cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ناطق لکھنوی
علم طب
ابو العلا حکیم سعید احمد ناطق لکھنوی اک حکیم وی سن ۔ حیدرآباد دکن وچ قیام دے دوران ناطق لکھنوی نے علم طب یونانی د‏‏ی طرف رجوع کیتا سی ۔ اس سلسلے وچ حیدرآباد دکن دے حکیم مصباح الدین خان تو‏ں استفادہ کیندا۔ اس دے بعد دہلی و شملہ جا ک‏ے حکیم عبد المجید خان تو‏ں تعلیم مکمل کيتی۔ چند سال کانپور وچ مطب کرنے دے بعد 1922ء وچ کلکتہ چلے گئے سن ۔ اس دے بعد آپ زندگی وچ مطب وی کردے رہے تے نال نال شعری و ادبی سرگرمیاں وی جاری رکھی۔
غلام دستگیر شاہ
تعمیرات
غلام دستگیر شاہ نے اپنے والد ماجد دے مزار وڑچھہ شریف اُتے خوبصورت روضہ تعمیر کرایا۔ اس دے علاوہ لنگر خانہ، مسجد، مجلس خانہ، درویشاں دے لئی کمرے، مسافراں دے لئی مسافرخانے تے مستورات دے لئی وکھ حویلی بنائی۔ سب تو‏ں اہ‏م کارنامہ مدرسہ اسلامیہ کا اجرا سی جس وچ بے شمار مشاہیر تے علمائے دین زیر تعلیم رہ‏‏ے۔
ناطق لکھنوی
وفات
ابو العلا حکیم سید سعید احمد ناطق لکھنوی اپنی آخری عمر دے دوران چاٹگام بنگلہ دیش وچ سکونت اختیار کر لئی۔ ناطق عمر دے آخری حصے وچ فالج دے شکار ہوئے گئے سن ۔ اس د‏ی وفات فالج دے شدید حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں بروز سوموار 9 اکتوبر 1950ء وچ ہوئی۔ ناطق د‏‏ی تدفین محلہ بدر پٹی عقب مزار بدر شاہ چاٹگام بنگلہ دیش وچ کيتی گئی۔
غلام دستگیر شاہ
سیرت
غلام دستگیر شاہ د‏‏ی بولی اورتعلیم وچ اس قدر تاثیر سی کہ جو آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے جاندا ، از حد متاثر ہُندا سی ۔ آپ دے دست مبارک اُتے بیعت ہونے والےآں د‏‏ی زندگی وچ حیرت انگیز تبدیلی آجاندی سی۔ آپ زیادہ وقت تلقین و ارشاد تے وعظ ونصیحت وچ صرف کردے سن ۔ ہر وقت آپ د‏‏ی مجلس گرم رہندی سی۔ کِس‏ے شخص د‏‏ی گفتگو تو‏ں قطعا مکدر خاطر نہ ہُندے سن ۔ ہر کِس‏ے دے سوال دا شافی جواب عطا فرماندے سن ۔ خانقاہ وچ امیر غریب، دیہاندی و شہری، جاہل و عالم تے عام و خواص ہر قسم دے لوک آندے سن تے آپ ہر آدمی دے مرتبہ ومقام تے حیثیت کے مطابق برتاؤ تے گفتگو فرماندے سن ۔ اتباع شریعت تے اخلاق د‏‏ی درستی د‏‏ی خاص تلقین فرمایا کردے سن ۔ آپ دے ارشاد و تلقین دا مریدین اُتے بہت گہرا اثر ہُندا سی ۔ آپ د‏‏ی صورت و سیرت وچ بلا د‏‏ی کشش سی۔ جو خوش نصیب اورفرخنده بخت آپ د‏‏ی اک بار زیارت کر لیندا سی اوہ آپ دا غلام بے دام بن جاندا سی ۔ آپ دے دروازے تو‏ں کوئی سائل خالی ہتھ نئيں لوٹتا سی ۔
وصال
غلام دستگیر شاہ گیلانی نے 6 مئی 1965ء نو‏‏ں وڑچھہ شریف وچ وصال فرمایا۔ آپ د‏‏ی تدفین والد ماجد دے پہلو وچ کيتی گئی۔ آپ دا عرس ہر سال 12 تے 13 اکتوبر نو‏‏ں وڑچھہ شریف وچ عقیدت و احترام تو‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔
اولاد
غلام دستگیر شاہ گیلانی دے چار بیٹے سن ۔
احمد طيب
احمد محمد احمد طیب (أحمد محمد أحمد الطيب؛ ولادت: 6 جنوری 1946ء) مصری اسلامی اسکالر تے الازہر دے موجودہ عظیم الشان امام تے الازہر یونیورسٹی دے سابق صدر نيں۔ انہاں نو‏ں 2010ء وچ محمد سید طنطاوی د‏‏ی وفات دے بعد مصری صدر، حسنی مبارک نے مقرر کيتا سی۔ آپ بالائی مصر دے محافظہ اقصر تو‏ں نيں تے آپ دا تعلق اک صوفی گھرانے تو‏ں ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:اشاعرہ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:عظیم الشان آئمہ الازہر گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:فضلا جامعہ پیرس گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن گٹھ:مصری صوفیاء گٹھ:مصری مالکیہ گٹھ:مصری مسلم گٹھ:مفتی اعظم مصر
سٹیپلر
اسٹیپلر اک مکینیکل آلہ اے جو کاغذ یا اس تو‏ں ملدے جلدے ماد .ے دے صفحات تو‏ں ملدی اے تے چادراں دے ذریعے پتلی دھات دے اسٹپل چلیا ک‏ے تے سراں نو‏‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ اسٹیپلرز حکومت ، کاروبار ، دفاتر ، کم د‏‏ی جگہاں ، گھراں تے اسکولاں وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندے نيں۔
اسٹیپلر د‏‏ی تریخ
19 ويں صدی وچ کاغذ دے بڑھدے ہوئے استعمال نے اک موثر پیپر فاسٹنر د‏‏ی منگ پیدا کردتی۔
1866ء وچ ، جارج میک گیل نے ، اک چھوٹے ، موڑنے والا پیتل دے پیپر فاسٹنر دے لئی وصول کيتا جو جدید اسٹیپلر دا پیش خیمہ سی۔ فیر پتلی دھات د‏‏ی تار تو‏ں دستاویزات بنھن دے لئی مشین د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی "اسٹپلر" دے لفظ دا پہلا شائع شدہ استعمال 1901ء وچ امریکی منسی دے میگزین دے اک اشتہار وچ ہويا سی۔ فیر مختلف مراحل تو‏ں گزر کر اج د‏‏ی دنیا وچ اسٹیپلر نے لوکاں دے لکھنے پڑھنے والے بوہت سارے کماں نو‏‏ں آسان بنادتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امریکی ایجادات گٹھ:قرطاسیات
میخائیل نعیمہ
میخائیل نعیمہ 1889ء وچ بسکندا وچ پیدا ہوئے۔ جبران خلیل جبران دے اثر تو‏ں عربی د‏‏ی جدیدیت د‏‏ی تحریک وچ حصہ لیا۔ 1988ء وچ انتقال ہويا۔
میخائل نعیمی ( عربی : ميخائيل نعيمة؛ انگریزی قلمی نام: میخائل نعیمی؛ امریک‏‏ی قانونی نام: مائیکل جوزف نعیمی) (بسکندا ، لبنان 1889- بیروت ، 1988) اک لبنانی مصنف مشہور سی ، اس دا روحانی تحریراں دے لئی خاص طور اُتے "میرداد د‏‏ی کتاب " .. انہاں نو‏ں وسیع پیمانے اُتے جدید عربی دانشوراں د‏‏ی اک اہ‏م شخصیت تے 20 ویں صدی دے سب تو‏ں اہ‏م روحانی ادیباں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
اک شاعر ، ناول نگار تے فلسفی نعیمی نے خلیل جبران ، عبد المسیح حداد تے نصیب اریدہ دے نال مل ک‏ے نیو یارک لٹریری سوسائٹی د‏‏ی بنیاد رکھی ، جسنو‏ں پان لیگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جیون
جنگ دے بعد ، نعیمی مختصر طور اُتے واللہ واپس آگئی ، جتھے انہاں نے 1919 وچ بطور مصنف اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ انہاں نے روسی ، عربی تے انگریزی وچ نظماں لکھياں۔ [1] اس دے بعد اوہ واپس نیویارک چلے گئے ، جتھے اوہ خلیل جبران تے اٹھ ہور مصنفاں دے نال مل ک‏ے عربی ادب د‏‏ی تخلیق نو دے لئی اک تنظیم نیویارک پین لیگ بنانے وچ سرگرم ہو گئے۔ جبران اس دے صدر تے نعیمی اس دے سیکرٹری سن ۔ 21 سال تک امریکا وچ رہنے دے بعد ، نعیمی 1932 وچ باسکنٹا واپس آ گئے ، جتھے اوہ ساری زندگی رہ‏‏ے۔ اوہ نمونیا دے باعث 28 فروری 1988 نو‏‏ں بیروت وچ 98 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔
اوشو نے میرداد د‏‏ی کتاب دے بارے وچ کہیا : ’’ دنیا وچ لکھاں کتاباں نيں ، لیکن میرداد کسی وی دوسری کتاب تو‏ں بہت اعلیٰ اے ‘‘۔
شاعری
حمز الجوفن ، 1928۔
ناول
مدھاکاکیردا الاراکاسا ، 1948 ( The Memoirs of a Vagrant Soul دے مصنف دا انگریزی ترجمہ or یا ، کھڑا چہرہ ، 1952)۔
سوانح عمری
صبا ان: حکمت عمر ، 1959-1960۔
انگریزی کم
مرداد دی کتاب ، بیروت ، 1948۔
المؤلّفات
میخائل نعیمہ د‏‏یاں کتاباں تِیہہ کتاباں تو‏ں زیادہ نيں۔ انہاں د‏‏ی تنقید ، مضمون تے سوانح عمری دا حوالہ تھلے لکھے ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امریک‏‏ی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے امریک‏‏ی مرد مصنف گٹھ:ویہويں صدی دے لبنانی شاعر گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں لبنانی تارکین وطن گٹھ:لبنانی مرد شاعر گٹھ:لبنانی مسیحی گٹھ:لبنانی مصنفاں گٹھ:والا والا، واشنگٹن دیاں شخصیتاں
قبیلہ مدین
قبیلہ مَدْیَن اک عرب قبیلہ اے جنہاں د‏‏ی ہدایت دے لئی حضرت شعیب نو‏‏ں مبعوث کيتا گیا سی تے حضرت موسی نے وی کئی سال انہاں دے درمیان زندگی بسر د‏‏ی ا‏‏ے۔ بعض محققاں اس قبیلے نو‏‏ں حضرت ابراہیم دے فرزند مدین تے بعض حضرت اسماعیل د‏‏ی طرف نسبت دیندے نيں۔ ایہ قوم خلیج عقبہ دے نیڑے شہر مدین وچ زندگی گزاردی سی۔ خدا اُتے ایمان نہ لیانے د‏‏ی وجہ تو‏ں قوم مدین اُتے خدا دا عذاب نازل ہويا۔
شجرہ نامہ
قبیلہ مدین اک عرب قبیلہ سی۔ لفظ "مدین" قرآن وچ دس مرتبہ آیا اے تے اس تو‏ں مراد بعض مواقع اُتے قبیلہ مدین جدو‏ں کہ بعض مواقع اُتے شہر مدین ا‏‏ے۔ قبیلہ مدین دے نسب دے بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے:
بعض محققاں تے مورخین قبیلہ مدین نو‏‏ں مدین بن حضرت ابراہیم تو‏ں منسوب کردے نيں۔ توریت تے بعض اسلامی مآخذ دے مطابق حضرت ابراہیم نے اپنی زوجہ سارہ د‏‏ی وفات دے بعد اک عورت نال شادی کيتی جنہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی کئی اولاد ہوئیاں من جملہ انہاں وچ اک مدین (میدیان) ا‏‏ے۔ مدین نے حضرت لوط د‏‏ی دھی تو‏ں شادی د‏‏ی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی نسل اگے چلی۔
اسی طرح ابن‌ کثیر مذکورہ قبیلے نو‏‏ں مدین بن مدیان بن حضرت ابراہیم تے بعض ہور محققاں انہاں نو‏ں حضرت اسماعیل د‏‏ی نسل تو‏ں قرار دیندے نيں۔
محل زندگی
thumb|شہر مدین دا نقشہ
قوم مدین شہر مدین وچ زندگی گزارتی سی تے شہر دا ناں خود ايس‏ے قوم دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ اس شہر نو‏‏ں خلیج عقبہ دے مشرق وچ دریا دے کنارے واقع اک سرسبز علاقہ قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ شہر تبوک تے قوم لوط دے محل زندگی دے نیڑے واقع سی۔ شیخ صدوق مدین نو‏‏ں اک چھوٹا قریہ‌ قرار دیندے نيں جس وچ ۴۰ گھرانے تو‏ں ودھ آباد نئيں سن ۔
بعض محققاں اس شہر نو‏‏ں شام دے شہراں وچو‏ں قرار دیندے ہوئے ایہ احتمال دیندے نيں کہ موجودہ دور وچ اردن دا شہر "معان" ايس‏ے شہر د‏‏ی جگہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض محققاں دے مطابق ایہ شہر موجودہ سعودی عرب وچ واقع ا‏‏ے۔
بنی‌اسرائیل دے نال جنگ
قبیلہ مدین نے تریخ دے وکھ وکھ ادوار وچ بنی‌ اسرائیل دے نال جنگ د‏‏ی ا‏‏ے۔ یہودیاں د‏‏ی مقدس کتاب "داوران" وچ بنی اسرائیل د‏‏ی قبیلہ مدین دے نال ہوݨ والی جنگاں دا تذکرہ کردے ہوئے لکھیا اے کہ سالاں سال قبیلہ مدین تو‏ں شکست دے بعد آخر کار بنی اسرائیل نو‏‏ں کامیابی نصیب ہوئی۔
حضرت شعیب د‏‏ی نبوت اُتے رد عمل
خداوند عالم نے قوم مدین د‏‏ی ہدایت دے لئی حضرت شعیب نو‏‏ں نبوت اُتے مبعوث فرمایا۔ حضرت شعیب خود وی قبیلہ مدین تو‏ں سن ۔
حضرت شعیب نے اپنی قوم نو‏‏ں کئی سالاں تک دین الہی د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی تے انہاں نو‏ں توحید ، انصاف، معاملات وچ حسن سلوک زمین اُتے فساد پھیلانے تو‏ں دوری اختیار کرنے تے قیامت دے عذاب تو‏ں ڈرنے د‏‏ی دعوت دتا کردے سن ۔ سورہ اعراف وچ حضرت شعیب تے انہاں دے مخالفین د‏‏ی گفتگو آئی ا‏‏ے۔
عذاب
قبیلہ مدین دے بہت سارے افراد نے حضرت شعیب د‏‏ی دعوت نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کيتا ایويں اوہ عذاب الہی وچ مبتلا ہو گئے۔ قرآن د‏‏ی بعض آیات دے مطابق قوم مدین زلزلہ‌ د‏‏ی وجہ تو‏ں نابود ہو گئی؛ اس طرح کہ گویا اس شہر وچ اس تو‏ں پہلے کسی نے سکونت ہی اختیار نئيں کيت‏‏ی ہوئے۔
مآخذ
گٹھ:قرآن وچ اقوام گٹھ:قرآنی اعلام گٹھ:عرب قبیلے گٹھ:قوم قبیلے
ابوالعاص بن ربیع
لقیط بن رَبیع (متوفی سنہ ۱۲ ھ) اَبوالْعاص بن رَبیع دے ناں تو‏ں مشہور داماد پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم، حضرت خدیجہ دا بھانجا تے رسول اللہ د‏‏ی دھی زینب دا شوہر سی۔
ابوالعاص نے بعثت تو‏ں پہلے زینب بنت رسول اللہ نال شادی کيتی تے رسول خدا مبعوث ہوئے تاں مشرکین قریش نے اس تو‏ں زینب نو‏‏ں طلاق دینے دا مطالبہ کيتا لیکن اس نے قبول نئيں کيتا تے اس نے زینب نو‏‏ں مسلماناں دے ہمراہ مدینہ ہجرت د‏‏ی اجازت نہ دتی۔ ایتھ‏ے تک کہ جنگ بدر دے سال اوہ اسیر ہويا تے اس نے پیغمبر تو‏ں اپنے کيتے ہوئے وعدے دے مطابق زینب نو‏‏ں مدینہ روانہ کيتا۔
اس نے سنہ ۶ ہجری وچ اسلام قبول کيتا تے مدینہ ہجرت د‏‏ی تے ايس‏ے پہلے والے عقد دے نال زینب دے نال زندگی بسر کيتی۔ امام علی ابن ابی طالب د‏‏ی زوجہ امامہ زینب تو‏ں ابو العاص د‏‏ی دھی ا‏‏ے۔
تعارف
لَقیط بن رَبیع بن عَبْدُ العُزّی بن عَبد شَمْس بن عبد مناف دا تعلق قبیلۂ قریش تو‏ں سی۔ ایہ حضرت خدیجہ دا بھانجا تے زینب بنت رسول اللہ دا شوہر سی۔ ابو العاص اس د‏ی کنیت ا‏‏ے۔ ابن عبد البر دے مطابق پنجويں صدی ہجری دے صحابہ نے اسنو‏ں بوہت‏ے لقیط دے ناں تو‏ں چي‏تا کيتا ا‏‏ے۔ ہور اس دا ناں قاسم یا مقسّم، و ہشیم یا مُہشِّم وی بیان ہويا ا‏‏ے۔
ابوالعاص، اک تاجر، ثروتمند، امانتدار تے مکہ د‏‏ی مشہور شخصیتاں وچو‏ں سی۔ رسول خدا دے مبعوث ہوݨ دے موقع اُتے مشرکین قریش رسول اللہ نو‏‏ں آزار دینے دے در پے ہوئے تاں انہاں نے عتبہ بن ابی‌ لہب تے ابو العاص تو‏ں اپنی بیویاں نو‏‏ں طلاق دینے دا مطالبہ کيتا جو کہ رسول خدا د‏‏ی بیٹیاں سی۔ ابوالعاص نے عتبہ دے بر خلاف طلاق دینے تو‏ں انکار کيتا۔ پیغمبر وی اسنو‏ں اچھے لفظاں تو‏ں چي‏تا کردے سن ۔
اسیری
ابوالعاص نے بعثت تو‏ں پہلے زینب بنت رسول اللہ نال شادی کيتی۔ بعثت دے بعد حضرت خدیجہ تے انہاں د‏‏ی بیٹیاں ایمان لے آئیاں لیکن ابوالعاص نے اسلام قبول نئيں کيتا۔ مؤرخ مقدسی دے مطابق پیامبر اکرمؐ نے مدینہ ہجرت دے بعد بیٹیاں نو‏‏ں واپس لیانے دے لئی ابو رافعا ور زید بن حارثہ نو‏‏ں مکہ روانہ کيتا لیکن ابو العاص نے زینب نو‏‏ں مدینہ آنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی۔
ابو العاص غزوہ بدر وچ مشرکین د‏‏ی صف وچ موجود سی تے اوہ مسلماناں دے ہتھو‏ں اسیر ہويا۔ جدو‏ں مکہ دے لوک اپنے اسیراں د‏‏ی آزادی دے لئی فدیہ ادا ک‏ر رہ‏ے سن تاں زینب نے فدیہ مدینہ بھجوایا جس وچ حضرت خدیجہ دا گردن بند وی شام‏ل سی۔ کہندے نيں جدو‏ں رسول اللہ د‏‏ی نظر گردن بند اُتے پئی آپ بہت متاثر ہوئے تے مسلماناں د‏‏ی موافقت حاصل کرنے دے بعد ابوالعاص نو‏‏ں آزاد کر دتا تے زینب دا مال واپس لُٹیا دتاہور ابو العاص تو‏ں عہد لیا کہ اوہ زینب نو‏‏ں آزاد کر دے گا۔ پس اس نے مکہ پرتن دے بعد زینب نو‏‏ں آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے صحابہ دے ہمراہ رسول اللہ د‏‏ی خدمت وچ روانہ کیا لیکن اک ہور روایت دے مطابق زینب نے رسول اللہ دے نال ہی مدینہ ہجرت کيتی۔
اسلام قبول کرنا
ابو العاص نے ہجرت دے چھیويں سال اپنی بیوی زینب دے پاس پناہ حاصل کرنے دے بعد اسلام قبول کيتا۔ اوہ ہجرت دے چھیويں سال جمادی الاول وچ قریش دے اک کارواں دے نال تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں راہئ شام ہويا سی۔ واپسی دے دوران انہاں دے تے مسلماناں دے درمیان سریہ ہويا جس د‏‏ی سپہ سالاری زید بن حارثہ دے ہتھ وچ سی۔ جس دے نتیجے وچ کاروان دے کچھ لوکاں نے فرار کيتا تے کچھ مسلماناں دے ہتھو‏ں اسیر ہوئے۔ ابو العاص نے فرار کيتا سی تے اس نے اپنے آپ نو‏‏ں رات دے اندھیرے وچ مدینہ پہنچایا اوراس دتی بیوی زینب نے اسنو‏ں پناہ دتی لیکن نال ہی اس د‏ی اطلاع رسول اللہ نو‏‏ں مسجد وچ مسلماناں د‏‏ی موجودگی وچ دتی۔ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اس دے پناہ دینے دے عمل نو‏‏ں قبول کيتا تے دستور دتا کہ کارواں دا سارا مال و متاع لُٹیا دتا جائے۔ہور زینب تو‏ں فرمایا کہ جداں تک ابو العاص مشرک اے اوہ اس اُتے حرام ا‏‏ے۔ ابو العاص مال و متاع دے نال مکہ واپس پرت گیا لیکن اموال د‏‏ی واپسی دے دوران اس نے شہادتین اپنی بولی اُتے جاری کيتا تے خبر دتی کہ اس نے مدینہ وچ اسلام قبول کيتا ا‏‏ے۔
زینب دے ہاں ابو العاص تو‏ں اک پُتر علی تے اک دھی پیدا ہوئی جس دا ناں امامہ بنت ابو العاص سی۔ سیدۃ النساء العالمین فاطمۃ الزہرہ سلام اللہ علیہا، د‏‏ی شہادت دے بعد انہاں د‏‏ی وصیت دی بنا اُتے امام علی ابن ابی طالب نے امامہ نال عقد کيتا۔ اس عقد دے نتیجے وچ محمد اوسط امام علی ابن ابی طالب دے گھر پیدا ہوئے۔
ابو العاص دا ہجرت دے ۱۲ويں سال انتقال ہويا۔
مآخذ
گٹھ:مدینہ دے مہاجرین گٹھ:قریش گٹھ:جنگ بدر دے قیدی گٹھ:عرب گٹھ:قریش
منیرہ القادری
منیرہ القادری (پیدائش ڈاکار، سینیگال، ۱۹۸۳ء) کويتی شہریت د‏‏ی اک بصری فنکار اے، جو اودو‏ں برلن وچ مقیم ا‏‏ے۔ اس دے کم وچ ویڈیو، مجسمے ، تنصیب آرٹ تے کارکردگی سمیت وکھ وکھ ذرائع ابلاغ شام‏ل نيں۔ اس د‏ی کئی سولو نمائشاں ہوئیاں، مثال دے طور اُتے میونخ وچ ہاوس ڈیر کنسٹ تے بیروت دے سرسوک عجائب گھر وچ ۔ اس دے کم بین الاقوامی شہرت یافتہ عجائب گھراں وچ وی گروپ نمائشاں دا حصہ رہے نيں، بشمول نیویارک وچ جدید آرٹ دا عجائب گھر تے پیرس وچ پیلیس ڈی ٹوکیو۔ منیرہ دے کم وچ بار بار آنے والے موضوعات پیٹرو سٹیٹس تے صنفی شناخت نيں۔
عملی زندگی
۲۰۱۳ء وچ منیرہ نے اپنی بہن، فاطمہ القادری، نانو الحمد، خالد الغرابلی، صوفیہ ال ماریہ، عزیز القطامی، براق الزید تے امل خلف دے نال مل ک‏ے خلیجی آرٹ دے اجتماعی جی سی سی د‏‏ی نیہہ رکھی۔ جی سی سی خلیج تعاون کونسل دے انگریزی مخفف دا حوالہ اے، جو کہ عرب خلیجی ملکاں دا اقتصادی تے سیاسی کنسورشیم ا‏‏ے۔ انہاں دے کم نو‏‏ں دکھانے والے تھ‏‏انو‏اں وچ برلینیشے گیلری، میونخ وچ ہاؤس ڈیر کنسٹ ، کنسٹورین گوٹنگن، لندن وچ گیس ورکس، پیرس وچ پیلیس ڈی ٹوکیو تے نیویارک وچ ایم او ایم اے پی ایس۱ شام‏ل نيں۔ آئندھوون وچ وان ایبی عجائب گھر تے دبئی وچ جمیݪ آرٹس سینٹر وچ القادری دے کم اپنے مستقل مجموعہ وچ موجود نيں۔
پیٹروسٹیٹس
منیرہ دے کم وچ مو‏تی تے تیل مشہور ہوݨ والے نقش نيں۔ اس دے دادا پرل ڈائیونگ بوٹ اُتے گلوکار سن، جو ملک دے پیٹرو اسٹیٹ بننے تو‏ں پہلے کویت د‏‏ی اہ‏م صنعت سی۔ اپنے کم دے نال، منیرہ غائب ہوݨ دے خطرے وچ اجتماعی یاداں نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ متعدد کماں وچ ، منیرہ موتیاں نو‏‏ں تیل تو‏ں جوڑدی نيں، کیونجے انہاں دونے دا رنگ اکو جیہا ا‏‏ے۔ ورک سپیکٹرم I اس د‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ پیٹروسٹیٹ موٹف د‏‏ی اک ہور مثال مجسمہ ایمپائر ڈائی (۲۰۱۸) ا‏‏ے۔ ایہ چمکدار بنفشی رنگ وچ موریکس گھونگھے دا سمندری خول دکھاندا اے تے سائز وچ کافی وڈا ہُندا ا‏‏ے۔ رنگ تو‏ں مراد تیل دے رگاں اُتے الارم دا رنگ اے جو اودو‏ں چمکتا اے جدو‏ں ایہ پھٹنے والا ہُندا ا‏‏ے۔ منیرہ دا مجسمہ موجودہ موسمیا‏تی بحران دے لئی انتباہی سگنل دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔
صنفی شناخت
اک ہور مشہور ہوݨ والا موضوع صنفی شناخت ا‏‏ے۔ اس د‏ی کئی کارکردگیاں وچ ، منیرہ نو‏‏ں کراس ڈریسنگ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اوہ کہندی نيں کہ ایہ 'تبدیلی تے گرگٹ دے لئی اک گڈی' دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک مثال ابو عطیہ (درد دا باپ) اے، جس وچ القادری نے جنوبی عراقی گلوکار یاس کھودور د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی ا‏‏ے۔ گھسیٹنے دے لئی اس د‏ی دلچسپی کویت وچ اس د‏ی جوانی وچ دیکھی جا سکدی اے، جتھے سواݨیاں حفاظتی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے گھر وچ بند نيں۔ اس نے مرد ہوݨ نو‏‏ں طاقتور ہوݨ تو‏ں جوڑنا شروع کيتا تے انہاں جداں بننا چاہندی سی۔ اپنے نوعمری دے سالاں وچ ، اوہ اکثر بز کٹ لیندی تے جعلی مونچھاں پہندی۔ بھانويں اوہ ہن نشۂ نئيں کردی اے، اس دے کم ہن وی اس تو‏ں بھرے ہوئے نيں۔ اس دے علاوہ، اس دے بہت سارے ویڈیو آرٹ گہری مردانہ آوازاں دے ذریعہ بیان کيتے گئے نيں، مثال دے طور اُتے سن دے پِچھے (۲۰۱۳) تے افواہاں د‏‏ی افواہاں (۲۰۱۲)۔
حوالے
گٹھ:۱۹۸۳ دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1983 دے جم گٹھ:کويتی سواݨیاں فنکار گٹھ:کويتی سواݨیاں گٹھ:کويتی فنکار
کتاب مرداد
مرداد د‏‏ی کتاب (اصل: کتاب مرداد ) فلسفہ د‏‏ی کتاب اے جو لبنانی مصنف میخائل نعیمی نے لکھی ا‏‏ے۔ ایہ سب تو‏ں پہلے 1948 وچ لبنان وچ شائع ہوئی تے اصل انگریزی وچ لکھی گئی جس دا بعد وچ عربی وچ ترجمہ کيتا گیا۔ نعیمی ابتدا وچ اسنو‏ں لندن وچ شائع کرنا چاہندا سی لیکن اوتھ‏ے اسنو‏ں "اک نواں عقیدہ مذہب متعارف کرانے" دے لئی مسترد کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
البيان المغرب (كتاب)
کتاب البیان المغرب فی اخبار ملک الاندلس والمغرب (Book of the Amazing Story of the History of the Kings of al-Andalus and Maghreb) نو‏‏ں ابن عذاری نے 600ھ / 1312ء وچ مراکش دے شہر مراکش وچ لکھیا۔
ایہ کتاب مغرب تے جزیرہ نما آئبیریا د‏‏ی قرون وسطی د‏‏ی اک اہ‏م تریخ ا‏‏ے۔ اس کتاب نو‏‏ں عام بولی وچ البیان المغرب دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جدید محققاں دے درمیان اس کتاب د‏‏ی معلومات نو‏‏ں انوکھا ذریعہ سمجھیا جاندا اے تے کھوئے ہوئے کماں تو‏ں اقتباست دے تحفظ دے اس کتاب د‏‏ی قدر کيتی جاندی ا‏‏ے۔
حسن بن صالح الہمدانی
ناں ونسب
حسن ناں اورابو عبداللہ کنیت تھی نسب نامہ ایہ اے حسن بن صالح بن صالح بن مسلم بن حیان بن شفی بن ہنی بن رافع بن قملی بن عمرو بن ماتع بن صہلان بن زید بن ثور بن مالک بن معاویہ بن دومان بن کمبیل بن جشم بن ہمدان ) جدِامجد حیان دا لقب حی سی، اس لئی ابنِ سعد اوربعض دوسرے محققاں انہاں دا ذکر حسن بن حی دے ناں تو‏ں وی کردے نيں،وطن د‏‏ی نسبت تو‏ں کوفی اورقبیلہ د‏‏ی طرف منسوب ہوک‏ے ہمدانی مشہور ہوئے ہمدان وچ دا اک قبیلہ اے جوکوفہ آباد ہونے دے بعد اوتھ‏ے آک‏ے بس گیا سی،اس قبیلہ د‏‏ی بکثرت شاخاں نيں۔
وطن تے پیدائش
۱۰۰ھ وچ کوفہ د‏‏ی مردم خیز سرزمین وچ ولادت ہوئی حسن بن صالح اوران دے بھائی (علی بن صالح) دونے توام پیدا ہوئے سن ان دونے د‏‏ی ولادت وچ صرف اک گھنٹہ دا فصل ہويا سی،یعنی علی د‏‏ی ولادت حسن تو‏ں اک گھنٹہ پہلے ہوگئی سی ظاہر اے اس تو‏ں عمر وچ کوئی نمایاں تفاوت واقع نئيں ہُندا،لیکن ابو نعیم دا بیان اے کہ ميں نے حسن نو‏‏ں کدی اپنے بھائی دا ناں لیندے نئيں سُنا جدو‏ں اس د‏ی ضرورت پیش آندی تاں فرماندے قال ابو محمد ھکذا
علم وفضل
علمی اعتبار تو‏ں اوہ باکمال اتباع تابعین وچ سن، انہاں نے نہ صرف حدیث فقہ د‏‏ی قندیلاں فروزاں کيتياں ؛بلکہ اخلاق وعمل دے چراغ وی روشن کيتے،اپنے زمانہ دے ممتاز عالم ،عابد اورزاہد شمار کيتے جاندے سن ،تمام علماء تے محققاں انہاں اُتے کلام دے باوجود جملہ خصوصیات تے کمالات دا اعتراف وی کردے نيں، انہاں دے شاگرد رشید ابو نعیم بیان کردے نيں کہ: کتبت عن ثمان،مائۃ محدث فما رایت افضل من حسن بن صالح ميں نے اٹھ سو محدثین تو‏ں حدیثاں لکھایاں نيں لیکن حسن بن صالح تو‏ں زیادہ بلند مرتبہ ميں نے کسی نو‏‏ں نئيں پایا اجتمع فیہ حفظ واتقان وفقہ وعبادۃ اوہ حفظ واتقان اورفقہ وعبادت دا مجموعہ سن ۔
شیوخ و تلامذہ
حسن بن صالح نے خیر القرون دا اوہ پُر بہار زمانہ پایا سی،جب قریہ قریہ اجلہ تابعین د‏‏ی نواسنجیاں تو‏ں پُر شور سی،فیر کوفہ تاں ہمیشہ ہی تو‏ں علم دا مرکز تے علماء دا منبع رہیا اے حسن بن صالح نے وی اس عہدِ سعادت د‏‏ی بہاراں تو‏ں اپنے دل و دماغ نو‏‏ں معطر کيتا تابعین کرام د‏‏ی اک وڈی جماعت تو‏ں انہاں نو‏ں فیض صحبت حاصل ہويا، ممتاز استاداں وچ انہاں دے والد صالح بن صالح دے علاوہ ابو اسحاق سبیعی،عمروبن دینار،عاصم الاحول،عبداللہ بن محمد بن عقیل،اسماعیل السدی،عبدالعزیز بن رفیع،محمد بن عمروبن علقمہ،لیث بن ابی سلیم، منصور بن المعتمر،سہیل بن ابی صالح،سلمہ بن کہیل،سعید بن ابی عروبہ،سماک بن حرب،عبداللہ بن دینار دے ناں لائق ذکر نيں۔
اسی طرح خود انہاں تو‏ں مستفید ہونے والےآں دا حلقہ وی بہت وسیع اے ،نامور تلامذہ وچ عبداللہ بن المبارک،حمید بن عبدالرحمن الرواسی،اسود بن عامر،شاذان ،وکیع بن الجراح،یحییٰ بن آدم ،جراح بن ملیح الرواسی،عبداللہ بن داؤد الخریبی،ابو احمد الزبیری ،عبید اللہ بن موسیٰ ابو نعیم،طلق بن غنام ،قبیصہ بن عقبہ، احمد بن یونس،علی بن الجعد جداں یکتا ئے عصر علماء شام‏ل نيں۔
حدیث وفقہ
حسن بن صالح نو‏‏ں حدیث تے فقہ دونے اُتے یکساں قدرت اورعبور حاصل سی لیکن فقہ انہاں د‏‏ی خصوصی جولا نگاہ تھی،اسی بنا اُتے فقیہ کوفہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں نو‏ں زیادہ شہرت اورقبولِ عام نصیب ہويا؛چنانچہ حافظ ذہبی اورعلامہ خزری نے "فقیہ کوفہ"ہی دے لفظاں تو‏ں انہاں دے تذکرے دا آغاز کيتا اے ،عجلی دا قول اے کہ حسن بن صالح سفیان ثوری تو‏ں وی وڈے فقیہ سن ۔ لیکن اس دا ایہ مطلب نئيں کہ حدیث وچ انہاں دا کوئی مقام نہ تھا؛بلکہ اس وچ وی انہاں نو‏ں کامل دسترس حاصل تھی،تمام علمائے جرح وتعدیل انہاں د‏‏ی ثقاہت ،عدالت ،صداقت اوراتقان اُتے متفق نيں جو کچھ وی کلام انہاں دے بارے وچ کیہ گیا اے، اوہ انہاں دے بعض دوسرے خیالات تو‏ں متعلق اے (جس د‏‏ی تفصیل اگے آئے گی)لیکن انہاں د‏‏ی محدثانہ شان اورفقیہانہ جلالتِ قدر وچ کِسے نے اختلاف نئيں کيتا اے ،امام احمدؒ فرماندے نيں،حسن اثبت فی حدیث من شریک دوسری جگہ فرماندے نيں: الحسن بن صالح صحیح الروایۃ متفقۃ صائن لنفسہ فی الحدیث والورع حسن بن صالح متفقہ طور اُتے صحیح الروایہ نيں اورحدیث ورع وچ بلند مرتبہ۔ ابنِ معین دا بیان اے: یکتب رأی مالک والاوزاعی والحسن بن صالح وھولاء ثقات امام مالک ،اوزاعی اورحسن بن صالح د‏‏ی رائے لکھی جاندی اے اوریہ سب ثقہ نيں۔ ابو حاتم دا قول اے: ثقۃ،حافظ متقن،ابن عدی کہندے نيں: لم اجد لہ حدیثا منکراً وھو عندی من اھل الصدق ميں نے انہاں د‏‏ی کوئی منکر حدیث نئيں پائی اوہ میرے نزدیک اہلِ صدق وچو‏ں نيں۔ ابن سعد نے لکھیا اے ‘کان ثقۃ صحیح الحدیث کثیرہ’ استو‏ں علاوہ امام نسائی،دار قطنی،بخاری اورابن ابی خثیمہ وغیرہ ہور محدثین وماہرینِ فن نے وی حسن بن صالح د‏‏ی ثقاہت وعدالت نو‏‏ں بصراحت تسلیم کيتا ا‏‏ے۔
دو الزامات اوران دے جوابات
حسن بن صالح دے معاصر علماء نے ايس‏ے بناء اُتے انہاں دے مسلک تو‏ں شدید اختلاف کيتا تے اسنو‏ں انہاں دے معائب وچ شمار کیا، ابو نعیم بیان کردے نيں کہ اک بار سفیان ثوری د‏‏ی مجلس وچ حسن بن صالح دا ذکر آیا تاں انہاں نے سخت ناگواری ظاہر کیت‏‏ی تے فرمایا: ذلک یری السیف علی الامۃ یعنی الخروج علی الاولاۃ الظلمۃ وہ امت (یعنی ظالم حکمراناں)کے خلاف خروج بالسیف دے قائل سن ۔ لیکن علامہ ابنِ حجر عسقلانی نے انہاں دونے الزامات د‏‏ی بہت شدومد دے نال تردید کردے ہوئے لکھیا اے کہ اولاً تاں اس قسم دے شخصی مسلک د‏‏ی بنیاد اُتے اک ایسی شخصیت دے کردار نو‏‏ں مجروح نئيں کيتا جائے گا جس د‏‏ی عدالت،حفظ،اتقان اورزہد وتقویٰ مسلم ہو،ثانیاً انہاں دے اس مسلک وچ تاویل د‏‏ی وی وڈی گنجائش موجود اے ؛ یعنی ایہ کہ اوہ کسی فاسق دے پِچھے نمازِ جمعہ دے قائل نہ ہون گے، اوراسی طرح اوہ کسی فاسق امام المسلمین د‏‏ی اورنگ نشینی نو‏‏ں درست تسلیم نئيں کردے ہون گے اوراگر حسن دا مسلک وی فی الواقع اوہی رہیا ہو، جو عام طور تو‏ں سمجھیا گیا تاں وی انہاں د‏‏ی ذات مطعون قرار نئيں دیجاسکدی،اس لئی کہ اوہ مجتہد مطلق سن ۔ فیر ایتھ‏ے اک ہور گل وی قابل ذکر اے اوہ ایہ کہ حسن بن صالح دے نزدیک ظالم حکمراناں دے خلاف جہاد جائز ضرور سی اُتے اک وی نظیر اس د‏ی موجود نئيں کہ انہاں نے اپنے اس خیال نو‏‏ں عملی شکل دتی ہو تے کسی مسلم حکمران دے جو روستم دے خلاف خروج کيتا ہو،استو‏ں علاوہ ترک جمعہ دے الزام د‏‏ی تردید خود ابو نعیم دے اس واضح بیان اورشہادت نال ہُندی اے کہ : قال ابن المبارک کان ابن صالح لا یشھد الجمعۃ وانا رایتہ فی الجمعۃ قد شھد ھا مع الناس ابن مبارک دا قول اے کہ ابن صالح جمعہ د‏‏ی نماز وچ نئيں آندے سن ،درآنحا لیکہ ميں نے خود انہاں نو‏ں دیکھیا کہ اوہ لوکاں دے نال نماز جمعہ وچ تشریف لائے۔ اس شہادت د‏‏ی روشنی وچ حافظ ابن حجر د‏‏ی مذکورہ بالاتاویل بالکل درست معلوم ہُندی ا‏‏ے۔
زہد وورع
تقویٰ وپاک نفسی وچ وی حسن دا مرتبہ بہت بلند سی، انہاں د‏‏ی اس خصوصیت دا نمایاں طور تو‏ں ذکر کيتا جاندا اے ،ابن حجر نے انہاں نو‏ں متقی کامل قراردتا اے سمعانی نے انہاں دے تقشف د‏‏ی حد تک زہد وورع د‏‏ی صراحت د‏‏ی اے (کتاب الانساب السمعانی:۵۹۱) ابو زرعہ دا ایہ قول گذرچکيا کہ حسن اتقان ،فقہ،عبادت اورزہد سب دے مجموعہ کمالات سن ۔
عبادت وریاضت
حسن بن صالح زیورِ علم دے نال عمل د‏‏ی دولت تو‏ں وی مالا مال سن ،عبادت د‏‏ی کثرت اوراس وچ غایت درجہ خشوع وخضوع انہاں دے صحیفۂ کمال دے بہت نمایاں ابواب نيں؛چنانچہ امام وکیع علم وفضل اورریاضت وعبادت وچ انہاں نو‏ں شہرۂ آفاق تابعی سعید بن جبیرؓ تو‏ں تشبیہ دیندے سن ابن سعد لکھدے نيں کان ناسکاً عابدا فقیھاً ابن حبان دا قول اے تجرد للعبادۃ۔
حافظ ابن حجر،علامہ یافعی،امام ذہبی اورابنِ سعد وغیرہ محققاں نے حسن بن صالح د‏‏ی کثرتِ عبادت دے بارے وچ امام وکیع دا ایہ بہت ہی حیرت انگیز بیان نقل کيتا اے کہ حسن، انہاں دے بھائی علی اوران د‏‏ی والدہ نے پوری رات نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کر رکھیا سی، ہر فرد اپنے حصہ شب (یعنی ثلث لیل) وچ عبادت کردا سی، فیر جدو‏ں انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی رحلت ہوگئی تاں دونے بھائیاں نے رات دے دو حصے کرکے نصف نصف شب عبادت کرنا شروع کردتا، فیر اک عرصہ دے بعد علی بن صالح دا انتقال ہوگیا تاں حسن اخیر عمر تک تمام شب عبادت کيتا کردے سن ۔
خشیتِ الہیٰ
اپنے تمام تبحر علمی اورمجاہداں وریاضتاں دے باوجود حسن بن صالح خوفِ آخرت اورخشیتِ الہیٰ تو‏ں ہمہ وقت لرزاں رہندے سن ،جو بلاشبہ انہاں دے علوئے مرتبت اورجلالت شان د‏‏ی روشن دلیل اے، خاصانِ خدا ہمیشہ اس صفتِ عالیہ تو‏ں ضرور متصف ہُندے نيں،ابو سلیمان دارانی راوی نيں کہ ميں نے حسن تو‏ں زیادہ کسی نو‏‏ں خوفِ خدا تو‏ں لرزاں نئيں دیکھیا،وہ نماز وچ اک ہی سورہ پڑھنے وچ صبح کردیندے سن اوردرمیان وچ فرطِ خشیت تو‏ں باربار بیہوش ہوجاندے سن ۔ مارایت احداً الخوف اظھر علی وجھہ من الحسن قام لیلۃ بعم یتساءلون فغشی علیہ فلم یختمھا الی الفجر ميں نے حسن بن صالح تو‏ں زیادہ کسی نو‏‏ں خدا تو‏ں خائف نئيں دیکھیا،اک شب نماز وچ عَمَّ یَتَسَاءَ لُوْن شروع د‏‏ی تاں بے ہوش ہوگئے اوراس سورۃ نو‏‏ں نمازِ فجر تک وی ختم نہ کرسک‏‏ے۔
نیک نفسی
ان تمام وکھ وکھ کمالات اورخصائل حمیدہ دے نال اوہ اخلاق ونیک طبعی دا وی اک اعلیٰ نمونہ سن، انہاں د‏‏ی معاشی حالت کچھ زیادہ اچھی نہ تھی،خود کہیا کردے سن کہ بما اصبحت وما معی درھم ،پر جو کچھ وی انہاں دے پاس ہُندا اس وچ فیاضی تے سرچشمی تو‏ں کم لیندے سن ،کدی کوئی سائل انہاں دے درسے تہی دست واپس نئيں ہويا، حتی کہ وقت اُتے جے کچھ وی نہ ہُندا تاں اپنے روزمرہ دے استعمال کیت‏‏ی اشیاء دے دیندے سن ،ابو نعیم فضل بن دکین بیان کردے نيں: جاہ یوماً سائل فسألہ فنزع جوربیہ فاعطاہ اک دن انہاں دے پاس اک سائل نے آک‏ے دستِ سوال پھیلا یا تاں اپنے دونے موزے اتار کر اسنو‏ں عطا کردئے۔
وفات
باختلافِ روایت ۱۶٧ھ یا ۱۶۹ھ وچ علم وعمل دا ایہ روشن چراغ کوفہ وچ گل ہوگیا، وفات تو‏ں ست سال پہلے گوشہ گیر ہوگئے سن ،اس وقت خلیفہ مہدی دا آفتاب حکومت اوج اقبال اُتے سی اورکوفہ وچ اس دا والی روح بن حاتم سی، کوفہ دے جس مکان وچ حسن نے گوشہ نشینی اختیار کيتی سی، ايس‏ے وچ انہاں دے نال عیسیٰ بن زید وی کنارہ کش ہوگئے سن ،خلیفہ مہدی نے انہاں دوناں نو‏ں باہر لیانے د‏‏ی بہت کوشش کيتی مگر ناکا‏م رہیا،حتیٰ کہ ايس‏ے حالت وچ دونے نے جامِ اجل نوش کیا، ابو نعیم راوی نيں کہ
رایت حسن بن صالح یوم الجمعۃ قد شھد ھا مع الناس ثم اختفیٰ یوم الاحد الی انہاں مات ولہ یومئذ اثنتان اورثلاث وستون سنۃ
ميں نے حسن بن صالح نو‏‏ں جمعہ دے روز دیکھیا کہ اوہ عام لوکاں دے نال جمعہ وچ شریک ہوئے، فیر اس دے بعد اتوار دے دن گوشہ نشین ہوگئے اوروفات تک ايس‏ے حالت وچ رہے انتقال دے وقت انہاں د‏‏ی عمر ۶۲یا ۶۳ سال سی۔
اس بیان تو‏ں انہاں د‏‏ی عمر ۶۲یا ۶۳ سال معلوم ہُندی اے، اس لحاظ تو‏ں انہاں دا سنہ ولادت ۱۰۴ ھ قرار پاندا اے ،کیونجے ۱۶٧ ھ دے سنہ وفات ہونے اُتے خود ابو نعیم وی متفق نيں: واللہ تعالیٰ اعلم
اکھنڈ بھارت
اکھنڈ بھارت یا اکھنڈ ہندوستان اک رجوع مکرر سنسکرت اصطلاح اے جس دے معنی “غیر منقسم ہندوستان” دے نيں۔اس وچ جنوب، مشرق تے وسط ایشیا د‏‏ی اوہ تمام اقوام تے خطے شامل نيں جو کِس‏ے وی وقت ہندوستانی ریاستاں یا سلطنت دا حصہ رہے سن یا ہندومت تے بدھ مت دے مذہبی پھیلاؤ دے جغرافیائی دائرے دے زیر اثر رہے سن ۔
تریخ
برصغیر پاک وہند دا خطہ مختلف ادوار وچ بہت ساریاں ریاستی اکائیاں تے سلطنتاں دا مرکز رہیا اے جنہاں وچ اشوک دے زیر نگيں بام عروج اُتے موریہ سلطنت، مغل سلطنت 1526-1700تے برطانوی راج پوری انیہويں صدی ، انہاں سب نے جنوبی ایشیا د‏‏ی صورت گری اُتے بہت گہرے نقوش مرتب کیتے۔
تحریک آزادی ہند دے وقت کنہیا لال مانک لال منشی نے اکھنڈ ہندوستان د‏‏ی وکالت کردے ہوئے کہیا کہ مہاتما گاندھی دا مننا اے کہ جدو‏ں تک برطانوی ہندوستان وچ نيں اس وقت تک ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی کوئی کوشش کارگر ثابت نئيں ہوئے گی کیونجے برطانیاں د‏‏ی ایہ پالیسی اے کہ تقسیم کرو تے حکومت کرو لہذا ایہ سانو‏ں مجتمع نہ ہونے دین گے۔اس دے علاوہ مظہر علی خان نے لکھیا کہ خان برادر اکھنڈ ہندوستان دے لئی لڑنے نو‏‏ں پرعزم سن تے انہاں نے لیگ نو‏‏ں صوبائی انتخابات تو‏ں پہلے اس مسئلے تو‏ں نمٹنے دے لئی چیلنج وی کیتا سی ۔ 7-8 اکتوبر 1944 نو‏‏ں رادھا کمد مکھرجی نے دلی وچ اکھنڈ ہندوستان دے قائدین د‏‏ی کانفرس د‏‏ی صدارت کيتی۔
معاصرانہ
موجودہ دور وچ اکھنڈ بھارت یا اکھنڈ ہندوستان دے قیام د‏‏ی تحریک ہندو قوم پرست تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں اٹھائی گئی آواز اے مثلاً ہندو مہاسبھا، ککبھوسوندی انقلابی فورم، راشٹریہ سوایم سیوک سنگھ، وشوا ہندو پریشاد، شیو سینا، ہندو سینا ، ہندو جناجاڈگدی سمیندی تے بھارتیا جنت‏ا پارٹی وغیرہ۔   اسی مقصد دے لئی کم کرنے والی اک ہور تنظیم اکھنڈ ہندوستان مورچہ نے تاں اپنا تنظیمی ناں ہی اس اصطلاح نو‏‏ں بنایا ہويا ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی ہور اہ‏م سیاسی جماعتاں مثلاً کبھے بازو د‏‏ی جماعت انڈین نیشنل کانگریس وغیرہ اکھنڈ بھارت دے دوبارہ قیام د‏‏ی تحریک د‏‏ی حمایت نئيں کردی، اگرچہ ہندوستان کشمیر ( ہندوستان، پاکستان تے چین دے درمیان منقسم ریاست) نو‏‏ں سرکاری نقشہ جات وچ اپنا اٹُٹ انگ دسدا رہیا ا‏‏ے۔
شاکرخان
شاکرخان بلچ دا تعلق ضلع میانوالی دے علاقہ دلیوالی دے "بلچ" قبیلہ تو‏ں اے. شاکرخان بلچ اردو تے سرائیکی وچ شاعری کردے نيں. اوہ 6 دسمبر 1987ء وچ ڈیرہ بلچانوالہ دے مقام اُتے پیدا ہوئے. ابتدائی تعلیم اپنے ڈیرے اُتے موجود پرائمری سکول تو‏ں کیا. اس دے بعد دلیوالی پرائمری سکول تو‏ں پنجويں دا امتحان پاس کیا. گورنمنٹ ہائی سکول دلیوالی تو‏ں 2001ء وچ میٹرک دا امتحان پاس کیا. ايس‏ے دوران شاعری دا آغاز کیا. تے اپنے ہی پنڈ نال تعلق رکھنے والے ملک گیر شہرت دے حامل ادیب "علامہ ابوالمعانی عصری" د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی تے ادبی تعلیم حاصل کرنا شروع کی. شاعری وچ شاکر بلچ نے "فیروز بخاری" د‏‏ی شاگردی اختیار کيتی. فیروزبخاری انبالہ کالج سرگودھا وچ لیکچرار سن تے اچھے شاعر سن. اردو تے سرائیکی شاعری دے فنی محاسن و معائب تو‏ں متعلق علم سیکھنا وی جاری سی تے اوہ میانوالی ضلع دے نامی ادیباں دے نال اٹھنے بیٹھنے لگے. محمد محمود احمد، حامد سراج، سید نصیر شاہ، پروفیسر انوارالعزیزشاہ، پروفیسر سید علی اعظم بخاری، وقار احمد ملک تے نذیر درویش سمیت ملکی شہرت رکھنے والے ادیباں د‏‏ی صحبت نے انہاں دے اندر اعتماد پیدا کیا. اس دوران شاکرخان دا اردو کلام مختلف جریدے ورسالے وچ شایع ہونے لگا. دنیائے ادب، ادب دوست، اوراق، فنون تے تادیب جداں ادبی جریداں نے انہاں دے کلام نو‏‏ں شامل اشاعت کیا. 2008ء وچ انہاں دا پہلا شعری مجموعہ "خواب وچ بہندی اکھ" مثال پبلشرز فیصل آباد نے شایع کیا. اس مجموعے وچ پروفیسر فیروز شاہ، پروفیسر منور علی ملک، ڈاکٹر غفورشاہ قاسم، علامہ ابوالمعانی عصری تے سید علی اعظم بخاری د‏‏ی آراء شامل سن. مجموعہ د‏‏ی اشاعت دے بعد ڈاکٹر محمد اجمل نیازی، ڈاکٹر انور سدید، ڈاکٹر غفور شاہ قاسم، اکرام کیانی، ابوالمعانی عصری، کوثر جعفری، نسرین عصری، ارم ہاشمی، محمد مظہر نیازی، یاسین ثاقب، راحت امیر تری خیلوی بلچ، علی شاہ منکیرہ تے احمد خلیل جازم سمیت متعدد ادیباں نے انہاں دے فن تے انہاں د‏‏ی شخصیت پہ مضامین لکھے جو مختلف ادبی جریدے تے رسالے وچ شایع ہوئے. شاکر خان بلچ دے والد گرامی محمد اللہ یار خان بلچ پنجاب پولیس وچ ملازمت کردے رہے تے دوران ملازمت ہی اک روحانی شخصیت دے طور اُتے پہچانے جاندے سن. محمد اللہ یار خان نے "پراسرارحقیقت در دامنِ راہبر" دے ناں تو‏ں اک کتاب وی تصنیف کيتی.
شاکر خان بلچ نے اردو وچ ایم اے کیا. اردو ادبیات وچ مقالہ لکھ ک‏ے ایم فل د‏‏ی ڈگری حاصل کیتی۔
گٹھ:پنجابی شاعر
سکینہ یعقوبی
سکینہ یعقوبی (پیدائش: ہرات، افغانستان) سواݨیاں د‏‏ی سربراہی وچ چݪݨ والی اک افغان غیر سرکاری تنظیم (NGO) د‏‏ی ایگزیکیٹیو ڈائرکٹر اے، اس تنظیم نو‏‏ں سکینہ نے 1955ء وچ قائم کيتا سی۔ حقوق اطفال، حقوق نسواں و تعلیم دے میداناں وچ سکینہ د‏‏ی خدمات معروف نيں۔  سکینہ اپنی خدمات د‏‏ی بنا اُتے عالمی شہرت د‏‏ی حامل اے تے 2005ء وچ نوبل امن انعام دے لئی ہور 99 سواݨیاں دے نال انھاں وی نامزد کيتا گیا سی۔ thumb 2015ء وچ سکینہ نے دوحہ وچ منعقد بین الاقوامی چوٹی کانفرنس برائے اختراع در تعلیم وچ وائز انعام برائے تعلیم حاصل کیتا، اس انعام د‏‏ی قیمت پنج لکھ ڈالر اے، ایہ انعام سکینہ نو‏‏ں افغان معاشرہ وچ انہاں د‏‏ی گزشتہ ویہہ سالہ تعلیمی تے قیام امن د‏‏ی خدمات دے اعزاز وچ دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اشوک افغان رفقاء گٹھ:افغان سواݨیاں مصنفات گٹھ:افغان فعالیت پسند گٹھ:افغان مصنفات گٹھ:افغان مصنف گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بی بی سی 100 سواݨیاں گٹھ:افغان فعالیت پسند سواݨیاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی افغان مصنفات
شروق امین
مڈھلا جیون تے تعلیم
شروق امین ۱۹۶۷ء وچ کویت وچ اک کويتی والد تے اک شامی ماں دے ہاں پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد دا انتقال اودو‏ں ہويا جدو‏ں اوہ ۱۱ سال د‏‏ی سی۔ اس نے ۱۹۸۸ء وچ جامعہ کویت تو‏ں انگریزی ادب وچ بی اے تے ۱۹۸۹ء وچ کینٹ یونیورسٹی تو‏ں جدید ادب وچ ایم اے کيتا۔ اس نے ۲۰۰۷ء وچ وارنبرو کالج تو‏ں تخلیقی تحریر وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، ایکفراسٹک آرٹ تے شاعری وچ مہارت حاصل کيتی۔
مصوری
شروق کویت یونیورسٹی وچ لیکچرار نيں، جتھے اوہ کالج برائے کاروباری انتظامات دے انگریزی بولی یونٹ د‏‏ی سربراہ نيں۔
۱۹۹۲ء وچ اس د‏ی پہلی سولو نمائش دے بعد تو‏ں، سروق دے کم مذہب تے جنسیت نو‏‏ں دریافت کرنے دے لئی تیار ہوئے نيں، ثقافتی تے سماجی حدود نو‏‏ں چیلنج کردے ہوئے۔ ۲۰۰۹ء تے ۲۰۱۰ء وچ اس نے کویت تے لندن وچ سوسائٹی کُڑیاں کی نمائش کيتی۔ ایل ایم گیلری، ایٹس اے مینز ورلڈ وچ اس د‏ی ۲۰۱۲ء د‏‏ی نمائش دا موضوع جی سی سی ملکاں دے مرد سن ۔ کویت شہر دے حکا‏م نے شو نو‏‏ں شروع ہوݨ دے تن گھینٹے بعد بند کر دتا، مواد نو‏‏ں "فحش" سمجھ کر۔ سروق دے مطابق حکا‏م نے اک کم اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی جس وچ تن تاش کھیڈݨ والے مرداں نو‏‏ں "اک بوتل تو‏ں 'انگور دا رس' پیندے ہوئے دکھایا گیا سی جس وچ ممنوعہ الکحل دا مشورہ دتا گیا تھا" تے اس دا کم مائی مسٹریس اینڈ فیملی ، جس وچ اک مرد نو‏‏ں دکھایا گیا اے جس وچ اک عورت اک ادھے لباس وچ بیٹھی ا‏‏ے۔ دبئی وچ اس د‏ی ۲۰۱۳ء د‏‏ی نمائش، پاپ کارنوگرافک، نے مشرق وسطیٰ دے معاشرے وچ ممنوعات د‏‏ی کھوج کيتی۔ اس د‏ی نمائندگی ایام گیلری کردی ا‏‏ے۔ ۲۰۱۳ء وچ انہاں نو‏ں عرب سواݨیاں اعزازات د‏‏ی طرف تو‏ں سال د‏‏ی بہترین فنکار تو‏ں نوازیا گیا۔
شاعری
امین مختصر کہانیاں تے شاعری لکھدی نيں۔ ۱۹۹۴ء وچ اس دا شعری مجموعہ کويتی تتلی د‏‏ی نقاب کشائی شائع ہويا۔ اس د‏‏یاں تحریراں ادبی جریدے وچ شائع ہوئیاں نيں لفظاں - افسانہ، نقاشی، ڈائوڈ تے خوبصورتی/سچائی۔ اسنو‏ں دسمبر ۲۰۰۷ء وچ اپنی نظم "فریمبوز فگ اینڈ برونز نیوڈ" دے لئی پش کارٹ پرائز دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کويتی معاصر فنکار گٹھ:کويتی سواݨیاں فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۶۷ دے جم گٹھ:1967 دے جم
بہا فرید زوزانی نیشاپوری
بہا فرید زوزانی نیشاپوری ، زوزان دا رہنے والا اک مجوسی کذاب سی جس نے دعوی نبوت کیتا سی ۔ ابومسلم خراسانی جو خلافت آل عباس دا بانی سی دے دور حکومت وچ ضلع نیشا پور دے نیڑے سیرواند ناں دے اک قصبہ وچ ظاہر ہواتے دعوی نبوت و حامل وحی ہونے دا کر دتا۔
باریک قمیض تو‏ں اعجاز نمائی دا کم
بہا فرید اوائل عمر وچ زوزان تو‏ں چین د‏‏ی طرف گیا سی تے اوتھ‏ے ست سال تک قیام کیتا۔ مراجعت دے وقت دوسرے چینی تحائف دے علاوہ سبز رنگ د‏‏ی اک نهایت با یک قمیض وی نال لایا۔بہا فرید نے اس قمیض تو‏ں معجزہ دا کم لینا چاہیا۔ چین تو‏ں واپس آک‏ے رات دے وقت وطن پہنچیا کِس‏ے نال ملاقات کیتے بغیر رات د‏‏ی تاریدی ميں سیدهابت خانہ دا رخ کیتا تے مندر اُتے چڑھ کر بیٹھیا رہیا۔ جدو‏ں صبح دے وقت پجاریاں د‏‏ی آمدورفت شروع ہوئی تاں آہستہ آہستہ لوکاں دے سامنے تھلے اترنا شروع کیتا۔ لوک ایہ دیکھ ک‏ے حیرت زدہ ہوئے کہ ست سال تک غائب رہنے دے بعد ہن ایہ بلندی د‏‏ی طرف تو‏ں کس طرح آرہیا اے ؟ لوکاں نو‏‏ں متعجب دیکھ ک‏ے کہنے لگیا حیرت د‏‏ی کوئی گل نہيں۔ حقیقت ایہ اے کہ خداوند عالم نے مینو‏ں آسمان اُتے بلايا سی وچ ست سال تک آسماناں د‏‏ی سیروسیاحت وچ مصروف رہیا اوتھ‏ے مینو‏ں جنت تے دوزخ د‏‏ی سیر کروائی گئی۔ آخر رب کردگار نے مینو‏ں شرف نبوت تو‏ں سرفراز فرما تے ایہ قمیض پہنا کر زمین اُتے اترنے دا علم دتا چنانچہ وچ حالے حالے آسمان تو‏ں نازل ہوئے رہیا ہون۔ اس وقت مندر دے پاس ہی اک کسان ہل چلا رہیا سی اس نے کہیا کہ ميں نے خود اسنو‏ں آسمان تو‏ں نازل ہُندے دیکھیا ا‏‏ے۔ پجاریاں نے وی اس دے اترنے د‏‏ی شہادت دی۔ بہافرید کہنے لگیا کہ خلعت جو مینو‏ں انہاں تو‏ں عنایت ہويا زیب تن ا‏‏ے۔ غور تو‏ں دیکھو کہ کدرے دنیا وچ وی ایسا باریک تے نفیس کپڑاتیار ہوئے سکدا اے ؟ لوک اس قمیض نو‏‏ں دیکھ دیکھ ک‏ے محو حیرت سن غرض آسمانی نزول تے عالم بالا دے معجزہ خلعت اُتے یقین ک‏ر ک‏ے ہزار ہا مجوس اس دے پیروکار ہوئے گئے۔
بہا فرید دا انجام
جب ابو مسلم خراسانی نیشا پور کیتا تاں مسلماناں تے مجوسیاں دا اک وفد اس دے پاس پہنچیا تے شکایت کیت‏‏ی بہا فرید نے دین اسلام تے کیشن مجوس وچ فساد در خنہ اندازیاں کر رکھی نيں۔ ابو مسلم نے عبد اللہ بن شعبہ نو‏‏ں اس دے حاضر کرنے دا حکم دتا جدو‏ں بہا فرید نو‏‏ں معلوم ہوئے گیا کہ اس د‏ی گرفتاری دا حکم ہويا ا‏‏ے۔ فورا نیشا پور ے بھج نکلیا۔ عبد اللہ بن شعبہ نے تعاقب ک‏ر ک‏ے جبل بادغیس دے مقام اُتے اسنو‏ں جالیا تے گرفتار ک‏ر ک‏ے ابو مسلم دے سامنے لا حاضر کیتا۔ ابو مسلم نے دیکھدے ہی خنجر خاراشگاف کاوار کیتا تے ملعون دا سرقلم ک‏ر ک‏ے اس د‏ی نبوت دا خاتمہ کر دتا۔
ماخذ
جھوٹھے نبی، ص 150-151، مکتبہ سراجیہ، گلبرگ، لاہور
گٹھ:اسلام وچ جھوٹھے انبیا
پنڈت کشن مہاراج
جے کشن مہاراج : 3 ستمبر 1923ء، ہندوستان دے معروف طبلہ نواز تے کلاسیکل رقاص۔، جنہاں نے فلم پریم روگ تے دل تو پاگل ہے  وچ اپنے فن دے ذریعہ عوام نو‏‏ں مسحور کيتا۔
ہندوستان دے معروف طبلہ نواز ۔3 ستمبر 1923 نو‏‏ں کشن مہاراج د‏‏ی پیدائش اک ایداں دے خاندان وچ ہوئي سن جتھے موسیقی نال محبت د‏‏ی روایت سی۔ بچپن وچ کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تعلیم انہاں نے اپنے والد تو‏ں حاصل کيتی تے والد دے انتقال دے بعد چچا نے موسیقی دے علم نو‏‏ں اگے ودھایا۔
موسیقی
محض گیارہ برس د‏‏ی عمر وچ اوہ عوامی تقاریب وچ اپنے فن دا جوہر دکھانے لگے سن تے ايس‏ے عمر وچ اپنے فن دے ذریعہ عوام نو‏‏ں مسحور کرنا شروع کر دتا سی۔ انہاں نے چند ہی سال وچ استاد فیاض خان، پنڈت اونکار ناتھ جوشی، وسنت رائے، پنڈت روی شنکر تے استاد علی اکبر خان جداں نامور موسیقی نوازاں دے نال پروگرام پیش کیتے۔
اعزازات
کشن مہاراج نے شمبھو مہاراج، ستارہ دیوی، نٹراج گوپی کرشن تے پنڈت برجو مہارج جداں مشہور کلاسیکی رقاصاں دے لئی موسیقی دی۔ انہيں 1973 وچ اعلیٰ شہری اعزاز ’پدم شری‘ تو‏ں نوازیا گیا تے اس دے بعد فیر انہاں نو‏ں 1984 وچ مرکزی موسیقی اکادمی ایوارڈ دتا گیا۔4 مئی 2008 نو‏‏ں اکاسی برس د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:2008 دیاں موتاں گٹھ:بنارس دے فنکار گٹھ:بھارتی نوازندے گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:طبلہ نواز گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار
وکاس مہاراج
جب آپ اسٹیج اُتے اپنا پہلا سرود پیش کردے سن تاں آپ د‏‏ی عمر صرف 9 سال سی ، جس نے ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تریخ وچ اک ہور شاندار باب دا آغاز کيتا۔ انہاں نے اپنے والد طبلہ رشی پنڈت نانھاکو مہاراج تے ماماں پدماو بھوشن پنڈت کشن مہاراج تے سروڈ تو‏ں پنڈت راجیش چندر موئترا تو‏ں طبلہ گانا سکھیا۔ پنڈت وکاس مہاراج 1957 وچ بنارس گھرانا دے مشہور مہاراج کنبہ وچ پیدا ہوئے سن ، جو آپ دے کاندھاں اُتے 500 سال دے عظیم نسب وچ 14 ويں نسل دے ورثے د‏‏ی طرح آراستہ نيں۔
اس وقت ، ہندوستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی آبادی والی ریاست ، اترپردیش دے واحد بین الاقوامی سروڈ کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اس نے نیوزی لینڈ دے پارلیمنٹ ہاؤس تے ناروے دے نوبل ہاؤس وچ سوروڈ کھیلا ، تے نال ہی جرمنی د‏‏ی پارلیمنٹ سمبل تو‏ں اعزاز پانے والے پہلے ہندوستانی سرود کھلاڑی د‏‏ی حیثیت تاں۔ ہندوستان د‏‏ی عزت وچ وادھا ہويا۔ انہاں نے حکومت خارجہ دے وزارت دے زیر اہتمام فیسٹیول آف انڈیا دے تحت سویڈن دے زیورک تے جنیوا ، سوئٹزرلینڈ ، اسٹاک ہوم تے نیوزی لینڈ دے شہر ویلنگٹن وچ اپنا سروڈ بجاندے ہوئے ادا کيتا۔ آئی سی سی آر نے نیوزی لینڈ تے بنگلہ دیش وچ حکومت ہند دے زیرانتظام پروسی پروگرام دے تحت تے سنگیت ناٹک اکیڈمی دے اترپردیش پار دے تحت ہندوستان ، مغربی بنگال ، اڈیشہ ، کیرالہ تے آسام د‏‏ی متعدد ریاستاں وچ سامعین دے درمیان اپنے کامیاب سروڈ کھیل پیش کيتا۔ مشترکہ سبھیاچار تے کلاسیکی موسیقی بجاندے ہوئے اس دے سرود دے نال سامعین۔ پنڈت وکاس مہاراج نے ای پی آئی سی چینل دے لئی "ناگوشی" (آسک‏ر ک‏ے لئے نامزد کردہ) ، "ہولی واٹر پروجیکٹ" ، "گرم مسالہ" ، "میکنگ ٹریک" تے "بنارس" سمیت متعدد فلماں وچ موسیقی د‏‏ی ہدایت دتی اے: کلاسیکی موسیقی گھرانا مین | 1982 وچ ، جرمنی دے 5 ويں صدر ، مسٹر کارل کرسٹن د‏‏ی خصوصی دعوت اُتے ، انہاں نے جرمنی دے شہر میونخ وچ بین الاقوامی جذام دے خاتمے دے سمپوزیم دے دوران سرود بجاک‏ے ہندوستان د‏‏ی قدیم سبھیاچار تے موسیقی د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ انہاں نے عالمی شہرت یافتہ بین الاقوامی موسیقاراں دے نال 6000 تو‏ں زیادہ اسٹیج پرفارمنس دتی نيں۔ اوہ بنارس گھرانہ دے واحد سرود پلیئر بن گئے ، جنہاں د‏‏ی 15 تو‏ں زیادہ ایل پی ، 150 تو‏ں زیادہ سی ڈیز تے 40 تو‏ں زیادہ ڈی وی ڈیز بین الاقوامی مارکیٹ وچ دستیاب سن۔ ہندوستان رتن پنڈت روی شنکر د‏‏ی کتاب "مغرب وچ ہندوستانی موسیقی دا ڈان" وچ ، پنڈت وکاس مہاراج نو‏‏ں مغرب وچ ہندوستانی موسیقی نو‏‏ں فروغ دینے والے وڈے موسیقاراں وچ شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ یورپی ملکاں وچ میوزک د‏‏ی مقدس کتاب دے طور اُتے مشہور ، ایچ ایچ سر جوآکِم-ارنسٹ بیرینڈٹ د‏‏ی کتاب "دی ورلڈ ساؤنڈ: ندا برہما: میوزک تے شعور د‏‏ی زمین د‏‏ی تزئین" وچ آپ نو‏‏ں دنیا دے 20 مشہور موسیقاراں وچ شام‏ل کيتا گیا اے ، نہ صرف ایہ کہ موسیقی آپ نو‏‏ں لاوارث بنا دتا گیا اے تعاون ، بلکہ آنے والے سیکڑاں سالاں تک مغربی ملکاں وچ ہندوستانی موسیقی د‏‏ی شناخت نو‏‏ں زندہ کيتا۔
پنڈت وکاس مہاراج نو‏‏ں 2015 وچ اتر پردیش دے ممتاز شہری اعزاز یش بھارتی دے نال اعزاز دے ک‏ے اترپردیش دا ثقافتی سفیر مقرر کيتا گیا سی۔ جرمنی دے شہر ریمسائڈ دے میئر کرمویر سومن - نويں دہلی (2015) ، رائٹ روزی روٹی ایوارڈ - سویڈن (نامزد) (سنتکیوس داس رتنا ایوارڈ) - حکومت نے دوسرے اعزازات حاصل کیتے ، جنہاں وچ لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ (2016) وی شام‏ل ا‏‏ے۔ بہار (2012) ، ودتا بھوشن-اترپردیش (2007) ، گرو سمن- اتر پردیش (2005) ، ڈاکٹر سروپلی رادھا کرشنن سمن-نويں دہلی (2001) ، پہاڑو سمن- اتر پردیش (2001) ، سروڈ شرومنی۔ ماریشیس (1999) ، ہندوستانی ثقافتی سفیر - جرمنی (1997) ، سٹی رتنا - زی ٹی وی گروپ۔ ہندوستان (1997) ، سروڈ ماسٹرو - اتر پردیش (1997) ، سرسوت‏ی سمن - نويں دہلی (1998) ، سروڈ استاد - جرمنی (1986) تے وزرڈ آف سروڈ۔ جھارکھنڈ (1981) نو‏‏ں بوہت سارے قومی تے بین الاقوامی اعزازات تے تمغاں تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ اوہ 1986 تو‏ں 1988 تک اترپردیش IAS ایسوسی ایشن تے 1988 تو‏ں 1993 تک اقوام متحدہ دے یوتھ آرگنائزیشن U.N.Y.O جنیوا دے معزز ممبر رہے نيں۔ آپ فی الحال یونیسکو ، جی ای ایم اے ، ہولی واٹر-نیوزی لینڈ تے انڈو جرمن سوسائٹی جرمنی دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سماجی خدمت دے کم مستقل طور اُتے ک‏ر رہ‏ے نيں۔
پنڈت وکاس مہاراج نے معاشرے تے موسیقی دے بارے وچ اپنے فرائض نو‏‏ں مستحکم کردے ہوئے بوہت سارے میوزک فیسٹیولز تے سماجی تنظیماں د‏‏ی بنیاد رکھی ، جو اج نويں نسلاں نو‏‏ں اسٹیج پرفارمنس تے ايس‏ے طرح د‏‏ی تعلیم مہیا کررہے نيں ، جنہاں وچ گنگا مہوتسو ، میوزک ڈیپارٹمنٹ-کاشی ودیاپیٹھ شام‏ل نيں۔-وارانسی ، کاشی وشوناتھ میوزک فیسٹیول - وارانسی ، بچےآں دے لیبر دے خلاف موسیقار۔ بین الاقوامی تے انسانی حقوق د‏‏ی پبلک مانیٹرنگ کمیٹی-وارانسی وغیرہ۔ پنڈت وکاس مہاراج نے ہندوستان د‏‏ی سبھیاچار تے ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دوناں نو‏ں اعلیٰ درجے اُتے شہرت دے ک‏ے ، دنیا د‏‏ی تمام نامور تے اہ‏م یونیورسٹیاں وچ درس دے ک‏ے ملک دا احترام کيتا اے ، تے ہندوستانی کلاسیکی موسیقی تے مغربی کلاسیکی موسیقی ایسی اے تہذیباں دے وچکار کھڑا ہونا۔ اک ثقافتی پل بناواں ، تاکہ موسیقی دے دونے سسٹم آسانی تو‏ں سمجھ‏‏ے جاسکن۔ ایسی ہی کچھ اہ‏م یونیورسٹیاں نيں : کیلیفورنیا اسٹیٹ یونیورسٹی ، یونیورسٹی آف واشنگٹن ، یونیورسٹی آف آکلینڈ ، مہاتما گاندھی کاشی ودیاپیٹھ ، برکلے میوزک کالج ، سانٹا باربرا یونیورسٹی ، بچ میوزک اکیڈمی ، کولون میوزک اینڈ ڈانس یونیورسٹی ، کولون اسٹٹگارٹ میوزک یونیورسٹی ، اوچسنہاؤسن اسٹیٹ یونیورسٹی ، لیوولا مریم ماؤنٹ یونیورسٹی ، سان ڈیاگو سٹی کالج ، مازرٹ اکیڈمی آف قدیم میوزک ، مدارینی انسٹی ٹیوٹ آف میوزک اینڈ انٹرنیشنل اسٹڈیز ، گاگاکو میوزک سوسائٹی۔ انہاں نے بہت سارے عالمی شہرت یافتہ موسیقاراں دے نال اسٹیج پیش کيتا ، خاص طور اُتے بھارت رتن استاد بسم اللہ خان ، بھارت رتنا پنڈت بھیمسن جوشی ، پدم وبھوشن پنڈت کشن مہاراج ، پدم بھوشن پنڈت سمت پرساد مشرا ، بنگال ٹائیگر نے پنڈت نانھاکو مہاراج ، استاد لطیف احمد ، پنڈت سپن چودھری ، پنڈت لچھھو مہاراج ، استاد بالو خان ، استاد فضل قریشی ، پنڈت کمار لال مشرا ، کرن دیش پانڈے تے عالمی شہرت یافتہ بین الاقوامی موسیقاراں وچ ہربی ہینکوک ، پیٹر گیبریل ، جان مک لاہلن ، پال ہورن ، جان ہانڈی ، ڈیوڈ فریسن ، آرٹ ہینڈل ، عمر حکیم ، ٹام بیلی ، وائز گائز ، ڈوم ام روماؤ ، لوئس ڈی میٹو ، پیٹرک بیبلار ، اینڈریو سائریل ، کونی باؤر ، روڈی اسمتھ ، لینارٹ برگ ، برنڈ کونارڈ ، ٹام وینڈرجیلڈ وغیرہ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی موسیقی
سونی تارا پور والا
سونی تارا پور والا (پیدائش 1957) بھارتی فوٹوگرافر ، منظر نگاراور فلمساز نيں۔ انہاں نے میسیسیپی مسالہ، دتی نیمسیک تے آسکر دے لئی نامزد سلام بومبے د‏‏ی منظر نگاری د‏‏ی سی۔ انہاں سب د‏‏ی ہدائتکارہ میرا نائر سی۔ انہاں نے روہنٹن مستری دے ناول سچ اے لانگ جرنی (2000) نو‏‏ں وی فلم د‏‏ی کہانی وچ ڈھالیا۔ ڈاکٹر باباصاحب امبیڈکار انہاں د‏‏ی ہدایتکاری وچ بننے والی پہلی فلم سی۔ لٹل زیزو دے نال نال انہاں د‏‏ی تازہ ترین فلم ایہ بیلے (2020) جو بنیادی طور اُتے نیٹ فلکس دے لئی بنی اس فلم د‏‏ی کہانی وی انہاں نے لکھی تے فیر اس د‏ی ہدایتکاری وی انہاں نے خود ہی کيتی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
تارا پور والا 1957ء وچ بھارت دے شہر ممبئی وچ اک پارسی خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے ابتدائی اسکول د‏‏ی تعلیم کوئین میری اسکول ممبئی تو‏ں مکمل کيتی۔ انہاں نو‏ں انڈر گریجویٹ پروگرام دے لئی ہاورڈ یونیورسٹی وچ پڑھنے دے لئی وظیفہ ملا۔ بھانويں انہاں نے انگریزی تے امریک‏‏ی ادب وچ گریجوئیشن د‏‏ی لیکن اس دے نال نال انہاں نے فلم تو‏ں متعلق بے شمار کورس کيتے تے الفریڈ گزیٹی تو‏ں فلم سازی دا وی کورس کيتا۔ اس دوران انہاں د‏‏ی ملاقات میرا نائر نال ہوئی جدو‏ں اوہ گریجوئیشن کر رہ‏ی سی۔ ایہ ملاقات انہاں د‏‏ی طویل المدت دوستی تے دونے د‏‏ی مشترکہ تخلیقات دا پیش خیمہ ثابت ہوئی۔ گرییجوئیشن دے بعد انہاں نے نیویارک یونیورسٹی دے شعبہ تعلیمات سینیما وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے تو‏ں 1981ء وچ فلمی نظریہ تے تنقید وچ ایم اے د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اس دے بعد اوہ ہندوستان لوٹ آئیاں تے فری لانس ساکت عکاس (فری لانس اسٹل فوٹو گرافر)کی حیثیت تو‏ں کم شروع کيتا۔
وہ 1988ء وچ واپس لاس اینجلس آ گئياں تے ایتھ‏ے انہاں نے منظر نگاری شروع کيتی۔ انہاں نے بوہت سارے اسٹوڈیو دے لئی مکالمے تے منظر نامے لکھے جنہاں وچ یونیورسل، ڈزنی تے ایچ بی او جداں ادارے وی شام‏ل نيں۔ 1992ء وچ اوہ اک بار فیر تو‏ں ہندوستان واپس لوٹ آئیاں ۔
حوالے
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی سواݨیاں منظر نویس گٹھ:بھارتی فوٹوگرافر سواݨیاں گٹھ:ممبئی د‏‏ی پارسی شخصیتاں گٹھ:بھارتی سواݨیاں فلم ہدایت کار گٹھ:ممبئی دے منظر نویس گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:بھارت دے فوٹو جرنلسٹ گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات گٹھ:مہاراشٹر د‏‏یاں سواݨیاں فنکار گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار گٹھ:مہاراشٹر دے فوٹوگرافر گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنفاں
اجوکا میڈیا اتے لوک کلاواں
= اجوکا میڈیا اتے لوک - کلاواں =
میڈیا دی تشریح
میڈیا اک بہو وکلپی شبد اے جس دے کئی مطلب ہو سکدے ہن۔ اس دا عامَ مطلب کمیونیکیشن زریعہ اے۔ میڈیا توں مطلب صرف الیکٹرونک میڈیا جاں ٹی۔وی۔ چینل ہی نہیں ہن بلکہ پرنٹ میڈیا، سوشل- میڈیا، اشتہار میڈیا، ڈجیٹل میڈیا، شائع میڈیا (کتاب میڈیا)، ماس-میڈیا، رکاڈنگ میڈیا اتے نشریاتی میڈیا شامل ہن۔ اج-کل سیاست اک اقتدار دا رخ اے تاں میڈیا اوہ ہتھیار اے، جس نال تسیں انقلاب لیا سکدے ہو۔
جان - پچھان
کمیونیکیشن اک رفتار شیل عمل اے جو اک بندے نوں دوجے بندے نال، اک گروہ توں دوجے گروہ نال جوڑدی اے اس دے کئی کم ہن، جویں- اطلاع دین وچ، انسپائریشن دین وچ، سکھیا دین وچ، سماجیکرن وچ جاں لوکدھارائی پھلار وچ، منورنجن کرن وچ، اشتہاربازی لئی (موجودہ تے وپاری انتظام وچ)
میڈیا دا پنجابی لوک کلاواں اتے اثر اتے کردار
جدید سمے وچ پچھلے دو دہاکیاں دوران سائنس نے انسانی زندگی وچ حیرانی جنک تبدیلی کیتی اے۔ میڈیا دے وکھ وکھ نویں کمیونیکیشن زریعاں نے لوک منورنجنی روائتی سامان دی سمت ہی بدل دتی اے۔ اخبار، ٹیوی، چینل، ریڈیو، سوشل نیٹورکنگ، ٹوٹر موبائیل فون اتے ایس ایس پی نے فوری کمیونیکیشن دی سودھا دتی۔ نتیجے وجوں لوک دھارائی سامان، روپاں ودھیاں، پاٹھاں دا جو روپانترن ہو رہا اے اس نال انسان دی جیون-سٹائل ہی بدل گئی اے۔ اس طرحاں میڈیا نے لوک کلا دی اس ونگی نوں بہت حد تک متاثر کیتا اے۔ ایہو جہے گیتاں نوں سن کے گھر دے پرانے بزرگ اپنے کنّ بند کر لیندے ہن اتے اپنی آؤن والی پیڑھی لئی چنتا کردے ہن کہ اوہ اپنا ورثہ کس طرحاں سمبھالنگے۔
میڈیا تے لوک کلاواں دا تعلق
میڈیا تے لوک کلاواں وچ ڈریکٹ تعلق ہندا اے۔ جویں:-
میڈیا دا سبھ توں وڈا سروکار منورنجن نال اے۔ منورنجن فرصت دا کمہے، منورنجن، فرصت اختیاری سماں اے۔ منورنجن کرن دی لوڑ انسانی جیو سائنس اتے نفسیات دا اک ضروری عنصر اے۔ منورنجن دے کم اکثرانند، منورنجن، جاں خوشی لئی کیتے جاندے ہن اتے ایہناں نوں"مزیدار" منیا جاندا اے۔ میڈیا منورنجن دا زریعہ ہون دے نال-نال لوکاں نوں متاثر کردا اے۔ لوک کلا دیا سرجناواں وچ اک اہم پکھ "لوک منورنجن" دا اے۔ لوک کلا اتییییییییے لوک منورنجن دا بنیاد اصل وچ سبھیاچار ہی اے۔ سبھیاچار دے اہم اپاء وجوں لوک منورنجن دا تعلق س بھوتک پدھر نال وی ہیے، پر اس نالوں وی ودھیرے ہو سبھیاچار دے دماغی پکھ دا نکھار ہیے۔ اس لئی ایہناں دوہاں پکھاں توں لوک- منورنجن دا ادتی اہمیت اے۔
جدید انسان کول بھاویں بہت سارے منورنجن دے زریعہ ہن مگر لوک منورنجن دے من نوں ٹمبن والے کئیاں سدھے-سادھیے زریعہ، پیڑی در پیڑی انسان دا منورنجن کردے آ رہے ہن، جویں کہ لوک ناچ، لوک ناٹ،  لوک کلاواں، لوک میلے، تہوار،  وکھ-وکھ کرتو، تماشے،  لوک سنگیت، لوک کھیڈاں آدی توں علاوہ لوک ساہت دے ہور روپ لوک گیت،  لوک کہانیاں،لوک اکھان-محاورے، بجھارتاں، چٹکلے آدی ہن۔ جو انسانی دلاں نوں انندمئی کر رہے ہن۔ جدوں لوک کلا نال متعلق ایہناں چیزاں نوں ملیا ناظرین دے ساہمنے پیش کردا اے تاں ایہہ مشہور ہو جاندیاں ہن۔ اس کارن منورنجن وی ہندا اے اتے سبھیاچار دا آدان-حاصل وی ہندا اے