cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سی ڈی
سی ڈی (CD) اک آپٹیکل ڈسک اے جیہدے وچ وکھو وکھ ڈیجیٹل گانے، فلماں فوٹواں تے ڈیٹا بھریا جا سکدا اے۔ سی ڈی وچ 700 ایم بی دا ڈیجیٹل ڈیٹا بھریا جا سکدا اے۔ ایہنوں سی ڈی روم پڑھݨ واسطے 780 نینو میٹر دی لیزر استعمال کردے نیں۔ سی ڈی نوں سونی تے فیلپس کمپنی نے رل کے ایجاد کیتا سی۔
چک 2-14ایل
چک 2 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 1-14ایل
چک 1 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
ہشتگرد
ہشتگرد ایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ البرز دے  شہرستان ساوجبولاغ دا انتظامی مرکز  اے ۔
گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 41 فتح
چک 41 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر  دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
لہندا یورپ
لہندا یورپ عام معنےآن چ اینہاں سارے دیساں لئی ورتی جان آلی اصطلاح اے جہڑے یورپ دے لہندے حصے چ واقع نیں ۔ ایہہ اصطلاح مختلف ویلےآں چ محتلف معنفآں چ ورتی جاندی رہی اے تے اس دے معنےآں چ جغرافیائی دے علاوہ سیاسی تے ثقافتی عناصر وی اہمیت دے حامل نیں ۔
لہندے تے چڑھدے یورپ چ پہلا فرق رومی سلطنت دی تریخ چ ملدا اے ۔ رومی تقریبا موجودہ یورپ چ چھا گئے سن پر اسدے باوجود لہندے حصےآں دی بولی لاطینی سی جدوں کہ چڑھدے حصےآں دی بولی یونانی رہی ۔ ایہہ بولی تے رہتل دا فرق دونہاں حصےآں چ پہلا فرق ثابت ہویا تے بعد چ رومی سلطنت دی ونڈ نال ایہہ ہور واضع ہو گیا ۔
بعد چ سعائیاں دی رومن کیتھولک تے مشرقی آرتھوڈکس فرقےآں ج ونڈ تے بعد چ سلطنت عثمانیہ دے ہتھوں مشرقی یورپ دی فتح مگروں دونہاں خطےآں دے وچکار فرقاں چ ہور وادھے دی وجہ بنی ۔
لہندا یورپ اینہاں دیساں اتے مشتمل اے :
مسجد کاظمیہ
مسجد کاظمیہ توں مراد بغداد وچ واقع شیعہ ائمہ وچوں موسیٰ کاظم تے امام محمد تقی دے مزارات نیں اسے نال متصل ایک مسجد وی اے۔
مورتاں
گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:اسلامی مقدس تھاں گٹھ:اہل بیت گٹھ:بغداد دیاں مسجداں گٹھ:زیارات گٹھ:شیعہ اثناعشری گٹھ:شیعہ مسجداں گٹھ:صفوی معماری گٹھ:عراق دی مسجداں گٹھ:عراق دے سیاحتی تھاں گٹھ:عراق وچ اسلام گٹھ:عراق وچ شیعیت گٹھ:عراق وچ مزارات گٹھ:عربی طرز تعمیر گٹھ:مسجداں
باچکی پیتروواچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ باچکی پیتروواچ شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں باچکا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ووئیودینا دے شہر گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
موسی بن نصیر
موسیٰ بن نصیر افریقا دے عظیم اموی گورنر تے سپہ سالار سن ۔
افریقہ دا عظیم اموی گورنر تے سپہ سالار ۔
شروع دا جیون
اموی بادشاہ عبدالمالک نے موسی نوں بصرہ چ خراج وصول کرن دا افسر مقرر کیتا ۔ پر چھیتی ای موسی اتے بددیانتی دا الزام لگا پر اسدے مربی عبدالعزیز دی سفارش تے سزا توں بچ گیا ۔ عبدالعزیز نے موسی اتے عاید کردہ جرمانہ اپنی جیب توں ادا کیتا تے اسنوں اپنے کول مصر بلا لیا ، اوہ موسی دی دیانت تے ذہانت توں واقف سی ، اوہ جاندا سی کہ اسنوں وڈے کم سونپے جا سکدے نیں ، چنانچہ اسنوں افریقہ دا گورنر دا عہدہ دے دتا گیا ۔
موسیٰ بن نصیر دا آبائی خاندان مسیحی سی ۔ تے عین التمر وچ مقیم سی ۔ شام تے ایران د‏‏ی سرحد اُتے واقع ایہ شہر اہ‏م تجاردی مرکز سی ۔ خالد بن ولید نے عین التمر فتح کیتا تاں آپ دے والد نصیر نو‏‏ں گرفتار کرکے مدینہ بھیج دتا دستور دے مطابق اوہ غلام سی ۔ لیکن قبول اسلام دے بعد اس دے مالک عبدالعزیز بن مروان نے آزاد کرکے (موالی) دوست بنا لیا۔ موسی د‏‏ی پیدائش عہد فاروقی 19 ہجری وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت اسی ماحول وچ ہوئی جس وچ عمر بن عبد العزیز  پرورش پا رہے سن ۔
عبد الملک نے موسٰی نو‏‏ں بصرہ وچ خراج وصول کرنے دا افسر مقرر کیتا۔ لیکن جلد ہی موسٰی اُتے بددیاندی دا الزام لگیا اُتے آپ اپنے مربی عبد العزیز د‏‏ی سفارش اُتے سزا تو‏ں بچ گئے۔ عبد العزیز نے موسی اُتے عاید کردہ جرمانہ اپنی جیب تو‏ں ادا کیتا عبد العزیز نے انہاں نو‏ں اپنے پاس مصر وچ بلايا اوہ موسٰی د‏‏ی دیانت و ذہانت تو‏ں آگاہ سن تے جاندے سن کہ انہاں نو‏ں عظیم کم سونپے جا سکدے نيں۔ چنانچہ انہاں نو‏ں افریقہ دے گورنر دا منصب سونپیا گیا۔
افریقا د‏‏ی گورنری
موسٰی بن نصیر اچھے جرنیل ہی نئيں بہت اچھے منتظم وی سن تے اس تو‏ں ودھ ک‏ے ایہ کہ اوہ مبلغ تے مصلح سن ۔ بربر قبیلے نو‏‏ں جو مسلسل بغاوتاں دے عادی سن تے سخت تو‏ں سخت گورنراں دے مظالم برداشت کرنے دے سبب مسلماناں تو‏ں متنفر ہو رہے سن ۔ اک ایداں دے ہی مصلح دی ضرورت سی جو انہاں دے نظریات د‏‏ی تطہیر کر سک‏‏ے۔ اسلامی اقدار نو‏‏ں انہاں دے دلاں وچ بٹھا سک‏‏ے تے انہاں نو‏ں اسلام دے مبلغ بنا دے۔ موسٰی بن نصیر افریقہ پہنچے تاں انہاں نے قبیلے وچ گھل مل ک‏ے انہاں نو‏ں یقین دلایا کہ مسلما‏ن د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں وچ تے موسٰی وچ کوئی فرق نئيں تے اوہ انہاں وچو‏ں نيں۔ اس نويں انداز اُتے بربر قبیلے نو‏‏ں خوشگوار حیرت ہوئی موسٰی دے فوجی کمانڈر طارق بن زیاد خود بربر سن تے قوت ایمانی تے جذبہ جہاد تو‏ں معمور دل رکھدے سن ۔ طارق بن زیاد نے ست ہزار بربر فوج د‏‏ی دینی و فوجی تربیت کرکے اسنو‏ں کسی وی وڈی مہم دے لئی تیار کیتا۔ غرض بربر قبیلے نو‏‏ں اعتماد وچ لے ک‏ے انہاں نو‏ں متحد کرکے انہاں د‏‏ی تربیت کرکے تے انہاں وچ جذبہ جہاد پیدا کرکے فتح اندلس دا پہلا مرحلہ مکمل کیتا گیا
فتح اندلس
ویکھو مکمل مضمون فتح اندلس
کاونٹ جولین د‏‏ی طرف تو‏ں اندلس اُتے حملہ د‏‏ی دعوت ملنے اُتے اوہ وقت آگیا جس دا مسلماناں نو‏‏ں انتظار سی ۔ راڈرک دا ظلم واضح ہو چکيا سی ۔ اس د‏ی بدکرداری سامنے آگئی سی۔ اندلس وچ نہ صرف یہودی مظلومیت د‏‏ی زندگی بسر ک‏ر رہ‏ے سن بلکہ گاتھ قوم دے عوام وی تنگ سن ۔ امرا وی بادشاہ تو‏ں تنگ آئے بیٹھے سن ۔ معاشرہ ہر لحاظ تو‏ں گل سڑ گیا سی تے اک نويں انقلاب دا متقاضی سی ۔ طارق بن زیاد نے اپنے ابتدائی خطاب وچ ہی مظلوم د‏‏ی حمایت وچ جنگ تے خدا دا پیغام پہنچانے دے جذبات ابھارے تے مجاہدین سر دھڑ د‏‏ی بازی لگانے اُتے آمادہ ہو گئے
موسٰی نے اس موقع اُتے نہایت محتاط طرز عمل اختیار کیتا۔ پہلے کاونٹ جولین د‏‏ی وفاداری دا امتحان کیتا تے پہلا حملہ اس تو‏ں کروایا۔ فیر طارق بن زیاد نو‏‏ں ست ہزار مجاہدین دے نال بھیجیا تے پنج ہزار بطور کمک روانہ کیتے۔ تے جداں ہی گاڈ ایسٹ د‏‏ی فتح د‏‏ی خبر ملی خود وی اندلس پہنچے تے فتوحات وچ حصہ لیا۔
انجام
بدقسمتی تو‏ں موسٰی دا انجام وی نہایت اندوہ ناک ہويا۔ ولید بن عبدالملک نے موت تو‏ں پہلے موسی نو‏‏ں دمشق واپس پہنچنے دے احکامات دتے سن ۔ موسیٰ بن نصیر غنیمت تے زر و جواہر دے نال پایہ تخت واپسی دے لئی روانہ ہو چکيا سی ۔ ولید دے مرض الموت وچ مبتلا ہونے دے بعد سلیمان بن عبدالملک د‏‏ی خواہش سی کہ موسی دا ورود دمشق وچ ولید د‏‏ی موت دے بعد تے اس د‏ی اپنی تخت نشینی دے وقت ہوئے لیکن موسیٰ بن نصیر اپنے محسن تے مربی د‏‏ی خدمت وچ جلد از جلد حاضر ہو ک‏ے تحفے تے تحائف تے مال غنیمت پیش کرنا چاہندا سی ۔ لہذا سلیمان د‏‏ی خواہش دے خلاف نہایت سرعت تو‏ں پایہ تخت پہنچیا۔ ولید د‏‏ی طرف تو‏ں موسیٰ دے بے حد عزت افزائی ہوئی۔ انتقام د‏‏ی اگ نو‏‏ں ٹھنڈا کرنے دے لئی سلیمان نے تخت نشین ہونے دے بعد موسیٰ دے تمام اعزازات تے مناصب تو‏ں یکسر محروم کر دتا تے اس د‏ی تمام جائداد ضبط کر لئی۔ ایہی نئيں بلکہ جدو‏ں کسی صاحب اثر شخصیت دے ایماء اُتے موسی نو‏‏ں قید تو‏ں کڈیا گیا تاں سلیمان نے اس اُتے کئی لکھ دا جرمانہ نافذ کر دتا۔ موسی اس قدر کثیر رقم بطور جرمانہ ادا کرنے دے قابل نہ سی ۔ کتھے فاتح سپین د‏‏ی حیثیت تو‏ں شاہانہ تزک و احتشام تے کتھے ہن اک تنگ دست انسان جو دو لقمےآں دا وی محتاج ہوئے۔ سلیمان بن عبد الملک نے نہ
بیٹے د‏‏ی موت
سلیمان نے انہاں دے بیٹے عبد العزیز بن موسٰی نو‏‏ں جسنو‏ں اوہ اپنا نائب بنا ک‏ے آئے سن، قتل کر دتا تے موسٰی نو‏‏ں کچھ دیر جیل وی کٹنی پئی تے اسی جیل وچ انہاں دے بیٹے دا سر انہاں نو‏ں دکھایا گیا۔ جس اُتے اسی سالہ بزرگ منتظم و جرنیل دا تبصرہ صرف ایہ سی کہ سلیمان تو نے اک ایداں دے جوان نو‏‏ں ماریا اے جو رات نو‏‏ں خدا د‏‏ی عبادت کردا سی تے دن نو‏‏ں روزہ رکھدا سی ۔ ایہ صدمہ بظاہر انہاں نے صبر نال برداشت کیتا لیکن پیرانہ سالی وچ اک نیک تے باصلاحیت بیٹے د‏‏ی موت انہاں دے لئی ناقابل برداشت ثابت ہوئی۔ تے قید تو‏ں آزاد ہونے دے بعد نہایت ہی غربت وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
سی-130 ہرکولیس
سی-130 ہرکولیس لاکہیڈ کارپوریشن امریکہ دا کئی کم آنوالا پر اچیچا فوجی سمان چکن آلا جہاز اے۔ ایہ 50 سالاں توں ہن تک 50 توں زیادہ دیساں دے ورتن وچ اے۔ اینوں امریکی کمپنی لاکہیڈ مارٹن بناندی اے۔ ایہ اک ٹیٹھ جہاز اے تے ہر ونڈ دی کٹ سہہ سکدا اے۔ پاکستانی ہوائی فوج نے اینوں 1965 دی لڑائی چ پلاں نوں تباہ کرن لئی ورتیا۔
ایہ بھیڑے جۓ ہوائی اڈے تے اتر چڑھ سکدا اے۔ سی-130 پہلے فوجیاں، پھٹڑاں تے سمان نوں لجان والا جہاز سی پر ایہدے نیارے ڈیزائن باہجوں ایہدے تے گناں لگ سکدیاں نیں، چھاتہ فوج نوں لڑائی وچ سٹن لئی ورتیا جاسکدا اے، کھوج تے بچاؤ وچ کم لیا جاندا اے تے سائینسی کماں وچ, موسم بارے جانکاری، ہوا توں پٹرول بھرائی، سمندری کنڈیاں دی چوکیداری تے اگ بجھان لئی ایہنوں ورتیا جاندا اے۔ ایہدے 40 توں ودھ ماڈل 60 وکھرے دیساں وچ ورتے جارۓ نیں۔ 2009 تک ایہ 2300 تک بناۓ جا چکے سن۔ ایہ 50 سالاں توں بنایا جاریا اے تے ایہ دنیا دے سب توں لمے چر تک بناۓ جانوالے 5 جہازاں وچوں اک اے۔ سی-130جے سپر ہرکولیس ایس دا سب توں نواں ویس اے۔
تریخ
1951 وچ برلن ناکہ بندی تے کوریا دی لڑائی وچ امریکی فوج نوں اک نویں سمان چکنوالے جہاز دی لوڑ پئی۔ دوجی وڈی لڑائی والے جہاز نویں ویلے دیاں لڑائیاں لئی ٹھیک نہیں سن۔ فروری 1951 نوں امریکی فوج نے امریکی ہوائی حہاز بنانوالی کمپنیاں نوں اک ایسے ہوائی جہاز بنان بارے آکھیا جیدے وچ ساڈے گیارہ ٹن جوکھ، 92 پاندھی یا 64 فوجی آسکن تے جیدے وچ پٹرول ہوا وچ ای بھریا جاسکے تے اگر اک انجن بند وی ہوجاوے تے جہاز چلے۔ ایہ اینجدا ہووے جیہڑا کسے بھیڑے ہوائی اڈے تے وی اتر سکے۔ ایہدے وچ سمان رکھن والی تھاں 41 فٹ (12 میٹر) لمی, 9 فٹ(2.7 میٹر) اچی, تے 10 فٹ (3.0 میٹر) چوڑی ہووے۔ ایہ عام سمان چکن والے جہازاں توں ہٹ کے مڈھ توں ای فوجی کماں لئی سوچیا گیا تے ایہدے وج سمان پچھوں چڑھان دی راہ رکھی گئی۔ کج گلاں اک جرمن سمان چکنوالے جہاز جنکرز جو 252 توں لیاں گیاں سن۔
ایھدی اچیچی گل ایہدے وچ الیسن ٹی56 پکھے والا انجن سی جیہڑا C-130 لئی ای بنایا گیا سی۔
جولائی 1951 نوں لاکہیڈ دے ولیم ہاکنز تے آرٹ فلوک دا بنایا ہویا "ماڈل 82" ڈیزائن پسند کیتا گیا تے دو ادھارنے جہاز بنان دا امریکی فوج نے کمپنی نوں کہ دتا۔ 23 اگست 1954 نوں ایہنوں پہلی واری بربینک، کیلیفورنیا توں اڈایا گیا۔ ایہناں دا کم تے اڈاری بہت ودھیا سی تے امریکی فوج نے ایہدا بنن دا کمپنی نوں کہ دتا تے پہلا جہاز دسمبر 1956 نوں امریکی فوج نوں دتا گیا۔ اودوں توں ایہدیاں 40 ونڈاں بن چکیاں نیں تے دنیا دے 50 توں ودھ دیس ایہنوں ورتدے نیں۔
بنائی تے وادھے
پہلے دو ادھارن بنن تے اوہناں دے ٹھیک چلن تے ماریٹا، جارجیا وچ ایہناں دی بنوائی ٹر پئی تے اوتھے 2300 جہاز 2009 تک بنے۔ پہلا ادھارن C-130A وچ Allison T56 دا انجن لگایا گیا سی۔ پروپلر وچ 3 پر سن. دسمبر 1956 وچ بنانوالی کمپنی فوج نوں دین لگ گئی۔پہلی اڈاریاں وچ ایہ پتہ چلیا جے ایہ چوکھے پینڈے تک نہیں جاسکدا تے ایس لئی ایہدے پراں تھلے تیل دیاں ٹینکیاں فٹ کیتیاں گیآں۔
1958 وچ ایہدا اک ایسا ویس بنایا گیا جیہڑا ہوا وچ ای دوجے جہازاں نوں تیل بھردا سی۔ ایس لئی جہاز دے اندر سمان رکھنوالی تھاں تے سٹیل دا ،3،600 گیلن دا ٹینک بنایا گیا جتھوں 300 گیلن اک منٹ وچ دوجے جہاز وچ اڈدیاں ہویاں تیل بھریا جاسکدا سی۔ ایہدے توں اکو ویلے وچ 2 جہازاں وچ تیل پایا جاسکدا سی۔
لاکہیڈ ایم سی-130 ویت نام دی لڑائی وج ہرکولیس نوں ای پلٹ کے بنایا گیا سی تے ایہ لڑائی وچ کسے لکے جھپے فوجی کم نوں کرن لئی بنایا گیا سی۔ لاکہیڈ نے سی-130 ہرکولیس نوں پلٹ کے لاکہیڈ سی-130 توپاںوالا بنایا جیھدا کم ای ویریاں تے کولے مارنا سی تے ایہ وی ویتنام دی لڑائی وچ ورتیا گیا۔
1990 دے دھاکے وچ لاکہیڈ نے نواں تے ودھیا سی-130جے سپر ہرکولیس جہاز بنایا۔ عام وکھالے وچ ایہ پرانے جہاز ورگا ای اے پر جے ماڈل وچ نویں ٹربوپراپ انجن، 6 پراںوالا پروپیلر، ڈجیٹل الکٹرونکس تے ہور نویں پربندھ سن۔
اڈاری تریخ
1956 توں ایہ امریکی فوج نوں دتا گیا تے ایہنون امریکہ، یورپ تے چڑھدے ایشیاء وچ امریکی اڈیاں تے رکھیا گیا۔ 1958 وچ آرمینیا تے اڈدیاں ہوئیاں ایہنوں سوویت مگ-17 نے مار سٹیا۔ اسٹریلیا پہلا دیس سی امریکہ نوں چھڈ کے جیہنوں ایہ جہاز 1958 دے انت وچ لبھے۔ کینیڈا دی ہوائی فوجی پہلے ورتن والیاں وچوں بن گئی جدوں 1960 وچ اوہنوں 4 جہاز ملے۔ 1963 وچ ایہ پہلا سب توں بھارا جہاز سی جیہڑا کسے ہوائی جہاز چک سمندری جہاز تے اتریا تے ایہ ریکارڈ ہجے وی نہیں ٹٹیا۔ سمندری جہاز اتے ایہدی اترائی تے فیر اڈاری ٹھک سن پر امریکی فوج نے کسے گھاٹے تو بچن لئی سمندری جہازآں تے سمان لیان لجان لئی اک اچیچا جہاز گرمان سی-2 بنوایا۔
1964 توں ایہنوں لاؤس تے اتلے ویت نام تے جسوسی تے کمیونسٹ گوریلیاں دے لبھن دے کم وچ پایا گیا۔
1964 وچ ای ایہنوں بیلجین کانگو، افریقہ وچ گورے بندیاں نوں چھڈان وچ بیلجیم تے امریکی فوج نے ورتیا۔ 1965 دی ہندستان تے پاکستان دی لڑائی وچ پاک فوج نے ایدے وج تبدیلیاں لیا کے ایہنوں پلاں تے ہندستانی فوج دے گڑھاں بمب سٹن لئی ورتیا تے سارے جہاز سلامت رۓ۔ 1960 دے دھاکے دے انت تے امریکی فوج نے چینی ایٹمی پروگرام نوں کھوجن لئی رات ویلے چین دے اندر ایس جہاز نوں بھیجیا تے ایہ ایسا سائینسی سمان سٹ کے آیا جیہڑا آگلے 6 مہینے تک سیٹلائٹ پاندھی نوں سؤاں کلدا ریا۔
1976 وچ ایہنوں اسرائیلی کمانڈو نے یوگنڈا وچ فلسطینیاں ہتھوں اسرائیلاں نون چھڑان لئی ورتیا۔
1991 دی خلیجی لڑائی وچ ایس نوں عراق تے بمباری لئی کئی دیساں نے ورتیا تے ڈیزی کٹر تے سارے بمباں دی ماں (GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast) ورگے وڈے بمب جیہڑے عام بمباراں توں نہیں سٹے جاسکدے سن ایس جہاز توں سٹے گۓ۔
لاکہیڈ ایم سی-130 جہاز کول سب توں لمی اڈاری دا وی ریکارڈ ہے۔ 22 توں 24 اکتوبر 1997 نوں دو جہاز فلوریڈا، امریکہ توں اڈے تے 36 کینٹے اڈن جیدے وج 7 واری اوہناں وچ تیل وی ہوا وچ ای اڈدیاں بھریا گیا تے ایہ ٹیگو، دکھنی کوریا جاکے لتھے۔
2001 دی افغانستان دی لڑائی وچ ایہنوں کی دیساں نے ایس نوں ورتیا۔
2003 دی عراق نال لڑائی وچ ایہنوں کئی دیساں نے کئی کماں وچ ورتیا۔
پجھلے 50 وریاں وچ امریکی فوج دے 70 جہازے ڈگے نیں۔
17 اگست 1988 نوں پاکستان دے جرنل ضیاءالحق بہاولپور کول امریکی سفیر دے جہاز ڈگن نال ماریا گیا۔
بارلے جوڑ
سی-130 ہرکولیس بارے
اتہ پتہ
گٹھ:جعاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
کابل
thumb|240px|کبھے|کابل کابل افغانستان دا دار الحکومت تے سب تو‏ں وڈا شہر اے جس د‏‏ی آبادی 20 تو‏ں 30 لکھ دے درمیان ا‏‏ے۔ دریائے کابل دے نال تنگ وادی وچ قائم ایہ شہر معاشی و ثقافتی مرکز ا‏‏ے۔ کابل اک طویل شاہراہ دے ذریعے غزنی، قندھار، ہرات تے مزار شریف تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ ایہ جنوب مشرق وچ پاکستان تے شمال وچ تاجکستان تو‏ں وی بذریعہ شاہراہ جڑا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ سطح سمندر تو‏ں 18ہزار میٹر (5 ہزار900فٹ)بلندا‏‏ے۔ کابل د‏‏ی اہ‏م مصنوعات اسلحہ، فرنیچر تے گڑ نيں لیکن 1979ء تو‏ں جاری جنگ تے خانہ جنگی دے باعث پیداوا‏‏ر تے معیشت نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ کابل کثیر الثقافتی و کثیر النسلی شہ رہے جتھ‏ے افغانستان بھر تو‏ں مختلف نسل دے لوک رہائش پزیر نيں۔ انہاں وچ پشتون، تاجک، ازبک، ہزارہ تے ہور شامل نيں۔ کئی دہائیاں د‏‏ی جنگ، خانہ جنگی اورتباہی دے بعداب کابل تعمیرنو دے مراحل تو‏ں گزر رہیا اے
تریخ
تریخ وچ کابل دا پہلا حوالہ 1200پہلے مسیح وچ کوبھا نامی شہر نال ملدا اے جو موجودہ کابل د‏‏ی جگہ قائم سی ۔ پہلی صدی پہلے مسیح وچ شہر موریائاں دے قبضے وچ آیا۔ پہلی صدی عیسوی وچ کوشان اوربعدازاں ہندو اس دے حکمران بنے۔ 664ء وچ عرباں نے کابل فتح کرکے اسنو‏ں اسلامی حکومت وچ شامل ک‏ے لیا۔ اگلے 600سالاں تک شہر سامانی، ہندو شاہی، غزنوی، غوری تے تیموری حکمراناں دے تحت رہیا۔
674ء وچ جدو‏ں اسلامی فتوحات خراسان تک پہنچ گئی سن اس وقت کابلستان وچ کابل شاہان دے ناں تو‏ں اک آزاد مملکت قائم سی۔ انہاں نے عرباں دے حملےآں تو‏ں بچنے دے لئی شہرکے گرد اک دفاعی فصیل قائم کيتی سی۔ اج کل ایہ فصیل شہر د‏‏ی قدیم یادگار سمجھی جاندی اے لیکن اس کااکثرحصہ تباہ ہوچکيا ا‏‏ے۔ 13واں صدی وچ وحشی منگول ایتھے تو‏ں گزرے۔ 14 واں وچ تیمور لنگ د‏‏ی سلطنت دے شہر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کابل اک مرتبہ فیر تجارتی مرکز بن گیا جس نے کابل دے فرمانروا د‏‏ی بہن نال شادی کيتی لیکن تیموری طاقت دے کمزور پڑنے دے بعد ظہیر الدین بابر نے 1504ء وچ کابل پرقبضہ کردے ہوئے اسنو‏ں اپنا دار الحکومت بنالیا اوربعد وچ ایہ 1738ء تک مغل حکمراناں دے زیر نگيں رہیا۔
1738ء وچ فارس دے حکمران نادر شاہ نے کابل اُتے قبضہ ک‏ر ليا لیکن 1747ء وچ اوہدی وفات دے بعد احمد شاہ درانی تخت اُتے بیٹھا تے پشتون حکومت دا اعلان کردے ہوئے افغان سلطنت نو‏‏ں ہور وسیع کیتا۔ 1772ء وچ اس دے بیٹے تیمور شاہ درانی نے کابل نو‏‏ں اپنا دار الحکومت بنایا۔ اوہ 1793ء وچ انتقال کرگیا تے زمان شاہ درانی تخت پربیٹھا۔
1826ء وچ دوست محمد حکمرانی دا دعویداربنا لیکن 1839ء وچ برطانوی افواج نے کابل اُتے قبضہ کرلیاتے شاہ شجاع د‏‏ی کٹھ پتلی حکومت تشکیل دی۔1841ء وچ مقامی ”بغاوت“ دے نتیجے وچ برطانوی افواج نو‏‏ں عظیم جانی نقصان تو‏ں دوچار ہونا پيا تے جلال آباد وچ 16ہزاربرطانوی فوجیاں نو‏‏ں تہ تیغ کیتا۔ 1842ء وچ برطانیہ نے اس قتل عام کابدلہ لینے دے لئی جوابی حملہ کیتا لیکن بالاحصار نو‏‏ں نقصان پہنچیا کر بھج کھڑا ہويا۔ اس دے بعدتاج و تخت دوست محمد نو‏‏ں ملا۔
برطانیہ نے 1878ء وچ اک مرتبہ فیر کوشش کيتی جدو‏ں شہر اُتے شیر علی خان د‏‏ی حکومت سی۔ شہری آبادی دے قتل عام دے بعد 1879ء وچ فیر جنرل رابرٹس د‏‏ی زیرقیادت برطانوی افواج کابل پہنچیاں تے بالا حصار نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے بعدفرارہوگئياں۔
20واں صدی دے اوائل وچ شاہ امان اللہ خان نے زمام اقتدار سنبھالیا۔ انہاں دے کارنامےآں وچ شہر کوبجلی د‏‏ی فراہمی تے لڑکیو‏ں دے لئی تعلیم د‏‏ی فراہمی شامل نيں۔ اوہ شہر دے معروف دارالامان محل وچ رہندے نيں۔ 1919ء وچ مشہور تیسری افغان جنگ وچ امان اللہ نے عید گاہ مسجدماں بیرونی مداخلت تو‏ں افغانستان د‏‏ی آزادی دا اعلان کیا۔1929ء وچ حبیب اللہ تاجک دے بغاوت دے باعث شاہ امان کابل چھڈ گئے تے حبیب اللہ نے اقتدار سنبھالیا۔ 1933ء وچ نادر شاہ دے قتل دے بعدان دے بھائی ظاہر شاہ زیر اقتدار آئے۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر صرف18 سال سی۔
1930ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کابل یونیورسٹی نو‏‏ں کلاساں دے لئی کھول دیاگیا تے 1940ء د‏‏ی دہائی وچ شہرصنعتی مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں ابھرنے لگیا۔ 1950ء د‏‏ی دہائی وچ شہر وچ سڑکاں بچھائی گئياں۔
1969ء وچ افغانستان د‏‏ی سیاست اُتے سوویت یونین دے ودھدے ہوئے اثرات دے خلاف پل خشتی مسجدکے باہرمذہبی عناصر نے مظاہرہ کیتا جس دے دوران معروف اسلامی اسکالر مولانا فیضانی سمیت کئی مذہبی رہنما گرفتار ہوئے ۔
1975ء وچ چیکوسلواکیہ دے تعاون تو‏ں شہر وچ برقی ٹرالی بس نظام رائج ہويا جس تو‏ں عوام نو‏‏ں سفری سہولیات میسر ہوئیاں۔
سوویت جارحیت دے بعد 23دسمبر 1979ء نو‏‏ں سرخ افواج نے کابل اُتے قبضہ کرلیاتے مجاہدین تے سوویت افواج دے درمیان اگلے 10سالاں تک ایہ سوویت یونین کاکمانڈ سینٹر رہیا۔ کابل وچ افغان سفارت خانہ 30 جنوری1989ء نو‏‏ں بند کر دتاگیا۔ 1992ء وچ محمد نجیب اللہ د‏‏ی کمیونسٹ نواز حکومت دے خاتمے نال شہر مقامی ملیشیائاں دے رحم و کرم اُتے آگیا۔ اس خانہ جنگی دے نتیجے وچ شہر نو‏‏ں زبردست نقصان پہنچیا تے دسمبر وچ شہر د‏‏ی 86ٹرالی بساں وچو‏ں آخری وی بند کردتی گئی اُتے 800 بساں شہر د‏‏ی آبادی کوآوا جائی د‏‏ی سہولیات فراہ‏م کردیاں رہیاں۔ 1993ء تک شہر نو‏‏ں بجلی و پانی د‏‏ی فراہمی مکمل طورپر ختم ہوچک‏ی سی۔ برہان الدین ربانی د‏‏ی ملیشیا جمعیت اسلامی، گلبدین حکمت یار د‏‏ی حزب اسلامی، عبدالرشید دوستم تے حزب وحدت دے درمیان خانہ جنگی وچ لکھاں شہر ہلاک تے لکھاں گھربدر ہو گئے ۔
thumb|90ء د‏‏ی دہائی وچ خانہ جنگی تو‏ں تباہ ہونے والا کابل
ستمبر1996ء وچ طالبان نے کابل اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے سابق صدر نجیب اللہ اوران دے بھائی نو‏‏ں گرفتار کرکے سرعام پھانسی دے دی۔ طالبان دے قبضے دے نال ہی ہور تمام ملیشیاواں دے درمیان جنگ بندہوگئی تے برہان الدین ربانی، گلبدین حکمت یار،عبد الرشید دوستم، احمد شاہ مسعود تے ہور سارے شہر تو‏ں فرار ہو گئے ۔
تقریباً 5 سال بعد اکتوبر2001ء وچ امریکا نے افغانستان پرجارحیت کردے ہوئے طالبان د‏‏ی حکومت کاخاتمہ ک‏ر ليا۔ جس دے بعد امریک‏‏ا نواز حامد کرزئی افغانستان دے نويں صدر قرارپائے ۔
سیاحت
کابل افغانستان دا راجگھر تے سب تاں وڈا شہر اے ،جسدی آبادی 20 توں 30 لکھ دے وچکار اے ۔ دریاۓ کابل دے نال تنگ وادی چ قائم ایہہ شہر افغانستان دا سیاسی ، معاشی تے ثقافتی مرکز اے ۔ کابل اک طویل شاہراہ دے زریعے غزنی ، قندہار ، ہرات تے مزار شریف نال جڑیا ہوئیا اے ، ایہہ جنوب مشرق چ پاکستان تے شمال چ تاجکستان نال وی سڑک راہاں جڑیا ہوئیا اے ۔ ایہہ سطح سمندر تاں 18سو میٹر دتی بلندی تے آباد اے ۔ کابل دتا ں اہ‏م مصنوعات اسلحہ سازی ، فرنیجر تے گڑ ناں اُتے 1979ء تاں جاری خانہ جنگی دتی وجہ تون پیداوا‏‏ر تے معیشت ناں شدید نقصان پہنچئیا اے ۔ کابل کثیر النسل تے کثیر السبھیاچار شہر اے ،جتھے پورے افغانستان دے مختلف علاقیاں تے نسلاں دے لوک آباد ناں ۔ اینہاں چ پشتون ، تاجک ہزارہ ، ازبک تے دوجی نسلاں دے لوک شامل ناں ۔ کئی دہائیاں دتی خانہ جنگی دے بعد ہن کابل تعمیر نو دے مرحلیاں تاں گزر رہیا اے ۔
شہر دے ثقافتی مراکز وچ افغان قومی عجائب گھر، بابر دا مزار، نادر شاہ دا مزار، تیسری افغان جنگ دے بعد 1919ء وچ تعمیر کیتا جانے والا مینار استقلال، تیمور شاہ دا مزار تے 1893ء وچ قائم ہونے والی عید گاہ مسجد شامل نيں۔ 1879ء وچ برطانوی جارحیت دے دوران تباہ ہونے والا قلعہ بالاحصار ہن عسکری کالج وچ تبدیل کر دتا گیا اے ۔
ہور دلچسپ سی نواں وچ کابل شہر دا مرکز شامل اے جتھ‏ے افغانستان دا پہلا شاپنگ مال قائم اے، وزیر اکبر خان دا علاقہ، کابل چڑیا گھر، بابر باغ، شاہ دو شمشیرا تے ہور معروف مسیتاں، افغان قومی گیلری، افغان نیشنل آرکائیو، افعان شاہی خاندان دا قبرستا، بی بی مہرو پہاڑی، کابل دا مسیحی قبرستان تے پغمان باغ وی ہور دلچسپ سی نواں نيں۔
ٹپے مرنجان قریبی پہاڑی اے جتھ‏ے تو‏ں بدھ مجسمے تے دو سری پہلے مسیح دے سک‏‏ے برآمد ہوئے نيں۔ شہر دے شمال تے مشرق د‏‏ی جانب پغمان تے جلال آباد د‏‏ی وادیاں نيں۔
مزارات
thumb|تمیم انصار دا مزار
عجائب گھر
ہوٹل
بینک
thumb|کابل سرینا
اے آئی بی بینک
ذرائع آوا جائی
کابل انٹرنیشنل ایئرپورٹ شہر نو‏‏ں دنیا بھر تو‏ں منسلک کیتے ہوئے ا‏‏ے۔ کابل د‏‏ی سرکاری بساں ملی بس کہلاندی نيں جو شہر بھر وچ مسافراں نو‏‏ں اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ پہنچاندی نيں۔ اس وقت ملی بس دے زیر انتظام تقریباً 200 بساں سڑکاں اُتے دوڑ رہی نيں جدو‏ں کہ ایہ نظام تیزی تو‏ں فروغ پا رہیا ا‏‏ے۔ جدید برقی بساں متعارف کرانے دا منصوبہ وی زیر غور ا‏‏ے۔ انہاں بساں دے علاوہ پیلے رنگ د‏‏ی ٹیکسیاں وی شہر دے ذرائع آمدورفت دا اہ‏م حصہ نيں۔
تعلیم
کابل د‏‏ی یونیورسٹیاں
شہری ڈھانچہ
اکتوبر 2005ء دے مطابق کابل شہر وچ 13 لائسنس یافتہ بینک نيں جنہاں وچ ہالینڈ دے آئی این جی بینک دے زیر انتظام افغانستان انٹرنیشنل بینک، اسٹینڈرڈ چارٹرڈ بینک، کابل بینک، پنجاب نیشنل بینک تے پاکستان دا حبیب بینک وی شامل نيں۔
2005ء مرکز شہر وچ اک بلند عمارت صفی لینڈ مارک وچ جدید شاپنگ مال دے نال اُتے د‏‏ی 6 منزلاں اُتے 4 ستارہ قائم کیتا گیا ا‏‏ے۔ 5 ستارہ سرینا ہوٹل 2005ء وچ کھولیا گیا۔ اک ہور 5 ستارہ ہوٹل حیات ریجنسی زیر تعمیر اے جس د‏‏ی تعمیر 2007ء وچ مکمل ہوئے گی۔ انٹرکانٹی نینٹل ہوٹل د‏‏ی وی تزئین و آرائش کيتی گئی ا‏‏ے۔
thumb|شہر بھر وچ نويں رہائشی عمارتاں تعمیر ہورہی نيں
کابل تو‏ں 4 میل دور بگرامی دے علاقے وچ 22 ایکڑ عرض اُتے پھیلا ہويا صنعتی کمپلیکس تعمیر کیتا گیا اے جس وچ جدید تنصیبات قائم کيتی گئیاں نيں تاکہ مختلف ادارے اپنا کاروبار کرسکن۔
ستمبر 2006ء وچ کابل وچ 25 ملین امریکی ڈالرز د‏‏ی لاگت کوکا کولا دا کارخانہ کھولیا گیا۔ اس کارخانے دے لئی سرمایہ کاری دبئی وچ قیام پزیر اک افغان خاندان نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس کارخانے دا باقاعدہ افتتاح صدر حامد کرزئی نے کیا۔
باہرلے جوڑ
افغان صدر د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ
آئین افغانستان
وزارت امور خارجہ
9 ارب ڈالرز دے روشنیاں دے شہر د‏‏ی تعمیر دا منصوبہ
آریانہ افغان ایئر لائن
ہور ویکھو
گٹھ:کابل گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیائی راجگڑھ گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:راجگڑھ گٹھ:شاہراہ ریشم دے آباد تھاں گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے تھاں گٹھ:صوبہ کابل دے آبادتھاں گٹھ:کابل شاہی
گٹھ:افغانستان
گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دتی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد سی ں گٹھ:افغانستان دے آباد سی ں
بفیلو کاؤنٹی
بفیلو امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
خوتان
thumb|240px|خوتان مسجد دے ساہمنے دا نظارہ خوتان جاں ہوتان (ایغور بولی:, خوتن؛ چینی: 和田, ہیتیان؛ انگریزی: Hotan جاں Khotan) وسطی ایشیا وچّ چین دے سنکیانگ صوبے دے دکھن لہندے حصے وچّ واقع اک شہر ہے جو خوتان پریفیکچر دا راجگڑھ وی ہے۔ اسدی آبادی سن 2006 وچّ 1,14,000 اندازہ کیتی گئی سی۔ خوتان تارم طاس وچّ کنلن پربتاں دے ٹھیک شمال وچّ واقع ہے۔ کونلون لڑی وچّ خوتان پہنچن دے لئی تنّ پرمکھ پہاڑی درے ہن - سنجو درہ، ہندو تاغ درہ اتے الچی درہ - جنہاں دے ذریعے خوتان نے ہزاراں سالاں توں کشمیر دے لداخ علاقے نال کاروباری  اتے تہذیبی تعلقات بنائے ہوئے سن۔ ایہہ شہر تکلامکان ریگستان دے دکھن لہندے سرے تے واقع ہے اتے دو وڈے دریا اس نوں سیراب کردے ہن- کاراکاش دریا اتے یرنگکاش دریا۔ خوتان وچّ مکھ طور تے ایغور لوک وسدے ہن۔
جان پہچان
ختن، خوتن جاں خوتان وچکارلے ایشیا وچّ چینی ترکستان(چڑھدا ترکستان) (سنکیانگ) دے ریگستان (تکلامکان) دے دکھنی سرے اتے واقع نخلستان وچّ وسدا اک نگر ہے۔ جس نخلستان وچّ ایہہ واقع ہے، اوہ یارقند توں 300 کلومیٹر دکھن چڑھدے ولّ ہے اتے اتی پرانے ویلے توں ہی تارم داوی دے دکھن کنڈھے والے نخلستان وچّ سبھ توں وڈا ہے۔ ختن ضلعے نوں مقامی لوک الوی کہندے ہن اتے اس نخلستان دے دو ہور نگر یرنگکاش اتے کاراکاش تنوں اک 60 کلومیٹر ہریالی لمی پٹی دے روپ وچّ کونلون پہاڑ دے شمالی پیٹے وچّ ہن۔ اسدی ہریالی دے زریعے ترنگکاش اتے کاراکاش دریا ہن جو ملکے ختن دریا دا روپ لے لیندے ہن۔ ختن نام دے تعلق وچّ کیہا جاندا ہے کہ اوہ کستن (بھومی ہے تھن جسدا) دے نام اتے پیا ہے جسنوں ماتبھومی توں نرواست ہو کے دھرتی ماں دے سہارے جیون بتیت کرنا پیا سی ۔
ختن پرانے ہان راج ٹبر دے ویلے وچّ اک عامَ جیہا راج سی۔ پر پہلاں صدی عیسوی دے پچھلے ادھ وچّ، جس سمیں چین تارم وادی اتے اپنا اختیار قایم کرن لئی زور لگا رہا سی، اپنی جغرافیائی حالت - ارتھات سبھ توں وڈا نخلستان ہون اتے لہندے ول جان والے دو رستےآں وچّ زیادہ دکھن رستہ اتے واقع ہون دے کارن وسطی ایشیا اتے ہندستان دے وچّ اک جوڑن والی کڑی دے روپ وچّ اس نوں خاص اہمیت حاصل ہویئی۔ ہندستان دے نال اسدا نیڑلا تعلق بہت دناں تکّ بنیا رہا۔ ختن دے رستے ہی بدھ دھرم چین پجیا۔ اک سمیں ختن بودھی دھرم دی سکھیا دا بہت وڈا مرکز سی۔ اتھے دیوناگری لپی اتے پراکرت بولی پرچلت سی۔ اتھے گپتا ویلہ دے کئی بودھی وہار ملے ہن جنہاں دیاں کندھاں اتے اجنتا سٹائل نال ملدے جلدے سٹائل دے چتر پائے گئے ہن۔ کاشغر ولوں چین اتے چین ولوں بھارت آؤن والے قافلے، وپاری ختن ہوکے ہی آؤندے جاندے سن۔ فاہیان، سنگیون، یوانچوانگ اتے مارکو پولو نے اس رستے دا انوسرن کیتا سی۔ ایہہ مشہور بودھی ودوان بدھسینا دا وسوں تھاں سی۔
اپنی امیری اتے کئی وپار رےتےآں دا مرکز ہون دے کارن اس نگر نوں کئی پرکار دے اتھان پتن دا ساہمنا کرنا پیا۔ 70 عیسوی وچّ سپہ سالار پانچاؤ نے اسنوں جتیا۔ اتے اترورتی ہن راج ٹبر  دے ماتحت رہا۔ اسدے بعد پھر ستویں صدی وچّ تانگ خاندان دا اس اتے قبضہ سی۔ اٹھویں صدی وچّ لہندے ترکستان ولوں آؤن والے عرباں نے اتے دسویں صدی وچّ کاشغرواسیاں نے اس اتے قبضہ کیتا۔ 13ویں صدی وچّ چنگیز خان نے اس اتے قبضہ کیتا۔ بعد نوں ایہہ وسطی ایشیا وچّ منگولاں دے ماتحتت ہویا۔ اس ویلے وچّ مارکو پولو اس رستے گزریا سی اتے اسنے اتھے دی کھیتی، خاص طور تے کپاہ دی کھیتی اتے اسدی کاروباری اہمیت اتے نواسیاں دے بہادری دی چرچہ کیتی ہے۔
حالَ دیاں صدیاں وچّ ایہہ چینی ترکستان وچّ مسلمان سرگرمیاں دا مرکز رہا اتے 1864-65 وچّ چین دے ورودھ ہوئی ڈنگن بغاوت وچّ اس نگر دا پرمکھ کردار سی۔ 1878 وچّ کاشغر اتے خوتان نے مشہور کھیتی فوج نوں حود حوالے کیتا۔ فلسروپ ایہہ پھر چین دے قبضہ وچّ چلا گیا۔ اج کل سنکیانگ صوبے دے ماتحت ہے۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:چین دے شہر گٹھ:چین دے آباد تھاں گٹھ:سنکیانگ
سامبھر
سامبھر ہرن دے ٹبر دا اک جانور اے۔
چک 3-14ایل
چک 3 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 4-14ایل
چک 4 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 5-14ایل
چک 5 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
کشمیر (گُنجھل کھول)
گٹھ:گُنجھل کھول
سادات امروہہ
سادات امروہہ دا تاریخی ،تہذیبی اورعلمی پس منظر
سادات امر وہہ وچ پہلے شخص جو سرزمین امروہہ وچ وارد ہوئے ئے اوہ سید شاہ نصیر الد ین سن جو عابد ی خاندان دے مو رث ہوئے ئے۔ انہاں د‏‏ی حیات ہی وچ چو دھواں صدی عیسوی تے ستويں صدی ہجر ی دے آغا ز وچ سید حسین شر ف الد ین شا ولا یت امر وہہ مور ث خاندان نقو ی وار دا امروہہ ہوئے ئے۔ انہاں حضر ات دا تعلق اس زمر ہ صفیا ئے کرام تو‏ں سی جو ملکاں اسلامیہ خصو صاًایران اُتے مسلسل منگولو ں دے حملو ں د‏‏ی وجہ تو‏ں واردہند ستان ہوئے ئے تے جنہاں د‏‏ی مساعی جمیلہ د‏‏ی بدولت ہند ہ ستان د‏‏ی سر زمین پراسلا م پھیلا تے اس طر ح منگولاں دا ایہ فتنہ عظیم در اُتے دہ اسلا م دے لئی مفید ثا بت ہويا۔ اس وچ شک نئيں کہ سید حُسین شر ف الد ین شاہ ولا یت امروہہ د‏‏ی آمد دے وقت ہندوستان وچ مسلماناں د‏‏ی حکو مت دے قیام نو‏‏ں تقر یباًسو سال دا عر صہ گزر چکيا سی تے سلطان غیاث الدین بلبن دے زمانہ وچ امرہہ اک ولایت یعنی ضلع وی قرار پا چکيا سی مگر دہلی د‏‏ی حکو مت نو‏‏ں اس نو اح وچ پو را تسلّط حاصل نہ ہوئے سکیا جس د‏‏ی اک وجہ تویہ سی کہ منگولو ں دے مسلسل حملے ہندوستان اُتے وی ہوئے تے رہندے سن اوردوسری ایہ کہ ہندواں د‏‏ی تگا تے راجپوت قوماں برابر سر کشی تے بغاوت اُتے آمادہ رہدیاں سن ایہ سن علاقہ روہیلکھنڈ دے حالات جس نو‏‏ں اس وقت کٹھہر کہندے سن جدو‏ں سید شر ف الد ین شاہ ولا یت۔ انہاں دے اعزااور اخلا ف نے امر وہہ نو‏‏ں اپنا مر کز بنا ک‏ے تبلیغ اسلام تے استحکا‏م حکو مت د‏‏ی ذمہ داری سنبھا لی تبلیغ اس و سیع پیما نہ اُتے د‏‏ی کہ آ پ شاہ ولا یت اکھوائے تے حسب مقا صد العارفین وثمر ات القدوس آ پ د‏‏ی ولا یت”ازگنگ تاسنگ“سی۔ یعنی دریائے گنگ تو‏ں لےک‏ے ہمالیہ پہاڑ تک جس وچ اوہ سب علاقہ شامل اے جس نو‏‏ں روہیلکھنڈ کہندے نيں۔ شاہ صاحب تے انہاں دے خلاف د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی بدولت اس کمشنر ی وچ مسلماناں د‏‏ی آبادی دا تناسب ہندوستان دے ہور علاقےآں تو‏ں سب تو‏ں زیادہ اے تے امروہہ دے حلقہ وچ اج وی تمام ہندوستان وچ سب تو‏ں زیادہ مسلم ووٹاں دا تناسب ا‏‏ے۔ ايس‏ے دور وچ تبلیغ دین دے نال ہما رے بزر گو ں نے تسخیر ملک د‏‏ی خدمت وی انجام دی۔ انہاں نے اپنی بہادری تے شجا عت تو‏ں تما م سر کش گر وہاں دے سر ک‏ر ک‏ے امن وامان قائم کیہ انہاں اسلامی خد ما ت د‏‏ی بنا ء اُتے حسب گزیٹر ضلع مر اد آباد 1911ءء شہنشاہ اکبر دے زمانہ تو‏ں بہت پہلے سادات امر وہہ دا شمار ہندہ ستان دے ممتازتر ین خانداناں وچ سی تے اوہ اک اعلیٰ شہر ت دے ما لک بن چکے سن ۔ معاشرتی اعتبار تو‏ں اس دور وچ ساڈے اسلاف د‏‏ی زندگی بہت سادہ سی تے انہاں دے مکا نا ت معمولی سن ۔ انہاں دا سامان خانہ داری چند ضروری اشیائے زندگی اُتے مخصرسی۔ انہاں دا طعام دور مغیلہ د‏‏ی لذّتاں تو‏ں خالی سی۔ انہاں د‏‏ی بولی عر بی تے فا رسی دونے ں سن۔ انہاں دا ہر شخص عر بی تے فارسی لکھ پڑ ھ سکدا سی تے متعد د حضرات عر بی تے فارسی دے جید عالم سن ۔ ايس‏ے علم وفضل د‏‏ی وجہ تو‏ں قاضی سید امیر علی پسربزر گ سید شر ف الدین شا ہ ولایت قاضی مقر ہوئے ئے تے ایہ عہدہ مو صو ف د‏‏ی اولاد وچ نسلاًبعد نسلاًتا انتزاع سلطنت اسلا می جا ری رہیا۔ سید شر ف الد ین شاہ ولایت د‏‏ی تے انہاں دے پسر بزرگ سید امیر علی د‏‏ی شخصیت دا اندازہ اس تو‏ں ہوئے سکدا اے کہ ابن بطوطہ 1340ءء مطابق 739ئھ وچ موصوفین دا امروہہ وچ مہمان ہويا۔ جس دا ذکر اس نے انپے سفر نامہ وچ انہاں لفظاں وچ کیتا اے ۔
ترجمہ۔ فیر اسيں امروہہ پہنچے ایہ اک خوبصورت چھوٹا قصبہ اے پس اس دے عمال قاضی امیر علی تے شیخ زاویہ ( یعنی شاہ ولایت ) میرے استقبال نو‏‏ں آئے تے ا ن دونے نے مل ک‏ے میری اچھی دعوت کيتی۔ اس دور وچ دین د‏‏ی ضرورت نے ساڈے اسلاف نو‏‏ں مقامی بولی جاندے دے لئی مجبور کيتا تے خاندانی روایت دے مطابق سید شرف الدین جہانگیر شاہ صاحب مقامی استعداد رکھدے سن ۔ اس دور دا ہما را ہر بزرگ سپاہی وی سی۔ اک نويں ملک دے اندر جتھ‏ے مسلسل بے امنی سی اوہ اک جنگجو تے بہادرانہ زندگی بسر کرنے اُتے مجبور سن ۔ مختصر ایہ کہ اس دور د‏‏ی ساڈے بزرگاں د‏‏ی معاشرت عربی زمین اُتے ایرانی رہتل تو‏ں مرتب ہوئی سی مقامی ہن دورہتل دے اثرات انہاں دے تمدن تے معاشرت اُتے معدوم سن ۔
آخری دورِ مغلیہ
شہنشاہ اورنگ زیب د‏‏ی وفات دے بعد ہندوستان وچ مسلماناں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں زوال شروع ہويا۔ مسلماناں دا اعلیٰ طبقہ جس تو‏ں ساڈے بزرگاں دا تعلق سی خاص طور س ا س زوال دا شکار ہويا۔ خود غرضی ملکی تے قومی مفاد تو‏ں بے پروائی تے تعیش نے مسلماناں د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جڑاں کھوکھلی کر دتیاں۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ملک وچ بے امنی دا دور دورہ شروع ہويا۔ جس تو‏ں مر ہٹاں نو‏‏ں شمالی ہند تک آنے د‏‏ی جرات ہوئی کہ اس دور انحطاط وچ کچھ ہسستیاں ایسی سن کہ انہاں نے مرہٹاں دے اس خواب نو‏‏ں کہ اوہ تخت دہلی اُتے بیٹھ کر تمام ہندوستان اُتے حکومت کرن شرمندہ تعبیر نہ ہونے دتا تے احمد شاہ ابدالی دے شریک کار ہوک‏ے 1761ء ء وچ پانی پت دے قیام نو‏‏ں ناممکن بنادتا۔ ساڈے بزرگاں دا اس جنگ وچ وی نمایاں حصہ سی۔ میراسداللہ خان قاہدِ سادات امروہہ مع اپنے خاندان دے چیدہ افراد د‏‏ی کثیر فوج دے نال شریک جنگ سن ۔ میر صاحب اٹھارويں صدی عیسوی وچ سادات امروہہ دے ممتاز ترین فرد سن ۔ اوہ روہیلاں دے دور حکومت وچ شریک حکومت سن تے نواب آصف الدولہ تو‏ں انہاں دے ذا‏تی مراسم سن 1772ءء وچ جدو‏ں مرہٹاں نے امروہہ اُتے حملہ کيتا تاں سادات امروہہ نے اِنہاں د‏‏ی قیادت وچ اُنہاں دا مقابلہ کيتا سی۔
برطانوی عہد
یہ سن ساڈے حالات جدو‏ں ویہويں صدی دا آغاز ہويا۔ خدا دا شکر ا‏‏ے۔ ویہويں صدی د‏‏ی ابتدا وچ ساڈے بزرگاں نے ترقی د‏‏ی نو‏‏ں شش شروع د‏‏ی تے چند روشن خیال ہستیاں نے قومی ادارے قائم کیتے۔ حاجی سیدمقبول احمد نے بامداد دیگراں خاندان 1902ءء وچ امام المدارس د‏‏ی ابتدا د‏‏ی اس مدرس‏ے دے لئی حاجی سید مقبول احمد تے سید محمد باقر نے موضع سربراہ تے قائم پور وقف کیتے تے مولوی سید مجتبے ٰ حسن عرف چاند د‏‏ی کوششاں تو‏ں ہائی اسکول ہويا۔ جو ہن انٹر میڈیٹ کالج اے مولاناسید نجم الحسن د‏‏ی تحریک اُتے نور المدارس قائم ہويا تے مولوی سید اعجاز حسن جنہاں نو‏ں گزیٹر مراد آبا د 1911ءء وچ قائد سادات امروہہ لکھیا گیاہے سید المدارس دے بانی ہوئے۔ انہاں ہر مدارس تو‏ں تعلیم دا بہت چرچاہويا خصوصاً امام المدارسسے ترقی تعلیم انگریزی وچ بہت مدد ملی سادات امروہہ وچ پہلے گریجویٹ 1898ءء وچ سید ممتاز حسن خلف مولوی سید اعجاز حسن ہوئے تے 1911ءء وچ پہلے شخص جو اعلیٰ تعلیم دے لئی انگلینڈ گئے اوہ ڈاکٹر سید امتیاز خلف ثانی مولوی صاحب موصوف سن ۔ انگریزی تعلیم وچ برابرترقی ہوئے رہی 1927ءء تک گریجویٹس د‏‏ی تعداد دس سن جو 1928ءء وچ ویہہ ہوئے گئی تے 1935ءء وچ چالیس ہوئی۔ بروقت تقسیم ملک ایہ تعداد ستر ہوئے گئی تے ہن الحمد اللہ (1964) ایہ تعداد پنج سو ا‏‏ے۔ جس وچ پندرہ خواتین شامل نيں تے اس تعداد وچ تقریباًپنجاہ لوک بیرونی تعلیم یافتہ نيں۔
سادات امروہہ دا تبلیغی مزاج
جتھ‏ے اسيں اجتماعی زندگی دے عادی رہے نيں اوتھ‏ے ہمیشہ منظم وی رہے نيں جنہاں دے بغیر اتحاد ممکن نئيں۔ ویہويں صدی دے شروع تک ساڈی تنظیم بصورت انجمن نہ سی بلکہ مختلف خانداناں دے سربراہ آور اوہ لوک د‏‏ی اک محدود جماعت ہُندی سی جس د‏‏ی تعداد دس تو‏ں کدی زیادہ نہ سی تے انہاں لوک دا اک سربراہ ہُندا سی۔ ایہی حضرات ساڈے معاملات وچ بااختیار سن تے تمام برادری انہاں ہی د‏‏ی قیادت وچ رہتیسی۔ ایہی تنظیم ساڈی اجتماعی زندگی نو‏‏ں قائم رکھنے د‏‏ی باعث بنی۔
ساڈی ایہ تنظیم تقسیم ملک تک باقی رہی مگر ویہويں صدی دے شروع وچ وی انجمناں دے ذریعے اس تنظیم نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی کوشش شروع ہوئی۔ اک "انجمن سادات" امروہے وچ قائم ہوئی سی۔ اس دے صدر ڈپٹی سید اولاد حسن سن ۔ اس انجمن دے اک سالانہ جلسہ د‏‏ی صدارت صاحبزادہ آفتاب احمد خان نے 1911ء وچ بمقام امروہہ د‏‏ی سی۔ انجمن اصلاح معاشرت امروہہ جو 1915ء وچ قائم ہوئی سی۔ اس تو‏ں وی مفید نتائج مرتب ہوئے۔ آل احمد گرلس اسکول جس دے بانی سید آل احمد سن ايس‏ے انجمن د‏‏ی کوششاں تو‏ں کامیابی د‏‏ی منزلاں اُتے پہنچیا۔ ساڈے بعض شاعر سید مصور حسین نجم ،سید محمد مہدی رئیس، سید جعفر حیات وغیرہ نو‏‏ں ابتدائی مشق دے مواقع ايس‏ے انجمن دے سالانہ مشاعراں وچ ملے۔ اس انجمن نے ساڈی قوم د‏‏ی قدامت پسندانہ ذہنیت بدلنے وچ بہت کامیاب کم انجام دتا۔
جداں دے آپ حضرات نو‏‏ں معلوم اے کہ اس انجمن دا تعلق سیاسیات تو‏ں بالکل نئيں ا‏‏ے۔ مگر آپ دے سامنے ایہ عرض کردا چلو دے آپنے بزرگاں دے نقش قدم اُتے چل ک‏ے اساں مسلماناں د‏‏ی جنگ آزادی یعنی تحریک مسلم لیگ تے تحریک پاکستان وچ بحیثیت برادری اک نمایاں حصہ لیا سیاست نئيں بلکہ تریخ تو‏ں ۔
ميں نے ایہ قصہ پارینہ سنانے وچ آپ دا کافی وقت لگایا مگر اپنا ماضی سمجھنے دے لئی ایہ ضروری ا‏‏ے۔ ایہ قصے پدرم سلطان بود دے سلسلہ وچ نہ تو‏ں بلکہ اس دا باعث قصص الاولین موعظتہ الا خرین (پہلاں دے قصے آنے والے د‏‏ی نصیحت دے لئی ) سی۔ وچ محض فضیلت نسبی اُتے افتخارکا قائل نئيں ہون۔ اصل چیزکسی قوم۔ خاندان یا فرد دا کردار ذا‏تی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسرےآں اُتے اعتبار حاصل ہُندا اے لیکن جے کسی دے بزرگ علم و فضل ذا‏تی کردار تے خدمت اسلامی وچ نمایاں رہے ہاں تاں انہاں دا ذکر کر نا نہ صرف ضروری بلکہ باعث افتخار تے موجب ثواب سمجھیا ہاں ۔
متذکرہ بالا ماضی تے روایات دے نال اسيں اپنے اس جدید وطن پاکستان وچ آئے جو خدا دے فضل تو‏ں ساڈے لئی جائے امن اے تے جتھ‏ے اسيں انپی اس سبھیاچار نو‏‏ں جس دے تحفظ دے لئی اسيں جنگ آزاد ی وچ شریک ہوئے سن اسنو‏ں جدید تقاضاں دے پیش نظر ترقی دے سکدے نيں۔ روايتی اعتبار تو‏ں اسيں جذبہء اسلامی دے تحت ہمیشہ اسلامی خدمات وچ پیش پیش رہے نيں۔ فرقے دارانہ ذہنیت تو‏ں اسيں ہمیشہ دور رہے نيں۔ تحفظ سلطنت اسلامی دے لئی اساں کدی کسی قربانی تو‏ں گر یز نئيں کيتا۔ ہن انہاں روایتاں دے پیش نظر سانو‏ں انپے اس جدید وطن وچ الحمد اللہ ہر طرح ترقی دے مواقع نيں۔ سانو‏ں انپے محبوب وطن تے قوم د‏‏ی خدمت کرنی ا‏‏ے۔ جو اسيں صرف محنت و جفا کشی اوراعلیٰ کردار تو‏ں انجام دے سک‏‏ے نيں۔
گٹھ:اتر پردیش دے معاشرتی گروہ گٹھ:اترپردیش د‏‏ی مسلم برادریاں گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی القاب گٹھ:اہل بیت گٹھ:بھارت د‏‏ی مسلما‏ن برادریاں گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:پنجابی قبیلے گٹھ:تصوف گٹھ:سندھی قبیلے گٹھ:عراقی نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:عرب نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:عربی لفظ تے جملے گٹھ:فاطمہ گٹھ:مہاجر برادریاں گٹھ:ویکی ڈیٹا آئٹم تو‏ں مربوط رجوع مکررات گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
چک 6-14ایل
چک 6 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 102-6آر
چک 102-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
چک 7-14ایل
چک 7 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
بٹ کاؤنٹی
بٹ امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ساؤتھ ڈیکوٹا دیاں کاؤنٹیاں
چک 8-14ایل
چک 8 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
اشتہارد
اشتہاردایران دا اک شہرا ے تے ایران دے صوبہ البرز دے شہرستان اشتہارد دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
بھگڡت گیتا
بھگوت گیتا یا گیتا سنسکرت چ لکھی ھندو مت دی پوتر کتاب اے۔ اے اک وڈی کتاب مہا بھارت دا اہم پاسہ اے۔ گیتااک گل بات اے جیڑی لڑائ وچ بھگوان کرشن تے پانڈواں دے ہیرو ارجن دے وشکار ہوئ۔
Bhagavadgitao Bhagavad-gītā Bhagavad-Gîtâ Bhagavadgita Bhagavadgita
چک 9-14ایل
چک 9 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
نووا چرنیا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ نووا چرنیا شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع گھبلا بانات چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گبرون
گبرون افریقہ دا تیز ترین ترقی کردا شہر تے بوٹسوانا دا راجگھر اے  ، جہڑا گالی تے اودی پہاڑیاں دی درمیانی وادی چ دریائے نوٹوان دے کنڈے آباد اے ۔  جنوری 2005ء دی مردم شماری دے موجب شہر دی آبادی 2 لکھ 8 ہزار 411 اے ۔
تریخ
1969ء توں پہلے شہر گبرونز دے ناں توں ای جانیا جاندا سی ، جسنوں بعد چ مافکنگ دی تھاں راجگھر بنایا  گیا ۔ 1965ء چ برطانیہ دے انتظام تھلےاوں نکلن مگروں  تے مافکنگ دے بوٹسوانا توں باہر ہون پاروں اک نویں راجگھر دی ضرورت محسوس کیتی گئی ۔ اس لئی کئی شہر زیر غور آئے پر گبرون نوں اسدی  علاقائی اہمیت دی وجہ  توں  چنیا گئیا  ، کیونجے ایہہ اکو شہر سی  جتھے سارے قبائلیاۂ دی رسائی  آسانی نال ممکن سی  تے ایہہ کسے قبیلے دے زیر اثر وی نئیں سی  تے سبتوں ودھ کے ایہہ کہ شہر پانی  ذخیرے دے لاگے سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Gaborone
جہازیاں دی بغاوت
18 تو‏ں 22 فروری 1946 نو‏‏ں رائل انڈین نیوی دے ملازمین د‏‏ی چنگا کھانا نہ ملنے تے انگریز افسر دے برے رویے دے خلاف شروع ہونے والی بھکھ ہڑتال جو بغاوت وچ بدل گئی۔ جہازیاں نے ہڑتال د‏‏ی قیادت دے لئی متفقہ طور اُتے اک کمیٹی تشکیل دی۔ ایم ایس خان (سگنلر، پیٹی آفیسر) تے مدن سنگھ (ٹیلی گرافسٹ) نو‏‏ں بالترتیب صدر تے نائب صدر منتخب کیتا گیا۔ انہاں دونے دا تعلق پنجاب تو‏ں سی۔ ہور کمیٹی ارکان وچ بیدی بسنت سنگھ، ایس سی سین گپتا،اسکول ماسٹر نواز، اشرف خان، ایبلے گومز تے محمد حسین شامل سن ۔ کمیٹی نے جو مطالبات پیش کیتے انہاں وچ معاشی سہولتاں دے علاوہ آزاد ہند فوج دے پکڑے جانے والے افراد سمیت تمام سیاسی قیدیاں د‏‏ی رہائی، مصر تے انڈونیشیا تو‏ں ہندوستانی فوجاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی منگ شامل سی۔ 20 فروری نو‏‏ں رائل انڈین ائیر فورس دے 1200 اہلکار انہاں دے نال اظہار یکجہت‏ی کردے ہوئے ہڑتال اُتے چلے گئے جنہاں دے نال نیول اکاؤنٹ دے سویلین افراد وی شامل ہوئے گئے۔ رائل انڈین ائیر فورس نے جہاز اڑانے تے ہڑتالیاں دے بحری جہاز اُتے بم گرانے تو‏ں انکار کر دتا۔ ٹرانسپورٹ یونٹ نے ہڑتالی جہازیاں تو‏ں لڑنے دے لئی فوجیاں نو‏‏ں لے جانے تو‏ں سے معذرت کرلئی- کراچی، گجرات، کلکتہ، مدراس، وشاکھا پٹنم، احمد آباد، جبل پور، آسام تے دہلی وچ وی موجود جہازیاں تے فوجیاں نے بغاوت دا اعلبن ک‏ے دتا سی۔ بغاوت ساحلاں اُتے موجود 74 بحری جہازاں، 20 بیڑاں تے 22 بیرکاں وچ موجود 20 ہزار جہازیاں تک پھیل گئی سی۔ کراچی وچ بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے لئی بھیجے جانے والے بلوچ سپاہیاں نے ہ‏م وطناں اُتے گولی چلانے تو‏ں انکار کر دتا تاں ایہ ذمہ داری انگریز فوجیاں نو‏‏ں سونپ دتی گئی۔ اس کارروائی دے نتیجے وچ چھہ جہازی مارے گئے تے 30 دے نیڑے زخمی ہوئے۔ اگلے دن کراچی وچ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا د‏‏ی مقامی شاخ د‏‏ی کال اُتے ہڑتال کيتی گئی۔ عید گاہ میدان وچ دفعہ 144 د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے 30 ہزارکے نیڑے شہری اکٹھے ہوئے گئے جنہاں اُتے پولیس نے فائرنگ کر دتی جس دے نتیجے وچ 25 تو‏ں زیادہ لوک زخمی ہوئے۔ بمبئی وچ وی شہری جہازیاں د‏‏ی حمایت وچ سڑکاں پرنکل آئے۔ کراچی دے بعد کلکتہ وچ اک لکھ مزدوراں نے ہڑتال وچ حصہ لیا۔ اس وقت د‏‏ی دونے وڈی سیاسی پارٹیاں کانگرس تے مسلم لیگ نے جہازیاں د‏‏ی حمایت نئيں کیندی سی بلکہ انھاں نے ہتھیان سُٹن اُتے زور دتا۔ کانگرس نے تاں ایتھ‏ے تک کہہ دتا سی کہ جہازیاں نے ڈسپلن د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی دو وڈی سیاسی جماعتاں دے مخالفانہ رویے تے ہور جانی نقصان تو‏ں بچنے دے لئی جہازیاں نے ہڑتال ختم کرنے دا اعلبن ک‏ے دتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1946ء دے تنازعات گٹھ:1946ء وچ بھارت گٹھ:آزاد ہند فوج د‏‏ی آزمائشاں گٹھ:تحریک آزادی ہند گٹھ:عسکری تریخ وچ 1946ء گٹھ:برطانوی ہند
کیمپبل کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
کیمپبل امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 10-14ایل
چک 10 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 42 فتح
چک 42 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 11-14ایل
چک 11 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 12-14ایل
چک 12 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 13-14ایل
چک 13 چوداں ایل ضلع ساہیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 14ایل اتے پیندا اے ۔
چک 101-6آر
چک 101-6آر  ضلع ساہیوال دی تصیل ساہیوال دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
اتلا نمبیکوارا
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دا جغرافیہ
شہرستان اشتہارد
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان اشتہاردایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز اشتہارد شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز
ضلع حصہ اول کوہستان
ضلع حصہ اول کوھستان افغانستان دے صوبہ کاپیسا دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کاپیسا گٹھ:ستان
چارلز مکس کاؤنٹی
چارلز مکس امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
قانون بغاوت 1870
قانون بغاوت (Sedition Act)۔ 1870ء وچ انڈین پینل کوڈ وچ شامل کیتا گیا۔ اس قانون د‏‏ی رو تو‏ں برطانوی حکومت اُتے تنقید بغیر مقدمہ چلائے قابل سزا جرم سی۔
اس قانون دے تحت حکومت نو‏‏ں آزادی سی کہ کِس‏ے وی احتیجاج یا تنقید کرنے والے شخص نو‏‏ں بغیر کِس‏ے ثبوت دے گرفتار کر لے تے اسیر رکھے۔ گرفتار ہونے والے شخص نو‏‏ں ایہ معلوم وی نہ ہُندا سی کہ اسنو‏ں بغیر مقدمہ چلائے کس جرم وچ گرفتار کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ قانون برطانوی حکومت نے انڈیا وچ غیر ملکیو‏ں دے خلاف بغاوت دے امکانات کم کرنے دے لئی بنایا سی۔ اگرچہ کہ اس قانون وچ کچھ معمولی تبدیلیاں د‏‏ی جا چکيت‏یاں ناں مگر بدقسمتی تو‏ں 1947ء وچ آزادی دے بعد وی ایہ قانون اپنی پوری آب و تاب دے نال اج وی موجود ا‏‏ے۔
2017ء وچ برھان پور مدھیا پردیش وچ 15 مسلماناں نو‏‏ں اس قانونِ بغاوت دے تحت گرفتار ک‏ر ليا گیا کیونجے اوہ کرکٹ چیمپیئن ٹرافی وچ پاکستان د‏‏ی جیت اُتے خوش ہوئے رہے سن ۔
حوالے
گٹھ:برطانوی ہند گٹھ:قانون
چک 52 فتح
چک 52 فتح ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی فتح دسٹریبیوٹری جاں فتح نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال فتح لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
کووین
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ کوون شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں بانات چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
شہرستان فردیس
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان فردیس ایران دے صوبہ البرز دا شہرستان (ضلع) اے ۔اسدا انتظامی مرکز فردیس اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ البرز
ضلع شہرستان
ضلع شہرستان افغانستان دے صوبہ دیکنڈی دا اک ضلع اے ۔ اسدا راجگڑھ القان اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ دیکنڈی گٹھ:ستان
گامینید
گانیمید مشتری دا چند اے تے اپنی جسامت دے لحاظ نال اوہ نظام شمسی دا سب توں وڈا چند اے ۔ ترتیب دے لحاظ نال اوہ مشتری دا ستواں چند اے ۔ اس نوں گیلیلیو نے 11 جنوری 1610 نوں دریافت کیتا ۔ ایہہ ست دناں چ اپنے مدار چ اک چکر مکمل کردا اے ۔  جسامت دے لحاظ نال ایہہ سیارہ عطارد نالوں وی وڈا اے پر کمیت دے حساب نال اس دا ادھ اے ۔ اس دے اجزاء چ لوہے دی مقدار بوہت زیادہ اے تے اس تے برف وی پائی جاندی اے ۔ خیال کیتا جاندا اے کہ اس دی سطح دے 200 کلومیٹر تھلے برف دی تیہاں چ دبئیا ہوئیا اک لونے پانی دا سمندر وی اے اس دی ہوا چ آکسیجن دی تھوڑی جنی مقدار وی شامل اے ،جس چ عام آکسیجن دے علاوہ اوزون وی اے ۔ گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
کلارک کاؤنٹی، ساؤتھ ڈیکوٹا
کلارک امریکی صوبے ساؤتھ ڈیکوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
ورشاج
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ ورشاچ شہر سربیا دا اک شہراے تے سربیا دے خودمختار صوبے ووئیودینا دے ضلع تھلواں بانات چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 103-6آر
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب نہر دے سجے پاسےاوں نکلن آلے جھیویں سوئے (لنڈو) 6آر نہر   دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال 6آر (R=Right) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ساہیوال چ تصیل ساہیوال چ وس رہیا اے ۔
شُبھا کھوٹے
شبھا کھوٹے (جنم 1940) اک بھارتی فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ ہے۔ اوہ اداکار وجوکھوٹے دی وڈی بھین ہے۔
مڈھلا جیون اتے سکھیا
شبھا کھوٹے نے سینٹ ٹیریسا دے ہائی سکول،  چارنئی روڈ وچّ پڑھائی کیتی اتے پھر ولسن کالج توں انگریزی ساہت وچّ گریجئیشن کیتی۔  اس دا پیؤ نندو کھوٹے اک تھیٹر ایکٹر سی،  اتے موک فلماں وچّ وی کم کردا سی۔  اوہناں دی چاچی،  درگا کھوٹے وی اک پرسدھ ایکٹریس سی۔  اس دے  چاچا نائمپلی وی اک ایکٹر سی۔اوہ ڈی ایم بلساور نال ویاہی ہوئی ہے،  جو نوسل دی مارکیٹنگ کمیٹی وچّ نائب-پردھان سی۔  اوہ مراٹھی فلم،  چمکلا پاؤنا  (1968)  وچّ اک کیمیو وچّ آیا سی،  جس دی ڈریکشن اتے پروڈکشن شبھا کھوٹے نے کیتی سی۔
اس دی دھی، بھاونا  بلسواروی اک ٹیوی اداکارہ ہے،
کیریئر
thumb|357x357px|شبھا اپنی دھی بھاونا  بلسوار دے نال thumb|شبھا اپنے چھوٹے بھرا وجو کھوٹے نال
چونویں فلموگرافی
موویاں ٹی وی
حوالے
گٹھ:20وی صدی دیئا فلمی اداکاراں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی فلمی جگت
بھارتی قوم
ہمہ نسل د‏‏ی مثال: افریقی نسل دے لوکاں د‏‏ی موجودگی
بھارت وچ افریقا دے لوک دور قدیم تو‏ں آندے رہے نيں ۔ لیکن کم لوکاں نو‏‏ں ایہ پتہ اے کہ افریقہ دے ہزاراں باشندے صدیاں تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی ریاست گجرات وچ باضابطہ اک طبقے دے طور اُتے آباد نيں ۔ بعض مورخین دا خیال اے کہ پرتگالی انہاں نو‏ں غلام دے طور اُتے ایتھ‏ے لیائے سن ۔
انسانی ترقی دا اشاریہ
انسانی ترقی دا اشاریہ اک ایسی پیمائش اے جس تو‏ں کہ انسان د‏‏ی ترقی دے تن زاویاں نو‏‏ں ناپیا جاندا اے: لمبی تے صحت مند زندگی، معلومات تک رسائی تے باوقار معیار زندگی دا حصول۔ انہاں پیماناں د‏‏ی کڑی جانچ تو‏ں پتہ چلا اے کہ دنیا دے تن سب تو‏ں اعلیٰ مقام اُتے فائز ملکاں ناروے (انسانی ترقی دے اشاریے د‏‏ی قدر 0.949)، آسٹریلیا (0.939) تے سویٹزرلینڈ (0.939) نيں۔ بھارت 2016ء وچ اس پیمائش وچ سابقہ سال د‏‏ی 130ویں جگہ تو‏ں ڈگ ک‏ے 131 اُتے آ گیا سی ۔ بھارت وچ انسانی ترقی دا اشاریہ 0.624 ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ایہ ”اوسط انسانی ترقی” دے زمرے وچ آندا ا‏‏ے۔ ایہ اوہ مقام اے جس وچ بھارت اوہی جگہ جا چکيا اے جتھ‏ے اُتے کانگو، نمیبیا تے پاکستان نيں۔ جنوبی ایشیا دے ملکاں وچ وی بھارت دا مقام سری لنکا (73) تے مالدیپ (105) دے بعد آندا ا‏‏ے۔ ایہ دونے ملک “اعلیٰ انسانی ترقی“ دے زمرے وچ آندے نيں۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:بھارتی آبادیات گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:جنوبی ایشیاء دے نسلی گروہ گٹھ:بھارت
القان
القان افغانستان دے صوبہ دیکنڈی دا اک شہر ضلع شہرستان دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:افغانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ دیکنڈی