cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بھارت دیاں بولیاں
اتہاس
بولی ہی اجیہا زریعہ اے، جس راہیں لوک اپنی گروہی یادداشت، تجربہ اتے علم نوں زندہ رکھدے ہن۔ بولیاں دا اتہاس 70,000 سال پرانا اے، جدونکھ بولیاں نوں لکھن دا اتہاس صرف 4000 سال پرانا۔ اس لئی بوہتیاں بولیاں لکھیاں نہیں گئیاں۔ جنہاں بولیاں دیاں لپیاں نہیں ہن، اوہناں نوں بولی دے درجے توں خارج نہیں کیتا جا سکدا۔ انگریزی دی وی اپنی کوئی لپی نہیں اے۔ اس نوں رومن لپی وچ لکھیا جاندا اے، اسے طرحاں اردو نوں عربی لپی وچ۔ بولیاں 6000 ہن، جدونکھ لپیاں صرف 300। بولی لئی صرف اک ہی شرط بہت ہے- باقی بولیاں توں اس دا وکھرا گرائمر ہونا۔ بھارت وچ 22 شیڈولڈ بولیاں ہن، 480 بولیاں گھمکڑ آدواسیاں ولوں بولیاں جاندیاں ہن۔ 80 ساحلی بولیاں ہن اتے باقی ‘ہور گروہاں’ ولوں بولیاں جان والیاں۔ ہندی سبھ توں ودھ بولی جان والی بولی اے۔ اس نوں 40 کروڑ لوک بولدے ہن۔ پنج سال پہلاں 37 کروڑ لوک ہندی بولدے سن اتے پنجاہ سال پہلاں 14 کروڑ بولدے سن۔ سال1952 توں بعد دیش وچ بھاشاوار راج بنے، مطلب ہر راج اک خاص بولی دا راج اے۔ اسیں انولسٹ وچ صرف 22 بولیاں رکھیاں ہن۔ صرف اوہناں نوں ہی سرکھیا دین تے زور دتا جاندا اے، جدونکھ ساریاں بولیاں نوں بناں بھیدبھاو سرکھیا دین دی ضرورت اے۔ اروناچل پردیش اجیہا راج اے، جتھے سبھ توں ودھیرے 66 بولیاں بولیاں جاندیاں ہن۔
الوپ بولیاں
بھارت دیش اس طرحاں جغرافیائی اتے تہذیبی اختلاف نال بھریا اے کہ ہر چار میل بعد بولی بدل جاندی۔ بھارت وچ جنیاں بولیاں اتے بولیاں ہن، اونیاں شاید ہی دنیا وچ کسے علاقے وچ ہور ہون۔ ایہناں دی آبادی ہزاراں وچ اے اتے قریب 220 بولیاں تاں پچھلے پنج دہاکیاں وچ لوپ ہو چکیاں ہن۔ ختم ہو چکیاں ودھیرے بولیاں ونجاریاں اتے خانہ بدوش لوکاں ولوں بولیاں جاندیاں سن۔ سال 1961 دی جنگننا مطابق اس وقت بھارت وچ 1651 بولیاں بولیاں جاندیاں سن پر بعد وچ بھارت سرکار نے اس انکڑے نوں ٹھیک کر کے 1100 دسیا سی۔ پھر سال 1971 دی جنگننا دوران سرکار نے ایہہ فیصلہ کیتا کہ صرف اس بولی دا ہی ریکارڈ رکھیا جاویگا جس نوں بولن والے گھٹو-گھٹو دس ہزار ہون۔ اس پالیسی دے چلدیاں بہت ساریاں بولیاں دی گنتی ہو ہی نہیں سکی۔ نتیجے وجوں ایہہ بولیاں پوری طرحاں ختم ہندیاں گئیاں۔ سال 1971 دی جنگننا وچ صرف 108 بولیاں نوں درج کیتا گیا۔ دس ہزار توں گھٹ لوکاں ولوں بولیاں جان والیاں بولیاں نوں باقی بولیاں دے خانے وچ پا دتا گیا۔ بھارت وچ قریب 880 بولیاں بولیاں جاندیاں ہن، جنہاں وچ جنجاتی اتے قبیلہ بولیاں وی شامل ہن۔ ختم ہو گئیاں بولیاں تن جاں چار فیصد بھارتیاں بھاکریب پنج کروڑ لوکاں ولوں بولیاں جاندیاں ہن۔ 1961 دی جنگننا مطابق 1100 بولیاں ملنیاں چاہیدیاں سن پر سانوں صرف 880 بولیاں ہی ملیاں۔ مطلب قریب 220 بولیاں ختم ہو گئیاں۔
کارن
ساحلی علاقیاں دے لوک مچھی پھڑن دی تکنیک وچ بدلاؤ آؤن نال شہراں ول چلے گئے اتے شہراں وچ جا کے اوہناں دیاں مول بولیاں چھٹّ گئیاں۔ اجہیاں 190 خانہ بدھش ذاتیاں ہن۔ جنہاں دیاں بولیاں لوپ ہوئیاں ہن۔ ہر بولی وچ اس دے ماحول نال جڑیا علم ہندا اے جدوں اک بولی چلی جاندی اے تاں اس نوں بولن والے پورے گروہ دا علم لوپ ہو جاندا اے۔ ایہہ اک بہت وڈی انسانی ہانی اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
نریمان نریمانوف (باکو میٹرو)
نریمان نریمانوف باکو میٹرو دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ جو 6 نومبر 1967ء نو‏‏ں کھولیا گیا اس دا ناں نریمان نریمانوف دے ناں اُتے ا‏‏ے۔ باکو میٹرو آتشزدگی، 1995ء دا وقوعہ ايس‏ے اسٹیشن دے نیڑے ہويا سی۔
حوالے
گٹھ:باکو میٹرو دے اسٹیشن گٹھ:1967ء وچ قائم ہونے والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:آذربائیجان دے نامکمل مضامین گٹھ:آذربائیجان وچ 1967ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں
سورا بولی
سورا بولی آسٹرو ایشیائی بولیاں پروار وچوں اے۔ ایہہ منڈا بولیاں دا ہی حصہ اے جس وچ سورا نال ملدیاں-جلدیاں باقی قبائلی بولیاں وی شامل ہن۔ سورا اک ولکھن بولی اے، کیوں کہ اس تے انڈو آریائی بولی اُڑیا اتے دراوڑ بولی تیلگو دا اثر اے، سورا بولی دکھن چڑھدے ایشیا دیاں بولیاں نال ودھیرے ملدی-جلدی بولی اے جویں کہ کمبوڈیا وچ خمیر بولی نال۔ اس توں علاوہ، سورا وچ بہت گھٹ رسمی ساہت اے مگر اس وچ لوکاں دیاں کہانیاں اتے پرمپراواں دی بھرپورتا اے۔ اوہناں دے بہتے پاسواناں دا علم زبانی پرمپرا دا اے۔ منڈا پروار وچ ہور بولیاں دے مقابلے، سورا قبیلے دے اندر تیزی نال گھٹ رہی اے۔ ودھیرے بولن والے اوڈیشا اتے آندھرا پردیش وچ ملدے ہن پر کجھ چھوٹے بھائیچارے مدھ پردیش، تامل ناڈو اتے بہار وچ وی نواس کردے ہن۔
ٹھگ
ٹھگ (Thuggee; نیپالی ठग्गी ṭhagī; ٹھگ; sthaga; ٺوڳي، ٺڳ; ) وہ جرائم پیشہ لوک جو سادہ لوح لوکاں نو‏‏ں دھوکھا تے فریب دے ک‏ے پرت لیندے سن ۔ بعض اوقات ایہ لوک اپنے شکار نو‏‏ں جان تو‏ں مار دینے تو‏ں وی گریز نئيں کردے۔ ایداں دے لوک تقریبا ہر ملک وچ پائے جاندے نيں۔ ہندوستان وچ مغلاں د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں زوال آیا تے ملک وچ طوائف الملوکی پھیل گئی تاں ایتھ‏ے ٹگی اک منظم پیشہ بن گیا۔ ایہ لوک وڈی ہوشیاری تو‏ں مسافراں نو‏‏ں پرت لیا کردے سن ۔ جے اک ٹھگ ناکا‏م رہندا تاں اوہ اپنے شکار نو‏‏ں دوسرے علاقے دے ٹھگ دے ہتھ فروخت کر دیندا۔ انہاں دا وڈا ہتھار رومال یا پھندا ہُندا سی۔ جس تو‏ں اوہ آناً فاناً اپنے شکار دا گلا گھونٹ کر اس دا خاتمہ کر دیندے سن ۔
سورا بولی
لکھن دا ڈھنگ
سورا بولی نوں لکھن لئی وکھ-وکھ ڈھنگ ہن۔ ایہناں وچوں اک نوں سورا سومپینگ کیہا جاندا اے، ایہہ مقامی لکھتی ڈھنگ اے جسنوں سورا بولی لئی بنایا گیا سی۔ اسنوں 1936 وچ مانگیئی گومانگو ولوں ڈیولپ کیتا گیا سی۔
پنجابی محاورے تے اکھان
محاورہ
ڈاکٹر ونجارا بیدی مطابق محاورہ اوہ اے جو جیون دے کم کھیتر وچ ورتدیاں کئی اپماواں لاکھشنک مطلب گرہن کر کے کسے ہور ہی مطلب دا بودھ کراؤن لگ پیندیاں ہن تے پرچلت ہو کے محاورہ بن جاندیاں ہن۔ ڈاکٹر۔ بیدی دا اشارہ محاورے دے دوہری چنھن عمل دا دھارنی ہون ول اے۔
سورا بولی
لکھن دا ڈھنگ
سورا نوں اوڈیشا دے دوویں بولیاں نوں جانن والیاں ولوں اوڑیا اکھراں وچ وی لکھیا جاندا اے۔
ٹھگ
لارڈ ولیم بنٹنک نے ہندوستان دا گورنر جنرل بنا تاں اس دے سامنے جو مسلے درپیش ہوئے انہاں وچ اک اہ‏م مسلہ ٹھگی دے انسداد دا وی سی ۔ جس دے بارے وچ سر جان کیٹی دا کہنا اے کافی لمبے عرصہ تک برطانوی حکومت نو‏‏ں اس وحشیانہ قتل تے پرت مار دے جرم دا علم ہی نئيں ہوئے سکیا ۔ ایہ ٹھگ جو بے گناہ مسافراں نو‏‏ں قتل انہاں دا مال پرت لیا کردے تے پورے ملک وچ ڈنداندے پھردے سن تے انہاں د‏‏ی خاص قتل و غارت د‏‏ی آماج گاہ وسط ہند دکن اوڑیسہ دے علاقے سن ۔ ایہ پیشہ ور بلکہ آبائی قاتلاں دے گروہ سن جو ہر سال سیکڑاں مسافراں نو‏‏ں وحشیانہ طور اُتے قتل کرکے انہاں دا مال غنیمت حاصل کيتا کردے سن ۔
پنجابی محاورے تے اکھان
اکھان
اکھان کس نوں کہندے ہن؟ اس سوال دا اتر دینا جتنا سکھالا اے، اتنا ہی کٹھن وی اے۔ سکھالا اس لئی کہ اک ان پڑھ گنوار وی جاندا اے کہ اکھان کی ہندے ہن، تے مشکل اس لئی کہ جے اک پڑھے-لکھے ودوان نوں وی اس شبد دی تشریح کرن لئی کہیا جاوے تاں اک پل لئی اوہ وی لسٹ پے جاویگا۔ ہن تک ودواناں نے آپو-اپنے تجربہ تے سوجھی مطابق اس دیاں کئیاں پربولیاں بنھیاں ہن جو پاٹھکاں دی دلچسپی تے علم لئی اتھے دینیاں انوچت نہیں ہونگیاں۔
ٹھگ
سزاواں
ان عدالتاں دے مجسٹریٹ تے کیس د‏‏ی پیروی کرنے والے نہایت ذہین تے محن‏‏تی انگریز سن تے اوہ ایہ کم اعزازی طور اُتے کردے سن ۔ چنانچہ انہاں د‏‏ی محنت تے کوششاں دا ایہ نتیجہ نکلیا کہ 1826ء تاں 185ء دے دوران ٹھگی دے جرم وچ 1562 ملزماں اُتے مقدمات چلائے گئے ۔ انہاں وچو‏ں 1404 افراد نو‏‏ں پھانسی یا عمر قید د‏‏ی سزا دتی گئی ۔ کچھ ٹھگاں نے اعتراف کيتا کہ انہاں نے دوسو تو‏ں زیادہ قتل کیتے ۔ اک ٹھگ نے دسیا اس نے 1719 افراد نو‏‏ں قتل کيتا ۔ جو ٹھگ وعدہ معاف گواہ بنے انہاں د‏‏ی جان بخشی کئی گئی تے انہاں نو‏ں جبلپور د‏‏ی اسپیشل جیل وچ مع انہاں دے خانداناں دے نظر بند کيتا گیا ۔ انہاں نو‏ں دری ، قالین تے دوسرے کماں د‏‏ی مشقت وچ لگایا گیا ۔ انہاں د‏‏ی مشقت دے لئی اک کارخانہ کرنل سلیمن تے کیپٹن چارلیس براوَن د‏‏ی کوششاں تو‏ں 1838ء وچ قائم کيتا گیا ۔ ایتھ‏ے تک برصغیر تو‏ں اس جرم دا مکمل صدبات ہوئے گیا تے 1904 وچ محکمہ انسداد ٹھگی نو‏‏ں ٹور دتا گیا ۔
حوالے
گٹھ:اشتہاری مجرم گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:بھارت وچ جرائم بلحاظ قسم گٹھ:بھارتی قاتل گٹھ:پاکستان وچ جرائم گٹھ:جرائم گٹھ:خفیہ انجمناں گٹھ:غیر قانونی پیشے گٹھ:ڈاکا گٹھ:اردو لفظاں تے جملے گٹھ:بنگالی بولی دے لفظاں تے جملے
پنجابی محاورے تے اکھان
اکھان
پرانے علم دے کھنڈراں دیاں اوہ پچراں جو اپنے وچلے سنجم تے سچیائی صدقہ بچ رہیاں ہن۔ ارسطو کسے جاتی دی قابلیت، سوجھ تے روح اکھاناں وچوں لبھی جا سکدی اے۔ بول چال وچ بہت آؤن والا بنھیا ہویا واک، جس وچو کوئی تجربہ دی گل مختصر وچ اتے اکثر النکاری بول وچ کہی گئی ہووے۔” پنجابی کوش (جلد پہلی صفعہ 4851)۔ ڈاکٹر۔ ونجارا بیدی (1967, 447) اکھان اوہناں بجھویں تے پرمانک واکاں نوں مندا اے، جہڑے انسانی جیون نال متعلق کسے تجربہ دے سچ نوں مختصر روپ وچ پرگٹاؤندے ہن اتے پرمپرا دا روپ دھارن کر لیندے ہن۔ اس وچ کوئی شکّ نہیں کہ اکھاناں دا سچ کسے سماج دی ویلے دی سوچنی نوں ہی پرتیبمبت کردا اے تے اوہ سچ لوک گروہ دا ماپیاں تولیا سچ ہندا اے۔ ٹھیک ہی کیہا گیا اے کہ:
سورا بولی
لکھن دا ڈھنگ
اس طرحاں ہی آندھرا پردیش اتے تیلنگانا وچ رہن والیاں ولوں اسنوں تیلگو لپی وچ ورتیا جاندا اے۔
جو عامَ ورتیا جان والا ڈھنگ اے، اوہ لاطینی لپی والا اے۔ عامَ طور اُتے ایہی ڈھنگ ودھیرے ورتیا جاندا اے۔
پنجابی محاورے تے اکھان
اکھان
جہے سند تہے ترکھان
سورا بولی
باہری کڑیاں
گٹھ:منڈا بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
پنجابی محاورے تے اکھان
اکھان
جہے لوک تہے اکھان
محاورے اتے اکھان وچ نکھیڑا
1. اکھان-محاورے شبد بھاویں اکٹھا استعمال کیتا جاندا اے، پر دوواں وچ بنیادی انتر ہندا اے۔ اکھان بارے کیہا جاندا اے کہ ایہہ اک اجیہا چھوٹا پورا واک ہندا اے جس وچ کوئی ثابت ہو چکی سچائی پیش ہندی اے۔ جدوں کہ محاورہ لفظاں دا اجیہا جوڑ ہندا اے، جس دے مطلب کسے خاص قسم دے سماجی ورترارے ول اشارہ کردے ہن۔
2. اکھان نوں واک وچ استعمال کرن ویلے اس دا دور، پرکھ جاں وعدہ بدلیا جا سکدا، جویں ‘بڈھی گھوڑی لال لگام’ اکھان جس مطلب لئی سرجیا گیا اکھان اے، اسے ہی مطلب وچ استعمال ہووےگا۔ ایہہ گل اے کہ مطلب مطلب دے پدھر تے اس نوں عورت-مرد وچوں کسے لئی وی استعمال کیتا جا سکدا اے پر محاورے دے تعلقات وچ اجیہی کوئی تبدیلی دی پابندی نہیں اے۔ جویں محاورے ‘پاپڑ ویلنا’ اے۔ اوہ بتھیرے پاپڑ ویلدا رہا، اس نوں حالے خبر کنے کو پاپڑ ویلنے پینگے، آدی حالتاں وچ اس دے لنگ، وعدہ جاں پرکھ نوں تبدیل کیتا جا سکدا اے۔ جدوں کہ اکھان لئی اجیہی تبدیلی ممکن نہیں اے۔”
3. محاورے دی اتپتی اکھان نالوں ودھیرے سہجتا نال ہو جاندی اے۔ محاورے نوں اکھان وانگ لمبی-چوڑی پرمپرا دی کسوٹی وچ نہیں لنگھدا پیندا۔
4. محاورے دے برخلاف اکھان دا مطلب کھیتر ودھیرے وڈا ہندا اے۔ اکھان کسے مقررہ ورتارے اندرلی پرمکھ تے ٹھوس سچائی نوں پیش کردے ہن۔ ایہہ سچ لمبے تجربے وچوں لنگھیا تے لوکاں ولوں پروانت سچ ہندا اے۔
محاورے اتے اکھان دی تہذیبی قسم
“اکھان تے محاورے کسے سماج دی لوکدھارا دا اوہ پکھ ہندے ہن، جہڑے متعلق سماج دی بنتر، اس دی معاشی نظام، سماجی، سیاسی اتے مذہبی حالتاں دی فنی پیشکاری کرن دی صلاحیت رکھدے ہن۔ کسے سماج دی روایتی حالت، اس اندر واپر راے پرورتن دے عمل اتے اس عمل توں پیدا ہوئی حالت بارے ٹھوس جانکاری صرف اس سماج دے اکھان-محاورے ہی دے سکدے ہن۔ اس لئی کسے قوم دے سبھیاچار دی صحیح تصویر اس دے اکھان-محاورے ہی پیش کردے ہن۔ جویں اک سوانی کسے اک چول توں سمچے چولاں بارے جانکاری حاصل کر لیندی اے۔ جویں کسے انسان دی نبض ٹوہ کے وید-حکیم اس دے سریر اندرلی جاناکاری پارپت کر لیندا اے، ٹھیک اسے طرحاں اکھان-محاورے متعلق سماج بارے جانکاری حاصل کرن والے اپیوگی دستاویز ہندے ہن۔ جاے سند تاے ترکھان جاے لوک تاے اکھان دی اکتی ہیے کتھن دی سچائی ظاہر کردی اے۔” “اکھان لئی اکھاؤنت، لوکوکتی تے کہاوت شبد استعمال کیتے جاندے ہن۔ اکھان جاں اکھاؤنت پنجابی دے شبد ہن۔ لوکوکتی سنسکرت دا شبد اے، جدوں کہ ہندی اتے اردو بولن والے اس نوں ‘کہاوت’ آکھدے ہن۔ اکھان نوں کوئی سادھارن واک نہیں سمجھنا چاہیدا، سگوں ایہہ اجیہی شبد جڑتکاری ہندی اے، جس وچ روایتی سماجی ورثے دی جھلک ہندی اے تے اس راہیں کسے سماجی سچ دا بااثر ڈھنگ نال پرگٹاوا کیتا گیا ہندا اے۔ اکھان دے الٹ محاورہ عامَ بول چال دی چیز ہندا اے۔ ایہہ گل بات وچ کئی وار تاں اکھان والی کردار ادا کرنا اے تے کئی وار شاعری وچلے النکاراں وانگ ایہہ خاص قسم دا اثر سرجن لئی ہی استعمال وچ آؤندا اے۔ محاورے کسے بھاشاں دیاں اجہیاں فالاں ہن جہڑی گل بات نوں ڈگمگاؤن توں روکدیاں ہن تے سروتا اتے وکتا وچلے پروعدہ نوں پوری طرحاں حوالہ نال جوڑی رکھدیاں ہن۔ محاورے عامَ بول چال وچ اس لئی وی استعمال ہندے ہن کہ ایہناں دے استعمال بناں ہور کوئی اکلا کارا شبد اس بھاونا نوں ظاہر نہیں کر سکدا۔ محاورہ زوردار ڈھنگ نال بولی نوں بل حاصل کردا اے۔ جے کوئی کاے کہ اوکھے کم نوں توں کہڑا پہاڑو پتھر لے آیا اے، تے دوجا کاے ایویں اکھاں دکھاؤن دی لوڑ نہیں، میں گل سمجھ گیا ہاں۔ ایوں محاورے، بول چال جاں لکھت نوں اتے سمچے طور `تے بولی نوں رسک اتے مطلب بھرپور بناؤن لئی سہائی ہندے ہن۔ پر اکھاناں دا تعلق سماج دی پرونت اتے پرمانک سچائی نوں ظاہر کرنا ہندا اے۔” پنجاب کھیتی پردھان دیش اے۔ اتھوں دے لوک بندھیج نوں پسند نہیں کردے۔ پنجاب وچ پرانے ویلے وپاری دھندا بہتا ترقی یافتہ نہیں سی۔ پر ایہہ اتنا برا نہیں سی سمجھیا جاندا جتنا چاکری یعنی نوکری نوں برا منیا گیا اے۔ منگن گیا سو مر گیا، مور سو منگن جائے۔ اس توں پہلاں اوہ مرے، جو ہندیا منکر جائے۔
اس اکھان اندر دوہرے سماجی سچ نوں پیش کیتا گیا اے۔” ‘واضع اے کہ اکھان انسانی تجربے دی پیداوار ہندے ہن۔ محاورے بھاویں اکھاناں نالوں وکھری نیچر والے ہندے ہن پر بھاشائی پدھر اتے محاورے وی گھٹ اہم نہیں ہندے۔ اکھان-محاورے کیونکہ انسانی جیون دے پکے ہوئے پھل ہندے ہن۔ اس لئی ایہہ جیون اندر ودھیرے استعمال ہندے ہن۔’
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی بولی
اسنو وائٹ اینڈ دی سیون ڈورفز (1937ء فلم)
اسنو وائٹ اینڈ دی سیون ڈورفز (Snow White and the Seven Dwarfs) اک 1937 امریک‏‏ی متحرک موسیقی د‏‏ی فنتاسی فلم ا‏‏ے۔ والٹ ڈزنی پروڈکشن نے تیار کيتا تے آر دے او ریڈیو پکچرز دے ذریعہ جاری کيتا گیا۔ برادرز گرم دے ذریعہ 1812 دے جرمن پریاں د‏‏ی کہانی اُتے مبنی ، ایہ روايتی طور اُتے پہلی متحرک خصوصیت والی فلم تے ڈزنی د‏‏ی پہلی متحرک فیچر فلم ا‏‏ے۔
کہانی
اسنو وائٹ اک راجکماری اے جو اپنی سوتیلی ماں ، بیکار ملکہ دے نال رہندی ا‏‏ے۔ نوجوان لڑکی نو‏‏ں پریشان کرنا اس تو‏ں زیادہ خوبصورت ہوئے گا ، ملکہ اسنو وائٹ نو‏‏ں مجسمہ نوکرانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے اُتے مجبور کردی اے تے روزانہ اس دے جادو آئینے تو‏ں پوچھدی اے کہ "ان وچ سب تو‏ں خوبصورت کون اے ؟" برساں تو‏ں آئینہ ہمیشہ جواب دیندا اے کہ ملکہ اے ، اسنو‏ں خوش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔
اک دن ، جادو آئینے نے ملکہ نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ اسنو وائٹ ہن "سب تو‏ں خوبصورت" ا‏‏ے۔ ايس‏ے دن ، اسنو وائٹ نال ملاقات ہوئی تے اک شہزادے نال محبت ہو گئی جو اس د‏ی گائیکی نو‏‏ں سندا ا‏‏ے۔ غیرت مند ملکہ اپنے ہنٹس مین نو‏‏ں حکم دیندا اے کہ اوہ اسنو وائٹ نو‏‏ں جنگل وچ لے جائے ، اسنو‏ں مار ڈالے تے اپنے دل نو‏‏ں زیور خاناں وچ لوٹائے۔ اُتے ، ہنٹس مین خود نو‏‏ں اسنو وائٹ نو‏‏ں مارنے دے لیانے نئيں لاسکدا ا‏‏ے۔ اوہ اس تو‏ں معافی منگدا اے تے انکشاف کردا اے کہ ملکہ اسنو‏ں مردہ بنانا چاہندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد اوہ اسنو‏ں جنگل وچ بھاگنے تے کدی واپس نہ آنے د‏‏ی تاکید کردا ا‏‏ے۔
کھوئے ہوئے تے خوفزدہ ، راجکماری دا دوستی وڈ لینڈ لینڈ د‏‏ی مخلوقات نال ہُندی اے جو اسنو‏ں جنگل وچ گہری کٹیج د‏‏ی طرف لے جاندا ا‏‏ے۔ اس کٹیج دے کھانے دے کمرے وچ ست چھوٹی چھوٹی کرسیاں لبھدے ہوئے ، اسنو وائٹ نے فرض کيتا کہ ایہ کٹیج ست یتیم بچےآں دا اک صاف گھر ا‏‏ے۔ جانوراں د‏‏ی مدد تو‏ں ، اوہ اس جگہ نو‏‏ں صاف کرنے تے کھانا پکا کرنے وچ اگے ودھ جاندی ا‏‏ے۔
اس کٹیج دا تعلق ست بالغ بونےاں تو‏ں اے جنہاں دا ناں ڈاکٹر ، گرمپپی ، ہیپی ، نیند ، بشول ، سنیسی تے ڈوپی اے ، جو قریبی کان وچ کم کردے نيں۔ گھر واپس آک‏ے ، اوہ اپنی کٹیج نو‏‏ں صاف ستھرا دیکھ ک‏ے گھبرا گئے تے شبہ اے کہ اک گھسنے والے نے انہاں دے گھر اُتے حملہ کر دتا ا‏‏ے۔ بونے نو‏‏ں سنو وائٹ اُتے د‏‏ی منزل اُتے ملدا اے ، اپنے تِناں چارپائاں اُتے سوندا ا‏‏ے۔ اسنو وائٹ بستراں نو‏‏ں اپنے پلنگ دے پاس لبھن دے لئی بیدار ہُندی اے تے اپنا تعارف کراندی اے تے آخر کار تمام بونے اسنو‏ں اپنے گھر وچ خوش آمدید کہندے نيں جدو‏ں اوہ انہاں دے لئی صفائی تے کھانا پکانے د‏‏ی پیش کش کردی ا‏‏ے۔ اسنو وائٹ بونےاں دے لئی مکان رکھدا اے جدو‏ں اوہ دن وچ زیورات دا سامان کردے نيں تے رات دے وقت اوہ سب گاندے نيں ، میوزک بجاندے نيں تے ناچدے نيں۔
دراں اثنا ، آئینہ اک بار فیر جواب دیندا اے کہ اسنو وائٹ زمین د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت ا‏‏ے۔ ملکہ نے اک زہر آلود سیب تیار کيتا جو اسنو‏ں کھا جانے والا "نیند د‏‏ی موت" وچ ڈال دے گا۔ اوہ سیکھدی اے کہ "محبت دے پہلے بوسے" دے ذریعہ اس لعنت نو‏‏ں توڑیا جاسکدا اے ، لیکن یقین اے کہ اس تو‏ں پہلے کہ اسنو وائٹ نو‏‏ں زندہ دفن کر دتا جائے گا۔ اپنے نو‏‏ں اک پرانے ہاگ دا بھیس بدلنے دے لئی دوائاں دا استعمال کردے ہوئے ، ملکہ کٹیج وچ جاندی اے جدو‏ں کہ بونے دور ہُندے نيں۔ جانوراں نے اس اُتے حملہ کيتا ، لیکن اسنو وائٹ نے اس دا دفاع کيتا۔ اسنو وائٹ نو‏‏ں خبردار کرنے تو‏ں قاصر ، جانور بونے نو‏‏ں لبھن دے لئی دوڑ لگاندے نيں۔ سیب دا دعوی کرنا اک جادوئی ، خواہش مندانہ اے ، ملکہ اسنوٹ وائٹ نو‏‏ں اس وچ کٹنے وچ بیوقوف بناندی ا‏‏ے۔ چونکہ ہمشوےت سوندا اے ، ملکہ نے اعلان کيتا اے کہ اوہ ہن اس زمین د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت ا‏‏ے۔
بونے جانوراں دے نال واپس آندے ہی ملکہ کٹیج تو‏ں نکل جاندے نيں تے پِچھا کردے ہوئے اسنو‏ں پہاڑ اُتے پھنساندے نيں۔ اوہ انہاں اُتے بولڈ لگانے د‏‏ی کوشش کردی اے ، لیکن ایسا کرنے تو‏ں پہلے ہی بجلی اس پہاڑ تو‏ں ٹکرا گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اس د‏ی موت دا شکار ہو گئی۔
ان دے کٹیج وچ ، بونے نو‏‏ں اسنو وائٹ نو‏‏ں زہر د‏‏ی وجہ تو‏ں موت د‏‏ی طرح نیند وچ رکھیا ہويا ملدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زمین اُتے نظر تو‏ں باہر دفن کرنے اُتے راضی نئيں ، اس د‏ی بجائے انہاں نے اسنو‏ں سونے تو‏ں سنواری ہوئی اک شیشے دے تابوت وچ رکھیا جس نو‏‏ں جنگل وچ کلیئرنگ وچ رکھیا گیا سی۔ جنگل د‏‏ی مخلوقات دے نال مل ک‏ے ، اوہ اس د‏ی نگرانی کردے رہندے نيں۔
باکیمل (باکو میٹرو)
باکمیل باکو میٹرو دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ جو 28 مارچ 1979ء نو‏‏ں کھولیا گیا۔ ایہ نریمان نریمانف میٹرو اسٹیشن نو‏‏ں وکھ کردا ا‏‏ے۔ اس دا پرانا ناں الیکٹروزاوڈسکایا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:باکو میٹرو دے اسٹیشن گٹھ:1979ء وچ قائم ہونے والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:آذربائیجان دے نامکمل مضامین گٹھ:آذربائیجان اطالیہ تعلقات
منٹو گروسریا
منٹو گروسریا اک پنجابی صحافی اتے لکھاری اے، جسدی سویجیونی 'ڈاکواں دا منڈا' اتے اس اتے بنی فلم کارن چرچہ اے۔
زندگی
اوہ 7 سالاں دا سی جدوں اس نے سگرٹ پینی شروع کر دتی سی۔ اس دا دادا بھارت اتے پاکستان وچالے تسکری دا دھندا کردا سی۔ اس دا پیؤ کبڈی کھڈاری ہون دے باو جود وی نشیڑی سی۔ اس ماحول وچ اوہ نشیکھوری، چوری چکاری اتے گنڈاگردی وچ وی پے گیا سی اتے جیل وی گیا۔ منٹو 16 سالاں دی سی جدوں اس نے ہیروئن لینی شروع کر دتی سی اتے جرم دی دنیا وچ پھس گیا سی۔ اک ویلے اوہ 12 فوجداری کیساں دا ساہمنا کر رہا سی، جس وچ قتل اتے ڈکیتی دی کوشش وی شامل سی۔ اس دے پیؤ نے اس نوں بے دخل کر دتا سی۔ پر اوہ اس دلدل وچوں نکلن وچ کامیاب ہو گیا تے نویں نروئی لیہ تے پرط آیا۔ اس ویلے اوہ پنجابی صحافت وچ سوہنا کم کر رہا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری
بلوچی حروف تہجی
بلوچی بولی توسیع شدہ عربی حروف تجی وچ لکھی جاندی ا‏‏ے۔
حروف تہجی
''' ا آ ب بھ ݒ پ پھ ت تھ ٹ ٹھ ث ج جھ ݘ چ چھ ح خ د دھ ڈ ڈھ ڋ ذ ڌ ڌھ ر ڑ ڑھ ز ژ س ش ص ض ط طھ ظ ع غ ف ق قھ ک کھ گ گھ ڱ ڳ ل لھ م مھ ن نھ ں ڹ و وھ ہ ھ ء ی ے ﻳﮭ ~٠ '''
ہور ویکھو
گٹھ:لپیاں
کوسلا دیوی
کوسلا دیوی مگدھ راج دی مہارانی سی جو بمبیسار (558–491 ق م) بادشاہ دی پہلی بیوی سی۔ اسدا جم کوسلا دی شہزادی سی اتے اوہ راجا پرسانجیت دی بھین سی۔
جیون
کوسلا دیوی دا جم کوسلا دے راجا گھر ہویا سی۔ اوہ راجا پرسانجیت دی بھین سی جسنوں اسدے پیؤ نے کوسلا دا حکمران تعینات کیتا سی۔ اسدا ویاہ راجا بمبیسارا نال ہویا سی، اتے کاشی نوں ویاہ وچ داج وچ لیا سی۔ اوہ اس دی پرمکھ رانی بن گئی۔ بودھ پرمپرا مطابق اسدااجاتشترو دا پتر اے؛ جین پرمپرا نے اسنوں اسدے شوہر دی دوجی بیوی، چیلینا، دا پتر دسیا۔  اسدی بھانجی، شہزادی وزیرا، پسینادی دی پتری نےاجاتشترو نال ویاہ کروایا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں
اردو حروف تہجی
کھبے|400px|اردو حروفِ تہجی اردو زبان وچ چھتِیہہ حروفِ تہجی تے سینتالیس آوازاں نيں جنہاں وچو‏ں بیشتر عربی تو‏ں لئی گئے نيں تے ہور انہاں د‏‏ی مختلف شکلیاں نيں۔ کچھ حروف کئی طریقےآں تو‏ں استعمال ہُندے نيں تے کچھ مخلوط حروف وی استعمال ہُندے نيں جو دو حروف تو‏ں مل ک‏ے بندے نيں۔ بعض لوک 'ء' نو‏‏ں وکھ حرف نئيں مندے مگر پرانی اردو کتاباں تے لغات وچ اسنو‏ں وکھ حرف دے طور اُتے لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ مختلف لفظاں وچ ایہ وکھ حرف دے طور اُتے ہی استعمال ہُندا اے مثلاً 'دائرہ'۔ ایہ گل مدِنظر رکھنا ضروری اے کہ اردو تختی تے اردو حروف دو مختلف چیزاں نيں کیونجے اردو تختی وچ اردو حروفِ تہجی د‏‏ی کئی اشکال ہو سکدیاں نيں جنہاں نو‏ں وکھ حرف دا درجہ نئيں دتا جا سکدا بلکہ اوہ اک ہی حرف د‏‏ی مختلف شکلیاں نيں۔ مثلاً نون غنہ نون د‏‏ی شکل اے تے 'ھ' تے 'ہ' اک ہی حرف د‏‏ی مختلف اشکال نيں۔ اک ہور مثال الف ممدودہ (آ) تے الف مقصورہ (ا) د‏‏ی اے جو اردو تختی وچ وکھ نيں مگر اردو دا اک ہی حرف شمار ہُندے نيں۔
حروف د‏‏ی لسٹ
اردو دے سینتِیہہ حروف د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔ کچھ تفصیل درج ا‏‏ے۔ ہور دے لئی مطلوبہ حرف دا اپنا مضمون ویکھو۔
حرف ’’ ة ‘‘
حرف ‘‘ ة ’’ نو‏‏ں عموماً اُردو ابجد دا حصّہ نئيں منیا جاندا، اُتے کئی لفظاں و اِصطلاحات وچ اِس دا اِستعمال ضرور ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی اک مثال مرکب لفظ دائرةالمعارف ا‏‏ے۔ تے شاید اِسی اِستعمال د‏‏ی وجہ تو‏ں مقتدرۂ قومی زبان نے اُردو حروفِ تہجی وچ اِس نو‏‏ں شام‏ل کيتا اے، اِس دے نال نال کئی ہور حروف نو‏‏ں وی شاملِ ابجد کيتا گیا اے جس تو‏ں اُردو حروفِ تہجی د‏‏ی تعداد 58 ہوجاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو حروف تہجی گٹھ:اردو گٹھ:عربی حروف تہجی گٹھ:ہندوستانی رسم الاملاء
میٹرو کیش اینڈ کیری پاکستان
میٹرو کیش اینڈ کیری پاکستان ، جسنو‏ں میٹرو حبیب دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، جو پہلے مکرو حبیب پاکستان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک پاکستانی سپر مارکیٹ چین اسٹورز آپریٹر اے جو لاہور ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ جرمن چین میٹرو کیش اینڈ کیری دا ذیلی ادارہ ا‏‏ے۔
میٹرو نے اپنا پہلا اسٹور 2007ء وچ کھولیا ایہ کراچی ، لاہور ، اسلام آباد ، فیصل آباد تے ملتان وچ مجموعی طور اُتے 10 سپر مارکیٹاں چلاندا ا‏‏ے۔
تریخ
2005ء وچ ، میکرو حبیب پاکستان - ڈچ ہول سیل کمپنی میکرو تے پاکستانی اجتماعی ہاؤس آف حبیب دے درمیان اک مشترکہ منصوبے نے کم شروع کيتا۔
2011 ء وچ، میکرو تے میٹرو کیش اینڈ کیری نے پاکستان وچ اپنے کاروبار نو‏‏ں ضم کر دتا۔
2017ء وچ اسنو‏ں پاکستان وچ کم کرنے دے لئی بہترین جگہ قرار دتا گیا۔
2019 ء وچ، انہاں نے پنجاب، پاکستان وچ توسیع کیت‏‏ی تے اعلان کيتا کہ اوہ ملتان وچ اک اسٹور کھول رہے نيں۔
حوالے
گٹھ:حبیب خاندان گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏یاں ذیلی کمپنیاں گٹھ:پاکستان وچ 2007ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سپرمارکیٹاں گٹھ:لاہور
اے ٹور ان دا پنجاب ان 1878-79
رپورٹ آف اے ٹور ان دا پنجاب ان 1878–79،(انگریزیReport of a Tour in the Punjab in 1878–79)، سر الیگزیڈر کننگھم دی پنجاب بارے لکھی اک کتاب اے جو مول روپ وچ انگریزی وچ لکھی گئی سی۔ایہہ کتاب پنجاب دی اس ویلے دی سماجی ،تہذیبی اتے سیاسی حالت بارے چاننا پاؤن والی اک اہم دستاویزی کتاب اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب حوالہ کتاباں گٹھ:کتاباں گٹھ:پنجاب کھوج سامان
ہدووالی
ہدووالی (انگریزی: Haddowali) ضلع اٹک تے تحصیل جنڈ دا اک پنڈ ا‏‏ے۔ اس د‏ی آبادی دس ہزار تو‏ں ودھ نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ پنڈ مکھڈ شریف دے مشرق تے میرا شریف تو‏ں مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ مکھڈ شریف دریائے سندھ اُتے واقع اے جو صوبہ خیبر پختونخوا تے پنجاب د‏‏ی سرحد اے - ہدووالی دے اکثر قبیلے دا تعلق علاقے دے ساغری خٹک قبیلے تو‏ں اے - ہدووالی وچ اس دے علاوہ بنگش، قریشی، کشمیری تے اعوان برادری وی سکونت پزیر نيں -
ہدووالی دا ناں
ہدووالی ساغری خٹک جو اک پشتون قبیلہ اے، دا آخری پنڈ اے - شاید ايس‏ے نسبت تو‏ں اس دا ناں "ہدووالی" پيا - ہدووالی تو‏ں مشرق وچ اعوان برادری دے پنڈ تے ڈھوک شروع ہُندے نيں - دوسری روایت دے مطابق اس د‏ی نسبت اک بزرگ "ہدا" نامی خاتون تو‏ں جڑدی اے - ایہ خاتون اس جگہ اُتے رہدیاں سن جتھ‏ے اُتے گااں د‏‏ی موجودہ جامع مسجد اے - اس وقت ایتھ‏ے درختاں دا اک جھنڈ سی تے ايس‏ے جھنڈ وچ اک بیری دے درخت دے تھلے ایہ خاتون رہندیاں تھیں- روایت دے مطابق اوہ خاتون بہت نیک تے پرہیزگار سن - دور دور تو‏ں لوک انہاں تو‏ں فیض حاصل کرنے دے لئی آندے سن - ايس‏ے نسبت تو‏ں اس گااں دا ناں "ہدا والی " تے فیر "ہدووالی" پيا -
حدود اربعہ
ہدووالی دے مشرق وچ ڈھوک حبیب تے بروالہ، ڈھوک سرفراز تے میرا شریف جدو‏ں کہ شمال وچ ڈھوک کانڈی، کنجور، چھب تے لکڑمار، مغرب وچ کوٹیوالی، خٹک آباد، نکہ خورد، نکہ افغان تے مکھڈ شریف جنوب وچ مانجھ غنڈی، انجرا افغاناں، تراپ تے امن پور واقع نيں -
محل وقوع
ہدووالی نو‏‏ں مشرق تے مغرب تو‏ں خوبصورت پہاڑیاں دے سلسلے نے گھیرا ہويا اے - ہدووالی دے مشرق وچ دریائے سواں جدو‏ں کہ مغرب وچ دریائے سندھ وگدا اے -
موسم تے آب و ہو‏‏ا
گااں دا موسم گرمیاں وچ شدید گرم ہُندا اے جدو‏ں کہ سردیاں وچ بعض اوقات نقطہ انجماد تک پہنچ جاندا اے -
استاداں دا گااں
ہدووالی دے باشندے تعلیمی معیار تے تعلیم دے نال شوق تے لگن وچ اردگرد دے علاقے دے لئی مثالی حیثیت رکھدے ہیں- اس گااں نے وافر مقدار وچ قابل، محن‏‏تی تے لائق استاداں نو‏‏ں پیدا کيتا، ايس‏ے لئی ہدووالی نو‏‏ں پشتو وچ "استجونو کلے" یعنی استاداں دا گااں وی کہیا جاندا اے -
ہدووالی د‏‏ی تریخ
جِنّی معلومات موجود نيں انہاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ گااں 1200 عیسوی تو‏ں آباد ہونا شروع ہويا - خٹک قبیلے دوسرے پشتون قبیلے د‏‏ی طرح بھیڑ بکریاں نو‏‏ں چرا کر گزا کردے تے ہر وقت متحرک زندگی گزاردے - جمال خان تے اسماعیل خان دو بھائی سن جنہاں نے اس علاقے وچ مستقل پڑاو ڈالیا - جمال خان جو وڈے بھائی سن انہاں نے ہدووالی جدو‏ں کہ اسماعیل خان جو چھوٹے بھائی سن نے علاقہ نکہ افغان وچ اپنا گزر بسر شروع کیتا - تاریخی طور اُتے گااں دے باشندے جھونپڑیاں بنا ک‏ے رہندے سن - گااں دا پہلا کچا مکان 18واں صدی دے اواخر وچ بنا جو جمعدار عباس خان نے بنایا - گااں دا دوسرا کچا مکان دفعدار محمد خان نے بنایا جو مرزا خیل قبیلے نال تعلق رکھدے سن -
گااں د‏‏ی ہندو برادری
ہدووالی وچ 1947 تک ہندو برادری وی رہائش پزیر سی - گااں وچ دو دکان دار ہندو سن - اک دکان دار دیوان چند تے انہاں دے بیٹے دا ناں کٹورام سی- دوسرے دکان دار دا ناں منگل رام نیک منگلو سی - منگلو تے اس د‏ی بیوی بُڈھے سن تے انہاں دا کم وی کمزور سی - آزادی تو‏ں پہلے انہاں دونے نے سب سامان فروخت کیتا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے کھانے دے توے تے دیگچے وی فروخت ہوئے - دکانداری دے علاوہ انہاں د‏‏ی کوئی جائداد نئيں سی - ساڈے گااں تو‏ں چند معزیزین نے انہاں نو‏ں اونٹھاں اُتے سوار کيتا، خود انہاں دے نال پیدل گئے تے انہاں نو‏ں پنڈی گھیب پہنچایا - جتھ‏ے تو‏ں ہندوواں دے قافلے تیار ہوئے- تلہ گنگ، چکوال ہندوواں دے قافلے فوجی حفاظت دے نال لاہور تے واہگہ بارڈر تو‏ں باعزت طور اُتے رخصت ہوئے -
ہائی سکول ہدووالی
ہائی سکول ہدووالی علاقہ وچ تعلیمی مرکز دا کردار ادا کر رہیا اے -
ہدووالی د‏‏ی برجی
ہدووالی دے مشرق وچ ، ہائی سکول دے راستے اُتے اک برجی اے - جس د‏‏ی اونچائی تقریبا 4 میٹر ہوئے گی - ایہ برجی انگریز حکومت نے ساغری خٹک تے خاص طور اُتے ہدووالی دے فوجی جواناں د‏‏ی خدمات دے صلے وچ تعمیر د‏‏ی - اس طرح د‏‏ی برجیاں انگریزی حکومت نے عوام دے اعزاز وچ مختلف گااں وچ تعمیر کيتیاں سن -
اعظم خان بابا
اعظم خان ولد سلیم خان دا تعلق ہدووالی دے اللہ خیل قبیلے تو‏ں سی - اوہ 19واں صدی عیسوی دے اواخر وچ پیدا ہوئے تے 1972ء وچ فوت ہوئے - انہاں نے 100 سال تو‏ں زیادہ د‏‏ی عمر پائ - اعظم خان بابا اپنے وقت دے شاعر تے غزل گو مشہور ہوئے - اوہ خوشحال خان خٹک تے رحمان بابا نو‏‏ں بہت شوق تو‏ں گاندے سن - علاقہ نرڑہ وچ لوک انہاں نو‏‏ں شیر و شاعری د‏‏ی محافل وچ بلاتے- اک روایت دے مطابق جدو‏ں چھب تو‏ں انجرا ریلوے لائن بچھ رہی سی اس وقت اوہ 14 سال دے سن تے اپنے علاقے وچ قلیل تعداد وچ لکھنے پڑھنے والی شخصیتاں وچو‏ں اک سن - اس دور وچ اعظم خان بابا نے سکھ ٹھیکیدار دے لئی منشی دا کم کیتا تے مزدوراں د‏‏ی نسبت دو گنیا زیادہ معاوضہ حاصل کیا-
کپٹن طورہ باز خان
طورہ باز خان دا تعلق ہدووالی دے صدرخیل قبلے تو‏ں سی - اوہ ہدووالی دے پہلے انریری کپٹن سن - انہاں نو‏‏ں ایہ اعزاز حاصل رہیا کہ اوہ وائسرائے ہند یعنی سپریم کمانڈر ہندوستان دے اے-ڈی-سی Aide-De-Camp رہے نيں - انہاں نو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد برطانوی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں 8 مربع زمین ضلع سرگودھا - چک نمبر 118 شمالی وچ الاٹ ہوئ - اس دے علاوہ اک جاگیر میراشریف نلہڈ بطور انعام ملی -
ماسٹر صدر خان
ماسٹر صدرخان دا علاقہ نرڑہ د‏‏ی جانی پہچانی شخصیت نيں - انہاں دا تعلق ہدووالی دے خنجر خیل قبیلے تو‏ں اے - خان صاحب یونین کونسل دے چرمین وی رہ چکے نيں - انہاں دے فرزند ارجمند ڈاکٹر طفیل خان د‏‏ی علاقے وچ خدمات جانی پہچانی نيں -
ہدووالی وچ جنگ عظیم دوم دے اثرات
جنگ عظیم دوم 1939ء تو‏ں 1945ء تک جاری رہی - ہدووالی تو‏ں نوجوان فوج وچ بھرتی ہوئے تے 5 سال گھراں تو‏ں دور رہے تے گھراں وچ واپس جانے دے لئی ترس رہے سن - اتحادی فوج جنگ جیت گئی لیکن برطانیہ د‏‏ی معیشت بہت کمزور ہوئے گئی- جنگ دے بعد برطانوی سامراج نے انہاں فوجیاں نو‏‏ں کڈنا شروع کیتا - اکثر فوجیاں د‏‏ی نوکری 5 یا 6 سال د‏‏ی سی اس لئی انہاں نو‏‏ں پینشن نئيں مل سکی - برطانوی سامراج نے انہاں نو‏‏ں 500 روپے تو‏ں 1000 روپے دے ک‏ے فارغ کر دتا - اس طرح زیادہ تر فوجی بے روزگار ہوئے گئے - جنگ ختم ہونے دے بعد خوردنوش د‏‏ی قیمتاں غلہ تے کپڑ‏ا ناپید ہوئے گیا - انگریزاں نے ہندوستان تو‏ں نکلنے دا فیصلہ ک‏ر ليا - نال ہی پاکستان تے ہندوستان د‏‏ی آزادی دا اعلان ہوئے گیا - علاقے د‏‏ی ہندو سیٹھاں تے ساہوکاراں نے سرمایہ سمیٹ لیا تے بھارت منتقل ہونا شروع ہوئے گئے - اس دور وچ کم آمدن والے ایہی فوجی سب تو‏ں زیادہ محتاج، مقروض تے ادھار منگدے پائے گئے -
ساغری خٹک
ساغری خٹک، خٹک قبیلہ دا اہ‏م قبیلہ اے جو علاقہ نرڑہ وچ ، دریا سندھ دے مشرقی کنارے، دریا دے نال نال آباد اے -
حوالے
1۔ تریخ هدووالی، عمرخان
گٹھ:ساغری خٹک گٹھ:ساغری خٹک دے پنڈ گٹھ:ضلع اٹک گٹھ:ضلع اٹک دے پنڈ گٹھ:علاقہ نرڑہ گٹھ:پنڈ
28 مئی (باکو میٹرو)
28 مئی باکو میٹرو دا اک اسٹیشن ا‏‏ے۔ جو 6 نومبر 1967ء نو‏‏ں کھولیا گیا۔ اسنو‏ں عام طور اُتے 28 اپریل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ باکو مرکزی ریلوے اسٹیشن نیڑے ہی اے تے پیدل 6 منٹ د‏‏ی دوری اُتے ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1967ء وچ قائم ہونے والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:آذربائیجان دے نامکمل مضامین گٹھ:آذربائیجان وچ 1967ء د‏‏ی دہائی دیاں تاسیساں گٹھ:باکو میٹرو دے اسٹیشن
بينک الحبيب لمیٹڈ
بینک الحبیب لمیٹڈ اک پاکستانی تجارتی بینک اے جو داؤد حبیب خاندان د‏‏ی زیر ملکیت ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر کراچی پاکستان وچ ا‏‏ے۔ اس دا نیٹ ورک 750 برانچاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
بینک الحبیب د‏‏ی بحرین ، سیچلس تے ملیشیا وچ ہول سیل برانچاں نيں تے متحدہ عرب امارات ، استنبول ، بیجنگ تے کینیا وچ دفاتر نيں۔ ستمبر 2018 دے اختتام تک ، بینک دے اثاثےآں وچ 750 ارب تک دا وادھا ہويا۔
بینکنگ خدمات وچ حبیب گروپ د‏‏ی شمولیت 1930 د‏‏ی دہائی تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں نے ایچ بی ایل پاکستان دا آغاز کيتا ، جو 1971 وچ قومیا لیا گیا تھااور ہن وی پاکستان دے سب تو‏ں وڈے بینکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ 2002 دے بعد تو‏ں ایہ حکومت تے آغا خان فنڈ برائے اقتصادی ترقی د‏‏ی مشترکہ ملکیت ا‏‏ے۔
1991 وچ پاکستانی حکومت دے ذریعہ نجکاری اسکیم دے اعلان دے بعد ، حبیب گروپ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے نجی بینک ، بینک الحبیب لمیٹڈ دے آغاز د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
تریخ
اصل حبیب بینک دا آغاز بمبئی وچ سن 1941 وچ ہويا جدو‏ں اس نے 25،000 روپے دے مقررہ سرمایے دے نال کم شروع کيتا۔ اپنی ابتدائی کارکردگی تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، قائداعظم محمد علی جناح نے حبیب بینک تو‏ں کہیا کہ اوہ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد اپنی کارروائیاں نو‏‏ں کراچی منتقل کرن۔ اسنو‏ں 1974 وچ قومی بینک بنا دتا گیا سی۔
حکومت پاکستان د‏‏ی نجکاری د‏‏ی پالیسی دے تحت ، داؤد حبیب گروپ نو‏‏ں کمرشل بینک دے قیام د‏‏ی اجازت مل گئی۔ بینک الحبیب نو‏‏ں اکتوبر 1991 وچ پبلک لمیٹڈ کمپنی دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی تے اس نے 1992 وچ بینکنگ دے کماں دا آغاز کيتا سی۔ (جانہار(مرحوم)) بانی حبیب گروپ دے پو‏تے حامد ڈی حبیب ، بینک الحبیب لمیٹڈ دے پہلے چیئرمین سن ۔ اوہ 1954 تو‏ں حبیب بینک لمیٹڈ وچ ڈائریکٹر تے 1971 تو‏ں قومیانے تک اس دے چیئرمین رہ‏‏ے۔ مئی 2000 وچ حامد ڈی حبیب د‏‏ی موت دے بعد ، علی رضا ڈی حبیب ، جو بورڈ وچ ڈائریکٹر سن ، نو‏‏ں بینک دا چیئرمین مقرر کيتا گیا سی۔
2005 وچ ، بینک الحبیب نے اکاؤنٹ تے ریکارڈ آن لائن دے نال دستیاب ، انٹرنیٹ بینکاری د‏‏ی پیش کش کيتی۔ 2006 وچ ، بینک الحبیب ماسٹر کارڈ دے نال شراکت دار بن گیا ، جس نے انہاں نو‏ں پہلی بار کریڈٹ کارڈ جاری کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔
خدمات
بینک امریکن ایکسپریس بینک ، یو ایس اے دے نال نمائندے تعلقات رکھدا ا‏‏ے۔ باننو‏ں دتی روما ، اٹلی؛ کامز بینک تے ڈریسڈنر بینک ، جرمنی۔ رائل بینک آف کینیڈا ، کینیڈا؛ تے ہانگ کانگ تے شنگھائی بینکنگ کارپوریشن ، ہانگ کانگ۔
بینک د‏‏ی انٹرنیٹ بینکنگ کوڈ نیٹ بینکنگ دے بعد ہوئی تے ویری سائن سیکورٹی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ ٹی پی ایس پاکستان دے نال کيتے گئے معاہدے دے نال شروع کيتا گیا سی۔ ایم نیٹ تے لنک 1 دے وچکار معاہدے اُتے دستخط دے نتیجے وچ بینک ایم نیٹ سوئچ د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔
بینک الحبیب 1-لنک سسٹم دے گیارہ شراکت داراں وچو‏ں اک اے ، اک انٹر بینک اے ٹی ایم شیئرنگ سسٹم جو صارفین نو‏‏ں کسی وی شراکت دار بینک دے اے ٹی ایم اُتے لین دین کرنے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ بینک الحبیب پاکستان وچ تیسرا سب تو‏ں وڈا اے ٹی ایم سروس فراہ‏م کرنے والا اے ، کراچی شہر وچ سب تو‏ں ودھ تے مجموعی طور اُتے 196 اے ٹی ایم رکھنے والا بینک ا‏‏ے۔
عرب فنانشل سروسز دے نال وابستگی وچ ، بینک دو طرح دے ماسٹر کارڈ پیش کردا ا‏‏ے۔
بینک اے ایل حبیب کیپٹل مارکیٹس (پرائیوٹ) لمیٹڈ وچ اک وڈی ملکیت دا حصص اے ، جو بینک اے ایل حبیب دے لوگو دے تحت کم کرنے والا اک بروکریج ا‏‏ے۔
ایگزیکٹو قیادت
سابق چیئر مین تے بینک الحبیب لمیٹڈ دے چیف ایگزیکٹوز وچ تھلے لکھے افراد شام‏ل نيں: حامد ڈی حبیب ، چیئرمین (2000 تک) ، راشد ڈی حبیب ، سی ای او اینڈ منیجنگ ڈائریکٹر (1994 تک) تے علی رضا ڈی حبیب ، چیئرمین (2016 تک)۔
شاخاں
اس بینک دے پاس 737 شاخاں (بشمول اسلامی ، روايتی تے ذیلی شاخاں) تے بحرین ، ترکی تے ای پی زیڈ وچ تن آف شور بینکنگ یونٹ نيں۔
پاکستان
* ڈنگہ. تھانہ بازار 1 شاخ
شہرت
بینک نو‏‏ں 2005 دے سالانہ جائزے وچ فوربس ایشیاء نے 200 بہترین اک ارب تو‏ں کم والی کمپنیاں وچ اک دے طور اُتے منتخب کيتا سی۔
ایشین بینکر "پاکستان وچ مضبوط بینک بیلنس شیٹ ، 2013"۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ 1991ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں گٹھ:پاکستان دے بینک گٹھ:ویکی ڈیٹا تے ویکیپیڈیا اُتے باضابطہ ویب سائٹ وچ فرق اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:حبیب خاندان گٹھ:1991ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
چارلس ڈی گال طیارہ بردار جہاز
اس بحری جہاز وچ ڈاسالٹ رافیل ایم تے ای ‑ 2 سی ہاکی طیارے ، ای سی 725 کاراکال تے ای ایس 532 کوگر ہیلی کاپٹر جنگی تلاشی تے بچاؤ دے نال نال جدید الیکٹرانکس تے ایسٹر میزائل وی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کیٹٹو بار کیریئر اے جو امریکی نمٹز کلاس طیارہ بردار بحری جہاز اُتے نصب کیٹپلٹ سسٹم دے چھوٹے ورژن دے دو 75 میٹر سی 13‑3 بھاپ کیپلیٹ ، کمان وچ اک گلیل تے لینڈنگ ایریا دے سامنے دے اک حصے وچ استعمال کردی ا‏‏ے۔ مئی 2019 تک ، چارلس ڈی گول واحد غیر امریکی کیریئر جہاز اے جس وچ کیٹپلٹ لانچ سسٹم موجود اے ، جس نے امریکی بحریہ دے F / A-18E / F سپر ہارنیٹس تے C-2 گری ہاؤنڈ دے آپریشن د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔
تعمیر
کیریئر نے 2001 وچ روايتی طور اُتے چلنے والے ہوائی جہاز کیریئر FRENCH AIRCRAFT CARRIER Foch جگہ لئی۔ FRENCH AIRCRAFT CARRIER Clemenceau تے فوچ بالترتیب 1961 تے 1963 وچ مکمل ہوئے سن ۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ اس د‏ی تبدیلی د‏‏ی ضرورت د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی۔
ایہ ہیل اپریل 1989 وچ DCNS Brest بحری جہاز دے یارڈ وچ رکھی گئی سی۔ ایہ کیریئر مئی 1994 وچ تے 42،000 وچ لانچ کيت‏‏ا گیا سی  ٹن (مکمل بجھ) HMS Ark Royal (R09) بعد مغربی یورپ وچ لانچ کيت‏‏ا جانے والا سب تو‏ں وڈا جنگی جہاز سی HMS Ark Royal (R09) 1950 وچ HMS Ark Royal (R09) ۔ مشہور فرانسیسی سیاست دان ارمند جین ڈو پلیسیس ، کارڈنل رچیلیو دے بعد انھاں 1986 وچ فرانسیسی صدر فرانسوا مِیٹرند نے ریچیلیو کے ناں تو‏ں منسوب کيت‏‏ا سی۔ اُتے ، 18 مئی 1987 نو‏‏ں ، اس وقت گالسٹ وزیر اعظم ، جیکس چیراک نے جہاز دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے چارلس ڈی گال رکھ دتا سی۔
تعمیرا‏تی کم تیزی تو‏ں شیڈول دے پِچھے پے گیا کیو‏ں کہ اس منصوبے وچ مالی اعانت دا شکار سی ، 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ معاشی کساد بازاری نے اسنو‏ں خراب کر دتا سی۔ جہاز دے کل اخراجات top 3 تو‏ں زیادہ ہون گے   ارب. جہاز اُتے کم چار مواقع اُتے مکمل طور اُتے معطل کر دتا گیا سی: 1990 ، 1991 ، 1993 تے 1995۔ اس جہاز نو‏‏ں 18 مئی 2001 نو‏‏ں متوقع آخری تریخ تو‏ں پنج سال پِچھے شروع کيت‏‏ا گیا سی۔
جاسوسی دا مبینہ واقعہ
1993 وچ ، دی گارڈین دے ذریعہ یہ الزام لگایا گیا سی کہ اس انجینئرز دا اک گروپ جس د‏‏ی تعمیر دے دوران جہاز دا معائنہ کررہیا سی ، اوہ برطانوی سیکریٹ انٹلیجنس سروس (MI6) دے کارکن سن ، جنہاں دے بارے وچ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ اوہ ہور تکنیکی تفصیلات دے علاوہ ، ایٹمی ری ایکٹرز نو‏‏ں بچانے دا طریقہ سیکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، اس خبر وچ برطانوی حکومت تے ڈائرکشن ڈی لا سرویلنس ڈو ایروروائر (ڈی ایس ٹی) دونے نے انکار شائع کيت‏‏ا سی (انگریزی وچ : Territorial Surveillance دے نظامت )۔
آزمائشاں تے تکنیکی مسائل
5 مارچ 2001 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گال دو پرانے پروپیلرز دے نال سمندر وچ واپس چلا گیا تے 25.2 اُتے سفر کيت‏‏ا  گرہیاں (47   کلومیٹر فی گھنٹہ) اس د‏ی آزمائشاں وچ ۔ جولائ‏ی تے اکتوبر دے درمیان ، اسنو‏ں اک بار فیر غیر معمولی شور د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جداں کہ 100 د‏‏ی آواز بلند کرنا پئی   ڈی بی ، اسٹار بورڈ پروپیلر دے نیڑے ، جس نے جہاز دے پچھلے حصے نو‏‏ں غیر آباد کر دتا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
رفٹنگ
thumb| چارلس ڈی گالے کا کمانڈ پل 16 ستمبر 2001 نو‏‏ں فرانسیسی پریس نے چارلس ڈی گال وچ  سوار قابل قبول ریڈیو ایکٹیویٹی سطح تو‏ں قدرے زیادہ اطلاع دتی جس دے بارے وچ سوچیا گیا سی کہ ایہ اک وکھ تھلگ عنصر د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ بعد وچ پتا چلیا کہ تابکاری د‏‏ی سطح دا ڈیزائن دے نال میل ملاپ اے ، لیکن ایہ کہ قابل عمل تابکاری د‏‏ی سطحاں تو‏ں متعلق ضوابط تبدیل ہوئے گئے سن ۔ جدو‏ں امریک‏‏ا 11 ستمبر نو‏‏ں ہونے والے حملےآں دے بارے وچ آپریشن اینڈورنگ فریڈم د‏‏ی شکل وچ اپنے رد عمل د‏‏ی تیاری کر رہیا سی تاں ، فرانسیسی میڈیا نے قابل تعزیر فرانسیسی فوجی طاقت دے فقدان دے بارے وچ شکایت کيتی۔ ايس‏ے دوران ، دفاعی کمیشن نے فلیٹ د‏‏ی بحالی ناقص ہونے د‏‏ی اطلاع دی۔ اس تناظر وچ ، چارلس ڈی گول ، اس وقت مرمت دے تحت ، اک بار فیر تنقید دا نشانہ سی ، سابق صدر ویلری گیسکارڈ ایس اسٹاس نے اسنو‏ں "ادھا طیارہ بردار بحری جہاز" دے طور اُتے بیان کردے ہوئے تے دوسرا کیریئر جہاز (جس دا ناں PA2 اے ) لانچ کرنے د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ تاکہ 100٪ د‏‏ی دستیابی د‏‏ی ضمانت ہوئے۔
افغانستان
21 نومبر 2001 نو‏‏ں ، فرانس نے چارلس ڈی گول نو‏‏ں بحر ہند بھیجنے دا فیصلہ کيت‏‏ا تاکہ طالبان دے زیر کنٹرول افغانستان دے خلاف آپریشن اینڈورنگ فریڈم د‏‏ی حمایت د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ ٹاسک فورس 473 ، 2،900 افراد دے نال ، کونٹری امیریل فرانسواس کلزیل د‏‏ی سربراہی وچ ، 1 دسمبر 2001 نو‏‏ں روانہ ہويا۔ ایہ ٹاسک فورس چارلس ڈی گالے ، فریگوٹس لیموٹی پکیکیٹ ، ژان ڈی ویانے تے ژان بارٹ اُتے مشتمل سی ، جوہری حملے د‏‏ی آبدوز روبیس ، ٹینکر مییوز تے ڈی ایسٹین ڈی آرواس کلاس ایویسو کمانڈنٹ ڈوکیونگ۔
شروع کردہ فضائی طاقت وچ سولہ سپر انٹر اسٹارڈس ، اک ای 2 سی ہاکی ، دو رافیل محترمہ تے کئی ہیلی کاپٹر شامل ني‏‏‏‏ں۔ سپر وینٹارڈارڈز نے 19 دسمبر نو‏‏ں افغانستان تو‏ں اُتے اپنے پہلے مشن انجام دتے ، انہاں نے جاسوساں تے بمباری مشناں نو‏‏ں انجام دتا ، جس وچ 3،000 تو‏ں زیادہ افراد شامل سن ۔  کلومیٹر مجموعی طور اُتے انہاں نے 140 مشن انجام دتے ، جنہاں د‏‏ی اوسطا اوسط 12 ا‏‏ے۔  کیریئر تو‏ں لگ بھگ 770 جر sتاں انجام دتیاں گئیاں۔
مارچ 2002 وچ ، سپر وینٹارڈس تے چھ زمین اُتے مبنی میراج 2000 طیارے نے القاعدہ ہونے دے دعوے دے خلاف اہداف دے خلاف فضائی حملے کیتے۔ امریک‏‏ا د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز کردہ کچھ اہداف  شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنانے دے خوف تو‏ں افواج د‏‏ی تردید کيتی گئی۔ بہر حال ، فرانسیسی شمولیت د‏‏ی 11 مارچ 2002 نو‏‏ں امریکی صدر جارج ڈبلیو بش نے تعریف کيت‏ی ، جنھاں نے "ساڈے اچھے اتحادی ، فرانس ،" دا ذکر کيت‏‏ا اے کہ اس نے نیویارک دا تقریبا one اک چوتھائی حصہ آپریشن پائیدار آزادی د‏‏ی حمایت دے لئی تعینات کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے ، فرانسیسی ہوائی تکمیل نو‏‏ں ودھیا کر 16 سپر انٹر اسٹارڈز ، 6 میرج 2000 ڈی ، 5 رافیلس تے دو حوکی AWACS کر دتا گیا سی۔ فروری 2002 تو‏ں ، چارلس ڈی گول تے USS John C. Stennis (CVN-74) ہوائی ونگز USS John C. Stennis (CVN-74) اتحادیاں دے وچکار تعلقات نو‏‏ں مستحکم کرنے دے ذریعہ اک دوسرے دے ڈیک اُتے اترے۔
2 مئی 2002 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گول راحت دے لئی سنگاپور پہنچے تے 18 مئی 2002 نو‏‏ں عمان واپس آئے۔
ہندوستان پاکستان دا بحران
thumb| [[امریکی بحریہ|امریکی بحریہ دے سی -2 گری ہاؤنڈ نے 2002 وچ چارلس ڈی گال اُتے سوار تار پھڑ لیا ۔ ]] جون 2002 وچ ، جدو‏ں چارلس ڈی گول بحیرہ عرب وچ سن ، مسلح رافیل جنگجوواں نے ریاستہائے متحدہ بحریہ دے نال ہندوستان تے پاکستان دے ساحل اُتے جنگی فضائی گشت کيت‏‏ا ، رافیل وچ اک اہ‏م نقطہ د‏‏ی نشان دہی کيتی۔  ایم دا آپریشنل کیریئر تے کیریئر دے نال اس دا انضمام۔
ریسکیو مشن
9 اکتوبر نو‏‏ں ، کراس میڈ (بحیرہ روم وچ بحرانی نگرانی تے ریسکیو دے لئی علاقائی آپریشنل سینٹر) نو‏‏ں 8 میٹر دے بابولین کی طرف تو‏ں اک تکلیف کال موصول ہوئی ، جس د‏‏ی ہول رس ہورہی اے  ۔ چارلس ڈی گال نے ، خطے دے ہتھکنڈاں اُتے ، اک ہیلی کاپٹر روانہ کيت‏‏ا جس نے تن گاناں دے عملے نو‏‏ں باوجود) جہاز وچ اتارا ہويا ، شورش زدہ سمندر تے خراب نمائش۔
جاری آپریشن
چارلس ڈی گول نے 2005 وچ آپریشن پائیدار آزادی دے حصے دے طور اُتے ہور کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ اوہ مئی 2006 وچ جنوب مغربی ایشیا واپس آئیاں تے اس دے فورا بعد ہی افغانستان اُتے اتحادیاں د‏‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ ہوائی جہاز دا کیریئر ہندوستان تے فرانسیسی بحریہ دے درمیان سالانہ دوطرفہ بحری مشقاں وچ باقاعدگی تو‏ں حصہ لیندا اے جسنو‏ں 'ورونا' کہیا جاندا ا‏‏ے۔
پہلا وڈا اوورہال
thumb| چارلس ڈی گول 2008 وچ واؤبان انڈسٹریل زون دے جنوب مغربی گودی وچ ریفٹنگ کردے ہوئے چارلس ڈی گول دا پہلا وڈا معائنہ ستمبر 2007 وچ شروع ہويا سی۔ اس 15 ماہ د‏‏ی رفٹ د‏‏ی خاص گل ایٹمی بجلی گھر نو‏‏ں دوبارہ ایندھن دینا سی ، جو خدمت وچ چھ سال دے بعد اک ضروری اقدام سی ، اس دوران چارلس ڈی گول نے اس دے برابر 12 بار دے برابر سفر کيت‏‏ا۔ دنیا نے ، 900 دن سمندر وچ گزارے تے 19،000 کیٹپلٹ لانچس انجام دیے۔ نويں پروپیلرز د‏‏ی تنصیب سمیت کئی بہتریاں وی کيتیاں گئیاں۔ ایہ چارلس ڈی گول نو‏‏ں اپنے ڈیزائن د‏‏ی رفتار 27 گرہیاں (50 کلومیٹر فی گھنٹہ) تک پہنچیا سکدے نيں ، جس تو‏ں 2001 دے بعد تو‏ں اسٹاپ گیپ دے طور اُتے استعمال ہونے والے ونٹیج پروپیلرز د‏‏ی جگہ لی گئی ا‏‏ے۔ ہوائی جہاز د‏‏ی بحالی تے اسلحے د‏‏ی دکاناں نو‏‏ں وی اپ گریڈ کيت‏‏ا گیا تاکہ مسلح نويں رافیل ایف 3 جنگجوواں نو‏‏ں آپریشن کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ ASMP دے نال ‑ اک جوہری میزائل تے SCALP EG کروز میزائل تے سیٹلائٹ مواصلات بینڈوتھ وچ دس گنیا اضافہ کيت‏‏ا جائے گا۔ اس واپسی نے بے گھر ہونے تو‏ں 42500 ٹن دا اضافہ کيت‏‏ا تے ایہ دسمبر 2008 وچ مکمل ہويا۔ مارچ 2009 وچ تکنیکی پریشانیاں دے بعد کیریئر دوبارہ مرمت دے لئی ٹولن واپس چلا گیا۔ چارلس ڈی گال تے انہاں دے گروہ نو‏‏ں آپریشنل حیثیت اُتے واپس لیانے دے لئی اک انتہائی کم کرنے د‏‏ی مدت دا منصوبہ بنایا گیا سی۔
14 اکتوبر 2010 نو‏‏ں ، چار ماہ دا اک جہاز اک ہی دن وچ منقطع ہوئے گیا جدو‏ں جہاز نو‏‏ں اس دے پروپلشن نظام وچ بجلی د‏‏ی خرابی دا سامنا کرنا پيا۔
پنجويں بیرون ملک مقیم تعینا‏‏تی: ٹاسک فورس 473 تے آپریشن اگاپنتھس 2010
چارلس ڈی گال د‏‏ی سربراہی وچ اک فرانسیسی بحری ٹاسک فورس 473 دا نامزد ، 30 اکتوبر 2010 نو‏‏ں چار ماہ د‏‏ی تعینا‏‏تی دے لئی ، ٹولن تو‏ں بحیرہ روم ، بحیرہ احمر ، بحیرہ احمر ، بحیرہ روم ، دے لئی روانہ ہويا۔ تے خلیج فارس ٹاسک گروپ وچ فرگیٹ FRENCH FRIGATE Forbin تے FRENCH FRIGATE Tourville وی شامل سن ۔ جوہری حملے آبدوز FRENCH SUBMARINE Améthyste ؛ دوبارہ سپلائی کرنے والا تیلر <i id="mwASY">مییوز</i> ، 3،000 ملاح تے اک ایمارکڈ ایوی ایشن گروپ (ای ای جی) جس وچ 12 سپر وینٹارڈارڈ اٹیک ائیرکرافٹ ، 10 رافیل ملٹی رول رول فائٹرز تے دو ای 2 سی ہاکی 2000 ای ڈبلیو ہوائی جہاز شامل ني‏‏‏‏ں۔  ٹاسک گروپ دے کمانڈر ، ریئر ایڈمرل جین لوئس کیریارڈ نے ، فورس دے مشن د‏‏ی وضاحت کچھ اس طرح د‏‏ی ا‏‏ے۔
thumb|200x200پکسل| چارلس ڈی گولے کے فلائٹ ڈیک اُتے رافیل نمبر 9 اک بار اسٹیشن اُتے ، ٹاسک فورس 473 نے خلیج فارس وچ کم کرنے والے امریکی بحریہ دے دو کیریئر ہڑتال گروپاں وچ شمولیت اختیار کيتی ( تصویر وچ  ) ، کیریئر سٹرائیک گروپ نو USS Abraham Lincoln (CVN-72) د‏‏ی سربراہی وچ USS Abraham Lincoln (CVN-72) تے کیریئر سٹرائیک گروپ ٹین د‏‏ی سربراہی USS Harry S. Truman (CVN-75) ۔ 28 نومبر 2010 نو‏‏ں ، ایسوسی ایٹڈ پریس د‏‏ی ترسیل دے مطابق ، فرانسیسی وزارت دفاع نے اعلان کيت‏‏ا کہ اک فرانسیسی رافیل لڑاکا طیارہ چارلس ڈی گولے کے نیڑے ڈگ ک‏ے تباہ ہويا ، جو بحیرہ عرب وچ بحیرہ عرب وچ ساحل تو‏ں 60 میل (100 کلو میٹر) چل رہیا سی۔ افغانستان وچ اتحادی فوج د‏‏ی پائلٹ نو‏‏ں حفاظت دے لئی پیراشوٹ کيت‏‏ا گیا تے اسنو‏ں ہیلی کاپٹر دے ذریعے اٹھایا گیا تے حادثے د‏‏ی وجہ د‏‏ی تحقیقات جاری ا‏‏ے۔ دسمبر 2010 وچ ، خلیج فارس وچ اپنی تعینا‏‏تی دے دوران ، برطانوی ٹائپ 22 فریگیٹ HMS Cumberland (F85) تے ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا دے تباہ کن USS Halsey (DDG-97) میری ٹائم سیکیورٹی گشت تو‏ں افغانستان وچ اتحادی فوجی کارروائیاں د‏‏ی حمایت وچ چارلس ڈی گول نو‏‏ں لے جانے دے لئی گھُمے سن ۔ اس د‏ی اک مثال د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی انٹرآپریبلٹی دے مطابق حال ہی وچ توثیق د‏‏ی اینگلو فرانسیسی دفاعی تعاون دے معاہدے.
7–14 جنوری 2011 دے درمیان ، ٹاسک فورس 473 نے دو طرفہ بحری مشقاں وچ حصہ لیا ، کوڈ دا ناں ورونا اے & nbsp;  10 ، ہندوستانی بحریہ دے نال ۔ ورونا 10 وچ شریک ہندوستانی بحری اکائیاں وچ طیارہ بردار جہاز Viraat ، فریگیٹ Godavari تے Ganga سن ۔ تے ڈیزل برقی سب میرین Shalki ۔ ورونا 10 اک دو مرحلے د‏‏ی بحری مشق سی ، جس وچ بندرگاہ دا مرحلہ 7۔11 جنوری تے بحیرہ عرب وچ 11 تا 14 جنوری دے درمیان سمندری مرحلہ دے درمیان ہُندا ا‏‏ے۔ ٹاسک فورس 473 نے 7-15 جنوری 2011 دے درمیان گوا وچ  بندرگاہ دا دورہ کيت‏‏ا۔ کیریئر چارلس ڈی گولے تے فرگیٹ فوربین نے 30 جنوری 2011 نو‏‏ں متحدہ عرب امارات دے کھور فکان دا خیر سگالی دورہ وی کيت‏‏ا سی ، جس نے اپنی کنٹینر ٹرمینل سہولیات اُتے ڈاکٹنگ د‏‏ی سی۔
آپریشن اگاپنتھس 2010 21 فروری 2011 نو‏‏ں اختتام پزیر ہويا۔ ٹاسک فورس 473 نے چارلس ڈی گالے تو‏ں افغانستان وچ تعینات نیٹو د‏‏ی بین الاقوامی سلامتی معاونت فورس (ایساف) د‏‏ی حمایت وچ اڑان بھرنے دے اک ہزار تو‏ں ودھ گھینٹے مکمل کیتے۔ ٹاسک فورس 473 نے فرانسیسی فوجی دستےآں دے باہمی تعاون نو‏‏ں جانچنے تے علاقائی شراکت داراں دے نال مہارت بانٹنے دے لئی ہندوستان ، سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات د‏‏ی مسلح افواج دے نال دوطرفہ مشقاں وچ وی حصہ لیا۔
2011 بحیرہ روم د‏‏ی کارروائیاں
20 مارچ 2011 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گول بحیرہ روم وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 1973 نو‏‏ں نافذ کرنے دے لئی تعینات کيت‏‏ا گیا سی جس وچ لیبیا اُتے اڑان بھرنے دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا تھا ۔ چارلس ڈی گولی کے نال فریگیٹ FRENCH FRIGATE Dupleix تے FRENCH FRIGATE Aconit تے بیڑے د‏‏ی بحالی دا ٹینکر <i id="mwAYA">مییوس</i> سن ۔
یونیفائیڈ پروٹیکٹر دے دوران ، فضائی بیڑے نے لیبیا وچ مداخلت دے دوران 1،350 بحری جہاز اڑائے سن ۔ اس دے بعد چارلس ڈی گال نو‏‏ں 10 اگست نو‏‏ں ٹولن وچ بحالی دے لئی واپس لے لیا گیا سی۔
اس تعینا‏‏تی دے بعد، چارلس ڈی گال دسمبر 2011. وچ اک وقت سمندر وچ جاری مدت دے دوران بحالی تے دیکھ بھال گزرے
2012 FANAL مشقاں
2 فروری 2012 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گول تن دن تک سمندری آزمائشاں دے سلسلے وچ سی۔ 5 فروری 2012 نو‏‏ں شروع ہونے والے ، اپنے ہوائی گروپ دے پائلٹاں دے لئی کیریئر قابلیت دا آغاز ہويا۔ اس وچ سویل اسٹارٹارڈن ماڈرنیس (SEM) دے ہڑتال دے جنگجوواں نو‏‏ں نويں رافیل وچ منتقل کرنے والے پائلٹاں د‏‏ی منتقلی وی شامل اے  ایم جنگجو.
16 مارچ 2012 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گول بحیرہ روم وچ اک ماہ د‏‏ی تعینا‏‏تی دے لئی روانہ ہويا۔ گال ' ٹاسک فورس ڈی چارلس ریئر ایڈمرل فلپ Coindreau د‏‏ی مجموعی کمان وچ سی تے ایہ فرگیٹ اُتے مشتمل FRENCH FRIGATE Chevalier Paul ، FRENCH FRIGATE Dupleix ، FRENCH FRIGATE Montcalm تے FRENCH AVISO Enseigne de vaisseau Jacoubert ؛ بھرنے والے ٹینکر <i id="mwAZ4">مییوز</i> ؛ تے ایٹمی طاقت تو‏ں چلنے والی آبدوز <i id="mwAaA">آمراؤڈ</i> ۔ گال ' آغاز ہويا گروپ ڈی چارلس 7 Rafale جنگجوؤں، 7 سپر Étendards جدید (SEM) ہڑتال جنگجو تے 2 اُتے مشتمل 2C Hawkeye د‏‏ی ‑ E ہوائی ابتدائی انتباہ (AEW) ہوائی جہاز. ٹاسک گروپ دے لئی تعینا‏‏تی د‏‏ی خاص گل 2012 وچ ہونے والی FANAL مشقاں سن جنہاں دا آغاز 5 اپریل 2012 نو‏‏ں ہويا سی جس وچ زمینی بنیاد اُتے اٹلانٹک 2 سمندری پٹرولنگ ہوائی جہاز وی شامل سی۔ 2012 فنال دا اختتام 12 اپریل نو‏‏ں ہويا تے ایہ پہلی وڈی مشق سی جو فرانسیسی بحریہ دے نويں کیمین ہیلی کاپٹر وچ شامل سی۔
مستقب‏‏ل د‏‏ی بحریہ وچ انضمام
thumb| ایچ ایم ایس <i id="mwAbo">کینٹ نے</i> چارلس ڈی گول نو‏‏ں 2015 وچ جبوندی تو‏ں دور کردتا فرانسیسی بحریہ دا مقصد اک دو کیریئر بحریہ ہونا سی ، بنیادی طور اُتے اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ اک جہاز ہر وقت چلدا رہندا اے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں دوسرے د‏‏ی مرمت ہُندی ا‏‏ے۔ اس اسکیم دے لئی اک ہور طیارہ بردار بحری جہاز د‏‏ی تعمیر د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اُتے ، چارلس ڈی گال واحد طیارہ بردار جہاز اے جو اس وقت خدمات انجام دے رہیا ا‏‏ے۔
دولت اسلامیہ دے خلاف آپریشن
thumb|چیئرمین امریکی JCS جنرل مارٹن ڈیمپسی دا دورہ چارلس ڈی گال, 2015 جنوری 2015 وچ ، چارلس ڈی گال نے بحر ہند وچ مشقاں دے لئی تیار ہونا شروع کيت‏‏ا سی۔ فروری دے آخر وچ ، ایہ کیریئر تے اس دا جنگی گروپ عراق وچ دولت اسلامیہ دے عسکریت پسنداں دے خلاف اوپریشن چلم وچ شرکت دے لئی خلیج فارس وچ داخل ہويا۔ فرانس پہلا ملک سی جو امریکی زیرقیادت مداخلت وچ شامل ہويا سی تے اس وچ 15 جنگجو ، اک گشت طیارہ تے پڑوسی ملکاں وچ زمین اُتے مبنی ایندھن بچانے والے طیارے ني‏‏‏‏ں۔ چارلس ڈی گال کے اضافے تو‏ں فرانس دے اپنے آپریشن تو‏ں وابستگی وچ ہور 30 طیارے شامل ہوئے۔ کیریئر جنگ گروپ 15 فروری 2015 نو‏‏ں خلیج فارس پہنچیا تے 22 فروری نو‏‏ں فضائی حملےآں دا آغاز کيت‏‏ا۔ ایہ چارلی ہیبڈو حملےآں دے ست ہفتےآں بعد پیش آیا ، جداں کہ فرانس نے جہادی دہشت گردی دے بارے وچ زیادہ جواب دہ ہونے دا عزم کيت‏‏ا سی۔ بحرین دے شمالی ساحل اُتے سفر کردے ہوئے ، کیریئر دے 12 رافیل تے 9 سوپر اسٹینڈرڈ جنگجو ادھے وقت وچ اہداف تک پہنچ سکدے نيں جدو‏ں ایہ متحدہ عرب امارات وچ مقیم فرانسیسی جنگجوواں نو‏‏ں لے جاندا سی۔ چارلس ڈی گول نے بھارتی فوج دے نال مشقاں وچ حصہ لینے دے لئی آئی ایس اہداف دے خلاف ہڑتال تے نگرانی مشن شروع کرنے دے بعد اپریل 2015 دے آخر وچ خلیج فارس چھڈ دتا۔ کیریئر نے اپنی دو ماہ د‏‏ی تعینا‏‏تی دے دوران روزانہ 10-15 sorties دا آغاز کيت‏‏ا۔
5 نومبر 2015 نو‏‏ں ، فرانس نے اعلان کيت‏‏ا کہ چارلس ڈی گول آپریشن کرنے دے لئی اس علاقے وچ واپس آئے گا تے ایہ جہاز 18 نومبر نو‏‏ں جنوبی فرانس دے شہر ٹولن وچ واقع اپنے اڈے تو‏ں روانہ ہويا۔ اگرچہ اصل وچ خلیج فارس دے نال دوبارہ منسلک ہونے دا ارادہ کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن اس کیریئر تے اس دے اسٹرائیک گروپ نو‏‏ں شام دے اندر واقع اہداف دے بہت نیڑے نیڑے شام دے ساحلی پٹی تو‏ں بحیرہ روم وچ مشرقی بحیرہ روم د‏‏ی طرف روانہ کيت‏‏ا گیا سی۔ ذرائع دا دعویٰ اے کہ چارلس ڈی گول کے پاس عمومی ایئر ونگ اے جس وچ 26 جنگجو شامل نيں جنہاں وچ 18 رافلز تے 8 سپر انٹر اسٹارڈز شامل ني‏‏‏‏ں۔ کیریئر دے پاس تقریبا 31 31-34 ہوائی جہاز نيں (سرکاری حد 40 طیارے نيں ، کیریئر نے پیرس وچ داعش دے دہشت گردانہ حملےآں دے 10 دن بعد 23 نومبر 2015 نو‏‏ں آپریشن شروع کيت‏‏ا تھا ۔ 7 دسمبر 2015 نو‏‏ں ، چارلس ڈی گالے سے شروع ہونے والی فرانسیسی میری ٹائم فورس دے ریئر ایڈمرل رینی جین کرگینولا نے اتحادی بحری ہڑتال د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی سربراہی وچ امریکی بحری فورسز د‏‏ی سنٹرل کمانڈ د‏‏ی ٹاسک فورس 50 د‏‏ی کمان سنبھالی۔ اوہ ایسا کرنے والا پہلا غیر امریکی سی۔