cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٹالسٹائی
ماسکو چ ترگنیف تے اپنے ویلے دے دوجے ادیباں نال دوستانہ تعلقات بن گئے ۔ اس نے اپنے سارے مزارعاں نوں آزاد کر دتا تے اینہاں لئی اک سکول وی کھولئیا جہڑا ناکام رہئیا ۔ 1857ء تے فیر 1860ء چ لہندے یورپ دا دورہ کیتا تے جدید تہذیب نال براہ راست واقفیت حاصل کیتی ۔ یورپ توں پرتن مگروں ویاہ کیتا تے اگلے 15 ورہے مسلسل اپنی جاگیر تے رہئیا ۔ 1876ء چ اوہ خیالات جہڑے شروع توں اسدے ذہن چ چھائے ہوئے سن ، شدت پھڑ گئے ۔ سخت روحانی کشمکش دے مگروں اسنے انسانی محبت تے عدم تشدد نوں اپنا مسلک قرار دتا ۔ تے باقی جیون اپنے ٹبر تے غریباں لئی وقف کر دتی ۔ تے زبان تے قلم نال جمہوریت ، مساوات تے اخوت دی تلقین کرن لگا ۔ اس دے انقلابی خیالات روس دے باہر دی مقبول ہون لگے ۔ لوکاں تے اسدا اثر تے رسوخ اینا ودھ سی کہ روسی سلطنت نوں وی اسدیاں سرگرمیاں دی مخالفت کرن دی جرات نا ہوئی ، حالانکہ روسی کلیسا نے 1901ء چ اسنوں خارج کر دتا سی ۔ اسدے مشہور ناول "اینا کرانینا " تے جنگ تے امن" نیں جہڑے اسنے بالترتیب 1865ء توں 1869ء تے 1875ء توں 1877ء چ لکھے ۔
لیو تالستائے (روسی: Лев Никола́евич Толсто́й؛9 ستمبر 1828 – 20 نومبر 1910) انینویں صدی دے روسی لیکھک سن جنہاں عامَ کرکے ناول اتے کہانیا لکھیاں۔ اوہناں نے روسی فوج وچّ بھرتی ہوکے کریمیائی لڑائی (1855) وچّ وی حصہ لیا پر اگلے ہی سال فوج چھڈّ دتی۔ اوہناں دے ناول جنگ تے امن (1865-69) اتے انھا کریننا (1875-77) ساہتک جگت وچّ کلاسک رچناواں منیاں جاندیاں ہن۔
دھن-دولت اتے ساہتک پرتبھا دے باو جود اوہ من دی شانتی لئی ترسدے رہے اتے اوڑک 1890 وچّ اوہناں نے اپنی جائداد تیاگ دتی۔ اپنے پروار نوں چھڈّ کے اوہ ربّ اتے غریباں دی سیوا کرن نکل پئے۔ اوہناں دے صحتَ نے زیادہ دناں تکّ اوہناں دا ساتھ نہیں دتا اتے آخرکار 20 نومبر 1910 نوں استاپوا نامک اک چھوٹے جہے ریلوے سٹیشن اتے اوہناں اک غریب، نراشرے اتے بیمار بزرگ دے روپ وچّ موت قبول کر لئی۔
جیون چرتر
thumb|left|ٹالستائے 20 سال دی عمر وچّ، 1848
تالستائے دا جنم ماسکو توں لگبھگّ 100 میل دکھن پروارک ریاست یاسنایا پولیانا وچّ ہویا سی۔ اوہناں دے ماتا پتا دا دیہانت اوہناں دے بچپن وچّ ہی ہو گیا سی، اس لئی پالن پوشن اوہناں دی چاچی تتیانا نے کیتا۔ اچّ ورگی ذمینداراں دی بھانتی اوہناں دی سکھیا لئی نپن ودوان نیوکت سن۔ گھڑسواری، شکار، ناچ - گان، تاش دے کھیل آدی ودیاواں اتے قلعواں دی سکھیا اوہناں نوں بچپن وچّ ہی مل چکی سی۔ چاچی تاتیانا اوہناں نوں آدرش ذمیندار بناؤنا چاہندی سی اتے اس ادیش نال، تتکالین سمبھرات سماج دی کسے عورت نوں پریمپاتری بناؤن لئی اسکایا کردی سی۔ یواوستھا وچّ تالستائے اتے اسدا انوکول پربھاو ہی پیا۔ پر تالستائے دا انتہکرن اسنوں اچت نہیں سمجھدا سی۔ اپنی ڈائری وچّ اوہناں نے اسدی سپشٹ نکھیدھی کیتی ہے۔
1844 وچّ تالستائے کجان یونیورسٹی وچّ داخل ہوئے اتے 1847 تکّ اوہناں نے پوربی بھاشاواں اتے ودھی سنہتاواں ( قانون ) دا ادھئن کیتا۔ ریاست دی ونڈ دا پرشن کھڑا ہو جان دے کارن ڈگری لئے بناں ہی اوہناں نوں یونیورسٹی نوں چھڈّ دینا پیا۔ ریاست وچّ آکے اوہناں نے اپنیاں کسان آسامیاں دی حالت وچّ سدھار کرن دے جتن کیتے اتے سودھاپوروک اوہناں نوں آزاد بھوسوامی ہو جان لئی کجھ شرطاں رکھیاں، پر آسامیاں ورگ آزادی ترت ملن دیاں افواہاں توں پربھاوت سی، اس لئی اوہناں نے تالستائے دیاں شرطاں ٹھکرا دتیاں۔ پر ایہہ افواہ افواہ ہی رہی اتے انت کساناں نوں پشچاتاپ ہی ہتھ لگیا۔ اوہناں دی کہانی ‘اے لینڈ اؤنرس مورننگ’ (1856) اس گھٹنا اتے ادھارت ہے۔
فوج وچّ
1854 وچّ تالستائے ڈینیوب دے مورچے اتے بھیجے گئے ؛ اتھے ولوں اپنی بدلی اوہناں نے سیباستوپول وچّ کرا لئی جو کریمئن لڑائی دا سبھ توں تکڑا مورچہ سی۔ اتھے اوہناں نوں لڑائی اتے لڑائی دے سنچالکاں نوں نزدیک توں دیکھن پرکھن دا سمرتھّ موقع ملیا۔ اس مورچے اتے اوہ انت تکّ رہے اتے انیک کراریاں مٹھبھیڑاں وچّ پرتکھ طور تے سنگھرش کردے رہے۔ اس دے پرنام سروپ اوہناں دی رچنا سیباسٹوپول سکیچیج ( 1855 - 56 ) نرمت ہوئی۔ لڑائی دی اپیوگتا اتے جیون اتے اسدے پربھاواں نوں نزدیک توں دیکھن سمجھن دے بتھیرے موقعے اوہناں نوں اتھے ملے جنہاں دی اچتّ ورتوں اوہناں نے اپنیاں انیک پرورتی رچناواں وچّ کیتی۔
پیٹرسبرگ
1855 وچّ اوہناں نے پیٹرسبرگ دی یاترا کیتی جتھوں دے ساہتکاراں نے اوہناں دا بہت سنمان کیتا۔ 1857 ولّ 1860 - 61 وچّ اوہناں نے پچھمی یورپ دے وکھ وکھ دیشاں دی سیر کیتی۔ اس سیر دا مکھ ادیش ایہناں دیشاں دیاں سکھیا پدھتیاں اتے دانی سنستھاواں دے سنگٹھن اتے کم کار دی جانکاری پراپت کرنا سی۔ اس یاترا وچّ اوہناں نوں تپدق روگ (ٹیبی) توں پیڑت اپنے وڈے بھرا دی موت 20 ستمبر 1860 نوں دیکھن نوں ملی۔ گھور یاتناواں سہندیاں بھرا دی موت دا تالستائے اتے مارمک پربھاو پیا۔ 'وار اینڈ پیس'، 'انھا کیریننا' اتے 'د ڈیتھّ آف اعوان الیئچ' وچّ موت دے جو اتیئنت پربھاوی چترن ملدے ہن، اوہناں دا آدھار اپروکت گھٹنا ہی رہی ہے۔
یاسنایا پولیانا سکول
یاترا ولوں پرط کے اوہناں نے اپنے پنڈ یاسنایا پولیانا وچّ کساناں دے بچیاں لئی اک سکول کھولھیا۔ اس پاٹھشالا دی سکھیا پدھتی بہت پرگتیشیل سی۔ اس وچّ ورتمان پریکھیا پرنالی اتے اسدے آدھار اتے پاس فیل دی ووستھا نہیں رکھی گئی سی۔ پاٹھشالا بہت سفل رہی جسدا مکھ کارن تالستائے دی اگوائی شکتی اتے اسدے پرتی ہاردک لگن سی۔ پاٹھشالا ولوں، پنڈ دے ہی نام اتے یاسنایا پولیانا نامک اک پترکا وی نکلدی سی جس وچّ پرکاشت تالستائے دے لیکھاں وچّ پاٹھشالا دے اسدے ودیارتھیاں دیاں وکھ وکھ سمسیاواں اتے وڈے ہی سارگربھت وچار وئکت ہوئے ہن۔
ویاہ
thumb|ٹالستائے دی پتنی صوپھیا تے بیٹی الیجاندرا 1862 وچّ تالستائے دا ویاہ صوپھیا ایندریئیونا بیہرس نامک اچورگی کلین عورت نال ہویا۔ اوہناں دے وواہک جیون دا پہلا حصہ تاں بہت سکھد رہا پر بعد والا حصہ کڑتن بھریا گزریا۔ تالستائے دے وواہک جیون وچّ گرہنی دا آدرش پورن طور تے بھارتی گرہنی جیہا سی پر تتکالین روسی کلین سماج دے وچار بلکلّ بھنّ سن۔
رچناواں
1863 ولوں 1869 تکّ تالستائے دا سماں 'وار اینڈ پیس' دی رچنا وچّ اتے 1873 ولوں 76 تکّ دا سماں 'انھا کیریننا' دی رچنا وچّ گزریا۔ اوہناں دوناں رچناواں نے تالستائے دی ساہتک کھیاتی نوں بہت اچا اٹھایا۔ اوہ منکھی جیون دا رہسّ اتے اسدے تتّ چنتن دے پرتی وشیش جاگروک سن۔ 1875 ولوں 1879 تکّ دا سماں اوہناں دے لئی بہت نراشجنک سی - ربّ توں اوہناں دی شردھا تکّ اٹھ چکی سی اتے آتم ہتیا تکّ کرن اتے اوہ اتارو ہو گئے سن۔ پر انت وچّ اوہناں نے اس پرورتی اتے فتح پائی۔ 1878 - 79 وچّ اوہناں نے کنپھیشن نامک اپنی ووادپورن رچنا کیتی۔ اسدے کرانتی وادی وچار اجیہے ہن جنہاں دے کارن روس وچّ اسدے پرکاشن دی آگیا وی نہیں ملی اتے کتاب سوٹلرلینڈ وچّ پرکاشت ہوئی۔ اس سمیں دی اوہناں دیاں ہور کئی رچناواں اس کوٹی دیاں ہن اتے اوہ ساریاں سوٹزرلینڈ وچّ چھپیاں۔
1878 ولوں لے کے 1885 تکّ دی معیاد وچّ پھلاتمک ساہت سرجنا دی نظر توں تالستائے اکرمک رہے۔ اوہناں دی انتر برتی منکھ جیون دے رہسّ دی کھوج وچّ الجھی رہی۔ ہن تک دیاں کل رچناواں اوہناں نوں وارتھ پرتیت ہون لگیاں۔ پر 1886 وچّ اوہ پھر اچکوٹی دے پربین ناول لیکھک دے روپ وچّ ساہمنے آئے اتے اس سال اوہناں دی مہان ناولی رچنا ‘د ڈیتھ آف اعوان ایلئچ’ پرکاشت ہوئی۔
جگت پرسدھی
اوہناں دے اچار سبندھی وشواساں دے پرتی ہن سارا سنسار آکرشت ہو چکیا سی، اتے یاسنایا پولیانا گرام دی مانتا اتم تیرتھستھان دے روپ وچّ جگت پرسدھ ہو چکی سی۔ ساڈے راشٹرپتا مہاتما گاندھی اس سمیں جوان سن۔ انہیں دنیں اوہناں نے تالستائے دی رچناواں رچپوروک پڑھیاں سن اتے اوہناں دی ولّ آکرشت ہوئے سن۔
19ویں شتابدی دا انت ہندے ہندے دردراں اتے نتانیاں دے پرتی تالستائے دی سیوابھاونا اتھے تکّ ودھی کہ اوہناں نے اپنیاں رچناواں توں روس دیش وچّ ہون والی اپنی کل کمائی دان کر دتی۔ اپنی پتنی نوں صرف اونا انش لین دی اوہناں نے آگیا دتی جنہاں پروار دے بھر پوسنا لئی لازمی سی۔ رسریکشن ( 1899 ) نامک اپنے ناول دی کل کمائی اوہناں نے روس دی شانتیوادی جاتی دکھیبور لوکاں نوں روس چھڈّ کے کیناڈا وچّ جا وسن لئی دے دتی۔
دیہانت
1910 وچّ اچانک اوہناں نے اپنے پیترک گرام یاسنایا پولیانا نوں سدا لئی چھڈّ دین دا نشچا کیتا۔ 10 نومبر 1910 نوں اپنی پتری ایلیکلینڈرا دے نال اوہناں نے پرستھان کیتا، اتے 22 نوبنر 1910 نوں رستے دے سٹیشن ایسٹاپووو وچّ اکسمات پھیپھڑیاں وچّ انفیکشن ہون نال اتھے ہی اوہناں دا دیہانت ہو گیا۔
وچار اتے درشن
اوہناں دی دھرم بھاونا وڈی ساؤُ اتے ویاپک سی۔ تتکالین عیسائی دھرم دے پرتی اوہناں دی سپشٹ طور تے ورودھی بھاونا سی۔ اپنے وچاراں پکھوں اوہ اک پرکار دے سرودیووادی پرتیت ہندے ہن۔ منکھ دے سمپرک وچّ آؤن والی ہر اک چیز نوں اپیوگتا دے پیمانے توں آنکنا اوہ اچت سمجھدے سن اتے اس کارن جیون دے ادیش دے پرتی اوہ سدا جگیاسُ بنے رہے۔ منورتھہین، وچارہین اتے آتمکیندرت جیون نوں اوہ اک پرکار دا پاپ مندے سن ؛ اتھے تکّ کہ سمبھوگ نوں اوہ کیول سنتان اتپتی دے ادیش نال ہی کیتا جانا اچت مندے سن۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سفائراپیکس نخالس
سفائراپیکس نخالس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
اوسنابرک
اوسنابرک جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
دهستان براکوه
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
مشوانی
مشوانی حسینی سادات دا اکثریت وچ پشتو زبان بولنے والا قبیلہ اے  اس قبیلے دے مورث سید محمد مسعود نيں تے مورث اعلیٰ سید محمد حمزہ گیسو دراز نيں۔ ایہ قبیلہ افغانستان، غزنی، ایران، بھارت تے پاکستان وچ کثرت تو‏ں سکونت پزیر ا‏‏ے۔
آمد و سکونت بہ کوہ سلیمان و تحقیق نسبی
مشوانی قبیلہ دے جد سید محمد مسعود ہوئے جو شیخ المشائخ سید محمد گیسو دراز اول دے پڑپو‏تے نيں۔ شیخ المشائخ سید محمد (حمزہ گیسو دراز اول دے والد) 390 ھجری وچ سلاطین عباسی د‏‏ی روش تے حالات دے تغیر د‏‏ی بنا اُتے بغداد تو‏ں براستہ اوش تشریف لیائے تے کوہ سلیمان د‏‏ی سرحداں اُتے آباد علاقہ وچ قیام کیتا۔ آپ نے ایتھ‏ے تبلیغ دین تے ترویج شریعت الہی دا کم کیتا تے اہل طلب نو‏‏ں ولایت و معرفت عطا فرمائی۔
شیخ المشائخ سید محمد گیسو دراز نے کِس‏ے افغان عورت نال شادی نئيں کيت‏‏ی، آپ بغداد تو‏ں براستہ اوش اپنے دو بیٹےآں تے اہلیہ دے ہمراہ تشریف لائے۔ مشوانی قبیلے سید محمد مسعود د‏‏ی اولاداں دے قبیلے نيں جو شیخ المشائخ سید محمد دے پڑپو‏تے نيں تے انہاں نے کاکڑ خاندان د‏‏ی بی بی نال شادی کيتی۔
شجرۂ نسب مورث اعلیٰ قبیلہ مشوانی زیل وچ درج اے :-
سید محمد مسعود بن سید محمد ظفر بن سید احمد سیف الدین بن سید محمد حمزہ گیسو دراز اول بن سید عبدالغفار بن سید عمر الکعب بن سید جعفر القائم    بن سید علی صاحب الانوار بن سید حسین بن سید احمد بن سید الرجال محمد    بن سید اسماعیل صاحب الاخبار بن ابراہیم مرتضی بن موسی کاظم
مشوانی قبیلہ د‏‏ی سکونت
مشوانی قبیلے قابل، بہادر، شجاع، سخی تے ایماندار لوکاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ کوہ سلیمان تو‏ں انہاں لوکاں نے وقت تے زمانہ دے نال سیادت جاری رکھی تے خراسان دے مختلف علاقہ جات وچ سکونت اختیار کيتی۔ عصر حاضر وچ مشوانی قبیلے پاکستان دے تمام صوبےآں وچ موجود نيں تے اکثریت دے نال خیبر پختونخوا وچ سری کوٹ، مردان، دیر، پشاو‏ر، ڈیرہ اسماعیل خان، کوہاٹ وچ موجود نيں۔ پنجاب، پاکستان وچ سرگودھا تے فیصل آباد وچ قلیل تعداد وچ موجود نيں۔ سندھ وچ نوابشاہ تے کراچی وچ موجود نيں۔ بلوچستان وچ پنجپائی، ژوب، کوئٹہ، چمن تے پنجگور وچ موجود نيں
افغانستان وچ صوبہ کنڑ، صوبہ غزنی وچ موجود نيں۔ بھارت وچ چندی گڑھ بنور تے دہلی وچ موجود نيں جدو‏ں کہ ایران دے شہر زاہدان وچ کثیر تعداد وچ موجود نيں۔
بنوری قبیلہ دے مورث قطب الاقطاب شیخ سید آدم بنوری دا تعلق مشوانی قبیلہ تو‏ں سی ۔
طایفہ جات
مشوانی قبیلے وچ کئی ذیلی طایفہ جات یا تپہ جات نيں۔ قابل ذکر طایفہ جات درجہ ذیل نيں:-
پٹھل، جلال خیل، بہالو خیل، نامدار خیل، ٹھیڑان ایہ سب طایفہ امانی خیل وچ شامل نيں۔ صاحب خیل، مولہان ایہ طایفہ حسین خیل وچ نيں۔ انہاں دے علاوہ احد زھی، مدیجی، اکا خیل، علی خیل، کانا خیل، جونہ خیل، عثمان خیل، کانڑی خیل، رستم خیل، میرو خیل، گلیزی، نور خیل، اخوند خیل، غزنی خیل، محمد خیل، ترک، باکر خیل، بارا خیل، بدور خیل، شینو خیل، اتو خیل۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ناں گٹھ:بنو ہاشم
سنتوکھ سنگھ دھیر
سنتوکھ سنگھ دھیر (2 دسمبر 1920 - 8 فروری 2010) پنجابی دا ساہت اکادمی انعام جیتو لکھاری سی۔
جیون
سنتوکھ سنگھ دھیر دا جم 2 دسمبر 1920 نوں پنڈ بسی پٹھاناں، ضلع پٹیالہ، برطانوی پنجاب (ہن ضلع فتح گڑھ صاحب، بھارتی پنجاب) وچّ ہویا۔ اوہناں دا دادکا کھنے لاگے ڈڈہیڑی پنڈ سی۔ اوہناں دے پیؤ دا ناں گیانی ایشر سنگھ اتے ماں  دا ناں   مایہ دیوی سی۔ سکول وچّ چھ جماعتاں ہی رسمی پڑھائی کر سکیا۔ اٹھ بھین-بھراواں وچّ سبھ توں وڈا ہون کر کے، نکی عمرے ہی پیؤ پرکھی درزی دے کم لا دتا گیا۔ اتے دھندے دی پرپکتا لئی اسنوں دلی، شملہ اتے راولپنڈی جانا پیا ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:۲۰۱۰ دیاں موتاں
اوسترہولز
اوسترہولز جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
بوئنگ کان
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
بوئنگ کان تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ بوئنگ کان دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گولیاڈ کاؤنٹی
گولیاڈ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
سفائراپیکس ربر
سفائراپیکس ربر چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
چک 131 ر ب
چک 131 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
دهستان خوسف (شهرستان بیرجند)
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
دریائے پاستازا
دریائے پاستازا دریائے ایمیزون دا اک وڈا معاون دریا اے ۔ اس دی شروعات تانگوراہا دے صوبے توں ہندی اے جتھے دریاغے تامبو ، دریائے لاٹا کونگا نال ملدا اے ، ایتھوں ایہہ چڑھدے دکھن ول دریائے ایمیزون دے طاس ول وگدا اے ۔
معاون دریا
دریائے پاستازا دے بوہت سارے معاون دریا نیں ۔ جہڑے اسدے تیز بہاء تے ہڑ دا باعث بندے نیں ۔ دریائے پاستازا دے ہائی وے آلے پاسے 50 کلومیٹر تک ہر 3 - 4 کلومیٹر دے بعد اس چ اسدا اک معاون دیا شامل ہندا اے ، تے دوجے پاسے معاون دریاواں دی گنتی کجھ گھٹ اے ۔ دریائے پاستازا چ شامل ہون آلے اہم دریاواں چ دریائے پینڈو ، دریائے پویو تے دریائے بوبونازا نیں ۔
اوسٹیروز
اوسٹیروز جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
امناٹ چاروئن
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
امناٹ چاروئن تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبا امناٹ چاروئن دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
صدر راج
صدر راج ہندستان چ تے ایدے صوبیاں چ ایتھے دیاں اسمبلیاں دے ٹٹن تے ہندستان دے صدر ولوں اوتھے کیتا جان والا راج اے۔
بھارت وچ صدر راج کسی ریاستی حکومت دی معطلی تے براہ راست مرکزی حکومت دا نفاذ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاست گٹھ:خود مختار بھارت
گٹھ:بھارتی پنجاب
پنڈت شردھا رام
شردھا رام پھلوری (جاں شردھا رام شرما 30 ستمبر 1837– 24 جون 1881) پنجابی اتے ہندی لکھاری سن اتے اوہناں نوں پنجابی وارتک دے پتاما کیہا جاندا ہے۔ اوہناں دا پرچلت نام پنڈت شردھا رام فلوری ہے اتے اوہ مشہور آرتی  اوم جےَ جگدیش ہرے  دے لیکھک سن۔ فلور وکھے پنڈت جےَ دیال جوشی دے گھر 30 ستمبر 1807 عیسوی وچّ اوہناں دا جنم ہویا۔
جیون
شردھا رام پھلوری دا جم پنجاب دے جالندھر ضلعے وچّ ستھت پھلور شہر وچّ ہویا۔ اس دا پیؤ  جےَ دیالو  اک جوتشی سی۔
مچھی
مچھی پانی دا اک جاندار اے۔ ایدے جسم تے اکثر چانے ہوندے تے عام طور تے ایدا خون ٹھنڈا ہوندا اے۔مچھی سجرے تے سمندری پانی پعاڑ دے اتے جھیلاں وچ تے ڈونگیاں سمندراں چ ہر تھاں تے وسدی اے۔ ایہناں دے انگاں تے انگلیاں انگوٹھے نہیں ہوندے. چوکھیاں مچھیاں ٹھنڈے خون والیاں ہوندیاں نیں۔ پر کج بہت نس دوڑ کرنوالیاں مچھیاں جیویں ٹونا تے چٹی وڈی شارک اپنا گرمی ناپ اچا رکھدیاں نیں۔ 32,000 ونڈاں نال ایہ ریڈھ دی ہڈی والے جانوراں وچ سب توں وڈی ٹولی نیں۔
سب توں پرانے جاندرا جیہڑے مچھیاں وج گنے جاسکدے نیں اوہ نرم پنڈے والے کورڈیٹ سن تے کیمبرین ویلے وچ ہوۓ سن۔ مچھیاں پرانا جیون ویلہ وچ ودھیا مورت وچ آیاں تے ایہناں دیاں کغی ونڈاں بنیاں. ایس ویلے دیاں کغی مچھیاں نے اپنے بچاؤ لئی بچاؤ کنداں بنائیاں۔ سیلورین ویلے وچ کئی مچھیاں دے جباڑے نکلدے نیں تے اوہ (جیویں شارک) وڈیاں شکاری مجھیاں بندیاں نیں۔
ہور ویکھو
٭ اوپاہ
بارلے جوڑ
گٹھ:مچھی گٹھ:جنور
سفائراپیکس تھائیرائیڈیس
سفائراپیکس تھائیرائیڈیس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
اوتھائی تھانی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
اوتھائی تھانی تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ اوتھائی تھانی دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ضلع کانگڑا
گٹھ:ہماچل دے ضلعے
پاکستان اوبزرور
پاکستان اوبزرور(Pakistan Observer)انگریزی چ ہر دیہاڑے اسلام آباد، پاکستان توں چھپن والا اخبار اے۔
ہور پڑھو
پاکستانی اخباراں دی لسٹ
سومرہ
سومرہ، (سومرو، سامرہ، سمرہ، سومرا، سمرو، Sumra، Soomro) سندھ د‏‏ی قدیم قوم یا نسل اے جو سندھ، کچھ، کاٹھیاواڑ، گجرات، بلوچستان وچ کثرت تو‏ں آباد ا‏‏ے۔
وجہ تسمیہ
سومرہ قوم، سامرہ دے عرباں تو‏ں نکلی اے، جو حجاج بن یوسف دے دناں وچ تسخیر سندھ دے موقع اُتے عراق دے شہر سامرہ (سرمن رائے) تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے سندھ وچ آئے۔ ایتھ‏ے انہاں نو‏ں سامری کہیا جاندا سی لیکن بعد وچ تلفظ و لہجہ دے تغیر د‏‏ی وجہ تو‏ں سومرہ کہیا جانے لگیا۔
معروف محقق و مؤرخ ڈاکٹر نبی بخش بلوچ اپنی کتا ب سومراں دا دور وچ لکھدے نيں
پیلے ٹڈوالا رسچوسنا
پیلے ٹڈوالا رسچوسنا چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
سومرہ
اصل نسل
سومرہ حجازی عربی النسل، مسلم، ھوازنیہ القریشی قوم دے لوگ نيں جو اپنے آپ نو‏‏ں محض سومرو / سومرہ لکھدے تے کہلاندے نيں۔ اس مسلم قریش قوم سومرا دے مؤرث اعلیٰ حضرت سمرہ بن جندب بن ھوازن نيں۔ اسی نسل دے قریشی سومرہ حاکماں نے کدی محض اندرونِ سندھ تے کدی پورے سندھ پر، دو (2) دؤر وچ منصورہ سن 134ھ / 752ء تو‏ں لیکر، دوسرے دؤر دے سن 441ھ – 445ھ دے ابتدا تخت گاہ تھری / تھرڑی تو‏ں سومراں دے دوسرے تخت گاہاں ملتان، اسکندریہ (اُچ)، پتن پور، محمدطور،وگھ کوٹ، عمر کوٹ، روپا ماڑی،دیبل، ساموئی، برہمن آباد، الور، سہون، نانہاں دی، گونڈل تے دمریلہ وغیرہ اُتے 1591ء تک 839 سال لگاتار بغیر کسی وقفے کے، شروع تو‏ں آخر تک، نہایت خود مختاری تے شان و شوکت تو‏ں حکومت کیت‏‏ی۔، سومراں دے مؤرث اعلیٰ صحابی رسول سمرہ بن جندب دا شجرہ قریش تو‏ں اس طرح ملدا اے
سومراں نے حجاج بن یوسف ثقفی دے دور وچ تسخیرِ سندھ دے موقع اُتے شہر سامرہ تو‏ں ہجرت کرکے سندھ د‏‏ی فتوحات وچ حصہ لیا۔۔، حجاج بن یوسف ثقفی نے مکران تے سرحد سندھ دا حاکم محمد بن ہارون سمرہ نو‏‏ں مقرر کیتا، جنہاں دا تعلق بنی سمرہ تو‏ں سی ۔ محمد بن قاسم دے سندھ اُتے حملے دے وقت مکران د‏‏ی چھاؤنی وچ بنی سمرہ دے تن ہزار جوان تیار سن ۔ جنہاں نے محمد بن قاسم د‏‏ی فوج دے نال شامل ہو ک‏‏‏ے فتح سندھ وچ حصہ لیا۔
علامہ مولوی عبد اللہ شائق سومراں د‏‏ی اصل نسل دے بارے وچ کہندے نيں کہ،، ۔ حضرت محمد حنفیہ دے دو بیٹے جعفر تے ابراہیم سن ۔ حضرت جعفر بن محمد حنفیہ نے مدینہ منورہ تو‏ں ہجرت کرکے سامرہ (عراق) وچ سکونت اختیار کيتی۔ سلطان ابن سومار سومراں دے پہلے تاجدار دا سلسۂ نسب اس طرح حضرت محمد ابن حنفیہ نال ملدا ا‏‏ے۔ عصام الدین بھونگر بن سومار بن سحدان بن عبد الرحمٰن بن کعب بن اشرف بن عبد اللہ بن مقداد بن عمر بن مسلام بن مقیس بن نحاض بن حبیب بن ہارون بن جعفر بن حضرت محمد حنیفہ۔ عباسی خلیفہ مامون الرشید، علویاں دا بے حد احترام کردا سی، جس نے مقداد نو‏‏ں جو حضرت محمدحنفیہ دے بیٹے جعفر د‏‏ی اولاد تو‏ں ستويں پُشت تو‏ں سی، اسنو‏ں سندھ دا گورنر مقرر کیتا، جو 215ھ وچ اپنے اہل و عیال، بھائیاں تے رشتے داراں سمیت سامرہسے ہجرت کرکے سندھ وچ آئے، جنہاں نو‏ں بعد وچ سندھ دے باشندے سومرہ کہنے لگے۔
معروف مؤرخ اعجاز الحق قدوسی تاریخِ سندھ حصہ اول وچ سومراں دے بارے وچ کہندے نيں،
روایت دے مطابق سومراں د‏‏ی نسل دے بارے وچ جو اشارے ملے نيں اُس دے مطابق سومراں دا سلسلہ عرباں نال ملدا ا‏‏ے۔ سومراں دے عرب ہونے دے بارے وچ مندرجہ ذیل ثبوت ملدے نيں:
سومرہ تمیم انصاری حاکمِ سندھ د‏‏ی اولاد دا ناں سی ۔
سومرہ: حاکمِ سندھ
غزنوی سلطنت، باہمی خانی جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں کمزور ہوچک‏ی سی تے سلطان عبد الرشید د‏‏ی عیاشی تے آرام طلبی د‏‏ی وجہ تو‏ں سرحدی علاقے خود مختاری حاصل ک‏ر رہ‏ے سن، 444 ہجری وچ سندھ وچ سومرا خاندان د‏‏ی مستقل حکومت کیت‏‏ی بنیاد پئی، سومرہ قبیلے دے لوگاں نے تھری (ماتلی، سندھ) وچ جمع ہو ک‏‏‏ے، سومرہ نامی اک شخص نو‏‏ں سندھ دا حاکم بنایا، سومرہ نے وڈے تُزک و احتشام تو‏ں سندھ اُتے حکومت کیت‏‏ی تے مفسدین دا قلع قمع کیتا۔ اس دے بعد اس نے اطراف دے اک طاقتور زمیندار صاد نامی د‏‏ی لڑکی نال شادی کی، اس دے بطن تو‏ں اک لڑکا پیدا ہويا جس دا ناں بھونگر سی، جو سومرہ دے بعد تخت نشاں ہويا، سومرہ نے 1051ء وچ وفات پائی۔
جب غزنوی خاندان دے سندھ تے ملتان دے گورنر د‏‏ی گرفت حکومت اُتے کمزور ہو گئی، 423ھ بمطابق 1032ء وچ ابن سومار والئ ملتان نے سندھ وچ سومرہ حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی نہایت طاقت و خود مختاری دے نال حکومت کیت‏‏ی۔
صاحبِ جنت السندھ رحیمداد خان مولائی شیدائی دا بیان اے کہ سومرہ (ہی وہ) پہلا شخص سی، جو اُچ دے مشائخ دے ہتھ اُتے اسماعیلی عقائد تو‏ں توبہ کرکے سُنی ہويا۔
سومرہ دور وچ سندھ د‏‏ی سرکاری بولی عربی سی۔ سومراں دے حکمرانی ختم ہُندے ہی سندھ د‏‏ی سرکاری بولی فارسی ہو گئی۔
سومرہ حکمراناں دا پایۂ تخت
منصورہ سومرہ حکمراناں دا پہلا دار الحکومت سی ۔ سومراں دا پایۂ تخت ابتداً تھری سی، فیر سنگھار د‏‏ی بیوی ہیماں نے اپنا پایۂ تخت قلعہ واہکہ نو‏‏ں بنایا جسنو‏ں سندھی بولی وچ وگھ کوٹ یا وجہ کوٹ کہندے نيں تے ایہ مقام نہرپران تو‏ں مشرق د‏‏ی طرف پنج میل دور واقع سی، اُس وقت جدو‏ں کہ رن کچھ کشتی رانی دے قابل سی ۔ قلعہ واہکہ اک بندرگاہ سی ۔ (توضیحات تاریخِ معصومی، مرتبہ عمر بن محمد داؤد پوتہ ص 294)
بیگلار نامہ دے صفحہ 8 وچ اے کہ سندھ وچ اسلامی فتح دے بعد عرب قبیلے تمیم نے حکومت کیت‏‏ی، تھوڑے دناں دے بعد سومرہ لوگاں نے قبضہ کیتا، ایہ پنج سو برس تک قابض رہ‏ے، انہاں دا پایۂ تخت مہاتم طور یا مھتم طور سی ۔
بولی و ادب وچ سومراں دا حصہ
سومراں دے دور وچ سندھ د‏‏ی تاریخ، سندھی بولی تے انہاں دے زبانی ادبی روایت والا داستانی دور سی ۔ اس دور وچ سندھ دے اکثر عشقیہ داستاناں، جنگ ناواں تے سندھ دے بہادر سرداراں دے کارناواں نو‏‏ں بیان کرنے د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ سومراں دا دور عام فہم سندھی بولی والا دور سی ۔
عمر مارئی
بہاولپور تو‏ں اک روایت ملی اے جس دے مطابق عمر سومرو مروٹ دے قلعہ دا حکمران سی تے مارئی نو‏‏ں اوتھے قید رکھیا گیا سی ۔
سوہنی ماہیوال
یہ قصہ وی سومراں دے دور تو‏ں تعلق رکھدا ا‏‏ے۔
سورٹھ تے رائے ڈیاج
ڈاکٹر نبی بخش بلوچ د‏‏ی تحقیق دے بموجب ایہ داستان سومراں دے دور د‏‏ی ا‏‏ے۔
مورڑو مانگرمچھ
اس قصے دا تعلق حکمرانی وچ دلوراء دے دور تو‏ں اے تے اس دا مرکز سون میانی تے کلاچی والا سمندری کنارا اے، جو سندھ تے عراق د‏‏ی شاہراہ اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس قصے دا مرکزی کردار مورڑو نامی ملاح اے ،جو ساتاں بھائیاں وچ سب تو‏ں چھوٹا، لنگڑا تے جسمانی لحاظ تو‏ں کم تر سی، جدو‏ں شکار دے لئی سمندر وچ گئے ہوئے بھائیاں نو‏‏ں مگر مچھ نگل گیا تاں اس نے تحمل تو‏ں کم لیندے ہوئے مگر مچھ نو‏‏ں اپنی عقل مندی تے ترکیب تو‏ں پھنساکے مارا تے اس دے پیٹ تو‏ں بھائیاں د‏‏ی لاش کڈ دے دفن ک‏‏يتی‏‏اں ۔
سومراں دے دور وچ صوفیا ئے کرام
ملتان دے بہاؤالدین زکریا ملتانی (1262ء-1182ء)، پاک پتن دے بابا فرید الدین گنج شکر (1275ء-1173ء)،اُچ شریف دے سید جلال الدین بخاری (غوث صاحب دے اسيں عصر و مرید)، شیخ عثمان قلندر شہباز(وفات 1272ء) تے شیخ حسین المعروف پیر بٹھو (وفات 1248ء) سومرہ دور وچ مشہور بزرگ گزرے نيں۔
موجودہ دور وچ سومرو افراد دا سیاسی اثر و رسوخ
سندھ دے جاگیردار گھرانے سومرہ دے افراد مختلف سیاسی جماعتاں دے ارکان ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہمیشہ اقتدار وچ رہندے آئے نيں۔ مختلف پارٹیاں د‏‏ی نمائندگی کرنے دے باوجود اوہ آپس وچ اتفاق رائے تو‏ں رہندے نيں تے خاندانی وفاداری نبھاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:اسلامی سلطنتاں گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:تاریخ بہ تحت اقوام گٹھ:خاندانی ناں گٹھ:سندھی قبائل گٹھ:سومرو خاندان گٹھ:قومیت گٹھ:کچھ قبائل گٹھ:قوم قبیلے
کالی چرن بنرجی
کالی چرن بنرجی (1847ء — 1902ء) برہمو سماج د‏‏ی مسابقت وچ بننے والے مسیحی متبادل کرسٹو سماج دے بانی سن جنہاں دا تعلق بنگال تو‏ں سی تے انہاں نے انگلیکان مسیحیت اختیار کر لئی سی۔
سوانح
کالی چرن بنرجی صوبہ مدھیہ پردیش دے شہر جبل پور وچ پیدا ہوئے لیکن تعلیم دے لئی کلکتہ منتقل ہوئے تے فیر اوتھے دے ہوئے رہ‏‏ے۔ انہاں دا پیشہ وکالت سی لیکن زندگی بھر اوہ اک کٹر مسیحی رہ‏‏ے۔ کانگریس دے ابتدائی برساں وچ اوہ اس دے وڈے مشہور رکن سن ۔
کانگریس وچ
سنہ 1889ء وچ انہاں نے کلکتہ وچ برطانوی راج دے اس فیصلے دے خلاف سخت احتجاج کیتا جس وچ استاداں نو‏‏ں سیاسی تحریکاں وچ شامل ہونے تو‏ں روک دتا گیا سی ۔
ہندوستانی مسیحی رہنما
کالی چرن سنہ 1876ء وچ قائم ہونے والی سب تو‏ں پہلی مسیحی تنظیم بنگال کرسچن اسوسی ایشن دے فعال رکن سن ۔ اس تنظیم دے بانیاں دا مقصد سی کہ اوہ اک قومی تے خود مختار ہندوستانی کلیسیا بنائاں۔ کرشن موہن بنرجی اس تنظیم دے پہلے صدر سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1847 دے جم گٹھ:1902 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی سیاست دان گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:کولکات‏ا دے سیاست دان گٹھ:مغربی بنگال تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان
گریسن کاؤنٹی، ٹیکساس
گریسن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
کیوبی ہرا چڑی ترکھان
کیوبی ہرا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
گرے کاؤنٹی
گرے امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
روٹنبرگ
روٹنبرگ جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
گریگ کاؤنٹی
گریگ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
دهستان شاخن
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
شاؤمبرگ
شاؤمبرگ جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
ساحلی چڑی ترکھان
ساحلی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
مچھی مار
مچھی مار نکے توں مدرے تے تیز رنگاں والا پنچھیاں دی اک ٹولی اے۔ ایہ ساری دنیا تے ہوندے نیں۔ پر لامت ونڈاں پرانی دینا تے آسٹریلیشیاء دیاں واسی نیں۔ ایہدے وچ تن ٹبر تے 90 ونڈاں نیں۔ ساریاں دی لمی تے تکھی چنج، نکیاں لتاں تے منی جی پوچھل ہوندی اے۔ ساریاں ونڈاں دے تیز رنگ ہوندے نیں تے نر مادھ دی پشان کرنی اوکھی اے۔ ایہ اک شکاری پنچھی اے تے پانی دے دوالے ریندا اے۔ کسے آجی تھاں بیٹھدا اے تے شکار تے اتوں ہلہ بولدا اے۔ شکار وچ ہور شیواں نال مچھی وی اندی اے ایس لئی ایہدا ایہ ناں اے۔
پانی والیاں تھاواں تے اڈدا اے۔ تے مچھی ویکھ کے پانی چ چبی مار کے مچھی پھڑ کے اڈاری مار جاندا اے۔
سارے مچھی ماراں دیاں لمیاں تیز تے تکھیاں چنجاں ہوندیاں نیں وڈے سر، نکیاں لتاں تے نکی پوچھل ہوندی اے۔
ونڈاں
مجھی مار دے تن ٹبر تے 90 ونڈاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مچھی مار گٹھ:پاکستان دے پنچھی گٹھ:ضلع اسلام آباد دے پنچھی
دهستان جلگه ماژان
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان ماژان
پائینے
پائینے جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
دهستان شاخنات
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
شٹاڈے
شٹاڈے جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
ترکی دا جھنڈا
پرچم ترکی (Türk bayrağı) اک سرخ تے سفید ستارہ و ہلال والا پرچم ا‏‏ے۔ پرچم اکثر al bayrak (سرخ پرچم) کہیا جاندا اے تے اس دا حوالہ al sancak (سرخ بینر) استقلال مارشی وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔ موجودہ پرچم دا نمونہ براہ راست عثمانی پرچم تو‏ں ماخوذ اے، جو اٹھارواں صدی دے آخر وچ اپنایا گیا سی تے 1844ء وچ اپنی حتمی شکمل اختیار کيتی۔ اقدامات، ہندسی تناسب تے خالص سرخ رنگ 29 مئی 1936ء نو‏‏ں قانونی طور اُتے اختیار کیتا گیا۔
رنگ
آر جی بی کلر اسپیس (RGB colour space) دے حساب تو‏ں، ترکی دے پرچم وچ سرخ رنگ دا تناسب 89%، سبز 3.9% تے نیلا رنگ 9% ا‏‏ے۔ (ہیکسا ڈیسی مل کلر کوڈ #E30A17)۔ سی ایم وائے دے کلر اسپیس (CMYK colour space) دے حساب تو‏ں، 0% نیلا، 95.6% قرمزی، 89.9% پیلا تے 11% سیاہ رنگ شامل ا‏‏ے۔ اس وچ رنگ دا زاویہ 356.4 ڈگری رنگ د‏‏ی شدت 91.6% تے رنگ دا پیلا عکس یا روشنی 46.5% ا‏‏ے۔ ترکی دے پرچم دا سرخ رنگ، شوخ سرخ اے، #FF142E دے نال #C70000 ملیا ک‏ے ایہ رنگ حاصل کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے قریبی ترین ویب سیو کلر #d11919 ا‏‏ے۔
پیمائشاں
مندرجہ ذیل تفصیلات، ترک پرچم قانون تو‏ں دتیاں گئیاں ني‏‏‏‏ں۔ 400x400px|thumb|وسط|نمونہ
ترک ماتحت ریاستاں
ترکی دے ماتحت بہت ساریاں ریاسدیاں سن جنہاں نو‏ں ایالت تے ولایت عثمانی کہیا جاندا سی، انہاں دے اپنے پرچم۔
براہ راست یا جزوی متاثر پرچم
بوہت سارے ملکاں، جنہاں نے سلطنت عثمانیہ تو‏ں آزادی حاصل کيت‏ی سی اپنے اپنے قومی پرچم تیار کیتے، کئی ملکاں نے ہلال تے ستارہ نو‏‏ں اپنایا تے کچھ نے نئيں، تیونس تے الجزائر جداں ملکاں اس د‏ی مثال ني‏‏‏‏ں۔ ہور ملکاں جداں پاکستان نے وی، ہلال تے ستارہ نو‏‏ں پرچم اُتے جگہ دتی، جدو‏ں کہ اوہ کدی خلافت عثمانیہ دے ماتحت نئيں رہ‏ے، ایداں دے ملکاں دے پرچم اُتے ہلال تے ستارہ مذہبی پس منظر وچ ا‏‏ے۔ سلطنت عثمانیہ دے سلطاناں نے وی ہلال تے ستارہ نو‏‏ں قومی علامات دے طور اُتے استعمال کیتا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1936ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:ترکی د‏‏ی قومی علامات گٹھ:ستارہ و ہلال والے پرچم گٹھ:سرخ و سفید پرچم گٹھ:قومی پرچم گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
چک 132 ر ب
چک 132 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
ڈینڈروپیکوس پوسیلولامس
ڈینڈروپیکوس پوسیلولامس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
گرائمز کاؤنٹی
گرائمز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
حبشی چڑی ترکھان
حبشی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
چک 133 ر ب
چک 133 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
یولزن
یولزن جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
گورنر بھارتی پنجاب
بھارت دے پنجاب صوبے دے گورنر دی لسٹ ، آزادی توں بعد۔ سنّ 1984 توں پنجاب دا گورنر ہی چنڈی گڑھ دا پربندھک وی ہووےگا۔
ہور ویکھو
پنجاب دے گورنر
پاکستانی پنجاب دے گورنر
گٹھ:بھارتی پنجاب
چائی یاپھم
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا  جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
چائی یاپھم تھائی لینڈ دا اک شہر اے  تے  تھائی لینڈ دے صوبہ چائییاپھم دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
جھنگوی
جھنگوی جاں جھنگوچی (اسنوں رچناوی وی آکھدے نیں)پنجابی دی اک بولی اے ایدے بولن والے ضلع خانیوال تے ضلع جھنگ توں لے کے اتے ضلع گجرانوالہ تک لبھدے نیں۔
حنیف رامے
حنیف رامے اک پنجابی سیاسی آگو لکھاری تے پینٹر سی۔ حنیف رامے پنجاب دے وزیراعلا تے گورنر وی رہے ۔
گٹھ:گورنر پاکستانی پنجاب گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی پنجاب دے وزیر اعلا
صوبہ مکڈاہان
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ مکڈاہان تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ مکڈاہان شہر اے ۔
دهستان فشارود
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
چک 134 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
ویختا
ویختا جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
کارڈینل چڑی ترکھان
کارڈینل چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ہیل کاؤنٹی
ہیل امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
دهستان قلعه زری
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان بیرجند دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تحصیل بہاولپور صدر
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاولپور
گیبون چڑی ترکھان
گیبون چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
صوبہ نکھون پھانوم
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ نکھون پھانوم تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ نکھون پھانوم شہر اے ۔
وردن
وردن جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
حماد بن سلمہ
ولادت
حماد بن سلمہ د‏‏ی ولادت غالبًا سنہ 82ھ مطابق 699ء وچ ہوئی۔ ٓ
روی عن
انہاں نے مندرجہ ذیل راویاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ ازرق بن قیس، اسحاق بن سوید العدوی، اسحا ق بن عبداللہ بن ابی طلحہ، اشعث بن عبد اللہ بن جابر الحدانی، اشعث بن عبدالرحمان الجرمی، انس بن سیرین، ایوب السختیانی، برد بن سنان ابی العلاء الشامی، بشر بن حرب ابی عمرو الندبی، بہز بن حکیم، تمام بن ابی الحکم، ثابت بن اسلم البنانی، ثمامہ بن عبد اللہ بن انس بن مالک، جبر بن حبیب، جبلہ بن عطیہ، جعد ابی عثمان، حبیب بن الشہید، حبیب المعلم، حجاج بن ارطاۃ، حکیم الاثرم، حماد بن ابی سلیمان، حمید بن ہلال، حمید بن یزید (ابی الخطاب)، حمید الطویل، حنظلہ بن ابی حمزہ، خالد بن ذکوان، خالد الحذاء، داود بن ابی ہند، ربیعہ بن ابی عبدالرحمان، رجاء بن ابی سلمہ، زیاد بن مخراق، زیاد الاعلم، زید بن اسلم، سعد بن ابراہیم بن عبدالرحمان بن عوف، سعید بن ایاس الجریری، سعید بن جمہان، سلمہ بن دینار، سلمہ بن کہیل، سلیمان التیمی، سماک بن حرب، سنان بن ربیعہ، سہیل بن ابی صالح، سوید بن حجیر الباہلی، سیار بن سلامہ ، شعیب بن الحباب، طلحہ بن عبد اللہ بن کریز ، عاصم بن بہدلہ، عاصم بن المنذر بن الزبیر، عامر الاحول، عباد بن منصور، عبد اللہ بن شداد الاعرج، عبد اللہ بن عبیداللہ بن ابی ملیکہ، عبداللہ بن عثمان بن خثیم ، عبد اللہ بن عثمان بن عبیداللہ، بن عبدالرحمان بن سمرہ، عبد اللہ بن عون، عبد اللہ بن کثیر القاری، عبداللہ بن محمد بن عقیل، عبد اللہ بن المختار، عبدالرحمان بن اسحاق المدنی، عبدالرحمان بن القاسم بن محمد بن ابی بکر الصدیق، عبدالعزیز بن صہیب، عبدالکریم بن ابی المخارق، عبدالملک بن حبیب ابی عمران الجونی، عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج، عبدالملک بن عمیر، عبدالملک ابی جعفر، عبیداللہ بن ابی بکر بن انس بن مالک، عبیداللہ بن حمید بن عبدالرحمان الحمیری، عبیداللہ بن عمر، عثمان البتی، عسل بن سفیان، عطاء بن السائب، عطاء بن ابی میمونہ، عطاء الخراسانی، عیقل بن طلحہ، عکرمہ بن خالد، علی بن الحکم البنانی، علی بن زید بن جدعان، عمار بن ابی عمار، عمرو بن دینار المکی، عمرو بن یحییٰ بن عمارہ، عمران بن عبد اللہ بن طلحہ الخزاعی، عمیر بن یزید ابی جعفر الخطمی، عیسیٰ بن سنان القسملی،فائد ابی العوام، فرقد السبخی، قتادہ بن دعامہ، قیس بن سعد المکی، کثیر بن معدان البصری، کثیر ابی محمد، کلثوم بن جبر، محمد بن اسحاق بن یسار، محمد بن زیاد القرشی، محمد بن عمرو بن علقمہ بن وقاص اللیثی، محمد بن مسلم المکی(ابو زبیر)، محمد بن واسع، مطر الوراق، میمون بن جابان، نصر بن عمران الضبعی، ہارون بن رئاب، ہشام بن حسان ، ہشام بن زید بن انس بن مالک، ہشام بن عروہ، ہشام بن عمرو الفزاری، واصل بن عبدالرحمان، یحییٰ بن سعید الانصاری، یحییٰ بن عتیق، یزید بن حمید الضبعی، یعلیٰ بن عطاء العامری، یوسف بن سعد، یوسف بن عبد اللہ بن الحارث البصری، یونس بن عبید، ابی الجوزاء المحلمی، ابی عاصم الغنوی، ابی العشراء الدارمی، ابی غالب صاحب ابی امامہ، ابی المہزم التیمیی، ابی نعامہ السعدی، ابی ہارون العبدی، ابی ہارون الغنوی، ابی ہاشم الرمانی ۔
روی عنہ
انہاں تو‏ں مندرجہ ذیل راویاں نے روایت کيتی اے
ابراہیم بن حجاج السامی، ابراہیم بن ابی سوید الذارع،احمد بن اسحاق الحضرمی، آدم بن ابی ایاس، اسحاق بن عمر بن سلیط، اسحاق بن منصور السلولی، اسد بن موسیٰ، اسود بن عامر شاذان، بشر بن السری، بشر بن عمر الزہرانی، بہز بن اسد، حبان بن ہلال، حجاج بن منہال، حسن بن بلال، حسن بن موسیٰ الاشیب، حسین بن عروہ، حفص بن عمر الضریر، خلیفہ بن خیاط، داود بن شبیب، روح بن اسلم، روح بن عبادہ، زید بن الحباب، زید بن ابی الزرقاء، شریح بن النعمان، سعید بن عبدالجبار البصری، سعید بن یحییٰ اللخمی، سفیان الثوری، سلیمان بن حرب، سلیمان بن داود الطیالسی، سوید بن عمرو الکلبی، شعبہ بن الحجاج، شہاب بن عباد العبدی، شہاب بن معمر البلخی، شیبان بن فروخ، طالوت بن عباد، عباس بن بکار الضبی، عباس بن الولید النرسی، عبد اللہ بن صالح العجلی، عبد اللہ بن المبارک، عبد اللہ بن مسلمہ القعنبی، عبد اللہ بن معاویہ الجمحی، عبدالاعلیٰ بن حماد النرسی، عبدالرحمان بن سالم الجمحی،عبدالرحمان بن مہدی، عبدالصمد بن حسان ، عبدالصمد بن عبدالوارث، عبدالغفار بن داود الحرانی، عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج، عبدالملک بن عبدالعزیز (ابو نصر التمار)، عبدالواحد بن غیاث،عبد اللہ بن محمد العیشی، عفان بن مسلم،عمرو بن خالد الحرانی،عمرو بن عاصم الکلابی، عمرو بن مرزوق،علاء بن عبدالجبار، غسان بن الربیع، فضل بن دکین، فضل بن عنبسہ الواسطی، فضیل بن حسین الجحدری،قبیصہ بن عقبہ، قریش بن انس ، کامل بن طلحہ الجحدری، مالک بن انس، محمد بن اسحاق بن یسار، محمد بن بکر البرسانی، محمد بن عبد اللہ الخزاعی، محمد بن الفضل بن عارم، محمد بن کثیر المصیصی، محمد بن محبوب البنانی، مسلم بن ابراہیم، مسلم بن ابی عاصم النبیل، مظفر بن مدرک، معاذ بن خالد بن شقیق، معا ذ بن معاذ، مہنیٰ بن عبدالحمید، موسیٰ بن اسماعیل التبوذکی، موسیٰ بن داود الضبی، مؤمل بن اسماعیل، نضر بن شمیل، نضر بن محمد الحرشی، نعمان بن عبدالسلام، ہدبہ بن خالد، ہشام بن عبدالملک الطیالسی،ہیثم بن جمیل، وکیع بن الجراح،یحییٰ بن اسحاق السیلحینی، یحییٰ بن حسان التنیسی، یحییٰ بن حماد الشیبانی،یحییٰ بن سعید القطان، یحییی بن الضریس الرازی، یزید بن ہارون، یعقوب بن اسحاق الحضرمی، یونس بن محمد المؤدب، ابو سیعد مولیٰ بن ہاشم،ابو عامر العقدی ۔
دهستان کاهشنگ
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بیرجند ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
تحصیل احمد پور
احمد پور پنجاب دے ضلع بہاولپور دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاولپور
ہال کاؤنٹی
ہال امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
ویسرمارش
ویسرمارش جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
سٹرلنگ چڑی ترکھان
سٹرلنگ چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
وٹمنڈ
وٹمنڈ جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
تحصیل یزمان
یزمان پنجاب دے ضلع بہاولپور دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاولپور
چک 135 ر ب
چک 135 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
اوتار (فلم)
اوتار (تشہیر بطور جیمز کیمرون د‏‏ی اوتار) 2009 د‏‏ی اک امریکی رزمیہ سائنس فکشن فلم اے جسنو‏ں جیمز کیمرون نے تحریر، تخلیق، ہدایتکاری، شریک تالیف کيتا تے سیم ورتھنگٹن ، زوئی سالڈانا ، اسٹیفن لینگ ، مشیل روڈریگ ، تے سگورنی ویور جداں ستارے جلوہ گر ہوئے۔ فلم د‏‏ی کہانی 22 ويں صدی دے وسط وچ مرتب اے جدو‏ں انسان الفا سینٹوری نظامِ ستارہ وچ اکگیسی دیو سیارے کے اک سرسبز و شاداب چاند پنڈورا نو‏‏ں نوآبادیات‏ی طور اُتے استوار کررہے نيں ، تاکہ معدنی دھات نماکمرے دے درجہ حرارت رکھنے والے سپر کنڈکٹر ان‌اوبٹینیم نو‏‏ں حاصل کيتا جاسک‏‏ے ۔ کان کنی کالونی وچ مسلسل توسیع تو‏ں نعوی-اک انسان نما فطری نسل دے مقامی قبیلے دے وجود نو‏‏ں خطرہ اے - فلم دے عنوان دا مطلب اک جینیات‏ی انجنیئرڈ نعوی جسم اے جو دور تو‏ں مربوط انسان دے دماغ تو‏ں چلدا اے جو پنڈورا دے مقامی لوکاں دے نال تال میل کرنے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
اوتار د‏‏ی ڈولپمنٹ کا آغاز 1994 وچ ہويا ، جدو‏ں کیمرون نے اس فلم دے لئی 80 صفحات اُتے مشتمل اک سلوک لکھیا۔ فلم بندی دا کم کیمرون د‏‏ی 1997 وچ بننے والی فلم ٹائٹینک د‏‏ی تکمیل دے بعد ہونا سی ، جسنو‏ں 1999 وچ ریلیز ہونا منصوب سی لیکن ، کیمرون دے مطابق ، فلم دے بارے وچ انہاں دے وژن نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی حالے تک ضروری ٹیکنالوجی دستیاب نئيں سی۔ فلم د‏‏ی ماورائے زندگی د‏‏ی نعوی بولی اُتے کم 2005 وچ شروع ہويا سی ، تے کیمرون نے 2006 دے اوائل وچ اسکرین پلے تے خیالی کائنات د‏‏ی تخلیق کيتی سی۔ اوتار دا رسمی طور اُتے 7 237 ملین ڈالر بجٹ سی. ہور اندازےآں دے مطابق اخراجات 280 $ ملین تے 310  ملین ڈالر پروڈکشن دے لئی تے $ 150 ملین تشہیر دے لئی فلم وچ نويں موشن کیپچر فلم بندی د‏‏ی تکنیکاں دا وسیع استعمال کيتا گیا ، تے اسنو‏ں روايتی عام سینما ، تھری ڈی سینما ( ریئل ڈی ڈی ، ڈولبی تھری ، ایکسپن ڈی تھری ، تے آئی ایم اے ایکس تھری ڈی) ، تے منتخب جنوبی کوریائی سیٹر وچ " 4D " وچ ریلیز کيتا گیا۔. دقیانوسی فلم سازی نو‏‏ں سینما د‏‏ی ٹکنالوجی وچ اک پیشرفت دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔
اوتار کا پریمیئر December 10 ، 2009 نو‏‏ں لندن وچ ہويا ، تے انھاں مثبت جائزاں دے لئی December 18 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ وچ ریلیز کيتا گیا ، جس دے ناقدین نے اس دے زبردست بصری اثرات د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ سیٹر ریلیز دے دوران ، اس فلم نے باکس آفس دے متعدد ریکارڈ توڑے تے اس وقت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کمانے والی فلم بن گئی ، ايس‏ے طرح ریاستہائے متحدہ تے کینیڈا وچ ، کیمرون د‏‏ی ٹائٹینک فلم نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا ، جس نے بارہ سال تک ایہ ریکارڈ اپنے ناں رکھیا سی۔ اوتار تقریبا اک دہائی تک دنیا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ کمانے والی فلم رہی بالآخر اوینجرز: اینڈگیم نے 2019 وچ اسنو‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ ایہ $2 billion تو‏ں زیادہ کمانے والی پہلی فلم تے ریاستہائے متحدہ وچ 2010 د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والی فلم وی بن گئی۔ اوتار نو‏‏ں نو اکیڈمی ایوارڈز دے لئی نامزد کيتا گیا ، بشمول بیسٹ پکچر تے بیسٹ ڈائریکٹر ، تے بہترین آرٹ سمت ، بہترین سینماگرافی تے بہترین بصری اثرات جداں تن ایوراڈ جیت گئی۔
فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد ، کیمرون نے چار سیکوئل تیار کرنے دے لئی 20 واں صدی دے فاکس دے نال دستخط کیتے: اوتار 2 تے اوتار 3 نے مرکزی فلم بندی مکمل کرلئی اے ، تے ایہ بالترتیب 17 دسمبر 2021 تے 22 دسمبر 2023 نو‏‏ں ریلیز ہونگی۔ اس دے بعد دے سیکوئلز 19 دسمبر 2025 ، تے 17 دسمبر 2027 نو‏‏ں جاری کیتے جاواں گے۔ توقع کيتی جاندی اے کہ متعدد کاسٹ ممبراں د‏‏ی واپسی ہوئے گی ، بشمول ورتھنگٹن ، سلڈانا ، لینگ ، تے ویور۔
نعوی
متبادل=A gray mountain in the middle of a forest.|سجے|thumb| پنڈورا دے تیردے ہوئے "ہلیلےوجہ پہاڑاں" نو‏‏ں چینی [[ہوانگشان|ہوانگشن پہاڑاں (تصویر وچ ) نے کچھ حد تک متاثر کيتا۔ ]] thumb| ژانگجیجی نیشنل فاریسٹ پارک
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ تصاویر اُتے مبنی فلماں گٹھ:نیوزی لینڈ وچ عکس بند فلماں گٹھ:افسانوی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:انگریزی بولی د‏‏ی فلماں گٹھ:امریکی فلماں گٹھ:امریکی تھری ڈی فلماں گٹھ:ٹوینٹیتھ سنچری فوکس فلماں گٹھ:2009ء د‏‏ی فلماں گٹھ:2148ء وچ سیٹ فلماں گٹھ:2154ء وچ سیٹ فلماں
ایشور سنگھ چترکار
ایشور چترکار (11 دسمبر 1910 - 02 دسمبر 1968) پنجابی دے اک اگھے چترکار، شاعر تے لکھاری ہوئے ہن۔
جیون
ایشور سنگھ دا جم بھارتی پنجاب دے پنڈ پوسی ضلع ہشیارپور وکھے ڈاکٹر. بھگوان سنگھ بیدی دے گھر ہویا۔ اوہناں نے امرتسر توں میٹرک پاس کیتی۔ 1933 وچّ میؤ سکول آف آرٹس،لاہور توں ڈرائنگ ٹیچر دا کورس پاس کیتا اتے کئی ورھے سکولاں وچّ ڈرائنگ ماسٹر وجوں سیوا وی کیتی اتے بعد وچّ پینٹنگ کرن لگے۔ اوہ کوی وی سن اتے اپنے شعری خیالاں تے بھاواں نوں برش چھوہاں راہیں رنگاں دے راہیں چتراں وچّ ڈھالن دے ماہر سن۔ اوہ امورت کلا ، گھنواد، پڑیتھارتھواد اتے پربھاوواد وغیرہ کلا سیلیاں دے چنگے پارکھو سن۔ سال 1961 دوران اوہ انگلینڈ چلے گئے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:بھارتی چترکار گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
دکھی چڑی ترکھان
دکھی چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
صوبہ نکھون راٹچاسیما
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ نکھون راٹچاسیما تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ نکھون راٹچاسیما شہر اے ۔
دهستان درمیان
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان درمیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درمیان ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
وچکارلا افریقی لوک راج
وچکارلا افریقی لوک راج افریقا دا اک دیس اے ۔
گٹھ:دیس گٹھ:افریقہ دے دیس
ولفنبتل
ولفنبتل جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
تحصیل حاصل پور
حاصل پور پنجاب دے ضلع بہاولپور دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاولپور
ہملٹن کاؤنٹی
ہملٹن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
دهستان میاندشت (درمیان)
ایہ ایران دے صوبہ خراسان جنوبی دے ضلعے شہرستان درمیان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان درمیان ، صوبہ تھلواں خراسان چ اے ۔
داڑھیوالا چڑی ترکھان
داڑھیوالا چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
صوبا سنگھ
صوبا سنگھ دا جم 15 مئی 1915 نوں پنڈ اودھو ننگل ضلع امبرسر وچ پیؤ سر رام سنگھ سوہل تے ماں رادھی جی دے گھر ہویا۔ اہنا دا ویاہ سری متی ہردیپ کور نال ہویا جنہاں دی ککھوں اہنا دے دو بچیا منڈے اتے کڑی نے جنم لیا۔ منڈے دا نام یوگیراج سنگھ اتے کڑی سریندر کور سی۔ گردے خراب ہون کارن اتے انت دل دی حرکت بند ہو جان نال صوبہ سنگھ دی موت گورو نانک ہسپتال، امرتسر وکھے 6 دسمبر 1981 نوں ہو گئی ۔
سکھیا
اپنی مڈھلی سکھیا مڈل درجے تکّ دی صوبہ سنگھ نے جدی پشتی پنڈ دے سکول اودھو ننگل وچّ ہی پراپت کیتی۔ مڈل سکھیا اچّ درجے وچّ پاس کرن توں بعد صوبہ سنگھ نے خالصا سکول باب بکالا توں میٹرک فسٹ ڈویزن وچّ پاس کیتی اتے سکول پڑائی دے دوران پڑائی اتے کھیڈن کدن وچّ وی اکسار مہارت، جسّ اتے نامنا کھٹیا۔ اس 	توں اپرنت اوہنے رندھیر کالج، کپورتھلہ توں ایف.ایسّ.سی پاس کیتی اتے بعد وچّ سیالکوٹ توں بی.اے. دی ڈگری، پنجاب یونیورسٹی لاہور راہیں پراپت کیتی۔ اچّ ودیا پراپتی دی کھچّ صوبہ سنگھ نوں لاہور لے گئی۔ اتھے اس نے پنجاب یونیورسٹی، لاہور توں ایمّ.اے (mathematics) 1939 وچّ فسٹ ڈویزن وچّ پاس کیتی ۔
نوکری
صوبا سنگھ سانجھے پنجاب وچّ یوگتا دے آدھار تے راج دے پرتھم پرشاسکی سیوا (پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ.سی.ایسّ) وچّ 1940 وچّ پنجاب اتے نارتھ ویسٹ فرنٹیئر پروونس (N.W.F.P) وچّ پبلک سروس کمیشن راہیں مقابلے دے امتحان توں بعد چنے گئے سن، پرنتو اس چون توں تھوڑھا چر پہلوں ہی اوہناں روزگار پراپتی لئی کاہلی ہون کارن بھارتی فوج وچّ بطور جمعدار ( جونیئر کمسنڈ افسر ) سیوا پد سنبھال لیا سی اتے انگریزی سرکار ولوں لاگوُ فوجی بھرتی لئی متھے نیماں انوسار اک بانڈ وی بھر کے صحیح کر دتا گیا جس انوسار لوک ہت اتے جنگی لوڑاں انوسار اس دی نیوکتی دنیا دے کسے کونے وچّ وی برطانوی سرکار کر سکدی سی۔ اس اقرار نامے دیاں سخت شرطاں کارن صوبہ سنگھ پی.سی.ایسّ افسر بھنن توں ونچت رہِ گیا، نہیں تاں شاید اوہ ہن نوں آئی.اے ایسّ. دی اچّ طلب پوڑی توں سیوا نورت ہندا۔صوبہ سنگھ نے 1961 توں 1967 تکّ بطور لوک سمپرک افسر وجوں کم کیتا۔ 1967 وچّ اوہ پرشاسکی افسر وکاس اتے پرکاشن وبھاگ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ وکھے ڈیپوٹیشن تے چلا گیا۔ 1972 وچّ گیانی ذیل سنگھ دے مکھ منتری بنن تے پٹیالہ توں چنڈی گڑھ آ کے مکھمنتری دا پریس سکتر لگّ گیا۔ 1975 وچّ اس دی نیوکتی ڈائریکٹر پنجاب سٹیٹ یونیورسٹی ٹیکسٹ بکّ بورڈ وچّ ہوئی ۔
ہاسرس لکھاری اتے وئنگکار
پنجابی ہاس وئنگ(مخولیہ شاعری) نوں آدھونک مہاندرا صوبہ سنگھ نے ہی بخشیا ۔اس کلا وچّ اسدا کوئی ثانی نہیں سی۔
رچناواں
صوبہ سنگھ دی اہم رچنا ‘الوپ ہو رہے چیٹک’ ہے، جو لاہور بکّ شاپ لدھیانہ نے 1967 وچ اپنی اک نویں ستھاپت کیتی فرم ‘سہت سنگم چنڈی گڑھ’ دوارا پرکاشت کیتی۔ اس وچ درج نبندھ اجوکے پنجابی گدّ ساہت وچّ میل پتھر ہون دا درجہ رکھدے ہن۔ اس وچ وکھ وکھ وشیاں تے گیاراں لیکھ ہن، پر سبھ دے انتر پن اک ہے-سنگٹھت پنجاب وچ جس ڈھنگ نال منورنجن لئی امیر، غریب اتے درمیانے طبقے دے لوک ناٹکاں-چیٹکاں، ککڑاں بٹیریاں دیاں لڑائیاں، شطرنج دیاں بعضیاں، ناچیاں دے جلسیاں، کویشرا دے چٹھیاں نوں دیکھ سن کے اپنا من پرچاؤندے سن، صوبا سنگھ نے نرویچ سہج سبھا اپنی سوکھی پر منجھی ہوئی بولی راہیں ایہدا ورنن اینے دلچسپ انداز وچ کیتا اے اس توں علاوہ اس دیاں ہور کئی اہم رچناواں نیں :-
سنمان
1975 وچّ شرومنی پترکار وجوں سنمانت ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک
ٹڈ اگ چڑی ترکھان
ٹڈ اگ چڑی ترکھان چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
ایمن آباد
ایمن آباد، گوجرانوالہ پاکستان دا اک رہائشی علاقہ ا‏‏ے۔
تاریخی آثار
چھوٹا جہا قصبہ سکھاں دے لئی بطور خاص ایہ مقدس مقام اے کیونجے گرونانک اپنے اسفار دے دوران ایتھ‏ے دو بار آئے۔ تب ایہ علاقہ سیدپور کہلاندا سی۔ ایہ تقریباً 1510ء د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ گرونانک ہندوستان بھر دے دورے ک‏ر رہ‏ے سن تاکہ لوکاں نو‏‏ں بھلائی دیاں گلاں بتاسکن۔
ایمن آباد وچ اک غریب ترکھان، بھائی لالوان دا دوست بن گیا۔ گرونانک نے ايس‏ے دے گھر قیام کیتا۔ انہاں دناں اک دلچسپ واقعہ پیش آیا ہويا ایہ کہ ملک بھاگو قصبے دا حاکم سی۔ اس نے اک دن دعوت دا اہتمام کيتا، تاں گرونانک نو‏‏ں وی بزرگ ہستی سمجھ کر دعوت دتی۔
نانک نے اسنو‏ں کہلوایا ’’ارے اسيں فقیر نيں، سانو‏ں تواڈی دعوت تو‏ں کیتا لینا دینا؟‘‘ اُتے ملک بھاگو نے اصرار جاری رکھیا۔ اس اُتے گرونانک نے سوکھی چپاتیاں تے اچار اُتے مشتمل کھانا اٹھایا، بھائی لالو نو‏‏ں نال لیا تے ناظمِ قصبہ د‏‏ی حویلی پہنچ گئے۔
ملک بھاگو بھائی لالو تے سوکھی چپاتیاں دیکھ ک‏ے براوختہ ہوئے گیا۔ گرونانک تو‏ں کہنے لگیا ’’تم نے اک معمولی ترکھان دے گھر تو‏ں گھٹیا چپاتیاں میرے محل لیا ک‏ے میری توہین د‏‏ی ا‏‏ے۔ میری دعوت وچ شاندار کھانے پکائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ فیر تسيں نے آنے تو‏ں کیو‏ں انکار کیا؟‘‘
گرونانک کچھ دیر خاموش رہ‏‏ے۔ فیر لپک کر قریبی دسترخوان اُتے رکھیا تے دیسی گھی وچ ڈُبیا شیر مال اٹھالیا۔ جدو‏ں انہاں نے شیر مال ہتھو‏ں وچ لے ک‏ے دبایا، تاں اس تو‏ں خون ٹپکنے لگیا۔ ایہ دیکھ ک‏ے اوتھ‏ے موجود سبھی لوک خوف دے مارے چونک اٹھے۔ اس دے بعد گرونانک نے بھائی لالو د‏‏ی چپاندی ہتھو‏ں وچ دبائی، اس تو‏ں دُدھ ٹپکنے لگیا۔ اس منظر نے سبھی نو‏‏ں حیربن ک‏ے دتا۔گرونانک فیر گویا ہوئے:
’’اے بھاگو! غریباں اُتے ظلم و ستم ڈھا کر جو پیسا کمایا جائے اوہ انساناں دا خون چوسنے دے مترادف اے تے تواڈا ایہی وتیرہ ا‏‏ے۔ وچ تاں محنت و ایمان داری تو‏ں حاصل کردہ دُدھ پی رہیا سی ،تم مینو‏ں خون پلانے اُتے تل گئے۔ وچ فیر ایہ دعوت کِداں قبول کرلیندا؟‘‘
یہ واقعہ ماورائے عقل ہونے دے باوجود سبق آموز ضرور ا‏‏ے۔ گرونانک 1521ء وچ دوبارہ ایمن آباد آئے۔ اوہ حالے اوتھے قیام پزیر سن کہ مستقب‏‏ل وچ مغل سلطنت دا افغان بانی،بابر اپنی فوج لئی ایمن آباد آپہنچیا۔ مغل فوج نے متحارب لشکر نو‏‏ں شکست دتی تے قصبے دے سبھی زندہ بچ جانے والے لوکاں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ انہاں وچ نانک وی شامل سن ۔
سکھ روایات دے مطابق گرونانک نو‏‏ں چک‏ی اُتے آٹا پیسنے اُتے لگیا دتا گیا۔ تب انہاں نے ’’چمتکار‘‘ دکھایا تے چک‏ی خود بخود گھومنے لگی۔ ایہ دیکھ ک‏ے سبھی مغل سپاہی حواس باختہ ہوئے گئے۔ ’’چک‏ی دا جادو‘‘ د‏‏ی خبر سن کر بابر وی اوتھ‏ے آپہنچیا تے اپنی اکھاں تو‏ں اسنو‏ں گھمدے دیکھیا۔