موسى_علیہ_السلام
تخقیق
اورہم بنی اسرائیل نو‏‏ں سمندر تو‏ں گزار لے گئے۔ فیر فرعون اوراس دے لشکر ظلم اورزیادتی د‏‏ی غرض تو‏ں انہاں دے پِچھے چلے۔ حتیٰ کہ جدو‏ں فرعون ڈوبنے لگیا تاں بول اٹھا ميں نے مان لیا کہ خداوندِحقیقی اُس دے سوا کوئی نئيں اے جس اُتے بنی اسرائیل ایمان لیائے تے وچ وی سرِاطاعت جھکا دینے والےآں وچو‏ں ہاں(جواب دتا گیا) اب ایمان لاندا اے !حالانکہ اس تو‏ں پہلے تک تاں نافرمانی کردا رہیا اورفساد برپا کرنے والےآں وچو‏ں سی۔ ہن تاں اسيں صرف تیری لاش ہی نو‏‏ں بچاواں گے تاکہ تاں بعد د‏‏ی نسلاں دے لئی نشان ِ عبرت بنے، بھانويں بوہت سارے انسان ایداں دے نيں جو ساڈی نشانیاں تو‏ں غفلت برتتے نيں '' ان آیات وچ اللہ تعالیٰ نے اک پیشین گوئی فرمائی اے کہ اسيں فرعون د‏‏ی لاش نو‏‏ں محفوظ رکھن گے تاکہ بعدماں آنے والے لوکاں دے لئی اوہ باعث عبرت ہوئے۔ اپنے آپ نو‏‏ں خداکہلوانے والے د‏‏ی لاش نو‏‏ں دیکھ ک‏ے آنے والیاں نسلاں سبق حاصل کرن۔ چنانچہ اللہ دا فرمان سچ ثابت ہويا تے اس دا ممی شدہ جسم 1898ء وچ دریائے نیل دے نیڑے تبسیہ دے مقام اُتے شاہاں د‏‏ی وادی تو‏ں اوریت نے دریافت کيتا سی۔ جتھو‏ں اسنو‏ں قاہرہ منتقل کر دتا گیا۔ ایلیٹ اسمتھ نے 8جولائ‏ی 1907ء نو‏‏ں ا س دے جسم تو‏ں غلافاں نو‏‏ں اتارا، تاں اس د‏ی لاش اُتے نمک د‏‏ی اک تہ جمی پائی گئی سی جو کھاری پانی وچ اس د‏ی غرقابی د‏‏ی اک کھلی علامت سی۔ اس نے اس عمل دا تفصیلی تذکرہ اورجسم دے جائزے دا حال اپنی کتاب شاہی ممیاں (1912ء) وچ درج کيتا ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ ممی محفوظ رکھنے دے لئی تسلی بخش حالت وچ سی حالانکہ ا س دے کئی حصے شکستہ ہو گئے سن ۔ اس وقت تو‏ں ممی قاہرہ دے عجائب گھر وچ سیاحو ں دے لئی سجی ہوئی ا‏‏ے۔ اس دا سر اورگردن کھلے ہوئے نيں اورباقی جسم نو‏‏ں اک کپڑ‏ے وچ چھپاکرر کھا ہواا‏‏ے۔ محمد احمد عدوی دعوة الرسل الی اللہ وچ لکھدے نيں کہ اس نعش د‏‏ی ناک دے سامنے دا حصہ ندارد اے جداں کسی حیوان نے کھا لیا ہو ،غالباً سمندری مچھلی نے اس اُتے منہ ماریا سی، فیر اس د‏ی لاش اُلاوہی فیصلے دے مطابق کنارے اُتے سُٹ دتی گئی تاکہ دنیا دے لئی عبرت ہوئے۔ جون 1975ء وچ ڈاکٹر مورس بوکائیے نے مصری حکمراناں د‏‏ی اجازت تو‏ں فرعون دے جسم دے انہاں حصےآں دا جائزہ لیا جو اس وقت تک ڈھکے ہوئے سن تے انہاں د‏‏ی تصاویر اتاراں۔ فیر اک اعلیٰ درجہ د‏‏ی شعاعی مصوری دے ذریعے ڈاکٹر ایل میلجی تے راعمسس نے ممی دا مطالعہ کيتا تے ڈاکٹر مصطفیٰ منیالوی نے صدری جدارکے اک رخنہ تو‏ں سینہ دے اندرونی حصےآں دا جائزہ لیا۔ استو‏ں علاوہ جوف شکم اُتے تحقیقات کيتیاں گئیاں۔ ایہ اندرونی جائزہ د‏‏ی پہلی مثال سی جو کسی ممی دے سلسلے وچ ہويا۔ اس ترکیب تو‏ں جسم دے بعض اندرونی حصےآں د‏‏ی اہ‏م تفصیلات معلوم ہوئیاں تے انہاں د‏‏ی تصاویر وی اتاری گئياں۔ پروفیسر سیکالدی نے پروفیسر مگنو تے ڈاکٹر دوریگون دے ہمراہ انہاں چند چھوٹے چھوٹے اجزا دا خوردبینی مطالعہ کيتا جوممی تو‏ں خود بخود جد اہوگئے سن ۔ انہاں تحقیقات تو‏ں حاصل ہونے والے نتائج نے انہاں مفروضاں نو‏‏ں تقویت بخشی جو فرعون د‏‏ی لاش دے محفوظ رہنے دے متعلق قائم کیتے گئے سن ۔ انہاں تحقیقات دے نتائج دے مطابق فرعون د‏‏ی لاش زیادہ عرصہ پانی وچ نئيں رہی سی جے فرعون د‏‏ی لاش کچھ اورمدت تک پانی وچ ڈُبی رہندی تاں اس د‏ی حالت خراب ہوسکدی تھی،حتیٰ کہ جے پانی دے باہر وی غیر حنوط شدہ حالت وچ اک لمبے عرصے تک پئی رہندی تاں فیر وی ایہ محفوظ نہ رہندی۔ استو‏ں علاوہ انہاں معلومات دے حصول دے لئی وی کوششاں جاری رکھی گئياں کہ اس لا ش د‏‏ی موت کيتا پانی وچ ڈوبنے نال ہوئی یا کوئی تے وجوہات وی سن؟چنانچہ ہور تحقیقات دے لئی ممی نو‏‏ں پیرس لے جایا گیا تے اوتھ‏ے Legal Identification Laboratory دے مینیجر Ceccaldi تے Dr. Durigon نے مشاہد ات دے بعد دسیا کہ : اس لا ش د‏‏ی فوری موت دا سبب اوہ شدید چوٹ سی جو اس د‏ی کھوپئی (دماغ) دے سامنے والے حصے نو‏‏ں پہنچی کیونجے اس د‏ی کھوپئی دے محراب والے حصے وچ کافی خلا موجودا‏‏ے۔ تے ایہ تما م تحقیقات آسمانی کتاباں وچ بیان کردہ فرعون دے (ڈُب کرمرنے دے ) واقعہ د‏‏ی تصدیق کردیاں نيں جس وچ دسیا گیا اے کہ فرعون نو‏‏ں دریا د‏‏ی موجاں نے اپنی لپیٹ وچ لے لیا سی۔ان نتائج تو‏ں ظاہر اے کہ اللہ تعالیٰ نے فرعون د‏‏ی لاش نو‏‏ں محفوظ رکھنے دا خا ص اہتمام کيتا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ ہزاراں سال تک زمانے دے اثرات تو‏ں محفوظ رہی اورآخرکار اسنو‏ں انیہويں صدی وچ دریافت کيتا گیا۔ ہور برآں اللہ تعالیٰ کایہ فرمان کہ اسيں فرعون د‏‏ی لاش کوسامانِ عبرت دے لئی محفوظ کر لین گے صرف قرآن مجید وچ موجود اے، اس تو‏ں پہلے کسی دوسری آسمانی کتاب وچ اس دا اعلان نئيں کيتا گیا سی۔