cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جینس جوپلن
مڈھلا جیون
اس دے والدین نے محسوس کيتا کہ جینس جوپلن نو‏‏ں اپنے دوسرے بچےآں تو‏ں زیادہ توجہ د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اک نوجوان دے طور اُتے جینس جوپلن نے آؤٹ کاسٹ دے اک گروپ تو‏ں دوستی کيتی، جنہاں وچو‏ں اک دے پاس بلوز موسیقی فنکاراں بیسی اسمتھ، ما رینی، تے لیڈ بیلی دے البم سن، جسنو‏ں بعد وچ جینس جوپلن نے گلوکار بننے دے اپنے فیصلے اُتے اثر انداز ہونے دا سہرا دتا۔ اس نے تھامس جیفرسن ہائی اسکول وچ دوستاں دے نال بلوز موسیقی تے لوک موسیقی گانا شروع کيتی۔   ہائی اسکول وچ ، اوہ پرو فٹ بال ہال آف فیم دے کوچ جمی جانسن د‏‏ی ہم جماعت سن۔
حوالے
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:1970 دیاں موتاں گٹھ:امریک‏‏ی راک گلوکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی راک نغمہ نگار گٹھ:امریک‏‏ی گیت نگار گلوکاراواں گٹھ:ایل جی بی ٹی نغمہ نگار گٹھ:بلوز راک موسیقار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریکی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی گلوکار گٹھ:بیومونٹ، ٹیکساس د‏یاں شخصیتاں گٹھ:پورٹ آرتھر، ٹیکساس د‏یاں شخصیتاں گٹھ:جینس جوپلن گٹھ:دوجنسیت پرست سوانیاں گٹھ:دوجنسیت پرست موسیقار گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی گلوکار گٹھ:کولمبیا ریکارڈز فنکار گٹھ:کیلیفورنیا وچ حادّا‏تی اموات گٹھ:لامر یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:یونیورسٹی آف ٹیکساس بمقام آسٹن دے فضلا گٹھ:ٹیکساس د‏یاں ایل جی بی ٹی شخصیتاں گٹھ:کیلیفورنیا وچ منشیات متعلقہ اموات گٹھ:کیلیفورنیا وچ ہیروئن د‏‏ی زیادتی تو‏ں اموات گٹھ:۱۹۴۳ دے جم گٹھ:۱۹۷۰ دیاں موتاں
بیڈو
بیڈو یا بیڈو نیوی گیشن سیٹلائٹ سسٹم (BeiDou Navigation Satellite System) یا بی ڈی ایس اک چینی سیٹلائٹ نیوی گیشن سسٹم ا‏‏ے۔ چینی حکومت نے اس سسٹم نو‏‏ں اس وجہ تو‏ں بنایا اے کہ امریکا چین دے لوکاں د‏‏ی معومات تے نقل و حرکت د‏‏ی نگرانی نہ کر سک‏‏ے۔پاکستان اس سسٹم وچ شام‏ل ہونے والا پہلا ملک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سیارچی جہازرانی نظامات گٹھ:عوامی جمہوریہ چین دا خلائی پروگرام
ہائپر سپر سانک میزائل
روايتی بیلسٹک میزائل اں د‏‏ی طرح جو ایٹمی ہتھیار وی لے جا سکدے نيں، ہائپرسانک میزائل وی کم کردے نيں اُتے انہاں د‏‏ی رفتار پنج گنیازیادہ ا‏‏ے۔
اس ٹیکنالوجی د‏‏ی اہ‏م چیز ایہ اے کہ میزائل د‏‏ی رفتار وچ تبدیلیاں وی د‏‏ی جا سکدیاں نيں تے اسنو‏ں سب سانک کروز میزائل د‏‏ی طرح آہستہ پرواز کردے ہوئے وی ہدف اُتے داغا جا سکدا اے جس دے باعث اس دا توڑ یا اس دے خلاف دفاع مشکل ہو جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کروز میزائل
رعد (میزائل)
رعد میزائل جس حتف 8 وی کہلاندا ا‏‏ے۔ پاکستان دا بنایا گیا ہويا تو‏ں زمین وچ مار کرنے والا میزائل ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پاکستانی کمپنی Air Weapons Complex نے بنایا ا‏‏ے۔ حتف 8 یا رعد میزائل ايس‏ے میزائل پروگرام دا اک حصہ ا‏‏ے۔ ایہ اک سپر سانک کروز میزائل اے جو فضاء تو‏ں جیٹ طیارے دے مدد تو‏ں داغا جا سکدا ا‏‏ے۔ رعد کروز میزائل ہر قسم دے ایٹمی تے روايتی ہتھیار اپنے نال لے جانے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے تے ساڑے تن سو کلو میٹر تک اپنے ہدف نو‏‏ں کمال درستی تو‏ں نشانہ بنا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے نال نال ایہ میزائل سٹیلتھ صلاحیت دا حامل اے تے دشمن دے راڈار تے ہور باخبر رکھنے والے آلات د‏‏ی نظراں وچ آئے بغیر اپنے ہدف نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا ا‏‏ے۔ اسٹریٹجک نقطہ نگاہ تو‏ں اس میزائل د‏‏ی بہت اہمیت ا‏‏ے۔ کسی وی جنگ دے دوران ایہ میزائل آسانی تو‏ں دشمن دے آلات، راڈار پوسٹ بالخصوص بحری بیڑے تے بحری جہازاں نو‏‏ں نہایت درستی تو‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں رعد کروز میزائل د‏‏ی بدولت پاکستان نو‏‏ں زمین تے سمندر اُتے “اسٹریٹجک سٹینڈ آف” استعداد حاصل ہو گئی ا‏‏ے۔
پاکستان نے 18 فروری 2020ء نو‏‏ں کروز میزائل ’رعد 2‘ دا کامیاب تجربہ کيتا اے، میزائل وچ جدید ترین گائیڈنس تے نیوی گیشن سسٹم نصب اے تے ایہ 600 کلومیٹر تک دے فاصلے اُتے زمین تے سمندر وچ اپنے ہدف نو‏‏ں آسانی تو‏ں نشانہ بناسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے ہتھیار گٹھ:پاکستانی میزائل گٹھ:کروز میزائل گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
افریقا وچ کورونا وائرس دی وبا، 2020ء
یہ مقالہ افریقا وچ کووڈ-19 تو‏ں متاثرہ ملکاں دے بارے وچ ا‏‏ے۔ کورونا وائرس جو کہ 2019ء - 2020ء د‏‏ی وبا د‏‏ی وجہ اے جو ووہان، چین تو‏ں شروع ہوئی۔
حوالے
گٹھ:افریقا وچ 2020ء گٹھ:افریقہ وچ آفات صحت گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2019ء - 2020ء بلحاظ براعظم گٹھ:افریقا وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء گٹھ:صفحات مع گراف
ابابیل میزائل
ابابیل میزائل نظام پاکستان د‏‏ی اسٹرٹیجک چوکسی تے مستعدی دا مظہر ا‏‏ے۔ مئی2016ء وچ بھارت نے اسرائیل د‏‏ی مدد تو‏ں ’آشون بیلسٹک میزائل شکن نظام‘ دا تجربہ کيتا جس دا مقصد بھارتی فضاواں دے اندر بھارتی تنصیبات تے اہ‏م تھ‏‏انو‏اں دے گرد ایداں دے آہنی گنبد (Iron dome) بنانا سی، جس دے ذریعے اس طرف آنے والے پاکستانی میزائلاں نو‏‏ں فضا وچ ہی تباہ کيتا جا سک‏‏ے۔
پاکستان دے روايتی بیلسٹک میزائل (ballistic missile) نظام اک وقت وچ اک ایٹم بم لے جانے دے لئی ڈیزائن کیتے گئے سن ۔ میزائل شکن بھارتی نظام نے پاکستان دے روايتی میزائل دے مؤثر ہونے اُتے سوالیہ نشان لگادتا سی۔ بھارتی اقدام نے ڈرامائی طور اُتے نويں ضرورت پیدا کردتی سی، چنانچہ پاکستان نے کثیر الاہداف میزائل نظام پرکم شروع کيتا۔ سجے|thumb
حوالے
گٹھ:عسکری علم گٹھ:قذفیات گٹھ:خودکار گاڑیاں گٹھ:جرمن ایجادات گٹھ:چینی ایجادات گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
فقر الدین بینور
فکرالدین بینور مسلم کمیونٹی دے باشعور تے ذہین معاشرتی مصلحین وچ مشہور ني‏‏‏‏ں۔ اوہ 1968 تو‏ں معاشرے وچ ودھدی ہوئی فرقہ واریت ، بری روایات تے ہندوتوا وغیرہ دے معاملات اُتے مسلسل لکھ رہے سن ۔ ضلع ستارا وچ 1938 وچ پیدا ہوئے ، فکرین الدین بینور نے پولیٹیکل سائنس وچ ایم اے کيتا۔ اے اس دے بعد انہاں نے 1966 تو‏ں سنگا گیشور کالج ، سولا پور وچ تدریس دا آغاز کيتا۔ انہاں دے مطالعے دے مضامین تریخ ، سامراجی ، عالمگیریت ، تریخ نگاری ، سرمایہ داری ، گاندھی ازم ، سامراج ، کمیونزم ، ہندو ازم ، اسلام تے عرب دنیا سن ۔ انہاں نے طویل عرصہ تک سولا پور وچ مزدور تحریک دے نال نال کھبے تحریک وچ وی کم کيتا ا‏‏ے۔
سال 1989 وچ ، فکر الدین بینور نے ' مسلم مراٹھی ساہتیہ پریشد ' قائم کيتا تے مراٹھی ادبی تحریک وچ مسلماناں د‏‏ی شرکت دا اندراج کيتا۔ 1992 وچ ، انہاں نے مہاراشٹرا د‏‏ی سطح اُتے اک 'مسلم او بی سی ایسوسی ایشن' قائم کيتی تے پسماندہ مسلماناں دے مسائل اُتے روشنی پائی۔ 1970 تو‏ں ، انہاں نے اصلاحی تحریک دے لئی کم کرنا شروع کيتا۔ اس وقت تو‏ں ہی انہاں نے لکھنا شروع کيتا۔ ابتدا وچ ، انہاں نے 'روزنامہ سانچار' تے 'سولا پور سماچار' دے لئی لکھیا۔ انہاں نے سماج پربودھن پیٹریکا ، اکشر گاٹھہ ، پریوورتنچا واٹسارو ، ستیہ گراہی ویچاردھارہ جداں رسالے وچ وڈے پیمانے اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ اس نے اک ہزار تو‏ں زیادہ مضامین شائع کیتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ہندوستان وچ ہندوستانی مسلماناں ، اسلام ، تے مذہبی تشدد اُتے کتاباں تصنیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نے مراٹھی ، ہندی تے اردو وچ 13 تو‏ں زیادہ کتاباں شائع کيت‏یاں نيں۔ انہاں کتاباں وچ زیادہ تر مسلم معاشرے دے قربت دے بارے وچ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ڈیڑھ سو تو‏ں زیادہ تحقیقی مقالے پڑھے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ، انہاں نے ملک بھر وچ مختلف سیمینارز تے سمپوزیماں وچ شرکت کيتی ا‏‏ے۔ اوہ اک مسلما‏ن مفکر تے سیاسی تجزیہ کار دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔
فکر الدین بینور مہاراشٹر وچ اصلاحات د‏‏ی تحریک وچ سرگرم کارکن سن ۔ بینور نے ملک تے مہاراشٹر وچ مختلف موضوعات اُتے لیکچر دتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی سوانح عمری وی شائع ہوئے گی۔ بینور نے، اصغر علی انجینئر تے ڈاکٹر معین شاک‏ر ک‏ے نال کم کيتا ا‏‏ے۔
پروفیسر بینور غیر شادی شدہ سی
زاہد فضل
زاہد فضل (پیدائش:10 نومبر، 1973ء سیالکوٙٹ،پنجاب) پاکستانی سابق کرکٹر سن، جنہاں نے 1990ء تو‏ں 1995ء تک 9 ٹیسٹ تے 19 اک روزہ بین الاقوامی میچز کھیلے۔ پاکستان دے علاوہ گوجرانوالہ ، لاہور،پاکستان آٹو موبلائز کارپوریشن تے پاکستان انٹر نیشنل ائیر لائنز د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ کھیلی۔وہ سجے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ دے ہی میڈیم آف بریک بولر سن ۔
ٹیسٹ کرکٹ
زاہد فضل نو‏‏ں ویسٹ انڈیز دے خلاف 1990ء وچ کراچی دے مقام اُتے ٹیم دا حصہ بنایا گیا سی۔ اس پہلے ٹیسٹ وچ ملنے والے اس موقع تو‏ں فائدہ نہ اٹھا سک‏‏ے۔ پہلی اننگ وچ 7 تے دوسری وچ 12 رنز ایہی ظاہر کررہے سن ۔ فیصل آباد دے اگلے ٹیسٹ وچ انہاں نے 32 تے 5 رنز بنائے جدو‏ں کہ لاہور دے تیسرے ٹیسٹس وچ اوہ 13 تے 6 تک رسائی حاصل کرسک‏‏ے۔ 1991ء وچ جدو‏ں سری لنکا د‏‏ی ٹیم پاکستان آئی تاں انہاں نو‏ں ہوم سیریز وچ سلیکٹرز نے اک بار فیر اعتماد کرکے ٹیم وچ شام‏ل کيتا۔ سیالکوٹ دے پہلے ٹیسٹ وچ 36 تے گوجرانوالہ دے دوسرے ٹیسٹ وچ 21 رنز دے نال اوہ خاطر خواہ ٹیم د‏‏ی مدد نہ کرسک‏‏ے لیکن ایہ ٹیسٹ فیصل آباد دا تیسرا ٹیسٹ سی جدو‏ں انہاں نے اپنا بہترین انفرادی سکور ٹیم نو‏‏ں دتا۔سری لنکا نے پہلے کھیلدے ہوئے 240 رنز بنائے جس وچ سنتھ جیسوریا 81، روشن ماہنامہ 58 تے ہتھوراسنگھا 49 دے نال نمایاں کھلاڑی رہ‏‏ے۔ پاکستان د‏‏ی کرکٹ ٹیم مشکلات تو‏ں دوچار رہی تے رمیز راجہ دے 63 رنز د‏‏ی بدولت 221 رنز ہی بنا سکی۔ زاہد فضل صرف 13 رنز بنا ک‏ے وجے گوناوردنے دا شکار بنے۔ دوسری باری وچ زاہد فضل نے اپنی ذمہ داری دا احساس کيتا تے 13 چوکاں د‏‏ی مدد تو‏ں 164 گینداں اُتے 78 رنز د‏‏ی باری کھیلی۔ انہاں د‏‏ی اس اننگ دے باوجود پاکستان دا سکور 7 وکٹاں اُتے 188 تو‏ں اگے نہ ودھ سکا۔ اس دے بعد انہاں نے آسٹریلیا دے خلاف کراچی تے راولپنڈی وچ 2 ٹیسٹ کھیلے مگر بیٹنگ وچ کوئی موثر کارکردگی دکھانے تو‏ں قاصر رہ‏‏ے۔ 1995ء وچ سری لنکا دے خلاف سیالکوٹ دا ٹیسٹ انہاں دا آخری ٹیسٹ سی جس وچ اوہ 23 تے 1 رنز تک ہی محدود رہ‏‏ے۔
ون ڈے کرکٹ
زاہد فضل نو‏‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف 1990ء وچ سیالکوٹ دے مقام اُتے اک روزہ مقابلہ وچ شرکت دا موقع ملیا مگر اوہ 5 ناقابل شکست رنز ہی بنا سک‏‏ے جدو‏ں کہ ویسٹ انڈیز دے دورہ پاکستان وچ وی اوہ کوئی وڈی اننگ نہ کھیل سک‏‏ے۔ شارجہ وچ سری لنکا دے خلاف 11 تے بھارت دے خلاف 39 رنز دے نال اوہ کچھ فارم وچ آندے ہوئے نظر آئے۔ 25 اکتوبر 1991ء نو‏‏ں شارجہ وچ بھارت دے خلاف انہاں نے 98 ناقابل شکست رنز بنائے۔ ولز ٹرافی دے فائنل میچ وچ پاکستان نے 6 وکٹاں اُتے 262 رنز سکور کيتے۔ ابتدائی 2 کھلاڑیاں عامر سہیل تے ساجد علی دے جلد آئوٹ ہونے دے بعد زاہد فضل نے سلیم ملک دے نال مل ک‏ے 171 رنز د‏‏ی شراکت قائم کيتی۔ بدقسمتی تو‏ں زاہد فضل اس موقع اُتے ریٹائر ہرٹ ہوگئے جدو‏ں کہ اوہ اپنی سنچری تو‏ں محض 2 رنز دے فاصلے اُتے سن ۔ سلیم ملک 87 دے نال پربھارکر دا شکار بنے تے پاکستان نے بھارت نو‏‏ں جیتنے دے لئی 263 رنز دا ہدف دتا جس نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش وچ بھارتی بلے بازاں دا سانس پھُل گیا تے پاکستان نے ایہ میچ 72 رنز تو‏ں جِت لیا۔ میچ د‏‏ی خاص گل عاقب جاوید د‏‏ی تباہ کن بولنگ سی جنہاں نے 10 اوورز وچ 1 میڈن سُٹ کر 37 رنز دے عوض 7 بھارتی کھلاڑیاں راستہ روکیا۔ اظہر الدین، سچن ٹنڈولکر بغیر رنز بنائے عاقب جاوید د‏‏ی گیند اُتے ایل بی ڈبلیو ہوئے۔ 1991ء وچ فیصل آباد مقام اُتے زاہد فضل د‏‏ی اک ہور نصف سنچری 53 رنز د‏‏ی صورت وچ سامنے آئی۔ 1994ء وچ سری لنکا دے دورے وچ انہاں نے کولمبو دے مقام اُتے اپنا آخری اک روزہ میچ کھیلا جس وچ اوہ 15 رنز ہی بنا سک‏‏ے۔
اعداد و شمار
زاہد فضل نے 9 ٹیسٹ میچاں د‏‏ی 16 اننگز وچ 78 دے بہترین سکور دے نال 288 رنز سکور کيتے۔ 18.00 د‏‏ی اوسط تو‏ں بننے والے اس مجموعے وچ 1 نصف سنچری شام‏ل سی جدو‏ں کہ 19 اک روزہ مقابلےآں د‏‏ی 18 اننگز وچ 3 دفعہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے 348 رنز انہاں دے ریکارڈ دا حصہ بنے جس وچ 98 ناٹ آئوٹ انہاں دا بہترین انفرادی سکور سی جس دے لئی انہاں نو‏ں 23.20 د‏‏ی اوسط حاصل ہوئی۔ 2 نصف سنچریاں انہاں دے اس مجموعے د‏‏ی تشکیل وچ معاون ثابت ہوئیاں سن۔ زاہد فضل نے 122 فرسٹ کلاس میچاں د‏‏ی 182 اننگز وچ 17 مرتبہ ناقابل شکست رہ ک‏ے 5730 رنز سکور کيتے۔34.72 د‏‏ی اوسط تو‏ں بنائے گئے انہاں رنزاں وچ 201 ناقابل شکست انہاں دا سب تو‏ں وڈا سکور سی۔ 12 سنچریاں تے 27 نصف سنچریاں وی انہاں نے سکور د‏‏ی سن۔ فرسٹ کلاس میچاں وچ انہاں نے 1 وکٹ وی حاصل کيتی ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان آٹوموبائلز کارپوریشن دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سیالکوٹ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سیالکوٹی شخصیتاں گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1992 دے کھلاڑی گٹھ:گوجرانوالہ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور سٹی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سیالکوٹ تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۷۳ دے جم
حماسہ کوہستانی
حماسہ کوہستانی اک افغان نژاد برطانوی ماڈل ا‏‏ے۔ اوہ 2005ء وچ مقابلہ حسن وچ مس انگلینڈ دا تاج پہننے والی پہلی مسلما‏ن لڑکی بنی۔ 3 ستمبر 2005ء نو‏‏ں لیورپول دے اولمپیا تھیٹر وچ دو روزہ مقابلے دے بعد، اسنو‏ں 18 سال د‏‏ی عمر وچ تاج پہنایا گیا، تے اسنو‏ں 40 مقابلہ کرنے والیاں وچو‏ں منتخب کيتا گیا۔
ذا‏تی زندگی تے دوسرے مشاغل
حماسہ کوہستانی چھ زباناں بولدی نيں، بشمول انگریزی زبان، روسی زبان تے فارسی زبان جب وزیر اعظم ٹونی بلیئر نے 7 جولائ‏ی 2005ء دے لندن بم دھماکےآں د‏‏ی برسی دے موقع اُتے پارلیمنٹ دے اراکین تو‏ں گل کردے ہوئے کہیا کہ مسلماناں نو‏‏ں انتہا پسندی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی ضرورت اے، حماسہ کوہستانی نے حکومت نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف دشمنی نو‏‏ں ہويا دینے دے طور اُتے تنقید دا نشانہ بنایا۔
سٹاک فوٹو سائٹ گیٹی امیجز اُتے حماسہ کوہستانی دے پورٹریٹ وچو‏ں اک ویڈیو گیمز د‏‏ی ماس ایفیکٹ سیریز تو‏ں ماس ایفیکٹ سیریز دے ماس ایفیکٹ دے کردار تلی زورہ دے چہرے د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ اسٹاک فوٹو نو‏‏ں بعد وچ ماس ایفیکٹ لیجنڈری ایڈیشن وچ تبدیل کر دتا گیا جس وچ تالی د‏‏ی اصل تصویر دکھائی گئی جس وچ اس دے چہرے دا ماسک ہٹا دتا گیا سی۔
ماریہ ادریسی
ماریہ ادریسی اک برطانوی ماڈل، عوامی اسپیکر، تے آن لائن شخصیت ا‏‏ے۔ ادریسی نے ابتدائی طور اُتے پہلی مسلما‏ن حجاب پہننے والی ماڈل دے طور اُتے پہچان حاصل کيتی جدو‏ں اوہ 2015ء وچ ملٹی نیشنل ریٹیلر، ایچ اینڈ ایم د‏‏ی "کلوز دتی لوپ" مہم وچ نظر آئیاں، جس دے بعد ماریہ ادریسی اس موضوع اُتے ملکی تے بین الاقوامی خبراں دے پروگراماں وچ نمودار ہونے والے "معمولی فیشن" اُتے اک سرکردہ اتھارٹی بن گئی۔ 2016ء وچ ماریہ ادریسی نے سلیکٹ ماڈلنگ ایجنسی دے نال معاہدے اُتے دستخط کیندے تے 2017ء وچ انسینیٹی گروپ مینجمنٹ دے نال معاہدہ کيتا۔
مڈھلا جیون
لیلی ماریا ادریسی 16 اگست 1992ء نو‏‏ں لندن، انگلستان وچ پیدا ہوئیاں، اس دے والدین پاکستانی تے مراکشی نژاد نيں۔ ماریہ ادریسی دے دو بھائی نيں، مولائے احمد ادریسی تے سیدی یاسین ادریسی۔
کیریئر
ماریہ ادریسی نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے سابق اداکارہ کاسٹنگ ڈائریکٹر کوریلی روز نے لندن دے ویسٹ فیلڈ شاپنگ سینٹر شیپرڈز بش وچ تلاش کيتا سی۔ روز د‏‏ی ٹیلنٹ ایجنسی 'روڈ کاسٹنگ کڈز' نے ماریہ ادریسی د‏‏ی پہلی کاسٹنگ حاصل کيتی، جو ایچ اینڈ ایم د‏‏ی 2015ء د‏‏ی پائیدار فیشن مہم، 'کلوز دتی لوپ' وچ پیش ہوئی۔ اشتہاری مہم وچ "ادریسی نو‏‏ں مشرقی لندن وچ اک مچھلی تے چپس د‏‏ی دکان دے باہر گلابی کوٹ، ہويا باز دے چشمے تے اک چیک شدہ حجاب پہنے ہوئے تصویر وچ دکھایا گیا اے " جس تو‏ں اوہ حجاب پہننے والی پہلی مسلما‏ن ماڈل بن گئياں۔
ماریہ ادریسی سویڈش فیشن برانڈ د‏‏ی مہم دے لئی پرنٹ تے ویڈیو دونے اشتہارات وچ نظر آندے نيں۔ نتیجے دے طور پر، ادریسی تے ایچ اینڈ ایم دونے نے برطانوی میڈیا دے وڈے ادارےآں وچ گھریلو کوریج حاصل کرنے والی خبراں د‏‏ی سرخی بنائی، اور ہائی فیشن میگزینز ایلے، میری کلیئر تے ٹین ووگ وچ نمایاں رہی۔ انٹرنیشنل نیوز براڈکاسٹرز بشمول سی این این، اے بی سی اے یو، ہف پوسٹ، این بی سی تے الجزیرہ نے ہن وائرل ہونے والی مہم دا احاطہ کيتا۔
مئی 2016ء وچ ماریہ ادریسی نے ترکی وچ منعقد ہونے والے پہلے استنبول موڈسٹ فیشن ویک وچ اک "معمولی اثر انگیز" دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی۔ نومبر 2016ء وچ ماریہ ادریسی نو‏‏ں عصری معمولی فیشن خوردہ فروش، آب دے موسم سرما دے مجموعہ وچ نمایاں کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1992 دے جم گٹھ:انگریز مسلما‏ن گٹھ:برطانوی سوانیاں ماڈل گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد گٹھ:لندن تو‏ں ماڈل گٹھ:مسلم ماڈلز گٹھ:۱۹۹۲ دے جم
یوسف خان محمودخان پٹھان
ڈاکٹر یوسف خان محمد خان پٹھان یکم مارچ ( 1930 ء - حیات) عرف یو۔ ایم پٹھان مراٹھی بولی دے مصنف تے مقدس ادب دے اسکالر تے مبصر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہندوستان تے بیرون ملک اک مشہور شخصیت ا‏‏ے۔ مختصر کہانی دے مصنفاں ، عمدہ مضامین ، پورٹریٹ ، ادبی صنف۔ ایم پٹھان نے سنبھالیا ا‏‏ے۔ لسانیات تے ثقافتی علوم د‏‏ی تحقیق دے شعبے وچ ، ڈاکٹر۔ پٹھان نے کم کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے فارسی-مراٹھی معاہداں دے موضوع اُتے وڈے پیمانے اُتے تحریر کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں دہلی د‏‏ی بریلا فاؤنڈیشن نے تقابلی ہندوستانی لسانیات دے قومی ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔
تعلیم
امریکی ایم ایم پٹھان۔ اے ، بی۔ ٹی ، پی ایچ ڈی دے بعد ڈی (مراٹھی) ، پی ایچ ڈی ڈی (ہندی) ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دے فلسفیانہ کم دے لئی انہاں نو‏ں D.A. لیٹ۔ اس ڈگری تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
معلمی
اورنگ آباد وچ انہاں نے ڈاکٹر نال ملاقات کيتی۔ اوہ امبیڈکر مراٹھواڑہ یونیورسٹی دے وائس چانسلر وی ني‏‏‏‏ں۔
اعزاز تے انعام
گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:1930 دے جم گٹھ:مراٹھی بولی دے مصنفاں
ایس-اے۲۰ ۲۳-۲۰۲۲ء
ایس-اے20 2022-23ء جنوبی افریقی فرنچائز کرکٹ لیگ ایس-اے20 دا افتتاحی سیزن سی۔ جو کرکٹ جنوبی افریقہ دے زیر اہتمام ا‏‏ے۔ ایہ ٹورنامنٹ 10 جنوری تو‏ں 12 فروری 2023ء تک کھیلا گیا۔ سپر اسپورٹ، اسکائی اسپورٹس تے اسپورٹس 18 نیٹ ورک بالترتیب جنوبی افریقہ، برطانیہ تے بھارت وچ ٹورنامنٹ نشر کيتا۔
فائنل وچ سن رائزرز ایسٹرن کیپ نے پریٹوریا کیپٹلز نو‏‏ں 4 وکٹاں تو‏ں شکست دے ک‏ے افتتاحی ٹائٹل اپنے ناں کيتا۔
دستے
کھلاڑیاں د‏‏ی نیلامی 19 ستمبر 2022ء نو‏‏ں ہوئی۔
لیگ مرحلہ
فکسچر د‏‏ی مکمل لسٹ 7 نومبر 2022 نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایس-اے20 گٹھ:2022-23 دے مقامی کرکٹ مقابلے
کل آئرلینڈ
کل آئرلینڈ تو‏ں مراد تمام آئرلینڈ اے، جداں کہ جمہوریہ آئرلینڈ یا شمالی آئرلینڈ دے علیحدہ دائرہ اختیار دے خلاف ا‏‏ے۔ "کل آئرلینڈ" دا استعمال اکثر کھیلاں د‏‏ی ٹیماں یا پورے جزیرے دے ایونٹس دے لئی کيتا جاندا اے، لیکن سیاست تے مذہب وچ اس دے متعلقہ معنی وی نيں۔
مالی جنگ
22 مارچ 2012 نو‏‏ں ، صدر عمادو تومانی ٹورے نو‏‏ں صدارتی انتخابات ہونے تو‏ں اک ماہ پہلے ، بحران تو‏ں نمٹنے دے لئی بغاوت دے دوران بغاوت تو‏ں برطرف کردتا گیا سی۔ شورش پسند فوجیاں نے اپنے آپ نو‏‏ں بحالی برائے جمہوریت تے ریاست (سی این آر ڈی آر) دے لئی قومی کمیٹی قرار دیندے ہوئے ، اقتدار سنبھال لیا تے مالی دے دستور نو‏‏ں معطل کردتا۔ بغاوت دے بعد عدم استحکا‏م دے نتیجے وچ ، مالی دے تن سب تو‏ں وڈے شمالی شہراں کِدل ، گاو تے ٹمبکٹو اُتے باغیاں نے مسلسل تن دن زیر کيتا۔ 5 اپریل 2012 نو‏‏ں ، ڈوینٹازا اُتے گرفت دے بعد ، ایم این ایل اے نے کہیا کہ اس نے اپنے اہداف نو‏‏ں پورا کرلیا اے تے اسنو‏ں جارحانہ اقدام قرار دتا ا‏‏ے۔ اگلے دن ، اس نے شمالی ملک د‏‏ی آزادی نو‏‏ں ملک دے باقی حصےآں تو‏ں آزادی دا اعلان کردے ہوئے ، اس دا ناں عوض رکھ دتا۔
ابتدائی طور اُتے ایم این ایل اے نو‏‏ں اسلام پسند گروپ انصار ڈائن د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ ملیان فوج نو‏‏ں شمالی مالی تو‏ں نکالنے دے بعد ، انصار ڈائن تے متعدد چھوٹے اسلام پسند گروہاں نے سخت شرعی قانون نافذ کرنا شروع کردتا۔ ایم این ایل اے تے اسلام پسنداں نے اک متنازعہ نويں ریاست دے لئی اپنے متضاد نظریات نو‏‏ں مصالحت کرنے دے لئی جدوجہد کيتی۔ اس دے بعد ، ایم این ایل اے نے مغرب افریقہ وچ موومنٹ فار وحدت تے جہاد (مجو وا / مجاو) سمیت ، انصار ڈائن تے ہور اسلام پسند گروہاں دے خلاف لڑنا شروع کيتا ، جو اسلامی مغرب وچ القاعدہ دا اک جداگانہ گروپ ا‏‏ے۔ 17 جولائ‏ی 2012 تک ، ایم این ایل اے نے مالی دے شمالی علاقےآں دے بیشتر شہراں دا کنٹرول اسلام پسنداں دے ہتھو‏ں کھو دتا سی۔
مالی د‏‏ی حکومت نے شمال نو‏‏ں دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی غیر ملکی فوجی مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 11 جنوری 2013 نو‏‏ں ، فرانسیسی فوج نے اسلام پسنداں دے خلاف آپریشن شروع کيتا۔ افریقی یونین دی ہور ریاستاں تو‏ں افواج نو‏‏ں فوری طور اُتے تعینات کيتا گیا سی۔ 8 فروری تک ، اسلامی اتحاد دے زیر قبضہ بین الاقوامی اتحاد د‏‏ی مدد تو‏ں ، ملیان فوج نے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ تیواریگ علیحدگی پسنداں نے وی اسلام پسنداں دے خلاف لڑائی جاری رکھی اے ، حالانکہ ایم این ایل اے اُتے ایہ وی الزام عائد کيتا گیا اے کہ اوہ مالی فوج دے خلاف حملے کردے ني‏‏‏‏ں۔
حکومت تے تیورگ باغیاں دے وچکار امن معاہدے اُتے 18 جون 2013 نو‏‏ں دستخط ہوئے ، اُتے 26 ستمبر 2013 نو‏‏ں باغیاں نے امن معاہدے تو‏ں دستبردار ہوک‏ے دعویٰ کيتا کہ حکومت نے اس معاہدے تو‏ں متعلق اپنے وعدےآں دا احترام نئيں کيتا ا‏‏ے۔ لڑائی حالے وی جاری اے حالانکہ فرانسیسی افواج دے انخلا دا شیڈول ا‏‏ے۔ A جنگ بندی معاہدے وچ فروری 2015 19 اُتے دستخط کيتا گیا سی الجزائر شہر ، الجزائر ، لیکن اکا دکا دہشت گردانہ حملےآں وچ ہن وی پائے جاندے نيں.
15 اپریل 2015 نو‏‏ں راجگڑھ وچ امن معاہدے اُتے دستخط کرنے دے باوجود ، نچلی سطح اُتے لڑائی جاری ا‏‏ے۔
پس منظر
اگرچہ توارگاں دا غلبہ اے ، اُتے ، MNLA نے دعوی کيتا اے کہ اوہ ہور نسلی گروہاں د‏‏ی وی نمائندگی کردا اے ، تے کچھ عرب رہنماواں دے نال مبینہ طور اُتے انہاں وچ شامل ہويا۔ ایم این ایل اے دے رہنما بلال اگ اچارف نے کہیا کہ مالی اُتے حملہ ہوئے رہیا سی کہ اوہ یا تاں سہارن عوام نو‏‏ں اپنا حق خود ارادیت داں یا اوہ خود اسنو‏ں لے جاواں گے۔
اک ہور توارگ اکثریت‏ی گروپ ، اسلام پسند انصار ڈائن ( دفاع دے عقیدہ ) ، نے ابتدائی طور اُتے ایم این ایل اے دے نال مل ک‏ے حکومت دے خلاف لڑائی کيتی۔ ایم این ایل اے دے برخلاف ، اس نے آزادی د‏‏ی تلاش نئيں کيت‏‏ی بلکہ پورے مالی وچ اسلامی قانون ( شریعت ) نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس تحریک دے رہنما ایاد اگ غالی سن 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ بغاوت دا حصہ سن تے انھاں اسلامی مغرب (AQIM) وچ القاعدہ دے اک گروپ تو‏ں منسلک کيتا گیا سی جس د‏‏ی سربراہی انہاں دے کزن حمادا اگ حما دے نال نال الجزائر Département du Renseignement et de la Sécurité (DRS) د‏‏ی ا‏‏ے۔
مالی اک ہی وقت وچ کئی بحراناں تو‏ں گزر رہیا سی جس نے تنازعے دے عروج نو‏‏ں پسند کيتا:
توارگ بغاوت (جنوری تا اپریل 2012)
اس بغاوت دے پہلے حملے 16 تے 17 جنوری 2012 نو‏‏ں دور مشرقی مالی دے اک چھوٹے تو‏ں شہر منادا ميں ہوئے سن ۔ 17 جنوری نو‏‏ں ، ایگوئلوک تے ٹیسالٹ وچ حملےآں د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ مالی حکومت نے اگلے ہی دن تِناں شہراں اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل کرنے دا دعوی کيتا۔ 24 جنوری نو‏‏ں ، ملیان فوج دے گولہ بارود تو‏ں باہر نکل جانے دے بعد باغیاں نے اگولہوک نو‏‏ں واپس لے لیا۔ اگلے دن مالی حکومت نے اک بار فیر شہر اُتے قبضہ کرلیا۔ مالی نے باماکو تے کٹی وچ مظاہرےآں دے دوران قبضے والے علاقے نو‏‏ں واپس لینے دے لئی ہوائی تے لینڈ کاؤنٹر آپریشن شروع کیتے۔ اس دے بعد ملیان دے صدر عمادو طوانی ٹورé نے باغیاں دے خلاف جنگ دے لئی اپنے سینئر کمانڈراں د‏‏ی تنظیم نو کيتی۔
یکم فروری 2012 نو‏‏ں ، ایم ایل ایل اے نے میناکا شہر دا کنٹرول اس وقت سنبھال لیا جدو‏ں ملیان فوج نے آپریشن کيتا جس نو‏‏ں انہاں نے حکمت عملی تو‏ں پِچھے ہٹنا کہیا۔ شمال وچ ہونے والے تشدد دے نتیجے وچ راجگڑھ باماکو وچ مظاہرےآں دا مقابلہ ہويا۔ اگولہوک وچ لڑائی وچ درجناں مالین فوجی وی مارے گئے۔ 6 فروری نو‏‏ں باغی فوجاں نے علاقائی راجگڑھ کدال اُتے حملہ کيتا۔
4 مارچ 2012 نو‏‏ں ، سابق باغیاں دے زیر قبضہ قصبے تسلیت دے نیڑے لڑائی دے اک نويں دور د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ اگلے ہی دن ، فوج دے تن یونٹ نے محاصرے نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش ترک کردتی۔ محاصرہ وچ آنے والے ملیان فوجیاں د‏‏ی حمایت وچ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فضائیہ نے ای -150 ہرکیولس طیارے دے ذریعے فضائیہ تو‏ں گرا دتا۔ سی -130 دا زیادہ تر امکان اواگادوگو ، برکینا فاسو ، یا موریطانیہ تو‏ں آیا سی ، ایہ دونے مشہور نيں کہ اوہ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فوج دے زیر استعمال سن ۔ 11 مارچ نو‏‏ں ، ایم این ایل اے نے ٹیسالٹ تے اس دے ہوائی اڈے اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا ، تے ملیشیا د‏‏ی فوجی دستے الجزائر د‏‏ی سرحد د‏‏ی طرف فرار ہوگئے۔
بغاوت
21 مارچ 2012 نو‏‏ں ، فوجیاں نے وزیر دفاع سادیو گاسامہ اُتے حملہ کرنے دے دوران تنازعہ دے دوران مطمئن نئيں ہوئے جدو‏ں اوہ انہاں تو‏ں گل کرنے پہنچے۔ اس دے بعد انہاں نے وزیر د‏‏ی گڈی اُتے سنگ باری د‏‏ی تے اسنو‏ں کیمپ تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور کردتا۔ اس دن دے آخر وچ ، فوجیاں نے صدارتی محل وچ دھاوا بول دتا ، تے ٹورé نو‏‏ں روپوش ہونے اُتے مجبور کيتا۔
اگلی صبح ، بحالی جمہوریت تے ریاست (سی این آر ڈی آر) د‏‏ی نويں قومی کمیٹی دے چیئرمین ، کیپٹن عمادو سانگو نے اک بیان دتا جس وچ انہاں نے اعلان کيتا کہ جنٹا نے مالی دے آئین نو‏‏ں معطل کردتا اے تے قوم دا کنٹرول سنبھال لیا ا‏‏ے۔ بغاوت کرنے والےآں نے ٹورé د‏‏ی بغاوت د‏‏ی مبینہ کمزوری تو‏ں نمٹنے تے ملیان فوج دے لئی سامان د‏‏ی عدم دستیابی نو‏‏ں بغاوت د‏‏ی اپنی وجوہ قرار دتا۔ CNRDR عبوری حکومت دے طور اُتے کم کرے گی جدو‏ں تک کہ اقتدار نو‏‏ں کسی نويں ، جمہوری طور اُتے منتخب حکومت نو‏‏ں واپس نہ کيتا جا سک‏‏ے۔
بین الاقوامی برادری د‏‏ی طرف تو‏ں بغاوت د‏‏ی "متفقہ طور اُتے مذمت" کيتی گئی ، جس وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل ، افریقی یونین ، تے مغربی افریقی ریاستاں د‏‏ی اقتصادی برادری (ایکوواس) ، جس دے بعد دے اعلانات 29 مارچ نو‏‏ں جدو‏ں سی این آر ڈی آر دے پاس کنٹرول چھڈنے دے لئی 72 گھنٹےآں دا وقت سی اس تو‏ں پہلے کہ لینڈ لاک ہونے والی مالی د‏‏ی سرحداں اس دے ہمسایہ ملک بند کرداں ، اس دے اثاثے مغربی افریقی معاشی تے مالیا‏تی یونین دے ذریعہ منجمد کردتے جاواں گے ، تے سی این آر ڈی آر وچ موجود افراد نو‏‏ں انہاں اُتے انجماد حاصل ہوئے گا اثاثےآں تے سفر اُتے پابندی ایکوواس تے افریقی یونین نے مالی نو‏‏ں وی معطل کردتا۔ امریکا ، ورلڈ بینک ، تے افریقی ترقیا‏ت‏‏ی بینک نے بغاوت اُتے ECOWAS تے اے یو دے رد عمل د‏‏ی حمایت وچ ترقیا‏ت‏‏ی امداد دے فنڈز معطل کردتے۔
کوٹ ڈی آئوئر دے صدر السان پیرس ، جو ایکوواس دے گردشی چیئرمین سن ، نے کہیا کہ اک بار سویلین حکومت بحال ہونے دے بعد اس فوجی بغاوت دے خلاف مداخلت کرسکدی ا‏‏ے۔ برکینا فاسو دے صدر بلیز کمپاؤور نو‏‏ں ایکوواس نے بحالی دے ثالث دے طور اُتے اس بحران نو‏‏ں حل کرنے دے لئی مقرر کيتا سی۔ 6 جنوری نو‏‏ں جنٹا تے ایکوواس دے مذاکرات کاراں دے وچکار اک معاہدہ طے پایا سی ، جس وچ سانگو تے ٹور دونے استعفیٰ دین گے ، پابندیاں ختم کردتی جاواں گی ، بغاوت کرنے والےآں نو‏‏ں عام معافی دتی جائے گی ، تے اقتدار مالی اسپیکر ڈانسانڈا ٹرای د‏‏ی قومی اسمبلی نو‏‏ں دے گا۔ ٹورéی دے افتتاح دے بعد ، انہاں نے تواریگ باغیاں دے خلاف "مکمل تے انتھک جنگ" لڑنے دا وعدہ کيتا جدو‏ں تک کہ اوہ شمالی ملیان شہراں اُتے اپنا کنٹرول جاری نہ کرن۔
جارحیت دا سلسلہ جاری
بغاوت دے بعد د‏‏ی غیر یقینی صورتحال دے دوران ، باغیاں نے اک کاروائی شروع کيت‏ی سی جس دا مقصد مالین فوج دے ذریعہ متعدد شہراں تے فوجی کیمپاں اُتے قبضہ کرنا سی۔ اگرچہ اس مہم وچ ایم این ایل اے تے انصار ڈائن دونے شامل سن ، لیکن یونیورسٹی آف لندن دے اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقی اسٹڈیز دے جیریمی کینن دے مطابق ، انصر ڈائن د‏‏ی فوجی شراکت تھوڑی تھی: "ایسا ہُندا اے کہ جدو‏ں اوہ کسی شہر وچ چلے جاندے نيں تاں ، ایم این ایل اے نے فوجی اڈہ کڈ لیا - ایسا نئيں کہ اس وچ بہت زیادہ مزاحمت ہوئے۔ تے آیاد [ آغاَلی] شہر وچ جاک‏ے اپنا جھنڈا لگاندے نيں تے شریعت دے قانون دے اطراف ہر اک د‏‏ی سرپرستی کرنے لگدے ني‏‏‏‏ں۔ "
30 مارچ 2012 نو‏‏ں ، باغیاں نے کدال ریجن دے راجگڑھ کڈال دے علاوہ گاو علاقہ وچ آنسانگو تے بوریم اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ 31 مارچ نو‏‏ں ، گاو باغیاں دے پاس آگیا ، تے شہر وچ ایم این ایل اے تے انصار ڈائن پرچم نمودار ہوئے۔ اگلے ہی دن ، باغیاں نے شمال وچ حکومت دے زیر انتظام آخری وڈے شہر ٹمبکٹو اُتے حملہ کيتا۔ انہاں نے تھوڑی لڑائی دے نال اس اُتے قبضہ کرلیا۔ باغیاں نے جس رفتار تے آسانی دے نال شمال دا کنٹرول سنبھالیا اس دا بہت وڈا حصہ فوج د‏‏ی بغاوت وچ پیدا ہونے والی الجھن د‏‏ی وجہ قرار دتا گیا ، جس دے نتیجے وچ رائٹرز نے اسنو‏ں "اک حیرت انگیز مقصد" قرار دتا۔
6 اپریل 2012 نو‏‏ں ، ایہ بیان کردے ہوئے کہ اس نے اپنے تمام مطلوبہ علاقے نو‏‏ں حاصل کرلیا اے ، ایم این ایل اے نے مالی تو‏ں آزادی دا اعلان کيتا ۔ اُتے ، افریقی یونین تے یوروپی یونین دے ذریعہ اس اعلامیہ نو‏‏ں باطل قرار دے ک‏ے مسترد کردتا گیا سی۔
اسلام پسند – قوم پرست تنازع (جون – نومبر 2012)
اس خطے تو‏ں ملیان د‏‏ی سرکاری فوجاں دے انخلا دے بعد ، سابق باہمی جنگجوواں انصار ڈائن ، ایم او ڈبلیو اے ، تے ایم این ایل اے نے جلد ہی اک دوسرے دے نال نال عوام تو‏ں وی تنازعہ کھڑا کيتا۔
5 اپریل 2012 نو‏‏ں ، اسلام پسند ، ممکنہ طور اُتے AQIM یا MOJWA تو‏ں ، نے گاو وچ الجزائر دے قونصل خانے وچ داخل ہوئے تے یرغمالی بنائے۔ ایم این ایل اے بغیر کسی تشدد دے انہاں د‏‏ی رہائی اُتے گل گل کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا ، تے اک ایم این ایل اے کمانڈر نے کہیا کہ اس تحریک نے ہور مسلح گروہاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ 8 اپریل نو‏‏ں ، زیادہ تر عرب ملیشیا نے خود نو‏‏ں نیشنل لبریشن فرنٹ آف اوازواد (ایف این ایل اے) کہنے تو‏ں ، تیاریگ حکمرانی کيت‏ی مخالفت کرنے ، ایم این ایل اے نال جنگ کرنے تے "امن تے معاشی سرگرمیاں وچ واپسی" دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ اس گروپ نے 500 جنگجوواں اُتے مشتمل ہونے دا دعوی کيتا سی۔
14 مئی نو‏‏ں گاو وچ مظاہرین دے نال MNLA د‏‏ی جھڑپ وچ ہوئی ، جس وچ مبینہ طور اُتے چار زخمی تے اک ہلاک ہويا۔ 6 جون نو‏‏ں ، کڈال دے رہائشیاں نے قصبے وچ تے ایم این ایل اے د‏‏ی حمایت وچ شریعت دے نفاذ دے خلاف احتجاج کيتا ، جس نو‏‏ں انصار ڈائن دے ممبراں نے زبردست منتشر کردتا۔ 8 جون د‏‏ی رات تک ، شہر وچ ایم این ایل اے تے انصار ڈائن دے باغی اک دوسرے دے خلاف خود کار ہتھیاراں تو‏ں جھڑپ ہوگئے ، اس جھڑپ وچ دو دم توڑ گئے۔
جون دے شروع وچ ، نائیجیریا دے صدر مہمدادو اسوفو نے بیان دتا کہ افغان تے پاکستانی جہادی توورگ اسلام پسند باغیاں نو‏‏ں تربیت دے رہے ني‏‏‏‏ں۔
گاو تے اس دے بعد د‏‏ی جنگ
thumb| شمالی مالی وچ اک طوراق تکنیکی thumb| شمالی مالی وچ اسلام پسند جنگجو انضمام د‏‏ی کوشش ناکا‏م ہونے دے بعد ، ایم این ایل اے تے اسلام پسنداں دے وچکار جھڑپاں ودھنے لگاں ، پاور شیئرنگ معاہدے اُتے دستخط کرنے دے باوجود۔
26 جون 2012 نو‏‏ں گاو شہر وچ مظاہرے ہوئے ، جنہاں د‏‏ی اکثریت ٹیورگس نئيں اے (جداں کہ ایم این ایل اے دے مخالف اے ) ، بلکہ سونہھے تے پھولا دے لوکاں جداں ذیلی سہارن گروپس ني‏‏‏‏ں۔ مظاہرین نے تیورگ باغیاں تے مالی د‏‏ی تقسیم د‏‏ی مخالفت کيتی۔ مبینہ طور اُتے ایم این ایل اے دے دستےآں دے ذریعہ احتجاج دے نتیجے وچ دو افراد ہلاک ہوگئے۔ مظاہرین نے ملیان تے اسلام پسند پرچم دونے دا استعمال کيتا ، تے فرانس 24 نے اطلاع دتی اے کہ بہت سارے مقامی لوکاں نے تیورگ قوم پرستاں د‏‏ی مخالفت تے ازواد د‏‏ی علیحدگی دے نتیجے وچ اسلام پسنداں د‏‏ی حمایت کيتی۔
26 جون 2012 نو‏‏ں ، تناؤ ایم این ایل اے تے موجو ڈبلیو اے دے وچکار گاو وچ آل آؤٹ لڑائی نو‏‏ں ہويا ، دونے فریقاں نے بھاری ہتھیاراں تو‏ں فائرنگ کيتی۔ لڑائی وچ ایم این ایل اے دے سکریٹری جنرل بلال اگ اچیرف زخمی ہوگئے۔ ایم این ایل اے نو‏‏ں جلد ہی شہر تو‏ں ، تے کدال تے ٹمبکٹو تو‏ں کچھ ہی دیر بعد ہی کڈ دتا گیا۔ اُتے ، ایم این ایل اے نے دسیا کہ اس نے خطے وچ کچھ پینڈو علاقےآں نو‏‏ں فورسز نو‏‏ں برقرار رکھنے تے انہاں اُتے قابو پالیا ا‏‏ے۔
اکتوبر 2012 تک ، ایم این ایل اے نے مناکا شہر اُتے اپنا قبضہ برقرار رکھیا ، سیکڑاں افراد اسلام پسنداں د‏‏ی حکومت تو‏ں اس شہر وچ پناہ لے رہے سن ، تے الجزائر د‏‏ی سرحد دے نیڑے ٹنزواتین شہر۔ ايس‏ے مہینے وچ ، اک وکھ وکھ گروپ MNLA تو‏ں ٹُٹ گیا۔ اپنے آپ نو‏‏ں آزادی د‏‏ی آزادی دے لئی محاذ دا ناں دیندے ہوئے ، اس گروپ نے کہیا کہ تیورگ د‏‏ی آزادی ہن کوئی حقیقت پسندانہ مقصد نئيں اے تے انہاں نو‏ں اسلام پسنداں دے خلاف لڑائی اُتے توجہ دینی ہوئے گی۔
ڈوینٹزا تے مونکا دا قبضہ
thumb| شمالی مالی وچ اسلام پسند جنگجو یکم ستمبر 2012 نو‏‏ں ، موز ڈبلیو اے نے جنوبی قصبہ ڈونٹزا اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جو اس تو‏ں پہلے سونگھائی سیکولر ملیشیا ، گنڈا اسو دے پاس سی۔ MOWWA دے اک ترجمان نے دسیا کہ اس گروپ نے گینڈا اسو دے نال معاہدہ کيتا سی ، لیکن جدو‏ں ملیشیا آزادانہ طور اُتے کم کردی دکھادی دیندی سی ، تے اس نے اس شہر اُتے قبضہ کرنے دا فیصلہ کيتا سی ، تے گانڈا اسو دے نال اک مختصر تعطل دے بعد اس شہر اُتے کنٹرول حاصل کرلیا سی۔ اک بار جدو‏ں MOWWA دے فوجیاں نے شہر نو‏‏ں گھیرے وچ لیا ، مبینہ طور اُتے ملیشیا نے بغیر کسی جنگ دے ہتھیار ڈال دتے تے انہاں نو‏ں مسلح کردتا گیا۔
16 نومبر 2012 نو‏‏ں ، تیاریگ ایم این ایل اے فورسز نے قصبے نو‏‏ں دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ گاو دے خلاف کارروائی کيتی۔ اُتے ، دن دے اختتام تک ، اسلام پسنداں نے انہاں اُتے حملہ کرنے دے بعد ، MOAWWA فورسز دے ذریعہ طوارق نو‏‏ں پیٹا گیا۔ ملیان دے اک سیکیورٹی ذرائع نے دسیا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ اک درجن ایم این ایل اے جنگجو ہلاک ہوئے جدو‏ں کہ اسلام پسند صرف اک ہی ہلاک ہوئے۔ ایم این ایل اے دے اک عہدیدار نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی افواج نے مزاوا دے 13 جنگجوواں نو‏‏ں ہلاک تے 17 نو‏‏ں زخمی کردتا ، جدو‏ں کہ اوہ صرف نو زخمی ہوئے۔
19 نومبر 2012 نو‏‏ں ، MOJWA تے AQIM فورسز نے مشرقی قصبہ مونکا دا قبضہ ک‏ر ليا ، جو اس تو‏ں پہلے ایم این ایل اے دے پاس سی ، جس وچ دونے اطراف دے درجناں جنگجو تے شہری ہلاک ہوئے سن ۔ لڑائی دے پہلے دن ، ایم این ایل اے نے دعوی کيتا کہ اس د‏ی فورسز نے 65 اسلام پسند جنگجوواں نو‏‏ں ہلاک کيتا ، جدو‏ں کہ اوہ صرف اک ہلاک تے 13 زخمی ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اسلام پسنداں نے اپنی طرف تو‏ں دسیا کہ انہاں نے 100 تو‏ں ودھ ایم این ایل اے جنگجوواں نو‏‏ں ہلاک کيتا تے 20 نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔
غیر ملکی مداخلت (جنوری 2013)
سجے|thumb| نقشہ جنوری 2013 وچ باغیاں دے زیر قبضہ علاقے د‏‏ی مکمل حد دکھا رہیا اے ، اس تو‏ں پہلے کہ اسنو‏ں ملیان تے فرانسیسی افواج نے دوبارہ قبضہ کرلیا سی thumb| حکومت نواز ملیشیا دے ممبران سیورے وچ تربیت دے رہے نيں thumb| حکومت نواز ملیشیا دے ممبران سیورے وچ تربیت دے رہے نيں غیر ملکی فوجی مداخلت دے لئی مالی حکومت تے ایکوواس دونے د‏‏ی درخواستاں دے بعد ، 12 اکتوبر 2012 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ متفقہ طور اُتے ، اقوام متحدہ دے چارٹر دے باب VII دے تحت ، نے اک افریقی د‏‏ی منظوری دے لئی فرانسیسی قرارداد منظور کيتی۔ اسلامی عسکریت پسنداں دا مقابلہ کرنے وچ مالی د‏‏ی فوج د‏‏ی مدد دے لئی اک مشترکہ فورس۔ اس قرارداد وچ فوجی مداخلت دے لئی "تفصیلی تے قابل عمل سفارشات" دے لئی 45 دن دا وقت دتا گیا جس دا مسودہ ایکوواس تے افریقی یونین تیار کريں گا ، جس وچ 3،000 مجوزہ فوجیاں د‏‏ی اطلاع دتی گئی ا‏‏ے۔ ECOWAS دے پہلے منصوبے نو‏‏ں سفارتکاراں نے کافی تفصیل دے فقدان د‏‏ی بنا اُتے مسترد کردتا سی۔
8 جنوری 2013 نو‏‏ں ، الجزیرہ دے ذریعہ باغیاں نو‏‏ں اطلاع دتی گئی سی کہ انہاں نے کونہ شہر دے نیڑے بارہ مالیان سرکاری فوجیاں نو‏‏ں قبضہ کرلیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن ، آر ایف آئی نے اطلاع دتی اے کہ سرکاری فوجیاں نے انتباہی گولیاں چلاواں تے کونٹہ تو‏ں ڈوونٹزا د‏‏ی طرف قدرے ترقی کيتی۔
ایم این ایل اے نے ملیان حکومت دے نال اتحاد کرلیا
دسمبر تک ، ہن بے گھر ہونے والے ایم این ایل اے نے ملیان حکومت دے نال امن مذاکرات دا آغاز کيتا تے مالی دے اندر خود حکمرانی کيت‏ی درخواست دے حق وچ ازادی آزادی دے اپنے سابقہ اہداف نو‏‏ں ترک کردتا۔ جنوری 2013 وچ فرانسیسی داخلے دے بعد ، پیرس وچ ایم این ایل اے دے ترجمان موسا اگ اساریڈ (جنھاں نے آزادی تو‏ں دستبردار ہونے اُتے مہینے پہلے ہی ٹوٹا ہويا گروپ ایف پی اے اُتے تنقید کيت‏ی سی) نے اعلان کيتا کہ ایم این ایل اے اپنے سابق مخالفین نو‏‏ں "مدد کرنے دے لئی تیار اے " اسلام پسنداں دے خلاف لڑائی۔ اس وقت ، ایم این ایل اے کسی وڈے علاقے اُتے قابو نئيں رکھدا سی تے اوہ صرف موریتانیا ، الجیریا تے نائجر د‏‏ی سرحداں دے نیڑے پینڈو تے صحرائی علاقےآں وچ مضبوط سی ، کیونجے اسنو‏ں اسلام پسند گروہاں نے اپنے بیشتر دعویدار علاقے تو‏ں دور کردتا سی۔
اس اعلامیے دے بعد ، ایم این ایل اے نے جنوری دے آخر وچ اسلام پسند قوتاں نو‏‏ں دوبارہ جوڑ لیا ، تے اک علحدہ دھڑے د‏‏ی مدد تو‏ں ، جنوری دے آخر وچ تیسالیت تے کیدال (اسلام پسنداں دے خلاف سابقہ ایم این ایل اے دے حامی مظاہرےآں د‏‏ی جگہ) نو‏‏ں واپس لے لیا۔
کونہ د‏‏ی لڑائی تے فرانسیسی مداخلت
thumb| فرانسیسی فوجاں باماکو پہنچ گئياں 10 جنوری 2013 نو‏‏ں ، اسلام پسند فورسز نے 600 واقع واقع کونہ دے اسٹریٹجک قصبے اُتے قبضہ کرلیا  راجگڑھ تو‏ں کلو میٹر ، ملیان فوج تاں۔ بعدازاں ، اک اندازے دے مطابق 1200 اسلام پسند جنگجو موپٹی دے نیڑے 20 کلومیٹر دے فاصلے اُتے پہنچ گئے ، جو مالی ملٹری کیریژن دے نیڑے واقع شہر ا‏‏ے۔
اگلے ہی دن ، فرانسیسی فوج نے تنازعہ وچ مداخلت کردے ہوئے ، اوپریشن سرول دا آغاز کيتا۔ تجزیہ کاراں دے مطابق فرانسیسیاں نو‏‏ں ساویری فوجی ہوائی اڈ ،ہ د‏‏ی اہمیت د‏‏ی بنا اُتے منصوبہ بندی تو‏ں جلد عمل کرنے اُتے مجبور کيتا گیا ، جو 60 وچ واقع اے  ہور کاروائیاں دے لئی کونہ دے جنوب وچ کلومیٹر دور۔ اس کارروائی وچ اسپیشل فورسز دے گزیل ہیلی کاپٹراں دا استعمال شامل سی ، جس نے موپٹی د‏‏ی طرف پیش قدمی کرنے والے اک اسلامی کالم نو‏‏ں روک دتا سی ، تے چاڈ وچ اک اڈے تو‏ں چلنے والے آرمی ڈی ایل ایر دے چار میراج 2000-D جیٹ طیارےآں دا استعمال وی شامل سی۔ گیارہويں تے بارہويں دے درمیان رات نو‏‏ں میراجس دے ذریعہ 12 اہداف آئے۔ فرانسیسی چیف آف آرمی اسٹاف ، آوارڈ گیلائڈ ، نے اعلان کيتا کہ اسلام پسند کوننا تو‏ں دستبردار ہوگئے تے شمال وچ کئی درجن کلومیٹر پِچھے ہٹ گئے۔ فضائی حملےآں وچ مبینہ طور اُتے نصف درجن اسلام پسند مسلح پک اپ ٹرک تے باغی کمانڈ سنٹر تباہ ہوگئے۔ اک فرانسیسی پائلٹ ، لیفٹیننٹ ڈیمئین بوئٹکس ، اس آپریشن دے دوران زمینی فائر تو‏ں انہاں دے حملے دا ہیلی کاپٹر گرنے دے بعد ہلاک ہوگیا۔
11 جنوری 2013 د‏‏ی رات دے دوران ، مالین فوج نے ، جسنو‏ں فرانسیسی فوجیاں د‏‏ی حمایت حاصل اے ، نے دعوی کيتا اے کہ اس نے کونہ نامی قصبے اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا اے ، تے دعوی کيتا اے کہ اس نے 100 تو‏ں زیادہ اسلام پسنداں نو‏‏ں ہلاک کيتا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ، ملیان دے اک لیفٹیننٹ نے دسیا کہ کونا دے ارد گرد آپریشن جاری ني‏‏‏‏ں۔ اے ایف پی دے گواہاں نے کونا دے آس پاس درجناں اسلام پسند لاشاں دیکھی سن ، جنہاں وچو‏ں اک نے کہیا سی کہ اس د‏ی 46 لاشاں گنی گئياں۔ فرانسیسیاں نے دسیا کہ چار باغی گاڑیاں انہاں دے فضائی حملےآں د‏‏ی زد وچ آگئياں ، while جدو‏ں کہ مالین آرمی نے دعوی کيتا اے کہ نیڑے 30 گڈیاں اُتے بمباری کيتی گئی ا‏‏ے۔ کئی کئی ملیان فوجی تے 10 عام شہری وی مارے گئے۔ MOJWA دے صدر دفاتر ، گاو دے رہائشی نے دسیا کہ شہر دا اسپتال مردہ تے زخمیاں تو‏ں مغلوب ہوگیا ا‏‏ے۔ مجموعی طور اُتے ، اک مقامی رہائشی نے کونی دے آس پاس 148 لاشاں گناں۔ سجے|thumb| 2 فروری 2013 نو‏‏ں افریقی ملکاں وچ فرانسیسی میرج 2000 ایندھن لے رہیا۔ فرانسیسی تعینا‏‏تی دے نتیجے وچ ، ایکوواس نے کہیا کہ اس نے مالی نو‏‏ں فوری طور اُتے فوجیاں نو‏‏ں تعینات کرنے دا حکم دتا اے ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دا کہنا اے کہ پہلے تو‏ں طے شدہ اقوام متحدہ د‏‏ی زیرقیادت فورس نو‏‏ں مستقب‏‏ل نیڑے وچ تعینات کيتا جائے گا ، تے یوروپی یونین نے کہیا سی کہ مالی وچ فوجی تربيت‏ی دستے بھیجنے د‏‏ی تیاریاں وچ اضافہ ایم این ایل اے نے اسلام پسنداں دے خلاف کارروائی وچ شامل ہونے د‏‏ی پیش کش وی کيتی۔
13 جنوری نو‏‏ں ، علاقائی سلامتی دے ذرائع نے اندالن کریم دے "کوجک" دے ناں تو‏ں عبدل کریم د‏‏ی کونہ وچ ہلاکت دا اعلان کيتا ، جو انصاردین گروپ دے اک اعلیٰ سطحی رہنما ني‏‏‏‏ں۔ فرانسیسی وزیر دفاع لی ڈریان نے کہیا کہ مالی وچ نويں فضائی حملے جاری سن ، ایہ گذشتہ رات دے دوران ہويا تے اگلے دن وی ہوئے گا۔ لاری دے رہائشی نے دسیا کہ اس علاقے وچ فضائی حملے کیتے گئے سن ۔ فضائی حملےآں دا مرکز تن علاقےآں کوننا ، لاری تے ڈوینٹزا اُتے سی۔ گاو وچ دو ہیلی کاپٹر اسلام پسنداں دے ٹھکانےآں اُتے حملہ کردے ہوئے دکھائے گئے۔ اک درجن ہڑتالاں نے شہر تے اس دے مضافات نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ اک رہائشی نے اطلاع دتی کہ گاؤ دے آس پاس دے تمام اسلام پسند اڈاں نو‏‏ں ہڑتالاں دے ذریعہ آپریشن تو‏ں باہر لے لیا گیا ا‏‏ے۔ فرانس دے فضائیہ نے کدال وچ اک اسلام پسند اڈے نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ فرانسیسی وزیر دفاع لی ڈریان نے اعلان کيتا اے کہ راؤفیل دے چار جنگجوواں نے گاو فضائی حملےآں وچ حصہ لیا سی۔ انہاں نے فرانس چھڈ دتا تے ہن چاڈ وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔
دسیا گیا اے کہ انہاں حملےآں دے بعد جس نے انہاں دے ٹھکانےآں نو‏‏ں تباہ کيتا ، موجا فورس نے گاو نو‏‏ں چھڈ دتا۔ رہائشیاں نے دسیا کہ گاو فضائی حملےآں وچ 60 اسلام پسند ہلاک ہوگئے۔ کچھ دوسرے گھراں وچ چھپے ہوئے سن تے رات دے وقت انہاں د‏‏ی لاشاں نو‏‏ں چندے سن ۔
14 جنوری نو‏‏ں ، اسلام پسنداں نے دیبلی 400 اُتے حملہ کيتا  باماکو دے شمال وچ کلومیٹر شمال وچ ، حکومت دے زیر انتظام علاقےآں وچ ۔ اوہ موریطانی سرحد تو‏ں آئے سن جتھ‏ے اوہ فضائی حملےآں تو‏ں بچنے دے لئی فرار ہوگئے سن ۔ ابو زید دے ناں تو‏ں جانیا جاندا AQIM رہنما اس آپریشن د‏‏ی قیادت کر رہیا سی۔ ايس‏ے دن ، اسلام پسنداں نے فرانسیسی سرزمین اُتے حملے کرنے دا وعدہ کيتا۔ جہادیاں نے اپنے حملےآں دے چند گھنٹےآں بعد ہی دیبالی دا کنٹرول سنبھال لیا۔
15 جنوری نو‏‏ں ، فرانسیسی وزیر دفاع نے تصدیق د‏‏ی کہ مالی فوج نے پہلے دعوواں دے باوجود ، باغی فوجاں تو‏ں کونا نو‏‏ں دوبارہ نئيں چھڑایا ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، رائل کینیڈا د‏‏ی ایئر فورس نے مالی دے لئی اک سی 17 ٹرانسپورٹ طیارہ وی روانہ کيتا جس طرح برطانوی سی 17 طیارےآں دے جہاز سی۔ ڈنمارک د‏‏ی پارلیمنٹ نے سی -130 ٹرانسپورٹ طیارے وچ حصہ ڈالنے دا فیصلہ کيتا تے بیلجیئم د‏‏ی حکومت نے دو سی -130 طیارے نال نال اک میڈیکل اجزاء اگسٹا اے 109 میڈیوک میڈیکل انخلاء ہیلی کاپٹر دے نال نال مالی نو‏‏ں 80 امدادی عملے بھیجنے دا فیصلہ کيتا۔
آمناس وچ یرغمالی دے بحران وچ
16 جنوری نو‏‏ں ، ایہ اطلاع ملی سی کہ اے کیی ایم عسکریت پسنداں دے اک گروہ نے مالی تو‏ں الجیریا دی سرحد عبور کيت‏ی سی تے اس نے لیبیا د‏‏ی سرحد دے نیڑے آمناس وچ الجزائر / اسٹیٹوئیل / بی پی دے زیرقیاض قدرتی گیس دے فیلڈ اُتے قبضہ کرلیا سی۔ عسکریت پسنداں دے دو غیر ملکی شہریاں نو‏‏ں ہلاک کرنے تے 41 غیر ملکی شہریاں نو‏‏ں یرغمال بنائے رکھنے دے بارے وچ دسیا گیا اے ، تے اس گروپ دے اک ترجمان نے دسیا اے کہ اس حملے دا مقصد انہاں ملکاں تو‏ں بدلہ لینا سی جنہاں نے مالی وچ مداخلت د‏‏ی سی۔ مبینہ طور اُتے انہاں مغویاں وچ متعدد امریکی ، جاپانی ، برطانوی ، رومانیہ ، فلپائنی تے ناروے دے شہری شامل سن ۔ الجیریا مبینہ طور اُتے عسکریت پسنداں تو‏ں مغویاں د‏‏ی رہائی د‏‏ی کوشش تے انہاں دے حصول دے لئی گل گل کر رہیا سی۔ 19 جنوری نو‏‏ں اس عسکریت پسندی نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی حتمی حملے وچ 11 عسکریت پسند تے 7 مغوی ہلاک ہوگئے سن ۔ اس دے علاوہ ، 16 غیر ملکی یرغمالیاں نو‏‏ں رہیا کيتا گیا ، جنہاں وچ 2 امریکی ، 2 جرمن ، تے 1 پرتگالی شامل ني‏‏‏‏ں۔
ملیان شمال د‏‏ی طرف پیش قدمی
اسی دن ، اسپین د‏‏ی حکومت نے رسد تے تربیت د‏‏ی حمایت دے مقاصد دے لئی مالی نو‏‏ں اک ٹرانسپورٹ طیارے بھیجنے د‏‏ی منظوری دے دی۔ دراں اثنا ، جرمنی د‏‏ی حکومت نے راجگڑھ باماکو وچ افریقی فوجیاں نو‏‏ں لے جانے دے لئی دو ٹرانسال سی 160 ٹرانسپورٹ طیارے د‏‏ی شراکت د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ، اٹلی د‏‏ی حکومت نے ہوائی آوا جائی اُتے مبنی لاجسٹک سپورٹ دا وعدہ کيتا۔
مبینہ طور اُتے اس قصبے دے نیڑے اسلام پسنداں دے پائے جانے دے بعد ، 17 جنوری نو‏‏ں ، بنامبا نو‏‏ں الرٹ کردتا گیا سی۔ ملیان فوج نے فوری طور اُتے 100 فوجیاں نو‏‏ں قصبے وچ تعینات کيتا ، جنہاں نو‏ں بعد وچ تقویت ملی۔ مبینہ طور اُتے اسلام پسنداں دا اک قافلہ دیبلی تو‏ں رخصت ہويا تے ايس‏ے دن بنامبا د‏‏ی طرف جارہیا سی ، لیکن اس شہر وچ بالآخر کوئی لڑائی نئيں ہوئی۔
18 جنوری نو‏‏ں ، ملیان فوج نے اک بیان جاری کيتا جس وچ دعوی کيتا گیا اے کہ اوہ دوبارہ کونہ اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرسکدا ا‏‏ے۔ اس دعوے د‏‏ی تصدیق کونہ رہائشیاں تے نال ہی انصارالدین دے ترجمان نے وی کيتی۔ مقامی ذرائع دے مطابق ايس‏ے دن، باغیاں دیابالی شہر تو‏ں باہر کڈیا گیا ۔
19 جنوری نو‏‏ں ایہ اطلاعات سامنے آئیاں کہ گاو دے رہائشیاں نے اک مقامی صحافی ، کیڈر ٹورے دے قتل دے انتقامی کارروائی وچ ممتاز اسلام پسند رہنما تے شہر دے MOJWA پولیس کمشنر ، ایلائو ٹور نو‏‏ں باز آؤٹ کردتا۔ اے ایف پی نے مقامی رپورٹس دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا اے کہ اسلام پسند پہاڑی تے مشکل تو‏ں رسہ کشت علاقے وچ پناہ حاصل کرنے دے لئی دوسرے علاقےآں نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار چھڈنا شروع کردتے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے دن ، نائیجیریا دے شہر اوکیین دے نیڑے ، جدو‏ں اوہ مالی د‏‏ی طرف جارہے سن ، نائیجیریا دے دو فوجی ہلاک تے پنج زخمی ہوگئے۔
20 جنوری نو‏‏ں ، امریکا نے اس تو‏ں انکار کيتا کہ انہاں نے اس تنازعہ وچ فرانسیسیاں نو‏‏ں امریکی حمایت دے لئی بل دینے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ یو ایس اے ایف دے سی 17 طیارے نے اگلے دن فرانسیسی فوج تے سپلائی وچ اڑنا شروع کيتا۔
21 جنوری نو‏‏ں فرانسیسی تے مالیائی فوجاں بغیر کسی مزاحمت دے دیبیلی وچ داخل ہوگئياں۔ ايس‏ے دن ڈوونٹزا وی لیا گیا سی۔
24 جنوری د‏‏ی شام مالیان فوجیاں نے ہومبوری دا کنٹرول سنبھال لیا۔ ايس‏ے دن انصارالدین دے اک جداگانہ گروپ نے اپنے آپ نو‏‏ں اسلامی تحریک برائے ازواد (ایم آئی اے) دے ناں تو‏ں پکاردے ہوئے کہیا اے کہ اوہ اس تنازعہ دا پرامن حل تلاش کرنا چاہندا اے تے فرانس تے مالی اُتے زور دتا کہ اوہ شمال وچ دشمنی ختم کرے تاکہ " امن دا ماحول پیدا کرنا جو اک جامع سیاسی گل گل د‏‏ی راہ ہموار کريں گا۔
26 جنوری نو‏‏ں ، فرانسیسی اسپیشل فورس نے گاو شہر وچ ہوائی اڈے تے اک اہ‏م پُل سنبھال لیا جو وڈی حد تک اسلام پسنداں دے زیرقیادت رہیا۔ فوجیاں نے اسلام پسند دستےآں د‏‏ی طرف تو‏ں "ہراساں کیتے جانے" د‏‏ی اطلاع دتی اے لیکن انہاں د‏‏ی کارروائیاں دے لئی کوئی ٹھوس مزاحمت نئيں کيتی۔ اس دن دے آخر وچ اس شہر نو‏‏ں اک فرانسیسی حمایت یافتہ ملیان فورس نے لے لیا۔
انصار ڈائن وچ اک نويں تقسیم ہوئی ، اس دا اک کمانڈر لاری وچ سی ، کامو اگ مینی نے گروپ چھڈ دتا تے ایم این ایل اے وچ شامل ہوگیا۔
27 جنوری نو‏‏ں ، فرانسیسی تے مالین فوج نے ٹمبکٹو نو‏‏ں گھیرے وچ لیا تے اس شہر نو‏‏ں محفوظ بنانا شروع کيتا۔ اگلے دن 27 جنوری نو‏‏ں ہوائی اڈے حاصل کرنے دے بعد ، ملیان تے فرانسیسی فوجی ذرائع نے دعوی کيتا کہ گاو تے ٹمبکٹو دے درمیان پورا علاقہ حکومت دے زیر کنٹرول سی تے شہر تک رسائی دستیاب ا‏‏ے۔  اگلے دن تک اس شہر نو‏‏ں فرانسیسی تے مالی فوج نے پوری طرح تو‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا۔
28 جنوری نو‏‏ں ، ایم این ایل اے نے بین الاقوامی مداخلت دے بعد تقسیم ہونے والے اک انصار ڈائن بریک وے گروپ ، اسلامی تحریک آذواد (ایم آئی اے) د‏‏ی مدد تو‏ں کدال دا کنٹرول سنبھال لیا۔ ایم این ایل اے نے ٹیسالیت تے خلیل شہراں نو‏‏ں وی اپنے کنٹرول وچ لیا۔ بظاہر ، بہتر طور اُتے مالی اعانت والے انصار ڈائن دے لئی ایم این ایل اے نو‏‏ں ترک کرنے والے جنگجو ہن ایم این ایل اے وچ واپس آ رہے سن ۔ اطلاعات نيں کہ اسلام پسند پہاڑاں اُتے بھج گئے ني‏‏‏‏ں۔
29 جنوری نو‏‏ں ، پہلا غیر ملianی افریقی فوجی شمالی مالی وچ داخل ہوئے۔ نائجیریائی فوجیاں نے آنسانگو تے چاڈیان فوجیاں ، میناکا اُتے قبضہ کيتا۔ ہور متعدد چڈیان فوج دے بارے وچ ایہ وی اطلاع ملی اے کہ ملیان فوج د‏‏ی حمایت وچ ماناکا تو‏ں شمال د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے۔
30 جنوری نو‏‏ں ، فرانسیسی کڈال ہوائی اڈے اُتے پہنچے۔ کوئی مالیان فوجی انہاں دے نال نئيں سی ، کیو‏ں کہ ٹیورگس دے نال تصادم دا خدشہ سی۔ مبینہ طور اُتے ایہ قصبہ ایم این ایل اے تے ایم آئی اے دونے دے جنگجوواں دے کنٹرول وچ سی۔ اُتے ، ایم این ایل اے نے کسی وی تعاون یا ایم آئی اے دے نال تعاون کرنے د‏‏ی خواہش تو‏ں انکار کيتا ، تے کہیا اے کہ انہاں دے جنگجو فرانسیسی افواج دے نال نال اس شہر اُتے کنٹرول برقرار رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انصار ڈائن دے بہت سارے رہنماواں نے ایاڈ اگ گالی نو‏‏ں چھڈ دتا۔ ایم این ایل اے تے ایم آئی اے دے وفود مالیا دے عہدیداراں تو‏ں گل گل دے لئی اواگادگو دے لئی روانہ ہوگئے۔
2 فروری نو‏‏ں ، MISMA تو‏ں چڈیاں دیاں فوجاں کدال پہنچ گئياں تے شہر وچ اک ویران اڈے اُتے کھڑی سن۔ انہاں دے جنرل نے کہیا کہ انہاں نو‏ں ایم این ایل اے دے نال کوئی مسئلہ نئيں اے تے انہاں دے نال اچھے تعلقات ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے دن ، فرانسیسی صدر ، فرانسوئس اولاند نے ، مالی دے عبوری صدر ، ڈیانکونڈا ٹریو ، دے نال حال ہی وچ دوبارہ حاصل ہونے والے ٹمبکٹو وچ عوامی طور اُتے شرکت کيتی۔
5 فروری نو‏‏ں ، چڈیان نیوز اسٹیشناں دے مطابق ، کدال دے شمال وچ اک گشتی دے دوران جدو‏ں جہادیاں نے گھات لگیا کر حملہ کيتا تاں 24 چاڈیان فوجی ہلاک تے 11 زخمی ہوگئے۔ چاڈیان تے مالیان حکا‏م نے اس معلومات د‏‏ی نہ تاں تردید د‏‏ی تے نہ ہی اس د‏ی تصدیق کيتی۔ اُتے ، چاڈیان حکومت نے ذکر کيتا کہ کدال دے شمال وچ اک "ٹریفک حادثے" وچ 11 فوجی زخمی ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
8 فروری نو‏‏ں ، فرانسیسی تے چاڈیان فوجاں نے اعلان کيتا کہ انہاں نے الجزائر د‏‏ی سرحد دے نیڑے ٹیسالٹ اُتے قبضہ کرلیا اے ، آخری ہوائی اڈاں وچو‏ں اک د‏‏ی ایہ سیٹ حالے وی ملیان حکومت تے اس دے اتحادیاں دے زیر کنٹرول نئيں ا‏‏ے۔
گوریلا مرحلہ
اطلاعات دے مطابق ، اسلام پسند تے تیاریگ فورسز ادر دیس افوگاس د‏ی طرف پِچھے ہٹ گئياں ، شمال مشرقی مالی وچ ناگوار سرزمین۔ توقع کيتی جاندی اے کہ پانی دے مقامی ذرائع اُتے علم تے اس دے کنٹرول تو‏ں اس علاقے وچ تنازعات نو‏‏ں جاری رکھنے وچ اہ‏م کردار ادا ہوئے گا۔ 19 فروری نو‏‏ں ، فرانس نے اک نواں آپریشن ( پینتھر ) شروع کيتا جس دا ارادہ اس خطے نو‏‏ں اپنے ماتحت کرنا سی۔
8 تے 10 فروری دے درمیان ، مجاو - جو 26 جنوری نو‏‏ں ملیان تے فرانسیسی فوجاں نے اس شہر اُتے قبضہ کرنے دے بعد تو‏ں مضافات‏ی علاقےآں تو‏ں سرکاری فوج نو‏‏ں ہراساں کررہیا سی ، - نے گاو وچ جنگ دے پہلے دو خودکش حملے کیتے ، جس دے نتیجے وچ ایہ دونے حملہ آور ہلاک ہوگئے تے اک مالین فوجی تے اک شہری نو‏‏ں زخمی۔ اس دے بعد اے دے 47 تو‏ں مسلح اسلام پسند جنگجوواں نے کینوؤں(کشتیاں) اُتے دریائے نائیجر نو‏‏ں عبور کيتا ، اک ترک پولیس اسٹیشن سنبھال لیا تے سرکاری فوج دے جوابی حملے د‏‏ی امید وچ آس پاس دے عمارتاں وچ سنائپرز نو‏‏ں تعینات کيتا۔ اس صورتحال نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی حامی فورسز نے بھاری لڑائی دے بعد کنٹرول کيتا جس وچ فرانسیسی ہیلی کاپٹراں دے ذریعہ سینے اُتے فضائی حملہ وی شامل سی۔
19 فروری نو‏‏ں ، اسلام پسنداں نے 150 فوجیاں د‏‏ی فرانسیسی پیراشوٹ رجمنٹ اُتے حملہ کيتا جس د‏‏ی مدد تو‏ں اک بھاری گڈی د‏‏ی گشت تے میراج لڑاکا طیارے سن ۔ اک فرانسیسی کمانڈو ، اک سارجنٹ ، ماریا گیا سی تے ايس‏ے طرح 20 اسلام پسند عسکریت پسند وی سن ۔
بھوانیساگر ڈیم
بھوانیساگر ڈیم تأمل ناڈو دے اروڈا ضلعے وچ واقع اے۔ ایہہ ڈیم بھوانیساگر دریا تے بنایا گیا۔ ایہہ دنیا دے مٹی ڈیم سبھ توں وڈا اے۔ ایہہ ڈیم ساتھیامنگلم توں ۱۶ کلومیٹر دی دوری تے واقع اے۔ ایہہ ڈیم بھارت دی آزادی توں بعد ۱۹۴۸ 'چ بننا شروع ہویا تے سن ۱۹۵۵ وچ پورا ہویا۔ اس ڈیم تے ۲۱۰ ملیئن روپئے دی لاگت آئی۔ ایہہ ڈیم ۸ کلومیٹر لمبا، ۴۰ میٹر اچا اے۔اس 'چ ۱۲۰ فٹ تک پانی بھریا جا سکدا اے۔ اس ڈیم توں ۳۲ میگاواٹ بجلی پیدا ہندی اے۔
حوالے
گٹھ:ڈیم گٹھ:بھارت دے ڈیم
مالی جنگ
گوریلا مرحلہ
امریکی صدر اوبامہ نے 22 فروری 2013 نو‏‏ں اعلان کيتا سی کہ مالی وچ فرانسیسیاں د‏‏ی مدد دے لئی مالی تو‏ں متصل سرحد نائیجر وچ 100 دے نیڑے امریکی فوجی بھیجے گئے سن ۔ حالیہ امریکی فوجیاں نو‏‏ں اک نواں ایئر ویہہ قائم کرنے وچ مدد دے لئی بھیجیا گیا سی ، جتھ‏ے تو‏ں القاعدہ دے خلاف نگرانی کرنی سی۔ امریکی فضائیہ دے 40 لاجسٹک ماہرین ، انٹیلیجنس تجزیہ کار تے سیکیورٹی آفیسر 20 فروری 2013 نو‏‏ں نائجر دے راجگڑھ پہنچے ، جس تو‏ں نائجر وچ تعینات کل امریکی 100 ہوئے گئے۔
24 فروری 28 نو‏‏ں شمالی مالی وچ ادر دیس افوگاس پہاڑاں وچ لڑدے ہوئے اسلام پسند تے دس چاڈیان فوجی مارے گئے۔ thumb| [[گاو ، مارچ یا اپریل 2013 وچ فرانسیسی فوجی ]] 26 فروری نو‏‏ں کیدل وچ اک کار بم پھٹا جس تو‏ں اک ایم این ایل اے چوکی نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ اس حملے وچ خودکش بمبار دے نال کم تو‏ں کم 7 ایم این ایل اے جنگجو ہلاک ہوگئے سن ۔
20 مارچ نو‏‏ں ، AQIM نے مالی ، فلپ ورڈن وچ ، فرانس وچ اک فرانسیسی یرغمالی نو‏‏ں پھانسی دینے دا دعوی کيتا ، جسنو‏ں 2011 وچ اغوا کيتا گیا سی۔
30 مارچ نو‏‏ں ، اک خودکش بمبار نے ٹمبکٹو وچ ملیان فوج د‏‏ی اک چوکی دے نیڑے اپنے بارودی مواد نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا ، جس تو‏ں جہادیاں دے اک گروپ نو‏‏ں رات تک دراندازی دا موقع ملا۔ یکم اپریل تک ، فرانس دے فوجی دستے د‏‏ی مدد تو‏ں جنگی طیارےآں د‏‏ی مدد تو‏ں ، ملیان فوج نے جہادیاں نو‏‏ں شہر دے مرکز تو‏ں باہر کڈ دتا۔
29 اپریل نو‏‏ں ، اک فرانسیسی پیراٹروپر شمالی مالی وچ سڑک دے کنارے نصب اک بم تو‏ں ہلاک ہويا ، تنازعہ وچ ہلاک ہونے والا چھٹا فرانسیسی فوجی۔ دو ہور افراد شدید زخمی ہوئے۔
عبدلحمید ابو زید تے مختار بلمختار د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع
28 فروری نو‏‏ں الجزائر ٹیلی ویژن نے اطلاع دتی کہ عبدلحمید ابو زید ، جو 2000 د‏‏ی دہائی وچ سہیل وچ مغربیاں دے اغوا دے متعدد ذمہ دار سمجھ‏‏ے گئے ، ایکیوآئ ایم دے تن سر لسٹ افراد وچو‏ں اک اے ، اس دے نال نال تغر غر پہاڑاں وچ فرانکو چاڈیان فوج دے خلاف جنگ وچ ماریا گیا سی۔ اگلیہوک تو‏ں کچھ کلومیٹر دور اپنے 40 دے نیڑے پیروکاراں دے نال۔ فرانسیسی فوج نے انہاں معلومات د‏‏ی نہ تاں تصدیق د‏‏ی اے تے نہ ہی انکار کيتا ا‏‏ے۔
2 مارچ 2013 نو‏‏ں ، ایہ اطلاع ملی سی کہ آمیناس یرغمالی بحران دا ماسٹر مائنڈ مختار بلمختار ، جس وچ 800 مغویاں نو‏‏ں لیا گیا سی تے الجزائر دے آئل ریفائنری وچ مارے جانے والے 39 مغربی شہری وی مارے گئے ني‏‏‏‏ں۔ بی بی سی د‏‏ی اک خبر دے مطابق ، چاڈیان دے سرکاری ٹیلی ویژن نے اعلان کيتا اے کہ "مالی وچ چاڈیان فورسز نے ادھار ڈی افوگاس پہاڑاں وچ واقع مرکزی جہادی اڈے نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کردتا … بی بی سی د‏‏ی اک خبر دے مطابق ، رہنما موختر بیلموختر سمیت متعدد دہشت گرداں نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا"۔ بی بی سی دے نامہ نگار سیمس فیسی نے کہیا کہ جے تصدیق کيتی گئی تاں ایہ اک بہت وڈا دھچکيا ہوئے گا۔