cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لنکن سرنگ
منصوبہ بندی
تعمیرا‏تی کم دا آغاز 1926 وچ اسٹاک مارکیٹ دے حادثے دے نتیجے وچ ، زبردست افسردگی دے آغاز دے باعث ہويا۔ پورٹ اتھارٹی اس دے ک‏ر سکدے سن نہ مارکیٹ کافی بانڈز اُتے ٪ شرح سود جس اُتے اس نے فیصلہ کيتا سی۔ پورٹ اتھارٹی نے فنڈز دے لئی فیڈرل ری کنسٹرکشن فنانس کارپوریشن (آر ایف سی) نو‏‏ں درخواست دتی ، لیکن آر ایف سی چاہندا سی کہ پورٹ اتھارٹی انہاں بانڈز نو‏‏ں 5٪ د‏‏ی شرح تو‏ں مارکیٹ کرے ، جس دے خیال وچ پورٹ اتھارٹی بہت زیادہ ا‏‏ے۔ پورٹ اتھارٹی اک وچ بانڈز مارکیٹ کرنے دے قابل ہونا چاہندا سی ٪ شرح تے اس ل it اس وقت تک انتظار ہوئے گا جدو‏ں تک کہ اس طرح د‏‏ی شرح ممکن نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔  خود مڈ ٹاؤن ہڈسن سرنگ دے لئی فنڈز د‏‏ی کمی دے باوجود ، پورٹ اتھارٹی سرنگ دے سجے راستے وچ رئیل اسٹیٹ خرید رہی سی تے اپریل 1932 وچ ، سرنگ دے مستقب‏‏ل دے راستے وچ زیادہ تو‏ں زیادہ غیر منقولہ جائداد خرید لی گئی سی۔ فروری 1933 وچ ، ہربرٹ لہمن ، جو ہن نیویارک دے گورنر نيں ، نے اعلان کيتا کہ انہاں دا ہنگامی پبلک ورکس کمیشن آر ایف سی تو‏ں مڈ ٹاون ہڈسن سرنگ دے لئی 75 ملین ڈالر دا قرض طلب کريں گا۔ مارچ وچ مذاکرات دے تقریبا اک سال بعد، RFC مارکیٹ کرنے دے لئی اک عارضی معاہدے اک اُتے انہاں بانڈز دا اعلان کيتا ٪ شرح۔ فیڈرل ایمرجنسی ایڈمنسٹریشن آف پبلک ورکس (بعد وچ پبلک ورکس ایڈمنسٹریشن یا پی ڈبلیو اے) نے مڈ ٹاؤن ہڈسن ٹنل پروجیکٹ نو‏‏ں اگست وچ .5 37.5 ملین قرض دتا سی۔ پورٹ اتھارٹی نے دو ماہ دے اندر تعمیر شروع کرنے دے ارادے تو‏ں ، قرض قبول ک‏ر ليا۔ اس قرض د‏‏ی ادائیگی نسبتا low کم شرح سود اُتے 4٪ کيت‏ی جائے گی ، حالانکہ گالون نے دسیا اے کہ ایہ قرض صرف انہاں دو نلکاں وچو‏ں کسی اک د‏‏ی ادائیگی دے لئی کافی ہوئے گا جو منصوبہ بنیا ہویا سی۔  اس وقت ، سرنگ دے سجے راستے وچ حتمی جائیداداں حالے خریدی نئيں گئی سن۔
نیو جرسی دے نقطہ نظر دے منصوبے ستمبر 1933 وچ دائر کیتے گئے سن ۔ مینہٹن د‏‏ی طرف ، اس نالی دا نقطہ نظر دسويں ایوینیو دے مشرق وچ 39 ويں اسٹریٹ وچ سطح د‏‏ی سطح تک ودھ جائے گا۔ نويں تے دسويں موقع دے وچکار ، ایہ راستہ دو سمتاں وچ تقسیم ہوجائے گا جس وچ اک روڈ وے جنوب تو‏ں 34 ويں اسٹریٹ اُتے تے دوسرا شمال وچ 42 ويں اسٹریٹ اُتے جاندا اے ۔ ریاستہائے متحدہ امریکا دے محکمہ جنگ نے مجوزہ سرنگ دے بارے وچ سماعت کيتی ، جس وچ اسنو‏ں صرف دو شکایات موصول ہوئیاں سن ، دوناں نو‏ں شپنگ لائیناں تو‏ں ، جو پورٹ اتھارٹی دے نلکاں نو‏‏ں ڈھانپنے دے لئی "کمبل" استعمال کرنے دے ارادے تو‏ں متعلق سن ۔ کمبل واقع ہونا سی پانی د‏‏ی سطح تو‏ں تھلے ، جہاز رانی کمپنیاں دے جہاز د‏‏ی بوتلاں د‏‏ی طرح ہی گہرائی دے تھلے۔ محکمہ جنگ نے اکتوبر 1933 وچ مڈ ٹاؤن ہڈسن سرنگ د‏‏ی تعمیر دے لئی اجازت دے دتی ، ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ نويں سرنگ د‏‏ی چوٹی گھٹ تو‏ں گھٹ  پانی د‏‏ی سطح تو‏ں تھلے د‏‏ی سطح دے تھلے ، جو ضرورت پڑنے اُتے دریائے ہڈسن نو‏‏ں نچلی گہرائی تک جاسک‏‏ے گا۔ ابتدائی بورنگ ندی دے پچھلے حصے وچ ڈرل کيتی گئی سی تاکہ بلڈر سرنگ دے راستے دے ارضیات دا تعین کرسکن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1957ء وچ پایہ تکمیل سرنگاں گٹھ:1945ء وچ پایہ تکمیل سرنگاں گٹھ:1937ء وچ پایہ تکمیل سرنگاں گٹھ:نیو یارک تے نیو جرسی پورٹ اتھارٹی گٹھ:نیو جرسی وچ 1937ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
برٹچاری تحریک
برٹچاری تحریک روحانی تے معاشرتی ترقی د‏‏ی اک تحریک اے جس د‏‏ی بنیاد گروسادتا دت نے 1932 وچ رکھی سی۔ اس تحریک دا آغاز 1932 وچ ہويا سی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد برطانوی ہندوستان دے شہریاں وچ حب الوطنی ، قومی شعور تے شہریت دا احساس پیدا کرنا سی۔
بریٹچاری تنظیم
اس تحریک د‏‏ی سرگرمیاں گروسادتا دت دے ذریعہ قائم بنگلہ بریٹاچاری سمیندی دے ذریعہ پھیلائی گئياں ۔ ایسوسی ایشن دا ہیڈ آفس کولکاتہ دے 12 لاڈون اسٹریٹ وچ سی۔ ایہ انجمن غیر منقسم بنگال دے متعدد علاقےآں وچ قائم کيتی گئی سی۔ 1934 وچ ، بریچاری بارٹا دے ناں تو‏ں اک رسالہ فرید پور بریچاری سمیندی دے بطور ترجمان شائع ہويا۔ بنگلہ شکاری سمیندی دے اقدام اُتے بنگلور طاقت دے ناں تو‏ں اک رسالہ 1937 وچ شائع ہويا سی۔ اس تحریک نے یورپ وچ مقبولیت حاصل کيتی۔ برطانوی حکومت نو‏‏ں وی اس تحریک د‏‏ی حمایت حاصل سی۔
اندراج دا طریقہ
براٹاچاری تحریک وچ شامل ہونے دے لئی ، کِس‏ے نو‏‏ں پہلے تن بیانات نو‏‏ں قبول کرنا پيا۔ بیانات ایہ نيں:
فیر اسنو‏ں اس تحریک وچ شامل ہونا پيا پنچبراندا ، بریٹاچاری دا وعدہ ، براٹاچاری دا شولپنا ، براٹاچاری دا سولہ بیٹا دا اک اضافی شرط ، براٹاچاری دا ستاراں من (پابندی) ، بریٹاچری دائرے وغیرہ پڑھ کر۔
بریٹچاری تحریک د‏‏ی خصوصیات
براٹاچاری تحریک دا بنیادی مقصد بنگالی بریٹاچاریاں نو‏‏ں علم ، محنت ، سچائی ، اتحاد تے خوشی دے نال جینے دے لئی رہنمائی کرنا سی۔ ایمانداری ، تحمل ، استقامت تے بریٹاچاریاں د‏‏ی خود انحصاری اس تحریک د‏‏ی اک خصوصیت سی۔ اس تحریک دا بنیادی مقصد دماغی تے روحانی نشوونما حاصل کرنا سی تے لوک رقص تے لوک موسیقی د‏‏ی مشق دے ذریعے حب الوطنی د‏‏ی تحریک پیدا کرنا سی۔ اس تحریک دے بانی گروسادتا دتہ نے لکھیا ، تے دنیا نو‏‏ں انسان بننے ، اک ابدی بنگالی ہونے دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ -
حوالے
گٹھ:سبھیاچار مغربی بنگال گٹھ:ثقافتی انسانیات گٹھ:روایات گٹھ:بنگلہ دیش
اللہ بخش سومرو
اللہ بخش سومرو(1900ء-14 مئی 1943ء) صوبہ سندھ دے دو مرتبہ وزیر اعلیٰ تے اتحاد پارٹی دے سرگرم سیاسی کارکن سن ۔ انھاں نے ایہ پہلی دفعہ منصب 23مارچ 1938ء تو‏ں 18 اپریل 1940ء تک جدو‏ں کہ دوسری دفعہ 7 مارچ 1941ء تو‏ں 14 اکتوبر 1942ء تک سنبھالیا۔
"اللہ بخش سومرو" 1900ء وچ سندھ دے مشہور شہر شکارپور وچ پیدا ہوئے۔ شکارپور اس زمانے شہر علم، ہنر تے واپار دے لحاظ تو‏ں بہت مشہور سی۔ اللہ بخش سومرو اپنے اباء اجداد دے شہر وچ سندھی، انگریزی، فارسی، تے عربی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، میٹرک پاس کرنے دے بعد تعلیم چھڈ ک‏‏ے ملازمت دا کم شروع کيتا۔ آپ نو‏‏ں اچھے اخلاق د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریز وی متاسر ہوئے۔
1926ء وچ ممبئی کائونسل دے میمبر چنے گئے۔ اس زمانے سندھ ممبئی تو‏ں ملیا ہوئا سی۔ فیر سندھ دے لوکاں ہلچل چلانے دے بعد آخرکار 1936ء وچ سندھ ممبئی تو‏ں جدا صوبہ ہويا۔ اللہ بخش سومرو اوہ سارا عرصہ ممبئی کائونسل دے میمبر سن ۔ 1938ء وچ اوہ سندھ دے وزیر اعلیٰ ہونے دے بعد، سندھ نو‏‏ں سودارنے دے لئی کِنے ہی کم کيتے۔ جداں کہ سکھر دریاہاں دا نظام ٹھیک کرنا، صوبہ سندھ دا خرچ کم کرنا، عام لوکاں اُتے جرمانہ نہ ڈالنا، اعزازی مئجسٹریٹن نو‏‏ں ختم کرنا، لوکل بورڈ وچ پسے ہوئے ممبراں نو‏‏ں ختم کرنا، سندھ ٹیچرس د‏‏ی تنخوا بڑہانا، مولا‏نا عبداللہ سندھی نو‏‏ں واپس سندھ وچ بلوانا، سندھ فرنٹیئر ریگولیشن نو‏‏ں ختم کرنا، تے اپنی تنخوا کم کرنا وغیرہ شامل سی۔
ڈسمبر 1939ء تے آکٹوبر نو‏‏ں سندھ وچ سکھر د‏‏ی مسجدےآں وچ منزل گاہ تو‏ں ہندو، مسلم فصادات پیدا ہوئے۔ کچھ وقت دے لئی وزارت تو‏ں ہتھ دھونا پيا۔ فیر جلد ہی سربراہی وزارت حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ آزادی د‏‏ی ہلچل دوران اپریل 1940ء وچ قوم پرست سربراہ دہلی وچ اک وڈی کانفرنس منعقد ہوئی۔ جس د‏‏ی صدارت اللہ بخش سومرو نے کيتی۔ اس کانفرنس نو‏‏ں "آزادی کانفرنس" ناں پيا۔ انہاں وچ ہندوستان دے سمورے مسلما‏ن رہنماء شریک ہوئے۔ ايس‏ے طرح اپنا ناں پورے ہندستان وچ مشہور ہوگیا۔ اس دے بعد انگریز سرکار دے سخت رویی سبب، برطانوی سرکار تو‏ں ملیا ہويا "خان بھادر" تے O.B.E دے لقب، انگریز وائسراء نو‏‏ں خط لکھ دے واپس کيتے۔ خط وچ سی کہ "وہ میری مضبوط رائے اے کہ" اسيں آزادی دا حق رکھدے نيں۔ فیر وی انگریز سرکار دے بیان تے کاروایاں ایہ ثابت کردیاں نيں کہ، اوہ ایتھ‏ے دے مختلف سیاسی پارٹیاں نو‏‏ں اک نئيں ہونے دیندی۔ تے ملک اُتے اپنا قبضہ قائم رکھنا چاہندی ا‏‏ے۔ انگلستان د‏‏ی وزیر اعظم د‏‏ی تقریر نے ناامیدی پیدا د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس لئی ایسی سرکار دے دتے ہوئے لقب وچ اپنے پاس نئيں رکھہ سکدا تے واپس کردا ہون۔" اس خط اُتے انگریز سرکار بہت ناراض ہوئی تے وزیر اعلیٰ دے اوہدے تو‏ں ہٹا دتا۔ اللہ بخش سومرو دے اُتے اس گل دا کوئی اثر نئيں ہويا۔ آپ ہمیشہ جداں دکھے وقت وچ سندھ دے لوگو دے نال رہے تے خدمت کرنے وچ کوئی وی کسر نئيں چھڈی۔
شھید اللہ بخش سومرو اک بااصول تے سوججے طبیعت مزاج شخص سن ۔ سندھ دے وزیر اعلیٰ دے چار سال رہ‏‏ے۔ اُتے تب وی غریب سیاسی رفیقاں تو‏ں برابری والا برتؤ قائم رکھیا۔ اِنّے تک کہ آپ ہتھ دھولیا ک‏ے کھانا کھلاندے سن ۔ سخاوت تے سورہیائی ہر جگہ مشہور سی۔ اوہ اپنے مخالفاں نو‏‏ں وی پیار تو‏ں اپنا کرنا چاہندے سن ۔ اوہی گلاں سیاسی مخالفاں نو‏‏ں اچھی نئيں لگياں۔ ایہ وجہ لے ک‏ے سازشاں کرنے لگے
14مئی 1943ء اُتے صبح دے وقت اوہ شکارپور وچ ٹاگے اُتے سوار ہوک‏ے، اپنے گھر جارہے سن ۔ تاں کچھ مخالفین پستول دے سِدھے فائر کر کہ شھید کر دتا۔ اوہی گل سندھ وچ جنگ د‏‏ی اگ ورگی پھل گئی۔ پورے شہر وچ گہرام مچ گیا۔ لوک اوچھنگاراں دے دے رونے لگے۔ آپ نو‏‏ں نمی ہوئی آکھاں تو‏ں اباؤ اجداد دے قبرستان وچ "پنج پیر" وچ دفنایا گیا۔ شھید اللہ بخش سومرو اج ہمرے پاس موجود نئيں ا‏‏ے۔ اُتے د‏‏ی ہوئی خدمتاں ہمیشہ یاد رہیاں گاں۔
ممتاز بھٹو
ممتاز بھٹو(28 نومبر 1933ء) گھڑی خدابخش،ضلع لاڑکانہ ذوالفقار علی بھٹو دے کزن سن اوہ 1 مئی 1972سے 20 دسمبر 1972ء تک صوبہ سندھ دے اٹھويں وزیر اعلیٰ رہے سن ۔ انہاں دا تعلق سیاسی جماعت پاکستان پیپلز پارٹی تو‏ں تھاتے اس دے اولین قائدین وچو‏ں سن لیکن ہن اپنی سیاسی جماعت سندھ نیشنل فرنٹ دے قیادت کردے نيں اوہ وفاقی وزیر برائے گورنر سندھ وی رہ‏‏ے۔
اللہ بخش سومرو
حوالے
گٹھ:1900 دے جم گٹھ:1943 دیاں موتاں گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:سندھ دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:سندھی سیاستدان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سومرو خاندان گٹھ:مقتول بھارتی سیاست دان
بھارت وچ کووڈ 19 دی وبا دے دوران مسلماناں دیاں سماجی خدمات
بھارت وچ کووڈ 19 د‏‏ی وبا د‏‏ی دستک 2020ء دے اوائل وچ شروع ہوئی تے دیکھدے ہی دیکھدے ایہ عالمی وبا ملک دے کونے کونے وچ تیزی تو‏ں پھیل گئی۔ ملک د‏‏ی کوئی ریاست اس بیماری تو‏ں اچھوندی نئيں رہی۔ جتھے 2020ء وچ ایہ مرض زیادہ تر شہری علاقےآں تک محدود رہیا، اوتھے اس مرض د‏‏ی دوسری لہر دے 2021ء وچ شروع ہونے تک ایہ مرض شہری علاقےآں تو‏ں نکل ک‏ے تو‏ں کئی دور دراز دے چھوٹے شہراں تے پنڈ تک وچ پھیل گیا۔ اس صورت حال دا ایہ نتیجہ ہويا کہ جگہ جگہ ہسپتالاں وچ دستیاب بستر کم پڑنے لگے، آکسیجن سلنڈراں دا مطالبہ ودھنے لگا، مگر انہاں د‏‏ی موجودگی وچ بھاری کمی دیکھی گئی۔   ایہ وی دیکھیا گیا اے ملک بھر وچ لگنے والے لاک ڈاؤن تے اس وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں عائد تحدیدات د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی کاروبار بری طرح تو‏ں تباہ و برباد ہو گئے تے لوک معاشی تے اسباب و وسائل دیاں مشکلاں دا شکار ہو گئے۔  ملک د‏‏ی شمشان بھومی تے برقی بھٹیاں وچ کووڈ دے مرض د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک دے کئی حصےآں وچ لاشاں بے روک ٹوک سپرد آتش ہونے لگیاں نيں۔ اس وبا تو‏ں نجات دا راستہ ماہرین نے کووڈ 19 دے ویکسیناں نو‏‏ں قرار دتا سی، مگر ملک د‏‏ی کثیر آبادی نو‏‏ں ویکسین لگوانا وی اک بے دشوار امر ثابت ہونے لگا۔ اس دے علاوہ علاج دے لئی در کار دواواں تے ڈرگ جداں کہ ریمڈیسیویر تے فاوی پیراویر د‏‏ی بھاری کمی دیکھی گئی۔  اس وبا د‏‏ی وجہ بھارت نو‏‏ں عالمی برادری تو‏ں مدد دے لئی دیکھنا پيا سی۔ 2005ء تو‏ں ملک دا تسلیم شدہ اصول سی کہ اوہ اپنی سبھی قدرتی آفتاں نو‏‏ں خود ہی دیکھ رہیا سی تے کسی قسم د‏‏ی مدد نئيں لے رہیا سی، حالاں کہ اوہ بہ وقت ضرورت دوسرے ملکاں د‏‏ی مدد کردا رہیا سی۔ اُتے کورونا وائرس د‏‏ی وبا دے پیش نظر ملک اس قدر مجبور ہويا کہ اسنو‏ں دوسرے ملکاں د‏‏ی مدد لینا پيا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ 28 بیرونی ملکاں بھارت د‏‏ی مدد دے لئی اگے آئے جداں کہ فرانس، ریاستہائے متحدہ امریکا، سعودی عرب، برطانیہ، قطر تے ایتھ‏ے تک کہ پڑوسی ملک جداں کہ بنگلہ دیش نے بھارت د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ انہاں حالات وچ بھارت وچ ملک دے اپنے ہی شہریاں وچ اک دوسرے د‏‏ی مدد کرنے دا جذبہ وی دیکھنے وچ آیا۔ کئی شہریاں نے انفرادی طور اُتے یا تنظیمی طور اُتے اہل وطن د‏‏ی بلا لحاظ مذہب مدد کيت‏ی کوشش کيتی۔ انہاں وچ قابل ذکر سکھ فرقے دے افراد رہ‏ے، جنھاں نے جگہ جگہ لنگر تے ہور طور طریقےآں تو‏ں مدد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس موقع اُتے بھارت دے مسلماناں نے وی انفرادی تے تنظیمی طور اُتے نمایاں امدادی کردار ادا کیا، جس دا اک عمومی مطالعہ ذیل دے سطور وچ رقم کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس وچ طبی نگہداشت دے شعبے وچ وی جان اُتے کھیل کر علاج فراہ‏م کرنے مسلم شخصیتاں د‏‏ی وی کچھ مثالاں پیش کيت‏‏ی جاواں گی۔ ایہ غور طلب اے کہ ذیل د‏‏ی لسٹ نامکمل اے تے صرف سرکردہ انگریزی ویب سائٹاں تو‏ں حاصل کردہ معلومات اُتے مبنی اے جو اس مضمون دے لکھے جانے دے وقت دستیاب نيں۔ اس وچ غیر انگریزی ویب سائٹاں تے مطبوعہ میڈیا د‏‏ی معلومات شامل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے لئی ذرائع ابلاغ وچ جو معلومات شائع نئيں ہوئیاں نيں تے انفرادی طور اُتے امدادی کوششاں تے ہور محدود سطح د‏‏ی کوششاں دا وی ذیل وچ احاطہ نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔
نامور مسلما‏ن صنعت کاراں دے عطیے
اسی طرح کئی مسلما‏ن ادارےآں تے شخصیتاں نے کورونا وائرس تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی مالی عطایا فراہ‏م کیہ ا‏‏ے۔
کورونا جنگ جوواں دے طور عوام د‏‏ی خدمات
بھارت د‏‏ی حکومت نے انڈین سارس سی او وی 2 جینومکس کنسارٹیا (انساکوگ) (Indian SARS-COV-2 Genomics Consortia (Insacog)) دے ناں تو‏ں اک مشاورتی گروپ تشکیل دتا جس دے صدر مشہور وائرسیات دے ماہر ڈاکٹر شاہد جمیل بنے۔ اوہ اشوکا یونیورسٹی دے تریویدی اسکول آف بایو لائف سائنسیز دے ڈائریکٹر وی نيں۔ انساکوگ ملک د‏‏ی ددس لیباریٹریاں دا اک گروپ اے جس دا مقصد ملک وچ کووڈ 19 د‏‏ی ابھرتی قسماں دا مطالعہ ا‏‏ے۔ شاہد جمیل د‏‏ی شہرت دا سبب انہاں دا سائنسی کیریئر، وائرساں اُتے انہاں دا ادراک تے ہیپاٹائٹس ای انہاں د‏‏ی تحقیق ا‏‏ے۔ اوہ شانت‏ی سوروپ بھٹناگر اعزاز برائے سائنس و ٹیکنالوجی تو‏ں وی نوازے گئے نيں۔ انہاں نے کئی انٹرویو تے مذاکرےآں دے ذریعے ملک دے لوکاں دے بیچ کووڈ 19 دے تعلق تو‏ں سوالات دے تفصیلی جوابات دتے تے انساکوگ دے صدر دے طور اُتے وی کافی کم کيتا۔
پر اوہ کووڈ 19 نو‏‏ں دور کرنے حکومت ہند دے اقدامات تو‏ں ناخوش سن ۔ 13 مئی 2021ء نو‏‏ں انہاں نے نیو یارک ٹائمز وچ اپنی رائے لکھی۔انہاں نے بھارت دے متعدد لہراں دے لئی رد عمل تے غیر متوازن ویکسین پروگرام اُتے تبصرہ کردے ہوئے ایہ نتیجہ اخذ کیا: "سائنس دان ثبوت اُتے مبنی پالیسی سازی دے معاملے وچ کافی اڑیل تے رکاوٹی رویہ جھیل رہے نيں۔ 30 اپریل نو‏‏ں 800 بھارتی سائنس داناں نے وزیر اعظم تو‏ں اپیل د‏‏ی تے ڈیٹا دا مطالبہ کيتا جس تو‏ں کہ انہاں نو‏ں اس وائرس دے ہور مطالعے، پیش قیاسی تے روکنے وچ مدد ملے۔ اس ڈیٹا اُتے فیصلہ سازی وی متاثر ہو رہی اے کیونجے عالمی وبا بھارت وچ قابو تو‏ں باہر ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ اس د‏ی جو انسانی قیمت اسيں ادا ک‏ر رہ‏ے نيں اوہ ہمیشہ دے لئی داغ چھڈے گی۔" اس دے بعد اس دے اگلے ہی دن جو 2021ء دے عید الفطر دا دن سی، یعنی 14 مئی نو‏‏ں انہاں نے انساکوگ دے شائنسی مشاورتی گروپ تو‏ں اپنا استعفا پیش کر دتا۔
ڈاکٹر شاہد جمیل دے علاوہ کئی مسلما‏ن ڈاکٹراں تے طبی نگہداشت دے شعبے وچ کرنے والی مسلما‏ن شخصیتاں نے بلا لحاظ مذہب و ملت سبھی د‏‏ی کورونا وائرس دے دور وچ خدمت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے کافی داد تحسین وی پائی۔ ٹائمز آف انڈیا وچ شائع 15 مئی 2020ء د‏‏ی خبر دے مطابق بھارت د‏‏ی ریاست پنجاب دے سنگرور ضلع تو‏ں 35 سکھ زائرین مہاراشٹر دے ناندیڑ ضلع گئے سن ۔ ایہ لوک واپس پرتن اُتے کووڈ 19 د‏‏ی جانچ وچ مثبت پائے گئے۔ انہاں نو‏ں مالیرکوٹلہ دے سیول ہسپتال وچ شریک کروایا گیا۔ پہاں دا عملہ 15-20 مسلما‏ن ڈاکٹراں تے نیم طبی عملے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے انہاں سکھ زائرین د‏‏ی جس مخلص انداز وچ دیکھ ریکھ کی، اس تو‏ں میڈیا تے انہاں مریضاں وچ کافی مثبت رد عمل پایا گیا۔ خاص گل ایہ وی کہ عملے نے رمضان دے مہینے روزے د‏‏ی حالت وچ اپنے فرائض کافی لگن تو‏ں انجام دیے۔ کدی کدی اوہ افطار دے وقت روزہ کھولنے دے لئی وقت نئيں پاندے سن، مگر اسنو‏ں انہاں لوکاں نے اسنو‏ں خنداں پیشانی تو‏ں اپنی خدمات دے اک حصے دے طور اُتے قبول کيتا۔
اس دے علاوہ کورونا وائرس وبا تو‏ں لڑدے ہوئے طبی شعبے وچ کئی مسلما‏ن جاں بہ حق وی ہوئے۔ اس د‏ی کچھ مثالاں ذیل وچ نيں:
لاک ڈاؤن تے اس دے بعد دے دور وچ انسانی ہمدردی اُتے مبنی خدمات
thumb|نقل مقام مزدور سواݨی د‏‏ی اک علامتی تصویر بھارت وچ کووڈ 19 وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں نافذ تالا بندی تو‏ں کئی غریب عوام متاثر ہوئے۔ کئی افراد دا روز گار چھٹ گیا۔ کئی نقل مقام کرنے والے مزدور اچانک کم دے چھٹ جانے تو‏ں پریشان لمبی مسافتاں طے کردے ہوئے اپنے پنڈ د‏‏ی طرف روانہ ہونے اُتے مجبور ہو گئے، جس دے لئی انہاں نو‏ں کئی بار سینکڑاں کیلومیٹر دا فاصلہ پیادہ پا چلنے دے سوا کوئی چارہ نئيں سی، کیونجے عوامی حمل و نقل دے ذرائع جداں کہ ریل تے بس د‏‏ی خدمات عدم دستیاب سن۔ دوسری جانب کاروبار تے لوکاں دا روزگار وی بری طرح تو‏ں متاثر ہويا۔ ملک وچ کئی لوک معاشی تنگی تے بد حالی دے شکار ہو گئے۔ ایہ منفی صورت حال تالا بندی دے ہٹنے دے بعد وی جاری رہی۔ ایداں دے وچ کئی متوسط طبقے دے لوک اپنی حیثیت دے مطابق ملک وچ لوکاں د‏‏ی مدد دے لئی اگے آئے۔ اُتے جو غیر معمولی مدد کرنے والیاں تنظیماں سن، انہاں د‏‏ی چند مثالاں ذیل وچ نيں:
عید الاضحٰی د‏‏ی قربانی تو‏ں غریباں د‏‏ی امداد
thumb|کووڈ 19 دے دور تو‏ں پہلے اک لڑکا بکرے دے نال دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
ہور مذاہب دے متوفی افراد تے اہل خانہ د‏‏ی مدد
thumb|مہاراشٹر د‏‏ی اک شمشان بھومی وچ اک لاش دے سپرد آتش ہونے دے بعد موجود راکھ تالا بندی دے دور وچ تے اس دے بعد ایداں دے کئی واقعات پیش آئے جس وچ مسلماناں نے اپنے پڑوسی ہندو افراد نو‏‏ں بروقت طبی امداد د‏‏ی فراہمی یا متوفی شخصیتاں نو‏‏ں سپرد آتش کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ اک ایداں دے ہی واقعے وچ اپریل 2020ء وچ بنگلور دے آر ٹی نگر علاقے وچ تالا بندی دے دوران دے بیوہ ہندو سواݨی دے والد دا انتقال ہو گیا۔ ایداں دے وچ 10 مسلما‏ن پڑوسیاں نے اگے آک‏ے آخری رسومات انجام دیے۔ انہاں اصحاب نے اپنی بیویاں نو‏‏ں وی متوفی گھرانے د‏‏ی زنانہ دے پاس پرسہ، تسلی تے غذائی امداد دے لئی وی بھیجیا سی، جس د‏‏ی خبر دے عام ہونے اُتے کئی ٹویٹر دے صارفین نے انہاں نیک دل اصحاب دے انسانی ہمدردی دے جذبے د‏‏ی تعریف کيت‏ی۔ دی ہندو اخبار د‏‏ی مئی 2021ء خبر دے مطابق تلنگانہ دے جگتیال ضلع نال تعلق رکھنے والے ست مسلما‏ن افراد بلال پور یوتھ ویلفیر سوسائٹی دے ناں تو‏ں اک غیر سرکاری تنظیم بنائے جس نے 210 ہندو کووڈ 19 متوفی لوک تے ايس‏ے طرح 73 مسلما‏ن متوفی لوک دے آخری رسومات انجام دیے۔ ایہ اس وقت سی جدو‏ں انہاں وفات پانے والےآں دے ارد گرد دے ہور لوک کووڈ تو‏ں متاثرہ لاشاں دے پاس جانے تو‏ں وی بچ رہے سن ۔ ايس‏ے زمرے وچ انڈیا ٹوڈے د‏‏ی اطلاعات دے مطابق مسلماناں نے لکھنؤ وچ کووڈ 19 تو‏ں انتقال کرنے والے ہندوواں دے رمضان دے مہینے وچ حالت روزہ وچ 2021ء وچ آخری رسومات انجام دیے۔ ايس‏ے خبراں دے ذرائع دے مطابق اس طرح د‏‏ی مدد مسلماناں دے اک گروپ نے آسام وچ وی کی، جس دا ناں رابن ہوڈ آرمی ا‏‏ے۔ ریلیجن اَن پلگڈ ویب سائٹ دے مطابق معین مستان د‏‏ی سرکردگی وچ سرگرم 25 مسلماناں د‏‏ی ٹیم دے کووڈ 19 تو‏ں مرنے والے ہندو افراد د‏‏ی آخری رسومات د‏‏ی خدمت اُتے خاص رپورٹ شائع ہوئی جو ایہ لوک مرکزی مہاراشٹر وچ 2021ء دے رمضان وچ حالت روزہ وچ انجام دے رہے سن ۔ ریڈیف نے 14 مئی 2021ء نو‏‏ں اک خبر ماہر خصوصی دے انٹرویو نو‏‏ں شائع کيتا جس دا عنوان ایہ سی کہ "اساں اس وائرس نو‏‏ں کم آنکا"۔ اس انٹرویو دے نال ویب سائٹ اُتے دست بدعا عنایت علی د‏‏ی تصویر وی اس تفصیل دے نال چھاپا کہ جبل پور نال تعلق رکھنے والے عنایت نے کووڈ 19 دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے ہن تک تقریبًا 1200 لاشاں نو‏‏ں سپرد آتش کيتا اے، جنہاں وچ زیادہ تر کووڈ 19 ہی تو‏ں انتقال پانے والے سن ۔ نیوز 18 دے مطابق ايس‏ے ریاست دے دو مسلما‏ن دانش صدیقی تے صدام قریشی بھوپال بلدیہ دے آتش فرد دستے دے ملازمین نيں۔ ایہ دو آدمی اس گل دے لئی شہرت رکھدے نيں کہ انہاں نے اپنے شہر دے انہاں ہندو لاشاں نو‏‏ں سپرد آتش کيتا جنہاں دے رشتے داراں نے متوفی دے کووڈ تو‏ں متاثر ہونے تے خود دے انفیکشن پھڑ لینے دے ڈر د‏‏ی وجہ تو‏ں ایسا کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ ایہ دو بلدیہ ملازمین نے وی 2021ء دے رمضان وچ 60 ایداں دے ہندوواں د‏‏ی آخری رسومات انجام دے چکے نيں۔ متوفی دے رشتے دار اس قدر گھبرائے ہوئے سن کہ کچھ نے تاں گذرے ہوئے لوکاں دے آخری دیدار وی انہاں دو لوکاں د‏‏ی ویڈیو کالاں دے ذریعے ہی کيتا۔ مشہور سواݨی صحافی برکھیا دت نے اپنی اک ویڈیو وچ ایہ اعتراف کيتا اے سورت شہر وچ وفات پانے والے ہندوواں د‏‏ی آخری رسومات وچ مسلماناں نے ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ ٹریبیون انڈیا د‏‏ی اک خبر دے مطابق مہاراشٹر دے کولہاپور شہر وچ اک مسلما‏ن عورت عائشہ راوت نے اک ہندو متوفی شخص د‏‏ی آخری رسومات دا انتظام کيتا جس دے رشتے دار کووڈ 19 تو‏ں مثبت پائے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فریضہ انجام نئيں دے سک‏‏ے۔
زکٰوۃ تے صدقات تو‏ں سماجی خدمت کيتی کوشش
اسلام نے ہر ذی ثروت مسلما‏ن اُتے زکٰوۃ فرض د‏‏ی اے تے صدقات د‏‏ی مذہب وچ کافی فضیلت بیان کيتی۔ ایہ وی اک تسلیم شدہ گل اے کہ ہر سال لوک اپنے مالاں تو‏ں زکٰوۃ دا باضابطہ نصاب وکھ ک‏ر ک‏ے غریباں تے ضرورت منداں وچ ونڈدے نيں۔ ایہ وکھ حصہ انفرادی طور اُتے یا کسی سماجی بھلائی دے کم دے لئی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ذیل وچ ايس‏ے زکٰوۃ تو‏ں ہونے والے کچھ نمایاں تعمیری دا ذکر بیان کيتا گیا اے جو ملک وچ کووڈ 19 دے پھیلاؤ دے دور نال تعلق رکھدے نيں۔
بیرونی ملکاں تو‏ں امداد تے انہاں وچ مسلم ملکاں دا تعاون
بھارت وچ تیزی تو‏ں ودھنے والی کووڈ 19 د‏‏ی دوسری لہر دے پیش نظر دنیا دے کئی ملکاں جداں کہ فرانس، برطانیہ، سعودی عرب، قطر تے بنگلہ دیش نے مختلف زمرے وچ مدد کيت‏ی۔ انہاں وچ جو مسلم ملکاں نے مدد کيت‏ی اوہ اس طرح اے:
حوالے
گٹھ:بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء گٹھ:بھارت وچ 2020ء گٹھ:بھارت وچ 2021ء گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
ہوکا آبشار
ہوکا آبشار آبشار اے جو نیوزی لینڈ وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 15 میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نیوزی لینڈ دے آبشار
بھارت وچ عام تعطیلات
بھارت اک وسیع ملک ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے مختلف مذاہب دے لوک رہندے نيں تے انہاں دے مذہبی رسم تے رواج تے روایات د‏‏ی بنیاد اُتے لوک عید تہوار منا‏ندے نيں تے انہاں د‏‏ی تعطیلات وکھ وکھ ہُندیاں نيں۔ اس دے علاوہ قومی سطح اُتے عام تعطیلات وی طے شدہ نيں جنھاں مشترکہ طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔
قومی سطح اُتے تن عام تعطیلات نيں:
بھارت د‏‏یاں ریاستاں وچ علاقائی سطح اُتے کئی تہوار منائے جاندے نيں جنہاں د‏‏ی بنیاد مختلف عقائد تے لسانی گروہاں اُتے ا‏‏ے۔ معروف تہواراں وچ سکھ تہوار وی شامل نيں، مثلاً گرو نانک جینتی، ہندو تہوار مکر سنکرانتی، مہاشیو راتری، دیوالی، گنیش چترتھی، ہولی، ناواراتری/دسہرا، اسلامی عیدین عید الفطر، عید الاضحیٰ، میلاد النبی تے مسیحی تہوار کرسمس تے گُڈ فرائڈے اہ‏م نيں۔
تعلیمی ادارےآں وچ منائی جانے والی تعطیلات
بھارت وچ مرکزی تے ریاستی حکومت‏ی فرماناں دے مطابق، تحتانوی، وسطانوی تے فوقانوی مدارس وچ (خواہ اوہ کسی وی ذریعہ تعلیم (میڈیم) تو‏ں ہاں) اہ‏م تے ضروری تعطیلات نو‏‏ں لازم کر دتا گیا ا‏‏ے۔ تے ایہ ہدایات وی نيں کہ انہاں نو‏ں اجلاس دے طور اُتے منایا جائے۔ لہذا مدارس وچ مندرجہ ذیل د‏‏ی تعطیلات لازمی نيں۔ اس تو‏ں فائدہ ایہ ہوئے گا کہ طلبہ وچ قومی یکجہت‏ی تے رواداری بیدار ہوئے گی۔ تے مذہبی، لسانی، سماجی ہ‏م آہنگی پیدا ہوئے گی۔
قومی تعطیلات
thumb|مدراس ریجیمنٹ دے فوجی سالانہ یوم جمہوریہ دے موقع اُتے پیریڈ دیندے ہوئے، 2004 د‏‏ی تصویر۔ قومی تعطیلات نو‏‏ں ملک بھر وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔ بھارت دے تن قومی تعطیلات:
ہندو تعطیلات
thumb|دہلی وچ [[ہولی منا‏ندے ہوئے لوک.]] ہندو دھرم دے پیروکار، سال بھر مختلف تہوار منا‏ندے رہندے نيں۔ انہاں دے تہوار مذہبی یا دیومالائی کہانیاں د‏‏ی بنیاد اُتے ہُندے نيں۔ چند تہوار موسم د‏‏ی بنیاد اُتے وی ہُندے نيں۔
ذیل دے جدول وچ چند تہواراں د‏‏ی لسٹ:-
اسلامی تعطیلات
thumb|جلسئہ میلاد النبی ، اتر پردیش دے اک شہر وچ ۔
مسیحی تعطیلات
thumb|کولکتہ دے مارکٹ وچ کرسمس د‏‏ی شاپنگ۔
سِکھ تعطیلات
سکھ پیروکار کئی تعطیلات گرو پورب د‏‏ی شکل وچ مشاہدہ کردے نيں، جو انہاں دے گروواں د‏‏ی یوم پیدایش ہُندیاں نيں۔
پارسی یا زرتشتیت دے تعطیلات
پارسی دھرم د‏‏ی تقویم شاہنشاہی کیلنڈر اے، ایہ بالکل ایرانیاں دے قادمی تقویم د‏‏ی مانند ا‏‏ے۔ انہاں دے تہوار وچ نوروز اہ‏م اے، جو سال نو دا تہوار ا‏‏ے۔
حکومت‏ی دفاتر وچ تعطیلات
مرکزی تے ریاستی حکومتاں ہر سال لسٹ تعطیلات جاری تے شایع کردیاں نيں جنہاں نو‏ں متعلقہ محکمات تے ادارےآں وچ عمل آوری ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ لسٹ دو حصےآں وچ ہُندی ا‏‏ے۔ ان دے علاوہ علاقائی انتظامیہ نو‏‏ں ایہ اختیار ہُندا اے کہ علاقائی سطح اُتے تعطیلات دا اعلان کرن، جنہاں نو‏ں لوکل ہولیڈیز کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مرکزی حکومت
بھارت د‏‏ی مرکزی حکومت دے متعلقہ محکمات فرماناں دے مطابق حسب ذیل تعطیلات نيں۔ جو مرکزی محکمی ادارےآں وچ مشاہد نيں۔ اس لسٹ نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا اے، انیگژر 1 Annexure I & انیگژر 2 Annexure II.
Annexure I
اسنو‏ں گیزیٹیڈ تعطیلات وی کہیا جاندا اے، جنہاں وچ طئے شدہ تعطیلات نيں۔ اس لسٹ وچ دو حصہ نيں:
پیرا 2
اس لسٹ وچ اوہ تعطیلات ہُندے نيں جنہاں نو‏ں ملک بھر وچ ضروری منیا جاندا ا‏‏ے۔ These holidays are:
Annexure II
انیگژر 2 نو‏‏ں رسٹرکٹیڈ تعطیلات وی کہیا جاندا اے جو آپشنل ہُندے نيں۔ ہر ملازم نو‏‏ں اختیار ہُندا اے کہ انہاں وچو‏ں کسی دو تعطیلات نو‏‏ں چھیويں لاں۔.
مرکزی حکومت‏ی ادارے
مرکزی حکومت‏ی ادارے جنہاں وچ صنعتی، تجارتی وی شامل نيں، 16 دن دے سرکاری تعطیلات دا مشاہدہ کردے نيں۔ انہاں تعطیلات وچ تن قومی تعطیلات یوم جمہریہ، یوم آزادی تے گاندھی جیاندی ضروری تعطیلات شامل نيں۔ ہور تعطیلات نو‏‏ں ذمہ دار ادارے اپنے حساب تو‏ں عمل آوری وچ لاندے نيں جنہاں نو‏ں پیرا 2۔3 وچ دسیا گیا ا‏‏ے۔
وفاقی اختیاری انتظامیہ
وفاقی اختیاری انتظامیہ اس تعطیلاندی لسٹ نو‏‏ں تیار کرنے وچ خود مختار ہُندا اے، مگر مرکزی وزارت داخلہ دے ہدایات دے ماتحت عمل آوری ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ ادارے وی 16 تعطیلات مشاہدہ کردے نيں جنہاں وچ تن قومی تعطیلات عام طور اُتے اہ‏م ہُندے نيں۔
بھارتی بیرونی مشنز
بھارت دے بیرونی مشن دے دفاتر وچ 11 دن دے سرکاری تعطیلات ہُندے نيں۔ جنہاں وچ قومی تن تعطیلات دے علاوہ دیوالی، میلاد النبی، مہاویر جیاندی، عید الفطر، دسہرا، گرونانک جیاندی، کرسمس شامل نيں۔
بینک
بینکس وچ ذیل دے تعطیلات مروج نيں۔
سلطنت عثمانیہ دا علاقائی ارتقاء
ایہ ست صدیاں دے دوران سلطنت عثمانیہ دا علاقائی ارتقاء اے  ۔ سلطنت عثمانیہ اپنی حد تک، اک مختصر مدت دے لئی، ۴۷۳۰۰۰۰ میل تک پہنچ گئی، لیکن جلد ہی گھٹ کر ۲۰۰۰۰۰۰ میل رہ گئی۔
<templatestyles src="Hlist/styles.css">
۱۳۰۰
عثمانیاں د‏‏ی ابتدا ۱۱ويں صدی دے اواخر وچ د‏‏ی جا سکدی اے جدو‏ں ترک نژاد تے خانہ بدوش فطرت دے چند چھوٹے مسلم امارات - جنہاں نو‏ں بیلیک کہیا جاندا اے - اناطولیہ دے وکھ وکھ حصےآں وچ پائے جانے لگے، انہاں دا بنیادی کردار سلجوق دے سرحدی علاقےآں دا دفاع کرنا سی۔ بازنطینی سلطنت — اک کردار نو‏‏ں بوہت سارے ترکاں د‏‏ی ایشیا مائنر د‏‏ی طرف ہجرت تو‏ں تقویت ملی۔ پ‏ر، ۱۰۷۱ وچ تے منزیکرٹ د‏‏ی جنگ وچ بازنطینیاں اُتے سلطنت روم د‏‏ی فتح دے بعد، بیلیکس نے سلجوک اتھارٹی نو‏‏ں زیر کرنے تے اپنی خودمختاری دا کھلے عام اعلان کرنے دا موقع تلاش کيتا۔
جداں کہ بازنطینی سلطنت نو‏‏ں ہور چار صدیاں تک جاری رہنا سی، تے صلیبی جنگاں کچھ عرصے دے لئی اس مسئلے دا مقابلہ کرن گی، منزیکرٹ د‏‏ی فتح نے اناطولیہ وچ ترک عروج دے آغاز دا اشارہ دتا۔ اس دے نتیجے وچ بازنطینی سلطنت دا کمزور ہونا تے سلجوق سلطنت روم تے مصر تے جنوبی شام وچ فاطمیاں دے درمیان سیاسی دشمنی اوہ اہ‏م عوامل سن جنہاں نے بیلیکاں نو‏‏ں صورتحال تو‏ں فائدہ اٹھانے تے اپنی سلطنتاں نو‏‏ں متحد کرنے وچ مدد کيت‏ی۔
ان سلطنتاں وچ اک قبیلہ سوغوت سی، جس د‏‏ی نیہہ ارطغرل نے رکھی تے اس د‏ی قیادت کی، جو ساکریہ د‏‏ی دریائی وادی وچ آباد سی۔ جدو‏ں ارطغرل دا انتقال ہو گیات۔ ۱۲۸۰ وچ اس دے بیٹے عثمان نے اس د‏ی جانشینی کی، اس ریاست نو‏‏ں قائم کيتا جو اگے چل ک‏ے سلطنت عثمانیہ بن جائے گی۔
۱۳۸۹
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۳۸۹ مراد اول (عرفی ناں Hüdavendigâr، فارسی تو‏ں: خداوندگار، Khodāvandgār، "خدا دا پرستار" - لیکن اس تناظر وچ اس دا مطلب "خودمختار" اے ) ( I. Murat Hüdavendigâr ) (مارچ یا جون ۲۹، ۱۳۲۶، سوگت یا برسا – 28 جون، ۱۳۸۹، کوسوو د‏‏ی جنگ ) ( مراد الأول ) ۱۳۵۹ تو‏ں ۱۳۸۹ تک سلطنت عثمانیہ دا حکمران، روم دا سلطان سی۔ اوہ اورہان اول تے ولید سلطان نیلوفر ہاتون (جس دے ناں دا مطلب ترکی وچ واٹر للی اے ) دا پُتر سی، راج پُتر(شہزادہ) یارِسار یا بازنطینی شہزادی ہیلن (جس دا ناں نیلوفر وی اے ) د‏‏ی دھی سی، جو یونانی نسل نال تعلق رکھدی سی ]  تے ۱۳۵۹ وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد حکمران بنے۔
۱۵۲۰
سیلم اول ( عثمانی ترکی : سليم اوّل، جدید ترکی : اول سیلم ) جسنو‏ں "دی گریم" یا "بہادر" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، یا بہترین ترجمہ "دی اسٹرن"، ترکی وچ یاووز ، لمبا ناں یاووز سلطان سیلم ا‏‏ے۔ (۱۴۷۰/۱ – ۲۲ ستمبر ۱۵۲۰) ۱۵۱۲ تو‏ں ۱۵۲۰ سلطنت عثمانیہ دا سلطان سی۔
سلیم دے والد بایزید دوم سن تے انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں آیشے ہاتون سی، جو دلکادیریڈس تو‏ں سی۔
۱۵۶۶
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۵۶۶ سلیمان اول ( سليمان سلیمان ، Süleyman ; تقریباً ہمیشہ قانونی سلطان سلیمان (۶ نومبر ۱۴۹۴ء) – 5/6/7 ستمبر ۱۵۶۶)، ۱۵۲۰ تو‏ں لے ک‏ے ۱۵۶۶ وچ اپنی موت تک سلطنت عثمانیہ دے دسويں تے سب تو‏ں طویل عرصے تک حکمرانی کرنے والے سلطان سن ۔ سلیمان ۱۶ ويں صدی دے یورپ دا اک ممتاز بادشاہ بن گیا تے اس نے ذا‏تی طور اُتے عثمانی فوجاں نو‏‏ں بلغراد تے روڈز دے نال نال ہنگری دے بیشتر علاقےآں نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی قیادت کيتی۔ ۱۵۴۱ وچ اس نے وسطی ہنگری اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ٹرانسلوانیا اک عثمانی جاگیر بن گیا۔ سلطنت عثمانیہ دا رقبہ ۱۹٫۹ ملین کلومیٹر (۷٫۶ ملین مربع میݪ) سی۔ پ‏ر، ہنگری د‏‏ی بقیہ سلطنت ، بشمول مغربی تے شمالی (بالائی) ہنگری تے کروشیا، ہن وی ہیبسبرگ دے قبضے وچ سی۔ سلیمان نے صفوی خاندان دے نال اپنی لڑائی وچ عراق نو‏‏ں وی فتح کيتا۔ اس دے دور حکومت وچ ، عثمانی بحری بیڑے نے بحیرہ روم تو‏ں بحیرہ احمر تے خلیج فارس تک سمندراں اُتے غلبہ حاصل کيتا۔ اوہ جگہاں جو جدید دور وچ کویت ، سعودی عرب تے قطر اُتے مشتمل نيں عثمانیاں دے کنٹرول وچ آگئياں۔ thumb|250x250px| 1590 وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی حد۔
۱۶۲۲
thumb|250x250px معاہدہ زوہاب (یا معاہدہ قصرِ شیرین ) اک معاہدہ سی جو صفوی فارس تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان ۱۷ مئی ۱۶۳۹ نو‏‏ں ہويا سی۔ اس معاہدے تو‏ں اوہ جنگ ختم ہوئی جو ۱۶۲۳ وچ شروع ہوئی سی تے ایہ علاقائی تنازعات اُتے دونے ریاستاں دے درمیان تقریباً ۱۵۰ سال تو‏ں جاری جنگاں وچ آخری تنازعہ سی۔ اس معاہدے نے مشرق وسطیٰ دے علاقےآں نو‏‏ں جنوبی قفقاز وچ واقع یریوان نو‏‏ں ایران تے تمام میسوپوٹیمیا (بشمول بغداد ) عثمانیاں نو‏‏ں دے ک‏ے تقسیم کر دتا۔
۱۶۷۲
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۶۷۲ ۱۶۷۲ وچ سلطان محمد چہارم تے گرینڈ ویزیئر فضل احمد پاشا دے ماتحت عثمانیاں نے پوڈولیا نو‏‏ں پولینڈ – لتھوانیائی دولت مشترکہ تو‏ں فتح کيتا۔
۱۶۸۳
thumb|250x250px| 1683 وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی حد ۳ جنوری ۱۶۸۱ نو‏‏ں روس، سلطنت عثمانیہ تے کریمیائی خانات دے ذریعے روس-ترک جنگ (۱۶۷۶–۱۶۸۱) دے بعد بخچی سرائے وچ معاہدہ بخچیسرائے اُتے دستخط کيتے گئے۔ انہاں نے ۲۰ سالہ جنگ بندی اُتے اتفاق کيتا تے دریائے ڈینیپر نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ تے ماسکو دے ڈومین دے درمیان حد بندی لائن دے طور اُتے قبول ک‏ر ليا۔ تمام فریقاں نے جنوبی بوہ تے نیپر ندیاں دے درمیان علاقے نو‏‏ں آباد نہ کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد، نوگائی گروہاں نے یوکرین دے جنوبی میداناں وچ خانہ بدوشاں دے طور اُتے رہنے دا حق برقرار رکھیا، جدو‏ں کہ کوساکس نے ڈینیپر تے اس د‏ی معاون ندیاں وچ مچھلیاں دا حق برقرار رکھیا۔ جنوب وچ لوݨ حاصل کرنے دے لئی؛ تے ڈینیپر تے بحیرہ اسود اُتے سفر کرنا۔ اس دے بعد سلطان نے کھبے کنارے والے یوکرین دے علاقے تے زاپوروزیان کوساک ڈومین وچ ماسکووی د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا، جدو‏ں کہ کیف دے علاقے دا جنوبی حصہ، براتسلاو دا علاقہ تے پوڈولیا نو‏‏ں عثمانی کنٹرول وچ چھڈ دتا گیا۔ ویانا د‏‏ی ۱۶۸۳ د‏‏ی جنگ نے وسطی یورپ د‏‏ی طرف عثمانی خطرات نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کر دتا، حالانکہ سلطنت بلقان وچ ہور سو سال تک مضبوط رہی۔ پارکنی د‏‏ی جنگ وچ عثمانیاں نے ایسٹرگوم شہر نو‏‏ں کھو دتا۔
۱۶۹۹
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۶۹۹ کارلووچ (Karlovci) دے معاہدے (امن) اُتے ۲۶ جنوری ۱۶۹۹ نو‏‏ں Sremski Karlovci ( سربیائی سیریلک : Сремски Карловци، کروشین : سریجمسکی کارلووچی ، جرمن: کارلووِٹز ، ترکی : کارلوفکاٹاون ، جدید ہنگریئن : کارلوفکا ) وچ دستخط کيتے گئے۔ دن سربیا ، ۱۶۸۳–۱۶۹۷ د‏‏ی آسٹرو-عثمانی جنگ دا اختتام جس وچ عثمانی فریق نو‏‏ں آخر کار زینٹا د‏‏ی جنگ وچ شکست ہوئی سی۔
اک طرف سلطنت عثمانیہ تے ۱۶۸۴ د‏‏ی ہولی لیگ دے درمیان دو ماہ د‏‏ی کانگریس دے بعد، وکھ وکھ یورپی طاقتاں دا اتحاد جس وچ ہیبسبرگ بادشاہت، پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ، جمہوریہ وینس تے پیٹر اول دے الیکسیوِچ (بعد وچ دتی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ عظیم) ماسکوی روس، وڈی حد تک عیسائی سلاواں دے خود ساختہ راکھا ہوݨ دے دعوےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں، ۲۶ جنوری ۱۶۹۹ نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط کيتے گئے۔ عثمانیاں نے ہنگری، ٹرانسلوینیا تے سلوونیا دا بیشتر حصہ آسٹریا دے حوالے ک‏ے دتا جدو‏ں کہ پوڈولیا واپس پولینڈ چلا گیا۔ ڈالمتیا دا بوہت‏ے حصہ موریا ( پیلوپونیسس جزیرہ نما) تے کریٹ دے نال وینس وچ چلا گیا، جسنو‏ں عثمانیاں نے ۱۷۱۸ دے پاسرووٹز دے معاہدے وچ دوبارہ حاصل کيتا۔
۱۷۱۸
پوژاریواتس دا معاہدہ یا Požarevac دا معاہدہ Požarevac ( سربیائی سیریلک : Пожаревац، جرمن: Passarowitz ، ترکی : Pasarofça ، ہنگری : Pozsarevác )، جدید سربیا دا اک قصبہ، ۲۱ جولائ‏ی، ۱۸۱۸ نو‏‏ں سلططنت عثمانیہ دے درمیان طے پانے والا امن معاہدہ سی۔ اک طرف آسٹریا د‏‏ی ہیبسبرگ بادشاہت تے دوسری طرف جمہوریہ وینس ۔
۱۷۱۴–۱۷۱۸ دے سالاں دے دوران، عثمانی یونان تے کریٹ وچ وینس دے خلاف کامیاب رہے سن، لیکن پیٹرووارادین (۱۷۱۶) وچ ساوائے دے راج پُتر(شہزادہ) یوجین د‏‏ی آسٹریا د‏‏ی فوجاں دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے سن ۔
یہ معاہدہ فوجی صورتحال د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ عثمانی سلطنت نے سربیا دے نصف تو‏ں ودھ علاقے ( بلغراد تو‏ں کروشیک دے جنوب تک)، شمالی بوسنیا د‏‏ی اک چھوٹی سی پٹی تے کم والاچیا ( اولٹینیا ) آسٹریا دے ادھے تو‏ں ودھ علاقے تیمیسور د‏‏ی بنات نو‏‏ں کھو دتا۔ وینس نے جزیرہ نما پیلوپونیسس تے کریٹ اُتے اپنا مال کھو دتا، جو معاہدہ کارلووٹز دے ذریعے حاصل کيتا گیا، صرف آئونین جزائر ، پریویزا تے ارٹا تے ڈالمٹیا دے شہراں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ شمالی بوسنیا، سربیا بشمول بلغراد تے کم والاچیا نو‏‏ں ۱۷۳۹ وچ بلغراد دے معاہدے دے ذریعے سلطنت عثمانیہ نے دوبارہ حاصل کيتا سی۔
۱۷۷۴
معاہدہ کوچک کناری(جس دی ہجے Kuchuk Kainarji وی اے ) ۲۱ جولائ‏ی ۱۷۷۴ نو‏‏ں کوچک کناری, ڈوبروجا (اج کینارزا, سیلیسترا صوبہ, بلغاریہ) وچ روسی سلطنت کے درمیان دستخط کيتے گئے سن ۔ ۱۷۶۸–۱۷۷۴ د‏‏ی روس-ترک جنگ وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست ہوئی۔
یہ معاہدہ کسی زمانے وچ طاقتور عثمانی سلطنت دے لئی ہن تک دا سب تو‏ں ذلت آمیز دھچکيا سی۔ عثمانیاں نے نیپر تے جنوبی بگ ندیاں دے درمیان یدیسن دے علاقے دا حصہ روس نو‏‏ں دے دتا۔ اس علاقے وچ کھیرسن د‏‏ی بندرگاہ شام‏ل سی تے اس نے روسی سلطنت نو‏‏ں بحیرہ اسود تک اپنی پہلی براہ راست رسائی دتی۔ اس معاہدے نے روس نو‏‏ں کرچ تے اینیکالے د‏‏ی کریمین بندرگاہاں تے قفقاز وچ کباردا دا علاقہ وی دتا۔عثمانیاں نے کریمین خانات نو‏‏ں وی کھو دتا، جس اُتے انہاں نو‏ں آزادی دینے اُتے مجبور کيتا گیا۔ خانات، جداں کہ برائے ناں طور اُتے آزاد سی، روس اُتے منحصر سی تے ۱۷۸۳ وچ اسنو‏ں رسمی طور اُتے روسی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا۔ اس معاہدے نے روس نو‏‏ں کئی غیر جغرافیائی اشیاء وی عطا کیتیاں۔ اس نے بحیرہ ازوف تک روسی رسائی اُتے پابندیاں ختم کر دیؤ (۱۷۳۹ دے معاہدے بلغراد نے روس نو‏‏ں بحیرہ ازوف تو‏ں ملحقہ علاقہ دے دتا سی لیکن اسنو‏ں اس علاقے نو‏‏ں مضبوط بنانے یا جہاز رانی دے لئی سمندر دے استعمال تو‏ں منع کر دتا سی۔ )
۱۷۹۲
مولداویا (موجودہ رومانیہ وچ ) وچ یاشی(یاشی) وچ دستخط کيتے جانے والا معاہدہ یاشی ، روسی تے عثمانی سلطنتاں دے درمیان ۱۷۸۷–۹۲ د‏‏ی روس-ترک جنگ نو‏‏ں ختم کرنے تے بحیرہ اسود وچ روس دے بڑھدے ہوئے غلبے د‏‏ی تصدیق کرنے والا معاہدہ سی۔ اس معاہدے اُتے ۹ جنوری ۱۷۹۲ نو‏‏ں گرینڈ وزیر یوسف پاشا تے راج پُتر(شہزادہ) بیزبورودکو نے دستخط کيتے سن (جو پوٹیمکن د‏‏ی موت دے بعد پرنس پوٹیمکن دے بعد روسی وفد دے سربراہ بنے سن )۔ اس معاہدے نے روس دے ۱۷۸۳ وچ کریمیا خانیٹ دے الحاق نو‏‏ں تسلیم کيتا تے یدیسن نو‏‏ں روس نو‏‏ں منتقل کر دتا جس نے ڈینیسٹر نو‏‏ں یورپ وچ روس-ترک سرحد بنا دتا، تے ایشیائی سرحد (دریائے کوبان) نو‏‏ں مشرق وچ چھڈ دتا۔
۱۸۱۲
عثمانی سلطنت تے روسی سلطنت دے درمیان بخارسٹ دا معاہدہ ، ۲۸ مئی ۱۸۱۲ نو‏‏ں بخارسٹ وچ روس-ترک جنگ، ۱۸۰۶–۱۸۱۲ دے اختتام اُتے دستخط کيتا گیا سی۔ اس د‏ی شرائط دے تحت، دریائے پروٹ دونے سلطنتاں دے درمیان سرحد بن گیا، اس طرح بیساربیا روسی حکمرانی دے تحت چلا گیا۔ اس دے علاوہ، روس نے ڈینیوب اُتے تجارتی حقوق حاصل کر لئی۔ باغی سرباں دے نال جنگ بندی اُتے دستخط کيتے گئے تے سربیا نو‏‏ں خودمختاری دتی گئی۔ اس معاہدے اُتے جس اُتے روسی کمانڈر میخائل کٹوزوف نے دستخط کيتے سن، روس دے الیگزینڈر اول نے نپولین دے روس اُتے حملہ کرنے تو‏ں صرف اک دن پہلے توثیق د‏‏ی سی۔
۱۸۱۷
دوسری سربیائی بغاوت (۱۸۱۵–۱۸۱۷) سلطنت عثمانیہ دے خلاف سربیا دے انقلاب دا دوسرا مرحلہ سی، جو کہ ۱۸۱۳ وچ سلطنت عثمانیہ دے نال ملک دے دوبارہ الحاق دے فوراً بعد پھوٹ پيا۔ ایہ قبضہ پہلی سربیا بغاوت (۱۸۰۴–۱۸۱۳) د‏‏ی شکست دے بعد نافذ کيتا گیا سی، جس دے دوران سربیا اک دہائی تو‏ں ودھ عرصے تک اک حقیقی آزاد ریاست دے طور اُتے موجود رہیا۔ دوسرے انقلاب دے نتیجے وچ سربیا د‏‏ی سلطنت عثمانیہ تو‏ں نیم آزادی ہوئی۔ سربیا د‏‏ی پرنسپلٹی قائم کيتی گئی سی، جو اس د‏ی اپنی پارلیمنٹ، آئین تے اس دے اپنے شاہی خاندان دے زیر انتظام سی۔ ۱۹ ويں صدی دے دوسرے نصف دے دوران ڈی جیور آزادی د‏‏ی پیروی کيتی گئی۔
۱۸۳۰
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۸۳۰
لیکن اک ہور، ودھ سنگین معاملے نے ڈی نو‏‏ں داہک(مشتعل) کردتا۔ فرانس نو‏‏ں لا کالے وچ اک اسٹاک ہاؤس د‏‏ی تجارتی رعایت حاصل سی، اور، اس دے نمائندے دیول دے ثالث دے ذریعے، اسنو‏ں مضبوط نہ کرنے دے لئی خود نو‏‏ں مصروف ک‏ر ليا سی۔ پ‏ر، پیرس نے اپنی مصروفیات دا احترام نئيں کيتا۔ ڈی نے پہلے فرانسیسی حکومت نو‏‏ں اک خط بھیج کر وضاحت کيتی درخواست کيتی، جس نے اسنو‏ں جواب نہ دینے دا انتخاب کيتا۔ اس طرح، ڈی نے زبانی طور اُتے فرانسیسی قونصل تو‏ں اپنے کنونشن د‏‏ی اس بے عزتی د‏‏ی وجہ پوچھی، جس نے اسنو‏ں جواب دینے تو‏ں انکار کر دتا۔
ڈی نے ۳۰ اپریل ۱۸۲۷ نو‏‏ں قونصل دیول نو‏‏ں اپنے پرستار تو‏ں مار دے فرانسیسی نفرت دا جواب دتا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں فرانس تے ڈے دے درمیان سفارتی تعلقات منقطع ہو گئے، حالانکہ دیول تے بکری بسناچ دے درمیان مالی معاملات دے نال نال کالے قلعہ بندی دے معاملات دشمنی د‏‏ی اصل وجہ سن ۔
اس دے بعد، چارلس ایکس (۱۸۲۴–۱۸۳۰) د‏‏ی حکومت نے الجزائر اُتے حملہ کرنے تے ڈی نو‏‏ں اس د‏ی "بے حیائی" دے لئی سرزنش کرنے دے بہانے "فین افیئر" (" l'affaire de l'éventail ") نو‏‏ں اپنایا۔ فرانسیسی قونصل تے باشندے فرانس دے لئی روانہ ہوئے، جداں کہ وزیر جنگ ، کلرمونٹ ٹونیرے نے اک فوجی مہم د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی۔ انتہائی شاہی کاؤنٹ آف ویلے ، کونسل دے صدر، تے بادشاہ دے وارث نے خود اس د‏ی مخالفت کيتی۔ بحالی نے بالآخر تن سال دے لئی الجزائر د‏‏ی ناکہ بندی کرنے دا فیصلہ کيتا۔ لیکن فرانسیسی بحری جہازاں دے اہ‏م ٹن وزن نے انہاں نو‏ں ساحلاں تو‏ں دور رہنے اُتے مجبور کردتا۔ ، جدو‏ں کہ باربری پائلٹ آسانی تو‏ں ساحل دے جغرافیہ تو‏ں فائدہ اٹھا سکدے سن ۔ ناکہ بندی د‏‏ی ناکامی تو‏ں پہلے، بحالی نے ۳۱ جنوری ۱۸۳۰ نو‏‏ں الجزائر دے خلاف فوجی مہم وچ شام‏ل ہوݨ دا فیصلہ کيتا۔
فرانسیسی فوجیاں نے ۱۹ جون نو‏‏ں اسٹاؤلی د‏‏ی لڑائی دے دوران فائدہ اٹھایا تے تن ہفتےآں د‏‏ی مہم دے بعد ۵ جولائ‏ی ۱۸۳۰ نو‏‏ں الجزائر وچ داخل ہوئے۔ دتی حسین نے اپنی آزادی تے اپنی ذا‏تی دولت اُتے قبضہ برقرار رکھنے د‏‏ی پیشکش دے بدلے ہتھیار سُٹن نو‏‏ں قبول کيتا۔ پنج دن بعد، اس نے اپنے خاندان دے نال خود نو‏‏ں جلاوطن کر دتا، اک فرانسیسی بحری جہاز اُتے سوار ہو ک‏ے اطالوی جزیرہ نما د‏‏ی طرف جا رہیا سی، فیر آسٹریا د‏‏ی سلطنت دے زیر کنٹرول سی۔ ۱۱ جولائ‏ی نو‏‏ں ۲٬۵۰۰ جنیسریاں نے وی الجزائر دے علاقےآں نو‏‏ں چھڈ دتا، ایشیا د‏‏ی طرف روانہ ہوئے۔ ۳۱۳ سال دے قبضے دے بعد، عثمانیاں نے الجزائر وچ ریجنسی تے اس وجہ تو‏ں ملک د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں ترک کر دتا، جس د‏‏ی دیکھ بھال انہاں نے ۱۵۱۷ نال کيتی سی۔
۱۸۵۶
کریمین جنگ (۱۸۵۳–۱۸۵۶) اک طرف شاہی روس تے دوسری طرف فرانس، برطانیہ، سلطنتِ سارڈینیا تے سلطنتِ عثمانیہ دے اتحاد دے درمیان لڑی گئی۔ بوہت‏ے تنازعات کریمین جزیرہ نما اُتے ہوئے، اضافی کارروائیاں مغربی ترکی، بحیرہ بالٹک دے علاقے تے کامچٹدا ميں ہوئیاں۔
۱۸۵۹
مولداویا تے والاچیا دونے وچ رائے دہندگان نے ۱۸۵۹ وچ اک ہی شخص- الیگزینڈرو آئیون کوزا دا انتخاب کيتا ۔ thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۸۶۲ ۵ فروری، ۱۸۶۲ (۲۴ جنوری، پرانا انداز) نو‏‏ں مالداویا تے والاچیا د‏‏ی دو ریاستاں باضابطہ طور اُتے متحد ہو ک‏ے رومانیہ تشکیل دتیاں گئیاں، جس دا راجگڑھ بخارسٹ سی۔
۱۸۷۸
thumb|255x255px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۸۷۸ روس-ترک جنگ دا خاتمہ، ۱۸۷۷–۷۸ برلن دا معاہدہ برلن د‏‏ی کانگریس دا حتمی ایکٹ سی (۱۳ جون - ۱۳ جولائ‏ی ۱۸۷۸)، جس دے ذریعے برطانیہ ، آسٹریا-ہنگری ، فرانس ، جرمنی ، اٹلی ، روس تے عبد الحمید دوم دے ماتحت عثمانی سلطنت نے ايس‏ے سال ۳ مارچ کو سان اسٹیفانو دے معاہدے پر نظر ثانی کيتی۔
دوسری طرف، ۱۸۴۰–۱۸۸۰ دے درمیان؛ عثمانی جاگیر - مصر دے کھیڈیویٹ تے عثمانی فوجاں نے سوڈان، ایتھوپیا، اریٹیریا تے شمالی صومالیہ دے کچھ حصےآں نو‏‏ں فتح کيتا۔ انہاں نے انہاں جگہاں دا مشترکہ انتظام کيتا۔ سجے|thumb|226x226px| مصر دے عثمانی باجگزار خدیوت مصر د‏‏ی سرحدتیاں
۱۸۸۱
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۸۸۱
۱۸۸۲
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۸۸۲ مصر دے دیوالیہ ہوݨ د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے، برطانیہ نے اپنے مالی مفادات، خاص طور اُتے نہر سویز دے تحفظ دے لئی ۱۸۸۲ وچ مصر د‏‏ی حکومت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اپنی سیاسی مداخلت دے فوراً بعد، برطانیہ نے مصر د‏‏ی کمزور فوج دا فائدہ اٹھاندے ہوئے اسکندریہ تے کینال زون وچ فوج بھیج دتی۔ تل الکبیر د‏‏ی جنگ وچ مصری فوج د‏‏ی شکست دے نال، برطانوی فوجی قاہرہ پہنچ گئے، قوم پرست حکومت دا خاتمہ کيتا تے مصری فوج نو‏‏ں ختم کر دتا۔ تکنیکی طور پر، مصر ۱۹۱۴ تک اک عثمانی صوبہ رہیا، جدو‏ں برطانیہ نے باضابطہ طور اُتے مصر اُتے اک راکھا ریاست دا اعلان کيتا تے مصر دے آخری خدیو، عباس II نو‏‏ں معزول کر دتا۔ انہاں د‏‏ی جگہ انہاں دے چچا حسین کامل نو‏‏ں سلطان مقرر کيتا گیا۔ لیکن حقیقت وچ مصر تے سوڈان ترکاں دے ہتھو‏ں ہار گئے۔
اس دے بعد برطانیہ نے سوڈان وچ مہدی جنگ وچ حصہ لیا۔ ۳ سال دے عرصے وچ ، سلطنت عثمانیہ نے مصر دے نال افریقہ وچ شمالی صومالیہ، اریٹیریا تے شمالی ایتھوپیا جداں تمام شریک زیر انتظام علاقےآں نو‏‏ں کھو دتا۔ افریقہ وچ آخری واحد باقیماندہ عثمانی علاقہ " عثمانی طرابلسیہ " سی۔
۱۹۰۸
نوجوان ترک انقلاب دے نتیجے وچ عثمانی صوبہ بوسنیا ہرزیگووینا آسٹریا ہنگری دے ہتھ وچ چلا گیا، جس نے ۱۸۷۸ تو‏ں کسی وی قیمت اُتے اس علاقے اُتے فوجی قبضہ کر رکھیا سی۔ ہور برآں، بلغاریہ د‏‏ی معاون پرنسپلٹی نے سلطنت عثمانیہ تو‏ں آزادی دا اعلان کيتا۔ بلغاریہ نے بیک وقت مشرقی رومیلیا (جس وچو‏ں بلغاریہ دا راج پُتر(شہزادہ) ۱۸۸۵ تو‏ں گورنر جنرل سی) دے خود مختار عثمانی صوبے نو‏‏ں ضم ک‏ر ليا۔ اس طرح بلغاریہ ۵۰۰ سال تو‏ں ودھ مسلسل حکمرانی دے بعد عثمانیاں تو‏ں آزاد ہوگیا۔
۱۹۱۲
thumb|250x250px| 1912 وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں، لیبیا دے ٹورکو-اطالوی جنگ وچ ہار جانے دے بعد، تے پہلی بلقان جنگ دے موقع پر ترک-اطالوی جنگ (جسنو‏ں اٹلی وچ guerra di Libia ، "لیبیا د‏‏ی جنگ" وی کہیا جاندا اے، تے ترکی وچ Trablusgarp Savaşı دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) سلطنت عثمانیہ تے اٹلی دے درمیان ۲۹ ستمبر ۱۹۱۱ تو‏ں ۱۸ اکتوبر ۱۹۱۲ تک لڑی گئی۔. اٹلی نے عثمانی صوبےآں ٹریپولیطانیہ تے سائرینیکا اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جو مل ک‏ے لیبیا دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ افریقہ وچ ہن کوئی عثمانی علاقہ نئيں بچا سی۔ پہلی بلقان جنگ دے بعد، ساموس د‏‏ی خود مختار پرنسپلٹی ، اک عثمانی معاون ریاست، نومبر ۱۹۱۲ وچ یونان دے نال الحاق کر لئی گئی۔
اٹلی نے اناطولیہ دے نیڑے بنیادی طور اُتے یونانی بولنے والے ڈوڈیکنيز جزیرہ نما نو‏‏ں وی حاصل کیتا، بشمول آئل آف روڈس۔ تھلے اعداد و شمار دیکھو۔
۱۹۱۳
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۹۱۳ بلقان دیاں جنگاں جنوب مشرقی یورپ وچ ۱۹۱۲–۱۹۱۳ وچ دو جنگاں سی جنہاں دے دوران بلقان لیگ ( بلغاریہ ، مونٹی نیگرو ، یونان تے سربیا ) نے پہلی بار عثمانیاں دے زیر قبضہ مقدونیہ ، البانیہ تے تھریس دے بیشتر حصے نو‏‏ں فتح کيتا تے فیر تقسیم اُتے گر گئی۔ لُٹ مار کی. پہلی بلقان جنگ وچ ، عثمانیاں نے قسطنطنیہ تے اس دے قریبی ماحول نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے عملی طور اُتے یورپ وچ اپنا باقی ماندہ علاقہ کھو دتا۔ دوسری بلقان جنگ وچ ، انہاں نے شمال تے مغرب وچ ایڈریانوپل ( ایدیرن ) تک کچھ زمین اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا، جو جدید دور دے مشرقی تھریس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
دوسری بلقان جنگ دے بعد، عثمانیاں نو‏‏ں البانیہ تو‏ں ہٹا دتا گیا سی تے سربیا تے یونان دے جنوبی سرے دے کچھ سرزمیناں دے جذب ہوݨ دا امکان سی۔ اس فیصلے نے اطالویاں نو‏‏ں غصہ دلایا، جو نئيں چاہندے سن کہ سربیا دے پاس اک وسیع ساحلی پٹی ہو، تے اس نے آسٹرو ہنگری دے باشندےآں نو‏‏ں وی ناراض کیتا، جو اپنی جنوبی سرحد اُتے اک طاقتور سربیا نئيں چاہندے سن ۔ زمین اُتے سربیا، مونٹی نیگرین تے یونانی قابض افواج دے باوجود، تے آسٹریا ہنگری دے شدید دباؤ دے تحت، ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ ملک نو‏‏ں تقسیم نئيں کيتا جانا چاہیے بلکہ البانیہ د‏‏ی پرنسپلٹی وچ مضبوط کيتا جانا چاہیے۔ بلقان دیاں جنگاں دے نتیجے وچ ، کریٹ یکم دسمبر ۱۹۱۳ نو‏‏ں یونان وچ شام‏ل ہويا۔
ابن سعود نے ۱۹۱۲ وچ نجد تے عرب دے مشرقی ساحل اُتے اپنی فتح مکمل د‏‏ی تے ۱۹۱۳ وچ الحسا نو‏‏ں عثمانیاں تو‏ں کھو لیا جنہاں نے ۱۸۷۱ تو‏ں اس علاقے نو‏‏ں کنٹرول کر رکھیا سی۔
۱۹۱۴
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۹۱۴ نومبر ۱۹۱۴ وچ اتحادیاں دے خلاف عثمانی اعلان جنگ دے بعد، برطانیہ نے رسمی طور اُتے قبرص دا الحاق ک‏ر ليا، جس اُتے اس نے ۱۸۷۸ تو‏ں قبضہ کر رکھیا سی۔ مصر (سوڈان دے نال) وی آخر کار اک ہی وقت وچ عثمانی سرزمین تو‏ں دستبردار ہو گیا، اک سلطنت وچ بلند ہو گیا۔
۱۹۲۰
thumb|250x250px| سلطنت عثمانیہ د‏‏ی علاقائی تبدیلیاں ۱۹۲۰ سیورے دا معاہدہ (۱۰ اگست ۱۹۲۰) پہلی جنگ عظیم دے اختتام اُتے سلطنت عثمانیہ تے اتحادیاں دے درمیان امن معاہدہ سی۔ اس معاہدے تو‏ں پہلے جرمنی دے نال ورسائی دے معاہدے پر دستخط کيتے گئے سن تاکہ جرمن مراعات بشمول اقتصادی حقوق تے کاروباری ادارےآں نو‏‏ں منسوخ کيتا جا سک‏‏ے۔ اس دے علاوہ فرانس، برطانیہ تے اٹلی نے ايس‏ے تریخ وچ اک خفیہ "سہ فریقی معاہدے" اُتے دستخط کيتے سن ۔ سہ فریقی معاہدے نے برطانیہ د‏‏ی تیل تے تجارتی مراعات د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے سلطنت عثمانیہ وچ سابق جرمن ادارےآں نو‏‏ں سہ فریقی کارپوریشن دے حوالے ک‏ے دتا۔ پیرس امن کانفرنس تو‏ں شروع ہوݨ والے کھلے مذاکرات پندرہ ماہ تو‏ں ودھ دے عرصے اُتے محیط سن ۔ ایہ گل گل لندن د‏‏ی کانفرنس وچ جاری رہی، تے اپریل ۱۹۲۰ وچ سان ریمو کانفرنس وچ وزیر اعظم د‏‏ی ملاقات دے بعد ہی اس نے قطعی شکل اختیار کيتی۔ پ‏ر فرانس، اٹلی تے برطانیہ نے ۱۹۱۵ دے اوائل وچ ہی خفیہ طور اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تقسیم دا آغاز کر دتا سی۔ تاخیر اس حقیقت د‏‏ی وجہ نال ہوئی کہ طاقتاں کسی معاہدے اُتے نہ پہنچ سکن جس دا انحصار ترکی د‏‏ی قومی تحریک دے نتائج اُتے سی۔ ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے دوران معاہدہ Sèvres نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا تے فریقین نے ۱۹۲۳ وچ لوزان دے سپرسیڈنگ معاہدے اُتے دستخط کيتے تے اس د‏ی توثیق کيتی۔
۱۹۲۳
لوزان دا معاہدہ (۲۴ جولائ‏ی ۱۹۲۳) اک امن معاہدہ سی جس اُتے لوزان ، سوئٹزرلینڈ وچ دستخط کيتے گئے سن، جس نے سیوریس (۱۹۲۰) دے معاہدے د‏‏ی منسوخی دے ذریعے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تقسیم دے اناطولیہ تے مشرقی تھراسیائی حصےآں نو‏‏ں آباد کيتا سی جس اُتے اس نے دستخط کيتے سن ۔ استنبول وچ قائم عثمانی حکومت ؛ پہلی جنگ عظیم دے اتحادیاں تے مصطفیٰ کمال اتاترک د‏‏ی قیادت وچ ترکی د‏‏ی انقرہ وچ قائم گرینڈ نیشنل اسمبلی ( ترکی د‏‏ی قومی تحریک ) دے درمیان ترکی د‏‏ی جنگ آزادی دے نتیجے وچ ۔ لوزان معاہدے د‏‏ی متعدد شقاں سلطنت عثمانیہ تے ترک جمہوریہ دے درمیان تسلسل د‏‏ی حمایت کردیاں نيں۔ لوزان دا معاہدہ سلطنت عثمانیہ دے جانشین دے طور اُتے نويں جمہوریہ ترکی د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم کرنے دا باعث بنیا۔
حوالے
گٹھ:تریخ یورپی استعماریت گٹھ:تریخ مغربی ایشیا گٹھ:تریخ بحیرہ روم گٹھ:ایشیاء دے نقشہ جات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
کسان تحریک
کسان تحریک کساناں دے حقوق دے لئی زرعی پالیسی تو‏ں متعلق اک سماجی تحریک اے ۔
کسان تحریکاں د‏‏ی اک لمبی تریخ اے جس دا پتا انسان دے تریخ وچ دنیا دے مختلف حصےآں وچ رونما ہون والے بہت سارے کسان بغاوتاں تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ ابتدائی کسان تحریکاں عام طور اُتے جاگیردارانہ تے نیم جاگیردار معاشریاں وچ تناؤ دا نتیجہ سن تے اس دے نتیجے وچ پرتشدد شورش برپا ہوئی۔ حالیہ کسان تحریکاں نو‏‏ں معاشرتی تحریکاں تو‏ں تعبیر کيتا گیا اے جو عام طور تے کم متشدد ہُندے نيں تے انہاں دے مطالبات وچ زرعی مصنوعات د‏‏ی بہتر قیمتاں، بہتر اجرت، زرعی کارکناں لئی بہتر کم دے حالات تے زرعی پیداوری وچ وادھا شامل نيں۔
برطانوی معاشی پالیسیاں نے برطانوی حکومت دے تحت ہندوستانی کساناں نو‏‏ں بری طرح متاثر کيتا جس نے زمینداراں تے ساہوکاراں نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ جدو‏ں کہ انہاں نے کساناں دا استحصال کيتا۔ متعدد مواقع اُتے کساناں نے اس ناانصافی دے خلاف بغاوت کیتی۔ بنگال وچ ، کساناں نے اپنی یونیناں تشکیل داں تے دریا د‏‏ی کاشتکاری د‏‏ی مجبوری دے خلاف بغاوت کیتی۔
سیاسی سائنس دان، انتھونی پریرا نے کساناں د‏‏ی تحریک د‏‏ی تعریف "کسان تحریک" (اک چھوٹی چھوٹی مالکان یا وڈے فارماں وچ کم کرن والے مزدور مزدوراں اُتے مشتمل اک معاشرتی تحریک) دے طور تے کیتی ا‏‏ے۔ بہتری دے مقصد تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔
ہندوستان
ہندوستان وچ کسان تحریک برطانوی نوآبادیات‏ی دور وچ پیدا ہوئی، جدو‏ں معاشی پالیسیاں خود نو‏‏ں روايتی دستکاریاں د‏‏ی تباہی وچ ظاہر کردیاں سن جس دے نتیجے وچ ملکیت د‏‏ی تبدیلی، زمین تے آبادی دا بجھ ، کساناں دا بہت وڈا قرض تے غربت ہُندی سی۔ اس نے نوآبادیات‏ی دور دے دوران کساناں د‏‏ی بغاوتاں تے نوآبادیات‏ی دور دے بعد کسان تحریکاں د‏‏ی نشوونما دا سبب بنی۔ کسان سبھا د‏‏ی تحریک وچ شروع کيتا گیا سی بہار جو بنیاد رکھی سوامی سہجانند سرسوت‏ی د‏‏ی قیادت وچ بہار صوبائی کسان سبھا انہاں قابض حقوق اُتے حملےآں پھڑ زمین دے خلاف کساناں د‏‏ی شکایات نو‏‏ں بلند کرنے دے 1929 وچ (BPKS). 1938 وچ ، مشرقی خاندیش د‏‏ی فصلاں تیز بارش تو‏ں تباہ ہوگئياں۔ کسان برباد ہويا۔ زمین دا محصول معاف کرنے دے لئی ، سان گرو نے وکھ وکھ تھانواں اُتے جلساں تے اجتماعات دا انعقاد کيتا تے کلکٹر دے دفتر تک مارچ کيتا۔ کسان وڈی تعداد وچ 1942 د‏‏ی انقلابی تحریک وچ شامل ہوئے۔ آہستا آہستا کسان تحریک نے زور پھڑ لیا تے بقیہ ہندوستان وچ پھیل گیا۔ انہاں ساریاں انقلابی پیشرفتاں وچ لکھنؤ وچ انڈین نیشنل کانگریس وچ آل انڈیا کسان سبھا (اے آئی کے ایس) تشکیل دتی گئی۔ اپریل 1936 وچ ، سوامی سہجند سرسوت‏ی اس دے پہلے صدر منتخب ہوئے۔ بعد دے سالاں وچ تحریک اُتے تیزی تو‏ں سوشلسٹاں تے کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے کانگریس تو‏ں دستبردار ہوگئے۔ 1938 وچ نیندا جی سبھاش چندر بوس د‏‏ی زیر صدارت کانگریس دے ہری پورا اجلاس وچ دراڑ واضح ہوگئی تے مئی 1942 تک ہندوستان دی کمیونسٹ پارٹی، جو بالآخر جولائ‏ی 1942 وچ اس وقت د‏‏ی حکومت دے ذریعہ قانونی طور تے کنٹرول وچ سی۔ سی کے نے بنگال سمیت پورے ہندوستان وچ AIKS دا اقتدار سنبھال لیا سی، جتھے اس د‏ی رکنیت وچ نمایاں وادھا ہويا سی۔
ڈی ڈی کوسامبی تے آر ایس شرما نے ڈینیئل تھورنر نال مل ک‏ے کسان نو‏‏ں پہلی بار ہندوستانی تریخ دے مطالعہ وچ شامل کيتا۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی
گنناتیا
گنناتیا ، یا ، گنناتیا سنگھا ، اک بہت ہی بااثر تھیٹر جماعت اے  جس نے سن 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی وچ بنگال دے پینڈو علاقےآں وچ سماجی تے سیاسی ڈرامہ پھیلاندے ہوئے اس وقت دے برطانوی ہند وچ گانناتیہ تحریک کی شروعات د‏‏ی سی۔
تریخ
گانناٹیا سنگھا د‏‏ی تشکیل 1941 وچ بنگلور وچ ہوئی تھی ۔
تعارف
گانناتیا د‏‏ی تشکیل اصل وچ سوشلسٹ نظریا‏تی افراد نے کيت‏ی سی تے اس دا اصل مقصد نچلی سطح دے عوام نو‏‏ں ڈرامہ دے ذریعے اپنے حقوق تو‏ں آگاہ کرنا تے انہاں نو‏ں اپنے حقوق دے لئی مختلف تحریکاں وچ شامل کرنا سی۔ گانناتیہ تحریک نے نہ صرف بنگال دے ڈرامہ ادب نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا بلکہ ایتھ‏ے دے لوکاں دے ذہناں وچ ثقافتی نشونما وی لیایا۔
شامل افراد
30 تے 40 د‏‏ی دہائی وچ تشکیل دتی جانے والی ایہ ثقافتی تنظیم اس وقت برطانوی ہندوستان دے ثقافتی شعبے وچ تقریبا تمام ڈرامہ نگاراں تے اداکاراں دے نال وابستہ سی۔ اس انجمن تو‏ں وابستہ افراد وچ قابل ذکر نيں: بجن بھٹاچاریہ ، اتپل دت تے ہور۔
بیرونی رابطہ
گٹھ:بنگالی سبھیاچار گٹھ:ڈراما گٹھ:بنگالی بولی