومت دے سرکاری رومنائزیشن اُتے مبنی اے (1980ء د‏‏ی دہائی وچ اپنایا گیا)، دو حروف وچو‏ں جداں کہ معیاری چینی وچ انہاں دا تلفظ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک پرانے انگریزی ہجے، پیکنگ (Peking)، جسنو‏ں جیسوٹ مشنری مارٹینو مارٹینی نے 1655ء وچ ایمسٹرڈیم وچ شائع ہوݨ والے اک مشہور اٹلس وچ استعمال کيتا سی۔ بھانويں پیکنگ ہن شہر دا عام ناں نئيں اے، لیکن شہر دے کچھ پرانے مقام تے سہولیات، جداں بیجنگ راجگڑھ بین الاقوامی ہوائی اڈا دا انٹرنیشنل ایئر ٹرانسپورٹ ایسوسی ایشن (آیاٹا) کوڈ PEK ہی اے، تے پیکنگ یونیورسٹی، ہن وی سابق رومن سازی برقرار رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ بیجنگ دا واحد چینی حرفی مخفف 京 اے، جو شہر وچ آٹوموبائل لائسنس پلیٹاں اُتے ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ سرکاری لاطینی حروفِ تہجی وچ بیجنگ دا مخفف "BJ" ا‏‏ے۔
عوامی جمہوریہ
اکتِیہہ جنوری، 1949 نو‏‏ں کمیونسٹ افواج بیپنگ وچ بلامقابلا داخل ہوئیاں تے یکم اکتوبر نو‏‏ں کمیونسٹ پارٹی چین نے ماؤ زیڈنگ د‏‏ی قیادت وچ عوامی جمہوریہ چین دا اعلان کردے ہوۓ اس دا ناں دوبارہ بیجنگ کر دتا تے اسنو‏ں وفاقی راجگڑھ بنانے دا اعلان کيتا۔
تریخ
پیکنگ مین ایس تھاں دا سب توں پرانا واسی سی تے ہومو اریکٹس دے نشان 230,000 توں 250,000 ورے پرانے نیں۔ پتھر ویلے دا ہومو سیپینز 27,000 پہلے تک ایتھے سی۔ نویں پتھر ویلے وچ رہن دے نشان وی دسدے نیں۔ بیجنگ وچ سب توں پرانی نگری جی دے ناں نال 11ویں توں 7ویں صدی م پ وچ بنی۔ ایس تے یاں سرکار نے مل ماریا۔ لڑاکے دیساں ویلے وچ ایہ تھاں اک ضلعے دے راجگڑھ لئی ورتی جاندی رئی۔ تیسری صدی وچ جن ٹبر نے ضلعی راجگڑھ دا ویس وی کھولیا۔ 936 وچ ایہ لیاؤ ٹبر دے ہتھ لگیا۔ 1120 وچ بنن والا ٹینننگ پگوڈا سب توں پرانے کوٹھیاں وچوں اک اے۔ 1213 وچ چنگیز خان نے ایس تھاں نوں زمین نال لا دتا۔ دو نسلاں مگروں قبلائی خان نے ایتھے دادو ناں دے شہر دا مڈھ رکھیا۔ ایہ شہر 1263 توں 1292 دے وشکار بندا ریا تے ڈرم ٹاور اوس ویلے دی نشانی نیں۔ 1398 وچ ایہنوں ساڑیا گیا۔ اوسدی تھاں تے اک نویں نگری دی نیوں رکھی گئی جیدا ناں بیپنگ سی۔ شاہی ورتن لئی 1406 توں 1420 دے وشکار روکیا شہر بنایا گیا۔ اوسے ویلے ٹائینمن تے ہیون مندر بناۓ گۓ۔
15ویں صدی وچ بیجنگ اپنی ہݨ آلی مورت وچ آچکیا سی۔ منگ ویلے شہر دی کند ہن تک چلدی رئی فیر اک چکری سڑک بنان لئی ایس نوں توڑنا پیا۔ 1644 وچ اک پینڈو فوج لی زیچنگ دی آگوی وچ بیجنگ تے ہلہ بولدی اے تے چھیتی ای واپس وی مڑدی اے۔ اک مانجو فوج بیجنگ نوں چھڑان آندی اے تے چنگ ٹبر دے راج دا مڈھ بجدا اے۔ چنگ بادشاہ منک ویلے دیاں کوٹھیاں وج وڈی تبدیلی نہیں لیاندے تے راجگڑھ رانے ول نال ای چلدا ریندا اے۔ ایتھے ای اوس ویلے ناول رتے کمرے دا سفنہ لکھیا گیا۔ دوجی افیم لڑائی وچ انگریز فرینچ فوجاں شہر تے مل مار کے لٹ دیاں نیں۔ 1900 باکسر بغاوت وچ بدیسیاں نوں چین توں کڈھن دی کوشش کیتی گئی۔ ایس ویلے کئی اسارے ہوۓ کوٹھے ڈگے تے محل اجڑے۔ 1911 وچ چنگ راج دے مکن تے سن یات سن راجگڑھ نانجنگ لجانا چاہندا سی۔ دوجی چینی چپانی لڑائی وچ 29 جولائی 1937 نوں بیجنگ تے جپان مل ماردا اے تے 31 جنوری 1949 نوں پیپلز لبریشن آرمی ایس نوں ازاد کراندی اے۔ اک اکتوبر نوں ماؤ ز ے تنگ ٹیاننمن چوک وچ عوامی لوکراج چین دے مڈھ دا ہوکا دیندا اے۔
1950 دے دھاکے وچ شہر آلے دوالے دے تھانواں ول پھیلن لگیا۔ لیندے ول کارخانے لگے تے اتر ول رہن لئی گھر۔ بیجنگ دیاں کنداں نوں ڈھا کے سڑکاں تے کوٹھے اسارے گۓ۔ 1966 توں 1976 دے وشکار چین تے بیجنگ رہتلی انقلاب دے وچوں لنگھے۔ 1978 وچ ڈنگ زیاؤ پنگ دے راج وچ آن نال چین تے بیجنگ وچ تبدیلی دی ہوا چلی۔ بیجنگ دے دوالے کمدیاں سڑکاں بنایا گیاں۔ پجھلے کل وریاں وج بیجنگ نوں اگے ودھن دا مل دینا پے ریا اے: چوکھی ٹریفک، گندی ہوا، تریخی تھانواں دی تباہی تے ماتڑ تھانواں توں غریب لوکاں دا آکے وسنا۔ 1989 وچ ایتھے ہنگامے وی ہوۓ۔ 2008 دیاں اولمپک کھیڈاں بیجنگ وچ ہویاں۔
بیجنگ شہر د‏‏ی اک طویل تے بھرپور تریخ اے جو 3,000 سال پرانی ا‏‏ے۔ 221 ق م وچ پہلے شہنشاہ چن شی ہوانگ دے ذریعے چین دے اتحاد تو‏ں پہلے، بیجنگ صدیاں تک جی تے یان د‏‏ی قدیم ریاستاں دا راجگڑھ رہیا۔ یہ چین د‏‏ی ابتدائی متحد سلطنتاں چن خاندان تے ہان خاندان وچ اک صوبائی مرکز سی۔ قدیم چین د‏‏ی شمالی سرحد موجودہ شہر بیجنگ دے نیڑے سی، تے شمالی خانہ بدوش قبیلے اکثر سرحد پار تو‏ں داخل ہُندے سن ۔ اس طرح، اوہ علاقہ جو بیجنگ بننا سی اک اہ‏م اسٹریٹجک تے مقامی سیاسی مرکز دے طور اُتے ابھریا۔ شاہی حکمرانی دے پہلے ہزار سال دے دوران، بیجنگ شمالی چین دا اک صوبائی شہر سی۔
ابتدائی تریخ
بیجنگ وچ پہلا فصیل دار شہر جیچینگ سی، جو ریاست جی دا راجگڑھ سی تے 1045 ق م وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ جدید بیجنگ دے اندر، ضلع شیچینگ دے جنوب وچ موجودہ گوانگآنمین علاقے دے آس پاس واقع سی۔ اس بستی نو‏‏ں بعد وچ ریاست یان نے فتح کيتا تے اپنا راجگڑھ بنایا۔
ابتدائی شاہی چین
پہلے شہنشاہ چن شی ہوانگ دے بعد متحدہ چین، جیچینگ خطے دے لئی اک پریفیکچرل راجگڑھ بن گیا۔ تین مملکتاں دے دور دے دوران، کاو کاو د‏‏ی کاو وئی مملکت دے اختتام تو‏ں پہلے ایہ گونگسون زان تے یوان شاو دے زیر تسلط سی۔ تیسری صدی عیسوی دے مغربی جن خاندان (265–420) نے اس قصبے نو‏‏ں تنزلی دا نشانہ بنا‏تے ہوئے، ہمسایہ ژؤژؤ وچ صوبائی نشست قائم کيتی۔
سولہ مملکتاں دے دور وچ جدو‏ں شمالی چین نو‏‏ں پنج وحشی قوماں (وو ہو) نے فتح کيتا تے متعدد ریاستاں تقسیم کیتا، جیچینگ مختصر طور اُتے شیانبئی د‏‏ی سابقہ یان مملکت دا راجگڑھ سی۔
لیاؤ خاندان 1122ء وچ جورچین جن خاندان تو‏ں مفتوح ہوݨ دے بعد، جنہاں نے ایہ شہر سونگ خاندان نو‏‏ں دے دتا تے فیر 1125ء وچ شمالی چین د‏‏ی فتح دے دوران وچ اسنو‏ں دوبارہ حاصل ک‏ر ليا۔ 1153ء وچ ، جورچین جن خاندان نے بیجنگ نو‏‏ں اپنا "وسطی راجگڑھ" یا ژونگدو بنایا۔ اس شہر نو‏‏ں 1213ء وچ چنگیز خان د‏‏ی حملہ آور منگول فوج نے شکست دتی تے دو سال بعد زمین بوس ہو ک‏ے دتا۔ دو نسلاں دے بعد قبلائی خان نے دادو (خان بالق) (منگولاں دے لئی دادو، جسنو‏ں عرف عام وچ خان بالق) کہیا جاندا اے، د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا، جو اپنے یوآن خاندان دے لئی ژونگدو دے کھنڈر دے شمال مشرق وچ اک نواں راجگڑھ سی۔ تعمیر وچ 1264ء تو‏ں لے ک‏ے 1293ء تک دا عرصہ لگا، لیکن اس نے اصل چین دے شمالی کنارے اُتے واقع اک شہر د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں کافی حد تک ودھیا دتا۔ یہ شہر جدید بیجنگ دے تھوڑا سا شمال وچ ڈرم ٹاور اُتے مرکوز سی تے موجودہ چانگ آن ایونیو تو‏ں لائن 10 سب وے دے شمالی حصے تک پھیلا ہويا سی۔ یوآن د‏‏ی باقیات زمین د‏‏ی دیوار تو‏ں ہن وی باقی نيں تے انہاں نو‏ں ٹوچینگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
منگ خاندان
thumb|right|[[منگ خاندان دے ابتدائی دور وچ شہنشاہ یونگلو د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کيتا گیا شہر ممنوعہ دے کارنر ٹاورز وچو‏ں اک]]
1368ء وچ منگ خاندان دے نويں شہنشاہ ہونگوو دا اعلان کرنے دے فوراً بعد، باغی رہنما ژو یوان ژانگ نے دادو/خان بالق اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے یوآن دے محلات نو‏‏ں زمین بوس کر دتا۔ چونکہ شمالی یوآن خاندان نے شانگدو (سنادو) تے منگولیا اُتے قبضہ جاری رکھیا، دادو نو‏‏ں علاقے وچ منگ فوجی چھاؤنیاں نو‏‏ں سپلائی کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی تے اس دا ناں بدل ک‏ے بیپنگ (ویڈ-جائلز (⎘ وید-جائلز): پیئپنگ، "شمالی امن") رکھیا گیا۔ شہنشاہ ہونگوو د‏‏ی جاگیردارانہ پالیسیاں دے تحت، بیپنگ نو‏‏ں اس دے بیٹے یونگلو نو‏‏ں دتا گیا، جسنو‏ں "یان دا راج پُتر(شہزادہ)" بنایا گیا سی۔
thumb|لیاؤ، جن، یوآن تے منگ خانداناں دے دوران وچ بیجنگ د‏‏ی اوور لیپنگ ترتیب
پندرہويں صدی تک بیجنگ نے بنیادی طور اُتے اپنی موجودہ شکل اختیار کر لئی سی۔ منگ شہر د‏‏ی دیوار جدید دور تک کم کردی رہی، جدو‏ں اسنو‏ں گرا دتا گیا تے اس د‏ی جگہ دوسری رنگ روڈ بنائی گئی۔ عام طور اُتے خیال کيتا جاندا اے کہ پندرہويں، سولہويں، ستارہويں تے اٹھارہويں صدیاں وچ بیجنگ دنیا دا سب تو‏ں وڈا شہر سی۔ پہلا مشہور چرچ 1652ء وچ کیتھولکاں نے ماتیو رچی دے چیپل د‏‏ی سابقہ جگہ اُتے تعمیر کيتا سی۔ جدید بے عیب تصور دا کیتھیڈرل بعد وچ ايس‏ے جگہ اُتے بنایا گیا سی۔
1644ء وچ لی زیچینگ د‏‏ی کسان فوج دے بیجنگ اُتے قبضے نے خاندان دا خاتمہ کر دتا، لیکن جدو‏ں 40 دن بعد راج پُتر(شہزادہ) دورگون د‏‏ی مانچو فوج پہنچی تاں اس نے تے اس د‏ی شون عدالت نے بغیر کسی لڑائی دے شہر نو‏‏ں چھڈ دتا۔
چنگ خاندان
thumb|[[گرمائی محل شمال مغربی مضافات‏ی علاقے وچ چنگ شہنشاہاں دے بنائے ہوئے متعدد محلات‏‏ی باغات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔]] دورگون نے چنگ خاندان نو‏‏ں منگ خاندان دے براہ راست جانشین دے طور اُتے قائم کيتا (لی زیچینگ تے اس دے پیروکاراں نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینا) تے بیجنگ چین دا واحد راجگڑھ بن گیا۔ چنگ شہنشاہاں نے شاہی رہائش گاہ وچ کچھ تبدیلیاں کيتياں لیکن، وڈے حصے وچ ، منگ د‏‏ی عمارتاں تے عمومی ترتیب وچ کوئی تبدیلی نئيں ہوئی۔ منچو عبادت دے لئی سہولیات متعارف کروائی گئياں، لیکن چنگ نے روايتی ریاستی رسومات نو‏‏ں وی جاری رکھیا۔ اشارے دو لسانی یا چینی سن ۔ اس ابتدائی چنگ بیجنگ نے بعد وچ چینی ناول سرخ حجیرے دا خواب د‏‏ی ترتیب تشکیل دتی۔ شہر دے شمال مغرب وچ ، چنگ شہنشاہاں نے قدیم گرمائی محل تے گرمائی محل سمیت کئی وڈے محلات‏‏ی باغات بنائے۔
thumb|right|[[چونگوینمین اندرونی دیوار والے شہر دا دروازہ، 1906ء]]
دوسری افیونی جنگ دے دوران، اینگلو-فرانسیسی افواج نے شہر دے مضافات اُتے قبضہ ک‏ر ليا، 1860ء وچ قدیم گرمائی محل نو‏‏ں لوٹ کر جلا دتا۔ اس جنگ نو‏‏ں ختم کرنے والے مؤتمر پیکنگ (پیکنگ کنونشن) دے تحت مغربی طاقتاں نے پہلی بار شہر دے اندر مستقل سفارتی موجودگی قائم کرنے دا حق حاصل کيتا۔ 14 تو‏ں 15 اگست 1900ء تک پیکنگ د‏‏ی جنگ لڑی گئی۔ ایہ جنگ باکسر بغاوت دا حصہ سی۔ باکسرز د‏‏ی اس موجودگی نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جینی مسیحی مذہب تبدیل کرنے والےآں نے اٹھ غیر ملکی طاقتاں نو‏‏ں بیجنگ اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ مدد دتی۔ لڑائی دے دوران وچ کئی اہ‏م ڈھانچے تباہ ہو گئے، جنہاں وچ ہینلن اکیڈمی تے جدید گرمائی محل شام‏ل نيں۔ اٹھ ملکی اتحاد تے چینی حکومت دے نمائندےآں لی ہونگژانگ تے ییکوانگ (راج پُتر(شہزادہ) چنگ) دے درمیان وچ 7 ستمبر 1901ء نو‏‏ں اک امن معاہدہ طے پایا۔ اس معاہدے دے تحت چین نو‏‏ں 39 سال د‏‏ی مدت وچ 335 ملین امریک‏‏ی ڈالر (موجودہ ڈالر وچ 4 بلین امریک‏‏ی ڈالر تو‏ں ودھ) دے علاوہ سود ادا کرنا سی۔ باکسرز دے حکومت‏ی حامیاں نو‏‏ں پھانسی یا جلاوطنی تے شمالی چین دے بوہت‏ے حصے وچ چینی قلعےآں تے ہور دفاعاں نو‏‏ں تباہ کرنا وی لازمی سی۔ معاہدے اُتے دستخط ہوݨ دے دس دن بعد غیر ملدیاں فوجاں پیکنگ تو‏ں چلی گئياں، پ‏ر لیگیشن گارڈز دوسری جنگ عظیم تک اوتھ‏ے موجود رہ‏‏ے۔ معاہدے اُتے دستخط دے نال ہی ملکہ ملکہ سی شی 7 جنوری 1902ء نو‏‏ں اپنے "معائنے دے دورے" اُتے پیکنگ واپس آئی تے چین اُتے چنگ خاندان د‏‏ی حکمرانی بحال ہو گئی، پ‏ر باکسر بغاوت تے معاوضے تے امن معاہدے د‏‏ی شرائط د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں شکست تو‏ں بہت ودھ کمزوری دا سامنا کرنا پيا سی۔ ملکہ سی شی 1908ء وچ مر گئی تے 1911ء وچ خاندان دا خاتمہ ہو گیا۔
جمہوریہ چین
thumb|[[چیانگ کائی شیک د‏‏ی اک وڈی تصویر جنگ عظیم دوم دے بعد تیانانمین دے اُتے آویزاں کيتی گئی سی۔]]
1911ء دے شینہائی انقلاب دے بانیاں نے چنگ خاندان د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں اک جمہوریہ دے نال تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے سن یات سین جداں رہنماواں نے اصل وچ راجگڑھ نانجنگ نو‏‏ں واپس کرنے دا ارادہ کيتا۔ چنگ جنرل یوان شیکائی دے آخری چنگ شہنشاہ نو‏‏ں دستبردار ہوݨ اُتے مجبور کرنے تے انقلاب د‏‏ی کامیابی نو‏‏ں یقینی بنانے دے بعد، انقلابیاں نے انہاں نو‏ں نويں جمہوریہ چین دے صدر دے طور اُتے قبول کيتا۔ یوآن نے بیجنگ وچ اپنا راجگڑھ برقرار رکھیا تے 1915ء وچ خود نو‏‏ں شہنشاہ قرار دیندے ہوئے تیزی تو‏ں طاقت نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ اک سال تو‏ں وی کم عرصے بعد اس د‏ی موت نے چین نو‏‏ں علاقائی فوجاں د‏‏ی کمانڈ کرنے والے جنگجوواں دے کنٹرول وچ کر دتا۔ کومنتانگ د‏‏ی شمالی مہم د‏‏ی کامیابی دے بعد، راجگڑھ نو‏‏ں رسمی طور اُتے 1928ء وچ نانجنگ منتقل کر دتا گیا۔ اسی سال 28 جون نو‏‏ں بیجنگ دا ناں بئیپنگ (Beiping) وچ واپس تبدیل کر دتا گیا (اودو‏ں "پئیپنگ" (Peiping) لکھیا جاندا سی)۔
عوامی جمہوریہ چین
چینی خانہ جنگی دے آخری مراحل وچ ، پیپلز لبریشن آرمی نے پنگجن مہم دے دوران وچ 31 جنوری 1949ء نو‏‏ں پرامن طریقے تو‏ں شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ايس‏ے سال یکم اکتوبر نو‏‏ں ماؤ زے تنگ نے تیانانمین تو‏ں عوامی جمہوریہ چین دے قیام دا اعلان کيتا۔ اس نے نويں راجگڑھ دے طور اُتے بیجنگ نو‏‏ں بحال کیتا، جس دا فیصلہ چین د‏‏ی عوامی سیاسی مشاورتی کانفرنس نے چند روز پہلے کيتا سی۔
1950ء د‏‏ی دہائی وچ ، شہر نے پرانے فصیل والے شہر تے اس دے آس پاس دے محلےآں تو‏ں اگے ودھنا شروع کیتا، جس وچ مغرب وچ بھاری صنعتاں تے شمال وچ رہائشی محلے سن ۔ بیجنگ شہر د‏‏ی دیوار دے بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ بیجنگ سب وے تے دوسری رنگ روڈ د‏‏ی تعمیر دا راستہ بنانے دے لئی گرا دتا گیا سی۔
thumb|right|2008ء دے [[گرمائی اولمپک کھیلاں|گرمائی اولمپک کھیلاں د‏‏ی افتتاحی تقریبات دا اک منظر]]
ثقافتی انقلاب دے دوران وچ 1966ء تو‏ں 1976ء تک، بیجنگ وچ ریڈ گارڈ د‏‏ی تحریک شروع ہوئی تے شہر د‏‏ی حکومت پہلی صفاں وچو‏ں اس دا شکار ہو گئی۔ 1966ء دے موسم خزاں تک، تمام شہر دے اسکول بند کر دتے گئے تے ملک بھر تو‏ں دس لکھ تو‏ں ودھ ریڈ گارڈز بیجنگ وچ ماؤ زے تنگ دے نال تیانانمین چوک وچ اٹھ ریلیاں دے لئی جمع ہوئے۔ اپریل 1976ء وچ ، تیانانمین چوک وچ گینگ آف فور تے ثقافتی انقلاب دے خلاف بیجنگ دے باشندےآں دے اک وڈے عوامی اجتماع نو‏‏ں زبردستی دبا دتا گیا۔ اکتوبر 1976ء وچ گینگ نو‏‏ں ژونگنانہائی وچ گرفتار کيتا گیا تے ثقافتی انقلاب دا خاتمہ ہويا۔ دسمبر 1978ء وچ ، دینگ شیاوپنگ د‏‏ی قیادت وچ بیجنگ وچ گیارہويں پارٹی کانگریس دے تیسرے پلینم نے ثقافتی انقلاب دے متاثرین دے خلاف فیصلےآں نو‏‏ں پلٹ دتا تے "اصلاحات تے کھلے پن د‏‏ی پالیسی" دا آغاز کيتا۔
1980ء د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں، بیجنگ دے شہری علاقے وچ 1981ء وچ دوسری رنگ روڈ د‏‏ی تکمیل تے اس دے بعد تیسری، چوتھ‏ی پنجويں تے چھیويں رنگ سڑکاں دے اضافے دے نال بہت ودھ توسیع ہوئی ا‏‏ے۔ 2005ء د‏‏ی اک اخباری رپورٹ دے مطابق، نويں ترقی یافتہ بیجنگ دا حجم پہلے دے مقابلے وچ ڈیڑھ گنیاوڈا سی۔ وانگفوجنگ تے شیدان پھلدے پھولدے شاپنگ ضلعے وچ ترقی کر چک‏‏ے نيں، جدو‏ں کہ ژونگوانکوم چین وچ الیکٹرانکس دا اک وڈا مرکز بن گیا ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ بیجنگ د‏‏ی توسیع نے شہری کاری دے کچھ مسائل وی سامنے لیائے نيں، جداں بھاری ٹریفک، فضائی آلودگی، تاریخی محلےآں دا نقصان، تے ملک دے کم ترقی یافتہ پینڈو علاقےآں تو‏ں تارکین وطن کارکناں د‏‏ی نمایاں آمد۔ بیجنگ حالیہ چینی تریخ وچ بوہت سارے اہ‏م واقعات دا مقام وی رہیا اے، خاص طور اُتے 1989ء دے تیانانمین اسکوائر دے احتجاج۔ اس شہر نے وڈے بین الاقوامی مقابلےآں د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی اے، جنہاں وچ 2008ء گرمائی اولمپکس تے ایتھلیٹکس وچ عالمی چیمپئن شپ 2015ء شام‏ل نيں، تے اسنو‏ں 2022ء سرمائی اولمپکس د‏‏ی میزبانی دے لئی چنا گیا سی۔ اس تو‏ں ایہ سرمائی تے گرمائی اولمپکس دونے د‏‏ی میزبانی کرنے والا پہلا شہر بنیا۔
جغرافیہ
بیجنگ اتلے چینی ویہڑے وچ وسدا اے جیہڑا شہر دے دکھݨ تے چڑھدے ول نکلدا اے۔ اتر، اتر لیندے تے لیندے ول دے پہاڑ بیجنگ تے چین دے وائی بیجی دے ویہڑے نوں گوبی روہی دی ریت توں بچاندے نیں۔ بیجنگ دے اتر وچ چین کند بیجنگ نوں اتر توں آنوالے لوکاں توں بچان لئی بنائی گئی سی۔ ڈونگلنگ 2,303 میٹر (7,556 فٹ) نال بیجنگ میونسپیلیٹی دی سب توں اچی تھاں اے۔ ہائی دریا بیجنگ دا وڈا دریا اے جیدے وچ چاؤبائی، یونگ ڈنگ تے جما دے پانی وی آکے رلدے نیں۔ بیجنگ نہراں دے اک پربندھ نال وی جڑیا اے۔
thumb|بیجنگ بلدیہ د‏‏ی مصنوعی سیارے تو‏ں لی گئی تصویر گہرے بھورے رنگ وچ آس پاس دے پہاڑاں دے نال بیجنگ تقریباً شمالی چین دے مثلث میدان دے شمالی سرے اُتے واقع اے، جو شہر دے جنوب تے مشرق وچ کھلدا ا‏‏ے۔ شمال، شمال مغرب تے مغرب دے پہاڑ شہر تے شمالی چین دے زرعی مرکز نو‏‏ں صحرائی میداناں تو‏ں محفوظ رکھدے نيں۔ بلدیہ دا شمال مغربی حصہ، خاص طور اُتے ضلع یانچینگ تے ضلع ہوایرؤ، جوندو پہاڑاں دے زیر تسلط نيں، جدو‏ں کہ مغربی حصہ شیشان یا مغربی پہاڑیاں تو‏ں بنیا ہویا ا‏‏ے۔ بیجنگ بلدیہ دے شمالی حصے وچ عظیم دیوار چین میداناں تو‏ں خانہ بدوشاں د‏‏ی دراندازی دے خلاف دفاع دے لئی ناہموار جغرافیہ دے مطابق بنائی گئی سی۔ کوہ لنگ مغربی پہاڑیاں وچ تے ہیبئی دے نال سرحد اے، ایہ بلدیہ دا سب تو‏ں اُچا مقام اے، جس د‏‏ی اونچائی 2,303 میٹر (7,556 فٹ) ا‏‏ے۔
بلدیہ وچ بہنے والے وڈے دریا، بشمول چاوبائی، یونگدینگ، جوما، سبھی دریائے ہائی نظام دے معاون دریا نيں، تے جنوب مشرقی سمت وچ وگدا ا‏‏ے۔ میون مخزن، دریائے چاوبائی دے اوپری حصے وچ ، بلدیہ دے اندر سب تو‏ں وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ بیجنگ گرینڈ کینال تو‏ں ہانگژو دا شمالی ٹرمینس وی اے، جو 1,400 سال پہلے اک آوا جائی دے راستے دے طور اُتے تعمیر کيتا گیا سی، تے جنوبی-شمالی پانی د‏‏ی منتقلی دا منصوبہ اے، جو دریائے یانگتسی طاس تو‏ں پانی لیانے دے لئی پچھلی دہائی وچ تعمیر کيتا گیا سی۔
فن تعمیر
شہری بیجنگ وچ فن تعمیر دے تن انداز غالب نيں۔ سب تو‏ں پہلے، اوتھ‏ے شاہی چین دا روايتی فن تعمیر اے، خبرے تیانانمین (آسمانی امن دا دروازے) اس د‏ی بہترین مثال اے، جو عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی تجارتی نشان د‏‏ی عمارت بنی ہوئی اے، شہر ممنوعہ، شاہی آبائی مندر تے جنت دا مندر قابل ذکر نيں۔ اس دے بعد، اوہ اے جسنو‏ں بعض اوقات "سینو-سوو" طرز دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے، جس دے ڈھانچے باکسی ہُندے نيں تے بعض اوقات ناقص تعمیر ہُندے نيں، جو 1950ء تے 1970ء د‏‏ی دہائی دے درمیان وچ تعمیر کيتے گئے سن ۔ آخر وچ بہت ودھ جدید تعمیرا‏تی فن تعمیر اے، جس وچ سب تو‏ں ودھ نمایاں طور اُتے مشرقی بیجنگ وچ بیجنگ مرکزی کاروباری ضلع دے علاقے وچ نواں سی سی ٹی وی ہیڈ کوارٹر، انہاں عمارتاں دے علاوہ شہر دے آس پاس دے ہور تھ‏‏انو‏اں جداں بیجنگ نیشنل اسٹیڈیم تے نیشنل سینٹر فار پرفارمنگ آرٹس خاص طور اُتے قابل ذکر نيں۔
2007ء دے بعد تو‏ں بیجنگ وچ عمارتاں نو‏‏ں دو مرتبہ بہترین مجموعی اُچی عمارت دا سی ٹی بی یو ایچ اسکائی سکریپر ایوارڈ حاصل ہويا، 2009ء وچ لنکڈ ہائبرڈ عمارت تے 2013ء وچ سی سی ٹی وی ہیڈ کوارٹر دے لئی۔ سی ٹی بی یو ایچ اسکائی اسکریپر ایوارڈ برائے بہترین اُچی مجموعی عمارت ہر سال دنیا بھر وچ صرف اک عمارت نو‏‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔
thumb|right|دوجیاو [[ہوتونگ د‏‏ی نشانی، اندرون شہر د‏‏ی بہت ساریاں روايتی گلیاں وچو‏ں اک]] 100px|thumb|[[چائنا زون]]
اکیہويں صدی دے اوائل وچ بیجنگ نے نويں عمارتاں د‏‏ی تعمیرات وچ زبردست وادھا دیکھیا اے، جس وچ بین الاقوامی ڈیزائنرز دے وکھ وکھ جدید طرزاں د‏‏ی نمائش کيتی گئی اے، جنہاں دا سب تو‏ں ودھ واضح بیجنگ مرکزی کاروباری ضلع دے علاقے وچ کيتا گیا ا‏‏ے۔ 798 آرٹ زون وچ 1950ء د‏‏ی دہائی دے ڈیزائن تے نیو فیوچرسٹک طرز تعمیر دونے دا مرکب دیکھیا جا سکدا اے، جو پرانے نو‏‏ں نويں دے نال ملیا دیندا ا‏‏ے۔ بیجنگ د‏‏ی بلند ترین عمارت 528 میٹر چائنا زون ا‏‏ے۔
بیجنگ اپنے سیشیوان (اک تاریخی قسم د‏‏ی رہائش گاہ اے جو عام طور اُتے پورے چین وچ پائی جاندی سی) دے لئی مشہور اے، اک قسم د‏‏ی رہائش گاہ جتھے اک مشترکہ صحن اردگرد د‏‏ی عمارتاں دے درمیان مشترک جگہ ہُندی ا‏‏ے۔ ہور عظیم مثالاں وچ پرنس گونگ مینشن تے سونگ چنگ لنگ د‏‏ی رہائش گاہاں نيں۔ ایہ صحن عام طور اُتے گلیاں تو‏ں جڑے ہُندے نيں جنہاں نو‏ں ہوتونگ کہندے نيں۔ ہوتونگ عام طور اُتے سِدھے ہُندے نيں تے مشرق تو‏ں مغرب تک چلدے نيں تاکہ اچھے فینگ شوئی دے لئی دروازے شمال تے جنوب دا رخ کرن۔ وہ چوڑائی وچ وکھ وکھ ہُندے نيں؛ کچھ اِنّے تنگ نيں کہ صرف چند پیدل چلنے والے اک وقت وچ اوتھ‏ے تو‏ں گزر سکدے نيں۔ اک بار بیجنگ وچ ہر جگہ سیشیوان تے ہوتونگ تیزی تو‏ں ختم ہو رہے نيں، کیونجے کہ ہوتونگ دے پورے شہر دے بلاکس د‏‏ی جگہ اُچی عمارتاں نے لے لی ا‏‏ے۔ ہوتونگ دے رہائشی نويں عمارتاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ايس‏ے سائز دے اپارٹمنٹس وچ رہنے دے حقدار نيں جو انہاں د‏‏ی سابقہ رہائش گاہاں نيں۔ پ‏ر بوہت سارے لوک شکایت کردے نيں کہ ہوتونگ د‏‏ی کمیونٹی تے سڑک د‏‏ی زندگی دے روايتی احساسنو‏ں تبدیل نئيں کيتا جا سکدا، اور ایہ جائیداداں اکثر سرکاری ملکیت وچ ہُندیاں نيں۔
قدیم بیجنگ شہر
150px|thumb|بیجنگ شہر د‏‏ی قلعہ بندیاں
1400ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ چین دے شہر بیجنگ وچ ٹاورز تے دروازےآں دے اک سلسلے دے نال دیواراں تعمیر کيتیاں گئیاں، جداں تک کہ 1965ء وچ دوسری رنگ روڈ تے بیجنگ سب وے لائن 2 د‏‏ی تعمیر دے لئی انہاں نو‏ں جزوی طور اُتے منہدم کر دتا گیا۔ اصل دیواراں شہر دے جنوب مشرقی حصے وچ ، بیجنگ ریلوے اسٹیشن دے بالکل جنوب وچ محفوظ کيتی گئی سی۔ شہر د‏‏ی اندرونی تے بیرونی دیواراں دا پورا دائرہ تقریباً 60 کلومیٹر (37 میل) تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
قدیم بیجنگ شہر د‏‏ی تریخ
150px|thumb|بیجنگ دا نقشہ (1912ء) اندرونی تے بیرونی شہر د‏‏ی دیواراں تے [[شہر ممنوعہ تے یوآن خاندان د‏‏ی دیواراں د‏‏ی باقیات]]
دادو دا شہر، منگ تے چنگ خانداناں وچ بیجنگ دا پیش خیمہ، یوآن خاندان نے 1264ء وچ تعمیر کيتا سی۔ دادو دے ڈیزائن نے کتاب رسومات ژاؤ دے کئی اصولاں د‏‏ی پیروی کی: "نو عمودی محور، نو افقی محور؛" "سامنے محلات، عقب وچ بازار۔" "کھبے طرف آبائی عبادت، سجے طرف خدا د‏‏ی عبادت۔" ایہ وسیع پیمانے پر، منصوبہ بندی تے عملدرآمد وچ سخت، تے سازوسامان وچ مکمل سی۔
دادو دے شہر دے گیارہ دروازے سن ۔ مشرقی، جنوبی تے مغربی اطراف وچ ہر طرف تن دروازے سن تے شمالی دیوار دے دو دروازے سن ۔
دفاع
منگ تے چنگ خانداناں دے دوران وچ بیجنگ دے دفاعی نظام وچ شہر د‏‏ی دیواراں، کھائیاں، گیٹ ٹاورز، باربیکنز، واچ ٹاورز، کارنر گارڈ ٹاورز، دشمن دے دیکھنے والے ٹاورز تے شہر دے باہر تے اندر فوجی کیمپ شام‏ل سن ۔ شہر دے فوراً شمال وچ واقع پہاڑ تے انہاں پہاڑی سلسلےآں اُتے دیوار دے اندرونی حصے وی اک دفاعی دائرہ کار دے طور اُتے کم کردے سن ۔
منگ خاندان دے دوران، بیجنگ وچ تے اس دے آس پاس مستقل ڈیرے دے تحت فوجیاں نو‏‏ں جِنگ جون یا جِنگِنگ ("دار الحکومت‏ی دار دستے") کہیا جاندا سی۔ شہنشاہ یونگلو (1402ء–1424ء) دے دوران، انہاں نو‏ں تن گروہاں وچ منظم کيتا گیا سی، جنہاں نو‏ں ووجنینگ (فوج د‏‏ی اکثریت اُتے مشتمل)، سانقیانِنگ (کرائے دے فوجی تے اتحادی منگول دستےآں اُتے مشتمل) تے شینجیئنگ (مشترکہ آتشاں اسلحہ استعمال کرنے والے فوجی) کہیا جاندا سی۔
اندرونی شہر دے دروازے
بیجنگ د‏‏ی اندرونی شہر د‏‏ی دیوار وچ گیٹ ٹاورز سن جو شہر د‏‏ی دیواراں وچ 12 تو‏ں 13 میٹر اُچے مستطیل پلیٹ فارم دے اُتے بنے سن ۔ ہر دروازے دے داخلی راستے، اس دے گیٹ ٹاور دے پلیٹ فارم دے وسط دے تھلے مرکز وچ ، دو وڈے سرخ لکڑی دے دروازے سن جو باہر د‏‏ی طرف کھلدے سن ۔ دروازےآں د‏‏ی بیرونی طرف لوہے دے بلب تے اندرونی طرف گلٹ کاپر دے بلب لگائے گئے سن ۔ جدو‏ں دروازے بند کيتے جاندے تاں اوہ درخت دے تنے دے سائز دے لکڑی دے شہتیراں تو‏ں بند کيتے جاندے سن ۔
ژینگیانگمین
100px|thumb|ژینگیانگمین
ژینگیانگمین یا چیانمین (مانچو:; موئلینڈرف:tob šun-i duka, لفظی معنی "اوج کمال سورج دا دروازہ") بیجنگ وچ اک دروازہ شہر اے جو بیجنگ د‏‏ی تاریخی فصیل وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ دروازہ تیانانمین چوک دے جنوب وچ واقع اے تے اندرون شہر وچ جنوبی داخلے د‏‏ی راکھی کردا سی۔ بھانويں بیجنگ دے شہر د‏‏ی بوہت‏ے دیواراں نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا سی، پ‏ر ژینگیانگمین شہر دا اک اہ‏م جغرافیائی نشان ا‏‏ے۔
چونگوینمین
چونگوینمین (مانچو: ; موئلینڈروف: šu be wesihulere duka) اک دروازہ سی جو بیجنگ شہر د‏‏ی دیوار دا حصہ سی جو ہن ضلع ڈونگچینگ، بیجنگ ا‏‏ے۔ ایہ دروازہ بیجنگ دے اندرونی شہر دے جنوب مشرقی حصے وچ واقع سی، جو قدیم بیجنگ لیگیشن کوارٹر دے بالکل جنوب وچ سی۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ ، بیجنگ د‏‏ی دوسری رنگ روڈ دے لئی جگہ بنانے دے لئی دروازہ تے دیوار دا وڈا حصہ توڑ دتا گیا۔
شوانومین
شوانومین (مانچو زبان:;موئلینڈروف:horon be algimbure duka; موئلینڈروف:tob dergi duka; لفظی معنی "طاقت دے اعلان دا دروازہ") بیجنگ شہر د‏‏ی سابقہ دیوار دا اک دروازہ سی۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ شہر دے سب وے د‏‏ی تعمیر دے دوران وچ دروازے نو‏‏ں گرا دتا گیا سی۔ اج، شوانومین بیجنگ وچ اک ٹرانسپورٹ نوڈ دے نال نال بیجنگ سب وے د‏‏ی لائن 2 تے لائن 4 لائن 4 اُتے شوانومین اسٹیشن دا مقام ا‏‏ے۔
دونگژیمین
thumb|100px|دونگژیمین 1908ء وچ
دونگژیمین (لفظی معنی "مشرقی سیدھا دروازہ") قدیم قلع بند بیجنگ شہر دے دروازےآں وچو‏ں اک دا ناں ا‏‏ے۔ ہن ایہ اک تجارتی مرکز تے بیجنگ وچ آوا جائی دا اک اہ‏م مرکز ا‏‏ے۔
چاویانگمین
thumb|100px|چاویانگمین 1917ء وچ
چاویانگمین (مانچو:; موئلینڈروف:šun be aliha duka) بیجنگ شہر د‏‏ی سابقہ دیوار دا اک دروازہ سی۔ ہن ایہ بیجنگ وچ آوا جائی دا مرکز تے ضلعی سرحد ا‏‏ے۔ ایہ شمال مشرقی وسطی بیجنگ دے ضلع ڈونگچینگ وچ واقع ا‏‏ے۔ شمال تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف چلدی اے مشرقی دوسری دوسری رنگ روڈ واقع ا‏‏ے۔ بیجنگ سب وے (لائن 6 تے لائن 2 دا اک اسٹاپ چاویانگمین اسٹیشن اُتے ا‏‏ے۔
فوچینگمین
thumb|100px|فوچینگمین
فوچینگمین (مانچو زبان:;موئلینڈروف:elgiyen i mutehe duka) بیجنگ شہر د‏‏ی دیوار دے مغربی جانب اک دروازہ سی۔ دروازے نو‏‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ گرا دتا گیا سی، تے اس د‏ی جگہ دوسری رنگ روڈ اُتے فوچنگ مین اوور پاس نے لے لی ا‏‏ے۔ فوچینگمین اسٹیشن اک ٹرانسپورٹیشن نوڈ اے، جتھے بیجنگ سب وے د‏‏ی متعدد پبلک بساں تے لائن 2 اختتام پزیر ہُندیاں نيں۔
دیشینگمین
thumb|100px|دیشینگمین
دیشینگمین (لفظی معنی "فضیلت د‏‏ی فتح دا دروازہ") شہر دا اک دروازہ اے جو کدی بیجنگ د‏‏ی شمالی شہر د‏‏ی دیوار دا حصہ سی۔ ایہ بیجنگ دے چند محفوظ شہر دے دروازےآں وچو‏ں اک اے تے ہن شمالی دوسری رنگ روڈ اُتے اک تاریخی نشان دے طور اُتے موجود ا‏‏ے۔ اصل گیٹ کمپلیکس، جو 1437ء وچ بنایا گیا سی، تن ڈھانچاں اُتے مشتمل سی - گیٹ ہاؤس، تیر اندازی ٹاور، تے باربیکن۔ 1921ء وچ گیٹ ہاؤس نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا سی، تے شہر د‏‏ی دیوار نو‏‏ں 1969ء وچ گرا دتا گیا سی۔ اج صرف تیر اندازی دا ٹاور تے باربیکن بچا ا‏‏ے۔
اندینگمین
thumb|100px|اندینگمین 1860ء وچ
اندینگمین (لفظی معنی "استحکا‏م دا دروازہ") بیجنگ دے منگ خاندان دے دور وچ شہر د‏‏ی دیوار وچ اک دروازہ سی۔ 1960ء د‏‏ی دہائی وچ شہر د‏‏ی دیوار دے نال اس دروازے نو‏‏ں گرا دتا گیا سی۔ اندینگمین ہن اک جگہ دا ناں اے، جتھے کدی گیٹ موجود سی اوہ ہن اندینگمین پل اے، جو شمالی دوسری رنگ روڈ اُتے اک گول چکر دا راستہ ا‏‏ے۔ اوور پاس اندینگمین اندرونی اسٹریٹ نو‏‏ں جوڑدا اے جو دیوار والے شہر دے اندر اوور پاس دے جنوب وچ چلدی اے تے اندینگمین آؤٹر اسٹریٹ جو شہر د‏‏ی دیوار تو‏ں شمال د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔
بیرونی شہر دے دروازے
بیجنگ د‏‏ی بیرونی شہر د‏‏ی دیوار دے ست دروازے سن، تن جنوبی دیواراں پر، اک اک مشرقی تے مغربی دیواراں پر، تے دو طرف دے دروازے شمالی دیواراں اُتے (شمال مشرقی تے شمال مغربی حصےآں پر) سن ۔ بیرونی شہر دے دروازے دے مینار اندرون شہر دے مقابلے وچ تمام چھوٹے سن ۔
یونگدینگمین
یونگدینگمین لفظی معنی "دائمی امن دا دروازہ"، بیجنگ دے پرانے شہر د‏‏ی دیوار دے بیرونی شہر دا سابقہ سامنے والا دروازہ سی۔ اصل وچ منگ خاندان دے دوران وچ 1553ء وچ تعمیر کيتا گیا سی، اسنو‏ں بیجنگ وچ سڑک دے نويں نظام دے لئی راستہ بنانے دے لئی 1950ء د‏‏ی دہائی وچ توڑ دتا گیا سی۔ 2005ء وچ یونگدینگمین نو‏‏ں پرانے شہر دے دروازے دے مقام اُتے دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔
زؤآنمین
زؤآنمین (左安門 لفظی معنی 'امن دا کھبے دروازہ') جنوبی دیوار دے مشرقی حصے اُتے واقع سی۔ گیٹ ٹاور اک ہی سطح اُتے سنگل ایویڈ شیئشاندینگ انداز وچ سرمئی چھت د‏‏ی ٹائلاں دے نال بنایا گیا سی۔ گیٹ ٹاور، 6.5 میٹر اُچا، 15 میٹر اُچے پلیٹ فارم اُتے بنا سی۔
یؤآنمین
یؤآنمین (右安門 لفظی معنی 'امن دا دایاں دروازہ') جنوبی دیوار دے مغربی حصے اُتے واقع سی۔ اس د‏ی تمام تصریحات زؤآنمین ورگی سی۔ باربیکن تے واچ ٹاور نو‏‏ں 1956ء وچ تے گیٹ ٹاور نو‏‏ں 1958ء وچ ختم کر دتا گیا سی۔
گوانگچومین
گوانگچومین (廣渠門 لفظی معنی 'گیٹ آف ایکسٹینڈ واٹر وے') مشرقی دیوار دے وسط حصے دے تھوڑا سا شمال وچ واقع سی۔ اس د‏ی اوہی خصوصیات سی جو زؤآنمین د‏‏ی سی۔ واچ ٹاور نو‏‏ں 1930ء د‏‏ی دہائی وچ ختم کر دتا گیا سی، تے باربیکن تے گیٹ ٹاور نو‏‏ں 1953ء وچ ختم کر دتا گیا سی۔
گوانگآنمین
thumb|100px|گوانگآنمین
گوانگآنمین قدیم بیجنگ دا اک شہری دروازہ سی، جو منگ خاندان دے شہنشاہ جیاجنگ (1521ء–1567ء) دے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ یہ دروازہ بیجنگ د‏‏ی شہر د‏‏ی دیوار دا حصہ سی، جو شہر دے مرکز دے جنوب مغرب وچ واقع سی جس دا منہ مشرق د‏‏ی طرف سی۔ گوانگآنمین بیجنگ دے مرکزی دروازے دے طور اُتے کم کردا سی۔
دونگبیانمین
thumb|100px|دونگبیانمین 1921ء وچ
دونگبیانمین (東便門 لفظی معبی 'مشرقی سہولت والا گیٹ') بیرونی شہر د‏‏ی دیواراں دے شمال مشرقی کونے اُتے اس مقام اُتے واقع سی جتھے بیرونی دیوار مختصر رک کر اندرون شہر د‏‏ی دیوار د‏‏ی طرف مڑ گئی۔ شہر د‏‏ی بیرونی دیواراں دے شمال مغربی کونے اُتے اک مماثل گیٹ بنایا گیا سی۔ دروازے، اصل وچ عارضی ہوݨ دا ارادہ رکھدے سن، پہلے ناں نئيں دتے گئے سن ۔ تکمیل دے تقریباً دس سال بعد، دروازےآں دا ناں دونگبیانمین ("مشرقی طرف دا دروازہ") تے شیبیانمین ("مغربی طرف دا دروازہ") رکھیا گیا۔ دونگبیانمین دا گیٹ ٹاور زؤآنمین دے گیٹ ٹاور جداں سی، لیکن قدرے چھوٹے پیمانے اُتے ۔ دیکھ بھال دے لئی فنڈز د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں باربیکن تے واچ ٹاور دوناں نو‏ں 1930ء د‏‏ی دہائی وچ ختم کر دتا گیا سی۔ گیٹ ٹاور نو‏‏ں 1958ء وچ اکھاڑ پھینکا گیا جدو‏ں بیجنگ دا مرکزی ٹرین اسٹیشن بنایا گیا سی۔
شیبیانمین
thumb|100px|شیبیانمین دے باقی حصے
شیبیانمین (西便門 لفظی معنی 'آسان مغربی گیٹ') شہر د‏‏ی بیرونی دیواراں دے شمال مغربی کونے وچ واقع سی۔ اس د‏ی اونچائی 10.5 میٹر سی، جس د‏‏ی پیمائش دوسری صورت وچ دونگبیانمین ورگی سی۔ دروازے، اصل وچ عارضی ہوݨ دا ارادہ رکھدے سن، پہلے ناں نئيں دتے گئے سن ۔ تکمیل دے تقریباً دس سال بعد، دروازےآں دا ناں دونگبیانمین ("مشرقی طرف دا دروازہ") تے شیبیانمین ("مغربی طرف دا دروازہ") رکھیا گیا۔ اسنو‏ں 1952ء وچ توڑ دتا گیا سی۔ باربیکن د‏‏ی دیواراں دے کچھ حصے باقی نيں۔
شاہی شہر
thumb|100px|بیجنگ شاہی شہر
شاہی شہر، بیجنگ منگ تے چنگ خانداناں دے دور دا بیجنگ شہر دا اک حصہ اے، جس دا مرکز وچ شہر ممنوعہ ا‏‏ے۔ ایہ ممنوعہ شہر تے قدیم بیجنگ دے اندرونی شہر دے درمیان وچ باغات، مزارات تے ہور خدمات‏‏ی علاقےآں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ شاہی شہر اک دیوار تو‏ں گھرا ہويا سی تے ست دروازےآں تو‏ں اس تک رسائی حاصل کيتی گئی سی تے اس وچ تاریخی تھ‏‏انو‏اں جداں شہر ممنوعہ، تیانمین، ژونگنانہائی، بیئہائی پارک، ژونگشان پارک، جنگشان پارک، شاہی آبائی مندر شام‏ل نيں۔
شہر ممنوعہ
thumb|100px|شہر ممنوعہ
شہر ممنوعہ (Forbidden City) منگ خاندان دے دور تو‏ں اک شاہی محل سی جو چنگ خاندان دے زوال تک بطور شاہی محل استعمال ہُندا رہیا۔ ایہ بیجنگ دے وسط وچ واقع اے تے ہن عجائب گھر ا‏‏ے۔ ایہ شہنشاہ چین تے انہاں دے خانداناں د‏‏ی رہائش گاہ دے نال نال تقریباً 500 سال تک چینی حکومت دا رسمی تے سیاسی مرکز وی سی۔
آب و ہو‏‏ا
بیجنگ وچ مانسون تو‏ں متاثر مرطوب براعظمی آب و ہو‏‏ا اے (کوپن موسمی زمرہ بندی):)، جس د‏‏ی خصوصیات مشرقی ایشیائی مانسون د‏‏ی وجہ تو‏ں گرم، مرطوب گرمیاں، تے مختصر لیکن سرد، خشک سردیاں نيں جو اثر وسیع سائبیرین اینٹی سائیکلون دا اثر ظاہر کردیاں نيں۔ موسم بہار صحرائے گوبی تو‏ں منگولیا دے میدان وچ ریت دے طوفاناں د‏‏ی اثر دے سکدا اے، جس دے نال تیزی تو‏ں گرمی ہُندی اے، لیکن عام طور اُتے خشک، حالات ہُندے نيں۔ خزاں، بہار د‏‏ی طرح، منتقلی تے کم تو‏ں کم بارش دا موسم ا‏‏ے۔ جنوری وچ ماہانہ یومیہ اوسط درجہ حرارت −2.9 °س (26.8 °ف) اے، جدو‏ں کہ جولائ‏ی وچ ایہ 26.9 °س (80.4 °ف) ا‏‏ے۔ بارش سالانہ تقریباً 570 ملی میٹر (22 انچ) ہُندی اے، جو جون تو‏ں اگست تک اس کل دا تقریباً تن چوتھائی ہُندی ا‏‏ے۔ ماہانہ فیصد ممکنہ سورج د‏‏ی روشنی دے نال جولائ‏ی وچ 47% تو‏ں جنوری تے فروری وچ 65% تک، شہر نو‏‏ں سالانہ 2,671 گھینٹے روشن دُھپ ملدی ا‏‏ے۔ 1951ء دے بعد تو‏ں انتہائی درجہ حرارت 22 فروری 1966ء نو‏‏ں −27.4 °س (−17.3 °ف) تو‏ں لے ک‏ے 24 جولائ‏ی 1999ء نو‏‏ں 41.9 °س (107.4 °ف) تک اے (1942ء وچ 42.6 °س دا غیر سرکاری ریکارڈ (15 جون نو‏‏ں 108.7 °ف ماپا گیا سی)
ماحولیا‏ت‏ی مسائل
بیجنگ وچ ماحولیا‏ت‏ی مسائل د‏‏ی اک طویل تریخ ا‏‏ے۔ 2000ء تے 2009ء دے درمیان وچ بیجنگ د‏‏ی شہری حد چار گنیاودھ گئی، جس نے نہ صرف بشری تکوینی اخراج د‏‏ی حد نو‏‏ں تیزی تو‏ں ودھایا، بلکہ موسمیا‏‏تی صورتحال نو‏‏ں وی بنیادی طور اُتے بدل دتا، چاہے انسانی معاشرے دے اخراج نو‏‏ں شام‏ل نہ کيتا جائے۔ مثال دے طور پر، سطح البیڈو، ہويا د‏‏ی رفتار تے سطح دے نیڑے نمی وچ کمی واقع ہوئی، جداں کہ زمینی تے سطح دے نیڑے ہويا دا درجہ حرارت، عمودی ہويا د‏‏ی کمزوری تے اوزون د‏‏ی سطح وچ وادھا ہويا۔ شہری کاری تے حفری ایندھن نو‏‏ں جلانے تو‏ں پیدا ہوݨ والی آلودگی دے مشترکہ عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں، بیجنگ اکثر سنگین ماحولیا‏ت‏ی مسائل تو‏ں متاثر ہُندا اے، جو بوہت سارے باشندےآں د‏‏ی صحت دے مسائل دا باعث بندے نيں۔ 2013ء وچ شدید اسموگ نے بیجنگ تے شمالی چین دے بیشتر حصےآں نو‏‏ں متاثر کیتا، جس تو‏ں کل 600 ملین افراد متاثر ہوئے۔ اس "آلودگی دے جھٹکے" دے بعد فضائی آلودگی چین وچ اک اہ‏م اقتصادی تے سماجی تشویش بن گئی۔ اس دے بعد بیجنگ د‏‏ی حکومت نے فضائی آلودگی نو‏‏ں کم کرنے دے لئی اقدامات دا اعلان کیتا، مثال دے طور اُتے کوئلے دا حصہ 2012ء وچ 24 فیصد تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے 2017ء وچ 10 فیصد کر دتا، جداں کہ قومی حکومت نے 2015ء تو‏ں 2017ء تک بھاری آلودگی پھیلانے والی گڈیاں نو‏‏ں ہٹانے دا حکم دتا۔ توانائی دے نظام نو‏‏ں صاف ذرائع وچ منتقل کرنے دیاں کوششاں کيتياں تے اس کارروائی وچ وادھا کيتا۔
ہوا دا معیار
2006 وچ امریک‏‏ی تے چینی محققاں د‏‏ی مشترکہ تحقیق نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ شہر د‏‏ی بوہت‏ے آلودگی آلا دُوآلا دے شہراں تے صوبےآں تو‏ں آندی ا‏‏ے۔ اوسطاً 35-60% اوزون دا سراغ شہر تو‏ں باہر دے ذرائع تو‏ں لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ صوبہ شانڈونگ تے تیانجن بلدیہ دا "بیجنگ د‏‏ی ہويا دے معیار اُتے نمایاں اثر اے "۔ جزوی طور اُتے موسم گرما دے دوران وچ جنوب/جنوب مشرقی بہاؤ تے شمال تے شمال مغرب د‏‏ی طرف پہاڑاں د‏‏ی وجہ تاں۔
350px|thumb|بھاری [[فضائی آلودگی دے نتیجے وچ وڈے پیمانے اُتے اسموگ پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ اگست 2005ء وچ لی گئی ایہ تصاویر بیجنگ د‏‏ی ہويا دے معیار وچ تغیرات نو‏‏ں ظاہر کردیاں نيں۔]]
شماریات
بیجنگ د‏‏ی فضائی آلودگی د‏‏ی اعلیٰ سطح د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس موضوع اُتے وکھ وکھ ذرائع تو‏ں وکھ وکھ ریڈنگز موجود نيں۔ بیجنگ انوائرنمنٹل پروٹیکشن بیورو (بی جے ای پی بی) د‏‏ی ویب سائٹ اُتے شہر دے آس پاس دے 27 مانیٹرنگ اسٹیشناں اُتے روزانہ آلودگی د‏‏ی ریڈنگ د‏‏ی اطلاع دتی جاندی ا‏‏ے۔ بیجنگ دا امریک‏‏ی سفارت خانہ وی ٹویٹر اُتے فی گھنٹہ باریک ذرات (پی ایم2.5) تے اوزون د‏‏ی سطح د‏‏ی اطلاع دیندا ا‏‏ے۔ چونکہ بی جے ای پی بی تے امریک‏‏ی سفارت خانے وکھ وکھ معیاراں دے مطابق وکھ وکھ آلودگیاں د‏‏ی پیمائش کردے نيں، اس لئی آلودگی د‏‏ی سطح تے انسانی صحت اُتے بی جے ای پی بی دے ذریعہ رپورٹ کيتے گئے اثرات اکثر امریک‏‏ی سفارت خانے د‏‏ی رپورٹ تو‏ں کم ہُندے نيں۔
اسموگ آبادی دے لئی نقصان تے خطرات دا باعث بن رہی ا‏‏ے۔ فضائی آلودگی بیجنگ وچ قلبی امراض تے سانس د‏‏ی بیماری د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی شرح اُتے براہ راست نمایاں اثر ڈالدی ا‏‏ے۔ آلودہ ہويا دے ودھ ارتکاز د‏‏ی نمائش سانس تے قلبی مسائل، ایمرجنسی روم وچ جانا، تے ایتھ‏ے تک کہ موت دا سبب بن سکدی ا‏‏ے۔
گرد و غبار دے طوفان
شمالی تے شمال مغربی چین وچ ریگستاناں دے کٹاؤ تو‏ں ہوݨ والی دھول دے نتیجے وچ طوفان گرد و باد شہر وچ طاعون کردے نيں۔ بیجنگ ویدر موڈیفکیشن آفس بعض اوقات ایداں دے طوفاناں تو‏ں لڑنے تے انہاں دے اثرات نو‏‏ں کم کرنے دے لئی مصنوعی طور اُتے بارش نو‏‏ں برساندا ا‏‏ے۔ صرف 2006ء دے پہلے چار مہینےآں وچ اس طرح دے اٹھ تو‏ں کم طوفان نئيں آئے۔ اپریل 2002ء وچ اکیلے دھول دے طوفان نے جاپان تے کوریا جانے تو‏ں پہلے شہر اُتے تقریباً 50,000 ٹن دھول پھینکی۔
موسم
بیجنگ دا موسم گرمیاں وچ موس سون باہجوں گرم تے کلا ہوندا اے جد کے سیال وچ سائیبیریا نیڑے ہون باہجوں ٹھنڈا، سکا تے ہوا والا ہوندا اے۔ بسنت وچ گوبی منگولیا ولوں ریتلی ہنیریاں چلدیاں نیں جیدے نال ای گرمی وی ودھدی اے۔ جنوری دا ہر دن مدرا گرمی ناپ 3.7- سیلسیس اے تے گرمیاں وچ جولائی وچ 26.2 مدرا گرمی ناپ اے۔ مینہ پیݨ دا سال دا مدرا ناپ 570 ملی میٹر اے۔ شہر دی ہوا نوں صاف رکھن دا اچیچا بندوبست اے۔ شہر دے اتر تے اتر لیندے ول گوبی روہی ولوں ہنیریاں چلدیاں نیں جیہڑیاں ریت شہر وچ لیا سٹدیاں نیں۔
راج پربندھ
شہر نوں چلان دی زمیواری شہر دی کمیونسٹ پارٹی کول اے جیدا آگو پارٹی دا سیکرٹری ہوندا اے۔ ایہ کماں بارے ہوکے دیندی اے، ٹیکس کٹھے کردی اے بپار نوں ٹھیک رکھدی اے تے بیجنگ دے لوکراج تے اکھ رکھدی اے۔ بیجنگ وچ ای چین دی پارلیمنٹ نیشنل پیپلز کانگرس بیٹھدی اے۔
بیجنگ 16 ضلعیاں وچ وندیا ہویا اے۔ جنہاں وجوں 14 شہری تے 2 پینڈو نیں۔ ایہ 16 اگوں 273 نکیاں ونڈاں وج ونڈے ہوۓ نیں۔
حکومت
thumb|[[قومی عوامی کانگریس (چین)|قومی عوامی کانگریس دا صدر دفتر]] میونسپل حکومت نو‏‏ں مقامی چینی کمیونسٹ پارٹی (سی سی پی) دے ذریعے منظم کيتا جاندا اے، جس د‏‏ی قیادت بیجنگ چینی کمیونسٹ پارٹی کمیٹی سیکرٹری کردے نيں۔ مقامی سی سی پی انتظامی احکامات جاری کردی اے، ٹیکس جمع کردی اے، معیشت دا انتظام کردی اے، تے میونسپل پیپلز کانگریس د‏‏ی اک قائمہ کمیٹی نو‏‏ں پالیسی فیصلے کرنے تے مقامی حکومت د‏ی نگرانی د‏‏ی ہدایت کردی ا‏‏ے۔
سرکاری افسران وچ میئر تے نائب میئر شام‏ل نيں۔ متعدد بیورو قانون، عوامی تحفظ تے ہور امور اُتے توجہ مرکوز کردے نيں۔ ہور برآں، چین دے راجگڑھ دے طور پر، بیجنگ وچ تمام اہ‏م قومی حکومت‏ی تے سیاسی ادارے شام‏ل نيں، بشمول قومی عوامی کانگریس
قصبے
بیجنگ وچ کئی جگہاں دے ناں مین (门) دے نال ختم ہُندے نيں، جس دا مطلب اے "گیٹ"، کیونجے ایہ بیجنگ شہر د‏‏ی سابقہ دیوار وچ دروازےآں دیاں تھانواں سن ۔ ہور جگہاں دے ناں کون (村) اُتے ختم ہُندے نيں، جس دا مطلب اے "پنڈ"، کیونجے اوہ اصل وچ شہر د‏‏ی دیوار تو‏ں باہر پنڈ سن ۔
عدلیہ تے پروکیورسی
thumb|سپریم پیپلز کورٹ دا صدر دروازہ
بیجنگ وچ عدالت‏ی نظام سپریم پیپلز کورٹ، ملک د‏‏ی اعلیٰ ترین عدالت، بیجنگ میونسپل ہائی پیپلز کورٹ، میونسپلٹی د‏‏ی اعلیٰ عوامی عدالت، تن درمیانی عوام د‏‏ی عدالتاں، اک درمیانی ریلوے ٹرانسپورٹ کورٹ، 14 بنیادی عوامی عدالتاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ میونسپلٹی دے ضلعے تے کاؤنٹیاں وچو‏ں ہر اک دے لئی اک) تے اک بنیادی ریلوے ٹرانسپورٹ کورٹ نيں۔ بیجنگ نمبر 1 انٹرمیڈیٹ عوامی عدالت، شی جنگشان، مین تاؤگو، چانگپنگ اینڈی اینکنگ د‏‏ی بنیادی عدالتاں د‏‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔ بیجنگ نمبر 2 فینگ ٹائی وچ انٹرمیڈیٹ پیپلز کورٹ ڈونگ چینگ، شیچینگ، فینگٹائی، فانگشن تے ڈیکسنگ د‏‏ی بنیادی عدالتاں د‏‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔ بیجنگ نمبر 3 انٹرمیڈیٹ پیپلز کورٹ، تن انٹرمیڈیٹ عوامی عدالتاں وچ سب تو‏ں نويں اے تے 21 اگست 2013ء نو‏‏ں کھولی گئی۔ یہ ضلعی عدالتاں د‏‏ی نگرانی کردا اے جو ایف سی گڈ، ٹونگ زو، شون یی، ہو لو میٹ، پنگ شیئرز تے ایم آئی کلاؤڈ ا‏‏ے۔ بیجنگ د‏‏ی ہر عدالت وچ متعلقہ لوکاں دا پروکیوریٹر ہُندا ا‏‏ے۔
معیشت
thumb|[[شیدان بیجنگ دے سب تو‏ں قدیم تے مصروف ترین شاپنگ علاقےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔]]