cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میکس ویبر
پروٹیسٹینٹ دھرم اتے سرمائیداری دا روح
ویبر دے لیکھ پروٹیسٹینٹ ایتھک اتے سپرٹ آف کیپیٹلسز نے اپنے سبھ توں مشہور کم کیتا۔ [41] [جس ولوں؟] اس گل دا دلیل دتا گیا اے کہ ایہہ کم پروٹیسٹینٹ دھرم دا وستھارپوروک مطالعہ نہیں منیا جانا چاہیدا اے، سگوں ویبر دے بعد دے کماں، جویں کہ وکھ-وکھ مذہبی وچاراں اتے معاشی وہار درمیان آپسی میل-جول دی ترکسنگت معاشی نظام۔ [87] پروٹیسٹینٹ ایتھک اتے پائٹلٹی دی روح وچ، ویبر نے تھسی نوں اگے پیش کیتا کہ کیلون وششٹ اتے وچاردھارا پونجیواد دے ترقی نوں متاثر کردے ہن۔ [87] اوہناں نے یورپ دے معاشی مرکز دی پیرس توں بعد دے سدھاراں نوں فرانس، سپین اتے اٹلی ورگے کیتھولک ملکاں اتے نیدرلینڈز، انگلینڈ، سکوٹلینڈ اتے جرمنی ورگے پروٹیسٹینٹاں دے دیساں توں ہٹا دتا۔ ویبر نے ایہہ وی نوٹ کیتا کہ ہور پروٹیسٹینٹاں والے مہاتماسی اوہ سن جو ودھیرے ترقی یافتہ سرمایہ داری معیشت والے سن۔ [88] اسے طرحاں، وکھ-وکھ دھرماں دے سماج وچ، سبھ توں کامیاب کاروباری آگوُ پروٹیسٹینٹ سن۔ [87] اس طرحاں ویبر نے دلیل دتی کہ رومن کیتھولکواد نے مغربی حصے وچ سرمایہ داری مطلب چارے دے ترقی وچ رکاوٹ پائی، جویں کہ ہور دھرم جویں کہ کنپھیوشئس اتے دنیاوی دنیا وچ کتے ہور۔دور دے تجزیہ دے ترقی نے تیزی نال جدید صنعت کار نوں اک شاندار واضع ضمیر اتے ہور محنتی کامیاں نوں دتا۔ اسنے اپنے اہلکاراں نوں اوہناں دی بے رحمی استحصال وچ پونجیواد ولوں انادِ مکتی دا امکان وچ بلاؤندیاں اتے ساتھی کامے دی بھاری عقیدت دی تنخواہ وجوں دتا۔
- میکس ویبر [77]
تریخی طور تے عیسائی مذہبی عقیدت نال تریخی قدم چکیا گیا سی، جس وچ معاشی پچھا وی شامل سی۔ [89] ویبر نے دکھایا کہ پروٹیسٹینٹ دھرم دیاں کجھ قسماں خاص طور اُتے کیلونواد-معاشی لابھ اتے سنسارک سرگرمیاں دی ترکشیل پٹھزمین دی حمایت کردے سن نیتک اتے روحانی اہمیت دے نال۔ [76] ویبر نے دلیل دتی کہ پنر-وچار دے مذہبی وچاراں وچ جدید پونجیواد دی اتپتی لبھن دے کئی کارن سن۔ [90] خاص کرکے، پروٹیسٹینٹ نیتک (جاں خاص طور تے، کیلون وشنہار) نے وشواشکاں نوں سخت محنت کرن لئی راغب کیتا، کاروبار وچ سفلتا حاصل کیتی اتے نراشاجنک سکھاں دی بجائے ہور ترقی وچ اوہناں دے منافعے نوں مڑ نویش کیتا۔ [87] دور کرن دا وچار ایہہ سی کہ ہریک انسان نوں اپنے مکتی دا اشارہ دے طور تے کاروائی کرنی پیندی اے؛ صرف چرچ دا میمبر ہون لئی کافی نہیں سی۔ [77] سابق معاشی ابرابری نوں معاشی غیر-برابری اتے اس توں اگے گھٹاؤنا، اس دا مطلب سی کہ مادہ جیون وچ مکتی دی نشانی وجوں اک بھوتک دولت لئے جا سکدی اے۔ [87] [91] اس طرحاں دے وشواسی دھرم دے نال منافیاں دا جائزا لین لئی بہتر ٹھہراؤندے سن، کیونکہ نیتک طور تے لالچ جاں لالسا اتے شکّ ہون دی بجائ، اوہناں دے کم اک اچّ نیتک اتے ستکارت فلسفہ ولوں راغب ہندے سن۔ [87] اس ویبر نے "پونجیواد دی بھاونا" نوں کیہا: ایہہ پروٹیسٹینٹ مذہبی وچاردھارا سی جو کہ پچھے-پچھے سی-اتے سرمایہ داری معاشی نظام دا کارن بنیا۔ [87] اس تھیوری نوں اکثر مارکس دے وشا-وستو دے برخلاف سمجھیا جاندا اے کہ سماج دا معاشی "بنیاد" اسدے ہور سارے پہلوآں نوں مقرر کردا اے۔ [76]
ویبر نے پروٹیسٹینشی دھرم وچ کھوج نوں چھڈّ دتا کیونکہ اس دے شراکت دار ارنسٹ ٹرولیٹسیچ، اک پروفیشنل دھرم-شعورت نے عیسائی چرچاں اتے سندھیاں دی کتاب دی سوشل ٹیچنگ کتاب وچ کم کرنا شروع کر دتا سی۔ ویبر دے فیصلے دا اک ہور کارن ایہہ سی کہ ٹرؤللیسچ دے کم نے پہلاں ہی اوہ کھیتر حاصل کیتا سی جو اس کھیتر وچ پسند سی: دھرم اتے سماج دے تلناتمک تجزیہ لئی بنیادی ڈھانچہ۔ [92]
جدید ٹپنی وچ ورتیا گیا شبد "کم کرن دے اصول" ویبر ولوں چرچہ کیتے "پروٹیسٹینٹ نیتک" دی اک ویوتپنّ اے۔ ایہہ ادوں اپنایا گیا جدوں پروٹیسٹینٹ اخلاقیات دا وچار جاپانی لوکاں، یہودیاں اتے ہورناں غیر-عیسائی لوکاں نوں لاگوُ کرن لئی عامَ منیا جاندا سی اتے اس طرحاں اوہناں دے مذہبی مطلب کڈھے جاندے سن۔ [93]
چین دا دھرم: کنفیوشسزماتے تاؤازم
مکھ لیکھ: چین دا دھرم: کنفیوشسزم اتے تاؤازم
چین دا دھرم:
کنپھیوشئنواد اتے ٹاؤواد دھرم دے سماج شعورت تے ویبر دا دوجا وڈا کم سی۔ سی۔ کے۔ وینگ دی جان-پچھان دے نال ہنس ایچّ۔ گرتھ نے اس پاٹھ نوں سمپادت کیتا اتے انگریزی وچ اناختلاف کیتا۔ [94] ویبر نے مغربی یورپ دے اوہناں لوکاں دے پہلوآں اُتے دھیان مرتکز کیتا جو مغربی یورپ، اوہناں دے کم نے ایہہ وی سوال کیتا کہ کیوں پونجیواد چین وچ نہیں ترقی یافتہ ہویا۔ [95] اسنے چینی شہری ترقی، چینی انشاسنواد اتے سرکاری حق اتے چینی دھرم اتے فلسفہ (مکھ طور تے، کنپھیوشئنواد اتے تاؤواد) دے مدعیاں تے دھیان مرتکز کیتا، کیونکہ جنہاں کھیتراں وچ چینی ترقی یورپین رستہ توں بہت الگ اے۔ [95]
ویبر دے مطابق، کنفیوشسزم اتے دھرم-شاستریواد آپس وچ اکو جاے ترکشیل وچار ہن، ہر اک مذہبی مانتا دے بنیاد تے جیون دا طریقہ لکھن دی کوشش کردے ہن۔ [96] خاص طور تے، اوہ دوویں سنجم اتے سنجم دی قدر کردے سن اتے دھن اکٹھا کرن دا خلاف نہیں کردے سن۔ [96] حالانکہ، ایہناں دوہاں گناں دا آخری ٹیچا ہون دا مطلب سی اتے اتھے اوہناں نوں اک مکھ انتر نال ونڈیا گیا سی۔ [91] کنپھیوشیائی دا ٹیچا "اک سنسکرت حالت حالت سی"، جدوں کہ پراتتاختلاف دا ٹیچا اوہ ویکتیاں نوں بناؤن دی سی جو "پرمیشر دے سند" ہن۔ [96] کاروائی لئی یعقین اتے اتشاہ دی تیبرتا کنپھیوشئنل وچ بہت گھٹ سی، پر پروٹیسٹینٹ دھرم وچ عامَ سی۔ [96] دولت لئی فنکشنل طور اُتے کم کرنا اک صحیح کنپھیوشئن دا حصہ نہیں سی۔ [91] اس لئی، ویبر کہندے ہن کہ سماجی رویئے اتے نفسیات وچ ایہہ فرق انوساری، پربھاوی دھرماں ولوں بنایا گیا سی، جو کہ مغربی حصے وچ پونجیواد دے ترقی اتے چین وچ اس دی غیر-موجودگی وچ یوگدان پایا۔ [96]
بھارت دا دھرم: ہندو دھرم اتے بدھ دھرم دا سماج
مکھ لیکھ:
بھارت دے دھرم: ہندو دھرم اتے بدھ دھرم دے سماج حکمران، دھرم دے سماج شعورت تے ویبر دا تیجا پرمکھ کم سی۔ اس کم وچ اوہ بھارتی سماج دے ڈھانچے نال متعلق اے، جس وچ ہندو دھرم دیاں روڑھیوادی سکھیاواں اتے بدھ دھرم دیاں تکنیک وت نظریات دے نال، مشہور دھرمواد دے اثر نال بدلاء دے نال اتے انت وچ بھارتی سماج دے دھرم-نرپکھّ اخلاقیات دے اثر نال اثر پائے جاندے ہن۔ [97] ویبر دے نظریہ وچ، بھارت وچ ہندو دھرم، چین وچ کنپھیوشواد ورگے، پونجیواد لئی رکاوٹ سی۔ [91] بھارتی جات نظام نے لوکاں لئی اپنی جات توں اگے سماج وچ اگے ودھنا بہت مشکل بنا دتا اے۔ [91] معاشی سرگرمیاں سمیت سرگرمی، روح دی ترقی دے حوالہ وچ بے یقینی وجوں دیکھیا گیا سی۔ [91]
پرانا یہودی دھرم
مکھ لیکھ: پرانا یہودی دھرم (کتاب)
پرانے یہودی دھرم وچ، دھرم دے سماج شعورت اتے اس دا چوتھا وڈا کم، ویبر نے تتھاں نوں سمجھاؤن دی کوشش کیتی، جس نال اوریئینٹل اتے پکھنڈک دھرم دے وچلے اختلاف پیدا ہوئے۔ [100] اس نے مغربی عیسائی دھرم دے اندرونی دنیاوی تپسوی دی تلنا بھارت وچ ترقی یافتہ قسم دے صوفیانہ سوچ وچار نال کیتی۔ [100] ویبر نے نوٹ کیتا کہ عیسائی دھرم دے کجھ پہلوآں نے اپنیاں اپورنتاواں توں مکت ہون دی بجائے دنیا نوں جتن اتے بدلن دی کوشش کیتی۔ [100] عیسائی دھرم دی اس بنیادی خاصیت (پوربی پوربی دھرماں دی تلنا وچ) مول طور تے پرانے یہودی بھوکھبانی توں پیدا ہندا اے۔ [101]
ویبر نے دعوہ کیتا کہ یہودی دھرم نے عیسائی اتے اسلام دا نہ صرف پھڑیا سی، سگوں جدید مغربی راج دے ابھار لئی اہم سی؛ یہودی دھرم دا اثر ہیلینکس اتے رومی سبھیاچاراں دے طور تے اہم سی۔
صوفی شاعری دا اتہاس
صوفی شبد دا مطلب
صوفی شبد بارے وکھ-وکھ ودواناں دی وکھ-وکھ رائے اے۔ کجھ ودواناں دا کہنا اے کہ ‘صوفی` نوں اس لئی ‘صوفی` کیہا جاندا اے کیونکہ اوہ صوف دا لباس پہندا اے۔ ابل قاسم الک شعاری مطابق صوفی شبد عربی بولی دے سفو دھاتو توں نکلیا اے۔ عربی بولی دے سفو شبد دے مطلب ہن- سنشودھن کرنا، صاف کرنا، پوتر کرنا۔ نکلسن دا وچار اے کہ صوفی شبد یونانی بولی دے شبد ‘سوفوس` توں اپجیا اے۔ اس شبد دا مطلب اے - ‘بدھی`۔ جے صوفی شبد نوں ‘شپھا` دے نال متعلق کریئے تاں اسدا مطلب ایہہ ہووےگا کہ چنگیاں صفتاں نوں گرہن کرنا اتے بھیڑیاں صفتاں توں بچنا۔ اپروکت ودواناں دی رائے توں اسیں ایہہ کہہ سکدے ہاں کہ صوفی شبد نوں اسیں ‘صوف` توں نکلیا ہی منّ سکدے ہاں۔
میکس ویبر
مطلب چارا اتے سماج
معیشت اتے سوسائٹی دے انگریزی اڈیشن 1968 وچ اک اکتر کیتے ہوئے روپ دے روپ وچ چھاپے گئے سن، جنھاں نوں گنٹر روتھ اتے کلوس وتیچ ولوں سمپادت کیتا گیا سی۔ جرمن اتے انگریزی دے وکھ-وکھ ایڈیشناں دے نتیجے وجوں، وکھ-وکھ ااگولناں دے مجموعہ وچ انتر ہن۔
صوفی شاعری دا اتہاس
صوفی شاعری : پرمپرا اتے ترقی
“اسلامی رہسواد دے بہتے ودوان اس گل تے سہمت ہن کہ ‘صوفی` شبد عربی بولی دے شبد ‘صوف` توں بنیا اے جس دا مطلب پشم جاں انی کھدر اے۔”2. پرو۔ گلونت سنگھ مطابق سوپھیواد سمچی اسلامی دھرم رہتل دے اتہاس دا اک اہم حصہ اے۔ عالمی دے دھرماں دے حوالہ وچ وویچن کرن والے ودوناں نے قبول کیتا اے کہ روحانی تجربہ بھاویں کنا وی سوخم ہووے، اس نوں پرگٹاؤن اتے جیون وچ چرتمطلب کرن لئی ہریک سادھک اس دھرم دا ہی محاورہ ورتدا اے جس نال اسدا سماجی تعلقات ہووے۔”3. کپور سنگھ وی صوفی، اون دے کپڑے پہنن والے نوں ہی مندے ہن۔ اوہناں دا متّ اے کہ “صوفی نوں ایران” وچ ‘پشمینہ پوش` وی کہندے ہن، جس توں ایہہ سدھ ہندا اے کہ صوفی دے مطلب ایہو ہن کہ جو اون دے کپڑے پہندے، جاں اوہ متّ جاں سنگھ دے منن والے ان دے کپڑے رہت وجوں پہندے ہون۔”4. پیارا سنگھ پدم مطابق “جدوں اسلام وچ ہنکاری حاکماں تے مطلب-پرست مولانیاں دی بے سمجھی کارن مذہب دے ناں اتے کئی قسم دے ظلم کیتے جان لگے تاں کجھ فقیراں درویشا اصلیت پرگٹاؤنن دا بیڑا اٹھایا۔ ایہہ تیاگی ویراگی درویش عامَ طور `تے صوفی کپڑے پہنیا کردے سن۔ کارن ایہہ یہودی تے عیسائی آدی متاں دی پرمپرا وچ مذہبی رہت وجوں کالی اون دے کپڑے پہنن دا رواج سی۔ اؤں مسلم فقیر، صوف دا لباس پاؤن کرکے ‘صوفی` کہلائے۔”5. بھائی کانھ سنگھ نابھہ مطابق، “صوفی شبد یونانی دے ‘صوفیہ` توں شبد توں نکلیا اے، جس دا مطلب دے علم بودھ، یعنی علم حاصل کرنا۔”6. حضرت ابدول قادر جیلانی مطابق، “صوفی شبد دا مطلب اے پوترتا، اﷲ دا پاک کیتا ہویا۔”7. “صوفی” شبد عربی بولی دا شبد اے۔ ایہہ شبد ‘صف` توں نکلیا جسدا مطلب اے ‘کالا کپڑ`۔ پہلے اسلامی فقیر اتے درویش کالی اونّ کے کپڑے پہندے سن۔ ایہہ اوہناں دی مذہبی سادگی دا چنہ سی۔ اس نوں ہنڈھاؤن والیاں دا ناں “صوفی” پے گیا۔”8 پنجابی ساہت دے پہلے صوفی شاعر بابا شیخ فرید جی اپنی رچنا وچ اس لباس دا پرگٹاوا سہج سبھاوک ہی کر جاندے ہن۔ “فریدہ کالے میڈے کپڑے، کالا میڈا ویسُ۔۔ گنہی بھریا میں پھرا، لوکُ کہےَ درویسُ۔۔61۔۔”9 اکت وچاراں توں واضع اے کہ “صوفی اوہ سنت فقیر سن جو گھر-بار تیاگ کے ‘صوف` (انّ) دے لباس وچ پوترتا اتے سادگی والا جیون بتیت کردے سن۔ ایہہ باہری کرمکانڈ نالوں کتے ودھ من دی اندرونی صفائی اپر زور دندے سن۔”10
مغل دور دا صوفی شاعری
بابا فرید پنجابی دا سبھ توں پہلا صوفی شاعر اے۔ “صوفی-مت ہندو بھرفتار مت تے ویدانت دی مسلمانی صورتَ اے۔ مسلماناں دی آمد دے نال ہی صوفی-مت پنجاب وچ آیا اتے بارہویں صدی تک اتھے صوفیاں دے کئی اڈے قایم ہو چکے سن۔”11 مغل دور توں صوفی-مت وچ کافی تبدیلی آؤنی شروع ہو چکی سی اتے بہت سارے بھرفتار متاں تے خاص کرکے بھگتی-مت دا ایہناں اتے کافی اثر پے گیا سی۔ اس دور دے صوفیاں وچ ربّ دے ڈر دے نال نال پریما-بھرفتار تے عشقَ اتے زور اے۔ اس نوں اسیں صوفیاں دا دوجا تے تیجا پڑھاء کیہا سی۔ اوہناں دا کھیتر اس دور وچ کافی ودھیا تے پسریا۔ اس دور کے صوفیاں نے مسلمان ہون کے باو جود وی ربّ دی سرو-مکمل ہوند نوں منیا اے اتے اوہ مذہبی سہنشیلتا دے قایل ہن۔”12 اس دور دے اگھے شاعر ہیٹھ لکھے ہن :- شاہ حسین (1539–1593 ء) سلطان باہو (1631–1691 ء) شاہ شرف (1656–1724 ء)
شاہ حسین (1539–1593 ء)
شاہ حسین مغل دور دا پہلا اتے سرمور شاعر اے۔ شاہ حسین دا جم لاہور وچ شیخ عثمان ڈھڈے دے گھر سن 945 ہجری وچ ہویا۔ اس سن نوں عیسوی سن وچ بدلدیاں کئی ودواناں نے 1538 ای۔ لکھ دتا اتے کئیاں نے 1539 ای۔۔ ڈاکٹر۔ رتن سنگھ جگی مطابق، “باگِ اؤلیائ-ہند وچ مولوی محمد دین شاہپری ولوں شاہ حسین بارے دتی جانکاری دے بنیاد تے اوہ کلجس رائے راجپوت دا پوتا سی تے بادشاہ پھروزساہ تغلق دے راج-دور ویلے اسلام وچ داخلہ کیتا۔”13 اسدا پیؤ لاہور روزگار دی بھال وچ آیا سی اتے اوہ اتھے سپاہی دا کم چھڈّ کے جلاہا بن گیا۔ ابو بقر کولوں اسنے مڈھلی سکھیا حاصل کیتی اوہ حضرت داتا گنج بخت دے مزار تے چلیاے کٹن اتے لال پساک پہنن کارن ہی مادھو لال حسین اکھواؤن لگا۔ اسنے ستّ سال دی عمر وچ ہی قرآن شریف پڑھ لیا سی۔ مشہور صوفی شیخ بحلول اسدے روحانی مرشد سن۔ پرو۔ بکرم سنگھ گھمن مطابق، “اوہ اتنا بااثر سی کہ تن سالاں وچ ہی اس نے قرآن دے چھ حصہ زبانی یاد کر لئے سن تے اسنوں حافظ دی پدوی حاصل ہو گئی سی۔”14 شاہ حسین مادھو ناں دے براہمن لڑکے نوں بہت پیار کردا سی۔ جس کارن اسنوں مادھو لال حسین کیہا جان لگا۔ ڈاکٹر۔ رتن سنگھ جگی مطابق، “ہکیکتل پھکرا وچ شاہ حسین دی موت دا سن 1008 ہجری دتا اے جو عیسوی سن وچ 1599 جاں 1600 بیٹھدا اے اس حساب نال اسدی آیو 60 جاں 61 ورھے بیٹھدی اے۔”15
دهستان ریزآب
ایہ ایران دے صوبہ فارس دے ضلعے شہرستان نی ریز دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
صوفی شاعری دا اتہاس
رچنا
شاہ حسین دا کوئی پرمانک مجموعہ مہیا نہیں اے۔ اسدیاں ملیاں رچناواں دے بنیاد تے کیہا جاندا اے کہ اسدی رچنا کافیاں اتے سلوکاں وچ ملدی اے۔ شاہ حسین نے بھن-بھنّ راگاں وچ رچنا کیتی جویں دھناسری، گزری، آسا، جیجیونتی، وڈہنس، ماجھ، تکھاری، سورٹھ، بسنتُ، للت، کانڑا، بھیروی، کیدارا دیوگندھاری راگ آدی۔ رتن سنگھ جگی مطابق، “شاہ حسین دی رچنا دے تن مجموعہ اہم ہن جو ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ، ڈاکٹر۔ سریندر سنگھ کوہلی اتے بولی ڈیپارٹمنٹ نے شائع کیتے ہن اتے جناں دا مول بنیاد شبد سلوک بھگتاں دے اے۔ ایہناں تناں سنگرہیاں وچ کافیاں دی گنتی سامان نہیں اے۔ ڈاکٹر۔ دیوانہ نے 165، ڈاکٹر۔ کوہلی نے 117 اتے ‘شبد سلوک` دے اڈیٹر نے 129 درج کیتیاں ہن۔”16 پیارا سنگھ پدم نے ‘حسین رچناولی` دے انت تے شاہ حسین دے بینت اتے سلوشاعر دتے ہن۔17 ڈاکٹر۔ مہون سنگھ نے شاہ حسین دا خیال تے شبد وی دتے ہن۔18
میکس ویبر
قسمت اتے بدقسمتی دا موضوع وستو
تھودرسی دی دھارنا مکھ طور تے ویبر دے وچار نال اتے دھرم دے موضوع بارے اسدے نیتک وچاراں دے وادھے نال ودھائی گئی سی۔ دھرم دا ایہہ نیتک حصہ اے، "۔.۔ (1) soteriology اتے (2) تھیوڈیسری۔ ایہہ مطلب ترتیب وار، کویں لوک سمجھدے ہن کہ الوکک طاقتاں نال صحیح تعلق بناؤن اتے لوکتنتر نوں کویں وگاڑ راے ہن۔ جاں چنگے لوکاں نوں لگدا اے کہ اوہناں لئی بریاں چیزاں کیوں واپردیاں ہن۔ "[103] کلاس دے تعلق وچ وکھریاں پالیسیاں دی وبھاجن اے۔ "بدقسمتی دی وستواں ایہہ مندیاں ہن کہ دولت اتے خاص حقاں دے ہور پرگٹاوے اشارہ جاں برائی دے چنہ ہن۔ اس دے الٹ، قسمت دیاں وستواں اس وچار اُتے زور دندے ہن کہ خاص حق اک برکت ہن اتے اوہ حقدار ہن۔" [103] ویبر وی لکھدا اے کہ "امیر لوک چنگی قسمت والی وچاردھارا نوں اپناؤندے ہن، جو اس گل اُتے زور دندے ہن کہ خوش حالی پرماتما دی بخشش اے … [جدکہ] درحصہ دے اصول ایہہ ظاہر کردے ہن کہ امیری برائی دی نشانی اے اتے اس دنیا وچلی دکھانت نوں اگلے وچ انعام ملیگا۔" [102] اس طرحاں ایہہ دو بھیدبھاو نہ صرف سماج وچ کلاس ڈھانچے دے لئی لاگوُ کیتے جا سکدے ہن پر دھرم دے اندر نسلی اتے نسلی وتکرے۔
دهستان ریزآب
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان نی ریز چ اے ۔
صوفی شاعری دا اتہاس
موضوع تے وچاردھارا
شاہ حسین دی رچنا دا موضوع ربی پیار، سنسارک ناشمانتا، نمرتا، نرمانتا، برہوں آدی اے۔ اسدا تجربہ روحانی صوفی رہسّ والا اے۔ اسدی بولی آسان، سادی تے مٹھی اے۔ اوہ خدا دی حصول لئی آپا تیاگن تے زور دندا اے۔ اسدا وچار اے کہ پرماتما دی حصول لئی انسانی روح نوں وکاراں توں رہت کرنا ضروری اے۔ موت اک اٹل سچائی اے۔ ربّ دے ملاپ لئی ستسنگ سہائی ہو سکدی اے۔
میکس ویبر
قسمت اتے بدقسمتی دا موضوع وستو
وائیبر دو پالیسیاں اتے اوہناں کس کلاس دیاں ڈھانچیاں وچلے فرق دی جانچ کر کے دھرم دے اندر سماجی گٹھ دی اہمیت نوں متاثر کردا اے۔ "کم کرن دے اصول" دی دھارنا قسمت دے تھیسڈیسٹی نال جڑی ہوئی اے؛ اس پرکار، پروٹیسٹینٹ "کم کرن دے اصول" دے کارن، اچّ پدھری نتیجیاں دا یوگدان اتے پروٹیسٹینٹاں وچ ودھیرے سکھیا سی۔ [104] کم شیلتا توں بناں اوہ بپیؤ دے موضوع وستواں نال جڑے ہوئے سن، یعقین کردے سن کہ دولت اتے خوشی بعد جیون وچ دتی گئی سی۔ مذہبی مذہبی موضوعاں دے اس یعقین دا اک ہور اداہرن ایہہ اے کہ ہیٹھلے درجے دے لوک، غریب، اپنے آپ نوں دلاسہ دین اتے ہور ودھیرے خوش حال مستقبل دی امید حاصل کرن دے طریقے وجوں ڈونگھی دھارمکتا اتے یعقین نوں پھڑی رکھدے ہن، جدکہ اچے رتبے والے لوک اوہ سیکرامینٹس جاں کم جو ودھ توں ودھ دولت رکھن دے اپنے حق ثابت کردے ہن۔ [102]
صوفی شاعری دا اتہاس
شاعری گن
شاہ حسین نے آسان سادی اتے واضع بولی دے نال نال مہان شبد بھنڈار، محاورے، اپما تے روپکاں دی ورتوں کرکے پنجابی شاعری کھیتر وچ نویں پرت پائی۔ اسدے سلوک دوہرے والے ہن۔ شاہ حسین نے پنجابی وچ پہلی وار کافی شاعری  روپ ورتیا اسنے دھرم دے فلسفے بھرے بہت شبد ورتے استوں علاوہ عربی فارسی دے تتسم تے تدبھوَ شبداں دی ورتوں کیتی۔ اسدی رچنا وچ لیہندی دے شبد وی ملدے ہن جویں وید، کیندا، مینہڈی، تھیسن، تھیویں آدی۔ اسنے گرمتِ ووکیبولری دی ورتوں وی کیتی جویں حرف، قرآن، تکیہ، فانی آدی۔ شاہ حسین نیے بمباولی عامَ جیون وچوں لئی اے جویں سہرا-پیکا، سراں-مسافر، گڑ-مکھی، پوست، مینہہ، چندن آدی۔ اسدی شاعری ویوگ نال بھجی ہندی اے جویں :-
میکس ویبر
قسمت اتے بدقسمتی دا موضوع وستو
ایہہ دو مذہبی اصولاں نوں مذہبی بھائیچارے دے اندر سنویدھانک الگّ-تھلگتا وچ پایا جا سکدا اے۔ مکھ وبھاجن مکھ پروٹیسٹینٹ اتے ایوینٹل بھاشاں اتے اوہناں دے تعلقاں دے وچکار دیکھیا جا سکدا اے جس وچ اوہناں دے خاص تھیسڈیٹی دا تعلقات اے۔ اداہرن لئی، مکھ طبقہ کلیسیاواں، جنہاں دی اچّ پدھری سنگٹھناں نال، "۔.۔ آرگینائیزیشن، استحکام اتے راکھیواد نوں ہلا شیریل دندا اے، اتے اس طرحاں کرن نال حالت نوں دھیان وچ رکھدے ہوئے اتے ونڈ وچ موجودہ اسمانتاواں دے طاقتور سروت ثابت ہوئے۔ دولت اتے طاقت دا "کیہا جاندا اے، کیونکہ چرچ دے زیادہ تر دھنّ منڈلی ولوں آؤندا اے۔ [105] اس دے الٹ، پینٹاکوسٹل چرچاں نے درحصہ دے تھیاسیسک نوں اپنایا۔ اوہ اسدی بجائے "نیاں اتے نرپکھتا دے پکھ نوں اگے ودھاؤن دے ارادے نوں بدلن دی وکالت"۔ [105] اس طرحاں، سکھی اتے اچے-اچی مذہبی چرچ جو کہ قسمت دا موضوع وستو دندے ہن، آخرکار پونجیواد اتے نگم دی حمایت کردے ہن، جدوں کہ چرچاں نے بپیؤ دے موضوع وستو نوں اپنایا سی، اس دی بجائے برابری اتے نرپکھتا دا پرچار کیتا سی۔
سیاست اتے سرکار
ایہہ وی ویکھو: ویبر اتے جرمن سیاست
صوفی شاعری دا اتہاس
شاعری گن
درد وچھوڑے دا ہال نی میں کینوں آکھاں؟ سولاں مار دیوانی کیتی، برتوں پیا میرے خیال نی۔ دھوکھن دھوئیں سولاں والے، جاں پھولاں تاں لال نی۔
میکس ویبر
سیاست اتے سرکار
سیاسی سماجیات وچ، ویبر دے سبھ توں بااثر یوگداناں وچوں اک اس دا "سیاست اک عہدہ" (سیاسی آلس بیروپھ) دے لیکھ اے۔ اسدے اندر، ویبر نے راج دی تشریح دا خلاصہ کیتا اے جو اس ادارہ دے کول اے جو بھوتک طاقت دے جائز ورتوں اُتے ایکادھکار اے۔ [106] [107] [108] ویبر نے لکھیا کہ سیاست وکھ-وکھ گروہاں وچکار راج دی طاقت نوں ونڈ رہی اے، اتے سیاسی آگوُ اوہ ہن جو اس طاقت دی ورتوں کردے ہن۔ [107] اک سیاستدان "سچا مسیحی نیتک" دا انسان نہیں ہونا چاہیدا، جس نوں ویبر ولوں پہاڑی نصیحت دے نیائک ہون وجوں سمجھیا جانا چاہیدا اے، مطلب کہ اسنوں ہور گلھ بدلن دا حکم۔ [109] اجیاے اخلاقیات دے اک انوراج نوں اک سنت دے طور تے سمجھیا جانا چاہیدا اے، کیونکہ ویبر دے مطابق ایہہ صرف پوتر ہی اے، جو صحیح ڈھنگ نال اس دی پالنا کر سکدا اے۔ [109] سیاسی کھیتر سنتاں لئی کوئی جگہ نہیں اے؛ اک سیاستدان نوں رویہ اتے ذمہ واری دے نیتک ("ورنٹواورنگسیتھکس گیسنونگسیٹک" [110]) نال ویاہ کرنا چاہیدا اے اتے اپنے کم لئی اتے دوناں اپنے رویئے (راج) دے موضوع توں اپنے آپ نوں دور کرن دی گنجائش والا ہونا چاہیدا اے۔ [ 109]
ویبر نے تن آمورت قسم دیاں سیاسی لیڈرشپاں (وکھرے طور تے تن قسم دے دباء، قانونی مانتا جاں حق وجوں جانیا جاندا اے): [52] [111]
کرشی حکومت (خاندانی اتے مذہبی)،
صوفی شاعری دا اتہاس
شاعری گن
اس طرحاں شاہ حسین دی صوفی شاعری وچ مہان دین اے۔ اس نے صوفی شاعری  وچ اجہیاں پرتاں پائیاں جہناں نے آؤن والے صوفیاں دا رستہ فلسفہ کیتا۔
میکس ویبر
سیاست اتے سرکار
روائتی حکومت (دادا-دادی، وبھنتا، سامنتیواد) اتے
قانونی حکومت (جدید قانون اتے راج، افسرشاہی)۔ [112]
اوہناں دے وچار مطابق، حکمراناں اتے حکمراناں وچکار ہر تریخی تعلقاں وچ اجیاے تتّ سن اتے ایہناں دا تریپکھی تپش دے بنیاد تے تجزیہ کیتا جا سکدا اے۔ [113] اوہ کہندا اے کہ کرشمئی اتھارٹی دی ااستحکام نے اسنوں ہور زیادہ ڈھکویں بندے حقاں وچ "روٹینز" کرن لئی مجبور کیتا۔ [79] اک خالص قسم دے روائتی نیم وچ، اک حکمران نوں کافی خلاف اک "روائتی انقلاب" ول لے جا سکدا اے۔ اتھارٹی دی ترکشیل-قانونی ڈھانچے ول، اک نوکرشاہی ڈھانچے نوں ورتنا، اخیر وچ اٹلّ اے۔ [114] اس طرحاں اس تھیوری نوں کئی وار سماجی ترقی واد دے حصے وجوں دیکھیا جا سکدا اے۔ ایہہ اس سمت وچ اک قدم دی اڈھکویں سمبھاونا نوں درسا کے ترکشیلتا دی مکمل دھارنا نال تعلقات بناؤندا اے۔ [79]
صوفی شاعری دا اتہاس
سلطان باہو (1631–1691)
سلطان باہو پنجابی صوفی شاعری دا چمکدا ستارہ اے۔ انھاں دا جم پنڈ اوان تحصیل شیرکوٹ (جھنگ) وکھے پیؤ بجیر مہمد دے گھر بیبی راستی-کدس-سرا دی ککھوں سن 1631 ای۔ نوں ہویا۔ “سلطان باہو دی ماں بیبی راستی پاک، خود اک درویش عورت سی۔ اسنے اسدا نام سوچ سمجھ کے رکھیا سی۔ باہو شبد وچ ‘با` یعنی نال تے ‘ہو` یعنی اﷲ۔ اوہ ‘اﷲ دے نال` ہی نہیں رہندا سی بلکہ اسدی رضا نوں رضا وی سمجھدا سی۔۔.۔.۔.۔ اسنے اپنے ساہ دے نال-نال اپنے کلام راہیں، ‘ہو` دے ذکر نال انجھ کیتا کہ ‘ہو` دے ذکر نال ‘باہو` دا ذکر تے ‘باہُ` دے ذکر نال ‘ہو` دا ذکر اپنے آپ ہو جاندا اے۔”19 انھاں نے 4 ویاہ کیتے جنھاں توں 8 پتر پیدا ہوئے۔ انھاں دی موت 2 مارچ 1691 ای۔ وچ شورکوٹ وکھے ہوئی جتھے ہن وی مزار کھڑا اے۔
میکس ویبر
سیاست اتے سرکار
نوکرشاہی پرراج دا مطلب علم راہیں بنیادی طور اُتے حکومت کرنا اے۔
- میکس ویبر [115]
صوفی شاعری دا اتہاس
موضوع پکھ
سلطان باہو دیاں وارتک رچناواں توں اک فرقہ پرست کٹڑ قادری مسلمان دا اثر پیندا اے۔ پر حیرانی دی گل اے پنجابی وچ ملدی شاعری وچ انھاں نظریاں مانوتوادی دسدا اے جو ہندو تے مسلمان، شیعہ تے سن، ملاں تے قاضی وچ کوئی بھید نہیں کردا۔
میکس ویبر
سیاست اتے سرکار
ویبر نے اسدی شاندار رچنا مطلب شعورت اتے سوسائٹی (1922) وچ عوامی پرراج اتے سرکار دے کئی آمورت قسماں دا ذکر کیتا۔ سماج دے نوکرشاہی دے اس دے الوچناتمک مطالعہ نے اوہناں دے کم دا سبھ توں ودھ ستھر انگ بنایا۔ [79] [115] ایہہ ویبر سی، جسنے نوکرشاہی دی پڑھائی شروع کیتی اتے جنہاں دے کارجاں نے اس معیاد دی پرچلتتا نوں جم دتا۔ [116] جدید لوک پرراج دے بہت سارے پہلو اسنوں واپس چلے جاندے ہن اتے مہاندیپی روپ وچ متحد سول سیوا نوں "وائیبیئر سول سروس" کیہا جاندا اے۔ [117] پربندھن دا سبھ توں بااثر تے ترکسنگت طریقہ، ویبر لئی نوکرشاہیکرن ترکشیل-قانونی اتھارٹی دا مکھ حصہ سی اتے اس توں علاوہ، اسنے مغربی سماج دے چل راے ترکسنگت وچ اس نوں مکھ عمل وجوں دیکھیا۔ [79] [115]
ویبر نے نوکرشاہاں دے ابھار لئی کجھ پوروَ-نردھارناں دی لسٹ دتی: [118] سپیس اتے آبادی وچ وادھا، پرشاسکی کارجاں دی گنجھلدارتا وچ وادھا اتے معاشی معیشت دی موجودگی وچ وادھا - ایہناں دے نتیجے وجوں ہور کامیاب پرشاسکی نظام۔ [118] کمیونیکیشن اتے آواجائی تکنالوجی دے ترقی نے زیادہ پربھاوی پرراج نوں ممکن بنایا (اتے عامَ طور تے بینتی کیتی) اتے لوکتنتریکرن اتے سبھیاچار دے ترکسنگت دے کارن منگ کیتی گئی کہ نویں پرن اوہناں ساریاں نال برابر سلوک کرے۔ [118]
ویبر دی آمورت نوکرشاہی خاص طور اُتے سرگرم کھیتر دے اتھارٹی دی نشانی والیاں لائیناں ولوں لکھیا گیا لکھت اصولاں دے بنیاد' تے، اصولاں دے اصولاں دی بنیاد اُتے، اصولاں دے اصولاں ولوں نرپکھتا نال اتے کیریئر ولوں لاگوُ کیتے گئے نوکرشاہی ادھیکاریاں ولوں ویبر دی آمورت نوکرشاہی دی خاصیت اے تنظیم ولوں نرنائے گئے تکنیکی یوگتاواں اُتے ترقی، ویکتیاں ولوں نہیں۔ [115] [118]
نوکرشاہی ادارہ دے اگیتے لئی نرہیرو کارن ہمیشاں کسے ہور ادارہ دے ادارے توں اس دی پوری طرحاں تکنیکی مہارت رہا اے۔
- میکس ویبر [117]
افسرشاہی نوں ادارہ دا سبھ توں طاقتور روپ مندیاں اتے جدید راج لئی وی لازمی ہون دے باو جود، ویبر نے اس نوں انفرادی آزادیاں اتے چل راے نوکرشاہی لئی خطرہ دسیا جس کرکے اوہ "برف دا انی دھند دی دھار" بن گیا سی، جس وچ انسان دی ترکسنگتتا نوں ودھایا گیا سی۔ زندگی دے نوکرشاہی، نیم-مشتمل، ترکشیل نینترن دے "لواے دے پنجرے" وچ انفرادی پھاہی۔ [115] [119] افسرشاہاں دا مقابلہ کرن لئی، اس نظام نوں ادمیاں اتے سیاستداناں دی لوڑ ہندی اے۔ [115]
سماجی ڈھانچہ
ویبر نے سوشل طبقہ، سماجی رتبے اتے سیاسی پارٹی دے طور تے ونّ-سونتا دے تنّ-تتّ اصول نوں دھارنپوروک وکھرا تتاں وجوں تیار کیتا۔ [120] ونّ-سونتا دا تنّ-تتّ اصول کارل مارکس دے سماجی طبقہ دے آسان اصول دے الٹ اے جو سارے لوکاں دی مالکی لئی سارے سماجی ڈھانچے نال جڑدا اے۔ ویبر دی تھیوری وچ، اعزاز اتے مان دے مدعے اہم ہن۔ اس فرق نوں ویبر دے لیکھ کلاس، سٹینڈے، پارٹیاں وچ واضع طور تے بیان کیتا گیا اے، جو پہلی وار اپنی کتاب ایکنومی اینڈ سوسائٹی وچ شائع ہویا سی۔ [121] ویبر دی تھیوری دے تن حصہ ہن:
بازار نوں معاشی طے تعلقاں دی بنیاد تے سماجی کلاس (مالک، کرائےدار، اہلکار، آدی)
حالت (جاں جرمن سٹینڈ وچ)، جو کہ مان، مان اتے دھرم ورگے غیر-معاشی گناں اُتے مشتمل اے
پارٹی، جو سیاسی ڈومین وچ سمضموناں نوں درساؤندی اے
سارے تنے پڑاواں دے نتیجے وجوں وائر نوں "زندگی دیاں سمبھاوناواں" (کسے دے جیون نوں بہتر بناؤن لئی) کیہا جاندا اے۔ [120]
ضلع پولومور
ضلع پولومور ترکی دے صوبہ تنجیلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
صوفی شاعری دا اتہاس
کلا پکھ
دال دل دریاں سمندروں ڈونگھا، کون دلاں دیاں جانے ہو۔63۔”22
ہر تک دے انت وچ ‘ہو` شبد اسدی رچنا وچ سرودی ہوک بھر دندا اے۔ روانی پکھ توں ایہہ کافی سلاگھایوگ اے۔ کتے-کتے تاں ولولا تے راگ مچّ-مچّ کے پیندے ہن۔ آپ جی دی رچنا وچ بدھی تے جذبات دا سنتلن درشٹیگوچر ہندا اے۔
‘علف اﷲ چمبے دی بوٹی، مرشد من میرے وچ لائی ہو نفی اسبات دا پانی ملیا، ہر رنگے وچ جائی ہو۔`
“سلطان باہو جلالی تے جمالی صوفی سی۔ سلتانلارفین وانگ اوہ پنجابی صوفیاں دا سلطان سی اوہ ٹھاٹھ نال رہندا سی۔ اسدے سر تے چھتر جھولدا سی۔ اؤرگزیب بادشاہ سلطان باہو دی بہت عزت کردا سی پر باہو نے بادشاہ ول کوئی وشییش دھیان نہ دتا۔ باہو سروری قادری سلسلے دا صوفی سی۔”23 اس طرحاں اسیں کہہ سکدے ہاں کہ سلتال باہو اک صوفی شاعر اے بھاویں گنتی پکھوں اسدی رچنا گھٹ اے پر گناں پکھوں ودھیرے اہمیت رکھدی اے۔
شاہ شرف (1656–1724)
شاہ شرف اس دور دے اگھے رہسوادی صوفی فقیر ہوئے ہن۔ محمد بخس ‘میفل ملوک` وچ آپ بارے لکھدا اے :-
سخن شریف شرف دے رجے، کبے شاہ شرپھ دے، پندھ پیاں نوں راہ دکھاون، راہ بر اس طرف دے
ایہناں دا جم 1656 ای۔ نوں (ضلع گرداس پور) بٹالے وکھے ہویا۔ دادا پری کھتری سی۔ جو محکمہ مال وچ کانونگو دے عہدے تے سی۔ اوہناں نے اسلام نوں پسند کیتا تے پروار سمیت مسلمان ہو گئے۔ شاہ شرف نوں جوانی وچ فقیری دی لو لگی تے اہ لاہور چلے گئے۔ اتھے شیخ محمد فاضل قادری دے مرید بنے، جو کہ بٹالے دے وسنیک سن۔ اتھوں ہی ایہناں نوں ‘شاہ شرپھ` دا خطاب دتا گیا تے باقی ساری عمر مرشد پاس لاہور راے۔ “مولٰی بخس کشتہ، شاعر دی موت 1137 ہجری (1725 ای۔) دندا اے، نال ہی لکھدا ہے- کہ اسنے لگبھگ 66 وریھ دی آیو بھوگی، اس حساب نال اوہناں دی جم متی 1659 دی ہی بندی اے۔”24 انھاں دا مزار لاہور جیلکھانے دے نیڑے بنیا ہویا اے۔ سودھ سار (سنخیپ وچ اپنی کیتی تبدیلی بارے دسو):
وشا-پکھا
شاہ شرف دی رچنا دا کوئی پرمانک سنکلن نہیں ملدا۔ پھر وی اسنے صوفی شاعراں دی رہسوادی لہر نوں اگے توریا اے۔ ادھر-ادھر کھلرے کجھ شبد اتے کافیاں ضرور ملدیاں ہن۔ جنھاں دی پرمانتا بارے کوئی وی گل درڑتا پوروک نہیں کہی جا سکدی۔ جنھاں وچوں عشقَ دے بکھرے پندھ اتے مرسد دی اگوائی وچوں جان تلی تے رکھ کیے چلن دا نصیحت ملدا اے۔ “شاہ شرپھ دے ناں تے اٹھ کافیاں اتے پنج پد ملدے ہن۔ ‘شترناما` ایہناں توں وکھرا اے۔”25 اس توں بنھاں دوہڑے وی اوہناں دی رچنا وچ شامل کیتے گئے ہن۔ شرف دے کلام دا مول سور پریم اے۔ عشقَ صوفی دیانتداری دا دھرا اے۔ دھرم ستا نوں ملن دا انسان جیون ہی اک ماتر اپاء اے۔ اس تعلق وچ اسدے پریم مظاہرہ دی پہلی خاصیت پریم لئی جگیاسا اے، لوچا اے۔ جسنوں پروانراگ وی کیہا جا سکدا اے۔ “گربانی والا موضوع، شیخ فرید والی ووکیبولری تے دمودر والا رنگ اکو تھاں تے گڈ-مڈ ہوئے دکھائی دندے ہن :
برکھے اگنِ دکھاوے پانی، رتعلیم رینِ وہانی، تاں میں سار وچھوڑے دی جان ۔۔1۔۔ میں برہُ کھڑی رجھانیاں” میں سار وچھوڑے دی جانیا ۔۔1۔۔رہاؤ۔۔”26
اس توں واضع ہندا اے کہ اوہناں دیاں کویتاواں وچوں برہوں دا رنگ صاف ویکھن لوں ملدا اے۔
شاعری کلا
شاہ شرف دی شاعری کلا توں انکار نہیں کیتا جا سکدا۔ شرف نے جتھے اپنی شاعری وچ سچے عشقَ تے سچے عاشق دا ذکر کیتا اے، اتھے اسدی ووکیبولری وچ فارسی تے لیہندی بولی دے انش وی ملدے ہن۔ بھاویں بولی ٹھیٹھ پنجابی ہی اے۔ اٹھ کافیاں راگاسا، آساوری، دھناسری تے بسنت وچ ہوئیا ملدیاں ہن۔ جنھاں وچ ویوگ دی پیڑا دا مطلب بڑے سچجے ڈھنگ نال چتریا اے :-
‘چائ بکھسی ربا میرے کیتے نوں` اؤگنیانی نوں کو گن ناہی، ناہی لاجا پئی تؤ میت نوں دامن لگیا دی شرپھ تسانوں گھتّ ڈوری میرے چیت نوں۔
مشہور رچنا ‘شترناما` وچ شطر ‘اوٹھ` نوں کیہا گیا اے۔ جس وچ اسنے اپنے مولک انداز وچ اوٹھ پرتیک نال توسپھّ دیاں رمزاں سمجھائیاں ہن :-
جیکر شطر قبول نانہہ کردا متے روز اضل واقف رمز نانہہ ہندا مڑ کے، عشقَ ہمیل نہ پاؤندا گل
“شاہ شرف نے مدھ-یگ دی بھارتی بھرفتار دی روحانی ووکیبولری دی ورتوں کیتی اے جویں :- چتون میت، بگنا، تنُ منُ وہاؤ، پریت دی ریت، جگ مہہ جیون، پیر بتائی واٹڑی، اگھٹِ گھاٹڑی آدی۔”27 ایہہ شبدوالی گربانی تے صوفی شاعری وچوں ہی لئی گئی اے۔ جذبات نوں صحیح ڈھنگ نال ابھویکت کرن لئی ڈھکوے اپمان ورتے گئے جویں :- “سہ بن کد سکھ پاوئی دے مطلب نوں درڑھ کرن لئی اتے اسدا تیبر اثر پاؤن لئی مچھی اتے کونج دی تڑپ دا سندر اپمان ودھان کیتا اے :- جیو پانی بن مین تڑپھاوئی، جیو وچھڑی کونج کرلاودی رچنا نوں پربھاوسالی بناؤن لئی سدرشتا-مولک النکاراں دی ورتوں کیتی اے۔”28 جنھاں وچ بابل دا گھر، ہار چڑیا کے آدی ہن جو لوک جیون دی اگوائی کردے ہن بھاویں شاہ شرپھ دی رچنا گھٹ مہیا اے۔ پھر وی اسدی کاو-کلا دی خاصیت نوں پھلار وچ نہیں درسایا جا سکدا۔ “پنجابی صوفی شاعری  وچ آپ دی رچنا الپ ماتر وچ حاصل ہندی اے۔ اہنا رچناواں وچ شترناما، دوہڑے، کافیاں آدی دا شاعری  روپ ہن۔”29 ساریاں کرتاں وچ غزل والی لے، چال انت تک آپمہارپن اتے برہوں دا رنگ واضع دکھائی دندا اے۔ ایہہ کرتاں اپنے آپ وچ بہت ہی اہم ستھان رکھدیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت دا اتہاس گٹھ:صوفی ساہت گٹھ:ساہت گٹھ:پنجابی ساہت
میکس ویبر
شہر دا مطالعہ
مغربی دنیا دے ولکھن ترقی نوں سمجھن لئی اس دے بہت سارے یتن دے طور تے، ویبر نے شہر دے وستھارپوروک عام مطالعہ نوں سماجی اتے معاشی تعلقاں، سیاسی پربندھاں اتے وچاراں دے خاصیت دے روپ وچ پیش کیتا جو انت وچ پچھم نوں متاثر کرن لئی آیا۔ اس دے نتیجے وجوں اک شہر موتیادھار، جس نوں اوہ شاید 1911–13 وچ کروائے گئے کھوج توں تیار کیتا گیا سی۔ ایہہ 1921 وچ مرن مگروں شائع کیتا گیا سی اتے 1924 نوں اسدی معیشت اتے سوسائٹی دے دوجے حصہ وچ شامل کیتا گیا سی، جویں باب XVI، "د سٹی (غیر-جائز ڈومینیشن)"۔
ویبر دے مطابق، شہر نیڑلے نزدیکی رہن والے لوکاں دے راجنیتیک طور اُتے خدمختیار تنظیم دے طور' تے، وکھو-وکھرے خاص ٹریڈاں وچ نوکری کردے ہن اتے بھوتک طور اُتے آلے-دوآلے دے پنڈاں توں وکھرے ہندے ہن، صرف پچھم وچ ہی پوری طرحاں ترقی یافتہ ہو جاندے ہن اتے اک بہت حد تک اسدا تہذیبی ترقی ہو گیا اے:
ترکشیل اتے اندرونی دنیاوی اخلاقیات دی شروعات چنتکاں اتے نبیاں دی دکھّ دے نال مغربی دیساں نال جڑی اے […] جنہاں نے سوشل حوالہ وچ ترقی یافتہ کیتا جو کہ ایشیائی سبھیاچاراں لئی پردیسی سی۔ اس حوالہ وچ سیاسی سمسیاواں شامل سن جو شہر دے برزواسٹیٹس گروہ ولوں پیدا ہوئیاں سن، جس توں بناں نہ تاں یہودی دھرم، نہ ہی عیسائی دھرم، اتے نہ ہی ہیلینکوادی سوچ دا ترقی ممکن اے۔
- میکس ویبر [123]
ویبر نے دلیل دتی سی کہ یہودی دھرم، مڈھلی عیسائی دھرم شاستر، اتے بعد وچ سیاسی پارٹی اتے جدید سائنس، شہری حوالہ وچ صرف ممکن سن جو اکلے ویسٹ وچ اک پورن ترقی وچ پہنچے سن۔ [124] اسنے مدھیگی ایروپیئن شہراں دے اتہاس وچ "غیر-جائز قبضہ" دے اک ولکھن روپ دے ابھار وچ وی دیکھیا اے، جو کہ حال وچ جائز حکومت (روائتی، کرشمئی اتے ترکشیل-قانونی) دے موجودہ روپاں نوں سپھلتاپوروک چیلنج دندے ہن، جو ادوں تک پرچلت سن جدوں تک کہ مدھکالی دنیا وچ ۔ [125] ایہہ نواں حکومت شہری نواسیاں ("ناگرکاں") دے متحد سماج ولوں چلا ئے جا راے مہان معاشی اتے فوجی طاقت اُتے مشتمل سی۔
اقتصادیات
ویبر نے اپنے آپ نوں "سیاسی مطلب شعورت"، [126] [127] [128] دے طور تے سمجھیا اتے اسدی ساری پروپھیآسان تعیناتی مطلب شعورت وچ سی، حالانکہ اج اس کھیتر وچ اوہناں دے یوگدان نوں جدید سماج شعورت دے بانی دے روپ وچ اسدے کردار ولوں بھاری بھاری مقدار وچ چھایا ہویا اے۔ اک مطلب شعورت وجوں، ویبر مطلب شعورت دے "سبھ توں گھٹ" جرمن تریخی سکول دا حصہ سی۔ [12 9] اک پاسے تے سکول دے مقصداں اتے ودھیاں اتے دوجے حصےآں وچ نویں-نویں نرکولیسی سکول (جس توں جدید مکھ دھارا مطلب شاستر کڈھے جاندے ہن) دے وچ بہت انتر ہن، اس لئی وضاحت کردے ہن کہ اج دے مطلب شاستر اُتے وائیبر دے اثر نوں سمجھنا اوکھا کیوں اے۔ [130]
مارجنواد اتے سائکوفزکس
ہور اتہاسکاراں دے الٹ، ویبر نے ملّ دے اصول اصول نوں وی قبول کیتا (جسنوں "سیماواد" وی کیہا جاندا اے) اتے اپنے طالب علماں نوں ایہہ سکھایا۔ [61] [131] 1908 وچ، ویبر نے اک لیکھ چھاپیا جس وچ اس نے نفسیات اتے ارتھ-شاستر دے وچکار اک تکھتی ڈھنگ-طریقیاں دی وضاحت کیتی اتے اس داعوے اُتے حملہ کیتا کہ مطلب شاستر وچ اصول دے اصول اصول نے ویبر-پھشر قانون ولوں درسایا گیا اتپتی دے متعلق نفسیات پرتیکریا دے روپ نوں درسایا۔ میکس ویبر دے لیکھ نوں لیونل روبینز، جارج سٹگلر، [132] اتے پھرڈیرک ہییک ولوں سائیکوپھائیجکس دے اصولاں دے ملّ دے معاشی اصول دی نربھرتا دا اک مقررہ اوگیا منیا گیا اے، حالانکہ مطلب شاستر اتے نفسیات دے وچکار تعلق دا مکمل مدعا اے "ووہارک مطلب شاستر" دے ترقی نال اکادمک بحث وچ واپس آ جاؤ۔ [133]
معاشی اتہاس
ویبر دی معیشت وچ سبھ توں ودھیا جانیا جاندا ایہہ کم سرمایہ داری ترقی لئی پوروَ-حالتاں، خاص کرکے دھرم اتے سرمائیداری دے تعلقاں، جسدا اسنے پروٹیسٹینٹ ایتھک اتے پائنیپٹٹی دے روح وچ اتے نال ہی دھرم دے سماجیات دے دوجے کماں وچ کھوج کیتی۔ [12 9] اس نے دلیل دتی کہ مدھ یگ وچ ابھردے نوکرشاہی سیاسی اتے معاشی نظام جدید پونجیواد دے ابھار لئی ضروری سن (ترکشیل کتاباں دی رکھ-رکھاؤ اتے رسمی طور تے مفت مزدوری دے تنظیم سمیت)، جدوں کہ اوہ پرانے پونجیواد دے معاملے وچ اڑکا سن، جت، غلامی اتے تٹورتی شہر-راج دے بنیاد تے وکھ-وکھ سماجی اتے سیاسی ڈھانچہ۔ [134] ہور یوگداناں وچ رومی کھیتی سماج دے معاشی اتہاس (1891) اتے پوربی جرمنی (1892) وچ مزدوراں دے سمضموناں بارے اس دا شروعاتی کم شامل اے، اس نے مدھ یگ (188 9) وچ وپاری سانجھیداری دے اتہاس دا تجزیہ کیتا، اس دی مارکسواد دی سمرتی، اپنی معیشت اتے سوسائٹی (1922) اتے اس دے جنرل معاشی اتہاس (1 9 23) وچ سرمائیداری دے اتہاس وچ آدرشواد اتے مادییت دے کردار بارے چرچہ، جرمن تریخی سکول نال جڑے انوبھوی کم دی اک پرمکھ اداہرن اے۔ [12 9]
بھاویں اج ویبر مکھ طور تے سماج ساشتریاں اتے سماجی دارشنکاں ولوں پڑھیا جاندا اے، ویبر دے کم دا پھروک نائیٹ اتے بااثر اثر رہا اے، جو کہ نوکولسیکل شکاگو سکول آف اکونامکس دے بانیاں وچوں اک سی، جسنے 1 9 27 وچ ویبر دے جنرل معاشی اتہاس دا انگریزی وچ اناختلاف کیتا سی۔ [135] نائیٹ نے 1956 وچ لکھیا سی کہ میکس ویبر اکو-اکو مطلب شعورت سی، جو جدید پونجیواد دے ابھار نوں سمجھن دی مسئلہ نال نجٹھدا اے "۔.۔ جو کہ صرف اجیاے سوالاں دا جواب دے سکدے ہن، جو کہ، تلناتمک اتہاس دا کون اے مکمل مطلب۔ "[131]
معاشی گننا
ویبر، جویں کہ اسدے ساتھی ورنر سوبرٹ نے معاشی گننا اتے خاص طور اُتے کاروباری لیکھاکاری دی ڈبل اینٹری بکنگ تکنیک نوں سمجھیا، جویں کہ جدید پونجیواد دے ترقی دے نال ترکشیلتا دے سبھ توں اہم روپاں وچوں اک۔ [136] ویبر نے معاشی گننا دے اہمیت نال اپنے وچاراں دا پرگٹاوا کرن ولوں اک اجیہی نظام دے روپ وچ سماج واد دی تنقید کیتی جس وچ انسانی لوڑاں نوں پورا کرن لئی سنزریعاں نوں زریعاں وچ ونڈن لئی اک نظام دی گھاٹ سی۔ [137] آٹو نورتھ ورگے سماج وادی بدھیجیو ایہہ سمجھ گئے سن کہ اک پوری طرحاں سماجی مطلب انتظام وچ، قیمتاں نہیں ہونگیاں اتے مرکزی یوجناکاراں نوں معاشی گننا دی بجائے (معاشی طور تے) دی مدد کرنی پویگی۔ [137] [138] ویبر مطابق، اس قسم دا تالمیل ایوگ ہووےگا، خاص کرکے کیونکہ ایہہ النگھنا دی مسئلہ دا حل کرن وچ ااہل ہووےگا (جویں کہ پونجیگت وستاں دے رشتے داراں دے صحیح ملاں دا صحیح مقرر کرنا)۔ [137] [138] ویبر نے لکھیا اے کہ پورے سماج واد ماتحت ،
پیداوار دے زریعاں دی ترکسنگت اپاہلیت نوں ممکن بناؤن لئی، اندرونی لیکھا-جوکھا دی نظام نوں "پونجی" مقررہ کرنا پویگا - انفرادی پونجیگت سامان لئی کسے قسم دے پروڈیؤسر جو کہ "قیمتاں" دے کردار نوں ورت سکدے ہن جدید بزنس اکاؤنٹنگ وچ کتاباں دے ملانکن وچ۔ پر ایہہ بالکل واضع نہیں اے کہ اجیاے سوچکاں نوں کویں قائم کیتا جا سکدا اے اتے خاص طور تے، تصدیق کیتا گیا اے؛ مثال دے طور تے، اوہناں نوں اک پیداوار یونٹ توں بعد (معاشی ٹکانے دے بنیاد تے)، جاں کی اوہ پوری ارتھانتظام لئی اکسار ہونا چاہیدا اے، "سوشل یوٹلٹی" دے بنیاد تے، (موجودہ اتے مستقبل دی) کھپت لوڑاں […] ایہہ منّ کے کوئی فائدہ نہیں ملدا کہ، جے کسے غیر-معاشی معیشت دی مسئلہ گمبھیر طور اُتے پوری طرحاں حملہ اے، تاں اک مطابق لیکھا تکنیک لبھی جاں کھوج کیتی جائیگی۔ مسئلہ کسے وی مکمل سماجکتا لئی بنیادی اے۔ اسیں اک ترک "یوجنابدھّ ارتھ-انتظام" دی گل نہیں کر سکدے جنا چر اس نرہیرو اعزاز وچ ساڈے کول ترکشیل "سکیم" وستار کرن لئی کوئی زریعہ نہیں اے۔
- میکس ویبر [139]
سماج واد دے خلاف ایہہ دلیل آزاد طور اُتے لڈوگ وان میجس ولوں کیتی گئی سی۔ [137] [140] ویبر دا مائیسیز اتے خاص اثر سی، جس نوں اوہ اپنی مترتا نال 1918 دی بسنت وچ وئینا یونیورسٹی وچ سن، [141] اتے مائیسز ولوں 20 ویں صدی وچ آسٹریئن سکول نال جڑے کئی ہور مطلب شعورتاں وچ۔ [142] پھریڈرک ہائیکے نے خاص طور اُتے ویبر اتے مائیز دے آرگومینٹاں نوں معاشی گننا دے بارے وچ واضع مارکیٹ مطلب شاستر دے سماج واد اتے انٹیکجوئل حملے دے مدھ حصے اتے بازاراں وچ "ونڈیا گیا علم" دے سبھاوک تالمیل لئی اک ماڈل وچ واضع کیتا۔ [143] ] [144] [145]
پرانا
یورپین سماجی سائنسداناں وچ میکس ویبر دی وکار نوں اندازہ لگاؤنا مشکل ہووےگا۔ اوہ جرمن سماج ساشتریاں دا سبھ توں وڈا منے جاندے ہن اتے … یورپیئن اتے امریکی وچاردھارا وچ پرمکھ اثر بن گئے ہن۔
ویبر نے سماجی سائنس نوں انسانی سماجی کاروائی دے سائنس وجوں پیش کیتا؛ اوہ کاروائی جو اس نے روائتی، پیار نال، ملّ-ترکشیل اتے زریعاں وچ ونڈیا۔ [147] [148]
[سائنس] اوہ سائنس اے جسدا وستو سماجی کاروائی دے مطلب نوں وضاحت کرنا اے اتے اس طرحاں جس ڈھنگ نال کاروائی کیتی جاندی اے اتے اس ولوں پیدا کیتے جان والے پرجذبات دا کارن بیان کردا اے۔ اس تشریح وچ "کریا" ولوں انسانی وطیرے دا مطلب اس ویلے اتے جس حد تک ایجنٹ جاں ایجنٹ اس نوں وشا-وستو ارتھپورن ارتھپورن سمجھدے ہن […] جس دا اسیں مطلب کراںگے اوہ جاں تاں (اے) مطلب جاں تاں جاں تاں خاص تریخی موقعیاں تے جاں وکھرے کیساں دے اندازاً اوسط تے کئی ایجنٹاں ولوں، جاں (بی) ایجنٹ جاں ایجنٹ دے معنےآں نوں، جویں کہ ایبسٹریکٹ وچ تیار کیتے گئے خالص قسم وچ، اک خاص ایجنٹ دی۔ کسے وی معاملے وچ "مطلب" نہیں اے جس نوں اطلاع چاہیدا اے جویں کہ کجھ تتکلی کسوٹی ولوں کسے طرحاں نرپکھّ "صحیح" جاں "سچا"۔ ایہہ سماجی اتے اتہاس اتے کسے قسم دی پوروَ-انساشن، جویں کہ نیاں شاستر، ترک، اخلاقیات، جاں سہج شعورت، جسدا مقصد اوہناں دے وشا-وستو "صحیح" جاں "پرمانک "مطلب۔ [14 9]
- میکس ویبر، دِ قدرت دی سوشل ایکشن، 1922
پونجیواد اتے پروٹیسٹینٹ دھرم، مغربی دنیا دے مذہبی اتپتی، دھرم اتے سیاست وچ کرشمے دی طاقت، ترکشیلتا دی عمل دی عمل اتے ترقی دی نوکرشاہی قیمت، اہلیت دے کردار اتے ہنسا دے کردار نیتا دی اولاد، جدید دنیا دے "بھڑکاؤ"، دھرم دی کدے نہ ختم ہون والی طاقت، دانشور اتے کامکپنیاں وچکار دشمنی تعلق: ایہہ سبھ اہم دھارناواں ہن جو کہ ویبر دی سوچ دے مستقل موہ نوں مصدقہ کردیاں ہن۔
- جوچیم راڈکا، میکس ویبر: اک بائیوگراپھی، 2005 [150]
اج بہت مشہور ویبر دیاں رچناواں اکترت کیتیاں گئیاں، سودھیاں گئیاں اتے مرن مگروں شائع کیتیاں گئیاں۔ اوہناں دیاں لکھتاں دے اہم ویاکھیاواں اجیاے سماج وادی پرکاشواناں ولوں تلوکٹ پارسونسڈ سی۔ رائیٹ ملز ولوں تیار کیتیاں گئیاں سن۔ پازرن خاص طور تے ویبر دے کماں نوں اک ایگزیکٹیو، ٹیلیؤلوجیکل نظریہ نوں حاصل کردے ہن؛ اس نجی وضاحت نوں اک لپت سرگیواد لئی تنقید کیتی گئی اے۔ [151]
ویبر نے بہت سارے بعد وچ سماجی تھیوریوادیاں نوں متاثر کیتا اے، جویں کہ تھیڈور ایڈورنو، میکس ہارکہیمر، گورگی لکیکس اتے یرگن ہابیرمس۔ [7] کارل سکمٹ، جوسپھ شپمٹر، لڈوگ لوچمن، لیو سٹراس، ہنس مورگینتھو اتے ریمنڈ اروں ولوں اسدے وچاراں دے وکھ وکھ تتاں اتے زور دتا گیا سی۔ [7] آسٹریئن دے مطلب شعورت لوڈوگ وان مائیسیج مطابق ووینا یونیورسٹی دے ویلے دوران ویبر نال ملاقات ہوئی سی،
اس صلاحیت دی شروعاتی موت جرمنی لئی بہت وڈی تباہی سی۔ جے ویبر لمے ویلے تک رہندے سن، تاں اج دے جرمن لوک اک "آریہ" دی اس اداہرن اُتے وچار کرن دے یوگ ہونگے، جو قومی سماج واد ولوں توڑیا نہیں جاویگا۔
- لڈوگ وان میسس، 1940 [152]
ویبر دے دوست، منو-طبی اتے اتھواوادی فلسفی کارل جسپیرس نے اوہناں نوں "ساڈے یگ دا سبھ توں وڈا جرمن" کیہا۔ ویبر دی بے وقتی موت جسپیراں نوں محسوس ہوئی "جویں کہ اسدی دنیا نے اپنا دل گوا دتا اے"۔ [153] پول ٹلچ، ہارورڈ دے یونیورسٹی دے پروفیسر نے ویبر بارے دسیا کہ اوہ "شاید 19 ویں صدی دے جرمنی وچ سبھ توں وڈا ودوان" سی۔ (پال تلک، "عیسائی تھاٹ دا اتہاس"، 1968، صفحہ 233)
ویبر دے گمبھیر جواب
ویبر دی سپشٹیکرن اوہناں تریخی دوراں لئی خاص طور تے بہت واضع اے۔ [154] کجھ اکادمک اس گل نال سہمت نہیں ہن، کہ اس حقیقت دے باو جود کہ ویبر نے 20 ویں صدی دے شروع وچ لکھیا سی، اس دے وچار زندہ اتے سیاست، نوکرشاہی، اتے اج سماجی روپانتر۔ [155]
حالانکہ کئی ودوان ویبر دے تریخی تجزیہ وچ خاص داعویاں نال سہمت نہیں ہن۔ اداہرن وجوں، مطلب شعورت جوسپھ شپھٹیر نے دلیل دتی کہ پونجیواد صنعتی انقلاب نال شروع نہیں ہویا پر 14 ویں صدی وچ اٹلی۔ [156] ملان، وینس اتے پھلورینس وچ، چھوٹے شہر-راج دے سیارہ وزارت نے پونجیواد دے شروعاتی روپاں دے ترقی نوں جم دتا۔ [157] 16 ویں صدی وچ، اینٹیورپ یورپ دا وپاری مرکز سی۔ اس توں علاوہ، سکاٹلینڈ دا مکھ طور تے کیلونوادی دیش نیندرلینڈ، انگلینڈ اتے نیو انگلینڈ دے وانگ ہی معاشی ترقی دا آنند نہیں ماندا۔ ایہہ اس گل ول اشارہ کیتا گیا اے کہ نیدرلینڈز، جس کول کیلونئل بہو گنتی سی، نوں 19 ویں صدی وچ مکھ طور تے کیتھولک بیلجیئم دی طرحاں صنعتی بنایا گیا، جو یورپیئن مینلینڈ اتے صنعتی انقلاب دے مرکزاں وچوں اک سی۔ [158] ایمل کاڈیر نے سوچ کیتی کہ کیلونواد نے لیبر تھیوری آف ویلیو دے ترقی لئی سرمائیداری دے ترقی نوں سٹّ ماری اے۔ [15 9]
کم
میکس ویبر دیاں رچناواں دی مکمل لسٹ لئی، میکس ویبر دی کتاب لسٹ دیکھو۔
ویبر نے جرمن وچ لکھیا اپنی موت (1920) دے بعد چھاپے مول سرلیکھاں نے اپنے ادھورے کماں (کلیکٹڈ اسے … فارم) دا امکان سبھ توں زیادہ اے۔ بہت سارے اناختلاف کئی جرمن مول بولیاں دے حصے جاں حصےآں توں بنے ہندے ہن اتے ترجمہ دے ناں اکثر نہیں درساؤندے کہ اوہ جرمن کم دا کی حصہ اے عامَ طور تے ویبر دے کم نوں مہتدھت میکس ویبر-گیسٹوسگبے (کلیکٹڈ ورکس ایڈیشن) دے حوالے دے طور تے حوالہ دتا گیا اے، جو کہ ٹوبینن وچ مہر سئیبیک ولوں شائع کیتا گیا اے۔
حوالے
3.بیلامی، رچرڈ (1992)، لبرلزم اینڈ ماڈرن سوسائٹی، پولیٹی، پی۔ 165
4.^ نجینی، جون ایمّ۔ (2010)۔ کیمبرج کپینیئن توں ماکیاویلی کیمبرج یونیورسٹی پریس پی۔ 259
5.^ تک چھال کرو: اک b مومسین، وولپھگانگ جے۔ (2013)۔ میکس ویبر اتے اس دے سوچ وچار۔ روٹلیج صفے 8-10.
7.^ "ویبر" رینڈم ہاؤس ویبسٹر دی انبرجڈ ڈکشنری۔
8.^ "میکس ویبر"، اینسائیکلوپیڈیا برٹینکا (آنلائین ای۔)، 20 اپریل 2009
10.^ توں اپر جاؤ: a b میکس ویبر؛ ہانس ہینرپھ گیرتھ؛ برائن ایس۔ ٹرنر (7 مارچ 1991)۔ میکس ویبر توں: سماجیات وچ لیکھ نفسیات پریس پی۔ 1. ISBN 978-0-415-06056-1 22 مارچ 2011 نوں مڑ حصول
^11. ریڈکاؤ، جوچم اتے پیٹرک کیملر (2009)۔ میکس ویبر: اک جیونی ٹرانس پیٹرک کیملر سیاست پریس ISBN 978-0-74564147-8
12.^ گڈینز، اینتھنی (1971)۔ پونجیواد اتے جدید سوشل تھیوری: مارکس، درکیم اتے میکس ویبر دے لکھتاں دا تجزیہ۔ کیمبرج یونیورسٹی پریس ISBN 0-52109785-1
13.^ آگسٹی کامٹے، مارکس اینڈ ویبر: بینٹن، ٹیڈ (1977)۔ پھلاسفوکل پھاؤنڈیشنز آف د تھری سوشلجسز۔ لنڈن: راؤٹ-کٹوا اتے کیگن پال ISBN 0-71008593-1
14.^ ٹرایاکیئن، ایڈورڈ اے۔ (2009)۔ درکیم لئی: تریخی اتے تہذیبی سماج وچ ایسیز۔ راؤٹ-کٹائی پی۔ 321. ISBN 0-75467155-0
15^ اے بابررمس، یرگن، د پھلاسوفکل ڈوکس آف موڈرٹیلائیٹی (اصل وچ 1 9 85 وچ جرمن وچ چھپی)، پولٹی پریس (1990)، آئی۔ ایسّ۔ ایسّ۔ 0-7456-0830-2، پی۔ 2.
16.^ میکنیسیس، جون جے۔ (2012)۔ سماج سائنس (14 ویں ایڈی۔) بوسٹن: پیئرسن پی۔ 88. ISBN 978-0-205-11671-3 ۔
17.^ ویبر، میکس پروٹیسٹینٹ ایتھک اتے "دِ روح آف کیپیٹزم" (1905)۔ اناختلاف سٹیپھن کلبرگ (2002)، روکسبری پب ولوں کمپنی، پنے 19، 35؛ ویبر دے "پنے" اتے "بیس" نوں ایہناں پنیاں تے دتے گئے حوالے مارکسواد دی بنیاد / اپردھارا تھیوری دے واضع حوالہ ہن۔
18.^ سکا، ایلن (2004)۔ میکس ویبر اتے نیو سینچری۔ لنڈن: ٹرانجیکشن پبلشر، پی۔ 24. ISBN 0-7658-0190-6 ۔
19.^ اے تک چھال کرو: اے بی سی ڈی ای ایپھّ جی کریگ جے کیہون (2002)۔ کلاسیکل سماجی سائنس ولے-بلیکویل۔ پی۔ 165. ISBN 978-0-631-21348-2 19 مارچ 2011 نوں مڑ حصول
20.^ اے تک چھال کرو: اے بی۔ ڈی۔ کے۔ کیلر (1988)۔ میکس ویبر: اس دے جیون اتے کم دی جان-پچھان۔ شکاگو پریس یونیورسٹی پی۔ 2. ISBN 978-0-226-42560-3 ۔ 24 مارچ 2011 نوں مڑ حصول
21.^ میککنن، اے ایمّ (2010)، "پروٹیسٹینٹ نیتک دی چیلنج: ویب اتے پونجیواد دی کیمیا" (پیڈیئیپھ)، سماجی اصول، ایبیڈیئین، 28 (1): 108-26، دو: 10.1111 / ج ۔1467-9558-2009 ۔01367.x.
22^ توڑو: اے بی جارج رتزر (29 ستمبر 2009)۔ ہم عصر سماجی اصول اتے اس دیاں کلاسیکل روٹس: بنیاد۔ میکگرا-ہلّ پی۔ 32. ISBN 978-0-07-340438-7 ۔ 22 مارچ 2011 نوں مڑ پراپتی
گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
چک 179 گ ب
چک 179 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
صوبہ امبریا
امبریا اٹلی دا اک تھاں اے۔
نکون 1 وی 1
نکون 1 وی 1 نکون کمپنی دیا بنیا اک کیمرا اے جیدا روّپ وکھالہ نکون نے 21 ستمبر 2011 نوں کیتا۔ اے بنا شیشے دے بدلیا جان والا لنز لگسکدا اے
9 جمادی الثانی
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
نیپلز بادشاہت
نیپلی بادشائی (Kingdom of Naples) (اطالوی: Regno di Napoli) اطالوی جزیرہ ورگا دے دکھنی حصے اتے سسلی بادشائی توں ریندے تھاں تے اک بادشائی سی۔
مورتاں
گٹھ:اٹلی گٹھ:اطالوی بادشاہتاں گٹھ:اٹلی دی تریخ
گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں
582ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:580ھ دی دہائی
ٹولا
ٹولا روس دا اک شہر اے۔
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دهستان کوهمره
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ فارس دے شہرستان کازرون چ اے ۔
آرتھر کومپٹن
آرتھر کومپٹن (10 ستمبر 1892- 15 مارچ 1962) اک امریکی فزکس گرو سی جنے کومپٹن ایفیکٹ تے کم کیتا۔ اوہنوں 1927 اچ چارلس تھامسن ریز ولسن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
8 جمادی الثانی
اسلامی کیلنڈر دے ۶ویں مہینے جمادی الثانی دی 8ویں تریخ یا دن
تعطیلات تے تہوار
گٹھ:دن گٹھ:اسلامی کیلنڈرگٹھ:جمادی الثانی
صوبہ وینیٹو
وینیٹو اٹلی دا اک تھاں اے۔
سسلی
صقلیہ یا سسلی (Sicily) (اطالوی: Siclia، ہسپانوی: Sicilian ، عربی: صقلیہ) اٹلی دا اک خود مختار علاقہ تے بحیرہ روم دا سبتوں وڈا جزیرہ اے جس دا رقبہ 25 ہزار 700 مربع کلومیٹر تے آبادی 50 لکھ اے۔ سبتوں وڈا شہر پالیرمو کہلاندا اے جتھے پنج مختلف تہذیباں دے آثار ملدے نیں۔
جغرافیہ
سسلی اٹلی دا اک تھاں اے۔
چک 178 گ ب
چک 178 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
سسلی
جغرافیہ
صقلیہ مشرق وچ آبنائے مسینا دے ذریعے اٹلی توں کٹیا ہویا اے۔ جزیرے اُپر واقع آتش فشاں پہاڑ ایٹنا 3 ہزار 320 میٹر (10 ہزار 900 فٹ) بلند اے جو یورپ دا سب توں بلند آتش فشاں اے۔ ایہ دنیا دے متحرک ترین آتش فشاناں وچوں اک اے۔
چک 178 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
سسلی
تریخ
قبل مسیح وچ صقلیہ یونانی تے کارتھیج سلطنتاں دے درمیان کشمکش دا مرکز رہیا تے ایہ کئی صدیاں تک رومی سلطنت دا صوبہ رہیا۔ 552ء وچ اسنوں بازنطینیاں نے فتح کرلیا تے 827ء تک ایہ بازنطینی سلطنت دا حصہ رہیا۔ 827ء توں 902ء تک مسلم عرباں نے صقلیہ نوں فتح کرلیا تے آل کلبی نے امارت صقلیہ قائم کرکے پالرمو نوں اپنا دارالحکومت بنایا جو اج تک صقلیہ دا دارالحکومت اے۔ مسلم صقلیہ دا نام غیر مسلماں نال بہترین سلوک دے باعث تاریخوچ اندلس دی طرح روشن اے۔ سسلی وچ مسلماناں دے ڈھائی سو سالہ اقتدار دا خاتمہ نارمن اقوام دے ہتھوں ہوئیا جنہاں نے 1060ء توں 1090ء دے دوران صقلیہ نوں اپنی حکومت وچ  شامل کیتا۔
صلیبی جنگاں دے دوران جزیرے تے مسلم تے عیسائی آبادی دے درمیان کشیدگی ودھن دے بعد 1224ء وچ عیسائی حکمراناں نے سارے مسلماناں نوں جزیرے توں بے دخل کردتا۔
انتظامی تقسیم
سسلی وچ اٹلی دے 9 صوبے واقع نیں جنہاں دی تفصیل ہیٹھاں اے:
بانگ درا میں ذکر
حکیم الامت علامہ محمد اقبال نے اپنے مجموعہ کلام "بانگ درا" وچ "صقلیہ (جزیرۂ سسلی)" نامی درج ذیل نظم لکھی اے:
<blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'>
رولے اے دل کھول کر اے دیدۂ خوننابہ بار
وہ نظر آتا ہے تہذیب حجازی کا مزار
بحر بازی گاہ تھا جن کے سفینوں کا کبھی
زلزلے جن سے شہنشاہوں کے درباروں میں تھے
بجلیوں کے آشیانے جن کی تلواروں میں تھے
اک جہان تازہ کا پیغام تھا جن کا ظہور
کھاگئی عصر کہن کوجن کی تیغ ناصبور
مردہ عالم زندہ جن کی شورش قم سے ہوا
آدمی آزاد زنجیر توہم سے ہوا
غلغلوں سے جس کے لذت گیر اب تک گوش ہے
کیا وہ تکبیر اب ہمیشہ کے لئے خاموش ہے؟
آہ اے سسلی! سمندر کی ہے تجھ سے آبرو
رہنما کی طرح اس پانی کے صحرا میں ہے تو
زیب تیرے خال سے رخسار دریا کو رہے
تیری شمعوں سے تسلی بحر پیما کو رہے
ہو سبک چشم مسافر پر ترا منظر مدام
موج رقصاں تیرے ساحل کی چٹانوں پر مدام
تو کبھی اس قوم کی تہذیب کا گہوارہ تھا
حسن عالم سوز جس کا آتش نظارہ تھا
نالہ کش شیراز کا بلبل ہوا بغداد پر
داغ رویا خون کے آنسو جہان آباد پر
آسماں نے دولت غرناطہ جب برباد کی
ابن بدروں کے دل ناشاد نے فریاد کی
غم نصیب اقبال کو بخشا گیا ماتم ترا
چن لیا تقدیر نے وہ دل کہ تھا محرم ترا
تیرے ساحل کی خموشی میں ہے انداز بیاں
درد اپنا مجھ سے کہہ، میں بھی سراپا درد ہوں
جس کی تو منزل تھا، میں اس کارواں کی گرد ہوں
رنگ تصویر کہن میں بھر کے دکھلادے مجھے
قصبہ ایام سلف کا کہہ کے تڑپادے مجھے
میں ترا تحفہ سوئے ہندوستاں لے جاؤں گا
خود یہاں روتا ہوں، اوروں کو وہاں رلواؤں گا
583ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:چھیویں صدی ہجری گٹھ:580ھ دی دہائی
اکیتین
اکیتین فرانس دے 27 تھانواں چوں اک اے۔
ضلع ترابزون
ضلع ترابزون ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Trabzon
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع اکچابات
ضلع اکچابات ترکی دے صوبہ ترابزون دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
جوکو ودودو
جوکو ودودو انڈونیشیا دے صدر نیں ۔ اوہ 20 اکتوبر 2014 نوں انڈونیشیا دے صدر مُنتخِب ہوئے ۔ 2019 وچ مُدت مکمل ہوݨ توں مگروں دوبارا صدارتی انتخاب جِت کے انڈونیشیا دے صدر بݨ گئے ۔ اوہ پہلاں جکارتا دے گورنر وی رہ چکے نیں ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دی تریخ گٹھ:انڈونیشیا دے لوک گٹھ:انڈونیشیائی لوک
چارلس تھامسن ریز ولسن
چارلس تھامسن ریز ولسن (14 فروری 1869- 15 نومبر 1959) اک سکاٹش فزکس گرو تے موسمیات گرو سی جنے بدل چیمبر ایجاد کیتا۔ اوہنوں 1927 اچ آرتھر کومپٹن دے نال فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک