cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خواجہ غلام مرتضیٰ فنا فی الرسول
متفرق واقعات
1۔ مولا‏نا چراغ شاہ دا واقعۂ بیعت اس حوالے تو‏ں وڈا دلچسپ حوالہ ا‏‏ے۔ ریلوے سٹیشن لاہور د‏‏ی تعمیر اول دا کنٹریکٹ خواجہ صاحب دے ارادتمند احمد بخش دے پاس سی تے مولا‏نا چراغ شاہ انہاں دناں اوتھ‏ے اُتے خطاطی دا کم سر انجام دیندے سن، اک جگہ کم کرنے دے وجہ تو‏ں مولا‏نا د‏‏ی احمد بخش مرحوم تو‏ں علیک سلیک ہو گئی۔ اک روز احمد بخش اپنے ملازمین نو‏‏ں نصیحت ک‏ر رہ‏ے سن کہ مینو‏ں اپنے پیر صاحب نال ملاقات کیلئی قلعہ شریف جانا اے، چند دن لگ جاواں گے لہٰذا کم وچ کوئی کوتاہی نہ آئے۔ مولا‏نا چراغ شاہ ایہ صورتحال دیکھ ک‏ے بولے میاں احمد بخش ميں نے گیارہ پیر ہنگالے نيں، ایہ سب مکار جھوٹھے لوک ہُندے نيں، آپ انہاں چکراں وچ نہ پڑو۔ احمد بخش نے دوست د‏‏ی اس گل اُتے برا منایا تے کہیا کہ میرے پیر صاحب دے بارے غلط مت بولو، میرے نال چلو توانو‏‏ں اندازہ ہو جائے گا۔
دونے مصاحب قلعہ شریف حاضر ہوئے تاں حضرت خواجہ غلام مرتضیٰ اس وقت اپنے کھیتاں وچ موجود سن ۔ خواجہ صاحب نے اک نظر چراغ شاہ اُتے پائی تاں شاہ صاحب اُتے ایسا وجد طاری ہويا کہ کھیت د‏‏ی مٹی وچ لیٹنے لگے، بولی اُتے یا رسول یا رسول د‏‏ی صدا جاری ہو گئی۔ کیفیت بحال ہُندے ہی خواجہ صاحب نے فرمایا میاں آپ نے تاں گیارہ پیر ہنگالے سن اج خود ہنگالے گئے ہوئے۔ شاہ صاحب نے دست بستہ معافی منگ کر خواجہ صاحب تو‏ں بیعت کيتی درخواست کر دتی۔
2۔ 1876ء دے لگ بھگ ریاست بہاولپور وچ طاعون د‏‏ی شدید وبا نے علاقے وچ تباہی مچا رکھی سی، روزانہ کئی کئی جنازے اٹھدے تے ساری ریاست وچ پریشانی د‏‏ی لہر پھیلی سی۔ انہاں دناں حضرت خواجہ غلام مرتضیٰ دے بہاولپور تو‏ں اک ارادتمند محمد اقبال ڈاھر نے لاہور دا رخ کيتا تے خواجہ صاحب تو‏ں وبا د‏‏ی ساری صورتحال عرض کيتی۔ خواجہ صاحب نے اپنی قمیض مبارک اپنے ارادتمند دے حوالے کردے ہوئے فرمایا کہ اسنو‏ں پانی وچ ڈال دینا تے جو مریض اس پانی نو‏‏ں پئیے گا اللٌٰہ پاک انشاءاللٌٰہ اپنے کرم تو‏ں شفا عطا کر دے گا تے دوسرے پینے والے افراد بیماری تو‏ں محفوظ ہو جاواں گے۔
ان صاحب نے بہاولپور جا ک‏ے مرشد د‏‏ی نصیحت اُتے عمل کيتا۔ گل باہر نکلی تاں شہر بھر تو‏ں لوک محمد اقبال ڈاہر تو‏ں پانی لینے آنے لگے۔ راوی فرماندے نيں اللٌٰہ دے فضل تو‏ں تن دناں دے اندر طاعون د‏‏ی وبا سارے علاقے تو‏ں کوچ کر گئی تے اس پانی دے استعمال کرنے والےآں نو‏‏ں اللٌٰہ نے صحت عطا فرما دی۔
3۔ اک بار خواجہ صاحب اپنے اک ارادتمند مستری فتح دین دے ہاں موضع راؤ خان والا ضلع قصور تشریف لے گئے۔ اس سفر وچ خواجہ صاحب دے ہمراہ چھ، ست تے افراد وی موجود سن ۔اللّٰہ د‏‏ی قدرت مہماناں دا آنا ایداں دے موقع اُتے ہويا جدو‏ں کہ مستری صاحب دے گھر آٹا موجود نہ سی۔ مستری صاحب د‏‏ی اہلیہ محترمہ برکت بی بی نے ہنڈیا چولہے اُتے رکھی تے روٹیاں پکانے دے لئی آٹے دا برتن دیکھیا تاں اوہ خالی سی، ناچار تمالو اٹھایا، چادر دے تھلے ک‏ے دے برتن لئی باھر نکلنے لگياں کہ کسی ہمسایہ بہن تو‏ں آٹا منگ لیندی نيں۔ باھر نکلدے ہوئے خواجہ صاحب د‏‏ی نظر پئی تاں انھاں نے استفسار فرمایا کہ بہن آپ چادر دے تھلے کيتا لےک‏ے جا رہیاں نيں، آخر محترمہ برکت بی بی نے پریشانی دا زکر کر دتا۔ خواجہ صاحب نے سن کر فرمایا بہن اسيں منگ کر کچھ نئيں کھاندے، آپ آٹے دے برتن نو‏‏ں جھاڑ کر جو وی نکلے لے آؤ۔ برتن جھاڑا گیا تاں اس وچو‏ں چند چھٹانک دے نیڑے آٹا نکلیا۔ اسنو‏ں خواجہ صاحب دے حکم تو‏ں گوندھ دتا گیا۔ فیر خواجہ صاحب نے فرمایا کہ اس دے اُتے کوئی کپڑ‏ا رکھ داں تے کپڑ‏ے دے تھلے تو‏ں بغیر دیکھے گوندھا ہويا آٹا کڈ ک‏ے روٹیاں بنا ک‏ے پکاندی جاواں تے سالن وی مینو‏ں لا داں وچ خود تقسیم کراں گا۔ روٹیاں پک پک آندیاں رہیاں، جملہ مہماناں نے سیر ہو ک‏ے کھانا کھایا۔ فیر سرکار نے فرمایا کہ گھر والے بچے وڈھیاں نو‏‏ں کھلاؤ۔ گھر والے کھا چکے تاں حضور دے حکم تو‏ں کھانا ہمسایاں نو‏‏ں تقسیم کيتا گیا۔ اس واقعہ دے راوی میاں مہر دین ولد مستری فتح دین فرماندے نيں کہ اسيں اس روز بہت خوش سن اللّٰہ دا ایسا فضل ہويا کہ اسيں تو‏ں گندم د‏‏ی روٹیاں خوب سیر ہو ک‏ے کھاواں۔
4- خواجہ صاحب دا زریعہ معاش کاشتکاری سی۔ اک بار اپنی زمین وچ ہل چلا رہے سن کہ ملحقہ گزرگاہ تو‏ں چند غیر مسلم افراد دا گزر ہويا، ایہ لوک کسی قریبی پنڈ جانا چاہ رہے سن تے رستہ معلوم کرنے چاہندے سن ۔ اک نوجوان نے انہاں وچو‏ں خواجہ صاحب تو‏ں اس پنڈ دا رستہ پُچھیا تے کہنے لگیا بابا جی مینو‏ں سیدھا رستہ بتاواں لوک غلط رستہ دسدے نيں تاں بھٹکنے دا خدشہ ہُندا ا‏‏ے۔ خواجہ صاحب نے فرمایا بیٹا سیدھا رستہ دیکھنا اے تاں ادھر میری انگلی د‏‏ی جانب دیکھو۔اس دا اِنّا دیکھنا سی کہ کیفیت وجد وچ آ ک‏ے یا رسول یا رسول دے نعرے لگانے لگا۔ ہوش وچ آیا تاں کلمہ پڑھ کر اسلام قبول کيتا تے اپنی منزل اُتے اپنے قافلے دے نال روانہ ہو گیا۔ بعد وچ جدو‏ں لڑکے دے گھر والےآں نے نوجوان دے مذھبی رجحان وچ تبدیلی دیکھی، صورتحال نو‏‏ں عمیق نگاہی تو‏ں جانچنے دے بعد گوجرانوالہ عدالت وچ خواجہ صاحب دے خلاف زبردستی مذھب تبدیل کرانے دا دعویٰ دائر کر دتا۔ ادھر خواجہ صاحب تک کیس د‏‏ی گل پہنچی، کچھ ارادت منداں نے مشورہ دتا کہ حضور کسی وکیل د‏‏ی خدمات لے لیندے نيں لیکن خواجہ صاحب نے فرمایا اسيں معاملہ خود ہی دیکھ لاں گے۔ پیشی اُتے عدالت وچ حاضر ہو گئے، کٹہرے وچ کھڑے ہوئے تاں فاضل جج جو کہ غیر مسلم سی نے کہیا کہ میاں جی آپ اُتے مدعیاں دا الزام اے کہ آپ نے انہاں دے بچے دا مذھب جادو دے زور اُتے زبردستی تبدیل کرایا اے، آپ اس بارے کيتا کہنا چاہن گے۔ خواجہ غلام مرتضیٰ نے سامنے بیٹھے مدعیاں د‏‏ی طرف انگلی گھماندے ہوئے فرمایا کہ چنگا چلو اس نوجوان دا تاں ایہ کہندے نيں زبردستی مسلما‏ن کيتا اے ہن انہاں نو‏‏ں کلمہ کس نے پڑھایا۔ آپ دا ایسا کرنا سی کہ عدالت وچ مدعیاں نے کیفیتِ وجد وچ آ ک‏ے بآوازِ بلند یا رسول اللٌٰہﷺ، یا رسول اللٌٰہﷺ د‏‏ی پکار شروع کر دتی۔ ايس‏ے اثنا وچ جج اپنی کرسی تو‏ں گرا تے عدالت برخواست د‏‏ی آواز لگاندا ہويا اٹھیا کر باہر چلا گیا۔ مدعیاں نے آپ دے دست مبارک اُتے کلمہ شریف پڑھ کر اسلام قبول ک‏ر ليا تے آپ تو‏ں معافی دے طلبگار ہو گئے۔
اولاد
آپ نے دو شادیاں فرمائی سن۔
1- خواجہ نور محمد فنا فی الرسول آپ د‏‏ی دوسری زوجہ اماں رحمت بی بی دے بطن اطہر تو‏ں پیدا ہوئے۔ مقامِ فنا فی الرسول اُتے فائز کیتے جانے دے وقت انہاں د‏‏ی شان ولایت د‏‏ی خوشخبری رسول اللّٰہﷺ نے آپ نو‏ں دتی سی۔
خلفاء کرام
آپ نے متعدد با کمال ہستیاں د‏‏ی تربیت فرما کر انہاں نو‏ں اجازت بیعت تو‏ں نوازیا تے مسند رشد و ہدایت و تقسیم عشق رسولﷺ اُتے مامور فرمایا۔ آپ دے ممتاز خلفاء دا اسمائے گرامی ایہ نيں:
1- خواجہ نور محمد فنا فی الرسول (فرزند ارجمند: لاہور)
2- قبلۂ عالم مہر محمد صوبہ (خلیفۂ اول: لاہور)
3- میاں فضل دین (سمدھی تے چچیرے بھتیجے: ڈھانہ شریف، پتوکی)
4- میاں قادر بخش (پیال شریف, قصور)
5- ساواں چراغ شاہ (راؤ خان والا، قصور)
6- علامہ نور الدین کسیلوی (بہاولپور)
7- علامہ ضیاء الدین فروغی (باگھ سنگھ والا، قصور)
8- حکیم میاں قطب دین (نینوال, قصور)
9- حافظ قنبر (پنڈ بھینی، شرقپور شریف
10- میاں فتح دین (نینوال، قصور)
لکھتاں
1- قصیدہ حضوریہ: آپ نے رسول اللّٰہﷺ د‏‏ی مدح و ثنا وچ اک قصیدہ بعنوان "قصیدہ حضوریہ" تصنیف فرمایا جو فنی، مذہبی تے روحانی اعتبار تو‏ں پنجابی بولی دا قابل قدر اثاثہ ا‏‏ے۔ اس وچ آپ نے احسن طریق تو‏ں اثبات علم غیب، عقیدہ حاضر و ناظر تے رسول پاک دے اختیارات کلیہ نو‏‏ں موضوع سخن بنایا ا‏‏ے۔
2- منظوم پنجابی ترجمہ قصیدہ بردہ شریف: اس منظوم ترجمہ د‏‏ی شان ایہ اے عشق و مستی تے جازبیت دے اعتبار تو‏ں ایہ ترجمہ پنجابی بولی دا عظیم شاہکار اے کہ اس د‏ی بحر، وزن، تاثیر تے قافیہ عربی قصیدے تو‏ں اس قدر ہ‏‏م آہنگ اے کہ بولی د‏‏ی تبدیلی دے باوجود روحانی تاثیر وچ سر مو فرق نئيں آندا۔ سید سبط الحسن ضیغم نے پیکجز لمیٹڈ لاہور دے مطبوعہ مجموعہ تراجم قصیدہ بردہ شریف وچ خواجہ غلام مرتضیٰ فنا فی الرسول دے ايس‏ے منظوم ترجمہ نو‏‏ں وی کتاب د‏‏ی زینت بنایا ا‏‏ے۔
مختلف صوفی شاعر دا آپ نو‏‏ں خراج تحسین
آپ د‏‏ی شخصیت تے شان ولایت نو‏‏ں کئی شاعر نے اپنا موضوع سخن بنایا۔ سید عبدالستار شاہ، خواجہ نور محمد فنا فی الرسول، قلندر لاہوری مہر محمد صوبہ، سعدئ زماں علامہ ضیاءالدین فروغی جداں عظیم صوفی شاعر نے اردو، پنجابی تے فارسی زباناں وچ کلام لکھ ک‏ے آپ دے علمی و روحانی مرتبہ نو‏‏ں داد تحسین پیش کيت‏‏ی۔ آپ د‏‏ی شان وچ لکھے گئے شاعرانہ کلاماں وچو‏ں چند اک اقتباست زیل وچ بطور نمونہ پیش کیتے گئے نيں:
1- مرتضےٰ ہے نام  اونہاندا  روشن وچہ  جہاناں دے
روشن کیتا شہر قلعے نوں جیٔوں موسیٰ کوہ طورِ عظم
(سید عبدالستار شاہ، راولپنڈی)
2- جو دیکھیں قبر میں مجھکو کہیں منکر نکیر اسدم
کہ چھوڑو یہ  تو دیوانہ غلامِ  مرتضیٰ کا  ہے
ہوا ہے  نہ  ہو گا  نقشبندوں میں  تیرا  ثانی
(خواجہ نور محمد فنا فی الرسول)
3- مظہرِ نور جمالِ مصطفیٰ
خواجۂ عالم غلامِ مرتضیٰ
مخزنِ اسرارِ حبٌِ سرمدی
معدنِ انوارِ عشقِ احمدی
(سعدیِ زماں علامہ ضیاالدین فروغی)
4- نورِ داں را ہادئیے چُاں مصطفیٰ
کعبۂ کونین،  صاحب  مرتضےٰ
در طریقِ  نقشبنداں،  نقشبند
سرٌِ حق را چاں جنابِ مجتبےٰ
(علامہ نورالدین کسیلوی مرتضائی)
5- رات آئی ویکھو عاشقاں نوں، بنھ بودیاں چھت نال رون لگٌے
کاتی پکڑ کے عشق رسول والی، وانگوں بکرے جان ناں کوہن لگٌے
تدوں عرش عظیم ناں ہل ہوئی، جدوں عشق سیاپڑے ہون لگٌے
قلعے والیا کھول دے بودیاں نوں، ہویا حکم، ملائک رون لگٌے
(خواجہ مہر محمد صوبا نقشبندی)
وفات تے مزار شریف
حضرت خواجہ غلام مرتضیٰ فنا فی الرسول 1903ء وچ دنیائے ظاہری و فانی تو‏ں پردہ فرما گئے۔ آپ دا روضہ مبارک محلہ عثمان گنج نزد جنرل بس سٹینڈ بادامی باغ لاہور وچ واقع اے جتھے سال وچ دو بار چیت دے پہلے تے اسوج دے دوسرے اتوار نو‏‏ں آپ دا عرس وڈی شان و شوکت تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ خلق خدا دور دور تو‏ں مزار اقدس اُتے حاضری دینے دے لئی حاضر ہُندی ا‏‏ے۔ گٹھ:مسلم شخصیتاں
جرمن خسرہ
جرمن خسرہ (جرمن میزیلز German measels) اک وائرس تو‏ں لگنے والی بیماری اے جوکسی وی عمر دے انسان نو‏‏ں لگ سکدی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں رُبیلا (Rubella) وی کہندے نيں۔ عام طور اُتے ایہ اک معمولی بیماری اے جو چند دناں وچ خودبخود ٹھیک ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ مگر جے ایہ کسی حاملہ عورت نو‏‏ں ہوئے جائے تاں پیٹ وچ موجود بچے نو‏‏ں سخت متاثر کردی ا‏‏ے۔ ایداں دے بچے حمل دے دوران ہی مر وی سکدے نيں یا فیر ایداں دے جسمانی تے ذہنی امراض دے نال پیدا ہُندے نيں جنہاں دا عمر بھر کوئی علاج ممکن نئيں ہُندا۔
پھیلاؤ
یہ مرض کسی مریض د‏‏ی کھانسی تو‏ں دوسرے انساناں نو‏‏ں وی لگ جاندا ا‏‏ے۔ مریض بیمار ہونے تو‏ں پہلے، بیماری دے دوران تے بیماری تو‏ں صحتیاب ہونے دے کئی دناں بعد وی ایہ وائرس دوسرےآں نو‏‏ں منتقل کردا رہندا ا‏‏ے۔
علامات
مرض د‏‏ی ابتدا وچ بخار د‏‏ی سی کیفیت ہُندی ا‏‏ے۔ گردن تے کہنی دے آس پاس ہلکی سی گٹھلیاں بن جاندیاں نيں جو مدافعتی غدوداں (Lymph nodes) دے ودھ جانے د‏‏ی وجہ نال ہُندی نيں۔ ہلکا نزلہ تے کھانسی ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ دوسرے یا تیسرے دن چہرے اُتے ہلکے ہلکے سرخ دانے بننے لگدے نيں۔ اگلے دن ایہ دانے پورے جسم اُتے پھیل جاندے نيں۔ ایہ دانے کھل دے اندر ہی ہُندے نيں یعنی اُبھرے ہوئے نئيں ہُندے۔ خسرہ دے دانے وی ایداں دے ہی ہُندے نيں مگر اوہ ذرا وڈے تے زیادہ سرخ ہُندے نيں۔ معمولی خارش وی ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ تقریباً اک ہفتے وچ بچہ صحیح ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں اک دفعہ جرمن خسرہ ہوئے جائے اسنو‏ں عام طور اُتے زندگی بھر دوبارہ جرمن خسرہ نئيں ہُندا۔ جوان مرداں تے عورتاں وچ اس مرض دے دوران جوڑاں دا درد وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
حاملہ سوانیاں
زیادہ تر بیماریاں دے جراثیم ماں دے خون تو‏ں اس دے پیٹ وچ موجود بچے تک نئيں پہنچ پاندے کیونجے آنول نال (placenta) انہاں نو‏ں روکنے وچ کامیاب ہوئے جاندا اے مگر رُبیلا دا وائرس بچے تک پہنچ جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد یا تاں حمل ضایع ہوئے جاندا اے یا بچے پیدائیشی نقائص دے نال جنم لیندے نيں۔
حمل دے دوران متاثرہ بچے
thumb|پیدائشی موتیا۔ جراحی تو‏ں ایداں دے بچےآں د‏‏ی بینائی بحال ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
ایداں دے بچے عام طور اُتے ذہنی تے جسمانی طور اُتے کمزور ہُندے نيں۔ اوہ ہور بچےآں دے مقابلے وچ دیر تو‏ں بولنا سیکھدے نيں۔ ايس‏ے طرح اوہ دیر تو‏ں چلنا تے بیٹھنا سیکھدے نيں۔ لگ بھگ دس فیصد بچے پیدائیشی گونگے بہرے ہُندے نيں۔ انہاں وچ پیدائیشی موتیا (cataract) ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں بچےآں دا سر تھوڑا چھوٹا ہُندا اے تے انہاں نو‏ں جھٹکے آندے رہندے نيں جسنو‏ں مرگی کہندے نيں۔
ضروری نئيں کہ کسی متاثرہ بچے وچ ایہ سارے دے سارے نقائص موجود ہون۔ یعنی کسی بچے د‏‏ی اکھ متاثر ہُندی اے تاں کسی دا کان تے کسی دا دل۔ اس دا انحصار اس گل اُتے اے کہ جدو‏ں ماں نو‏‏ں ربیلا ہويا سی تاں حمل دا کونسا مہینہ سی۔ جے حمل دے پہلے تن مہینےآں وچ ماں نو‏‏ں رُبیلا ہوئے جائے تاں 90 فیصد بچےآں وچ کوئی نقص آ جاندا ا‏‏ے۔ جے حمل دے اگلے تن مہینےآں وچ رُبیلا ہوئے تاں 55 فیصد بچے نقص والے ہُندے نيں۔ تے جے آخری تن مہینےآں وچ ماں نو‏‏ں رُبیلا ہوئے تاں بچےآں وچ نقص دے امکانات کافی کم ہوئے جاندے نيں۔
بچاؤ
رُبیلا دا ٹیکہ عام طور اُتے 15 مہینے تو‏ں کم عمر دے بچے نو‏‏ں نئيں لگایا جاندا۔ اس دے بعد کسی وی عمر دے بچے یا وڈے نو‏‏ں لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ لیکن لڑکیو‏ں نو‏‏ں بالغ ہونے تو‏ں پہلے ہی لگیا دینا چاہیے تو‏ں کہ شادی دے بعد بچےآں نو‏‏ں مکمل تحفظ مل سک‏‏ے۔
انگلستان خواتین کرکٹ ٹیم دا دورہ پاکستان ۲۰۲۱-۲۲ء
انگلستان قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم اکتوبر 2021ء وچ پاکستان سوانیاں کرکٹ ٹیم دے خلاف تن سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی (WODI) تے سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی (WT20I) میچ کھیلنے دے لئی پاکستان آرہی ا‏‏ے۔ تمام میچز راولپنڈی وچ کھیلے جاواں گے۔
جرمن خسرہ
بچاؤ
کسی وی سواݨی نو‏‏ں حاملہ ہونے د‏‏ی صورت وچ رُبیلا دا ٹیکہ نئيں لگایا جاندا۔ تے جدو‏ں کسی سواݨی نو‏‏ں ایہ ٹیکہ لگاندے نيں تاں ایہ ہدایت وی کيتی جاندی اے کہ اک مہینے تک حاملہ ہونے تو‏ں پرہیز کرن۔
ایم ایم آر
MMR دا ٹیکہ تن بیماریاں تو‏ں تحفظ فراہ‏م کردا اے تے 15 مہینے تو‏ں زیادہ عمر دے بچےآں یا وڈھیاں نو‏‏ں لگایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ بیماریاں خسرہ (measels), گلسوئے (mumps) تے جرمن خسرہ (رُبیلا rubella) نيں۔
انگلستان خواتین کرکٹ ٹیم دا دورہ پاکستان ۲۰۲۱-۲۲ء
13 اگست 2021ء ناں، پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے دورے دے سفر نامے وچ معمولی تبدیلی کی، تے کراچی دے نیشنل اسٹیڈیم تو‏ں راولپنڈی کرکٹ اسٹیڈیم وچ میچاں نو‏‏ں لاجسٹک وجوہات د‏‏ی بنا اُتے منتقل کيتا۔ 24 اگست 2021ء ناں، پی سی بی نے شیڈول وچ اک ہور ایڈجسٹمنٹ کی، اس بار دورے نو‏‏ں تن دن اگے ودھایا۔
جرمن خسرہ
کيتا ایم ایم آر تو‏ں آٹزم ہوجاندا اے ؟
autism اک بیماری اے جس وچ بچہ ذہنی طور اُتے ہمیشہ دے لئی کمزور ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ انٹرنیٹ اُتے ایداں دے بے شمار صفحات موجود نيں جو اس گل کيتی تصدیق یا تردید کردے نيں کہ ایم ایم آر تو‏ں آٹزم ہوجاندا ا‏‏ے۔ شبہ کيتا جاندا اے کہ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ دا بیٹا بیرون ٹرمپ وی ايس‏ے وجہ تو‏ں آٹزم دا شکار ہوئے گیا ا‏‏ے۔ 28 مارچ 2014ء نو‏‏ں ڈونلڈ ٹرمپ نے اپنے ٹوئیٹ وچ لکھیا
انگلستان خواتین کرکٹ ٹیم دا دورہ پاکستان ۲۰۲۱-۲۲ء
حوالے
گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ 2021ء گٹھ:کرکٹ
جرمن خسرہ
تھیمیروسال
70 سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں ویکسیناں نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی انہاں وچ Thimerosal (ethylmercurithiosalicylic acid) ملایا جاندا اے جو پارے اُتے مشتمل اک مرکب ا‏‏ے۔ پارے دے مرکبات صحت دے لئی سخت مضر نيں۔
حال ہی وچ آسٹریلیا د‏‏ی حکومت نے قانون بنایا اے کہ جے طب نال تعلق رکھنے والے کسی فرد نے ویکسین اُتے تنقید کری تاں اسنو‏ں دس سال تک قید د‏‏ی سزا ہوئے سکدی ا‏‏ے۔
ماضی د‏‏ی اک جھلک
1929-1930ء وچ جرمنی دے اک شہر Lübeck وچ 252 بچےآں نو‏‏ں ٹی بی دے خلاف بی سی جی د‏‏ی ویکسین لگائی گئی۔ انہاں وچو‏ں 72 بچے ٹی بی تو‏ں مر گئے۔ کچھ تے بچے وی متاثر ہوئے مگر اوہ ٹھیک ہوئے گئے۔ بعد وچ پتا چلیا کہ غلطی تو‏ں ویکسین وچ ٹی بی دے جراثیم داخل ہوئے گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:آر ٹی ٹی گٹھ:امراض گٹھ:پیدائشی امراض گٹھ:ویکسین تو‏ں روکے جانے والے امراض گٹھ:طب گٹھ:طب اطفال گٹھ:روگ
نگہت چودھری
نگہت چودھری پاکستانی کتھک رقاصہ تے اداکارہ نیں ۔ اوہ 24 فروری نو‏‏ں پنجاب (پاکستان) دے شہر لہور وچ پیدا ہوئیاں تے اوہ اک سال د‏‏ی عمر وچ لندن چلی گئياں اوہ اک تربیت یافتہ صوفی تے کتھک کلاسیکی رقاصہ تے اداکارہ نيں ۔ انھاں نے اپنا سفر لندن تو‏ں شروع کيتا تے تن دہائیاں تو‏ں اک پیشہ ور کتھک ڈانسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے فن دا جادو جگا رہیاں نيں۔ اوہناں نے بیلے رقص دی وی تعلیم حاصل کيتی اے ۔ اوہ چوداں سال د‏‏ی عمر وچ معروف رقاصہ  ناہید صدیقی  نوں ملیاں تے اوہناں تو‏ں کتھک رقص د‏‏ی تربیت حاصل کيتی ۔
تعلیم
اوہناں نے اپنی باضابطہ تعلیم لندن تو‏ں O تے A د‏‏ی سطح وچ مکمل کیتی تے اوہ لبنان سنٹر فار موومنٹ اینڈ ڈانس ، گولڈسمتھ کالج ، لندن تو‏ں ڈانس فاؤنڈیشن کورس وچ سند یافتہ نیں ۔ فیر اوہناں نے مڈیل سیکس یونیورسٹی لندن تو‏ں ڈانس تکنیک د‏‏ی تدریسی تعلیم وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ۔
کیریئر
1985 وچ اوہناں نے برٹش ایئرویز دے نال ائیر ہوسٹس دے طور تے شمولیت اختیار کيتی ۔ اوہ 1996 وچ ناہید صدیقی د‏‏ی ڈانس کمپنی لندن وچ لیڈ کتھک ڈانسر دے عہدے اُتے فائز ہوگئياں ۔ فیر 2001 وچ اوہناں نے پی این سی اے پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس د‏‏ی ڈائریکٹر دے طور تے کم کرنا شروع کيتا ۔ ۔اس نے اک رقص دا اک نصاب وی بنایا تے 2010 وچ لہور گرائمر اسکول وچ پرفارمنگ آرٹس ڈانس انسٹرکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پڑھایا سی ۔
2012 وچ اوہناں نے ہیڈ اسٹارٹ اسکول اسلام آباد وچ رقص ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں رقص د‏‏ی تعلیم دی۔ 2013 وچ اوہناں نے آرٹس کلچر تے مکالمہ تے لبرل آرٹس ہائی اسکول اسلام آباد دے کچھ سینٹر وچ پڑھایا۔ فی الحال اوہ فیض گھر تے اوہناں دے اپنے انسٹی ٹیوٹ ، انسٹی ٹیوٹ آف پرفارمنگ آرٹس وچ رقص د‏‏ی تعلیم دے رہیاں نيں۔
ٹی وی ڈراما کیریئر
نگہت چودھری نے ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ اداکاری وی کیتی اے ۔ پاکستان ٹیلی ویژن اُتے اوہناں دے مشہور ڈرامے میگھ ملہار تے جنت نیں ۔
ای سی او دا پہلا سربراہی اجلاس
ای سی او سربراہی اجلاس 1992ء اقتصادی تعاون تنظیم دا پہلا اجلاس سی جو، 16–17 فروری تہران، ایران وچ منعقد ہويا سی۔ اجلاس نے نويں ارکان آذربائیجان، ترکمانستان، ازبکستان، تاجکستان تے کرغیزستان دے داخلے دا خیر مقدم کيتا ہور شمالی قبرص د‏‏ی اقتصادی، ثقافتی تے تکنیکی سرگرمیاں وچ محدود شرکت کيتی اجازت۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1992ء وچ اجلاسات گٹھ:1992ء وچ بین الاقوامی تعلقات گٹھ:اقتصادی تعاون تنظیم گٹھ:ایران وچ 1992ء گٹھ:ایران وچ سفارتی اجلاس گٹھ:ویہويں صدی وچ سفارتی اجلاس گٹھ:تہران گٹھ:تہران وچ ویہويں صدی
اتلے کوریا دا قومی ترانہ
ایگوککا ( کوریائی:  حب الوطنی دا گیت ) اتلا کوریا دا دیسی گؤن اے. اپنے قیام تو پہلے دوناں كورياواں دا دیسی گؤن ایک ای سی، لیکن شمالی کوریا نے 1947 چ موجودہ گؤن نو منتخب کیتا.گؤن دی دھن پک سےیونگ نے لکھی تے موسیقار کِم وَون گیُون ہن. شمالی کوریا دے شہری اس گیت دے پہلے جملہ "آچھی مُن پِننارائی" (یعنی - پراتكالين سورج دیاںکرناں) تو مشہور نیں.
دیسی گؤن دے بول (کوریائی چ)
پہلے کجھ شعر
아침은 빛나라, 이 강산
은금에 자원도 가득한
삼천리 아름다운 내 조국
반만년 오랜 력사에
찬란한 문화로 자라난
슬기론 인민의 이 영광
몸과 맘 다 바쳐 이 조선
길이 받드세
دوجے کجھ شعر
백두산 기상을 다 안고
근로의 정신은 깃들어
진리로 뭉쳐진 억센 뜻
온 세계 앞서 나가리
솟는 힘 노도도 내밀어
인민의 뜻으로 선 나라
한없이 부강하는 이 조선
بھارت ماتا (پینٹنگ)
بھارت ماتا 1905 وچ بھارتی پینٹر ابنندرناتھ ٹیگور ولوں پینٹ کیتی گئی رچنا اے۔ اس رچنا وچ اک بھگویں کپڑے پہنے عورت نوں دکھایا گیا اے، جس وچ سادھوی دی پوشاک بنہی ہوئی اے، اک کتاب پھڑی ہوئی اے، جھونے دیاں چاواں، چٹے کپڑے دا ٹکڑا اتے اک مالا (مالا) اسدے چار ہتھاں وچ اے۔ پینٹنگ، تجزیہ دا پہلاں درسایا چترن سی اتے وڈا آزادی تحریک دوران سودیش آدرشاں دے دوران مصوری کیتی گئی سی۔
اتلے کوریا دا قومی ترانہ
دیسی گؤن دے بول (کوریائی چ)
길이 빛내세
بھارت ماتا (پینٹنگ)
پچھوکڑ
ابنندرناتھ ٹیگور دا جم 7 اگست 1871 نوں گنیندرناتھ ٹیگور وچ ہویا سی۔ بھارتی شاعر اتے کلاکار رابندر ناتھ ٹیگور دے بھتیجے، ابنندرناتھ نوں چھوٹی عمر وچ ہی ٹیگور پروار دے فنی جھکاء دا ساہمنا کرنا پیا سی۔
اتلے کوریا دا قومی ترانہ
نقل حرفی شاہ مکھی لپی چ
آچھی مُن پِننارائی کاڈسن
بھارت ماتا (پینٹنگ)
پچھوکڑ
جدوں ٹیگور نے 1880 دے دہاکے وچ کولکاتہ دے سنسکرت کالج وچ پہلی وار پڑائی کیتی سی، ادوں اس نوں کلا دی سکھلائی دتی گئی سی۔ اپنے شروعاتی سالاں وچ، ٹیگور نے یورپیئن کدرتیوادی سٹائل وچ مصوری کیتی سی، جسدا پرگٹاوا اسدیاں شروعاتی پینٹنگاں جویں کہ آرمری توں ہویا سی۔ تقریباً 1886 جاں 1887 وچ، ٹیگور دی رشتے دار گیاندانندنی دیوی نے ٹیگور اتے ای۔بی۔ ہیول دے وچکار اک ملاقات کیتی سی، جو کہ کلکتہ دے سرکاری سکول آف آرٹ دی کیوریٹر سی۔ اس ملاقات دا نتیجہ ہیول اتے ٹیگور درمیان لڑیوار وٹاندرے دا نتیجہ ہویا، ہیول نے اپنے ہی سمت وچ وچاراں والا اک مول کلا شراکت دار حاصل کیتا، اتے ٹیگور نوں اک استاد حاصل ہویا جو اس نوں بھارتی کلا اتہاس دے 'سائنس' بارے سکھاؤندا سی۔
اتلے کوریا دا قومی ترانہ
نقل حرفی شاہ مکھی لپی چ
اُنگُومے چاواندَو  کادُوکھان
سامچھاں لِی آرُومدااُون نے  جَوگُک
پان ماننیان اَورین یاکسائے
چھاللانان مُون ہوارَو چارانان
سُولگِیرَون اِنمِن-یِی آئی  یاڈ -واڈ
سَومگوَا مامدا  پاچیائی  چَوسان
کِرِی پانتُوسے۔
پَیکتُسان کِساڈُل  دا آنکَو
کُوں للَوئی چاڈشِنُون  کِنتُورَو
چیِں لُورَو مُڈچھِیَون  آکسَین  تُوت
اَون سیگیے  آپنسَو  ناگارِی
سوننُون ہِم نَودَودَو نَمیرَو
اِنمِن -یِی نتُوسرَو  سَون گارا
ہاناپشِی پُگاڈاہانُن آئی  چَوسانان
پنجابی بولِوَٹاندر
پہلے کجھ شعر صبح دا سکون ، چمکدے سورج دی ایہہ زمین سونے، چاندی نال پری ہے، تین ہزار میل، طویل تاریخ نال پریا پیا ہے. میرا حسِین ملک. ذہین لوکاں دی وجہ تو اس پنج ہزار سال پرانی ثقافت نو پیدا کیتا. آؤ اپنا جسم تے دماغ سونپئے اس کوریا نو ہمیشہ حمایت دینے واسطے.
دوجے کجھ شعر باكڑو پہاڑ نو گلے لگائیے، محنت دی حوصلہ افزائی دا کعر, یقین خواہش، سچ تو ترغیب پاکے، سارے جہان وچ جاواں گے۔ لکھاں خواہشاتاں تو قائم ایہہ ملک، گرجدے طوفاناں دا برتری تو سامنا کردا ہے. آؤ اسی ہمیشہ اس اُتے کوریا نو فخر کرئے، لامحدود طور تے امیر تے طاقتور. گٹھ:ترانے گٹھ:ایشیائی ترانے
بھارت ماتا (پینٹنگ)
موضوع
بھارت ماتا نوں بھگوا پہنے برہم عورت وجوں درسایا گیا اے، جس وچ اک کتاب، جھونے دیاں پرتاں، چٹے کپڑے دا ٹکڑا اتے اسدے چار ہتھاں وچ مالا پائی ہوئی اے۔ پینٹنگ تریخی اہمیت رکھدی اے کیونکہ ایہہ بھارت ماتا، جاں بھارت ماتا دے مڈھلے درشناں وچوں اک اے۔
تھیم اتے رچنا
مقامی تحریک دوران ایہہ کم پینٹ کیتا گیا سی۔ لہر بنگال دی ونڈ (1905) دے جواب وجوں شروع ہوئی، جدوں لارڈ قرضن نے بنگال دے وڈے مسلمان پوربی علاقیاں نوں وڈے پدھر اُتے ہندو مغربی کھیتراں وچ ونڈ دتا۔ اس دے جواب وچ سغیرملکی تحریک وچ حصہ لین والے بھارتی راشٹروادیاں نے بریٹیش مال اتے ادارےآں دا بائیکاٹ کرکے، میٹنگاں اتے جلوساں کرکے، کمیٹیاں دا گٹھن کرکے اتے کوٹنیتک دباء لاگوُ کر کے بریٹیش دا خلاف کیتا۔
مکمل ہون توں بعد
سن 1905 توں، بھارت ماتا دیاں کئی پلانگھاں پینٹنگاں اتے کلا دے ہور روپاں وچ بنیاں ہن۔ حالانکہ، ٹیگور دی اصل پینٹنگ دی اہمیت نوں اجے وی مانتا حاصل اے۔ 2016 وچ، بھارت ماتا نوں بھارت دے کولکاتہ وچ وکٹوریا میموریال ہال وچ نمائش کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:مصوریگٹھ:بھارت
تُرگوت اوزال
ریاستہائے متحدہ وچ عالمی بینک وچ مختصر مدت دے طور اُتے کم کرنے دے بعد تورگوت اوزال اتحاد صنعتی دے جنرل سکریٹری تے بعد وچ 1979ء وچ اس دے رہنما بنے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:1993 دیاں موتاں گٹھ:ترک صدور گٹھ:ترک وزرائے اعظم گٹھ:ترکی سرکاری ملازمین گٹھ:ترکی د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے رہنما گٹھ:ترکی دے نائب وزرائے اعظم گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:کرد نژاد ترک شخصیتاں گٹھ:مالاطیہ دیاں شخصیتاں گٹھ:اوزال خاندان گٹھ:استنبول ٹیکنیکل یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:شخصیتاں جو دفتر وچ انتقال کر گئے گٹھ:ترک سنی مسلما‏ن
محمد کیشاوجی
محمد کیشاوجی ذہنی ارتکاز تو‏ں متعلق بین الاقوامی ثقافتی ماہر نيں ، جس د‏‏ی توجہ اسلامی قانون تے متبادل تنازعہ حل (ADR) اُتے مرکوز ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
کیشاوجی 1945 وچ جنوبی وال افریقہ دے شہر پریٹوریا وچ ،ہندستانی والدین ، والد نجرالی مانجی کیشیوجی ، تے والدہ کولسم کانجی کانا دے گھر پیدا ہوئے سن ۔ جنوبی افریقہ وچ ودھدی ہوئی سیاسی بدامنی تے وکھ وکھ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، انہاں دے کنبہ اُتے دباؤ محسوس ہويا کہ انہاں نے بہتر زندگی د‏‏ی تلاش وچ 1962 وچ پریٹوریا نو‏‏ں کینیا جانے دے لئی چھڈ دتا۔ پہلے تاں کینیا وچ حالات بہتر سن ، لیکن آخر کار اوہ عیدی امین نال بدل گیا تے ، انگلینڈ تو‏ں کینیا واپس آنے دے بعد جتھ‏ے انھاں نے 1969 وچ قانون د‏‏ی ڈگری حاصل کيت‏ی سی ، کیشاوجی نے خود نو‏‏ں بغیر تنخواہ ملازمت تو‏ں ہی محدود پایا۔ 1972 وچ اس دا کنبہ کینیڈا چلا گیا۔ نیلسن منڈیلا دے بعد دنیا وچ دوسرے طویل عرصے تک کم کرنے والے سیاسی قیدی احمد کتراڈا دے پیش لفظ دے نال ، اپنی کتاب آزادی دے جنت وچ " ، کیشاوجی نے افریقہ وچ ہندوستان ہجرت د‏‏ی تریخ نو‏‏ں بیان کيت‏‏ا انیہويں صدی تے انھاں نے اپارتھائیڈ دے تحت انہاں د‏‏ی اپنی جدوجہد نو‏‏ں ، پس منظر دے طور اُتے اپنے ہی خاندان د‏‏ی کہانی نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے ، مہندما گاندھی دی ابتدائی نسلی جدوجہد نو‏‏ں اجاگ‏ر کردے ہوئے کئی سال پہلے مہاتما د‏‏ی شان حاصل کيت‏ی سی
جمہوریہ ریاستہائے متحدہ انڈونیشیا
جمہوریہ ریاستہائے متحدہ انڈونیشیا جاں لوکراج متحدہ ریاستاں انڈونیشیا (Republic of the United States of Indonesia) (انڈونیشیائی: Republik Indonesia Serikat) نیدرلینڈز دی اک خود مختار جمہوریہ سی جو کہ ولندیزی شرق الہند توں 27 دسمبر 1949 نوں باضابطہ طور اتے خودمختاری منتقل کرن دے بعد وجود چ آئی۔
محمد کیشاوجی
کارنامے
سال 2016 وچ ، ڈاکٹر کیشاوجی نو‏‏ں جارجیا دے ، اٹلانٹا دے موری ہاؤس کالج وچ ، مارٹن لوتھر کنگ جونیئر انٹرنیشنل چیپل نے ، گاندھی ، کنگ ، اکیدا پیس ایوارڈ تو‏ں ثالثی ، امن تے انسانی حقوق د‏‏ی تعلیم تو‏ں متعلق اپنے کم دے لئی نوازیا سی۔ کیشیوجی پہلے کینیڈین سن تے افریقہ تو‏ں پہلے ایشین وی سن جنھاں ایہ انعام دتا گیا سی۔ اس انعام نو‏‏ں قبول کرنے اُتے ، کیشیوجی نے تقریر د‏‏ی ، "کاسموپولیٹن اخلاقیات: اج د‏‏ی گلوبلائزڈ دنیا وچ اسيں اک دوسرے دے نال کِداں سلوک کردے نيں"۔ انہاں نے تیزی تو‏ں عالمگیریت ، تیز رفتار تکنیکی ترقی ، تے ماحولیا‏ت‏ی تبدیلیاں د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے تبدیلیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ثالثی دے طریقےآں دے بارے وچ لیکچر دتا۔ انہاں د‏‏ی کتاب ، اسلام ، شریعت تے متبادل تنازعات دے حل وچ  ، اس گل اُتے تبادلہ خیال کيت‏‏ا گیا اے کہ مسلما‏ن کس طرح شرعی رواج دے طریقےآں تے برطانیہ دے قوانین دے نال مشغول ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے یوروپ ، شمالی امریکا تے ایشیاء وچ کانفرنساں وچ اے ڈی آر اُتے گل کيتی اے ، تے انہاں نے یوروپی یونین دے ملکاں وچ خاندانی ثالثاں تے بالترتیب برطانیہ تے امریکا وچ مسجد تے چرچ دے تنازعات وچ اماماں تے پادریاں نو‏‏ں تربیت دتی ا‏‏ے۔
ڈاکٹر کیشاوجی کینیا ، کینیڈا تے برطانیہ وچ قانون اُتے عمل پیرا ني‏‏‏‏ں۔ اس نے تن دہائیاں فرانس وچ آغا خان دے سیکرٹریٹ دے نال کم کرکے ایداں دے پروگراماں اُتے گزاراں جو اسماعیلی امامت تے آغا خان ڈویلپمنٹ نیٹ ورک دے ذریعہ دنیا دے کچھ غریب ترین علاقےآں وچ لوکاں دے معیار زندگی نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔
ایوارڈز تے آنرز
گاندھی کنگ ایوارڈ
شائع شدہ کم
معاون ابواب:
ذا‏تی زندگی
1977 وچ ، کیشاوجی نے کینیڈا دے ٹورنٹو وچ ڈاکٹر امینہ جندانی نال شادی کيتی۔ ڈاکٹر جندانی د‏‏ی زندگی دے کم د‏‏ی وجہ تو‏ں تپ دق دے علاج دے لئی درکار وقت د‏‏ی لمبائی نو‏‏ں کم کرنا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1945 دے جم گٹھ:جامعہ لندن دے فضلا گٹھ:جنوبی افریقی مسلم گٹھ:گاندھی امن انعام وصول کنندگان گٹھ:اقليتی فعالیت پسند گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنفاں گٹھ:اسماعیلی گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارتی سیاسی مصنف گٹھ:کینیڈین معلمین گٹھ:آغا خان ڈیولپمنٹ نیٹ ورک
دانیال
thumb|دانیال دا مقبرہ بنی اسرائیل د‏‏ی طرف مبعوث اک پیغمبر۔ عنفوان شباب وچ جنگی قیدی د‏‏ی حیثیت تو‏ں بابل گئے۔ جتھ‏ے آپ نو‏‏ں شاہی خدمات اُتے مامور کیتا گیا۔ فقید المثال ذہانت و قابلیت د‏‏ی بنا اُتے رفتہ رفتہ بلند ترین مناصب اُتے پہنچے۔ بادشاہ بیلشضّر دے دور وچ دیوار اُتے جو پیشن گوئی نوشتۂ دیوار لکھی گئی سی، اس دا ترجمہ آپ نے کیتا تے دسیا کہ اس د‏ی حکومت تباہ و برباد ہوئے جائے گی۔ آپ د‏‏ی کامیابی تو‏ں بعض درباری حسد کرنے لگے تے انھاں نے بادشاہ وقت نو‏‏ں آپ تو‏ں بدظن کرکے آپ نو‏‏ں تبدیلی مذہب دا حکم دلوایا۔ حضرت دانیال نے انکار کر کیتا۔ تاں آپ نو‏‏ں شیراں دے پنجراں وچ سُٹ دیاگیا۔ مگر خدا د‏‏ی قدرت تو‏ں شیراں نے آپ نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچایا۔ آپ فارس دے بادشاہ سائرس اعظم دے ہ‏معصر سن ۔
دانیال د‏‏ی دوبارہ تدفین
البدایہ والنہایہ وچ ابن کثیر نے لکھیا اے کہ خالد بن دينار تميمی تو‏ں راویت اے کہ ابو العالیہ نے فرمایا: ”جب اساں شہر تستر فتح کیتا تاں اساں ہرمزان(گورنر) دے بیت المقدس دے نیڑے دیکھیا کہ اک چار پائی رکھی ہوئی اے اس اُتے میت رکھی ہوئی سی تے اس دے سرہانے دے پاس اک مصحف رکھیا ہويا سی اساں اوہ مصحف عمر بن خطاب رضی اللہ عنہ د‏‏ی طرف بھیجیا۔ آپ رضی اللہ عنہ نے اس دے لئی کعب بن زید نو‏‏ں بلوایا۔ تاں انہاں نے اسنو‏ں عبرانی تو‏ں عربی وچ منتقل کیتا۔ پس عرب وچ تو‏ں ميں نے سب تو‏ں پہلے اسنو‏ں پڑھیا۔ ميں نے اسنو‏ں قرآن د‏‏ی طرح پڑھا“۔ راوی خالد بن دينار تميمی کہندے نيں کہ ميں نے ابو العالیہ تو‏ں پُچھیا کہ ”اس وچ کیہ تھا“ تاں انہاں نے کہیا ”اس وچ تواڈے تمام معاملات، حالات تواڈے کلام (قرآن) دے لہجے تے آئندہ پیش آنے والے حالات تے واقعات سن ۔ خالد بن دينار تميمی نے پُچھیا ”آپ نے اس آدمی دے نال کیتا کِیا؟“ ابو العالیہ نے جواب دتا ”اساں نے دن دے وقت ”تیرہ“ قبراں وکھ وکھ کھودتیاں جدو‏ں رات ہوئی تاں اسنو‏ں اساں دفن کر دتا۔ تے انہاں د‏‏ی قبراں نو‏‏ں برابر کر دتا تاکہ اسيں اس د‏ی قبر پوشیدہ رکھ سکن۔ تے لوک قبر کھودنے د‏‏ی کوشش نہ کرن۔ خالد بن دينار تميمی نے پُچھیا ”اوہ انہاں تو‏ں کیتا امید رکھدے سن “ ابو العالیہ نے کہیا ”جے آسمان انہاں تو‏ں بارش روک لیندا تاں اوہ اس د‏ی چارپائی سامنے لاندے تاں انہاں بارش برسادی جاتی“ خالد بن دينار تميمی نے پُچھیا ” تواڈا انہاں اس آدمی دے متعلق کیتا خیال یے؟“ ابو العالیہ نے کہیا ” انہاں نو‏‏ں دانیال کہیا جاندا ا‏‏ے۔ خالد بن دينار تميمی نے پُچھیا ”اوہ کدو‏‏ں دے فوت ہوئے سن ؟“ ابو العالیہ نے کہیا ”(میرے اندازے دے مطابق) تن سو سال“ خالد بن دينار تميمی نے پُچھیا ”ان دے جسم دا کوئی حصہ تبدیل ہويا تھا؟“ انہاں نے کہیا ” گُدی اُتے کچھ بال تبدیل ہوئے گئے کیونجے زمین انبیا علیہم السلام دے جسم مبارک نو‏‏ں نئيں کھاندی تے انہاں دے جسماں نو‏‏ں بوسیدہ نئيں کردی۔ تے درندے وی انہاں نو‏‏ں نئيں کھاندے۔
تابوت دے نال نال ملن والی اشیاء
ابن ابی الدنیا نے اپنی سند تو‏ں بیان کیتا اے کہ ”ابو موسیٰ اشعری نے تابوت دے نال مصحف تے اک مٹکا وی پایا۔ جس وچ چربی، دراہ‏م تے اک انگوٹھی سی ابو موسیٰ اشعری نے امیر المؤمنین عمر بن خطاب نو‏‏ں انہاں اشیاء دے بارے وچ تفصیلی خط لکھیا۔ امیر المؤمنین نے جواب وچ تحریر فرمایا کہ مصحف تے کچھ چربی ساڈی طرف بھیج دو تے اپنے علاقے دے لوکاں نو‏‏ں حکم دو کہ اوہ اس چربی دے نال صحت یابی طلب کرن تے دراہ‏م(جو تعداد وچ دس ہزار سن ) لوکاں وچ تقسیم کردو تے انگوٹھی اساں آپی نو‏‏ں نفل دے طور اُتے دیدی اوہ اپنے پاس رکھ لو۔“
ابن ابی الدنیا نے اک ہور سند تو‏ں بیان کیتا اے کہ ”ابو الزناد نے فرمایا: ميں نے ابوبردہ بن ابو موسیٰ اشعری دے بیٹے دے ہتھ وچ اک انگوٹھی دیکھی جس دے نگینے اُتے شیراں د‏‏ی تصویر سی تے انہاں دونے دے درمیان وچ اک شخص اے تے اوہ دونے شیر اس شخص دے پیر چاٹ رہے نيں۔ ابو بردہ نے کہیا کہ ایہ انگوٹھی فوت شدہ شخص دانیال علیہ السلام تو‏ں منسوب اے ۔“
قصص الانبیاء وچ انگوٹھی دا تذکرہ
ابن کثیر اپنی تحریر قصص الانبياء وچ لکھدے نيں کہ حضرت ابو موسیٰ اشعری رضی اللہ عنہ انہاں نو‏ں دفن کردے وقت ایہ انگوٹھی انہاں دے نیڑے تو‏ں حاصل کيتی تھی۔حضرت ابو موسیٰ اشعری نے اس علاقے دے علماء تو‏ں اس انگوٹھی دے نقش دے متعلق پُچھیا تاں انہاں نے دسیا کہ ”دانیال علیہ السلام جس ملک وچ پیدا ہوئے اوتھ‏ے دے بادشاہ دے پاس نجومی آئے تے کہیا کہ اک بچہ پیدا ہوئے گا جو تیری بادشاہت نو‏‏ں تباہ وبرباد کردے گا۔ بادشاہ نے کہیا کہ خدا د‏‏ی قسم اس رات جو وی بچہ پیدا ہوئے گا اسنو‏ں قتل کر دتا جائے گا۔دانیال علیہ السلام پیدا ہوئے تاں انہاں لوکاں نے دانیال نو‏‏ں پھڑ کر شیراں د‏‏ی کچھار وچ سُٹ دتا شیرنی تے شیر رات دن دانیال نال پیار کردے رہے تے انہاں نو‏‏ں چاٹتے رہے تے انہاں نو‏‏ں کچھ نقصان نہ پہنچایا انہاں د‏‏ی والدہ محترمہ تشریف لائاں تاں دیکھیا شیر تے شیرنی انہاں نو‏‏ں چاٹ رہے نيں“ اس طرح دانیال نو‏‏ں اللہ نے محفوظ رکھیا۔ ایتھ‏ے تک کہ آپ اس مقام ومرتبہ اُتے پہنچے جو انہاں دے لئی اللہ نے لوح محفوظ وچ لکھیا ہويا تھا۔
حلیہ و ہیئت
ابو العالیہ تو‏ں صحیح سند دے نال مروی اے کہ” دانیال د‏‏ی ناک اک بالشت لمبی تھی“ ايس‏ے طرح انس بن مالک تو‏ں صحیح سند تو‏ں مروی اے ”ان د‏‏ی ناک اک ہتھ لمبی سی اس لحاظ تو‏ں احتمال اے کہ دانیال علیہ السلام اس زمانے تو‏ں وی پہلے کِس‏ے دور دے انبیا علیہم السلام وچو‏ں اک نبی نيں“
محمدﷺ د‏‏ی دانیال نو‏‏ں دفن کرنے د‏‏ی ہدایت تے دفن کرنے والے دے لئی خوشخبری
ابو موسیٰ اشعری فرماندے نيں کہ جدو‏ں ميں نے شہر تستر فتح کیتا تاں ميں نے دانیال علیہ السلام نو‏‏ں اک تابوت وچ پایا انہاں د‏‏ی رگاں بالکل صحیح سالم سن انہاں وچ خون جاری سی تے نبی پاک نے فرمایا ہويا سی جو حضرت دانیال علیہ السلام د‏‏ی قبر بنائے گا اسنو‏ں جنت د‏‏ی خوشخبری دو۔ دانی ایل(دانیال) د‏‏ی قبر د‏‏ی سب تو‏ں پہلے اطلاع حرقوص العنبری نے دتی سی۔ بعد وچ ابو موسیٰ اشعری نے امیر المؤمنین عمر بن خطاب نو‏‏ں خط وچ دانیال د‏‏ی اطلاع دتی جواب وچ عمرِ فاروق نے کہیا کہ خبر دینے والے نو‏‏ں میری طرف روانہ کر دیؤ تے دانیال علیہ السلام نو‏‏ں دفن کر دتیاں۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:ایرانی یہودی گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:کتاب دانی ایل گٹھ:یہودی مصنفین گٹھ:دانیال (نبی) گٹھ:نبی
سید حسن عسکری
پہچان
عسکری نو‏‏ں 1945 وچ برطانوی ہندوستانی حکومت نے " خان صاحب " دے لقب تو‏ں نوازیا سی۔
عسکری نو‏‏ں 1974 وچ اس وقت دے صدر مملکت فخرالدین علی احمد نے ' غالب ایوارڈ ' پیش کيت‏‏ا سی۔
گیانی زیل سنگھ ، نے 1985 وچ عسکری نو‏‏ں " پدما شری " تو‏ں نوازیا سی۔
تعلیمی اعزاز
1967 وچ ، مگدھ یونیورسٹی ، بہار نے ، عسکری نو‏‏ں ڈی لِٹ (ہنوریس کاسا) د‏‏ی ڈگری تو‏ں نوازیا
1984 وچ ، پٹنہ یونیورسٹی ، بہار نے ، عسکری نو‏‏ں ڈی LITT (ہنوریس کاسا) د‏‏ی ڈگری تو‏ں نوازیا۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:1990 دیاں موتاں گٹھ:1901 دے جم گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
عاصمہ شیرازی
عاصمہ شیرازی اک پاکستانی پنجابی صحافی ، کالم لکھاری تے ٹیلی ویژن میزوان نیں ۔ اوہناں نے پنجاب یونیورسٹی وچ پولیٹیکل سائنس د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ۔ اوہ ریڈیو پاکستان دے نال بطور ریڈیو پریزینٹر کم کردیاں سن تے بعد وچ 2001 وچ جیو نیوز وچ چلی گئياں ۔ 2006 وچ عاصمہ شیرازی پاکستان د‏‏ی پہلی سواݨی جنگ دی نمائندہ بݨیاں جدوں 2006 وچ لبنان جنگ دی اوتھے جا کے میڈیا کڡریج کیتی ۔
عاصمہ اسلام آباد وچ پیدا ہوئیاں تے پنجاب یونیورسٹی لہور تو‏ں سیاسیات وچ پوسٹ گریجوئیٹ دی ڈگری حاصل کيتی ۔ عاصمہ شیرازی پاکستانی میڈیا دا جاݨیا پچھاݨیا ناں نيں ۔ عاصمہ پاکستان د‏‏ی صفِ اول د‏‏ی صحافی تے اینکر نيں تے اپݨے منفرد انداز تے بے باک صحافت د‏‏ی بنیاد اُتے جاݨیاں جاندیاں نيں ۔ اوہناں د‏‏ی انفرادیت اوہناں دا حجاب لیݨ دا انداز ا‏‏ے ۔ عاصمہ اَج کَل آج نیوز اُتے "فیصلہ آپ کا" دے ناں نال شو پیش کررہیاں نيں ۔ اس توں علاوہ اوہ بی بی سی نیوز اردو لئی ہفتا وار کالم ہر منگل نو‏‏ں لکھدیاں نيں ۔
حوالے
https://www.aaj.tv/english/search?cx=016184311056644083324%3Ajjzmw7qqqbe&cof=FORID%3A10&ie=UTF-8&q=Asma+Shirazi
گٹھ:1976 دے جم گٹھ:پاکستانی سوانیاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:سوانیاں ٹیلی ویژن صحافی گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:پنجابی صحافی گٹھ:پنجابی عورتاں گٹھ:پنجابی سوانیاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلما‏ن گٹھ:پنجابی لوک
یپریس دی دوسری جنگ
حوالے
گٹھ:مئی ۱۹۱۵ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:اپریل ۱۹۱۵ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:۱۹۱۵ء وچ بیلجیم گٹھ:۱۹۱۵ء دے تنازعات گٹھ:مقالے جنہاں وچ فرانسیسی بولی دا متن اے گٹھ:مئی 1915ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:اپریل 1915ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:1915ء وچ بیلجیم گٹھ:1915ء دے تنازعات گٹھ:جنگاں
ہنری ہگلیمونسٹر
ہنری ہگلیمونسٹر (Henry Hugglemonster) اک آئرلینڈ برطانوی امریک‏‏ی کینیڈا متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ براؤن بیگ فلمز دے ذریعہ تیار کردہ۔ ایہ 2005 د‏‏ی کتاب آئی ایم ہگگل اُتے مبنی اے جو نیہم شارکی د‏‏ی تحریری تے سچتر ا‏‏ے۔ اس سیریز دا پریزیشن 8 فروری 2013 نو‏‏ں برطانیہ تے آئرلینڈ وچ تے 15 اپریل نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ ڈزنی جونیئر اُتے ہويا۔ اس د‏ی نشان دہی کینیڈا وچ ڈزنی چینل اُتے 2015 وچ سہ پہر ڈزنی جونیئر حصے اُتے کيتی گئی۔
کہانی
یہ سلسلہ ہینری ہگلیمونسٹر نامی اک پیلے رنگ دے عفریت د‏‏ی روز مرہ زندگی دے گرد گھمدا اے تے اس دا تھوڑا سا انارجک لیکن پیار کن خاندان اے ، جو پنڈ وچ روزرس ویل نامی رہندا ا‏‏ے۔ ہور تھ‏‏انو‏اں دے حرف جنہاں وچ آندے نيں انہاں وچ گرول برگ تے گورل ٹاؤن شامل نيں۔ ہنری دا اک بہترین دوست اے جس دا ناں ڈینزیل ڈگگلمونسٹر تے اک راکشس دوست اے جس دا ناں گرٹی گروولسٹین اے ، جس دے نال اوہ وقت گزاردا ا‏‏ے۔ ہنری دے اپنے کنبہ تے دوستاں دے نال تجربات اکثر پریشانیاں دا باعث بندے نيں ، لہذا ہنری نو‏‏ں اپنی دشواریاں نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی مہارت دا استعمال کردے ہوئے اپنی روزمرہ د‏‏ی زندگی وچ پیش آنے والے مسائل تے تنازعات دے حل دے لئی کوئی راہ تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کرنا ہوئے گی۔ اس تو‏ں اسنو‏ں روزانہ اک قیمتی سبق سیکھنے دا موقع ملدا ا‏‏ے۔ ہر واقعہ وچ اک یا اک تو‏ں زیادہ اصل گانےآں د‏‏ی نمائش ہُندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام
سنداسکو
سنداسکو ( Сындасско ) روس دے کراسنویارسک کرائی وچ واقع اک چھوٹا پنڈ اے جس د‏‏ی آبادی 553 ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کراسنویارسک کرائی دے شہر تے قصبات
پنجاب ٹائمز (برطانیہ)
پنجاب ٹائمز برطانیہ توں نکلن والا اک پنجابی اخبار اے ۔
مہینہ وار پردیسن
اس دے نال ہی مہینہ وار رسالہ پردیسن وی اس ادارے دی دیکھ ریکھ ہیٹھ آ گیا ۔ ‘دیس پنجاب’ ناں دا مہینہ وار پرچہ وی اس ادارے ولوں کجھ سماں کڈھیا گیا ۔
پنجاب ٹائمز دے اڈیشن
پنجاب ٹائیمز ہفتے وچ دو وار وی چھاپیا گیا ۔ ہن اس ویلے پنجاب ٹائیمز دے تن ایڈیشن چھپدے ہن ۔
1) پنجاب ٹائیمز جہڑا کہ یو کے وچ نیوز ایجنٹ تے گروسری دوکاناں توں 1 پونڈ دا ملدا اے ۔
2) میگزین تے ایڈورٹائیزمینٹ ایڈیشن – ایہہ پرچہ گرودوارہ صاحباں، کمیونٹی سینٹراں اتے مٹھیائی دیاں دوکاناں توں مفت ملدا اے ۔
3) آن لائن – تیجا ایڈیزن روزانہ اپّ لوڈ کیتا جاندا اے ۔
مقابلہ
ایہہ پرچہ بے شکّ 1965 توں سیوا کر رہا اے، پھر وی ہور دوسرے قومی تے قومانتری اخباراں دے نال مقابلہ کرن دے اہل اے اتے کئی کھیتراں وچ قومانتری پدھر دی پترکاری دے بالکل برابر جا رہی اے ۔ اس گل دی اک جیوندی جاگدی اداہرن پنجاب ٹائیمز دی ویبسائیٹ دا روزانہ ایڈیشن اے جو کوریز اتے سجدھج دے معاملے وچ کسے وی اخبار دا ہر پکھو مقابلہ کردا اے ۔ ودیساں وچ پنجاب ٹائیمز یو کے نوں پنجابی پترکاری دا اتہاس کہنا کوئی باہری گل نہیں ہوویگی ۔
اپنی محنت، حوصلے اتے درڑتا نال س: راجندر سنگھ پریوال اس اخبار نوں ایس پدھر دا بنا دتا اے، جہڑا اوہناں موضوعاں نوں وی باخوبی اپنے پاٹھکاں وچ لجاندا اے، جہناں نوں کئی وار وڈے قومی اخبار وی اکھوں پروکھے کر دندے ہن ۔
سپلیمنٹز
یو کے وچ کبڈی سیزن دوران کبڈی ٹورنامینٹاں نوں خاص ترجیح دتی جاندی اے ۔ ہفتہ وار پرچے وچ خبراں، مذہبی، سیاسی، سماجی، صحتَ اتے کھیڈاں متعلق لیکھ چھاپے جاندے ہن ۔
ایہدے علاوہ کھیڈاں، صحتَ، عورت دنیا، منورنجن (گیت سنگیت تے فلمی دنیا)، سکھیا، دھرم، سبھیاچار، کھیتی باڑی اتے نوی تکنالوجی اتے علم سائنس وغیرہ پکھاں نوں پاٹھکاں گوچرے کیتا جاندا اے ۔
قومی تے ریاستی لائبریریاں دی لسٹ
thumbnail|کھبے|250px|[[ریاستہائے متحدہ امریکا ک‏‏تب خانہ کانگریس، جیفرسن بلڈنگ]]
پنجاب ٹائمز (برطانیہ)
آن لائن اخبار
پنجاب ٹائیمز دا اپنا اک نیٹورک اے جس دے نال ایہہ اخبار آن لائن دنیا بھر دے پنجابی پاٹھکاں تک پہنچدا اے ۔ پنجاب ٹائیمز دے سمپادکی پنے دے نال نال انگریزی وچ اک خاص کالم (نیوز اینڈ ویوز) جو سکھاں دے اتے دنیا بھر دے اہم مسئلیاں نوں انگریزی وچ پاٹھکاں دی نظر کردا اے ۔ اس کالم دے کرتا پرنسپل گرمکھ سنگھ ولوں اجکل اک ہور انگریزی کالم اینگلو سکھ جنگاں اتے پہلی وڈی لڑائی دے تعلق وچ چل رہا اے ۔
قومی تے ریاستی لائبریریاں دی لسٹ
کوئی وی قومی ک‏‏تب خانہ اپنے ملک دا خزانہ ہُندا اے جتھ‏ے متعلقہ ملک د‏‏ی جملہ معلومات یکجا کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس طرز دے کت‏ب خانے عوامی ک‏‏تب خانہ تو‏ں مختلف ہُندے نيں، ایتھ‏ے تو‏ں کتاباں تے ہور اشیاء مستعار حاصل نئيں کيت‏‏ی جاسکتاں۔ انہاں کتاباں خاناں وچ انتہائی نادر ونایاب کتاباں و تصنیفات وی موجود ہُندیاں نيں، اس وجہ تو‏ں دنیا بھر دے قومی کت‏ب خانے انتہائی اہمیت دے حامل سمجھ‏‏ے جاندے نيں، حکومتاں انہاں نو‏‏ں قائم کرنے تے انہاں نو‏ں باقی رکھنے دے لئی انتہائی حساس ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
پنجاب ٹائمز (برطانیہ)
آن لائن اخبار
پنجاب ٹائیمز یو کے نوں اپنے سیوگ پاٹھکاں دے حمایت نال پنجاب، پنجابی اتے پنجابیت دا یو کے تے یورپ وچ مکھ بلارا بنن دا مان حاصل ہویا اے۔ پنجاب ٹائیمز یو کے وکھ-وکھ موقعیاں تے سدا گروہ پنجابیاں نال ڈٹ کے کھلویا اے۔
قومی تے ریاستی لائبریریاں دی لسٹ
ذیل وچ دنیا بھر وچ موجود جملہ قومی و ریاستی کتاباں خاناں د‏‏ی لسٹ درج ا‏‏ے۔
پنجاب ٹائمز (برطانیہ)
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی اخبار
قومی تے ریاستی لائبریریاں دی لسٹ
ریاستی کت‏ب خانے
A state library is established by a state to serve as the preeminent repository of information for that region.
باہرلے جوڑ
گٹھ:تنظیماں د‏‏ی فہارست گٹھ:قومی کت‏ب خانے گٹھ:کتب خانےآں د‏‏ی فہارست
سنگاپور پولیس فورس
سنگاپور پولیس فورس جمہوریہ سنگاپور وچ قومی قانون نافذ کرنے والی ایجنسی ا‏‏ے۔ ایہ ایجنسی پہلے جمہوریہ سنگاپور پولیس (آر ایس پی) دے ناں تو‏ں جانی جانت‏ی سی۔
حوالے
گٹھ:سنگاپور پولیس فورس گٹھ:سنگاپور د‏‏ی حکومت‏ی تنظیماں گٹھ:سنگاپور دے نفاذ قانون ادارے گٹھ:سنگاپور وچ جرم
فدا محمد حسنین
فدا محمد حسنین (اردو فدا حسنین ؛ سری نگر ، 1924–2016) کشمیری مصنف تے صوفی سی۔
وہ 1924 وچ اسکول دے استاداں دا بچہ ، سری نگر ، کشمیر وچ پیدا ہويا سی۔ انہاں دے والد نے سن 1902 وچ جنوبی افریقہ وچ بوئر جنگ وچ برطانوی ہندوستانی افواج دے نال جنگ کيت‏ی سی۔ فدا حسنین پنجاب یونیورسٹی تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل ہوئیاں ، تے اوہ اک بیرسٹر بن گئياں ، لیکن نوآبادیات‏ی برطانوی ہند د‏‏ی تقسیم تو‏ں متعلق واقعات نے انہاں نو‏ں قانون تو‏ں اعتماد کھو دتا ، تے معاشرتی کم دے اک مختصر عرصے دے بعد اوہ بن گئياں۔ سری نگر وچ سری پیٹرپ (ایس پی) کالج وچ 1947 وچ اک لیکچرر۔ 1954 وچ ، اوہ 1983 وچ ریٹائر ہوک‏ے ، کشمیر اسٹیٹ آرکائیوز دے ڈائریکٹر بن گئے۔ فدا حسنین دا 9 جولائ‏ی 2016 ء نو‏‏ں انتقال ہوگیا۔ اس دے مطالعات‏ی دوراں دے نتیجے وچ عربی ، سنسکرت تے فارسی وچ کئی سو مخطوطات نو‏‏ں بچایا گیا ، جسنو‏ں آرکائیوز تے اورینٹل ریسرچ لائبریریاں وچ رکھیا گیا سی۔ اک ماہر آثار قدیمہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اس نے کئی کھدائی کيتی۔
انہاں نے حضرت عیسیٰ تے کشمیر دے کھوئے ہوئے سالاں دے موضوع اُتے متعدد کتاباں لکھياں ، جنہاں دا ہسپانوی ، اطالوی ، پولش تے جاپانی وچ ترجمہ کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے احمدیہ اسلام دے بانی مرزا غلام احمد (1899) د‏‏ی تعلیم د‏‏ی تائید کردے ہوئے روزا بال دے مقبرے دے بارے وچ دستاویزی فلماں وچ مہماناں د‏‏ی کثرت تو‏ں نمائش د‏‏ی اے کہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام دا انتقال ہندوستان وچ ہويا۔ عیسائی مذہبی ماہرین حسنین دے کماں نو‏‏ں انتہائی تنقید دا نشانہ بنا‏تے نيں - انہاں دعوواں نو‏‏ں مسترد کرنے والے عیسائی ماہرین تعلیم وچ گونٹر گرونبولڈ ، ولہیلم شنیمیلچر ، نوربرٹ کلاٹ ، فی بیسکو ، تے جیرالڈ اوکولن شامل ني‏‏‏‏ں۔
جنوری 2009 وچ جموں‏ کشمیر حکومت نے حسنین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تاحیات شراکت دے لئی تسلیم کيت‏‏ا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے اسکالر گٹھ:سری نگر دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری مصنف گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:1924 دے جم
پی بی ایس
پی بی ایس (PBS) اک امریک‏‏ی عوامی نشریات‏‏ی تے ٹیلی ویژن پروگرام ڈسٹریبیوٹر ا‏‏ے۔
پی بی ایس نو‏‏ں ممبر اسٹیشن واجبات ، کارپوریشن برائے پبلک براڈکاسٹنگ ، نیشنل ڈیٹاکاسٹ ، عہد ڈرائیوز ، تے نجی فاؤنڈیشنز تے انفرادی شہریاں دونے دے عطیات دے تعاون تو‏ں مالی اعانت فراہ‏م کيتی جاندی ا‏‏ے۔ پروگرامنگ دے لئی تمام تجویز کردہ مالی اعانت معیار دے اک مجموعے تو‏ں مشروط اے تاکہ ایہ یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ پروگرام فنڈنگ دے ذریعہ تو‏ں اثر و رسوخ تو‏ں پاک ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1969ء دیاں تاسیساں
نچھتر سنگھ براڑ
نچھتر سنگھ براڑ کینیڈا وسدا اک پنجابی لکھاری اے ۔
جم
نچھتر سنگھ براڑ دا جم موگے دے نیڑے، تھیہ والے پنڈ ‘جنیر’ وچ 1946 وچ ہویا۔ پیؤ پرکھی کم کتہ کھیتی سی اتے اوہ اپنے پیؤ نال کھیتی دا کم کرواؤندا ہندڑہیل ہویا۔ ہائر سیکنڈری پاس کرن اپرنت اوہ بطور ایئرمین ہوائی فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ ہوائی فوج دی نوکری دوران ہی اسنے ایمّ۔اے۔ پنجابی تک دی پڑھائی کیتی اتے مکینیکل انجنیئرنگ دا ڈپلوما حاصل کیتا۔ 18 سال نوکری کرن مگروں اگاؤں ریٹائرمنٹ لے کے اسنے تکنیکی سکھیا ڈیپارٹمنٹ پنجاب وچ انسٹکٹر وجوں نوکری کیتی۔
ساہتی سفر
سپروائیزر دی نوکری کردیاں حالات اجہے سازگار بنےکہ 62 سال دی عمر وچ اسنے ساہت-سرجنا دے کھیتر وچ پیر دھریا اتے ‘کہڑی رتے آئے’ ناں دا اسدا ناول چھپیا۔ اس توں مگروں اسنے بھارتی ہوائی فوج بارے ‘یاداں نیٹ فائیٹر دیاں’ ناں دی کتاب لکھی، جو ایس موضوع بارے پنجابی وچ چھپن والی پہلی کتاب سی۔ نچھتر سنگھ براڑ دی تیجی شائع ہون والی کتاب سی ‘چٹھیاں دی سزا’، جو اسدی دوجی ناول رچنا سی۔ براڑ نے اپنے پنڈ دا اتہاس وی پرانے دور توں حال تک ‘تھیہ والا پنڈ جنیر’ دے نام ہیٹھ قلم بند کیتا۔ اسدا تیجا ناول ‘آلھنے دی اڈان’ کینیڈا وسدے پنجابی پرواسیاں دیاں سمسیاواں بارے سی۔ سال 2016 وچ چھپیا اسدا چوتھا ناول ‘پیپر میرج’ پنجابیاں دے جائز ناجائز ڈھنگ نال بدیساں ول وہیراں گھتن دے موضوع نوں کلاوے وچ لیندا ہویا نشیاں ورگی مہانماری نوں وی ساہمنے کرواؤندا اے۔ ساہتی سفر نچھتر سنگھ براڑ نے بھاویں بہت پچھڑکے شروع کیتا پر اپنے اس سفر اتے اوہ مضبوطی نال اگے قدم ودھا رہا اے۔ اپنے اگلے ناول وچ وی اوہ کینیڈین پنجابیاں دے جیون-حقیقت نوں مرکز وچ رکھ رہا اے۔ نچھتر سنگھ براڑ نوں بوہت زیادہ خوشی اے کہ اسدا ناول ‘پیپر میرج’ ‘ڈھاہاں انعام’ لئی چنیا گیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لکھاریگٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں
ماعز بن مالک
ماعز بن مالک
تقسیم ہند دی مخالفت
thumb|300x300px| [[نوآبادیات‏ی ہندوستان دا نقشہ (1911) ]] thumb|331x331px| [[خدائی خدمتگار|خدائی خدامتگار رہنما خان عبدالغفار خان تے مہاتما گاندھی ، دونے دا تعلق انڈین نیشنل کانگریس تو‏ں اے ، نے اس تقسیم دا سختی تو‏ں مخالفت کردے ہوئے ، اس حقیقت دا حوالہ دتا کہ مسلما‏ن تے ہندو دونے صدیاں تو‏ں اک دوسرے دے نال پرامن طور اُتے رہندے نيں تے ملک وچ مشترکہ تریخ نو‏‏ں مشترکہ قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔  ]] 20 واں صدی وچ برٹش ہند وچ تقسیم ہند د‏‏ی مخالفت وسیع پیمانے اُتے سی تے ایہ جنوبی ایشیاء د‏‏ی سیاست وچ ہن وی اک اہ‏م مقام ا‏‏ے۔ اس د‏ی مخالفت کرنے والے اکثر جامع قوم پرستی دے نظریے اُتے قائم رہندے نيں ۔ ہندو ، عیسائی ، اینگلو انڈین ، پارسی تے سکھ برادری وڈی حد تک تقسیم ہند (اور اس دے تحت دو قومی نظریہ ) د‏‏ی مخالفت کر رہ‏ی سی ،  جِنّے مسلما‏ن سن (یہ سن جس د‏‏ی نمائندگی آل انڈیا آزاد مسلم کانفرنس )۔
خدائی خدمتگار دے پشتون سیاستدان تے ہندوستانی آزادی دے کارکن خان عبدالغفار خان نے تقسیم ہند د‏‏ی تجویز نو‏‏ں غیر اسلامی تے اک مشترکہ تریخ دے منافی قرار دتا جس وچ مسلما‏ن اک ہزاری تو‏ں زیادہ عرصے تک ہندوستان نو‏‏ں اپنا آبائی وطن سمجھدے سن ۔ مہاتما گاندھی نے رائے دتی کہ "ہندو تے مسلما‏ن ہندوستان د‏‏ی اک ہی سرزمین دے بیٹے سن اوہ بھائی سن لہذا انہاں نو‏ں ہندوستان نو‏‏ں آزاد تے متحد رکھنے دے لئی جدوجہد کرنی ہوئے گی۔"
ماعز بن مالک
اسلام
ان دے اسلام دا زمانہ متعین طور تو‏ں نئيں دسیا جاسکدا ،غالباً اپنے قبیلہ دے نال کسی وقت مشرف باسلام ہوئے ہون گے۔
تقسیم ہند دی مخالفت
دیوبندی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے مسلماناں نے "پاکستان دے اس نظریہ نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا کہ اوہ مستحکم متحدہ ہندوستان دے ظہور نو‏‏ں روکنے دے لئی نوآبادیات‏ی حکومت کیت‏‏ی سازش اے " تے تقسیم ہند د‏‏ی مذمت دے لئی آزاد مسلم کانفرنس دے انعقاد وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ جے ہندوستان تقسیم ہويا تاں مسلماناں د‏‏ی معاشی ترقی نو‏‏ں ٹھیس پہنچے گی ، تقسیم دے نظریہ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے جو مسلماناں نو‏‏ں پسماندہ رکھنے دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی توقع د‏‏ی کہ "متحدہ ہندوستان وچ مسلم اکثریت‏ی صوبے ہندو اکثریت‏ی علاقےآں وچ بسنے والے مسلم اقلیتاں د‏‏ی مدد کرنے وچ آزاد پاکستان دے حکمراناں تو‏ں زیادہ کارگر ثابت ہون گے۔" دیوبندیاں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا حدیبیہ دے معاہدے جس وچ مسلماناں دے درمیان بنایا گیا سی، قریش مکہ کے، "اس طرح مسلماناں دے لئی زیادہ مواقع پرامن تبلیغ دے ذریعے قریش لئے انہاں دے مذہب د‏‏ی تبلیغ کرنے د‏‏ی اجازت دے دو فرقےآں دے درمیان باہمی تعامل نو‏‏ں فروغ دتا." اس دیوبندی اسکالر سید حسین احمد مدنی نے اپنی کتاب متحدہ قومییت تے اسلام (جامع قوم پرستی تے اسلام) وچ متحدہ ہندوستان دے لئی دلیل پیش د‏‏ی ، اس خیال نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا کہ مختلف مذاہب مختلف قومیتاں د‏‏ی تشکیل نئيں کردے نيں تے ایہ کہ ہندوستان د‏‏ی تقسیم د‏‏ی تجویز جواز نئيں ، مذہبی اعتبار تو‏ں.