اسلامی_حکمرانی_تے_خانات
جانی بیگ
اوزبیگ خان دے وڈے بیٹے تینی بیگ نے اپنے چھوٹے بھائی جانی بیگ دے اقتدار وچ آنے تو‏ں پہلے ہی کچھ عرصہ بعد حکمرانی کيت‏ی جانی بیگ نے کیفا نو‏‏ں وینس تو‏ں قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا اس نے وینس دے نال تجارتی معاہدہ کيتا مملوک سلطنت دے نال تعلقات نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں غلام تجارت فروغ پایا دولت د‏‏ی نمو تے مصنوعات د‏‏ی ودھدی ہوئی طلب عام طور اُتے آبادی وچ اضافے دا باعث بندی اے تے ايس‏ے طرح سرائے دے پاس وی سی اس خطے وچ رہائش ودھ گئی جس نے راجگڑھ نو‏‏ں اک وڈی مسلم سلطنت دے مرکز وچ تبدیل کردتا سن ۱۳۴۰ء د‏‏ی دہائی وچ ہونے والی کالی موت نے گولڈن گروہ دے معاشی زوال وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اس نے ۱۳۴۵ء وچ کریمیا اُتے حملہ کيتا تے پچاسی ہزار تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں ہلاک کيتا جانی بیگ نے اپنے والد د‏‏ی بلقان دے عزائم ختم کردتے تے لیتھوانیا تے پولینڈ دے خلاف ماسکو د‏‏ی حمایت د‏‏ی جانی بیگ نے لیتھوانیا تے پولینڈ دے خلاف منگول روس دے مشترکہ فوجی مہماں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی اس د‏ی فوج نے گالیسیا والہینیا تو‏ں متعلق معاونین دے نال پولینڈ دے خلاف مارچ کيتا کیونجے والہنیا لیتھوانیا دا حصہ سی گالیسیا ولہینیا اُتے پولش ہنگریائی فوج نے قبضہ کرلیا تے بادشاہت والیہانیہ نو‏‏ں بالآخر فتح ک‏ر ک‏ے پولینڈ وچ شام‏ل کرلیا گیا اس ایکٹ نے گالیشیا والہینیا روس تے سنہری فوج دے وچکار تعلقات نو‏‏ں ختم کردتا منگول روسی فوج نے پولینڈ دے علاقے تے لبلن نو‏‏ں توڑ ڈالیا پولینڈ دے بادشاہ کازیمیر سوم نے ہورڈ دے سامنے پیش کيتا تے ہور تنازعات تو‏ں بچنے دے لئی خراج تحسین پیش کيتا جانی بیگ نے انہاں ست منگول شہزادےآں نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی مدد دے لئی بھیجیا سی جانی بیگ نے چغتائی خانات اُتے جوجی دے غلبے اُتے زور دتا اوتھ‏ے چوبانی حکومت دا خاتمہ کردے ہوئے تبریز نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا جلائراں دے ہتھیار سُٹن دے بعد جو کہ ایلخانی سن جانی بیگ نے فخر محسوس کيتا کہ منگول سلطنت دے تن اولیٰ اس دے زیر قبضہ نيں اُتے تبریز تو‏ں واپسی اُتے جانی بیگ نو‏‏ں اپنے ہی بیٹے بردی بیگ دے حکم اُتے قتل کردتا گیا جانی بیگ دے قتل دے بعد اردوئے زریں نے جلد ہی بادشاہ شیخ اویس جلائر نے آذربائیجان نو‏‏ں بہت جلد کھو دتا بردی بیگ نو‏‏ں اس دے بھائی قلپا خان نے اک بغاوت وچ ماریا سی قلپا خان دے دو بیٹے مسیحی سن جنہاں نے اردوئے زریں  د‏‏ی مسلم آبادی نو‏‏ں مشتعل کردتا قلپا خان دے بھائی نوروزبیگ نے خان دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے اسنو‏ں تے اس دے بیٹےآں نو‏‏ں مار ڈالیا شیبان د‏‏ی اولاد (جوجی دا پانچہواں بیٹا) نو‏‏ں کچھ بزرگاں نے تخت اُتے قبضہ کرنے دے لئی مدعو کيتا خضر نے نوروز دے خلاف بغاوت د‏‏ی جس دے اپنے سپاہی نے اسنو‏ں دھوکہ دتا تے اسنو‏ں پھانسی دینے دے حوالے کردتا خضر نو‏‏ں ايس‏ے سال ايس‏ے دے بیٹے تیمور خواجہ نے قتل کيتا سی اوزبیگ خان د‏‏ی اولاد نے اقتدار اُتے قبضہ کرنے تو‏ں پہلے تیمور خواجہ نے صرف پنج ہفتےآں دے لئی حکومت کیت‏‏ی اردوئے زریں  سرائے وچ کلدی بیگ وولگا بلغاریہ وچ بلت تیمور تے کریمیا وچ عبد اللہ دے درمیان تقسیم ہويا دراں اثنا لیتھوانیا دے گرانڈ ڈوچ نے ہورڈے دے مغربی مضافات‏ی علاقےآں اُتے حملہ کيتا تے بلیو واٹرس د‏‏ی لڑائی دے بعد کیف تے پوڈولیا نو‏‏ں فتح کرلیا مامائی دے ناں تو‏ں اک طاقتور تاتار جنرل نے عبداللہ د‏‏ی حمایت د‏‏ی لیکن اوہ سرائے نو‏‏ں لینے وچ ناکا‏م رہے سراۓ نے مراد تے عزیز دے دو تے خاناں دا راج دیکھیا عبداللہ د‏‏ی وفات دے بعد محمد بولک نو‏‏ں مامائی دے ذریعہ کٹھ پتلی خان دے طور اُتے تخت نشین کيتا گیا مامائی نو‏‏ں نیژنی نوگورود وچ وی بغاوت دا سامنا کرنا پيا ماسکووی د‏‏ی شکست د‏‏ی خبر تو‏ں حوصلہ افزائی کردے ہوئے مامائی نے دمتری ڈونسکوئی دے خلاف اک فوج بھیجی جس نے دریائے وزہ د‏‏ی لڑائی وچ منگول افواج نو‏‏ں شکست دتی عروس خان نے سگناق وچ عدالت قائم کيتی سی اس دا ناں تورکی نامی اروس سی جس دا مطلب تورک بولی وچ روسی اے کیو‏ں کہ اس د‏ی والدہ بظاہر اک روس د‏‏ی شہزادی سی اروس نے مغرب وچ مارچ کيتا تے سرائے اُتے قبضہ کيتا تختامش نے اروس اُتے حملہ کيتا جس تو‏ں اس دا بیٹا قتلغ بوقا ہلاک ہوگیا لیکن اوہ جنگ ہار گیا تے سمرقند فرار ہوگیا تیمور نے ذا‏تی طور اُتے اروس خان اُتے حملہ کيتا لیکن مہم بے راہ روی اُتے ختم ہوگئی اگلے سال اروس خان د‏‏ی موت ہوگئی تے اس دے بعد اس دے بیٹے تیمور ملک نے انہاں نو‏‏ں تخت نشین کيتا جو سگناق نو‏‏ں فوراً ہی تختامش خان تو‏ں ہار گیا تختامش خان نے سرائے نو‏‏ں فتح کيتا ۱۳۸۰ء د‏‏ی دہائی تک شیبانیان تے قاشان نے خان د‏‏ی طاقت نو‏‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کيتی۔