cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تارا پڑھت
بابل تے قدیم یونانی فلکیات
thumb|230px|[[سولہويں صدی وچ استعمال ہونے والا اک خوش نما اسطرلاب۔ اسطرلاب د‏‏ی مدد تو‏ں سورج، چاند تے زمین دے مقام تے گردش دا اندازہ لگایا جا سکدا سی۔]] سلطنتِ بابل دے فلکیات دان اوہ پہلے لوک سن جنہاں نے ریاضی تے منطق د‏‏ی مدد تو‏ں اِس گل دا اندازہ لگایا کہ چاند گرہن درحقیقت اک تکراری واقعہ اے تے اِس د‏‏ی پيش گوئی پہلے از وقت مُمکن ا‏‏ے۔ گرہناں دے اِس چکر نو‏‏ں ساروس کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بابل دے اِنہاں فلکیات داناں دے بعد قدیم یونان تے ہیلینیہ د‏‏ی تہذیباں وچ فلکیات نو‏‏ں پزیرائی ملنے لگی۔ یونانی فلکیات وچ شُروع تو‏ں ہی اِس گل دا خیال رکھیا گیا کہ ہور اجرامِ فلکی تے آسمانی مظاہر نو‏‏ں طبعی وضاحت تو‏ں پیش کيتا جائے تے منطق د‏‏ی مدد تو‏ں سمجھانے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے۔ آریستارخس ساموسی اوہ پہلا یونانی فلکیات دان سی جس نے تیسری صدی ق م وچ زمین دے قطر د‏‏ی پیمائش کی؛ سورج تے چاند دے فاصلےآں نو‏‏ں دریافت کيتا؛ تے نظام شمسی دے لئی شمس مرکزی نظریہ پیش کيتا۔
دوسری صدی ق م وچ ہیپارکس نے بے دائریت دریافت کيت‏ی تے چاند دا قطر تے اِس دا زمین تو‏ں فاصلہ وی ناپیا۔ ہیپارکس نے فلکیا‏تی پیمائش دے لئی اسطرلاب نامی اک مخصوص آلہ وی ایجاد کيتا۔ ہیپارکس د‏‏ی اَنتھک کاوشاں ایتھے ختم نہ ہوئیاں تے اِس نے شمالی نصف کرہ وچ عیاں 1020 ستارےآں دا لسٹ نامہ وی لِکھ ڈالیا۔ ایہی وجہ اے کہ اِنہاں ستارےآں دے یونانی ناں ہی اکثر ہر جگہ استعمال وچ آندے نيں۔ پہلی صدی وچ ایجاد کردہ انتیکیتھرا میکانیہ دُنیا وچ سب تو‏ں پہلے استعمال ہونے والا تماثلی اختراع سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں سورج، چاند تے زمین دے مقام دا پہلے از وقت ٹھیک ٹھیک اندازہ کسی وی دتی گئی تریخ دے مطابق لگایا جا سکدا سی۔ اِس طرح دے پیچیدہ اختراع بعد وچ چودہويں صدی وچ ہی دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں، چنانچہ اِسدی دریافت سائنسداناں تے ماہرینِ فلکیات دے لئی حیران کُن ا‏‏ے۔
thumb|230px|[[1577ء وچ استنبول دے اک اِسلامی فلکیات دان، تقی الدين شامی، د‏‏ی رصدگاہ دا اک منظر۔]]
اِسلامی فلکیات دان
قُرُونِ وُسطیٰ وچ جتھ‏ے یورپی مُمالک دے اکثر باسی علم النجوم تے فلکیات تو‏ں تیرہويں صدی تک فاسد رہ‏ے، اوتھے اِسلامی سائنس دان اِس علم وچ صدیاں پہلے مہارت حاصل کر چُکے سن ۔ اِسلامی دُنیا وچ علم فلکیات نو‏‏ں اِنّی پزیرائی ملی کہ نويں صدی دے اوائل وچ مسلما‏ن سائنسداناں نے نہایت عالیٰ درجہ د‏‏ی رصدگاہاں تعمیر کيتياں۔ 964ء وچ عبدالرحمن الصوفی نے مقامی گروہ وچ جادہ شیر دے ہمراہ 25 لکھ نوری سالاں د‏‏ی دوری اُتے اک ہور کہکشاں دریافت کيتا — اِس کہکشاں نو‏‏ں اج اسيں اینڈرومیڈا دے ناں تو‏ں جاندے نيں۔ اِس کہکشاں د‏‏ی نشان دہی الصوفی نے اپنی کتاب صورالکواکب وچ اک خلائی بادل دے طور اُتے کيتی۔ الصوفی نے سب تو‏ں پہلے درج شدہ صحابیہ تے سپر نووا دے بارے وچ وی اِس کتاب وچ لکھیا۔ اِس سپر نووا نو‏‏ں پہلی مرتبہ مصری فلکیات دان علی بن رضوان تے کُچھ چینی فلکیاتداناں نے 1006ء وچ اپنے روزنامچاں وچ درج کيتا سی۔
ہور تے مسلما‏ن فلکیاتداناں وچ جابر بن سنان البتانی، ثابت بن قرہ، ابومعشر بلخی، ابو ریحان البیرونی، ابراہیم بن یحییٰ الزرقالی، عبدالعلی بیرجندی تے مراغہ و سمرکنڈ د‏‏ی رصدگاہاں وچ مقیم فلکیات دان شامل نيں۔ اِس دور دے متعارف کردہ ستارےآں دے عربی ناں حالے وی فلکیات وچ زیرِ استعمال نيں۔ ایہ وی منیا جاندا اے کہ عظیم زمبابوے تے ٹمبکٹو وچ وی مسلماناں د‏‏ی تعمیر کردہ کئی رصدگاہاں موجود سن۔ ایہ قدیم رصدگاہاں اِس گل دا ثبوت دیندی نيں کہ قُرُونِ وُسطیٰ دے افریقہ جنوب صحرا وچ وی علمِ فلکیات عروج اُتے سی۔
فلکیا‏تی نظریات د‏‏ی تقویم
انسانی تریخ وچ زمینی سیارے د‏‏ی شکل، کردار تے عمل اُتے مُختلف فلسفیاں تے فلکیاتداناں نے مُختلف نظریات، افکار تے تصورات پیش کیتے۔ اجرامِ فلکی دے بارے وچ اج اسيں جو جاندے نيں، اِنہاں جدید نظریات تک پہنچنے دے لئی کافی وقت لگا۔ ہور فلسفیاں تے فلکیاتداناں دے ممتاز ترین افکار و تصورات مندرجہ ذیل بیان کیتے گئے نيں۔
مشاہدات‏ی فلکیات
فلکیات وچ ، اجرامِ فلکی دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے دا مرکزی ذریعہ مرئی نور دا مشاہدہ یا برقناطیسی ریڈی ایشن د‏‏ی جانچ ہی رہیا ا‏‏ے۔ چنانچہ مشاہدات‏ی فلکیات نو‏‏ں برقناطیسی طیف دے مُختلف حصّاں دے مطابق ہور ساحات وچ ونڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے اِس طیف دے کُچھ حصّاں دا زمین د‏‏ی سطح تو‏ں جائزہ لیا جا سکدا اے، اوتھ‏ے ہور حصّاں نو‏‏ں صرف اونچائی یا خلاء تو‏ں ہی پرکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اِنہاں ذیلی ساحات دے بارے وچ ہور معلومات مندرجہ ذیل دتی گئیاں نيں۔
کھوج
گلیلیو پہلا بندا سی جیہنے اپنی ٹیلیسکوپ اسمان ول موڑی تے جو ویکھیا، لکھیا۔ اوس مگروں ہر ودھیا ٹیلیسکوپ دے بنن نال تارہ پڑھت بارے جانکاری ودھی اے۔
شوقیہ تارہ پڑھت
تارہ پڑھت وچ شوقیہ لوک وی بہت کج کرسکدے نیں۔ ایہ لوک اپنے آپ بناۓ اوزاراں نال اسمان تے اپنی مرضی دیاں چیزاں ویکھ سکدے نیں۔ شوقیہ لوکاں دیاں عام ویکھن والیاں شیواں وچ چن، پاندھی، نکا پاندھی، تارے، تارہ چرمٹ اندے نیں۔ کج شوقیہ کھوجی مورتاں وی بناندے نے تے کج اچیچیاں شیوان ول ای ریندے نیں۔ کج اچیچے ویلیاں دے اسمان ول اپنے شوق دی تھاں ول ویکھدے نیں۔ تارہ پڑھت سائینس دے کج ای پاسیوں وچوں اک اے جتھے شوقیہ لوک وی کم کرسکدے نیں۔
ہور ویکھو
فلکیات گٹھ:علوم طبیعیہ گٹھ:فلکی فزکس
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:سائنس
نیل کنول
نیل کنول پھلوالے بوٹیاں دے اپسرا ٹبر دا پانی وچ اگنوالا اک پھل اے۔ ایہ بنگلہ دیش دا قومی پھل تے نشان اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء توں لے کے اسٹریلیا تک پھیلیا ہویا اے۔
چک 111 ڈی بی
چک 111 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
ہیری مارکووٹز
ہیری مارکووٹز معاشیات اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ویلینڈ
ویلینڈ کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
مغربی ترکستان وچ بدھ مت
بدھ مت دیاں جڑاں لہندے ترکستان بوہت پرانیاں نیں ۔
رزن
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
مغربی ترکستان وچ بدھ مت
پارتھیا اتے باختریا
تاریخی لحاظ نال، بدھ مت دی ساریاں پشلیاں پنج روسی وسطی ایشیائی ریاستاں جو کہ رل کے پچھمی ترکستان بندیاں نیں: ترکمانستان، ازبکستان، تاجکستان، کرغزستان، اتے قازقستان وچ بنیاد رکھی گئی۔ پہلی صدی قبل مسیح وچ ایہ گندھارا (پاکستان) اتے افغانستان توں پارتھیا [۱] اتے باختریا دے راجاں ول پھیلیا۔ ترکمنستان اتے اتری پوربی ایران رل کے پارتھیا راج بندا سی؛ جد کہ دکھنی ازبکستان، تاجکستان، اتے اتری افغانستان رلا کے باختریا راج [٢] کہلواندا سی۔
سگدیا
وسطی ازبکستان وچ سگدیا [٣] اتے اتری پچھمی تاجکستان وچ بدھ مت باختریا ولوں آیا۔ چھیویں صدی دے چینی زیارتی زوانگزنگ (ہسوان تسنگ) نے سگدیا دی راجدھانی سمرقند وچ دو بوہت وڈیاں بودھی خانقاہواں دا ذکر کیتا ہے۔
پچھمی ترک راج
ستویں صدی عیسوی وچ جدوں منگولیا دے آلتائی لوکاں نے وسطی ایشیا دا وڈا حصہ فتح کر لیا، تے بدھ مت سگدیا توں اتے دکھنی پوربی ترکستان وچ کاشغر تے خوطان توں دکھنی قازقستان دی وادی تارز(تلاس) اتے اتری کرغزستان وچ وادی چو ول پھیلیا۔ ایہ علاقے پچھمی ترک راج (لہندی ترک خاگانیٹ) [۴] دا حصہ سان۔ اٹھویں صدی وچ جدوں تبت دا ترکستان اوپر راج سی، تبتیاں نے پوربی کرغزستان اوپر وی قبضہ کر لیا، تے ایس طراں اوہ اپنے نال پراکرتی بدھ مت [۵] لیائے۔
بھاویں اسلام ناویں تے دسویں صدی وچ وسطی ایشیا دی ریاستاں دے دکھنی حصے وچ آیا، اتے یارہویں صدی وچ اتری حصے وچ، پر بدھ مت اتری حصے وچ اکا ہی نئیں سی مک گیا۔ اوتھے اسلام ہمیش ہی کمزور رہیا سغوں شمانی پنتھ اتے بدھ مت وچ رل وی گیا۔ ایس سارے علاقے وچ اسلام دا وڈا روپ ہمیش توں ہی صوفیانہ رہیا اے، یعنی اک غیر اصول پرست فرقہ جیہڑا کہ مراقبے اوپر زور دیندا ہے، اک بوہت زیادہ شیدائی مریداں دی جماعت جیہڑی کسے مرشد دے دوالے رہندی ہے۔
ڈزنگری منگول
پوربی ترکستان دے ڈزنگری منگول [۶] جیہڑے کہ تبتی بدھ مت دے گیلوگ روپ نوں مندے سان، اتے جنہاں توں ستویں صدی دے شروع وچ کلمک نکھڑ گئے سان، نے سولھویں صدی توں اٹھارویں صدی دے وسط تیکر بلخاش جھیل دے پورب اتے دکھن ول، پوربی کازخستان دے علاقے سیمی رشے وچ، نالے ستویں صدی دے وسط توں اٹھویں صدی دے وسط تیکر کرگستان وچ جھیل اسیک کول دے آلے دوالے تنبوواں دیاں خانقاہواں بنایاں۔ کلمک لوکاں نے وی، جد اوہ وولگا ول ہجرت کر گئے، کازخستان دے کئی حصیاں وچ تنبوواں دیاں خانقاہواں بنائیاں سان۔
ڈزنگراں نے وی پوربی کازخستان دے علاقیاں وچ جھیل بلخاش دے آلے دوالے پتھر دیاں خانقاہواں [۷] بنائیاں۔ ایہ گیلوگ خانقاہواں [۸] انہویں صدی دے وسط تیکر روس دے کازخستان نوں فتح کرن تیکر قائم رہیاں۔ ایس گل بارے پکا پتہ نئیں کہ ایہ خانقاہواں ڈزنگراں نے اٹھارویں صدی دے وسط وچ منچوریاں ہتھوں شکست توں پہلاں بنوائیاں سان تے اوہ تباہی توں بچ رہیاں، یا ایہ اوہناں ڈزنگر مہاجراں نے بنائیاں جیہڑے کہ قتلِ عام اتے پوربی ترکستان دے چین دی منچوریا سلطنت وچ رلان مغروں کازخستان نوں نس گئے۔ ایہناں وچوں کجھ کلمک لوکاں نے وی بنائیاں ہوون دیاں جو کہ اٹھارویں صدی دے اخیر وچ وولگا توں پوربی ترکستان مُڑ آۓ، پر اوہ کازخستان وچ وس رہے۔ ایہ ذرا اوکھا سوال اے کیوں جے روسی زبان وچ ڈزنگراں نوں اکثر کلمک آکھیا جاوندا ہے۔
بدھ مت اتے اسلام وچکار سنسکاری لین دین
ایس سارے علاقے وچ، بدھ مت اتے اسلام وچکار سنسکاری لین دین دیاں کئی نشانیاں ملدیاں نیں۔ مثال دے طور تے، کازخ صوفی نہ صرف پنر جنم نوں مندے نیں، سغوں پشلے مرشداں دے تناسخ اوپر وی یقین رکھدے نیں جویں کہ تبتی اتے منگول اپنے استاداں بارے ایمان رکھدے نیں۔ صوفیاں نے اپنے مرشداں دے مزار بناۓ جنہاں دوالے اوہ پھیرے لاوندے نیں اتے گھیو دے دیوے بالدے نیں، ایہ اوس بودھی رسم دی یاد دواندی ہے جدے وچ بودھی اپنے سورگ واس استاداں دے ستوپیاں دوالے ایہو کجھ کردے نیں۔ صوفی مراقبے وچ بودھی منتراں وانگوں اسلامی ذکر کردے نیں، جیہڑا ساہ دے پھیر نال ہوندا ہے، نالے پیغمبرﷺ اتے روحانی مرشداں دا تصور کردے نیں۔
حوالے
[١] ترکمنستان وچ میری (میرو)اتے اشکبات دے نیڑے دوہناں تھاواں اوپر اک اک پارتھی بودھی ستوپ دے نشان ملے نیں۔ اشکبات دے نیڑے بودھی غار وی ملے نیں۔
[٢] دکھنی ازبکستان وچ ترمز دے نیڑے کارا، فیاس دلویرزن تیپے اوپر دو باختری بودھی خانقاہواں دے نشان ملے نیں، نالے زرمولا اوپر اک ستوپ دے نشان، اتے بلالک تیپے اوپر دیواراں اوپر بودھی مورتاں دے نشان ملے نیں، ایہ دونویں تھاواں سرخان دریا دے علاقے وچ واقع نیں۔
[٣] سگدی سنسکار دے بودھی نشان یرکرگن وچ سمرقند دے نیڑے، ازبکستان، اتے پنجیکنت، تاجکستان وچ ملے نیں۔ ایہ نشان پوربی ازبکستان دی فرغانہ وادی دے مقام کووا وچ وی ملے نیں۔ باختر وچ ملے نشان جنہاں دا اوپر ذکر ہویا اے سگدی یگ وچ وی ملدے نیں۔
[۴] دریا تراز(تلاس) دی وادی وچ شمکنت (چمکنت) دے نیڑے سیرم کیلے اوپر اتے صوبہ جمبل (ڈزامبول) وچ تکتور ماس اوپر نشان ملے نیں۔ سناتن آثار دے ماہر امید کردے نیں کہ تراز (جمبل، ڈزامبول) دے نیڑے کوس توبے وچ وی بودھی نشان ملن دے۔ بودھی ٹھکانے دریا چو دی وادی دے نال نال اجوکے چالپن آتا دے نیڑے جھیل اسیک کل دے اتری دندے اوپر، اتے اک بیشم (سویاب) وچ، توکمک (توکمک) دے نیڑے بالساغم وچ اتے دریا چو تے کراسنویا دریا دے ملاپ والی تھاں اوپر پاۓ گئے نیں۔
[۵] جھیل اسیک کل دے آلے دوالے کاراکول (پرزیولسک) دے نیڑے اتے تامگا گورج دے دکھنی دندے ول، نالے دکھن ول جلکو تے بالسکن درے اوپر ، جھیل دے اتری پاسے اسیکاتا درے وچ پانی تھلے "مانی" پتھر ملے نیں۔
[۶] اوس ویلے دے مانی پتھر سیمی رچے وچ تانگلیلی-تاس دے مقام تے، المیتی دیاں کئی تھاواں اوپر، اتے زانگا گورج وچ جھیل اسیک کل دے اتری دندے اوپر وی ملے نیں۔
[٧] پتھر دی بنیاں ہوئیاں ڈزنگر بودھی خانقاہواں دے نشان کازخستان وچ الملک دے مقام اوپر، چین تے کازخستان دی سرحد دے نیڑے جھیل بلخاش دے پورب وچ دریا ایلی دے نال نال، اتے کزل-کنت وچ جزکازگان (ڈزکازگان) دے نیڑے، جھیل بلخاش دے پچھم ول ساری سو دریا دے نال نال ملے نیں۔ روس تے کازخستان دی سرحد دے نیڑے، جھیل بلخش دے اتر ول، دریا ارتش دے نال نال، سیمے (سیمیپالا تنسک) وچ اک وڈی بودھی خانقاہ سی، اتے اک ہور دے نشان اُست کمینوگورسک دے نیڑے ابلیکت اوپر ملے نیں۔ المتی دے پورب ول، زیلسکی آلا تاؤ پہاڑ دی اتری لانبھ ول جو کہ کازخستان نوں جھیل اسیک کل توں وکھ کردا ہے، اجوکی چینی سرحد دے نال نال توڑ تیکر بودھی خانقاہواں قائم سان، جنہاں دے نشان المتی دے نیڑے تلگر وچ، اتے سرحد اوپر نرنکول دے علاقے وچ سمبے دے مقام اوپر ملے نیں۔
[۸] ایہناں وچوں سب توں نویں اک لکڑی دی خانقاہ انیہویں صدی دے شروع وچ المتی دے نیڑے میدیو (میدیو) دے مقام تے بنائی گئی سی
ہور ویکھو
مشرقی ترکستان وچ بدھ مت گٹھ:ترکستان گٹھ:ترکستان دی تریخ گٹھ:بدھ مت
گٹھ:بدھ مت
وڈے تاجوالی ماسٹف چمگادڑ
وڈے تاجوالی ماسٹف چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
چاکلیٹی کوسموس
چاکلیٹی کوسموس تارہ پھل دے ٹوکرے کوسموس دی اک ونڈ اے۔ ایہدا اصل دیس میکسیکو اے۔ ایہ بی دے بجاۓ جڑ نال ہوندی اے۔
بلونت گارگی
thumb|بلونت گارگی
بلونت گارگی (4 دسمبر 1916 - 22 اپریل 2003) پنجابی دے پرمکھ ناٹک کاراں(ڈرامہ نویساں) وچوں اک سی۔
جیون
بلونت گارگی دا جم قصبہ شہنا (ضلع بٹھنڈہ) دی نہری کوٹھی وکھے وچّ ہویا۔ اوہناں نے ایف. سی. کالج لاہور توں سیاسیات اتے انگریزی ساہت دی ایم.اے. تکّ دی سکھیا حاصل کیتی۔ اوہناں نے اپنا جیون اک ستنتر لکھاری، ناٹک کار، نردیشک اتے پترکار وجوں شروع کیتا۔ مڈھلے دور وچّ گربخش سنگھ کول پریت نگر رہندیاں اس دی ناٹکی پرتبھا پرپھلت ہونی شروع ہوئی۔ اس نے ریڈیو تے منچ لئی ناٹک لکھے. بعد وچّ امریکہ جا کے سیاٹل وچّ تھئیٹر دے استاد رہے۔ اتھے ہی 11 جون 1966 وچّ امریکن کڑی جینی نال شادی کروا لئی۔ بھارت دے علاوہ اوہدے ناٹک ماسکو، جرمنی، پولینڈ، لندن تے امریکہ وچّ کھیڈے گئے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی ناٹک کار
مارٹن ملر
مارٹن ملر معاشیات اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
1820ء دے انقلابات
۱۸۲۰ دے انقلابات یورپ وچ اک انقلابی لہر سن۔ اس وچ روس ( ڈیسمبرسٹ بغاوت ) ، اسپین ، پرتگال تے اٹلی وچ آئینی بادشاہتاں تے یونان وچ عثمانی حکمرانی تو‏ں آزادی دے لئی انقلابات شامل سن ۔ ۱۸۳۰ د‏‏ی دہائی وچ انقلابی لہر دے برعکس ، انہاں دا رجحان یوروپ دے اطراف وچ ہويا۔
میری کوم
منگٹے چنگنیئیجانگ میری کوم (جم 1 مارچ 1983)، جس نوں ایم۔ سی۔ میری کوم ؛ ، میگنیفیشینٹ میری جاں عامَ طور تے صرف میری کوم کیہا جاندا اے، اک بھارتی مکیباز اے اتے بھارت دے شمال مشرقی صوبے منیپور دے کوم ناں دے قبیلے نال تعلقات رکھدی اے۔ اس نے چھ وار عالمی مکیبازی چینپئنشپ دا خطاب جتیا اے اتے ایہہ ساریاں چھ عالمی مکیبازی چینپئنشپ وچ تمغہ جتن والی اکو اک عورت کھڈارن ہن۔ 2012 لنڈن اولمپک مقابلیاں وچ کھیڈن والی ایہہ اکلی بھارتی  عورت مکیباز سی۔ ایہناں نے فلائیویٹ کیٹاگری (51 ؛کلو بھار) وچ حصہ لیا اتے تامبے دا تمغہ جتیا۔ اسے کیٹاگری وچ ایہہ اے۔ آئی۔ بی۔ اے۔ عالمی عورت رینکگ وچ ایہناں نوں چوتھے ستھان تے رکھیا گیا اے۔
1820ء دے انقلابات
اٹلی
مقدس اتحاد اس صورت حال نو‏‏ں برداشت نئيں کيت‏‏ا تے اکتوبر ۱۸۲۰ وچ مداخلت کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ فروری ، ۱۸۲۱ وچ ، اس نے نیپلس وچ انقلاب نو‏‏ں کچلنے دے لئی اک فوج بھیجی۔ سارڈینیا دے بادشاہ نے آسٹریا د‏‏ی مداخلت اُتے وی زور دتا۔ وڈی تعداد وچ دشمن دے مقابلہ وچ ، کاربوناری بغاوتاں گر گئياں تے انہاں دے رہنما جلاوطنی د‏‏ی طرف بھج گئے۔
میری کوم
مڈھلا جیون اتے پروار
میری کوم کانگاتھیئی، ضلع چراچنپور منیپور وچ پیدا ہوئی۔ ایہناں دے ماں پیؤ، مانگٹے ٹونپا کوم اتے مانگٹے اکھم کوم جھم کھیتاں وچ کم کردے سن۔ ایہناں نے آپنی چھیویں کلاس تک مڈھلی پڑائی لوکتک کرسچئن ماڈل سکول موئیرانگ اتے استوں بعد اٹھویں تک سنت جیویئر کیتھولک سکول، موئیرانگ توں حاصل کیتی۔ اس توں بعد ایہناں نے نوویں اتے دسوی دی پڑائی لئی آدمجتی ہائی سکول، امپھال وچ داخلہ لیا، پر ایہہ امتحان پاس نہ کر سکی۔ ایہناں نے ایہہ سکول چھڈّ دتا اتے NIOS، امپھال تو دوبارہ امتحان دتا اتے چراچندپور کالج تو گریجوئیشن حاصل کیتی۔ حالانکِہ ایہناں نوں بچپن توں ہی کھیڈاں وچ کافی دلچسپی سی، پر دنگکو سنگھ دی سفلتا نے ایہناں نوں مکیباز بنن لئی راغب کتا۔ ایہناں نے منیپور راج مکیبازی کوچ ایمّ۔ نرجت سنگھ، دی نگرانی ہینٹھ کھمن لمپک، امپھال وچ آپنی سکھلائی شروع کیتی۔
1820ء دے انقلابات
اسپین
کرنل رافیل ڈیل ریگو نے بغاوت وچ ہسپانوی فوج دے اک وڈے حصے د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ ۱۸۱۲ دا آزاد خیال آئین بحال کيت‏‏ا جائے۔ شاہ فرڈینینڈ ہفتم نے اس اُتے اتفاق کيت‏‏ا ، لیکن چھپ کر کانگریس دے نظام تو‏ں امداد طلب کيت‏‏ی جس نے ۱۸۲۲ وچ ویرونا د‏‏ی کانگریس وچ فرانس نو‏‏ں ۱۰۰٬۰۰۰ فوج بھیجنے اُتے راضی کيت‏‏ا ، جس نے فوری طور اُتے ریگو د‏‏ی افواج نو‏‏ں شکست دتی تے مطلق العنان بادشاہت دوبارہ قائم کردتی۔ اس عرصے نو‏‏ں ٹرینیو لبرل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی
میری کوم
ویاہ
ایہناں دا ویاہ کے۔ اونلر کوم نال ہویا اے اتے ایہناں دے دو جڑواں بچے ہن جنں دا نام ریچنگ اتے کھپنیئیوار اے۔
فلم
2012 وچ بھارتی فلم پروڈیؤسر سنجے لیلا بھنسالی نے میری کوم دی زندگی تے مشتمل اک جیونی فلم بناݨ دا اعلان کیتا جس وچ اداکارہ پرینکا چوپڑہ میری کوم دا کردار نبھاویگی۔
باہرلیاں کڑیاں
گٹھ:بھارتی مکیباز گٹھ:بھارتی کھڈاری گٹھ:بھارتی شخصیتاں جنہاں اپر فلماں بنیاں گٹھ:اولمپک کھڈاری گٹھ:بھارتی عورتاں
1820ء دے انقلابات
پرتگال
یہ گل ذہن وچ رکھنی چاہیے کہ اس وقت برازیل تے پرتگال د‏‏ی تریخ اک دوسرے تو‏ں جڑی ہوئی سی۔
کینتھ میکسویل دے مطابق ، "برازیل دے بارے وچ اہ‏م نکتہ ایہ اے کہ اوہ لوسو-برازیلین سلطنت دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے ہوئے ۱۸۰۸ تے ۱۸۲۰ دے درمیان معاشی تے سیاسی طور اُتے آزاد ہوئے گیا" ، یعنی اس قوم دے "سامراجی" ہونے دے بعد برازیل د‏‏ی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی ۔
"اس غیر معمولی حالات د‏‏ی وضاحت کردی اے کہ کیو‏ں ۱۸۲۰ وچ ایہ پرتگال ہی سی جس نے برازیل تو‏ں آزادی دا اعلان کيت‏‏ا سی تے اس دے بعد ہی برازیل نے پرتگال تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيت‏‏ا تھا" ، جداں کہ ۱۸۲۰ وچ اوپورٹو وچ باغیاں دے جاری کردہ منشور وچ پڑھیا جاسکدا اے:
"[. . . ] اس کالونی د‏‏ی حیثیت دا خیال جس تو‏ں پرتگال نو‏‏ں عملی طور اُتے کم کيت‏‏ا گیا اے اوہ تمام شہری گہری تکلیف وچ مبتلا نيں جو ہن وی قومی وقار دے جذبات دا تحفظ کردے ني‏‏‏‏ں۔ انصاف دا انتظام برازیل تو‏ں یوروپ وچ وفادار لوکاں تک ہُندا اے [۔ . . ] "
حوالے
گٹھ:۱۸۲۰ء دے تنازعات گٹھ:۱۸۲۰ء وچ سیاست گٹھ:انقلابی لہراں گٹھ:انیہويں صدی دے انقلابات گٹھ:جدید یورپ گٹھ:یورپ وچ ۱۸۲۰ء گٹھ:یورپ گٹھ:1820ء دے تنازعات گٹھ:1820ء وچ سیاست گٹھ:انقلابی لہراں گٹھ:انیہويں صدی دے انقلابات گٹھ:جدید یورپ گٹھ:یورپ وچ 1820ء گٹھ:یورپ
چک 112 ڈی بی
چک 112 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
چک 559 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
سیتا ماسٹف چمگادڑ
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
ونڈسور
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
کوستراما اوبلاست
کوستراما اوبلاست روس دے 46 اوبلاستاں چوں اک اوبلاست اے ، اسدا راجگڑھ کوستراما شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
Kostroma Oblast
ایوان دیمیانیک
آئيوان دیمیانیک د‏‏ی پیدائش یوکرین وچ ہوئی سی، تے انہاں دے خلاف نازی حکومت دا ساتھ دینے تو‏ں متعلق جرائم د‏‏ی وجہ تو‏ں چار مختلف عدالدی مقدمے دائر کيتے گئے۔
دیمیانیک دے ہولوکاسٹ دے زمانے دے ماضی د‏‏ی تحقیقات 1975 وچ شروع ہوگئياں۔ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ہونے والی قانونی کارروائی کيت‏‏ی نتیجے وچ اس تو‏ں دو مرتبہ امریکی شہریت کھو لی گئی، اک دفعہ جلاوطنی دا حکم دتا گیا، تے اسنو‏ں جرائم دے الزام وچ دو دفعہ ریاستہائے متحدہ امریکا تو‏ں خارج ک‏ر ک‏ے اک دفعہ اسرائیل تے اک مرتبہ جرمنی بھیج دتا گیا۔ ممکن اے کہ جرمنی وچ مئی 2011 وچ اختتام پذیر ہونے والا مقدمہ نازیاں دے زمانے دے آخری جنگی مجرم دا مقدمہ ہوئے۔ جے ایسا ہويا تاں ایہ 1945 وچ نیورمبرگ وچ بین الاقوامی فوجی عدالت د‏‏ی قانونی کارروائی تو‏ں لے ک‏ے 65 سال دے عرصے دا حتمی نتیجہ ہوئے گا۔
ڈیمجن جک دے ماضی دے چند حقائق اُتے شبہ نئيں کيتا جا سکدا۔ اس د‏ی پیدائش مارچ 1920 وچ وینیٹسا اوبلاسٹ دے اک پنڈ ڈوبووی ماخارینٹسی وچ ہوئی، جو اس وقت سوویت یوکرین دا حصہ سی۔ اسنو‏ں سوویت بری فوج وچ بھرتی کيتا گیا تے اس دے بعد مئی 1942 وچ کرچ د‏‏ی جنگ وچ جرمن افواج دے ہتھو‏ں گرفتار ہوئے گیا۔ ڈیمجن جک نے 1952 وچ ریاستہائے متحدہ امریکا ہجرت کر لئی تے 1958 وچ امریکی قومیت حاصل کر لئی۔ اوہ کلیولینڈ دے مضافات وچ واقع سیون ہلز، اوہائیو، وچ رہن لگیا تے کئی سالاں تک فورڈ گڈیاں دے پلانٹ وچ کم کردا رہیا۔
پہلا مقدمہ: اسرائیل، 1987
ریاستہائے متحدہ امریکا دے عدالدی ادارے نے 1975 وچ ڈیمجن جک دے خلاف تحقیقات شروع کر دیؤ تے 1977 وچ ٹریبلنکا دے قتل و غارت دے مرکز وچ دوسری عالمی جنگ وچ شرکت نو‏‏ں چھپانے دے لئی جعلی ہجرت تے شہریت دے کاغذات جمع کرنے دے الزام وچ اس د‏ی امریکی شہریت د‏‏ی منسوخی د‏‏ی درخواست دائر کر دتی گئی۔
یہ مقدمہ سوبیبور دے قتل و غارت دے مرکز وچ ڈیمجن جک د‏‏ی مبینہ خدمات تے 1940 د‏‏ی دہائی وچ اگنیٹ ڈینیل چینکو نامی سوویت گواہ د‏‏ی گواہی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس کیمپ د‏‏ی تحقیق تو‏ں شروع ہويا۔ ڈینیل چینکو نے اپنے بیان وچ دسیا کہ اس د‏ی ڈیمجن جک دے نال جان پہچان پہلے سوبیبور تے فیر اس دے بعد 1945 تک فلوسنبرگ دے حراستی کیمپ وچ اک نال کم کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئی۔ پر، کچھ زندہ بچنے والے یہودیاں نےاک تصویر تو‏ں ٹریبلنکا دے نیڑے گیس چیمبراں وچ کم کردے ہوئے ڈیمجن جک د‏‏ی شناخت کر لئی، جس دے بعد امریکی حکومت‏ی افسران نے ٹریبلنکا دے الزامات د‏‏ی تحقیق کرنی شروع کر دتی۔ 1979 وچ عدالدی ادارے وچ نويں خاص تحقیقا‏تی دفتر نے مقدمہ اپنے ذمے لے لیا۔
ٹرونیکی تربيت‏ی کیمپڈیمجن جک دا ٹرونیکی دے کیمپ دا شناختی کارڈ، جو سوویت آرکائیو وچ موجود سی، نہایت اہ‏م ثبوت سی۔ ٹرونیکی دے حکا‏م ایہ دستاویزات کیمپ دے باہر واقع دستے د‏‏ی حفاظت اُتے مامور افراد نو‏‏ں جاری کردے سن ۔ ڈیمجن جک دے وکیل نے دعوی کيتا کہ ایہ کارڈ جعلی سی، لیکن کئی فورینزک جانچاں نے اس دے اصلی ہونے د‏‏ی تصدیق کر دتی۔ اس وقت 67 سالہ ڈیمجن جک نے اپنی طرف تو‏ں گواہی دیندے ہوئے دعوی کيتا کہ اس نے جنگ دا بیشتر دورانیہ چیلم، پولینڈ دے نیڑے واقع اک کمیپ وچ جرمن تحویل وچ جنگی قیدی د‏‏ی حیثیت تو‏ں زندگی گزاری۔
باوجود اس دے کہ ایہ شناختی کارڈ امریکی حکومت تے اسرائیلی استغاثہ دے لئی اہ‏م سی، اس نے ڈیمجن جک د‏‏ی ٹریبلندا ميں موجودگی دا ثبوت نئيں پیش کيتا، بلکہ ستمبر 1942 وچ چیلم دے نیڑے اوکزو وچ ایس ایس دے ایسٹیٹ وچ اک گارڈ، تے اس دے بعد مارچ 1943 تو‏ں سوبیبور دے قتل دے مرکز دے اک گارڈ د‏‏ی ملازمت اُتے مامور ہونے دا ثبوت پیش کيتا۔ باوجود اس دے کہ کارڈ وچ ایسی کچھ معلومات موجود سن جو ٹریبلنکا تو‏ں بچنے والےآں د‏‏ی گواہی تو‏ں میل نہيں کھاندی سی، ایہ واحد دستاویز سی جس نے ڈیمجن جک دے ٹرونیدی ميں پولیس دے مددگار ہونے دا ثبوت پیش کيتا (یعنی کہ مددگاراں دے اس پول وچ اس دا شمار کيتا جاندا سی جنہاں وچو‏ں ٹریبلنکا دے گارڈاں دا انتخاب کيتا جاندا سی)۔ اج تک ڈیمجن جک نو‏‏ں حتمی طور اُتے ٹریبلنکا تو‏ں منسوب کرنے والا کوئی ثبوت نہيں ملا۔
دیمیانیک دا ٹیٹو
استغاثہ دے مقدمے دا اک ہور ثبوت ڈیمجن جک دے دائيں بازاں دے تھلے زخماں دے نشان سن، جو اس دے خون د‏‏ی قسم د‏‏ی نشان دہی کرنے والے اک ٹیٹو دے باقیات سن ۔ ایس ایس حکا‏م نے 1942 وچ وافن ایس ایس (فوجی ایس ایس) نے خون دے قسم د‏‏ی ٹیٹو بنوانے دا تعارف کروایا سی۔ جرمن کنسنٹریشن کیمپ دے نظام وچ ایس ایس دے ڈیتھ ہیڈ دے یونٹس دے کچھ ممبران دے وی ايس‏ے طرح دے ٹیٹو بنوائے گئے سن، کیونجے انہيں 1941 دے بعد انتظامی طور اُتے وافین ایس ایس دا حصہ سمجھیا جاندا سی۔ بہرحال ایہ ٹیٹو لگانے دے نظام دا اطلاق باقاعدہ طور اُتے نہيں کيتا گیا۔ لہذا اس تو‏ں حتمی طور اُتے ایہ ثابت نہيں ہوئے سکیا کہ ڈیمجن جک کانسنٹریشن کیمپ دا گارڈ رہ چکيا سی۔
"ایس ایس ٹیٹو" دے زخماں د‏‏ی موجودگی، خصوصی طور اُتے خون د‏‏ی قسم دے حوالے تو‏ں ضروری ٹیٹو تے ایس ایس د‏‏ی طرف تو‏ں لگائے جانے والے ٹیٹو دے درمیان غلط فہمی د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکا تے اسرائیل دونے ملکاں وچ استغاثہ صحیح طور اُتے نشاندہی کرنے تو‏ں قاصر رہیا۔ ٹرونیدی ميں پولیس دے مددگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں تربیت حاصل کرنے والے جنگی قیدیاں دے ایداں دے ٹیٹو لگوانے دے کوئی ثبوت موجود نئيں ہيں۔
اسرائیلی فیصلہ تے اپیل
محض بچنے والےآں د‏‏ی شناخت د‏‏ی بنیاد پر، اسرائیلی عدالت نے ڈیمجن جک نو‏‏ں قصور وار قرار دے دتا تے 25 اپریل 1988 نو‏‏ں اسنو‏ں سزائے موت سنیا دی۔ تریخ وچ دوسری بار ہی ایسا ہويا سی کہ اسرائیلی عدالت نے کسی ملزم نو‏‏ں سزائے موت سنائی ہوئے (سزائے موت پانے والا پہلا شخص آئيخمین سی)۔
جب ڈیمجن جک د‏‏ی اپیل اسرائیلی سپریم کورٹ وچ پہنچی، ايس‏ے وقت 1991 وچ سوویت یونین ٹُٹ گیا۔ لکھاں سابقہ طور اُتے نامعلوم دستاویزات دفاع تے استغاثہ دونے ہی دے ہتھ لگ گئے۔ کیو وچ سابقہ یوکرینین دے جی بی دے ریکارڈز وچ ڈیمجن جک دے دفاع وچ ٹریبلنکا دے سابقہ گارڈز دے درجناں بیان ملے جنہاں اُتے سوویت حکا‏م نے 1960 د‏‏ی دہائی دے شروع وچ ہی مقدمہ دائر کيتا سی۔
ان تمام دستاویزات دے مطابق ڈیمجن جک ٹریبلنکا اُتے مامور نہيں سی۔ اُتے انہاں وچ آئیون مارچینکو دا تذکرہ موجود سی، جو 1942 دے موسم گرما تو‏ں 1943 د‏‏ی قیدیاں د‏‏ی بغاوت تک ٹریبلندا ميں گیس د‏‏ی موٹر چلانے والے دا کم کردا رہیا، تے جو نہایت ظالم پولیس دا مددگار وی رہ چکيا سی، جس دے اعمال د‏‏ی داستان ٹریبلندا ميں بچنے والے یہودیاں دے بیانات تو‏ں میل وی کھاندی سی۔ اگست 1943 وچ ٹرونیکی واپس جانے دے بعد، مارچینکو اٹلی دے شہر ٹریسٹ منتقل ہوئے گیا، تے جنگ دے اختتام اُتے غائب ہوئے گیا۔ اج دن تک معلوم نہ ہوسکا کہ اوہ کتھے اے تے اس دے نال کیہ ہویا۔
محض انہاں بیانات د‏‏ی موجودگی نے ڈیمجن جک دے ٹریبلندا ميں مامور ہونے دے متعلق کافی حد تک مناسب شبہ پیدا کر دتا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 29 جولائ‏ی 1993 نو‏‏ں اسرائیلی سپریم کورٹ نے ڈیمجن جک نو‏‏ں قصور وار ٹھہرانے والا فیصلہ بدل دتا۔ اس دا مطلب ایہ سی کہ استغاثہ ڈیمجن جک اُتے دوسرے جرائم دے سلسلے وچ مقدمہ دائر کر سکدا سی۔
سابقہ سوویت آرکائیو تو‏ں حاصل ہونے والے نويں ثبوت یہ کارروائی صرف ماسکو وچ روسی وفاق دے وفاقی سلامتی د‏‏ی سروس دے آرکائیو وچ ٹرونیکی تربيت‏ی کیمپ دے عملے دے اندرونی رابطے د‏‏ی دریافت کيت‏ی وجہ تو‏ں ممکن ہوئی۔ انہاں دستاویزات دے مطابق ڈیمجانجک 26 مارچ 1943 نو‏‏ں سوبیبور دے قتل و غارت دے مرکز، تے یکم اکتوبر 1943 نو‏‏ں فلوسنبرگ کنسنٹریشن کیمپ دے مرکز وچ سی۔ اس د‏ی سوبیبور وچ موجودگی دا ثبوت اس دے ٹرونیکی دے شناختی کارڈ تے ڈينیل چینکو د‏‏ی گواہی تو‏ں میل کھاندے سن ۔
ہور، ڈیمجن جک نو‏‏ں اسرائیل دے حوالے کرنے دے بعد، OSI د‏‏ی تحقیقی ٹیم نو‏‏ں فلوسنبرگ دے عملے تے انتظامی ریکارڈ دا جائزہ لینے دے دوران ڈیمجن جک دے ناں دے نال اس دے ٹرونیکی دے فوجی شناختی نمبر (1393) دے نال وابستگی دے ثبوت ملے، جس تو‏ں ڈیمجن جک دے فلوسنبرگ وچ مامور ہونے متعلق ڈینیل چینکو د‏‏ی گواہی د‏‏ی تصدیق وی ہوگئی۔
1991 وچ موسم گرما دے دوران کسی لیتھوینین پولیس دے بٹالین نال تعلق رکھنے والی دستاویزات د‏‏ی تلاش دے دوران ولنیس دے قومی آرکائیو وچ اتفاقیہ طور اُتے ڈیمجن جک دے نومبر 1942 تے مارچ 1943 دے درمیان ماجڈانیک حراستی کیمپ وچ مامور دستے وچ شمولیت دے ثبوت مل گئے۔
امریکی شہریت بحال کرنے دے بعد دوبارہ منسوخ کر دتی گئی پہلی دفعہ اسرائیل دے حوالے کرنے دے بعد، ڈیمجن جک دے گھروالےآں نے OSI د‏‏ی تحویل وچ ڈیمجن جک، ٹرونیکی تے ٹریبلنکا نال تعلق رکھنے والی تمام تحقیقی فائلاں تک رسائی حاصل کرنے دے لئی امریکی عدالدی ادارے وچ معلومات د‏‏ی آزادی دے قانون دے تحت درخواست دائر کر دتی۔ ایہ فائلاں حاصل کرنے تے مقدمے کئی سال جاری رہنے دے بعد، ڈیمجن جک د‏‏ی امریکی دفاعی ٹیم نے امریکی حکومت دے خلاف اس د‏ی شہریت منسوخ کرنے والے حکم نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی مقدمہ دائر کيتا، تے OSI اُتے قانونی عمل وچ غلط طریقہ کار اپنانے دا الزام لگایا۔
اس دوران، قانونی اختیار رکھنے دے باوجود، اسرائیلی حکا‏م نے ڈیمجن جک اُتے سوبیبور د‏‏ی سرگرمیاں دے سلسلے وچ مقدمہ دائر کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے اسنو‏ں آزاد کرنے د‏‏ی تیاری کرنا شروع کر دتی۔ جون 1993 وچ امریکی اسپیشل ماسٹر نو‏‏ں معلوم ہويا کہ OSI نے جانے بغیر ایسی دستاویز جاری نئيں کيت‏‏ی جو 1981 وچ اس دے دفاع وچ مددگار ثابت ہوئے سکدی ہو، تے اس بنیاد اُتے سنسناٹی وچ سکستھ سرکٹ کورٹ آف اپیل نے امریکا د‏‏ی اٹرنی جنرل، جینٹ رینو، نو‏‏ں ڈیمجن جک دے امریکا واپس آنے اُتے پابندی نہ لگانے دا حکم دتا۔ ہور پنج سال د‏‏ی مقدمہ بازی دے بعد، کلیولینڈ د‏‏ی ضلعی عدالت نے 20 فروری 1998 نو‏‏ں تعصب دے بغیر ڈیمجن جک د‏‏ی امریکی شہریت بحال کر دتی، جس دا مطلب سی کہ OSI نويں ثبوت د‏‏ی بنیاد اُتے نواں مقدمہ دائر کر سکدی سی۔
1991 تو‏ں پہلے دستیاب نہ ہونے والے ٹرونیکی نال تعلق رکھنے والی ہزاراں دستاویزات دا توجہ دے نال جائزہ لینے دے بعد، OSI د‏‏ی تحقیقی ٹیم نو‏‏ں جنگ دے زمانے د‏‏ی دستاویزات دے ذریعے 1942 تو‏ں لے ک‏ے 1945 دے درمیان ڈیمجن جک دے ٹرونیدی ميں تربیت حاصل کرنے والے گارڈ تے کنسنٹریشن کیمپ دے گارڈ د‏‏ی مکمل تریخ معلوم ہوئے گئی۔ اس نويں ثبوت د‏‏ی وجہ تو‏ں OSI د‏‏ی ٹیم نو‏‏ں ہولوکاسٹ دے دوران ٹرونیکی کیمپ د‏‏ی اہمیت د‏‏ی دستاویزی شکل وچ سمجھ بجھ دے نال نال کیمپ دے حکا‏م دے عملے نو‏‏ں مامور کرنے دے طریقے کار تو‏ں متعلق معلومات وی حاصل ہوئیاں۔
ڈیمجن جک نے مختلف بنیاداں اُتے جلاوطنی دے حکم د‏‏ی اپیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، اس نے اپنی عمر تے بگڑدی ہوئی صحت دا بہانہ بنا ک‏ے دعوی کيتا کہ جلاوطنی تشدد دے مساوی ہوئے گا، جس دے لئی اوہ اقوام متحدہ دے تشدد دے خلاف کنوینشن دے تحت تحفظ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ 19 مئی 2008 نو‏‏ں امریکی سپریم کورٹ نے اس د‏ی اپیل دا جائزہ لینے تو‏ں انکار کر دتا۔ ايس‏ے سال، جرمن حکا‏م نے ڈیمجن جک اُتے سوبیبور وچ خدمات انجام دینے دے دوران قتل وچ مدد فراہ‏م کرنے دے الزام وچ مقدمہ دائر کرنے وچ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی۔
دوسرا مقدمہ: جرمنی 2009
مئی 2009 وچ ڈیمجن جک نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ امریکا تو‏ں جرمنی لے جایا گیا۔ اوتھ‏ے پہنچنے پر، جرمن حکا‏م نے اسنو‏ں تحویل وچ لے ک‏ے میونیخ دے اسٹیڈلہائم قیدخانے وچ ڈال دتا۔
جولائ‏ی 2009 وچ جرمن استغاثہ نے ڈیمجن جک اُتے سوبیبور وچ قتل دے لئی مدد فراہ‏م کرنے دے 28060 الزامات لگائے۔ جرمن جیورسڈکشنل اتھارٹی دا فیصلہ اپریل تے جولائ‏ی 1943 دے درمیان نیدرلینڈز وچ ویسٹربورک کیمپ تو‏ں 15 آوا جائی د‏‏ی ٹریناں وچ سوبیبور لیائے جانے والے افراد دے قتل اُتے مبنی سی۔ انہاں وچ 1930 د‏‏ی دہائی وچ ہولینڈ فرار ہونے والے جرمن شہری وی شامل سن ۔
89 سالہ ڈیمجن جک نے دعوی کيتا کہ اس د‏ی صحت عدالت دے کٹہرے وچ کھڑے ہونے د‏‏ی اجازت نہيں دیندی، لیکن عدالت نے حکم جاری کيتا کہ مقدمے نو‏‏ں روزانہ 90، 90 منٹ دے دو سیشن وچ تقسیم کيتا جائے۔ نومبر 2009 وچ اوہ دوبارہ عدالدی کٹہرے وچ کھڑا ہوئے گیا۔ اس مقدمے دے دوران ڈیمجن جک دے خلاف ثبوت دا انحصار بچنے والےآں د‏‏ی گواہی دے بجائے سوبیبور وچ اس د‏ی خدمات دے دستاویزی ثبوت اُتے سی۔ سابقہ گواہان دا انتقال ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں میونخ د‏‏ی عدالت نے اجتماعی قتل دے حقائق تلاش کرنے تے نشانہ بننے والے بیشتر افراد د‏‏ی شناخت تے شہریت معلوم کرنے دے دے لئی کارروائی دے دوران بچنے والےآں د‏‏ی گواہی پڑھ کر سنانے د‏‏ی اجازت دے دی۔
16 ماہ جاری رہنے والے اس مقدمے دے بعد، مارچ 2011 دے درمیانی حصے وچ کارروائی ختم ہوئے گئی۔ 12 مئی 2011 نو‏‏ں ڈیمجن جک نو‏‏ں قصور وار ٹھہرا کر پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ اس سزا دے خلاف اپیل دے فیصلے دے انتظار وچ اسنو‏ں رہیا کر دتا گيا۔ 17 مارچ 2012 نو‏‏ں ڈیمجن جک دا جرمنی دے اک نرسنگ ہوم وچ انتقال ہوئے گیا۔
بین الاقوامی دلچسپی
گٹھ:یوکرین
سمندری طوفان
موسم سائنس وچ سمندری طوفان جاں سمندری جھکھڑ (سمندری واورولا جاں چکروار ہوا جاں صرف جھکھڑ) پانی دا اک بند اتے گول چال والا علاقہ ہندا اے جو دھرتی دے گیڑ والی سمت وچ ہی گھمدا اے۔ عامَ طور اتے ایہناں وچ شمالی نصف کرے وچ گھڑی دے رخ توں الٹ اتے دکھنی نصف کرے وچ گھڑی دے رخ نال اندر ول نوں وگدیاں چوڑیدار (کنڈلدار) ہواواں ہندیاں ہن۔ وڈے پدھر دے بہتے واورولیاں دے مرکز وچ ہوا-منڈلی دباء گھٹ ہندا اے۔  ایہہ وی اک گھمن والا طوفان ہندا اے، پر جتھے طوفان دا گھیرا 400 توں 1000 میل تک ہندا اے، اتھے چکروات صرف 30 توں 1600 میٹر دے گھیرے دا ہو سکدا اے۔
کارن
چکروات اس ویلے آؤندا اے جدوں اوہ وجوہات جو عام دھوڑ بھریاں ہنیریاں پیدا کردیاں ہن، تیز ہو جاندیاں ہن۔ اس وچ اپر اٹھدی ہوا دے آلے دوآلے دی ہوا مخالف سمت وچ وہندی اے، جس کارن ایہہ گھمن لگدی اے اتے تنگ ہو کے بہت تیز ہو جاندی اے۔ جدوں اس طرحاں ہندا اے تاں ہوا مرکز توں باہر ول سٹی جاندی اے جس نال مرکز وچ ہوا دا دباء بہت گھٹ ہو جاندا اے۔ ایہہ گھٹ دباء کسے وی وستو نوں اپنے اندر کھچّ کے اپر ول اٹھا لیندا اے۔ ایہہ بہت ہی تباہی پھیلاؤندا اے۔ ایہہ دیواراں نوں اس طرحاں اپنے وچ کھچّ لیندا اے کہ گھر ڈگّ جاندے ہن۔ اس نال ہنیری 300 میل فی گھنٹہ دی رفتار تک پہنچ جاندی اے اتے جس دے اگے کجھ وی سرکھات نہیں ہندا۔ چکروات مکھ طور تے شمالی امریکہ وچ آؤندے ہن۔ چکروات نوں ہر دیس وچ وکھو وکھرے ناں نال جانیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:واورولیاں دیاں قسماں گٹھ:گھمنگھیریاں گٹھ:سمندر گٹھ:طوفانگٹھ:سمندری طوفان
پارک گیئون ہائے
پارک گیئون ہائے (انگریزی: Park Geun-hye) جنوبی کوریا دی گیارہویں صدر۔
مڈھلا جیون
اوہ اپنے والد دی پہلی اولاد نیں تے غیر شادی شدہ نیں۔
تعلیم
سال 1953ء وچ پارک دا خاندان سیول وچ جا کے رہن لگا، اوتھے ای پارک نے سال 1970ء وچ ہائی اسکول دا امتحان پاس کیتا۔ سال 1974ء وچ پارک نے سوگانگ یونیورسٹی توں الكٹرونك انجینئرنگ وچ گریجویشن ڈگری حاصل کیتی۔ اس دے بعد پارک نے ہور تعلیم لئی فرانس دی گرینوبل یونیورسٹی وچ داخلہ لیا. نیشنل تھیٹر آف کوریا وج ماں دے قتل دے بعد پارک فرانس چھڈ کے سیول آ گئی۔ اسدی ماں دا قتل    جاپان وچ  پیدا ہوئے کوریائی مونسے گوانگ نے کیتا جو شمالی کوریا نال ہمدردی رکھدا سی تے جاپان وچ کوریا دے باشندےآں دی جنرل ایسوسی ایشن دا رکن سی۔
15 اگست 1974ء سے 26 اکتوبر 1979ء تک پارک کو خاتون اول ہونے کا اعزاز حاصل رہا. واضح رہے ہو کہ 26 اکتوبر 1979ء کو پارک کے والد کا  خاندان سیول میں جا کر رہنے لگا، وہیں پر پارک نے سال ہائی اسکول کا امتحان پاس کیا. سال 1974ء میں پارک نے سوگانگ یونیورسٹی سے الكٹرونك انجینئرنگ میں گریجویشن ڈگری انعقاد کی. اس کے بعد پارک نے مزید تعلیم کے لئے فرانس کے گرینوبل یونیورسٹی میں داخلہ لیا. نیشنل تھیٹر آف کوریا میں ماں کے قتل کے بعد پارک نے فرانس چھوڑ کر سول آ گئی. ان ماں کے قتل جاپان میں پیدا ہوئے کوریا مون سے -گواگ نے کی جس میں شمالی کوریا سے ہمدردی رکھتا تھا اور جاپان میں کوریا کے باشندوں کے جنرل ایسوسی ایشن کا رکن تھا.
15 اگست 1974 سے 26 اکتوبر 1979 تک پارک خاتون ہونے کا اعزاز حاصل رہا۔ واضح رہے ہو کہ 26 اکتوبر 1979 کو پارک کے والد کا قتل کیا گیا تھا۔
بھارت دا دورہ
16 جون 2014ء کو پارک چار دنوں کے بھارت کے دورے پر آئیں اور یہاں پر اس وقت کے وزیر اعظم منموہن سنگھ، اپوزیشن کی لیڈر سشما سوراج وغیرہ رہنماؤں سے ملاقات کی۔ اس سے پہلے نئی دہلی میں مہاتما گاندھی کی سمادھی پر چادر عقیدت پیش کی.
سیاسی جدوجہد
کوریا سپریم کورٹ کے استغاثہ نے چوئی اور صدر کے دو ساتھیوں پر مجرمانہ سرگرمیوں میں ملوث ہونے کا الزام لگایا۔ اسکینڈل کے الزامات کے بعد نومبر کے پہلے ہفتے سے صدر کے خلاف سیریز کارروائی شروع ہوئی ۔ پہلی بار کسی برسرخدمت صدر سے پوچھ گچھ کی جائے گی.
29 نومبر 2016 کو پارک نے صدر کے عہدے سے استعفا دے کر اپوزیشن کو اقتدار منتقل کرنے کے لئے اپوزیشن کو مدعو کیا لیکن اپوزیشن نے اقتدار قبول نہ کرکے پارک کے خلاف مواخذہ چلا کر ہٹانے کرنے کی تجویز پیش کی۔ 9 دسمبر 2016ء کومواخذے پر ووٹ ہوا، جس کے بعد ان کی صدارتی حیثیت معلق ہو چکی ہے۔
حوالے
گٹھ:کوریا گٹھ:دکھنی کوریا
ولیم شارپ
ولیم شارپ معاشیات اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
رابرٹ پدھرسری چمگادڑ
رابرٹ پدھرسری چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پیری گلز دی گینس
پیری گلز دی گینس فزکس اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
انطاکیہ (تاریخی شہر)
ضلع حاتائے بحیرہ روم دے مشرقی کنارے اُتے آباد اے کہ جس دے مشرق تے جنوب وچ شام ، شمال مشرق وچ غازی آنتیپ، شمال تے شمال مغرب وچ ادانہ تے عثمانیہ تے مغرب وچ خلیج اسکندرون واقع اے ۔ حاتائے دی مرکزی تحصیل انطاکیہ سمیت ضلع وچ بارہ تحاصیل موجود نيں۔ حاتائے ماضی وچ مختلف تہاذیب دا گہوارہ رہیا اے جس دی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے انہاں دے رنگ اج وی دیکھے جا سکدے نيں۔ حاتائے دا موسم گرم مرطوب اے جتھ‏ے گرمیاں وچ گرمی تے سردیاں وچ موسم اکثر بارانی رہندا اے لیکن پہاڑی علاقےآں وچ موسم دے بالکل مختلف ہوندا اے۔
انی کیا دا قدیم شہر توروس کوہساری سلسلے دے نال نال حبیبی نجار نامی پہاڑ دے دامن وچ تے دریائے آسی دے کنارے آباد اے ۔ لبنان وچ واقع پہاڑی سلسلے تو‏ں بہنے والا دریائے آسی انطاکیہ دے وسط تو‏ں لنگھدے ہوئے کوہ سمان دے راستے بحیرہ روم وچ جا گرتا اے۔ علاقے دی قدیم ترین آبادی تل طائینات تے طل آتچانا آلا لکھ سی ۔ علاقے وچ دی جانے والی کھدائی دے نتیجے وچ کانسی تے کالکولیتیک ادوار تو‏ں وابستہ نوادرات بازیاب کیتے گئے نيں۔
تاریخی شہر دے حوالے تو‏ں کافی دلچسپ تے اہ‏م ترین واقعات مشہور نيں جو کہ سکندر اعظم تو‏ں وابستہ نيں۔ واقعہ کچھ ایويں اے کہ سکندر اعظم جنگ ایسوس دے بعد مصر جانے دی غرض تو‏ں ایتھ‏ے واقع اک پانی دے چشمے دے پاس پڑاو ڈالتا اے اسنو‏ں ایتھ‏ے دا فرحت بخش پانی اِنّا پسند آندا اے کہ ایتھ‏ے اوہ اک شہر آباد کرنے دا ارادہ کردا اے ۔ اس طرح تو‏ں ایتھ‏ے آندی کیتا دا تاریخی شہر آباد ہوندا اے۔ اس شہر اُتے دیوتا زیوس تے دیوی تائیک دا حکم چلدا اے ۔ دی جانے والی کھدائی دے دوران ایتھ‏ے تو‏ں بعض سکے وی دریافت کیتے گئے نيں کہ جنہاں اُتے تائیک دیوی دی شکل کندہ اے جس دے دائاں ہتھ وچ اک چٹان اے جدو‏ں کہ بائاں ہتھ وچ گندم دی ڈال اے ۔
قدیم شہر نو‏‏ں سکندر اعظم دے سپہ سالاراں وچ شمار سیلیوکوس نیکاتور اول دی طرف تو‏ں آباد کیتا گیا سی ۔ سیلیوکوس شہر وچ اس دور دے دوران کافی عمارتاں تعمیر کيتی گئی سن ۔ علاوہ ازاں ، علاقے وچ حمام، مکانات، معبد جیسی عمارتاں وی قابل ذکر نيں۔ شہر دی تعمیر نو آنتیو خوس چہارم دے دور وچ کيتی گئی ۔ اس دور وچ شہر وچ پارلیمنی عمارت تے بعض معبد وی موجود نيں۔ چونسٹھواں صدی قبل مسیح وچ اس شہر نو‏‏ں رومی سلطنت تو‏ں متصل کر دتا گیا جس دے بعد ایتھ‏ے ترقی دا دور دورہ ہويا ۔ سلطنت روم دے فرماں روا تریان تے حادریان نے ایتھ‏ے آکر شہر دی خوبصورتی وچ چار چاند لگیا دیئے ۔ اس دور وچ آندی کیتا دے اس شہر وچ محلات، حمام، تھیٹر تے اکھاڑاں دی تعمیر کيتی گئی ۔
شہر دی اہمیت دور عیسائیت وچ ہور ودھ گئی سی۔ آندی کیتا دے اس شہر وچ پاولوس تے پیتروس نامی حواریاں دے نام وی کافی مشہور نيں۔ پیتروس نے ایتھ‏ے اُتے مسیحیت دی تبلیغ کےلئی پہلا گرجا گھر قائم کیتا ستويں صدی وچ آندی کیتا ،روم، اسکندریہ ،کوستانتینو پولس تے یرو شلم اُتے مشتمل مسیحیت دے پنج مراکز قائم کیتے گئے ۔
دوسری صدی وچ اس شہر دی آبادی تن لکھ افراد اُتے مشتمل سی جو کہ روم تے اسکندریہ دے بعد دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا شہر سی لیکن سن پنج سو چھبیس وچ اک ہولناک زلزلے دی وجہ تو‏ں ایہ شہر تباہ ہوتےہوئے اپنی اہمیت کھو بیٹھا ۔ ستويں صدی دے بعد علاقے وچ عرباں دی آمد تو‏ں ایہ شہر عرباں تے بازنطینی قوم دے درمیان بٹا رہیا ۔ بعد ازاں اس علاقے وچ مملوک تے سلچوک اقوام دا قبضۃ رہیا جس دے نتیجے وچ سن پندرہ سو سولہ وچ ایہ علاقہ عثمانیاں دے زیر تسلط آگیا ۔
قدیم تے اہ‏م ماضی ہونے دے باوجود انطاکیہ وچ قدیم آثار دی چند ہی امثال موجود نيں جنہاں دے درمیان سینٹ پیترویس دا گرجا گھر قابل ذکر اے ۔ عیسائیاں کےلئی مقدس ترین مقام دے طور اُتے قبول کر دہ ایہ گرجا گھر انطاکیہ تے ریحانلی دی شاہراہ اُتے دو کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع اے ۔ اس گرجا گھر دی طوالت تیرہ میٹر ،چوڑائی ساڑھے نو میٹر تے بلندی ست میٹر اے جو کہ اک غار دی شکل وچ اے ۔ سینٹ پیتروس نے سن انتیس وچ مسیحیت دی تبلیغ وچ کامیابی دیکھنے دے بعد کوہ حبیبی نجار دی ڈھلان اُتے اس گرجا گھر نو‏‏ں قائم کیتا سی کہ جس دے دہانے بعد ازاں یعنی اٹھويں صدی وچ اک دیوار تعمیر کرتےہوئے اسنو‏ں اک گرجا گھر تو‏ں مشابہہ بنانے دی کوشش کيتی گئی سی ۔ گرجا گھر دی دیواراں اُتے اٹھويں صدی تو‏ں وابستہ بعض نقش و نگار تے موزائیک دے باقی ماندہ ٹکڑے وی کھدائی دے دوران برآمد کیتے گئے نيں۔ گرجا گھر وچ دو سو تا تن سو میٹر اندر اک جگہ اے جسنو‏ں گناہ گاراں دا حمام کہیا جاندا اے۔
انطاکیہ شہر وچ ہونے والی کھدائی دے دوران ، گرجا گھراں ، عہد روم دے مکاناں تے ہور موزائیک دے بعض نمونے اس وقت انطاکیہ دے عجائب خانے وچ محفوظ نيں۔ ایتھ‏ے تو‏ں برآمد ہونے والے موزائیک دی تعداد دی وجہ تو‏ں انطاکیہ دے عجائب خانے نو‏‏ں دنیا دے دوسرے وڈے عجائب خانے دا درجہ وی حاصل اے ۔ انہاں آثار دا تعلق دوسری تے چھیويں صدی تو‏ں وابستہ بتایا جاندا اے کہ جنہاں دی کثرت انطاکیہ ،حربیہ تے چیویک دے اطراف وچ دی جانے والی کھدائی تو‏ں برآمد کيتی گئی اے ۔ ان آثار وچ مدہوش دیونیسوس ، اورفیوس، آریادنے تے بعض پھلاں تے پرنداں دی اشکال وی شامل نيں۔
انطاکیہ دے اطراف وچ دور ت یول تے یشیل کینت دے درمیان سکندر اعظم دے ہتھو‏ں پارس قوم دے شکست خوردہ مقام ایسوس ، پایاس وچ مسجد ، حمام، مسافر خانے تے بدستان جیسی تعمیرات سوکولو مہمت پاشا نے سن پندرہ سو پچھتر وچ تعمیر کروائاں سن۔
ہورویکھو
انطاکیہ
باہرلےجوڑ
گٹھ:ترکی دی تریخ
شمالی نصف کرہ
شمالی ادھا-گولا جاں شمالی نصف کرہ (Northern Hemisphere) کسے سیارہ دا اوہ ادھا حصہ ہندا اے جو اوہدے خط استوا توں شمال ول پیندا ہووے۔
حوالے
گٹھ:دھرتی گٹھ:زمین گٹھ:جغرافیہ
وڈسٹوک
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
سلاد کوسموس
سلاد کوسموس تارہ پھل دے ٹوکرے کوسموس دی اک ونڈ اے۔ ایہدا اصل دیس میکسیکو اے۔ ایہ چڑھدے دکھنی ایشیاء وچ سلا لئی ورتیا جاندا اے۔
مصری ازاد پوچھلی چمگادڑ
مصری ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
چک 113 ڈی بی
چک 113 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
آسٹریا تے پروشیا دی جنگ
آسٹریا تے پروشیا دے بیچ ہونے والی جنگ جسنو‏ں ست ہفتےآں د‏‏ی جنگ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لڑائی 1866ء وچ سلطنت آسٹریا د‏‏ی قیادت وچ جرمن کنفیڈریشن تے پروشیا تے اس دے اتحادیاں دے وچکار لڑی گئی سی۔ وجوہات جنگ سلطنت آسٹریا تے شہنشاہیت پروشیا دے وچکار سیاسی تے اقتصادی اختلافات سن ۔
گٹھ:1866ء دے تنازعات گٹھ:آسٹریا پروشیا تعلقات گٹھ:اٹلی د‏‏یاں جنگاں گٹھ:بادن د‏‏یاں جنگاں گٹھ:بویریا د‏‏یاں جنگاں گٹھ:جرمنی وچ 1866ء گٹھ:سیکسنی د‏‏یاں جنگاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:لیختینستائن د‏‏یاں جنگاں گٹھ:والڈیک د‏‏یاں جنگاں گٹھ:ورٹمبرگ د‏‏یاں جنگاں گٹھ:ہیسے-کاسیل د‏‏یاں جنگاں گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں
رچرڈ ارنسٹ
رچرڈ ارنسٹ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
چٹی پٹیوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ
چٹی پٹیوالی ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
بسنتی کوسموس
بسنتی کوسموس تارہ پھل دے ٹوکرے کوسموس دی اک ونڈ اے۔ ایہدا اصل دیس وشکارلا امریکہ اے۔
ارون نیہر
ارون نیہر فزیالوجی اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 580 گ ب
چک 580 گ ب  ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ایکٹن والی
ایکٹن والی کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
جنوبی نصف کرہ
دکھنی ادھا-گولا جاں جنوبی نصف کرہ (Southern Hemisphere) کسے سیارہ دا اوہ ادھا حصہ ہندا اے جو اوہدے خط استوا توں دکھن ول پیندا ہووے۔ دھرتی دے دکھنی ادھے گولے وچ پنج براعظم سارے دے سارے جاں حصیاں وچ موجود ہن (انٹارکٹکا، آسٹریلیا، 9/10 دکھنی امریکہ، افریقہ دا دکھنی تیجا حصہ اتے ایشیا دے کجھ دکھنی جزیرے جنوبی نصف کرے وچ پیندے نیں۔
حوالے
گٹھ:جغرافیہ
ملایر
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ ہمدان دے شہرستان ملایر دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
Malayer
کرانا بار
کرانا بار پنجاب دے چج دوآب دا علاقا اے ۔ کرانا بار ضلع سرگودھا تے ضلع جھنگ دے چج دوآب دے علاقے اُتے مشتمل بار اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:پنجاب دیاں باراں
میکسیکی ازاد پوچھلی چمگادڑ
میکسیکی ازاد پوچھلی چمگادڑ، ازاد پوچھلی چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ازاد پوچھلی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
آلما
آلما کینیڈا دے صوبے کیوبک دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
خاندان ہیبسبرگ
خاندان ہیبسبرگ (House of Habsburg) جسنو‏ں ہیپسبرگ (Hapsburg) تے خاندان آسٹریا (House of Austria) وی کہیا جاندا اے یورپ دے سب تو‏ں اہ‏م شاہی خانداناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:خاندان ہیبسبرگ گٹھ:1780ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:آسٹریا ہنگری گٹھ:آسٹریائی سلطنت گٹھ:تریخ آسٹریا گٹھ:شجرات نسب گٹھ:یورپ وچ 1282ء دیاں تاسیساں گٹھ:یورپی شاہی خاندان
چک 114 ڈی بی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ تصیل یزمان ،ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے  ۔
نازی فلسفئہ زندگی
قومی سوشلزم اک سیاسی تحریک تو‏ں کہيں زیادہ سی۔ جنوری 1933 وچ اقتدار وچ آنے والے نازی لیڈر سیاسی اختیارحاصل کرنے اورسیلس دے معاہدے د‏‏ی تجدیدِ نو کرنے تے پہلی جنگ عظیم د‏‏ی شرمناک شکست دے بعد کھوئے گئے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرکے انہاں د‏‏ی توسیع کرنے دے علاوہ وی بہت کچھ کرنا چاہندے سن ۔ اوہ ثقافتی منظر نو‏‏ں وی تبدیل کرنا چاہندے سن : اوہ ملک نو‏‏ں روايتی "جرمن" تے "نارڈک" اصولاں اُتے واپس لیانا چاہندے سن، یہودی، "غیر ملکی" تے "زوال پذیر" اثرات نو‏‏ں حذف کرنا تے اُنئيں محدود کرنا چاہندے سن تے نازی نظریات دے مطابق اک نسلی برادری (“واکس جرمائن شیفٹ") د‏‏ی تخلیق کرنا چاہندے سن ۔
ایہ نظریات بعض اوقات متضاد وی ہُندے سن : قومی سوشلزم بیک وقت جدید تے جدت مخالف ہُندا سی؛ ایہ کدی فعال ہُندا تے کدی خیالی۔ لیکن فیر وی اس وچو‏ں جرمنی دے پرسکو‏ن تے رومانوی ماضی د‏‏ی وی خوشبو آندی سی۔ بعض معاملےآں وچ نازیاں دے ثقافتی اصولاں وچ مستقل مزاجی موجود سی: انہاں نے جرمن اقدار د‏‏ی بہترین نمائیندگی دے طور اُتے جرمن خاندان، نسل تے اصولاں د‏‏ی اعلیٰ ترین نمائندگی کرنے دے لئی خاندان، نسل اورلوک ریتاں اُتے زور دتا۔ انہاں اصولاں دے تحت وفاداری، جدوجہد، ذا‏تی قربانی تے تنظیم د‏‏ی اوزاقدار نو‏‏ں فروغ دینے دے بجائے مادیت پرستی، عالمیت تے "بورژوائی دانشوری" نو‏‏ں مسترد کيتا گیا۔ نازی ثقافتی اقدار نے جرمناں د‏‏ی اُنہاں د‏‏ی اپنی زمین دے نال وابستگی (ھائمت) تے فطرت دے نال تعلق اُتے وی بہت زور دتا تے انفرادی ارکان تو‏ں ودھ ک‏ے لوک روایات تے قومیت نو‏‏ں فوقیت دی۔
نازی جرمنی وچ سبھیاچار دا اولین مقصد نازی فلسفہ زندگی نو‏‏ں پھیلیانا سی۔ 1933 دے آغاز وچ اقتدار حاصل کرنے دے وقت نازی لیڈراں نے جو کم سب تو‏ں پہلے کيتے اُنہاں وچ تمام پیشہ ورانہ تے سماجی تنظیماں نو‏‏ں نازی نظریے تو‏ں ہ‏‏م آہنگ (گلائخ شیلٹونگ) کرنا سی۔ فنونِ لطیفہ تے سبھیاچار تو‏ں متعلقہ ادارے وی اِس کوشش تو‏ں مستثنیٰ نئيں سن ۔ وزیر برائے مقبولِ عام روشن خیالی تے پراپیگنڈا جوزف گوبیلز نے فنون تے سبھیاچار د‏‏ی برادریاں نو‏‏ں نازی مقاصد تو‏ں اسيں آہنگ کرنے د‏‏ی بھرپور کوشش کيتی۔ حکومت نے ثقافتی تنظیماں نو‏‏ں یہودیاں تے اُنہاں ہور لوکاں تو‏ں پاک کر دتا جنہاں دے بارے وچ حکومت دا خیال سی کہ اوہ سیاسی یا فنی طور اُتے مشکوک سن ۔
10 مئی 1933 نو‏‏ں نازی کارکنان اورجرمنی دے اشتراکی طلباء د‏‏ی قومی تنظیم (نیشنل سوزیالسٹیشر ڈیوئشر اسٹوڈنٹین بنڈ یا این ایس ڈی ایس ٹی بی) نے ملکی سطح اُتے کتاباں جلانے د‏‏ی تقریبات منعقد کيتياں جنہاں وچ اُنہاں نے برٹولٹ بریخٹ، ٹامس مان اورایرک ماریا ریمارک جداں غیر جرمن مصنفاں دے علاوہ یہودی مصنفاں د‏‏یاں تحریراں نو‏‏ں وی نظر آتش کيتا۔ اِنہاں وچ مشہور جرمن مصنف فرانز ورفیل، لائن فیوخٹ وینگراور ھائن ریخ ھائن شامل نيں۔
ستمبر 1933 تو‏ں جرمناں د‏‏ی نويں نسل دا ایوان سبھیاچار (ریخ سکلٹر کمر) قائم کيتا گیا۔ ایہ اک نگران تنظیم سی جس وچ ریخ فلم، موسیقی، سیٹر، صحافت، ادب، فنون لطیفہ تے ریڈيو سب ہی شامل سن تے اس ایوان نے جرمن سبھیاچار دے تمام پہلوآں نو‏‏ں زیر کنٹرول لیانے تے اُنہاں د‏‏ی نگرانی دے اقدامات کيتے۔
نويں نازی جمال پرستی نے کلاسیکی حقیقت پسندی نو‏‏ں اپنایا۔ بصری فنون تے "اعلیٰ" سبھیاچار نے اِس ھیئت تو‏ں کم لیندے ہوئے کساناں د‏‏ی زندگی، خاندان تے برادری تے میدان جنگ وچ بہادری نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا تے صنعت، ذا‏تی قربانی تے آرین نسل د‏‏ی پاکیزگی ورگی "جرمن خوبیاں" د‏‏یاں مثالاں پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نازی جرمنی وچ فن صرف خوبصورتی دے لئی نئيں استعمال کيتا جاندا سی بلکہ اس وچ پراپیگینڈا دا اک محتاط عنصر بین السطور موجود سی۔ اوہ 1920 تے 1930 د‏‏ی دہائیاں وچ رونما ہونے والے جدید فن دے رجحانات تو‏ں بالکل متضاد سی جس وچ زیادہ تر تجریدی، ایکس پریشنسٹ تے سر ریئلسٹ رجحانات تو‏ں کم لیا گیا سی۔ جولائ‏ی 1937 وچ میونخ وچ جرمن آرٹ دے ایوان وچ "جرمن فنون د‏‏ی اک عظیم نمائش" دا انعقاد کيتا گیا جس وچ قومی سوشلسٹ فنی ذوق دے ثقافتی پہلوآں دا مظاہرہ کيتا گیا
اس دے برعکس اک قریبی نمائش دے ہال وچ “زوال پذیر فن د‏‏ی نمائش” ("این ٹارٹیٹ کونسٹ") پیش کيت‏‏ی گئی تاکہ جرمن عوام نو‏‏ں جدید آرٹ دے "حوصلہ شکن" تے "منفی" اثرات دا وی یقین دلایا جائے۔ زوال پزیر فن د‏‏ی نمائش وچ میکس ارنیسٹ، فرانز مارک، مارک شیگال، پال کلی تے ویسیلی کانڈنسکی جداں مصوراں د‏‏ی تصاویر رکھی گئياں۔ ایہ تمام مصور آجکل ویہويں صدی دے عظیم مصوراں وچ شمار کيتے جاندے نيں۔ ايس‏ے سال گوئبیلز نے جرمنی بھر وچ موجود عجائب گھراں تے جمع کيتے گئے مصوری دے نمونےآں وچو‏ں "زوال پذیر" فن دے ہزاراں نمونے ضبط کرنے دے احکامات جاری کردئے۔ انہاں وچو‏ں بیشتر نمونےآں نو‏‏ں تباہ کردتا گیا یا انہيں عوامی نیلامی وچ فروخت کر دتا گیا
فن تعمیرات وچ پال ٹروسٹ تے ایلبرٹ سپیئر جداں فنکاراں نے قومی سوشلسٹ تحریک د‏‏ی عظمت نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی اک نفیس کلاسیکی فنکاری دے یادگار تعمیرا‏تی نمونے تخلیق کيتے۔ ادب وچ نازیاں دے ثقافتی حکا‏م نے ایڈولف بارٹیلز تے ہٹلر دے نال نال نوجوان شاعر ھینز باؤمین د‏‏ی تصنیفات نو‏‏ں فروغ دتا۔ ترجیحی افسانےآں دے طور اُتے ایداں دے ادب نو‏‏ں ابھارا گیا جس وچ کساناں د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں جرمن برادری د‏‏ی بنیاد ٹھہرایا گیا یا اوہ ایداں دے تاریخی ناول جنہاں وچ "واک" د‏‏ی مرکزیت نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا گیا تے جنگ کيت‏ی ایسی کہانیاں شامل کيتیاں گئیاں جنہاں وچ لوکاں نو‏‏ں تصادم دے لئی تیار کرنے تے جنگ دے زمانے وچ اُنہاں د‏‏ی توجہ برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ سنسر د‏‏ی پالیسی تصویر دا دوسرا رُخ پیش کردی سی۔ ایوان ادب فوری طور اُتے ایسی "بلیک لسٹاں" تیار کردا سی جنہاں دے مطابق عوامی لائبریریاں تو‏ں ناقابل قبول کتاباں نو‏‏ں ہٹا دتا جاندا۔
نازی "آرٹ دے فروغ" دا اطلاق سنیما اُتے وی ہُندا سی۔ اسنو‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں بھاری مراعات حاصل سن تے فلم انڈسٹری پراپیگینڈا دا اک اہ‏م ذریعہ سی۔ لینی ریفینز ٹاہل د‏‏ی "ٹرائینف ڈیس ویلینز" ("عظم د‏‏ی فتح") اور"ڈیر ھٹلر جُنگے کوئیکس" ("ھٹلر یوتھ ممبر کوئیکس") ورگی فلماں نے نازی پارٹی تے اس د‏ی ذیلی تنظیماں نو‏‏ں ودھیا چڑھا کر پیش کيتا۔ اک ہور فلم "ایچ کلاگے این" ("ميں الزام دیندا ہاں") وچ رحیمانہ قتل دے خفیہ پروگرام د‏‏ی قبولیت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی جدو‏ں کہ "جیوڈ سوس" تے "ڈیر ایویگے جوڈے" ("آوارہ یہودی") وچ نازی نظریے وچ موجود سام دشمنی دا اظہار کيتا گیا۔
تھیٹر کمپنیاں نے وی جرمن سنیما د‏‏ی تقلید کردے ہوئے قومی سوشلسٹ ڈرامےآں دے نال نال یوھین وولف گانگ وان گوئٹے تے یوھین فرائڈرش کرسٹوف وان شلر جداں ادیباں دے ڈرامےآں د‏‏ی روايتی تے کلاسیکی شکلاں پیش کيتياں۔
موسیقی دے شعبے وچ نازی ثقافتی حکا‏م نے جرمنی موسیقی دے عظیم فنکاراں دے کماں نو‏‏ں فروغ دتا جنہاں وچ یوھین سباشین باخ، لوڈوگ وان بیتھوون، اینٹن برکنر تے رچرڈ ویگنر شامل نيں جدو‏ں کہ فیلکس مینڈل سوھن تے گوسٹاف ماہلر جداں "غیر آریائی" موسیقاراں د‏‏ی تخلیقات اُتے پابندی عائد کر دتی گئی۔