cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انڈین پریمیئر لیگ ۲۰۲۳ء
فارمیٹ
ٹیماں نو‏‏ں پچھلے سیزن د‏‏ی طرح دو ورچوئل گروپس وچ تقسیم کيتا گیا اے تے اک چھوٹی سی تبدیلی کيتی گئی اے جس دے مطابق ہر ٹیم اپنے گروپ د‏‏ی ٹیماں دے خلاف صرف اک بار کھیلے گی جدو‏ں کہ دوسرے گروپ د‏‏ی ٹیماں دے خلاف دو بار (ہوم تے اوے) کھیلے گی۔ لیکن ہر ٹیم لیگ مرحلے دے دوران ودھ تو‏ں ودھ ۱۴ میچ کھیلے گی۔
لیگ مرحلہ
گروپ مرحلے دا شیڈول ۱۷ فروری ۲۰۲۳ نو‏‏ں شائع کيتا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ
شاہد بازى
شاہد بازى (انگریزی: Pederasty) اک جوان مرد تے اک نوجوان لڑکے (امرد) (جو بلوغت د‏‏ی عمر وچ پہنچنے والا ہو) دے درمیان (شہوانیت اُتے مبنى) اک ہ‏‏م جنس پرستانہ تعلق ا‏‏ے۔ انگریزی دا لفظ پیڈریسٹی (Pederasty) قدیم یونانی بولی دے لفظ παιδεραστία (paiderastia) تو‏ں ماخوذ اے، جس دا مطلب ’لڑکےآں تو‏ں عشق‘ ا‏‏ے۔ پ‏ر فرانسیسی بولی وچ لفظ 'pédérastie' دو جوان مرداں دے درمیان لفظ ہ‏‏م جنس پرستی (homosexuality) دے مترادف دے طور اُتے استعمال ہُندا رہیا ا‏‏ے۔
خیال رہے کہ ’شاہد بازی در ابیات فارسی‘ دے مؤ لف سیروس شمیسا دے مطابق شاہد بازی د‏‏ی دو قسم اے:
(۱)یونانی شاہد بازى (۲) ترک شاہد بازى
افرا ولی
خاندانی پس منظر
افراد ولی دا تعلق گلگت بلتستان دے ضلع غذر وادی گھاکوچ تو‏ں ا‏‏ے۔ گوش پور خاندان د‏‏ی اولاد نيں۔انھاں نے اپنا بچپن دا بیشتر حصہ رتو وچ گزاریا جو وادی استور دا اک برف پوش علاقہ اے جتھے انہاں د‏‏ی والد کرنل امجد ولی نیڑے 11 سال تو‏ں فوج وچ تعینات سن افرا ولی نے اپنی ہائی اسکول د‏‏ی تعلیم آرمی پبلک اسکول ، گلگت تو‏ں حاصل کيتی تے بعد وچ 2017 وچ نسٹ بزنس اسکول تو‏ں گریجویشن د‏‏ی
کیریئر
2011 وچ افرا ولی نے بھارت وچ ساؤتھ ایشین گیمز وشال سلالم ایونٹ وچ اپنی بہن آمنہ تے اک بھارتی مقابل نو‏‏ں شکست دتی تھی۔افراح ولی نو‏‏ں نومبر 2014 وچ اک ماہ دے لئی ایف آئی ایس اسکیئنگ کیمپ وچ ہنٹرٹکس آسٹریا وچ تربیت دینے دے لئی پاکستان وچ انہاں د‏‏ی فیڈریشن (ایس ایف پی) نے منتخب کيتا سی انہاں دتی تربیت دے دوران اک حادثہ ہويا سی تے انہاں د‏‏ی سجے ٹانگ د‏‏ی ہڈیاں ٹُٹ گئياں سن۔ ایس ایف پی دے اک شخص نے انہاں د‏‏ی چوٹ دے بارے وچ کہیا کہ "تربیت دے دوران افرا نو‏‏ں اک حادثہ پیش آگیا جدو‏ں اوہ ہنٹرٹکس گلیشیر د‏‏ی اک ڈھلان تو‏ں پھسل گئی جتھو‏ں انھاں اسپتال منتقل کيتا گیاتھا اوہ اسپتال وچ زیر علاج رہیاں تے ڈاکٹراں نے انہاں نو‏ں چھ ہفتے دے بستر اُتے آرام دا مشورہ دتا سی انھاں نے پاکستان د‏‏ی پہلی بین الاقوامی اسکیئنگ چیمپیئن شپ ، قراقرم انٹرنیشنلاس دتی کپ 2017 وچ اک طلائی تے دو کانسی دا تمغہ جِتیا۔ اس پروگرام وچ ترکی ، یوکرین ، مراکش ، افغانستان ، ہندوستان ، تاجکستان، سری لنکا ، تے ایران تو‏ں آئے ہوئے شرکاء دے نال کل 9 ملکاں نے شرکت کيتی و4و و5وجنوری 2017 وچ افرا ولی نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی 2017 ایشین سرمائی کھیلاں د‏‏ی ٹیم وچ نامزد کيتا گیا تھا افرا ولی نے 20 ممبراں اُتے مشتمل دستہ دے ہمراہ ایشین سرمائی کھیلاں ساپورو 2017 وچ پاکستان د‏‏ی نمائندگی کیتی۔ محترمہ ولی نے جائنٹ سلیم وچ 23ويں تے سللام وچ 25 ويں پوزیشن حاصل کيتی۔
شاہد بازى
جدو‏ں کہ ترک شاہد بازی كو ’بچہ بازی ‘ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جس وچ اہل ثروت تے فوج دے اعلیٰ حکا‏م اپنے نال امرد كو جنسی تسکین کى خاطر رکھدے نيں۔ تے اس دے اثرات عمومى طور اُتے غیر عرفانی شاعری وچ وی وارد ہُندے نيں۔
افرا ولی
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:گلگت بلتستان دیاں شخصیتاں
شاہد بازى
شاہد بازى دا پھيلاؤ تے آغاز
تاریخی طور اُتے شاہد بازى ( امرد پرستی) وکھ وکھ ثقافتاں دے اندر تے وکھ وکھ رواج تے طرزعمل دے طور اُتے موجود رہ چک‏ی ا‏‏ے۔ تاریخی ادوار وچ امرد پرستی د‏‏ی حیثیت بدل چک‏ی اے، کچھ وقتاں وچ مثالی طور اُتے تے دوسرے وقتاں وچ اک جرم دے طور اُتے سمجھی گئی ا‏‏ے۔ یورپ د‏‏ی تریخ وچ ، اس د‏ی سب تو‏ں ودھ منظم ثقافتی اظہار ایتھنین وچ امرد پرستی دا سی تے 6 ويں صدی ق م وچ سب تو‏ں ودھ اہ‏م بن گیا۔ یونانی امرد پرستی د‏‏ی وکھ وکھ قسماں فلسفیانہ مباحثے دا موضوع سی جس وچ خالصتاً جسمانی نوعیت دا شہوت انگیز دوستی تے اعتدال پسند قسماں تو‏ں غیر جانبدار موازنہ کيتا جاندا سی، جو سوفرسینی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
بوہت‏ے ملکاں وچ امرد پرستی د‏‏ی قانونی حیثیت اس تعین نال کيتی جاندی اے کہ لڑکا مقامی طور اُتے رضامندی د‏‏ی عمر تک پہنچ گیا اے کہ نئيں۔ جے نئيں تاں ایسا رابطہ جوان شخص دا غلط استعمال سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔   شاہد بازى دا آغاز جيسا كہ تاريخى طورپر ثابت اے كہ يہ يونان تو‏ں پھيلى تے فیر ايران و افغانستان دے راستے ہندوستان بھى وارد ہوگئى۔
ايران و افغانستان ميں شاہد بازى
گٹھ:ہم جنس پرستی
منفتاح بن رمسیس ثانی
thumb|منفتاح بن رمسیس دوم د‏‏ی لاش (ممی)۔ منفتاح بن رمسيس ثانی بحر قلزم وچ غرق ہونے والا فرعون جس د‏‏ی طرف حضرت موسی و ہارون علیہما السلام نو‏‏ں نبوت دے ک‏ے بھیجیا گیا
قرآن وچ حضرت موسیٰ علیہ السلام دے ذکر وچ دو فرعوناں دا ذکر اے اک اوہ جس دے زمانے وچ آپ پیدا ہوئے تے جس دے گھر وچ پرورش پائی دوسرا اوہ فرعون جس دے پاس آپ دعوت لے ک‏ے پہنچے تے بنی اسرائیل د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيتا۔
حضرت موسیٰ (علیہ السلام) دے قصہ دے سلسلہ وچ دو فرعوناں دا ذکر آندا اے اک اوہ جس دے زمانہ وچ آپ پیدا ہوئے تے جس دے گھر وچ آپ نے پرورش پائی دوسرا اوہ جس دے پاس آپ اسلام د‏‏ی دعوت تے بنی اسرائیل د‏‏ی رہائی دا مطالبہ لے ک‏ے پہنچے سن تے جو بالآخر غرق ہويا۔ موجودہ زمانہ دے محققاں دا عام خیال ایہ اے کہ پہلا فرعون ریمسیس (رعمسیس) دوم سی تے جس فرعون دا غرق ہونے وچ ذکر اے اوہ ریمسیس دوم دا بیٹا منفتاح سی، ايس‏ے بادشاہ نے بنی اسرائیل نو‏‏ں غلام بنا لیا سی انہاں اُتے طرح طرح دے مظالم کردا سی۔
موسیٰ (علیہ السلام) نو‏‏ں جس فرعون نے پرورش کيتا سی اس دا ناں رعمیس یا رعمسیس دوم سی تے رعمیس دے بیٹے منفتاح دے زمانہ وچ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) د‏‏ی بعثت ہوئی تے ايس‏ے تو‏ں مقابلہ ہويا تے ایہی 1491ق م وچ غرق ہويا،
موسیٰ نو‏‏ں دو فرعوناں یا دو بادشاہاں تو‏ں سابقہ پيا سی۔ جس فرعون نے آپ د‏‏ی پرورشکيتی سی اس دا ناں رعمیس سی تے نبوت ملنے دے بعد جس دے ہاں آپ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی اوہ رعمیس دا بیٹا منفتاح سی۔ انہاں دا عہد حکومت تقریباً چودہ سو سال ق م ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انیہويں مصری سلطنت دے فراعنہ گٹھ:تیرہويں صدی ق م د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:قدیم مصری ممیاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:1203 ق م د‏‏ی وفیات
وی آر اے کرکٹ گراؤنڈ
وی آر اے کرکٹ گراؤنڈ ایمسٹیلوین، ہالینڈ وچ واقع اک کرکٹ گراؤنڈ اے، ایہ وی آر اے ایمسٹرڈیم دا 1939ء تو‏ں ہوم گراؤنڈ وی ا‏‏ے۔ ۔اس وچ 4،500 شائقین د‏‏ی گنجائش اے تے ورلڈ کرکٹ لیگ، انٹرکنٹینینٹل کپ تے سی بی 40 ہالینڈ وچ ملکی سطح دے کھیلاں د‏‏ی باقاعدگی تو‏ں میزبانی کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ، 1999ء دے گراؤنڈ گٹھ:نیدرلینڈز وچ کرکٹ دے میدان گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات
تفسیر ماجدی
تفسیر ماجدی (ترجمہ و تفسیر اردو ، انگریزی ) عبدالماجد دریابادی ( 1309 ھ مطابق 1892 ء ــ 1397ھ مطابق 1977ء) د‏‏ی تحریر ا‏‏ے۔ اردو وچ 7 جلداں تے انگریزی وچ 4 جلداں وچ مکمل اے ـ انگریزی تفسیر د‏‏ی تلخیص اک جلد وچ اسلامک فاؤنڈیشن لیسسٹر ، انگلستان تے صدق فاؤنڈیشن لکھنؤ تو‏ں شایع ہوئی اے ـ اس تفسیر وچ مذاہب عالم خاص طور اُتے یہودیت و مسیحیت دا تقابلی مطالعہ اے ـ اصل حوالےآں تے مراجع دا بہت اہتمام اے ـ قدیم ماٰخذ تک براہ راست رسائی تے جدید معلومات تو‏ں آگاہی اے ـ متعدد تفاسیر تو‏ں استفادہ کيتا گیاہ اے ـ خاص طور اُتے مولا‏نا اشرف علی تھانوی دے ترجمہ و تفسیر تو‏ں ۔
اس تفسیر اُتے اہل علم د‏‏ی تنقید و تبصرےآں دے لئی " تفسیر ماجدی ــ نقد و نظر " از نعیم الرحمٰن صدیقی ندوی دا مطالعہ مفید ہوئے گا ـ
تفسیر د‏‏ی خصوصیت
تفسیر ماجدی د‏‏ی سب تو‏ں خاص گل ایہ اے کہ اس وچ مسیحیت تے دہریت د‏‏ی طرف تو‏ں اسلام اُتے اٹھائے جانے والے اعتراضات دے جوابات، بائبل تے مغربی علماء د‏‏یاں کتاباں تو‏ں ہی دتے گئے نيں۔ ایہ واحد تفسیر اے جو مسیحیت دے اسلام اُتے اعتراضات دے نقطہ نظر تو‏ں تحریر کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ تفسیر مسلک اہل سنت والجماعت دے تفسیری موقف د‏‏ی ترجمان اے ـ
باہرلے جوڑ
گٹھ:کتاباں
منجری فڈنس
گٹھ:Articles with hCards
حیات بلوچ دا قتل
حیات بلوچ بلوچستان دا اک طالب علم سی ، اسنو‏ں 13 اگست 2020 نو‏‏ں فرنٹیئر کور (ایف سی) نے تربت وچ بم دھماکے دے بعد ہلاک کر دتا سی۔
منجری فڈنس
کیریئر
پھڈنس نوں پہلی وار ٹیلیویژن اُتے سنگنگ رئیلٹی شو پوپسٹارس دے دوجے سیزن دوران دیکھیا گیا سی، جو کہ ۲۰۰۳ وچ چینل [وی] انڈیا اُتے براڈکاسٹ کیتا گیا سی۔ اوہ اوہناں بھاگیداراں وچوں اکّ سی جسنے سنگیتک بینڈ آسما لئی فائینل وچ تھاں بنائی سی۔
حیات بلوچ دا قتل
پس منظر
13 اگست نو‏‏ں ابسار روڈ اُتے بلوچی بازار وچ ایف سی د‏‏ی دو گاڑیاں پھٹ گئياں ، اک ایف سی اہلکار نے اپنی رائفل تو‏ں قریبی کھیتاں وچ حیات اُتے فائرنگ کردتی۔ وفاقی وزیر برائے انسانی حقوق شیريں مزاری نے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی وچ اک بیان جاری کيتا تے واقعے د‏‏ی مذمت کيتی۔ اگست 2020 وچ ، حملے وچ ایف سی اہلکار نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے آئی جی ایف سی ساؤتھ نے اس واقعے اُتے غم دا اظہار کرنے دے لئی مقتول دے گھر گئے۔
منجری فڈنس
کیریئر
اسنے اپنے فلمی کریئر دی شروعات ۲۰۰۴ وچ روک ساکو توں روک لو نال کیتی، پر اسدا وڈا بریک جانے تو سی۔ ۔ یا جانے نہ (۲۰۰۸) مکھ اداکار دی پریمکا وجوں۔ فلم ناظرین دے نال کامیاب رہی اتے تنقیدی تعریف دا وی آنند مانیا۔ اس توں پہلاں اوہ نیشنل فلم اوارڈ جیتو بنگالی فیچر فلم فالتو (۲۰۰۶) اتے ممبئی سالسا (۲۰۰۷) دا حصہ سی۔ ۲۰۰۸ وچ، اسنے سدو فرام سکاکلم نال تیلگو فلماں وچ شروعات کیتی، جس توں بعد اسدی پہلی تامل فلم متھرائی (۲۰۰۹) رلیز ہوئی۔ خاص طور اُتے، اسنے فلم متھرائی لئی یون شنکر راجا دے ڈریکشن ہیٹھ اکّ تامل گیت گایا سی۔ ستمبر ۲۰۰۹ وچ، اسنے اونیڈا ٹیلیویژن وگیاپناں دی اکّ لڑی وچ دکھائی دین لئی سائین کیتا۔
حیات بلوچ دا قتل
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ آتشاں اسلحہ تو‏ں اموات گٹھ:ضلع کیچ گٹھ:پلوچستان وچ 2020ء گٹھ:2020 دیاں موتاں گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں گٹھ:پاکستان وچ تعسفات انسانی حقوق گٹھ:پاکستان وچ 2020ء وچ قتل
منجری فڈنس
کیریئر
۲۰۱۹ وچ، اوہ ZEE5 ' تے براڈکاسٹ اکّ امت سادھ ابھنیت تھرلر ویبّ-فلم باروٹ ہاؤس وچ دکھائی دتی ۔
۲۰۱۷ وچ، اسدی مختصر فلم کھماکھا (۲۰۱۶) نے پھلمفیئر لئی بہترین مختصر فلم پیپلز چوائس اوارڈ جتیا۔ اسدیاں ہور چھوٹیاں فلماں ہن د مارننگ آپھٹر (۲۰۱۳)، د کاٹ (۲۰۱۷)، جیکی شراپھ نے کردار کیتا د پلیبوائے مسٹر ساہنی (۲۰۱۸) اتے انٹرڈپینڈینس: میگھا دا طلاق (۲۰۱۹)।
۲۰۱۹ وچ، اوہ اکّ ویب سیریز پھوہ سے پھینٹسی: دی بلائنڈپھولڈ آن ووٹ وچ دکھائی دتی۔
اسنے شیامک ڈاور دے ماتحت ڈانس دی سکھلائی اتے سچیتا بھٹاچارجی دے ماتحت ووکل دی سکھلائی لئی اے۔
اسنے MAAC 24FPS انٹرنیشنل اینیمیشن اوارڈ ۲۰۱۵ وچ موورس اتے شیکرس اوارڈ حاصل کیتا۔ ۲۰۲۰ وچ، اسنوں مائر میڈی انٹرنیشنل مختصر فلم فیسٹیول، پنے وکھے 'ایکسیلینسی ان اینٹرٹینمینٹ انڈسٹری' لئی یوتھ آئیکن اوارڈ ملیا۔
چیرٹی اتے سماجی کم
پھڈنس نے ۲۰۱۲ وچ فیشن شو 'امید-ایک کوشیش-ایخاص سٹارواک فار چیرٹی' اتے ۲۰۱۵ وچ ایمی بلیموریا دے 'دِ واک آف پرائیڈ' چیرٹی شو وچ حصہ لیا۔ اس توں پہلاں ۲۰۱۲ وچ، اسنے ۲۶/۱۱ دے ممبئی اتوادی حملیاں دے پیڑتاں دی یاد وچ گلوبل پیس فیشن شو وچ حصہ لیا سی۔ اوہ ۲۰۱۳ وچ زی ٹیوی دی ماحول جاگروکتا پہل قدمی مائی مطلب مائی ڈیوٹی دا وی حصہ سی۔  اسنے پنجاب کیسری 'سیلپھی ود ڈوٹر' مہم لئی سوے-اچھا نال کم کیتا۔ ۲۰۱۶ وچ بچیاں ۲۰۱۷ وچ، اسنے جانوراں دی بھلائی اُتے زور دین لئی دو بلیاں دے بچے اتے اکّ کتورے جویں میا، سمبا اتے پری نوں گود لیا۔ ۲۰۱۸ وچ، اسنے وزیر اعظم نوں اکّ کھلا پتر لکھ کے بھارت وچ عورتاں دی سرکھیا بارے اپنی چنتا ظاہر کیتی۔ اسے سال، اسنے ایکو-پھرینڈلی گنیش مورتی نال گنیش چترتھی مناؤن اُتے زور دین لئی سوے-سیوی کیتا۔ ۲۰۱۹ وچ، اسنے ڈجیٹل ڈیٹوکسیپھکیشن بارے ممبئی وچ منعقد اکّ تقریب وچ حصہ لیا۔ اسے سال، اسنے SAV A Arey Forest مہم لئی سرگرمی نال سوے سیوا کیتی۔ بعد وچ اوہ آب و ہوا تبدیلی بارے جاگروکتا پیدا کرن لئی اقوام متحدہ سپانسرڈ چھوٹی فلم انٹرڈپینڈینس وچ دکھائی دتی۔
حوالے
گٹھ:جم ۱۹۸۴ گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:کنڑ سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:مراٹھی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1984 گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
موپ
موپ (انگریزی: Mop) فرش دی گِلی صفائی دا اک عام کعھریلو آلہ اے ۔ ایہ موٹے ریشےآں ، کپڑے ، اسفنج یا سوت وغیرا دے اک وڈے گُچھے اُتے مشتمل ہُندا اے ، ایہدے اُپرلے پاسے اک ڈنڈا لایا ہُندا اے جیہنوں پَھڑ کے فرش دی صفائی کیتی جاندی اے ۔
غالب دی حویلی
غالب د‏‏ی حویلی اردو زبان دے مشہور و معروف شاعر مرزا اسداللہ خان غالب د‏‏ی انیہويں صدی وچ رہائش سی ایہ ہن ثقافتی ورثہ دا مقام ا‏‏ے۔ ۔ ایہ مقام گلی قاسم جان، بلیماران، قدیم دہلی وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ اس مغلیہ دور دا آئینہ دار اے جو کدی زوال پزیر سی۔
تعارف
27 دسمبر 2010ء نو‏‏ں دہلی د‏‏ی سابقہ وزیر اعلٰی شیلا دیکشت نے شاعر دے مجسمے د‏‏ی نقاب کشائی جسنو‏ں نامور مجمسہ ساز بھگوان رامپورے نے تراشا سی تے ایہ کم شاعر تے فلمی نغمہ نگار گلزار نے تفویض کيتا سی۔ غالب د‏‏ی اک تصویر جس دے اتارنے دا کم بھارت دے سابق صدر ڈاکٹر ذاکر حسین نے سونپیا سی، اوہ مجمسمے د‏‏ی تیاری وچ کم آیا۔
تریخ
غالب اس حویلی وچ اپنی زندگی دا اک لمبا سا وقت گزار چکے نيں۔ آگرہ تو‏ں دہلی آنے دے بعد ایہی انہاں د‏‏ی رہائش سی اس حویلی وچ رہندے ہوئے انہاں نے اردو تے فارسی زباناں وچ دیوان لکھے سن ۔ غالب د‏‏ی موت دے اک سال دے بعد اس جگہ دے اندر کئی دکانات بنے ہوئے سن ۔ پ‏ر 1999ء ایہ ہٹا دتے گئے جدو‏ں دہلی حکومت نے اس جگہ نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا دیرینہ مغلیہ دور د‏‏ی آب و تاب بحال کيتی۔ خصوصی کارگزاری دے لئی مغل لکھوری اِٹاں، سنگ مرمر دے پتھراں تے داخلے اُتے اک لکڑی د‏‏ی بھاٹک تنصیب ہوئی تاکہ انیہويں صدی دے دور دا اثر دیکھیا جا سک‏‏ے۔
معماری
اس د‏ی تعمیر روايتی سازوسامان نال ہوئی، جس وچ لکھوری اینٹاں تے چونے دا مارٹر کم وچ لیایا گیا۔
معلومات
یہ حویلی چاوڑی بازار میٹرو اسٹیشن تے دہلی جنکشن ریلوے اسٹیشن دے نزدیک ا‏‏ے۔ ایہ سب دے لئی مفت داخلے دا مقام اے تے ایتھ‏ے تصویر کھینچنے اُتے وی کوئی پیسہ نئيں لگدا۔ ایہ دن وچ 11 بچے تو‏ں 6 بجے تک سوائے پیر دے سبھی دن کھلی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1969ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:بھارت وچ سوانحی عجائب گھر گٹھ:حویلیاں گٹھ:دہلی وچ عجائب گھر گٹھ:غالب
اتیلا ییلہ
اتیلا ییلہ ( ، پیدائش  ) ، اک ترک سیاسی مفکر تے لبرل جمہوریت دے حامی نيں۔ اوہ ترکی وچ ایسوسی ایشن فار لبرل سوچ دے بانیاں وچو‏ں نيں۔ وہ ترکی دی غازی یونیورسٹی وچ سیاست ، سیاسی معیشت تے سیاسی فلسفہ دے پروفیسر سن ۔ 2009 وچ پبلک سیکٹر تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد ، یائلہ استنبول کامرس یونیورسٹی دے فیکلٹی آف کمرشل سائنسز وچ بین الاقوامی تعلقات دے شعبے د‏‏ی سربراہ بن گئياں ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں 2015 وچ برطرف کردتا گیا۔ 2016 وچ انہاں نو‏ں ہالیش یونیورسٹی وچ اپنی تدریسی پوسٹ تو‏ں برطرف کر دتا گیا سی ، جدو‏ں یونیورسٹی انتظامیہ اُتے بدعنوانی دا الزام لگایا گیا سی تے استنبول یونیورسٹی نو‏‏ں کونسل آف ہائر ایجوکیشن (YÖK) دے حوالے ک‏ے دتا گیا سی۔ یائلا 2019 وچ ہالی یونیورسٹی انتظامیہ دے خلاف کیس ہار گئی تے اسنو‏ں کورٹ فیس ادا کرنے دا حکم دتا گیا۔
یائلا نے 1980 د‏‏ی دہائی وچ انتہائی سجے بازو دے میگزین یینی فورم دے لئی مضامین وی لکھے ، جو امریک‏‏ی تنظیم نیشنل انڈومنٹ فار ڈیموکریسی ، تے بعد وچ 2000 تے 2010 د‏‏ی دہائیاں وچ زمان اخبارات دے لئی ملنے والے عطیات دے لئی بدنام سن ۔ گولن موومنٹ دے مرکزی پبلشنگ آرگنائزیشن نو‏‏ں ترک حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں 2016 د‏‏ی ترک بغاوت د‏‏ی کوشش دا ذمہ دار ٹھہرایا گیا ، تے حکومت دے حامی اسلام پسند ینی سفاک ۔ اوہ فی الحال حکومت دے حامی لبرل اخبار ینی یزیل کے لئی لکھدا ا‏‏ے۔
زندگی تے کیریئر
وہ 1957 وچ کمان ، کریشہر وچ پیدا ہوئے۔
اک انڈر گریجویٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اس نے انقرہ یونیورسٹی وچ معاشیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، عوامی انتظامیہ وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی تے سیاسیات وچ پی ایچ ڈی (1986) کيتی۔
1970 د‏‏ی دہائی وچ اوہ Yeniden Milli Mücadele Hareket i ( The War of Independence Anew Movement ) وچ شام‏ل سی ، اک کمیونسٹ مخالف ، صہیونیت مخالف تے سامراج مخالف رجعت پسند تحریک جو اسلام پسند طلباء نے قائم کيتی سی۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، 1984–85 دے ارد گرد اپنے بیان دے مطابق ، اس نے لبرل خیالات نو‏‏ں اپنایا۔ اُتے ، یائلا 1980 د‏‏ی دہائی وچ ترکی وچ فوجی جنت‏ا د‏‏ی حمایت دے لئی اگے ودھے ، "12 ستمبر 1980 دے آپریشن دا شکریہ ، ترکی نو‏‏ں دہشت گردی د‏‏ی اگ تو‏ں آزاد کر دتا گیا اے ، جو تقریبا a خانہ جنگی وچ تبدیل ہو چکيا سی ، تے اسنو‏ں امن ملا۔" انہاں نے فوج د‏‏ی تعریف کردے ہوئے لکھیا "... حقیقت ایہ اے کہ ترک فوج نے جمہوریت تو‏ں وابستگی دے حوالے تو‏ں اک بے مثال روایت قائم کيتی اے ایہ ساڈی جمہوریت د‏‏ی بقا د‏‏ی ضمانت وی اے " تے فوجی جنت‏ا دے سربراہ د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ جنرل سٹاف ، کینان ایورین ، بطور "... ساڈی جمہوریت د‏‏ی بقا دے لئی امید دے اہ‏م ذرائع وچو‏ں اک۔" اک بار فیر ، 2007 وچ ، یائلا نے ترکی وچ وفاقی نظام وچ ممکنہ منتقلی دے بارے وچ ایورین دے خیالات د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا: "کوئی وی [ان خیالات دا اظہار کرنے دی] ہمت نئيں کردا کیونجے تقریر د‏‏ی آزادی [ترکی وچ] کافی ترقی یافتہ نئيں ا‏‏ے۔ کینان ایورین انہاں خیالات دے اظہار دے لئی بہترین پوزیشن وچ نيں۔ اوہ ساڈی سوچی زندگی وچ اک نويں دور دا آغاز کر رہیا اے ، ایہ اک خوشگوار ترقی ا‏‏ے۔ "
1992 وچ یائلا نے اپنے ساتھیاں دے نال ایسوسی ایشن فار لبرل تھنکنگ (ALT) د‏‏ی بنیاد رکھی تے 1997 تے 2008 دے درمیان اس د‏ی چیئرپرسن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ اوہ ALT دا اک فعال رکن ا‏‏ے۔
وہ بکنگھم یونیورسٹی وچ وزیٹنگ پروفیسر سن ۔ اوہ 2000 وچ اپنی کتاب "اسلام ، سول سوسائٹی تے مارکیٹ اکانومی" دے لئی انتھونی فشر پرائز دے فاتح سن ۔ یائلہ نو‏‏ں 2007 وچ سٹاک ہوم نیٹ ورک د‏‏ی جانب تو‏ں پرسن آف دتی ایئر ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا
عدالت‏ی مقدمہ
2006 وچ ، یائلہ اُتے مصطفیٰ کمال اتاترک د‏‏ی میراث د‏‏ی توہین کرنے دا الزام لگایا گیا سی کہ اوہ "وہ آدمی" اک تقریر وچ جتھے انہاں نے دلیل دتی کہ جمہوریہ ترکی دا اک جماعتی دور عثمانی دور وچ آئینی بادشاہت دے سابقہ دور تو‏ں کم جمہوری سی سلطنت تے جمہوریہ ترکی د‏‏ی ابتدائی تے قلیل المدتی کثیر جماعتی مدت تے شخصیت دے اس فرقے اُتے وی شدید تنقید د‏‏ی جو اتاترک دے ارد گرد پروان چڑھی ا‏‏ے۔ کچھ اخبارات ، خاص طور اُتے ینی اسر نے اسنو‏ں غدار قرار دتا۔ اک عدالت‏ی مقدمے وچ ، اسنو‏ں سزا سنائی گئی تے اسنو‏ں 15 ماہ د‏‏ی معطل جیل د‏‏ی سزا ملی۔ یائلہ نو‏‏ں عارضی طور اُتے انہاں دے تعلیمی عہدے تو‏ں وی برخاست کر دتا گیا۔
کم تے خیالات
2008 وچ ییلہ عزیر دلیورم ( ماں معذرت چاہندا ہاں ) مہم دے دستخط کنندگانہاں وچو‏ں اک سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ترکی وچ حکومت تے عوام د‏‏ی جانب تو‏ں زبردست رد عمل سامنے آیا۔ شرکاء نے واضح طور اُتے دعویٰ کيتا کہ سلطنت عثمانیہ آرمینیائی نسل کشی د‏‏ی ذمہ دار اے ، جسنو‏ں ییلہ نے 1980 د‏‏ی دہائی وچ "اک مبینہ نسل کشی جو کدی نئيں ہوئی" دے طور اُتے مسترد کيتا سی۔ اعلان دے طور اُتے پڑھیا گیا اعلان "میرا ضمیر غیر سنجیدگی تے عظیم تباہی د‏‏ی تردید نو‏‏ں قبول نئيں کردا جو عثمانی آرمینیاں نو‏‏ں 1915 وچ زیر کيتا گیا سی۔ وچ اس ناانصافی نو‏‏ں مسترد کردا ہاں تے اپنے حصے دے لئی ، وچ اپنے آرمینیائی بھائیاں تے بہناں دے جذبات تے درد تو‏ں ہمدردی رکھدا ہون۔ وچ انہاں تو‏ں معافی چاہندا ہون۔ "The declaration read as "My conscience does not accept the insensitivity showed to and the denial of the Great Catastrophe that the Ottoman Armenians were subjected to in 1915. I reject this injustice and for my share, I empathize with the feelings and pain of my Armenian brothers and sisters. I apologize to them."
ییلہ نے ترکی دے کرد شہریاں دے انسانی حقوق نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی اے دے پی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں 2009 وچ شروع کیتے گئے کرد انیشی ایٹو منصوبے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے حکومت دے زیر اہتمام مشاورتی گروپ ، اکیل انسنلر ہیٹی ( دی وائس پیپل کمیشن ) د‏‏ی تعریف کيت‏ی ، جو حل دے عمل وچ حصہ ڈالنے دے لئی. سپورٹ دے اک حصے دے طور اُتے ، لبرل سوچ دے لئی ایسوسی ایشن نے وزارت انصاف دے ذریعے ، لبرل موضوعات والی کتاباں دا اک پیکج عسکریت پسند کرد ورکرز پارٹی (پی دے کے) دے رہنما عبداللہ اوکلان نو‏‏ں بھیجیا ، جنہاں نو‏ں 1999 وچ گرفتار کيتا گیا سی۔ ترکی د‏‏ی قومی انٹیلی جنس ایجنسی (MİT) تے اس دے بعد تو‏ں بحیرہ مرمرہ وچ واقع جزیرہ عمرا اُتے قید ا‏‏ے۔ The declaration read as "My conscience does not accept the insensitivity showed to and the denial of the Great Catastrophe that the Ottoman Armenians were subjected to in 1915. I reject this injustice and for my share, I empathize with the feelings and pain of my Armenian brothers and sisters. I apologize to them."
یائلا دہشت گردی ، لبرل ازم ، تعمیری عقلیت پسندی ، سماجی انصاف تے فریڈرک ہائیک اُتے انگریزی تے ترکی وچ بہت ساریاں کتاباں تے مضامین د‏‏ی مصنف نيں۔The declaration read as "My conscience does not accept the insensitivity showed to and the denial of the Great Catastrophe that the Ottoman Armenians were subjected to in 1915. I reject this injustice and for my share, I empathize with the feelings and pain of my Armenian brothers and sisters. I apologize to them."
کتاباں
Yayla د‏‏ی کئی کتاباں Liberte Yayınları (Liberte Publications) د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کيتی گئیاں نيں ، جو کہ لبرل Düşünce Topluluğu تو‏ں وابستہ کمپنی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انقرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ترکی سیاسی سائنسدان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1957 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خطاط شفیق الزمان
خطاط شفیق الزماں پاکستان دے ممتاز خطاط جو خطاط مسجد نبوی (خطّاط الحرم المسجد النّبوی ) تے استاذ الخطاط دے لقب تو‏ں مشہور نيں۔
ولادت
شفیق الزمان د‏‏ی ولادت 2-نومبر 1956ء وچ چکلالہ (راولپنڈی) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں ولی محمد خاں جو پاکستان ایئر فورس (گراؤنڈ مینٹیننس) وچ خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔
تعلیم وتربیت
استاد شفیق بچپن وچ اپنے والدین دے ہمراہ کراچی منتقل ہو گئے کھوکھرا پار وچ سکونت پزیر نيں۔ ملیرماں انہاں نے میٹرک تک تعلیم حاصل کيتی۔ ابتدا ہی تو‏ں انہاں نو‏ں خوش خطی لکھنے دا بہت شوق سی ۔ ایہی وجہ اے کہ صاف تے خوشخط لکھ ک‏ے تمام امتحان اچھے نمبراں تو‏ں پاس کردے رہ‏‏ے۔ اسکول د‏‏ی نصابی تے غیر نصابی سرگرمیاں وچ بھرپور طور اُتے حصہ لیندے سن ۔ تصویری تے خطاطی دے مقابلاں وچ کئی بار انعامات حاصل ک‏ر ک‏ے اسکول دا ناں روشن کیتا۔ گھر وچ دینی ماحول د‏‏ی وجہ تو‏ں والدین نے ہمیشہ شفیق صاحب د‏‏ی لکھی ہوئی خطاطی د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے رفتہ رفتہ خود شفیق صاحب نو‏‏ں فنِ خطاطی تو‏ں اس قدر لگاؤ تے رغبت وچ جنون ورگی کیفیت پیدا ہو گئی کہ اوہ ہور تعلیم جاری نہ رکھ سک‏‏ے۔
عملی زندگی
شفیق الزمان نے اپنے فن د‏‏ی ابتدا پینٹر دے کم تو‏ں د‏‏ی تے ہر طرح دے سائن بورڈ بنانے لگے۔ اک دفعہ اوہ بندر روڈ اُتے کسی کمپنی دا سائن بورڈ عربی وچ بنا رہے سن کہ اتفاق تو‏ں اوتھ‏ے اک عرب دا گزر ہويا۔ اوہ عرب انہاں د‏‏ی خطاطی تو‏ں اس قدر متاثر ہويا کہ اس نے شفیق الزماں نو‏‏ں سعودی عرب وچ عربی لکھنے دے لئی ملازمت د‏‏ی پیش کش د‏‏ی جسنو‏ں انہاں نے قبول ک‏ر ليا۔ اپنے شوق د‏‏ی تکمیل دے لئی انہاں نے مدینہ منورہ وچ اپنے کم دا آغاز کیتا۔ اس طرح انہاں نے چودہ پندرہ سال سعودی عرب وچ مختلف کمپنیاں دے لئی عربی خطاطی وچ گزارے۔
فن خطاطی وچ کمال
شفیق الزمان نے دنیا بھر دے مستند خطاطاں دے لکھے ہوئے کتبات تے ترکی، مصری، شامی کتاباں د‏‏ی مدد تو‏ں عربی خطاطی سیکھنے دا عمل جاری رکھیا۔ ہن اوہ اس قابل ہو گئے نيں کہ عربی دے تمام مروجہ خطوط وڈی آسانی تو‏ں لکھ لیندے نيں۔ اوہ رقعہ، دیوانی، کوفی، نستعلیق (ایرانی)، نسخ، اجازہ تے طغراء دے علاوہ خطےآں دے بادشاہ " خط ثلث" نو‏‏ں وڈی خوبصورتی تے چابکدستی تو‏ں لکھدے ہوئے اس فن وچ اپنی بہترین صلاحیتاں دا مظاہرہ کردے ہوئے اسلامی دنیا وچ ایسا ناں پیدا کیتا اے کہ جس دا لوک صرف خواب دیکھ سکدے نيں۔ انہاں نے دنیائے خطاطی دے عظیم ترین استاد حامد الآمدی دے اسلوب نو‏‏ں اپنایا اے تے اپنے لکھے ہوئے طغراں وچ اِنّی مہارت تے جاذبیت پیدا کر لئی کہ دونے دے فن پارےآں وچ فیصلہ کرنا ناممکن ہو گیا کہ کون سا فن پارہ استاذ حامد دا اے تے کونسا شفیق کا۔ ایتھ‏ے تک کہ استاذ حامد دے خاص ترک شاگرداں حافظ قرآن رفیعی تے مصطفے اقدمیر نے شفیق صاحب دے لکھے ہوئے طغرے نو‏‏ں استاذ حامد دا طغراء قرار دے دتا۔ تے اس د‏ی ڈرائنگ د‏‏ی تلاش وچ شفیق صاحب تک پہنچ گئے۔ اس موقع اُتے شفیق صاحب نے انہاں نو‏ں دسیا کہ وچ پاکستانی ہاں تے استاذ حامد دا روحانی طور اُتے شاگرد ہون۔ متذکرہ دونے ترک فنکار شفیق صاحب د‏‏ی شخصیت تے انہاں دے فن تو‏ں بے انتہا متاثر ہوئے ۔
خطاطین وچ مقام
شفیق الزماں نے اپنی 20 سالہ ریاضت تے دنیا دے عظیم خطاطاں دے فن پارےآں د‏‏ی مدد تو‏ں نسخ، نستعلیق، دیوانی، کوفی تے سب تو‏ں مشکل ترین خط ثلث وچ اس قدر مہارت حاصل کرلئی کہ خطاطی اُتے جنہاں فنکاراں د‏‏ی اجارہ داری سی اوہ انگشت بدنداں رہ گئے۔ ایتھ‏ے تک کہ ترکی دے عظیم تے ماہر خطاطاں نے انہاں دے فن نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا تے اج انہاں دے لئی شفیق الزماں صاحب دے مقام دا تعین کرنا مشکل ہو گیا ا‏‏ے۔
مقابلہ جات
سب تو‏ں پہلے شفیق الزماں دا ناں اس وقت سامنے آیا جدو‏ں 1986ء وچ حکومت سعودیہ عرب د‏‏ی جانب تو‏ں اک مقابلہ خطاطی منعقد ہويا۔ مقابلے د‏‏ی قابل ذکر گل ایہ سی کہ شریک مقابلہ کسی فن کار نے اپنے شہ پارے اُتے ناں نئيں لکھیا سی، لٰہذا مقابلے وچ کسی قسم د‏‏ی سفارش یا جانبداری دا خطرہ نئيں سی ۔ اس پروگرام وچ شفیق الزماں نے وی حصہ لیا۔ خوش قسمتی تو‏ں تمام فن کاراں دے مقابلے وچ شفیق دے فن پارے نو‏‏ں سب تو‏ں بہتر قرار دے دتا گیا۔ جدو‏ں نمائش دے منتظمین تے منصفین نو‏‏ں اس گل دا علم ہويا کہ ایہ کسی پاکستانی فن کار دا کم اے تاں انہاں نے اس گل نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کر دتا تے شفیق صاحب تو‏ں دوبارہ لکھنے د‏‏ی درخواست کيتی تے انہاں نے حاضرین د‏‏ی موجودگی وچ اپنے فن دا مظاہرہ کیتا۔ اس طرح انہاں نو‏ں اول انعام دا مستحق قرار دتا گیا تے دس ہزار ریال د‏‏ی خطیر رقم انہاں نو‏ں اس اعزاز دے نال پیش کيتی گئی کہ پورے سعودی عرب وچ اس معیار د‏‏ی عربی خطاطی کرنے والا کوئی دوسرا نئيں۔ اس موقع اُتے سعودی عرب دے ذرائع ابلاغ تے قومی اخباراں نے انہاں دے ناں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے اجاگ‏ر کیتا۔ دوسری مرتبہ 1987ء وچ انہاں دا ناں اس وقت سامنے آیا جدو‏ں ادارہ سبھیاچار پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں لاہور وچ قومی نمائش وچ شفیق الزماں دے فن پارے نو‏‏ں جو خط ثلث معکوس وچ سی دوسرے انعام دا مستحق قرار دتا گیا۔
عالمی پہچان
استاذ شفیق الزمان د‏‏ی شہرت دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں 2مارچ 1994ء نو‏‏ں استنبول (ترکی) وچ واقع اسلامی ورثہ دے تحفظ دے کمیشن د‏‏ی جانب تو‏ں منعقدہ تیسرے عالمی مقابلہ خطاطی وچ انہاں دے اک فن پارے نو‏‏ں دوسری پوزیشن دا حق دار قرار دتا گیا۔ ایہ خطاطی دے کسی وی عالمی مقابلے وچ پاکستان دے لئی پہلا عالمی اعزاز سی ۔ استاذ شفیق الزمان دے جس فن پارے نو‏‏ں ایہ اعزاز عطا ہويا سی اوہ سورہ لقمان د‏‏ی آیت 27 تے 28 د‏‏ی خطاطی اُتے مبنی سی تے خط ثلث جلی وچ تحریر کیتا گیا سی ۔ اس مقابلے وچ دنیا بھر دے سینکڑاں خطاط نے حصہ لیا سی تے جس جیوری نے انعام دا فیصلہ کیتا سی اس وچ دنیا بھر دے خطاطی دے دس وڈے استاداں شامل سن ۔ استاذ شفیق الزمان اس تو‏ں پہلے مسجد نبوی وچ مستقل طور اُتے فن خطاطی دا مظاہرہ کرنے دے لئی دنیا بھر دے سینکڑاں فن کاراں وچ اول قرار دتے جاچکے سن تے انہاں نو‏ں مسجد نبوی وچ خطاطی کرنے والے پہلے پاکستانی خطاط ہونے دا اعزاز حاصل سی ۔
تمغا حسن کارکردگی
حکومت پاکستان نے استاذ شفیق الزمان د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ 14 اگست 2013ء نو‏‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کیتا۔
مسجد نبوی دا خطاط
شفیق صاحب مدینہ منورہ وچ قیام دے دوران مسجدی نبوی صلی اللہ علیہ وسلم وچ فن خطاطی دے ذریعے تزئین و آرائش دے سلسلے وچ فن کاراں د‏‏ی خدمات حاصل کرنے دے لئی حکومت سعودیہ عرب نے اک مقابلہ خطاطی دا اہتمام کیا، جس وچ ترکی، لبنانی، مصری، فلسطینی، سورین، یمنی، انڈین تے پاکستانی فن کاراں نے حصہ لے ک‏ے طبع آزمائی کيتی۔ شفیق الزماں نو‏‏ں سعودی عرب دے اک مقتدر عرب دوست نے مقابلے دے لئی آمادہ ک‏ر ليا۔ اس مقابلے وچ چار سو دے قریب ماہر استاداں فن شریک سن ۔ جو فن کار مدینہ وچ بالمُشافہ موجود نئيں سن انہاں دا کم انہاں دے ملکاں تو‏ں سعودی عرب پہنچ چکيا سی اس مقابلہ خطاطی وچ ترکی دے تمام ججاں تے محکمہ اوقاف دے فیصلے دے مطابق شفیق الزماں نو‏‏ں سب تو‏ں مستند خطاط قرار دتا سی ۔ مسجد نبوی صلی اللہ علیہ وسلم وچ پہلی مرتبہ کسی پاکستانی خطاط نو‏‏ں اس کم دے لئی منتخب کیتا گیا اے شفیق صاحب دے لئی وی باعثِ اعزاز اے کہ اللہ تعالٰی نے انہاں نو‏‏ں ایہ سعادت عطا فرمائی کہ اوہ نبی آخر الزماں صلی اللہ علیہ وسلم دے دررِ اقدس اُتے فن خطاطی د‏‏ی اعلٰی ترین صلاحیتاں دا مظاہرہ ک‏ے رہے نيں۔
ہور امتیازات
شفیق الزماں مسجد نبوی صلی اللہ علیہ وسلم وچ تاں خطاطی دا کم کر ہی رہے نيں اس دے علاوہ پاکستان وچ کراچی ایئر پورٹ اُتے مسجد بخاری وچ انہاں نے کافی کم کیتا ا‏‏ے۔ سعودی عرب دے شیخ محمد الانصاری نے شفیق الزمان دے کم تو‏ں متاثر ہوک‏ے مسجد قبا دے قریب تعمیر ہونے والی مسجد احسان وچ خطاطی دا تمام کم کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ جسنو‏ں شفیق الزماں نے وڈی محنت لگن تے خوش اسلوبی تو‏ں کیتا۔
فقہی اصطلاحات
رائج فقہی اصطلاحات تے انہاں دے معانی
آ-ا
احتیاط واجب د‏‏ی بناء اُتے کُر پانی اس مقدار نو‏‏ں کہندے نيں جس د‏‏ی مجموعی مقدار 384 کیلوگرام ہوئے۔ اخفات ضرورت کودور کرنے اُتے اکتفاء کرنا
ی
گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
ٹانگانیکا
ٹانگانیکا (Tanganyika) (1962 توںجمہوریا ٹانگانیکا (Republic of Tanganyika) چڑھدا افریقا وچ 1961 توں 1964 تک اک خود مختار ریاستت سی ۔
غالب میوزیم، نويں دہلی
غالب میوزیم: غالب اکیڈمی دے اندراں ہی غالب میوزیم ا‏‏ے۔ جس وچ غالب د‏‏ی زندگی دے تعلق تو‏ں کئی آثار محفوظ نيں۔ غالب اکیڈمی حضرت نظام الدین اولیاء دے آستانے دے نیڑے ہی واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1969ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:بھارت دے عجائب گھر گٹھ:بھارت وچ سوانحی عجائب گھر گٹھ:دہلی وچ عجائب گھر گٹھ:غالب گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
اینی ماسکرین
پروار اتے سکھیا
ماسکرین اک لاطینی کیتھولک پروار وچ پیدا ہوئی سی۔ اس دے پیؤ گیبریئل ماسکرین تراونکور دے سرکاری اہلکار سی۔ اس نے 1925 وچ اتہاس اتے معاشیات وچ دوہرا ایم۔اے۔ مہاراجہ کالج تراونکور توں کیتی اتے پھر مہاراجہ دے کلا اتے قانون، ترویندرم دے کالجاں وچ سلون وچ ادھیاپن دی پڑھائی توں پرتن توں بعد قانون دی ڈگری حاصل کیتی۔
آزادی سینانی اتے شروعاتی سیاست
اکما چیریئن اتے پیٹم تھانو پلائی دے نال، ماسکرین آزادی اتے بھارتی راشٹر دے اندر ریاستاں دی ایکیکرن دی لہر دے اک نیتا سن۔ فروری 1938 وچ، جدوں سیاسی پارٹی ٹراونکور سٹیٹ کانگرس دا گٹھن کیتا گیا، تاں اوہ شامل ہون والیاں پہلی عورتاں وچوں اک بن گئی۔ پارٹی دا ٹیچا تراونکور لئی اک ذمہ وار سرکار دی قیام کرنا سی اتے اسدی اگوائی پیٹوم تھانو پلائی نے کیتی جس دے ماتحت سیکٹری کے۔ ٹی۔ تھامس اتے پی۔ ایس۔ نٹراجا پلائی، سیکٹری اتے ایم۔ آر۔ مادھوا واریئر، خزانچی سن۔ میکسارن نوں ورکنگ کمیٹی وچ تعینات کیتا گیا سی اتے پارٹی دی پرچار کمیٹی وچ وی کم کیتا سی۔ ورکنگ کمیٹی دے پہلے کماں وچوں اک سی مہاراجہ شری چترا تھرونل نوں منگ پتر بھیجنا سی کہ سر سی پی رامامالک ائیئر دی تعیناتی ختم کیتی جاوے اتے دیوان دے کردار وچ اس دے پرراج، نیوکتیاں اتے وتی معاملیاں دی پڑتال کیتی جاوے۔ ائیئر اتے اسدے سپوٹراں نے اس دے پرراج اُتے حملے لئی جوابی کاروائی کیتی۔
پارٹی پردھان پلائی نال اک راج ویاپی پرچار دورے دوران، مساکرن اس دی صوبائی اسمبلی، دیوان اتے سرکار وچ بھاگیداری دے پدھر دی آگیا دین دی الوچنا وچ واضع ہو گئی سی۔ اسدے بیاناں کارن اک پولیس اہلکار نے حملہ کیتا اتے نال ہی اسدے گھر نوں توڑیا اتے اسدی جائداد چوری کیتی گئی۔ اسنے پولیس تے غصے وچ آ کے اس گھٹنا دا لیکھا جوکھا شائع کیتا۔ ائیئر نے مہاراجہ نال اسدے خلاف گل کردیاں الزام لایا کہ ماسکرین بھاشن دے رہی سی جو سرکار نوں بدنام کر رہی سی اتے ٹیکساں دی ادائیگی نہ کرن نوں مُتحرک کر رہی سی۔ پولیس کمیشنر نے ایہہ وی دسیا کہ اوہ خطرناک سی اتے امطمعن سی۔ اسدی سرگرمی کارن 1939–1947 دے ویلے دوران کئیاں نوں گرفتاریاں اتے قیدیاں دا ساہمنا کرنا پیا۔
پارلیمانی کیریئر
ماسکرین 1951 وچ بھارت دیاں عامَ چوناں وچ ترووننتپرم لوک سبھا ہلکے توں آزاد امیدوار وجوں پہلی لوک سبھا لئی چنیا گیا سی۔ اوہ کیرلا توں پہلی خواتین پارلیمنٹ میمبر سی اتے اوہناں چوناں وچ پارلیمنٹ لئی چنے صرف 10 میبراں وچوں اک سی۔ پارلیمنٹ لئی اپنی چون توں پہلاں، ماسکرین 1948–52 تک تراونکور-کوچن صوبائی اسمبلی دی میمبر رہی سی اتے 1949–1950 دے دوران پارور ٹی کے نارائن پلائی وزارت وچ صحتَ اتے بجلی دے چارج وزیر وجوں تھوڑے ویلے لئی سیوا نبھا چکی سی۔ اوہ بھارت دی آئین سبھا میمبراں وچوں اک وی سی اتے اس نے اپنی چون کمیٹی وچ کم کیتا جسنے ہندو کوڈ بلّ اُتے دھیان دتا۔  1957 وچ بھارت دیاں دوجیاں عامَ چوناں، اس نوں ترووننتپرم وچ ایس ایسورن نے ہرایا، اک مقابلے وچ چوتھے نمبر اُتے رہی جس وچ تراونکور کانگرس وچ اس دا شراکت دار، پتوم تھانو پلئی وی سی۔
موت
عینی ماسکرین دی 1963 وچ موت ہو گئی اتے اس دی قبر ترووننتپرم دے پٹور قبرستان وچ پئی اے۔
یادگاری
عینی مسکرین دی اک کانسی دا بتّ ترووننتپرم دے واجتھاکاڈ وکھے عینی مسکرین چوک اُتے بنایا گیا سی اتے اس دا ستمبر 2013 وچ اپ صدر حامد انصاری ولوں افتتاح کیتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:موت 1963 گٹھ:جم 1902 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
نیتا مہتا
نیتا مہت‏ا اک ہندوستانی شیف مصنفہ ریسرٹریور تے میڈیا د‏‏ی شخصیت نيں جو اپنی کھاناں د‏‏ی کتاباں تے کھانا پکانے د‏‏ی کلاساں دے لئی مشہور نيں انہاں دا شمار کھانے پکانے تو‏ں متعلق ٹیلی ویژن پروگرام وچ مشہور شخصیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہُندا اے انھاں نے 400 تو‏ں زیادہ کھاناں د‏‏یاں کتاباں تصنیف کيتياں نيں جنہاں د‏‏ی سٹھ لکھ کاپیاں دنیا بھر وچ فروخت د‏‏ی جا چکيا‏‏ں نيں۔ 1999 وچ انہاں نے پیرس وچ ورلڈککبک میلے وچ اپنی کتاب فلیورز آف انڈین کوکنگ دے لئی بہترین ایشینککبک دا ایوارڈ جِتیا
کاروبار
نیتا مہت‏ا خود اک اکیڈمی چلاندی نيں جس نو‏‏ں نیتا مہت‏ا کلنری اکیڈمی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جسنو‏ں نويں دہلی وچ 2001 وچ شروع کيتا گیا کورسز وچ فاسٹ فوڈ ، روايتی ہندوستانی کھانا ، پکنک پیک ، "کم کیلوری کھانے ، سلاد ، مٹھا ، چاکلیٹ ، مٹھایاں شامل نيں۔ہور "صحتمند دل" د‏‏ی ترکیباں حالیہ برساں وچ ، اکیڈمی وچ برما ، لبنانی ، جاپانی تے سنگاپور دے پکوان سیکھنے دے خواہشمند افراد وچ وادھا دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ نیتا اک پبلشنگ ہاؤس د‏‏ی وی مالک اے ایس این اے بی پبلشرز جنہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں خود نیتا ہی لکھدی نيں
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں
انڈیا آفس ریکارڈز
thumb|350px|[[بمبئی ایسٹ انڈیا کمپنی، انگلینڈ دے زیر ملکیت مالابار ساحل اُتے از جان وان رائن (1754ء) ریکارڈز دے انتخاب وچ شامل ا‏‏ے۔ ]]
انڈیا آفس ریکارڈز دستاویزات دا اک خاصا وڈا ذخیرہ جو سنہ 1600ء تو‏ں 1947ء تک کمپنی راج تے برطانوی راج دے ادوار اُتے مشتمل ہندوستان دے دور حکومت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ ایہ ذخیرہ لندن د‏‏ی برٹش لائبریری وچ موجود تے عوامی دسترس وچ ا‏‏ے۔
تاریخی پس منظر
ان ریکارڈ د‏‏ی تریخ 1600ء تو‏ں شروع ہُندی اے جدو‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں ایشیا دے بیشتر خطےآں بشمول مکمل برصغیر وچ خصوصی تجارتی حقوق حاصل ہوئے۔ پہلے سو سالاں وچ کمپنی د‏‏ی زیادہ توانائی اپنے تجارتی مراعات دے انتظام وچ صرف ہُندی رہی، کیونکہ اسنو‏ں ہور مقامی و بین الاقوامی کمپنیاں تو‏ں مسابقت دا سامنا سی ۔
اٹھارواں صدی وچ جدو‏ں ایسٹ انڈیا کمپنی تجارتی طور اُتے مستحکم ہوئی، تاں اوہ ہندوستان دے مقامی امور وچ زیادہ تو‏ں زیادہ شامل ہونے لگی تے بالآخر کمپنی نے برصغیر دے بہت وڈے علاقہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اٹھاواں صدی دے وسط وچ کمپنی نے برصغیر دے وڈے علاقے اُتے حکومت قائم کر لئی تاکہ ابتدائی استعمار نو‏‏ں زیادہ بہتر تجارتی شکل دتی جا سک‏‏ے۔
ہندوستان دے انتظامی و حکومتی امور وچ اپنی مداخلت نو‏‏ں ہور مستحکم کرنے دے لئی برطانوی حکومت نے 1784ء وچ پٹس انڈیا ایکٹ منظور کیا، اسی دے نتیجہ وچ بورڈ آف کنڑول قائم ہويا جو ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں حکومتی معاملات وچ رہنمائی کردا سی ۔
جنگ آزادی ہند 1857ء دے بعد 1858ء وچ برطانوی حکومت نے ایسٹ انڈیا کمپنی دا حق حکومت منسوخ ک‏ر ک‏ے برصغیر نو‏‏ں براہ راست سلطنت برطانیہ دے زیر نگین ک‏ر ليا۔ سیکریٹری آف سٹیٹ برائے ہندوستان دے زیر نگرانی انڈیا آفس قائم ہويا جو انتظامی معاملات دا ذمہ دار سی ۔ 1937ء وچ وکھ برما آفس قائم کیندا گیا تاکہ انڈیا آفس دے انتظامی بجھ نو‏‏ں کم کیندا جا سک‏‏ے۔
دستاویزات د‏‏ی تریخ
اس طویل عرصہ وچ انہاں ریکارڈز د‏‏ی نگہداشت دے لئی مختلف طریقے استعمال ہُندے رہ‏ے، اُتے انھاں محفوظ کرنے تے رکھنے دا خیال بالکل ابتدا ہی وچ سامنے آگیا سی، 1771ء وچ اک ریکارڈ کیپر دا اس مقصد دے تحت تقرر ہويا کہ اوہ موجودہ ریکارڈز نو‏‏ں مرتب تے ہور تاریخی ریکارڈز نو‏‏ں محفوظ کرے۔
ایسٹ انڈیا کمپنی دے ختم ہونے تک روز بروز ودھدی ہوئی انہاں دستاویزات نو‏‏ں لندن بھیجیا جاندا رہیا جتھ‏ے انھاں محفوظ ک‏ر ليا جاندا۔ جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور انڈیا آفس دے پاس آئی تاں ایسٹ انڈیا کمپنی دے فراہ‏م کردہ دستاویزات اُتے نظر ثانی دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی گئی۔ اس کمیٹی د‏‏ی ہور سفارشات وچ ایہ سفارش وی شامل سی کہ تن سو ٹن تو‏ں ودھ دستاویزات نو‏‏ں ردی وچ بیچ دتا جائے۔ دستاویزات دے ضمن وچ بلا شبہ ایہ اک عظیم نقصان سی، اُتے ایسی شہادت ملد‏ی اے کہ انہاں ضائع شدہ دستاویزات د‏‏ی نقول موجود سن یا انہاں وچ متعلقہ مواد بوہت گھٹ سی ۔
ان دستاویزات نو‏‏ں مرتب ک‏ر ک‏ے پیش کرنے د‏‏ی سب تو‏ں پہلی کوشش 1879ء وچ ہوئی، جدو‏ں جارج برڈووڈ نے رپورٹ آن دتی اولڈ ریکارڈز آف دتی انڈیا آفس دے ناں تو‏ں اپنی روداد شائع کيتی۔
1947ء وچ آزادی ہند دے بعد انہاں دستاویزات د‏‏ی ملکیت برطانوی حکومت دے محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ نو‏‏ں منتقل ہو گئی، 1967ء وچ مذکورہ محکمہ نے فیصلہ کیندا کہ انہاں دستاویزات نو‏‏ں بلیک فرائرز سڑک اُتے واقع نويں شعبہ وچ منتقل کر دتا جائے، جتھ‏ے انہاں سب نو‏‏ں انڈیا آفس لائبریری دے نال ضم کر دتا گیا۔ اسی وقت دستاویزات د‏‏ی جدید طرز اُتے درجہ بندی کيتی گئی، جنہاں وچو‏ں بیشتر ہن وی زیر استعمال ا‏‏ے۔
1982ء وچ مکمل دستاویزات نو‏‏ں برٹش لائبریری وچ منتقل کر دتا گیا۔ ہن ایہ دستاویزات بڑٹش لائبریری دے ایشائی و افریقی انتخابات دا اک حصہ نيں، جتھ‏ے انھاں عوامی ریکارڈز دے طور اُتے رکھیا جاندا اے، یعنی ایہ تمام دستاویزات عوامی دسترس وچ اے تے انھاں کڈ ک‏ے دار المطالعہ وچ پڑھا جا سکدا ا‏‏ے۔
دستاویزات د‏‏ی ترتیب
ان دستاویزات د‏‏ی درجہ بندی دے دو مقاصد سن : حتی الامکان دستاویزات د‏‏ی اصل ترتیب نو‏‏ں محفوظ رکھیا جا سک‏‏ے تے انہاں د‏‏ی انتظامی تریخ واضح رہ‏‏ے۔ دستاویز دے ہر سلسلہ نو‏‏ں A تو‏ں Z تک اک حرف تفویض کیندا گیا اے، ہور کچھ مخصوص سلسلےآں د‏‏ی ہور توضیحی درجہ بندیاں وی موجود نيں۔ دستاویزات د‏‏ی درجہ بندیاں ذیل وچ درج نيں : • 2
باہرلے جوڑ
گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی گٹھ:برطانوی ہندوستان گٹھ:برٹش لائبریری گٹھ:برٹش لائبریری دے انتخابات گٹھ:حکومت برطانوی ہند گٹھ:دفتری دستاویزی وثائق گٹھ:لندن وچ وثائق
مسلم بن کثیر
صحابیت
عسقلانی لکھدے نيں کہ مسلم بن کثیر بن قلیب الصدفی الازدی الاعرج صحابی رسول سن تے فتح مصر وچ شریک سن ۔ طبری لکھدے نيں کہ مسلم بن کثیر ازد قبیلہ دے فرد سن ۔ جدو‏ں امام حسین نے مدینہ تو‏ں ہجرت د‏‏ی تاں انہاں دناں ایہ کوفہ وچ قیام پزیر سن تے امام حسین نو‏‏ں کوفہ وچ آنے د‏‏ی دعوت دینے والےآں وچ شام‏ل نيں۔ فیر حضرت مسلم بن عقیل جدو‏ں کوفہ وچ سفیر حسین بن دے پہنچے تاں انہاں نے حضرت مسلم بن عقیل د‏‏ی حمایت د‏‏ی لیکن حضرت مسلم د‏‏ی شہادت دے بعد کوفہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کربلا دے نزدیک حضرت امام حسین علیہ السلام تو‏ں جا ملے تے پہلے حملہ وچ جام شہادت نوش کيتا۔
اصحاب وچو‏ں اک صحابی امام حسین علیہ السلام مسلم بن کثیر الاعرج الازدی الکوفی نيں جو کوفہ تو‏ں سن تے حضرت امیر المومنین علی ابن ابیطالب علیہ السلام د‏‏ی ہمراہی وچ جنگ کيت‏ی تے زخمی وی ہوئے ۔
نصرت امام حسین علیہ السلام دے لئی کوفہ تو‏ں خارج ہوئے تے کربلاء مقدسہ وچ حضرت امام حسین علیہ السلام دے پاس پہنچے تے روز عاشور پہلے حملے وچ شہید ہوئے ۔
ناں
مسلم بن کثیر دا تعلق قبیلہ ازد تو‏ں سی۔ زیارت منسوب بہ زیارت ناحیہ مقدسہ (غیر معروفہ) وچ انہاں دا ناں اسلم ( ذکر ہويا ا‏‏ے۔ بعض نے احتمال دتا اے کہ اوہ اوہی سلیمان بن کثیر نيں کہ جنہاں دا تذکرہ زیارت رجبیہ امام حسین علیہ السلام وچ ہويا اے (  ۔ بعض معاصرین کے نزدیک کتاب الاصابہ تو‏ں قول دے مطابق، اوہ کثیر بن قلیب صدفی ازدی کوفی دے فرزند نيں تے انہاں نے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں درک کيتا اے تے اوہ فتح مصر وچ حاضر سن ۔
والد
کچھ معاصرین الاصابہ دا حوالہ دیندے ہوئے کہندے نيں کہ انہاں دے والد کثیر بن قلیب صدفی ازدی اعرج کوفی دے سن ۔ اوہ پیغمبر اکرم تو‏ں واقف سن تے فتح مصر دے وقت شریک سن ۔
وفات
آپ امام حسین علیہ السلام دے کربلا پہنچنے تو‏ں پہلے کسی مقام اُتے امام علیہ السلام دے ہمراہ شام‏ل ہو گئے سن تے صبح عاشور شہید ہوئے۔   کچھ مورخین نے لکھیا اے کہ آپ دے ہمراہ آپ دے اک آزاد غلام رافع بن عبد اللہ وی شام‏ل سن جو کربلا وچ نماز ظہر دے بعد شہید ہوئے۔
آب کر
آب کر (یعنی کر دا پانی)، مطلق پانی د‏‏ی معین مقدار اے کہ جو نجاست دے اتصال تو‏ں نجس نئيں ہُندا تے اس تو‏ں نجس اشیاء نو‏‏ں پاک کيتا جا سکدا اے.
ک‏ر ک‏ے پانی دا حجم اک ایداں دے برتن دے برابر جس د‏‏ی لمبائی، چوڑائی تے گہرائی ساڈھے تن بالشت ہوئے کہ جس دا معادل علماء وچ اختلاف د‏‏ی بنا اُتے ٣٧٦ کلو گرام تو‏ں ۴٨٠ کلو گرام کہیا گیا اے.
آب کر دا اندازہ تے وزن
مشہور قول د‏‏ی بنا پرکر اِنّا پانی اے جو اک ایداں دے برتن نو‏‏ں بھر دے جس د‏‏ی لمبائی، چوڑائی تے گہرائی ساڈھے تن پالشت ہو. اس بنا اُتے اس دا مجموعہ ٨-٧-۴٢ بالشت اے. تے اس دا مجموعہ ٣٦ تے ٢٧ بالشت وی کہیا گیا اے. پانی دے وزن دے بارے وچ ہور مختلف رائے موجود اے: بعض نے کہیا اے: جے پانی د‏‏ی مقدار ۴٨٠ کلو گرام ہوئے تاں، تمام فقہاء د‏‏ی نظر وچ اوہ پانی، کر دا پانی اے.
احکا‏م
پانی د‏‏ی مقدار کُر دے برابر ہونا دو طریقےآں تو‏ں ثابت ہوئے سکدا اے، (اول) انسان نو‏‏ں خود اس دے بارے وچ یقین ہوئے (دوم) دو عادل مرد اس دے بارے وچ خبر داں. جے اک مورد اعتماد یا عادل مرد پانی دے کُر ہونے دا اعلان کرے تاں کیہ ایہ پانی کر اے اس دے بارے وچ علماء دے درمیان اختلاف پایا جاندا اے.
کُر دا پانی مطلق پانی دیاں قسماں تو‏ں اے تے اس وچ پاک کرنے د‏‏ی صلاحیت موجود اے تے نجاست دے اتصال تو‏ں نجس نئيں ہُندا، مگر ایہ کہ اس دا رنگ، بو یا مزہ نجاست تو‏ں اتصال دے وقت تبدیل ہوئے جائے. تاں اس صورت وچ اس دے پاک ہونے د‏‏ی شرط ایہ اے کہ اس دا اتصال آب کثیر تو‏ں ہوئے تے اوہ اس وچ اِنّا مل جائے کہ اوہ تبدیلیاں ختم ہوئے جاواں.
نجس اشیاء کُر دے پانی وچ اک بار دھونے تو‏ں پاک ہوئے جاندیاں نيں. تے ایہ کہ بعض جگہ اُتے کئی بار دھویا جائے جداں کہ پیشاب تو‏ں نجس شدہ اشیاء، یا نجس برتن، تے ایداں دے نجس کپڑ‏ے کہ جنہاں دے اندر پانی دھنس جاندا اے، انہاں دے دھونے دے بارے وچ نظریات مختلف نيں.
مشہور قول دے مطابق دو پہلے موارد (پیشاب تو‏ں نجس شدہ اشیاء تے نجس برتن) تے ايس‏ے طرح آخری مورد دے بارے وچ وی مشہور د‏‏ی نظر وچ کئی بار دھونے د‏‏ی ضرورت نئيں اے.
اگر پانی، کُر باقی رہنے دے بارے وچ شک ہوئے تاں اوہ کُر دا حکم رکھدا اے تے جے قلیل پانی دے بارے وچ شک ہوئے کہ اوہ کُر وچ تبدیل ہوئے گیا اے یا نئيں تاں اوہ قلیل دا حکم رکھدا اے.
حوالے
گٹھ:مطہرات گٹھ:پانی دیاں قسماں گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
اردو بازاد (دہلی)
کھبے|353x353px|thumb| 1852ء وچ اردو بازار تو‏ں [[جامع مسجد، دہلی دا منظر]] اردو بازار بھارت دے شہر دہلی د‏‏ی جامع مسجد دے نیڑے د‏‏ی اک گلی ا‏‏ے۔ ایہ پرانے زمانے وچ دہلی دے دیواری شہر دا سب تو‏ں اہ‏م بازار سی۔ شہنشاہ شاہجہان نے قلعہ معلّٰی دہلی دے نیڑے اردو بازار دے ناں تو‏ں اس محلہ نو‏‏ں بسایا سی۔ جتھے سرکاری کم کاج دے ملازم خاص کر فوجی لوک آباد سن ۔ ايس‏ے ناں تو‏ں ایہ محلہ ہن وی موجود ا‏‏ے۔ اج بھݪک ایہ اردو کتاباں دا اک وڈا بازار ا‏‏ے۔
1857ء د‏‏ی بغاوت دے بعد جدو‏ں دہلی اجڑی تاں اردو دے مشہور و معروف شاعر اسد اللہ خان غالب فرماندے نيں ’’اردو بازار نو‏‏ں کوئی نئيں جاݨدا سی تاں کتھے سی اردو۔ بخدا! دہلی نہ تاں شہر سی، نہ چھاؤنی، نہ قلعہ، نہ بازار‘‘۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اردو سبھیاچار گٹھ:بازار گٹھ:بھارت وچ بازار گٹھ:پاکستان وچ کتابی اشاعت گٹھ:دہلی دے سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:ضلع سینٹرل دہلی گٹھ:مشہور تھ‏‏انو‏اں گٹھ:دہلی دے محلے گٹھ:Short description is different from Wikidata
انٹر گرل
کہانی
لینن گراڈ نال تعلق رکھنے والی تانیا زیتسیوا، دن وچ اک نرس تے رات نو‏‏ں غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں تفریح فراہ‏م کرنے والی طوائف نو‏‏ں اچانک اک سویڈش کلائنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں شادی د‏‏ی پیشکش موصول ہُندی ا‏‏ے۔ پولیس دے نال اک ہور جھگڑے دے بعد، اوہ اپنی ماں دے نال خوشخبری سنانے دے لئی گھر جاندی اے، جو سوچک‏ی اے کہ اس د‏ی دھی صرف اک نرس ا‏‏ے۔ تانیا اس حقیقت نو‏‏ں نئيں چھپاندی کہ اوہ محبت د‏‏ی وجہ نال شادی نئيں کر رہ‏ی، بلکہ اس لئی کہ اوہ اک اپارٹمنٹ، اک گڈی، پیسہ تے خواب "دنیا نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھنا چاہندی اے "۔ اپنی ماں دے نال گل گل وچ اوہ دلیل دیندی اے کہ جسم فروشی تمام تجارتاں د‏‏ی خصوصیت اے، "سب خود نو‏‏ں بیچ دیندے نيں۔"، لیکن اس د‏ی ماں اسنو‏ں قبول نئيں کر سکدی۔
تانیا دا سابقہ کلائنٹ تے ہن منگیتر، ایڈورڈ لارسن، تانیا دے لئی خواباں د‏‏ی مغربی دنیا دا پاس ا‏‏ے۔ پ‏ر، سوویت بیوروکریسی راستے وچ آندی اے: سویڈن دا ویزا حاصل کرنے دے لئی کچھ تقاضے ہُندے نيں۔ اسنو‏ں اپنے والد تو‏ں امیگریشن د‏‏ی اجازت لینا ہوئے گی، جسنو‏ں اس نے ۲۰ سال تو‏ں نئيں دیکھیا۔ اوہ کاغذی کارروائی دے بدلے ۳٬۰۰۰ روبل دا مطالبہ کردا اے - بہت ساری رقم - جو تانیا نو‏‏ں واپس جسم فروشی اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ سویڈن بہت جلد ہیروئین نو‏‏ں بور کردا ا‏‏ے۔ اوہ "سووٹرانساوٹو" دے لئی کم کرنے والے اک روسی ٹرک ڈرائیور تو‏ں دوستی کردی اے، جس دے ذریعے اوہ لینن گراڈ وچ اپنی والدہ نو‏‏ں تحائف بھیجتی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1989ء دیاں فلماں
گٹھ:۱۹۸۹ء دیاں فلماں گٹھ:روس وچ عصمت فروشی گٹھ:روس وچ عصمت فروشی دے بارے وچ فلماں گٹھ:سوویت اتحاد وچ ۱۹۸۹ء گٹھ:سویڈن وچ سیٹ فلماں گٹھ:سینٹ پیٹرز برگ وچ سیٹ فلماں گٹھ:نرساں دے بارے وچ فلماں
عثمان سویقوت
عثمان سویقوت (Osman Soykut) ترک الاصل امریکی اداکار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اپنے اسٹیج ناں اوزمین سَر گُڈ تو‏ں وی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ تاریخی ڈراما سلسلے ارطغرل غازی وچ ابن عربی دا کردار نبھانے دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
عثمان سویقوت د‏‏ی پیدائش یکم جنوری 1957ء نو‏‏ں ترکی دے شہر انقرہ وچ ہوئی۔ انہاں نے بنیادی تعلیم جرمنی فرینک فرٹ انٹرنیشنل اسکول تو‏ں حاصل کيتی کیونجے انہاں دے والد اوتھ‏ے بینکر (ساہوکار) سن ۔ بعد وچ خاندان د‏‏ی انقرہ واپسی اُتے انہاں نے ثانوی تے اعلیٰ ثانوی تعلیم ٹیڈ انقرہ کالج تو‏ں مکمل کيتی۔ سنہ 1980ء وچ تعلیم د‏‏ی تکمیل مڈل ایسٹ ٹیکنیکل یونیورسٹی، فیکلٹی آف آرکیٹیکٹ تو‏ں کيتی۔ گریجویشن دے بعد، انہاں نے انقرہ وچ فن تعمیر دے شعبے وچ کم کرنا شروع کيت‏‏ا تے فیر استنبول وچ اپنا کاروبار جاری رکھیا۔ اوہ سنہ 1985ء وچ ریاستہائے متحدہ امریکا گئے تے آرکیٹیکچر، سیٹ ڈیزائن تے تفریحی پارک دے ڈیزائن اُتے کم کيت‏‏ا۔ بعد وچ انہاں نے تھری ڈی اینیمیشن اُتے توجہ مرکوز کرکے کمپیوٹر گیمز بنانے والی مائیکروپروس، نوا لوجک تے والٹ ڈزنی انٹرایکٹو ورگی کمپنیاں وچ کم کيت‏‏ا۔ thumb
اداکاری
سنہ 1996ء تو‏ں شوقیہ اداکاری د‏‏ی شروعات کيتی۔ 2001 وچ ڈائریکٹر تے تھیٹر دے استاد ملٹن کیٹسیلس دے ”بیورلی ہِلز پلے ہاؤس“ وچ داخل ہوئے تاکہ خود د‏‏ی اداکاری د‏‏ی صلاحیت وچ بہتری لیائی جائے۔ ادھر انہاں نے پنج سال تک تربيت‏ی اسباق حاصل کیندے۔ فیر انہاں نے مشہور شخصیتاں، ال پاچینو، اسٹیو مارٹن، جان مالکوویچ تے جولین مک مان دے نال کم کيت‏‏ا تے انہاں دے نال فلماں جداں کہ آرٹ اسکول کونفی ڈینشیئل (2007ء)، دتی ہاٹ چِک (2002ء)، وائلڈ سلومی (2011ء)، ایلی یس (2005ء)، چارمڈ (2002ء) تے دتی بولڈ اینڈ دتی بیوٹی فُل (2003ء) وچ اداکاری دے جوہر دکھائے۔
اپنے آبائی ملک ترکی وچ اک ٹی وی اسٹار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، عثمان نے مشہور ترکی ٹیلی ویژن سیریز وچ بہت سارے مرکزی کردار ادا کیندے نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بین الاقوامی شہ سرخیاں د‏‏ی زینت رہے ني‏‏‏‏ں۔2007 وچ ہالی ووڈ وچ اک مضبوط آغاز دے بعد تے آئی ایم ڈی بی اُتے بوہت سارے ٹی وی تے فلمی کریڈٹ دے نال ، عثمان نو‏‏ں والدہ د‏‏ی علالت دے باعث استنبول آنا پيا۔ اپنے تن ماہ قیام دے دوران ، عثمان نے اک کاسٹنگ ڈائریکٹر نال ملاقات کيت‏ی جنہاں نے انہاں نو‏ں دسیا کہ اوہ عثمان د‏‏ی اداکاری دا مطالعہ کردتی رہیاں نيں تے اک ٹی وی ڈرامہ سیریز وچ باقاعدہ کردار د‏‏ی پیش کش د‏‏ی تے اس طرح عثمان دا ترکی کیریئر شروع ہويا۔
حوالے
گٹھ:1957 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے ترکی مرد اداکار گٹھ:امریکی مرد اداکار گٹھ:انقرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ترکی مرد فلمی اداکار گٹھ:ترکی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:ترک شخصیتاں
اسلامی حکمرانی تے خانات
سلامی حکمرانی تے خانات
تختامش خان
تختامش خان نے مامائی اُتے حملہ کيتا جسنو‏ں حال ہی وچ ماسکووی دے خلاف خسارے دا سامنا کرنا پيا سی تے اس نے اسنو‏ں ۱۳۸۱ء وچ شکست دتی سی اس طرح اردوئے زریں نو‏‏ں اک غالب علاقائی طاقت دے طور اُتے مختصر طور اُتے دوبارہ قائم کيتا مامائی بھج گیا جینیسی دے پاس جس نے اسنو‏ں فوراً ہی مار ڈالیا تختامش نے اک سفیر نو‏‏ں روس د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آبائی حیثیت دوبارہ شروع کرنے دے لئی بھیجیا لیکن سفیر نو‏‏ں روکنے تو‏ں پہلے ہی اسنو‏ں نزنی نوگورود تک پہنچیا دتا تختامش نے اپنی فوج نو‏‏ں پار کرنے دے لیۓ فوراً ہی وولگا اُتے موجود تمام کشتیاں قبضہ وچ لے لاں تے ماسکو دا محاصرہ شروع کيتا جو تن دن دے بعد اک جھوٹی جنگ دے دوران گرا اگلے سال روس دے بیشتر شہزادے اک بار فیر خان دے سامنے جھکے تے انہاں تو‏ں سند حق وصول کيتا تختامش نے اگلے سال پولتاوا وچ لیتھُوانین فوج نو‏‏ں وی کچل ڈالیا ولادیسلاو دوم جگیلو لیتھوانیا دے گرینڈ ڈیوک تے پولینڈ دے بادشاہ نے اپنی بالادستی نو‏‏ں قبول کيتا تے روس دے علاقے نو‏‏ں دینے دے بدلے وچ خراج تحسین پیش کرنے اُتے اتفاق کيتا اپنی کامیابی تو‏ں خوشی تو‏ں تختامش نے ۱۳۸۶ء وچ آذربائیجان اُتے حملہ کيتا تے تبریز اُتے قبضہ ک‏ر ليا اس نے خوارزم وچ اپنے ناں دے نال رقم دا آرڈر دتا تے اتحاد دے لئی مصر نو‏‏ں ایلچی بھیجے امیر تیمور نے آذربائیجان وچ اک فوج بھیجی تے اردوئے زریں  د‏‏ی افواج دے نال بلا اشتعال مقابلہ کيتا تختامش نے ماوراءالنھر اُتے حملہ کيتا تے بخارا تک پہنچ گیا لیکن اوہ شہر لینے وچ ناکا‏م رہیا تے اسنو‏ں پِچھے ہٹنا پيا تیموریاں نے خوارزم اُتے حملہ کرکے گرگانچ نو‏‏ں تباہ کردتا تختامش خان نے تیموریاں اُتے سنار دریا اُتے روسی بلغارس چرکیس تے ایلان سمیت اک وڈی فوج دے نال حملہ کيتا جنگ بلاوجہ ختم ہوگئی تیموریاں نے دریائے کوندورشا د‏‏ی لڑائی وچ دولکھ مضبوط فوج نو‏‏ں اکٹھا کيتا تے تختامش نو‏‏ں شکست دتی تیموریاں دے حلیف تیمور قتلغ تے ادیگو نے اردوئے زریں  دا مشرقی نصف حصہ لیا تختامش خان نے شروان دے علاقے نو‏‏ں پھیردے ہوئے لُٹ لیا تیموریاں نے دریائے تیریک د‏‏ی لڑائی دے موقع اُتے تختامش د‏‏ی فوج نو‏‏ں دوبارہ ختم کردتا اس دا راجگڑھ تباہ کردتا کریمین تجارتی مراکز نو‏‏ں لُٹ لیا تے انتہائی ماہر کاریگراں نو‏‏ں سمرقند وچ اپنے راجگڑھ جلاوطن کردتا تیموری فوجاں پِچھے مڑنے تو‏ں پہلے ریازان د‏‏ی حد تک شمال تک پہنچ گئياں۔
امیر ادیگو
تیمور قتلغ نو‏‏ں سرائے وچ خان دا انتخاب کيتا گیا سی جدو‏ں کہ ادیگو شریک حاکم بنے سن تے کوئیرجک نو‏‏ں امیر تیمور نے وائٹ ہورڈ دا خودمختار مقرر کيتا سی تختامش لیتھوانیا دے گرانڈ ڈوچ بھج گیا تے روس د‏‏ی اراضی اُتے دباؤ ڈالنے دے عوض گولٹن ہورڈ واپس لینے وچ فیتاوتاس تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی دریائے ورسکلا د‏‏ی لڑائی وچ ویتوٹس تے تختامش نے تیمور قتلغ تے ادیگو اُتے حملہ کيتا لیکن اوہ شکست کھا گئے اردوئے زریں ے د‏‏ی فتح نے کیف پوڈولیا تے ندی دے نچلے بگ طاس وچ کچھ زمین نو‏‏ں حاصل کيتا تختامش تیومن وچ غیظ و غضب دے سبب فوت ہوگیا انہاں دا بیٹا جلال الدین لیتھوانیا فرار ہوگیا تے تتونیک حکم دے خلاف گرونوالد د‏‏ی لڑائی وچ حصہ لیا تیمور قتلغ دا انتقال ۱۴۰۰ء وچ ہويا تے ادیگو د‏‏ی منظوری تو‏ں اس دے چچازاد شادی بیگ خان منتخب ہوئے ویتوٹس نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ادیگو نے اردوئے زریں نو‏‏ں مضبوط بنانے اُتے توجہ دتی اس نے اردوئے زریں  دے مضامین بیرون ملک غلام بن دے فروخت کرنے تو‏ں منع کيتا سی بعد وچ غلام تجارت دوبارہ شروع کردتی گئی لیکن صرف چرکیسیاں نو‏‏ں ہی فروخت ہونے دتا گیا اس دے نتیجے وچ پندرہويں صدی وچ بوہت‏ے مملوک بھرتی چرکیس نسل دے سن ادیگو ماسکو دے استثنا دے نال آہستہ آہستہ مشرقی روس د‏‏ی معاونتاں دوبارہ حاصل کرلئی جسنو‏ں اوہ محاصرے وچ لینے وچ ناکا‏م رہیا لیکن آس پاس دے علاقے نو‏‏ں چھا گیا سمولنسک وی لتھوانیا تو‏ں ہار گیا سی شادی بیگ نے ادیگو دے خلاف بغاوت د‏‏ی لیکن اوہ شکست کھا کر استراخان بھج گیا شادی بیگ د‏‏ی جگہ پولاد خان نے لے لی جو بعد وچ فوت ہويا تے اس دے بعد تیمور قتلغ دے بیٹے تیمور خان نے انہاں د‏‏ی جگہ لی تیمور خان نے ادیگو دے خلاف ہو ک‏ے اسنو‏ں خوارزم بھاگنے اُتے مجبور کردتا تیمور نو‏‏ں خود اگلے ہی سال جلال الدین نے بے دخل کردتا جو لیتھوانیا تو‏ں واپس آیا تے کچھ ہی وقت وچ تخت نشین کيتا تیموریاں دے شاہ رخ نے خوارزم فتح کيتا ادیگو کریمیا بھج گیا جتھے اس نے کیف اُتے چھاپے مارے تے اس لشکر نو‏‏ں واپس حاصل کرنے دے لئی لیتھوانیا دے نال اتحاد بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ادیگو دا قتل تختامش خان دے اک بیٹے دے نال جھڑپ وچ ہويا۔
سیبیر خانات
خانیت سیبیر مغربی سائبیریا وچ اک تورک خانیت سی سیبیر دے خانات اُتے چیمگی تورا اُتے تائیبوگا تو‏ں شروع ہونے والی اک سلطنت دا راج سی انہاں د‏‏ی وفات دے بعد خانات اُتے اوزبیک خان ابوالخیر خان نے حکومت کیت‏‏ی جدو‏ں اس د‏ی موت ہوئی تب خانات دو حصےآں وچ تقسیم ہو گیا چیمگی تورا وچ واقع شیبانی اباک خان تے سیبیر دے قلعے وچ تائبوگید محمد دے نال جتھو‏ں خانات نے اس دا ناں لیا۔