cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آرسینکم البم
گرم خشک درجہ چہارم ۔(زہر قاتل)
مقوی بدن مقوی اعصاب وباہ ،دافع امراض ،بلغمی وریاحی مقوی معدہ ،مصفیٰ خون ،دافع حمیات قاتل جراثیم اکال مجفف قلت الدم ۔
استعمال ۔
سنکھیا کوضعف بدن قلت الدم ضعف معدہ ،لقوہ وجع المفاصل عرق النساء درد کمر سرفہ ضیق النفس تے ہور بلغمی امراض وچ استعمال کيتاجاتاہے۔مصفیٰ خون ہونے دے باعث جذام آتشک برص تے ہور امراض فساد خون تے جلدیہ وچ مستعمل اے ۔ بخاراں دے علاج وچ سنکھیا نو‏‏ں اک خاص اہمیت حاصل اے ۔خاص طور اُتے نوبتی بخاراں بلغمی بخاراں وچ کھلاندے نيں تے مقوی باہ ادویات وچ شامل کردے نيں ۔ اکال ہونے دے باعث بعض جلدی امراض دے مرہم وچ وی ملاندے نيں۔بواسیری مساں دے گرانے دے لئی طلاءمستعمل اے ۔اور مقوی باہ طلاواں وچ شامل کردے نيں ۔
زیادہ ترکشتہ ہی اندرونی طور اُتے امراض مذکورہ وچ استعمال کردے نيں۔دونے صورتاں وچ احتیاط تے معالج دا مشورہ ضروری اے ۔باہ تے اعصاب د‏‏ی خاص دوا ا‏‏ے۔
سکھیاکی ۔۔چاول کےسولہواں حصہ تو‏ں تیسرے حصے تک ہمراہ دُدھ ۔۔
اک تو‏ں دو چاول ہمراہ دُدھ یا مکھن وغیرہ سے۔ایہ کشتہ زہریلاہے۔معینہ مقدارخوراک تو‏ں زیادہ ہرگز استعمال نہ کرن ۔
اس دے مرکبات ایلوپتھی وچ وی استعمال کیتے جاندے نيں تے آرسینک ہومیوپتھیک وچ وی استعمال ہوتاہے۔جو عام بخاراں تو‏ں لے ک‏ے کینسر تک د‏‏ی دوا ا‏‏ے۔ (حکیم ارشد ملک )
Arsenicum album آرسنک البم Homeopathic medicine اج دے موجودہ دور وچ ساڈا سب تو‏ں وڈا مسئلہ پانی د‏‏ی خرابی اے تے اس د‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی بیماریاں تے پیچیدگیاں نيں اب چاہے اوہ بیماریاں وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں نيں یا بیکٹیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔ And all types of hepatitis Enlargement of liver or decrease size of liver All types of kidney diseases even failure of kidneys Heart disease Diabetes Cancer Gastro enteritis Malaria Typhoid fever Cerebral anaemia مختصر جے ميں ایہ کہاں کہ اوہ تمام بیماریاں جنہاں وچ پیتھالوجیکل تبدیلیاں اچک‏ی ہاں انہاں کےلئی ایہ دوا مفید اے جے اس د‏ی علامات موجود نيں اور کتنا آسان ہوجاندا اے کہ سانو‏ں سامنے بیٹھے مریض تو‏ں ایہ علامات مل جاندیاں نيں کہ اوہ ذہنی تے جسمانی لحاظ تو‏ں بے چین اے اس دے اندر اگ لگی ہوئی اے اوہ پانی اپنے کولو‏‏ں دور نئيں جانے دینا چاہندا وہ صرف گھونٹ گھونٹ پانی پیندا اے وہ اپنے پیاراں نو‏‏ں اپنے کولو‏‏ں دور نئيں جانے دینا چاہندا اوہ تنہائی تو‏ں خوفزدہ اے مریض کدی آوازاں دیندا اے کہ مینو‏ں بیٹھیا دو کدی کہندا اے لٹا دو مینو‏ں کسی اچھے تو‏ں اچھے ڈاکٹر دے پاس لے جاؤ مینو‏ں اس کمرے تو‏ں باہر کڈھو مینو‏ں اپنے اندر اگ لگی محسوس ہُندی اے باہر لے جانا مریض فیر کراہندا اے کرب تو‏ں آوازاں دیندا اے مینو‏ں دوبارہ کمرے وچ لے جاواں مینو‏ں سردی محسوس ہوئے رہی اے جب آپ دے سامنے ایہ ساری علامات ہونگی تاں دوسری طرف اوہ ڈھیر ساری روپوٹس تے مختلف ہسپتالاں د‏‏ی تشخیص د‏‏ی پرچیاں تے نسخے جو مریض د‏‏ی حالت وچ سدھار نئيں لا سک‏‏ے اگر آپ ہومیوپیتھ نيں تاں آپ دے نزدیک ایہ علامات اہ‏م نيں اب چاہے مریض گرداں د‏‏ی خرابی وچ مبتلا اے یا جگر دے بھیانک عوارضات وچ یا آنتاں د‏‏ی سوزش وچ یا کینسر وچ یقین کیجیے کہ ایہ دوا مریض نو‏‏ں اس ازیت ناک کرب تو‏ں نجات دلاندی اے تے سکو‏ن دا باعث بندی اے اگر حالات بہت بھیانک ہاں مریض کینسر د‏‏ی آخری سٹیج وچ ہوئے یا گردے مکمل فیل ہوئے چکے ہاں ۔ ہسپتال والے ہتھ کھڑے کر چک‏‏ے نيں تاں ہومیوپیتھک دوا آرسینکم فیر وی مریض نو‏‏ں سپورٹ دے سکدی اے یا شفایاب کر سکدی اے
عدم تحفظ دا احساس سب تو‏ں زیادہ اس دوا وچ پایا جاندا اے ہر چیز نو‏‏ں اپنی ذات دے تصور تو‏ں دیکھدا اے اپنے معاملات تے تعلقات نو‏‏ں چھپاندا اے اس دوا وچ سب تو‏ں زیادہ خوف پائے جاندے نيں جراثیم دا خوف بیماریاں دا خوف صحت دا خوف کاروبار دا خوف دولت دا خوف چوراں دا خوف تنہا رہ جانے دا خوف موت دا خوف اپنی بیماری دے لا علاج ہوئے جانے دا خوف اپنے تعلقات دے اوپن ہوئے جانے دا خوف
یہ لوک بہت زیادہ نک چڑے ہُندے نيں بے ترتیبی نو‏‏ں برداشت نئيں کردے نيں ان دے گھراں وچ حتکہ زندگی دے معاملات وچ آپکو ترتیب نظر آئے گی صفائی ستھرائی۔کھانے پینے وچ وغیرہ ذہنی جذبات‏ی خاص علامات: ذہنی علامات: عمومیات: جہت: کمی وادھا ہم موت دے خوف د‏‏ی بابت پڑھ چکے نيں اکیلا رہنے تو‏ں خوف وغیرہ۔ ہنی مین آرسنک د‏‏ی بابت لکھدے نيں رات دے وقت دکھ تے درد دے دورے, مریض نو‏‏ں بستر چھڈنا پڑدا اے, جلد وچ جلن, زخماں وچ سوزش پیدا کرنے والے درد درد روزانہ آنے والا, یا نوبتی بخار جسم اُتے خارش دے دانے, اکھاں تے پپوٹاں وچ ورم, ہردفعہ کھانے دے بعد قے تے معدہ وچ جلن, تلوواں وچ تے پیراں دے انگوٹھاں وچ آبلے تے سوزش پیدا کرنے والے دانے ڈاکٹر نیش لکھدے نيں کہ نويں بیماریاں ہرجگہ جلن پائی جاندی اے آرسنک البم فائدہ کردا اے اور جلن اس قدر زیادہ ہُندی اے کہ کسی تے دوا وچ نئيں پائی جاندی -اس جلن نو‏‏ں گرمی تو‏ں آرام رہندا اے -مگر سردرد ٹھنڈک تو‏ں آرام رہندا
-ڈاکٹر کینٹ لکھدے نيں کہ مریض نو‏‏ں غور تو‏ں دیکھو جے چاہندا کہ اسنو‏ں گرم کپڑ‏ے تو‏ں ڈھک کر رکھ دتا جائے جے ايس‏ے نو‏‏ں سردی بہت جلد اثر کردی اے تے گرمی اچھی معلوم ہُندی اے ہور حد زیادہ کمزوری قے, پریشانی مردہ د‏‏ی سی بو وغیرہ ہوتو دنیا وچ کوئی دوا آرسنک دے اسنو‏ں نئيں بچا سکدی
سمندر دے نیڑے رہنے والےآں د‏‏ی تکالیف سمندر وچ نہانے تو‏ں پیدا شدہ کھجلی, زیادہ تر رس بھرے پھلاں دے کھانے تو‏ں پیدا شدہ تکالیف نو‏‏ں دور کردی اے
برف کھانے یا برف دا پانی پینے تو‏ں پیدا شدہ تکالیف دے لئی بہترین دوا اے آرسنک ہاضمہ د‏‏ی نالی اُتے اثر کردا اے
ہونٹ خشک ہوئے جاندے تے پھٹ جاندے نيں تے پپئی جم جاندی اے مریض ہر وقت بولی پھیر کر اپنے ہونٹاں نو‏‏ں تر کرنا پڑدا اے منہ وچ زخم تے آبلے پڑجاندے نيں تے تھوڑی جہی غذا یا پانی وی معدے وچ خرابی پیدا کردا جس تو‏ں قے تے دست یا دونے شروع ہوئے جانے اُتے فائدہ کردا اے
آرسنک د‏‏ی وڈی علامت بے چینی عنودگی د‏‏ی حالت وچ وی بے چینی تے کراہنا پایا جاندا اے اور اس دے اندر موت دا ڈر ہُندا اے استسقاء د‏‏ی حالت وچ وی مفید اے جے سینے وچ پانی آ جائے تاں ایہ حکمی دوا اثر رکھدی اے اس مرض وچ مریض لیٹ نئيں سکدا, سانس لینے دے لئی بیٹھنا پڑدا اے بے چینی زیادہ ہُندی اے جلد ٹھنڈی تے اور چپچپی ہُندی اے خارش دے دانے جنہاں کھرنڈ جم جاندے نيں اور تمباکو تو‏ں پیدا شدہ تکالیف دے لئی بہت مفید اے آرسنک د‏‏ی رطوبتاں وچ تیزابیت پائی جاندی اے وہ جس جگہ تو‏ں لنگھدی نيں اوتھ‏ے چھیلن, سرخی تے جلن پیدا کردیاں نيں رطوبتاں بےحد متعفن ہُندیاں نيں 1)جگر تے تلی ودھ جائے تے درد ہو کونین دے استعمال دے باعث بخار دے دب جانے دے باعث جگر وچ درد تے جگر جائے (1x د‏‏ی اک ہی خوراک دن وچ اک مرتبہ استعمال کیجیے خوراک کھانا کھانے دے بعد دتی جائے.
2)مہلک یرقان وچ آخری مراحل وچ استعمال کيتا جاندا اے جس دے نال بے چینی ہُندی اے تے چھوٹے چھوٹے وقفاں تو‏ں تھوڑے تھوڑے پانی د‏‏ی پیاس ہُندی اے
3) چھوٹے بچےآں دے ہیضہ دے لئی( ایتھوزا دے ناکا‏م ہونے دے بعد ) عمدا دوائی اے اس وچ غیر منہضم پاخانے ہُندے نيں اور بہت تیزی تو‏ں کمزوری ہُندی اے وڈھیاں دے ہیضہ دے ميں بے چینی زیادہ تے پسینہ کم ہُندا اے چھوٹے وقفاں دے نال پانی د‏‏ی تھوڑی تھوڑی مقدار د‏‏ی پیاس ہُندی اے شدید قسم د‏‏ی قے تے پاخانے ہُندے نيں بدبودار پیلے یا بورے رنگ دے باافراط ہُندے نيں
4)سرد چیزاں دے نال معدے نو‏‏ں ٹھنڈ لگ جانے دے باعث اسہال لاحق ہاں . ملیریا والے اسہال بے چینی بہت زیادہ ناقابل برداشت درد چھوٹے وقفاں دے نال تھوڑے تھوڑے پانی د‏‏ی بہت زیادہ پیاس ہُندی اے
5) گیسٹرو ،ملیشیا وچ نیم جانی ہُندی اے آنتاں دے نزلہ وچ ہور فساد خون دے مرض وچ نیم جانی ہُندی اے
6)بواسیری جریان خون وچ جلن دار تے بے چینی وچ گرم چیزاں لگانے تو‏ں افاقہ ہُندا اے
7)گرداں د‏‏ی سوزش وچ تمام امراض دا احاطہ کردی اے زیادہ تر بعد والے مراحل جدو‏ں کہ پانی والے اسہال تے جلد پیلی تے مومی نمود لئی ہُندی اے پیشاب جھلیاں تے البیومن تو‏ں اُتے ہُندا اے چھوٹے وقفاں تو‏ں پانی د‏‏ی تھوڑی مقدار د‏‏ی پیاس ہُندی اے گرمی د‏‏ی خواہش ہُندی اے بے چینی ہُندی اے چہرہ پھولا ہُندا اے سخت اذیت ہُندی اے موت دا خوف ہُندا اے تشنجی جھٹکے لگدے نيں
8)مثانہ جداں مفلوج ہوپیشاب البیومن ملیا جلن دے نال تے خود بخود غیر ارادی طور اُتے نکل جاندا اے
9)خصیاں دے سرطان وچ جدو‏ں مریض درد یا کسی تے وجہ تو‏ں بےچین ہوئے جائے چھوٹے وقفاں دے نال پانی د‏‏ی تھوڑی تھوڑی مقدار د‏‏ی پیاس ہُندی اے 1 m دن وچ تن مرتبہ دیجیے ایتھ‏ے تک کہ افاقہ شروع ہوئے جائے فیر لمبے وقفے تو‏ں استعمال کرن 10)رحم یا بیضہ دان د‏‏ی سوزش بچے د‏‏ی پیدائش دے دوران جلن دار شدید درد بیضہ دانیاں وچ ہُندے نيں جنہاں وچ افاقہ گرم چیزاں لگانے تو‏ں ہُندا اے بے چینی ، مختصر وقفاں دے نال تھوڑی تھوڑی مقدار دے لئی پانی د‏‏ی پیاس. رحم دا استسقاء ،ناسور متعفن ،خراش دار اخراج دے نال رحم د‏‏ی گردن د‏‏ی ناسوری کیفیت
11)جوڑاں دے درد جلن دار ہُندے نيں ادھی رات دے وقت تے درد والی جانب لیٹنے تو‏ں ابتر ہُندے نيں جدو‏ں کہ گرمی تو‏ں تے تکلیف والے حصے نو‏‏ں حرکت دینے تو‏ں افاقہ ہُندا اے گٹھیاوی درد کہنی تو‏ں کندھے تک ہُندے نيں
12)جب مریض نو‏‏ں ملیریا تے وقفہ دار درد دے بار بار حملے ہوئے چکے ہاں عرق النساء وچ شدید قسم دا کھینچنے والا درد ،جلن دار تے پھاڑنے والا درد کھبے کولہے وچ ہُندا اے جو پھیل کر چوتڑاں وچ چلا جاندا اے گرم چیزاں لگانے تو‏ں شدید قسم د‏‏ی بے چینی نو‏‏ں افاقہ ہُندا اے
13)گوشت خور پھوڑے دے لئی بہترین اے نال جلن ہُندی اے ورگی کہ متاثرہ حصے اُتے اگ دا انگارہ رکھیا ہويا ہوئے کٹنے والے تے جلن دار درد ادھی رات نو‏‏ں ابتر ہوئے جاندے نيں۔
14)بدرنگ جلد وچ جدو‏ں سیاہی مائل یا نیلاہٹ مائل دھباں تو‏ں اُتے ہُندی اے
15)داد جلن دار تے گولی لگنے جداں درد ہُندی اے رات دے وقت ابتری ہُندی اے خصوصاً رات بارہ بجے تو‏ں صبح چار بجے تک چھلکے لمبے تے گہرے ہُندے نيں جنہاں تو‏ں کھرچنے تو‏ں خون بہہ نکلدا اے چھوٹے وقفاں تو‏ں تھوڑی مقدار وچ پیاس ہُندی اے
16)برص وچ جلد سفید موم ورگی 17)کھجلی وچ ٹھنڈی چیزاں لگانے تو‏ں تے تری تو‏ں کھجلی وچ ابتری ہُندی اے گرمی تو‏ں بہتری ہُندی اے 200 وچ ہر ہفتے وچ اک خوراک داں
18)جب گھاں گا مچھلی کھانے تو‏ں پتی اچھلنا (urticaria ) لاحق ہوئے دائروی خارش ہُندی اے جلن شدید قسم د‏‏ی ہُندی اے
19)سر وچ ناقابل برداشت خارش ہُندی اے کمزور مریض جنہاں د‏‏ی جلد خوش نما ہُندی اے ننگے حصےآں اُتے دائروی قطعات ہُندے نيں خشک چھلکے ہُندے نيں رات دے وقت جلن تے خارش ہُندی اے
20)بخار وچ بے چینی لاحق ہُندی اے چھوٹے چھوٹے وقفاں دے نال تھوڑی تھوڑی مقدار د‏‏ی پانی د‏‏ی پیاس ہُندی اے کمزوری تے نقاہت ہُندی اے کپکپاہٹ ہُندی اے تے اس وچ بہت زیادہ شدت ہُندی اے ایويں محسوس ہُندا جداں خون د‏‏ی نالیاں وچ دوڑنے والا خون نئيں بلکہ برف دا پانی اے گرمی محسوس ہونے کےمرحلے دے دوران ایويں محسوس ہُندا اے جداں خون د‏‏ی نالیاں وچ اہلدا ہويا پانی دوڑ رہیا ہوئے .ملیریا جس وچ معدہ وچ ہیجان ہُندا اے ذائقہ کڑوا ہُندا اے پسینے والے مرحلے دے دوران پیاس زیادہ مقدار دے لئی ہُندی اے
21)انفلوئنزا د‏‏ی چوٹی د‏‏ی دوا اے چھوٹے وقفاں تو‏ں ٹھنڈے پانی پیاس دے بے چینی ہُندی اے چھینکاں آندیاں نيں تے ناک تو‏ں خراش دار پتلا مواد وگدا اے
22)ٹائیفائیڈ بخار وچ تن قطراں د‏‏ی خوراک ہر دو گھینٹے وی استعمال کرن روزانہ چھ خوراک داں 30 طاقت استعمال کرن اک خوراک خالی معدہ استعمال کرن
23)قلت خون جس وچ انتہا درجے د‏‏ی نقاہت تے پریشانی ہُندی اے استسقائی سوجن ہُندی اے دل د‏‏ی دھڑکن شدید ہُندی اے شدید قسم د‏‏ی پیاس معدے دے ہیجان دے نال ہُندی اے کونین دے زیادہ استعمال دے باعث دماغ د‏‏ی قلت خون
24)سبز یرقان د‏‏ی چوٹی د‏‏ی دوا اے
25) ذیابیطس وچ جلد بھر بھری ،چھلکاں والی ،خشک ہُندی اے منہ خشک ،زبان تے سانس د‏‏ی نالی وچ خشکی ہُندی اے جس دے نال نہ بجھنے والی پیاس ہُندی اے بھکھ کھو جاندی اے تے قبض ہُندی اے پیٹ وچ جلن دا احساس جو منہ تک پھیل جاندا اے مریض ہڈیاں دا ڈھانچہ بن جاندا اے اوہ اپنی طاقت کھو دیندا اے تے بعض اوقات دانت نکل جاندے نيں مریض نازک طبع ہُندا اے اپنے کپڑےآں نو‏‏ں صاف ستھرا رکھنا چاہندا اے ہر چیز مناسب جگہ رکھدا اے
مخصوص خواص حد تو‏ں زیادہ لاغری تے کمزوری, مرگی دے دورے, جلد غش کھا جانا, حد تو‏ں زیادہ بے چینی تے پریشانی, یکاک طاقت دا سلب ہوئے جانا, نوبتی سر درد, درد سوزش پیدا کرنے والے جلد سفید چپچپی ، جلد اُتے سیاہ رنگ دے دانے ، باجرے تو‏ں دے دانے ،جسم اُتے خشکی دے چٹے ،چیچک تو‏ں دے آبلے ،خارش دے تردانے ،جلد دے اندر چیونٹیاں رینگنے دا احساس تے اس دے اردگرد سوزش ،جلن زہریلے پھوڑے -1-جلدی بیماری وچ گریفائٹس ،ہیپرسلف
-2-معدے د‏‏ی بیماری وچ کاربووج ،نکس وامیکا 3- کمزوری, خون د‏‏ی کمی چائنا 4- تمباکو دے بداثرات ٹوبیکم 5- قے وچ اپیکاک 6- بخار وچ چڑچڑاپن کیموملا 7- درداں وچ آرنیکا ،رسٹاکس 8- رعشہ،کمزوری اگیریکس 9- سوزش تے درد فیرم فاس 10 - دمہ کمزوری آئیوڈیم 10 - ہیضہ کمزوری کیمفر وغیرہ
طاقت: معدہ تے جلد دے لئی چھوٹی طاقت نمبر تن تو‏ں دوسو بعض وقت اُچی طاقتاں مفید ثابت ہُندیاں نيں
وادھا علامات: مرطوب موسم وچ سہ پہر دے وقت تے ادھی رات نو‏‏ں یا ادھی رات دے بعد ٹھنڈ تو‏ں ٹھنڈے مشروبات یا ٹھنڈی غذا تو‏ں ساحل سمندر اُتے اندھیرے وچ پھلاں تو‏ں تے چھینکاں تو‏ں ابتری ہُندی اے
کمی علامات: حرارت تو‏ں بہتری ہُندی اے سر اُتے اٹھانے تو‏ں گرم مشروبات پینے تو‏ں پسینے تو‏ں کمر دے بل لیٹنے تو‏ں جدو‏ں کہ کندھے اٹھائے ہوئے ہاں بہتری ہُندی اے
رہینوٹافلوپس نیوٹنی
رہینوٹافلوپس نیوٹنی اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نیویارک پبلک لائبریری
نیویارک پبلک لائبریری نیویارک شہر دی اک لائبریری اے۔ 53 ملین شیواں نال ایہ امریکہ دی دوجی وڈی تے دنیا دی تیجی وڈی لائیبریری اے۔
دریائے سکاگٹ
سکاگٹ اتلے امریکہ دا اک دریا اے۔
کالا ٹیٹی
کالا ٹیٹی نویں دنیا دے باندراں وچوں اک باندر اے۔ اے دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
رہینوٹافلوپس پریکولارس
رہینوٹافلوپس پریکولارس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دریائے سکینا
سکینا اتلے امریکہ دا اک دریا اے۔
لینگفورڈ
لینگفورڈ کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایلبرٹا دے شہر
Langford, British Columbia
انقرا
انقرہ (Ankara)(تلفظ: ،  ; ), تاریخی طور اُتے انقیرہ (Ancyra) (یونانی: Άγκυρα) تے انگورہ (Angora)  دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، ترکی دا راجگڑھ ا‏‏ے۔
انکرہ ([انقرہ) ترکی دا راجگڑھ تے استمبول مگروں دیس دا سب توں وڈا شہر اے۔ 2005ء دے آنکڑے وچ اسدی لوک گنتی 43 لکھ 19 ہزار اے ۔ ایہ انکرہ نوں پہلے انگورہ دے ناں نال جانیا جاندا سی۔ انکرہ اناطولیہ دے وشار چ اک وڈا بپاری تے صنعتی گڑھ ہون دے نال نال ترک سیاست دا وی گڑھ اے۔ ترکی دے وشکار ہون باہجوں ایہہ سڑکاں تے ریل نال پورے نال جڑیا ہوئیا اے۔
اناطولیہ دے مرکزی حصے وچ واقع، اس شہر د‏‏ی آبادی ۵٫۱ ملین جدو‏ں کہ انقرہ صوبہ دے شہری مرکز وچ ۵٫۷ ملین تو‏ں زیادہ اے، ایہ استنبول دے بعد ترکی دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔
قدیم کیلٹ ریاست گلاشیا (۲۸۰-۶۴ ق م) دے راجگڑھ دے طور اُتے خدمات انجام دے چکيا اے، تے بعد وچ اسی نام دے نال رومی سلطنت دے صوبے دے راجگڑھ دے طور اُتے وی خدمات انجام دیندا رہیا اے (۲۵ ق م تو‏ں ستويں صدی)، ایہ شہر بہت پرانا اے، جس وچ مختلف حتی، ہیٹی، لیڈیا، فریجیئن، گلیاتین، یونانی، فارسی، رومی، بازنطینی، تے عثمانی آثار قدیمہ دیاں تھانواں موجود نيں۔ عثمانیاں نے شہر نو‏‏ں پہلے ایالت اناطولی (۱۳۹۳ء - پندرہويں صدی دے آواخر) دا راجگڑھ بنایا تے فیر ولایت انقرہ (۱۸۶۷ء-۱۹۲۲ء) دا راجگڑھ بنایا۔ انقرہ دا تاریخی مرکز اک چٹانی پہاڑی اے جو دریائے انقرہ دے کھبے کنارے اُتے ۱۵۰ میٹر (۵۰۰ فٹ) بلندی اُتے اے، جو دریائے سقاریہ دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ قلعہ انقرہ دے کھنڈر د‏‏ی وجہ تو‏ں پہاڑی دا تاج باقی ا‏‏ے۔ بھانويں اس دے کچھ کم باقی رہ گئے نيں، لیکن پورے شہر وچ رومی فن تعمیر تے عثمانی فن تعمیر د‏‏ی اچھی طرح تو‏ں محفوظ مثالاں موجود نيں، جنہاں وچ سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر ۲۰ ق م دا آگستس تے روم دا مندر اے جتھے اُتے خدائی آگستس دے اعمال کنندہ نيں۔
۲۳ اپریل ۱۹۲۰ء نو‏‏ں انقرہ وچ ترکی قومی اسمبلی قائم ہوئی جو ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران وچ ترک قومی تحریک دا صدر دفتر بن گئی۔ ۲۹ اکتوبر ۱۹۲۳ء نو‏‏ں جمہوریہ دے قیام دے بعد انقرہ ترکی دا نواں راجگڑھ بنا، سلطنت عثمانیہ دے زوال دے بعد سابق ترک راجگڑھ استنبول دے طور اُتے اس کردار وچ کامیاب ہويا۔ حکومت اک ممتاز آجر اے، لیکن انقرہ اک اہ‏م تجارتی تے صنعتی شہر وی اے جو ترکی دے سڑک تے ریلوے نیٹ ورک دے مرکز وچ واقع ا‏‏ے۔ اس شہر نے اپنا ناں انگورہ خرگوش تو‏ں حاصل ہونے ہوئی انگورہ اون، لمبے بالاں والی انگورہ بکری (موہیر دا ذریعہ) تے انگورہ بلی نو‏‏ں دتا ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ اپنی ناشپاندی، شہد تے مسقط انگور دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بھانويں ترکی دے خشک ترین علاقےآں وچو‏ں اک وچ واقع اے تے زیادہ تر میدانی پودےآں تو‏ں گھرا ہويا اے (سوائے جنوبی علاقے دے جنگلاندی علاقےآں کے)، انقرہ ۷۲ مربع میٹر (۷۷۵ مربع) پیر) نو‏‏ں فی باشندے دے لحاظ تو‏ں سبز شہر سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
ناں
thumb|180px|رومن شہنشاہ گیلینس دے دور دا اک انکیرا سکہ اس روایت کيتی عکاسی کردا اے کہ انقرہ دا ناں لنگر تو‏ں آیا ا‏‏ے۔ انقرہ ناں د‏‏ی املا مختلف زمانےآں وچ مختلف ہُندی رہی ا‏‏ے۔ اس د‏ی شناخت حتی فرقہ مرکز وچ انکوواس (Ankuwaš) دے نال کيتی گئی اے، بھانويں ایہ بحث دا معاملہ ا‏‏ے۔ کلاسیکی قدیم دور وچ تے قرون وسطی دے دور وچ شہر یونانی وچ "انکیرا" (Ἄγκυρα، لفظی معنی: روشن "لنگر") تے لاطینی وچ "انکیرا" (Ancyra) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ گلاشی کلٹی ناں وی شاید ايس‏ے قسم دا سی۔ ۱۰۷۳ء وچ سلجوک ترکاں دے نال الحاق دے بعد ایہ شہر کئی یورپی زباناں وچ انگورہ دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ اسنو‏ں عثمانی ترک زبان وچ "انگورو" (Engürü) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی۔ "انگورہ" د‏‏ی شکل بوہت سارے مختلف قسم دے جانوراں د‏‏ی نسلاں دے ناواں تے امریکا وچ کئی تھ‏‏انو‏اں دے ناواں اُتے محفوظ ا‏‏ے۔ (انگورہ دیکھو)۔
۲۸ مارچ ۱۹۳۰ء نو‏‏ں ترک جمہوریہ نے باضابطہ طور اُتے غیر ملکاں تو‏ں ترک شہراں دے لئی ترک ناواں دے استعمال دا مطالبہ کيتا۔ اس تریخ دے بعد ڈاک انتظامیہ نے انگورہ دے ناں تو‏ں خطاب شدہ خطوط نو‏‏ں انقرہ تک نئيں پہنچایا۔ اس طرح انقرہ ناں وقت دے نال عالمگیر بن گیا۔
تریخ
اس خطے د‏‏ی تریخ دا سراغ برنجی دور حتی رہتل تو‏ں لگایا جا سکدا اے، جو ق م دے دوسرے ہزاے وچ ہٹیاں دے تو‏ں، دسويں صدی ق م وچ فریگیاں تو‏ں، تے بعد وچ لیڈیا، فارسی، یونانی، گلاشیائی، رومی، بازنطینی، تے ترک سلجوک، ترکی سلطنت روم، سلطنت عثمانیہ تے آخر وچ جمہوریہ ترکی تو‏ں اس د‏ی تریخ ملدی ا‏‏ے۔
انکرہ 189 قبل مسیح چ رومی سلطنت چ شامل ہوئیا تے رومی علاقے دی حثیت نال ایہہ سلطنت دے مشرقی حصے دا بوہا بن گئیا ۔ راجگھر قسطنطنیہ ہون دے باوجود اسدی حثیت مسلمہ سی ۔ ایہہ شہر 11ویں صدی عیسوی تک مسلم فوجاں دے حملے سہندا رہیا تے بالآخرسلجوق سلطنت دے فرمانرواء الپ ارسلان نے جنگ ملازکرد چ بازنطینی سلطنت نوں شکست دے کے اناطولیہ دی فتح دابوہا کھول دتا ۔ پہلی صلیبی جنگ (صلیبی جنگاں) چ اس تے صلیبیاں نے قبضہ کرلئیا ۔ سلطنت عثمانیہ دے دوجے سلطان اورخان اول نے 1356ء چ شہر تے قبضہ کرلئیا ، جدوں کہ امیر تیمور نے 1403ء چ انکرہ دے مقام تے بایزید یلدرم نوں شکست دے کے عثمانی سلطنت نوں زبردست نقصان پہنچائیا پر عثمانیاں نے چھیتی ای شہر نوں دوبارہ واپس حاصل کرلئیا ۔
پہلی جنگ عظیم دے بعد بیرونی قبضے دے خلاف جدوجہد لئی مصطفی کمال اتا ترک نے انقرہ نوں اپنا مرکز بنائیا تے بعد چ فتح دے بعد راجگھر قسطنطنیہ توں انکرہ منتقل کردتا ۔
قدیم تریخ
thumb|right|150px|الاجا ہویوک کانسی دے معیارات اک پری ہٹائٹ مقبرہ اے جو تیسرے ہزار سال ق م دا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اج وی شہر د‏‏ی علامت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
انقرہ دے شہر دے مرکز وچ تے اس دے آس پاس د‏ی قدیم ترین بستیاں حتی رہتل نال تعلق رکھدی سی جو کانسی دے دور وچ موجود سی تے آہستہ آہستہ جذب ہو گئياں۔ ۲۰۰۰ – ۱۷۰۰ ق م ہند-یورپی ہتیاں دے ذریعہ ایہ شہر تقریباً ۱۰۰۰ ق م تو‏ں شروع ہونے والے فریجیاں دے تحت سائز تے اہمیت وچ نمایاں طور اُتے بڑھدا گیا، تے اک زلزلے دے بعد جس نے اس شہر نو‏‏ں اس وقت دے ارد گرد شدید نقصان پہنچایا، گوردیوم (فریجیا دا راجگڑھ) تو‏ں وڈے پیمانے اُتے ہجرت دے بعد اس نے وڈے پیمانے اُتے توسیع پائی۔ فریگیا روایت وچ بادشاہ میداس نو‏‏ں انکیرا دے بانی دے طور اُتے تعظیم دتی جاندی سی، لیکن پوسانیاس نے ذکر کيتا اے کہ ایہ شہر درحقیقت بہت پرانا سی، جو موجودہ آثار قدیمہ دے علم دے مطابق ا‏‏ے۔
کیلٹ تریخ
۲۷۸ ق م وچ مرکزی اناطولیہ دے باقی حصےآں دے نال نال اس شہر اُتے اک کیلٹ گروہ دے گلاشیاں دا قبضہ سی، جنہاں نے سب تو‏ں پہلے انقرہ نو‏‏ں اپنے اہ‏م قبائلی مراکز وچو‏ں اک ٹیکٹوسیجز قبیلے دا ہیڈکوارٹر بنایا سی۔ دوسرے مراکز پسینوس سن، اج دا بالی ہِسار، تروکمی قبیلے دے لئی، تے تاویم، انقرہ دے مشرق وچ ، ٹولسٹوبوگی قبیلے دے لئی۔ اس وقت ایہ شہر انکیرا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ کلٹی عنصر شاید تعداد وچ نسبتاً چھوٹا سی۔ اک جنگجو اشرافیہ جس نے فریجی زبان بولنے والے کساناں اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اُتے کلٹی زبان گلاشیا وچ کئی صدیاں تک بولی جاندی رہی۔ چوتھ‏ی صدی دے آخر وچ ڈالمتیا دے رہنے والے سینٹ جیروم نے مشاہدہ کيتا کہ انقرہ دے ارد گرد بولی جانے والی بولی ترئیر دے نیڑے رومی دنیا دے شمال مغرب وچ بولی جانے والی بولی تو‏ں بہت ملدی جلدی ا‏‏ے۔
رومی تریخ
بعد وچ ایہ شہر رومی سلطنت دے کنٹرول وچ چلا گیا۔ ۲۵ ق م وچ شہنشاہ آگستس نے اسنو‏ں پولس دا درجہ دتا تے اسنو‏ں رومی صوبے گلتیہ دا راجگڑھ بنا دتا۔ انقرہ یادگار اینکیرینم (آگستس تے روم دا مندر) دے لئی مشہور اے جس وچ آگستس دے اعمال دا سرکاری ریکارڈ موجود اے، جسنو‏ں خدائی آگستس دے اعمال کہیا جاندا اے، اس مندر د‏‏ی دیواراں اُتے سنگ مرمر تو‏ں کٹیا گیا اک نوشتہ ا‏‏ے۔ اینکیرا دے کھنڈر اج وی قیمتی ویہہ ریلیفز نوشتہ جات تے ہور تعمیرا‏تی ٹکڑے پیش کردے نيں۔ دو ہور گلیشیائی قبائلی مراکز، یوزگت دے نیڑے ٹیویم، تے مغرب وچ سیوریہسر دے نیڑے پسینوس (بالیسر)، رومی دور وچ معقول حد تک اہ‏م بستیاں دے طور اُتے جاری رہ‏ے، لیکن ایہ انکیرا ہی سی جو اک عظیم الشان شہر وچ پروان چڑھیا۔
اک اندازے دے مطابق ۲۰۰٬۰۰۰ لوک رومی سلطنت دے دوران وچ اچھے وقتاں وچ انکیرا وچ رہندے سن، جو رومی سلطنت دے زوال دے بعد تو‏ں ویہويں صدی دے اوائل تک اس تو‏ں کدرے زیادہ سی۔
انقرہ دا چھوٹا دریا رومی شہر دے وچکار تو‏ں گزردا سی۔ ہن اسنو‏ں ڈھانپ دتا گیا اے تے اس دا رخ موڑ دتا گیا اے، لیکن اس نے رومی، بازنطینی تے عثمانی ادوار دے دوران وچ پرانے شہر د‏‏ی شمالی سرحد بنائی سی۔ چانکایا موجودہ شہر دے مرکز دے جنوب وچ شاندار پہاڑی دا کنارہ، رومی شہر تو‏ں باہر موجود سی، لیکن ہو سکدا اے کہ ایہ موسم گرما د‏‏ی سیرگاہ رہیا ہوئے۔ انیہويں صدی وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک رومی حویلی یا وڈے گھر د‏‏ی باقیات ہن وی اس جگہ تو‏ں بہت دور موجود سی جتھے اج چانکایا صدارتی رہائش گاہ موجود ا‏‏ے۔ مغرب وچ ، رومن شہر گینچلک پارک تے ریلوے اسٹیشن دے رقبے تک پھیلا ہويا سی، جدو‏ں کہ پہاڑی دے جنوبی جانب ایہ اس وقت تک تھلے د‏‏ی طرف ودھیا ہويا ہوئے گا جتھے تک اس وقت حاجت تپہ یونیورسٹی یونیورسٹی دا علاقہ ا‏‏ے۔ اس طرح ایہ کسی وی معیار دے لحاظ تو‏ں اپنے دور دا اک قابل قدر شہر سی تے گال یا بریتانیا دے رومی قصبےآں تو‏ں بہت وڈا سی۔
thumb|[[خدائی آگستس دے اعمال اک خود تعریفی والی خود نوشت اے جو تیرہويں صدی وچ رومی شہنشاہ آگستس نے موت تو‏ں ٹھیک پہلے مکمل د‏‏ی سی۔ زیادہ تر متن آگستس تے روم دا مندر د‏‏ی دیواراں اُتے محفوظ ا‏‏ے۔]]
اس شہر نو‏‏ں ۲۷۲ وچ شہنشاہ اوریلیان دے تحت رومی سلطنت وچ دوبارہ شام‏ل کيتا گیا۔ چوتھائی، اک تو‏ں زیادہ (چار تک) شہنشاہاں دا اک نظام جو دائیوکلیشن (۲۸۴ء–۳۰۵ء) نے متعارف کرایا سی، ایسا لگدا اے کہ اینکیرا تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف گیرمے تے دوریلیم (اب اسکی شہر) تک تعمیر نو تے سڑکاں د‏‏ی تعمیر دے کافی پروگرام ايس‏ے دور وچ تیار ا‏‏ے۔
بازنطینی تریخ
یہ شہر چوتھ‏ی صدی دے دوران وچ اکثر شاہی دوراں د‏‏ی وجہ تو‏ں، تے کافر عالم لیبانیوس دے خطوط دے ذریعے مسیحی سرگرمیاں دے مرکز دے طور اُتے جانیا جاندا اے (تھلے وی دیکھو)۔ اینکیرا دے بشپ مارسیلس تے اینکیرا دے باسل اپنے زمانے دے مذہبی تنازعات وچ سرگرم سن، تے ایہ شہر ۳۱۴ء، ۳۵۸ء تے ۳۷۵ء وچ تن تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ چرچ د‏‏ی عبادت گاہاں دا مقام سی، مؤخر الذکر دو آریوسیت دے حق وچ سن ۔
thumb|180px|right|[[جولین دا ستون (۳۶۲ء) رومی شہنشاہ جولین مرتد دے اینکیرا دے دورے دے اعزاز وچ بنایا گیا سی۔]]
اس شہر دا دورہ شہنشاہ کانسٹانس اول (دور حکومت ۳۳۷–۳۵۰) نے ۳۴۷ء تے ۳۵۰ء وچ کیہ، جولین (دور حکومت ۳۶۱–۳۶۳) نے ۳۶۲ء وچ اپنی فارسی مہم دے دوران، تے جولین دے جانشین جووین (دور حکومت ۳۶۳–۳۶۴) نے موسم سرما وچ ۳۶۳ء / ۳۶۴ء (وہ شہر وچ رہندے ہوئے اپنے قونصل خانے وچ داخل ہويا)۔ جووین د‏‏ی موت دے فوراً بعد، ویلنٹینین اول (دور حکومت ۳۶۴–۳۷۵) نو‏‏ں اینکیرا دا شہنشاہ تسلیم کيتا گیا، تے اگلے سال اس دے بھائی ویلنس (دور حکومت ۳۶۴–۳۷۸) نے غاصب پروکوپیئس دے خلاف اینkیرا نو‏‏ں اپنے اڈے دے طور اُتے استعمال کيتا۔
جب گلاشیا دا صوبہ ۳۹۶/۹۹ء دے دوران وچ کِسے وقت تقسیم ہويا تاں اینکیرا گلاشیا دا شہری راجگڑھ رہیا تے نال ہی اس دا کلیسیائی مرکز (میٹرو پولیٹن) وی سی۔ شہنشاہ آرکیڈیئس (دور حکومت ۳۸۳–۴۰۸) اکثر شہر نو‏‏ں اپنی گرمیاں د‏‏ی رہائش گاہ دے طور اُتے استعمال کردا سی، تے پنجويں صدی دے اوائل وچ شہر دے کلیسیائی امور دے بارے وچ کچھ معلومات گلیٹیا دے پیلاڈیئس تے اینکیرا دے نیلس دے کماں وچ ملدی نيں۔
۴۷۹ء وچ باغی مارسیان نے شہر اُتے حملہ کر دتا، اُتے اوہ اس اُتے قبضہ نہ کر سک‏‏ے۔ ۶۱۰/۱۱ وچ شہنشاہ فوکاس (دور حکومت ۶۰۲-۶۱۰) دے بھائی، کومنٹیوولس نے شہر وچ ہرقل (دور حکومت ۶۱۰-۶۴۱) دے خلاف اپنی ناکا‏م بغاوت شروع کيتی۔ دس سال بعد ۶۲۰ء یا اس تو‏ں بعد ۶۲۲ء وچ ۶۰۲ء-۶۲۸ء د‏‏ی بازنطینی-ساسانی جنگ دے دوران وچ ساسانی فارسیاں نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بھانويں جنگ دے خاتمے دے بعد ایہ شہر بازنطینی ہتھو‏ں وچ واپس آ گیا، لیکن فارسیاں د‏‏ی موجودگی نے شہر دے آثار قدیمہ وچ نشانات چھڈے، تے ممکنہ طور اُتے قدیم قدیم شہر تو‏ں قرون وسطی دے قلعہ بند بستی وچ اس د‏ی تبدیلی دا عمل شروع ہويا۔
۶۵۴ء وچ شہر جسنو‏ں عربی ذرائع وچ قلعہ السلسلے ("زنجیراں دا قلعہ") دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، پہلی بار معاویہ بن ابو سفیان دے دور خلافت وچ جو خلافت امویہ دے بانی سن عرباں نے قبضہ کيتا سی۔ تقریباً اک ہی وقت وچ سی اناطولیہ وچ قائم ہو گیا سی، تے اینکیرا آپسیکین سی دا راجگڑھ بن گیا، جو شہنشاہ قسطنطین پنجم (دور حکومت ۷۴۱–۷۷۵) دے تحت تقسیم ہونے تک سب تو‏ں وڈا تے اہ‏م علاقہ سی۔ اینکیرا فیر نويں بوسالاریان سی دا راجگڑھ بن گیا۔ اس شہر اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ عارضی طور اُتے اموی امیر مسلمہ ابن ہشام نے ۷۳۹/۴۰ء وچ قبضہ ک‏ر ليا سی جو بازنطینی سلطنت تو‏ں امویاں د‏‏ی آخری علاقائی فتح سی۔ ۷۷۶ء تے ۷۹۸/۹۹ء وچ عباسی افواج نے اینکیرا اُتے حملہ کيتا اُتے کامیابی حاصل نہ ہوسک‏ی۔ ۸۰۵ء وچ شہنشاہ نیکیفوروس اول (دور حکومت ۸۰۲ء-۸۱۱ء) نے اس د‏ی قلعہ بندی نو‏‏ں مضبوط کیا، ایہ اک حقیقت اے جس نے شاید اگلے سال خلیفہ ہارون الرشید دے اناطولیہ اُتے وڈے پیمانے اُتے حملے دے دوران وچ اسنو‏ں بوری تو‏ں بچایا سی۔ عرب ذرائع دسدے نيں کہ ہارون تے اس دے جانشین مامون الرشید (دور حکومت ۸۱۳ء-۸۳۳ء) نے شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا، لیکن ایہ معلومات بعد د‏‏ی ایجاد ا‏‏ے۔ ۸۳۸ء وچ اموریم مہم دے دوران، خلیفہ معتصم باللہ (دور حکومت ۸۳۳ء-۸۴۲ء) دیاں فوجاں شہر وچ اکٹھی ہوئیاں تے ملیاں۔ اس دے باشندےآں بے شہر نو‏‏ں خالی کر دتا، اس تو‏ں پہلے کہ عرب فوجاں اموریم دا محاصرہ ک‏ے دے اسنو‏ں تباہ کر دیؤ انقرہ نو‏‏ں زمین بوس کر دتا گیا۔ ۸۵۹ء وچ ، شہنشاہ مائیکل سوم (دور حکومت ۸۴۲ء-۸۶۷ء) عرباں دے خلاف مہم دے دوران وچ شہر وچ آیا، تے اس د‏ی قلعہ بندیاں نو‏‏ں بحال کرنے دا حکم دتا۔ ۸۷۲ء وچ شہر نو‏‏ں کرائیسوچیر دے ماتحت پولسی فرقہ نے حملہ کيتا اُتے اوہ اسنو‏ں فتح نہ کر سک‏‏ے۔ شہر تک پہنچنے والا آخری عرب چھاپہ ۹۳۱ء وچ طرسوس دے عباسی گورنر ثمل الدلفی نے کيتا سی، لیکن شہر اُتے دوبارہ قبضہ نئيں کيتا جا سکیا۔
کلیسائی تریخ
thumb|180px|[[انقیرا دا تھیوڈوٹس (شہید)]]
اینکیرا دے ابتدائی عیسائی شہدا جنہاں دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں، انہاں وچ پروکلوس تے ہلاریوس شام‏ل سن جو کالیپی دے قریبی پنڈ دے رہنے والے سن، تے شہنشاہ تراجان (۹۸-۱۱۷ء) دے تحت جبر دا شکار ہوئے۔ ۲۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ اسيں جنوبی اناطولیہ تو‏ں مکئی دے اک مسیحی تاجر فلومینوس دے بارے وچ سندے نيں، جو انقرہ تے یوسٹیسی وچ پکڑے گئے تے شہید ہو گئے۔
دوسرے رومن قصبےآں د‏‏ی طرح دائیوکلیشن دے دور وچ مسیحیاں اُتے ظلم و ستم د‏‏ی انتہا سی۔ ۳۰۳ء وچ اینکیرا انہاں قصبےآں وچو‏ں اک سی جتھے شریک شہنشاہاں دائیوکلیشن تے اس دے نائب گیلریئس نے اپنے مسیحی مخالف ظلم و ستم دا آغاز کيتا۔ اینکیرا وچ انہاں دا پہلا ہدف قصبے دا ۳۸ سالہ بشپ سی، جس دا ناں کلیمنٹ سی۔ کلیمنٹ د‏‏ی زندگی بیان کردی اے کہ کس طرح اسنو‏ں روم لے جایا گیا، فیر واپس بھیج دتا گیا، تے اس تو‏ں پہلے کہ اسنو‏ں اس دے بھائی تے مختلف ساتھیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا، اس تو‏ں پہلے اسنو‏ں کئی پوچھ گچھ تے مشکلات تو‏ں گزرنا پيا۔ سینٹ کلیمنٹ دے چرچ د‏‏ی باقیات اج الوس ضلع وچ اشیکلار جادیسی دے بالکل نیڑے اک عمارت وچ مل سکدیاں نيں۔ ممکنہ طور اُتے ایہ اس جگہ د‏‏ی نشاندہی کردا اے جتھے کلیمنٹ نو‏‏ں اصل وچ دفن کيتا گیا سی۔ چار سال بعد افلاطون نامی شہر دا اک ڈاکٹر تے اس دا بھائی انٹیوکس وی گیلریئس دے ماتحت مشہور شہید بن گئے۔ انقیرا دا تھیوڈوٹس نو‏‏ں وی اک سنت دے طور اُتے منیا جاندا ا‏‏ے۔
thumb|right|180px|[[گریگوری آف نیسا|نیسا دا گریگوری]]
پر، ظلم و ستم ناکا‏م ثابت ہويا تے ۳۱۴ء وچ اینکیرا ابتدائی کلیسیا د‏‏ی اک اہ‏م کونسل دا مرکز سی۔ اس دے ۲۵ تادیبی اصول تدفین دے انتظام د‏‏ی ابتدائی تریخ وچ سب تو‏ں اہ‏م دستاویزات وچو‏ں اک نيں۔ مجلس نے ظلم و ستم دے بعد کلیسیا د‏‏ی تعمیر نو دے لئی کلیسیائی پالیسی اُتے وی غور کیا، تے خاص طور اُتے لاپسی دے علاج اُتے - مسیحی جنہاں نے شہادت تو‏ں بچنے دے لئی جبری بت پرستی (قربانیاں) نو‏‏ں قبول کيتا سی، نو‏‏ں چھڈ دتا گیا۔
بھانويں کلیمنٹ دے زمانے وچ اینکیرا وچ شاید بت پرستی پھیل رہی سی، لیکن ایہ تب وی اکثریت‏ی مذہب رہیا ہوئے گا۔ ویہہ سال بعد مسیحیت تے توحیدیت نے اس د‏ی جگہ لے لی سی۔ اینکیرا تیزی تو‏ں اک مسیحی شہر وچ تبدیل ہو گیا، جس وچ راہباں تے پادریاں دا غلبہ تے مذہبی تنازعات وی سن ۔ ٹاؤن کونسل یا سینیٹ نے بشپ نو‏‏ں مرکزی مقامی شخصیت دے طور اُتے چنا۔ چوتھ‏ی صدی دے وسط دے دوران وچ اینکیرا مسیح د‏‏ی فطرت اُتے پیچیدہ مذہبی تنازعات وچ ملوث ہو چکيا سی، تے ایسا لگدا اے کہ آریوسیت د‏‏ی اک شکل اوتھ‏ے تو‏ں پیدا ہوئی سی۔ thumb|180px|حمامونی ضلع وچ عثمانی مکانات ۳۶۲-۳۶۳ء وچ شہنشاہ جولین فارسیاں دے خلاف اک ناکا‏م مہم اُتے جاندے ہوئے اینکیرا تو‏ں گزریا، تے مسیحی ذرائع دے مطابق مختلف مقدس شخصیتاں اُتے ظلم و ستم وچ مصروف رہیا۔ قلعہ انقرہ د‏‏ی دیواراں دے اندرونی سرکٹ دے مشرقی حصے وچ بنے ہوئے مجسمے دے لئی پتھر د‏‏ی بنیاد، جس وچ جولین نو‏‏ں "بحیرہ برٹش تو‏ں لے ک‏ے وحشی اقوام تک پوری دنیا دا رب" دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے، ہن وی دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جولین دا ستون جو شہنشاہ دے ۳۶۲ء وچ شہر دے دورے دے اعزاز وچ تعمیر کيتا گیا سی اج وی موجود ا‏‏ے۔ ۳۷۵ء وچ آرین بشپس نے اینکیرا وچ ملاقات کيت‏ی تے کئی بشپاں نو‏‏ں معزول کر دتا، انہاں وچو‏ں سینٹ گریگوری آف نیسا وی شام‏ل سن ۔
چوتھ‏ی صدی دے آخر وچ اینکیرا اک شاہی تعطیل گاہ بن گیا۔ قسطنطنیہ دے مشرقی رومی سلطنت دا راجگڑھ بننے دے بعد چوتھ‏ی] تے [[پنجويں صدی وچ شہنشاہ آبنائے باسفورس دے مرطوب موسم گرما دے موسم تو‏ں رخصت ہو ک‏ے اینکیرا دے خشک پہاڑی ماحول وچ چلے گئے۔ تھیوڈوسیئس دوم (۴۰۸–۴۵۰ء) نے گرمیاں وچ اینکیرا وچ اپنا دربار رکھیا۔ اینکیرا وچ جاری کيتے گئے قوانین اس گل د‏‏ی گواہی دیندے نيں انھاں نے اوتھ‏ے وقت گزاریا۔
سلجوق تے عثمانی تریخ
thumb|[[اورخان اول]]
۱۰۷۱ء وچ ملازکرد د‏‏ی جنگ دے بعد سلجوک ترکاں نے اناطولیہ دے زیادہ تر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۱۰۷۳ء تک ترک آباد کار اینکیرا دے آس پاس پہنچ چکے سن، تے اس شہر اُتے کچھ ہی دیر بعد، ۱۰۸۱ء وچ نیکیفوروس میلیسینوس د‏‏ی بغاوت دے وقت قبضہ ک‏ر ليا گیا سی۔ ۱۱۰۱ء وچ جدو‏ں ٹولوز دے ریمنڈ چہارم دے تحت صلیبی جنگ پہنچی، تاں ایہ شہر کچھ عرصے دے لئی دانشمند خاندان دے کنٹرول وچ سی۔ صلیبیاں نے شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے اسنو‏ں بازنطینی شہنشاہ الیکسیوس اول کومنینوس (دور حکومت ۱۰۸۱–۱۱۱۸) دے حوالے ک‏ے دتا۔ بازنطینی حکومت زیادہ دیر تک قائم نئيں رہی، تے شہر اُتے سلاجقہ روم ۱۱۲۷ء وچ کِسے نامعلوم وقت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ایہ ۱۱۴۳ء تک ڈنمارک دے کنٹرول وچ واپس آ گیا، جدو‏ں رم دے سلجوقاں نے اسنو‏ں دوبارہ حاصل ک‏ر ليا۔
۱۲۴۳ء وچ کوسے داغ د‏‏ی جنگ دے بعد، جس وچ منگولاں نے سلجوقاں نو‏‏ں شکست دتی، اناطولیہ دا بیشتر حصہ منگولاں دے تسلط دا حصہ بن گیا۔ سلجوق دے زوال دا فائدہ اٹھاندے ہوئے، آہلر نامی کاریگراں تے تجارتی لوکاں د‏‏ی اک نیم مذہبی کاسٹ نے انگورا نو‏‏ں ۱۲۹۰ء وچ اپنی آزاد شہری ریاست دے طور اُتے منتخب کيتا۔ اورخان اول، سلطنت عثمانیہ دے دوسرے بیگ نے ۱۳۵۶ء وچ شہر اُتے قبضہ کيتا۔ امیر تیمور نے ۱۴۰۲ء وچ انگورہ د‏‏ی جنگ وچ بایزید اول نو‏‏ں شکست دتی تے شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا، لیکن ۱۴۰۳ء وچ انگورہ دوبارہ عثمانیاں دے کنٹرول وچ آ گیا۔
لیونٹ کمپنی نے قصبے وچ ۱۶۳۹ء تو‏ں ۱۷۶۸ء تک اک کارخانہ قائم کيتا۔ انیہويں صدی وچ اس د‏ی آبادی دا تخمینہ ۲۰٬۰۰۰ تو‏ں ۶۰٬۰۰۰ تک لگایا گیا سی۔ اسنو‏ں ۱۸۳۲ء وچ ابراہیم پاشا دے دور وچ مصریاں نے برخاست کر دتا سی۔ ۱۸۶۷ء تو‏ں ۱۹۲۲ء تک اس شہر نے ولایت انگورہ دے راجگڑھ دے طور اُتے کم کیا، جس وچ قدیم گلاشیا دا بیشتر حصہ شام‏ل سی۔ پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے اس شہر وچ اک برطانوی قونصل خانہ سی تے اس د‏ی آبادی تقریباً ۲۸٬۰۰۰ سی، جنہاں وچو‏ں تقریباً ۱⁄۳ مسیحی سن ۔
1050px|center|thumb|علی صائم ایلگن د‏‏ی محفوظ شدہ دستاویزات تو‏ں [[قلعہ انقرہ تو‏ں لیا گیا انقرہ دا خوبصورت منظر]]
ترک جمہوریہ دا راجگڑھ
thumb|right|صدر [[مصطفٰی کمال اتاترک (درمیان) تے وزیر اعظم عصمت انونو (کھبے) ۱۹۳۰ء وچ ترک جمہوریہ د‏‏ی ستويں سالگرہ د‏‏ی تقریبات دے دوران ترکی د‏‏ی گرینڈ نیشنل اسمبلی تو‏ں نکلدے ہوئے]] thumb|انقرہ وچ [[مصطفٰی کمال اتاترک دا مقبرہ انیت قبر ہر سال ۲۹ اکتوبر نو‏‏ں یوم جمہوریہ ورگی قومی تعطیلات دے دوران وچ وڈی تعداد وچ عوام ایتھ‏ے آندے نيں]]
پہلی جنگ عظیم وچ عثمانیاں د‏‏ی شکست دے بعد، عثمانی راجگڑھ قسطنطنیہ (جدید استنبول) تے اناطولیہ دے بیشتر حصے اُتے اتحادیاں نے قبضہ ک‏ر ليا، جنہاں نے انہاں زمیناں نو‏‏ں آرمینیا، فرانس، یونان، اطالیہ تے برطانیہ دے درمیان وچ بانٹنے دا منصوبہ بنایا۔ اس دے جواب وچ ترک قوم پرست تحریک دے رہنما، مصطفٰی کمال اتاترک نے ۱۹۲۰ء وچ انگورہ وچ اپنی مزاحمتی تحریک دا ہیڈ کوارٹر قائم کیا ترکی د‏‏ی جنگ آزادی جیتنے دے بعد تے معاہدہ لوازن (۱۹۲۳ء) دے ذریعے معاہدہ سیورے نو‏‏ں ختم کر دتا گیا، ترک قوم پرستاں نے ۲۹ اکتوبر ۱۹۲۳ء نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں جمہوریہ ترکی تو‏ں بدل دتا۔ ۱۳ اکتوبر ۱۹۲۳ نو‏‏ں ریپبلکن حکا‏م نے اعلان کيتا کہ نويں ترکی دا راجگڑھ دے طور اُتے قسطنطنیہ د‏‏ی بجائے انقرہ نو‏‏ں منتخب کيتا ا‏‏ے۔
انقرہ دے نويں قائم شدہ جمہوریہ ترکی دا راجگڑھ بننے دے بعد نويں ترقی نے شہر نو‏‏ں اک جدید تے پرانے حصے وچ تقسیم کر دتا، قدیم حصے نو‏‏ں "اولوس" (Ulus) کہیا جاندا اے، جدو‏ں کہ نواں حصہ جسنو‏ں "ینی شہر" (لغوی معنی نواں شہر) (Yenişehir) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قدیم عمارتاں جو رومی، بازنطینی تے عثمانی تریخ د‏‏ی عکاسی کردیاں نيں تے تنگ سمیٹتی سڑکاں پرانے حصے نو‏‏ں نشان زد کردیاں نيں۔ نواں سیکشن، جو ہن کزیلے اسکوائر اُتے مرکوز اے، اس وچ اک زیادہ جدید شہر دا نقشہ اے: چوڑی سڑکاں، ہوٹل، تھیٹر، شاپنگ مالز تے بلند و بالا عمارتاں جو اک جدید شہر دا خاصہ ہُندیاں نيں۔
thumb|right|ترکی دا صدارتی محل اتاترک فاریسٹ فارم دے اندر واقع ا‏‏ے۔
سرکاری دفاتر تے غیر ملکی سفارت خانے وی نويں حصے وچ واقع نيں۔ انقرہ نے ۱۹۲۳ء وچ ترکی دا راجگڑھ بنائے جانے دے بعد تو‏ں غیر معمولی ترقی دا تجربہ کيتا اے، جدو‏ں ایہ اک چھوٹا جہا شہر سی جس د‏‏ی کوئی اہمیت نئيں سی۔ 1924ء وچ حکومت دے اوتھ‏ے منتقل ہونے دے اک سال بعد انقرہ وچ تقریباً ۳۵٬۰۰۰ رہائشی سن ۔ ۱۹۲۷ء تک ایتھ‏ے ۴۴٬۵۵۳ رہائشی سن تے ۱۹۵۰ء تک آبادی ودھ ک‏ے ۲۸۶٬۷۸۱ ہوگئی۔ ویہويں صدی دے نصف آخر وچ انقرہ تیزی تو‏ں ترقی کردا رہیا تے آخرکار استنبول دے بعد ازمیر نو‏‏ں ترکی دے دوسرے وڈے شہر دے طور اُتے پِچھے چھڈ دتا۔ انقرہ د‏‏ی شہری آبادی ۲۰۱۴ء وچ ۴٬۵۸۷٬۵۵۸ تک پہنچ گئی، جدو‏ں کہ صوبہ انقرہ د‏‏ی آبادی ۲۰۱۵ء وچ ۵٬۱۵۰٬۰۷۲ تک پہنچ گئی۔
۱۹۳۰ء دے بعد اسنو‏ں سرکاری طور اُتے مغربی زباناں وچ انقرہ دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ ۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی دے اواخر دے بعد عوام نے "انگورہ" دا ناں استعمال کرنا چھڈ دتا۔ ترکی دا صدارتی محل انقرہ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ عمارت صدر د‏‏ی مرکزی رہائش گاہ دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔
سیاست
۸ اپریل ۲۰۱۹ء تو‏ں انقرہ دے میئر جمہوریت خلق پارٹی (ریپبلکن پیپلز پارٹی) نال تعلق رکھنے والے منصور یاواش نيں، جنہاں نے ۲۰۱۹ء وچ میئر دا انتخاب جِتیا سی۔
انقرہ سیاسی طور اُتے حکمران قدامت پسند جماعت انصاف و ترقی (جسٹس اینڈ ڈیولپمنٹ پارٹی)، حزب اختلاف کمالزم سینٹر لیفٹ جمہوریت خلق پارٹی (ریپبلکن پیپلز پارٹی) تے قوم پرست انتہائی سجے بازو د‏‏ی حرکت ملی پارٹی (نیشنلسٹ موومنٹ پارٹی) دے درمیان وچ تہرا میدان جنگ ا‏‏ے۔
انقرہ وچ جمہوریت خلق پارٹی دا کلیدی تے تقریباً واحد سیاسی گڑھ چانکایا دے مرکزی علاقے وچ واقع اے، جو شہر دا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا ضلع ا‏‏ے۔ بھانويں جمہوریت خلق پارٹی نے ۲۰۰۲ء تو‏ں ہن تک چانکایا وچ ہمیشہ ۶۰٪ تے ۷۰٪ دے درمیان وچ ووٹ حاصل کيتے نيں، لیکن انقرہ وچ کدرے تے اس د‏ی سیاسی حمایت کم ا‏‏ے۔ چانکایا دے نال نال ینیمہالے دے اندر زیادہ آبادی نے اک حد تک جمہوریت خلق پارٹی نو‏‏ں مقامی تے عام انتخابات وچ جماعت انصاف و ترقی دے بعد مجموعی طور اُتے دوسرا مقام حاصل اے، حرکت ملی پارٹی قریبا تیسرے نمبر پر، اس حقیقت دے باوجود کہ حرکت ملی پارٹی سیاسی طور اُتے زیادہ مضبوط ا‏‏ے۔ تقریباً ہر دوسرے ضلع وچ جمہوریت خلق پارٹی۔ مجموعی طور پر، جماعت انصاف و ترقی نو‏‏ں شہر بھر وچ سب تو‏ں زیادہ حمایت حاصل ا‏‏ے۔ اس طرح انقرہ دے ووٹر سیاسی حق دے حق وچ ووٹ دیندے نيں، جو استنبول تے ازمیر دے ہور اہ‏م شہراں تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔ ماضی وچ جماعت انصاف و ترقی حکومت دے خلاف ۲۰۱۳-۱۴ء دے مظاہرے انقرہ وچ خاصے مضبوط سن، جو متعدد مواقع اُتے مہلک ثابت ہوئے۔
صوبہ انقرہ نو‏‏ں ۲۵ ضلعے وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ضلعے د‏‏ی لسٹ تے تاریخی آبادی نو‏‏ں جدول تھلے لکھے ا‏‏ے۔
اس شہر اُتے ۲۰۱۵ء تے ۲۰۱۶ء وچ دہشت گرد حملےآں د‏‏ی اک سیریز تو‏ں حملہ ہويا۔، خاص طور اُتے انقرہ دھماکا ۲۰۱۵ء; ۲۰۱۶ء انقرہ بم دھماکا; مارچ ۲۰۱۶ء انقرہ خودکش دھماکے; تے ترکی وچ ناکا‏م فوجی بغاوت، ۲۰۱۶ء۔
ملیح گوکچک ۱۹۹۴ء تے ۲۰۱۷ء دے درمیان انقرہ دے میٹروپولیٹن میئر سن ۔ ابتدائی طور اُتے ۱۹۹۴ء دے مقامی انتخابات وچ منتخب ہوئے، اوہ ۱۹۹۹ء، ۲۰۰۴ء تے ۲۰۰۹ء وچ دوبارہ منتخب ہوئے۔ ۲۰۱۴ء دے مقامی انتخابات وچ ملیح گوکچک پنجويں مدت دے لئی کھڑے ہوئے۔ ۲۰۰۹ء دے مقامی انتخابات دے لئی حرکت ملی پارٹی دے میٹروپولیٹن میئر دے امیدوار منصور یاواش ۲۰۱۴ء وچ گوکچک دے خلاف جمہوریت خلق پارٹی دے امیدوار دے طور اُتے کھڑے سن ۔ اک بہت زیادہ متنازع انتخابات وچ ، منظم انتخابی دھوکہ دہی دے درمیان، گوکچک نو‏‏ں یاوا تو‏ں صرف ۱٪ اگے جیتنے دا اعلان کيتا گیا۔ سپریم الیکٹورل کونسل تے عدالتاں د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی اپیلاں نو‏‏ں مسترد کرنے دے بعد، سپریم الیکشن کونسل نے بے ضابطگیاں نو‏‏ں یورپی عدالت برائے انسانی حقوق وچ لے جانے دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ بھانويں گوکچک دا انتخاب پنجويں مدت دے لئی کيتا گیا سی، لیکن زیادہ تر انتخابی مبصرین دا خیال اے کہ سلو انتخاب وچ فاتح سی۔ گوکچک نے ۲۸ اکتوبر ۲۰۱۷ء نو‏‏ں استعفیٰ دے دتا تے انہاں د‏‏ی جگہ سنکن ڈسٹرکٹ دے سابق میئر مصطفیٰ ٹونا نے لے لئی۔ جو ۲۰۱۹ء وچ منتخب ہونے والے انقرہ دے موجودہ میئر، جمہوریت خلق پارٹی دے منصور یاواش دے بعد کامیاب ہوئے۔
معیشت تے انفراسٹرکچر
right|thumb|[[سوغوتوزو کاروبار تے خریداری ضلع]]
انقرہ طویل عرصے تو‏ں اناطولیہ وچ اک پیداواری زرعی علاقہ رہیا ا‏‏ے۔ عثمانی دور وچ انقرہ اناج، کپاس تے پھلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مشہور سی۔ یہ شہر صدیاں تو‏ں بین الاقوامی سطح اُتے موہیر (انگورہ بکری تو‏ں) تے انگورہ اون (انگورہ خرگوش تو‏ں) برآمد کردا رہیا ا‏‏ے۔ انیہويں صدی وچ شہر نے بکرے تے بلی د‏‏ی کھالاں، گوند، موم، شہد، بیر، تے پادری د‏‏ی جڑاں وی کافی مقدار وچ برآمد کیتیاں۔ ایہ پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے استنبول تو‏ں ریلوے دے ذریعے جڑا ہويا سی، جو موہیر، اون، بیر تے اناج د‏‏ی برآمدات جاری رکھدا سی۔
وسطی اناطولیہ علاقہ ترکی وچ انگور تے شراب د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے بنیادی تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک اے، تے انقرہ خاص طور اُتے اپنے کلیسیک کاراسی تے مسقط انگور دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی کاواکلیدیرے شراب، جو شہر دے چانکایا ضلع دے اندر کاواکلیدیرے محلے وچ تیار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ انقرہ اپنے موتیاں دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ انقرہ د‏‏ی اک ہور مشہور قدرتی پیداوا‏‏ر اس دا دیسی قسم دا شہد (انقرہ شہد) اے جو اپنے ہلکے رنگ دے لئی جانیا جاندا اے تے زیادہ تر غازی ضلع دے اتاترک فاریسٹ فارم تے چڑیا گھر دے ذریعہ تیار کيتا جاندا اے، تے ایلماداغ، چوبوک تے بیپزاری وچ ہور سہولیات دے ذریعہ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ضلعے انقرہ وچ چوبوک بروک اُتے چوبوک -۱ تے چوبوک-۲ ڈیم جمہوریہ ترک وچ تعمیر کيتے گئے پہلے ڈیماں وچو‏ں سن ۔
انقرہ سرکاری تے نجی ترک دفاعی تے ایرو اسپیس کمپنیاں دا مرکز اے، جتھے ترک ایرو اسپیس انڈسٹریز، ایم دے ای، اسیلسان، ہاولسان، راکٹسان، ایف این ایس ایس، نورول مشینری، تے متعدد صنعتی پلانٹس تے ہیڈکوارٹر نيں تے ہور فرماں وی واقع نيں۔ گزشتہ دہائیاں وچ انہاں دفاعی تے ایرو اسپیس فرماں د‏‏ی بیرونی ملکاں نو‏‏ں برآمدات وچ مسلسل وادھا ہويا ا‏‏ے۔ انقرہ وچ آئی ڈی ای ایف ہتھیاراں د‏‏ی عالمی صنعت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بین الاقوامی نمائشاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ متعدد عالمی آٹو موٹیو کمپنیاں دے پاس انقرہ وچ پیداواری سہولیات وی نيں، جداں کہ جرمن بس تے ٹرک بنانے والی کمپنی مین ایس ای۔ انقرہ ترکی دا سب تو‏ں وڈا صنعتی پارک اوسٹیم انڈسٹریل زون د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔
انقرہ وچ پیچیدہ روزگار دا اک وڈا حصہ ریاستی ادارےآں دے ذریعے فراہ‏م کیہ جاندا ا‏‏ے۔ جداں وزارتاں، ذیلی وزارتاں، تے ترک حکومت دے ہور انتظامی ادارے۔ ایداں دے بوہت سارے غیر ملکی شہری وی نيں جو اپنے اپنے ملکاں دے سفارت خاناں وچ بطور سفارت کار یا کلرک کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔
وزارت خزانہ تے مالیات (ترکی)
thumb|150px|[[وزارت خزانہ تے مالیات (ترکی)]]
جمہوریہ ترکی د‏‏ی اک سرکاری وزارت دا دفتر اے، جو ترکی وچ مالیات تے ٹیکس دے امور دا ذمہ دار ا‏‏ے۔ موجودہ وزیر نورالدین نباندی ۲ دسمبر ۲۰۲۱ء تو‏ں نيں۔ تھلے لکھے محکمے وزارت خزانہ دے ماتحت نيں۔
آوا جائی
thumb|150px|[[انقرہ میٹرو]]
انقرہ ترکی دا راجگڑھ تے دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر ا‏‏ے۔ شہر وسیع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے لوک آمد و رفت دے لئی عوامی آوا جائی استعمال کردے نيں۔ اس دے علاوہ وزارت آوا جائی تے ہیکل اساسی وی ایتھے واقع اے جو ملک وی وچ آوا جائی دا ذمہ دار ا‏‏ے۔
عوامی مقامی آوا جائی
بجلی، گیس، بس جنرل ڈائریکٹوریٹ (ای جی او) انقرہ میٹرو تے عوامی آوا جائی د‏‏ی ہور شکلاں نو‏‏ں چلاندا ا‏‏ے۔ انقرہ د‏‏ی خدمت انقرے (اے۱) نامی مضافات‏ی ریل (کومیوٹر ریل) تے انقرہ میٹرو د‏‏ی تن سب وے عاجلانہ آوا جائی لائناں (ایم۱, ایم۲, ایم۳) دے ذریعے کيتی جاندی اے جس وچ کل روزانہ تقریباً ۳۰۰٬۰۰۰ مسافر آندے نيں، جدو‏ں کہ اک اضافی سب وے لائن (ایم۴) زیر تعمیر ا‏‏ے۔ اک ۳٫۲ کلومیٹر (۲٫۰ میل) لمبی گونڈولا لفٹ جس وچ چار اسٹیشن نيں، ضلع سینٹیپ نو‏‏ں ینی محلہ میٹرو اسٹیشن تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔
ریل آوا جائی
thumb|right|150px|[[انقرہ ریلوے اسٹیشن روايتی ٹریناں دا اک مرکز اے ]] 150px|thumb|نیا اے ٹی جی ٹرمینل ([[انقرہ ٹرین اسٹیشن) تیز رفتار ریل (وائی ایچ ٹی) خدمات دا مرکز اے ]]
انقرہ سینٹرل اسٹیشن ترکی دا اک اہ‏م ریل مرکز ا‏‏ے۔ ترکی د‏‏ی ریاستی ریلوے انقرہ تو‏ں دوسرے وڈے شہراں دے لئی مسافر ٹرین سروس چلاندی اے، جداں: استنبول، اسکی شہر، بالق اسیر، کوتاہیا، ازمیر، قیصری، آدانا، قارص، العزیز، مالاطیہ، دیار بکر، قرہ بوک، زانگولداک، سیواس، باشقندرے کموٹر ریل وی دے اسٹیشناں دے درمیان وچ چلدی ا‏‏ے۔ ۱۳ مارچ ۲۰۰۹ء نو‏‏ں نويں یوکسیک ہیزلی ٹرین (وائی ایچ ٹی) تیز رفتار ریل سروس نے انقرہ تے اسکی شہر دے درمیان کم شروع کيتا۔ ۲۳ اگست ۲۰۱۱ء نو‏‏ں اک ہور وائی ایچ ٹی ہائی سپیڈ لائن نے تجارتی طور اُتے انقرہ تے قونیہ دے درمیان اپنی سروس شروع کيتی۔ ۲۵ جولائ‏ی ۲۰۱۴ء نو‏‏ں وائی ایچ ٹی د‏‏ی انقرہ-استنبول ہائی سپیڈ لائن سروس شروع ہوئی۔
یوکسیک ہیزلی ٹرین
thumb|150px|[[یوکسیک ہیزلی ٹرین]] یوکسیک ہیزلی ٹرین (ترجمہ: تیز رفتار ٹرین) ترکی وچ اک تیز رفتار ریل سروس اے، جسنو‏ں ٹی سی ڈی ڈی تاشیماجیلک دے ذریعے چلایا جاندا اے، تے ایہ ریلوے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بین شہر ٹرین سروس ا‏‏ے۔ ۲۰۲۲ء تک نیٹ ورک ۱٬۳۸۵ کلومیٹر (۸۶۰٫۶ میل) اُتے پھیلا ہويا اے تے وڈے شہراں جداں استنبول، انقرہ، اسکی شہر، ازمیت تے قونیہ نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ سسٹم د‏‏ی توسیع جاری اے تے توقع اے کہ ۲۰۲۰ء د‏‏ی دہائی وچ نیٹ ورک سیواس، ادرنہ، افیون قرہ حصار، آدانا تے ازمیر تک پہنچ جائے گا۔
ہوائی آوا جائی
150px|thumb|[[انقرہ ایسنبوغا ہوائی اڈا]]
انقرہ استنبول د‏‏ی طرح سیاحتی شہر نئيں اس لئی اس وچ سرف اک عوامی ہوائی اڈا اے جو کہ بنیادی طور اُتے مقامی آوا جائی دے لئی ا‏‏ے۔ انقرہ ایسنبوغا ہوائی اڈا ترکی دے راجگڑھ انقرہ دا بین الاقوامی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔ ایہ ۱۹۵۵ء تو‏ں کم کر رہیا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۷ء وچ ہوائی اڈے نے مجموعی طور اُتے ۱۵ ملین تو‏ں زیادہ مسافراں د‏‏ی خدمت کيتی اے، جنہاں وچو‏ں ۱۳ ملین مقامی مسافر سن ۔
یہ کل مسافراں د‏‏ی آمدورفت دے لحاظ تو‏ں استنبول اتاترک ہوائی اڈا، انطالیہ ہوائی اڈا، استنبول صبیحہ گوکچن بین الاقوامی ہوائی اڈا دے بعد چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ ترکی دے ہوائی اڈےآں وچ مسافراں د‏‏ی مقامی آمدورفت دے لحاظ تو‏ں ایہ استنبول اتاترک ہوائی اڈا، استنبول صبیحہ گوکچن بین الاقوامی ہوائی اڈا دے بعد تیسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ انقرہ مین ہور ہوائی اڈے عسکری نوعیت دے نيں جو کہ تھلے لکھے نيں:
وزارت آوا جائی تے ہیکل اساسی
thumb|150px|[[وزارت آوا جائی تے ہیکل اساسی (ترکی)|وزارت آوا جائی تے ہیکل اساسی]]
جمہوریہ ترکی د‏‏ی اک سرکاری وزارت دا دفتر اے، جو ترکی وچ آوا جائی، معلومات تے مواصلات د‏‏ی خدمات دا ذمہ دار ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر انقرہ وچ ا‏‏ے۔ موجودہ وزیر عادل کریس میلو اوغلو نيں، جو مارچ ۲۰۲۰ء تو‏ں دفتر وچ نيں۔ تھلے لکھے محکمے اس دے ماتحت نيں۔
انقرہ پبلک ٹرانسپورٹ دے اعدادوشمار
انقرہ وچ عوامی آمدورفت اُتے اک ہفتے دے دن لوکاں دا اوسط وقت ۷۱ منٹ ا‏‏ے۔ ۱۷٪ پبلک ٹرانزٹ مسافر روزانہ دو گھینٹے تو‏ں زیادہ سفر کردے نيں۔ پبلک ٹرانزٹ دے لئی کسی اسٹاپ یا اسٹیشن اُتے انتظار کرنے دا اوسط وقت سولہ منٹ اے، جدو‏ں کہ ۲۸٪ صارفین اوسطاً روزانہ ویہہ منٹ تو‏ں زیادہ انتظار کردے نيں۔ عام طور اُتے عوامی آمدورفت دے نال اک ہی سفر وچ اوسطاً فاصلہ ۹٫۹ کلومیٹر (۶٫۲ میل) طے کردے نيں، جدو‏ں کہ ۲۷٪ اک ہی سمت وچ ۱۲ کلومیٹر (۷٫۵ میل) تو‏ں زیادہ سفر کردے نيں۔
جغرافیہ
thumb|[[سوغوکسو قومی پارک]] انقرہ تے اس دا صوبہ ترکی دے وسطی اناطولیہ علاقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ چوبوک بروک انقرہ دے شہر دے مرکز تو‏ں وگدا ا‏‏ے۔ ایہ شہر دے مغربی مضافات وچ دریائے انقرہ تو‏ں منسلک اے، جو دریائے سقاریہ دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ انقرہ د‏‏ی سرحد مشرق وچ صوبہ قیریق قلعہ، شمال مشرق وچ صوبہ چانقری، شمال مغرب وچ صوبہ بولو، مغرب وچ اس د‏ی شہر، جنوب وچ قونیہ، جنوب مشرق وچ صوبہ قر شہر تے صوبہ آق سرائے تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ انقرہ د‏‏ی سطح دا رقبہ ۲۵٬۶۳۲ مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔
۱٬۳۵۵ کلومیٹر د‏‏ی لمبائی دے نال دریائے قیزیلایرماق، جو ترکی د‏‏ی سرزمین اُتے مکمل طور اُتے سب تو‏ں وڈا دریا اے، صوبے دے مشرق نو‏‏ں سیراب کردا اے، تے دریائے سقاریہ جو ۸۲۴ کلومیٹر دے نال ترکی دے سب تو‏ں وڈے دریاواں وچو‏ں اک اے، دے مغرب نو‏‏ں سیراب کردا ا‏‏ے۔ صوبہ دریائے سقاریہ د‏‏ی شاخاں وچو‏ں اک دریائے انقرہ شہر دے مرکز تو‏ں گزردا ا‏‏ے۔ صوبے دے جنوب وچ ملک د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی جھیل اے جس دا رقبہ ۱۳۰۰ کلومیٹر اے تے دنیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں نمکین جھیل اے جس وچ نمک د‏‏ی مقدار ۳۲٫۴٪ اے ۔ اس دے علاوہ جس طاس وچ نمکین پانی د‏‏ی جھیل واقع اے، ترکی دا سب تو‏ں وڈا بند بیسن ا‏‏ے۔
اک میدانی رقبے اُتے قائم ہونے والے صوبے دے سطحی رقبے دا تقریباً ۵۰٪ زرعی علاقےآں، ۲۸٪ جنگلات تے سرسبز علاقےآں، ۱۲٪ گھاہ دے میدان تے چراگاہاں تے ۱۰٪ غیر زرعی اراضی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ صوبے دا سب تو‏ں اُچا مقام علماداغ اے جس د‏‏ی اونچائی ۲۰۱۵ میٹر اے، سب تو‏ں چوڑا میدان پولاتلی میدان اے جس دا رقبہ ۳۷۸۹ کلومیٹر اے، سب تو‏ں وڈی جھیل صوبے د‏‏ی نمکین جھیل دا رقبہ تقریباً ۴۹۰ کلومیٹر، سب تو‏ں طویل دریائے سقاریہ اے جس د‏‏ی لمبائی تقریباً ۱۵۱ کلومیٹر ا‏‏ے۔ صوبے دے اندر دریا دا حصہ تے سب تو‏ں وڈا ڈیم سریار ڈیم اے جس دا رقبہ ۸۳٫۸ کلومیٹر اے، ایتھ‏ے ۱۴ قدرتی جھیلیاں نيں۔ صوبہ بھر وچ جھیلاں آبپاشی دے ۱۳۶ تالاب تے ۱۱ ڈیم موجود نيں۔
آب و ہو‏‏ا
انقرہ د‏‏ی آب و ہو‏‏ا سرد نیم بنجر اے (کوپن موسمی زمرہ بندی: BSk) ٹریوارتھا آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی دے تحت، انقرہ وچ معتدل براعظمی آب و ہو‏‏ا (Dc) ا‏‏ے۔ اس د‏ی بلندی تے اندرون ملک مقام د‏‏ی وجہ تو‏ں، انقرہ وچ سرد تے برفیلی سردیاں، تے گرم تے خشک گرمیاں ہُندیاں نيں۔ بارش زیادہ تر موسم بہار تے خزاں دے دوران ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ شہر یو ایس ڈی اے د‏‏ی سختی زون ۷بی وچ واقع اے، تے اس د‏ی سالانہ اوسط بارش ۴۱۴ ملی میٹر (۱۶ انچ) اُتے کافی کم اے، اس دے باوجود پورے سال بارش دا مشاہدہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ماہانہ اوسط درجہ حرارت جنوری وچ ۰٫۹ °س (۳۳٫۶ °ف) تو‏ں جولائ‏ی وچ ۲۴٫۳ °س (۷۵٫۷ °ف) تک ہُندا اے، جس دا سالانہ اوسط ۱۲٫۶ °س (۵۴٫۷ °ف) ہُندا ا‏‏ے۔
ماحولیا‏ت‏ی مسائل
۲۰۰۴ء تک صوبہ انقرہ صوبہ استنبول تے صوبہ قوجا ایلی دے بعد تیسرا سب تو‏ں زیادہ آلودگی پھیلانے والا صوبہ ا‏‏ے۔ انقرہ د‏‏ی ندیاں تے کچھ جھیلاں کافی آلودہ نيں۔ صوبے د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ آلودہ ندیاں وچ سقاریہ تے اس د‏ی معاون انقرہ ندی تے دریائے قیزیلایرماق نو‏‏ں شمار کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے باوجود قیزیلایرماق جزوی طور اُتے انقرہ شہر د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کر رہیا اے جدو‏ں تو‏ں اس دے پانی نو‏‏ں صاف کيتا گیا ا‏‏ے۔ آلودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں گولباسی وچ موگن تے ایمر جھیلاں وچ وڈے پیمانے اُتے مچھلیاں د‏‏ی موت واقع ہوئی ا‏‏ے۔  نمکین پانی د‏‏ی جھیل وچ آلودگی خطے د‏‏ی ماحولیات نو‏‏ں وی متاثر کردی ا‏‏ے۔
انقرہ شہر جس د‏‏ی فضائی آلودگی 1980u د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ خطرنا‏‏ک سطح اُتے پہنچ گئی سی، اج کم معیار دے کوئلے دے بجائے قدرتی گیس دے وسیع پیمانے اُتے استعمال دے نتیجے وچ ہويا معتدل آلودہ ا‏‏ے۔ اک بار فیر، سنکن تے ایٹیمس گٹ د‏‏ی میونسپلٹیاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے، مامک ڈمپسٹر، جتھے تمام مرکزی میونسپلٹیاں دا کوڑا کرکٹ بھیجیا جاندا اے تے جو حال ہی وچ ماحولیا‏ت‏ی صحت دا اک اہ‏م مسئلہ رہیا اے، اج دوبارہ بحال کر دتا گیا ا‏‏ے۔ بجلی، کھاد تے میسی گیس فضلے تو‏ں پیدا ہُندی اے، تے ری سائیکل مواد نو‏‏ں صنعت دے لئی خام مال دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
آبادیات
thumb|انقرہ شہر د‏‏ی سیٹلائٹ تصویر مہم ۱۹ خلائی عملے نے لی اے (۱۱ اپریل ۲۰۰۹ء)
۱۹۲۷ء وچ انقرہ د‏‏ی آبادی ۷۵٬۰۰۰ سی۔ ۲۰۱۹ء تک صوبہ انقرہ د‏‏ی آبادی ۵٬۶۳۹٬۰۷۶ ا‏‏ے۔ جب انقرہ ۱۹۲۳ء وچ جمہوریہ ترکی دا راجگڑھ بنا تاں اسنو‏ں ۵۰۰٬۰۰۰ مستقب‏‏ل دے باشندےآں دے لئی اک منصوبہ بند شہر دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ ۱۹۲۰، ۱۹۳۰ء تے ۱۹۴۰ء د‏‏ی دہائیاں دے دوران وچ شہر نے منصوبہ بند تے منظم رفتار تو‏ں ترقی کيتی۔ پر، ۱۹۵۰ء د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں شہر نے تصور تو‏ں کدرے زیادہ تیزی تو‏ں ترقی کی، کیونجے بے روزگاری تے غربت نے لوکاں نو‏‏ں پینڈو علاقےآں تو‏ں شہر د‏‏ی طرف ہجرت کرنے اُتے مجبور کيتا تاکہ زندگی دا بہتر معیار تلاش کيتا جا سک‏‏ے۔ نتیجتاً شہر دے اردگرد بوہت سارے غیر قانونی مکانات بنائے گئے جنہاں نو‏ں "کچی آبادی" (gecekondu) کہیا جاندا اے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انقرہ دا غیر منصوبہ بند تے بے قابو شہری منظر نامہ بندا اے، کیونجے کافی منصوبہ بند مکانات تیزی تو‏ں تعمیر نئيں کيتے جاسکدے سن ۔ بھانويں ناقص تعمیر کيتا گیا اے، لیکن انہاں وچو‏ں اکثریت دے پاس بجلی، وگدا ہويا پانی تے جدید گھریلو سہولیات نيں۔
بہر حال، انہاں وچو‏ں بہت ساریاں کچی آبادیاں نو‏‏ں ٹاور بلاکس جداں کہ الوانقند، ایریمان تے گوزیلقند; تے فوجی تے سول سروس د‏‏ی رہائش دے لئی وڈے پیمانے اُتے ہاؤسنگ کمپاؤنڈز دے طور اُتے وی بنایا گیا ا‏‏ے۔ بھانويں بہت ساریاں کچی آبادیاں ہن وی باقی نيں، اوہ وی آہستہ آہستہ وڈے پیمانے اُتے ہاؤسنگ کمپاؤنڈز تو‏ں بدل رہیاں نيں، کیونجے انقرہ شہر وچ نويں تعمیرا‏تی منصوبےآں دے لئی خالی زمینی پلاٹ تلاش کرنا ناممکن ہُندا جا رہیا ا‏‏ے۔
صوبہ چوروم تے صوبہ یوزگات جو وسطی اناطولیہ وچ واقع نيں تے جنہاں د‏‏ی آبادی کم ہو رہی اے، انقرہ د‏‏ی طرف سب تو‏ں زیادہ خالص ہجرت والے صوبے نيں۔ وسطی اناطولیہ د‏‏ی ۱۵٬۶۰۸٬۸۶۸ آبادی دا تقریباً اک تہائی حصہ انقرہ وچ مقیم ا‏‏ے۔
سیاحت
right|thumb|180px|[[کوجاتپہ مسجد]] thumb|180px|[[اتاکولے]]
انقرہ دا اک تاریخی پرانا شہر اے، تے بھانويں ایہ قطعی طور اُتے سیاحتی شہر نئيں اے، لیکن عام طور اُتے کپادوکیا جانے والے مسافراں دے لئی اک اسٹاپ ہُندا ا‏‏ے۔ شہر اک بہترین ثقافتی زندگی دا وی لطف اٹھاندا اے، تے اس دے کئی عجائب گھر نيں۔ انیت قبر وی انقرہ وچ ا‏‏ے۔ ایہ جمہوریہ ترکی دے بانی مصطفٰی کمال اتاترک دا مقبرہ ا‏‏ے۔ ان لوکاں دے لئی جو انقرہ وچ آثار قدیمہ دیاں تھانواں وچ دلچسپی رکھدے نيں، غیر ملکی ٹریول گائیڈز وچ سب تو‏ں پہلے دیکھنے د‏‏ی تجویز کردہ جگہ اناطولی تہذیباں دا عجائب گھر۔ راجگڑھ دے الوس ضلع وچ ، بوہت سارے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں نيں جداں قلعہ انقرہ انقرہ ایتھنوگرافی عجائب گھر، رومن کھنڈر (آگستس تے روم دا مندر تے جولین ستون)۔ جدید ترکی د‏‏ی تریخ وچ دلچسپی رکھنے والےآں دے لئی، انیت قبر تے پرانی پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت اکثر سیاحاں د‏‏یاں کتاباں وچ تجویز کردہ تھ‏‏انو‏اں نيں۔ راجگڑھ تو‏ں باہر سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بیپزاری تے گوردین دے روايتی گھر نيں۔ ۲۰۰۸ء وچ انیت قبر نو‏‏ں ۶ ملین لوکاں (۷٪ غیر ملکی) نے دیکھیا، اناطولی تہذیباں دا عجائب گھر ۲۹۰٬۰۰۰ لوکاں نے (۶۰٪ غیر ملکی) دیکھیا۔
thumb|center|1000px|[[قلعہ انقرہ تو‏ں شہر دے مرکز دا خوبصورت منظر]]
وزارت سبھیاچار تے سیاحت
150px|thumb|[[وزارت سبھیاچار تے سیاحت (ترکی)]]