عثمانی_استنبول_دی_تریخ
سلیم اول دا دور
شیخ الاسلام تے انہاں دے سفارت خانے نے شرعی قوانین د‏‏ی تعمیل دے لئی سلطان تے وزیر دے تمام احکا‏م د‏‏ی جانچ پڑتال کيتی۔ کدیاں تے انہاں دے نائبین نے شہر وچ پیدا ہونے والے تمام تنازعات تے اختلافات نو‏‏ں حل کیتا، شادیاں د‏‏ی رجسٹریشن کی، غلاماں نو‏‏ں آزاد کرایا، ہمدرداں تے مقامی باشندےآں نو‏‏ں نويں قوانین تے احکامات تو‏ں آگاہ کیتا، انہاں اُتے عمل درآمد کیتا، کاریگراں تے تاجراں د‏‏ی شکایات حکومت تک پہنچاواں، ٹیکساں تے بھرتیاں د‏‏ی مقدار نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ استنبول دے پولیس چیف (شہیر ایمن) نے شہر د‏‏ی بہتری دے معاملات دا انتظام کیتا، کسی وی تعمیر، عمارتاں د‏‏ی تعمیر نو دے نال نال شہر د‏‏ی پانی د‏‏ی فراہمی دے لئی ذمہ دار سی۔ اوہ چیف آرکیٹیکٹ (ممارباشی) دے ماتحت سی، جس د‏‏ی اجازت دے بغیر استنبول وچ کچھ وی تعمیر کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی، مالیا‏تی انٹینڈنٹ (بینا امین) جو تعمیرات دے لئی ٹیکس وصول کردا اے، پانی د‏‏ی فراہمی دا انسپکٹر (سنزاری) پانی د‏‏ی حالت دا ذمہ دار سی۔ جمع کرنے والے کنوئاں، پانی تے چشمے، پراپرٹی انسپکٹر (طاہر-سباشی یا چوپلوک-سباشی)۔ میمرباشی دے ماتحتاں نے عمارتاں د‏‏ی حالت د‏‏ی نگرانی کی، مکان نو‏‏ں خراب حالت وچ رکھنے اُتے جرمانہ کیتا، تے پرانے ڈھانچے نو‏‏ں گرانے د‏‏ی نگرانی کيتی۔ چیوپلوک-سباشی دے ماتحت اک علیحدہ سروس وی سی، جو سڑکاں د‏‏ی صفائی دا ذمہ دار سی، لیکن اس دے کم نو‏‏ں ہمیشہ انصاف دے نال سرزنش کيتی جاندی سی۔ اریجیاں ("تلاشی کرنے والے") گلیاں، بازاراں تے صحن تو‏ں کھاد، گھریلو فضلہ، بچا ہويا کھانا تے گندگی جمع کردے، مفید چیزاں نو‏‏ں وکھ کردے تے باقی نو‏‏ں پانی وچ سُٹ دیندے۔ استنبول د‏‏ی خوراک د‏‏ی فراہمی دا ذمہ دار وی گورنر دے اختیار وچ سی۔ ابتدائی طور پر، اوہ سلطان دے اصطبل وچ جئی د‏‏ی فراہمی دا ذمہ دار سی، لیکن بعد وچ اس دے اختیارات راجگڑھ وچ گندم د‏‏ی پوری فراہمی د‏‏ی خریداری تے درآمد تک پھیل گئے۔ قاضی، محتسب، تے "مارکیٹ پولیس" (احتساب) نے اس گل دا سختی تو‏ں خیال رکھیا کہ اشیا مقررہ قیمتاں اُتے فروخت ہون، تاجر عدم توازن پیدا نہ کرن، خام مال سمکاراں وچ منصفانہ طور اُتے تقسیم ہو، کہ تمام ٹیکس تے ڈیوٹی ادا کيتی گئی، کہ شہر وچ کوئی ممنوعہ چیز داخل نہ ہوئے۔ وقت گزرنے دے نال، محتسب نے ٹیکس وصولی د‏‏ی ادائیگی دے لئی حکا‏م دے نال معاہدہ کرنا شروع کیتا، تے انہاں دے اردگرد ایجنٹاں د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا، جس تو‏ں سمکاراں، بازاراں تے ڈاکاں د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ مدد ملی۔ متذکرہ قادیانیاں تے علمائے کرام دے علاوہ، مسلماناں د‏‏ی مذہبی تے قانونی سرگرمیاں وچ مصروف افراد د‏‏ی تعداد وچ ائمہ (مسیتاں دے بزرگ تے کسی ضلع یا علاقے د‏‏ی مسلم کمیونٹی دے سربراہ)، مدارس (مدارس دے استاداں)، حافظ ( قرآن د‏‏ی تلاوت کرنے والے، خطیب (انبیاء) تے موزدی (مسجد دے مسلما‏ن)۔ نماز دے لئی پکارنے والے وزراء)۔ مسیتاں دے اکثر حاضرین (سراں دے علاوہ) عام آدمی سن تے عبادات وچ شرکت دے بعد فارغ وقت وچ دوسرے کماں وچ مشغول ہو جاندے سن ۔ انہاں دے نال قریبی تعاون وچ میوتیولیس، خیراندی فنڈز (یقاف) دے سربراہ سن، جو مسیتاں تے مدارس دے سرپرست سن، تے جمع شدہ فنڈز دے خرچ نو‏‏ں کنٹرول کرنے والے ناظر سن ۔ اس دے علاوہ استنبول وچ درویش بکتاشی تے مولوی طریقت (اخوت) وی مقبول سن ۔ پہلا جنیسریاں ، کاریگراں دے ہمدرداں تے شہری آبادی دے نچلے طبقے د‏‏ی حمایت اُتے انحصار کردا سی، دوسرا درباریاں تے امیر تاجراں د‏‏ی طرف مائل سی۔ انہاں دونے دے بعد چھوٹی چھوٹی انجمناں قائم ہوئیاں: سپاہیاں وچ میلامیاں، شاعراں وچ عام نقشبندیاں، تے خلوت۔ ستمبر ۱۵۲۰ وچ ، سلیم اول دا اک بیماری تو‏ں انتقال ہويا تے اس دا بیٹا سلیمان اول تخت اُتے بیٹھیا (جب اوہ اقتدار وچ آیا تاں اس نے اپنے کزن تے دو بھتیجاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا)۔