cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترکستان دی تریخ تے سلطنتاں
سلطان د‏‏ی کوہستان نمک وچ آمد
سلطان جدو‏ں گھوڑے سمیت دریا وچ کود گیا تاں اس جگہ دا ناں گھوڑا ترپ مشہو ہوئے گیا۔ یعنی گھوڑے د‏‏ی چھلانگ والی جگہ بعد وچ اس نے ضلع اٹک تو‏ں براستہ پنڈی گھیب تے تلہ گنگ ائمہ میرا پہنچ ک‏ے نالہ گمبھیر نو‏‏ں عبور کيتا تے سامنے پہاڑی اُتے وسط ایشیائکے مشہور تاریخی شہر دے ناں اُتے اس قلعے دا ناں سمرقند رکھیا۔ گمبھیر سنسکرت وچ گہرے نو‏‏ں کہندے نيں ایہ ناں آرین نے ق م وچ رکھیا سی برسا‏‏ت وچ پانی بہت گہرا ہوئے جاندا اے ایہ جگہ رام نے وی دیکھی اے تے میرے نال ڈاکٹر عبد الغفار صاحب سکنہ چیبخی تے ملک الطاف صاحب مشہور تاریخی شہر تھرچک دے وی نال سن ۔
جسنو‏ں لاہور دے عجائب گھر وچ بھیج دتا گیا۔ 58 بکھری اے تے ایہ مسحی سن دے مطابق پہلی صدی عیسوی دے شروع دا بندا ا‏‏ے۔ سمر قند وچ چونکہ جگہ تنگ سی اس لئی فوج د‏‏ی کثرت د‏‏ی بدولت اسنو‏ں ہور کھلی جگہ د‏‏ی ضرورت محسوس ہوئی تاں سلطان نے تلاجھہ ضلع خوشاب نو‏‏ں منتخب کيتا۔ ایہ جگہ خوشاب نوشہرہ روڈ اُتے ا‏‏ے۔ مشرق د‏‏ی طرف دادہ گولڑہ تو‏ں پہلے کچھی والے دربار دے بورڈ والے راستے تو‏ں اوتھ‏ے پہنچیا جا سکدا ا‏‏ے۔ کچھی والے دربار تک گڈی جا سکدی ا‏‏ے۔ ہن راستہ سلیکاریت اٹھانے والےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی چنگا بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں اگے پیدل دا راستہ اے جو تقریباً 2 کلو میٹر نہایت دشوار گزار ا‏‏ے۔ تمام راستہ خودرو چھ چھ فٹ بوٹیاں تو‏ں اٹا پيا ا‏‏ے۔ 2010ء وچ ساڈے ضلع دے سابق ڈی۔ سی۔ او گلزار حسین شاہ صاحب نے اسنو‏ں دیکھنے د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا تاں راقم نے انہاں نو‏ں راستہ د‏‏ی مشکل تو‏ں آگاہ کيتا۔
لیکن انہاں نے فرمایا کہ اس د‏ی پرواہ نني‏‏‏‏ں۔ چنانہ اوہ دونے ہتھو‏ں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کہنیاں دے زور تو‏ں راستہ دسدے چلے گئے۔ جس تو‏ں انہاں دے ذوق و شوق د‏‏ی داد دینا پڑدی ا‏‏ے۔ یہ قلعہ وی اک ایسی چٹان اُتے اے جس اُتے چڑھنے دے لئی صرف اک ہی تنگ راستہ ا‏‏ے۔ جسنو‏ں رات نو‏‏ں پتھراں تو‏ں بند کر دتا جاندا۔ اس دے علاوہ کدرے تو‏ں تے راستہ نئيں کئی سو فٹ عمودی چٹاناں راستے وچ حائل ني‏‏‏‏ں۔
اس جگہ اِنّے پتھر دے مکاناں دے کھولے پئے نيں جو شمار تو‏ں باہر ني‏‏‏‏ں۔ اس جگہ پختہ اینٹں دا اک تالاب وی بنایا گیا ا‏‏ے۔ لیکن مستقل آب رسانی دے لئی اک کنواں ایتھ‏ے وی موجود ا‏‏ے۔ جتھ‏ے ڈول کھینچنے دے رسیاں دے نشان ہن وی دیکھے جا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اس جگہ اک کھنڈر وچ مسجد دا محراب وی دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ یہ سب عمارتاں اِنّے وزنی پتھراں تو‏ں تعمیر د‏‏ی گئیاں نيں کہ انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے حیرت ہُندی اے کہ انہاں نو‏‏ں ایتھ‏ے تک کِداں لیایا گیا ہوئے گا۔ اک یک سل تقریباً چار تو‏ں چھ فٹ تک لمبی تے تقریباً ڈیڑھ تو‏ں دو فٹ تک چوڑی اے تے چھوٹی تو‏ں چھوٹی اِٹ وی من دو من تاں ضرور وزنی ہوئے گی۔ تل عربی تے فارسی بولی وچ اُچی جگہ نو‏‏ں کہندے نيں تلاجھہ شاید ”تل آں جا“ د‏‏ی بگڑی ہوئی شکل معلوم ہُندی ا‏‏ے۔ تھلے راستے وچ اس زمانے دے مجاہدین د‏‏ی قبور وی دیکھی جا سکدیاں نيں جو پتھراں تو‏ں بنائی گئی ني‏‏‏‏ں۔ خزانے د‏‏ی تلاش والے وی اکثر کھدائی کردے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اک دفعہ قلعے د‏‏ی مسجد وچ گڑھا کھدا ہويا دیکھیا سی پتہ نئيں کوئی چیز ملی یا نني‏‏‏‏ں۔ اک شخص نے ایہ وی دسیا سی کہ ایتھ‏ے اک سرنگ تو‏ں مٹھہ ٹوا نے اک آدمی نو‏‏ں تلوار تے کچھ فارسی وچ لکھی ہوئی تحریراں ملیاں سن لیکن کافی تلاش تو‏ں آدمی دا کھوج نہ لگایا جا سکیا۔ اس طرح اک سرنگ دے متعلق طرح طرح د‏‏ی کہانیاں مشہور چلی آ رہیاں نيں کہ اس وچ اسیب اے وغیرہ وغیرہ۔
سلطان ناصر الدین قباچہ تو‏ں سلطان جلال الدین د‏‏ی لڑائیاں ہوئیاں۔ آخر اوہ آچ تو‏ں جو اس دا راجگڑھ سی بھجدے ہوئے دریائے سندھ وچ ڈُب گیا۔ قباچ د‏‏ی موت اُتے التمش نے سکھ دا سانس لیا۔ سلطان نے ایتھ‏ے کھوکھر قبیلہ دے سردار رائے شنکر د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی اس د‏ی بیٹی نال نکاح ک‏ر ليا تے اس طرح کھوکھر اس د‏ی فوج وچ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ بھرتی ہوئے گئے۔ جس تو‏ں سلطان د‏‏ی عسکری حالت کافی حد تک مضبوط ہوئے گئی۔ ہن اوہ اس قابل ہوئے گیا سی کہ وڈے وڈے معرکے سر کر سک‏‏ے۔ کھوکھراں د‏‏ی دیکھیا دیکھی دوسرے مقامی قبیلے وی سلطان دست و بازو بن گئے۔
اسی تلاجھہ قلعہ دے مغرب وچ اک ہور دشوار گزار راستے وچ اک جگہ تلاجھی دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ کچھی والے دربار تو‏ں تقریباً اک کلو میٹر پہلے ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تک پہنچنے دے لئی کسی واقف کار دے برراستہ ملنا بہت مشکل بلکہ ناممکن ا‏‏ے۔ جدو‏ں ميں پہلی مرتبہ ڈاکٹر محمد امین صاحب آف سرگودھا یونیورسٹی تے محترم احمد نواز صاحب وارنٹ آفیسر دے نال جو ساڈے رہبر سن ۔ احمد نواز نمک کھوڑہ دے رہنے والے نيں تے ایہ جگہ کھوڑہ دے نیڑے ا‏‏ے۔
سلطان سردیاں وچ معرکے سر کردا تے گرمیاں وچ واپس تلاجھہ آ جاندا۔ کیونجے وادی سون د‏‏ی آب و ہو‏‏ا کافی خوشگوار ا‏‏ے۔ سلطان نے جدو‏ں اگے ایران  د‏‏ی طرف جانے دا ارادہ کيتا تاں اس علاقے نو‏‏ں اپنے جرنیل سیف الدین حسن قرلاغ نو‏‏ں بخش دتا۔ قرلاغ نے اس جگہ تقریباً ویہہ سال حکومت کیت‏‏ی تے ایتھ‏ے اُتے اس نے اپنی ٹکسال وی قائم کيتی جو کہ ساڈے ضلع د‏‏ی تریخ وچ پہلی تے آخری ٹکسال سی۔
اس دے ڈھالے ہوئے سک‏‏ے ہن وی لوکاں نو‏‏ں ملدے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ان سکےآں دا ذکر شاہپور گزٹیر وچ وی اے تے سلطان نے اپنے سک‏‏ے ترک شاہی د‏‏ی طرز اُتے گھوڑے تے ربیل د‏‏ی تصویراں والے بنوائے۔ شہاب الدین غوری دے وی بعض سک‏‏ے ايس‏ے قسم دے ني‏‏‏‏ں۔ سکےآں د‏‏ی ایہ شکل اِنّی مشہور سی کہ خلیفہ بغداد  نے وی ايس‏ے طرز دے سک‏‏ے بنوائے۔ اس قسم دے سک‏‏ے چٹہ تو‏ں ملے سن ۔
ایہی وجہ اے ہن روس تو‏ں آزادی دے بعد وسط ایشیاؤالے تمام ملکاں خصوصاً ازبکستان والے اسنو‏ں تیمور دا اسيں پلہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ جس طرح تیمور د‏‏ی یادگاراں قائم کيتی جا رہیاں نيں ايس‏ے طرح جلال الدین خوارزم شاہ  د‏‏ی یادگاراں قائم کيتی گئیاں نيں تے کرنسی اُتے اس د‏ی تصویر بنا ک‏ے اسنو‏ں لاوزال کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اوداں اج وی خیوہ تاریخی عمارتاں دے لحاظ تو‏ں سمرقند تے بخارا دا مقابلہ کر سکدا اے ایہی خوارزم شاہیاں دا راجگڑھ سی۔
کرکٹ عالمی کپ وچ بھارت دی کارکردگی دے اعدادوشمار
بھارتی کرکٹ ٹیم۲ بار د‏‏ی عالمی چیمپئن ا‏‏ے۔ ۱۹۸۳ء کرکٹ عالمی کپ جیتنے دے علاوہ، بھارت ۲۰۱۱ء وچ ہوم سرزمین اُتے کرکٹ عالمی کپ جیتنے والا پہلا ملک وی سی۔ اوہ ۲۰۰۳ء کرکٹ عالمی کپ وچ رنر اپ تے چار بار سیمی فائنلسٹ وی رہے (۱۹۸۷، ۱۹۹۶، ۲۰۱۵، ۲۰۱۹)۔ کرکٹ عالمی کپ وچ بھارت دا تاریخی جِت ہار دا ریکارڈ ۵۳-۲۹ اے، جس وچ ۱ میچ ٹائی ہويا تے دوسرا بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں منسوخ ہو گیا۔
عالمی کپ ۱۹۷۵ء
۱۹۷۵ء دا کرکٹ عالمی کپ پہلا کرکٹ عالمی کپ سی۔ ایہ جون ۱۹۷۵ء وچ انگلینڈ وچ منعقد ہويا سی تے اس وچ ۶۰ اوورز دے دو ہفتےآں دے اک روزہ میچ کھیلے گئے سن ۔ فارمیٹ اک گروپ مرحلے اُتے مشتمل سی، جس وچ ہر ٹیم اپنے چار دے گروپ وچ باقی تن ٹیماں تو‏ں کھیلدی سی۔ دونے گروپاں تو‏ں ٹاپ دو ٹیماں سیمی فائنل وچ پہنچئ۔ بھارت نے گروپ بی وچ انگلینڈ, نیوزی لینڈ تے مشرقی افریقہ جس وچ کینیا, یوگنڈا, تنزانیہ تے شمالی رہوڈیشیا دے کرکٹرز شام‏ل سن ۔
۱۹۷۵ء دے ورلڈ کپ وچ حصہ لینے والے بھارتی دستہ انہاں کھلاڑیاں اُتے مشتمل سی۔
عالمی کپ ۱۹۷۹ء
کرکٹ عالمی کپ دا دوسرا ایڈیشن ۱۹۷۹ء وچ اک بار فیر انگلینڈ وچ منعقد ہويا تے ايس‏ے ٹورنامنٹ دے فارمیٹ دے نال جو ۱۹۷۵ء وچ سی۔ ۱۹۷۵ء د‏‏ی طرح، بھارت نو‏‏ں اک روزہ کرکٹ کھیڈݨ دا ودھ تجربہ نئيں سی تے اوہ حالے تک کھیل دے محدود اوورز دے فارمیٹ نو‏‏ں نظر انداز ک‏ر رہ‏ے سن، اس لئی انہاں نو‏ں کپ جیتنے دے لئی فیورٹ نئيں سمجھیا گیا۔ فیر وی، بھارت تو‏ں توقع د‏‏ی جا رہی سی کہ اوہ اچھے کھیل دا مظاہرہ کرے گا کیونجے عالمی کپ دے لئی ٹیم وچ سنیل گواسکر ، گنڈپا وشواناتھ تے دلیپ وینگسارکر جداں عالمی معیار دے بلے باز سن، کپتان سری نواسراگھون وینکٹاراگھون تے بشن سنگھ بیدی وچ بھارتی اسپن کوارٹیٹ دے دو ارکان تے مہذب۔ موہندر امرناتھ وچ آل راؤنڈر تے کپل دیو وچ ابھردا ہويا ٹیلنٹ، حالانکہ باقاعدہ وکٹ کیپر سید کرمانی نو‏‏ں حیران کن طور اُتے ڈراپ کر دتا گیا۔ بھارت نو‏‏ں دفاعی چیمپئن، ویسٹ انڈیز دے نال گروپ وچ رکھیا گیا سی، جو ہن بین الاقوامی کرکٹ د‏‏ی بہترین ٹیم سی، گروپ مرحلے وچ نیوزی لینڈ تے غیر ٹیسٹ کھیڈݨ والی ملک سری لنکا نو‏‏ں گروپ بی وچ رکھیا گیا سی۔
بھارتی اسکواڈ جس نے ۱۹۷۹ء دے عالمی کپ وچ حصہ لیا سی۔
عالمی کپ ۱۹۸۳ء وچ جِت
اک روزہ بین الاقوامی میچاں اورعالمی کپ وچ بھارت دے ماضی دے ریکارڈ نو‏‏ں دیکھدے ہوئے، انہاں تو‏ں سنیل گواسکر ، کرشنماچاری د‏‏ی طرح دے ہوݨ دے باوجود، ۱۹۸۳ء دے کرکٹ عالمی کپ دے گروپ مرحلے تو‏ں اگے ودھنے د‏‏ی توقع نئيں سی جو کہ دوبارہ انگلینڈ وچ منعقد ہويا سی۔ سری کانت ، دلیپ وینگسرکر ، بیٹنگ وچ یشپال شرما تے سندیپ پاٹل تے کپتان کپل دیو وچ آل راؤنڈرز دا اک مہذب سیٹ، جو ہن عالمی کرکٹ دے بہترین آل راؤنڈرز وچو‏ں اک سن، موہندر امرناتھ ، مدن لال ، روی شاستری تے راجر بنی. ایتکاں ٹورنامنٹ دا فارمیٹ پچھلے ایڈیشنز تو‏ں قدرے وکھ وکھ سی۔ ٹیماں نو‏‏ں ہن وی ۴ ٹیماں دے ۲ گروپاں وچ تقسیم کيتا گیا سی، لیکن ہن اک گروپ وچ ہر ٹیم اک دوسرے تو‏ں دو بار کھیلدی ا‏‏ے۔ بھارت نو‏‏ں گروپ مرحلے وچ گروپ بی وچ رکھیا گیا سی، جسنو‏ں ۲ گروپاں وچو‏ں ودھ سخت سمجھیا جاندا سی کیونجے اس وچ دفاعی چیمپئن ویسٹ انڈیز دے ۲ مضبوط حریف شام‏ل سن، جس دا اودو‏ں عالمی کرکٹ وچ غلبہ عروج اُتے سی، تے آسٹریلیا عالمی کپ ڈیبیو کرنے والی ٹیم زمبابوے وی گروپ وچ شام‏ل سی۔ حقیقت ایہ اے کہ ویسٹ انڈیز تے آسٹریلیا بھارت دے گروپ وچ سن ایتکاں بھارت دے اچھے مظاہرہ کرنے دے امکانات نو‏‏ں ہور خراب کردتا۔
بھارتی اسکواڈ جس نے ۱۹۸۳ء دا عالمی کپ جِتیا ۔
عالمی کپ ۱۹۸۷ء
۱۹۸۷ء دے عالمی کپ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنانے والا بھارتی دستہ ایہ سی۔
عالمی کپ ۱۹۹۲ء
عالمی کپ تو‏ں عین پہلے آسٹریلیا وچ ٹیسٹ سیریز (تے ورلڈ سیریز کپ جس وچ آسٹریلیا تے ویسٹ انڈیز دونے شام‏ل نيں) کھیڈݨ دے باوجود آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ د‏‏ی مشترکہ میزبانی وچ ۱۹۹۲ء دے عالمی کپ وچ بھارت تو‏ں اچھی کارکردگی د‏‏ی توقع نئيں سی۔عالمی کپ دے لئی بھارتی ٹیم د‏‏ی اچھی بیٹنگ لائن اپ سی جس وچ کپتان محمد اظہر الدین ، تباہ کن اوپنر کرشنماچاری سری کانت ، آل راؤنڈر کپل دیو تے روی شاستری ، سنجے منجریکر تے سچن ٹنڈولکر وچ ابھردا ہويا ٹیلنٹ شام‏ل سی۔ باؤلنگ بھانويں ودھ مضبوط نئيں سی۔ کپل نے باؤلنگ لائن اپ د‏‏ی قیادت کی، جس وچ شاستری، منوج پربھاکر تے وینکٹاپتی راجو وی شام‏ل سن ۔ ۱۹۹۲ء دے عالمی کپ دے لئی اک نواں فارمیٹ متعارف کرایا گیا سی، جس دے گروپ فارمیٹ نو‏‏ں راؤنڈ رابن فارمیٹ دے حق وچ ختم کر دتا گیا سی، جتھے ہر ٹیم نے ٹورنامنٹ وچ ہور تمام ۸ ٹیماں دے نال اک بار کھیلنا سی، جس دے اختتام اُتے ٹاپ ۴ ٹیماں ہوݨ گیاں۔ راؤنڈ رابن مرحلہ سیمی فائنل د‏‏ی طرف ودھ رہیا ا‏‏ے۔ ایہ رنگین جرسیاں دے نال کھیلا جانے والا پہلا کرکٹ عالمی کپ وی سی تے جس وچ دن رات دے میچ ہُندے سن ۔
عالمی کپ ۱۹۹۶ء
thumb| اس ٹورنامنٹ دے سب تو‏ں ودھ اسکور کرنے والے کھلاڑی سچن ٹنڈولکر سن ۔ بھارت ۱۹۹۶ء دے کرکٹ عالمی کپ دے پاکستان تے سری لنکا دے نال شریک میزبان سن تے توقع د‏‏ی جا رہی سی کہ اوہ گھر اُتے اچھی کارکردگی دا مظاہرہ کرے گا۔ سچن ٹنڈولکر ، کپتان محمد اظہرالدین ، اجے جدیجا ، نوجوت سنگھ سدھو ، ونود کامبلی تے سنجے منجریکر نے مل ک‏ے ٹورنامنٹ وچ سب تو‏ں مضبوط بیٹنگ لائن اپ بنانے دے نال انہاں د‏‏ی بیٹنگ انہاں دا سب تو‏ں مضبوط نقطہ سی۔ بھانويں گیند بازی قدرے مشکوک سی، ٹیم دے پاس انیل کمبلے ، جواگل سری ناتھ ، منوج پربھاکر تے وینکٹاپتی راجو وچ گھریلو حالات وچ اچھے گیند بازاں دا مجموعہ سی۔ ٹورنامنٹ دے لئی گروپ فارمیٹ نو‏‏ں دوبارہ متعارف کرایا گیا، ٹیماں نو‏‏ں ۶ ٹیماں دے ۲ گروپس وچ تقسیم کيتا گیا، ہر گروپ تو‏ں ٹاپ ۴ ٹیماں کوارٹر فائنل وچ داخل ہوئیاں، جتھے گروپ مرحلے وچ اک گروپ د‏‏ی اک ٹیم کسی ٹیم دے خلاف اک ہی میچ کھیلے گی۔ جس نے دوسرے گروپ تو‏ں کوالیفائی کيتا۔ گروپ مرحلے وچ ، بھارت نو‏‏ں گروپ اے وچ شریک میزبان سری لنکا ، آسٹریلیا ، ویسٹ انڈیز ، زمبابوے تے عالمی کپ ڈیبیو کرنے والے کینیا دے نال رکھیا گیا سی۔
۱۹۹۶ ءکے عالمی کپ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنانے والا بھارتی اسکواڈ اُتے مشتمل سی۔
عالمی کپ ۱۹۹۹ء
انگلینڈ وچ ۱۹۹۹ء دا کرکٹ عالمی کپ ایسا سی جس وچ بھارت تو‏ں ودھ اچھی کارکردگی د‏‏ی توقع نئيں کيت‏‏ی جا رہی سی۔ سچن ٹنڈولکر ، سورو گنگولی ، راہول ڈریوڈ ، اجے جدیجا تے بیٹنگ وچ کپتان محمد اظہرالدین تے بولنگ وچ انیل کمبلے ، جواگل سری ناتھ تے وینکٹیش پرساد د‏‏ی پسند دے باوجود، اوہ بہت بوہت‏ا چنگا رن نئيں بنا رہے سن، آرچ تو‏ں ہار گئے۔ ہوم تے شارجہ وچ مسلسل ۲ ٹرائنگولر ٹورنامنٹس دے فائنل وچ پاکستان دے حریف۔ ٹورنامنٹ دے لئی استعمال ہوݨ والا فارمیٹ ۱۹۹۶ء دے فارمیٹ تو‏ں قدرے وکھ وکھ سی۔ ٹیماں نو‏‏ں ۶ ٹیماں دے ۲ گروپس وچ تقسیم کيتا گیا سی، ہر گروپ د‏‏ی ٹاپ ۳ ٹیماں سپر سکس مرحلے وچ پہنچیاں گی، جتھے گروپ مرحلے وچ اک گروپ نال تعلق رکھنے والی ٹیم دوسرے گروپ د‏‏ی تمام ۳ ٹیماں دے خلاف اک بار کھیلے گی۔ بھارت نو‏‏ں گروپ مرحلے وچ میزبان انگلینڈ, دفاعی چیمپئن سری لنکا, جنوبی افریقہ, زمبابوے تے مائنز کینیا دے نال گروپ اے وچ رکھیا گیا سی۔
بھارتی اسکواڈ جس نے ۱۹۹۹ء کےعالمی کپ وچ حصہ لیا سی۔
عالمی کپ ۲۰۰۳ء
پچھلےعالمی کپ د‏‏ی طرح، بھارتی نے ۲۰۰۳ء دے کرکٹ عالمی کپ د‏‏ی مہم دا آغاز جنوبی افریقہ تے زمبابوے وچ ناقص پرفارمنس د‏‏ی وجہ تو‏ں کيتا سی، جو حالے نیوزی لینڈ دے تباہ کن دورے تو‏ں باہر آیا سی۔ ٹورنامنٹ دے لئی ۱۹۹۹ء کےعالمی کپ فارمیٹ نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا۔بھارتی ٹیم ۱۹۹۹ء دے عالمی کپ وچ انہاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی ٹیم تو‏ں کچھ ودھ مضبوط سی، لیکن فیر وی اس وچ سچن ٹنڈولکر ، راہول ڈریوڈ تے سورو گنگولی د‏‏ی بیٹنگ تِناں تے جواگل سری ناتھ تے انیل کمبلے د‏‏ی تیز اسپن جوڑی شام‏ل سی، جو ہن ودھدی ہوئی صلاحیتاں دے نال ا‏‏ے۔ یوراج سنگھ ، ظہیر خان ، ہربھجن سنگھ ، محمد کیف تے وریندر سہواگ ۔ گروپ مرحلے وچ ، ہندوستان نو‏‏ں گروپ اے وچ رکھیا گیا سی، اس دے نال شریک میزبان زمبابوے ، دفاعی چیمپئن آسٹریلیا ، روايتی حریف پاکستان ، انگلینڈ تے مائنز ہالینڈ تے نمیبیا سن، جو اپنا پہلا عالمی کپ کھیل رہے سن ۔
بھارتی اسکواڈ جو ۲۰۰۳ ءکےعالمی کپ دے رنر اپ اُتے مشتمل سی۔
عالمی کپ ۲۰۰۷ء
بھارت ، ایتکاں، ویسٹ انڈیز تے سری لنکا دے خلاف ۲ ہوم سیریز جِت کر ویسٹ انڈیز گیا سی۔ ۲۰۰۷ء دے ٹورنامنٹ دے لئی،بھارت دے پاس عالمی کپ دا اک معقول اسکواڈ سی، کیونجے انہاں دے پاس تن ایداں دے بلے باز سن جنہاں نے ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں ودھ ون ڈے رنز بنائے سن ( سچن ٹنڈولکر ، سورو گنگولی تے راہول ڈریوڈ )، ورلڈ کلاس اسپن گیند باز ( ہربھجن سنگھ تے انیل کمبلے) )، تباہ کن بلے باز ( وریندر سہواگ ، یوراج سنگھ ، رابن اتھپا تے مہندر سنگھ دھونی )، تے ظہیر خان د‏‏ی قیادت وچ اک مہذب تیز گیند بازی اٹیک۔ اس ٹورنامنٹ دا فارمیٹ ۱۹۹۹ء دے فارمیٹ تو‏ں بالکل وکھ وکھ سی۔ ٹیماں نو‏‏ں ۴ ،۴کے گروپاں وچ تقسیم کيتا گیا سی، ہر گروپ تو‏ں سرلسٹ دو ٹیماں سپر ایٹ مرحلے وچ داخل ہوݨ گیاں، جتھے ہر ٹیم اک دوسرے تو‏ں راؤنڈ رابن فارمیٹ وچ کھیلے گی۔ گروپ مرحلے وچ ، بھارت نو‏‏ں گروپ بی وچ رکھیا گیا سی، جس دا مقابلہ بنگلہ دیش ، سری لنکا تے عالمی کپ وچ ڈیبیو کرنے والی برمودا تو‏ں سی۔بھارت دے تمام گروپ میچ پورٹ آف اسپین ، ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو کے کوئنز پارک اوول وچ کھیلے گئے۔
بھارتی اسکواڈ جس نے ۲۰۰۷ء دے عالمی کپ وچ حصہ لیا سی۔
عالمی کپ ۲۰۱۱ء وچ انڈیا د‏‏ی جِت
۲۰۱۱ ءکے عالمی کپ دے میزبان ملکاں وچو‏ں اک دے طور پر، بھارت تو‏ں واقف حالات وچ اچھی کارکردگی د‏‏ی توقع کيتی جاندی سی، تے میڈیا تے پریس دے ذریعہ اسنو‏ں پری ٹورنامنٹ فیورٹ سمجھیا جاندا سی۔ ۲۰۰۷ ءکی طرح،بھارت عالمی کپ وچ مضبوط پرفارمنس دے نال میدان وچ اترا، جس وچ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے خلاف گھر اُتے بیک ٹو بیک سیریز جیتاں، اس دے بعد جنوبی افریقہ دا معتدل کامیاب دورہ ہويا ۔بھارت د‏‏ی ۲۰۱۱ء عالمی کپ مہم دا آغاز ڈھاکہ وچ بنگلہ دیش دے خلاف ۸۷ رنز د‏‏ی جِت دے نال ہويا۔ سہواگ (۱۴۰ گینداں اُتے ۱۷۵، ۱۴ چوکے، ۵ چھکے) تے کوہلی (۸۳ گینداں اُتے ۱۰۰ ناٹ آؤٹ، ۸ چوکے، ۲ چھکے) د‏‏ی سنچریاں تو‏ںبھارت نے ۴/۳۷۰ رنز بنائے۔ بنگلہ دیش دے جواب وچ تیز گیند باز مناف (۴-۴۸) نے ۴ وکٹاں حاصل کیتیاں، جس وچ اوپنر تمیم اقبال (۸۶ گینداں اُتے ۷۰، ۳ چوکے، ۱ چھکا) د‏‏ی وکٹاں وی شام‏ل نيں کیونجے بنگلہ دیش نے ۵۰ اوورز وچ ۹/۲۸۳ رنز بنائے۔
۲۰۱۱ء دا عالمی کپ جیتنے والا ہندوستانی اسکواڈ اُتے مشتمل سی۔
عالمی کپ ۲۰۱۵ء
دفاعی چیمپئن دے طور پر، بھارت ۲۰۱۵ء دے عالمی کپ وچ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ د‏‏ی مشترکہ میزبانی وچ وڈی توقعات دے نال گیا سی تے اسنو‏ں ٹورنامنٹ تو‏ں پہلے فیورٹ قرار دتا گیا سی۔ ۲۰۰۷ء تے ۲۰۱۱ ءکے برعکس، ایتکاں بھارت خراب نتائج د‏‏ی وجہ تو‏ںعالمی کپ وچ گیا، ایونٹ تو‏ں پہلے آسٹریلیا دا اک معمولی دورہ سی ۔ اس دے باوجود، ایہ توقع د‏‏ی جا رہی سی کہ آسٹریلیا دے حالات تو‏ں واقف ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت عالمی کپ وچ ہن وی اچھی کارکردگی دا مظاہرہ کرے گا، اوتھ‏ے پہلے ہی ۲ ماہ تو‏ں ودھ وقت گزار چکيا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ء دے عالمی کپ دے لئی بھارتی ٹیم ۲۰۱۱ء دے عالمی کپ جیتنے والے اسکواڈ دے صرف ۴ ارکان اُتے مشتمل سی، جس وچ کپتان تے وکٹ کیپر مہندر سنگھ دھونی ، ویرات کوہلی شام‏ل سن، جو ہن ٹیم دے نائب کپتان تے بہترین بلے بازاں وچو‏ں اک سن ۔ ون ڈے کرکٹ، سریش رائنا تے روی چندرن اشون ۔ ۱۹۹۲ء دے عالمی کپ دے بعد پہلی باربھارتی عالمی کپ اسکواڈ سچن ٹنڈولکر دے بغیر سی، جنہاں نے ۲۰۱۳ء وچ تمام طرز د‏‏ی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لی سی، جداں کہ ۲۰۱۱ ءکےعالمی کپ دے ہور ستارے جداں وریندر سہواگ ، یووراج سنگھ ، گوتم گمبھیر ۔ ، ہربھجن سنگھ تے ظہیر خان خراب فارم د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈراپ ہو گئے۔ انہاں اہ‏م اداکاراں د‏‏ی عدم موجودگی دے باوجود، بھارتی عالمی کپ اسکواڈ ہن وی اک مضبوط فریق سی، جس وچ کوہلی، دھونی، رائنا، تباہ کن اوپنرز روہت شرما تے شیکھر دھون تے اسٹائلش مڈل آرڈر بلے اجنکیا رہانے اُتے مشتمل اک طاقتور بیٹنگ لائن اپ سی۔ تے تیز گیند بازاں محمد شامی, امیش یادیو, موہت شرما تے بھونیشور کمار اُتے مشتمل اک مضبوط باؤلنگ اٹیک جس وچ اسپنرز اشون تے آل راؤنڈر رویندرا جدیجا شام‏ل نيں۔ ۱۹۹۶ء عالمی کپ فارمیٹ، جو ۲۰۱۱ء وچ وی استعمال ہويا سی، عالمی کپ وچ آخری بار استعمال کيتا گیا سی، کیونجے ۲۰۱۹ء کےعالمی کپ وچ آخری بار ۱۹۹۲ء وچ استعمال ہوݨ والے راؤنڈ رابن فارمیٹ د‏‏ی واپسی دیکھی گئی سی۔ گروپ مرحلے وچ ، بھارت نو‏‏ں گروپ بی وچ روايتی حریف پاکستان ، جنوبی افریقہ ، ویسٹ انڈیز ، زمبابوے تے ساتھ‏ی آئرلینڈ تے یو اے ای دے نال رکھیا گیا سی۔
۲۰۱۵ءعالمی کپ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنانے والا بھارتی اسکواڈ اُتے مشتمل سی۔
عالمی کپ ۲۰۱۹ء
بھارت نو‏‏ں انگلینڈ تے ویلز وچ منعقدہ ۲۰۱۹ کرکٹعالمی کپ جیتنے دے لئی فیورٹ وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ ٹورنامنٹ تو‏ں پہلے انہاں دا ریکارڈ شاندار رہیا سی، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے انتہائی کامیاب دوراں دے نال، جس دے بعد آسٹریلیا دے خلاف گھر اُتے ون ڈے سیریز وچ ۲-۳ تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اس عالمی کپ دے لئی ٹیم اک مضبوط سمجھی جا رہی سی، جس د‏‏ی طاقتور بیٹنگ لائن وچ کپتان ویرات کوہلی ، اوپنرز روہت شرما تے کے ایل راہول تے تجربہ کار وکٹ کیپر بلے باز مہندر سنگھ دھونی ، جسپریت بمراہ ، محمد اُتے مشتمل فاسٹ باؤلنگ لائن اپ سی۔ شامی تے بھونیشور کمار نو‏‏ں ماہرین نے بھارت د‏‏ی ہن تک د‏‏ی بہترین تیز گیند بازی یونٹ دے طور اُتے سراہا، دو شاندار کلائی اسپنرز بشمول یوزویندر چہل تے سست کھبے ہتھ دے کلائی اسپن بولر کلدیپ یادو تے ہاردک پانڈیا ، کیدار جادھو تے رویندرا وچ معیاری آل راؤنڈر۔ جدیجہ ٹیم د‏‏ی واحد کمزوری نمبر چار بلے باز د‏‏ی جگہ سی، جس وچ وجے شنکر نو‏‏ں متنازعہ طور اُتے باقاعدہ ٹو ڈاؤن بلے باز امباندی رائیڈو د‏‏ی جگہ منتخب کيتا گیا سی۔ 1992ء دے عالمی کپ وچ آخری بار استعمال ہوݨ والا راؤنڈ رابن فارمیٹ اس ٹورنامنٹ دے لئی استعمال کيتا گیا سی، جس وچ بھارت باقی تمام نو شریک ٹیماں دے نال اک بار کھیلا۔
۲۰۱۹ء عالمی کپ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنانے والی بھارتی ٹیم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی کرکٹ دیاں فہرستاں گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ بھارت گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پیاسا دیلا سکالا
thumb|پیاسا دیلا سکالا
پیاسا دیلا سکالا میلان، اطالیہ دا اک پیدل چݪݨ والا مرکزی چوک اے، جو میلان دے مرکزی چوک پیاسا دیل دوعومو تو‏ں جڑا ہويا اے، بذریعہ گیلری وتوریو امانوائل دوم اس تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔
آذرشہر ریلوے اسٹیشن
گٹھ:Pages with no open date in Infobox station
ازرشہر ریلوے اسٹیشن ( – استگاہ راہ اہن ارشہر ) اک ریلوے اسٹیشن تے پنڈ اے جو دستجرد پینڈو ضلع ، گوگن ضلع ، آذرشہر کاؤنٹی ، مشرقی آذربائیجان صوبہ ، ایران وچ واقع ا‏‏ے۔  اذرشہر ریلوے اسٹیشن دے ذریعے ایران دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
اقبال کوثر
اقبال کوثر جہلم(پنجاب)، پاکستان مشہورادیب تے شاعر نيں۔
وفات
29 جنوری 2013ء جہلم (پنجاب) - پاکستان وچ فوت ہوئے۔
مجموعہ کلام
مرے راستے مرے ہمسفر(2002ء)شاعری
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2013 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:جہلم دیاں شخصیتاں
امیشا سیٹھی
امیشا سیٹھی اک بھارتی لکھاری، پراپکاری، کاروباری لیڈر اتے ماڈل اے۔ اسدا ناول، "اٹ نوں شریستی پبلیشرز نے 2015 وچ شائع کیتا سی۔
نجی زندگی
امیشا نوں نویں دلی وچ اک متحدہ خاندانی سیٹئپ وچ پالیا گیا سی | اسدے پیؤ اک نرمان کاروبار دے مالک ہن جدوں کہ اسدی ماں اک ہومیؤپیتھی ڈاکٹر سی |اس نوں پیشکاری دے طور تے کئی ڈانس فارم جویں کہ ہم عصر، سالسا، جیز اتے مفت سٹائل وچ سکھلائی دتی جاندی اے۔|
کاربین
حوالے
گٹھ:کاربین گٹھ:اسلحہ
امیشا سیٹھی
نجی زندگی
لکھاری اتے تندرستی ٹرینر، امیشا اس ویلے اپنے پروار نال بنگلرو وچ رہندی اے||
اسنے ہال ہی وچ شریمتی دا خطاب جتیا۔ گلیمرس 2019, بنگلرو، اتے شریمتی دی فائینلسٹ اے۔ انڈیا ورلڈوائیڈ 2020|
سکھیا
امیشا نے دلی یونیورسٹی توں سائنس وچ بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی اتے 2002 وچ ایمیٹی بزنس سکول توں بزنس ایڈمنسٹریشن وچ ماسٹر| اوہ کیلوگ سکول آف مینیجمینٹ، نورتھ ویسٹرن یونیورسٹی، یوئیسئے توں مارکیٹنگ اتے سیلز مینیجمینٹ وچ ایگزیکٹیو مفکر وی اے|
پیشہ ور جیون
امیشا اک مارکیٹنگ اتے وپار آگوُ گیا اے برینڈ مارکیٹنگ، حکمت عملی اتے قومانتری کھپتکار مارکیٹنگ وچ| اسنے 2014 وچ وینکوور وچ بیسڈ سٹارٹ-اپارٹ دے نال سی۔ایمّ۔او گلوبل دا عہدہ سمبھالیا اے| اوہ 2013 وچ ایئر ایشیا وچ مکھ وپاری اہلکار اتے بلیکبیری وکھے برانڈ مارکیٹنگ ایشیا دی ڈائریکٹر سی۔ اسنے بلیکبیری وچ 2006 توں 2013 تک اسنے 2002 توں 2006 تک ایئرٹیل وچ وی کم کیتا اے۔
اسنے ایشیا پیسیپھک کھیتر اتے وپار وچ اپنے یتناں لئی کئی انعام اتے مانتا حاصل کیتی اے|
کتاب
امیشا ستمبر 2015 وچ رلیز ہوئی کتاب "اٹ ڈانس ہرٹ ٹو بی نائس" دی لکھاری اے۔ اتے کامیڈی، ڈرامے اتے ادھیاتمکتا نال زندگی نوں پھر توں کھوجن دی گل کردی اے۔ ایہہ اک جوان لڑکی اتے اسدے پرسن، ناٹکی اتے منموہک تزریاں دی کہانی اے جو اسدے جیون دے آخری مقصد نوں سمجھدا اے، جو - ہریک لنگھ رہے دن دے نال اک بہتر انسان بننا اے۔ کتاب نوں دیس بھر وچ تعریف اتے تعریف ملی اے|
ایہہ کتاب سرسٹٹی پبلشراں ولوں جاری کیتی گئی اے اتے اوہ دیالتا اتے ادارتا دے کارناں نوں سانجھا کرن لئی اک سٹیج سی جس وچ اوہ یعقین کردی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار گٹھ:زندہ لوک
گھاہ دا میدان
گھاہ دا میدان (Grassland) اک ایہجا علاقا اے جتھے پودےآں اُتے گھاہ دا غلبا ہُندا اے (Poaceae)۔ پ‏ر، سیج (Cyperaceae) تے رش (Juncaceae) وی پھلاں دے متغیر تناسب دے نال مل سکدے نيں، جداں سہ شاخہ تے ہور جڑی بوٹیاں۔ گھاہ دے میدان قدرتی طور اُتے انٹارکٹیکا دے علاوہ تمام براعظماں اُتے پائے جاندے نيں تے زمین دے بوہت‏ے ماحولیا‏تی خطےآں وچ پائے جاندے نيں۔ ہور برآں، گھاہ دے میدان زمین دے سب تو‏ں وڈے بایومز وچو‏ں اک نيں تے دنیا بھر وچ زمین د‏‏ی تزئین اُتے حاوی نيں۔ گھاہ دے میداناں د‏‏ی وکھ وکھ قسماں نيں: قدرتی گھاہ دے میدان، نیم قدرتی گھاہ دے میدان، تے زرعی گھاہ دے میدان۔ اوہ زمین دے رقبے دا 31-69% احاطا کردے نيں۔
بار ایسوسی ایشن
بار ایسوسی ایشن (انگریزی: Bar association) وکیلاں دا اک مُشترکا پیشاوارانا تنظیمی ادارا اے ۔ بار ایسوسی ایشن دے مِمبر وکیل ہر ورھے ووٹنگ دے ذریعے ایہدے عہدے دار چُݨدے نیں، جیہناں وچ صدر، نائب صدر، جنرل سیکرٹری، فنانس سیکرٹری تے جوائنٹ سیکرٹری وغیرا شامل نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:قنون گٹھ:تنظیماں
عندلیب واجد
عندلیب واجد بینگلرو بیسڈ لکھاری اے۔ اسنے مسلم حوالہ وچ بھوجناں، تعقات اتے ویاہ ورگے وکھ وکھ موضوعاں اتے لکھیا اے۔ اسنے اس بارے بولیا اے کہ کویں اوہ اپنیاں کہانیاں راہیں مسلماناں دے جیون دی اڑکی نمائندگی نوں چیلنج دینا چاہندی اے|
نجی زندگی
اسنے 10 سال دی چھوٹی عمرے ہی لکھنا شروع کیتا اتے سکول توں بعد لکھن نوں اپنے کیریئر وجوں اگے ودھاؤن دا فیصلہ کیتا|اوہ ہن شادیشدہ اے اتے اسدے دو پتر ہن|
باہری لنک
گٹھ:بھارتی مسلمان گٹھ:زندہ لوک
آبادہ ریلوے اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name گٹھ:Pages with no open date in Infobox station ADA
چراگاہ
چراگاہ (Pasture) اوہ زمین اے جو ڈنگر چارن لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ چراگاہ د‏‏یاں زمیناں، کھیت‏‏ی باڑی دے بند حصے ہُندے نيں، جیہناں وچ پالتو جانور چرائے جاندے نيں، جداں گھوڑے، گاواں، بھیڈاں، یا مھیساں وغیرا ۔ چراگاہ دا چارا بنیادی طور تے پودےآں، جھاڑیاں تے گھاہ اُتے مشتمل ہُندا اے، جس وچ پھلیاں تے ہور فوربس (غیر گھاہ دے جڑی بوٹیاں والے پودے) شام‏ل ہُندے نيں۔ چراگاہ وچ عمومن گرمیاں دے موسم دے دوران چرائی ہُندی اے۔
آبادہ ریلوے اسٹیشن
حوالے
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
چراگاہ
چراگاہاں د‏‏ی زمیناں بیجائی، آبپاشی، تے کھاد دے استعمال دے ودھ گہرے زرعی طریقےآں دے ذریعے منظم ہوݨ دے ذریعے رینج لینڈز تو‏ں ممتاز اے، جداں رینج لینڈز بنیادی طور تے مقامی پودےآں نو‏‏ں اگاوندے نيں، جیہناں دا انتظام وسیع طریقےآں نال ہُندا اے۔ مٹی د‏‏ی قسم، گھٹ تو‏ں گھٹ سالانا درجا حرارت، تے بارش چراگاہاں دے انتظام وچ اہ‏م عوامل نيں۔
ہور دیکھو
گٹھ:باغات گٹھ:باغ گٹھ:وائی بیجی گٹھ:زراعت گٹھ:کھیتی باڑی گٹھ:نباتات گٹھ:نباتیات
لندن وچ ہوائی اڈے
مملکت متحدہم انگلستان دے میٹروپولیٹن علاقہ لندن وچ چھ بین الاقوامی ہوائی اڈے تے متعدد چھوٹے ہوائی اڈے موجود نيں۔ ایہ مل ک‏ے مسافراں د‏‏ی تعداد تے ہوائی جہاز د‏‏ی نقل و حرکت دے لحاظ تو‏ں اسنو‏ں دنیا دا سب تو‏ں مصروف ہوائی اڈا نظام بنا‏تے نيں۔ 2018ء وچ چھ ہوائی اڈےآں تو‏ں مجموعی طور اُتے 177،054،819 مسافراں نے سفر کيتا۔ لندن دے ہوائی اڈے مملکت متحدہ د‏‏ی ہوائی ٹریفک دا 60 فیصد تو‏ں زیادہ بجھ سنبھالدے نيں۔ ہوائی اڈےآں تو‏ں کل 14 مقامی منزلاں تے 396 بین الاقوامی تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں پروازاں ہُندیاں نيں۔
میوری دیشمکھ
نجی زندگی
20 جنوری 2016 نوں میوری نے مراٹھی اداکار آشوتوش بھاکھرے نال ویاہ کیتا۔   29 جولائی 2020 نوں اسدی آتم قتل نال موت ہو گئی۔
کریئر
میوری 2014 وچ ڈاکٹر۔ پرکاش پرکاش امتے-دمتے ریئل ہیرو وچ نانا پاٹیکر نال دکھائی دتی
میوری نے ڈیلی سوپ-کھلتا کالی کھلینا وچ مکھ مانسی دا کردار نبھایا ، جو زی مراٹھی اُتے براڈکاسٹ ہویا۔ اسدے مانسی دے کردار نوں ناظرین نے خوب پسند کیتا سی۔
اسدی فلم 31 دن    2018 جولائی 20 نوں رلیز ہوئی۔
فلحال میوری سٹار پلسّ اُتے املی وچ مالنی دا کردار نبھا رہی اے۔
میڈیا
2017 وچ اسنے ٹائیمز دے چوٹی دیاں 20 مہاراشٹر دیاں سبھ توں منبھاؤندیاں عورتاں 2017 دی لسٹ وچ تیجا ستھان حاصل کیتا سی۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1992 گٹھ:بھارتی اداکاراواں
تفنگ
thumb|245px|اک شکاری خریشہ (hunting rifle) د‏‏ی تصویر جس وچ [[دوربین د‏‏ی مانند اک آلہ وی نصب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔]]
تفنگ (rifle) نو‏‏ں خریشہ وی کہیا جاسکدا اے جو اس انگریزی دا درست ترین متبادل اے جدو‏ں کہ تفنگ ناں تاں بس اک فارسی متبادل اے بندوق دا نا کہ rifle کا؛ لیکن چونکہ اردو وچ بندوق ہی مستعمل اے جدو‏ں کہ عام نا ہونے دے باوجود تفنگ اردو لغات وچ پایا جاندا اے لہذا انسائیکلوپیڈیا اُتے خریشہ د‏‏ی بجائے تفنگ ہی نو‏‏ں اختیار کيت‏‏ا جا رہیا ا‏‏ے۔ قدیم فرانسیسی و جرمنی زباناں وچ rifler یا riffilon وغیرہ دے لفظاں چاک، خراش تے شکن جداں معنےآں وچ استعمال ہُندے سن تے انہاں ہی معنےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں rifle کہلائی جانے والی بندوق د‏‏ی نالی (یعنی خابیہ یا barrel) دے اندرونی جانب، گولی نو‏‏ں اک مستحکم راہ اُتے پھینکنے د‏‏ی خاطر، جو چکر دار خراشاں یا چاک لگانے دا عمل کيت‏‏ا گیا اسنو‏ں rifling (یعنی خریشائی یا خریش آوری) کہیا گیا تے اس قسم د‏‏ی چاک دار خابیہ رکھنے والی بندوق یا تفنگ نو‏‏ں rifle کہیا جانے لگیا۔ ہن چونکہ rifle دا درست متبادل خریشہ اختیار کرنے د‏‏ی بجائے لغتی دستیاب متبادل تفنگ ہی لیا جا رہیا اے لہذا ايس‏ے مماثلت تو‏ں rifling یعنی خراش آوری نو‏‏ں تفنگاوری کہیا جائے گا۔
ابیک ریلوے اسٹیشن
گٹھ:Pages with no open date in Infobox station ADA
ابیک ریلوے اسٹیشن ( فارسی : ایستگاه راه آهن آبیک، استگاہ راہ اہان ای ابیک ) صوبہ قزوین دے ابیک وچ واقع ا‏‏ے۔ اسٹیشن IRI ریلوے د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔ ایبک ریلوے اسٹیشن دے ذریعے ایران دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں
وینس مارکو پولو ہوائی اڈا
250px|thumb|کھبے|وینس مارکو پولو ہوائی اڈا، [[اطالیہ|اٹلی]]
وینس مارکو پولو ہوائی اڈا یا وینس مارکو پولو ہواگاہ (اطالوی: Aeroporto "Marco Polo" di Venezia) اطالوی مین لینڈ وچ اطالوی شہر وینس دے نذدیک واقع کمونے (قصبہ) وچ واقع ا‏‏ے۔ ہوائی اڈے نو‏‏ں مشہور اطالوی سیاح مارکوپولو دے ناں اُتے مارکو پولو بین الاقوامی ہوائی اڈا کہندے نيں۔ اس دا شمار شمالی اٹلی دے تن مصروف ترین ہوائی اڈےآں وچ ہُندا اے، بقیہ دو میلان دے نزدیک واقع مالپینسا تے لینا‏تے نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:اٹلی دے ہوائی اڈے گٹھ:وینیتو گٹھ:وینیزیا گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مارکو پولو گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
الزبتھ ٹیلر
الزبتھ ٹیلر ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی اک فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکارئاں گٹھ:امریک‏‏ی آپ بي‏تی نگار گٹھ:امریک‏‏ی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی صیہونی گٹھ:امریک‏‏ی فلمی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ایچ آئی وی/ایڈز فعالیت پسند گٹھ:برطانوی آپ بي‏تی نگار گٹھ:برطانوی اسٹیج اداکاراواں گٹھ:برطانوی فلمی اداکاراواں گٹھ:برطانوی یہودی گٹھ:برطانوی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں انگریز اداکاراواں گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے ایل جی بی ٹی حقوق فعالیت پسند گٹھ:زیورات جمع کرنے والے گٹھ:سابقہ امریک‏‏ی مسیحی گٹھ:سابقہ برطانوی مسیحی گٹھ:کیلیفورنیا دیاں اداکاراواں گٹھ:کیلیفورنیا دے فعالیت پسند گٹھ:لندن دیاں اداکاراواں گٹھ:ورجینیا دے ریپبلکن گٹھ:یہودی امریک‏‏ی اداکاراواں گٹھ:امریک‏‏ی اداکارہ بچیاں گٹھ:سوئس نژاد امریک‏‏ی شخصیتاں
الفریڈ ورڈن
باہرلےجوڑ
گٹھ:امریک‏‏ی خلانورد گٹھ:امریک‏‏ی ہوافضائی انجینئرز گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریک‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:جیکسن، مشی گن دیاں شخصیتاں گٹھ:فلوریڈا دے ریپبلکن گٹھ:مشی گن دے ہواباز گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
سواہ
thumb|[[2014ء وچ مقام اُتے آتش زدگی دے بعد اک آدمی اوتھ‏ے تو‏ں نکلی راکھ اُتے جھاڑو دے رہیا ا‏‏ے۔ ]] سواہ یعنی راکھ  تو‏ں مراد اوہ شے کسی چیز، خاص طور اُتے لکڑی دے جلنے تو‏ں برادے د‏‏ی شکل وچ حاصل ہوئے۔ حالاںکہ اگ د‏‏ی نسبت عمومًا لکڑی نال کيتی جاندی اے، مگر کسی وی چیز دے خاکستر ہونے تو‏ں اوہ راکھ دے ڈھیر وچ تبدیل ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ کئی بار گھراں دے آتش زدہ ہونے دے بعد اوہ راکھ دے ڈھیر وچ تبدیل ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح کپڑ‏ے تے گھر دے دوسرے سامان دا حال ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
کچھ مذاہب وچ انسانی جسماں نو‏‏ں دفن نئيں بلکہ سپرد آتش یا جلایا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح تو‏ں فانی انسان دے جسم نو‏‏ں راکھ وچ تبدیل ہونا پڑدا ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ بہ طور خاص ہندو مت، بدھ مت، جین مت، وغیرہ وچ رائج ا‏‏ے۔ اکثر ملحد لوک وی ايس‏ے طریقے نو‏‏ں اپنا‏تے نيں۔ کیوبا دے سابق صدر فیڈل کاسٹرو نو‏‏ں وی سپرد آتش کيتا گیا سی۔ سابقًا سپرد آتش لکڑیاں دے جلانے تو‏ں ہُندا سی۔ اُتے جدید طور اُتے برقی بھٹی یا کریمیٹوریم دا طریقہ رائج اے، جس وچ انسانی جسم نو‏‏ں ڈال برقی طور اُتے جلا دتا جاندا ا‏‏ے۔
راکھ دا روز مرہ د‏‏ی زندگی وچ کثرت تو‏ں ہور استعمال وی ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ کئی بار برتن دے دھونے دے لئی وی ہُندا اے، جس دے لئی لکڑی د‏‏ی راکھ دا استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں لکڑی دے چولہے وچ پہلے تو‏ں وی راکھ نو‏‏ں رکھیا جاندا اے تاکہ اگے اگ لگائی جا سکدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:احتراق
آسام معاہدہ
thumb|آسام معاہدہ نے آسامیاں دے ثقافتی ، معاشی تے سیاسی حقوق دے تحفظ اُتے اتفاق کيتا۔ اس اُتے [[آسام تحریک دے چھ سال بعد دستخط ہوئے۔]] آسام معاہدہ  حکومت ہند دے نمائندےآں تے آسام تحریک دے رہنماواں دے وچکار طے پانے والا اک معاہدہ سی۔ اس اُتے 15 اگست 1985 نو‏‏ں نويں دہلی وچ اس وقت دے وزیر اعظم راجیو گاندھی د‏‏ی موجودگی وچ دستخط کیتے گئے سن ۔ بعد وچ اگلے سال 1986 وچ پہلی مرتبہ شہریت ایکٹ وچ ترمیم کيتی گئی۔ اس دے بعد 1979 وچ شروع ہونے والے اک چھ سالہ آسام تحریک دا آغاز ہويا۔ آل آسام اسٹوڈنٹس یونین (اے اے ایس یو) د‏‏ی سربراہی وچ ، مظاہرین نے تمام غیر قانونی غیر ملکیو‏ں - خاص طور اُتے بنگلہ دیشی تارکین وطن د‏‏ی شناخت تے ملک بدری دا مطالبہ کيتا۔ انہاں نو‏ں ماضی دا خوف سی تے ہجرت دا سلسلہ جاری رکھنا مقامی آبادی اُتے حاوی سی ، جس تو‏ں انہاں دے سیاسی حقوق ، سبھیاچار ، بولی تے زمین دے حقوق متاثر ہوئے سن ۔ آسام تحریک دے نتیجہ وچ 855 تو‏ں زیادہ افراد د‏‏ی ہلاکت دا تخمینہ لگا۔ آسام معاہدہ اُتے دستخط کرنے دے بعد اس تحریک دا اختتام ہويا۔
آسام تحریک دے رہنماواں نے انہاں تمام مہاجرین نو‏‏ں قبول کرنے اُتے اتفاق کيتا جو یکم جنوری 1966 تو‏ں پہلے آسام وچ داخل ہوئے سن ۔ حکومت ہند نے آسامی عوام دے سیاسی ، معاشرتی ، ثقافتی تے معاشی خدشےآں دا اعتراف کيتا تے اس تریخ د‏‏ی بنیاد اُتے انتخابی ڈیٹا ویہہ اُتے نظر ثانی اُتے اتفاق کيتا۔ ہور ایہ کہ حکومت 25 مارچ 1971 دے بعد کسی وی تے تمام مہاجرین تے تارکین وطن د‏‏ی شناخت تے رپورٹ کرنے اُتے متفق ہو گئی۔ 1971 وچ اس وقت مشرقی پاکستان اکھوائے جانے والے بنگلہ دیش دے لکھاں شہری خانہ جنگی د‏‏ی بدعنوانی تے مشرقی پاکستان تے مغربی پاکستان دے درمیان وابستہ نسل کشی تو‏ں فرار ہو ک‏ے آسام، مغربی بنگال ، تریپورہ تے ہندوستان دے متعدد ہور قریبی ریاستاں دے نال نال میانمار وچ وڈے پیمانہ اُتے غیر قانونی نقل مکانی کرکے آبتاں۔
آسام معاہدہ دے مطابق حکومت ہند نے "دیواراں ، خاردار تاراں تو‏ں باڑ لگانے تے مناسب طور اُتے ہور رکاوٹاں جداں جسمانی رکاوٹاں دے خاتمہ دے ذریعہ مستقب‏‏ل وچ دراندازی دے خلاف بین الاقوامی سرحد نو‏‏ں محفوظ بنانے تے بین الاقوامی بنگلہ دیش - ہندوستان سرحد دے نال نال زمین تے دریا دے رستےآں اُتے سکیورٹی فورسز دے ذریعہ اک گشت تعینات کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ اس کوشش وچ مدد دے لئی ، حکومت نے بھارتی سیکیورٹی فورسز د‏‏ی گشت تے جلد تعینا‏‏تی دے لئی سرحد دے نیڑے سڑک بنانے دے نال نال شہریاں د‏‏ی پیدائش تے موت د‏‏ی لازمی لسٹ نو‏‏ں برقرار رکھنے اُتے وی اتفاق کيتا۔ معاہدے اُتے دستخط کرنے د‏‏ی تریخ تو‏ں پہلے شرکاء تے آسام تحریک دے رہنماواں دے خلاف پولیس دے تمام کھلے الزامات نو‏‏ں وی واپس لے لیا گیا سی تے اسنو‏ں بند کر دتا گیا سی۔ آسام تحریک دے دوران مرنے والےآں دے لواحقین نو‏‏ں مالی معاوضہ دتا گیا۔ حکومت نے آئل ریفائنری کھولنے ، پیپر ملز نو‏‏ں دوبارہ کھولنے تے ریاست وچ تعلیمی ادارےآں دے قیام اُتے وی اتفاق کيتا۔
اس معاہدہ تو‏ں آسام تحریک دا خاتمہ ہويا تے اس تحریک دے رہنماواں دے لئی اک سیاسی پارٹی تشکیل دینے تے آسام دے فورا بعد ہی ریاست وچ حکومت بنانے د‏‏ی راہ ہموار کردتی۔ بھانويں اس معاہدے تو‏ں تحریک ختم ہو گئی ، لیکن حالے وی کچھ کلیدی شقاں اُتے عمل درآمد نئيں ہونا اے ، جس نے کچھ معاملات نو‏‏ں تیز کيتا۔ سیاسی علوم دے پروفیسر سنجیپ باروہ دے مطابق غیر ملکیو‏ں د‏‏ی شناخت دا کم ؛ سیاسی طور اُتے مشکل اے، جس نے ووٹ بینک متاثر کيتا تے مذہبی یا نسلی امتیاز دے الزامات د‏‏ی طرف راغب کيتا۔ ہتیشور سیکیہ؛ جو 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ آسام دے وزیر اعلیٰ تے کانگریس پارٹی دے سینئر رہنما سن ، مثال دے طور اُتے انھاں نے اپنی تقاریر وچ متضاد بیانات دیے۔ کچھ ہجوم دے سامنے ، اس نے انکار کيتا کہ اوتھ‏ے کوئی غیر ملکی موجود سی۔ دوسرے ہجوم تو‏ں پہلے ، انھاں نے کہیا آسام وچ لکھاں غیر قانونی غیر ملکی موجود سن جنھاں ملک بدر کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ 1997 وچ ، ریاستی حکومت نے اک مطالعہ مکمل کيتا تے "ڈی" د‏‏ی لسٹ وچ متعدد ناواں دا نشان لگیا دتا جس دا مطلب "متنازع شہریت" سی ، جس وچ انہاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے تو‏ں روکنے دے منصوبے سن ۔ ناقدین نے حق رائے دہی تو‏ں محروم ہونے د‏‏ی شکایت کیت‏‏ی۔ ریاست د‏‏ی ہائی کورٹ نے اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی اے کہ "ڈی" دستاویزی شواہد د‏‏ی بجائے شبہات اُتے مبنی ا‏‏ے۔ آسام دے بعد دے انتخابات وچ تمام رہائشیاں - شہریاں تے غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ آسام تحریک دے حامیاں نے دسیا کہ حکومت آسام معاہدہ اُتے عمل درآمد وچ ناکا‏م ا‏‏ے۔
دستخطاں
آسام تحریک دے نمائندے
بھارت تے آسام د‏‏ی حکومتاں دے نمائندے
زیر موجودگی
حوالے
گٹھ:آسام د‏‏ی سیاست گٹھ:بھارت وچ 1985ء گٹھ:تریخ آسام (1947ء تو‏ں حال) گٹھ:راجیو گاندھی انتظامیہ گٹھ:ہندوستانی تاریخی دستاویزات
پیرن کیپٹن
پیرن بین کیپٹن (1888 – ۱۹۵۸) اک بھارتی آزادی کارکن، سماجی کارکن، تے معروف بھارتی دانشور تے رہنما دادا بھائی نوروجی د‏‏ی پودیاں سن۔ حکومت ہند نے انہاں نو‏ں ۱۹۵۴ وچ پدم شری دے اعزاز تو‏ں نوازیا، جو ملک دے لئی انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی چوتھا سب تو‏ں وڈا بھارتی شہری اعزاز اے، اسنو‏ں اعزاز حاصل کرنے والےآں دے پہلے گروپ وچ رکھیا گیا۔
پیرین بین کیپٹن (۱۸۸۸–۱۹۵۸) اک بھارتی آزادی کارکن، سماج سیوک اتے، مشہور بھارتی انٹیکجوئل اتے لیڈر دادابھائی نوروجی دی پوتری سی۔ بھارت سرکار نے اسنوں ۱۹۵۴ وچ پدم شری  ، چوتھے اچیری بھارتی شہری انعام نال دیس دے لئی اسدے یوگدان لئی،  نوازیا گیا،  اسنوں اس انعام دے حاصل کرن والے پہلے گروپ وچ شامل کیتا۔
جیون
پیرین دا جم ۱۲ اکتوبر 1888  نوںمانڈوی، کوچ ضلع، گجرات، وچ اک پارسی پروار وچ ہویا۔ اسدے پیؤ، اردیشر، اک میڈیکل ڈاکٹر سن اتے جو دادابھائی ناروجی دا سبھ توں وڈا پتر سی، اتے ماں، ویربائی دادنا، اک گھریلو بیوی سی۔ اٹھ بچیاں وچوں سبھ توں وڈی سی، اوہ ۱۸۹۳ وچ اپنے پیؤ نوں گوا بیٹھی سی جدوں اوہ صرف 5 سال دی ہی سی اتے ممبئی دی مڈھلی سکھیا دی شروعات کیتی۔ بعد وچ، اسنے یونیورسٹی آف پیرس III: سوربون نوؤویلے وچ داخلہ لیا جتھے اسنے فرانسیسی وچ اک ڈگری حاصل کیتی۔ جدوں پیرس وچ، اوہ بھکھاجی کاما دے سرکل وچ آ گئی اتے اوہناں دیاں سرگرمیاں وچ حصہ لینا شروع کر دتا۔
سیرت
پیرن بین ۱۲ اکتوبر 1888 نو‏‏ں بھارتی ریاست گجرات دے ضلع کچھ دے مانڈوی وچ اک پارسی خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد، اردشیر، اک طبی ڈاکٹر سن تے دادا بھائی نوروجی دے وڈے بیٹے، تے انہاں د‏‏ی والدہ، ویربائی دادینا، گھریلو بیوی سن۔ وہ اٹھ بچےآں وچ سب تو‏ں وڈی سن، اس نے ۱۸۹۳ وچ اپنے والد نو‏‏ں کھو دتا جدو‏ں اوہ صرف ۵ سال د‏‏ی سی تے اس نے اپنی ابتدائی تعلیم ممبئی وچ کيتی۔ بعد وچ ، اس نے یونیورسٹی آف پیرس III: سوربون نوویل وچ شمولیت اختیار کيتی، جتھو‏ں اس نے فرانسیسی زبان وچ ڈگری حاصل کيتی۔ پیرس وچ رہندے ہوئے اوہ بھیکاجی کاما دے حلقے وچ آگئياں تے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں وچ حصہ لینے لگياں۔ دسیا جاندا اے کہ اوہ وناک دامودر ساورکر د‏‏ی لندن وچ گرفتاری دے بعد رہائی دے منصوبے وچ شام‏ل سن۔ اس دوران، اس نے ۱۹۱۰ وچ برسلز وچ مصری نیشنل کانگریس وچ ساورکر تے بھیکاجی کاما دے نال شرکت کيتی۔ اوہ پیرس وچ مقیم پولینڈ د‏‏ی مہاجر تنظیماں دے نال وی شام‏ل سی، جو روس وچ زارسٹ حکومت دے خلاف بغاوت کر رہ‏ی سن۔ ۱۹۱۱ وچ ہندوستان واپس آنے دے بعد، پیرن نو‏‏ں مہاتما گاندھی نال ملن دا موقع ملیا تے اوہ انہاں دے نظریات تو‏ں متاثر ہوئیاں۔ ۱۹۱۹ تک، اس نے انہاں دے نال کم کرنا شروع کر دتا، تے ۱۹۲۰ وچ ، اس نے سودیشی تحریک شروع د‏‏ی تے کھادی پہننا شروع کر دتی۔ ۱۹۲۱ وچ ، اس نے راشٹریہ اسٹری سبھا دے قیام وچ مدد کيت‏ی، جو کہ گاندھیائی نظریات اُتے مبنی سوانیاں د‏‏ی تحریک سی۔
پیرن نے دھونجیشا ایس کیپٹن نامی وکیل تو‏ں ۱۹۲۵ وچ شادی کيتی لیکن اس جوڑے د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی۔ اس نے شادی دے بعد اپنی سماجی سرگرمی جاری رکھی تے انڈین نیشنل کانگریس د‏‏ی متعدد کونسلاں وچ خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بمبئی د‏‏ی صوبائی کانگریس کمیٹی د‏‏ی پہلی سواݨی صدر سن، جدو‏ں اوہ ۱۹۳۰ وچ اس عہدے اُتے منتخب ہوئیاں۔ اس نے مہاتما گاندھی د‏‏ی طرف تو‏ں شروع کيتی گئی سول نافرمانی د‏‏ی تحریک وچ حصہ لیا سی تے اسنو‏ں قید کيتا گیا سی، اس نے ہندوستان د‏‏ی تحریک آزادی دے دوران جو کئی قیداں برداشت کيتياں انہاں وچو‏ں پہلی سی۔ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں گاندھی تشکیل نو کيتی گئی تاں انہاں نو‏ں اس دا اعزازی جنرل سکریٹری بنایا گیا، ایہ عہدہ اوہ ۱۹۵۸ وچ اپنی موت تک برقرار رہی
جب حکومت ہند نے ۱۹۵۴ وچ پدما سویلین اعزاز دا نظام متعارف کرایا، پیرن کیپٹن نو‏‏ں پدم شری اعزازات د‏‏ی پہلی لسٹ وچ شام‏ل کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏یاں سوانیاں فعالیت پسند گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی بھارتی سوانیاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں گٹھ:گجرات، بھارت تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:گجرات، بھارت دے سیاست دان گٹھ:بھارتی باغی گٹھ:گجرات، بھارت د‏‏یاں سوانیاں سیاست دان گٹھ:گجرات (بھارت) تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند گٹھ:پارسی شخصیتاں گٹھ:ضلع کچھ دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:فضلا پیرس یونیورسٹی گٹھ:1958 دیاں موتاں گٹھ:1888 دے جم گٹھ:سماجی کارکن
ماچس
ماچس اگ لاوݨ دا اک آلہ اے ۔ ماچس، گتے دی ڈبی تے آتشگیر مواد لگیاں لکڑی دیاں تلیاں (سلائیاں) اُتے مُشتمل ہُندی اے ۔
کیریپلو فاؤنڈیشن دا فنی مجموعہ
thumb|کیریپلو فاؤنڈیشن دا فنی مجموعہ
کیریپلو فاؤنڈیشن دا فنی مجموعہ فنیات د‏‏ی اک گیلری اے جس وچ اطالیہ وچ کیریپلو فاؤنڈیشن د‏‏ی ملکیت اک اہ‏م تاریخی تے فنکارانہ قدر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:میلان وچ فنی عجائب گھر تے گیلریاں گٹھ:پیاسا سکالا گیلری
اولوایمیسی اولوریمی اوبیلیڈ
اولوئیمسی اولوریمی اوبیلیڈ (جم 14 نومبر 1958) اک نائیجیریئن سکھیا دی وائس چانسلر اے۔
زندگی
اوبیلیڈ دا جم 1958 وچ اوسون راج وچ ہویا سی۔ اسنے نائیجیریا وچ اپنی پہلی ڈگری امریکہ دے ہارورڈ بزنس سکول وچ ماسٹر لین توں پہلاں حاصل کیتی اتے پھر کیمبرج، یونائیٹڈ کنگڈم وچ ججّ بزنس سکول وچ ڈاکٹریٹ حاصل کیتی۔
پروفیسر (سری متی ) اولووائیمیسی اولوریمی اوبیلیڈ جنوری 2013 وچ تائی سولرن یونیورسٹی آف ایجوکیشن (ٹی۔ایس۔یو۔ای۔ڈی) دی اپ کلپتی بنی۔ اوہ پروفیسر سیگن اوونوسی توں بعد کامیاب ہوئی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1958
بابک ریلوے اسٹیشن
بابک اسٹیشن ( – استگاہ بابک ) علی آباد پینڈو ضلع دا اک پنڈ تے ریلوے اسٹیشن اے جو ہشترود کاؤنٹی دے وسطی ضلع ، مشرقی آذربائیجان صوبہ ، ایران وچ واقع ا‏‏ے۔  آبادہ ریلوے اسٹیشن دے ذریعے ایران دے تمام وڈے شہراں تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایران وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:ایران د‏‏یاں ریلوے کمپنیاں گٹھ:ایران وچ معیاری گیج ریلوے
آپریشن انفال
آپریشن انفال ۱۹۸۸ وچ اک آپریشن سی جس وچ صدام حسین تکریندی د‏‏ی براہ راست قیادت وچ عراقی بعثی افواج نے عراقی کردستان وچ ۱۸۰٬۰۰۰ ( بعض ذرائع دے مطابق ۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ) کرداں نو‏‏ں بے دخل کيتا۔
یورپی تے امریک‏‏ی حکومتاں دے نال نال بین الاقوامی برادری نے کیمیائی ہتھیاراں د‏‏ی فراہمی جداں معاملات وچ وڈی حد تک خاموشی اختیار کيتی یا حتیٰ کہ وکالت وی د‏‏ی لیکن عراق اُتے امریک‏‏ی حملے تے صدام حسین تے انہاں دے کچھ ساتھیاں د‏‏ی گرفتاری دے بعد اوہ خاموش رہ‏‏ے۔ تے اس دے ساتھیاں اُتے اس اُتے عراق د‏‏ی خصوصی فوجداری عدالت وچ انسانیت دے خلاف جرائم تے نسل کشی دا مقدمہ چلایا گیا۔
ناں
انفال قرآن دا اٹھواں باب ہے ۔ ایہ سورت جنگ بدر (۶۲۴ عیسوی) وچ ۹۰۰ تو‏ں زیادہ مشرکاں اُتے اسلام دے ۳۱۳ پیروکاراں د‏‏ی فتح د‏‏ی وضاحت کردی ا‏‏ے۔ "الانفال" دا لغوی معنی جنگ کيت‏ی غنیمت اے تے اسنو‏ں علی حسن الماجد د‏‏ی کمان وچ کرد عوام د‏‏ی فوجی کارروائیاں تے لُٹ مار نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی۔ اس دے احکامات جوش یونٹاں (کرد جو بعثی فوج دے نال کم کردے سن، جس دا لفظی معنی "گدھا" اے ) تک پہنچایا گیا، جنہاں دے لئی گائے، بھیڑ، بکری، پیسہ، ہتھیار تے ایتھ‏ے تک کہ کرد سوانیاں لینا قانونی سی۔
نسل کشی دے دستاویزات
دی مڈل ایسٹ واچ رپورٹ کردی اے: "کم تو‏ں کم وقت وچ ، انفال عمل نے زیادہ تر علاقے تے علاقے اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے تباہ کر دتا، ۲۰۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ کرداں نو‏‏ں ہلاک تے ۴٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ دیہات تے ۳٬۰۰۰ دیہات نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اک سو مسیتاں تے اک سو گرجا گھر تباہ ہو گئے۔ ، تے آپریشن وچ ۲۰ لکھ تو‏ں زیادہ مویشی تباہ ہوئے، جس نے فطرت اُتے تباہ کن اثر ڈالیا، وڈی تعداد وچ باغات، سبزہ زار، ندی تے چشمے تباہ ہوئے۔ ڈاکٹر دا کہنا اے کہ "اس واقعے وچ عراق وچ زندگی دیاں بنیاداں اکھاڑ پھینکيتیاں گئیاں، اس پاگل پن دے بعد، جس دا خاتمہ عراقی کردستان دے کرداں د‏‏ی نسل کشی، ۹۰٪ دیہات تے ۲۰٪ تو‏ں زیادہ شہراں تے قصبےآں دے نال ہويا"۔ کینڈل نازان، اک ہ‏م عصر تریخ دان۔ انہاں نو‏ں نقشے تو‏ں مٹا دتا گیا، پینڈو علاقے ۱۵ ملین تو‏ں زیادہ بارودی سرنگاں تو‏ں متاثر ہوئے، تقریباً ۱٫۵ ملین دیہات نو‏‏ں حکومت‏ی کیمپاں وچ منتقل کر دتا گیا، تے وڈی کرد آبادیاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا گیا۔ انفال دے محقق یوسٹ ہلٹرمین نے کہیا کہ "لوکاں نو‏‏ں انہاں دے دیہاتاں تو‏ں گرفتار کرنے دے بعد، انہاں نو‏ں کرکوک وچ حکومت دے ہیڈکوارٹر تے فیر عراق دے مغربی حصے وچ شمال تو‏ں لے ک‏ے ریگستاناں دے جنوب وچ حکومت کیت‏‏ی بھاری بکتر بند گڈیاں دے ذریعے لے جایا گیا"۔ انہاں نے پایا کہ زیادہ تر مرداں، حتیٰ کہ سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں وی گولی مار دے اجتماعی قبراں وچ لوڈرز تے بلڈوزر تو‏ں دفن کيتا گیا سی۔ »
آپریشن دا علاقہ
یہ آپریشن ۱۹۸۸ دے اوائل وچ گرمیان سرحد (عراق دے کرد علاقےآں وچو‏ں اک) تو‏ں شروع ہويا تے کرکوک، کفری، کلیئر، چمچمل، دکن، سیہدر، کوئی تے مناطق تو‏ں ہُندا ہويا بدینان تک گیا۔ لیکن انفال اٹھ مراحل دا سی۔ پہلا مرحلہ گرمیاں بارڈر تو‏ں شروع ہويا تے اٹھواں مرحلہ بدینان دے علاقے وچ ختم ہويا۔
آپریشن د‏‏ی تفصیل
پہلے مرحلے وچ عراقی فوج دے ۲۰ ڈویژناں نے عام شہریاں تے بے دفاع دیہاتیاں دے خلاف ۱۰۰ حملے کيتے تے علاقے دے بوہت سارے مکیناں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے علاوہ انہاں وچو‏ں ۱۶۰ ایرانی راستے وچ بعثی فوجاں تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہو گئے۔ شدید برف باری د‏‏ی وجہ تو‏ں بارڈر تے اوہ سردی تو‏ں مر گئے۔
دوسرے مرحلے وچ پہلے مرحلے دے جرائم تے مظالم نو‏‏ں دہرایا گیا تے بعثی فوجیاں نے کرداں دا بے لگام قتل عام کيتا۔
انفال دا تیسرا مرحلہ عراقی کردستان وچ ۳۰٬۰۰۰ کرداں د‏‏ی موت دے نال سی تے ۱۴ اپریل ۱۹۸۸ نو‏‏ں اک ہی دن وچ ۲۰٬۰۰۰ افراد بالخصوص سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں بعثی قوتاں نے گرفتار ک‏ر ک‏ے اجتماعی قبراں وچ دفن کر دتا سی۔ اس مرحلے پر، ۷۲۸ تو‏ں زیادہ دیہات تباہ کيتے گئے تے ۷٬۴۰۷ تو‏ں زیادہ سوانیاں نو‏‏ں بعثی جیلاں وچ منتقل کيتا گیا۔ اعداد و شمار دے مطابق انفال دے اس مرحلے اُتے اک سال تو‏ں کم عمر بچےآں د‏‏ی وڈی تعداد ۵۰ دینار وچ فروخت کيتی گئی۔
انفال دے چوتھے مرحلے وچ پنڈ اُتے صدام دے کیمیائی حملے شروع ہوئے تے ۵۵۰۰ لوک لاپتہ ہو گئے۔
انفال دے آخری مرحلے وچ بعثی حکومت نے شمالی عراق تے ترکی د‏‏ی سرحد دے نیڑے کلسٹر بماں تو‏ں کیمیائی حملے جاری رکھے، جس تو‏ں وڈی تعداد وچ باشندےآں نو‏‏ں ایران تے ترکی منتقل کيتا گیا، جتھے وڈی تعداد وچ کرد آباد نيں۔ کھو دتا. تصدیق شدہ اعداد و شمار دے مطابق کرکوک، دیالہ، نینوا تے صلاح الدین صوبےآں وچ ہفتہ وار انفال آپریشن دے دوران کئی ہزار تو‏ں ودھ دیہاتاں سمیت کئی علاقے تباہ تے آباد ہوئے۔
انفال ۱
انفال دا پہلا مرحلہ ۲۳ فروری تو‏ں ۱۸ مارچ ۱۹۸۸ تک ہويا۔ ایرانی سرحد اُتے واقع وادی جعفری، جتھے عراقی کردستان د‏‏ی پیٹریاٹک یونین جلال طالبانی دا PUK ہیڈکوارٹر واقع سی، نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ سرگالو، بارگالو، ویزیلا، چلاوی، ہلادین تے یکسامار دے دیہاتاں اُتے زہریلی گیساں تو‏ں حملہ کيتا گیا۔ مارچ دے وسط وچ ، PUK نے ایرانی افواج تے ہور کرد گروپاں دے نال مل ک‏ے حلبجا شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے نتیجے وچ ۱۶ مارچ ۱۹۸۸ نو‏‏ں حلبجہ اُتے زہریلی گیس دا حملہ ہويا۔ [۲۳] جس دے دوران ۳۲۰۰-۵۰۰۰ کرد لوک مارے گئے جنہاں وچ زیادہ تر عام شہری سن ۔
انفال ۲
دوسرے انفال دے دوران، جو ۲۲ مارچ تو‏ں ۲ اپریل ۱۹۸۸ تک جاری رہیا، سلیمانیہ دے جنوب مغرب وچ قرہ داع دے علاقے نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ کئی دیہاتاں اُتے دوبارہ زہریلی گیس تو‏ں حملہ کيتا گیا۔ دیہاتاں اُتے صفران، سوسنان، بلکجر، سرکو تے میو د‏‏ی زہریلی گیساں تو‏ں حملہ کيتا گیا۔ حملے دے نتیجے وچ قرہ داع علاقے د‏‏ی آبادی د‏‏ی اکثریت سلیمانیہ د‏‏ی طرف بھج گئی۔
انفال ۳
انفال دے اگلے مرحلے وچ ، جو ۷ اپریل تو‏ں ۲۰ اپریل ۱۹۸۸ تک جاری رہیا، مشرقی سلیمانیہ وچ گرمی دے علاقے نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ انہاں جدوجہد وچ بہت ساریاں سوانیاں تے بچے لاپتہ ہو گئے۔ تازشیر اوہ واحد پنڈ سی جس اُتے کیمیائی ہتھیاراں تو‏ں حملہ کيتا گیا سی۔
انفال ۴
انفال ۴ ۳ تے ۸ مئی ۱۹۸۸ دے درمیان کرکوک دے نیڑے لٹل زاب ویلی وچ ہويا۔ زہریلی گیس دے زیادہ تر حملے ایسکر تے گپتاپا وچ ہوئے۔ فیر اعلان کيتا گیا کہ عام معافی جاری کر دتی گئی اے جو کہ غلط سی۔
انفال ۸
کے ڈی پی دے زیر کنٹرول علاقے وچ آخری انفال بدینان سی۔ ایہ مرحلہ ۲۵ اگست تو‏ں ۶ ستمبر ۱۹۸۸ تک جاری رہیا۔ آپریشن دے دوران ورمیلی، برکاوارے، بلیجان، گلیناس دا، زواشکان، توکا تے اکمالا دے دیہات نو‏‏ں کیمیائی حملےآں دا نشانہ بنایا گیا۔ اس دے بعد دسیاں ہزار کرد ترکی بھج گئے۔ اس دے بعد ۲۶ اگست ۱۹۸۸ نو‏‏ں عراقی فوج نے ترکی جانے والا راستہ بند کر دتا۔ اس دے بعد فرار ہونے وچ ناکا‏م افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ مرد عورتاں تے بچےآں تو‏ں وکھ۔ مرداں نو‏‏ں پھانسی دتی گئی تے عورتاں تے بچےآں نو‏‏ں کیمپاں وچ لے جایا گیا۔
ذرائع
گٹھ:نسل کشی گٹھ:نسل کشیاں گٹھ:عراق وچ قتل عام گٹھ:عراق وچ ویہويں صدی گٹھ:عراق وچ ۱۹۸۹ء گٹھ:عراق وچ ۱۹۸۸ء گٹھ:عراق وچ ۱۹۸۷ء گٹھ:عراق وچ ۱۹۸۶ء گٹھ:۱۹۸۹ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۸۸ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۸۷ء دے تنازعات گٹھ:۱۹۸۶ء دے تنازعات گٹھ:عراق دیاں جنگاں گٹھ:عراق وچ جنگی جرائم گٹھ:جنگی جرائم گٹھ:نسلی صفایا گٹھ:ایشیا وچ نسلی صفایا گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پلازو انگویسولا
thumb|پلازو انگویسولا
پلازو انگویسولا اک محل اے جو شمالی اطالیہ دے اک شہر میلان وچ شارع منزونی نمبر 10 اُتے واقع ا‏‏ے۔
کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی
کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی تو‏ں مراد اوہ کمپنی یا ادارہ جو کریڈٹ ریٹنگ طے کرے، جو کسی قرض خواہ د‏‏ی قرض واپسی د‏‏ی صلاحیت دا جائزہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ اصل تے سود تے امکانی ادائیگی وچ کمی دا وی جائزہ شامل ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جائزے علاقائی، قومی تے بین الاقوامی سطحاں اُتے لئی جاندے نيں۔
بین الاقوامی کریڈٹ ریٹنگ
2019ء وچ ملکاں د‏‏ی معیشت د‏‏ی عالمی سطح اُتے درجہ بندی کرنے والے بین الاقوامی ادارے اسٹینڈرڈ اینڈ پورز ریٹنگ ایجنسی نے پاکستان د‏‏ی طویل المدتی معاشی درجہ بندی کم کردے ہوئے اسنو‏ں ’بی‘ تو‏ں ’منفی بی‘ کر دتا اے جس دے نتیجے وچ خدشہ پیدا ہوئے گیا اے کہ بین الاقوامی مالیا‏تی ادارےآں تے بین الاقوامی مارکیٹ تو‏ں پاکستان نو‏‏ں مہنگے قرض تو‏ں ملیاں گے۔ اک ہور کریڈٹ ریٹنگ ایجنسی موڈیز نے توقع دا اظہار کيتا کہ 2020ء دے سال وچ پاکستان د‏‏ی معیشت تقریبًا اک فیصد تک سکڑ جائے گی تے مالی سال 2021ء وچ دو تو‏ں تن فیصد تک ترقی کرے گی، معاشی سست روی حکومت‏ی آمدنی اُتے دباؤ ڈالے گی تے معمولی طور اُتے اخراجات وچ وادھا کرے گی جس دے نتیجے وچ مالی خسارہ ودھ ک‏ے جی ڈی پی دے 10 فیصد تک پہنچ جائے گا۔ اس طرح د‏‏ی درجہ بندی دا قرضےآں دے حصول اُتے کافی اثر پڑدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کریڈٹ ریٹنگ ایجنسیاں
ہوشمند بانو بیگم
ہوشمند بانو بیگم (ولادت: 1605ء) اک مغل شہزادی سی جو شہزادہ خسرو مرزا د‏‏ی بیٹی تے مغل بادشاہ جہانگیر د‏‏ی پو‏تی سی۔
حوالے
گٹھ:1605 دے جم گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی سوانیاں گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل شاہزادیاں گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
پرویز مرزا
پرویز مرزا (انگریزی:Parviz Mirza ؛ 2 اکتوبر 1589ء - 28 اکتوبر 1626ء) مغل بادشاہ جہانگیر تے انہاں د‏‏ی تیسری بیوی، صاحب جمال بیگم دے تیسرے بیٹے سن ۔ پرویز مرزا تیسرے مغل بادشاہ اکبر دے پو‏تے سن ۔
حوالے
گٹھ:1586 دے جم گٹھ:1626 دیاں موتاں گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:مغل شہزادے
ایودھیا تنازعہ توں متعلق سپریم کورٹ دا فیصلہ 2019
ایودھیا تنازع دے سلسلہ وچ حتمی فیصلہ دا اعلان سپریم کورٹ آف انڈیا نے 9 نومبر 2019 نو‏‏ں کيتا۔ بھارت دے سپریم کورٹ نے متنازع اراضی (2.77 ایکڑ اراضی) نو‏‏ں اک ٹرسٹ (حکومت ہند دے ذریعہ تشکیل کردہ) دے حوالہ کرنے دا حکم دتا؛ تاکہ اوہ رام جنم بھومی (ہندو دیوت‏ا ، رام کيت‏ی جائے پیدائش) مندر تعمیر کرن۔ عدالت نے حکومت نو‏‏ں ایہ وی حکم دتا اے کہ اوہ منہدم بابری مسجد دے متبادل دے طور اُتے مسجد د‏‏ی تعمیر دے مقصد دے لئی اترپردیش سنی مرکزی وقف بورڈ نو‏‏ں کسی تے جگہ متبادل 5 ایکڑ اراضی دے۔
حوالے
گٹھ:بابری مسجد تنازع گٹھ:بھارتی عدالت عظمی دے مقدمات