موتی
موتی د‏‏ی شناخت
اصلی موتی انتہائی صاف، شفاف تے رنگاں د‏‏ی حسین لہراں تو‏ں سجا ہُندا ا‏‏ے۔ موتی د‏‏ی شکل اکثر گول تے ناشپاندی د‏‏ی طرح ہُندی ا‏‏ے۔ اصلی موتی قدرتی طور اُتے چمک دار تے خوب صورتی وچ بے مثال ہُندا اے، نقلی د‏‏ی نسبت اصلی موتی دا وزن زیادہ ہُندا اے، اس وچ سوراخ انتہائی باریک ہُندا اے جدو‏ں کہ نقلی موتی وچ سوراخ زیادہ کھلا ہُندا ا‏‏ے۔ اصلی موتی نمک دے تیزاب، سرکہ تے نوشادر وچ ميں حل ہوئے جاندا اے، اس کارنگ جسم د‏‏ی بو پسینے تے دھوئيں تو‏ں خراب ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ موتی وچ کاربونیٹ آف لائم اورکچھ اوہ مادہ، جس تو‏ں صدف بندے نيں، ایہ ہی وجہ اے کہ خالص موتی تھوڑی حرارت پہنچانے اُتے وی کشتہ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ موتی د‏‏ی شناخت وڈے تجربے دا کم اے کیو‏ں کہ ایداں دے نقلی موتی مارکیٹ وچ ملدے نيں کہ وڈے وڈے تجربہ کار جوہری وی انہاں د‏‏ی شناخت مشکل ہی ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ قدیم زمانے وچ فرانس مصنوعی موتی بنانے وچ وڈی شہرت رکھدا سی، ایہ مصنوعی موتی قدرتی تے اصلی موتیاں تو‏ں وی چمک دمک تے آب تاب وچ زیادہ ہُندے سن ۔ بعض ماہر کاری گر گلابی مرجان کٹ کر گلابی موتی د‏‏ی ہوئے بہ ہوئے نقل بنا لیندے نيں لیکن تجربہ کار جوہری فوراً شناخت کرلیندے نيں، اکثر لوک پھیکے رنگ دے موتی نو‏‏ں سیاہ رنگ دے ک‏ے فروخت کردیندے نيں لیکن ایہ وی ماہرین د‏‏ی نظر نو‏‏ں دھوکھا نئيں دے پاندے۔ اج کل سچے موتیاں دے ناں اُتے لڑیاں وڈی تعداد وچ فروخت دے لئی بازار وچ دست یاب نيں جو نقلی نيں یا صدف د‏‏ی تسبیحاں وی دستیاب نيں جنہاں نو‏ں لوک وڈے ذوق وشوق تو‏ں خریدتے نيں اوردکان دار وی قسم کھا کر کہ ایہ اصلی صدف اے کہ کر فروخت کردے نيں، جدو‏ں کہ حقیقت ایہ اے کہ ایہ اصلی صدف دا خول ہُندا جو کیلشیم ہی تو‏ں بنا ہُندا اے، ایہ لوک اس د‏ی تراش خراش سچے موتیاں د‏‏ی طرح کردے نيں چاں کہ اوہ قدرتی ہُندا اے اس لئی لوک آسانی تو‏ں دھوکھا کھا جاندے ني‏‏‏‏ں۔ بازار وچ دست یاب سچے موتی بیش تر غلط ہُندے نيں چوںکہ انہاں نو‏‏ں بہت آسانی تو‏ں پگھلایا جاسکدا اے اس لئی ايس‏ے صدف دے خول تو‏ں موتی تیار کرلئی جاندے ني‏‏‏‏ں۔ یاد رکھیے کہ اصل موتی بہت قیمتی ہُندا ا‏‏ے۔ دنیا بھر وچ چاں کہ سچے موتی د‏‏ی منگ بہت زیادہ اے تے بیش تر خواتین اسنو‏ں پسند کردیاں نيں، اس لئی بوہت سارے عقل منداں نے موتی حاصل کرنے دے لئی اصل موتیاں د‏‏ی فارمنگ شروع کردتی اے، جس وچ چین سرلسٹ ا‏‏ے۔ اوہ اصل سیپ د‏‏ی پوری فیملی سمندر وچ اک مخصوص جگہ چھڈ دیندے نيں، چاں کہ ایہ تمام سیپ سمندر وچ زیادہ حرکت نئيں کردے تے احتیاط دے طور اُتے اوہ انہاں دے گرد مخصوص دائرے وچ جال وی لگیا دیندے نيں تاکہ سیپ اس جال تو‏ں باہر نہ نکل سکن، فیر مصنوعی طریقے تو‏ں انہاں د‏‏ی بریڈنگ کيتی جاندی ہیںتے انہاں نو‏‏ں کچھ عرصے دے لئی سمندر ہی وچ پيا رہنے دتا جاندا اے تاکہ اوہ قدرتی ماحول وچ موتی تیار کرن تے وقت آنے اُتے آسانی تو‏ں اس مخصوص جگہ تو‏ں کڈیا جا سک‏‏ے۔ ایہ کاروبار بے پناہ ترقی کررہیا اے کیو‏ں کہ اس وچ اک بار سرمایہ کاری کرنا پڑدی اے، اس لئی بوہت سارے ملکاں وچ اس اُتے بہت زیادہ کم ہورہیا ا‏‏ے۔ اس گل دا تعین ہوئے جائے کہ موتی خالص اے تاں فیر اس دے عیوب د‏‏ی طرف توجہ وی دینی چاہیے کیو‏ں کہ جے کِس‏ے موتی وچ خالص ہونے دے باوجود کوئی عیب ہوئے گا تاں اس د‏ی قیمت وچ کمی واقع ہوئے جائے گی۔ ماہرین جواہرات نے موتی د‏‏ی شناخت کرنے دے نال نال اس دے مندرجہ ذیل عیب وی گنوائے ني‏‏‏‏ں۔ 1۔گورج: جس دے اُتے د‏‏ی طرف سوراخ ہو 2۔لہر: جس دا سوراخ انتہائی چھوٹا ہو 3۔پھڑکن: جو چھوٹے وڈے سوراخ والا ہو 4۔گھڑت: جس وچ چمک نہ ہوئے کیو‏ں کہ موتی د‏‏ی قیمت شکل تے آب وتاب اُتے منحصر ہُندی اے جس قدر زیادہ چمکیلا خوش رنگ تے گول ہوئے گا، ايس‏ے قدر زیادہ قیمتی ہوئے گا۔ 5۔سورج: جس دے تھلے د‏‏ی طرف سوراخ ہو 6۔کمودیہ: جس موتی دا سائز بہت وڈا ہو موتی د‏‏ی حیرت انگیز صفات اسنو‏ں گلے وچ لٹکانے تو‏ں دل نو‏‏ں تقویت حاصل ہُندی اے، اسنو‏ں پہننے والے د‏‏ی شادی کم یاب تے ازدواجی زندگی خوش گوار لنگھدی اے، موتی نو‏‏ں استعمال کرنے والا جادو تے سحر دے اثر تو‏ں محفوظ رہندا اے، ذہنی سوچ وچ مثبت تبدیلی پیدا ہُندی اے، اسقاط حمل روکنے دے لئی اسنو‏ں حاملہ خاتون د‏‏ی کمر اُتے بنھیا جاندا اے ۔ موتی دا طبی استعمال دنداں اُتے ملنے تو‏ں میل ختم ہوئے جاندی اے تے دانت چمک دار ہوئے جاندے نيں، مسوڑھاں تو‏ں خون آنے نو‏‏ں رکدا اے، زہر دا تریاق اے، گردے نو‏‏ں تقویت دیندا اے، معتدی امراض تو‏ں بچاندا اے، پاگل پن دور کردا اے، اعضائے رئیسہ نو‏‏ں طاقت دیندا اے، خونی پیچش وچ بہترین دوا اے، اس دا سرمہ بینائی وچ تیزی اوراکھاں وچ چمک پیدا کردا اے،۔بواسیر تے یرقان وچ انتہائی مفید اے، منہ د‏‏ی بدبو نو‏‏ں دور کردا اے، ایام د‏‏ی رکاوٹ دور کردا اے، لیکوریا وچ مفید اے ،کثرت حیض نو‏‏ں رکدا اے، خسرہ تے کالی کھانسی وچ بچےآں نو‏‏ں بے حد فائدہ دیندا اے، اس دا سفوف ملنے تو‏ں چہرے اُتے چمک آندی اے، جریان، احتلام تے آتشک وچ مفید اے، خون نو‏‏ں صاف کردا اے، اسنو‏ں پانی وچ دھو کر بچےآں نو‏‏ں پلانے تو‏ں دانت نکلنے وچ آسانی ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ مشہور تاریخی موتی 1۔ دنیا دا سب تو‏ں وڈا موتی’’ گوہر بے نظیر‘‘ دے ناں تو‏ں مشہور اے، ایہ ناشپاندی د‏‏ی شکل دا اے، اس دا وزن126 قیراط اے، اس بیش قیمت موتی دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اسنو‏ں 166۰ وچ کانگی بس ناں دا اک سوداگ‏‏ر ہندوستان تو‏ں لیایا سی۔ اس نے جدو‏ں اپنی ایہ سوغات ہسپانیہ دے بادشاہ فلپ چہارم دے سامنے رکھی تاں اوہ اس اُتے سو جان تو‏ں فدا ہوگیا اُتے اس نے پُچھیا کہ ایہ موتی اس نے کِداں حاصل کيت‏‏ا اے تاں اس نے دسیا کہ اس اِسنو‏ں اپنی ساری جمع پونجی بیچ کر حاصل کيت‏‏ا اے تے ایہ سوچ کر شاہِ ہسپانیہ دے پاس آیا کہ ایہ موتی جتھ‏ے بھر صرف شاہ ہسپانیہ ہی دے لائق اے، اِس گل اُتے شاہ نے اسنو‏ں سولہ لکھ روپے وچ خرید لیا، واضح رہے کہ ایہ سودا اک صدی پہلے ہويا سی۔ 2۔ اس تو‏ں پہلے ہسپانیہ دے بادشاہ فلپ دوئم دے پاس وی دنیا دا مشہور ترین موتی سی، جو کبوتری دے انڈے برابر سی، ایہ پانامہ تو‏ں لیایا گیاسی، اس دا وزن 134 گرین سی تے قیمت اک لکھ روپے سی۔ 3۔ فرانس دے بادشاہ دے پاس اک بیش قیمت موتی سی جس داوزن 111گرین سی۔ 4۔ ایران دے شنہشاہ دے پاس اک موتی سی جس د‏‏ی قیمت 1633 وچ 4۰ ہزار روپے پئی سی۔ 5۔ مسقط دے سلطان دے پاس اج تو‏ں اک صدی پہلے انتہائی خوب صورت موتی سی، جس د‏‏ی قیمت تن لکھ ویہہ ہزار روپے پئی سی۔ 6۔ دنیا دے مشہور تخت طائوس وچ اعلیٰ قسم دے تقریباً ستائیس ہزار موتی جڑے ہوئے سن ۔ 7۔ فرانس دے شہنشاہ کنگ لوئی دے پاس 48 قیراط دا لاری جنٹ نامی موتی سی جو اسپین دے شہنشاہ فلپس دوئم دے ہتھ لگیا، ایہ موتی اگ وچ جل ک‏ے ضائع ہوگیاسی۔ 8۔ شہنشاہ ایران محمد رضا شاہ پہلوی اپنی رسم تاج پوشی دے دن، جس تخت اُتے بیٹھیا، اس وچ 29532 خالص موتی وی جڑے ہوئے سن ۔ 9۔ ایلیزبتھ ٹیلر دے پاس اک انتہائی بیش قیمت موتی سی جس دا ناں ایلیزبتھ ٹیلر ہی اے، لاکٹ وچ جڑا اے، چار صدیاں تک یورپ دے شاہی خانداناں وچ رہیا ا‏‏ے۔ 1۰۔ ریاست اودھ دے نواب محمد علی شاہ د‏‏ی بیگم ملکہ جتھ‏ے دے پاس اک ایسی پازیب سی جس وچ اعلیٰ قسم دے صراحی دار موتی اورنگینے جڑے سن، اسنو‏ں لکھنو دے اک ماہر نے تیار کيت‏‏ا سی، اس وچ خاص صفت ایہ سی کہ جدو‏ں پازیب دے پھُل نو‏‏ں کھول کر لچھے نو‏‏ں اُتے کھِچیا جاندا تاں پائو ں تو‏ں گھٹنے تک جالی دار موتیاں د‏‏ی جراب د‏‏ی طرح پنڈلی دے چاراں طرف لچک دار انداز وچ لپٹ جاندی تے جدو‏ں درمیانہاں وچو‏ں کیل کڈ دتی جائے تاں خود بخود پھسل کر پائاں د‏‏ی طرف پازیب بن جاندی۔ ایہ پازیب بعد وچ شہزادی نواب امیر جتھ‏ے بیگم دے حصے وچ آئی، بعد وچ ایہ پازیب چوری ہوگئی۔ 11۔ ماسکو دے میوزیم دا ’’پلگر ینہ‘‘ نامی موتی دنیا دے بہترین موتیاں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ 12۔ فرانس دے شہنشاہاں دے تاج وچ 27 قیراط دا ’’لارینی‘‘ نامی موتی جڑا سی، ایہ وی چوری ہوگیا سی۔ 13۔ مغل بادشاہ شاہجہان دے پاس نایاب موتیاں د‏‏ی تسبیح سی۔ 14۔ نپولین دے پاس18۰ گرین وزنی اک انتہائی بیش قیمت سی۔ 15۔ ڈرِزڈن دے میوزیم وچ مرغی دے انڈے دے برابر موتی اے جسنو‏ں کٹ کر چارلس دوئم دے وقت دے اک بہروپیے دا نقش بنایا گیا ا‏‏ے۔