cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مقداریہ سہل
یہ مرکزی بینک اپنے صوابدیدی اختیارات استعمال کردے ہوئے وفاقی ذخائر د‏‏ی شرح سود وچ اضافہ نئيں ہونے دے رہے جو ٹیلر دے اصول دے مطابق نوٹ زیادہ چھاپنے دا قدرتی نتیجہ ہُندا ا‏‏ے۔ اندازہ اے کہ امریک‏‏ا وچ 5 ٹریلین ڈالر اس عرصہ وچ مقداری تسہیل دے ناں اُتے چھاپے گئے۔ ایہ اِنّی وڈی مقدار اے کہ بچے بُڈھے سمیت ہر امریکی نو‏‏ں 17000 ڈالر دتے جا سکدے سن ۔ تے اس طرح حاصل ہونے والا معیشت نو‏‏ں بڑھاوا زیادہ نمایاں وی ہُندا۔
منطتقی گل ایہ اے کہ جے زباں حال معیشت دے لئی مقداری تسہیل اِنّی ہی کارآمد چیز اے تاں اسنو‏ں مستقل بنیاداں اُتے کیو‏ں نئيں اپنا لیا جاندا؟ صرف برے وقت وچ ہی کیو‏ں اس تو‏ں استفادہ کیتا جاندا اے ؟ وجہ صاف اے کہ مقداری تسہیل نال ملن والا سہارا عارضی ہُندا اے تے بعد وچ اس د‏ی قیمت زبردست افراط زر ( مہنگائ ) د‏‏ی شکل وچ چکانی پڑدی ا‏‏ے۔ دنیا دے وڈے وڈے مرکزی بینکاں دے مالکان حکومتاں د‏‏ی مدد تو‏ں عوام نو‏‏ں نچوڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔
گٹھ:افراط زر گٹھ:اقتصادی حکمت عملی گٹھ:زر گٹھ:زری پالیسی گٹھ:کلیاتی معاشیات گٹھ:مالیات گٹھ:مالیا‏تی بازار
بلدیو سنگھ دھالیوال
بلدیو سنگھ دھالیوال (20 نومبر 1959) پنجابی شاعر، کہاݨی کار، سفرنامہ لکھاری تے ادبی نقاد نیں۔ گرو نانک دیو یونیورسٹی، امبرسر ولوں سال 1996 دا ‘بھائی ویر سنگھ گلپ پرسکار’ مل چکیا اے۔ اس دیاں رچناواں ہندی، انگریزی توں علاوہ بھارت دیاں کچھ ہور بولیاں وچّ وی ترجمہ ہو کے چھپ چکیاں نیں۔ اوہناں دیاں کہاݨیاں واپسی، اک کارگل ہور اُتے مشتمل ٹیلی فلماں بݨ چکیاں نیں۔ اوہناں نے پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ توں پنجابی وچّ بی اے آنرز، ایم اے، ایم فل، پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی تے فیر اوہ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ دے فاصلاتی تعلیم دے محکمے وچّ پنجابی ادب دے پروفیسر رہے۔
جیون
بلدیو سنگھ دھالیوال' دا جم 20 نومبر 1959 نوں پیؤ س: جوگندر سنگھ دھالیوال اتے ماں کرتار کور دے گھر ہویا۔
ضلع ڈینڈیگل
ضلع ڈینڈیگل پعارت دے صوبے تامل ناڈو دا اک ضلع اے۔
گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
پنجابی ناٹک بیج توں برکھ تک
پنجابی ناٹک بیج توں برکھ تکّ ڈاکٹر۔ ستیش کمار ورما دی کتاب اے۔ اس وچّ پنجابی ناٹک دے بیج روپ توں لے کے برکھ بنن تکّ بارے دسیا گیا اے کہ کس طرحاں پنجابی ناٹک نے ترقی کیتا۔ پنجابی ناٹک دی خاصیت ایہہ اے کہ ایہہ 20ویں صدی دے دوران میں نہ صرف باقی بھارتی بھاشاواں دے برو برابر تریا بلکہ جدید عالمی ناٹک دے ہان دا ہون دا وی پورا یتن کیتا۔ عیسائی مشنریاں تے سنگھ سبھا لہر دے ترقی کارن پنجابی ساہت سنکرانتی کال وچوں لنگھیا۔ اسے سنکرانتی کال وچوں نویں ساہت روپاں دا پرچلن ہویا۔ پھر پنجاب ناٹک نے پچھے مڑکے نہیں ویکھیا۔ کیونکہ سنکرانتی کال وچوں ہی اس لئی زمین تیار ہو چکی سی۔ 21ویں صدی دے پہلے دہاکے نوں پار کرکے دوجے دہاکے وچوں داخلہ کرن والا موجودہ دور پنجابی ناٹک دا سکھر دا دور دا اے۔ پنجابی ناٹک اصولی چیتنا نظر توں، بین القوامیت، جدیدیت، کلونیکل، عورت چیتنا، دلت چیتنا نوں انگیکار کردا اے ایہہ بھارت دے وکھ وکھ شہراں ودیشاں وچ پھیلدا ہویا اپنے لئی نویں زمین تیار کردا اے۔ ساہت دے کھیتر وچّ ناٹک دی ودھا دا اتہاس سبھ توں پرانا اے۔ جدوں پورب توں پچہم دے مڈھلے دور وچ ساہت رچنا صرف نظم دے ذریعہ وچّ ہندی سی، ادوں وی نظم دے برو برابر دی سرجنا ہندی رہی۔ پورب وچّ شرو-نظم دی رچنا دے برو برابر بھرتمنی دے ناٹی شاستر توں حاصل اصول تے ویرویاں دے مدے نظر درش-کاو دی سرجنا راہی ناٹک دی ودھا دی ہوند دا قیام اتے دوسرے پاسے پچہم دے حوالہ وچو ارسطو دے نظم شاستر توں ملدے ناٹ اصول دے حوالہ ماتحت یونانی ناٹ-لکھتاں دی حصول اس تتھّ دا نشان ہن کہ ناٹک دی ودھا مڈھ توں ہی اپنا اہمیت گرہن کردی رہی۔ اسدے نشان وجوں ہڑپا تے موہنجودڑو دی اداہرن دتی جا سکدی اے۔ ناٹک دی پرمپرا پچہم وچّ یونانی ناٹک تے شیکسپیریئن ناٹک توں ہندی ہوئی جدید سمیاں وچوں حقیقت پسند تھئیٹر ناٹ-سٹائل، ایبسرڈ تھئیٹر ناٹ-سٹائل،ہنگامی تھئیٹر ناٹ-سٹائل وغیرہ شیلیاں راہیں پروان چڑھدی اے۔
ناٹک دا اتہاس
2005 وچوں جدوں پنجابی اکادمی دلی توں پنجابی ناٹک دا اتہاس چھپیا تاں اک یگّ مکمل ہو گیا، مگر یگّ کدے مکمل نہیں ہندے، اس لئی نت ہور زیادہ آہوتیا پاؤنیاں پیندیاں ہن۔ پنجابی ناٹک تے تھیٹر تے سانجھے اتہاس دا کم شروع ہویا، جہڑا نیشنلاسکول آف ڈراما ولوں 2009 وچّ 'پنجابی ناٹک اور تھیٹر کی ایک صدی' (ہندی) دے روپ وچوں ساہمنے آیا 51 سالاں وچوں پہلی وار نیشنلاسکول آف ڈراما نے اس پنجابی ناٹک تے تھیٹر، کتاب نوں قبول کیتا، پہلی وار اساسکول توں ودھی وت اتہاس چھپیا سی جو 'پنجابی بولی' دا ہی سی۔
1947 توں پہلاں دا دور
ڈاکٹر ہرچرن سنگھ مطابق اصل وچّ پنجابی منچ لئی دھرتی پہلے ہی تیار سی۔ شردھا رام پھلوری نے لوکاں دی کتو وی گل بات نوں ورت کے آئی۔ سی۔ نندہ لئی 50 سال پہلا ہی رستہ صاف کر دتا سی۔ناٹک نے مستقبل نے پنجابی ناٹک دیاں دشاواں واضع کر دتیاں کیونکہ پنجابی ناٹک دے تنے وستوگت پاسار اس دور وچلے ناٹکاں راہیں واضع ہو جاندے ہن:
اگوں جا کے ترتیب وار ایہہ تنے وہار پنجابی ناٹک دی نرنتر تور دا حصہ بندے ہن۔ پنجابی ناٹک تے تھیٹر نوں ہوند وچّ لیاؤن لئی کجھ پرمپراوا جا ادارےآں دا وی ہتھ اے۔ 1. ٹینپرینس ایسوسی ایشن 2. پارسی تھئیٹر 3. پچھمی ودیا پرنالی 4. عیسائی مشنریاں دے یتن
20ویں صدی دے آرنبھ توں پہلاں ہی پنجابی ناٹک دے لئی بہت سارے انوساری حالات پیدا ہو چکے سن۔پچھمی سبھیاچار دے سکولاں دے کھلن کارن لوک پچھمی اثر تھلے آ راے سن۔ 1910-11 وچّ لاہور وچّ دو پیشاور تھئیٹر ستھاپت ہو گئے اک آغا حشر دا اتے دوجا ماسٹر رحمت علی دا۔ ایوں اس حوالہ نوں جے پنجابی ناٹک دے نکاس دا آدھار منّ لیا جاوے تا اس وچّ کوئی اتکتھنی نہیں ہوویگی۔ بھائی ویر سنگھ دے 1910 وچّ چھپے پہلے ناٹک سنسکرت دے پربھاوا ماتحت 'راجا لکھداتا' نوں لیا جا سکدا اے۔ باوا بدھ سنگھ دا 1909 وچّ چھپیا ناٹک 'چندر ہری' سی۔ اس ویلے پنجاب اندر کجھ راسدھاریاں دیاں منڈلیا راسا پاؤن لگّ پئیاں سن۔ اسے دوران میں ہی پنجابی ناٹک تے تھیٹر دی اتشوہر سنبھوَ ہوئی، جسنوں نویاں تے نروئیاں لیہاں تے پاؤن دا کم مسز نورا رچڈج نے کیتا دیال سنگھ کالج لاہور دے اک انگریز پروفیسر دی بیوی سی تے 1911 وچّ لاہور آئی سی۔ آئی۔ سی۔ نندہ اوہناں دناں وچّ دیال سنگھ کالج دا طالب علم سی جس نے ایہناں دی پریرنا رہی 1913 وچّ دلہن ناٹک (سہاگ) اکانگی لکھیا سی۔ ایسّ۔ ایسّ۔ بھٹناگر دا 1912 وچّ کرامات، بلراج ساہنی دا دینے دی جنج (1914) پنجابی ناٹک دے نکاس تے ترقی وچّ دو سکھسیئتاں مسز نورا تے آئی۔ سی۔ نندہ دا مڈھلا یوگدان اے۔
اس دور دے ناٹک کار
ایہہ پہلی پیڑی اے جو ونڈ توں پہلاں دی اے۔ اسے وچّ پنجابی ناٹک اپنا ترقی کردا ہویا اپنا ولکھن پرپیکھ سرجدا اے۔ 1913 توں 1947 درمیان میں ناٹک دے کھیتر وچّ مہتپورن پرورتن آیا۔ اس وچوں آئی۔ سی۔ نندہ توں علاوہ ہور کئی ناٹک کار نے رچنا آرنبھ کیتی۔جنہاں وچوں ہرچرن سنگھ (کملا کماری) بلونت گارگی (1944 'لوہا کٹّ') سنت سنگھ سیکھوں (1946 پورے ناٹک 'کلاکار') گردیال سنگھ کھوسلا (1944 پورے ناٹک 'بواے بیٹھی دھی') کرتار سنگھ دگل نے (1941 وچّ 'صفر صفر راہیں') پنجابی ناٹ کھیتر وچ داخلہ کیتا۔ ایہناں ناٹکاں دی مکھ سر سماجک وہار دیاں انیکاں پرتاں دی پیشکاری رہی اے، سماج وچ پسریاں انیکاں برائییاں جویں بال ویاہ،ودھوا ویاہ، انجوڑ ویاہ، وہمہ بھرم، اندھ وشواش اس دور دے ناٹکاں دے وشے وستو بنے۔اسے ورھے دیس ونڈ توں پنج سال پہلاں 1942 وچّ اس لہر دا جم ہویا اس توں اگے پنجابی اوپیرا دا جم ہویا، سیاسی چیتنا دے نال سمپنّ، اس ناٹ روپ دا وی پنجابی ناٹک دے اتہاس وچّ خاص اہمیت اے۔ 1913 توں 1947 درمیان میں (بھارتی،پاکستانی، پرواسی سنگٹھت اتہاس دوران میں پورن کال وچّ پنجابی ناٹک دا بال ناٹک وی ارتھ گرہن کردااے۔ اس وچّ حقیقت پسند سٹائل اہم رہی۔روفی پیر ناٹک اکھیاں۔
1947 توں بعد دا دور
1947 توں بعد دا پنجابی ساہت 1. بھارتی پنجابی ساہت 2. پاکستانی پنجابی ساہت
1. پاکستانی پنجابی ساہت (ناٹک):- دیس ونڈ توں بعد پنجابی ساہت دو حصیاں وچّ ونڈیا گیا جاں پھر اسدیاں دو دھراواں بن گئیاں۔ پچھمی پنجاب دے ودواناں مطابق پاکستانی پنجابی ناٹک ونڈ توں وی پہلاں آرنبھ ہو جاندا اے۔ اوہ 'جوشوآ پھزلدین' توں پاکستانی ناٹک دا مڈھ بنن بہہ جاندے ہن۔ پنرتو پاکستانی پنجابی ناٹک دا مڈھ 1947 توں ہی منیا جاویگا۔ لاہور دیاں ساہتی سرگرمیاں دے ورثے نے پاکستان دے ورتمان ساہت نوں پروابھت کیتا۔ پاکتسان دے لاہور ریڈیو دے ورثے نے پاکستان ٹیلیوژن لئی بھرپور زمین توں کیتی۔ ریڈیو تے ٹی۔وی۔ ناٹکاں دے پاکستان دے وچّ اچے مقام حاصل کیتے۔ لکھن والے ناٹک کار، میجر اسحاق مہمد (ککنوس تے مصلی ناٹک)، نجم ہوسین سید تے ساہد ندیم (بلاّ، رکھ دریا) پورے ناٹک کار ہن۔ مدیحہ گوہر تے ساہد ندیم اجوکا تھئیٹر بہت مشہور ہویا۔ ایہناں دیاں رنگمنچی پیشکاریاں 'اٹّ'، 'جھلی کتھے جاوے' تے ‘مریا ہویا کتا' اگھیاں سماجک آرتھک سمسیاواں بڑے اثردار ڈھنگ نال پرسعنصر کردیاں ہن۔ پنجابی ناٹک دے آرنبھ توں پاکستانی پنجابی ناٹک دی پہلی کتاب 'ہوا دے ہؤکے (1957) اے۔ پاکستان وچّ ریڈیو، ٹی۔وی۔ اتے سٹیج تنّ پرکار دے ناٹک دی پیشکاری ہندی سی۔ سرمد سہبائی، فخر زمان، اشپھاک احمد، بانو کٹسیا، منوبھائی، نظر فاطمہ، نواز، آگا اشرف ہن۔ ایہہ ناٹک وچّ پرتیکاں دی ورتوں کردے ہن۔
بھارتی پنجابی ساہت
ونڈ توں بعد اسدا دوجا دور شروع ہندا اے جسنوں اگے تنّ بھاگاں وچّ ونڈیا گیا اے۔ جویں کہ 1947 توں 1975 تکّ، 1975 توں 1990, 1990 توں 2013 تکّ الگّ-الگّ پیڑیاں دے ناٹک کار ہن۔ جنہاں نے آپدیاں رچناواں دتیاں ہن۔
1947 توں 1975 دا دور
سرجیت سنگھ سیٹھی، کپور سنگھ گھمن، ہرسرن سنگھ، گرچرن سنگھ جسوجا، پرتوش گارگی، امریک سنگھ وغیرہ نے مڈھلے روپ وچّ سماجی سمسیاواں اتے مڑ نفسیاتی وشلیشن دا راہ پھڑیا۔ ایہہ دور اپٹا تے اوپیرا دے سکھر دا دور اے۔ ایہناں دے ناٹک حقیقت پسند ناٹک سٹائل راہیں پروان چڑے۔ اس وچّ پچھمی ناٹ سٹائل توں علاوہ ایپک تھئیٹر، ایبسرڈ تھئیٹر، ہنگامی تھئیٹر داخلہ ہندا اے۔ اتھے لوک ناٹ سٹائل نوں وی اپنایا گیا اے۔ ایہہ پڑائ نویاں چنوتیاں دا دور سی ۔
1975 توں 1990 دا دور
1975 توں بعد اپٹا دے اترادھکاری وجوں گرشرن سنگھ نے ملوئی کھیتر وچّ رنگ کرمیاں کرن والے ناٹ گروپاں نے لوک-ناٹ شیلیاں نوں اپنایا۔ 1975 توں 1980 پنجابی ساہت لئی 20ویں صدی دا نوواں دہاکا خاص مہتوّ دا دھارنی اے۔ پنجاب سنکٹ دی جھلک 1978 دے نیڑے-تیڑے ملنی شروع ہو گئی سی۔ سوویت یونین دی ٹٹّ بھجّ دے اثر وی اس دہاکے وچّ بننے آرنبھ ہو گئے۔سپرو ناٹک دے ورودھ وچّ چرنداس سدھو راہیں پنجابی ناٹک دی تیجی پیڑی دا اتھان ہویا جس وچّ امرجیت گریوال، روندر روی، اجائب کمل ، دوندر دمن، دیوندر سنگھ، درشن متوا، س۔ ن۔ سیوک وغیرہ ناٹکاراں نے وی اپنا یوگدان پایا۔ مڈھلے ناٹک کار آتمجیت تے اجمیر اؤلکھّ ایہہ یوک میلیاں راہیں روشنی وچّ آئے۔ اس وچّ مالوے دی کسانی، آرتھک طور تے نپیڑے لوک، راجنیتک دور دے وچھنے لوکاں نوں وشے وستو جووں لیا گیا۔
1990 توں 2013 دا دور
1990 توں 2013 وچّ نویں ناٹکاراں دی اک بھری فصل ساہمنے آئی جس دی گنتی وی پہلیاں پیڑیاں دے ناٹکاراں نالوں ودھ سی تے ایہہ گن پکھوں وی پرانے ناٹک کارا نالوں کجھ نواں سرجن دے آہر وچ سن۔ ایہناں ناٹک کاراں وچّ ڈاکٹر۔ ستیش ورما، منجیت پال کور، پالی بھپندر، سوراجبیر، جتندر براڑ، وریام مست، دیوندر کمار، نصیب بویجا، کلدیپ سنگھ دیپ، رانا جنگ بہادر، صرف دھالیوال، سومپال ہیرا، صاحب سنگھ، جگدیس سچدیوا، سربجیت اؤلکھ، بلدیو سنگھ، کرپال قزاق، رانا رنبیر وغیرہ شامل ہن۔ اس پڑائ دی ولکھنتا ایہہ اے کہ اکو ویلے چار پیڑیاں پنجابی ناٹککاری وچّ کارج شیل رہندیاں ہن۔ اس ناٹک تے تھئیٹر دا اک سنتلن ستھاپت ہویا۔ ایہناں وچّ ناٹکی سوجھ تے رنگمنچی چیتنا برابر ماترا وچّ موجود اے۔ ایہناں نے عورت چیتنا تے دلت چیتنا دے حوالےآں نوں چھوہیا اے۔ ایہہ ناٹک مول روپ وچّ عورت سنویدناں توں عورت چیتنا تکّ دی یاترا کردا اے۔ اس وچّ ناریواد وی جھلک دندا جاپدا اے، عورت چیتنا دے پڑائ تے کھڑو کے ایوں اس پڑائ دا ناٹک اجیاے حوالےآں دی جھلک دندا اے۔جس دے بھوکھی وستاراں دیاں سمبھاوناواں تو انکار نہیں کیتا جا سکدا۔
پرواسی پنجابی ساہت
بھارت اتے پاکستان توں باہرلے دیشاں وچ رچے گئے ناٹکاں نوں 'پرواسی پنجابی' ناٹک وجوں سویکاریا جانا چاہیدا اے۔اتھے رہن نوں 'پرواسی' منّ کے تریا، اتھوں دے لیکھکاں ولوں رچے گئے ساہت لئی پرواسی پنجابی ساہت ٹرم ورتی دی اے۔ درشن سنگھ گیانی، ترسیم نیلگری، لکھا سنگھ جوہر، ایہہ انگلینڈ واسی ہن، اجائب کمل (کینیا)، سادھو-سکھونت ہندل (کینیڈا) ناٹ جوڑی۔ دوندر روی (کینیڈا)، اجمیر روڈے، سرجیت کلسی، امنپال سارا، راجونت کور مان، ناہر سنگھ اؤجلا وغیرہ رنگکرمیاں دا رول اہم ہن۔
حوالے
گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:پنجابی ساہت
گرو رام سنگھ
'ستگورو رام سنگھ' ہندستان دی آزادی دی لڑائی دا مڈھی سن۔ آپ نے انگریز سامراج ورودھ(خلاف) ناملوترن لہر چلا کے بنیا اتے لوکاں نوں ہندستانی بنن، ہندستانی رہن اتے ہندستانی وستاں دا پریوگ (استعمال)کرن لئی پریرت کیتا اتے دیس نوں دھارمی، سماجی اتے راجنیتی سیدھ وی پردان کیتی۔ ستگورو رام سنگھ نے سچ، ستیاگرہِ اتے اہنسا دے سدھانتا تے پہرہ دتا اتے ایہناں سدھانتا نوں اپنا کے دیش دی آزادی دی لہر وچّ وڈملا یوگدان پایا۔
پنجاب اتے انگریز
27 جون 1839 ای: نوں شیر پنجاب مہاراجہ رنجیت سنگھ دی موت اپرنت انگریز حکومت دی پاڑو تے راج کرو دی نیتی نال پنجاب وچّ سکھ راج دا راجنیتی پتن شروع ہو گیا۔ انگریز ادھیکاریاں الیئٹ اتے سر ہینری لارینس ولوں 29 مارچ 1849 نوں بالک مہاراجہ دلیپ سنگھ کولوں فارسی وچّ لکھے گھوشنا پتر اپر دستخط کروا کے اسنوں راجگدی توں اتار دتا اتے پنجاب نوں انگریزی راج وچّ شامل کرن دی گھوشنا کر دتی۔ ایوں جد پورے بھارت اتے انگریزاں دا قبضہ ہو گیا تاں اوہناں نے سماج وچّ بھیڑیاں کریتیاں نوں جنم دینا شروع کیتا۔ ایہو جہے سمیں وچّ بابا رام سنگھ نے پہلاں مبارک قدم پٹیا تے نامدھاری کوکا لہر دے چالک بنے۔
چائنہ ورلڈ ٹریڈ سٹر 3
چائنہ ورلڈ ٹریڈ سٹر 3 چین دے شھر بیجنگ وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 330 میٹر (1,083 فٹ) اے۔ اے 2010 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 74 منزلاں نیں۔
گرو رام سنگھ
قوم دا سوے-مانتا
سنّ 1837 وچّ آپ مہاراجہ رنجیت سنگھ دی کنور نونہال دی ریجیمینٹ وچّ بھرتی ہو گئے پرنتو دسمبر 1845 وچّ انگریزاں اتے سکھاں دیاں لڑائیاں شروع ہون موقعے سکھ قوم وچّ آئی گراوٹ کارن آپ دے من نے اجیہا پلٹا کھادھا کہ آپ فوج دی نوکری نوں چھڈّ کے اپنے پنڈ بھینی صاحب واپس آ گئے۔ اتھے آپ نے لگبھگ 12 سال دے چنتن مگروں اک نویں سنگھرش نیتی گھڑی۔ ڈاوانڈول ہو رہے سکھ مناں اندر سکھی لئی اتشاہ تے لگن پیدا کرن لئی 12 اپریل 1857 ای: نوں وساکھی والے دن آپ ولوں کھنڈے باٹے دا امرت تیار کرکے پنج سکھاں بھائی کاہن سنگھ نہنگ پنڈ چکّ کلاں ریاست مالیرکوٹلا، بھائی سدھ سنگھ پنڈ درگاپر ضلع جالندھر، بھائی لابھ سنگھ راگی امرتسر، بھائی آتما سنگھ پنڈ عالمپور ضلع سیالکوٹ اتے بھائی نینا سنگھ پنڈ وریاہاں ضلع سیالکوٹ نوں امرت چھکایا۔ آپ نے بڑی دور-درشٹی نال سوچیا کہ مٹی دے مادھو بن چکے ڈھہندی کلا ولّ جا رہے سکھاں دے مناں اندر سوے-مانتا تے بیر-رس پیدا لئی ‘بھے کاہو کاؤ دیت نہِ، نہِ بھے مانت آنِ’ دی سکھیا دین لئی اچے سچے آچرن دے دھارنی بناؤن لئی نام سمرن اتے گربانی پڑھنا اتیئنت ضروری ہے۔ اسے لئی آپ نے پہلی وار لاہور توں پتھر دے چھاپے اتے آدی سری گررنتھ صاحب جی دی چھپائی کروا کے پاون تے پوتر بیڑاں تیار کروائیاں تاں کہ عامَ لوک گربانی پڑھ سکن اتے گیان وان ہو سکن۔
نامدھاریئے
آپ دی کارجشیلی، رہنی-بہنی، بولن ڈھنگ، دیانتداری، شخصیت توں پربھاوت ہو کے سکھاں توں علاوہ ہندو تے مسلماناں وچّ وی آپ دا بہت پربھاو پہنچ گیا۔ عامَ لوک آپ ولوں درسائے مارگ ’تے چلدے ہوئے گرمتِ دے دھارنی ہون لگے۔ نام بانی نال جڑن والی اک نویں جماعت ہوند وچّ آ گئی جس نوں نامدھاریئے کیہا جان لگّ گیا۔ بابا رام سنگھ دے شردھالوآں تے سیوکاں دی گنتی وچّ لگاتار وادھا ہندا گیا تے ایہہ لہر پنجاب توں علاوہ باہرلے راجاں وچّ وی پھیل گئی۔
ضلع ارودی
ضلع ارودی پعارت دے صوبے تامل ناڈو دا اک ضلع اے۔
گرو رام سنگھ
انگریز اتے نامدھاری
لوکاں وچّ ستگورو رام سنگھ جی دی ودھدی ہوئی لوکپراتا نوں دیکھ کے انگریز حکومت نوں انوبھوَ ہویا کہ اوہناں دی چلائی نامدھاری لہر سکھاں لئی دھارمک تے سماج سدھارک لہر ہی نہیں سگوں ایہہ تاں انگریزی سامراج نوں ختم کرن لئی اوہناں دی ستا اتے سدھے حملے دی اک ویونتبندی ہے۔ اسے کرکے انگریزاں نے اوہناں نوں 3 جولائی 1863 توں 13 فروری 1867 تکّ اپنے پنڈوں باہر جا کے دیوان لگاؤن ’تے پابندی لگا دتی پرنتو اوہناں نے 22 صوبے تھاپ دتے جو بہت سوجھ وان سن۔ اوہناں نے پننڈ-پنڈ جا کے بابا رام سنگھ جی دے آدیشاں دا پرچار کرنا شروع کر دتا۔ 1869 ای: وچّ آپ نے نیپال دے راجے ولّ اک مترتا مشن بھیج کے اوہناں نال سبندھ جوڑن دا اپرالا کیتا۔ بابا رام سنگھ دی رہنمائی ہیٹھ نامدھاری سکھاں نے سوے-راج ستھاپت کر لیا سی کیونکہ اوہناں نے انگریزاں ولوں کھولھے سکولاں دا بائیکاٹ کرکے بچیاں دی پڑھائی دا پربندھ گوردواریاں، مندراں، دھرمشالاواں وچّ کیتا تاں کہ بچے بھارتی سنسکرتی توں جانو ہو سکن۔ انگریزاں دیاں عدالتاں دا بائیکاٹ کرکے اپنیاں پنچائتاں دی ستھاپنا کیتی۔ وکھ-وکھ علاقیاں وچّ صوبے نیوکت کیتے، انگریزی ڈاک دا بائیکاٹ کرکے کوکا ڈاک پربندھ تیار کیتا جس ادھین کشمیر، قابل اتے نیپال تکّ اپنے راجدوت بھیجے جاندے سن۔
ضلع ارودی
گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
گرو رام سنگھ
ملیرکوٹلا ساکہ
ایہناں گھٹناواں توں بعد انگریز پوری طرحاں چوکس ہو گئے۔ نامدھاری سکھاں نے وی بچڑخانے بند کرواؤن دا عہد کر لیا۔ 1872 ای: نوں ماگھی موقعے بابا رام سنگھ نے بھینی صاحب وچّ نامدھاریاں دا بہت وڈا اکٹھ کیتا۔ ایہہ نامدھاریاں دا آخری اکٹھ کیہا جا سکدا ہے۔ جوش وچّ آئے نامدھاری سکھاں نے مالیرکوٹلے دے بچڑاں نوں مارن دا اعلان کر دتا۔ لگبھگ 125 نامدھاریاں دے جتھے نے مالیرکوٹلے دے بچڑخانے اتے دھاوا بول دتا۔ اس جتھے دی اگوائی س. ہیرا سنگھ کر رہا سی۔ دونوں طرف جانی نقصان ہویا، 7 نامدھاری شہید ہو گئے۔ بہت سارے بری طرحاں پھٹڑ ہو گئے۔ اسے دن شام نوں ایہہ جتھا لڑائی اپرنت پنڈ رڑ پجّ گیا جو تھانا شیرپر ادھین سی۔ ہیرا سنگھ نے جتھے نوں سمبودھن کردیاں کیہا کہ سنگھو ساڈا مطلب حلّ ہو گیا ہے اسیں ظالم انگریز حکومت نوں دسنا چاہندے سی کہ ہن بھارت واسی جاگ پئے ہن، اوہ ودیشی راج نہیں چاہندے تے نہ ہی اپنے دھرم ’تے اپنی سنسکرتی وچّ کسے دی دکھلئندازی پسند کردے ہن۔ اس توں بعد سارے جتھے نے شیرپر تھانے جا کے آتم-سمرپن کر دتا۔ اس سمیں ریاست مالیرکوٹلا دا پربندھک انگریز حاکم، ڈپٹی کمیشنر لدھیانہ، مسٹر کاون سی۔ اس نے نابھہ، جیند تے پٹیالہ ریاستاں توں نوں توپاں مگوا کے بناں کوئی قانونی کاروائی کیتے 17 فروری 1872 ای: شام نوں مالیرکوٹلا دے خونی رکڑ وکھے 49 نامدھاری سکھاں نوں توپاں اگے کھڑھا کے تومبا-تومبا اڈا کے شہید کر دتا۔ اگلی سویر 18 جنوری 1872 نوں امبالے دا کمیشنر پھورسائیب نے مالیرکوٹلے پہنچ کے قانونی کھاناپورتی کرکے باقی بچے 17 نامدھاری سنگھاں نوں وی توپاں نال اڈا دتا۔ سنسار وچّ اجیہی کدھرے وی مثال نہیں ملدی، جدوں اپنے دیش تے قوم لئی 66 نامدھاری سنگھاں نے قربانی دتی ہووے۔ ۔
بھینی صاحب
بھینی صاحب ضلع لدھیانہدا پنجاب سرکار دوارا گھوست پوتر شہر ہے جو لدھیانہ توں اتر ولّ لدھیانہ چنڈی گڑھ سڑک توں 3 کلومٹر پاسے ہے۔
150ویں ورھےگنڈھ
نامدھاری سمپردائے دے ایہناں مہان شہیداں اگے سر جھکاؤدے ہوئے پنجاب سرکار ولوں کوکا اندولن دی 150ویں ورھےگنڈھ بڑے اتشاہ اتے جونال منائی گئی اتے صوبے وچّ راج پدھری آیوجت کرکے نامدھاری شہید سنگھاں نوں شردھا دے پھلّ بھیٹ کیتے گئے۔
سماجی برائییاں
نامدھاری سماج ولوں بال ویاہ ، ستی پرتھا اتے مادہ بھرن ہتیا ورگیاں سماجی برائییاں دے خاتمے لئی آرمبھیاں گئیاں لہراں قابلِ تعریف ہن۔ آپ نے بھرون ہتیا ورودھ آواز اٹھائی۔ آپ نے بناں بارات، بناں داج-دہیج دے کیول سوا روپئے وچّ ویاہ کرن دی نروئی ریتی دا آرنبھ وی کیتا جس نوں آنند کارج دا نام دتا گیا۔ اتہاس وچّ پہلی وار 3 جون 1863 ای: نوں پنڈ کھوٹے ضلع فیروزپور وکھے بابا رام سنگھ نے سری آدی گرنتھ وچوں لاواں پڑھ کے چھ آنند کارج کرکے گرمتِ آنند مریادا شروع کیتی۔
سکہ
بھارت سرکار ولوں کوکا اندولن دے شہیداں دی یاد وچّ ستگورو رام سنگھ دی تصویر والا 100 روپئے دا یادگاری سکہ اتے پنز روپئے دا کرنسی سکہ زاری کیتا گیا۔
ستگورو رام سنگھ چیئر
پنجاب سرکار ولوں گورو نانک دیوَ یونیورسٹی وکھے 20 لکھ روپئے دی لاگت نال ستگورو رام سنگھ چیئر بحال کیتی گئی۔ نامدھاری شہید سنگھاں ولوں دتیاں گئیاں مہان قربانیاں توں سیدھ اتے قربانی دا جزبہ لے کے دیش دے وکاس وچّ یوگدان پاؤنا چاہیدا ہے، تاں جں ستگورو رام سنگھ جی دے سپنے نوں ساکار کیتا جا سکے۔
رام سنگھ تے کوکا لہر دی اصلیت
ایہہ ڈاکٹر: ہرجندر سنگھ دلگیر دا کوکا تحریک تے اسدے موڈھی بابا رام سنگھ ویروا کردا اک لیکھ اے ۔
تحصیل فورٹ عباس
فورٹ عباس پنجاب دے ضلع بہاول نگر دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاول نگر
چک 91 دس آر
چک 91 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
ملا قادر حسین
ملا قادر حسین (ویہويں صدی عیسوی د‏‏ی آخری دہائی) وچ آیت اللہ زین العابدین مازندرانی نے تبلیغ دین د‏‏ی ذمہ داری دے ک‏ے ہندوستان بھیجیا تے بمبئی وچ جماعت خوجہ اثنا عشری دے پہلے مؤسسس سن ۔
ملا قادر ہندوستان دے رہنے والے سن کہ جنہاں نے زین العابدین مازندرانی دے پاس عراق دے شہر کربلا وچ درس پڑھیا۔ خوجاں د‏‏ی جماعت نے دیو جی جمال د‏‏ی قیادت وچ آیت اللہ مازندرانی نال ملاقات دے دوران اک عالم دین مبلغ د‏‏ی ضرورت دے پیش نظر انہاں نو‏ں آقائے مازندرانی نے ۱۸۷۳ وچ بمبئی بھیجیا۔ انہاں نے دیو جی جمال تے ہور شیعہ خوجہ اثنا عشری برادری دے نال مل ک‏ے بمبئی وچ خوجہ برادری د‏‏ی پہلی جماعت تاسیس کيتی۔ انہاں نے تبلیغ اورعلوم اسلامی د‏‏ی تدریس دے علاوہ کتاب چراغ ہدایت گجرا‏تی بولی وچ لکھی جو طبع وی ہوئی ہور اسی کتاب نو‏‏ں مختلف ملکاں د‏‏ی خوجہ جماعتاں وچ وی تقسیم کیتا گیا۔
ملا قادر اگرچہ خود خوجاں وچو‏ں نئيں نيں لیکن خوجہ برادری وچ دینی تبلیغ د‏‏ی وجہ تو‏ں خوجاں وچو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ملیا قادر تے اس دے طرفدار کئی مرتبہ اسماعیلی خوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ڈرائے دھمکائے گئے۔ کیلوخاتاو نو‏‏ں اسماعیلی خوجاں د‏‏ی طرف تو‏ں ملیا قادر نو‏‏ں زہر آلودہ کھجور کھلانے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی لیکن اس نے ایہ کم نئيں کیتا بلکہ اوہ خود ملیا قادر تو‏ں ملحق ہو گیا۔ اوہ ویہويں صدی عیسوی د‏‏ی آخری دہائی وچ فوت ہوئے۔
مآخذ
fa:ملا قادر حسین
گٹھ:خوجہ اثنا عشری مذہبی شخصیتاں گٹھ:شیعہ شخصیتاں
سکھ سپوکسمین
سکھ سپوکسمین (انگریزی وچ Sikhspokesman) کینیڈا، ٹورانٹو توں چھپن والا پنجابی اخبار اے۔ ایہہ دنیا دا اکو-اک اجیہا پنجابی اخبار اے جہڑا صرف سکھ معاملیاں بارے ہر قسم دی جانکاری دندا اے۔ ایہہ اخبار چلاؤن دا وچار سبھ توں پہلاں ٹورانٹو وچ 1972 توں رہندے گرسکھ گرنام سنگھ کنڈھال دے من وچ آیا۔ اوہناں نے اپنے من دے وچاار نوں عملی روپ دین لئی کم کرنا شروع کر دتا۔ 19 جون 2009 وچ ایہہ وچار کامیاب ہویا جدوں اس دا پہلاں شمارہ چھپ کے پاٹھکاں دے ہتھاں وچ پجیا۔ گرسیوک سنگھ دھولا اس دے پہلے اڈیٹر بنے۔ شروع وچ اس اخبار دا نام 'سکھ ویکلی' رکھیا گیا سی جو بعد وچ بدل کے 'سکھ سپوکسمین' کیتا گیا اے۔
اخبار دی ویبسائیٹ
http://sikhspokesman.com/lastweek.php
سکھ سپوکسمین اخبار دا مقصد
اس اخبار دا مکھ مقصد ودیساں وچ رہندے سکھاں نوں اپنے دھرم بارے صحیح جانکاری دینا اے۔ اس توں علاوہ سکھاں دی نویں پیڑھی جہڑی کینیڈا وچ ہی جمی-پلی اے نوں اپنی ماں بولی پنجابی اتے پنجابی بولی نال جوڑی رکھنا اے۔
گٹھ:پنجابی اخبار
فلم فیئر ایوارڈز
فلم فیئر اعزاز بھارت د‏‏ی ہندی بولی د‏‏ی فلم انڈسٹری بالی وڈ تو‏ں تعلق رکھنے والی دونے جمالیا‏تی تے تکنیدیاں شخصیتاں د‏‏ی بہترین کارکردگیاں نو‏‏ں سراہنے دے لئی سالانہ دتے جانے والے فلمی اعزازات نيں۔ انہاں اعزازات دا انعقاد اک وڈے بھارتی میڈیا گروپ دتی ٹائم د‏‏ی طرف تو‏ں ہوتاا‏‏ے۔ فلم فیئر اعزاز د‏‏ی تقریب بھارت د‏‏ی قدیم ترین بھارتی ہندی فلمی اعزاز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔  اس اعزاز دا آغاز 1954ء وچ ہويا، جدو‏ں نیشنل فلم ایوارڈ وی قائم ہويا سی ۔ ایہ اعزازات بالی ووڈ فلم انڈسٹری تو‏ں تعلق رکھنے والی شخصیتاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کارکردگی پرعوام دے ووٹ تے جیوری ارکان دے ووٹ د‏‏ی بنیاد اُتے دتی ہر سال دتے جاندے نيں۔
بیرات
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔ بیرات شہر البانیا دا شہر اے تے البانیا دے صوبہ بیرات تے اس صوبے دے ضلع بیرات دا راجگڑھ اے ۔
فلم فیئر ایوارڈز
یہ تقریب ماضی وچ کئی نجی ادارےآں د‏‏ی طرف تو‏ں سپانسر کيتی گئی سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی تو‏ں ایہ کئی سال دے دوران، ٹیلی ویژن دے ناظرین دے لئی لائیو نشر کیتا جا رہیا سی، لیکن بعد وچ نامعلوم وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کے دتا گیا سی ۔ ہن اس تقریب دے انعقاد دے بعد اس تقریب دا ریکارڈ شدہ تے ترمیم شدہ ورژن، اک یا دو ہفتے دے وقفے دے اندر اندر ٹیلی ویژن اُتے دکھایا جاندا ا‏‏ے۔
بیرات
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
فلم فیئر ایوارڈز
1990 د‏‏ی دہا ئی دے وسط تک، فلم فیئر اعزاز سب تو‏ں ممتاز تقریب سی لیکن اس ایوارڈ شو د‏‏ی دیکھیا دیکھی بھارت وچ تے وی ہور فلمی ایوارڈ تقریبات منعقد ہونے لگاں، لیکن کئی بھارتی فلم ایوارڈز دے ہُندے ہوئے وی فلم فیئر د‏‏ی اہمیت اپنی جگہ قائم رہی۔ 2000 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں فلم فیئر ایوارڈز نو‏‏ں مساوی طور اُتے آسک‏ر ک‏ے درجہ دا ہندی فلم انڈسٹری ایوارڈ سمجھیا جانے لگیا ا‏‏ے۔
تاریخ
اس اعزازات د‏‏ی شروعات فلم فیئر میگزین وچ مقبول اداکار تے اداکاراواں دے لئی کرائے گئے قارئین دے ووٹنگ د‏‏ی طرف 1953 وچ ہوئی سی جدو‏ں تقریبا ویہہ ہزار قارئین نے اس وچ حصہ لیا سی ۔ ممبئی میٹرو تھیٹر وچ 21 مارچ 1954ء نو‏‏ں ہونے والے پہلے ایوارڈ تقریب وچ صرف پنج ایوارڈ رکھے گئے سن جس وچ دو بیگھہ زمین نو‏‏ں بہترین فلم، بہترین ہدایت کار دے لئی بمل رائے (دو بیگھا زمین)، بہترین اداکار دے لئی دلیپ کمار (داغ)، بہترین اداکارہ دے لئی مینا کماری(بیجو باورا) تے اسی فلم وچ بہترین موسیقی دے لئی نوشاد نو‏‏ں اعزاز دتے گئے سن ۔ 1954ء وچ ہوئی فلم فیئر اعزاز د‏‏ی تقریب نو‏‏ں پہلے کلئیر ایوارڈ دے ناں تو‏ں متعارف کرایا گیا، جو ٹائمز آف انڈیا دے مدیر و مشہور فلم ناقد کلیئر مینڈونسا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، بعد وچ اس تقریب دا ناں فلم فئیر رکھ دتا گیا۔ پہلے فلم فئیر اعزاز (1954ء) د‏‏ی تقریب وچ مہمان خصوصی بننے دے لئی ہالی ووڈ اسٹار گریگری پیک نو‏‏ں مدعو کیتا گیا، لیکن کولمبو تو‏ں آنے والی انہاں د‏‏ی پرواز تاخیر دا شکار ہو گئی تے اوہ تقریب وچ نئيں پہنچ سک‏‏ے، پر، گریگری پیک نے ویلنگٹن کلب (جمخانہ)، ممبئی وچ ایوارڈ دے بعد د‏‏ی عشائیے د‏‏ی تقریب وچ شرکت کيتی سی۔
بیرات
باہرلے جوڑ
گٹھ:البانیا دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:البانیا دے آباد تھاں گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
فلم فیئر ایوارڈز
تاریخ
سال 1985 دے فلم فئیر اعزاز فاتحین دا اعلان 1986 وچ کیتا جانا سی تے اس تقریب دے لئی دسمبر 1986ء وچ بربون اسٹیڈیم وچ انتظاما وی کیتے گئے مگر بدقسمتی تو‏ں مہاراشٹر د‏‏ی حکومت تے 'بمبئی د‏‏ی فلم انڈسٹری' دے درمیان بوہت سارے متنازع مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں فلم انڈسٹری ہڑتال اُتے چلی گئی سی تے اس تقریب نو‏‏ں ملتوی کے دتا گیا۔ تے ایہ تقریبات 1987ء وچ منعقد ہوئیاں، سال 1986 دے لئی کوئی ایوارڈ نئيں ہويا۔
بھارتی فلم انڈسٹری وچ ایوارڈز د‏‏ی کئی تقریب د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر ایہ سوال اٹھا یا گیا کہ "حقیقی" تے جیوری د‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے منصفانہ فیصلےآں اُتے مبنی ایوارڈ کیہڑا نيں۔ اکثر فلم فئیر اعزاز دے فیصلےآں نو‏‏ں وی تنقید دا نشانہ بنایا گیا، کہ اوہ میرٹ د‏‏ی بنیاد اُتے ایوارڈ نئيں دے رہے سن، انہاں اُتے اک متعصب انتخاب دا الزام عائد کیتا گیا۔ لیکن، اس طرح دے مسائل ایوارڈ تقریب دے لئی اک عام رجحان ا‏‏ے۔
فلم فئیر اعزاز د‏‏ی ٹروفی دا مجسمہ، اک عورت دا سیاہ مجسمہ اے جس دے دونے بازو اک رقص د‏‏ی تعداد وچ دونے انگلیاں نو‏‏ں چھو رہے نيں۔ اسنو‏ں عام طور اُتے "سیاہ لیڈی" (یا "بلیک لیڈی") دے ناں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ فلم فیئر وسیع پیمانے اُتے "سیاہ لیڈی" دے لئی مشہور اے، نا صرف اوہدی خوبصورت مجسمہ دے لئی بلکہ ایہ ہر فاتح نو‏‏ں پیش کیتا جانے والا عزت دا نشان ا‏‏ے۔ ایہ مجسمہ ٹائمز آف انڈیا دے آرٹ ڈائریکٹر والٹر لانگ ہیمر د‏‏ی زیر نگرانی مجسمہ ساز این جی پنسارے نے ڈیزائن کیتا سی ۔ ایہ اک عام طور اُتے کانسی دا بنا ہُندا اے، اوہدی اونچائی 46اعشاریہ 5 سینٹی میٹر اے تے ایہ تقریباً پنج کلو وزنی ا‏‏ے۔ اس ایوارڈز دے 25 سال مکمل ہونے اُتے مجسمہ نو‏‏ں چاندی تے 50 سال مکمل ہون اُتے سونے تو‏ں ڈھالہ گیا۔ سال 2000کے بعد تو‏ں فلم فیئر ٹرافی ایوارڈ گیلری د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کيتی جا رہی ا‏‏ے۔
2012 ء تک، ٹرافی وچ چند اک تبدیلیاں کيتیاں گئیاں لیکن 2013 وچ ، اک بہت وڈی تبدیلی ٹرافی نو‏‏ں سہہ البعادی (تھری ڈی )جھلک دینے والابنایا گیا ا‏‏ے۔ منتظمین نے اس تبدیلی دے لئی دو وجوہات داں کہ، اج د‏‏ی دنیا وچ ٹیکنالوجی دے میدان وچ بہت ترقی دے نال نال آنے والے سالاں وچ بہت زیادہ اگے ودھانے گا جس نال ملن دے لئی ضروری ہو گیا سی، اس دے علاوہ، ایہ 2013 وچ ممبئی وچ فلم فیئر وچ ایوارڈ دے سیٹ دے موضوع تو‏ں مطابقت کرنے د‏‏ی اک کوشش سی۔ جس دا مرکزی خیال، موضوع اک سو سال مستپہلے وچ کودنا سی ۔ لہذا، کیتا اک نويں بلیک لیڈی کرنے دے خیال تو‏ں بہتر اے ؟ فلم فئیر اعزاز پانے والے فاتحین ہمیشہ اس ٹروفی نو‏‏ں ہتھو‏ں وچ پھڑ کے جزباندی ہوجاندے نيں جو ایہ ثابت کردا اے کہ ایہ انہاں د‏‏ی محنت دے نتیجہ وچ انہاں دے لئی حوصلہ افزائی تے اک پرجوش احساسنو‏ں ظاہر کردا اے، بھارتی آبادی د‏‏ی نظر وچ سیاہ شکل و صورت اک انسان وچ کشش دا اظہار نئيں اے لیکن اس بلیک لیڈی دے لئی کشش دا اظہار بہت حیران کن گل ا‏‏ے۔
ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) فلم فئیر ایوارڈ دا اک حصہ اے جو مرکزی تقریب تو‏ں پہلے ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اداکار، اداکارہ، پروڈیوسر، ڈائریکٹر، گلوکاراں، موسیقاراں تے دوسرےآں نو‏‏ں ہندوستانی سنیما وچ اہ‏م کردار ادا کیتا اے متعارف کرایا جاندا ا‏‏ے۔ ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) د‏‏ی روایت ہن کئی سالاں تو‏ں مروج اے تے ہور ایوارڈ ز د‏‏ی تقریبات تو‏ں کسی طرح مختلف نئيں نيں۔ جداں کہ اسيں جاندے، ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) د‏‏ی اس تقریب وچ فنکار اک قالین اُتے چلدے نيں تاکہ اپنے لباس، بالاں دے طرز وغیرہ حاضرین تے میڈیا نو‏‏ں دکھائاں ۔ ایہ اک طریقہ وی اے جس وچ عوام اپنے پسندیدہ ستارےآں نو‏‏ں چلدے پھردے دیکھ سکدے نيں تے ایہ وی جان سکدے نيں کہ فلم انڈسٹری دے افراد اک دوسرے دے نال کس طرح ملدے نيں، سامعین ہويا وچ ہتھ ہلاکر اپنے فنکار دا خیر مقدم کردے نيں تے فنکار وی ہتھ ہلا کے شکریہ ادا کردے نيں۔ اس تقریب وچ اخبار، رسائل تے نیوز چینل دے نمائندے، فنکاراں تے ہور شخصیتاں تو‏ں انہاں دے فلمی کردار تے کارکردگی دے بارے وچ سوال کردے نيں تے جاننا چاہندے نيں کہ فلم فئیر اعزاز (بلیک لیڈی )گھر لے جانے دا مستحق کون ہو سکدا ا‏‏ے۔
فلم فئیر اعزازات
150px|thumb|فلم فیئر اعزاز فلم فئیر اعزازات د‏‏ی تعادا ابتدا وچ 5 سی، ہن انہاں د‏‏ی تعداد ودھ دے 31 ہو گئی ا‏‏ے۔ ایہ اعزاز آرٹسٹک اورٹیکنیکل دونے شعباں وچ دتے جاندے نيں۔ انہاں دے علاوہ خصوصی (اسپیشل )ایوارڈ تے ناقدین (کریٹیک )ایوارڈ وی دیاجاتاا‏‏ے۔ انہاں ایوارڈز دے لئی دو طرح دا ووٹنگ سسٹم بناہويا ا‏‏ے۔ اک تاں ماہرین (جیوری )کی کمیٹی اے اوردوسرے عوام نيں۔ دونے پہلوآں تو‏ں ایوارڈ دینے تو‏ں پہلے دیکھاجاتاا‏‏ے۔ انہاں ایوارڈز د‏‏ی بھارت وچ بہت اہمیت ا‏‏ے۔ یہ ایوارڈز جنہاں شعباں وچ دتے جاندے نيں، ا ن د‏‏ی ترتیب کچھ ایويں ا‏‏ے۔
ناقدین (كرٹيک) اعزازات
• 3
تکنیکی اعزازات
• 3
خصوصی اعزاز
• 3
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلم فیئر اعزازات گٹھ:بالی وڈ گٹھ:بالی وڈ فلمی اعزازات گٹھ:بھارت وچ 1954ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ تفریح گٹھ:بھارتی اعزازات گٹھ:بھارتی فلمی اعزازات گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:بھارتی فلمی جگت
تحصیل ہارون آباد
ہارون آباد پنجاب دے ضلع بہاول نگر دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاول نگر
قبہ مسیت
قبہ مسیت مدینہ، سعودی عرب دے دے نیڑے اک مسیت اے۔ اے سعودی عرب دی سب توں پرانی مسیت اے۔ اس مسیت دے سب توں پہلے وٹے پیفمبر اسلام محمد نے رکھے تے اودے سنگیاں نے اے مسیت پوری کیتی۔ پیفمبر اسلام محمد نے اینوں مکہ توں مدینہ حجرت کرن دے بعد شروع کیتا۔
پھل مونہی چمگادڑ
پھل مونہی چمگادڑ، گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
تحصیل منچن آباد
منچن آباد پنجاب دے ضلع بہاول نگر دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع بہاول نگر
ضلع سکراپر
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے ج 2 توں 4 ضلعے نیں ۔
البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع سکراپر البانیا دے صوبہ بیرات دا ضلع اے اسدا راجگڑھ سکراپر شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
Skrapar District
چک 92 دس آر
چک 92 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:تحصیل خانیوال دے پنڈ گٹھ:10آر نہر دے پنڈ
ادارۂ یادگار غالب
ادارۂ یادگار غالب کراچی وچ واقع پاکستان دا اک غیر سرکاری خود مختار علمی و ادبی ادارہ اے، جس دے قیام دا مقصد غالب د‏‏ی صد سالہ تقریبات دا اہتمام کرنا تے غالب د‏‏ی حیات و فن اُتے تحقیقی کتاباں د‏‏ی نشر و اشاعت ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ نہ نفع نہ نقصان د‏‏ی بنیاد اُتے اردو بولی و ادب تے بالخصوص غالب دے فن و فکر د‏‏ی ترویج دے لئی وقف ا‏‏ے۔
قیام / اغراض و مقاصد
26 جنوری، 1968ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ ادارۂ یادگار غالب دا قیام عمل وچ آیا جس دے صدر نامور شاعر فیض احمد فیض، جنرل سیکریٹری مرزا ظفر الحسن، سیکریٹری بیگم آمنہ مجید ملک تے خازن محمد عمر مہاجر سن ۔ اس ادارے دے قیام دا مقصد 1969ء وچ مرزا اسد اللہ خان غالب د‏‏ی صد سالہ برسی د‏‏ی تقریبات دا اہتمام کرنا سی۔ ایہ ادارہ اک فعال علمی ادارہ ثابت ہويا۔ اس ادارے نے 1969ء وچ غالب د‏‏ی صد سالہ تقریبات وڈے اہتمام تو‏ں منائاں، جنہاں دا آغاز 9 مئی 1969ء نو‏‏ں ہويا۔ انہاں تقریبات وچ نوادراتِ غالب د‏‏ی نمائش، محفلِ موسیقی تے محفلِ مشاعرہ دا انعقاد شامل سی۔
انتظامیہ
ادارہ یادگار غالب د‏‏ی موجودہ انتظامیہ دے ناں ایہ نيں :
ڈاکٹر شاداب احسانی (صدر)
صبیح الدین رحمانی (نائب صدر)
ڈاکٹر رؤف پاریکھ (معتمد)
ڈاکٹر تنظیم الفردوس (نائب معتمد)
عزیز منصور (خازن)
سید عابد رضوی (رکن مجلس عاملہ)
ڈاکٹر یاسمین سلطانہ فاروقی (رکن مجلس عاملہ)
ظفر جنجوعہ (رکن مجلس عاملہ)
محمد حمزہ فاروقی (رکن مجلس عاملہ)
جریدہ
1974ء وچ ادارۂ یادگار غالب نے اک ادبی جریدہ جاری کیتا جس دا ناں غالب اے ۔ جس دے موجودہ مدیر ڈاکٹر رؤف پاریکھ تے نائب مدیرہ ڈاکٹر تنظیم الفردوس ني‏‏‏‏ں۔
مطبوعات
ادارۂ یادگار غالب نے غالبیات دے حوالے تو‏ں اہ‏م تحقیقی کتاباں شائع کيتیاں جنہاں وچ خاص خاص مندرجہ ذیل نيں:
حوالے
گٹھ:اردو ادارے گٹھ:پاکستان وچ 1968ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستانی ادارے گٹھ:اردو
مسجد نبوی
مسجد نبوی سعودی عرب دے شہر مدینہ چ اک مسجد اے جینوں 'نبی دی مسجد' وی آکھیا جاندا اے۔ اے اسلام دے پیغمبر محمد دی آخری ارام گاہ اے تے اس دی وجہ توں اے مسجد الحرام دے مگروں اسلام دی دوجی سب توں پاک تھاں اے ایدے چ عام طور تے 6 لکھ لوکاں دے بعن دی تھاں اے تے حج دے مہینے چ اے گنتی 10 لکھ ہو جاندی اے۔
تریخ
سب توں پہلاں اے مسجد محمد دے ہجرت کر کے مدینہ آن توں بعد اوس کعر دے نال بنائی گئی جتھے اوناں دی رہائش سی۔ اوس ویلے ایدی چھت نئیں بنائی گئی۔ ایدی تمیر کھجور دے تنے تے کنداں گارے نال بنائیاں گئیاں ۔ ایس وچ تن بوئے بنائے گئے جناں دے ناں باب رحمن، باب جبرئیل تے باب نساء سن ۔
مسجد دے اندر صفہ دے ناں توں اک تھاں بنائی گئی جتھے نمازی اوس ویلے دے قبلہ بیت المقدس ول منہ کر کے نماز پڑھدے سن ۔ جدوں قبلے دی سمت کعبے ول بدلی گئی تے مسجد دی تمیر وی نوے سرے ناں کیتی گئی ۔ اے مسجد اوس ویلے اک سکول ، کچہری تے اجتماع دی تھاں وی سی۔ اپنی تمیر دے ست وریاں بعد تکر اے مسیت اپنی پہلی تھاں توں دوگنی ہو چکی سی تے پہلے توں بوہتے لوکی ایس چ سما سکدے سن ۔
وقت دے نال کئی واری مسجد دی تمیر تے مرمت کیتی گئی ایدے نال نال نمازیاں دی گنتی چ وادے دی وجہ توں ایدی تھاں چ وی وادھا کیتا گیا۔
آخری واری ایس مسجد دی تمیر تے وادھا سعودی حکمران فہد بن عبدالعزیز دے دور چ کرائی گئی۔ ایس تمیر چ مسجد وچ نمازیاں دی اسانی لئی ائر کنڈیشنر تے 27 حرکت کرن آلے مینار وی لگائے گئے ۔ ایدے نال ای مسجد دے رقبے وچ چوکھا وادھا کیتا گیا۔
مسجد نبوی دے امام
مسجد دے موجودہ امام اے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مسیتاں گٹھ:سعودی عرب دیاں مسیتاں
جسم 2
ایہہ اک 2012 نوں رلیز ہوئی بالی وڈ فلم اے،جسدی تعریف اتے تنقید ہوئی اے۔
گٹھ:فلماں گٹھ:فنون لطیفہ
اسلیا پیٹریزی
بارلے جوڑ
گٹھ:چمگادڑ
گوپی شنکر مدورائی
گوپی شنکر مدرای سماجک برابری دے حقاں لئی کم شیل اک بھارتی کارکنّ اے۔ اوہ سبھ توں چھوٹی مر والے مدھلنگی جاں جینڈرکیر نوجواناں وچوں اک اے اتے تملناڈو ودھان سبھا چوناں لڑن والا اپنے بھایچارے وچوں اوہ پہلا اے۔  اوہ شرشٹی مدرائی ولنٹیئر کلیکٹو ارارہ دا موڈھی اے۔
اوارڈس
شنکر نوں ورلڈ ایچئارڈی کانگرس دئارا ڈاورسٹی لیڈرشپ اوارڈ نال وی نوازیا گیا گئا آنلاین گیء رسالے گیئسی وچ وی فیچر کیتا گئا۔
حوالے
گٹھ:جم 1991 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی کالمنویس گٹھ:زندہ لوک
قرآن تے نباتیات
قرآن تے نباتیات (Botany) دراصل قرآن وچ جدید نباتیات دے بارے وچ معلومات تے انکشافات نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن دے اک ہزار تو‏ں زیادہ آیات جدید سائنس دے بارے وچ معلومات فراہ‏م کردیاں نيں تے اس وچ کئی آیات صرف نباتیات دے بارے وچ گفتگو کردیاں نيں۔ قرآن وچ موجود نباتیات دے متعلق حقائق جدید سائنس تو‏ں مکمل مطامبقت رکھدی ا‏‏ے۔
پودےآں وچ نر تے مادہ
پرانے زمانے دے انسان نو‏‏ں ایہ معلوم نئيں سی کہ پودےآں وچ وی جانوراں د‏‏ی طرح نر(male) تے مادہ (female) ہُندے نيں۔ البتہ جدید نباتیات ایہ دسدی اے کہ ہر پودے د‏‏ی نر تے مادہ صنف ہُندی ا‏‏ے۔ حتٰی کہ اوہ پودے جو یک صنفی (Unisexual) ہُندے نيں۔ انہاں وچ وی نرتے مادہ دے امتیازی اجزاء یکجا ہُندے نيں۔
چک 91 اے دس آر
چک   91  اے -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
قرآن تے نباتیات
پودےآں وچ نر تے مادہ
وَّ اَنْزَ لَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءََ، فَاَخْرَجْنَا بِہ اَزْوَاجًا مِّنْ نَّبَاتٍ شَتّٰی ہ
چک 91 اے دس آر
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
قرآن تے نباتیات
پودےآں وچ نر تے مادہ
ترجمہ:۔ تے اساں آسمان تو‏ں پانی برسایا تے اس وچ اساں مختلف قسماں دے پودےآں دے جوڑے پیدا کیتے جو اک دوسرے تو‏ں جدا ہُندے نيں۔
چک 91 اے دس آر
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل خانیوال ، ضلع خانیوال چ وس رہیا اے  ۔
قرآن تے نباتیات
پھلاں وچ نر تے مادہ دا فرق
ترجمہ :۔ اسی نے ہر طرح دے پھلاں دے جوڑے پیدا کیتے نيں۔
اعلٰی درجے دے پودےآں وچ نسل خیزی (Reproduction) د‏‏ی آخری پیدا وار انہاں دے پھل ہُندے نيں۔ پھل تو‏ں پہلے پھُل دا مرحلہ ہُندا اے جس وچ نرتے مادہ اعضاء یعنی اسٹیمنز (Stamens) تے اوویولز (Ovueles) ہُندے نيں جدو‏ں کوئی زردانہ (Pollen) کسی پھُل تک پہنچدا اے، تبھی اوہ پھُل بارآور ہو ک‏ے پھل وچ بدلنے دا قابل ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ پھل پک جاندا اے تے (اس پودے د‏‏ی ) اگلی نسل نو‏‏ں جنم دینے والے بیج تو‏ں لیس ہو ک‏ے تیار ہو جاندا ا‏‏ے۔ لہٰذا تمام پھل اس امر دا پتادیندے نيں کہ (پودےآں وچ بھی) نر تے اعضاہُندے نيں۔ ایہ اک ایسی سچائی اے جسنو‏ں قرآن پاک بہت پہلے بیان فرما چکيا ا‏‏ے۔
پودےآں د‏‏ی بعض انواع وچ غیر بار آور (non fertilized) پھُلاں تو‏ں وی پھل بن سکدے نيں۔ (جنہاں نو‏ں مجموعی طور پریا رتھینو دا رپک فروٹ (parthinocarpic fruit)  کہیا جاندا اے ) انہاں وچ کیلے دے علائوہ انناس، انجیر، مالٹا تے انگور وغیرہ د‏‏ی بعض قسماں شامل نيں۔ انہاں پودےآں وچ وی بہت واضح صنفی خصوصیات موجود ہُندیاں نيں۔
وَ مِنْ کُلِّ شَیْئٍ خَلَقْنَا زَوْ جَیْنِ
ترجمہ:۔ تے ہر چیز دے اساں جوڑے بنائے نيں۔
اس آیت مبارکہ وچ  ہر چیز دے جوڑاں د‏‏ی شکل وچ ہونے پرزوردیاگیاا‏‏ے۔ انساناں،جانوراں،پھلاں اورپودےآں دے علاوہ بہت ممکن اے کہ ایہ آیت مبارکہ بجلی د‏‏ی طرف وی اشارہ ک‏ے رہی ہو کہ جس وچ ایٹم منفی بار والے الیکٹروناں تے مثبت بار والے مرکزے اُتے مشتمل ہُندے نيں۔ انہاں دے علاوہ تے وی بوہت سارے جوڑے ہو سکدے نيں۔
سُبْحٰنَ الَّذِیْ خَلَقَ الْاَزْ وَاجَ کُلَّھَا وَ مِمَّا تُنْبِت ُ الْاَرْضُِ وَ مِنْ اَنْفُسِھِمْ وَ مِمَّا لَا یَعْلَمُوْنَ ہ
ترجمہ:۔ پاک اے اوہ ذات جس نے جملہ قسماں دے جوڑے پیدا کیتے خواہ اوہ زمین د‏‏ی نباتات وچو‏ں ہاں یا خودان د‏‏ی اپنی جنس (یعنی نوع انسانی) وچو‏ں یا انہاں اشیاء وچو‏ں جنہاں نو‏ں ایہ جاندے تک نئيں۔
ایتھ‏ے اللہ تعالیٰ فرماندا اے کہ ہر چیز جوڑاں د‏‏ی شکل وچ پیدا کيتی گئی اے، جنہاں وچ اوہ چیزاں وی شامل نيں۔ جنہاں نو‏ں اج دا انسان نئيں جاندا تے ہو سکدا اے کہ آنے والے کل وچ انہاں نو‏ں دریافت کرلے۔
قلندرخانہ مسیت
قلندرخانہ مسیت فاتح استمبول ترکی چ اک مسیت اے۔ اے پہلے گرجا سی سلطان محمد II نے اینوں درویشاں دی ٹولی فلندراں نوں دیدتی تاں ایدا اے ناں پیا۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
لنکن میموریل
لنکن میموریل اک میموریل اے جیہڑا واشنگٹن ڈی سی امریکہ چ 16ویں امریکی صدر ابراہام لنکن دی یاد چ بنیا گیا اے۔ اے 30 مئی1922 نوں پورا ہویا۔ اے مستطیل مورت دی چٹے پتھر دا اک کوٹھا اے۔ ایدا ڈیزائن ہنری بیکن نے بنایا سی۔ ایدے اندر ابراہام لنکن دی بتی ڈینیل چیسٹر فرینچ نے بنائی۔
لنکن میموریل یونانی ڈورک نمونے تے اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:واشنگٹن ڈی سی چ ویکھن والیاں تھاواں گٹھ:واشنگٹن ڈی سی
اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس
اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس (او یو پی) دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے کیمبرج یونیورسٹی پریس دے بعد دوسرا قدیم ترین یونیورسٹی اشاعت گھر اے۔ ایہ اوکسفرڈ یونیورسٹی دا اک شعبہ اے جس دا نظام وائس چانسلر دی جانب تو‏ں مقررہ 15 افراد دی اک مجلس چلاندی اے۔ اُنہاں دی سربراہی اک سیکریٹری کردا اے جو اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس دا چیف ایگزیکٹیو کہلاندا اے۔
حوالے
گٹھ:اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس گٹھ:1580ء دی دہائی وچ قائم ہونے والی تنظیماں گٹھ:آکسفورڈ وچ دکاناں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1896ء دی تاسیست
کاریہ مسیت
کاریہ مسیت استمبول ترکی چ اک گرجا سی جیڑا 16ویں صدی چ مسیت بنا دتا گیا۔ 1948 چ اینوں میوزیم بنا دتا گیا۔
گٹھ:ترکی دیاں مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں اساریاں مسیتاں گٹھ:مسیت گٹھ:مسجداں گٹھ:عبادت گاہاں
ضلع کنچمپورم
ضلع کنچمپورم پعارت دے صوبے تامل ناڈو دا اک ضلع اے۔
گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
ضلع بولچیزہ
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے ج 2 توں 4 ضلعے نیں ۔
البانیا دی ایہہ موجودہ انتظامی ونڈ 1938ء ج کیتی گئی تے ہن تک ایہہ برقرار اے ۔ ضلع بولچیزہ البانیا دے صوبہ دیبر دا ضلع اے اسدا راجگڑھ بولچیزہ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
البانیا دے صوبے
گٹھ:البانیا دے ضلعے گٹھ:البانیا گٹھ:یورپ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
اسلیا ٹرائیڈنز
اسلیا ٹرائیڈنز، گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سی آئ ٹی آئ سی پلازہ
سی آئ ٹی آئ سی پلازہ چین دے شھر گوانگژو وچ اک عمارت اے ایدی اچائ 390.2 میٹر (1,280 فٹ) اے۔ اے 1996 وچ بننی پوری ہوئ تے ایدیاں 80 منزلاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اچیاں عمارتاں گٹھ:چین گٹھ:چین دیاں عمارتاں
زیرک مسیت
زیرک مسیت استمبول ترکی چ اک مسیت اے۔ پیلے اے گرجا سی۔ بازنطینی کوٹھے بنان دا اے اک چنگی مثال اے۔
چک 93 دس آر
چک 93 -10آر ضلع خانیوال چ تصیل خانیوال دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی سجے (R=right) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 10آر اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 10آر  سیراب کردی اے ،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 10آر لگیا ہویا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع خانیوال دے پنڈ گٹھ:تحصیل خانیوال دے پنڈ گٹھ:10آر نہر دے پنڈ
میری وارڈ (سائنس دان)
thumb|مریم وارڈ مریم وارڈ (<font face="Jameel Noori Kasheeda, Jameel Noori Nastaleeq, Amiri, Georgia, sans-serif">نی کنگ ; 27 اپریل 1827–31 اگست 1869 ، عمر ) اک برطانوی آئرش خاتون سائنس دان، مصنف، فنکارہ، ہیت دان تے فطرت دان سن. اوہ اپنے اک رشتہ دار دی تیار کردہ اک بھاپ تو‏ں چلنے والی آزمائشی کار تو‏ں ڈگ کے ہلاک ہو گئی۔ ایہ واقعہ1869 وچ ہويا۔ انہاں دے بارے وچ خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ ٹریفک حادثے وچ جاں بحق ہونے والی پہلی انسان سن۔
ابتدائی زندگی
میری کنگ 27 اپریل 1827 دے دن فربین(آفلے کاؤنٹی) وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ اپنے والدین ہنری تے ہیرٹ کنگ دی تیسری اولاد سن۔انہاں نو‏ں تے انہاں دی بہناں نو‏‏ں گھر اُتے ہی ابتدائی تعلیم دتی گئی جداں کہ اس زمانے وچ خواتین دی تعلیم دا رواج سی ۔ لیکن انہاں تعلیم تھوڑی سی مختلف سی کیو‏ں کہ اوہ اک معروف سائنس دان گھرانے تو‏ں تعلق رکھدیاں سن۔ اوہ بچپن تو‏ں ہی مظاہر فطرت وچ دلچسپی رکھدیاں سن۔ محض تن سال دی عمر وچ ہی انہاں نے حشرات نو‏‏ں باقاعدہ جمع کرنا شروع کر دتا سی.
دلچسپیاں
میری نو‏‏ں فلکیات وچ بہت دلچسپی سی کیونکہ انہاں دے کزن ولیم پارسنزلیواتھن آف پارسنزٹاؤن نامی دوربین تیار کیتی سی جو 1917 تک دنیا دی سب تو‏ں وڈی دوربین سی۔ ایہ دوربین چھ فٹ لمبے آئینے دی مدد تو‏ں تیار کیتی گئی سی۔میری باقاعدگی تو‏ں اس دوربین دی تیار دے عمل نو‏‏ں بر کیسل جا کے دیکھدی رہندی سی تے اوہدی تصاویر تے نقشے بناندی سی ۔ میری دی بنائی ہوئی تصاویر تے نقشے دوربین دی دوبارہ تیار وچ استعمال ہوئیاں.
میری نو‏‏ں حشرات دے متعلق جاننے دا بہت شوق سی ۔ اک بار معروف فلکیات دان جیمز ساؤتھ نے انہاں نو‏ں محدب عدسے نال حشرات دا معائنہ کردے دیکھیا تے نال ہی میری دی بنائی ہوئی حشرات دی تصاویر وی دیکھیاں جو بہت عمدہ سن۔ جیمز نے انہاں دے والد نو‏‏ں قائل کیتا کہ اوہ میری نو‏‏ں اک اچھی سی خوردبین لے دین میری نے نہایت محنت نال اس خوردبین نو‏‏ں استعمال کیتا۔ ماہر فعلیات ڈیوڈ بریوسٹر نے میری دے کم تے تصاویر نو‏‏ں اپنی کتاباں تے مضامین وچ شامل کیتا۔.
اعزازات
اس زمانے وچ خواتین یونیورسٹی دی تعلیم حاصل نئيں کرسکدیاں سن لیکن میری نے اپنے وقت دے تمام سائنس داناں تو‏ں خط کتابت دی تے انہاں تو‏ں علم حاصل کرنے دی بھرپور کوشش کردیاں رہیاں۔ اسی محنت دے باعث انہاں نو‏ں رائل سوسائٹی دا صدر وی بنایا گیا۔ اوہ انہاں تن خواتین دی فہرست وچ شامل سن جنہاں نو‏ں سوسائٹی دی طرف تو‏ں باقاعدگی نال ڈاک بھیجی جاندی سی (ہور دوخواتین وچ اک ملکہ وکٹوریہ تے دوسری میری سومیرویلے سن جنہاں دے نام اُتے اکسفورڈ یونیورسٹی وچ سومیر ویلے کالج بنایا گیا) .
ازدواجی زندگی
6دسمبر 1854 نو‏‏ں میری دی شادی کیسل وارڈ دے ہنری وارڈ نال ہوئی جنہاں نو‏ں 1881 وچ ملکہ دی طرف تو‏ں ویسکاؤنٹ بنگور دا خطاب ملیا۔ انہاں دے تن بیٹے  سن جنہاں وچ میکس ویل وارڈ چھیويں ویسکاؤنٹ بنگور وی شامل نيں انہاں دے پوتے ایڈورڈ وارڈ سفیر رہے تے انہاں نو‏ں سويں ویسکاؤنٹ دا خطاب وی ملیا۔ انہاں دی بیٹی لالا وارڈ نے معروف ڈراما ڈاکٹر ہو (Doctor Who) وچ کم کیتا۔
مطبوعات
انہاں دیاں کتاباں اے ونڈ فال فار دا مائیکروسکوپ (1856)، اے ورلڈ آف ونڈرز ریویلڈ بائے دا مائیکروسکوپ (1857)، اینٹومالوجی انہاں سپورٹ (1857) تے اینٹومالوجی انہاں ایرنسٹ (1857)، مائیکروسکوپ ٹیچنگز (1864) تے ٹیلی سکوپ ٹیچنگز (1859) شائع ہوئیاں۔ اس دے علاوہ انہاں نے کئی ہور سائنس داناں دے ہمراہ تحقیقی  پرچے وی لکھے .۔ اوہ اپنی کتاباں تے پرچےآں وچ تصاویر خود بنایا کردیاں سن
موت
میری وارڈ دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ پہلی شخص سن جو کسی کار دے حادثے وچ جاں بحق ہوئیاں۔ ایہ گاڑی انہاں دے اک قریبی عزیز ولیم پارسنز نے تیار کیتی سی جو بھاپ نال چلدی سی۔ اس زمانے وچ ایہ خیال کیتا جاندا سی کہ بہت جلد کاراں بھاپ نال چلنے لگن گئیاں۔ ایہ خیال ریل گاڑیاں دے بارے وچ تو درست ثابت ہويا لیکن کاراں دے متعلق نئيں کیونکہ ایہ کاراں بہت بھاری ہُندی سن جو ناہموار زمین اُتے نئيں چل سکدی سن۔ 1865 وچ ریڈ فلیگ قانون نافذ ہويا جس دی رو تو‏ں پنڈ وچ گاڑی دی زیادہ تو‏ں زیادہ رفتار 4 کلومیٹر فی گھنٹہ جدو‏ں کہ شہراں وچ دو کلومیٹر فی گھنٹہ تو‏ں زیادہ دی رفتار اُتے نئيں چلائی جاسکدی۔ بعض لوگاں نے خود وی گاڑیاں تیار کرنا شروع کردتیاں سن۔
31 اگست 1869 انہاں دی زندگی دا آخری دن ثابت ہويا جدو‏ں اوہ شوہر ہنری تے  رشتہ داراں رچرڈ کلئیر، چارلز الجرنن پارسنز تے انہاں دے استاد رچرڈ بگز دے ہمراہ سفر کررہیاں سن اک تنگ موڑ اُتے اوہ گاڑی تو‏ں باہر جاگریاں تے اسی گاڑی دے نیچے آگئياں۔ اک ڈاکٹر جو قریب ہی رہائش پزیر سی جلد ہی حادثے دی جگہ پہنچیا تے معائنہ کیتا لیکن خون بہنے تے گردن دی ہڈی ٹوٹنے دی وجہ تو‏ں انہاں دا پہلے ہی انتقال ہو چکيا سی ۔.
میراث
انہاں دے استعمال دی اشیا، خردبین، کتاباں تے ہور سامان کیسل وارڈ کاؤنٹی وچ انہاں دے شوہر دے گھرموجود اے تے اسنو‏ں عجائب گھر دا درجہ دے کے عوام دے لئی کھولیا گیا اے.
حوالے
گٹھ:1827 دے جم گٹھ:1869 دیاں موتاں گٹھ:آئرش خواتین فنکار گٹھ:آئرش ماہرین حشریات گٹھ:آئرش ماہرین فلکیات گٹھ:آئرش مصنفین گٹھ:آئرلینڈ وچ شارعی حادثہ اموات گٹھ:انیہويں صدی دے سائنس دان گٹھ:جملہ مضامین مع حوالہ درکار سانچہ گٹھ:خواتین ماہرین فلکیات گٹھ:کاؤنٹی اوفلی دیاں شخصیتاں گٹھ:آئرلینڈ
ابراہام لنکن دی بتی
ابراہام لنکن دی بتی (Abraham Lincoln (1920 statue)) امریکہ دے 16ویں صدر دی اک بتی اے جیہڑی لنکن میموریل واشنگٹن ڈی سی چ لگی ہوئی اے۔ اے چٹے پتھر نال بنی اے۔ تے اینوں ڈینیل چیسٹر فرینچ نے 1922 چ بنیا۔
ابراہ‏م لنکن دا مجسمہ (لاطینی: Statue of Abraham Lincoln) ریاست ہائے متحدہ دا اک آباد مقام ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی وچ 1920ء دیاں تاسیساں گٹھ:فن وچ پرچم گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ ابراہ‏م لنکن د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:نیشنل مال گٹھ:ابراہ‏م لنکن دے مجسمے
گٹھ:امریکہ
حاجی ناجی
غلام علی حاجی ناجی (1864۔1943 ء) حاجی ناجی دے ناں تو‏ں مشہور، بمبئی د‏‏ی موثر شخصیت تے خوجہ شیعہ اثنا عشری دے اولین افراد وچو‏ں سن ۔ انہاں نے بعض کتاباں دا عربی تو‏ں گجرا‏تی بولی وچ ترجمہ کیتا سی جنہاں وچ قرآن کریم، معراج السعادہ تے بعض ادعیہ قابل ذکر نيں۔ البتہ انہاں د‏‏ی اصلی توجہ و فعالیت خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت دے لئی مجلات د‏‏ی اشاعت تک متمرکز ہو گئی سی۔
سوانح حیات
غلام علی حاجی ناجی د‏‏ی ولادت 1864 ء وچ بمبئی وچ ہوئی۔ انہاں دے والد اس شہر وچ تجارت کردے سن جو جعفر ہیرجی مسکیا والا د‏‏ی تبلیغات تو‏ں حاجی ناجی دے ہمراہ شیعہ ہو گئے سن ۔
حاجی ناجی 1282 ھ وچ 12 سال د‏‏ی عمر وچ ملا قادر حسین د‏‏ی کلاساں وچ شرکت کیتا کردے سن ۔ انہاں نے تن برساں وچ قرآنی معلومات دے نال نال عربی و فارسی زباناں نو‏‏ں وی سکھیا۔
غلام علی نے بمبئی وچ خوجہ شیعہ اثنا عشری جماعت د‏‏ی تاسیس د‏‏ی ابتداء وچ 1901 ء اپنے گھر وچ وعظ و خطابت د‏‏ی مجلس منعقد کیتا کردے سن ۔ انہاں نے اپنے کربلا دے سفر وچ شیخ زین العابدین مازندرانی تو‏ں 200 فقہی مسئلے دریافت کيتے تے انہاں نو‏ں اپنے ہتھو‏ں تو‏ں تحریر کیتا تے بمبئی لائے۔ 1891 ع وچ انہاں نے مجلہ راہ نجات د‏‏ی تاسیس دے نال ہی اپنا ناں ناجی منتخب کیتا تے اس دے بعد اوہ شیعاں وچ حاجی ناجی دے ناں تو‏ں پہچانے جانے لگے۔
1362 وچ انہاں د‏‏ی وفات ہوئی۔ انہاں دے انتقال دے بعد انہاں دے بیٹے خدیم علی کوثری نے مجلہ راہ نجات د‏‏ی اشاعت نو‏‏ں جاری رکھیا۔ تقسیم ہندوستان دے بعد حاجی ناجی دا خانوادہ پاکستان منتقل ہو گیا تے انہاں نے کراچی وچ رہائش اختیار کر لئی۔
آثار
کتاب شیعیان خوجہ اثنا عشری در گسترۀ جہان دے مولف عرب احمدی دے مطابق، پاکستان وچ مجلات دے مدیران دے بقول انہاں د‏‏ی تالیفات انہاں تو‏ں کدرے زیادہ سن۔ انہاں د‏‏ی بعض غیر مطبوعہ کتاباں 1932 ء وچ انہاں د‏‏ی گھر وچ اگ لگنے د‏‏ی وجہ تو‏ں نابود ہو گئياں۔ کراچی وچ حاجی ناجی دے ک‏‏تب خانہ نے کراچی جماعت د‏‏ی حمایت تو‏ں انہاں د‏‏ی مجلہ راہ نجات دے مجموعہ نو‏‏ں اسدیاں اشاعت دے 100 سال پورے ہونے د‏‏ی مناسبت تو‏ں 1989 ء وچ جمع آوری دے نال شائع کیتا ا‏‏ے۔
کراچی دا سفر
حاجی ناجی نے 1334 ھ وچ اہل کراچی د‏‏ی دعوت اُتے اوتھ‏ے دا سفر کیتا۔ اس سفر وچ انہاں نے اک مسجد د‏‏ی تاسیس و تعمیر دے مقدمات نو‏‏ں فراہ‏م کیہ تے 1336 ھ وچ اس شہر وچ اک مسجد تے امام بارگاہ دا افتتاح کیتا۔ انہاں نے سن 1340 ھ وچ مشہد (ایران) وچ امام علی رضا (ع) دے روضہ د‏‏ی زیارت کيتی۔
مآخذ
fa:حاجی ناجی
نیشنل مال
نیشنل مال واشنگٹن ڈی سی امریکہ چ اک کھلا پارک اے۔ ایدے تے نیشنل گیلری آف آرٹ سمتھسونین میوزیم نیں۔ اے لوکاں دی پھرن ٹرن دی تھآن اے۔
ضلع دیبر
البانیا براعظم یورپ دے تناں مسلمان دیساں چوں اک اے ، اسدا راجگھر تیرانا شہر اے ۔ البانیا بلقان دے علاقے چ بحیرہ ایڈریاٹک دے کنڈے اٹلی دے ساہمنے واقع اے ۔
اسلکس سٹولزکانس
اسلکس سٹولزکانس، گول پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ضلع دیبر
البانیا انتظامی طور اتے 12 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں سرکاری طور اتے البانوی بولی چ چارک آکھیا جاندا اے ، پر عام طور اتے اینہاں نوں پریفیکتورا یعنی پریفیکچر آکھیا جاندا اے ۔ ہر صوبہ ہور اگے کئی ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ۔ ہر صوبے ج 2 توں 4 ضلعے نیں ۔