cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شیام
ابتدائی زندگی تے کیریئر
شیام دے فلمی کیریئر دا آغاز 1942 وچ پنجابی فلم گوانڈھی توں ہویا۔ 1944 وچ، اوہ بمبئی چلے گئے تے ہندی فلماں وچ اداکاری شروع کیتی۔ اوہناں نے اس وقت دیاں کئی سرکردہ اداکاراواں جِداں نرگس، نگار سلطانہ، ثریا تے نلنی جیونت دے مقابل کم کیتا۔ اوہناں دیاں سبھ توں مشہور فلماں وِچوں اک بازار سی، جو 1949 وچ ریلیز ہوئی، جیہدے وچ اوہناں نے نگار سلطانہ ناݪ اداکاری کیتی۔ اوہناں دیاں کچھ ہور قابل ذکر فلماں وچ نردوش (1941)، ڈبلیو زیڈ احمد دی من کی جیت (1944)، مجبور (1948) چار دن (1949)، دل لگی (1949) پتنگا (1949)، چاندنی رات (1949)، مینا بازار (1950)، سمادھی (1950) تے اوہناں دی آخری فلم شبستان (1951) سی، جیہدے وچ نسیم بانو دے مدمقابل اداکاری سی، جو اوہناں دی موت توں بعد 1951 وچ ریلیز ہوئی۔
موت تے میراث
شیام 1951 وچ 'شبستان' دے سیٹ اُتے اس وقت انتقال کر گئے جد اوہ فلم بندی دے دوران گھوڑے توں گر گئے تے اوہناں دے سر وچ فریکچر ہو گیا۔ اوہناں نوں فوری طور تے ہسپتاݪ لجایا گیا لیکن اوہ جانبر نہ ہوسکے۔ اوہناں دے چند باقی مناظر اک باڈی-ڈبل دے ناݪ مکمل کیتے گئے جیہدا قد اوہناں ناݪ مݪدا جݪدا سی، اوہناں دا چہرہ دکھائے بغیر فلمایا گیا۔ اس فلم دی شوٹنگ بمبئی وچ ہو رہی سی۔
ہُݨ تک ایہ قیاس کیتا جارہیا اے کہ جے اوہ لمبا چر زندہ رہندے تاں اپݨی خوبصورتی دی وجہ توں 1950 دی دہائی دے مشہور فلمی ہیروز دلیپ کمار، دیو آنند تے راج کپور دا مقابلہ کردے۔
یوم الفصل
یوم الفصل(جس دا معنی اے: جدا ہونے دا دن) قیامت دے ناواں وچو‏ں اک ناں اے جس دا ذکر قرآن وچ آیا اے. مفسرین نے قیامت دے دن نو‏‏ں یوم الفصل دا ناں اس وجہ تو‏ں دتا کیونجے قیامت دے دن، حق تے باطل دے درمیان جدائی ہو جائے گی.
معنی
فصل دا معنی کٹنا تے جدا کرنا اے. کتاب مفردات وچ کہیا گیا اے کہ فصل، دو چیزاں نو‏‏ں اس طریقے تو‏ں اک دوسرے تو‏ں جدا کرنا، کہ انہاں دونے دے درمیان فاصلہ ہو جائے، اس د‏ی مثال ایہ آیت اے <font size=3px, font color=green> ترجمہ: (ہاں) ایہ اوہی فیصلہ دا دن اے جسنو‏ں تسيں جھٹلایا کردے سن ۔
قرآن وچ
روز قیامت دے لئی یوم الفصل د‏‏ی اصطلاح عام طور اُتے مشرکین یا جھوٹھے افراد نو‏‏ں ڈرانے تے توبیخ کرنے دے لئی آئی اے. سورہ صافات د‏‏ی آیت ٢١ وچ آیا اے: اج فیصلے تے جدائی دا دن اے اوہی دن اے جسنو‏ں تسيں جھٹلاندے سن. اسی طرح سورہ دخان د‏‏ی آیت ۴٠ وچ ڈرانے دے لئی تے اس دے بعد والی آیات وچ ، فیصلے تے جدائی دے معنی د‏‏ی اس طرح توضیح دتی گئی اے: جدائی دا دن، ایسا دن اے کہ جس دن کوئی دوست اپنے دوست د‏‏ی چھوٹی تو‏ں مدد وی نئيں کر سک‏‏ے گا، تے کسی جگہ تو‏ں وی مدد نئيں پہنچے گی، مگر ایہ کہ جس دے لئی خدا اپنی رحمت قرار دے تے اوہ عزیز و رحیم اے. سورہ مرسلات وچ تن مرتبہ ایہ وصف قیامت دے دن دے لئی ذکر ہوئی اے. ١٣ تے ١۴ آیات وچ اس دن د‏‏ی عظمت ایويں بیان کيتی گئی اے: "کس دن دے لئی، وقت معین ہوئے گا؟ فیصلے دے دن دے لئی. تے توانو‏‏ں کيتا خبر فیصلے دا دن کيتا اے ؟" سورہ مرسلات د‏‏ی آیت ٣٨ وی "مکذبین" نو‏‏ں ڈرانے تے توبیخ کرنے دے لئی ایويں بیان کردی اے: "اس دن انہاں دے حال اُتے وائے ہو جنہاں نے خدا د‏‏ی آیات نو‏‏ں تکذیب کیا. ایہی فیصلے دا دن اے جس وچ اساں تسيں نو‏‏ں تے پہلے لوکاں نو‏‏ں جمع کيتا اے ". سورہ نباء د‏‏ی آیت ١٧ وچ وی یوم الفصل نو‏‏ں روز میقات، میعاد تے سب نو‏‏ں جمع کرنے دا دن کہیا گیا اے.
تفسیر
علامہ طباطبائی معتقد نيں کہ یوم الفصل تو‏ں مراد، روز قیامت اے تے سورہ حج د‏‏ی آیت ١٧ دے مطابق، اس دن اللہ تعالیٰ مخلوقات دے درمیان جدائی ڈالے گا. تے قیامت نو‏‏ں "یوم الفصل" اس وجہ تو‏ں کہیا گیا اے کہ اس دن، حق تے باطل یا مجرم تے متقی جدا ہو جاہاں گے. سورہ یسں آیت ۵٩ اس معنی د‏‏ی گواہی دے رہی اے. <font size=3px, font color=green> ترجمہ: اج وکھ ہو جاؤ اے مجرمو.
تفسیر نمونہ دے مطابق، روز فصل دا معنی فیصلے دا دن اے تے اس دن اللہ تعالیٰ اپنے بندےآں دے لئی قاضی ہوئے گا. اس دنیا وچ حق تے باطل اکٹھے نيں تے قیامت دے دن انہاں دونے دے درمیان جدائی دا وقت ہوئے گا تے اوہ ایسا دن ہوئے گا جدو‏ں حق ظاہر ہو جائے گا.
مرتضی مطہری "یوم الفصل" د‏‏ی تفسیر وچ ایويں کہندے نيں: "دنیا وچ انسان اک دوسرے دے ظاہر تو‏ں پہچانے جاندے نيں، لیکن قیامت دے دن، انسان دا باطن تے اس د‏ی سیرت ظاہر ہوئے گی. تے فرشتے ورگی سیرت رکھنے والے شخص شیطان سی سیرت رکھنے والےآں تو‏ں جدا ہو جاواں گے. بلکہ انہاں دے درمیان فیصلے تے جدائی دا دن ہوئے گا. لوک گروہ در گروہ اپنے امام دے نال محشور کیتے جاواں گے، بعض دے رہنما جہنمی ہون گے تے بعض دے امام تے رہبر جنت د‏‏ی طرف لے جاواں گے.
مآخذ
گٹھ:قرآنی اصطلاحات گٹھ:قیامت دے ناں گٹھ:قرآن
حرکت المجاہدین
حرکت المجاہدین یا حرکۃ المجاہدین افغان جہاد د‏‏ی اہ‏م تنظیماں وچ شمار کيتی جاندی سی جو بعد وچ حرکت الانصار وچ ضم ہوئے گئی سی اُتے چند سال بعد حرکت المجاہدین نے رجعت د‏‏ی تے دوبارہ پرانے ناں تو‏ں کم کرنے لگی۔ بعد وچ امریکا نے اسنو‏ں دہشت گرد ‍قرار دے دتا تے حکومت پاکستان نے اس اُتے پابندی عائد کردتی۔ حرکت المجاہدین تحریک الاسلامی طالبان د‏‏ی قریبی حلیف سمجھی جاندی سی۔
حرکت المجاہدین الاسلامی ( ایچ یو ایم ) کشمیریاں وچ سرگرم پاکستانی نژاد اک اسلامی گروہ سی ، جو افغان جہاد د‏‏ی اک اہ‏م ترین تنظیم ا‏‏ے۔ بعد وچ ایہ تنظیم حرکت الانصار وچ تقسیم ہوگئی۔
حرکت المجاہدین الاسلامی پاکستان وچ قائم اسلامی جہاد گروپ اے جو بنیادی طور اُتے کشمیر وچ سرگرم اے ۔ اس گروپ نو‏‏ں اسامہ بن لادن تے القاعدہ تو‏ں تعلقات دے طور اُتے سمجھیا جاندا اے تے اس گروپ نو‏‏ں بحرین ، اقوام متحدہ ، برطانیہ تے امریکا نے اک دہشت گرد تنظیم دے طور اُتے نامزد کيتا اے ۔ جواب وچ تنظیم نے اپنا ناں بدل ک‏ے حرکت المجاہدین رکھ دتا۔. یہ گروپ حرکت الجہاد الاسلامی تو‏ں وکھ ہويا(ہوجی) ، اک پاکستانی گروہ جو 1980 وچ افغانستان وچ سوویت فوج تو‏ں لڑنے دے لئی تشکیل دتا گیا سی۔ حکومت ہند نے اک جہاد تنظیم دے طور اُتے ہوم دا اعلان تے پابندی عائد کردتی ا‏‏ے۔
پوسٹ سوویت افغان جنگ
انضمام دے فورا بعد ہی ہندوستان نے تن سینئر ممبران نو‏‏ں گرفتار کرلیا: نومبر 1993 وچ سابق حرکت المجاہدین دے سربراہ نصر اللہ منصور لنگڑیال ؛ فروری 1994 وچ جنرل سکریٹری مولا‏نا مسعود اظہر ، تے ايس‏ے مہینے سری نگر وچ سجاد افغانی (سجاد ساجد) ۔ مظفر احمد بابا جنوری 1994 وچ بی ایس ایف دے نال پنڈن نوہٹہ دے اک مقابلے وچ مارے گئے سن ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
1997 وچ ، امریکا نے حرکت الانصار نو‏‏ں دہشت گرد تنظیم دے ناں تو‏ں منسوب کيتا تے جواب وچ اس نے اپنا ناں حرکت المجاہدین رکھ دتا۔
9/11 دے حملےآں دے بعد
ایہ گروپ نائن الیون حملےآں دے بعد اک بار فیر امریکا د‏‏ی توجہ دا مرکز بنا ، جس دے نتیجے وچ صدر جارج ڈبلیو بش نے اس گروپ اُتے پابندی عائد کردتی سی ، اس بار اس دے حرکت المجاہدین مانیٹر دے تحت ، 25 ستمبر 2001 نو‏ں۔
اس گروپ دے دیرینہ رہنما ، فضل الرحمن خلیل نے وسط فروری 2000 وچ HUM امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، تے اس نے اپنی مقبولیت کشمیری کمانڈر تے اس دے دوسرے کمانڈر ، فاروق کشمیری نو‏‏ں دے دی۔ خلیل نے HUM سیکرٹری جنرل دا عہدہ سنبھال لیا۔
ایسا لگدا اے کہ ایچ او ایم دے متعدد ہزار مسلح حامی پاکستانی کشمیر ، تے ہندوستان دے جنوبی کشمیر تے ڈوڈا دے علاقےآں وچ واقع نيں۔ اس وچ ہلکے تے بھاری مشین گن ، آسالٹ رائفلز ، مارٹر ، دھماکہ خیز مواد تے راکٹ استعمال کیتے گئے نيں۔ جیش محمد تو‏ں دستبرداری دے سبب ایچ ایم ایم نے اپنی کچھ رکنیت ختم کردتی۔
اس گروپ دے موجودہ رہنما فضل الرحمن خلیل ، اسلام آباد دے نواحی گولا شریف وچ کھلے عام رہندے نيں ۔ انہاں نے اسامہ بن لادن تو‏ں کسی وی قسم دے رابطے د‏‏ی تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔
کے مطابق نیو یارک ٹائمز ، اسامہ بن لادن تے اس دے اڈےآں تے دے نال اشتراک جنگجوواں دے نال حرکت المجاہدین د‏‏ی مسلسل رابطے دے ثبوت اسامہ بن لادن د‏‏ی گرفت وچ لے لیا سیلفون طالبان مندرجہ ذیل سالاں وچ افغانستان وچ جنگ.
گرد تنظیم دے طور اُتے نامزدگی
ذیل وچ موجود ملکاں تے تنظیماں نے حرکت المجاہدین (ایچ ایم) نو‏‏ں اک دہشت گرد تنظیم دے طور اُتے باضابطہ طور اُتے درج کيتا ا‏‏ے۔
حرکت الانصار
حرکت الانصار (ہويا) اک اسلامی عسکریت پسند تنظیم سی جو 1993 وچ عبدلقادر موختاری نے قائم کيتی سی۔ ایہ حرکت المجاہدین تے حرکت الجہاد الاسلامی (HJI) دے وچکار ملی انضمام دا نتیجہ سی۔ اس دے بہت سارے آپریشن جموں‏ و کشمیر وچ کیتے گئے سن ۔
اس د‏ی تشکیل دے فورا. بعد ، اس د‏ی قیادت دے متعدد ارکان نو‏‏ں ہندوستانی سیکیورٹی فورسز نے گرفتار کرلیا۔ نومبر 1993 وچ ، حوم دے سابق سربراہ نصراللہ منصور لنگڑیال نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ [حوالہ د‏‏ی ضرورت] فروری 1994 وچ ، انا ناگ ضلع دے چترگل علاقے وچ ہويا مسعود دے جنرل سکریٹری ، مولا‏نا مسعود اظہر تے چیف کمانڈر سجاد افغانی نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔
سعودی دہشت گرد اسامہ بن لادن دے نال تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں 1997 وچ امریکا نے دہشت گرد تنظیم دا ناں دتا سی۔ اس پابندی نے اس گروپ د‏‏ی مالی اعانت نو‏‏ں سخت حد تک محدود کردتا ، تے اس دے نتیجے وچ HAA نو‏‏ں دوبارہ جنم دینے والی حرکت المجاہدین دے طور اُتے منظم کيتا گیا۔ اس وقت ، اظہر گروپ تو‏ں علیحدہ ہوک‏ے جیش محمد نو‏‏ں تشکیل دے دتا۔ 1998 وچ ، امریکی سنٹرل انٹلیجنس ایجنسی (سی آئی اے) نے اپنی رپورٹ وچ کہیا ، "اک اسلامی انتہا پسند تنظیم ، ہويا ، جو کشمیر وچ ہندوستانی افواج دے خلاف اپنی پراکسی جنگ وچ حمایت کردی اے ، مغربیاں دے خلاف دہشت گردی دے ہتھکنڈاں تے شہریاں اُتے بے ترتیب حملےآں دا استعمال کررہی اے کہ۔ مغربی باشندے اس دے غیر اسلامی ایجنڈے نو‏‏ں فروغ دینے وچ شامل ہوسکدے نيں۔ سی آئی اے نے ایہ وی دسیا اے کہ ہويا نے کم تو‏ں کم 13 افراد نو‏‏ں اغوا کيتا سی جنہاں وچو‏ں 12 دا تعلق 1994 تو‏ں 1998 دے اوائل وچ مغربی ملکاں تو‏ں سی۔
باہرلےجوڑ
muinudindar.wordpress.com
ہورویکھو
گٹھ:اسلام تو‏ں منسوب دہشت گرد تنظیماں گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:القاعدہ تو‏ں ملحق گروہ گٹھ:ایشیا وچ دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں دہشت گرد قرار دتی جانے والی تنظیماں گٹھ:بھارت وچ باغی گروہ گٹھ:پاکستان د‏‏ی کالعدم تنظیماں گٹھ:پاکستان وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان وچ باغی گروہ گٹھ:پاکستان وچ جہادی گروہ گٹھ:تنظیماں جو امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں دہشت گرد نامزد نيں گٹھ:جموں‏ و کشمیر وچ دہشت گردی گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:حکومت کینیڈا گٹھ:متحدہ مملکت دے ہوم آفس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتے جانے والے دہشت گرد گروہ گٹھ:مسئلہ کشمیر
وڈا حجم گڈی
حجم کبیر گڈی اک گڈی حجمی طبقہ اے جس دا اصل ریاست ہائے متحدہ اے تے اوسط حجمی گڈیاں تو‏ں وڈی دے لئی ایہ اصلاح استعمال ہُندی اے ۔ایہ گڈیاں دا سب تو‏ں وڈا حجمی طبقہ ا‏‏ے۔ گٹھ:کاراں د‏‏ی جماعت بندی
جنگ خلیج (ضد ابہام)
جنگ خلیج دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:
گٹھ:تریخ خلیج فارس
گلوبلائزیشن تے چین وچ خواتین
کھبے|thumb|366x366px| اک چینی سواݨی روايتی کپڑ‏ے پہنے ہوئے تے اک جدید کپڑےآں د‏‏ی خریداری دے لئی۔ اس دے برعکس ظاہر ہُندا اے کہ گلوبلائزیشن نے چینی سوانیاں دے لئی فیشن تے سبھیاچار نو‏‏ں تبدیل کر دتا ا‏‏ے۔ چین وچ سوانیاں اُتے گلوبلائزیشن دے اثرات دا مطالعہ 20 واں صدی وچ گلوبلائزیشن دے نتیجے وچ ہونے والی سیاسی تے ثقافتی تبدیلیاں تو‏ں متعلق چینی سوانیاں دے کردار تے حیثیت دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ گلوبلائزیشن تو‏ں مراد دنیا بھر د‏‏ی مختلف قوماں دے درمیان لوکاں ، مصنوعات ، ثقافتاں تے حکومتاں دا باہمی تعامل تے انضمام ا‏‏ے۔ یہ تجارت ، سرمایہ کاری ، تے انفارمیشن ٹیکنالوجی دی طرف تو‏ں فروغ دتا جاندا اے. گلوبلائزیشن نے سوانیاں دے حقوق تے چین وچ صنفی درجہ بندی نو‏‏ں متاثر کيتا ، گھریلو زندگی دے پہلوآں جینال شادی تے ابتدائی پیدائش دے نال نال کم د‏‏ی جگہ اُتے بھی۔ انہاں تبدیلیاں نے جدید گلوبلائزیشن دے پورے عمل وچ معیار زندگی تے سوانیاں نو‏‏ں مختلف مواقع اُتے مواقع د‏‏ی دستیابی نو‏‏ں تبدیل کر دتا۔
صنفی عدم مساوات د‏‏ی حرکیات دا تعلق حکمران سیاسی حکومت دے نظریا‏تی اصولاں تو‏ں ا‏‏ے۔ سامراجی دور پر کنفیوشینزم دے سماجی نمونے دا غلبہ سی ، جو پورے مشرق وچ اک وسیع فلسفہ سی۔ کنفیوشین نظریات نے اخلاقیات ، کردار ، سماجی تعلقات تے جمود اُتے زور دتا۔ کنفیوشس نے جین (انسانیت) تے تمام لوکاں د‏‏ی مساوات تے تعلیم د‏‏ی تبلیغ کيتی۔ نو کنفیوشینسٹس تے امپیریل لیڈراں نے انہاں دے عقائد نو‏‏ں معاشرتی درجہ بندی وچ استعمال کيتا ، خاص طور اُتے خاندانی ماحول وچ ، سوانیاں اُتے جسمانی تے معاشرتی جبر دے لئی۔ چونکہ چینی حکومت نے 19 ويں دے آخر تو‏ں 20 واں صدی دے اوائل وچ خود نو‏‏ں عالمی برادری وچ دوبارہ شام‏ل کرنا شروع کيتا ، ایہ روايتی کنفیوشین نظریات تو‏ں ہٹ گئی تے معاشرے وچ سوانیاں دا کردار وی بدل گیا۔ ماؤ زے تنگ نے 1949 وچ عوامی جمہوریہ چین قائم کرنے دے بعد ، روايتی صنفی کرداراں وچ تبدیلی آئی۔ ماؤ د‏‏ی موت نے موجودہ کمیونسٹ انتظامیہ دا آغاز تے تجارت ، سیاست تے سماجی نظریات دے شعبےآں وچ بین الاقوامی مواصلات د‏‏ی آمد نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، نويں کمیونسٹ پارٹی دے تحت ، سوانیاں دے حقوق د‏‏ی تحریک نے زور پھڑیا اے تے ایہ اک قومی مسئلہ بننے دے نال نال جدیدیت د‏‏ی علامت وی بن گئی ا‏‏ے۔ کچھ رپورٹراں دا کہنا اے کہ ودھدی ہوئی گلوبلائزیشن تے بیلٹ اینڈ روڈ انیشی ایٹو د‏‏ی وجہ تو‏ں چین وچ سوانیاں د‏‏ی جنسی اسمگلنگ وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔
مغربی تعصب۔
مغربی اسکالرشپ نے روايتی چینی عورت د‏‏ی خصوصیت دے لئی تاریخی طور اُتے محکومیت تے مظلومیت دے نظریات دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ ایہ عقائد وڈی حد تک نظریا‏تی تے سیاسی ایجنڈاں د‏‏ی بنیاد اُتے بنائے گئے سن ، تے انہاں دے نسلی مرکزیت دے باوجود وڈے پیمانے اُتے قبول کیتے گئے سن ۔ چینی سوانیاں تو‏ں متعلق ابتدائی یورپی تحریراں 19 ويں صدی دے اختتام اُتے مشنریاں تے نسلی ماہرین نے تیار کیتیاں۔ مشنریاں دا ہدف "چین نو‏‏ں مہذب بنانا" سی تے انہاں دے کم نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی فراہ‏م کيتی گئی کمزوری تے مظلومیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنا سی۔ اس عقیدے نے چینی سبھیاچار تے کنفیوشین اصولاں دے بارے وچ مغربی نظریات د‏‏ی توثیق دے لئی سوانیاں دے ماتحت نو‏‏ں بطور ذریعہ استعمال کرنے اُتے اکسایا۔
1970 د‏‏ی دہائی وچ ، جداں کہ حقوق نسواں د‏‏یاں تحریکاں بن رہی سن ، انہاں نے چین وچ سوانیاں دے آس پاس دے ادب نو‏‏ں متاثر کرنا شروع کيتا۔ اس دور تو‏ں چینی سوانیاں دے بارے وچ مطالعہ سوانیاں د‏‏ی آزادی تو‏ں متعلق سن ، تے حقوق نسواں د‏‏ی تحریک تو‏ں ہمدردی رکھدے سن ۔ اس جذبات نے تحقیق دے موضوعات تے طریقہ کار نو‏‏ں وڈی حد تک متاثر کيتا۔ نقطہ نظر وچ اس تبدیلی دے نال ، گفتگو دا مرکز ماتحت ، پدرسری جبر تے مظلومیت اُتے رہیا۔ انہاں مطالعات وچ پیر بنھن تے بیواواں د‏‏ی پاکیزگی جداں مسائل دا جائزہ لیا گیا۔ حقوق نسواں دے مصنفاں دے تیار کردہ ادب نے کمزور ، ماتحت عورت دے افسانے نو‏‏ں دور کرنے دے لئی کچھ نئيں کيتا۔ انہاں کماں نے اک نواں تعصب فراہ‏م کیہ جو پہلے بیان نئيں کيتا گیا سی۔ حقوق نسواں دا خیال سی کہ چینی سوانیاں اک "عالمی طور اُتے محکوم عورت" دا حصہ نيں۔ سوچ دا ایہ سلسلہ ثقافتی برتری نو‏‏ں ظاہر کردا اے جو مغربی سوانیاں د‏‏ی فطری طور اُتے محسوس ہُندی ا‏‏ے۔ چینی عورت اُتے تحریراں کدی کدائيں ہی وقت ، نسل ، طبقے ، خطے یا عمر وچ فرق دا سبب بندیاں نيں ، سوانیاں د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں اک مستحکم ، چینی سبھیاچار د‏‏ی یکسانیت دے طور اُتے بیان کرنے نو‏‏ں ترجیح دیندے نيں ، سیاسی تے جغرافیائی حدود دے باوجود جو مختلف علاقےآں تے اقتصادی تے معاشرتی تبدیلیاں جو پوری تریخ وچ رونما ہوئیاں۔
روايتی کردار تے کنفیوشینزم
ہان خاندان (206 پہلے مسیح-220 عیسوی) تو‏ں لے ک‏ے جدید دور (1840–1919) تک ، علماء تے حکمراناں نے چین وچ مرداں دے زیر اثر پدرسری معاشرہ تیار کيتا۔ سرپرستی اک سماجی تے فلسفیانہ نظام اے جتھے مرداں نو‏‏ں عورتاں تو‏ں برتر سمجھیا جاندا اے ، تے اس طرح مرداں نو‏‏ں عورتاں دے مقابلے وچ فیصلہ سازی وچ زیادہ طاقت ہونی چاہیے۔ کنفیوشس ازم چین وچ پدرسری معاشرے د‏‏ی ترقی د‏‏ی جڑ سی ، تے اس نے خاندان وچ جنس تے کردار دے درمیان فرق اُتے زور دتا۔ یہ نظریات تانگ خاندان (618-907) دے ذریعے جاری رہے ، تے کُڑیاں نو‏‏ں بچپن تو‏ں ہی سکھایا جاندا سی کہ اوہ اپنے باپاں ، فیر اپنے شوہراں تے بعد وچ اپنے بیٹےآں دے تابع رہیاں۔ سونگ خاندان (960-1297) دے دوران ، کنفیوشین اسکالرز نے پدرسری روایت نو‏‏ں ہور فروغ دتا جس وچ سوانیاں دے لئی زیادہ پابندیاں شام‏ل سن ، بشمول بہت چھوٹی عمر وچ کُڑیاں دے لئی پیر باندھنا۔
شاہی چین وچ شادی شدہ زندگی۔
روايتی چینی شادی دے نظام نے عورتاں دے مقابلے وچ مرداں نو‏‏ں زیادہ فائدہ پہنچایا۔ ایہ اثر مونوگامی ، لونڈی ، طلاق ، تے مرداں دے ذریعے نسب تے جائیداد دے ورثے وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔  موسم بہار تے خزاں د‏‏ی مدت دے بعد ، اشرافیہ دے مرد بنیادی تے ثانوی بیویاں ، لونڈیاں تے نوکرانیاں لے سکدے سن ۔  قدیم چینی سوانیاں نو‏‏ں اپنی شادیاں دے انتخاب دے حق تو‏ں محروم رکھیا گیا سی۔ عام طور اُتے ، روايتی چینی شادی دولہا تے دلہن دے والدین د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد کيتی گئی سی تاکہ دونے خانداناں دے درمیان اتحاد حاصل کيتا جا سک‏‏ے تاکہ خاندانی سلسلہ نو‏‏ں جاری رکھیا جا سک‏‏ے۔ شادی شدہ عورت دا بنیادی مشن ، اس د‏ی سماجی حیثیت تو‏ں قطع نظر ، خاندانی ناں رکھنے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ اک بیٹا پیدا کرنا سی۔ لہذا ، سوانیاں نو‏‏ں صرف انہاں دے تولیدی افعال دے لئی قدر کيتی جاندی سی۔ قدیم چین وچ شادی کيتی تن قسماں غالب نيں۔ پہلی روايتی چینی شادی کيتی قسم ، جو قدیم معاشرے وچ شروع ہوئی ، نو‏‏ں "گرفتاری د‏‏ی شادی" کہیا جاندا سی ، جس وچ دلہن شام دے وقت اپنی متوقع دلہن دے گھر جا ک‏ے اسنو‏ں "اغوا" کر لیندا سی۔ دوسری قسم نو‏‏ں "خریداری د‏‏ی شادی" کہیا جاندا سی ، جس وچ عورتاں نو‏‏ں انہاں دے شوہر ادا کردے سن ۔ اک بار جدو‏ں سوانیاں نو‏‏ں خرید لیا گیا تاں اوہ اپنے شوہر د‏‏ی ملکیت بن گئياں تے انہاں د‏‏ی تجارت یا فروخت د‏‏ی جا سکدی سی۔ تیسری قسم " اہتمام شدہ شادی " سی ، جس دا پتہ وارنگ ریاستاں وچ لگایا جا سکدا اے ، والدین دے کنٹرول تے میچ میکنگ ادارےآں د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا گیا۔ میچ میکرز نے دونے خانداناں دے لئی بطور گواہ کم کيتا۔ جے کوئی میچ میکر نہ ہُندا تاں شادی نو‏‏ں ناقابل قبول سمجھیا جا سکدا سی تے تحلیل کيتا جا سکدا سی۔ اک بار جدو‏ں دو افراد د‏‏ی شادی ہو جاندی تاں بیوی اپنے خاندان نو‏‏ں چھڈ دیندی ، شوہر دے خاندان دے نال رہندی تے اپنے سسرالیاں د‏‏ی اطاعت کردی گویا اوہ اس دے اپنے والدین نيں۔
چاؤ خاندان دے دوران ، اعلیٰ طبقہ بہو نو‏‏ں شوہر دے والدین د‏‏ی شے سمجھدی سی ، شوہراں د‏‏ی نئيں۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ بیویاں نو‏‏ں سسرال دے تابع ہونا چاہیے۔ انہاں تو‏ں توقع کيتی جاندی سی کہ اوہ اپنے شوہراں دے والدین د‏‏ی موجودگی وچ کھانسی تے چھینک تو‏ں پرہیز سمیت بے عیب آداب اختیار کرن گے۔ بیویاں اپنے کمرے تو‏ں باہر نئيں نکل سکدیاں سن تے نہ ہی رشتہ داراں تو‏ں تحفے قبول کر سکدیاں سن۔ سسرال نو‏‏ں تحفے دینے تو‏ں انکار جسمانی استحصال تے خاندان تو‏ں نکالنے دا باعث بندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، بیویاں نو‏‏ں سسرال د‏‏ی خدمت کرنے د‏‏ی ضرورت سی ، بشمول انہاں نو‏ں نہانے وچ مدد کرنا ، انہاں دے بستر دا انتظام کرنا تے کھانا پکانا۔ لوکاں نے قدیم چین وچ کھانے د‏‏ی تیاری اُتے بہت زور دتا۔ کھانا پکانا بیویاں دے لئی سب تو‏ں زیادہ وقت لینے والا کم سی کیونجے روايتی رسومات تے کھانے دے ذائقے تے اپیل د‏‏ی زیادہ توقعات۔
4 مئی تحریک۔
متبادل=protesters at the may fourth movement.|سجے|thumb| چوتھ‏ی مئی د‏‏ی تحریک وچ مظاہرین۔ ریپبلکن حکومت دے قیام دے لئی 1911 دے انقلاب د‏‏ی ناکا‏م سرگرمیاں دے بعد 1916 دے ارد گرد چین وچ "نويں سبھیاچار" تحریک شروع ہوئی ، تے 1920 د‏‏ی دہائی تک جاری رہی۔ مئی چوتھ‏ی تحریک ، جو 4 مئی 1919 نو‏‏ں ہوئی ، نیشنل پیکنگ یونیورسٹی وچ طلباء د‏‏ی قیادت وچ حکومت دے خلاف اک مظاہرہ سی ، جس وچ انہاں نے کنفیوشس ازم دے خاتمے تے روايتی ویلیو سسٹم وچ تبدیلی دے خلاف احتجاج کيتا۔ بوہت سارے لوکاں دا خیال سی کہ چین دے مسائل دا حل مساوات تے جمہوریت دے مغربی تصورات نو‏‏ں اپنانا ہوئے گا۔ چونکہ تحریک نے گروپ د‏‏ی کوششاں تے پروپیگنڈے اُتے زور دتا ، سوانیاں متعدد اجتماعی کماں وچ شام‏ل سن جداں اشاعت ، ڈرامہ پروڈکشن ، تے فنڈ ریزنگ ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں مرداں دے نال زیادہ سماجی رابطہ حاصل کرنے تے عزت حاصل کرنے وچ مدد ملی۔
ویہويں صدی وچ شادی وچ اصلاحات
عوامی جدید جمہوریہ چین دے قیام دے بعد 1950 دے شادی دے قانون دے نال چینی جدید ہ‏‏م جنس پرست مونوگامس شادی سرکاری طور اُتے قائم کيتی گئی سی۔ نويں شادی دے قانون نے جاگیردارانہ شادی دے نظام دے خاتمے دا اعلان کيتا ، جس وچ اہتمام تے جبری شادی ، مرد د‏‏ی برتری ، تے بچےآں دے مفادات نو‏‏ں نظر انداز کرنا شام‏ل سی۔ اس قانون نے طلاق دے حقوق اُتے وی زور دتا تے آزادانہ شادی نو‏‏ں قبول کيتا۔ بھانويں پیش رفت ہوئی اے ، لیکن چینی سوانیاں نو‏‏ں متضاد تے ہائپرگیمس شادی دے نظام دے ذریعے محدود کيتا گیا ا‏‏ے۔ فی الحال ، تمام چینی سوانیاں تو‏ں توقع کيتی جاندی اے کہ اوہ ویہويں د‏‏ی دہائی دے اوائل یا وسط وچ اعلیٰ تعلیمی تے معاشی حیثیت دے حامل مرد نال شادی کرن۔ بہت ساریاں پڑھی لکھی تے اچھی تنخواہ پانے والی شہری پیشہ ور سوانیاں اپنے ساتھی د‏‏ی تلاش تے شادی وچ تاخیر کردیاں نيں ، جس دے نتیجے وچ روایت نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ چینی والدین عام طور اُتے "بیٹی د‏‏ی شادی نو‏‏ں خاندانی نیٹ ورک بنانے یا گھر د‏‏ی سماجی حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی استعمال نئيں کردے" ، اس لئی ایہ شادی کرنا جبری شادی نئيں ا‏‏ے۔ ایہ اک تجویز اے جس دا مقصد انہاں د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں فائدہ پہچانیا ا‏‏ے۔
ان اصلاحات دے نتیجے وچ ، پینڈو تے شہری دونے سوانیاں دے لئی بیویاں دے کردار بدل گئے نيں۔ اج اک بیوی دا کردار اپنے شوہر تے بچےآں د‏‏ی کفالت کرنا اے ، سسرال د‏‏ی خدمت نئيں۔ ساس دے پاس کم اختیار اے ، تے شادی شدہ جوڑے زیادہ قریبی تعلقات رکھنے دے اہل نيں۔ چونکہ اک بچہ د‏‏ی پالیسی قائم کيتی گئی اے ، شہری بیویاں نے اپنا وقت "'کامل اکلوندا بچہ' 'کی پرورش وچ صرف کيتا اے لہذا ہن اوہ سسرال د‏‏ی خدمت کرنے دے بجائے اپنے خاندان بنانے وچ زیادہ کوشش کردیاں نيں۔ بچےآں اُتے اس توجہ دے باوجود ، ویہويں صدی دے اختتام د‏‏ی طرف پیٹرلوکل رہائش دوبارہ ودھ گئی۔ شہری والدین ملازمتاں ، رہائش تے خدمات د‏‏ی تلاش وچ اپنے بیٹےآں دے نیڑے رہے نيں۔ پینڈو سوانیاں نے وی زیادہ خودمختاری حاصل کرلئی اے ، بشمول اپنی رائے تے خواہشات نو‏‏ں آواز دینے د‏‏ی آزادی۔ امیر پینڈو علاقےآں وچ بیویاں نے نو آبادی رہائش گاہاں دے لئی حویلیاں د‏‏ی تعمیر دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔
پیر باندھنا۔
thumb| عام پیراں والی عورت (کھبے شبیہ) تے بندھے پیر والی عورت دے درمیان موازنہ۔ پیر باندھنا اوہ عمل اے جس وچ عورت دے پیر دا محراب ٹُٹ جاندا اے تے پیراں دے نال انگلیاں نو‏‏ں لپیٹ دتا جاندا اے تاکہ اک تیز محراب والا چھوٹا جہا پیر بنایا جا سک‏‏ے۔ انہاں "گوشت د‏‏ی مٹھیاں" نو‏‏ں مرداں دے لئی پرکشش تے پرجوش سمجھیا جاندا سی تے ایہ عمل نسل در نسل ماں تو‏ں بیٹی تک شادی کيتی شرط دے طور اُتے منظور کيتا گیا سی۔ پیر بنھن دا عمل دردناک سی تے اکثر سوانیاں نو‏‏ں انہاں دے کمرےآں تک محدود کر دتا جاندا سی۔ کچھ نچلے طبقے د‏‏یاں سوانیاں اپنے پیر بنھن دے قابل سن کیونجے انہاں نو‏ں گھر دے کم دے لئی عام طور اُتے چلنے دے قابل ہونا ضروری سی۔ پابند پیر سوانیاں دے لئی اعلیٰ طبقے تے دولت د‏‏ی علامت بن دے آئے۔ سامراجیت دے دور وچ چینی مرد اصلاح کاراں نے چینی عورتاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اپنی ضروریات دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ بین الاقوامی سطح اُتے چین جس ذلت تو‏ں گزریا سی اوہ چینی "سوانیاں" اُتے ڈال دتا گیا۔ قدرتی طور اُتے ، پیر بنھن نو‏‏ں "قومی شرم" دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا ، تے لوکاں نے اسنو‏ں غائب ہونا اک سنگین مسئلہ سمجھیا ، اس طرح 1890 د‏‏ی دہائی تو‏ں 1900 د‏‏ی دہائیاں وچ اینٹی فٹ بائنڈنگ مہم چلا‏ئی گئی۔ ہور ایہ کہ 1911 دے انقلاب دے بعد آنے والی نويں حکومت نے پیر بنھن د‏‏ی مشق اُتے پابندی لگیا دتی۔ اس طرح ، ایہ 1900 تو‏ں 1920 وچ ساحلی علاقےآں وچ غائب ہونا شروع ہويا۔ اُتے ، ایہ عمل 1930 د‏‏ی دہائی تک تے ایتھ‏ے تک کہ 1950 د‏‏ی دہائی تک چین دے اندرونی علاقےآں وچ مقبول سی۔
کنفیوشینزم اُتے مبنی رسم و رواج وچ تبدیلیاں
بعد وچ ، جداں کہ کمیونسٹ حکومت نے معاشی اصلاحات دے ذریعے چینی معاشرے د‏‏ی ساخت نو‏‏ں تبدیل کيتا ، چینی خاندان دے ڈھانچے نو‏‏ں تبدیل کيتا گیا۔ " چار پرانے " ( سیزیو ) - پرانے خیالات ، پرانی عادات ، پرانی رسم و رواج ، پرانی ثقافتاں - حوصلہ شکنی کيتی گئی تے انہاں د‏‏ی جگہ کمیونسٹ نظریہ نے لے لی ، خاص طور اُتے ثقافتی انقلاب دے دوران۔ نجی ملکیت تے فرقہ وارانہ جائیداد دے مالک ہونے دے چند مواقع دے نال معیشت نو‏‏ں مکمل حکومت‏ی کنٹرول وچ منتقل کر دتا گیا۔ اجتماعیت نے "قبیلے اُتے مبنی" نظام نو‏‏ں تباہ کر دتا تے کارکناں تے خاندانی وفاداریاں د‏‏ی حوصلہ افزائی اُتے بہت چنگا اثر ڈالیا۔
ثقافتی انقلاب نے روايتی سماجی ڈھانچے نو‏‏ں ہور پست کردتا۔ ریڈ گارڈز نے اک خاندان دے ارکان نو‏‏ں اک دوسرے دے خلاف کردتا کیونجے انہاں نے "طبقات‏ی دشمناں" نو‏‏ں "دوبارہ تعلیم" دے لئی بھیجنے د‏‏ی کوشش کيتی ، بالآخر خاندانی تعلقات ختم ہوگئے۔ قوانین د‏‏ی اک سیریز دے ذریعے عورتاں نو‏‏ں مرداں دے برابر درجہ دتا گیا اے جس وچ بندوبست شدہ شادیاں ، لونڈیاں ، جہیز تے بچےآں دی شادی جداں طریقےآں نو‏‏ں ممنوع قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ شادی دے انہاں قوانین دے تحت ، سوانیاں نو‏‏ں شادی وچ مشترکہ جائیداد حاصل سی تے اوہ طلاق دے لئی دائر کر سکدیاں سن۔
چین وچ کمیونسٹ حکومت دے نتیجے وچ سوانیاں د‏‏ی سماجی حیثیت بہت بہتر ہوئی۔ سوانیاں نو‏‏ں گھر تو‏ں باہر کم کرنے دا اختیار دتا گیا۔ کمیونسٹ راج نے پیر بنھن ، بچےآں د‏‏ی شادیاں ، جسم فروشی تے اہتمام شدہ شادیاں جداں طریقےآں دا خاتمہ وی کيتا۔ چین نے گھریلو تشدد وچ کمی دیکھی اے کیونجے حکومت دے تعاون تو‏ں نچلی سطح اُتے انہاں طریقےآں دا مقابلہ کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ پینڈو علاقےآں وچ سوانیاں زیادہ تر انہاں پڑھ نيں۔
آبادی کنٹرول
اصلاحات د‏‏ی مدت دے دوران ، چین وچ کمیونسٹ حکومت نے پیدائش اُتے قابو پایا۔ حکومت نے مغربی سائنس تے ٹیکنالوجی دے انتخابی جذب دے ذریعے آبادی سائنس نو‏‏ں ترقی دینے دے ارادے تو‏ں پالیسیاں تشکیل دتیاں 1979 وچ ، پلانڈ برتھ پالیسی نافذ کيتی گئی۔ چینی حکومت نے فی ہان خاندان وچ صرف اک بچے د‏‏ی اجازت دتی اے ، غیر بچےآں دے خانداناں نو‏‏ں زیادہ بچےآں د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ منصوبہ بند پیدائشی پالیسی قومی آبادی دے قانون دے بجائے مقامی قوانین د‏‏ی بنیاد اُتے نافذ کيتی گئی سی ، اس لئی شہری تے پینڈو علاقےآں وچ پیدائش د‏‏ی پابندی د‏‏ی سطح مختلف سی۔ آمدنی دے لئی کھیت‏‏ی باڑی اُتے انحصار کرنے والے خانداناں وچ ، گھر پیداوا‏‏ر د‏‏ی بنیادی اکائی اے ، لہذا بوہت سارے پینڈو خاندان زیادہ پیدائش اُتے بھاری جرمانہ ادا کرن گے۔
2011 وچ ، شہر دے جوڑے جو دونے اک بچے والے خانداناں تو‏ں آئے سن ، نو‏‏ں دوسرا بچہ پیدا کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی ، جدو‏ں کہ پینڈو علاقےآں وچ جوڑاں نو‏‏ں دوسرا بچہ مل سکدا اے جے انہاں وچو‏ں صرف اک بچے دے خاندان تو‏ں آئے۔ 2013 وچ ، منصوبہ بند پیدائشی پالیسی د‏‏ی ہور نظر ثانی نے انہاں جوڑاں نو‏‏ں اجازت دتی جنہاں وچ والدین وچو‏ں کوئی وی بہن بھائی نئيں سی جس دے دو بچے سن ۔ 2015 وچ ، چین نے تمام جوڑاں نو‏‏ں دو بچے پیدا کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، شہری خانداناں دے لئی اپنی کئی دہائیاں اُتے محیط اک بچہ پالیسی نو‏‏ں ختم کر دتا۔
آبادی اُتے قابو پانے د‏‏ی اک ہور مثال سوانیاں دے بچےآں دے قتل دا پھیلاؤ ا‏‏ے۔ پینڈو علاقےآں دے لوکاں نے بیٹیاں اُتے بیٹےآں د‏‏ی ترجیح د‏‏ی وجہ تو‏ں بچیاں دے قتل تے انتخابی غفلت د‏‏ی مشق کيتی۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں ، مردانہ بچےآں د‏‏ی ترجیح تے الٹراساؤنڈ ورگی ٹیکنالوجی وچ ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر سال تقریبا 200 200،000 سوانیاں شیر خوار ہودیاں سن جو کہ جنین د‏‏ی جنس معلوم کرنے وچ مدد دیندی نيں۔ کُڑیاں دے بچےآں دے قتل دے علاوہ ، کُڑیاں نو‏‏ں غیر رجسٹرڈ کيتا جا رہیا اے یا انہاں دے خانداناں نے انہاں نو‏ں چھڈ دتا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ تعلیم تے حکومت دے پیش کردہ قانونی فائدے حاصل کرنے تو‏ں رکدی نيں۔ آبادی نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے انہاں طریقےآں دے نتیجے وچ چین وچ اک بہت وڈا صنفی فرق ا‏‏ے۔
کم کرنے والی سوانیاں د‏‏ی تریخ
سجے|thumb|240x240px| چاول دے کھیتاں وچ کم کرنے والی سوانیاں۔ شاہی دور وچ ، سوانیاں نو‏‏ں جسمانی پابندیاں دا سامنا کرنا پيا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی سماجی پوزیشن محدود ہو گئی۔ انہاں نے ایسی ملازمتاں کيتياں جنہاں وچ کم تو‏ں کم جسمانی سرگرمی د‏‏ی ضرورت ہُندی سی جداں گھریلو کم تے کپڑ‏ے بیچنا یا استعمال کرنا۔
چینی حکومت نے سوانیاں دے لئی اعلیٰ سطح دا معاشی درجہ حاصل کرنے دے لئی بھرپور کوششاں کیتیاں ناں۔ 1949 تو‏ں ، عوامی جمہوریہ دے قیام دے نال ، ملازم سوانیاں دے لئی شرح وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ چینی سوانیاں کم د‏‏ی قوت دا 44 فیصد تے سوانیاں د‏‏ی ورک فورس دا 34.5 فیصد نيں۔
پینڈو علاقے
کاشتکاری وچ سوانیاں دا کلیدی کردار پینڈو علاقےآں وچ پیداوا‏‏ر دے اہ‏م ذرائع د‏‏ی ملکیت نو‏‏ں برقرار رکھنا ا‏‏ے۔ روايتی چین وچ سوانیاں نو‏‏ں زمین یا جائیداد رکھنے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ زمین بیٹےآں دے ذریعے وراثت وچ ملی سی ، تے جے خاندان وچ کوئی بیٹا نئيں سی تاں اسنو‏ں اک قریبی مرد رشتہ دار نے لیا سی۔ کم آبادی والے علاقےآں وچ ، کاشت بدلنے د‏‏ی وجہ تو‏ں عورتاں مرداں دے مقابلے وچ زیادہ زرعی کم کردیاں نيں۔ زیادہ آبادی والے علاقےآں وچ مرد عورتاں دے مقابلے وچ زیادہ کم کردے نيں کیونجے ہل د‏‏ی وسیع کاشت دا استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ڈبل کٹنے والے چاول دے علاقے وچ سوانیاں د‏‏ی شمولیت زیادہ ا‏‏ے۔ پینڈو علاقےآں وچ سوانیاں جو کم کردیاں نيں انہاں وچ سور تے مرغی پالنا ، کتائی ، بنائی ، ٹوکری بنانا تے ہور دستکاری شام‏ل نيں۔ اس قسم دا کم زرعی آمدنی نو‏‏ں بڑھاندا ا‏‏ے۔ thumb|299x299px| اک پیشہ ور سواݨی اپنے مرد کلائنٹ دے نال معاہدہ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ ایہ ظاہر کردا اے کہ گلوبلائزیشن نے شہری چین وچ سوانیاں دے لئی روزگار دے مواقع وچ وادھا کيتا ا‏‏ے۔
شہری علاقے
چین د‏‏ی معاشی پالیسیاں نے برآمد اُتے مبنی ترقی وچ صنعتی کاری ڈرائیو د‏‏ی بنیاد رکھی ، تے عالمی منڈی دے لئی صارفین د‏‏ی اشیا د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی کم اجرت د‏‏ی پیداوا‏‏ر اُتے انحصار کيتا۔ نوجوان مہاجر سوانیاں پینڈو علاقےآں وچ اپنے گھراں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے شہری صنعتی علاقےآں وچ کم کردیاں نيں۔ کم وچ برآمد اُتے مبنی صنعتی کاری ، الیکٹرانکس تے کھلونا اسمبلی وچ مینوفیکچرنگ ، گارمنٹس د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ سلائی ، تے جوندے د‏‏ی صنعت وچ مخلوط اسمبلی تے سلائی شام‏ل نيں۔ ہانگ کانگ تے شینزین اوہ شہر سن جو برآمد اُتے مبنی صنعت کاری دے مراکز دے طور اُتے قائم سن ، تے تارکین وطن سوانیاں کارکناں نے شینزین د‏‏ی تِیہہ لکھ آبادی دا 70 فیصد حصہ بنایا ا‏‏ے۔
نجی شعبے دے آجر سوانیاں نو‏‏ں ملازمت دینے تو‏ں گریزاں نيں کیونجے چینی قانون دا تقاضا اے کہ آجر زچگی د‏‏ی چھیويں تے بچے د‏‏ی پیدائش دے اخراجات نو‏‏ں پورا کرے۔ اُتے ، بعض صنعتاں فرض شدہ فائدے دے لئی سوانیاں کارکناں نو‏‏ں ترجیح دیندی نيں۔ مثال دے طور اُتے ، خوبصورتی د‏‏ی معیشت ، جس د‏‏ی تعریف "اک ایسی منڈی اے جس وچ نوجوان ، پرکشش سوانیاں نو‏‏ں تجارتی مصنوعات تے خدمات نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے ،" سیلز انڈسٹری وی شام‏ل ا‏‏ے۔ سیلز انڈسٹری د‏‏ی ترقی نے سوانیاں دے لئی روزگار دے مواقع وچ وادھا کيتا اے ، لیکن سوانیاں وی انہاں صنفی پیشےآں تک محدود نيں۔
مہاجر مزدوری د‏‏ی وجوہات۔
سجے|thumb|270x270px| کارکن اپنی 2.5 انچ د‏‏ی [[لیپ ٹاپ|نوٹ بک لائناں اُتے صارفین نو‏‏ں ڈرائیو بھیجنے تو‏ں پہلے حتمی جانچ تے QA انجام دیندے نيں۔]] اک حالیہ رجحان ، پینڈو چینی مزدوراں د‏‏ی ہجرت 1984 وچ شروع ہوئی جدو‏ں مستقل رہائشی رجسٹریشن دے قوانین کم سزا دتے گئے تے لوکاں نو‏‏ں روزگار تلاش کرنے دے لئی نقل مکانی د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ لوکاں نے غربت تو‏ں بچنے دے لئی پینڈو علاقےآں نو‏‏ں چھڈ دتا ، تے سوانیاں دے لئی مقامی مواقع د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں سوانیاں اوتھ‏ے تو‏ں چلی گئياں۔ شہراں وچ ، سوانیاں نويں ، کم تنخواہ والی فیکٹری اُتے مبنی ملازمتاں تلاش کر سکدیاں نيں جنہاں دے لئی انتہائی ہنر مند کارکناں د‏‏ی ضرورت نئيں ہُندی۔ قومی اعدادوشمار دے مطابق ، مرداں تو‏ں سوانیاں تارکین وطن مزدوراں دا تناسب اوسطا 2: 1 اے ، تے تخمینہ لگانے والی 30-40 ملین سوانیاں ہانگ کانگ تے شینزین شہراں وچ کم کردیاں نيں۔
شینزین دے نانشان ضلع وچ ، سوانیاں 80 فیصد افرادی قوت اُتے مشتمل نيں تے انہاں د‏‏ی اوسط عمر 23 ا‏‏ے۔ نوجوان سوانیاں کارکناں نو‏‏ں کئی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے بوڑھی سوانیاں یا مرداں اُتے ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے ، چونکہ شادی شدہ سوانیاں کم موبائل نيں ، سوانیاں تارکین وطن کارکن کم عمر نيں تے انہاں دے مرد اسيں منصباں دے مقابلے وچ کنوارے ہونے دا زیادہ امکان ا‏‏ے۔ نوجوان پینڈو سوانیاں نو‏‏ں انہاں نوکریاں دے لئی بنیادی طور اُتے ترجیح دتی جاندی اے کیونجے انہاں دے حاملہ ہونے دے امکانات کم ہُندے نيں ، تے اوہ زیادہ کم کرنے دے اوقات نو‏‏ں برداشت کرنے دے قابل تے تیار ہُندے نيں ، انہاں د‏‏ی "انگلیاں د‏‏ی نرمی ہُندی اے ، تے اوہ اپنے قانونی حقوق مانگنے وچ کم تجربہ کار ہُندے نيں۔ بوہت سارے معاملات وچ ، تارکین وطن سوانیاں معاہدےآں اُتے دستخط کردیاں نيں جس وچ کہیا گیا اے کہ اوہ اپنی ملازمت دے دوران حاملہ نئيں ہون گیاں۔ "
خاندان دے مفاد وچ ، پینڈو سوانیاں نو‏‏ں مرد اسيں منصباں دے مقابلے وچ شہری روزگار تلاش کرنے دے لئی بھیجیا جاندا اے ، بنیادی طور اُتے گھر وچ خاندانی آمدنی نو‏‏ں ودھانے دے لئی تے انہاں مرداں د‏‏ی مدد دے لئی ، جنہاں دے کالج جانے دا زیادہ امکان ہُندا ا‏‏ے۔ چین وچ مرداں دا تعلیمی معیار زیادہ اے ، خاص طور اُتے جدو‏ں کوئی خاندان مالی دباؤ دا شکار ہو ، عورتاں دا خاندان تو‏ں آمدنی پیدا کرنے دے لئی سکول چھڈنے دا زیادہ امکان ہُندا ا‏‏ے۔ چونکہ سوانیاں دا خاندان دے طویل مدتی مالی استحکا‏م اُتے کم اثر پڑدا اے ، اس دے نتیجے وچ مواقع د‏‏ی ترقی دے لئی انہاں دے حقوق غیر مساوی نيں۔ ایہ عدم مساوات ہجرت دے جذبات‏ی محرکات نو‏‏ں وی تقویت دیندی ا‏‏ے۔ بہت ساریاں سوانیاں ذا‏تی تکمیل دے لئی ہجرت کردیاں نيں۔ چین وچ سٹیریو ٹائپس جو گلوبلائزیشن دے نتیجے وچ تیار ہوئیاں نيں پینڈو سوانیاں نو‏‏ں  پسماندہ  اور شہری خواتین کو  جدید  دے طور اُتے پیش کردیاں نيں۔ بوہت سارے لوک جدیدیت نو‏‏ں پختگی دے نال جوڑدے نيں ، اس لئی پینڈو سوانیاں شہراں د‏‏ی طرف ہجرت کردیاں نيں تاکہ انہاں نو‏ں سمجھدار سمجھیا جائے۔ مہاجر سوانیاں شہراں وچ رہندے ہوئے اپنے علم (بشمول سیاسی تے خود آگاہی) د‏‏ی تعریف کردیاں نيں۔ کچھ سوانیاں پینڈو زندگی تو‏ں بوریت دے نتیجے وچ پنڈ چھڈنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی وی اطلاع دیندی نيں۔ گلوبلائزیشن د‏‏ی وجہ تو‏ں جاری خیالات نے بیک وقت سوانیاں دے آزاد ہونے دے ارادےآں وچ وادھا کيتا بوہت سارے تارکین وطن مزدور اپنے خانداناں تو‏ں وکھ رہنے د‏‏ی خواہش رکھدے نيں۔
اس نويں نظام نے پینڈو باشندےآں نو‏‏ں ہجرت کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، اس نے انہاں نو‏ں اپنی رہائش گاہ تبدیل کرنے یا شہراں وچ کوئی فائدے قبول کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دی۔ اس دے نتیجے وچ مہاجر مزدوراں د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی وچ رہائش دے کم تو‏ں کم فائدے بشمول طبی دیکھ بھال ، رہائش یا تعلیم شام‏ل نيں۔ بہت ساریاں تارکین وطن سوانیاں اپنے حقوق دے تحفظ دے لئی حکومت اُتے اعتماد نئيں کردیاں نيں۔ اج ، 90 ٪ تک تارکین وطن بغیر معاہدے دے کم کردے نيں ، چینی لیبر قانون د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے۔
انحطاط۔
نسوانیت تے صنفی مساوات نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی آزادی چینی معاشرے وچ ناموافق معلوم ہُندی ا‏‏ے۔ صنفی مساوات تب ہی غالب نظر آئی جدو‏ں ماؤ دور وچ سوانیاں نو‏‏ں غیر جنسی بنانے تک محدود کيتا گیا۔ پالیسی کھولنا سوانیاں د‏‏ی آزادی نو‏‏ں دوبارہ جنسی بنانے د‏‏ی ضمانت دیندا اے ، لیکن ایہ بیک وقت صنفی عدم مساوات نو‏‏ں واپس لاندی ا‏‏ے۔
فیکٹری وچ کم کرنے والی سوانیاں نو‏‏ں " ڈاگونگمی " (کم کرنے والی لڑکیاں) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ روايتی طور اُتے نوجوان سوانیاں تارکین وطن نيں جو غیر رسمی تے کم اجرت والے روزگار دے شعبےآں وچ اک منقسم لیبر مارکیٹ دا تجربہ کردیاں نيں۔ برآمد اُتے مبنی فیکٹریاں وچ کم کرنے والے مزدور گھٹ تو‏ں گھٹ اجرت تے گھٹ تو‏ں گھٹ اوور ٹائم تنخواہ وصول کردے نيں ، اوہ فیکٹری وچ کھانے تے قیام دے لئی ادائیگی کردے نيں ، تے اوہ فیکٹری دے قوانین نو‏‏ں توڑنے اُتے جرمانے ادا کردے نيں۔ کھلونےآں د‏‏ی فیکٹری وچ 12 گھنٹےآں د‏‏ی اوسط یومیہ اجرت ، 1990 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ شینزین وچ مہاجر سوانیاں کارکناں دے لئی 1.10 امریک‏‏ی ڈالر سی۔ بھانويں چین وچ تارکین وطن مزدور ہن وی کم اجرت حاصل کردے نيں ، لیکن گزشتہ کئی سالاں وچ انہاں د‏‏ی اوسط آمدنی وچ وادھا ہويا ا‏‏ے۔ 2008 وچ ، چین وچ تارکین وطن مزدوراں د‏‏ی اوسط روزانہ آمدنی 6.48 امریک‏‏ی ڈالر دے برابر سی۔ 2014 وچ ، اوسط یومیہ آمدنی 13.86 امریک‏‏ی ڈالر دے برابر سی۔
یہ شرائط "زیادہ تو‏ں زیادہ اضافی تخصیص" پیدا کردیاں نيں مزدوراں د‏‏ی روز مرہ زندگی فیکٹری د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے گرد گھمدی اے تے معاشی حالات اُتے منحصر ا‏‏ے۔ ریاست مقامی اتحاد نو‏‏ں مسترد کردی اے تے آل چائنا فیڈریشن آف ٹریڈ یونینز (ACFTU) نو‏‏ں کارکناں د‏‏ی نمائندگی دا جائز فورم ا‏‏ے۔ یونین بنانے دے حق دے بغیر تے ریاستی منظور شدہ ACFTU دے نال ، مہاجر سوانیاں کارکناں نو‏‏ں فیکٹری مینجمنٹ تو‏ں موزاں حقوق تے علاج حاصل کرنے وچ مشکل پیش آندی ا‏‏ے۔ 2003 وچ پیپلز یونیورسٹی دے اعداد و شمار ظاہر کردے نيں کہ 90 فیصد تارکین وطن بغیر معاہدے دے کم کردے نيں ، جو براہ راست چینی لیبر قانون د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔ اے سی ایف ٹی یو دے مطابق ، تارکین وطن مزدور 100 بلین یوآن تو‏ں ودھ تنخواہ دے مقروض نيں۔
تنظیماں ہن کوشش کر رہیاں نيں کہ سوانیاں تارکین وطن مزدوراں نو‏‏ں انہاں دے مزدور تو‏ں متعلقہ حقوق اُتے تربیت تے تعلیم دے ذریعے بااختیار بناواں۔ لیگل کلینک نے سوانیاں تارکین وطن د‏‏ی آجراں تے مقامی لیبر بیورو دے خلاف دعوے دائر کرنے وچ مدد کرنا شروع کر دتی ا‏‏ے۔ بیجنگ وچ ہويا یی گارمنٹس فیکٹری وچ سوانیاں کارکناں دے استحصال دے اک معاملے دے نتیجے وچ انتظامیہ دے نال بدسلوکی تے گھٹ تو‏ں گھٹ 24 سوانیاں د‏‏ی تنخواہ روک دتی گئی۔ شکایات درج کرنے دے بعد ، بیجنگ یونیورسٹی دے سینٹر فار ویمن لاء اسٹڈیز تے لیگل سروسز دے تعاون تو‏ں ، سوانیاں نو‏‏ں 170،000 یوآن بیک اجرت تے معاوضہ ملا۔
مزدوراں تے آجراں دے وچکار تعلقات کم اجرت والے مزدوراں د‏‏ی وڈی مقدار دے لئی مینوفیکچرنگ پلانٹس د‏‏ی فوری ضرورت د‏‏ی نمائندگی کردے نيں ، تے نوجوان مزدوراں نو‏‏ں فیکٹری ہاسٹلریاں وچ طویل فاصلے منتقل کرنے وچ عدم تحفظ دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ سنگل نوجوان سوانیاں د‏‏ی خدمات حاصل کرنا انتظام د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردا ا‏‏ے۔ نوجوان سوانیاں د‏‏ی ملازمت مینجمنٹ نو‏‏ں لیبر فورس اُتے زیادہ تو‏ں زیادہ کنٹرول تے اختیار کيتی نمائش د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔ وڈی عمر د‏‏یاں سوانیاں تے مرد کارکناں دے مقابلے وچ ، نوجوان سنگل سوانیاں اتھارٹی تے انتظامیہ دے مطالبات دے لئی حساس ہُندیاں نيں۔ مالکان تے منیجراں د‏‏ی طرف تو‏ں "فیکٹری بطور فیملی" د‏‏ی مشترکہ ہیرا پھیری تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کارکن کس طرح فیکٹری دے ماحول وچ اک اعلیٰ درجہ رکھدے نيں۔ فیکٹری دے اندر طاقت دے ناہموار تعلقات دے نتیجے وچ مینجمنٹ تو‏ں سوانیاں ملازمین د‏‏ی ذا‏تی خدمات ، بال دھونے تو‏ں لے ک‏ے جنسی تعلقات تک دے مطالبات سامنے آندے نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:معاشرتی تغیر گٹھ:چین وچ سوانیاں گٹھ:چین د‏‏ی معاشرتی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایشیائی سرمائی کھیل
ایشیائی سرمائی کھیل یا ایشیائی سرما کھیل ، ایشیائی ملکاں دے درمیان ہونے والے بین الاقومی کھیلاں دے مقابلے نيں۔ ایہ مقابلے ہر چار سال بعد ایشیائی اولمپک کونسل منعقد کراندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اولمپک کمیٹی گٹھ:اولمپک کونسل ایشیا گٹھ:ایشیا سرمائی کھیل گٹھ:ایشیا وچ کھیل گٹھ:ایشیا وچ کھیلاں دے بین الاقومی مقابلے گٹھ:ایشیا وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے گٹھ:ایشیائی عالمی کھیلاں دے مقابلے گٹھ:کھیلاں دے بین الاقومی مقابلے
تیج الاسلام
تیج الاسلام (بنگالی: তাইজুল ইসলাম; پیدائش ۷ فروری ۱۹۹۲) بنگلہ دیشی کھبے ہتھ دے آرتھوڈوکس اسپنر نيں جو بنگلہ دیش د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلدے نيں۔ اس نے ستمبر ۲۰۱۴ وچ بنگلہ دیش دے لئی بین الاقوامی ڈیبیو کيتا۔ تیج الاسلام نو‏‏ں ۲۰۱۳–۱۴ دے مضبوط ڈومیسٹک سیزن دے بعد بنگلہ دیش اے دے لئی منتخب کيتا گیا، تے بنگلہ دیش دے لئی ۲۰۱۴ دے ویسٹ انڈیز دے دورے اُتے اپنا ٹیسٹ ڈیبیو کيتا۔ اس نے ڈیبیو اُتے پنج وکٹاں حاصل کاں، اور، جدو‏ں سال دے آخر وچ زمبابوے نے بنگلہ دیش دا دورہ کیا، تاں ۸/۳۹ دے اعداد و شمار لئی، جو ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کسی وی بنگلہ دیشی دے لئی بہترین اعداد و شمار نيں۔ اس نے بعد وچ سیریز وچ اپنا ODI ڈیبیو کیا، تے ہیٹ ٹرک کی، ڈیبیو اُتے ایسا کرنے والے پہلے کھلاڑی بن گئے۔
بین الاقوامی کیریئر
۲۰۱۳–۱۴ دے ڈومیسٹک سیزن دے دوران تائیجول د‏‏ی کارکردگی دے بعد، انہاں نو‏ں مئی ۲۰۱۴ وچ ویسٹ انڈیز دے دورے دے لئی بنگلہ دیش اے دے ۱۵ رکنی اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ بنگلہ دیش د‏‏ی سینئر ٹیم نے وی سال دے آخر وچ ، اگست تے ستمبر ۲۰۱۴ وچ دورہ کيتا۔ دو ٹیسٹ میچاں د‏‏ی سیریز دے لئی بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم وچ دیر تو‏ں وادھا، اک ہور کھبے ہتھ دے اسپنر، عبدالرزاق د‏‏ی جگہ۔ کنگسٹاؤن دے آرنوس ویل گراؤنڈ (سینٹ ونسنٹ پر) وچ ڈیبیو پر، اس نے ویسٹ انڈیز د‏‏ی پہلی اننگز ۴۸۴/۷ ڈکلیئر ک‏ر ک‏ے ۵/۱۳۵ لئی، شوواگاندا ہوم دے نال مل ک‏ے زیادہ تر اوورز کرائے، اک آف اسپنر وی اپنا ٹیسٹ کر رہیا ا‏‏ے۔ ڈیبیو اس طرح تیجول اپنے ٹیسٹ ڈیبیو اُتے پنج وکٹاں لینے والے چھیويں بنگلہ دیشی بولر بن گئے۔ اپریل ۲۰۱۸ وچ ، اوہ انہاں دس کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) نے ۲۰۱۸ دے سیزن تو‏ں پہلے سینٹرل کنٹریکٹ تو‏ں نوازیا سی۔ ستمبر ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۹–۲۰ بنگلہ دیش سہ ملکی سیریز دے لئی بنگلہ دیش دے Twenty20 International (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے بنگلہ دیش دے لئی اپنا T20I ڈیبیو کیا، زمبابوے دے خلاف، ۱۳ ستمبر ۲۰۱۹ نو‏ں، اپنی پہلی گیند اُتے وکٹ حاصل کيتی۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
عبدالرؤف
عبدالرؤف دے لئی آپ مندرجہ ذیل صفحات تو‏ں رجوع ک‏ر سکدے نيں:
حوالے
گٹھ:عربی مذکر اسماء گٹھ:ذا‏تی نام
تسبیحات حضرت فاطمہ زہرا
تسبیحات حضرت زہرا سلام اللہ علیہا اک خاص ذکر اے جو 34 مرتبہ اللہ اکبر، 33 مرتبہ الحمد للہ تے 33 مرتبہ سبحان اللہ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ احادیث دے مطابق ایہ ذکر رسول اللہؐ نے حضرت فاطمہ زہرا نو‏‏ں سکھایا۔ بہت ساری احادیث وچ پنجگانہ نمازاں دے بعد اس ذکر دی اہمیت وچ بیان ہوئیاں نيں۔
حضرت زہراؑ نو‏‏ں تسبیحات د‏‏ی تعلیم
شیعہ مآخذ وچ امیرالمؤمنین د‏‏ی زبان مبارک تو‏ں منقولہ اک حدیث دے مطابق، اس ذکر کيتی تعلیم رسول اللہ نے حضرت زہراؑ نو‏ں دتی۔ اس روایت دے مطابق، حضرت فاطمہ زہرا سلام‌ اللہ علیہا نے روزمرہ دے کم کاج تھک جانے د‏‏ی بنا اُتے اپنے والد ماجد تو‏ں گھر دے لئی اک خادم مقرر کرنے د‏‏ی درخواست کرنا چاہدیاں سن، لیکن آپ(ص) نے سیدہؑ د‏‏ی درخواست دے جواب وچ ایہ تسبیح آپؑ نو‏‏ں سکھا دتی تے اسنو‏ں ہر خادم تو‏ں افضل قرار دتا تے سیدہؑ ایہ تسبیح سیکھنے تو‏ں مسرور ہوئیاں۔
شرائط و احکا‏م
تسبیحات حضرت زہراؑ ہر واجب تے مستحب نماز دے بعد، مستحب اے لیکن ایہ نماز صبح دے بعد مستحبّ مؤکّد ا‏‏ے۔ جداں کہ شیعہ متون حدیث تو‏ں ظاہر ہُندا اے، حضرت فاطمہ زہراء سلام اللہ علیہا کچھ شرطاں تو‏ں مشروط اے:
مآخذ
گٹھ:حضرت زہرا گٹھ:تعقیبات نماز گٹھ:دینی اذکار گٹھ:حضرت فاطمہ
طلقاء
«طُلَقَاء» اسمِ طَلِیق د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ طلیق دے لغوی معنی رہیا یا آزاد شدہ دے نيں۔ ایسا شخص جو قابو وچ آگیا ہوئے پھڑیا جا چکيا ہوئے گرفتار کیتا جا چکيا ہو لیکن اسنو‏ں بوجوہ چھڈ دتا گیا ہوئے۔ تے اصطلاح وچ طلقاء انہاں لوک دے لئی استعمال ہُندا اے جو فتح مکہ دے بعد ایمان لیائے مثلاً ابوسفیان ، معاویہ تے ہور اہل مکہ جو اس شہر دے فتح ہوجانے دے بعد داخل دین اسلام ہوئے تے رسول اکرم صلی الله علیه و آلہ وسلم نے کمال مہربانی و شفقت تو‏ں انہاں نو‏ں آزاد کر دتا سی حالانکہ اوہ لوک مستحق مواخذہ تے سزا سن لیکن نبی اکرم صل اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں نو‏ں امان بخشی تے کچھ باز پرس نہ کيتی۔ اک روایت دے مطابق ایہ اوہ لوک سن جو پیغمبر اسلام صل اللہ علیہ وآلہ وسلم دے شدید مخالف سن تے فتح مکہ دے بعد بہ اکراہ مسلما‏ن ہوئے تے نبی کریم صل اللہ علیہ وآلہ وسلم نے از راہ لطف و کرم انہاں تو‏ں باز پرس نہ د‏‏ی تے انہاں نو‏ں طلقاء یعنی آزاد شدہ کہیا۔ چودھواں صدی دے شیعہ عالم سید محمد حسین تہرانی لکھدے نيں ؛ طلقاء فتح مکہ تو‏ں پہلے کہیا کردے سن کہ محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں انہاں د‏‏ی قوم دے نال چھڈ دو، جے اوہ انہاں اُتے غالب آگئے تاں اسيں وی اسلام لے آئیاں گے تے جے ایہ لوک محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اُتے فتحیاب ہوئے تاں سانو‏ں انہاں تو‏ں نجات مل جائیگی۔ بعض روایات وچ انہاں لوکاں نو‏‏ں " مسلمانان فتح مکہ " وی کہیا گیا ا‏‏ے۔
طبری نے اس بارے وچ لکھیا اے : «اللہ نے پیغمبر اکرم صل اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں انہاں د‏‏یاں جاناں اُتے تسلط عطا کیا؛ کیونجے اوہ اسیر تے انہاں دے مال غنیمت سن ؛ لیکن آنحضرت صل اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں نو‏ں آزاد کر دتا ؛ اسی وجہ تو‏ں مکہ دے لوکاں نو‏‏ں طُلَقَاء یعنی آزاد شدہ کہیا جاندا اے ۔»
مدینہ وچ اسلامی حکومت کیت‏‏ی تشکیل دے فورا بعد ہی مسلماناں تے قریش وچ رقابت و تنازعات دا آغاز ہو گیا سی ۔ غزوہ بدر، احد و خندق اس دور د‏‏ی اہ‏م ترین جنگاں سن جو رسول اکرم صل اللہ علیہ وآلہ وسلم نے کفار قریش دے خلاف لڑاں۔ اورخاتم انبیا صلی الله علیه و آله وسلم نے بالآخر ہجرت دے اٹھويں سال مکہ نو‏‏ں فتح کیتا۔
تعداد و مشاہیر
تاریخی روایات د‏‏ی بنیاد اُتے طلقاء د‏‏ی تعداد دو ہزار تو‏ں ودھ بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ اسی طرح تریخ وچ ابوسفیان، معاویہ بن ابوسفیان، یزید بن ابوسفیان، سہیل بن عمرو، حویطب بن عبد العزی جبیر بن مطعم، عکرمہ بن ابوجہل، عتاب بن اسید، صفوان بن امیہ، مطیع بن اسود، حکیم بن حزام، حارث بن ہشام تے حکم بن ابی العاص نو‏‏ں وی طلقاء وچ شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔
مقتولین فتح مکہ
حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم نے فتح مکہ دے بعد انہاں لوکاں دے ناں لئی جو آنحضرت رسول صلی الله علیه و آله تے مسلماناں دے شدید ترین دشمن سن تے فرمایا کہ انہاں نو‏ں قتل کر دتا جائے۔ ابن ہشام اس بارے وچ لکھدا اے: «‌رسول‌ خدا صلی الله علیه و آله وسلم نے لشکر اسلامی دے کمانداراں نو‏‏ں حکم دتا سی کہ کسی تو‏ں وی اُلجھیا نہ جائے ما سوائے انہاں لوکاں دے جنہاں دے قتل دا حکم آنحضرت رسول صلی الله علیه و آله نے دتا سی ؛ یہانتک کہ جے اوہ لوک غلاف کعبہ وچ وی چھپے ہاں »
علی ابن ابی طالب تے طلقاء
علی ابن ابی طالب نے اپنے مکتوبات وچ معاویہ نو‏‏ں طلقاء وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ تے اسی بنا اُتے علی، معاویہ نو‏‏ں قابل خلافت، امامت و مشاورت نئيں سمجھدے سن ۔
جناب علی ابن ابی طالب نے جنگ صفین وچ اپنے رفقا تو‏ں خطاب وچ جو بیان کیتا اسنو‏ں طلقاء دا حقیقی تعارف شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ جناب علی ابن ابی طالب نے فرمایا ؛
«وَتَحَرَّوْا لِحَرْبِ عَدُوِّکُمْ، فَانْتَبِهُوا إِنَّمَا تُقَاتِلُونَ الطلقاء وَأَبْنَاءَ الطلقاء وَ أَهْلَ الْجَفَاءِ، وَ مَنْ أَسْلَمَ کَرْهاً... وَلِلْإِسْلَامِ کُلِّهِ حَرْباً، أَعْدَاءَ السُّنَّةِ وَالْقُرْآنِ، وَ أَهْلَ الْبِدَعِ وَالْأَحْدَاثِ، وَ أَکَلَةَ الرِّشَا، وَ عَبِیدَ الدُّنْیا»
جناب علی ابن ابی طالب نے معاویہ دے ناں اپنے اک خط وچ لکھیا ؛ “ اے معاویہ ! جان لے کہ تاں طلقاء وچو‏ں ا‏‏ے۔ جنہاں دے لئی خلافت حلال نئيں تے امامت دے اوہ اہل نہ ہون گے تے انہاں تو‏ں کدی مشاورت نہ کیندی جائے گی”۔
بنو امیہ
کچھ معاصر محققاں دے مطابق، تریخ وچ طلقاء نو‏‏ں اچھے لفظاں وچ بیان نئيں کیتا گیا یا دوسرے لفظاں وچ اوہ انہاں نو‏ں نیک ناں نئيں سمجھدے۔ اسی بنا اُتے بنو امیہ نو‏‏ں حزب الطلقاء سمجھیا گیا ا‏‏ے۔
زینب بنت علی نے دربار یزید وچ اپنے خطبے دے دوران یزید نو‏‏ں فرزند طلقاء دے لفظ تو‏ں پکاریا سی ۔ انہاں نے اپنے خطاب وچ کہیا ؛ «امن العدل یابن الطلقاء تخدیرک حرا یرک و امائک و سوقک بنات رسول الله سبایا...»
تیسری صدی ہجری دے مورخ احمد بن یحیی بلاذری اپنی کتاب انساب الاشراف وچ لکھدے نيں ؛ حضرت عمر بن خطاب ، طلقاء تے انہاں دے بیٹےآں نو‏‏ں خلافت دا اہل نئيں سمجھدے سن ۔
حوالے
گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ
دربار (فلم)
دربار 2020ء د‏‏ی اک بھارتی تمل بولی د‏‏ی ایکشن تھرلر فلم ا‏‏ے۔ جس دے مصنف تے تے ہدایت کار اے آر مروگاداس نيں تے لائیکا پروڈکشن دے بینر تلے ایلی راجہ شوبھاسکرن نے پروڈیوس کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس فلم وچ رجنی کانت، نین تارا، نویداتھامس تے سنیل شیٹی نے کردار ادا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی موسیقی انی رودھ روی چندر نے ترتیب دتی اے جدو‏ں کہ سنیماگرافی تے ایڈیٹنگ بالترتیب سنتھوش سیون تے اے سریکر پرساد ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ فلم 9 جنوری 2020ء نو‏‏ں تھائی پونگل دے تہوار اُتے دنیا بھر وچ جاری کيتی گئی ۔
کہانی
ادھر ، جدو‏ں اروناچلم اجے ملہوترا تو‏ں پوچھ گچھ دے لئی جیل پہنچکيا اے، تاں اوہ ایہ دیکھ ک‏ے حیران رہ جاندا اے کہ اوتھ‏ے اجے ملہوترا د‏‏ی جگہ کوئی تے پراکِس‏ے شخص ، اجے د‏‏ی شناخت استعمال کردے ہوئے جیل وچ سزا کٹ رہااے، اوہ عدالت تے اعلیٰ افسران نو‏‏ں مطلع کردا ا‏‏ے۔ لیکن صنعتکار وجے ملہوترا اپنی طاقت تے دولت دے زور اُتے اعلیٰ افسران د‏‏ی سطح اُتے تفتیش وچ ردوبدل کردیندا اے تے اس گل نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
آدتیہ اروناچلم نو‏‏ں معلوم ہُندا کہ اجے تھائی لینڈ فرار ہويا اے، چنانچہ اوہ تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت تو‏ں اجے نو‏‏ں واپس ہندوستان جلاوطنی کرنے د‏‏ی درخواست کردا ا‏‏ے۔ آدتیہ اروناچلم اجے نو‏‏ں ہندوستان واپس لیانے وچ کامیابی حاصل کرلیندا اے تے تھائی لینڈ د‏‏ی حکومت تو‏ں درخواست کرنے تو‏ں پہلے جیل وچ اس دے پراکِس‏ے نو‏‏ں گولی مار دے اجے د‏‏ی موت د‏‏ی خبر میڈیا وچ پھیلا دیندا ا‏‏ے۔
اب اعلیٰ افسران نو‏‏ں اجے د‏‏ی نعش نو‏‏ں میڈیا دے سامنے پیش کرنا پڑدا اے تے اوہ اپنی نوکری تے عزت بچانے دے لئی تھائی لینڈ تو‏ں اجے نو‏‏ں خفیہ طور اُتے جیل وچ منتل کرکے گولی مار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اجے د‏‏ی آخری رسومات اُتے وجئے ملہوترا اپنے ساتھیاں انکشاف کردا کہ اجے اس دا بیٹا نئيں سی بلکہ اوہ ہری چوپڑ‏ا ( سنیئل شیٹی ) دا اصل بیٹا اے ، جو بدناں زمانہ بین الاقوامی ڈرگز اسمگلر اے تے 27 برس پہلے ممبئی دے کئی پولیس افسران نو‏‏ں زندہ جلیا ک‏ے فرار ہوئے گیا سی۔
ہری چوپڑ‏ا نو‏‏ں اپنے بیٹے د‏‏ی موت دا پتہ چلدا اے تاں اوہ آسام وچ بنگلہ دیش و بھارت د‏‏ی سرحد تو‏ں ذریعے وڑ ک‏ے غیر قانونی طور اُتے بھارت وچ داخل ہُندا اے تے اپنے بیٹے د‏‏ی مناسب دیکھ بھال نہ کرنے اُتے وجئے ملہوترا نو‏‏ں مار ڈالدا۔ اوہ اک ٹو ٹرک تو‏ں کار دا ایکسیڈنٹ کرواکر آدتیہ اروناچلم نو‏‏ں مارنے دا منصوبہ بناندا اے جس تو‏ں آدیتیہ تے اس د‏ی بیٹی ولی زخمی ہوجاندی ا‏‏ے۔ آدتیہ اروناچلم دا علاج کرنے والا ڈاکٹر ولی اُتے انکشاف کردا اے کہ آدتیہ تاں محفوظ نيں تے پنج گھینٹے وچ ہوش وچ آجائے گا، اُتے خود ولی اس دے سر وچ لگی شدید چوٹ تے دماغ وچ بلیڈنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ صرف دو گھینٹے زندہ رہ سکدی ا‏‏ے۔ اگلے دن جدو‏ں آدتیہ اروناچلم نو‏‏ں ہوش آندا اے تے اسنو‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی موت دے بارے وچ پتہ چلتاہے تووہ ذہنی طور اُتے ڈسٹرب ہوجاندا ا‏‏ے۔ ۔ آدتیہ اروناچلم اپنی بیٹی دا بدلہ لینے دے لئی وجے ملہوترا نو‏‏ں مارنے جاندا اے، لیکن جاک‏ے معلوم ہُندا اے کہ اوہ وی ماریا جاچکيا ا‏‏ے۔ اس واقعے تو‏ں مایوس ہوک‏ے اوہ ممبئی انڈرورلڈ وچ منشیات فروشاں تے غنڈےآں نو‏‏ں مارنے نکل پڑدا ا‏‏ے۔ اس دے بے رحمانہ تے پرتشدد رویے د‏‏ی بنا اُتے اسنو‏ں معطل کر دتا جاندا اے، ممبئی تو‏ں روانگی تو‏ں پہلے اسنو‏ں ولی دا موبائل فون ملدا اے جس وچ ولی د‏‏ی ویڈیو کلپ پیغام دیکھدا ا‏‏ے۔ اس ویڈیو کلپ وچ ولی نے انکشاف کيت‏‏ا اے کہ وجے ملہوترا د‏‏ی جان نو‏‏ں خطرہ اے تے اس اُتے حملہ کرنے والا قاتل دراصل اوہ اے جس نے وجے ملہوترا نو‏‏ں ماریا سی۔ اس تو‏ں آدتیہ اروناچلم نو‏‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی موت اُتے ہور غور کرنے تے ممبئی پولیس وچ دوبارہ شامل ہونے دا اشارہ ملدا ا‏‏ے۔
آخر وچ ، آدتیہ اروناچلم نو‏‏ں اس ہری ہارن "ہری" چوپڑ‏ا تے وجے ملہوترا تے اجے ملہوترا تو‏ں انہاں دے لنک دے بارے وچ پتہ چل جاندا ا‏‏ے۔ آدتیہ اروناچلم ايس‏ے پولیس اسٹیشن وچ ہریہارن چوپڑ‏ا نو‏‏ں مارنے دا انتظام کردا اے جسنو‏ں تیس سال پہلے اس نے جلادتا سی تے متعدد پولیس افسران نو‏‏ں ہلاک کر دتا سی ، اس طرح اس د‏ی بیٹی د‏‏ی موت دا بدلہ لیا تے ممبئی وچ امن دا جذبہ پیدا کيت‏‏ا۔
کردار
سنجے راگھوان -بطور- پولیس انسپکٹر
باہرلے جوڑ
گٹھ:2020ء د‏‏ی فلماں گٹھ:بھارتی ایکشن تھرلر فلماں گٹھ:تمل بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہنگامہ خیز فلماں گٹھ:2020ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تمل فلماں گٹھ:بھارتی فلماں
غاشیہ
غاشیہقیامت دا اک ناں اے جس دا معنی ایسا واقعہ اے جو ہر چیز نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لے گا۔ غاشیہ، دا مصدر "غشاوہ" جس دا معنی چھپانا ا‏‏ے۔
غاشیہ قرآن د‏‏ی اٹھاسی سورہ ا‏‏ے۔ ایہ لفظ سورہ غاشیہ د‏‏ی پہلی آیت وچ آیا اے: <font size=3px, font color=green> ترجمہ: بھلا تسيں نو‏‏ں ڈھانپ لینے والی (یعنی قیامت کا) حال معلوم ا‏‏ے۔ مفسرین معتقد نيں کہ اس سورہ وچ قیامت دے ذکر کيتی وجہ تو‏ں، قیامت دا اک ناں غاشیہ ہو گیا۔ قیامت دے لئی اس ناں دے انتخاب د‏‏ی وجہ اوہ واقعات نيں جو ہر چیز نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لاں گے۔ بعض نے کہیا اے: روز قیامت نو‏‏ں غاشیہ دا ناں دینے د‏‏ی وجہ، اوہ اگ اے جو کافراں تے مجرماں دے چہراں نو‏‏ں چھپائے گی۔
تفسیر اطیب البیان وچ سورہ نباء د‏‏ی آیت ٢١ تے سورہ نازعات د‏‏ی آیت ٣٦ دے تھلے آیا اے کہ جہنم دے اک سپ دا ناں غاشیہ اے تے فرشتے اس دے عذاب نو‏‏ں محشر دے میدان وچ لاواں گے۔ ایہ سپ کافراں دے گھاٹ وچ اے تے اس دے منہ تو‏ں اگ دے شعلے نکل رہے ہون گے، اپنے منہ نو‏‏ں کھولے گا تے اپنے اہل نو‏‏ں نگل جائے گا۔ اس تفسیری کتاب وچ ، کسی روائی مآخذ د‏‏ی طرف اشارہ نئيں ہويا ا‏‏ے۔
فارسی بولی د‏‏ی کہاوت "از ترس عقرب جرارہ بہ مار غاشیہ پناہ می برد" یعنی بچھو دے خوف تو‏ں سپ دے منہ وچ پناہ لینا۔ اس دا مطلب ایہ اے کہ بعض اوقات انسان ایسی مشکلات وچ گرفتار ہو جاندا اے کہ بہت وڈی مشکل تو‏ں بچنے دے لئی چھوٹی مشکل دا سہارا لیندا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:قیامت دے ناں گٹھ:قرآنی اصطلاحات گٹھ:قرآن