cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
15 مددگار، بہاولپور
جرائم د‏‏ی شناخت تے کمپیوٹرائزڈ اسکیچ سسٹم (CISS)
کمپیوٹرائزڈ اسکیچ آسانی تو‏ں انہاں د‏‏ی شناخت دے لئی دے طور اُتے دے ذریعے تازہ ترین کمپیوٹر شناختی کٹ سانو‏ں ایسا مجرماں دے خاکے تیار کرنے دے لئی قابل بناندا ا‏‏ے۔ ایہ معلومات مطلوب افراد تو‏ں باخبر رکھنے وچ قابل قدر مدد کيت‏ی یا سابقہ ​​پولیس ریکارڈز د‏‏ی طرف تو‏ں جانچ پڑتال وچ ا‏‏ے۔ ایہ وی ہور ضلعے تو‏ں متعلقہ جرائم وچ ملوث گروپاں د‏‏ی شناخت دے قابل بناندا اے کس طرح اس ٹیکنالوجی نو‏‏ں ایف بی آئی د‏‏ی طرف تو‏ں CPLCخاکے اُتے منظور کیتا گیا سی تیار کرنے دے لئی، جس دے بعد ڈیزائن تے مجرماں دے کمپیوٹرائزڈ خاکے بنانے دے لئی سافٹ ویئر بنیادی طور اُتے مشرقی خصوصیات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ہن اسيں ریسکیو 15 بہاولپور پنجاب پاکستان وچ سروس فراہ‏م ک‏ر رہ‏ے نيں۔
بہاولپور وچ ہور 15 مددگار مستقر
thumb|ریسکیو 15 احمد پور شرقیہ سینس اف کرائم افسر (SOCO) لیبارٹری وین thumb|ریسیکو 15 یزمان ، بھاولپور
باہرلے جوڑ
[پاکستان وچ قانون نافذ کرنے والے http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Law_enforcement_agencies_of_Pakistan]
گٹھ:پنجاب پولیس گٹھ:ضلع بہاولپور
مرٹن کالج، آکسفورڈ
مرٹن کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
محمد اول
thumb|محمد اول دا مقبرہ
محمد اول (مکمل نام: محمد اول چلبی) (پیدائش: 1386ء، انتقال 26 مئی 1421ء) سلطنت عثمانیہ دے سلطان تے دوسرے بانی سن۔ اوہ بایزید اول دے صاحبزادے سن۔
جنگ انقرہ وچ بایزید یلدرم دی امیر تیمور دے ہتھوں شکست تے سلطنت عثمانیہ دے ٹکڑےآں وچ تقسیم ہونے دے بعد محمد اول نے ادرنہ (ایڈریانوپل) وچ تخت سنبھالیا تے دار الحکومت بروصہ توں ادرنہ منتقل کرکے سلطنت نوں ختم ہونے توں بچایا تے بغاوتوں نوں فرو کرنے دے نال نال البانیہ سمیت کئی علاقے فتح کرکے سلطنت وچ شامل کیتے۔
محمد اول دی عمر انتقال دے وقت محض 40 سال سی تے انہاں نے صرف 8 سال حکومت کیتی تاہم انہاں دا دور اس لئی اہم اے کہ جنگ انقرہ وچ اپنے والد دی شکست تے سلطنت دے ٹکڑے ہوجانے دے بعد انہاں نے اسنوں از سر نو پیراں اُتے کھڑا کیتا تے سلطنت دے دوسرے بانی کہلائے۔ انہاں دا مزار بروصہ وچ مسجد سبز دے نال واقع اے۔
گٹھ:1382 دے جم گٹھ:1421 دیاں موتاں گٹھ:پندرہویں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:ترک حکمران گٹھ:چودہویں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:سلاطین عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:عثمانی زمانہ تعطل گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:عثمانی سلطان
نفیلڈ کالج، آکسفورڈ
نفیلڈ کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
لار، بھارت
لار   بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 28،307 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 93 ڈی
چک 93 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
سیسوپھون
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ سیسوپھون کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ بانٹیئے مینچے دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
اوریل کالج، آکسفورڈ
اوریل کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
چک 94 ڈی
چک 94 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
مودی نگر
مودی نگر  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 272،918 اے ۔
رقبہ
‎
سدگتی
سدگتی (ادھار) ستیاجیت رائے دوارا 1981 وچّ بنائی اک ہندی لگھو فلم ہے | ایہہ فلم منشی پریمچند دوارا اس ہی نام دی اک لگھو کہانی اتے آدھارت اے-
ہور کریڈٹ
کلا نردیشن : اشوک بوس ساؤنڈ ڈجائنر : امولیا داس
گٹھ:رپھڑی صفے
فروغ فرخزاد
فروغ فرخزاد ( Forūgh Farrokhzād; 5 جنوری 1935 — 13 فروری 1967) ایرانی شاعرہ اتے فلم ڈائریکٹر سی. اسنے عورت دی آزادی دا جھنڈا بلند کیتا۔ اسے کرکے اس نوں جدید فارسی شاعری وچّ عورت دی آزادی دا چڑھدا سورج کیہا جاندا ہے۔ اوہ ایران دیاں ویہویں صدی دیاں سبھ تو متاثرکن زنانی شاعراواں وچوں اک گنی جاندی ہے۔ اوہ مسئلےآں وچّ رہی ترقی پسند شاعرہ اتے بتّ-شکن منی جاندی ہے۔
جیونی
فروغ یدا جنم 1935 وچّ تہران دے اک فوج وچّ کرنل محمد باقر اتے اوہدی تینویں تورن وزیری تبار دے گھر ہویا سی۔ اوہ اپنے ستّ  بھین-بھراواں (امیر، مسعود، مہرداد، فریدون فروخزاد، پورن فروخزاد اتے گلوریا) وچوں تیجے نمبر ’تے سی۔ اسنے نوویں جماعت  تکّ پڑھائی کیتی اتے اس توں بعد اس نوں پینٹنگ اتے سین-پرون سکھاؤن والے اک دستکاری سکول وچّ لا دتا گیا۔ 16 سال دی عمر وچّ اوہنے اپنے نالوں 15 سال وڈے مشہور ستارنواز  پرویز شاپور نال نکاح کر لیا۔ اسنے پینٹنگ اتے سین-پرون سکھن دا کم جاری رکھیا اتے اپنے شوہر نال اہواز چلی گئی۔ اک سال بعد اس نے اک پتر نوں جنم دتا، جسدا نام کامیار رکھیا۔ دو سال دے اندر اندر 1954 وچّ فروغ  اتے پرویز دی طلاق ہو گئی اتے بیٹے دا حق پرویز نوں مل گیا۔ اوہ شاعری لکھن لئی تہران پرط گئی اتے 1955 وچّ اسدا  پہلا شعری مجموعہ اسیر شائع ہویا۔
اس نے عورت دی آزادی دی تڑپ نوں، ایرانی سماج دے عورتاں پرتی نظرئیے نوں ولولے اتے سنویدنا نال گڑچ شعری بولی راہیں پرگٹایا گیا ہے۔ اسدے بے باک شعر دے تکڑے عورت آزادی دا سر دی بوہت مخالفت ہوئی۔ 1958 وچّ اسنے نو مہینے یورپ وچّ بتائے۔ ایران پرط کے روزگار دی بحالی دوران اسدی ملاقات فلم-سازاتے لکھاری ابراہیم گلستان نال ہو گئی، جسنے اسدی اپنا آپ ظاہر کرن اتے آزاد رہن دی اسدی سوچ نوں ہور درڑھ کر دتا۔ تبریز جا کے کوہڑ پیڑت ایرانیاں بارے فلم بناؤن توں پہلاں اسنے دو ہور کتاباں دیوار اتے باغی شائع  کروا دتیاں۔ 1962 دی ہاؤس از بلیک دستاویزی فلم نے کئی قومانتری انعام حاصل کیتے۔ باراں دن دی شوٹنگ دوران، اوہدا اک کوہڑی جوڑے دے بچے حسین منصوری نال موہ پے گیا۔
شعری-نمونہ
(﻿اندوہ پرست)
کاش میں خزاں دی طرحاں ہندی...کاش میں خزاں دی طرحاں ہندی کاش میں خزاں دی طرحاں خاموش تے ملال انگیز ہندی میریاں آرزوآں دے پتے اک اک کر کے زرد ہو رہے ہندے میریاں اکھاں دا سورج سرد ہو رہا ہندا میرے سینے دا آسمان پردرد ہو رہا ہندا اچانک کسے غم دا طوفان میری جان نوں اپنے چنگل چ لے لیندا میرے اشک، بارش دی طرحاں، میرے دامن نوں رنگین کر دندے
آہ! کیا ہی خوب ہندا اگر میں خزاں ہندی وحشی تے پرشور تے رنگ آمیز ہندی کوئی شاعر میرے نیناں چ پڑھدا...اک آسمانی نظم میرے پہلو چ کسے عاشق دا دل جلدا ہندا کسے ادکھّ غم دے آتشی شراراں چ میرا نغمہ تھکی ہاری ہوا دی آواز دی طرحاں خستہ حالَ دلاں تے عطر-اے-غمتر چھڑکدا
میرے روبرو: جوانی دے سیال دا تلخ چہرہ میرے مگر: کسے اچانک عشقَ دے ہنال دا گاہ میرا سینہ: اندوہ درد تے بدگمانی دی منزل گاہ
کاش میں خزاں دی طرحاں ہندی...کاش میں خزاں دی طرحاں ہندی
حوالے
گٹھ:1935ء دے جم
گٹھ:ایرانی ساہتکار گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:شاعر گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:ایرانی شخصیتاں
فرزانہ خجندی
عنایت ہاجیئیوا (Иноят Ҳоҷиева, ), عامَ کر کے فرزانہ (Фарзона, ) اک فارسی شاعرہ اتے لکھاری ہے۔
فرزانہ دا جنم 3 نومبر 1964 نوں خجند، تاجکستان وچّ ہویا سی۔ اوہ فروغ فرخزاد، فردوسی اتے رومی ورگے ہور فارسی شاعراں توں متاثر ہوئی۔
فرزانہ دیاں لکھتاں فارسی بولن والے دیساں وچّ چنگیاں مشہور ہن اتے اسنوں تاجکستان دی فروغ فرخزاد دے طور تے جانیا جاندا ہے۔
حوالے
گٹھ:تاجکستان گٹھ:تاجک شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:شاعر گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:تاجک شخصیتاں
راسخُ الاعتقاد کلیسا
راسخُ الاعتقاد کلیسا ، (انگریزی: Orthodox Church) دا دوجا ناں "مشرقی راسخُ الا عتقاد کلیسا" وی اے مگر اسدا سرکاری ناں "راسخُ الا عتقاد آرتھوڈوکس کلیسا" اے- دنیا میں عیسائیت دی دوجی وڈی قسم اے- بنیادی طور اتے بیلاروس، بلغاریہ، قبرص، جارجیا، یونان، مقدونیہ، مالدووا، مونٹی نیگرو، رومانیہ، روس، سربیا تے یوکرائن دے ملکاں چ اس دے مانن والے پائے جاندے  نیں- اک اندازے دے مطابق 30 کروڑ لوک "راسخُ الاعتقاد کلیسا" نال جڑے نیں-
حوالے
گٹھ:مشرقی مسیحیت گٹھ:مشرقی راسخ الاعتقادی گٹھ:یورپ چ مسیحیت گٹھ:مسیحی اصطلاحاں
راسخُ الا عتقاد کلیسا
سامراؤنگ
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
استقلال مسجد، سرائیوو
استقلال مسجد ، (آزادی مسجد) اوٹودا ميں ، سراجیوو شہر ، بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے ناں استقلال مسجد، جکارتہ ، انڈونیشیا د‏‏ی قومی مسجد تو‏ں منسوب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ مسجد دونے ملکاں دے درمیان یکجہت‏ی تے دوستی دا اک ٹوکن دے طور بوسنیا تے ہرزیگوینا دے لئی انڈونیشیا دے عوام تے حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں تحفہ ا‏‏ے۔ "استقلال" ناں دا عربی زبان وچ مطلب "آزادی" اے ، لہذا اس دا مطلب بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏ی آزادی نو‏‏ں وی منانا ا‏‏ے۔ ایہ جامع طور اُتے "انڈونیشیا د‏‏ی مسجد" یا "سہارتو مسجد" دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی اے ، جس دا سہرا مسجد تعمیرات دے ابتدائیہ دے لئی ا‏‏ے۔
سرگرمیاں
نماز دے گھر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس دے باقاعدہ کم دے علاوہ؛ روزانہ 5 مرتبہ نماز تے ہور نمازاں ( جمعہ و عید) ، استقلال مسجد مکت‏‏ب د‏‏ی میزبانی وی کردی اے ، اس دے مذہبی اسباق وی بچےآں تے وڈھیاں دے لئی القرآن دے تلاوت کلامی مقابلہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس مسجد وچ اسلامی آرکیٹیکچر دے لئی پروجیکٹ بیورو سنٹر ، شرعی شادیاں دا اہتمام تے انڈونیشی ثقافتی مرکز دے طور اُتے وی خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔
تریخ
مارچ 1995 وچ جنگ تو‏ں متاثرہ شہر سرائیوو دے اپنے دورے دے دوران تے بوسنیا دے صدر علیجا عزت بیگووچ نو‏‏ں اک فون کيت‏‏ا ، انڈونیشیا دے صدر سوہارتو نے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے عوام دے لئی اک تحفہ دے طور اُتے اس شہر وچ اک مسجد بنانے دے خیال اُتے غور کيت‏‏ا۔ سوہارتو نے اپنے خیالات دا ادراک کرنے دے لئی اپنی انتظامیہ نو‏‏ں متحرک کيت‏‏ا ، تے انڈونیشیا دے سب تو‏ں اہ‏م معمار ، فوزان نعمان نو‏‏ں مسجد دے ڈیزائن تے منصوبے اُتے اگے ودھنے دے لئی مقرر کيت‏‏ا۔ نوعمان مردہکا پیلس کمپلیکس وچ باتام د‏‏ی عظیم الشان مسجد ، بیت الرحمہ مسجد ، تے تمن منی انڈونیشیا انڈہ دے نیڑے مشرقی جکارتہ وچ اٹ-ٹن مسجد (1999) وچ اپنے کماں دے لئی جانیا جاندا سی۔ ایہ منصوبہ 1995 وچ شروع کيت‏‏ا گیا سی ، کیونجے انڈونیشیا وچ ہنگامہ آرائی دے نتیجے وچ 1998 وچ سہارتو دے زوال نے تعمیرا‏تی عمل تعطل کردتا سی۔
انڈونیشیا دے وزیر مذہبی امور سید اگیل المنور نے ستمبر 2001 وچ اس مسجد دا افتتاح کيت‏‏ا سی۔ اک سال بعد ستمبر 2002 وچ سراجیوو دے اپنے سرکاری دورے دے دوران ، صدر میگاوندی سویکارنو پتری نے وی اس مسجد دا دورہ کيت‏‏ا۔
فن تعمیر
سرائیوو د‏‏ی استقلال مسجد وچ اسلامی فن تعمیر د‏‏ی جدید جدید تشریح دا مظاہرہ کيت‏‏ا گیا اے جداں کہ انڈونیشی نقطہ نظر تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ سادہ ہندسی عناصر تے اسٹینلیس سٹیل یا ایلومینیم تو‏ں بنا دھات دے کماں تے نمونےآں تے شیشے دے بلاکس تو‏ں بنیا ہویا ایہ مسجد اگلی ، کھڑکیو‏ں تے محراباں اُتے لگائی گئی ا‏‏ے۔ بیرونی حصے نو‏‏ں سفید ٹائلاں تو‏ں ڈھکا ہويا سی ، جدو‏ں کہ اندرونی حصے خصوصا محراب ، منبر اور کھڑکی دے فریماں اُتے انڈونیشی لکڑی دے پھُلاں دے زیورات د‏‏ی زینت بنے ہوئے سن ۔
شہر دے مغربی جانب اوٹوکا اُتے 2،800 مربع میٹر اراضی اُتے تعمیر کردہ ایہ مسجد سرائیوو د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد وچو‏ں اک اے تے پڑوس وچ سنگ میل دے طور اُتے آسانی تو‏ں پہچانی جاسکدی ا‏‏ے۔ اس مسجد وچ تانبے دے رنگ دا اک گنبد اے جس د‏‏ی قد 27 میٹر لمبائی تے 27 قطر ا‏‏ے۔ گنبد وچ گنبد دے چاراں طرف تن افقی کھولیاں تو‏ں لیس اے تاکہ گنبد دے تھلے مسجد دے اندرونی حصے وچ روشنی داخل ہوسک‏‏ے۔ اس قسم دا گنبد جکارتہ وچ واقع ات ٹن مسجد تو‏ں ملدا جلدا اے ، جسنو‏ں فوزان نعمان نے وی ڈیزائن کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ دو جڑواں ٹاور جو ایرانی ایوان اگواڑے طرز د‏‏ی یاد دلانے دے نال داخلی راستے اُتے چمکتے نيں ۔ ٹاور د‏‏ی اونچائی 48 میٹر ا‏‏ے۔ گنبد تے جڑواں ٹاورز دا نوک. اس دے اُتے تن ستارے کرہ دار پناں تو‏ں مزین اے جس دے اُتے ستارہ تے ہلال د‏‏ی روشنی ا‏‏ے۔ جڑواں ٹاور دو اقوام د‏‏ی علامت نيں ، کیونجے ایہ مسجد انڈونیشیا تے بوسنیا تے ہرزیگوینا دے وچکار دوستی تے یکجہت‏ی د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2001ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:سرائیوو د‏‏ی مسیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مسیتاں
انڈیانا یونیورسٹی بلوومنگٹن
انڈیانا یونیورسٹی بلوومنگٹن امریکہ دی اک یونیورسٹی اے-
مرادآباد
مرادآباد  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
مرادآباد
چک 95 ڈی
چک 95 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
ہومر
ہومر اک پرانا یونانی شاعر سی۔ اودے بارے کیا جاندا اے جے اونے الیڈ تے اوڈیسی دو نظماں لکھیاں سن۔ اودے بارے کوئی وی گل پکی نیئں کئی جاسکدی۔ پر اے سوچ اے جے اوہ اج توذ 29 صدیاں پہلے ہویا سی۔
محمد ادریس کاندھلوی
شیخ التفسیر والحدیث مولا‏نا محمد ادریس کاندھلوی معارف القرآن تے سیرت مصطفیٰ دے مصنف نيں۔ http://www.elmedeen.com/author-187-حضرت-مولانا-محمد-ادریس-کاندھلوی-صاحب
ولادت
آپ 12 ربیع الثانی 1317ھ بمطابق20 اگست 1899ء وچ بھوپال وچ پیدا ہوئے۔ آپ کاآبائی وطن کاندھلہ سی ۔ آپ دے والد دا ناں مولا‏نا حافظ محمد اسماعیل کاندھلوی سی ،جو صاحب نسبت بزرگ سن تے حاجی امداداللہ مہاجر مکی دے مرید سن تے محکمہ جنگلات وچ افسر دا کم کردے سن ۔ (علم تفسیر تے اس دا ارتقا،ص:290) آپ دا سلسلہ نسب حضرت ابو بکر صدیق رضی اللہ عنہ تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔
تعلیم
آپ نے کاندھلہ وچ قرآن مجید حفظ کیتا۔ اُتے دینی تعلیم دے لئی مدرسہ اشرفیہ تھانہ بھون وچ داخل ہوئے تے درس نظامی د‏‏ی ابتدائی کتاباں حکیم الامت حضرت مولا‏نااشرف علی تھانوی ؒسے پڑھیاں۔ فیر مدرسہ مظاہر علوم سہارنپور وچ تفسیر وچ تفسیر و حدیث، فقہ کلام، منطق و فلسفہ تے ہور علوم دینیہ د‏‏ی تکمیل کيتی۔ 19 برس د‏‏ی عمر وچ تمام علوم و فنون د‏‏ی تعلیم تو‏ں فراغت حاصل کيتی۔ لیکن فیر دار العلوم دیوبند تشریف لے گئے تے دوبارہ دورہ حدیث تو‏ں کیتا۔
مشہور استاداں
علمائے دین خلیل احمد سہارنپوری، حافظ عبد اللطیف، مولا‏نا ثابت علی، اشرف علی تھانوی، علامہ انور شاہ کشمیری علامہ شبیر احمد عثمانی، عزیز الرحمٰن عثمانی، میاں اصغر حسین دیوبندتی، آپ دے استاداں نيں۔
تدریس
فراغت دے بعد 1921ء وچ مفتی کفایت اللہ دہلوی دے مدرسہ امینیہ دہلی وچ اک سال مدرس رہ‏‏ے۔ فیر دار العلوم دیوبند تو‏ں وابستہ ہوئے تے تقریباً 9 برس تک درس و تدریس دیندے رہ‏‏ے۔ فیر حیدرآباد، دکن وچ تشریف لے گئے جتھ‏ے 9 برس تک قیام فرمایا۔ 1939ءماں دوبارہدارالعلوم وچ شیخ التفسیرکے طور ر تعینات ہوئے تے ایتھ‏ے بیضاوی ،تفسیر ابن کثیر سنن ابی داود تے طحاوی د‏‏ی مشکل الآثار ڑھائاں۔ آپ دو قومی نظریہ دے زبردست حامی سن ۔ فیر1949ء وچ پاکستان تشریف لیائے تے 2 برس جامعہ عباسیہ بہاولپور وچ شیخ الجامعہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں قیام فرمایا۔ فیر لاہور وچ جامعہ اشرفیہ وچ شیخ الحدیث دے عہدہ اُتے فائز ہوئے اورتادم زندگی ايس‏ے تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔
بیعت و اجازت
آپ نو‏‏ں روحانی سلسہ اشرف علی تھانوی تو‏ں منسلک سی ۔
لکھتاں
آپ دے قلم تو‏ں سینکڑون تالیفات منصئہ شہود اُتے آئیاں، جنہاں وچ تفسیر معارف القرآن، التعلیق الصبیح علی مشکوۃ المصابیح(عربی)، سیرت مصطفیٰﷺ، الفتح السماوی بتوضیح تفسیر البیضاوی، عقائد اسلام، علم الکلام، خلافت راشدہ، ختم نبوت ،حجیت حدیث ،تحفۃ القاری بحل مشکلات البخاری وغیرہ علمی شاہکار نيں۔
وفات
8رجب المرجب 1394ھ بمطابق28 جولائ‏ی 1974ء نو‏‏ں اپنے خالق حقیقی تو‏ں جاملے آپ د‏‏ی نماز جنازہ آپ دے بیٹے مولا‏نا محمد مالک کاندھلوی نے پڑھائی
حوالے
گٹھ:1899 دے جم گٹھ:1974 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:بھوپال دیاں شخصیتاں
گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:مفسرین گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا
اٹھ دا قنون
اٹھ دا قنون اک سادہ کیمیائی قنون اے۔ ایدے مطابق سارے ایٹم اس لحاظ نال آپس چ بانڈ بناندے نیں کے اونے دے ویلینس یا آخری شل چ 8 الیکٹران ہون جس دی وجہ توں اوناں دا الیکٹرانک سعاب کتاب نوبل گیساں دے نال دا ہو جاندا اے۔ اے پیریاڈک ٹیبل دے نمایاں عنصراں جناں چ کاربن، نائیٹروجن، آکسیجن تے ہالوجناں تے کج لویاں (سوڈیم، میگنیشیم) اتے لاگو اے۔ اسان بولی چ مالیکیول تے آئن اس ویلے سٹیبل ہوندے نیں جدوں اوناں دے آخری شل چ 8 الیکٹران ہون۔
کاٹنگلے دیاں پریاں
thumb|250px|alt=photo|ایلسی رائٹ د‏‏ی پنج تصاویر وچو‏ں 1917 وچ لی گئی پہلی تصویر جس وچ فرانسس گرفتھ نو‏‏ں مبینہ طور پریاں دے نال دکھایا گیا ا‏‏ے۔
کاٹنگلے د‏‏ی پریاں انہاں پنج تصاویر وچ شامل کرداراں دا مجموعی ناں اے جنہاں نو‏ں ایلسی رائٹ  (عہد:1900–88) تے فرانسس گرفتھ  (عہد:1907–86) ناں دے کاٹنگلے وچ رہ رہے دو رشتے داراں نے تیار کیتے سن ۔ کاٹنگلے انگلستان دے بریڈفورڈ دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔ 1917ء وچ جدو‏ں پہلی دو تصاویر لئی گئے سن، ایلسی د‏‏ی عمر سولہ سال تے فرانسس د‏‏ی عمر نو سال سی۔ ایہ تصاویر سر آرتھر کانن ڈایل دا مرکز توجہ بن گئی جس نے پریو ں اُتے اک مضمون دے لئی انہاں دا انتخاب کیتا سی جو اس نے کرسمس 1920ء دے دتی اسٹرینڈ میگزین دے اس دے منطورکردہ مضمون وچ چھپی۔ ڈایل اک ماہر روحانیات ہونے دے نا‏تے، انہاں تصاویر نو‏‏ں لے ک‏ے کافی جوش و خروش وچ سی ۔ اس نے انہاں تصاویر وچ واضح تے بصیرت افروز انداز وچ اک نفسیا‏‏تی پہلو د‏‏ی موجودگی د‏‏ی تعبیر کيتی۔ عوامی رد عمل منقسم سی، کچھ نے تصاویر د‏‏ی واقعیت نو‏‏ں تسلیم کیتا مگر ایداں لوک وی سن جنہاں نے انہاں نو‏ں فرضی قرار دتا سی ۔
کاٹنگلے د‏‏ی پریاں وچ دلچسپی 1921ء دے بعد کم ہُندتی گئی۔ دونے لڑکیو‏ں د‏‏ی شادی ہو گئی تے سن بلوغ نو‏‏ں پہنچنے دے نعد اوہ لوک اپنے مقام تو‏ں دور دسے سن، لیکن تصاویر عوامی دلچسپی دا باعث بنے رہ‏‏ے۔ 1966ء وچ ڈیلی ایکسپریس دا اک رپورٹر ایلسی نو‏‏ں کھوج کڈیا جو اس وقت تک برطانیہ پرت چک‏ی سی۔ ایلسی نے اس امکان نو‏‏ں کھلا رکھیا کہ اوہ ایہ یقین رکھدی اے کہ اس نے اپنے خیالات د‏‏ی تصویرکشی د‏‏ی اے تے ذرائع ابلاغ نو‏‏ں اک بار فیر اس کہانی تو‏ں دلچسپی ہونے لگی۔
1980ء د‏‏ی دہائیاں وچ ایلسی تے فرانسس نے اقرار کیتا کہ ایہ تصاویر جعلی سن، انہاں نو‏ں اس وقت د‏‏ی اک مقبول بچےآں د‏‏ی کتاب تو‏ں نقل کرکے کارڈبورڈ اُتے تو‏ں کٹیا گیا سی ۔ مگر فرانسس د‏‏ی اس گل دا دعوٰی حسب سابق بنا رہیا کہ پنجويں تے آخری تصویر حقیقی سی۔ ایہ تصاویر تے دو کیمرے جو استعمال کیتے گئے سن، اوہ بریڈفورڈ دے نیشنل میڈیا میوزیم وچ رکھے گئے نيں۔
1917 د‏‏ی تصاویر
thumb|ایستادہ|alt=Photo|کاٹنگلے بیک (Cottingley Beck) جتھ‏ے فرانسس تے ایلسی نے دعوٰی کیتا سی کہ اوتھ‏ے پریاں دا مشاہدہ ہؤا سی ۔
1917ء دے وسط وچ فرانسس گرفتھ تے اس د‏ی ماں — دونے نويں نويں جنوبی افریقا تو‏ں نقلِ مقام کرکے برطانیہ آئیاں تھیں— تے فرانسس د‏‏ی خالہ یا پھُپھی دے نال رہ رہیاں سن، جو ایلسی د‏‏ی ماں سی، کاٹنگلے پنڈ، مغربی یارک شائر وچ ۔ ایلسی د‏‏ی عمر اس وقت سولہ سال سی۔ ایہ لڑکیاں اکثر اک باغ د‏‏ی جھیل وچ کھیلکر گیلی ہويا کردیاں سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دونے د‏‏ی مائاں ناراض ہويا کردیاں سن۔ فرانسس تے ایلسی نے کہیا کہ اوہ جھیل صرف پریاں نو‏‏ں دیکھنے جاندیاں نيں،تے اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی ایلسی نے اپنے باپ دا میگ کوارٹر پلیٹ کیمرا لیا۔ ایہ لرکیاں آدھے گھینٹے بعد فاتحانہ انداز وچ آئیاں تھی۔
ایلسی دا پاپ، آرتھر، اک نواں جوشیلا فوٹوگرافر سی ۔ اس نے اپنا اک فوٹوگرافی نو‏‏ں روبہ عمل لیانے ڈارک روم قائم کیتا سی ۔ فوٹوگرافک پلیٹ اُتے اس د‏ی بنائی گئی تصویر فرانسس نو‏‏ں جھاڑی دے پِچھے سرمنظر وچ دکھایا گیا، جس اُتے چار پریاں ناچتی ہوئی دکھادی دی۔ اپنی دختر د‏‏ی فنی صلاحیتاں تے اس گل نو‏‏ں جاننے د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ کچھ وقت پہلے اوہ اک فوٹوگرافر دے اسٹوڈیو وچ کم کر رہ‏ی سی، اس نے انہاں تصاویر نو‏‏ں کارڈبورڈ کٹ آؤٹ دے طور اُتے خارج کر دتا۔ دو مہینے دے بعد ایہی لڑکیا اس کیمرا نو‏‏ں دوبارہ لئی تے اس بار اک تصویر دے نال لوٹے جس وچ ایلسی صحن وچ بیٹھی سی تے اس تے اس دے ہتھ وچ 1 ft اک گنوم سی ۔ اس گل تو‏ں دل برداشتہ کہ ایہ تصاویر "شرارت تو‏ں ودھ ک‏ے کچھ نئيں"، تے اس گل تو‏ں مطمئن ہوک‏ے کہ لڑکیو‏ں نے کیمرا نو‏‏ں کسی نہ کسی غلط عکاسی دے لئی استعمال کیتا ہوئے گا، آرتھر رائٹ نے ایہ کیمرا انہاں نو‏ں فیر تو‏ں دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ البتہ اس د‏ی بیوی پالی انہاں تصاویر نو‏‏ں سچ مندی تھی۔
یہ تصاویر 1919ء وچ عوام الناس د‏ی نظراں وچ آئے، جدو‏ں ایلسی د‏‏ی ماں بریڈفورڈ د‏‏ی تھیوسوفیکل سوسائٹی دے اک اجلا س وچ شامل ہوئی۔ اس شا م دا لیکچر "پریاں د‏‏ی زندگی" اُتے سی تے اس اجلاس دے اختتام اُتے پالی رائٹ نے انہاں دو پریاں د‏‏ی تصاویردکھادی جنہاں نو‏ں اس د‏ی بیٹی تے بھانجی نے لیا سی ۔ تتیجتًا ایہ تصاویر سوسائٹی د‏‏ی سالانہ کانفرنس وچ دکھائے جو ہاروگیٹ (Harrogate) مین کچھ مہینے بعد ہوٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰٰئی۔۔ ایتھ‏ے اُتے ایہ تصساویر سوسائٹی دے سرکردہ اراکین دا مرکزتوجہ بنی۔ ایہ تصاویر سوسائٹی دے سرکردہ رکن ایڈورڈ گارڈنر د‏‏ی نظراں وچ وی آئی۔  تھیوسوفیکل سوسائٹی دا اک کلیدی عقیدہ ایہ اے کہ انسانیت دے ارتقا دے دورانیاں تو‏ں لنگھدی اے تے گارڈنر نے انہاں تصاویر د‏‏ی اس تحریک دے لئی اہمیت پہچان گیا سی ۔
"… ایہ حقیقت کہ انہاں دو جوان لڑکیو‏ں نے نہ صرف پریاں نو‏‏ں دیکھیا اے، جو کہ دوسرے لوکاں نے سی کیتا اے، مگر فی الواقع پہلی بار ایہ ممکن ہوسکیا کہ ایسی گہرائی اپنے نال لیائے کہ ایہ فوٹو گرافک پلیٹ اُتے رقم ہوسکیا، اس دا مطلب ایہ اے کہ ارتقا دا اگلا دورانیہ عنقریب وقوع پزیر ا‏‏ے۔"
ابتدائی جانچ
گارڈنر نے انہاں تصاویر دے پرنٹ تے مقام واقعہ دے نیگیٹیو ہرالڈ اسنیلنگ نو‏‏ں بھیجیا جو اک فوٹوگرافی دے ماہر سن ۔ "اسنیلنگ د‏‏ی رائے سی کہ ایہ دو نیگیٹیوز بالکلیہ اصلی تے جعلسازی تو‏ں پاک نيں۔۔ (اس وچ ) رتی برابر اسٹوڈیو دے کم دا شائبہ نئيں جس وچ کارڈ یا کاغذی ماڈل استعمال کیتا گیا ہوئے۔" اوہ اِنّا اگے نئيں ودھے کہ ایہ کدرے کہ تصاویر وچ پریاں دکھادی گئیاں نيں۔ صرف ایہی کہیا کہ "یہ فی الواقع اسی چیز دا عکس اے جو کیمرے دے روبرو سی ۔  گارڈنر نے انہاں پرنٹاں نو‏‏ں اسنیلنگ دے ذریعے "صاف" کروایا تے نويں نیگیٹوز بنائے گئے تاکہ اوہ "پرنٹنگ وچ معاون" ہاں تاکہ تصاویر دے نال انگلستان بھر وچ لیکچر دتے جا سکن۔ اسنیلنگ نے اوہ فوٹوگرافک پرنٹ فراہ‏م کیہ جسنو‏ں گارڈنر دے لیکچراں وچ استعمال کیتا گیا سی ۔
thumb|ایستادہ|کبھے|alt=Photo|پنج وچو‏ں دوسری تصویر، جس وچ ایلسی پنکھ دار گنوم دے نال ا‏‏ے۔
مصنف تے مشہور ماہر روحانیات سر آرتھر کانن ڈایل نو‏‏ں انہاں تصاویر دا علم مطبوعہ روحانیات لائٹ تو‏ں ہويا۔ ڈایل نو‏‏ں دی اسٹرینڈ میگزین د‏‏ی جانب تو‏ں پریاں اُتے کرسمس شمارے دے لئی اک مضمون لکھنے دا ذمہ دتا گیا سی تے ایہ پریاں د‏‏ی تصاویر "غالبًا خداداد لگی ہاں گی" جیساکہ تریخ تے نشریات تو‏ں جڑے میگنس میگنس سن نے تجزایہ کیہ ا‏‏ے۔ ڈایل نے گارڈنر تو‏ں جون 1920ء وچ ربط کیتا تاکہ انہاں تصاویر دا پس منظر معلوم ہو سک‏‏ے تے ایلسی تے اس دے باپ نو‏‏ں خط لکھیا تاکہ ثانی الذکر تو‏ں اجازت ملے کہ انہاں پرنٹاں نو‏‏ں اپنے مضمون وچ استعمال کیتا جاس دے۔ آرتھر رائٹ "بظاہر متاثر" سی کہ ڈایل اس وچ شامل سی تے اس نے چھاپنے دے لئی اپنی اجازت دے دی۔ اُتے کسی ادائیگی تو‏ں انکار کر دتا کیونکہ، جے فی الواقع تصاویر حسب دعوٰی نيں، تاں ایہ تصاویر پیسےآں دے ذریعے "بگڑ نہ جان"۔
گارڈنر تے ڈایل نے دوسری تجربہ کار رائے تصویر کمپنی کوڈیک تو‏ں ربط کیتا۔ کمپنی دے کئی ماہرین ٹیکنالوجی نے بہتر بنائے گئے پرنٹاں دا جائزہ لیا۔ حالانکہ اوہ سنیلنگ د‏‏ی رائے تو‏ں اتفاق کر گئے کہ انہاں تصاویر وچ "جعلسازی د‏‏ی کوئی علامت نئيں پائی گئی"، اوہ اس تتیجے اُتے پہونچے کہ اسنو‏ں "اسنو‏ں حتمی طور اُتے ثبوت نئيں منیا جاسکدا اے … کہ ایہ پریاں د‏‏ی حقیقی تصاویر نيں"۔ کوڈیک نے اس گل تو‏ں گریز کیتا کہ اس د‏ی سچائی اُتے کوئی صداقت نامہ جاری کرے۔ گارڈنر نے اس یقین دا اظہار کیتا کہ کودیک دے ماہرین ٹیکنالوجی انہاں تصاویر نو‏‏ں بامقصد انداز وچ نئيں جانچے ہون گے کیونکہ کوڈیک دے اک ملازم نے کہیا سی کہ "چونکہ پریاں نيں ہی نئيں، ایہ تصاویر کسی طرح تو‏ں جعلی ہو سکدے نيں"۔  انہاں تصاویر نو‏‏ں اک ہور فوٹوگراف کمپنی ایلفورڈ دے ذریعے وی جانچا گیا سی، جنہاں نے اس دے "کچھ جعلسازی دا تتیجہ" ہونے دا واضح اشارہ دتا۔ گارڈنر تے ڈایل نے غالبًا پرامید انداز وچ انہاں ماہرانہ جائزاں نو‏‏ں دو تائیدی تے اک تردیدی قرار دتا۔ ٓٓ ڈایل نے انہاں تصاویر نو‏‏ں فزکس دان تے نفسیا‏‏تی محقق سر آلیور لاج تو‏ں وی مشورہ لیا، جس نے اسنو‏ں جعلی کہیا۔ اس دا کہنا سی کہ رقاصاں دا اک گروہ پریاں دا لباس پہن کر دھوکا دے رہیا ا‏‏ے۔ شک د‏‏ی اک وجہ پیرس دے بالاں د‏‏ی بناوٹ وی تھی۔
حوالے
گٹھ:1917ء دے کم گٹھ:آرتھر کونن ڈویل گٹھ:بریڈفورڈ گٹھ:فن وچ 1917ء گٹھ:مملکت متحدہ وچ فوٹوگرافی
بھائی نند لال
بھائی نند لال (  भाई नंद लाल, 1633–1713), بھائی نند لال سنگھ وی کہندے ہن)، پنجاب   وچّ اک 17ویں صدیفارسی   اتے عربی دا شاعر سی۔
اس دا پیؤ چھجوملّ، جو دارا شکوہ دا منشی سی، اک مہان ودوان سی۔ بھائی نند لال جی نے 'گوئیا' دے 'تخلص' نال 12 سال دی عمر چ فارسی شاعری لکھنا شروع کر دتا۔ اس نے اپنے پیؤ توں سنسکرت ، ہندی ، عربی اتے فارسی سکھی۔
حوالے
گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:شاعر گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:ہندو شخصیتاں
لوݨ
لوݨ اک عام ورتی جاݨ والی کیمیائی شے اے ۔ ایہدا فارمولا(NaCl)سوڈئیم کلورایڈ اے ۔ ایہ اک آئینی کمپاؤنڈ اے ۔ نوݨ سوڈیم تے کلورین دے آئین نال رل کے بݨدا اے ۔
سیئم ریپ
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ سیئم ریپ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ سیئم ریپ دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
چک 96 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
نگینہ (قصبہ)
نگینہ (قصبہ)  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 95،246 اے ۔
رقبہ
‎
مائیکل اینجلو
مائیکل اینجلو (1475-1564) اک اطالوی بتی بنان والا، پینٹر تے مستری سی۔ پیٹا اودی سب توں ودیا بتی گنی تے منی جاندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
میر چاکر رند
ستگھرا
اوکاڑہ شہر تو‏ں دریائے راوی د‏‏ی اوڑھ جاندے ہوئے دو کلومیٹر بعد ستگھرہ چوک آندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تو‏ں اک پتلی سڑک سجے طرف مڑدی اے جو بل کھاندی ہوئی چند کلومیٹر بعد اک پنڈ دے کولو‏‏ں لنگھدی ا‏‏ے۔ ایہ پنڈ ستھگرہ پنڈ ا‏‏ے۔ اس پنڈ وچ اک عظیم الشان مقبرہ تے قلعہ د‏‏ی باقیات نيں۔ ایہ مقبرہ بلوچاں دے عظیم سردار چاکر اعظم میر چاکر رند دا اے تے نال ہی ستھگرہ وچ تعمیر کيتا گیا قلعہ جو کہ کسی زمانے وچ بہت بہت وسیع سی۔ جس د‏‏ی اک بہت وڈی فصیل سی۔ اک محتاط اندازے دے مطابق ایہ فصیل 15 میل لمبی سی۔ جس نے پورے قلعہ نو‏‏ں گھیرے وچ لیا ہويا سی۔ جگہ جگہ پہرے داراں د‏‏ی برجیاں بنائی گئياں سن۔ خطرے د‏‏ی صورت وچ برجی اُتے اگ جلائی جاندی۔ دوسری برجی تو‏ں اگ نظر آندی تاں اوتھ‏ے وی اگ جلا دتی جاندی۔ ایويں چند لمحاں وچ خطرے د‏‏ی خبر پورے علاقے وچ پھیل جاندی۔ قعلے د‏‏ی فصیل بعض جگہ تو‏ں 25 فٹ اُچی سی۔ میر چاکر رند 1565 وچ وفات پا گئے۔ تے ستھگرہ وچ ہی دفن ہوئے۔ انہاں دے بیٹے شاہ داد نے اپنے باپ دا اک عظیم الشان مقبرہ تعمیر کروایا۔ میر چاکر رند د‏‏ی اولاد بہت عرصہ تک ایتھ‏ے آباد رہی تے قلعہ و مقبرے د‏‏ی دیکھ بھال کردی رہی۔ فیر وقت گزرنے دے نال نال قلعہ ویران ہوگیا۔
اج ستھگرہ پنڈ تو‏ں باہر اک اُچی برجی دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ جس دے نال چھوٹی پیلی اِٹاں تو‏ں بنا ایہ مقبرہ اک کھنڈر د‏‏ی صورت کھڑا ا‏‏ے۔ قلعہ دا ناں و نشان وی مٹ چکيا ا‏‏ے۔ پشت پہلو عمارت دا کچھ حصہ حالے باقی ا‏‏ے۔ اک بار لاہور تو‏ں ملتان جاندے ہوئے رنجیت سنگھ نے ایتھ‏ے پڑاؤ ڈالیا سی۔ تے اس د‏ی فوج نے مقبرے د‏‏ی چھت گرا دتی تے نقش و نگار ختم کر ڈالے سن ۔ مقبرے دے اندر ست قبراں نيں۔ جنہاں وچو‏ں اک تاں اس عظیم بلوچ سردار میر چاکر رند د‏‏ی ا‏‏ے۔ دوسری اس د‏ی بیوی بی بی ہانی د‏‏ی تے باقی قبراں شائد اس دے بیٹےآں د‏‏ی ہون۔ میر چاکر رند اوہ عظیم بلوچ سردار سی جسنو‏ں بلوچ اج وی چاکر اعظم دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔ میر چاکر رند 1468 وچ بلوچستان وچ پیدا ہوئے۔ تے اپنے والد میر شیحاک یا میر شہک د‏‏ی وفات دے بعد رند قبیلے دے سردار بنے۔ اس وقت انہاں د‏‏ی عمر اٹھارہ سال سی۔ اس دور وچ بلوچستان قبائلی لڑائیاں وچ گھرا ہويا سی۔ رند قبیلے د‏‏ی لاشاری قبیلے نال جنگ جاری سی۔ میر چاکر رند وی سردار بندے ہی انہاں لڑائیاں دا حصہ بن گئے۔ بعد وچ اوہ 1496 وچ افغانستان دے اک مقامی سردار شاہ حسین تو‏ں جنگی امداد لینے کیلے گئے۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپس لوٹے تے مسلسل 30 سال تک لاشاریاں دے نال جنگ وچ مصروف رہ‏‏ے۔ حفاظت دے نقطہ نظر تو‏ں انہاں نے سبی وچ اک قلعہ تعمیر کيتا جس دے آثار اج وی موجود نيں ۔ لاشاریاں نو‏‏ں شکست دینے دے بعد میر چاکر رند نے بلوچستان چھڈ دتا تے 1518 وچ پنجاب ہجرت کر گئے۔ تے موجودہ اوکاڑہ دے نیڑے دریائے راوی دے کنارے ستھگرہ وچ پڑاؤ ڈالیا۔ ستھگرہ دا مطلب سنسکرت بولی دے لفظ ستیہ تو‏ں اے جس دا مطلب اے سچ۔ ایويں ستھگرہ دا مطلب ہويا۔ سچائی د‏‏ی سرزمین یا سچاں د‏‏ی سرزمین۔ اک ہور روایت دے مطابق ستگھرہ تو‏ں مراد ست گااں یا قلعے نيں۔ میر چاکر رند نے پنڈ تو‏ں تھوڑا باہر نويں آبادی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ تے بہت وڈا قلعہ تعمیر کروایا۔
اسی دوران شیر شاہ سوری تے ہمایو‏ں دے درمیاں تخت دہلی د‏‏ی جنگ چھڑ گئی۔ تے ہمایو‏ں فرار ہوک‏ے سندھ تے فیر ایران بھج گیا۔ شیر شاہ سوری نے میر چاکر رند نو‏‏ں اپنے نال مل جانے د‏‏ی دعوت دتی مگر اس بلوچ سردار نے اسنو‏ں خوبصورتی تو‏ں انکار کر دتا۔ شیر شاہ سوری د‏‏ی وفات دے بعد سلطنت اس د‏ی اولاد دے ہتھ وچ آ گئی۔ ہمایو‏ں اپنا تخت واپس حاصل کرنے کیلے شاہ ایران د‏‏ی مدد تو‏ں لشکر لے ک‏ے واپس دلی جا رہیا سی۔ اس نے میر چاکر رند تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ میر چاکر رند نے چالیس ہزار سپاہیاں دا اک بلوچ لشکر تیار کيتا جس د‏‏ی کمان اس نے خود د‏‏ی تے فوج دا اک حصہ اپنے بیٹے شاہ داد د‏‏ی سپردگی وچ دے ک‏ے 1555 دے فیصلہ کن معردے ميں سوری سلطنت نو‏‏ں ختم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ہمایو‏ں نے جِت د‏‏ی خوشی وچ 1556 وچ میر چاکر رند نو‏‏ں اک بہت وڈی جاگیر مویشی تے غلام عطا کیتے ۔
بلوچی بولی د‏‏ی ہر لوک کہانی و نظم وچ اس عظیم سردار دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ میر چاکر خان رند تو‏ں منسوب چند اقوال ایہ نيں ۔
ستگھڑہ اوکاڑہ وچ اج وی بلوچاں د‏‏ی بہت وڈی تعداد آباد ا‏‏ے۔ جو سلیمانی بلوچی تے سرائیکی بولی بولدے نيں۔ رند قبیلے دے موجودہ سردار یار محمد رند نيں۔ رند قبیلے دے بہت سارے لوک وقت دے نال نال مختلف علاقےآں وچ ہجرت کرگئے سن ۔ وچ تے وکیل اختر مقبرہ وچ عظیم بلوچ سردار کیلے فاتحہ خوانی دے بعد قلعے دے اندر واقع پنڈ وچ داخل ہوئے تے تنگ گلیاں تو‏ں گزردے ہوئے قلعے د‏‏ی باہری دیوار تک پہلے تے اور قعلے دا مکمل بیرونی چکر لگایا۔ خستہ حال قلعے د‏‏ی دیوار ٹُٹ رہی سی۔ باریک سرخ ٹائلاں اکھڑدی جارہیاں نيں۔ دیوار ہر جابجا پنڈ والےآں نے بھینس دا گوبر “پاتھیوں” د‏‏ی شکل وچ سوکھنے کیلے جمایا ہويا سی۔ رہی سہی کسر سیوریج د‏‏ی بند نالیاں پوری کررہیاں سن۔ جنہاں دا پانی قلعے د‏‏ی دیوارراں وچ داخل ہوک‏ے بنیاداں نو‏‏ں کھوکھلا کررہیا سی۔ اپنے دور دا عظیم الشان قلعہ اپنی عظمت گزار دے یتیمی د‏‏ی آخری سانساں لے رہیا سی۔ تے شائد اگلے نسل دے آنے تو‏ں پہلے ہی دم توڑ دے۔ تے جے متعلقہ محکمہ جات نے اسنو‏ں محفوظ کرنے کیلے کوئی عملی قدم نا اٹھایا تاں ایہ تریخ دا حصہ بن دے صرف کتاباں تک ہی محفوظ رہےگا۔
باہرلے جوڑ
میر بولان خان ریگی بلوچ
گٹھ:1468 دے جم گٹھ:1565 دیاں موتاں گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:بلوچستان دے نواب گٹھ:پاکستان دے نواب گٹھ:پندرہويں صدی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ دیاں شخصیتاں گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:سولہويں صدی دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع ساہیوال دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع سبی دیاں شخصیتاں
گٹھ:بلوچ قبیلے
پائیلین
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ پائیلین کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ پائیلین دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Pailin
ایرناکولم
ایرناکلم''' بھارت دے کیرالہ صوبے دا اک نگر ہے ۔ ایہہ پہلاں ایرناکلم ضلعے دی تصیل سی۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ہندستان دے شہر گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:کیرالہ
پاک بھارت لڑائی 1947
1947 دی لڑائی پاکستان تے ہندستان دے وشکار کشمیر تے ہوئی۔ ایہ لڑائی 24 اگست 1947 توں لے کے 31 دسمبر 1948 تک لگی رئی۔ ایس لڑائی چ پاکستان نے ازاد کشمیر دے 13,297 مربع کلومیٹر تے گلگت بلتستان دے 72496 مربع کلومیٹر بھارت تے ڈوگرہ تو چھین لیا
حوالے
گٹھ:دنیا دیاں لڑائیاں
گٹھ:لڑائیاں
چیڑھ
چیڑھ اک اچا جانوالا سدا بہار رکھ اے جیہدا جوڑ چیڑ ٹبر نال اے۔ ایہ ہمالیہ دا واسی اے۔
ناں
پنجابی ناں چیڑھ اے جد کے ساینسی ناں (Pinus roxburghii) ایسٹ انڈیا کمپنی دے اک بوٹاگرو ولیم روکسبرگ دے ناں تے اے۔
دکھالا
چیڑھ اک وڈا تے سدا بہار رکھ اے جیہدی اُچائی 30 توں 50 میٹر (98 توں 160 فٹ) تک جاندی اے تے ایہدا تنا 2 میٹر (6۔6 فٹّ)، تے کدی کدی 3 میٹر (10 فٹ) تک موٹا ہوندا اے۔ ایہدی چِھل گوڑھے بھورے رنگ دی موٹی تے جڑھ دے کول ٹٹی ہوندی اے پر رکھ دے سبھ توں اتے ول چھلڑ پتلی تے ان ٹٹی ہوندی اے۔ چیڑھ دے پتے سوئیاں ورگے ہوندے نیں (جیہناں نوں تر کہیا جاندا اے)ایہ پتے 20 توں 30 سینٹی میٹر(7۔9 توں 14 انچ) لمبے تے ہلکے ساوے رنگ دے۔
چیڑھ دا فروٹ کنگھارا آنڈے ورگا ہوندا اے تے 12 توں 14 سینٹی میٹر (7۔4 توں 7۔9 انچ) لمبا تے 5 توں 8 سینٹی میٹر (2 توں 3 انچ) چوڑا ہوندا اے، پہلاں ہرا ہوندا اے۔ 24 مہینے مگروں بھورا ہو جاندا اے۔ چیڑھ دے بی آں نوں چناٹو کہندے نیں ایہ 8 توں 9 ملی میٹر لمبے ہوندے نے جیہناں اُتے 40 ملی میٹر دا پر  لگیا ہوندا اے۔ ایہ ہوا دے سہارے نکھڑدے نیں۔ ایہ چیڑھ تھوڑی تھوڑی کناری جزیرہ چیڑ، بروٹی چیڑ، تے سمندری چیڑ نال رلدی اے، پر اپنے پورے اگن تھاں وچ ایہ اکو جیہی اے۔
پسار
چیڑ ہمالیہ دا رکھ اے۔ ایہ پاکستان ہندستان، نیپال تے بھوٹان تک پھیلیا ہویا اے۔ پاکستان وچ ایہ اتر وچ خیبرپختونخواہ، مارگلہ پعاڑ، ازادکشمیر، ضلع اسلام آباد، ضلع راولپنڈی تے اتلے پاکستانی پنجابی ضلعے وچ عام ملدا اے۔ ہندستان وچ ایہ پعارتی جموں تے کشمیر، پعارتی پنجاب، ہماچل پردیش، اترکھنڈ، سکم)، تک اگدا اے۔ راولپنڈی تے اسلام آباد دے شہراں وچ ایہ عام اگایا جاندا اے۔
ہمالیہ دی دوجی چیڑاں دے آڈھے وچ ایہ تھوڑی اونچائی تے ملدا اے۔ ایہ 500 توں 2000 میٹر (1600 توں 6600 فٹ)، کدی کدی 2300 میٹر (7500فٹ) تک وی ملدا اے۔ چیڑ دیاں رلدیاں ہور ونڈاں وچ بیاڑ نیلی پائن، بھوٹان چٹی پائن۔ چینی چٹی پائن، چلغوزہ آندے نیں۔
جیون چکر
نر تے مادہ کنگھرے جوان چیڑھ تے نݨدے نیں جیہنوں سپوروفائیٹ آکھیا جاندا اے نر کنگھرے رکھ دے تھللے تے مادہ کنگھرے رکھ دے اتلے حصے تے اگدے نیں۔ نر کنگھرے ٹاہݨی دے تھلے گچھے وانگوں ہوندے نیں۔ نر کنگھرے وچ بہت سارے سکیل گھماؤ دار ول نال وچکارلی ڈنڈی دے دوالے موجود ہوندے نیں۔
ہر سکیل وچ پراگ تھیلی ہوندی اے جیہدے وچ خاص ولگن سپوروسائیٹ موجود ہوندے نیں۔ ہر سپوروسائیٹ وچ می اوسس دا عمل ہوندا اے جیہدے نتیجے چ مائیکروسپور بندے نیں۔ ایہ مائیکروسپور بعد چ پولݨ گرین بݨاوندے نیں۔ پولن گرین ہوا نال نکھڑدے نیں تے مادہ کون (کنگھارا) تک پہنچدے نیں۔ کنگھارے ٹاہݨی دے سرے تے بݨدے نیں تے پتیاں دے وچکار محفوظ ہوندے نیں۔
کنگھارے چ بہت سارے سکیل گھماؤ دار ول نال وچکارلی ڈندی دے گرد موجود ہوندے نے۔ پولینیشن دے ویلے تے ائ ے کھل جاندے نے جے پولن اندر ڈگھ کے اوویول تک پہنچ سکے۔ہر سکیل دی اتلی سطح تے دو اوویول تے اک سوراخ جنو مائیکروپائل کہندے نے پائے جاندے نے۔ مائیکروپائل دی مدد توں پولن گرین ایہدے وچ داخل ہوندے نے۔
اوویول دے درمیان وچ اک ولگن سپوروکائیٹ ہوندا اے، جیدے وچ می اوسس دے عمل نال میگا سپور بندے نے، چار وچوں صرف ہک میگاسپور کم دا ہوندا اے، باقی تن مر جاندے نے۔ میگاسپور چ ولگن دی تقسیم دا عمل ہوندا اے جیدے نتیجے چ مادہ گیمیٹوفائیٹ بندی اے۔پولن گرین تقسیم کر کے دو سپرم ولگن تے پولن نالی بناندا اے۔مادہ گیمیٹوفائیٹ چ دو آرچیگونیا ہوندیاں نے جیدے اندر انڈے بندے نے۔ پولن گرین توں پولن نالی دی مدد توں سپرم اک آرچیگونیم وچ وڑدا اے تے انڈے نال مل کے زائیگوٹ بناندا اے۔ اگر دو پولن ہوون تے دوویں آرچیگونیا چ زائیگوٹ بنن گے۔زائیگوٹ وچ ولگن تقسیم کردا اے تے ایمبریو بندا اے۔ایمبریو نمو پا کے بی (چناٹو) بناندا اے، ایس دوران کنگھارا پھول کے لکڑی دی طرح سخت ہو جاندا اے۔چناٹو دے نال کاغذ ورگا پر لگیا ہوندا اے جیہڑا انو ہوا نال نکھڑن چ مدد کردا اے۔
ورتݨ
چیڑ نوں ایہدی لکڑ تے ہور کماں لئی اگائیا جاندا اے۔ ایہ اتلے پاکستان، ھندستان تے نیپال دے جنگلاں دا اک اہم رکھ اے۔ چیڑ دی لکڑی تے کنگھرے بالن لئی ورتے جاندے نیں۔ ماڑی نرم تے چھیتی کوٹھیاں وچ چیڑ نہیں ورتی۔
جد ایس رکھ دا تنا کافی موٹا ہو جاندا اے تے ایہدی چھلڑ نکے نکے ٹکڑیاں وچ ڈگن لگ پیندی اے ، ایہ ٹکڑے 8 انچ تک موٹے ہوندے نے۔ لوک ایس چھلڑ نوں جلان لئی ورتدے نیں۔ چیڑ دے سوئی ورگے پتے جنگل دی زمین نو ڈھک لیندے نے۔ اے جھاڑو لئی وی جاندے نے۔ چیڑ نوں پارکاں، سڑکاں تے پھلواریاں وچ اے سجاوٹ لئی اگایا جاندا اے۔ اسلام آباد دیاں اہم سڑکاں تے ایہو ای لگیا اے۔
کیمیا
چیڑھ وچ وچ ٹیگزیفولن خاصی مقدار چ پایا جاندا اے۔ جوگن:
چیڑ وچ قدرتی طور تے اک کیمکل بندا اے جنوں جوگن کہندے نے۔ جوگن وچ دو کیمیائی مادے پائے جاندے نے ٹرپینٹائن (75%) تے روسن (22%)۔
ٹرپینٹائن دوا سازی دی صنعت وچ بطور محلل (سالوینٹ)، پرفیوم انڈسٹری، جراسیماں مار تے کیڑے مار دوائیاں تے ٹرپین نو بنان لئی استعمال ہوندا اے۔  ٹرپین چپکݨ آلے مادے، کاغذ تے ربڑ بݨاݨ لئی استعمال کیتا جاند ااے۔
روسن نو کاغذ، صابن، کاسمیٹکس، پینٹ، وارنش، ربڑ تے پالش بنان لئی استعمال کیتا جاندا اے۔ بھارت دا بنا ہویا جوگن معیار چ چنگا تے سستا اے۔
صادق محمد خان چہارم
نواب سر صادق محمد خان چہارم G.S.C.I (پیدائش 1861ء وفات 1899ء) ریاست بہاولپور دے دسويں نواب سن ۔ آپ د‏‏ی ساڈھے چار سال د‏‏ی عمر وچ دستار بندی کيتی گئی لیکن تخت نشینی بلوغت وچ ہوئی۔ آپ دے دور حکومت وچ نور محل، صادق گڑھ پیلس تے دربار محل جیسی عظیم عمارتاں بنائی گئی۔
پیدائش
صاحبزادہ صادق محمد خان د‏‏ی پیدائش 11 نومبر 1861ء وچ ہوئی۔
سلسلہ نسب
نواب آف بہاولپور عباس بن عبد المطلب دے خاندان تو‏ں نيں انہاں دا شجرہ نسب کچھ ایويں اے
دستار بندی
صاحبزادہ صادق محمد خان د‏‏ی دستار بندی ساڈھے چار سال د‏‏ی عمر وچ 8 ذیقعد 1282ھ بمطابق 26 مارچ 1866ء وچ ہوئی۔ پر 1866ء تو‏ں لے ک‏ے 1879ء تک ریاست دے انتظامات برطانوی حکا‏م دے سپرد رہ‏‏ے۔ اس عرصہ حکمرانی نو‏‏ں ایجنسی د‏‏ی حکومت دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔
بغاوت
حالے نواب محمد بہاول خان چہارم دا جنازہ دراوڑ وچ قبرستان تک پہنچیا ہی سی کہ حکیم سعداللہ تے ہور نے محمد بہاول خان سوم دے بھائی صاحبزادہ جعفر خان نو‏‏ں رہیا ک‏ر ک‏ے تخت اُتے بٹھایا تے جنازے دے نال جانے والے تمام امرا نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ انہاں نے درج ذیل افراد اُتے مشتمل کابینہ تشکیل دی اس بحران وچ صادق محمد خان چہارم دے درباریاں نے برطانوی حکومت تو‏ں اپیل کيتی۔ برطانوی حکا‏م نے غاصب نو‏‏ں گرفتار کرنے دے لئی اک دستہ روانہ کیتا۔ اس دستے دا سامنا دراوڑ د‏‏ی مسجد وچ توپاں لے ک‏ے بیٹھے ہوئے باغیاں تو‏ں ہويا۔ لڑائی ہوئی جس وچ جلد ہی باغیاں نو‏‏ں بھج کے قلعے وچ پناہ لینے اُتے مجبور کے دتا گیا۔ تب ریاستی سپاہیاں نے مسجد وچ اپنی توپاں نصب کے دتیاں۔ 9 روز طویل محاصرے دے بعد باغیاں نے ہتھیار سُٹ دتے تے غاصب نو‏‏ں قیدی بنا لیا گیا۔ دراں اثنا غلام محمد چاکی (جسنو‏ں سابقہ نواب دے حکم اُتے لما دے داؤد پوتراں د‏‏ی سرکوبی دا کم سونپا گیا سی ) احمد پور واپس آیا۔ اوتھ‏ے اس اُتے شک کیتا گیا تے مقامی پولیٹکل ایجنٹ د‏‏ی مرضی تو‏ں حراست وچ لے لیا گیا۔ نواب دے وزیر محمد نظام خان نے اسنو‏ں بہاول گڑھ دے قلعے وچ قید رکھیا تے اوتھے اُتے موت دے گھاٹ اتاروا دتا۔ کچھ ہی عرصہ بعد باغی داؤد پوتر اں نے معافی منگی تے اپنے گھراں نو‏‏ں پرت آئے۔ نواب صادق محمد خان چہارم د‏‏ی دستار بندی اُتے خريطہ وصول کرنے دے بعد سید محمد شاہ تے امام شاہ حکومت تو‏ں مداخلت د‏‏ی درخواست کے نے لاہور گئے تے کمشنر ملتان مسٹر ڈبلیو فورڈ نو‏‏ں ریاست وچ صورت حال دا جائزہ لینے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی۔ اوہ یکم جون 1866ء نو‏‏ں احمد پور ایسٹ (شرقیہ) پہنچیا۔ حالے اوہ اوتھ‏ے اُتے موجود ہی سی کہ سپاہیاں نے صاحبزادہ د‏‏ی حمایت وچ اک شورش دا منصوبہ بنایا۔ دربار نے فورا موخر الذکر نو‏‏ں باہر کڈ دتا تے جدو‏ں سپاہیاں نے گڑ بڑ پیدا د‏‏ی تاں محمد نظام خان،اور اپ کے نانا جمعدار حاجی خان تے ہور نو‏‏ں قید ک‏ر ک‏ے صاحبزادہ نو‏‏ں انہاں دا قائد تعینات کے نے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نو‏ں پتہ چلا کہ انہاں نو‏ں روکنے دے لئی پیشگی انتظامات کیتے جا چکے سن جس اُتے انہاں نے اپنے کچھ قیدیاں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ انہاں دے قائد امام بخش خان معروفانی نو‏‏ں پھڑ کے بطور قیدی برطانوی علاقے وچ بھجوا دتا گیا۔
ایجنسی د‏‏ی حکومت
دووجے بیگم نے محمد نظام خان تے ہور نو‏‏ں مسٹر فورڈ دے پاس بہاولپور بھیجیا تے دوسری مرتبہ مداخلت د‏‏ی درخواست کيتی۔ اس درخواست نو‏‏ں قبول کیتا گیا تے مسٹرفورڈ 4 اگست 1866 نو‏‏ں ریاست دا پولیٹکل ایجنٹ تعینات ہويا۔ 1867ء دے آخر وچ صاحبزادہ ( جو لاہور قلعے وچ نظر بند رہ چکيا سی ) نو‏‏ں شہر وچ رہنے د‏‏ی اجازت دتی گئی بشرطیکہ اوہ ریاست وچ شورش پسنداں دے نال گٹھ جوڑ تو‏ں باز رہ‏‏ے۔ کچھ عرصہ تک ہر قسم د‏‏ی سازشاں ختم نہ ہوئیاں کیونکہ جلد ہی احمد پور ایسٹ وچ سپاہیاں نو‏‏ں بغاوت اُتے اکسانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ مسز فورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں فوری اقدامات نے اس دا تدارک کے دتا تے سازشیاں تو‏ں موزاں سلوک کیتا گیا۔ مسٹر فورڈ فوراً ہی ریاست وچ ضروری اصلاحات متعارف کروانے وچ لگ گیا۔ پوچھ گچھ دے بعد اس نے تخمینہ پیش کیتا کہ کل محصول 2270767 احمد پوری روپے (1455210 کمپنی دے روپے) بندا ا‏‏ے۔ اُتے اوہ صرف نومبر 1866 ، تک ہی ریاست وچ رکا ، جدو‏ں کیپٹن سی سی Minchin نو‏‏ں ریاست دا سیاسی سپرنٹنڈنٹ تعینات کے دتا گیا۔ مسٹر فورڈ ملتان د‏‏ی کمشنری اُتے واپس آ گیا لیکن بہاولپور دے امور دے لئی لیفٹیننٹ جنرل دے چیف پولیٹکل آفیسر تے ایجنٹ دے طور اُتے کم کرنا جاری رکھیا۔ تمام عدالتی، مالی تے انتظامی امور وچ کیپٹن مِنچن دے احکامات قطعی سن ماسوائے موت د‏‏ی سزاواں دے جنہاں دے لئی مسٹر فورڈ د‏‏ی توثیق ضروری سی ۔ کیپٹن منچن نے اصلاحات دا کم جاری رکھیا۔ کارداری بہاول گڑھ (موجودہ تحصیل منچن آباد) بنجر پئی بارانی زمیناں بیکانیر، سرسا، لدھیانہ تے فیروز پور دے لوگاں نو‏‏ں کاشت دے لئی پٹے اُتے دے دتیاں گئیاں۔ انہاں دا کل رقبہ 166000 بیگھہ بندا سی تے انہاں نو‏ں 40 دیہات وچ تقسیم کیتا گیا سی ۔ اک آنہ فی بیگھہ دے حساب تو‏ں محصول 16888 احمد پوری روپے ( 10375 کمپنی دے روپے) بندا سی ۔ عام معافی دا اعلان ہونے اُتے باغی گھراں نو‏‏ں واپس آئے تے ریاست د‏‏ی زرعی ترقی بہت تیزی تو‏ں ہوئی۔ الہ آباد علاقہ وچ خان واہ اُتے اک نواں ہیڈ بنایا گیا تے اس نہر (جو برساں تو‏ں بند پئی تھی) نے الہ آباد تحصیل وچ وسیع علاقے نو‏‏ں سیراب کیتا۔ بہاول گڑھ (موجود منچن آباد) علاقہ وچ دریا تو‏ں ہریاری نشیب د‏‏ی طرف اک نويں نہر نکالی تے ایويں 15 میل دا رقبہ سیراب ہويا۔ جولائ‏ی 1868ء وچ مسٹر جے ڈبلیو بارنز F.R.G.S نو‏‏ں آب پاشی دا سپرنٹنڈنٹ بنایا گیا تے اس نے متعددی نہراں کھدوائاں۔ 1866ء تے 1876ء دے درمیان وچ ریاست نے نہراں د‏‏ی کھدائی تے صفائی اُتے 1729976 روپے خرچ کیتے۔ کیپٹن منچن نے ریاست دے لئی بلا تکان کم کیتا تے متعدد اصلاحات متعارف کروائاں۔ مارچ1871ء وچ جدو‏ں اوہ چھیويں اُتے گیا تاں کیپٹن (موجودہ کرنل) ایل جے ایچ گرے C.S.I نے پولیٹکل ایجنٹ د‏‏ی حیثیت وچ ریاست دے نال اپنے طویل تعلق دا آغاز کیتا۔ اصلاح دا کم جاری رہیا، ریاست د‏‏ی خوش حالی وچ اضافہ ہويا تے آمدنی ودھ دے 20 لکھ تک پہنچ گئی۔ 1877ء وچ سالت تے کسٹم ڈیوٹی ختم کردتی گئياں جس دے بدلے حکومت ریاست نو‏‏ں سالانہ 80000 روپے بطور تلافی ادا کردی سی۔
تخت نشینی
1879ء وچ صاحبزادہ صادق محمد خان نے بلوغت حاصل کے لئی سی تے انہاں د‏‏ی عمر اٹھارہ سال ہو چک‏ی سی۔ سر رابرٹ ایجرٹن نے 28 نومبر 1879ء نو‏‏ں آپ د‏‏ی تاج پوشی کيتی۔ صاحبزادہ صادق محمد خان نے اپنے لئی نواب صادق محمد خان چہارم دا خطاب منتخب کیتا۔
کابل مہم
ریاست نے پہلی کابل مہم وچ سرگرمی تو‏ں حصہ لیا سی ۔ بالخصوص کوئٹہ کالم د‏‏ی معاونت دے حوالے تو‏ں 20000 تو‏ں ودھ اونٹھ اکٹھے ک‏ر ک‏ے کمسریٹ ڈیپارٹمنٹ نو‏‏ں پیش کیتے گئے جنہاں دے لئی بہت وڈی مقدار وچ سامان وی خریدا گیا۔ بیل تے خچر خاصی وڈی مقدار وچ راجن پور بھیجے گئے۔ کمشنر ملتان د‏‏ی درخواست پرفوج نو‏‏ں 2800 تلواراں مہیا کيتیاں گئیاں۔ نواب صاحب نے ذا‏تی طور اُتے تمام انتظامات دا جائزہ لیا۔ 500 پیدل تے 100 سواراں د‏‏ی خدمات حکومت ہند نو‏‏ں پیش کيتیاں گئیاں جو ہِزایکسیلینی وائسرائے نے قبول ک‏‏يتی‏‏اں ۔ ایہ جزل واٹسن د‏‏ی زیر قیادت جنرل بریگیڈ دا جزو نئيں سن بلکہ انہاں نو‏ں ڈیرہ غازی خان وچ ٹھہرایا گیا سی جتھ‏ے انہاں نے سرحدی چوکیو‏ں نو‏‏ں مستحکم بنانے وچ شاندار کردار ادا کیتا۔ پہلے ازاں کابل کالمز دے لئی پنجاب فرنٹیئر فورس نو‏‏ں واپس بلیانے تو‏ں سرحدی چوکیاں بہت کمزور ہو گئی سن۔
خدمات دا انعام
ہزایکسیلینی نے نواب دے قابل تعریف طرز عمل تے نظم و ضبط نو‏‏ں بہت سراہا۔ انہاں خدمات دے اعتراف وچ نواب صادق محمد خان چہارم نو‏‏ں نومبر 1880ء وچ لارڈ Ripon دے دورہ بہاولپور دے موقع اُتے G.S.C.I دا اعزاز دتا گیا۔
وزراء
نواب محمد بہاول خان چہارم نے تقریباً ویہہ سال کونسل د‏‏ی معاونت تو‏ں ریاست اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ اس دور حکومت وچ درج ذیل وزراء نو‏‏ں تعینات کیتا گیا۔
وفات
7 فروری 1899ء نو‏‏ں نواب بہت بیمار پے گیا۔ اگرچہ ہرکوشش کيتی گئی لیکن اوہ 14 فروری نو‏‏ں دنیا تو‏ں کوچ کے گیا۔ اسنو‏ں دراوڑ وچ عباسی سرداراں دے خاندانی قبرستان وچ دفن کیتا گیا۔ نواب صادق محمد چہارم دے متعلق مقامی لوگ کہندے نيں پیر ہو تاں غلام فرید جداں تے مرید ہو تاں صادق جداں
تعمیرات
نواب صادق محمد خان چہارم نے اپنے دور حکومت وچ دولت خانہ (دربار محل)، صادق گڑھ پیلس، نور محل تے گلزار محل جیسی عظیم عمارتاں تعمیر کروائی۔
دربار محل
نواب صادق محمد خان چہارم نے 1881ء وچ دو لکھ د‏‏ی خطیر رقم تو‏ں اک محل بہاولپور وچ تعمیر کروایا جو پہلے دولت خانہ تے بعد وچ دربار محل دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اس محل وچ نواب د‏‏ی بیگمات دے لئی چھوٹے چھوٹے محل تعمیر ا‏‏ے۔ اس وچ اک وڈا ہال موجود اے جتھ‏ے نواب آف بہاولپور اپنا دربار لگاندے۔
اولاد
نواب صادق محمد خان چہارم دے تن بیٹے سن ۔ صاحبزادہ رحیم یار خان 1883ء وچ کمسنی وچ وفات پا گئے سن ۔
حوالے
گٹھ:بہاولپور دے نواب گٹھ:پاکستان دے نواب گٹھ:پاکستان دے نوابی حکمران گٹھ:ضلع بہاولپور دیاں شخصیتاں
ایلسبرگ ، نیویارک
جیفرسن کاؤنٹی، نیو یارک، امریکہ دا اک قصبہ ہے۔ 2010 دی جنگننا مطابق اس قصبے دی آبادی 3،474 ہے۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Ellisburg, New York گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں
غلام رسول عالمپوری
غلام رسول عالمپوری (1849–1892) اک پنجابی شاعر سی۔
جم پل
غلام رسول عالمپوری 29 جنوری 1849 نوں عالمپور پنڈ تصیل دسویہ ضلع ہوشیارپور پنجاب برطانوی ہندستان وچ جمیا۔ پیو دا ناں چودھری مراد بخش تے ماں دا ناں رحمت بی بی سی تے اوہ اوہناں دا کلا پتر سی۔ اوہ 12 وریاں دا جدوں اوہدا پیو مریا۔ اپنے پنڈ تے لاگے دے پنڈ غلزیاں دے مولوی کولوں عربی فارسی پڑھی۔
پنجابی شاعری دے اتہاس وچ غلام رسول ناں دے تنّ شاعر ہو گزرے ہن، جنہاں وچوں 2 انیویں صدی دے سن۔ اسے لئی ایہناں دے کئی تتھک ویروے اک-دوجے وچ کھلت-ملط ہو گئے ہن۔ سبھ توں پہلاں غلام رسول اٹھارھویں (1721–1783 ء) دا اے، جو کوٹ بھوانی داس ضلع گجرانوالے دا وسنیک سی۔ اس دے پیؤ دا ناں رحیم بخش سی۔ غلام رسول دا پہلا ناں عبداللہ سی۔ اس نے مکے دا حج وی کیتا اتے مدینے وی گیا۔ حج توں واپس آ کے کئی تھائیں گھمن-پھرنن اپرنت قلعہ میہاں سنگھ آ کے وس گیا۔ اسے لئی کئی ساہت اتہاساں وچ اس نوں قلعہ میہاں سنگھ دا وسنیک وی لکھیا گیا اے۔
دوجا غلام رسول امرتسر دا رہن والا سی، جس دا ویلہ 1842–1903 ء دا اے۔ طبیعت فقیراں والی سی۔ پہلاں گرہستھی سی، مگروں سبھ کجھ چھڈ-چھڈائ کے درویش ہو گیا۔ اس دا اک قصہ مالی بلبل بہت مشہور ہویا اتے اس دے کئی اڈیشن چھپے۔ اس شاعر دے بارانماہ اتے سی حرفی لکھے ہون دی اطلاع وی اے۔
تیجا غلام رسول جاں مولوی غلام رسول عالمپوری، پنڈ عالمپور کوٹلہ، تحصیل دسوہا، ضلع ہشیارپور سی، جس نوں پنڈ دی مناسبت نال مولوی غلام رسول عالمپوری وی کہہ لیا گیا اے۔ ایہہ جات دا گجر اتے ماں-پیو دا اکلوتا پتر سی۔ پیؤ دا ناں مراد بخش اتے ماں دا ناں رحمت بیبی سی۔ اس دا بچپن دا ناں نتھو سی۔ جویں کہ گجراں دا دھندا اے، کجھ سماں ڈنگر چارے پر علم دی تانگھ پہلاں عالمپور وکھے مولوی حامد اتے پھر نیڑے دے پنڈ غازیاں جاں گلجیاں دے مولوی عثمان کول لے گئی، جنہاں کولوں غلام رسول نے عربی-فارسی پڑھی۔ کجھ چر عالمپور کوٹلہ دے نیڑلے پنڈ میرپور وچ سکول ماسٹری وی کیتی پر 1883 ء وچ نوکری توں استعفٰی دے کے عالمپور کوٹلہ ہی رہن لگّ پیا۔ اس نے دو ویاہ کروائے، جنہاں 'چوں دو لڑکیاں پیدا ہوئیاں۔ 45 سال دی عمر وچ اس دا انتقال ہویا اتے عالمپور وکھے ہی دفنایا گیا۔ اتھے ہی اس دا مزار اے، جتھے دیس ونڈ توں پہلاں 15, 16 اتے 17 ہاڑھ نوں عرس منایا جاندا سی۔ غلام رسول دی آل اولاد اج وی پاکستان وچ وسدے ہن۔ اس دا کل کم ویلہ 1849-7 مارچ 1892 ء تکّ دا منیا جاندا اے۔
مولوی غلام رسول دا سبھاء شرعی مومناں ورگا سی۔ مذہبی پچھوکڑ نے شاعری دی جاگ لا دتی اتے 15-16 ورھیاں دی عمر توں شعری رچنا کرنی شروع کر دتی۔ غلام رسول ناں دے اپر اج جہڑیاں رچناواں ملدیاں ہن، اوہ ہن مصلیٰ توحید چٹھی غلام رسول، چٹھی ہیرے شاہ، سی حرفیاں، سی حرفی حلیہ شریف، سی حرفی سسی پنوں، سی حرفیچوپٹناما، پندھ نامہ، گجرناما، قصہ روپن، احسن القصص (یوسف زلیخا دا قصہ) اتے داستان امیر حمزہ (تنّ حصہ) وغیرہ۔ ایہناں ساریاں وچوں اخیرلیاں دوویں رچناواں بہت مشہور ہوئیاں اتے ایہناں دے کرترتو بارے وی کوئی شک نہیں کہ ایہہ مولوی غلام رسول عالمپوری دیاں ہی ہن۔ کجھ کھوجکاراں نے ایہناں دوواں قصیاں نوں مہانکاوی دا درجہ وی دتا اے۔
یوسف سچے آدمی دا روپ اے۔ جیون دا ہدف شاید ایہی سی پر صوفیاں وچ آن کے اس دا مرکز کجھ بدل گیا۔ صوفیاں لئی کھچّ یوسف دا درڑھ آچرن نہیں، سگوں عشقَ دی پربلتا اے۔ سداچار اتے نیتکتا سنمانجنک ہن پر عشقَ وچ درڑہتا ایہناں نالوں وی وڈی اے۔ عشقَ اوہ جذبہ اے، جو سبھناں اپر حاوی اے۔ صوفی قصہ کاراں دی قلم توں لکھے گئے قصیاں وچ اسے لئی کجھ تبدیلی آ گئی اے، کیونکہ ایہہ منّ لیا گیا کہ روحانی ترقی دی راہ کرڑی دیانتداری (زہد) ہی نہیں، عشقَ دا وی ہو سکدا اے۔ ایہہ اس طرحاں دے کٹڑپنتھی اسلام اپر صوفیاں والی حساسیت، ادارتا اتے اعلیٰ نظر دی فتح سی۔
مسلماناں وچ ایہہ قصہ اس لئی بہت حرمن پیارا ہویا، کیونکہ اوہناں دا یعقین اے کہ ربّ تعالیٰ نے صورتِ یوسف وچ نازل ہوئی وحی ولوں حضرت محمد نوں مستقبل وچ واپرن والیاں گھٹناواں دی انفارمیشن دے دتی سی۔ اوہ یوسف اتے حضرت محمد صاحب دے جیون وچ بہت ساریاں سمانتاواں وی ویکھدے ہن۔ اس لئی اوہ اس قصے دے پڑھن-لکھنن اتے سنن نوں بہت سواب (مہاتم جاں پھل) دا کم مندے ہن۔ مولوی غلام رسول عالمپوری نے اپنے قصے نوں قرآن شریف وچ آئی صورتِ یوسف مطابق نبھاؤن دی کوشش کیتی اے۔ سارا قصہ اسلامی سکھیاواں اتے حمد تے نعت توں بعد یوسف دی پیدائش، اس دے سپنا ویکھن، بھائیاں ولوں ایرکھا کارن کھوہ وچ سٹن اتے ستّ ورھے دی زلیکھاں نوں سپنے وچ ویکھ کے موہت ہون نال ہندا اے۔ انج غلام رسول صوفیاں دے ازلی عشقَ والے اصول دی پیروئی کردا پرتیت ہندا اے۔ پھر بھال شروع ہندی اے اتے زلیکھاں دا مجازی عشقَ حقیقی وچ بدل جاندا اے تے اوہ اپنے محبوب نوں حاصل کر لیندی اے۔ انج قصے دی خاصیت رمانس اتے دھرم دا مرکب اے، اس لئی ایہہ مسلماناں لئی مذہبی عقیدت والا اے۔