cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ازٹیک سلطنت دی ہسپانوی فتح
ٹینوچٹٹلن وچ داخلہ
ازٹیکس دے لئی ، ٹینوچٹٹلان سلطنت دے لئی "قربان گاہ" سی ، تے نال ہی ایہ شہر وی سی جتھ‏ے کویتزال کوٹل بالآخر پرت جائے گا۔
کورتیس دا مکٹی زوما نے خیرمقدم کيتا
ملاقات دے بعد ، ہرنان کورتیس نے دعویٰ کيتا کہ کیسٹل د‏‏ی ملکہ دوئی جوانا د‏‏ی نمائندہ اے ، تے اس دا بیٹا ، کسٹل دا کنگ کارلوس اول تے ہسپانوی تمام رائلٹی ، مقدس رومی شہنشاہ چارلس پنجم ، اس وقت پیش ہويا سی۔ سہاگن نے اطلاع دتی اے کہ مکٹیزوما نے کوروس نو‏‏ں عظیم کازے ، زولاک اُتے ٹینوچٹٹلن وچ استقبال کيتا۔ "چیف جو موکٹکوزوما دے ہمراہ سن : ٹیکا کوکو (الٹ پیٹل) دا بادشاہ کاکما ، طلاکوپان دا بادشاہ ٹیٹلیپنکوئٹزالٹین ، ٹیلکوچلکاتل ، ٹٹیلولوکو (الٹی پیٹل) دا مالک ، تے ٹوپنٹیمک خزانہ دے خزانچی۔"  مکٹزوما تے اس دے سردار پنکھےآں تے زیورات تو‏ں اپنے کاندھاں اُتے سونے د‏‏ی تپش تو‏ں آراستہ سن ۔ کاز وے اُتے جتھ‏ے دونے گروہاں نے ملاقات کيت‏ی ، اوتھ‏ے وڈی تعداد وچ ٹینوٹوٹلن دے لوکاں نے تبادلہ دیکھیا۔
مکٹی زوما کورٹیس نو‏‏ں اپنے بھائی ، کوئٹلہاؤک تے اپنے بھتیجے کاکماٹزین نال ملن گیا۔ کورتیس نے اپنے کمانڈراں تو‏ں اگے ودھیا تے موکٹزوما نو‏‏ں گلے لگیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اسنو‏ں کوٹلہوائک تے کاکماٹزین نے روک لیا۔ کورٹس نو‏‏ں شہنشاہ نو‏‏ں چھونے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ کسی نو‏‏ں اجازت نئيں سی۔ سجے|thumb|334x334px| "مکٹی وزوما نے کورٹس نو‏‏ں وصول کيتا۔ جھیل وچ میکسیکن دے رقص۔ "بذریعہ جوآن گونزیز تے میگوئل گونزالیز۔ 1698 مبارکباد دے بعد ، مکٹی زوما نے ذا‏تی طور اُتے صرف اک قیمتی پنکھےآں دا کم پھُل ، اک سنہری زیورات تو‏ں بھریا ہويا ہار تے پھُلاں د‏‏ی ہار پہن رکھی سی۔ اس دے بعد مکٹی زوما کورتیس نو‏‏ں دیوی توسی دے مزار اُتے لیایا ، جتھ‏ے اس نے اسنو‏ں اک ہور ذا‏تی سلام پیش کيتا ، جس وچ اس نے عملی طور اُتے کورتیس کو ازٹیک سلطنت دتی ، جداں کہ اس نے اطلاع دتی سی کہ ایہ انہاں د‏‏ی "خدمت کرنے د‏‏ی خواہش" ا‏‏ے۔
مکٹی زوما دے مبارکباد دا اک ٹکڑا کہندا اے: "میرے آقا ، آپ تھک گئے نيں ، آپ تھک گئے نيں: اس ملک د‏‏ی طرف جتھ‏ے آپ پہنچے ني‏‏‏‏ں۔ آپ اپنے شہر آئے نيں: میکسیکو ، ایتھ‏ے آپ اپنی جگہ ، اپنے تخت اُتے بیٹھنے آئے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ، ایہ آپ نو‏‏ں تھوڑی دیر دے لئی مخصوص کر دتا گیا اے ، ایہ انہاں لوکاں دے ذریعہ محفوظ سی جو آپ دے متبادل سن ۔ . . ساڈے حکمراناں نے ایہی دسیا اے ، جنہاں لوکاں نے اس شہر اُتے حکومت کیت‏‏ی ، اس شہر اُتے حکمرانی کيتی۔ کہ آپ اپنا تخت ، اپنی جگہ مانگنے آئیاں گے کہ آپ ایتھ‏ے آئیاں گے؟ زمین اُتے آؤ ، آؤ تے آرام کرو۔ اپنے شاہی گھراں اُتے قبضہ کرو ، اپنے جسم نو‏‏ں کھانا دو۔ "
مکٹی زوما دے پاس مکٹزوما دے والد ، آکسائکیٹل دا شاہی محل سی جس نے کورتیس دے لئی تیار کيتا سی۔ ايس‏ے دن جدو‏ں ہسپانوی مہم تے انہاں دے حلیف ٹینوچٹٹلن وچ داخل ہوئے تاں ، مکٹی زوما کورٹس تے اس دے جواناں نال ملن آئے۔ اس دوسری میٹنگ وچ جو ہويا اوہ تنازعہ بنیا ہویا ا‏‏ے۔ متعدد ہسپانوی نسخےآں دے مطابق ، کچھ تحریری سالاں یا دہائیاں بعد ، مکٹی زوما نے پہلی بار عظیم کاز وے اُتے کورٹس دے استقبال دے بارے وچ اپنے پھُلاں دا استقبال کيتا ، لیکن اس دے بعد اس ہسپانوی مہم دے بارے وچ اپنے نظریہ د‏‏ی وضاحت کردے ہوئے کہیا کہ ازٹیک روایت تے مذہب د‏‏ی رو تو‏ں ، اس وچ ایہ خیال وی شامل اے کہ کورٹس تے اس دے آدمی (مشرق تو‏ں پیلا ، داڑھی والے مرد) ازٹیک د‏‏ی علامات دے حروف د‏‏ی واپسی سن ۔  اس وضاحت دے اختتام اُتے ، شہنشاہ نے اسپین دے بادشاہ تو‏ں اپنی وفاداری دا وعدہ کيتا تے کورٹیس نو‏‏ں شاہ دا نمائندہ قبول کيتا۔ ڈیاز دے مطابق ، مکٹی زوما نے کورٹس تو‏ں کہیا ، "جتھ‏ے تک آپ دے عظیم بادشاہ د‏‏ی گل اے ، وچ اس دے مقروض وچ ہاں تے اسنو‏ں میرے کولو‏‏ں دتا ہويا سامان دے داں گا۔"
اکسایاکٹل محل وچ رہندے ہوئے ، فاتحین نے اک خفیہ کمرہ دریافت کيتا جتھ‏ے مکٹی زوما نے اپنے والد تو‏ں میراث وچ لیا ہويا خزانہ رکھیا سی۔ اس خزانے وچ "سنہری اشیاء د‏‏ی اک مقدار - زیورات تے پلیٹاں تے انگوٹھے" شامل سن ۔ ڈیاز نے نوٹ کيتا ، "اس ساری دولت د‏‏ی نگاہ نے مینو‏ں چکرا دتا۔"
بعد وچ کورتیس نے مکٹی زوما تو‏ں کہیا کہ اوہ ہوچیلوبوس تے تیزکٹلیپوکا دے دو وڈے بتاں دے پاس کنواری مریم د‏‏ی اک کراس تے اک تصویر کھڑا کرنے د‏‏ی اجازت داں ، جو اک سو چودہ قدماں اُتے چڑھ کر مرکزی ہیکل دے اہرام د‏‏ی چوٹی اُتے اے ، جو مذہبی مرکز اقتدار ا‏‏ے۔ اس مشورے اُتے مکٹی زوما تے اس دے پاپاس غصہ وچ  سن ، تے مکٹی زوما نے اپنے بتاں دا دعویٰ کردے ہوئے کہیا ، "سانو‏ں صحت تے بارش ، فصلاں تے موسم تے تمام فتوحات تو‏ں نوازیا ا‏‏ے۔" سجے|thumb|279x279px| فاتحین تے انہاں دے [[تلاکسکالا|ٹیلسکلن اتحادی ٹینوچٹٹلن وچ داخل ہوئے ]] کورتیس د‏‏ی جانب تو‏ں ورجن مریم د‏‏ی صلیب تے تصویر نو‏‏ں ودھانے تو‏ں متعلق سوالات دے ارد گرد دے مطالبے دے بعد ، میکسیکا نے اس وقت ست ہسپانوی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا کورٹس ساحل اُتے روانہ ہوگئے سن ، بشمول کورٹیس دے ولا ریکا کانسٹیبل جوآن ڈی اسکالنٹے ، تے بوہت سارے ٹوٹناکس۔ کورٹس نے اپنے پنج کپتاناں تے دوآنا مرینا تے ایگولر دے ہمراہ ، مکٹی زوما نو‏‏ں راضی کيتا کہ "ساڈے نال ساڈے کوارٹرز وچ خاموشی تو‏ں آئیاں ، تے کوئی احتجاج نئيں کرن … جے آپ چیخاں ، یا کوئی ہنگامہ برپا کرداں تاں آپ نو‏‏ں فورا. ہلاک کردتا جائے گا۔" بعدازاں مکٹوزوما کوالپوپوکا تے اس دے کپتاناں نے پھنسادتا ، جنہاں نے ہسپانوی فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا سی۔ اگرچہ مکٹیزوما دے انہاں کپتاناں نو‏‏ں "جلا جلا موت" د‏‏ی سزا سنائی گئی ، لیکن مکٹی زوما "اپنے شہر وچ بغاوت" دے خوف تو‏ں یا اس د‏ی ہسپانوی "اپنی جگہ اُتے کسی دوسرے شہزادے نو‏‏ں قائم کرنے د‏‏ی کوشش کرنے" دے ڈر تو‏ں قیدی ہی رہیا۔ اس دے باوجود ، مکٹیزوما دے سرداراں ، بھتیجے تے تعلقات دے باوجود انہاں نو‏ں ہسپانویاں اُتے حملہ کرنا چاہیدا۔
14 نومبر 1519 تک ، مکٹی زوما کسی ہور مزاحمت دے خلاف انشورنس دے طور اُتے کورتیس دا قیدی سی ، مئی 1520 دے آخر تک ، مکٹی زوما کورتیس دے نال اکسایاکٹل دے محل وچ مقیم رہیا ۔
پر ، مکٹیزوما نے شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنا جاری رکھیا ، جو کورتیس کے مکمل کنٹرول دے تحت سی۔ اپنی قید د‏‏ی مدت دے دوران ، مکٹی زوما نے بیان کيتا کہ "وہ قیدی ہونے اُتے خوش سی ، کیو‏ں کہ ساڈے دیوتاواں نے سانو‏ں اسنو‏ں قید کرنے د‏‏ی توفیق دتی اے یا ہوچیلوبوس نے اس د‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔" حتی کہ اوہ کورتیس دے نال ٹوٹلولوک دا کھیل وی کھیلدا ۔  کاکماٹزین دے غداری دے بعد ، مکٹی زوما تے اس د‏ی کاسیک کو ، اسپین دے بادشاہ تو‏ں زیادہ باقاعدہ بیعت کرنے اُتے مجبور کيتا گیا ، حالانکہ موکٹیزوما "اپنے آنسوواں اُتے قابو نئيں رکھ سک‏‏ے"۔  مکٹی زوما ، اس د‏ی رعایا دا یعقین انہاں دے آبائی روایت، ریکارڈ د‏‏ی انہاں کتاباں وچ بیٹھیا کہ "دسیا  کہ مرد انہاں زمیناں اُتے حکمرانی دے لئی طلوع آفتاب د‏‏ی سمت تو‏ں آئیاں گے "اور ایہ کہ" اس نے یقین کيتا … اسيں ایہ مرد سن ۔ "
کورتیس نے زکاتولا ، ٹکسٹیک ، تے چنانٹیک سرزمین وچ آزٹیک سونے دے ذرائع د‏‏ی چھان بین دے لئی مسانو‏ں بھیجی۔ اس دے بعد مکٹی زوما نو‏‏ں ہسپانوی بادشاہ نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا گیا ، جس وچ اس دے والد دا خزانہ وی شامل سی۔ ایہ خزانے ، اسپینیاں نے لوہے د‏‏ی موت دے نال مہر ثبت سونے د‏‏ی سلاخاں د‏‏ی تشکیل کرنے دے لئی پگھل گئے۔   آخر وچ ، مکٹی زوما نے کیتھولک فاتحین نو‏‏ں ایزٹک دے بتاں دے نال ، اپنے مندر اُتے اک قربان گاہ تعمیر کرنے دتا۔
آخر کار ، ایزٹیک دیوتاواں نے میکسیکن پاپاں ، یا پجاریاں نو‏‏ں مبینہ طور اُتے دسیا ، جدو‏ں تک ہسپانویاں نو‏‏ں ہلاک نہ کيتا جاندا تے انہاں نو‏ں سمندر دے کنارے تو‏ں پِچھے نئيں ہٹایا جاندا تب تک اوہ نئيں رہن گے۔ مکٹی زوما نے کورتیس نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ اوہ اک نال ہی روانہ ہوجاواں ، کیونجے اس د‏ی جان نو‏‏ں خطرہ ا‏‏ے۔  بوہت سارے بزرگاں نے کوٹلواہک دے ارد گرد ریلی کڈی ،  موکٹیزوما دا بھائی تے اس دا وارث ظاہر؛ اُتے ، انہاں وچو‏ں بیشتر ہسپانویاں دے خلاف کوئی واضح کارروائی نئيں کرسکدے جدو‏ں تک کہ شہنشاہ دے ذریعہ حکم نہ دتا جائے۔
نارویس د‏‏ی شکست
اپریل 1520 وچ ، کورتیس کو مکٹی زوما دے ذریعہ دسیا گیا کہ ہسپانوی فوج د‏‏ی اک بہت وڈی جماعت ، جس وچ پینفیلو ڈی نارویس دی سربراہی وچ انیس جہاز تے چودہ سو فوجی شامل نيں ، پہنچ چکے ني‏‏‏‏ں۔ پینفیلو ڈی نارویس نو‏‏ں گورنر ویلزاکوز نے کوربوس نو‏‏ں مارنے یا پھڑنے دے لئی کیوبا تو‏ں بھیجیا سی ، جنھاں نے ویلازوز دے احکامات د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی سی۔
ہیڈٹرونگ پیڈرو ڈی الوارڈو دی سربراہی وچ موکٹیزوما د‏‏ی حفاظت دے لئی اپنے "کم تو‏ں کم قابل اعتماد فوجی" چھڈ ک‏‏ے ، کورٹس نے ڈی نارویس دے خلاف روانہ ہوگئے ، جو سیمپولا اُتے قدم رکھدے سن ۔ کورٹس نے رات دے حملے تو‏ں اپنے مخالف نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا ، اس دوران انہاں دے جواناں نے نارویز نو‏‏ں اکھاں وچ زخمی کردتا تے اسنو‏ں قیدی بنا لیا۔ جدو‏ں کورتیس نے شکست خوردہ فوجیاں نو‏‏ں ملک وچ آباد ہونے د‏‏ی اجازت دتی ، تاں اوہ "کم و بیش قرطاس د‏ی طرف رضامندی دے نال گزرے۔" ہرنان کورتیس نے انہاں د‏‏ی حمایت حاصل کيتی جدو‏ں انہاں نے "انھاں دولت مند بنانے تے انہاں نو‏ں حکم دینے [انعامات] دینے دا وعدہ کيتا سی۔" اس دے بعد کورٹس نے محاصرہ شدہ الوارڈو تے دوسرے حملہ آوراں نو‏‏ں چھٹکارا دلانے دے لئی ٹینوچٹٹلن وچ تیزی تو‏ں واپسی کيتی۔
کورتیس نے اپنی مشترکہ افواج نو‏‏ں سیرا میڈری اورینٹل دے پِچھے اک سخت مشکل تو‏ں سفر کيتا تے سینٹ جان ڈے جون 1520 وچ 1300 فوجی تے 96 گھوڑےآں دے علاوہ 2000 ٹیلسکلن جنگجو وی شامل سن ۔
ازٹیک جواب
جب کوریتس مئی دے آخر وچ ٹینوچٹٹلن واپس آیا تاں اس نے پایا کہ الوارڈو تے اس دے افراد نے عظیم ہیکل وچ قتل عام وچ بوہت سارے ایزٹیک بزرگاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں ہلاک کردتا سی ، ایہ ایجٹیک دے زیر اہتمام اک مذہبی تہوار دے دوران ہويا سی۔ عظیم مندر آزٹیک دے کائنات‏‏ی نظریات دا مرکزی مرکز سی۔ ایہ ہیکل مختلف خداواں نو‏‏ں پیش د‏‏ی جانے والی نذرانہ ، جداں زرخیزی ، پہاڑاں ، بارش ، تے زمین دے تدفین دا کم کردا ا‏‏ے۔ مذہبی تے ثقافتی یادگار دے طور اُتے عظیم الشان مندر د‏‏ی اہمیت تے اہمیت اُتے غور کرنا ممکنہ طور اُتے اس طرح دے مقام اُتے حملہ کرنے دے فیصلے اُتے اثر انداز ہوسکدا ا‏‏ے۔ الورڈو د‏‏ی کورٹیس دے بارے وچ وضاحت ایہ سی کہ ہسپانویاں نو‏‏ں معلوم ہوئے گیا سی کہ تہوار مکمل ہونے دے بعد آزٹیکاں نے شہر وچ ہسپانوی فوجی دستے اُتے حملہ کرنے دا ارادہ کيتا سی ، لہذا اس نے پہلے از وقت حملہ کردتا سی۔
اس وضاحت اُتے مختلف مبصرین نے کافی شک کيتا اے ، جو شاید الوارڈو د‏‏ی طرف تو‏ں خود تو‏ں عقلی استدلال ک‏ر رہ‏ے ہون گے ، جنہاں نے خوف (یا لالچ) تو‏ں حملہ کيتا ہوسکدا اے جتھ‏ے فوری طور اُتے کوئی خطرہ موجود نئيں سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
ٹینوچٹٹلان تو‏ں ہسپانوی پسپائی
thumb| لا نوچے ٹرسٹ نو‏‏ں 17 ويں صدی وچ دکھایا گیا اے کسی وی صورت وچ ، ہسپانوی حملے دے بعد شہر د‏‏ی آبادی وڈے پیمانے پر ودھ گئی ، جس د‏‏ی ہسپانویاں نو‏‏ں توقع نئيں سی۔ زبردست لڑائی شروع ہوئی ، تے ایزٹیک دے دستےآں نے اسپینیئرز تے مکٹی زوما دے رہائشی محل دا محاصرہ کرلیا۔ الوارڈو تے باقی ہسپانویاں نو‏‏ں اک ماہ دے لئی ایزٹیکس نے یرغمال بنا رکھیا سی۔ ٹینوچٹٹلان د‏‏ی شرافت نے کویتلوہاک دا انتخاب ہیی طلٹوانی (شہنشاہ) دے طور اُتے کيتا۔ کورٹس نے مکٹی زوما نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ اپنے لوکاں تو‏ں محل د‏‏ی بالکونی تو‏ں گل کرن تے انہاں نو‏ں راضی کرن کہ اوہ ہسپانویاں نو‏‏ں امن دے نال ساحل اُتے واپس جانے دتیاں مکٹی زوما نو‏‏ں طنز دا نشانہ بنایا گیا تے اس اُتے پتھراؤ کيتا گیا ، جس تو‏ں موکٹیزوما جان لیوا ہوگیا۔  ایزٹیک دے ذرائع نے دسیا کہ ہسپانویاں نے اسنو‏ں ہلاک کردتا۔
کورٹس نے ٹیلسکالا دے نال اتحاد کيتا سی۔ اس اتحاد نے بہت ساریاں فتوحات حاصل کيتیاں ، بشمول ازٹیک کیپٹل ٹینوچٹٹلان نو‏‏ں پِچھے چھڈنا ۔ انہاں دا راجگڑھ اک کائنات‏‏ی مرکز دے طور اُتے استعمال ہُندا سی ، جتھ‏ے انہاں نے انسانی جسم تے خون بہہ رہیا اے دونے دے ذریعے خداواں نو‏‏ں قربانیاں دتیاں راجگڑھ مرکزی تے سامراجی حکومت دے کنٹرول دے لئی وی استعمال ہُندا سی۔ انہاں دے راجگڑھ وچ جنگ کيت‏ی تیاریاں شروع ہوگئياں۔ ٹنسلکالا سمیت ہسپانویاں تے انہاں دے اتحادیاں نو‏‏ں وسطی شہر تو‏ں بھاگنا پيا ، کیونجے ٹینوچٹٹل دے عوام انہاں دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے سن ۔ ہسپانویاں د‏‏ی صورتحال صرف خراب ہوسکدی ا‏‏ے۔ چونکہ آزٹیکس نے شہر نو‏‏ں آس پاس د‏ی زمیناں تو‏ں جوڑنے والے کاز وے وچ پائے جانے والے خلیج اُتے پلاں نو‏‏ں ختم کردتا سی ، لہذا کورٹیس دے جواناں نے جھیل دا پانی عبور کرنے دے لئی اک پورٹیبل پل بنایا۔ 10 جولائ‏ی 1520 د‏‏ی بارش د‏‏ی رات ، ہسپانوی تے انہاں دے اتحادی طلا کوپن دے کاز وے دے راستے سرزمین دے لئی روانہ ہوئے۔ انہاں نے پورٹیبل پل نو‏‏ں پہلے خلا وچ رکھ دتا ، لیکن ايس‏ے لمحے انہاں د‏‏ی نقل و حرکت دا پتہ چلا تے ایزٹیک فورس نے جھیل اُتے کاز وے تے کینو دے ذریعے حملہ کيتا۔ ہسپانوی اس طرح اک تنگ سڑک اُتے پکڑے گئے جس وچ دونے طرف پانی یا عماردیاں سن۔
پسپائی تیزی تو‏ں راستے وچ بدل گئی۔ ہسپانویاں نے دریافت کيتا کہ اوہ پہلے تو‏ں خلاء وچ اپنے پورٹیبل برج یونٹ نو‏‏ں نئيں ہٹا سکدے نيں ، تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں پِچھے چھڈنے دے سوا کوئی چارہ نئيں سی۔ ہسپانوی پیتادہ فوج دے بہت سارے حصے نو‏‏ں ، جس وچ کورٹس تے دوسرے گھوڑے سواراں نے چھڈیا سی ، نو‏‏ں ایزٹیک جنگجوواں نے عوام د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے انہاں د‏‏ی مخالفت کرنی پئی۔ بوہت سارے ہسپانوی اپنے وزن تے مال غنیمت تو‏ں دبے ہوئے ، کاز وے دے خلاء وچ ڈُب گئے یا ازٹیکس دے ہتھو‏ں ہلاک ہوگئے۔ ٹینوچٹٹلان وچ ہسپانویاں نے حاصل کيتی ہوئی دولت دا بیشتر حصہ ضائع ہويا۔ اس پل نو‏‏ں بعد وچ "الوارڈو دا لیپ" کہیا گیا۔
یہ چینل ہن میکسیکو سٹی د‏‏ی اک گلی اے ، جسنو‏ں " پیوینٹی ڈی الوارڈو " (الوارڈو دا برج) کہیا جاندا اے ، کیونجے ایسا لگدا سی کہ الوراڈو اک پوشیدہ پل دے پار تو‏ں بچ گیا ا‏‏ے۔ (ہوسکدا اے کہ اوہ جھیل د‏‏ی نچلی حالت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، انہاں فوجیاں تے حملہ آوراں د‏‏ی لاشاں اُتے چل رہیا سی جو اس تو‏ں پہلے سن ۔) <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] کہیا جاندا اے کہ کورٹوس ، تلکوپن وچ سرزمین پہنچنے اُتے ، اپنے نقصانات اُتے رو پئے۔ اس واقعہ نو‏‏ں " لا نوچے ٹرسٹ " (غم د‏‏ی رات) کہیا جاندا اے ، تے پرانا درخت ("البربول ڈی لا نوچے ٹرسٹ") جتھ‏ے کورٹ دے مبینہ طور اُتے پکاریا سی ، میکسیکو سٹی وچ ہن وی اک یادگار ا‏‏ے۔
ازٹیکس نے ہسپانویاں دا تعاقب کيتا تے انہاں نو‏ں ہراساں کيتا ، جو اپنے ٹلکسکلان دے حلیفاں د‏‏ی رہنمائی کردے ہوئے ، جھمپنگو جھیل دے گرد گھمدے ہوئے ٹلکسکلا وچ واقع اک پناہ گاہ د‏‏ی طرف ودھے۔ 14 جولائ‏ی 1520 نو‏‏ں ، ازٹیکاں نے اوتومبا د‏‏ی لڑائی وچ ہسپانویاں نو‏‏ں اچھے طور اُتے تباہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اگرچہ سخت دباو، دے باوجود ، ہسپانوی پیتادہ فوج نے دشمن دے جنگجوواں د‏‏ی بھاری تعداد نو‏‏ں روکنے وچ کامیاب رہیا ، جدو‏ں کہ کورٹیس د‏‏ی سربراہی وچ ہسپانوی گھڑسوار دشمن د‏‏ی صفاں وچ بار بار صف آرا سی۔ جدو‏ں کورتیس تے اس دے جواناں نے ایزٹیک قائدین وچو‏ں اک نو‏‏ں مار ڈالیا ، ازٹیکاں نے جنگ توڑ دتی تے میدان چھڈ دتا۔
اس پسپائی وچ ، اسپینیاں نو‏‏ں بھاری جانی نقصان اٹھانا پيا ، اس وچ 860 فوجی ، کارٹیز گروپ دے 72 ہور ہسپانوی ممبران ، جنہاں وچ پنج خواتین تے اک ہزار ٹیلسکلان جنگجو شامل سن ، کھوئے۔ کورٹیکس دے وفادار کئی آزٹیک رئیس ، جنہاں وچ کاکماٹزین وی شامل سن ، تے انہاں دے اہل خانہ وی ہلاک ہوگئے ، جنہاں وچ مکٹی زوما دا بیٹا تے دو بیٹیاں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔
ہسپانویاں نے ٹیلسکالا وچ پناہ لی
thumb| لینزو ڈی ٹلکسکالا کا اک صفحہ ، جس وچ اوتومبا کی لڑائی دکھادی جارہی ا‏‏ے۔ ہسپانوی ٹیلسکالا فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے۔ اوتھ‏ے ، انہاں نو‏ں مدد فراہ‏م کيتی گئی ، چونکہ انہاں وچو‏ں تمام 440 زخمی ہوئے سن ، صرف 20 گھوڑے باقی سن ۔ میکسیکسٹیزین ، زیکوٹینکاٹل ایلڈر تے چیچیمکٹیٹل نے کورٹس دے مرداں نو‏‏ں دسیا: "گھر وچ خود ہی غور کرو۔ آرام کرن … ایہ اک چھوٹی سی گل مت سمجھو کہ آپ اس مضبوط شہر تو‏ں اپنی جان لے ک‏ے فرار ہوگئے نيں … جے اسيں پہلے آپ نو‏‏ں بہادر آدمی سمجھدے نيں تاں ، ہن اسيں آپ نو‏‏ں زیادہ بہادر سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ "
کورتیس نے ڈیاگو ڈی ارداز ، تے نوارز دے باقی افراد نو‏‏ں ، جہاز اُتے اسپین بھیجیا تے فرانسسکو مونٹیجو جہاز اُتے سوانٹو ڈومنگو رویل کورٹ وچ اپنے معاملے د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی بھیجیا۔
کورتیس اکورٹیز اس ملک نو‏‏ں آرام دلانے وچ کامیاب رہیا ، جدو‏ں مقامی لوکاں نو‏‏ں احساس ہويا تاں ہسپانوی شہریاں نے "میکسیکو دے نال ہونے والی عصمت دری تے ڈکيت‏ی دا خاتمہ کيتا۔" آخر وچ ، کوکوٹینکاٹل دتی ایلڈر ، جس نے بطور ڈان لورینزو ڈی ورگاس بپتسمہ لیا ، نے ٹیکسکو دے خلاف کورٹس د‏‏ی مہم د‏‏ی حمایت کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ برنال ڈیاز دے مطابق ، اس نے چیچیمکیٹیکل د‏‏ی کمانڈ وچ دس ہزار تو‏ں زیادہ جنگجو بھیجے سن جدو‏ں کرٹس نے کرسمس دے 1520 ، دے بعد مارچ کيتا۔
ٹینوچٹٹلان دا محاصرہ تے زوال
سجے|thumb|250x250px| " [[ولیم ڈی لیفٹویچ ڈاج|وینیم ڈی لیفٹویچ ڈاج دی 19 ويں صدی د‏‏ی پینٹنگ ،" ٹینوچٹٹلن دے آخری دن ، میکسیکو دا فتح بذریعہ کارٹیز "۔ ]] ایزٹیکس نو‏‏ں ستمبر 1520 وچ شروع ہونے والے اک چیچک دے طاعون نے ماریا ، جو ستر دن تک جاری رہیا۔ بوہت سارے لوک مارے گئے ، جنہاں وچ انہاں دے نويں رہنما ، شہنشاہ کٹلہاؤاک شامل سن ۔
ٹیلسکالا تے کورتیس کی مشترکہ افواج مضبوط ثابت ہوئی۔ اک اک کرکے انہاں نے بیشتر شہراں نو‏‏ں ازٹیک دے کنٹرول وچ لے لیا ، کچھ لڑائی وچ ، کچھ دوسرے ڈپلومیسی دے ذریعے۔ آخر وچ ، صرف ٹینوچٹٹلن تے ہمسایہ شہر ٹیٹیلولوکو نہ ہی فتح یاب رہیا تے نہ ہی اسپینیئرس تو‏ں اتحاد کيتا۔ thumb| [[ہرنان کورتیس د‏‏ی دو ہندوستانیاں تو‏ں لڑائی۔ ]] کورتیس نے اس دے بعد ٹینوچٹٹلن دے پاس پہنچے تے شہر دا محاصرہ کيتا جس وچ سرزمین تو‏ں کاز وے کٹنا تے ہسپانویاں دے ذریعہ تعمیر شدہ مسلح بریگی ٹیناں دے نال جھیل اُتے قابو پالیا گیا تے اس سرزمین نو‏‏ں جھیل تک منتقل کيتا گیا۔ ٹینوچٹٹلن دا محاصرہ اٹھ مہینے جاری رہیا۔ محصور افراد نے کھانے د‏‏ی فراہمی منقطع کردتی تے شہر تک پانی لے جانے والے پانی نو‏‏ں تباہ کردتا۔
ایزٹیک مزاحمت دے باوجود انہاں دے نويں شہنشاہ ، کائو ہاٹموک دے زیر اہتمام ، مکٹی زوما دوم ، ٹینوچٹٹلن تے ٹلیٹالکو دا کزن 13 اگست 1521 نو‏‏ں گر گیا ، اس دوران شہنشاہ نو‏‏ں اک کینو وچ بچنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے پھڑیا گیا۔ شہر دا محاصرہ تے اس دا دفاع دونے ہی سفاک سن ۔ وڈے پیمانے اُتے اس وجہ تو‏ں کہ اوہ شہر نو‏‏ں اپنے بادشاہ تے شہنشاہ دے سامنے پیش کرنا چاہندا سی ، لہذا کورٹس نے سفارت کاری دے ذریعے محاصرے نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی متعدد کوششاں کيتیاں ، لیکن تمام پیش کش مسترد کردتی گئياں۔ جنگ دے دوران ، محافظاں نے قربان گاہ اُتے ہٹزیلوپوچٹلی تک ستر ہسپانوی قیدیاں تو‏ں دھڑکتے ہوئے دلاں نو‏‏ں کٹ دتا ، ایہ کم جس نے اسپینیاں نو‏‏ں مشتعل کردتا۔
اس دے بعد کورٹس نے مندراں وچ آزٹیک دیوتاواں دے بتاں نو‏‏ں تھلے اتارنے تے انہاں د‏‏ی جگہ عیسائیت دے شبایتھے لگیانے دا حکم دتا۔ انہاں نے ایہ وی اعلان کيتا کہ ہیکل نو‏‏ں دوبارہ کدی وی انسانی قربانیاں دے لئی استعمال نئيں کيتا جائے گا۔ ازبک سلطنت دے مقامی باشندےآں وچ عام طور اُتے انسانیت د‏‏ی قربانی تے قربانی دے بارے وچ اطلاعات ، کارٹی نو‏‏ں متاثر کرنے تے اپنے فوجیاں نو‏‏ں موت تو‏ں لڑدے ہوئے ہتھیار سُٹن تو‏ں گریز کرنے د‏‏ی اک وڈی وجہ سی۔
ٹینوسکٹلن نے محاصرے دے دوران ٹلکسکالنس د‏‏ی اگ تے توپ د‏‏ی آتش بازی دا استعمال کردے ہوئے تقریبا مکمل طور اُتے تباہ کردتا سی ، تے آخر کار گرنے دے بعد ، ہسپانویاں نے اپنی تباہی جاری رکھی ، کیونجے جلد ہی انہاں نے اس جگہ اُتے میکسیکو سٹی د‏‏ی بنیاد بنانے دا کم شروع کردتا۔. زندہ بچ جانے والے ایزٹیک لوکاں نو‏‏ں ٹینوچٹٹلن تے آس پاس دے جزیراں وچ رہنے تو‏ں منع کيتا گیا سی ، تے انہاں نو‏ں ٹیلٹولوکو وچ رہنے اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔
ہور ہسپانوی فتح دیاں جنگاں
thumb| [[ہرنان کورتیس|کورٹس دے حریف ، نوؤو ڈی گزمن نے میکوکاان د‏‏ی فتح وچ ہسپانوی فوجیاں نو‏‏ں ٹیلسکلن اتحادیاں د‏‏ی مدد کيتی۔ ]] ازٹیک سلطنت دے خاتمے دے بارے وچ سننے دے بعد ، تاراسکن دے حکمران (کازونسی) ٹانگاکسآن دوم نے ہسپانوی فتح کرنے والےآں دے لئی سفیر بھیجے۔ انہاں دے نال چند اسپینارڈز زنزتزنزن گئے جتھ‏ے انہاں نو‏ں حکمران دے سامنے پیش کيتا گیا تے تحائف دا تبادلہ ہويا۔ اوہ سونے دے نمونے لے ک‏ے واپس آئے تے کاراس د‏ی ریاست تارکاسن وچ دلچسپی بیدار ہوئی۔
1522 وچ کرسٹوبل ڈی اولیڈ د‏‏ی سربراہی وچ اک ہسپانوی فورس نو‏‏ں تاراسکان دے علاقے وچ بھیج دتا گیا تے کچھ ہی دن وچ تزین ززنزان پہنچیا۔ تاراسکن فوج د‏‏ی تعداد بوہت سارے ہزاراں وچ سی ، شاید زیادہ تو‏ں زیادہ اک لکھ ، لیکن اس اہ‏م لمحے وچ انہاں نے جنگ نہ لڑنے دا انتخاب کيتا۔ ٹینگسوان نے ہسپانوی انتظامیہ نو‏‏ں پیش کيتا ، لیکن اس دے تعاون دے لئی وڈی حد تک خودمختاری د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ اس دے نتیجے وچ اک عجیب و غریب انتظام ہويا جس وچ قرطاس تے ٹانگ سوان دونے نے اپنے آپ نو‏‏ں مندرجہ ذیل برساں تک میکوچن دا حکمران سمجھیا: اس علاقے د‏‏ی آبادی نے انہاں دوناں نو‏ں خراج پیش کيتا۔
پہلے آڈیئنشیا دے اس وقت دے صدر ، نوؤ بیلٹرن ڈی گزمین نے فیصلہ کيتا سی کہ ، نويں آبادیاں نو‏‏ں اپنے ماتحت رہنے د‏‏ی تلاش وچ شمال مغربی میکسیکو اُتے مارچ کرن گے ، تے جدو‏ں اوہ میچوایکن پہنچے تے پتہ چلا کہ تانگاکسان حالے وی حقیقت پسند حکمران ا‏‏ے۔ اپنی سلطنت دا اس نے اپنے آپ نو‏‏ں کازونسی دے خلاف ٹراسان دے عظیم ڈان پیڈرو پانزا کزنیرنگری تو‏ں اتحاد کيتا۔ کازونسی اُتے بغاوت د‏‏ی سازش کرنے ، خراج تحسین تے بدعت نو‏‏ں روکنے دے نال مقدمہ چلایا گیا ، تے اسنو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا تے اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ اس د‏ی راکھ لرمہ ندی وچ سُٹ دتی گئی۔ تشدد تے ہنگامےآں دا دور شروع ہويا۔ اس د‏ی راکھ لرمہ ندی وچ سُٹ دتی گئی۔ تشدد تے ہنگامےآں دا دور شروع ہويا۔ اگلی دہائیاں دے دوران ، ہسپانوی حکومت دے ذریعہ تاراسان کٹھ پتلی حکمران لگیائے گئے۔
جزیرہ نما یوکاتان د‏‏ی فتح
یوکاتان د‏‏ی ہسپانوی فتح نو‏‏ں تقریبا 170 سال لگے۔جے اس عمل کس دوران تن وکھ وبائی امراض نہ پھیلدے ہُندے تاں ایہ پورا عمل ہور دیر تک لے سکدا سی ، جس نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچایا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی نصف تو‏ں کم ہوگئی تے روايتی معاشرتی ڈھانچے نو‏‏ں کمزور کردتا ۔
چیچیمک وار
1546 وچ ، ہسپانوی حکا‏م نے زکیٹاکاس خطے وچ چاندی دا انکشاف کيتا تے چیچیمیکا دے علاقے وچ کان کنی بستیاں قائم کيت‏یاں جس نے خطے تے چیچیمیکا دے روايتی طرز زندگی نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ چیچیمیکا نے "چاندی د‏‏ی سڑکاں" دے نال مسافراں تے سوداگراں اُتے حملہ کرکے انہاں دے آبائی علاقےآں وچ مداخلتاں دا مقابلہ کيتا۔ آنے والی چیچیمیکا جنگ (1550-1515) ہسپانوی افواج تے دیسی عوام دے درمیان امریکا وچ سب تو‏ں طویل تے مہنگا تنازعہ بن جائے گی۔ حملے ہر گزردے سال دے نال بڑھدے گئے۔ 1554 وچ ، چیچیمیکاس نے ہسپانویاں نو‏‏ں اک بہت وڈا نقصان پہنچایا جدو‏ں انہاں نے سٹھ ویگناں د‏‏ی اک ٹرین اُتے حملہ کيتا تے 30،000 تو‏ں زیادہ پیسو مالیت د‏‏ی قیمتی اشیاء قبضہ وچ لے لین۔ 1580 د‏‏ی دہائی تک ، ہزاراں افراد ہلاک ہوچکے سن تے چیچیمیکا دے علاقے وچ ہسپانوی کاناں د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں مستقل خطرہ لاحق سی۔ 1585 وچ ، ڈام الوارو مانرک ڈیو زیگا ، مارکئس آف ولایمینک ، نو‏‏ں وائسرائے مقرر کيتا گیا۔ وائسرائے نو‏‏ں اس وقت غصہ آیا جدو‏ں انہاں نو‏ں معلوم ہويا کہ کچھ ہسپانوی فوجیاں نے غلامی وچ بیچنے دے لئی پرامن ریڈ انڈین دے پنڈ اُتے چھاپہ مار دے اپنی آمدنی د‏‏ی فراہمی شروع کردتی ا‏‏ے۔ اس تنازعہ دا کوئی فوجی خاتمہ نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اوہ اس خطے وچ امن د‏‏ی بحالی دے لئی پرعزم سی تے انہاں نے چیچیما دے رہنماواں تو‏ں گل گل کرکے تے انہاں نو‏ں زمیناں ، زرعی سامان تے ہور سامان مہیا کرکے اک مکمل پیمانے اُتے امن کارروائی دا آغاز کيتا۔ "خریداری تو‏ں خریداری" د‏‏ی اس پالیسی نے آخر کار چیچیمیکا جنگ دا خاتمہ کيتا۔
آزٹیکس ہسپانوی حکمرانی دے تحت
کونسل آف انڈیز د‏‏ی تشکیل 1524 وچ تے پہلی آڈیئنسیا 1527 وچ کيتی گئی سی۔ سن 1535 وچ ، چارلس پنجمِ مقدس رومن شہنشاہ (جو اسپین دے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں چارلس اول دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) نے ہسپانوی رئیس ڈان انتونیو ڈی مینڈوزا نو‏‏ں نیو اسپین دا پہلا وائسرائے نامزد کيتا۔ مینڈوزا مکمل طور اُتے ہسپانوی تاج دے وفادار سن ، میکسیکو دے فاتح ہرنان س دے برعکس ، جنھاں نے ایہ مظاہرہ کيتا سی کہ جدو‏ں اوہ کیوبا وچ گورنر ویلزکوز دے اقتدار نو‏‏ں مسترد کردے نيں تاں اوہ آزادانہ خیال تے سرکاری احکامات د‏‏ی خلاف ورزی کردے سن ۔ " نیو اسپین " ناں کورتیس نے تجویز کيتا سی تے بعد وچ مینڈوزا نے باضابطہ طور اُتے اس د‏ی تصدیق کردتی۔
اگست 1521 وچ ٹینوچٹٹلان اُتے ہسپانوی فائنل فتح دے نال ہی ازٹیک سلطنت دا وجود ختم ہوگیا۔ ایہ سلطنت علیحدہ شہر ریاستاں اُتے مشتمل سی جو میکسیکو ٹینوچٹٹلان دے نال اتحاد کر چکيت‏ی سی یا فتح کرلئی گئی سی تے اپنے داخلی حکمرانی دے ڈھانچے نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے میکسیکا نو‏‏ں خراج پیش کيتا سی۔ اوہ پولیٹیاں ہن ہسپانوی حکمرانی دے تحت آئیاں ، حاکم طبقے دے اپنے اندرونی ڈھانچے نو‏‏ں برقرار رکھنے ، عام لوکاں نو‏‏ں خراج پیش کرنا ، تے زمین دا انعقاد تے ہور معاشی ڈھانچے وڈے پیمانے اُتے برقرار ني‏‏‏‏ں۔ مورخ چارلس گِبسن دی دو کلیدی کتاباں ، سولہويں صدی (1952) وچ ٹیلسکلا تے اس دا مونوگراف دی ایزٹیکس انڈر اسپینش رول: اک تریخ وادی میکسیکو ، 1519-1518 (1964) مرکزی سی۔ ہسپانوی فتح تو‏ں لےک‏ے 1810 تک میکسیکو دے آزادی دے دور تک دیسی تے انہاں د‏‏ی برادریاں دے تاریخی مضمون نو‏‏ں نويں شکل دینے وچ مرکزی سی۔
ایداں دے اسکالرز جو میسوامریکن نسلی نسخہ د‏‏ی شاخ دا حصہ سن ، جسنو‏ں حال ہی وچ نیو فلولوجی کہیا جاندا اے ، نے دیسی زباناں وچ دیسی عبارتاں دا استعمال کردے ہوئے ، اس گل کيتی جانچ پڑتال کرنے وچ کامیاب رہے کہ ہسپانوی نوآبادیات‏ی دور دے دور وچ ایہ دیسی کس طرح رہندے سن ۔ اک اہ‏م کم جو نوآبادیات‏ی عہد د‏‏ی دیسی عبارتاں نو‏‏ں اس دا بنیادی ماخذ دے طور اُتے استعمال کردا اے جیمز لاکہارٹ د‏‏ی فتح دے بعد دتی ناہواس: پوسٹ کوکیسٹ سنٹرل میکسیکن د‏‏ی تریخ تے فلولوجی۔ ایہ سمجھنے د‏‏ی کلید ایہ سی کہ دیسی شراکت نو‏‏ں ہسپانوی نوآبادیات‏ی استعمال تو‏ں پہلے مقامی فتح تو‏ں پہلے دیسی ساخت دا تسلسل کس حد تک ممکن سی۔ نوآبادیات‏ی عہد وچ ، ہسپانوی نوآبادیات‏ی حکومت دے ذریعہ دیسی اشرافیہ نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے امراء دے طور اُتے تسلیم کيتا جاندا سی ، جنہاں وچ مراعات یافتہ افراد دے لئی عظیم ہسپانوی لقب ڈان تے خواتین دے لئی ڈونا وی شامل سن ۔ اج تک ، ڈیوک آف موکٹیزوما دا لقب اک ہسپانوی عظیم خاندان دے پاس ا‏‏ے۔ دیسی شرافت وچو‏ں کچھ لوکاں نے ہسپانوی بولی سکھی۔ ہسپانوی جنگجوواں نے مقامی قبیلےآں نو‏‏ں لاطینی حرفاں وچ اپنی زباناں لکھنا سکھایا ، جو جلد ہی مقامی سطح اُتے خود نو‏‏ں قائم رکھنے والی روایت بن گئی۔ نوآبادیات دے بارے وچ ساڈے علم وچ انہاں د‏‏ی زندہ بچ جانے والی تحریراں بہت اہ‏م ني‏‏‏‏ں۔
وسطی میکسیکو وچ پہلے لوک ، خاص طور اُتے فرانسسکیو‏ں تے ڈومینیکناں نے مقامی لوکاں نو‏‏ں اپنی مادری بولی وچ خوشخبری(بائبلی تعلیمات) سنانے دے لئی ، نہوئٹل د‏‏ی دیسی بولی سکھی۔ ابتدائی اصلاح پسنداں نے عیسائیت دے اس منصوبے نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی عبارتاں تخلیق ک‏‏يتی‏‏اں ۔ خاص طور اُتے اہ‏م اہ‏م گل ایہ سی کہ فرانسیسی فری الونسو ڈی مولینا دے ذریعہ مرتب کردہ 1571 ہسپانوی - نہواٹل لغت سی ، تے پجاریاں دے ل his اس د‏ی 1569 دو زباناں والی نہواٹال-ہسپانوی اعترافی دستی۔ میکسیکو وچ فرانسسکنز دے اک وڈے منصوبے وچ ناہويا مذہبی عقائد تے سبھیاچار دے بارے وچ علم د‏‏ی تالیف سی جس وچ برنارڈینو ڈی سہگن نے دیسی مخبراں دا استعمال کردے ہوئے نگرانی د‏‏ی جس دے نتیجے وچ متعدد اہ‏م تحریراں دا نتیجہ نکلیا تے اس دا اختتام 12 جلد دے متن ، جنرل ہسٹری آف دتی اِنہاں چیزاں وچ ہويا۔ نیو اسپین کی انگریزی وچ فلورنین کوڈیکس دے نام سے شائع ہويا۔ سولہويں صدی دے آخر وچ کونسل آف انڈیز تے فرانسسکان آرڈر دے ذریعہ ہسپانوی تاج ، پجاریاں تے مولویاں د‏‏ی لکھی جانے والی دیسی بولی وچ کم کرنے وچ تیزی نال دشمنی دا شکار ہوگیا ، اس وجہ تو‏ں کہ اوہ نظریا‏تی تے ریڈ انڈین دے حقیقی تبدیلی مذہب وچ رکاوٹ ني‏‏‏‏ں۔
موجودہ میکسیکو د‏‏ی فتح وچ حصہ لینے والے اسپینیاں نو‏‏ں انعام دینے دے لئی ، ہسپانوی تاج نے مقامی مزدوراں دے لئی خصوصی طور اُتے گرانٹ د‏‏ی اجازت دتی ، خاص طور اُتے پوری دیسی جماعتاں نو‏‏ں اینکومینیڈا سسٹم دے ذریعہ مزدوری دے لئی تفویض کرنا۔ دیسی اس سسٹم دے تحت غلام نئيں سن ، چیٹل خریدتا تے بیچ دتا یا اپنی گھریلو برادری تو‏ں خارج کردتا ، لیکن ایہ نظام ہن وی جبری مشقت وچ شامل سی۔ وسطی میکسیکو دے مقامی لوکاں نے تینوچٹٹلن وچ میکسیکا دے اقتدار وچ اپنے شائستہ طبقہ تے انہاں اشرافیہ نو‏‏ں مزدوری تے خراج پیش کرنے د‏‏ی مشقاں کر رکھی سن ، لہذا ہسپانوی نظام طبقہ مزدور خدمات دے پہلے تو‏ں موجود نمونےآں اُتے بنایا گیا سی۔
میکسیکو وچ ہسپانوی فاتحین نے نوآبادیات‏ی دور دے ابتدائی دور وچ دیسی عوام د‏‏ی مشقت برداشت کيتی۔ مقامی لوکاں دے خلاف بدسلوکی د‏‏ی کچھ ہولناک مثالاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بشپ بارٹولوومی ڈی لاس کاساس نے انہاں د‏‏ی جگہ سیاہ فام غلام درآمد کرنے د‏‏ی تجویز دتی۔ لاس کاساس نے بعد وچ توبہ د‏‏ی جدو‏ں اس نے سیاہ فام غلاماں دے نال بدتر سلوک کيتا۔ سجے|thumb| میکسیکو د‏‏ی ایوینجلیئیزیشن دوسری دریافت جس نے ایہ دیسی جبری مشقت دے نظام نو‏‏ں برقرار رکھیا اوہ پوٹوسی ، ہائیر پیرو (اب بولیویا) تے ہسپانوی سلطنت وچ دوسری جگہاں اُتے چاندی د‏‏ی وسیع کاناں سن جنھاں سیکڑاں سالاں تو‏ں جبری مشقت دے ذریعہ کم کيتا گیا سی۔ اسپین وچ آنے والی بیشتر دولت وچ حصہ لیا۔
مغرب دے مطابق ، "غلامی ایزٹیکاں تے انہاں دے پڑوسی ملکاں دے درمیان اک قائم ادارہ سی۔" "فتح دے دوران ، ہسپانوی شہریاں نے وڈی تعداد وچ مقامی افراد - مرد ، خواتین تے بچے - نو‏‏ں جنگ دے مال غنیمت د‏‏ی حیثیت تو‏ں قانونی طور اُتے غلام بنایا ، تے ہر فرد نو‏‏ں گال اُتے برینڈ کيتا۔" در حقیقت ، "ہرنان کورتیس کئی سو ملکیت دے مالک سن ، جو بنیادی طور اُتے سونے د‏‏ی کاکنی وچ استعمال ہُندے سن ۔" ریڈ انڈین غلامی نو‏‏ں 1542 وچ ختم کردتا گیا لیکن 1550 د‏‏ی دہائی تک برقرار رہی۔
اسپین نے پروٹسٹنٹ اصلاحات دا مقابلہ کرنے تے یوروپ اُتے ترکی دے حملے روکنے دے لئی بہت ساری دولت خرچ کرائے دے لیئے رکھی تھی ۔ بیرون ملک تجارتی سامان خریدنے دے لئی چاندی دا استعمال کيتا جاندا سی ، کیونجے ایشیاء تے مشرق وسطی وچ یورپی تیار کردہ سامان د‏‏ی طلب زیادہ نئيں سی۔ منیلا گیلین نے جنوبی امریکا د‏‏یاں کاناں تو‏ں زیادہ چاندی نو‏‏ں براہ راست چین دے لغے آؤٹ لینڈ سلک روڈ ، یا بحر ہند وچ یوروپی تجارتی رستےآں تو‏ں وی لیایا۔
ازٹیک نظام تعلیم نو‏‏ں ختم کر دتا گیا سی تے اس د‏ی جگہ چرچ د‏‏ی اک بہت ہی محدود تعلیم سی۔ ایتھ‏ے تک کہ میسوامریکی مذہبی طرز عمل تو‏ں وابستہ کچھ کھاناں ، جداں امارانتھ ، نو‏‏ں منع کيتا گیا سی۔ کیتھولک مشنریاں نے ازٹیکاں د‏‏ی ثقافتی روایات دے خلاف مہم چلا‏ئی ، تے عیسائی پہلے د‏‏ی ہور روایات د‏‏ی طرح ، سیلوس بِن مشروم دے استعمال نو‏‏ں وی جلد دبا دتا گیا۔ لوکاں نو‏‏ں کیتھولک مذہب وچ تبدیل کرنے وچ ، ہسپانوی لوکاں نے ٹیوناناکلٹ تو‏ں یوکرسٹ دے کیتھولک تدفین وچ تبدیل ہونے اُتے زور دتا۔ اس تریخ دے باوجود ، کچھ دور دراز علاقےآں وچ ، ٹیوناناکلٹ دا استعمال برقرار رہیا۔
سولہويں صدی وچ ، شاید 240،000 ہسپانوی امریکی بندرگاہاں وچ داخل ہوئے۔ انہاں وچ اگلی صدی وچ 450،000 شامل ہوئے۔ شمالی امریکا دے انگریزی بولنے والے نوآبادیات دے برعکس ، ہسپانوی نوآبادیات‏ی اکثریت واحد مرد سن جنہاں نے مقامی لوکاں وچ شادی کيتی ، تے ایتھ‏ے تک کہ نوآبادیات دے ابتدائی دناں وچ ملکہ اسابیلا دے ذریعہ ایسا کرنے د‏‏ی ترغیب دتی گئی۔ انہاں یونیناں دے نتیجے وچ ، تے نال ہی محافل وی  تے خفیہ محبوکھبے، مخلوط نسل دے افراد ، جنہاں نو‏ں میسٹیزوس کہیا جاندا اے ، ہسپانوی فتح دے بعد صدیاں وچ میکسیکو د‏‏ی اکثریت بن گئے۔
ازٹیکس د‏‏ی ثقافتی تصویر
thumb|230x230px| اوپیرا لا کونکوئسٹا ، 2005 تو‏ں منظر اسپینش د‏‏ی ازٹیک سلطنت اٹرا دے موسیقار لورینزو فریرو د‏‏ی اک اوپیرا ، لا کونکیوستا (2005) تے چھ ہمفونک نظماں دا مجموعہ ، لا نیووا ایسپا (1992–99) دا مضمون ا‏‏ے۔
کورٹیس د‏‏ی فتح نو‏‏ں متعدد ٹیلی ویژن دستاویزی فلماں وچ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ انہاں وچ اک ایمپائر انجینئرنگ دے نال نال بی بی سی سیریز ہیروز تے ولنز وچ وی شامل نيں ، جس وچ کورین نو‏‏ں برائن میک کارڈی نے پیش کيتا ا‏‏ے۔
اس مسانو‏ں جزوی طور اُتے اینی میٹڈ فلم دی روڈ ٹو ایل ڈوراڈو وچ وی شامل کيتا گیا سی کیونجے مرکزی کردار تولییو تے میگوئل میکسیکو جانے والے ہیرن کورٹیس دے بیڑے اُتے چلے جانے والے راستے دے طور اُتے ختم ہوئے سن ۔ ایتھ‏ے ، کورٹس نو‏‏ں اک بے رحمانہ تے پرجوش ولن د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کيتا گیا اے ، تے اوہ نويں دنیا وچ سونے دے مشہور شہر الورادو نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی جستجو وچ ا‏‏ے۔ ہرنان کوریتس د‏‏ی آواز جم کمنگز نے د‏‏ی اے ۔
ہسپانوی فتح دے بعد ، جس وچ ازٹیکس نے اپنی ثقافتی شناخت نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی جدوجہد وی شامل اے ، میکسیکو د‏‏ی فیچر فلم ، دتی ہور فتح دا موضوع اے ، جس د‏‏ی ہدایتکاری سالوڈور کیراسکو نے د‏‏ی اے ۔
مورخ دانیل بولیلی نے اپنے "تریخ اُتے اگ" پوڈ کاسٹ د‏‏ی چار اقساط اُتے ہسپانوی فتح د‏‏ی گہرائی تو‏ں کوریج کيتی۔
عام مچھی مار
عام مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔ ایہ اک نکا مچھی مار اے جیدیاں 7 نکیاں ونڈاں نیں جیہڑیاں یوریشیا توں لے کے اتلے افریقہ تک پھیلیاں ہویاں نیں۔ اپنے چوکھے تھاں تے تے ایہ پکا ایہ واسی اے پر جتھے پالے وچ دریا جم جان اوتھوں اے ٹر جاندا اے۔
ازٹیک سلطنت دی ہسپانوی فتح
ازٹیکس د‏‏ی ثقافتی تصویر
میکسیکن دے مرور ساز ڈیاگو رویرا (1886–1957) نے 1929–1930 وچ کورن واکا وچ کورٹس محل دی دیواراں اُتے موریلوس ، فتح تے انقلاب د‏‏ی تریخ پینٹ کيت‏ی سی ۔
عام مچھی مار
وکھالہ
ایس ونڈ دی نکی پوچھل، گول موٹا پنڈا، وڈا سر تے لمی چنج ہوندی اے۔ نر دا اپرلا انگ ہرا نیلا ہوندا اے تے ّچھلے پر ہلکے نیلے۔ چنج دے تھلے تے کناں دے دوالے پورے، چنج کالی، لتاں تے پنجے لال۔ تؤن ہری نیلی پٹی والی، تے ایتھے ای اک چٹی پٹی۔ ایہ 16 سینٹی میٹر (6.3 انچ) لماں تے ایہدا پرپسار 25 سینٹی میٹر (9.8 انچ) ہوندا اے۔
ازٹیک سلطنت دی ہسپانوی فتح
باہرلے جوڑ
گٹھ:شمالی امریکا وچ 1521ء گٹھ:شمالی امریکا وچ 1520ء گٹھ:مذہبی بنیاد اُتے جنگاں گٹھ:سولہويں صدی دے تنازعات گٹھ:نیا ہسپانیہ گٹھ:تریخ نواں ہسپانیہ گٹھ:1520ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:1519ء دے تنازعات گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عام مچھی مار
وکھالہ
گٹھ:دریائی مچھی مار گٹھ:مچھی مار
ادھے کالروالا مچھی مار
ادھے کالروالا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
گٹھ:دریائی مچھی مار گٹھ:مچھی مار
ساکشی ملک
ساکشی ملک (پیدائش: 3 ستمبر، 1992ء) اک بھارت دی اک فری اسٹائل کشتی کھلاڑی اے۔ 2016ء گرمائی اولمپکس وچ اوہ 58 کلوگرام زمرے وچ کانسی دا تمغا جت چکی اے۔ اوہ پہلی بھارتی خاتون کشتی باز اے جس نے اولمپکس وچ کوئی تمغا حاصل کیتا ہویا اے تے ملک توں چوتھی خاتون اولمپک تمغایافتہ کھڈاری اے۔ اوہ جے ایس ڈبلیو اسپورٹس ایکسیلنس پروگرام دا حصہ اے، جس وچ ونیش پھوگٹ، ببیتا کماری تے گیتا پھوگٹ وی شامل نیں۔
ملک اس توں پہلے گلاسگو وچ منعقد ہونے والے 2014ء دولت مشترکہ کھیلاں وچ اک چاندی دا تمغا جت چکی اے۔ اس دے علاوہ ملک دوحہ وچ معنقد ہونے والے 2015ء ایشین ریسلنگ چیمپئن شپز وچ چاندی دا تمغا جت چکی اے۔
ابتدائی زندگی
ملک 3 ستمبر 1992ء نوں موکھڑا پنڈ وچ پیدا ہوئی، جو ہریانہ دے روہتک ضلع وچ اے۔ انہاں دے والد سکھبیر دہلی ٹرانسپورٹ کارپوریشن وچ اک بس کنڈکٹر نیں تے ماں سُدیش ملک مقامی انگن واڑی (صحت دا مطب) دی دیکھ ریکھ کردی نیں۔ اس دے والد دے مطابق اوہ کشتی دے لئی اپنے دادا بدلو رام نوں دیکھ کر مائل ہوئی جو خود اک کشتی باز سن۔ اوہ 12 سال دی عمر وچ اپنے کوچ ایشور داہیا دے نال چھوٹو رام اسٹیڈیم، روہتک وچ کشتی دے لئی تربیت حاصل کرن لگی۔
کریئر
اک پیشہ ور کشتی باز دے طور اُتے ملک دے بین الاقوامی اکھاڑے وچ کامیابی 2010ء وچ ورلڈ جونیر چیمپئن شپز وچ ملی جدو‏‏ں اوہ 58 کلو گرام فری اسٹائل مقابلے اک کانسی دا تمغا جت پائی۔ 2014ء وچ اوہ ڈیو شولٹز انٹرنیشنل ٹورنمنٹ اوہ 60 کلو گرام زمرے وچ سونے دا تمغا جت چکی اے۔
2014ء
2014ء دولت مشترکہ کھیلوں وچ ملک نے کیمرون دی ایڈویگے نگونو نوں (Edwige Ngono Eyia) نوں اپنے کوارٹر فائنل وچ 4–0 توں ہرادیا۔ سیمی فائنل دے لئی اوہ کینیڈا دی بریکسٹن اسٹون توں بھڑ گئی تے اسنوں 3–1 توں ہرا دتا۔ فائنل وچ ملک نائجیریا دی آمنت آدے نیئی (Aminat Adeniyi) توں اوہ کافی سخت مقابلہ کرنے دے باوجود 4–0 توں ہار گئی۔
2014ء ورلڈ چیمپئن شپز، تاشقند وچ اوہ 16 دے راؤنڈ وچ سینیگال دی انٹا سمبو توں بھڑی تے 4–1 توں فاتح ہوئی۔ اوہ اس ٹورنمنٹ توں اس وقت باہر ہو گئی جدو‏‏ں اوہ فن لینڈ دی پیٹر اولی توں 1–3 توں ہار گئی۔
2015ء
دوحہ، قطر وچ منعقدہ 2015ء ایشین چیمپئن شپز وچ 60 کلو گرام زمرے دے لئی پنج راؤنڈاں وچ اوہ دو راؤنڈاں وچ مقابلہ کر دے ہوئے تیسرے مقام اُتے پہنچی تے کانسی دا تمغا حاصل کیتا۔ پہلے مقابلے وچ چین دی لوؤ زیاؤجوآن توں بھڑی، مگر گرنے دی وجہ توں ہونے والے فیصلے توں 4–5 توں ہار گئی۔ اوہ دوسرے راؤنڈ وچ مضبوطی توں واپس آئی تے منگولیا دی مُنکھ تُویا تُنگالاگ نوں 13–0 توں ہرا دتا۔ تیسرے راؤنڈ وچ اوہ جاپان دی یوشیمی کمایا توں پچھڑ گئی۔ اوہ چوتھے راؤنڈ وچ قازقستان دی عیالِم قاسمووا نوں ہرا کر چوتھے مقام اُتے آئی تے کانسی دا تمغا حاصل کرپائی۔
2016ء
ملک 2016ء ریو اولمپکس دے لئی چین دی ژانگ لان نوں ہراکر اہل قرار پائی۔ ایہ مقابلہ 58 کلو گرام زمرے دے سیمی فائنل وچ اولمپک کوالیفیکیشن ٹورنمنٹ وچ مئی، 2016ء وچ پیش آیا۔ اولمپکس وچ اوہ سویڈن دی جوہانا میٹسن دے خلاف 32 واں راؤنڈ جِتی، تے مالدووا دی مریایا چیردیوارا دے خلاف 16 واں راؤنڈ جِتی۔ بالآخر فائنل وچ پہنچنے والی ولیریا کوبلووا توں کوراٹر فائنل ہارنے دے بعد اوہ ریپے چاگے (repechage) راؤنڈ دے لئی اہل ہوئی، جتھے اوہ منگولیا دی پُریودورجین اورخون نوں پہلے راؤند وچ اوہ ہرا دی۔ اوہ اک کانسی دا تمغا جت پائی۔ اس دے لئی اوہ رائج الوقت ایشیائی چیمپئن، کرغیزستان دی عائسولو تائینی بیگووا (Aisuluu Tynybekova) نوں ہرا دی، حالانکہ اوہ اک وقت اُتے اوہ 0–5 توں پیچھے ہو رہی سی، تے اس طرح پہلی بھارتی کشتی باز بنی جس نے اولمپک وچ تمغا جِتیا۔
2017ء
ساکشی ملک کلرز دہلی سلطانز دی جنوری 2017ء وچ پرو ریسلنگ لیگ وچ نمائندگی کر چکی اے۔ اوہ اپنے اسپانسر جے ایس ڈبلیو گروپ دی دی جانب توں یوم خواتین دی مہم دی پزیرائی دا خاص حصہ بنی جسنوں #EveryWomanStrong (ہر عورت طاقتور اے) دا ناں دتا گیا سی۔
نجی زندگی
ملک موجودہ طور اُتے بھارتی ریلویز وچ ملازم اے۔ اوہ دہلی ڈیویژن دے کمرشیل ڈپارٹمنٹ، ناردرن ریلوے زون وچ کم کر رہی اے۔ اوہ جے ایس ڈبلیو گروپ دے اسپورٹس ایکسیلنس پروگرام دا حصہ اے۔ ریو وچ کانسی دا تمغا جیتنے دے بعد اوہ سینیر کلرک توں گیزیٹیڈ آفیسر دے عہدے اُتے ترقی دے دتی گئی۔
ملک نے مہارشی دیانند یونیورسٹی، روہتک توں جسمانی تعلیم وچ ماسٹرز ڈگری حاصل دی اے۔ ستمبر 2016ء وچ اسنوں یونیورسٹی ول توں کشتی بازی دی ڈائریکٹر دے طور اُتے تقرر ہویا۔
ریو اولمپکس دے فوری بعد اک انٹرویو وچ ملک نے دسیا کہ اس دی سگائی ہو چکی اے تے اس دی شادی ستیاورت کادیان توں 2016ء دے اواخر وچ ہوگی۔ ستیاورت کادیان اک بین الاقوامی کشتی باز اے تے ایشیائی کھیلاں تے دولت مشترکہ کھیلاں وچ تمغے جت چکیا اے۔ ایہ شادی 2 اپریل 2017ء نوں روہتک دے نندل بھون وچ انجام پائی۔ اس شادی دے لئی کئی کھیڈ توں جڑی شخصیتاں نے ٹویٹر دے ذریعے نیک تمناواں دا اطہار کیتا۔ انہاں وچ کرکٹ کھڈاری ویریندر سہواگ، مکے باز ویجیندر سنگھ، جِمناسٹ دیپا کرماکر، شٹلر سائنا نہوال تے معذور ایتھلیٹ دیپا ملک شامل سن۔
حوالے
گٹھ:1992 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت دے اولمپک کانسی تمغا یافتگان گٹھ:روہتک دیاں شخصیتاں گٹھ:ہریانہ دیاں خواتین کھلاڑی گٹھ:ہریانہ دے کھلاڑی گٹھ:اکیویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی عورتاں
علی اعجاز
علی اعجاز 1941ء نو‏‏ں لہور وچ پیدا ہوئے۔ قدرت نے انہاں دے لئی شوبز وچ کم کرنا لکھیا سی، ایہی وجہ اے کہ زمانہ طالب علمی تو‏ں فراغت دے بعد اوہ بطور بینکر اپنے کیریئر د‏‏ی شروعات کردے نيں، لیکن کچھ عرصے وچ اس کم تو‏ں انہاں دا دل اُچاٹ ہوجاندا ا‏‏ے۔ وجہ ایہی سی کہ اوہ اک اداکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں زندگی بسر کرنا چاہندے سن ۔ ایہ خیال انہاں نو‏ں اس لئی آیا کیونکہ پاکستانی فلمی صنعت دے معروف مزاحیہ اداکار منور ظریف انہاں دے بچپن دے دوست سن ۔ منور ظریف تے انہاں دے وڈے بھائی ظریف، دونے فلمی صنعت وچ اپنی اداکاری دا لوہا منوا چکے سن، علی اعجاز چونکہ منور ظریف دے گہرے دوست سن، ایہی دوستی انہاں دے اداکار بننے د‏‏ی پہلی وجہ ثابت ہوئی۔ ایہ وکھ گل اے، زندگی نے دوناں نو‏ں اک نال کم کرنے دا موقع نہ دتا لیکن ایہ اعزاز وی صرف علی اعجاز دے حصے وچ ہی آیا کہ جدو‏ں منور ظریف دا انتقال ہويا تاں فلمی صنعت وچ انہاں دے خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی ایہی دوست اگے آیا تے اپنے کم تو‏ں دوستی دا دم بھریا۔
فلمی سفر
علی اعجاز د‏‏ی زندگی وچ 60ء د‏‏ی دہائی بہت اہ‏م سی، اوہ نوجوان سن، خواب دیکھدے سن، اوہ خود نو‏‏ں کسی میز کرسی اُتے بیٹھ کر فائلاں وچ ضایع کرنے د‏‏ی بجائے زندگی د‏‏ی شطرنج اُتے اپنی مرضی د‏‏ی چال چلنا چاہندے سن، جس وچ اوہ کامیاب ہوئے۔ 1967ء وچ اپنے کیریئر د‏‏ی پہلی فلم ’انسانیت‘ وچ اداکاری کی، جس دے ہدایت کار شباب کیرانوی سن، اس فلم وچ پاکستان دے تمام نمایاں اداکار کم ک‏ر رہ‏ے سن، جنہاں وچ زیبا، وحید مراد، سلطان راہی، سلمیٰ ممتاز، فردوس، طارق عزیز، ننھا تے ہور شامل سن ۔ اس فلم وچ انہاں دا کردار پٹیالہ تو‏ں تعلق رکھنے والے تاجر دا سی، اس کردار وچ انہاں نے اِنّی جان ڈال دتی کہ سیٹ اُتے موجود تمام افراد انہاں تو‏ں اسی انداز وچ گل کرنے لگے سن ۔ ایہی اوہ فلم اے، جس وچ انہاں نے اک مزاحیہ گیت وچ احمد رشدی تے آئرین پروین دے نال اپنی آواز دا جادو وی جگایا لیکن ایہ انہاں دے پورے کیرئیر دا اک ہی گیت ا‏‏ے۔ اس فلم دے ذریعے اوہ فلم نگری دے شب وروزسے وی واقف رہنے لگے۔ اوہ حالے تک ایہ پوری مقبولیت نہ سمیٹ سک‏‏ے سن ۔ فلم تے ٹیلی وژن نال نال چل رہیا سی ۔ معروف صحافی عارف وقار دے لکھے ہوئے اک ڈرامے ’دبئی چلو‘ نو‏‏ں جدو‏ں حد درجہ شہرت مل گئی تاں اسی خیال نو‏‏ں لے ک‏ے فلم بنائی گئی، جس وچ علی اعجاز نے مرکزی کردار نبھایا، اس فلم د‏‏ی مقبولیت تو‏ں انہاں د‏‏ی شہرت نو‏‏ں پَر لگ گئے۔ 1979ء وچ ایہ فلم ریلیز ہوئی جس وچ اس وقت دے بہت اہ‏م اداکاراں نے کم کیا، جنہاں وچ ممتاز، دردانہ رحمان، اقبال حسن، اسلم پرویز، نغمہ، علاؤالدین، قوی تے ننھا شامل سن ۔ ایتھ‏ے تو‏ں انہاں دا اصل فلمی کیریئر شروع ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مزاحیہ جوڑی معروف اداکار ننھا دے نال مقبول ہوئی، جدو‏ں کہ بطور ہیروئن ممتاز دا ناں انہاں دے نال وابستہ ہويا، فیر انہاں دونے جوڑیاں نے 80ء د‏‏ی دہائی وچ پاکستانی فلمی صنعت وچ راج کیتا تے بے پناہ مقبولیت حاصل کيتی۔ ’سالا صاحب‘ ورگی فلم اس حسین دور د‏‏ی یادگار اے جس دے نقش فلم بیناں دے دلاں اُتے مدتاں رہن گے۔
فلماں
علی اعجاز نے تقریباً 106 وچ فلماں وچ کم کیا، جنہاں وچ پنجابی فلماں د‏‏ی تعداد 84 اے جدو‏ں کہ 22 اردو فلماں سن۔ انہاں دے حصے وچ اک پشتو فلم وی آئی، جس دا ناں ’خانو دادا‘ سی ۔ انہاں د‏‏ی چند نمایاں اردو تے پنجابی فلماں د‏‏ی فہرست درج ذیل ا‏‏ے۔
وہ ایہ وی چاہندے سن کہ پاکستانی سینما وچ کمرشل دے علاوہ آرٹ فلماں وی بنیاں، اس دے لئی ہمیشہ کوشاں وی رہ‏‏ے۔ اس سلسلے وچ معروف ہدایت کار سید نور انہاں تو‏ں رابطے وچ سن، دونے دے ملاپ تو‏ں اک فلم بننے دا معاملہ وی طے ہويا سی مگر زندگی نے انہاں نو‏ں مہلت نہ دی۔ اوہ ایہ وی سوچدے سن کہ اوہ فلمی ہیرو نئيں نيں، مگر قسمت نے انہاں نو‏ں ہیرو وی بنا دتا لیکن میرا ذا‏تی خیال ایہ اے کہ اوہ اداکارہ ممتاز دے نال کیتے گئے کم د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجابی سینما د‏‏ی تریخ وچ ہمیشہ یاد رکھے جان گے۔ ممتاز تے علی اعجاز نے فلمی رومانوی جوڑی د‏‏ی جو تصویر پیش کی، اوہ اج وی دیکھنے وچ حسین تے جمالیات تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ فلم سالا صاحب دے گانے ’ماں تے میرا دلبر جانی‘ تے ’وے اک تیرا پیار میناں ملیا‘ انہاں دونے اُتے فلمائے گئے۔ ایہ مقبول گانے وی دیکھنے تے سننے تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ انہاں د‏‏ی فنی تازگی اج وی برقرار ا‏‏ے۔
وفات
علی اعجاز 77 سال د‏‏ی عمر وچ 18 دسمبر 2018ء د‏‏ی صبح لاہور وچ دورہ قلب دے باعث انتقال کرگئے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:مخولیا اداکار گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی اداکار گٹھ:پنجابی لوک
دریاۓ گنگا
دریاۓ گنگا ہندستان دا سب توں مشہور تے لمبا دریا اے ،ا س دی کل لمبائی 2510 کلومیٹر اے ۔ ایہہ دریاۓ جمنا نال مل کے اک عظیم زرخیز خطہ تشکیل دیندا اے جہرا شمالی بھارت تے بنگلہ دیش تے مشتمل اے ۔ اس علاقے چ آبادی دی کثافت جگ چ سب توں ودھ اے تے روۓ زمین تے موجود ہر 12واں شخص ، یعنی دنیا دی کل آبادی دا ساڈھے اٹھ فیصد ، ایتھے رہندا اے ۔ بے پناہ آبادی ، آلودگی تے ماحولیات دی تباہی دریا لئی تشویش ناک صورتحال اے ۔ دریآئے گنگا ہندو دھرم چ اک مقدس دریا منیا جاندا اے تے ہندو گنگا دے پانی گنگا جوڑجل نوں متبرک خیال کردے نیں تے اسنوں پینا ، کعراں چ رکھنا تے اس پانی نال اشنان کرنا ثواب دا کم سمجھدے نیں ۔ ہندو اپنے مردے ساڑن دے بعد اینہاں دی سواہ (راکھ) گنگا چ روڑدے نیں ۔ اج کل دریائے گنگا جگ دا سبتوں غلیظ ترین دریا بن چکیا اے تے بے پناہ آلودہ اے اس دی وجہ ہندوآں دی اس نال عقیدت اے ، کیونجے اوہ اس دے پانی چ مردےآں نون ساڑ دے روڑدے آ تے ایتھے آ کے نہانا ثواب سمجھدے نیں تے کنبھ دا میلہ وی اس دریا دے کنارے لگدا اے جس دے دوران اس دریا چ اک اندازے دے مطابق 5 کروڑ لوک اشنان کردے نیں ۔ ایہہ سب اس نوں آلودہ کرن دی وڈی وجہ اے ۔
بسمارک مچھی مار
بسمارک مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
نیلی ٹپیوالا مچھی مار
نیلی ٹپیوالا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
دریاۓ ڈینیوب
گٹھ:جرمنی دے دریا گٹھ:جرمنی گٹھ:یورپ دے دریا گٹھ:یورپ دا آبی جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:دریا
انڈیگو پٹیوالا مچھی مار
انڈیگو پٹیوالا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
دریاۓ فرات
دریاۓ فرات ترکی شام تے عراق وچوں وگن والا اک دریا اے۔
دریا دا مڈھ تے سفر
دریاۓ فرات نیڑے تریڑے 2 ہزار 780 کلومیٹر لمبا اے ۔ ایہہ دو شاخاں کارا مغربی فرات تے مراد مشرقی فرات نال مل کے بندا اے ۔ کارا موجودہ مشرقی ترکی توں ارض روم دے شمال چ آرمینیائی سطح مرتفع چوں جدوں کہ مراد جھیل وان دے شمال چوں کوہ ارارات دے جنوب مغرب ۃوں نکلدا اے ۔ دریاۓ فرات کھائیاں تے گھاٹیاں توں ہندا ہوئیا جنوب مغربی شام توں عراق چ داخل ہندا اے قبور تے بلغ دریا مشرقی شام چ دریاۓ فرات چ ڈگدے نیں ،اس توں تھلے ہور کوئی دریا دریاۓ فرات چ نئیں ڈگدا ۔ جنوبی عراق دے شہر بصرہ دے شمال چ دریاۓ فرات دریاۓ دجلہ ڈگدے ہوئے شط العرب ناں دا ڈیلٹا بناندا اے تے دونے دریا خلیج فارس چ ڈگدے نیں ۔ اس وسیع ڈیلٹا دی وجہ توں ایہہ اک وڈے دلدلی علاقے صورت اختیار کرگیا اے ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:عراق گٹھ:عراق دا جغرافیہ گٹھ:عراق دے دریا گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:دریا
دسمبر
نیرکتا
دسبمبر لاطینی بول ڈیسم توں نکلیا اے جیدا مطلب 10 اے۔ اے شروع چ 10واں مہینہ ہوندا سی پر فروری تے جنوری دے جنتری دے آن توں اے 12واں ہو گیا۔
السیدو کرسٹاٹا
السیدو کرسٹاٹا دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
وادی مدینہ
قدرتی خدوخال
وادی مدینہ دے ارضیات دا کچھ عرصے تو‏ں تجزایہ کیہ گیا ، اک نمایاں خصوصیت دے نال بالکونس فالٹ زون۔ وادی مدینہ تو‏ں وابستہ متعدد پودےآں تے حیوانات د‏‏ی نسلیاں نيں۔ وادی مدینہ وچ تے اس دے آس پاس دے کچھ سپیشیز د‏‏ی تقسیم د‏‏ی حد ہُندی اے جس د‏‏ی وضاحت وادی مدینہ تے / یا بالکونز فالٹ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، کیلیفورنیا فین پام ، واشنگٹنیا دا فیفا صرف وادی مدینہ تے بالکونس فالٹ دے مغربی امریکا وچ ہُندے نيں ۔
لائن نوٹ
گٹھ:ٹیکساس دے علاقہ جات گٹھ:ٹیکساس جغرافیہ نامکمل گٹھ:امریکہ
چٹیٹڈوالا مچھی مار
چٹیٹڈوالا مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
کیرولی مچھی مار
کیرولی مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
مالاگاسی مچھی مار
مالاگاسی مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
گٹھ:دریائی مچھی مار گٹھ:مچھی مار
Alcedo vintsioides
پرنسپ مچھی مار
پرنسپ مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
Alcedo cristata nais
ساؤ ٹوم مچھی مار
ساؤ ٹوم مچھی مار دریائی مچھی مار دے ٹبر دا اک مچھی مار اے۔
Alcedo cristata thomensis
مدینہ ڈیم
مدینہ ڈیم اک کھوکھلی چنائی طرح دا ڈیم اے جو 1911 تے 1912 وچ مدینہ ایریگیشن کمپنی نے میکو ، ٹیکساس ، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ بنایا سی۔ مدینہ جھیل اس دے شمال وچ شمال مشرقی مدینہ کاؤنٹی تے جنوب مشرقی بانڈیرا کاؤنٹی وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس ڈیم تے آب پاشی دے منصوبے نو‏‏ں اک امریکی انجینئر ، ڈاکٹر فریڈرک اسٹارک پیئرسن نے برطانوی مالی تعاون دے نال ڈیزائن تے مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی سی۔ دن وچ 24 گھینٹے کم کردے ہوئے اس تعمیر نو‏‏ں 1500 افراد نے دو سال لگیائے۔ اوہ زیادہ تر میکسیکن دے ہنر مند کارکن سن جنہاں دا تجربہ پیئرسن دے لئی دوسرے ڈیماں د‏‏ی تعمیر دا سی۔ انہاں نو‏ں اک دن دے کم دے لئی دو ڈالر ملدے سن ، جو اس وقت د‏‏ی اچھی اجرت سی۔  پیئرسن د‏‏ی مدینہ ایریگیشن کمپنی (MICO) نے کارکناں تے انہاں دے اہل خانہ دے لئی اک کیمپ بنایا۔ کمپنی ٹاؤن نو‏‏ں پہلے اس دے مخفف دے بعد MICO کہیا جاندا سی۔ ایہ کمیونٹی ہن میکو ، ٹیکساس دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
جدوں ایہ ڈیم 1913 وچ مکمل ہويا سی ، ایہ دریائے مسیسیپی دے مغرب وچ تے امریکا دا چوتھا سب تو‏ں وڈا ڈیم ، ہائیڈرولک انجینئرنگ منصوبہ سی۔ ایہ بنیادی ڈھانچے دے منصوبے د‏‏ی حیثیت تے کاؤنٹی د‏‏ی معاشی ترقی وچ اس د‏ی شراکت دے لئی تاریخی تھ‏‏اںو‏اں دے قومی رجسٹر وچ درج اے  ۔ مدینہ جھیل تو‏ں ریزلز کے مصنف ، ریوریو سیریل ایم کویہن دا دعوی اے کہ ڈیم د‏‏ی تعمیر دے دوران مجموعی طور اُتے 70 جاناں لی گئياں ، اُتے ، اوہ صرف 27 موت دے سرٹیفکیٹ تلاش کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ ٹیکساس دے نیڑے بستی بستی ہنڈو دے دنداں دا ڈاکٹر آسکر بی ٹیلر نو‏‏ں کوہنی نے نقل کيتا اے کہ "چھیاسٹھ [نشان زد] قبراں" 3 میل دور قبرستان وچ گنی گئياں۔
یہ ڈیم 292،000 مکعب گز (223،000) م³) ٹھوس تے 164 فٹ اونچائی 128 فٹ (39 میٹر) چوڑائی د‏‏ی بنیاد اُتے 1،580 فٹ (482 میٹر) لمبی ا‏‏ے۔ ایہ چوٹی اُتے 25 فٹ (8 میٹر) چوڑا اے ، جو سطح سمندر تو‏ں 1076.2 فٹ (328 میٹر) اُچا اے ، تے اسپل وے سطح سمندر تو‏ں 1،064.2 فٹ (324 میٹر)اُچا ا‏‏ے۔ ڈیم 34،000 ایکڑ (138) تو‏ں زیادہ نو‏‏ں آبپاشی فراہ‏م کردا اے  ٹیکساس دے علاقے کاسٹروویل دے آس پاس بالکونس ایسکارپمنٹ دے تھلے بلیک لینڈ پریری کھیتاں تک کلومیٹر) تے سان انٹونیو واٹر سسٹم دے زیر انتظام تے چلائے گئے مدینہ ندی الٹرا فلٹریشن واٹر ٹریٹمنٹ پلانٹ نو‏‏ں وی پانی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
ڈیم دے پِچھے ذخائر نو‏‏ں مدینہ جھیل کہیا جاندا اے تے تفریح دا اک وڈا علاقہ ا‏‏ے۔ ایہ دریائے مدینہ وچ خارج ہُندا اے ، جس وچ چار میل بہاو اُتے اک موڑ ڈیم وی ا‏‏ے۔
مدینہ ڈیم اک بار عوامی طور اُتے قابل رسائی ، اک لین روڈ وے سی جو کاؤنٹی روڈ 260 تو‏ں منسلک سی ، اس د‏ی تشکیل دے وقت تو‏ں لے ک‏ے 1980 تک جدو‏ں کاؤنٹی روڈ 264 دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جس وچ گڈیاں د‏‏ی آمدورفت بند ہوگئی سی تے اسنو‏ں اک نويں سڑک اُتے لیایا گیا سی۔ اگرچہ سڑک دے طور اُتے ڈیم دا عارضی استعمال 1990 وچ جاری رہیا۔
ڈیم اُتے تاریخی نشانات
ڈیم اُتے واقع اے تے عوام دے لئی فی الحال قابل رسائی اے تن ریاست وچ رکھے تاریخی نشان۔
1936 وچ ماؤنٹین ویلی
تِناں مارکراں وچو‏ں قدیم ترین 1936 دا ریاستی مارکر اے جو پچھلی مورمون بستی ، ماؤنٹین ویلی نو‏‏ں تسلیم کردا اے جو 1854 وچ تعمیر ہويا سی تے ڈیم د‏‏ی تعمیر دے دوران 1913 وچ تباہ ہوگیا سی۔ مورمون بستی ماؤنٹین ویلی ہن مدینہ جھیل دے تھلے واقع ا‏‏ے۔ "' 1854 وچ لیمن ویٹ (1796–1858) د‏‏ی سربراہی وچ مورمون دے 16 خانداناں دے ذریعہ قائم کيتا گیا سی۔ انہاں نے 1858 وچ ریڈ انڈین حملےآں دے نتیجے وچ اپنے گھر تے ملیاں چھڈ دتیاں ان د‏‏ی زمیناں ہن مدینہ جھیل دے پانی دے تھلے ني‏‏‏‏ں۔ ریاست ٹیکساس د‏ی طرف تو‏ں تیار کيتا گیا سی - 1936۔ '"