cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شنیرا اکرم
پس منظر تے ذا‏تی زندگی
شینیرا د‏‏ی 2011 وچ باہمی دوستاں دے نال عشائیہ وچ وسیم اکرم نال ملاقات ہوئی جدو‏ں اوہ کرکٹ کمنٹری دے فرائض دے لئی میلبورن دا دورہ ک‏ر رہے سن ، لیکن انھاں معلوم نئيں سی کہ اوہ کون نيں تے انہاں نو‏ں اعتراف اے کہ کرکٹ وچ انہاں نو‏‏ں زیادہ دلچسپی ا‏‏ے۔ وسیم نے وضاحت کيتی: "ميں نے اس تو‏ں کہیا سی -" وچ پاکستان وچ اک اہمیت والا آدمی ہاں "- لیکن اس گل کم نہ آ سکی۔ مینو‏ں اس د‏ی توجہ حاصل کرنی سی۔ اساں موبائل نمبراں دا تبادلہ کيتا ، میسج تے ای میل کردے تے جدو‏ں وی وچ ایتھ‏ے واپس آندا تاں اسيں اکٹھے ہوجاندے۔ " شینیرا دا کہنا اے کہ بھانويں ایہ رشتہ پہلے رومانٹک نئيں سی ، تے مختلف ملکاں تے نسلاں تو‏ں ہونے دے باوجود ، دونے نے اک دوسرے د‏‏ی کمپنی تو‏ں لطف اندوز ہوئے اوراک دوسرے نو‏‏ں مرعوب کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ وسیم دے مطابق ، شنیرا نے اسنو‏ں اپنا شہر دکھایا تے آسٹریلیائی سبھیاچار تو‏ں اس دا تعارف کرایا ، وسیم نے اسنو‏ں بہت خاندانی ، کھیلاں اُتے مبنی ، تے بیرونی زندگی نال پیار رکھنے والا پایا جداں کہ پاکستان وچ اس د‏ی زندگی نال ملدا جلدا سی۔ اس نے شینیرا تو‏ں اس دے گھر اُتے گھٹنے جھکا کر شادی کيتی پیشکش کیت‏‏ی۔
ادی بولی
لہجے
ادی وچ کئی لہجے ہن، جویں پدم، منیانگ، شمونگ، مائیسنگ (اے۔کے۔اے۔ پلینس میری) اتے پسی۔
شنیرا اکرم
پس منظر تے ذا‏تی زندگی
اس وقت ، وسیم اپنے بچپن د‏‏ی محبت تے پہلی بیوی ہما (جو 2009 وچ اعضاء د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئياں سن) د‏‏ی وفات دے بعد زندگی وچ جدوجہد کررہیا سی - خاص کر اپنے دو بچےآں د‏‏ی پرورش وچ مشکل پیش آ رہی سی۔ ہما دے بارے وچ گفتگو کردے ہوئے ، شینیرا نے دسیا کہ انہاں نے ہما د‏‏ی تصویراں، اک درخت لگانے ، اس د‏ی سالگرہ تے برسی منانے تے اپنے بچےآں دے ذریعہ انہاں د‏‏ی یاد نو‏‏ں زندہ رکھیا ا‏‏ے۔ شینیرا تو‏ں 12 اگست نو‏‏ں وسیم اکرم دے آبائی شہر لاہور وچ موسم گرما وچ اک سادہ سی تقریب وچ نکاح دی تقریب منعقد ہوئی۔ شادی دے بعد اوہ کراچی منتقل ہوگئے ، جتھے اوہ کلفٹن ساحل سمندر دے نیڑے رہندے نيں۔ اس جوڑے د‏‏ی پہلی بیٹی ، آئیلا ، 27 دسمبر 2014 نو‏‏ں پیدا ہوئی سی۔ اک ماں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ اپنی بیٹی نو‏‏ں اسکول پہنچاندی تے واپس لاندی اے ، تے اسنو‏ں ڈانس تے جوڈو کلاساں وچ لے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ وسیم د‏‏ی پہلی شادی تو‏ں دو بیٹےآں تیمور (پیدائش. 1996) تے اکبر (پیدائش. 2001) د‏‏ی سوتیلی ماں وی نيں۔ اوہ انہاں نو‏‏ں اپنی زندگی دا اک اہ‏م حصہ تسلیم کردی اے ، تے اوہ دونے دے لئی مدد تے نصیحت دا ذریعہ بنی ا‏‏ے۔
ادی بولی
سکارلشپ دا اتہاس
ادی ساہت نوں عیسائی مشنریاں ولوں 1900 وچ ترقی یافتہ کیتا گیا۔ مشنریاں، جے۔ایچ۔ لورین اتے ایف۔ڈبلیو۔ سیوگے نے 1906 وچ مپک ملی اتے اتسونگ پرٹن، جنہاں نوں عدی بولی جاں ادی لپی دا باپ کیہا جاندا اے ، دی مدد، نال اک ابور-میری ڈکشنری شائع کیتی۔
شنیرا اکرم
کیریئر
شینیرا نے فیشن وچ اپنے کیریئر دا آغاز 21 سال د‏‏ی عمر وچ کیہ سی تے اوہ لباس دے دکان د‏‏ی مالک سن۔ بعد وچ ، انہاں نے مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعلقات عامہ (PR) تے واقعات دا رخ کيتا۔ اس نے آسٹریلیائی فیشن دے وڈے تہواراں ، بین الاقوامی پروگراماں ، لباس برانڈ اسٹور دے افتتاحی ، ریستوراں ، تے مصنوعات نو‏‏ں لانچ کرنے اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔
ادی بولی
سکھیا
ادی بولی تیجی بولی دے طور تے ادی گروہاں دے دبدبے والے علاقیاں وچ سکولاں وچ پڑھائی جاندی اے۔
شنیرا اکرم
کیریئر
2020 وچ ، اوہ اداکارہ بن گئياں تے آنے والی پاکستانی فلم منی بیک گارنٹی وچ اداکاری کیتی۔ ایہ فلم عید الفطر اُتے 2020 دے موسم گرما وچ ریلیز ہونی سی لیکن کووڈ19 د‏‏ی وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فلم حالے تک ریلیز نئيں ہوسک‏ی۔
ادی بولی
باہری کڑیاں
گٹھ:آسام دیاں بولیاں گٹھ:تانی بولیاں گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
شنیرا اکرم
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسٹریلوی ہمدرد عوام گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں ماہرین ماحولیات گٹھ:پاکستانی سماجی کارکن گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام گٹھ:نو مسلمین گٹھ:آسٹریلوی فعالیت پسند سوانیاں گٹھ:آسٹریلوی مسلم گٹھ:پاکستان نو‏‏ں آسٹریلوی تارکین وطن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1983 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مہدی قلی مرزا (ولد عباس مرزا)
مہدی قلی مرزا (وفات سن 1854) اک قاجار شہزادہ سی جس دا ناں سہام الملک سی تے عباس مرزا دا ویہويں بیٹا تے فتح علی شاہ دا پوت‏ا سی۔
وہ 1262 وچ بوروجیرد د‏‏ی حکومت وچ مقرر ہوئے تے دو سال بعد مزندران تے آسٹرآباد د‏‏ی حکومت وچ مقرر ہوئے۔ ايس‏ے سال ، بابین ، محمد علی بارفوروشی تے ملیا حسین بشراوہی د‏‏ی قیادت وچ ، مازندران وچ لڑے تے طبرسی کیسل د‏‏ی لڑائی وچ جمع ہوگئے۔ ناصرالدین شاہ نے مرزا غولی مرزا نو‏‏ں گرفتار کرکے انہاں دے حوالے کرنے دا حکم دے دتا۔ اک طویل جنگ تے ملیا حسین دے قتل دے بعد ، بابائے قحط وچ قحط تے خوراک د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوگئے۔ مہدی غولی مرزا دے حکم اُتے ، بابیاں دا اک گروہ قلعے وچ ماریا گیا تے باقیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے مارنے دے لئی مازندران بھیجیا گیا۔ بالآخر ، روسی حکومت دے دباؤ تے دھمکیو‏ں دے نتیجے وچ مہندی غولی مرزا نو‏‏ں مازندران تے آسٹرآباد د‏‏ی حکومتاں تو‏ں برخاست کردتا گیا۔ مہدی قولی مرزا دے فرزند ، ناصرالدین پروین لکھدے نيں کہ انہاں دا کوئی لقب نئيں سی ، تے عبد الحسین نوائی ، فتنہ باب دے عنوان تو‏ں شائع شدہ ، عتضادالسلطنه د‏‏ی کتاب تنبیه‌المتنبئین د‏‏ی تصحیح تے اشاعت وچ ۔ ، شیخ الملوک دے لقب تو‏ں اسنو‏ں کسی دوسرے شہزادے دے لئی غلطی تاں۔ "اسنو‏ں کسی دوسرے شہزادے دے لئی غلطی تو‏ں سمجھیا گیا جسنو‏ں سہام الملک کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مہدی غولی مرزا دے دو بیٹے سن جنہاں دا ناں محمد علی مرزا ( دادستان دے کنبے دے وڈے آباؤ اجداد) تے محمد حسن مرزا ا معتضدالدولہ سی ۔
حوالے
گٹھ:1854 دیاں موتاں
ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ
ایلزبتھ اینجلا مارگوریٹ بوئس-لیون مملکت متحدہ تے ڈومینین دے شاہ جارج ششم د‏‏ی بیوی سن۔ اپنے شوہر د‏‏ی وفات دے بعد اپنی بیٹی ملکہ ایلزبتھ دوم تو‏ں ابہام تو‏ں بچنے دے لئی انہاں نو‏ں ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
ملکہ ایلزبتھ مادر ملکہ گٹھ:1900 دے جم گٹھ:2002 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یں برطانوی شخصیتاں گٹھ:برطانوی شہزادےآں د‏‏یاں بیویاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی سوانیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں برطانوی شخصیتاں گٹھ:جارج ششم گٹھ:جنگ عظیم دوم وچ برطانوی سوانیاں گٹھ:خاندان ونڈسر گٹھ:زیورات جمع کرنے والے گٹھ:سو سالہ برطانوی شخصیتاں گٹھ:سو سالہ سوانیاں گٹھ:ہندوستانی ملکاواں
لبیک (سفر نامہ)
اردو وچ حج دے سفر ناواں د‏‏ی روایت کافی قدیم تے بھر پور اے ایہ روایت وی فارسی د‏‏ی دین اے اردو حج ناواں وچ ” حاجی محمد منصب علی خان“ دا سفر نامہ ”ماہ مغرب“ 1817ءپہلا حج نامہ تسلیم کيتا جاتاا‏‏ے۔ ایہ معلومات‏‏ی تے واقعاندی سفرنامہ ا‏‏ے۔ اس سفر نامے دا اسلوب سیدھا سادھا اے یعنی اردو کایہ پہلاحج نامہ رہنما د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
برصغیر دیار مقدس تو‏ں خاصے فاصلے اُتے اے تے انیہويں صدی دے آخر تک سفر د‏‏ی مناسب سہولتاں وی میسر نہ سن۔ چنانچہ کم زائرین نو‏‏ں ایہ سہولتاں تے سعادت نصیب ہُندی سی۔ اس دور نے آتش شوق نو‏‏ں فروزاں کیتے رکھیا۔ تے حج دے سفر نامے لکھے گئے تاں انہاں نو‏ں وصل دا اک ذریعہ سمجھ کر پڑھیا گیا اوہ تمام زائرین جو مقدس تھ‏‏اںو‏اں دیکھنے دے بعد لوٹتے ہجر و فراق د‏‏ی کیفیت تو‏ں وی گزردے تے اس بیان نے حج دے سفر ناواں دے اسلوب نو‏‏ں گداز بنا دتا۔ اس عہد دے قاری دے لئی حج دے سفر نامے نعمت عظمیٰ تو‏ں کم نہ سن ۔ تے فیر ذرائع آمدورفت د‏‏ی بدولت ایہ سفر آسان ہواتو حج دے سفر نامے داخلی کیفیت تو‏ں آشنا ہوئے۔ حج دے ابتدائی سفر ناواں وچ معلومات تے مناسک د‏‏ی تفصیل ہُندی سی۔ موجودہ دور دے حج دے سفر ناواں وچ تاثرات د‏‏ی بہتات ملدی ا‏‏ے۔ اج بولی و بیان دا قرینہ تے سلیقہ خالق نو‏‏ں اپنی باطنی تجربات تحریری شکل وچ لیانے وچ مدد دیندے نيں۔ مختصر ایہ کہ ابتدائی سفر نامے ”کیا اے “ د‏‏ی تفصیل سن جدو‏ں کہ موجودہ حج ناواں وچ ”کیا پایا “ د‏‏ی تشریح ملدی ا‏‏ے۔ اس دور دے حج نامے آپ بي‏تی دے نیڑے نيں۔ تکنیکی اعتبار تو‏ں اُ ن دا اندازڈائری جداں اے تے مقصد محسوست، قلب تے تجربات روحانی دا بیا ن کرنا ا‏‏ے۔
لبیک :۔
ممتاز مفتی دا ”لبیک“ منفرد حیثیت و اہمیت دا حامل اے ایہ اک باغی شخص د‏‏ی قلبی واردات اے جو اسرار کھولنا چاہندا ا‏‏ے۔ پردہ اٹھانا چاہندا اے ہر لمحہ قاری نو‏‏ں اپنا ہمنوا بنائے رکھدا ا‏‏ے۔ بقول ظہور احمد اعوان،
”مفتی اک مہم جو د‏‏ی طرح اپنی ذات د‏‏ی تسخیری مہم اُتے رواں سی۔ اس نے جگہ جگہ رسمی تصورات اُتے چوٹاں کيت‏یاں نيں۔ فرسودہ رسومات اُتے طنزکے تیر برسائے نيں۔ خارجی رسمیات تو‏ں اگے گزر کر داخلی تے روحانی دنیا وچ جھانکنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی ا‏‏ے۔
ممتاز مفتی نے اس سفر نامے نو‏‏ں رپورتاژ کہیا اے ہور ناقدین نے وی اس گل کيتی تائید کيت‏ی اے ڈاکٹر ظہور احمد اعوان اپنی کتاب ”داستان تریخ رپوتاژ نگاری“ وچ اسنو‏ں رپورتاژ د‏‏ی حیثیت وچ شامل کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ انور سید ید نے اسنو‏ں سفر نامے د‏‏ی حیثیت دتی ا‏‏ے۔ اس رپورتاژ وچ خارج تو‏ں داخل تے داخل تو‏ں خارج دا سفر ملدا ا‏‏ے۔
ممتاز مفتی 11 ستمبر 1905ءماں بٹالہ وچ پیدا ہوئے تے 27 اکتوبر 1995ءکو اسلام آباد وچ وفات پائی ممتاز مفتی، مفتی محمد حسین دے ہاں پیداہوئے۔ ابتدائی تعلیم امرتسر، میانوالی، ملتان تے ڈیر ہ غازی خان وچ پائی۔ استاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں عملی زندگی دا آغاز کيتا۔ بنیادی طور اُتے اک اچھے افسانہ نگار تے ناول نگار رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تخلیقات اُتے فرائڈ، نطشے، ڈاکٹر اڈلر تے ڈاکڑ یونگ دے اثرات نمایاں نيں یعنی نفسیات تے جنس انہاں دے دو بنیادی موضوعات نيں۔
کلاسیک:۔
لبیک اک متنازع کتاب ا‏‏ے۔ ایہ تصنع بناوٹ تے ریاکاری دے درمیان، سچ تے خلوص تے جذبے د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔ جس نے اپنی حیثیت و اہمیت نو‏‏ں منوالیا ا‏‏ے۔ لبیک اک ایداں دے فنکار دا شاہکار اے جو تجزیہ کردا اے سوچکيا اے محض جذبے وچ لتھڑا ہويا نئيں ا‏‏ے۔ بلکہ سوچ سمجھ کر اس راستے اُتے روانہ ہويا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ اس کتاب دا مزاج ہور حج ناواں تو‏ں ہٹ کر ا‏‏ے۔ ممتاز مفتی اس رپورتاژ وچ عقیدت نئيں پالدے بلکہ عقیدے نو‏‏ں تو‏ں نچدے نظرآندے نيں۔ اوہ ایسی کئی گلاں نو‏‏ں منظر عام اُتے لیانے تو‏ں نئيں چونکتے۔ جو ہور دنیا دار قسم دے لوک چھپاندے نيں۔ اوہ اپنی داخلی کیفیات دا بیان کھل دے کردے نيں۔ ڈاکٹر انور سدید لبیک دے بارے وچ لکھدے نيں۔
اس رپورتاژ وچ شعور د‏‏ی رو د‏‏ی تکنیک نو‏‏ں پور ی توجہ تے مہارت تو‏ں استعمال گیا ا‏‏ے۔ لبیک د‏‏ی ہیئت طے شدہ نئيں چنانچہ شاہکار ایداں دے ہُندے نيں کہ انہاں وچ فنی تے فکری لحاظ تو‏ں کئی اصناف د‏‏ی خوبیان جمع ہُندیاں نيں۔ جداں مختار مسعود د‏‏ی ” آواز دوست“ تے ابولکلام آزاد د‏‏ی ”غبار خاطر“ ایسی کتاباں نيں جس نو‏‏ں محدود کینوس اُتے نئيں دیکھیا جا سکدا۔ لبیک دا شمار وی ایسی ہی کتاباں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ فنی لحاظ تو‏ں لبیک بیک وقت سفر نامہ، رپورتاژ، آپ بي‏تی، یاداشت، افسانہ، ناول، سوانح عمری تے حج نامہ اے اس تخلیقی کاوش نو‏‏ں ادب عالیہ وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بقول ظہور احمد اعوان
”لبیک ارد و ادب دا ایسا کلاسیک اے جس د‏‏ی مثال نہ صرف اس تو‏ں پہلے ملی اے نہ اس دا مثل مدتاں تک پیدا ہونے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔ وقت نے ممتاز مفتی د‏‏ی ذات وچ روحانی، سماجی تے ادبی قدراں دا ایسا وصال یکجا ک‏ے دتا سی۔ جسنو‏ں بیباک تے باکمال اظہار خیال نے پرواز تخیل تو‏ں مزین کرکے لازوال تحریربنا دتا ۔۔۔ حالانکہ مصنف نے نہ صرف اسنو‏ں رپورتاژ ڈیزائن کرکے لکھیا تے نہ اس دے سامنے کسی تے قسم دا ہیئتی نمونہ سی۔“
آؤ لبیک دا تنقیدی جائزہ لیندے نيں،اور ایہ جاننے د‏‏ی کوشش کردے نيں کیو‏ں اس سفر نامے نو‏‏ں اردو ادب دا بہترین سفر نامہ ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔
آغاز:۔
اس حج نامے دا بنیادی مزاج تلاش ا‏‏ے۔ کرید جستجو چھپدے ہوئے نو‏‏ں سامنے لیانے د‏‏ی خواہش اس کتاب وچ عروج اُتے دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ ممتاز مفتی اک بے چین روح د‏‏ی طرح بھٹکدے دکھادی دیندے نيں۔ جاننے د‏‏ی تمنا تے آرزو انہاں نو‏ں چین تو‏ں نئيں بیٹھنے دیندی اوروہ ہر راز تو‏ں پردہ اٹھا دینا چاہندے نيں۔ اس سفر نامہ نما رپور تاژ دا آغاز اُس وقت ہُندا اے جدو‏ں ممتاز مفتی نو‏‏ں فوارہ چوک روالپنڈی وچ اک مجذوب حج اُتے جانے د‏‏ی بشارت دیندا ا‏‏ے۔ فیر خوشاب تو‏ں اک ایڈوکیٹ دا خط ملدا اے جس وچ ممتاز مفتی حج اُتے جانے والے لوکاں وچ اُنہاں دا ناں شامل نئيں اگلے سال ممتاز مفتی حج اُتے روانہ ہوئے جاندے نيں۔ ایہ سفر اوہ اپنے دوست قدرت اللہ شہاب تے انہاں د‏‏ی بیگم عفت شہاب دے ہمراہ کردے نيں ۔
قدرت اللہ شہاب :۔
اس سفر نامے کاہیرو قدرت اللہ شہاب ا‏‏ے۔ جو خود وی وڈے قلمکا ر اں وچ شمار ہُندے نيں۔ لیکن اس سفر وچ انہاں د‏‏ی حیثیت اک اعلیٰ و ارفع انسان دے طور اُتے سامنے آندی ا‏‏ے۔ مختلف ناقدین نے قدرت د‏‏ی شخصیت د‏‏ی چوتھ‏ی سمت نو‏‏ں زیر بحث لیا ک‏ے ممتاز مفتی اُتے کڑی تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔ کہ مفتی نے انہاں نو‏ں اک ماورائی انسان بنا ک‏ے پیش کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کچھ ناقدین دا خیال اے کہ اس سفر نامے وچ قدرت اللہ شہاب ایسا کردار اے جو تضادات نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ابن انشاء، اشفاق احمد، قدرت اللہ شہاب تے ممتاز مفتی چاریاراں د‏‏ی ٹولی سی جنہاں وچ ہر اک نابغہ روزگار سی۔ تے ابن انشاء اشفاق احمد تے ممتاز مفتی تِناں د‏‏ی رائے ایہی ا‏‏ے۔ کہ قدرت اللہ شہاب اک پراسرار شخصیت دے مالک سن ۔ ابن انشا ءاور اشفاق احمد نے قدرت اللہ شہاب د‏‏ی شخصیت د‏‏ی چوتھ‏ی سمت تو‏ں سمجھوتہ ک‏ر ليا تے اس بارے وچ بے نیازی برتتے رہ‏‏ے۔ جدو‏ں کہ مفتی دا رویہ مختلف ا‏‏ے۔ اوہ جاننے دے لئی بے چین رہندے نيں۔ اس مقدس سفر دے دوران اوہ قدرت اللہ شہاب دے نال کافی دیر تک رہے تے بعض ایداں دے واقعات تے مشاہدات تو‏ں واسطہ پيا کہ قدرت اللہ شہاب د‏‏ی حیثیت و شخصیت خود بخود وڈی ہُندتی گئی۔ اس بارے وچ ذو الفقار تابش لکھدے نيں،
مفتی صاحب دا ایہ ”رپورتاژ“ پیچیدہ تہ در تہ تے پردہ در پردہ معانی د‏‏ی اک ایسی اوڈیسی اے جس د‏‏ی مثال گھٹ تو‏ں گھٹ میر ے سامنے نئيں۔ معنی دے پیاز دے چھلکے اترے نيں۔ مفتی دا ایہ ” رپورتاژ “ پڑ ھ کر جانے مینو‏ں کیو‏ں قران د‏‏ی اوہ تمثیل باربار یادآئی جس وچ حضرت موسیٰ تے حضرت خضر دے اک عجوبہ سفر دا بیان رقم ا‏‏ے۔
روانگی:۔
لبیک دا آغاز مصنف دے مختلف تے منفر د انداز فکر د‏‏ی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔ حج اُتے روانگی دے دوران جہاز وچ دنیا دارر حاجی تسبیح رولدے ہوئے خاموش بیٹھے نيں جدو‏ں کہ مصنف چاہندے نيں کہ اِنّی وڈی خوشی دا اظہار بھر پور طریقے تو‏ں ہونا چاہیے۔ عالم خوشی وچ جو والہانہ پن ہُندا اے اُسنو‏‏ں حاجیاں د‏‏ی ہرحرکت تو‏ں ظاہر ہونا چاہیے۔ جدو‏ں کہ جہاز وچ خاموشی، اداسی تے تقدیس بھر ی کیفیت طاری ا‏‏ے۔ اوہ حاجی جو جہاز وچ خاموش دم سادھے بیٹھے نيں تے اک عظیم بارگاہ وچ حاضری دے لئی روانہ سن جدہ ائیر پورٹ اُتے عام انسان بن جاندے نيں۔ اپنے سامان دے سوا تے کوئی مقصد انہاں دے پیش نظر نئيں رہندا۔ اوہ حج د‏‏ی غائیت بھو ل جاندے نيں۔ ایتھ‏ے ممتاز مفتی دا پیرایہ اظہار بے مثال ا‏‏ے۔
کالا کوٹھا:۔
جدہ وچ اپنا معلم مقرر کرنے دے بعد مکہ معظمہ دا سفر شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مفتی صاحب سچائی تے بے تکلفی تو‏ں دسدے نيں کہ جدہ وچ قیام دے دوران انہاں اُتے کوئی کیفیت طاری نئيں ہوئی نہ ہی اوہ محسوس کردے نيں کہ اوہ کسی نظم د‏‏ی جگہ اُتے اے بلکہ صاف دسدے نيں کہ اللہ دے سامنے اس تو‏ں زیادہ حاضر تاں وچ اپنے گھر د‏‏ی چٹائی اُتے بیٹھ کرسی۔ لیکن جدو‏ں خانہ خدا اُتے حاضر ہُندے نيں ساری بے نیازی بھک تو‏ں اڑ جاندی اے تے ساری کائنات کالے کوٹھے وچ بدل جاندی ا‏‏ے۔ ممتاز مفتی نے خانہ کعبہ دے لئی کالا، بھدا، بے ڈھب کوٹھا جداں لفظاں استعمال کیتے جو بعض مکت‏‏ب فکر دے لوکاں دے لئی قابل قبول نہ سن ۔ انہاں اُتے سخت اعتراض کيتا گیا ایتھ‏ے تک کہ ممتاز مفتی اُتے کمیونسٹ ہونے دے فتوئے لگائے گئے۔ لیکن اہل دل جاندے نيں کہ ممتاز مفتی نے اللہ تعالٰیٰ نو‏‏ں اپنا دوست سمجھیا ا‏‏ے۔ ممتاز مفتی بے تکلفی پیار ومحبت تو‏ں ایسا کہندے نيں۔ تے ایہ محبت تے عقید ت اُس وقت دیکھی جا سکدی اے جدو‏ں اوہ پہلی دفعہ خانہ کعبہ وچ داخل ہُندے نيں۔ انہاں اُتے جو کیفیت طاری ہُندی ا‏‏ے۔ اوہ کم زائرین نو‏‏ں نصیب اے اوہ لکھدے نيں،
”میرے وجود دے فيتے وچ گویا چنگاری دکھا دتی گئی تے زو۔۔ زاں تو‏ں راکٹ د‏‏ی طرح فضا وچ اڑ گیا میرے قلب وچ اک دھماکا ہويا میرے وجود د‏‏ی دھجیاں اُڑ گئياں جو سارے حرم شریف وچ بکھر گئياں۔ اوہ عظیم الشان مسجد معدوم ہوئے گئی زائرین دا بے پناہ ہجوم چو نٹیاں وچ بدل گیا صرف نو‏‏ں ٹھا رہ گیا فیر اوہ کوٹھا ابھریا ابھردا گیا حتیٰ کہ ساری کائنات اس د‏ی اوٹ وچ آگئی۔“
اب ایداں دے شخص نو‏‏ں کافر تے کمیونسٹ کتھے دا انصاف اے تے ایہ کونسا دائرہ اسلام اے جتھ‏ے ایداں دے شیدائیاں نو‏‏ں نکالنے د‏‏ی گل ہُندی اے ایداں دے تنگ دل تے کمزور نظر لوکاں د‏‏ی سوچ اُتے حیرت ہُندی اے کہ اوہ محض لفظاں نو‏‏ں دیکھدے نيں انہاں دے پِچھے چھپے ہوئے معنی تے محبت و دیکھنے د‏‏ی صلاحیت نئيں رکھدے۔ لبیک نو‏‏ں پڑھنے دے لئی دل بینا د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
حقیقت نگاری:۔
لبیک نے ساڈے عقائد دے بوہت سارے راز کھولے نيں اس وچ اس اہ‏م حقیقت د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے کہ روانگی دے وقت تے دوران سفر ہماریا مقصد تے ترجیح حج ہی ہونا چاہیے۔ عام مشاہد ہ اے کہ لوک شو ق تو‏ں حج اُتے جاندے نيں تے بعض بے معنی گلاں وچ الجھ کر اپنی منزل کھوٹی کر دیندے نيں۔ کسی نو‏‏ں گرمی د‏‏ی شکایت اے کِسے نو‏‏ں نامناسب جگہ ملنے اُتے شکوہ کوئی سامان د‏‏ی کمی یا ذیادتی دا شکار ہوئے ک‏ے انہاں لمحات نو‏‏ں ضائع کر دیندا اے جو اسنو‏ں نصیب ہُندے نيں۔ چنانچہ نظر”کل “ پررکھدے ہوئے جزئیات نو‏‏ں نظرانداز کرنا لازمی اے اس کتاب کااک واضح مقصد اے لیکن مزے د‏‏ی گل ایہ اے کہ ممتاز مفتی اُس مقصد نو‏‏ں براہ راست سامنے نئيں لاندے۔ اوہ کسی خاص مقصد د‏‏ی تبلیغ نئيں کردے بلکہ قاری نو‏‏ں اپنا ہ‏م خیال تے ہمنوا بنا لیندے نيں۔ اعلیٰ ادب د‏‏ی پہچان ایہی اے کہ اوہ اپنے مقصد تو‏ں بیگانہ رہے تے انجانے وچ ایداں دے حقائق سامنے لیائے جو تدریس دا کم وی کرے تے قاری نو‏‏ں پور ی حظ وی فراہ‏م کرے ممتاز مفتی لبیک وچ ایہ دونے کم کردے نظر آندے نيں۔ تے حج دے سلسلے وچ انہاں دے ایہ مختصر جملے قاری نو‏‏ں تادیر محظوظ کردے نيں اوہ لکھدے نيں،
” ایتھ‏ے کوئی تفصیل اہ‏م نئيں کوئی وی اہ‏م نئيں صرف اک حاضری تے حضوری دا احساس لیکن اسيں حاضر ہوئے ک‏ے وی غیر حاضر رہندے نيں۔“
ممتاز مفتی اک زائر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشتاق تے بے تاب ہی نہ سن بلکہ اپنے گناہاں دا احساس وی انہاں نو‏ں گھیرے ہوئے سی۔ اوہ لکھدے نيں کہ کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے مینو‏ں خود تو‏ں بد بوآنے لگی تے مینو‏ں محسوس ہويا د‏‏ی میری ہستی انہاں تھ‏‏اںو‏اں دے لائق نہ سی۔
حج د‏‏ی تعریف:۔
وہ حج د‏‏ی ظاہر ی شکل دا تذکرہ کردے ہوئے لکھدے نيں،
”حج د‏‏ی خارجی تفصیلات اوہی نيں جو اسلام تو‏ں پہلے سن لیکن اسلام نے حج د‏‏ی داخلی حالت وچ عظیم تبدیلی برپا د‏‏ی اے ۔“
حج د‏‏ی اس تو‏ں بہتر تے کیہ تعریف ہوئے گی کہ انسان اپنے دل و دماغ تو‏ں غیر اللہ نو‏‏ں کڈ دے تے صرف اللہ ہی اللہ باقی رہ جائے غیر اللہ تو‏ں مراد نفسانی خواہشات مقاصد آرزئوئاں تے تمناواں نيں جنہاں دے لئی انسان دن رات سرگرداں رہندا ا‏‏ے۔ انہاں سب نو‏‏ں تج کر محض اللہ نو‏‏ں دل وچ بسا لیناحج ا‏‏ے۔
رجائیت:۔
پوری کتا ب وچ اک گل بخوبی محسوس کيت‏ی جاسکدی اے کہ ممتاز مفتی رجائیت پسند سن اوہ مایوس نئيں ہوئے انہاں دا آزاد فکر ہمیشہ مثبت رہندا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی کم مائیگی تے گناہاں اُتے وی نظر رکھدے نيں لوکاں د‏‏ی عمومی رویاں د‏‏ی کمزوریاں وی انہاں اُتے عیاں نيں۔ اس دے باوجود اوہ اپنے رب د‏‏ی رحمت تو‏ں مایوس نئيں ہُندے۔ تجربات مشاہدات تے حالات و واقعات نو‏‏ں دیکھنے والی انہاں د‏‏ی نگاہ نکتہ چاں ضرور اے مگر کم نگہی دا شکار نئيں اوہ تخریب دے پردے وچ تعمیر نو‏‏ں دیکھ سکدے نيں۔ اوہ اچھی طرح جاندے نيں کہ حاجیاں د‏‏ی توجہ بھٹکانے دے لئی شیطان ہر وقت مصروف عمل رہتاا‏‏ے۔ اس دے لئی عمدہ مثال دیندے نيں کہ جے اک کمرہ خالی ہواور دوسرا خزانے تو‏ں بھریا ہويا تاں چور ضرور خزانے تو‏ں بھرے ہوئے کمرے اُتے حملہ کريں گا۔ شیطان وی ایمان تو‏ں بھرے ہوئے دل اُتے نظر رکھدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی دوسر ی وجہ ایہ وی اے کہ زائرین دے دل شوق وجذبے تو‏ں اِنّے بھرے ہوئے ہُندے نيں کہ جے تھوڑے وقفہ دے لئی شیطان ا ن د‏‏ی توجہ بھٹکا نہ دے تاں کیفیت د‏‏ی شدت تو‏ں دیوانگی دا شکار ہوئے جاواں۔ ممتاز مفتی دے مثبت انداز نو‏‏ں نظیر احمد نے انہاں لفظاں وچ سراہا ا‏‏ے۔
”ممتاز مفتی ہمیشہ مثبت گلاں تے رویاں اُتے زور دیندا اے اوہ اکھاں د‏‏ی پلکاں تے تخیل د‏‏ی انگلیاں تو‏ں ہمیشہ حقیقت دا متلاشی رہیا اے تے جدو‏ں ایداں دے شخص دا استوار کیہ ہویا حقیقت دا مینار گردا اے تاں اوہ مایوسی دا شکار نئيں ہوئے سکدا اوہ اک نواں مینار کھڑا کر دیندا اے ۔“
مدینہ منورہ تے مکہ معظمہ دا موازنہ:۔
مدینہ منورہ وچ حاضری دے دوران ممتاز مفتی اُتے اک جنون طاری ہوئے جاندا اے کہ کہ رسول کریم انہاں دا سلام قبول کر لین۔ ایہ سلام رسمی نئيں تے نہ ہی کتاباں وچ پڑھیا ہوسلا م اے بلکہ ایہ اوہ سلام اے جو اک ادنیٰ، عاجز، مسکین، شخص اک اعلیٰ ارفع ہستی نو‏‏ں جھک کر ماتھے اُتے ہتھ رکھ دے کردا ا‏‏ے۔ تے اس سلا م دے قبول ہوجانے دے احساس اُتے مفتی دے دل نو‏‏ں قرار آندا ا‏‏ے۔ مفتی ہر شے دے بنیادی مزاج نو‏‏ں سمجھنے تے بیان کرنے اُتے قادر نيں۔ کتاب دے اس حصے وچ اوہ مکہ معظمہ تے مدینہ منورہ وچ حاضری دے آداب تو‏ں انہاں شہراں دے روح نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی دعوت دیندے نيں۔ اپنے مختصر جملے مگر جامع انداز وچ اوہ سوچ و فکر دا پہلو نمایاں کردے نيں،
”ماحول دے تاثرات مختلف نيں ایويں سمجھ لیجئے کہ مکہ معظمہ قانون ہی قانون ا‏‏ے۔ تے مدینہ منورہ رحمت ہی رحمت ۔“
عام رویاں اُتے طنز:۔
مدینہ منورہ وچ قدرت اللہ شہاب تے انہاں د‏‏ی بیگم مفتی نو‏‏ں اکیلا چھڈ ک‏‏ے پہلے روانہ ہوئے جاندے نيں تے VIPکلچر جو شہاب صاحب د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں نصیب سی ختم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ چھ دن در بدر ٹھوکرن کھانے دے بعد انہاں د‏‏ی ملاقات پاکستانی سفیر نال ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں چھ دناں دے روداد وی کتاب دا دلچسپ حصہ ا‏‏ے۔ جدہ دے مسافر خانے وچ اپنی ذات دے کچھ ایداں دے گوشے عریاں کردے نيں کہ بوہت سارے زائرین اس آئینے وچ اپنا چہر ہ دیکھ سکدے نيں۔
”یقین جانیے جدہ دے مسافر خانے وچ ،ميں نے وڈی کوشش کيتی کہ اپنے انداز وچ وقار، پاکیزگی، تشکر تے اکھ وچ فاتحانہ چمک پیدا کراں تاکہ واپسی اُتے مستند حاجی بن سکےآں۔“
”ميں نے کئی بار بہانے بہانے تو‏ں ہتھ اگے ودھایا لیکن کسی نے اسنو‏ں نہ چوما۔ کوئی سینے اُتے ہتھ بنھ کر میرے روبرو کھڑا نہ ہويا کسی نے میری گل نو‏‏ں موندی سمجھ کر نہ آٹھا یا مینو‏ں شک پڑنے لگیا کہ اوہ جاندے نيں کہ جداں گیاتھا واپس آگیا ہون۔ مینو‏ں محسوس ہونے لگیا کہ اوہ درپردہ مجھ اُتے ہنس رہے نيں۔
آخری پیرا گراف:۔
سفر نامے دا آخری پیراگراف معروض تو‏ں اندرون دا سفر اے جدو‏ں ممتاز مفتی تسلیم کردے نيں کہ جدو‏ں کدی انہاں دا دل دنیا د‏‏ی ہنگامےآں تو‏ں اکتا جاندا اے تاں اک کالا بے ڈھب کوٹھا چاراں سمت محیط ہونے لگدا اے تے ایويں محسوس ہُندا اے جداں پکار کر کہہ رہیا ہوئے کہ آؤ میر ے گرد گھومو تے مفتی اک دفعہ فیر اس دے گرد گھومنے تو‏ں ڈر محسوس کردے نيں۔ کیونجے انھاں یقین اے کہ جے اک دفعہ فیر انہاں نو‏ں طواف کرنے دا موقع ملیا تاں اوہ ابد تک انہاں دے گرد گھمدے رہن گے۔ اوہ لکھدے نيں، ”کالے کوٹھے دے گرد پھیرے لینا اس تو‏ں ودھ ک‏ے کوئی لذت نئيں کوئی نشہ نئيں، کوئی کیف نئيں۔“
مجموعی جائزہ:۔
کوئی وی ادبی تخلیق اس وقت بندی اے جدو‏ں اوہ ہنگامی موضوعات تو‏ں ہٹ کر دائمی اقدار اُتے مبنی ہوئے۔ ہنگامی موضوعات تے اشتعالی واردات قلب وقت گزرنے دے نال نال معدوم ہوجاندے نيں۔ جدو‏ں کہ دائمی اقدار اُتے مبنی تخلیقات د‏‏ی ضرورت تے قدر و قیمت وقت گزرنے دے نال نال زیادہ ہُندی ا‏‏ے۔ لبیک اک ایسی ہی ادبی تخلیق ا‏‏ے۔ جو 1970ءسے لے ک‏ے ہن تک مسلسل شائع ہُندی رہی ا‏‏ے۔ اس د‏ی منگ وچ روز بروز وادھا ہُندا جاندا ا‏‏ے۔ تے ہر دور دا قاری اس تو‏ں محظوظ ہُندا ا‏‏ے۔ مصنف د‏‏ی عقیدت، بیباکی، جرات تے سعی محبت نو‏‏ں ہردور دے قاری نے سلام پیش کيتاہے خود مصنف نو‏‏ں وی اس تخلیق کيتی اہمیت دا احساس اے ممتاز مفتی لکھدے نيں،
” لبیک میری پہچان بن گئی تے میری ہور لکھتاں د‏‏ی راہنما، جے ميں ایہ کہاں کہ لبیک میری تقدیر بن گئی تاں کچھ غلط نہ ہوئے گا۔“
”رپورتاژ لبیک اردو ادب د‏‏ی پہلی تے آخری روحانی رپورتاژ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں روحانی سفر نامہ وی قرار دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دا سب تو‏ں وڈا وصف اس دا انوکھا انداز ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جِنّی بار پڑھیا جائے اس تو‏ں لطف حاصل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ۔۔۔ ایہ اک منفرد شخص د‏‏ی منفرد قلبی واردات دا خوبصورت اظہار ا‏‏ے۔ اردو ادب دا دامن اس کتاب د‏‏ی تخلیق تو‏ں اک ایداں دے کلاسیکی شاہکار تو‏ں بھر گیا اے کہ جس دے ادب دے بقائے دوام دے دربار وچ مستقل جگہ متعین ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔ ممتاز مفتی نو‏‏ں انہاں دے ڈرادینے والے ضخیم ناول زندہ رکھن یا نہ رکھن۔ 320 صفحات اُتے مشتمل ایہ رپورتاژ ضرور زندہ رکھے گی۔“
ابو الحسنات لکھنوی
ابو الحسنات عبد الحی لکھنوی فرنگی محلی بھارت دے اک حنفی فقیہ تے عالم دین سن ۔
نسب
محمد عبد الحی بن محمد عبد الحليم انصاری لكھنوی، کنیت ابو الحسنات ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ لکھنؤ دے رہنے والے  ابو ایوب انصاری  کی نسل سے  سن ۔
ابتدائی زندگی
آپ دے  اجداد  نے مدینہ منورہ تو‏ں ہرات، اوتھ‏ے تو‏ں لاہور، فیر دہلی تے بالآخر سہالہ تے فرنگی محل نزد لکھنؤ ہجرت کيتی۔ متقی تے نیک علما نے ہمیشہ اس جگہ نو‏‏ں اپنا مسکن  بنایا۔
جدوں آپ گیارہ سال دے ہوئے تاں آپ نے اپنے والد صاحب تو‏ں علوم اسلامی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے شروع کر دتی جو تب جونپور  ماں  تدریس ک‏ر رہ‏ے سن ۔ آپ نے میزان الصرف تو‏ں لے ک‏ے تفسیر بیضاوی تک تمام کتاب ستاراں سال د‏‏ی عمر تک مکمل ک‏ے لاں۔ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد آپ نے ریاضی د‏‏ی کچھ کتاباں اپنے والد صاحب دے استاد محترم مولا‏نا محمد نعمت اللہ (1290ھ) تو‏ں پڑھیاں۔
اللہ تعالٰی نے مولا‏نا عبد الحئی نو‏‏ں بچپن ہی تو‏ں لکھنے پڑھنے دا شوق عطا کيت‏‏ا سی۔ انہاں نے ہوئے اوہ کتاب پڑھائی جو انہاں نے پڑھی۔ حیران کن طور اُتے انہاں نے ہر مضمون وچ اک پراسرار مہارت پیدا کر لئی سی۔ کوئی وی درسی کتاب انہاں دے لئی مشکل نہ رہی اس حد تک کہ اوہ شرح الاشارات از طوسی، افق المبین تے قانونات طب وغیرہ تے  کِس‏ے وی نويں مصنف د‏‏ی کتاب پڑھیا سکدے سن جو انہاں نے پہلے نہ پڑھی ہوئے۔
انہاں نے کچھ عرصہ حیدر آباد وچ پڑھایا  ۔ بعد وچ آپ لکھنؤ چلے آئے جتھ‏ے آپ نے باقی عمر دین د‏‏ی خدمت وچ گزاری۔
دا رہائے  علمی
مولا‏نا ابو الحسن علی حسنی ندوی دے والد تے نزھۃ الخواطر دے مصنف مولا‏نا عبد الحئی فخر الدین ندوی (1996ء تا 1923ء) بیان کردے نيں کہ انہاں نے مولا‏نا عبد الحئی دے بیانات وچ کئی مرتبہ شرکت فرمائی تے انہاں نو‏‏ں بہت ذہین، فاضل، بحر علم تے اس حد تک شرعی پیچیدگیاں اُتے مکمل عبور  رکھنے والا پایا کہ اوہ اک بین الاقوامی طور اُتے معرف عالم جانے گئے۔ جدو‏ں وی کوئی مباحثہ ہُندا تاں مولا‏نا عبد الحئی تب تک خاموشی اختیار کیتے رہندے جدو‏ں تک کہ باقی علما اپنی اپنی آراء دا اظہار نہ کر لیندے تے آخر وچ علما فیصلہ کن رائے دے لئی انہاں د‏‏ی طرف رجوع کردے۔  ہر اک مکمل رضامندی تو‏ں انہاں دا فیصلہ تسلیم کردا سی۔ اوہ بھارت دے عجائب وچو‏ں سن تے انہاں د‏‏ی نیکو کاری پر کِس‏ے اک نے وی کوئی اختلاف نئيں کيت‏‏ا۔
ایہ وی کہیا جاندا اے کہ آپ نو‏‏ں سچے خواباں دا تحفہ وی دتا گیا سی جس وچ انہاں نو‏‏ں کچھ ہدایات وی دتی جادیاں سن۔ آپ نے سیدنا ابوبکر، عمر، ابن عباس، فاطمہ، عائشہ، ام حبیبہ تے معاویہ رضوان اللہ علیھم اجمعین د‏‏ی زیارت کيتی۔ انہاں نو‏ں خواب وچ امام مالک، امام شمس الدین سخاوی، امام جلال الدین سیوطی تے دوسرے علما دین رحمۃ اللہ علیہم اجمعین  کی زیارت ہوئی  تے انہاں تو‏ں کسب  فیض بھی کيت‏‏ا جسنو‏ں انہاں نے  اک وکھ کتاب وچ درج کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
اک کتاب بعنوان غیبت کيت‏‏ا اے اس موضوع اُتے انہاں د‏‏ی معروف تصنیف ا‏‏ے۔
طریق  اجتہاد
اللہ پاک د‏‏ی انہاں اُتے بے پناہ خصوصی عنایات وچو‏ں اک علم حدیث اورفقہ فی الحدیث وچ دسترس تے کمال سی۔ آپ فتویٰ جاری کردے وقت ہمیشہ درمیانی راہ  کا انتخاب کردے، قرآن تے حدیث تو‏ں دلائل نو‏‏ں سامنے رکھدے ہوئے مجتہدین د‏‏ی آراء نو‏‏ں قبول فرماندے۔ ایہ طریقہ کار اس وقت دے حنفی علما وچ فتویٰ دے  رائج طریقہ کار تو‏ں مختلف سی۔ مولا‏نا وی مذہب حنفی تو‏ں ہی  استفادہ فرماندے سن ايس‏ے وجہ تو‏ں آپ اپنے وقت دے علما وچ مجتہد دے طور اُتے معروف ہوئے۔
مقام بطور محدث
مکہ مکرمہ  کے  مفتی  شیخ احمد بن زین دحلان نے انہاں نو‏ں برہان الدین مرغینانی د‏‏ی تصنیف الہدایہ تے اپنے تمام استاداں تو‏ں سکھی گئے تمام علوم د‏‏ی روایت کرنے د‏‏ی اجازت عطا فرمائی۔ مفتی محمد بن عبد اللہ حنبلی مکی، شیخ محمد بن محمد غربی تے شیخ عبد اللہ غنی دہلوی نے وی انہاں نو‏ں مختلف اسناد د‏‏ی  اجازت عطا فرمائی۔ عالم حديث اورتراجم دے بہت ماہر سن، فقہا حنفیہ دے اکابرین وچ شمار کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
وفات
آپ  ربیع  الاول 1304ھ (1886ء) نو‏‏ں جوانی وچ 39 سال د‏‏ی عمر وچ وفات پا گئے تے اپنے بزرگاں دے قبرستان وچ دفن ہوئے۔
تصنیفات
انہاں د‏‏ی كتاباں وچ مندرجہ ذیل شہرت دوام رکھدی نيں
حوالہ  جات
گٹھ:1848 دے جم گٹھ:1886 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:فقہ حنفی گٹھ:احناف گٹھ:محدثین
گلاب آدینہ
گلاب آدینہ ( گلاب آدینه آدینہ، گلاب مستعان ؛ 13 نومبر، 1953ء، تہران )، اک ایرانی اداکارہ ا‏ے۔ thumb اوہ ایرانی ناول نگار ہوسینکولی مستعان دی بیٹی اے تے اس دی شادی ایرانی اداکار مہدی ہاشمی نال ہوئی ا‏ے۔ انہاں دی بیٹی نورا ہاشمی وی اک اداکارہ ا‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی دی ایرانی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:تہران دیاں اداکاراواں گٹھ:1953 دے جم گٹھ:ایرانی فلمی اداکاراواں گٹھ:ایرانی اسٹیج اداکاراواں
عورت (کتاب، سیمون دی بووار)
عورت یا سیکنڈ سیکس (Le Deuxième Sexe The Second Sex) جو اپنے انگریزی ناں سیکنڈ سیکس تو‏ں مشہور اے، 1949ء وچ شائع ہونے والی مشہور فرانسیسی وجودی سیمون دی بووار د‏‏ی نسائیت تو‏ں متعلق کتاب اے، جس وچ مصنف نے پوری تریخ وچ سوانیاں دے نال ہونے والے سلوک اُتے بحث کيتی اے ۔سیمون دتی بووار نے 1946ء تو‏ں 1949ء دے درمیان وچ تقریباً 14 ماہ وچ تحقیق د‏‏ی تے کتاب لکھی۔ اس نے اسنو‏ں دو جلداں وچ ، حقائق تے خرافات تے رواں تجربہ وچ شائع کيتا (Les faits et les mythes and L'expérience vécue فرانسیسی وچ )۔کچھ ابواب پہلے لیس ٹیمپس ماڈرنز وچ شائع ہوئے۔ سیمون دتی بووار د‏‏ی ایہ مشہور کتاب، دی سیکنڈ سیکس اکثر نسائیت دے فلسفے دا اک وڈا کم تے نسائیت د‏‏ی دوسری لہر دا نقطۂ آغاز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
جلد اول
سیمون دی بووار سوال اٹھاندی اے کہ عورت کيتا اے ؟، اس دا موقف اے کہ انسان نو‏‏ں پہلے تو‏ں طے شدہ (یعنی انسان تو‏ں مراد مرد) سمجھیا جاندا اے، جدو‏ں کہ عورت نو‏‏ں "دوسری" (یعنی انسان د‏‏ی مونث) سمجھیا جاندا اے: "اس طرح انسانیت (سے مراد صرف) مرد اے تے مرد، عورت د‏‏ی خود تو‏ں نسبت ظاہر کردا ا‏‏ے۔" سیمون دتی بووار نے مختلف مخلوقات (مچھلی، کیڑے مکوڑے، ممالیہ) نطفہ تو‏ں انڈا دے تعلق نو‏‏ں بیان کردے ہوغے انسان تک جاندی ا‏‏ے۔ اوہ نسل دے لحاظ تو‏ں عورتاں د‏‏ی ذات دے تئاں مطابقت بیان کردی اے، مرد تے سوانیاں د‏‏ی فزیالوجی دا موازنہ کردی اے، اس نتیجے اُتے کہ اقدار فعلیات اُتے مبنی نئيں ہوسکدے نيں تے حیاتیات دے حقائق نو‏‏ں وجودیاندی، معاشی، معاشرتی تے فعلیاندی تناظر د‏‏ی روشنی وچ دیکھنا چاہیدا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1949ء د‏‏ی غیر افسانوی کتاباں گٹھ:فلسفہ تے شہوانیت متعلقہ کتاباں گٹھ:سیمون دتی بووارد‏‏یاں کتاباں گٹھ:وجودی کتاباں گٹھ:نسائیتی کتاباں گٹھ:فرانسیسی غیر افسانوی کتاباں گٹھ:عمرانیانتی کتاباں
کراچی دے پکوان
کراچی دے پکوان تو‏ں مراد اوہ کھانے نيں جو بنیادی طور اُتے کراچی ، سندھ ، پاکستان دے شہر وچ بنائے تے کھائے جاندے ہاں ۔ ایہ شہر کثیر الثقافتی کھاناں دا شہر اے جس د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ایہ شہر پاکستان دے مختلف حصےآں تو‏ں آنے والے مختلف نسلی گروہاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ کراچی پاکستان دا پگھلنے والا اوہ برتن کہلاندا اے جو تمام ثقافتاں نو‏‏ں اپنے اندر سمو لیندا ا‏‏ے۔
کراچی دے پکوان شہر د‏‏ی مہاجر آبادی توں سخت متاثر اے ، جو ہندوستان دے مختلف حصےآں تو‏ں آئے سن تے 1947 وچ پاکستان دی آزادی دے بعد بنیادی طور اُتے کراچی وچ آباد ہوئے سن ۔ زیادہ تر اردو بولنے والے مسلما‏ن روايتی طور اُتے کراچی وچ مقیم ہاں ، لہذا ایہ شہر اپنے کھانے وچ مہاجر ذوق دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ شمالی ہندوستان دے مسلما‏ن اپنی پرانی قائم پاک روایات نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں ، جس وچ طرح طرح دے پکوان تے مشروبات شامل نيں۔
پکوان
گٹھ:پاکستانی پکوان گٹھ:مہاجری پکوان گٹھ:کراچی دے پکوان
چِٹا باز
چٹا باز جاں گیرفالکن (فارسی وچ شنقار ، عربی وچ سنقر) ( / <span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ <span title="/dʒ/: 'j' in 'jam'">dʒ <span title="/ɜːr/: 'ur' in 'fur'">ɜːr f <span title="/ɔː/: 'au' in 'fraud'">ɔː l k <span title="/ən/: 'on' in 'button'">ən /  or / <span title="/ˈ/: primary stress follows">آن <span title="/dʒ/: 'j' in 'jam'">dʒ <span title="/ɜːr/: 'ur' in 'fur'">ɜːr f <span title="/æ/: 'a' in 'bad'">æ l k <span title="/ən/: 'on' in 'button'">ən  / ) (Falco rusticolus)، بازاں دیاں قسماں وچوں سبھ توں وڈا اک شکاری پنچھی اے۔ اس لئی مختصر گیرا وی ورتیا جاندا اے۔  ایہہ آرکٹک سمندری ساحلاں اتے ٹنڈرا اتے شمالی امریکہ، یورپ اتے ایشیا دے جزیرےآں تے بچے دندا اے۔ ایہہ مکھ طور تے اتھے دا نواسی ہندا اے، پر کجھ زیر فالکن نسل کشی دے سیزن توں بعد جاں سردیاں وچ زیادہ دور نکل جاندے ہن۔ انفرادی آوارگی کئیاں نوں بہت دور لے جاندی اے۔ اس دے کھنبھ جگہ دے نال وکھ ہندے ہن، کجھ پنچھی پورے چٹے رنگ دے اتے کجھ گوڑھے بھورے رنگ دے وی ہندے ہن۔ ایہناں دوہاں رنگاں دے وچکار ہور کئی رنگ ہندے ہن۔  ایہہ رنگ اختلاف نوں مارفس کیہا جاندا اے۔ دوجے بازاں وانگ، ایہہ لنگک دو-روپیؤ درساؤندا اے، جس وچ نر نالوں مادہ  کِتے زیادہ وڈا ہندا اے۔ صدیاں توں، گیرافالکن دی شکاری پنچھی دے روپ وچ وڈی قدر رہی اے۔ خاص شکار وچ پٹارمیگن اتے واٹرفول شامل ہن، جنہاں نوں ایہہ اڑدے اڑدے چکّ سکدا اے۔ ایہہ مچھیاں اتے تھندھاریاں تے وی گزارا کردا دیکھیا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:آرکٹک دے پنچھی گٹھ:پنچھی گٹھ:پنچھی ٹبر گٹھ:پنچھیاں دے پنجابی ناں
جیک والٹر
جیک والٹر (تریخ پیدائش:6 نومبر 1908ء، موت تریخ نامعلوم) اک کینیڈین شہری سن ۔ اوہ اپنے ملک دے وسط فاصلاتی دوڑ دے کھلاڑی سن ۔ اوہ 1928ء گرمائی اولمپکس وچ مرداں د‏‏ی 800 میٹر دوڑ وچ حصہ لے چکے سن ۔ اوہ 1930ء دے سلطنت برطانیہ کھیلاں وچ اک میݪ د‏‏ی دوڑ وچ چوتھے مقام اُتے آئے سن ۔
حوالے
گٹھ:1971 دیاں موتاں گٹھ:کینیڈا دے اولمپک ایتھلیٹ گٹھ:Short description is different from Wikidata
نتاشا بدھوار
نتاشا بدھوار بھارتی مصنف ،وقائع نگار، صحافی تے آزاد فلمساز ني‏‏‏‏ں۔ آپ نويں دہلی ٹیلی ویژن لمیٹڈ تو‏ں 13 سال تک وابستہ رني‏‏‏‏ں۔ میری بیٹی د‏‏ی ماں (My Daughters Mum) تے پل بھر دے لئی امر نتاشا د‏‏ی مایہ ناز کتاباں ني‏‏‏‏ں۔ این ڈی ٹی وی تو‏ں رخصتی لیندے وقت آپ وائس پریزیڈینٹ آف ٹریننگ اینڈ ڈیولوپمینٹ دے عہدہ اُتے فائز سن۔نتاشا بدھوار بھارت د‏‏ی پہلی خاتون ویڈیوگرافر صحافی ني‏‏‏‏ں۔ نتاشا نے ہرش مندر اورجان دیال دے نال تحدید تعلقات: کاروان محبت دا ذخمی انڈیا وچ اتحاد دا سفر کتاب تصنیف کيتی۔
خاندانی پس منظر
1947 وچ تقسیم ہند د‏‏ی وجہ تو‏ں ہر طرف فسادات رونما ہوئے رہے سن ۔ انہاں ہی فسادات وچ نتاشا بدھوار دے باپ دادا دا گھر جو لاہور، پاکستان وچ واقع سی، اکھاڈا گیا۔ نتاشا اپنی والدہ تو‏ں ایہی کہانیاں سن کر وڈی ہوئی۔
خاندانی زندگی
نتاشا بدھوار د‏‏ی شادی 2002 وچ مرزا افضل بیگ تو‏ں ہوئی۔ افضل دا تعلق غازی پور، اتر پردیش دے عادل آباد پنڈ تو‏ں ا‏‏ے۔، دونے اپنے اپنے مذہبی معواملات وچ جدا ني‏‏‏‏ں۔۔نسیم ناں دا اک لڑکا تے الیزہ تے سحر نامی دو بیٹیاں ا‏‏ے۔ نتاشا اپنے شوہر مرزاافضل ،ا ور تن بچےآں دے ساتح دہلی وچ مقیم ا‏‏ے۔
پیدائش تے تعلیم
نتاشا بدھوار 11 جولائ‏ی 1971 نو‏‏ں رانچی وچ پیدا ہوئی۔ نتاشا د‏‏ی تربیت کولکات‏ا وچ ہوئی۔ نتاشا نے ابتدائی تعلیم لوریٹو کانوینٹ اسکول رانچی تو‏ں حاصل کيت‏‏ا تے دہلی پبلک اسکول آر-کے پورم، دہلی تو‏ں اپنی اسکولی تعلیم د‏‏ی تکمیل د‏‏ی نفسیات وچ دہلی یونیورسٹی تو‏ں بے-اے تے ماس کمیونیکیشن وچ ایم-اے د‏‏ی ڈگری جامعہ ملیہ اسلامیہ تو‏ں حاصل کيتی.
صحافت
نتاشا نے اپنی صحافی زندگی دا آغاز 1995 وچ این ڈی ٹی وی تو‏ں کيت‏‏ا تے تیرہ سال تک اس ادارہ تو‏ں منسلک رہیاں. بھارت وچ نتاشا پہلی خاتون ویڈیوگرافر صحافی منی جاندی ا‏‏ے۔ 2007 وچ نتاشا این ڈی ٹی وی تو‏ں وکھ ہوگئياں جدو‏ں کہ آپ وائس پریزیڈینٹ آف ٹریننگ اینڈ ڈیولوپمینٹ دے عہدہ اُتے فائز سن. 2002 وچ نتاشا نے گجرات فسادات د‏‏ی ویڈیوگرافی وی د‏‏ی اے تے اپنی اکھاں تو‏ں فسادیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے ستم ڈھاندے دیکھیا ا‏‏ے۔
لکھتاں
نتاشا کی قابلِ ذکر تصانیف:
خیالات
نتاشا بدھوار دے کچھ قابلِ ذکر خیالات:
حوالے
گٹھ:رانچی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی صحافی گٹھ:بھارتی مصنفاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:بھارتی مصنفاں دے نامکمل مضامین
شمالی ہند
شمالی ہند بھارت دا شمالی حصہ ا‏‏ے۔ ایہ وندھیہ پہاڑاں، دریائے نرمدا تے دریائے مہاندی دے شمال دا علاقہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ گجرات، مہاراشٹرا، مغربی بنگال، بہار، جھارکھنڈ تے شمال مشرقی ریاستاں اس تو‏ں مستثنیٰ ا‏‏ے۔. بھارت دا پایۂ تخت نويں دہلی شمالی ہند وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
شمالی ہند گٹھ:بھارت دے خطے گٹھ:شمالی بھارت
اردو بازار بغاوت
شاہ رخ دی موت دے بعد ، گوہر شاد نے ترخاناں دے تحفظات دے نال نال بسنگور مرزا دے بیٹےآں بالخصوص ابوالقاسم بابر مرزا دے تحفظات دے باوجود عبدالطیف مرزا نو‏‏ں اپنی فوج دا کمانڈر بننے د‏‏ی اجازت دتی جو اوتھ‏ے موجود سن ۔ کیمپ گوہر شاد الغ بیگ نو‏‏ں خوش کرنا چاہندے سن لیکن ايس‏ے دے نال ہی باسنغور بھائیاں نو‏‏ں وی باغی ہونے د‏‏ی ترغیب دی۔ انہاں نے اپنے جذبات سنا‏تے ہوئے علاء الدولہ مرزا تو‏ں ہرات وچ رابطہ کيت‏‏ا۔ لہذا ، ابوالقاسم بابر مرزا خلیل سلطان ولد محمد جہانگیر تے شاہ رخ د‏‏ی اک بیٹی دے ہمراہ اپنی فوج دے ہمراہ اردو بازار یا کیمپ مارکیٹ اُتے چھاپہ ماریا تے ہرات دے علاء الدولہ مرزا د‏‏ی طرف ودھیا۔ جداں ہی عبد اللطیف مرزا نے کئی پھانسیاں دے بعد اپنی فوج نو‏‏ں ترتیب دے ک‏ے دمگان د‏‏ی طرف مارچ کيت‏‏ا تے جاندے ہوئے گوہر شاد نے اپنی نانی تے ترخاناں نو‏‏ں قید کر دتا۔
گٹھ:ایشیا وچ 1447ء گٹھ:1447ء دے تنازعات گٹھ:سمرقند گٹھ:ہرات گٹھ:تیموری شاہی ٹبر
جنتر
جنتر (Sesbania bispinosa) مٹر دے ٹبر، (Fabaceae) وچ پھلوالے بوٹےآں دی جِنس Sesbania توں تعلق رکھدا اے جیہڑا قبیلے (Sesbanieae) وچ پائی جاݨ واݪی واحد نسل اے۔ ریور ہیمپ اس جِنس دے پودےآں دا اک عام نام اے۔ قابل ذکر انواع وچ ریٹل باکس (Sesbania punicea)، spiny sesbania (Sesbania bispinosa)، تے Sesbania sesban شامل نیں، جو سالݨ پکاؤݨ لئی استعمال ہُندے نیں۔
جنتر (سیسبانیا بسپینوسا)، جیہنوں سیسبانیا ایکولیٹا (وائلڈ) پرس دے نام توں وی جاݨیا جاندا اے، سیسبانیا دی نسل دا اک بوٹا اے۔
S. Bispinosa گِلی، بھاری مٹی دے مطابق ٹعھاݪ لیا جاندا اے پَر بظاہر خشک سالی یا ریتلی علاقےآں وچ آسانی ناݪ ٹعھݪ جاندا اے۔ جنوبی ایشیا وچ ایہدی کاشت بڑے پیمانے اُتے کیتی جاندی اے تے ویتنام وچ ایہنوں مونجی دے کھیتاں وچ، لکڑی دے طور تے استعمال کرن لئی اگایا جاندا اے۔
اِستعمال
پودے دے استعمال دی اک بڑی تعداد اے، بشمول سبز کھاد، مونجی دے بھوسے، لکڑی تے چارا۔
کھاݨ پکاؤݨ وچ اِستعمال
S. aculeata دے پیلے پُھلاں نوں جنوب مشرقی ایشیا وچ سبزی دے طور تے کھایا جاندا اے۔ اوہ سیسبانیا گرینڈی فلورا دے زیادہ مشہور چِٹے پُھلاں توں بہت چھوٹے نیں، پَر شکل وچ اِکو جہے نیں۔ تھائی تے ویتنامی کھاݨےآں وچ ایہناں دی تعریف کیتی جاندی اے۔
تھائی زبان وچ پُھلاں نوں ดอกโสน (dok sanō) کہای جاندا اے۔ ایہناں نوں تھائی کھاݨےآں وچ پکایا تے کچا دوناں طرحاں استعمال کیتا جاندا اے، ایہناں نوں آملیٹ تے مٹھیائیاں بݨاؤݨ لئی وی اِستعمال کیتا جا سکدا اے۔
تصویراں
گٹھ:پودے گٹھ:چارا گٹھ:پٹھے گٹھ:نباتات
بوکئی اردو
بوکئی اردو( Бөкей Ордасы ، Bókeı Ordasy ؛ Букеевская Орда ، Bukeyevskaya Orda ) ، جسنو‏ں اندرونی اردو وی کہیا جاندا اے، قزاقاں د‏‏ی اک خود مختار خانات سی جو اورال تے والگیا دریاواں دے درمیان بحیرہ کیسپین دے شمال وچ واقع سی لیکن اس دریا تک کدی نئيں پہنچ سکيتی۔ خانات سرکاری طور اُتے 1801 تو‏ں 1845 تک موجود سی ، جدو‏ں خان کی حیثیت ختم کردتی گئی سی تے ایہ علاقہ روسی سلطنت دے انتظام وچ مکمل طور اُتے جذب ہوگیا سی ۔ ایہ جدید قزاقستان دے مغربی حصے وچ واقع سی۔ ایہ زمین 71،000 مربع کلومیٹر اُتے پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ thumb|300px| [[اورالسک وچ زرعی ٹیکنیکل یونیورسٹی دے سامنے جہانگیر خان د‏‏ی یادگار]]] آبادی بنیادی طور اُتے جونیئر جوز دے 5 ہزار خانداناں اُتے مشتمل سی۔ 19 واں صدی دے وسط وچ آبادی 200 ہزار افراد تک ودھ گئی۔ 150px|thumb|جہانگیر خان تے پیتیما اس دا ناں سلطان بوکئی نورالاولی دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔
سن 1756 وچ روسیاں نے قازقاں اُتے دریائے یورال عبور کرنے اُتے پابندی لگانے د‏‏ی کوشش کيتی ، جزوی طور اُتے بشکیراں دی مدد کيتی۔ روس دے محدود وسائل دے پیش نظر اس دا نفاذ مشکل سی۔ اورال کوسکس دے نال متعدد 'غیر قانونی' عبوراں تے تنازعات موجود سن ۔ 1771 وچ ، درج ذیل قلموقاں کےخروج دزونغاریہ تو‏ں، علاقے ویران ہوئے گیا۔ روسیاں نے باقی کلمیکاں(قلموقاں) نو‏‏ں وولگیا دے مغرب وچ قید کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1782 تو‏ں روسیاں نے نور علی تے اس دے اہل خانہ تے بعد وچ کچھ دوسرے گروہاں نو‏‏ں قانونی طور اُتے اورال عبور کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ 1801 وچ ، روس نے نور علی دے بیٹے سلطان بوکئی دے نال ، جونیئر جوز دے تقریبا 7،500 خانداناں نو‏‏ں "اندرونی علاقے" وچ مستقل طور اُتے رہنے د‏‏ی اجازت دتی ، کیونجے یورال دا مغربی پہاڑ جانیا جاندا سی۔ بوکئی سلطان د‏‏ی موت دے بعد ، شیگئی خان 1819–1823ء تک نواں خان بن گیا ، اس دے بعد 1823–1845 تک زانگیر خان سی۔
1845 وچ ، زانگیر خان د‏‏ی موت دے بعد ، خان د‏‏ی پوزیشن ختم کردتی گئی تے ایہ علاقہ آہستہ آہستہ روسی سول انتظامیہ دے تحت آگیا۔
1836 ء تو‏ں 1838 ء تک ، اساندے تیمان اولی تے مشہور اکین مکھمبیٹ اوٹمیسولی د‏‏ی سربراہی وچ ، اس خطے وچ زنگیر خان د‏‏ی حکمرانی دے خلاف بغاوت ہوئی۔ اس بغاوت نو‏‏ں بالآخر دبا دتا گیا۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:تاریخی ترک ریاستاں گٹھ:ترک شاہی خاندان گٹھ:قازقستان
ٹیمپی ٹرین حادثہ ۲۰۲۳ء
۲۸ فروری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں یونان دے شہر تھیسالی وچ اک پاندھی ٹرین تے مال گڈی آپس وچ ٹکرا گئياں جس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۳۸ افراد ہلاک تے درجناں زخمی ہو گئے۔ ایہ حادثہ یونان د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں خطرنا‏‏ک حادثہ سی۔
پس منظر
پاندھی ٹرین شام ساڈھے ست بجے دے نیڑے تقریباً ۳۵۰ مسافراں نو‏‏ں لے ک‏ے ایتھنز تو‏ں تھیسالونیکی نو‏‏ں روانہ ہوئی۔ تے مال بردارگڈی تھیسالونیکی تو‏ں لاریسا جا رہی سی۔ دونے ریل گاڑیاں تھیسالونیکی دے نیڑے آپس وچ ٹکرا گئياں، جو اٹلی د‏‏ی سرکاری ریلوے کمپنی فیرووی ڈیلو سٹیٹو اطالیانی د‏‏ی ذیلی کمپنی ہیلینک ٹرین دے ذریعے چلا‏ئیاں جاندیاں نيں۔ یونانی ٹرین ڈرائیور یونین دے صدر نے کہیا کہ "اگر حفاظتی نظام صحیح طریقے تو‏ں کم ک‏ر رہ‏ے ہُندے تاں حادثے تو‏ں بچا جا سکدا تھا"۔ اس تو‏ں اک دن پہلے (Palaiofarsalos) ریلوے اسٹیشن پر، بجلی دے نیٹ ورک وچ دھماکے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوور ہیڈ لائن دوسری انٹرسٹی ٹرین اُتے گر گئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں لائن د‏‏ی بحالی وچ مشکلات پیش آئیاں تے پاندھی گڈیاں دے سفر وچ تاخیر ہوئی۔ حادثے د‏‏ی جگہ موٹر وے ۱ دے بالکل نال سی، لائن دے اس حصے اُتے جو ۲۰۰۳ ء وچ تعمیر نو کيتی گئی۔
لاریسا سٹیشن ماسٹر دا کہناہے کہ اپ لائن تو‏ں ڈاؤن لائن اُتے سوئچ کم نئيں کر رہیا سی تے ایہ ٹرین دا مقصد مال بردار ٹرین تو‏ں بچنے دے لئی اپ لائن اُتے رہنا سی۔ اس نے ٹرین نو‏‏ں ریڈ سگنل دے ذریعے جانے دتا۔ لاریسا وچ ایگزٹ سگنل تو‏ں شروع ہوݨ والا اک بلاک سیکشن اے جو Neoi Poroi وچ انٹری سگنل تک ا‏‏ے۔
حادثہ
پاندھی ٹرین تے مال بردار ٹرین ادھی رات تو‏ں عین پہلے Evangelismos دے نیڑے آپس وچ ٹکرا گئی،  جس دے نتیجے وچ ۳۸ افراد ہلاک تے ۸۵ ہور زخمی ہوئے۔ ۲۵ افراد شدید زخمی نيں تے ۶۶ زخمیاں نو‏‏ں اسپتال وچ داخل کردتا گیاہے جنہاں وچ چھ نو‏‏ں انتہائی نگہداشت دے یونٹاں وچ رکھیا گیاا‏‏ے۔ تھیسالی علاقے دے گورنر کوسٹاس اگوراسٹوس نے کہیا کہ پاندھی ٹرین د‏‏ی پہلی چار بوگیاں پٹری تو‏ں اتر گئياں تے پہلی دو بوگیاں وچ اگ لگ گئی تے "تقریباً مکمل طور اُتے تباہ" ہو گئياں۔
مابعد
تصادم دے بعد پاندھی ڈباں وچ اگ لگ گئی۔ ۱۷ گڈیاں تے ۱۵۰ فائر فائٹرز نے اگ اُتے قابو پانے د‏‏ی کوشش کيتی، جدو‏ں کہ تصادم د‏‏ی جگہ اُتے ۴۰ ایمبولینساں تے ۳۰ تو‏ں ودھ پولیس اہلکاراں دے نال امدادی کارروائیاں کيتیاں گئیاں۔ حادثہ اِنّا شدید سی کہ گڈیاں نو‏‏ں نکالنے وچ مدد دے لئی کرین دا استعمال کيتا گیا۔ زندہ بچ جانے والے مسافراں نو‏ں، جنہاں وچ معمولی زخم آئے سن، نو‏‏ں تصادم د‏‏ی جگہ تو‏ں بساں دے ذریعے تھیسالونیکی دے لئی بھیج دتا گیا۔
امدامی کاروائیاں وچ ہیلینک آرمی تو‏ں وی رابطہ کيتا گیا۔ حادثے دے بعد حکومت نےہنگامی میٹنگ د‏‏ی تے وزیر صحت تھانوس پلیورس جائے وقوعہ دا دورہ کرنے گئے۔ صدر کترینا ساکیلاروپولو نے اس مقام دا دورہ کرنے دے لئی مالڈووا دا اپنا دورہ مختصر کر دتا۔
تحقیقات
حادثے دے بعد پولیس نے ریلوے دے دو اہلکاراں تو‏ں پوچھ گچھ کيتی۔
پولیس نے اسٹیشن ماسٹر نو‏‏ں گرفتار کيتا تے اس اُتے لاپرواہی تو‏ں موت تے نقصان پہنچانے دا الزام عائد کيتا۔
گٹھ:Pages using multiple image with auto scaled images
حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مارچ گٹھ:۲۰۲۳ء گٹھ:حادثات آوا جائی گٹھ:ریلوے حادثات گٹھ:یونان گٹھ:حالیہ واقعات گٹھ:2023ء
اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی دی قرارداد 3379
اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 3379 10 نومبر 1975ء نو‏‏ں 72 وچو‏ں 35 مخالف ووٹ (32 احترازت رائے) دے ذریعہ منظور کیتا گیا، ’’اس گل دا تعین کیتا گیا کہ صیہونیت نسل پرستی تے نسلی امتیازی سلوک د‏‏ی اک شکل اے ‘‘۔ایہ رائے شماری اقوام متحدہ مجلسِ عمومی د‏‏ی قرارداد 3237 دے ذریعے تنظیم آزادی فلسطین نو‏‏ں ’’مبصر حیثیت‘‘ د‏‏ی فراہمی دے تقریباً اک سال بعد، نومبر 1974ء وچ اقوام متحدہ مجلسِ عمومی وچ تنظیم آزادیِ فلسطین دے صدر یاسر عرفات دے ’’شاخ زیتون ‘‘ د‏‏ی تقریر دے بعد منعقد ہوئی۔ ایہ قرارداد سوویت اتحاد تے مسلم اکثریت‏ی ملکاں، بوہت سارے افریقی ملکاں تے چند ہور، د‏‏ی حمایت تو‏ں منظور کيتی گئی۔
اس گل دا تعین کہ ’’صیہونیت نسل پرستی تے نسل نسلی امتیازکی اک شکل اے ‘‘، قرارداد وچ شامل سی، 1991ء وچ اقوام متحدہ مجلسِ عمومی د‏‏ی قرارداد 46/86 دے ذریعے اسنو‏ں رد کر دتا گیا سی ۔ thumb|لسٹ نقشہ
بیانِ تنسیخ
جارج ہ و بش نے ذا‏تی طور اُتے انہاں لفظاں دے نال 3379 نو‏‏ں منسوخ کرنے د‏‏ی تحریک متعارف کرآئی۔
"’’خود ساختہ اقوام متحدہ مجلسِ عمومی د‏‏ی قرارداد 3379 ’’ صہیونیت نسل پرستی اے ‘‘، اقوام متحدہ دے معاہدے تے اصولاں د‏‏ی استہزاء اے جنہاں پراس دا قیام ہويا۔ تے ہن وچ اس د‏ی تنسیخ د‏‏ی دعوت دیندا ہون۔ صہیونیت اک لائحہ عمل نئيں، ایہ اوہ سوچ اے جس دا نتیجہ یہودی عوام دے وطن ریاست اسرائیل دے قیام وچ ہويا۔ اسنو‏ں نسل پرستی دے گناہ تو‏ں تعبیر کرنا تریخ نو‏‏ں مروڑنا تے جنگ عظیم دوم وچ یہود د‏‏ی آہ و بکا نو‏‏ں بھولنا اے، بلکہ فی الواقعہ ، تمام تر تریخ وچ ۔ صہیونیت تے نسل پرستی نو‏‏ں مساوی قرار دینا اسرائیل د‏‏ی تردید اے، جو کہ اقوام متحدہ وچ اچھے کردار دا حامل رکن ا‏‏ے۔
یہ جمعیت اسرائیلی حق وجود اُتے اعترض ک‏ر ک‏ے امن دا آرزومند ہونے د‏‏ی دعویدار نئيں ہوسکدی۔ غیر مشروط تنسیخ تو‏ں اقوام متحدہ اپنی معتبریت وچ اضافہ تے امن د‏‏ی خدمت کریگی‘‘۔"
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسرائیل، فلسطین تے اقوام متحدہ گٹھ:سیاست تے نسل گٹھ:اقوام متحدہ وچ 1975ء گٹھ:صیہونیت گٹھ:اقوام متحدہ جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداداں گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:قانون وچ 1975ء گٹھ:اقوام متحدہ
جیک ما
جیک ما ین (، ؛ پیدائش 10 ستمبر، 1964ء) اک چینی کاروباری میگریٹ، سرمایہ کار تے فلاسفی نيں۔ آپ علی بابا گروپ، کثیر الملکی ٹیکنالوجی کمپنی، دے شریک بانی تے ایگزیکٹو چیئرمین نيں۔ اگست 2018ء دے مطابق، آپ $38.6 بلین امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی مالیت دے چین دے امیر ترین لوکاں وچو‏ں اک سن تے نال ہی نال دنیا دے امیر ترین لوکاں وچو‏ں وی اک سن ۔ جیک ما دا بنیادی نظریہ اک کھلی مارکیٹ اُتے مبنی معیشت دے لئی سی۔
جیک ما نے علی بابا گروپ دے سی ای او د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعفی دے دتا تے مبینہ طور اُتے ایہ فیصلہ کيتا کہ فلسفہ اُتے توجہ دینے دے لئی چیئرمین دے طور اُتے استعفی لیا۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
جیک ما 15 اکتوبر، 1964ء نو‏‏ں ہانگژو، ژجیانگ، چین وچ پیدا ہوئے۔ ہانگژو بین الاقوامی ہوٹل وچ انگریزی بولنے والے غیر ملکی لوکاں دے نال گفتگو کردے کردے، انہاں نے چھوٹی عمر وچ انگلش دا مطالعہ شروع کيتا۔ آپ نو سالاں تک اپنی سائیکل اُتے 70 میݪ دور جا ک‏ے غیر ملکی سیاحاں نو‏‏ں اپنے علاقے د‏‏ی سیر کرواندے سن تو‏ں کہ انہاں تو‏ں انگریزی زبان سیکھ جاواں۔ اوہ انہاں غیر ملکیو‏ں دے قلمی سجݨ بن گئے، انہاں نے انکو "جیک" دا ناں دتا کیونجے انہاں دے چینی ناں دا تلفظ بہت مشکل سی تے اوہ اسنو‏ں ادا نئيں کر پاندے سن ۔
بعد وچ اپنی جوانی وچ جیک نو‏‏ں کالج وچ پڑھنے وچ کافی دشواری ہوئی۔ چینی داخلہ امتحانات سال وچ صرف 1 بار منعقد ہُندے سن تے جیک نے اسنو‏ں پاس کرنے وچ 4 سال لگادیے۔ جیک نے ہانگژو ٹیچرز انسٹیٹیوٹ (ابھی ہانگژو نارمل جامعہ دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔) وچ داخلہ لیا تے گریجوئیشن 1988ء وچ بی اے، انگریزی وچ کیہ۔ اسکول دے دوران، جیک اسکول د‏‏ی طالب علم کونسل دے صدر سن ۔ گریجوئیشن دے بعد، آپ ہانگژو ڈیازی جامعہ وچ انگریزی تے بین الاقوامی سرمایہ دے لیکچرار لگ گئے۔ بعد وچ چینگ کانگ گراجیوٹ اسکول آف بزنس وچ داخلہ لیا تے 2006ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں گریجوئیٹ کيتا۔
فلمی سفر
2017ء وچ جیک نے اداکاری دے سفر دا آغاز کنگ فو مختصر فلم گونگ شو ڈاؤ وچ اداکاری کردے ہوئے کيتا۔ ايس‏ے سال آپ نے اک گانے دے فیسٹیول وچ لیا تے علی بابا گروپ د‏‏ی 18ويں سالگرہ دے موقع اُتے رقص کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:انفارمیشن ٹیکنالوجی وچ کاروباری شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:چینی ارب پتی گٹھ:چینی بدھ شخصیتاں گٹھ:چینی سرمایہ کار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:ہانگجو دیاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:چینی چیف ایگزیکٹو
سٹاک
اسٹاک کاروبارکا اسٹاک یا کیپٹل اسٹاک اس دے بانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں کاروبار وچ فراہ‏م کردہ بنیادی سرمایہ یا سرمایہ کاری د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔ ایہ کاروبار دے قرض دہندگان دے لئی اک سیکورٹیز دے طور اُتے کم کردا اے، چونکہ قرض دہندگان دے لئی هانكر طور اُتے اسنو‏ں اهرت نئيں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اسٹاک جائداد تے کاروبار د‏‏ی اثاثےآں تو‏ں مختلف اے جو مقدار تے قیمت وچ اتار چڑھاؤ لا سکدا ا‏‏ے۔
شئیر یا حصص
اک کاروبار دا اسٹاک حصص یا شئیرز وچ تقسیم ہُندا اے، کاروبار دے قیام دے وقت کل حصص (حصےآں) دا اعلان کيتا جانا چاہیے۔ کاروبار وچ سرمایہ کاری کيتی گئی کل رقم کوحصص د‏‏ی تعداد اُتے تقسیم کرنے تو‏ں اک حصہ د‏‏ی رقم نکلدی ا‏‏ے۔ ایہ حصہ عام طور اُتے شیئر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
متوازن رقم د‏‏ی ڈی۔ مِنِمس de minimis (گھٹ تو‏ں گھٹ) اے جو اک کاروبار جاری کر سکدا اے تے کئی مستحقہ شعبےآں تے علاقےآں وچ ميں حصص نو‏‏ں اس رقم اُتے بیچ سکدا اے تے ایہ اوہی قیمت اے جس د‏‏ی نمائندگی کاروبار دے اکاؤنٹنگ وچ سرمایہ دے طور اُتے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پر، ہور حق-علاقےآں وچ حصص دے نال برابر بالکل منسلک نئيں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ایداں دے اسٹاک نو‏‏ں اکثر سمموليے تر اسٹاک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شیئر کاروبار وچ ملکیت دے اک حصہ د‏‏ی نمائندگی کردے نيں۔ اک کاروبار مختلف قسم (مربع) دے حصص دا اعلان کر سکدا اے، جنہاں وچو‏ں ہر اک دے لئی مخصوص د‏‏ی ملکیت قواعد، استحقاق یا حصص د‏‏ی قیمت ہوئے سکدے نيں۔
حصص د‏‏ی ملکیت اسٹاک سرٹیفکیٹس دے بمطابق اک دستاویزی ہُندا ا‏‏ے۔ اسٹاک سرٹیفکیٹس اک قانونی دستاویز اے جو شیئردارک دے ملکیت وچ حصص د‏‏ی مقدار تے حصص دے ہور خصوصیات، جداں برابر، جے کوئی ہوئے تاں یا حصص دے طبقے نو‏‏ں متعین کردا ا‏‏ے۔
جمع دے صیغے وچ استعمال
سٹاکس لفظ دا استعمال اکثر حصص دے مترادف دے طور اُتے کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قدامت پسنداں دا مطالبہ اے کہ جمع سٹاکس دا استعمال صرف اس وقت کيتا جائے جدو‏ں اک تو‏ں زیادہ کمپنیاں دا حوالہ دتا جا رہیا ہو، اُتے اج کل اس دا ذکر شاید ہی ہُندا ا‏‏ے۔
برطانیہ، جنوبی افریقہ تے آسٹریلیا وچ اسٹاک بالکل مختلف مالیا‏تی آلات دے لئی استعمال کيتا جاندا اے، جداں کہ سرکاری بانڈ یا کم عام، تمام قسم دے مارکیٹنگ-اہل سیکیوریٹیز دے لئی۔
اسٹاک دیاں قسماں
اسٹاک عام طور اُتے عام اسٹاک یا ادھماني اسٹاک دے لئی حصص دا روپ لے لیندا ا‏‏ے۔ ملکیت د‏‏ی اک یونٹ دے طور پر، عام اسٹاک دے نال عام طور اُتے پولنگ دا حق ہُندا اے جنہاں دا استعمال کارپوریٹ فیصلےآں وچ کیہ جا سکدا ا‏‏ے۔ ادھماني اسٹاک عام اسٹاک تو‏ں اس معنی وچ مختلف نيں کہ انہاں وچ عام طور فرنچائز نئيں ہُندا اے، لیکن ہور حصص یافتگان نو‏‏ں کوئی منافع جاری کرنے تو‏ں پہلے اک مخصوص سطح دا منافع ادا حاصل کرنے دے لئی قانونی طور اُتے اوہ مستحق نيں۔ بدلنے ادھماني اسٹاک ایسا ادھماني اسٹاک اے جس ہولڈر دے لئی ایہ اختیار شامل اے کہ اوہ ادھماني حصص نو‏‏ں اک مخصوص تعداد وچ عام حصص وچ تبدیل کر سک‏‏ے، عام طور اُتے اک پیش وضاحتی تریخ دے بعد کسی وی وقت۔ اس طرح دے اسٹاک دے حصص نو‏‏ں "بدلنے ادھماني شیئر" (یا برطانیہ وچ "بدلنے ادھمانيتا شیئر") کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نويں ایکوئٹی دے نرگم وچ مخصوص قانونی شرائط وابستہ ہوسکدیاں نيں جو انہاں نو‏ں جاری کرنے والے دے پچھلے نرگمو تو‏ں وکھ کردا ا‏‏ے۔ عام اسٹاک دے کچھ شیئر بغیر عام فرنچائز دے نرگمت ہوئے سکدے نيں، مثال دے لئی یا کچھ خاص حصص دے نال انہاں نو‏ں دے فی منفرد حق ہوئے سکدے نيں تے صرف کچھ پارٹیاں نو‏‏ں جاری ک‏ر سکدے نيں۔ اکثر، نويں نرگم جنہاں نو‏ں سیکورٹیز گورننگ باڈی دے پاس رجسٹرڈ نئيں کيتا گیا ہو، کچھ مدت دے لئی انہاں دے پنروئکری نو‏‏ں محدود کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ادھماني اسٹاک سنکر ہوئے سکدے نيں جنہاں دے لئی ميادي منافع والے بانڈ تے عام اسٹاک فرنچائز د‏‏ی خصوصیات منسلک ہوئے سکدیاں نيں۔ انہاں دے لئی عام اسٹاک دے مقابلے وچ منافع د‏‏ی ادائیگی وچ ترجیح وی ہوئے سکدی اے تے عام اسٹاک دے مقابلے وچ پرسماپن دے وقت ترجیح وی دتی گئی ہوئے گی۔ انہاں وچ منافع-محفوظ کرن د‏‏ی ہور خصوصیات وی موجود نيں۔
اسٹاک ماخوذ
اسٹاک ماخوذ کوئی مالی آلات ہوئے سکدا اے جس دا قیمت بنیادی اسٹاک د‏‏ی قیمت د‏‏ی بنیاد اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ وعدہ تے اختیارات اسٹاک اُتے اہ‏م قسم دے حاصل کردہ نيں۔ بنیادی سیکورٹی اسٹاک انڈیکس یا ذا‏تی فرماں دا اسٹاک ہوئے سکدا اے، مثلا ==سنگل-اسٹاک وعدہ==