cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
روس اُتے فرانسیسی حملہ
سویڈش حملہ
اک صدی پہلے روس اُتے سویڈش دے حملے تو‏ں نپولین دے حملے د‏‏ی شکل دتی گئی سی۔ سن 1707 وچ چارلس الیون نے پولینڈ وچ اپنے اڈے تو‏ں روس اُتے حملے وچ سویڈش افواج د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ ابتدائی کامیابی دے بعد پولینڈا د‏‏ی لڑائی وچ سویڈن د‏‏ی فوج نو‏‏ں یوکرائن وچ فیصلہ کن شکست دا سامنا کرنا پيا۔ سوچیا جاندا اے کہ پیٹر اول د‏‏ی زمین نو‏‏ں بھڑکانے والی پالیسی اپنا‏تے ہوئے حملہ آور قوتاں نو‏‏ں رسد تو‏ں محروم رکھنا ا‏‏ے۔
فرانسیسی حملے دے پہلے ہتھ وچ ، فلپ پاؤل ، کامٹے ڈی سیگور ، جو نپولین دے ذا‏تی عملے تو‏ں منسلک سن تے ہسٹوئیر ڈی نیپولین اٹ ڈی لا گرانڈ آرمی لاکٹ لان '1812 وچ  ، فرانسیسیاں دے نیڑے پہنچنے والے اک روسی سفیر د‏‏ی یاد تازہ کردے سن ۔ مہم دے آغاز وچ ہیڈکوارٹر۔ جدو‏ں اس تو‏ں روس د‏‏ی توقعات دے بارے وچ سوال کيت‏‏ا گیا تاں ، اس دا جواب صرف 'پولٹاوا' سی۔. عینی شاہدین دے اکاؤنٹس دا استعمال کردے ہوئے ، مورخ پال برٹین آسٹن نے دسیا کہ کِداں نیپولین نے حملے دے دوران چارلس الیون د‏‏ی تریخ دا مطالعہ کيت‏‏ا۔ 5 دسمبر 1812 نو‏‏ں اک اندراج وچ ، اک عینی شاہد ریکارڈ کردا اے: "سیزرونی لوجیئر ، جدو‏ں اوہ 'اچھی روڈ' دے راستے تو‏ں گزردا اے جو سمورگونی د‏‏ی طرف جاندا اے ، نو‏‏ں 'منجمد درختاں تو‏ں گرنے والے کچھ پرندےآں' نے نشانہ بنایا ، جس نے ایتھ‏ے تک کہ متاثر کيت‏‏ا سی۔ چارلس الیون دے سویڈش فوجی اک صدی پہلے۔ " ناکا‏م رہی سویڈش حملے د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے اک دے طور اُتے سویڈن دے زوال دے آغاز کيت‏‏ا گیا اے خیال کيت‏‏ا جاندا اے عظیم طاقت ، تے دے عروج روسی سارڈوم جو شمال مشرقی یورپ دے معروف قوم دے طور اُتے اس د‏ی جگہ لے لی اے.
جرمن حملہ
ماہرین ماہرین نے روس اُتے فرانس دے حملے تے 1941 دے جرمن حملے ، آپریشن باربوروسا دے وچکار ہ‏م آہنگی پیدا کردتی ا‏‏ے۔ ڈیوڈ اسٹہیل لکھدے نيں:
ثقافتی اثرات
مہاکاوی تناسب تے یورپی تریخ دے لئی اہ‏م اہمیت دا اک واقعہ ، روس اُتے فرانسیسی حملہ مورخین دے وچکار کافی چرچا رہیا ا‏‏ے۔ روسی سبھیاچار وچ اس مہم دے مستقل کردار نو‏‏ں ٹالسٹائی د‏‏ی جنگ تے امن ، تائیکوسکی دے 1812 اوورچر وچ دیکھیا جاسکدا اے ، تے اس د‏ی شناخت 1941–45 دے جرمن حملے تو‏ں ہوئی ، جو سوویت یونین وچ عظیم محب وطن جنگ کے ناں تو‏ں مشہور ہويا.
بنیادی ذرائع
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کمبریا
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ترک
300px|کھبے|thumb|ترک قوم دنیا دے مختلف علاقےآں وچ ۔ ترک اک قدیم قوم اے جو وسطی ایشیا تے ترکی وچ آباد ا‏‏ے۔ ایہ لوک ترک زبان تے اس د‏ی نیڑےی زباناں بولدے ني‏‏‏‏ں۔ اج کل انہاں د‏‏ی زیادہ آبادی ترکی، ازبکستان، ترکمانستان تے کرغیزستان وچ رہندی ا‏‏ے۔ قازقستان د‏‏ی وی کچھ آبادی ترکی النسل اے ۔
ترک نسلی ٹولیاں دا اک جٹ اے بیہڑے اتلے چڑھدے لیندے ایشیاء، چڑھدے یورپ تے اتلے لیندے چین دے واسی نیں۔
Land and water area (excluding بحیرہ قزوین)
This list includes منحصر علاقہ within their خود مختار ریاستاں د‏‏ی لسٹ (including uninhabited territories), but does not include claims on انٹارکٹکا. EEZ+TIA is exclusive economic zone (EEZ) plus لسٹ ملکاں بلحاظ رقبہ (TIA) which includes land and internal waters.
ترک آبادی
ترک قوم دنیا دے وکھ وکھ سینواں اُتے آباد ا‏‏ے۔ ذیل د‏‏ی جدول وچ ترک آبادی، ملکاں تے مردم شماری دتی گئی ا‏‏ے۔ (ملین وچ ) :
حوالے
گٹھ:ترک اقوام گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:چین دے نسلی گروہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے گٹھ:نسلی گروہ گٹھ:وسط ایشیائی اقوام گٹھ:یوریشیائی خانہ بدوش
گٹھ:ترک لوک
دهستان حومه گرمسار
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان گرمسار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرمسار ، صوبہ سمنان چ اے ۔
چک 189 ر ب
چک 189 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
شمال مغربی وفاقی ضلع
شمال مغربی وفاقی ضلع (Northwestern Federal District) (روسی: Се́веро-За́падный федера́льный о́круг) روس دے اٹھ وفاقی ضلعے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ یورپی روس دے شمالی حصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ضلع سینکٹ پولٹن - لینڈ
سینکٹ پولٹن - لینڈ آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
شمال مغربی وفاقی ضلع
حوالے
گٹھ:شمال مغربی وفاقی ضلع گٹھ:2000ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:روس دے وفاقی ضلعے
اونٹھ والی لڑائی
اونٹھ والی لڑائی 656 چ بصرہ عراق دے نیڑے خلیفہ علی دی فوج تے انصاف منگن والے عرباں جیدی سردار عائشہ سی دے وشکار ہوئی۔
لڑائی
ایس لڑائی چ انصاف منگن والے عرب مسلماناں نوں سرکاری فوج نال لڑائی چ ہار ہوئی۔ عائشہ مدینہ واپس آگئی۔
ہور ویکھو
گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علوی گٹھ:علی گٹھ:لڑائیاں گٹھ:جنگاں گٹھ:تریخ اسلام
سیلیس انڈاٹس
سیلیس انڈاٹس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ناخودکا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پریمورسکی کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 159,695 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع رنگپور
رنگپور بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
Rangpur District
ضلع ٹلن
ٹلن آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
اوسوریئسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پریمورسکی کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 157,946 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ایسٹ رائڈنگ آف یارکشائر
ایسٹ رائڈنگ آف یارکشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ
ڈورسٹ
ڈورسٹ انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ضلع ٹھاکرگاؤں
ٹھاکرگاؤں بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
Thakurgaon District
دهستان لجران
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان گرمسار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرمسار ، صوبہ سمنان چ اے ۔
فاطمہ ثناء شیخ
حوالے
گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت
رومانیا دیاں کاؤنٹیاں
رومانیہ یورپ دا اک دیساے ، اسدا راجگڑھ بخارسٹ شہر اے ۔ رومانیہ انتظامی طور اتے 41 کاؤنٹیاں تے اک میونسپلٹی بخارسٹ چ ونڈیا ہویا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:رومانیہ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:رومانیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے دیساں دی انتظامی ونڈ
بریزنیکی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی پرم کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	156,512 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
سیلیس کاسٹانیوس
سیلیس کاسٹانیوس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
سالاوات
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی باشکیرستان دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 156,085 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع وائیڈہوفن آن ڈیر تھایا
وائیڈہوفن آن ڈیر تھایا آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
ایمان قیصرانی
ایمان قیصرانی دا تعلق ضلع ڈیرا غازی خان تو‏ں اے تے ایہ اردو د‏‏ی اک خوبصورت شاعرہ نيں۔ ایمان قیصرانی د‏‏ی شاعری نہ صرف سادگی دا حسن لئی ہوئے اے بلکہ اس وچ فطرت دا جمال وی شامل ا‏‏ے۔ اوہ اپنے اشعار نو‏‏ں جذگل کيتی شدت، احساست د‏‏ی حدت، خیال د‏‏ی ندرت، فکر د‏‏ی گہرائی تے تخیل د‏‏ی بلند پروازی تو‏ں تاں سجاندیاں نيں مگر مشکل لفظاں دا سہارا نئيں لیندی۔ لفاظی تو‏ں بچتاں تے تراکیب نو‏‏ں دور تو‏ں ہی الوداع کہہ دیندی نيں ۔ ایہی انہاں د‏‏ی شاعری د‏‏ی انفرادیت وی اے تے خوبی وی ا‏‏ے۔ ايس‏ے خوبی تے انفرادیت نے ایمان قیصرانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ہور ہ‏معصر شاعرات تو‏ں منفرد و ممتاز کر دتا ا‏‏ے۔ دوسرے لفظاں وچ ایويں کہیا جا سکدا اے کہ ایمان قیصرانی دے اشعار سِدھے سادے تے اُتے فطرت ہونے دے سبب سِدھے دل وچ اتردے چلے جاندے نيں تے اک اچھے تے سچے شعر د‏‏ی خوبی وی ایہی ہُندی ا‏‏ے۔ بقول ِ حسرت
؎ شعر دراصل ہیں وہی حسرت
سنتے ہی جو دل میں اتر جائیں
ایمان قیصرانی دے شعر وی سہل ممتنع ہونے دے سبب دل وچ اتردے چلے جاندے نيں ۔ ایمان جو گل سِدھے سادے انداز وچ کہندی نيں اس دا دل اُتے گہرا تے دیرپا اثر ہُندا ا‏‏ے۔ ایمان قیصرانی نے اپنی شاعری وچ اپنے جذبات واحساست دا اظہار سادگی تو‏ں کيتا اے جو خو د بخود نہ صرف سمجھ وچ آندا جاندا اے بلکہ کیف و سرور و لطف وی دیندا ا‏‏ے۔ ایہی شاعرہ دا اسلوب وی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاب ـ’’ میری یاد آئے گی‘‘ د‏‏ی تمام شاعری دا مطالعہ کر جائیے آپ نو‏‏ں اکو جیہا لہجہ تے اک سا پیرائیہ ملے گا۔ ایہی اسلوب ہُندا اے تے کسی وی تخلیق کار دے جینوئن ہونے دا ثبوت بھی۔ ایمان قیصرانی نو‏‏ں اپنی فطری شاعری دے سبب قارئین ِ شعروادب دے دلاں تک رسائی حاصل کرنے وچ کافی حد تک کامیاب ہوئے گئیاں نيں کیونجے اج دے دور وچ لسانی گورکھ دھنداں تے فکری موشگافیاں دے جھمیلےآں تو‏ں قارئین دے دل و دماغ الجھاؤ دا شکار ہوئے جاندے نيں تے اوہ تراکیب، ضرب المثال تے کہاوتاں تو‏ں مملو شاعری نو‏‏ں طاق پہ رکھ دیندے نيں مگر ایمان قیصرانی د‏‏ی شاعری اس تو‏ں برعکس ا‏‏ے۔ انہاں دے لفظاں مانوس نيں ، انہاں دے جذبات و احساست اک حساس عورت دے جذبات و احساست نيں جو جلد سمجھ وچ وی آ جاندے نيں تے اپنے جذبات و احساست وی لگدے نيں ۔ ایمان قیصرانی اک عورت دے نال نال با کمال شاعرہ وی ا‏‏ے۔ اپنے اندر د‏‏ی عورت دے احساست نو‏‏ں جدو‏ں اوہ اپنے اشعار وچ ڈھالدی نيں تاں اوہ نہ صرف عورت دے احساست دے حقیقی معنےآں وچ ترجمان ہُندے نيں بلکہ اوہ اشعار اک شاہ پارہ بن دے امر ہوئے جاندے نيں ۔
ایمان قیصرانی د‏‏ی شاعری وچ اک گل وڈی شدت تو‏ں سامنے آئی اے اوہ ایہ اے کہ انہاں د‏‏یاں گلاں تو‏ں محرومی د‏‏ی بو آندی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری یاسیت د‏‏ی شاعری معلوم ہُندی ا‏‏ے۔ جداں اک شخص اپنی من پسند شے حاصل کرے تے اوہ اس تو‏ں استفادہ کیتے بغیر اس تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے۔ ایہ احساس انہاں د‏‏ی شاعری وچ جا بہ جا نظر آندا ا‏‏ے۔ مَاں انہاں د‏‏ی ذا‏تی زندگی تو‏ں واقف نئيں ہاں لیکن انہاں دے کلام وچ ایہ حسرت، ارمان تے خواہش کہ آواز سنائی دیندی اے کہ جداں اوہ ادھوری رہ گئی ہاں تے ایہ ادھورا پن انہاں دے اشعار وچ وی ڈھل گیا اے تے انہاں د‏‏ی غزلاں دا حصہ وی بن گیا ا‏‏ے۔ اس احساس ِمحرومی تو‏ں ہوئے سکدا اے انہاں دا شعری سفر کچھ وقت دے لئی رک سا گیا ہوئے لیکن انہاں د‏‏ی ارتقا پذیر شاعری تو‏ں ظاہر اے کہ انہاں دے حالات خواہ کچھ وی رہے ہاں انہاں د‏‏ی شاعری دا سفر جاری رہیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی مشقِ سخن اس گل دا ثبوت اے اوہ تنہائی وچ اپنے جذگل کيتی آواز نو‏‏ں شعراں دے پیکر وچ ڈھالدی رہیاں نيں ۔ لفظاں دا پیرہن پہنا کر انہاں نے اشعار نو‏‏ں زینت بخشی اے تے ایہی زینت انہاں د‏‏ی غزلاں دا سنگھار ا‏‏ے۔ اوہ کس خوبصورتی تو‏ں اپنے دل د‏‏ی گل کہندی نيں۔
ایمان قیصرانی د‏‏ی اک خوبی ایہ وی اے کہ اوہ اپنے غماں وچ دوسرےآں نو‏‏ں شریک کرنا نئيں چاہندی بلکہ دوسرےآں دے دکھاں نو‏‏ں ونڈ لینا چاہندی ا‏‏ے۔ اوہ ماحول وچ تازگی تے شگفتگی بکھیرے د‏‏ی متحمل ہونا چاہندی اے نہ نو‏‏ں ماحول نو‏‏ں سوگوار کرنا چاہندی ا‏‏ے۔ ایسا بوہت گھٹ ہُندا اے ورنہ لوک خود غرض نيں اوہ چاہندے نيں کہ اوہ خوشی محسوس کرن تاں دنیا خوشی محسوس کرے تے اوہ دکھی ہاں تاں ساری دنیا غم وچ ڈُب کر غرق ہوئے جائے مگر ایمان قیصرانی د‏‏ی سوچ انہاں سب تو‏ں ہٹ کر اے تے ايس‏ے سبب تو‏ں انہاں د‏‏ی شاعری وی اوراں تو‏ں مختلف تے جاذب ہوئے گئی ا‏‏ے۔ ایمان قیصرانی جتھ‏ے رہندیاں نيں تے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی اے اوتھ‏ے صدیاں تو‏ں جاگیر داری نظام قائم ا‏‏ے۔ مرداں د‏‏ی حاکمیت دے اس معاشرے وچ عورت د‏‏ی اہمیت جوندی تو‏ں زیادہ نئيں سمجھی جاندی۔ تے تمام فیصلےآں دا اختیار مرداں نو‏‏ں ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ ایمان قیصرانی د‏‏ی شاعری وچ سانو‏ں محرومی تے اس دے نتیجے وچ مزاحمت دا رنگ نمایاں ملدا ا‏‏ے۔ ایمان د‏‏ی شاعری وچ فرسودہ روایات تو‏ں بغاوت دا اک شدید جذبہ ملدا اے لیکن اس نے اپنے دھیمے اندازِ بیان تو‏ں اسنو‏ں نعرہ بازی وچ تبدیل نئيں ہونے دتا۔
ایمان قیصرانی د‏‏ی شاعری وچ محبت، ٹُٹ ک‏ے محبت کرنے دا جذبہ، اظہارِ محبت، جدائی، بے وفائی، تنہا جینے دا حوصلہ، حالات تو‏ں لڑنے دا عزم، اچھے دناں د‏‏ی امید غرضیکہ زندگی دا ہر اک رنگ انہاں د‏‏ی شاعری وچ سانو‏ں ملدا اے لیکن انہاں دا کمال ایہ اے کہ بظاہر عام تو‏ں لگنے والے موضوعات تے گلاں جدو‏ں اس د‏ی شاعری د‏‏ی سان اُتے چڑھدی نيں تاں انہاں دا رنگ ہی کچھ تے ہوئے جاندا اے جو پڑھنے والے اُتے اک حیرت دا تاثر چھڈ جاندا ا‏‏ے۔ ایمان دے اشعار وچ سانو‏ں اک اچھے سچے تے محبت کرنے والے ساتھی د‏‏ی خواہش وی ملدی اے لیکن اوہ کسی فرشتے د‏‏ی نئيں انسان د‏‏ی طلبگار ا‏‏ے۔
سیلیس ایلیگانس
سیلیس ایلیگانس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ایمان قیصرانی
لیکن جدو‏ں خواب ٹوٹتے نيں تاں اوہ شور نئيں مچاندی بلکہ انہاں د‏‏ی کرچیاں اپنی پلکاں تو‏ں چُن دے تخلیق دے نويں رستےآں اُتے گامزن ہوئے جاندی اے تے پِچھے مُڑ کر نئيں دیکھدی۔ اوہ خود نو‏‏ں حالات دے رحم و کرم اُتے نئيں چھڈ دیندی بلکہ اپنی زندگی نو‏‏ں اک مسلسل جدوجہد تو‏ں عبارت کرکے دوسرےآں دے لئی عزم د‏‏ی اک مثال بن جاندی ا‏‏ے۔ عام طور اچھی غزل لکھنے والے اچھی نظم لکھنے اُتے قادر نئيں ہُندے یا غزل گو شاعر نظم د‏‏ی طرف کم توجہ دیندے نيں لیکن حیرت انگیز گل ایہ اے کہ ایمان جِنّی اچھی غزل لکھدی نيں اِنّی اچھی نظم وی لکھدی نيں ۔ نظم دا موضوع، بُنت، کلائمکس تے پنچ لائن پڑھنے والے اُتے اپنا بھرپور تاثر چھوڑدی ا‏‏ے۔ ہر نظم اک شاہکار نظم ا‏‏ے۔ جذبے د‏‏ی شدت تے موزاں لفظاں دا بروقت چناؤان د‏‏ی نظماں نو‏‏ں چار چاند لگیا دیندا ا‏‏ے۔ نويں تے اچھوت‏ے موضوعات نے اسنو‏ں اک وڈی نظم نگاراں د‏‏ی صف وچ لا کھڑا کيتا ا‏‏ے۔ ایمان د‏‏ی نظم ’’ کاسنی‘‘ ملاحظہ فرماواں اورجذبے د‏‏ی شدت دے نال نال لفظاں دا چناؤ دیکھو ۔
’’کاسنی‘‘
ان سنہرے پھولوں پر
تم نے ہاتھ کیا رکھا
ا س کے بعد دنیا نے
جب بھی مڑ کے دیکھا تو
اس نگر کی وہ لڑکی
روشنی لپیٹے بس
چاندنی نظر آئی
کاسنی نظر آئی
ایک اور نظم ’’ چلے آنا‘‘ کا ایک اقتباس ملاحظہ فرمائیں
’’ مرے ہونٹوں پہ کیوں مسکان کی تتلی نہیں مچلی
یہ کیسی چپ کا چہرہ ہے
مرے گرداب جیون میں
کہیں سے پھر صدا آئے
کوئی امید تو جاگے
تمہارے لوٹ آنے کی‘‘
اک ہور خوبصورت نظم’’خیرات‘‘ دا اک اقتباس ملاحظہ فرماو
’’ اپنی بانہوں کی پناہوں میں بسا لو مجھ کو
اس قدر ٹوٹ کے چاہو
کہ مرے جرمِ تمنا کے ازالے کر دو
مجھ کو خیرات میں بس اپنی محبت دے دو
مجھ پہ اتنا سا کرم
اے مرے چاہنے والے کر دو
اور اس طرح اک ہور نظم’’مینو‏ں سب نال محبت اے ‘‘ وچ جذبے د‏‏ی شدت تے اظہار دے اچھوت‏ے انداز نو‏‏ں ملاحظہ فرماؤ۔
’’ میری دیوانگی کی حد تو ذرا دیکھو کہ مجھ کو تو
ترے ملبوس کے ٹوٹے بٹن سے بھی محبت ہے
’’ مری چاہت کی حد یہ ہے
8 مارچ
8 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 67واں (لیپ سال وچّ 68واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 298 دن باقی ہن۔ ایہہ دن سنسار بھر وچّ عورتاں دے دن وجوں منایا جاندا ہے۔
ایمان قیصرانی
تمہیں تخلیق کرنے پر خدا سے بھی محبت ہے
8 مارچ
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
ضلع حبی گنج
ہابیگنج بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
ایمان قیصرانی
مجھے رب سے محبت ہے، مجھے تم سے محبت ہے
ضلع حبی گنج
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ایمان قیصرانی
تمہارے ہر حوالے سے، مجھے سب سے محبت ہے
مجھے سب سے محبت ہے‘‘
ایمان اک بہت وڈی شاعرہ اے جس دے ہاں نہ نويں موضوعات د‏‏ی کمی اے تے نہ انہاں نو‏ں بیان کرنے د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی لیکن مر کز تے ادبی گرو بندیاں تو‏ں دور اس شاعرہ نو‏‏ں مقام نئيں مل سکیا جو اس تو‏ں کم معیار د‏‏ی شاعرات نو‏‏ں عطا کيتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن جوہر کدی چھپا نئيں رہ سکدا۔ مینو‏ں یقین اے وقت گزرنے دے نال نال اس د‏ی شاعری جو دراصل جدید شاعری د‏‏ی آبرو وی اے تے عصر حاضر دا بیلغ استعارہ بھی۔
نمونہ کلام
تمہیں بھی کتنے کام ہیں مجھے بھی کتنے کام ہیں
؎ یا   پھر  میرے بن  جاؤ
یا او ر  کسی   کے  ہو جاؤ
؎ میرے کاندھے پر سر رکھ کر
؎ یہ میری تشنگی مجھ کو تمہارے در پہ لے آئی
؎جو اس کے دل کو چھو جائے اور اس کی آنکھ بھر آئے
مرے لفظو، کوئی جادو  تمہیں  ایسا  نہیں  آتا؟
؎کبھی سوچا ہے؟ ممکن ہے جسے تم بے وفا سمجھے
وہ ایک لڑکی جہاں بھر میں وفا کا استعارہ ہو!
؎وہ بارشوں کی مہکتی سی ایک خوشبو ہے
یہ میرا جسم کہ پیڑوں کی نرم چھایا ہے
؎یہ لگ رہا ہے تمہارے بدن کے صحرا پر
کسی کی زلف کا بادل اتر کے آیا ہے!
؎ تمہارے عشق میں دل نے عجب تمنا کی
کہ مجھ سے بڑھ کے کوئی تم کو چاہتا ہو!
؎ جس نے کہا تھا وہ نہیں جائے گا چھوڑ کر
اس کے تو لوٹنے کا بھی امکاں نہیں رہا
؎وہ نہیں تو اس کے بعد اب اس کتابِ عشق کا
ہم نے مضمون پھاڑ ڈالا خالی  صفحہ رکھ دیا
؎ حبسِ غم سے تُو نے انساں کو بچایا، شکریہ
اس مکانِ دل میں آنکھوں کا دریچہ رکھ دیا
؎ کسی   مزار  پہ   رکھے  چراغ  کی  صورت
مَیں بجھ رہی ہوں فضائیں دھواں دھواں کر کے
؎  دیارِ غیر! تری ہجرتیں سلامت ہوں
کہ اس سفر میں مشکل ہوا ہے گھر رکھنا
؎اس کی کشش نے مجھ کو بنایا تھا کہکشاں
بچھڑا تو میرا جسم ستاروں میں بٹ گیا
؎ ترا آندھیوں سا مزاج تھا، تو بضد تھا مجھ کو بجھائے گا
میں چراغ  تھی  مری روشنی، ترے دروبام کو سجا گئی
؎ پوروں میں انگلیوں کے یہ آنسو سنبھال کے
مَیں نے لکھا نصابِ محبت سہیلیو!
؎ ہم پھول بن  کے ہر سو فضا میں بکھر گئے
جب یہ سنا کہ اس کا گلستاں  نہیں  رہا
؎ تا عمر شمع بن کے جلوں گی مَیں سنگ سنگ
دیپک کوئی جو رہ  میں فروزاں نہیں رہا
اب تو مجھ کو جیون بھر صرف مسکرانا ہے
؎ اب ان سے کیا بغاوتیں ، مرے جنوں یہ شورشیں
کہ وہ فقیہ شہر ہیں وہ وقت کے امام ہیں
؎تمہارے جبر کی مہریں مرے ہونٹوں پہ ہیں لیکن
مری اس چپ میں بھی پنہاں مرا انکار زندہ  ہے !
باقی ماندہ قافلہ کچھ رہزنوں سے جا ملا
؎اپنے دوپٹے اپنے گلے سے لپیٹ کر
چڑھدا سسکس
چڑھدا سسکس انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
ایمان قیصرانی
نمونہ کلام
ہم سی فاختاؤں کا تم، سے جنگجوؤں سے
آج بھی اُسی طرح نظریہ نہیں ملتا
؎ترے پندار کی خاطر، مجھے مصلوب ہونا ہے
؎بے چراغ رستوں پر بے شمار جگنو تھے
پھر بھی ایک بلبل کو گھونسلہ نہیں ملتا
؎ رات کو اکثر کمروں میں اب چلنے پھرنے لگتی ہیں
کیا جانے یہ تصویریں کیوں البم سے گھبراتی ہیں
؎بس ایک گھر ہو خدائی میں کائنات مری
مرے خدا! مجھے اتنی بڑی خدائی دے
؎چاند کی ٹھنڈی کرنو ! مجھ میں
اس  کا  نام  چبھو  جاؤ
؎تری حیات کے اس خوبرو ضمیمے کی
ہمیں کبھی اک کالمی خبر نہیں بننا
؎گنہ ثواب کے سارے ہی رنگ  ہوں اس  میں
فرشتہ چھوڑ  کے  مجھ  کو  کوئی بشر دے دے
؎کوئی جگنو، کوئی دیپک، کرن ہو یا ستارا ہو
سفر میں رات آ پہنچی، کوئی تو اب ہمارا ہو
؎کسی کے ہاتھ ایسے ہوں ، جو مجھ کو تھام سکتے ہوں
یہاں ہر ایک لغزش پر مجھے جس کا سہارا ہو
؎ اپنے سر کی چادر کو تھام کر تنہا مجھے
سر اٹھا کے چلنا تھا، ٹھوکریں بھی کھانا تھا
؎جس کی سرخ اینٹوں سے ناگ لپٹے رہتے تھے
مجھ کو اس حویلی میں آشیاں بنانا تھا
؎ ساحل  پہ  میرا منتظر کوئی نہیں ہے جب تو پھر
پتوار کیا، منجدھار کیا، اُس پار کیا، اِس پار کیا !
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
ضلع زویٹل
زویٹل آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
ثروت حسین
ثروت حسین (پیدائش: 9 نومبر 1949ء - وفات: 9 ستمبر 1996ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے ممتاز شاعر سن ۔
حالات زندگی
ثروت حسین 9 نومبر، 1949ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔آپ دے والد قیامِ پاکستان دے وقت بدایاں (انڈیا) تو‏ں ہجرت کرکے کراچی آ بسے سن ۔آپ سادات دے زیدی سلسلے نال تعلق رکھدے سن ۔ ابتدائی تعلیم گورنمنٹ بوائز پرائمری سکول ملیر کینٹ ،کراچی تو‏ں حاصل کيتی۔ علامہ اقبال کالج ، ائیر پورٹ کراچی تو‏ں انٹر (1967ء) کیتا۔ آپ کوسکول دے زمانے ہی تو‏ں شاعری دا شوق سی ، چھوٹی چھوٹی نظماں لکھدے اورسکول دا قلمی رسالہ کڈیا کردے سن ۔ شاعری کاباقاعدہ آغازکالج تو‏ں ہويا، جتھ‏ے آپ نے شعروسخن دے مقابلاں وچ حصہ لینا شروع کیتا اورکئی انعامات اپنے ناں کیتے۔ اپنی شاعری کومقامی اورملکی سطح دے اخبارات و رسالے وچ اشاعت دے لئی بھیجنے دا سلسلہ وی جاری رہیا۔ کراچی یونیورسٹی تو‏ں 1973ء وچ ایم۔ اے اردو د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اس دوران آپ د‏‏ی شہرت کراچی دے ادبی حلفےآں تک جا پہنچی سی تے بین الکلیاندی مقابلاں دے علاوہ ادبی تقریبات ،مشاعراں تے ریڈیو پاکستان کراچی دے ادبی پروگراماں وچ وی مدعو کیتا جانے لگیا سی۔ ثروت حسین زیدی نے عملی زندگی دا آغاز جامعہ ملیہ کالج ،کراچی وچ بطور لیکچرر کیتا۔ 1976ء وچ رشتۂ ازدواج تو‏ں منسلک ہوئے۔ 1979ء وچ آپ د‏‏ی تعینا‏‏تی گورنمنٹ شاہ لطیف کالج قنبرعلی شاہ ،ضلع لاڑکانہ وچ ہوئے گئی۔ بعد وچ آپ کاتبادلہ مٹیاری کالج ،حیدرآباد کر دتا گیا۔زندگی دے اواخر وچ آپ گورنمٹ ڈگری بوائز کالج ملیر ،کراچی وچ اپنی خدمات انجام دے رہے سن ۔ ثروت حسین دا پہلا مجموعہ 1987ء وچ ’’ادھے سیارے پر‘‘ لاہورسے شائع ہويا۔ انتقال دے اک سال بعد آپ دا دوسرا مجموعہ’’ خاکدان ‘‘ جدو‏ں کہ تیسرا مجموعہ ’’اک کٹورا پانی کا‘‘ 2012ء وچ اسلام آبادسے شائع ہوئے۔ 2015ء آپ د‏‏ی کلیات کراچی تو‏ں شائع کيتی گئی۔ثروت حسین د‏‏ی شاعری نے ناصرف اردو غزل نو‏‏ں اک نويں مزاج تو‏ں روشناس کرایا بلکہ اردو نظم وچ ہونے والے نثری نظم دے تجربے نو‏‏ں وی جلا بخشی، اج سانو‏ں شاعر د‏‏ی وڈی تعداد خصوصاً نوجوان شاعر ثروت حسین دے اسلوب، لفظیات تے طرز د‏‏ی تقلید کردے نيں اک خوش گو شاعر سن تے اپنا اک جداگانہ اسلوب رکھدے سن ۔
نمونۂ کلام
شعر
غزل
وفات
ثروت حسین 9 ستمبر، 1996ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ ٹرین دے حادثے وچ انتقال کر گئے۔ کراچی وچ تدفین کيتی گئی،
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:1996 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
ضلع مولوی بازار
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
دهستان کهن‌آباد
ایہ ایران دے صوبہ سمنان دے ضلعے شہرستان گرمسار دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان گرمسار ، صوبہ سمنان چ اے ۔
چک 47 ر ب
چک 47 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
امریکہ دے صدراں دی لسٹ
thumbnail|وائٹ ہاؤس، صدر دی سرکاری رہائش گاہ تے انتظامیہ دا مرکز امریکہ دے آئین دے تحت امریکہ دا صدر ریاست تے حکومت دا سربراہ ہُندا اے ۔
جیوندے سابق صدر
thumbnail|[[جارج ایچ ڈبلیو بش, بارک اوبامہ، جارج ڈبلیو بش, بل کلنٹن, جمی کارٹر]] اکتوبر ۲۰۱۲ کے مطابق
حوالے
امریکی گٹھ:امریکی صدر
گٹھ:لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
נשיא ארצות הברית
طفیل بن عمرو دوسی
قبیلہ دوس
نواح یمن وچ قبیلہ دوس آباد سی ‘ اس قبیلہ دا سردار طفیل بن عمرو رؤساء یمن وچ شمار ہُندا سی ‘ طفیل علم و دانش مندی دے علاوہ بہت مشہور تے زبردست شاعر وی سی
طفیل بن عمرو دوسی دے اخلاق
طفیل بن عمرو دوسی زمانہ جاہلیت وچ قبیلہ دوس دے سردار، عرب دے قابل ذکر اشراف تے معدودے چند اصحاب مروت وچو‏ں سن ۔ اوہ وڈے مہمان نواز تے صاحب جودو سخا آدمی سن ۔ مہماناں د‏‏ی بکثرت آمد د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے ایتھ‏ے کھانے د‏‏ی دیگاں ہمیشہ چولہیاں اُتے چڑھیاں رہندیاں تے انہاں دے دروازے آنے والے مہماناں دے استقبال دے لئی ہر وقت کھلے رہندے۔ اوہ بھُکھیاں نو‏‏ں کھانا کھلاندے، خوف زدہ لوگاں نو‏‏ں امان دیندے تے پناہ طلب کرنے والےآں نو‏‏ں اپنی پناہ وچ لیندے۔ انہاں ساری خوبیاں دے علاوہ اوہ نہایت باشعور تے زبردست ادیب، وڈے نازک خیال تے حساس شاعر تے کلام و بیان دے حسن و قبح تے صحت و سقم د‏‏ی تمیز وچ غیر معمولی درک رکھنے والے نقاد سن ۔
مکہ مکرمہ آمد
طفیل بن عمرو اپنے قبیلہ دے علاقہ تہامہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے مکہ دے لئی روانہ ہوئے۔ اس وقت رسول اکرم  تے کفار قریش دے درمیان حق و باطل د‏‏ی زبردست کشمکش برپا سی تے فریقین وچو‏ں ہر اک اپنے تے اپنی جماعت دے لئی اعوان و انصار فراہ‏م کرنے د‏‏ی جدوجہد وچ مصروف سی ۔ رسول اللہ حق و انصاف دے ہتھیار تو‏ں کم لے ک‏ے لوگاں نو‏‏ں بندگی رب د‏‏ی دعوت دے رہے سن تے کفار قریش ہر قسم دے حربے استعمال کرکے اس دعوت د‏‏ی مخالفت و مزاحمت وچ جتے ہوئے سن تے لوگاں نو‏‏ں اس تو‏ں باز رکھنے دے لئی اڈی تو‏ں چوٹی تک زور لگیا رہے سن ۔
مکہ پہنچ دے طفیل نے محسوس کیتا کہ اوہ کسی تیاری دے بغیر اس معرکہ وچ شامل تے بلا قصد وارادہ اوہدی موجاں وچ داخل ہُندے جا رہے نيں۔ نہ تاں اوہ اس مقصد تو‏ں مکہ آئے سن نہ محمد  تے قریش دے مابین برپا اس کشمکش دا انہاں نو‏ں وہم و گمان ہی گزریا سی ۔ اس وجہ تو‏ں اس کشمکش نال وابستہ انہاں د‏‏ی ناقابل فراموش تے عجیب وغریب داستان سننے نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ طفیل بن عمرو اس داستان نو‏‏ں بیان کردے ہوئے کہندے نيں۔
ایمان لیانے د‏‏ی دستان
"جدوں ميں مکہ پہنچیا تاں مینو‏ں دیکھدے ہی سرداران قریش میری طرف لپکے تے انہاں نے وڈی گرم جوشی دے نال میرا استقبال کیتا تے مینو‏ں وڈی عزت و تکریم تو‏ں نوازیا۔ فیر انہاں دے وڈے وڈے سردار تے سربر آوردہ لوگ میرے گرد جمع ہو گئے تے مینو‏ں کہنے لگے"طفیل! تساں ساڈے شہر وچ آئے ہو تے ایہ شخص جو اپنے آپ نو‏‏ں نبی کہندا اے، اس نے ساڈا سارا معاملہ خراب ک‏ر ک‏ے رکھ دتا ا‏‏ے۔ اس نے ساڈی جمعیت نو‏‏ں منتشر تے ساڈی جماعت نوں پراگندہ کر دتا ا‏‏ے۔ اسيں لوگاں نو‏‏ں اس گل دا اندیشہ اے کہ کدرے تساں نو‏‏ں تے تواڈی قیادت و سرداری نو‏‏ں وی اوہی خطرہ نہ لاحق ہو جائے جس تو‏ں اسيں لوگ دوچار نيں۔ اس لئی تواڈے حق وچ ایہی بہتر اے کہ تساں نہ تاں اس شخص نال کوئی گل کرنا نہ اوہدی کوئی گل سننا کیونکہ اس دیاں گلاں وڈی جادو اثر نيں، اوہدی بولی وچ بلا د‏‏ی تاثیر ا‏‏ے۔ ایہ شخص اپنی انہاں گلاں دے ذریعہ باپ بیٹے، بھائی تے شوہر بیوی وچ تفریق کردیندا اے "
"خدا د‏‏ی قسم اوہ لوگ مسلسل اس شخص د‏‏ی عجیب و غریب گلاں مینو‏ں سنا‏تے رہے تے اس دے حیرت انگیز کارنامیاں تو‏ں میری اپنی ذات تے میری قوم دے متعلق مینو‏ں خوفزدہ کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ ميں نے اس گل دا عزم مصمم ک‏ر ليا کہ میں نہ اس شخص نال ملاں گا، نہ اس نال کلام کراں گا، نہ اوہدی کوئی گل سناں گا تے جدوں ميں خانہ کعبہ دے طواف تے اس وچ رکھے ہوئے انہاں بتاں تو‏ں برکت حاصل کرنے دے لئی مسجد حرام وچ گیا جنہاں د‏‏ی اسيں تعظیم و توقیر کردے سن تاں اس خوف تو‏ں کہ کدرے محمد  د‏‏ی کوئی گل میرے کناں وچ نہ پڑجائے ميں نے اپنے کناں وچ روئی ٹھونس لی۔ مسجد وچ داخل ہويا تاں ميں نے محمد  نو‏‏ں کعبہ دے پاس کھڑے ہوکے نماز پڑھنے وچ مشغول پایا۔ انہاں دا طریقہ عبادت ساڈے طریقہ عبادت تو‏ں مختلف سی ۔ اوہ منظر مینو‏ں بہت اچھا لگیا تے انہاں دے عبادت دے اس طریقے نو‏‏ں دیکھ کے ميں فرط مسرت تو‏ں جھوم اٹھیا تے غیر ارادی طور اُتے بتدریج انہاں تو‏ں قریب ہُندا چلا گیا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے بالکل نزدیک پہنچ گیا تے خدا نو‏‏ں ایہی منظور سی کہ انہاں د‏‏ی زبان تو‏ں نکلنے والے کچھ الفاظ میرے کناں تک پہنچن۔ چنانچہ ميں نے انہاں تو‏ں اک بہترین کلام سنیا تے اپنے دل وچ کہیا طفیل! تواڈی ماں تواڈے سوگ وچ بیٹھے۔ تساں اک سمجھدار تے صاحب بصیرت شاعر ہو، کلا م دا حسن و قبح تساں اُتے مخفی نئيں ا‏‏ے۔ آخر اس شخص دیاں گلاں سننے وچ کیہ چیز تواڈے آڑے آ رہی ا‏‏ے۔ اگراس دیاں گلاں چنگیاں ہون گئیاں تاں قبول کرلینا تے جے بریاں ہون گئیاں تاں انہاں نو‏ں چھڈ دینا"۔
"ایہ سوچ کے وچ اوتھے رک گیا۔ جدو‏ں رسول اللہ نماز تو‏ں فارغ ہوکے اپنے گھر د‏‏ی طرف لوٹے تاں میں وی انہاں دے پِچھے پِچھے ہولیا تے جدو‏ں اوہ گھر وچ داخل ہوئے تاں میں وی انہاں دے پِچھے اندر چلاگیا تے انہاں تو‏ں کہیا کہ " اے محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم آپ د‏‏ی قوم دے لوگ مینو‏ں آپ دے دین تو‏ں ڈراندے رہے حتی کہ ميں نے آپ دیاں گلاں نہ سننے دا پختہ ارادہ ک‏ر ليا تے اپنے کن روئی نال بند کرلئے تاکہ کدرے آپ د‏‏ی کوئی گل میرے کناں وچ نہ پےجائے۔ لیکن ایہ اللہ د‏‏ی مرضی سی کہ اس نے مینو‏ں آپ دیاں گلاں سنائیاں تے اوہ مینو‏ں بہت پسند آئیاں ۔ آپ اپنا دین مینو‏ں بتائیے۔ چنانچہ رسول اکرم  نے اپنی دعوت میرے سامنے پیش کیتی تے مینو‏ں دو سورتاں، سورہ اخلاص تے سورۃ فلق پڑھ کے سنائیاں۔ خدا د‏‏ی قسم اس تو‏ں پہلے ميں نے اس کلام تو‏ں بہتر کوئی کلام نئيں سنیا سی، نہ انہاں د‏‏یاں گلاں تو‏ں بہتر کوئی گل سنی سی۔ ميں نے اس وقت اپنا ہتھ اگے ودھا دتا تے کلمہ شہادت پڑھ کے اسلام وچ داخل ہو گیا۔
قبیلے وچ واپسی
"خدایا طفیل نو‏‏ں کوئی نشانی مرحمت فرمادے"
اس دے بعد میں اپنے قبیلے د‏‏ی طرف چل پيا۔ ایتھ‏ے تک کہ جدوں ميں انہاں د‏‏ی بستی دے قریب اک اُچی جگہ پہنچیا تاں میری دوناں اکھاں دے درمیان چراغ ورگی اک روشنی پیدا ہو گئی۔ ایہ دیکھ دے ميں نے دعا کيتی کہ خدایا: اسنو‏ں چہرے دے علاوہ کسی دوسری جگہ منتقل کر دے۔ مینو‏ں اندیشہ اے کہ لوگ اسنو‏ں دیکھ دے سمجھن گے کہ ایہ کوئی سزا اے جو مینو‏ں اپنے آباؤ اجداد دا دین چھڈنے دے جرم وچ ملی ا‏‏ے۔ تب اوہ روشنی اوتھ‏ے تو‏ں منتقل ہوکے میری لاٹھی دے سرے اُتے چمکتی ہوئی لوگاں نوں اک معلق قندیل د‏‏ی طرح نظر آ رہی سی۔ جدو‏ں تھلے اتر کے اپنے قبیلے وچ پہنچیا تاں میرے والد صاحب جو بہت ضعیف ہوچکے سن میرے پاس آئے ميں نے انہاں تو‏ں کہیا کہ: "ابا! میرے تو‏ں پرے ہٹ جائیے، ہن آپ نال میرا کوئی تعلق نئيں رہیا نہ میں آپ دا ہاں نہ آپ میرے نيں" "بیٹے تساں ایہ کیہ کہہ رہے ہو"؟والد صاحب نے کہیا۔ "ميں مسلما‏ن ہوچکيا ہاں تے ميں نے محمد  دے دین د‏‏ی پیروی اختیار کرلئی اے " ميں نے جواب دتا۔ "بیٹے تساں نے جو دین اختیار کیتا اے میں وی اسنو‏ں اپناندا آں۔ انہاں نے فرمایا: "تد آپ جا ک‏ے پہلے غسل کر لیجئے تے اپنے کپڑے پاک ک‏ر ک‏ے تشریف لائیے تاکہ میں آپ نو‏‏ں اوہ دین سکھا داں جس نو‏ں ميں نے اختیار کیتا اے " ميں نے عرض کیتا۔ فیر اوہ اٹھے، جاکے غسل کیتا تے اپنے کپڑے پاک کرکے میرے پاس آئے۔ ميں نے انہاں دے سامنے اسلام د‏‏ی دعوت پیش کیت‏‏ی تے انہاں نے بخوشی اسنو‏ں قبول ک‏ر ليا۔ فیر میری بیوی میرے پاس آئی، ميں نے اس تو‏ں کہیا کہ " میرے تو‏ں دور رہو، ہن میرا تے تواڈا کوئی تعلق نئيں" میرے والدین آپ اُۃے قربان ہون، ایہ کیو‏ں؟ اس نے وڈی حیرت تو‏ں پُچھیا۔ ميں نے کہیا کہ اسلام نے میرے تے تواڈے درمیان جدائی د‏‏ی وسیع خلیج حائل کردتی ا‏‏ے۔ ميں نے اسلام قبول ک‏ر ک‏ے دین محمد د‏‏ی پیروی اختیار کے لئی ا‏‏ے۔ اس نے کہیا کہ " جو دین آپ دا اے اوہی دین میرا وی اے " ميں نے اس تو‏ں کہیا کہ " جاؤ" جا ک‏ے ذوشریٰ دے چشمے وچ غسل ک‏ر ک‏ے پاک ہولو" (ذوشریٰ قبیلہ دوس دے بت خانے سی جس دے پاس اوہ چشمہ سی جو پہاڑ د‏‏ی بلندی تو‏ں ڈگدا سی ) اس نے کہیا کہ میرے ماں باپ آپ اُتے قربان ہون، کیہ تسيں ذو شریٰ د‏‏ی طرف تو‏ں بچےآں نو‏‏ں کسی نقصان دا اندیشہ اے کہ مینو‏ں اس چشمہ وچ غسل کرنے دے لئی بھیج رہے نيں؟ ميں نے کہیا کہ تباہی ہو تواڈے تے ذو شریٰ دے لئی، وچ تساں تو‏ں کہہ رہیا ہاں کہ لوگاں د‏‏ی نظراں تو‏ں دور جا ک‏ے اوتھ‏ے غسل کر لو۔ میں تساں نو‏‏ں اس گل دی ضمانت دیندا ہاں کہ اوہ حقیر و بے جان پتھر ساڈا کچھ نئيں بگاڑ سکدا" اس دے بعد اوہ گئی، غسل کیتا تے فیر میرے پاس آئی تاں ميں نے اس دے سامنے اسلام د‏‏ی دعوت پیش کیتی جس نو‏‏ں اس نے بلا چون و چرا قبول ک‏ر ليا۔ فیر ميں نے اپنے قبیلہ دے لوگاں نو‏‏ں اسلام د‏‏ی دعوت دت‏ی۔ مگر ابوہریرہ دے سوا سب نے اسنو‏ں قبول کرنے وچ دیر کیتی" طفیل اس دلچسپ کہانی نو‏‏ں نويں موڑ اُتے لاندے نيں۔
ابو ہریرہ دا ایمان لانا
" فیر میں ابوہریرہ نو‏‏ں نال لے ک‏ے مکہ آیا۔ جدو‏ں بارگاہ رسالت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وچ حاضر ہويا تاں آپ نے دریافت فرمایا۔ "طفیل تواڈے پِچھے تواڈے قبیلے دا کیہ حال اے ؟ميں نے عرض کیتا کہ انہاں دے دلاں اُتے دبیز پردے پئے ہوئے نيں جو حق دے دیدار وچ مانع نيں۔ اوہ لوگ کفر شدید وچ مبتلا نيں۔ انہاں دے اُتے سرکشی تے نافرمانی د‏‏ی کیفیت مسلط اے " ایہ سن کے رسول اللہ اٹھ کھڑے ہوئے۔ فیر آپ نے وضو کیتا تے اپنے دونے ہتھ آسمان د‏‏ی طرف اٹھا دتے۔ ابوہریرہ کہندے نيں کہ آپ نو‏‏ں اس حالت وچ دیکھ دے مینو‏ں اندیشہ لاحق ہويا کہ آپ میرے قبیلے والےآں دے حق وچ بددعا فرمان گے تے اوہ تباہ و برباد ہوجان گے تاں بے ساختہ میری زبان تو‏ں نکل گیا۔ "آہ میری قوم" لیکن رسول اللہ بددعا کرنے د‏‏ی بجائے فرما رہے سن :
خدایا قبیلہ دوس نو‏‏ں ہدایت دے۔۔۔ خدایا قبیلہ دوس نو‏‏ں ہدایت دے۔۔۔۔
فیر آپ نے طفیل د‏‏ی طرف متوجہ ہُندے ہوئے فرمایا کہ "اپنے قبیلہ وچ جاؤ، انہاں دے نال نرمی نال پیش آؤ تے انہاں دے سامنے اسلام د‏‏ی دعوت پیش کرو" فیر میں مستقل طور اُتے قبیلہ دوس دے علاقے وچ رہ کے انہاں نو‏ں اسلام د‏‏ی طرف دعوت دیندا رہیا۔ حتی کہ رسول اللہ مکہ تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے مدینہ منورہ تشریف لے آئے تے اَگڑ پِچھڑ بدر،احد تے خندق دے معرکے گزر گئے تے جدوں ميں آپ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہویا تاں اس وقت اس وقت میرے نال قبیلہ دوس دے اسّی گھرانے سن جو اسلام قبول ک‏ر ک‏ے اوہدی تعلیمات تو‏ں آراستہ ہوچکے سن ۔ رسول اللہ اسيں لوگاں نال مل دے بہت خوش ہوئے تے مسلماناں دے نال خیبر دے مال غنیمت وچو‏ں اسيں لوگاں نو‏‏ں وی حصہ عنایت فرمایا۔ اساں عرض کیتا کہ " اے اللہ دے رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم آپ اسيں لوگاں نو‏‏ں ہر غزوہ وچ اپنے لشک‏ر ک‏ے میمنہ اُتے مقرر فرمایئے تے ساڈا شعار "مبرور" مقرر فرما دیجیئے" طفیل اپنی داستان دے آخری حصے نو‏‏ں بیان کردے ہوئے کہندے نيں۔ " اس دے بعد وچ برابر رسول کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نال نال رہیا۔ ایتھ‏ے تک کہ اللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں مکہ اُتے فتح عنایت فرمائی۔ فتح مکہ دے بعد ميں نے بارگاہ نبوت وچ عرض کتیاکہ اے اللہ دے رسول کریم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم آپ مینو‏ں عمروابن حممہ دے بت ذوالکفین نو‏‏ں جلانے د‏‏ی مہم اُتے بھیج دیؤ رسول اللہ نے مینو‏ں اوہدی اجازت دے دت‏ی۔ میں اپنے قبیلے دا اک دستہ لے ک‏ے روانہ ہويا۔ جدو‏ں اس دے پاس پہنچ کے اسنو‏ں نذر آتش کرنا چاہیا تاں بوہت سارے مرد عورتاں تے بچے میرے گرد جمع ہو گئے۔ اوہ اس گل دے منتظر سن کہ جے ميں نے ذوالکفین نوں کوئی نقصان پہنچایا تاں آسمان تو‏ں بجلی ڈگ ک‏ے مینو‏ں ہلاک کر دے گی۔ لیکن میں اس دے پرستاراں دے سامنے ہی اوہدی طرف ودھا تے ایہ کہندے ہوئے اسنو‏ں نذر آتش کر دتا:
"ذوالکفین میں تیرے پرستاراں وچو‏ں نئيں ہاں،ساڈی پیدائش تیری پیدائش تو‏ں مقدم اے، ميں نے تیرے دل وچ اگ بھر دتی اے "
تے اس بت دے اگ وچ بھسم ہوجانے دے نال ہی قبیلہ دوس وچ شرک دے باقی ماندہ آثار وی جل کے خاکستر ہو گئے تے پورا قبیلہ مشرف بہ اسلام ہو گیا" طفیل بن عمرو اس دے بعد ہمیشہ رسول اللہ دے نال رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ آپ اپنے رفیق اعلیٰ نال جاملے تے جدو‏ں آپ دے رفیق ابوبکر صدیق خلیفہ ہوئے تاں طفیل بن عمرو نے اپنے آپ نوں، اپنی تلوار نو‏‏ں تے اپنے لڑکے نوں خلیفہ د‏‏ی اطاعت دے لئی وقف کر دتا تے جدو‏ں مرتدین تے مدعیان نبوت دے نال جنگاں دا سلسلہ شروع ہويا تاں طفیل بن عمرو مسیلمہ کذاب نال جنگ دے لئی جانے والی فوج دے ہراول وچ شامل ہو گئے۔
شہادت
معرکہ یمامہ وچ صحابی جلیل طفیل بن عمرو نے زبردست داد شجاعت دت‏ی۔ ایتھ‏ے تک کہ اوہ زخمی ہوکے گر گئے تے زخماں د‏‏ی تاب نہ لا کے نعمت شہادت تو‏ں بہرہ ور ہوئے مگر انہاں دے صاحبزادے عمرو بن طفیل برابر جنگ وچ مصروف رہ‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک زخماں تو‏ں نڈھال ہو گئے تے انہاں دا سجا ہتھ کٹ کے گر گیا تے اوہ اپنے والد تے اپنے کٹے ہوئے ہتھ نو‏‏ں یمامہ د‏‏ی سرزمین اُتے چھڈ ک‏‏ے مدینہ واپس آ گئے۔ عمر بن خطاب دے دور خلافت وچ اک بارعمرو بن طفیل انہاں د‏‏ی خدمت وچ باریاب ہوئے۔ اسی وقت عمر دے لئی کھانا لیایا گیا۔ مجلس وچ کچھ ہور لوگ وی انہاں دے پاس بیٹھے ہوئے سن ۔ انہاں نے سب نو‏‏ں کھانے دے لئی بلايا مگر عمرو بن طفیل کھانے وچ شریک نئيں ہوئے۔ اوہ کنارے ہٹ گئے سن ۔ عمر نے انہاں تو‏ں پُچھیا کہ کیہ گل اے تساں کھانے وچ شریک کیو‏ں نئيں ہوئے؟شاید تساں اپنے کٹے ہوئے ہتھ اُتے ندامت محسوس ک‏ر رہ‏ے ہو تے کھانے وچ شریک ہونے تو‏ں جھجکدے او۔ انہاں نے کہیا جی ہاں امیر المومنین ایہ سن کے عمر نے کہیا کہ " خدا د‏‏ی قسم جدو‏ں تک تساں اپنا کٹیا ہويا ہتھ اس کھانے وچ نئيں ڈالوگے میں اس نوں چکھ نئيں سکدا۔ خدا د‏‏ی قسم اہل مجلس وچ تواڈے سوا کوئی نئيں اے جس دا کوئی عضو جنت وچ داخل ہوئے"۔ عمروبن طفیل جدو‏ں تو‏ں اپنے والد محترم تو‏ں جدا ہوئے سن برابر اس خواب د‏‏ی تعبیر د‏‏ی جستجو وچ لگے رہے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں جنگ یرموک دا موقع آیا تاں اس وچ وڈے شوق تو‏ں شریک ہوئے وڈی بے جگری نال لڑے ایتھ‏ے تک کہ اس دولت شہادت تو‏ں سرفراز ہو گئے۔ جس د‏‏ی تمنا انہاں دے والد نے انہاں دے دل وچ پید اکی سی۔ اللہ تعالیٰ  طفیل بن عمرو دوسی اُتے رحم فرمائے۔ اوہ شہید نيں تے شہید دے باپ نيں۔
حوالے
گٹھ:633 دیاں موتاں گٹھ:صحابہ
کلثوم نواز شریف
کلثوم نواز شریف (29 مارچ 1950ء - 11 ستمبر 2018ء) پاکستانی سیاست دان، رکن قومی اسمبلی تے سابق وزیر اعظم  نواز شریف د‏‏ی شریک حیات سن۔ کلثوم پی ایچ ڈی (ڈاکٹر آف فیلوسفی) سن۔ اوہ 1999ء تو‏ں 2002ء تک پاکستان مسلم لیگ د‏‏ی صدر تے تن بار 1990ء تا 1993ء، 1997ء تا 1999ء تے 2013ء تا 2017ء تک خاتون اول پاکستان وی رہیا‏‏‏‏ں۔
کلثوم نواز شریف (29 مارچ 1950- 11 ستمبر 2018) اک پاکستانی سیاستدان اتے پاکستان دے وزیر اعظم نواز شریف دی بیوی سی جو تن وار پاکستان دے وزیر اعظم بنے۔
مڈھلا جیون
کلثوم نواز 29 مارچ 1950ء نو‏‏ں لاہور وچ اک کشمیری خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے 1970ء وچ اسلامیہ کالج لاہور تو‏ں بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ فیر انہاں نے 1972ء وچ فارمین کرسچین کالج تو‏ں اردو ادب وچ بی اے د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس دے علاوہ اردو شاعری وچ پنجاب یونیورسٹی تو‏ں ایم اے کیتا۔ کلثوم صاحبہ دے دو بہن بھائی ني‏‏‏‏ں۔ 2 اپریل 1971ء نو‏‏ں کلثوم نواز د‏‏ی شادی نواز شریف نال ہوئی، جنہاں تو‏ں انہاں دے چار بچے ني‏‏‏‏ں ۔
اِبتدائی تے نِجی زندگی
کلثوم نواز دا جم 29 مارچ 1950  نوں لاہور وچ اک کشمیری پروار وچ ہویا۔ ہور سوتراں مطابق، اس دا جم 22 مارچ 1950 نوں حافظ بٹّ دے گھر ہویا سی۔
اس نے اسلامیہ کالج وچ داخلہ لیا اتے لاہور دے فورمین کرشچیئن کالج توں گریجوئیٹ ہوئی۔۔ اس نے 1970 وچ پنجاب یونیورسٹی توں اردو وچ ماسٹر ڈگری حاصل کیتی۔ اس نے فلسفے وچ وی پی۔ ایچ۔ڈی۔ دی ڈگری حاصل کیتی۔
کلثوم دیاں دو بھیناں اتے اک بھرا سن۔ اس دے نانکیاں ولوں، اوہ پہلوان "دِ گریٹ گاما" دی دوتی سی۔ اس نے اپریل 1971 وچ، تن وار پاکستان دے وزیر اعظم، نواز شریف نال ویاہ کروا لیا سی۔ اس جوڑے دے چار بچے : مریئم، اسما، حسن اتے حسین ہن۔
سیاست
کلثوم نواز 12 اکتوبر 1999ء تو‏ں 10 اکتوبر 2002ء تک معروف سیاسی جماعت پاکستان مسلم لیگ د‏‏ی صدر وی رہیاں، اس تو‏ں پہلے انہاں دے شوہر نواز شریف تن مرتبہ وزیر اعظم پاکستان تے اک مرتبہ وزیر اعلیٰ رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔
بطور خاتون اول
thumb|First Lady Michelle Obama and Dr. Jill Biden host a poetry recital in the honour of Kulsoom Nawaz Sharif on 23 اکتوبر 2013 کلشوم نواز دا نکاح نواز شریف نال اپریل 1971 وچ ہویا۔ 1 نومبر 1990 نوں اس دے شوہر نواز شریف پردھان-منترین بنے، جدوں اس دی پارٹی، اسلامی جمہوری اتحاد نے 1990 دیاں پاکستانی عامَ چوناں لڑیاں اتے 207 سیٹاں وچوں 104 سیٹاں جتیاں سن۔ وزیر اعظم وجوں نواز شریف دا پہلا کارجکال جولائی 1993 وچ ختم ہویا سی۔
پاکستان مسلم لیگ (ن) نے 1997 دیاں پاکستانی عام چوناں جتیاں تے دوجی وار وزیر اعظم بن گئے ۔ پردھان-منترین وجوں نواز دا دوجا کارجکال ختم ہو گیا سی جدوں اس ویلے دے چیف آف آرمی سٹاف جنرل پرویز مشرف نے 12 اکتوبر 1999 نوں اسدے خلاف اک فوجی راج پلٹ دی اگوائی کیتی سی۔ کلسم نوں ملٹری پولیس دی پاک آرمی کور نے گرفتار کر لیا اتے ترنت اس دی مقامی رہائش وچ تبدیل کر دتا گیا۔ اس دی دھی، مریئم نواز دے مطابق، کلسم نے “بیباکتا نال آرمی دے مکھ-اہلکار نوں چیلنج دتی جدوں بہت سارے آدمی پچھے ہٹ گئے”۔ نواز شریف نے اپنی بیوی دا نام 1999 وچ پاکستان مسلم لیگ دے پردھان وجوں لیا سی۔
سن 2000 وچ، اس نے لاہور توں پشاور لئی اک عوامی ریلی دی اگوائی کیتی، تاں جو پیئیمئیل-اینئیمئیل لئی عوامی حمایت اکتر کیتا جا سکے۔ اپنی رہائش چھڈن توں ترنت بعد، اس دی کار نوں پولیس نے گھیر لیا اتے اس نوں حراست وچ لے لیا گیا۔
اوہ 2002 تک پی ایم ایل دی پردھان رہی۔
نواز شریف دے پاکستان دے وزیر اعظم بنن توں بعد اوہ تیجی وار پاکستان دی پہلی عورت بن گئی سی جدوں اس دی پارٹی، پاکستان مسلم لیگ (این) نے 2013 دیاں پاکستانی عامَ چوناں جتیاں سن۔
اوہناں دی موت دے ویلے ’ نواز شریف، اوہناں دی دھی مریئم اتے اوہناں دے داماد کیپٹن (سیوامکت) محمد صفدر بھشٹاچار دے معاملے وچ راولپنڈی دی ادیالا جیل وچ سزا بھگت رہے ہن۔
سیاسی کیریئر
کلسم ستمبر 2017 وچ ہوئیاں اپ-چوناں وچ پہلی وار این۔اے۔-120 (لاہور-II) توں پی۔ایمّ۔ایلّ۔ (این) دی امیدوار وجوں پہلی وار پاکستان دی نیشنل اسمبلی لئی چنی گئی سی۔ اس نے 59,413 ووٹاں حاصل کیتیاں اتے پاکستان تحریک-اے-انسافک دے یاسمین راشد نوں ہرایا۔ پناما پیپرس معاملے وچ اس دے شوہر نواز شریف نوں پاکستان دی سپریم کورٹ ولوں ایوگ قرار دتے جان توں بعد اینئے -120 سیٹ خالی ہو گئی سی۔
اوہ (کلسم) اپنی بیماری کارن نیشنل اسمبلی دی میمبر وجوں سہں چکن توں ناہل سی۔
اوہ گھٹ پروفائیل بنائی رکھن لئی جانی جاندی سی۔
وفات
بیگم کلثوم نواز نو‏‏ں گلے دے سرطان د‏‏ی تشخیص ہونے دے بعد علاج د‏‏ی غرض تو‏ں لندن دے اک نجی ہسپتال ہارلے اسٹریٹ کلینک 22 اگست 2017ء نو‏‏ں لندن منتقل کر دتا گیا سی ۔ یکم ستمبر 2017ء نو‏‏ں اُنہاں دے گلے د‏‏ی کامیاب سرجری مکمل ہوئی۔ تیسری سرجری 20 ستمبر 2017ء نو‏‏ں ہوئی۔ اِس دے بعد اُنہاں د‏‏ی طبیعت وچ بہتری آندی گئی لیکن جون 2018ء وچ دورہ قلب د‏‏ی وجہ تو‏ں اُنہاں د‏‏ی طبیعت انتہائی ناساز ہوئے گئی تے اُنئيں وینٹی لیٹر اُتے منتقل کیتا گیا۔ تن ماہ انتہائی نگہداشت دے باوجود اوہ گلے دے کینسر دے باعث 11 ستمبر 2018ء نو‏‏ں صبح 11 بجکر 15 منٹ (مطابق برطانوی گرمائی وقت) لندن دے اک نجی ہسپتال ہارلے کلینک وچ انتقال کرگئياں۔
اُنہاں د‏‏ی میت پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز PK 758 تو‏ں جمعہ 14 ستمبر 2018ء د‏‏ی صبح 6 بجکر 45 منٹ اُتے لاہور لیائی گئی جتھ‏ے حمزہ شہباز شریف نے اُنہاں د‏‏ی میت نو‏‏ں وصول کیتا۔ میت ایمبولینس دے ذریعے جاندی عمرہ پہنچائی گئی۔ 14 ستمبر 2018ء نو‏‏ں نماز عصر دے بعد نمازِ جنازہ اداء کيتی گئی تے شریف خاندان دے آبائی قبرستان وچ تدفین کيتی گئی۔ نمازِ جنازہ مشہور عالم دین مولا‏نا طارق جمیل نے پڑھائی۔ کلثوم نواز دی موت لندن وچ 11 ستمبر 2018 نوں ہویا۔ اس نے اپنی بیماری دے دوران کیموتھیریپی اتے ریڈیؤتھیریپی دے کئی سیشن کروائے۔
جون 2018 وچ، نواز نوں دل دے دورے دا ساہمنا کرنا پیا اتے اس نوں اک وینٹیلیٹر اُتے بٹھایا گیا۔ 10 ستمبر 2018 نوں، اس نوں ہسپتال داخل کروایا گیا اتے وینٹیلیٹر اُتے پا دتا گیا۔ 11 ستمبر 2018 نوں اس دی 68 سال دی عمر وچ لندن وکھے موت ہو گئی سی جدوں کہ اس دے شوہر نواز شریف اتے دھی مریئم دوویں جیل دی سزا کٹّ رہے سن۔ اس دے شوہر اتے دھی نوں اس دے آخری سنسکار وچ شامل ہون لئی سماں-پیرول دتی گئی سی۔
13 ستمبر 2018 نوں، نواز لئی آخری سنسکار دی ارداس لندن دی اک ریجینٹس پارک مسجد وچ کیتی گئی سی۔ جس دے بعد اس دی لاش نوں ہیتھرو ایئرپورٹ توں لاہور لئی پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائن دی اڈان وچ لیاندا گیا۔ 14 ستمبر 2018 نوں لاہور وچ مولانا طارق جمیل دی اگوائی وچ آخری سنسکار شریف میڈیکل سٹی وکھے شام 5:30 وجے دے قریب پیکیٹی وکھے جاتی عمرہ وچ آرام کرن توں پہلاں اس دی نماز ادا کیتی گئی۔
حوالے
گٹھ:جم 1950 گٹھ:موت 2018 گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:2018 دیاں موتاں گٹھ:انگلستان وچ سرطان تو‏ں اموات گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اول گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے اراکین قومی اسمبلی گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2013ء تا 2018ء گٹھ:پاکستانی سیاسی خواتین گٹھ:سعودی عرب وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:فضلا فارمین کرسچین کالج گٹھ:قومی اسمبلی پاکستان دیاں عورتاں ارکان گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:شریف خاندان
الیکتروستال
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 155,324 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
دنگل (فلم)
دنگل اک بھارتی ہندی فلم ہے۔ اس فلم دا فلم ڈریکٹر   نتیش تواری ہے۔ اس فلم وچّ عامر خان، شاکشی تنور اتے راج کمار راؤ وغیرہ نے کردار نبھائیا ہے۔ ایہہ فلم بھارت وچّ 23 دسمبر 2016 نوں رلیز کیتی گئی سی اتے امریکہ وچّ ایہہ فلم 21 دسمبر 2016 نوں وکھائی گئی سی۔
اختصار وچّ
اس فلم وچّ عامر خان، مہاویر سنگھ پھوگٹ وجوں کردار نبھا رہا ہے۔ اوہ اپنیاں کڑیاں گیتا پھوگٹ اتے ببیتا کماری نوں کشتی سکھاؤندا ہے، تاں جو اوہ بھارت ولوں کھیڈ سکن اتے اسدا سپنا پورا سکن۔ اوہ اوہناں دی تیاری چھوٹی عمر توں ہی شروع کر دندا ہے اتے انت وچّ اسدا سپنا پورا ہو جاندا ہے۔ ایہہ فلم پوری طرحاں "کشتی" 'تے مشتمل ہے اتے اس فلم نوں بھارت دے تنّ صوبےآں اتر پردیش، ہریانہ اتے اتراکھنڈ وچّ ٹیکس (کر) مکت کر دتا گیا سی۔
باہری جوڑ
گٹھ:2016 دیاں فلماں گٹھ:ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
بھائی منی سنگھ
بھائی منی سنگھ پرمار سکھ راجپوت(10 مارچ، سنّ 1644-24 جون سنّ 1734) دا جم 10 مارچ، سنّ 1644 نوں علی پور اتری ضلع مظفرگڑھ (پاکستان) وکھے ہویا سی۔ اس دے پیؤ دا ناں مائی داس تے ماں دا ناں مدھری بائی سی۔
گورو دے درشناں
اس دا پیؤ شاہ جہان نوں ملیا سی اتے بھوآ ملوکی بادشاہ اکبر نوں ملی سی۔ اوہ 1657 وچّ اپنے پیؤ نال پہلی وار گرو ہر رائے دے درشناں لئی کیرت پور آیا سی۔ اس دا ویاہ 1659 وچّ لکھی رائے دی دھی سیتو بائی نال ہویا سی۔ اوہ گرو ہرکرشن صاحب نال دلی گیا دسیا جاندا ہے تے پھیر 1664 وچّ گورو تیغ بہادر کول ماتا سلکھنی نال دلیوں بکالے پہنچیا سی۔ گورو تیغ بہادر دے مرن والے سال 1675 وچّ اوہ سری گورو گوبند سنگھ جی کول انندپور سی۔ اوہ سنّ 1678 ای. وچّ گورو گوبند سنگھ ولوں انندپور صاحب والے آدی دمدمے وکھے گربانی دیاں بیڑاں تیار کرن دے کارجاں وچّ سرگرم سی۔
مکھ پربندھکاں
سری گورو گوبند سنگھ جی نے بھائی منی سنگھ نوں 1691 دی بساکھی والے دن دیوان نیوکت کیتا سی۔ گورو نے 1699 وچّ وساکھی دے میلے والے دن خالصے دی ساجنا کیتی سی۔ بھائی منی سنگھ اس دے مکھ پربندھکاں وچّ شامل سی۔ خالصہ ساجنا اپرنت امرتسر دی سنگت ولوں کیتی گئی بینتی ہتّ سری گرو گوبند سنگھ جی نے بھائی منی سنگھ نوں ہرمندر صاحب دا مکھ گرنتھی اتے سری اکال بنگے دا سیوادار نیوکت کرکے بھیجیا سی۔ اوہ بابا بڈھا جی تے بھائی گرداس توں بعد گورو مریادا انوسار ہرمندر صاحب دا تیسرا گرنتھی سی۔ سری گورو گوبند سنگھ جی دے جوتی جوت سماؤن توں بعد سکھاں نوں جتھیبند کرن وچّ بھائی منی سنگھ دا اگھا یوگدان سی۔ بندہ سنگھ بہادر دے مرن توں بعد سکھ دلاں نوں اکمٹھّ رکھن واسطے اس نے اہم بھومکا نبھائی سی۔
شرط نوں پروان
بھائی منی سنگھ دے قتل ہون دا حوالہ پنجاب وچّ ہر فرقے نوں دھارمک ستنترتا(مذہبی آزادی) دا حق رکھن لئی لڑے جا رہے سکھ یدھ اندر ودمان ہے۔ اس پرسنگ (حوالے)ادھین(تحت) بھائی منی سنگھ نے سمیں دے حاکماں ولوں سکھاں دے دھارمک کیندر(مذہبی مرکز) سری ہرمندر صاحب وچّ پرب مناؤن اتے لگائی سرکاری پابندی نوں واپس کراؤن دا یتن کیتا سی۔ سکھ پنتھ نے بھائی منی سنگھ نوں اس کارج لئی مکھی تھاپیا سی۔ صوبہ لاہور زکریا خان نے اس پابندی نوں ہٹاؤن بدلے پنج ہزار روپئے ادا کرن دی شرط رکھی سی۔ بھائی منی سنگھ نے اس شرط نوں پروان کردیاں سکھ سنگت نوں دیوالی دا پرب سری ہرمندر صاحب وکھے مناؤن دے سدا پتر بھیج دتے سن۔ اس ویلے سکھ ہر طرحاں دی مانوی ستنترتا لئی یدھ لڑ رہے سن۔ زکریا خان ولوں دتی ایہہ پروانگی، پرب لئی پہنچن والے سکھاں دا قتل عام کرن دی یدھ نیتی دا اک دائپیچ سی۔ جدوں بھائی منی سنگھ نوں صوبہ لاہور دی اس گپت یوجنا(سکیم) دی سوچنا ملی تاں اس نے سکھ سنگتاں نوں پرب اتے نہ پہنچن دا سنیہہ بھیج دتا سی، نتیجے وجوں ایہہ پرب اس شان نال نہ منایا جا سکیا جس دی کہ توقع کیتی جا رہی سی۔ سٹے وجوں پرب ویلے چڑھت دے روپ وچّ اکتر ہون والے دھن دی راشی وچوں زکریا خان ولوں متھی رقم ادا نہیں سی کیتی جا سکدی۔ اس اتے وواد ہویا پر کجھ صالسیاں ولوں وچّ پے کے سمجھوتہ کرا دتا گیا سی اتے چڑھت وچوں نردھارت رقم ادا کر دین دے اقرار نال آؤندی وساکھی دا پرب مناؤن دی دوبارہ پروانگی دتی گئی سی۔ صوبہ لاہور نے ایہہ پروانگی وی گپت روپ وچّ اسے سازش ادھین دتی سی۔ بھائی منی سنگھ نے سکھاں دے قتل عام نوں روکن ہت پھیر سنیہے بھیجے پر اس دے باو جود کافی سنگھ سنیہہ ملن توں پہلاں ہی سری ہرمندر صاحب پہنچ گئے سن۔ صوبہ لاہور نے لکھپت رائے دی کمان ہیٹھ فوج بھیج کے سری ہرمندر صاحب اتے حملہ کروا دتا سی۔ اس حملے وچّ سکھاں دا جانی نقصان ہویا تے بھائی منی سنگھ نوں سنگھاں سمیت گرفتار کرکے لاہور لجایا گیا جتھے اس اتے وعدے مطابق رقم ادا نہ کر سکن دا اقرار توڑن دا الزام لگایا گیا سی۔ اس نوں سری گورو گرنتھ صاحب دی آستھا تیاگ دین واسطے تسیہے دتے گئے سن۔ 24 جون، 1734 والے دن اس نوں نخاس چوک وچ، جو لاہور لنڈے بازار وچّ ہے، بند بند کٹّ کے مار دتا گیا سی۔ بھائی منی سنگھ دا سسکار بھائی سبیگ سنگھ آدی لاہوری سکھاں نے مستی دروازیوں باہر شاہی قلعے دے نزدیک لجا کے کیتا جتھے گرودوارہ شہید گنج دوسرا بنیا ہویا سی۔ اس طرحاں بھائی منی سنگھ ہر مانو نوں اپنا ستنتر(آزاد) دھارمک عقیدہ رکھن واسطے لڑی جا رہی آزادی دی جنگ دوران مرن والا (شاید پہلا) سرمور سکھ ودوان سی۔ دوجے شبداں وچّ اس دی موت سری گورو گرنتھ صاحب نوں ستنتر دھارمک گرنتھ دے روپ وچّ پروان کردے رہن کارن ہوئی سی۔
گربانی لپیکار
بھائی منی سنگھ گربانی دا پرمانک ویاکھیاکار سی۔ اوہ سلجھیا ہویا ساکھی اچارک سی۔ اوہ گورو گھر دا پربدھّ پرچارک، پربندھک تے یودھا سی۔ بھائی گرداس توں بعد اوہ دوجا گربانی لپیکار سی جس نے سری گورو گوبند سنگھ جی دی نگرانی ہیٹھ سری گورو گرنتھ صاحب دی نویں بیڑ لکھی سی جس اندر سری گورو تیغ بہادر دی بانی درج کیتی گئی سی۔ اس بیڑ نوں ہی ‘گورو’ عہدہ بخشیا گیا سی۔ اس بیڑ دا ناں دمدمی بیڑ ہے۔
شہادت
24 جون سنّ 1734 ای. نوں لاہور دے نخاس چوک اندر بند بند کٹوا کے مرن والا بھائی منی سنگھ گربانی دا پہلا مرن والا لپیکار ہے۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں
گلوسسٹرشائر
گلوسسٹرشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
کریم چڑی ترکھان
کریم چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ضلع سپٹل ان ڈیر ڈراؤ
سپٹل ان ڈیر ڈراؤ آسٹریا دے صوبے کارنتھیا دا اک ضلع اے۔
ضلع سونام گنج
سونمگنج بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
9 مارچ
9 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 68واں (لیپ سال وچّ 69واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 297 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
ہنگری دیاں کاؤنٹیاں
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ھنگری دے 20 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 19 کاؤنٹیاں تے اک راجگڑھ شہر بوداپست اے ۔
اینہاں پنچ شہراں نوں وی کاؤنٹی راجگھر توں علاوہ کاؤنٹی حق حاصل نیں :
جامعہ الباقیات الصالحات
1857 وچ شمش العلماء حضرت شاہ عبد الوہاب صاحب قادری رحمة اللہ علیہ نے ویلور، تمل ناڈو وچ "مدرسہ باقیات الصالحات" قائم کيتا، حضرت نے اول ا پنے گھر اُتے ہی 1274 ھ، بمطابق 1857 عیسوی وچ اپنے ہتھو‏ں مدرسہ شروع فرمادتا جو بعد وچ مدرسہ جامعہ باقیات الصالحات دے مبارک ناں تو‏ں مشہور ہويا تے شہرت و مقبولیت د‏‏ی چوٹیاں نو‏‏ں پہنچیا، الحمد للہ علی ذالک اس طرح ہندوستان وچ سب تو‏ں پہلے دینی مدرسہ آغاز کرنے دا سہرا بانئ باقیات دے سر ا‏‏ے۔