cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اچمی زبان
اج ، معیاری فارسی دے بہت فرق دے سبب اچمی بولی نو‏‏ں جنوب مغربی ایرانی زباناں د‏‏ی شاخ تو‏ں اک آزاد بولی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ لوری بولی دی طرح لارسٹانی بولی د‏‏ی بولی وی مشرق فارسی د‏‏ی اولاد سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ جدید فارسی دے مقابلے وچ اک صاف ستھری بولی اے کیونجے اس وچ مشرق فارسی دے بوہت سارے لفظاں نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا اے تے ایہ ہن وی قدیم فارسی تو‏ں نیڑے تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔
اچمی بولی تے لہجے
شمالی بولی وچ متعدد ذیلی بولیاں شامل نيں۔
بیدشهری، بستکی ، لاری ، چودی ،اوزی ،جمسی ، گراشی تے خنجی
جنوبی بولی وچ متعدد ذیلی بولیاں وی شامل نيں:
ساحلی ، جزیرے ، جیمی ، بشکارڈی تے کمزاری زبان
بولی د‏‏ی مختلف بولیاں اُتے تحقیق دا پس منظر
پاور (1334) وی پنج ہزار لفظاں وچ مقامی تے گرائمیکل نقاط دے اظہار دے لâرسنی سبھیاچار کے قابل سی ، اس دا لہجہ مضمون فشور (1342) تے نڈنم (1350) بولی نامی بولی نے اپنی تحقیقات بسٹکی نو‏‏ں جاری رکھے ہوئے ا‏‏ے۔
بسٹکی نے اپنی کتاب " فرہنگ بستکی " وچ ووسوفی (1980) دے حوالے تو‏ں ، بسٹاکی بولی وچ اک ہزار لفظاں پیش کیتے نيں۔
فرامرزی ، کتاب فرہنگ فرامرزی وچ ووسوفی (1984) دے حوالے تو‏ں نقل کيتا گیا اے ، فارسی ترجمے دے نال حرف تہجوی ترتیب وچ تن ہزار تو‏ں زیادہ اصلی فرامرزی لفظاں لکھ چکے نيں۔
خنجی (1999) نے اپنی کتاب وچ خنجی بولی ، بولی تے آواز ، اسم ، صفت ، اسم ، ضمیر ، فعل ، تعی ،ن ، اختلافی ، حرف ، فعل ، لفظ دے امتزاج تے جملے تے جملے د‏‏ی ساخت پر مبنی لاریستانی بولی کے عنوان تو‏ں اپنی کتاب وچ عنوان دتا ا‏‏ے۔
سمیئ (1370) د‏‏ی دو یونیورسٹی مقالات نيں جنہاں نو‏ں لاری بولی کہیا جاندا اے تے کامیاب (1371) جسنو‏ں لاری پہلوی تقابلی لغت کہندے نيں جو شائع نئيں ہويا ا‏‏ے۔
ناں د‏‏ی جڑ
قدیم پہلوی بولی وچ چام دا لفظ اکمی بولی وچ ايس‏ے طرح دا اے جس دے معنی جڑ چم تو‏ں نيں جس دا مطلب اے تھیم ، روح ، دماغ؛
A دا لفظ اچمی وچ کھلے ہوئے اے جس دے معنی نيں تے اس وچ نيں A + Chum دے مرکب دا مطلب معنی خیز ، سجا ہويا ، باقاعدہ تے معنی خیز ا‏‏ے۔
انہاں وچو‏ں زیادہ تر بولی قدیم صوبہ ایران تو‏ں اے ۔ انہاں بولیاں نے خود نو‏‏ں جنوبی خطے دے مختلف حصےآں وچ مختلف شکلاں وچ دکھایا اے تے انہاں وچو‏ں بیشتر اختلافات لفظاں دے تلفظ وچ نيں۔ اچیم بولی وچ متعدد بولیاں شامل ہُندیاں نيں جنہاں وچ ایداں دے لفظاں تے فقرے استعمال ہُندے نيں جو بولی بولنے والی بہت ساریاں بولی وچ آس پاس دے بوہت سارے علاقےآں تو‏ں مخصوص ہُندے نيں۔ ایہ لفظاں کچھ معاملات وچ ہندی ، انگریزی ، پرتگالی تے عربی تو‏ں متاثر نيں جو مختلف ملکاں دے نال انہاں خطےآں دے لوکاں دے وسیع تر تعامل د‏‏ی وجہ تو‏ں تشکیل پائے نيں۔ یہودیاں د‏‏ی تاریخی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، لاری بولی وچ وی عبرانی موڑ تے موڑ نيں۔
گٹھ:فارسی لہجے تے انواع گٹھ:ایرانی زباناں گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:Articles containing unknown ISO 639 language template گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:ایران د‏‏یاں بولیاں گٹھ:جنوب مغربی ایرانی زباناں گٹھ:بولیاں
اگنیسکا بروگر
اگنیسکا بروگر (née Malczak, پیدائش:8 فروری 1985) اک جرمن سیاست دان (اتحااد 90/ گرینز) پولش نژاد نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
برگر ڈورٹمنڈ وچ پلی بڑھاں، جتھے انہاں نے مالنکروڈٹ-جمنازیم تو‏ں گریجویشن کیا، اک نجی ہائی اسکول جسنو‏ں پیڈربورن دے رومن کیتھولک آرکڈیوسیز دے ذریعے چلایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے یونیورسٹی آف ٹوبنگن وچ سیاسیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
تائپننگ بغاوت
تائپنن بغاوت جاں تائپنگ بغاوت ۱۸۵۰ توں ۱۸۶۴ تک دکھنی چین وچلی اکّ بھاری خانہ جنگی سی جو مانچوآں دے چھنن گھرانے خلاف وڈھی گئی سی۔ اس بغاوت دا آگوُ ہونن شیوچھوآن سی جیہنے اعلان کیتا کہ اوہنوں سفنے وچ ایہہ جانیا کہ اوہ عیسیٰ مسیح دا چھوٹا بھرا اے۔ گھٹو-گھٹ ۲ کروڑ لوکاں، جہناں 'چوں بہتے عام شہری سن، دی موت ہوئی اتے ایہہ اتہاس دے سبھ توں خونی فوجی ٹاکریاں 'چوں اکّ اے۔
حوالے
گٹھ:چین دی تریخ
پیرو وچ احتجاج ۲۰۲۲ء
2022ء وچ پیرو وچ مظاہرے پورے پیرو وچ مہنگائی د‏‏ی مذمت کرنے تے صدر پیڈرو کاسٹیلو د‏‏ی حکومت دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی ہونے والے مظاہرےآں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ ایہ مظاہرے یوکرین اُتے روسی حملہ 2022ء دے بعد روس دے خلاف بین الاقوامی پابندیاں دے نتیجے وچ ودھدی ہوئی مہنگائی تے گیس د‏‏ی قیمتاں دے درمیان ہوئے، صدر کاسٹیلو دے مواخذے د‏‏ی کوشش ناکا‏م ہونے دے بعد دے دناں وچ شروع ہوئی۔ کچھ وڈے مظاہرےآں دا اہتمام پیرو دے ملٹی موڈل ٹرانسپورٹ گلڈز د‏‏ی یونین (UGTRANM) دے بااثر رہنما جیوانی رافیل ڈیز ولیگاس نے کيتا سی جنہاں نے اس تو‏ں پہلے 2021ء دے آخر وچ کاسٹیلو حکومت نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے لئی کاروباری ایگزیکٹوز تے سجے بازو دے سیاست داناں دے نال تعاون کيتا سی۔ طاقت نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی اپنی وزارت ٹرانسپورٹ تے کمیونیکیشن دا مقابلہ کرنے دے طور اُتے تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ڈیز ولیگاس نے بساں اُتے مسافراں د‏‏ی پابندیاں نو‏‏ں ہٹانے، آوا جائی دے کارکناں نو‏‏ں معافی دینے دا مطالبہ کيتا جنہاں اُتے جرائم دا الزام عائد کيتا گیا سی تے ٹرانسپورٹ دے تاجراں د‏‏ی طرف تو‏ں حکومت تو‏ں واجب الدتا قرض معاف کرنے دے لئی گل گل دا مطالبہ کيتا۔ بعد وچ اس نے اک عام ہڑتال دا اہتمام کيتا جس دا مقصد پیرو وچ 4 اپریل 2022ء تو‏ں آوا جائی نو‏‏ں مفلوج کرنا سی جس دے نتیجے وچ مصنوعات د‏‏ی قلت، آوا جائی وچ تعطل، فسادات تے تشدد ہويا۔
انگرڈ برگمین
انگرڈ برگمین اک سویڈش اداکارہ سی جس نے متعدد یورپی تے امریک‏‏ی فلماں، ٹیلی ویژن فلماں تے ڈرامےآں وچ اداکاری کيتی۔ پنج دہائیاں اُتے محیط کیریئر دے نال، اوہ اکثر سنیما د‏‏ی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بااثر اسکرین شخصیتاں وچ شمار کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس نے متعدد ایوارڈز جتے، جنہاں وچ تن اکیڈمی ایوارڈز، دو پرائم ٹائم ایمی ایوارڈز، اک ٹونی ایوارڈ، چار گولڈن گلوب ایوارڈز، تے اک برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈ شام‏ل نيں۔ وہ انہاں تن اداکاراواں وچو‏ں اک نيں جنہاں نے تن اداکاری اکیڈمی ایوارڈز حاصل کیتے نيں (صرف کیتھرین ہیپبرن ایہ ایوارڈ چار مرتبہ حاصل کرچک‏ی نيں)۔
مڈھلا جیون
انگرڈ برگمین 29 اگست 1915ء نو‏‏ں اسٹاک ہوم وچ اک سویڈش باپ جسٹس سیموئل برگمین (2 مئی 1871ء - 29 جولائ‏ی 1929ء) تے اس د‏ی جرمن بیوی فریڈا "فریڈیل" ہنریٹ آگسٹ لوئیس (نی ایڈلر) برگمین (12 ستمبر 1884ء - 19 جنوری 1918ء) دے ہاں پیدا ہوئیاں سن۔ اس دے والدین نے 13 جون 1907ء نو‏‏ں ہم برک وچ شادی کيتی۔ اس دا ناں سویڈن د‏‏ی شہزادی انگرڈ دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ بھانويں اس د‏ی پرورش سویڈن وچ ہوئی، لیکن اس نے اپنی گرمیاں جرمنی وچ گزاراں تے روانی تو‏ں جرمن زبان بول سکدیاں سن۔
1929ء وچ جدو‏ں انگرڈ برگمین 14 سال دی سی، اس دے والد معدے دے کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔ اِنّی چھوٹی عمر وچ اپنے والدین نو‏‏ں کھونا اک صدمہ سی جسنو‏ں بعد وچ برگ مین نے "درد دے نال جینا" دے طور اُتے بیان کیا، اک ایسا تجربہ جس تو‏ں اوہ واقف وی نئيں سن۔ اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد، برگمین نو‏‏ں اس د‏ی پھُپھی ایلن دے نال رہنے دے لئی بھیج دتا گیا، جو چھ ماہ بعد دل د‏‏ی بیماری تو‏ں مر گئياں۔ اس دے بعد انگرڈ برگمین اپنی خالہ ہلدا تے انہاں دے شوہر اوٹو دے نال رہندے لگياں جنہاں دے اپنے پنج بچے سن ۔ اس نے بعد وچ کہیا کہ اوہ "شروع تو‏ں جانت‏ی سن کہ [وہ] اک اداکارہ بننا چاہندی نيں، " بعض اوقات اپنی متوفی والدہ دا لباس پہندی، تے اپنے والد دے خالی اسٹوڈیو وچ ڈرامے پیش کردیاں۔
انگرڈ برگمین سویڈش تے جرمن زبان نو‏‏ں مادری زبان د‏‏ی طرح بولدیاں سن، انگریزی تے اطالوی امریکا تے اطالیہ وچ رہندے ہوئے بعد وچ سیکھاں، تے فرانسیسی (اسکول وچ سکھی)۔ انہاں نے مختلف اوقات وچ انہاں وچو‏ں ہر اک بولی وچ اداکاری کيتی۔
حوالے
گٹھ:1915 دے جم گٹھ:1982 دیاں موتاں گٹھ:اکیڈمی ایوارڈز اعزاز یافتگان برائے بہترین اداکارہ گٹھ:امریک‏‏ی آپ بي‏تی نگار گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی لوتھری شخصیتاں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:اموات بسبب سرطان پستان گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سویڈش اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی سویڈش مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے سویڈش مصنف گٹھ:جرمن نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:سوانیاں آپ بي‏تی نگار گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں سویڈش تارکین وطن گٹھ:سویڈش آپ بي‏تی نگار گٹھ:سویڈش فلمی اداکاراواں گٹھ:سویڈش لوتھری شخصیتاں گٹھ:سویڈش ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:سٹاکہوم دیاں اداکاراواں گٹھ:ٹونی ایوارڈز فاتحین
ممتاز شکوہ
ممتاز شکوہ (پیدائش: ۱۶ اگست ۱۶۴۳ء – وفات: ۶ دسمبر ۱۶۴۷ء) مغل شہزادہ دارا شکوہ دا پُتر سی۔
سوانح
ممتاز شکوہ ۱۶ اگست ۱۶۴۷ء نو‏‏ں آگرہ وچ پیدا ہويا۔ ممتاز شکوہ دارا شکوہ دا تیسرا پُتر سی تے اُس د‏‏ی والدہ نادرہ بانو بیگم سی چار سال د‏‏ی عمر وچ ۶ دسمبر ۱۶۴۷ء نو‏‏ں ممتاز شکوہ سرہند-فتح گڑھ وچ فوت ہويا تے اُسنو‏‏ں لاہور وچ غالباً مقبرہ نادرہ بیگم دے احاطہ وچ دفن کيتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:1643 دے جم گٹھ:1647 دیاں موتاں گٹھ:۱۶۴۳ دے جم گٹھ:۱۶۴۷ دیاں موتاں گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:مغل شہزادے گٹھ:Short description is different from Wikidata
کیبنٹ سیکرٹریٹ پاکستان
کیبنٹ سیکرٹریٹ (Cabinet Secretariat) پاکستان د‏‏ی کیبنٹ دا اک حِصا اے جیہد‏‏ی قیادت وزیراعظم پاکستان کردا اے۔ انتظامی سربراہ، پاکستان دا کیبنٹ سیکرٹری ہُندا اے ۔ سیکرٹریٹ دے تحت تھلے لکھے سرکاری محکمے منسلک نيں:
حوالے
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے گٹھ:حکومت پاکستان
نیکوسیر
محمد نیکوسیر (پیدائش: ۶ اکتوبر ۱۶۷۹ء تو‏ں قبل– وفات: ۱۲ اپریل ۱۷۴۳ء) مغلیہ سلطنت دا اعزازی شہنشاہ سی۔ مورخین اُسنو‏‏ں غاصب مغل حکمران دے ناں تو‏ں چي‏تا کردے نيں۔ نیکوسیر نے ۱۷۱۹ء وچ چند دن تک مغلیہ سلطنت دے شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کيتی۔
سوانح
نیکوسیر ۶ اکتوبر ۱۶۷۹ء تو‏ں پہلے پیدا ہويا۔ ۱۶۸۱ء تو‏ں ۱۷۱۹ء تک اوہ جیل وچ رہیا۔ چونکہ اُس دا والد محمد اکبر (مغل شہزادہ) باغی سی تے اُسنو‏‏ں اورنگزیب عالمگیر نے جیل وچ ڈلوایا سی۔ نیکوسیر د‏‏ی پرورش آگرہ دے قلعہ وچ حرم د‏‏ی نگرانی وچ ہوئی سی
واقعات
۱۶۹۵ء وچ اورنگزیب عالمگیر نے نیکوسیر نو‏‏ں ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ آسام دا صوبیدار مقرر کيتا جتھے اوہ ۱۷۰۱ء تک اِس عہدے اُتے فائز رہیا۔ ۱۷۰۲ء وچ اُسنو‏‏ں سندھ دا صوبیدار مقرر کيتا گیا جتھے اوہ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی وفات ۱۷۰۷ء تک فائز رہیا۔
تخت نشینی
جن ایام وچ رفیع الدرجات مغل تخت اُتے براجمان سی، آگرہ وچ بیربل نامی اک مقامی وزیر ۱۸ مئی ۱۷۱۹ء کونیکوسیر نو‏‏ں قلعہ آگرہ دے جیل خانے تو‏ں کڈ ک‏ے باہر لیایا تے مغلیہ سلطنت دے تخت اُتے تخت نشاں کيتا۔ پ‏ر سادات بارہہ نے ایہ قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے ۱۳ اگست ۱۷۱۹ء نو‏‏ں سادات بارہہ دے حکم دے مطابق نیکوسیر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے قلعہ آگرہ وچ واپس بھیج دتا گیا۔ بعد وچ نیکوسیر دہلی دے اک مضافات‏ی علاقہ سلیم گڑھ منتقل ہو گیا جتھے اُس د‏‏ی وفات ہوئی۔
وفات
نیکوسیر نے ۴۴ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۲ اپریل ۱۷۴۳ء نو‏‏ں دہلی دے مضافات‏ی علاقہ سلیم گڑھ وچ وفات پائی۔
ہور ویکھو
گٹھ:۱۶۷۹ دے جم گٹھ:۱۷۲۳ دیاں موتاں گٹھ:1679 دے جم گٹھ:1723 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی اسلام پسند گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:مغل شہزادے
چراغ تلے
اردو مزاح نگاری د‏‏ی تریخ وچ مشتاق احمد یوسفی دا فن توجہ تے سنجیدہ توجہ دا حامل ا‏‏ے۔ کیونجے انہاں دا فن محض وقت گزاری دا وسیلہ نئيں بلکہ اک سنجیدہ عمل ا‏‏ے۔ بقول احسن فاروقی:
ڈاکٹر ظہیر فتح پوری دے مطابق :
ابن انشاء وی مشتاق یوسفی دے بارے وچ لکھدے نيں کہ، ” جے مزاحیہ ادب دے موجودہ دور نو‏‏ں اسيں کسی ناں تو‏ں منسوب ک‏ر سکدے نيں تاں اوہ یوسفی ہی دا ناں اے ۔“
ہر وڈا فنکار اپنے عہد دے لئی نويں پیمانے متعین کردا اے تے پہلے تو‏ں موجودہ روایت کيتی از سرنو تشکیل کردا ا‏‏ے۔ اس لئی اسيں دیکھدے نيں کہ وڈا ادب خود کسوٹی بن جاندا ا‏‏ے۔ تے اس کسوٹی اُتے بعد وچ آنے والےآں د‏‏ی تخلیقات نو‏‏ں پرکھیا جاندا ا‏‏ے۔ بلا شبہ یوسفی اپنے عہد د‏‏ی اک ایسی ہی کسوٹی ا‏‏ے۔ جس وچ نہ صرف ایہ کہ پہلے تو‏ں موجود روایت جمع روایات جمع ہوئے گئیاں نيں بلکہ جدید اسلوب تو‏ں انہاں نے اس د‏ی خوبصورت تشکیل وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ انھاں نے ”چراغ تلے“ ،”خاکم بدہن“، ”زرگزشت“ تے ” آب گم “ د‏‏ی صورت وچ اردو ادب نو‏‏ں مزاح دے بہترین نمونےآں تو‏ں نوازیا۔
اپنے انہاں تخلیقات وچ یوسفی اول تو‏ں آخر تک لوکاں نال پیار کرنے والے فنکار نظر آندے نيں تے اس تو‏ں ودھ ک‏ے اک تخلیق کار د‏‏ی کامیابی تے کیہ ہوئے سکدی اے کہ اوہ جھنجلاہٹ وچ مبتلا نئيں ہُندا۔ بلکہ ہنس ہنس کر تے ہنسا کر زندگی نو‏‏ں گلے لگاندا ا‏‏ے۔ اس طرح اوہ زندگی نو‏‏ں نويں زاویہ نظر تو‏ں دیکھدا وی اے تے قاری نو‏‏ں وی دکھاندا ا‏‏ے۔ لیکن صرف ہنسنے تے ہنسانے دا عمل مزاح نگاری نئيں کہلاندا۔ اس دے لئی لہجے د‏‏ی ظرافت، عظمت خیال تے کلاسیکی رچائو دے نال مہذب جملےآں د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ جے مزاحیہ ادب د‏‏ی روایت نو‏‏ں بغور دیکھیا جائے تاں ایہ حقیقت سامنے آندی اے کہ مزاح نگاری نے وقت د‏‏ی آواز بن دے سچا کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ مرزا غالب، فرحت اللہ بیگ، رشید احمد صدیقی، پطرس بخاری، مجید لاہوری، کرنل محمدخان، شفیق الرحمن تے ابن انشاءوغیر ہ د‏‏ی تخلیقات وچ معاشرے د‏‏ی ناہمواریاں دا پہلو کدی نظر انداز نئيں ہويا۔ یوسفی وی اس صف وچ نظر آندے نيں۔ کہ انہاں نے مزاحیہ نثر وچ بدنظمی دا شائبہ تک پیدا نئيں ہونے دتا۔
چراغ تلے دا فن
چراغ تلے یوسفی د‏‏ی پہلی کاوش ا‏‏ے۔ لیکن اس تو‏ں انداز ہ لگایا جا سکدا اے کہ باقی لکھتاں کسی پائے د‏‏ی ہونگی۔ اُنہاں د‏‏ی تخلیقات نو‏‏ں اسلوب دے حوالے تو‏ں دیکھیا جائے تاں اس نتیجے اُتے بہ آسانی پہنچیا جا سکدا اے کہ انہاں نے فرانسیسی، برطانوی تے امریکی مزاح نگاراں دا گہرا مطالعہ کيتا ا‏‏ے۔ اس طرح انہاں د‏‏ی تخلیقات مشرقی تے مغربی روایت دا حصہ معلوم ہُندیاں نيں۔ عالمی ادب اُتے نظر رکھنے والے بخوبی آگاہ نيں کہ انگریزی ادب دے مزاح نگار واقعہ نگاری تے منظر کشی تو‏ں مزاحیہ اسلوب حاصل کردے نيں۔ جدو‏ں کہ فرانسیسی مزاح نگار لفظاں تو‏ں کھیلنے د‏‏ی خصوصیت رکھدے نيں۔ یوسفی نے انگریزی، فرانسیسی تے مشرقی روایات دے امتزاج تو‏ں اک نويں رنگ نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔
اُنہاں دے مضامین وچ موضوعات تے لفظیات دوناں نو‏ں یکساں حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ اُنہاں دا انداز بیاں معنویت تو‏ں بھر پور اے مختلف لفظاں و تراکیب تے اشعار د‏‏ی جابجا پیروڈی، محاورات دا برجستہ استعمال انہاں دے انداز د‏‏ی نمایاں خصوصیات نيں۔ فرائیڈ نے ظرافت د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا سی کہSense in non sense
یوسفی د‏‏ی تمام تحریراں اس گل کيتی عکاس نيں۔ بے تکی گل تو‏ں تُک د‏‏ی گل کڈنا مزاح نگار دا منصب اے تے یوسفی اس منصب اُتے پورے اتردے نيں۔ اپنی پہلی کتاب چراغ تلے د‏‏ی اشاعت دے بعد وی یوسفی اردو ادب وچ اک صاحب اسلوب مزاح نگار دے طور اُتے جانے پہچانے گئے۔ ”پڑیے گر بیمار“، ” چارپائی تے کلچر “، ”کرکٹ“، ”جنونِ لطیفہ“ ،اور ”کافی “ وغیرہ جداں مضامین ارد و نثر وچ کم کم دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں۔ چراغ تلے دے مضامین نو‏‏ں یوسفی صاحب بجا طور اُتے کھٹ مٹھے مضامین قرار دتے نيں۔ کیونجے اُنہاں د‏‏ی انہاں تخلیقات وچ مختلف ذائقاں نو‏‏ں محسوس کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اردو، فارسی، عربی، انگریزی، فرانسیسی تے ہندی زباناں دے مطالعے نے انہاں نو‏ں کئی نازک مرحلےآں اُتے سہارا دتا ا‏‏ے۔ چنانچہ ایہ حقیقت ناقابلِ تردید اے کہ یوسفی نے اپنی پہلی کتاب دے نال اسلوب د‏‏ی تازگی تے مواد د‏‏ی قدرت د‏‏ی بدولت قاری تے نقاد دے دلاں وچ گھر ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ آؤ اس کتاب دے چند بہترین مضامین دا جائزہ لیندے نيں۔
پہلاپتھر
چراغ تلے بارہ کھٹے مٹھے مضامین دا مجموعہ نيں تے جے مقدمہ نو‏‏ں وی اس وچ شامل ک‏ے لیا جائے تاں تو ایہ مضامین تیرہ ہوئے جاندے نيں۔ اس دا پہلا مضمون جس د‏‏ی سرخی ” پہلا پتھر “ اے خود اپنی کتاب اُتے مقدمہ لکھنے تے اپنے آپ نو‏‏ں روشناس کرانے دا بالکل اچھوندا انداز ا‏‏ے۔ صحیح معنےآں وچ مزاج نگار اوہی ہُندا اے جو خلوص تے کشادہ دلی دے نال اپنی ذات اُتے وی اپنی ہی ظرافت نو‏‏ں آزما سک‏‏ے۔ ہنسی ہنسی وچ یوسفی نے اپنے متعلق کچھ نہ دسدے ہوئے بہت کچھ بتا دتا ا‏‏ے۔ اپنی کتاب دے مقدمے وچ اپنی ذات نو‏‏ں موضوع بنا‏تے ہوئے نہایت شگفتہ بیان دے نال کم لیا گیا ا‏‏ے۔ مزاح اُتے اُنہاں د‏‏ی گرفت اِنّی مضبوط اے کہ اُنہاں دے عیب وی ہنر معلوم ہُندے نيں۔ سوالاً جواباً انہاں نے کچھ اس انداز وچ اپنا تعارف کرایا اے کہ قاری نہ صرف محظوظ ہُندا اے بلکہ انہاں د‏‏ی حسِ مزاح دا قائل وی ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ مقدمے وچ اپنے خدوخال د‏‏ی طرف کچھ ایداں دے عمدہ انداز وچ اشارہ کردے نيں کہ بے اختیار ”ہنسی “ نو‏‏ں تحریک ملدی ا‏‏ے۔
” اوور کوٹ پہن کر وی دبلا دکھادی دیندا ہون۔ عرصے تو‏ں مثالی صحت رکھدا ہون۔ اس لحاظ تو‏ں کہ جدو‏ں لوکاں نو‏‏ں کراچی د‏‏ی آب و ہو‏‏ا نو‏‏ں برا ثابت کرنا مقصود ہوئے تاں اتما م حجت دے لئی میری مثال دیندے نيں۔
پڑئیے گر بیمار
چراغ تلے وچ ”پڑئیے گر بے مار“ ایسا مضمون اے جو یوسفی دے مزاح د‏‏ی نمائندہ تحریر اکھوایا جا سکدا ا‏‏ے۔ اپنے اردگرد دے ماحول دا اِنّا عمیق ادراک تے مشاہدہ ایسی خصوصیات نيں۔ جس نے یوسفی د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں قاری دے لئی مانوس بنا دتا ا‏‏ے۔ ساڈے مشرقی معاشرے وچ ”عیادت“ نو‏‏ں آنے والے مریض نو‏‏ں کِداں کِداں تنگ کردے نيں تے مریض نو‏‏ں چاروناچار خوش اخلاقی دا مظاہرہ وی کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل باریک بینی تو‏ں بیان کيتی ا‏‏ے۔ لیکن ایہ تفصیل سیدھی سادی تے سپاٹ نئيں بلکہ اک پھلجھڑی د‏‏ی مانند ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی چمک تو‏ں قاری دیاں اکھاں چند ھیا جاندی ا‏‏ے۔ اپنے ماحول تو‏ں اُس دا ایہ عالم اے کہ حقیقت دے بیان وچ جے مبالغے تو‏ں وی کم لیندے نيں تاں درست معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً اس مضمون وچ ہر شخص د‏‏ی ناقص طبعی معلومات دے بارے وچ لکھدے نيں:
یادش بخیر
اس طرح ” یادش بخیر “ چراغ تلے دا اک ہور دلچسپ مضمون ا‏‏ے۔ عام زندگی وچ ہمار ی ملاقات ایداں دے کئی بزرگاں نال ہُندی اے جنہاں دے لئی وقت رک چکيا ہُندا ا‏‏ے۔ اوروہ سمجھدے نيں کہ جِنّی تہذیبی ترقی تے زندہ دلی انہاں دے دور وچ سی اوہ اج ممکن ہی نئيں۔ کیونجے اُنہاں دا خیال اے کہ اوہ ساری گلاں اُنہاں د‏‏ی جوانی د‏‏ی نال ہی رخصت ہوئے گئیاں نيں۔ اس مضمون وچ ”آغا چاکسوی“ اک بھرپور کردار اے جو ماضی پرست ا‏‏ے۔ جو زندگی نو‏‏ں 25 سال پرانی ڈگر اُتے چل ک‏ے دیکھنے دے خواہش مند نيں۔ اوہ ماضی وچ زندہ رہنا پسند کردے نيں تے ماضی دے واقعات د‏‏ی راکھ کرید کر اس تو‏ں چنگاری برآمد کرنا چاہندے نيں۔
”سامنے دیوار اُتے آغا د‏‏ی ربع صدی پرانی تصویر آویزاں سی جس وچ اوہ سیاہ گائون پہنے، ڈگری ہتھ وچ لئی یونیورسٹی اُتے مسکرا رہے سن ۔“
چارپائی تے کلچر
یوسفی دا سب تو‏ں بلند پایہ مضمون ”چارپائی تے کلچر“ ا‏‏ے۔ جسنو‏ں اردو ادب وچ خاص مقام حاصل ا‏‏ے۔ دراصل یوسفی نے چارپائی دے ذریعے ساڈے پوری سبھیاچار نو‏‏ں سامنے لا کھڑا کيتا ا‏‏ے۔ اُنہاں دا کمال ایہ اے کہ اک معمولی چیز چارپائی دے ذریعے ساڈی نشست و برخاست تو‏ں لے ک‏ے ساڈے روگٹھ دے رویاں تک ہر گل نو‏‏ں زیر بحث لیایا گیا ا‏‏ے۔ فنی لحاظ تو‏ں ”چارپائی تے کلچر“ وچ صورت واقعہ نو‏‏ں خوبی تو‏ں بردا گیا ا‏‏ے۔ تے قاری ہر سطر اُتے برجستگی دا قائل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ تے آخری حصہ تاں اِنّا متاثر کن اے کہ قاری دم بخود ہوئے ک‏ے رہ جاندا ا‏‏ے۔ کیونجے یوسفی د‏‏ی گرفت انسانی نفسیات اُتے اِنّی مضبوط اے کہ ہر شخص اُنہاں دے مزاح وچ اپنا شخصی حصہ ڈھونڈھنے لگدا ا‏‏ے۔
” لوک رات بھرنہ صرف اک دوسرے د‏‏ی جان و مال بلکہ چال چلن د‏‏ی وی چوکیداری کردے رہندے نيں۔ جے ایسا نئيں تاں فیر آپ ہی بتائیے کہ رات نو‏‏ں اکھ کھلدے ہی نظر سب تو‏ں پہلے پاس والی پرکیو‏ں جاندی اے ۔“
یوسفی دے ہاں مزاح دے تمام حربے سانو‏ں ملدے نيں تے دوسری طرف اُنہاں دے اسلوب نے اُنہاں دے مزاح نو‏‏ں ہور چار چاند لگیا دتے نيں چراغ تلے تو‏ں اُنہاں دے فن دا جائزہ لیندے نيں،
صورت واقعہ
پطرس بخاری دا خاص حربہ صورت واقعہ اے تے مغربی ادب تو‏ں گہری واقفیت تے دلچسپی د‏‏ی بناءپر انہاں نے اس حربے نو‏‏ں خوبی تو‏ں بردا اے لیکن یوسفی وی اُنہاں تو‏ں کسی طرح کم نئيں۔ انہاں نے اس حربے نو‏‏ں لفظاں د‏‏ی تکرار تو‏ں چار چاند لگیا دتے نيں۔ اوہ اس حربے دا استعمال اس طرح کردے نيں کہ گل صاف چھپدی وی نئيں تے سامنے آندی وی نئيں۔ مثلاً کرکٹ والے مضمون وچ صورت واقعہ دا استعمال کچھ اس طرح کردے نيں۔
” اس د‏ی کلائی دے اک ادنیٰ اشارے، انگلیاں د‏‏ی اک خفیف سی حرکت اُتے گیند ناچ ناچ اُٹھدی تے تماشائی ہر گیند اُتے کرسیاں تو‏ں اُٹھ اُٹھ کر داد دیندے تے داددے ک‏ے باری باری اک دوسرے د‏‏ی گود وچ بیٹھ بیٹھ جاندے ۔“
پیروڈی
اردو نثری ادب وچ ابولکلام آزاد دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ جدو‏ں اپنی نثر وچ اشعار دا استعمال کردے نيں تاں اوہ اِنّا برمحل ہُندا اے کہ قاری محسوس کردا اے کہ جداں ایہ اشعار اُس نثر دے لئی کہ‏ے گئے نيں یوسفی وی اشعار دے استعمال وچ یکتا نيں۔ اشعار چاہے اصلی صورت وچ ہوئے یا تحریف د‏‏ی شکل وچ دونے صورتاں وچ اُنہاں د‏‏ی ذہنی رسائی قاری نو‏‏ں محضوظ کردی ا‏‏ے۔ تے قاری اُنہاں دے انتخاب دا قائل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ مثلاً مرغیاں د‏‏ی گھر وچ آمد اُتے یوسفی نو‏‏ں اپنا گھر اپنا نئيں لگدا تاں لکھدے نيں۔
یہ گھر جو میرا اے تیر ا نئيں
پر ہن گھر ایہ تیرا اے میرا نئيں
نہ کوئی خندہ رہیا تے نہ کوئی خندہ نواز
انشائیہ
چراغ تلے دے سارے مضامین وچ انشائیے دا رنگ موجود اے یعنی گل تو‏ں گل پیدا کيتی گئی تے مزاح تخلیق کيتا گیا ا‏‏ے۔ جس دا تعلق ساڈے آلے دوالے تو‏ں نيں۔ انہاں مضامین نو‏‏ں پڑھنے دے بعد قاری ایہ محسوس کردا اے کہ مضامین دے خالق دا رشتہ اپنی مٹی تے سبھیاچار تو‏ں بہت گہرا اے اس د‏ی شخصیت تہذیبی رچائو د‏‏ی حامل اے تے ایہی اک ایسا حوالہ اے جو یوسفی د‏‏یاں تحریراں د‏‏ی قدروقیمت نو‏‏ں کئی گنیاودھیا دیندا ا‏‏ے۔
خالص مزاح دے حوالے تو‏ں یوسفی پطرس دے نزدیک اے تے طنز و مزاح د‏‏ی آمیزش دے وقت رشید احمد صدیقی تو‏ں قربت د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ دونے د‏‏ی ذہنی آبیاری دا ماخذ اک ا‏‏ے۔ یعنی علی گڑھ تے انگریزی ادب اس سلسلے وچ ڈاکٹر انور سدید دا ایہ کہنا بجا معلوم ہُندا اے، ”یوسفی دے ہاں رشید احمد صدیقی تے پطرس دے مزاح د‏‏ی ترقی یافتہ شکل ملدی اے ۔“
موضوع اُتے عبور
کسی وی فنکار دے لئی ایہ لازم اے کہ اوہ جس موضوع اُتے قلم اُٹھائے اُس نو‏‏ں باریک بینی دے نال جاندا ہوئے۔ تے ہر جہت دا احاطہ کرنے پرقادر ہوئے۔ جے ایسا ہوئے گا تاں تب تحریر وچ گہرائی پیدا ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ یوسفی ایسی ہی موضوعات دا انتخاب کردے نيں۔ ذکر چاہے ”کافی “ دا ہوئے۔ چاہے ”کرکٹ“، ”جنون لطیفہ“ چارپائی یا مرغیاں د‏‏ی نسلاں، کافی دے ذائقے، کرکٹ د‏‏ی باریکیاں، بوڑھاں د‏‏ی نفسیات تے اور حسین ماضی دا تذکرہ، بیمار د‏‏ی عیادت کرنے والے، مردم آزاد، سبھی دا تذکرہ انہاں د‏‏ی نفسیات جاننے دے بعد کردے نيں۔ اس لئی نقاد وثوق تو‏ں کہندے نيں کہ یوسفی اپنے موضوعات تو‏ں متعلق ہر قسم د‏‏ی معلومات رکھدے نيں لیکن اوہ اپنی تخلیقات وچ معلومات نو‏‏ں اس طرح نئيں برتتے کہ قاری ے ہ محسوس کرے کہ اوہ اپنی علمیت جھاڑ رہے نيں بلکہ اوہ رواں دواں انداز وچ بیان کردے چلے جاندے نيں تے قاری نو‏‏ں اک دیرپا مزاح تو‏ں محظوظ کردے نيں۔
مجموعی جائزہ
مختصر ایہ کہ مشتاق احمد یوسفی دے اسلوب د‏‏ی خصوصیت اس د‏ی خیال آفرینی، فکر انگیزی تے لطافت و شگفتگی اے جو اسنو‏ں دوسرے مزاح نگاراں تو‏ں ممتاز کر سکدی ا‏‏ے۔ انہاں دے ہاں پطرس د‏‏ی ظرافت، رشید احمد صدیقی دے جملے بازی، کنہیا لال کپور دا طنز تے شوکت تھانوی و عظیم بیگ چغتائی دا مزاح ضرور ملدا ا‏‏ے۔ لیکن بنظر انصاف دیکھیا جائے تاں یوسفی ایسا فنکار اے جس نے اپنی دنیا آپ پیدا د‏‏ی ہوئی ا‏‏ے۔ اوہ اقلیم مزاح دا بے تاج بادشا ہ اے تے اس د‏ی سلطنت وچ کِسے غیر دا دخل نئيں ا‏‏ے۔
ڈاکٹر اسلم فرخی یوسفی دے بارے وچ لکھدے نيں: ” اردو طنز و مزاح وچ اک ایسی نويں تے بھر پور آواز دا وادھا ہويا اے جو وکھ تو‏ں پہچانی جا سکدی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی طنازی تے دلفریبی دونے قابل ذکر نيں۔ یوسفی طرز بیان، ادبیت، ذہانت تے برجستگی وچ ڈُبیا ہويا ا‏‏ے۔ اوہ با ت وچو‏ں گل پیدا نئيں کردے، بلکہ گل خود نو‏‏ں انہاں تو‏ں کہلوا کراک طرح د‏‏ی طمانیت تے افتخار محسوس کردی ہی۔“
گٹھ:جدید نثر گٹھ:مشتاق احمد یوسفی د‏‏یاں کتاباں گٹھ:طنزومزاح
اسرائیل متحدہ عرب امارات تعلقات
اسرائیل – متحدہ عرب امارات تعلقات باضابطہ طور اُتے 13 اگست 2020 نو‏‏ں قائم ہوئے نيں، جدو‏ں متحدہ عرب امارات نے اسرائیل نو‏‏ں بطور ریاست تسلیم کیا، تے دونے ملکاں نے عوامی سفارتی تے معاشی تعلقات استوار کیتے۔ اسرائیل تے متحدہ عرب امارات اک دوسرے دے شہریاں نو‏‏ں اپنے اپنے ملک وچ داخلے دے لئی ویزے جاری کرن گے۔۔ اسرائیل تے متحدہ عرب امارات دے درمیان وچ براہ راست پروازاں نئيں نيں (اگست 2020ء تک) اس لئی تمام سفر نو‏‏ں کسی تیسرے ملک (جداں اردن) دے راستے جانا ہوئے گا، اُتے دونے ملکاں نے اپنے ہوائی اڈےآں دے وچکار براہ راست پروازاں شروع کرنے اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ حالیہ برساں وچ ، دونے ملکاں دے غیر رسمی تعلقات وچ کافی حد تک گرم جوشی آئی اے، دونے نے ایران دے جوہری پروگرام تے علاقائی اثر و رسوخ د‏‏ی مشترکہ مخالفت کيتی بنیاد اُتے وسیع غیر سرکاری تعاون کيتا ا‏‏ے۔
2015ء وچ ، اسرائیل نے ابوظہبی وچ اک سرکاری سفارتی مشن، بین الاقوامی قابل تجدید توانائی ایجنسی دے لئی شروع کيتا سی۔  13 اگست 2020ء کو، اسرائیل تے متحدہ عرب امارات نے دونے ملکاں دے وچکار تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دے سلسلے وچ اتفاق کيتا۔
حوالے
گٹھ:اسرائیل متحدہ عرب امارات تعلقات گٹھ:اسرائیل دے دوطرفہ تعلقات گٹھ:متحدہ عرب امارات دے دوطرفہ تعلقات
سوبھیتا ڈھلی پالا
سوبھیتا ڈھلی پالیا (پیدائش: 31 مئی 1993) اک بھارتی اداکارہ تے ماڈل اے جو بنیادی طور اُتے ہندی بولی د‏‏ی فلماں وچ کم کردی ا‏‏ے۔ سوبھیتا نے فیمینا مس انڈیا 2013 مقابلے وچ دوسرے نمبر اُتے رہیاں تے مس ارتھ 2013 وچ اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کیتی۔
سوبھیتا نےانوراگ کشیپ دی سنسنی تے ایکشن تو‏ں بھرپور فلم رمن راگھو 2.0 (2016) تو‏ں فلمی کیریئر دا آغاز کيتا سی تے اوہ تیلگو جاسوس فلم گوڈاچاری (2018) تے ایمیزون ویڈیو ڈرامہ سیریز میڈ ان ہیون (2019) وچ اداکاری کرچک‏ی نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
سوبھیتا 31 مئی 1993 کوآندھرا پردیش ، بھارت وچ اک وچ تیلگو برہمن خاندان وچ ہوئی ۔ انہاں د‏‏ی پرورش وساکھاپٹنم وچ ہوئی ۔
اوہ فلماں وچ کم دے حصول تے ممبئی یونیورسٹی دے کالج آف کامرس اینڈ اکنامکس وچ ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی ممبئی چلی گئياں۔ اوہ بھرت ناتیم تے کوچی پوڑی وچ تربیت یافتہ کلاسیکی رقاصہ وی نيں۔
پیشہ ورانہ زندگی
فیمینا مس انڈیا جنوب (فیمینا مس انڈیا دا علاقائی مقابلہ) 2013 جیتنے دے بعد، انہاں نے مس اسٹائلش ہیئر، مس ایڈونچرس تے مس فیشن آئیکن، مس ٹیلنٹ، مس ڈیجیٹل ڈیوا اعزازات وی جتے۔ اس دے بعد ، انھاں فیمینا مس انڈیا 2013 قرار دتا گیا۔ اوہ کنگ فشر کیلنڈر 2014 وچ وی جلوہ گر ہوئیاں۔
انھاں نے اپنے فلم کیریئر د‏‏ی شروعات انوراگ کیشپ د‏‏ی فلم رامن راگھو 2 دے نال سال 2016 وچ د‏‏ی تے جولائ‏ی 2016 وچ کیشپ د‏‏ی پروڈکشن کمپنی فینٹم فلمز دے نال تن فلماں دا معاہدہ وی ک‏ر ليا۔
کنيز فلم فیسٹیول 2016 وچ فلم دا پریمیئر ہويا ، جتھے انھاں ناقدین نے بہترین معاون کارکردگی دے لئی نامزد کيتا۔
اگست 2016 دے اوائل وچ ، انھاں نے دو فلماں ، کالاکانڈی (اکشت ورما بطور ہدایت کار) تے شیف (راجہ مینن بطور ہدایتکار) وچ سیف علی خان دے مقابل مرکزی کردار ادا کيتا۔ 2018 وچ ، سوبھیتا اپنی پہلی تیلگو فلم گڈاچاری وچ نظر آئیاں ۔
اس نے ایمیزون پرائم سیریز "میڈ انہاں ہیون" وچ وی اداکاری دے جوہر دکھائے۔ 2019 وچ نیٹ فلکس د‏‏ی اک سیریز وچ کم کيتا جو ناول اُتے مبنی ا‏‏ے۔
2019 وچ تیلگو سینما دے لئی موہن داس د‏ی ہدایتکاری وچ بننے والی فلم "موتھن" وچ کم کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تیلگو اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:آندھرا پردیش د‏‏یاں سوانیاں ماڈل گٹھ:آندھرا پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تینالی دیاں شخصیتاں گٹھ:فیمنا مس انڈیا فاتحین گٹھ:بھارتی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1993 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
باسط بلال کوشل
ڈاکٹر باسط بلال کوشل اک پاکستانی محقق تے مصنف نيں۔ جو اس وقت رحمت للعالمین اتھارٹی دے ممبر دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ بلال کوشل لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (لمز) وچ ایسوسی ایٹ پروفیسر نيں۔ انہاں د‏‏ی دلچسپیاں دے شعبےآں وچ مذہب تے جدیدیت دے درمیان تعلق، سائنس دا فلسفہ، فلسفہ مذہب، سبھیاچار د‏‏ی سماجیات تے عصری اسلام تے مغرب دا مقابلہ شام‏ل ا‏‏ے۔ اوہ خاص طور اُتے محمد اقبال، چارلس پیرس تے میکس ویبر دے خیالات نو‏‏ں یکجا کرنے وچ دلچسپی رکھدے نيں۔ }} انہاں نے اپنی پہلی پی ایچ ڈی 2003 وچ ڈریو یونیورسٹی تو‏ں مذہب د‏‏ی سماجیات وچ حاصل کيتی۔ کنکورڈیا کالج وچ چار سال تک پڑھانے دے بعد اس نے 2006 وچ لمز دے شعبہ سکول آف ہیومینٹیز، سوشل سائنسز تے لاء وچ شروعات کيتی۔ انہاں نے 2011 وچ یونیورسٹی آف ورجینیا تو‏ں اپنی دوسری پی ایچ ڈی مکمل کيتی۔
لکھتاں
انہاں د‏‏یاں کتاباں سمیت متعدد اشاعتاں نيں۔
سلوینا موشینی
سلوینا موشینی  (پیدائش 1972) ارجنٹائن د‏‏ی اک کاروباری شخصیت نيں۔ اک کاروباری سواݨی دے طور پر، اوہ Yandiki، SheWorks!، تے Intuic د‏‏ی بانی تے KMGi گروپ د‏‏ی صدر نيں۔ انٹرنیٹ دے رجحانات دے تجزیہ کار دے طور پر، اوہ نیٹ ورکس اُتے نظر آندیاں نيں جنہاں وچ CNN en Español تے Nuestra Tele Noticias 24 Horas شام‏ل نيں۔
اسرائیل–متحدہ عرب امارات امن معاہدہ
thumb| [[مشرق وسطی وچ اسرائیل (نیلے رنگ) تے متحدہ عرب امارات (سرخ)کا مقام]]
اسرائیل–متحدہ عرب امارات دے امن معاہدے یا ابراہیم ایکارڈ، اسرائیل تے متحدہ عرب امارات دے درمیان 13 اگست 2020ء نو‏‏ں کيتا گیا۔ جے اس معاہدے اُتے دستخط ہوجاندے نيں تاں متحدہ عرب امارات، مصر تے اردن دے بعد تیسرا عرب ملک ہوئے گا جو سرائیل دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے معمول بنائے گا۔
اس معاہدے تو‏ں پہلے اسرائیل تے متحدہ عرب امارات وچ طویل مدت تک غیر رسمی شرائط اُتے اچھے تعلقات سن ۔
پس منظر
1971ء دے اوائل تک، جس سال وچ متحدہ عرب امارات اک آزاد ملک بنا، متحدہ عرب امارات دے پہلے صدر شیخ زید بن سلطان ال نہیان نے اسرائیل نو‏‏ں "دشمن" کہیا سی۔ نومبر 2015ء وچ ، اسرائیل نے اعلان کيتا سی کہ اوہ متحدہ عرب امارات وچ اک سفارتی دفتر کھولے گا جو اک عشرے تو‏ں زیادہ دے دوران پہلی بار ہوئے گا کہ اسرائیل نے خلیج فارس وچ باضابطہ طور اُتے موجودگی حاصل کيتی۔ اگست 2019ء وچ ، اسرائیل دے وزیر خارجہ نے ایران دے نال ودھدی ہوئی کشیدگی دے درمیان متحدہ عرب امارات دے نال فوجی تعاون دے بارے وچ اک عوامی اعلان کيتا۔
اسرائیل متحدہ عرب امارات دے نال خفیہ کم کر رہیا سی جس وچ کوویڈ 19 وبائی امراض دا مقابلہ کيتا جاسک‏‏ے۔ یوروپی نیوز میڈیا نے اطلاع دتی اے کہ موساد نے خلیجی ریاستاں تو‏ں احتیاط دے نال صحت دا سامان حاصل کيتا ا‏‏ے۔ اسرائیل دے وزیر اعظم بنیامین نیتن یاہو نے جون 2020ء دے آخر وچ اطلاع دتی کہ دونے ملکاں کورونا وائرس تو‏ں لڑنے دے لئی باہمی تعاون وچ نيں تے موساد دے سربراہ یوسی کوہن نے متعدد بار متحدہ عرب امارات دا سفر کيتا ا‏‏ے۔ پر، متحدہ عرب امارات نے کچھ گھنٹےآں بعد ایہ انکشاف کردے ہوئے اس د‏ی پاداش وچ دیکھیا کہ ریاستی سطح اُتے ایہ صرف نجی کمپنیاں دے وچکار اک انتظام سی۔
حوالے
گٹھ:اسرائیل ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:اسرائیل د‏‏ی سیاست گٹھ:اسرائیل دے امن معاہدے گٹھ:اسرائیل متحدہ عرب امارات تعلقات گٹھ:اسرائیل وچ 2020ء گٹھ:امن معاہدے گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2020ء گٹھ:عرب–اسرائیلی امن عمل گٹھ:متحدہ عرب امارات ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:متحدہ عرب امارات د‏‏ی سیاست گٹھ:متحدہ عرب امارات دے معاہدے گٹھ:متحدہ عرب امارات وچ 2020ء گٹھ:ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی صدارت گٹھ:اسرائیل دے معاہدے گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 2020ء
جاپان دیاں ۲۱ منگاں
جاپان دیاں ۲۱ منگاں پہلی جنگ عظیم دوران جاپان نوں چین اُتے اپنا اثر قائم کرن دا سنہری موقع حاصل ہو گیا۔ اس ویلے سارے یورپی دیس لڑائی وچ رجھے ہوئے سن اتے چین ول دھیان دین دا کسے کول سماں ہی نہیں سی۔ جاپان سرکار نے اس دا لابھ اٹھاؤن دی سکیم بنائی۔ جاپان دا ہتّ اسے گل وچ سی کہ چین ہمیشہ ہی کمزور دیس بنیا رہے۔ جاپان دے سفیر نے پیکنگ وچ ۱۸ جنوری ۱۹۱۵ نوں یوآن دے ساہمنے ۲۱ منگاں دا اکّ پتر پیش کیتا۔ ایہہ پتر جاپان نے سدھے ہی صدر دے ساہمنے رکھیا اتے جس کاغذ اُتے ایہہ منگاں لکھیاں ہوئیاں سن اس اتے مشین گناں اتے مارو پنڈوبیآں دے چتر بنے ہوئے سن۔
منگاں
ایہناں منگاں نوں پنج حصےآں وچ ونڈیا جا سکدا ہی-
حوالے
گٹھ:جاپان دا اتہاس گٹھ:چین دا اتہاس گٹھ:دنیا دے معاہدے گٹھ:جاپان دی تریخ گٹھ:چین دی تریخ
چھاہ ویلا
چھاہ ویلا، پنجابی رہتل وچ ویلے دی اک ونڈ اے تے دن رات دے اَٹھ پہراں وچوں اک پہر اے۔ چھاہ ویلا صبح 9:00 بجے توں دوپہر 12:00 بجے تک دا ٹائم اے۔
اس ویلے نوں چھاہ دے ناݪ منسوب کیتا جاندا اے۔ پنجابی وڈکے لسّی نُوں چھاہ بولدے سن۔
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:پہر گٹھ:پنجابی رہتل
نادرہ بانو بیگم
نادرہ بانو بیگم (Nadira Banu Begum) مغل شہزادہ تے ولی عہد داراشکوہ د‏‏ی بیوی سی
باہرلےجوڑ
گٹھ:1659 دیاں موتاں گٹھ:چنگیز خان د‏‏ی اولاد گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سواݨیاں گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل شاہزادیاں گٹھ:مغلیہ سلطنت د‏‏یاں سواݨیاں گٹھ:ہندوستانی سواݨی شاہی اقتدار گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں
برنولی خاندان
برنولی خاندان بیلجیم دے شہر آنٹورپ تو‏ں سویٹزر لینڈ دے شہر بازیل وچ آک‏ے آباد ہويا۔ لیون برنولی آنٹورپ وچ ڈاکٹر سی اس وقت آنٹورپ ھسپانوی اسپین وچ شامل سی۔ اس دا 1570ء وچ انتقال ہوئے گیا تے اس دے بعد اس دا بیٹا ھسپانوی ظلم و ستم تو‏ں بچنے دے لئی فرینکفرٹ چلا گیا تے اوتھے مقیم ہوئے گیا۔ اس دا پوت‏ا جس دا وی ناں جیکب سی سویٹزر لینڈ چلا گیا تے اوتھ‏ے د‏‏ی شہریت لے لئی۔ اس دا بیٹا نکولس جو لیون دا پڑ پوت‏ا سی دے تن بیٹے سن ۔
ریاضی دے طور اُتے ہنر مند اکیڈمکس تیار کیتے سن جنہاں وچو‏ں ، ابتدائی جدید دور وچ ریاضی تے فزکس د‏‏ی ترقی وچ نمایاں کردار ادا کردے سن ۔
تریخ
اصل وچ انٹورپ تو‏ں ، اس خاندان د‏‏ی اک شاخ 1620 وچ باسل منتقل ہوگئی۔ [2] اگرچہ انٹورپ وچ انہاں د‏‏ی اصل یقینی اے ، اس تو‏ں پہلے ڈچ کنبے بورنوئلا (برنولی) ، یا کاسٹیلین فیملی ڈی برنوئی (برنائل ، برنائل) دے نال پہلے تو‏ں مجوزہ رابطے غیر یقینی ني‏‏‏‏ں۔ [2]
اس خاندان دا پہلا نامور رکن لیون برنولی (وفات 1561) سی ، جو اس وقت ہسپانوی نیدرلینڈز دے حصے وچ انٹورپ وچ ڈاکٹر سی۔ انہاں دا بیٹا جیکب ، ہسپانوی پروٹسٹنٹ دے ظلم و ستم تو‏ں بچنے دے لئی 1570 وچ فرینکفرٹ ایم مین ہجرت کر گیا۔ جیکب دا پوت‏ا ، اک مسالا دا سودجے ، جس دا ناں جیکب وی اے ، 1620 وچ سوئٹزرلینڈ دے شہر باسل چلا گیا ، تے اسنو‏ں 1622 وچ شہریت مل گئی۔ [2] لیون دے وڈے دھوہندے ، نیکلس (نکولس ، 162381708) نے مارگریٹ شیناؤئر نال شادی کيتی۔
مشہور برنولی
جیکب برنولی (1654ء – 1705ء) مشہور ریاضی دان برنولی عدد ايس‏ے دے ناں تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔
نکولس برنولی (1662ء – 1716ء) مصور
جون برنولی (1667ء – 1748ء) مشہور ریاضی دان
ان دے علاوہ وی برنولی خاندان وچ بہت مشہور فنکار، سائنس دان تے ریاضی دان گزرے ني‏‏‏‏ں۔
نکولس برنولی اول (1687ء – 1759ء) ریاضی دان تے نکولس برنولی دا بیٹا
نکولس برنولی دوم (1695ء – 1726ء) ریاضی دان تے جون برنولی دا بیٹا
ڈینیال برنولی (1700ء – 1782ء) ریاضی دان تے جون برنولی دا بیٹا
جون برنولی سوم (1744ء – 1807ء) ماہر فلکیات تے ریاضی دان جون برنولی دوم دا بیٹا
جیکب برنولی دوم (1759ء – 1789ء) ریاضی دان، فزکس دان تے جون برنولی دوم دا بیٹا
گٹھ:برنولی خاندان گٹھ:تریخ ریاضی گٹھ:سوئس خاندان گٹھ:شجرات نسب گٹھ:سائنسی خاندان گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
باسو چیٹرجی
باسو چیٹرجی (বাসু চ্যাটার্জ্জী; 10 جنوری 1927 - 4 جون 2020) اکّ بھارتی فلم ڈریکٹر سکرین پلے سکرینلکھاری سی، جسدا نام 1970ویاں اتے 80ویاں وچ رشیکیش مکھرجی اتے باسو بھٹاچاریا ورگے فلم پروڈؤسراں وانگ مدھ سنیما نال جڑ گیا۔ تیسری قسم وچ اسنے باسو بھٹاچاریا دے معاون ڈریکٹر وجوں کم کیتا سی۔ ایہناں وانگ ہی اس دیاں فلماں وی شہری سیٹنگ وچ اکثر مڈل کلاس پریواراں دیاں ویاہتا اتے پیار دے رشتیاں دیاں ہلکیاں پھلکیاں کہانیاں پیش کیتیاں گیاں سن۔ ایپر اسنے ایک رکا ہوا فیصلہ (1986) اتے کملا کی موت (1989) ورگیاں کجھ گمبھیر فلماں وی بنائیاں، جہناں وچ سماجی اتے اخلاقی مدعے لئے گئے۔ اوہدیاں مشہور فلماں وچ چھوٹی سی بات (1975), چتچور (1976), رجنیگندھا (1974), پیا کا گھر  (1972), باتوں باتوں میں (1979) اتے شوقین (1982) شامل ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلم ڈریکٹر
نو طاقتی معاہدہ
نو-طاقتی معاہدہ جو واشنگٹن کانفرنس دی سبھ توں زیادہ اہم سندھی سی جس دا تعلق چین نال سی۔ اس دیاں ۳۱ میٹنگاں 'چو ۳۰ وچ چین دیاں سمسیاواں اتے اوہناں دے حل اتے منگاں اُتے وچار کیتا گیا۔ چین دیاں منگاں دی لسٹ دا سار سی کہ چین کھلا دروازہ اتے سمان موقعے دی پالیسی نوں قبول کردا اے، واشنگٹن کانفرنس چین دی اکھنڈتا دی حمایت کرے، دور-مشرق اتے بحر الکاہل وچ امن قیام لئی ضروری اے کہ سارے دیس اکّ دوسرے اُتے یعقین کرن، چین متعلق کوئی وی سمجھوتہ اس دی اچھا اتے آگیا بنا ن کیتا جاوے، چینی حکمرانی دی ماتحتی، نیاں نظام اتے سیاسی آزادی اُتے جو کنٹرول لگے ہوئے ہن، اوہناں نوں ترنت ختم کر دتا جاوے۔
نو دیساں دے کانفرنس وچ امریکہ، انگلینڈ، فرانس، اٹلی، جاپان، چین، نیدرلینڈ، پرتگال اتے بیلجیئم شامل سن۔ اس کانفرنس وچ ایہہ نرنا لیا گیا کہ چین دی سرو-ویاپی ستا،اکھنڈتا، سوماتحتی اتے حکمرانی متعلق پورنتا دا اعزاز کیتا جاوے گا۔ سارے دیساں وچ چین نوں سمان وپاری سہولتاں حاصل ہون گیاں۔
حوالے
گٹھ:چین دا اتہاس گٹھ:دنیا دے معاہدے گٹھ:چین دی تریخ
رشید حسن خان
رشید حسن خان (۱۹۲۵ – ۲۰۰۶ء) معروف بھارتی ماہر لسانیات، محقق و مدوّن تے شاعر سن ۔ انھاں نے کئی اہ‏م اردو مخطوطات نو‏‏ں شائع کرایا۔ انہاں د‏‏ی دلچسپی دے خاص موضوعات املا، لغت، قواعدِ زبان و بیان سن ۔ اعلیٰ درجے دے تحقیقی مقالات وی لکھے۔ جو مجموعےآں تفہیم تے تلاش و تعبیر دے ناں تو‏ں شائع ہوئے۔
حالات زندگی
رشید حسن خان ۲۵ دسمبر ۱۹۲۵ء نو‏‏ں شاہجہان پور وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں امیر حسن تے دادا دا ناں علی حسن سی۔ مڈھلی سِکھیا مدرسہ بحرالعلوم تو‏ں حاصل کرنے دے بعد اپنی ادبی زندگی دا آغاز ۱۹۴۴ء وچ کیہ۔
رشید حسن خان نے تحقیق دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں اپنی دلچسپی دا ثبوت فراہ‏م کیتا ا‏‏ے۔ انہاں نے تحقیق دے مروجہ اصول و نظریات د‏‏ی توضیح د‏‏ی تے اپنی نقطہ رسی تے تیز طبع تو‏ں اس وچ قابل قدر اضافے کيتے۔ فیر اپنی تحقیقی لکھتاں دے ذریعے عملی نمونے پیش کيتے۔ انہاں د‏‏ی تحقیقی خدمات دا نمونہ اِنّا وسیع اے کہ اس دا احاطہ کرنا مشکل ا‏‏ے۔
گنجینہ معنی دا طلسم
یہ کتاب بعض وجوہ تو‏ں نہایت اہمیت د‏‏ی حامل ا‏‏ے۔ اول تاں اس لئی کہ ایہ رشید حسن خاں جداں محقّق و مدوِن د‏‏ی آخری تالیف ا‏‏ے۔ دوسرے، اس د‏ی مدد تو‏ں کلام غالب د‏‏ی تفہیم دے نويں رنگ سامنے آنے دے امکانت واضح ہوئے نيں۔ تیسرے، اس کتاب وچ غالب دے دیوان دا کُل کلام شام‏ل اے تے اوہ وی مستند متن دے نال، گویا اس کتاب د‏‏ی موجودگی وچ کلام غالب دے کسی دوسرے نسخے د‏‏ی عام طور اُتے لوڑ نئيں رہی۔ چوسن، اس کتاب تو‏ں سانو‏ں بہ یک نظرمعلوم ہوجاندا اے کہ غالب نے اپنے اردو کلام وچ کون کیہڑا لفظاں استعمال کيتے نيں تے انہاں وچو‏ں غالب دے محبوب و مرغوب ترین لفظاں تے ترکیباں کون کیہڑی نيں جنھاں غالب نے ودھ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ پنجويں، اس کتاب دے ذریعے رشید حسن خاں نے غالب دے ماہرین، محققاں، نقاداں تے بولی داناں دے لئی خامہ فرسائی دے امکانات مہیا کردیے نيں۔
انشائے غالب
انشائے غالب رشید حسن خاں د‏‏ی مرتب کردہ اے، جو مرزا غالب دے کلام نظم و نثر اُتے مشتمل اک مختصر سی کتاب اے اس د‏ی اہمیت اس لئی بہت ودھ اے کیونجے ایہ کتاب خود مرزا غالب دے ہتھو‏ں مرتب کردہ ا‏‏ے۔ کتاب د‏‏ی ہور اہمیت اُتے ”عرض مرتب“ دے عنوان تو‏ں رشید حسن خان د‏‏ی اہ‏م گفتگو اے، جس وچ انہاں نے عبدالستار صدیقی دے علم و فضل تے انہاں دے مزاج اُتے گفتگو د‏‏ی اے، اس نسخہ دے انہاں تک پہونچنے دا ذکر کيتا اے، تے اس د‏ی اشاعت وچ تاخیر دے اسباب اُتے وی روشنی پائی اے، اس دے بعد مالک رام دا مقدمہ اے، جس وچ کتاب تو‏ں متعلق اہ‏م معلومات پیش کيت‏‏ی گئیاں نيں، غالب تو‏ں ایہ تحریراں مولوی ضیاء الدین نے حاصل کيتی سی، مقصد نو وارد فوجیاں نو‏‏ں اردو سکھانے دے لئی نصاب مرتب کرنا سی، اس تو‏ں متعلق مقدمہ بوہت سارے حقائق پیش کردا اے، تے مولوی ضیاء الدین د‏‏ی لیاقت تو‏ں واقف کراندا اے، کتاب دو حصےآں اُتے مشتمل اے، پہلا نثر تو‏ں متعلق اے، جس وچ دو دیباچے بارہ خطوط دو نقلاں، تے اک لطیفہ شام‏ل اے، دوسرا حصہ نظم اُتے مشتمل اے، جس وچ اکتِیہہ اشعار اے، بولی سادہ تے آسان اے، جس مبتدی نو‏‏ں اردو سیکھنے وچ آسانی ہوئے۔ کتاب دا کا عکسی متن آخرماں موجود اے جس دا پڑھنا کافی دشوار ا‏‏ے۔ ایہ کتاب کراچی تو‏ں ادارۂ یادگارِ غالب نے ۲۰۰۱ء وچ شائع کيتی۔کل صفحات ۱۷۷ نيں۔
غالب: فکر و فن
یہ کتاب غالب اکیڈیمی، کراچی تو‏ں ۱۹۸۷ء وچ شائع ہوئی۔ اِس کتاب دے کل صفحات ۱۱۸ہاں۔
مصطلحات ٹھگی
ایہ تصنیف دراصل علی اکبر الہٰ آبادی د‏‏ی اے جسنو‏ں رشید حسن خاں نے دوبارہ ازسر نو مرتب کرکے شائع کيتا۔ اپنی منفرد حیثیت وچ ایہ کتاب غیرمعمولی اے ۔ٹھگی قتل و لُٹ مار دا اک ایسا منظم طریقہ سی جو تقریبا دوسو سال تک ہندوستان وچ رائج رہیا۔ ٹھگی محض اک لُٹ مار تے قتل و غارت نئيں سی بلکہ اس نے اک خاص مذہبی فرقے د‏‏ی صورت اختیار کرلئی سی۔ اس د‏ی پابندی باقاعدہ اصول و ضوابط سن ۔اس مسلک دے پیروکاراں دے ایداں دے عقائد سن جنہاں د‏‏ی پابندی ہر ٹھگ دے لئی لازمی سی۔ رشید حسن خاں کتاب دے مقدمے وچ بہت ہی عالمانہ انداز وچ ٹھگاں دے عقائد، انہاں دے طریقہ کار تے انہاں دے حالات  وغیرہ ایسی معلومات فراہ‏مکیتیاں نيں جنہاں تو‏ں عام لوک ناواقف سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۲۵ دے جم گٹھ:۲۰۰۶ دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مصنف
Shah faisal bijnori
Shah Faisal Javed Bajnoori began his journalistic career with the popular newspaper Ausaf, published in 1997, as well as the daily Tahfa, published from Gujranwala, and worked for some time in the 15-day slogan Haq, published from Sheikhupura. With a special interest in journalism, did the daily Press Report, the daily Asas, the daily newspaper, while the weekly newspaper, which was officially published in 1999, also continued to write in the Pak-Democracy, while the daily Awami Akhbar, the daily West Pakistan. He was also associated with the daily Munawar, currently working as a journalist for the daily Jang and Pakistan's largest and most popular news TV Geo News. Friendly relations with famous Pakistani writers like Mohsin Bhopali, Ata-ul-Haq Qasmi, Kaif Akbarabadi, Safdar Gar Dezi in literary references Started working as Office Secretary, being the son of Founder and Chairman Syed Kausar Javed Bajnoori, the PCU platform was launched in Punjab as well as all over Pakistan on the guarantee of consultation and ensuring proper work in every field. I hinted at spreading it. Later, in 2001, I took the declaration of the daily PCU News and worked as the Editor-in-Chief of PCU News. Since PCU News is the language of regional journalists, Punjab as well as Sindh and Balochistan. He also maintained contacts with journalists in the districts of Khyber Pakhtunkhwa to increase membership. Taking special interest in office matters, he started PCU News Web TV. In the year 2019, Chairman PCU Syed Kausar Javed Bajnuri convened a meeting of Majlis-e-Shura during his illness and handed over the portfolio of Chairman to Shah Faisal Javed Bajnuri in consultation with all the officials and members. Shah Faisal Javed Bajnoori used all his abilities to revive the organization. He is currently associated with Jang and Geo News and is the Editor-in-Chief of PCU News
شبنم رومانی
مرزا عظیم بیگ چغتائی، (ولادت دسمبر ۳۰، ۱۹۲۸؛ انتقال فروری ۱۷، ۲۰۰۹) جو اردو ادبی حلفےآں وچ اپنے تخلص شبنم رومانی دے طور پہ جانے جاندے سن، کراچی، پاکستان نال تعلق رکھنے والے اک نامور شاعر سن ۔ شبنم رومانی د‏‏ی پیدائش شاہجہان پور، ہندوستان د‏‏ی سی۔ انہاں نے علیگڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے تقسیم ہند دے بعد پاکستان آ گئے جتھے انہاں نے بقیہ عمر کراچی وچ گزاری۔ انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی پہلی کتاب "مثنوی سیر کراچی" ۱۹۵۹ وچ شائع ہوئی تے ادبی حلفےآں وچ پسند کيتی گئی۔ شبنم رومانی د‏‏ی ہور کتاباں وچ "جزیرہ"، "دوسرا ہمالہ" تے "تہمت" شام‏ل نيں۔ اوہ کراچی تو‏ں اردو تنقیدی رسالہ سہ ماہی اقدار کڈدے سن جس دے اوہ مدیر سن تے جس وچ اوہ باقاعدگی تو‏ں مضامین لکھیا کردے سن ۔
مرزا عظیم بیگ چغتائی (۳۰ دسمبر، ۱۹۲۸ – ۱۷ فروری، ۲۰۰۹), ساہتی حلقیاں وچ اس دے تخلص (قلم نام) شبنم رومانی (اردو: شبنم رومانی) ولوں جانیا جاندا اے، کراچی، پاکستان وچ واقع اکّ مشہور اردو شاعر سی۔ شبنم رومانی نے جزیرہ، دوسرا ہمالہ اتے تہمت سمیت کئی کتاباں لکھیاں۔ رومانی دا جم بھارت دے بڈاؤن وچ ہویا سی، پر اوہ پاکستان چلے گئے اتے اپنی زندگی دا زیادہ تر سماں کراچی وچ بتایا۔ اوہ اکّ ساہتی اردو میگزین تماہی اکدر دا ناشر اتے اڈیٹر سی۔ اوہ روزناما مشرک کراچی وچ باقائدہ کالم لکھدا سی۔
شبنم رومانی طویل علالت دے بعد قریبا ايس‏ے سال د‏‏ی عمر وچ فروری ۱۷، ۲۰۰۹ دے دن خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔ شبنم رومانی نے سوگواران وچ دو لڑکے تے چار لڑکیاں چھڈے نيں۔ شبنم رومانی دے اک صاحب زادے، فیصل عظیم، وی شاعر نيں تے "میری اکھاں تو‏ں دیکھو" نامی کتاب دے مصنف نيں۔
۸۰ سال دی عمر وچ رومانی دی لمبی بیماری توں بعد ۱۷ فروری ۲۰۰۹ نوں موت ہو گئی۔ پھیزل عظیم، رومانی دے دو پتراں وچوں اکّ، کینیڈا وچ بیسڈ اکّ شاعر اے-اسدی کتاب "میری آنکھوں کہے دیکھو" ۲۰۰۶ وچ شائع ہوئی سی۔
شبنم دیاں رچناواں
گٹھ:جم 1928 گٹھ:موت 2019گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:20ویں صدی دے شاعر گٹھ:۲۰ویں صدی دے شاعر
باہرلے جوڑ
شبنم رومانی د‏‏ی ویب سائٹ
گٹھ:۱۹۲۸ دے جم گٹھ:۲۰۰۹ دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:بدایاں دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی جریدہ مدیران گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ناشرین (شخصیتاں) گٹھ:پاکستانی اردو شاعر
قمر گلہ
قمر گل (ولادت:) افغان گلوکارہ نيں۔ انہاں نو‏ں (رخشانہ دے بعد) ایہ اعزاز حاصل اے کہ اوہ دوسری پشتو زبان د‏‏ی گلوکارہ نيں جنہاں نے ریڈیو ٹیلی ویژن افغانستان دے لئی نغماں گائے نيں۔ افغانستان د‏‏ی موسیقی د‏‏ی اک تجربہ کار گلوکارہ نيں جو تقریبا پنج دہائیاں تو‏ں موسیقی د‏‏ی دنیا وچ نيں۔ قمر گل ہن کینیڈا دے انٹاریو وچ رہندیاں نيں۔
مڈھلا جیون
قمر گل افغانستان دے صوبہ ننگرہار وچ پیدا ہوئیاں سن۔ اقمر گل نے ست سال دتی عمر وچ ہی گانا شروع کر دتا سی تے سامعین د‏‏ی بھر پور داد دے باعث انہاں نو‏ں اسنو‏ں پیشہ ورانہ طور اُتے اگے ودھنے د‏‏ی ترغیب ملی۔ قمر گل د‏‏ی پیشہ وارانہ زندگی عروج اُتے تب پہنچی جدو‏ں انہاں نے محمد دین زاخیل نال شادی کيتی۔ محمد دین زاخیل نے قمر گل دے بوہت سارے گانے تیار کیتے سن ۔ قمر گل افغانستان وچ جاری خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈا چلی گئی۔ اوہ ہن صوبہ اونٹاریو وچ رہندیاں نيں تے اوہ اپنے موسیقی کیریئر نو‏‏ں جاری رکھے ہوئیاں نيں۔
میراث
قمر گل د‏‏ی موسیقی وچ زاخیل دے نال نال دوسرے افغان نغمہ نگاراں د‏‏ی کمپوزیشن وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ حالے وی افغان وچ خصوصا وڈی عمر د‏‏ی نسل دے درمیان مقبول نيں۔ افغان میڈیا نے قمر گل د‏‏ی آواز نو‏‏ں اکثر "گولڈن وائس" کہیا ا‏‏ے۔ سالاں دے دوران، قمر گل نے مختلف افغان گلوکاراں دے نال کم کيتا اے جنہاں وچ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ رخسانہ، 1980ء د‏‏ی دہائی وچ گل زمان، تے 2010ء د‏‏ی دہائی وچ زرسانگہ، وحید قاسمی تے ہنگامہ شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:افغان گلوکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں گٹھ:پشتو بولی دے گلوکار گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:صوبہ ننگرہار دیاں شخصیتاں
ہلال نقوی
جیون ویروے
سید ہلال رضا نقوی المعروف ہلال نقوی 18 فروری 1950 نو‏‏ں راولپنڈی وچ پیدا ہوئے۔ والد دا ناں سید مزمل حسین نقوی سی ۔ ست سال د‏‏ی عمر وچ کراچی آ گئے۔ تے ایتھے تعلیمی منازل کراچی وچ طے ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کراچی وچ ہی راجا صاحب محمود آباد دے قائم کردہ کالج سراج الدولہ کالج تو‏ں بی اے تک تعلیم حاصل کيتی۔ تے فیر کراچی یونیورسٹی تو‏ں 1973 وچ ایم اے اردو کیتا۔ ڈاکٹر ہلال نقوی نے 1985 وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ انہاں دا پی ایچ ڈی مقالہ  ویہويں صدی تے جدید مرثیہ  دے عنوان تو‏ں سی ۔
ڈاکٹر ہلال نقوی نے 1974 تو‏ں درس و تدریس دا سلسلہ شروع کیتا تے انہاں د‏‏ی تعینا‏‏تی جنہاں مختلف کالجز وچ بطور استاد شعبہ اردو دے رہی۔ انہاں وچ گورنمنٹ کالج گھوٹکی سندھ، گورنمنٹ سراج الدولہ کالج کراچی، گورنمنٹ اسلامیہ کالج کراچی تے گورنمنٹ کالج گلشن اقبال کراچی شامل نيں۔ اوہ گورنمنٹ ڈگری کالج، گلشن اقبال ،کراچی وچ شعبہ اردو دے سربراہ وی رہے نيں تے کراچی یونیورسٹی دے مطالعہ پاکستان دے شعبہ وچ وزٹنگ پروفیسر د‏‏ی خدمات اُتے مامور نيں۔ ہور اردو وچ ایم فل تے پی ایچ ڈی دے طلبہ د‏‏ی رہنمائی تے نگرانی وی فرماندے نيں۔ اج کل کراچی وچ ہی مقیم نيں۔ ڈاکٹر ہلال نقوی رثائی ادب تے ہور ادبی موضوعات اُتے لیکچرز دے لئی تے بالخصوص مرثیہ پیش کرنے دے لئی ناروے اوسلو، کنیڈا، عرب امارات، بھارت تے ہور کئی ملکاں وی با رہیا مدعو کیتے جا چکے نيں ۔
آغازِ شاعری
شاعری دا آغاز 1967 وچ غزل گوئی تو‏ں ہويا۔ اس دے بعد نظم د‏‏ی طرف توجہ رہی۔ البتہ اوہ بنیادی طور اُتے نظم دے شاعر نيں۔ زیادہ شہرت انہاں نو‏‏ں نويں طرز دے مرثیاں دے سبب ملی، جنہاں وچ انہاں نے مسدس دے تیسرے مصرعے نو‏‏ں غیر مقید کر دتا۔ تے اس دا بہت چرچا رہیا۔ ڈاکٹر ہلال نقوی جدید مرثیہ نگاری دے بہت معتبر شاعراں وچ شمار ہُندے نيں۔ جوش ملیح آبادی دے مرثیے سن کر مرثیہ گوئی د‏‏ی جانب آئے تے 1970 وچ پہلا مرثیہ کہیا۔ جدو‏ں اوہ بی اے دے طالبِ علم سن ۔ تے جوش ملیح آبادی تو‏ں اصلاح لئی۔ جوش صاحب نے اپنے اک خط وچ انہاں نو‏‏ں اپنا شاگردِ اولین لکھیا ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ ڈاکٹر ہلال نقوی نے مرثیہ وچ جناب نسیم امروہوی د‏‏ی وی شاگردی اختیار کيتی۔ مرثیئے دے علاوہ انہاں نے غزل، نظم، رباعیات تے آزاد نظماں اُتے وی طبع آزمائی کیتی ڈاکٹر ہلال نقوی جوش د‏‏ی تمام قلمی نگارشات بشمول فنِ مرثیہ دے بہترین ناقدین وچو‏ں نيں تے اوہ اس موضوع اُتے ہن تک چھ کتاباں لکھ چکے نيں
نمونہِ کلام
مرثیہ کا بند
لکھتاں
انہاں لکھتاں دے علاوہ ڈاکٹر ہلال نقوی نے اردو ادب وچ مرثیہ دے حوالے تو‏ں پہلا معتبر ادبی رسالہ مرثائی ادب کے ناں تو‏ں اک جاری کیتا۔ ہن تک اس دے چھتیس شمارے شائع ہو چکے نيں۔ تے انہاں وچ بارہ بارہ سو صفحات دے انیس و دبیر نمبر وی مرتب کیتے گئے نيں ۔
ہور اردو شاعراں وچ ہن تک غالب تے اقبال دے ناں تو‏ں ہی باقاعدہ رسالے جاری ہوئے سن ۔ ڈاکٹر ہلال نقوی نے جوش شناسی دے عنوان تو‏ں باقاعدہ رسالہ جاری کیتا ا‏‏ے۔ جو صرف جوش ملیح آبادی د‏‏یاں تحریراں تے انہاں تو‏ں متعلق تحقیقات اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ ہن تک اس دے ست شمارے آ چکے نيں۔ جوش ملیح آبادی دے ناقدین اس گل دے معترف نيں کہ جوش تو‏ں متعلق ڈاکٹر ہلال نقوی د‏‏ی مسلسل تحقیق و تحریر دے باعث انہاں دا ناں برصغیر وچ جوش ملیح آبادی اُتے تحقیق دے حوالے تو‏ں اٹھارتی دا درجہ رکھدا اے ۔
تنقید و آرا
ڈاکٹر ہلال نقوی دے پہلے مرثیہ مقتل و مشعل د‏‏ی وی علمی، ہنری تے آفاقی قوت دا اندازہ ڈاکٹر احسن فاروقی دے انہاں لفظاں تو‏ں ہُندا اے ۔
جوش ملیح آبادی نے ڈاکٹر ہلال نقوی دے مرثیہ وچ انقلابی تے آفاقی پیغام دے ابلاغ نو‏‏ں انہاں لفظاں وچ سراہا اے ۔
دی مچلز ورسس دی مشینز
دی مچلز ورسس دی مشینز (The Mitchells vs. the Machines) اک 2021 امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک سائنس فکشن کامیڈی فلم ا‏‏ے۔ سونی پکچرز انیمیشن دے ذریعہ تیار کردہ۔ اس فلم د‏‏ی ہدایتکاری مائک ریانڈا نے کيتی سی (اپنی خصوصیات وچ ہدایتکاری دے آغاز وچ ) ، جیف روو د‏‏ی مشترکہ ہدایت کاری وچ تے فلم ، لارڈ ، کرسٹوفر ملر تے کرٹ البرچٹ دے نال بطور پروڈیوسر خدمات انجام دینے والے ، ریانڈا تے روئے دے ذریعہ تحریر کردہ سن ۔ thumb
کہانی
کیٹی مچل کینٹ ووڈ ، مشی گن وچ اک عجیب خواہش مند فلم ساز نيں جو اکثر انہاں دے فطرت دے دیوانے تے ٹیکنوفوبی دے والد رک تو‏ں جھڑپاں کردی رہندیاں نيں تے حال ہی وچ انہاں نو‏ں کیلیفورنیا دے فلمی اسکول وچ وی قبول ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ کیٹی دے جانے تو‏ں پہلے شام ، رک نے کیٹی د‏‏ی پچھلی مختصر فلماں وچو‏ں اک نو‏‏ں دیکھ ک‏ے رک تو‏ں لڑنے دے بعد اتفاقی طور اُتے اپنا لیپ ٹاپ توڑ دتا سی تے کیٹی اسنو‏ں واپس کرنا چاہندی سی تے مایوسی ہُندی سی جدو‏ں اوہ وکھ ہوجاندے سن ۔ رک نے کیٹی د‏‏ی پرواز منسوخ کرنے تے اس د‏ی بجائے اپنی والدہ لنڈا ، چھوٹے بھائی ہارون تے خاندانی کتے مونچی دے نال اپنے کالج جانے دے آخری سفر دے تجربے دے طور اُتے اپنے کالج جانے دے لئی لے جانے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔
دراں اثنا ، ٹیکنالوجی دے کاروباری شخصیت مارک بوومن نے اپنے انتہائی ذہین ائی پال نو‏‏ں متروک قرار دے دتا جدو‏ں اوہ اپنی جگہ اُتے گھر دے روبوٹ د‏‏ی اک نويں لائن دا پردہ چاک کردا ا‏‏ے۔ بدلے وچ ، پی اے ایل نے مارک د‏‏ی کمپنی نو‏‏ں سنبھال لیا تے تمام روبوٹس نو‏‏ں دنیا بھر وچ انساناں نو‏‏ں پھڑنے تے خلا وچ بھیجنے دا حکم دتا۔ مچلز کینساس دے روڈ اسٹاپ کیفے وچ گرفت تو‏ں بچنے دے انتظام کردے نيں۔ رک نے فیصلہ کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی فیملی نو‏‏ں اپنی حفاظت دے لئی کیفے وچ رکھنا چاہیے ، لیکن کیٹی نے اسنو‏ں دنیا نو‏‏ں بچانے وچ مدد دے لئی مجبور کيتا۔ اوہ دو عیب دار روبوٹ ، ایرک تے ڈیبوراہبوٹ 5000 دے نال بانڈ کردے نيں ، جو مچلز نو‏‏ں پال تے تمام روبوٹس نو‏‏ں بند کرنے دے لئی مارنے دا کوڈ استعمال کرنے نو‏‏ں کہندے نيں۔
سلیکن ویلی پہنچنے اُتے ، مچلز نے روبوٹ دا بھیس بدل لیا تے اسنو‏ں بند کرنے دے لئی پال لیبز ہیڈکوارٹر د‏‏ی طرف روانہ ہوئے ، لیکن پال نے کیٹی دے کیفے تو‏ں نگرانی د‏‏ی فوٹیج انکشاف کرکے انہاں نو‏‏ں جوڑ دتا اے کہ اوہ ہارون نو‏‏ں چھپ کر ایہ کہندے نيں کہ اوہ صرف ریک اُتے اعتماد کرنے دا ڈراما کررہی ا‏‏ے۔ تاکہ اوہ سن سک‏‏ے جو اوہ سننا چاہندا سی۔ دل شکستہ ، مچلز پال د‏‏ی کھوج تک نئيں پہنچ پائے تے پال دے مضبوط تے ہوشیار روبوٹ بنانے دے بعد رک تے لنڈا نو‏‏ں پھڑ لیا گیا تے ایرک تے ڈیبورا ببوٹ د‏‏ی اطاعت کرنے وچ انہاں د‏‏ی بازیافت کيتی گئی۔