خالصتان_تحریک
پنجابی صوبہ لہر
۱۹۵۰ویاں وچ، بھارت بھر دے لسانی گروہاں نے اپنے لئی اڈّ‐اڈّ بھاشا‐مشتمل پرانتا دی منگ کیتی، جس توں بعد دسمبر ۱۹۵۳ وچ راج مڑقیام کمیشن دا قیام کیتا گئی۔ اس ویلے بھارت دے پنجاب صوبہ وچ اجوکے راج پنجاب، ہریانہ اتے ہماچل پردیش (کجھ حصے) نالے چنڈی گڑھ شامل سن۔ اس ہندو-بہگنتی والے پنجاب وچ وڈی گنتی وچ سکھ وی رہندے سن۔ دراصل اس ویلے پنجاب دے پہاڑی حصیاں وچ پہاڑی اُتے پوربی حصیاں وچ ہریانوی بولی جاندی سی، جس کارن پنجابی بولن والے اس سنیکت پنجاب وچ گھٹگنتی وچ سن، سکولاں آدی وچ صرف ہندی‐انگریزی ہی پڑائی جاندی سی اتے نوکری آدی حاصل کرن لئی وی ہندی دا علم ضروری سی، سکھاں نے اس نوں پنجابی بولی اُتے پنجابی سبھیاچار اُتے حملے وجوں دیکھیاں سکھ چاہندے سن کہ جاں تاں پورے پنجاب صوبہ وچ پنجابی بولی لاگوُ کیتی جیوے جاں پھر پنجابی بولدے علاقے وکھ کرکے اکّ وکھرا پنجابی صوبہ بنایا جاوے پر راج مڑقیام کمیشن نے اس منگ نوں خارج کر دتا، بھاویں کہ سرکار نے پنجابی بولی سکولاں وچ پڑاؤن دا حکم دندا اکّ سرکولر جاری کیتا سی پر اس دا دھراتل اُتے کوئی اثر نہیں ہویا۔ تد اکالی دل نے اکّ وکھرے پنجابی بھاشی صوبے دی منگ نال تحریک وڈھ دتا، بھارت سرکار نے اس منگ نوں سرے توں خارج کر دتا نہرو دا ایہہ مننا سی کہ پنجابی صوبے دی آڑ ہیٹھ سکھ لیڈر اکّ سکھ بہو گنتی صوبہ سرجنا چاہندے ہن اتے بعد وچ سکھ لیڈر خودمختیار دی وی منگ کرنگے نہرو نے پترکاراں نوں اتھوں تک کہہ دتا سی کہ اوہ بھارت وچ کھاناجنگی سہن کر سکدا اے پر بھارت دے اتر وچ اکّ پنجابی صوبے نوں ہرگز برداشت نہیں کر سکدا۔ نہرو نے اہلکاراں نوں اس معاملے وچ سخت فیصلہ لین دے حکم دتے سن جس بارے کپور سنگھ نے الزام لگائے سن کہ وزیر اعظم جواہر لال نہرو نے گورنر چندو لال ترویدی راہیں پنجاب دے سارے کمیشنراں نوں اکّ نردیش جاری کیتا سی جس وچ ایہہ سفارش کیتی گئی سی کہ سکھاں نال زرائم پیشہ قوم وجوں وہار کیتا جاوے۔ کپور سنگھ نے کیہا کہ– "پنجاب دے گورنر، شریمان سی۔ایم۔ ترویدی، وزیر اعظم جواہر لال نہرو اتے اپ وزیر اعظم، سردار پٹیل دیاں اچھاواں دا آدر کردے ہوئے، نے بھارتی پنجاب دے سارے ڈپٹی کمیشنراں نوں کجھ ہدایتاں جاری کیتیاں سن کہ، دیس دے قانون دے حوالے توں بناں، عام طور اُتے سکھاں اتے خاص طور اُتے پرواسی سکھاں نوں "مجرمانہ قبیلے" وجوں منیا جانا چاہیدا اے۔ اوہناں نال سخت سلوک کیتا جانا چاہیدا اے۔.۔ تاں کہ اوہ سیاسی حقیقتاں نوں جان سکن اتے پچھان سکن کہ 'حکمران کون ہن اتے پرجا کون۔" ہالاکِ اس بیان دی تائید کردا کوئی وی ثبوت موجود نہیں اے۔ بعد وچ اکالی دل نے پنجابی صوبے دی حصول لئی اپنا تحریک شروع کر دتا۔ نہرو نے ماسٹر تارا سنگھ نال ملاقات کرکے اوہناں نوں ایہہ کیہا سی کہ–"پنجابی بھاشی صوبہ نہ بناؤن دا ایہہ مطلب ہرگز نہیں اے کہ پنجابیاں نال کوئی وتکراں ہو رہا اے بلکہ اسدا کارن ایہہ اے کہ پنجاب وچ زیادہ تر لوگاں دی ماتر–بولی پنجابی اے اجیہے وچ اکّ الگ پنجابی صوبے دی منگ ناجائز ہی اے" پر اکالی دل اپنیاں منگاں اُتے اڑیا رہا، دوجے بنے آریا سماج اُتے جن سنگھ نے اس منگ دا خلاف کرن دا اعلان کر دتا، آریا سماج اُتے جن سنگھ نے پنجاب صوبے دا خوب خلاف کیتا سٹے وجوں پنجابی دے پنجابی ہندو خاص کر شہری ہندو جیہناں دی ماں بولی پنجابی سی اوہناں نے اپنی ماں بولی ہندی لکھوائی اتے پنجابی صوبے دے خلاف وچ ورودھ‐کارکردگی کیتے جس نال پنجابی سکھاں اُتے ہندواں وچکار اکّ پرکار دی تلخی آ گئی، ۱۹۵۵ وچ پنجاب سرکار نے "پنجابی صوبہ زندہ باد" نعرہ بین کر دتا جس دا اکالی دل نے زبردست خلاف کیتا۔ اکالی دل نے اعلان کیتا کہ جے سرکار نے ۱۰ دناں اندر "پنجابی صوبہ زندہ باد" نعرے توں پابندی نہیں ہٹائی تاں اکالی دل اسدا خلاف کریگا، سرکار نے نعرے توں پابندی نہیں ہٹائی، ۱۰ مئی نوں کیتے وعدے مطابق تحریک شروع ہویا،ماسٹر تارا سنگھ اتے دس ساتھیاں نوں "پنجابی صوبہ زندہ باد" دا نعرہ لگاؤن لئی گرفتار کیتا گیا،  اگلے پنج دناں وچ ۱٬۰۰۰ توں ودھ پرمکھ اکالی آگوآں نوں گرفتار کیتا گیا؛  لگبھگ دو مہینیاں وچ، ۱۲٬۰۰۰ سکھاں نوں نعر ےبازی لئی گرفتار کیتا گیا سی،  اتے جولائی دے انت تک ۲۱٬۰۰۰ اکالیاں نوں کانگرس دے ودھ رہے تحریک نوں ختم کرن دے یتناں وچ جیلھاں وچ سٹّ دتا گیا، کانگرس نال گل بات دی کوشش کارن تحریک نوں دو وار ملتوی کرنا پیا، حالانکہ جواہر لال نہرو نے اس منگ نوں ردّ کرنا جاری رکھیا۔ پر بعد وچ ماحول خراب ہندا دیکھ کے کانگرس نوں اپنی پابندی ہٹاؤنی پئی۔