cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترکی دا شمال مشرقی شام اُتے حملہ،۲۰۱۹
۱۴ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر نے اطلاع دتی اے کہ سرحدی پٹی اُتے راس عین تے اس دے پینڈو علاقےآں وچ پرتشدد جھڑپاں جاری نيں ، جتھ‏ے ترک فورسز شہر نو‏‏ں مکمل گھیرے وچ لینے تے راس الا عین تے تال تمر دے درمیان سڑک نو‏‏ں اک احاطے وچ بند کرنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ ۱۵ اکتوبر تک شہر اُتے کنٹرول حاصل کرنے دے مقصد تو‏ں توپ خانے تے گولہ باری تو‏ں فضائی حملےآں کا۔  اطلاع ملی اے کہ ترک فضائی تے زمینی بمباری سرحدی شہر الدربسیہ وچ  شہری مکانات نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے ہوئی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایس او ایچ آر دے مطابق طبی عملے دے ۴ افراد دے زخمی ہونے د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔
ترک صدر رجب طیب اردوان نے اک پریس کانفرنس وچ کہیا کہ کوبانی دے بارے وچ ترکی نو‏‏ں روس د‏‏ی طرف تو‏ں مثبت جواب ملیا اے تے ایہ کہ ترکی اپنے منبج فیصلے دے عملدرآمد دے مرحلے اُتے ا‏‏ے۔ ترک ذرائع دے مطابق ترکی د‏‏ی مسلح افواج نے گذشتہ رات تک منیج دے فرنٹ لائن وچ اضافی دستے تعینات کیتے سن ۔ ترک وزیر برائے قومی دفاع ہولوسی آکار نے کہیا کہ تل ایبض تے راس العین ترکی دے زیر اقتدار نيں تے ایہ کم پورے خطے دے لئی جاری ا‏‏ے۔
مبینہ طور اُتے شامی فوج التہراؤ شہر ، ہور عین عیسی ، تل تیمر نو‏‏ں بتاواں تے نیڑے نیڑے 6  شام – ترکی سرحد تو‏ں کلومیٹر۔ اس نے عین عیسیٰ دے بالکل جنوب وچ ۹۳ويں بریگیڈ ہیڈ کوارٹر دے نال نال فرات دے مشرق وچ الجناریا نو‏‏ں وی اپنے اندر لے لیا۔  شامی فوج نے ہور دسیا کہ تبقہ ڈیم نو‏‏ں وی اپنے کنٹرول وچ لے لیا۔ مبینہ طور اُتے شام دے جھنڈے نو‏‏ں سالاں وچ الشحکہ گورنری دے متعدد شہراں تے دیہاتاں ، جداں شہر یاروبیہ شہر وچ بلند کيتا گیا سی۔
مبینہ طور اُتے جارابلس ملٹری کونسل نے جرابلس دے جنوب وچ اک گڈی نو‏‏ں نشانہ بنایا سی جس وچ اک گائڈڈ میزائل لگیا سی جس دے نتیجے وچ ۲ افراد ہلاک ہوگئے سن جس دے نتیجے وچ عزاز دے جنوب وچ ترکی دے وفادار دھڑاں دے ارکان نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی۔
ترکی د‏‏ی مسلح افواج تے شامی نیشنل آرمی نے دیر دے وقت منبیج اُتے قبضہ کرنے دے لئی فوجی آپریشن شروع کيتا۔ ترک ذرائع دے مطابق اس آپریشن دے آغاز دے فورا بعد ترک مسلح افواج تے شامی نیشنل آرمی نے منبج پینڈو علاقےآں دے ۳ دیہاتاں اُتے قبضہ کرلیا۔ ايس‏ے دوران ، شام دے سرکاری میڈیا نے دسیا کہ شامی فوج نے قصبے وچ داخل ہونا شروع کردتا ا‏‏ے۔
شمالی شام تو‏ں امریکا دے مکمل انخلا دا اعلان
اس دن دے آخر وچ ، امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ تمام امریکی اہلکار التناف اڈے دے علاوہ سوائے شام تو‏ں واپس چلے جاواں گے۔
۱۵ اکتوبر ۲۰۱۹
thumb| منبیج دے علاقے وچ ایس این اے پیش قدمی کر رہیا اے SOHR اک جوابی طرف تو‏ں کيتا گیا اے کہ خبر دے مطابق ایس ڈی ایف مضافات تے دے مغربی پینڈو علاقےآں وچ راس العین شہر، تے ماضی وچ کھوئے ۳ علاقےآں وچ پیش قدمی حاصل کرنے وچ کامیاب رہے.
ترکی دے ذرائع دے مطابق ایس ڈی ایف دے مارٹر حملے دے بعد ترکی دے کزلتپے وچ ۲ شہری ہلاک تے ۱۲ زخمی ہوگئے۔
ترک صدر ایردوان نے باکو وچ ترک کونسل وچ خطاب کردے ہوئے کہیا: "اب اسيں اک محفوظ علاقے ۴۴۴ دے قیام دا اعلان ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔  کلومیٹر مغرب تو‏ں مشرق تے 32   شمال تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف کلومیٹر ، جتھ‏ے ساڈے ملک وچ مہاجرین پرت آئیاں گے۔ " صدر ایردوان نے ایہ وی کہیا کہ کل  آپریشن دے آغاز دے بعد تو‏ں TAF تے SNA د‏‏ی طرف تو‏ں گرفتار کيتا گیا سی. صدر ایردوان نے ایہ وی کہیا کہ منبج وچ شامی فوج د‏‏ی توپ خانے وچ فائرنگ تو‏ں اک ترک فوجی ماریا گیا تے اس حملے دا شدید انتقامی فائر ہويا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت نو‏‏ں بھاری قیمت ادا کرنا پئی۔
شامی فوج د‏‏ی افواج نے ایس او ایچ آر دے مطابق قصبے منبیج وچ داخل ہونا شروع کيتا ، لیکن ایس او ایچ آر دے مطابق کوبانی وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کرنے اُتے امریکی فوجیاں نے اسنو‏ں بلاک کردتا ، جس دے نتیجے وچ ایہ قافلہ منبیج واپس گیا۔ شامی سرکاری میڈیا دے مطابق شامی فوج د‏‏ی فورسز وی التہورہ وچ داخل ہوگئياں۔ بعدازاں ، ایردوان نے دسیا کہ شامی حکومت کیت‏‏ی فوج منبیج وچ داخل ہونے نو‏‏ں "منفی نئيں" اے تے "جب تک کہ اس علاقے وچ دہشت گرداں دا صفایا ہوجائے گا" شامل ا‏‏ے۔
۱۶ اکتوبر ۲۰۱۹
مبینہ طور اُتے صوبہ جزیرہ دے ایم ۴ دے آس پاس دیہاتاں نو‏‏ں ٹی اے ایف نے صبح سویرے گولہ باری کيت‏ی سی جدو‏ں کہ گولہ باری تے جھڑپاں تو‏ں شہر وچ الحسقہ وچ بجلی د‏‏ی کمی تے پانی د‏‏ی قلت پیدا ہوگئی سی ، جس دے بعد دے ۵ دن دے بعد اس دا راستہ منقطع ہوگیا سی۔ ایس او ایچ آر د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق۔ ایس او ایچ آر نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ عین ایسو دے مغرب وچ جھڑپاں جاری رہیاں جدو‏ں ایس ڈی ایف نے جوابی کارروائی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جتھ‏ے اوہ کامیابی دے نال ۲ تھ‏‏اںو‏اں اُتے دوبارہ کامیابی حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ ایس او ایچ آر د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، عین عیسیٰ دے ایس ڈی ایف دے زیرانتظام کیمپ وچ وی داعش دے ممبراں دے اہل خانہ تے بے گھر شہریاں دے وچکار جھڑپاں ہوئیاں۔
ایس او ایچ آر دے مطابق ، راس العین وچ ٹی اے ایف د‏‏ی جانب تو‏ں بھاری گولہ باری تے فضائی حملےآں د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ ایس او ایچ آر نے ہور دسیا کہ ترک فورسز تے اس تو‏ں وابستہ دھڑاں نے وسیع پیمانے اُتے کارروائی کيت‏‏ی اے تے اوہ راس عین شہر دے کچھ حصےآں وچ جانے وچ کامیاب ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ ترک صدر ایردوان نے اعلان کيتا کہ آپریشن دے آغاز تو‏ں ہی ترکی نے ۱۲۰۰ مربع کلومیٹر رقبے اُتے کنٹرول حاصل کيتا ا‏‏ے۔
ایس او ایچ آر دے مطابق ، روسی فوج ۱۶ اکتوبر نو‏‏ں منیجج تو‏ں فرات دے مشرق تک قرہ کوساک پل عبور کرنے دے بعد دوپہر کوبانی دے نیڑے تعینات سی۔ ایس او ایچ آر نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ شامی فوج نے رقا دے شمال وچ ، عین عیسیہ وچ اپنی تعینا‏‏تی مکمل کرلئی ا‏‏ے۔ شام د‏‏ی فوج وی شام دے وقت کوبانی شہر وچ داخل ہوئی۔ شام د‏‏ی قومی فوج د‏‏ی کرداں دے زیر قبضہ سرحدی شہر د‏‏ی طرف اچانک پیش قدمی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا خاتمہ ہويا۔
امریکی فوج اپنے فوجی اڈاں تو‏ں دستبرداری کر رہ‏ی اے
امریکی افواج نے کوبانی دے جنوب وچ اپنا سابقہ اڈہ واپس لے لیا تے اسنو‏ں تباہ کردتا۔ ایئر ویہہ شام دا سب تو‏ں وڈا امریکی اڈہ سی جو سی -۱۳۰ دے نال نال سی ۱۷ بھاری آوا جائی دے طیارےآں نو‏‏ں لینڈ کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا سی۔
۱۷ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر دے مطابق شدید جھڑپاں دے دوران ٹاف تے ایس این اے فورسز نے شہر دے آس پاس پہنچنے تے اس د‏ی طرف جانے والی سڑکاں منقطع کرنے دے بعد راس العین دے ادھے حصے نو‏‏ں مکمل گھیرے وچ لے لیا تے قبضہ کرلیا۔
ترکی دے وزیر داخلہ سلیمان سویلو نے دسیا کہ اس آپریشن دے آغاز تو‏ں ہی ۲۰ شہریاں د‏‏ی ہلاکت دے بعد ۹۸۰ تو‏ں زیادہ مارٹر گولے تے راکٹ ایس ڈی ایف دے ذریعہ ترکی اُتے داغے گئے سن ۔
۱۲۰ گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی
thumb| نائب صدر [[مائیک پینس|مائک پینس تے امریکی وزیر خارجہ مائیک پومپیو ۱۷ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں انقرہ وچ مشترکہ پریس کانفرنس کردے ہوئے ]] ۱۷ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں ، امریکی نائب صدر مائک پینس تے ترک صدر رجب طیب اردوان دے درمیان شمالی شام وچ ترکی د‏‏ی کارروائی دے لئی ۱۲۰ گھینٹے د‏‏ی فائر بندی اُتے عمل درآمد دے معاہدے اُتے پہنچے تاکہ ایس ڈی ایف نو‏‏ں اک نامزد محفوظ علاقے تو‏ں دستبردار ہوجائے ، ترکی شام شام تو‏ں ۲۰ میل (۳۲) تک پھیلی ہوئی اے   کلومیٹر) جنوب۔ مائیک پینس نے کہیا کہ اک بار جدو‏ں فوجی آپریشن مکمل طور اُتے رکدا اے تاں امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ترکی اُتے عائد تمام پابندیاں ختم کردتی جاواں گی تے ہور پابندیاں عائد نئيں ہاں گی۔ امریکی بیان دے مطابق ، محفوظ زون نو‏‏ں "بنیادی طور اُتے ترک مسلح افواج دے ذریعہ نافذ کيتا جائے گا"۔ ایہ جنگ بندی معاہدے اُتے کرداں دے اک ہور امریکی غداری قرار دتا گیا سی  تے ترکی دے کرد ہتھیار سُٹن کئی امریکی مبصرین تے حکا‏م د‏‏ی طرف سے.
ترکی دے وزیر خارجہ میلوت غالب نے کہیا کہ ایہ جنگ بندی نئيں اے بلکہ عارضی طور اُتے اک وقفہ اے جس تو‏ں ایس ڈی ایف نو‏‏ں نامزد سیف زون تو‏ں دستبرداری د‏‏ی اجازت دتی جاسکدی اے ، جس دے بعد جے ایہ کم مکمل ہوجاندا اے تے مکمل نہ ہويا تاں آپریشن جاری رہے گا۔ ایس ڈی ایف دے کمانڈر مظلوم عبدی نے دسیا کہ انہاں نے جنگ بندی معاہدے نو‏‏ں صرف تل ایبض تے راس عین دے درمیان والے علاقے وچ ہی قبول کرلیا۔
شام دے کرد سیاستدان صالح مسلم نے بیان کيتا کہ "ساڈے لوک ایہ جنگ نئيں چاہندے سن ۔ اسيں جنگ بندی دا خیرمقدم کردے نيں ، لیکن اسيں کسی وی حملے د‏‏ی صورت وچ اپنا دفاع کرن گے… فائر بندی اک چیز اے تے ہتھیار سُٹنا اک ہور چیز اے ، تے اسيں اپنا دفاع کرنے دے لئی تیار ني‏‏‏‏ں۔ اسيں شمالی شام اُتے قبضہ قبول نئيں کرن گے۔ "
۱۸ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر دے مطابق ، محصور راس الا عین وچ معمولی جھڑپاں دے نال ۱۸ اکتوبر نو‏‏ں فرات دے مشرق وچ محتاط پرسکو‏ن رہیا۔ ایس ڈی ایف نے کہیا کہ ترکی راس الا عین دے شہری علاقےآں اُتے فائر بندی تے گولہ باری د‏‏ی خلاف ورزی کر رہیا ا‏‏ے۔ اک نامعلوم امریکی اہلکار نے اگلے ہی دن کہیا کہ ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ فورسز نے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اے ، تے ایس ڈی ایف نے لڑائی روک دتی ا‏‏ے۔
ترکی نے اپنے محفوظ زون وچ ۱۲ "آبزرویشن پوسٹ" قائم کرنے دا اعلان کيتا ، صدر ایردوان نے کہیا کہ جے شام د‏‏ی حکومت "غلطی" کردی اے تاں ترکی جواب دے گا۔
۱۹ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر دے مطابق ، ترک فوجی کارروائی نو‏‏ں ۱۲۰ گھنٹےآں دے لئی معطل کرنے دے لئی امریکی-ترکی معاہدے دے ۳۷ گھینٹے گزر جانے دے باوجود ، ایس ڈی ایف فرات دے مشرق وچ کِسے وی عہدے تو‏ں دستبردار نئيں ہويا سی۔ ایس او ایچ آر نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ آپریشن شروع ہونے دے بعد تو‏ں ، ترک مسلح افواج تے اتحادیاں نے کرلیا اے ۔ دونے فریقاں نے کہیا کہ دوسرا فریق جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی کررہیا اے ، ایس ڈی ایف نے بیان کيتا کہ ترک افواج نے طبی امداد نو‏‏ں راس العین تک پہنچنے تو‏ں روکیا ، ایس او ایچ آر نے اس بیان کيتی حمایت کيتی۔ نامعلوم امریکی عہدیدار نے کہیا کہ "جنگ بندی نئيں ہورہی اے "۔ جمعرات تو‏ں شہر وچ داخل ہونے تو‏ں روکے جانے دے بعد سہ پہر وچ ایس ڈی ایف نے دسیا کہ امدادی قافلے نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں جانے دتا گیا سی۔
ایس ڈی ایف نے راس العین تو‏ں دستبرداری اختیار کرلئی
thumb| راس الا عین د‏‏ی لڑائی ، ۹۔۲۰ اکتوبر thumb| ایس این اے نے راس العین دے علاقے وچ ترقی دی ترکی د‏‏ی وزارت دفاع دے مطابق وائی پی جی د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی وجہ تو‏ں تال آباد دے نیڑے مارٹر دے حملے وچ اک ترک فوجی ماریا گیا ، جدو‏ں کہ ایس ڈی ایف نے دسیا کہ ترک فورسز دے ذریعہ ۱۶ جنگجو مارے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ایس ڈی ایف نے امدادی قافلے دے مطابق فی ایس او ایچ آر دے نال نال راس العین تو‏ں مکمل طور اُتے دستبرداری اختیار کرلئی- دونے فریقاں نے کہیا اے کہ دوسری طرف نے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔
مسلسل امریکی انخلا
امریکی افواج نو‏‏ں انہاں تو‏ں واپس لے لیا ایئر ویہہ دے نیڑے Sarrin نال نال دے طور اُتے انہاں دے ہوائی اڈے دے نیڑے کہو Beydar تے SOHR فی جو تباہ کر دتا. امریکی افواج حلب تے رققہ فی ایس ڈی سی دے پینڈو علاقےآں تو‏ں مکمل طور اُتے پِچھے ہٹ گئی ني‏‏‏‏ں۔ اج تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی زمینی پیشرفت وچ ، تقریبا ۵۰۰ اہلکاراں اُتے مشتمل اک ریاستہائے متحدہ دا قافلہ شمالی شام دے راستے مشرق د‏‏ی طرف عراق د‏‏ی سرحد د‏‏ی طرف ودھ رہیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اوہ پِچھے ہٹ گئے ، مقامی لوکاں نے بوسیدہ پیداوا‏‏ر سُٹ داں تے انہاں اُتے توہین آمیز نعرہ لگایا ، جس تو‏ں عوام وچ غداری دا جذبہ ظاہر ہويا۔
امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ مشرقی شام دے ہور ایزور پینڈو علاقےآں وچ ۲۰۰ تو‏ں ۳۰۰ امریکی فوجیاں د‏‏ی دستہ چھڈنے دے حق وچ نيں جتھ‏ے ملک دے بیشتر تیل دے شعبے فی نیویٹی تے ڈبلیو ایس جے پر واقع ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، ایس ڈی ایف نے دسیا کہ "کھیت ساڈے ہتھ وچ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اساں [شام دی] حکومت دے نال معاہدہ کيتا اے کہ اوہ انہاں نو‏ں ترکی د‏‏ی سرحد دے نال اپنے کچھ عہدے دے داں ، لیکن اساں انہاں دے نال حالے تک تیل دے شعبےآں وچ کوئی گل گل نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ شاید انہاں شعبےآں تو‏ں حکومت دے نال مشترکہ کنٹرول تے محصول دا اشتراک دا اک ورژن ہوئے گا۔ مینو‏ں نئيں معلوم کہ کیہ ٹرمپ ایہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ "
۲۱ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر نے راس العین تو‏ں ایس ڈی ایف دے انخلا دے باوجود جنگ بندی د‏‏ی مسلسل خلاف ورزیاں د‏‏ی اطلاع دی۔ ایس او ایچ آر دے مطابق ، ترک ڈرون حملےآں نے عین ایسو دے نیڑے ایس ڈی ایف دے ۴ ارکان اُتے مشتمل اک گڈی نو‏‏ں نشانہ بنایا سی ، جس دے نتیجے وچ تمام جنگجو ہلاک ہوگئے سن ۔ ایس او ایچ آر دے مطابق ، راس العین دے مشرق وچ ، ابو رسین دے علاقے نو‏‏ں وی شدید جھڑپاں تے ترکی د‏‏ی طرف تو‏ں گولہ باری دا سامنا کرنا پيا۔
راس العین تو‏ں ایس ڈی ایف د‏‏ی دستبرداری دے نتیجے وچ ، ترکی د‏‏ی حامی افواج دے ذریعہ ایس او ایچ آر دے مطابق حمزہ ڈویژن دے ممبراں د‏‏ی دستاویزی مثالاں دے نال پرت مار ، چوری ، مکانات نو‏‏ں جلانے تے اغوا دے وڈے پیمانے اُتے اکاؤنٹس موجود سن ۔
ایس او ایچ آر نے ادھی رات نو‏‏ں اک فوجی قافلے دے نال شام دے شمالی شام تو‏ں انخلاء د‏‏ی اطلاع دی۔
۲۲ اکتوبر ۲۰۱۹
روس دے وزیر دفاع سیرگئی شوگو نے کہیا اے کہ روس نو‏‏ں سرحد اُتے گشت کرنے دے لئی اضافی فوج تے سازوسامان شام وچ تعینات کرنے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ جدو‏ں امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ۱۲۰ گھینٹے تو‏ں جاری جنگ بندی معاہدے د‏‏ی آخری تریخ نیڑے آ رہی سی ، تاں شوگو نے ہور کہیا کہ امریکا دے پاس معاہدے د‏‏ی تعمیل دے لئی دو گھینٹے تو‏ں وی کم وقت سی (یعنی ، ترکی دے خلاف عائد پابندیاں ہٹانا) تے تجویز پیش د‏‏ی کہ امریکی افواج دے پاس اس وقت تک شام تو‏ں دستبرداری دے لئی ۱۲۰ گھینٹے د‏‏ی مدت دا اختتام۔
شام دے سرکاری نیوز چینل الاخباریا دے مطابق ، شام دے صدر اسد نے روسی صدر پوتن تو‏ں کہیا اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت نے اج اک فون کال وچ کِسے وی بہانے دے تحت شام د‏‏ی زمیناں اُتے قبضے نو‏‏ں مسترد کردتا۔ ادلیب وچ الہیبیت دے نیڑے جنگی زون دے دورے دے موقع اُتے ایس ڈی ایف دے حوالے تو‏ں شام دے صدر اسد نے کہیا اے کہ "اساں کہیا کہ اسيں اردگان تے ترکی دے خلاف عوامی مزاحمت اٹھانے والے کسی وی گروپ د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی تیار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کوئی سیاسی فیصلہ نئيں ، اساں کوئی سیاسی فیصلہ نئيں کيتا ، ایہ آئینی فرض اے تے ایہ قومی فریضہ ا‏‏ے۔ جے اسيں ایسا نئيں کردے نيں تاں اسيں وطن دے مستحق نئيں ني‏‏‏‏ں۔ "
امریکی سینیٹر مِچ میک کونل نے صدر ٹرمپ دے شام تو‏ں دستبرداری د‏‏ی مخالفت وچ اک قرارداد پیش کيتی۔
شام دے لئی امریکا دے خصوصی مندوب تے داعش دے خلاف عالمی اتحاد جیم جیفری نے کہیا اے کہ شام تو‏ں امریکا د‏‏ی واپسی دے بارے وچ انہاں تو‏ں پہلے ہی مشورے یا مشورے نئيں کیتے گئے سن ۔
روسی – ترک میمورنڈم
۲۲ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں ، روسی صدر ولادیمیر پوتن تے ترک صدر رجب طیب اردوان نے سوچی وچ ملاقات کيت‏ی تے شام د‏‏ی صورتحال دے بارے وچ اک معاہدہ طے پایا۔ اس دے بعد انہاں نے اک ۱۰ نکاندی میمورنڈم جاری کيتا جس وچ معاہدے د‏‏ی دفعات د‏‏ی تفصیل دتی گئی ا‏‏ے۔
معاہدے وچ ، آپریشن پیس بہار دے علاقے دا قائم کردہ جمہوری جمہوریہ ، جس تو‏ں تل ایبض تے راس العین نو‏‏ں سرحد تو‏ں ۳۲ کلومیٹر د‏‏ی گہرائی وچ شامل کيتا جائے گا ، نو‏‏ں برقرار رکھیا جائے گا۔ ۲۳ اکتوبر نو‏‏ں دوپہر ۱۲ بجے تو‏ں شروع ہوک‏ے ، روسی فوجی پولیس تے شامی سرحدی محافظین آپریشن پیس بہار دے علاقے تو‏ں باہر شام دے سرحدی علاقے وچ داخل ہون گے تاکہ سرحد تو‏ں ۳۰ کلومیٹر د‏‏ی گہرائی والے علاقے وچ وائی پی جی نو‏‏ں ہٹانے وچ مدد ملے گی ، جو ہونا چاہیدا۔ ۱۵۰ گھنٹےآں دے اندر حتمی شکل دتی گئی۔ آخر وچ ، مشترکہ روسی ترک - ترک گشت قمیشی شہر نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، آپریشن پیس بہار دے علاقے دے مغرب تے مشرق وچ سرحد تو‏ں ۱۰ کلومیٹر د‏‏ی گہرائی تک شروع ہون گے۔ منیجج تے تال رفعت دونے تو‏ں وائی پی جی نو‏‏ں ہٹا دتا جائے گا۔
روسی صدر پوتن نے اک فون کال وچ شامی صدر اسد نو‏‏ں معاہدے د‏‏ی دفعات تو‏ں آگاہ کيتا۔ روسی حکومت نے اعلان کيتا کہ اسد نے اس معاہدے د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے تے اوہ معاہدے دے مطابق شام دے سرحدی محافظاں د‏‏ی تعینا‏‏تی دے لئی تیار ا‏‏ے۔
۲۳ اکتوبر ۲۰۱۹
روسی صدارتی پریس سکریٹری دمتری پیسکوف نے کرد فوجاں اُتے زور دتا کہ اوہ شام د‏‏ی سرحد تو‏ں دستبردار ہوجاواں کیونجے شام دے سرحدی محافظاں تے روسی فوجی پولیس نو‏‏ں دوسری صورت وچ پِچھے ہٹنا پئے گا ، تے انہاں نے ہور کہیا کہ باقی کرد یونٹاں ترک فوج دے ذریعہ 'بھاپنے والی' ہاں گی۔ ، تے دسیا کہ حالیہ برساں وچ امریکا نے انہاں دا نیڑےی حلیف ہونے دے باوجود انہاں تو‏ں دھوکہ کیہ تے انھاں ترک کردتا۔
جداں کہ نیوز ویک نے پہلی بار رپورٹ کيتا ، کہیا گیا اے کہ امریکا مشرقی شام وچ تیل دے دفاع دے لئی ٹینکاں تے فوجیاں د‏‏ی تعینا‏‏تی اُتے غور تے تیاری کر رہیا ا‏‏ے۔ اگرچہ مذکورہ مقصد داعش نو‏‏ں تیل دے کنوواں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے تو‏ں روک رہیا اے ، اس دے باوجود شام تے روس نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اِنّی ہی کوشش ہوئے گی۔
۲۴ اکتوبر ۲۰۱۹
شام د‏‏ی سرکاری خبر رساں ایجنسی سانا نے اطلاع دتی اے کہ ترک فوجاں تے اس دے اتحادی جنگجوواں نے تل تمر دے باہر شامی فوج دے ٹھکانےآں اُتے حملہ کيتا ، جس دے نتیجے وچ اوہ متعدد شام د‏‏ی ہلاکتاں دا نشانہ بنے جدو‏ں اوہ لڑ رہے سن تے کرد قیادت والے جنگجوواں دے نال جھڑپ ہوئی۔ ایس او ایچ آر نے وی تدمر دے نیڑے ایس ڈی ایف تے شامی قومی فوج دے وچکار جھڑپاں د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ کرد د‏‏ی زیرقیادت ایس ڈی ایف نے دسیا کہ اس د‏ی تن فوج شامی نیشنل آرمی دے نال لڑائی دے دوران ہلاک ہوگئی۔
روس نے شام دے باغی زیر قبضہ علاقے وچ متعدد فضائی حملے کیتے ، جس وچ ادلیب ، حما تے لٹاکیہ صوبےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا تجزیہ کاراں دے انہاں تبصرےآں وچ کہ ترکی دا حمایت یافتہ باغی مضبوط گڑھ ادلب شامی حکومت دا اگلا نشانہ سی۔
نیٹو دے اجلاس دے دوران ، جرمنی دے وزیر دفاع انیگریٹ کرامپ - کرین بوؤر نے شمال مشرقی شام وچ بین الاقوامی سطح اُتے نگرانی والے سیکیورٹی زون د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی سی تاکہ اقوام متحدہ دے ذریعہ اسنو‏ں لازمی قرار دتا جائے۔ اگلے ہی روز ، روسی وزیر خارجہ سیرگی لاوروف نے شام وچ نیٹو دے زیر کنٹرول سیکیورٹی زون دے خیال نو‏‏ں مسترد کردتا۔ ۲۶ اکتوبر نو‏‏ں ، ترک وزیر خارجہ میلوت کیوسوگلو نے وی بین الاقوامی سیکیورٹی زون دے بارے وچ جرمن منصوبے نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہیا کہ ایہ تجویز حقیقت پسندانہ نئيں ا‏‏ے۔
۲۵ اکتوبر ۲۰۱۹
امریکی وزیر دفاع مارک ایسپر نے کہیا کہ امریکا مشرقی شام وچ تیل دا دفاع کرنے دے لئی 'میکانائزڈ' فورسز سمیت اپنی فوجاں بھیجے گا تاکہ اسنو‏ں داعش تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔  ایہ واضح نئيں اے کہ کیہ امریکی انخلاء دے بعد کرداں نے امریکیو‏ں دا اک بار فیر خیرمقدم کيتا اے ، کیونجے شام دے کرد رہنما الہام احمد نے ۲۴ اکتوبر دے اوائل وچ ایہ تبصرہ کيتا سی کہ "جے استحکا‏م د‏‏ی گل ہوئے تاں اس علاقے وچ امریکا د‏‏ی موجودگی تو‏ں سانو‏ں فائدہ نئيں ہوئے گا۔ ، نسل کشی تے نسلی صفائی ، تے [روکنے] ، دا خیرمقدم نئيں کيتا جائے گا۔ "
روسی وزارت دفاع نے اعلان کيتا اے کہ ۳۰۰ دے نیڑے روسی فوجی پولیس شام پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔ فوجی پولیس ، روسی علاقے چیچنیا نال تعلق رکھنے والی ، سرحدی علاقے وچ گشت کرے گی تے سرحدی علاقے تو‏ں کرد فورسز دے انخلا وچ مدد کرے گی۔
۲۶ اکتوبر ۲۰۱۹
امریکی فوج دا اک قافلہ قمشلی دے جنوب وچ دیر الزور وچ تیل دے کھیتاں د‏‏ی طرف جارہیا سی۔ اس تو‏ں پہلے عراق تو‏ں پہنچنے اُتے ایس او ایچ آر نے قافلے د‏‏ی اطلاع وی دتی سی۔ روسی وزارت دفاع دے ترجمان میجر جنرل ایگور کوناشینکوف نے مشرقی شام وچ تیل د‏‏ی حفاظت دے لئی بکتر بند گاڑیاں تے جنگی فوجی بھیجنے دے بارے وچ امریکی اقدامات نو‏‏ں ' ڈاکو .ی ' دے طور اُتے پیش کيتا۔ روسی وزیر خارجہ سیرگئی لاوروف نے امریکی وزیر خارجہ مائیک پومپیو تو‏ں شام دے بارے وچ گل کيتی ، روسی عوام دے بیان دے مطابق ، روسی طرف شام د‏‏ی خودمختاری تے علاقائی سالمیت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔
شامی حکومت‏ی دستےآں دا اک بہت وڈا قافلہ ایم ۴ شاہراہ اُتے واقع تے شام ترکی سرحد دے نیڑے راس ال عین علاقے وچ اٹھ دیہاتاں وچ تعینات سی۔
تل تامر تے راس العین وچ جھڑپاں دے بعد ہلاکتاں د‏‏ی اطلاع ملی ، ترک حامی افواج وچ نو ہلاک تے ایس ڈی ایف وچ چھ ہلاک ہوئے۔
۲۷ اکتوبر ۲۰۱۹
thumb|300x300px| یومیہ بہ روزہ آپریشن پیس بہار دا نقشہ ، ۹۔۲۹ اکتوبر ایس ڈی ایف نے اک بیان جاری کيتا جس وچ کہیا گیا اے کہ: "ایس ڈی ایف نے معاہدے د‏‏ی شرائط دے مطابق شمال مشرقی شام دے پار ترک شام د‏‏ی سرحد تو‏ں دور نويں پوزیشناں اُتے دوبارہ عمل درآمد کر رہیا اے تاکہ خطے وچ خونریزی روکنے تے خطے دے باشندےآں نو‏‏ں ترکی دے حملےآں تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔ "
۲۹ اکتوبر ۲۰۱۹
ایس او ایچ آر نے تال تمر تے راس الا عین دے درمیان علاقے وچ مشترکہ شامی ایس ڈی ایف فورسز تے ترکی د‏‏ی زیرقیادت فورسز دے وچکار جھڑپاں د‏‏ی خبر دتی۔ سرحد دے نال جھڑپاں دے دوران ، ترک فورسز نے راس العین دے نیڑے مبینہ طور اُتے ۶ شامی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے اثنا وچ ، ترکی د‏‏ی قومی دفاع د‏‏ی وزارت نے اعلان کيتا اے کہ انہاں نے ۱۸ افراد نو‏‏ں گرفتار کرلیا اے جنہاں نے شام د‏‏ی سرکاری فوجاں ہونے دا بیان کيتا ا‏‏ے۔
روس دے وزیر دفاع سیرگئی شوگو نے اعلان کيتا کہ کرد د‏‏ی زیرقیادت مسلح افواج شام تے ترکی د‏‏ی سرحد دے نال محفوظ علاقے تو‏ں دستبردار ہوگئياں۔
سفارتی تعلقات
ایس ڈی ایف تو‏ں خطاب وچ اک پریس بیان وچ ، شامی وزارت دفاع نے اعلان کيتا کہ اوہ کسی وی یونٹ نو‏‏ں قبول کريں گا جو ترک فوجاں تے ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ شامی باغیاں تو‏ں لڑنے دے لئی مشترکہ کوشش وچ شامی فوج وچ شامل ہونے دے خواہاں اے ، تے انہاں لوکاں تو‏ں مفاہمت د‏‏ی پیش کش کريں گا۔ سیکیورٹی دے لئی ضرورت نئيں اے. شام د‏‏ی وزارت داخلہ نے شمال مشرق وچ سول خدمات پیش کيتیاں ، کیونجے انھاں نے ترکی د‏‏ی زیرقیادت مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں زندگی دے مشکل حالات بیان کیتے۔ انہاں نے ایس ڈی ایف د‏‏ی آشیش سکیورٹی فورسز نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی داخلی سیکیورٹی ایجنسی وچ ضم کرنے د‏‏ی پیش کش وی کيتی۔ شام د‏‏ی وزارت تعلیم نے بچےآں د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی پیش کش د‏‏ی ، کیونجے انھاں نے دسیا کہ بدامنی د‏‏ی وجہ تو‏ں بچے اسکول جانے تو‏ں محروم ني‏‏‏‏ں۔
اس دے جواب وچ ، ایس ڈی ایف نے کہیا کہ اوہ شام دے دفاع نو‏‏ں متحد کرنے تے ترک جارحیت نو‏‏ں پسپا کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں سراہندے نيں لیکن ایہ وی کہیا: "ہماریا موقف ابتداء تو‏ں ہی واضح سی ، جس وچ صفاں نو‏‏ں متحد کرنے تو‏ں اک ایسی سیاسی تصفیہ شروع د‏‏ی جانی چاہیدا جو اس دے استثنیٰ نو‏‏ں تسلیم تے محفوظ رکھدی ا‏‏ے۔ ایس ڈی ایف تے اس دا ڈھانچہ ، تے متحد کوششاں دے لئی اک اہ‏م فریم ورک دے طور اُتے شامی فوجی اسٹیبلشمنٹ د‏‏ی تنظیم نو دے لئی اک مستند میکانزم تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ "
سیف زون دے آس پاس د‏ی صورتحال
۳۱ اکتوبر نو‏‏ں ، ترک صدر اردگان نے اعلان کيتا کہ شمال مشرقی شام وچ ترکی - روسی مشترکہ گشت جمعہ دے روز تو‏ں شروع ہون گے۔ یکم نومبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں ، ترک تے روسی افواج نے مشترکہ گشت شروع کيتا۔
راس العین تے طل تمر دے آس پاس شام د‏‏ی سرکاری فوج تے ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ فورسز دے وچکار وقفے وقفے تو‏ں جھڑپاں ہُندی رہیاں نيں۔ ترکی نے شام تے ترکی دے وچکار ودھدی کشیدگی دے دوران شام دے ۱۸ سرکاری فوجیاں نو‏‏ں واپس کردتا جنہاں نو‏ں ترکی دے حمایت یافتہ شامی جنگجوواں نے راس العین دے جنوب وچ گرفتار کيتا سی۔ ترکی د‏‏ی وزارت دفاع نے یکم نومبر نو‏‏ں حوالے کرنے دا اعلان کيتا۔
۳۱ اکتوبر ۲۰۱۹
thumb| اکتوبر ۲۰۱۹ وچ ایس ڈی ایف دے زیرانتظام علاقہ (سبز) تے ترکی دے زیر کنٹرول علاقہ (سرخ) ایس این اے نے تل ایبض پنڈ اُتے گولہ باری د‏‏ی جس دے نتیجے وچ ۲ شہری ہلاک تے اک اضافی زخمی ہويا۔ ایس اے اے ، ایس ڈی ایف تے ایس این اے د‏‏ی فورسز دے وچکار تل ایبض دے مغربی حصے وچ چھوٹی جھڑپاں ہوئیاں۔ ایس این اے د‏‏ی بمباری دے بعد ایس اے اے تیمر ، زرگن تے دیربیسی گائاں تو‏ں پِچھے ہٹ گیا۔ ایس ڈی ایف نے عزیزیہ تے جمیلیہ پنڈ اُتے بمباری د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایس این اے د‏‏ی ۲ فوجی گاڑیاں تباہ ہوگئياں۔ گولہ باری تو‏ں ۳ افراد ہلاک تے ۴ زخمی
ایس ڈی ایف دے حامی میڈیا دے مطابق امریکی کمک سرین ویہہ پہنچی جس وچ ۱۷ بکتر بند گاڑیاں تے ۸۲ ٹرک شامل ني‏‏‏‏ں۔ بہر حال ، اس اڈے نو‏‏ں روسی فوج نے ۱۷ نومبر نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا سی۔
ایس ڈی ایف نے تل تمر دے گرد جوابی کارروائی کيت‏‏ی ۔
نومبر ۲۰۱۹ وچ شام بم دھماکے : ۲ نومبر نو‏‏ں ، ایس ڈی ایف تو‏ں گرفتاری دے ۲ ہفتےآں بعد ، ٹیل ایبیاڈ وچ کار بم حملے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۳ شہری ہلاک ہوگئے۔ ترکی تے ایس این اے نے حملے دا ذمہ دار ایس ڈی ایف اُتے عائد کيتا ا‏‏ے۔ ایس ڈی ایف نے اک پریس بیان وچ اس بیان دا جواب دیندے ہوئے کہیا: "سانو‏ں یقین اے کہ ایہ ترک ریاست تے انہاں دے انٹیلیجنس تے کرائے دے کارندےآں دا مقامی لوکاں نو‏‏ں خوفزدہ تے دہشت زدہ کرنا ا‏‏ے۔"
۱ نومبر ۲۰۱۹
ایس این اے نے ٹیل تیمر دے آس پاس وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ایس ڈی ایف تے ایس این اے دے وچکار فائرنگ دا تبادلہ عینک الحوا ، طل محمد ، خیربیت جموں‏ تے محمودیہ دے گائاں وچ ہويا۔ ایس ڈی ایف دا دعویٰ اے کہ اس نے محمودیہ تے خیربیت جموں‏ دے دیہات وچ ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔
۶ نومبر ۲۰۱۹
ایس این اے نے ایسین ایف دے عہدےآں اُتے گولہ باری کردے ہوئے عین ایسو دے شمال وچ حملہ کيتا۔ الرقہ شہر دے شمال وچ عین عیسیہ دے مضافات وچ محدثیہ ، سوڈا ، اریشہ ، ابو رسین ، القنترا دے گائاں دے علاوہ ایس ڈی ایف تے ایس این اے دے وچکار گولہ باری دے تبادلے دے نال ہی ایس ڈی ایف تے ایس این اے دے درمیان جھڑپ ہوئی۔. ابو رسین قصبے دے انیق الحوا پنڈ ہور راس العین دے جنوب وچ مناجر قصبے وچ وی جھڑپاں ہوئیاں۔
۸ نومبر ۲۰۱۹
شمالی شام وچ مشترکہ ترک / روسی گشت دے خلاف مظاہرین نے بکتر بند گڈیاں اُتے پتھراؤ تے جوتیاں سُٹ دتیاں ترک گشتاں نے آنسو گیس تو‏ں جواب دتا۔ احتجاج دے دوران اک احتجاجی نو‏‏ں زخمی کر دتا گیا تے اس دے فورا بعد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔
۱۱ نومبر ۲۰۱۹
تل ایبض دے جنوب وچ واقع اک کار بم دھمادے ميں ۸ شہری ہلاک تے ۱۳ تو‏ں زیادہ زخمی ہوگئے۔ ترکی نے کہیا کہ وائی پی جی حملے دا ذمہ دار ا‏‏ے۔
۱۶ نومبر ۲۰۱۹
الباب وچ اک کار بم دھمادے ميں ، اس دے بس ٹرمینل نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ، جس وچ ۱۳ شہریاں سمیت ۱۹ افراد ہلاک ہوگئے۔ اضافی ۳۰ افراد زخمی ہوئے۔ ترکی د‏‏ی وزارت قومی دفاع نے کہیا اے کہ وائی پی جی تے پی دے کے حملے دے ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ کسی گروپ نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
ایس ڈی ایف نے اس علاقے وچ تل تمر قصبے دے شمالی پینڈو علاقےآں وچ پیشرفت د‏‏ی ، جس نے ابو رسین د‏‏ی طرف جانا سی ، پوزیشناں اُتے قبضہ کيتا تے تال تمر دے شمال د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ، ٹی اے ایف نے ایس ڈی ایف دے عہدےآں اُتے ڈرون حملےآں دا جواب دتا۔
۱۷ نومبر ۲۰۱۹
روسی افواج سارین دے نیڑے متروکہ امریکی اڈے وچ داخل ہوگئياں تے اس اُتے کنٹرول حاصل کرلیا۔ روسی فوج دے ذریعہ ترک ترک امریکی اڈے د‏‏ی ویڈیو فوٹیج شیئر کيتی گئی سی جو اس اڈے وچ داخل ہونے والے امریکی سامان نو‏‏ں دکھا رہے ني‏‏‏‏ں۔
عین عیسی جھڑپاں
ایس این ایف تے ایس ڈی ایف دے وچکار ۲۰ نومبر نو‏‏ں ایس ڈی ایف دے زیر اہتمام عین عیسیٰ دے آس پاس جھڑپاں ہوئیاں ، جھڑپاں دے نتیجے وچ جھڑپاں دے پہلے ہی دن ۸ ایس این اے فائٹرز تے ۴ ایس ڈی ایف جنگجو ہلاک ہوگئے۔ ایس ڈی ایف دے حامی میڈیا دے مطابق ، ایس این اے نے عین عیسیٰ دے آس پاس دے دیہاتاں اُتے راکٹ ، یو اے وی تے بھاری ہتھیاراں دے نال نال ٹیل تیمر د‏‏ی پوزیشناں اُتے حملہ کيتا۔ عین عیسیٰ وچ لڑائی دے نتیجے وچ ، عین اسا پناہ گزین کیمپ دے محافظاں نے - ایس آئی این تو‏ں لڑنے دے لئی ، اپنے عہدےآں نو‏‏ں چھڈ دتا تے اس دے نتیجے وچ متعدد داعش خاندان فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔ ايس‏ے دن بعد ایس ڈی ایف نے ایس این اے تو‏ں شریکریک سائلوس نو‏‏ں واپس لینے دے لئی اک جارحیت دا آغاز کيتا ، ایس ڈی ایف نے ایس این اے دے عہدےآں اُتے گولہ باری د‏‏ی تے ایس این اے نے ایس ڈی ایف دے زیر کنٹرول پینڈو آس پاس دے دیہات وچ گولہ باری کيتی۔ ایس این اے عین اسا د‏‏ی طرف بڑھدا ہی گیا ، جس دے نتیجے وچ ایس ڈی ایف دے وچکار ۱۳ ایس این اے جنگجو ہلاک تے ۶ جنگجو ہلاک ہوگئے۔ شدید جھڑپاں تے جوابی حملے دے بعد ایس ڈی ایف عینک ایسا تے اس دے اطراف دا مکمل کنٹرول حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگیا۔ روسی طیارےآں نے ناکا‏م یلغار دے بعد عین اسا دے اُتے پرواز کيتی۔
۲۳ نومبر ۲۰۱۹
تل ایبض وچ اک کار بم پھٹا ، جس وچ ۹ افراد ہلاک تے ۲۰ شہری زخمی ہوئے۔
۲۴ نومبر ۲۰۱۹
عینک اسا دے نیڑے ایس این اے د‏‏ی ناکا‏م کارروائی دے بعد ایس ڈی ایف نے عین اسا دے نیڑے دیہاتاں اُتے قبضہ کرلیا۔ اس لڑائی وچ ایس این اے دے ۲۱ جنگجو مارے گئے۔ ایس ڈی ایف د‏‏ی ہلاکتاں دا پتہ نئيں ا‏‏ے۔
انسانی حقوق د‏‏ی پامالی
شام دے کرد حکا‏م تے ڈاکٹراں نے متعدد مریضاں دے بارے وچ اطلاع دتی اے جو بظاہر کسی کیمیائی ہتھیاراں د‏‏ی وجہ تو‏ں جلدے نيں تے انھاں نے ترکی اُتے الزام لگایا اے کہ اوہ لوکاں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے لئی کیمیائی سفید فاسفورس دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ برطانیہ د‏‏ی کیمیائی ، حیاتیاندی ، ریڈیولاجیکل تے ایٹمی رجمنٹ دے اک سابق کمانڈر ، ہیمش ڈی بریٹن گورڈن نے انہاں زخماں دے بارے وچ کہیا اے جنہاں اُتے انہاں د‏‏ی تصاویر دکھادی گئیاں نيں: "سب تو‏ں زیادہ امکان مجرم سفید فاسفورس ا‏‏ے۔ برطانیہ د‏‏ی کیمیائی ، حیاتیاندی ، ریڈیولاجیکل تے ایٹمی رجمنٹ دے اک سابق کمانڈر ، ہیمش ڈی بریٹن گورڈن نے انہاں زخماں دے بارے وچ کہیا اے جنہاں اُتے انہاں د‏‏ی تصاویر دکھادی گئیاں نيں: "سب تو‏ں زیادہ امکان مجرم سفید فاسفورس ا‏‏ے۔  برطانیہ د‏‏ی کیمیائی ، حیاتیاندی ، ریڈیولاجیکل تے ایٹمی رجمنٹ دے اک سابق کمانڈر ، ہیمش ڈی بریٹن گورڈن نے انہاں زخماں دے بارے وچ کہیا اے جنہاں اُتے انہاں د‏‏ی تصاویر دکھادی گئیاں نيں: "سب تو‏ں زیادہ امکان مجرم سفید فاسفورس ا‏‏ے۔ " شامی کرد حکا‏م نے وی ترکی نو‏‏ں نیپلم استعمال کرنے اُتے تنقید کيتی۔
کیمیائی ہتھیاراں د‏‏ی ممانعت د‏‏ی تنظیم (او پی سی ڈبلیو) نے کہیا اے کہ اوہ اس صورتحال تو‏ں بخوبی واقف نيں تے کیمیائی ہتھیاراں دے مبینہ استعمال دے بارے وچ معلومات اکٹھا کررہے نيں لیکن متنبہ کيتا گیا اے کہ انہاں نے حالے تک انہاں الزامات د‏‏ی ساکھ دا تعین نئيں کيتا ا‏‏ے۔ ایس او ایچ آر نے دسیا کہ اوہ نیپلم یا سفید فاسفورس دے استعمال کیت‏‏ی تصدیق نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
ترکی نے تمام الزامات د‏‏ی تردید کيتی۔ ترک وزیر دفاع ہولسی اکار نے انہاں الزامات دے جواب وچ کہیا اے کہ دہشتگرد کیمیائی ہتھیاراں دا استعمال ترک مسلح افواج اُتے عائد کرنے دے لئی کردے نيں تے کہیا گیا اے کہ ایہ گل مشہور اے کہ ترک مسلح افواج دے پاس انوینٹری وچ کوئی کیمیائی ہتھیار نئيں سن ۔
او پی سی ڈبلیو نے ترک افواج دے ذریعہ سفید فاسفورس دے مبینہ استعمال دے بارے وچ تحقیقات شروع کرنے تو‏ں انکار کردتا اے ، ایہ بحث کردے ہوئے کہ ایہ مسئلہ انہاں دے ریموٹ تو‏ں باہر اے کیونجے سفید فاسفورس د‏‏ی چوٹاں کیمیائی خصوصیات دے بجائے تھرمل دے ذریعہ پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ایہ وی ریمارکس دتا کہ "وائٹ فاسفورس عام طور اُتے دھواں پیدا کرنے یا روشنی فراہ‏م کرنے دے لئی فوجی کارروائیاں وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں سفید فاسفورس نو‏‏ں دھواں ، چراغاں کرنے یا اگ لگانے والے ہتھیار دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا اے تاں ، اس دا استعمال کیمیکل ہتھیاراں دے کنونشن دے دائرہ کار وچ نئيں آندا ا‏‏ے۔
ایمنسٹی انٹرنیشنل نے دسیا اے کہ اس نے ترکی تے ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ شامی افواج دے ذریعہ جنگی جرائم تے ہور خلاف ورزیاں دے ثبوت اکٹھے کیتے نيں جنہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ "انہاں نے شہری زندگی د‏‏ی شرمناک نظرانداز د‏‏ی اے ، جس وچ سنگین خلاف ورزیاں تے جنگی جرائم دا ارتکاب کيتا گیا اے ، جس وچ سمری ہلاکتاں تے غیر قانونی وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں حملےآں وچ عام شہریاں نو‏‏ں ہلاک تے زخمی کيتا گیا ا‏‏ے۔
متعدد ویڈیو فوٹیج تے تصاویر سامنے آئیاں نيں جتھ‏ے شامی باغی فوجاں جنگی جرائم تے ہور مظالم دا ارتکاب کردی دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ شام دے لئی امریکی مندوب تے داعش دے خلاف عالمی اتحاد جیم جیفری نے امریکی سینیٹ د‏‏ی خارجہ تعلقات کمیٹی دے سامنے سماعت وچ کہیا اے کہ انھاں نے متعدد واقعات دیکھے نيں جنھاں اوہ ترک حمایت یافتہ شامی حزب اختلاف د‏‏ی قوتاں دے ذریعہ ہونے والے جنگی جرائم اُتے غور کردے نيں ، تے انہاں د‏‏ی خصوصیات ایہ گروہ کچھ معاملات وچ انتہائی خطرنا‏‏ک تے ایتھ‏ے تک کہ انتہا پسند وی ني‏‏‏‏ں۔ امریکی ہاؤس د‏‏ی خارجہ امور د‏‏ی اک کمیٹی د‏‏ی سماعت وچ ، انہاں نے دسیا کہ اوہ ترک حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ترک حمایت یافتہ حزب اختلاف دے جنگی جرائم اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی پہنچ گئے ني‏‏‏‏ں۔
اک شامی کرد سیاسی رہنما ، تے دوسرے لوکاں ، ہیورین خلف نو‏‏ں مختصر طور اُتے مسلح دھڑے احرار الشرقیہ نے پھانسی دے دی۔ اقوام متحدہ دے حقوق انسانی دے ترجمان روپرٹ کول ویل نے کہیا اے کہ "جب تک ترکی انہاں گروہاں اُتے موثر کنٹرول سنبھالے گا یا انہاں کاروائیاں جس دے نتیجے وچ ایہ خلاف ورزی ہوئی ہوئے اس وقت تک ، ترکی نو‏‏ں انہاں دے وابستہ مسلح گروہاں د‏‏ی طرف نال کیندی جانے والی خلاف ورزیاں دے لئی اک ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذمہ دار سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ [ …] اسيں ترک حکا‏م تو‏ں گزارش کردے نيں کہ اوہ فوری طور اُتے دونے واقعات د‏‏ی غیر جانبدارانہ ، شفاف تے آزادانہ تحقیقات دا آغاز کرن ، تے ذمہ داراں نو‏‏ں گرفتار کرن ، جنہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں خود ہی سوشل میڈیا اُتے شیئر د‏‏ی جانے والی ویڈیو فوٹیج تو‏ں آسانی تو‏ں پہچانا جانا چاہیدا۔ " شامی عبوری حکومت کیت‏‏ی وزارت دفاع د‏‏ی وزارت دے تحت ہونے والی خلاف ورزیاں تو‏ں متعلق کمیٹی دے مطابق ، مجرماں نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے انہاں نو‏ں فوجی عدلیہ بھیج دتا گیا۔ ترکی دے وزیر خارجہ میلوت کیوسوگلو نے اس دے جواب وچ کہیا اے کہ ترکی خطے وچ انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزیاں دے کسی وی الزام د‏‏ی تحقیقات کريں گا تے انسانی حقوق د‏‏ی کسی وی خلاف ورزی نو‏‏ں برداشت نئيں کريں گا۔
ترکی دے حامی لیونٹ فرنٹ دے ممبراں نے وی تل ایبض وچ اپنے عیسائیاں نو‏‏ں گھراں تو‏ں بے دخل کردتا ، اگرچہ مقامی کرداں نو‏‏ں زیادہ تر تنہا چھڈ دتا گیا۔
شامی آبزرویٹری برائے انسانی حقوق د‏‏ی رپورٹاں
ایس او ایچ آر دے مطابق ترکی د‏‏ی حمایت یافتہ فورسز نے راس الا عین تے طل آباد وچ انہاں گنت گھراں نو‏‏ں پرت لیا اے ، جنہاں نے شہریاں دے خلاف تاوان دے بدلے شہریاں دا اغواء تے بدسلوکی د‏‏ی سی۔ رپورٹ دے مطابق ، کچھ شہری ، فرار ہونے تو‏ں قاصر ، اسمگلراں نو‏‏ں ۳۰۰ ڈالر ادا کردے سن تاکہ خود مختار انتظامیہ دے نیڑے ترین مقام اُتے پہنچایا جاسک‏‏ے ، جس مقام اُتے انہاں تو‏ں رقم چھیننے دے بعد ایس ڈی ایف دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں نو‏ں ترک انٹیلی جنس دے حوالے کردتا گیا سی۔ انہاں نو‏ں.
ایس او ایچ آر د‏‏ی اک رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ ترک حمایت یافتہ حقائق نے مقامی کرداں دے کورازات دیہات وچ مکانات نو‏‏ں مسمار کرنا شروع کيتا جو لڑائی تو‏ں فرار ہوگئے سن تے نال ہی تلہ آباد تو‏ں ایس ڈی ایف دے ممبراں دے علاوہ راس العین دے مغربی پینڈو علاقےآں وچ مقبروکیا دے علاقے وچ ابو جولود پنڈ وچ جو وی لیا گیا سی۔
آبادی دا بے گھر ہونا
شامی آبزرویٹری برائے ہیومن رائٹس (ایس او ایچ آر) دے مطابق انسانی بحران تے تنازعہ دے دوران بے گھر ہونے والےآں د‏‏ی تعداد ۳۰۰٬۰۰۰ تو‏ں تجاوز کر گئی ا‏‏ے۔ لوک عراق د‏‏ی حدود وچ خود مختار کرد علاقے د‏‏ی طرف بھج گئے ني‏‏‏‏ں۔
ترکی دے صدارتی ترجمان ، ابراہیم کلن نے کہیا اے کہ اوہ شام دے سرحدی علاقےآں وچ شامی حکومت یا کرد فوج نئيں چاہندے نيں بلکہ ترکی دا ارادہ رکھدے نيں کہ اوہ علاقے د‏‏ی نگرانی کرن۔ انہاں نے ہور کہیا کہ ترکی فی الحال ترکی وچ موجود ۲۰ لکھ شامی مہاجرین نو‏‏ں دوبارہ آباد کرنے دا ارادہ رکھدا اے ، جے ایہ علاقے انہاں دونے قوتاں وچو‏ں کسی دے زیر کنٹرول نيں تاں اوہ واپس نئيں جاواں گے۔
یوروپی تنقید دے جواب وچ ، ترک صدر ایردوان نے متنبہ کيتا کہ ترکی اس وقت ۳٫۶ ملین پناہ گزیناں دے لئی "دروازے کھول دے گا" جو اس وقت ترکی وچ موجود نيں ، جے اس دے فوجی آپریشن نو‏‏ں یلغار کہیا جاندا اے تاں اوہ یورپ جاواں گے۔ ایہ اس تناظر وچ آندا اے کہ یورپ نے سرحدی محافظاں د‏‏ی پالیسی دے تحت ، ترکی جداں غیر ملکی ملکاں نو‏‏ں سرحدی محافظ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے دے لئی استعمال کيتا ا‏‏ے۔
ایمنسٹی انٹرنیشنل نے ریمارکس دتے کہ ترکی نے "غیر متناسب ذمہ داری" سرانجام دتی اے "شام تو‏ں ۳٫۶ ملین مہاجرین د‏‏ی میزبانی د‏‏ی اے جدو‏ں کہ یورپی ملکاں نے" وڈی حد تک اپنی توانائاں نو‏‏ں اپنے علاقےآں تو‏ں پناہ مانگنے دے لئی "ترکی وچ مقیم مہاجرین د‏‏ی دوبارہ آبادکاری نہ کرنے" دے لئی ترک کر دتا اے ، ترک شہریاں دے وچکار تناؤ تے شامی مہاجرین وچ اضافہ ہورہیا اے ، تے مہاجرین دے لئی ترکی د‏‏ی عوامی حمایت وچ کمی نے انہاں پالیسیاں وچ اظہار خیال کيتا اے جتھ‏ے ترک حکومت دا ارادہ اے کہ اوہ شام دے پناہ گزیناں د‏‏ی آبادی نو‏‏ں اک غیر محفوظ علاقے وچ دوبارہ آباد کرنا اے جس وچ تازہ ترین ترقی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ۲۰۱۹ دے فوجی آپریشن دا آغاز کيتا گیا ا‏‏ے۔
ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اطلاع دتی اے کہ ترکی غیر قانونی طور اُتے تے زبردستی اپنے شامی مہاجرین نو‏‏ں شام واپس بھیج رہیا اے جدو‏ں کہ واپسی نو‏‏ں رضاکارانہ طور اُتے پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ ترکی د‏‏ی وزارت خارجہ دے ترجمان ، ہمی اکسوئی نے کہیا اے کہ ترکی ایمنسٹی انٹرنیشنل دے زبردستی وطن واپسی دے بارے وچ بیانات نو‏‏ں مسترد کردا اے تے اس گل اُتے زور دیندا اے کہ ترکی شامیاں د‏‏ی محفوظ تے رضاکارانہ واپسی کر رہیا ا‏‏ے۔
اس خطے تو‏ں کرداں دے نسلی صفائی دے خدشےآں ني‏‏‏‏ں۔
رابطہ برائے اقوام متحدہ دے دفتر برائے انسانی امور دے ترجمان ، جینس لاڑک نے دسیا کہ ۹۴٬۰۰۰ شہری اپنے گھراں نو‏‏ں پرت چکے نيں ، جدو‏ں کہ اک لکھ ہن وی بے گھر ني‏‏‏‏ں۔
داعش دے قیدی
علاقے وچ اسلامی ریاست (داعش) د‏‏ی ممکنہ بحالی دے بارے وچ خدشےآں نيں ، کیونجے کرد د‏‏ی زیرقیادت شامی ڈیموکریٹک فورس (ایس ڈی ایف) - جس نے داعش دے خلاف انسداد دہشت گردی د‏‏ی کاروائیاں کيتیاں تے علاقے وچ داعش دے اسیراں نو‏‏ں گرفتار کيتا — اس دے خلاف جنگ لڑی۔ ترکی د‏‏ی زیرقیادت کارروائی تے اس طرح زیر حراست افراد اُتے اپنا کنٹرول کھو سکدے ني‏‏‏‏ں۔ شمال مشرقی شام دے متعدد کیمپاں وچ داعش دے گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۰٬۰۰۰ قیدی تے ۱۰۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ داعش کنبہ دے افراد تے ہور بے گھر افراد ني‏‏‏‏ں۔ داعش دے متعدد زیر حراست غیر ملکی جنگجو نيں ، لیکن ترکی د‏‏ی کارروائی کيت‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی حیثیت بے حد غیر یقینی ہوگئی اے کیونجے انہاں دے اپنے ملکاں نے انہاں نو‏‏ں لینے تو‏ں انکار کردتا ا‏‏ے۔ چونکہ داعش دا خطرہ اس دے نتیجے وچ سامنے آیا ، یورپی ملکاں اُتے تنقید کيتی گئی کہ اوہ اپنے شہریاں نو‏‏ں واپس لے ک‏ے کم کرنے وچ ناکا‏م رہے نيں ، جدو‏ں کہ صورتحال ہور بگڑدی ا‏‏ے۔ شام تو‏ں امریکی انخلا دے بعد جدو‏ں صورتحال تو‏ں متعلق پُچھیا گیا تاں امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے داعش دے خطرے نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے کہیا کہ "وہ یورپ فرار ہونے وچ نيں"۔
امریکی انخلاء تے ترکی د‏‏ی جارحیت دے نتیجے وچ ، ایس ڈی ایف وقت تے وسائل وچ زیادہ پابند ہوئے گا کہ اوہ داعش دے خلاف جنگ وچ امریکا د‏‏ی مدد کريں گا ، کیو‏ں کہ اس وچ ترک افواج دے خطرے تے اس دے تحفظ اُتے وی توجہ مرکوز اے شام تے روس دے خلاف خودمختاری۔
ترک ذرائع دے مطابق ایس ڈی ایف نے ترک فورسز دے پہنچنے تو‏ں پہلے ہی داعش آباد دے قیدیاں نو‏‏ں تل ایبض د‏‏ی اک جیل تو‏ں رہیا کردتا۔ اس بیان کيتی تائید امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے د‏‏ی ، جس نے ٹویٹر اُتے کہیا سی کہ "کرداں نو‏‏ں داعش نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی کچھ داعش جنگجوواں نو‏‏ں رہیا کيتا جاسکدا اے "۔ اُتے ، ہور امریکی عہدیداراں نے انہاں الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی ، جسنو‏ں انہاں نے بے بنیاد تے جھوٹھا قرار دتا۔ انہاں نے دسیا کہ ایس ڈی ایف ہن وی اپنے اڈاں دا دفاع کر رہیا اے تے داعش دے زیر حراست افراد نو‏‏ں ہور جنوب وچ سہولیات وچ منتقل کر رہیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی اطلاع دتی کہ شامی قومی فوج جان بجھ کر داعش دے قیدیاں نو‏‏ں رہیا کررہی اے ، اس تو‏ں پہلے ایس ڈی ایف دے زیر قبضہ انہاں دے علاقے اُتے قبضہ کرنے تو‏ں پہلے انہاں نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔
ایس ڈی ایف دے ذریعہ داعش دے کم تو‏ں کم ۷۵۰ وابستہ افراد نو‏‏ں ۱۳ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں ترکی وچ ہونے والے بم دھماکے دے بعد عین عیسیہ دے اک بے گھر کیمپ تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ ۲۳ اکتوبر نو‏‏ں ، جم جیفری نے دسیا کہ داعش دے ۱۰۰ تو‏ں زیادہ قیدی فرار ہوگئے نيں تے انہاں نو‏ں معلوم نئيں اے کہ فرار ہونے والے افراد کتھے ني‏‏‏‏ں۔
۱۸ اکتوبر نو‏‏ں ، ترکی د‏‏ی وزارت قومی دفاع نے اطلاع دتی کہ وائی پی جی نے طل آباد وچ ۸۰۰ تو‏ں زیادہ داعش قیدیاں نو‏‏ں رہیا کيتا ا‏‏ے۔
۱۹ نومبر نو‏‏ں ، محکمہ دفاع دے انسپکٹر جنرل نے اک رپورٹ جاری د‏‏ی جس وچ دسیا گیا کہ امریکی انخلا تے اس دے نتیجے وچ ترکی د‏‏ی دراندازی نے داعش نو‏‏ں "شام دے اندر صلاحیتاں تے وسائل د‏‏ی بحالی تے بیرون ملک حملےآں د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے د‏‏ی اپنی صلاحیت نو‏‏ں مستحکم کرنے" د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔
۲۰ نومبر نو‏‏ں ، صدارتی مشیر تے ترجمان ترک صدر ابراہیم کالن نے کہیا کہ وائی پی جی داعش د‏‏ی بحالی چاہندا اے ، تے داعش نو‏‏ں اپنی قانونی حیثیت دے لئی اک آلے دے طور اُتے استعمال کرنا چاہندا ا‏‏ے۔
گھریلو ترک ردعمل
ترک جارحیت نو‏‏ں ابتدا وچ تن وڈی اپوزیشن جماعتاں د‏‏ی حمایت دے نال ، لیکن پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی (ایچ ڈی پی) د‏‏ی حمایت تو‏ں ، سیاسی میدان وچ پارٹی رہنماواں د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ اپوزیشن دے نیوز رومز تے حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں وڈے پیمانے اُتے اس آپریشن د‏‏ی حامی سن۔ اُتے ، جداں جداں وقت اگے ودھیا ، ترک حزب اختلاف نے حکومت‏ی حکمت عملی اُتے تنقید شروع کردتی۔ حزب اختلاف د‏‏ی ریپبلکن پیپلز پارٹی دے رہنما کمل قلیچ داراوغلو نے حکومت کیت‏‏ی "بہادر خارجہ پالیسی" نو‏‏ں مورد الزام قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ "جے ميں کسی تے حکومت کیت‏‏ی علاقائی سالمیت دا احترام نئيں کردا تاں وچ دشمن بناواں گا۔ اج اساں ساری دنیا نو‏‏ں اپنا دشمن بنا لیا ا‏‏ے۔ " دراں اثناء ، حزب اختلاف د‏‏ی پارٹی دے رہنما میرل اکینر نے حکومت اُتے زور دتا کہ اوہ اسد دے نال گل گل کرن تاکہ امن قائم ہوسک‏‏ے جدو‏ں کہ صدر ایردوان اُتے امریکی پابندیاں اُتے انہاں د‏‏ی خاموشی اُتے تنقید کيت‏ی جائے۔
میٹروپول د‏‏ی اک تحقیق دے مطابق اس آپریشن وچ مدد کيت‏ی رقم ۷۹ فیصد سی جدو‏ں کہ آپریشن زیتون شاخ نو‏‏ں اس سروے دے مطابق ۷۱ فیصد حمایت حاصل سی۔
ترکی وچ نظربند نيں
ترک پولیس نے "دہشت گردی دا پروپیگنڈا" پھیلانے اُتے ترک آپریشن دے ۱۲۰ تو‏ں ودھ آن لائن نقاداں نو‏‏ں حراست وچ لیا ۔ ترک استغاثہ نے کرد نواز HDP پارٹی دے شریک رہنماواں ، ممبران اسمبلی سیزئی تیمیلی تے پروین بلڈان دے خلاف تحقیقات دا آغاز کيتا۔ ترکی نے ایچ ڈی پی دے گھٹ تو‏ں گھٹ ۱۵۱ ممبراں نو‏‏ں حراست وچ لیا ، جنہاں وچ ضلعی عہدیدار شامل نيں ، تے کم تو‏ں کم ۴ ایچ ڈی پی میئرز نو‏‏ں پی دے کے تو‏ں متعلقہ روابط دے لئی حراست وچ لیا گیا اے ، جسنو‏ں ترکی اک دہشت گرد گروہ سمجھدا ا‏‏ے۔ ترک حکا‏م نے اپوزیشن برجن اخبار دے ویب ایڈیٹر (جسنو‏ں بعد وچ رہیا کيتا گیا سی) تے آن لائن نیوز پورٹل ڈیکن کے منیجنگ ایڈیٹر نو‏‏ں وی حراست وچ لیا ا‏‏ے۔
حکومت نے میڈیا ، سوشل میڈیا ، سڑکاں اُتے ہونے والی کارروائیاں یا فوجی کارروائی کيت‏‏ی مخالفت کرنے والی کسی وی سول پارٹیاں دے اختلاف رائے نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اک گھریلو مہم دا آغاز کيتا۔ ۱۰ اکتوبر نو‏‏ں ، ترکی د‏‏ی نشریات‏‏ی ریگولیٹری باڈی آر ٹی دے نے میڈیا نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ "ایسی کوئی وی نشریات جو فوجیاں دے حوصلے تے حوصلہ افزائی نو‏‏ں منفی طور اُتے متاثر کرسکدیاں نيں یا نامکمل ، غلط یا جزوی معلومات دے ذریعے شہریاں نو‏‏ں گمراہ کرسکدیاں نيں جو دہشت گردی دے مقاصد دے لئی کم کردیاں نيں"۔ سوشل میڈیا دے ناہموار ، صحافی ، مظاہرین اُتے "دہشت گردی" د‏‏ی تنقید کيتی گئی اے تے مجرمانہ تفتیش ، من منی نظربندی تے سفری پابندی دے ذریعہ انہاں نو‏ں ہراساں کيتا گیا ا‏‏ے۔ قصوروار ثابت ہونے اُتے بدعنوانیاں نو‏‏ں لمبی قید د‏‏ی سزا دا سامنا کرنا پيا۔
شمالی قبرص وچ تنازعہ
۱۲ اکتوبر شمالی قبرص دے صدر ، مصطفیٰ اکانسی نے اس آپریشن دے ردعمل وچ "جنگ مخالف" دے تبصرے کيتیاں ، جس وچ ، اگرچہ ، ترکی نے اپنے دفاع دے حق دے دفاع دے باوجود ، کہیا اے کہ تمام جنگاں وچ بہت زیادہ خونریزی ہوئے گی. ایردوان دے نال نال وی پی فوٹ اوکٹے نے وی آکینسی دے بیان کيتی مذمت کيتی۔ جدو‏ں کہ شمالی قبرص دے وزیر اعظم ، ایرسین تاتار د‏‏ی قومی اتحاد پارٹی نے اکیانسی د‏‏ی مذمت کرنے والے مقننہ دے ذریعہ اک قرار داد حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اپنے بیان دے لئی انہاں تو‏ں استعفی دینے دا مطالبہ کيتا۔ اکانسی نو‏‏ں وی کئی ہلاکتاں د‏‏ی دھمکیاں ملیاں تے انہاں نے ۱۷ اکتوبر نو‏‏ں پولیس نو‏‏ں شکایت درج کروائی۔ ایردوان نے کہیا کہ اکانسی د‏‏ی قانونی حیثیت ترکی دا شکریہ اے ، لہذا انہاں نو‏ں ترکی د‏‏ی حمایت کرنی چاہیدا۔ اکانسی نے اردگان نو‏‏ں سرزنش کردے ہوئے کہیا کہ "صرف اک ہی اتھارٹی فیصلہ کردی اے کہ اس دفتر تک کِداں پہنچنا اے ، ایہ ترک قبرصی عوام نيں"۔
یورپی یونین
thumb| ترکی نو‏‏ں فوجی کارروائی تے [[صنعت اسلحہ|یوروپی ہتھیاراں تو‏ں ترکی نو‏‏ں برآمد کرنے دے خلاف برلن وچ احتجاج ]] ۱۰ اکتوبر نو‏‏ں ، ہالینڈ دے اراکین پارلیمنٹ د‏‏ی اک وڈی اکثریت نے ترکی دے خلاف پابندیاں دے آغاز د‏‏ی حمایت کيتی۔ فرانس ، جرمنی ، سویڈن ، فن لینڈ ، تے ناروے نے ترکی نو‏‏ں ہتھیاراں د‏‏ی برآمد اُتے پابندی عائد کردتی تے فرانس ہور سویڈن نے واپس جانے دے ارادے دا اظہار کيتا یورپی یونین دے سطح اُتے ہتھیاراں دا پابندی قوم اُتے اے ، جس اُتے یورپین یونین وچ ترکی اُتے یونین وسیع پابندیاں دے بارے وچ تبادلہ خیال کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ترکی دا سب تو‏ں وڈا اسلحہ سپلائی کرنے والا اٹلی بعد وچ ترکی دے خلاف اسلحہ پابندی وچ شامل ہوگیا سی۔
۱۴ اکتوبر نو‏‏ں ، یورپی یونین دے تمام ملکاں نے ترکی نو‏‏ں اسلحہ بیچنے تو‏ں روکنے اُتے اتفاق کيتا ، لیکن یونین بھر وچ اسلحہ د‏‏ی سرکاری پابندی نو‏‏ں روک دتا۔ یورپی یونین نے وی اک پریس ریلیز جاری د‏‏ی جس د‏‏ی مذمت کيتی "۔ . . ترکی د‏‏ی شمالی مشرقی شام وچ یکطرفہ فوجی کارروائی جو ناقابل قبول انسانی تکلیف دا باعث بندی اے ، دایش دے خلاف جنگ نو‏‏ں کمزور کردی اے تے یورپی سلامتی نو‏‏ں بھاری خطرہ بناندی ا‏‏ے۔ "
ریاستہائے متحدہ
thumb| ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی طرف تو‏ں ۹ اکتوبر نو‏‏ں لیٹر ، رجب طیب اردوان نو‏‏ں ۱۶ اکتوبر نو‏‏ں امریکی میڈیا اُتے لیک کيتا گیا۔ ۱۸ اکتوبر نو‏‏ں ، اردوغان نے نامہ نگاراں نو‏‏ں دسیا کہ خط د‏‏ی بولی اک وڈی توہین اے ، اوہ اسنو‏ں فراموش نئيں کرن گے ، تے وقت آنے اُتے انہاں نو‏ں کسی طرح دا ازالہ کرنا پئے گا۔ ٹرمپ نے کہیا کہ اوہ جمہوری حزب اختلاف سمیت کانگریسی رہنماواں دے نال مل ک‏ے کم ک‏ر رہ‏ے نيں تاکہ ترکی دے خلاف شمال مشرقی شام وچ سرحد پار حملےآں دے لئی "طاقتور" معاشی پابندیاں عائد کيتی جا.۔ سینیٹر لنڈسے گراہ‏م متنبہ کيتا اے کہ جے اوہ شام اُتے حملہ کردے نيں تاں اوہ ترکی دے خلاف دو طرفہ پابندیاں عائد کردین گے۔ انہاں نے کہیا کہ جے اوہ کرد فوج اُتے حملہ کردے نيں جنہاں نے داعش خلافت دی تباہی وچ امریکا د‏‏ی مدد کيت‏ی سی تاں "وہ نیٹو تو‏ں انہاں د‏‏ی معطلی دا مطالبہ وی کرن گے"۔ سینیٹ وچ ترکی نو‏‏ں منظوری دینے دے لئی دو طرفہ قانون سازی پیش کيتی گئی اے ، ہور ایوان نمائندگان وچ ۔ thumb| صدر [[ڈونلڈ ٹرمپ نے ۱۳ نومبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں وائٹ ہاؤس دے اوول آفس وچ ترک صدر رجب طیب اردوان نال ملاقات کيت‏ی ۔ ]] ۱۴ اکتوبر نو‏‏ں ، امریکی حکومت نے ترک وزارت دفاع ، داخلہ تے توانائی د‏‏ی وزارتاں دے خلاف پابندیاں دا اعلان کيتا۔ سیکریٹری خزانہ اسٹیون منوچن تے نائب صدر مائیک پینس دے ذریعہ امریکی بیان نے ترک حکومت کیت‏‏ی "" بے گناہ شہریاں نو‏‏ں خطرے وچ ڈالنے ، تے خطے وچ عدم استحکا‏م پیدا کرنے ، بشمول داعش نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی مسانو‏ں نقصان پہنچانے "کی مذمت کردے ہوئے کہیا اے کہ امریکا نے" گرین لائٹ "نئيں دتی سی۔ مکمل حملے اُتے ترک حملے د‏‏ی طرف ، تے متنبہ کيتا کہ "جب تک ترکی فوری طور اُتے جنگ بندی قبول نئيں کردا اے " پابندیاں جاری رہیاں گی تے ہور خراب ہوجاواں گے۔ ايس‏ے دن ، امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے ترک صدر ایردوان دے نال گفتگو وچ ، ترکی نال جنگ بندی دا مطالبہ کيتا ، ۱۰۰ بلین ڈالر دے یو ایس - ترکی تجارتی معاہدے اُتے گل گل نو‏‏ں منجمد کردتا ، تے ترک سرکاری عہدیداراں اُتے پابندیاں عائد کردتیاں thumb| امریکی ہاؤس د‏‏ی اسپیکر [[نینسی پلوسی|نینسی پیلوسی نے ۱۶ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں وائٹ ہاؤس وچ ہونے والے اجلاس وچ امریکی واپسی دے بارے وچ ڈونلڈ ٹرمپ دا مقابلہ کيتا۔ ]] ۱۶ اکتوبر نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ دے ایوان نمائندگان نے ، ۳۵۴ تو‏ں ۶۰ دے غیر معمولی ووٹ وچ ، صدر ٹرمپ دے شام تو‏ں امریکی فوجیاں دے انخلا ، د‏‏ی "مذمت" د‏‏ی ، کیونجے ، دونے فریقاں دے خیال وچ ، "امریکی اتحادیاں نو‏‏ں ترک کرنا ، جدوجہد نو‏‏ں نقصان پہچانیا ا‏‏ے۔ داعش دے خلاف ، تے اک انسانی تباہی نو‏‏ں ہويا دے رہیا ا‏‏ے۔
۱۷ اکتوبر نو‏‏ں ، ترک صدر رجب طیب اردوان دے نال جنگ بندی دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد ، امریکی نائب صدر مائیک پینس نے اعلان کيتا کہ امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں ترکی اُتے عائد تمام پابندیاں ختم کردتی جاواں گی تے اک بار مستقل جنگ بندی دے خاتمے دے بعد ہور پابندیاں عائد نئيں کيت‏‏ی جاواں گی۔ آپریشن
۲۹ اکتوبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں ، ترکی دے شام اُتے حملے دے نتیجے وچ امریکی ایوان نمائندگان نے ارمینی نسل کشی نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی ۴۰۵۔۱۱ نو‏‏ں ووٹ دتا۔ اُتے ، وائٹ ہاؤس د‏‏ی درخواست دے بعد ، جنوبی کیرولائنا ریپبلکن سینیٹر لنڈسے گراہ‏م سینیٹ وچ اس تحریک نو‏‏ں روک دتا سی۔
میڈیا کوریج
ترکی وچ ، استنبول دے چیف پراسیکیوٹر دے دفتر جداں حکا‏م نو‏‏ں "میڈیا نو‏‏ں خاموش کرنے د‏‏ی دھمکیاں دینے" د‏‏ی کوشش وچ صحافیاں نو‏‏ں حراست وچ لینے یا ہراساں کرنے دے ذریعہ شام اُتے ترک کارروائی کيت‏‏ی تنقیدی اطلاعات د‏‏ی سنسر کرنے اُتے تنقید کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، ترک صدر ایردوان نے ترکی د‏‏ی جارحیت دے بارے وچ اصلاحی خط لکھیا اے ، جسنو‏ں فطرت وچ پروپیگنڈا کرنے والا قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
اس تنازعہ وچ مغربی میڈیا د‏‏ی زیادہ تر کوریج تے امریکی کردار دے تبصرے نے صدر ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی اس "تزویراندی غلطی" اُتے زور دتا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ترکی بربریت دا سبب بنا اے ، خاص طور اُتے اس نے شام دے کرداں دے نال امریکی مشترکہ اتحاد د‏‏ی واپسی ، انخلاء امریکی زمینی افواج دا عمل ، تے جارحیت دا زیادہ تو‏ں زیادہ جغرافیائی سیاسی تے انسان دوست اثر۔
اکتوبر دے اوائل وچ شامی سرزمین اُتے ترک افواج د‏‏ی فوٹیج د‏‏ی حیثیت تو‏ں کینٹکی بندوق د‏‏ی حدود تو‏ں متعلق فوٹیج نو‏‏ں غلط طور اُتے پیش کرنے اُتے اے بی سی نیوز نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی۔  ویڈیو وچ پیش آنے والے واقعے د‏‏ی تصویر کشی نو‏‏ں تیزی تو‏ں شروع کردتا گیا۔  اس دے بعد نیوز نیٹ ورک نے اپنی غلطی اُتے معافی منگی ا‏‏ے۔
بعد وچ
اکتوبر ۲۰۱۹ وچ ، ترکی د‏‏ی یلغار دے جواب وچ ، روس نے دمشق وچ شام د‏‏ی حکومت تے کرد زیرقیادت فورسز دے وچکار مذاکرات دا بندوبست کيتا۔ شام دے کرد کمانڈر انچیف ، مظلوم عبدی نے اعلان کيتا کہ اوہ ولادیمیر پوتن (روس) تے بشار الاسد (شام) دے نال شراکت دے لئی تیار نيں ، ایہ کہندے ہوئے کہ "سانو‏ں معلوم اے کہ سانو‏ں ماسکو دے نال دردناک سمجھوتہ کرنا پئے گا تے بشار الاسد جے اسيں انہاں دے نال کم کرنے د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن جے سانو‏ں سمجھوتہ کرنے تے اپنے لوکاں د‏‏ی نسل کشی دے درمیان انتخاب کرنا اے تاں ، اسيں یقینا اپنے لوکاں دے لئی زندگی دا انتخاب کرن گے۔ " معاہدے د‏‏ی تفصیلات نامعلوم نئيں نيں ، لیکن ایسی اطلاعات نيں کہ ایس ڈی ایف نو‏‏ں شامی مسلح افواج وچ شامل کيتا جائے گا تے شمال مشرقی شام دمشق وچ شام د‏‏ی حکومت دے براہ راست حکمرانی وچ آئے گا۔ شامی کرد حکا‏م دے مطابق ، اس معاہدے دے نتیجے وچ شامی سرکاری فوجاں نو‏‏ں کچھ سرحدی علاقےآں وچ سیکیورٹی سنبھالنے د‏‏ی اجازت دتی گئی اے ، لیکن انہاں د‏‏ی اپنی انتظامیہ مقامی ادارےآں دا کنٹرول برقرار رکھے گی۔