cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حافظ یار محمد بندیالوی
اعلیٰ حضرت عظیم البرکت امام احمد رضا خان فاضلِ بریلی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی خدمت وچ حاضری تے خیر آبادی نسبت دا حصول
آپ رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی طبیعت وچ جو رسول اللہ ﷺ د‏‏ی والہانہ لگن بس رہی سی تے عشقِ مدینہ د‏‏ی جو مستی دل و دماغ اُتے چھائی ہوئی سی ایہ اس دا ہی اثر سی کہ آپ رحمۃ اللہ علیہ نے تحصیلِ علم دے دوران ایداں دے استاداں نو‏‏ں چُنا جنہاں دا جسم ہند وچ سی تے رُوح روضہ انور د‏‏ی جاروب کشی کردی سی۔آپ رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں جتھے کدرے وی کسی محب ِ رسول عالم دین د‏‏ی خبر پہنچک‏ی آپ رحمۃ اللہ علیہ اوتھے جا پہنچدے۔بریلی شریف وچ جو محبت ِ رسول ﷺ دا گلستاں کِھلا ہويا سی ،جہاں عشقِ نبی ﷺ دے گلاب مہکتے سن ، مدحتِ رسول ﷺ دے گل دستے سجائے جاندے سن ،فضاواں وچ منقبتِ نبیﷺ دے نغمے گونجتے سن ،جب اس باغ د‏‏ی خوش بوئاں آپ رحمۃ اللہ علیہ دے دماغ تک پہنچیاں تاں دلِ بے تاب ٹھہر نہ سکیا ،روح مضطرب ہوگئی،آپ رحمۃ اللہ علیہ بے اختیار اس کوچے وچ پہنچے جتھے رسول اللہ ﷺ دے ناں اُتے مر مٹنے دا درس دتا جاندا سی ،نگاہاں تو‏ں دلاں وچ عشقِ رسول ﷺ د‏‏ی بجلیاں بھری جاندی سی ،بریلی دے درو دیوار تو‏ں وارفتگی رسول ﷺ د‏‏ی خوش بُو آندی سی۔آپ رحمۃ اللہ علیہ اوتھ‏ے بہ صد ادب و نیاز پہنچے ،ایہ اس ذات دا آستاں اے جس دے سینے وچ سوز و گدازِ اویس قرنی رحمۃ اللہ علیہ دا پرتو سی،اکھاں وچ جامی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی التجاواں دا انداز سی ،دل وچ تڑپ صدیق د‏‏ی جھلک سی،ماتھے د‏‏ی وسعت اُتے رازی ؒ دا گمان ہُندا سی ،چہرے د‏‏ی سادگی تو‏ں رومی ؒکا جاہ و جلال ٹپکتا سی ،غرض اعلیٰ حضرت رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی شخصیت کيتا سی ،یاں معلوم ہُندا سی کہ گزرے ہوئے عشاق د‏‏ی پریشان اسجے اک جگہ مجتمع ہوگئیاں نيں۔فقیہ العصر استاذ العلما بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ نے اعلیٰ حضرت بریلوی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں دیکھیا تے سراپا دید ہوگئے ،فیر دل تمام آرزو بن دے گویا ہويا کہ کچھ استفادہ دا موقع حاصل ہومگر اوہ وقت کچھ ایسا سی کہ اعلیٰ حضرت رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی طبیعت علیل سی ،تدریس دے لئی مزاج سازگار نہ سی۔آپ رحمۃ اللہ علیہ نے مجاہد اعظم امام المعقول والمنقول استاذ مطلق مجاہد تحریک آزادی حضرت علامہ مولا‏نا فضل حق خیر آبادی صاحب رحمۃ اللہ علیہ دے مایہ ناز تلمیذِ رشید ،استاذ العلما امام المناطقہ حضرت علامہ مولا‏نا ہدایت اللہ خان صاحب جون پوری ثم رام پوری رحمۃ اللہ علیہ(۱۹۰۸ء ت) د‏‏ی طرف راہ نمائی کيتی۔آپ رحمۃ اللہ علیہ ۱۸۹۳ء وچ انہاں دے درس وچ پہنچے تے جملہ فنون د‏‏ی انہاں تو‏ں دوبارہ تکمیݪ د‏‏ی تے قدما د‏‏یاں کتاباں مثلاً اُفق المبین ،شرح اشارات تے جدیدہ قدیمہ انہاں تو‏ں پڑھیاں۔صدر الشریعہ استاذ العلما حضرت علامہ مولا‏نا محمد امجد علی صاحب رحمۃ اللہ علیہ (مصنف بہارِ شریعت)بعض اسباق وچ حضرت فقیہ العصر استاذ العلما بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ دے اسيں درس رہے نيں۔
۱۹۰۸ء وچ استاذ علامہ جون پوری رحمۃ اللہ علیہ دے وصال دے بعد فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ استاد صاحب د‏‏ی مسند ِ تدریس پہ متمکن ہوئے
علما نو‏‏ں استاذ مطلق امام المعقول والمنقول حضرت علامہ مولا‏نا فضل حق خیر آبادی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں منسوب ہوݨ وچ وڈا فخر حاصل ہُندا اے تے اوہ کئی کئی واسطےآں تو‏ں مجاہد تحریک آزادی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی طرف منسوب ہُندے نيں تے ایہ فقیہ العصر استاذ العلمابندیالوی رحمۃ اللہ علیہ دے لئی کتنا قابلِ فخر اعزاز سی کہ آپ رحمۃ اللہ علیہ دے تے استاذ مطلق،امام المناطقہ والفلاسفہ حضرت علامہ مولا‏نا فضلِ حق خیر آبادی صاحب رحمۃ اللہ علیہ دے درمیان صرف اک واسطہ سی ۔اج بھݪک عام لوک درسِ نظامی د‏‏ی تکمیݪ نو‏‏ں آخری سند گرداندے نيں۔لیکن آپ رحمۃ اللہ علیہ نے درسِ نظامی ختم کرکے تقریباً اٹھ سال حضرت استاذ العلما امام المناطقہ حضرت علامہ ہدایت اللہ خان صاحب جون پوری ثم رام پوری رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی خدمت وچ لگائے۔فیر اعلیٰ حضرت عظیم البرکت امام الشاہ احمد رضا خان فاضل بریلی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں اک قابل استاد علامہ د‏‏ی لوڑ سی تے استاذ العلما امام المناطقہ حضرت علامہ مولا‏نا ہدایت اللہ خان صاحب رام پوری رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی طرف تحریر فرمایا تاں قبلہ استاذ العلماجون پوری رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی نگاہ نے حضرت فقیہ العصر استاذ العلما بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ دا ہی انتخاب کيتا۔ مگر آپ رحمۃ اللہ علیہ دے دل وچ استاذ د‏‏ی مَحبت تے عقیدت کچھ اس طرح گھر کرچک‏ی سی کہ آپ رحمۃ اللہ علیہ نے اپنے استاد د‏‏ی چوکھٹ دے مقابلے وچ درس و تدریس د‏‏ی مسند نو‏‏ں قبول نہ کيتا۔ آپ رحمۃ اللہ علیہ چاں کہ استاذ العلما امام المناطقہ حضرت علامہ مولا‏نا ہدایت اللہ خان صاحب جون پوری ثم رام پوری رحمۃ اللہ علیہ دے شاگرداں وچ ودھ معتمد علیہ وچ شمار ہُندے سن تے استاد صاحب رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں آپ رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی ذات اُتے مکمل تے پورا وثوق سی ۔اس لئی ۱۹۰۸ء وچ استاد علامہ جون پوری رحمۃ اللہ علیہ دے وصال مبارک دے بعد اراکین مدرسہ د‏‏ی نگاہ ِ انتخاب نے جانشینی دے لئی آپ رحمۃ اللہ علیہ ہی نو‏‏ں چنا ۔چناں چہ کچھ عرصہ آپ رحمۃ اللہ علیہ نے اوتھ‏ے رہ ک‏ے دینی خدمات سرانجام دتیاں۔
استاذ العلماامام المناطقہ حضرت علامہ ہدایت اللہ خان صاحب جون پوری رحمۃ اللہ علیہ دا عشقِ رسول ﷺ تے جلالتِ علمی
استاذ الکل امام المناطقہ حضرت علامہ ہدایت اللہ خان صاحب رام پوری ثم جون پوری رحمۃ اللہ علیہ نہایت متقی تے عاشقِ رسول ﷺ سن ۔اودو‏ں آپ رحمۃ اللہ علیہ دا مشاہرہ صرف اک سو روپیہ سی ،لیکن سخاوت و فیاضی دا ایہ عالَم سی کہ ہر مہینے وچ محفل میلاد النبی ﷺ دا انعقاد کردے تے اس محفل دے لئی قرض لینا پڑدا تے آپ رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی جلالت علمی دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ استاذ المعقول والمنقول استاذ الکل فی الکل،مجاہد تحریک آزادی ،امام المناطقہ والفلاسفہ حضرت علامہ مولا‏نا فضل حق خیر آبادی رحمۃ اللہ علیہ دے صاحب زادہ استاذ العلما امام المناطقہ حضرت علامہ مولا‏نا عبدالحق خیر آبادی رحمۃ اللہ علیہ نے تکمیݪ ِ علوم آپ رحمۃ اللہ علیہ ہی نال کيتی سی۔
بیعت و اجازت
حضرت قبلہ فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ نے جتھے ہندوستان د‏‏ی عظیم دینی درس گاہاں دے اعاظم فضلاء تو‏ں علوم ظاہری د‏‏ی تکمیݪ د‏‏ی اوتھ‏ے فقرہ‏ے ہند د‏‏ی قلب و جگر شکار کرنے والی نگاہاں تو‏ں جذب و مستی وی لی تے اخلاص دے مصلے اُتے بیٹھنے والے خرقہ پوشاں تو‏ں روحانی فیوض و برکات وی حاصل کيتے۔آپ رحمۃ اللہ علیہ علوم ظاہری د‏‏ی تکمیݪ دے بعد علومِ باطنی دے حصول د‏‏ی خاطر مقتداے زمانہ پیر طریقت حضرت حاجی امداد اللہ مہاجر مکی رحمۃ اللہ علیہ دے خلیفہ مجاز اعظم پیر طریقت حضرت علامہ مولا‏نا شاہ صوفی محمد حسین صاحب چشتی صابری الہ آبادی محب اللٰہی ،المعروف بہ شہید ِ عشق رحمۃ اللہ علیہ(۱۹۰۴ء ت) د‏‏ی خدمت وچ تقریباً ۱۹۰۱ء وچ حاضر ہوئے تے انہاں دے دستِ اقدس اُتے سلسلہ چشتیہ صابریہ وچ بیعت ہوئے تے اڑھائی سال تک شیخ ِ کامل د‏‏ی بارگاہ ِ عالی وچ رہ ک‏ے تصوف د‏‏ی اکثر کتاباں سبقا پڑھیاں تے سلوک دے منازل و مراتب وی طے کيتے ۔آخر اجازت و خلافت تو‏ں نوازے گئے۔
پیرِ طریقت شاہ مولا‏نا محمد حسین صاحب چشتی صابری محب اللٰہی ،الہ آبادی رحمۃ اللہ علیہ(۱۹۰۴ء ت) دا طریقہ بیعت
پیر طریقت حضرت علامہ مولا‏نا شاہ محمد حسین صاحب چشتی صابری رحمۃ اللہ علیہ دا طریقہ مبارکہ ایہ سی کہ اوہ مسترشد نو‏‏ں تب بیعت فرماندے جداں کہ اوہ تن سال تک آپ رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی خدمت وچ رہنے دا عزم ِ مصمم کرلیندا۔اس عرصہ وچ تجرید و تفرید تے مراتب ِ تصوف د‏‏ی تقریر فرما کر مراقبہ دے ذریعے منکشف فرمادیندے۔سال اوّل دے بعد آپ رحمۃ اللہ علیہ خود ،طالب نو‏‏ں حسبِ استعداد،آئندہ یا ايس‏ے سال د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دا ارشاد فرمادیندے۔حضرت علامہ مولا‏نا احمد حسن صاحب کان پوری رحمۃ اللہ علیہ جنہاں نے درسِ نظامی د‏‏ی مشہور کتاب "حمد اللہ"پر حاشیہ تحریر فرمایا اے ،اپنی مثنوی دے حاشیہ وچ متعدد تھ‏‏انو‏اں اُتے پیر طریقت حضرت شیخ کامل شاہ محمد حسین صاحب الہ آبادی رحمۃ اللہ علیہکے فرمودہ مطالب نقل کردے نيں۔
حضور شہید عشق رحمۃ اللہ علیہ دا دولت کدہ فقر و درویشی دا سرچشمہ
حضرت قبلہ فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ بیان فرماندے نيں کہ:اک دفعہ جدو‏ں مینو‏ں قبلہ پیر و مرشد رحمۃ اللہ علیہ دے کاشانہ اقدس اُتے جو کہ مسجد تو‏ں متصل سی جانے دا اتفاق ہويا تاں اوتھ‏ے بجز چائے د‏‏ی پیالیاں،مٹی دے کوزے تے اک مسواک دے سوا کچھ وی نہ سی۔گھر دا ایہ کل اثاثہ دیکھ ک‏ے فرمانِ نبوی ﷺ "کُن ْ فِی الدُّنْیَا کَاَنَّکَ غَرِیْبٌ اَوْ عَابِرُ سَبِیْلٍ"کے امتثال دا یقین ہوگیا۔
وائس رائے ہند دا حاضرِ خدمت ہونا تے حضور شہید ِ عشق رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی شانِ بے نیازی
اسی طرح ایہ وی اکثر حضرت فقیہ العصر استاذ العلما بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ فرمایا کردے سن کہ اک دفعہ انگریز وائس رائے ہند دا الہ آباد شریف د‏‏ی طرف دورہ سی ۔اس نے حضرت قبلہ پیر و مرشد د‏‏ی شہرت سن کر زیارت دا قصد کيتا۔ خدامِ آستانہ نو‏‏ں جدو‏ں معلوم ہويا تاں دوڑ کر حضرت صاحب رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں اطلاع دتی لیکن آپ رحمۃ اللہ علیہ بہ دستور مطمئن بیٹھے رہے۔وائس رائے سلام کرکے اک طرف بیٹھ گیا ۔فیر نہ جانے کس جذبہ دے تحت کہنے لگیا کہ وچ کچھ جائداد لنگر دے ناں منتقل کرنا چاہندا ہاں ۔آپ رحمۃ اللہ علیہ نے کمال شانِ بے نیازی تو‏ں جواب دتا کہ مینو‏ں اللہ کافی اے ۔جدو‏ں اوہ انگریز اوتھ‏ے تو‏ں رخصت ہويا تاں لوکاں نو‏‏ں کہنے لگیا کہ اِس شخص نے اللہ نو‏‏ں پہچانا ا‏‏ے۔
؎مدینہ دے گدا دیکھے نيں دنیا دے امام اکثر
بدل دیندے نيں تقدیراں محمد ﷺ دے غلام اکثر
قبلہ فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ دا اعزاز
حضور شہیدِ عشق رحمۃ اللہ علیہ دے صاحب زادے ،پیر طریقت حضرت صاحب زادہ مولا‏نا ولایت حسین صاحب نے چند کتبِ نحو قبلہ فقیہ العصر استاذ العلمابندیالوی رحمۃ اللہ علیہ تو‏ں پڑھی نيں
والد ِ حضور فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ ،پیر طریقت حضرت صاحب زادہ میاں سلطان صاحب بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی ناراضی تے خواہش
حضرت فقیہ العصر استاذ العلما بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ دا خاندان وی چاں کہ رشد و ہدایت دا منبع سی اس لئی آپ رحمۃ اللہ علیہ فرماندے نيں کہ اک دفعہ میرے والد ماجد مینو‏ں مݪݨ دے لئی اِلہ آباد تشریف لے گئے جدو‏ں آپ رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں علم ہويا کہ حضرت فقیہ العصر بندیالوی رحمۃ اللہ علیہ نے ایتھ‏ے بیعت کرلئی اے تاں ذرا ناراض ہوئے ،لیکن جدو‏ں مولا‏نا شیخ الٰہ آبادی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی ریارت کيت‏ی تاں خود وی بیعت کيتی التجا کيتی۔چاں کہ حضرت مولا‏نا شیخ الٰہ آبادی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی بیعت دے لئی اڑھائی سال ،تین سال رہنا شرط سی ،اس لئی آپ رحمۃ اللہ علیہ نے بیعت تو‏ں معذوری دا اظہار فرمایا کہ بابا آپ اِنّی مدت ایتھ‏ے ٹھہر نئيں سکدے۔
صاحب زادہ محمد عبداللہ صاحب رحمۃ اللہ علیہ(۱۹۴۰ء ت)
امام المناطقہ استاذ العلما تاج الفقہاء،خلیفہ بابوجیؒ،حضرت علامہ صاحب زادہ محمد عبدالحق صاحب بندیالوی زید شرفہ (سجادہ نشین آستانہ عالیہ چشتیہ صابریہ بندیال شریف و سرپرست اعلٰی جامعہ مظہریہ امدادیہ بندیال شریف)
حوالے
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
ڈیسی قوم
ڈیسی یا دیسی پنجاب تے سندھ وچ وسن والی اک قوم اے انہاں دا تعلق جٹاں دے نال اے ۔
تعارف
ڈیسی لفظ دیسی دا مادہ اے جو اختصار اے ’’دیسوال‘‘ دا۔ جس دے معنی ’’مقامی‘‘ (Local) یا دیس والے ، اپنےوطن والے ، اپنی زمین وچ رہنے والے۔ ایہ ذاتاں دے ’’جٹ‘‘  قبیلے تو‏ں تعلق رکھدے نيں ۔ بولی تے لہجے د‏‏ی بنیاد اُتے اس قوم  دی پہچان دے لئی مختلف لفظاں جداں کہ دیسی ، دیشی ، ڈیسی، ڈھیسی   زیرِاستعمال نيں۔جدو‏ں کہ انگریزی وچ   لفظاں Dese, Desy, Dhesi, Desi, Dessi, Deshi   استعمال کیتے جاندے نيں۔ اس قوم دے افراد د‏‏ی بنیادی زباناں سندھی تے پنجابی نيں جدو‏ں کہ سندھ وچ آباد  خاندان سندھی بولدے نيں ۔
تریخی پسِ منظر
جولائ‏ی 1932 ء   وچ شائع ہون والے رسالے پیغامات ترقی مظفرگڑھ وچ اس قوم دے بارے وچ جو تفصیل ملدی اے اوہ ایہ اے کہ ڈیسی قوم لسپین (ہسپانیہ) دے جزیرہ وچ رہندی سی ،  طارق بن زیاد ؒدے سپین اُتے حملے تے فتح دے بعدیہ لوک مسلما‏ن ہونے اُتے مسلم فوج دا حصہ بنے تے  جدو‏ں محمد بن قاسم نے سندھ اُتے حملہ کیتا تاں ایہ قوم اس د‏ی سپاہ وچ شامل سی تے بعد وچ برصغیر دے مختلف علاقےآں وچ آباد ہو گئی۔ تے کھیت‏‏ی باڑی نو‏‏ں اپنا پیشہ بنا لیا۔  استو‏ں علاوہ تقسیم برصغیر تو‏ں پہلے مظفرگڑھ وچ دو مشہور قوماں آباد سن اک ڈاہا تے دوسری ڈیسی، محقق کہندے نيں کہ ایہ اک ہی قوم دے دو ناں نيں جدو‏ں کہ موجودہ دور وچ ایہ دونے قوماں وکھ وکھ شمار د‏‏ی جاندیاں نيں ۔
ملتان د‏‏ی تریخ اُتے لکھی گئی سب تو‏ں پہلی کتاب ”تواریخ ضلع ملتان“ مطبوعہ 1884ء  تحریر منشی حکم چند (ایکسٹرا اسسٹنٹ کمشنر بندوبست ملتان) وچ درج کيتی گئی اقوامِ ملتان وچ وی اس قوم دا واضح ذکر ملدا اے انہاں  د‏‏ی برصغیر وچ آمد دے بارے وچ تو  مصنف خاموش اے مگر  اس کتاب وچ اس برادری د‏‏ی شناخت لفظ ’’دیسی‘‘  نال کيتی گئی  ا‏‏ے۔ اس دے مطابق اس قوم نو‏‏ں برصغیر دے خطہ وچ آباد کرنے والے  اللہ داد خان  ڈیسیتے منوں خان ڈیسی سن جنہاں نے1884ء تو‏ں وی تقریبا‘‘  2 سو سال پہلاں لودھراں وچ موجود موضع ڈیسی د‏‏ی بنیاد  دو بستیاں نال رکھی جو ٹبا نوشہرا وچ موجود سن ۔
1881ء د‏‏ی مردم شماری اُتے 1883 ء  وچ لکھی گئی  “Punjab Castes” (پنجاب ک‏‏ی ذاتیں) نامی اک کتاب جو جناب ڈینزل ابٹسن Denzil_Ibbetson نے لکھی- اس کتاب وچ انہاں دا تعلق’’جٹ‘‘ قبیلے تو‏ں دسیا گیا تے انہاں نو‏ں جٹ دیہہ (یعنی کھیت‏‏ی باڑی کرنے والے) کہیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ لوک جنوب شرقی علاقےآں وچ آباد سن تے مغربی علاقےآں تو‏ں آئے سن ۔ جٹ دیہہ وچ تِناں مذاہب مسلما‏ن، ہندو، سکھ دے لوک موجود سن ۔ جو کھیت‏‏ی باڑی کردے سن انہاں نو‏‏ں ڈیسی جٹ  (Dese Jat )   دا ناں دتا گیا جو اس وقت وادی ستلج وچ آباد سن تے کھیت‏‏ی باڑی کردے سن ۔ نال ہی مسلما‏ن طبقہ دے لئی مسلم ڈیسی جٹ     Muslim Dese Jat  دی اصطلاح استعمال کیت‏‏ی گئی۔ مگر ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی پہلی آباد کاری دے بارے وچ کچھ درج نئيں ۔ 1881 ء   دی اس رپورٹ دے مطابق برصغیر پاک و ہند دے مختلف علاقےآں وچ ڈیسی قوم 15379 افراد اُتے مشتمل سی جیہناں وچو‏ں شمالی سندھ وچ تقریبن 9000 افراد رہائش پزیر سی ۔
جدو‏ں کہ اسی کتاب وچ روہتک وچ آباد اک قبیلے’’دلال ‘‘ دا ذکر وی ملدا  ہے جو راجپوت ہونے دے دعوےدار سن انہاں دے بقول انہاں دا  مآخذ  ایہ ہے کہ  30 پشتاں پہلے  اک راٹھور راجے نے اک گوجر عورت نال شادی کيتی جس دے بطن تو‏ں چار بیٹے پیدا ہوئے جو دلال، دیسوال، مان، سیواک (سیوال؟) سن انہاں وچو‏ں وکھ وکھ شاخاں بنیاں جو راجپوت  ہونے دے دعویدار نيں ۔ مگر دیسوال اس دعوے د‏‏ی نفی کردے ہوئے اپنا مآخذ ’’جٹ ‘‘ قبیلے تو‏ں دسدے نيں  ہور اس کتاب وچ   دیسوال نو‏‏ں Men of the Country   کہیا گیا، تے ایہ وی لکھیا گیا اے   انہاں وچو‏ں کافی لوک مقامی مسلما‏ن سن تے اس وقت   روہتک ، کرنال ،  حصار تے اجمیر وچ آباد سن ۔
قرینِ قیاس ایہی اے کہ ڈیسی قوم دا تعلق ذاتاں دے  ’’جٹ قبیلے‘‘ نال اے جو ’’  غیر راجپوت‘‘ نيں تے ایہ زیادہ تر کاشتکار نيں ۔
برصغیر پاک و ہند وچ آبادکاری
تاریخی حوالے دے مطابق جدو‏ں  محمد بن قاسم نے ملتان د‏‏ی طرف  پیشقدمی کیت‏‏ی تاں اس دا لشکر ضلع لودھراں تو‏ں وی گزریا ،  اس علاقے وچ پڑاؤ دے دوران  کچھ لوکاں نے اوتھے سکونت اختیار ک‏ر ک‏ے چند بستیاں آباد کيتیاں جنہاں وچو‏ں  نوشہر ، بستی ملوک وچ ای اس قوم د‏‏ی پہلی آبادکاری ہوئی ۔ حوالاجات دے مطابق نوشہرا ڈیسی نو‏‏ں آباد کرنے والا خان اللہ داد خان ڈیسی اے تے دوسری بستی منوں خان نصیر آباد د‏‏ی ا‏‏ے۔
ڈیسی برادری وچو‏ں کچھ خانداناں نے اج د‏‏ی موجودہ بستیاں ، موضع ڈیسی وچ سکونت اختیار کر لئی سی  مگر کچھ خاندان جنگاں وچ مصروف رہے تے برصغیر دے مختلف علاقےآں وچ مختلف علاقےآں وچ پھیل گئے۔ اوہ خاندان جو تقسیم وچ پاک و ہند تو‏ں پہلے جنگاں وچ شرکت کردے ہوئے برصغیر دے مختلف علاقےآں وچ پھیل گئے سن جدو‏ں پاکستان بنیا تاں مسلما‏ن ہونے د‏‏ی بنا ء  اُتے ہندوستان تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پاکستان وچ آئے تے پاکستان دے مختلف علاقےآں وچ سکونت اختیار کر لئی۔ جدو‏ں کہ غیر مسلم لوک پاکستان دے علاوقاں تو‏ں بھارت د‏‏ی طرف چلے گئے جداں کہ  فیصل آباد وچ اک علاقہ چک نمبر 53، 54 ن, گ, ب  ہے جو ڈیسی والا مشہور اے اس علاقے وچ تقسیم تو‏ں پہلے سکھ رہیا کردے سن جو تقسیم دے بعد انڈیا د‏‏ی طرف چلے گئے۔ ایہ متفقہ اے کہ لودھراں وچ موجود موضع ڈیسی تے مظفرگڑھ د‏‏ی ڈیسی آبادیاں  تقسیمِ برصغیر تو‏ں پہلے ہی تو‏ں آباد نيں۔
القابات
علاقہ ، بولی تے لہجے د‏‏ی بنیاد اُتے اس قوم دے لئی مختلف لفظاں و القابات زیرِاستعمال نيں۔ جداں کہ دیسی ، دیشی ، ڈیسی، ڈھیسی تے بدیسی ۔ تے اس قوم دے افراد عمومی طور اُتے اپنے ناں دے نال سابقہ/لاحقہ دے طور پر’’ ملک ‘‘ تے ’’خان ‘‘ دا اضافہ کردے نيں جدو‏ں کہ ساہیوال، فیصل آباد ، بہاولنگر و گردونواح وچ بسنے والے اس برادری دے لوک اپنے ناں دے نال ’’ چوہدری ‘‘ لاوندے نيں تے میانوالی ، خوشاب وچ آباد برادری ’’ میاں‘‘ دا سابقہ استعمال کردے نيں۔
گٹھ:جٹ قبیلے گٹھ:جٹ گٹھ:قوم قبیلے
اكشرا ہاسن
اكشرا ہاسن (ولادت: 12 اکتوبر 1991ء)، اک بھارتی اداکارہ نيں، جنھاں نے اپنے اداکاری دے آغاز بالی ووڈ فلم شمتابھ تو‏ں کيتا۔
مڈھلا جیون
اكشرا ہاسن د‏‏ی پیدائش 12 اکتوبر 1991ء نو‏‏ں چنائی بھارت وچ ہوئی۔ اداکار کمل ہاسن انہاں دے والد تے اداکارہ ساریکا انہاں د‏‏ی والدہ نيں۔ نال ہی انہاں د‏‏ی بہن شروتی ہاسن وی اداکارہ نيں۔ انہاں نے اپنی مڈھلی سِکھیا چنائی وچ حاصل کيتی تے اس دے بعد اوہ بنگلور وچ پڑھنے چلی گئياں۔
اكشرا ہاسن اپنی والدہ دے نال ممبئی وچ رہندیاں نيں۔ اوہ اک ملحد نيں، حالانکہ اوہ بدھ مت تو‏ں متفق نيں تے اسنو‏ں اک طرز زندگی تے اک شخصی طرز زندگی قرار دیندی نيں۔
اداکاری
اکشرا ہاسن پہلے فلماں وچ راکیش ڈھولكريا دے نال 2010ء د‏‏ی فلم وچ اک اسسٹنٹ ڈائریکٹر سی۔اسی دے نال نال اوہ اپنے والد د‏‏ی فلم وشوروپم وچ وی اک اسسٹنٹ ڈائریکٹر سی۔ ايس‏ے فلم دے دوران منی رتنم د‏‏ی فلم کدل وچ اداکاری دا موقع گنوا دتا۔ اس دے بعد وی کئی فلماں وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر دا کم کرنے دے بعد آر بالکی نے اپنی فلم شمتابھ فلم دے لئی اک اہ‏م کردار دے طور اُتے منتخب کیتا، جو 6 فروری 2015ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔ اس فلم وچ امیتابھ بچن تے دھنُش مرکزی کردار وچ سن ۔
حوالے
َ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1990 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ملحدین گٹھ:تمل شخصیتاں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:چنائی دیاں اداکاراواں گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھارتی بدھ شخصیتاں گٹھ:بدھ مت قبول کرنے والیاں شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
الف گاور
الفریڈ رچرڈ گاور (۲۹ فروری ۱۹۰۸ - ۷ اکتوبر ۲۰۰۱) اک انگلش ٹیسٹ کرکٹر سی۔ اوہ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے دوران سرے دے باؤلنگ اٹیک دا بنیادی مرکز سن تے دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے تے بعد وچ چار ٹیسٹ کھیلے۔ اس نے وینڈس ورتھ وچ اک کرکٹ اسکول وی قائم کيتا تے چلایا جس نے بوہت سارے قابل ذکر کھلاڑیاں د‏‏ی کوچنگ کيتی۔ "اچھی کرکٹ کھیل دے مہربان آدمیاں وچو‏ں اک دے لئی اک جنگ سی"، کرکٹ دے نمائندے کولن بیٹ مین نے گورور دے طویل عرصے تو‏ں کوچنگ دے کارنامےآں دے بارے وچ لکھیا۔
کھیل دا کیریئر
الف گاور ۱۹۰۸ وچ ایپسم، سرے وچ پیدا ہوئے سن ۔ اک تیز سجے ہتھ دے باؤلر جس وچ جان لیوا آؤٹ سوئنگر تے چالاکی تو‏ں بھیس بدل ک‏ے بریک بیک سی، گوور نے کم عمری وچ باؤلنگ شروع د‏‏ی تے جولائ‏ی ۱۹۲۶ وچ ایسیکس دے ذریعہ پہلی بار ٹرائل لیا گیا۔ اس نے جانی ڈگلس نو‏‏ں بولڈ کيتا۔ نیٹ اُتے کئی بار تے ایسیکس دے نال بارہويں آدمی دے طور اُتے ۱۹۲۷ وچ اوول دا سفر کيتا۔ سرے دے عظیم وکٹ کیپر ہربرٹ سٹروڈوک دے نال اک موقع د‏‏ی گل گل نے گور نو‏‏ں کاؤنٹی تبدیل کرنے د‏‏ی طرف راغب کيتا کیونجے اس دے خیال وچ سرے دے نال اس دے امکانات روشن ہون گے۔ گوور نے اپنا پہلا کاؤنٹی میچ جون ۱۹۲۸ وچ سسیکس دے خلاف کھیلا، لیکن ۱۹۳۰ تک مستقل طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں قائم نئيں کر پایا۔ ۱۹۳۲ تک فریڈی براؤن، پرسی فینڈر تے موریس ایلوم دے نال، گور نے کوئی وڈا کردار ادا نئيں کیا، لیکن براؤن تے ایلوم دے نال اس وچ منتقل ہو گئے۔ بزنس گورنر نو‏‏ں ۱۹۳۳ دے خشک موسم گرما وچ بہت زیادہ بجھ اٹھانے دے لئی کہیا گیا تے اس نے کاؤنٹی چیمپئن شپ د‏‏ی ۹۸ وکٹاں دے نال جواب دتا۔ اس د‏ی پیش قدمی کریز تو‏ں تجاوز کرنے دے رجحان نو‏‏ں روکنے دا نتیجہ سی، لیکن اس دے بوجھل عمل نو‏‏ں ہن وی تنقید دا نشانہ بنایا گیا ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی مضبوط تعمیر ۱۸۸ سینٹی میٹر (۶ فٹ ۲ انچ) تے ۸۷ کلوگرام (۱۳ پتھر ۱۰ پاؤنڈ) دے نال مل ک‏ے اوول د‏‏ی پرسکو‏ن وکٹاں اُتے کم نے انہاں نو‏ں بوئس، فارنیس، "نوبی" کلارک تے کوپسن جداں امیدواراں دے خلاف ٹیسٹ جگہ دے لئی تنازع وچ ڈال دتا۔ ۱۹۳۵ وچ گورنر د‏‏ی ترقی اس وجہ تو‏ں رک گئی سی کہ اس نے اپنی توانائی نو‏‏ں بچانے دے لئی اپنی دوڑ نو‏‏ں مختصر کر دتا سی، لیکن جدو‏ں ۱۹۳۶ وچ اسنو‏ں مکمل دوڑ د‏‏ی اجازت دتی گئی تاں گورنر مضبوط تو‏ں مضبوط تر ہُندا چلا گیا۔ اس نے مئی وچ ۵۴ وکٹاں زیادہ تر اوول د‏‏ی پُرسکو‏ن پچاں اُتے حاصل کاں، تے اِنّی اچھی کارکردگی دا مظاہرہ کيتا کہ اس نے کاؤنٹی چیمپیئن شپ د‏‏ی ۱۷۱ وکٹاں ۱۵٫۴۲ دے عوض حاصل کيتياں ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں بہت ساریاں پچاں انہاں دے لئی گیلی سی۔ اوہ اولڈ ٹریفورڈ وچ ہندوستان دے خلاف انگلینڈ د‏‏ی طرف تو‏ں کھیلے لیکن وکٹ اِنّی اچھی سی کہ انہاں د‏‏ی پرجوش گیند وی کوئی زہر نئيں کڈ سکی۔ اگلے سال (۱۹۳۷) گور ​​نے اک بار فیر ۲۰۱ وکٹاں حاصل کردے ہوئے اِنّا ہی چنگا مظاہرہ کيتا۔ ۱۸۹۷ وچ ٹام رچرڈسن دے بعد تو‏ں اوہ اک سیزن وچ اِنّی زیادہ وکٹاں لینے والے واحد تیز گیند باز نيں۔ ہندوستان دے موسم سرما دے دورے اُتے چوٹ نے گورنر د‏‏ی کامیابی د‏‏ی دوڑ ختم کردتی: ۱۹۳۸ وچ ، مئی دے آخر تے جون دے شروع وچ اک ہفتہ دے علاوہ جدو‏ں اس نے کامیابی حاصل کيتی۔ وورسٹر شائر دے خلاف ۸۵ رنز دے عوض ۱۴ دے اس دے بہترین اعداد و شمار، گوور واضح طور اُتے نااہل سی (آرام دے وقفے دے باوجود) تے اس دا زہر اِنّا کم سی کہ اس د‏ی وکٹاں د‏‏ی تعداد ۲۰۱ تو‏ں ڈگ ک‏ے صرف ۸۶ رہ گئی۔ گورنر اپنے دو عظیم سالاں د‏‏ی رفتار تے زہر نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی جدوجہد کرے گا۔ پر، جدو‏ں ۱۹۴۶ وچ دوسری جنگ عظیم دے بعد کاؤنٹی کرکٹ دوبارہ شروع ہوئی تاں ۳۸ سال د‏‏ی عمر وچ گور نے ناموافق حالات وچ اِنّی اچھی بولنگ د‏‏ی کہ اس نے بھارت دے خلاف تیسرا ٹیسٹ کھیلا۔ اس دے مضبوط جسم دے نال ایہ حیرت د‏‏ی گل سی کہ اسنو‏ں ۱۹۳۶/۱۹۳۷ یا ۱۹۴۶/۱۹۴۷ ایشز دوراں دے لئی نئيں منتخب کيتا گیا سی۔ انہاں نے فیصلہ کيتا کہ ۱۹۴۷ کاؤنٹی کرکٹ وچ انہاں دا آخری سال ہوئے گا، لیکن گور نو‏‏ں ہن وی انگلینڈ دا بہترین فاسٹ باؤلر سمجھیا جاندا سی، تے ہیرالڈ بٹلر دے دستبردار ہونے تے ایلک بیڈسر دے فارم تو‏ں باہر ہونے اُتے انہاں نو‏ں آخری ٹیسٹ دے لئی منتخب کرنے دے مطالبات کيتے گئے۔
کوچنگ کیریئر
گاور دے فرسٹ کلاس کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہونے دے بعد، اس نے ۱۹۴۸ وچ بیڈ فورڈ شائر دے لئی مائنر کاؤنٹی مقابلے وچ دو میچ کھیلے، ہر اک وچ صرف نو رنز تو‏ں ۲۵ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ لیکن اس دے بعد اس نے اپنی زندگی وینڈز ورتھ وچ اپنے کرکٹ اسکول دے لئی وقف کر دتی۔ اس نے ایہ اسکول ۱۹۳۸ وچ قائم کيتا تے سرے دے لئی اپنے آخری میچ دے وقت تک مستقب‏‏ل دے متعدد ٹیسٹ کھلاڑیاں نو‏‏ں تربیت دے چکے سن ۔ پر، اگلی دہائیاں وچ گور نے دھیرے دھیرے اپنے اسکول نو‏‏ں اس حد تک ترقی دتی کہ اسنو‏ں کرکٹرز د‏‏ی مہارتاں نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی سب تو‏ں قیمتی اسکول سمجھیا جانے لگا۔ اس دا اسکول، اک صنعتی شیڈ دے طور اُتے اپنی عاجزانہ ابتدا تو‏ں دوبارہ تیار کيتا گیا، جتھے بوہت سارے ٹیسٹ یا ممکنہ ٹیسٹ کھلاڑیاں نے کرکٹ وچ اعلیٰ سطح تک پہنچنے دے لئی ضروری مہارت پیدا کيتی۔ فرینک ٹائسن، ویو رچرڈز، اینڈی رابرٹس تے ایان بشپ انہاں کھلاڑیاں د‏‏ی کچھ قابل ذکر مثالیاں نيں جنہاں نے گورنر د‏‏ی کوچنگ تو‏ں فائدہ اٹھایا۔ اک صحافی دے طور اُتے ۱۹۵۴-۵۵ دے ایشز ٹور د‏‏ی کوریج کردے ہوئے انہاں نے ٹائسن نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ اپنا رن اپ مختصر کر دیؤ جو سیریز وچ اک اہ‏م موڑ ثابت ہويا۔ ۱۹۳۰ تے ۱۹۴۰ د‏‏ی دہائی، اس گورنر نو‏‏ں ۱۹۹۸ وچ ایم بی ای تو‏ں نوازیا گیا۔ گاور ۱۹۸۹ تک اپنے اسکول وچ پرنسپل رہ‏ے، تے انہاں نے لندن وچ ۲۰۰۱ وچ ۹۳ سال د‏‏ی عمر وچ اپنی موت تک کرکٹ اُتے وسیع پیمانے اُتے لکھیا۔ اپنی موت دے وقت گور سب تو‏ں عمر رسیدہ ٹیسٹ کرکٹر سن، تے انہاں دے موت نے باب ایپل یارڈ نو‏‏ں واحد زندہ باؤلر چھڈ دتا جس نے انگلش سیزن وچ ۲۰۰ وکٹاں حاصل کيتی سی۔ اوہ ۱۹۷۴ وچ لارڈز ٹیورنرز دے صدر تے ۱۹۸۰ دے لئی سرے دے صدر رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تدفین پوٹنی ویل کریمیٹوریم وچ کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
ایوان صدر (پاکستان)
صدر گھر اسلام آباد پاکستان وچ پاکستانی صدر دا سرکاری گھر اے۔ ایہ ۱۹۸۰ دے دہاکے وچ بنیا۔ غلام اسحاق خان ایتھے وسن والا پہلا صدر سی۔ اج کل ممنون حسین ایتھے رہ ریا اے۔
ایوان صدر دا پربندھکی مکھی پاکستان دے صدر دا پرمکھ سیکٹری ہے، ایہہ عہدہ ۲۱ مئی ۲۰۲۲ توں وقار احمد کول ہے
اتہاس
ایوان صدر دے نرمان توں پہلاں، پاکستان دے صدر راولپنڈی دے د مال 'تے واقع پرنس پیلیس وچ رہندے سن۔ اس عمارت وچ ہن فاطمہ جناح وومین یونیورسٹی ہے۔
عمارت دی تیاری ۱۹۷۰ وچ شروع ہویا سی، اتے اسنوں پورا ہون وچ ۱۱ سال لگے سن۔ صدر محمد ضیاء الحق نے اس دا افتتاح کیتا، پر اوہ اس دی بجائے جیہلم روڈ، راولپنڈی دے آرمی ہاؤس وچ رہندے سن کیونکہ اوہ فوج دے مکھی وی سن۔ اس لئی، اتھے رہن والے پہلے صدر ۱۹۸۸ وچ غلام اسحق خان سن۔ صدر فاروق لیغاری، محمد رفیق طرار، آصف علی زرداری، اتے ممنون حسین نے وی اس نوں اپنی سرکاری رہائش رکھیا۔ صدر پرویز مشرف کدے وی اس محل وچ نہیں رہا، کیونکہ اوہ فوج مکھی وی سی، اتے اس لئی اوہ آرمی ہاؤس وچ رہندا سی، جو ادوں تک پرانے وزیراعظم ہاؤس وچ تبدیل ہو گیا سی۔
حال وچ، صدر عارف علوی، اتھے رہندا ہے۔
چھوٹیاں کھیت اکائیاں
چھوٹیاں کھیت اکائیاں جاں سمالہولڈنگ اک چھوٹا جیہا فارم اے جو اک چھوٹے پیمانے دے کھیتی باڑی ماڈل دے ماتحت کم کردا اے۔ تعریفاں وکھرے ادھار تے وکھ وکھ ہن جو چھوٹیدھارک جاں چھوٹے پدھر دے فارم دا گٹھن کردیاں ہن۔ اس وچ اکار، غذا پیداوار تکنیک جاں ٹیکنولوجی، لیبر اتے معاشی اثر وچ پروار دی شمولیت ورگے کارک شامل ہن۔ چھوٹے ہولڈ عامَ طور اُتے نقد فصلاں اتے کھیتی تے پورن نرباہ والے ایکلے پریواراں دی حمایت کرن والے کھیت ہندے ہن۔ ۔ جویں جویں اک دیس ودھیرے امیر بندا جاندا اے، چھوٹے ہولڈنگ تے سوے-انحصار نہیں ہو سکدا ، پر ایہہ اکائیاں پینڈو جیون سٹائل لئی اہم ہو سکدے ہن۔ جویں جویں سمپنّ دیساں وچ چرنجیوی خوراک اتے مقامی خوراک دیاں لہراں ودھدیاں ہن، ایہناں وچوں کجھ چھوٹے فارم ودھیرے معاشی ووہارکتا حاصل کر رہیاں ہن۔ اکلے عالمی دے ترقیاتی دیساں وچ لگبھگ 500 ملیان چھوٹے ہولڈر فارم ہن جو لگبھگ دو عرب لوکاں دے سہائی ہن۔
چھوٹے پیمانے دی کھیتی باڑی اکثر صنعتی کھیتی باڑی نال تناء وچ ہندی اے، جہڑی آؤٹپٹّ، اینوکلچر، وڈے کھیتی باڑی کماں ماتحت زمین نوں اکجٹ کرن اتے وڈے پیمانے دی معیشت نوں ودھاؤن وچ اپنی مہارت لبھدی اے۔ کجھ لیبر-انٹیسو کیش-پھسلاں، جویں گھانا جاں کوٹ ڈی آئیور وچ قوقو پیداوار، چھوٹے دھارکاں اتے بہت زیادہ انحصار کردے ہن۔ زمین طور اُتے، 2008 تک 90% قوقو ،چھوٹیدھارکاں ولوں اگایا جاندا اے۔ []] ایہہ کسان اپنی آمدنی دا 60 توں 90 فیصد تک قوقو اتے انحصار کردے ہن۔ تکمیل دی کڑی وچ اسے طرحاں دا رجھان دوسریاں فصلاں جویں کافی، پام تیل اتے کیلے وچ موجود اے۔ ہور بازاراں وچ، چھوٹے پیمانے دی کھیتی باڑی خوراک سرکھیا وچ سدھار لیاؤن والے چھوٹے دھارکاں وچ غذا نظام دے نویش نوں ودھا سکدی اے۔ اجکل کجھ کمپنیاں پیداواراں نوں بہتر بناؤن لئی بیج، فیڈ جاں کھاد مہیا کرواؤندیاں، اپنی ویلیو چین وچ چھوٹیاں دھارکاں نوں شامل کرن دی کوشش کردیاں ہن۔
چھوٹے دھارکاں دی اتپادکتا اتے مالی ٹکاؤنگھن نوں سنبودھت کرنا اک انتر قومی ترقی ترجیح اے کیونکہ چھوٹے ہولڈنگ فارماں نوں اکثر گھٹ صنعتی لاگتاں دی ضرورت ہندی اے اتے گھٹ ترقی یافتہ حوالےآں وچ غذا سرکھیا اتے ٹکاؤ خوراک پرنالیاں وچ سدھار لیاؤن دا ایہہ اک اہم طریقہ ہو سکدا اے، اس نوں سسٹینیبل ڈولپمینٹ گول 2 دے سنکیتک 2.3 ولوں ماپیا جاندا اے ۔ موسمی تبدیلی دے کھیتی تے پرجذبات وچ ، ودھ رہے موسماں نوں چھوٹا کرنا جاں وگھن پاؤنا ، کھیتی لئی ڈھکویں کھیتر وچ کمی جاں وادھا اتے عالمی دے کئی کھیتراں وچ کھیتی اپج وچ کمی شامل اے۔ اس توں علاوہ، پراجیکٹ ڈراڈاڈاؤن نے "سمال ہولڈراں نوں اگرتا نال متاثر کرن دی نظام نوں " نوں موسم وچ تبدیلی گھٹاؤن لئی اک اہم ڈھنگ دسیا اے،کیونکہ کھیتی باڑی دے موسمی تبدیلی اُتے انے وڈے اثر ہن۔
اتپادکتا
چھوٹے فارماں دے بہت سارے معاشی فائدے ہندے ہن۔ مقامی کسان اپنے پینڈو بھائیچاریاں وچ اک مقامی معیشت پیدا کردے ہن۔ اک امریکی مطالعہ نے دکھایا اے کہ 100,000 ڈالر جاں اس توں گھٹ آمدنی والے چھوٹے فارم اوہناں دے کھیتاں نال متعلق 95 فیصد اپنے مقامی بھائیچاریاں وچ خرچ کردے ہن۔ اسے مطالعہ دی تلنا وچ ایہہ حقیقت لئے گئے کہ ،900,000 ڈالر توں ودھ آمدنی والے فارماں نے اپنے کھیتی نال متعلق خرچیاں دا 20 فیصد توں وی گھٹ خرچ مقامی معیشت وچ کیتا۔ اس طرحاں، چھوٹے پیمانے دی کھیتی باڑی مقامی معیشت دا ادھار اے۔ کھیتی باڑی اتپادکتا وکھ وکھ ڈھنگاں نال ماپی جاندی اے، اتے وڈے پدھر دی کھیتی باڑی اکثر چھوٹے چرنجیوی فارماں نالوں گھٹ کامیاب ہندی اے۔ صنعتی اکہری فصل متعلق ورکر اچّ اتپاد پیدا کردی اے جد کہ چھوٹے پیمانے دے کسان متعلق ایکڑ زیادہ غذا پیدا کردے ہن۔ چھوٹیدھارک الاٹمینٹ پکیاں لاگوُ کرکے زمیناں اتے پانی دی ونڈ وچ اسمانتاواں نوں سدھاردے ہن۔ [14]: 124 چھوٹے پیمانے دی کھیتی باڑی اکثر صارفین نوں سدھے اتپاد ویچدی اے۔ وچولگی گھٹ کرنا کسان نوں منافع دندا اے جو نہیں تاں تھوک وکریتا، وترک اتے سپرمارکیٹ نوں جاندا اے۔ ویچن دی قیمت دا لگبھگ دو تہائی اصل وچ اتپاد مارکیٹنگ لئی کھپت ہو جاویگا۔ اسے طرحاں ، جے کسان اپنے پیداواراں نوں سدھے صارفین نوں ویچدے ہن، تاں اوہ اپنے اتپاد دی سمچتا نوں مڑ حاصل کردے ہن ۔
ماحول اتے جلوایو انوکولتا
حالانکہ چھوٹیدھارکاں اُتے تریخی دھیان جلوایو پرورتن ماتحت زمین غذا سپلائی ودھا رہا اے مگر چھوٹیدھارک بھائیچاریاں ولوں نبھائی کردار، جلوایو انکولن دیاں کوششاں کہ کس طرحاں چھوٹیدھارک موسم وچ تبدیلی دا ساہمنا کر رہے ہن اتے پرتیکریا دے رہے ہن، اجے وی جانکاری دی گھاٹ کارن رکاوٹ بن رہیاں ہن ۔ اس بارے وسترت، پرسنگک-کھاسنگک جانکاری دی گھاٹ اے کہ وکھ وکھ اتے مکمل طور تے وکھرے وکھرے کھیتی ماحول اتے سماجک-آرتھکک حقیقت وچ چھوٹیدھارک کساناں لئی موسم وچ کی تبدیلی لیاؤندی اے، اتے ایہناں پرجذبات نال نجٹھن لئی اوہ کہڑیاں پربندھن دیاں رنپالیسیاں ورت رہے ہن۔ [15] [16] ، موسم وچ تبدیلی کسانی ، خاصکر وستواں دیاں فصلاں وچ کم کرن والے چھوٹیدھارکاں لئی ،دی معاشی ووہارکتا وچ پرورتن دی ودھ رہی مقدار نوں درساؤندی اے؛ اداہرن دے لئی، عالمی پدھر اُتے کافی پیداوار ودھ رہے خطرے دے گھیرے وچ اے، اتے پوربی افریقہ وچ چھوٹیدھارک، جویں کہ یوگانڈا، تنزانیا جاں کینیا دے صنعتاں وچ، تیزی نال چلن والی کافی زمین اتے پودیاں دی اتپادکتا نوں تیزی نال گوا رہے ہن۔ []]] زمین COVID-19 مہانماری اتے خوراک پرنالیاں وچ آؤن والیاں رکاوٹاں نوں ویکھدیاں، اوہناں دے کردار ہور وی اہم ہندی جا رہی اے۔ [18] اداہرن دے لئی، کجھ بھوگولیاں وچ، صنعتی کھیتی باڑی اتے مٹی دے نگھار ولوں زمین ہڑپن دے دباء کارن چھوٹے خاندانی مقامی ماحول نظام اتے جیو وتغیر نوں ختم کرن لئی معاشی ووہارکتا دی منگ ول دھکیلے جا سکدے ہن۔ [19] خاصکر چھوٹیدھارکاں دے کھیتاں وچ اتپادکتا وچ وادھا، جنگلاں دی کٹائی ورگیاں پرکریاواں ولوں کھیتی باڑی لئی لوڑیندی زمین دی مقدار گھٹاؤن اتے ماحول دے پتن نوں ہولی ہولی ودھاؤن دا اک اہم طریقہ اے۔
برٹین وچ سمالہولڈنگ
برٹش انگریزی دی ورتوں وچ، اک چھوٹی ہولڈنگ زمین دا اک ٹکڑا اتے اس دے نال لگدے رہن والے چھوٹے حصے لئی اک چھوٹا جیہا حصہ اے اتے کھیت دے جانوراں لئی چوری۔
ترقیاتی دیس
بہت سارے ترقیاتی دیساں وچ، فصلاں نوں اگاؤن لئی ورتے جان والے چھوٹے کرائے والے ملّ والی زمین دا اک چھوٹا جیہا پلاٹ اے۔ [20] کجھ اندازےآں مطابق، عالمی وچ 525 ملیان چھوٹے ہولڈر کسان ہن۔ ایہہ فارم زمینی اکار، پیداوار اتے لیبر دی تیبرتا وچ وکھ وکھ ہن۔ [२२] کھیتاں دے اکار دی ونڈ کئی کھیتی باڑی اتے آبادی متعلق حالات دے نال نال معاشی اتے تکنیکی کارکاں اُتے انحصار کردی اے۔ چھوٹے اتے مقامی اتے کھیتری غذا پرنالیاں لئی، اتے روزی-روٹی لئی اتے خاصکر اس طرحاں غذا سپلائی لڑی دیاں رکاوٹاں دے ویلے خاصکر اہم ہن ۔ [24] سمالٹ ہولڈر کجھ اہم سیکٹراں جویں کہ کافی اتے قوقو وچ پیداوار اتے حاوی ہن۔ کئی قسماں دے کھیتی باڑی صنعت چھوٹے حصیدار کساناں نال بہت ساریاں کرداراں وچ کم کردے ہن جس وچ فصلاں دی خرید، بیج مہیا کراؤنا اتے مالی ادارےآں وجوں کم کرنا شامل اے۔ [25] گھٹ آمدنی والے دیساں وچ، عورتاں گھٹ کھیتی والی کرت دا 43 فیصد حصہ بناؤندیاں ہن، پر 60-80 فیصد خوراکی فصلاں پیدا کردیاں ہن۔
بھارت
بھارت وچ چھوٹے دھارکاں لئی پنج اکار دا ورگیکرن اے۔ ایہہ ہن "حاشیے" 1 ha توں گھٹ، "چھوٹے" 1 توں 2 ha دے وچکار، "اردھ-مدھم" 2 توں 4 ha دے وچکار، "میڈیئم" 4 اتے 10 ہیکٹیئر دے وچکار، "وڈے" 10 ha توں اپر ۔ جے اسیں 4 ha (ہاشئے دار + چھوٹے + درمیانے) تھریشولڈ 94.3% دی ورتوں کردے ہاں تاں ایہہ پوری کھیتی ماتحت زمین دا 65.2% چھوٹیاں ہولڈنگ بندیاں ہن۔ بھارت دے بہت سارے بھکھے اتے غریب لوک چھوٹے دھارک کساناں اتے بے زمینے لوکاں وچوں ہی ہن۔ دیس دے 78% کسان 2 ہیکٹیئر توں گھٹ مالک ہن جو کل کھیت دا 33% بندا اے پر اس دے نال ہی اوہ دیس دے 41% اناج پیدا کردے ہن۔ دنیا دے 20% غریب بھارت وچ رہندے ہن۔، حالانکہ ویہویں صدی دے ادھ وچ شروع ہوئی پہلی ہری انقلاب دے کارن دیس کھانے دے پیداوار وچ سوے-انحصار اے، پر بہت سارے گھراں وچ غذا خریدن لئی سروتاں دی گھاٹ اے۔ سال 1991 وچ اناج دے کل پیداوار وچ 2 ہیکٹیئر توں گھٹ ہولڈنگاں نے 41% یوگدان پایا جدونکھ 1971 وچ ایہہ وادھا 28% سی، جدوں کہ اس ویلے وچ مدھم دھارکاں وچ صرف 3% وادھا درج کیتا گیا اتے وڈے دھارکاں وچ 51% توں 35% دی گراوٹ درج کیتی گئی۔ ایہہ ہرے انقلاب عمل دوران چھوٹے دھارکاں دی اہمیت اتے دیس لئی قومی خوراک سرکھیا دی حصول نوں درساؤندا اے۔ کیونکہ قومانتری وپار اداریکرن دے پھلار کارن زمین کھیتی معیشت وچ بھاری وادھا ہندا اے، چھوٹے دھارک پروار ودھیرے کمزور اتے ودھیرے پریشان ہندے جا رہے ہن ۔ چھوٹے کساناں دیاں ضرورتاں اتے اچھاواں نوں مارکیٹ سدھار دیاں پالیسیاں، جو غذا اتے پوشن متعلق سرکھیا وچ سدھار لیاؤن دی کوشش کردیاں ہن،وچ پرمکھتا نال پیش ہونا چاہیدا اے۔ پچھلے دہاکیاں دی تلنا وچ ،ثقل کارک کھیتی اتپادکتا در ودھاء ،1990 دے دہاکے وچ بہت گھٹ سی۔
ایمیزون (کمپنی)
ایمیزون ڈاٹ کوم اِنکارپوریشن (انگریزی: Amazon.com, Inc) اک بین الاقوامی امریکی کمپنی اے جو ای کامرس کردی اے ، کمپنی دا مرکز امریکا دی ریاست واشنگٹن دے شہر سیاٹل وچ واقع اے ۔ انٹرنیٹ اُتے مبنی ای کامرس دے میدان وچ ایمیزون امریکا دی سَبھ توں بڑی کمپنی اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:کاروباری کمپنیاں گٹھ:برقی تجارت گٹھ:تجارت گٹھ:انٹرنیٹ
لوا (پروگرامنگ زبان)
لوا چھوٹے سائز د‏‏ی اک ہلکی پھلکی ملٹی پیراڈائم پروگرامنگ زبان اے جو بنیادی طور اُتے سکرپٹنگ بولی دے طور اُتے استعمال دے لئی بنائی گئی ا‏‏ے۔ فیم (FEMM) نامی “فائنائٹ ایلیمنیٹ“ اُتے مبنی آزاد مصدر تجزیہ پروگرام نو‏‏ں بیچ موڈ وچ چلانے دے لئی لوا ہی دا استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ لوا کراس پلیٹ فارم بولی وی ا‏‏ے۔
عبداللہ بن سلام مسجد
عبداللہ بن سلام مسجد ( مسجد عبد الله بن سلام ) وہران ، الجزائر وچ اک مسجد ا‏‏ے۔ مسجد تو‏ں پہلے یہ وہران د‏‏ی عظیم عبادت گاہ ( Grande synagogue d'Oran ) دے ناں تو‏ں مشہور، افریقہ دا سب تو‏ں وڈا عبادت خانہ سی۔ اسنو‏ں بنی اسرائیلی کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، ایہ بولیورڈ جوفری اُتے واقع سی ، جو فی الحال بولیورڈ ماندا محمد الحبیب ا‏‏ے۔
لوا (پروگرامنگ زبان)
مثالاں
لوا بولی وچ معروف ہیلو ورلڈ پروگرام اس طرح لکھیا جا سکدا اے:
عبداللہ بن سلام مسجد
تریخ
اس د‏ی تعمیر 1879 وچ سائمن کونوئی نے شروع د‏‏ی تے اسنو‏ں مکمل ہونے وچ 38 سال لگے سن ۔ جدو‏ں 1962 وچ الجزائر نے اپنی آزادی حاصل کرلئی تاں تقریبا تمام الجزائر ی یہودی ، جو 1870 دے کریئیمیکس فرمان دے بعد تو‏ں فرانسیسی شہری سمجھ‏‏ے جاندے سن ، پائڈ-نائر برادری دے نال ہی فرانس منتقل ہوگئے۔ 1975 وچ ایہ یہودی عبادت گاہ اک مسجد وچ تبدیل ہوگئی تے مدینہ منورہ دے ستويں صدی دے یہودی تے محمد صلی اللہ علیہ وسلم دے صحابی (جنہاں نے بعد وچ اسلام قبول ک‏ر ليا) عبداللہ ابن سلام دے ناں اُتے منسوب کر دتی گئی۔
لوا (پروگرامنگ زبان)
مثالاں
پروگرام دے دوران تبصرے درج کرنے دے لئی ایہ سنٹیکس استعمال ہُندا اے: ذیل وچ فیکٹوریل (factorial) نکالنے دے لئی فنکشن د‏‏ی مثال دتی گئی اے:
عبداللہ بن سلام مسجد
فن تعمیر
اس دے انداز وچ مدجن تے موری حیات نو دے اثرات دکھائے گئے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:افریقا وچ 1880ء دیاں تاسیساں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:وہران د‏‏ی مسیتاں گٹھ:1880ء وچ مکمل ہونے والی مسیتاں گٹھ:مسیتاں وچ تبدیل کیتیاں جانے والی مذہبی عمارتاں و ساخات گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:مسیتاں
لوا (پروگرامنگ زبان)
لوپ
لوا بولی وچ چار قسم دے لوپس نيں:
وہائل لوپ (while loop) دا سنٹیکس اس طرح اے:
تے <tt>repeat</tt> loop: لوپ باڈی نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار چلاندا اے تے لوپ جاری رہندا اے تاآنکہ <tt>cond</tt> true ہوئے جائے۔
تے <tt>for</tt> loop: لوپ باڈی نو‏‏ں پنج مرتبہ دوہراندا ا‏‏ے۔
<tt>for</tt> loop د‏‏ی دوسری شکل:
جنرک <tt>for</tt> loop:
حوالے
گٹھ:لوا (پروگرامنگ زبان) گٹھ:1993ء وچ تخلیق شدہ پروگرامنگ زباناں گٹھ:آبجیکٹ اوریئنٹڈ پروگرامنگ زباناں گٹھ:ایم آئی ٹی اجازت نامہ استعمال کرنے والے سوفٹویئر گٹھ:برازیلی ایجادات گٹھ:پروگرامنگ زباناں گٹھ:پروٹوٹائپ اُتے مبنی پروگرامنگ زباناں گٹھ:پیوستہ نظامات گٹھ:رجسٹر اُتے مبنی مجازی مشیناں گٹھ:اسکرپٹنگ زباناں گٹھ:سی وچ پروگرام شدہ مفت سافٹ ویئر گٹھ:سی وچ پروگرام شدہ مفت سافٹویئر گٹھ:کراس پلیٹ فارم سافٹ ویئر گٹھ:کراس پلیٹ فارم مفت سافٹ ویئر گٹھ:کراس پلیٹ فارم مفت سافٹویئر گٹھ:کیتھولک پاپائی جامعہ، ریو دے جینیرو گٹھ:مفت کمپائلرز و انٹرپریٹرز گٹھ:مفت کمپیوٹر کتاب خانے گٹھ:ڈائنامکلی تحریر شدہ پروگرامنگ زباناں
ٹرنک ٹرین
ٹرنک ٹرین (Tromba Trem) اک برازیل متحرک ٹیلی ویژن سیریز ا‏‏ے۔ زیڈ برینڈو د‏‏ی تخلیق کردہ تے کوپا اسٹوڈیو دے ذریعہ تیار کردہ۔ اس د‏ی ابتدا 2010 وچ منعقدہ انیما ٹی وی مقابلے دے امیدوار د‏‏ی حیثیت نال ہوئی سی، برازیل وچ حکومت دے اک پروگرام نے برازیل وچ حرکت پذیری سیریز د‏‏ی تیاری نو‏‏ں متحرک کيتا سی۔ آخر وچ اوہ کیریپاٹوس ای کیٹپلٹس دے نال فاتح بن گیا۔
کہانی
اک ہندوستانی ہاتھی گاجا دے لکھے ہوئے جانوراں دا اک گروپ جو اک حادثے دے بعد اس د‏ی یاد کھو گیا، برازیل دے سرادادو وچ ختم ہو گیا۔ اس تو‏ں دوستی کرنے والے اک سبزی خور ایلیٹر ڈوڈا، جنہاں د‏‏ی ملکہ دا خیال اے کہ اوہ کسی دوسرے سیارے تو‏ں اے، اوہ اک پراسرار ایئر شپ دے پِچھے، جنوبی امریکا دے راستے بھاپ ٹرین اُتے سفر کردی اے، جس اُتے ملکہ کلیم "خلائی جہاز" مانت‏ی ا‏‏ے۔، جو اس د‏ی کالونی نو‏‏ں واپس اس دے سیارے اُتے لے جائے گا۔ ہر اک واقعہ دے نال انھاں اک نويں جگہ تے نويں حرف معلوم ہون گے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگالی بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:ڈرامہ
صدر المہام حیدرآباد
ریاست حیدرآباد وچ صدر المہام دا منصب وزیر اعظم دے برابر سی تے ریاست د‏‏ی مجلس عاملہ دا متقدم وزیر وی ہويا کردا سی۔ ریاست حیدرآباد دے نامور صدر المہام د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی ریاستاں دے وزرائے اعلیٰ دیاں فہرستاں گٹھ:تریخ حیدرآباد، بھارت گٹھ:تریخ ہند متعلقہ فہرستاں گٹھ:حیدرآباد، بھارت تو‏ں متعلق فہرستاں گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں گٹھ:وزرائے اعظم دیاں فہرستاں ریاست حیدرآباد گٹھ:ہندوستان وچ 1724ء دیاں تاسیساں
آرنلڈ فودرگل
آرنلڈ جیمز فودرگل (26 اگست 1854 – 1 اگست 1932) اک انگلش پروفیشنل کرکٹر سی جس نے سمرسیٹ کاؤنٹی کرکٹ کلب تے ایم سی سی دے لئی اپنے کیریئر وچ فرسٹ کلاس کرکٹ کھیلی جو 1870 تو‏ں لے ک‏ے 1892 تک پھیلی ہوئی سی۔ کھبے ہتھ دے تیز میڈیم فاسٹ بولر اوہ 1889 وچ انگلینڈ دے لئی دو ٹیسٹ میچاں وچ نظر آئے۔ اس نے 1880 وچ سمرسیٹ نو‏‏ں انہاں دے پہلے پیشہ ور افراد وچو‏ں اک دے طور اُتے جوائن کیا، لیکن کاؤنٹی دے لئی کوالیفائی کردے ہوئے اسنو‏ں 1881 وچ زیادہ تر یاد کرنا پيا۔ اوہ فرسٹ کلاس کرکٹ دے اپنے پہلے دو سالاں وچ کاؤنٹی دے لئی سب تو‏ں زیادہ کارآمد گیند باز سن، لیکن ای.ڈبلیو. بسترداور بعد وچ ٹیڈ ٹائلر تے سیمی ووڈس دے ابھرنے نے کلب دے نال انہاں دے مواقع نو‏‏ں محدود کر دتا۔ اس نے 1882 وچ لارڈز کرکٹ گراؤنڈ وچ گراؤنڈ اسٹاف وچ شمولیت اختیار کيتی، تے 1892 تک ایم سی سی دے لئی کھیلا، لارڈز وچ نمائندہ فریقاں دے لئی وی حاضر ہويا۔ 1888–89 دے انگریزی موسم سرما وچ ، انہاں نو‏ں MCC دے نال جنوبی افریقہ دا دورہ کرنے دے لئی منتخب کيتا گیا، تے دو میچ کھیلے جنہاں نو‏ں بعد وچ ٹیسٹ میچز دے طور اُتے نامزد کيتا گیا، حالانکہ وزڈن کرکٹرز الماناک نے انہاں نو‏ں مبینہ طور اُتے فرسٹ کلاس وی نئيں قرار دتا۔ اس نے اپنے کیریئر دے دوران 119 فرسٹ کلاس وکٹاں حاصل کيتياں جنہاں وچو‏ں اٹھ انہاں دے دو ٹیسٹ وچ آئیاں ۔
بعد د‏‏ی زندگی تے کیریئر
جنوبی افریقہ تو‏ں واپسی دے بعد، فودرگل ایم سی سی دے لئی کدی کدائيں کھیلے، تے ہور تن بار سمرسیٹ دے لئی، لیکن بوہت گھٹ میرٹ دے نال۔ اس نے 1889 وچ سمرسیٹ دے لئی اسٹافورڈ شائر دے خلاف اپنی آخری نمائش کيتی۔ انہاں نے کاؤنٹی دے لئی مجموعی طور اُتے 157 وکٹاں حاصل کيتياں جنہاں وچو‏ں 57 فرسٹ کلاس میچاں وچ آئیاں ۔ ایم سی سی دے لئی انہاں دا آخری میچ تن سال بعد لنڈوڈنو کرکٹ کلب دے خلاف سی۔ اپنے مرنے دے بعد، وزڈن نے مشورہ دتا کہ اوہ اپنے پیشہ ورانہ کرکٹ کیرئیر دے اختتام اُتے ٹائنسائیڈ واپس آئے۔ انہاں دا انتقال یکم اگست 1932 نو‏‏ں سندر لینڈ وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
نتالکا سنیادانکو
نتالکا وولودئمریونا سنیادانکو (یوکرینی Наталка Володимирівна Сняданко) اک یوکرینی لکھاری، صحافی اتے مترجم اے۔ اسنے 2011 وچ جوسیف کونراڈ کورزینیؤوسکی ساہتی انعام جتیا سی۔
نتالکا سنیادانکو دا جم لویو، یوکرین وچ ہویا سی، جتھے اوہ اس ویلے رہندی اے اتے اپنی زیادہتر زندگی جیؤندی رہی اے۔ سنیادانکو نے لویو یونیورسٹی توں یوکرینی بولی اتے ساہت دا مطالعہ کیتا اتے سلاوونی اتے فریبرگ یونیورسٹی توں رینیسینس سٹڈیز کیتی۔
اسدا پہلا ناول 'کولیکشن آف پیشن' (Колекція пристрастей ) 2001 وچ شائع ہویا سی۔ اسنے ستّ ناول لکھے ہن۔ اس دا ناول پھراؤ مللر ڈز نوٹ وش ٹو پے مور، بی۔بی۔سی۔ یوکرین دی کتاب 'آف د ایئر' لئی نامزد کیتا گیا سی۔ سنیادانکو دیاں رچناواں دا گیاراں بولیاں وچ ترجمہ کیتا گیا اے، جنہاں وچ انگریزی، سپینش، جرمن، پولش، ہنگریئن، چیکّ اتے روسی وغیرہ شامل ہن۔
اوہ ناول اتے تھئیٹر ناٹکاں دا جرمن اتے پولش توں یوکرینی وچ ترجمہ کردی اے۔ سنیادانکو نے ایہناں لکھاریاں دا کم وی ترجمہ کیتا اے-جویں- پھرانز کاپھکا، میکس گود، گنٹر گراس، جبگنیو ہربرٹ، چیسلا ملوس آدی۔
اک صحافی ہون دے ناطے، اسدا کم ساؤڈئیشچے زیتنگ وچ اتے د نیویارک ٹائیمز، د گارڈیئن، د نیو رپبلک اتے برکلن ریل وچ ترجمہ ہویا اے۔ نیو رپبلک وچ سنیادانکو نے میڈن دے ایورومیڈن دی شروعات بارے لکھیا سی۔
سنیادانکو ٹیلیوژن دستاویزی مائتھوس گالیزیئن - ڈائ سچے نیچ ڈیر یوکرینسچین آئیڈینٹٹ وچ وی دکھائی دتی سی۔
فیفا عالمی کپ ریکارڈز
سب تو‏ں زیادہ مرتبہ عالمی کپ کھیلنے والے
20, 🇧🇷 brazil (ہر ٹورنامنٹ)
سب تو‏ں زیادہ مسلسل تیسرا مقام
2, 🇩🇪 germany (2006–2010)
سب تو‏ں زیادہ مسلسل چوتھا مقام
کوئی ٹیم مسلسل دو ٹورنامنٹس وچ چوتھا مقام حاصل نئيں کر سک‏‏ی
سب تو‏ں زیادہ مسلسل تیسرا-چوتھا مقام
2, 🇧🇷 brazil (1974–1978), 🇫🇷 france (1982–1986), 🇩🇪 germany (2006–2010), 🇸🇪 sweden (1938–1950)
سب تو‏ں زیادہ مسلسل بہترین چار وچ
جرمنی یا برازیل نے ہر عالمی کپ وچ بہترین چار وچ پوزیشن حاصل کيتی ماسوائے 1930.
سب تو‏ں زیادہ مسلسل پانچواں-اٹھواں مقام
4, (1934–1954)
بہترین ٹیم کارکردگی
11 جون 2014 دے اعداد و شمار
حوالے
گٹھ:فیفا عالمی کپ شماریات
اختر الایمان (سیاست دان)
اختر الایمان (ولادت: 1964ء) ریاست بہار نال تعلق رکھنے والے اک بھارتی سیاست دان نيں۔ اوہ امور حلقہ د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے 17ویں بہار مجلس قانون ساز دے منتخب رکن نيں۔ اوہ کل ہند مجلس اتحاد المسلمین جماعت تو‏ں بہار دے ریاستی صدر وی نيں۔
ولادت و خاندان
انہاں د‏‏ی ولادت 1964ء نو‏‏ں مودھو کوچا وچ انہاں دے نانا کفیل الرحمٰن دے ایتھ‏ے ہوئی۔ آبائی پنڈ ٹینا اے، جو مودھو کوچا تو‏ں تقریباً تن کلو میٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔ انہاں دے والد عبد الرشید صدیقی اک عالم دین سن تے انہاں دے اک بھائی اختر الاسلام ندوی وی عالم دین نيں۔
تعلیم
انہاں د‏‏ی تعلیم د‏‏ی ابتدا انہاں دے والد دے پاس ہوئی، اس دے بعد علاقے دے مشہور ومعروف ادارہ ’انسان اسکول‘ وچ ابتدائی تعلیم حاصل کيتی، فیر اعلیٰ تعلیم دے لئی مگدھ یونیورسٹی (گیا) وچ داخلہ لیا تے اوتھ‏ے تو‏ں ایم. اے اردو کيتا۔
سیاسی زندگی
اختر الایمان زمانۂ طالب علمی ہی وچ میدان سیاست وچ قدم رکھ چکے سن ۔ 1985ء وچ انھاں نے چوراں دے خلاف مہم شروع کيتی۔ اختر الایمان دا بیان اے: ”چونکہ پولیس تے انتظامیہ انہاں چوراں دے نال دستانے وچ سی، اس لئی اساں خود انہاں نو‏‏ں پھڑنا تے انہاں د‏‏ی اصلاح شروع کردتی۔“ بہار اسمبلی انتخابات 2005ء وچ ، انھاں نے کوچادھامن (ودھان سبھا اسمبلی حلقہ) تو‏ں راشٹریہ جنت‏ا دل دے ٹکٹ اُتے انتخاب لڑیا تے منتخب ہوئے۔ انہاں نے 2010 وچ وی ایہ نشست برقرار رکھی۔ فروری 2013ء وچ ، جدو‏ں طالب علماں نو‏‏ں شام نمسکار دا یوگا آسن (مبینہ طور اُتے ہندو سورج دیوت‏ا سوریا دے سامنے جھکنے) دے لئی کہیا جا رہیا سی، اختر الایمان نے کہیا کہ حکومت ریاست وچ راشٹریہ سویم سیوک سنگھ (اک ہندو سجے بازو د‏‏ی تنظیم) دے نظریہ نو‏‏ں نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ 2014 وچ ، انھاں نے راشٹریہ جنت‏ا دل چھڈ ک‏‏ے متحدہ جنت‏ا دل وچ شمولیت اختیار کيتی۔ انھاں انہاں د‏‏ی پارٹی نے 2014ء دے بھارتی عام انتخابات دے لئی کشن گنج سیٹ تو‏ں الیکشن لڑنے دے لئی امیدوار بنایا سی۔ اُتے 15 اپریل نو‏‏ں (انتخابات تو‏ں 10 دن پہلے) اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے اسرار الحق قاسمی دے حق وچ ایہ دسدے ہوئے دستبردار ہو گئے کہ اوہ مسلم ووٹاں نو‏‏ں تقسیم نئيں کرنا چاہندے؛ کیو‏ں کہ انہاں دا ہدف بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نو‏‏ں شکست دینا سی۔ اگست 2015ء وچ ، اختر الایمان نے کل ہند مجلس اتحاد المسلمین وچ شمولیت اختیار کيتی تے نومبر 2015ء وچ ، اختر الایمان نو‏‏ں بہار قانون ساز اسمبلی د‏‏ی کوچادھامن سیٹ تو‏ں پارٹی دا امیدوار بنایا گیا۔ ریلیاں وچ ، پارٹی دے کارکناں نے انھاں شیرِ بہار کہہ ک‏ے سراہا تے انھاں بہار دے اسد الدین اویسی (پارٹی دے قومی سربراہ) دے طور اُتے پیش کيتا گیا۔ انھاں نے کہیا کہ جے پاسوان تے یادو برادری (نچلی ذات د‏‏ی ہندو برادریاں) دے لوکاں د‏‏ی اپنی سیاسی پارٹیاں ہو سکدیاں نيں تاں مسلماناں د‏‏ی وی اپنی سیاسی جماعتاں ہونی چاہئاں۔ اوہ ریاست بہار دے لئی پارٹی دے صدر وی سن ۔ پر، اوہ جنت‏ا دل (متحدہ) دے مجاہد عالم تو‏ں الیکشن ہار گئے۔ اختر الایمان نے 37,000 ووٹ حاصل کیتے، جدو‏ں کہ مجاہد عالم دے 56,000 ووٹ سن ۔ بھارتی عام انتخابات، 2019ء وچ ایمان نو‏‏ں کشن گنج سیٹ تو‏ں اے آئی ایم آئی ایم دے لئی امیدوار بنایا گیا سی۔ مکتوب میڈیا دے نال اک تفصیلی انٹرویو وچ بہار ایم آئی ایم دے سربراہ تے کشن گنج دے امیدوار نے سیمانچل نو‏‏ں خصوصی درجہ دینے دا مطالبہ کيتا۔ اختر الایمان بہار اسمبلی انتخابات، 2020ء وچ امور حلقہ تو‏ں کامیابی حاصل کرنے دے بعد ایم ایل اے بنے۔
حوالے
گٹھ:ہندوستانی مسلمان
معیشت دان
معیشت دان معاشیات دے سماجی سائنس انتظام وچ کم کرن والا مفکر ہندا ہے۔ ایہہ انسان، معاشیات دے نظریات اتے تصورات دا مطالعہ، ترقی، اتے اوہناں نوں لاگوُ کرن دا اتے معاشی پالیسی بارے لکھن دا کم کرن والا ہو سکدا ہے۔ عام طور 'تے منیا جاندا ہے کہ معیشت دان اوہ ہندا ہے جسنے معاشیات وچ پی. ایچ.ڈی. کیتی ہووے، جو، معاشی سائنس دا استاد ہووے، اتے معاشیات دے کسے کھیتر وچ اسنے ساہت شائع کیتا ہووے۔
گٹھ:معیشت دان
میاں نگاہی بخش
میاں نگاہی بخش آپ تاجدار دارالاحسان حضرت صوفی برکت علی رحمتہ اللہ علیہ دے والد گرامی سن۔
گٹھ:پنجابی لوک
مہاراجا چندو لال
مہاراجا چندو لال (پیدائش: ۱۷۶۶ء— وفات: 15 اپریل 1845ء) حیدرآباد دکن د‏‏ی مشہور شخصیت سن جنہاں نے ریاست حیدرآباد دے وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں فرائض سر انجام دیے۔چندو لال بیک وقت فارسی تے اردو دے شاعر وی سن ۔ اپنے عہد وزارت وچ چندو لال نے بیشتر اردو شاعر نو‏‏ں حیدرآباد دکن بلوایا تے اوتھے اُنئيں سکونت اختیار کرنے دے بہترین انتظامات کيتے۔
پیدائش
چندو لال د‏‏ی پیدائش ۱۷۶۶ء وچ برہانپور وچ ہوئی۔ اُنہاں دے والد دا ناں رائے نارائن داس سی جو رائے بریلی تو‏ں ہجرت کرکے حیدرآباد دکن پہنچے تے اوتھے سکونت اختیار کيتی۔ اُنہاں دے آبا و اجداد ہندو سن ۔ آبا و اجداد وچ راجا ٹوڈرمل وی شام‏ل سن جو مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے وزیر مالیہ سن ۔ چندو لال دے خاندان نے ریاست حیدرآباد وچ نظام الملک آصف جاہ اول دے عہدِ حکومت (۱۷۲۴ء- ۱۷۴۸ء) وچ وزارت مالیہ دا ادارہ قائم کيتا۔ اِس خاندانہاں وچو‏ں آخری وزیر اعظم ریاست حیدرآباد مہاراجہ سر کشن پرشاد ہوئے۔ریاست حیدرآباد وچ اِس خاندان نو‏‏ں مال والا خاندان کہیا جاندا سی۔
وزیر اعظم و پیشکارِ ریاست حیدرآباد
نواب سکندر جاہ دے عہدِ حکومت وچ چندو لال دا بطور پیشکار مالیہ ریاست حیدرآباد ۱۱ مئی ۱۸۰۶ء نو‏‏ں تقرر کيتا گیا۔۱۸۱۹ء وچ چندو لال نو‏‏ں مہاراجا دا خطاب تفویض ہويا تے اک کروڑ روپئے انعام دتا گیا۔ ۱۸۲۲ء وچ ست ہزاری سوار دا منصب عطاء ہويا۔ ناصر الدولہ، آصف جاہ چہارم د‏‏ی طرف تو‏ں راجا راجگان دا خطاب تفویض ہويا۔ ۱۸۳۳ء وچ بطور وزیر اعظم تقرر کيتا گیا جس اُتے ۵ ستمبر ۱۸۴۳ء تک فائز رہ‏‏ے۔
وفات
چندو لال دا انتقال ۷۸ سال د‏‏ی عمر وچ ۱۵ اپریل ۱۸۴۵ء نو‏‏ں ہويا۔
يادگار
شہر حیدرآباد وچ اک محلہ اج وی چندو لال بارہ دری دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:۱۷۶۶ دے جم گٹھ:1766 دے جم گٹھ:1845 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۴۵ دیاں موتاں گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:رائے بریلی دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:اتر پردیش دے شاعر گٹھ:آندھرا پردیش دے شاعر گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:نظام حیدر آباد گٹھ:اٹھارہويں صدی دے مرد مصنف گٹھ:Short description is different from Wikidata
ملا موسیٰ سیرامی
ملا موسیٰ سیرامی ، ملیا موسیٰ بن ملیا عیسیٰ خواجہ سیرامی (۱۸۳۸–۱۹۱۶/۱۷) اک ایغور مورخ سن ۔ اوہ جنوبی قازقستان دے علاقے وچ پیدا ہويا تے پرورش پایا تے بعد وچ مشرقی ترکستان چلا گیا۔ انہاں نے سائرام دے نیڑے اک مدرسہ وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ایتھ‏ے اوہ مقامی مالکان دے نیڑے ہو جاندا اے تے انہاں دے درمیان تعلقات مضبوط کردا ا‏‏ے۔ ۱۸۶۴ وچ جدو‏ں مشرقی ترکستان وچ کن حکمرانی دے خلاف قومی آزادی د‏‏ی بغاوت شروع ہوئی تاں اس نے آقاواں د‏‏ی حمایت کيتی۔ ۱۸۶۸ وچ ، اکسو اکیم، جسنو‏ں یاکپ بیک (زاکپ بیک) نے مقرر کیا، نو‏‏ں میرزا بابا بیک نو‏‏ں سیکرٹری دے طور اُتے بھیجیا گیا۔ ایتھ‏ے M.M.S. اس نے کن حکمرانی دے دوبارہ قیام (۱۸۷۸ دے اوائل) تو‏ں پہلے ۱۱ سال تک خدمات انجام دتیاں۔
اس نے اپنی باقی زندگی اکسو وچ گزاری۔ ایم ایم ایس اوہ اپنے کم " تاریح امنیہ " ("امن تے سلامتی د‏‏ی تریخ") دے ذریعے سائنس دے لئی مشہور ہوئے۔ اس نے ایہ کم ۱۹۰۳ وچ مکمل کیا، تے ۱۹۰۵ وچ ن.ن. پینٹوسوف نے اسنو‏ں اکتوبر وچ شائع کيتا۔ "تاریح امنیہ" ۱۹ويں صدی وچ (خاص طور اُتے ۱۸۶۰–۷۰) وچ مشرقی ترکستان د‏‏ی تریخ اُتے معلومات د‏‏ی فراوانی تے مستقل مزاجی دے حوالے تو‏ں اک قابل قدر تصنیف ا‏‏ے۔ اس وچ اس علاقے دے شہراں تے مقبراں دے بارے وچ دسیا گیا اے، اس خطے د‏‏ی تریخ نوح تو‏ں لے کر ۱۹ويں صدی تک ا‏‏ے۔ قازق کالمیک تعلقات د‏‏ی تریخ دا ڈیٹا دتا گیا ا‏‏ے۔ ایم ایم ایس عبیداللہ خان دے فرمان دا متن ۱۶ويں صدی وچ جنوبی قازقستان دے علاقے وچ شہراں د‏‏ی تریخ نو‏‏ں پہچاننے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ اپنے مذہبی پس منظر دے باوجود ایم۔ ایم۔ سی انہاں دا کم حقیقی حقائق اُتے مبنی تاریخی واقعات د‏‏ی وضاحت کردا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں
مچھر کالونی
مچھر کالونی یا مچھیرا کالونی پاکستان دے شہر کراچی وچ لیاری تے پورٹ کراچی دے کول اک محلا یا بستی اے ۔ ایہ محلا تقریبن 4 مربع کلومیٹر دے رقبے تے پھیلیا ہویا اے تے ایہدی لوک گݨتی 150000 ڈیڈھ لَکھ دے لگپعھگ اے ۔ مچھر کالونی نوں کراچی دی اک انتہائی خستا حال کچی آبادی سمجھیا جاندا اے ۔ محلے دے زیادہ تر لوگ مچھی پالݨ دی صنعت نال جُڑے ہوئے نیں تے اس واسطے ایہ علاقا فشرمین کالونی (مچھیرےآں دی کالونی) دے ناں نال وی جاݨیا جاندا اے ۔
عبدالرزاق کمال
thumb| 2008 وچ اے.آر.کمال عبدل رزاق کمال ( اے.آر. کمال وجوں جانیا جاندا ہے ) (۱۴ اپریل ۱۹۴۶ - ۲۴ مارچ ۲۰۰۸) اکّ پاکستانی معیشت دان سی، جسنوں "پاکستانی معیشت اتے معاشی پالیسی بناؤن بارے اکّ اتھارٹی" منیا جاندا سی۔ اوہ پاکستان انسٹیچیوٹ آف ڈویلپمینٹ اکنامکس (۱۹۹۹-۲۰۰۶) دا ڈائریکٹر سی۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
کمال دا جم ۱۹۴۶ وچ امرتسر، بھارت وچ ہویا سی۔ معاشیات وچ اسنے سٹینفورڈ یونیورسٹی، یوئیسئے توں ماسٹر دی ڈگری، اتے یونیورسٹی آف مانچیسٹر، یوکے توں پی. ایچڈی کیتی۔
کیریئر
کمال پاکستانی سرکار دے سکیم کمیشن دا مکھ معیشت دان اتے مالیات وزارت دا معاشی صلاح کار رہا۔  اوہ ۱۹۹۹ توں ۲۰۰۶ تک پاکستان انسٹیچیوٹ آف ڈویلپمینٹ اکنامکس دا ڈائریکٹر رہا۔  اپنی ڈائریکٹرشپ دے دوران، اسنے معاشیات وچ ایمپھل اتے پی. ایچڈی پروگراماں دی شروعات کیتی، اتے ۲۰۰۳ وچ منظورشدہ ڈگری-اوارڈنگ ادارہ دی بناؤن وچ اہم کردار نبھایا، حالانکہ ڈگری-اوارڈنگ چارٹر نوں اسدی سیوامکتی توں بعد آخری روپ نہیں دتا گیا سی۔
اوہ اسلامک ریسرچ اینڈ ٹریننگ انسٹیچیوٹ اتے اسلامک ڈویلپمینٹ بینک دی مڑقیام کمیٹی دا ممبر وی سی۔ اوہ اقوام متحدہ ترقی پروگرام، یونسیف، اقوام متحدہ معاشی اتے سماجی کمیشن فار ایشیا اتے پیسیفک، قومانتری لیبر آرگینائیزیشن، ایشیائی ترقی بینک اتے عالمی بینک سمیت ادارےآں دا صلاح کار رہا۔ اوہ پاکستان انسٹیچیوٹ آف ڈویلپمینٹ اکنامکس دا پردھان رہا۔
اسنے اسلام‌آباد دی قومانتری اسلامک یونیورسٹی وچ معاشیات پڑھایا۔ اسنے ۱۲ کتاباں لکھیاں جاں اڈیٹیڈ کیتیاں اتے ۱۸۶ کھوج لیکھ شائع کیتے۔
نجی جیون
اس دے دو بچے سن، دوویں پتر۔ ۲۰۰۸ وچ، کمال دی دل دا دورہ پین کارن ۶۲ سال دی عمر وچ اسلام‌آباد وچ موت ہو گئی سی۔
حوالے
گٹھ:موت ۲۰۰۸ گٹھ:جم ۱۹۴۶گٹھ:موت 2008 گٹھ:جم 1946
مارگریٹ سیلسکا ریخ
مارگٹ سیئیلسکا-ریخ (یورپیئن Марія Сельська، جم 26 مئی 1900 کولومجا - 3 فروری 1980 لویو ) اک پولش-یوکرینی چترکار سی، جو لویو وچ کم کردی سی۔