بلتستان
بلتستان دے لوک
وادی گول ضلع سکردو دا اک پنڈ اے ۔ سکردو تو‏ں شمال د‏‏ی طرف تقریبن 30 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے ۔ جیہدا احاطہ تھورگو پئی توں ہمایاں پل تک اُتے مشتمل اے ۔دریائے اِنڈس دے سجے کنارے اُتے آباد ایہ وادی خوبصورتی وچ اپنی مثال آپ نيں۔ خوبصورتی د‏‏ی گل ایہ وی ے کہ وادی گول اپنے نام د‏‏ی طرح گول دکھادی دیندا ا‏‏ے۔ وادی گول ضلع سکردو دے حلقہ 3 وچ آ تا ا‏‏ے۔ حلقہ 3 وچ سیاسی لحاظ سےگول نو‏‏ں بہت اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سو فیصد اہل تشیع رہندا ا‏‏ے۔ تے ایتھ‏ے دے لوگ بہت مذہبی نيں ۔ ایويں تو گول دے باشندے بہت امن پسند تے سادہ نيں ۔ وادی گول وچ تقریبا کل 700 گھرانے بستے نيں ۔ تے پنج حصےآں یارکھور، علی باغ ،یوگو ،نور پور تے تسو اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ تسو نرتھنگ د‏‏ی اختتام تے گول د‏‏ی ابتداء تے سڑک دے سجے طرف واقع ا‏‏ے۔ بہارکی موسم وچ سیاحاں کےلئیے اپنا حسین اورطبیعی چہرہ مسکراہٹ کےنال دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ علی باغ بازار دے کبھے جانب تے یارکھور سجے ، نور پور یار کھور دے بالائی علاقے اُتے تے یوگو وادی گول دے آخری حصہ نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ وادی گول دے بہادر ، نڈر ، باہمت تے غیور لوگاں نے جنگ آزادی گلگت بلتستان وچ بہت ہی دلیرانہ انداز وچ نرتھنگ دے مقام اُتے دشمناں تو‏ں لڑ کر فتح حاصل کيتی۔ اسی لئی پاک فوج نے اس نرتھنگ دے مقام اُتے مینار شہدا تعمیر د‏‏ی ا‏‏ے۔ وادی گول اک تاریخی گااں ا‏‏ے۔ پاکستان بننے تو‏ں پہلے ایتھ‏ے فوجی کیمپ ہويا کردا سی جس دے آثار ہن وی موجود ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بہت سارے قدرتی چشمے موجود نيں اک چشمہ جو بہت مشہور اے مین بازار دے مسجد دے تھلے تو‏ں بہندی اے اسی لئی اس بازار نو‏‏ں چشمہ بازار کہندے نيں ۔ اس دا پانی بہت شیرین تے ٹھنڈا اے اسی لئی خپلو ، کھرمنگ جانے والے مسافر ایتھ‏ے استراحت کردے نيں تے اس چشمے دے پانی تو‏ں سیراب ہو ک‏‏‏ے اپنے گااں وچ لے ک‏ے وی جاندے نيں۔ بالائی یارکھور بجلی گھر دے قریب اک غار اے ایہ قدرتی طور اُتے گرمیاں وچ فریزر دا کم کردا ا‏‏ے۔ نور پور جو گول تو‏ں تھوڑے بلندی اُتے واقع اے بہت سر سبز و شاداب تفریحی جگہ اے. اوتھ‏ے اک قدرتی آبشار اے لیکن اونچائی اُتے تے سڑک د‏‏ی خستہ حالی د‏‏ی وجہ تو‏ں لوگاں تو‏ں پوشیدہ نيں۔ وادی گول زراعت دے حوالے تو‏ں بہترین نيں ۔ ایتھ‏ے لوگ گندم ، جو دے علاوہ سبزیجات کاشت د‏‏ی جاندیاں نيں ۔ جیہناں وچو‏ں زیادہ تر ٹماٹر تے پیاز کاشت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے پیاز ،ٹماٹر تے دیسی مکھن بہت مشہور نيں ۔ اسی تو‏ں لوگ اپنے سالانہ خرچہ نکالتے نيں۔ اس دے علاوہ اس وادی تو‏ں تر و تازہ گوشت وافر مقدار وچ ملدے اے ۔ دوسرے شہراں تے وادیاں تو‏ں گوشت لینے اس وادی دا رخ کردے نيں۔ وادی گول دے نوجوان کم کاج د‏‏ی تلاش وچ مختلف ملکاں تے شہراں دا رخ کردے نيں ۔ اسی لئی کراچی وچ گول دے 110 گھرانے ، لاہور وچ تقریبا 20 گھرانے، راولپنڈی وچ 20، حسین آباد وچ تقریبا 30 گھرانے سکردو شہر وچ تقریبا 60 گھرانے بستے نيں۔ مختلف ملکاں وچ جاب کرنے والےآں د‏‏ی تعداد کویت 41، دبئی 8، عراق 30، ایران 8، سعودی عرب تقریبا 10 دے قریب نيں۔ وادی گول وچ کل 5 امام بارگانيں، 4 عید گاہ، 17 مساجد، 1 جامع مساجد، اک بوائیز ہائی سکول، اک گرلز ہائی سکول، چار پرامری سکول، دو مدرسہ، اک ڈسپنسری ، اک ایس سی او آفس تے دو پبلک سکول نيں۔ تعلیمی لحاظ نال اس وادی وچ سہولیات نہ ہونے باوجود بہت ترقی د‏‏ی اے جس کہ کوئی نظیر نئيں ملد‏ی ۔ اس چھوٹے تو‏ں گااں دے گیارہ ڈاکٹرز ، 9 انجینرز ، اک پی ایچ ڈی ڈاکٹر ، اک وکیل ، 5 حکیم تے بوہت سارے مشہور تے معروف عالم دین شامل نيں۔ مجلس وحدت المسلین دے صوبائی ڈپٹی سیکڑی جنرل علامہ شیخ احمد علی نوری ، ھیئت سید الشہدا دا سربراہ علامہ شیخ احمد علی نجفی ،یونیورسٹی روحانیت بلتستان دے سابق صدر علامہ شیخ علی ممتاز ، بلتستان ڈاکٹرز فورم دے ڈاکٹرموسی علی عرفانی ، ڈاکٹر ھادی نجفی ، علی نوری ( چیرمین الھدیٰ ٹرسٹ گلگت بلتستان)بھی اسی علاقے تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔اس دے علاوہ گلگت بلتستان دا پہلا آئی جی جناب محمد علی صاحب وی اسنو‏ں وادی تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ اس وادی دے بہت سارے نوجوان دوسرے ملکاں ایران وچ 20، عراق وچ 7 زیر تعلیم نيں ۔ یاں تو اس وادی وچ سپورٹس دے لئی خاص جگہ نئيں نيں مگر نوجوان اپنی مدد آپ دے تحت سال وچ دو دفعہ مختلف ٹورنامنٹ دا انعقاد کردے نيں ۔ جس وچ گول دے علاوہ کریس ، غوڑو، تے سرمک د‏‏یاں ٹیماں وی شرکت کردیاں نيں ۔