گرمتی_کاوی
گرو تیغ بہادر جی
گرو تیغ بہادر 1 اپریل 1621 – 11 نومبر 1675 20 مارچ 1665 نوں سکھاں دے نوویں گرو بنے۔ اوہناں نوں مغل بادشاہ اورنگزیب دے حکم تے دلی وچ شہید کر دتا گیا سی گرو تیغ بہادر صاحب جی دا جم 1 اپریل 1621 دن ایتوار نوں ماں نانکی جی دی ککھوں امرتسر وکھے ہویا۔ آپ جی چھویں گرو ہرگوبند صاحب جی دے پنجویں اتے سبھّ توں چھوٹے سپتر سن۔ آپ جی نے 9 سال دے قریب سماں امرتسر وکھے گزاریا اتے پھر کرتارپور ضلع جالندھر وکھے چلے گئے۔ گرو جی دے بھین بھراواں دے نام بابا گردتا جی، بابا سورج ملّ، بابا اٹلّ رائے اتے بیبی ویرو ہن۔ کشمیری پنڈتاں دی فریاد اورنگزیب دے ظلم دا شکار بنے کشمیری پنڈتاں دی فریاد کسے پاسے نہ سنی گئی تاں اوہناں نے نوویں پاتشاہ سری گرو تیغ بہادر جی دی شرن لین دا نشچی کیتا۔ کشمیری پنڈتاں دا اک جتھا اپنی فریاد لے کے سری آنندپور صاحب وکھے سری گرو تیغ بہادر جی پاس آیا۔ کشمیری پنڈت کرپا رام توں اوہناں دی درد کہانی سن کے گرو جی نے “جو سرنِ آوے تسُ کنٹھ لاوے” مہانواک مطابق اوہناں نوں یعقین دوایا کہ اوہ بابے نانک دے در توں مایوس نہیں پرتنگے۔ اس توں بعد گرو جی کسے ڈونگھی سوچ وچ ڈبّ گئے اتے کجھ ویلے بعد فرماؤن لگے کہ اجے دھرم لڑائی دا سماں نہیں آیا۔ اس ویلے کسے مہان روح دی شہیدی دی لوڑ اے۔ صرف قربانی نال ہی ڈبدے دھرم نوں بچایا جا سکدا اے۔ آپ جی دے بچن سن کے پورے دربار وچ سناٹا چھا گیا۔ آپ جی دے سپتر بال گوبند رائے جی نے آپ جی توں اس خاموشی دا کارن پچھیا تاں گرو جی نے جواب دتا کہ ظلم دے بھامبڑ بہت اچے چلے گئے ہن۔ جس وچ ایہہ نتانے بالن دی تھاں جھوکے جا راے ہن۔ ہن کسے مہانپرکھ دے بلیدان دی لوڑ اے جو اپنے پوتر خون دے چھٹے مار کے بلدے ہوئے بھامبڑاں نوں شانت کر سکے۔ بال گوبند رائے جی نے کیہا کہ آپ جی توں بناں ہور مہانپرکھ کون ہو سکدا اے؟ آپ اپنا بلیدان دے کے ایہناں دے ڈبدے ہوئے دھرم دی رکھیا کرو۔ اپنے بال دے نکے جاے مونہوں اینی وڈی گل سن کے گرو جی نوں یعقین ہو گیا کہ ایہہ بالک آؤن والی ہر اوکھی توں اوکھی گھڑی دا ساہمنا کرن لئی ہر پکھوں اہل اے۔ آپ جی نے ہندو دھرم دی رکھیا لئی قربانی دین دا فیصلہ کر لیا۔ گرو جی نے کشمیری پنڈتاں نوں کیہا کہ تسیں نشچنت ہو کے جاؤ تے اورنگزیب نوں کہہ دیو کہ جاہ! پہلاں ساڈے گرو تیغ بہادر صاحب نوں مسلمان بنا لے۔ جے اوہناں نے اسلام دھرم قبول کر لیا تاں اسیں خوشی-کھشی مسلمان بن جاوانگے۔ قربانی اس طرحاں گرو جی بال گوبند رائے نوں سری گرو نانک دیوَ جی دی گرگدی دے دسویں وارث تھاپ کے آپ کشمیری پنڈتاں دی رکھیا لئی بھائی متی داس جی، بھائی ستی داس جی، بھائی جیتا جی اتے بھائی دیالا جی آدی سکھاں نال دلی ول قربانی دین چل پئے۔جدوں گرو جی نوں اسلام دے نشے وچ دھتّ اورنگزیب دے ساہمنے لیاندا گیا تاں اس نے اسلام دی مہما گاؤندیاں آپ جی نوں اسلام قبولن لئی راغب کیتا۔ پر گرو جی نے اس دی امید دے الٹ اتر دتا کہ دھرم زبردستی تلواراں دی نوک اتے نہیں بدلایا جا سکدا۔ ہندواں نوں زبردستی مسلمان بنا کے نہ تاں تسیں سچے مسلمان ہون دا اشارہ دے راے ہو، نہ ہی ربّ دی رضا وچ چل راے ہو اتے نہ ہی اپنی پرجا متعلق اپنے کرتوّ دا پالن کر راے ہو۔ بادشاہ ہون دے ناطے تہاڈا فرض اے کہ تسیں ہندواں اتے مسلماناں نوں برابر سمجھو۔ پر اس دے الٹ تسیں تاں ہندواں نوں اپنے انھے ظلم دا شکار بنایا اے۔ اورنگزیب! تیرے اس ظلم نوں ٹھلھ پاؤن لئی اتے معصوم ہندواں دی رکھیا لئی اسیں میدان وچ آ نترے ہاں۔ توں تاں بادشاہ ہون دے ناطے اپنی پرجا توں منہ موڑی بیٹھا ہیں پر اسیں ایہناں مظلوماں دی بانہہ پکڑ لئی اے۔ اورنگزیب دے حکم مطابق پہلاں بھائی متی داس جی نوں آرے نال چیریا گیا۔ بھائی دیالا جی نوں ابلدی دیگ وچ سٹّ دتا گیا۔ اس پرکار اک-اک کرکے گرو جی دے مریداں نوں انانسانی تسیاے دے کے ہونی دی بھٹھی وچ جھوک دتا گیا جس نوں ویکھ کے گرو جی ڈولے نہیں سگوں اوہناں دا صدق ہور وی اڈول ہو گیا۔ انت متی 11 نومبر، 1675 ء نوں چاندنی چوک وکھے قاضی نے فتویٰ پڑھیا۔ جلاد جلالدین نے تلوار نال وار کیتا اتے گرو صاحب دا سیس دھڑ نالوں الگ ہو گیا۔ پر اپنے مونہوں سی نہ اچاری۔ آپ جی دی ادتی شہادت بارے سری گرو گوبند سنگھ نے ‘بچتر ناٹک’ وچ لکھیا اے: تلک جننجو راکھا پربھ تاکا۔۔ کینو بڈو کلو مہہ ساکہ۔۔ زریعہ ہیتِ اتی جنِ کری۔۔ سیسُ دییا پرُ سی ن اچری۔۔ دھرم ہیت ساکہ جنِ کیا۔۔ سیسُ دیا پرُ سررُ ن دیا۔۔ گرو جی دی شہادت نے اس ویلے دے مظلوماں، نتانیاں، نیوٹیاں اتے نمانیاں دے دل وچ اک نویں روح پھوکی۔ آپ جی دی قربانی نہ صرف سمکالین سماج لئی بلکہ آؤن والیاں پیڑھیاں لئی وی پریرنا-سروت بنی۔اج 21ویں صدی دے حوالہ وچ اس شہادت دی اہمیت ہور وی درڑھ ہو جاندی اے کیونکہ اج پھر ساڈا سماج بولی دے ناں تے، دھرم دے ناں تے انگنت حصیاں وچ ونڈیا ہویا اے۔ گرو جی دی لاثانی شہادت دی روشنی ہی ایہناں کٹڑتا دے نشے وچ انھے ہوئے ہنساوادیاں نوں چانن دی کرن حاصل کر سکدی اے۔ اج دے دن اس مہان شہید نوں ساڈی شردھانجلی ایہی ہوویگی کہ اسیں انسان دے بنائے دھرم توں اپر اٹھ کے سرب-سانجھے دھرم یعنی مانوتا، اہنسا، دئیا، امن اتے اکھنڈتا دے رستے اپر قدم دھریئے۔