بھوریاں_والے_راجے
4. کروڑسنگھیا مثل: اس مثل وچوں جہڑے سورمیاں نے علاقے ملے اوہ سن: (ا) رائِ سنگھ: ایہہ دربار صاحب، امرتسر دی بے ادبی کرن والے مسا رنگھڑ نوں اس دیاں کرتوتاں دا پھل چکھاؤن والے بھائی مہتاب سنگھ دا پتر سی۔ کروڑسنگھیا مثل دے مکھی شام سنگھ نے اس دی بہادری توں خوش ہو کے اپنی دھی اس نال ویاہی سی۔ بھڑی اتے کوٹلہ بادلا اس دی ملکھ دے پنڈ ہن۔ سکھ اتہاس نوں پنجابی کویتا وچ بیان کرن والا رتن سنگھ بھنگو ایسے بھائی رائِ سنگھ دا پتر سی۔ (ا) س. گربخش سنگھ: ضلع لاہور وچ کلسیا پنڈ دے وسنیک سدھو جٹّ س. گربخش سنگھ نے بسی، چھچھرولی اتے چرک اتے قبضہ کر کے ریاست دا روپ دتا جس دا ناں اس نے اپنے جدی پنڈ دے ناں اتے کلسیا رکھیا۔ (ا) س. کرم سنگھ: کلسیا پنڈ دے ہی اک ہور وسنیک س. کرم سنگھ نے بلاسپر اتے قبضہ کیتا۔ (س) س. دیال سنگھ: ایہہ وی کلسیا پنڈ دا ہی وسنیک سی۔ اس نے دھرمکوٹ دے پرگنے نوں ادھیکار ہیٹھ لیا۔ (ہ) س. نودھ سنگھ: ایہہ وی کلسیا پنڈ دا رہن والا سی۔ اس نے لیڈا پرگنے اتے قبضہ کیتا۔ (ک) جتھےدار؉  بگھیل سنگھ دھالیوال: جھبال پنڈ دے وسنیک پنتھ پرسدھ جتھےدار؉   بگھیل سنگھ نے اپنے سمیں سکھاں دوارا وڈھیاں ساریاں وڈیاں مہماں وچ حصہ لیا، جیہناں وچ دلی دی جت وی شامل ہے۔ اس نے ستلج توں اتر ولّ بہت سارا علاقہ قبضے وچ کیتا ہویا سی، سرہند دی جت پچھوں اس نے کھردین، جمائتگڑھ اتے چھلوندی اتے قبضہ کیتا۔ اس علاقے دا سالانہ مالیا تنّ لکھ روپئے دے لگبھگ سی۔ 5. ڈلیوالیا مثل: اس مثل وچوں جہڑے سورمیاں نے علاقے ملے اوہ سن: (ا) س. دھرم سنگھ: ایہہ پرسدھ سکھ جرنیل س. تارا سنگھ گیبا دے چاچے دا پتر سی۔ اس نے بہت سارا غیر-آباد علاقہ ملّ کے اتھے دھرم سنگھ والا پنڈ بنھیا اتے اس نوں اپنا ٹکانا بنایا۔ (ا) س. سجان سنگھ: امرتسر وچ دھیانپرا پنڈ دے وسنیک بدیشا گوت دے جٹّ امریک سنگھ دے پتر سجان سنگھ، مان سنگھ اتے دان سنگھ، جو کنگ پنڈ وچ رہن لگّ پئے سن، نے ستلج دریا دے دکھن وچ نال لگدے تہاڑا اتے دھرمکوٹ دے پرگنیاں اتے قبضہ کیتا۔ شاہکوٹ اتے ڈھنڈووال وی ایہناں دے علاقے وچ ہی سن۔ (ا) س. کور سنگھ: س. تارا سنگھ گیبا دے چچیرے بھرا کنگ پنڈ دے وسنیک کور سنگھ اتے دھرم سنگھ نے کنگ، لوہیاں اتے اس دے آلے دوآلے دے علاقے اتے قبضہ کیتا۔ (س) س. سوندھا سنگھ: ڈلیوالیا مثل وچوں ہی س. سوندھا سنگھ نے کھنے دے آس-پاس دا علاقہ قبضے وچ لیا۔ (ہ) س. ہری سنگھ: قصور نیڑلے پنڈ کالیکی دے ورک جٹّ س. ہری سنگھ نے روپڑ، سیالبا، اوانکوٹ، سیسواں، کرالی اتے خضرآباد؉  اتے ادھیکار جمایا۔ خضرآباد؉   وچ چودھری ٹیک چند دا بنایا قلعہ وی اس دے قبضے وچ آ گیا۔ (ک) س. جےَ سنگھ، س. رام سنگھ، س. سردھا سنگھ، س. صاحب سنگھ، س. بخت سنگھ، کنور سنگھ اتے متھانن سنگھ: ایہہ سارے پنڈ کنگ دے وسنیک سن اتے ایہناں نے رل کے کھمانوں پرگنے دے 55 پنڈاں اتے قبضہ کرکے اس نوں اک دوجے توں ستنتر تنّ حصیاں وچ ونڈ لیا۔ (کھ) س.دیسو سنگھ: ترنتارن نیڑے الاول پور؉  پنڈ دے وسنیک دیسو سنگھ نے جگادھری نیڑے مصطفی آباد؉   اتے امبالے دے علاقے وچ ڈیرا اتے ڈنڈوال ایتے قبضہ کیتا۔ (گ) س.دیوان سنگھ: امرتسر نیڑلے بسی پنڈ دے رہن والے س. دیوان سنگھ نے امبالے دے پرگنے وچ سکندراہ، سارن، اکالگڑھ اتے براڑا اتے قبضہ کیتا۔ (گھ) س. صاحب سنگھ اتے س. گردتّ سنگھ: ایہہ دوویں سکے بھرا سن اتے ایہناں نے لاڈوا، اندری، ببین اتے شامگڑھ دے علاقے وچ 117 پنڈاں اتے قبضہ کیتا۔ (ن) س. متّ سنگھ: سرہالی پنڈ دا وسنیک س. متّ سنگھ، جو س. بگھیل سنگھ دا گڑوئی رہا سی، نے اپنے بھتیجیاں س. بھنگا سنگھ اتے س. بھاگ سنگھ نال رل کے پہووا اتے تھانیسر دے نیڑ کجھ علاقے اتے قبضہ کیتا اتے کہوڑ وچ قلعہ بنا کے اس نوں صدر مقام بنایا۔ (چ) س. تارا سنگھ گیبا: ڈلیوالیا مثل دا آگوُ س. تارا سنگھ گیبا پہلاں ہی دوآبے وچ چوکھے علاقے اتے قبضہ جما چکا سی۔ سرہند دی جت پچھوں اس نے رامونوالا اتے ماڑی دے علاقے نوں اپنے ادھین کر لیا۔ 6. نشاناوالیا مثل: اس مثل وچوں جہڑے سورمیاں نے علاقے ملے اوہ سن: (ا) س. نودھ سنگھ: نودھ سنگھ پتر اندر سنگھ سرہند دی لڑائی وچ زخمی ہویا جس کارن اس لئی ہور اگے جانا کٹھن ہو گیا۔ اس نے سرہند دے نیڑے کھیڑی اتے قبضہ کیتا اتے اتھے قلعہ بنایا۔ اج وی اس پنڈ نوں کھیڑی نودھ سنگھ کیہا جاندا ہے۔ (ا) س. سدھا سنگھ باجوا: سدھا سنگھ باجوا نے ماچھیواڑا اتے اٹالاں دے پرگنیاں اتے قبضہ کیتا۔ (ا) س. دسوندھا سنگھ: فروزپور دے پنڈ منسوردے گلّ گوت دے جٹّ س. دسوندھا سنگھ، جو نشاناوالی مثل دے مکھیاں وچوں سی، نے سنگھانوالا، ساہنیوال، سرائ لشکری، دوراہا، سونتی، املوہ، زیرا، لدھڑ اتے امبالے دے علاقے اتے قبضہ کرکے امبالے نوں اپنا مکھ ٹکانا بنایا۔ اس دی موت پچھوں ایہہ علاقہ اس دے بھرا سنگت سنگھ نے سامبھیا۔ (س) س. جےَ سنگھ: امرتسر ضلعے وچ ہی اٹاری نیڑلے پنڈ کرنکے دھیرکے دے وسنیک جےَ سنگھ نے لدھڑاں پرگنے وچ 27 پنڈاں اتے کھرڑ پرگنے وچ 7 پنڈاں اتے قبضہ کیتا۔ (ہ) س. میہر سنگھ نرملا: س. میہر سنگھ سندھو نے شاہاباد اتے اسلام آباد نوں ادھیکار ہیٹھ لیا۔ (ک) س. ساون سنگھ: اس مثل وچ دسوندھا سنگھ اتے سنگت سنگھ دے ساتھی رہے ساون سنگھ نے سونتی دا علاقہ قبضے ہیٹھ کیتا۔ فروزپور نیڑے منسوروالا پنڈ وی اس دے ادھین سی۔ 7. پھولکیاں مثل: 1764 وچ سکھاں ولوں سرہند نوں فتح کر لین توں پہلاں ہی پھولکیاں ریاستاں پٹیالہ، جیند اتے نابھہ ستھاپت ہو چکیاں سن۔ ایہناں نے سرہند دی لڑائی وچ بھاگ لیا اتے فتح پچھوں نویں علاقے اپنے ادھین کیتے۔ ایہناں دا ویروا اس پرکار ہے: (ا) س. اعلیٰ سنگھ: پٹیالہ ریاست دے مالک اعلیٰ سنگھ نے سرہند دی فتح توں پچھوں پائل، بسی، لٹبارا اتے ایسڑو اتے قبضہ کیتا۔