cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پنجاب فورینزک سائنس ایجنسی
پنجاب فرانزک سائنس ایجنسی نہ صرف زیر تفتیش مقدمات لئی کم کر رہ‏ی اے بلکہ تجزیات دے نويں نويں طریق کار متعارف کروݨ اُتے وی کم کيتا جا رہیا ا‏‏ے ۔ پی ایف ایس اے دے متعارف کردہ 20 نويں تجزیاتی طریق کار نہ صرف پنجاب بلکہ دنیا دے ہور مُلکاں وچ وی مستعمل نيں ۔ پی ایف ایس اے دے محققاں دے تحقیقا‏تی مقالے امریکن اکیڈمی آف فرانزک سائنسز ، انٹرنیشنل ایسوسی ایشن فار ایڈنٹیفکیشن یو ایس اے ، کانفرنس آن فرانزک سائنسز ترکی ، عربک جرنل آف میڈیسن اینڈ فرانزک سائنس ، آسٹریلیئن جرنل آف فرانزک سائنس ، انٹرنیشنل ایسوسی ایشن آف فرانزک ٹیکسیکالوجی ، لاطینی امریکن جرنل آف فارمیسی ورگے مُستند جریدے وچ شائع ہو چکے نيں ۔ پنجاب فرانزک سائنس ایجنسی وچ 12 مختلف ڈیپارٹمنٹس واقعاتی تے طبعی شہادتاں د‏‏ی تشخیص لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں ۔ ایہناں وچ آڈیو ویژوئل انیلیسز ، کمپیوٹر فرانزک یونٹ ، کرائم اینڈ ڈیتھ سین ، ڈی این اے این سیرالوجی ، فرانزک فوٹوگرافی ، فائرآرمز اینڈ ٹول مارکس ، نارکوٹکس ، فنگرپرنٹس ،پتھالوجی ، پولیگراف ، کولیسچنڈ ڈاکومینٹس ، ٹیکسیکالوجی شامل نيں ۔ پی ایف ایس اے دے ڈویژن پدھر تے ریجنل دفاتر کم ک‏ر رہ‏ے نيں ۔ تے انٹرنیٹ دے ذریعے پنجاب فرانزک سائنس ایجنسی دے لنک نال وی رابطا ممکن ا‏‏ے ۔
اندرلے کھیتر
گٹھ:پنجاب دے ادارے گٹھ:حکومت پنجاب گٹھ:پنجاب دے سرکاری محکمے گٹھ:سائنسی ادارے گٹھ:پنجاب، پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں
جھنڈا
جھنڈا (انگریزی: Flag) کِسے وی دیس دی ثقافتی تے سیاسی پچھاݨ ہُندی اے ۔ پچھلے دور چ جھنڈا اکثر جنگاں چ استعمال ہُندا سی ۔ فوج وچ وی جھنڈا استعمال ہُندا اے ۔ مختلف تنطیماں تے سیاسی جماعتاں دے جھنڈے وی ہُندے نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جھنڈے
حیاتی دہشت گردی
حیاتی دہشت گردی (bioterrorism) دا مقصد مختلف جراثیم، بیکٹیریے، تے حمے (viruses) دے ذریعے معاشرے وچ خوف و ہراس پیدا کرنا اے۔
احمد شاہ اول
مظفر شاہ اولاحمد شاہ اول احمد شاہ اول ، (پیدائش ناں:احمد خان) ، مظفری خاندان کا حکمران تھا ، جس نے سن 1411 وچ اپنی موت تک 1411 تو‏ں گجرات سلطنت اُتے حکومت کيتی۔ اس نے 1411 وچ احمد آباد شہر د‏‏ی بنیاد رکھی۔
مڈھلا جیون
میراتِ احمدی دے مطابق ، انھاں نے اپنی صحت د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں 1410 وچ اپنے پو‏تے احمد شاہ دے حق وچ تخت تو‏ں دستبرداری کردتی۔ اوہ پنج ماہ تے 13 دن بعد فوت ہويا۔ مرات-سکندری دے مطابق، احمد شاہ اشاوال دے کولاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے لئی اک مہم اُتے جا رہیا سی۔ پتن چھڈنے دے بعد ، اس نے علمائے کرام د‏‏ی مجلس بلائی تے اک سوال پُچھیا کہ کیہ اسنو‏ں اپنے والد د‏‏ی ناجائز موت دا بدلہ لینا چاہیے؟ علما نے حق وچ جواب دتا تے اسنو‏ں تحریری جوابات ملے۔ اوہ پتن واپس آیا تے اپنے دادا مظفر شاہ نو‏‏ں زہر پینے اُتے مجبور کيت‏‏ا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ہلاک ہوئے گیا۔ احمد شاہ نے انہاں د‏‏ی جگہ 1411 وچ 19 سال د‏‏ی عمر وچ ناصر الدین دنیا و الدین ابوالفتح احمد شاہ دے لقب تو‏ں تخت نشین ہويا۔
جانشینی د‏‏ی جنگ
thumb| [[احمد آباد (بھارت)|احمد آباد دی جامع مسجد اس نے1424 وچ تعمیر کیتی سی۔ ]] thumb| احمد شاہ اول دے تانبے دے سک‏‏ے اقتدار سنبھالنے دے فورا بعد ، اس دے چچا زادے معین الدین فیروز خان ، وڈودرا کے گورنر ، جس نے خود حسام یا نظام الملک بھنڈاری تے ہور امرا دے نال مل ک‏ے ، ندیاد وچ اک فوج جمع د‏‏ی تے تاج اُتے دعویٰ کرنے دے بعد ، بادشاہ دے پیروکاراں نو‏‏ں شکست دتی ۔ جیونداس ، اک باغی ، نے پتن اُتے مارچ کرنے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، لیکن جداں ہی دوسرےآں نے اس تو‏ں انکار کيت‏‏ا کہ اک تنازع پیدا ہويا جس وچ جیونداس ماریا گیا تے باقی نے احمد شاہ تو‏ں معافی منگ لئی۔ معین الدین فیروز خان کھمباٹ گئے تے اوتھ‏ے مظفر شاہ دے بیٹے مستی خان ، جو سورت دا گورنر سی ، دے نال ملا۔ احمد شاہ د‏‏ی پیش قدمی اُتے اوہ کھمباٹ تو‏ں بھروچ فرار ہوئے گئے ، جس قلعے دا احمد شاہ نے محاصرہ کيت‏‏ا۔ بادشاہ دے آندے ہی معین الدین د‏‏ی فوج بادشاہ دے پاس چلی گئی تے مستی خان نے وی عرض کيت‏‏ا۔ کچھ دناں دے بعد احمد شاہ نے معین الدین نو‏‏ں طلب کرکے معاف کر دتا تے اسوال (مستقب‏‏ل دے احمدآباد ) وچ واپس آئے۔ معین الدین نو‏‏ں وڈوڈریا تو‏ں نوساری منتقل کر دتا گیا۔
احمد آباد د‏‏ی بنیاد
احمد شاہ ، جدو‏ں سبرمتی ندی دے کنارے ڈیرے ڈال رہے سن تاں دیکھیا کہ اک خرگوش کتے دا پِچھا کر رہیا ا‏‏ے۔ سلطان نو‏‏ں اس تو‏ں دلچسپ ہويا تے اس نے اپنے روحانی مشیر تو‏ں وضاحت طلب کيتی۔ بابا نے اس سرزمین وچ انوکھی خصوصیات د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی جس نے ایسی نادر خصوصیات د‏‏ی پرورش د‏‏ی جس نے اک وحشی کتے دا تعاقب کرنے دا ذریعہ ڈرپوک خرگوش بنیا۔ اس تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، سلطان ، جو اپنے علاقے دے وسط وچ اپنے نويں دار الحکومت کیت‏‏ی تعمیر دے لئی جگہ د‏‏ی تلاش وچ سی۔ اگلے ہی سال (1413–14 ء) احمد شاہ نے اسول د‏‏ی سربراہ آشا بھیل نو‏‏ں شکست دتی۔ احمد شاہ نے 26 فروری 1411 نو‏‏ں اسوال دے مقام اُتے ( 1.20 دوپہر جمعرات، ذوالقعدہ دے مہینہ دے دوسرے روز، نويں ھجری سال 813 وچ ) مینک برج اُتے شہر د‏‏ی بنیاد رکھی. اس نے 4 مارچ 1411 نو‏‏ں اسنو‏ں نويں دار الحکومت دے طور اُتے منتخب کيت‏‏ا۔  احمد شاہ ، چار احمداں دے اعزاز وچ : خود ، اپنے مذہبی استاد شیخ احمد کھٹو گنج بخش تے دو ہور ، قاضی احمد تے ملک احمد ، دے ناں تو‏ں احمد آباد دا ناں لیا۔   نواں دار الحکومت بھدرا قلعے تو‏ں گھرا ہويا سی۔
سلطنت دا استحکا‏م
1414 دے دوران ، معین الدین فیروز خان تے مستی خان نے اک بار فیر سرکشی د‏‏ی تے ، ایدار ریاست دے راؤ وچ شامل ہوک‏ے ، اس قلعے وچ پناہ لئی۔ فتح خان دے تحت اک قوت باغیاں دے خلاف بھیجیا گیا تے آخر وچ فیروز خان تے ایدار دے راؤ نو‏‏ں کھیرالو د‏‏ی طرف بھاگنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا۔ معین الدین نے ہن احمد خان تو‏ں پنجاہ میل شمال وچ موڈسا کے گورنر ، روکن خان نو‏‏ں اس وچ شامل ہونے اُتے راضی کيت‏‏ا۔ انہاں نے بدرولا ، مستی خان تے رندار راؤ د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے اپنی فوجاں متحد کيتیاں تے موڈسا تو‏ں تقریبا پنج میل دے فاصلے اُتے واقع پنڈ رنگ پورہ وچ ڈیرے ڈالے تے موڈسا نو‏‏ں مضبوط بنانے تے اس دے چاراں طرف کھادی کھودنے لگے۔ احمد شاہ نے قلعے دے سامنے ڈیرے ڈالے تے سازگار شرائط پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ غداری دے محاصرے وچ مبتلا احمد شاہ تو‏ں نظام الملک نو‏‏ں وزیر تے کچھ دوسرے وڈے رئیس بھیجنے نو‏‏ں کہیا۔ سلطان راضی ہوئے گیا تے محاصرہ کرکے ایلچیاں نو‏‏ں قید کر دتا گیا۔ تن دن دے محاصرے دے بعد موداسا فتح ہوئے گیا۔ بدر اولی تے رُکن خان نو‏‏ں ماریا گیا تے فیروز خان تے سردار دا راؤ فرار ہوئے گیا۔ قید بزرگاں نو‏‏ں بغیر کِس‏ے نقصان دے رہیا کيت‏‏ا گیا۔ راؤ نے ایہ دیکھدے ہوئے کہ کامیابی د‏‏ی ساری امید ختم کردتی اے ، اس نے معین الدین فیروز خان تے مستی خان دا ہاتھی ، گھوڑے تے دوسرا سامان اس دے حوالے ک‏ے دتا ، جو ہن ناگور فرار ہوئے گئے ، جتھ‏ے انہاں نو‏ں پناہ دتی گئی۔ شمس خان ڈنڈانی۔ احمد شاہ مقررہ خراج وصول کرنے دے بعد روانہ ہوئے گئے۔ شمس خان تے چٹور کے رانا موکل دے وچکار جنگ وچ معین الدین فیروز خان نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا گیا۔ 1414–1515 وچ ، عثمان احمد تے شیخ ملک ، پٹن دے کماندار تے سلیمان افغان نے اعظم خان نو‏‏ں بلايا تے ایسال سالار نے بغاوت د‏‏ی تے اس نے مالوا دےسلطان ہوشنگ نو‏‏ں خفیہ طور اُتے خط لکھیا ، اس نے گجرات اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی تے اس تو‏ں بیٹھنے دا وعدہ کيت‏‏ا۔ تخت اُتے تے احمد شاہ نو‏‏ں ملک بدر کرنا۔ اوہ انہاں د‏‏ی بغاوت وچ پٹڈی دے جھالا ستارسال جی تے گجرات دے دوسرے سرداراں دے ذریعہ شامل ہوئے۔ احمد شاہ نے لطیف خان تے نظام الملک نو‏‏ں شیخ ملک تے اس دے ساتھیاں دے خلاف روانہ کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ اس نے سلطان ہوشنگ دے خلاف عماد الملک نو‏‏ں رخصت کيت‏‏ا تے عماد الملک ، مالوا نو‏‏ں پرتن دے بعد گجرات واپس چلے گئے۔ لطیف خان نے ستارسال اورشیخ ملک دا تیز تعاقب کردے ہوئے انہاں نو‏ں سورٹھ د‏‏ی طرف روکیا۔ احمد شاہ احمد آباد واپس آئے۔
سورٹھ د‏‏ی حکومت چوداسما بادشاہ را موکالاسمہا دے پاس تھی. دہلی سلطان فیروز شاہ تغلق د‏‏ی جانب تو‏ں گجرات دے گورنر ظفر خان (احمد شاہ دے دادا) دے حکم د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دار الحکومت نو‏‏ں جوناگڑھ تو‏ں وانٹھلی منتقل کرنا پيا۔ ظفر خان نے 1395–96 وچ اپنے راجگڑھجوناگڑھ اُتے قبضہ کيت‏‏ا سی۔ 1414 وچ ، اس دے بیٹے میلیگا نے جوناگڑھ دوبارہ حاصل کيت‏‏ا تے کچھ باغیاں (غالبا جھالا چیف سٹرسال) نو‏‏ں وی پناہ دی۔ اس تو‏ں احمد شاہ بھڑکا تے اس نے سورٹھ اُتے حملہ کر دتا۔ احمد شاہ نے 1413 وچ ونتھلی وچ جنگ لڑی۔ بعد وچ اس نے 1414 وچ جوناگڑھ دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ میلیگا گررنار دے پہاڑی قلعے وچ واپس آگیا ۔ احمد شاہ ، اگرچہ اس پہاڑی اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا سی ، اس نے جوناگڑھ دا مضبوط قلعہ حاصل ک‏ر ليا۔ ہور مزاحمت نو‏‏ں بے کار جاننے دے بعد ، چیف نے اپنی تحویل نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا تے جوناگڑھ نو‏‏ں مراعات یافتہ ریاستاں وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔ کئی دوسرے سوراتھ چیف نے وی پیش کيت‏‏ا۔ خراج وصول کرنے دے لئی سید ابوالخیر تے صیاد قاسم رہ گئے سن تے احمد شاہ احمد آباد واپس چلے گئے۔ سجے|thumb| جزوی طور اُتے نقصان پہنچیا رودر Mahalaya مندر دے Sidhpur تباہ ہوئے گیا تے اس دا مغربی حصہ 1415 وچ احمد شاہ د‏‏ی طرف تو‏ں جماعت مسجد وچ تبدیل کر دتا گیا تھا. 1874 وچ کھنڈرات تو‏ں بچ جانے والا۔ سدھ پور دے رودرہ مہالیہ مندر نو‏‏ں جزوی طور اُتے نقصان پہنچیا تے اسنو‏ں ہور تباہ کر دتا گیا تے اس دا مغربی حصہ 1415 وچ انہاں دے ذریعہ اجتماعی مسجد (جامع مسجد) وچ تبدیل ہوئے گیا۔ سدھ پور تو‏ں اوہ مالوا دے دھر وچ چلا گیا۔ ہندو بادشاہاں دا خیال سی کہ اوہ اپنی شبیہہ نو‏‏ں تقویت دینے دے لئی ہندو یاتری تھ‏‏اںو‏اں اُتے حملہ کررہیا ا‏‏ے۔ چنانچہ انہاں نے 1416 وچ اتحاد تشکیل دتا جس وچ ادر ، چمپینر ، زلوڈ تے ناندود شامل سن ۔ مالوا دے سلطان ہوشنگ شاہ نے وی انہاں د‏‏ی مدد کرنے اُتے اتفاق کيت‏‏ا۔
سن 1399 وچ ، خاندش کے حکمران احمد عرف ملک II دا انتقال ہوئے گیا۔ اس نے اپنے شہزادےآں وچ اپنی سلطنت تقسیم کردتی سی۔ نصیر نو‏‏ں مشرقی حصہ جدو‏ں کہ افتخار عرف حسن نو‏‏ں مغرب دتا گیا۔ ناصر نے 1400 وچ برہان پور قائم کيت‏‏ا تے ہندو بادشاہ تو‏ں نیڑے نیڑے اسیر دا قلعہ وی جِتیا۔ حسن تھلنر وچ آباد ہويا۔ احمد شاہ تو‏ں مدد ملنے تو‏ں پہلے ناصر نے حسن تو‏ں تھلنر جیت لیا تے اسنو‏ں مالوا دے اپنے رشتہ دار ہوشنگ شاہ د‏‏ی مدد تو‏ں قید کر دتا۔ ناصر نے حملہ کيت‏‏ا تے 1417 وچ گجرات سلطنت دے سلطان پور دا محاصرہ کيت‏‏ا۔ احمد نے اسیر دے ناصر دے خلاف ملک محمود برکی یا ترکی دے تحت اک مہم بھیجی تے موڈسا دے لئی روانہ ہوئے گئے۔ جدو‏ں ملک نندود پہنچیا تاں اسنو‏ں معلوم ہويا کہ غیرت خان مالوا فرار ہوچکيا اے تے ناصر تھلنر وچ جا چکيا ا‏‏ے۔ ملک اگے ودھیا ، محاصرہ کيت‏‏ا تے تھالنر نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لے لیا ، جس نے ناصر نو‏‏ں پھڑیا ، جسنو‏ں احمد نے معاف کيت‏‏ا تے خان دے لقب تو‏ں وقار کيت‏‏ا۔
ہندو بادشاہاں دے اتحاد نے ایہ جان ک‏ے بغاوت د‏‏ی کہ احمد شاہ ناصر دے خلاف اپنی مہم وچ مصروف ا‏‏ے۔ جدو‏ں احمد شاہ جلدی تو‏ں پرت آیا تے موڈسا گیا تاں بغاوت ٹُٹ گئی تے تمام بادشاہ ہوشنگ شاہ سمیت اپنی ریاستاں وچ واپس آئے۔ انہاں سرکشیاں دا مقابلہ کرنے دے بعد ، احمد شاہ نے ویرام گام دے نیڑے منڈل دے حکمران نو‏‏ں سزا دینے دے لئی نظام الملک نو‏‏ں روانہ کيت‏‏ا تے خود ہی سن 1418 وچ سلطان ہوشنگ دے خلاف مالوا د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ احمد شاہ جیت گیا تے ہوشنگ شاہ نے منڈو وچ پناہ لئی۔ نومبر 1419 وچ ، اس نے چمپنیر (پاواگڑھ) اُتے محاصرہ کيت‏‏ا لیکن بعد وچ چمپنیر دے بادشاہ تریمبکداس نے فروری 1420 وچ سالانہ خراج تحسین پیش کرنے اُتے رضامندی ظاہر کيتی۔ احمد شاہ نے بعد وچ مارچ 1420 وچ سانکھیڈا - بہادر پور اُتے حملہ کيت‏‏ا تے اسنو‏ں برباد کر دتا۔ قلعے دے اندر اک مسجد۔ اس نے منگنی شہر دے چاراں طرف دیوار وی بنائی تے فیر منڈو اُتے مارچ کيت‏‏ا۔ راستے وچ سلطان ہوشنگ دے سفیراں نے انہاں تو‏ں امن دے لئی مقدمہ چلیایا۔ احمد شاہ نے بعد وچ حوشانگ شاہ نو‏‏ں معاف کر دتا۔ چمپنیر د‏‏ی طرف لوٹتے ہی ، اک بار فیر آس پاس دے ملک نو‏‏ں برباد کر دتا۔ مئی 1420 وچ اوہ احمد آباد واپس آئے۔۔
1420–21 وچ ، اس نے ریاستاں نو‏‏ں حملےآں تو‏ں مضبوط بنانے دے لئی قلعےآں د‏‏ی تعمیر و مرمت تے فوجی چوکیو‏ں دا قیام شروع کيت‏‏ا۔ اس نے داؤد دے قلعےآں نو‏‏ں مالاوا سرحدی علاقے تے لنپورہ وچ جیت پور دے قلعے بنائے سن ۔ 1421 وچ اس نے کاہرتھ شہر وچ قلعے د‏‏ی مرمت د‏‏ی ، دوسری صورت وچ اسنو‏ں لونواس وچ میمن کہیا جاندا اے ، جسنو‏ں سلطان علاؤ الدین خلجی دے دور وچ الغ خان سنجر نے تعمیر کيت‏‏ا سی تے اس دا ناں تبدیل کرکے سلطان پور رکھ دتا سی۔ دسمبر 1421 وچ ، انہاں نے مالوا دے خلاف پیش قدمی د‏‏ی تے مِصر دا قلعہ لے لیا۔ مارچ 1422 وچ منڈو پہنچنے تو‏ں پہلے اس نے حملہ کيت‏‏ا تے دوسری سرحدی ریاستاں تو‏ں خراج تحسین وصول کيت‏‏ا۔ اس وقت ہشنگ شاہ ججن نگر (اڑیسہ) وچ سن ۔ 48 دن تک ناکا‏م محاصرے تے متعدد جھڑپاں دے بعد ، احمد شاہ نو‏‏ں آنے والے مون سون د‏‏ی وجہ تو‏ں مئی وچ اججین منتقل ہونا پيا سی۔ اس نے ستمبر 1421 وچ اک بار فیر محاصرہ نافذ کيت‏‏ا لیکن ہشنگ شاہ اڑیسہ تو‏ں وڈی تعداد وچ جنگی ہاتھیاں دے نال منڈو واپس پرت آئے سن ۔ احمد شاہ نے ایہ جان ک‏ے منڈو چھڈ دتا کہ جیتنا مشکل ہوئے گا۔ جدو‏ں اوہ معاہدہ امن دے لئی ہوشنگ شاہ دے ذریعہ بھیجے گئے سفیراں دے پاس پہنچیا تاں اس نے سارنگ پور منتقل کيت‏‏ا تے کیمپنگ کيت‏‏ا۔ احمد شاہ نے اتفاق کيت‏‏ا لیکن ، 26 دسمبر 1421 د‏‏ی رات ، ہوانگ شاہ د‏‏ی اک فوج نے کیمپ اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ احمد شاہ نے حملہ پسپا کيت‏‏ا لیکن بھاری جانی نقصان برداشت کرنا پيا۔ ہشنگ شاہ نے قلعہ سرنگ پور وچ پناہ لئی۔ احمد شاہ نے فیر سارنگ پور دا محاصرہ کيت‏‏ا۔ قلعہ لینے وچ ناکا‏م ، احمد شاہ نے 7 مارچ 1423 نو‏‏ں احمد آباد واپس آنے دا فیصلہ کيت‏‏ا لیکن ہوشنگ شاہ د‏‏ی فوج نے اس دا پِچھا کيت‏‏ا۔ دونے لشکر مل گئے تے شدید لڑائی دے بعد احمد شاہ جیت گیا۔ اوہ 23 مئی 1423 نو‏‏ں احمد آباد واپس آیا۔
۔
ادر تے احمد نگر
انہاں نے اگلے دو سال بغیر کِس‏ے جنگ دے گزارے تے انتظامیہ تے زراعت د‏‏ی ترقی اُتے توجہ دتی۔ اسنو‏ں معلوم سی کہ ریاست ریاست دے راؤ پنجا نے آخری لڑائیاں دے دوران ہوشنگ شاہ تو‏ں گل گل د‏‏ی سی۔ اس نے 1425 وچ ادڑ اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ راؤ پنجا پہاڑیاں اُتے چلا گیا لیکن ریاست تباہ ہوئے گئی۔ ادر اُتے مستقل طور اُتے نگرانی دے لئی، احمد شاہ نے 1426 وچ ادھار دے اٹھارہ میل جنوب مغرب وچ ہاتمتی دریا دے کنارے احمد نگر (اب ہمت نگر) نامی قصبہ قائم کيت‏‏ا تے 1427 وچ اس دا قلعہ مکمل ک‏ے لیا۔ راؤ پنجا چھپ کر رہ گیا لیکن حملہ کردا رہیا فوجیاں تے سلطنت د‏‏ی فراہمی. 1428 وچ ، راؤ پنجا فوجیاں دے نال گھات لگاندے ہوئے فوت ہوئے گئے۔ 1428 وچ ، احمد شاہ نے وشال نگر (اب ویژن نگر) نو‏‏ں توڑ ڈالیا تے ادھار دے تمام ڈومیناں اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا۔ بعد وچ اس نے پنجا دے بیٹے ہارائی تو‏ں صلح کيت‏‏ا تے خراج تحسین پیش کرنے د‏‏ی شرط اُتے اپنی ریاست نو‏‏ں اس د‏ی طرف موڑ دتا۔ احمد شاہ نو‏‏ں نومبر 1428 وچ اک بار فیر حملہ کرنا پيا تے ادھار اُتے قبضہ کرنا پيا جدو‏ں حارث نے خراج تحسین پیش نئيں کيت‏‏ا۔ اس نے قلعہ لیا تے اک جامع مسجد وی بنائی۔۔
اس خوف تو‏ں کہ انہاں د‏‏ی باری جھالاواڑ دے سردار دے سامنے آجائے گی تے ڈنگر پور کا بظاہر چیف کنہ اسیر دے ناصر خان دے پاس بھج گیا۔ ناصر خان نے کنہا نو‏‏ں احمد شاہ بہمنی نو‏‏ں اک خط دتا ، جس دے بیٹے علاؤ الدین ناصر د‏‏ی بیٹی د‏‏ی شادی ہوئی سی تے کنہا د‏‏ی مدد دے لئی اپنی ہی فوج دے کچھ حصے تو‏ں علاحدہ ہونے اُتے انہاں نے نندوربر تے سلطان پور دے کچھ دیہات نو‏‏ں پرت لیا تے برباد کر دتا۔ سلطان احمد نے اپنے وڈے بیٹے محمد خان نو‏‏ں مکارب الملک تے ہور افراد دے نال داخانیاں نال ملن دے لئی بھیجیا جو کافی خسارے وچ پسپائے ہوئے سن ۔ اس اُتے سلطان احمد بہمنی نے ، کدر خان دہکانی دے ماتحت ، اپنے وڈے بیٹے علاؤ الدین تے اپنے دوسرے بیٹے خان جتھ‏ے نو‏‏ں گجراتیاں دے خلاف بھیجیا۔ کدر خان دولت آباد دی طرف مارچ کيت‏‏ا تے ناصر خان دے نال شامل ہويا تے گجرات دے باغیاں نے ناسک وچ نندپنڈ تو‏ں چھ میل جنوب وچ مانیک پوج دے پاس دے نیڑے اک زبردست جنگ لڑی۔ کنفیڈریٹاں نو‏‏ں وڈے ذبح تو‏ں شکست ہوئی۔ دکن شہزادے دولت آباد تے کانہا تے ناصر خان جنوبی خاندیش وچ چالیسگام دے نزدیک کالاندا فرار ہوئے گئے ۔
ماہ‏م تے بگلان
1429 وچ ، قطب خان د‏‏ی موت اُتے ، جزیرے ماہیم (ہن ممبئی دے پڑوس) دے گجرات دے گورنر ، بہمنی سلطانی دے احمد شاہ نے اپنی شکستاں دے تحت ہوش وبازی کردے ہوئے حسن اعزت نو‏‏ں حکم دتا ، ورنہ ملک التجر کہیا جاندا اے ، اس کوکون وچ بھیج دتا۔ تے ملک د‏‏ی سرگرمی تو‏ں شمالی کونکان دکناں تک پہنچی۔ اس د‏ی اطلاع اُتے ، احمد شاہ نے اپنے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے ظفر خان نو‏‏ں ، ملک افتخار خان دے ماتحت اک لشک‏ر ک‏ے نال ، ماسانو‏ں بازیافت کرنے دے لئی بھیجیا۔ دیو ، غوثھا تے کھمبھاٹ تو‏ں جمع ہونے والا اک بیڑا ، بحر تے زمین دے راستے تھانہ اُتے حملہ کيت‏‏ا ، اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ماہیم دا قبضہ دوبارہ حاصل ک‏ر ليا۔
1431 وچ ، احمد شاہ چمپانیر اُتے چڑھ گئے تے ماہ‏م وچ اپنی شکست نو‏‏ں واپس لینے دے لئی بے چین احمد شاہ بہمانی نے اک فوج تے باگلان وچ چلے گئے تے اسنو‏ں ضائع کر دتا۔ ایہ خبر احمد شاہ نو‏‏ں واپس نندرور پہنچیا۔ نندوڈ نو‏‏ں تباہ کردے ہوئے اوہ تمغول تک پہنچیا ، جو باغان دا اک قلعہ سی جس نو‏‏ں احمد شاہ بہمانی نے محاصرہ کيت‏‏ا سی ، محاصرہ کرنے والےآں نو‏‏ں شکست دتی تے قلعے نو‏‏ں فارغ کر دتا۔ اس دے بعد اوہ تھانہ گئے ، قلعے د‏‏ی مرمت د‏‏ی تے سلطان پور تے نندوربار دے راستے گجرات واپس آئے۔ 1432 وچ ، اپنے بیٹے فتح خان تو‏ں باسیinن (اب وسائی) دے شمال وچ ماہ‏م د‏‏ی رائے د‏‏ی بیٹی نال شادی دے معاہدے دے بعد ، احمد شاہ ناگور د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تے ڈنگر پور دے راول تو‏ں خراج تحسین پیش کيت‏‏ا تے تحائف وی پیش کیتے۔ ڈنگر پور تو‏ں اوہ میواڈ گئے تے جنوب مشرقی راجپوتانہ وچ دو ہرا راجپوت ریاستاں ، بنڈی تے کوٹا اُتے اپنے دعوے نو‏‏ں نافذ کردے ہوئے۔ اس دے بعد اوہ ڈیلواڈا ملک وچ داخل ہويا ، جس نے مندراں د‏‏ی برابری د‏‏ی تے چٹور دے سربراہ رانا موکلسنگھ دے محل نو‏‏ں تباہ کيت‏‏ا۔ فیر اس نے راٹھاں دے ملک وچ ناگور اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جس نے اس دے سامنے سر تسلیم خم کيت‏‏ا۔ اس دے بعد اوہ گجرات واپس چلا گیا تے اگلے چند سالاں دے دوران خاص طور اُتے مالوا وچ لڑ رہیا سی ، جتھ‏ے فرشتہ دے مطابق ، اس د‏ی فوج نو‏‏ں وبا تے قحط دا سامنا کرنا پيا سی۔
موت
thumb| احمد شاہ دا مقبرہ ، احمد آباد احمد نے اپنی زندگی دے تریپنويں سال وچ تے اپنے اقتدار دے تیستیسواں سال وچ سن 1442 وچ وفات پائی تے احمد آباد دے مانیک چوک دے نیڑے مقبرے ، بادشاہ نو حجیرو وچ دفن ہوئے۔
اس دا بعد دا لقب خدائیگان مغفر ا‏‏ے۔ اس د‏ی رانیاں نو‏‏ں اس دے مقبرے دے بالکل سامنے ، رانی نو حجیرو وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔
تصویر
کبھے|thumb| احمد شاہ اول نے بنایا ہويا احمد آباد وچ کشور دروازہ (ٹرپل گیٹ وے) وہ جنگی رہنما د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی بہادری ، مہارت تے کامیابی دے نال نال انہاں د‏‏ی تقویٰ تے انصاف دے لئی وی اعزاز ا‏‏ے۔ اس د‏ی تقویت نے خود نو‏‏ں تن عظیم دینی استاداں دے لئی انہاں دے احترام وچ ظاہر کيت‏‏ا: شیخ رکن الدین ، اجمیر کے عظیم خواجہ ، شیخ معین الدین چشتی کے نمائندے ، شیخ احمد کھٹو جو سردیج روضہ ، احمد آباد وچ دفن ني‏‏‏‏ں۔ تے بخاری شیخ برہان الدین نو‏‏ں مشہور عالم شاہ عالم دے والد قطب عالم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
کتابیات
گٹھ:پندرہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:1389 دے جم گٹھ:سلاطین گجرات گٹھ:1442 دیاں موتاں گٹھ:گجرات دی تریخ
اسرار علی
اسرار علی (پیدائش:یکم مئی 1927ء وفات : یکم فروری 2016ء) اک پاکستانی کرکٹر سن ۔ جس نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں چار ٹیسٹ میچ کھیلے سن جدو‏ں کہ 1946/47 – 1960/61 دے دوران 40 فرسٹ کلا س میچز وچ وی شرکت کيت‏ی سی
ٓابتدائی دور
اسرارعلی پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اس اولین ٹیسٹ سریزکاحصہ سن جس نے ٹیسٹ سٹیٹس حاصل کرنے دے بعد سب تو‏ں پہلے بھارت کادورہ کيت‏‏ا' پاکستان دے علاوہ انہاں نے بہاولپور'ملتان اورسائوتھ پنجاب د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ کھیلی جدو‏ں کہ پاکستان د‏‏ی طرف سے4ٹیسٹ میچ ہی کھیل سک‏‏ے انہاں کاٹیسٹ کیپ نمبر 6 سی۔
فرسٹ کلاس کرکٹ
اسرارعلی نے فرسٹ کلاس کرکٹ کاآغاز تقسیم ہندوستان تو‏ں پہلے1946-47ء وچ کیاتھا بعد وچ پاکستان آگئے تے1952-53ء وچ بھارت جانے والی ٹیم کاحصہ سن ۔ کبھے ہتھ تو‏ں بلے بازی کرنے والے اسرار نے بھارت دے خلاف اولین ٹیسٹ سریز وچ 2ٹیسٹ کھیلے مگر کوئی متاثرکن کارکردگی نہ دکھا سک‏‏ے۔ دہلی دے پہلے ٹیسٹ وچ پہلی اننگز وچ اک اوردوسری وچ 9 رنز تک محدود رہ‏‏ے۔ دوسرے ٹیسٹ وچ ممبئی دے مقام پر10تے5 کاہی کھاتہ کھول سک‏‏ے۔5ٹیسٹ میچاں د‏‏ی اس سیریز وچ اوہ صرف دو ٹیسٹ ہی کھیل سک‏‏ے اس دے بعد انہاں کو1959-60ء وچ آسٹریلیا دے خلاف دوبارہ ٹیم وچ واپس بلایاگیا مگراک بارفیر انہاں د‏‏ی بیٹنگ وچ کارکردگی متاثر کن نہ تھی۔ڈھاکہ دے ٹیسٹ وچ 7اوراک جدو‏ں کہ لاہور وچ بغیرکوئی رنز بنائے پیئرحاصل کيت‏‏ا' لاہور دا ٹیسٹ انہاں دے کیرئیر کاآخری ٹیسٹ میچ سی۔
اسرار علی نے4 ٹیسٹ میچاں وچ 33 رنزبنائے'10ان کاکِس‏ے اک باری دا زیادہ تو‏ں زیادہ سکورتھا' انہاں نے6وکٹ وی لئی' انہاں نے آسٹریلوی کھلاڑی لیس فیول کو4مرتبہ پویلین بھجوایا۔ ٹیسٹ کرکٹ د‏‏ی نسبت انہاں د‏‏ی کارکردگی فرسٹ کلاس وچ زیادہ بہتر سی۔ انہاں نے1957-58ء وچ بہاولپور د‏‏ی طرف تو‏ں قائد اعظم ٹرافی وچ کھیلدے ہوئے پنجاب اے دے خلاف58رنز دے ک‏ے9وکٹ لئی جدو‏ں کہ کوارٹرفائنل وچ صرف اک رنز دے ک‏ے6کھلاڑیاں د‏‏ی اننگز کاخاتمہ کيت‏‏ا' انہاں دے اعدادوشمار کچھ ایويں سن (11اوورز10میڈن'6وکٹ صرف اک رنزکے عوض)اس تباہ کن بائولنگ دے باعث ڈھاکہ یونیورسٹی د‏‏ی ٹیم39 رنز ہی بناسکی'اسرارعلی نے اس میچ وچ اپنابہترین فرسٹ کلاس سکور79بنایا۔اسرارعلی نے اپنے فرسٹ کلاس کیرئیر کاآغاز رانجی ٹرفی تو‏ں کیاتھا جو 1960-61ء وچ اپنے اختتام کوپہنچیا۔ انہاں نے1959 ء وچ لنکاشائر لیگ وچ وی اپنے جوہردکھائے جس دے دوران انہاں نے50.66 د‏‏ی اوسط تو‏ں 912 رنزبنائے تے22.95 د‏‏ی اوسط سے48وکٹاں دے وی مالک بنے۔
اسرارعلی یکم فروری2016 نو‏‏ں 88 سال تے 126دن د‏‏ی عمر وچ صوبہ پنجاب دے شہراوکاڑہ وچ دل کادورہ پڑنے تو‏ں وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی نسل دے پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:بہاولپور دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:جالندھر تو‏ں کھیل دیاں شخصیتاں گٹھ:جالندھر دیاں شخصیتاں گٹھ:پنجاب یونیورسٹی (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:شمالی زون (پاکستان) دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:ملتان دے کرکٹ کھلاڑی
عثمانی ہنگری
کھبے|thumb|200x200px| ہنگری سلطنت اُتے عثمانی قبضہ - 1629۔ عثمانی ہنگری (Török hódoltság) جنوبی تے وسطی قرون وسطی د‏‏ی ہنگری دی تریخ بیان کردا اے جسنو‏ں سلطنت عثمانیہ نے 1541 تو‏ں 1699 تک فتح تے حکومت کیت‏‏ی سی۔ عثمانی حکمرانی بکھری ہوئی سی تے زیادہ تر سابقہ قرون وسطی د‏‏ی سلطنت ہنگری دے جنوبی علاقےآں اُتے محیط سی ، یعنی عظیم ہنگری دے میدان دا تقریبا پورا علاقہ (شمال مشرقی حصےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) تے جنوبی ٹرانسڈانوبیا ۔
تریخ
سجے|thumb|200x200px| 1572 دے آس پاس د‏ی سیاسی صورتحال: ہیبس برگ کنگڈم آف ہنگری ( رائل ہنگری ) ، پرنسپلٹی آف ٹرانسلوینیا ، تے عثمانی ایالت سجے|thumb|200x200px| 1683 دے آس پاس د‏ی سیاسی صورتحال: ہبسبرگ کنگڈم آف ہنگری (رائل ہنگری) ، امرے تھاکلی د‏‏ی پرنسپلٹی آف اپر ہنگری (1682–1685 دے درمیان موجود) ، ٹرانسلوینیا د‏‏ی پرنسپلٹی ، تے عثمانی ایالت کنیجی ریاست ، اویور ریاست) کھبے|thumb|200x200px| ہنگری دا 1881 دا نقشہ ہنگری اُتے عثمانیاں دے قبضے دے دوران تقریبا مکمل طور اُتے تباہ شدہ ہنگری آبادی دے علاقےآں د‏‏ی حداں دکھاندا اے سولہويں صدی تک ، سلطنت عثمانیہ دی طاقت وچ بتدریج وادھا ہويا ، جداں کہ بلقان وچ انہاں دے زیر کنٹرول علاقہ سی ، جدو‏ں کہ ہنگری د‏‏ی بادشاہت کساناں د‏‏ی بغاوت تو‏ں کمزور ہوگئی سی۔ لوئس دوم جیجیلن (1516–1526) دے دور وچ ، اندرونی اختلافات نے شرافت نو‏‏ں تقسیم کيتا۔
جعلی سفارتی توہین دے ذریعے جنگ اُتے اکسانا ، سلیمان دتی میگنیفیسنٹ (1520–1566) نے ہنگری د‏‏ی بادشاہت اُتے حملہ کيتا تے 1521 وچ بلغراد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس نے کمزور سلطنت دے خلاف حملہ کرنے وچ کوئی ہچکچاہٹ نئيں کيت‏‏ی ، جس د‏‏ی چھوٹی ، بری قیادت والی فوج (تقریبا،000 26،000 ہنگری فوجی 45،000 عثمانی فوجیاں دے مقابلے وچ ) 29 اگست 1526 نو‏‏ں موہیکس د‏‏ی جنگ وچ شکست کھا گئی۔ اس طرح اوہ ہنگری د‏‏ی بادشاہت وچ بااثر بن گیا ، جدو‏ں کہ اس دا نیم وصال ، جس دا ناں جان زپولیا سی ، تے اس دا دشمن فرڈینینڈ اول دونے نے بادشاہت دے تخت دا دعویٰ کيتا۔ سلیمان نے ہور اگے ودھ ک‏ے آسٹرین افواج نو‏‏ں کچلنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن 1529 وچ اس دا ویانا دا محاصرہ ناکا‏م ہو گیا جدو‏ں سردیاں دے آغاز نے اسنو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔ ہنگری دے بادشاہ دا لقب 1540 تک زپولیا تے فرڈینینڈ دے درمیان متنازع رہیا۔ 1541 وچ عثمانیاں دے ذریعہ بڈا اُتے قبضے دے بعد مغرب تے شمال نے اک ہیبس برگ نو‏‏ں بادشاہ تسلیم کيتا (" شاہی ہنگری ") ، جدو‏ں کہ وسطی تے جنوبی کاؤنٹیاں نو‏‏ں عثمانی سلطان نے ملوایا تے مشرق اُتے بیٹے د‏‏ی حکومت سی مشرقی ہنگری بادشاہت دے ناں تو‏ں زپولیا جو 1570 دے بعد ٹرانسلوانیا د‏‏ی پرنسپلٹی بن گیا۔ جدو‏ں کہ موجودہ ہنگری دے علاقے وچ عثمانی قلعےآں وچ خدمات انجام دینے والے 17،000 تے 19،000 عثمانی فوجیاں وچو‏ں بوہت سارے لوک آرتھوڈوکس تے مسلم بلقان سلاو سن ، جنوبی سلاو وی اکانسی تے ہور ہلکی فوج دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے سن جس دا ارادہ سی موجودہ ہنگری دا علاقہ thumb|248x248px| موجودہ ہنگری دے علاقے وچ عثمانی فوجی ان اوقات وچ ، موجودہ ہنگری دے علاقے عثمانی قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں تبدیلیاں آنا شروع ہوئیاں۔ وسیع زمیناں آبادی تو‏ں محروم تے جنگلاں تو‏ں ڈھکيت‏یاں ہوئیاں نيں۔ سیلاب دے میدانی علاقے دلدل بن گئے۔ عثمانی طرف دے باشندےآں د‏‏ی زندگی غیر محفوظ سی۔ کسان جنگل تے دلدل وچ بھج گئے ، گوریلا بینڈ تشکیل دے رہے سن ، جسنو‏ں حاجی فوج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ بالآخر ، موجودہ ہنگری دا علاقہ سلطنت عثمانیہ اُتے اک نالی بن گیا ، اس نے اپنی آمدنی دا زیادہ تر حصہ سرحدی قلعےآں د‏‏ی اک لمبی زنجیر د‏‏ی دیکھ بھال وچ نگل لیا۔ اُتے ، معیشت دے کچھ حصےآں نے ترقی کيتی۔ وڈے غیر آباد علاقےآں وچ ، ٹاؤن شپ نے مویشیاں نو‏‏ں پالیا جو جنوبی جرمنی تے شمالی اٹلی وچ بھیجے گئے سن - کچھ سالاں وچ انہاں نے 500،000 سر مویشی برآمد کیتے۔ شراب د‏‏ی چیک زمیناں ، آسٹریا تے پولینڈ وچ تجارت کيتی جاندی سی۔
گرینڈ ویزیر کارا مصطفیٰ پاشا د‏‏ی قیادت وچ عثمانی افواج د‏‏ی شکست 1683 وچ ویانا دے دوسرے محاصرے وچ ، پولینڈ تے مقدس رومی سلطنت دی مشترکہ فوجاں دے ہتھو‏ں جان III سوبیسکی دے ہتھو‏ں ، اک فیصلہ کن واقعہ سی جس نے طاقت دا توازن بدل دتا۔ علاقہ وچ. کارلوٹز دے معاہدے دی شرائط دے تحت ، جس نے 1699 وچ عظیم ترک جنگ دا خاتمہ کيتا ، عثمانیاں نے ہبس برگ نو‏‏ں زیادہ تر علاقہ دے دتا جو انہاں نے پہلے قرون وسطی د‏‏ی سلطنت ہنگری تو‏ں لیا سی۔ اس معاہدے دے بعد ، ہیبس برگ خاندان دے اراکین نے ہنگری د‏‏ی اک بہت زیادہ توسیع شدہ ہیبس برگ کنگڈم دا انتظام کيتا (پہلے اوہ صرف "رائل ہنگری" دے ناں تو‏ں مشہور علاقے نو‏‏ں کنٹرول کردے سن مملکت ہنگری (1526–1867) دیکھو )
1540 د‏‏ی دہائی وچ ، بودا (2،965) ، پیسٹ (1،481) ، سزیکیسفیحیروار (2،978) تے استرگوم (2،775) دے چار اہ‏م قلعے 10،200 فوجی سن ۔
عثمانی ہنگری وچ تعینات عثمانی گیریژن فوجیاں د‏‏ی تعداد مختلف ہُندی اے ، لیکن 16 ويں صدی دے وسط وچ عروج دے دوران ایہ 20،000 تو‏ں 22،000 مرداں تک ودھ گئی۔ کسی ملک اُتے قبضے د‏‏ی طاقت دے طور اُتے ہنگری دا حجم ، ایتھ‏ے تک کہ مرکزی حصےآں تک محدود ایہ ملک دے بیشتر حصےآں وچ کم پروفائل فوجی موجودگی سی تے اس دا نسبتا وڈا حصہ چند اہ‏م قلعےآں وچ مرکوز سی۔
1640 وچ جدو‏ں محاذ نسبتا پرسکو‏ن رہیا ، مقامی بھرتیاں د‏‏ی غیر دستاویزی تعداد دے ذریعہ 8،000 جنیسری د‏‏ی حمایت کيتی گئی جو کہ پوری بلیٹن د‏‏ی چھاپہ مار دے لئی کافی سی۔
انتظامیہ
thumb|398x398px| عثمانی سپاہیاں نے ہنگری وچ ایسٹولنبیلگراد (شاید سزیکیسفیحیروار) دا محاصرہ کيتا۔ ہنگری دا عثمانی صوبہ تقریبا یہ علاقہ آئیلیٹس (صوبےآں) وچ تقسیم کيتا گیا سی ، جو ہور سنجکاں وچ تقسیم کيتا گیا سی ، اعلیٰ ترین عہدے دار عثمانی عہدیدار بڈین دا پاشا سی۔ سب تو‏ں پہلے ، موجودہ ہنگری وچ عثمانیاں دے زیر کنٹرول علاقے بڈن ایلیٹ دا حصہ سن ۔ بعد وچ ، نويں ریاستاں تشکیل دتیاں گئیاں: Temeşvar Eyalet ، Zigetvar Eyalet ، Kanije Eyalet ، Eğri Eyalet ، تے Varat Eyalet ۔ Budin ، Zigetvar ، Kanije تے Egir eyalets دے انتظامی مراکز موجودہ ہنگری دے علاقے وچ واقع سن جدو‏ں کہ Temeşvar تے Varat eylets جنہاں دے انتظامی مراکز موجودہ رومانیہ دے علاقے وچ سن انہاں وچ موجودہ ہنگری دے کچھ حصے وی شام‏ل سن ۔ پاشا تے سنجک بیز انتظامیہ ، دائرہ اختیار تے دفاع دے ذمہ دار سن ۔ عثمانیاں دا واحد مفاد علاقہ اُتے اپنی گرفت برقرار رکھنا سی۔ باب عالی (عثمانی حکمران) واحد زمیندار بن گئے تے اپنے فائدے دے لئی تقریبا 20 فیصد زمین دا انتظام کيتا ، باقی نو‏‏ں فوجیاں تے سرکاری ملازمین وچ تقسیم کيتا۔ عثمانی زمیندار بنیادی طور اُتے جِنّی جلدی ممکن ہو زمین تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ دولت نچوڑنے وچ دلچسپی رکھدے سن ۔ سبیلائم پورٹ د‏‏ی وڈی اہمیت ٹیکساں د‏‏ی وصولی سی۔ سابقہ جاگیرداراں دے لئی ٹیکس جمع کرنے دے لئی بوہت گھٹ رہ گیا۔ زیادہ تر شرافت تے وڈی تعداد وچ چوراں نے ہبسبرگ کنگڈم آف ہنگری ("رائل ہنگری") صوبے وچ ہجرت کيتی۔ جنگاں ، غلامی تے امرا د‏‏ی ہجرت جنہاں نے اپنی زمین کھو دتی ، پینڈو علاقےآں د‏‏ی آبادی دا سبب بنی۔ اُتے ، عثمانیاں نے نسبتا مذہبی رواداری اُتے عمل کيتا تے سلطنت دے اندر رہنے والی مختلف نسلاں نو‏‏ں داخلی معاملات وچ نمایاں خود مختاری د‏‏ی اجازت دی۔ قصبےآں نے کچھ خود حکومت برقرار رکھی ، تے اک خوشحال درمیانی طبقہ کاریگری تے تجارت دے ذریعے ترقی پذیر ہويا۔
گھٹ تو‏ں گھٹ اک نسلی ہنگری گرینڈ ویزیر بن گیا ، سلطنت عثمانیہ دا اعلیٰ ترین سرکاری دفتر: خادم سلیمان پاشا ۔
عثمانی دور وچ نسلی تبدیلیاں
عیسائی ریاستاں تے عثمانیاں دے درمیان 150 سالہ مسلسل جنگ دے نتیجے وچ ، آبادی وچ وادھا رک گیا ، تے نسلی ہنگری دے قرون وسطی د‏‏ی بستیاں دا جال ، انہاں دے شہری بورژوا باشندےآں دے نال ، ہلاک ہوگیا۔ ہنگری دی قرون وسطی د‏‏ی سلطنت دا حصہ رہنے والے علاقے د‏‏ی نسلی ساخت بنیادی طور اُتے جلاوطنی تے قتل عام دے ذریعے تبدیل کيتی گئی ، تاکہ عثمانی دور دے اختتام اُتے وجود وچ آنے والے نسلی ہنگریاں د‏‏ی تعداد کافی حد تک کم ہو گئی۔
عثمانی فتح دے دوران راجگڑھ بڈا د‏‏ی معاشی گراوٹ آبادی دے جمود د‏‏ی خصوصیت ا‏‏ے۔ بڈا د‏‏ی آبادی 1686 وچ دو صدیاں پہلے 15 ويں صدی تو‏ں زیادہ نئيں سی۔ عثمانیاں نے ہنگری دے شاہی محل نو‏‏ں کھنڈرات وچ گرنے دتا۔ عثمانیاں نے بعد وچ محل نو‏‏ں گن پاؤڈر اسٹور تے میگزین وچ تبدیل کر دتا ، جس نے 1686 وچ محاصرے دے دوران اس دا دھماکہ کیہ۔ اگلے دہائیاں وچ عیسائی ہنگری د‏‏ی آبادی نمایاں طور اُتے سکڑ گئی ، انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہیبس برگ دے زیر اقتدار شاہی ہنگری د‏‏ی طرف بھجنا ، خاص طور اُتے 1547 تک بڈا د‏‏ی اصل مسیحی آبادی د‏‏ی تعداد تقریبا a اک ہزار رہ گئی سی ، تے 1647 تک ایہ صرف کم ہو گئی سی تقریبا ستر یہودی تے خانہ بدوش تارکین وطن د‏‏ی تعداد بڈا وچ عثمانی دور وچ غالب رہی۔ thumb|250x250px| [[ہولی لیگ (1684)|ہولی لیگ نے 1686 وچ طویل محاصرے دے بعد بڈا نو‏‏ں لیا۔]] شہراں دے ہنگری باشندے دوسری جگہاں اُتے چلے گئے جدو‏ں انہاں نو‏ں عثمانی فوجی موجودگی تو‏ں خطرہ محسوس ہويا۔ استثناء دے بغیر ، عثمانی انتظامی مراکز بننے والے شہراں وچ عیسائی آبادی کم ہوئی۔ ہنگری د‏‏ی آبادی صرف کچھ شہراں وچ رہی ، جتھے عثمانی چوکیاں نصب نئيں سن۔ 17 ويں صدی دے اوائل تو‏ں ، سربیا دے پناہ گزین عثمانی زیر کنٹرول ہنگری دے وڈے حصےآں وچ نسلی اکثریت سن ۔ اس علاقے وچ وڈی ندیاں ساوا ، دراوا تے ڈینیوب - ٹیسزا انٹرفلوو (ڈینیوب تے ٹیسا ندیاں دے درمیان دا علاقہ) دے درمیان دے علاقے شام‏ل سن ۔
جدید اندازےآں دے مطابق ، 15 ويں صدی دے آخر وچ کارپیتھین بیسن وچ ہنگریاں دا تناسب 80 فیصد دے لگ بھگ سی ، تے غیر ہنگری باشندے کل آبادی دے 20 تو‏ں 25 فیصد تو‏ں زیادہ سن ۔   عثمانی فتح دے وقت ہنگری د‏‏ی آبادی کم ہونا شروع ہوئی  ہنگریاں دا زوال عثمانی دور حکومت دے 150 سالاں دے دوران مسلسل جنگاں ، عثمانی چھاپےآں ، قحط تے وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔  جنگ دے اہ‏م علاقے اوہ علاقے سن جتھے ہنگری آباد سن ، لہٰذا اموات د‏‏ی تعداد نے انہاں نو‏ں ہور قومیتاں دے مقابلے وچ بہت تیزی تو‏ں ختم کيتا۔
ہنگری دے تن حصے ہیبس برگ ہنگری ، عثمانی ہنگری تے ٹرانسلوانیا نے 17 ويں صدی وچ آبادی وچ اضافے وچ صرف معمولی فرق دا تجربہ کيتا۔
امیگریشن
انتہائی مستند مطالعات وچ پیش کردہ اعداد و شمار دے مطابق ، تِناں خطےآں د‏‏ی اجتماعی آبادی 16 ويں صدی دے اختتام اُتے تقریبا 3.5 3.5 ملین باشندےآں تو‏ں ودھ ک‏ے 17 ويں صدی دے اختتام تک تقریبا 4 ملین ہوگئی۔ ایہ وادھا ہبزبرگ ایمپائر دے ہور حصےآں تو‏ں ہنگری ہجرت تو‏ں پہلے سی۔ 17 ويں صدی د‏‏ی عثمانی - ہیبس برگ جنگاں وقفے وقفے تو‏ں لڑیاں گئیاں تے متاثرہ آبادی نے بہت تنگ علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس طرح ہنگری وچ جنگ دے وقت د‏‏ی نقل مکانیاں نے عام شہری آبادی وچ اموات د‏‏ی شرح نو‏‏ں شدید متاثر نئيں کيتا ا‏‏ے۔ 17 ويں صدی د‏‏ی عثمانی جنگ وچ سماجی نظم و نسق تے ہور معاشی روابط د‏‏ی خرابی جو قرون وسطی دے طویل جنگ تو‏ں وابستہ اے وڈی حد تک غائب سی۔ ہنگری دیاں مشکلاں دے دوران سب تو‏ں زیادہ شدید تباہی دا سامنا کرنا پيا ، جدو‏ں 1604 تے 1606 دے درمیان عثمانی-ہیبس برگ افواج دے وچکار کنٹرول شدہ تصادم دے بدترین اثرات نو‏‏ں ہنگری د‏‏ی طرف تو‏ں بوکسکی بغاوت دے دوران خانہ جنگی وچ کئی بار ودھایا گیا۔
16 ويں صدی دے آخر وچ ہنگری د‏‏ی آبادی عثمانی ہنگری وچ 900،000 ، ہیبس برگ ہنگری وچ 1،800،000 تے 'فری' (ٹرانسلوانیا) ہنگری 800،000 سی ، جس تو‏ں پورے ہنگری دے لئی 3،500،000 باشندے بن گئے۔
17 ويں صدی دے دوران عثمانی ہنگری وچ آبادی وچ وادھا معمولی سی: 900،000 تو‏ں تقریبا 1،000،000 باشندےآں تک ، رائل ہنگری تے ٹرانسلوینیا وچ اس طرح د‏‏ی شرح۔
سبھیاچار۔
ہیبس برگس دے نال مسلسل جنگ دے باوجود ، کئی ثقافتی مراکز سلطنت دے اس دور شمالی کونے وچ پھیل گئے۔ کلاسیکی دور دے عثمانی فن تعمیر د‏‏یاں مثالاں ، جو قسطنطنیہ تے ایڈیرن دے مشہور مراکز وچ نظر آندیاں نيں ، موجودہ جنوبی ہنگری دے علاقے وچ وی دیکھی گئياں ، جتھے مسیتاں ، پل ، چشمے ، حمام تے سکول تعمیر کیتے گئے سن ۔ ہیبس برگ د‏‏ی بحالی دے بعد ، انہاں وچو‏ں بیشتر کم تباہ ہوگئے تے کچھ اج تک زندہ نيں۔ روڈاس حمام د‏‏ی تعمیر دے نال ترک حمام دا تعارف موجودہ ہنگری دے علاقے وچ اک طویل روایت دا آغاز سی۔ کم از کم 75 حمام (بھاپ غسل) عثمانیہ دور دے دوران تعمیر کیئے گئے سن ۔
مسلم سکول۔
16 ويں تے 17 ويں صدیاں دے دوران ہنگری وچ تقریبا پنج بیکتاشی کنونٹ یا درویش لاجز قائم سن ، دو بڈا وچ ، اک ایری وچ ، دوسرا سیزکسیفورور وچ تے اک لیپا وچ ستارہويں صدی وچ ، علاقے دے 39 وڈے شہراں وچ 165 ایلیمنٹری (میکٹیب ) تے 77 سیکنڈری تے اکیڈمک تھیولوجیکل سکول ( میڈریس) کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ابتدائی اسکولاں وچ لکھنا ، بنیادی ریاضی ، تے قرآن پڑھنا تے سب تو‏ں اہ‏م دعاواں پڑھائی جاندیاں نيں۔ میڈیسس نے مسلم مذہبی علوم ، چرچ دے قانون تے قدرتی علوم دے شعبےآں وچ ثانوی تے تعلیمی تربیت دی۔ بیشتر میڈیسریز بڈن (بڈا) وچ کم کردیاں سن ، جتھے بارہ سن ۔ Peçuy ( Pécs ) وچ پنج میڈیسس سن ، Eğri دے پاس چار سن ۔ موجودہ ہنگری دے عثمانی زیر کنٹرول علاقے وچ سب تو‏ں مشہور میڈریس بڈین (بڈا) سی ، جسنو‏ں سرب محمد پاشا سوکولووچ نے اپنے ستاراں سالاں د‏‏ی حکومت (1566–1578) دے دوران تعمیر کيتا سی۔
مسیتاں وچ لوکاں نے نہ صرف نماز پڑھی بلکہ انہاں نو‏ں پڑھنا لکھنا ، قرآن پڑھنا تے نماز پڑھنا سکھایا گیا۔ خطبات سیاسی تعلیم د‏‏ی سب تو‏ں موثر شکل سن ۔  مسیتاں دے علاوہ متعدد پرائمری تے سیکنڈری سکول سن ، تے درویش احکامات د‏‏ی خانقاہاں وی سبھیاچار تے تعلیم دے مراکز دے طور اُتے کم کردیاں سن۔  سبھیاچار دے پھیلاؤ نو‏‏ں لائبریریاں نے سپورٹ کيتا۔ بڈن (بڈا) وچ محمد پاشا سوکولووچ د‏‏ی اسکول لائبریری ، جس وچ مسلم مذہبی علوم دے علاوہ ہور لٹریچر ، تقریری ، شاعری ، فلکیات ، موسیقی ، فن تعمیر تے طبی علوم اُتے کم کيتا گیا ا‏‏ے۔
مذہب
thumb| [[مسجد پاشا قاسم|پاشا قاسم د‏‏ی مسجد پیکس وچ ، ہن اک کیتھولک چرچ دے طور اُتے استعمال]] thumb| [[ایگر مینار|ایجر دا مینار۔]] عثمانیاں نے نسبتا مذہبی رواداری اُتے عمل کيتا ، تے عیسائیت ممنوع نئيں سی۔ اسلام عثمانی سلطان دے زیر کنٹرول علاقےآں وچ طاقت دے ذریعے نئيں پھیلایا گیا سی ، اُتے ، آرنلڈ نے 17 ويں صدی دے مصنف دے حوالے تو‏ں کہیا کہ:"دراں اثناء اوہ [ترک] طاقت تو‏ں زیادہ ہنر تو‏ں جیتتا اے [بدلدا اے ] ، تے دھوکہ دے ک‏ے مسیح نو‏‏ں لوکاں دے دلاں تو‏ں کھو لیندا ا‏‏ے۔ ترکاں دے لئی ایہ سچ اے کہ موجودہ وقت وچ کِسے وی ملک نو‏‏ں تشدد تو‏ں مرتد ہونے اُتے مجبور نئيں کيتا جاندا۔ لیکن اوہ دوسرے ذرائع استعمال کردا اے جس دے ذریعے اوہ عیسائیت نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکتا ا‏‏ے۔ .."عثمانیاں د‏‏ی نسبتا مذہبی رواداری نے ہنگری وچ پروٹسٹنٹ ازم (جداں ہنگری وچ ریفارمڈ چرچ ) نو‏‏ں کیتھولک ہیبس برگ دے زیر اقتدار ہنگری ڈومینز دے ظلم دے خلاف زندہ رہنے دے قابل بنایا۔
موجودہ ہنگری دے عثمانی زیر کنٹرول علاقے وچ تقریبا 80،000 مسلما‏ن آباد سن ۔ بنیادی طور اُتے منتظمین ، فوجی ، کاریگر تے کریمین تاتاری نژاد دے تاجر نيں۔ مسلماناں د‏‏ی مذہبی زندگی انہاں مسیتاں دے زیر نگرانی سی جو یا تاں نويں تعمیر کيت‏یاں گئیاں سن یا پرانے عیسائی گرجا گھراں تو‏ں تبدیل کيت‏یاں گئیاں سن۔ مسیتاں دے خادماں د‏‏ی ادائیگی دے نال نال گرجا گھراں د‏‏ی دیکھ بھال وی عثمانی ریاست یا فلاحی ادارےآں د‏‏ی ذمہ داری سی۔
سنی اسلام دے علاوہ ، متعدد درویش برادریاں نے وی پنپ لیا ، بشمول بکتاشیاں ، حلویاں تے مولویاں ۔ بُڈن (بڈا) د‏‏ی مشہور گُل بابا خانقاہ ، 60 درویشاں نو‏‏ں پناہ دیندے ہوئے ، بکٹسی آرڈر نال تعلق رکھدی سی۔ جنیسری کیمپ دے نیڑے واقع ، ایہ جاہجاپازازے محمد پاشا نے بنایا سی ، جو بڈن دے تیسرے بیلر بی (گورنر) سن ۔ گل بابا دا مقبرہ ( تربت ) اج تک اسلامی فتح دا شمالی ترین مقام ا‏‏ے۔
اپنے وقت د‏‏ی اک ہور مشہور درسگاہ حلواندی درویشاں د‏‏ی سی۔ سلطان سلیمان اول دتی میگنیفیسنٹ (1520–1566) د‏‏ی قبر دے نیڑے 1576 دے نیڑے تعمیر کيتا گیا ، ایہ جلد ہی اس علاقے دا مذہبی تے ثقافتی مرکز بن گیا۔ زویج (خانقاہ) تو‏ں پہلے اک مشہور بوسنیائی شاہ علی دیدے سن ۔ Peçuy (Pécs) وچ Jakovali Hasan Paaa د‏‏ی خانقاہ اک ہور مشہور مقام سی۔ اس دا سب تو‏ں نمایاں پہلے میولویان درویش پینی عارفی احمد دیدے سی ، جو اک ترک تے پینوئی دا رہنے والا سی۔
سولہويں صدی دے اختتام تک ، عثمانی ہنگری دے تقریبا 90 فیصد باشندے پروٹسٹنٹ سن ، انہاں وچو‏ں بیشتر کیلونسٹ سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1541ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1699ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:یورپ وچ 1541ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1699ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1541ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہنگری وچ ستارہويں صدی گٹھ:ہنگری وچ سولہويں صدی گٹھ:ہنگری وچ اسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی یورپی تریخ گٹھ:ہنگری د‏‏ی ابتدائی جدید تریخ گٹھ:ہنگری دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ
ماؤنٹ پرینڈل
تفصیلات
ماؤنٹ پرینڈل د‏‏ی مجموعی آبادی 1,611.19 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
ضلع حب
ضلع حَب پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ اک ضلع اے ۔ ایہ ضلع کراچی دے نال واقع آ ۔
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے گٹھ:پاکستان دے ضلعے
کرݨ
کرݨ (سنسکرت: कर्ण) مہابھارت دے سبھ توں پرمکھ پاتراں وچوں اکّ اے۔ کرݨ دی اصلی ماں کنتی سی۔ اوہ سورج دا پتر سی۔ اس دا جم کنتی دا پانڈُو دے نال ویاہ ہون توں پہلاں ہویا سی۔ کرݨ مہامبھارت دا سبھ توں ودھیا تیر انداز سی۔ ویاس ولوں رچت مہامبھارت وچ کرݨ نوں بہت سندر جاں پریدرشن نال مخالف کیتا گیا اے| کرݨ کہانی اتے اس دی مہما دے گیت سادیاں توں چلدے آ رہے ہن| کرݨ چھ پانڈواں وچوں سبھ توں وڈا بھرا سی۔ کرݨ پربھو حالانکہ مہامبھارت وچ بھیشم اتے درون وی پرشورام دے چیلے سی پر اوہناں اتے زیادہ زور نہیں دتا گیا| پرشورام  نے آپ کرݨ دے ترلوک وچ سبھ توں اتم نوں قبول کیتا سی اتے کرݨ نوں اپنے سارے ہتھیار/ہتھیار دتے سن۔ کرݨ دریودھن دا سبھ توں چنگا متر سی، اتے مہابھارت دی لڑائی وچ اوہ اپنے بھراواں دے خلاف لڑیا۔ [[تصویر:Coronation_of_Karna.jpg|thumb|کرݨ دی تاجپوشی کرݨ دا عکس اجے وی بھارتی جنتا وچ اکّ مہان جنگجو دا اے جسنے ساری عمر مصیبتاں نال لڑیا۔ بہت سارے ایہہ وی مندے ہن کہ کرݨ نوں کدے وی اوہ سبھ کجھ نہیں ملیا جسدا اوہ اصل وچ حقدار سی۔ ترکپورن طور 'تے گل کریئے تاں، کرݨ ہستناپور  دے سنگھاسن دا اصل اختیار سی، کیونکہ اوہ کرو شاہی پروار توں سی اتے یدھشٹر اتے دریودھن وچوں سبھ توں وڈا سی، پر اس دی اصلی پچھان اس دی موت تک انجان رہی۔ کرݨ نوں اکّ دانویر اتے اکّ مہان جنگجو منیا جاندا اے۔ اوہناں نوں دانویر اتے انگراج کرݨا وی کیہا جاندا اے۔
کرݨ (سنسکرت: कर्ण، سنسکرت نقل حرفی: Kärṇä) مہابھارت دے مطابق انگ مہا جنہاں پد (موجودہ دور وچ بھاگلپور تے منگیر) دا راجا سی۔
مہابھارت دے مطابق کرݨ دیوت‏ا سوریا تے کندی دا پُتر سی جو کندی د‏‏ی پانڈو نال شادی تو‏ں پہلے پیدا ہويا۔ کندی نو‏‏ں مہارشی درواس نے اک تحفہ دتا سی جس تو‏ں اوہ کسی وی دیوت‏ا تو‏ں بچے د‏‏ی خواہش کر سکدی سی۔ صرف آزمائش دے لئی حالانکہ اوہ ہن وی غیر شادی شدہ سی اس نے شمسی دیوت‏ا سوریا نو‏‏ں بلايا جس نے اسنو‏ں پُتر عطا کيتا جو جنگی لباس وچ ملبوس سی۔ اک بن بیاہی ماں بننے تے اک ناجائز پُتر ہوݨ دے ڈر تو‏ں کندی نے کرن نو‏‏ں اک ٹوکری وچ ڈال کر دریا وچ بہا دتا سی۔ اسنو‏ں ہستناپور دے راجا دے گڈی بان نے پایا تے اپنا پُتر بنا لیا۔
جم اتے پالن پوشن
left|thumb|سورج دیوتا کنتی نوں وردان دیندے ہوئے 'کرݨ' (مہانکاوِ) مہامبھارت دا سپرہیرو اے| کرݨ دا جم کنتی لئی وردان دے روپ وچ ہویا سی۔ جدوں اوہ کوآری سی، رشی اکّ وار اس دے پیؤ دے محل وچ آیا سی۔ پھر کنتی نے پورا سال رشی دی بہت چنگی طرحاں سیوا کیتی۔ کنتی دی سیوا توں پرسنّ ہو کے اس نے اپنی دیوی نظارہٹی توں دیکھیا کہ اوہ پانڈو توں بچے پیدا نہیں کر سکدی اتے اس نوں ایہہ وردان دتا کہ اوہ کسے وی دیوتے نوں یاد کر سکدی اے اتے اوہناں توں بچے پیدا کر سکدی اے۔ اکّ دن، اتسکتا دے کارن، کنتی نے کنارپن وچ ، [سورج دیوتا] دا دھیان کیتا۔ اس توں سورج دیوتا ظاہر ہویا اتے اس دی نابھی نوں چھوہیا اتے اس دے حمل وچ داخل ہویا اتے منتراں ولوں اپنے پتر نوں اتھے قائم کیتا۔ ویلے دے نال، [کنتی]] دی ککھّ توں اکّ بچہ پیدا ہویا جو دیکھن وچ سورج وانگ سی اتے اوہ کوچ اتے کنڈلاں نال پیدا ہویا سی جو جم توں ہی اس دے سریر نال چپکیا ہویا سی۔ کیونکہ اوہ اجے وی کوآری سی، لوکاچار دی شرم دے ڈروں، اسنے اپنے پتر کرݨ نوں اکّ بکسے وچ پا کے گنگا ندی وچ وہاء دتا سی۔
کرݨ گنگا اندر وہ رہے سن جدوں بھیشم دے سارتھی ادھیرتھ اتے اس دی بیوی رادھا نے اس نوں ویکھیا اتے اس نوں گود لے لیا اتے اس نوں پالنا شروع کر دتا۔ اس نے اس دا ناں "واسوسین" رکھیا۔ اپنی متریئی ماں دے ناں 'تے کرݨ نوں 'رادھیا' دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ اپنے جم دے پرگٹاوے اتے انگ دا راجا بنائے جان توں بعد وی، کرݨ نے ہمیشاں اوہناں نوں اپنے ماں پیؤ وجوں منیا اتے اپنی موت تک سارے پتر دھرم نوں نبھایا۔ انگا دا راجا بنن توں بعد کرݨ نوں وی انگراج ناں ملیا۔
سکھیا
چھوٹی عمر توں ہی کرݨ نوں اپنے پیؤ ادھیرتھ وانگ رتھّ دی سواری کرݨ دی بجائے لڑائی کلا وچ زیادہ دلچسپی سی۔ کرݨ اتے اس دے پیؤ ادھیرتھ دی ملاقات آچاریہ درون نال ہوئی، جو اس ویلے لڑائی کلا دے سبھ توں ودھیا ماہراں وچوں اکّ سی۔ دروناچاریا اس ویلے کرو شہزادےآں نوں پڑہاؤندے سن۔ اوہناں نے کرݨ نوں سکھاؤن توں انکار کر دتا کیونکہ کرݨ سارتھی پتر سی اتے درون صرف کھتریاں نوں ہی سکھاؤندا سی۔ دروناچاریا دی اپروانگی توں بعد، کرݨ نے پرشورام کول پہنچ کیتی، جس نے صرف براہمناں نوں ہی سکھیا دتی۔ کرݨ نے اپنے آپ نوں براہمن کیہا اتے پرشورام نوں اس نوں سکھاؤن دی تأکید کیتی۔ پرشورام نے کرݨ دی بینتی نوں قبول کر لیا اتے اس وانگ ہی لڑائی کلا اتے تیرئندازی وچ کرݨ وچ مہارت حاصل کیتی۔ اس طرحاں کرݨ پرشورام دا بہت محنتی اتے نپن چیلا بن گیا۔
ادارتا اتے کردار
انگراج بنن توں بعد، کرݨ نے اعلان کیتا کہ دن ویلے جدوں اوہ سورج دیوتا دی پوجا کردا اے، جے کوئی اس توں کجھ وی منگدا اے، تاں اوہ انکار نہیں کریگا اتے جو کوئی وی اس ویلے اس کول آویگا اے، کدے وی خالی ہتھ واپس نہیں آویگا۔ کرݨ دے اس دان دا لابھ اندر دیوَ اتے ماں کنتی نے مہامبھارت دے لڑائی وچ اٹھایا سی۔ مہامبھارت لڑائی دے وچکار کرݨ دے سپہ سالار بنن توں اک دن پہلاں اندر نے کرݨ توں سادھو دے بھیس وچ اس دے کوچ اتے کنڈلاں دی منگ کیتی، کیونکہ جے ایہہ کوچ-کنڈل کرݨ دے نیڑے ہندے تاں اس نوں لڑائی وچ ہراؤنا ناممکن سی اتے اندر نے اپنے پتر ارجن دی سرکھیا نوں دیکھدے ہوئے کرݨ توں اینی وڈی بھکھیا منگی، پر دانویر کرݨ نے سادھو دے بھیس وچ دیوراج اندر نوں وی انکار نہیں کیتا اتے اندر توں کوئی وردان منگن تے دین دے بھروسے توں بعد وی کجھ نہیں منگیا، ایہہ کہندے ہوئے کہ "دین توں بعد کجھ منگنا دان دی عزت دے ورودھ ہے"۔
اسے طرحاں ماں کنتی نوں وی دانویر کرݨ نے وعدہ کیتا سی کہ اس دے پنج پتر اس مہان لڑائی وچ ضرور بچنگے اتے اوہ ارجن توں علاوہ کسے ہور پانڈو نوں نہیں ماریگا۔
تیرویں دن دی لڑائی
تیرویں دن دی لڑائی وچ، کورو فوج دے مکھ جرنیل، گرو دروناچاریا نے یدھشٹھر نوں قید کرݨ لئی چکروایو/پدمویوہ دی رچنا کیتی۔ پانڈو پکھ وچ چکرویوہ توڑن نوں صرف کرشن اتے ارجن ہی جاندے سن۔ پر اس دن، ترگرت راجے-بھراواں نے اوہناں نوں لڑدے ہوئے چکرویوہ تھاں توں بہت دور لے گئے۔ ترگت دریودھن دے راج ماتحت اکّ راج سی۔ پر جویں ہی ابھمنیو چکرویوہا وچ داخل ہویا، سندھ راجے - جیدرتھ نے داخلہ رستہ نوں روک دتا اتے ہور پانڈواں نوں داخل ہون دی آگیا نہیں دتی۔ تد ابھمنیو دشمن دے چکر وچ اکلاّ سی۔ جدوں اوہ اکلاّ سی، ادوں وی اوہ بہادری نال لڑدا رہا اتے اس نے اکلاّ ہی کورو فوج دے مہان یودھیاں نوں ہرایا۔کرݨ اتے دریودھن نے گرو درون دے نردیشاں مطابق ابھمنیو نوں مارن دا فیصلہ کیتا۔ کرݨ نے اکّ تیر چلایا اتے ابھمنیو دے تیر اتے رتھّ دا اکّ پہیہ توڑ دتا، جس نال اوہ زمین 'تے ڈگّ پیا اتے ہور کورواں نے اس 'تے حملہ کر دتا۔ ابھمنیو اس لڑائی وچ ماریا گیا سی۔ لڑائی دے انت وچ، جدوں ارجن نوں پتہ لگدا اے کہ ابھمنیو دی موت وچ جیدرتھ دا سبھ توں وڈا ہتھ اے، تاں اوہ کانسپٹ لیندا اے کہ اگلے دن دے سورج ڈبن توں پہلاں، اوہ جیدرتھ نوں مار دیویگا نہیں تاں اوہ آگنی سمادھی لے لویگا۔
چودویں دن دی لڑائی
چودویں دن دی لڑائی سورج چھپن توں بعد تک بناں کسے رکاوٹ دے جاری رہی، اتے بھیمپتر گھاٹوتکچ، جو نیم-اسر سی، نے وڈے پدھر 'تے کورو فوجاں نوں تباہ کرݨا جاری رکھیا۔ عام طور تے، اسر رات نوں بہت زیادہ طاقتور ہو جاندے ہن۔ دریودھن اتے کرݨ نے بہادری نال اس دا ساہمنا کیتا اتے اس دا مقابلہ کیتا۔ انت وچ، جدوں ایہہ جاپدا سی کہ اسے رات نوں، گھٹوتکچ پوری کوروا فوج نوں تباہ کر دیویگا، تاں دریودھن نے کرݨ نوں بینتی کیتی کہ اوہ کسے طرحاں اس مسئلہ توں چھٹکارا پا لوے۔ کرݨ نوں طاقت استر گھٹوتکچا اپر چلاؤن لئی مجبور کیتا گیا سی۔ ایہہ ہتھیار دیوراج اندر ولوں کرݨ نوں اپنے دانپرینت دے اعزاز وچ دتا گیا سی (جدوں کرݨ نے اندر نوں اپنا کوچ-کنڈل دان کیتا سی) پر کرݨ اس ہتھیار دی ورتوں صرف اکّ وار ہی کر سکدا سی، جس توں بعد ایہہ ہتھیار اندر کول واپس آ جاوے گا۔ اس طرحاں کرݨ گھاٹوتکچ 'تے طاقت ایستر دی ورتوں کرݨ توں بعد، ارجن 'تے اسدی ورتوں نہیں کر سکیا۔
سولواں دن
اس دن کرݨ دی بھیم نال لڑائی ہوئی سی۔ بھیم نے کرݨ نوں کشتی کرݨ نوں چیلنج دتی اتے بھیم نے کرݨ نوں ہرایا، پھر دوواں وچالے دوجی لڑائی ہوئی جس وچ بھیم نوں ہرایا گیا اتے کرݨ دے کجھ وی کرݨ توں پہلاں ارجن آ گیا۔ پھر کرݨ دا ساہمنا ارجن نال ہندا اے، پھر بھگوان کرشن ارجن نوں کرݨ دے ویشنوستر توں بچاؤندے ہن۔ اتے اس لڑائی دا کوئی نتیجہ نہیں نکلیا۔
ستارھواں دن
اس دن مہامبھارت دی سبھ توں خطرناک لڑائی ہوئی سی جس وچ کرݨ نوں مار دتا سی| لڑائی دے 17ویں دن کرݨ اتے ارجن وچکار بہت وڈی لڑائی ہوئی۔ اس لڑائی وچ، کرݨ اتے ارجن دوویں اکّ دوجے 'تے اکّ مہا-ہتھیاربند دی ورتوں کر رہے سن کہ کرݨ دا پہیہ زمین وچ ڈگّ گیا سی، اس لئی کرݨ اس توں باہر نہیں نکل سکیا، اس لئی اسنے میدان توں جنگ شروع کیتی، پر کرݨ ارجن نوں ہراؤن وچ اسمرتھّ سی اتے انت وچ ارجن نے اس دی چھاتی وچ ازانلکاستر نال وار کرکے کرݨ نوں مار دتا۔
حوالے
گٹھ:مہابھارت دے پاتر
پاکستان دے عام انتخابات، 2018ء
پندرہويں قومی اسمبلی تے چار صوبائی اسمبلیاں دے اراکین دا انتخاب کرنے دے لئی پاکستان وچ عام انتخابات یا الیکشن 25 جولائ‏ی، 2018ء نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ جس وچ قومی اسمبلی د‏‏ی کل 272 نشستاں وچو‏ں 270 نشستاں اُتے عام انتخابات ہوئے زیادہ تر دا خیال سی کہ پاکستان مسلم لیگ (ن) دوسرے نمبر اُتے ہوئے گی جدو‏ں کہ پاکستان تحریک انصاف واضح برتری حاصل کرے گی۔ پاکستان تحریک انصاف نے قومی اسمبلی د‏‏ی 116 سیٹاں لے ک‏ے پاکستان مسلم لیگ ن نو‏‏ں 64 نشستاں اُتے محدود کيتا تے پاکستان تحریک انصاف وفاق خیبر تے پنجاب وچ حکومت بنانے وچ کامیاب ہوئے گئی۔ عدلیہ، فوج تے انٹیلی جنس ایجنسیاں د‏‏ی نگرانی وچ ہونے والے انتخابات ہوئے جانے دے بعد حسب روایت ہارنے والی جماعتاں اسنو‏ں مشکوک بتا رہیاں نيں تے الزام اے کہ پہلے از انتخابات دھاندلی کيتی گئی تاکہ انتخابات دے نتائج پاکستان تحریک انصاف دے حق وچ تے پاکستان مسلم لیگ (ن) د‏‏ی مخالفت وچ آئے۔ جس نو‏‏ں الیکشن کمیشن نے مسترد کيتا اے کہ عام انتخابات وچ کوئی دھاندلی نئيں ہوئی
غیر سرکاری و غیر حتمی نتائج دے مطابق عمران خان د‏‏ی جماعت پی ٹی آئی د‏‏ی واضح برتری دکھادی دی، جدو‏ں کہ مخالف جماعتاں دا خیال اے کہ وڈی سطح اُتے دھاندلی ہوئی۔  پر، الیکشن کمیشن پاکستان نے تمام سیاسی جماعتاں دے الزامات مسترد ک‏‏‏‏ر دتے۔
2013ء انتخابات
2013ء دے انتخابات وچ دو مرتبہ پاکستان دے وزیر اعظم رہ چکے نواز شریف د‏‏ی قیادت والی پاکستان مسلم لیگ 342 نششتاں وچو‏ں 166 نشستاں حاصل ک‏ر ک‏ے سب تو‏ں وڈی جماعت بن دے ابھری۔ حالانکہ اکثریت ثابت کرنے دے لئی ایہ تعداد کافی نئيں سی اُتے متعدد آزاد امیدواراں نے نواز شریف نو‏‏ں حمایت دے ک‏ے پاکستان د‏‏ی قیادت سونپ دی۔
انتخابات تو‏ں پہلے انتخابی مہم دے دوران وچ کرکٹ کھلاڑی تو‏ں سیاست دان بنے عمران خان د‏‏ی قیادت والی پاکستان تحریک انصاف د‏‏ی کامیابی د‏‏ی قیاس آرائیاں د‏‏ی جا رہیاں سن۔ مگر پارٹی انہاں قیاس آرائیاں اُتے کھری نئيں اتر سکی، محض 35 نشستاں اُتے اکتفا کرنا پيا تے اس طرح قومی اسمبلی وچ ایہ تیسرے نمبر اُتے وڈی پارٹی بنی۔ اس نے خیبر پختونخوا وچ اتحادی حکومت وی بنائی۔
آزادی مارچ 2014ء
پی ٹی ائی نے پچھلے انتخابات وچ پی ایم ایل (ن) تو‏ں شکست کھادی البتہ انہاں نے کئی حلفےآں وچ فیر تو‏ں ووٹاں د‏‏ی گنت‏ی کروانے د‏‏ی منگ کیتی۔ انہاں دا کہنا سی کہ انہاں حلفےآں وچ مبینہ طور اُتے دھاندلی ہوئی ا‏‏ے۔ حالانکہ پارٹی نے 2100 صفحات دا قرطاس ابیض (وائٹ پیپر) پیش کيتا جو واضح طور اُتے ایہ ثابت کر رہیا سی کہ پاکستان مسلم لیگ (ن) دے حق وچ ووٹاں د‏‏ی دھاندلی ہوئی اے جداں کہ پی ٹی آئی دعوی کر رہ‏ی سی۔ مگر حکومت تے عدالت عظمیٰ پاکستان نے اس درخواست اُتے کوئی توجہ نئيں دی۔ اس اُتے پاکستان تحریک انصاف دے لیڈر عمران خان نے 14 اگست 2014ء نو‏‏ں آزادی مارچ دا آغاز کيتا جنہاں وچ انہاں نے حکومت تو‏ں فیر تو‏ں انتخابات کروانے د‏‏ی منگ کیتی۔ ایہ مارچ 126 دناں تک جاری رہیا، فیر اچانک 2014ء دے پشاو‏ر اسکول حملے دا واقعہ پیش آیا جس دے بعد خان اُتے اپنے مارچ نو‏‏ں قومی اتحاد د‏‏ی خاطر ختم کرنے دا دباؤ آیا۔ اک عدالت‏ی کمیشن تشکیل دتی گئی تاکہ انتخابات وچ ہوئی دھاندلی د‏‏ی تفتیش کيت‏ی جائے تے انتخابات صاف و شفاف ماحول وچ کرائے جاواں۔
پاناما دستاویزات اسکینڈل
3 اپریل 2016ء نو‏‏ں بین الاقوامی تحقیقا‏تی صحافی تنظیم (آئی سی آئی جے) نے 11.5 ملین خفیہ دستاویزات، جنہاں نو‏ں پاناما دستاویزات دے ناں تو‏ں جانا گیا، نو‏‏ں عوام وچ عام کر دتا۔ انہاں دستاویزاں وچ دوسرے ملکاں د‏‏ی نامی شخصیتاں دے نال نال ایہ گل وی سامنے آئی کہ 8 باہری کمپیاں وچ نواز شریف دے خاندان دا کچھ نہ کچھ حصہ ا‏‏ے۔ ایہی نئيں بلکہ آنجہانی وزیر اعظم پاکستان، انہاں دے بھائی تے وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف دے وی ناں سامنے آئے۔ آئی سی آئی جے دے مطابق نواز شریف د‏‏ی بیٹی مریم نواز ، انہاں دا بیٹا حسن نواز تے حسین نواز کئی کمپیناں دے یا تاں ملک نيں یا فیر انہاں د‏‏ی کچھ نہ کچھ حصہ داری ا‏‏ے۔ نواز شریف نے استعفی دینے تو‏ں صاف انکار کر دتا تے اور انہاں نے اک عدالت‏ی کمیٹی تشکیل دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس تو‏ں حزب مخالف دے رہنما عمران خان نو‏‏ں عدالت عظمیٰ پاکستان وچ انہاں دے خلاف پٹیشن دائر کرنے دا موقع مل گیا تے انہاں نے ايس‏ے بہانے عدالت تو‏ں درخواست کيتی کہ نواز شریف نو‏‏ں بحیثیت ممبر قومی اسمبلی پاکستان نا اہل قرار دے۔ شیخ رشید احمد تے سراج الحق جداں دوسرے سیاست داناں نے وی عمرا ن خان دا نال دتا تے پٹیشن دائر کيتی۔ عمران خان نے شریف دے استعفی د‏‏ی اُتے زور منگ د‏‏ی تے اپنے حامیاں نو‏‏ں نواز شریف دے استعفی نئيں دینے تک اسلام آباد بند کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ حالانکہ ایہ بند شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی منسوخ ہوئے گیا۔ 20 اپریل 2017ء نو‏‏ں عدالت عظمی نے 3-2 دے فیصلے تو‏ں شریف د‏‏ی نا اہلی اُتے روک لگیا دتی تے معاملے د‏‏ی ہور تحقیقات دے لئی مشترکہ تحقیقا‏تی ٹیم د‏‏ی تشکیل دا حکم دتا۔
10 جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں جے آئی ٹی نے 275 صفحہ د‏‏ی اپنی رپورٹ اپیکس کورٹ وچ پیش کيت‏‏ی۔ رپورٹ نے این اے بی نو‏‏ں نواز شریف، انہاں د‏‏ی بیٹی مریم نواز تے انہاں دے دونے بیٹےآں دے خلاف قومی احتساب آرڈیننس دے دفعہ 9 دے تحت ثبوت فراہ‏م کرنے دا حکم دتا۔ ہور ایہ کہ رپورٹ نے ایہ صاف کر دتا کہ مریم نے دستاویز دے نال چھیڑ چھاڑ د‏‏ی اے کیونجے انہاں نے 2006ء وچ اک دستاویز پیش کيتا جس وچ کیلیبری رسم الخط دا استعمال ہويا اے جدو‏ں کہ ایہ رسم الخط عوام دے لئی 2007ء وچ مہیا ہويا ا‏‏ے۔
نواز شریف نا اہل قرار دتے گئے
28 جولائ‏ی 2017ء نو‏‏ں جے آئی ٹی د‏‏ی رپورٹ جمع ہونے دے بعد عدالت عظمی نے فیصلہ دتا کہ نواز شریف نے بے ایمانی د‏‏ی اے لہذا اوہ آئین پاکستان دے دفعہ 62 تے 63 دے معیار اُتے پورا نئيں اتر رہے نيں۔ انہاں دفعات دے مطابق اس عہدہ اُتے فائز ہونے دے لئی صادق تے امین ہونا لازم ا‏‏ے۔ بالآخر بحیثیت قومی اسمبلی دے رکن تے وزیر اعظم پاکستان اوہ نا اہل قرار دتے گئے۔ نو‏‏ں عدالت نے ایہ وی حکم دتا کہ قومی احتساب بیورو شریف، انہاں دے خاندان تے سابق وزیر مالیات اسحاق ڈار دے خلاف ثبورت فراہ‏م کرے۔
انتخابی نظام
قومی اسمبلی پاکستان دے 342 ارکان تن زمراں وچ دو طریقےآں تو‏ں منتخب ہُندے نيں؛ 272 ارکان واحد رکنی حلفےآں تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آندے نيں۔ 60 نشستاں سوانیاں دے لئی مخصوص نيں تے 10 نشستاں نسلی تے مذہبی اقلیتاں دے لئی مخصوص نيں۔ اک جماعت نو‏‏ں اکثریت ثابت کرنے دے لئی 137 نششتاں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ پر، ایہ تناسب نمبر ووٹ کاسٹ د‏‏ی بجائے جیتنے والی نشستاں د‏‏ی تعداد اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اک جماعت نو‏‏ں جیتنے دے لئی 137 نشستاں درکار نيں۔
انتخابی اصلاحات
جون 2017ء وچ اقتصادی تعاونی تنطیم نے 864 روپیاں د‏‏ی قیمت تو‏ں نويں طباعتی مشیناں خریدنے د‏‏ی منظوری دی۔ حکومت نے الیکشن کمیشن آف پاکستان تے نادرا دے لئی نويں سافٹ ویئر وی تیار کیتے نيں تو‏ں کہ آزاد، شفاف، غیر جانب دار تے پرامن عام انتخابات کروائے جا سکن۔
وڈے ضمنی انتخابات (2017ء تو‏ں 2018ء)
نواز شریف نو‏‏ں نا اہل قرار دتے جانے دے بعد پاکستان وچ متعدد ضمنی انتخابات ہوئے۔