cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیجنگ شہر دیاں قلعہ بندیاں
بیرونی شہر دے دروازے
بیجنگ د‏‏ی بیرونی شہر د‏‏ی دیوار دے ست دروازے سن، تن جنوبی دیواراں پر، اک اک مشرقی تے مغربی دیواراں پر، تے دو طرف دے دروازے شمالی دیواراں اُتے (شمال مشرقی تے شمال مغربی حصےآں پر) سن ۔ بیرونی شہر دے دروازے دے مینار اندرون شہر دے مقابلے وچ تمام چھوٹے سن ۔
گوانگآنمین
thumb|گوانگآنمین
گوانگآنمین قدیم بیجنگ دا اک شہری دروازہ سی، جو منگ خاندان دے شہنشاہ جیاجنگ (۱۵۲۱ء–۱۵۶۷ء) دے دور وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ یہ دروازہ بیجنگ د‏‏ی شہر د‏‏ی دیوار دا حصہ سی، جو شہر دے مرکز دے جنوب مغرب وچ واقع سی جس دا منہ مشرق د‏‏ی طرف سی۔ گوانگآنمین بیجنگ دے مرکزی دروازے دے طور اُتے کم کردا سی۔
شاہی شہر
thumb|بیجنگ شاہی شہر
شاہی شہر، بیجنگ منگ تے چنگ خانداناں دے دور دا بیجنگ شہر دا اک حصہ اے، جس دا مرکز وچ شہر ممنوعہ ا‏‏ے۔ ایہ ممنوعہ شہر تے قدیم بیجنگ دے اندرونی شہر دے درمیان وچ باغات، مزارات تے ہور خدمات‏‏ی علاقےآں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ شاہی شہر اک دیوار تو‏ں گھرا ہويا سی تے ست دروازےآں تو‏ں اس تک رسائی حاصل کيتی گئی سی تے اس وچ تاریخی تھ‏‏انو‏اں جداں شہر ممنوعہ، تیانمین، ژونگنانہائی، بیئہائی پارک، ژونگشان پارک، جنگشان پارک، شاہی آبائی مندر شام‏ل نيں۔
شہر ممنوعہ
thumb|شہر ممنوعہ
شہر ممنوعہ (Forbidden City) منگ خاندان دے دور تو‏ں اک شاہی محل سی جو چنگ خاندان دے زوال تک بطور شاہی محل استعمال ہُندا رہیا۔ ایہ بیجنگ دے وسط وچ واقع اے تے ہن عجائب گھر ا‏‏ے۔ ایہ شہنشاہ چین تے انہاں دے خانداناں د‏‏ی رہائش گاہ دے نال نال تقریباً ۵۰۰ سال تک چینی حکومت دا رسمی تے سیاسی مرکز وی سی۔
حوالے
گٹھ:بیجنگ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:بیجنگ د‏‏ی عمارتاں تے ساخات گٹھ:بیجنگ دے دروازے گٹھ:بیجنگ وچ اہ‏م قومی تاریخی تے ثقافتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:چین وچ شہر د‏‏یاں دیواراں گٹھ:چین وچ قلعہ بندی گٹھ:چین وچ منہدم عمارتاں تے ساخات
پاک و ہند اشاراتی زبان
کچھ اسکالرز ہندوستان، پاکستان، بنگلہ دیش تے نیپال وچ موجود قسماں نو‏‏ں ہند-پاکستانی اشاراں د‏‏ی بولی دے طور اُتے دیکھدے نيں۔
حوالے
گٹھ: زباناں گٹھ: زبان
گٹھ: اشارا‏تی زبان اردو گٹھ:اردو زبان اردو د‏‏ی بولیاں گٹھ:اشتقاقی زباناں گٹھ:بھارت د‏‏یاں بولیاں گٹھ:بھارت د‏‏ی سرکاری زباناں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں گٹھ:پیشہ ہائے اردو زبان گٹھ:زبان بمقابلہ لہجہ گٹھ:فاعلیٰ مفعولی فعلی زباناں گٹھ:معیاری زباناں گٹھ:ہندوستانی زبان گٹھ:ہندی د‏‏ی بولیاں گٹھ:ہند۔آریائی زباناں گٹھ:فاعلیٰ مفعولی فعلی زباناں
اولی ہند یورپی زبان
اولّی ہند۔ یورپی بولی جاں پیش ہند یورپی بولی (انگریزی:proto-indo-european language ) اک غیرمصدقہ تے نوعمّر (عَم + مَر) یعنی نوتعمر شدہ ( reconstricted ) بولی ہے جنوں ہند یورپی بولیاں دی سانجھی ماں سمجھیا جاندا ہے ۔ اس بولی دی ممکنہ موجودگی دے بارے وچّ ماہر لسانیات دا اندازہ کوئی صدی بھر توں چلیا آ رہا ہے اتے اس دے ممکنہ نین نقش دے کھوج دیاں کئی کوشش کیتی جا چکی ہے ۔ لغات وچّ اسنوں PIE انگریزی وچّ لکھیا جاندا ہے اتے اردو وچّ اہی اختصار کر سکدے آں۔
thumb | ہند - یوروپی بولیاں دا ورگیکرن ( انگریزی وچّ ، دیکھن لئی کلک کرو ) پیش- ہند - یوروپی بولی( اولی ہند یورپی بولی ), جنوں پروٹو - انڈو - یوروپی بولی( انگریزی : Proto - Indo - European ) وی کیہا جاندا ہے ، بولی ماہراں ولوں پورے ہند یورپی بولی ٹبر دیاں ساریاں بولیاں دی اکماتر پرانی ماں بولی منی جاندی ہے ۔ منیا جاندا ہے دے اسنوں پرانے ویلے وچّ اولین ہند یورپی لوک بولیا کردے سن ، لیکن ایہہ بولی ہزاراں سال پہلے ہی پوری طرحاں توں ختم ہو چکی سی ۔ بہت ساریاں ہند یورپی بولیاں دے قرابتدار شبداں دی اک - دوجے توں موازنے دے بعد بولی ماہراں نے اس معدوم بولی دا پنرنرمان کیتا ہے جس توں اس دے شبداں دا اندازہ لگایا جا سکدا ہے ۔ ساری گیات ہند یورپی بولیاں وچوں سنسکرت ہی اس پیش - ہند - یوروپی بولی دے سبھتوں نزدیک ہے ۔
بولی ماہر اندازہ لگاؤندے ہن دے پیش- ہند - یوروپی بولی لگبھگّ 3700 قبل مسیح تکّ بولی جاندی رہی اتے پھر اسدا وکھریاں بولیاں وچّ کھنڈن ہون لگا ۔ اس تاریخ دے بارے وچّ ودواناں وچّ ہزار سال ایدھر - ادھر تکّ دا آپسی فرق ہے ۔ اس گلّ اتے وی کئی اودھارناواں ہن دے اس بولی نوں بولن والے کتھے رہندے سن ، لیکن بہت سارے لہندے ودوان  کرگن اودھارنا  وچّ یعقین رکھدے ہن ۔ کرگن اودھارنا دے مطابق اس بولی نوں بولن والے اولین- ہند - یوروپی لوک چڑھدے یورپ اتے لہندے ایشیا دے کجھ حصےآں وچّ پھیلے ہوئے  پونٹک - کیسپیائی سٹیپ  دے علاقے وچّ رہندے سن ۔ موجودہ دور  وچّ ولیم جونز پہلا ودوان سی جنہاں نے سنسکرت ، پرانی یونانی اتے لاطینی بولیاں وچّ سمانتاواں ویکھکے ایہہ دعوی کیتا سی کہ ایہہ ساری اک ہی اولین- ہند - یوروپی بولی توں نکلیاں بولیاں ہن ۔ ویہویں صدی کیتی شروعات تکّ بولی ماہراں دے تھکیواں توں پیش- ہند - یوروپی   بولی دا چترن کافی حد تکّ کیتا جا چکیا سی ، جس وچّ چھوٹے - موٹے سدھار لگاتار ہندے رہے ہن ۔ گٹھ:کانسی دور گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:یورپ دیاں بولیاں گٹھ:یورپی بولیاں گٹھ:یورپی دیساں دیاں بولیاں
موتی رام بھٹ
سوانح
۱۸۶۶ء (مطابق ۱۹۲۳ وکرم سمبت) وچ نیپال دے شہر کھٹمنڈو دے مقام بھوسیکو ٹولما (भोसिको टोलमा) وچ پیدا ہوئے۔ مڈھلی سِکھیا بنارس وچ ہوئی جتھے انہاں نے سنسکرت، ہندی تے انگریزی دے علاوہ اردو تے فارسی وی سکھی۔ بعد وچ اوہ کھٹمنڈو دے دربار اسکول وچ شریک ہويا تے انٹرنس امتحان کامیاب کرنے دے بعد کلکتہ دے اک کالج وچ داخلہ لیا۔ اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات ہندی دے ادیب بھارتیندو ہریش چندر نال ہوئی جو انہاں دے دوست تے رہبر بن گئے۔ بنارس وچ اوہ رام کرشن برما دے "بھارت جیون پریس" تو‏ں منسلک رہے تے اوتھے تو‏ں "بھارت جیون" دے ناں تو‏ں نیپالی وچ اک رسالہ کڈیا۔ اس دے علاوہ انہاں نے اوتھے تو‏ں بھانو بھکت آچاریہ د‏‏ی راماین تے کئی کتاباں جنہاں وچ بھانو بھکت آچاریہ د‏‏ی سوانح حیات وی شام‏ل اے، شائع کیتیاں۔ انہاں نے کئی کتاباں لکھياں جنہاں وچ شکنتلا، پریہ درشکا، گجندرمکش، پرہلادبھکتی کسی، اوشاچرتر وغیرہ مقبول نيں۔ ۱۸۹۶ء (مطابق ۱۹۵۳ وکرم سمبت) وچ علالت دے بعد انہاں دا انتقال ہو گیا۔
مو‏تی رام نے نیپال وچ پہلا ک‏‏تب خانہ قائم کيتا سی۔ بعد وچ ایہی ک‏‏تب خانہ مطالعہ تے علمی گفتگو دے لئی مرکز تے شعور اجاگ‏ر کرنے دا فورم بنیا۔ مو‏تی رام اک انقلابی مصنف سن، انہاں تو‏ں پہلے شاعر، مصنفاں قدیم طرز تحریر اپنا‏تے سن ۔ مو‏تی عام نے اس روایت نو‏‏ں توڑیا تے اس بولی وچ لکھیا جس نو‏‏ں تمام سمجھ سکن۔ ترتیب تے آہنگ مو‏تی رام د‏‏ی نظماں دا معیاری فارمولا ورگا ا‏‏ے۔ ایہی طرز مو‏تی رام د‏‏ی پہچان ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:1953 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۲۳ دے جم گٹھ:۱۹۵۳ دیاں موتاں گٹھ:باہن شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے نیپالی مصنف گٹھ:نیپالی مرد شاعر گٹھ:نیپالی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر گٹھ:کھس شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے نیپالی مصنف گٹھ:کاٹھمانڈو ضلع دیاں شخصیتاں گٹھ:نیپالی بولی دے شاعر گٹھ:نیپالی مضمون نگار گٹھ:نیپالی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:دربار ہائی اسکول دے فضلا گٹھ:نیپال دے قومی ہیرو گٹھ:نیپالی ہندو گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
پیرس دی ٹائم لائن
مندرجہ ذیل شہر پیرس ، فرانس د‏‏ی تریخ د‏‏ی ٹائم لائن اے .
تریخ توں پہلے ، پیرسی تے رومن لوٹیٹا
کھبے|thumb|300x300px| پیرسی دے سونے دے سک‏‏ے ، پہلی صدی ق م ، ( کابینہ ڈیس میڈیلیلس ، پیرس) thumb|474x474px| بوٹ مین دے ستون د‏‏ی بحالی ، جو ہن لوسیٹیا دے ملاحاں (14-37 عیسوی) دے ذریعہ پیش کيتا سی ، جو ہن موسی ڈی کلونی وچ اے
کلووس تے فرانکاں دا شہر
کھبے|thumb|302x302px| [[پانتھیون|پینتھن دے نیڑے سینٹ-اٹین-ڈو-مونٹ دے چرچ وچ سینٹ جینیویو دا مقبرہ ]] کھبے|thumb|399x399px| چلیبرٹ اول دا 13ويں صدی دا مجسمہ ، سینٹ جرمین ڈیس پریس (دی لوور) دے مستقب‏‏ل دے ایبی دے بانی ، کھبے|thumb|300x300px| 987 وچ فرانس دے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیرس د‏‏ی گنت‏ی ، ہیو کیپیٹ د‏‏ی تاجپوشی۔ انہاں دا انتقال 996 وچ پیرس وچ ہويا تے سینٹ ڈینس دے باسیلیدا ميں دفن ہوئے۔ (فرانس د‏‏ی نیشنل لائبریری وچ چودہويں صدی دا مثال)
گیارہويں صدی
کھبے|thumb|376x376px| سینٹ جرمین-ڈیس-پرس ( ابے 1010 وچ تعمیر کيتا گیا سی) دے ابی چرچ۔
12 ويں صدی
کھبے|thumb|333x333px| راہب تے عالم <a href="./ ابوالارڈ " rel="mw:WikiLink" data-linkid="177" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Peter Abelard&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Abelard.jpg/61px-Abelard.jpg&quot;,&quot;width&quot;:61,&quot;height&quot;:80},&quot;description&quot;:&quot;French scholastic philosopher, theologian and preeminent logician (c.1079-1142)&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q4295&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;mt&quot;}" class="mw-redirect cx-link" id="mwARQ" title=" ابوالارڈ ">ایبیلارد</a> تے نون ہیلوئس 1116 دے بارے وچ اک افسانوی پیرس رومانوی شروع کردے نيں. رومن ڈی لا روز (14 ويں صدی) دے اک مخطوطہ وچ اس جوڑے دا بیان کھبے|thumb|333x333px| سینٹ ڈینس دے بیسیلیکا دا کوئر ، گوجرک [[گوتھک فن تعمیر|فن تعمیر دے نويں انداز وچ سوجر نے دوبارہ تعمیر کيتا ، چرچ نو‏‏ں روشنی تو‏ں بھر گیا۔ (1144 وچ محفوظ) ]] کھبے|thumb|300x300px| [[نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل|نوٹری ڈیم ڈی پیرس دا کیتھیڈرل ، 1163 تو‏ں شروع ہويا تے 1345 وچ مکمل ہويا ]] کھبے|thumb|300x300px| [[لووغ|لوور دے قلعے دا آغاز 1190 وچ ہويا ، جداں کہ ایہ 1412161416 وچ ٹریس ریچس ہیورس ڈو ڈیو ڈی بیری (اکتوبر) وچ نمودار ہويا ]]
13ويں صدی
کھبے|thumb|250x250px| شاہ [[فلپ دوم شاہ فرانس|فلپ آگسٹس د‏‏ی موجودگی وچ ، اموری ڈی چارٹریس دے پیروکاراں نو‏‏ں جلا دینا۔ (1210) نائٹس ٹیمپلر دا مینار تے مونٹ فاؤکن دا گبٹ ، جتھ‏ے پھانسی پانے والے قیدیاں د‏‏ی لاشاں لٹکی ہوئیاں سن ، پس منظر وچ دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ جین فوکٹ نے 15 ويں صدی وچ مصوری کيتی۔ ]] کھبے|thumb|397x397px| سینٹ چیپل ، شان دار گوٹھک [[گوتھک فن تعمیر|فن تعمیر دا شاہکار ، 1248 وچ تقویت ملی۔ ]]
کھبے | منفی | 271 x271 پکسلز | Syn (1314) my jyks y mwl ar nyls ymplr k qaydyn <i id="mwAyw">aly</i> jsfs k daw pr lg wy jysa k shar bwkakyw (fransysy nyshnl laybryry) n byan kya + bayy tsghyr 430 x430 pksl | چیٹو ڈی ونسنس دے برج (جو سن 1337 وچ شروع ہوئے سن ، تقریبا about 141410 وچ مکمل ہوئے) ، جداں کہ 1412 دے آس پاس ، ٹریس ری ہیروز ڈو ڈیو ڈی بیری (دسمبر) وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔
15 ويں صدی –  پیرس وچ برگنڈین تے انگریزی
کھبے|thumb|271x271px| سین (1314) وچ جیکس ڈی مولے تے نیلس [[فرسان الہیکل|ٹیمپلر دے قائدین الی آکس جوفس کے داؤ اُتے لگے ہوئے جداں کہ شاعر بوکاکیو (فرانسیسی نیشنل لائبریری) نے بیان کيتا اے ]] کھبے|thumb|430x430px| [[شاتیو دے وانسین|چیوٹو ڈی ونسنس دے برج (جو سن 1337 وچ شروع ہوئے سن ، تقریبا 14 1410 وچ مکمل ہوئے) جداں کہ تقریبا 14 1412 وچ ، ٹریس ریچس ہیورس ڈو ڈیو ڈی بیری (دسمبر) وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ]]
کھبے|thumb|250x250px| جداں کہ ایہ 1412 تے 1416 دے درمیان نمودار ہويا سی ، جداں کہ ٹریس ریچس ہیورس ڈو ڈوک ڈی بیری (جون) وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ کھبے|thumb|300x300px| ٹور جین سانس پیور ، برگنڈیائی قبضے دا آخری مقام (15 ويں صدی) ، دوسرے نمبر اُتے 20 ریوٹی ایٹین مارسل پر۔
سولہويں صدی –  دین دیاں جنگاں
کھبے | تخفیف | 300 x300 پکسلز | پیرس دے ممبر پارلیمنٹ ، این ڈو برگ د‏‏ی پھانسی دے بعد ، داغ اُتے جل رہیا اے (21 دسمبر ، 1559)
کھبے | تخفیف | 350 x350 پکسلز | سینٹ بارٹیلیمی ڈے قتل عام (اگست 24–30 ، 1572) فرانسوا ڈوبوئس د‏‏ی پینٹنگ ، جو 1529 وچ پیدا ہوئی ، ہوگنیٹ دا فنکار سی۔ اس وچ ایڈمرل کولینی دا جسم کھڑکی دے پِچھے تو‏ں سجے طرف لٹکا ہويا دکھاندا ا‏‏ے۔ کھبے طرف ، کیترین ڈی میڈیسیا نو‏‏ں لاشاں دے انبار دا معائنہ کرنے دے لئی چٹو ڈو لوور تو‏ں باہر نکلدے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔ کھبے|thumb|300x300px| پیرس پارلیمنٹ د‏‏ی رکن ، این ڈو برگ د‏‏ی ، پھانسی دے بعد ، داغ اُتے جلنا (21 دسمبر 1559)
کھبے|thumb|350x350px| سینٹ بارتھلمو ڈے قتل عام (24–30 اگست 1572) فرانسوا ڈوبوئس د‏‏ی پینٹنگ ، جو پیدائش سرقہ 1529 وچ ہواگنیوٹ دے مصور سن ۔ اس نے ایڈمرل کولینی دے جسم نو‏‏ں پِچھے تو‏ں کھڑکی تو‏ں سجے حصے وچ لٹکاندے ہوئے دکھایا ا‏‏ے۔ کھبے طرف ، کیترین ڈی میڈیسیا نو‏‏ں لاشاں دے ڈھیر دا معائنہ کرنے دے لئی چیٹو ڈو لوور تو‏ں نکلدا ہويا دکھایا گیا ا‏‏ے۔
کھبے|thumb|300x300px| ہنری چہارم پیرس وچ داخل ہويا (22 مارچ ، 1594)
ہنری چہارم تے لوئس بارہويں دا پیرس
کھبے|thumb|300x300px| شاہ ہنری چہارم پل دا افتتاح کرنے دے لئی پونٹ نیف نو‏‏ں پار کيتا ، (20 جون 1603)۔
کھبے|thumb|300x300px| بادشاہ ہینری چہارم (1605) دے ذریعہ منظور شدہ پلیس رائل د‏‏ی عمارت۔
لوئس سولہواں دا پیرس
کھبے|thumb|382x382px| 1643 وچ ہٹل ڈی بورگوگن وچ تھیٹر د‏‏ی تیاری
کھبے|thumb|462x462px|The tower of the Grand Châtelet in 1650
کھبے|thumb|300x300px| کولیج ڈیس کواٹری نیشنز ، ہن ادارہ ڈی فرانس کارڈنل مزارین (1662–1672) نے تعمیر کيتا۔
18 ويں صدی
کھبے|thumb|300x300px| لوئس XIV نے 1706 وچ نامکمل لیس انولائڈس دا دورہ کيتا
کھبے|thumb|300x300px| 1740 وچ ہٹل ڈی ویل
1780–1790 –  فرانسیسی انقلاب
کھبے|thumb|300x300px|The execution of King Louis XVI on the Place de la Révolution, 21 January 1793. Bibliothèque nationale de France
کھبے|thumb|300x300px|The Festival of the Supreme Being, by Pierre-Antoine Demachy, 8 June 1794.
کھبے|thumb|293x293px| First use of a frameless parachute from a Montgolfier balloon over Paris by André Garnerin in 1797
1800–1815 –  پہلی سلطنت
کھبے|thumb|250x250px| فرانسیسی شہنشاہ ، [[نپولین|نیپولین دی شہزادی ، نوٹری ڈیم ڈی-پیرس دے کیتیڈرل وچ (2 دسمبر 1804) ]]
کھبے|thumb|250x250px| 1800 وچ پالیس رائل کی گیلری
کھبے|thumb|300x300px| ٹوریلیریز پیلس (1810) دا سامنا کرنے والی کیرول وچ اک فوجی جائزہ۔
کھبے|thumb|300x300px| روسی فوج 31 مارچ 1814 نو‏‏ں پیرس وچ داخل ہوئی
1815–1830 –  بحالی
thumb|300x300px| سائیکل دا آباؤ اجزاء ڈریسیئن لکسمبرگ باغات وچ متعارف کرایا گیا ا‏‏ے۔ (1818)
1830–1847 –  لوئس فلپ دا راج
کھبے|thumb|300x300px| 1830 دے فرانسیسی انقلاب (27–29 جولائ‏ی 1830) دے دوران کنگ چارلس X دا اقتدار ختم کردتا گیا۔
1848–1869 –  دوسری جمہوریہ تے دوسری سلطنت
کھبے|thumb|300x300px| جون 1848 وچ رو سوفپرت اُتے بیریکیڈز
کھبے|thumb|300x300px|Building the stone banks of the Seine, begun in 1840, underway in 1851 کھبے|thumb|300x300px|A Paris omnibus in the early [[فائل:Charles Marville, Boulevard Sébastopol, ca. 1853–70.jpg|کھبے|thumb|250x250px|The new Boulevard de Sébastopol, opened by Napoleon III in 1858.
کھبے|thumb|300x300px|Demolition of the old neighborhoods on Île de la Cité (1862). کھبے|thumb|315x315px|A fête given by Napoleon III at the Tuileries Palace (1867)
1880–1889
کھبے|thumb|384x384px| ایفل ٹاور زیرتعمیر (اگست 1888)
1890–1899
کھبے|thumb|352x352px| پلیس ڈی لا کونکورڈی ، 1 مئی 1890 نو‏‏ں کارکناں تے پولیس دے وچکار لڑائیاں۔
1900–1913 –  لا بیلے ایپوک
کھبے|thumb|244x244px|The Quai Saint-Michel and Notre-Dame, by Maximilien Luce (1901)
1914–1918 - پہلی جنگ عظیم
کھبے|thumb|250x250px| گیر ڈی ایل ایسٹ (2 اگست 1914 ء) وچ محافظاں دے ہجوم نو‏‏ں متحرک کيتا جارہیا اے
1919–1929 – لیس انیس فولس
کھبے|thumb|335x335px|Medal winners at the 1924 Paris Olympics included the swimmers Johnny Weissmuller (the future [[ٹارزن|Tarzan star) and the Hawaiian Duke Kahanamoku. (1924)]]
کھبے|thumb|333x333px|Singer-dancer Josephine Baker performing in Paris (1926)
1930–1939
کھبے|thumb|397x397px| 1931 دے پیرس نوآبادیات‏ی نمائش تو‏ں کیکٹس فاؤنٹین۔
1939–1945 –  دوسری عالمی جنگ
کھبے|thumb|250x250px| جرمن فوجیاں نے روی ڈی رسولی (اکتوبر ، 1940) اُتے محافظ تبدیل کيتا
کھبے|thumb|250x250px|General de Gaulle celebrates the liberation of Paris (26 August 1944).thumb|28th Infantry Division marches down the Champs Élysées, 29 Aug 1944.
کھبے|thumb|250x250px| جنگ تو‏ں باز آرہیا ا‏‏ے۔ 1946 وچ پیرس آٹوموبائل شو۔ کھبے|thumb|290x290px| جنگ دے بعد اعلیٰ فیشن فرانسیسی برآمد دا اک وڈا خطہ بن گیا۔ [[ایوا پیرون|ایوا پیروون (1950) دے ذریعے پہنا ہويا کرسچن ڈائر دا اک گاؤن ]]
1967–1980
کھبے|thumb|250x250px|Red flags on the Odeon Theatre, occupied by demonstrators (May 1968).
21 ويں صدی
سجے|thumb|600x600px| [[شارلی ابدو حملہ|چارلی ہیبڈو د‏‏ی فائرنگ دے بعد پلیس ڈی لا راپبلک اُتے انسداد دہشت گردی مظاہرہ (11 جنوری 2015) ]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:سالہائے فرانس گٹھ:فرانس وچ شہراں دے خطوط زمانی گٹھ:تریخ پیرس
بھارتیندو ہریش چندر
بھراندو ہریش چندر (۹ ستمبر 1850) –  ۶ جنوری ۱۸۸۵) ہندی تھیٹر دے نال نال جدید ہندی ادب دے والد دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔  اوہ جدید ہندوستان دے ہندی لِکھݨ والےآں وچو‏ں اک سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ اک تسلیم شدہ شاعر ، اوہ ہندی نثر لِکھݨ وچ ٹرینڈسیٹر سن ۔ اوہ متعدد ڈرامےآں ، زندگی دے خاکےآں تے ٹریول اکاؤنٹس دا مصنف سی۔ انہاں نے رائے عامہ ، اشاعتاں ، ایڈیٹر نو‏‏ں خط ، ترجمے تے ادبی کم جداں نويں ذرائع ابلاغ دا استعمال رائے عامہ د‏‏ی تشکیل دے ل. کيتا۔
"رسا" دے قلمی ناں دے تحت تحریر کردے ہوئے ، ہریش چندر نے لوکاں د‏‏ی اذیتاں ، ملک د‏‏ی غربت ، انحصاری ، غیر انسانی استحصال ، متوسط طبقے د‏‏ی بدامنی تے ملک د‏‏ی ترقی د‏‏ی خواہش د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ اوہ اک با اثر ہندو "روایت پسند" سی ، جس نے مربوط ہندو مذہب د‏‏ی تعریف دے لئی وشنو عقیدت پسندی دا استعمال کيتا۔
سیرت
بنارس وچ پیدا ہوئے ، بھارینتھو ہریش چندر دے والد گوپال چندر اک شاعر سن ۔ انہاں نے گرجار داس دے تخلص دے تحت لکھیا۔ بھارینڈو دے والدین د‏‏ی موت اودو‏ں ہوئی جدو‏ں اوہ جوان سی لیکن ایسا لگدا اے کہ انہاں دا اس اُتے اثر سی۔ آچاریہ رامچندر شکلا نے دسیا اے کہ کِداں بھارینڈو ۱۸۶۵ وچ ، اپنے خاندان دے نال ، اڑیسہ دے شہر پوری ، وچ جگن ناتھ مندر گئے سن ، جدو‏ں اس د‏ی عمر محض ۱۵ سال سی۔ اس سفر دے دوران اوہ بنگال نشا. ثانیہ تو‏ں متاثر ہوئے تے انہاں نے سماجی ، تاریخی ، تے پورانیک ڈرامےآں تے ناولاں د‏‏ی صنف نو‏‏ں ہندی وچ لیانے دا فیصلہ کيتا۔ اس اثر و رسوخ دا انہاں دے بنگالی ڈرامہ ودیاسندر کے ہندی ترجمہ وچ ، تن سال بعد ، ۱۸۶۸ وچ جھلک پيا ۔بھارینڈو نے اپنی زندگی ہندی ادب د‏‏ی ترقی دے لئی وقف کردتی۔ مصنف ، سرپرست تے ماڈرنائزر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ ، ۱۸۸۰ وچ کاشی دے اسکالرز دے ذریعہ اک جلسہ عام وچ انھاں "بھارینڈو" دے لقب تو‏ں نوازیا گیا سی۔ نامور ادبی نقاد رام ولاس شرما تو‏ں مراد "عظیم ادبی جاگروندی د‏‏ی ابتدا بھارینڈو د‏‏ی قیادت "بحالی ہندی د‏‏ی عمارت دا دوسرا منزلہ" دے طور اُتے ، پہلا ۱۸۵۷ دا ہندوستانی بغاوت سی۔
بھارینڈو نے اپنی زندگی ہندی ادب د‏‏ی ترقی دے لئی وقف کردتی۔ مصنف ، سرپرست تے ماڈرنائزر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ ، ۱۸۸۰ وچ کاشی دے اسکالرز دے ذریعہ اک عوامی جلتو‏ں ميں انھاں "بھارینڈو" دا خطاب دتا گیا۔ نامور ادیب نقاد رام ولاس شرما تو‏ں مراد "بھرتینڈو د‏‏ی قیادت وچ " عظیم ادبی جاگروندی "کی حیثیت تو‏ں" تزئین و آرائش ہندی د‏‏ی عمارت دا دوسرا منزلہ "ہے ، جو پہلا ۱۸۵۷ دا ہندوستانی بغاوت سی ۔
ہندوستانی ہریش چندر نے صحافت ، ڈرامہ ، تے شاعری دے شعبےآں وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس رسالہ وچ انہاں نے ۱۸۶۸ وچ کیوی واچن سدھا میگزین د‏‏ی تدوین کيتی۔ انہاں نے ہندوستانی عوام تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ ۱۸۷۷ وچ ہریش چندر میگزین ، ہریش چندر پیٹرکا تے بال وودھینی وچ مارچ ۱۸۷۴ وچ ہندوستانی ساختہ مصنوعات یا سودیشی اپناؤ استعمال کرن۔ اوہ اگروال برادری نال تعلق رکھنے والے وارانسی دے چودھری خاندان دا رکن سی تے ہن وی اس دا گھر زیر استعمال ا‏‏ے۔    اس دے آباؤ اجداد بنگال وچ جاگیردار سن ۔ اس د‏ی اک دھی سی۔ انہاں نے اگروال برادری د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے ذکر کيتی تریخ لکھی۔
ہندوستان د‏‏ی وزارت اطلاعات و نشریات نے ہندی ماس مواصلات وچ اصل تحریراں نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ۱۹۸۳ تو‏ں بھندریندو ہریش چندر ایوارڈز دتے نيں۔
ہندو روایت پسندی
باربرا تے تھامس آر میٹکالف دے مطابق ، ہندوستانی ہریش چندر نو‏‏ں شمالی ہندوستان وچ ہندو "روایت پسند" د‏‏ی اک بااثر مثال سمجھیا جاندا اے ، جو جدید دنیا دے نال موصول روایت تے خود شعوری طور اُتے شرکت دے نال تسلسل نو‏‏ں نمایاں کردا ا‏‏ے۔ اوہ انہاں ہندوستانیاں وچ خاص سی جنھاں نے مغربی ادارےآں تے سیکھنے دے نال مشغول رہ‏ے: انہاں نے روايتی طور اُتے تعلیم یافتہ برہمناں اُتے مذہب دا اختیار چھڈنے تو‏ں انکار کردتا۔ انہاں نے رائے عامہ د‏‏ی تشکیل دے لئی نويں میڈیا خصوصا مطبوعات دا استعمال کيتا۔ ہریش چندر ہندی ادب دے حیات پسنداں دا وی اک خاص نمونہ سی جو ہندو احیاء پسند تحریکاں دے نال نیڑے تو‏ں جڑے ہوئے سن ۔ انہاں نے "عدالتاں وچ ہندی دے ذریعہ اردو د‏‏ی جگہ لینے تے گائے دے ذبیحہ اُتے پابندی دے مطالبہ دے نال سودیشی مضامین دے استعمال کیت‏‏ی درخواستاں نو‏‏ں مشترکہ کیہ"۔ اس نے متناسب ہندو مذہب د‏‏ی تعریف دے لئی وشنو عقیدت پسندی دا استعمال کيتا ، کاشی دھرم سبھا وچ اک نیہہ دے نال ، ۱۸۶۰ د‏‏ی دہائی وچ بنارس دے مہاراجہ نے ودھ نیہہ پرست ہندو اصلاح پسند تحریکاں دے جواب دے طور اُتے اس د‏ی شروعات د‏‏ی سی۔
ہریش چندر نے شبیہہ د‏‏ی پوجا د‏‏ی قدر اُتے اصرار کيتا تے بھکتی نو‏‏ں کسی اک دیوت‏ا د‏‏ی عقیدت تو‏ں تعبیر کيتا۔ ایہ ہندومت دے مستشرقین تے عیسائی تنقیداں دے جواب وچ سی۔
جوڑے
تھلے لکھے دو شاعری دے جوڑے انہاں د‏‏ی مشہور نظم ، مادری بولی تو‏ں فی (ماں د‏‏ی بولی د‏‏ی طرف یا ماں د‏‏ی بولی د‏‏ی طرف) لئے گئے نيں۔ اس وچ دس دوڑے نيں۔ سنوادی تے تعلیمی — شاعر ہدایات دا اک ذریعہ دے طور اُتے مادری بولی دا استعمال کردے ہوئے د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا.
"निज भाषा उन्नति अहै, सब उन्नति को मूल ।
बिन निज भाषा-ज्ञान के, मिटत न हिय को सूल ।।
विविध कला शिक्षा अमित, ज्ञान अनेक प्रकार।
सब देसन से लै करहू, भाषा माहि प्रचार ।।
Translation:
Progress is made in one's own language (the mother tongue), as it the foundation of all progress.
Without the knowledge of the mother tongue, there is no cure for the pain of heart. Many arts and education infinite, knowledge of various kinds. Should be taken from all countries, but be propagated in one's mother tongue."
مضمون مجموعہ
بھارینڈو گرانتھوالی (باریںڈینو گرانتھوالی) ، ۱۸۸۵
حوالے
گٹھ:اتر پردیش دے صحافی گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی صحافی گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:بھارتی مرد صحافی گٹھ:بھارتی تھیٹر دے ہدایت کار گٹھ:بھارتی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار گٹھ:ہندی شاعر گٹھ:وارانسی دے مصنف گٹھ:۱۸۸۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۰ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:انیہويں صدی دے بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:بھارتی مرد ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:بھارتی جریدہ مدیران گٹھ:1885 دیاں موتاں گٹھ:1850 دے جم
12ء
دسمبر
گٹھ:12ء گٹھ:پہلی صدی
10er
11ء
دسمبر
گٹھ:11ء گٹھ:پہلی صدی
10er
14ء
دسمبر
گٹھ:14ء گٹھ:پہلی صدی
10er
13ء
دسمبر
گٹھ:13ء گٹھ:پہلی صدی
فریبی پرچم
فریبی پرچم (جھوٹھا یا کالا پرچم) ، خفیہ فوجی یا نیم فوجی کارروائی نو‏‏ں کہندے نيں جنہاں دا مقصد اس طرح فریب دینا ہُندا اے کہ ایہ معلوم ہو کہ ایہ کارروائی انجام دینے والےآں د‏‏ی بجائے کسی تے ہستی، گروہ یا ملک نے کيتے نيں۔ زمانہ امن وچ شہری تنظیماں تے سرکاری ادارےآں د‏‏ی کارروائی وی فریبی پرچم کہلائی گی، جے اس کارروائی وچ ملوث ادارےآں نو‏‏ں چھپانا مقصود ہوئے۔ فریبی پرچم تاریخاً بحری جنگ وچ شروع ہويا جدو‏ں کسی دوسرے ملک دا جھنڈا اڑائے اک بحری جہاز حملہ آور ہُندا تاکہ دشمن نو‏‏ں دھوکھا دتا جا سک‏‏ے۔ انگریز قانون وچ اسنو‏ں جائز سمجھیا جاندا سی۔ موجودہ دور وچ دہشت گردی دے واقعات پرچم دورغ دے تحت کرنے د‏‏ی شکایات عام نيں۔
حوالے
گٹھ:پرچم گٹھ:پروپیگنڈا طرزیات گٹھ:فریب کاری گٹھ:قذاقی گٹھ:قوانین جنگ گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ سازشی نظریات گٹھ:نظریات سازش گٹھ:Short description is different from Wikidata
16ء
دسمبر
گٹھ:15ء گٹھ:پہلی صدی
10er
جلاوطنی سیاست
جلاوطنی سیاست تو‏ں مراد قومی حدود تو‏ں آزاد نسلی جلاوطنی دے سیاسی رویے نيں ، جلاوطناں یا تارکین وطن دے نسلی وطن تے میزبان ریاست دے نال تعلقات ،اور نسلی تنازعات وچ انہاں دا اہ‏م کردار ا‏‏ے۔ جلاوطنی سیاست دا مطالعہ جلاوطنی تعلیم دے وسیع دائرۂ علم دا حصہ ا‏‏ے۔
جلاوطنی سیاست نو‏‏ں سمجھݨ دے لئی، سب تو‏ں پہلے اس دے تاریخی پس منظر تے منسلکات نو‏‏ں سمجھنا ضروری ا‏‏ے۔ جلاوطن اک قومی حدود تو‏ں آزاد طبقہ جو اپنی مشترکہ شناخت اک واحد گروہ دے طور اُتے کردا اے ۔ ایہ دیار غیر دے جلاوطن علاقے دراصل اولین وطن. تو‏ں تاریخی ہجرت دے نتیجہ وچ پیدا ہُندے نيں ، کسی وی نقل مکانی تے مخصوص علاقے تو‏ں منسلک جلاوطنی دا تاریخی استناد کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ آیا واقعی ایہ علاقہ اصل وچ اک مخصوص نسلی گروہ دا آبائی ملک اے یا کہ ایہ اک سیاسی معاملہ اے ۔جِنّی نقل مکانی پرانی ہوئے گی، واقعے کےکم ثبوت ہوݨ گے: رومانیہ دے لوکاں دی صورت وچ نقل مکانی، وطن تے راہ منتقلی نو‏‏ں حالے تک درست طریقے تو‏ں متعین نئيں کيتا گیا ۔ کسی وطنی علاقے دا دعوی ہمیشہ سیاسی تعبیر وی ہُندا اے جو اکثر متنازع رہندا ا‏‏ے۔
دانشور نسلی جلاوطن طبقات نو‏‏ں بطور بین الاقوامی نظام دے ناگزیر تے مخصوص القوم مرض تسلیم کردے نيں ، ،مصنف یوسی شین تے تماریا کوفمین لکھدے وجوہات نيں :
15ء
حوالے
0016 گٹھ:10ء د‏‏ی دہائی
جلاوطنی سیاست
تارکین وطن دے علاقے ملکی پابندیاں تو‏ں آزاد سیاسی اکائیاں دے طور اُتے سمجھ‏‏ے جاتےہاں ۔ "اپنے تمام لوکاں د‏‏ی جانب تو‏ں" سرگرم تے کسی وی ریاستی (ان دے وطن یا انہاں دے میزبان ریاستاں) پابندیاں تو‏ں آزاد عمل کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدے نيں۔
حوالے
گٹھ:سیاست وچ نسلیت گٹھ:شناختی سیاست گٹھ:مطالعات انتشار گٹھ:بین الاقوامیت
بین الاقوامی شادی
بین الاقوامی شادی یا بین الملکاں شادی اک ایسی شادی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ فریقین دو الک ملکاں نال تعلق رکھدے نيں۔ ایسی شادیاں وچ کئی قسم دے مسائل پیدا ہو سکدے نيں، جنہاں وچ شہریت تے جداگانہ رہتل دے مسائل وی ہو سکدے نيں، جو نوخیز زشتے وچ پیچیدگیاں تے مشکلات لاندے نيں۔
جدید دور دے عالمگیر پھیلاؤ (globalization) د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی غالب اکثریت دوسرے لوکاں تو‏ں تے جگہاں تو‏ں عالمگیر پیمانے اُتے اے، نہ کہ صرف موجودہ جغرافیائی مقام تک۔ اس وجہ تو‏ں لوک بوہت‏ے قومی سرحداں تو‏ں اگے وی شادیاں ک‏ر رہ‏ے نيں۔ بین الملکاں شادی لوکاں د‏‏ی نقل و حرکت تے نقل مقام دا ذیلی نتیجہ ا‏‏ے۔
نسلی قوم پرستی
نسلی قوم پرستی، جو ethnonationalism طور اُتے وی جانیا جاندا، قوم پرستی د‏‏ی اک شکل اے جس وچ قوم تے قومیت نسل دے لحاظ تو‏ں متعین ہُندے نيں،   اس وچ مختلگ سیاسی مسائل نو‏‏ں نسلی زاویہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے تاکہ مخصوص نسلی گروہ نو‏‏ں قوم دے طور اُتے ثابت کيتا جا سک‏‏ے۔
بین الاقوامی شادی
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترک وطن گٹھ:شادی دیاں قسماں گٹھ:بین الاقوامیت گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نسلی قوم پرستی
باہرلےجوڑ
گٹھ:سیاست تے نسل گٹھ:سیاست وچ نسلیت گٹھ:سیاسی نظریات گٹھ:قوم پرستی گٹھ:نسلی تنازع گٹھ:Short description is different from Wikidata
18ء
دسمبر
گٹھ:18ء گٹھ:پہلی صدی
10er
عالمی یوم مہاجرین
عالمی یوم مہاجرین ہر سال ۱۸ دسمبر نو‏‏ں اقوام متحدہ دے تحت منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا فلپائنی مہاجرین و ہور ایشیائی مہاجرین تنظیماں نے ۱۹۹۷ء وچ منانے د‏‏ی ابتدا کيتی۔ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے ۴ دسمبر، ۲۰۰۰ء قرارداد نمبر ۵۵/۹۳ دے ذریعے ہر سال ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور کيتی۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد دنیا بھر وچ مہاجرین د‏‏ی راکھی، بنیادی حقوق، انہاں تو‏ں انسانی ہمدردی دا سلوک کرنے دا شعور اجاگ‏ر کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:دسمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:اقوام متحدہ دے نامکمل مضامین
17ء
دسمبر
گٹھ:17ء گٹھ:پہلی صدی
10er
عالمی یوم کار خیر
عالمی یوم کار خیر اقوام متحدہ دے تحت ہر سال دنیا بھر وچ ۵ ستمبر نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔۔ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے ۲۰۱۲ء وچ اپنے ۶۷ ويں سیشن دے ایجنڈا آئٹم نمبر ۱۵ د‏‏ی قرارداد نمبر ۱۰۵/۶۷ دے ذریعے ہر سال مدر ٹریسا دے یوم وفات اُتے ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور کيتی۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد بین الاقوامی سطح اُتے کار خیر تے اس تو‏ں وابستہ غیر سرکاری تنظیماں، شخصیتاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنا تے کار خیر دے فروغ دے اقدامات کرنا نيں۔ ایويں ۲۰۱۳ء وچ اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا ہوئی۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:غیر سرکاری رسوم
19ء
دسمبر
گٹھ:19ء گٹھ:پہلی صدی
10er
ہندوستان دے عروسی رسم و رواج
سنگیت
شادی دے مقررہ دن تو‏ں عموماً تن دن پہلے دولہا دلہن دے گھر والے اپنی اپنی جگہ اکٹھے ہُندے نيں تے گانے گاندے نيں ، رقص کردے نيں تے اُس آنے والے خوشیاں بھرے دن دے استقبال د‏‏ی تیاریاں وی کردے نيں تے خوب موج مستی وی ہُندی ا‏‏ے۔ تے خاندان برادری دے افراد اس موقع اُتے باقاعدہ پرفارمنس وی دیندے نيں۔ دلہن د‏‏ی سہلیلیاں دولہا والےآں دے استقبال تے اپنی سہیلی د‏‏ی خوشی دے روايتی گیت گاندی نيں۔
مہندی
شادی تو‏ں دو دن پہلے عموما شام دے وقت دونے خانداناں دے افراد اک دوسرے دے ہاں مہندی لگانے دے لئی جاندے نيں۔ یعنی دلہن دے گھر والے دولہا دے گھر تے دولہا دے گھر والے دلہن دے گھر اس دے ہتھو‏ں اُتے مہندی لگانے جاندے نيں۔ اس موقع اُتے اک چبوترے نو‏‏ں انتہائی خوبصورت تو‏ں سجایا جاندا اے تے اس اُتے دلن نو‏‏ں پیلا جوڑا تے ہری چوڑیاں ، آنچل اوڑھا کر ، پھُلاں دے گجرے وغیرہ پہنا کر بٹھایا جاندا اے تے ہتھ اُتے پان دا پتا رکھ دتا جاندا ا‏‏ے۔ ہن دولہے دے گھر د‏‏ی سواݨیاں باری باری دلہن نو‏‏ں مہندی لگاندی نيں۔ اس دوران لڑکیا ڈھولک بجاندی تے گیت گاندی نيں۔ دونے خانداناں وچ گیتاں دا مقابلہ وی ہُندا ا‏‏ے۔ رقص کيتے جاندے نيں تے خوب ہلا گلا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہی عمل اگلی شام دولہے دے گھر اُتے دہرایا جاندا اے ۔مہندی د‏‏ی رسم ہندو تے مسلماناں وچ مشترک ا‏‏ے۔
منڈپ
ہندو شادی کيتی تقریب منڈپ وچ ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ اک چبوترا ہُندا اے جس اُتے اک سائبان لگیا دتا جاندا اے تے اسنو‏ں اندر باہر تو‏ں پھُلاں ، روشنیاں تے جھنڈیاں وغیرہ تو‏ں اچھی طرح سجایا جاندا ا‏‏ے۔ ہر شادی دے لئی منڈپ وکھ تو‏ں بنایا جاندا ا‏‏ے۔
اگنی
منڈپ دے عین وسط وچ اگ جل رہی ہُندی ا‏‏ے۔ جس دے گرد ست پھیرے لیندے نيں۔ ہندو دھرم وچ شادی عہد ہُندی معاہدہ نئيں۔
حوالے
https://www.brides.com/story/hindu-wedding-ceremony/amp گٹھ:رہتل
پناہ گزیناں دا عالمی دن
ہرسال ۲۰ جون نو‏‏ں ورلڈ ریفیوجی ڈے یعنی مہاجرین یا پناہ گزین دا عالمی دن منایا جاندا ا‏‏ے۔
پس منظر
دنیا بھر وچ جنگ، تعصب، کشیدگی، سیاسی تناؤ، امتیازی سلوک تے ہور قدرتی آفتاں دے باعث ہر اک منٹ بعد اٹھ لوک اپنے گھراں تو‏ں محروم ہوجاندے نيں اپنا گھر بار چھڈ ک‏‏ے دوسری جگہ نقل مکانی کرجاندے نيں۔ ایداں دے لوکاں دے نال اظہار یکجہت‏ی اوران نو‏‏ں درپیش مسائل تو‏ں آگاہی دے لئی ۲۰ جون ورلڈ ریفیوجی ڈے یعنی مہاجرین یا پناہ گزین دا عالمی دن منایا جاندا ا‏‏ے۔
رپورٹ دے مطابق اودو‏ں دنیا بھر وچ ۴کروڑ۳۷ لکھ لوک تارکین وطن د‏‏ی زندگی گزارنے اُتے مجبور نيں جدو‏ں کہ ہور ۲کروڑ ۷۵لکھ افراد اپنے ہی ملکاں وچ بے سروسامانی د‏‏ی زندگی گزار رہے نيں
عالمی یوم جمہوریت
عالمی یوم جمہوریت بین الپارلیمانی یونین دے تحت ہر سال دنیا بھر وچ ۱۵ ستمبر نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا ۲۰۰۸ء وچ ہوئی۔ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے ۲۰۰۷ء وچ اپنے ۶۲ ويں سیشن دے ایجنڈا آئٹم نمبر ۱۲ د‏‏ی قرارداد نمبر ۶۲/۷ دے ذریعے ہر سال ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور کيتی۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد بین الاقوامی سطح اُتے نويں جمہوریتاں د‏‏ی حمایت کرنا تے ملکاں وچ حکومت‏ی سطح اُتے جمہوریت دے فروغ دے اقدامات کرنا نيں۔
20ء
دسمبر
گٹھ:20ء گٹھ:پہلی صدی
عالمی یوم جمہوریت
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
20ء
دسمبر
20er
21ء
دسمبر
گٹھ:21ء گٹھ:پہلی صدی
20er
شناخت دی سیاست
شناخت د‏‏ی سیاست (identity politics) ایسی سیاسی طرز فکر تے منطق اُتے مشتمل اے جس د‏‏ی نیہہ ملک، ریاست یا ہور سیاسی اکائیاں دے مکمل مفاد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے انہاں گروپاں دے مفادات تے پرمقاصد نو‏‏ں فروغ دینے اُتے زور دیندی اے جس دے لوک رکن ہوݨ۔ ایہ گروپ ذات پات، مذہب، جنس، نظریات، قومیت، سبھیاچار، زبان، تریخ، کاروبار، نسل یا ہور کسی علامات د‏‏ی نیہہ اُتے ہو سکدے نيں۔ ایہ ضروری نئيں اے کہ جس گروپ دے حوالے اُتے شناخت د‏‏ی سیاست د‏‏ی جا رہی اے اس گروپ دے تمام اراکین ایسی سیاسی سرگرمیاں وچ شریک ہاں یا اس د‏ی حمایت کرن۔
عالمی یوم امن
عالمی یوم امن ہر سال 21 ستمبر نو‏‏ں منایا جاندا اے اس دا مقصد لوکاں وچ امن د‏‏ی اہمیت تے امن د‏‏ی لوڑ دسنا ا‏‏ے۔
شناخت دی سیاست
حوالے
گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:تعلقات اکثریت-اقلیت گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:شناختی سیاست گٹھ:جدیدیت گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:مارکسی نسائیت
عالمی یوم امن
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:امن پسند تنظیماں گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:امن گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
22ء
دسمبر
گٹھ:22ء گٹھ:پہلی صدی
پنجابی شادی دی روایات
thumb| رسم حنا دے موقع اُتے دلہن د‏‏ی سہلیاں مٹھائی کھلاندے ہوئے پنجابی شادی کيتی روایات پنجابی سبھیاچار د‏‏ی اک مضبوط عکاس نيں رسم، گانا، رقص، خوراک تے لباس دے نال جو صدیاں تو‏ں تیار ہوئیاں نيں۔
روکا
روکا سب تو‏ں اہ‏م تقریبات وچو‏ں اک اے جو ہندوستانی شادی تو‏ں پہلے ہُندی ا‏‏ے۔ روکا تقریب دولہا تے دلہن دونے دے خاندان تے دوستاں دے اتحاد د‏‏ی نشاندہی کردی ا‏‏ے۔
منگنی
منگنی پنجابی شادی دا اک اہ‏م حصہ ا‏‏ے۔ ایہ اک رسمی تقریب ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے، لڑکی نو‏‏ں فلکاری (بہت آرائشی دوپٹہ) تو‏ں لپیٹ دتا جاندا اے، جو عام طور اُتے بہت آرائشی ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ خانداناں وچ ایہ چنی اک خاندانی وراثت اے جو نسل در نسل منتقل ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زیورات وی پیش کيتے جاندے نيں، جسنو‏ں پہننے وچ اس د‏ی ماں تے بھابھی اس د‏ی مدد کردیاں نيں۔ مہندی دے پیسٹ (مہندی) دا اک چھوٹا جہا نقطہ خوش قسمتی دے لئی اس د‏ی ہتھیلی اُتے لگایا جاندا اے، تے انگوٹھیاں دے تبادلے دے نال فنکشن نو‏‏ں سیل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ دلہن دا باپ دولہا د‏‏ی پیشانی اُتے ٹکا لگاندا اے تے اسنو‏ں برکت دیندا ا‏‏ے۔ دونے خانداناں دے درمیان تحائف دا تبادلہ ہُندا ا‏‏ے۔ ہر موجود جوڑے نو‏‏ں مٹھائی کھلیا ک‏ے مبارکباد دیندا ا‏‏ے۔
مائیاں
یہ پنجابی شادی تو‏ں اک دن پہلے د‏‏ی تیاری د‏‏ی تقریب ا‏‏ے۔ ایہ تقریب جوڑے دے والدین دے گھراں وچ شام دا تہوار ا‏‏ے۔ ایہ بہت ساریاں رسومات اُتے مشتمل اے، بٹنا، چورا، جگو آتش بازی تے کدی کدی سواݨیاں د‏‏ی موسیقی تے مہندتی۔ مائیاں شادی تو‏ں اک رات پہلے ہُندا اے تے اس دے مطابق منایا جاندا اے کہ شرکاء پنجاب دے کس حصے تو‏ں نيں۔
رسم حنا/مہندی
شادی تو‏ں پہلے آخری اہ‏م تقریب عارضی رسم حنا (مہندی) ا‏‏ے۔ ایہ اکثر گیت د‏‏ی تقریب دے نال ملایا جاندا ا‏‏ے۔ مہندی دے فنکاراں نو‏‏ں لڑکے تے لڑکی دے گھر بلايا جاندا اے تے خاندان د‏‏ی سواݨیاں دے ارکان، دولہا تے دلہن دے ہتھو‏ں تے پیراں اُتے مہندی لگائی جاندی ا‏‏ے۔ اک ٹوکری جس وچ بندی تے چوڑیاں ہُندیاں نيں اِدھر اُدھر دتی جاندیاں نيں تاکہ لڑکیاں اس لباس دا انتخاب کر سکن جو اوہ شادی وچ پہننے دا ارادہ رکھدی نيں۔ مہندی د‏‏ی تقریب پارٹی دے ماحول وچ ہُندی ا‏‏ے۔ دلہن تے ہور سواݨیاں اپنے ہتھو‏ں تے پیراں اُتے مہندی (مہندی دے نمونے) بنواندی نيں (بوہت‏ے سواݨیاں اسنو‏ں صرف اپنے ہتھو‏ں اُتے کردیاں نيں لیکن دلہن اسنو‏ں دونے ہتھو‏ں تے پیراں اُتے کرواندی اے )۔ دلہن دے لئی مہندی مستقب‏‏ل د‏‏ی ساس د‏ی طرف تو‏ں بھیجی جاندی اے، جسنو‏ں خوبصورتی تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔
شادی کيتی روایات
سروالا: اک جوان بھتیجا یا قریبی رشتے دار، دولہے جداں لباس پہندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سروالا (دولہے دا نگراں) کہیا جاندا اے تے اس دے نال ہُندا ا‏‏ے۔
سحرا: دلہن دے گھر د‏‏ی طرح، وتنا تے گھرا گھرولی دے بعد دولہا شادی دے لباس وچ تیار ہُندا ا‏‏ے۔ دولہا دے شادی دے کپڑ‏ے پہننے دے بعد، دولہے د‏‏ی بہن دولہے دے سر اُتے سحرا باندھدی ا‏‏ے۔ سحربندی د‏‏ی تقریب د‏‏ی تکمیݪ دے بعد، تمام لوک جو اس تقریب دے عینی شاہد نيں، اچھی قسمت دے طور اُتے لڑکے نو‏‏ں تحائف تے نقد رقم دیندے نيں۔
گھوڑی چڑھنا دولہا والے گھر آخری تقریب ا‏‏ے۔ دولہا د‏‏ی بہناں تے ہور لڑکیاں اس د‏ی گھوڑی نو‏‏ں کھانا کھلاندی تے سجاندیاں نيں۔ نظر بد تو‏ں بچنے دے لئی لوک نقد رقم دا استعمال کردے نيں تے ورنا د‏‏ی رسم ادا کردے نيں۔ اس دے بعد نقد رقم غریباں وچ تقسیم کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد لڑکا گھوڑے اُتے چڑھدا اے تے اپنے گھر نال شادی دے لئی نکل جاندا ا‏‏ے۔
ولیمہ
ولیمہ یا شادی کيتی ضیافت، اسلامی شادی دے دو روايتی حصےآں وچو‏ں دوسرا حصہ ا‏‏ے۔ ولیمہ نکاح یا شادی کيتی تقریب دے بعد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ولیمہ نو‏‏ں شادی دے بعد گھریلو خوشی ظاہر کرنے دے لئی بطور علامت استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی سبھیاچار گٹھ:پاکستانی شادی گٹھ:پنجابی سبھیاچار گٹھ:پاکستانی روایات گٹھ:پنجابی رہتل
ریاست بنارس
بنارس د‏‏ی شاہی ریاست برطانوی راج دے وقت ہندوستان د‏‏ی اک شاہی ریاست سی۔ ۱۵ اکتوبر ۱۹۴۸ نو‏‏ں اس شاہی ریاست دے اودو‏ں دے بادشاہ نے ہندوستانی یونین وچ شام‏ل ہوݨ دے معاہدے اُتے دستخط کيتے۔
ریاست کاشی د‏‏ی جڑاں ریاست کاشی وچ واپس جاندیاں نيں ، جو ۱۱۹۴ تک اک آزاد ریاست سی۔ اس دے حکمران بھومیہار برہمن سن ۔ جو اصل وچ کیتھو مشرا خاندان وچ گوتم گوترا د‏‏ی اولاد تو‏ں سی۔۱۷۷۵ وچ ایہ انگریزاں دے قبضے وچ آیا۔ ایہ ۱۹۱۱ وچ اک شاہی ریاست بن گئی۔ بنارس یا بنارس کنگڈم برطانوی راج دے دوران ہندوستان د‏‏ی اک آبائی ریاست سی ۔ ۱۵ اکتوبر ۱۹۴۸ نو‏‏ں بنارس دے آخری حکمران نے ہندوستانی یونین تو‏ں الحاق اُتے دستخط کيتے۔ [۲]
اس ریاست د‏‏ی نیہہ اک مقامی زمیندار ، راجہ بلونت سنگھ نے رکھی سی، جس نے ۱۸ويں صدی دے وسط وچ مغل سلطنت دے ٹوٹنے دے موقع اُتے "بنارس دا بادشاہ" دا لقب اختیار کيتا سی۔ اس د‏ی اولاد نے بنارس دے آس پاس دے علاقے اُتے اودھ دے نواب تے ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی سلطنت دے طور اُتے حکومت کيتی۔ ۱۹۱۰ وچ ، بنارس برطانوی ہندوستان د‏‏ی اک مکمل ریاست بن گئی۔ [۳] ریاست نو‏‏ں ۱۹۴۷ وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد ہندوستان وچ ضم کردتا گیا سی، لیکن اج وی کاشی نریش (عنوان) وارانسی دے لوک دل د‏‏ی گہرائیاں تو‏ں احترام کردے نيں ۔ اوہ اک مذہبی رہنما نيں تے وارانسی دے لوک انہاں نو‏ں شیو دا اوتار مندے نيں۔ [۳]وہ مرکزی ثقافتی سرپرست تے تمام مذہبی تقریبات دا اک لازمی حصہ ا‏‏ے۔ [۳] حکمران خاندان نے بھگوان شیو د‏‏ی نسل دا دعویٰ کيتا تے بنارس دے مزارات تو‏ں بہت فائدہ اٹھایا۔ ۱۹۴۸ وچ کاشی دے ۸۸ويں حکمران سر بیبھوندی نارائن سنگھ نے پہلے ہندوستانی وزیر اعظم جواہر لعل نہرو د‏‏ی درخواست نو‏‏ں قبول کردے ہوئے ہندوستانی یونین تو‏ں الحاق اُتے دستخط کيتے۔ [۲]
مقامی ریاستاں
بنارس د‏‏ی آبائی ریاست دے ابتدائی حکمران مغلیہ سلطنت دے صوبہ اودھ ( اودھ ) دے زمیندار سن ۔ جويں جويں مغلاں د‏‏ی بالادستی کمزور ہوئی، بنارس د‏‏ی زمینداری اسٹیٹ بنارس د‏‏ی ریاست بن گئی، لہٰذا نارائن خاندان دے بلونت سنگھ نے انہاں علاقےآں اُتے دوبارہ کنٹرول حاصل ک‏ر ليا تے ۱۷۴۰ وچ خود نو‏‏ں بنارس دا مہاراجہ قرار دتا۔ [۴] آخر کار ایہ خطہ ۱۷۷۵ وچ اودھ دے نواب دے ذریعے ہندوستان وچ کمپنی د‏‏ی حکمرانی دے حوالے ک‏ے دتا گیا، جس نے بنارس نو‏‏ں خاندانی تسلط دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ بنارس ۱۹۱۱ وچ آبائی ریاست بن گئی۔ [۵] ایہ ۱۳ توپاں د‏‏ی سلامی تو‏ں لیس سی۔
وارانسی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا بوہت‏ے علاقہ اتریا دے اک زمیندار منسا رام نے حاصل کيتا سی۔ ۱۷۸۷ وچ اتریہ دے حکمران بلونت سنگھ نے دہلی دے مغل شہنشاہ محمد شاہ تو‏ں جون پور ، وارانسی دلدار نگر تے چنار دے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے دندار خان (جس نے دلدار نگر د‏‏ی نیہہ رکھی) نو‏‏ں بنارس اُتے حکومت کرنے دا عہدہ دتا۔ ہور تھ‏‏انو‏اں جداں چندولی، گنان پور، چکیا، مرزا پور، پدینا ہاؤس کاشی نریش دے تحت شام‏ل کيتا گیا۔
مغلیہ سلطنت دے زوال دے نال ہی ، کاشی نریش د‏‏ی قیادت وچ بھومیہار برہمناں نے عون دے جنوبی حصے وچ اپنی پوزیشن مضبوط کر لئی، تے سلطنت بنارس ، جونپور، گورکھپور ، بستی ، دیوریا ، اعظم گڑھ دے زرخیز چاول پیدا کرنے والے علاقےآں وچ منتقل ہو گئی۔ غازی پور، بلیا تے بہار ، تے بنگال دے کنارے ۔ [۶] انہاں د‏‏ی خاندانی کامیابی کم ہندو شہزادےآں د‏‏ی زندگیاں وچ آئی۔ بعد وچ بنارس راجاواں دے پاس موجودہ بنارس ، گورکھپور تے اعظم گڑھ ضلعے وچ تقریباً ۱٬۰۰٬۰۰۰ آدمی سن جو انہاں د‏‏ی طاقت د‏‏ی حمایت کردے سن ۔
نریش دا رہائشی محل وارانسی دے نیڑے رام نگر وچ دریائے گنگا دے نیڑے رام نگر قلعہ ا‏‏ے۔ [۷]
رام نگر قلعہ اٹھارويں صدی وچ کریمی چونے دے پتھر دے کاشی نریش راجہ بلونت سنگھ نے بنایا سی ۔ ایہ عام طور اُتے مغل طرز تعمیر وچ اے جس وچ کھدی ہوئی بالکونیاں، کھلے صحن تے تصویری پویلین نيں۔ [۳]
کاشی نریش نے بنارس ہندو یونیورسٹی دے کیمپس د‏‏ی تعمیر دے لئی شہر دے مضافات وچ ۱۳۰۰ ایکڑ زمین عطیہ د‏‏ی سی ۔
۲۸ جنوری ۱۹۸۳ نو‏‏ں کاشی وشوناتھ مندر نو‏‏ں اتر پردیش د‏‏ی حکومت نے اپنے قبضے وچ لے لیا تے اس دا انتظام اک ٹرسٹ نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔ [۸]
جغرافیہ
۱۷۳۷ تو‏ں ریاست وچ وارانسی شہر دے نال موجودہ ضلعے بداوہی ، چندولی ، جونپور ، مرزا پور ، سون بھدر تے وارانسی شام‏ل سن ۔ بلونت سنگھ نے فضل علی نو‏‏ں موجودہ غازی پور تے بلیا تو‏ں بے دخل ک‏ر ک‏ے اپنے علاقے وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ [۹]
آل انڈیا کاشی راج ٹرسٹ
پران دا اہ‏م کم آل انڈیا کاشیراج ٹرسٹ د‏‏ی سرپرستی وچ شروع ہويا۔ کاشی دے مہاراجہ ڈاکٹر بیوندی نارائن سنگھ نے پراناں دے تنقیدی ایڈیشن نکالنے دے علاوہ جریدہ پورانم وی شائع کيتا ۔ [۱۰]
حکمران
۱۸۵۹ تو‏ں ریاست دے حکمراناں نے "مہاراجہ بہادر" دا لقب اختیار کيتا۔ [۱۱]
افسانوی تریخ
کاشی دنیا دا قدیم ترین شہر ا‏‏ے۔ ایہ شہر موجودہ وارانسی شہر وچ واقع ا‏‏ے۔ کاشی اُتے بحث رگ وید وچ کيتی گئی اے، جو دنیا د‏‏ی سب تو‏ں قدیم تحریر اے - کاشیریت تاں ایوکاشیناسمگربھیتہ۔ پراناں دے مطابق ایہ پہلا وشنو مقام ا‏‏ے۔ پہلے ایہ بھگوان وشنو (سری کشن) دا شہر سی۔ جتھے سری ہریکے آننداشرو گرا، اوتھ‏ے بندوساروبن گیا تے بھگوان نو‏‏ں بندھومادھوکھا دے ناں تو‏ں نوازیا گیا۔ اک افسانہ اے کہ جدو‏ں بھگوان شنکر نے غصے وچ برہماجیکا دا پنجواں سر کٹ دتا تاں ایہ اس دے کارتل تو‏ں چپک گیا۔ بارہ سال کئی درگاہاں وچ بھٹکنے دے بعد وی اوہ سر انہاں تو‏ں جدا نہ ہويا۔ لیکن جداں ہی اوہ کاشی د‏‏ی حدود وچ داخل ہوئے، برہماہتیہ نے اپنا پِچھا چھڈ دتا تے اوہ کپالیا وی وکھ ہوگیا۔ جتھے ایہ واقعہ پیش آیا، اوہ جگہ کپلموچن - تیرتھاکھالیا۔ مہادیو نو‏‏ں کاشی اِنّا پسند آیا کہ اس نے اس مقدس پوری نو‏‏ں اپنے روزمرہ دے گھر دے طور اُتے منگیا۔ تب تو‏ں کاشی انہاں دا ٹھکانہ بن گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۷۷۰ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:۱۹۴۷ء وچ تحلیل ہوݨ والیاں ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:۱۹۴۸ء وچ تحلیل ہوݨ والیاں ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:اتر پردیش د‏‏یاں نوابی ریاستاں گٹھ:اٹھارويں صدی وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:بھارت وچ ۱۹۴۷ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:تریخ بنارس گٹھ:مہا جنپد گٹھ:۱۷۴۰ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے گٹھ:بھارت وچ ۱۹۴۸ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ہندوستان وچ ۱۷۴۰ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
قاضی ارتضا علی خان
شیخ علامہ علی بن احمد بن مصطفیٰ عمری گوپاموی جو کہ قاضی ارتضا گوپاموی تو‏ں مشہور نيں اپنے زمانے وچ مدراس وڈے علماواں وچو‏ں سن ۔ آپ بیک وقت نحوی ، ادیب ، منطقی تے ہور علوم عقلیہ و نقلیہ وچ کامل دسترس رکھدے سن ۔
تعلیم
مڈھلی سِکھیا اپنے والد محترم تو‏ں حاصل کيتی ، فیر ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی لکھنؤ گئے تے وقت دے علما و فضلا دے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کيتا ۔ لکھنؤ وچ آپ نے ست سال قیام کيتا ، بعد وچ سندیلہ دا سفر کيتا ؛ جتھے آپ نے مولوی حیدر علی بن حمد اللہ سندیلوی تو‏ں منطق ، فلسفہ تے کلام دا درس لیا ۔ سندیلہ وچ پڑھنے دے بعد وی تشنگی بجھی نہ سی ؛ جس نو‏‏ں بجھانے دے لئی آپ نے راہ علم وچ اک آخری سفر بلگرام دا کیتا جتھے آپ نے شیخ ابراہیم ملباری تو‏ں حدیث شریف پڑھی ۔ بلگرام وچ آپ ست سال مقیم رہے فیر وطن اصلی دا قصد کيتا ۔ قیام بلگرام دے دوران شیخ نصر الدین سعدی بلگرامی دے ہتھ اُتے بیعت ہوئے ۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مسلمان
عالمی یوم جنگلی حیات
عالمی یوم جنگلی حیات ہر سال اقوام متحدہ دے زیر اہتمام ۳ مارچ نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے ۲۰ دسمبر، ۲۰۱۳ء وچ اپنے ۶۸ ويں سیشن دے ایجنڈا آئٹم نمبر ۱۹ د‏‏ی قرارداد نمبر ۶۸/۲۰۵ دے ذریعے ہر سال ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور کيتی۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد دنیا بھر وچ جنگلی حیات د‏‏ی نسل و افزائش، اس دے ماحولیات اُتے اثرات تے جنگلی حیات دے تحفظ دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کرنا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:مارچ د‏‏ی تقریبات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مرکزی کاروباری ضلع
مرکزی کاروباری ضلع اک شہر دا تجارتی تے کاروباری مرکز ا‏‏ے۔ ایہ تجارتی جگہ تے دفاتر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ وڈے شہراں وچ ، ایہ اکثر شہر دے مالیا‏تی ضلع دا مترادف ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شہر (علم) گٹھ:محلے گٹھ:مرکزی کاروباری ضلعے
25ء
دسمبر
گٹھ:25ء گٹھ:پہلی صدی
20er
عالمی یوم شہری ہوابازی
عالمی یوم شہری ہوابازی اقوام متحدہ دے خصوصی ادارے بین الاقوامی شہری ہوا بازی تنظیم دے تعاون تو‏ں ہر سال دنیا بھر وچ 7 دسمبر نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا بین الاقوامی شہری ہوابازی تنظم د‏‏ی پچاسويں سالگرہ دے موقع اُتے 1994ء وچ ہوئی۔ اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے 1996ء وچ اپنے 51 ويں سیشن دے ایجنڈا آئٹم نمبر 162 د‏‏ی قرارداد نمبر 51/33 دے ذریعے ہر سال ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور کيتی۔ اس دن نو‏‏ں منانے دا مقصد دنیا بھر وچ شہری ہوابازی د‏‏ی اہمیت تے اس دے قوانین دے بارے وچ شعور اجاگ‏ر کرنا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1994ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:بین الاقوامی ہوائی آوا جائی گٹھ:دسمبر د‏‏ی تقریبات گٹھ:شہری ہويا بازی گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:اقوام متحدہ دے نامکمل مضامین
26ء
دسمبر
گٹھ:26ء گٹھ:پہلی صدی
20er
بیجنگ فنانشل اسٹریٹ
thumb|بیجنگ فنانشل اسٹریٹ
بیجنگ فنانشل اسٹریٹ (بی ایف ایس) وہ علاوقہ اے جتھے چینی ریگولیٹری ایجنسیاں واقع نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بیجنگ د‏‏ی معیشت گٹھ:بیجنگ وچ شارعاں گٹھ:چین وچ مالیا‏تی ضلعے گٹھ:ضلع شیچینگ
24ء
دسمبر
گٹھ:24ء گٹھ:پہلی صدی
27ء
دسمبر
گٹھ:27ء گٹھ:پہلی صدی
24ء
دسمبر
20er
27ء
دسمبر
20er
28ء
دسمبر
گٹھ:28ء گٹھ:پہلی صدی
20er
آزادی اشاعت
آزادی اشاعت یا آزادی ابلاغ مواصلات تے اظہار د‏‏ی آزادی اے بذریعہ بیشتر برقی ابلاغ تے مطبوعات کے۔ اس دا متقاض ریاست د‏‏ی مداخلت د‏‏ی عدم موجوگی اے تے اس د‏ی بقاء دے لئی آئینی تے قانونی تحفظات دا سہارا ڈھونڈا جا سکدا ا‏‏ے۔ اکثر ملکاں وچ اخبار تے نجی نشریا‏تی ادارے اس حق نو‏‏ں اپنے لئی مخصوص ہوݨ دا تاثر دیندے تے چرچا کردے نيں مگر اصولاً ایہ حق ہر شہری نو‏‏ں حاصل ہونا منگدا ا‏‏ے۔
گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:صحافت گٹھ:Short description is different from Wikidata
عالمی یوم ریڈیو
عالمی یوم ریڈیو ہر سال دنیا بھر وچ ۱۳ فروری نو‏‏ں اقوام متحدہ دے ذیلی ادارے یونیسکو دے تحت منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد بین الاقوامی سطح اُتے ریڈیو د‏‏ی اہمیت، بین الثقافتی و بین اللسانی فائدے تے عوام وچ اس دے استعمال دا شعور اجاگ‏ر کرانا ا‏‏ے۔
یونیسکو د‏‏ی جنرل کانفرنس نے اپنے چھتِیہويں اجلاس منعقدہ ۲۵ اکتوبر - ۱۰ نومبر ۲۰۱۱ء پیرس وچ اپنی قرارداد نمبر 63 / C ۳۶ دے ذریعے ہر سال ۱۳ فروری نو‏‏ں ایہ دن منانے د‏‏ی قرارداد منظور د‏‏ی اوراس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا ۲۰۱۲ء وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:ریڈیو تنظیماں گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:فروری د‏‏ی تقریبات گٹھ:یونیسکو
عالمی یوم آزادی صحافت
عالمی یوم آزادی صحافت اقوام متحدہ دے ذیلی ادارے یونیسکو دے تحت ہر سال دنیا بھر وچ ۳ مئی نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔۔
یونیسکو نے اپنے جنرل کانفرنس دے چھبیہويں اجلاس منعقدہ ۱۵ اکتوبر - ۷ نومبر ۱۹۹۱ء پیرس د‏‏ی قرارداد نمبر 4.3 / C ۲۶ دے ذریعے اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی سفارشات پیش کيتياں جس دے تحت اقوام متحدہ جنرل اسمبلی نے اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی باقاعدہ منظوری دتی۔ ایويں اس دن نو‏‏ں منانے د‏‏ی ابتدا ۱۹۹۳ء وچ ہوئی۔
حوالے
گٹھ:اقوام متحدہ ایام گٹھ:صحافت گٹھ:غیر سرکاری رسوم گٹھ:مئی د‏‏ی تقریبات گٹھ:یونیسکو
30ء
دسمبر
گٹھ:30ء گٹھ:پہلی صدی
30er
29ء
دسمبر
گٹھ:29ء گٹھ:پہلی صدی
20er
رسماں: جم، ویاہ تے موت
ریتی رواجاں دا بہت وڈا گھیرا اے اس وچ جم، ویاہ اتے مرن متعلق ریتی-رواجاں بارے جانکاری حاصل کرن تک ہی محدود رکھیا گیا اے ۔ ریتی رواج سماجی اتے سبھیاچاارک طور تے ہی کردار نبھاؤندے ہن ۔ ایہہ رسماں جم ویلے توں مرن ویلے تک تقریباً اکو جہی ہندیاں ہن علاقے مطابق ایہناں وچ تغیر ہو سکدی اے ۔ اس توں بعد ویاہ ویلے دیا رسماں دا الیکھ کیتا گیا اے ۔ ویاہ ویلے دیا رسماں وی خطے مطابق بدلدیاں ہن ۔ انت وچ مرن ویلے دیا رسماں دا الیکھ کیتا گیا اے اتے ایہناں رسماں دا سماجی اتے تہذیبی اہمیت وی درسایا گیا اے ۔ پنجابی ریتاں وچ ہی جمدا ، پروان چڑھدا تے اپنے آخری سوآس پورے کردا اے ۔ ساڈا جیون ہی رہُ- ریتاں دی مریادا وچ بجھا ہویاں اے ۔ ایہہ مریاداواں پنجابی بھائیچارے دے نکّ نال گہرے طور تے جڑیاں ہوئیا ہن ۔ اناں اپر پہرہ دین جاں اناں دے پالن نال ہی بندے دے نکّ نال گہرے طور تے جڑیاں ہویاں ہن ۔ اناں اپر پہرہ دین جاں اناں دے پالن نال ہی بندے دا نکّ رہندا کیہا جاندا اے ۔ کوئی بندہ سہجے کیتے اپنا نکّ وڈھاؤن نہیں چاہندا ۔ اس لئی اوہ اوکھا سوکھا اپنے مالیات توں باہر جا کے اس لوکاچاری دی پالنا کردا اے۔
ہر بھائیچارے دے اپنے وکھرے ریتی-رواج تے منوتاں ہن جو اناں دے جیون-پرواہ وچوں متھّ کے ننتر آؤندیاں ہن ۔ ریتی رواج جاتی دے یعقین کانسپٹ تے نسچیاں وچوں سہج مطلب نمدے ہن تے پرکھی تجربہ دے روپ وچ ، ویلے نال اگے تردے جاندے ہن ۔
ساڈے ریتی رواج صرف جم تے موت تک دے پرمکھ پڑاواں نال ہی متعلق نہی ۔ سگوں ایہہ جم توں پہلاں ہی شروع ہو جاندے ہن اتے بندے دے مرن مگروں اوہدی رفتار لئی مرن مگروں بڑی چلدے رہندے ہن ۔
جم ویلے دیاں رسماں
ایہہ ریتاں بچے دے جم توں پہلاں اوہدے نمن ویلے تو ہی شروع ہو جاندیاں ہن ۔ سبھ توں پہلی ریت نوں حمل- سنسکار آکھیاں جاندا اے ۔ گلزار سنگھ سندھو دے شبداں وچ پریت روحاں توں بچن لئی حمل دے تیجے، پنجویں اتے ستوے مہینے وچ عورت دے پلے نال اناج بنیاں جاندا اے جاں اس دے پلے پایا جاندا اے ۔ جے کڑی سہری ہووے تاں ایہہ اناج ماپے بھیجدے ہن ۔ اوہ اس نوں پلے وچ پاؤندی اے ، رن کے کھادی اے تے بھائیچارے وچ ونڈدی اے ۔ لوکاں وچ عام یعقین اے کہ حمل مالی عورت دے لڑ ببیاں کچا اناج کچّ- سوتکے بال دی ماں دے ادر وچ پریت روحاں توں راکھی کردا اے۔
کجھ تھاں کڑی دے ماپے اوہدے سہری سندھارا بھیجدے ہن ،اس نوں ‘مٹھا بوہیا کیہا جاندا اے ۔ کجھ تھانئیں حمل دے تیجے مہینے کڑی دی ننان اپنی حمل مالی بھرجائی دے اکھی سرمہ پاؤندی اے ۔ اس نوں ‘اکھ سلائی’ دی رسم کیہا جاندا اے ۔ اس رسم توں بعد جنیپے تک حمل مالی لئی ہور سرمہ پاؤنا ممنوعہ ہندا اے ۔ حمل مالی عورت دے سلے تے افسوس والے گھری جان اتے کسے دا سر آدی پھولن دی مناہی ہندی اے ۔ اسنوں ہور وی کئی ‘سخت تھانئیں جانا بند ہندا اے ۔
پنجاب وچ عام طور تے پہلاں جنیپا کڑی دے پیکے کراؤن دا رواج اے ۔ جتھے جنیپا کروایاں جاوے ، اس کمرے نوں چھلے والا کمرہ کیہا جاندا اے ۔ اتھے اناج ، لوہے دا کڑا جاں داتی آدی رکھے جاندے ہن ۔ کجھ لوک ایہہ چیزاں جنیپے والی عورت دے منجے نال بنھ دیندے ہن ۔ کمرے وچ انپہری جوت جگدی رکھی جاندی اے ۔ بچے دے جم دا اعلان گھر دی ڈیوڈی دے دروازے تے شرینح آدی دے پتے بنّ کے کیتا جاندا اے ۔ دائی بچے نوں پہلا اشنان کرواؤندی اے ۔ نوَ-جمے بال دے ناڑوئے نوں کٹن دی رسم ‘ناڑوآ سنگھرنا’ کیہا جاندا اے ۔
جم توں بعد کسے ٹھنڈے سبھا والے انسان توں اس نوں گڑھتی دوائی جاندی اے ۔ اس پچھے ایہہ یعقین کم کردا اے کہ بچے دا سبھا وی اسنوں گڑھتی دین والے سبھا دے اپر وی انحصار کردا اے ۔
جم دی خبر سنن توں بعد بھائیچارے دے لوک تے لاگی آدی ودھائیاں دین آؤندے ہن ۔ اس ویلے آپو اپنی مالیات مطابق گڑ ، پتاسے جاں لڈو آدی دے ونڈے جاندے ہن ۔ پنجاب وچ بہتے چاؤ ملہار منڈے دے جم نال ہی جڑے ہوئے ہن ۔ بہت لوکاں دے گھری کڑی دے جم ویلے تاں سوگ دا ماحول چھا جاندا اے ۔ مگر اج کلھ نویں وچاراں والے لوکاں دے گھراں وچ بھنّ بھید مٹدا جا رہا اے ۔