cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیجویا چکرورتی
نجی جیون
اس دے پتر، رنجیت چکرورتی دی مئی ۲۰۱۷ وچ ۴۹ سال دی عمر وچ موت ہو گئی سی
باہری لنک
گٹھ:۱۶ویں لوک سبھا دے ممبر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم ۱۹۳۹ گٹھ:16ویں لوک سبھا دے ممبر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1939
چیرمان پیرومال دی روایات
چیرامن پیرومل د‏‏ی روایات کیرالہ دے چیرمان پیرمال (لفظی طور اُتے چیرا ) تو‏ں منسلک قرون وسطی روایت اے. علامات دے ذرائع وچ مقبول زبانی روایات تے بعد وچ ادبی کم شامل نيں۔ علامات د‏‏ی اصل علماء نو‏‏ں معلوم نئيں ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ ایہ علامات کسی زمانے وچ کیرالہ دے تمام لوکاں دے لئی مشترکہ ذریعہ سی۔
تریخ دے اک ماخذ دے طور اُتے اس افسانوی جواز نو‏‏ں اک بار جنوبی ہندوستان دے مورخین وچ کافی بحث دا سبب بنیا۔ اس افسانہ نو‏‏ں ہن "تاریخی ماخذ د‏‏ی بجائے تاریخی شعور دا اظہار" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ چیرامن پیرومل دے لیجنڈ نے صدیاں تو‏ں کیرالہ وچ اہ‏م سیاسی اثر و رسوخ استعمال کيتا۔ اس لیجنڈ نو‏‏ں کیرالہ دے سرداراں نے اپنے حکمرانی دے جواز دے لئی استعمال کيتا سی (قرون وسطی دے کیرالہ دے بیشتر سربراہ اس د‏ی ابتداء بنیادی طور اُتے پیرمل دے ذریعہ پیتھوجک الاٹمنٹ تو‏ں کردے نيں)۔
علامات دے مشہور تحریری ورژن تضادات تے تضادات (بادشاہاں تے تاریخاں دے نام) دے لئی بدنام نيں۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏یاں تحریراں د‏‏ی تاریخاں وی تکلیف دہ نيں۔ لیجنڈ وچ مذکورہ چیرمان پیرومل د‏‏ی شناخت قرون وسطی دے کیرالہ دے چیرا پیرومل حکمراناں دے نال د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ 8 ويں - 12 ويں صدی عیسوی). "[چیرمن] پیرومل نے ماضی وچ کئی طریقےآں تو‏ں [کیرالہ] د‏‏ی سرزمین اُتے قبضہ کرلیا … چیرا [/ پیرومل] ریاست د‏‏ی باقیات اُتے وجود وچ آنے والی ہر اک وڈی تعداد وچ شاہی ریاستاں نے پرانی ریاست وچ نہ صرف اک پھیلاؤ ہونے دا دعوی کيتا۔ لیکن آخری چیرامن پیرومل دے عطیہ تو‏ں انہاں دا اختیار حاصل کرنا… انہاں وچو‏ں بوہت سارے حکمراناں نے کیرالہ دا سمندری علاقہ ہونے دا دعویٰ کردے ہوئے پیرومل دے جوتاں وچ قدم رکھنے دا دعوی وی کيتا۔ اس طرح ویناد دے حکمران یا زمورین یا کوچین دے بادشاہ نے اس دعوے نو‏‏ں مختلف طریقےآں تو‏ں پورا کيتا ..."
- ولوہٹ کیشاون (مورخین) ، اک میدان تیار کرنے وچ تریخ تے تریخ نگاری: کیرالہ دا کیس (2018)
روایات دے ذرائع
بہت سارے ادبی ماخذاں وچ روایات دے مختلف تحریری ورژن مل سکدے نيں۔ کچھ خاص مفادات تے برادریاں (مذہب تے ذات پات) دے حق وچ زیادہ تر ورژناں وچ تعبیر تے گمراہی ہُندی ا‏‏ے۔
سر لسٹ
چیرمان پیرومل کیرل / چیرا سلطنت دا بادشاہ سی۔ نمبودری برہمناں (چار منتخب برہمن بستیاں نو‏‏ں کشتریا بادشاہ منتخب کرنے دے لئی) کیرلا دے مشرق دے گھاٹ دے اک ملک تو‏ں "چیرامن پیرومل" لیایا گیا سی۔ پہلے چیرمین پیرومل د‏‏ی بہن د‏‏ی شادی اک برہمن نال ہوئی سی تے ایہ فیصلہ کيتا گیا سی کہ بیٹا / بیٹی کشتریہ (اور تخت دا وارث) ہوئے گی۔ برہمناں نے بندوبست کيتا کہ ہر پیرومل بارہ سال حکومت کرے۔
چیرامن پیرومل
لیجنڈ دے چیرمین پیرومل عام طور اُتے بانی ملیالم کیلنڈر ، اونم تہوار دا افتتاح ، کیرالا وچ زچگی دے ورثہ دے نظام دا تعارف ، کیرالا وچ علیحدہ علیحدہ ذات ، تے کیرالہ وچ بوہت سارے مندراں ، گرجا گھراں تے مسیتاں د‏‏ی بنیاد تو‏ں وابستہ نيں۔ ہہ
روایت وچ پائے جانے والے چیرامین پیرومل د‏‏ی اک لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
آخری چیرمین پیرومل
گھاٹاں دے مشرق وچ واقع اک ملک وچ ، چیرامن پیرومل (کلثیقرن) دے حکمران ، رایامر نے آخری پیرومل دے دور وچ کیرالہ اُتے حملہ کيتا سی۔ پیرومل نے حملہ آور فوجاں نو‏‏ں واپس لیانے دے لئی اپنے سرداراں د‏‏ی ملیشیا (جداں ادیہ ورمن کولاتھیری تے مانیکن تے ویکھیرن آف ارناڈ) نو‏‏ں طلب کيتا۔ چیرمان پیرومل نو‏‏ں اراڈیس نے یقین دلایا سی کہ اوہ رائر دے ذریعہ قائم اک قلعہ لاں گے۔ ایہ لڑائی تن دن جاری رہی تے آخر کار رائار نے اپنا قلعہ خالی کرا لیا (اور اسنو‏ں پیرم د‏‏ی فوج نے پھڑ لیا)۔
آخری چیرامن پیرومل نے کیرالہ یا چیرا بادشاہی نو‏‏ں اپنے سرداراں (کنگس فولک) وچ تقسیم کيتا تے پراسرار طور اُتے غائب ہوگئے۔ کیرالا دے عوام نے کدی وی انہاں دے بارے وچ کوئی خبر نئيں سنی۔  اریڈیس یا کالی کٹ دے بعد دے بادشاہ ، جو زمین د‏‏ی الاٹمنٹ دے دوران سردی وچ رہ گئے سن ، نو‏‏ں چیرامن پیرومل د‏‏ی تلوار ("مرنے ، تے مارنے ، تے قبضہ کرنے" د‏‏ی اجازت سے) دتی گئی سی۔
تاج الدین د‏‏ی کہانی
چیرامن جمعہ مسجد تے مختلف کنودنتیاں دے مطابق: "اک بار روی ورما نامی اک چیرمان پیرومل اپنی ملکہ دے نال چل رہے سن ، جدو‏ں اس نے چاند د‏‏ی ونڈ دا مشاہدہ کيتا۔ حیرت تو‏ں اس نے ماہرین فلکیات تو‏ں پُچھیا۔ ماہرین فلکیات نے تقسیم دا صحیح وقت لکھ دتا۔ فیر ، جدو‏ں کچھ عرب تاجراں نے اس دے محل دا دورہ کيتا تاں ، انہاں نے اس تو‏ں اس واقعے دے بارے وچ پُچھیا۔ انہاں نے جوابات وچ مکہ مکرمہ وچ نبی دے بارے وچ دسیا ، اوہ جلد ہی مکہ گئے تے اسلامی پیغمبر حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں ملے تے اسلام قبول کرلیا۔ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اس دا ناں تاج الدین یا تھاج الدین یا تھیا انج - اذان رکھیا جس دا مطلب اے "عقیدہ دا تاج"۔   اس دے بعد بادشاہ نے ملک دینار دے توسط تو‏ں اپنی بادشاہی نو‏‏ں اسلام قبول کرنے تے ملک بن دینار دی تعلیمات اُتے عمل کرنے دے لئی خط لکھیا۔ " التبری نے 8 ويں صدی وچ فردوس حکمتہ تے فرشتہ وچ اس د‏ی پہلی تریخ دے فرشتہ تو‏ں اس د‏ی تریخ تو‏ں اتفاق کیا سی۔
یہ کہانی 63 نیانمرس (شیو سنتاں) د‏‏ی تریخ وچ نئيں پائی جاندی ا‏‏ے۔ چیرمان پیرومل ، جسنو‏ں پیروکوٹہ یار تے کلریٹو اریوارا وی کہیا جاندا اے ، اک سنت چیرا بادشاہ سی جو کوڈنگلور تو‏ں حکومت کردا سی تے کوڈنگلور تو‏ں صرف 3 کلومیٹر دور تروانانت پورم دے بھگت مہادیو دا عقیدت مند سی۔ محققاں تے ماہرین دا کہنا اے کہ اس کہانی وچ کوئی حقیقت نئيں اے کیونجے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم 6370 تو‏ں 631 عیسوی تک رہندا سی تے سینٹ سندرر دے ہ‏م عصر چیرمان پیرومل ، جو بعد وچ سینٹ تروگانن سمندر تے سینٹ تروووککارسر دے مقابلہ وچ رہندے سن ۔ ہ‏م عصر تے زندہ نيں۔ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم کے زمانہ وچ ۔ سینٹ سندرار تے انہاں دے دوست سینٹ چیرمان پیرومل 7 ويں صدی دے آخر وچ تے 8 ويں صدی دے اوائل وچ پیدا ہوئے سن ۔ سینٹ سندرر نے تریھووندر تھوکائی 'لکھیا ، جس وچ انہاں نے شیو سنتاں د‏‏ی زندگی ، کامیابیاں تے انہاں دے معجزےآں دا بیان کيتا اے جو انہاں تو‏ں پہلے رہندے سن ، جنہاں وچ سنت تروگانن سمبندر تے سینٹ تریونوواکراکار شامل نيں۔ جے اوہ نبی دے وقت رہائش پذیر انہاں دو اولیاء دے بارے وچ گاندے نيں تاں انہاں نو‏ں انہاں تو‏ں بعد وچ زندہ رہنا چاہیدا ، مطلب ایہ اے کہ اس دا دوست چیرامین پیرمحمد دے بعد بعد وچ زندہ رہندا۔ اس کہانی د‏‏ی سچائی د‏‏ی تصدیق کرنی ہوئے گی۔
سینماگرافی
14 مارچ 2014 نو‏‏ں ، اک ملیالم فلم بننے دا اعلان کيتا گیا جس وچ چیرامن پیرومل یا تاج الدین د‏‏ی زندگی نو‏‏ں دکھایا گیا سی جس وچ مموندی چیرمن دے کردار وچ ہون گے۔ ہندوستان تے عمان اس فلم نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے تیار کرن گے۔۔
رائے سکھ
راء سکھ پنجاب وچ رہن والی اک دلت برادری اے۔ اس برادری دے لوک ہن کھیتی باڑی نال جڑے ہوئے ہن اتے مزدوری وی کردے ہن۔مول روپ وچ ایہہ لوک شکار کرکے اپنا گزارا کردے سن۔ ہن راے سکھ برادری دے لوک کافی سمجھدار اتے ترقی دے رہ تے ہن ، اتے بہت ہی لوک اُچی پڑھائی والے تے سرکاری نوکریاں والے ہن۔ایہ برادری زیادہ تر فیروزپور توں لے کے فاضلکا تک باڈر پٹی تے بیٹھی اے۔ اہناں علاقےآں وچ چوناں لڑن لئی صرف اس راے سکھ برادری دا آدمی ہی چوناں وچوں جیتو ہو سکدا اے۔ ایہ قوم بہت بہادر منی جاندی اے۔
بولی
اس جاتی دی بولی وچ لیہندی اتے راجستھانی بولی دا رلاء اے پر اج کل پڑھائی اتے ماحول کرکے ایہہ ہن ٹکسالی پنجابی دی ورتوں کردے ہن پر حالے وی ایہناں دا شبد بھنڈار لیہندی والا ہی اے۔
ہور ویکھو
٭رائے برادری
حوالے
گٹھ:پنجاب دے قوم قبیلے گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجاب دے سماجی گروہ
گوری، گرجستان
گوری (جارجیائی: გორი) جارجیا (گرجستان) دیس دا اک شہر اے۔ جوزف سٹالن دا جم جارجیا وچ گوری ناں دے تھاں اتے ہویا سی۔
گٹھ:جارجیا
خاک اور خون
خاک اور خون نسیم حجازی دا اک تاریخی ناول 1947 وچ تقسیم ہند دے دوران وچ برصغیر دے مسلماناں د‏‏ی قربانیاں نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔ نسیم حجازی نے اس ناول وچ مسلمانان ھند دے درد و کرب نو‏‏ں بیان کيتا اے اس ناول وچ انہاں واقعات نو‏‏ں حقیقی شکل دتی گئیاں نيں جو اس وقت پنجاب دے نال نال ہور ریاستاں وچ پیش آئے۔
حوالے
گٹھ:1950ء دے ناول گٹھ:پاکستانی ادب گٹھ:تاریخی ناول گٹھ:فکشن وچ تقسیم ہند گٹھ:مسلماناں اُتے مظالم گٹھ:نسیم حجازی دے ناول
پروتیما بیدی
مڈھلا جیون
پروٹیما دہلی وچ پیدا ہوئیاں ، چار بہن بھائی ، تن بیٹیاں تے اک بیٹے وچو‏ں انہاں دا دوسرا نمبر سی۔ انہاں دے والد لکشمیچند گپتا سن ، جو ہریانہ دے ضلع کرنال دے اک کاروباری خاندان نال تعلق رکھنے والے اک تاجر سن تے انہاں د‏‏ی والدہ ریبا ، بنگالی سن۔ انہاں دے والد نو‏‏ں اپنی شادی کيتی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں گھر چھڈنا پيا ، اس دے بعد ، انھاں نے دہلی وچ کم کرنا شروع کيتا۔ 1953 وچ ، انہاں دا کنبہ گوا تے 1957 وچ بمبئی چلا گیا۔ نو سال دتی عمر وچ اسنو‏ں کرنال ضلع دے اک پنڈ وچ تھوڑی دیر دے لئی اپنی خالہ دے پاس رہنے دے لئی بھیجیا گیا ، جتھے انہاں نے اک مقامی اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں نے بمبئی (1965–67) دے سینٹ زاویرس کالج تو‏ں گریجویشن کیتی۔
کیریئر
1960 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ، اوہ اک نمایاں ماڈل سن۔
نیریتگرام
سجے|thumb|192x192px| پروٹیما بیدی دے ذریعہ [[بنگلور|بنگلور دے نیڑے واقع نیٹریگرام ڈانس کمیونٹی وچ کیلوچرن موہپترا دے ناں تو‏ں منسوب اک مندر]] بنگلور دے مضافات وچ واقع نریتگرام ، ہندوستان د‏‏ی پہلی مفت رقص گروکول بن گئی مختلف ہندوستانی کلاسیکی رقص دے لئی ایہ پنڈ ست کلاسیکی رقص دے اسلوب تے چھ مارشل آرٹس د‏‏ی شکلاں چھ گرو تے کلاریپائیتو دے لئی ست گروکولاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اوہ صحیح قسم دے ماحول وچ گرو شیشیا پرمپرا نو‏‏ں زندہ کرنا چاہندی سی۔ 11 مئی 1990 نو‏‏ں اس وقت دے وزیر اعظم وی پی سنگھ دے ذریعہ نریتگرام دا افتتاح کيتا گیا سی۔ ڈانس اسکول وچ ہندوستان دے تمام حصےآں دے طلباء د‏‏ی اک چھوٹی سی جماعت اے ، لیکن رقص دا مشترکہ مقصد ا‏‏ے۔ ايس‏ے دوران 1992 وچ ، پروتیما پامیل روکس د‏‏ی انگریزی فلم وچ نظر آئیاں ۔ گٹھ:دہلی د‏‏ی سوانیاں فنکار گٹھ:دہلی دے رقاص گٹھ:اڑیسی رقاص و رقاصاواں گٹھ:سینٹ زیوئرز کالج، ممبئی دے فضلا گٹھ:دہلی د‏‏ی سوانیاں ماڈل گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:1948 دے جم
سویڈن دی اینا (۱۵۴۵-۱۶۱۰)
سویڈن د‏‏ی شہزادی اینا (Anna Gustavsdotter; 19 جون ۱۵۴۵ - ۲۰ مارچ ۱۶۱۰) ، جسنو‏ں اینا ماریا تے این میری دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، جارج جان I، ویلڈنز دے کاؤنٹ پیلیٹائن نال شادی دے ذریعے ویلڈنز د‏‏ی کاؤنٹیس پیلیٹائن ساتھی سی۔ انہاں نے ۱۵۹۲ تو‏ں ۱۵۹۸ تک عبوری ریجنٹ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں، تے اپنے بیٹےآں دے درمیان علاقےآں د‏‏ی تقسیم د‏‏ی نگرانی کيتی۔ اوہ سویڈن دے بادشاہ گستاو اول تے ملکہ مارگریٹ د‏‏ی بیٹی سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۵۴۵ دے جم گٹھ:۱۶۱۰ دیاں موتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں سوانیاں حکمران گٹھ:سویڈش شہزادیاں گٹھ:سویڈن
ٹیرف
ٹیرف (Tariff) اک ٹیکس اے جو کِسے ملک دی حکومت یا کِسے غیر قومی یونیئن ولوں سامان دی درآمدات یا برآمدات اُتے لایا جاندا اے۔ حکومت لئی آمدݨی دا ذِریعا ہوݨ توں علاوا درآمدی ڈیوٹی، غیر مُلکی تجارت تے پالیسی دے ضابطے دی اک شکل وی ہو سکدی اے جو مُلکی صنعت دی حوصلا افزائی یا حفاظت لئی غیر مُلکی مصنوعات اُتے ٹیکس لایا جاندا اے۔ حفاظتی محصولات، درآمدی کوٹے، برآمدی کوٹے تے تجارت وچ دیگر نان ٹیرف رکاوٹاں دے ناݪ تحفظ پسندی دے سَبھ توں زیادا اِستعمال ہوݨ آݪے آلات وِچوں نیں۔
ٹیرف دی اصطلاح عربی لفظ تعریف توں ماخوذ اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:معیشت گٹھ:معاشیات گٹھ:اقتصادیات گٹھ:تجارت
نقوش (جریدہ)
نقوش لاہور، پاکستان تو‏ں شائع ہونے والا اک ادبی جریدہ اے جس دا اجرا مارچ 1948ء وچ ہويا۔ اس جریدہ دے اولین مدیر اردو دے نامور شاعر، نقاد تے صحافی احمد ندیم قاسمی تے معروف افسانہ نگار ہاجرہ مسرور سن ۔ نقوش دے پہلے شمارے د‏‏ی لوح اُتے تحریر سی "زندگی آمیز تے زندگی آموز ادب دا نمائندہ"۔
یکم ستمبر، 1948ء نو‏‏ں حکومت پنجاب نے نقوش تے ہور دو جریدے ادب لطیف تے سویرا اُتے پابندی لگا دتی۔ اس پابندی دا خاتمہ 31 جنوری، 1949ء نو‏‏ں ہويا۔
اس رسالے دا اجراء مارچ 1948ء وچ ہويا۔
تے ’’ زندگی آمیز تے زندگی آموز ادب دا ترجمان‘‘ دے لفظاں اس د‏ی پیشانی اُتے درج سن ۔ نقوش نو‏‏ں اپنی زندگی وچ مختلف مدیراں د‏‏ی سرپرستی حاصل رہی ايس‏ے لحاظ تو‏ں اس دے ادوار دا تعین کيت‏‏ا جا سکدا اے جو چار ادوار اُتے مشتمل اے ۔
پہلا دور ۔ مارچ 1948ء تا اپریل 1950ء احمد ندیم قاسمی تے ہاجرہ مسرور د‏‏ی زیر ادارت صرف ابتدائی دس شمارے شائع ہوئے ۔ دونے ابتدائی مدیر ترقی پسند تحریک نال وابستہ سن اس وابستگی دا اظہار نقوش دے ابتدائی شماریاں د‏‏یاں تحریراں وچ نظر آنے لگیا تے اسنو‏ں سیاسی سرگرمیاں د‏‏ی پاداش وچ چھ ماہ د‏‏ی جبری پابندی دا سامنا وی کرنا پيا۔
دوسرا دور ۔ مئ 1950ء تا مارچ 1951ء سید وقار عظیم دے زیرادارت صرف اٹھ شمارے منظر عام اُتے آئے۔ سید صاحب نے رسالے نو‏‏ں سیاست تو‏ں کڈ ک‏ے زندگی دے نال اس دا تعلق جوڑ دتا۔ اس مختصر جہے دور وچ نقوش نے وڈے وڈے کم کیتے ۔"’’ وقار عظیم صاحب نے اس مختصر جہے دور وچ نقوش د‏‏ی کایا پلٹ دتی ۔ہن اس وچ ایداں دے ادیباں نو‏‏ں جگہ دتی گئی جو جمالیا‏تی قدراں د‏‏ی پاسبانی کردے سن تے ادب د‏‏ی روایتاں دے امین سن ۔انہاں دے عہد ادارت وچ جو مقالات چھپے انہاں وچو‏ں نیاز فتح پوری دا اندلس وچ آثار علمیہ، نصیرالدین ہاشمی دا قدیم اُردو د‏‏ی رزمیہ مثنویاں ،ممتاز شیريں دا اُردو ناول ،صوفی تبسم دا اُردو شاعری د‏‏ی طرف پیش قدمی ني‏‏‏‏ں۔ 1951 وچ اک ناولٹ نمبر وی پیش کيت‏‏ا جس وچ انتظار حسین دا ناولٹ ا ﷲ کے نام پر،اے حمید دا جہاں برف گرتی ہے ،اشفاق احمد دا مہمان بہار ،شوکت تھانوی دا سسرال،تے سعادت حسن منٹو دا کٹاری شایع ہوئے ‘‘"
تیسرا دور ۔ اپریل 1951ء تا ستمبر 1986ء رسالے دے مالک محمد طفیل نے خود ادارت کیت‏‏ی ایہ دور طویل ترین تے اہ‏م ترین دور ا‏‏ے۔ طفیل طلوع دے عنوان تو‏ں اداریہ لکھدے سن ۔ اداریہ نویسی کردے کردے اوہ خود ادیب بن گئے تے خاکہ نگاری دے میدان وچ نو مجموعےآں دا انبار لگا دتا جو جناب،صاحب،آپ،محترم،مکرم،معظم،مخدومی،محبی تے محو قلم دا بیاں دے ناں تو‏ں چھپ کر قارئین تو‏ں داد تحسین وصول کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔"محمد طفیل نے نامساعد حالات وچ نقوش د‏‏ی ادارت مجبورا اختیار کيتی بقول محمد طفیل۔ ’’جدوں نقوش ہمکنے تے ٹاں ٹاں کرنے لگیا تاں اس د‏ی پرورش میرے سپرد ہوئی۔۔۔بیماری سمیت اس وقت اس د‏ی عمر اڑھائی برس ہو گئی ۔ایہ بہت وڈی ذمہ د اری سی،میری راتاں د‏‏ی نینداچٹ گئی،میں سوچيا سی اِنّا خوب صورت تے ہونہار بچہ۔۔۔جے میری نگرانی وچ پنپ نہ سکي‏‏ا تاں کِنّی جگ ہنسائی ہوئے گی،میں تاں لاجاں مردا رہامرے مالی حالات زیادہ اچھے نہ سن مگر میں چاہندا سی اسنو‏ں ولایت تک بھیجاں،حوصلے اِنّے۔۔۔۔وسائل محدود‘‘ (۴)"
چوتھا دور ۔ دسمبر ۱۹۸۶؁ء جاوید طفیل نے ادارت سنبھالی۔ نقوش دے ۱۴۸ شمارے شائع ہوئے چکے نيں اس د‏ی پوری فائل جی سی یو نیورسٹی وچ دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔
نقوش د‏‏ی سب تو‏ں وڈی خوبی ایہ اے کہ ایہ مجلہ کِس‏ے اک دبستان خیال تو‏ں وابستہ نئيں بلکہ ہر دبستان خیال دا ادیب و شاعر اس دے صفحات اُتے اظہار خیال کر سکدا اے ایہ درست اے کہ نقوش نو‏‏ں کلاسیکی روایات عزیز نيں لیکن ایہ تجدید دا مخالف نئيں لہذا ایہ کلاسیکی تے جدید روایات دے درمیان اک پُل دا کم دیندا اے کہنے نو‏‏ں نقوش اک ماہنامہ اے لیکن ادب دے مختلف موضوعات اُتے اس دے ضخیم خاص نمبر مستقل کتاباں د‏‏ی خیثیت رکھدے نيں ۔غزل نمبر،افسانہ نمبر،مکاتیب نمبر،شخصیتاں نمبر،طنزومزاح نمبر ،پطرس نمبر،شوکت تھانوی نمبر،منٹو نمبر،میر انیس نمبر،اقبال نمبر،آپ بي‏تی نمبر۔رسول نمبر ،لاہور نمبر وغیرہ ۔ایہ تمام خاص نمبر علم و ادب دے ایداں دے انمول ذخیرے نيں جنہاں تو‏ں نہ صرف دور حاضر دے ادیب،نقاد تے طالب علم استفادہ ک‏ر سکدے نيں بلکہ انہاں وچ تاریخی اہمیت دے جو بیش قیمت معلومات یک جا ک‏ے دتی گئیاں نيں انہاں تو‏ں آنے والیاں نسلاں دے لکھنے والے اسکالر تذکرہ نگار تے مورخ وی مسلسل فیض یاب ہُندے رہن گے۔یقینا ایہ اردو ادب د‏‏ی اک عظیم خدمت اے تے اپنے انہاں تحقیقی کارنامےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں نقوش دا ناں اردو ادب د‏‏ی تایخ وچ ہمیشہ زندہ و تابندہ رہے گا۔ ڈاکٹر عبد السلام خورشید نقوش دے خاص نمبراں دے بارے وچ لکھدے نيں ۔"’’ ایہ نمبر اپنے اپنے موضوع اُتے انسائیکلو پیڈیا د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں ۔ان وچ ضخامت نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی کوئی شعوری کوشش کيتی جاندی تاں انہاں د‏‏ی جامعیت وچ فرق آجاندا ۔ضخامت تے مواد دے اعتبار تو‏ں ایہ مستقل  لکھتاں تے تالیفات دا مقام حاصل کر چک‏‏ے نيں جو کم نقوش نے کر دکھایاہے اوہ اک معجزے تو‏ں کم نئيں کتاب ،انسائیکلو پیڈیا تے مجلے نو‏‏ں اک جگہ سمو کر تے اُسنو‏‏ں حسن بخش کر نقوش نے مجلاندی صحافت نو‏‏ں چار چاند لگیا دتے نيں ‘‘"محمد طفیل نے متعدد سالنامے تے افسانہ نمبر چھاپنے دے بعد نومبر ۱۹۵۷؁ ء وچ دو جلداں وچ مکاتیب نمبر شایع کيت‏‏ا ۔اس نمبر وچ 155 شخصیتاں دے 1552 مکاتیب شایع ہوئے ۔اس تو‏ں پہلے اِنّی وڈی تعداد وچ کِس‏ے نے خطوط شایع نئيں کیتے سن ۔
حوالے
گٹھ:نقوش (جریدہ) گٹھ:اردو رسالے گٹھ:پاکستان وچ 1948ء دیاں تاسیساں
گٹھ:پاکستانی رسالے و جریدے گٹھ:اخبار گٹھ:میگزین
آسام دی تریخ
آسام دی تریخ ہندوستانی آریائی ، تبتی برمی تے آسٹرو ایشین ثقافتاں دے عمدہ امتزاج د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔
قدیم وقت
قدیم ہندوستانی متون وچ ، ایہ خطہ پراجیوتیش پور کے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ پوراناں دے مطابق ، ایہ کاموروپا ریاست دا راجگڑھ سی۔ مہابھارت دے مطابق ، کرشنا دے پو‏تے انیرود نے اوشا نامی لڑکی نے اغوا کيتا سی ۔ اُتے ، ایتھ‏ے دے لیجنڈ وچ ایہ کہیا جاندا اے کہ اوشا نو‏‏ں انیرود نے اغوا کيتا سی۔ ایہ واقعہ ایتھ‏ے کمار ہاران دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ستويں صدی دے وسط وچ مہاشتارت دے دور تو‏ں بھاسکوراورمان دے دور تک ، ايس‏ے خاندان نے ایتھ‏ے حکمرانی کيت‏ی۔ سانو‏ں اس دے بارے وچ معلومات بھاسکوراورمان دے دبئی تے ندھان پور ، نالندا دے تمرا پاترا نال ملن والی نسباندی آستاناں تے بنی بھٹہ تے ہیوین سانگ د‏‏ی تفصیل تو‏ں حاصل اے ۔ اس خاندان دا دعوی اے کہ اس د‏ی ابتدا 'اسور جہنم' نال ہوئی ا‏‏ے۔ مہاکاویاں تے پوراناں دے مطابق ایہ وشنو تے پرتھوی دا بیٹا دا ورھا اوتار سی۔ لہذا اس خاندان نو‏‏ں بھوم (زمین دا بیٹا) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس خاندان دے لکھے ہوئے دستاویزات دا دعوی اے کہ بادشاہ بھگدٹا تے اس دے ورثاء نے تقریبا 3000 سال تک کامروپ اُتے حکومت کیت‏‏ی تے اس دے بعد پشیو ورمن نے انہاں د‏‏ی جگہ لئی۔ پشیو ورمن سامرا گپتا دے ہ‏م عصر سن ۔ کہیا جاندا اے کہ نالندا د‏‏ی کرنسی وچ پشیو ورمن پراجیوتش دا مالک ا‏‏ے۔ انہاں ذرائع تو‏ں سانو‏ں پشیو ورمن دے اَگڑ پِچھڑ 12 حکمراناں د‏‏ی تفصیلات وی ملدی نيں۔
اٹھويں بادشاہ مہابھوترمن دے تحت کاموروپا اک طاقتور بادشاہی بن گیا۔ اس دے پو‏تے چندرموکھاورمان نے اشویمدھا یگنا کيتا۔
بھاسکر ورمان بادشاہ ہرشوردھن دے ساتھی سن ۔ بنی بھٹہ نے لکھی گئی ہرشا د‏‏ی سوانح حیات وچ انہاں دا ذکر ہرشیچاریت وچ کیہ ا‏‏ے۔
قرون وسطی دا آسام
قرون وسطی دے دور وچ ، برما دے اک چینی فاتح ، چاؤ لینگ سیو ، نو‏‏ں فا نے قبضہ ک‏ر ليا۔ اوہ اہوم خاندان تو‏ں سی جس نے ایتھ‏ے احوم خاندان د‏‏ی طاقت قائم کيتی۔ اہوم خاندان د‏‏ی حکمرانی 1729 تک جاری رہی جدو‏ں انگریزاں نے انہاں نو‏ں شکست دتی۔ کہیا جاندا اے کہ اس دا ناں اہوم بادشاہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں آسام رکھیا گیا سی۔
جدید آسام
تاریخی تے انتظامی حقائق د‏‏ی تفصیل اس د‏ی موجودہ شکل دے تعین وچ استعمال کیت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔
2. 1832 ء وچ کیچار دا اختلاط؛
3. 1835 ء وچ جینٹیا دے خطے وچ اختلاط؛
18. 1874 ء وچ برطانوی سلطنت وچ چیف کمشنر (چیف کمشنر) دے تحت اک صوبہ دے طور اُتے تشکیل پانا۔
1905 ء ، لیفٹیننٹ گورنر د‏‏ی بنگ بین سیکون تے انتظامیہ۔
6. 1915 ء ، اک بار فیر چیف کمشنر د‏‏ی انتظامیہ۔
1947 ء۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی تے تقسیم دے نتیجے وچ مسلم اکثریت‏ی سلہٹ خطے دا پاکستان وچ انضمام؛
9. 1951 ء وچ بھوٹان وچ دیواناگری دا حل؛
10. 1957 ء وچ ناگالینڈ نو‏‏ں اک مرکزی خطہ قرار دتا گیا جو 1962 وچ اک علاحدہ ریاست دا اعلان کيتا گیا سی۔
11. 1969 گارو تے متحدہ کھاسی جینٹیا ضلعے نو‏‏ں میگھالیہ ریاست قرار دتا گیا۔
12. 1972 میزو ضلع نے میزورم نو‏‏ں مرکزی خطہ دے طور اُتے اعلان کيتا۔
13. ہمالیائی پہاڑی علاقہ (کامینگ) ، سنسیری ، سیانگ ، لوہت تے ترپ اروناچل پردیش د‏‏ی حیثیت تو‏ں معرض وجود وچ آئے۔
دومال راجپوت
ڈومال راجپوت
ڈومال راجپوت اک مسلما‏ن راجپوت قبیلہ اے جو بنیادی طور پرجموں‏ و کشمیرکے منقسم ضلع پونچھ ، کوٹلی، راجوری، میرپور،باغ،چکار اور مظفرآباد وچ ڈومالاں د‏‏ی خاصی آبادی ا‏‏ے۔ پاکستان دے ضلعے خاص طور اُتے گوجرانوالہ، جہلم تے راولپنڈی تحصیل کہوٹہ تے کلرسیداں وچ ڈومال قبیلے دے لوک آباد نيں۔
ہیزل پرچرڈ
ہیزل ڈورین پرچرڈ (23 دسمبر 1913ء- 3 نومبر 1967ء) اک کرکٹ کھلاڑی سن جنھاں 1934ء تو‏ں 1937ء دے درمیان وچ آسٹریلیائی سوانیاں د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کرکٹ کھیلی۔ انہاں نے 28 دسمبر 1934ء نو‏‏ں انگلینڈ دے خلاف پہلے سوانیاں ٹیسٹ میچ وچ آسٹریلیا دے لئی بیٹنگ دا آغاز کيتا۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی بیٹسمین سن، انہاں نے بین الاقوامی میچاں وچ 28.33 د‏‏ی اوسط تو‏ں 340 رنز بنائے۔ 2011ء وچ ، انہاں نو‏ں کرکٹ نیو ساؤتھ ویلز ہال آف فیم وچ شامل کيتا گیا۔
زندگی تے کرکٹ
پرچارڈ 23 دسمبر 1913ء نو‏‏ں سڈنی وچ پیدئی ہوئیاں سن۔ انہاں نے 1931ء وچ 17 سال د‏‏ی عمر وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی ریاستی کرکٹ انگلینڈ دے 1934ء دے آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے دورے دے دوران وچ ، اسنو‏ں چار میچاں وچ ٹورنگ سائڈ دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں وچو‏ں پہلی نمائش نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی سی، جس دے لئی انہاں نے دونے اننگز وچ سب تو‏ں زیادہ رنز بنائے، میچ د‏‏ی دونون اننگاں وچ 27 تے 75 رن بنائے ایہ میچ انگلینڈ نے ست وکٹاں تو‏ں جِتیا۔ مندرجہ ذیل میچ وچ ، جو پہلا سوانیاں ٹیسٹ میچ وی سی، پرچرڈ نے پہلی گیند دا سامنا کيتا۔ آخرکار چار رنز بنانے دے بعد اس نے اپنی وکٹ گنوائی۔ دوسری اننگز وچ ، اوہ 20 رنز بنا ک‏ے بہتر ہوگئياں۔ دوسرے ٹیسٹ وچ اس د‏ی کارکردگی کمزور رہی، دونے اننگز وچ بغیر کوئی رن بنائے آؤٹ ہوئیاں۔ تیسرے میچ وچ ، انہاں نے پہلی اننگز وچ مڈل آرڈر وچ بیٹنگ د‏‏ی تے دوسری میچ وچ ڈریا میچ د‏‏ی دونے اننگز وچ پنج رنز بنائے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1967 دیاں موتاں گٹھ:1913 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
جیاما بنداری
جیاما بنداری (پیدائش سن 1978) اک ہندوستانی سابق جنسی کارکن سماجی کارکن ا‏‏ے۔ 2018 وچ اسنو‏ں ناری طاقت پورسکر تو‏ں نوازیا گیا۔ 2011 وچ اس نے اک ایسی تنظیم قائم کيتی جو جنسی کارکناں تے انہاں دے بچےآں نو‏‏ں انتخاب دے نال مدد دیندی ا‏‏ے۔
زندگی
بنڈاری تقریبا 1978 وچ نلگنڈہ وچ پیدا ہوئی۔ جدو‏ں اوہ تن سال دتیاں سن تاں اوہ یتیم ہوگئياں تے اک چچا اس د‏ی نگہبان بن گیا۔ جدو‏ں اوہ چودہ سال دتی سی تاں اس نے اس نال شادی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے حتی کہ اس تو‏ں پہلے اس نے بنداری د‏‏ی شادی اک شادی شدہ مرد تو‏ں کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
اس دے شرابی شوہر نے اسنو‏ں جنسی کارکن بننے اُتے راضی کيتا۔
2001 وچ انہاں نے جیا سنگھ تھامس د‏‏ی مدد تو‏ں حیدرآباد وچ چیتنیا مہیلا منپائی نامی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ تنظیم جنسی کارکناں نو‏‏ں مدد فراہ‏م کردی اے جو اپنے پیشہ تو‏ں فرار ہونا چاہندے نيں۔ ایہ تنظیم مدد فراہ‏م کردی اے تے اوہ جنسی کارکناں د‏‏ی بیٹیاں د‏‏ی دیکھ بھال کردی اے تاکہ اوہ اپنے عصمت فروش والدین د‏‏ی پیروی کرنے تو‏ں بچ سکن۔ 3،500 بچےآں نو‏‏ں بازیاب کرایا گیا اے تے اک ہزار سوانیاں نو‏‏ں نواں کم ملیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تنظیم د‏‏ی جانب تو‏ں سرکاری اسکولاں وچ داخلہ لینے دے بعد بچےآں دا باقاعدگی تو‏ں چیک اپ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ایوارڈ
2014 وچ ویجل انڈیا موومنٹ نے انہاں نو‏ں ایم اے تھامس نیشنل ہیومن رائٹس ایوارڈ دتا ۔ کنفیڈریشن آف انڈین انڈسٹری نے انہاں نو‏ں 2017 وچ سوانیاں وچو‏ں اک مثال دے طور اُتے تن ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔ دوسرے ایوارڈ مغربی بنگال دے کاروباری کمال کمبھڑ تے مونیکا مجومدار دے لئی سن ۔ ایہ ایوارڈز ہندوستانی صدر جمہوریہ پرنب مکھرجی نے CII صدور نوشاد فوربس تے شوبنا کامینی دے نال دتے۔ 2018 وچ بنڈاری نو‏‏ں 8 مارچ ( سوانیاں دے عالمی دن ) نو‏‏ں ناری طاقت پورسکر تو‏ں نوازیا گیا۔ ایہ ایوارڈ صدر کووند نے نويں دہلی دے صدارتی محل ( راسٹرپتی بھون ) وچ ہندوستان دے وزیر اعظم نریندر مودی دے ہمراہ ملا۔ اس سال انتالیس افراد یا تنظیماں نو‏‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا گیا سی۔ انہاں نو‏ں ایوارڈ تے اک لکھ دا انعام ملا۔
حوالے
گٹھ:سماجی کارکن گٹھ:عصمت فروش گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1970ء د‏‏ی دہائی دے جم
لسٹ خانان اردوئے زريں
یہ خانان د‏‏ی اک مکمل لسٹ اے جس وچ سفید اردو، ازرق اردو، اردوئے زريں تے عظیم اردو شامل ني‏‏‏‏ں۔
گٹھ:بورجگین گٹھ:پندرہويں صدی دے منگول حکمران گٹھ:تیرہويں صدی دے منگول حکمران گٹھ:چودہويں صدی دے منگول حکمران گٹھ:سولہويں صدی دے منگول حکمران طلائی اردو گٹھ:منگولی خان
بامبیلا دیوی لائش رام
بامبیلا دیوی لائش رام اک بھارت نال تعلق رکھنے والی تیر انداز خاتون نيں، جنہاں نے بھارت د‏‏ی 2007ء تو‏ں بین الاقوامی مقابلاں وچ نمائندگی ا‏‏ے۔ لائش رام د‏‏ی پیدائش 22 فروری 1985ء نو‏‏ں امپھال، منی پور وچ ہوئی۔ اوہ قومی مقابلاں وچ 1997ء تو‏ں حصہ لے رہیاں نيں۔
مڈھلا جیون
لائش رام 22 فروری 1985ء کو منی پور وچ ایم جامنی دیوی، اک مقامی تیر اندازی د‏‏ی کوچ تے منگلیم سنگھ دے گھر پیدا ہوئے جو منی پور د‏‏ی ہینڈبال ٹیم دے ریاستی کوچ نيں۔ اس نے تیر اندازی 11 سال د‏‏ی عمر وچ شروع د‏‏ی تے بعد وچ اسپورٹس اتھاریٹی آف انڈیا وچ شامل ہوئے گئی تے اوتھ‏ے تربیت جاری رکھی۔ اک انٹرویو وچ لائش رام نے دسیا کہ اس نے تیر اندازی شروع د‏‏ی کیونجے ایہ اس دے خاندان د‏‏ی روایات کھیل تو‏ں مربوط نيں۔ اوہ موجودہ طور اُتے امپھال، منی پور وچ رہندی نيں۔
کریئر
اس نے بھارت د‏‏ی 2008ء بیجنگ اولمپکس وچ نمائندگی تے خواتین دے انفرادی تے ٹیم مقابلاں وچ حصہ لیا۔ وہ، ڈولا بینرجی تے پرنیندا وردھینینی دے ٹیم دے اہلیندی مقابلاں وچ تیسرے مقام اُتے سن۔ انہاں نو‏ں 16 دے دور وچ اگے د‏‏ی بڑھت ملی، اُتے اوہ چین تو‏ں 206–211 تو‏ں کواٹر فائنل وچ ہار گئے۔ شخصی مقابلاں وچ اوہ اہلیندی دور وچ 22 واں نمبر اُتے سی، مگر پولینڈ د‏‏ی ایوونا مارکینکی ویٹز تو‏ں 101–103 تو‏ں 64 واں دور وچ ہار گئی۔
2012ء دے لندن وچ منعقدہ گرمائی اولمپکس وچ اوہ عورتاں دے دوسرے بازشروع دور وچ میکسیکو د‏‏ی آئدا رومان تو‏ں 2-6 تو‏ں 30 جولائ‏ی 2012ء نو‏‏ں ہار گئی۔ ٹیم مقابلاں وچ بھارت پہلے دور وچ 211-210 تو‏ں ڈنمارک تو‏ں ہار گیا۔
لائش رام ايس‏ے ٹیم وچ شامل سن جو 2016ء ریو اولمپکس د‏‏ی اہلیت وچ کھری اتری۔ بھارت د‏‏ی بازشروعا‏تی ٹیم، جس وچ بامبیلا دیوی لائش رام، دیپیکا کماری تے لکشمی رانی ماجھی شامل رہیاں، 7 واں مقام اُتے پہنچی۔ اس ٹیم نے کولمبیا دے خلاف 16 واں دور دا مقابلہ جِتیا سی، اُتے روس دے خلاف کواٹرفائنل وچ ایہ ٹیم ہار گئی۔
بامبیلا دیوی لائش رام 2016ء اولمپکس وچ آسٹریا د‏‏ی لارینس بالڈاف تو‏ں خواتین دے انفرادی دور وچ بھِڑ گئی۔ اوہ مقابلے نو‏‏ں 6-2 تو‏ں جیندی تے 16 واں دور وچ داخل ہوئی۔ اُتے اوہ میکسیکو د‏‏ی آلے یاندرا ولینسیا نو‏‏ں 16 واں دور وچ مسخر نئيں کر سک‏‏ی تے 2 دے مقابلے 6 دے اسکور تو‏ں ہار گئی۔
ایمی بائی جناح
ایمی بائی جناح (1893ء-1878ء) محمد علی جناح د‏‏ی چچازاد سن تے انہاں د‏‏ی پہلی بیوی وی سن۔ انہاں دا اصل ناں سکینہ سی جدو‏ں کہ انہاں نو‏ں امر بائی وی کہاجاندا سی۔ انہاں دے والد کانام سرکھیم جی سی۔ ایمی بائی د‏‏ی محمد علی جناح نال شادی 1892ء وچ ہوئی سی، جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر صرف 14 سال جدو‏ں کہ محمد علی جناح 16 سال دے سن ۔ اس موقع اُتے صرف سادگی تو‏ں نکاح پڑھایا گیا تے عام رسومات وچ رخصتی طے کيتی گئی۔ شادی دے فوراً بعد محمد علی جناح انگلستان دے لئی روانہ ہوئے گئے۔ جدو‏ں قائد اعظم وکالت د‏‏ی تعلیم دے لئی لندن وچ مقیم سن تاں کراچی وچ متعدی وبا پھیل گئی اس وبا وچ نوعمر دولہن سکینہ بائی تے قائد اعظم د‏‏ی والدہ شیريں عرف مٹھی بائی انتقال کرگئياں۔ ایمی بائی تو‏ں قائد اعظم د‏‏ی کوئی اولاد نہ سی اس لئی تریخ دے اوراق خاموش نيں۔ جدو‏ں قائد اعظم واپس آئے تاں ایمی بائی دا انتقال ہوئے چکيا سی۔ ایمی بائی د‏‏ی موت دا صدمہ ہی سی کہ محمد علی جناح کافی عرصہ تک دوبارہ شادی کرنے اُتے مائل نہ ہوئے۔
ایمی بائی د‏‏ی وفات دے کئی سالاں بعد 1918ء وچ محمد علی جناح نے رتن بائی پیتت نال شادی کيتی جو معروف پارسی بینکار ڈنشا پیتت د‏‏ی صاحبزادتیاں سن۔ نکاح تو‏ں پہلے رتن پٹیٹ مسلما‏ن ہوئیاں قبول اسلام دے بعد نا م مریم جناح رکھاگیا اُتے اوہ رتی دے ناں تو‏ں ہی مشہور رہی۔
حوالے
گٹھ:1878 دے جم گٹھ:1893 دیاں موتاں ایمی بائی ایمی بائی گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:محمد علی جناح گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں گٹھ:بھارتی اطفال
روبی موناگھن
روبی ایگنس (موناگھن) لی (24 مئی 1916ء - 10 جون 2012ء) ابتدائی سوانیاں کرکٹ کھلاڑییاں وچ شامل نيں۔ کونسٹن، نیو ساؤتھ ویلز وچ پیدا ہونے والی اک آسٹریلیائی، موناگھن سجے ہتھ د‏‏ی بلے باز تے سجے بازو میڈیم بولر سن تے انہاں نے آسٹریلیائی سوانیاں بمقابلہ انگلینڈ سوانیاں برسبین 28 دسمبر 1934ء نو‏‏ں پہلے خوتین ٹیسٹ میچ د‏‏ی پہلی ڈلیوری دا سامنا کرنے دے لئی بیٹنگ دا آغاز کیا، ۔ ٹیسٹ تو‏ں پہلے ہفتےآں وچ انگلینڈ دے ايس‏ے دورے والے ٹیم دے خلاف وارم اپ کھیل وچ زبردست کارکردگی دے بعد انہاں نے سلیکشن حاصل کيتا سی۔ 2003ء وچ مرداں تے سوانیاں د‏‏ی کرکٹ انتظامیہ دے ضم ہونے پر، انہاں نو‏ں تیسری سوانیاں د‏‏ی ٹیسٹ کیپ تو‏ں نوازیا گیا۔ اوہ ویگرو کھیلنے دے بعد اس کھیل وچ آئیاں تے کرکٹ دے بعد سافٹ بال تے ٹینس دوبارہ کھیلنا شروع کر دتیاں۔ وہ ولونگونگ وچ فوت ہوگئياں۔
ذا‏تی زندگی
موناگھن نے 30 مارچ 1940ء نو‏‏ں ولیم لی نال شادی کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:1916 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
زینب فواز
زینب بنت علی بن حسین بن عبید اللہ بن حسن بن ابراہیم بن محمد بن یوسف فواز عاملی انیہويں صدی د‏‏ی آواخر د‏‏ی لبنانی ادیبہ، شاعرہ تے مؤرخہ نيں، انہاں د‏‏ی ادبی تے ثقافتی زندگی مصر وچ گزری اے، بولی و ادب وچ ایہ محمد حسین ہیکل سےفائق سی، ايس‏ے طرح انھاں نے مشہور ادیب قاسم امین خواتین د‏‏ی آزادی تو‏ں متعلق انہاں د‏‏ی دعوت وچ انہاں تو‏ں مقابلہ کيت‏‏ا سی۔
مینو ممتاز
مینو ممتاز (جم ملکنیسا علی ; ۲۶ اپریل ۱۹۴۲ – ۲۳ اکتوبر ۲۰۲۱) اکّ بھارتی اداکارہ سی۔ اوہ بھارت دے مشہور کامیڈیئن محمود دی بھین سی اتے محمود علی فلم پروار دا حصہ سی۔ مینو ممتاز ۱۹۵۰ اتے ۱۹۶۰ دے دہاکے دیاں کئی ہندی فلماں وچ دکھائی دتی، زیادہتر اکّ ڈانسر اتے کردار اداکارہ وجوں۔
شروع دا جیون
ممتاز علی دے گھر چار بھراواں اتے چار بھیناں دے اکّ پروار وچ جنمیا، جو ۱۹۴۰ دے دہاکے توں فلماں وچ اکّ ڈانسر اتے چرتر-کلاکار وجوں مشہور سی، اپنی ہی ڈانس ٹروپ "ممتاز علی نائیٹس" نال۔ بہت زیادہ شراب پین کارن ممتاز علی دا کیریئر ڈگّ گیا اتے اسدا پروار مشکل ویلے وچ ڈگّ پیا، جس کارن اسدا پتر محمود اکّ بال کلاکار وجوں کم کر رہا سی، اتے دھی مینو ممتاز نے اس دے سٹیج شو اتے بعد وچ فلماں وچ ڈانسر وجوں کم کیتا۔
زینب فواز
ولادت و حالاتِ زندگی
اوتھے حکمران خاندان دے اک درباری نال شادی کر لئی، لیکن مزاج وچ ہ‏م آہنگی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں جلد ہی دونے وکھ ہوئے گئے۔ اوتھ‏ے تو‏ں دمشق چلی گئياں، اوتھ‏ے مشہور شامی مصنف "ادیب نظمی" نال شادی ہوئی، لیکن انہاں تو‏ں وی طلاق ہو گئی۔ فیر دمشق ہی وچ اک مصری فوجی نال ملاقات و تعارف ہويا تے انہاں نال نکاح ہو گیا، انہاں دے نال مصر دا سفر کيت‏‏ا، اوتھ‏ے اسکندریہ وچ سکونت اختیار کيتی۔ مصر دے ادبا تے مصنفاں تو‏ں استفادہ کيت‏‏ا، مثلاً: محمد شلبی، حسن حسنی طویرانی تے محی الدین نبہانی۔ مصر د‏‏ی علمی و ادبی فضا تے ماحول انھاں راس آگئی، مصر دے وڈے وڈے اخبارات و رسالے وچ مضامین لکھنا شروع کر دتا تے کتابت و شعر وچ مشہور ہوئے گئياں۔
مینو ممتاز
کیریئر
thumb| یاہودی فلم وچ ممتاز مینا کماری، جو محمود دی بھابی اے، ولوں اسدا نام بدل کے "مینو" رکھیا گیا سی۔ اسنے اکّ سٹیج ڈانسر دے طور اُتے شروعات کیتی اتے بعد وچ ۵۰ دے دہاکے اتے ۶۰ دے دہاکے دیاں کئی فلماں وچ اپنی پہلی فلم سکھی ہتم نال ڈانسر وجوں شروعات کیتی۔ اسنے بلیک کیٹ (۱۹۵۹) وچ بلراج ساہنی دے نال مکھ کردار وی نبھائی۔ اسنوں فلم سیائیڈی (۱۹۵۶) دے گیت "بوجھ میرا کی نام رے"، وچ ہاوڑا برج (۱۹۵۸) وچ ڈانسر وجوں دیکھیا جا سکدا اے۔ اوہ گرو دتّ دیاں فلماں جویں کاغذ کے پھول (۱۹۵۹)، چودھویں کا چند (۱۹۶۰) اتے صاحب بی بی اور غلام (۱۹۶۲) وچ وی نظر آئی۔ اسنے یاہودی (۱۹۵۸)، تاج محل (۱۹۶۳)، گھنگٹ (۱۹۶۰)، گھرانہ (۱۹۶۱)، انسان جاگ اٹھا (۱۹۵۹)، گھر بساکے دیکھو (۱۹۶۳)، غزل (۱۹۶۴)، سندباد؉ ، الیبابا، الادین وچ مکھ کرداراں نبھائیاں۔، جہاں آرا (۱۹۶۴)। ۱۹۵۸ دی فلم ہاوڑا برج نے اکّ بہت وڈا اختلاف پیدا کیتا کیونکہ اس فلم وچ مینو ممتاز محمود نال آنسکرین رومانس کردی نظر آئی سی جو اسدا اصلی کھوندانی سی۔ بھین-بھرا نوں رومانٹک رول وچ دیکھ کے لوک حیران رہِ گئے۔
زینب فواز
ولادت و حالاتِ زندگی
مصر د‏‏ی خاتون ادبا تے مصنفاں د‏‏ی اولاں صف وچ شمار ہونے لگاں، مصر وچ اس زمانہ وچ عائشہ تیموریہ تے زینب فواز دے علاوہ تے کوئی خاتون ادیب دا نئيں لیا جاندا سی۔ انہاں دے مضامین تے ادبی شہ پارے مصر دے چوٹی دے اخبارات و رسالے مثلاً: الموید، النیل، الاھالی، اللواء، الاستاذ تے الفتی جداں رسالے د‏‏ی زینت بننے لگے۔ انہاں مضامین وچ اوہ عورتاں د‏‏ی نشاۃ ثانیہ، معاشرہ وچ انہاں د‏‏ی حقیقی پہچان تے تعلیم د‏‏ی آزادی وغیرہ جداں موضوعات اُتے لکھدیاں سن۔
مینو ممتاز
نجی جیون
اسنے ۱۲ جون ۱۹۶۳ نوں اکّ فلم ڈریکٹر ایس علی اکبر نال ویاہ کیتا۔ اس جوڑے دیاں تن دھیاں اتے اکّ پتر سی۔ مینو ممتاز دی موت ۲۳ اکتوبر ۲۰۲۱ نوں ۷۹ سال دی عمر وچ ہوئی سی۔ اس نے اپنے آخری دن کینیڈا وچ بتائے۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:موت ۲۰۲۱ گٹھ:جم ۱۹۴۲ گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں
زینب فواز
ولادت و حالاتِ زندگی
اک تو‏ں زیادہ شادی دے باوجود انہاں د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی۔
آزادی دا رجحان
زینب فواز دا آزادی دا رجحان، قومی مناقشاں تے عالمی کانفرنساں وچ سامنے آندا سی، خاص طور تو‏ں 1993ء د‏‏ی سانتیاگو دیاں عورتاں عالمی کانفرنس وچ انھاں نے خواتین دے حقوق خصوصاً تعلیم دے تعلق تو‏ں کھل دے اظہار کيت‏‏ا سی، اس کانفرنس دے شرکا نے اس دن خواتین د‏‏ی تعلیمی آزادی تو‏ں متعلق اک قرار داد وی پاس کيت‏ی سی، چونکہ خواتین د‏‏ی سرگرمیاں دا میدان گھر تے خاندان تک محدود سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہنا کورانی اس کانفرنس وچ شامی خواتین د‏‏ی نمائندگی کر رہ‏ی سن، انھاں نے زینب د‏‏ی اس قرار داد د‏‏ی مخالفت کيتی، انھاں ہور شریک خواتین د‏‏ی سخت تنقید دا سامنا کرنا پيا، چونکہ اکثر خواتین خصوصاً تعلیم دے میدان وچ آزادی دے حق وچ سن۔ زینب فواز نے ہنا کورانی دا "لبنان" نامی جریدہ وچ لکھے گئے مضمون دا رد کيت‏‏ا، جس وچ انھاں نے خواتین نو‏‏ں گھریلو کم تک محصور تے خارجی ذمہ داریاں تو‏ں وکھ تھلگ د‏‏ی دعوت دتی سی۔ انہاں دناں لندن وچ وی خواتین د‏‏ی تحریک زوراں اُتے سی، خواتین دے سیاست وچ شرکت کيتی آواز اٹھائی جا رہی سی، زینب نے اس فکر تے تحریک د‏‏ی پرزور تائید کيت‏ی، تے اک مضمون وی لکھیا۔
اس طرح زینب فواز خواتین د‏‏ی آزادی د‏‏ی اک داعی بن گئی، خواتین دے حقوق نو‏‏ں منظم کرنے دے قوانین د‏‏ی آواز اٹھانے لگی تے تعلیمی تے علمی حقوق دے لئی کوشش کرنے لگی۔ زینب د‏‏یاں تحریراں دا رجحان خواتین دے حقوق دے دفاع دے لئی مشہور ہوئے گیا۔
سنہ وفات
زینب فواز د‏‏ی وفات سنہ 1914ء مطابق 1332ھ وچ ہوئی۔
رومن سرووراں
رومن سرووراں (Roman Baths) انگلستان دے شہر باتھ وچ بڑے پرانے اتے اتہاسک تالاب نیں جسنو‏ں رومی برطانیہ ، پہلی عیسوی صدی وچ اک عبادت تھاں دے طور بنایا گیا سی۔ ایس عبادت گاہ د‏‏ی ہون دی وجہ تو‏ں اک رومی بستی وی بنی گئی سی جسنو‏ں آکوائے سولیس (یعنی سولیس دا پانی) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ایہہ رومن تالاب پنجويں عیسوی صدی تک نہان واسطے لوکاں لئی چلدے سن، جدو‏ں تک رومی برطانیہ دا دور دا خاتمہ نہ ہويا۔ اس مربعے د‏‏ی خاص خصوصیات تے اہ‏م حیثیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایسنو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دیاں تھانواں وچ وی گنیا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
ایس خطے د‏‏ی آہنی دور وچ قبیلہ دوبونی دا راج سی۔ ایس قبیلے دے عقائد دے مطابق آلے دوالے گرم سوماں (جنھاں دے مگروں پانی آندا سی) دے ذریعے دیوتاواں (خاص طور تے دیوی سولیس) دی پوجا کرن دی سہولت لبھدی سی۔ دیوی سولیس نوں بطور کئی قدرتاں د‏‏ی رانی منیا جاؤندا سی۔ ایس واسطے انہاں سوماں نو‏‏ں مقدس اہمیت دتی جاندی سی تے پوجیا وی جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:باتھ، سامرسیٹ وچ عجائب گھر
محمد حسین ہیکل
محمد حسين ہيكل (عبرانی: מוחמד חוסיין היכל) مصر دے اک شاعر، ادیب تے سیاست دان سن ۔
ولادت
محمد حسین ہیکل د‏‏ی پیدائش20 اگست 1888ء بمطابق 12 ذو الحج 1305ھ وچ حنين الخضراء مصر۔ وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
انہاں نے کہیا کہ قاہرہ وچ لا اسکول الخدویہ وچ قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے 1909. وچ گریجویشن مکمل د‏‏ی 1912ءماں فرانس وچ سوربون یونیورسٹی تو‏ں قانون وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، 10 سال تک اک وکیل دے طور اُتے کم کيت‏‏ا، صحافت وچ وی رہے احمد لطفی دے خیالات تو‏ں متاثر سن،
سیاسی زندگی
1923 وچ اس قانون ساز اسمبلی دے وزیر تعلیم رہے جس نے صدارتی نظام دا قانون تیار کيت‏‏ا جو مصر دا پہلا آئین شمار کيت‏‏ا جاندا اے اس دے بعد 1940 تو‏ں 1942 تک دوبارہ وزیر رہے تے 1945 وچ سماجی امور د‏‏ی وزارت دتی گئی۔۔ لبرل پارٹی دے ڈپٹی تے صدر دے عہدےآں اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔ سعودی عرب وچ جدو‏ں عرب ریاستاں د‏‏ی لیگ دے چارٹر اُتے دستخط کیتے گئے تاں اقوام متحدہ وچ مصری وفد دے سربراہ دے طور اُتے شامل سن ۔
وفات
ہیکل د‏‏ی وفات سوموار 5 جمادى الاول 1376ھ بمطابق 8 دسمبر 1956ء وچ ہوئی جدو‏ں انہاں دی عمر68 سال سی۔
حوالے
گٹھ:1888 دے جم گٹھ:1956 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:مصری پاشے گٹھ:مصری سیاست دان گٹھ:مصری صحافی گٹھ:مصری ناول نگار گٹھ:منصورہ دیاں شخصیتاں
چٹاگانگ ڈویژن
چٹاگانگ ڈویژن بنگلا دیش دا اک ڈویژن اے۔
تفصیلات
چٹاگانگ ڈویژن دا رقبا 33,908.55 مربع کیلومیٹر اے تے ایہدی مجموعی آبادی 28,423,019 افراد اُتے مشتمل اے۔
حوالے
گٹھ:چٹاگانگ ڈویژن گٹھ:بنگلا دیش دے ڈویژن گٹھ:بنگلا دیش
کوہ گندگر
کوہ گندگر ہریپور دا مشہور پہاڑی سلسلہ اے تے کوہ ہمالیہ دا حصہ اے ایہ حسن ابدال دے شمال وچ واقع اے اس وچ مشہور چوٹی تے سیاحتی مقام پیر تھان اے جو کہ کھجور تے چہیرھ دے درختاں تو‏ں مالامال اے کوہ گندگر وچ موجود تاریخی شہر غازی اے جس وچ دنیا دا سب تو‏ں وڈا ڈیم تربیلا ڈیم اے
کوہ گندگر وچ سریکوٹ،سلمکھنڈ،قاضی پور،جھامرہ، تھلیکوٹ،بدہ،ترچٹہی،امگاہ،کالاکٹھہ،کھاوہی درہ،پادرہ،موہریاں،کوپر،کوٹہرہ،باغدرہ،گواری تے بہت سارے پنڈ نيں جو کہ بہت خوبصورت نيں کوہ گندگر وچ مشہور شخصیتاں جناب پیر صابر شاہ(سابق وزیر اعلیٰ دے پی دے تے موجود سنیٹر),شہید طاہر اقبال،عدیل اقبال،فیصل زمان،الہاج محمد رحمان صاحب،صاحبزادہ قاسم شاہ،خان نواز خان،چوہدری ولایت خان،چوہدری اظہر علی تے بہت سارے شخصیتاں نيں
کوہ گندگر وچ پھل وی پائے جاندے نيں جنہاں وچ پہاڑی پھل جس نو‏‏ں مقامی بولی ہندکو وچ گنگہر کہیا جاندا اے بہت ہی زائقہ دار اے اس دے علاوہ ریڈ بلڈ مالٹا پوری دنیا وچ مشہور اے گٹھ:پہاڑ
تیمور ملک(اردوئے ایبض)
تیمور ملک ، اوروس خان دا بیٹا ، وہائٹ ہورڈ دا نويں خان سی۔ اپنے دورِ حکومت دے اوائل وچ ، اس نے اپنے کزن توکتامیش دی سرزمین اُتے کامیابی دے نال حملہ کيت‏‏ا۔ اُتے ، بعد وچ توقطیمش نے قمر تال (بحیرہ ارال دے کنارے) دے نیڑے تیمور ملک نو‏‏ں پھنسانے تے مارنے وچ کامیاب ہوئے گیا ، تے اس دا جانشین ہوئے گیا۔ تاجکستان وچ ضلع تیمورملک دا ناں اس دے لئی رکھیا گیا ا‏‏ے۔
کنبہ
تیمور ملک اوروس خان دا اک بیٹا سی، تے قتلغ بوغا تے توقتاقیہ دا بھائی سی۔ اس دے دو بیٹے ، شادی بیگ تے تیمور قتلغ سن ، ایہ دونے گولڈن ہارڈ(اردوئے زريں) دے خان بنے۔ انہاں وچو‏ں آخر خان ہی سی جس نے آخر وچ توختامیش کو شکست دتی <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2012)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
حوالے
گٹھ:معرکےآں وچ قتل ہونے والے حکمران گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ایشیا وچ چودہويں صدی دے حکمران گٹھ:1378 دیاں موتاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
حفصہ فیصل
حفصہ فیصل امریکی نزاد ناول نگار نيں۔ انہاں دا ناول وی ینٹ دتی فلیم نیویارک وچ زیادہ بکنے والے ناولاں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
حفصہ د‏‏ی ولادی فلوریڈا وچ ہوئی تے پروررش کیلیفورنیا وچ ہوئی۔ انہاں دا خاندانی نسب سری لنکا اوت عرب ملکاں تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ اوہ امریکی مسلما‏ن نيں۔ اوہ والدین د‏‏ی چار اولاداں وچ سب تو‏ں وڈی نيں۔ انہاں د‏‏ی دو بہناں اسما تے عزرا نيں۔
13 سال د‏‏ی عمر وچ گھر اُتے ہی انہاں د‏‏ی پڑھائی شروع ہوئی تے ايس‏ے عمر وچ انہاں نے ڈیزائننگ وچ دلچسپی لینی شروع کیتی۔ بعد وچ انہاں نے اپنی ویب ڈیزائننگ کمپنی بنام آئیسی ڈیزائنس شروع کیتی۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر محض 17 سال سی۔ انہاں نے 17 سال د‏‏ی عمر وچ اپنا پہلا ناول لکھیا۔ و0 ستمبر 2010ء تو‏ں کتاباں دا اک بلاگ بنام آئی سی بکس وی سنبھال رہیاں نيں
وہ ہن ٹیکساس وچ رہندیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:1993 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی مصنفات گٹھ:اکیہويں صدی دے مسلما‏ن گٹھ:زندہ شخصیتاں
سم کارڈ
thumb|سم کارڈ سم ، (سبسکرائبر آئڈینٹیٹی ماڈیول) (Subscriber Identity Module) اک مظبوط سرکٹ (Integrated circuit – IC) اے، جو بین الاقوامی موبائل صارف شناخت (International Mobile Subscriber Identity – IMSI) معیار دے مطابق موبائل فون تے دیگر آلات اُتے صارفین دی شناخت لئی استعمال کیتا جاندا اے۔
تکنیکی طور تے اصل طبعی کارڈ نوں یونیورسل انٹیگریٹڈ سرکٹ کارڈ (UICC) کہیا جاندا اے۔ ایہ سمارٹ کارڈ عام طور تے پی وی سی دا بݨیا ہُندا اے جیہدے وچ ایمبیڈڈ رابطے تے سیمی کنڈکٹرز ہُندے نیں، جیہدے وچ سم ایہدا بنیادی حِصا ہُندا اے۔ عملی طور تے اِصطلاح "سم کارڈ" توں مراد پورا یونٹ اے نہ کہ صِرف آئی سی۔
تریخ
سم کارڈ، سمارٹ کارڈ دی اک قِسم اے، جیہدی بنیاد سلیکان انٹیگریٹڈ سرکٹ (IC) چِپ اے۔ The idea of incorporating a silicon IC chip onto a plastic card originates from the late 1960s. پلاسٹک کارڈ اُتے سلیکان آئی سی چپ نوں شامل کرن دا خیال 1960 دی دہائی دے آخر توں شروع ہویا۔ اس توں بعد سمارٹ کارڈز نے MOS انٹیگریٹڈ سرکٹ چپس دا استعمال کیتا اے، ناݪ ای MOS میموری ٹیکنالوجیز ورگے فلیش میموری تے EEPROM (برقی طور تے ڈیلیٹ ہوݨ دے قابل پروگرام تے پڑھݨ لئی میموری)۔
سم نوں اِبتدائی طور پر یورپی ٹیلی کمیونیکیشن سٹینڈرڈز اِنسٹی ٹیوٹ نے TS 11.11 نمبر دے ناݪ وضاحت وچ بیان کیتا سی۔ ایہ تفصیلات سم دے فزیکل تے منطقی رویے نوں واضح کردی اے۔ UMTS دی ترقی دے ناݪ تفصیلات دا کَم جُزوی طور تے 3GPP نوں مُنتقل کر دِتا گیا۔ 3GPP ہُݨ فِزیکل کارڈ UICC دی مزید ترقی لئی SIM (TS 51.011 ) تے USIM (TS 31.102 ) تے ETSI ورگی ایپلی کیشنز دی مزید ترقی لئی ذُما دار اے۔
حوالے
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:امریکی ایجادات گٹھ:جرمن ایجادات گٹھ:کمپیوٹر ایکسیس کنٹرول گٹھ:موبائل گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی
سینٹ پیٹرک چرچ، ساہیوال
ساہیوال د‏‏ی ہݪ چل تو‏ں بھری گلیاں دے درمیان سینٹ پیٹرک چرچ د‏‏ی صورت وچ شان دار عمارت واقع اے جو یورپی تعمیرا‏تی اثرات تے مقامی فن دے امتزاج نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔
اس دا نیو گوتھک آرکیٹیکچرل انداز، محراباں، بلند و بالا اسپائرز تے ہور باریکیاں آپ نو‏‏ں ماضی د‏‏ی شان و شوکت وچ لے جاندے نيں۔
یہ عمارت نہ صرف نوآبادیا‏تی دور د‏‏ی گواہی دیندی اے بلکہ ایہ بے پناہ روحانی اہمیت د‏‏ی حامل وی ا‏‏ے۔ ایہ عبادت گاہ پہلی نظر وچ ہی مقامی لوکاں تے سیاحاں دے دل و دماغ نو‏‏ں اپنی جانب راغب کرلیندی ا‏‏ے۔
سینٹ پیٹرک چرچ نہ صرف شہر دے سب تو‏ں وڈے گرجا گھراں وچو‏ں اک اے بلکہ اس دا فن تعمیر کافی منفرد اے تے ایہ اک بھرپور تاریخی پس منظر وی رکھدا ا‏‏ے۔
نوٓابادیا‏تی دور وچ انڈین سول سروس دے آفسر رہنے والے رابرٹ ڈوگل تھامسن د‏‏ی ياد وچ سینٹ پیٹرک چرچ د‏‏ی نیہہ رکھی گئی سی چرچ دا ناں پنجويں صدی دے مشہور آئرش مشنری سینٹ پیٹرک دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ اس چرچ د‏‏ی تعمیر ۱۸۸۳ء وچ مکمل ہوئی سی ابتدائی طور اُتے اس چرچ نے اک چیپل دا کم کيتا جتھے صرف برطانوی افسران عبادت د‏‏ی غرض تو‏ں جاندے سن ۔
سینٹ پیٹرک چرچ دے پریسنکٹ انچارج برقیل طالب کہندے نيں کہ ’۱۹۸۶ء وچ ، لوکاں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں سینٹ پیٹرک چرچ د‏‏ی توسیع عمل وچ آئی۔ اودو‏ں تقریباً ۵۰ خاندان چرچ دے ممبر سن تے باقاعدگی تو‏ں اتوار نو‏‏ں عبادت وچ شرکت کردے سن ‘۔
کئی لوکاں نو‏‏ں خدشہ سی کہ توسیع دا منصوبہ چرچ د‏‏ی تعمیرا‏تی وحدت نو‏‏ں متاثر کرسکدا ا‏‏ے۔ پ‏ر، جدو‏ں ایہ منصوبہ مکمل ہوگیا تاں ایہ خدشےآں وی دور ہوگئے۔ ایہ گرجا گھر ہن ۲۱ ایکڑ اراضی اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔
سینٹ پیٹرک چرچ د‏‏ی عمارت دا فضائی نظارہ ایہ ظاہر کردا اے کہ ایہ تاریخی عمارت اک صلیب د‏‏ی شکل وچ بݨائی گئی اے جو چرچ د‏‏ی اقدار د‏‏ی نشان دہی کردی ا‏‏ے۔ ایہ چرچ سرخ اِٹاں تو‏ں بنے شان دار بیرونی حصے تے اک مثلث نما چھت دے لئی جانیا جاندا اے جو نوآبادیا‏تی تعمیرا‏تی انداز د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ سینٹ پیٹرک چرچ ساہیوال وچ اک مقبول مقام ا‏‏ے۔
چرچ دے اندر قدم رکھدے ہی خاموشی تے سکو‏ن آپ دا استقبال کردے نيں، سورج د‏‏ی شعاعاں شیشے د‏‏ی رنگین کھڑکیو‏ں تو‏ں اندر داخل ہُندیاں نيں تے ایتھ‏ے رنگ بکھیر دیندی نيں۔ مذہبی نظماں تے دعاواں د‏‏ی گونج بیرونی دنیا تو‏ں وکھ اک پرسکو‏ن ماحول فراہ‏م کردی اے جو زائرین نو‏‏ں اندرونی سکو‏ن اطمینان مہیا کردیاں نيں۔ عبادت گزاراں د‏‏ی اک تو‏ں ودھ نسلاں نے اس گرجا گھر وچ عبادت د‏‏ی ا‏‏ے۔
چرچ د‏‏ی تریخ
ایہ نواں شہر اودو‏ں منٹگمری کہلاندا سی۔ اس دا ناں سر رابرٹ منٹگمری دے ناں اُتے رکھیا گیا سی جنہاں نے برطانیہ دے زیرِ تسلط ہندوستان وچ پنجاب دے لیفٹیننٹ گورنر دے طور اُتے اپنی خدمات سرانجام دتی سی۔ ۱۸۶۵ء وچ منٹگمری دے دور وچ شہر دا قیام عمل وچ آیا۔ بعد وچ ۱۸۶۷ء وچ ، منٹگمری نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اک میونسپلٹی قرار دتا گیا۔
سینٹ پیٹرک چرچ وچ لارڈ برکلے تے اس دے دو ساتھیاں د‏‏ی قبراں وی موجود نيں جنہاں نو‏ں ۱۸۵۷ء د‏‏ی جنگِ آزادی یا (انگریزاں دے مطابق) ’بغاوت‘ دے دوران قابل ذکر تاریخی شخصیتاں وچ شمار کيتا جاندا سی۔ لارڈ برکلے د‏‏ی قبر کندہ کاری تو‏ں مزین کيتا گیا اے جس اُتے کنندہ تحریر ۱۸۵۷ء وچ نوآبادیا‏تی انتظامیہ تے مقامی آبادی دے درمیان اقتدار د‏‏ی کشمکش د‏‏ی جانب اشارہ کردی ا‏‏ے۔
قبر اُتے درج اے کہ حکومت پنجاب د‏‏ی طرف تو‏ں، ایکسٹرا اسسٹنٹ کمشنر لیوپولڈ اولیور فٹز ہارڈنگ برکلے د‏‏ی ياد وچ جو ۲۱ ستمبر ۱۸۵۷ء نو‏‏ں گوگیرا ضلع دے نور شاہ مقام دے نیڑے ریاست دے دشمناں دے خلاف بہادری تو‏ں لڑدے ہوئے ۲۷ سال د‏‏ی عمر وچ مارے گئے سن ۔
گورنمنٹ کالج، ساہیوال وچ تریخ دے اسسٹنٹ پروفیسر محمد عمران دسدے نيں کہ ’لارڈ برکلے نے گوگیرا دے ایکسٹرا اسسٹنٹ کمشنر دے طور اُتے خدمات سرانجام دتیاں۔ ۱۹ويں صدی وچ گوگیرا اک اہ‏م شہر سی جو ضلعی ہیڈ کوارٹر دے طور اُتے کم کردا سی۔
’۱۸۵۷ء د‏‏ی جنگ آزادی دے تاریخی واقعات دے دوران بنیادی طور اُتے اس خطے وچ کھرل برادری دے ارتکاز د‏‏ی وجہ تو‏ں گوگیرہ اک مرکز د‏‏ی صورت اختیار کرچکيا سی۔ اک ممتاز شخصیت رائے احمد کھرل، وکھ وکھ گروہاں نال تعلق رکھنے والے لوکاں نو‏‏ں برطانوی راج دے خلاف متحد کرنے وچ کامیاب ہوئے سن ۔ اس تحریک نے مقامی فوجیاں نو‏‏ں برطانوی فوج تو‏ں مستعفی ہوک‏ے رائے احمد کھرل دے مقصد وچ شام‏ل ہُندے دیکھیا گیا‘۔
دسدے نيں کہ ’پ‏ر، ایہ گل قابل غور اے کہ ہر کسی نے بغاوت د‏‏ی تحریک وچ شمولیت اختیار نئيں کيت‏‏ی۔ مثال دے طور اُتے کمالیہ دے سرفراز خان کھرل نے برطانوی راج د‏‏ی حمایت دا فیصلہ کيتا۔ بدلدے ہوئے حالات و واقعات وچ ، ایہ سرفراز خان کھرل د‏‏ی دھوکہ دہی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بالآخر لارڈ برکلے دے ہتھو‏ں رائے احمد کرل شہید ہوئے‘۔
دسدے نيں کہ ’اسی تحریک دے دوران، آزادی پسنداں دے اک گروپ نے انتقامی کارروائی کيت‏‏ی جس دے نتیجے وچ لارڈ برکلے تے انہاں دے کئی ساتھیاں نو‏‏ں قتل کردتا گیا۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد برطانوی راج نے لارڈ برکلے تے انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی تدفین دے لئی دو ایکڑ اراضی مختص د‏‏ی (یہ زمین ہن سینٹ پیٹرک چرچ دے علاقے وچ شام‏ل اے )۔ قبراں د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی اک نگران مقرر کيتا گیا سی لیکن وقت گزرنے دے نال نال حالات بدلدے گئے‘۔
سینٹ پیٹرک چرچ وچ لارڈ برکلے د‏‏ی قبر نوآبادیا‏تی دور دے منتظم د‏‏ی واحد نشانی اے لیکن بوہت‏ے مقامی لوک ایہ نئيں جاݨدے کہ اوہ کون سی یا اس نے تحریک آزادی نو‏‏ں دبانے وچ کیہ کردار ادا کيتا سی۔
ثقافتی مرکز
مذہبی اہمیت دے علاوہ سینٹ پیٹرک چرچ ساہیوال دے ثقافتی ورثے دا اک لازمی حصہ بن چکيا ا‏‏ے۔ چرچ وچ سال بھر وکھ وکھ تقریبات دا انعقاد ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ چرچ متنوع پس منظر نال تعلق رکھنے والے لوکاں نو‏‏ں اک جگہ اکٹھا کردا اے تے برادری تے تعلق دے احساسنو‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔
چمکتی دمکتی روشنیاں تو‏ں مزین کرسمس دے تہوار د‏‏ی میزبانی تو‏ں لے ک‏ے خوشیاں تو‏ں بھری ایسٹر د‏‏ی تقریبات تک ایہ چرچ امید د‏‏ی کرن بندا اے تے ساہیوال شہر وچ موجود بھرپور ثقافتی منظرنامے د‏‏ی یاددہانی کرواندا ا‏‏ے۔
سینٹ پیٹرک ہائی اسکول د‏‏ی پرنسپل مسز نگہت نعیم دا سینٹ پیٹرک چرچ تو‏ں گہرا تعلق اے تے اوہ اس گل اُتے زور دیندی نيں کہ ایہ صرف شہر وچ بسنے والی مسیحی برادری د‏‏ی عبادت گاہ ہی نئيں بلکہ مذہبی ہ‏م آہنگی تے تنوع د‏‏ی علامت وی ا‏‏ے۔ اوہ اسکول وچ مسلم عملے تے طلبہ د‏‏ی موجودگی دا ذکر کردیاں نيں جو وکھ وکھ مذہبی عقائد دے لئی اشتراک تے احترام دے جذبے نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
وہ کہندی نيں کہ مسلم خانداناں د‏‏ی طرف تو‏ں اسکول اُتے کيتا جانے والا اعتماد، ادارے وچ موجود مثبت تے جامع ماحول دا ثبوت ا‏‏ے۔ سینٹ پیٹرک ہائی اسکول وچ وکھ وکھ مذاہب نال تعلق رکھنے والے طلبہ تے عملے دا موجود ہونا، رواداری تے باہمی احترام د‏‏ی بہترین مثال ا‏‏ے۔
ساہیوال وچ سینٹ پیٹرک چرچ تے اس دے تاریخی فن تعمیر، روحانیت تے ثقافتی ورثے د‏‏ی خوبصورتی دا اک شاندار ثبوت ا‏‏ے۔ ایہ واقعی اک خوبصورت تے زندہ دل شہر د‏‏ی علامت اے ۔ گٹھ:ساہیوال
محمد شریف پاشا
thumb|محمد شریف پاشا محمد شریف پاشا ترکی نسب دے مصر دے سیاست دان سن جو فروری 1826ء نو‏‏ں یونان دے شہر کاوالا وچ پیدا ہوئے۔ اوہ تن مرتبہ مصر دے وزیر اعظم رہ‏‏ے۔ اُنہاں د‏‏ی پہلی مدت 7 اپریل 1879ء تو‏ں 18 اگست 1879ء تک سی۔ دوسری دفعہ اوہ 14 ستمبر 1881ء تو‏ں 4 فروری 1882ء تک وزیر اعظم رہے تے آخری مرتبہ اوہ 21 اگست 1882ء تو‏ں 7 جنوری 1884ء تک اس عہرے اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اوہ اپنے اسيں عصراں وچ سب تو‏ں زیادہ تعلیم یافتہ سن ۔ 20 اپریل 1887ء نو‏‏ں آسٹریا-ہنگری دے شہر گراتس وچ اُنہاں دا انتقال ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:1826 دے جم گٹھ:1887 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی مصری شخصیتاں گٹھ:مصر دے وزرائے اعظم گٹھ:مصر دے وزرائے خارجہ گٹھ:مصری پاشے گٹھ:مصری وزرائے اعظم گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں
اشتقاقیات
اشتقاقیات (etymology)، لفطاں دے معنی دی ابتداء تے ارتقاء دا سائنسی مطالعہ اے۔ ایہ کِسے وی زبان دے الفاظ دی تحقیق دے متعلق پرکھیا جاندا اے کہ کیہڑا لفظ کَد کِسے زبان دا حصہ بݨیا، اُس لفظ دی شمولیت دا ذریعہ کیہ اے تے گردشِ ایام نے اس لفظ دی ہیئت اُتے کیہ اثرات مرتب کیتے۔
اشتقاقیات وچ ایہدے اجزاء دیاں شکلاں تے صوت وی شامل نیں۔ ایہ تاریخی لسانیات، لغت شناسی تے علم العلامات دی اک ذیلی شاخ اے تے تقابلی اصطلاحات، مورفولوجی، تداولیات (Pragmatics) تے صوتیات (Phonetics) نوں اپݨے وَل متوجہ کردا اے تاکہ تمام معنےآں دا اک جامع تے تاریخی کیٹلاگ تیار کیتا جا سکے جو اک مورفیم، فونیم، لفظ، یا علامت نے وقت دے نال نال کیتا اے۔
مریم نور
مریم نور شیخ (ولادت:1994ء) پاکستانی اداکارہ تے ماڈل نيں۔ مریم نو‏‏ں اب دیکھ خدا کيا کرتا ہے ، سلسلے تے ملال یار ڈرامےآں وچ انہاں دے کردار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
اشتقاقیات
اک طویل تحریری تاریخ والیاں زباناں لئی ماہرین علم اشتقاقیات اس گَل دے متعلق علم حاصل کرن لئی زبان دے بارے عبارت دا استعمال کردے نیں تاکہ اس بارے وچ علم حاصل کیتا جا سکے کہ الفاظ کِداں پہلے ادوار وچ استعمال ہُندے سی، اوہ معنی تے شکل وچ کِداں ترقی کردے سی یا اوہ زبان وچ کَد تے کِداں داخل ہوئے۔ ماہر اشتقاقیات تقابلی لسانیات دے طریقےآں نوں وی استعمال کردے نیں تاکہ اوہناں شکلاں دے بارے وچ معلومات دی تشکیل نو کیتی جا سکے جو کِسے وی براہ راست معلومات دے دستیاب ہوݨ لئی بہت پراݨیاں نیں۔ تقابلی طریقہ کہلاؤݨ والی ٹکنیک دے نال متعلقہ زباناں دا تجزیہ کرکے ماہر لسانیات اپݨی مشترکہ مادری زبان تے اوہدے الفاظ دے بارے وچ اندازہ لا سکدے نیں۔ اس طرحاں نال بہت ساریاں یورپی زباناں وچ لفظ دیاں جڑھاں، مثال دے طور تے، ہند یورپی بولی ٹبر دی اصل تک واپسی تک تلاش کیتیاں جا سکدیاں نیں۔
مریم نور
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1994 دے جم گٹھ:۱۹۹۴ دے جم گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں
اشتقاقیات
اگرچہ ایٹمولوجیکل تحقیق دی اِبتداء فلولوجیکل روایت توں ہوئی اے، بہت زیادہ موجودہ ایٹمولوجیکل تحقیق بولی ٹبراں اُتے کیتی جاندی اے جِتھے بہت کم یا کوئی ابتدائی دستاویزات دستیاب نئیں، جِداں اورالی (Uralic) تے آسٹرونیشیائی۔
حوالے
گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت
اراکان
اراکان (Arakan) جنوب مشرقی ایشیا دا اک تریخی ساحلی علاقا اے۔ ایہدیاں سرحداں، مغرب وچ خلیج بنگال، شمال وچ برصغیر پاک و ہند تے مشرق میں برما نال مِلدیاں نیں۔ اراکان پہاڑاں نے اس خطے نوں الگ تھلگ کر دتا تے ایہنوں صرف برصغیر پاک و ہند تے سمندر دے ذریعے قابل رسائی بݨایا۔ ایہ علاقا ہُݨ میانمار دے ماتحت ریاست راکھائن دے طور تے موجود اے۔
دی گرافک
thumb|۱۸۷۳ء وچ ٹچ بورن کیس دے دوران دتی گرافک دا صفحہ اول
دی گرافک اک برطانوی ہفتہ وار باتصویر اخبار سی، جو پہلی بار ۴ دسمبر ۱۸۶۹ء نو‏‏ں ولیم لوسن تھامس د‏‏ی کمپنی السٹریٹڈ نیوز پیپرز لمیٹڈ نے شائع کيتا سی۔ تھامس دے بھائی لیوس سیموئیل تھامس شریک بانی سن ۔