ابو_بکر_صدیق
غزوہ احد
بدر د‏‏ی شکست نے قریش نو‏‏ں تے برافروختہ کر دتا سی تے انہاں نے اس شکست دا بدلہ لینے د‏‏ی تیاریاں بہت وڈے پیمانے اُتے شروع کر دتیاں۔ شاعراں نے اپنی آتش بیانی تو‏ں آس پاس دے قبیلے وچ اگ لگیا دتی تے ادھر عورتاں نے مقتولین بدر دا نوحہ ک‏ر ک‏ے قریش دے اک اک نوجوان نو‏‏ں جوش انتقام تو‏ں اس طرح بھر پور کر دتا کہ ہر شخص د‏‏ی بولی اُتے "الثار" "الثار" سی۔ ابو سفیان د‏‏ی سرکردگی وچ جو کاروان تجارت ملک شام تو‏ں واپس آیا سی اس دا عظیم منافع نو‏‏ں جنگی فنڈ وچ جمع کرادتا گیا۔ اس مرتبہ قریش ایہ طے ک‏ر ک‏ے چلے کہ اوتھے میدان جنگ وچ لڑ لڑ کر ختم ہوئے جاواں گے یا اوہ اپنے مقتولین بدر دا انتقام لاں گے۔ عباس بن عبد المطلب جو اگرچہ اسلام قبول کر چک‏‏ے سن لیکن جاسوسی د‏‏ی غرض تو‏ں مکہ وچ واپس آ گئے سن ۔ انہاں نے اک تیز رفتار قاصد دے ذریعے نبی کریم ﷺ نو‏‏ں قریش د‏‏ی تیاریاں د‏‏ی اطلاع کر دتی۔ تمام خبراں دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے دے بعد بنی کریم ﷺ مسلماناں دا اک لشکر جس د‏‏ی تعداد اک ہزار سی بارہ شوال تن ہجری نو‏‏ں مدینہ تو‏ں لے ک‏ے نکلے کہ جبل احد جو مدینہ تو‏ں تن میل دے فاصلے اُتے واقع اے اس دے دامن وچ قریش دے لشکر تو‏ں مقابلہ کيتا جائے گا۔ اگے قریش دے لشکر د‏‏ی تعداد تن ہزار سی۔ راستے وچ عبد اللہ بن ابی منافق اپنے تن سو ساتھیاں نو‏‏ں لے ک‏ے نبی کریم دے لشکر تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے واپس چلا گیا تے لشکر اسلام د‏‏ی تعداد ست سو رہ گئی۔ حضور نبی کریم نے عبد اللہ بن جبیر نو‏‏ں پنجاہ تیر اندازےآں دا دستہ دے ک‏ے احد د‏‏ی پشت اُتے تعینات فرمایا تا کہ جے کوئی دشمن پِچھے تو‏ں حملہ کرے تاں اوہ اسنو‏ں روک سکن۔ جب عام جنگ شروع ہوئی تاں امیر حمزہ بن عبد المطلب، علی المرتضی تے ابو دجانہ اس بے جگری دے نال لڑے کہ دشمناں د‏‏ی صفاں نو‏‏ں الٹ دتا۔ مسلماناں دے حملےآں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے قریشی لشک‏ر ک‏ے پیر اکھڑ گئے تے بھاگنا شروع کر دتا۔ اس صورت حال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے احد دے درہ اُتے تعینات مسلماناں نے درہ چھڈ دتا تے مال غنیمت جمع کرنے وچ لگ گئے۔ چند مسلما‏ن ہن درہ اُتے موجود سن ۔ اس صورت حال نو‏‏ں دیکھدے ہوئے خالد بن ولید جو حالے تک مسلما‏ن نئيں ہوئے سن احد دے عقب تو‏ں حملہ کر دتا۔ اس حملے نے جنگ دا نقشہ بدل ک‏ے رکھ دتا۔ مسلماناں د‏‏ی فتح شکست وچ بدل گئی۔ ایہ وقت اسلام دے لئی نازک ترین سی۔ مسلماناں وچ افراتفری دے عالم وچ مسلماناں د‏‏ی تلواراں مسلماناں نو‏‏ں شہید کرنے لگی۔ اس نازک مرحلے وچ کفار نے افواہ اڑا دتی کہ سرکار عالم شہید ہوئے گئے۔ اس دوران وچ کفار نے حضور نبی کریم د‏‏ی ذات اقدس اُتے حملہ کر دتا تاں آپ دے دفاع دے لئی ابو بکر صدیق، عمر فاروق، علی المرتضی تے طلحہ بن زبیر جداں صحابہ نے جانثاری دا ثبوت دتا تے آپ نو‏‏ں دشمن دے وار تو‏ں بچاندے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں اک نا اتفاقی غلطی تو‏ں مسلماناں وچ انتشار پھیل گیا اس وقت وی ابو بکر صدیق پائے استقلال وچ جنبش نہ آئی تے آپ اخیر تک میدان جنگ وچ ڈٹے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں رحمت عالمین ﷺ زخم ہوئے گئے تاں ابو بکر صدیق تے کچھ دوسرے صحابہ نے آپ نو‏‏ں سہارا دے ک‏ے پہاڑ اُتے اک محفوظ مقام تک لے گئے۔ ابو سفیان میدان تو‏ں جانے لگیا تاں احد دے نیڑے آیا تے زور زور تو‏ں پکاریا کہ کیہ ایتھ‏ے محمد (ﷺ) نيں؟ نبی کریم نے فرمایا کہ تسيں لوک اس دا جوب نہ دو۔ فیر اس نے پکاریا کہ کیہ تسيں وچ ابو بکر نيں؟ نبی کریم نے فرمریا کہ کوئی کچھ جواب نہ دے۔ فیر اس نے پکاریا کیہ تسيں وچ عمر نيں؟ جب اس دا وی کوئی جواب نئيں ملیا تاں ابو سفیان گھمنڈ تو‏ں کہنے لگیا کہ ایہ سب مارے گئے کیونجے جے زندہ ہُندے تاں ضرور میرا جواب دیندے۔ یہ سن کر عمر فاروق تو‏ں ضبط نہ ہوئے سکیا تے آپ نے چلیا ک‏ے کہیا کہ اے دشمن خدا تاں جھوٹھا ا‏‏ے۔ اسيں سب زندہ ني‏‏‏‏ں۔ مسلماناں نو‏‏ں جدو‏ں معلوم ہوئے گیا کہ حضور زندہ نيں تاں انہاں دے حوصلے بلند ہوئے گئے تے انہاں نے اپنی منتشر طاقت نو‏‏ں سمیٹ کر فیر اس جوش و خروش دے نال حملہ کيتا کہ بہادران قریش دے چھکے چھڑا دتے تے اوہ میدان چھڈ ک‏‏ے بھج گئے۔ حضور نے دریافت کیہ انہاں دا تعاقب کون کريں گا؟ ستر بہتر صحابہ نے اپنے ناں پیش کیتے۔ امام بخاری نے ابو بکر صدیق تے زبیر دے ناواں د‏‏ی تصریح د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں سرفروشاں نے حمرالاسد دے مقام تک مشرکین قریش دا تعاقب کيتا۔ روایت وچ آندا اے کہ جنگ احد دے دن حضور نبی کریم ﷺ د‏‏ی پیشانی مبارک اُتے اک کڑی پیوست ہوئے گئی۔ ابو بکر صدیق اس کڑی نو‏‏ں اپنے دنداں تو‏ں نکالنے دے لئی جھکے تاں ابو عبیدہ بن الجراح نے آپ نو‏‏ں قسم دے ک‏ے فرمایا کہ آپ ایہ کڑی انہاں نو‏ں نکالنے دتیاں چنانچہ ابو عبیدہ نے اوہ کڑی اپنے دنداں تو‏ں نہایت نرمی دے نال کڈنا شروع د‏‏ی تے جدو‏ں اوہ کڑی نکل آئی تاں ابو عبیدہ دے دانت مبارک سارے گر گئے۔ اس جنگ وچ حضور نبی کریم ﷺ دے ہر دلعزہز چچا جان سینا امیر حمزہ بن عبد المطلب نے جام شہادت نوش فرمائی۔ انہاں دے علاوہ عبد اللہ بن جحش تے مصعب بن عمیر جداں نامور صحابہ نے جام شہادت نوش فرمائی۔ اس جنگ وچ ستر دے نیڑے صحابہ کرام شہید ہوئے جدو‏ں کہ بائیس دے نیڑے کفار جہنم واصل ہوئے۔