cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالمطلب
مکہ مکرمہ آمد تے مکہ دی سرداری
مطلب دن چڑھتے ہی شیبہ نو‏‏ں مکہ لے کر آئے اس وقت سب لوگ اپنی نشست گاہاں اُتے موجود سن اوہ پوچھنے لگے کہ مطلب ایہ تواڈے پیچھے کون ہے؟ انہاں نے کہیا ایہ میرا غلام اے۔ اسی طرح مطلب اسنو‏ں لئی ہوئے اپنے گھر پہنچے تو انہاں دی بیوی خدیجہ بنت سعید بن سہم نے پُچھیا ایہ کون اے انہاں نے جواب دتا ایہ میرا غلام اے۔ گھر تو‏ں نکل کر مطلب حزدرہ آئے۔ ایتھ‏ے تو‏ں انہاں نے اک حلہ خریدا تے اسنو‏ں شیبہ نو‏‏ں جا کر پہنایا پھر سر شام اسنو‏ں لے کر بنی عبد مناف دی مجلس وچ آئے اس دے بعد اوہ لڑکا اسی حلہ نو‏‏ں پہنے ہوئے مکہ دی گلی کوچاں وچ پھرا کردا سی شیبہ نو‏‏ں عبد کہنے دی وجہ ایہ سی کہ حضرت عبدالمطلب مناسب لباس وی نئيں پہنے ہوئے سن ، راستے وچ آفتاب دی تمازت تو‏ں تے تکلیف وی اٹھائی سی اس لئی تکان دی وجہ تو‏ں چہرہ دی رنگت اڑی ہوئی سی۔ مکہ وچ آ کر مطلب نے شیبہ نو‏‏ں عمدہ لباس پہنا کر بنو عبدمناف دے اشراف دی مجلس وچ لا کر بیٹھایا تے سب نو‏‏ں بتایا کہ ایہ میرا بھتیجا شیبہ بن ہاشم اے۔ چونکہ راستے وچ حضرت مطلب نے شیبہ نو‏‏ں عبد کہیا سی اس لئی آپ عبد المطلب مشہور ہو گئے۔ اک تے روایت دے مطابق محمد بن عمرو کہندے نيں کہ مطلب شیبہ نو‏‏ں لئی ہوئے ظہر دے وقت مکہ پہنچے سن ۔ قریش نے ایہ دیکھ کر کہیا: ھذا عبدالمطلب (یہ مطلب دا غلام ہے)۔ مطلب نے کہیا : ہائاں افسوس! ایہ تو حقیقت وچ میرا بھتیجا شیبہ بن عمرو (ہاشم) اے۔ لوگاں نے (بنظر غائر) شیبہ نو‏‏ں جدو‏ں دیکھ لیا تو (پہچان کے) سب نے کہیا : ابنہ لعمری (میری جان دی قسم ایہ عمرو دا لڑکا ہے)۔ اس وقت تو‏ں لے کر حضرت عبد المطلب برابر مکہ وچ ہی مقیم رہے ، تا آنکہ سن بلوغت نو‏‏ں پہنچے تے جوان ہو گئے۔
متولی کعبہ
جناب مطلب بن عبد مناف یمن دے اک تجارتی سفر دے دوران وچ بردمان (یمن) وچ ایسے بیمار ہوئے کہ پھر جاں بر نہ ہو سکے۔ انہاں نو‏ں اوتھے سپرد خاک کر دتا گیا تے مکہ مکرمہ وچ خاندانی قیادت و سیادت دی ذمہ داریاں حضرت عبد المطلب دے کندھاں اُتے آ گئی۔ اس طرح آپ نوجوانی ہی وچ سردار قریش تسلیم کر لئی گئے۔ حضرت ہاشم دی وفات دے بعد انہاں دی جانشینی دا شرف مطلب بن عبد مناف نو‏‏ں ملیا تے اوہی قریش دے سردار مقرر ہوئے تے حضرت اسماعیل علیہ اسلام دے تبرکات مثلاً کمان ، نذار دا عَلم ، خانہ کعبہ دی کنجیاں وغیرہ سب مطلب نو‏‏ں ملی تے مطلب دی وفات دے بعد سب کچھ حضرت عبد المطلب نو‏‏ں مل گیا۔
نوفل دے نال تنازع
مکہ آ کر مطلب نے حضرت عبد المطلب نو‏‏ں باپ دی املاک دی نشان دہی کر دی تے انہاں نو‏‏ں اس دے سپرد کر دتا ۔ نوفل بن عبد مناف نے اک کنوئاں دے بارے وچ اس تو‏ں تنازع کیتا تے زبردستی اسنو‏ں غصب کر لیا۔ عبدالمطلب نے اپنی قوم دے کئی آدمیاں دے پاس جا کر اوہدی شکایت دی تے اپنے چچا دے مقابلہ وچ مدد منگی مگر انہاں لوگاں نے اس تو‏ں انکار کیتا تے کہیا کہ اسيں تواڈے چچا دے درمیان وچ نئيں پڑتے۔ اس جواب اُتے عبدالمطلب نے اپنی حالت اپنی ننھیال کولکھی تے خط وچ چند ایسے شعر وی لکھے جس وچ اپنے چچا نوفل دی شکایت دی سی۔ چنانچہ اس خط دے موصول ہونے دے بعد ابو اسعد ابن عدس النجاری اسی نا قہ سواراں دے نال یثرب تو‏ں روانہ ہو ک‏ے مکہ آیا۔ عبدالمطلب نو‏‏ں اس دے آنے دی اطلاع ہوئی اوہ اس دے استقبال نو‏‏ں آئے تے انھاں نے کہیا ماماں صاحب قیام فرمایئے۔ ابو اسعد نے کہیا جدو‏ں تک نوفل تو‏ں میری مڈبھیڑ نہ ہو جائے گی وچ فروکش نہ ہاں گا۔ عبد المطلب نے کہیا وچ اسنو‏ں بحر وچ قریش دے مشائخ دے نال بیٹھا ہويا چھڈ آیا ہاں۔ ابو اسعد بحرآیا نوفل دے سرہانے آ کر کھڑا ہويا تے اس نے اپنی تلوار نیام تو‏ں نکال لی تے پھر نوفل تو‏ں کہیا کہ رب کعبہ دی قسم اے یا تو میرے بھانجے نو‏‏ں اس دا کنواں واپس دے دے ورنہ وچ حالے اس تلوار تو‏ں تیرا کم تمام کر دیندا ہاں۔ نوفل نے کہیا رب کعبہ دی قسم اے ميں نے اوہ کنواں اسنو‏ں واپس دے دتا۔ اس اُتے تمام حاضرین دی شہادت ہوئی۔ اس دے بعد ابو اسعد نے کہیا اے میرے بھانجے ہن وچ تواڈا مہمان بنا ہاں۔ تن دن اس نے عبد المطلب دے ہاں قیام کیتا تے اسی اثناء وچ اس نے عمرہ وی ادا کیتا۔ اس واقعہ دے بیان وچ عبد المطلب نے چند شعر کہے تے سمرہ بن عمیر ابوعمرو الکنانی نے وی کچھ شعر کاے۔ اس واقعہ دا خود نوفل اُتے وی اثر ہويا کہ اس نے تمام بنوعبد شمس تو‏ں بنو ہاشم دے خلاف اک سمجھوتہ کر لیا۔
باہمی اتفاق و اتحاد دا معاہدہ
ہشام بن محمد نے اپنے والد تو‏ں ، عبدالمجید بن ابی عبس تو‏ں تے ابوالمقوم وغیرہم تو‏ں روایت کيتی اے کہ انہاں سب نے بیان کیتا کہ تمام قریش وچ عبدالمطلب سب تو‏ں زیادہ خوش رو ، سب تو‏ں زیادہ بلند و بالا ، سب تو‏ں زیادہ بردبار (تحمل مزاج) ، سب تو‏ں زیادہ فیاض تے سب تو‏ں زیادہ انہاں مہلکات تو‏ں دور رہنے والے شخص سن جولوگاں دی حالت وحیثیت بگاڑ دتا کردے نيں۔ کدی ایسا اتفاق نئيں پیش آیا کسی بادشاہ نے انہاں نو‏ں دیکھ دے انہاں دی تعظیم وتکریم نہ دی ہو تے انہاں دی سفارش نہ منی ہو اوہ جدو‏ں تک زندہ رہے قریش دے سردار بنے راے۔ قبیلہ خزاعہ دے کچھ لوگاں نے آ دے انہاں تو‏ں کہیا: نحن قوم متبادرون في الدار ھلم فلها نعك (ہم سب لوگ گھر دے اعتبار تو‏ں آپس وچ ہمسایہ وہم جوار نيں یعنی آؤ مخالفہ یعنی باہمی امداد ونصرت دا عہدہ پیمان کر لین)۔ عبدالمطلب نے ایہ درخواست قبول کر لی تے ست شخصاں نو‏‏ں لے دے چلے جو اولا د مطلب بن عبد مناف و ارقم بن نضلہ بن ہاشم و ضحاک وعمرو فرزندان ابوصیفی بن ہاشم سن ۔ اس وچو‏ں نہ تو فرزاندان عبد شمس بن عبد مناف وچو‏ں کوئی شریک ہويا تے نہ نوفل بن عبد مناف دی اولاد وچو‏ں کسی نے شرکت کيتی۔ عبد المطلب اپنی جماعت نو‏‏ں لئی ہوئے دارالندوہ وچ آئے۔ جتھ‏ے دونے گروہاں نے اک دوسرے دی مدد مواست دے لئی عہد و پیمان کیتے تے اک عہد نامہ لکھ دے خانہ کعبہ وچ لٹکا دتا۔ عبدالمطلب اس باب وچ کہندے نيں:
ترجمہ: اسی بنا اُتے عبد المطلب نے اپنے بیٹے زبیر بن عبد المطلب نو‏‏ں اس عہد و پیمان دی وصیت کيتی۔ زبیر نے ابوطالب تو‏ں تے ابوطالب نے ایہی وصیت عباس بن عبد المطلب تو‏ں دی سی۔
طائف وچ کامیابی
ابومسکین کہندے نيں: طائف وچ اک کنواں (یا چشمہ ) عبد المطلب دی ملکیت وچ سی جسنو‏ں ذوالهرم کہندے سن ایہ اک زمنے تو‏ں قبیلہ ثقیف دے قبضے وچ سی عبد المطلب نے مطالبہ کیتا توانہاں نے انکار کر دتا۔ جندب بن الحارث بن خبیب بن الحارث بن مالک بن حطيط بن جشم بن ثقيف (ان دناں) قبیلہ ثقیف دے سردار سن جو منکر ہو گئے تے عبد المطلب تو‏ں لڑنے لگے ۔ دونے نو‏‏ں مناظرے دی ضرورت پئی جس دے لئی کاہنہ بنی عذرہ منتخب ہويا کہ اسنو‏ں عزی سلمہ کہندے سن تے اوہ شام وچ رہندا سی منافرہ چند اونٹھاں اُتے قرار پایا جو نامزد کر لئی گئے (یہ شرط ہوئی کہ جیتنے والے نو‏‏ں اتنے اونٹھ دتے جان گے)۔ عبدالمطلب چند قریشیاں نو‏‏ں لے کر چلے تے نال وچ حارث بن عبد المطلب سن کہ انہاں دے علاوہ عبد المطلب دے انہاں دناں تے کوئی لڑکا نئيں سی جندب چلے تو انہاں دے ہمراہ ثقیف دے کچھ لوگ سن ۔ عبد المطلب تے انہاں دے ساتھیاں دے پاس (راستہ وچ) پانی ختم ہو گیا ثقفیاں تو‏ں پانی منگیا تو انہاں نے نہ دتا۔ اللہ تعالی نے خود ہی عبد المطلب دے اونٹھ دے نیچے انہاں دے لئی اک چشمہ جاری کر دتا۔ عبد المطلب نے خدائے عزوجل دی حمد دی تے جان لیا کہ ایہ اسی دا احسان و منت اے۔ سب نے سیر ہو ک‏ے پانی پیتا تے بقدر ضرورت لے لیا۔ جدو‏ں بعد وچ ثقفیاں دا وی پانی ختم ہو گیا تو انہاں نے عبد المطلب تو‏ں التجا دی تو انہاں نے سب نو‏‏ں پانی پلوایا۔ کاہن دے پاس آ ئے تو انہاں نے عبدالمطلب دے حق وچ فیصلہ کیتا۔ عبدالمطلب نے شرط دے اونٹھ لے کر ذبح کر ڈالے۔ ذوالہرم نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا تے واپس آئے۔ خدا نے عبدالمطلب نو‏‏ں جندب اُتے تے عبدالمطلب دی قوم نو‏‏ں جندب دی قوم اُتے فضیلت بخشی۔
زم زم دی دوبارہ کھدائی
حضرت ہاجرہ تے حضرت اسماعیل دے نال بیت اللہ دے پاس سب تو‏ں پہلے آباد ہونے والے بنو جرہم دی بے اعتدالیاں جدو‏ں حد تو‏ں ودھ گئياں، مکہ آنے والے حاجیاں اُتے انہاں دے ظلم تے زیادتیاں وچ بہت اضافہ ہو گیا تو اللہ تعالی نے انہاں تو‏ں اقتدار چھیننے تے انھاں مکہ تو‏ں نکالنے دے اسباب مہیا کر دتے۔ انہاں دے آخری سردار عمرو بن حارث جرہمی نے کعبے دے نفیس تے قیمتی تحائف تے رکن یمنی دا پتھر چاہ زمزم وچ پھینک دتے تے چاہ زمزم نو‏‏ں توڑ پھوڑ کر اس طرح بھرا کہ اس دا نشان ہی مٹا دتا تے خود بیان کيتی طرف بھاگ گیا۔ اس اُتے مدتاں بیت چک‏ی سن۔ زمزم تے اس دا محل وقوع لوگاں دے ذہناں تک تو‏ں محو ہو گیا سی لیکن ہن ابراہیم علیہ اسلام دی نسل وچو‏ں اوہ فرد فرید اس دنیا وچ آنے والا سی جو خود تے اس دے ماننے والے سیدنا اسماعیل دے بعد آب زمزم دے سب تو‏ں زیادہ حق دار سن ۔
خواب
سیدنا علی بن ابی طالب فرماندے نيں: عبد المطلب نو‏‏ں خواب دے ذریعے تو‏ں اس جگہ دے کھودنے دا حکم دتا گیا تے اس جگہ دی علامات تے نشانات خواب ہی وچ بتائے گئے۔ عبدالمطلب نے بیان کیتا: وچ حطیم وچ سو رہیا سی خواب وچ اک آنے والا میرے پاس آیا تے میرے تو‏ں کہیا: برہ کھودو۔ ميں نے دریافت کیتا: برہ کیتا ہے؟ تو اوہ شخص چلا گیا۔ اگلے روز وچ پھر اسی جگہ سویا۔ ميں نے پھر خواب وچ دیکھیا کہ اوہ شخص کہہ رہیا اے: مضنونہ کھودو ، ميں نے دریافت کیتا: مضنونہ کیتا ہے؟ اوہ شخص جواب دتے بغیر چلا گیا۔ تیسرے روز پھر اسی جگہ خواب وچ دیکھیا کہ اوہ شخص کہہ رہیا اے: طیبہ کھودو ، ميں نے پُچھیا: طیبہ کیتا ہے؟ اوہ شخص پھر چلا گیا۔ چوتھے روز پھر اسی جگہ ایہ خواب دیکھیا تو اوہ شخص کہنے لگیا: زمزم کھودو ، ميں نے کہیا: زمزم کیتا ہے؟ اس نے جواب دتا: اوہ (کنواں اے جس دا پانی) نہ کدی ختم ہوئے گا نہ کدی کم ہوئے گا تے اوہ حاجیاں دی بہت وڈی تعداد نو‏‏ں سیراب کرے گا۔ پھر اس جگہ دے کچھ نشانات تے علامات بتائی گئياں کہ اوتھ‏ے چیونٹیاں دا بل ہوئے گا تے اوہ گوبر تے خون دے درمیان وچ اے جتھ‏ے سفید پراں والا اک کوا چونچ مار رہیا ہوئے گا۔ یہ جگہ دو بتاں اساف تے نائلہ دے درمیان وچ سی جتھ‏ے قریش اپنے جانوراں نو‏‏ں ذبح کیتا کردے سن ۔ اس طرح بار بار دیکھنے تے نشانات أججے ہونے تو‏ں عبدالمطلب نو‏‏ں یقین ہو گیا کہ ایہ خواب سچا اے۔ ایہ واقعہ رسول اللہ دے والد جناب عبد اللہ دی پیدائش تو‏ں وی پہلے پیش آیا۔
خواب دی عملی تعبیر
عبدالمطلب نے قریش نو‏‏ں اپنا خواب سنایا تے کہیا: میرا ارادہ اس جگہ نو‏‏ں کھودنے دا اے ۔ قریش نے مخالفت کيتی مگر عبدالمطلب نے مخالفت کيتی کوئی پروا نہ کيتی۔ اوہ اپنے بیٹے حارث (اس وقت آپ دا ایہی اک بیٹا تھا) دے نال اس جگہ پہنچ گئے تے بتائے گئے نشان دے مطابق اوہ جگہ کھودنی شروع کر دی ۔ عبد المطلب کھودتے جاندے سن تے حارث بن عبد المطلب مٹی اٹھا اٹھا کر پھینکتے جاندے سن ۔ جب باپ تے بیٹا کنواں کھود رہے سن تو اس موقع اُتے جدو‏ں قریش نے انہاں دا مذاق اڑایا تو حضرت عبد المطلب نے نذر منی کہ اللہ تعالی نے جے انہاں نو‏ں دس بیٹے عطا کیتے تے اوہ انہاں دے لئی قوت دا ذریعہ بنے تے دشمن تو‏ں مدافعت وچ کم آئے تو اوہ اک بیٹے نو‏‏ں کعبہ دے پاس ذبح کر دین گے۔ تین روز دی کھودائی دے بعد اس دے کچھ آثار نظر آئے تو عبدالمطلب نے خوشی تو‏ں نعرہ لگایا: هذا طوى إسمعيل ایہی اسمعیل دا کنواں اے۔ جدو‏ں قریش نو‏‏ں پتہ چلا کہ عبد المطلب اپنے مقصد وچ کامیاب ہو گئے نيں تو اوہ سب مل کر آئے تے کہنے لگے: اے عبد المطلب ! ایہ کنواں ساڈے باپ اسماعیل دا اے۔ اس اُتے ساڈا وی حق اے، اس لئی اس دے جملہ حقوق وچ سانو‏ں وی شرکت دا موقع دو- عبد المطلب نے جواب دتا: ایسا ہر گز نئيں ہوئے گا۔ ایہ فضیلت میرے ہی لئی خاص کيتی گئی اے۔ تمھارا اس وچ کوئی حصہ نئيں لیکن قریش اپنے دعوے اُتے اصرار کردے راے، آخر کار ایہ طے پایا کہ اس جھگڑے دا فیصلہ بنو سعد بذیم دی اک کاہنہ تو‏ں کرایا جائے ۔ ایہ عورت شام دی سرحد دے پاس رہندی سی۔
زمزم دی تولیت
عبدالمطلب تے قریش دے چند ہور افراد کاہنہ دی طرف روانہ ہوئے۔ جدو‏ں ایہ قافلہ شام تے حجاز دے درمیان وچ پہنچیا تو انہاں دے پانی دا ذخیرہ ختم ہو گیا۔ جدو‏ں حمرا دی شدید گرمی تے پیاس نے انھاں ستایا تو انھاں اپنی موت یقینی نظر آنے گئی ۔ عبد المطلب نے ایہ صورت حال دیکھی تو اپنے ساتھیاں تو‏ں پُچھیا: سانو‏ں کیتا کرنا چا ہے؟ اوہ کہنے لگے: موجودہ اضطراب انگیز حالت وچ تو ساڈی سمجھ وچ کچھ نئيں آرہیا ،تم ہی کچھ دسو۔ عبد المطلب کہنے لگے : سانو‏ں باقی ماندہ توانائی مجمتع کرکے اپنی اپنی قبراں کھودنی چا نيں۔ اسيں وچو‏ں جو شخص فوت ہو جائے ، اس دے ساتھی مل کر اسنو‏ں دفن کر داں ایتھ‏ے تک کہ آخر وچ جو شخص بچ جائے، اوہ دفن ہونے تو‏ں رہ وی جائے تو کوئی حرج نئيں۔ سب دے ضائع ہونے تو‏ں بہتر ایہی اے کہ کوئی اک ضائع ہوئے۔ انھاں نے کہیا: تمھاری گل ٹھیک اے، چنانچہ اوہ سب اپنی اپنی قبر کھودنے لگے ۔ انھاں موت سامنے دکھادی دے رہی سی۔ اس دے بعد عبد المطلب نے انہاں تو‏ں کہیا: اس طرح بیٹھ کر موت دا انتظار کرنے تو‏ں بہتر اے کہ اسيں پانی دی تلاش جاری رکھن، ہوسکدا اے اللہ تعالی پانی دی طرف ساڈی رہنمائی کر دے۔ اوہ اس ارادے تو‏ں اپنی سواریاں دی طرف بڑھے۔ جدو‏ں عبد المطلب نے اپنے اونٹھ نو‏‏ں اٹھایا تو اس دے پاآں دے نیچے تو‏ں میٹھے پانی دا چشمہ جاری ہو گیا۔ ایہ دیکھ کر سب نے بلند آواز تو‏ں اللہ اکبر کہیا۔ انھاں نے خود وی پانی پیتا، اپنی سواریاں نو‏‏ں وی پلیایا تے اپنے مشکیزاں وچ وی بھر لیا، پھر اوہ سب کہنے لگے: اے عبد المطلب ! ساڈے تے تمھارے درمیان وچ فیصلہ ہو گیا اے۔ ہن اس کاہنہ دے پاس جانے دی ضرورت نئيں۔ اسيں تساں تو‏ں زمزم دے بارے وچ وی نئيں جھگڑاں گے۔ ہن زمزم اُتے تمھارا ہی حق مسلم ہے
زمزم دا خزانہ
ابن ہشام دے مطابق زمزم دی کھدائی دے وقت سونے دے دو ہرن تے کچھ تلواراں تے زرہیاں وی ملیاں۔ ایہ دیکھ کر قریش نے کہیا: اے عبد المطلب ! انہاں چیزاں اُتے ساڈا وی حق اے۔ عبدالمطلب نے انہاں چیزاں وچ انہاں دا حق تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے کہیا: جے تساں حصہ لینے اُتے مصر ہوتو آؤ فال دے تیر نکلوائاں۔ جس دا تیر نکل آئے، اوہ حقدار ہو گا تے جس دا نہ نکلے، اوہ محروم تصور کیتا جائے گا۔ انھاں نے پُچھیا: ایہ فال گیری کِداں ہوئے گی؟ عبدالمطلب نے کہیا: دو تیر کعبہ کے، دو میرے تے دو تمھارے لئی ہون گے۔ جس دے تیر جس چیز اُتے نکل آئے، اوہ چیز اسنو‏ں مل جائے گی تے جس دے نہ نکلے، اوہ اس تو‏ں محروم رہے گا۔ سب نے کہیا: ایہ ٹھیک اے تے انصاف دی گل اے۔ اس اُتے عبد المطلب نے دو زرد تیر کعبہ دے لئی تے دو سیاہ تیر اپنے لئی تے دو سفید تیر قریش دے لئی تیار کیتے، پھر سب تو‏ں وڈے بت ہبل دے پاس جا کر اوہ تیر پانسا دار دے حوالے کیتے تے خود عبد المطلب کھڑے ہو ک‏ے دعا کرنے لگے۔ پانسا دار نے فال نکالی تو کعبہ دے دو زرد تیر ہرناں دے نام نکلے تے عبدالمطلب دے دو سیاہ تیر تلواراں تے زرہاں دے لئی نکلے مگر قریش دے تیر نا کم راے۔ عبد المطلب نے انہاں تلواراں تو‏ں بیت اللہ دا دروازہ بنادتا تے سونے دے دو ہرن، جو کعبے دے حصے وچ آئے سن، انھاں پگھلا کر کعبے دا دروازہ سونے تو‏ں مرصع کر دتا۔ ایہ پہلا موقع سی کہ کعبے دا دروازہ سونے تو‏ں مزین کیتا گیا۔ عبدالمطلب نے زمزم نو‏‏ں بلاتخصیص سب لوگاں دے لئی وقف کر دتا۔
حرب بن امیہ نال تنازع
علامہ بلاذری بیان کردے نيں: عبد المطلب انتہائی بردبار، دانا تے انصاف دے علمبردار سن ۔ حرب بن امیہ انہاں دا اسيں نوالہ و اسيں پیالہ سی عبدالمطلب دی پناہ وچ ادینہ نامی اک یہودی رہندا سی اوہ تہامہ دے بازار وچ خرید وفروخت کیتا کردا سی حرب نو‏‏ں ایہ گل اچھی نئيں لگتی سی۔ اس نے قریش دے نوجواناں نو‏‏ں ترغیب دی : اگرتم اس یہودی نو‏‏ں قتل کرکے اس دے مال اُتے قبضہ کر لو تو ایتھ‏ے کوئی اس دے خون دا مطالبہ کرنے والا اے نہ اس دا مال طلب کرنے والا۔ دو نوجواناں ہاشم بن عبد مناف بن عبد الدار تے صخر بن عامر بن کعب نے حرب دی باتاں وچ آکر اسنو‏ں قتل کر دتا۔ عبدالمطلب نو‏‏ں اس جرم تو‏ں بہت تکلیف پہنچی۔ انھاں نے اس قتل دا سراغ لگیا لیا تے حرب بن امیہ تو‏ں اس یہودی دے قاتلاں نو‏‏ں پیش کرنے دا مطالبہ کیتا۔ حرب نے قاتلاں نو‏‏ں چھپا دتا تے انھاں عبدالمطلب دے حوالے کرنے اُتے آمادہ نہ ہويا۔ دونے دے درمیان وچ تلخ کلامی وی ہوئی۔ معاملہ سنگین نوعیت اختیار کر گیا تو انہاں دونے نے نجاشی نو‏‏ں حُکم مان لیا کہ اوہ جو فیصلہ کرے گا، سانو‏ں منظور ہوئے گا لیکن نجاشی انہاں دا فیصل بنے دے لئی تیار نہ ہويا۔ پھر انھاں نے سیدنا عمر بن خطاب دے جد امجد نفیل بن عبد العزی بن ریاح کوحکم مان لیا۔ نفیل حرب تو‏ں مخاطب ہو ک‏ے کہنے لگے : '''اے ابو عمرو! کیتا تساں اک ایسے آدمی تو‏ں اختلاف کر رہے ہو جو اقامت وچ تساں تو‏ں لمبا ، صورت وچ تساں تو‏ں زیادہ حسین تے سرداری وچ تساں تو‏ں ودھ کر اے۔ اسنو‏ں ملامت کرنے والے تساں تو‏ں تھوڑے نيں، اوہدی اولا تساں تو‏ں زیادہ اے۔ اوہ صلہ رحمی وچ تساں تو‏ں ودھ کر اے تے اس دا دسترخوان تساں تو‏ں وسیع تر اے۔ وچ تسلیم کردا ہاں کہ تساں حلیم ہو، تمھاری عرب وچ شہرت اے۔ تساں دور اندیش ہو تمھارے قبیلے والے تساں تو‏ں محبت کردے نيں ۔ لیکن تساں اک ایسے آدمی دے مقابلے وچ آئے ہو جو تساں تو‏ں بہت ممتاز ہے'''۔ نفیل نے عبد المطلب دے حق وچ فیصلہ کر دتا لیکن حرب نے اس دا فیصلہ تسلیم نہ کیتا۔ عبد المطلب نے ایہ معاملہ عبد اللہ بن جدعان دے سپرد کر دتا۔ عبد اللہ بن جدعان حرب دے پیچھے پڑے رہے ایتھ‏ے تک کہ مقتول بیہودی دے چچازاد نو‏‏ں اس تو‏ں دیت دلوائی۔
نور مصطفوی دی برکات
مورخین نے لکھیا اے کہ حضرت عبد اللہ دی تربیت عالم غیب تو‏ں اس طرح ہوندی کہ اک دن آپ نے اپنے والد ماجد حضرت عبد المطلب تو‏ں عرض کیتا کہ جدو‏ں کدی وچ بطائے مکہ تے کوہ بثیرہ دی طرف جاندا ہاں تو میری پشت تو‏ں نور چکمتا دمکتا ظاہر ہوندا اے تے اوہ دو حصےآں وچ تقسیم ہو ک‏ے مشرق و مغرب دی طرف جاندا اے پھر مجتمع ہو ک‏ے ابر دی شکل اختیار کرکے میرے اواُتے سایہ فگن ہو جاندا اے۔ پھر وچ دیکھدا ہاں کہ آسمان دے دروازے کھلدے نيں تے ایہ ابر پارہ مدور شکل اختیار کرکے آسمان دی طرف جاندا اے تے فوراً واپس آ جاندا اے تے میری پشت وچ واپس چلا جاندا اے۔ وچ جدو‏ں زمین اُتے بیٹھتا ہاں تو زمین تو‏ں آواز آندی اے آپ نے ہور فرمایا کہ اکثر ایسا ہويا اے کہ وچ اک خشک درخت دے نیچے بیٹھا ہاں تو اوہ سرسبز و شاداب ہو گیا تے مجھ اُتے سلام کردا اے۔ عبد المطلب نے فرمایا کہ اے جان پدر تمنيں مبارک ہو کہ تواڈی صلب تو‏ں رحم مادر وچ ایسا نطفہ منتقل ہو گا جو تمام مخلوق الہی دی بزرگ ترین شخصیت ہو گا تے ميں نے وی ایسے بوہت سارے مشاہدات کیتے نيں تے مینو‏ں خواب وچ وی بہت سی بشارتاں دتی گئی نيں۔
حضرت عبد اللہ دی شادی
جب وہب بن عبد مناف نے ابلق سواراں دی جانب تو‏ں حضرت عبد اللہ دی حفاظت دیکھی تو انہاں دے دل وچ ایہ گل گھر کر گئی کہ اوہ اپنی بیٹی آمنہ دا نکاح حضرت عبد اللہ تو‏ں کرے گے۔ گھر آ کر انہاں نے سارا واقعہ اپنی بیوی نو‏‏ں سنیا کر انہاں نو‏ں حضرت عبد المطلب دی کی خدمت وچ روانہ کیتا کہ جا کر انہاں تو‏ں کنيں میری عفت مآب تے نیک سرشت بیٹی جو اخلاق و اعمال وچ بے مثال اے جے اوہ اسنو‏ں اپنے بیٹے عبد اللہ دی زوجیت دے لئی قبول کر لین تو نہایت مناسب ہوئے۔ حضرت عبدالمطلب نے حضرت آمنہ بنت وہب دی صفات اپنی بیوی ہالہ تو‏ں جو حضرت حمزہ بن عبد المطلب دی والدہ تے حضرت آمنہ دی چچا زاد بہن سن بہت بار سنی سن۔ علاوہ ازاں قبیلہ دی عورتاں وی اس گل دی طرف اشارہ کردی رہندی سن کہ حضرت عبد اللہ تے حضرت آمنہ دا جوڑ نہایت مناسب اے۔ درحقیقت حضرت آمنہ اپنے دور دی نہایت عقلمند تے لائق فائق خاتون سن تے انہاں صفات وچ انہاں دا کوئی اسيں پلہ نہ سی لہذا عبدالمطلب نے اس تجویز نو‏‏ں قبول کر لیا۔ علاوہ ازاں ایہ گل اس یمنی خبر دے عین مطابق سن جو اس نے حضرت عبدالمطلب تو‏ں سفر یمن دے موقع اُتے کہی سی۔ واقعہ اس طرح ہويا کہ اک مرتبہ حضرت عبدالمطلب یمن دے سفر اُتے گئے تے اوتھ‏ے یہودیاں دے اک وڈے عالم نے انہاں تو‏ں ملاقات دے دوران وچ دریافت کیتا سی کہ آپ کس قبیلہ تو‏ں نيں۔ آپ نے جواب دتا بنو ہاشم تو‏ں ہاں تے انہاں دا بیٹا ہاں۔ اس نے عبدالمطلب تو‏ں اجازت منگی کہ آپ جے اجازت عطا فرمائاں تو وچ آپ دے جسم دے کچھ حصےآں نو‏‏ں دیکھاں۔ آپ نے جواب دتا کہ اک شرط دے نال جسم دے دیکھنے وچ کوئی اخلاقی گراوٹ نہ ہو تو دیکھ سکدے ہوئے۔ لہذا اس نے آپ دی ناک دے اک نتھنے نو‏‏ں اپنے ہتھ تو‏ں کھینچا تے اسی طرح دوسرے جانب عمل کیتا۔ اک تے روایت دے مطابق اس نے آپ دے ہتھ دی ہتھیلیاں نو‏‏ں دیکھ کر کہیا کہ اک تو‏ں ملک و سلطنت تے دوسرے تو‏ں نبوت دا اظہار ہو رہیا تے ایہ سعادت دو منافاں دے قران تو‏ں ظاہر ہو رہی اے (پہلے عبد مناف بن قصی دوسرے عبد مناف بن زہرہ) پھر اس نے سوال کیتا کہ تواڈے بیٹے عبد اللہ دی شادی ہو گئی اے۔ عبدالمطلب نے جواب دتا نئيں۔ تب یہودی عالم نے کہیا کہ ہن تساں واپس جا کر انہاں دی شادی بنی زہرہ وچ کر دینا۔ جب حضرت عبدالمطلب مکہ آئے تو ایہ گل مشہور ہو چک‏ی سی کہ وہب بن عبد مناف عبد اللہ تو‏ں اپنی بیٹی دی شادی کرنا چاہندے نيں تے اس سلسلہ وچ کارکنان قضا و قدر نے ایہ یہودیاں والا قصہ اس دا سبب بنا دتا۔ لہذا حضرت عبدالمطلب نے حضرت ہالہ تو‏ں کہیا کہ حضرت عبد اللہ دے لئی حضرت آمنہ دا نکاح اک مجلس وچ کیتا گیا۔ لیکن ایہ روایت کہ عبدالمطلب تے حضرت عبد اللہ دا نکاح اک مجلس وچ پڑھا گیا محل نظر اے کیونکہ حضرت عبدالمطلب نے ہالہ تو‏ں حضرت آمنہ دی تعریف سنی۔ واللہ اعلم۔
حضرت عبد اللہ دی وفات
حضرت عبداللہ بن عبد المطلب قریش دے اک قافلے دے نال بغرض تجارت ملک شام گئے۔ دوران وچ سفر بیمار ہو گئے۔ واپسی اُتے ایہ قافلہ مدینہ منورہ دے پاس تو‏ں گزریا تو حضرت عبد اللہ بیمار ہونے دی وجہ تو‏ں مدینہ ہی وچ اپنے والد عبد المطلب دے ننھیال بنو عدی بن نجار دے ہاں ٹھہر گئے۔ قافلہ مکہ پہنچیا تو حضرت عبد المطلب نے اپنے بیٹے دے بارے وچ دریافت فرمایا۔ قافلے والےآں نے بتایا اوہ بیمار سن اس لئی واپسی اُتے مدینہ ٹھہر گئے۔ حضرت عبد المطلب نے اپنے سب تو‏ں وڈے بیٹے حارث نو‏‏ں عبد اللہ دی خبر لینے دے لئی بھیجیا لیکن حضرت حارث بن عبد المطلب دے پہنچنے تو‏ں پہلے حضرت عبد اللہ فوت ہو چکے سن تے انہاں نو‏ں دارالنابغہ وچ دفن کر دتا گیا سی حارث نے واپس آ کر ایہ افسوس ناک خبر سنائی تو حضرت عبد المطلب ، انہاں دے بھائی ، بیٹے ، بھتیجے غرض کہ سارا خاندان انتہائی غم زدہ ہو گیا۔ وفات دے وقت حضرت عبد اللہ دی عمر پچیس سال سی تے رسول اللہ ﷺ اس وقت شکم مادر وچ سن ۔
جدید بابلی سلطنت
جدید بابلی سلطنت (Neo-Babylonian Empire) بین النہرین تریخ دا اک دور سی جو 626 قبل مسیح وچ شروع ہویا تے 539 قبل مسیح تک رہیا۔ ان تن صدیاں دے دوران بابل اُتے اکدی بولنے والے ہمسایہ اشوری حکمران رہے۔
عبدالمطلب
عبد المطلب دی مناجات
یہ مناجات تمام کرکے عبدالمطلب نے کعبہ دے حلقہ نو‏‏ں چھڈ دتا تے اوہ تے انہاں دے ہمراہی پہاڑاں دی گھاٹیاں وچ جاکر مخفی ہو گئے۔ ادھر جا کر اوہ اس گل دے منتظر سن کہ دیکھے ابرہہ بیت دے نال کیتا کردا اے تے اس دے نال اس بیت مقدس دا مالک کیتا کردا اے۔
جدید بابلی سلطنت
حوالے
گٹھ:ایران دی قدیم تریخ گٹھ:ایشیا وچ ستویں صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:ایشیا دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:کویت دی تریخ گٹھ:چھیویں صدی ق م دیاں تحلیلاں گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ستویں صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:ستویں صدی قبل مسیح وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے گٹھ:سلطنت بابل گٹھ:قدیم شام گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس گٹھ:ایشیا دیاں سابقہ سلطنتاں گٹھ:عراق دی تریخ گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:سابق بادشاہتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطنتاں گٹھ:ایشیا دیاں سلطتاں گٹھ:سابق دیس
گاسولاس دا گرجاگھر
گاسولاس دا گرجاگھر گاسولاس (Gazólaz) پنڈ وچ واقع اے جو سیزور میونسپالٹی وچ سپین دا اک تاریخی گرجاگھر اے - اسنو‏ں بین دے اتیریس کلچرل دے زمرے وچ جون 1931 وچ شامل کیتا گیا سی-
عبدالمطلب
خواب وچ پیشن گوئی
اک دن حضرت عبدالمطلب اپنے حجرہ وچ عزلت نشین سن کہ نیند دا غلبہ ہويا۔ آپ محو نیند ہوئے تو اک خواب دیکھیا جدو‏ں نیند تو‏ں بیدار ہوئے تو عجیب حالت سی۔ دلی کیفیات اُتے اطمینان حاصل کرنے دے لئی رواج دے مطابق کاہنہ دے پاس تشریف لے گئے تو اس نے عبدالمطلب نو‏‏ں دیکھدے ہی کہیا کہ اے عرب دے سردار آپ دے چہرہ اُتے اضمحلال دے آثار نمودار نيں کیتا وجہ ہے؟ عبدالمطلب نے کہیا ميں نے خواب وچ اک عجیب وغریب واقعہ دیکھیا اے جس دی وجہ تو‏ں وچ سخت پریشان ہاں۔ کاہنہ نے کہیا کہ گھٹ تاں گھٹ اوہدی کیفیت بیان کریئے تا کہ وچ اس سلسلہ وچ کچھ عرض کرسکاں۔ عبدالمطلب نے کہیا کہ اک زنجیر میری پشت تو‏ں نکلی تے شش جہات وچ پھیل گئی۔ اک کونہ مشرق دے انتہائی سرے تک تے دوسرا مغربی سمت اسی طرح شمال و جنوب وچ۔ بالیائی سرا ثریا تک تے نچلا حصہ تخت الثری تک چلا گیا۔ وچ اس زنجیر نو‏‏ں تعجب تو‏ں دیکھدا رہیا۔ اوہ زنجیر ناگہانی طور اُتے پھیلی تے اک درخت دی شکل اختیار کر لی۔ یہ درخت بہت ہی وڈا سی تے اس وچ دنیا زمانہ دے پھل لگے ہوئے سن ۔ اس درخت تو‏ں نوری خوشبو دے بھیکے نکل رہے سن تے نورانی کرناں اوہدی جانب سجدہ ریز سن تے لمحہ بہ لمحہ نور و تقدس دے آثار اس تو‏ں ظاہر ہو رہے سن ۔ ميں نے دیکھ کہ قریش دی اک جماعت اس درخت دی شاخاں پکڑے لٹک رہے اے لیکن قریش دی اک جماعت اوہدی شاخاں کاٹنے اوراسنو‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑنے دے در پہ سی لیکن مخالف جماعت جدو‏ں کدی قریب آنے دی کوشش کردی اک خوبرو نوجوان کہ اس جسیا اج تک میری نظراں تو‏ں نئيں گزریا انہاں نو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روک دیندا سی اورانہاں نو‏ں منتشرکردیندا بعض لوگاں دی اکھاں وی حلقہ جسم تو‏ں نکال دیندا۔ ميں نے وی کوشش کيتی کہ اس نورمبارک تو‏ں وچ وی مستفیض ہاں لہذا ميں نے اسی جوان خوبرو تو‏ں اک سوال کیتا کہ اس نور تو‏ں کون فیض یاب ہوئے گا انہاں نے فرمایا اوہ لوگ جو اوہدی شاخاں تو‏ں لپٹے ہوئے نيں اس تو‏ں مستفیض ہون گے۔ ہن میرا استعجاب کم ہويا تو اس دے تنے دے قریب دو متبرک تے مقدس شخصیتاں نظر آئیاں ۔ ميں نے انہاں تو‏ں تعارف چاہیا تو اک نے فرمایا کہ وچ نوح نجی اللہ ہاں تے دوسرے نے فرمایا وچ ابراہیم خلیل اللہ ہاں۔ جناب ابراہیم علیہ السلام نے فرمایا کریہ درخت اوہ اے جو ساڈے آبا ؤ اجداد تو‏ں تمنيں پہنچیا اے جو اک قرن (زمانہ) تو‏ں دوسرے قرن تے اک صلب تو‏ں دوسری صلب وچ منتقل ہوندا آیا اے تے ہن تواڈی صلب تو‏ں ظاہر ہويا اے۔ جب عبد المطلب نے خواب سنایا تو کاہنہ دے چہرے دا رنگ اڑ گیا تے سوچ بچار دے بعد کہنے لگی کہ جو واقع تساں نے سنایا اے جے درست اے تے اس طرح پیش آئے تو اوہدی تعبیر ایہ اے کہ اک شخصیت تواڈی نسل وچ پیدا ہوئے گی جس اُتے پاشندگان بولی اورساکنان ملاء اعلیٰ ایمان لائاں گے تے انہاں دی متابعت اوراطاعت وچ کمر باندھاں گے تے زنجیر اس گل دی غمازی کرنی اے کہ اس دین نو‏‏ں استحکم نظم وضبط ربط اتفاق و اتحاد دی دولت میسر ہوئے گی۔ شش جہات تک اس دا پھیلنا اس گل اُتے دلیل اے کہ اوہ دین ہمہ گیر ہو گا جو شش جہات وچ پھیلے گا تے لوگاں دا شاخاں نو‏‏ں پکڑنا اس امر اُتے دلیل اے کہ اوہدی شاخاں انتہائی مضبوط ہاں گی۔ اس دین دے متبعين عزم و ہمت دے پیکر تے صبر و استقلال دے پہاڑ ہو گئے۔ نوح و ابراہیم علیہ السلام دی موجودگی اس گل نو‏‏ں ظاہر کردی اے کہ انہاں دے مخالف قوم نوح دی طرح عذاب الہی وچ مبتلا ہون گے اوران دی موافقت کرنے والے ملت حنفیہ دی برکت تو‏ں اپنے مقاصد اُتے قبضہ قدرت حاصل کرکے کامیاب و کامران ہون گے تے انہاں دی شربیعت قیام قیامت تک باقی تے درخشندہ ہوئے گی۔
گاسولاس دا گرجاگھر
تریخ
اس گرجا د‏‏ی تعمیر رومنیسک سٹائل وچ ہوئی سی- اس دا تعمیری کم 13 واں صدی وچ شروع ہويا سی  اُتے کچھ علما کرام دا ایہ مننا اے ایہ گرجا 11 واں صدی دا اے -     اسنو‏ں نوارے دے اہ‏م گرجا گھراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے -  ایہ سنت جان د‏‏ی تعمیر فقیہاں د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا سی ۔ امکان اے کہ اسنو‏ں پیدرو ایكسيمناز دے حکم اُتے بنایا گیا سی‘ یاں فیر اس دے ادار والد دے کہنے اُتے بنایا گیا-
حوالے
گٹھ:عبادت گاہاں
عبدالمطلب
ولادت مبارک
جب آپ اس رجز تو‏ں فارغ ہوئے تو آنحضرت نو‏‏ں آمنہ دے گھرواپس لے گئے تے اوہدی حفاظت دے لئی تاکید دی تے کہیا ایہ عظیم الشان فرزند ہوئے گا۔ محمد بن عمروالا سلمی کہندے نيں کہ مینو‏ں خبر دتی گئی کہ اس دن عبد المطلب نے ایہ کہیا سی
ترجمہ:
ختنہ ، عقیقہ تے نام
ابوالحکم تنوخی بیان کردے نيں : جدو‏ں نبی کریم اسلام دی پیدائش دا ساتواں دن ہويا تو عبدالمطلب نے جانور ذبح کیتے تے قریش نو‏‏ں کھانے اُتے بلیایا۔ اوہ لوگ کھانا کھا چکے تو انھاں نے پُچھیا: اے عبد المطلب ! آپ نے اس بچے دا کیتا نام رکھیا ہے؟‘‘ عبدالمطلب نے جواب دتا:”ميں نے اس دا نام محمد رکھیا اے۔ اوہ بولے: آپ نے اپنے خاندانی ناماں نو‏‏ں نظر انداز کرکے ایہ نام کیو‏ں رکھیا؟‘ عبدالمطلب نے کہیا: وچ چاہندا ہاں کہ اللہ تعالی آسماناں وچ اس بے مثال بچے دی تعریف کرے تے اللہ دی مخلوق زمین اُتے اس دے لئی رطب اللسان راے۔
والی یمن دی بارگاہ وچ
ابرہہ دی موت دے بعد اللہ تعالی نے سیف بن ذی یزن نو‏‏ں یمن اُتے غلبہ عطا فرمایا۔ اس نے اہل حبشہ کویمن تو‏ں جلا وطن کر دتا۔ ایہ واقعہ نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی ولادت با سعادت دے دو برس بعد وقوع پزیر ہويا۔ قریش مکہ دا اک وفد اسنو‏ں کامیابی اُتے مبارکباد دینے یمن پہنچیا اس وچ عبد المطلب بن ہاشم امیہ بن عبد شمس تے عبد اللہ بن جدعان وغیرہ شامل سن ۔ سیف حضرت عبدالمطلب دے انداز تقریر تے پروقار شخصیت تو‏ں بہت متاثر ہويا تے آپ تو‏ں اپنا تعارف کرانے نو‏‏ں کہیا۔ آپ نے کہیا کہ وچ عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف ہاں۔ بادشاہ نے کہیا پھر تو تساں ساڈے بھانجے ہوئے۔ اس نے اک مہینہ تک آپ تے آپ دے ساتھیاں نو‏‏ں مہمان بنائے رکھیا نہ جانے دیندا نہ ملاقات دا موقع دیندا پھر اک روز اس نے علیحدگی وچ عبدالمطلب نو‏‏ں بلیایا تے کہیا کہ ساڈے پاس اک کتاب موجود اے جسنو‏ں اسيں خفیہ رکھدے نيں ، اس وچ لکھیا اے کہ تہامہ وچ اک بچہ پیدا ہو گا جس دے کندھاں دے درمیان وچ اک نشان ہو گا اس دے ذریعے تمنيں وی قیامت دے دن تک سارے عرب دی قیادت نصیب ہوئے گی۔ سیف نے کہیا کہ اس بچے دی پیدائش دا زمانہ آ گیا اے یا اوہ پیدا ہو چکيا اے۔ اس دا نام نامی محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) ہوئے گا۔ اس دے والد تے ماں فوت ہون گے تے اس دا دادا تے چچا اوہدی کفالت کرن گے۔ اوہ خداوند رحمن دی عبادت کرے گا۔ شیطان نو‏‏ں ٹھکرا دے گا۔ اگ نو‏‏ں بجھا دے گا۔ بتاں نو‏‏ں توڑ دے گا۔ اوہدی گل فیصلہ کن ہوئے گی۔ اس دا حکم سراپا انصاف ہوئے گا۔ حضرت عبدالمطلب نے ہور وضاحت چاہی تو سیف بولا اس غلافاں والے گھر دی قسم اے عبد المطلب تو اس دا دادا اے۔ اس وچ ذرا جھوٹ نئيں۔ عبد المطلب سجدے وچ گر پڑے۔ بادشاہ نے کہیا کہ سر اٹھایئے۔ آپ دا سینہ ٹھنڈا اے۔ کیتا آپ نے اس چیز کومحسوس کیتا اے جس دا ميں نے ذکر کیتا اے۔ عبدالمطلب نے کہیا کہ بے شک اے بادشاہ بے شک میرا اک بیٹا سی جو مینو‏ں بہت عزیز سی ميں نے اوہدی شادی اک عفت مآب خاتون تو‏ں دی جس دا نام آمنہ بنت وهب اے۔ اس دے ہاں بیٹا پیدا ہويا۔ جس دا ميں نے محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نام رکھیا۔ اس دا باپ فوت ہو چکيا اے۔ اس دے کندھاں دے درمیان وچ اک نشان اے۔ اس وچ اوہ تمام صلاحیتاں موجود نيں جنہاں دا آپ نے ذکر کیتا۔ سیف نے کہیا پھر اپنے اس بچے دی حفاظت کیتا کرو تے یہود تو‏ں محتاط رہیا کرو کیونکہ اوہ اس دے دشمن نيں تے اللہ تعالی انہاں نو‏ں وی اس اُتے غالب نئيں ہونے دے گا تے جو باتاں ميں نے آپ تو‏ں کيتیاں نيں اوہ اپنے ساتھیاں نو‏‏ں نہ بتائیے گا کیونکہ مینو‏ں اندیشہ اے کہ اوہ حسد نہ کرنے لگئياں۔ جے مینو‏ں اندیشہ نہ ہوندا کہ عنقریب اوہدی بعثت تو‏ں قبل وچ اس دنیا تو‏ں رخصت ہو جاآں گا تو وچ اپنے سواراں تے پیدل سپاہیاں دے نال ایتھ‏ے تو‏ں ترک سکونت کرکے یثرب نو‏‏ں اپنا دار السلطنت بناندا کیونکہ میری کتاب وچ لکھیا اے کہ یثرب وچ اس دا دین مستحکم ہوئے گا تے اس شہر وچ آپ دا مدفن ہوئے گا۔ سیف بن ذی یزن نے قریش دے وفد نو‏‏ں دوبارہ دربار وچ طلب کیتا۔ ہر اک نو‏‏ں اک اک سواونٹھ ، دس غلام ، دس دس کنیزاں ، دس رطل چاندی ، دس رطل سونا تے عنبر دا اک بھرا ہويا برتن لیکن حضرت عبدالمطلب نو‏‏ں ہر چیز دس گنا دت‏ی۔
رسول اللہ دا گم ہو جانا
اپنے بیٹے دی تلاش وچ ہر طرف گھوڑا دوڑیا لیکن گم شد دی کوئی خبر نہ ملی تو آپ اپنی قوم نو‏‏ں چھڈ دے تنہا بیت الحرام دی طرف بھاگے۔
عبدالمطلب مناجات وچ سن کہ اس نے سنیا منادی کرنے والا فضائے آسمان تو‏ں ندا کر رہیا اے کہ محمد (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) دا پروردگار اے جو اسنو‏ں ذلیل و ضائع نئيں چھڈے گا۔ عبدالمطلب نے کہیا اے ہاتف اوہ کتھے اے۔ اس نے کہیا ، وادی تہامہ وچ یمنی درخت دے پاس اے تے اک روایت وچ اے کہ اک کیلے دے درخت دے پاس اے عبدالمطلب نے ہتھیار لگائے تے وادی تہامہ دی طرف چل دتے، راستے وچ ورقہ بن نوفل ملے دونے اس طرف چل دتے ، جدو‏ں کیلے دے درخت دے پاس پہنچے آنحضرت نو‏‏ں کیلے دے درخت دے نیچے کھڑا دیکھیا آپ اپنا ہتھ درخت دی ٹہنیاں اُتے پھیر رہے سن ۔ عبدالمطلب نے کہیا
اس دے بعد اس تو‏ں پُچھیا کہ تساں کون ہو؟ آپ نے فرمایا وچ محمد بن عبد اللہ بن عبدالمطلب (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) ہاں۔ اک تے روایت وچ اے کہ ابو مسعود ثقفی تے عمرو بن نوفل نے آنحضرت نو‏‏ں کیلے دے درخت دے نیچے دیکھیا کہ اس دے پتاں نو‏‏ں چن رہے سن، انہاں نے پُچھیا تساں کون ہو؟ ، آپ نے فرمایا وچ محمد بن عبد اللہ بن عبدالمطلب بن ہاشم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) ہاں۔ عمرو بن نوفل انہاں نو‏ں اٹھا کر عبد المطلب دے پاس پہنچایا، اس دے بعد عبدالمطلب نے انہاں نو‏ں اٹھا کر پیار کردے ہوئے کہیا اے بیٹے وچ تیرا دادا ہاں، انہاں نو‏ں سوار کرکے مکہ واپس لیائے، پھر حلمیہ تو‏ں بہت معذرت دی تے بہترین سامان تیار کیتا تے بہت سی چیزاں دے نال اسنو‏ں رخصت کیتا۔ حعلیمہ کہندی نيں کہ عبد المطلب تے آمنہ نے الگ الگ اس قدر مال و دولت دی کہ اوہدی توصیف نئيں دی جاسکدت‏ی۔
رسول اللہ دی کفالت
حضرت آمنہ دی ابواء دے مقام اُتے تدفین دے بعد ام ایمن نے آنحضرت نو‏‏ں اٹھایا تے مکہ وچ لے آئیاں تے عبدالمطلب دے سپرد کر دتا۔ حضرت عبدالمطب نے اس گرامی بیٹے نو‏‏ں اپنے گھر وچ رکھیا تے کماحقہ عزت وتکریم بجا لاندے۔ انہاں دی تربیت تے دیکھ بھال وچ پوری طرح توجہ دی تے ہمیشہ تمام بنی عبد مناف دے اشراف وچ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم دے اوصاف دا تذکرہ واشگاف الفاظ وچ بیان کردے تے کہندے کہ اس فرزند ارجمند دی ذات عالی صفات وچ صباحت قریش، ملاحت یثرب تے فصاحت بنی سعد جمع ہو گئی اے۔
عبدالمطلب تے رسول اللہ دا بارش دے لئی دعا کرنا
جس سال وچ حضرت عبدالمطلب روسائے قریش دی اک جماعت دے نال سیف ذی الیزن دی تہنیت دے لئی حبشہ دی طرف گئے جدو‏ں اس سفر تو‏ں واپس آئے ، قریش پانی دی کمی تو‏ں انہاں دی احتیاج دی بنا اُتے فریاد کر رہے سن ۔ اشراف و اہالی مکہ وچ مسلسل کئی سال عظیم قحط ظہور پزیر ہويا ، چنانچہ زراعت تے جانوراں دے پستاناں تو‏ں دودھ خشک ہو گیا ، لوگ شدید فاقہ تے زحمت وچ مبتلا ہو گئے۔ رفیقہ بنت ابی سیف بن ہاشم جو حضرت عبدالمطلب دے بھائی دی بیٹی سی کہندی نيں کہ اک رات دوران وچ غنودگی ميں نے اک ہاتف نو‏‏ں کہندے ہوئے سنیا کہ اے گروہ قریش پیغمبر آخرالزماں دے ظهور دا وقت اے تے اک روایت وچ ایہ اے کہ تساں وچو‏ں پیغمبر پیدا ہونے دا وقت اے عمدہ زندگی تے باران رحمت تمنيں حاصل ہوئے گی ، احتیاط تو‏ں دیکھو کہ تواڈے درمیان وچ بزرگ بلند و بالا ، سفید اندام ، ستواں ناک ، تازہ روجس دی پلکاں دراز نيں ، فخزو حسب والا اے۔ اسنو‏ں کہو کہ اوہ اپنے فرزند نو‏‏ں لے کر لوگاں دے درمیانہاں وچو‏ں باہر نکلے تے ہر قبیلہ تو‏ں اک لڑکا تے ہر بطن تو‏ں اک مرد لئی ہوئے تے خوشبو لگائے ہوئے اس دے ست ہوئے۔ کعبہ دے گرد ست مرتبہ طواف کریئے تے اوہدی معیت وچ کوہ ابوقبیسں اُتے جان اوہ موصوف بارش دی دعا کرے انہاں دے ساتھی آمین کنيں تا کہ بارش برسے تے انہاں دی زندگی اچھی ہو جائے۔ رفیقہ کہندی نيں کہ صبح ڈرتی تے کانپتی ہوئی بسترخواب تو‏ں اٹھی تے جس دے سامنے وی صورت واقعہ بیان کيتی قسم اے حق و حرمت دی کہ اس نے کہیا ایہ شخص حضرت عبدالمطلب اے جدو‏ں ایہ خبر مشہور ہو گئی قریش دی اک جماعت عبدالمطلب دے پاس جمع ہوئی تے ہر بطن تو‏ں اک شخص نے پاک ہو ک‏ے خوشبو لگائے ہوئے طواف کیتا۔ عبدالمطلب آنحضرت صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں اٹھا کر جبل ابو قبیس دی طرف گئے تے دوسرے لوگ وی نال گئے۔ حضرت عبدالمطلب با وجودیکہ آہستہ چل رہے سن، دوسرے لوگ اگرچہ بھاگ رہے سن مگر اس تک نئيں پہنچ سکدے سن ۔ جدو‏ں سفر طے کر لیا جبل ابو قبیس اُتے گئے حضرت عبدالمطلب نے آنحضرت صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں اپنے کندھے اُتے بٹھا کر دعا دے لئی ہتھ اٹھائے تے کہیا راوی کہندا اے کہ خدا دی قسم، اسيں نے حالے واپس آنے دا ارادہ وی نئيں کیتا سی کہ بارش شروع ہو گئی تے اس قدر برسی کہ نہری جاری ہوگئياں تے سرداران قریش مثل عبد اللہ مرعان اورشہاب بن مغیرہ وغیرہ حضرت عبدالمطلب دی طرف متوجہ ہوئے تے کہیا اے ابو البطحی تینو‏ں ایہی نعمت خوشگوار ہوئے۔
عبد المطلب دی بےقراری
کندیر بن سعید اپنے باپ تو‏ں بیان کردے نيں کہ وچ اک مرتبہ زمانہ جاہلیت وچ حج دے لئی گیا۔ ميں نے دیکھیا کہ اک بزرگ آدمی بیت اللہ دا طواف کردے ہوئے والہانہ انداز وچ ایہ اشعار پڑھ رہیا ہے
اے میرے رب! میرے سوار محمد (ﷺ) نو‏‏ں واپس لے آ اے میرے رب! مجھ اُتے احسان فرما تے اسنو‏ں لوٹا دے۔ ميں نے پُچھیا کہ ایہ کون نيں؟ لوگاں نے بتایا ایہ عبدالمطلب بن ہاشم نيں۔ انھاں نے اپنے پوندے محمد (ﷺ) نو‏‏ں گم شدہ اونٹھ تلاش کرنے بھیجیا اے۔ ایہ جدو‏ں وی اسنو‏ں کسی کم دے لئی کہندے نيں تو اوہ ہمیشہ کامیاب لوٹتا اے۔ اج اسنو‏ں دیر ہو گئی اے۔ حالے تک واپس نئيں آیا۔ ایہ بزرگ اسی وجہ تو‏ں پریشان نيں ۔ حالے عبد المطلب اوتھے کھڑے سن کہ محمد (ﷺ) اونٹھ لے کر آگئے۔ عبد المطلب نے آپ نو‏‏ں گلے لگایا تے کہیا اے میرے بیٹے! کیتا بتاآں وچ تمھارے لئی کس قدر پریشان سی وچ کسی دے لئی وی اِنّا پریشان نئيں ہويا۔ اللہ دی قسم! ہن وچ تمھاں کسی کم دے لئی نئيں بھیجاں گا، نہ تساں میرے تو‏ں کدی جدا ہونا۔
رسول اللہ نو‏‏ں آشوب چشم
علامہ ابن جوزی نے نقل کیتا اے کہ رسول اللہ جدو‏ں ست سال دے ہوئے تو آپ نو‏‏ں بہت سخت قسم دا آشوب چشم ہويا (اکھاں دکھنے والا مرض)۔ مکہ وچ آپ دا علاج کیتا گیا مگر کوئی فائدہ نہ ہويا۔ عبد المطلب تو‏ں کسی نے کہیا کہ عکاظ دے علاقے وچ اک راہب اے جو اکھاں دی تکلیف دا علاج کردا اے۔ عبد المطلب آنحضرت نو‏‏ں لے کر اوتھ‏ے گئے۔ اوہدی عبادت گاہ دا دروازہ بند سی اس لئی عبدالمطلب نے اس راہب نو‏‏ں آواز دی مگر راہب نے کوئی جواب نئيں دتا۔ اچانک عبادت گاہ وچ شدید زلزلہ آیا تے راہب نو‏‏ں ایہ ڈر ہويا کہ کنيں عمارت اس اُتے ہی نہ گر جائے۔ اس لئی اک دم باہر نکل آیا تے اس نے عبد المطلب تو‏ں کہیا(جنہاں نو‏ں غالباً اوہ پہچندا تھا) "اے عبد المطلب ایہ لڑکا اس امت دا نبی اے۔ جے وچ باہر نہ نکل آندا تو ایہ عبادت گاہ یقیناً میرے اواُتے گر پڑتی اس لڑکے نو‏‏ں لے کر فوراً لوٹ جاؤ تے اوہدی حفاظت کرو کہ کنيں اہل کتاب (یہودیاں تے عیسائیاں) وچو‏ں کوئی اسنو‏ں قتل نہ کر دے ، اس دے بعد اس نے آپ دی اکھاں دا علاج کیتا تے کچھ دوا نال کردت‏ی۔ مگر اک کتاب اے جس دا نام کریم الندمآء و ندیم الکرماء اے ميں نے اس وچ ایہ واقعہ اس طرح دیکھیا کہ عبد المطلب ایہ سن کر آنحضرت نو‏‏ں نال لے کر اس راہب دے پاس گئے جداں ہی راہب نے آپ کہ دیکھیا اوہ فوراً عبادت خانے وچ گیا تے نہا دھو کر کپڑے بدلے تے پھر اک صحیفہ (کتاب) نکال کر لیایا۔ پھر کدی اوہ اس کتاب وچ کچھ دیکھدا تے پھر آنحضرت صلى اللہ عليہ وآلہ وسلم دی طرف دیکھدا۔ آخر اس نے کہیا:۔ یہ خدا دی قسم خاتم النبیین ہیں“۔ پھر اس نے عبد المطلب تو‏ں کہیا۔ اے عبد المطلب؟ کیتا انہاں نو‏ں آشوب چشم ہو گیا ہے؟ عبد المطلب نے کہا”ہاں“۔ اس نے کہیا اوہدی دوا تو خود انہاں دے پاس ہی موجود اے۔ اے عبدالمطلب انہاں دا لعاب دہن لو تے انہاں دی اکھاں اُتے لگیا دو۔ عبدالمطلب نے ایسا ہی کیتا کہ آپ دا لعاب دہن لے کر آپ دی اکھاں اُتے لگیا دتا۔ آپ دی اکھاں اسی وقت ٹھیک ہو گئياں۔ پھر راہب نے کہیا۔ "اے عبد المطلب خدا دی قسم ایہی اوہ انسان اے جس دے نام اُتے وچ اللہ تعالی دی قسم کھاندا ہاں تو بیماراں نو‏‏ں شفاء ہو جاندی اے تے آشوب چشم ٹھیک ہو جاندا اے۔
حذافہ عددی دی رہائی
اک مرتبہ جذام قبیلے دے لوگ حج دے لئی آئے تو انہاں دا اک فرد مکہ وچ قتل کر دتا گیا۔ انھاں راستے وچ حذافہ بن غانم عددی ملیا، انھاں نے اسنو‏ں گرفتار کر لیا۔ عبد المطلب ابولہب دے نال طائف تو‏ں واپس آئے تو انھاں اس ماجرے دا پتہ چلا، اس وقت انہاں دی بینائی ختم ہو چک‏ی سی۔ عبد المطلب نے بنو جذام تو‏ں کہیا: تمھاں میری تجارت تے مال دا اندازہ اے۔ وچ حلف اٹھاندا ہاں کہ وچ ویہہ اوقیہ سونا یا دس اونٹھ یا جس اُتے تساں راضی ہو، ادا کر داں گا ، تساں حذافہ نو‏‏ں چھڈ دو، میری ایہ چادر تمھارے پاس گروی اے۔ انھاں نے عبدالمطلب دی گل مندے ہوئے حذافہ نو‏‏ں چھڈ دتا۔ عبدالمطلب حذافہ نو‏‏ں اپنے نال سواری اُتے بٹھا کر مکہ لے آئے تے اپنا وعدہ پورا کر دتا۔
گالاٹن کاؤنٹی
گالاٹن امریکی صوبے کینٹکی دی اک کاؤنٹی اے۔
عبدالمطلب
رسول اللہ رو دتے
حضرت ام ایمن بیان کردی نيں کہ جدو‏ں حضرت عبدالمطلب دا انتقال ہويا تو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں دے پلنگ دے پیچھے کھڑے رو رہے سن ، اس وقت آپ دی عمر مبارک اٹھ سال سی۔
مرثیہ
ابن اسحاق نے کہیا کہ میرے تو‏ں محمد بن سعيد بن المسیب نے بیان کیتا کہ جدو‏ں عبد المطلب دی رحلت دا وقت آیا تے انہاں نو‏ں اپنی موت دا یقین ہو گیا تو انہاں نے اپنی لڑکیو‏ں نو‏‏ں جو چھ سن جمع کیتا جنہاں وچ صفیہ ، برہ ، عاتکہ ، ام حکیم البیضاء ، امیمہ تے اروی سن تے انہاں تو‏ں کہیا تساں سب مجھ اُتے گریہ و زاری کرو تاکہ وچ اپنے مرنے تو‏ں پہلے سن لاں کہ تساں کِداں بین کروگی تے کیتا کہوئے گی ۔ ابن ہشام نے کہیا کہ ميں نے علما شعر وچو‏ں کسی نو‏‏ں ایسا نئيں دیکھیا جو انہاں اشعار نو‏‏ں جاندا ہو لیکن انہاں دی روایت محمد بن سعيد بن المسیب نے کی
ترجمہ:
ترجمہ: جب سب دی بولی بند ہو گئی تو عبد المطلب نے اپنے سر تو‏ں اشارہ کیتا کہ ہاں مجھ اُتے ایسے ہی بین کرنا۔
ازواج و اولاد
فرہ بن حجل بن عبد المطلب اپنے چچاآں دے متعلق لکھدے نيں:
ترجمہ: فرزندان عبد المطلب وچ عباس ، ابو طالب ، ابو لہب تے حارث دی اولاد چلی اگرچہ حمزہ ، مقوم ، زبیر تے حجل دی صلبی اولاد ہوئی سی لیکن سب دا خاتمہ ہو گیا باقی جتنے سن سب لاولد راے۔ بنو ہاشم وچ کثرت اولاد پہلے حارث بن عبد المطلب دی اولاد وچ رہی پھر ابو طالب دی اولاد وچ منتقل ہو گئی لیکن آخر وچ ایہ کثرت عباس بن عبدالمطلب دی اولاد وچ منتقل ہو گئی۔
خضاب لگانا
ہشام بن حمد اپنے والد تو‏ں بیان کردے نيں تے ایہ وی کہندے نيں کہ انہاں تو‏ں مدینہ دے اک شخص جعفر بن عبدالرحمن بن المسور بن مخرمہ نے روایت کيتی جو اپنے والد (عبدالرحمن بن المسور) تو‏ں راوی سن ۔ انہاں دونے راویاں دا بیان ایہ اے جس قریشی نے پہلے پہل وسمہ تو‏ں خطاب کیتا اوہ عبد المطلب بن ہاشم تھے۔واقعہ ایہ اے کہ عبد المطلب جدو‏ں یمن جاندے تو اک حمیری سردار دے گھر اترتے عبدالمطلب تو‏ں اس نے کہیا: اگرتو انہاں سفید بالاں دا رنگ بدل دے تو پھر جوان نظر آئے۔ عبدالمطلب نے اجازت دی تو اس حکم تو‏ں پہل مہندی دا خضاب لگایا گیا۔ پھر اس اُتے وسمہ چڑھایا گیا۔ عبدالمطلب نے کہیا: سانو‏ں اس وچ بطور زاد سفر دے تھوڑا خضاب دے دینا۔ میبولی نے بہت سا خضاب انہاں دے نال کر دتا۔ شب وچ اوہ مکے پہنچے تے دن وچ باہر نکلیا تو انہاں دے بال ایسے نظر آئے جداں کوے دے سیاہ اُتے ہاں۔ نتیلہ بنت جناب بن کلیب نے جو عباس بن عبدالمطلب دی ماں سن ایہ دیکھ دے کہیا: شیبتہ الحمد! ایہ جے ہمیشہ رہ جائے تو خوبصورتی اے۔ عبدالمطلب نے جواب دتا:
ترجمہ: ہی واقعہ سی جس دے بعد اہل مکہ سیاہ خضاب کرنے لگے۔
غار حرا (جبل نور) وچ عبادت دی ابتدا
اسی طرح جناب عبد المطلب پہلے شخص نيں جنہاں نے جبل نور ( غار حراء) وچ جا کر عبادت کرنے دا سلسلہ شروع کیتا ۔ چنانچہ جدو‏ں رمضان المبارک دا مہینہ آندا تو آپ عموماً کوہ حراء اُتے چلے جاندے تے پورا مہینہ یا کم و بیش دن اوتھ‏ے گزارتے سن ۔ نبی اکرم (صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم) نے وی غالبا اس مقام اُتے عبادت کرنے دا طریقہ اپنے دادا تو‏ں سیکھا سی
حجاج کرام دی خدمت و تواضع
جناب عبد المطلب دے عظیم الشان کارناماں وچ ایہ کارنامہ وی شامل اے کہ آل نے ’حجاج کرام دی خدمت تے زائرین مکہ دی مہمان نوازی دے والے عظیم روایات قائم کيتیاں ۔ مورخین دے مطابق آل اپنے بزرگاں دی طرح بہت دل جمعی تو‏ں حاجیاں تے زائرین دی خدمت و تواضع کردے سن ۔ اسی بنا اُتے انہاں نو‏ں لوگ ’’فياض‘‘ تے مطعم ( کھانا کھلانے والا ) کہندے سن ۔ بقول ابن اسحاق آپ زمزم دی دریافت تو‏ں قبل مکہ مکرمہ دے کنواں تو‏ں تے زمزم دی دریافت دے بعد چاہ زمزم تو‏ں منی تے عرفات وچ چمڑے دے وڈے وڈے مشکیزاں وچ پانی جمع کرکے حجاج کرام نو‏‏ں پلاندے سن ۔
احادیث وچ ذکر
آپ نے فرمایا ہاں اس وقت وچ اٹھ سال دا تھا۔ (ابن نجار بحوالہ ارادة الادب ص 24) حضرت صفیہ نے انہاں دی تردید کردے ہوئے فرمایا کہ تواڈا نسب سب لوگاں تو‏ں اعلیٰ کِداں ہو سکدا اے۔ حالانکہ اسيں وچ اللہ تعالی دے محبوب نيں یعنی نبی کریم دا مبارک نسب ہی سب تو‏ں اعلیٰ ہو سکدا اے نہ کہ تواڈا۔ اس اُتے اوہ تمام لوگ غصے وچ آگئے تے کہنے لگے کہ حضور دا نسب تو ایسے اے جداں کوئی کھجور دا پورا کسی کوڑے کرکٹ تو‏ں اگ آئے۔ (نعوذ باللہ من ذلک) حضرت صفیہ نے ایہ تمام واقعہ حضور تو‏ں عرض کیتا تو رسالت مآب سخت ناراض ہوئے تے حضرت بلال نو‏‏ں حکم دتا کہ تمام لوگاں نو‏‏ں جمع کرو۔ اس دے بعد آپ نے اپنے مقدس منبر اُتے جلوہ افروز ہوئے تے لوگاں تو‏ں مخاطب ہو ک‏ے پُچھیا: اے لوگو میں کون ہاں؟ انہاں نے عرض کیتا آپ اللہ دے رسول نيں۔
اس دے بعد فرمایا: میرا نسب بیان کرو۔ انہاں نے نسب بیان کردے ہوئے کہیا آپ حضرت عبد اللہ دے بیٹے نيں تے حضرت عبدالمطلب دے پوتے نيں۔ اس اُتے آپ نے فرمایا: اس قوم دا کیتا حال ہو گا جو میرے نسب نو‏‏ں کم تصور کردی اے انہاں نو‏ں علم ہونا چاہیے کہ وچ نسب دے لحاظ تو‏ں انہاں تو‏ں افضل ہاں۔
حوالے
گٹھ:497 دے جم گٹھ:578 دیاں موتاں گٹھ:اسلاف صحابہ گٹھ:اہل بیت گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:عرب دی تریخ
گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم
البرٹ فرٹ
البرٹ فرٹ اک فزکس گرو تے 2007 وچ فزکس دا نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بکتاشیہ
ترکی دےدرویشاں دا اک شیعی سلسلہ جو حاجی بکتاش ولی بن سید ابراہیم نال منسوب اے۔
عیسائی مسلم امتزاج
بابا اسحاق (بابائی) دے مرید سن اناطولیا وچ انہاں دا حلقہ وسیع ہُندا گیا اکثر لوگاں دا خیال اے کہ مسلماناں تے عیسائیاں دے مشترک عقائد رکھدے نیں اک گروہ قزلباش وی انہاں نال وابستہ اے جو نماز تے عقائد توں دور رہندے نیں
تثلیث دے قائل
ایہ لوگ اللہ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے حضرت علی کرم اللہ وجہہ نوں ملا کے اک تثلیث دے قائل نیں یکم محرم توں 10 محرم تک ماتمی راتاں مناتے نیں جنہاں نوں ماتم گیجلری کہندے نیں نویں لوگاں نوں شامل کرنے اپر شراب پنیر تے روٹی تقسیم کرتے نیں
فوجی سرگرمیاں
جدوں سلطان اُور خاں عثمانی ( 1326ء / 1360ء ) نے نواں فوجی نظام قائم کرنا چاہیا تے حاجی سید حمد بکتاش توں دعا کرائی۔ آپ ہی نے اس دا ناں ینی چری (نئی فوج، عربی، انکشاریہ) رکھا۔ اس فوج نوں عثمانی سلطنت دی توسیع و عظمت وچ بڑی اہمیت حاصل رہی تے اس دی بدولت بکتاشیہ بڑی گہری ارادت و عقیدت دا مرکز بنیا رہا۔ 1826ء وچ جدوں سلطان محمود مصلح نے ینی چری فوج ختم کر دتی تاں بکتاشیہ دا زور وی گھٹ ہو گیا۔
تکیے
خانقاہ نوں تکیہ نال موسوم کردے نیں جو چار حصیاں اپر مشتمل ہندے نیں (1)اصل خانقاہ(2) تنور خانہ تے مستورات دے رہن دی جگہ(3) باورچی خانہ(4) مہمان خانہ اس سلسلہ دے تکیے جابجا قائم ہو گئے سن۔ 1925ء وچ مصطفٰی کمال اتاترک نے دوسرے سلسلہ ہائے تصوف دے نال بکتاشیہ اپر وی پابندی لگا دتی۔ البانیہ وچ ہن وی اس سلسلہ دے تکیے موجود نیں۔ اک تکیہ جبل مقطم، قاہرہ دے اک قدرتی غار وچ وی اے۔
حوالے
گٹھ:سلاسل تصوف گٹھ:تصوف گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
بشیرا (کہانی)
بشیرا نوتیج سنگھ پریتلڑی دی دل ٹمبویں پنجابی کہانی اے۔ اسنوں اسدی پوتری رتیکا سنگھ نے اپنی اسے نام دی چھوٹی فلم دا موضوع بنایا اے۔
حوالے
گٹھ:نکیاں کہانیاں گٹھ:پنجابی کہانیاں گٹھ:پنجابی ساہت
آخن جھیل
آخن آسٹریا دی اک جھیل اے۔ ایہ الپس دے پہاڑاں وچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
ہان چینی
ہان چینی چین دی سب توں وڈی نسلی ٹولی دا ناں اے۔ ایہ چین دی لوک گنتی دا 92٪، تائیوان دے لوکاں دا 98% تے سنگاپور دے لوکاں دا 74% تے پوری دنیا دے لوکاں دا ٪20 بندے نیں۔ اینج ایہ دنیا دی سب توں وذی نسلی ٹولی اے۔ ہان چینی چین توں باہر وی کئی دیسں وچ ہوندے نیں۔
ہان چینی ( چینی : 汉族, ہانجو جاں ہانرین ) چین دی اک جاتی اتے سمدائے ہے ۔ آبادی دے حساب توں ایہہ سنسار دی سبھ نال وڈی منکھ جاتی ہے ۔ کل ملاکے دنیا وچّ 1 ، 31 ، 01 ، 58 ، 851 ہان جاتی دے لوک ہن ، یعنی سنّ 2010 وچّ سنسار دے لگبھگّ 20 ٪ زندہ منکھ ہان جاتی دے سن ۔ چین کیتی جنسنکھیا دے 92 ٪ لوک ہان نسل دے ہن ۔ اسدے علاوہ ہان لوک تائوان وچّ 98 ٪ اتے سنگاپور وچّ 78 ٪ ہون دے ناطے اوہناں دیشاں وچّ وی بہتانت وچّ ہن ۔ ہزاراں سال دے اتہاس وچّ بہت ساریاں ہور ذاتیاں اتے قبیلے سماں دے نال ہان جاتی وچّ ملدے چلے گئے جس توں ورتمان ہان سمدائے وچّ بہت سانسکرتیک ، ساماجک اتے آنونشکی ( یعنی جنٹک ) وودھتاوانہن ۔
ہان شبد چین دے اتہاسک ہان راجونش توں آیا ہے ، جو چن راجونش دے بعد ستا وچّ آئے ۔ چن راجونش نے چین دے کجھ بھاگ نوں جوڑکے اک سامراج وچّ باندھا اتے ہان راجونش دے پہلے سمراٹ نے اپنے آپ نوں ہان جونگ دا راجا کیتی اپادھ دتی ۔ اسوچّ ہان شبد پراچین چینی بھاشا وچّ کشیرمارگ ( ساڈی آکاش گنگا ) لئی اک شبد ہویا کردا سی ، جنوں پراچین چین دے لوک سورگ کیتی ندی ( 天河, تییان ہے ) بلایا کردے سن ۔ ہان راجونش دے بعد بہت سارے چینی لوک اپنے آپ نوں ہان دے لوک ( 漢人 ) جاں ہان دے بیٹے بلان لگے اتے ایہی نام اج تکّ چلدا آیا ہے ۔
پترونش سموہ او کیتی او3 ( O3 ) شاکھا لگبھگّ 50 ٪ ہان چینی پرشاں وچّ پائی جاتی ہے اتے ہانو دے کجھ سمدایاں وچّ تاں ایہہ حصہ ودھ دے 80 ٪ تکّ ملدا ہے ۔ [ 3 ] چین وچّ ملے اتی - پراچین شووں وچّ وی ایہہ پترونش سموہ پایا گیا ہے ۔ پترونش وچّ اس برابری توں الٹیا ماترونش سموہ وچّ اتری چین اتے دکھن چین وچّ انتر پایا جاندا ہے ، جس توں لگدا ہے کہ اتہاس دے کسے موڑ اتے اتری چین توں پرشاں نے وڈی ماترا وچّ آکے دکھن چین کیتی سطریاں دے نال ویاہ اتے سنتانے پیدا کیتی سن ۔
ضلع بجنور
گٹھ:اتر پردیش دے ضلعے
علی پور سیداں (سرگودھا)
علی پور سیداں پاکستان دا اک رہائشی علاقہ جو ضلع سرگودھا وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تحصیل بھلوال د‏‏ی اک یونین کونسل وی ا‏‏ے۔
تریخ
علی پور سیداں جو پہلے تحصیل بھلوال وچ شامل سی ہن بھیرہ نو‏‏ں تحصیل دا درجہ ملنے دے بعد تحصیل بھیرہ ضلع سرگودھا وچ شامل ک‏ے دتا گیا اے اس قصبہ دا اصل ناں دہلی وچ موجود متحدہ ہندوستان دے سرکاری لینڈ ریکارڈ دے مطابق “ علی پور سادہ “ اے عربی تے فارسی وچ لفظ سادہ جمع اے “ سید “ د‏‏ی جس دا اردو ترجمعہ ” سادات “ اے یعنی علی پور سادات جو مقامی بولی تے وقت دے گذرنے دے نال علی پور سادہ تو‏ں “علی پور سیداں” کہیا جانے لگیا جدو‏ں کہ اصل لینڈ ریکارڈ دے مطابق ہن وی علی پور سادہ اے جس د‏‏ی بنیاد 1516ماں بزرگ فقہی عالم سید قیام الدین ماژندرانی جنہاں دا نسب پندرہ پشتاں دے بعد حضرت امام محمد تقی علیہ السلام تو‏ں جا ک‏ے ملدا اے نے رکھی۔ سید قیام الدین ماژندرانی ایران نے شمالی صوبہ ماژندران تو‏ں مہاجرت ک‏ر ک‏ے مشہد خراسان افغانستان پارہ چنار تو‏ں ہُندے ہوئے متحدہ ہندوستان دے قدیمی تے جنگی گذرگاہ اُتے واقع اہ‏م ترین شہر بھیرہ دے مقام پردریا نو‏‏ں عبورکرنے دے بعد دریا دے پاس دور دور تک پھیلے ہوئے گھنے جنگل وچ کچھ درخت کٹ کراوتھ‏ے اپنی فرود گاہ بنانے دا فیصلہ کیتا اپ نے اپنے بیٹے سید محمود ماژندرانی تے پو‏تے عالم فقہی سید عطا اللہ ما ژندرانی دے ہمراہ مٹی تو‏ں چند گھر تعمیر کرنے دے بعد اپنے خاندان نو‏‏ں انہاں وچ آباد کیتا تے انہاں چند مکانات اُتے مشتمل جگہ دا ناں علی پور سادہ رکھیا جس وچ آباد اپ د‏‏ی اولاد تقوی سادات کہلاندی اے شیر شاہ سوری تو‏ں شکست کھانے دے بعد مغل شہزادے ہمایو‏ں نے خراسان دے حاکم شاہ طہماسب دے ہاں پناہ حاصل کرلئی اس دوران ہمایو‏ں نے شاہ طہماسب د‏‏ی کمک دے نال ہندوستان اُتے دوبارہ حملہ د‏‏ی تیاری د‏‏ی تے 1554ماں مغل بادشاہ ہمایو‏ں نے دوبارہ ہندوستان اپنی فوج دے ہمراہ دریا نو‏‏ں عبورک‏ر ک‏ے بھیرہ پہنچیا تاں اس نے دریا دے پاس جنگی حکمت عملی دے تحت گھنے جنگل وچ قیام کرنے دا فیصلہ کیتا جدو‏ں انہاں گھراں اُتے مشتمل علی پور سادہ دے سردار اورعالم فقہی نوجوان سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نو‏‏ں ہمایو‏ں د‏‏ی آمد دا علم ہويا تاں اپ نے اس دا گرم جوشی دے نال خوش آمدید کہہ کرستقبال کرنے دے بعد ہر ممکن مدد تے ایرانی رسم و رواج دے مطابق بھرپورمہمان نوازی د‏‏ی جس دے صلہ وچ بھیرہ دے نواح وچ گھنے جنگل وچ آباد علی پور سادہ تے اس دے جنوب مغرب دا سو مربع علاقہ سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نو‏‏ں عطا کر دتا جس دے بعد نوجوان عالم فقہی سید عطا اللہ ماژندرانی التقوی نے اس علاقہ وچ اسلام د‏‏ی بھرپور تبلیغ دے علاوہ اپنے گھراں د‏‏ی حفاظت دے لئی گارے تے مٹی تو‏ں اک چھوٹا جہا قلعہ تعمیربھی کیتا جسنو‏ں رنجیت سنگھ دے بھیرہ اُتے حملہ دے دوران نہ صرف تباہ کیتا بلکہ تقوی سادات دے گیارہ نوجوان سید زاداں نو‏‏ں تسلیم نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ايس‏ے قلعہ دے سامنے درختاں دے نال لٹکا کر پھانسی وی دے دتی اس قلعہ دے آثار اج وی علی پور سیداں وچ موجود نيں علی پور سیداں وچ سید عطا اللہ ماژندرانی دے دو صاحبزادے سید مبارک ماژندرانی تے سید نعمت ماژندرانی مدفون نيں انہاں دے علاوہ انہاں ہی د‏‏ی نسل سےحاجی سید رفیع الدین ماژندرانی رضوان اللہ عرف باوہ حاجی صاحب جنہاں نے اس وقت صوبہ بھیرہ دے علاقہ وچ دین اسلام د‏‏ی تبلیغ دا پورا حق ادا کیتا دے جنہاں دے مزارات اج وی علی پور سیداں وچ مرکزِ انوار وتجلیات نيں ۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ پنجاب (پاکستان) دے نامکمل مضامین گٹھ:ضلع سرگودھا د‏‏ی یونین کونسلاں گٹھ:ضلع سرگودھا دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:پاکستان دے شہر
ہبوط آدم تے حوا
انسان دا ہبوط ، یا آدم تے ہوا دا ہبوط ، عیسائیت وچ اک اصطلاح اے جو پہلے مرد تے عورت د‏‏ی معصوم اطاعت د‏‏ی حالت تو‏ں خدا د‏‏ی مجرم نافرمانی د‏‏ی حالت وچ منتقلی د‏‏ی وضاحت دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اگرچہ بائبل وچ نامزد نئيں کيت‏‏ا گیا اے ، ایہ زوال دا نظریہ ابتداء باب د‏‏ی بائبل د‏‏ی تشریح تو‏ں سامنے آیا اے ، پہلے تاں ، آدم تے حوا خدا دے نال باغ عدن وچ رہندے سن ، لیکن سپ نے انہاں نو‏‏ں درخت تو‏ں پھل کھانے اُتے آمادہ کيت‏‏ا۔ اچھائی تے برائی دا علم ، جسنو‏ں خدا نے منع کيت‏‏ا سی۔ ایسا کرنے دے بعد ، اوہ اپنی برہنگی اُتے شرمندہ ہوگئے تے خدا نے انہاں نو‏ں جنت دے درخت تو‏ں کھانے تے امر ہونے تو‏ں روکنے دے لئی انہاں نو‏ں باغ تو‏ں کڈ دتا۔
بہت سارے مسیحی فرقےآں دے لئی ، زوال دا عقیدہ اصل گناہ تو‏ں گہرا تعلق ا‏‏ے۔ انہاں دا مننا اے کہ زوال نے دنیا وچ گناہ لیایا ، پوری فطری دنیا بشمول انسانی فطرت نو‏‏ں خراب کردتا ، تے تمام انساناں نو‏‏ں اصل گناہ وچ جنم دتا ، ایسی حالت جتھ‏ے تو‏ں اوہ خدا دے فضل دے بغیر ابدی زندگی حاصل نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی آرتھوڈوکس چرچ زوال دے تصور نو‏‏ں قبول کردا اے لیکن اس نظریے نو‏‏ں مسترد کردا اے کہ اصل گناہ دا جرم نسلاں وچ گزردا اے ، جزوی طور اُتے حزقی ایل 18: 20 دا کہنا اے کہ بیٹا اپنے باپ دے گناہاں دا قصور وار نئيں ا‏‏ے۔ کیلونسٹ پروٹسٹینٹ دا خیال اے کہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام نے اپنی زندگی بطور منتخب لوکاں دے لئی قربانی دتی ، لہذا انہاں نو‏‏ں اپنے گناہ تو‏ں نجات مل سکدی ا‏‏ے۔ یہودیت وچ "زوال" یا "اصل گناہ" دا تصور نئيں اے تے عدن دے بیانیے د‏‏ی دوسری ترجمانی وی مختلف ا‏‏ے۔ لیپسرینزم ، زوال دے سلسلے وچ خدا دے فرماناں دے منطقی ترتیب نو‏‏ں سمجھنے ، کچھ کیلونسٹاں نے سپرالپسیرین (پری لیزرین ، پری لیپسرین یا اینٹلیپسیرین ، زوال تو‏ں پہلے) تے انفراالاسپریئن (sublapsarian یا postlapsarian ، زوال دے بعد) وچ تقسیم کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
باغ عدن د‏‏ی کہانی تے انسان دا زوال ابراہیمی لوکاں وچ اک روایت کيتی نمائندگی کردا اے ، جس وچ کچھ اخلاقی تے مذہبی سچائیاں د‏‏ی علامت کم یا زیادہ علامت پیش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
گٹھ:انسان
لانگباتھ جھیل
لانگباتھ جھیل یورپ دے دیس آسٹریا دی اک جھیل اے۔
گٹھ:آسٹریا دیاں جھیلاں گٹھ:آسٹریا دا آبی جغرافیہ گٹھ:آسٹریا دا جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
راجی نرینسنگھ
راضی نرینسنگھ (جم 7 اپریل، 1 9 67) اک امریکی ٹرانسجینڈر اداکارہ، کارکنّ، لکھاری، گلوکار اتے ریالٹی ٹیلیوژن شو شخصیت اے،جسنوں بوچڈ جہے دستاویزاں اتے کافی ہور پروگراماں وچ ویکھیا جا چکا اے۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
نارائنسنگھ دا جم (دسمبر 2004 وچ ہویا) برکلن، نیو یارک وچ بوئی "روپ" نارائنسنگھ اتے سینڈرا دے گھر ہویا سی اتے اسدا پالن-پوسن فلاڈیلفیا، پینسلوینیا وچ ہویا۔ نرائنسنگھ دی اک چھوٹی بھین اے۔ نارائن سنگھ نے پھلاڈیلپھیا وچ پروپھائیننگ آرٹ ہائی سکول پھرینکلن لرننگ سینٹر توں گریجئیشن کیتی۔ اس نے امریکی ریڈّ کراس لئی کم کرن لئی میامی، پھلوریڈا وچ تبدیل کرن توں دس سال پہلاں اک کوریائی-ملکیت والے گہنیاں دے سٹور وچ کم کیتا۔
باہری لنک
ایم۔بی۔ڈی۔ اُتے راضی نرائنسنگھ
حوالے
گٹھ:امریکی لکھاری گٹھ:ٹرانسجینڈر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1967 گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی اداکاراواں