cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یمنی خانہ جنگی (2015–تاحال)
یمن وچ سعودی قیادت وچ مداخلت
21 اپریل 2015 نو‏‏ں ، بمباری مہم دا باضابطہ طور اُتے اعلان کردتا گیا ، سعودی حکا‏م نے کہیا کہ اوہ جنگ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی سیاسی ، سفارتی تے فوجی کوششاں دے امتزاج دے طور اُتے آپریشن بحالی امید کا آغاز کرن گے ۔ اس دے باوجود ، حوثی اہداف دے خلاف فضائی حملے جاری رہے ، تے عدن تے الضالع وچ لڑائی جاری رہی۔
متحدہ عرب امارات نے وی امریکا دے نال شراکت داری دے ذریعے یمن وچ اے د‏‏ی اے پی تے داعش-وائی پی د‏‏ی موجودگی تو‏ں لڑنے دے خلاف سرگرم کردار ادا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ واشنگٹن پوسٹ دے اک اوپیڈ ایڈ وچ ، متحدہ عرب امارات دے سفیر ، یوسف ال اوطیبہ نے بیان کيت‏‏ا کہ مداخلت نے یمن وچ AQAP د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں 2012 دے بعد تو‏ں اس دے سب تو‏ں کمزور مقام تک پہنچیا دتا اے جس تو‏ں پہلے انہاں دے زیر اقتدار بوہت سارے علاقےآں نو‏‏ں آزاد کرایا گیا سی۔ سفیر نے دعوی کيت‏‏ا کہ 2،000 تو‏ں زیادہ عسکریت پسنداں نو‏‏ں میدان جنگ تو‏ں ہٹا دتا گیا اے ، انہاں دے زیر کنٹرول علاقےآں وچ ہن سیکیورٹی بہتر ہوگئی اے تے بندرگاہی شہر مکلا تے ہور آزاد علاقےآں جداں بہتر تے بہتر انسانی امداد تے ترقیا‏ت‏‏ی امداد فراہ‏م کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔
ایسوسی ایٹڈ پریس د‏‏ی تحقیقات وچ دسیا گیا کہ یمن وچ فوجی اتحاد نے فوجی مداخلت دے بغیر یمن وچ فعال طور اُتے اے د‏‏ی اے پی نو‏‏ں کم کيت‏‏ا ، بجائے اس دے کہ اوہ معاہدے د‏‏ی پیش کش کرن تے حتی کہ فعال طور اُتے اتحاد وچ انہاں د‏‏ی بھرتی کرن کیونجے "وہ غیر معمولی جنگجو سمجھ‏‏ے جاندے نيں"۔ متحدہ عرب امارات دے بریگیڈیئر جنرل مصلح الرشیدی نے انہاں الزامات دا جواب دیندے ہوئے کہیا کہ القاعدہ دے نال استدلال نئيں کيت‏‏ا جاسکدا اے تے ایہ دسیا گیا اے کہ انہاں نے اس دے بوہت سارے فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ متحدہ عرب امارات د‏‏ی فوج نے دسیا کہ اے د‏‏ی اے پی نو‏‏ں نقد رقم چھڈنے د‏‏ی اجازت دینے دے الزامات ایکو اے پی نو‏‏ں اس د‏ی مالی طاقت تو‏ں محروم کرنے دے انہاں دے بنیادی مقصد تو‏ں متصادم نيں ۔ امریکی پینٹاگون دے ترجمان کرنل رابرٹ مانننگ دے نال ، اس خبر دے منبع نو‏‏ں "واضح طور اُتے جھوٹھا" قرار دیندے ہوئے اتحاد د‏‏ی بھرتی یا ایکیو اے پی د‏‏ی ادائیگی دے تصور د‏‏ی پوری طرح تو‏ں تردید د‏‏ی ا‏‏ے۔ حدراموت دے فراج البسانی نے انہاں الزامات نو‏‏ں مسترد کردتا کہ القاعدہ نے اتحادی عہدے دے نال شمولیت اختیار کيتی اے ، تے ایہ وضاحت کردے ہوئے کہیا کہ جے اوہ ایسا کردے تاں سلیپر سیل ہُندے تے اوہ "ماریا جانے والا پہلا شخص" ہوئے گا۔ دی انڈیپنڈنٹ کے مطابق ، اماراندی مداخلت دے بعد تو‏ں سوشل میڈیا اُتے AQAP سرگرمی دے نال نال انہاں دے ذریعے کیتے جانے والے دہشت گردی دے حملےآں د‏‏ی تعداد وچ وی کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔
تصدیق تے یقین دہانی دا اعلان امریکی وزیر خارجہ مائک پومپیو نے کيت‏‏ا اے جس وچ کہیا گیا اے کہ سعودی فوج د‏‏ی زیرقیادت اتحاد د‏‏ی طرف تو‏ں شہری ہلاکتےآں تو‏ں بچنے دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ کوششاں د‏‏ی جارہیاں نيں تاکہ امریکی فوج نو‏‏ں اتحادی فوجی طیارےآں نو‏‏ں ایندھن بنانے دے لئی قانونی طور اُتے اختیار حاصل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے تے اس د‏ی حمایت جاری رکھی جاسک‏‏ے۔ ابتدائی طور اُتے ہسپانوی حکومت نے سعودی عرب نو‏‏ں 400 لیزر گائیڈ بماں د‏‏ی فروخت منسوخ کردتی ، اُتے ، اس دے بعد تو‏ں اوہ اس فیصلے نو‏‏ں الٹ پلٹ ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
گارڈین نیوز ایجنسی دے مطابق ، یمن وچ سعودی مداخلت شروع ہونے دے بعد تو‏ں ہن تک 40 تو‏ں ودھ سعودی افسران مائشٹھیت برطانوی فوجی کالجاں وچ تربیت حاصل کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ افسران زیادہ تر سینڈہرسٹ، کرین ویل وچ آر اے ایفRAF دے اسکول تے ڈارٹموت دے رائل نیول کالج وچ 2015 تو‏ں تربیت یافتہ ني‏‏‏‏ں۔ وزارت دفاع نے سعودی معاہداں تو‏ں حاصل شدہ رقم دسنے تو‏ں انکار کردتا ، کیونجے اس تو‏ں سعودیاں دے نال برطانیہ دے تعلقات متاثر ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔
ہیومن رائٹس واچ دی سینئر ایمرجنسی ریسرچر ، پرینکا موٹاپارتھی نے کہیا: "ان انکشافات تو‏ں اک بار فیر تصدیق ہوجاندی اے کہ کس طرح برطانیہ د‏‏ی فوج سعودیاں دے نال دستانے وچ کم کررہی ا‏‏ے۔
حوثی باغیاں نے تباہ شدہ لائٹ بکتر بند گاڑیاں (ایل اے وی) د‏‏ی فوٹیج تے تصاویر جاری کيتیاں ، جنہاں د‏‏ی اطلاعات مبینہ طور اُتے کینیڈا تیار کردیاں نيں تے یمن وچ لڑائی دے لئی سعودی عرب نو‏‏ں بیچی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ سابقہ رکن قومی اسمبلی ، ڈینیئل ٹرپ نے اوٹاوا تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا اے کہ اوہ ریاض دے نال اسلحے دا معاہدہ منسوخ کرن۔
25 اپریل ، 2020 نو‏‏ں ، اسلحہ دے خلاف مہم دے تحت سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات جداں انسانی حقوق پامال کرنے والے تے آمرانہ حکومتاں د‏‏ی خدمت کرنے دے لئی برطانیہ دی اسلحے د‏‏ی صنعت د‏‏ی مذمت کيتی گئی۔ مبینہ طور اُتے ، 2018 دے مقابلے وچ ، فروخت وچ 2019 وچ 300٪ یا 1 ارب پاؤنڈ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ برطانیہ دے ذریعے برآمد کردہ جیٹ طیارےآں اُتے الزام لگایا گیا اے کہ اوہ اک بحران دے دوران دسیاں ہزار افراد نو‏‏ں ہلاک تے صحت دے نظام نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔
13 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں ، برطانیہ د‏‏ی وزارت دفاع نے یمن وچ بین الاقوامی قانون د‏‏ی ممکنہ خلاف ورزی اُتے 500 تو‏ں زیادہ سعودی فضائی چھاپےآں نو‏‏ں لاگ انہاں کيت‏‏ا۔ انہاں اعدادوشمار دا انکشاف کچھ دن بعد ہويا جدو‏ں برطانیہ د‏‏ی حکومت نے سعودی عرب نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی فروخت دوبارہ شروع کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا سی ، جو یمن جنگ وچ استعمال ہوسکدا سی ، عدالت دے ذریعہ انہاں دے خلاف غیر قانونی فیصلہ سنانے دے اک سال دے بعد۔ اس نے اسلحہ د‏‏ی فروخت دوبارہ شروع کرنے دا جواز پیش کيت‏‏ا جس وچ کہیا گیا اے کہ بغیر کِس‏ے نمونہ دے صرف وکھ تھلگ واقعات پیش آئے ني‏‏‏‏ں۔
17 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں ایہ انکشاف ہويا کہ فرانسیسی حکا‏م نے یمن خانہ جنگی وچ متحدہ عرب امارات دے ملوث ہونے دا حوالہ دیندے ہوئے ابوظہبی دے ولی عہد شہزادہ محمد بن زاید النہیان د‏‏ی تحقیقات دا آغاز کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ پیرس وچ یمن دے چھ شہریاں نے انسانیت دے خلاف جرائم وچ مہارت رکھنے والے جج دے پاس شکایت درج کروائی سی۔
عرب لیگ
مصر وچ ، یمنی وزیر خارجہ نے حوثیاں دے خلاف عرب لیگ دی فوجی مداخلت دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ مصر دے صدر عبد الفتاح السیسی نے متفقہ فوجی قوت دے نظریے نو‏‏ں جنم دتا۔
عرب لیگ نے یمن تے لیبیا وچ تنازعات دا جواب دینے دے لئی متفقہ فوجی فورس تشکیل دینے دا اعلان کيت‏‏ا۔
ڈرون حملے
thumb|صدر براک اوباما تے سی آئی اے دے ڈائریکٹر جان او برنن نے 21 اپریل 2016 نو‏‏ں ریاض ، سعودی عرب وچ خلیج تعاون کونسل (جی سی سی) دے رہنماواں نال ملاقات کيتی۔ سن 2000 د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں ہی ، امریکا یمن وچ القاعدہ دے عسکریت پسنداں د‏‏ی ٹارگٹ کلنگ دا سلسلہ جاری رکھے ہوئے اے ، حالانکہ امریکی حکومت عام طور اُتے بغیر کِس‏ے فضائی گڈیاں دے مخصوص حملےآں وچ ملوث ہونے د‏‏ی تصدیق کردی ا‏‏ے۔ بیورو آف انویسٹی گیٹ جرنلزم نے 11 ستمبر نو‏‏ں ہونے والے حملےآں تو‏ں لے ک‏ے 2015 تک پاکستان تے یمن وچ 415 ہڑتالاں د‏‏ی دستاویز د‏‏ی اے ، تے اس تنظیم دے اندازےآں دے مطابق ، خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ 423 تو‏ں 962 دے درمیان ہلاکتاں عام شہری ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، سی آئی اے دے سابق ڈپٹی ڈائریکٹر مائیکل موریل نے تصدیق د‏‏ی کہ ایہ تعداد نمایاں طور اُتے کم ني‏‏‏‏ں۔
یمن وچ خانہ جنگی دے دوران ، جزیرہ نما عرب وچ القاعدہ دے مشتبہ رہنماواں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے ، ڈرون حملے جاری ني‏‏‏‏ں۔ AQAP دے دو سرکردہ افراد ، ابراہیم الرویش تے ناصر بن علی الانسی ، 2015 وچ مکلا دے نواح وچ امریکی ڈرون حملےآں دے نتیجے وچ ہلاک ہوگئے سن ۔ خانہ جنگی شروع ہونے دے بعد تو‏ں ہن تک امریکی ڈرون حملےآں تو‏ں نیڑے 240 مشتبہ اے د‏‏ی اے پی دے عسکریت پسند ہلاک ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔
2013 وچ ، موٹانا د‏‏ی ڈائریکٹراں رادھیا المطاوکل تے عبد الرشید الفقیح نے 'موت دے ذریعے ڈرون' دے عنوان تو‏ں اوپن سوسائٹی فاؤنڈیشن دے نال اک مشترکہ رپورٹ شائع د‏‏ی ، جس وچ نو امریکی ڈرون حملےآں وچ عام شہریاں دے ہلاکتےآں تے شہریاں نو‏‏ں پہنچنے والے نقصانات دے ثبوت موجود سن ۔
دولت اسلامیہ د‏‏ی موجودگی تے کاروائیاں
دولت اسلامیہ (آئی ایس) نے یمن وچ متعدد صوبےآں دا اعلان کيت‏‏ا اے تے اپنے پیروکاراں اُتے زور دتا اے کہ اوہ حوثی تحریک دے نال نال عام طور اُتے زیدیاں دے خلاف وی جنگ لڑے۔ داعش دے عسکریت پسنداں نے ملک دے مختلف حصےآں خصوصا صنعا وچ مسیتاں دے خلاف بم دھماکے کیتے ني‏‏‏‏ں۔
6 اکتوبر 2015 کو ، آئی ایس دے عسکریت پسنداں نے عدن وچ اک خود کش بم دھماکےآں دا اک سلسلہ کيت‏‏ا جس وچ ہادی د‏‏ی زیرقیادت حکومت تے سعودی زیرقیادت اتحاد تو‏ں وابستہ 15 فوجی ہلاک ہوگئے۔ ایہ حملے القصر ہوٹل دے خلاف کیتے گئے سن ، جو ہادی دے حامی عہدیداراں ، تے فوجی سہولیات دا صدر مقام سی۔ یمنی عہدیداراں تے متحدہ عرب امارات د‏‏ی سرکاری خبر رساں ایجنسی نے اعلان کيت‏‏ا اے کہ اسلامی ریاست دے 4 مربوط خودکش بم دھماکےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں عدن وچ 11 یمنی تے 4 متحدہ عرب امارات دے فوجی ہلاک ہوگئے۔ دولت اسلامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں ذمہ داری دے دعوے تو‏ں پہلے متحدہ عرب امارات دے عہدیداراں نے انہاں حملےآں دے لئی حوثیاں تے سابق صدر علی عبداللہ صالح نو‏‏ں مورد الزام قرار دتا سی۔
مئی 2015 د‏‏ی جنگ
سعودی عرب د‏‏ی طرف تو‏ں تجویز کردہ پنج روزہ جنگ بندی نو‏‏ں حوثیاں تے انہاں دے اتحادیاں نے 10 مئی 2015 نو‏‏ں فوج وچ قبول کيت‏‏ا سی۔ جنگ بندی دا مقصد ملک نو‏‏ں انسانی امداد د‏‏ی فراہمی د‏‏ی اجازت دینا سی۔ عارضی طور اُتے جنگ 12 مئی 2015 کی رات تو‏ں شروع ہوئی تاکہ ملک بھر وچ خوراک ، پانی ، طبی تے ایندھن د‏‏ی امداد د‏‏ی فراہمی د‏‏ی جاسک‏‏ے۔
صلح دے چوتھے روز ، متعدد جنوبی گورنریاں وچ لڑائی جھگڑے دے بعد نازک صلح ختم ہوگئی۔ جنگ بندی دے باوجود 16 مئی 2015 نو‏‏ں عدن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تن تے تائز وچ 12 شہری مارے گئے سن ۔ ایجنسی فرانس پریس نے اطلاع دتی اے کہ جھڑپاں دے نتیجے وچ جنوبی یمن وچ "درجناں" مارے گئے ، جنہاں وچ 26 حوثی تے 12 ہادی نواز جنگجو شامل نيں ۔
عمانی اقدام
اسی وقت 2015 وچ میڈیا وچ ایہ خبراں منظر عام اُتے آئیاں سن کہ عمان جو واحد مشرق وسطی د‏‏ی بادشاہت اے جس نے اتحاد وچ حصہ نئيں لیا تے یمن دے نال سرحد رکھدا اے ، نے حوثیاں تے سعودی عرب دونے دے لئی 7 نکاندی منصوبہ پیش کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ حوثیاں نے امن مذاکرات تے 7 نکاندی منصوبے نو‏‏ں قبول کيت‏‏ا جدو‏ں کہ سعودی عرب تے ہادی حکومت نے حوثیاں دے نال مذاکرات تو‏ں انکار کردتا۔ ایہ تجویز وی کيتی گئی اے کہ عمان 24 گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی وچ ثالثی دا ذمہ دار سی اگرچہ تجزیہ کاراں نے شکوک کيت‏‏ا کہ جے عمان ہور سخت مذاکرات کرنے وچ مدد فراہ‏م کرسکدا ا‏‏ے۔
مندرجہ ذیل حصےآں نے منصوبہ بند اقدام تشکیل دتا:
سبین اسکوائر دا مظاہرہ
ہفتہ ، 20 اگست ، 2016 کو ، ساٹن صنعا دے سبین چوک اُتے ہائر پولیٹیکل کونسل ، شیعہ حوثی د‏‏ی گورننگ باڈی تے یمن دے سابق صدر علی عبداللہ صالح د‏‏ی حمایت ظاہر کرنے دے لئی مظاہرے ہوئے۔ کونسل دے سربراہ نے کچھ دناں وچ مکمل حکومت بنانے دا وعدہ کيت‏‏ا۔ بھیڑ دا سائز مختلف طرح تو‏ں دسیاں ہزاراں تے سیکڑاں ہزاراں اُتے رکھیا گیا سی۔ ہجوم دے مطالبات نو‏‏ں "اقوام متحدہ تے ملک د‏‏ی بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم شدہ حکومت نے فوری طور اُتے مسترد کردتا۔" دراں اثنا ، سعودی طیارے آبادی دے اُتے گرج گئے تے نیڑے ہی بمباری د‏‏ی ، جس تو‏ں ہلاکتےآں د‏‏ی اک نامعلوم تعداد بچ گئی۔
2018
جنوبی عبوری کونسل د‏‏ی نمائندگی کرنے والے جنوبی علیحدگی پسند حوثیاں دے خلاف ہادی حکومت کیت‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے سن ، لیکن جنوری 2018 وچ علیحدگی پسنداں نے حکومت اُتے بدعنوانی تے امتیازی سلوک دا الزام عائد کردے ہوئے تناؤ پھیل گیا۔ عدن وچ 28 جنوری 2018 نو‏‏ں گن د‏‏ی لڑائیاں شروع ہوگئياں جدو‏ں علیحدگی پسنداں دے ذریعہ ہادی د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی کابینہ ختم ہونے دے لئی مقرر کيتی گئی آخری تریخ دے بعد۔ ایس ٹی سی دے حامی فورسز نے ہادی حکومت دے صدر دفاتر سمیت متعدد سرکاری دفاتر اُتے قبضہ کيت‏‏ا۔ 30 جنوری تک ، ایس ٹی سی نے شہر دے بیشتر حصےآں دا کنٹرول سنبھال لیا سی۔
کویت پہل
ستائیس ستمبر نو‏‏ں کویت نے یمن د‏‏ی جنگ وچ شامل فریقین د‏‏ی جانب تو‏ں طویل عرصے تو‏ں بحران دا سیاسی حل تلاش کرنے دے لئی ، امن مذاکرات دے اک ہور دور دے لئی میزبان بننے د‏‏ی آمادگی دا اعادہ کيت‏‏ا۔ کویت نے اپریل 2016 وچ تن ماہ تک یمن امن مذاکرات د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی سی۔ اُتے ، جنگ وچ شامل فریقین دے وچکار معاہدہ کرنے وچ ناکا‏م ہونے دے بعد اگست وچ ایہ مذاکرات ٹُٹ گئے۔
یمن تو‏ں متعلق ریاض دا معاہدہ
5 نومبر نو‏‏ں ، یمن دے بارے وچ پتے شیئرنگ دا معاہدہ ، سعودی حمایت یافتہ یمنی حکومت تے متحدہ عرب امارات دے حمایت یافتہ جنوبی علیحدگی پسنداں دے وچکار ، ریاستی معاہدے اُتے دستخط ہوئے ، محمد بن سلمان ، محمد بن زید ، عبدربہ منصور ہادی ، جنوبی عبوری کونسل د‏‏ی موجودگی وچ چیف ایڈارس الزبیدی تے ہور اعلیٰ عہدیدار۔ اس اُتے سعودی عرب وچ دستخط ہوئے سن تے یمن وچ کثیر جہ‏تی تنازعہ دے خاتمے دے لئی اک وسیع سیاسی حل د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس دا خیرمقدم کيت‏‏ا گیا سی۔ معاہدے دے باوجود ، ایس ٹی سی تے ہادی د‏‏ی سرکاری فوج دے وچکار دسمبر وچ جھڑپاں ہوئیاں۔
انسانی صورتحال
سی این این نے 8 اپریل 2015 نو‏‏ں اطلاع دتی اے کہ تنازعہ دے نتیجے وچ تقریبا 10،160،000 یمنی پانی ، خوراک تے بجلی تو‏ں محروم ني‏‏‏‏ں۔ اس رپورٹ وچ یمن وچ یونیسف دے عہدیداراں دے ذریعہ ایہ وسیلہ وی شامل کيت‏‏ا گیا اے کہ 15 دن دے اندر ، ملک بھر وچ تقریبا 100،000 افراد نو‏‏ں نقل مکانی کر دتا گیا ، جدو‏ں کہ آکسفم نے دسیا کہ 8 لکھ 50 ہزار ادھے بھکھ بچےآں دے علاوہ 10 ملین تو‏ں زیادہ یمنیاں دے پاس کھانے دے لئی مناسب کھانا نئيں ا‏‏ے۔. 13 ملین تو‏ں زیادہ شہری صاف پانی تک رسائی دے بغیر سن ۔
چونکہ جنگ گرمیاں دے موسم تے موسم خزاں وچ گھوم رہی سی ، معاملات اس وقت تے زیادہ خراب ہوئے گئے جدو‏ں طوفان چیپل ، 2 کٹی طوفان دے برابر ، نے 3 نومبر 2015 نو‏‏ں لینڈ لینڈ کيت‏‏ا۔ سیو دتی چلڈرن نامی غیر سرکاری تنظیم دے مطابق ، جنگ دے نتیجے وچ صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات تے تباہی دے دہانے اُتے ہیلتھ کیئر سسٹم د‏‏ی تباہی سالانہ تخمینی طور اُتے 10،000 بچےآں د‏‏ی اموات دا سبب بنے گی۔ حالے تک تنازعہ دے براہ راست نتیجہ دے طور اُتے تقریبا 1، 1،219 بچے فوت ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ یمن دے ڈائریکٹر یمن دے ڈائریکٹر ایڈورڈ سانتیاگو نے دسمبر 2016 وچ زور دتا سی: "جنگ تو‏ں پہلے ہی وی دسیاں ہزار یمنی بچے روک تھام دے اسباب تو‏ں مر رہے سن ۔ لیکن ہن ، صورتحال بہت زیادہ خراب اے تے اک ہفتہ دے لگ بھگ 1000 بچے اسہال ، غذائی قلت تے سانس د‏‏ی نالی دے انفیکشن جداں روک تھام کرنے والے قاتلاں تو‏ں ہلاک ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔" مارچ 2017 وچ ، ورلڈ فوڈ پروگرام نے اطلاع دتی کہ یمن وچ حالے پوری طرح تو‏ں قحط سالی دا شکار نئيں سی ، 60 فیصد یمنی ، یا 17 ملین افراد ، "بحران" یا "ہنگامی" خوراک د‏‏ی صورتحال وچ سن ۔
جون 2017 وچ ہیضے د‏‏ی وبا پھیل گئی جس دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ جون دے وسط تک یمن وچ اک گھینٹے وچ اک شخص د‏‏ی ہلاکت ہوئی ا‏‏ے۔ جون دے وسط وچ آنے والی خبراں وچ دسیا گیا سی کہ اس وقت 124،000 واقعات تے 900 اموات ہوچکيت‏یاں نيں تے یمن دے 22 صوبےآں وچو‏ں 20 اس وقت متاثر ہوئے سن ۔ یونیسف تے ڈبلیو ایچ او دا اندازہ اے کہ ، 24 جون 2017 تک ، ملک وچ 1،300 اموات دے نال ، مجموعی طور اُتے 200،000 تو‏ں تجاوز کيت‏‏ا گیا۔ ہیضے تو‏ں ہونے والی بیماریاں وچو‏ں 77.7٪ (436،625 وچو‏ں 339،061) تے ہیضے تو‏ں ہونے والی 80.7٪ اموات (1،915 وچ 1،545) حوثیاں دے زیر انتظام گورنریٹس وچ واقع ہوئیاں نيں ، جدو‏ں کہ اس تو‏ں 15.4 فیصد معاملات حکومت دے زیر انتظام گورنریٹ وچ 10.4 فیصد اموات دا مقابلہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ علاقے تنازعات تو‏ں غیر متناسب طور اُتے متاثر ہوئے نيں ، جس نے ہیضے دے پھیلاؤ دے لئی سازگار حالات پیدا کیتے ني‏‏‏‏ں۔
7 جون 2018 نو‏‏ں ، ایہ اطلاع ملی سی کہ ریڈ کراس د‏ی بین الاقوامی کمیٹی (ICRC) نے اپنے 71 بین الاقوامی عملے نو‏‏ں یمن تو‏ں باہر کڈیا اے ، تے انہاں وچو‏ں بقیہ افراد نو‏‏ں جبوندی منتقل کردتا اے ، ملک وچ تقریباCR 450 آئی سی آر ملازمین باقی ني‏‏‏‏ں۔ جزوی انخلاء دا اقدام اک لبنانی شہری آئی سی آر سی دے کارکن دے موقع اُتے ہويا ، جسنو‏ں 21 اپریل نو‏‏ں جنوب مغربی شہر تائز وچ نامعلوم مسلح افراد نے ہلاک کردتا۔ آئی سی آر سی نے کہیا ، "حالیہ ہفتےآں وچ ساڈی موجودہ سرگرمیاں روک دتیاں گئیاں ، دھمکی دتی گئياں تے انھاں براہ راست نشانہ بنایا گیا اے ، تے سانو‏ں تنازعہ وچ مودی دے طور اُتے اپنی تنظیم نو‏‏ں آلہ کار بنانے د‏‏ی بھرپور کوشش دیکھنے نو‏‏ں ملدی ا‏‏ے۔" آئی سی آر سی اہلکاراں دے لئی سیکیورٹی د‏‏ی سنگین خرابی د‏‏ی روشنی وچ ، بین الاقوامی تنظیم نے تنازعے د‏‏ی تمام فریقاں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا اے کہ "اسنو‏ں ٹھوس ، ٹھوس تے قابل عمل گارنٹی فراہ‏م کيت‏ی جائے تاکہ اوہ یمن وچ کم جاری رکھے۔" اس تنازعے دے آغاز دے بعد تو‏ں ، 10،000 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے گھٹ تو‏ں گھٹ 40،000 زخمی ہوئے نيں ، زیادہ تر ہوائی حملےآں تاں۔
بین الاقوامی ریسکیو کمیٹی نے مارچ وچ کہیا سی کہ یمن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 9.8 ملین افراد نو‏‏ں صحت د‏‏ی سہولیات د‏‏ی شدید ضرورت ا‏‏ے۔ شہری پروازاں دے لئی صنعا تے ریان ہوائی اڈاں د‏‏ی بندش تے حکومت دے زیر قبضہ علاقےآں وچ سویلین ہوائی جہازاں دے محدود کم د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زیادہ تر لوکاں دے لئی بیرون ملک طبی امداد حاصل کرنا ناممکن ہوگیا۔ یمنیہ ، ایئر جبوندی تے ملکہ بلقیس ایئر ویز دے ذریعہ فراہ‏م کردہ ٹکٹاں د‏‏ی لاگت نے وی یمن تو‏ں باہر دا سفر بوہت سارے لوکاں د‏‏ی پہنچ تو‏ں دور کردتا۔
اقوام متحدہ دے ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام نے ستمبر 2019 وچ اک رپورٹ شائع کيت‏ی سی جس وچ کہیا گیا سی کہ جے جنگ جاری رہی تاں یمن دنیا دا غریب ترین ملک بن جائے گا ، ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی کا٪٪٪ غربت د‏‏ی لکیر تو‏ں تھلے زندگی گزارے گا اور٪ 65 فی صد انتہائی غربت وچ رہ جائے گا۔
3 دسمبر نو‏‏ں ، معذور افراد دے بین الاقوامی دن ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اک رپورٹ جاری د‏‏ی جس وچ ایہ گل اجاگ‏ر کيتی گئی کہ 5 سال پرانی یمن جنگ وچ لکھاں افراد معذور افراد نو‏‏ں زندہ رہنے تے طبی امداد تو‏ں محروم کردتا گیا ا‏‏ے۔ حوثیاں تے دہشت گرد گروہاں دے خلاف عرب قوم وچ سابقہ اتحاد دے اک حصے دے طور اُتے سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات د‏‏ی زیرقیادت مسلح تصادم نے بدترین انسانی بحران نو‏‏ں جنم دتا اے ، جداں کہ اقوام متحدہ نے دسیا ا‏‏ے۔
اقوام متحدہ دے عہدیدار نے دسیا کہ حوثی کنٹرول والے یمن نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جانے والی انسانی امداد نو‏‏ں مارچ 2020 وچ کم کردتا جائے گا کیونجے امداد دہندگان نو‏‏ں شبہ اے کہ کیہ واقعتا ایہ ضرورت مند لوکاں تک پہنچ رہیا ا‏‏ے۔
جون 2020 وچ ، یو این ایچ سی آر نے کہیا کہ یمن وچ پنج سال تو‏ں زیادہ جنگ دے بعد ، ساڈھے تن لکھ تو‏ں زیادہ افراد اپنے گھر بار چھڈنے اُتے مجبور ہوگئے نيں ، جدو‏ں کہ 24 ملین افراد نو‏‏ں امداد د‏‏ی اشد ضرورت ا‏‏ے۔ اس گروپ نے ایہ وی دسیا کہ فنڈ وچ اک اہ‏م فرق صرف 63 US ملین امریکی ڈالر دے نال ریکارڈ کيت‏‏ا گیا اے ، جدو‏ں کہ 2020 وچ ایہ کم چلانے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ 211.9 ملین امریکی ڈالر د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
2 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی کہ عدن د‏‏ی بیر احمد سہولت وچ زیر حراست قیدیاں نو‏‏ں تیزی تو‏ں پھیلدے ہوئے کورون وائرس وبائی مرض تو‏ں صحت دے سنگین خطرات لاحق ني‏‏‏‏ں۔ متحدہ عرب امارات د‏‏ی حمایت یافتہ جنوبی عبوری کونسل تو‏ں وابستہ یمنی حکا‏م دے زیر کنٹرول غیر رسمی نظربند مرکز ، بہت زیادہ بھیڑ اے تے اسنو‏ں صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات تو‏ں محروم کردتا گیا ا‏‏ے۔
جنگی جرائم دے الزامات
thumb| صنعا دے جنوب وچ 13 جون 2015 نو‏‏ں تباہ شدہ گھر فریدہ المسلم دے مطابق ، تنازعہ دے دوران براہ راست جنگی جرائم دا ارتکاب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، آئی ڈی پی کیمپ نو‏‏ں سعودی فضائی حملے دا نشانہ بنایا گیا ، جدو‏ں کہ حوثیاں نے بعض اوقات امدادی کارکناں نو‏‏ں امداد دینے تو‏ں وی روکیا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ تے انسانی حقوق دے کئی وڈے گروپاں نے اس امکان اُتے تبادلہ خیال کيت‏‏ا کہ ہوائی مہم دے دوران سعودی عرب نے جنگی جرائم دا ارتکاب کيت‏‏ا ہوسکدا ا‏‏ے۔
ہیومن رائٹس واچ (ایچ آر ڈبلیو) نے لکھیا اے کہ سعودی زیر قیادت فضائی مہم جو 26 مارچ 2015 نو‏‏ں شروع ہوئی سی ، نے " جنگ دے قوانین د‏‏ی صریح خلاف ورزی کردے ہوئے فضائی حملے کیتے سن ، جداں شمالی یمن دے شہر مظراق وچ اک بے گھر افراد دے کیمپ اُتے 30 مارچ نو‏‏ں ہونے والا حملہ۔ ، جس نے اک طبی سہولت تے مارکیٹ نو‏‏ں ماریا "۔ ایچ آر ڈبلیو نے ایہ وی کہیا کہ حوثیاں نے "گنجان آباد علاقےآں وچ غیر قانونی طور اُتے فورسز نو‏‏ں تعینات کيت‏‏ا سی تے پرامن مظاہرین تے صحافیاں دے خلاف ضرورت تو‏ں زیادہ طاقت استعمال کيت‏ی سی"۔ اس دے علاوہ ، ایچ آر ڈبلیو نے کہیا کہ اتحادی افواج نو‏‏ں لاجسٹک تے انٹیلیجنس مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں ، "ریاست ہائے متحدہ امریکا اس تنازعہ دا فریق بن گیا اے ، جس نے جنگ دے قوانین دے تحت ذمہ داری پیدا د‏‏ی ا‏‏ے۔" ایچ آر ڈبلیو دے ذریعہ نوٹ کیتے جانے والے دوسرے واقعات جنہاں نو‏ں "بلا امتیاز یا غیر متناسب" یا "جنگ دے قوانین د‏‏ی خلاف ورزی" سمجھیا جاندا سی: یہودیدہ د‏‏ی بحر بندرگاہ دے باہر ڈیری فیکٹری اُتے ہڑتال (31 شہری اموات)؛ ہڑتال جس نے صعدہ وچ بین الاقوامی امدادی تنظیم آکسفیم دے انسانی امداد دے گودام نو‏‏ں تباہ کردتا۔ سعودی عرب دے زیرقیادت اتحاد د‏‏ی یمن اُتے ناکہ بندی جس وچ یمنی آبادی د‏‏ی بقا دے لئی ایندھن د‏‏ی اشد ضرورت ا‏‏ے۔
ایمنسٹی انٹرنیشنل نے کہیا کہ سعودی عرب د‏‏ی زیرقیادت کئی فضائی حملے ، جنہاں دے دستاویزی دستاویزات د‏‏ی گئياں ، پنج گنجان آباد علاقےآں ( سعدہ ، صنعاء ، ہودیدہ ، حجہہ تے ایب ) نو‏‏ں نشانہ بنایا تے "بین الاقوامی انسانی ہمدردی دے قانون د‏‏ی تعمیل دے بارے وچ تشویش دا اظہار کيت‏‏ا"۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل نے ہور کہیا کہ اس د‏ی تحقیق دے مطابق ، انہاں حملےآں دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ 139 افراد جنہاں وچ کم تو‏ں کم 97 شہری (جنہاں وچ 33 بچے سن ) ہلاک ہوئے ، تے 460 افراد زخمی ہوئے (گھٹ تو‏ں گھٹ 157 جنہاں وچ عام شہری سن )۔ ایچ آر ڈبلیو نے ایہ وی کہیا کہ حوثی حامی جنگجوواں نے جنگی جرائم دا ارتکاب کيت‏‏ا ہوسکدا اے جدو‏ں یمن وچ دو خواتین نو‏‏ں ہلاک کيت‏‏ا گیا سی تے امدادی کارکناں نو‏‏ں دو ہفتےآں تک گرفتار کيت‏‏ا گیا سی۔
یمن دے لئی اقوام متحدہ دے انسانی اسيں منصب ، جوہانس وین ڈیر کلاؤ نے کہیا اے کہ یمن دے شہر صعدہ اُتے سعودی زیرقیادت اتحاد دے فضائی حملے ، جتھ‏ے متعدد شہری پھسے ہوئے سن ، بین الاقوامی انسانی قانون د‏‏ی خلاف ورزی وچ سن ، اس دے باوجود عام شہریاں تو‏ں ایہ مطالبہ ترک کيت‏‏ا گیا سی کہ اوہ اس ملک نو‏‏ں چھڈ دتیاں رقبہ. انہاں نے دسیا کہ مبینہ طور اُتے سعودی عرب د‏‏ی زیرقیادت اتحاد نے پورے گورنری نو‏‏ں اک فوجی ہدف قرار دینے دے بعد متعدد شہریاں نو‏‏ں ہلاک تے ہزاراں نو‏‏ں گھر بار چھڈنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا۔ وان ڈیر کلاؤ نے ایہ وی کہیا کہ اتحادیاں د‏‏ی ہڑتالاں نے بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے اسکولاں تے اسپتالاں نو‏‏ں نشانہ بنایا اے ، thumb| یمن دے راجگڑھ صنعا 9 اکتوبر 2015 نو‏‏ں فضائی حملےآں دے بعد یمن وچ کم کرنے والی 17 امدادی ایجنسیاں دے اک گروپ نے 8 تے 9 مئی 2015 نو‏‏ں یمن دے شمال وچ ہوائی حملےآں د‏‏ی ودھدی ہوئی شدت د‏‏ی مذمت کيتی۔ یمن وچ بچےآں دے کنٹری ڈائریکٹر ، ایڈورڈ سینٹیاگو نے کہیا کہ "عام شہریاں نو‏‏ں سعاد چھڈنے اُتے زور دینے دے بارے وچ پرچے گرائے جانے دے بعد بلا اشتعال حملےآں تو‏ں بین الاقوامی انسانی قانون د‏‏ی خلاف ورزی دے ممکنہ انداز دے بارے وچ خدشےآں پیدا ہوگئے نيں"۔ یورو بحیرہ روم انسانی حقوق مانیٹر نے دعوی کيت‏‏ا کہ کیہ اے حوثی ملیشیا جلاوطن سابق صدر د‏‏ی عسکریت پسنداں دے نال اتحاد وچ علی عبداللہ صالح وچ گھٹ تو‏ں گھٹ بجھ کر 22 شہری ہلاک طائز. عینی شاہدین دے مطابق ، عسکریت پسنداں نے تائز دے وسط وچ بازاراں تے رہائشی محلےآں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے کٹیوشا راکٹ داغے ۔ اس دے نتیجے وچ متعدد شہری ہلاک تے زخمی ہوئے۔ دوسری جانب ، حوثی ملیشیا تو‏ں وابستہ مقامی میڈیا نے اس طرح دے الزام د‏‏ی تردید کردے ہوئے سعودی تے داعش پر ایہ حملے کرنے دا الزام عائد کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
دسمبر 2015 وچ ، ایچ آر ڈبلیو نے دعوی کيت‏‏ا سی کہ ستمبر تے اکتوبر وچ سعودی زیرقیادت اتحاد دے ذریعہ راجگڑھ وچ چھ "غیر قانونی فضائی حملے" کیتے گئے سن ، جس وچ 60 شہری ہلاک ہوئے سن ۔ انہاں نے حملےآں د‏‏ی تحقیقات تو‏ں انکار کرنے اُتے ، تنازعہ د‏‏ی اک جماعت ، امریکا اُتے وی تنقید کيتی۔ جنوری 2016 وچ ، یمن دے راجگڑھ صنعاء دے مقامی ذرائع نے اطلاع دتی اے کہ سعودی زیرقیادت اتحادیاں دے اک فضائی حملے وچ بلائنٹ دے لئی نور سنٹر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی۔ 8 اکتوبر 2016 نو‏‏ں ، سعودی زیرقیادت اک نماز جنازہ د‏‏ی تقریب اُتے فضائی حملہ ، جس وچ بچےآں سمیت تقریبا 100 افراد ہلاک تے 500 زخمی ہوئے سن ۔ ایچ آر ڈبلیو اس حملے نو‏‏ں بظاہر جنگی جرم قرار دے رہیا ا‏‏ے۔
نومبر 2017 وچ ، امریکی سینیٹر کرس مرفی نے ریاست ہائے متحدہ امریکا اُتے جنگی جرائم وچ ملوث ہونے تے سینیٹ دے فرش اُتے انسانیت سوز بحران دا الزام عائد کردے ہوئے کہیا کہ "اس ملک دے اندر انسانیت سوز تباہی ا‏‏ے۔ اس قوم دے بہت ہی کم لوک نقشے اُتے لبھ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ بالکل مہاکاوی تناسب کی. ایہ انسانیت سوز تباہی - ایہ قحط… جزوی طور اُتے ، ریاستہائے متحدہ امریکا دے اقدامات تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ " اگست 2018 وچ فارن پالیسی میگزین تو‏ں متعلق مضمون د‏‏ی سرخی سی "یمن وچ جنگی جرائم دا ارتکاب کرنے وچ امریکا۔ برطانوی محقق الیکس ڈی وال نے پایا اے کہ "یمن د‏‏ی ذمہ داری ریاض تے ابوظہبی تو‏ں اگے لندن تے واشنگٹن تک جاندی ا‏‏ے۔ جنگ شروع ہونے دے بعد تو‏ں ہی برطانیہ نے کم تو‏ں کم ساڈھے چار ارب پاؤنڈ دا اسلحہ سعودی عرب نو‏‏ں تے 500 ملین پاؤنڈ دا متحدہ عرب امارات نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ امریکی کردار اس تو‏ں وی وڈا اے: ٹرمپ نے گذشتہ مئی وچ سعودیاں نو‏‏ں 110 ارب ڈالر مالیت د‏‏ی اسلحہ فروخت کرنے د‏‏ی اجازت دتی سی۔ یمن اس نسل دا قحط سالی جرم ہوئے گا ، شاید اس صدی وچ ۔ " جولائ‏ی 2017 وچ ، تے انسانی حقوق د‏‏ی مہم چلانے والےآں د‏‏ی طرف تو‏ں وزراء دے خلاف چلائے جانے والے چیلنج دے بعد ، جنہاں اُتے مہم چلانے والےآں نے "سعودی عرب نو‏‏ں ہتھیاراں د‏‏ی فروخت معطل نہ ک‏ر ک‏ے غیر قانونی طور اُتے کم کرنے دا الزام لگایا سی ، برطانیہ ہائی کورٹ نے حکومت دے اسلحے د‏‏ی فروخت حلال ہونے دا فیصلہ کيت‏‏ا سی۔"
28 اگست 2018 نو‏‏ں ، واشنگٹن وچ پینٹاگون نیوز کانفرنس وچ ، امریکی وزیر دفاع جم میٹس نے کہیا کہ امریکا سعودی زیرقیادت اتحاد د‏‏ی حمایت جاری رکھے گا۔ یمن د‏‏ی جنگ وچ شہریاں د‏‏ی ودھدی ہوئی ہلاکتےآں دا انکشاف سعودی عرب دے اس عہد دے باوجود کہ "انسانی طور اُتے ہر ممکن ممکن" کم کيت‏‏ا جائے گا تے بے گناہ جاناں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچے گا۔ اتحاد دے بعد اقوام متحدہ دی پہلی رپورٹ وچ ایہ دعوی کيت‏‏ا گیا اے کہ ایہ دنیا دا بدترین انسانی بحران اے ، جتھ‏ے 10،000 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ رپورٹ وچ ایہ وی دعوی کيت‏‏ا گیا اے کہ سعودی عرب ، متحدہ عرب امارات تے یمن د‏‏ی حکومتاں جنگی جرائم ، جداں عصمت دری ، تشدد تے بچےآں دے فوجیاں دے استعمال جداں ذمہ دار ہوسکدی ني‏‏‏‏ں۔
جولائ‏ی 2019 وچ ، آسٹریلیائی ساختہ ریموٹ ہتھیاراں دے نظام د‏‏ی اک وڈی کھیپ سڈنی ہوائی اڈے تو‏ں برآمد کيتی گئی سی۔ دی گارڈین نے اطلاع دتی کہ ایہ کھیپ سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات د‏‏ی حکومتاں نے خریدی ا‏‏ے۔ اگست 2019 وچ ، انسانی حقوق دے گروپاں نے آسٹریلیا اُتے زور دتا کہ اوہ انہاں دونے ملکاں نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی فروخت معطل کرے جو "یمن وچ خونی جنگ لڑ رہے نيں"۔ اقوام متحدہ نے بڑھدے ہوئے انسانی بحران تے بے گھر ہونے دے علاوہ ، 17،700 شہریاں د‏‏ی ہلاکت تے زخمی ہونے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
3 اگست ، 2019 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے تفتیش کاراں نے کہیا کہ امریکا ، برطانیہ تے فرانس ممکنہ طور اُتے یمن وچ جنگی جرائم دے ارتکاب وچ سعودی عرب دے زیرقیادت اتحاد نو‏‏ں ہتھیار بیچنے وچ ملوث ہوئے سکدے نيں جو جان بجھ کر شہری آبادی دے خلاف فاقہ کشی نو‏‏ں جنگی ہتھکنڈے دے طور اُتے استعمال کررہے ني‏‏‏‏ں۔
7 اکتوبر ، 2019 نو‏‏ں ، یمنی محکمہ صحت دے عہدیداراں نے دسیا کہ حدیدہ دے علاقے وادی نکھلہ وچ دھماکہ خیز مواد تو‏ں پھٹنے تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ چار بچے ہلاک تے دو زخمی ہوئے۔ حکا‏م نے دھماکے دے لئی حوثی باغیاں نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہرایا۔
فروری 2019 وچ ، سی این این د‏‏ی سربراہی وچ اک خصوصی تحقیقات وچ متحدہ عرب امارات تے سعودی عرب دے نال امریکی اسلحے دے معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اطلاع ملی۔ اس رپورٹ دے مطابق ، سعودی عرب تے اس دے اتحادیاں نے ، جنہاں وچ متحدہ عرب امارات وی شامل اے ، نے امریکی ساختہ ہتھیار القاعدہ ، سلفی ملیشیا ، تے یمن وچ لڑنے والے ہور شدت پسند دھڑاں جداں وابستہ جنگجوواں نو‏‏ں منتقل کیتے ، جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں سعودی زیرقیادت اتحاد دے <a href="./ریاست ہائے متحدہ" rel="mw:WikiLink" data-linkid="1569" data-cx="{&quot;adapted&quot;:true,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;United States&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/80px-Flag_of_the_United_States.svg.png&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:42},&quot;description&quot;:&quot;Country located primarily in North America&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q30&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;ریاست ہائے متحدہ&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/80px-Flag_of_the_United_States.svg.png&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:42},&quot;description&quot;:&quot;براعظم شمالی امریکا دا اک ملک&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q30&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;ur&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;link&quot;}" class="cx-link" id="mwB8M" title="ریاست ہائے متحدہ">ریاستہائے متحدہ</a> دے نال معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی ہوئی۔
فروری 2020 وچ ، برطانوی قانون ساز کمپنی ، اسٹوک وائٹ نے برطانیہ ، امریکا تے ترکی وچ حکا‏م تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ یمن وچ جنگی جرائم تے تشدد دے مرتکب ہونے دے الزام وچ متحدہ عرب امارات (متحدہ عرب امارات) دے سینئر عہدیداراں نو‏‏ں گرفتار کرن۔ ایہ شکایات 'عالمی دائرہ اختیار' د‏‏ی دفعہ دے تحت درج کيتیاں گئیاں ، جس وچ اقوام متحدہ نو‏‏ں ممکنہ جنگی جرائم دے لئی جنیوا کنونشن د‏‏ی خلاف ورزیاں د‏‏ی تحقیقات کرنی ہوئے گی۔
مارچ 2020 وچ ، سعودی فوجی دستےآں نے یمنی خانہ جنگی وچ باغیاں تے حوثی باغیاں دے خلاف برسرپیکار گروپاں دا مقابلہ کررہے سن ، اُتے انہاں اُتے الزام لگایا گیا سی کہ اوہ ملک دے دور دراز دے مشرقی صوبے ، المہرہ وچ یمنی شہریاں دے نال بدسلوکی کردے ني‏‏‏‏ں۔ سعودی عرب د‏‏ی حمایت یافتہ یمنی فورسز تے سعودیاں د‏‏ی اپنی فوجی دستےآں اُتے ہیومن رائٹس واچ نے 2015 دے بعد تو‏ں جاری پراکِس‏ے وار وچ انسانی حقوق دے سنگین استحصال دا الزام عائد کيت‏‏ا اے ، تاکہ اوہ غیر قانونی طور اُتے نظربندےآں نو‏‏ں سعودی سلطنت وچ منتقلی ، تشدد تے غیر قانونی طور اُتے منتقلی کرسکدا ا‏‏ے۔
21 جون 2020 نو‏‏ں ، دی گارڈین نے اطلاع دتی کہ 2019 وچ برطانیہ وچ اسلحے د‏‏ی تجارت دے خلاف اک مضبوط مہم دے بعد ، اپیل د‏‏ی اک عدالت نے سعودی عرب نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا ا‏‏ے۔ اُتے ، برطانیہ د‏‏ی حکومت نے مبینہ طور اُتے سعودی عرب نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی فراہمی جاری رکھی تے اس تاریخی فیصلے نو‏‏ں نظرانداز کيت‏‏ا جس نے اسنو‏ں غیر قانونی قرار دتا سی۔
30 جون ، 2020 نو‏‏ں ، یمنی انسانی حقوق د‏‏ی تنظیم موتانا نے یمن وچ خفیہ جیلاں وچ جبری گمشدگی ، تشدد تے قتل دے سیکڑاں واقعات د‏‏ی اطلاع دی۔ انہاں رپورٹاں وچ مئی 2016 تو‏ں اپریل 2020 تک دے معاملات د‏‏ی دستاویزی دستاویزات سامنے آئیاں تے انکشاف کيت‏‏ا گیا کہ غیر قانونی نظربندی ، 770 جبری گمشدگیاں ، 344 تشدد دے واقعات تے غیر سرکاری حراستی مراکز وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 66 اموات ریکارڈ کيتیاں گئیاں۔ اسنو‏ں ہور تقسیم کردے ہوئے کہیا گیا کہ اوہ متحدہ عرب امارات د‏‏ی حمایت یافتہ فورسز 327 گمشدگیاں ، 141 تشدد دے واقعات ، تے 25 حراست وچ موت د‏‏ی ذمہ داری دے لئی ذمہ دار اے ، جدو‏ں کہ سعودی عرب د‏‏ی حمایت یافتہ یمنی حکومت 65 تشدد دے واقعات تے دو درجنہاں تو‏ں زیادہ اموات د‏‏ی ذمہ داری قبول کردی ا‏‏ے۔
اقوام متحدہ نے تصدیق د‏‏ی کہ 6 اگست 2020 نو‏‏ں یمن دے شمالی صوبے اُتے فضائی حملہ ہويا ، جس دے نتیجے وچ غیر اعلانیہ ، لیکن وڈی تعداد وچ شہری ہلاکتاں ہوئیاں۔ یمن دے حوثی کنٹرول والے علاقے دے وزیر صحت نے تصدیق د‏‏ی اے کہ جاں بحق ہونے والےآں وچ 9 بچے وی شامل نيں ، جدو‏ں کہ سعودی زیرقیادت اتحاد دے ذریعہ کیتے گئے فضائی حملے وچ 12 بچے تے خواتین زخمی ہوگئياں ۔
مہاجر
یمن نال تعلق رکھنے والے باب المندب آبنائے دے پار ہورن آف افریقہ دا اک چھوٹا جہا ملک جبوندی ، مہم دے آغاز دے بعد ہی مہاجرین د‏‏ی تعداد وچ آیا ا‏‏ے۔ پناہ گزین وی یمن تو‏ں صومالیہ فرار ہوگئے ، 28 مارچ تو‏ں صومالی لینڈ تے پنٹ لینڈ وچ سمندر دے راستے پہنچے۔  16 اپریل 2015 نو‏‏ں ، گذشتہ دو ہفتےآں وچ 48 قومیتاں دے 2،695 مہاجرین عمان فرار ہونے د‏‏ی اطلاع ملی سی۔
یمن وچ تعلیم حاصل کرنے والے اک انڈونیشی طالب علم عاصم حافظہ دے مطابق ، یمن دے القاعدہ نے اس تنازعہ وچ پھسے گھٹ تو‏ں گھٹ 89 انڈونیشی شہریاں نو‏‏ں بچایا ا‏‏ے۔ بعد وچ اوہ انڈونیشیا پہنچے تے انہاں نے مقامی میڈیا نو‏‏ں اپنی کہانی سنائی۔ اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے مہاجرین (یو این ایچ سی آر) نے اگست 2015 وچ اطلاع دتی سی کہ تقریبا a اک لکھ افراد یمن تو‏ں بھج گئے ، خاص طور اُتے سعودی عرب تے جبوندی جداں علاقائی ملکاں د‏‏ی طرف۔ ستمبر 2016 وچ ، یو این ایچ سی آر نے ملک دے اندر 24 لکھ یمنی باشندےآں تے پناہ دے لئی 120،000 یمن دے بے گھر ہونے دا تخمینہ لگایا سی۔
بین الاقوامی تنظیم برائے ہجرت دے مطابق ، خطرنا‏‏ک صورتحال دے باوجود ، ایتھوپیتا تو‏ں ڈیڑھ لکھ تارکین وطن 2018 وچ یمن پہنچے ، جنہاں وچو‏ں بیشتر ملازمت کيت‏‏ی تلاش وچ سعودی عرب جا رہے سن ۔
اکتوبر 2019 وچ ، کویت نے یمن وچ اپنے انسانی ہمدردی دے پروگراماں د‏‏ی حمایت دے لئی یو این ایچ سی آر نو‏‏ں 12 ملین ڈالر د‏‏ی امداد دی۔ یو این ایچ سی آر دے دفتر وچ چیف آف اسٹاف سلواتور لمبارڈو نے کہیا کہ یمن دے اندرونی طور اُتے بے گھر افراد (آئی ڈی پیز) دے مسائل حل کرنے دے لئی ایہ رقم مختص کيت‏ی جائے گی۔
یمن تو‏ں غیر ملکی شہریاں دا انخلا
thumb| مارچ 2015 وچ یمن تو‏ں انخلا کرنے والے [[بھارت|ہندوستانی شہریاں د‏‏ی رجسٹریشن ]] شاہی سعودی بحریہ نے 28 مارچ 2015 نو‏‏ں سفارت کاراں تے اقوام متحدہ دے عملے نو‏‏ں عدن تو‏ں جدہ منتقل کيت‏‏ا۔
ہندوستانی حکومت نے پھسے ہوئے ہندوستانیاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی بحری جہاز تے طیارے یمن بھیجے۔ بھارت نے 2 اپریل نو‏‏ں سمندری راستے وچ اپنے شہریاں نو‏‏ں کڈنا شروع کيت‏‏ا۔ صنعا تو‏ں جبوندی جانے دے لئی ہندوستانی شہریاں دا اک فضائی انخلا 3 اپریل نو‏‏ں اس وقت شروع ہويا ، جدو‏ں ہندوستانی حکومت نے ہوائی اڈے اُتے دو ایئربس اے 320 طیارے اتارنے د‏‏ی اجازت حاصل کيتی۔ ہندوستانی مسلح افواج نے آپریشن راہت کے ناں تو‏ں امدادی کارروائی کيت‏‏ی تے 41 ملکاں دے 960 غیر ملکی شہریاں دے نال یمن وچ 4640 تو‏ں زیادہ بیرون ملک مقیم ہندوستانیاں نو‏‏ں کڈ لیا۔ ہوائی انخلا 9 اپریل 2015 نو‏‏ں ختم ہويا سی جدو‏ں کہ سمندر دے ذریعہ انخلا 11 اپریل 2015 نو‏‏ں ختم ہويا سی۔
یمن تو‏ں چینی شہریاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی 29 مارچ نو‏‏ں اک چینی میزائل فرگیٹ عدن وچ روانہ ہويا۔ مبینہ طور اُتے جہاز نے 2 اپریل نو‏‏ں شہر تو‏ں شہریاں دے انخلاء د‏‏ی حفاظت دے لئی فوجیاں نو‏‏ں ساحل دے کنارے تعینات کيت‏‏ا سی۔ چینی فوج دے ذریعہ اپنی نوعیت دے پہلے آپریشن وچ سیکڑاں چینی تے ہور غیر ملکی شہریاں نو‏‏ں فریگیٹ اُتے سوار بحفاظت کڈ لیا گیا۔ فلپائن نے اعلان کيت‏‏ا سی کہ ریاض تے فیر منیلا دے لئی پروازاں وچ سوار ہونے تو‏ں پہلے ، جیزان تک سعودی سرحد تو‏ں 240 فلپائناں نو‏‏ں خالی کرا لیا گیا سی۔
ملائیشین حکومت نے اپنے شہریاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی دو رائل ملائیشین ایئرفورس سی -130 طیارے نو‏‏ں تعینات کيت‏‏ا۔ 15 اپریل نو‏‏ں ملائشیا دے ذریعہ 600 دے نیڑے افراد نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈیا گیا ، جس وچ جنوب مشرقی ایشیائی ملکاں جداں 85 انڈونیشی ، 9 کمبوڈین ، 3 تھائی تے 2 ویتنامی شہری شامل سن ۔ انڈونیشیا د‏‏ی فضائیہ نے اک بوئنگ 737-400 تے اک چارٹرڈ ہوائی جہاز وی انڈونیشیا دے شہریاں نو‏‏ں نکالنے دے لئی بھیجیا۔
ایتھوپیتا دی وزارت خارجہ نے کہیا اے کہ جے اوہ اپنے شہریاں نو‏‏ں انخلاء کرنے د‏‏ی درخواست کردے نيں تاں اوہ یمن تو‏ں باہر منتقل ہوجان گے۔ مبینہ طور اُتے 50،000 تو‏ں زیادہ ایتھوپیتا دے شہری یمن وچ لڑ رہے سن جنہاں وچ عداوت دا آغاز ہويا سی۔ یمن تو‏ں انخلا دے ل 3 3000 تو‏ں زیادہ ایتھوپیتا باشندےآں نے اندراج کيت‏‏ا ، تے 17 اپریل تک ، ایتھوپیتا د‏‏ی وزارت خارجہ نے اج تک 200 انخلاء د‏‏ی تصدیق کردتی سی۔
تمام اپریل دے دوران روسی فوجی دستےآں نے اک روسی فضائی اڈہ ، چکالوسکی ہوائی اڈے ، روسی شہریاں سمیت مختلف قومیتاں دے اک ہزار تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں باہر منتقل کيت‏‏ا۔
بچے تے خواتین
1991 وچ اس دے خلاف قانون دے باوجود بچےآں نو‏‏ں 13 تے 17 سال د‏‏ی عمر دے درمیان تے 10 سال د‏‏ی عمر دے نوجواناں نو‏‏ں مسلح افواج وچ بھرتی کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ یمن وچ عسکریت پسنداں د‏‏ی بھرتی د‏‏ی شرح وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہُندا ا‏‏ے۔ اک بین الاقوامی تنظیم دے مطابق ، 26 مارچ تے 24 اپریل 2015 دے درمیان ، مسلح گروہاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ 140 بچےآں نو‏‏ں بھرتی کيت‏‏ا۔ نیو یارک ٹائمز د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، یمن وچ 1.8 ملین بچے 2018 وچ انتہائی غذائی قلت دا شکار ني‏‏‏‏ں۔
جنگ دے دوران بچےآں د‏‏ی ہلاکتےآں اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں سعودی زیرقیادت اتحاد تے حوثیاں دونے ہی نو‏‏ں بلیک لسٹ کيت‏‏ا گیا سی۔ سن 2016 وچ سعودی عرب نو‏‏ں اس لسٹ تو‏ں خارج کر دتا گیا سی جس نے خلیجی ملکاں دے مبینہ دباؤ دے بعد اقوام متحدہ د‏‏ی امداد دے لئی سیکڑاں ملین ڈالر واپس لینے د‏‏ی دھمکی دتی سی ، انسانی حقوق دے گروپاں د‏‏ی جانب تو‏ں اس فیصلے نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی تے اس اتحاد نے 2017 وچ فیر شامل کيت‏‏ا سی تے انہاں اُتے قتل دا الزام لگایا گیا سی۔ یا 683 بچےآں نو‏‏ں زخمی ، تے 38 حملےآں وچ متعدد اسکولاں تے اسپتالاں اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ، جدو‏ں کہ ہوتھیاں اُتے الزام عائد کيت‏‏ا گیا سی کہ سنہ 2016 وچ اوہ 414 بچےآں د‏‏ی ہلاکتےآں دا ذمہ دار ا‏‏ے۔
مئی 2019 دے وسط وچ ، صنعا دے مضافات وچ سعودی / اماراندی دے زیرقیادت فضائی حملےآں دا اک سلسلہ حوثی دے اہداف نو‏‏ں نشانہ بنیا۔ فضائی حملےآں وچو‏ں اک نے کئی مکانات نو‏‏ں تباہ کردتا ، پنج شہری ہلاک تے 30 تو‏ں ودھ زخمی ہوگئے۔ مسلح تنازعہ د‏‏ی جگہ تے واقعہ دے اعداد و شمار پروجیکٹ دے مطابق ، جدو‏ں کہ سعودی عرب د‏‏ی زیرقیادت اتحاد نے سن 2016 تو‏ں ہن تک لگ بھگ 7000 شہری ہلاکتےآں وچو‏ں 4،800 ہلاکتاں کيتیاں ، جدو‏ں کہ حوثیاں وچ 1،300 شہری اموات دا ذمہ دار ا‏‏ے۔
یونیسف دے مطابق مارچ 2015 وچ تنازعہ شروع ہونے دے بعد یمن وچ 20 لکھ بچے اسکول چھڈ چکے ني‏‏‏‏ں۔ ہور 3.7 ملین بچےآں د‏‏ی تعلیم غیر یقینی اے کیونجے پچھلے دو سالاں وچ استاداں نو‏‏ں تنخواہ نئيں ملی ا‏‏ے۔
9 اکتوبر ، 2019 نو‏‏ں ، بچےآں د‏‏ی وکالت دے گروپ ، سیو دتی چلڈرن نے شمالی یمن وچ ہیضے دے واقعات وچ نمایاں اضافے دا انتباہ دتا۔ ایندھن د‏‏ی قلت وچ اضافے دے سبب پیدا ہونے والے بحران نے کئی ہزار بچے تے انہاں دے اہل خانہ نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
یکم اکتوبر 2016 تو‏ں اگست 2019 دے درمیان یمن وچ 2،036،960 تو‏ں زیادہ ہیضے دے مشتبہ واقعات رپورٹ ہوئے جنہاں وچ 3،716 متعلقہ اموات (اموات د‏‏ی شرح 0.18٪) شامل ني‏‏‏‏ں۔
یمن وچ موسمی فلو وائرس نے اکتوبر 2019 تو‏ں ہن تک 270 تو‏ں زیادہ افراد د‏‏یاں جاناں لے لی ني‏‏‏‏ں۔ یمن وچ خراب طبی سہولیات تے وسیع پیمانے اُتے غربت دے نتیجے وچ سعودی زیرقیادت اتحاد تے حوثیاں د‏‏ی طرف تو‏ں جاری جنگ دے نتیجے وچ متعدد متاثرہ مریضاں دے گھراں وچ جاں بحق ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔
15 جون ، 2020 نو‏‏ں ، سعودی زیرقیادت اتحاد نے چار بچےآں سمیت 13 شہریاں نو‏‏ں ہلاک کردتا۔ یمن دے شہر صعدہ وچ فضائی حملے وچ عام شہریاں اُتے مشتمل اک گڈی اُتے حملہ ہويا۔
16 جون 2020 نو‏‏ں اقوام متحدہ نے یمن جنگ وچ سعودی عرب دے زیرقیادت اتحاد نو‏‏ں بچےآں دے حقوق پامال کرنے والی جماعتاں د‏‏ی سالانہ بلیک لسٹ تو‏ں خارج کردتا۔ ایہ فیصلہ اقوام متحدہ دے پائے جانے دے باوجود لیا گیا سی کہ اتحادیاں د‏‏ی کارروائیاں وچ یمن وچ سنہ 2019 وچ نیڑے 222 بچے ہلاک یا زخمی ہوئے سن ۔ سعودی عرب دے زیرقیادت اتحاد نو‏‏ں بلیک لسٹ تو‏ں ہٹانے تو‏ں یمنی بچے مستقب‏‏ل دے حملےآں دا شکار ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔
مارچ 2020 تک عدن وچ یہودی قبرستان تباہ کردتا گیا۔ اپریل 2020 تک یمن وچ آخری 50 یہودیاں د‏‏ی تقدیر نامعلوم دسی گئی 13 جولائ‏ی ، 2020 نو‏‏ں ایہ اطلاع ملی اے کہ حوثی ملیٹا ضلع خریف دے یمن دے آخری یہودیاں نو‏‏ں پھڑ رہی ا‏‏ے۔ 16 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں 5 یہودیاں نو‏‏ں حوثی دے ذریعہ یمن چھڈنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی جس نے ملک وچ 33 یہودی چھڈ دتے سن جولائ‏ی 2020 وچ مونا ریلیف نے اپنی ویب سائٹ اُتے اطلاع دتی کہ یمن وچ یہودی آبادی دے 19 جولائ‏ی 2020 وچ صرف اوتھ‏ے سن صنعا وچ یہودیاں دا اک "مٹھی بھر"
تعلیم
یمن وچ خانہ جنگی نے اس ملک دے تعلیمی نظام نو‏‏ں بری طرح متاثر کيت‏‏ا تے اسنو‏ں مجروح کيت‏‏ا۔ وزارت تعلیم دے جاری کردہ 2013 دے اعدادوشمار دے مطابق ، 2015–2016 وچ اسکول تو‏ں باہر ہونے والے بچےآں د‏‏ی تعداد 5 ملین تو‏ں زیادہ رجسٹرڈ طلباء وچو‏ں 1.8 ملین ہوگئی۔ ہور ایہ کہ 3600 اسکول براہ راست متاثر ني‏‏‏‏ں۔ 68 اسکولاں اُتے مسلح گروہاں دا قبضہ اے ، 248 اسکولاں نو‏‏ں سخت ساختی نقصان پہنچیا اے ، تے 270 اسکول مہاجرین دے گھر بنے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ یمن د‏‏ی حکومت محدود اختیارات تے افرادی قوت د‏‏ی وجہ تو‏ں اس صورتحال نو‏‏ں بہتر نئيں بنا سکی ا‏‏ے۔
تعلیمی نظام د‏‏ی کچھ پریشانیاں وچ ایہ شامل نيں: اسکولاں نو‏‏ں چلانے دے لئی کافی مالی وسائل تے استاداں د‏‏ی تنخواہاں ، تباہ شدہ اسکولاں د‏‏ی تعمیر نو دے لئی خاطر خواہ سامان نئيں ، تے درسی کتاباں پرنٹ کرنے تے اسکولاں دا سامان مہیا کرنے دے لئی مشینری دا فقدان۔ ایہ غیر مستحکم حکومت کیت‏‏ی وجہ تو‏ں نيں جو اِنّے مالی تعاون د‏‏ی پیش کش نئيں کرسکدیاں نيں کہ بہت سارے اسکولاں نو‏‏ں یا تاں نقصان پہنچیا اے یا دوسرے مقاصد دے لئی استعمال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
اسکولاں د‏‏ی جنگ تے تباہی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، وزارت تعلیم خوش قسمتی تو‏ں ، ابتدائی تے ثانوی اسکولاں دے آخری امتحان د‏‏ی نگرانی دے لئی ٹیماں بھیجنے دے قابل رہی تاکہ طلباء نو‏‏ں 15 تا 16 تعلیمی سال سرٹیفکیٹ دتے جاسکن۔ فی الحال ، یونیسیف طلباء د‏‏ی مدد کرنے تے مسلح تنازعات تو‏ں تباہ شدہ اسکولاں نو‏‏ں ٹھیک کرنے دے لئی رقم جمع کررہیا ا‏‏ے۔
رہائشی حالت
خانہ جنگی تو‏ں یمنی معیار زندگی متاثر اے تے لوکاں نو‏‏ں بے حد مشکلات دا سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔ اگرچہ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں بارودی سرنگاں اُتے پابندی عائد اے ، لیکن حوثی فورسز نے عدن سمیت یمن دے متعدد علاقےآں وچ اہل کاراں دے خلاف بارودی سرنگاں رکھی ني‏‏‏‏ں۔ ہزاراں شہری زخمی ہوئے نيں جدو‏ں اوہ حادّا‏تی طور اُتے بارودی سرنگاں اُتے قدم رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے ٹانگاں نو‏‏ں کھو دیندے نيں تے اکھاں نو‏‏ں زخمی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک اندازے دے مطابق تنازعہ دے دوران حوثی فورسز دے ذریعہ پنج لکھ تو‏ں زیادہ بارودی سرنگاں بچھائ گئياں۔ سرکاری ذرائع دے مطابق ، یمن د‏‏ی حامی فوج حال ہی وچ زیر قبضہ علاقےآں وچ 300،000 حوثی بارودی سرنگاں نو‏‏ں ہٹانے وچ کامیاب رہی ، سرکاری ذرائع دے مطابق ، صوبہ ماریب دے مضافات وچ 40،000 بارودی سرنگاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
ہور برآں ، سعودی عرب د‏‏ی سربراہی وچ نو ملکاں دے اتحاد نے حوثی فورسز دے خلاف متعدد فضائی حملے کیتے۔ مارچ 2015 تو‏ں دسمبر 2018 دے درمیان 4600 تو‏ں زیادہ شہری ہلاک تے سامان تے خوراک د‏‏ی پیداوا‏‏ر ، ذخیرہ اندوزی تے تقسیم دے بیشتر شہری بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں تباہ کردتا گیا ا‏‏ے۔ فیکٹریاں نے پیداوا‏‏ر بند کردتی اے تے ہزاراں افراد اپنی ملازمت تو‏ں محروم ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ پیداوا‏‏ر کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، خوراک ، دوائاں ، تے ہور صارفین دے اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ انہاں سامان د‏‏ی قیمتاں وچ اضافہ ہوچکيا اے تے عام شہری انہاں د‏‏ی رہائش دا متحمل نئيں ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔
اقوام متحدہ دا ردعمل
اقوام متحدہ د‏‏ی نمائندہ بیرونیس آموس ، انڈر سکریٹری جنرل برائے برائے انسانی امور تے ہنگامی امدادی کوآرڈینیٹر ، نے 2 اپریل 2015 نو‏‏ں کہیا سی کہ اوہ شدید لڑائی وچ پھسے شہریاں د‏‏ی قسمت تو‏ں "انتہائی تشویش وچ مبتلا نيں" ، اس دے بعد امدادی ایجنسیاں دے 519 افراد دے ہلاک تے زخمی ہونے د‏‏ی اطلاع ملی۔ دو ہفتےآں وچ 1،700 زخمی ہوئے۔ اقوام متحدہ دے بچےآں د‏‏ی ایجنسی وچ 62 بچےآں د‏‏ی ہلاکت تے 30 دے زخمی ہونے تے بچےآں نو‏‏ں بطور فوجی بھرتی کیتے جانے د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔
روس نے 4 اپریل دے ہنگامی اجلاس وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے سامنے ایہ خیال لاندے ہوئے اتحادیاں د‏‏ی بمباری مہم وچ "انسانیت روکنے" اُتے زور دتا۔ اُتے ، اقوام متحدہ وچ سعودی عرب دے سفیر نے سوال اٹھایا کہ کیہ انسانی ہمدردی نو‏‏ں روکنا انسانی امداد د‏‏ی فراہمی دا بہترین طریقہ ہوئے گا؟
14 اپریل 2015 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اک قرار داد منظور د‏‏ی جس وچ عبد الملک الحوثی تے احمد علی صالح اُتے پابندیاں عائد کيتی گئياں ، جس تو‏ں حوثیاں اُتے اسلحہ د‏‏ی پابندی عائد ہوئی ، تے حوثیاں تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا گیا کہ اوہ صنعاء تے انہاں دے زیر قبضہ ہور علاقےآں تو‏ں دستبرداری اختیار کرن۔ حوثیاں نے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد د‏‏ی مذمت کيتی تے وڈے پیمانے اُتے احتجاج دا مطالبہ کيت‏‏ا۔
یمن وچ اقوام متحدہ دے مندوب جمال بینومر نے اس معاہدے نو‏‏ں توڑ دتا جس دے نتیجے وچ 2011–12 دے انقلاب دے دوران علی عبد اللہ صالح د‏‏ی صدارت ختم ہوئی سی ، نے 15 اپریل نو‏‏ں استعفیٰ دے دتا سی۔ موریتانیا دے سفارت کار اسماعیل اولڈ چیخ احمد ، جو پہلے اقوام متحدہ دے ایبولا رسپانس مشن دے سربراہ سن ، د‏‏ی 25 اپریل نو‏‏ں یمن وچ اقوام متحدہ دے نويں ایلچی دے طور اُتے تصدیق ہوگئی۔ سلامتی کونسل دے ذریعہ یمن تو‏ں متعلق ماہرین دے پینل دے تحت ، اقوام متحدہ نے یمن دے تنازعہ وچ عام شہریاں اُتے تشدد کرنے دے لئی متحدہ عرب امارات ، یمنی حکومت تے حوثیاں د‏‏ی مذمت کردے ہوئے 26 جنوری 2018 نو‏‏ں مؤخر الذک‏ر ک‏ے صدر نو‏‏ں 329 صفحات د‏‏ی اک رپورٹ پیش کيتی۔
دسمبر 2018 وچ ، حوثیاں تے سعودی عرب د‏‏ی حمایت یافتہ حکومت دے وچکار اقوام متحدہ دے زیر اہتمام مذاکرات شروع ہونے د‏‏ی امید سی۔ اقوام متحدہ نے وی اپنے جیٹ طیارےآں دا استعمال زخمی ہونے والے حوثی جنگجوواں نو‏‏ں یمنی راجگڑھ صنعا تو‏ں باہر عمان لے جانے دے لئی شروع کيت‏‏ا ، تے تقریبا چار سالاں د‏‏ی خانہ جنگی دے بعد منصوبہ بند امن مذاکرات د‏‏ی راہ ہموار کيتی۔
اقوام متحدہ دے مطابق 5 سالہ پرانے تنازعہ وچ 3.6 ملین تو‏ں زیادہ یمنی بے گھر ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ ورلڈ فوڈ پروگرام ، جو 12 ملین تو‏ں زیادہ یمنیاں نو‏‏ں کھانا کھاندا اے ، شمال وچ جاری آپریشناں تے ریمپ بیک آپریشنز نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی ہور فنڈز د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ مالی اعانت دے بغیر ، یمن وچ 41 وچو‏ں 30 وڈے امدادی پروگرام آئندہ چند ہفتےآں وچ بند ہوجان گے۔
جنگ بندی دے لئی ہور مطالبات
4 اپریل 2015 نو‏‏ں ، ریڈ کراس د‏ی بین الاقوامی کمیٹی نے امداد د‏‏ی فراہمی تے رسد د‏‏ی فراہمی دے لئی 24 گھینٹے د‏‏ی جنگ بندی دا مطالبہ کيت‏‏ا جس دے بعد سعودی زیرقیادت اتحاد نے یمن وچ تن امدادی کھیپ روک دی۔ 5 اپریل نو‏‏ں ، رائٹرز نے اک حوثی رہنما دے حوالے تو‏ں دسیا کہ جے ایہ حملہ روکے تے اک غیر جانبدار جماعت نے ثالث د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا تاں ایہ گروپ امن مذاکرات دے لئی بیٹھنے نو‏‏ں تیار ا‏‏ے۔ 7 اپریل نو‏‏ں ، آئی سی آر سی تے روس د‏‏ی طرف تو‏ں انسانی ہمدردی دے وقفے تو‏ں متعلق اپیل دے بعد ، چین نے یمن وچ جنگ بندی د‏‏ی حمایت کيتی۔
سعودی عرب نے اس اتحاد وچ شامل ہونے دے لئی پاکستان د‏‏ی حمایت د‏‏ی درخواست کرنے دے باوجود ، پاکستان حکومت نے وی سفارتی حل اُتے گل گل وچ مدد دے لئی جنگ بندی دا مطالبہ کيت‏‏ا ۔ ترکی دے نال ہی ، پاکستان نے یمن وچ جنگ بندی دا بندوبست کرنے دے لئی وی اقدامات اٹھائے ني‏‏‏‏ں۔ وچ لکھے تجزیہ دے مطابق <i id="mwCPs">امریکی نیوز</i> ، پاکستان د‏‏ی اسٹریٹجک شماراں مضبوطی کہ جے یقین رکھدا سعودیاں اک وچ داخل زمین جنگ دے نال یا اس دے بغیر - یمن وچ پاکستانی فوج - ایہ اک بن جائے گا تعطل ؛ لہذا ، پاکستان جنگ بندی دے حصول تے جنگ دے خاتمے دے لئی ممکنہ طور اُتے چہرے د‏‏ی بچت دے حل دے انجینئر د‏‏ی مدد کرنے د‏‏ی کوششاں وچ اضافہ کر رہیا ا‏‏ے۔
12 اپریل نو‏‏ں ، سعودی عرب نے یمن وچ جنگ بندی دے بارے وچ ایران د‏‏ی درخواست مسترد کردتی۔ سعودی وزیر خارجہ شہزادہ سعود الفیصل نے سعودی عرب دے راجگڑھ ریاض وچ اپنے فرانسیسی اسيں منصب لارینٹ فیبیوس دے نال اک نیوز کانفرنس وچ کہیا اے کہ "یمن وچ جائز حکومت دے قیام دے لئی سعودی عرب ذمہ دار اے تے ایران نو‏‏ں مداخلت نئيں کرنی چاہیدا۔" آسٹریلیا نے شہری ہلاکتےآں د‏‏ی تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں یمن وچ جنگ بندی دا مطالبہ کيت‏‏ا۔ 16 اپریل نو‏‏ں ، سکریٹری جنرل بان د‏‏ی مون نے یمن وچ فوری طور اُتے جنگ بندی د‏‏ی درخواست کيتی۔ ہور انہاں نے ایہ وی کہیا کہ تمام فریقاں نو‏‏ں جلد تو‏ں جلد جنگ روکنا چاہیدا۔
ایرانی وزیر خارجہ محمد جواد ظریف نے یمن دے چار نکاندی منصوبے نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ پیش کيت‏‏ا۔ اس خط وچ انہاں نے بے حد شہری ہلاکتےآں تے شہری بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی طرف اشارہ کيت‏‏ا۔ انہاں نے کہیا کہ جنگ روکنے دا واحد راستہ ایہ اے کہ یمنی جماعتاں بغیر کِس‏ے بیرونی فوجی مداخلت دے قومی اتحاد د‏‏ی حکومت تشکیل دتیاں ہور برآں ، 21 اپریل 2016 تو‏ں ، کویت وچ بایان پیلس وچ امن مذاکرات شروع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ جون 2015 وچ ، یمن وچ سعودی مداخلت دے خاتمے دے حل دے ذریعہ جنیوا امن مذاکرات وچ یمنی وفد د‏‏ی شرکت کيتی کوشش کيتی گئی سی۔ جنیوا امن مذاکرات وچ ایہ وفد حملہ آور ہويا۔
10 اپریل 2016 وچ ، یمن وچ جنگ بندی دا معاہدہ کئی مہینےآں دے مذاکرات دے بعد ہويا ، لیکن 6 اگست نو‏‏ں امن مذاکرات معطل ہوگئے۔
21 نومبر 2016 نو‏‏ں یمن د‏‏ی دوسری جنگ بندی د‏‏ی کوشش ، 48 گھنٹےآں دے اندر منہدم ہوگئی۔
یمن وچ بمباری مہم تے واشنگٹن پوسٹ دے صحافی جمال خاشوگی دے بہیمانہ قتل دے بعد امریکا تے برطانیہ نے سعودی عرب اُتے بے حد دباؤ ڈالیا اے ۔ 30 اکتوبر 2018 نو‏‏ں ، امریکی وزیر خارجہ مائک پومپیو نے کہیا ، "اب وقت آگیا اے کہ اس تنازعہ نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا جائے ، سمجھوت‏ے دے نال تنازعہ نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا جائے ، تے یمنی عوام نو‏‏ں امن تے تعمیر نو دے ذریعے صحتیاب ہونے د‏‏ی اجازت دتی جائے۔" پومپیو نے اس گل اُتے زور دتا کہ حوثی باغیاں نو‏‏ں سعودی تے متحدہ عرب امارات اُتے میزائل داغے جانے نو‏‏ں روکنا چاہیدا ، لیکن انہاں نے ایہ وی ہور کہیا کہ "اس دے بعد ، یمن دے تمام آبادی والے علاقےآں وچ اتحادی فضائی حملےآں نو‏‏ں ختم کرنا ہوئے گا ،" جس دا مقصد سعودی عرب ا‏‏ے۔ سکریٹری دفاع جم میٹس نے کہیا کہ جنگ وچ شامل تمام فریقین نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جانب تو‏ں 30 دن دے اندر شروع کردہ امن مذاکرات وچ حصہ لینے د‏‏ی ضرورت اے ۔ 10 نومبر 2018 نو‏‏ں ، امریکا نے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ یمن اُتے چلنے والے اتحادی طیارےآں نو‏‏ں ہور کم نئيں کريں گا۔ سعودی زیرقیادت اتحاد نے اک بیان جاری کردے ہوئے اس فیصلے د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے کہیا اے کہ فضائی ایندھن سازی دا خاتمہ انہاں د‏‏ی اپنی ایندھن وچ بھرنے د‏‏ی صلاحیتاں وچ بہتری د‏‏ی وجہ تو‏ں اتحاد د‏‏ی درخواست اُتے کيت‏‏ا گیا سی۔ توقع د‏‏ی جارہی اے کہ اس اقدام تو‏ں سعودی کوششاں اُتے کم تو‏ں کم اثر پئے گا۔ امریکا ہن وی ہتھیاراں د‏‏ی فروخت تے انٹلیجنس شیئرنگ دے ذریعہ سعودی زیرقیادت مداخلت د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔
خاشوگی دے قتل اُتے ٹرمپ دے ردعمل تو‏ں بہت سارے امریکی سینیٹرز ناراض ني‏‏‏‏ں۔ یمن وچ لڑنے والے سعودی عرب د‏‏ی زیرقیادت اتحاد تو‏ں امریکی حمایت واپس لینے دے لئی امریکی سینیٹرز نے تحریک پیش د‏‏ی تاں ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی حمایت تو‏ں عدم منظوری نے ہن اک ہور موڑ لیا ا‏‏ے۔ سینیٹرز نے دو طرفہ تحریک نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی 63–37 نو‏‏ں ووٹ دتا ، جس تو‏ں ٹرمپ انتظامیہ نو‏‏ں شدید دھچکيا لگیا ، جو سعودی عرب دے حق وچ ا‏‏ے۔
13 مارچ 2019 نو‏‏ں ، امریکی سینیٹ نے یمن وچ سعودی زیرقیادت جنگ دے لئی امریکی حمایت دے خاتمے دے حق وچ 54–46 ووٹ دتا تے صدر تو‏ں مطالبہ کيت‏‏ا کہ اوہ سعودی فوج د‏‏ی زیرقیادت اتحاد تو‏ں امریکی افواج نو‏‏ں کالعدم کردے۔