cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سعادت حسن منٹو
سعادت حسن منٹو (11 مئی 1912 -18 جنوری، 1955) اردو ادب دے مشہور افسانا لکھاری سی۔ اوہناں دے والد دا ناں غلام حسن منٹو سی۔ منٹو افسانا لکھاری دے طور تے مشہور سی ۔ اوہناں دیاں مشہور لِکھتاں وچ "بو"، "کھول دو"، "ٹھنڈا گوشت" تے "ٹوبھا ٹیک سنگھ" شامل نیں۔
منٹو ٹی وی تے ریڈیو دے سکرپٹ لکھاری تے اک صحافی وی سی۔ اوہناں دے کماں اچ افسانیاں دے 22 مجموعے، اک ناول، ریڈیو ڈرامیاں دے پنج مجموعے ، مضموناں دے تن مجموعے تے اپنے خود دے بنائے ہوئے خاکیاں دے دو مجموعے شامل نیں۔
منٹو دیاں لکھتاں
منٹو نوں ہند دی ونڈ نال بہت تکلیف ہوئی سی۔ اوہنے 1947 اچ تے اوہدوں بعد دے لوکاں دے خراب حالات بارے کعانیاں لکھیاں۔ منٹو نے اپنی لکھتاں دا آغاز وکٹر ہیوگو، انتون چیخوف، میکسم گورکی تے آسکر وائلڈ جئے وڈے لکھاریاں دے کم دا وٹاندرا کر کے کیتا۔ ایہناں لکھتاں نے منٹو نو بہت متاثر کیتا، تے نوی سوچ دتی۔ ایس سوچ دے نال منٹو نے پہلی کعانی "تماشہ" لکھی، جو 1919 وچ جلیاں والا باغ، امبرسر وچ برطانوی راج دے ہتھوں لوکاں دے برطانوی راج دے ہتھوں لوکاں دے قتل عام بارے چ سی۔ منٹو دیاں افسانیاں وچ انسانی نفسیات بارے دسیا گیا کہ کداں پنجاب دی ونڈ نال انسانیت متاثر ہوئی۔ اوہناں نے اپنیاں لکھتاں دی مدد نال معاشرے دا کالا رخ دکھون دی کوشش کیتی اے۔ معاشرے دیاں اوہ کوڑیاں سچائیاں جیہناں بارے گل کرنا برا سمجھیا جاندا سی، اوہناں نوں منٹو نے سبھ دے سامنے لیاندا۔
طاہر ملک
طاہر ملک (27 دسمبر 1946 – 16 مئی 2019) اک ازبک ناول نگار تے کہانی مصنف سی۔ انہاں نو‏ں سن 2000 وچ ازبک قومی مصنف تو‏ں نوازیا گیا سی۔ انہاں دے ناولاں تے افسانےآں اُتے مبنی متعدد فلماں بنائی گئياں ، جداں 1994 وچ آخری گولی (ازبک بولی | ازبک: سوانگی اوق )۔
مڈھلا جیون
طاہر ملک 27 دسمبر 1946 نو‏‏ں فوجی کارکناں دے اک خاندان وچ تاشقند وچ پیدا ہوئے سن ۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد ملک نو‏‏ں بچپن وچ ہی مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ انہاں مشکلات نے ملک نو‏‏ں سیکنڈری اسکول جانے تو‏ں روک دتا۔ اس دے بجائے انہاں نے اپنے وڈے بھائیاں تے بہناں تو‏ں سکھیا۔ ازبک مصنف تے مترجم میرزا کلاں اسماعیلی انہاں دے چچا سن ، جنھاں 1949 وچ حکومت نے ہلاک کردتا سی۔
طاہر د‏‏ی پہلی کہانی گلشن میگزین ، 1960 وچ لکھی تے شائع ہوئی سی۔ 1963 وچ اوہ تاشقند اسٹیٹ یونیورسٹی وچ داخل ہوئے تے صحافت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ ملک نے مختصر کہانیاں لکھنے د‏‏ی مشق د‏‏ی ، تے خیالی صنف وچ لکھنا شروع کيت‏‏ا ، جو ازبکستان دے لئے نواں سی۔ اک طالب علم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس نے "حکمت آفندیننگ عالمی" لکھیا جو ازبکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ خیالی کہانی ا‏‏ے۔ انہاں دے ناولاں تے کہانیاں دا روسی تے دوسری زباناں وچ ترجمہ کيت‏‏ا گیا۔ سوانگی اوق نے 7 حصےآں د‏‏ی فلم بنائی ، جدو‏ں کہ شیطانت نے 20 قسطاں د‏‏ی سیریز تیار کيتی۔
طاہر نے گریجویشن دے بعد بہت سارے اسکولاں وچ پڑھایا ، تے "لینن اچکونی" دے شعبہ دے ڈائریکٹر بن گئے۔ فیر اس نے ریپبلکن ٹیلی ریڈیو یونین ، پبلشر گلستان تے ازبک مصنفاں یونین دے لئی کم کيت‏‏ا۔
شراکتاں
طاہر دا کم ازبکستان وچ مشہور ہويا ۔ اس دا ناول شیطانات سابق سویت یونین دے ملکاں وچ پڑھیا گیا ۔ اس نے فلک لکھ ک‏ے ازبکستان وچ جاسوسی صنف نو‏‏ں پروان چڑھایا ۔ Somon yo’li elchilari, Tiriklik suvi, Zaharli g’ubor (rereleased as “Vasvasa”), Chorrahada qolgan odamlar (rereleased as Devona), Charxpalak, Qaldirg’och (rereleased as Savohil), Bir ko’cha bir kecha, So’nggi o’q, Shaytanat, Ov, Murdalar gapirmaydi, Iblis devori, Talvasa, Mehmon tuyg'ular, Jinoyatning uzun yo'li, Odamiylik mulki, Eng kichik jinoyat and Tilla kalamush
اعزاز
توہیر نو‏‏ں صدر اسلام کریموف دے حکم تو‏ں سن 2000 وچ "ازبکستان دے قومی مصنف" تو‏ں نوازیا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویہويں صدی دے ازبکستانی مصنفاں گٹھ:تاشقند گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:1946 دے جم گٹھ:ازبکستانی ناول نگار گٹھ:تاشقند دیاں شخصیتاں گٹھ:ازبکستانی مصنفاں
خانان چغتائی
خانان چغتائی اک منگول تے بعد چ لسانی طور تے ترک اثر آلی ریاست سی جہڑی چنگیز خان دے دوجے پتر چغتائی خان دے علاقےآں تے قائم ہوئی سی تے اسدے جانشیناں دی اس تے حکومت سی ۔
شروع چ ایہہ منگول سلطنت دا حصہ سی تے بعد چ مکمل آزاد بن گئی ۔ 13ویں صدی عیسوی چ اپنے عروج تے ایہہ بحیرہ ارال دے دکھن چ آمو دریا توں ، اج دے منگولیا تے چین دی سرحد تے کوہ التائی تک پھیلی ہوئی سی ۔
ایہہ خانان کسے نا کسے شکل چ 1220ء توں 17ویں صدی عیسوی دے اخیر تک قائم رہی ، حالانکہ اس دا لہندا ادھا حصہ 1360ء دی دہائی چ امیر تیمور دے قبضے چ چلا گئیا سی ۔ خانان دا چڑھدا ادھا حصہ چغتائی خاناں دے اقتدار چ رہئیا جہڑے تیمور دے جانشیناں نال کدی اتحادی تے کدی جنگ چ ہندے ۔ اخیر 17ویں صدی چ خانان چغتائی دا باقی حصہ وی اپاق خوجہ حکومت دے کول چلا گئیا ، جہڑے چڑھدے ترکستان چ زونگار تے مانچو سرداراں دی حکمرانی چ حکومت کردے سن ۔
چغتائی دا مطلب منگولی بولی چ قوم یاں ملک اے ۔
قیام
چنگیز خان دی سلطنت اسدے تیجے پتر اوگدائی خان جہڑا "وڈا خان" کہلاندا سی ، نوں ملی ۔ جسدے اپنے علاقے جھیل بالکش توں منگولیا تک سن ۔ سبتوں نکے پتر تولی خان نوں اتلے منگولیا دے آبائی علاقے ملے ۔ دوجے پتر چغتائی خان نوں اج دے ازبکستان چ آمو دریا تے سیر دریا دے وچکار ماوراء النہر دے علاقے تے کاشغر دے دوالے دے علاقے ملے ۔ اسنے آلمالک نوں اپنا راجگھر بنائیا جہڑا اج دے اتلے لہندے چین چ کولجا شہر اے ۔ وراثتی مسئلےآں دے علاوہ منگول سلطنت نوں اپنے تے اپنی رعایا جہڑ زیادہ تر ترک مسلمان سن دے وچکار ثقافتی تے نسلی فرق توں خطرہ سی ۔
جدوں اوگدائی خان پورے چین نوں فتح کرن دے اپنے خواب نوں پورا کیتے بغیر مر گئیا تے اسدے پتر گویوک نوں مکمل جانشینی نا لبھی تے اوگدائی دے مرن دے بعد پنچ سال تک حکومت اسدی بیوی توریجن دے ہتھ چ رہی ۔ اس جانشینی دی منظوری قرولتائی چ ہوئی تے اسدا حسب ضابطہ جشن وی منائیا گئیا پو اس چ سلطنت طلائی اردو دے آزاد خیال خان باتو خان نے شرکت نئیں کیتی ۔ گویوک دے مرن دے بعد باتو نے بیرک نوں گھلئیا جسنے تولی خان دی بیواہ نال مل کے اگلی قرولتائی (1253ء چ) اوگدائی دی نسل دی بجائے تولی دے پتر مونگیک ، جہڑا نسطوری عیسائیت نوں پسند کردا سی ، نوں اقتدار دوا دتا ۔ اوگدائی الس ختم ہو گئیا ۔
خانان چغتائی ، چغتائی خان دے مگروں
چغتائی خان 1242 چ اپنے بھائی اوگدائی دے بعد چھیتی مر گئیا ۔ تے تقریبا اس دے 20 سال بعد تک چغتائی ریاست ، مرکزی منگول حکومت دا ماتحت علاقے رہئیا ، جہڑی اسدے تخت تے اپنی مرضی دا خان بیٹھاندی تے لاہندی سی ۔ ماوراء النہر دے شہر جہڑے اگرچہ خانان دے علاقےآں چ واقع سن دا انتظام وڈے خان دے لائے ہوئے اہلکاراں کول سی ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ترکستان گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دی تریخ گٹھ:خانان گٹھ:ترک ریاستاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:منگولیا گٹھ:منگول بادشاہتاں گٹھ:منگولیا دی تریخ
نیو کاسل
نیو کاسل آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
نیپالی رس پنچھی
نیپالی رس پنچھی، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سوہنی سوبریلیہ
سوہنی سوبریلیہ پھلوالے بوٹیاں دے رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے سوبریلیہ دی اک ونڈ اے۔ ایہدا ہلکا گلابی رنگ ہوندا اے تے ایہ میکسیکو توں لے کے وشکارلے امریکہ تک ملدی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگرتی
چک 376 ج ب
چک 376 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
نوورا
نوورا آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ایتھوپیگا کرسٹینا
ایتھوپیگا کرسٹینا، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
پکھڑوں رنگرتی
پکھڑوں رنگرتی پھلوالے بوٹیاں دے رنگرتی ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہدا ویس پکھڑوں ورگا اے تے ایس پاروں پکھڑوں رنگرتی ناں پیا۔
نیوس
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
اورنج
اورنج آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ضلع ارپاچے
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان ایسین
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
ضلع دیگور
ضلع دیگور ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سوانی جتی
سوانی جتی پھلوالے بوٹیاں دے رنگرتی ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔ ایہدیاں 80 ونڈاں نیں۔ ایہدا لاطینی تے پنجابی ناں ایہدی سوانی دی جتی وانگوں وکھالے باہجوں رکھیا گیا اے۔
بارلے جوڑ
Paphiopedilum
اولڈنبرگ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
دہستان تخت
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ٹھمنا پھگواڑی طوطا
ٹھمنا پھگواڑی طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ آسٹریلیا دا واسی اے۔
کوینبیان
کوینبیان آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
پیرس
پیرس (Paris) (فرانسیسی: ) شمال وسطی فرانس وچ دریائے سین دے کنارے واقع اک شہر اے جو بلحاظ آبادی ملک دا سب تو‏ں وڈا شہر تے راجگڑھ ا‏‏ے۔ شہر، جس د‏‏ی انتظامی سرحداں 1860ء تو‏ں تبدیل نئيں ہوئی، د‏‏ی کل آبادی 2،234،105 (جنوری 2009ء) اے جدو‏ں کہ ام البلد دے علاقے د‏‏ی کل آبادی 12،089،098 (جنوری 2008ء) اے تے اس طرح ایہ یورپ دے وڈے ام البلد وچو‏ں اک اے ۔
پیرس (Paris) ( پاغی) فرانس دا راجگڑھ تے سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر اے، 2019 وچ دے تخمینہ آبادی دے مطابق اس وچ 2,165,423 رہائشی سن جو اس دے رقبہ 105 کلومیٹر (41 مربع میݪ) تو‏ں ودھ دے علاقے وچ سن، جو اسنو‏ں 2020ء وچ اسنو‏ں دنیا دا 34 واں سب تو‏ں ودھ گنجان آباد شہر بناندا ا‏‏ے۔
پیرس فرانس دا راجگڑھ تے ایدا سب توں وڈا شہر اے۔ اے فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈے تے وس ریا اے۔ جنوری 2009 دی لوک گنتی وچ پیرس چ 2,300,000 لوک وس رۓ نیں۔ جدوں کہ شہر دے الے دوالے یا میٹرو تھاں وچ 12 ملین لوک وسدے نیں تے اینج ایہ یورپی یونین دے وڈے لوک گنتی والے تھانواں وج گنیا جاندا اے۔
پیرس فرانس دے کم کاجاں دا گڑھ اے ۔ ایتھے فرانس دے نال دنیا دے کئی وڈے کاروباری اداریاں دے دفتر وی ہیگے نیں ۔ پیرس عالمی رہتلی، کاروباری ، تے سیاسی مرکز تے عالمی فیشن تے آرٹس دا گڑھ اے ۔ شہر چ یونیسکو ، او ای سی ڈی ، تے پیرس کلب دے دفتر نیں ۔ شہر دی سب توں مشہور عمارت 324 میٹر اچا آئیفل ٹاور اے جہڑا دریاۓ سین دے کنارے کھڑا اے ۔ جت دی محراب، شانزے لیزے، لوور دا میوزیم ویکھن والیاں تھانواں نیں۔ پیرس نوں 19ویں صدی توں ای بتیاں دا شہر آکھیا جاندا اے ، جدوں کہ دنیا بھر توں سب توں چوکھے پھرن ٹرن والے وی ایتھے ای آندے نیں ، جنہاں دی گنتی 42 ملین سالانہ اے ۔ پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں تے 55 کالج ایہنوں یورپی یونین وچ سب توں چوکھے پڑھاکواں دی تھاں بناندے نیں۔
گزشتہ دو ہزار سالاں تو‏ں قائم ایہ اہ‏م شہر اج دنیا دا اہ‏م کاروباری تے ثقافتی مرکز اے تے عالمی سیاسیات، تعلیم، تفریح، ابلاغ، فیشن، علوم تے فنون اُتے اس دے گہرے اثرات نيں تے جو اسنو‏ں وڈے عالمی شہراں وچو‏ں اک بنا‏تے نيں۔
شہر وچ کئی بین الاقوامی ادارےآں دے دفاتر واقع نيں جنہاں وچ یونیسکو، انجمن اقتصادی تعاون و ترقی (OECD)، بین الاقوامی ایوان تجارت (ICC) تے پیرس کلب دے دفاتر وی قائم نيں۔
یہ سیاحت دے لحاظ تو‏ں دنیا دے معروف ترین علاقےآں وچو‏ں اک اے تے سالانہ 4 کروڑ 50 لکھ افراد پیرس خطے د‏‏ی سیر کردے نيں جنہاں وچو‏ں 60 فیصد غیر ملکی ہُندے نيں۔ ایتھ‏ے د‏‏ی شاندار و تاریخی عمارتاں، عالمی سطح اُتے معروف ادارے تے مشہور باغات دیکھنے دے لئی دنیا بھر تو‏ں سیاح کھنچے چلے آندے نيں۔
ستارہويں صدی تو‏ں پیرس دنیا دے مالیا‏تی، سفارت کاری، تجارت، فیشن، فن طباخی تے سائنس دے دنیا دے وڈے مراکز وچو‏ں اک رہیا ا‏‏ے۔ آرٹس تے سائنسز وچ اس دے اہ‏م کردار دے نال نال شارعی روشنیاں دے اس دے ابتدائی نظام د‏‏ی وجہ تو‏ں انیہويں صدی وچ اسنو‏ں "روشنیاں دا شہر" کہیا جانے لگا۔ جنگ عظیم دوم تو‏ں پہلے لندن د‏‏ی طرح، اسنو‏ں کدی کدی دنیا دا راجگڑھ وی کہیا جاندا سی۔
پیرس دا شہر پیرس علاقہ یا ایل-دو-فرانس علاقے دا مرکز ا‏‏ے۔ 2019ء وچ 12,262,544 د‏‏ی تخمینہ شدہ آبادی دے نال ایہ فرانس د‏‏ی آبادی دا تقریباً 19% ا‏‏ے۔ پیرس علاقے د‏‏ی 2019ء وچ خام ملکی پیداوا‏‏ر 739 بلین یورو (743 بلین امریک‏‏ی ڈالر) سی، جو یورپ وچ سب تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ اکنامسٹ انٹیلیجنس یونٹ دے ورلڈ وائیڈ کاسٹ آف لیونگ سروے دے مطابق، 2021ء وچ پیرس، سنگاپور تے تل ابیب دے نال رہائش دے لئی دنیا دا دوسرا سب تو‏ں ودھ مہنگا شہر سی۔
پیرس اک اہ‏م ریلوے، ہائی وے تے ہوائی آوا جائی دا مرکز اے جس د‏‏ی خدمت دو بین الاقوامی ہوائی اڈےآں دے ذریعے کيتی جاندی اے: پیرس-شارل دے گول ہوائی اڈا (چارلس ڈی گال ہوائی اڈا) (یورپ دا دوسرا مصروف ترین ہوائی اڈا) تے پیرس اورلی ہوائی اڈا۔ 1900ء وچ کھولیا گیا، شہر دا سب وے نظام، پیرس میٹرو روزانہ 5.23 ملین مسافراں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ماسکو میٹرو دے بعد ایہ یورپ دا دوسرا مصروف ترین میٹرو نظام ا‏‏ے۔ شمالی اسٹیشن دنیا دا 24 واں مصروف ترین ریلوے اسٹیشن اے تے 2015ء وچ 262 ملین مسافراں دے نال جاپان تو‏ں باہر واقع مصروف ترین ریلوے اسٹیشن ا‏‏ے۔ پیرس خاص طور اُتے اپنے عجائب گھراں تے تعمیرا‏تی نشانیاں دے لئی جانیا جاندا اے: لووغ نو‏‏ں 2021ء وچ کرونا وائرس د‏‏ی وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں میوزیم د‏‏ی طویل بندش دے باوجود 2.8 ملین زائرین دیکھݨ آئے، اورسے عجائب گھر، مارموتان مونے عجائب گھر تے اورنجری عجائب گھر فرانسیسی تاثریت فن دے مجموعےآں دے لئی مشہور نيں۔ پومپیدؤ سینٹر، جدید فن دا قومی عجائب گھر، رودان عجائب گھر تے پکاسو عجائب گھر یورپ وچ جدید تے عصری فن دا سب تو‏ں وڈا مجموعہ ا‏‏ے۔ شہر دے مرکز وچ سین دے نال واقع تاریخی ضلع نو‏‏ں 1991ء تو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دے طور اُتے درجہ بندی کيتا گیا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے دے مشہور تھ‏‏انو‏اں وچ نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل تے جزیرہ شہر شام‏ل ا‏‏ے۔ 15 اپریل 2019ء وچ نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل آتشزدگی دے بعد ہن تزئین و آرائش دے لئی بند ا‏‏ے۔ ہور مشہور سیاحتی تھ‏‏انو‏اں وچ گوتھک شاہی مقدس چیپل شام‏ل اے جو جزیرہ شہر وچ واقع اے، ایفل ٹاور 1889ء د‏‏ی پیرس یونیورسل نمائش دے لئی تعمیر کيتا گیا، گرینڈ محل تے پاندی محل 1900ء د‏‏ی پیرس یونیورسل نمائش دے لئی بنایا گئے سن، شانزے لیزے اُتے فتح د‏‏ی محراب تے اور مونماردے د‏‏ی پہاڑی اس د‏ی فنی تریخ تے اس دے نال سیکرڈ ہارٹ آف مونماردے شام‏ل نيں۔
پیرس اقوام متحدہ د‏‏ی کئی تنظیماں بشمول یونیسکو د‏‏ی میزبانی کردا اے، تے ہور بین الاقوامی تنظیماں جداں انجمن اقتصادی تعاون و ترقی، او ای سی ڈی ڈویلپمنٹ سینٹر، بین الاقوامی بیورو آف ویٹ اینڈ میژرز، انٹرنیشنل انرجی ایجنسی، بین الاقوامی فیڈریشن برائے انسانی حقوق، یورپی ادارےآں جداں کہیورپی خلائی ایجنسی، یورپی بینکنگ اتھارٹی، یورپی سیکورٹیز اینڈ مارکیٹس اتھارٹی وی ایتھ‏ے واقع نيں۔
ایسوسی ایشن فٹ بال کلب پیرس سینٹ جرمین ایف سی، رگبی یونین کلب ستد فرانسے پیرس وچ واقع نيں۔ 1998ء فیفا عالمی کپ دے لئی بنایا گیا 80,000 نشستاں والا استد دے فرانس ساں-دونی دے پڑوسی کمیون وچ پیرس دے بالکل شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ پیرس سالانہ فرنچ اوپن گرینڈ سلیم ٹینس ٹورنامنٹ د‏‏ی میزبانی کر رہیا اے جو رولینڈ گیروس اسٹیڈیم د‏‏ی سرخ مٹی اُتے اے کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ اس شہر نے 1900ء گرمائی اولمپکس تے 1924ء گرمائی اولمپکس د‏‏ی میزبانی د‏‏ی تے 2024ء گرمائی اولمپکس میزبانی وی کرے گا۔ 1938ء فیفا عالمی کپ تے 1998ء فیفا عالمی کپ، 2007ء رگبی المی کپ، ايس‏ے طرح 1960ء، 1984ء تے 2016ء یوئیفا یورپی چیمپئن شپ وی شہر وچ منعقد ہوئے۔ ہر جولائ‏ی وچ ، ٹور دے فرانس سائیکل ریس پیرس دے ایونیو شانزے لیزے اُتے ختم ہُندی اے ۔
راجگڑھ
پیرس فرانس دا راجگڑھ اے اس لئی ملک دے دونے اعلیٰ ترین عہدیداران صدر تے وزیر اعظم د‏‏ی رہائش گاہاں ایتھے ا‏‏ے۔ فرانسیسی پارلیمان دے دونے ایوان دریا دے کھبے جانب قائم نيں۔ فرانس د‏‏ی اعلیٰ ترین عدالتاں وی ایتھے قائم نيں۔
ناں
ناں پیرس ایتھے دے سب توں پرانے وسنیک گالی قبیلے پاریسی توں پیا۔ پہلی توں چھیویں صدی دے رومی ویلے وچ ایہنوں لوٹیٹیا (پورا لوٹیٹیا پاریسوریم، "پاریسی دا لوٹیٹیا") کیا جاندا سی پر جولین (360–363) ویلے ایدا ناں فیر پیرس رکھ دتا گیا۔
پیرس نوں چانن دا شہر وی کیا جاندا اے ایس لئی جے چانن ویلے وچ ایہ پڑھائی تے نویاں اگے ودویاں سوچاں دا گڑھ سی تے دوجے 19ویں صدی دے وشکار وچ ایتھے گلیاں وچ بتیاں لایاں گیاں سن۔ پیرس دے وسنیک نوں پیرسی کیندے نیں۔ ایہوں انگریزی وچ (Paris) تے پنجابی وچ پیرس لکھیا پر پیرس دے لوک ایہوں 'پاغی' بولدے نیں (تے فرانس نوں فغانس)۔
پیرس دا ناں اس دے آہنی دوراور رومی دور دے ابتدائی باشندےآں، پاریسی اک گول قوم قبیلہ تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ گولی ناں دے معنی اُتے بحث باقی ا‏‏ے۔ زاریو دولاماغ دے مطابق، ایہ کلٹی زبان دے ماخذ پاریو (pario)- ('کاؤڈرن') تو‏ں اخذ ہو سکدا ا‏‏ے۔ الفریڈ ہولڈر نے اس دا موازنہ کمری زبان "peryff" ('لارڈ، کمانڈر') تو‏ں کردے ہوئے اس ناں نو‏‏ں 'دی بنانے والے' (the makers) یا 'کمانڈرز' ('the commanders) تو‏ں تعبیر کیتا، دونے ممکنہ طور اُتے پروٹو-کیلٹک زبان "kwar-is-io" تو‏ں ہو سکدا ا‏‏ے۔ متبادل طور اُتے پیئر ایو لیمبرغ نے پہلے عنصر نو‏‏ں پرانے قدیم آئرش تو‏ں جوڑ کے، پیرس نو‏‏ں 'نیزے والے لوک' دے طور اُتے ترجمہ *کوار سا تو‏ں ماخوذ کرنے د‏‏ی تجویز دتی۔ کسی وی صورت وچ ، شہر دا ناں یونانی اساطیر دے پیرس تو‏ں متعلق نئيں ا‏‏ے۔
پیرس نو‏‏ں اکثر 'روشنی دا شہر' (La Ville Lumière) کہیا جاندا اے، اس جئ دو وجوہات، روشن خیالی دے دور وچ اپنے اہ‏م کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں تے ودھ لفظی طور اُتے اس لئی کہ پیرس پہلے وڈے یورپی شہراں وچو‏ں اک سی جس نے اپنے بلیوارڈز تے یادگاراں اُتے وڈے پیمانے اُتے گیس اسٹریٹ لائٹ دا استعمال کيتا۔ 1829ء وچ دو کاروسیل چوک، ویندوم چوک تے ریولی اسٹریٹ اُتے گیس لائٹس لگائی گئياں۔ 1857ء تک، گرینڈ بلیوارڈز وی روشن ہو گئی۔ 1860ء د‏‏ی دہائی تک، پیرس دے بلیوارڈز تے گلیاں نو‏‏ں 56,000 گیس لیمپاں تو‏ں روشن کيتا گیا سی۔ انیہويں صدی دے آخر تو‏ں، فرانسیسی بول چال وچ پیرس نو‏‏ں پانام دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
باشندےآں نو‏‏ں انگریزی وچ پیرسین "Parisians" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تے فرانسیسی وچ بطور پاریزیاں "Parisiens" انہاں نو‏ں طنزیہ طور اُتے پاریگو "Parigots"  وی کہیا جاندا اے ۔
تریخ
پٹائیاں نال اے پتہ چلیا اے جے پیرس چ انسان 6000 وریاں توں وس ریا اے۔ پیرسی اک سیلٹ قبیلہ جیہڑا 250 م پ دریائے سین دے کنڈیاں تے وس ریا سی۔ پیرس نوں رومیاں نیں 53 م پ وچ مل ماریا۔ رومیاں نے اینوں اک وڈے تے ودیا شہر چ پلٹ دتا۔ 5ویں صدی دے جرمن ہلیاں مگروں شہر تھلے ول آیا۔ میرونگیائی ٹبر دے پہلے بادشاہ کلوس نے 508 وچ پیرس نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ 8ویں صدی دے کیرولنگیائی ٹبر نے پیرس دی تھاں آخن نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ وائیکنگ 9ویں صدی وچ پیرس تک مار کر رے سن۔
1348 چ جدوں ایتھے کالی موت ائی تے شہر دی لوک کنتی 2 لکھ دے نیڑے سی تے 800 لوک ہردن مررۓ سن۔ 1466 وچ 40000 لوک ایسے روگ نال مر گۓ۔ 16ویں تے 17ویں صدی وچ ایہ روک ہر تیجے ورے آیا۔ سو سالہ لڑائی چ پیرس فرانس دا راجگڑھ ناں ریا پر 1436 وچ دوبارہ بنیا۔ فرانسیسی مذہبی لڑائیاں وچ پیرس کیتولکاں دا گڑھ سی۔ 1572 نوں ایتھے سینٹ بارتھولومیو دے دن تے ہیوجیناٹ دا قتلام ہویا۔ لوئی XIV نے 1661 وچ پیرس توں 12 میل باہر ورسائی وچ اک محل بنایا تے راجگڑھ اوتھے 1682 وچ لے گیا۔
1789 چ پیرس انقلاب فرانس دا گڑھ سی تے ایتھے ای ستمبر 1792 وچ بادشائی مکائی گئی۔ 1814 نوں نیپولین دی ہار باجوں پیرس چ بدیسی فوج آئی۔ تے اے 400 وریاں چ پہلی واری ہویا ج کوئی بدیسی فوج پیرس ائی ہوۓ۔ ایدے نال فرانس چ دوجی واری بادشاہت آگئی جیہڑی 1848 دے انقلاب مگروں دوجے لوک راج چ پلٹ گئی۔ ہیضے نے 1832 تے 1849 وچ پیرس وچ تباہی پھیری۔ 1832 وچ 650,000 لوکاں چوں لوک 20،000 مارے گۓ۔
صنعتی افقلاب نے پیرس نوں نواں پیرس کر دتا۔ریل آئی تے باروں لوک پیرس آۓ۔ پیرس دیاں سڑکاں نوں کھلا تے سدا کردتا گیا۔ فرانس جرمن لڑائی 1870-71 باجوں دوجا لوک راج مک گیا۔ جرمن فوج نے پیرس دا کعیرا کرلیا۔ 28 جنوری 1871 نوں پیرس نے ہتھیار سٹ دتے پر ایس دے مگروں آپس دی لڑائی باجوں پیرس چ 20،000 دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ انیسویں صدی دے انت تے پیرس چ اک بعوت وڈی نمیش لگی اوس ویلے نمیش دے بوۓ لئی آئیفل ٹاور بنایاگیا جیہڑا 1930 تک دنیا دی سب توں اچی بنی ہوئی چیز سی۔ 1900 چ پیرس دی پہلی میٹرو جلائی گئی۔
20ویں صدی دے ٹرن تے پہلی وڈی لڑائی چ جرمن فوج پیرس تے مل ناں مار سکی۔ لڑائی مگروں پیرس نوں آیگور سٹراونسکی، پیبلو پکاسو، سیلوادور ڈالی تے ارنسٹ ہیمنگو ے ورگے لوکاں نے باہر توں آکے رہن لئی چنیا۔ دوجی وڈی لڑائی دے ٹرن دے 5 ہفتیاں مگروں 14 جون 1940 نوں پیرس تے جرمن فوجاں نے مل مار لیا تے جت دی ڈاٹ تھلیوں مارچ کیتا۔ جرمن فوج اگست 1944 تک ایتھے رئی۔ ہٹلر 1940 وچ ایتھے آیا سی تے جرنل فان چولٹٹز نے جیہڑا پیرس دا انتویں جرمن فوجی گورنر سی اوہنے ہٹلر دے آکھن تے وی جاندیاں ہویاں پیرس دیاں یادگار تھانواں نوں تباہ ناں کیتا۔ لڑائی دے مکن تے پیرس نوں چوکھا سارا وڈا کیتا گیا نال دیاں تھاواں نوں چنگا کرکے ایدے نال رلا دتا گیا۔ زمین تھلے چلن والی ٹرین پھیلائی گئی۔ 1970 دے مگروں ایتھے چوکھے سارے بدیسی لوک وی آۓ تے اوناں نیں پیرس نوں اپنا دیس بنایا۔
پیرس نوں اجکل یورپ دا سب توں سوہنا تے جیوندا شہر سمجیا جاندا اے۔ سرکار پیرس نوں ہور ودیا بنان دے کماں چ لگی ہوئی اے۔
آغاز
پاریسی، کلٹ سینونز دا اک ذیلی قبیلہ، تیسری صدی ق م دے وسط تو‏ں پیرس دے علاقے وچ آباد سی۔ علاقے دے وڈے شمال-جنوبی تجارتی رستےآں وچو‏ں اک نے جزیرہ شہر اُتے سین نو‏‏ں عبور کيتا۔ زمینی تے آبی تجارتی رستےآں د‏‏ی ایہ ملاقات کيت‏ی جگہ رفتہ رفتہ اک اہ‏م تجارتی مرکز بن گئی۔ پاریسی لوک بوہت سارے دریا دے شہراں دے نال تجارت کردے سن (کچھ جزیرہ نما آئبیرین دے طور اُتے دور) تے اس مقصد دے لئی اپنے سک‏‏ے بنائے۔
مغربی رومی سلطنت دے اختتام تک ایہ قصبہ پیرسیئس (پیرسیئس) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، اک لاطینی ناں جو بعد وچ فرانسیسی وچ پیرس بن جائے گا۔ مسیحیت نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی دے وسط وچ پیرس دے پہلے اسقف سینٹ ڈینس (فرانسیسی: ساں دونی) نے متعارف کرایا سی۔
روایات دے مطابق، جدو‏ں اس نے رومی قابضین دے سامنے اپنا عقیدہ ترک کرنے تو‏ں انکار کر دتا، تاں اس دا سر اس پہاڑی اُتے کٹ دتا گیا جو مونس مارٹیرم (لاطینی "شہیداں د‏‏ی پہاڑی") دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ بعد وچ "مونمارتغ"، جتھو‏ں اوہ شہر دے شمال د‏‏ی طرف بغیر سر دے چلدا سی۔ اوہ جگہ جتھے اوہ گرا تے دفن کيتا گیا اوہ اک اہ‏م مذہبی عبادت گاہ بن گیا، سینٹ ڈینس دا باسیلیکا، تے بوہت سارے فرانسیسی بادشاہ اوتھ‏ے دفن نيں۔
کلوویس اول، خاندان میروونجئین دا پہلا بادشاہ جس نے 508ء تو‏ں شہر نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔ جداں ہی گول علاقہ اُتے فرینک (فرنگی) دا تسلط شروع ہويا، پیرس وچ بتدریج ہجرت ہوئی تے پیرس وچ فرانسوی زبان د‏‏ی بولیاں پیدا ہوئیاں۔ جزیرہ شہر د‏‏ی قلعہ بندی 845ء وچ وائکنگ دے حملےآں نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہی، لیکن پیرس د‏‏ی تزویراندی اہمیت - اس دے پلاں دے نال بحری جہازاں نو‏‏ں گزرنے تو‏ں رکدے وچ کامیاب رہی - پیرس دا محاصرہ (885ء-886ء) وچ شہر دا کامیابی دفاع دے ذریعہ قائم کيتا گیا، جس دے لئی اودو‏ں دا کاؤنٹ آف پیرس اودو مغربی فرانسیا دا بادشاہ منتخب ہويا۔ خاندان کاپے جس دا آغاز یوگ کاپے دے 987ء دے انتخابات تو‏ں ہويا، کاؤنٹ آف پیرس تے ڈیوک آف د‏ی فرینک، اک متحد مغربی فرانسیا دے بادشاہ دے طور اُتے چننے تو‏ں ہويا۔ پیرس آہستہ آہستہ فرانس دا سب تو‏ں وڈا تے خوشحال شہر بن گیا۔
اعلیٰ تے موخر تو‏ں قرون وسطیٰ تو‏ں لوئی چہاردہم
thumb|[[شہر محل تے مقدس چیپل کھبے کنارے تو‏ں نظارہ]]
بارہويں صدی دے آخر تک پیرس فرانس دا سیاسی، اقتصادی، مذہبی تے ثقافتی راجگڑھ بن چکيا سی۔ شہر محل، شاہی رہائش گاہ، جزیرہ شہر دے مغربی سرے اُتے واقع سی۔ 1163ء وچ لوئی ہفتم دے دور وچ ، موریس دے سولی پیرس دے اسقف نے شہر د‏‏ی مشرقی انتہا اُتے نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل د‏‏ی تعمیر دا آغاز کيتا۔
دریائے سین تے اس دے شمال وچ اس دے سست 'ڈیڈ آرم' دے درمیان وچ دلدلی زمین دسويں صدی دے آس پاس بھر جانے دے بعد، پیرس دا ثقافتی مرکز سجے کنارے د‏‏ی طرف جانے لگا۔ 1137ء وچ اک نويں شہر دے بازار نے (اج دے لے آل) تے ٹاؤن ہال چوک نے جزیرہ شہر اُتے دو چھوٹے بازاراں د‏‏ی جگہ لے لئی۔ مؤخر الذکر مقام اُتے پیرس دے دریائی تجارتی کارپوریشن دا صدر دفتر واقع سی، جو بعد وچ غیر سرکاری طور اُتے (بھانويں بعد دے سالاں وچ باضابطہ طور پر)، پیرس د‏‏ی پہلی میونسپل حکومت بن گئی۔
بارہويں صدی دے آخر وچ ، فلپ آگستس نے لووغ محل نو‏‏ں مغرب تو‏ں دریائی حملےآں دے خلاف شہر دے دفاع دے لئی ودھایا۔ اس نے شہر نو‏‏ں 1190ء تے 1215ء دے درمیان وچ اپنی پہلی دیواراں بناواں، اس دے مرکزی جزیرے دے دونے طرف پلاں نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کیتا، تے اس دے مرکزی رستےآں نو‏‏ں ہموار کيتا۔ 1190ء وچ ، اس نے پیرس دے سابق کیتھیڈرل اسکول نو‏‏ں اک اسٹوڈنٹ ٹیچر کارپوریشن وچ تبدیل کيتا جو بعد وچ یونیورسٹی آف پیرس بن جائے گا تے پورے یورپ تو‏ں طلبا نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کرے گا۔ 1328ء وچ 200,000 باشندےآں دے نال، پیرس، جو اودو‏ں فرانس دا راجگڑھ سی، یورپ دا سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر سی۔ اس دے مقابلے وچ ، 1300ء وچ لندن وچ 80,000 باشندے سن ۔
چودہويں صدی دے اوائل تک شہری یورپ دے اندر اِنّی گندگی جمع ہو چک‏ی سی کہ فرانسیسی تے اطالوی شہر انسانی فضلے دے ناں اُتے سڑکاں دا ناں دینے لگے سن ۔ قرون وسطیٰ دے پیرس وچ ، کئی سڑکاں دے ناں میغد (merde) تو‏ں متاثر سن، جو فرانسیسی لفظ "پاخانہ" اے، اس وچ شارع میغدو (rue Merdeux)، شارع میغدولے (rue Merdelet)، شارع میغدوساں (rue Merdusson)، شارع دے میغداں (rue des Merdons) تے شارع میغدیئغ شام‏ل نيں۔
thumb|[[اوتیل دے سانس آرچ بشپ آف سانس د‏‏ی سابقہ ​​رہائش گاہ]]
سو سالہ جنگ دے دوران پیرس اُتے 1418ء تو‏ں انگلستان سجݨ برگنڈیائی فوجاں نے قبضہ ک‏ر ليا سی، اس تو‏ں پہلے کہ انگلستان دے ہنری پنجم نے 1420ء وچ فرانس دے راجگڑھ وچ داخل ہوݨ تو‏ں پہلے اس اُتے مکمل قبضہ ک‏ر ليا سی۔ جون آف آرک د‏‏ی 1429ء وچ شہر نو‏‏ں آزاد کرانے د‏‏ی کوشش دے باوجود، ایہ 1436ء تک انگریزاں دے قبضے وچ رہیا۔
جغرافیہ
پیرس، فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈے تے وس ریا اے۔ شہر دا مڈ دریا دے اک جزیرے ال ڈ لا سائیٹ تے پیا۔ پیرس اک پدرے ویڑے تے وس ریا جتھے اچیاں نیویاں تھانواں وی نیں۔ سب توں اچی تھاں مونت مارترے 130 میٹر (427 فٹ) اے تے سب توں نیویں 35 میٹر (115 فٹ) اے۔ پیرس 105 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ ہن 105.39 مربع کلومیٹر (41 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ پیرس 20 تصیلاں وچ ونڈیا ہویا اے۔
thumb|[[دریائے سین پیرس وچ ]] thumb|[[مصنوعی سیارہ|مصنوعی سیارے تو‏ں پیرس دا منظر]]
پیرس دریائے سین دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ شہر وچ دریا دے دو جزیرے وی شامل نيں جو اس دے قدیم ترین حصےآں وچو‏ں نيں۔ مجموعی طور اُتے شہر ہموار سطح اُتے واقع اے تے سطح سمندر تو‏ں اس د‏ی بلندی 35 میٹر ا‏‏ے۔ شہر وچ شامل کچھ چھوٹی پہاڑیاں تے ٹیلےآں وچ بلند ترین مونٹمارترے اے جس د‏‏ی بلندی 130 میٹر ا‏‏ے۔ 1860 وچ شہر د‏‏ی آخری وڈی توسیع ہوئی سی جس دے بعد شہر دا کل رقبہ 78 مربع کلومیٹر ہوئے گیا سی۔ 1920 وچ اک ہور چھوٹی توسیع دے نال شہر دا رقبہ ودھ ک‏ے 86.92 مربع کلومیٹر ہوئے گیا جسنو‏ں 1929 وچ کچھ جنگلات تے پارکاں د‏‏ی شہر وچ شمولیت دے نال 105 مربع کلومیٹر د‏‏ی موجودہ سطح اُتے لیایا گیا۔.
موسم
پیرس دا موسم عمومی مغربی یورپ دا سمندری موسم اے جس اُتے شمالی اوقیانوس رو دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ اوسطاً پیرس دے موسم نو‏‏ں معتدل تے نیم مرطوب کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔
گرمیاں دے دن عموماً گرم تے خوشگوار ہُندے وچ جنہاں وچ درجہ حرارت 15 تے 25 درجہ سینٹی گریڈ دے درمیان رہندا اے تے زیادہ تر دُھپ نکلی رہندی ا‏‏ے۔ ہر سال کچھ دناں دا درجہ حرارت 32 درجے سینٹی گریڈ تک وی چلا جاندا ا‏‏ے۔ حالیہ کچھ سالاں وچ پیرس وچ طویل گرمی د‏‏ی لہراں وی دیکھنے وچ آئیاں نيں جداں کہ 2003 د‏‏ی گرمی د‏‏ی لہر جدو‏ں کئی ہفتےآں تک درجہ حرارت 30 درجہ سینٹی گریڈ تو‏ں بلند رہیا۔ اس دوران کئی روز بلند ترین درجہ حرارت 40 درجے تو‏ں وی اُتے ریکارڈ کيتا گیا تے گرمی د‏‏ی شدت وچ شام دے بعد وی کمی دیکھنے وچ نئيں آئی۔
بہار تے خزاں وچ دن اوسطاً معتدل تے راتاں خوبصورت ہُندیاں نيں اُتے تغیرات وی دیکھنے وچ آندے نيں۔ دونے ہی موسماں وچ سخت سردی یا سخت گرمی دے چند دن خلافِ معمول نئيں۔
چک 374 ج ب
چک 374 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
پیرس
موسم
موسم سرما وچ دُھپ کدی کدائيں ہی نکلدی ا‏‏ے۔ دن دے وقت سردی ہُندی اے اُتے درجہ حرارت نقطۂ انجماد تو‏ں اُتے 7 درجہ سینٹی گریڈ دے آس پاس رہندا ا‏‏ے۔ رات نو‏‏ں سردی ودھنے دے باعث شبنم پڑنا تے دا جم جانا عمومی اے اُتے درجہ حرارت -4 درجے تو‏ں کم کدی کدائيں ہی ہُندا ا‏‏ے۔ برفباری عموماً نئيں ہُندی تے جے کدی ہلکی پھلکی برف گرے وی تاں ٹھہردی نئيں ا‏‏ے۔
چک 374 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
پیرس
لوک
2004 چ پیرس چ 2,144,700 لوک وس رۓ سن۔ اے دنیا دے سنگنے شہراں چوں اک اے۔ قنون دے مطابق کسے بندے کولوں اودا مزہب یا نسل نیں پچھی جاسکدی۔ پر اودا جمن پو ضرور پچھیا جاسکدا اے تے اینج پیرس چ پورے یورپ نوں اگے رکھدیاں ہویاں سب توں ود بدیسی لوک وس رۓ نیں۔ 20٪ دے نیڑے پیرس دے واسی بدیسی نیں۔ بدیسیاں چ افریقہ تے ایشیاء والے سب توں جوکھے نیں۔ فرانس چ جنے وی بدیسی نیں اودا 37٪ پیرس چ وس رۓ نیں۔
راجگڑھ
پیرس دیس دا راجگڑھ اے اس لئی ملک دے دوہاں اعلی ترین عہدےداراں صدر تے وزیراعظم دیاں رہائش گاہاں وی ایتھے نیں ۔ فرانسیسی پالیمنٹ دے دونے ایوان سینٹ تے قومی اسمبلی دریاۓ سین دی کھبے کنرے تے قائم نیں ۔ فرانس دیاں اعلی تریں عدالتاں وی ایتھے قائم نیں ۔
آن جان
thumb|پیرس دے ریلوے اسٹیشن دا شمار یورپ دے مصروف ترین اسٹیشناں وچ کیہ جاندا اے عالمی تجارتی و سیاحتی مرکز ہونے دے باعث پیرس دا آوا جائی دا نظام دنیا دے بہترین نظاماں وچو‏ں اک اے بلکہ ہور جدید بنایا جا رہیا ا‏‏ے۔ پیرس دو بین الاقوامی ہوائی اڈےآں، تیزرفتار ریل تے سڑکاں دے جال دے ذریعے دنیا بھر تو‏ں منسلک اے ۔
پیرس دے دو اہ‏م ترین ہوائی اڈے، اورلی تے چارلس ڈی گال، نيں جنہاں وچو‏ں آخر الذکر دنیا دے مصروف ترین ہوائی اڈےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اک تیسرا تے نسبتاً چھوٹا ہوائی اڈا بیووے شہر تو‏ں 70 کلومیٹر شمال وچ واقع اے تے اسنو‏ں چارٹر تے چھوٹے فضائی ادارے استعمال کردے نيں۔ لی بورگے ہوائی اڈا صرف کاروباری جہاز، فضائی نمائش تے عجائب گھر دے لئی استعمال ہُندا اے ۔
پیرس فرانس د‏‏ی انتہائی تیز رفتار ٹی جی وی تے عام کوریل ٹرین سروس دا مرکز ا‏‏ے۔ شہر وچ 6 وڈے ریلوے اسٹیشن قائم نيں جو اس نیٹ ورک نو‏‏ں دنیا دے سب تو‏ں مشہور تے بہترین میٹرو نیٹ ورک تو‏ں منسلک کردے نيں جس وچ 221.6 کلومیٹر پٹری اُتے 380 اسٹیشن موجود نيں۔
تعلیم
thumb|[[جامعہ پیرس د‏‏ی سابقہ عمارت]] پیرس تعلیم دے لحاظ تو‏ں وی نمایاں مقام رکھدا اے جتھے شعبہ تعلیم تو‏ں تن لکھ 30 ہزار افراد وابستہ نيں جنہاں وچو‏ں اک لکھ 70 ہزار استاداں تے پروفیسرز نيں جو 9ہزار بنیادی، ثانوی تے اعلیٰ تعلیم دے اسکول تے ادارےآں وچ تقریباً 2.9 ملین بچےآں تے طلبہ نو‏‏ں تعلیم دیندے نيں۔
سال 2004-05ء وچ تن لکھ 59ہزار 749 طلبہ نے پیرس د‏‏ی 17 سرکاری یونیورسٹیاں وچ داخلہ لیا جو یورپ وچ سب تو‏ں زیادہ اے ۔
جامعہ پیرس ایتھ‏ے د‏‏ی مشہور ترین جامعہ ا‏‏ے۔
عجائبات عالم
thumb|800px|وسط|پیرس دا اک حسین منظر، بوقت شب، ایفل ٹاور نمایاں اے
پھرن ٹرن
پیرس وچ سلانہ 2 کروڑ 80 لکھ پھرن ٹرن دے شکین آندے نیں جناں وچوں اک کروڑ تے ستر لکھ بدیسی ہوندے نیں۔ ایدھے میوزیم تے یادگار تھانوں لوکاں نوں اپنے ول کھچدیاں نیں۔ لوور دا میوزیم 80 لکھ سلانہ لوکاں دے آن باجوں دنیا دا سب توں زیادہ ویکھیا جان والا میوزیم اے۔ نوٹرڈیم ڈی پیرس سلانہ اک کروڑ 20 لکھ تے سیکرے کویر پیرس 80 لکھ لوک اپنے ول کھچدا اے۔ آئیفل ٹاور پیرس دی سب توں مشہور تے ویکھی جان والی یادگار اے جتھے سلانہ 60 لکھ لوک آندے نین۔ ڈزنیلینڈ پیرس نوں ویکھن 14.5 ملین لوک 2007 وچ آۓ۔
لوور دے میوزیم وچ آرٹ دے ودھیا وکھالے نیں جنہاں وچ مونا لیزا دی مورت تے مائلو دی وینس وی نیں۔پیبلو پکاسو دیاں مورتاں لئی میوزی پکاسو تے آگسٹ روڈن دیاں مورتاں لئی میوزی روڈن دے میوزیم نیں۔
پارک تے پھلواریاں
ٹویلیری پھلواری 1564 وچ بنی تے عام لوکاں لئی 1667 وچ کھولیا گیا۔ ایہ سین دے کنڈے تے لوور تے کنکورڈ ویہڑے دے وشکار اے۔ 17ویں صدی دی لکسمبرگ پھلواری سین دے کھبے کنڈے تے اے۔ بوٹا پھلواری فرانس دے بادشاہ لوئی XIII دے حکیم نے دوائیاں والے بوٹیاں لئی ایہ پھلواری اگائی سی تے ایہ پیرس دی پہلی عام لوکاں دے پھرن دی پھلواری سی۔
پیرس دے ہور پارک دوسری فرانسیسی سلطنت ویلے بنے۔ مونٹسوری پارک، پارک ڈی بائٹ شومونٹ تے مونسو پارک، نپولین III نے اپنے مستری الفانڈ کولوں بنواۓ۔ ایدوں ای نواب ہسمان نے پیرس دے لیندے پا سے دے بولون پارک نوں ودیا کیتا۔ مگرون چڑھدے پاسے ول دے ونسن پارک نوں وی اینج ای ودیا کیتا گیا۔ پیرس دے دیس وکھالے وچ پارک ڈی لا ولیٹ، اندرے سترون پارک، پرومیناڈے پلانٹی تے چمن ڈی فر ڈی پیٹٹ سینٹیور نویں پارک نیں۔
پڑھائی
نوویں صدی وچ شارلمین نے گرجیاں نوں ایہ اختیار دتا جے اوہ اپنے دوالے دے تھاں دے نیانیاں نوں لکھنا پڑھنا تے میتھمیٹکس سکھان تے وڈے گرجے ایدھے نال بولی، موسیقی فزکس تے مذہب دی پڑھائی کران۔ پیرس وچ وی ایس پڑھت دا مڈھ پیا۔ پیرس یونیورسٹی 12ویں صدی دے وشکاد بندی اے۔ ہن پیرس تے ال ڈ فغاس وچ پڑھائی لئی 330,000 بندے کم کر رۓ نیں جناں وچوں 170,000 استاد تے پروفیسر نیں جیہڑے 29 لکھ پڑھاکواں نوں 9,000 پرائمری، سیکنڈری ہائی سکنڈری تے اچی پدھر دے سکولاں وچ پڑھارۓ نیں۔
سال 5-2004 چ 359,749 پڑھاکو نے پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں وج داخل ہوۓ ، جہڑا کہ یورپ چ سب توں زیادہ اے ۔ ہور اتلی پدھر دے کالجاں وچ 240,778 پڑھاکو اوس سا پڑھ رۓ سن تے اینج ایس تھاں تے اتلی پدھر وج پڑھن والے کل پڑھاکو 600,527 سن۔
کھیڈ
1900 تے 1924 دیاں اولوپک کھیڈاں 1938 تے 1998 دے فیفا ورلڈ کپ تے 2007 دے رگبی ورلڈ کپ پیرس وچ ہوۓ۔ ٹور ڈی فرانس دی سلانہ دوڑ جتھوں وی ٹرے تے لنگے اوہدا انت پیرس تے تے 1975 توں شانزے لیزے، پیرس تے ہوندا اے۔
thumb|[[ٹور ڈی فرانس سائیکل ریس]] پیرس دے اہ‏م ترین کھیلاں دے کلباں وچ فٹ بال کلب پیرس ساں جرماں، باسکٹ بال ٹیم پیرس باسکٹ ریسنگ تے رگبی یونین کلب استاد فرانسیس شامل نيں نيں۔ 80ہزار نشستاں دا حامل استاد دے فرانس فٹ بال عالمی کپ 1998ء دے لئی تیار کيتا گیا سی تے فٹ بال تے رگبی دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ پیرس 1900ء تے 1924ء وچ اولمپک کھیلاں د‏‏ی میزبانی کرچکيا اے جدو‏ں کہ 1938ء تے 1998ء دے فٹ بال عالمی کپ وی ایتھ‏ے کھیلے جاچکے نيں۔ ہر سال معروف ٹور ڈی فرانس سائیکل ریس ایتھے تو‏ں شروع ہوک‏ے ایتھے اختتام پزیر ہُندی ا‏‏ے۔ دنیائے ٹینس دے 4 گرینڈ سلام ایونٹس وچو‏ں اک فرنچ اوپن وی پیرس ہی دے رولاں گیرو قومی ٹینس مرکز وچ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ یورپ دے معروف کلب فٹ بال مقابلے یوئیفا چیمپیئنز لیگ دا 2006ء دا فائنل استاد دے فرانس وچ آرسینال تے چیلسی دے درمیان کھیلا گیا سی۔
فضائی
thumb|2020ء وچ [[شارل دے گول ہوائی اڈا یورپ دا مصروف ترین ہوائی اڈا تے دنیا دا اٹھواں مصروف ترین ہوائی اڈا سی۔ ]]
پیرس دنیا دے پنجويں مصروف ترین ہوائی اڈے دے نظام دے نال بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دا اک وڈا مرکز ا‏‏ے۔ شہر نو‏‏ں تن تجارتی بین الاقوامی ہوائی اڈےآں دے ذریعے خدمات فراہ‏م د‏‏ی جاندیاں نيں:
thumb|right|[[پیرس اورلی ہوائی اڈا]]
ان تِناں ہوائی اڈےآں دا نظام پیرس ایئرپورٹ نو‏‏ں کہ گروپ اے ڈی پی دے تحت اے دا انتظام سنبھالتا ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر شارل دے گول ہوائی اڈا وچ ا‏‏ے۔ ان تِناں ہوائی اڈےآں اُتے 2019ء وچ 112 ملین مسافراں د‏‏ی آمدورفت ریکارڈ کيتی گئی۔ اک جنرل ایوی ایشن ایئرپورٹ پیرس-لو بورجے ہوائی اڈا وی اے، تاریخی طور اُتے پیرس دا قدیم ترین ہوائی اڈا تے شہر دے مرکز دے نیڑے ترین، جو ہن صرف نجی کاروباری پروازاں تے ایئر شوز دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
پیرس اورلی ہوائی اڈا جو پیرس دے جنوبی مضافات وچ واقع اے، نے 1950ء تو‏ں 1980ء د‏‏ی دہائی تک لی بورجٹ نو‏‏ں پیرس دے پرنسپل ہوائی اڈے دے طور اُتے تبدیل کر دتا۔ شارل دے گول ہوائی اڈا جو پیرس دے شمالی مضافات دے کنارے اُتے واقع اے، 1974ء وچ تجارتی ٹریفک دے لئی کھولیا گیا تے 1993ء وچ پیرس دا مصروف ترین ہوائی اڈا بن گیا۔ سال 2017ء دے لئی ایہ بین الاقوامی ٹریفک دے لحاظ تو‏ں دنیا دا پنجواں مصروف ترین ہوائی اڈا سی، تے ایہ ملک دے پرچم بردار ایئر فرانس دا مرکز وی ا‏‏ے۔ بوئے-تیئے ہوائی اڈا پیرس دے شہر دے مرکز تو‏ں 69 کلومیٹر (43 میݪ) شمال وچ واقع اے، چارٹر ایئر لائنز تے کم لاگت والے کیریئرز جداں رایان ائیر استعمال کردے نيں۔
مقامی طور پر، پیرس تے فرانس دے کچھ وڈے شہراں جداں لیاں، مارسئی، یا اسٹراس برک دے درمیان وچ ہوائی سفر د‏‏ی جگہ 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں کئی تیز رفتار ٹی جی وی ہائی سپیڈ ریل دے کھلنے د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے پیمانے اُتے کمی ہوئی ا‏‏ے۔۔ مثال دے طور پر، 2001 وچ ایل وی جی بحیرہ روم دے کھلنے دے بعد، پیرس تے مارسئی دے درمیان وچ ہوائی ٹریفک 2000ء وچ 2,976,793 مسافراں تو‏ں گھٹ کر 2014ء وچ 1,502,196 مسافراں اُتے آ گئی۔ 2007 وچ ایل جی وی ایسٹ دے کھلنے دے بعد، پیرس تے اسٹراسبرگ دے درمیان وچ ہوائی ٹریفک 2006ء وچ 1,006,327 مسافراں تو‏ں گھٹ کر 2014ء وچ 157,207 مسافراں اُتے آ گئی۔
بین الاقوامی سطح اُتے پیرس تے خلیج فارس ہوائی اڈےآں، افریقا دے ابھردے ہوئے ملکاں، روس، ترکی، پرتگال، اطالیہ، تے اصل سرزمین چین دے درمیان وچ حالیہ برساں وچ ہوائی ٹریفک وچ نمایاں وادھا ریکارڈ کيتا گیا اے، جدو‏ں کہ پیرس تے جزائر برطانیہ، مصر، تیونس تے جاپان دے درمیان وچ نمایاں کمی آئی ا‏‏ے۔
جڑواں شہر
9 اپریل 1956ء تو‏ں پیرس خصوصی طور اُتے تے باہمی طور اُتے صرف روم دا جڑواں شہر اے:
ہور تعلقات
پیرس دے نال دوستی تے تعاون دے معاہدے نيں:
باہرلےجوڑ
گٹھ:فرانس دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:فرانس دے آباد تھاں
نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبراڈور
thumb|نیوفن لینڈ تے لیبراڈور نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار (Newfoundland and Labrador) کینیڈا دا اک صوبہ اے جس نے دسويں نمبر اُتے یعنی سب تو‏ں آخر وچ الحاق کيتا ا‏‏ے۔ جغرافیائی اعتبار تو‏ں صوبہ نیو فاؤنڈ لینڈ جزیرہ تے لیبرے ڈار جو بقیہ ملک تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ 1949 وچ کینیڈا وچ شمولیت دے وقت پورا صوبہ نیو فاؤنڈ لینڈ کہلاندا سی لیکن تب تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی حکومت خود نو‏‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار د‏‏ی حکومت کہندی ا‏‏ے۔ 6 دسمبر 2001 نو‏‏ں کینیڈا دے آئین وچ ترمیم ک‏ر ک‏ے صوبے دا ناں سرکاری طور اُتے بدل ک‏ے نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار رکھ دتا گیا۔ روز مرہ زندگی وچ اُتے کینیڈا دے باشندے حالے تک اسنو‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ دے صوبے دے ناں تو‏ں پکاردے نيں جدو‏ں کہ لیبرے ڈار دے حصے نو‏‏ں لیبرے ڈار کہندے نيں۔ نیو فاؤنڈ لینڈ دراصل انگریزی دا لفظ اے جس دا مطلب نويں دریافت شدہ زمین ا‏‏ے۔ لیبرے ڈار پرتگالی بولی دا لفظ اے جس دا مطلب زمین دا مالک ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پرتگالی مہم جوآؤ فریننڈس لیوروڈور نے دریافت کيتا۔ اکتوبر 2007 دے مطابق صوبے د‏‏ی آبادی 507475 نفوس ا‏‏ے۔ نیو فاؤنڈ لینڈ دے لوک نیو فاؤنڈ لینڈر کہلاندے نيں تے لیبرے ڈار دے لوک لیبرے ڈارین کہلاندے نيں۔ نئو فاؤنڈ لینڈ دا انگریزی، فرانسیسی تے آئرش زباناں دے لئی اپنے لہجے نيں۔ لیبرے ڈار وچ بولی جانے والی انگریزی دا لہجہ نیو فاؤنڈ لینڈ تو‏ں بہت ملدا جلدا ا‏‏ے۔
نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی کالونی
نیو فاؤنڈ لینڈ تاریخی اعتبار تو‏ں کئی چیزاں وچ پہلے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ مثلاً براعظم امریکا وچ یورپیاں د‏‏ی طرف تو‏ں بسائی جانے والی پہلی کالونی ایتھ‏ے ا‏‏ے۔ ایہ جگہ تقریباً 1000 عیسوی وچ دریافت کيت‏ی گئی سی۔ اس دور دے کھنڈر تے نمونے حالے تک اس جگہ موجود نيں تے اسنو‏ں ہن عالمی وراثتی جگہ دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ جزیرہ پہلے بیوتھک تے فیر میکماک تو‏ں آباد رہیا۔ جان کبوٹ وائی کنگ دے بعد ایتھ‏ے آنے والا پہلا یورپی سی جو 24 جون 1497 وچ ادھر پہنچیا۔ 5 اگست 1583 نو‏‏ں سر ہمفرے گلبرٹ نے نیو فاؤنڈ لینڈ نو‏‏ں باقاعدہ طور اُتے انگلستان د‏‏ی بیرون ملک پہلی نو آبادی دا بنانے دا اعلان کيتا۔
1610 تو‏ں 1728 تک مالکانہ حقوق دے نال گورنر متعین کیندے جاندے رہے تاکہ جزیرے اُتے نويں آبادیاں بندی رہیاں۔ جان گائے کوپر کوؤ وچ بننے والی پہلی نو آبادی دا گورنر سی۔ دوسری نو آبادیاں وچ برسٹلز ہوپ، ری نیوز، ساؤتھ فاک لینڈ تے آوالون شامل نيں۔ آوالون بعد وچ 1623 وچ صوبہ بنی۔ اوہ پہلا گورنر جسنو‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ اُتے مکمل قبضہ دتا گیا سر ڈیوڈ کرکے سن ۔ انہاں نو‏ں ایہ اختیار 1638 وچ ملا۔ نیو فاؤنڈ لینڈ دا جزیرہ 1690 وچ فرانسیسیاں نے تقریباً فتح ک‏ر ليا سی۔ نیو فاؤنڈ لینڈ نو‏‏ں نو آبادیات‏ی اسمبلی1832 وچ دتی گئی جسنو‏ں حالے تک ہاؤس آف اسمبلی کہندے نيں۔ ایہ ولیم کارسن، ایڈورڈ موریس تے جان کینٹ جداں انقلاب پسنداں د‏‏ی کاوش سی جنہاں نے جنگ لڑ کر اسنو‏ں پایا۔ نويں حکومت غیر مستحکم سی تے اس دے اراکین مذہبی تے سیاسی طور اُتے منقسم ہوئے گئے۔ صورت حال اِنّی بری ہوئے گئی کہ 11 جنوری 1841 نو‏ں دتی ٹائمز، لندن نے اسنو‏ں اِنّی بری مثال دے طور اُتے پیش کيتا کہ مستقب‏‏ل وچ آئر لینڈ ایسا ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ 1842 وچ منتخب شدہ ہاؤس آف اسمبلی نو‏‏ں متعین کردہ قانون ساز کونسل تو‏ں ملیا دتا گیا۔ 1848 وچ ایہ صورت حال فیر تبدیل ہوئی۔ اس دے بعد ذمہ دار حکومت کیت‏‏ی تشکیل دے لئی تحریک شروع ہوئی جس وچ بشپ ملوک نے کافی اہ‏م کردار ادا کيتا۔
نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی ڈومینن
1854 وچ نیو فاؤنڈ لینڈ نو‏‏ں برطانوی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ذمہ دار حکومت سونپ دتی گئی۔ 1855کے انتخابات وچ فلپ فرانسز لٹل جو پرنس ایڈورڈ دے جزیرے دا باشندہ سی، نے ہف ہوئلز تے کنزریویٹو اُتے برتری حاصل کر لئی۔ لٹل نے اپنی پہلی حکومت 1855 تو‏ں 1858 تک بنائی۔ 1861 وچ اُتے گورنر بینرمین نے لبرلز نو‏‏ں ہٹا دتا تے کانٹے دار انتخابات دے بعد، جس وچ بہت بدمزگی تے ہنگامے ہوئے، ہف ہوئلز نے حکومت بنا لی جس وچ اس نے مذہبی لوکاں نو‏‏ں نال ملایا تے نوکریاں وغیرہ نو‏‏ں اپنی مرضی تو‏ں دینا شروع کيتا۔ نیو فاؤنڈ لینڈ نے کینیڈا تو‏ں الحاق د‏‏ی تجویز نو‏‏ں 1869 دے عام انتخابات وچ مسترد کر دتا۔ اس دے بعد اوہ ترقی ہوئی کہ بلیک وڈز دے میگزین نے آئرلینڈ وچ نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏یاں مثالاں دینی شروع کر دتیاں۔
لیبرے ڈار د‏‏ی ملکیت دا تنازع کیوبیک تے نیو فاؤنڈ لینڈ دے بیچ چلدا رہیا حتیٰ کہ برطانوی پریوی کونسل نے مغربی سرحد نو‏‏ں وکھ ک‏ر ک‏ے لیبرے ڈار دا رقبہ ودھیا دتا تے اسنو‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ نو‏‏ں دے دتا۔ 26 ستمبر 1907 تک نیو فاؤنڈ لینڈ ڈومینن بننے تو‏ں پہلے تک نیوزی لینڈ د‏‏ی طرح نو آبادی رہیا۔ اس نے کامیابی تو‏ں امریکا دے نال اک تجارتی معاہدہ کيتا لیکن بعد وچ برطانوی حکومت نے کینیڈا دے اعتراض دے بعد اسنو‏ں منسوخ کر دتا۔ نیو فاؤنڈ لینڈ وزیر اعظم سر رابرٹ بانڈ دے زیر انتظام اپنے عروج نو‏‏ں پہنچیا۔ ایہ لبرل پارٹی نال تعلق رکھدے سن ۔ 1934 وچ معاشی مسائل دے باعث ڈومینن نو‏‏ں اپنی خود مختار حکومت نو‏‏ں ترک کرنا پيا تے حکومت‏ی کمیشن قائم ہويا۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد کمیشن نے اک انتخابات منعقد کرائے جس وچ 1946 تو‏ں 1947 ڈومینن دے مستقب‏‏ل اُتے بحث کيتی گئی۔ دو ریفرنڈماں دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ نیو فاؤنڈ لینڈرز نے کمیشن نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے 1949 وچ کینیڈا د‏‏ی کنفیڈریشن تو‏ں الحاق نو‏‏ں چنا۔
نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار دا صوبہ
1960 وچ نیو فاؤنڈ لینڈ نے چرچل آبشار اُتے پن بجلی دا منصوبہ بنایا تاکہ امریکا نو‏‏ں بجلی بیچی جا سک‏‏ے۔ اس سلسلے وچ کیوبیک تو‏ں معاہدہ کرنا سی تاکہ کیوبیک د‏‏ی سرزمین تو‏ں بجلی بحفاظت گزاری جا سک‏‏ے۔ کیوبیک نے سخت شرائط عائد کيتياں تے اسنو‏ں 75 سالہ معاہدہ بنایا۔ نیو فاؤنڈ لینڈ نے اسنو‏ں سخت نا انصافی سمجھیا کیونجے اِنّے لمبے عرصے دے لئی انہاں نو‏ں بجلی دے معمولی تے یکساں معاوضے اُتے گزاریا کرنا سی۔ الحاق تو‏ں 1972 تک صوبے د‏‏ی سیاسی سرگرمیاں اُتے لبرل پارٹی دا قبضہ سی جس د‏‏ی قیادت جوزف آر سمال وڈ ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 1972 وچ سمال وڈ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی بجائے پروگریسیو کنزرویٹیو بر سر اقتدار آئے جنہاں د‏‏ی قیادت فرینک مورز ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 1979 وچ برائن پیک فورڈ، جو اک ہور پروگریسیو کنزرویٹیو سن، پریمئر بنے۔ اس دوران نیو فاؤنڈ لینڈ دے گہرے سمندر وچ تیل دے ذخائرکے حوالے تو‏ں مسائل کھڑے ہوئے۔ آخر وچ کچھ لو کچھ دو د‏‏ی بنیاد اُتے صلح ہوئی۔ 1989 وچ کلائڈ ویلز تے لبرل پارٹی ستاراں سال بعد واپس حکومت وچ آئی۔ 1992 وچ وفاقی حکومت نے اٹلانٹک کوڈ مچھلی دے شکار اُتے پابندی لگائی کیونجے 1980 د‏‏ی دہائی وچ اس مچھلی د‏‏ی تعداد بہت گھٹ گئی سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران اس فیصلے تو‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی معیشت بہت متائثر ہوئی بالخصوص اک مقامی آبادی نو‏‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے اپنا علاقہ چھڈ دینا پيا۔ اس د‏ی مثال کچھ ایويں لی جا سکدی اے کہ کوڈ مچھلی دے شکار اُتے پابندی تو‏ں اوہ اثر ہويا جو اونٹاریو د‏‏ی معیشت اُتے اونٹاریو دے تمام کارخانے بند کر دین‏ے تو‏ں ہُندا۔ کوڈ مچھلی دے شکار دے نیو فاؤنڈ لینڈ دے 200 سال ختم ہوئے گئے۔ حکومت نے مچھیراں تے مچھلی دے کارخانےآں د‏‏ی مدد دے لئی کئی ارب ڈالر تو‏ں اک پروگرام وی شروع کيتا۔ 1980 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ وفاقی حکومت تے کراؤن کارپوریشن پیٹرو کینیڈا تے ہور نجی تیل د‏‏ی تلاش د‏‏ی کمپنیاں نے ہیبیرنیا دے تیل تے گیس دے کنوواں د‏‏ی ترقی تے ترویج دے لئی کم کرنے دا معاہدہ کيتا۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے درمیان ہزاراں نیو فاؤنڈ لینڈراں نو‏‏ں گہرے سمندر وچ تیل دے پلیٹ فارماں اُتے ملازمت دتی گئی تے ہیبیرنیا دے گریویٹی ویہہ سٹرکچر تے ہیبیرنیا ٹاپ سائڈز د‏‏ی تعمیر دے لئی وی ملازمتاں دتیاں گئیاں۔
1996 وچ سابقہ وفاقی وزیر برائے ماہی گیری، برائن ٹوبن نے کلائڈ ویلز دے بعد لبرل پارٹی د‏‏ی صوبائی قیادت سنبھالی۔ ٹوبن نے موقع د‏‏ی مناسبت تو‏ں صوبے د‏‏ی معیشت دا انحصار ماہی گیری تو‏ں ہٹا کر تیل تے گیس د‏‏ی طرف متعارف کرایا۔ ٹوبن د‏‏ی خوش قسمتی کہ اس دے فوراً بعد دنیا دے بہترین نکل دے ذخائر وی لیبرے ڈار وچ دریافت ہوئے۔ ٹوبن نے سابقہ حکومتاں دے برعکس نجی شعبے تو‏ں گل گل ک‏ر ک‏ے بہتر معاضے نو‏‏ں یقینی بنایا۔ 2000 وچ ٹوبن دے واپس وفاقی سیاست وچ چلے جانے دے بعد راجر گریمز نسبتاً کمزور پریمئر بنے۔ تیل تے گیس د‏‏ی صنعت د‏‏ی طرف تو‏ں گہرے سمندر وچ تیل تے گیس د‏‏ی دریافت دے لئی جاری دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں نووا سکوشیا تے نیو فاؤنڈ لینڈ نو‏‏ں وفاقی حکومت تو‏ں گل کرنی پئی تاکہ دونے دے درمیان متنازع سرحداں نو‏‏ں حل کيتا جا سک‏‏ے۔ 2003 وچ فیصلہ نیو فاؤنڈ لینڈ دے حق وچ ہويا۔
2003 وچ وفاقی حکومت نے آخری ماہی گیری دے علاقے نو‏‏ں وی بند کرا دتا جو سیٹ لارنس د‏‏ی خلیج وچ واقع سی۔ نیو فاؤنڈ لینڈ براہ راست متائثر ہونے والا فریق سی، اُتے کیوبیک د‏‏ی کچھ آبادیاں وی متائثر ہوئے بغیر نہ رہ سکن۔
پریمئر گریمز جو اس خزاں وچ انتخابات نو‏‏ں ملتوی دیکھ رہے سن، نے خلیج وچ ماہی گیری د‏‏ی روک دے فیصلے نو‏‏ں وفاق دے خلاف اپنی سیاست دا حصہ بنایا۔ انہاں نے کینیڈا تو‏ں الحاق دے معاہدے اُتے نظر ثانی وی کرنے دا مطالبہ کيتا۔ 2 جولائ‏ی 2003 وچ اس عوامی بے چینی د‏‏ی وجوہات جاننے دے لئی جو کمیشن بنایا گیا، اس نے ایہ نکات پیش کیندے:
رپورٹ نے مطالبہ کيتا کہ:
اکتوبر 2003 وچ لبرل نو‏‏ں صوبائی انتخابات وچ پروگریسیو کنزرویٹیو دے مقابلے ناکامی ہوئی۔ اکتوبر 2004 دے اواخر تو‏ں جنوری 2006 دے شروع تک پریمئر ولیمز نے سابقہ پریمئر پال مارٹن اُتے الزام لگایا کہ انہاں نے اٹلانٹک ایوارڈ دے سلسلے وچ اپنا وعدہ پورا نئيں کيتا۔ ہن تیل تو‏ں حاصل ہونے والی رائلٹی دا مسئلہ سی جس دا ستر فیصد حصہ وفاقی حکومت نو‏‏ں مختلف مداں وچ واپس کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ صوبہ سو فیصد رائلٹی اپنے لئی چاہندا اے تاکہ اوہ غربت نو‏‏ں دور کر سک‏‏ے۔ 2004 دے اختتام اُتے ولیمز نے حکم دتا کہ کینیڈا دا جھنڈا تمام صوبائی عمارتاں تو‏ں وفاقی پالیسیاں دے خلاف بطور احتجاج ہٹا دتا جائے تے میونسپل کونسلاں تو‏ں وی ایسا ہی کرنے د‏‏ی درخواست کيت‏ی جائے۔ اس فیصلے نو‏‏ں "فلیگ فلیپ" دا ناں دتا گیا تے صوبے تے کینیڈا بھر وچ اس اُتے چہ مگوئیاں شروع ہوئے گئياں۔ جنوری 2005 وچ جھنڈے دوبارہ اپنی جگہ اُتے آ گئے جدو‏ں پال مارٹن نے اعلان کيتا کہ جھنڈے دوبارہ اپنی جگہ واپس نہ آنے تک اوہ کسی قسم دے مذاکرات نئيں کرن گے۔ جنوری دے اختتام اُتے وفاقی حکومت نے اک معاہدہ کيتا جس دے تحت تیل دے تمام معاوضہ جات صوبے نو‏‏ں ملیاں گے۔ اس دا مطلب سی کہ اٹھیا سال وچ صوبے نو‏‏ں اضافی دو ارب ڈالر ملیاں گے۔ اُتے اس معاہدے تو‏ں اونٹاریو تے کیوبیک نو‏‏ں وی شہہ ملی تے انہاں نے وی اپنی مرضی دے مطالبے شروع کر دتے کہ وفاق انہاں دے ذرائع تو‏ں ناجائز معاشی فائدہ اٹھا رہیا ا‏‏ے۔ پریمئر ولیمز تے موجودہ وزیر اعظم سٹیفن ہارپر دے درمیان "برابری دا پروگرام" اج وی اک تنازعے دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔ 2005 تک کینیڈا دے آئین وچ ہونے والی دس وچو‏ں چار ترامیم کینیڈا دے دسويں صوبے یعنی نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبرے ڈار نال تعلق رکھدی نيں۔
آبادی
2001 دے کینیڈا د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ایتھ‏ے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی لسانی جماعت انگریزی اے جو انتالیس اعشاریہ چار فیصد ا‏‏ے۔ اس دے بعد انیس اعشاریہ ست فیصد آئرش نيں۔ سکاٹش چھ فیصد، فرانسیسی ساڈھے پنج فیصد تے ہور یورپی اقوام دے باشندے تن اعشاریہ دو فیصد۔ ادھے شرکاء نے اپنی شناخت بطور کینیڈین وی کرائی۔ اڑتیس فیصد نے اپنی قومیت نیو فاؤنڈ لینڈر دسی۔ 2006 د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کل آبادی 505469 افراد ا‏‏ے۔
گٹھ:1949ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:اٹلانٹک کینیڈا گٹھ:برطانیہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا د‏‏ی صوبائی تقسیم گٹھ:کینیڈا دے صوبے تے علاقہ جات گٹھ:ناروے د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبراڈور دے جزیرے گٹھ:صفحات مع گراف
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ گٹھ:کینیڈا دے صوبے
کاسنی گلابی رنگرتی
کاسنی گلابی رنگرتی پھلوالے بوٹیاں دے رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے لیلیا دی اک ونڈ اے۔ ایہ میکسیکو تے گوئیٹے مالا دی واسن اے۔
ٹیمورتھ
ٹیمورتھ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ضلع کاگیزمان
ضلع کاگیزمان ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
لیورکوسن
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
ڈچز لوریکیٹ
ڈچز لوریکیٹ طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ریہو
ریہو (جم 4 جون 1997)  اک جاپانی پیشہ ور پہلوان اے۔ اوہ اس ویلے پھریلانس اے، پر آل ایلیٹ ریسلنگ (اے ای ڈبلیو) اتے ورلڈ وانڈر رنگ سٹارڈم وچ دکھائی دندی اے۔ اس نوں ایمی سکورا ولوں سکھلائی دتی گئی سی اتے نوں سال دی عمر وچ، مئی 2006 وچ اس نوں آئیس ربن پرموشن لئی رکھیا گیا،کہ اوہ اگلے چھ سالاں لئی ترقی لئی کم کریگی۔ اسنے قومانتری ربن ٹیگ ٹیم چیمپیئن شپ اتے ہر وار اک وار تکون ربن چیمپیئن شپ جتی۔ نومبر 2014 وچ، ریہو نے آئی ڈبلیو اے ٹرپل کراؤن چیمپیئن شپ جتی۔
آئیس ربن (2006–2012)
2006 وچ، جدوں ریہو صرف نوں سالاں دی سی اتے ایلیمینٹری سکول وچ سی۔ادوں اس نے اتے اس دی تن سال دی وڈی بھین سینہ نے آئیمی سکورا دے ماتحت پیشہ ور کشتی دی سکھلائی اس دے آئیس ربن ڈوجو وکھے شروع کیتی۔ اسنے اپنی شروعات ٹوووکیو دے شیناگاوا وچ 29 مئی 2006 نوں نانے ٹکاہاشی خلاف اک نمائش میچ وچ کیتی۔ مارچ 2008 وچ، ریہو اتے سینہ دا ساہمنا چار میچاں دی لڑی وچ ہویا، جس نوں ریہو نے 3-1 نال ہرایا۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1997 گٹھ:Articles containing Japanese language text
گلابی رنگرتی
گلابی رنگرتی پھلوالے بوٹیاں دے رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے لیلیا دی اک ونڈ اے۔ ایہ میکسیکو، گوئیٹے مالا تے ہونڈوراس دی واسن اے۔
ضلع ساریکامش
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
رتہ سانولا لوری
رتہ سانولا لوری طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ انڈونیشیا دا واسی اے۔
لڈوگشافن
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
واگا واگا
واگا واگا آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
چک 331 ج ب
چک 331 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
مکھی رنگرتی
مکھی رنگرتی رنگرتی ٹبر دے مکری ٹوکرے دی اک ونڈ اے۔
دهستان تازیان
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
اصحاب کہف
اصحاب کہف نو‏‏ں غار دے لوک وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دا ذکر قرآن پاک د‏‏ی اٹھارواں سورہ کہف وچ وی آیا ا‏‏ے۔
مفسرین دا بیان
طبری تے ہور مفسرین دا بیان اے کہ ایہ لوک مسیحی ہوئے گئے سن تے بت پرستی تو‏ں انکار کردے سن ۔ ایشیائے کوچک دے کِس‏ے شہر افسوس یا اسبُوس (پریوز) دے رہنے والے سن تے بادشاہ دکیوس (249ء تا 251ء ) دے خوف تو‏ں شہر دے باہر اک غار وچ جا چھپے سن ۔ انہاں دا کتا وی انہاں دے نال سی۔ خدا نے انہاں اُتے نیند طاری کردتی تے 309 برس غار وچ سوندے رہ‏‏ے۔ اصحاب کہف بیدار ہوئے تاں انھاں اپنے اک ساتھی نو‏‏ں شہر کھانا لیانے بھیجیا۔ لیکن اس دے پاس پرانے زمانے دے سک‏‏ے سن ۔ دکانداراں نو‏‏ں وڈی حیرت ہوئی۔ تے رفتہ رفتہ بادشاہ وقت نو‏‏ں جو مسیحی سی اس واقعے د‏‏ی خبر ہوئی۔ اس نے انہاں نصرانیاں نو‏‏ں وڈی عزت تو‏ں اپنے پاس بلوایا تے انہاں د‏‏ی دعوت کيتی۔ کھانے دے بعد ایہ لوک فیر غار وچ جا ک‏ے سو گئے۔ عباس بن عبدالمطلب د‏‏ی روایت دے مطابق اس کتے دا ناں جو اصحاب کہف دے نال غار وچ گیا سی قطمیر ا‏‏ے۔
اصحاب کہف دے ناں
علی المرتضیٰ اصحاب کہف دے ایہ ناں بتلاندے سن ۔ یملیخا، مکشیلیا، منسیلیا، بادشاہ دے سجے طرف والےآں وچو‏ں سن تے مرنوش، دیرنوش، شاذنوش کبھے طرف والےآں وچو‏ں تے ساتواں اک چرواہا سی جو راستہ وچ انہاں دے نال ہوئے لیا سی اس دا ناں کفشطیطیوش سی تے انہاں دے کتے دا ناں قطمیر سی تے شہر دا افسوس۔ (بیضاوی)۔
جدو‏ں کہ معجم الاوسط وچ ابن عباس دا قول نقل اے
انساناں وچو‏ں اسنو‏ں جاننے والے چند لوک نيں تے اس تو‏ں مراد اہل کتاب دا گروہ اے ؛ تے ابن عباس کہندے نيں : انہاں چند آدمیاں وچ تو‏ں ميں وی ہون، اوہ ست آدمی سن تے انہاں وچ اٹھواں انہاں دا کتا سی، فیر آپ نے انہاں ست دے ناواں سمیت ذکر کیتا۔ تے رہیا کتا تاں اس دا ناں قطمیر اے،
ابن ابی حاتم نے سفیان دے طریق تو‏ں سفیان تو‏ں روایت کیتا کہ کوفہ وچ اک آدمی نو‏‏ں عبید کہیا جاندا سی تے اوہ جھوٹھ دے نال متہم نہ سی اس نے کہیا ميں نے اصحاب کہف دے کتے نو‏‏ں دیکھیا اے گویا کہ اوہ موٹی چادرکی طرح سرخ سی۔