cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہندوپور
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ہارڈریمین کاؤنٹی
ہارڈریمین امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
ویکسال
ویکسال امریکہ دی گڈیاں بنان والی کمپنی جنرل موٹرز دا اک انگ اے۔ ویکسال دیاں گڈیاں کئی دیساں وچ وکدیاں نیں۔
گولان اچائیاں
گولان اچائیاں اسرائیل دا اک ضلع اے۔
ترلاٹی
ترلاٹی اک شکاری پنچھی اے۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:پنجاب دے پنچھی
چک 30-2آر
چک 30-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
ادیل اورال ریاست
ادیل یورال ، تاتاری بولی چ ( ادیل اورال) مطلب "وولگا یورال" ۔
تریخی طور تے ایہہ اک گھٹ چر لئی قائم رہن آلی تاتار جمہوریہ سی ۔ جس دا مرکز قازان سی ۔ جس نے روسی خانہ جنگی دے دوران تاتاراں ، باشکیراں تے چوواشاں نوں متحد کیتا ۔ اس نوں اکثر خانان قازان(خانیٹ آف کازان) نوں مڑ قائم کرن دی کوشش دی نظر ویکھئیا جاندا اے ۔ جمہوریہ دے قیام دا اعلان 12 دسمبر 1917ء اندرون روس تے سائبیریا دے مسلماناں دی کانگرس نے کیتا ۔
5 مئی 1917ء چ قازان چ غیر روسی قومیتاں ؛ ماری ، چوواش ، اودمرت ، موردوان ، کومی ، کومی پرمیاک ، کلمیک تے تاتاراں دے 800 سو توں ودھ نمائندہ وفداں دا عام اجلاس ہوئیا ۔ اس دا وڈا یاں عموعی نظریہ چھوٹیاں قومیتاں دی اک لیگ بنانا سی ، جس چ ہر قومیت اپنی رہتل تے ثقافت دے تحفظ تے اس دے مطابق جیون گزار سکے ۔ شروع چ باشکیر مسلماناں نے اس چ شمولیت توں انکار کر دتا ، پر 1917ء چ ای بعد چ اوہ تے وولگا جرمن ، ادیل یورال لیگ چ شامل ہو گئے ۔ شروع چ ایہہ قازان تے اوفا گورنوریٹ دے تاتاراں تے باشکیراں تے مشتمل سی تے کجھ چر مگروں علاقے دیاں غیر ترک تے غیر مسلم قومیتاں نے وی اس چ شمولیت اختیار کر لئی ، جداں کہ ماری ، کومی تے اودمرتاں نے جہڑے فن بولیاں بولدے تے آرتھوڈکس عیسائیت تے شامانزمدے منن آلے سن ۔ لال فوج توں اپریل 1918ء چ شکست دے مگروں ، ایسے سال جولائی چ زیچ لیگیون نے مڑ فیر ، جمہوریہ نوں بحال کیتا ، تے بالشویکاں نے سال دے آخير تک اس ریاست دے خاتمے دا پلان بنا لئیا ، ایہہ 1919ء ؛ 1920ء چ بغاوت دی وجہ بنی تے 1921ء چ بالشویکاں ولوں بغاوت کچلن دے مگروں وی 1929ء تک ادیل یورال دا نظریہ چلدا رہئیا ۔ ایسے سال چیکا نے ادیل یورال تحریک تے قیادت نوں مڈھوں مکاون دا فیصلہ کیتا ۔ دریائے وولگا تے کوہ یورال دے علاقےآں چ رہن آلیاں گھٹ گنتیاں دے ہزاراں لوک ادیل یورال دے حامی ہون دے پاروں قتل کر دتے گئے ۔
ریاست ادیل یورال دا صدر ، صدری مقصودی ارسل، 1918ء چ فنلینڈ چلا گئیا ، جتھے اسنوں ، اسدے روسی دوما چ فن لینڈ دے حق خود ارادیت تے فن لینڈ دے آئینی حقوق دے تحفظ پاروں ، فنلینڈ دے وزیر خارجہ نے جی آیاں نوں آکھئیا ۔ ایتھے جلاوطن صدر دیاں اسٹونیا دے حکام نال ملاقاتاں ہوئیاں تے 1919ء چ اوہ یورپی طاقتاں دی ادیل یورال لئی حمایت حاصل کرن لئی سویڈن ، فرانس تے جرمنی وی گئیا ۔
اج دی تاتار قوم پرست تریخی آزاد ادیل یورال دے قیام لئی کوششاں کر رہے نیں ،تاکہ وفاق روس توں آزاد اک ترک ریاست مڑ فیر وجود چ آئے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:سویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے گٹھ:تاتارستان گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:روس دے علاقے چ قائم سابق مسلم ریاستاں گٹھ:گھٹ مدتی دیس گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:تاتاری ریاستاں گٹھ:روسی سلطنت دے بعد دیاں ریاستاں گٹھ:روسی خانہ جنگی
سام بن نوح
سام (عبرانی: שֵם; یونانی: Σημ; عربی: سام) ابراہیمی روایت دے مطابق حضرت نوح دے پتروں وچ اک سن۔سام علیہ السلام دی اولاد گورے رنگ دی اے۔اولادِ حام    سیاہ  اے۔
گٹھ:عبرانی بائبل دے موضوعات گٹھ:شخصیات تورات گٹھ:کشتی نوح گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:نوح گٹھ:قدیم شخصیات
کینتھ ایرو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رضا شاہ پہلوی
رضا شاہ پہلوی (۱۸۷۸-۱۹۴۴) ۱۵ دسمبر ۱۹۲۵ توں ایران دے بادشاہ سن ۔ اوہنے وشکارلے ایران چ پہلوی خاندان دا مڈھ رکھیا۔
حوالے
گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایران
پنجابی ساہت دی تریخ ،نواں دور (1901 توں 1995)
پنجابی ساہت دا اتہاس جدید دور (1901–1995) کتاب ڈاکٹر جسوندر سنگھ اتےڈاکٹر مان سنگھ ڈھینڈسا نے سمپادت کیتی اے۔ پنجابی یونیورسٹی ولوں پنجابی ساہت دے اتہاس دے وکھو وکھرے کالاں بارے وکھ-وکھ چار کتاباں چھاپیاں گئیاں۔ اتھے اسیں اس کتاب لسٹ دے چوتھے حصہ مطلب جدید دور دا مطالعہ کر رہے ہاں۔ اس کتاب دے 6 باب ہن۔ جو اس پرکار ہن:-
جدید پنجابی ساہت: اصولی - تریخی پرپیکھ
1 جدید پنجابی ساہت دا شروع :-  جدید پنجابی ساہت دا وچکار ویلے دے پنجابی ساہت نالوں ویلہ نکھیڑا 1850 ء توں پروان کیتا جاندا اے۔ پنجاب سمیت بھارت دے سیاسی تہذیبی اتہاس وچ جدید دور دا آغاز انگریزاں دے راج دور نال جڑیا ہویا اے ۔
2 جدید : تجزیہ تے سروپ :-    آدھونک شبد سنسکرت بولی دا اے، انگریزی دے شبد MODERN دے معنےآں وچ ورتیا جاندا اے۔ آدھونک(جدید ) شبد سنسکرت گرائمر مطابق (ادھنا) دا وسیسن اے۔ اتے امرکوش مطابق ادھنا دے مطلب ہن اس دور وچ جاں ہن ۔ جدید شبد اسے (ادھنا + ٹھس ) توں بنیا اے۔ جس دے مطلب ہن ‘ہن ہویا’ । MODREN شبد دی اتپتی LATIN دے دھاتو MODO توں ہوئی اے۔ ،جس دے مطلب ہن ہن JUST NOW شبدی ارتھاں مطابق جدید شبد ہن یعنی دور دے حال کھنڈ دا سوچک اے۔ پر انسانی علم کمیونیکیشن دے حوالہ وچ ایہہ بہت وڈا پر نشچت مطلب دا دھارنی اے۔ جدید دا تجزیہ آپنیا بہمکھی سمبھاوناواں کارن وکھ وکھ درشٹیاں مطابق واضع کیتا اے۔ جدید جاگیرداری توں پونجیواد سسٹم ول دے ترقی اپج اے۔
جدید دی تشریح الگّ - الگّ ساہتکاراں نے الگّ-الگّ دتی اے۔
جویں:-  1 سٹیپھن سپینڈر مطابق - “حال نال ماضی دا ٹکراؤ آدھونکتا دا پرمکھ مقصد پرتیت ہندا اے۔“
ڈاکٹر: عطر سنگھ مطابق – “آدھونکتا نوں اک سپورن نظریہ منیا اے۔ کہ جدید سائنس تے سائنسی نظریہ توں اتپن ہوئی اے۔ اس دی نیہہ بودھکتا تے نیائشیلتا اے۔ اس دا سبھاء وشلیشنکاری اے۔
3 دھرمویر بھارتی انوسار- “ایہہ سنکٹ دا بودھ اے۔“
آدھونکتا وچ ہیٹھ لکھے ودواناں نے اپنے- اپنے اصول پیش کیتے ہن-
1 ڈارون دا انسانی ترقی واد دا اصول
2 کارل مارکس دا داوندھاتمک بھوتکواد دا اصول
3 سگمنڈ فرائڈ دا منوسائنس دا اصول
4 سارتر دا استتوواد دا اصول
جدید اتے مدھکالن یگ : مول نکھیڑا :- پنجابی ساہت دے اتہاس وچ اس دے تنّ مکھ تریخی یگاں نوں نکھیڑیاں جاندا اے۔  (1) آدی قالین (2) مدھکالن (3)  جدید دور
مدھکالن اتے جدید دور دا مول نکھیڑا ایہہ اے مدھدور وچ صرف شعری ودھا سی۔ پر جدید دور وچ ساہت دے نویں روپ ساہمنے آؤندے ہن۔ جویں کہ ناول، ناٹک، کہانی، کھلی شاعری آدی۔ ایہہ سارے ساہتی روپ جدید دور وچ پیدا ہندے ہن۔ جدید دور وچ سماجی تے مذہبی لہراں ساہمنے آؤندیا ہن۔ جویں سنگھ سبھا لہر، کوکا لہر، ہندو مذہبی لہراں، مسلمان مذہبی لہر آدی ہن۔
جدید پنجابی شاعری : نکاس تے ترقی
جدید پنجابی شاعری دا 1850 ای توں بعد بالکل وکھرے روپ دا ہو جاندا اے۔ پر کجھ لچھن اجیاے ہندے ہن۔ جو نال نال چلدے ہن۔ جویں کسا شعری روپ، واراں، جنگ نامے، مذہبی سداچارک ادیس والی شاعری جویں قصہ شعری نظر توں فضل شاہ، محمد بخش، کرشن سنگھ عارف، گنگو رام، بھگوان سنگھ، مولوی غلام رسول، دتّ سنگھ، ڈاکٹر: چرن سنگھ، دولت رام،کالیداس گجرانوالیا ، گیانی کرتار سنگھ کلاسوالیا، گیانی پال سنگھ عارف، سادھو دیا سنگھ، پنڈت کشور چند،مولا بخش کشتہ، بابو رجب علی وغیرہ شعری پرمپرا دے ذکریوگ شاعر ہن۔
1 سٹیجی شاعری دھارا :- جدید شاعری وچ ساڈے ساہمنے سٹیجی شاعر دھارا دے شاعر ابھر کے ساہمنے آؤندے ہن۔ جویں:-  پھروجدین سرف، ہیرا سنگھ درد، گرمکھ سنگھ مسافر، ودھاتا سنگھ دھیر، نند لال نورپری، تیجا سنگھ صبر آدی ہن۔
2 جدید نویں شاعر دھارا شاعری :-   جدید نویں شاعر دھارا شعری کجھ ودوان اس شعری نوں شاہ محمد توں مندے ہن۔ پر پرمانک آرنبھ بھائی ویر سنگھ توں منیا جاندا اے۔ ایہہ شاعری وکھ وکھ تریخی پڑائ وچو لنگھدی ہوئی وکھ وکھ ساہتی پرورتیا نوں جم دندی اے۔ تریخی پڑائ اتے شعری پرورتیاں پکھوں اس شاعری دے پنج مکھ دور کھنڈ کیتے گئے ہن ۔
پہلی پیڑی(1901–1935) :- اس شاعری دا مکھ لچھن جدید تور تے ابھر راے نجی پسار بدلدے سماجی سچائی دی پیشکاری کردی اے۔ اس پیڑی وچ سامل شاعر :-  بھائی ویر سنگھ، پرو: پورن سنگھ، لالا دھنی رام چاترک، لالا کرپا ساگر، ڈاکٹر: موہن سنگھ دیوانہ، ڈاکٹر دیوان سنگھ کالےپانی وغیرہ ہن۔
دوجی پیڑی (1935–1947) :-  ایہہ دور پرگتیوادی ساہت دے دھارا دے شروع دا دور اے اس پیڑی دے مکھ موضوع آزادی اتے راشٹر بھاونا دے راے ہن۔ اس پیڑی دے پرمکھ شاعر:-  پرو: موہن سنگھ، امرتا پریتم، باوا بلونت، ہرندر سنگھ روپ، اوتار سنگھ آزاد،ڈاکٹر گوپال سنگھ دردی آدی ہن۔
(1)	سہجبھاوی انسان مرکزی پرورتی : - اس پرورتی دے انترگت انسانی منودنیا دے کرماں پرتیکرماں۔ ترکاں، وترکاں، اچھاواں اتے اپرتیاں دا مرکزی سر ابھردا اے۔ انسان مرکزی سروکار مکھ موضوع بندے ہن۔ اس پرورتی وچ اعلان جاں نعرے دی بجائے سہجبھاوی جاں جذباتی اتے سوے سنبودھنی کمیونیکیشن نوں پہلتا ددی اے۔ اس دھارا دے مکھ شاعر ہربھجن سنگھ، ایس ایس میشا، جسونت سنگھ نیکی، شو کمار بٹالوی، تارہ سنگھ، بھگونت سنگھ وغیرہ ہن۔
(3)	چوتھی پیڑی :- اس دور وچ مکھ تور تے ججھاروادی شعری دھارا ابھر کے ساہمنے آؤندی اے۔ بنگال وچ نکسلواڑی پنڈ وچ ہتھیاربند انقلاب دا نعرہ بلند ہویا جس کرکے اس لہر دا نام نکسلباڑی پے گیا۔ اس لہر دے ساہتی ہنگارے وچوں پنجابی وچ کرترقی کاری بھاوانوالی شاعری پیدا ہوئی۔ جس نو نکسلباڑی شاعری، ودھروہی، ججھاروادی شاعری، اتہاسمکھ والی، فکر والی شاعری سرلیکھ ماتحت نکھیڑیا گیا۔ اس وچ ہیہ لکھے شاعر شامل ہن :- ڈاکٹر جگتار، پاش، ہربھجن ہلواروی، سنت رام اداسی، سرجیت پاتر آدی ہن۔ (4)	پنجاب سنکٹ متعلق شاعری :- پنجاب سنکٹ ستویں دہاکے دے انتلے وریاں توں شروع ہو کے دسویں دہاکے دے مڈھلے وریاں تک دا سماں اے۔ اس دور وچ پنجاب سنکٹ نل متعلق کویتاواں لکھیاں گئیاں ہن۔ اس دور دیاں ججھارو جاں کھاڑکو آتنکوادی لہر آدی وسیشن دتے گئے ہن۔ اس لہر نال متعلق شاعر ہیٹھ لکھے ہن۔ جویں :- ڈاکٹر: جگتار، ہربھجن سنگھ ہندل، موہنجیت، شاہریار، آدی شامل ہن۔
جدید پنجابی فکشن : نکاس تے ترقی
1 پنجابی ناول دا شروع اتے پہلا دور :- پنجابی بولی وچ چھپیا سبھ توں پہلا ناول “یسہی مسافر دی یاترا” اے۔ ایہہ ناول جان بنیئن دا دنیا مشہور ناول اے۔ جو پہلی وار 1859 ای وچ چھپیا پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ نے دوبارہ اس نو 1969 ای وچ چھاپیا۔ پنجابی ناول دا آرنبھ بھائی ویر سنگھ دے ناول راہی (1872–1957) راہی ہندا اے۔ پہلا ناول “سندری”، ستونت کور، وجی سنگھ، باب نودھ سنگھ، شائع ہوئے ہن۔ اس توں بعد چرن سنگھ، بھائی موہن سنگھ وید آدی ہن۔
2 دوجے دور دا ناول :- دوجے دور دے ناول وچ مکھ دھارا پرگتیوادی رہی اے۔ ایہہ 1935 توں 1965 تک دا سماں اے اس وچ ناول کار نانک سنگھ (1897–1971) سریندر سنگھ (1917) سنت سنگھ سیکھوں، جسونت سنگھ کنول، کرنل پال سنگھ، امرتا پریتم، کرتار سنگھ دگل، آدی ناول کار سن۔ تیجے دور دا پنجابی ناول :- 1965 توں بعد پنجابی تے بھارتی جیون وچ بہت ساریاں تبدیلیاں واپریاں جس کارن جیون دے ہر کھیتر وچ اہنا تبدیلیاں دا اثر پینا آرنبھ ہو جاندا اے۔ جنا وچوں سوہن سنگھ سیتل، گردیال سنگھ، سکھویر، سرجیت سنگھ سیٹھی، نرنجن تسنیم، گیانی کیسر سنگھ، دلیپ کور ٹوانا، رام سروپ انکھی، اجیت کور آدی ہن۔
جدید پنجابی ناٹک تے اکانگی : نکاس تے ترقی
انگریزاں دے پنجاب اتے قبضے توں پچھوں پیدا ہوئیاں پرستھتیاں کارن لگبھگ دس صدیاں پچھوں پنجابی ناٹک مڑ سرجیت ہویا۔ پنجابی وچ پہلا ناٹک پارسی تھئیٹریکل کمپنی آدی دے اثر دے کارن انگریزی جاں سنسکرت ناٹکاں دے تجربہ تے بھارتی پنجابی تریخی، متھہاسک موضوعاں اتے لکھے ناٹک راہی ہویا۔
پہلے دور دا پنجابی ناٹک :- جدید پنجابی ناٹک دا جم 1913 وچ ایشور چندر نندہ دے اکانگی “سہاگ” نال منیا جاندا اے۔ اس توں الاواں جموضوع پھجلدین، گربکھس سنگھ پریتلڑی، ڈاکٹر: ہرچرن سنگھ، پرو: سنت سنگھ سیکھوں نال بودھکتا دا پرویس ہندا اے۔
1975 اپرنت پنجابی ناٹک :- 1975 وچ بھارت تے پنجاب وچ ایمرجینسی لگی پنجاب وچ 1978 توں پچھوں لگبھگ 12-13 پنجاب دے خونی سنکٹ وچوں لنگے اجمیر سنگھ اؤلکھ، آتمجیت، گرشرن سنگھ تے چرن داش سدھو اس دور دے پرمکھ ناٹک کار ہن۔
جدید پنجابی وارتک : نکاش تے وکاش
وارتک وچ پرمکھتا بدھی تتّ نوں حاصل اے پنجابی وارتک دا اتہاس بہت پرانا نہیں اے۔ دنیا دی ہر بولی وچ پہلا ساہت شاعری وچ ہی رچیا جاندا اے۔ وارتک دا پورا وکاش پونجیوادی انتظام دے ہوند وچ آؤن نال ہی ممکن ہندا اے۔ کیونکہ پونجیوادی وارتک دے وکاش لئی باہرمکھی زریعہ اتپن کر دندا اے۔
پہلا دور :- بھائی ویر سنگھ جدید پنجابی وارتک دے پرمکھ موڈھیاں وچوں سن۔ بھائی ویر سنگھ نے پنجابی وچ پہلی وار ٹھیٹھ مرکزی پنجابی بولی وچ وارتک رچنا کیتی۔ اس توں الاواں بھائی موہن سنگھ وید کرم یوگ، سیانی ماں، سکھی پروار، پچھتاوا آدی وارتک رچناواں کیتیاں ۔
دوجا دور :- پرو: پورن سنگھ پنجابی وارتک دا اجیہا رچنا کر اے۔ جس دے وارتک دے کھیتر وچ پرویس نال پنجابی وارتک صحیح ماینیا وچ جدید اکھواؤن دے یوگ ہوئی اے۔ پرنسپل جودھ سنگھ، گرمتِ نواج، لال سنگھ کملا اکالی، لمے عرصے تک پنجابی وارتک دی سرجنا کردے رہے۔
تیجا دور :- پنجابی وارتک دا تیجا دور پرِ: تیجا سنگھ، گربکش سنگھ، ڈاکٹر: بلوندر سنگھ آدی وارتک لکھاریاں نال آرنبھ ہندا اے۔ پرو: سہب سنگھ، گربخش سنگھ پریتلڑی، کپور سنگھ ڈاکٹر: بلوندر سنگھ، ہرندر سنگھ روپ آدی وارتک کار ہن۔
نویں پنجابی وارتک : - 1 مضمون – جدید پنجابی وارتک دا اتوکشت روپ اے۔ ایہہ لیکھ ورگا اے۔ پر تکنیک تے انٹیکجوئل توں لیکھ نالو وکشت اے۔
2 سفرنامہ :- پنجابی وارتک وچ سفرنامے دا آربھ بھاویں لا سنگھ کملا اکالی نے “میرا ولائتی سفرنامہ” راہی 1926 وچ ہی کر دتا سی۔
جیونی تے سوے جیونی جیونی کسے تریخی اہمیت والے انسان دی لکھی جاندی اے سوے جیونی کسے وکتی ولوں اپنے خبراں بارے لکھی ہوئی رچنا ہندی اے
پنجابی تنقید: نکاس تے ترقی
پنجابی تنقید دا نکھیڑا اتے پہچایوگ دور ویہویں صدی دوران ہی شروع ہوئی اے جدو انگریزی پڑی لکھی چیتن گٹھ سرجناتمک ساہت تنقید دے آربھ پر نویکلے یتن آرنبھ دی اے۔ اس دور وچ باوا بدھ سنگھ، پرو: پورن سنگھ، پرِ: تیجا سنگھ، ڈاکٹر: موہن سنگھ دیوانہ، مولا بخش کھستا، ڈاکٹر: گوپال سنگھ دردی، آدی ذکر یوگ نقاد ہن۔
تیسرا پڑا :- تیسرا پڑا لگبھگ 1935 توں پچھوں مارکسسٹ پنجابی تنقید نال شروع ہندا اے۔ بھاویں اس وچ ستویں اتے اٹھویں دہاکے دوران کجھ اترا چڑاء آئے پر اجوکے دور تک دی سمچی پنجابی تنقید وچ مارکسسٹ پنجابی تنقید ہی بھارُ رہی اے۔ ڈاکٹر: روندر سنگھ راوی، گربخش سنگھ پھرینک، ٹی آر ونود، پرو: رگھبیر سنگھ، کیسر سنگھ کیسر، تیجونت گلّ، سنت سنگھ سیکھوں، پرو: کشن سنگھ، نجم ہشین سید، ڈاکٹر: عطر سنگھ آدی نقاد ہن۔
چوتھا پڑائ :- پنجابی الوچنا دے اتہاس وچ چوتھا پڑائ ستویں دہاکے دے آس پاس نویں سدھاتک فکر شروع ہندا اے۔ اس ویلے پنجابی ساہتی تنقید وچ نوَ وکشت پچھمی تنقید پرنالیاں نو اپنیا جانا شروع ہندا اے۔ ڈاکٹر: ہربھجن سنگھ، ڈاکٹر: ترلوک سنگھ کول، ڈاکٹر: ستندر سنگھ نور آدی نقاد ہن۔
مارکسسٹ پنجابی تنقید دا دوجا پڑائ :- مارکسسٹ پنجابی تنقید دے انترگت وی تکھے واد ابھرے سنت سنگھ سیکھوں، کشن سنگھ اس توں علاوہ پنجابی وچ نویں اصولی تے وچاردھاری چرچہ شروع ہوئی۔ مکھ لکھاری ڈاکٹر: روندر سنگھ روی، ڈاکٹر: ٹی آر ونود، ڈاکٹر: تیجونت سنگھ گلّ آدی مارکسسٹ نقاد ساہمنے آئے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:پنجابی کتاباں
گورینیسکا
گورینیسکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔ گٹھ:سلوینیا گٹھ:سلووینیا دا جغرافیہ
افریقا دیاں بولیاں
[[تصویر:Official languages in Africa.svg|thumb|upright=1.5|افریقہ د‏‏ی رسمی زباناں
افریقہ وچ مختلف خاندانہائے زبان تو‏ں 2100 تو‏ں 3000 قسم د‏‏یاں بولیاں بولی جاندیاں نيں۔
حوالے
افریقی زباناں
بلی شارک
بلی شارک پدھری شارکاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدے وچ 150 دے نیڑے شارکاں نیں۔ ایہ گرم توں ٹراپیکی سمندراں وچ ملدیاں نیں۔
کیمپٹی آبشار
کینپٹی جھرنا یا آبشار اتراکھنڈ  وچ مصوری توں 15 کلومیٹر دی دوری تے پہاڑیاں وچ بہت خوبصورت جھرنا اے۔ ایہہ جھرنا سمندری پدھر توں 1364 میٹر دے اچائی تے اتے 78-02’ مشرق اتے 30 -29’ شمال تے واقع اے۔ ایہہ جھرنا 4500 فٹ اچیاں پہاڑیاں نال گھریا ہویا اے۔ ایہہ بہت ہی رمنیک ستھان ہریوائی نال لسلس کردا اے۔ اس جھرنے دی پہلی وار کھوج انگریزی افسر جان میکینن نے 1835 وچ کیتی جدوں اوہ اتھے پہلی وار آئے۔ اوہناں نے چاہ پارٹی 'camp-tea' دا پربندھ کیتا جس توں اس جھرنے دا نام کیپ-ٹی اتے کینپٹی پے گیا۔ اس تے سیر لئی آؤن دا سماں جولائی توں اگست اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت گٹھ:پہاڑ گٹھ:جھرنا گٹھ:آبشاراں گٹھ:آبشاراں بلحاظ دیس
کیلاش گفا
امبکاپور نگر توں 60 ک م   اتے واقع سامربار نامی  تھاں اے، جتھے اتے قدرتی جنگل سشما دے وچ کیلاش گفا واقع اے ۔ اسنوں پرم پوجی سنت رامیشور گہرا گرو جی ناں پہاڑی چٹاناں نوں  تراش کے  بنایا گیا اے ۔ مہاشوراترِی اتے وڈا میلا لگدا اے ۔ اس دے درشنیک تھاں گفا نرمت شو پاربتی مندر، باگھ ماڈا، بدھدرت بیر، یگّ منڈپ، پانی پرپات، گرو کل سنسکرت پاٹھشالا، گہرا گرو آشرم اے ۔
گٹھ:بھارت گٹھ:ہندو تیرتھ-استھان
چانݨ گھر
thumb|کھبے|پرتگال دا اک مینارِ روشنی thumb|ارجنٹائن دے یوشوایا وچ دنیا دے آخر وچ لائٹ ہاؤس thumb|کھبے|275px|ڈوور کاسٹل مین اک رومی مینارِ روشنی لائٹ ہاؤس یا روشنی دا گھر روشن مینار مینارہ نور ۔انگریزی (Lighthouse) لائٹ ہاؤس د‏‏ی اصتطلاح اٹھارويں صدی وچ جہاز رانی تو‏ں منسوب اے جدید ریڈیو ٹیکنالوجی تو‏ں پہلے جدو‏ں جی پی ایس سسٹم متعارف نہ ہويا سی۔بحری جہازاں د‏‏ی آمدورفت دے لئی خشکی تے تری د‏‏ی نشان دہی وچ معاونت کرنے دے لئی لائٹ ہاؤس بنائے جاندے سن (خشک ساحل ) د‏‏ی جتھے لوڑ ہُندی ا‏‏ے۔ تاکہ انہاں د‏‏ی مدد تو‏ں سمندر اُتے اپنے مقام دا علم ہو سک‏‏ے تے خطرنا‏‏ک چٹاناں علاقےآں تو‏ں بچا جا سک‏‏ے رات دے وقت یا دن نو‏‏ں جدو‏ں مطلع ابر آلود ہو تے جگہ د‏‏ی نشان دھی وجہ تو‏ں نگاہ دور تک کم نہ کر سک‏‏ے۔ انہاں معین تھ‏‏انو‏اں اُتے اُچے مینار بنا ک‏ے بالائی حصے وچ تیز روشنی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں مینار بنانے دشوار ہُندے نيں اوتھ‏ے جہاز لنگر انداز کرکے انہاں اُتے مینار بنا لئی جاندے نيں۔ گیس جلیا ک‏ے یا بجلی دے ذریعے روشنی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس رونشی نو‏‏ں شیشاں تے منعکس آئیناں دے ذریعے سیدھی کرناں وچ تبدیل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ میناراں وچ تمیز کرنے دے لئی ایہ کرناں وکھ وکھ تواتر تو‏ں وکھ وکھ وقفاں دے بعد مشین دے ذریعے تو‏ں مینار تو‏ں باہر پھینکيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اس طرح تو‏ں جہاز ران ہرمینار نو‏‏ں پہچان لیندے نيں بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے پیپاں نو‏‏ں روشن کرکے مینار دا کم لیا جات ا‏‏ے۔ ایہ پیپے اک ہی جگہ تیردے رہندے نيں تے انھاں خطرنا‏‏ک مقامت دے اردگر بنھ دتا جاندا ا‏‏ے۔
مورتاں
گٹھ:بحیرات گٹھ:جہازرانی گٹھ:روشنی دے مینار گٹھ:مصری ایجادات گٹھ:یونانی ایجادات گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
ہیوڈ کاؤنٹی
ہیوڈ امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
گورشکا
گورینیسکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
گٹھ:سلوینیا گٹھ:سلووینیا دا جغرافیہ
کالا سر بولی
کالا سر بولی اک پنچھی اے۔
خلائی شٹل
سپیس شٹل دوبارہ استعمال دے قابل امریکی خلا دے وچ جان والا جہاز اے۔ ایہنوں مہنگے راکٹاں دے بدل دے طور تے بنایا گیا سی کیوں جے راکٹ اک واری سیٹلائٹ نوں مدار وچ پا کے دوبارہ کم نہیں کر سکدے جدوں کہ اک سپیس شٹل واپس زمین دے اُتے آسکدی اے۔
ایہنوں 5 یا 7 بندے اڈاندے نیں۔ ایہہ 22700 کلوگرام دا سامان زمین دے نچلے مدار وچ لے جاسکدا اے۔ ایہہ خلا وچ جان لئی دو راکٹاں دی مدد لیندا اے تے اوہ راکٹ وی دوبارہ استعمال کیتے جاسکدے نیں۔ ایہہ واپسی تے کسے قسم دی طاقت دا استعمال نہیں کردا بلکہ گلائیڈ کردا ہویا رن وے تے اُتردا اے۔ ناسا دے مطابق اک سپیس شٹل دی قیمت 1.7 بلین ڈالر ہوندی اے تے اک شٹل دی اک اڈان تے 450 ملین ڈالر لگدے نیں۔
پہلی چار ٹیسٹ اڈاریاں 1981 وچ ہوئیاں جس دے بعد 1982 وچ خلائی مشن ٹر پۓ۔ 5 خلائی شٹلاں بنائیاں گئیاں جیناں نوں 1981 توں 2011 تک 135 مشناں وچ ورتیا گیا۔اے سارے مشن کینیڈی سپیس سنٹر، فلوریڈا توں اڈاۓ گۓ سن۔ ایناں مشناں وچ سیٹلائٹاں مدار چ پہنچائیاں گئیاں، دوجے سیاریاں تہ پروباں پیجیاں گئیاں، ہبل خلائی ٹیلیسکوپ پیجی گئی تے انٹرنیشنل خلائی سٹیشن دے ٹوٹے مدار پہنچاۓ گۓ تے اودی مرمت دے کم کیتے گۓ۔
Programa del transbordador espacial Ruimteveer Rymdfärja
چک 31-2آر
چک 31-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
ایوار گیور
ایوار گیور' امریکی/ناروے دا اک فزکس گرو سی ۔اسنے فزکس دا نوبل انعام 1973 چ اپنے   دو ہور سنگی سائنسداناں برائن ڈیوڈ جوزف سن تے لیو اساکی نال جتیا ۔ایہ انعام اسنوں سوپر کنڈکٹیوٹی تے سیمی کنڈکٹر نال جڑیاں اسدیاں کاہڈاں اتے اسنوں دتاگیا۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سونے دیاں وڈیاں کمپنیاں
کان کنی تو‏ں پیداوا‏‏ر دے لحاظ تو‏ں دنیا د‏‏ی دس وڈی سونے د‏‏ی کمپنیاں درج ذیل نيں۔ درحقیقت دنیا د‏‏ی 75 فیصد ایسی کمپنیاں دے صدر دفاتر کینیڈا وچ قائم نيں۔
سونے د‏‏ی قیمت کِداں گرائی گئی
جے سن 2000 تو‏ں 2015 تک دا جائزہ لیا جائے تاں دنیا د‏‏ی پنج وڈی سونے د‏‏ی کان کن کمپنیاں درج ذیل نيں تے پندرہ سالاں وچ انہاں دے جاری شدہ نويں شیئرزکی تعداد وی درج ا‏‏ے۔
سن 2000 وچ انہاں پنج کمپنیاں اُتے قرض 7.2 ارب ڈالر سی ۔ سنہ 2014 تک ایہ قرض 58.5 ارب ڈالر یعنی 8 گنیا ہو چکيا سی ۔ ایہ سب quantitative easing دے تحت چھپنے والے نوٹاں دا کمال سی ۔ سنہ 2000 وچ ایہ کمپنیاں جِنّا سونا کڈ دیاں سن اس دے ہر اونس دے بدلے 305 ڈالر د‏‏ی مقروض سن۔ سنہ 2014 وچ ایہ قرضہ ودھ ک‏ے 2800 ڈالر فی اونس ہو چکيا سی ۔ اس دے علاوہ انہاں کمپنیاں نے 2.2 ارب ڈالر شیئرز د‏‏ی شکل وچ وی فروخت کیتے۔
23 نومبر 2016 نو‏‏ں کاغذی سونے دے 50,000 کونٹریکٹ یعنی تقریباً 155 ٹن سونا جس د‏‏ی مالیت 6 ارب ڈالر بندی سی، یک لخت بیچ کر سونے د‏‏ی قیمت 1200 ڈالر فی اونس تو‏ں تھلے گرا دتی گئی۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:بینکاری گٹھ:دولت گٹھ:زر مبادلہ گٹھ:عالمی معیشت گٹھ:کرنسی گٹھ:مالیات
وسطی یورپ
لہندے یورپ تے چڑھدے یورپ دے وشکارلے علاقے نوں وشکارلہ یورپ آکھیا جاندا اے ۔ اس چ تھلویں دیس ہیگے نیں :۔
Education
وسطی یورپ دے سارے دیس بوہت پڑھے لکھے نیں ۔ سب دی شرح خواندگی 96% توں ودھ اے:
چک 156 مراد
چک 156 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل حاصلپور دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع بہاولپور دے پنڈ
لیو اساکی
لیو اساکی'  جپان دا اک فزکس گرو سی ۔اسنے فزکس دا نوبل انعام 1973 چ اپنے   دو ہور سنگی سائنسداناں برائن ڈیوڈ جوزف سن تے ایوار گیور نال جتیا ۔ایہ انعام اسنوں سوپر کنڈکٹیوٹی تے سیمی کنڈکٹر نال جڑیاں اسدیاں کاہڈاں اتے اسنوں دتاگیا۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جاپانی شخصیتاں
وڈی اِلھ
وڈی اِلھ یا کاݪی اِلھ (انگریزی:black kite)، (Milvus migrans) اِلھاں دے ٹبر دا اک شکاری پنچھی اے۔ ایہ درمیانے سائز دا پنچھی اے۔
ایہ اِلھاں دے ٹبر (Accipitridae) دی سبھ توں زیادہ پائی جاݨ والی انواع سمجھی جاندی اے، حالانکہ کچھ آبادیاں نے ڈرامائی کمی یا اتار چڑھاؤ دا تجربا کیتا اے۔
گروپ دے دوسرے ممبراں دے برعکس، وڈیاں اِلھاں موقع پرست شکاری نیں تے ایہناں دا شکار کرن دا امکان زیادہ ہُندا اے۔ اوہ کوراک دی تلاش وچ تھرمل وچ زیادہ وقت اُڑن تے گلائیڈنگ وچ گزادیاں نیں۔
وڈیاں اِلھاں یا کاݪیاں اِلھاں یوریشیا دے معتدل تے ٹروپیکل حصیاں تے آسٹریلیشیا دے کچھ حصیاں وچ وسیع پیمانے اُتے موجود نیں، معتدل خطے دی آبادی ہجرت کرن دا رجحان رکھدی اے۔ یورپی آبادی تھوڑی اے پَر جنوبی ایشیائی آبادی بہت زیادہ اے۔
حوالے
گٹھ:پنچھی گٹھ:پنجاب دے پنچھی گٹھ:الاں گٹھ:چیلھاں
چک 157 مراد
چک 157 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
یوگویودنا سلوینیا
یوگویودنا سلوینیا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
ریکویم شارک
بارلے جوڑ
گٹھ:شارک
چک 32-2آر
چک 32-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
باہمنی مینا
باہمنی مینا مینا دے ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ جوڑیاں یا ڈاراں وچ کھلے کھیتاں وچ دسدے نیں۔
پسار
ایہ پنجاب، نیپال، ہندستان توں لے کے سری لنکا تک ملدا اے۔ سیال وچ ایہ سری لنکا تک جاندا اے۔ ایہدا سائینسی ناں پاگوڈارم خورے ایہدے مندراں تے پگوڈیاں اتے رہن باہجوں رکھیا گیا اے۔ ایہ رکھاں دے موریاں تے ہور بنیاں تھانواں تے آنڈے دیندیاں نیں۔
کھان پین
فروٹ توں کیڑیاں تک ایہ ہر شے کھا جاندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجاب دے پنچھی گٹھ:مینا
ہنری کاؤنٹی، ٹینیسی
ہنری امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
ون کستوری
ون کستوری اک پنچھی اے۔
برائن جوزفسن
برائن ڈیوڈ جوزف سن برطانیہ دا اک فزکس گرو سی ۔اسنے فزکس دا نوبل انعام   1973 چ اپنے دیس دے دو ہور سائنسداناں ایوار گیور تے لیو اساکی نال جتیا ۔ایہ انعام اسنوں  سوپر کنڈکٹیوٹی تے سیمی کنڈکٹر نال جڑیاں اسدیاں کاہڈاں اتے اسنوں دتا گیا۔ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کوروشکا
کوروشکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
ارنسٹ اٹو فشر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
جموں تےکشمیر حق معلومات قانون 2009ء
جموں‏ وکشمیر حق معلومات قانون 2009ء 20 مارچ 2009ء تو‏ں نافذ العمل ہويا ا‏‏ے۔ ایہ سابقہ جموں‏ وکشمیر حق معلومات قانون 2004ء تے جموں‏ وکشمیر حق معلومات (ترمیم) قانون 2008ء جداں قوانین نو‏‏ں بدل ک‏ے انہاں د‏‏ی جگہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ قانون وڈی حد تک مرکزی حق معلومات قانون 2005ء اُتے مبنی ا‏‏ے۔ سبھی معلومات دا حق فراہ‏م کرنے والے قوانین د‏‏ی طرح ایہ جموں‏ و کشمیر ریاست دے شہریاں نو‏‏ں اک قانونی آلہ پہنچاندا اے جس تو‏ں اوہ سرکاری ریکارڈز دیکھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔
جموں‏ وکشمیر حق معلومات قانون 2004ء
جموں‏ وکشمیر حق معلومات قانون 2004ء 7 جنوری 2004ء نو‏‏ں بنایا گیا۔ قانون دے اصول 30 جون 2005ء نو‏‏ں جاری ہوئے سن ۔
ریاستی سطح دے حق معلومات قوانین
ریاستی سطح اُتے آر ٹی آئی کامیابی تو‏ں تمل ناڈو (1997ء)، گوا (1997ء)، راجستھان (2000ء)، مہاراشٹر (2002ء)، آسام (2002ء)، مدھیہ پردیش (2004ء)، ہریانہ (2005ء) تے آندھرا پردیش وچ بنایا جا چکيا ا‏‏ے۔ دستور ہند دے تحت دفعہ 370 د‏‏ی وجہ تو‏ں جموں‏ وکشمیر نو‏‏ں خصوصی موقف حاصل ا‏‏ے۔ جموں‏ وکشمیر دا اپنا اک وکھ دستور ا‏‏ے۔ اس دے تحت کِس‏ے مرکزی قانون سازی دے جواب وچ ریاست ايس‏ے د‏‏ی عمل آوری ریاست تک وسیع کرسکدی اے یا کوئی وکھ قانون سازی کرسکدی اے یا اسنو‏ں بالکل ہی نظرانداز کرسکدی ا‏‏ے۔
جموں‏ وکشمیر حق معلومات قانون 2008ء
کئی سالاں تو‏ں شہریاں دے گروپاں د‏‏ی جانب تو‏ں حکومت اُتے اثرانداز ہونے د‏‏ی کوشش دے باوجود جموں‏ و کشمیر د‏‏ی حکومت مرکزی حق معلومات قانون 2005ء نو‏‏ں ریاست وچ نافذ نئيں کیتا۔ اس دے تتیجے وچ جموں‏ و کشمیر دے شہری اک پرانے تے کم اثرانگیز جموں‏ وکسمیر حق معلومات قانون 2004ء دا سہارا لیندے رہ‏‏ے۔۔
موجودہ قانون
دسمبر 2008ء وچ عمر عبداللہ د‏‏ی زیر قیاست نیشنل کانفرنس پارٹی نے اعلان کیتا کہ اک نواں حق معلومات قانون انہاں "انتخابی منشور" دے مقاصد دا حصہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں نیشنل کانفرنس منتخب ہوئی تے عمر عبد اللہ وزیر اعلٰی بنے، اک بل دا مسودہ اسمبلی وچ 7 مارچ 2009ء نو‏‏ں رکھیا گیا تے اسنو‏ں اسمبلی تے ریاستی کونسل د‏‏ی جانب تو‏ں 12 مارچ 2009ء نو‏‏ں منظور ہويا۔ ایہ قانون 20 مارچ 2009ء نو‏‏ں گزٹ دا حصہ بنا (نافذ العمل ہويا)۔ قانون دے اصول 6 جون 2009ء نو‏‏ں جاری ہوئے۔ حکومت نے ايس‏ے دے نال عوامی معلومات افسراں تے نائب عوامی معلومات افسراں دے تقرر دا عمل شروع کیتا۔
ہکمین کاؤنٹی، ٹینیسی
ہکمین امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 158 مراد
چک 158 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ تصیل حاصلپور چ وس رہیا اے ۔
کھجراہو ریلوے سٹیشن
کھجراہو ریلوے سٹیشن، مدھ پردیش دے چھترپور ضلعے وچ واقع اے جس دی اساری 2008 وچ ہوئی۔ ایہہ ریلوے سٹیشن قرون وسطی دے ہندو اتے جین مندراں دے یادگار تک سفر وچ اہمیت پورن کردار نبھاؤدا اے۔ ایہہ قرون وسطی یادگاراں اپنیاں کامک مورتیاں واسطے مشہور ہن، اہناں مندراں دی اساری 950 اتے 1150 دے وچ چندیلا بادشاہ نے کروایا سی۔
اتہاس
جھاسی مانکپور لائن 1889 وچ انڈین مڈلینڈ ریلوے نے کروائی سی۔ جھاسی مانکپور لائن تے اک برانچ لائن جوکِہ کھجراہو نوں موہابا نال جوڑدی اے جس دی شروعات 2008 وچ کیتی گئی سی۔ کھجراہو نوں دلی-چینئی لائن تے ٹرین دی مدد نال جھانسی نال نوں جوڑیا گیا۔ اسے طرح ہاوڑا دلی لائن تے اس نوں کانپور نال جوڑیا گیا اے۔
سودھاوا
کھجراہو ریلوے سٹیشن، کھجراہو قصبے تو صرف 5 کلومیٹر دوری تے واقع اے۔ کھجراہو دا سٹی سینٹر اتے ہور مندر کھجراہو ریلوے سٹیشن توں 9 کلومیٹر دور ہن۔ کھجراہو ریلوے سٹیشن توں کھجراہو جان لئی بسّ سیوا مہیا نہیں اے۔ یاتری عامَ طور تے آٹو رکشا دی مدد نال سفر کردے ہن۔ کھجراہو ریلوے سٹیشن تے کلاک روم موجود اے جس وچ کوئی وی یاتری نہ-ماتر کرایہ دے کے اپنا سامان رکھ سکدا اے۔ یاتری دی سہولت لئی چھوٹیاں چھوٹیاں دوکاناں توں کھجراہو دے مقامی نقشے مل جاندے ہن۔
یاتریاں دا آمد
کھجراہو ریلوے سٹیشن ہر روز تقریباً3000 یاتریاں دا استقبال کردا اے۔ ہجراہو ریلوے سٹیشن توں کھجراہو واسطے سدھی ٹرین یوپی رابطہ انقلاب ایکسپریس دے نام نال چلدی اے۔ ایہہ دلی تو موہابا، جھاسی اتے گوالیار ہو کے روزانہ کھجراہو واسطے چلدی اے۔
کھجراہو ٹرین دے زریعہ نال راجستھان نال وی چنگی طرحاں جڑیا ہویا اے۔ کھجراہو ریلوے سٹیشن واسطے ادیپور گوالیار نام دی روزانہ ٹرین آگرہ، جے پور اتے ادیپور واسطے چلدی اے۔ کھجراہو ریلوے سٹیشن توں کانپور واسطے روزانہ اک مقامی ٹرین وی اے اس تو علاوہ بندیلکھنڈ ایکسپریس ٹرین ہفتہ وچ تن وار چلدی اے جو کہ کھجراہو تے وارانسی نوں آپس وچ جوڑدی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت گٹھ:چھترپور ضلعے دے ریلوے سٹیسن گٹھ:بھارت دے ریل سٹیشن
نینوا
اک بوہت پرانی سلطنت جس دی تریخ غیر متعین اے ۔ اسدیاں سرحداں اتلے چ آرمینیا دے پربت دھارے تک تے دکھن چ بابل تک 280 میل لمبیاں تے 150 میل چوڑیاں سن ۔ ایہہ علاقہ بوہت زرخیر سی تے اسدی واسی تہذیت تے تمدن دے ودے علمبردار سن ۔ 606 ق م چ ایہہ سلطنت میڈیا دا اک صوبہ سی ۔ بعد چ فارس دی حکومت دا اک صوبہ بنیا ۔ 1638ء چ ایہہ سلطنت عثمانیہ چ شامل ہویا تے پہلی جنگ عظیم تک ایہہ ترکی(سلطنت عثمانیہ) چ شامل رہیا ۔ اس دے مگروں شام دے ناں دا دیس یورپ طاقتاں برطانیہ تے فرانس دے زیر اثر قائم ہویا ۔ نینوا شہر دے کھنڈرات اج دے عراق ج موجود نیں ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
کالا گل بجڑا
کالا گل بجڑا اک پنچھی اے۔
جیفری ولکنسن
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لالٹین شارک
لالٹین شارک شارکاں دا اک ٹبر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شارک
نوٹراشکو-کراسکا
نوٹراشکو-کراسکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
کارل فان فرش
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
نیلی سری کستوری
نیلی سری کستوری کیڑے پھڑنے ٹبر دی اک پنچھی اے۔ ایہ بچے ہمالیہ دے تھلے پہاڑکں وچ دیندی اے تے سیال وچ دکھنی پہاڑاں وچ جاندی اے۔
فرشتہ شارک
فرشتہ شارک شارکاں دا اک ٹبر اے۔ ایہناں دے پدھرے پنڈے تے چوڑے پاسے والے پر ہوندے نیں۔
ہوسٹن کاؤنٹی، ٹینیسی
ہوسٹن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں
ابلانو-کراشکا
ابلانو-کراشکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
چک 33-2آر
چک 33-2آر  ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
سید حسین علیین
سید حسین بن سید دلدار علی نقوی (1211–1273 ھ) برصغیر پاک و ہند دے معروف مرجع تقلید سن ۔ اپنے والد تے وڈے بھائی تو‏ں علم حاصل کیتا تے 17 سال دی عمر وچ اجتہاد دے درجے اُتے فائز ہوئے۔ لکھنؤ وچ فوت ہوئے تے اوتھے اپنے والد دے امام باڑے وچ انہاں دے پاس دفن ہوئے۔
نام و نسب
سید دلدار علی خواب وچ امام حسین علیہ السلام دی زیارت تو‏ں مشرف ہوئے تو امام نے آپ تو‏ں پُچھیا کہ تساں نے نام رکھنے وچ ترتیب دا لحاظ نئيں کیتا۔ سید دلدار علی نے جواب دتا میرا آخری بیٹا کبر سنی وچ پیدا ہويا سی وچ سمجھیا کہ شاید اس دے بعد اولاد نہ ہو لہذا ميں نے اس دا نام سب تو‏ں آخری امام دے نام اُتے رکھیا۔امام حسین علیہ السلام نے جواب دتا: ایسا نئيں اے تواڈے ایتھ‏ے اک تے بیٹے دی ولادت ہوئے گی تساں اس دا نام میرے نام اُتے رکھنا۔ ۔ اس بیٹے دی پیدائش 14 ربیع الثانی 1211 ھ نو‏‏ں شہر لکھنؤ وچ ہوئی تے اس دا نام حسین رکھیا گیا۔
تعلیم و تربیت
اپنے والد دلدار علی تے وڈے بھائی سید محمد دے زیر سایہ رہ کر تعلیم و تربیت حاصل کيتی تے 17 سال دی عمر وچ اجتہاد دے مرتبے اُتے فائز ہوئے۔
علوم دینی اپنے والد ماجد دے پاس حاصل کيتے تے انہاں دی طبیعت کيتی خرابی دے دواران ہور علوم اپنے وڈے بھائی سید محمد دے پاس پڑھے۔ان علوم وچ علوم عربیہ،علوم حکمیہ و فنون رسمیہ وغیرہ انہاں تو‏ں حاصل کيتے ۔سلم العلوم تے اسکی شرح ،عماد الاسلام فی علم الکلام، شرح اربعین بہائی،اصول دی کتاب کافی،فروع دین وچ کتاب منتقی الجمان وغیرہ پڑھیاں۔ اسی کم سنی وچ اک روز رسالہ تجزی فی الاجتہاد دی تصنیف شروع دی تے اسدے بعد رسالہ حکم ظن رکعتین اولیین لکھیا لیکن کسی نو‏‏ں اس تو‏ں آگاہ نئيں کیتا۔ ہور مسئلۂ تقلید اموات وی ابتدائے عمر دی تصنیفات وچو‏ں ا‏‏ے۔ سید حسین دی مستقل تے مستبد رای دا اقرار آپ دے اسيں کلاس وڈے بھائی کردے سن ۔
دقت نظر تے علمی تبحر
سید حسین علیین دی دقت نظر تے علمی تبحر درک کرنے دے لئی ایہ واقعہ ہی کافی اے جسنو‏ں بحر العلوم سید محمد حسین نے نقل کیتا : جدو‏ں اوہ زیارات دے لئی عراق گئے تو حاج مرزا علی نقی طباطبائی دے پاس گئے انہاں نے اپنے پاس موجود حدیقہ سلطانیہ نکالی تے اسکی دور و تسلسل دی بحث طلاب دے سامنے پڑھنا شروع دی تے اس کتاب دی مدح و ثنا شروع دی تو محمد حسین نے کہیا : سید حسین علیین دی ذات اس تو‏ں اجل و ارفع اے کہ اسنو‏ں اس کتاب تو‏ں پہچانا جائے کیونکہ ایہ کتاب عوام دے لئی لکھی گئی سی تے اس تالیف تو‏ں دقت نظر دا اظہار کرنا مقصود نئيں سی ۔ایہ گفتگو سن کر اقا علی نقی طباطبائی بہت حیران ہوئے کہیا کیتا سید العلما دی اس تو‏ں بہتر تالفات وی نيں؟
کرامت
اک سال لکھنؤ وچ باران رحمت نئيں ہوئی۔ سید حسین علیین نے با جماعت نماز استسقا پڑھائی۔ حالے چادر نو‏‏ں حرکت نئيں دی سی کہ بارش ہو گئی تے اس قدر مینہ برسا کہ ہر طرف پانی ہی پانی ہو گیا۔
اولاد
آپ دے تن فرزند سن :
کارخیر
اسدے علاوہ مساجد ومقابر دی تعمیرات،مختلف علاقےآں وچ عادل آئمہ دی تنصیب،ضرورتمنداں دے وظائف مقرر کرنا وغیرہ۔
وفات
آپ دی وفات 1273ھ ق نو‏‏ں ہوئی اگرچہ بعض مقام اُتے تحریر دے مطابق17 صفر المظر1272ق نو‏‏ں لکھنؤ شہر وچ ہوئی۔ جنازے وچ لوگاں کےاژدہام دی بنا اُتے لکھنؤ دے سب تو‏ں وڈے وسیع و عریض میدان اُتے مشتمل آصف الدولہ دے امام باڑے دا انتخاب ہويا۔وڈے بھائی سید محمد رضوان مآب نے نماز جنازہ پڑھائی۔وفات دے وقت آپ دی دا سن اکسٹھ(61) سال دو(2) ماہ تے تین(3) دن سی ۔ اپنے والد دی امام بارگاہ وچ دفن ہوئے۔ میر علی اوسط ہندی نے آپ دی تاریخ وفات درج ذیل شعر وچ بیان کيتی اے :
مآخذ
گٹھ:تیرہويں صدی ہجری دے مراجع تقلید گٹھ:برصغیر دے علما گٹھ:سید دلدار علی نقوی دے فرزندان
وو چینی
وو چینی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
Wu Chinese
کونراڈ لورینز
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ہمفریز کاؤنٹی
ہمفریز امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
مڑکنی مچھیاں
مڑکنی مچھیاں دا ٹانچہ ہڈیاں دے بجاۓ مڑکنی ہڈیاں دا بنیا ہوندا اے تے ایس باہجوں ایس ٹولی دا ایہ ناں پیا۔ ایہدے وچ شارکاں آندیاں نیں۔
نیلی کستوری
نیلی سری کستوری کیڑے پھڑنے ٹبر دی اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی یورپ، افریقہ، لیندے تے دکھنی ایشیاء، چین تے ملائیشیاء دی واسی اے۔ ایہ 21–23 سینٹی میٹر دی ہوندی اے۔ چنج لمی پتلی۔ ایہ رومی سمندر دے جزیرہ دیس مالٹا دا دیس پنچھی اے۔
چک 159 مراد
چک 159 مراد ضلع بہاولپور دی تصیل حاصلپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
اساس
اساس عام طور تے اس کیمکل نوں کیندے نیں جس دا پانی آلا کول پروٹان لے سکدا اے۔ اساس دے پانی دے کول دا پی ایچ 7 توں زیادہ ہوندا اے۔ اساساں دیاں عام مثالاں کاسٹک سوڈا تے امونیا اے۔ اساس تیزاب دے الٹ نیں۔ تیزاب پانی نوں کھرا کر دیندے نیں تے اساس پانی دے کھرے پن نوں کئی درجہ کم کردے نیں۔ اساس تیزاب نال ریایکٹ کر کے پانی تے نمک بناندے نیں۔
اوسریڈیولنسکا
اوسریڈیولنسکا سلوینیا دی اک تھاں اے۔
گٹھ:سلوینیا گٹھ:سلووینیا دا جغرافیہ
سپ
سپ لمے، بنا لتاں والے، ماس کھانے ، کرلیاں ورگے ہوندے نیں۔ بنالتاں والیاں کرلیاں نال ایہناں دا ایہ فرق ہوندا اے جے ایہناں دے کن باہر نئیں ہوندے تے ایہناں دیاں اکھاں تے بریک پردہ نیئں ہوندا۔ایہ باروں گرمی لیندے نیں تے ایناں دے پنڈے تے چانے ہوندے نیں۔ کئی سپاں دیاں ونڈاں دی کھوپڑی وچ ایہناں دے پرکھ کرلیاں نالوں ودھ جوڑ ہوندے نیں تے جس باہجوں ایہ اپنے توں وڈے شکار نوں وی کھل جانوالے جباڑیاں باہجوں کھا جاندے نیں۔ سپ براعظم انٹارکٹکا توں سوا ہر براعظم تے ہوندے نیں ۔ ایہناں دے پنڈے پتلے تے تنگ ہوندے نیں ایس لئی ایسے انگ جیہڑے جوڑیاں وج ہوندے نیں اک دوجے دے اگے پچھے ہوندے نیں جیویں گردے۔ کئیاں دا صرف اک ای پھپھرہ ہوندا اے۔ ایہ پہلی واری وشکارلے کریٹیشیس ویلے وچ پانی کرلیاں توں بنے تے ایہناں دے سب توں پرانے نشان 11 کروڑ 20 لکھ سال پرانے نیں۔ اک پتھری جاندار ونڈ ٹائٹانبوآ 15 میٹر (49 فٹ) لمی سی۔ سپاں بارے سب توں پرانی لکھت بروکلین پاپائرس پرانے مصر وچ 3300 ورے توں وی پہلے لکھی گئی۔
سپاں دیاں 2900 ونڈاں 456 ٹوکرے تے 15 ٹبر نیں ۔ زیادہ سپاں چ زہر نیں ہوندا تے جناں چ ہوندا اے اوہ ایدے نال شکار کردے نیں یا اپنا بچا کردے نیں۔ کج اپنے زہر نال انساناں نوں پھٹڑ کرسکدے نیں یا مار وی سکدے نیں۔پاکستان چ سپاں دیاں 52 ونڈاں ریندیاں نیں جناں وچوں 13 زریلیاں نیں۔ایہناں دے ناپ وکھرے ہوندے نیں۔ دس سینٹی میٹر/ چار انچ دا باربادوس تاگہ سپ دنیا دا سب توں نکا سپ اے تے جالی پائیتھن 8.7 میٹر (29 فٹ) نال دنیا دا سب توں لما سپ اے ۔
سپاں دیاں لامت ونڈاں انزریلیاں نیں۔ جیہڑے زریلے نیں اوہ اپنے آپ نوں بچان یا اپنے نکے سپان نوں بچان تے یا فیر شکار کرن لئی ورتدے نیں۔ کئی سپاں دا زہر اینا زریلا ہوند اے جے اوہ کسے انسان نوں وی مار سکدا اے یا اوہناں نوں ڈاہڈی پیڑ کرسکدا اے۔انزریلے سپاں اپنے شکار نوں نگل جاندے نین یا فیر دبا کے ماردے نیں۔ سپاں مڈھ توں ای ڈر دا نشان نیں۔ ہندو لوک ایہناں دی پوجا وی کردے نیں۔ سپ ہور متاں وچ وی ورتیا گیا اے۔
بننا
سپاں دا پتھری جانداراں وج ریکارڈ تھوڑا اے کیوں جے ایہناں دے ٹانچے نکے تے ماڑے ہوندے نیں۔ پتھری جاندار جنہاں نوں پہلے سپ منیا گیا سے اوہناں دے ٹانچے کریٹیشن ویلے وچ پہلیو واری دسدے نیں۔ یوٹاہ تے الجیریا توں ایہناں دے پہلے ٹانچے ملدے نیں۔ ایہ سپ پتھری جاندار ملن والیاں تھانوان 112 تون 94 ملین ورے پرانیاں نیں۔ ایہناں دے آپسی ٹانجے ویکھ کے ایہ ای لگد اے جے ایہ کرلیاں توں بنے نیں۔
پسار
سپیاں دیاں 2900 توں ود ونڈاں آرکٹک چکر سکینڈینیوا توں لے کے تھلے اسٹریلیا تک ۔ سپ انٹارکٹکا نوں چھڈ کے ہر براعظم تے، پانی وچ تے 16000 فٹ اچے ہمالیہ تے ہولدے نیں ۔ کچھ جزیرے ایسے نی جتھے ایہ نہیں ملدے جیویں آئس لینڈ، آئرلینڈ، نیوزیلینڈ۔
ناپ
ٹائٹانبوآ 15 میٹر (49 فٹ) لمبآی نال دنیا دے سب توں لمے سپ سن۔ جالی پائیتھن ایس ویلے دنیا دا سب توں لماں سپ اے۔ ہرا اناکونڈا 7.5 میٹر (25 فٹ) نال دنیا دا سب توں پآرا سپ گنیا گیا اے ۔ ایہ 200 کلو توں ودھ پار دا وی ہوسکدا اے۔دس سینٹی میٹر/ چار انچ دا باربادوس تاگہ سپ دنیا دا سب توں نکا سپ اے ۔
کھوج
سپ سنگھن نوّں شکار نوں پھڑن لئی رتدے نیں۔ ایہ اپنی دو انگلی جیب نال سنگدے نیں۔ ایہدی جیب لگاتار اندر بار ہوندی اے تے ایہ سپاں نوں سواد تے سنگھن دا پاسہ دس دی اے تے ہوا، مٹی تے پانی نوں چلدیاں چکھدیاں ہویاں ایہدے اندر دے کیمیائی کھوجاں وی کردی جاندی اے تے اوس تھاں وج شکار تے شکاریاں بارے دس وی ملدی اے۔ اناکونڈا ورگے سپ جیہڑے پانی وج وی ریندے نیں اوہناں دی جیب پانی وج وی کھوج دا مک ودھیا کردی اے۔
سپ دا ویکھن گن وکھرے سپاں وچ وکھرا ہوندا اے۔
کج وائپر، پائتھن، تے بوا سپ ددپلانے دے پنڈے دی گرمی توں اوہناں نوں پھڑدے نیں۔
ٹانچہ
لامت سپاں دا ٹانچہ کھوپڑی، کنگریڑی ہڈیاں تے پسلیاں تے ہوندا اے۔ سپ دی کھوپڑی اک ڈبے وانگوں ہوندی اے جیدے وچ دوجیاں ہڈیاں ڈھلیاں جڑیاں ہوندیاں نیں جنہاں وچوں جباڑے دے ہڈی اچیچی اے۔ کنگریڑے 200 توں 400 کنکریاں دے بنے ہوسکدے نیں۔
یو چینی
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
سپ
دند
سپ دند بدلدے ریندے نیں۔ ہور آندے ریندے نیں۔
یو چینی
صينية يؤ ܠܫܢܐ ܩܢܛܘܢܝܐ Kantones Кантонски език ক্যান্টনীয় উপভাষা Kantoneg Kantonština Kantona lingvo Kantoninkiina Lingua cantonesa Kóng-tûng-fa Kantonis (linguistik) Kantónska 広東語 광둥어 Cantonek Kantonees Kantono kinų kalba Fiteny kantoney Bahasa Kantonis Cantonés Cantonês Limba cantoneză Cantonese Kantonca كانتونچە
سپ
زہر
کوبرے تے وائپر تے رلدے سپ شکار مارن یا اپنے ویری نون پھٹڑ کرن لئی وہر ورتدے نیں۔ زہر سپاں دا پلٹیا ہویا تھک ہوندا اے جیہنوں ایہ اپنے زریلے دنداں نال دوجے جانور دے پنڈے وچ پاندے نیں۔ سپ اودوں ڈنگدا اے جدوں اوہنوں اپنی جاندا ڈر ہووے یا کسے سپنی تے بجے دتے ہون۔ زریلے سپ ، وائپر سپ، نانگ ٹبراں دے سپاں وج زہر ہوندا اے۔
ورتن
اک شکار کھان مگروں سپ ہل جل روک دیندے نیں کیوں جے ہاضمہ اک اوکھا کم اے۔ باہروں گرمی لین دی لوڑ باہجوں ہاضمے وچ باہر دی گرمی دا بڑا کم ہوندا اے۔ 30 °سینٹی گریڈ (86 °F) سپ دے ہاضمے لئی اک ودھیا گرمی ناپ اے۔ میٹابولزم اینا اوکھا اے کہ میکسیکی چھنکنا سپ کروٹالس ڈوریسس دا کھل دا گرمی ناپ ڈیڑھ سینٹی گریڈ تک ودھ جاندا اے۔
انسانی جوڑ
*وڈنا :سپ انسان دا شکار نہیں کردے۔ ایہ انسان نوں ویکھ کہ نس جاندے نیں یا راہ جھڈ دیندے نیں۔ سپ اودوںی ای بندے نوں ڈنگ ماردا اے جدوں اوہنون اپنی جان دا ڈر ہووے یا فیر سپنی نے بجے دتے ہون۔ انزریلے سپاں دی چکی ایڈی ڈروالی نہیں ہوندی۔ 750 زریلے سپاں وچوں 250 سپ ای ایسے نیں جیہڑے پہلی چکی وج کسے بندے نوں مار سکدے نیں۔ سپ دے ڈنگے دے دارو وی اونے نیں جنے کے ڈنگاں دیاں ونڈاں۔ سپ دے زہر توں ای اودا دوارو وی بنایا جاندا اے۔
سپیرہ
سپیرہ ہندستان تے پاکستان دی عام رہتل وچ ایسے جنے نون کیندے نیں جیہڑہ سپ رکھدا اے۔ ایہ اپنے سپاں نال تھاں تھاں پھردے نیں تے کسے سڑک تے نکڑ تے اپنے سپاں دی نمیش لاندے نیں۔ سپیرے کول اک بین ہوندی اے جیہنوں وجا کے اوہ سپ نوں ہلا جلا کے وکھاندا اے۔ سپ سن نہیں سکدا پر اوہ بین دے ہلن نال اپنے آپ نوں ہلاندا اے۔ سپیرے تھاں تھاں پھردے نیں تے عام لوکاں نوں سپ کجیاں وجوں کڈ کے وکھا ندے نیں تے روٹی کماندے نیں۔
سپ کھانا
سپ کھانا دنیا دی عام رہتلاں وچ عام تے نہین پر کجہاں وچ ایہدے کھاندا رواج ہے یا کدے کدے چسکے لئی ایہنوں کھادا جاندا اے۔ چین وچ ایہدا سوپ بنا کے پیندے نیں تے امریکہ دی کچھ تھانواں تے چھنکنا سپ دا گوشت ویچیا جاندا اے۔ کجھ ایشیائی دیساں جیویں چین، ویت نام، تھائی لینڈ، کمبوڈیا تے انڈونیشیا وچ سپاں دا - کوبرے دا اچیچا - لہو پیتا جاندے اے ایہ سمجھ کے جے ایہ جنسی طاقت ودھاندا اے۔ جیودے کوبرے دا لہو کڈیا جاندا اے تے سواد جنگا کرن لئی اودے وج شراب وی رلائی جاندی اے۔ امریکی فوج نوں وی سکھلائی وچ اپنی جان بچان لئی سپ کھان بارے دسیا جاندا اے۔ چین وچ اک سپ شراب وی بنائی جاندی اے پرانے ویلیاں توں۔ ایہ چاول یا دانیاں دی شراب وج سپ نوں ڈوب کے بنائی جاندی اے۔
نشان
پرانے مصر وچ سپ فرعون دے تاج اتے بنیا ہوندا سی۔ ہندو مت وچ سپ آزادی دا نشان اے کیوں جے سپ نوں سدھا یا نہیں جاسکدا۔ اک ڈنڈے تے لپیٹیا ہویا سپ دوائیاں دا نشان اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:سپ
جیکسن کاؤنٹی، ٹینیسی
جیکسن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
دب پدی
دب پدی چڑی ورگا نکا جیا پنچھی اے۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:پاکستان دے پنچھی گٹھ:پنجاب دے پنچھی
چک 34-2آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے دوجے سوئے (لنڈو) 2آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 2آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا چ وس رہیا اے ۔
سانتا ماریا گرجاگھر (ارباسال)
سانتا ماریا گرجاگھر (ارباسال) آستوریاس, سپین دا ایک گرجاگھر اے-
باہری لنک
گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ
عظیم جھیلاں (افریقہ)
عظیم جھلاں افریقہ وچ واقع وڈیاں جھیلاں نیں
گٹھ:جھیلاں
بالفور اعلان نامہ
بالفور اعلان اک پبلک سٹیٹمینٹ سی جو بریٹیش سرکار ولوں جاری کیتی گئی سی، جدوں اسنے فلسطین وچ "یہودی لوکاں لئی قومی گھر" دے قیام لئی حمایت دا اعلان کیتا سی۔ فلسطین، جو ادوں اک سلطنت عثمانیہ دا علاقہ سی جس وچ یہودی آبادی گھٹ گنتی (کل دا لگبھگ 3-5%) سی۔ ایہہ بیان اس طرحاں سی:"برطانیہ دے بادشاہ دی حکومت فلسطین وچ اک یہودی ریاست دی قیام دی حامی اے اتے اس مقصد نوں حاصل کرن دے لئی اپنی ہر ممکن صلاحیت نوں کم وچ جٹائیگی مگر اس بات نوں مد نظر رکھیا جائے کہ فلسطین دی موجودہ غیریہودی آبادی (مسلمان اتے مسیحی) دے شہری اتے مذہبی حقاں جاں دوسرے دیساں وچ یہودیاں دی سیاسی حیثیت نوں نقصان نہ پہنچے۔" ایہہ اعلان 2 نومبر 1917 نوں بریٹیش یہودی کمیونٹی دے اک آگوُ لارڈ روتھچائیلڈ نوں برطانیہ دے سیکٹری خارجہ آرتھر بالفور دی اک چٹھی وچ شامل کیتا گئی سی، جو کہ گریٹ برٹین اتے آئرلینڈ دے زیونسٹ یونین وچ پرسار لئی سی۔ اعلان دا پاٹھ 9 نومبر 1917 نوں پریس وچ شائع کیتا گیا سی۔
اعلانِ بالفور برطانوی حکومت کیت‏‏ی صیہونی یہودیاں تو‏ں اک خفیہ معاہدے د‏‏ی توثیق سی جس دا تعلق پہلی جنگِ عظیم دے بعد سلطنتِ عثمانیہ دے ٹکڑے کرنے تو‏ں سی۔ ایہ بعد وچ سامنے آ گیا۔ اس اعلان د‏‏ی علامت برطانوی دفترِ خارجہ دے اک خط نو‏‏ں سمجھیا جاندا اے جو 2 نومبر 1917ء نو‏‏ں آرتھر جیمز بالفور (سیکریٹری خارجہ) نے صیہونیاں دے ناں لکھیا سی۔ اس خط وچ برطانیہ نے صیہونیاں نو‏‏ں اس گل دا یقین دلایا اے کہ اوہ فلسطین د‏‏ی سرزمین وچ اک یہودی ریاست دے قیام وچ بھر پور تے عملی مدد دین گے۔ خط وچ ایہ وی دسیا گیا کہ اس معاہدہ د‏‏ی توثیق برطانوی کابینہ دے اک خفیہ اجلاس وچ 31 اکتوبر 1917ء نو‏‏ں ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ايس‏ے اعلان دے تحت اسرائیل دا قیام عمل وچ آیا۔
تفصیل
یہ معاہدہ، اعلان تے خط دو یہودیاں حاییم وائزمین (جو بعد وچ اسرائیل دا پہلا صدر بنا) تے ناہوم سوکولو د‏‏ی متواتر کوششاں دا نتیجہ سی جو لندن وچ صیہونی یہودیاں دے نمائندے سن ۔ انہاں د‏‏ی خواہش سی کہ فلسطین دے دس لکھ لوکاں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈ ک‏ے اوتھ‏ے اک یہودی ریاست دا قیام عمل وچ لیایا جائے۔ ایہ اعلان بعد وچ نہ صرف ترکی دے نال اک معاہدہ دا حصہ وی بنا جدو‏ں ترکی جنگِ عظیم اول ہار گیا بلکہ اسنو‏ں خفیہ طور اُتے وائزمین نے کچھ عرباں تو‏ں وی منوایا جو اس زمانے وچ اقتدار د‏‏ی شدید ہوس وچ مبتلا سن تے اس دے لئی سلطنتِ عثمانیہ دے خاتمے سمیت کچھ وی کرنے نو‏‏ں تیار سن ۔
1 نومبر 1914 نوں سلطنت عثمانیہ اتے لڑائی دے اعلان دے ترنت بعد، بریٹیش لڑائی کیبنٹ نے فلسطین دے مستقبل نوں وچارنا شروع کر دتا۔ 1917 دے انت وچ، بالفور اعلان دی اگوائی وچ، ودھیرے لڑائی دی بندی ہو گئی سی، برٹین دے دو شراکت دار پوری طرحاں نال نال نہیں سی آئے: امریکہ نے حالے تک اک وی سٹّ نہیں کھادھی سی اتے روسی اک انقلاب دے منجھدھار وچ سن۔ 31 اکتوبر 1917 نوں دکھنی فلسطین وچ ایہہ بندش بیرشیبا لڑائی ولوں ٹٹ گئی۔
7 فروری، 1917 نوں اک کانفرنس دے موقعے تے بریٹیش اتے زیونسٹاں دے وچکار پہلی اچّ-پدھری گل بات کیتی گئی سی، جس وچ سر مارک سائیکیز اتے جیونسٹ لیڈرشپ شامل سی ، بعد نوں وچار وٹاندرے توں بعد بالفور دی بینتی تے 19 جون نوں روتھچائیلڈ اتے چائیم ویزمین نے عوامی اعلان دا اک کھرڑا رکھیا۔ ستمبر اتے اکتوبر دے دوران، بریٹیش کیبنٹاں نے زیونسٹ اتے زیونسٹ-محالف یہودی لوکاں توں ملے انپٹ دے نال ہور ڈرافٹاں دی چرچہ کیتی، پر فلسطین وچلی مقامی آبادی دی کوئی نمائندگی نہیں سی۔ آخری اعلان 31 اکتوبر تک جاری کرنا سی؛ پچھلی کیبنٹ دی چرچہ نے دنیا بھر وچ لڑائی دے یتناں لئی دنیا بھر دے یہودی سماجاں وچ کتھت پرچار لابھاں دا حوالہ دتا سی۔
اعلان دے افتتاحی شبد زیؤنزم لئی اک مکھ سیاسی طاقت ولوں حمایت دے پہلے عوامی اظہار دی نمائندگی پیش کردے ہن۔ "قومی گھر" دھارنا دی قومانتری قانون وچ کوئی مثال نہیں سی، اتے جانبجھّ کے غیر واضع رکھیا گیا سی کہ کی اک یہودی راج دی سنسوچ کیتی گئی سی۔ فلسطین دیاں ارادتاً سرحدان مقرر نہیں کیتیاں گئیاں سی اتے برطانوی سرکار نے بعد وچ تائید کیتی سی کہ "فلسطین وچ" شبد دا مطلب اے کہ یہودی قومی گھر دا مقصد سارے فلسطین نوں شامل کرنا نہیں سی۔ فلسطین دی مقامی آبادی نال ڈھکے دی گل کرن والے اس پالیسی دے مخالفاں نوں مطمعن کرن لئی اعلان دا دوجا حصہ شامل کیتا گیا سی۔ اوہناں مخالفاں نے دعوہ کیتا سی کہ اس نال پوری دنیا وچ سامی-مخالفت نوں اتشاہ ملیگا اتے اوہ "اپنے جدی دیساں وچ یہودیاں تے اجنبی ہون دا ٹھپا لگاؤنگے"۔ اعلان نامے وچ مقامی آبادی دی بھاری بہو گنتی فلسطینی عرب لوکاں لئی سول اتے مذہبی حقاں دی راکھی لئی کیہا گیا اتے فلسطین توں باہرلے دوجے دیساں دے یہودی سماجاں دے حقاں نوں وی شامل کیتا گیا۔ بریٹیش سرکار نے 1939 وچ قبول کیتا کہ مقامی آبادی دے وچاراں نوں دھیان وچ رکھیا جانا چاہیدا سی اتے 2017 وچ منیا اے کہ اعلاننامے نوں پھلستینی عرب دے سیاسی حقاں دی سرکھیا دی منگ کرنی چاہیدی سی۔
خط دا متن
کھبے|thumb|left|350px|بالفور دے خط دا عکس برطانیہ دے اس وقت دے سیکریٹری خارجہ آرتھر جیمز بالفور دے خط دے متن دا اردو ترجمہ کچھ ایويں اے :
دفترِ خارجہ
2 نومبر 1917ء
محترم روتھشیلڈ
مینو‏ں شاہ برطانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں آپ نو‏‏ں دسدے ہوئے ازحد خوشی ہوئے رہی اے کہ درج ذیل اعلان صہیونی یہودیاں د‏‏ی امیداں دے نال ساڈی ہمدردی دا اظہار اے تے اس د‏ی توثیق ساڈی کیبینیٹ وی کرچک‏ی اے :
"شاہ برطانیہ د‏‏ی حکومت فلسطین وچ اک یہودی ریاست دے قیام د‏‏ی حامی اے تے اس مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اپنی ہر ممکن صلاحیت نو‏‏ں بروئے کار لیائے گی مگر اس گل نو‏‏ں مدِ نظر رکھیا جائے کہ فلسطین د‏‏ی موجودہ غیر یہودی آبادی (مسلما‏ن تے مسیحی) دے شہری تے مذہبی حقوق یا دوسرے ملکاں وچ یہودیاں د‏‏ی سیاسی حیثیت نو‏‏ں نقصان نہ پہنچے۔ "
ماں بہت ممنون ہواں گا جے اس اعلان نو‏‏ں صہیونی فیڈریشن دے علم وچ وی لیایا جائے۔
آپ دا مخلص
آرتھر جیمز بالفور
شروعاتی بریٹیش تعاون
[[تصویر:Memorandum_to_Protestant_Monarchs_of_Europe_for_the_restoration_of_the_Jews_to_Palestine,_Colonial_Times_1841.jpg|thumb|1841 وچ کلونیئل ٹائیمز وچ شائع کیتا گیا، لارڈ شفٹسبری دا "فلسطین وچ یہودیاں دی بحالی لئی یورپین پروٹیسٹینٹ شہنشاہاں نوں میمورینڈم"
]]
حوالے
گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:اسرائیل
جیفرسن کاؤنٹی، ٹینیسی
جیفرسن امریکی صوبے ٹینیسی دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹینیسی دیاں کاؤنٹیاں