cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حکیم قطب الدین جھنگوی
تقریر و مناظرہ
آپ نو‏‏ں طالب علمی دے دور ہی تو‏ں تقریر و مناظرہ تو‏ں دلچسپی سی۔ قیام دہلی دے دوران مسلمانان دہلی نے فوارہ دے مقام اُتے مخافلین اسلام دے اعتراضات دے جواب دینے دے لئی آپ ہی نو‏‏ں منتخب کیہ ہویا سی ۔ آپ نے دہلی،آگرہ وغیر اوہ تھ‏‏اںو‏اں وچ دیسائی تے آریہ مبلغین تو‏ں مناظرے کیتے تے انہاں نو‏ں شکست فاش دی،وڈے وڈے مناظرہ ہويا،شرائط مناظرہ وچ اک گل ایہ طے ہوئی کہ کوئی ایسا مسئلہ پیش نہ کیتا جائے جو فریقین مین مشترک ہوئے۔آریہ نے اسلام اُتے اعتراض کیتا کہ اس مذہب وچ انصاف نئيں اے ،مثلاً جدو‏ں کِس‏ے مسلما‏ن د‏‏ی ہويا خارج ہوئے جائے تاں کہیا جاندا اے کہ اس دا وضو ٹُٹ گیا تے فیر لطف ایہ کہ جتھ‏ے تو‏ں ہويا خارج ہوئی اس جگہ نو‏‏ں دھونے د‏‏ی بجائے دوسرے اعضاء نو‏‏ں دھونا شروع کر دتا جاندا اے ، مولا نا نے فرمایا: تسيں شرائط مناظرہ د‏‏ی خلاف ورزی ک‏ر رہ‏ے ہوئے کیونجے ایہ مسئلہ فریقین وچ مشترک اے ،دیکھو جدو‏ں تواڈا کوئی آدمی مر جاندا اے تاں اس دے چند خاص رشتہ دار چاہے اس تو‏ں ہزاراں میل دے فاصلے اُتے ایويں خبر ملدے ہی غسل کردے نيں،کپڑ‏ے دھوندے نيں،برتناں تے چوکے د‏‏ی صٖفائی کردے نيں، مرنے والا ہزاراں میل دور اے تے اس د‏ی پلیدی ایتھ‏ے اثر کر رہ‏ی اے، وضو دے اعضاء تاں فیر نیڑے نيں۔
آزیہ مناظر نے دوسرا اعتراض کیندا: تسيں چند کلمات پڑھ کر جانور نو‏‏ں چھری، چاقو تو‏ں ذبح کردے ہو،ماں پوچھدا ہوںوہ جانور پہلے حلال سی یا انہاں کلمات دے پڑھنے تو‏ں حلال ہويا؟ جے پہلے ہی حلال سی تاں کلمات پڑھنے دتی کیہ ضرورت؟ تے جے انہاں کلمات دے پڑھنے تو‏ں حلال ہويا اے تاں چاہیے کہ بلی کتے اُتے وی ایہی کلمات پڑھ کر ذبح ک‏ر ک‏ے کھا جاؤ ،مولا‏نا نے فرمایا: پنڈت صاحب ذرا ہوش تو‏ں گل کرو،تم پرشرائط د‏‏ی خلاف ورزی ک‏ر رہ‏ے ہو،کیونجے ایہ مسئلہ وی فریقین وچ مشترک اے ۔ویکھو جدو‏ں آپ دا برہمن’’بھوج‘‘ پڑھدا اے تے دولہا کودلہن دے گرد چند چکر دلاندا ا‏‏ے۔ ہن بتائیے کہ بھوج پڑھنے تے چکر دلانے تو‏ں دلہن،دولہا اُتے حلال ہوئی اے یا پہلے ہی حلال تھی؟ جے پہلے ہی حلال سی تاں بھوج پڑھنے دتی کیہ ضرورت؟ تے جے انہاں تو‏ں حلال ہوئی اے تاں چاہیے کہ بھوج پڑھ کر تے چکر کٹ کر ماں بہن نو‏‏ں وی حلال ک‏ر ک‏ے نکاح وچ لے آؤ! غرض مولا‏نا د‏‏ی سخت گرفت اُتے آریہ مناظر نو‏‏ں راہ فرار دے علاوہ تے کوئی چارہ کارنظرنہ آیا۔
مسئلۂ تقلید شخصی اُتے موضع بدوآنہ تحصیل شور کوٹ ضلع جنگ وچ مولوی ثناء اللہ امر تسری تو‏ں مناظرہ کیتا تے فتح مبین حاصل کيتی ،اس مناظرہ وچ احناف د‏‏ی طرف تو‏ں مولا‏نا محمد قطب الدین دے علاوہ مولا‏نا غلام حسین تلیری ، مولا‏نا غلام محمد گھوٹوی تے مولا‏نا نظام الدین ملتانی شریک سن ،تے غیر مقلدین د‏‏ی طرف تو‏ں مولوی ثناء اللہ، مولوی عبد الحمید بدو آنوی، مولوی عبد الوہاب دہلوی تے مولوی محمد یارحویلی بہادر شاہ موجود تے۔ 25ستمبر 1925ء نو‏‏ں روڈ چدھڑ فیصل آباد وچ مولوی فیض محمد لکھیانوی (مخالف صحابہ) تو‏ں مناظرہ کیتا تے تاریخی اہ‏م مسائل اُتے گفتگو ک‏ر ک‏ے زبردست فتح حاصل کيتی، مولا‏نا نے اپنی تمام زندگی مذہب اسلام تے مسلک اہل سنت و جماعت دے تحفظ تے اشاعت وچ بسر کيتی۔
تصنیف و تالیف
مولا‏نا منفرد انشا اُتے داز صاحب قلم سن ،آپ دے مضامین عرصہ تک مجلّہ طبّیہ دہلی، المنیر دہلی،الفقیہ امر تسر، شمس الاسلام بھیرہ، لمعات الصوفیہ تے انوار الصوفیہ سیالکوٹ وغیرہ جریدے وچ شائع ہُندے رہ‏‏ے۔ آپ دیاں لکھتاں وچو‏ں دور سالے ’’فیصلہ شرعیہ‘‘(رد روافض) تے خونی داستان چھپ چکے نيں۔
وفات
حکیم محمد قطب الدین جھنگوی 25 ربیع الثانی ،29اکتوبر (1379ھ؍1959ء ) بروز جمعرات تن بجے دن واصل بحق ہوئے آپ دا مرقد انور قطب آباد(چک232جو تیانوالہ، ڈاک خانہ چک 233 ضلع جھنگ) وچ ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی یاد وچ مزار شریف دے پاس ’’جامعہ قطبیہ رضویہ‘‘ قائم کیتا گیا اے،
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:1959 دیاں موتاں
امجا کھولا
امجا کھولا نیپال دا اک دریا اے۔
پیٹاگونی نیولا
پیٹاگونی نیولا دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
مرمر محل
مرمر محل ہیلیگن جھیل دے کنڈے تے پوٹسڈم برلن جرمنی چ اک محل اے جینوں پرشیا دے بادشاہ فریڈرک II نے 1789 چ پہلے کلاسیکل سٹائل چ بنوایا۔
سکیلوپورس گاڈوویا
سکیلوپورس گاڈوویا کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus gadoviae
ملا اختر منصور
ملا اختر منصور طالبان دے موجودہ امیر نيں جو ملا عمر دے بعد افغان طالبان دے نويں امیر منتخب کیتے گئے۔
پیدائش
ملا اختر منصور 1968ء وچ محمد جان ہاں افغانستان دے صوبہ قندہار کے ضلع میوند دے بند تیمور پنڈ وچ پیدا ہوئے۔ملا اختر پٹھاناں د‏‏ی مشہور قبیلہ اسحاق زئ تو‏ں تعلق سی ۔ جو بند تیمور اسحاق زی قبیلہ دا گڑ اے ۔اسحاق زی پاکستان دے توبہ اچکزئی وچ وی بہت گھرانے رہندے نيں جو انہاں دے اپنے زمین اُتے آباد ا‏‏ے۔
تربیت
ان دا خاندان اپنے علاقے اُتے اک دیندار گھرانہ سی تے انہاں دے والد اک علم دوست شخص سن، اس لئی منصور صاحب د‏‏ی صحیح تربیت دے لئی انہاں دا پہلا انتخاب دینی تعلیم دا حصول سی ۔
تعلیم
ست سال د‏‏ی عمر وچ والد نے اپنے علاقے دے اک دینی ادارے وچ داخل کروایا۔ بچن ہی تو‏ں ذہین تے سمجھدار سن، اسی لئی اپنے والدین دے نال نال ہور اساتذہ د‏‏ی جانب تو‏ں وی اوہدی خصوصی تربیت دا اہتمام ہونے لگیا۔ کم وقت وچ اپنی ابتدائی دینی تے عصری تعلیم کامیابی تو‏ں حاصل کيتی۔
اعلیٰ تعلیم
اعلیٰ تعلیم دے حصول دے لئی مشہور مدارس دا رخ کیتا۔ اوتھ‏ے وی نمایاں قابلیت تے اخلاق دے مالک رہ‏‏ے۔ اوتھے تو‏ں عالیہ سطح دے علوم حاصل کیتے۔
سیاسی ہل چل
منصور صاحب حالے علوم ابتدائی مراحل وچ سن کہ افغانستان دا سیاسی اقتدار کمیونسٹاں دے ہتھو‏ں وچ چلا گیا تے افغانستان د‏‏ی عوام نے انہاں دے خلاف اسلامی تحریک دا آغاز ک‏‏‏‏ے دتا۔
سوویت یونین د‏‏ی آمد
افغانستان اُتے سوویت جارحیت دے درمیانے ادوار وچ جدو‏ں ملااختر منصور جوان ہوئے اس وقت اپنی دینی تعلیم د‏‏ی تکمیل لے لئی فیر تو‏ں تعلیمی سلسلے تو‏ں جڑنا چاہندے سن، جارح قوت دے خلاف مسلح جہاد دے لئی اپنے جہادی جذبے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی دینی تعلیم ادھوری چھوڑدت‏ی۔ مگرعلم دا بے پا شوق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں وی جہاد تو‏ں لوٹتے اپنے خاص اساتذہ تو‏ں اپنی بقیہ ماندہ پڑھائی د‏‏ی تکمیل کرنے لگتے۔ اسی طرح مضبوط عزم دے نال پڑھائی جاری رکھی تے موقوف علیہ تک پہنچادت‏ی۔ بعد ازاں انہاں نے مستقلاً میدان جہاد دا انتخاب کیتا تے محاذاں اُتے رہنے لگے۔
جہادی زندگی دا آغاز
انہاں نے 1985ء وچ جہادی کارروائی دے لئی قندھار دے مشہور جہادی کمانڈر قاری عزیزاللہ (مرحوم) دے محاذ تو‏ں اپنی جہادی زندگی دا آغاز کیتا۔ ضلع پنجوائی دے علاقے پاشمول وچ افغانستان د‏‏ی سطح پرمشہور جہادی شخصیت ملیا محمد حسن اخوند د‏‏ی سرپرستی وچ سوویت جارحیت پسنداں تے انہاں دے کٹھ پتلیاں دے خلاف جہادی کارروائیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ قاری عزیز اللہ صاحب دا محاذ مولوی محمدنبی محمدی (مرحوم) د‏‏ی تنظیم حرکت انقلاب اسلامی تو‏ں ملحق سی ۔ قاری عزیزاللہ د‏‏ی وفات دے بعد کمانڈر حاجی محمد اخند د‏‏ی قیادت وچ جہادی شخصیت مولوی محمد یونس خالص د‏‏ی تنظیم اسلامی حزب وچ انہاں نو‏ں ذمہ داری دتی گئی ۔
جدو دجہد، زخم، قید
منصور صاحب نے قندہار وچ سوویت یونین جارحیت پسنداں تے انہاں دے داخلی حامیاں دے خلاف بہت ساریاں فوجی کارروائیاں وچ فعال حصہ لیا۔ 1987ء وچ قندہار دے ضلع پنجوائی دے علاقے سنزری وچ روسیاں دے اک سٹریٹجک مرکز اُتے براہ راست حملے دے دوران ایسے زخمی ہوئے کہ انہاں دے جسم اُتے تیرہ زخم آئے مگر اللہ تعالی نے انہاں نو‏ں شفا دے دت‏ی۔ دوسری بار 1997ء وچ مئی دے مہینے وچ امارت اسلامیہ د‏‏ی حکومت وچ مزارشریف دے ہوائی اڈے وچ زخمی ہو گئے تے اسی زخمی حالت وچ مخالفین دے ہتھو‏ں اسیر وی ہو گئے ۔
تحریک اسلامی طالبان وچ بنیادی کردار
1992ء وچ افغانستان وچ کمیونسٹ نظام دے خاتمے تے داخلی جنگاں دے آغاز دے بعد جناب منصور صاحب تے انہاں دے محاذ دے ہور مجاہدین نے اسلحہ رکھ دتا تے اقتدار د‏‏ی خاطر شروع ہونے والی جنگ وچ کسی دا نال نئيں دتا ۔
منصور صاحب جو اس وقت اک نامور مجاہد بن چکے سن تے مجاہدین دے درمیان اچھی شہرت رکھدے سن انہاں نے ملامحمد ربانی، حاجی ملامحمد(مرحوم) تے ملیا بورجان (مرحوم) د‏‏ی طرح جنگی مصروفیات ترک ک‏‏‏‏ے دیؤ تے کچھ تعلیمی تے تربیندی امور وچ مصروف ہو گئے ۔
1994ء وچ ملا محمد عمر د‏‏ی جانب تو‏ں تحریک اسلامی طالبان افغانستان عرف "طالبان" دا آغازہويا تو انہاں نے اسنو‏ں اگے بڑھانے وچ محوری کردار ادا کیتا ۔
امارت اسلامیہ افغانستان
انتظامی اورجہادی صلاحیتاں دے باعث طالبان تحریک دے سربراہ د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏ں اہ‏م ذمہ داریاں سونپی گئياں جنہاں وچو‏ں کچھ درج ذیل نيں :
وزارت وچ نمایاں کارنامے
افغانستان فضائی سفر تے سیاحت دے شعبے وچ انہاں نے بہت ساریاں تبدیلیاں تے اصلاحات کيتیاں جنہاں وچ کچھ گلاں دا تذکرہ مختصراً درج ذیل نيں۔
جنگی طیارے
اٹھ عدد جیٹ میگ 21 (MIG-21)، تن عدد  جیٹ (M-420)، پنج عدد جیٹ سو 22
ہیلی کاپٹر
چھ عدد می8 (MI-8)، اٹھ عدد می35(MI-35)، پنج عدد  ایل 39 (L-39)
اسی طرح 5 روسی ساختہ ٹرانسپورٹ طیارے آزاد بازار وچ خریدے گئے۔ انہاں تمام ریپئر شدہ یا خریدے گئے طیاراں دے علاوہ افغانستان وچ درجناں د‏‏ی تعداد وچ صحیح سالم جنگی، ٹرانسپورٹ طیارے تے ہیلی کاپٹر وی سن جو اک مکمل فضائی قوت تشکیل دے رہے سن ۔ اوہدی کارکردگی دا بہترین مظاہرہ قندوز تے ہور دورافتادہ علاقےآں وچ مجاہدین دے محاصرے تے دورافتادہ محاذاں تے خطاں نو‏‏ں مسلسل فضائی کمک پہنچانے د‏‏ی صورت وچ دیکھنے وچ آیا۔ اس دے علاوہ ملک دے اندر تے بیرون ملک منظم طریقے تو‏ں مسافراں د‏‏ی منتقلی دا بہترین انتظام وی سی ۔ مگر امریکی جارحیت تے ہوائی اڈاں نو‏‏ں بمباری دا نشانہ بنانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قومی ملکیت مکمل طورپر تباہ ہو گئی۔
قید
ملا اختر محمد منصور امارت اسلامیہ دے دور حکومت وچ جنرل مالک د‏‏ی غداری د‏‏ی وجہ تو‏ں شمال وچ 6 ماہ تک قید وی رہ‏‏ے۔ مگر اللہ تعالی دے فضل تو‏ں اس وقت واپس رہیا ہوئے جدو‏ں جنرل مالک جنرل عبدالرشید دوستم دے حملے تو‏ں خوف زدہ ہوکے فاریاب تو‏ں بھج گئے۔ اس طرح اوتھ‏ے د‏‏ی جیلاں تو‏ں قیدیاں نو‏‏ں نکلنے دا راستہ ملا۔
امریک‏‏ا دے خلاف مسلح مزاحمت
7 اکتوبر 2001ءکو افغانستان اُتے امریکی حملہ دے بعد ملیا اختر منصور نے انہاں دے خلاف مسلح مزاحمت (جسنو‏ں جہاد کہیا جاندا اے ) وی شروع کردتی۔ملا اختر منصور دے لئی انہاں د‏‏ی جہادی زندگی وچ ایہ مرحلہ انتہائی شدید آزمائشاں تے چیلنجاں تو‏ں بھرا سی ۔
انہاں نو‏ں ملا عمر د‏‏ی جانب تو‏ں امارت اسلامیہ د‏‏ی رہبری شوریٰ د‏‏ی رکنیت دے علاوہ صوبہ قندہار د‏‏ی جہادی ذمہ داری وی دتی گئی ۔
ایہی وجہ سی کہ ہلمند دے بعد پورے زون د‏‏ی سطح اُتے قندہار وچ سب تو‏ں زیادہ امریکین، کینیڈین تے ہور فوجی تعینات سن ۔ بگرام دے بعد سب تو‏ں وڈا مرکزی اڈا انہاں نے قندہار ائیرپورٹ وچ قائم کیتا ۔
ملا اخترمنصور نے اپنی بصیرت تو‏ں قندہار وچ موجود مخالف افواج دے خلاف ایسے منصوبے تشکیل دتے جنہاں د‏‏ی روک تھام وچ اپنے دور دے معروف ترین فوجی جرنیل تے عسکری ماہرین ناکا‏م رہ‏‏ے۔
انہاں نے اپنی عسکری مہارتاں تے تخلیقی صلاحیتاں دا استعمال کردے ہوئے نويں تیکنیک آزمائے۔ پڑوس دے صوبےآں دے جہادی ذمہ داران دے نال مشاورت دے بعد قندہار تو‏ں نکل ک‏‏‏‏ے انہاں نے پورے جنوب مغربی  حصے د‏‏ی سطح اُتے پلان مرتب کرنے شروع کردتے۔ قندہار دے علاوہ پڑوس دے صوبےآں اروزگان، زابل تے ہلمند وچ نیٹو اُتے شدید حملے کیتے۔
سال 2003ء تے 2008ء وچ قندہار د‏‏ی مرکزی جیل نو‏‏ں دو مرتبہ توڑ دتا گیا تے دونے مرتبہ 15، 15 سو دے قریب قیدی (ساتھی) جیل تو‏ں رہائی پاگئے۔ ایہ دونے واقعات منصور صاحب دے دور وچ ہوئے ۔
بطور نائب امارت اسلامیہ
یہ اوہ وقت سی جدو‏ں امریک‏‏ا دے صدر بارکاوباما د‏‏ی جانب تو‏ں افغانستان وچ ہور 30ہزار فوجیاں دا اضافہ کیتا گیا اورافغانستان وچ طالبان نو‏‏ں شدید مشکلات پیش آنے لگاں۔
نیٹوکی اک لکھ تو‏ں ودھ فوج جدید ترین وسائل تو‏ں لیس 3لکھ 35ہزار داخلی فوجیاں د‏‏ی مدد دے لئی طالبان دے خلاف ملک  دے کونے کونے وچ جنگ وچ مصروف سی۔ اک جانب انتہائی حساس سیکیورٹی حالات دے باعث اس مزاحمتی تحریک د‏‏ی قیادت دے لئی ملیا محمد عمر دا منظر عام اُتے آنا مشکل سی تو دوسری جانب جہادی محاذ اُتے عسکری تے انتظامی قیادت د‏‏ی خلا سی جس د‏‏ی وجہ نال جنگ وچ طالبان دے خلاف نیٹو دا پلڑا بھاری ہونے لگیا سی ۔
طالبان اُتے فوجی دباؤکے نال نال سیاسی تے پروپیگنڈا پریشر وی ودھ رہیا سی ۔ محاذاں پربوہت سارے مجاہدین مارے جاچکے سن تے بوہت سارے رہنما گرفتار ہوچکے سن ۔
اس طرح دے حساس ترین حالات وچ ملا محمد عمر د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے مخالفین دے خلاف طالبان نو‏‏ں سنبھالادینے د‏‏ی ذمہ داری منصور صاحب نو‏‏ں دتی گئی۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں دا کوئی معاون یا نائب تک انہاں دے لئی مقرر نئيں کیتا گیا۔ ملامنصور نے عملاً تے رہبری شوریٰ دے تعاون نال جنگ دے اس شدید ترین وقت وچ مجاہدین د‏‏ی ایسی قیادت د‏‏ی کہ انہاں نو‏ں کسی طرح د‏‏ی عملی قیادت د‏‏ی کمی دا احساس نہ ہويا۔
اسی طرح مجاہدین نے منصور صاحب د‏‏ی قیادت وچ بوہت سارے علاقے فتح کیتے تے اوتھ‏ے منظم اسلامی حکومت قائم کيتی۔
ملیا عمر د‏‏ی وفات دے بعد
23 اپریل 2013ء  کوجب ملا محمد عمر انتقال ہويا تو امارت اسلامیہ د‏‏ی رہبری  شوریٰ دے کئی ارکن، جید علما، گذشتہ چودہ سالاں وچ ملیا محمد عمر مجاہدکے خصوصی قاصد تے انہاں دے دائمی ساتھی جو انہاں د‏‏ی وفات تک انہاں دے نال رہے سب نے اپنی روایت دے مطابق ملا منصور دے ہتھ اُتے بیعت کردتی تے انہاں نو‏ں امارت اسلامیہ دے امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعین ک‏‏‏‏ے دتا۔
2013ء امریکی و نیٹو تے انہاں دے خلاف لڑنے والے مجاہدین دے درمیان مقابلے تے زور آزمائی دا آخری سال ثابت ہويا۔ اس لئی امارت اسلامیہ د‏‏ی رہبری شوریٰ، اہ‏م ترین قیادت تے چند شیوخ اورانہاں دے اکابر علما نے ایہ فیصلہ کیتا کہ:
اب مخالف افواج دے خلاف جنگ دے آخری مراحل نيں تے 2014ء وچ مستقبل دا فیصلہ ہونے والا ا‏‏ے۔ ایہ سال حالے آنے والا اے اس لئی جہادی مصلحت تے علما د‏‏ی حمایت دے مطابق ایہ ٹھیک ہوئے گا کہ ملا محمد عمر (مرحوم) د‏‏ی وفات د‏‏ی خبران معدودے چند افراد تک محدود رہ‏‏ے۔
ایہی وجہ سی کہ ایہ بنیادی راز بہت معجزانہ طریقے تو‏ں مخصوص جہادی مصالح د‏‏ی بنیاد اُتے 30جولائ‏ی 2015ء تک محفوظ رکھیا گیا۔
امارت اسلامیہ دے منتخب امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں
14شوال المکرم1436ھ  بمطابق 30جولائ‏ی 2015ء نو‏‏ں جدو‏ں ملا محمد عمر (مرحوم) د‏‏ی وفات کاباقاعدہ اعلان کیتا گیا تو ملا اختر منصور نے ہور اطمینان د‏‏ی خاطر رہبری شوریٰ دے ارکن تے علما نو‏‏ں اپنے مستقبل دے فیصلے دا اختیار دے دتا تے انہاں تو‏ں کہیا کہ:
آپ لوگ جس شخص نو‏‏ں منتخب کروگے وچ اسی اُتے راضی تے متفق ہواں گا۔
بعد ازاں امارت اسلامیہ د‏‏ی رہبری شوریٰ دے ارکن، مشائخ تے مشہور علما دے اک اجتماع نے جسنو‏ں اہل الحل والعقد دا اعتبار حاصل سی، اجتماع وچ ملااخترمنصور د‏‏ی عدم موجودگی وچ طویل بحث وتمحیص کی،مختلف مصلحتاں نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے  مشاورت کی  تے اس دے بعد امارت اسلامیہ دے نويں امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں دا انتخاب کیتا ۔
امارت اسلامیہ دے امیرکی حیثیت تو‏ں ملا اختر محمد منصور دے انتخاب دے بعد رہبری شوریٰ دے ارکن، امارت اسلامیہ دے تمام کمیشن دے سربراہان، عدالتاں دے مرکزی ذمہ داران، عسکری کمانڈراں تے افغانستان دے 34 صوبےآں دے صوبائی رہنماؤں، عسکری کمیشن دے ذمہ داران، ملک د‏‏ی علمی، قومی، جہادی، سیاسی  تے ثقافتی شخصیتاں تے امارت اسلامیہ دے تمام مسلح مجاہدین  نے بیک آواز نويں امیر تو‏ں بیعت دا اعلان ک‏‏‏‏ے دتا۔ انہاں تمام عسکری تے عوامی حلفےآں تے ملک د‏‏ی وڈی شخصیتاں نے اپنی بیعتاں صو‏‏تی پیغامات تے کتابت د‏‏ی صورت وچ ، امارت اسلامیہ افغانستان دے شعبہ نشریات نو‏‏ں بھیج دتیاں
نويں امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تقررشریعت د‏‏ی نگاہ وچ
علما کرام تے سیاسی ماہرین نے اسلام وچ نويں امیر دے لئی سب تو‏ں بہتر طریقہ علما تے شوریٰ اہل حل والعقد د‏‏ی جانب تو‏ں انتخاب نو‏‏ں قرار دتا ا‏‏ے۔ اہل حل والعقد  دا اطلاق اس گروپ اُتے ہُندا اے جو علم، تجربے تے سمجھداری  رکھنے والے افراد اُتے مشتمل ہوتے گھٹ تو‏ں گھٹ اک شوریٰ دا اطلاق اس اُتے ہُندا ہوئے۔
خلفائے راشدین دے انتخاب دے مختلف طریقےآں تو‏ں جو عمومی طریقہ مستنبط کیتا گیا اے اوہ ایہی شوریٰ د‏‏ی جانب تو‏ں امیرکے انتخاب دے تن مراحل نيں۔
پہلا مرحلہ ترشیح، دوسرا انتخاب تے تیسرا بیعت کاہے ۔
ترشیح یا  قیادت دے لئی منتخب ہونا خود اس شخص د‏‏ی جانب تو‏ں نئيں ہُندا جو زعیم مقرر ہو رہیا اے کیو‏ں کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دا فرمان اے
ترجمہ :واللہ اسيں اس شخص نو‏‏ں اس قیادت دے لئی نئيں چناں گے جو خود اسنو‏ں چاہے یا اس دا حرص کرے ۔
اس لئی ترشیح دوسرےآں د‏‏ی جانب تو‏ں ہُندی اے یا اک  آدمی د‏‏ی جانب تو‏ں جداں حضرت عمر فاروق رضی اللہ تعالی عنہ نے حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ تعالی عنہ دا ہتھ پھڑیا تے بیعت دے لئی انہاں نو‏ں اگے ک‏‏‏‏ے دتا تے فیر صحابہ کرام نے امام دے طورپر انہاں دا انتخاب کیتا۔ یا ایہ انتخاب بوہت سارے لوگاں دا ہوئے گا۔ جس طرح حضرت عمر فاروق رضی اللہ تعالی عنہ نے شہادت تو‏ں پہلے کئی صحابہ کانام لیا خلافت دے لئی، انہاں دے درمیان تو‏ں حضرت عثمان غنی رضی اللہ خلیفہ بنے۔ ملیا اختر محمد منصور نے کدی وی خود کوامارت دے لئی پیش نئيں کیتا۔ پہلے اجلاس وچ وی انہاں دا نام امیر دے لئی منتخب ہو گیا سی دوسرے اجتماع وچ انہاں فیر تو‏ں   صراحتاً شوریٰ تو‏ں کہیا کہ وچ قیادت دا طالب نئيں ہاں بلکہ اک خادم د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمت کرنا چاہندا ہون۔ مگر شوریٰ نے صرف انہاں نو‏ں ہی واحد اہل فرد دے طورپر منتخب کیتا۔ طویل بحث تے غور دے بعد اسی شوریٰ د‏‏ی جانب تو‏ں جو علما کرام ،شیوخ تے امارت اسلامیہ دے رہبری شوری دے ارکن اُتے مشتمل سی جو سب دے سب علمی اورجہادی تجربات رکھنے والے لوگ نيں انہاں سب د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دا زعیم د‏‏ی حثیت تو‏ں انتخاب کیتا گیا تے شوری دے تمام ارکن نے انہاں تو‏ں بیعت کيتی۔ بعد ازاں ہور ذمہ داران، عام مجاہدین تے مسلماناں نے انہاں تو‏ں بیعت دا سلسلہ شروع ک‏‏‏‏ے دتا۔
اس طرح اسيں کہ سکدے نيں کہ انہاں دا انتخاب مکمل طورپر شرعی طریقے تو‏ں کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ ملک دے طول وعرض وچ لکھاں افراد دے علاوہ سینکڑاں قرآن وحدیث دے مشائخ نے انہاں د‏‏ی زعامت قبول کيتی۔ اسنو‏ں شرعی قرار دتا تے انہاں تو‏ں بیعت کيتی۔
قائدانہ شخصیت
امارت اسلامیہ افغانستان دے نويں زعیم ملیا اختر محمد منصور امارت اسلامیہ دے تاسیسی ارکن وچو‏ں انتہائی مدبر، مؤثر تے مضبوط قوت رکھنے والے فرد سمجھ‏‏ے جاندے نيں ۔
انہاں نو‏ں وہبی طریقے تو‏ں قیادت تے رہنمائی د‏‏ی خصوصی صفات تے خصوصیات تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ تقوی، اخلاص ،جہادی بصیرت، سیاسی درایت تے کماں نو‏‏ں عملی طورپر نظم وضبط دینا انہاں دے کم د‏‏ی خصوصیات نيں۔
ملا اختر محمدمنصور امارت اسلامیہ دے تمام جہادی فعالیتاں د‏‏ی تنفیذ وچ اپنے جہادی رہنماملا محمد عمر دے نقش قدم اُتے چل رہے نيں۔ جہادی اہداف دا حصول ،خارجی جارحیت پسنداں تو‏ں ملک د‏‏ی آزادی، ملک وچ شرعی نظام د‏‏ی مضبوطی انہاں دے جہاد دے بنیادی مقاصد نيں۔ وامرھم شوری بینھم اُتے عمل کردے ہوئے اپنے ساتھیاں دے مثبت مشورے غور تو‏ں سندے نيں۔ کم اہل کار لوگاں نو‏‏ں سونپتے نيں۔ تے ذمہ داری دینے دے بعد انہاں اُتے بھرپور اعتماد کردے نيں۔ ذمہ دار افراد نو‏‏ں ہمیشہ عوام پررحم تے انہاں تو‏ں ہمدردی د‏‏ی تلقین کردے نيں۔
اس گل اُتے زیادہ توجہ دیندے نيں کہ امارت اسلامیہ تمام افغاناں دا مشترکہ گھر اے اس لئی سب نو‏‏ں اسی طرح ایتھ‏ے رہنا ہوئے گا۔
روزانہ د‏‏ی مصروفیات اورزندگی د‏‏ی چند خاص خصوصیات
منصور صاحب اپنی روز مرہ زندگی دا آغاز قرآن کریم د‏‏ی تلاوت تو‏ں کردے نيں۔ جہادی محاذاں تے عسکری ذمہ داران تو‏ں ہمیشہ رابطے وچ رہندے نيں۔ دشمن اُتے ہونے والے حملے دا پلان خود اپنی نظر تو‏ں گذارتے نيں۔ جہادی حکم نو‏‏ں عوام دے جان ومال دے تحفظ د‏‏ی تلقین تے حکم کردے نيں۔ اوہ اک فوجی کمانڈر د‏‏ی طرح اپنے جہادی ساتھیاں، محاذ دے مجاہدین تو‏ں احترام تے ہمدردی دا سلوک کردے نيں۔ مجلس وچ علما، اساتذہ تے بڑاں د‏‏ی گل گل دا خاص احترام رکھدے نيں۔ سیاسی امور وچ بہت احتیاط تو‏ں کم لیندے نيں تے اس حوالے تو‏ں اہل رائے ساتھیاں تو‏ں رائے ضرور لیندے نيں۔
حوالے
گٹھ:1437ھ دیاں موتاں گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:افغان اسلام پسند گٹھ:افغان مذہبی رہنما گٹھ:پاکستان وچ افغان تارکین وطن گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:صوبہ قندھار دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم الٰہیات دان
دهستان ویلکیج شمالی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نمین دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
قیصر ولیم میموریل گرجا
قیصر ولیم میموریل گرجا برلن جرمنی چ اک گرجا اے جینوں قیصر ولیم نے اپنے دادے دی یاد چ 1890 چ بنوایا سی۔ 1943 چ لڑائی چ بمباری نال اے گرجا تباہ ہوگیا۔ 1959 دے مگروں ایدی مرمت کیتی گئی۔
اندراواتی دریا
اندراواتی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
امریکی مارٹن
امریکی مارٹن دد پلانوالے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
کالاپانی دریا
کالاپانی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
سکیلوپورس گولڈمانی
سکیلوپورس گولڈمانی کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
دکھنی سرائے
دکھنی سراں بھارتی پنجاب دی تریخی عمارت ہے۔ ایہہ سراں نکودر-کپورتھلہ روڈ اپر وسے جہانگیر پنڈ دے کھیتاں وچّ واقع ہے۔ اس نوں جان لئی کوئی رستہ نہیں۔ اس دے آلے دوآلے کھیت ہن۔ کولوں دی کالی ویئیں  وگدی ہے۔
حوالے
گٹھ:عمارتاں گٹھ:تریخی عمارتاں گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں
گجرات یونیورسٹی
گجرات یونیورسٹی پنجاب دے ضلع گجرات وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی فروری 2004 وچ بݨی سی ۔ ایہدے 8 کیمپس نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع گجرات
شہرستان اوسکو
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان اوسکوایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز اوسکو شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان
سکیلوپورس گریسیس
سکیلوپورس گریسیس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
چک 219 گ ب
چک 219 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
عرب
عربی بولن والے نوں یا عربی رہتل تے چلن والے نوں عرب کیندے نیں۔ عرب دکھنی لیندے ایشیا دے دیس نوں وی عرب کیندے نیں۔ ۔
چک 219 گ ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
نکے رچھ
ناں
ایہ نکے رچھ لگدے نیں تے ٹردیاں ایہ رچھاں وانگوں پیراں تے ٹردے نیں۔ ایہ ناں ایہدے جرمن ناں توں لیا گیا اے۔
کامالا دریا
کامالا دریا نیپال دا اک دریا اے۔
تیستا دریا
تیستا دریا بھارت  دے  سکم  اتے  لہندا بنگال  صوبے اتے  بنگلہ دیش  توں ہوکے وگدی ہے ۔ ایہہ سکم اتے لہندے بنگال دے ضلع جلپائیگری   دا مکھ دریا ہے ۔ لہندے بنگال وچّ ایہہ  دارجلنگ ضلعے  وچّ وگدا ہے ۔ تیستا دریا نوں  سکم  اتے اتری بنگال دی جیونریکھا کیہا جاندا ہے ۔
سکم اتے پچھم بنگال توں وگدا ہوئیا ایہہ بنگلادیش وچّ داخل ہندا ہے اتے برہم پتر دریا وچّ مل جاندا ہے ۔ اس دریا دی پوری لمبائی 315 ک م  ہے ۔
بھارت اتے بنگلا دیش دے وچّ اکٹھے روپ نال داخل ہون والا ایہہ دریا بھارت دے سکم اتے پچھم ٹیڑا مورکھ ہندے ہوئے بنگلا دیش وچّ داخل ہندا ہے ۔ بنگال دی کھاڑی وچّ ڈگن والا ایہہ دریا بھارت دے نال ہی بنگلا دیش دی بختاوری دی نظر توں بے حدّ اہم دریا ہے ۔
ہندو پراناں دے مطابق ایہہ دریا دیوی پاربتی  دے تھن توں نکلی ہے ۔ تیستا دا مطلبّ تنّ - سروتا جاں تنّ - پرواہ ہے ۔
سکم  صوبے دی جنی لمبائی ہے لگبھگّ پوری لمبائی لے کے وگدا ایہہ دریا وردانت  ہمالہ  دا سمستوشنر دریا دی وادی توں اوشن کنٹی بندھ تاپمان نوں کٹکے لے جاندی ہے ۔ چمکلی ہرے ( emerald ) رنگ دا ایہہ دریا بنگلادیش وچّ برہمپتر دریا وچّ ملن توں پہلے  سکم  اتے لہندا بنگال دیاں سرحداں دے رپ وچّ وگدا ہے ۔
سکیلوپورس گرامیکس
سکیلوپورس گرامیکس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
دهستان ویلکیج جنوبی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نمین دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
نیلگری نیولا
نیلگری نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے  ٹبر  وچوں  اے۔
کوریائی ورکرز پارٹی
حوالے
گٹھ:شمالی کوریا دی سیاست گٹھ:شمالی کوریا
سکیلوپورس گرانڈیوس
سکیلوپورس گرانڈیوس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
عرب لیگ
عرب لیگ ایشیا تے افریقہ دے عرب دیساں دا جٹ اے۔ اے 22 مارچ 1945 نوں قاہرہ مصر چ بنیا۔ ہن ایدے 22 سنگی نیں۔
ایدا مشن سنگی دیساں دے وشکار رشتے ودانا، سنگی دیساں دی ازادی نوں بچانا تے سنگی دیساں دا خیال رکھنا اے۔
عرب لیگ دا وڈا دفتر قاہرہ مصر چ اے۔
لاکھانڈی دریا
لاکھانڈی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
چیڑ نیولا
چیڑ نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے  ٹبر  وچوں  اے۔
آران و بیدگل
آران و بیدگل ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ اصفہان دے شہرستان آران و بیدگل دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سکیلوپورس ہیٹرولیپس
سکیلوپورس ہیٹرولیپس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کنڈیلے ایگوانے
Sceloporus heterolepis
گجرات یونیورسٹی، احمدآباد
گجرات یونیورسٹی گجرات (بھارت) دے شہر احمدآباد وچ اک سرکاری ریاستی یونیورسٹی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:گجرات گٹھ:یونیورسٹیاں
میچھی دریا
میچھی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
دهستان ویلکیج مرکزی
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نمین دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
چک 220 گ ب
چک 220 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
بویاکا ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
بوکایا ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام تنجا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کولمبیا دے ڈیپارٹمنٹ گٹھ:کولمبیا گٹھ:دکھنی امریکہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لاطینی امریکا
برلن گرجا
برلن گرجا یا کیتھڈرل برلن جرمنی چ اک گرجا اے جیڑا پروٹسٹنٹ فرقے کول اے۔ اے 1453 چ بننا ٹریا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:برلن دے گرجے گٹھ:جرمنی دے گرجے گٹھ:برلن
حکیم موسا امبرسری
حکیم محمد موسا چشتی امبرسری نو‏ں حکیم اہلسنت دے لقب نال وی یاد کیتا جاندا ا‏‏ے ۔
ناں
پہلا ناں غلام مصطفا ، دوجا محمد موسا سی ۔ انہاں د‏‏ی ذات جٹ تے گوت مان سی ۔ اک علمی تے تے طبیب خاندان تو‏ں سن ۔
ولادت
حکیم موسا مبرسری د‏‏ی پیدائش 27 اگست 1927ء بمطابق 28 صفر 1346ھ امرتسرمشرقی پنجاب ہندوستان وچ ہوئی انہاں دے والد دا ناں حکیم فقیر محمد چشتی امرتسری تھا
القاب
محقق عصر، محسن ملت، صوفی بزرگ طبیب کامل حکیم اہل سنت دا لقب ضیاءالدین مدنی نے عطا کیا
تعلیم
آپ نے قرآن مجید ناظرہ قاری کریم بخش تو‏ں پڑھیا۔ کتاباں فارسی مفتی عبدالرحمان ہزاروی مدرس مدرسہ نعمانیہ امرتسر تو‏ں پڑھیاں۔ ہور علامہ مولا‏نا محمد عالم آسی تو‏ں علمی استفادہ کیندا۔ کتاباں طب تے مثنوی مولا‏نا رومی دے پہلے دو دفتر والد گرامی تو‏ں پڑھے۔ علم ریاضی د‏‏ی باقاعدہ تحصیل د‏‏ی تے وی کھاندے دا حساب محمد شفیع پاندے تو‏ں حاصل کیتا۔
بیعت و خلافت
روحانی علم حاصل کرنے دے لئی بیعت و خلافت سلسلہ چشتیہ نظامیہ وچ خواجہ علی محمد چشتی سجادہ نشین بسی شریف (ضلع ہوشیار پور‘ بھارت) تو‏ں د‏‏ی ۔ ایہ سلسلہ عالیہ چشتیہ نظامیہ نصیریہ فخریہ ا‏‏ے۔ آپ دے والد گرامی وی قبلہ میاں صاحب تو‏ں بیعت سن ۔ گویا آپ اپنے والد گرامی دے روحانی پیر بھائی وی نيں۔
طب و حکمت
12/ اگست 1947ء وچ امر تسر تو‏ں پاکستان تشریف لائے، چھ ماہ تک سر گودھا وچ تے فیر اپنے والد گرامی د‏‏ی طلب اُتے لاہور چلے گئے۔ لاہور پہنچ ک‏ے والد صاحب دے نال لوہاری دروازہ دے باہر مطب شروع کيتا، 1949ء وچ رام گلی وچ علاحدہ مطب کیتا۔ آپ 55ریلوے روڈ لاہور وچ مطب چلاندے رہ‏‏ے۔ حکیم اہلِ سنت نے زندگی بھر طبابت کی۔ایہی انہاں دا پاکیزہ ذریعہ معاش سی ۔ طبابت کردے سن مگر اخلاص پیشہ کہلاندے سن، اوہ کار مطب عبادت سمجھ کر انجام دیندے سن ۔ اوہ حسن دے پیکر تے خدمت خلق دے خوگر سن، تلاش رزق تو‏ں زیادہ رضائے مولٰی دے متلاشی رہندے سن ۔ خاندانی طبیب سن فن طب وچ اعلٰی مقام رکھدے سن، اوہ سچ مچ مسیحائے قوم سن انہاں دا مطب جسمانی تے روحانی بیماریاں دا شفا خانہ تے دین و دانش دا مرکز ِفیضان تھا۔ان دا مطب طبی مرکز تو‏ں زیادہ علم و ادب تے رہتل و سبھیاچار دا مرکز ا‏‏ے۔
بانی
مجلس ضیائی تے مجلس رضا دے بانی ارکان وچ شامل نيں 1968ءماں ’’مرکزی مجلس رضا‘‘ د‏‏ی بنیاد رکھ د‏تی۔ جس دا بنیادی مقصد امام احمد رضا تے فکر رضا دا تعارف سی، مسلک ِاعلٰی حضرت نو‏‏ں عام کرنا سی ۔
لِکھتاں
آپ نہایت بلند پایہ ادیب تے علم و حکمت دا قیمتی ذخیرہ نيں۔ آپ دیاں لکھتاں وچ
وفات
حکیم موسی د‏‏ی وفات 17 نومبر 1999ء 8 شعبان 1420ھ لہور وچ ہوئی۔ مقابر چشتیاں، قبرستان نتھے شاہ، جوار میاں میر قادری وچ مدفون نيں۔
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی لوک
کم جونگ اُن
کم جونگ اون شمالی کوریا دا ڈکٹیٹر ا‏‏ے۔ اپنے باپ کم جونگ ال د‏‏ی وفات دے بعد 2011ء وچ شمالی کوریا دا اقتدار سنبھالیا۔ کم جونگ-اون دے دادا شمالی کوریا دے بانی سن ۔
تنازعات
کم جونگ اون نو‏‏ں شمالی کوریا د‏‏ی ظالم ترین شخصیت ماناجاندا ا‏‏ے۔ پچھلے دناں اپنے زیر دفاع نو‏‏ں سرکاری میٹنگ وچ سونے اُتے طیارہ شکن گن تو‏ں اڑا دتا۔ کم جون اون نے اپنے بوہت سارے مخالفین نو‏‏ں وی عجیب طریقےآں تو‏ں قتل کيتا ۔کم جونگ اون اُتے ایہ وی الزام اے کہ اس نے اپنی خالہ نو‏‏ں زہر دے ک‏ے ماریا۔اور اپنے اک رشتہ دار نو‏‏ں شکاری کتےآں دے سامنے سٹ کے اسنوں کتےآں نو‏‏ں کھلایا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:1983 دے جم گٹھ:1984 دے جم گٹھ:۱۹۸۴ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سالاران گٹھ:شمالی کوریا دے سربراہان ریاست
عربی
عربی جگ دی اک وڈي بولی اے۔ اے سمیٹک بولیاں (سامی بولیاں) دی ٹولی کلی جیندی بولی اے۔ عربی اک ماکرو بولی اے جیدیاں 27 چھوٹیاں بولیاں یا لحجے نیں۔ اے بولیاں عرب دنیا چ تے اسلامی دنیا چ بولیاں جاندیاں نیں۔
عربی سامی زباناں چوں سب توں وڈی زبان اے تے عبرانی تے آرامی نال بہت ملدی اے ۔ جدید عربی فصیح عربی [کلاسیکل عربی] دی تھوڑی جہی بدلی ہوئی شکل اے ۔ ایہہ 25 عرب تے افریقی ملکاں دی قومی تے دفتری زبان اے تے مراکش توں عراق تک معمولی فرق نال بولی تے سمجھی جاندی اے ۔ عربی 28 کروڑ لوکاں دی ماں بولی اے تے ہور 25 کروڑ لوگ اسنوں استعمال کردے نیں ، اس طرح 53 کروڑ لوک اسنوں بولدے نیں ۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
اوسکو
اوسکو ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان اوسکو دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
رام کرشن
رام کرشن پرم ہنس (18 فروری 1836ء – 16 اگست 1886ء)     انیہويں صدی عیسوی وچ ہندوستان دے اک سنت تے یوگی سن ۔ انہاں دا پیدائشی ناں گدادھر چٹرجی یا گدادھر چٹوپادھیائے سی۔ رام کرشن آغاز شباب ہی وچ روحانی سرمستیاں توں گزر چکے سن تے مختلف مذاہب دی روایتاں تے فلسفےآں دے دلدادہ سن جنہاں وچ کالی، تنتر، ویشنو بھکتی تے ادویت ویدانت قابل ذکر نيں۔ اہل بنگال وچ انہاں دے انتہائی احترام و عقیدت ہی دا نتیجہ سی کہ انہاں دے مشہور شاگرد سوامی ویویکانند نے رام کرشن مشن دی بنیاد رکھی۔ رام کرشن دے معتقدین انہاں نوں برہم دا اوتار مندے نيں جدوں کہ بعض انہاں نوں وشنو دا اوتار سمجھدے نيں۔
ڈاکٹر سُکھپال سنگھ
"'ڈاکٹر. سُکھ پال سنگھ"'پنجابی پرواسی شاعر ہے ۔ سکھ پال سنگھ دا جنم لدھیانہ شہر وچّ ہویا ۔ ایہناں دی ماں دا ناں کلونت کور تے پیؤ دا ناں اوتار سنگھ ہے ۔ آپ پنجاب کھیتی باڑی لدھیانہ وکھے لکچرار رہے۔ پھر کینیڈا وکھے (1996-2000) تکّ انٹاریو کینیڈا وکھے لکچرار رہا ۔اس تو بعد انیمل سائنس کیلیفورنیا یونیورسٹی امریکہ وچّ لکچرار رہا ۔اس دیاں تنّ پرمکھ رچناواں "چپّ چپیتے چیتر چڑھیا"، "رہن دکھاؤ ناہِی"، ایس جنم نہ جنمے" ।
رام کرشن
پیدائش تے بچپن
رام کرشن پرم ہنس 18 فروری 1836ء نوں مغربی بنگال دے ضلع ہوگلی وچ واقع کامار پکور پنڈ وچ پید ہوئے۔ انہاں دا خاندان انتہائی غریب لیکن پاک باز برہمن تھا۔ اس وقت تک کامار پکور وچ شہری زندگی دے آثار نئيں پہنچے سن، اوتھے چاول دے کھیت، کھجور دے اُچے اُچے درخت، کیلے، کچھ جھرنے تے دو شمشان گھاٹ سن ۔ انہاں دے والد دا ناں کھودی رام چٹوپادھیائے تے والدہ دا ناں چندرمنی دیوی سی۔ رام کرشن دے پیروکاراں دے بقول، انہاں دی پیدائش توں پہلے انہاں دے والدین دے نال کچھ مافوق الفطرت واقعات وی پیش آئے سن ۔ گیا وچ انہاں دے والد خودی رام نے اک خواب دیکھیا جس وچ بھگوان گدادھر (وشنو دا اک روپ) نے انہاں توں کہیا کہ اوہ انہاں دے بیٹے دی شکل وچ جنم لاں گے۔ ايسے طرح رام کرشن دی والدہ چندرمنی دیوی نے دیکھیا کہ شیو مندر دی روشنی انہاں دے رحم وچ داخل ہوئے رہی اے ۔
ڈاکٹر سُکھپال سنگھ
پرمکھ رچناواں دے بنیاد تے لکھاری دی شخصیت دا پرگٹاواں
ڈاکٹر ستندر سنگھ نور کہندے ہن کہ "چپّ چپیتے چیتر چڑھیا" ایہہ سکھ پال دا پہلا شعری مجموعہ ہے پر اسدی شعری یوگتا سانوں متاثر کردی ہے صرف اس کرکے نہیں کہ اس دی شاعری ہور ہم عصر شاعراں تو اپنی اک وکھری پہچان بناؤدی ہے اس کرکے وی کیونکہ اسنوں شعری بولی تے شعری سنجم دی ڈونگھی چیتنا ہے۔ اس چیتنا دے نال ہی اوہ شاعری دے سہج نال جڑیا شاعر ہے ۔اسنے شاعری دی حود بارے کئی تھائیں گلّ کیتی ہے،پر اس دے شعر بارے ایہہ سطراں اس دی مکمل گلّ کہندیاں ہن ۔
سرجیت پاتر "ایس جنم نہ جنما" بارے لکھدا ہے ۔ سکھ پال دیا ہیٹھ لکھیاں پنکتیاں شبداں نال سکھ پال دا شعری سدھات ہن تے اسدے اس مجموعے دی ہر نظم اس آدرش دے بہت قریب ہے۔ پر ہور قریب ہون دا چاہوان ہے۔
میں کوی نہی اوہ کویتا ہونا جو لکھی نہی جاندی انحد ناد واگ
رہنُو دکھاؤ ناہِی کتاب وچّ پرواسی سچ پیش کیتا گیا ہے ۔ اس وچّ پنجابیت نوں دکھایا گیا ہے۔ بھو ہیروا ، نسلی پکھ پات، پیڑی پاڑا ورگے وسے لئے گئے ہن۔ قدرت نال متعلق شاعریاں وی ملدیاں ہن ۔ پرانے پنجاب دی جھلک وی دکھائی دندی ہے ۔ ڈاکٹر سکھ پال سنگھ پنجابی پرواسی شاعر ہے ہون دے نال نال چنگا انسان وی ہے ۔ اوہ پنجابی ماں بولی دی سیوا کردا آ رہا ہے ۔ اس دی شعری رچنا روایت تے جدیدیت دا خوبصورت سمیل ہے۔ سکھ پال نے کھلی شاعری دی ودھا راہی ولکھن انتر دسٹی نوں نروپت کیتا ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹگٹھ:شاعرگٹھ:پنجابی شاعر
سکیلوپورس ہوریڈس
سکیلوپورس ہوریڈس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کنڈیلے ایگوانے
Sceloporus horridus
جپانی نیولا
جپانی نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
روہنی دریا
روہنی دریا نیپال دا اک دریا اے۔
ذاکر حسین روز گارڈن
ذاکر حسین روز گارڈن، بھارت دے چنڈیگڑھ شہر وچّ 30 ایکڑ (120,000 m2)[1] علاقے وچّ بنیا اک بنسپتی باغیچہ ہے۔ اس بغیچے وچّ 1600 قسماں دے 50,000 گلاب دے پھلاں دے بوٹے ہن۔ اس بغیچے دی اساری 1967 وچّ چنڈیگڑھ دے پہلے چیف کمیشنر ڈاکٹر. ایم. ایس. رندھاوا دی دیکھ ریکھ تحت کروایا گیا۔ اس بغیچے دا نام بھارت دے سابقہ صدر ذاکر حسین دے نام اتے رکھیا گیا۔ ایہہ گارڈن ایشیا دا سبھ توں سوہنا اتے وکھرا روز گارڈن ہے۔
باغ وچّ گلاب دے پھلاں دے نال نال دوائیاں بناؤنا لئے ورتے جان والے درخت وی ہن۔ دوائیاں لئی ورتے جان والے درختاں اتے بوٹیاں وچّ بل، بہیرا، ہرر، کپور اتے پیلا گل موہر شامل ہے۔ گلاب دے پھلاں نوں چرگاہ دے آلے دوآلے اتے کجھ جگہ اتے گلاب دے پھلاں دی چادر دی دکھّ وانگ لگایا گیا ہے۔
اک وکھرے نظرئیے توں اسدی ہور وی خوبیاں نال بھریا ہویا ہے۔ ہن۔ ذاکر حسین روز گارڈن وچّ سلانہ ہون والاں پھلاں دا میلہ کروایا جاندا ہے۔ جہڑا چنڈیگڑھ شہر دا اک وڈا میلیاں وچّ گنیا جاندا ہے۔ ایہہ میلہ فروری اتے مارچ وچّ منایا جاندا ہے۔ ایہہ میلہ پھلاں دی خوبصورتی نوں سمرپت ہندا ہے۔ اس میلے وچّ خاص طراں دا خانا، موٹر سواری راہیں باغ دی سیر، الگّ الگّ طراں دے جل پان دا پربندھ ہندا ہے۔ میلے وچّ فوٹو کھچن، باغبانی، من موہن درش دی چترکاری، روز راج کماری اتے راج کماری وی چنی جاندی ہے۔
تصویراں
2016
Gallery
.
حوالے
گٹھ:چنڈی گڑھ گٹھ:پنجاب ،بھارت گٹھ:باغ گٹھ:بھارت دے باغ
ایتھین
ایتھین کاربن دے دو ایٹماں تے ہائیڈروجن دے چار ایٹماں توں بنیا اک کمپاؤنڈ اے۔ اے الکین خاندان دا سب توں سادہ کمپاؤنڈ اے۔ اینوں بالند دے طور تے وی استعمال کیتا جاندا اے۔ اے جگ وچ ہائیڈروکاربناں وچوں سب توں بوتا بنایا جانے آلا کمپاؤنڈ اے۔ بوٹے اپنے آپ نوں شاداب رکھنے واسطے ایتھین بناندے نیں۔
سوویت جنگی یادگار
سوویٹ لڑائی چیتا یا سوویت لڑائی دی یادگار دوجی وڈی لڑائی وچ برلن دی لڑائی چ مرن والے 80،000 سوویت لڑاکیاں لئی بنائی جان والی اک یادگار اے جیڑی برلن تے مل مارن دے مگروں سوویت فوجاں نیں 1945 چ برلن جرمنی وچ بنائی۔
بارلے جوڑ
٭
بولیوار ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
بولیوار ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام کارتاجینا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
کُلراج رندھاوا
کُلراج کور رندھاوا(ਕੁਲਰਾਜ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ؛ جنم 16 مئی 1983) اک پنجابی اداکارہ ہے ٹی وی لڑی' قرینہ قرینہ وچ قرینا دے کردار وچ مشہور ہوئی.
باہری کڑیاں
گٹھ:جم 1983 گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی سکھ گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی اداکاراواں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ شخصیتاں
چک 221 گ ب
چک 221 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
گالاپیگوس جزیرے
جزائر پالاگوس ایکواڈور توں 972 کلومیٹر لہندے چ بحر الکاہل چ آتش فشانی جزیرےآں دا مجموعہ اے ۔ ایہہ یونیسکو دی عالمی ورثہ سائیٹ اے ، جس دی خاص گل اس دی جنگلی حیات اے ۔
گالاپاگوس جزیرے تے اسدے آلے دوالے دے پانی اک صوبے ، قومی پارک تے بائیولوجیکل میرین ریزرو دا حصہ نیں ۔ جزیرے دی مکھ بولی سپینی بولی اے ۔ اینہاں جزیرےآں دی آبادی 23 ہزار دے نیڑے اے ۔
ایہہ جزيرے جغرافیائی طور تے گھٹ عمر دے نیں تے اپنیاں وکھریاں قسم دیاں "سپیسیز" (حیاتیاتی اصناف) پاروں مشہور نیں ، جنہاں دا مطالعہ چارلس ڈارون نے کیتا ۔
اینہاں جزیرےآں ول پہلا بحری سفر بحری قزاق ایمبروز کوولے نے 1684ء چ کیتا ، اس نے اینہاں جزيرےآں دے ناں رکھے ۔ کجھ چر پہلے ایکواڈر دی حکومت نے جزیرےآں دی سپینی ناں رکھے ۔ اگرچہ نویں سپینی ناں سرکاری نیں پر حالے وی کئی ورتن آلے پرانے انگریزی ناں ای ورتدے نیں ۔
== جغرافیہ =
ایہہ جزیرے چڑھدے بحر الکاہل چ دکھنی امریکہ دے ساحل توں 972ء کلومیٹر لہندے چ واقع نیں ۔ اینہاں جزيرے دے چڑھدے چ ایکواڈور اے ، اتلے چ 720 کلومیٹر تے جزیرہ کوکوس اے تے دکھن چ 3،200 کلومیٹر تے جزیرہ ایسٹر تے جزیرہ فیلکس نیں ۔ خط استوا دے آلے دوالے پھیلے ایہہ جزيرے اتلا مخروط تے دکھنی مخروط دونہاں چ واقع نیں تے جزیرہ ازابیلا سدھا خط استوا دے اتے اے ۔ سبتوں دکھنی جزیرہ اسپانولا تے سبتوں اتلے جزیرہ ڈارون چ 220 کلومیٹر دا فاصلہ اے ۔ مجمع الجزائر گالاپاگوس دا کل رقبہ 7،880 مربع کلومیٹر اے جہڑا 45،000 مربع کلومیٹر سمندری علاقے تے پھیلیا ہویا اے ۔ سبتوں وڈے جزیرے ازابیلا دا رقبہ 4،640 مربع کلومیٹر اے تے اوہ جزائر گالاپاگوس دے کل رقبے دا ادھ توں ودھ اے ۔ جزیرہ ازابیلا تے آتش فشان وولف سبتوں اچی تھاں اے جہڑی سمندر دی پدھر توں 1،707 میٹر اچی اے ۔
اس جزیرے دے گروہ چ 15 وڈے جزيرے ، 3 نکے جزیرے تے 107 سمندری چٹانان تے ٹاپو شامل نیں ۔
وڈے جزیرے
15 وڈے جزیرےآں (جنہاں دا رقبہ 1 مربع کلومیٹر تں ودھ اے) دے ناں ایداں نیں :-
گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
گٹھ:دکھنی امریکا گٹھ:دکھنی امریکہ
عشق پیچاں
عشق پیچاں دے پھل نیلے، بنفشی، سرخ تے ملے جلے رنگاں دا ہوندے تے ویل ونگوں ہوندا اے۔ پتہ گول ہوندا اے تے پھل دوپہر تک کملا کے بند ہو جاندا اے تے اک ویل تے بہت زيادہ گنتی چ کھلدے نیںں۔ پھل قیف نما ہوندا اے ہیں۔ پرندے تے کیڑے زیرگی دے عمل چ مدد دیندے نیں
ایناں بوٹیاں نوں تپ دی لوڑ ہوندی اے
مورت نگری
گٹھ:سجری سویر
سکیلوپورس ہنساکیری
سکیلوپورس ہنساکیری کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus hunsakeri
دهستان عنبران
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان نمین ، صوبہ اردبیل چ اے ۔
مچھیرا نیولا
مچھیرا نیولا ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
صوبہ اتلا گیونگسانگ
ایہ صوبہ 1896ء چ صوبہ گیونگسانگ دے اتلے ادھ اتے بنایا گیا تے ایہ 1945 چ کوریا دی ونڈ تک انونڈے کوریا دا صوبہ رہیا تے فیر دکھنی کوریا دا حصہ بن گیا ۔.
دائےگو شہر 1896 توں 1981 تک اس صوبے دا راجگڑھ رہیا تے 1981 توں ایہ شہر گیونگسانگ صوبے دا حصہ نئیں ۔ 2016 توں اس صوبے دا راجگڑھ دائےگو توں اندونگ بدل دتا گیا اے ۔
اس صوبے دا رقبہ 19030 km2 اے,  جہڑا دکھنی کوریا دے کل رقبے دا 19.1% اے ۔
رہتل
ایہ صوبہ پرانی سیلا بادشاہی دا گڑھ سی تے اسدیاں بوہتاں رہتلی روایتاں اج وی ایتھے رواج چ نیں۔ اس صوبے توں کئی مشہور فنکار ، سیاسی آگو تے سوجھوان کوریا دی قومی پدھر اتے آئے ۔
مذہب
2005 دی جنگننا مطابق اتلا گیونگسانگ دی 33.9% لوک گنتی بدھ مت 18.6% عیسائیت (11.5% پروٹسٹنٹ تے7.1% کیتھولک )دی منن آلی اے. 47.5% آبادی مذہب نوں نئیں منن آلی جان مقامی دھرماں نوں من دی اے ۔
انتظامی ونڈ
اتلا گیونگسانگ صوبہ 10 شہراں(si) تے13 کاؤنٹیاں(gun) چ ونڈیا ہوئیا اے. تھلویں ناں  انگریزی, ہنگول لپی, تے ہانجا لپی چ دتے گغے نیں ۔
صوبہ اتلا چونگچیونگ
صوبہ اتلا چونگچیونگ دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
من بھاوتی بائی
مان بائی (موت 16 مئی 1605) شاہزادہ نورالدین محمد سلیم، مستقبل دے مغل بادشاہ جہانگیر دی پہلی ملکہ سی اتے شہزادہ خسرو مرزا دی ماں سی. اپنے بیٹے نوں جنم دین توں بعد اسنے بیگم دا خطاب حاصل کیتا.
مان بائی، امبر دے راجا بھگونت داس دی دھی سی اتے 1585 وچّ 15 سال دی عمر وچّ اسدا ویاہ اپنے چچیرے بھرا سلیم نال ہویا. سلیم دی بیوی وجوں اوہ اک صحیح پسند نہیں سی کیونکہ اوہ اتے اس دا پیؤ دوویں دماغی روپ توں استھر سن. بھگونت داس نے اک واری خدکشی دی کوشش کیتی سی اتے مان بائی دی جاں اپنے ہتھیں گئی سی.
اوہ اک دماغی طور توں پریشان عورت سی، جو کہ بڑی چھیتی برا منّ جاندی سی اتے خیالاں وچّ ہی بے غزتی محسوس کر لیندی سی، جسدی جہانگیر دے بہوپکھی اتے مکھ طور تے مسلم گھریلو ماحول وچّ راجپوت شہزادی  لئی بہت زیادہ گنجائش سی. انائتلا نے کیہا، "عورت [مان بائی] حرم دیاں دوجیاں عورتاں توں اچّ پدھری درجے دی چاہواں سی اتے اپنی خواہش دے تھوڑے جیہا خلاف کرن تے متشدد ہو جاندی سی." جہانگیر لکھدا ہے، "سمیں سمیں تے اسنوں خیال آؤندا سی، اتے اس دے والد اتے سارے بھرا وی اسنوں دسدے سن کہ اوہ پاگل سی."
16 مئی 1605 نوں مان بائی نے خدکشی کرکے اپنی جان دے دتی. محب علی نے کیہا ہے کہ اسدی خدکشی دا کارن سلیم دا اس ولّ سبھاء سی جس کارن اسدے من وچّ ایرکھا آ گئی اتے اس نے افیم لے کے خود نوں مار لیا. اس دی قبر الہ آباد دے خسرو باغ وچّ موجود ہے.
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغل سلطنتگٹھ:مغل بیگمات
سیبل
سیبل ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
سکیلوپورس انسگنس
بارلے جوڑ
گٹھ:کنڈیلے ایگوانے
Sceloporus insignis
سراب
سراب ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے شہرستان سراب دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ چڑھدا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 223 گ ب
چک 223 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
ایرئی ریڈار
ایرئی سویڈن دا بنایا گیا ریڈار اے۔ اے ریڈار کسے جہاز دے اتے فٹ ہوندا اے تے 350 کلومیٹر دور تک ہے پاسے دشمناں دا کھوج لاندا اے۔ اے اک اےسا ریڈار۔ اےسا ریڈار نوں مکانے آسطے کسی وی موٹر وغیرہ دی ضرورت نئیں ہوندی جس دی وجہ توں اے بجلی کم کھاندے نیں۔
اے ریڈار ساب کمپنی نیں بنایا تے اوہ اے ریڈار سویڈن، میکسیکو، یونان، برازیل، پاکستان تے تھائی لینڈ نوں ویچ چکیا اے۔ پاکستان دے کول 6 ریڈار نيں جیڑے ساب 2000 جہازاں تے فٹ نیں۔
کم جونگ اِل
کم جونگ اِل شمالی کوریا دا 1994 توں 2011 تک سروؤچّ لیڈر سی۔ اس دی موت توں بعد ایہہ عہدہ اس دے پتر کم جونگ اُن نے سامبھیا۔
سکیلوپورس انٹرناسالس
سکیلوپورس انٹرناسالس کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بارلے جوڑ
Sceloporus internasalis
شیاورجنگ
شیاورجنگ (Xiao'erjing) لفظی مطلب "بچاں دا طرز تحریر" جاں "کم عمر طرز تحریر" اصل فارسی-عربی طرز تحریر جو مینڈارن تے ہور چینی زباناں نوں تحریر کرنے دے لئی استعمال ہُندا اے۔
حوالے
گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چینی الفاظ تے جملے گٹھ:چینی انتساخ گٹھ:عربی حروف تہجی گٹھ:لپیاں
ایتھوپیا
ایتھوپیا (جنہوں حبش وی آکھیا جاؤندا ہے) اک بنا کنڈے دا افریقی دیس اے جیہڑا افریقہ دے سنگ وچ اے۔ 8 کروڑ 20 لکھ لوکاں دی گنتی ناپ نال ایہ افریقہ دی دوجی وڈی قوم اے۔ ایتھوپیا دے اتر وچ اریٹریا، چڑھدے ول جبوتی تے صومالیہ، سوڈان تے دکھن سوڈان لیندے ول تے کینیا ایدے دکھن ول اے۔ ادیس ابابا ایدا راجگڑھ اے۔
ایتھوپیا انسان دے رہن دیاں پرانیاں تھانوان وچ کنیا جاندا اے۔ ایہ وی خیال ہے جے انسان دا مڈ ایتھے ای پیا تے ایتھوں ای او لیندے ایشیاء تے دنیا دے ہور پاسیاں ول گیا۔
گٹھ:ایتھوپیا گٹھ:افریقا گٹھ:افریقا دے دیس
صوبہ اتلا جیولا
صوبہ اتلا جیولا دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
جپانی بجو
جپانی بجو ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
دهستان میناباد
ایہ ایران دے صوبہ اردبیل دے ضلعے شہرستان نمین دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
بیلی ولے
بیلی ولے کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
سکیلوپورس جالاپا
سکیلوپورس جالاپا کنڈیلے ایگوانے دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
بیلی ولے
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
سکیلوپورس جالاپا
بارلے جوڑ
گٹھ:کنڈیلے ایگوانے
Sceloporus jalapae
بوگانڈا
بوگانڈا ، باگانڈا لوکاں دی بادشاہت اے جہڑی موجودہ یوگینڈا دیاں روایتی بادشاہتاں چوں سبتوں وڈی اے ۔ 30 لکھ بوگانڈا لوک ، یوگنڈا دا سبتوں وڈا نسلی گروہ نیں ، اگرچہ ایہہ کل آبادی دا صرف 16.7 نیں ۔ سواحلی بولی بوگانڈا لئی ورتیا جان لفظ یوگینڈا برطانویاں نے 1894ء چ اختیار کیتا دوں اوہناں نے یوگینڈا پروٹیکٹوریٹ قائم کیتی ، جس دا مرکز بوگانڈا وچ سی ۔ بوگانڈا دی دکھنی سرحد تے جھیل وکٹوریہ ، چڑھدی سرحد تے دریا وکٹوریہ نیل تے اتلی سرحد تے جھیل کیوگا نیں ۔ بوگانڈا چ لوگانڈا بولی بولی جاندی اے ، جہڑی انگریزی دے نال نال یوگینڈا دیاں وڈیاں دوجیاں بولیاں چوں اک اے ۔ ایہہ یوگینڈا چ ماکیریرے یونیورسٹی دے نال نال کجھ پرائمری تے سکینڈری سکولاں چ وی پڑھائی جاندی اے ۔
ادب تے دوجے معاملےآں چ بوگانڈا نوں یوگینڈا دا مرکز آکھیا جاندا اے ، ایہہ اسدی سیاسی حثیت تے اس پاروں آکھیا جاندا اے کہ قومی صدر مقام کمپالا بوگانڈا چ واقع اے ۔
بیعت عقبہ
بیعت عَقَبہ ہجرت تو‏ں پہلے یثرب دے لوگاں د‏‏ی رسول خدا د‏‏ی بیعت کرنے د‏‏ی طرف اشارہ ا‏‏ے۔ مدینہ دے لوگاں نے رسول اللہ د‏‏ی دو مرتبہ بیعت کيتی۔ پہلی بیعت 12واں سال وچ تے دوسری 13واں سال وچ ہوئی۔ ایہ دونے بیعتاں بیعت عقبہ دے نام تو‏ں جانی جاندیاں نيں۔ پہلی بیعت نو‏‏ں بیعت النساء تے دوسری بیعت نو‏‏ں بیعت الحرب کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن اکثر مؤرخین بیعت النساء نو‏‏ں فتح مکہ تو‏ں پہلے سمجھدے نيں۔ ایہ دونے بیعتاں ہجرت پیغمبر دا مقدمہ قرار پائاں تے اس دے ذریعے مسلماناں دے لئی مدینہ ہجرت کرنے دے مواقع فراہ‏م ہوئے۔
وجہ تسمیہ
عَقَبہ لغوی لحاظ تو‏ں پہاڑی راستے وچ آنے والے موڑ نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جس دے ذریعے پہاڑ د‏‏ی بلندی د‏‏ی طرف جایا جاندا ا‏‏ے۔ پیغمبر تے یثرب دے لوگاں دے درمیان ہونے والی دونے بیعتاں منا تے مکہ دے درمیان منا دے نزدیک واقع ہوئی اسی لئے اسی وجہ تو‏ں بیعت عقبہ دے نام تو‏ں مشہور نيں۔ ایہ مقام مکہ تو‏ں تقریبا 25 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔
درہ شانہائی
حوالے
گٹھ:چین دے پہاڑی درے گٹھ:دیوار چین گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے
بیعت عقبہ
پہلی بیعت
یہ بیعت بعثت دے بارہويں سال حج دے موقع اُتے ہوئی۔ اوس و خزرج قبیلےآں دے ست خانداناں دے بارہ افراد نے عقبہ وچ رسول خدا نال ملاقات کيت‏ی۔ انہاں نے اسلام قبول کیتا تے آپ د‏‏ی بیعت کيتی۔ قبیلۂ خزرج تو‏ں اَسعَد بن زُرارة، عَوف بن حارث تے انہاں کئ بھائی برادر مُعاذ، ذَکوان بن عبد قیس، رافع بن مالک، عبادة بن صامت، ابی عبدالر حمن یزید بن ثَعلَبَہ، عباس بن عبادة بن نَضلَہ، عُقبَہ بن عامر بن نابی، قُطبَہ بن عامر بن حدیده تے قبیلۂ اوس دے ابو الہیثم بن تیہان، عُوَیم بن ساعدة اس بیعت وچ شریک سن ۔
شرائط بیعت
جے اس بیعت اُتے پابند رہے تو بہشت انہاں دے لئی ہوئے گی تے جے اوہدی مخالفت کيتی تو فیر خدا نو‏‏ں اختیار اے کہ انہاں نو‏ں معاف کرے یا عذاب دے۔ بعض اسی بیعت نو‏‏ں بیعت النساء کہندے نيں لیکن سورہ ممتحنہ د‏‏ی 12واں آیت دے پیش نظر فتح مکہ دے بعد رسول د‏‏ی عورتاں تو‏ں بیعت نو‏‏ں بیعت النساء کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بیعت دے بعد رسول اللہ دا پہلا اقدام
اس بیعت دے بعد رسول اللہ نے انہاں نو‏ں قرآن د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی مُصعب بن عُمیر نو‏‏ں بھیجیا۔ بعض مؤرخین مصعب دے بھیجنے نو‏‏ں دوسری بیعت دے بعد ذکر کردے نيں۔
دوسری بیعت
یہ بیعت الحرب دے نام تو‏ں مشہور ہوئی۔ بعثت دے تیرھواں سال حج دے موقع اُتے مِنیٰ دے سجے درے اُتے بیعت ہوئی جتھ‏ے اج کل مسجد البیعہ موجود ا‏‏ے۔ اس بیعت وچ بہتّر مرد تے دو عورتاں حاضر سن۔ رسول د‏‏ی جانب تو‏ں آپ دے چچا عباس بن عبدالمطلب وی ہمراہ سن ۔ یثربی اک اک دو دو ہوکے رسول دے پاس آندے سن ۔ سب تو‏ں پہلے بنی زُریق تو‏ں رافع بن مالک بن عَجْلان رسول اللہ دے پاس آئے۔
عباس نے حاضرین تو‏ں کہیا: جتھ‏ے تک ہو سکا اسيں نے محمد د‏‏ی حمایت کيتی۔ ہن اوہ تواڈے پاس آنا چاہندے نيں۔ جے تساں انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی قدرت رکھدے ہو تو ماشاء اللہ تے جے اس دتی قدرت نئيں رکھدے تو انہاں نو‏ں ساڈے پاس ہی رہنے دو۔ انہاں نے جواب وچ کہیا: اسيں اس گل اُتے بیعت کردے نيں کہ جس اوہ جنگ کرن گے اسيں اس نال جنگ کرن گے جس تو‏ں اوہ صلح کرن گے اسيں اسی تو‏ں صلح کرن گے۔ کہیا گیا کہ بَراء بن مَعرور یا ابو الہیثم بن تیہان یا اسعد بن زراره پہلے بیعت کرنے والے نيں۔
بیرونی ربط
مقالے دا مآخذ: دانشنامہ جہان اسلام، بیعت عقبہ، سید جعفر شہیدی گٹھ:رسول خدا دے معاہدے گٹھ:بعثت تا ہجرت دے واقعات
صوبہ تھلواں جیولا
صوبہ تھلواں جیولا دکھنی کوریا دا اک صوبہ اے۔
ورزقان
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ایشیائی بجو
ایشیائی بجو ددپلانے تے ماس کھانے جانوراں دے نیولے ٹبر وچوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیولے گٹھ:ماس کھانے
کلداس ڈیپارٹمنٹ
کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔ کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
کولمبیا انتظامی طور اتے 32 صوبےآں جنہاں نوں ڈیپارٹمنٹ آکھیا جاندا اے چ ونڈیا ہویا اے ۔
کلداس ڈیپارٹمنٹ کولمبیا دے 32 ڈیپارٹمنٹاں چون اک اے تے اسدا صدرمقام منیزالس شہر اے ۔