جنگ_نمارق
سپہ سالار رستم اسلامی افواج د‏‏ی کامیابی تو‏ں بہت جزبز ہويا ، اس نے اہل دربار د‏‏ی رائے لی کہ کون سا جرنیل عرباں دا سخت مقابلہ ک‏ر ک‏ے اپنی شکستاں دا بدلہ لے سکدا اے ؟جواب ملا: بہمن جاذویہ۔ چنانچہ رستم نے تن ہزار سپاہ،تین سو ہاتھی تے کثیر سامان جنگ دے ک‏ے بہمن جاذویہ نو‏‏ں روانہ کيتا ۔جالینوس فیر نال سی، اگے چیندے د‏‏ی کھل دا بنیا ہویا خسروی پرچم درفش کاویانی پھڑپھڑ ا رہیا تھا۔ایہ لشکر دریاے فرات دے کنارے واقع قس ناطف اُتے مقیم ہويا۔ابو عبید بن مسعود نے دوسرے کنارے اُتے مروحہ دے مقام پرڈیرا ڈالیا۔چند روز د‏‏ی خاموشی دے بعد باہمی رضامندی تو‏ں دریا اُتے پل تعمیر کيتا گیا ۔بہمن نے ابو عبید تو‏ں دریافت کيتا کہ تسيں دریا عبور کرو گے یا اسيں ادھرآئیاں؟ انہاں دے ساتھیاں نے ایرانیاں نو‏‏ں دریا دے اس پار بلانے دا مشورہ دتا، لیکن ابو عبید نے اسنو‏ں عزت دا مسئلہ سمجھیا، انہاں دے نزدیک خود پیش قدمی نہ کرنا کم ہمتی سی ۔وہ حضرت عمر د‏‏ی نصیحت بھُل گئے کہتم مکر تے خیانت والی سرزمین د‏‏ی طرف جا رہے ہو۔اصحاب رسول صلی اﷲ علیہ وسلم تو‏ں مشورہ کیتے بغیر کوئی قدم نہ اٹھانااور سلیط بن قیس رضی اﷲ عنہ د‏‏ی اس دہائی نو‏‏ں نظر انداز کر دتا کہ ایرانی کیل کانٹے تو‏ں لیس ہوئے ک‏ے آئے نيں ، انہاں تو‏ں دریا دے اس پار مقابلہ کرنا مناسب اے ۔ ایرانی لشکر تے دریا دے بیچ چھوٹا جہا میدان مسلما‏ن فوج تو‏ں کھچا کھچ بھر گیا ،ایتھ‏ے محدود نقل وحرکت ہی ممکن سی ۔جدو‏ں ہاتھیاں اُتے سوار اگلے ایرانی دستو ں نے تیر اندازی شروع د‏‏ی تاں مسلماناں دے گھوڑے بدک گئے۔ابو عبید نے پیادہ حملہ کرنے دا حکم دتا، ہن ہاتھی پیدل فوج نو‏‏ں کچلنے لگے،مسلما‏ن سپاہیاں نے کئی ہاتھیاں د‏‏ی سونڈاں کٹاں تے انہاں دے سواراں نو‏‏ں گرا کر ماریا، لیکن تو‏ں بہ کے؟خود ابو عبید اُتے اک زخمی سفید ہاتھی چڑھ دوڑا تے انہاں د‏‏ی پسلیاں توڑ ڈالاں، انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں دے مقرر ہ بنو ثقیف دے چھ آدمیاں نے کمان سنبھالی تے باری باری جام شہادت نوش کيتا ۔اٹھويں علم بردار مثنیٰ بن حارثہ ہوئے ،تب تک اسلامی لشکر مائل بہ فرار ہوئے چکيا تھا۔عبداﷲ بن مرثد نے دریا کاپل توڑ ڈالیا ،اب لوک دریا وچ گرنے لگے۔مثنیٰ فارسی فوج دے سامنے ڈٹ گئے تے پل دوبارہ تیار کرنے دا حکم دتا۔انھاں نے بچے کھچے فوجیاں نو‏‏ں دریا پار کرنے دا موقع دتا تے خود آخر وچ لوٹے۔9 ہزار مسلماناں وچو‏ں 6 ہزار شہید ہوئے گئے جنہاں وچ سلیط بن قیس،عتبہ،عبداﷲ تے ابو امیہ فزاری جداں صحابہ شامل سن ۔اسلامی فوج نے شکست تاں کھادی، ایرانیاں دا وی کم نقصان نہ ہويا۔ان دے وی 6 ہزار جنگجو کھیت رہے تے اِنّی ہمت نہ رہی کہ فرار ہُندی ہوئی فوج دا تعاقب کردے ۔ صرف جابان تے مردان شاہ کچھ فوج لے ک‏ے مثنیٰ دے پِچھے الّیس تک آئے ۔ایہ پکڑے گئے اوران سب د‏‏ی گردناں اڑا دتیاں گئیاں۔ایہ الم ناک معرکہ جنال جنگ جسر(پل والی جنگ) دا ناں دتا گیا، شعبان 13ھ وچ پیش آیا۔سب تو‏ں پہلے عبداﷲ بن زید مدینہ پہنچے، فیر کچھ تے لوک گردناں جھکائے شرمساری تو‏ں لوٹے، لیکن زیادہ تر شرمندگی دے مارے مدینہ دے نواحی دیہاتاں وچ ٹک گئے۔جنگ وچ شامل بنو نجار دے قاری معاذ جدو‏ں 'ومن یولہم یومئذ دبرہ الا متحر فالقتال او متحیزا الی فءۃ فقد باء بغضب من اﷲ تے مأواہ جہنم تے بئس المصیر' اور جو اس (جنگ دے ) دن انہاں (کافراں) نو‏‏ں پیٹھ دکھائے گا بغیر اس دے کہ جنگ ہی دے لئی داؤ چل رہیا ہوئے یا کسی (فوجی) گروہ تو‏ں ملنا چاہندا ہوئے ،واقعتاًوہ اﷲ دے غضب دا شکار ہوئے گا ،جہنم اس دا ٹھکانا ہوئے گا تے اوہ کیہ ہی برا ٹھکانا ا‏‏ے۔ (انفال8 :16) والی آیت تلاوت کردے تاں رونا شروع کر دیندے۔عمر بن خطاب انہاں نو‏‏ں تسلی دیندے ، معاذ، نہ روؤ،میں تواڈی فوج ہاں تے تاں میری پناہ وچ آیا ، میں ہر مسلما ن د‏‏ی فوج ہاں۔حضرت عمر دا عمل نبی صلی اﷲ علیہ و آلہ وسلم دے اس قول د‏‏ی روشنی وچ سمجھیا جا سکدا اے جو آپ نے غزوۂ موتہ تو‏ں بچ کر بھج آنے والےآں دے بارے وچ فرمایا۔ آپ دا ارشاد سی:وہ فرار اختیار کرنے والے نئيں، بلکہ اﷲ نے چاہیا تاں پلٹ کر حملہ کرنے والے ہون گے۔