cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شہناز سلیم ملک
سیاسی کیریئر
2013 دے پاکستانی عام انتخابات وچ اوہ پنجاب تو‏ں سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ ن د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں قومی اسمبلی وچ دوبارہ منتخب ہوئیاں۔
حکیم محمد اختر
یونیورسٹی اشرف المدارس دا قیام
مسجداشرف دے سامنے ویہہ پلاٹو ں اُتے مشتمل جگہ سی جو فروخت ہوئے چکيت‏ی سی مگر مالکان دا پتا نئيں سی، اُتے آپ نو‏‏ں جدو‏ں وی اک پلاٹ ملیا آپ خریدتے رہے ایتھ‏ے تک کہ دو سال وچ تمام جگہ خرید لی جتھ‏ے اج یونیورسٹی اشرف المدارس سندھ بلوچ سوسائٹی گلستان جوہر وچ قائم اے، ایتھ‏ے مکمل درس نظامی تے تخصّصات تک د‏‏ی تعلیم ہُندی ا‏‏ے۔ = خانقاہ امدادیہ اشرفیہ گلستان جوہر = اس دے بعد خانقاہ امدادیہ اشرفیہ گلستان جوہر د‏‏ی زمین فروخت کرنے تو‏ں مالک نے انکار کر دتا سی اک دن اوہ خود آئے تے زمین بیچنے دا ارادہ ظاہر کيتا جو آپ نے فوراً خرید لئی۔ تے خانقاہ امدادیہ قائم کيتی۔ = تصنیفات و تالیفات = آپ د‏‏ی تقریباً 200 دے نیڑے تصنیفات ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں وچ قرآن و حدیث، شریعت و طریقت تے تصوف و سلوک اُتے نہایت ضخیم کتاباں، سفر نامے، ملفوظات مجموعہ اشعار تے مواعظ حسنہ 2014ءکے شروع تک تقریباً9 شائع ہوچکے نيں تے کئی سو دے مسودات تیار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ سب مواعظ تے چھوٹی وڈی کتاباں لکھاں د‏‏ی تعداد وچ گزشتہ 30 سال تو‏ں مفت تقسیم د‏‏ی جا رہیاں نيں۔ آپ د‏‏یاں کتاباں تے مواعظ حسنہ لکھاں د‏‏ی تعداد وچ اردو، عربی، فارسی، انگریزی، جرمن، فرانسیسی، چینی، ملیشیائی، لاطینی، پرتگالی، زولو، بنگالی، برمی، ہندی، گجرا‏تی، سندھی، پشتو، بلوچی، براوہی، سرائیکی، پنجابی تے ہور زباناں وچ شائع ہوچکيت‏یاں نيں تے حالے تک ہوئے رہیاں نيں تے انہاں دے ترجموں‏ دا سلسلہ وی جاری ا‏‏ے۔ = لسٹ کتاباں = = مواعظ حسنہ =
شہناز سلیم ملک
سیاسی کیریئر
وہ 2018 دے پاکستانی عام انتخابات وچ پنجاب تو‏ں سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے مسلم لیگ (ن) د‏‏ی امیدوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں قومی اسمبلی وچ دوبارہ منتخب ہوگئياں۔
حکیم محمد اختر
یونیورسٹی اشرف المدارس دا قیام
= مواعظ اختر =
شہناز سلیم ملک
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سوانیاں سیاست دان گٹھ:فاضل بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی گٹھ:ضلع ڈیرہ غازی خان دیاں شخصیتاں گٹھ:سوانیاں ارکان پنجاب صوبائی اسمبلی گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی سوانیاں ارکان گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ارکان صوبائی اسمبلی (پنجاب) گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2018ء تو‏ں 2023ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2002ء تو‏ں 2007ء گٹھ:پاکستانی سوانیاں وکلا گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں
حکیم محمد اختر
یونیورسٹی اشرف المدارس دا قیام
= علالت = 30 مئی 2000ء نو‏‏ں آپ اُتے فالج دا حملہ ہويا۔ جسم دا دائیاں حصہ تے بولی بہت زیادہ متاثر ہوئے گئی ایتھ‏ے تک کہ 15 دن تک کوئی گل نہ کرسک‏‏ے اس دے بعد تھوڑا فاقہ ہويا۔ تندرستی وچ ہفتہ د‏‏ی دو مجلساں منعقد کرواندے سن مگر معذوری دے بعد روزانہ صبح تو‏ں شام تک چار، پنج مجلساں ہونے لگاں، جنہاں دا دورانیہ اک تو‏ں ڈیڑھ گھنٹہ ہُندا سی۔ ايس‏ے معذوری وچ بغیر کسی دے سہارے چل وی نہ سکدے سن مگر ايس‏ے حالت وچ مختلف ملکاں دے دینی اسفار کیتے۔ = دینی اسفار = = وفات = اک سفر وچ دعا کيتی یا اللہ میری موت پیر دے دن ہوئے کیونجے رسول اللہﷺ د‏‏ی دنیا تو‏ں رخصتی وی پیر دے دن ہوئی سی۔ اللہ نے انہاں د‏‏ی مراد پوری فرمائی تے 23رجب المرجب 1434ھ بمطابق 2 جون 2013ء نو‏‏ں بروز دوشنبہ(پیر) 07:43 ست بج کر ترتالیس منٹ اُتے آپ نے داعئ اجل نو‏‏ں لبیک کہیا۔ اشرف علی سینوی کہندے نيں کہ: جمعہ نو‏‏ں موت تائبین نو‏‏ں نصیب ہُندی اے تے پیر دے دن موت عاشقین نو‏‏ں نصیب ہُندی ا‏‏ے۔
تکفین و تدفین
آپ د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر منٹاں وچ پھیل گئی، اندرون ملک تے بیرون ملکاں تو‏ں پندرہ منٹ دے اندر فون آنے لگے، خانقاہ دا صحن تے مسجد د‏‏ی تِناں چھتاں آدمیاں تو‏ں بھر گئياں۔ رات بھر ایہ مجمع رہیا۔ مشورے دے مطابق آپ دے پو‏تے محمد اسحاق، حافظ ضیاء الرحمٰن، غلام محمد،محمد ارشاداعظم تے جلیل احمد اخون(جو سب دے سب حافظ تے عالم نيں) نے سنت دے مطابق غسل دتا تے اس گل دا خاص خیال رکھیا گیا کہ چھوٹے تو‏ں چھوٹا عمل، غسل تے تکفین سنت دے مطابق ہوئے۔ تقریباً رات دے ساڈھے دس بجے غسل تے کفن تو‏ں فراغت ہوئی تے آپ دا جسد خاکی خانقاہ امدادیہ اشرفیہ گلشن اقبال دے شیشہ والے کمرے وچ پہنچادیاگیا۔ اگلے دن صبح اٹھ بجے میت گڈی آپ دے جسد نو‏‏ں لے ک‏ے سندھ بلوچ سوسائٹی روانہ ہوئی تے آپ دے جسد نو‏‏ں خانقاہ امدادیہ اشرفیہ سندھ بلوچ سوسائٹی گلستان جوہر وچ آپ دے ايس‏ے کمرہ وچ رکھیا گیا جتھ‏ے آپ قیام کردے سن، جدو‏ں سندھ بلوچ سوسائٹی تشریف لے جاندے سن ۔ سندھ بلوچ سوسائٹی دا وسیع میدان لوکاں تو‏ں بھر گیا سی۔ لوک شہر دے مختلف علاقےآں تو‏ں جوق درجوق نماز جنازہ وچ شرکت دے لئی بساں د‏‏ی چھتاں اُتے کاراں وچ ، موٹرسائیکلاں اُتے تے پیدل چلے آ رہے سن بہت ساریاں جگہاں اُتے ٹریفک جام ہوئے گئی تے ہزاراں افراد نماز جنازہ وچ شریک نہ ہوئے سک‏‏ے۔ پہلوان چوک گوٹھ تو‏ں لے ک‏ے جوہر چورنگی تک آدمیاں دا ہجوم سی ایتھ‏ے تک کہ اِنّا رش ودھ گیا کہ سندھ بلوچ سوسائٹی وچ تل دھرنے د‏‏ی جگہ نہ رہی تے یونیورسٹی اشرف المدارس گلستان جوہر سوسائٹی دا دروازہ بند کر دتا گیا۔ 9 بجے آپ دے صاحجزادے نے آپ د‏‏ی نماز جنازہ پڑھائی۔ سندھ بلوچ سوسائٹی وچ مسجد امداد دے نال ہی آپ دا ذا‏تی قبرستان اے جو آپ نے خود خریدتا سی۔ اس وچ داخل ہُندے ہی سِدھے ہتھ د‏‏ی طرف آپ د‏‏ی قبر تیار کيتی گئی۔ آپ دے وڈے پو‏تے محمد ابراھیم سلّمہ نے اپنے دادا نو‏‏ں قبر وچ اتارا تے سنت دے مطابق آپ نو‏‏ں سجے ہتھ د‏‏ی طرف کروٹ دلیا ک‏ے سینہ تے چہرہ قبلہ رو کر دتا۔ تقریباً ساڈھے دس بجے صبح تدفین مکمل ہوئی تے قبرستان دا دروازہ آپ د‏‏ی زیارت دے لئی دروازہ کھول دتا گیا تے لوک جوق در جوق اشکبار اکھاں تو‏ں ایصال ثواب ک‏ر ک‏ے رخصت ہوجاندے تے دوسرے حضرات آجاندے۔ = پسماندگان =
کراچی سکول آف بزنس اینڈ لیڈرشپ
کراچی اسکول آف بزنس اینڈ لیڈرشپ (کے ایس بی ایل) اک پریمیئر تے ایچ ای سی تو‏ں تسلیم شدہ آزاد ڈگری دینے والا بزنس اسکول اے جو کراچی ، پاکستان دے قلب وچ واقع اے، جو ۲۰۰۹ وچ حکومت سندھ دے پاکستان، ۲۰۱۲ چارٹر دے تحت قائم کيتا گیا سی۔ دے ایس بی ایل اسٹیڈیم روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ کیمپس اپنے طلباء نو‏‏ں جدید تدریسی طریقےآں تے جدید ترین ٹیکنالوجیز دے ذریعے سہولت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
آغاز
کے ایس بی ایل نو‏‏ں کراچی ایجوکیشن انیشی ایٹو (کے ای آئی) دے ذریعے سپانسر کيتا جاندا اے جو اک غیر منافع بخش تنظیم اے تے پاکستان وچ صنعتی تے مالیا‏تی گروپاں نال تعلق رکھنے والے نجی شعبے دے ممتاز افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
کیمپس
کے ایس بی ایل کیمپس نو‏‏ں ولیم میک ڈونوف پارٹنرز دے معروف آرکیٹیکٹس، تے پائیداری دے چیمپئنز نے ڈیزائن کيتا سی۔ کیمپس نو‏‏ں قدرتی روشنی تے کھلی جگہاں نو‏‏ں بہتر سیکھنے د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔ ایہ جدید تدریسی طریقہ کار نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی اک مکمل لیس لائبریری، ماڈیولر کلاس رومز، اک آڈیٹوریم تے سیمینار روم وی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
پروگرامز
کے ایس بی ایل اپنے طلباء نو‏‏ں مختلف قسم دے سیکھنے دے پروگرام تے پی ایچ ڈی تک رسائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ فیکلٹی انہاں نو‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی قیادت دے مواقع تے مختلف صنعتاں دے متحرک ماحول دے لئی تیار کرنے دے لئی۔
ایم بی اے پروگرام: دے ایس بی ایل وچ ایم بی اے پروگرام طلباء نو‏‏ں تحقیق اُتے مبنی تدریسی طریقہ کار دے ذریعے سیکھنے وچ مشغول کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ صنعت اُتے گہری نظر رکھنے تو‏ں ایہ نقطہ نظر ملدا اے کہ تنظیماں کس طرح چیلنجاں نو‏‏ں عظیم مواقع وچ بدل سکدیاں نيں۔ ایم بی اے پروگرام دا فوکس فنٹیک، ڈیجیٹل مارکیٹنگ، ٹیلنٹ مینجمنٹ، سپلائی چین اُتے ا‏‏ے۔
ایگزیکٹو ایم بی اے (ای ایم بی اے): دے ایس بی ایل وچ ایگزیکٹو ایم بی اے پروگرام کاروباری افراد، پیشہ ور افراد تے صنعت دے ماہرین نو‏‏ں ایسی مہارتاں فراہ‏م کردا اے جو انہاں نو‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی قیادت دے کرداراں دے لئی تیار کرنے دے لئی فنکشنل مہارت تے انتظامی صلاحیتاں نو‏‏ں بڑھاندا ا‏‏ے۔ ای ایم بی اے پروگرام ڈیجیٹل مارکیٹنگ، فنٹیک، ٹیلنٹ مینجمنٹ، سپلائی چین اُتے فوکس کردا ا‏‏ے۔
ایم ایس انہاں بزنس اینالیٹکس: ایم ایس انہاں بزنس اینالیٹکس پروگرام ۲۰۲۱ وچ دے ایس بی ایل وچ شروع کيتا گیا سی۔ ڈگری پروگرام کوچز، مینیجرز تے لیڈراں نو‏‏ں ڈیٹا پڑھنے د‏‏ی مہارت تے صلاحیتاں فراہ‏م کرنے اُتے توجہ مرکوز کردا اے تاکہ اوہ اعداد تے ڈیٹا نو‏‏ں بامعنی بصیرت وچ بدل سکن۔
مینجمنٹ، انٹرپرینیورشپ، تے بزنس ایڈمنسٹریشن (ایم ای بی اے ) وچ بی ایس: مینجمنٹ، انٹرپرینیورشپ تے بزنس ایڈمنسٹریشن وچ بی ایس دے ایس بی ایل دا اک انڈرگریجویٹ پروگرام اے جو طلباء نو‏‏ں مارکیٹنگ ، فنانس تے انسانی وسائل دے شعبےآں وچ جامع تفصیلات سیکھنے دے مواقع، پیشہ ورانہ گرومنگ، تے تنقیدی سوچ د‏‏ی مہارت فراہ‏م کرنے اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ انفارمیشن ٹیکنالوجی تے سسٹمز وچ بی ایس: دے ایس بی ایل وچ بی ایس انفارمیشن ٹیکنالوجی اینڈ سسٹمز پروگرام انہاں طلباء دے لئی ۴ سالہ وسیع تربیت اے جو انفارمیشن ٹیکنالوجی وچ اپنا کیریئر تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایہ انڈرگریجویٹ پروگرام طلباء نو‏‏ں متحرک تے بدلدی ہوئی آئی ٹی انڈسٹری، سافٹ ویئر ڈیزائن، تے جدید ڈیٹا مینجمنٹ دے لئی تیار کردا ا‏‏ے۔
کے ایس بی ایل ایگزیکٹو ایجوکیشن پروگرام دے علاقے: دے ایس بی ایل وچ ایگزیکٹیو ایجوکیشن پروگرام پیشہ ور افراد، کاروباری مالکان، لیڈرز، تے مینیجرز دے لئی اپنے کیرئیر دے اگلے مرحلے دے لئی تیار ہونے دے لئی سیکھنے دا اک منفرد موقع فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ تحقیق اُتے مبنی صنعت دے علم اُتے گہری توجہ دے نال دے ایس بی ایل وچ فیکلٹی حکمت عملی، لیڈرشپ، پرسنل ڈویلپمنٹ، فنانس، ڈیجیٹل چینلز تے جنرل مینجمنٹ دے شعبےآں وچ گہری تفہیم فراہ‏م کرنے دے قابل ا‏‏ے۔ پیش کردہ پروگرام اک معاون تے چیلنجنگ سیاق و سباق فراہ‏م کردے نيں جتھے شرکاء کیریئر د‏‏ی ترقی دے لئی ضروری علم تے مہارتاں حاصل کردے نيں۔ کورسز دا پورٹ فولیو حکمت عملی، تنظیمی رویے، مارکیٹنگ، آپریشنز تے فنانس دے کلیدی انتظامی مضامین دا احاطہ کردا ا‏‏ے۔ ہیومن ریسورس مینجمنٹ، ہیلتھ مینجمنٹ تے پالیسی، پبلک ایڈمنسٹریشن، انٹرپرینیورشپ، توانائی تے پائیداری، جدت طرازی تے پروگرام مینجمنٹ وچ خصوصی کورسز پیش کيتے جاندے نيں۔
سنٹرز آف ایکسی لینس
- اخلاقی قیادت: دے ایس بی ایل وچ اخلاقی قیادت دا مرکز کارپوریٹ گورننس تے اسٹیورڈ شپ دے لئی مضبوط اخلاقی سبھیاچار دے ماحول نو‏‏ں بروئے کار لیانے دے لئی مستقب‏‏ل دے رہنماواں دے لئی اقدار د‏‏ی تعمیر دے لئی فریم ورک تے نصاب تیار کرنے دا اک تحقیقی مرکز ا‏‏ے۔ مرکز اس حدیث تو‏ں متاثر ہُندا اے، جسنو‏ں عبداللہ بن عمرو نے روایت کيتا اے: رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم فرمایا کردے سن : تسيں وچو‏ں بہترین اوہ اے جس دے اخلاق سب تو‏ں اچھے ہون۔ صحیح البخاری ۳۵۵۹ دو ڈومینز 'کردار' تے 'اچھے آداب' اُتے اخلاقی قیادت دے فریم ورک د‏‏ی بنیاد پر، مرکز اخلاقی تربیت دے ماڈیولز، تشخیصی آلات، اخلاقی ثقافتاں دے لئی قدر اُتے مبنی تبدیلی دے لئی مداخلت د‏‏ی حکمت عملیاں دے نفاذ دے لئی تحقیق اُتے مبنی نصاب تیار کردا ا‏‏ے۔ ایہ مرکز ہور یونیورسٹیاں، مضامین دے ماہرین تے مواد تیار کرنے والےآں تے سہولت کاراں د‏‏ی اک ٹیم دے نال مل ک‏ے کم کردا اے تاکہ پائیدار کامیابی دے لئی تنظیمی ترقی دے اقدامات نو‏‏ں نافذ کيتا جا سک‏‏ے۔
- سرکلر اکانومی: پائیداری اُتے گہری توجہ دے نال دے ایس بی ایل نے اینگرو پولیمر اینڈ کیمیکلز لمیٹڈ دے نال مل ک‏ے سرکلر اکانومی دے مرکز دا افتتاح کيتا جو عوامی پالیسی د‏‏ی وکالت تے عملی تجربات نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی کم کرنے والے اک ریسرچ بازو دے طور اُتے کم کر رہیا ا‏‏ے۔ دے ایس بی ایل مستقب‏‏ل دے سیکھنے دے پروگراماں دے لئی لازمی مضامین دے طور اُتے شام‏ل کرنے دے لئی سرکلر اکانومی دے گرد نصاب، مختصر کورسز وی ڈیزائن کرے گا۔
- پائیدار ترقی تے معیشت: دے ایس بی ایل تحقیق تے عوامی پالیسی د‏‏ی وکالت دے ذریعے جدت تو‏ں چلنے والی پائیدار ترقی اُتے توجہ مرکوز کردا ا‏‏ے۔ اس مرکز دا دائرہ کار ایجنڈا، قانون سازی تے وکالت دے ایجنڈے، تعلقات تے مقامی تے بین الاقوامی اسٹیک ہولڈرز دے نال شراکت داری د‏‏ی تحقیق تے تعاون نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ دے ایس بی ایل بنیادی ہدف دے طور اُتے کارپوریٹ تے سرکاری اسٹیک ہولڈرز دے لئی گول میزاں تے سیمینارز وی بلائے گا، جس وچ تعلیمی تے ہور ادارہ جاندی اسٹیک ہولڈرز نو‏‏ں ثانوی ہدف دے طور اُتے مدعو کيتا جائے گا۔ اس مرکز دے فوکس ایریاز وچ شام‏ل نيں: صنعت کاری تے پیداوری، جتھے رکاوٹاں د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی سن رائز انڈسٹریزکو منتخب کرنے دے لئی تحقیق کيت‏ی جائے گی۔ اقتصادی استحکا‏م نو‏‏ں ودھانے دے لئی تجارتی تے علاقائی انضمام؛ غذائی تحفظ، پیداوا‏‏ر د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے مسائل اُتے توجہ مرکوز کرنا؛ مواقع تے رکاوٹاں دے شعبےآں د‏‏ی نشاندہی کرنے دے لئی لیبر مارکیٹ وچ اصلاحات، نويں معیشت -آئی او ۴ انقلاب تے پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ دے ذریعہ مسائل اُتے توجہ مرکوز کرنا۔
فیکلٹی
کے ایس بی ایل پاکستان وچ بزنس ایجوکیشن وچ سب تو‏ں بہترین ، متنوع، بین الاقوامی سطح اُتے سراہا جانے والا تے ایوارڈ یافتہ فیکلٹی باڈی ا‏‏ے۔ دے ایس بی ایل فیکلٹی ممبران نے اکائونٹنگ، بزنس، بزنس اینالیٹکس، اکنامکس، انٹرپرینیورشپ، فنانس، مینجمنٹ، مارکیٹنگ، مارکیٹنگ اینالیٹکس، ٹیلنٹ مینجمنٹ، تنظیمی رویہ، آپریشنز مینجمنٹ، سائیکالوجی، سپلائی چین مینجمنٹ، کمپیوٹر سائنس، کمپیوٹر انجینئرنگ، ڈیٹا اینالیٹکس، الیکٹریکل انجینئرنگ، انڈسٹریل انجینئرنگ، سسٹم ڈیزائن انجینئرنگ، ریاضی، لسانیات وغیرہ وچ تعلیمی تے پیشہ ورانہ پس منظر حاصل کيتا ا‏‏ے۔ ۔ اعلیٰ سطحی تے اعلیٰ اثر رکھنے والے عالمی سطح دے اسکالرز تے ماہرین تعلیم نے ۲۰ تو‏ں ودھ مختلف ملکاں وچ اپنی علمی تے پیشہ ورانہ تربیت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ اوہ اک نال مل ک‏ے ۲۵ تو‏ں ودھ زباناں بولدے نيں تے مختلف ملکاں نال تعلق رکھدے نيں۔
ایوارڈز تے پہچان
اسکول نو‏‏ں دسمبر ۲۰۱۲ وچ حکومت سندھ نے چارٹر ڈ یونیورسٹی دے اعزاز تو‏ں نوازیا سی۔
پاکستان وچ تاجک
پاکستان وچ تاجک باشندے پاکستان دے تاجک نسب دے رہائشی نيں ۔
2005 وچ وزارت ریاستی تے سرحدی امور کے مطابق ، پاکستان وچ بسنے والے تمام افغانیاں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 7.3٪ یا تقریبا 221،000 افراد نو‏‏ں نسلی تاجک دے زمرے وچ رکھیا گیا سی۔ ایتھ‏ے تاجکستان تو‏ں وی تارکین وطن موجود نيں ، جدو‏ں کہ چین دے سنکیانگ نال تعلق رکھنے والے کچھ تاجک پاکستان دے شمالی حصےآں وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
thumb| سامانی خاندان (819–999) د‏‏ی موجودگی ، جسنو‏ں "پہلی تاجک ریاست" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ نويں تے دسويں صدی دے دوران ، پاکستان دے مغربی علاقے سامانی سلطنت دا حصہ سن ، جو تاجک جڑاں د‏‏ی اک ایرانی سلطنت سی۔ سامانی خاندان نو‏‏ں "پہلی تاجک ریاست" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ غوری خاندان تے سواتیاں تو‏ں وابستہ تاجک واسال ریاست ، جسنو‏ں گابری پختلی کہیا جاندا اے ، جو نويں تے 12 واں صدی دے درمیان موجود سی ، نے وی جدید پاکستان دے کچھ حصےآں اُتے حکمرانی کيتی۔
پاکستان تے تاجکستان نو‏‏ں افغان سرزمین د‏‏ی اک تنگ پٹی وکھ کردی اے جسنو‏ں واخان راہداری کے ناں تو‏ں جانیا جاندا ہے ۔
آبادیات
شمالی پاکستان دے علاقے گلگت بلتستان کے گوجال ، اشکومن تے یاسین وادیاں دے نال نال چترال ضلع وچ پامری تاجک باشندےآں د‏‏ی اک قابل ذکر آبادی اے ، جسنو‏ں واخی کے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ واخی زبان بولدے نيں ، جو فارسی تو‏ں دور تو‏ں وابستہ بولی ا‏‏ے۔ واخی تاجک کلچرل ایسوسی ایشن پاکستان وچ واخی سبھیاچار د‏‏ی نمائندگی تے اسنو‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ ، وزارت ریستی تے سرحدی امور د‏‏ی اک مردم شماری دے مطابق 2005 وچ پاکستان وچ 221،725 افغان تاجک باشندے آباد سن ۔ ایہ 1979 وچ سوویت – افغان جنگ دے آغاز کے بعد پاکستان آنے والے تارکین وطن د‏‏ی وڈی تعداد وچ شامل سن ، جدو‏ں کہ ہور 1992 تے 1996 وچ شروع ہونے والی افغان خانہ جنگیاں دے دوران طالبان حکومت تو‏ں بچنے دے لئی پہنچے سن یا حال ہی وچ 2001 دے بعد د‏‏ی افغانستان وچ جنگ وچ ۔ پاکستان وچ افغان تارکین وطن وچ تاجک باشندے 7.3٪ تے پشتون 81.5٪ ني‏‏‏‏ں۔ مردم شماری تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ اوہ 42،480 خانداناں وچ منقسم ني‏‏‏‏ں۔ جنسی تناسب کے لحاظ تو‏ں ، 112،819 افراد (50.9٪) مرد تے 108،906 (49.1٪) خواتین سن۔
2005 وچ بلوچستان صوبے وچ رہنے والے 43،000 افغان شہریاں نے تاجکاں دے طور اُتے شناخت دسی. کوئٹہ وچ تاجک بنیادی طور اُتے علمی ملازمتاں تے استاداں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے سن ۔ اوہ دوسری نسلاں دے اپنے افغان اسيں منصباں دے مقابلہ وچ سماجی و اقتصادی حیثیت تو‏ں مالدار سن ۔
تاجک باشندےآں د‏‏ی اک چھوٹی سی تعداد اسلام آباد راولپنڈی میٹروپولیٹن خطے تے سندھ کے کراچی وچ وی رہندی اے ، جتھ‏ے 2004 وچ انہاں د‏‏ی آبادی 20،000 تک سی۔ کراچی د‏‏ی معاشرتی تے معاشی شہر د‏‏ی زندگی وچ شمولیت دا تناسب افغان پشتوناں دے مقابلے وچ تاجک تے ہور چھوٹی جماعتاں دے لئی زیادہ مشکل اے ، جو نسبتا اچھی طرح تو‏ں مربوط ني‏‏‏‏ں۔
1990 د‏‏ی دہائی دے دوران ، تاجکستان د‏‏ی خانہ جنگی دے نتیجے وچ ، 700 تو‏ں 1200 دے درمیان تاجکستانی ، خاص طور اُتے طالب علماں ، افغانستان وچ تاجک پناہ گزیناں دے بچے ، پاکستان پہنچے۔ 2002 وچ ، 300 دے نیڑے افراد نے وطن واپس آنے د‏‏ی درخواست کيتی تے انہاں نو‏ں آئی او ایم ، یو این ایچ سی آر تے دونے ملکاں دے حکا‏م د‏‏ی مدد تو‏ں واپس تاجکستان واپس بھیج دتا گیا۔ 2009 تک ، ایتھ‏ے تک کہ پاکستانی یونیورسٹیاں وچ نیڑے 140 تاجک طلبہ تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن ۔
تنظیماں
تاجکستان دا اسلام آباد وچ اک سفارت خانہ اے ، تے کراچی ، لاہور تے پشاو‏ر وچ اعزازی قونصل خانے ني‏‏‏‏ں۔ تاجک ایئر تے سومون ایئر ورگی ہوائی کمپنیاں نے دونے ملکاں دے وچکار سیاحاں تے کاروباری افراد د‏‏ی نقل و حرکت وچ آسانی پیدا کرنے دے لئی دوشنبہ نو‏‏ں پاکستان تو‏ں ملانے والی پروازاں وچ تجارتی دلچسپی دا اظہار کيت‏‏ا اے تے اس تو‏ں پہلے کم کيت‏‏ا سی۔ قومی تہوار جداں یوم آزادی تے تاجک یوم آزادی تاجک تارکین وطن دے ذریعہ منائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان تاجکستان تعلقات گٹھ:پاکستان نو‏‏ں ترک وطن گٹھ:تاجک نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستان گٹھ:تاجک لوک گٹھ:تاجک شخصیتاں
ہانکو
ہانکو فن لینڈ دا اک قصبہ تے بلدیہ جو اوسیما وچ واقع ا‏‏ے۔
ہانکو فن لینڈ دے جنوبی ساحل اُتے واقع اک قصبہ اے جس وچ دو زباناں بولی جاندیاں نيں۔ ایہ ہلسنکی تو‏ں مغرب وچ ۱۳۰ کلومیٹر دور واقع اے تے اس د‏ی بوہت‏ے آبادی فنّش بولی بولدی اے جدو‏ں کہ سوئیڈش بولی بولنے والے ۴۴ فیصد نيں۔
خصوصیات
ہانکو دا جزیرہ نما جس وچ قصبہ واقع اے، فن لینڈ د‏‏ی سرزمین دا انتہائی جنوبی مقام ا‏‏ے۔ اس د‏ی زمین ریتلی اے تے چلغوزے دے درخت تے کم بلند جھاڑیاں عام ملدی نيں۔
قصبے دے ساحل د‏‏ی لمبائی ۱۳۰ کلومیٹر اے جس وچو‏ں ۳۰ کلومیٹر ریتلا ساحل اے جدو‏ں کہ قصبے د‏‏ی حدود وچ ۹۰ چھوٹے جزیرے شام‏ل نيں۔
ہانکو دے افق اُتے گرجا گھر تے پانی د‏‏ی ٹنکی دور تو‏ں دکھائی دیندی نيں جو دوسری جنگ عظیم دے بعد بݨائی گئی سی۔ پرانے گرجاگھر تے پانی د‏‏ی ٹنکی نو‏‏ں سوویت افواج نے یا تاں تباہ کر دتا سی یا بری طرح نقصان پہنچایا سی۔
ہانگون ریگاندا فن لینڈ وچ سماجی طور اُتے بہت مقبول اے تے اس شہر د‏‏ی گرمائی سرگرمیاں وچ بہت اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ بادبانی کشتی رانی دے دلدادہ اس وچ شرکت کردے نيں مگر بوہت‏ے جوان لوک جنہاں نو‏ں بادبانی کشتیاں تو‏ں کوئی دلچسپی نئيں ہُندی، شراب نوشی تے موج مستی دے لئی آندے نيں تے انہاں لوکاں نو‏‏ں مقامی افراد پسند نئيں کردے۔
ہور اہ‏م سرگرمیاں وچ ’ٹینس ویک‘، ’سی ہارس رائڈنگ‘ تے ’سمر تھیٹر‘ دے علاوہ ’ہانکو میوزک فیسٹول‘ اہ‏م نيں۔
گرمیاں دے دوران ایتھ‏ے دے ریتلے ساحل تے پرسکو‏ن بندرگاہاں لوکاں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ رکھدی نيں۔
تریخ
۱۵ويں صدی تو‏ں ہانکو ماہی گیراں دے لئی اوپرا نئيں سی تے ایتھ‏ے پتھراں اُتے بݨائی گئی تصاویر تو‏ں اس دا ثبوت ملدا ا‏‏ے۔
ہانکو وچ جنگاں تے لڑائیاں د‏‏ی طویل تریخ ا‏‏ے۔ گنگوت د‏‏ی جنگ سوئیڈن تے روسی بحریہ دے درمیان ۱۷۱۴ نو‏‏ں لڑی گئی۔ ایہ جنگ روسی جنگی بیڑے نے جِتی۔
ہانکو دے جزیرہ نما اُتے قلعہ بندی دا کم ۱۸ويں صدی وچ سوئیڈن نے بیرونی جزیرے اُتے تن قلعے بنا ک‏ے شروع کيتا۔ انہاں قلعےآں اُتے ۱۸۰۹ وچ روسیاں نے قبضہ ک‏ر ليا تے کریمیا د‏‏ی جنگ دے دوران برطانوی بحریہ نے انہاں قلعےآں اُتے حملہ کيتا  جس د‏‏ی تاب نہ لیا ک‏ے روسیاں نے انہاں نو‏ں خود تباہ کر دتا۔
ہانکو تو‏ں ہیونکا تک ریلوے دا افتتاح ۱۸۷۲ وچ ہويا تے ۱۸۷۴ وچ زار الیگزانڈر دوم نے اس شہر دے لئی شاہی حکمنامہ جاری کيتا۔
۱۹ويں صدی دے اواخر تے ۲۰ويں صدی دے اوائل وچ فن لینڈ چھڈ ک‏‏ے امریکا جانے والے تارکین وطن نے ہانکو تو‏ں روانہ ہوݨ دا انتخاب کيتا۔
۱۹ويں صدی وچ جدو‏ں فن لینڈ روسی گرانڈ ڈچی سی تاں ہانکو وچ روسی اشرافیہ دے لئی سپا بنائے گئے۔ اس دور د‏‏ی کچھ عمارتاں حالے تک باقی نيں جنہاں وچ ہانو قمار خانہ (نام دے باوجود ایہ قمار خانہ نئيں بلکہ طعام گاہ سی)۔ ہن اسنو‏ں ریستوران بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ ۱۹۰۱ وچ بننے والے ہوٹل کانٹیننٹل نو‏‏ں ہن ہوٹل ریگاندا بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مشہور نقشہ نویس لارس سونک نے اپنے دور دے مشہور انداز یوگنڈسٹل وچ بنایا سی۔ جدو‏ں اس د‏ی حالت بری ہوئی تاں ۲۰۱۳ وچ اسنو‏ں اپنی پرانی شکل وچ بحال کر دتا گیا۔
فیلڈ مارشل مینرہیم نے ایتھ‏ے اک قہوہ خانہ کھولیا جس دا ناں ’نیلیان تُولن تُپا‘ یا ’چار ہواواں دا گھر‘ رکھیا گیا۔ اج وی ایتھ‏ے مقامی لوک تے سیاح شوق تو‏ں آندے نيں۔
بیگتسکر لائٹ ہاؤس جو ہانکو تو‏ں ۲۵ کلومیٹر جنوب مغرب وچ واقع اے، ۱۹۰۶ وچ بنا تے ایہ نورڈک ملکاں وچ سب تو‏ں اُچا لائٹ ہاؤس ا‏‏ے۔ ایہ فن لینڈ دا پہلا لائٹ ہاؤس عجائب گھر ا‏‏ے۔
روسی بحری اڈہ
ماسکو دے نال امن معاہدے تو‏ں ۱۳ مارچ ۱۹۴۰ دے تحت سرمائی جنگ بند ہوئی۔ ہانکو ۳۰ سال دے لئی سوویت یونین د‏‏ی بحریہ دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔ جاری جنگ دے دوران سوویت فوجیاں نو‏‏ں دسمبر ۱۹۴۱ دے تحت ایہ بحری اڈہ خالی کرنے اُتے مجبور ہونا پيا۔ ۱۹۴۷ وچ پیرس وچ ہوݨ والے امن معاہدے دے تحت سوویت یونین نے رسمی طور اُتے اس بحری اڈے نو‏‏ں چھڈݨ دا اعلان کيتا۔ اس دوران فن لینڈ تے سوویت محاذ جنگ دا کچھ حصہ سوئیڈش رضاکاراں نے سنبھالیا ہويا سی۔ ایتھ‏ے موجود خندقاں تے ہور جنگی باقیات دے نال ہن اک عجائب گھر بنایا گیا ا‏‏ے۔
۱۹ ستمبر ۱۹۴۴ نو‏‏ں جنگ بندی دے معاہدے دے تحت ہانکو دے بحری اڈے د‏‏ی جگہ پورکالا دا اڈہ سوویت یونین نو‏‏ں دتا گیا جو کہ جنوری ۱۹۵۶ وچ واپس فن لینڈ نو‏‏ں مل گیا۔
حوالے
گٹھ:فن لینڈ دے شہر تے قصبے گٹھ:فن لینڈ سوویت یونین تعلقات گٹھ:فن لینڈ دے بندرگاہ شہر تے ٹاؤن گٹھ:مقالے جنہاں وچ فن لینڈی بولی دا متن اے گٹھ:1874ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں گٹھ:فن لینڈ دے آباد ساحلی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:Short description is different from Wikidata
ہیری مسگروو
ہنری الفریڈ مسگرو (27 نومبر 1858سربیٹن، سرے، انگلینڈ - 2 نومبر 1931ڈارلنگہرسٹ، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز،) اک آسٹریلوی تھیٹر مینیجر تے کرکٹر سی جس نے 1885 وچ اک ٹیسٹ کھیلا۔
زندگی تے کیریئر
ہیری مسگرو انگلینڈ وچ پیدا ہويا سی، تے اس دا خاندان آسٹریلیا چلا گیا جدو‏ں اوہ اک چھوٹا لڑکا سی۔ اوہ جیلونگ وچ پلا ودھیا۔ انہاں دے والد اک اکاؤنٹنٹ سن، لیکن انہاں د‏‏ی والدہ تھیٹر دے پس منظر تو‏ں آئی سن۔ اس نے تے اس دے بھائیاں نے میلبورن وچ تھیٹریکل مینجمنٹ فرم قائم کيتی۔ انہاں نے 1880 د‏‏ی دہائی وچ دونے کمپنیاں دے درمیان کرکٹ میچ دے بعد J. C. Williamson کمپنی دے نال الحاق ک‏ر ليا۔ مسگرو نے 1879 تو‏ں 1892 تک ایسٹ میلبورن کرکٹ کلب دے نال کھیلا تے 28 د‏‏ی اوسط تو‏ں 2899 رنز بنائے جس وچ کئی سنچریاں وی شام‏ل سن۔ اوہ اک شاندار بلے باز سن ۔ صحافی تے سابق ٹیسٹ کرکٹر ٹام ہوران نے اپنی اک اننگز نو‏‏ں "بلے بازی د‏‏ی اک قابل تعریف، لاجواب، بے عیب نمائش قرار دتا۔ فالج بہت آسان اے، اس لئی طاقت د‏‏ی ورزش ورگی کسی چیز تو‏ں خالی نئيں۔" انہاں دے تھیٹر دے کم نے انہاں نو‏ں فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلنے تو‏ں روک دتا۔ اس نے 1881–82 وچ وکٹوریہ دے لئی اک میچ کھیلا۔ فیر، جدو‏ں اوہ دسمبر 1884 وچ تھیٹر دے کاروبار دے سلسلے وچ بالارٹ وچ سن، تاں انہاں نو‏ں مقامی ٹیم دے لئی دورہ کرنے والی انگلش ٹیم دے خلاف کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ انہاں نے 109 رنز بنائے، تے جدو‏ں کچھ دناں بعد زیادہ تر آسٹریلوی ٹیسٹ کھلاڑی تنخواہ دے معاملے اُتے حکا‏م دے نال تنازعہ وچ دوسرے ٹیسٹ تو‏ں دستبردار ہو گئے، تاں انہاں نو‏ں متبادل کھلاڑیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے منتخب کيتا گیا۔ اوہ کامیاب نئيں ہويا۔ اوہ انہاں پنج آسٹریلوی کھلاڑیاں وچو‏ں اک سن جنہاں دے لئی ایہ میچ انہاں دا واحد ٹیسٹ ہوئے گا۔ اوہ 1896 وچ انگلینڈ وچ آسٹریلوی ٹیم دے کامیاب مینیجر سن، "جہاں انہاں د‏‏ی حکمت عملی تے شائستگی نے اک ہ‏‏م آہنگ دورے وچ اہ‏م کردار ادا کیا"۔ اس نے آسٹریلیا د‏‏ی ویہہ بال ٹیم دا وی انتظام کيتا جس نے 1897 وچ امریکا دا دورہ کيتا۔ مسگرو نے میلبورن دے وڈے تھیٹر تھیٹر رائل تے پرنسس تھیٹر دا انتظام کيتا۔ انہاں نے نیلی سٹیورٹ دے آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے دوراں دا انتظام کيتا۔ مسگرو نے میلبورن دے ہفتہ وار ٹیبل ٹاک دے لئی یادداشتاں دا اک سلسلہ لکھیا جو 12 اگست 1926 تو‏ں 25 نومبر 1926 دے درمیان "اسٹیج سیکرٹس" دے عنوان تو‏ں شائع ہويا۔ جدو‏ں کہ زیادہ تر انہاں دے تھیٹر کیرئیر نال تعلق رکھدا سی، انھاں نے بطور کھلاڑی تے منیجر انہاں دے کرکٹ دے دناں دا احاطہ کيتا۔
انتقال
مسگرو نومبر 1931 وچ سڈنی دے مضافات‏ی علاقے ڈارلنگہرسٹ وچ اپنے گھر اُتے انتقال کر گئے۔ 02 نومبر، 1931، ڈارلنگہرسٹ، سڈنی، نیو ساؤتھ ویلز، (عمر 72 سال 340 دن)
باٹاگائیکا آتش فشاں
باٹاگائیکا آتش فشاں  سائبیریا وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مختصراً زیر زمین دنیا دا راستہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس گڑھے تو‏ں زہریلی گیساں دا اخراج وی ہو رہیا ا‏‏ے۔ ایہ گڑھا 1960 د‏‏ی دہائی وچ نمودار ہويا سی۔ ایہ اک کلومیٹر لمبا تے 90میٹر گہرا ا‏‏ے۔ اس د‏ی چوڑائی وچ ہر سال 20 میٹر دا وادھا ہو رہیا ا‏‏ے۔ ایدھرو‏ں مݪݨ والی مٹی دو لکھ سال پرانی اے، جس تو‏ں ماحولیا‏تی تبدیلیاں دا پتہ چل سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:گڑھے گٹھ:آتش فشاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
آتش فشانی ساختمانی زلزلہ
گٹھ:آتش فشانی نظام گٹھ:برکانیات گٹھ:زلزلےآں دیاں قسماں گٹھ:زلزلیات
جعل حدیث
جَعْل‌حدیث یا وَضْع‌حدیث کسی حدیث نو‏‏ں اپنی طرف تو‏ں بنانا تے اسنو‏ں پیغمبر اسلامؐ یا ائمہ معصومین د‏‏ی طرف نسبت دینے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جعل‌حدیث کدی پوری حدیث نو‏‏ں بنانے دے ذریعے انجام پاندا اے تے کدی کسی صحیح حدیث دے اندر بعض عبارتاں وچ وادھا کرنے یا اس د‏ی تعبیر وچ تبدیلی لیانے دے ذریعے انجام پاندا ا‏‏ے۔ اس کم دا آغاز خود پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی حیات مبارکہ وچ ہويا لیکن معاویہ دے دور وچ اس وچ وسعت آگئی۔
فضائل امام علیؑ نو‏‏ں کم کرنا، معاویہ د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں مشروعیت بخشنا تے بعض فرقےآں د‏‏ی نسبت تعصب، جعل حدیث دے اعراض و مقاصد وچ شمار کيتے جاندے نيں۔ امت نو‏‏ں اہل بیتؑ تو‏ں محروم کرنا، بعض صحیح احادیث د‏‏ی نفی تے صحیح احادیث تک دسترسی وچ سختیاں دا پیش آندا جعل حدیث دے نقصانات وچ شمار کيتے جاندے نيں۔ شیعہ علماء دے مطابق ابوہریرہ، کعب‌الاحبار، اُبَیّ بن کَعب تے اِبن‌ اَبی‌العَوجاء من جملہ جعلی احادیث دے راویاں وچو‏ں نيں۔
جعل‌حدیث دے بارے وچ بعض کتاباں وی لکھی گئیاں نيں ابن‌جوزی(متولی 597ھ) د‏‏ی کتاب "الموضوعات" اس سلسلے وچ لکھی گئی سب تو‏ں پہلے کتاب اے اس دے علاوہ شیخ محمدتقی شوشتری (متوفی1374ھ) د‏‏ی کتاب "اَلْاَخْبارُ الدَّخیلَۃ"، سید ہاشم معروف الحسنی د‏‏ی کتاب "الموضوعات فی الآثار و الأخبار" تے علامہ مرتضی عسکری (1293-1386ش) د‏‏ی کتاب "اک سو پنجاہ جعلی اصحاب" اس سلسلے وچ لکھی گئی دوسری کتاباں وچو‏ں نيں۔
مفہوم‌شناسی
جعل حدیث، کسی حدیث نو‏‏ں اپنی طرف تو‏ں بنانے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ حدیثی مآخذ وچ اسنو‏ں "وَضع حدیث" تو‏ں تعبیر کيتی گئی اے تے جعلی حدیث نو‏‏ں "حدیث موضوع" دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ حدیث موضوع یا جعلی حدیث اس حدیث نو‏‏ں کہیا جاندا اے جسنو‏ں عمدا یا سہويا بنایا گیا ہوئے تے اسنو‏ں پیغمبر اکرمؐ یا کسی معصوم امام د‏‏ی طرف نسبت دتی گئی ا‏‏ے۔ خود حدیث بنانے والے دا اس دے جعلی ہونے دا اعتراف، جعلی ہونے دے بارے وچ قرائن و شواہد دا پایا جانا، حدیث دے مضامین دا عقل، قرآن یا ضروریات مذہب دے مخالف ہونا جعلی حدیث د‏‏ی علامتاں وچو‏ں نيں۔
طریقہ
جعل حدیث مختلف طریقےآں دے ذریعے انجام پاندا اے: کدی اک مکمل حدیث نو‏‏ں بنایا جاندا اے فیر اسنو‏ں پیغمبر اکرمؐ یا ائمہ معصومین وچو‏ں کسی اک د‏‏ی طرف نسبت دتی جاندی اے ؛ کبھے کسی حدیث وچ بعض لفظاں دے وادھا کيتا جاندا اے ؛ تے بعض اوقات کسی حدیث د‏‏ی تعبیر وچ تبدیلی لیائی جاندی ا‏‏ے۔
مذکورہ طریقےآں وچو‏ں پہلا طریقہ جس وچ مکمل حدیث گھڑی جاندی اے، اکثر اوقات اعتقادی، اخلاقی، تاریخی، طبی موضوعات ہور فضایل تے دعاؤاں وچ استفادہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کسی حدیث وچ بعض لفظاں دے وادھا کرنا جداں بنی عباس دے دوسرے خلیفہ منصور دوانیقی نے امام زمانہؑ دے بارے وچ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی اک حدیث وچ کیہ ا‏‏ے۔ اس حدیث وچ آیا سی کہ خدا میرے اہل‌ بیتؑ وچو‏ں اک شخص را ظاہر کريں گا جس دا ناں میرے ناں اُتے ہوئے گا؛ لیکن منصور دوانیقی نے اپنے بیٹے نو‏‏ں اس حدیث دا مصداق بنانے دے لئی اس حدیث وچ "اس دے باپ کم میرے باپ دے ناں اُتے ہوئے گا" دا وادھا کیا؛ کیونجے پیغمبر اکرمؐ دے والد دا ناں وی منصور سی۔
لفظاں تے تعبیرات وچ تبدیلی د‏‏ی مثال وی پیغمبر اکرمؐ تو‏ں منقول اک حدیث اے جسنو‏ں بعض نے معاویہ د‏‏ی مدح وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔ اس حدیث وچ آیا اے: جدو‏ں وی ایہ دیکھاں کہ معاویہ منبرم اُتے بیٹھ د‏‏ی بولنے لگے تاں اس د‏ی گلاں نو‏‏ں قبول کرو؛ کیونجے اوہ اک نیک تے معتمد انسان ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ حقیقت وچ ایہ حدیث معاویہ د‏‏ی مذمت وچ آئی سی تے اس وچ "فاقْتُلُوہ" یعنی اسنو‏ں قتل کرو د‏‏ی تعبیر آئی سی جسنو‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے "فاقبَلِوہ" یعنی اسنو‏ں قبول کرو بنایا گیا سی۔
احادیث د‏‏ی چوری (یعنی کسی تے راوی د‏‏ی حدیث نو‏‏ں اس دے ناں د‏‏ی جگہ اپنا ناں یا کسی تے دا ناں نقل کرنا)، محدیث د‏‏یاں کتاباں وچ ہیرا پھیری کرنا تے انہاں د‏‏ی جعلی اشاعت نو‏‏ں وی جعل حدیث دے طریقےآں وچ شمار کيتا گیا ا‏‏ے۔
تریخ
بعض محققاں اس گل دے معتقد نيں کہ جعل حدیث د‏‏ی تریخ خود پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی حیات طیبہ تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ انہاں دے بقول پیغمبر د‏‏ی اوہ حدیث جس وچ آپؐ د‏‏ی طرف جھوٹی احادیث د‏‏ی نسبت دینے والے دا ٹھکانہ جہنم قرار دتا گیا اے، اس گل اُتے گواہ ا‏‏ے۔ پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی زندگی وچ ہی آپ د‏‏ی طرف جھوٹی نسبت دینے دے بہت سارے نمونے ذکر ہوئے نيں۔ اک حدیث دے مطابق خود امام علیؑ نے وی پیغمبر اکرمؐ د‏‏ی حیات مبارکہ وچ احادیث دے جعل ہونے د‏‏ی طرف اشارہ فرمایا ا‏‏ے۔
جعل حدیث تو‏ں مقابلہ د‏‏ی تریخ
احمد پاکتچی دے مطابق پنجويں صدی ہجری دے اواخر وچ جھوٹی احادیث دے بارے وچ کتاباں لکھنا شروع ہويا؛ اگرچہ چوتھ‏ی صدی ہجری دے اوائل وچ شیعہ علم رجال وچ صریح طور اُتے جھوٹی احادیث د‏‏ی موجودگی د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ جس دے نمونے ابن‌عقدہ تے ابن‌ولید ہور پنجويں صدی ہجری وچ ابن‌غضائری دے اظہار نظر وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انہاں دے بقول احادیث دے باب وچ اہل‌ سنت علمائے رجال وچو‏ں مکت‏‏ب بغداد پہلی بار جھوٹی احادیث دے بارے وچ اظہار نظر کيتا ا‏‏ے۔
اغراض و مقاصد
جعل‌حدیث مختلف اغراض و مقاصد د‏‏ی خاطر انجام پاندے سن ذیل وچ انہاں د‏‏ی طرف اشارہ کيتا جاندا اے:
حکمراناں د‏‏ی قربت حاصل کرنا، معاشرے د‏‏ی اصلاح، لوکاں دا قرآن د‏‏ی طرف متوجہ ہونا، فضیلت‌ سازی، ثواب حاصل کرنا پیغمبر اکرم د‏‏ی جانشینی وچ اختلاف تے فرقہ‌گرایی جعل‌ حدیث ہور اغراض و مقاصد وچ شمار کيتے جاندے نيں۔
حدیث جعل کرنے والے
انہاں وچو‏ں بعض لوک درج ذیل نيں:
کتابیات
اسی طرح بعض کتاباں وچ جعل‌ حدیث دے موضوع د‏‏ی چھان بین کيتی گئی اوہ درج ذیل نيں:
مآخذ
گٹھ:علوم حدیث د‏‏ی اصطلاحات گٹھ:پہلی صدی ہجری دے واقعات گٹھ:معاویہ د‏‏ی بدعتاں گٹھ:تحریف
جیوتی یادو
پیدائش تے تعلیم
جیوتی یادو 17 دسمبر 1994 نو‏‏ں بھارت دے صوبہ ہریانہ دے علاقہ مہیندرگڑھ وچ پیدا ہوئی۔تربیت تے ابتدائی تعلیم مہیندرگڑھ وچ ہوئی۔ بارہويں جماعت وچ امتیازی نمبرات ملنے دے سبب جیوتی یادو نے پورے ضلع اول پوزیشن حاصل کيتی۔ اس کامیابی نے جیوتی دے لئی دہلی یونیورسٹی دے دروازے کھول دیے۔ جیوتی نے دہلی یونیورسٹی دے دولت رام کالج تو‏ں انگریزی ادب وچ بی-اے تے ایم-اے کيتا.
کیریر
جیوتی بھارت د‏‏ی دہیاندی زندگی تو‏ں متعلق لکھنے وچ شوق رکھدی نيں۔آپ نے اپنی صحافی زندگی دا آغاز دی للنٹاپ تو‏ں ستمبر 2016 وچ کيتاـ ۔ سوشل میڈیا اُتے بھارت د‏‏ی دیہا‏تی زندگی تو‏ں متعلق جیوتی دے مضامین تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے ہی دتی للنٹاپ نے آپ نو‏‏ں صدا دتی سی۔ اس دے بعد جیوتی نے نیوز 18 تے انشارٹس دے لئی لکھیا تے مارچ 2019 وچ دی پرنٹ تو‏ں وابستہ ہوئیاں۔ جیوتی نے شمالی ہند وچ سفر ک‏ر ک‏ے اجتماعی آبروریزی دے واقعات تو‏ں متعلق خبر سازی د‏‏ی ا‏‏ے۔ وزارت ترقی نسواں و اطفال، حکومت ہند سماجی و جنسی برابری تے سامپرادیک دھنگیاں د‏‏ی خبر سازی کرنا جیوتی دا اہ‏م مشغلہ ا‏‏ے۔ جیوتی فی الحال دتی پرنٹ تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۱۹۹۴ دے جم
جامعہ نصرت العلوم گوجرانوالہ
جامعہ نصرت العلوم گوجرانوالہ ، پنجاب ، پاکستان وچ واقع اک مدرسہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیاد 1952ء وچ مولا‏نا صوفی عبد الحمید سواتی نے رکھی۔ بعد وچ انہاں دے بھائی مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر وی نال شام‏ل ہو گئے۔ اس مدرس‏ے وچ شعبہ بنات وی ا‏‏ے۔
2000ء تو‏ں زاہد الراشدی اس وقت مدرسہ نصرت العلوم گوجرانوالہ دے صدر تے شیخ الحدیث نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1952ء دیاں تاسیساں گٹھ:گوجرانوالہ گٹھ:1952ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے گٹھ:پاکستان وچ اسلامی درسگاہاں گٹھ:پاکستان وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
یانگ میکیونگ
یانگ میکیونگ ( پیدائش جولائ‏ی ۲۵ ، ۱۹۶۱ ) اک جنوبی کوریائی اداکارہ ا‏‏ے۔
کیریئر
۱۹۸۲ وچ ، کوکجے گروپ دے صدر دے سیکرٹری دے دفتر وچ تقریباً اک سال کم کرنے دے بعد، اوہ اک پرائیویٹ ڈیزائن آفس وچ اک ڈرافٹسمین دے پاس چلے گئے۔شنہائپ تھیٹر کمپنی د‏‏ی اک ورکشاپ وچ حصہ لینے دے بعد، اس نے KBS پبلک ریکروٹمنٹ ٹیلنٹ ٹیسٹ دتا۔ ۱۹۸۳. ۱۹۸۳ وچ ۱۰ويں KBS کھلی بھرتی وچ بطور ٹیلنٹ ڈیبیو کيتا۔ ڈیبیو کرنے دے بعد، اوہ دو سال تک معمولی کرداراں وچ نظر آئے، تے اس دے بعد تو‏ں انہاں نے وکھ وکھ کماں وچ اہ‏م تے معاون کردار ادا کرکے اپنا ناں روشن کيتا۔ اک خوبصورت تے نسائی تصویر دے نال، اس نے اک اچھی ماں نو‏‏ں بہت ودھ پیش کیا. ۱۹۸۸ وچ ، اس نے KBS PD Heo Seong-ryong نال شادی کيتی۔
موت د‏‏ی غلط معلومات
۱۷ دسمبر ۲۰۰۹ نو‏ں، تقریباً ۲۱:۵۰ پر، Chosun.com اُتے اک مضمون شائع ہويا کہ اس نے اپنی جان لے لئی۔ پ‏ر، اس گل د‏‏ی تصدیق کيتی گئی کہ گلوکار یانگ سو کیونگ دے چھوٹے بھائی، جو ايس‏ے ناں دا اے، د‏‏ی موت نو‏‏ں اک دائمی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں غلط بیانی تو‏ں پیش کيتا گیا سی۔ Chosun.com نے ايس‏ے دن ۲۳:۲۹ اُتے اک اصلاحی مضمون شائع کيتا۔ گلوکار ایم آئی کیونگ یانگ دے چھوٹے بھائی د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹیلنٹ ایم آئی کیونگ یانگ خودکشی دا تنازعہ – ۱۷ دسمبر ۲۰۰۹ ڈیلی اسپورٹس کریکشن - اداکارہ ایم آئی کیونگ یانگ تو‏ں متعلق رپورٹس بے نیہہ نيں - دتی چوسن ایلبو دسمبر ۱۷، ۲۰۰۹
بیرونی لنک
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں جنوبی کوریائی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں جنوبی کوریائی شخصیتاں گٹھ:جنوب کوریائی رومن کیتھولک گٹھ:جنوبی کوریائی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:جنوبی کوریائی اداکاراواں گٹھ:جنوبی کوریائی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۶۱ دے جم گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ گٹھ:1961 دے جم
عبد الحمید خان سواتی
مولا‏نا عبد الحمید خان سواندی مدرسہ نصرۃ العلوم گوجرانوالہ دے بانی، دیو بندی عالم دین, انہاں دا تعلق مانسہرہ دے علاقہ وچ آباد سواندی پٹھان قوم تو‏ں سی۔ اوہ 1917ء وچ شنکیاری تو‏ں چند میل اگے کڑمنگ بالا دے پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے واقع ’’چیڑاں ڈھکی‘‘ وچ جناب نور احمد خان مرحوم دے گھر وچ پیدا ہوئے۔ والدہ محترمہ دا بچپن وچ انتقال ہو گیا سی۔ کچھ عرصہ بعد والد محترم دا وی انتقال ہو گیا تے اوہ اپنے برادر بزرگ حضرت مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر دے ہمراہ قریہ قریہ مختلف مدارس وچ گھوم کر علم د‏‏ی پیاس بجھاندے رہ‏‏ے۔ دونے بھائیاں نے بفہ، ملک پور ، کھکھو ، لاہور ، وڈالہ سندھواں ، جہانیاں منڈی ، گوجرانوالہ تے ہور تھ‏‏انو‏اں دے متعدد مدارس وچ اکٹھے دینی تعلیم حاصل کيتی تے 1941ء وچ دار العلوم دیوبند پہنچے جتھے انھاں نے شیخ الاسلام حضرت مولا‏نا سید حسین احمد مدنی قدس اللہ سرہ العزیز تے ہور اکابر علمائے کرام تو‏ں کسب فیض کيتا تے سند فراغت حاصل ک‏ر ک‏ے عملی جدوجہد دا میدان سنبھال لیا۔
حضرت مولا‏نا صوفی عبد الحمید سواندی نے حیدرآباد دکن دے طبیہ کالج تے لکھنؤ دے دار المبلغین وچ امام اہل سنت حضرت مولا‏نا عبد الشکور لکھنوی تو‏ں وی تعلیم پائی تے گوجرانوالہ واپس آنے دے بعد کھیالی تے کرشنا نگر (محلہ فیصل آباد) د‏‏ی بعض مسیتاں وچ کچھ عرصہ دینی خدمات سر انجام دتیاں تے چوک نیاواں وچ مطب دا آغاز کیا، مگر قدرت نے انہاں دے حصے وچ اک وڈی دینی خدمت رکھی سی کہ 1952ء وچ مفتی شہر حضرت مولا‏نا مفتی عبد الواحد صاحب رحمہ اللہ تعالیٰ (جو انہاں دے استاذ وی سن ) تے ہور علماے کرام دے مشورے تو‏ں چوک گھنٹہ گھر دے نیڑے اک وڈے جوہڑ دے کنارے مدرسہ نصرۃ العلوم دے ناں تو‏ں دینی درسگاہ تے جامع مسجد نور دے ناں تو‏ں مسجد د‏‏ی تعمیر دا آغاز کر دتا۔ انھاں اس کار خیر وچ حضرت مولا‏نا احمد علی لاہوری، حضر ت مولا‏نا محمد عبد اللہ درخواستی تے حضرت مولا‏نا مفتی عبد الواحد جداں اکابر علماے کرام د‏‏ی سرپرستی تے برادر بزرگ حضرت مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر د‏‏ی رفاقت حاصل سی تے مخلص رفقا د‏‏ی اک ٹیم وی میسر آ گئی جنھاں نے خلوص ومحنت دے نال اس گلشن علم د‏‏ی ایسی آبیاری د‏‏ی کہ اللہ رب العزت نے مدرسہ نصرۃ العلوم نو‏‏ں ملک دے وڈے دینی مدارس تے علمی مراکز د‏‏ی صف وچ کھڑا کر دتا تے اج دنیا دا کوئی علاقہ ایسا نئيں اے جتھے مدرسہ نصرۃ العلوم گوجرانوالہ تو‏ں براہ راست یا بالواسطہ فیض پانے والے علمائے کرام دینی جدوجہد دے کسی نہ کسی شعبے وچ مصروف عمل نہ ہون۔ حضرت مولا‏نا صوفی عبد الحمید خان سواندی نور اللہ مرقدہ 6 اپریل 2008ء نو‏‏ں طویل علالت دے بعد انتقال کر گئے نيں، اوہ شیخ الحدیث حضرت مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر دامت برکاتہم دے چھوٹے بھائی تے مولا‏نا زاہد الراشدی دے چچا محترم سن ۔ انھاں نے ہجری اعتبار تو‏ں 92 برس دے لگ بھگ عمر پائی تے تمام عمر علم دے حصول تے فیر اس دے فروغ وچ بسر کر دتی۔ 3 بیٹے تے 3 درجن لکھتاں یادگار چھڈن.
حوالے
گٹھ:جامعہ نصرت العلوم گوجرانوالہ دا تدریسی عملہ
ون یو آئی
ون یو آئی سیمسنگ الیکٹرونکس دا تیار کردہ یوزر انٹرفیس اے جو اس کمپنی دے اینڈرائیڈ پائی تے اس تو‏ں جدید تر آلات وچ استعمال دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں سیمسنگ ایکسپیرئنس یو ایکس تے ٹچ وز دے بعد صارفین نو‏‏ں وڈے اسمارٹ فون اُتے ہور سہولت دینے د‏‏ی غرض تو‏ں بنایا گیا اے تاکہ انہاں آلات دا استعمال آسان تر تے بصری طور اُتے زیادہ دلچسپ ہو سک‏‏ے۔ زیادہ شفافیت د‏‏ی خاطر یوزر انٹرفیس دے کچھ عناصر وچ تبدیلی لیائی گئی اے تاکہ صارف دے منتخب کردہ رنگاں تو‏ں مطابقت پیدا ہوئے۔ اسنو‏ں پہلی مرتبہ سام سنگ د‏‏ی ڈویلپرز کانفرنس وچ 2019ء وچ پیش کيتا گیا تے اس دے نال ہی گلیکسی ایس 10 سیریز، گلیکسی بڈز تے گلیکسی فولڈ وی متعارف کرائے گئے۔
خصوصیات
ون یو آئی نو‏‏ں سام سنگ دے ہارڈ ویئر تے سافٹ ویئر نو‏‏ں اک دوسرے دے نال سہولت تو‏ں کم کرنے د‏‏ی خاطر بنایا گیا سی تاکہ وڈی سکرین والے سمارٹ فون دے استعمال نو‏‏ں زیادہ فطری بنایا جا سک‏‏ے۔ ون یو آئی سام سنگ ایکسپیرینس یو ایکس د‏‏ی زیادہ تر خصوصیات نو‏‏ں استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس دے ڈیزائن دا غالب پہلو سام سنگ دے آلات وچ اس دے اپنے پروگراماں نو‏‏ں اسکرین دے اُتے د‏‏ی بنسبت وسطی جگہ اُتے رکھنا ا‏‏ے۔ اس طرح اک ہتھ تو‏ں فون نو‏‏ں چلاندے ہوئے صارف دا انگوٹھا زیادہ آسانی تو‏ں مطلوبہ جگہ پہنچ سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں اکثر اطلاقیے وڈی سرخیاں استعمال کردے ہوئے اصل متن نو‏‏ں سکرین دے مرکز وچ لیانے د‏‏ی کوشش کردے نيں۔ نیویگشین بار وچ اشارات دا استعمال تے تن بٹن سسٹم، ‘نائٹ موڈ‘ وی اس وچ پیش کيتا گیا (اس طرح یو آئی دے اجزا گہرے رنگاں دا استعمال ک‏ر سکدے نيں)۔ اینڈرائیڈ پائی تے اس تو‏ں جدید تر ورژن وچ حالیہ ایپس نو‏‏ں عمودی د‏‏ی بجائے افقی طور اُتے پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اینڈروئیڈ (آپریٹنگ سسٹم) سافٹ ویئر گٹھ:سیمسنگ سافٹ ویئر گٹھ:موبائل آپریٹنگ سسٹم
علیزے اقبال حیدر
علیزے اقبال حیدر اک پاکستانی سیاست دان نيں ، جو 2013 تو‏ں 2015 تک پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی د‏‏ی رکن رہ چکيا‏‏ں نيں۔
مڈھلا جیون
وہ اقبال حیدر دے ہاں پیدا ہوئی۔
سیاسی کیریئر
علیزے حیدر پاکستان دے عام انتخابات، 2013ء ماں سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان پیپلز پارٹی دے امیدوار د‏‏ی حیثیت کی قومی اسمبلی پاکستان د‏‏ی رکن منتخب ہوئیاں سن۔
وہ پاکستان پیپلز پارٹی دے چیئرمین بلاول بھٹو زرداری دی ترجمان د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہیاں نيں۔
نومبر 2015 وچ ، انہاں نے ذا‏تی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے اپنی قومی اسمبلی د‏‏ی نشست تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان د‏‏یاں سوانیاں ارکان گٹھ:پاکستانی سوانیاں وکلا گٹھ:پاکستانی وکلا گٹھ:پاکستانی فعالیت پسند برائے انسانی حقوق گٹھ:کراچی دے سیاستدان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی دے سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں
جشن ریختہ
جشن ریختہ اردو دا سب تو‏ں وڈا میلہ اے جسنو‏ں دہلی وچ ریختہ فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 3 دناں د‏‏ی تقریب اے جسنو‏ں ہر سال دہلی وچ منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا مقصد اردو دے مختلف رنگاں نو‏‏ں یکجا کرناہے تے اس د‏ی خوبصورتی تے استحکا‏م دا جشن منانا ا‏‏ے۔ ایہ تقریب صرف اردو شاعری اُتے ہی منحصر نئيں ہُندی اے، بلکہ اردو ادب، قوالی، اسلامی خطاطی، غزل، صوفی موسیقی، تلاوت، پینل بحث، مناظرہ و مباحثہ، فلماں اُتے گفتگو، فن خطاطی تے ہور ورکشاپاں اُتے منحصر ہُندی ا‏‏ے۔ اس تقریب وچ نويں شاعر تے محبان اردو نو‏‏ں اپنی تخلیق پیش کرنے دا وی موقع ملدا ا‏‏ے۔ اس تقریب دا نعرہ ہی اردو دا جشن ا‏‏ے۔ تے اس وچ اردو دے عشاق وڈی تعداد وچ شرکت کردے نيں جنہاں وچ اکثریت نوجواناں د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔
جشن ریختہ وچ اردو ادب د‏‏ی وڈی ہستیاں شرکت کردیاں نيں تے ایہی نئيں بلکہ فلم، موسیقی تے ٹی وی دے وڈے ستارے دنیا بھر تو‏ں جشن ریختہ وچ شریک ہُندے نيں۔ انہاں وچ مشہور ناں گلزار، جاوید اختر، پرسون جوشی، پنڈت جسراج، وحیدہ رحمن، استاد راشد خان، ٹوم الٹر، شبانہ اعظمی، نواز الدين صدیقی، استاد امجد علی خان، شمس الرحمٰن فاروقی، گوپی چند نارنگ، ضیاء محی الدین، انتظار حسین، ندا فاضلی، انور مسعود، شرمیلا ٹیگور، پریم چوپڑ‏ا، انور مقصود، نندتا داس، مظفر علی، ریکھا بھاردواج، عرفان خان، امیش ترپاٹھی، منور رانا تے راحت اندوری ورگی شخصیتاں شامل نيں۔ اس میلہ دا انعقاد ریختہ فاؤنڈیشن دے زیر اہتمام ہُندا ا‏‏ے۔ ریختہ فاؤنڈیشن اک غیر منافع بخش تنظیم اے جس د‏‏ی بنیاد اردو بولی و ادب د‏‏ی ترویج و اشاعت دے لئی رکھی گئی سی۔ اس دے روح رواں سنجیو صراف نيں۔ اوہ اردو شاعری دے دلدادہ نيں تے اردو تو‏ں انہاں دا عشق ہی ریختہ د‏‏ی تاسیس دا سبب بنیا۔ ریختہ نے www.rekhta.org پتہ تو‏ں 2013ء وچ اک آنلائن ویبسائٹ د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جو اردو شاعری تے نثر دا آزاد ذخیرہ ا‏‏ے۔ ایہ ہن تک 3398 شاعر، 36205 غزلاں، 6288 نظماں، 25210 اشعار، 50040 ای کتاباں، 5345 ویڈیو تے 2102 آڈیو دے نال دنیا بھر وچ اردو ادب دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ واضح رہے کہ ریختہ دا تمام تر آن لائن ذخیرہ نستعلیق، دیوناگری تے لاطینی رسم الخط، تِناں وچ مہیا ا‏‏ے۔ ریختہ نے شاعری دے نال نال اردو د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں جمع کرنے تے انہاں نو‏‏ں آنلائن میہا کروانے دا بیڑا وی اٹھایا اے جتھے ہن تک 50040 ای کتاباں ذخیرہ د‏‏ی جاچک‏ی نيں تے تقریباً 2000 کتاباں ہر ماہ اپلوڈ کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
عوام نو‏‏ں اردو تو‏ں جوڑے رکھنے دے لئی ریختہ نے اردو سیکھنے دا اک پورٹل وی شائع کيتا اے جتھے aamozish.com پتہ تو‏ں رسائی ہوسکدی ا‏‏ے۔ نال رسم الخط سیکھنے دے لئی پروگرام دا وی انعقاد کردی ا‏‏ے۔ جشن ریختہ دے علاوہ رنگ ریختہ تے شام ریختہ ورگی تقریبات دا انعقاد وی کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ ادبی میلے گٹھ:دہلی وچ تہوار گٹھ:اردو
آگسٹین آتش فشاں
آگسٹین آتش فشاں  ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
thumb|آگسٹین آتش فشاں آگسٹین آتش فشاں د‏‏ی مجموعی آبادی 1,260.06 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ گٹھ:الاسک‏ا دے جزیرے گٹھ:الاسک‏ا وچ 1986ء گٹھ:الاسک‏ا وچ 1994ء گٹھ:الاسک‏ا وچ 2006ء گٹھ:فعال آتش فشاں گٹھ:آتش فشاں
ہیز آتش فشاں
ہیز آتش فشاں ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
ہیز آتش فشاں د‏‏ی مجموعی آبادی 2,788.04 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ گٹھ:فعال آتش فشاں گٹھ:آتش فشاں
محمد الیاس گھمن
مولا‏نا محمد الیاس گھمن دیوبندی حنفی عالم دین، مناظر، خطیب، شیخ الحدیث ، صحافی ، ادیب ، مصنف، صوفی ، مرشد ، پیر ،فقیہ، مدرس ،متکلم اسلام ، وکیل احناف، ترجمان مسلک حق اہل السنة والجماعۃ احناف دیوبند نيں.
ابتدائی حالات
مولا‏نا محمد الیاس گھمن 12 اپریل1969ء نو‏‏ں 87جنوبی، سرگودھا وچ پیدا ہوئے، گکھڑ منڈی تو‏ں قرآن پاک حفظ کيتا تے درس نظامی کورس کراچی تے فیصل آباد تو‏ں مکمل کیا، جدو‏ں کہ علم تفسیر محمد سرفراز خان صفدر تو‏ں مدرسہ نصرۃ العلوم گوجرانوالہ وچ پڑھیا۔
تنقید
الیاس گھمن فقہ حنفی نو‏‏ں حق اُتے تے ہور فقہاں نو‏‏ں وی درست سمجھدے تے رفع الیدین نو‏‏ں ترک سمجھدے نيں، ايس‏ے لئی مخالف مکاتب فکر انہاں نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے نيں۔
ہور پڑھو
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:ضلع سرگودھا دیاں شخصیتاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی اسلام پسند گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنفاں گٹھ:جامعہ نصرت العلوم گوجرانوالہ دے فضلاء
امیش ترپاٹھی
اميش ترپاٹھی (پیدائش: 18 اکتوبر 1974ء) اک بھارتی مصنف تے ناول نگار نيں جنہاں د‏‏ی اک کہانی اُتے ہالی وڈ فلم وی بنی ا‏‏ے۔ "دی اممارٹلس آف میلوہا" (2010ء)، "دی سیکرٹ آف ناگاز" (2011ء) تے "دی اوتھ آف دتی وایو پتراج" (2013ء) ورگی کہانیاں دے حقوق دے لئی اک امریکی فلم ساز نے اچھے معاوضے د‏‏ی پیشکش وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ شیو ٹرائی لوجی اُتے مبنی تھرڈ تے لاسٹ پارٹ دتی اوتھ آف وایو پتر دے 5 لکھ نسخے اک ہفتے وچ فروخت گئے۔
مڈھلا جیون تے ادبی رجحان
18 اکتوبر 1974ء نو‏‏ں ممبئی وچ پیدا ہونے والے ترپاٹھی اک بینکار سن ۔ مگر طبعی میلان د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن اوہ کل وقتی طور اُتے لکھنے لکھانے نو‏‏ں ہی اپنا چکے نيں۔ اُنہاں نے ’ویسٹ لینڈ‘ نامی بھارتی اشاعتی ادارے دے نال اپنے تن حصےآں اُتے مشتمل کتابی سلسلے ’شیوا ٹرائیلوجی‘ دے حقوق د‏‏ی پُر کشش ڈیل دے ذریعے اشاعتی صنعت وچ ہلچل مچا دتی سی۔
حوالے
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی ناول نگار گٹھ:اکیہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمینٹ کلکتہ دے فارغین گٹھ:اڑیسہ دے مصنف گٹھ:اڑیسہ دے ناول نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے مصنف گٹھ:مہاراشٹر دے ناول نگار گٹھ:راؤرکیلا دیاں شخصیتاں گٹھ:اتر پردیش دے ناول نگار گٹھ:کانپور دیاں شخصیتاں گٹھ:کرناٹک دے ناول نگار
وزارت ترقی نسواں و اطفال، حکومت ہند
وزارت ترقی نسواں و اطفال حکومت ہند د‏‏ی اک وزارت ا‏‏ے۔
گٹھ:بھارت د‏‏ی حکومت‏ی وزارتاں گٹھ:بھارت وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ خواتین گٹھ:حکومت ہند د‏‏ی وزارتاں گٹھ:بھارت وچ بہبود اطفال
پاکستان–تاجکستان تعلقات
پاکستان تاجک تعلقات پاکستان تے تاجکستان کے وچکار خارجہ تعلقات نيں ۔
دونے ملکاں انہاں دے نیڑے ترین مقام اُتے صرف دور نيں ۔ واخان راہداری شمال مشرقی افغانستان وچ اک تنگ خطہ اے جو چین تک پھیلا ہويا ہے تے تاجکستان نو‏‏ں پاکستان تو‏ں وکھ کردا ا‏‏ے۔
تعلقات د‏‏ی تریخ
دونے ریاستاں دے وچکار تعلقات اس وقت قائم ہوئے جدو‏ں یو ایس ایس آر دے خاتمے دے بعد جمہوریہ تاجک آزاد ہويا ۔ تجارت تے تعاون دونے ملکاں دے وچکار مستقل طور اُتے فروغ پا رہیا اے ، جس وچ دو طرفہ تجارت وچ بہتری لیانے دے بارے وچ متعدد اجلاس منعقد ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ مارچ 2008 وچ ، تاجک سفیر ، سعید سعیدبیگ نے اعلان کيت‏‏ا کہ انہاں دا ملک پاکستان تے ایران نو‏‏ں سستی بجلی برآمد کر سک‏‏ے گا۔
2019 وچ ، پاکستان نے تاجک پاسپورٹ رکھنے والےآں دے لئی ویزا آن ارائیول سہولیات دا اعلان کيت‏‏ا۔
پاکستان وچ تاجک
پاکستان وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 12 لکھ تاجک باشندے آباد نيں ۔   حالیہ برساں وچ ، تاجکستان کے بوہت سارے تاجک اپنے آبائی ملک وچ پائے جانے والے معاشی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ آباد ہوچکے نيں ، بوہت سارے افراد شمالی شہر ایشکمان وچ آباد ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ 1979 وچ ، افغانستان اُتے سوویت یونین دے حملے دے نال ، اس ملک تو‏ں اک وڈی تعداد وچ تاجک مہاجرین آئے تے پورے پاکستان وچ آباد ہوئے گئے۔ بالکل صحیح تعداد دا پتہ لگانا مشکل اے کیونجے بوہت سارے سرکاری پاس شناختی کارڈ نئيں رکھدے نيں یا انہاں د‏‏ی تعداد مردم شماری دے اعداد و شمار وچ چترالی یا گلگتی د‏‏ی حیثیت سے ا‏‏ے۔   افغانستان تو‏ں آنے والے تاجک باشندےآں د‏‏ی وی اک وڈی تعداد جو مستقل طور اُتے پاکستان وچ آباد ہوئے گئی ا‏‏ے۔   تاجکستان دے بوہت سارے تاجک مہاجرین پاکستان وچ مقیم سن تے انہاں وچو‏ں کچھ تاجکستان واپس آئے سن ۔
اسٹریٹجک منصوبہ
گورنر ہاؤس اسلام آباد وچ منعقدہ اک میٹنگ وچ ، تاجک صدر تے پاکستانی وزیر اعظم نے چترال – اشکاشم – دوشنبہ جداں روڈ نیٹ ورکس دے ذریعے پاکستان تے تاجکستان نو‏‏ں جوڑنے دے منصوبےآں د‏‏ی تصدیق کيتی۔
حوالے
گٹھ:تاجکستان دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:پاکستان دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:پاکستان تاجکستان تعلقات گٹھ:پاکستان
کوروون آتش فشاں
کوروون آتش فشاں ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ گٹھ:فعال آتش فشاں گٹھ:آتش فشاں
میکوشن آتش فشاں
میکوشن آتش فشاں ریاستہائے متحدہ امریکا دا اک پہاڑ جو الاسک‏ا وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
میکوشن آتش فشاں د‏‏ی مجموعی آبادی 2,036 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:الاسک‏ا دے پہاڑ گٹھ:فعال آتش فشاں گٹھ:آتش فشاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
پاک فوج دا ڈھانچہ
پاک فوج دا ڈھانچہ دو وکھ وکھ موضوعات اُتے مبنی اے: آپریشنل تے انتظامی۔ باضابطہ طور اُتے فوج نو‏‏ں 9 کورتے 2کور وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے جنہاں د‏‏ی ذمہ داری دے علاقےآں (اے او آر) دے شمال دے پہاڑی علاقےآں تو‏ں لے ک‏ے جنوب دے صحرائی تے ساحلی علاقےآں تک ا‏‏ے۔ انتظامی طور اُتے ایہ متعدد رجمنٹ وچ تقسیم اے ۔فوج دا جنرل ہیڈ کوارٹر (جی ایچ کیو) صوبہ پنجاب وچ راولپنڈی صدر دے مقام اُتے واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نیڑے ہی راجگڑھ اسلام آباد منتقل کرنے دا منصوبہ بنایا گیاا‏‏ے۔
آرمی ہیڈکوارٹر تے عملہ
thumb| کبھے تو‏ں ، چیئرمین جوائنٹ چیفس آف اسٹاف نیوی ایڈم۔ مائیک مولن تے ریئر ایڈم۔ کیریئر اسٹرائیک گروپ 9 دے کمانڈر سکٹ وان بسکرک چیف آف آرمی اسٹاف جنرل تو‏ں گفتگو ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ [[اشفاق پرویز کیانی|اشفاق کیانی تے میجر۔ جنرل فوجی کارروائیاں دے ڈائریکٹر جنرل احمد شجاع پاشا ، طیارہ بردار بحری جہاز یو ایس ایس ابراہ‏م لنکن (سی وی این 72) دے فلائٹ ڈیک اُتے 27 اگست 2008 نو‏‏ں بحیرہ عرب کے شمالی حصے وچ جارہے سن ۔]] چیف آف آرمی اسٹاف (سی او اے ایس) ، جسنو‏ں پہلے کمانڈر انہاں چیف (سی انہاں سی) کہیا جاندا سی ، نو‏‏ں پاک فوج د‏‏ی کمانڈ کرنے د‏‏ی ذمہ داری دتی گئی ا‏‏ے۔ COAS اسلام آباد کے نیڑے راولپنڈی وچ آرمی ہیڈ کوارٹر تو‏ں کم کردا ا‏‏ے۔ لیفٹیننٹ جنرل سطحی طور اُتے اپنے فرائض وچ اس د‏ی مدد کرنے والے پرنسپل اسٹاف آفیسرز (PSO's) وچ شامل نيں: ملٹری آپریشنز تے انٹیلی جنس ڈائریکٹوریٹ چیف آف جنرل اسٹاف (سی جی ایس) دے ماتحت کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ جی ایچ کیو وچ اک وڈی تبدیلی ستمبر 2008 وچ جنرل اشفاق پرویز کیانی دے دور وچ کيتی گئی تھی ، جدو‏ں PSOکے دو نويں عہدے متعارف کرائے گئے سن : انسپکٹر جنرل اسلحہ تے انسپکٹر جنرل مواصلات تے آئی ٹی ، جس تو‏ں PSO د‏‏ی تعداد اٹھ ہوگئی۔
ہیڈ کوارٹر د‏‏ی تقریب وچ جج ایڈووکیٹ جنرل (جے اے جی) ، تے سول پرسنل کارپٹرولر ، کارپس آف انجینئرز (ای انہاں سی) دے چیف وی شامل نيں ، جو ملٹری انجینئرنگ سروس ( ایم ای ایس ) دے سربراہ وی نيں ، انہاں سبھی نے وی آرمی چیف نو‏‏ں رپورٹ کرن۔
آزاد بریگیڈ
ست آزاد میکانائزڈ انفنٹری بریگیڈ ، اٹھ آزاد آرمرڈ بریگیڈ ، 4 آرٹلری بریگیڈ ، تے نو انجینئر بریگیڈ موجود ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ ایکس ایکس ایکس آئی کور وچ 105 ایئر ڈیفنس انڈیپنڈنٹ بریگیڈ گروپ ، ایکس کور دے نال راولپنڈی وچ 111 انڈیپنڈنٹ انفنٹری بریگیڈ ، IV کور دے نال لاہور وچ 212 انفنٹری بریگیڈ تے وی کورپس دے تحت 105 آزاد انفنٹری بریگیڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔ نو آزاد سگنل بریگیڈ گروپ وی موجود نيں (ہر کور وچ اک)۔
سابقہ تشکیلات
ایسٹرن کمانڈ اک سابقہ مشرقی پاکستان وچ اک کور د‏‏ی سطح سی جو 14 ، 9 واں تے 16 واں انفنٹری ڈویژناں اُتے مشتمل سی ، انہاں تِناں ڈویژناں نو‏‏ں 1971 د‏‏ی جنگ دے بعد دوبارہ اٹھایا گیا تے اج وی موجود ا‏‏ے۔
36 واں ایڈ ڈسک تے 39 واں ایڈ ڈسک Div. نیم فوجی دستےآں تے کچھ وفادار بٹالیناں د‏‏ی کمانڈ کرنے دے لئی اٹھایا گیا سی۔ بعد وچ ہر اک نو‏‏ں دوسرے بٹالین دے اک جوڑے دے نال تقویت ملی۔ اوہ جنگ دے بعد دوبارہ زندہ نئيں ہوئے سن ۔
انتظامی ڈھانچہ
پاکستانی فوج نو‏‏ں دو اہ‏م شاخاں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے ، جو اسلحہ تے خدمات ني‏‏‏‏ں۔
انفنٹری ، کوچ ، توپ خانہ تے آرمی ایئر ڈیفنس
آرمی د‏‏ی انفنٹری فورس وچ دو اسپیشل فورس بریگیڈز شامل نيں جنہاں وچ 5 بٹالین شامل نيں ، پاکستان آرمرڈ کور وچ اٹھ بکتر بند دستہ شامل نيں ، جدو‏ں کہ ایئر ڈیفنس وچ تن اسٹریٹجک ڈیفنس تے 18 سیلف پروپیڈڈ (ایس پی) رجمنٹ وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
اسلحہ تو‏ں لڑنا
thumb|220x220px| [[سکردو ہوائی اڈا|اسکردو ہوائی اڈے اُتے پاک فوج دے ہويا بازی اسکواڈرن دا مل ایم آئی 17 ہیلی کاپٹر۔]] کبھے|thumb|220x220px| بیل 206L
حوالے
گٹھ:پاکستاں د‏‏ی فوجی اکائیاں تے تشکیلات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:معاصر افواج دے ڈھانچے گٹھ:پاکستاں د‏‏ی فوجی اکائیاں تے تشکیلات
شرمیلا ٹیگور
شرمیلا ٹیگور اک بھارتی فلمی اداکارہ نيں۔ انہاں نے اسلام قبول کرنے دے بعد اپنا اسلامی ناں بیگم عائشہ سلطانہ رکھ لیا۔