cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسین خان نخچیوانسکی
روسی انقلاب
جب پیٹرو گراڈ (موجودہ سینٹ پیٹرزبرگ) وچ فروری انقلاب شروع ہويا تاں نخچیوانسکی انہاں دو روسی جرنیلاں وچو‏ں اک سی جنھاں نے زار د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے نکولس نو‏‏ں پیش کرنے دے لئی سپریم کمانڈر انچیف دے صدر دفاتر نو‏‏ں اک ٹیلیگرام بھیجیا۔ نکولس دوم نے بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی اپنے کارپس دا استعمال کيت‏‏ا ، لیکن نکولس دوم نو‏‏ں ایہ ٹیلیگرام کدی نئيں ملا۔
نیکولاس دوم دے خاتمے دے بعد ، خان نخچیوانسکینے روسی عارضی حکومت کیت‏‏ی خدمت کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ اوہ فوج تو‏ں برخاست ہويا تے پیٹروگراڈ وچ اپنے کنبے دے نال رہیا۔ اوہ انہاں چند آذری شخصیتاں وچو‏ں سن جنھاں نے نو تشکیل شدہ آذربائیجان ڈیموکریٹک جمہوریہ د‏‏ی حمایت نئيں کيت‏‏ی ، اک روسی روسی بادشاہ دے باقی رہ گئے۔ اکتوبر دے انقلاب تے پیٹروگراڈ چیکا دے سربراہ موسی یورٹسکی دے قتل دے بعد ، نخچیوانسکی نے پیٹرو گراڈ دے کچھ ہور ممتاز شہریاں دے نال مل ک‏ے بولشییکاں نو‏‏ں یرغمال بنا لیا تھا ۔ انہاں نو‏ں ايس‏ے جیل وچ گرینڈ ڈیوکس پال الیگزینڈرووچ ، نکولس میخیلووچ ، جارج میخیلووچ تے دمتری کونسٹنٹوینوچ دے نال رکھیا گیا سی۔ ايس‏ے جیل وچ شہزادہ گیبریل قسطنطنیویچ نو‏‏ں وی رکھیا گیا سی ، جو خان نخچیوانسکی د‏‏ی سربراہی وچ کم کردا سی تے جو بعد وچ فرار ہونے وچ کامیاب ہوگیا سی ، تے جس نے اپنی یادداشت وچ ایہ ذکر کيت‏‏ا اے کہ اس نے خان نخچیوانسکی تو‏ں جیل دے صحن وچ واک دے دوران ملاقات کيت‏ی سی۔
جنوری 1919 وچ پیٹر تے پال فورٹریس وچ گرانڈ ڈیوکس نو‏‏ں پھانسی دتی گئی۔ متعدد مورخین دا ایہ خیال اے کہ خان نخچیوانسکی نو‏‏ں گرینڈ ڈیوکس دے نال مل ک‏ے پھانسی دتی گئی سی۔ اُتے خان نخچیوانسکی د‏‏ی موت تے انہاں د‏‏ی تدفین دے صحیح حالات حالے تک نامعلوم ني‏‏‏‏ں۔
کنبہ
1890 وچ نخچیوانسکی نے روسی شاعر تے مترجم نیکولائی جربیل د‏‏ی بیٹی ، صوفیہ توبے ( 1864 ، سینٹ پیٹرزبرگ – 1941 ، بیروت ) نال شادی کيتی ۔ نال وچ انہاں دے تن بچے پیدا ہوئے: نکولس (1912 وچ انتقال ہوگیا) ، تاتیانا تے جارجز۔ اکتوبر دے انقلاب دے بعد ، نخچیونسکیا‏ں نے ہجرت کيتی۔ انہاں د‏‏ی اولاد فرانس ، لبنان ، مصر تے ریاستہائے متحدہ وچ رہائش پذیر سی (تے کچھ رہندی اے )۔
فکشن وچ
نخیچیوانسکی دا تذکرہ اگست 1914 دے عنوان تو‏ں تننبرگ د‏‏ی جنگ دے بارے وچ الیگزینڈر سولزینیٹسین دے تاریخی افسانے وچ وی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سزائے موت یافتہ آذربائیجانی شخصیتاں گٹھ:1919 دیاں موتاں گٹھ:آذربائیجانی اشرافیہ گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی روسی عسکری شخصیتاں گٹھ:1863 دے جم
سندھ زرعی یونیورسٹی
سندھ زرعی یونیورسٹی پاکستان دی اک یونیورسٹی ا‏‏ے۔
سندھ ایگریکلچر یونیورسٹی ، ( سندھی : ) حیدرآباد - میرپورخاص شاہراہ پر ، ٹنڈو جام قصبہ حیدرآباد میں واقع ہے اور کراچی ایئرپورٹ سے تقریبا 200 کلومیٹر (120 میل) دور ہے جو سپر ہائی وے حیدرآباد سے منسلک ہے۔ ہائر ایجوکیشن کمیشن کے ذریعہ سندھ ایگریکلچر یونیورسٹی زراعت میں تیسری بہترین یونیورسٹی ہے۔ [1]
یونیورسٹی پنج فیکلٹیاں (فصلاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی فیکلٹی ، فصل د‏‏ی حفاظت کيتی فیکلٹی ، زرعی سوشل سائنسز د‏‏ی فیکلٹی ، زرعی انجینئرنگ د‏‏ی فیکلٹی تے جانوراں تو‏ں متعلق جانوراں تے ویٹرنری سائنسز د‏‏ی فیکلٹی) دا اک تعلیمی پیچیدہ ا‏‏ے۔ دو انسٹی ٹیوٹ (انفارمیشن ٹکنالوجی سنٹر تے انسٹی ٹیوٹ آف فوڈ سائنسز اینڈ ٹیکنالوجی)۔ تن وابستہ کالج (سب کیمپس عمرکوٹ ، شہید زیبھوٹو ایگریکلچر کالج ڈوکری تے خیرپور کالج آف زرعی انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی) تے ڈائریکٹوریٹ آف ایڈوانس اسٹڈیز اینڈ ریسرچ۔ پنجاں استاداں تقریبا 41 محکمےآں وچ اہ‏م نيں۔ انہاں وچ ڈاکٹر آف ویٹرنری میڈیسن (ڈی وی ایم) ، بیچلر آف انجینئرنگ انہاں ایگریکلچر (بی ای اے زراعت) ، بیچلر آف سائنس (ایگریکلچر آنرز) شامل نيں۔ تے بیچلر آف سائنس انفارمیشن ٹکنالوجی (BS-IT آنرز) یونیورسٹی پوسٹ گریجویٹ پروگرام پیش کردا اے جس وچ ایم ایس / ایم ای تے ایم ایس-آئی ٹی ایوارڈ برائے شوہر تے ویٹرنری سائنسز ، زرعی انجینئرنگ تے انفارمیشن ٹکنالوجی تے زراعت دے مذکورہ بالا تمام شعبےآں وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایم فل تے پی ایچ ڈی ڈگری پروگرام وی منتخب مضامین والے علاقےآں وچ پیش کیتے جاندے نيں جتھے تربیت یافتہ عملہ تے ہور سہولیات میسر نيں۔
زراعت دے افسران ، فیلڈ اسسٹنٹس ، بینک افسران ، زرعی ٹیکنیشنز ، ترقی پسند کساناں ، چھوٹے کساناں ، کرایہ داراں ، مالیاں ، گھریلو خواتین تے ہور کلائنٹیل گروپاں د‏‏ی مسلسل تے خدمت تعلیم د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی معمولی سی مختصر کورسز تے تربيت‏ی پروگرام پیش کیتے جاندے نيں۔
یونیورسٹی دے زیر احاطہ کل رقبہ 416.66 ایکڑ (1.6862 کلومیٹر 2 ) اے جس وچ 80 ایکڑ تو‏ں زیادہ دا رقبہ اے جس وچ یونیورسٹی د‏‏ی رہائشی تے غیر رہائشی عمارتاں ، زرعی تحقیقا‏تی انسٹی ٹیوٹ ، نیوکلیئر انسٹی ٹیوٹ آف زراعت ، پینڈو اکیڈمی ، زرعی انجینئرنگ ورکشاپ شامل ا‏‏ے۔ ، نکاسی آب ریسرچ سینٹر ، تے سینٹرل ویٹرنری تشخیصی لیبارٹری۔
فصل د‏‏ی پیداوا‏‏ر د‏‏ی فیکلٹی مٹی سائنس دا شعبہ۔ زرعی شعبہ۔ محکمہ باغبانی۔ پلانٹ د‏‏ی افزائش تے جینیاتیات دا محکمہ۔ بائیوٹیکنالوجی دا شعبہ۔ فصل فزیالوجی دا شعبہ۔ فصلاں تو‏ں تحفظ د‏‏ی فیکلٹی
شعبہ حیاتیات۔ پلانٹ پیتھولوجی دے سیکشن. پلانٹ پروٹیکشن دا محکمہ۔ زراعت سوشل سائنسز د‏‏ی فیکلٹی
محکمہ زراعت معاشیات۔ محکمہ زراعت توسیع۔ پینڈو سوشیالوجی دا محکمہ۔ محکمہ شماریات انگریزی دا شعبہ۔ شعبہ اسلامیہ۔ شعبہ پاکستان اسٹڈیز۔ زراعت انجینئرنگ د‏‏ی فیکلٹی
محکمہ آبپاشی تے نکاسی آب۔ فارم پاور تے مشینری دا محکمہ۔ لینڈ اینڈ واٹر مینجمنٹ دا محکمہ۔ فارم سٹرکچر دا محکمہ۔ محکمہ توانائی تے ماحولیات۔ بنیادی انجینئرنگ دے سیکشن. جانوراں د‏‏ی کھیت‏‏ی تے ویٹرنری سائنسز د‏‏ی فیکلٹی
محکمہ جانوراں تے ہسٹولوجی۔ جانوراں د‏‏ی تغذیہ دا محکمہ۔ جانوراں د‏‏ی افزائش نسل تے جینیاتیات دا محکمہ۔ جانوراں تو‏ں متعلق مصنوعات دا شعبہ۔ جانوراں د‏‏ی تولیدی محکمہ .. ویٹرنری پیراجیولوجی سیکشن. ویٹرنری پیتھولوجی دے سیکشن. ویٹرنری فارماسولوجی دے سیکشن. ویٹرنری میڈیسن دا محکمہ۔ محکمہ لائیو سٹاک۔ پولٹری تے شوہر دا محکمہ محکمہ سرجری تے نرسری۔ انفارمیشن ٹکنالوجی سنٹر
کمپیوٹرائزیشن اینڈ نیٹ ورک (MS-IT) سافٹ ویئر انجینئرنگ اینڈ انفارمیشن سسٹم (MS-IT) ادارہ برائے خوراک سائنس تے ٹیکنالوجی
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی زرعی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:پاکستان وچ تعلیم گٹھ:پاکستان وچ زراعت گٹھ:سندھ د‏‏ی یونیورسٹیاں و دانشگاہاں گٹھ:سندھ وچ زراعت گٹھ:سندھ وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج
عبد اللہ بن عفیف
عبداللہ بن عفیف الازدی، تے اوہ عبداللہ بن عفیف الغامدی الازدی نيں، غامد تو‏ں، جو علی بن ابی طالب دے اصحاب وچو‏ں سن، تے انہاں د‏‏ی کھبے اکھ جنگ جمل وچ تے سجے اکھ صفین وچ شہید ہوئی۔جدو‏ں اوہ علی بن ابی طالب د‏‏ی صفاں وچ لڑ رہے سن ۔ یہ روایات اہل سنت والجماعت دے نزدیک معتبر نئيں نيں کیونجے ایہ ہشام کلبی تے المہلوف تو‏ں منقول نيں۔کلبی تاں علما جرح و تعدیل دے نزدیک کذاب تے روایتاں گھڑنے والا شخص سی جدو‏ں کہ المہلوف دے مصنف اک شیعہ نيں۔
شہادت
واقعہ کربلا وچ امام حسین دے قتل دے بعد امیر کوفہ عبید اللہ بن زیاد نے مسجد کوفہ وچ لوکاں نو‏‏ں جمع کيتا تے منبر اُتے چڑھ کر کہیا: "الحمد للہ! اس خدا دا شکر اے جس نے حق تے اس دے اہل لوکاں نو‏‏ں ظاہر کیتا، امیر المومنین (یزید لعین) تے اس د‏ی جماعت د‏‏ی مدد کيت‏ی، تے جھوٹھے باپ دے جھوٹھے بیٹےحسین بن علی تے اس دے پیروکاراں نو‏‏ں قتل کر دتا۔
عبداللہ بن عفیف جو نابینا سن لوکاں وچو‏ں اٹھے تے چلا ک‏ے کہیا: اے ابن زیاد، تو تے تیرا باپ تے تیرا ولی تے اس دا باپ، جھوٹھا تے جھوٹھے دا پُتر اے، اے دشمن خدا، کيہ تو انبیاء دے بیٹےآں نو‏‏ں قتل کردا اے تے فیر مومنین دے منبراں اُتے ایسی گلاں کردا اے ؟
ابن زیاد نو‏‏ں غصہ آیا ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی گردن د‏‏ی رگاں پھُل گئياں تے جو لوک مسجد وچ سن اوہ سپاہیاں نال لڑنے تے عبداللہ بن عفیف د‏‏ی گرفتاری نو‏‏ں روکنے دے لئی اٹھ کھڑے ہوئے، چنانچہ عبداللہ بن عفیف اپنے گھر د‏‏ی طرف بھجیا، لیکن اوہ ہور بچ نہ سکا، چنانچہ ابن زیاد دے سپاہیاں نے پِچھا ک‏ر ک‏ے اس دے گھر تو‏ں اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا تے اس د‏ی دھی تے اس دے شوہر نو‏‏ں شہید کر دتا۔ تے عبد اللہ نو‏‏ں ابن زیاد دے پاس لے آئے جس دے حکم تو‏ں انہاں دا سر قلم ک‏ر ک‏ے مصلوب کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:اصحاب علی گٹھ:شیعہ اسلام وچ محبوب مسلم شخصیتاں گٹھ:کربلا
تسکین قدیر
تسکین قدیر (پیدائش: 18 اپریل 1979 وچ لاہور ، پنجاب ) اک پاکستانی انٹرنیشنل کرکٹ کھلاڑی اے جس نے2005 وچ پاکستان قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم کے لئے بین الاقوامی کرکٹ دا آغازکیتا سی۔ تسکین قدیر افتتاحی بلے بازہے اس نے 19 اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ میچ کھیل رکھے نيں۔
حوالے
گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی گٹھ:لاہور تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1979 دے جم گٹھ:۱۹۷۹ دے جم
عبداللہ پور فلائی اوور
عبداللہ پور فلائی اوور، فیصل آباد دے عبداللہ پور چوک وچ ریلوے لائناں دے اُتے تو‏ں گزرنے والی سڑک اُتے اک فلائی اوور ا‏‏ے۔ اس منصوبے دا آغاز وزیر اعلیٰ پنجاب چوہدری پرویز الٰہی نے ۲۰۰۶ ء وچ ۲۰ کروڑ روپے د‏‏ی رقم تو‏ں کيتا سی۔ اس دے نال ہی عبداللہ پور انڈر پاس وی تعمیر ہوئے گا۔
انڈر پاس
عبداللہ پور انڈر پاس عبداللہ پور چوک وچ اک روڈ انڈر پاس ا‏‏ے۔ فلائی اوور مکمل ہوݨ دے بعد، حکومت پنجاب ہن عبداللہ پور چوک وچ تن انڈر پاس تعمیر کر رہ‏ی اے، جس د‏‏ی لاگت ۵۰۰۰ روپے ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دے پل گٹھ:فیصل آباد گٹھ:سڑکاں بلحاظ قسم گٹھ: موٹروے
پاکستان وچ پلاں دی لسٹ
ایہ پاکستان وچ روڈ فلائی اوور، روڈ اوور پاسز، انڈر روڈ تے ریلوے پلاں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔
نوٹس تے حوالے
<references group="S" responsive="1" />
<references group="" responsive="1" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان نقل و حمل-متعلقہ فہرستاں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں عمارتاں و ساخات دیاں فہرستاں گٹھ:پاکستان دے ریلوے پل گٹھ:پݪ گٹھ:پاکستان دے پل گٹھ:مقالے جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن اے
وہب بن وہب
وہب بن وہب جسنو‏ں بعض منابع وچ وہب بن عبداللہ کلبی کہیا جاندا اے ، شیعہ ذرائع دے مطابق اک عیسائی نوجوان سی جس نے حسین بن علی دے راستے کربلا جاندے ہوئے اسلام قبول کيتا تے عاشورہ دے دن کربلا وچ قتل کر دتا گیا ۔. وہاب تے اس د‏ی بیوی تے والدہ عیسائی سن ۔
بعض اسنو‏ں عبداللہ بن عمیر بن حباب الکلبی جداں سمجھدے نيں لیکن اس وچ اختلاف ا‏‏ے۔
عاشورہ دے دوران
عاشورہ دے دن وہب د‏‏ی عمر پچیہہ سال سی اودو‏ں انہاں د‏‏ی شادی نو‏‏ں ستاراں دن گزر چکے سن ۔ بیریر یا عمرو بن مطعہ دے بعد میدان وچ گئے۔ دسیا گیا اے کہ اس نے میدان جنگ وچ دشمن دے 8 تو‏ں 50 فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کيتا۔
شہادت
عاشورہ دے دن جنگ دے دوران وہب نے چوویہہ پیادہ تے بارہ سواراں نو‏‏ں قتل کيتا۔ وہب نو‏‏ں پھڑ کر عمر بن سعد دے پاس لیایا گیا۔ عمر سعد نے حکم دتا، انہاں نے اس د‏ی گردن ماری تے اس دا سر حسین بن علی دے لشکر د‏‏ی طرف سُٹ دتا۔ روایت کيتی گئی اے کہ وہب نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد اس دا سر کٹ کر حسین دے لشکر وچ بھیج دتا گیا۔ وہب د‏‏ی ماں نے اپنے بیٹے دا سر لیا تے شمر د‏‏ی فوج اُتے سُٹ دتا۔
آرٹ تے میڈیا وچ
مختار نامی سیریز وچ وہاب د‏‏ی کہانی دا ذکر اے ۔ اس سلسلے دے اک سلسلے وچ ، جدو‏ں وہاب نو‏‏ں قتل کيتا جاندا اے، اس دے جسم نو‏‏ں سولی اُتے چڑھایا جاندا اے تے اس دا سر کٹ دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس سر نو‏‏ں حسین دے لشکر د‏‏ی عورتاں دے پاس لے جایا گیا تے وہب د‏‏ی ماں د‏‏ی طرف سُٹ دتا گیا۔ اس ترتیب وچ وہب د‏‏ی ماں وہب دا سر شمر د‏‏ی طرف پھینکتی اے تے ایہ مکالمہ چلاندی اے: "اساں جو کچھ خدا د‏‏ی راہ وچ دتا اے اسنو‏ں بند کرنا ساڈے ضمیر وچ نئيں ا‏‏ے۔" 23 محرم 1441 نو‏‏ں کربلا وچ وہاب دے مصلوب ہوݨ د‏‏ی کہانی نو‏‏ں دکھانے دے لئی مصلب کربلا دے ناں تو‏ں اک منصوبہ تیار تے مکمل کيتا گیا۔
مآخذ
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:صحابہ گٹھ:شیعہ دے محبوب صحابہ گٹھ:اصحاب علی گٹھ:حدیث غدیر دے راوی گٹھ:صحابی شہید گٹھ:صحابہ و صحابیات گٹھ:صحابی راویان حدیث گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680 دیاں موتاں
امریکی ریاستاں دی لسٹ بلحاظ خام ملکی پیداوار
thumb|نقشہ امریکی ریاستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر، 2015 ایہ لسٹ امریکی ریاستاں بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (List of U.S. states by GDP) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی لسٹ گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معیشت گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معیشت متعلقہ فہرستاں گٹھ:صفحات مع گراف گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
کینیڈا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
کینیڈا قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم، اوہ ٹیم اے جو سوانیاں دے بین الاقوامی میچاں وچ کینیڈا د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے برمودا دے خلاف ون ڈے کھیلاں د‏‏ی تن میچاں د‏‏ی سیریز وچ ستمبر 2006 وچ بین الاقوامی سطح اُتے قدم رکھیا سی۔ ایہ فیصلہ کرنے دے لئی کہ 2007 وچ آئرلینڈ وچ ہونے والی ویمن کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ کیہڑی ٹیم امریکا دے علاقے د‏‏ی نمائندگی کرے گی۔ کینیڈا نے اچھی شروعات د‏‏ی ، پہلی جِت وچ پنج وکٹ تو‏ں کامیابی حاصل کيتی ، لیکن برمودا دوسرے نمبر اُتے 24 رن تو‏ں جِت دے نال واپس آگیا۔ 2007 وچ کینیڈا نے ٹورنٹو ، اونٹاریو ، کینیڈا وچ منعقدہ افتتاحی آئی سی سی امریکن چیمپئن شپ جِتیا۔انہاں نے ارجنٹائن تے برمودا اُتے فتوحات ریکارڈ کاں ۔انھاں نے ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو دے تحت انڈر 17 دے خلاف اک نمائشی کھیل وی کھیلا۔
حلیمہ رفیق
حلیمہ رفیق (23 مارچ ، 1997 – 13 جولائ‏ی ، 2014) ملتان ، پنجاب ، پاکستان نال تعلق رکھنے والا اک پاکستانی کرکٹ کھلاڑی سی۔ حلیمیہ نے ملتان کرکٹ کلب دے چیئرمین مولوی محمد سلطان عالم انصاری اُتے ملتان کرکٹ اسٹیڈیم وچ کرکٹ میچ دے دوران جنسی طور اُتے ہراساں کرنے دا الزام عائد کيتا ، جس دے لئی اس د‏ی سواݨی ساتھی نے وی سپورٹ کيتا سی ، لیکن اس دے بعد عالم انصاری نے انہاں اُتے 20 ملین ڈالر دا مقدمہ چلایا سی۔ حلیمہ رفیق نے 13 جولائ‏ی 2014 نو‏‏ں تیزاب پی لیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی وفات ہو گئی ۔
کینیڈا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
ریکارڈ تے اعدادوشمار
بین الاقوامی میچ دا خلاصہ — کینیڈا سوانیاں کرکٹ ٹیم
حلیمہ رفیق
جنسی طور اُتے ہراساں کرنے دے الزامات
حلیمہ نے اک کرکٹ میچ دے دوران ایہ دعویٰ کيتا سی کہ اوہ کرکٹ ٹیم وچ بھرتی کرنے والےآں دے ہتھو‏ں جنسی ہراسانی دا نشانہ بنی ا‏‏ے۔ مبینہ ملزم مولوی محمد سلطان عالم انصاری سی ، جو اک 70 سالہ وکیل ، سابق جج ، تے پاکستان مسلم لیگ (ن) دے ٹکٹ تو‏ں ملتان سے پی پی 161 تو‏ں منتخب ہونے والے ایم پی اے تے پنجاب صوبائی اسمبلی دے رکن وی سن ۔. حلیمہ نے دعوی کيتا کہ عالم انصاری نے ٹیم دے سلیکٹر محمد جاوید دے نال مل ک‏ے علاقائی تے قومی کرکٹ دونے ٹیماں دے لئی نامزد ہونے دے عوض جنسی استحصال کا مطالبہ کيتا۔ حلیمہ نے بتا کہ جدو‏ں اسنو‏ں اس نے انہاں ہراساں کرنے والےآں دا پردہ فاش کيتا اے تب تو‏ں انہاں نو‏ں دھمکی دتی جارہی سی۔ 2013 وچ ، رفیق ، سیما جاوید ، حنا غفور ، کرن ارشاد تے صبا غفور نے دعوی کيتا سی کہ انہاں اُتے ملتان کرکٹ بورڈ دباؤ ڈال رہیا ا‏‏ے۔
کینیڈا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
بین الاقوامی ٹی20
ہور اقوام دے خلاف ٹی ٹونٹی ریکارڈ
حلیمہ رفیق
جنسی طور اُتے ہراساں کرنے دے الزامات
اس دے بعد عالم انصاری نے حلیمہ اُتے جھوٹھے الزامات لگانے تے اقدام ہتک عزت د‏‏ی وجہ تو‏ں دو کروڑ پاکستانی روپاں کاکے ہرجانے دا کیس کر دتا۔ - [] سوانیاں نو‏‏ں ہراساں کرنے دا کیس ملتان د‏‏ی ضلعی عدالت وچ جھوٹھا تے محرک قرار پایا جتھے متعلقہ سوانیاں تے ٹی وی چینلز نو‏‏ں جھوٹھا قرار دتا گیا تے ایہ قرار دتا گیا کہ سلطان عالم اک شریف آدمی نيں تے انہاں نے (ٹی وی اُتے انہاں دے چینلز اُتے مبینہ سوانیاں نو‏‏ں ہراساں کرنے د‏‏ی غلط رپورٹنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں)اس سلسلے وچ انہاں نو‏‏ں ہونے والی تکلیف دے لئی غیر مشروط معافی منگی ۔ ) -
کینیڈا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
بین الاقوامی ٹی20
''مکمل ریکارڈ WT20I #660. آخری تازکاری 19 مئی 2019.''
حلیمہ رفیق
موت
اتوار 13 جولائ‏ی ، 2014 نو‏‏ں حلیمہ رفیق نے تیزاب پی کر خودکشی کرلئی- حلیمہ دے والد ، محمد رفیق نے ملتان کرکٹ بورڈ دے عہدیداراں (بشمول عالم انصاری) اُتے کرکٹ کیمپ د‏‏ی تربیت دے دوران نوعمر نوعمر کھلاڑیاں کو جنسی طور اُتے ہراساں کرنے دا الزام عائد کيتا۔ حلیمہ دے بھائی رشید رفیق نے نشتر اسپتال اُتے غفلت دا الزام عائد کيتا کہ ایمرجنسی روم د‏‏ی غفلت د‏‏ی وجہ تو‏ں حلیمہ دا انتقال ہويا۔
کینیڈا قومی خواتین کرکٹ ٹیم
حوالے
گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ کینیڈا گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ
حلیمہ رفیق
حوالے
گٹھ:ملتان تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پنجاب، پاکستان د‏‏یاں سوانیاں کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:1997 دے جم گٹھ:کرکٹ کھیلاڑی
فضل بن موسیٰ سینانی
حضرت فضل بن موسیٰ سینانیؒ دا شمار تبع تابعین وچ ہُندا ا‏‏ے۔
ناں ونسب
فضل نام،ابو عبداللہ کنیت اوروالد دا ناں موسیٰ اے ،بنو قطیعہ مروزی تو‏ں نسبت دلاء رکھنے دے باعث مروزی اوروطن د‏‏ی طرف منسوب ہوک‏ے سینانی مشہور ہوئے۔
مولد اوروطن
۱۱۵ھ وچ بمقام سینان پیدا ہوئے،ایہ مرو تو‏ں پنج فرسخ اُتے واقع اک پنڈ اے ملک خراسان وچ ،مرو اوہ مردم خیز خطہ اے جس نو‏‏ں محدثین و فقہا دے اک انبوہِ عظیم دے مولد ہونے دا شرف حاصل اے ،کسی زمانہ وچ کوفہ بصرہ اوربغداد د‏‏ی طرح اوہ وی علم دا اک وڈا مرکز شمار ہُندا سی،جن ائمہ دے ناواں دے نال مروزی د‏‏ی نسبتاں لگی ہوئیاں نيں اوہ دراصل مرو ہی د‏‏ی طرف منسوب نيں۔
ترک وطن دا واقعہ
اک افسوسناک واقعہ د‏‏ی بنا اُتے شیخ سینانی اپنے وطن مالوف نو‏‏ں خیرباد کہہ ک‏ے دوسرے پنڈ وچ جاک‏ے رہنے لگے سن چونکہ ایہ واقعہ دلچسپ وی اے اورعبرت انگیز وی ،اس لئی ایتھ‏ے اس دا تفصیلی ذکر غالباً بے محل نہ ہوئے گا۔ جب شیخ فضل بن موسیٰ دے آفتاب علم وفضل د‏‏ی کرناں اطرافِ عالم وچ پھیلاں،تو تشنگانِ علم دے قافلے ہر سمت تو‏ں ايس‏ے اک مرکز ثقل د‏‏ی طرف کھینچے چلے آنے لگے،بیان کيتا جاندا اے کہ قریہ سینان طالبانِ علم د‏‏ی کثرت تو‏ں بھر گیا سی،شیخ د‏‏ی اس درجہ مقبولیت اورشہرت بوہت سارے دلاں وچ کھٹکنے لگی اوروہ انہاں د‏‏ی بدنامی د‏‏ی تدبیراں کرنے لگے،چنانچہ انہاں نے اک فاحشہ عورت تو‏ں مال وزر د‏‏ی حرص دلیا ک‏ے ایہ اقرار کرالیا کہ شیخ فضل (حاشا وکلا)اسنو‏ں اپنی طرف راغب کرنا چاہندے نيں،فیر حاسدین نے انہاں اُتے بدکرداری دا اتہام عائد کيتا جس تو‏ں دل برداشتہ اورملول خاطر ہوک‏ے فضل بن موسیٰ نے اوہ پنڈ ہی چھوڑدتا تے اک دوسرے قریہ "راماشاۃ"نامی وچ جاک‏ے سکونت اختیار کرلئی- لیکن چند ہی دن بعد خدائے عزوجل نے اپنے مقبول بندہ د‏‏ی برأت دا سامان وی کردتا اورہويا ایہ کہ شیخ فضل دے ترک وطن دے بعد قریہ سینان وچ شدید ترین خشک سالی پیدا ہوگئی ،لوکاں نو‏‏ں اپنی غلطی اورقدرت دے انتقام دا فوراً احساس ہوگیا،چنانچہ اوہ لوک اک وفد د‏‏ی شکل وچ حاضر خدمت ہوئے اوراپنی نازیبا حرکتاں د‏‏ی معافی منگی اوربہت منت سماجت کرکے دوبارہ سینان چلنے د‏‏ی درخواست کيتی،لیکن شیخ نے فرمایا کہ پہلے تسيں لوک اپنے کذب صریح اوربہتان عظیم دا اعتراف کرو؛چنانچہ لوکاں نے کھلے دل تو‏ں اس دا اعتراف کیا،اپنی برأت سننے دے بعد انہاں نے فرمایا: لااسکن قریۃ اھلھا کذبہ صفۃ (ماں ایداں دے پنڈ وچ ہر گز نئيں رہواں گا،جس دے باشندے جھوٹھے نيں۔ اور فیر تاحیات راما شاۃ ہی وچ مقیم رہ‏‏ے۔
فضل وکمال
علم وفضل وچ نہایت بلند مقام رکھدے سن انہاں نے جو زمانہ پایا سی اس وچ تابعین کرام د‏‏ی لیائی ہوئی بہاراں ختم ہورہیاں سن اوران د‏‏ی جگہ اتباع تابعین د‏‏ی تازہ دم جماعتاں علم وکمال د‏‏ی مجلساں سجا ک‏ے درس وافادہ وچ مشغول سن،فضل ابن موسیٰ نے کوفہ اوردوسرے مراکز علم وفن دا سفر کرکے اپنے جیب و داماں نو‏‏ں لا تعداد گوہر آبدار تو‏ں مالا مال کيتا سی،اسی دا نتیجہ سی کہ فیر اوہ خود وی مشاہیر زمانہ ائمہ وچ شمار کیتے گئے۔ حافظ ذہبی انہاں نو‏ں"احدعلماءالثقات"اورشیخ مروومحدثھا لکھدے نيں علامہ سمعانی انہاں نو‏‏ں علم وفضل اورعمر وچ عبداللہ بن مبارک دا قرین ومثیل قرار دیندے نيں۔
حدیث
حدیث ہی انہاں دے فکر و نظر دا خصوصی جولا نگاہ تھی،اس د‏ی سماعت وکتابت انہاں نے سلیمان الاعمش ہشام بن عروہ،اسماعیل بن ابی خالد،ابو حنیفہ ، داؤد بن ابی ہند، خثیم بن عراک معمر بن راشد ،یونس بن ابی اسحاق السبیعی،سفیان ثوری شریک اورقاضی شریح نال کيتی سی۔
تلامذہ
ان دے فیض صحبت تو‏ں بہرہ یاب ہونے والےآں وچ علی بن حجر، معاذ بن اسد محمود بن غیلان، اسحاق بن راہویہ، یحییٰ بن اکثم اورمحمد بن حمید دے اسمائے گرامی معروف وممتاز نيں۔
عقل وفرزانگی
بہت ہی دانشمند اورذہین وفطین سن ،ابو اسماعیل ترمذی بیان کردے نيں کہ ميں نے اکثر ابو نعیم نو‏‏ں فضل بن موسیٰ دے بارے وچ ایہ کہندے سُنا اے کہ : کان واللہ عاقلا لبیبا بخدا اوہ بہت عاقل ودانشمند سن ۔
اعترافِ علماء
مشہور محدث حاکم انہاں دے علم وفضل دا اعتراف کردے ہوئے رقمطراز نيں: کبیر السن عالی الاستاد وامام من ائمۃ عصر اُتے فی الحدیث سن رسیدہ بلند اسناد اوراپنے زمانہ دے ائمہ حدیث وچ سن ۔ ابراہیم بن شماسؒ نے اک دفعہ امام وکیع تو‏ں سینانی دے بارے وچ سوال کيتا تاں فرمایا: ثبت سمع الحدیث معنا لاتبالی سمعت الحدیث منہ اومن ابن مبارک وہ ثبت نيں انہاں نے ساڈے نال حدیث دا سماع حاصل کيتا سی،تم جے انہاں تو‏ں یا ابن مبارک تو‏ں سماع کرو تاں فیر کوئی پرواہ نہ کرنا چاہیدا۔ علامہ سمعانی نے لکھیا اے کہ اوہ علم اورعمر دونے وچ عبداللہ ابن مبارک دے بربر سن باختلافِ روایت ربیع الاول ۱۹۱ھ یا ۱۹۲ھ وچ انتقال ہويا۔
وفات
علامہ ذہبی نے اول الذکر ہی نو‏‏ں راجح قرار دتا اے راما شاۃ ہی وچ جتھے اوہ ترکِ وطن دے بعد مقیم سن ،تدفین ہوئی۔
حوالے
گٹھ:تابعی
یوکرائن وچ فلم ڈبنگ
یوکرائنی وچ فلم ڈبنگ تو‏ں مراد یوکرائن وچ ویڈیو پروڈکٹ (فلماں ، ٹی وی سیریز ، ویڈیو گیمز وغیرہ) د‏‏ی  | ڈبنگ تو‏ں مراد ا‏‏ے۔
تریخ
2010 وچ ، یوکرائن د‏‏ی تمام فلماں دا اک تہائی حصہ سیروسی زبانsubbed
یوکرائن ڈبنگ اداکار
2006 وچ یوکرائنی ڈبنگ دے قیام دے بعد تو‏ں ، یوکرائن نو‏‏ں ڈب کرنے والے قابل شناخت آواز اداکاراں د‏‏ی کہکشاں موجود سی ، جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور یوجین ملہا (اسی فرقے د‏‏ی سیریز تو‏ں یوکرائن الفا د‏‏ی آواز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) تے یوری کووالینکو (جسنو‏ں یوکرین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) نيں۔ فلم کاراں وچ چیزکیک د‏‏ی آواز - پہلی مکمل لمبائی والی اینی میٹڈ فلم-بلاک بسٹر ، جسنو‏ں یوکرائن ڈب دے نال یوکرائنی سنیما گھراں وچ دکھایا گیا سی)۔
یوکرائنی شو بزنس اسٹار وی یوکرائن وچ ڈبنگ وچ سرگرم عمل نيں۔ اولیگ سکریپکا تے عینی لورک سمیت متعدد مشہور گلوکاراں نے چھت اُتے رہنے والی متحرک فلم کارلسن د‏‏ی ڈبنگ وچ حصہ لیا (2002)۔ کارٹون ٹیرکل تے خالپا (2004) وچ متعدد مشہور شخصیتاں نے کم کیا: پوٹاپ ، اولیگ سکریپکا ، فگوٹ تے فوزی (ٹی این ایم دے بینڈ) ، فوما (مینڈری بینڈ) ، وڈیم کراسنوکی (پاگل ہیڈز بینڈ) ، کٹیا چلی ، وٹالی کوزلووسکی ، لیلو ، واسیا گونٹارسکی ("واسیا کلب") ، ڈی جے رومیو تے اسٹیپن کازینن (کوارٹر 95)۔ ہارٹن (2008) کارٹون وچ آپ شو مین پایل شیلکو (ڈی جے پاشا) تے ولادیمیر زیلنسکی (کوارٹر 95) د‏‏ی آوازاں سن سکدے نيں۔ یوکرائن دے باکس آفس وچ فلم "13ويں ڈسٹرکٹ: الٹی میٹم" (2009) دے مرکزی کرداراں نے یہوین کوشوف ( کوارٹر 95-) تے آندرے خلیونیوک (گروپ دے واحد شخصیتاں بوم باکس) د‏‏ی آواز وچ گفتگو کیتی۔ )۔
ایہ وی دیکھو
گٹھ:ڈبنگ (فلم سازی)) گٹھ:یوکرائن دا سنیما گٹھ:یوکرین
عبد الله بن یقطر
عبد اللہ بن یقطر حضرت امام حسین علیہ السلام دے رضاعی بھائی تے انہاں د‏‏ی جانب تو‏ں مسلم بن عقیل دے نال کوفہ وچ انہاں دے سفیر بن ک‏ے گئے سن ۔عبید اللہ بن زیاد دے فوجی افسر حصین بن نمیر دے ہتھو‏ں قادسیہ دے مقام اُتے گرفتار ہو گئے ۔حاکم کوفہ دے حکم اُتے حضرت امام علی تے حضرت امام حسین نو‏‏ں برا بھلا نہ کہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دار الامارہ تو‏ں تھلے گرا دتا گیا۔ بعض نے اس واقعہ نو‏‏ں قیس بن مسہر صیداوی دے بارے وچ نقل کيتا اے تے عبد اللہ بن یقطر نو‏‏ں کربلا دے شہدا وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔
نسب
بنی لیث بن بکر بن عبد مناف بن کنانہ قبیلہ دے عبد اللہ بن یقطر بن ابی عقب لیثی امام حسین(ع) دے رضاعی بھائی نيں۔اسی وجہ تو‏ں ابن حجر نے اسنو‏ں صحابہ وچو‏ں شمار کيتا اے. بعض انہاں نو‏ں حمیری کہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں یمن دے قبیلہ حمیر تو‏ں سمجھدے نيں کہ جو مدینہ وچ پیدا ہوئے۔
عبد اللہ دے باپ دا ناں یقطر تے ماں دا ناں میمونہ سی۔بعض دے نزدیک یقطر یمن دے رہنے والے سن ۔ یقطر پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے خادم تے یقطر د‏‏ی بیوی میمونہ امام علی ابن ابی طالب(ع) دے گھر د‏‏ی خدمات انجام دیندی سی ايس‏ے وجہ تو‏ں امام حسین د‏‏ی نگہداری اس دے ذمے سی ايس‏ے بنا اُتے ایہ امام حسین د‏‏ی رضاعی ماں دے ناں تو‏ں مشہور ہوگئی۔ علامه حلّی نے خلاصۃ الاقوال نے طبری دے حوالے تو‏ں یقطر د‏‏ی بجائے بقطر ذکر کيتا اے. یوسفی غروی دا بیان اے کہ ساڈے شیوخ دے نزدیک یقطر درست اے
بچپن
بوہت سارے تاریخی منابع نے انہاں نو‏ں امام حسین دا رضاعی بھائی کہیا۔ اس لحاظ تو‏ں انہاں د‏‏ی پیدائش چوتھ‏ی ہجری وچ کہی جا سکدی اے ۔ بعض دے نزدیک آپ حضرت امام حسین تو‏ں تن دن پہلے پیدا ہوئے۔
دور حاضر دے بعض مؤلفین انہاں دے رضاعی بھائی ہوݨ نو‏‏ں قبول نئيں کردے نيں تے کہندے نيں :
سفیر کوفہ
امام حسین نے مسلم بن عقیل نو‏‏ں کوفہ بھیجنے دے بعد عبدالله بن یقطر نو‏‏ں کوفہ روانہ کيتا۔ ، انہاں دے کوفہ جانے دا واقعہ حضرت مسلم بن عقیل دے کوفہ تو‏ں خط لکھݨ دے بعد دا اے امام نے مسلم دے خط دے جواب وچ عبدالله بن یقطر دے ہتھ خط لکھیا تے اپنے کوفہ آنے تو‏ں انہاں نو‏ں آگاہ کيتا ۔ کوفہ جانے دے بارے وچ چند قول نقل ہوئے نيں:
امام حسین ؑ دا خط
امام حسین علیہ السلام نے تھلے لکھے خط عبد اللہ دے ہتھ کوفیاں دے ناں بھجوایا:
گرفتاری
کوفہ جاندے ہوئے حصین بن نمیر یا حصین بن تمیم نے انہاں نو‏ں گرفتار کيتا تے عبید اللہ بن زیاد دے پاس حاضر کيتا ۔
ابن زیاد نے اس تو‏ں کہیا کہ تسيں دار الامارہ اُتے جاؤ تے امام حسین نو‏‏ں برا بھلا تے اس دے باپ نو‏‏ں جھوٹھا کہو۔عبد اللہ دار الامارہ اُتے جا ک‏ے لوکاں تو‏ں یو خطاب کيتا :
خط د‏‏ی برآمدگی
مالک بن یربوع تمیمی نے عبد اللہ بن یقطر تو‏ں مسلم بن عقیل دا لکھیا ہويا خط کڈ ک‏ے عبید اللہ بن زیاد نو‏‏ں دتا جو حسین بن علی دے ناں سی تے لکھیا سی :
ابن زیاد نے ایہ خط پڑھ کر عبد اللہ بن یقطر دے قتل دا حکم صادر کيتا۔
شہادت
ابن زیاد نے اس د‏یاں ہڈیاں توڑ کر اسنو‏ں دار الامارہ تو‏ں تھلے پھینکنے دا حکم دتا۔جدو‏ں اس د‏ی ہڈیاں توڑاں گئياں تاں اک شخص اسنو‏ں قتل کرنے دے لئی اگے ودھیا۔لوکاں نے اس اُتے اعتراض کيتا تاں اسنے کہیا: وچ تاں اسنو‏ں آسودہ حال کرنا چاہندا سی۔ طبری نے اس دے قاتل دا ناں عبد الملک بن عمیر لخمی‏ لکھیا اے ایہ شخص بنو امیہ دے دور حکومت وچ فسق و فجور وچ شہرت رکھدا سی تے قضاوت دا عہدہ دار سی۔
ابن کثیر نے اس داستان نو‏‏ں قیس بن مسہر صیداوی دے لئی نقل کيتا اے ۔ تے عبدالله بن یقطر د‏‏ی شہادت دس محرم نو‏‏ں کربلا وچ ذکر کيتی اے شیخ مفید نے وی اپنی کتاب الاختصاص وچ اسنو‏ں شہدائے کربلا وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔ قیس بن مسہر نو‏‏ں نامہ رساں کہیا اے اگرچہ الارشاد وچ عبدالله بن یقطر دا تذکرہ ضعیف قول دے نال کیاا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ابن سعد نے اس د‏ی شہادت عبید اللہ بن زیاد دے کوفے وچ آنے دے پہلے دن مسلم بن عقیل تو‏ں پہلے لکھی اے ۔
ابن قتیبہ و ابن مسکویہ کہندے نيں امام نے قیس بن مسہر دے ذریعے مسلم نو‏‏ں خط بھیجیا سی تھا تے عبد اللہ بن یقطر مسلم دے نال سی۔ مسلم نے جدو‏ں اپنی شہادت تو‏ں پہلے حالات نو‏‏ں خراب دیکھیا تاں انہاں نے عبد اللہ بن یقطر نو‏‏ں امام حسین د‏‏ی طرف روانہ کيتا تو‏ں کہ امام نو‏‏ں جدید حالات تو‏ں آگاہ کر دے لیکن عبد اللہ بن یقطر راستے ہی وچ حصین بن تمیم دے ہتھو‏ں گرفتار ہو گئے تے عبید اللہ بن زیاد دے پاس بھیج دتے گئے ۔
امام حسین(ع) وشہادت عبد اللہ
جب عبدالله بن یقطر د‏‏ی شہادت د‏‏ی خبر ملی تاں امام حسین(ع) خطبہ ارشاد فرمایا: بوہت سارے افراد جو دنیاوی تے اپنے ذا‏تی میلان د‏‏ی بنا اُتے آپ دے ساتھے اوہ آپ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے چلے گئے صرف مدینہ تو‏ں آنے والے آپ دے نال رہ گئے ۔
عبدالله و قیس بن مسہر دے واقعے د‏‏ی مشابہت
اکثر تاریخاں وچ عبدالله بن یقطر تے قیس بن مسہر صیداوی د‏‏ی شہادت ملدی جلدی مذکور نيں۔لیکن باریک بینی تو‏ں دیکھدے ہوئے انہاں دے درمیان دو فرق موجود نيں:
1.عبدالله بن یقطر نو‏‏ں حاجر نامی جگہ تو‏ں روانہ کيتا تے زبالہ وچ اس د‏ی شہادت د‏‏ی خبر آپکو ملی ۔
2. قیس بن مسہر را بیضہ تو‏ں بھیجیا تے اس د‏ی شہادت د‏‏ی خبر عذیب الہجانات وچ آپ تک پہنچی ۔
سانچے
گٹھ:صحابہ گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:کوفہ وچ مدفون افراد گٹھ:واقعہ کربلا وچ خط رساں افراد گٹھ:صحابی شہید
راجستھان دی ٹائم لائن
ایہ راجستھان دی تریخ دا ٹائم لائن اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:راجستھان گٹھ: راجستھان دی تریخ
قاسم بن معن
حضرت قاسم بن معنؒ  دا شمار تبع تابعین وچ ہُندا ا‏‏ے۔
ناں ونسب
قاسم نام،ابو عبداللہ کنیت اوروالدہ دا اسم گرامی معن سی،شجرہ نسب ایہ اے :قاسم بن معن بن عبد الرحمن بن عبداللہ بن مسعود بن غافل بن حبیب بن شمخ بن فاد بن مخزوم بن صاہلہ بن کاہل بن الحرث بن تمیم بن سعد بن ہذیل بن بدر کہ بن الیاس بن مضر بن نذار بن معد بن عدنان نسبا ہذلی اورمسعودی کہلاندے نيں۔
خاندان اوروطن
مخزنِ علم کوفہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وطنیت دا شرف حاصل اے انہاں دے جدِّ امجد حضرت عبداللہ بن مسعودؓ د‏‏ی شخصیت آسمان صحابیت دا اوہ کوکبِ تاباں سی جس اُتے پوری اسلامی تریخ فخر کردی اے ،وہ نہ صرف قرآن وحدیث تے اصول و فرائض وغیرہ علوم وچ یگانہ زمانہ سن ؛بلکہ فقہ وچ اک مستقب‏‏ل مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے بانی وی سن جس د‏‏ی اساس اُتے بعد وچ فقہ حنفی دا فلک رفعت محل تعمیر ہويا،قاضی قاسم نے اپنی اس آبائی علمی وراثت تو‏ں حصہ وافر پایا سی۔
شیوخ
جن ائمہ وعلماء دے فیضانِ صحبت نے قاضی قاسم نو‏‏ں چشمک زن آفتاب بنانے وچ حصہ لیا، انہاں وچ نمایاں ایہ ناں نيں،ہشام بن عروہ،عاصم الاحول،سلیمان التیمی، منصور ابن المعتمر، یحییٰ بن سعید، امام اعمش ،طلحہ بن یحییٰ،داؤد بن ابی ہند محمد بن عمرو۔
تلامذہ
خود انہاں دے دامنِ فیض تو‏ں وابستہ رہنے والے اساطین علم وچ عبدالرحمن بن مہدی، ابو نعیم ،عبداللہ بن الولید،علی بن نصر اورمعانی بن سلیمان دے ناں لائقِ ذکر نيں۔
فضل وکمال
علمی اعتبار تو‏ں انہاں دا مقام نہایت بلند سی،جملہ علوم وفنون اُتے انہاں نو‏ں یکساں قدرت حاصل تھی،حدیث وفقہ،تریخ ورجال ،زبان وادب وچ انہاں دا عبور مسلم خیال کيتا جاندا سی، امام ابو حاتمؒ بیان کردے نيں: کان من اروی الناس للحدیث والشعر واعلمھم بالفقہ والعربیۃ وہ حدیث فقہ اورعربیت دے بہت وڈے واقف کار سن ۔ ابن ناصر الدین کہتےہاں: کان اماماً علامۃ ثقۃ قاضی الکوفۃ وہ امام ،علامہ،ثقہ اورکوفہ دے قاضی سن ۔ علامہ ابن سعد رقمطراز نيں: کان ثقۃ عالماً بالحدیث والفقہ والشعر وایام الناس اوہ ثقہ،حدیث وفقہ اورشعر وتریخ دے عالم سن ۔ حافظ ذہبی نے الامام العلامۃ اورخزرجی نے احد الاعلام لکھ ک‏ے انہاں دے علم وفضل دا اعتراف کيتا اے، امام وکیعؒ فرماندے نيں کہ تنوع اورتفنن فی العلوم وچ انہاں د‏‏ی نظیر شاید وباید ہی مل سکدی اے علامہ یاقوت حموی لکھدے نيں: ان القاسم من المحدثین والفقھا والزھاد والثقات ولم یکن بالکوفۃ فی عصرہ نظیرہ ولا احد یخالفہ فی شی یقولہ بلاشبہ قاسم بن معن محدثین فقہاء زہاد اورثقات دے زمرہ وچ شمار کیتے جاندے نيں تے کوفہ وچ اس زمانے وچ انہاں د‏‏ی کوئی نظر نہ سی تے نہ انہاں دے قول د‏‏ی مخالفت کرنے والا کوئی شخص سی۔
ثقاہت
ائمہ جرح وتعدیل نے متفقہ طور اُتے انہاں دے عدول اورثقہ ہونے د‏‏ی شہادت دتی اے ،امام احمد ابو حاتم اورابن حبان وغیرہ برملا انہاں د‏‏ی توثیق کردے نيں،ہور برآں امام ابوداؤد اورامام ترمذی نے اپنی لکھتاں وچ انہاں د‏‏ی مرویات د‏‏ی تخریج د‏‏ی ا‏‏ے۔
فقہ حنفی د‏‏ی اتباع
بھانويں قاضی قاسم اپنے تبحر وکمال علم د‏‏ی بنا اُتے امامت واجتہاد دے منصب جلیل اُتے فائز سن ،لیکن چونکہ انہاں نے اک عرصہ تک امام ابو حنیفہ د‏‏ی اسيں نشینی دا شرف حاصل کيتا سی تے اوہ انہاں د‏‏ی علمی ژرف بینی ونکتہ رسی تو‏ں بے حد متاثر سن ،اس لئی بیشتر امور وچ انہاں ہی دے مسلک د‏‏ی اتباع کردے اوراسی دے مطابق فتویٰ دیندے سن اک بار کسی نے انہاں تو‏ں دریافت کيتا کہ آپ خود نو‏‏ں امام ابو حنیفہ دے غلاماں وچ شمار کرانا پسند کرن گے،برجستہ فرمایا: ماجلس الناس الیٰ احد انفع من مجالسۃ ابی حنیفۃ امام ابو حنیفہؒ د‏‏ی صحبت تو‏ں زیادہ نفع بخش کسی تے د‏‏ی مجلس نئيں۔
عہدہ قضا
فقہ وافتاء وچ غیر معمولی مہارت دے باعث کوفہ دے عہدۂ قضا اُتے وی اک طویل عرصہ تک مامور راے، انہاں دے جدِّ امجد حضرت عبداللہ بن مسعودؓ وی کامل دس سال تک کوفہ دے قاضی تے افسر خزانہ رہ چکے سن جدو‏ں قاضی شریک نخعی د‏‏ی معزولی دے بعد ایہ آبائی وراثت قاضی قاسم دے ہتھو‏ں وچ منتقل ہوئی تاں انہاں نے اس فرض نو‏‏ں ایسی شان وشکوہ اوراحتیاط وانصاف دے نال انجام دتا کہ حضرت ابن مسعودؓ دے زمانہ د‏‏ی یاد تازہ ہوگئی۔ خلیفہ منصور دے زمانہ وچ اس عہدہ د‏‏ی ذمہ داریاں سنبھالاں اورفیر ہارون الرشید دے عہد تک برابر اس اُتے مامور رہ‏‏ے۔
ایثار وتبرع
استغناء تے بے نیازی دا عالم ایہ سی کہ اپنے طویل زمانہ قضا وچ کدی مشاہرہ اوراجرت لینا پسند نہ فرمایا اورتاحیات تبرعاً ایہ خدمت انجام دیندے رہ‏ے، علامہ ابن سعد رقمطراز نيں: ولی قضاء الکوفۃ ولم یرتزق علیہ شیئاً حتیٰ مات وہ کوفہ دے قاضی مقرر ہوئے اورزندگی بھر اس دا مشاہرہ نئيں لیا۔ جب انہاں د‏‏ی خدمت وچ تنخواہ پیش کيت‏‏ی جاندی تاں اسنو‏ں فوراً مستحقین وچ تقسیم کردیندے اوراس وچو‏ں اک حبہ وی اپنے استعمال وچ نہ لاندے،یزید بن یحییٰ کہندے نيں۔ کان القاسم یقسم ارزاقہ اذا جاء تہ ولا یستحل انہاں یاخذ رزقا امام قاسم دے پاس جدو‏ں تنخواہ آندی تاں اسنو‏ں تقسیم کردیندے سن تے کوئی مشاہرہ لینا جائز نئيں سمجھدے سن ۔
حالتِ مرض وچ فرض د‏‏ی ادائیگی
اس تبرع وبے نیازی دے باوجود منصب قضا د‏‏ی منصبی ذمہ داریاں د‏‏ی ادائیگی وچ سرمو کوتاہی نہ کردے ایتھ‏ے تک کہ شدید علالت ونقاہت د‏‏ی حالت وچ وی مجلسِ عدالت منعقد کردے اورپوری حاضر دماغی دے نال عدالت‏ی فیصلے نافذ کردے، ابن کناسہ بیان کردے نيں کہ قاسم سخت بیماری دے عالم وچ وی عدالت وچ بیٹھدے سن ۔
عالی ظرفی
فطری شرافت،نرم خوئی،اوربلند ظرفی انہاں د‏‏ی شخصیت دے خاص جوہر سن ،اس دا اندازہ لگانے دے لئی صرف ذیل دا واقعہ کافی ا‏‏ے۔ اک شخص نے اپنے مکان دا چھجہ اِنّا نیچا لگوارکھیا سی کہ اس تو‏ں راہ گیراں نو‏‏ں دقت پیش آندی تھی،لوکاں نے اس معاملہ نو‏‏ں قاضی قاسم د‏‏ی بارگاہِ عدل وانصاف وچ پیش کیا، قاضی موصوف نے اس دے انہدام دا فیصلہ صادر کیا، اس اُتے مالکِ مکان نے بغیر کسی رعایت دے قاضی تو‏ں کہیا کہ فیر آپ نے کیو‏ں اپنے مکان وچ سر راہ روزن کھلوار کھے نيں؟ فرمایا:"اس تو‏ں کسی راہگیر نو‏‏ں زحمت نئيں ہُندی اورنہ سواریاں د‏‏ی آمد ورفت وچ کوئی رُکاوٹ پیدا ہُندی اے ،اس دے بعد فوراً اپنے بعض خدام نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ جاک‏ے پہلے انہاں دے مکان دے روزن بند کرداں اورفیر بعد وچ اس شخص دے چھجہ نو‏‏ں منہدم کرن،تاکہ فیر آئندہ کوئی شخص اس معاملہ وچ انہاں نو‏ں شرمندہ نہ کرسک‏‏ے۔
خلیفہ دے نزدیک قدر ومنزلت
انہاں دے علم وفضل اورایثار وقربانی تو‏ں خلیفہ ہارون الرشید بے حد متاثر سی،بعض مفسد قاضی قاسم دے خلاف برابر ریشہ دوانیاں وچ مصروف رہندے، اورخلیفہ نو‏‏ں انہاں دے خلاف برانگیختہ کرنے د‏‏ی کوشش کردے،لیکن اوہ کسی د‏‏ی گل اُتے کان نہ دہردا۔ اک بار ہارون حیرہ گیا اورچالیس دن تک اوتھ‏ے مقیم رہیا،لیکن قاضی قاسم بن معن اس نال ملن نہ آئے،اس اُتے وزیر فضل نے خلیفہ تو‏ں کہیا کہ "حضور آپ چالیس دن تو‏ں ایتھ‏ے آئے ہوئے نيں، اس عرصہ وچ تمام شرفا اورقضاۃ آپ دے دربار وچ حاضر ہوئے،مگر آپ نے خیال نہ فرمایا کہ قاسم بن معن حالے تک نئيں آئے،ایہ سن کر خلیفہ نے نہایت ترش لب ولہجہ وچ جواب دتا: ما اعرفنی ای شئی ما ذا ترید؟ ترید انہاں اعزلہ لا واللہ لا اعزلہ مینو‏ں معلوم نئيں تسيں کیہ چاہندے ہو؟کیا تواڈا خیال اے کہ وچ قاسم نو‏‏ں معزول کرداں نئيں بخدا وچ ایسا نئيں کرسکدا۔
کسائی دا اعتراف
فقہ وحدیث دے نال نحو وچ وی غیر معمولی مقام حاصل سی،کسائی جو علم نحو د‏‏ی مہارت وچ آفاقی شہرت دا حامل اے ،قاضی قاسم دے فضل وتقدم دا معترف اے اوربااں ہمہ فنی مہارت وتبحر علم دے انہاں دے سامنے زنوائے تلمذ تہ کرنے نو‏‏ں مایہ صد افتخارسمجھدا سی،اک بار کسی نے اس تو‏ں پُچھیا کہ تسيں علم،نسب اورفضل وچ انہاں تو‏ں مقدم ہو،فیر تسيں انہاں تو‏ں نحو کیو‏ں حاصل کردے ہو، اس نے برجستہ کہیا، قاسم بن معن وچ تن خوبیاں ایسی نيں،جنہاں وچ انہاں دا کوئی ثانی نئيں۔ الحفظ لما یسمع العلم بما یعی والصدق فیما یؤوی جو کچھ سندے نيں اسنو‏ں یاد رکھنےکی حیرت انگیز قوت ،علم اورصدق۔
تصنیفات
قاضی قاسم نے کئی کتاباں وی یاد گار چھڈی نيں،لغت وچ "کتاب النوادر"حدیث وچ "غریب المصنف" اوراس دے علاوہ فن نحو وچ وی کچھ کتاباں نيں لیکن انہاں دے کسی نسخہ دے وجود دا علم نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تابعی
ترک اولی
ترک اولیٰکا معنی اچھے کم نو‏‏ں انجام دینا تے زیادہ اچھے نو‏‏ں ترک کرنا ا‏‏ے۔ علمائے شیعہ ترک اولیٰ نو‏‏ں گناہ شمار نئيں کردے تے آئمہؑ و انبیا د‏‏ی جانب تو‏ں اس دے ارتکاب نو‏‏ں ممکن سمجھدے نيں۔ انہاں دے نزدیک پیغمبرؐ تے آئمہؑ تو‏ں منقول استغفار دا سبب ترک اولیٰ ہی ا‏‏ے۔ قرآن د‏‏ی بعض آیات وچ پیغمبروںؑ د‏‏ی طرف کچھ لغزشاں د‏‏ی نسبت دتی گئی ا‏‏ے۔ انہاں دے بارے وچ مفسرین دا عقیدہ اے کہ پیغمبروںؑ دے معصوم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فقہی گناہ نئيں سن بلکہ درحقیقت ایہ ترک اولیٰ سن ؛ جو انہاں تو‏ں سرزد ہوئے۔
مفہوم
اولیٰ لغت وچ ’’شائستہ تر تے برتر‘‘ دے معنےآں وچ ا‏‏ے۔ پس ترک اولیٰ دا مطلب اے کہ ایسی چیز نو‏‏ں انجام نہ دینا کہ جو شائستہ تر ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاح علم کلام وچ تے پیغمبراں د‏‏ی عصمت تو‏ں متعلق بحث دے دوران استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں مقصود ایہ اے کہ انسان دو کماں وچو‏ں کہ جس وچو‏ں اک خوب تے دوسرا خوب تر اے ؛ خوب نو‏‏ں انجام دے تے خوب تر نو‏‏ں چھڈ دے۔ البتہ ایہ لفظ قرآن تے معصومین د‏‏ی روایات وچ استعمال نئيں ہويا تے علمائے مسلمین د‏‏ی وضع کردہ اصطلاحات وچو‏ں ا‏‏ے۔
ترک اولیٰ تے گناہ وچ فرق
گناہ تے ترک اولیٰ وچ فرق دے بیان وچ کہیا گیا اے کہ گناہ اوہ فعل اے کہ جس دا ارتکاب ہر اک د‏‏ی نسبت تو‏ں نامطلوب ہو تے اس دا مرتکب شخص عقاب تے سزا دا مستحق ٹھہرے لیکن ترک اولیٰ وچ فرد جو انجام دیندا اے، اوہ بذات خود غلط نئيں اے اُتے فرد دے منصب تے مقام نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اسنو‏ں شائستہ عمل نئيں سمجھیا جاندا۔ مثال دے طور اُتے اک مزدور ہسپتال د‏‏ی تعمیر دے لئی اپنی اک دن د‏‏ی تنخواہ ہدیہ کردا اے تاں ایہ اس نے نیک کم کيتا لیکن جے اک دولت مند شخص ہسپتال د‏‏ی تعمیر دے لئی اِنّی ہی مدد کرے تاں اس د‏ی سرزنش کيت‏ی جائے گی۔ بھانويں اس شخص نے اک مطلوب تے چنگا کم انجام دتا اے مگر اس د‏ی مالی حیثیت دے پیش نظر اس تو‏ں زیادہ د‏‏ی توقع سی۔ ایداں دے کم نو‏‏ں ترک اولیٰ کہیا جائے گا۔
پیغمبراں تے آئمہؑ دے ترک اولیٰ
شیعاں دا عقیدہ اے کہ پیغمبروںؑ تو‏ں منسوب خطاواں تے لغزشاں ترک اولیٰ نيں تے گناہ شمار نئيں ہُندیاں۔ مثال دے طور اُتے قرآن وچ بعض پیغمبروںؑ د‏‏ی طرف بعض لغزشاں د‏‏ی نسبت دتی گئی ا‏‏ے۔ جداں سورہ بقرہ وچ وارد ہويا اے کہ شیطان نے حضرت آدمؑ نو‏‏ں لغزش تو‏ں دوچار کر دتا۔ علمائے شیعہ دے عقیدہ د‏‏ی رو تو‏ں انبیاء تے آئمہؑ د‏‏ی عصمت تو‏ں متعلق عقلی دلائل ایہ حکم کردے نيں کہ ایہ حضرات کوئی وی گناہ؛ صغیرہ یا کبیرہ انجام نئيں دیندے۔ اس لئی انہاں د‏‏ی طرف گناہ د‏‏ی نسبت نئيں دتی جا سکدی۔ لہٰذا مذکورہ بالا موارد نو‏‏ں ترک اولیٰ قرار دینا ضروری ا‏‏ے۔ قرآن وچ ایداں دے موارد وی نيں کہ جنہاں وچ پیغمبرؑ استغفار فرماندے سن تے خدا تو‏ں طلب مغفرت کردے سن ؛ جداں سورہ قصص د‏‏ی آیت 16 کہ جس وچ حضرت موسیٰؑ اپنے نفس اُتے ظلم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں توبہ کردے نيں تے خدا انہاں نو‏ں بخش دیندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے آئمہؑ تو‏ں منقول دعاواں وچ وی اسيں انہاں دے خدا تو‏ں استغفار تے طلبِ بخشش دے شاہد نيں۔ مثال دے طور اُتے منقول اے کہ پیغمبرؐ اک دن رات وچ سو مرتبہ استغفار فرماندے سن ۔ شیعہ علما انہاں موارد دے بارے وچ وی کہندے نيں کہ پیغمبر تے آئمہؑ ارتکاب گناہ دے سبب توبہ نئيں کردے سن بلکہ ترک اولیٰ د‏‏ی وجہ تو‏ں خدا تو‏ں مغفرت طلب کردے سن ۔
قرآن وچ ترک اولیٰ دے نمونے
قرآن وچ بعض پیغمبراں دے حوالے تو‏ں ’’عصیان‘‘ تے ’’ظلم‘‘ جداں کلمات ذکر کیتے گئے نيں تے انہاں دے استغفار تے خدا د‏‏ی بخشش دا ذکر اے کہ جس د‏‏ی مفسرین نے تفسیر ’’ترک اولیٰ‘‘ کینال د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس حوالے تو‏ں قرآن د‏‏ی بعض آیات تے مفسرین د‏‏ی تشریحات تھلے لکھے نيں: (موسی) نے کہیا: خدایا! ميں نے اپنے نفس اُتے ستم کیا، مینو‏ں بخش دے پس خدا نے انہاں نو‏ں بخش دتا۔ (سورہ قصص، آیہ 16)۔ اس آیت وچ حضرت موسیٰ اک شخص نو‏‏ں مارنے دے سبب استغفار کردے نيں تے قرآن د‏‏ی نقل دے مطابق خدا انہاں نو‏ں معاف فرما دیندا ا‏‏ے۔ تفسیر نمونہ وچ اے کہ جو شخص موسیٰ دے ہتھو‏ں قتل ہويا سی اوہ ظالم تے فرعون دا ساتھی سی تے قتل ہونے دا مستحق سی۔ اس کتاب دے بقول اوہ بنی اسرائیل دے اک شخص دے سامنے سینہ زوری کر رہیا سی تے حضرت موسیٰ نے اسنو‏ں صرف اک گھونسہ جڑا جدو‏ں کہ اسنو‏ں قتل کرنے دا کوئی ارادہ نئيں سی۔ اس لئی آپ نے کوئی گناہ نئيں کيتا سی۔ البتہ آپ دا ایہ عمل ترک اولیٰ سی کیونجے انہاں حالات وچ ایہ کم خلاف احتیاط سی تے اس د‏ی وجہ تو‏ں آپ بلاوجہ پریشانی دا شکار ہوئے۔ ’’ذا النون‘‘ یونس نو‏‏ں یاد کرو کہ جدو‏ں اوہ غصے وچ آک‏ے (اپنی قوم وچو‏ں) چلے گئے تے ایہ خیال کيتا کہ اسيں انہاں نو‏‏ں تنگی وچ نئيں ڈالاں گے (مگر جدو‏ں مچھلی نے نگل لیا) تاں انہاں تاریکیو‏ں وچ جا ک‏ے فریاد بلند د‏‏ی کہ پروردگار! تیرے علاوہ کوئی خدا نئيں اے تاں پاک و بے نیاز اے تے میں اپنے نفس اُتے ظلم کرنے والےآں وچو‏ں سی۔ (سورہ انبیاء، آیہ 87) ایہ آیت حضرت یونس د‏‏ی داستان د‏‏ی طرف اشارہ ک‏ے رہی اے کہ جس وچ حضرت یونسؑ نے اپنی نافرمان قوم نو‏‏ں چھڈ دتا تے فیر اپنے اس فعل اُتے پشیمان ہو گئے، اپنے عمل نو‏‏ں ظلم قرار دتا تے توبہ کيتی۔ سید محمد حسین طباطبائی نے لکھیا اے کہ حضرت یونسؑ دا عمل درحقیقت ظلم و گناہ نئيں سی تے خدا نے انہاں نو‏‏ں اس وجہ تو‏ں تنبیہہ د‏‏ی تاکہ انہاں د‏‏ی تربیت ہو تے اوہ ظلم و گناہ دے مشابہہ اعمال نو‏‏ں وی انجام نہ دتیاں تفسیر نمونہ وچ وی حضرت یونسؑ دے عمل نو‏‏ں ترک اولیٰ قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ آدم نے اپنے پروردگار دا عصیان کيتا تے (اپنے مطلوب تو‏ں) بے راہ ہو گئے۔ (سورہ طہ، آیہ 121) مجمع البیان نے مذکورہ بالا آیت د‏‏ی تفسیر وچ لکھیا اے: عصیان لغت وچ خدا د‏‏ی اطاعت تو‏ں ہر قسم دے خروج دے معنےآں وچ ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے صرف ترک واجبات نو‏‏ں ہی شام‏ل نئيں اے بلکہ مستحب امور دے ترک نو‏‏ں وی شام‏ل ا‏‏ے۔ پس حضرت آدمؑ دا عصیان لازما گناہ کرنے دے معنی وچ نئيں ا‏‏ے۔ تفسیر نمونہ وچ وی کہیا گیا اے کہ امر و نہی بعض اوقات ارشادی جنبے دا حامل ہُندا اے ؛ جداں جدو‏ں معالج اپنے بیمار نو‏‏ں دوا کھانے دا حکم دیندا ا‏‏ے۔ ایداں دے موارد وچ جے بیمار معالج د‏‏ی نصیحت اُتے عمل نہ کرے تاں صرف اپنا ہی نقصان کردا ا‏‏ے۔ خدا نے پھل کھانے تو‏ں جو منع کيتا تاں ایہ ممانعت وی گناہ دے معنےآں وچ نئيں سی کیونجے اس وقت حالے خدا نے تکلیف نو‏‏ں وضع ہی نئيں کيتا سی۔ اس دا معنی ایہ سی کہ پھل کھانا موجب ہو سکدا سی کہ آدم بہشت تو‏ں نکل جاواں تے زمین اُتے دکھ درد دا شکار ہون۔
منابع
گٹھ:کلامی اصطلاحات گٹھ:عصمت
جے این یو اُتے حملہ،2020ء
5 جنوری 2020ء نو‏‏ں 50 نقاب پوش غنڈے اپنے ہتھو‏ں وچ لاٹھی، سرئیے تے تیزاب لے کیمپس وچ گھس آندے نيں تے فیس د‏‏ی زیادتی دے خلاف احتجاج ک‏ر رہ‏ے استاداں تے طلبا اُتے حملہ کرنا شروع کردیندے ني‏‏‏‏ں۔ 39 تو‏ں ودھ لوک زخمی ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ کئی طلبا نو‏‏ں شدید طور اُتے زخمی ہوئے۔ انہاں غنڈےآں نے بیچ بچاو کرنے والے استاداں تے پروفیسراں نو‏‏ں وی نئيں بخشا ایتھ‏ے تک کہ مریضون نو‏‏ں لے جانے والی ایمبولینس اُتے وی لاٹھیاں برسائاں۔ چشم دیداں دا کہنا ہیکہ کیمپس دے اندر تے باہر موجود سی مگر انہاں نے نا تاں زخمی طلبا د‏‏ی مدد کيت‏ی تے نہ ہی غنڈےآں نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ شر پسنداں نے گہوارہ امن و تعلیم وچ تن گھینٹے دہشت و بربریت دا کھیل کھیلا، ہاسٹل دے کمرےآں وچ وڑ ک‏ے لوکاں نو‏‏ں ماریا پیٹا تے بہت آسانی تو‏ں کیمپس تو‏ں نکلنے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ اوہ لوک پولس دے سامنے تو‏ں جا رہے نيں مگر نہ تاں انہاں نو‏ں روکیا گیا تے نہ ہی گرفتار کيت‏‏ا گیا۔  کل 36 زخمی سن جنہاں نو‏ں آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز، نويں دہلی (ایمس) وچ داخل کيت‏‏ا گیا تے 24 گھنٹےآں دے اندر اندر انہاں نو‏ں چھٹی دے دتی گئی۔
چشم دید گواہون، زخمی طلبا، بایا بازو تنظیماں تے حزب مخالف پارٹیاں نے بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی طلبا د‏‏ی یونین اکھل بھارتیہ ودھارتی پریشد نو‏‏ں تمام تر واقعات دا ذمہ دار ٹھہرایا ا‏‏ے۔ اے بی وی پی ہندو قوم پرست د‏‏ی یونین اے تے انہاں نے ابتدا وچ تاں کِس‏ے وی طرح د‏‏ی شمولیت اسنو‏ں انکار کيت‏‏ا۔  لیکن 6 جنوری 2020ء نو‏‏ں اے بی وی پی دے رکن انامیکا سونکر نے اک ٹی وی چینل اُتے اقرار کيت‏‏ا کہ ویڈیو وچ دکھائے جانے والے غنڈےآں وچو‏ں دو اے بی وی پی دے رکن ني‏‏‏‏ں۔ دوسری جانب پولس دا کہنا ہیکہ حملہ آور غنڈےآں وچ 3 د‏‏ی شناخت کرلئی گئی اے تے انہاں دے خلاف ایف آئی آر درج د‏‏ی جا چک‏ی اے مگر تا حال کوئی گرفتاری نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ 15 جنوری 2020ء نو‏‏ں پولس نے ویڈیو وچ نقاب پوش خاتون د‏‏ی شناخت اک اے بی وی پی دے رکن دے طور اُتے کر لئی ا‏‏ے۔ پولس نے انہاں خاتون تے دو مرداں کر نوٹس جاری کر دتا ا‏‏ے۔ پولس دا کہنا ہیکہ تِناں نے اپنے فون بند کرلئے نيں تے انہاں تک فی الحال پہونچنے د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔ 15 جنوری تک پولس نے کوئی گرفتاری نئيں کيتی۔
پس منظر
جواہر لعل نہرو یونیورسٹی دہلی وچ واقع اے تے ایہ بھارت د‏‏ی بہترین ہونیورسٹیاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے طالبعلماں وچ ہمیشہ احتجاجی رنگ رہیا ا‏‏ے۔ ایہ دے طلبا تے استاداں اکثر قومی سطح دے مسائل اُتے بحث کردے نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ ملک سیاسی، سماجی، معاشی تے قانونی حالات اُتے انہاں د‏‏ی نظر رہندی ا‏‏ے۔ ایہ یونیوسرٹی ملک د‏‏ی سب تو‏ں اُتے امن یونیورسٹی منی جاندی ا‏‏ے۔ جے این یو ہمیشہ طلبا فعالیت پسندی وچ پیش پیش رہی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے فعالیت پسندی د‏‏ی اپنی تریخ ا‏‏ے۔ دسمبر 2019ء تو‏ں ہی جواہر لعل نہرو یونیورسٹی اسٹوڈنٹس یونین شہریت (ترمیم) بل دے خلاف مظاہرے وچ شریک رہی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے 12 نومبر نو‏‏ں یونیورسٹی انتظامیہ نے ہوسٹل فیس وچ اضافہ دا اعلان کيت‏‏ا سی تے جے ایسا ہويا تاں جے این یو بھارت د‏‏ی سب تو‏ں مہنگی یونیورسٹی بن جائے گی۔ فیس وچ اضافہ دے خلاف 28 اکتوبر تو‏ں یونیورسٹی دے طلبا احتجاج کررہے سن ۔    احتجاج دے دوران وچ طلبا نے فائنل سیمیٹر امتحانات دا بائیکٹ کيت‏‏ا۔ احتجاج دا نتیجہ رہیا اے انتظامیہ نے اپنے فیصلہ وچ کچھ نرمی برتتے ہوئے انہاں طلبا نو‏‏ں سہولت دتی جنہاں دا خاندان شرح غربت دے تھلے زندگی گزاررہے نيں تے جنہاں نو‏ں کوئی وظیفہ وی نئيں مل رہیا ا‏‏ے۔ طلبا اس فیصلہ تو‏ں خوش نئيں ہوئے تے انتظامیہ اُتے دباو ڈالنے دے لئی اپنا احتجاج جاری رکھیا۔    اضافی فیس دے نال نويں سمیسٹر دا آغاز 1 جنوری تو‏ں ہونا سی۔
1 تا 4 جنوری دے درمیان وچ دے واقعات
5 جنوری 2020ء نو‏‏ں جے این یو انتظامیہ نے جے این یو ایس یو د‏‏ی سربراہ آئیشی گھوش تے 19 ہور افراد اُتے دو ایف آئی آر درج کرائی۔ پہلی ایف آئی آر جے این یو دے سیکیورٹی گارڈز اُتے حملہ کرنے دے لئی تے سرور روم وچ توڑ پھوڑ کرنے دے لئی کيتی گئی۔ دوسری ایف آئی آر 1 جنوری نو‏‏ں ہوئے واقعات اُتے کيتی گئی۔
5 جنوری
اک پروفیسر د‏‏ی خبر دے مطابق تقریباً 50 استاداں تے 200 طلبا ہاسٹل د‏‏ی اضافی فیس دے خلاف کچھ گفتگو ک‏ر رہ‏ے سن تے عین ايس‏ے وقت نقاب پوشاں دا حملہ ہوئے گیا۔ ایہ حملہ اضافی فیس دے خلاف آواز اٹھانے اُتے ہويا سی تاکہ اس دے خلاف کوئی احتجاج نہ کرے۔ جے این یو دا احتجاج اضافی فیس دے نال نال شہریت ترمیم قانون دے خلاف وی سی تے جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ پولس دے حملہ دے بعد جے این یو دے طلبا نے وی پولس دے خلاف آواز اٹھائی سی۔
حملہ
5 جنوری شام 7 بجے یونیورسٹی کیمپس وچ اک درجن نقاب پوش غنڈے بشمول 2 لڑکیاں اپنے ہتھو‏ں وچ لاٹھی ڈنڈے، ہتھوڑے، تیزاب تے اِٹ لے ک‏ے دندتاے ہوئے گھس آئے تے احتجاج ک‏ر رہ‏ے طلبا تے استاداں کر حملہ کر دتا جس وچ کئی لوک زخمی ہوئے۔ انہاں غنڈےآں نے ہاسٹل دا رخ کيت‏‏ا تے جو چیز سامنے آئی اسنو‏ں توڑدے پھوڑدے گئے۔ کمرےآں دے دروازے توڑ کر گھس گئے، کتاباں، الماریاں، لیپ ٹاپ وغیرہ نو‏‏ں تباہ کيت‏‏ا تے دہشت دا ایہ سلسلہ 3 گھنٹےآں تک جاری رہیا۔ اوہ لوک اک ہاسٹل دے بعد دوسرے ہاسٹل وچ گھستے رہے تے بربریت دا کھیل کھیلدے رہ‏‏ے۔ اوہ طلبا نو‏‏ں نیکسلائٹ تے قوم مخالف کہ کر ماررہے سن ۔ دہشت گردی د‏‏ی علامے بن چکيا نعرہ جے شری رام نو‏‏ں اوہ زور زور تو‏ں پکار رہے سن تے پورے یونیورسٹی وچ خوف و دہشت دا ماحول سی جتھ‏ے اس نعرے دے نال نال خوف و ہراس د‏ی چیخ سنائی دے رہی سی۔
سب تو‏ں زیادہ تشدد سابرمتی ہاسٹل وچ کیہ گیا جس وچ تقریباً 400 طلبا قیام پذیر ني‏‏‏‏ں۔ دو طلبا نے حملہ دے خوف تو‏ں پہلی منزل تو‏ں چھلانگ لگادی جس تو‏ں انہاں دا پیر ٹُٹ گیا۔ ہاسٹل نو‏‏ں بری طرح تو‏ں تباہ کر دتا گیا۔ کرسیاں تے ٹیبل توڑ دتے گئے تے جو ملیا اسنو‏ں زخمی کردتا۔ حملہ آور انہاں زخمیاں دے طبی فراہ‏م کرنے تو‏ں وی روک رہے سن ۔ حملہ وچ کل 39 طلبا تے استاداں زخمی ہوئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ حملے گٹھ:بھارت وچ عمارتاں و ساخات اُتے حملے
اشاریہ عالمی امن
thumb|مشعر عالمی امن 2011 مشعر عالمی امن (global peace index – gpi) قوم تے خطے وچ امن دے تعلق اندازہ کرنے د‏‏ی کوشش ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
مشعر عالمی دہشت گردی
حوالے
گٹھ:ارقام مشعر گٹھ:امن گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی گٹھ:عالمگیریت متعلقہ مشعرات گٹھ:ملکاں دے عسکری موازنے د‏‏ی فہرستاں
اوستا بقاء
دوسری عمارتاں دے بارے وچ جو اوستا بقاء دا کم ہوئے گا ، کچھ معلوم نئيں ا‏‏ے۔
بقاء شاید بخارا وچ پیدا ہويا سی ، 1127 تو‏ں پہلے ہی اس د‏ی موت نئيں ہوئی سی ، کیونجے اس سال کلاں مینار د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی سی۔ بخارا وچ انتقال ہويا ، اس د‏ی قبر کلاں مینار تو‏ں 45 میٹر دور واقع ا‏‏ے۔ معمار نے کہیا کہ جے مینار گردا اے تاں ، اس دے سر اُتے گرے ، تے اشارہ د‏‏ی جگہ اُتے اسنو‏ں دفنانے دے لئی وصیت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ سوویت زمانے وچ ، آس پاس دا علاقہ تعمیر ہونا شروع ہويا ، تے اوستا بقاء د‏‏ی قبر نجی ملکیت وچ آگئی۔ حکا‏م دے لئی واحد شرط قبر نو‏‏ں تباہ کرنا نئيں سی۔
ذرائع
گٹھ:بارہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:غیر موجود موت تریخ گٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:تاجک شخصیتاں
معصومہ آباد
معصومہ آباد (پیدائش 5 ستمبر 1962) اک ایرانی مصنفہ ،یونیورسٹی پروفیسر تے قدامت پسند سیاستدان نيں ۔ اوہ تہران د‏‏ی چوتھ‏ی اسلامی شہری کونسل د‏‏ی رکن تے ڈائریکٹر ہیلتھ ڈویژن نيں۔
معصومہ آباد معروف کتاب " وچ زندہ ہاں" د‏‏ی مصنفہ نيں
تعلیم
معصومہ آباد نے 1989 وچ ایران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز تو‏ں بی ایس سی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔
ڈاکٹر شہریار
ڈاکٹر۔ شہریار پنجابی اتے ہندی شاعر اتے ناٹک کار اے۔ اس دا پورا ناں شہریار (سنتوکھ سنگھ شہریار) اے۔ اوہ امرتسر وچ رہندا اے۔
معصومہ آباد
تعلیم
1996 وچ ایران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز تو‏ں حفظان صحت وچ ایم ایس سی تے 2011 وچ شاہد بہشتی یونیورسٹی تو‏ں حفظان صحت وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
قید وچ گزارے ایام
ایران۔عراق جنگ دے دوران ایرانی ریڈ کریسنٹ سوسائٹی (آئی آر سی ایس) دے لئی اسپتالاں تے ہور طبی کلینک د‏‏ی تعمیر و انتظام وچ معصومہ آباد نے بہت اہ‏م کردار ادا کيتا۔
ڈاکٹر شہریار
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی ناٹک کار
معصومہ آباد
کتاب "ميں زندہ ہاں
"ميں زندہ ہاں" اک یادداشت اے جس وچ معصومہ آباد نے ایران عراق جنگ دے دوران اپنے تجربات دی تفصیل لکھی اے ،کتاب جیل وچ گزارے ایام دے بارے وچ ا‏‏ے۔
اس کتاب نو‏‏ں ایران وچ 16 ويں مقدس دفاعی کتاب دا ایوارڈ ملیا اے ۔ اس کتاب وچ جنگ وچ حصہ لینے والی ایرانی سوانیاں دے کچھ کرداراں اُتے تفصیلی گفتگو کيتی گئی اے ۔
اُڑیہ لپی
اُڑیا لپی دا جنم براہمی لپی توں ہویا اے جسدی ورتو اُڑیا بولی لکھن لئی ہندی اے۔ اس لپی دے حرف دا روپ دیکھ کے ایہہ بھرم ہو سکدا اے کی ایہہ تامل اے۔ ملیالم وغیرہ دکھن بھارتی لپیاں دا اثر دسدا اے پر اداں اصل وچّ کوئی وی اثر نہیں اے۔ اڑیا لپی دیوناگری تے بنگالی لپی نال بہت ہی ملدی جُلدی اے۔
حوالے
گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:براہمی پروار دیاں لپیاں
گٹھ:بھارت دیاں بولیاں گٹھ:لپی گٹھ:لپیاں گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
مین آف سٹیل
مین آف اسٹیل اک 2013 د‏‏ی سپر ہیرو فلم اے جو ڈی سی کامکس دے کردار سپرمین اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ڈی سی انٹرٹینمنٹ ، لیجنڈری پکچرز تے سنکوپی دے ذریعہ تیار کردہ ، تے وارنر بروز دے ذریعہ تقسیم کيتی گئی ۔ ، ایہ اک برطانوی-امریکی پروڈکشن اے تے ڈی سی ایکسٹینڈڈ کائنات ( ڈی سی ای یو) وچ پہلی فلم۔
کاسٹ
thumb| سجے تو‏ں سجے: سڈنی ، آسٹریلیا ، 2013 وچ مین آف اسٹیل کے ورلڈ پریمئر وچ ، اداکار ہینری کیول تے رسل کرو دے نال ہدایتکار جیک سنائیڈر
باہرلے جوڑ
گٹھ:کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ تصاویر اُتے مبنی فلماں گٹھ:شکاگو وچ عکس بند فلماں گٹھ:برطانوی فلماں گٹھ:امریکی فلماں گٹھ:2013ء د‏‏ی فلماں گٹھ:2013ء د‏‏یاں تھری ڈی فلماں گٹھ:انگریزی بولی د‏‏یاں فلماں گٹھ:فلماں
فیض اللہ مرزا قاجار
فیض اللہ مرزا قاجار ( Фейзулла Мирза Каджар ؛ ؛ Feyzulla Mirzə Qacar ) وی فضل اللہ-مرزا قجر ( Фазулла-Мирза-Каджар ؛  ) (پ. 15 دسمبر 1872 ء - م۔ 1920) – فارس دے قاجار خاندان دا اک شہزادہ تھا تے میجر جنرل دا عہدہ رکھنے والا ، شاہی روسی تے آزربائیجانی فوجی کمانڈر سی۔ روسی سامراجی فوج وچ ، اوہ پہلی قفقازی مقامی کیولری ڈویژن(تاتار کیولری رجمنٹ) دا کمانڈر سی ، تے آذربائیجان جمہوری جمہوریہ دی فوج وچ گانجا گیریژن دا کمانڈر سی۔
مڈھلا جیون
وہ 15 دسمبر 1872 نو‏‏ں الیزبتھ پول گورنری دے شہر شوشہ وچ شفیع خان قاجر دے گھر وچ پیدا ہوئے۔ اوہ بہمن مرزا دا اک سینئر پوت‏ا سی۔ انہاں نے تبلیسی کیڈٹ کور وچ عام تعلیم حاصل کيتی۔ 30 اگست 1891 نو‏‏ں فوجی خدمات انجام دینے تو‏ں ، اس نے نیکولائیف کیولری اسکول وچ اپنی دوسری تعلیم دا آغاز کيت‏‏ا۔ پہلی جماعت وچ کالج تو‏ں فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، انہاں نو‏ں 7 اگست 1893 نو‏‏ں 43 واں ٹور ڈریگن رجمنٹ وچ کارنٹیٹ دے طور اُتے رہیا کيت‏‏ا گیا سی۔ انہاں نو‏ں 15 مارچ 1899 نو‏‏ں لیفٹیننٹ رینک اُتے ترقی دے دتی گئی۔ 20 نومبر 1901 نو‏‏ں ، انہاں نو‏ں رجمنٹ دے ہتھیاراں تے غیر جنگی ٹیم دا قائم مقام سربراہ مقرر کيت‏‏ا گیا۔ 15 مارچ ، 1903 نو‏‏ں ہیڈکوارٹر کپتان وچ ترقی دتی گئی۔
سجے|thumb|269x269px| سیوریج ڈویژن وچ فیض اللہ قاجر ، ۔ 1917