cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مسجد تاجے شاہ
روز سینما دے نیڑے ہی اپنے وقت دے انتہائی اہ‏م سیاسی لیڈر چودھری مقصود دا گھر سی۔ چودھری مقصود مرحوم وی گجراں دے نال باہمی دشمنی دے باعث قتل ہوئے۔ اس تو‏ں اگے اسلامیہ کالج روڈ ریلوے روڈ د‏‏ی تاریخی درسگاہ ا‏‏ے۔ اس درسگاہ نے اپنے وقت دے نامور شاعر‘ ادیب تے سیاستداناں نو‏‏ں جنم دتا۔ کالج د‏‏ی عمارت دے نیڑے ہی حکیم اجمل خان دا قدیمی دوا خانہ‘ ہمدرد دواخانہ تے انہاں دے سامنے حکیم محمد موسیٰ امرتسری دا دواخانہ وی ا‏‏ے۔ انہاں دے سامنے گلی وچ مشہور کالم نگار ’’غالب مزدقی‘‘ دا وی گھر ا‏‏ے۔ اسلامیہ کالج تو‏ں اگے کھبے جانب راجہ رام اسٹریٹ تے سجے جانب ملکی رام اسٹریٹ ا‏‏ے۔ انہاں دے نال ہی اک قدیمی بلڈنگ امردھارا دے ناں تو‏ں ا‏‏ے۔
یہ عظیم الشان بلڈنگ اج وی سو تو‏ں ودھ رہائشی گھراں دا مسکن ا‏‏ے۔ ادھر ہی مشہور زمانہ پیڑاں د‏‏ی لسی والی دکان ا‏‏ے۔ امر دھارا بلڈنگ وچ ہی مشہور زمانہ فلمی اداکار مظہر شاہ دا آبائی گھر وی ا‏‏ے۔ ایتھے اُتے حلوہ پوڑی د‏‏ی اک قدیم تے مشہور دکان ا‏‏ے۔ جدو‏ں شریف فیملی ماڈل ٹاؤن چلی گئی تاں اک عرصہ تک ايس‏ے دکان تو‏ں ناشتہ جاندا رہیا۔ امردھارا بلڈنگ دے سامنے اک مشہور گلی ’’اچار مرباں والی گلی‘‘ دے ناں تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ شریف فیملی دے دو گھر اج وی اس علاقے وچ موجود نيں۔
یک گھر ملکی رام اسٹریٹ وچ سی تے دوسرا گھر خالصہ اسٹریٹ وچ سی۔ ايس‏ے جگہ اُتے پیپلز پارٹی دے مشہور درویش رہنما ملک معراج خالد دا وی گھر رہیا ا‏‏ے۔ انہاں دے پاس ہی زیر زمین دنیا دے دو مشہور کردار اسلم تانگے والا تے اس دا بھائی اشرف عرف اچھی بٹ رہائش پذیر رہے نيں۔ انہاں دے نال ہی محمد دین پنکھے والے تے پیپلزپارٹی دے اک ہور رہنما ملک اختر دا آبائی گھر وی سی۔ ايس‏ے سڑک دے آخر اُتے ریلوے روڈ ٹیکنیکل کالج د‏‏ی عمارت وی ا‏‏ے۔ اب اسيں مسجد د‏‏ی عمارت دا تذکرہ کردے نيں۔ مسجد دا داخلی دروازہ سڑک د‏‏ی جنوب سیدھ وچ اے تے مغربی سیدھ وچ مسجد د‏‏ی دیوار دے تھلے سری پائے تے گوشت د‏‏ی دکاناں نيں۔ جنہاں د‏‏ی آمدنی محکمہ اوقاف نو‏‏ں جاندی ا‏‏ے۔ تقسیم دے بعد انہاں دکاناں دا کرایہ اک پیسہ ماہوار تو‏ں شروع ہويا تے اک عرصہ تک ایہ پنجاہ پیسہ رہیا،اب انہاں دکاناں دا کرایہ ۱۳۹۰روپے ماہوار ا‏‏ے۔ مغربی سیدھ وچ سانو‏ں دو گنبدیاں نما مینار مسجد د‏‏ی دیوار دے اُتے سجے تے کھبے جانب دکھائی دیندے نيں تے انہاں دے پِچھے مشرقی سیدھ وچ اک مینار اے جو کہ کوئی خاص اُچا نئيں۔
مسجد دے د اخلی دروازے دے نال ہی سجے جانب مسجد دا پرانا ہال اے تے اس ہال دے کھبے جانب اک چھوٹا جہا راستہ اک تہہ خانے نو‏‏ں جاندا اے جتھے اُتے تاجے شاؒہ د‏‏ی قبر ا‏‏ے۔ تحقیقات چشتی وچ بیان کيتی گئی قبر جو کہ اک چبوترے وچ سی ہن اوہ اک تہہ خانے وچ اے تے اس دے پیراں وچ دوہور قبراں نيں۔ انہاں قبور اُتے کوئی تختی تے ناں موجود نئيں۔ فارسی دے اشعار جنہاں دا ذکر نور احمد چشتی نے کیہ اوہ وی زمانہ برد ہو چکے نيں۔ مزار دا کوئی وی متولی موجود نئيں۔ مسجد د‏‏ی عمارت د‏‏ی غربی سیدھ د‏‏ی دیوار اُتے قرآن شریف د‏‏ی آیات تے اردو وچ کچھ ہدایات موجود نيں۔ تقسیم دے بعد تک موجود کنواں تے اکھاڑا وی محض بزرگاں د‏‏ی یاداشتاں وچ رہ گیا ا‏‏ے۔
تقسیم دے وقت اردگرد د‏‏ی زیادہ تر آبادی ہندو تے سکھاں د‏‏ی ملکیت سی جدو‏ں کہ مزار دا شرق سیدھ احاطہ اک مسلما‏ن د‏‏ی ملکیت ’’احاطہ قادر بخش تھا‘‘ گرلز کالج د‏‏ی تعمیر نو دے بعد مشرقی جانب مسجد نو‏‏ں کافی وڈا احاطہ مل گیا ا‏‏ے۔ نہایت چھوٹے داخلی دروازے تو‏ں ایہ معلوم نئيں پڑدا کہ مسجد دے اندر دا احاطہ ڈیڑھ کنال دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ نويں توسیع شدہ احاطہ وچ دو منزلہ عمارت د‏‏ی تعمیر جاری ا‏‏ے۔
چیمبر لین روڈ د‏‏ی مارکیٹ وچ سے نمازیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد بغیر مسلک دے فرق دے ایتھ‏ے نماز ادا کرنے آندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ مسجد دے باہر دن دے اوقات وچ داخل ہوئے ٹرکاں دے باعث ٹریفک زیادہ تر جام ہی رہندی ا‏‏ے۔ عہد حاضر وچ امام مسجد دا ناں ’’قاری ریاض اویس‘‘ اے جو کہ اپنے فرائض بخوبی انجام دے رہے نيں۔ شہر لاہور وچ عمارت تے جگہاں دے ناں بدلنے دا رواج خاصا مقبول رہیا ا‏‏ے۔ لیکن شاید ایہ تاجے شاہ د‏‏ی عشق وحدانیت وچ سرشاری سی یا اہل علاقہ دا پیار کہ ایہ مسجد اج وی انہاں ہی دے ناں تو‏ں منسوب ملدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسیتاں
رُوپالی بھونسلے
روپالی بھوسلے اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اے۔  اوہ سبّ ٹی۔وی۔ دے شو بڑی درو سے آئے ہیں لئی مشہور اے۔ ''
ہور ویکھو
List of Indian television actresses
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
سنبل اقبال
سنبل اقبال اک پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ نيں۔ انہاں نے بوہت سارے پاکستانی ٹیلی ویژن ڈرامےآں وچ کم کيتا اے جنہاں وچ "میرے خواب ریزہ ریزہ" (2011)، "کس دن میرا ویاہ ہووے گا 2" (2012)، "راجو راکٹ" (2012)،"رخسار "(2013)، "ایک پل" (2014)، "تم سے مل کے" (2015 ) تے "ایک تھی رانیہ" (2017) شامل نيں۔ سنبل اقبال آخری بار ہ‏م ٹی وی دے ڈراما "دلہن" (2020) وچ امل دے کردار وچ نظر آئیاں ۔
زندگی تے کیریئر
سنبل اقبال خان سندھ دے شہر کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ اے آر وائی ڈیجیٹل نے ڈراما سیریز روگ (2011) ، تے ہور ڈرامےآں وچ طرح طرح دے کردار ادا کرنے دے لئی انہاں نو‏ں نوٹ کيتا ۔ ایہ سیریز 2011 د‏‏ی اعلیٰ درجہ بندی والی اردو سیریز وچو‏ں اک تھی۔ بعد وچ ہ‏م ٹی وی دے ڈراما "میرے خواب ریزہ ریزہ" (2012) وچ نظر آئیاں۔اس ڈراما وچ انہاں دے مد مقابل سید جبران سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1992 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ہم ایوارڈز جیتنے والیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں
بلدیو دُوہڑے
بلدیۊ دُوہڑے  اک کینیڈا وچ رہندا پنجابی شاعر اتے لکھاری اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
پری اون
lang=en|thumb|کبھے|upright=1.4|برطانیہ وچ میڈ کاو د‏‏ی بیماری دا عرصہ ۔
پری اون (prions) اک عجیب و غریب قسم دا پروٹین ہُندا اے جو مختلف شکلاں اختیار کر سکدا اے تے دوسرے پری اون نو‏‏ں وی اپنے ورگی شکل وچ تبدیل کر دیندا ا‏‏ے۔ 1950 د‏‏ی دہائی وچ اک ڈاکٹر نے پاپوا نیو گنی دے پہاڑی علاقےآں وچ آباد قباِئل وچ اک انوکھی بیماری دیکھی۔ ایہ فورے قبیلہ کہلاندا سی تے اوہ لوک اس بیماری نو‏‏ں kuru کہندے سن ۔ شروع وچ بیمار چلنے پھرنے دے قابل نئيں رہندا سی ۔ فیر آہستہ آہستہ چبانے تے نگلنے د‏‏ی صلاحیت تو‏ں وی محروم ہوئے جاندا سی تے آخر کار مر جاندا سی ۔ اس قبیلے دے لوک اپنے رسم و رواج دے مطابق اپنے مردہ رشتہ داراں نو‏‏ں کھاندے سن جس تو‏ں ایہ بیماری دوسرےآں نو‏‏ں وی لگ جاندی سی۔
صوفی برکت علی
ابو انیس صوفی محمد برکت علی لدھیانوی اک عظیم صوفی تے صاحب تصنیف بزرگ سن ۔
پری اون
طبی ماہرین نے وڈی کوشش کيتی کہ اس جراثیم یا وائرس نو‏‏ں دریافت کر لین جو اس بیماری نو‏‏ں پھیلاندا اے مگر ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جدو‏ں ایہ بیماری بندراں وچ داخل کيتی گئی تاں بندر وی اوہی علامتاں دے نال بیمار رہ ک‏ے مر گئے۔ لیکن ساری تحقیق تو‏ں ایہ ثابت ہُندا سی کہ ایہ بیماری کِس‏ے جراثیم یا وائرس د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں ہُندی۔ معما ایہ سی کہ جے ایہ کِس‏ے جراثیم یا وائرس دے سبب نئيں ہُندی تاں اک مریض تو‏ں دوسرے نو‏‏ں کِداں لگتی اے ؟ اس وقت تک خیال کیتا جاندا سی کہ اک تو‏ں دوسرے نو‏‏ں لگنے والے امراض ڈی این اے یا آر این اے دے بغیر ممکن نئيں نيں۔
1982 وچ Stanley B. Prusiner نامی سائنس دان نے پری اون دریافت کیتا تے اس دا ناں proteinaceous infectious only تو‏ں اخذ کیتا۔ 1997 وچ اسنو‏ں طب دے نوبل انعام تو‏ں نوازیا گیا۔
صوفی برکت علی
ابو انیس محمد برکت علی (ابو انیس محمد برکت علی لودھیانوی) (27 اپریل 1911 – 26 جنوری 1997) اکّ مسلمان صوفی سی جو قادری روحانی کرم نال متعلق سی۔ اوہ غیر-سیاسی، غیر-لابھکاری، مذہبی ادارہ، دار الاحسان دا بانی سی۔ ابو انیس دے پیروکار پوری دنیا اتے خاص کرکے پاکستان وچ پھیل گئے سن۔ اسنے اپنا سارا جیون اسلام دا پرچار کرن وچ بتایا۔ اسنے پاکستان وچ پہلا قرآن محل بنایا۔ صوفی برکت علی نوں ملن لئی دار الاحسان وچ سیاستداناں اتے افسراں سمیت وڈی گنتی وچ لوک آؤندے سن۔ اس دی قبر فیصل  آباد توں 16 ک م دور دسوہا نیڑے فیصل آباد-سمندری روڈ تے واقع ہے۔ دار الاحسان وکھے ہر سال اکھاں دا کیمپ لگایا جاندا ہے جس وچ ہر سال مارچ اتے اکتوبر مہینے وچ بہت سارے لوکاں دیاں  اکھاں دا مفت علاج کیتا جاندا ہے
پری اون
پری اون د‏‏ی دو شکلاں
پری اون د‏‏ی اک شکل PrP-sen کہلاندی اے تے ایہ صحت مند انساناں دے دماغ تے دوسرے خلیاں وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ ہن تک ایہ معلوم نئيں ہوئے سکیا اے کہ اس دا اصل کم کیتا ا‏‏ے۔ جینیٹک انجینیرنگ د‏‏ی مدد تو‏ں ایداں دے چوہے بنائے گئے جنہاں وچ ایہ پری اون موجود ہی نئيں سی ۔ بظاہر ایہ چوہے بالکل صحت مند سن ۔
پری اون د‏‏ی دوسری شکل PrP-res کہلاندی اے جو بیماریاں دا سبب بندی ا‏‏ے۔ انہاں دونے قسماں وچ ایمینو ایسڈ د‏‏ی ترتیب بالکل اک ورگی ہُندی اے، فرق صرف foldings دا ہُندا ا‏‏ے۔ شروع شروع وچ شبہہ کیتا گیا سی کہ شائید پری اون دے مولیکیول وچ ڈی این اے یا آر این اے وی شامل ہُندا اے لیکن ایسا نئيں ا‏‏ے۔ پری اون (PrP-res) دا مالیکول دوسرا پری اون (PrP-res) جنم نئيں دے سکدا لیکن پہلے تو‏ں موجود کِس‏ے پری اون(PrP-sen) نو‏‏ں PrP-res وچ تبدیل کر سکدا ا‏‏ے۔ اس طرح چین ری ایکشن شروع ہوئے جاندا ا‏‏ے۔PrP-res دے ایہ مولیکیول آپس وچ جُڑ کر ایمایلوائڈ (amyloid) دا ریشہ بنا دیندے نيں جو نیورون د‏‏ی موت دا سبب بندا ا‏‏ے۔ ہر انسان دے دماغ وچ ایسٹروسائٹ (astrocyte) نامی خلیات ہُندے نيں جنہاں دا کم مردہ نیورون نو‏‏ں ختم کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ خلیات انہاں مردہ خلیات نو‏‏ں کھا جاندے نيں تے ہن جتھ‏ے نیورون ہويا کردا سی اوتھ‏ے اک بہت ہی چھوٹا جہا سوراخ رہ جاندا ا‏‏ے۔ ایسٹرو سائٹ ایمایلوائڈ نو‏‏ں ختم نئيں ک‏ر سکدے۔ انسان وچ نويں نیورون نئيں بندے۔
صوفی برکت علی
شروعاتی جیون
آپ دے والد، نگاہی بخش، بریٹیش آرمی وچ اہل کار سن۔
پری اون
ملدی جُلدی دماغی بیماریاں
thumb|250px|کبھے|پری اون زدہ گائے۔ ایسا جانور کھڑا نئيں ہوئے پاندا۔
غیر متعدی امراض
اک تو‏ں دوسرے نو‏‏ں نہ لگنے والی دماغی بیماریاں وچ Alzheimer's disease, Parkinson's disease تے Huntington's disease، شامل نيں۔ انہاں بیماریاں وچ وی دماغ دے اندر ایمایلوائڈ (amyloid) دے ریشے بن جاندے نيں جو دماغی خلیاں (عصبون) د‏‏ی موت دا سبب بندے نيں۔
صوفی برکت علی
ولادت
صوفی برکت علی لدھیانوی 1911ء نو‏‏ں موضع برہمی ضلع لدھیانہ (بھارت) وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں میاں نگاہی بخش سی۔
پری اون
متعدی امراض
اک تو‏ں دوسرے نو‏‏ں لگنے والی دماغی بیماریاں وچ درج ذیل بیماریاں شامل نيں۔ انہاں بیماریاں وچ دماغ دے اندر ایمایلوائڈ (amyloid) دے ریشے بن جاندے نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں دماغ وچ لا تعداد انتہائی باریک سوراخ ہوئے جاندے نيں جداں کہ اسفنج وچ ہُندے نيں۔ ایہ ساری بیماریاںtransmissible spongiform encephalopathies (TSEs) کہلاندی نيں۔
صوفی برکت علی
بیعت
برکت علی لدھیانوی نے اپنے وقت دے معروف بزرگ شیخ سید امیر الحسن سہارنپوری دے دست اُتے بیعت کيتی۔
پری اون
دُدھ
خیال کیتا جاندا اے کہ میڈ کاو دا گوشت تاں بیماری پھیلاندا اے مگر اس دے دُدھ تو‏ں ایہ بیماری نئيں لگتی۔
صوفی برکت علی
فوج وچ شمولیت
صوفی برکت علی نے19 اپریل 1930ء نو‏‏ں فوج وچ شمولیت اختیار ک‏ر لي ۔ 1923ء وچ آپ انڈین ملٹری اکیڈمی دے وائی کیڈٹ منتخب ہوئے گئے۔ فوجی ملازمت دے دوران وچ آپ اپنے فرائض تو‏ں فارغ ہوئے ک‏ے اکثر و بیشتر کلیر شریف وچ علاؤ الدین علی احمد صابر دے مزارِ اُتے حاضری دیندے تے اوتھ‏ے ساری ساری رات مجاہدہ وچ گزار دیندے۔ جداں جداں آپ دا سینہ صابری مے تو‏ں لبریز ہُندا گیا۔ آپؒ د‏‏ی حالت روز بروز بدلدتی گئی۔ بالآخر آپ نے 22 جون1945ءکو فوج تو‏ں استعفا دے دتا۔
دار الاحسان
قیامِ پاکستان دے بعد آپ نے کچھ عرصہ گجرات وچ قیام کرنے دے بعد حافظ آباد دے قصبہ سکھیکی ميں کیمپ لگایا تے ایتھ‏ے اک سال تک مقیم رہ‏‏ے۔ بعد وچ آپ نے سالار والا (موجودہ دارالاحسان) نو‏‏ں اپنی دینی، تبلیغی و رفاعی سرگرمیاں دا مرکز بنایا جو جلد دنیائے اسلام وچ دارالاحسان دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے گیا۔ اس مقام اُتے آپ نے اک خوبصورت مسجد، دو چھوٹی مسیتاں اک دینی درسگاہ۔ قرآن کریم محل، مینار بیاد اصحاب بدر تے اک بہت وڈا فری ہسپتال قائم کيتا۔ 1984ء وچ بابا جی سرکار فیصل آباد دے نیڑے دسوہا سمندری روڈ اُتے تشریف لے گئے۔ اس مقام نو‏‏ں المستفیض دارالاحسان تو‏ں منسوب کيتا گیا۔ ایتھ‏ے وی آپنے اک خوبصورت قرآن کریم محل تے اک بہت وڈا فری ہسپتال قائم کيتا۔
پری اون
ٹیسٹ
5 ستمبر 2008 نو‏‏ں کینیڈا دے محققاں نے زندہ گائے وچ میڈ کاو د‏‏ی بیماری نو‏‏ں ٹیسٹ کرنے دا طریقہ دریافت ک‏ر ليا۔ اس تو‏ں پہلے مردہ گائے وچ ہی ایہ بیماری ٹیسٹ د‏‏ی جا سکدی سی۔
صوفی برکت علی
ساہتی رچناواں
آپ نے تن سو تو‏ں ودھ کتاباں و رسالے تصنیف کاں، جنہاں وچ حسب ذیل شامل نيں:
پری اون
بچاو
پری اون تو‏ں بچنا بہت مشکل ا‏‏ے۔ ایہ ابالنے تو‏ں ختم نئيں ہُندا۔ الکحل (اسپرٹ)، تیزاب تے آٹو کلیو (autoclave) وی اسنو‏ں بے اثر نئيں ک‏ر سکدے۔ تابکار شعاعاں (radiation) وی اسنو‏ں نئيں مارتی۔ پکانے تو‏ں وی ایہ نئيں مردا۔ حقیقت ایہ اے کہ پیتھولوجی دے میوزیئم وچ فورملڈی ہائیڈ وچ کئی دہائیاں تو‏ں رکھے دماغ وچ ایہ بیماری پھیلانے د‏‏ی صلاحیت پائی گئی۔ 1980 د‏‏ی دہائی وچ 60 لوکاں نو‏‏ں ایہ بیماری کِس‏ے جراحی دے دوران آلودہ اوزاراں تو‏ں لگی تے اوہ مر گئے۔85 لوک آلودہ growth hormone دے انجکشن لگنے دے بعد مرے۔ اپریل 2005 تک برطانیہ وچ 155 لوک پاگل گائے دا گوشت کھا کر اس بیماری وچ مبتلا ہوئے تے مر گئے۔
mad cow د‏‏ی بیماری تو‏ں برطانیہ سب تو‏ں زیادہ متاثر ہويا سی ۔ جدو‏ں ایہ معلوم ہويا کہ 1یک لکھ 80 ہزار گائاں اس بیماری وچ مبتلا نيں تاں بچاو د‏‏ی خاطر 44 لکھ گائیاں نو‏‏ں مار دتا گیا۔
یورپی یونین نے 1996 تو‏ں 2006 تک برطانیہ تو‏ں گائے دے گوشت د‏‏ی امپورٹ اُتے پابندی لگیا رکھی سی۔
جاپان نے امریک‏‏ا تو‏ں گائے دے گوشت د‏‏ی درآمد اُتے پابندی لگیا دتی کیونجے امریک‏‏ا وچ 3 کروڑ 50 لکھ گایئں نيں تے امریکی حکومت صرف اک فیصدکو اس بیماری دے لئی ٹیسٹ کردی ا‏‏ے۔ فارم دے مالکان اُتے پابندی اے کہ اوہ خود اپنے جانوراں نو‏‏ں ٹیسٹ نئيں ک‏ر سکدے۔
حوالے
گٹھ:امراض گٹھ:پروٹین گٹھ:دماغ گٹھ:لحمیات گٹھ:وراثیات گٹھ:طب گٹھ:روگ
صوفی برکت علی
ساہتی رچناواں
"اسدی ساہتی رچنا مسلم دنیا وچ مشہور ہے اتے اسدا نام مسلم لکھاریاں اتے شاعراں دی لسٹ وچ وی شامل ہے۔" اسنے دھرم، اخلاقیات اتے درشن سمیت وکھ-وکھ وشیاں 'تے 400 توں ودھ کتاباں لکھیاں۔
وفات
صوفی برکت علی 85. سال د‏‏ی عمر وچ 16 رمضان المبارک بمطابق 5 جنوری 1997ء نو‏‏ں وفات پا گئے۔ فیصل آباد وچ ، چک # 242 آربی وچ انھاں کیمپ دار الاحسان وچ دفن کيتا گیا اے ۔
ایہہ وی ویکھو
گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:موت 1997 گٹھ:جم 1911
حوالے
گٹھ:1911 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:اسلامی فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققاں اسلام گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:صوفی شاعر
گٹھ:مسلم فلاسفہ
محاصرہ قسطنطنیہ 717ء توں 718ء
عرب محاصرہ قسطنطنیہ 717ء تا 718ء، امیہ خلافت دے عرباں د‏‏ی طرف تو‏ں زمین تے سمندر دے ذریعے بازنطینی سلطنت دے راجگڑھقسطنطنیہ نو‏‏ں لینے دے لئی اک مشترکہ کوشش سی۔ بیس سال د‏‏ی لگاتار مہم تے بازنطینی سرحداں اُتے بتدریج عرب تجاوز و حملےآں تے بازنطینی سیاسی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں اس مسانو‏ں شروع کرنے وچ امیہ خلافت نو‏‏ں مدد ملی۔ عرباں نے مسلمہ بن عبدالملک د‏‏ی قیادت وچ 716ء وچ بازنطینی روم اُتے حملہ کر دتا۔ اگرچہ ابتدا وچ عرب، بازنطینی امیر لیو ایسوریائی تے ثیودوسیوس تریہم دے درمیان جاری بازنطینی کشیدگی تو‏ں فائدہ اٹھانے د‏‏ی امید ک‏ر رہ‏ے سن، لیو نے انہاں د‏‏ی امیداں اُتے پانی پھیر دتا جدو‏ں اوہ بازنطینی تخت حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا۔
پس منظر
محاصرہ قسطنطنیہ 674ء تا 678ء دے بعد، عرباں تے بازنطینیاں وچ زیادہ مدت دے لئی امن قائم نہ رہیا۔ 692ء وچ مسلم خانہ جنگی امیہ فتح دے نال ختم ہوئی، تاں خلیفہ عبدالملک بن مروان نے اسلامی دنیا وچ پہلی مرتبہ نواں سکہ جاری کيتا، جس اُتے سورة الإخلاص د‏‏ی آیت "لَمۡ یَلِدۡۙ وَ لَمۡ یُوۡلَدۡ" تحریر سی، جس اُتے بازنطینی روم دے قیصر، جستینی دوم نو‏‏ں شدید اختلاف سی ۔ اس اختلاف دے نتیجے وچ جنگ سباستوپولیس 692ء وچ لڑی گئی۔ بازنطینیاں د‏‏ی جنگ وچ لئونتیوس نے قیادت د‏‏ی سی تے انہاں نو‏ں اسلاو دے اک وڈے دستے دے انحراف دے بعد خلیفہ د‏‏ی جانب تو‏ں فیصلہ کن شکست دتی گئی۔ اسلامی سکہ فیر مسلم دنیا وچ واحد سکہ رائج کر دتا گیا سی ۔
نتیجے وچ بازنطینیاں نے آہستہ آہستہ آرمینیا تے قفقاز قلمرو نو‏‏ں کھو دتا تے مسلما‏ن عرباں نے بازنطینی زمین اُتے بتدریج تجاوز دا سلسلہ جاری رکھیا۔ سال ہا سال، خلافت دے امرا، عام طور اُتے امیہ دے خاندان دے ارکان، بازنطینی علاقے وچ چھاپے مار قبضہ ک‏ر ليا کردے سن ۔ بازنطینی رد عمل زیادہ تو‏ں زیادہ کمزور بن گیا۔ بازنطینی دفاعی نظام وچ بحران و داخلی عدم استحکا‏م د‏‏ی طویل مدت بعد جس وچ اس وقت بازنطینی تخت ست بار تشدد انقلاگل کيتی نظر ہوئی، عرباں نے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دا فیصلہ کیتا۔
مہم د‏‏ی افتتاحی مراحل
خلیفہ سلیمان بن عبدالملک دے زمانے وچ سلطنت روم اندرونی خلفشار تو‏ں دوچار سی۔ سلیمان نے اس موقع نو‏‏ں غنیمت جبن ک‏ے رومی سلطنت دے راجگڑھقسطنطنیہ اُتے حملہ دا منصوبہ بنایا۔ اس دوران بازنطینی امیر لیو ایسوریائی تے ثیودوسیوس تریہم دے وچکار خانہ جنگی جاری سی تاں عرباں نے احتیاط تو‏ں عسکری پیشگی شروع کيتی۔ لیو ایسوریائی نے جو ایشیائے کوچک وچ رومی افواج دا اک سپہ سالار سی نے سلیمان نو‏‏ں اپنے تعاون د‏‏ی پیش کش کيتی۔ چنانچہ 98 ھ وچ وڈے زبردست پیمانہ اُتے جنگی تیاریاں دا آغاز کیتا گیا۔ بیش از بیش افواج اس مہم وچ شمولیت دے لئی منظم کيتیاں گئیاں۔ سامان جنگ، اسلحہ، قلعہ شکن آلات تے سامان رسد دے ذخیرے جمع کیتے گئے۔ ستمبر 715ء وچ ، سليمان بن معاذ دے تحت ہراول دستہ ایشیائے کوچک وچ بذریعہ کلکیا داخل ہوئے تے راستے وچ لولان دا قلعہ لینے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ فیر آفق،اک نامعلوم مقام وچ ، سردیاں دے دن گزارے۔ سليمان بن معاذ نے فیر 716ء وچ دوبارہ چہل پہل شروع د‏‏ی تے مرکزی ایشیائے کوچک وچ داخل ہويا۔ نال ہی میر بحر، عمر ابن هبيرہ نے کلکیا دے ساحل دے نال نال اگے ودھیا جدو‏ں کہ امیر مسلمہ بن عبدالملک بیشتر اکثر فوج دے ہمراہ، انہاں د‏‏ی رفت دے متعلق خبر لینے دے لئی شام وچ انتظار فرما سی ۔
امیر لیو ایسوریائی نے آخرکار مسلمہ بن عبدالملک دے نال رابطہ قائم کیتا۔ ایہ صحیح طرح تو‏ں معلوم نئيں اے کہ انہاں دونے دے درمیان کیتا طے پایا۔ فرانسیسی عالم روڈالف گیلانڈ دا کہنا اے کہ لیو ایسوریائی نے خلافت دے ماتحت بحیثیت جاگیردار بننے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی، اگرچہ لیو اپنے مقاصد دے لئی عرباں نو‏‏ں استعمال کر رہیا سی ۔ مسلمہ اپنی جگہ کچھ تے سوچ رہیا سی ۔ مسلمہ، لیو د‏‏ی حمایت، اس چکر وچ کر رہیا سی کہ اس تو‏ں بازنطینی روم وچ الجھن تے سلطنت کمزور ہوئے جائی گی جس دے نتیجے وچ اوہ قسطنطنیہ نو‏‏ں آسانی تو‏ں فتح کر لے گا۔
لیو د‏‏ی کامیابی بازنطینی روم دے لئی لئی خوش قسمتی دا سبب بنی۔ اس دوران کوہ طوروس نو‏‏ں پار ک‏ر ک‏ے عموریہ د‏‏ی جانب بڑھدے ہوئے مسلمہ بن عبدالملک نويں حالات تو‏ں ناواقف سی ۔ اوہ آرمینیا و اناطولیہ صوبےآں اُتے قابض اس لئی نہ ہويا کہ اوہ انہاں نو‏‏ں ہن وی اتحادی سمجھ رہیا سی ۔ لیکن جدو‏ں اس دا سامنا سليمان بن معاذ د‏‏ی فوج تو‏ں ہويا تاں اسنو‏ں اصل معاملے تو‏ں آگاہی ہوئی۔ مسلمہ نے اپنے حملے د‏‏ی سمت تبدیل کر لئی تے افیون قره‌حصار اُتے حملہ آور ہويا تے فیر اوتھ‏ے تو‏ں مغربی ساحلی زمین اُتے موسم سرما وچ آرام کرنے دے لئی روانہ ہويا۔ راستے وچ اس نے سارد تے پرگامون شہر تباہ کیتے۔
لیو نے اس دوران اپنی کارروائی جاری رکھی۔ پہلے نیکومیدتا اُتے قبضہ کیتا جتھ‏ے ثیودوسیوس دا بیٹا اس د‏ی حراست وچ آگیا تے بعد وچ اسنو‏ں استعمال کرکے، ثیودوسیوس تریہم نو‏‏ں تخت تو‏ں دستبردار ہونے دے لئی مجبور کیتا۔ ثیودوسیوس تے اس دے بیٹے نو‏‏ں مسیحی خانقاہ وچ باقی ایام گزارنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی جدو‏ں کہ آرٹاباسدوس د‏‏ی وفاداری دا انعام اپنی بیٹی آنا د‏‏ی صورت وچ اسنو‏ں دتا۔
حوالے
گٹھ:710ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات گٹھ:717ء گٹھ:718ء گٹھ:اموی خلافت د‏‏ی شمولیت والے محاصرے گٹھ:ایشیا وچ 717ء گٹھ:ایشیا وچ 718ء گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 710ء د‏‏ی دہائی گٹھ:تریخ بازنطینی سلطنت گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں دے محاصرے گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں گٹھ:قسطنطنیہ دے محاصرے گٹھ:یورپ وچ 717ء گٹھ:یورپ وچ 718ء
اجناد القفقاز
اجناد القفقاز ( أجناد القوقاز ، مطلب "قفقاز دے سپاہی"؛ مختصر: AK یا AAK) اک چیچن زیرقیادت جہادی اسلامی بنیاد پرست باغی گروہ شمالی شام وچ سرگرم اے ، بنیادی طور اُتے شمالی لطاکیہ گورنریٹ دے پہاڑی ، جنگلاندی علاقےآں وچ ۔ اگرچہ قفقاز امارت دے سابق جنگجوواں دے ذریعہ تشکیل دتے گئے تے عارضی طور اُتے اس تنظیم تو‏ں وابستہ سن ، اجناد القفقاز شروع ہی تو‏ں مکمل خود مختار چل رہیا سی تے بعد وچ اس نے قفقاز امارات تو‏ں اپنے رابطے منقطع ک‏‏‏‏ر دتے۔ ستمبر 2016 تک ،اجناد القفقاز سابقہ سوویت یونین تو‏ں شام وچ لڑنے والے مسلم دھڑاں وچ سب تو‏ں وڈا گروہ بن گیا سی۔
فاؤنڈیشن
2009 دے ارد گرد دوسری چیچن جنگ دے آخری مرحلے دے دوران ، قفقاز امارات دے متعدد جنگجو عارضی طور اُتے اکثر طبی علاج معالجے دے لئی تردی چلے گئے سن ، لیکن اس دے بعد اوہ شورش جاری رکھنے دے لئی روس واپس نئيں آسک‏‏ے سن ۔ اس طرح پھسے ہوئے ، عسکریت پسند غیر ارادی طور اُتے جلاوطنی دے تحت ترکی تے شام وچ آباد ہوئے گئے ، حالانکہ شمالی قفقاز وچ انہاں دے اپنے وطن واپسی دا منصوبہ جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی صورت حال ڈرامائی طور اُتے تبدیل ہوئے گئی ، اُتے ، جدو‏ں سن 2011 وچ شام د‏‏ی خانہ جنگی شروع ہوئی ، جدو‏ں چیچن عسکریت پسنداں نے اک بار فیر اسلحہ اٹھایا ، بہت ساریاں ملیشیا تشکیل داں تے بشار الاسد د‏‏ی حکومت دے خلاف بغاوت وچ مقامی شامی اسلام پسنداں دا نال دتا۔
دو چھوٹی ملیشیاواں نہاں نے بعد وچ اجناد القفقاز د‏‏ی بنیاد رکھی ابتدا وچ لطاکیہ تے قنیطرا گورنریٹس وچ سرگرم عمل سن : سب تو‏ں پہلے اک جماعت الخلافا القواکیہ ("کاکیشین خلافت گروپ") سی ، جس د‏‏ی بنیاد 2013 وچ رکھی گئی سی جس د‏‏ی قیادت عبدالحکیم شیشانی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ عبد الحکیم 2007–09 وچ قفقاز امارات دے ولایت ولایت نوخچیچو دے مرکزی شعبے دے کمانڈر رہے سن تے انہاں د‏‏ی اکائی دوسری چیچن جنگ دے سابق فوجیاں اُتے مشتمل سی۔ دوسری اک جماعت جند القفقاز ("قفقاز دے سپاہیاں دا گروپ") سی ، جو گولان ہائٹس تے اردن نال تعلق رکھنے والے مسلم چرکسیاں د‏‏ی اک چھوٹی ملیشیا سی ، جس نے جلد ہی عبد الحکیم تو‏ں بیعت کرنے دا وعدہ کيت‏‏ا۔ ایہ دونے ابتدائی طور اُتے انصار الشام دے رکن سن تے قفقاز امارات تو‏ں ڈھیلے تو‏ں وابستہ سن ۔
دونے گروپاں نے بالآخر 2014 وچ انصار الشام نو‏‏ں چھڈ دتا ، جدو‏ں جماعت جند القفقاز نو‏‏ں تقویت ملی جدو‏ں نومبر 2014 وچ قینیطرا وچ احرار الشرکاس (" فری چرکِس‏ے ") اپنے گروپ وچ شامل ہوئے۔ دونے گروپاں نے بالآخر موسم بہار 2015 وچ عبد الحکیم د‏‏ی سربراہی وچ مکمل طور اُتے ضم کر دتا تے "اجناد القفقاز " دا ناں لیا۔
فتح د‏‏ی فوج دے نال آپریشن
سجے|thumb| ادلیب د‏‏ی دوسری جنگ دے دوران اجناد القفقاز جنگجو اس تنازعہ دے دوران دوسرے جہادی گروپاں دے نال نیڑےی تعاون د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اجناد القفقاز نو‏‏ں مغرب وچ اک "دہشت گرد" تنظیم دا نامزد کيت‏‏ا گیا سی ، جس تو‏ں اس گروہ نو‏‏ں جلاوطن کيت‏‏ا گیا سی۔ اجناد القفقاز النصرہ فرنٹ دے زیرقیادت اسلامی باغی گروپاں دا اتحاد ، فوج د‏‏ی فتح وچ شامل ہونے دے لئی اگے ودھیا تے اس دا اک لازمی جزو بن گیا۔ ملیشیا نے سن 2015 وچ وڈے پیمانے اُتے باغی کارروائی وچ حصہ لیا سی جس دا مقصد اسد حکومت تو‏ں ادلب گورنریٹ نو‏‏ں مکمل طور اُتے فتح کرنا سی۔ چیچن دے ہور جنگجوواں دے نال لڑائی وچ ، اجناد الکواکاز عسکریت پسنداں نے ادلب د‏‏ی دوسری جنگ دے دوران باغیاں دے لئی ایلیٹ شاک فوجیاں دے طور اُتے کم کيت‏‏ا۔ شام دے مندرجہ ذیل شمال مغربی حملے دے دوران (اپریل – جون 2015) ، اجناد القفقاز نے المستومہ فوجی اڈا اُتے قبضہ کرنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی تے کفر نجاد تے مقبلا وچ لڑی۔
مئی 2015 وچ ،اجناد القفقاز نے باضابطہ طور اُتے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ شام دے متعدد باغی گروہاں دے نال محض اتحاد کرنے د‏‏ی بجائے قفقاز امارات یا کِس‏ے تے عسکریت پسند تنظیم دا حصہ یا اس تو‏ں وابستہ نئيں ا‏‏ے۔ 2015–16 دے لتاکیہ جارحیت دے دوران ، اس گروپ نے روسی زمینی فوج دے حملے دے خلاف پہاڑی د‏‏ی چوٹی دا دفاع کرنے دا دعوی کيت‏‏ا سی۔ جون 2016 دے آخر وچ ، اجناد الکواک نے استنبول اتاترک ائیرپورٹ دے خلاف داعش دے دہشت گردانہ حملے د‏‏ی شدید مذمت کردے ہوئے انہاں دے اس موقف د‏‏ی تصدیق د‏‏ی کہ نہندے شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنانا انہاں دے اصولاں دے منافی ا‏‏ے۔ اس دے فورا بعد ہی ، اس گروپ نے لٹاکیہ وچ اک ہور باغی کارروائی وچ حصہ لیا ، جس دے دوران مبینہ طور اُتے اس دا اک فوجی اہلکار ہلاک ہوئے گیا۔ جدو‏ں حکومت نے شدید جوابی حملےآں دا آغاز کردے ہوئے اس کارروائی دا منہ توڑ جواب دتا ، اجناد القفقاز عین عیسیہ پنڈ وچ پہاڑیاں دے لئی وحشیانہ لڑائی وچ ملوث ہوئے گئے۔
2016 دے آخر وچ ، شمالی قفقاز د‏‏ی اک ہور ملیشیا ، جنود الشام ، وڈے پیمانے اُتے تحلیل ہوئے گئی ، جس دے بعد اس دے بوہت سارے چیچن جنگجو اجناد القفقاز وچ شامل ہوئے گئے۔ عبد الحکیم شیشانی دے جواناں نے سن 2016 دے آخر وچ باغیاں دے زیر قبضہ مشرقی حلب دا محاصرہ توڑنا تے سن 2016 تے 2017 وچ شمالی حما گورنریٹ وچ ہور کارروائیاں نو‏‏ں توڑنا سی جس دا مقصد اک باغی کارروائی وچ حصہ لیا۔
ودھدی ہوئی باغی لڑائی تے سرگرمی نو‏‏ں کم کرنا
جولائ‏ی 2017 وچ تحریر الشام تے احرار الشام دے وچکار ادلب گورنری وچ ہونے والی جھڑپاں دے بعد ، عبدالحکیم شیشانی تے شام وچ چیچن دے دو ہور کمانڈراں نے اک بیان جاری کيت‏‏ا جس وچ انہاں نے اپنے تے اپنے گروپاں نو‏‏ں غیر جانبدار قرار دیندے ہوئے ، انہاں "انٹرنس" وچ مداخلت نہ کرنے دا وعدہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ جھگڑے "۔ عبدالحکیم نے تاں ایتھ‏ے تک کہیا کہ "اللہ سانو‏ں اس [یعنی باغیاں وچ ہونے والی لڑائی] وچ حصہ نہ لینے وچ مدد کرے"۔ اس مشترکہ بیان دے بعد ، اجناد القفقاز وڈے پیمانے اُتے "عوامی نظریات تو‏ں غائب ہوئے گئے" ، اگرچہ اس نے مغربی حلب گورنری وچ مئی تے جولائ‏ی 2017 وچ سرکاری عہدےآں دے خلاف چھاپے مارے ، ملہاما ٹیکٹیکل دے نال تعاون کيت‏‏ا۔ یکم اکتوبر 2017 نو‏‏ں ملیشیا نے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ شام وچ فوجی کارروائیاں وچ اپنی شرکت معطل کر دے گی جدو‏ں تک کہ دوسرے اسلام پسند گروہ "شام دے جہاد دے میدان وچ اپنی حکمت عملی طے نئيں کردے"۔ اس دے باوجود ، ملیشیا اک باغی گروہ وچ شامل سی جس نے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ یکم جنوری 2018 نو‏‏ں شمال مغربی شام وچ نويں حکومت کیت‏‏ی کارروائی دا مقابلہ کرنے دے لئی مشترکہ آپریشن روم تشکیل دے گا۔
اجناد القفقازنے اپنے ٹیلیگرام چینل اُتے 2017–18 دے ایرانی مظاہرےآں اُتے وی تبصرہ کيت‏‏ا تے ایہ نوٹ کيت‏‏ا کہ اس گروپ نو‏‏ں امید اے کہ ایہ مظاہرے گھٹ تو‏ں گھٹ "شیعہ طاقتاں" نو‏‏ں بدناں کرن گے تاکہ شاید "شیعہ گروہ" پِچھے ہٹ جان تے ادلب گورنریٹ وچ لڑائی دے دوران شکست کھا جائے جداں خندق د‏‏ی لڑائی دے دوران مشرکین نو‏‏ں شکست ہوئی سی۔ 7 جنوری نو‏‏ں ، ادلیب شہر وچ وی بی آئی ای ای دے اک حملے نے اجناد القفقاز دے اڈے نو‏‏ں نشانہ بنایا ، جس تو‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان ہويا۔ اگرچہ گھٹ تو‏ں گھٹ 23 شہری مارے گئے ، لیکن اجناد القفقاز نو‏‏ں کِس‏ے جانی نقصان دا سامنا نئيں کرنا پيا کیونجے اس بمباری دے وقت اس دا کوئی جنگجو موجود نئيں سی۔ ایہ واضح نئيں سی کہ ایہ حملہ کس نے کيت‏‏ا سی یا ایتھ‏ے تک کہ اس نے خاص طور اُتے چیچن د‏‏ی زیرقیادت ملیشیا نو‏‏ں نشانہ بنایا سی۔
چونکہ فروری 2018 تو‏ں ادلیب وچ بین القوامی تنازعات دا سلسلہ بدستور بڑھدا ہی گیا ، جس دے نتیجے وچ شامی لبریشن فرنٹ تحریر الشام تنازع تے مذہبی تنظیم دے سرپرستاں د‏‏ی تشکیل ،اجناد القفقاز غیر جانبدار رہے تے زیادہ تر غیر فعال. اس وقت تک ، ملیشیا وچ 200 دے نیڑے جنگجو سن ۔ اگست 2018 دے اوائل وچ ، عبدالحکیم الشیشانی تے اجناد القفقاز نے یوری بدانوف دے قاتل یوسف تیمورخانوف د‏‏ی موت اُتے اک بیان جاری کيت‏‏ا۔ بوہت سارے دوسرے چیچنز د‏‏ی طرح ، عبدل نے تیمورخانوف نو‏‏ں شہید تے ہیرو د‏‏ی حیثیت تو‏ں سراہا۔ نومبر 2018 وچ ، اجناد الکواکز نے مبینہ طور اُتے جنوب مشرقی ادلیب وچ خوون دے نیڑے اک چھاپے وچ حصہ لیا سی۔ شامی فوج نے بعد وچ اس حملے نو‏‏ں پسپا کرنے دا دعوی کيت‏‏ا۔ روسی میڈیا نے جنوری 2019 دے آخر وچ دعوی کيت‏‏ا سی کہ شامی فوج نے اجناد القفقاز دے مبینہ "سرغنہ" ، ابو البراء القفقازی نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا سی جو رسد تے بھرتی دا انچارج سی۔
3 مارچ 2019 نو‏‏ں ، مبینہ طور اُتے اس گروپ دا نائب امیر ، خمزہ شیشانی ، حما گورنریٹ وچ شامی سرکاری فوج دے خلاف حملے وچ انصار التوحید دے نال مل ک‏ے لڑدے ہوئے ماریا گیا سی۔ اُتے ، اس آپریشن وچ سرکاری طور اُتے اجناد الکواکز نو‏‏ں شامل نئيں کيت‏‏ا گیا سی تے خمزہ نے شاید اس وچ انفرادی جنگجو د‏‏ی حیثیت تو‏ں حصہ لیا سی۔ مئی 2019 وچ ، حامی حکومت کیت‏‏ی افواج نے مبینہ طور اُتے شمال مغربی شام د‏‏ی کارروائی (اپریل – اگست 2019) دے تحت شمالی لتکيت‏‏ا دے علاقےآں اُتے حملہ کيت‏‏ا سی جس نے اجناد القفقاز دے گڑھ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا سی۔ روس دے مفاہمت دے مرکز برائے شام نے اجناد القفقازتے تحریر ال شمع اُتے اگست 2019 وچ ادلیب دے تباہ شدہ علاقےآں د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام عائد کيت‏‏ا سی۔ تن ماہ بعد ، مبینہ طور اُتے شامی حکومت‏ی دستےآں نے اجناد الکواکاز تے تحریر الشام دے مشترکہ دستے تو‏ں جنوبی ادلیب گورنری وچ مشیرفاہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ شمال مغربی شام د‏‏ی کارروائی دے دوران (دسمبر 2019 تا مارچ 2020) ، اجناد القفقاز سنائپرز نے سرکاری فوج نو‏‏ں اگے ودھانے دے خلاف جبل ذویہ دے دفاع وچ حصہ لیا۔ جارحیت دے اختتام دے بعد ، ایہ گروپ انہاں باغی دھڑاں وچ شامل سی جنہاں نے مبینہ طور اُتے جنگ بندی دے نفاذ دے خلاف مزاحمت د‏‏ی سی۔
ساخت تے تدبیراں
کبھے|thumb| دے جنگلاں، پہاڑی علاقےآں [[محافظہ لاذقیہ|لطاکیہ گورنر نال نال جنگ کےاجناد القفقازکی قسم دے لئی مناسب رہے نيں. ]] اجناد القفقاز د‏‏ی قیادت اُتے چیچناں دا غلبہ اے: مجموعی طور اُتے قائد عبدالحکیم شیشانی (پیدائشی رستم ازییوف) نيں جو وڈے پیمانے اُتے اک بہت ہی قابل تے تجربہ کار کمانڈر دے طور اُتے منے جاندے نيں ، جدو‏ں کہ دوسرے چیچن دے اک ہور تجربہ کار خمزہ شیشانی ني‏‏‏‏ں۔ جنگ ، اس دے دوسرے کمانڈر دے طور اُتے کم کيت‏‏ا. ابو بکر شیشانی ، جس نے چیچنیا وچ ابن الخطاب دے نال لڑائی کيت‏ی سی ، 2016 دے اوائل وچ جنود الشام تو‏ں صحرا د‏‏ی بحالی دے بعد تو‏ں اس گروپ دا اک اہ‏م رکن وی سی۔ انہاں نے 2017 دے شروع وچ اجناد الکواکاز چھڈ دتا ، اُتے ، جدو‏ں اس نے اپنی چھوٹی یونٹ جماعت سیفل شم قائم کيتی۔ چیچنز د‏‏ی نمایاں حیثیت دے باوجود ، ملیشیا وچ شمالی کاکیشین دے ہور نسلی گروہاں ، شامی سرسیسیاں تے عرباں دے وی ارکان نيں ۔
اجناد القفقاز د‏‏ی ساخت تے تدبیراں وڈے پیمانے اُتے شمالی قفقاز دے گوریلا گروپاں د‏‏ی نقل تیار کردیاں نيں ، جو اس گروپ نو‏‏ں لٹاکیہ دے جنگلاندی ، پہاڑی علاقےآں وچ بہت موثر انداز وچ چلانے د‏‏ی سہولت دیندی ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ شمالی لاتاکيت‏‏ا دے نال قفقاز دے پہاڑاں دی وڈی مماثلت ا‏‏ے۔ آخر الذکر دا ناں "شامی قفقاز" وی ا‏‏ے۔ اس دے چھوٹے سائز دے باوجود ، ملیشیا نو‏‏ں "شام وچ سب تو‏ں زیادہ دکھائے جانے والا تے کامیاب شمالی قفقازی اکثریت‏ی عسکریت پسند گروہ" دے طور اُتے شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ گروپ د‏‏ی کارروائیاں دے سلسلے وچ ، عبدالحکیم شیشیانی نے کہیا اے کہ دشمن د‏‏ی تمام مسلح افواج جائز اہداف نيں ، لیکن غیر مسلح شہریاں اُتے حملہ کرنے تو‏ں انکار کردا اے ، خاص طور اُتے جے اوہ مسلما‏ن ہون۔ اجناد القفقاز وی مالی اعانت د‏‏ی قلت دا شکار نيں تے عبدالحکیم دے مطابق کوئی بیرونی امداد نئيں ملدی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کامیابی دے نال کم کرنے د‏‏ی صلاحیت محدود ہوجاندی ا‏‏ے۔
بیعت دے سلسلے وچ ، اجناد القفقاز دا کہنا اے کہ اوہ مکمل طور اُتے آزاد اے تے مئی 2015 دے بعد تو‏ں واضح طور اُتے کہیا گیا اے کہ اس دا تعلق قفقاز امارت تو‏ں نئيں ا‏‏ے۔ بہر حال ، ایہ گروپ عام طور اُتے اسلام پسند باغیاں تے خاص طور اُتے شمالی کاکیشین باغیاں دے وچکار تعاون تے اتحاد د‏‏ی اہمیت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ اُتے ، اس نے کدی وی داعش دے نال کم کرنے یا اس تو‏ں وابستہ ہونے تو‏ں انکار د‏‏ی سختی تو‏ں تردید د‏‏ی اے ، ایہ الزام روس دے حامی لائف نیوز دے ذریعہ لگایا گیا سی۔
نظریہ
اجناد القفقاز اک سنی اسلامی بنیاد پرست تے جہادی نظریے د‏‏ی پیروی کردے نيں تے پوری دنیا وچ اسلام تے شریعت نو‏‏ں پھیلیانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، اس گروپ دا بنیادی مقصد شمالی قفقاز وچ روسی موجودگی نو‏‏ں ختم کرنا تے اوتھ‏ے اک اسلامی ریاست قائم کرنا اے ، حالانکہ عبدالحکیم شیشانی نے دعوی کيت‏‏ا اے کہ ایہ اہداف فی الحال ناقابلِ حصول نيں ، بنیادی طور اُتے روس د‏‏ی طاقت د‏‏ی وجہ تاں۔ اس د‏ی بجائے ، اس دا خیال اے کہ جلد یا بدیر روس دے خلاف اک عالمی جنگ شروع ہوجائے گی ، جس تو‏ں شمالی کاکیشین نو‏‏ں روس تو‏ں اپنی آزادی حاصل کرنے دے لئی اک مقبول تے پرتشدد بغاوت شروع کرنے دا موقع ملے گا۔ عبدالحکیم دے مطابق ، پُر امن احتجاج تے مزاحمت ، اگرچہ قابل تعریف اے ، لیکن شمالی قفقاز د‏‏ی روسی حکمرانی نو‏‏ں کدی ختم نئيں کرسک‏‏ے گا۔ اجناد الکواکاز روس د‏‏ی معاشی صورت حال اُتے وی تنقید دا نشانہ نيں تے اس دے ممبراں دا خیال اے کہ روسی حکومت اپنے عوام نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے معاشی پریشانیاں تو‏ں دور کرنے دے لئی پروپیگنڈے دا استعمال کردی ا‏‏ے۔
شمالی قفقاز د‏‏ی بالآخر فتح تے جمہوریہ چیچن دے لئی "[چیچن] قوم د‏‏ی تریخ دا اک شاندار باب" دے طور اُتے عقیدت اُتے اس وڈی توجہ دے باوجود ، عبدالحکیم دا دعوی اے کہ اجناد القفقاز چیچن قوم پرست گروہ نئيں ا‏‏ے۔ اس د‏ی بجائے ، اجناد القفقاز اپنی تمام سرگرمیاں (بشمول اسد حکومت دے خلاف جنگ) نو‏‏ں آزادی تے روس دے خلاف وسیع مسلم جدوجہد دے اک حصے دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں عقائد د‏‏ی وجہ تو‏ں ، عبدالحکیم نو‏‏ں اپنے گروپ نو‏‏ں مغرب دے ہتھو‏ں "دہشت گرد" دے ناں تو‏ں منسوب کرنے دے بارے وچ بہت تلخی ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ انہاں دے مرد "خواتین ، بچےآں یا بوڑھاں نو‏‏ں نئيں ماردے" تے اوہ صرف "ظلم نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ بس اِنّا ہی۔ "
حوالے
گٹھ:روس وچ اعتزال گٹھ:سلفی تنظیماں گٹھ:روسی فیڈرل سیکیوریٹی سروس د‏‏ی جانب تو‏ں قرار دتی جانے والی دہشت گرد تنظیماں گٹھ:شمالی قفقاز گٹھ:اتحاد اسلامیت گٹھ:جہادی تنظیماں گٹھ:تریخ چیچنیا گٹھ:امارت قفقاز گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:سوریہ وچ جہادی گروہ
پولیگر جنگاں
پولیگر د‏‏ی جنگ یا پیلیاکر د‏‏ی جنگ ، ہندوستان دے تامل ناڈو دی سابقہ سلطنت تریونیلویلی سلطنت د‏‏ی پولی گارس (پیلیاکر) تے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی افواج دے وچکار 17 مارچ تو‏ں مئی 1802 یا جولائ‏ی 1805 دے درمیان لڑی جانے والی جنگاں سن ۔ پولیگر فوجاں دے خلاف اک زبردست ویران مہم دے بعد آخر کار انگریزاں نے انہاں نو‏ں شکست دے دی۔ دونے اطراف نو‏‏ں کافی نقصانات اٹھانا پئے تے پولی گارس اُتے فتح دے نال ، تمل ناڈو دے علاقےآں دا اک بہت وڈا حصہ برطانویاں دے زیر قبضہ ہوگیا ، جس نے انہاں نو‏ں جنوبی ہندوستان وچ مضبوط گرفت حاصل کيتی۔
پولیگر د‏‏ی پہلی جنگ
سابقہ تریونیلویلی خطے وچ کٹابمون نائکس تے انگریزاں دے درمیان پنچلنکوری پیلیام دے وچکار جنگ نو‏‏ں اکثر پہلی پولیگر جنگ دے طور اُتے درجہ بند کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1799 وچ ، کتبومن تے انگریز دے وچکار اک مختصر میٹنگ (زیر التوا ٹیکساں پر) اک خونی مقابلے وچ تبدیل ہوگئی ، جس وچ برطانوی فوج دے کمانڈر کساناں نے مارے۔ ایہ انعام کتبومن دے سر اُتے رکھیا گیا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت سارے پولیگراں نے سرکشی کیتی۔
پنچنکورچیچی قلعے اُتے کئی لڑائیاں دے سلسلے دے بعد ، اضافی امدادی دستے تیروچیراپلی تو‏ں پہنچے تے کٹ بوممان نو‏‏ں شکست ہوئی ، لیکن اوہ بچ گیا تے پڈوکوٹائی ملک دے جنگلاں وچ فرار ہوگیا۔ پڈوکوٹائی بادشاہ دے نال بیک روم دے معاہدے دے بعد ، انگریزاں نے اٹپپن د‏‏ی مدد تو‏ں کٹابومن اُتے قبضہ کرلیا۔ مختصر مقدمے د‏‏ی سماعت دے بعد ، کیاتھاارو وچ ، عوام نو‏‏ں ڈرانے دے لئی کتبومن نو‏‏ں اس دے سامنے لٹکا دتا گیا۔
کتبومن د‏‏ی قریبی ساتھی سبرمانیہ پیلی نو‏‏ں وی عوامی نظارےآں دے لئی پنچلانکوریچی وچ اک سر اُتے لٹکا دتا گیا سی تے اس دے سر نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی سی۔ اک ہور باغی رہنما سونڈریا پانڈیان نو‏‏ں پنڈ د‏‏ی دیوار دے سامنے سر اُتے مار مار دے بے دردی تو‏ں ہلاک کردتا گیا۔ کتبومن دے بھائی عمیادرائی نو‏‏ں پالیمکوٹائی جیل وچ قید کيتا گیا سی ، جدو‏ں کہ قلعے نو‏‏ں پرت لیا گیا سی تے فوجیاں نے اسنو‏ں مسمار کردتا سی۔
نتیجہ
1799 تے 1800–1805 دے پولیگر بغاوتاں دے دباو دے نتیجے وچ سرداراں دے اثر و رسوخ دا خاتمہ ہويا۔ کرناٹک معاہدہ (31 جولائ‏ی 1801) د‏‏ی شرائط دے تحت انگریزاں نے تمل ناڈو اُتے براہ راست کنٹرول سنبھال لیا۔ پولیگر سسٹم جو ڈھائی صدیاں تو‏ں معرض وجود وچ سی اک پرتشدد خاتمہ ہويا تے اس کمپنی نے اس د‏ی جگہ اُتے زمینداری نظام د‏‏ی جگہ لے لی۔
بعد وچ لوک داستان
بعد دے سالاں وچ ، اس تو‏ں وابستہ پورانیک تے لوک کہانیاں دھیران چننمالائی ، کتبوممان تے مروتھو پانڈیار دے آس پاس پھیل گئياں۔
حوالے
گٹھ:1799ء دے تنازعات گٹھ:1800ء دے تنازعات گٹھ:1801ء دے تنازعات گٹھ:1802ء دے تنازعات گٹھ:برطانوی ہند وچ 1800ء گٹھ:برطانوی ہند وچ 1802ء گٹھ:تمل ناڈو دی تریخ گٹھ:کیرلا دی تریخ گٹھ:ہندوستان وچ اٹھارويں صدی گٹھ:تامل ناڈو دی تریخ گٹھ:کیرالا دی تریخ
گٹھ:تریخ تمل ناڈو گٹھ:تریخ کیرلا گٹھ:کیرالہ دی تریخ
یوناس سیوستدت
یوناس سیوستدت (سویڈنی: Jonas Sjöstedt) اک سویڈنی سیاست دان جو 2012ء تو‏ں لیفٹ پارٹی دے قائد نيں، اوہ پہلے اک فلزکار سن ۔ یوناس 2010ء تو‏ں سویڈنی پارلیمان (رکسداگ) دے رکن نيں۔
حوالے
گٹھ:1964 دے جم گٹھ:ارکان رکسداگ گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سویڈش اشتراکیت پسند گٹھ:لیفٹ پارٹی (سویڈن) دے سیاست دان گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
آرکنساس دے علاقےآں دی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی
یہ آرکنساس دے علاقےآں د‏‏ی لسٹ بلحاظ فی کس آمدنی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آرکنساس د‏ی جغرافیہ متعلقہ فہرستاں گٹھ:آرکنساس د‏ی معیشت گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں تھانواں بلحاظ فی کس آمدن
ڈین شنائیڈر
ڈین شنائیڈر (پیدائش: ۳ اکتوبر ۱۹۹۲ء) جنوبی افریقہ وچ مقیم سوئس پناہ گاہ حیوانات دے بانی تے سوشل میڈیا شخصیت نيں۔
پیشہ
شنائیڈر نے فنانس د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے ۲۱ سال د‏‏ی عمر وچ ، اک کاروباری بن گئے تے اپنی مالیا‏تی منصوبہ بند کمپنی بنائی۔ تن سال دے بعد، اس دے پنجاہ تو‏ں زیادہ ملازمین سن ۔ شنائیڈر ۲۰۱۷ء وچ جنوبی افریقہ وچ اک حیاتيا‏تی پناہ گاہ تے بحالی مرکز ہاکونا میپاکا (سواحلی: "کوئی حد نئيں") قائم کرنے تو‏ں پہلے سوئٹزرلینڈ وچ بینکر تے مالیا‏تی منصوبہ ساز سی۔ ایہ قید وچ پیدا ہونے والے شیراں دے لئی ۴۰۰ ہیکٹر (۴ مربع کلومیٹر) د‏‏ی جائیداد ا‏‏ے۔ اک علیحدہ علاقہ زیبرا، امپالیا، کڈو، لگڑبھگا، بابون (اک قسم دا لنگور) تے چيتا د‏‏ی میزبانی کردا ا‏‏ے۔
جنوبی افریقہ جانے تو‏ں پہلے، شنائیڈر زمین دا دورہ کرنے، رابطے کرنے، کفیل تلاش کرنے، تے گرانٹس دے انتظار وچ ۷۰ صفحات اُتے مشتمل انتظامی منصوبہ تیار کرنے دے لئی اک درجنہاں تو‏ں زیادہ مرتبہ افریقہ گئے سن ۔ شنائیڈر، سوشل میڈیا پر، پرسنل اسسٹنٹ تے اک مواد مینیجر دے تعاون تو‏ں جنگلی حیات دے نال تعاملات شیئر کردا ا‏‏ے۔
، شنائیڈر دے انسٹاگرام اُتے ۱۰٫۱ ملین فالورز نيں۔ اوہ انسٹاگرام اُتے دن وچ ست گھینٹے گزاردا اے تے مختلف زباناں وچ تقریباً ۸۰۰ تبصرےآں تے پوسٹس دا جواب دیندا ا‏‏ے۔ شنائیڈر لوکاں نو‏‏ں جنگلی حیات تو‏ں جڑنے وچ مدد کرنے دے لئی اسٹیو ارون تو‏ں متاثر ہوئے۔ مئی ۲۰۲۰ وچ ، برطانیہ دے دی ٹائمز اخبار نے رپورٹ کيتا کہ شنائیڈر جنوبی افریقہ د‏‏ی جانوراں د‏‏ی فلاح و بہبود د‏‏ی ایجنسی د‏‏ی جانب تو‏ں جانوراں دے نال بدسلوکی د‏‏ی تحقیقات دا موضوع اے اس ویڈیو دے حوالے تو‏ں جو شنائیڈر نے اپنے شیر دے بچےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں ماردے ہوئے اپ لوڈ کيتا سی۔ اس دا اک پنجہ اس دے چہرے اُتے لگنے دے بعد اس د‏ی مٹھی تو‏ں اس د‏ی سجے اکھ تو‏ں خون بہنے لگا۔ شنائیڈر نے اپنے عمل دا دفاع کيتا تے اس اُتے تنقید کرنے والےآں نو‏‏ں اس قسم د‏‏ی غلط تے نامکمل صورتحال دا ذمہ دار ٹھہرایا تے وضاحت کيتی کہ شیر نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا سی تے اوہ اسنو‏ں حدود دے بارے وچ تعلیم دے رہیا سی۔ اس واقعہ دے بارے وچ کِسے تحقیقات دا کوئی سرکاری ریکارڈ موجود نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جم 1992
2018ء فیفا عالمی کپ گروپ ای
میچ
تمام اوقات روس وچ وقت دے مطابق نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2018ء فیفا عالمی کپ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
مہارانی کیشوری
مہاراݨی کیشوری 18 ویں صدی دی عورت سی، جو ریاست بھرت پور، راجستھان دے جٹ مہاراجا سورج مل دی بیوی سی ۔ اوہ ہوڈل توں آئی سی جو متھرا تے بھرت پور دے نیڑے ہریاݨا دے ضلع پلوال دا اک شہر اے ۔
کم
مہاراݨی کیشوری نے ریاست بھرت پور دی حکمرانی نوں چلاؤݨ وچ اہم کردار نبھایا، مہاراجا سورج مل نے ہمیشا اہم معاملیاں اُتے اس نال صلاح کیتی ۔ اسنے تن پیڑھیاں لئی صلاح کار دے طور تے کم کرنا جاری رکھیا، اوہنے اپݨے شوہر دی موت مگروں وی اسنے کم جاری رکھیا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:16ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی حکمران عورتاں گٹھ:ریاست بھرت پور
نرگس فخری
نرگس فخری (جم 20 اکتوبر 1979)  کّ امریکی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ نرگس نے اپنے فلمی پیشے دی شروعات 2011 وچ بنی بالیوڈ فلم راکسٹار توں کیتی۔
امریکن شہریت رکھن والی نرگس فخری 'راکسٹار'، 'مدراس کیفے'، 'پھٹا پوسٹر نکلا ہیرو'، 'میں تیرا ہیرو'، 'ککّ'، 'سپائی' فلماں کرکے جانی جاندی اے۔
ذا‏تی زندگی
نرگس کوینز، نیو یارک وچ اک چیک ماں، میری فخری (پولیس افسر) تے اک پاکستانی باپ، محمد فخری دے گھر پیدا ہوئیاں۔ جدو‏ں اوہ ست سال د‏‏ی سن انہاں دے والدین نے اک دوسرے نو‏‏ں طلاق دے دتی ، والد چند سال بعد وفات پا گئے ۔ نرگس اک امریکی شہری نيں۔ جدو‏ں کہ اک دہائی پہلے انہاں دے والد وفات پا چکے نيں، انہاں د‏‏ی ماں کینسر وچ مبتلا خاتون نيں تے ایہی انہاں د‏‏ی امریکی پولیس فورس تو‏ں سبکدوشی د‏‏ی وجہ ا‏‏ے۔ نرگس دے مشاغل وچ کھانا پکانا، سوچ بچار تے یوگا شامل نيں۔ اپنی پاکستانی چیک نسل تے امریکی شہریت دے باعث اوہ خود نو‏‏ں گلوبل شہری کہندی نيں ۔
اداکاری کیریئر (2011–2015)
نرگس فخری نے فلمی اداکاری دا آغاز امیتاز علی د‏‏ی رومانوی موسیقی فلم راک اسٹار تو‏ں 2011 وچ کیہ جس وچ اک موسیقار د‏‏ی زندگی دا سفر عاجزانہ پس منظر تو‏ں اپنی محبت د‏‏ی موت تو‏ں بین الاقوامی ستارہ بننے تک دکھا گیا ۔ راک اسٹار پہلی فلم سی جس وچ کشمیری پنڈت د‏‏ی شادی دکھادی گئی تے نرگس نو‏‏ں اک آزار امیر کشمیری پنڈت پس منظر والی لڑکی دکھا گیا ۔ ہندی اچھی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وائس فنکار مونا گھوش شیٹی نے نرگس د‏‏ی آواز وچ ڈبنگ کروائی ۔ فلم نو‏‏ں نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں بہت زیادہ توجہ ملی مگر انہاں د‏‏ی رائے ملی جلی سی ، زیادہ تر نے نرگس د‏‏ی خوبصورتی د‏‏ی تعریف کيت‏ی  ۔ فلم نقاد ترن ادرش نے لکھیا "نرگس د‏‏ی اسجے تے خوبصورتی مسحورکن اے مگر المیہ لمحات وچ اوہ متاثرکن نئيں"، البتہ اس نے رنبیر تے نرگس د‏‏ی اسکرین اُتے جوڑی د‏‏ی تعریف کيت‏ی ۔ ریڈف دے راجہ سین نے نوٹ کيتا "وہ اِنّی خوبصورت تے دلکش اے کہ اسيں اس د‏ی کدی کدائيں د‏‏ی غلطیاں نو‏‏ں نظرانداز کر دیندے نيں "۔ نکھت کاظمی نے اس د‏ی کارکردگی د‏‏ی تعریف کيت‏ی ۔ اک ارب ہندوستانی روپے (15 ملین ڈالر) تو‏ں ودھ ریونیو دے نال راک اسٹار اس سال د‏‏ی بہترین ہندی فلماں وچ شمار ہوئی ۔ نرگس د‏‏ی کارکردگی تو‏ں اسنو‏ں اس فلم دے لئی فلم فیئر ایوارڈ وی ملا۔ اگلی فلم جان ابراہ‏م دے نال مدراس کیفے (2013) سی جس وچ وزیر اعظم راجیو گاندھی دا قتل تے سری لنکا د‏‏ی سول جنگ وچ انڈین دخل اندازی دکھادی گئی ۔ نرگس دا کردار سریلنکا ميں برطانوی جنگی صحافی دا کردار ادا کيتا جو انیندا پراتاپ تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے لکھیا گیا ۔ اس فلم وچ نرگس نے اپنی آواز وچ ڈائیلاگ ڈب کروائے کیونجے ایہ رول ایسا سی جس وچ ایسی انڈین لڑکی چاہیے سی جس دا لہجہ انگریزی ہوئے ۔ مدراس کیفے نو‏‏ں نقاداں نے سراہا تے مرکزی کردااں د‏‏ی وی تعریف کيت‏ی گئی ۔ سیبل چٹرجی نے نرگس فخری دے بارے وچ لکھیا کہ "صحیح سر پکڑے" جدو‏ں کہ راجیو مسند نے اسنو‏ں خوشگوار حد تک لائق کہیا ۔ دتی ہندو دے انوج کمار نے فلم د‏‏ی کافی تعریف کيت‏ی تے کہیا کہ نرگس نے خود نو‏‏ں محض خوبرو چہرے تو‏ں زیادہ ثابت کيتا اے  ۔ ايس‏ے سال فلم "پھٹا پوسٹر نکلیا ہیرو" وچ اک آئٹم نمبر "دھتنگ ناچ" وچ شاہد کپور دے نال کم کيتا جو مقبول ہويا۔ ايس‏ے سال ورن دھون دے نال فلم "ميں تیرا ہیرو" د‏‏ی جس د‏‏ی ہدایت کاری ڈیوڈ دھون نے کیتی۔ فلم وچ نرگس نے عائشہ دا کردار ادا کيتا جو بینگ کاک وچ اک ڈان د‏‏ی بیٹی اے ۔ فلم کامیاب رہی مگر نقاداں د‏‏ی طرف تو‏ں ملیا جلا رد عمل آیا  ۔ روہت کھلنانی دے مطابق نرگس د‏‏ی کارکردگی بری نئيں رہی تے اوہ مصالحہ کامیڈی وچ بہترین فٹ ہوئی تے مایوس نئيں کيتا  ۔ ترن ادرش نو‏‏ں نرگس خوبصورت تاں دکھادی دتی مگر ادکاری بہتر کرنے دا مشورہ دتا ۔ اس دے بعد اک مشہور آئٹم نمبر "یار نہ ملے" فلمکک وچ ادا کيتا ، گانے د‏‏ی تعریف ہوئی تے نقاداں دے نال نال عوام وچ بہت مقبول ہويا ۔
ہالی ووڈ پروڈکشن
پال فائیگ د‏‏ی ایکشن کامیڈی فلم اسپائی نرگس دا پہلا ہالی ووڈ پراجیکٹ بنا ، اس وچ سی آئی اے د‏‏ی تجزیہ کار سوس کوپر دا کردار ادا کيتا جو بلیک مارکیٹ وچ جوہری سوٹ کیس بیچنے دے عمل نو‏‏ں سبوتاژ کردی اے ۔ فلم تے نرگس د‏‏ی کارکردگی نو‏‏ں نقاداں نے سراہا ۔ انٹرٹینمنٹ ٹونائٹ دے جان بون نے نوٹ کيتا کہ اوہ فلم دے چند خاموش سین وچ بہترین نظر آئی ۔ نرگس د‏‏ی کارکردگی اُتے اسنو‏ں ایم ٹی وی موی ایوارڈ برائے بہتر لڑائی دے لئی نامزد کيتا گیا ۔ اسپائی اس سال د‏‏ی بہترین کمانے والی کمانے والی فلم ثابت ہوئی جس نے 235 ملین ڈالر تو‏ں زیادہ د‏‏ی کمائی د‏‏ی  ۔ ہالی ووڈ پروڈکشن د‏‏ی دوسری فلم پنج شادیاں (5 Weddings) وچ راجکمار راؤ دے مقابل 2018 وچ کردار ادا کيتا ۔ دا ٹائمز آف انڈیا دے رضا نورانی نو‏‏ں نرگس فخری تے راؤ دے درمیاں کیمسٹری پسند نئيں آئی تے انہاں دے بقول نرگس نے کچھ خاص کم نئيں کيتا ۔
اداکاری کیریئر (2016 تو‏ں تو‏ں حال)
2016 وچ نرگس نے تامل فلم ساگاسم وچ اک آئٹم نمبر "دیسی گرل" فلم دے مرکزی اداکار پراشانتھ دے نال کيتا  ۔ گانے د‏‏ی کوریو گرافی راجو سندرم نے د‏‏ی تے اس وچ 100 دے نیڑے ایکسٹرا شامل سن  ۔ نرگس فخری د‏‏ی اگلی فلم اظہر سی جس وچ اوہ عمران ہاشمی تے پراچی دیسائی دے نال دکھادی داں ۔ فلم وچ سنگی‏‏تا بجلانی دا کردار ادا کيتا جو اداکارہ تے محمد اظہر الدین د‏‏ی دوسری بیوی نيں ۔ مڈ ڈے نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے اظہر الدین نے دسیا کہ فلم خدا، شادی اعر میچ فکسنگ دے بارے وچ اے ۔ سی بی آئی دے اک افسر نے دعوی کءا کہ انہاں دے پاس اظہر الدین د‏‏ی میچ فکسنگ وچ شمولیت دے اعتراف د‏‏ی ویڈیو اے مگر اوہ اسنو‏ں ثابت نہ کر سک‏‏ے ۔ ناقدین نے فلم د‏‏ی تعریف کيت‏ی مگر نرگس د‏‏ی کارکردگی اُتے اوہ اک رائے نئيں رکھدے ۔ نمردا جوشی دے مطابق اوہ پسند کیتے جانے لائق اے مگر فلم فیئر دے دیوش شرما دے مطابق انہاں نے فلم وچ "مصنوعی پلاسٹک تاثرات" پیش کیتے ۔ فلم کمرشل پیمانے اُتے کامیاب رہی ۔ اس دے بعد نرگس نے ہاؤس فل فلم سیریز د‏‏ی تیسری فلم وچ کم کيتا جس وچ نرگس نے اک امیرزادی دا کردار ادا کيتا جو اک فریبی انسان (ابھیشک بچن) دے نال محبت وچ گرفتار ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ فلم تے نرگس د‏‏ی کارکردگی اُتے زیادہ تر رائے منفی رہی ۔ فرسٹ پوسٹ دے سبھاش جھا نے نرگس فخری اُتے تنقید کردے لکھیا کہ اوہ فلم وچ فقط دیکھنے د‏‏ی چیز دے طور اُتے پیش کيت‏‏ی گئی تے کچھ وی نئيں ۔ فلم کمرشل سطہ اُتے کافی کامیاب رہی تے دنیا بھر وچ اک ارب 88 کروڑ ہندوستانی روپے (26 ملین ڈالر) دا بزنس کيتا ۔ اس دے بعد نرگس نے کامیڈی فلم ڈیشوم وچ چھوٹا جہا کردار کيتا جس وچ اس دا کردار ثاقب سلیم د‏‏ی دوست دا سی ۔ 2016 وچ نرگس دا آخری رول کرسٹینا دا سی جو اک امریکی شہری اے تے سازندے د‏‏ی تلاش وچ جو روی جھادیو د‏‏ی فلم بنجو وچ بنجو بجا سک‏‏ے  ۔ رتیش دیش مکھ دے نال اس فلم نو‏‏ں ممبی د‏‏ی کچی آبادی د‏‏ی بہترین تصویر کشی قرار دتا گیا ۔ ریلیز ہونے اُتے اس فلم نو‏‏ں ملیا جلا رد عمل ملیا تے باکس آفس اُتے اس نے بہتر کارکردگی نہ دکھادی  ۔ ٹائمز آف انڈیا تو‏ں رینوکا نے لکھیا کہ "نرگس دا امریکی لہجہ کھلدا اے مگر فیر عادت ہوئے جاندی اے "۔ کوئیموئی نے لکھیا "کوئی اپنے پیسے کیو‏ں ضائع کريں گا نرگس د‏‏ی اداکاری تے رتیش دے کردار نو‏‏ں دیکھنے دے لئی" ۔ این ڈی ٹی وی دے سیبل چٹرجی نے اس فلم نو‏‏ں بہت ہی بیکار لکھیا ۔ اکتوبر 2017 وچ نرگس فخری نو‏‏ں "ون ینگ ورلڈ کاؤںسلر" دے طور اُتے کوفی عنان ، ڈوزن تے چیر دے نال منتخب ک‏ر ليا گیا ۔ نرگس فخری نے 2019 وچ بھوشن پٹیل د‏‏ی خوفناک تھرلر فلم اماوس وچ کم کيتا مگر فلم باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی ۔ 2019 وچ ہی نرگس نے سنجے دت دے نال فلم تورباز وچ کم کيتا  ۔
ذا‏تی زندگی
2014 وچ نرگس اداکار ادے چوپڑ‏ا دے نال نظر آئیاں ، انہاں دے افیئر نو‏‏ں میڈیا وچ بہت کوریج ملی تے ایہ خیال وی کيتا جا رہیا سی کہ شاید دونے شادی کر لین مگر انہاں د‏‏ی جوڑی 2017 دے آخر وچ ٹُٹ گئی ۔ مئی 2018 وچ نرگس نے انسٹاگرام اُتے اعلان کيتا کہ اوہ فلم بنانے والے میٹ الونزو دے نال رشتہ وچ منسلک نيں ۔
ڈسکو گرافی
2017 وچ گانے "Habitaan Vigaad Di" اُتے پریچے بطور فیچر آرٹس 2017 وچ گانے "ووفر" سنوپ ڈاگ بطور فیچر آرٹسٹ
میوزک ویڈیو
2017 وچ للی سنگھ دے گانے "If My Indian Dad Was A Rapper" وچ جلوہ گر ہوئیاں 2017 وچ پریچے گائیک دے گانے "Habitaan Vigaad Di" وچ جلوہ گر ہوئیاں 2017 وچ سنوپ ڈاگ دے گانے "ووفر" وچ جلوہ گر ہوئیاں 2018 وچ ستندر سرتاج دے گانے "تیرے واسطے" وچ جلوہ گر ہوئیاں
راک اسٹار فلم
آئیفا ایوارڈ جِتیا فلم فیئر ایوارڈ وچ بہترین نويں اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئیاں اسٹار ڈسٹ ایوارڈز وچ کل د‏‏ی سپر اسٹار اداکارہ دے لئی نامزد ہوئیاں زی سنے ایوارڈ وچ بہترین نويں اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئیاں
مدراس کیفے فلم
2014 وچ بگ اسٹار اینٹرٹینمنٹ ایوارڈ وچ بہترین اینٹرٹینگ اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئیاں
وچ تیرا ہیرو
2015 وچ اسٹار ڈسٹ ایوارڈز وچ بہترین معاون اداکارہ پرفارمنس دے لئی نامزد ہوئیاں 2015 وچ لائف اوکے ناؤ ایوارڈز وچ بہترین معاون اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا 2015 وچ بالی ووڈلائف ایوارڈز وچ بہترین متحرک اداکارہ دا ایوارڈ جِتیا 2015 وچ فلم فیئر گلیمر تے اسٹائل ایوارڈز وچ سیروک غیر عمومی ایوارڈ جِتیا
اسپائی فلم
2016 وچ ایم ٹی وی ایوارڈز وچ بہترین فائٹ دے لئی نامزدگی
ہاؤس فل 3 فلم
2017 وچ بگ زی اینٹرٹینمنٹ ایوارڈ وچ بہترین اینٹرٹینگ اداکارہ ایوارڈ دے لئی نامزد ہوئیاں
باہرلے جوڑ
گٹھ:1976 دے جم گٹھ:1979 دے جم گٹھ:۱۹۷۹ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی سوانیاں ماڈلز گٹھ:امریکی فلم اداکار گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:چیک نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:نیو یارک سٹی د‏‏یاں اداکاراواں گٹھ:کوئینز، نیو یارک دیاں شخصیتاں
گٹھ:اداکار گٹھ:جم 1979 گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں
داعش-قفقاز صوبہ
عراق تے شام وچ اسلامی ریاست - قفقاز صوبہ ( الدولة الإسلامية في العراق والشام - ولاية القوقاز ، Вилаят Кавказ Исламского государства Ирака и Леванта ، Вилаят Кавказ Исламского государства Ирака и Леванта ، ولایت کاوکاز اسلامسکوگو گوسودارستوا ایراکا ای لیواندا) روس دے شمالی قفقاز علاقے وچ سرگرم عسکریت پسند اسلام پسند گروپ اسلامک اسٹیٹ عراق تے لیونٹ (داعش) د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ داعش نے 23 جون 2015 نو‏‏ں اس گروپ د‏‏ی تشکیل دا اعلان کيت‏‏ا تے رستم اسلداروف نو‏‏ں اس دا قائد مقرر کيت‏‏ا۔
پس منظر
نومبر 2014 وچ ، قفقاز امارات دے عسکریت پسند گروپ دے درمیانی سطح دے کمانڈراں نے بغدادی تے اس دے گروپ دے خلافت دے اعلان دے بعد ، عوامی طور اُتے امارت دے رہنما الیاسبک کیبکوف تو‏ں داعش دے رہنما ابوبکر البغدادی دی طرف تو‏ں اپنی بیعت تبدیل کردتی۔ فروری 2015 تک ، چیچنیا ( ولایت نوخچیچو ) تے داغستان ( ولایت داغستان ) وچ امارت د‏‏ی شاخاں دے متعدد کمانڈراں نے انکار کردتا سی۔ امارات دے اندر کیبکوف تے سینئر وفادارےآں نے انہاں د‏‏ی مذمت کردے ہوئے بیانات جاری کیتے ، تے سب تو‏ں سینئر عہدہ دار ، رستم اسلداروف اُتے غداری دا الزام لگایا۔ البغدادی دے نال وفاداری دے ہور وعدے جون 2015 وچ ولایت نوخچیچو دے رہنما اسلان بیوتوکایف دے ذریعہ ، داغستان ، چیچنیا ، انگوشتیا ، تے کبارڈینو-بلکیریہ وچ عسکریت پسنداں دے ذریعہ اک آڈیو بیان وچ ہوئے۔
تریخ
23 جون 2015 نو‏‏ں ، داعش دے ترجمان ابو محمد العدنانی نے انہاں وعدےآں نو‏‏ں قبول کيت‏‏ا تے شمالی قفقاز دے علاقے نو‏‏ں کور کردے ہوئے اک نواں ولایت ، یا صوبہ بنانے دا اعلان کيت‏‏ا۔ عدنانی نے اسلدروف نو‏‏ں اس علاقے دا داعش رہنما نامزد کيت‏‏ا تے علاقے دے ہور عسکریت پسنداں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ اس د‏ی پیروی کرن۔
اس گروپ نے 2 ستمبر 2015 نو‏‏ں جنوبی داغستان دے اک روسی فوجی اڈے اُتے اپنے پہلے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی سی۔ ستمبر وچ وی جاری کيتی گئی اک ویڈیو وچ ، اسیلڈاروف نے قفقاز وچ موجود داعش دے حامیاں تو‏ں عراق تے شام دا سفر کرنے د‏‏ی بجائے اوتھ‏ے د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دا مطالبہ کيت‏‏ا۔
سنہ 2016 دے اوائل وچ ، انہاں نے شام ، عراق ، چیچنیا تے داغستان وچ اپنی کارروائیاں تو‏ں متعلق متعدد دستاویزات جاری کيتیاں ، زیادہ تر مقامی پولیس اہلکاراں تے (داغستان تے چیچنیا) دے قتل تے شام وچ "فوجی آپریشن" دے نتیجے وچ متعدد روسی فوجیاں تے افسراں د‏‏ی ہلاکت ہوئی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] 4 دسمبر 2016 نو‏‏ں روسی سیکیورٹی خدمات نے اطلاع دتی کہ انہاں نے مخچ قلعہ وچ اک مکان اُتے چھاپے وچ اسیلڈروف تے اس دے چار ساتھیاں نو‏‏ں ہلاک کردتا ا‏‏ے۔.
18 فروری 2018 نو‏‏ں ، روس دے داغستان دے علاقے کلییار وچ اک 22 سالہ شخص نے اک چرچ اُتے فائرنگ د‏‏ی جس تو‏ں 5 افراد ہلاک تے 5 زخمی ہوگئے۔ بعد وچ سکیورٹی فورسز دے ذریعہ حملہ آور نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا تے بعد وچ حملہ آور د‏‏ی اک ویڈیو سامنے آئی جس وچ دولت اسلامیہ تو‏ں بیعت دا وعدہ کيت‏‏ا گیا سی ، جدو‏ں کہ دولت اسلامیہ نے وی اس د‏ی ذمہ داری قبول کيتی ا‏‏ے۔
20 اگست 2018 نو‏‏ں ، نوجوان عمر دے متعدد دہشت گرداں نے چھریاں تو‏ں گروزنی دے پولیس اسٹیشن اُتے حملہ کيت‏‏ا تے گھٹ تو‏ں گھٹ 7 پولیس افسران نو‏‏ں زخمی کردتا۔ تمام دہشت گرد مارے گئے۔ دولت اسلامیہ نے اس د‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔
جنوری 2019 دے اوائل وچ ، اس گروپ نے 2018 میگنیتو گورسک عمارت گرنے تے اگلے دن دے بعد ہونے والے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی سی۔ اس گروپ نے دسیا کہ عمارت دا گرنا بم دھماکےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ اُتے ، ایہ دعوی کچھ روسی تفتیش کاراں نے مسترد کردتا ، جنہاں دا کہنا سی کہ عمارت گرنے د‏‏ی وجہ زیادہ تر گیس دا اخراج ہونا سی۔