cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کنتوری خاندان
کنتوری خاندان ایران دے شہر نیشاپور تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے ہندوستان وچ آک‏ے آباد ہونے والے اک موسوی خاندان نو‏‏ں کہیا جاندا اے ۔برصغیر پاک تے ہند وچ اس خاندان نے شیعیت د‏‏ی ترویج دے لئی بہت زیادہ کوششاں کيتياں جنہاں د‏‏ی بدولت ایتھ‏ے تشیع نو‏‏ں پنپنے دا موقع ملا۔اس خاندان وچ بوہت سارے ایداں دے علما نے اکھاں کھولاں جنہاں د‏‏ی مذہبی خدمات د‏‏ی بنا اُتے اس خاندان دا شہرہ ایران ، عراق تے مصر وغیرہ تک پھیلا ہويا سی ۔
خاندانی پس منظر
حضرت امام موسی کاظم علیہ السلام دے فرزند حمزہ تے کنیت ابوالقاسم وڈے محترم تے جلیل القدر بزرگ سن ۔ موسوی سادات دے اکثر گھرانے جو ہندوستان وچ پائے جاندے نيں ۔وہ مختلف زمانےآں وچ نیشا پور تو‏ں نکل ک‏ے ہندوستان پہنچے نيں۔وہ ايس‏ے خاندان نال تعلق رکھدے نيں۔ مثلاً نواب سید محمد امین المعروف بہ نواب سعادت خاں برہان الملک بانی سلطنت اودھ کاخاندان، جواودھ اوربنگال وچ پھیلا ہويا اے. شمس آباد، برست وکرنال وغیرہ دے سادات تے اجمیر دے چشتی خاندان وی نیشاپوری خاندان د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔
حمزہ دے دسويں طبقہ تو‏ں سید شرف الدین ابوطالب نامی بزرگ اٹھويں صدی ہجری وچ اہل تے عیال دے نال نیشاپور تو‏ں نکل ک‏ے ہندوستان وچ آباد ہوئے۔انہاں دے اک صاحبزادے سلطان محمد نے تغلق د‏‏ی فوج وچ ملازمت کيت‏‏ی تے جلد ہی اک ممتاز عہدہ حاصل ک‏ر ليا لیکن حسد د‏‏ی بنا بادشاہ نے انہاں نو‏ں قتل کروا دتا۔جلد ہی تغلق بادشاہ اپنی غلطی اُتے متوجہ ہويا تاں اس نے اپنے گناہ دے جبران وچ مقتول سید دے والد سید شرف الدین ابوطالب نو‏‏ں دریا ئے گھاگھرا دے دونے کنارےآں اُتے واقع تقریباً نو سو۹۰۰ موضع اُتے مشتمل جاگیر تو‏ں نوازیا، جس دا صدر مقام سید صاحب موصوف نے کنتور قرار دتا۔
سپائی ویئر
سپائیویئر وائرس پروگرام عام طور تے ورتونکاراں دیاں کمپوٹری سرگرمیاں بارے جانکاری کٹھی کر کے ہیکراں نوں بھیجدا اے۔ سپائیویئر دی موجودگی عام طور تے ورتونکاراں کولوں لُکی ہندی اے۔ خاص طور تے، سپائیویئر چھپ کے ورتونکاراں دے انفرادی کمپیوٹر تے انسٹال کیتا جاندا اے۔ حالانکہ، کدے کدے، کیلاگرس ورگے سپائیویئر سانجھا، کارپوریٹ، جاں پبلک کمپیوٹر دے مالک ولوں وی انسٹال کیتے جاندے ہن تاکہ خفیہ طور تے ہور ورتونکاراں دی نگرانی کیتی جا سکے۔
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:انٹرنیٹ
کنتوری خاندان
وجۂ تسمیہ تے شہرت
سید شرف الدین ابوطالب نے کنتور وچ آباد ہونے دے بعد عبادت تے زہد نو‏‏ں اختیار کيتا ۔ ایتھے انہاں دے صاحبزادے سید عزالدین دے ہاں ابوالمظفر علاءالدین حسین د‏‏ی پیدائش ہوئی اس د‏ی پیدائش دے بعد ایہ خاندان کنتوری کہلانے لگا۔ تے کنتوری دے ناں مشہور ہوئے گیا ۔
منابع
گٹھ:موسوی سادات گٹھ:ایران دے شیعہ خاندان گٹھ:کنتوری خاندان
مچھاں والا باندر
مچھاں وال باندر انگولا,کیمرون,مڈلا افریقی لوک راج,لوکراج کانگو تے گیبون دا اک باندر اے۔
ویکوئین تحریک
ویکوئین تحریک چین وچ چلی اک غیر-مرکزی لہر سی، ایہہ تحریک چین وچ وکیلاں، قانونی ماہراں اتے دانش وراں ولوں سول حقاں دی حفاظت لئی پٹیشن اتے قانونی سرگرمی ولوں چلائی گئی سی۔
حوالے
گٹھ:چین گٹھ:تحریکاں
ٹوریلاویگا
ٹوریلاویگا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
قزل اوردا
قزل اوردا شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ قزل اوردا دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
لیپٹوٹائفلوپس بیلیناٹس
لیپٹوٹائفلوپس بیلیناٹس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان حومه سراب
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان سراب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سراب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
الزیرا
الزیرا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
کملا داس ثریا
﻿کملا داس (31 مارچ 1934 ~ 31 مئی 2009) ہندوستان وچّ انگریزی تے ملیالم زبان دی مشہور ودوان شاعرہ تے ساہتکار سی۔ ملیالم ساہت وچّ اوہناں نوں مادھویکٹی کیہا جاندا سی۔ اوہناں نوں انگریزی تے ملیالم ادب وچّ کمال حاصل سی۔
پرواری پچھوکڑ
کملا داس 31 مارچ 1934 نوں بھارت دے کیرالا صوبے دے اک برہمن خاندان وچّ پیدا ہوئی۔ آپ دے والد   ایم نائر اتے ماں اس دور دی مشہور ملیالم شاعرہ بالامانیمیما سی۔
ساہتی زندگی
آپ دی ساہتی زندگی دا آغاز 8 سال دی عمر وچّ ہی ہو گیا سی جدوں آپ نے وکٹر ہیوگو دیاں تحریراں دا اپنی مادری زبان وچّ ترجمہ کیتا۔ آپ دی پہلی کتاب " سمران کلکتہ " سی جس نے آپ نوں انقلابی ساہتکاراں دی صف وچّ لیا کھڑا کیتا۔ آپ دیاں تحریراں وچّ مرد پردھانگی والے سماج وچّ عورتاں دی بے بسی دا ذکر ہے اتے اوہناں دی آزادی دے لئی آواز اٹھائی گئی ہے۔ آپ نے اپنے پاٹھکاں نوں نابرابری نوں ختم کرن لئی سوچن دے راہ توریا۔
شاعری دی اس دی دوجی کتاب، دی ڈسینڈڈینٹس بہت بیباکی نال عورت نوں کہندی ہے: آواز دی اس سادگی کارن مارگویریٹ دراش اتے سلویا پلاتھ دے نال اسدی تلنا کیتی گئی۔
اسلام قبول کرنا
کئی برس اسلامی سکھیاواں دا مطالعہ کرن دے بعد آپ نے اسلام قبول کر لیا جس کر کے بھارت اتے کیرالا دے ساہتی اتے سماجی حلقیاں وچّ اک طوفان آ گیا۔ اس اُتے آپ دے اہل خانہ نے اس فیصلے نوں قبول کر لیا۔ اسلام قبول کرن مکروں آپ دا نام ثریا رکھیا گیا۔ اسلام قبول کرن بڑی وجہ جو اوہ بیان کریا کردی سی اوہ اوہناں دے شبداں وچّ، " اسلام نے عورتاں نوں جو حق دتے ہن اوہ جان کر میں حیران ہاں۔ میرے اسلام قبول کرن دے پچھے اسلام ولوں عورتاں نوں دتے حقاں دا بڑا کردار ہے۔
اعزاز
گٹھ:بھارتی لکھاری گٹھ:ہندی لکھاری گٹھ:انگریزی لکھاری گٹھ:ملیالم لکھاریگٹھ:بھارتی لوکگٹھ:کیرالہگٹھ:بھارتی مسلمان
آقتاؤ
آقتاؤ شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ مانغیستاؤ دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
غلام اسحاق خان
غلام اسحاق خان (1915-2006) پاکستان دا 7واں صدر سی۔ اوہ 1988 توں 1993 تک پاکستان دا صدر ریا۔
میلہ رام وفا
میلہ رام وفا (؟ -19 ستمبر 1980 ) پنجاب دا اردو شاعر سی، جس نوں اہل زبان ہون دا درجہ حاصل سی۔ اتے پنجاب (بھارت) سرکار نے اسنوں راج شاعر دے خطاب نال سنمانیا سی۔
پنجاب کے راج کوی ،نامور صحافی ،شاعر اور ناول نویس
پنڈت بھگت رام دے بیٹے تے پنڈت جے داس دے پو‏تے، ناول نویس ،شاعر،صحافی اورحکومت پنجاب تو‏ں راج کوی کاخطاب پانے والے پنڈت میلہ رام وفاؔ کےناں تو‏ں جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ 26 جنوری 1895ء نو‏‏ں پنڈ ديپو كے ضلع سیالکوٹ وچ پیدا ہوئے ۔ بچپن وچ پنڈ وچ مویشی چرانے جایا کردے سن ۔ كئی اخباراں دے مدیر ہوئے ،نیشنل کالج لاہور وچ اردو فارسی دے درس و تدریس دا فریضہ انجام دتا۔ انہاں نو‏‏ں باغیانہ نظم اے فرنگی لکھنے دے جرم وچ دو سال د‏‏ی قید وی ہوئی۔ شعری مجموعے سوزِ وطن تے سنگِ میل کےعلاوہ چاند سفر دا (ناول) انہاں د‏‏ی اہ‏م کتاباں ني‏‏‏‏ں۔ وڈے بھائی سنت رام وی شاعر سن تے شوق تخلص کردے سن ۔ ٹی آر رینا د‏‏ی کتاب پنڈت میلہ رام وفا حیات وخدمات،انجمن ترقی اردو(ہند) تو‏ں 2011ء وچ چھپ چک‏ی ا‏‏ے۔
فلم پگلی (1943)تے راگنی(1945) دے نغمے انہاں دے لکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ شادی ہوئی۔ 17سال د‏‏ی عمر وچ شعر کہنا شروع کيت‏‏ا ،پنڈت راج نارائن ارمان دہلوی دے شاگرد ہوئے۔ارمان داغ دہلوی دے شاگرد سن ۔اردو دے مشہور و معروف رسالہ مخزن دے مدیر رہے تے لالہ لاجپت رائے دے اردو اخبار وندے ماترم د‏‏ی ادارت وی کيتی۔ مدن موہن مالوی دے اخبارات وچ وی کم کيت‏‏ا۔ ویر بھارت وچ جنگ دا رنگ دے عنوان تو‏ں کالم لکھدے سن ۔
19 ستمبر 1980ء نو‏‏ں میلہ رام وفاؔ، جالندھر پنجاب بھارت وچ انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
850
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
فاروق احمد خان لغاری
thumb|فاروق احمد خان لغاری فاروق احمد خان لغاری (1940-2010) پاکستان دا 8واں صدر سی۔ اوہ 1993 توں 1997 تک پاکستان دا صدر ریا۔
19 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 19ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
چک 451 ای بی نمبر2
چک 451 ای بی نمبر2 ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
لیپٹوٹائفلوپس بلانفورڈی
لیپٹوٹائفلوپس بلانفورڈی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
21 صفر
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
لال پوچھل والا باندر
لال پوچھل والا باندر برنڈی، زیمبیا، یوگنڈا، تنزانیہ، سوڈان، روانڈا، کینیا، لوکراج کانگو، مڈلا افریقی لوک راج، کیمرون تے انگولا دا اک باندر اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:باندر
شاتیوا
شاتیوا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
ششی وادھوا
ششی وادھوا (جنم- جولائی 20, 1948) آل انڈیا انسٹیچیوٹ آف میڈیکل سائنسز، دلی دے ڈین ہن۔ اوہناںدے پرمکھ کھوج ہتّ ہن، ڈیولپمنٹل نیوروبائییولوجی، quantitative morphology اتے الیکٹران مائیکروسکوپی۔ اوہناںدی لیبارٹری دا مکھ طور  تے دھیان ، انسانی دماغ دی ترقی کرن تے ہے۔
References
گٹھ:جم 1948 گٹھ:زندہ لوکگٹھ:بھارتی لوک
دهستان ابرغان
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان سراب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سراب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
میرا نام یوسف ہے
میرا نام یوسف ہے (پہلا ناں- زلیخا بن یوسف) ، اک پاکستانی ٹی وی ڈرامہ اے جو 6 مارچ 2015 توں ہر جمعرات رات 8 وجے پاکستانی ٹی وی چینل اے پلس انٹرٹینمینٹ اپر نشر ہندا سی۔ ایہہ جامی دے اک قصے زلیخا بن یوسف توں ماخوذ اے اتے اسنوں  خلیل الرحمٰن قمر  نے لکھیا اے۔ اس ڈرامے دے شروعاتی کڑیاں توں اسدی وڈی سفلتا دی امید لگائی جا رہی اے۔
پغاڑی باندر
پغاڑی باندر کانگو دے بیسن دا اک باندر اے۔ ایہ 32 توں 69 سینٹی میٹر تک لماں ہوندا اے۔
22 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 22ویں تریخ یا دن
میرا نام یوسف ہے
پلاٹ
یوسف کاہلی-کاہلی وچّ ٹرین دے رزرو ڈبے وچّ چڑھ جاندا اے۔ بعد وچّ اسنوں پتہ لگدا اے کہ اوہ پورا ڈبہ اک پروار نے بکّ کروایا ہندا اے اتے اس وچّ سارے براتی ہی ہندے ہن۔ اک بندہ اسنوں روک لیندا اے اتے اسنوں کڑیاں دیکھن دے بہانے گڈی وچّ چڑھیا سمجھ لیندا اے۔ اوہ یوسف نوں اک کونے وچّ چپچاپ کھڑھن نوں کہندا اے اتے اس اپر تیز نظر رکھدا اے۔ گڈی وچّ یوسف دی نظر اک بہت سوہنی کڑی اپر پیندی اے جو یوسف نوں بے چین کر دندی اے۔ سارے اک لمے سفر وچّ ہن۔ اس لئی سارے وارو-واری اپرلی سیٹ اپر جا سوں وی جاندے ہن۔ اس کڑی دی ساتھن اسنوں آکھدی اے کہ جے اسنوں نیند آ رہی اے تاں اوہ وی کجھ دیر سوں جاوے۔ یوسف نوں اسدا ناں پتہ چل جاندا اے - زلیخا۔ ہن اوہ ہور بے چین ہو جاندا اے۔ دماغ وچّ آؤندی یوسف-زلیخا دی کہانی اسدے من وچّ اس کڑی لئی کھچّ پیدا کر دندی اے۔ جد یوسف گڈی چوں ہیٹھاں اتردا اے تاں اوہ کڑی وی کجھ خریدن لئی باہر آؤندی اے۔ یوسف اسنوں پچھدا اے، آپکا ناں زلیخا ہے؟ اوہ نہیں آکھ اتھوں تر جاندی اے۔ یوسف خود دے پچھے سوال وچّ ای گواچ جاندا اے۔
زلیخا دا پیؤ نور محمد اک مولوی اے اتے اوہ اک اتّ-دقیانوسی بندہ اے۔ اسنے زلیخا دا رشتہ عمران نال پکا کر دتا اے پر زلیخا دی ماں اسدا رشتہ حمزہ نال کراؤنا چاہندی اے۔ زلیخا دوہاں چوں کسے نال وی ویاہ نہیں کراؤنا چاہندی۔ اس لئی اوہ پیؤ  نوں انکار کر دندی اے اتے کہندی اے کہ اوہ اپنی مرضی نال ہی ویاہ کروائےگی۔ یوسف دے خیالاں وچّ سارا دن اکو چہرہ گھمدا رہندا اے اتے اسنوں تلاشدا رہندا اے۔ اوہ اپنے آپ نوں کہندا اے کہ اسنوں زلیخا نال محبت نہیں اے پر اوہ اسنوں اینا ضرور دسنا چاہندا اے کہ اسدا ناں یوسف اے اتے اوہ اک دن دسّ دندا اے۔ سمچا ڈرامہ اسے اظہار دے اقرار وچّ بدلدیاں لنگھدا اے۔ زلیخا دا پیؤ اپنے پہلے ویاہ توں خوش نہیں سی اتے اسلئی اوہ دوجا ویاہ کراؤنا چاہندا سی۔ اوہ زلیخا دا رشتہ عمران نال اس سمجھوتے اپر تا ہیں مندا اے کیونکی اسنوں اس رشتے بدلے اپنی بھین دی اک رشتے دار بشریٰ دوجی بیوی وجوں ملنی ہندی اے۔ مولوی ایہہ گلّ اپنے گھردیاں توں لکوندا اے۔ اسے دوران زلیخا نوں یوسف نال پیار ہو جاندا اے اتے اوہ اسنوں اسدا نکاح رکواؤن نوں کہندی اے۔ یوسف اتے اسدا دوست عمران نوں اغوا کر لیندے ہن اتے بعد وچوں چھڈّ دندے ہن۔ نکاح رک جاندا اے پر مولوی یوسف نوں پولیس کول پھڑا دندا اے اتے اتھے اوہ یوسف نوں بہت کٹدے ہن۔ زلیخا دا ویاہ عمران نال ہو جاندا اے اتے مولوی چپّ-چپیتے بشریٰ نال نکاح کرا لیندا اے۔ جدوں زلیخا نوں مولوی دی ایہہ حرکت پتہ لگدی اے تاں اوہ عمران نوں چھڈّ دندی اے اتے اپنی ماں کول آ جاندی اے۔ زلیخا دی ماں مولوی توں طلاق لیندی اے اتے شہر چھڈّ دندی اے۔ یوسف-زلیخااک دوجے توں دور دندے ہن۔
22 صفر
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
میرا نام یوسف ہے
پلاٹ
یوسف گھردیاں دے بہت زور دین اپر مدیحہ نال ویاہ لئی منّ جاندا اے پر اوہ اندروں حالے وی زلیخا نوں ہی چاہندا اے۔ مدیحہ اس گلّ نوں جان لیندی اے اتے اوہ اوہناں دوہاں دا نکاح کروا دندی اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے گٹھ:اے پلس انٹرٹینمینٹ دے ٹی وی ڈرامے گٹھ:2015 دے پاکستانی ٹی وی ڈرامے گٹھ:اردو ٹیوی ڈرامے گٹھ:اردو ناولاں اپر بنے ڈرامے گٹھ:پاکستانی ناولاں اپر بنے ڈرامے
23 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 23ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
کراس فل
کراس فل 893 میٹر/2930 فٹ اچا انگلینڈ دا پعاڑ اے۔
پارسا(ٹی وی ڈرامہ)
پارسا اک پاکستانی ڈرامہ اے جو بشریٰ رحمٰن دے لکھے پارسا (ناول) اپر ادھارت اے ،ایہہ سماج دے لوکاں وچ جات اتے دھرم توں باہرے ویاہاں اتے دوجے سبھیاچاراں نوں نیواں سمجھن دی پرورتی نوں پیش کردا اے ۔ ایہہ ڈرامہ پارسا ناں دی اک مسلمان کڑی دی کہانی اے جو اک ڈیوڈ ناں دے عیسائی منڈے نال پیار کر بیٹھدی اے تے ویاہ وی کر لیندی اے ۔
کہانی
پارسا (عائشہ خان) دے ماں پیؤ دا سنی مسلمان ہون دے باو جود آپنے عیسائی گانڈھیاں نال بہت نیڑتا اے ،پارسا اہنا دے ای منڈے ڈیوڈ(احسن خان) نال پیار کر بیٹھدی اے ، پارسا دے گھردے اس دا ویاہ سلمان(عدنان صدیقی) نال پکا کر دندے ہن ۔ سلمان پارسا نوں بہت پیار کردا اے پر پارسا نوں سلمان بالکل پسند نہیں ، ڈیوڈ تے پارسا آپس وچ ویاہ کراؤنا چاہندے نے پر اہنا دا دھرم اس وچ روڑا بندا اے ۔آخرکار اوہ دوویں ویاہ کر لیندے نے پر اتھوں ہی شروع ہندیاں ہن اصلی سمسیاواں، جنہاں نال لڑدیاں لڑدیاں پارسا ہار جاندی اے ۔
24 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 24ویں تریخ یا دن
پینائینز
پینائینز انگلینڈ وچ اک پربت دھارا اے جیہڑا اتلے لیندے انگلینڈ نوں یارکشائر تے اتلے چڑھدے انگلینڈ توں وکھ کردا اے۔ ایہ برطانیہ دا سب توں چوکھا ویکھیا جانوالا تھاں اے۔ کراس فل ایس پربت دھارے دا سب توں اچا پہاڑ اے۔
پیتروپاول
پیترو پاول شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ پیتروپاول دا راجگہڑ اے ۔
پیتروپاول قازقستان دا اک شہر جو شمالی قازقستان صوبہ وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
پیتروپاول دا رقبہ 221.6 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 201,446 افراد اُتے مشتمل اے تے 140 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 501 ای بی
چک 501 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
برازا باندر
برازا باندر افریقہ دا اک باندر اے۔ ایدا جوکھ 7 کلوگرام ہوندا اے۔
کارتیگانا
کارتیگانا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
25 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 25ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
دهستان شربیان
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان سراب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سراب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
ٹورے پاچیو
ٹورے پاچیو سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
ناظیرہ داؤد
ناظیرا داؤد اک بھارتی مول دی ڈاکٹر اتے سماج  سیوکا ہے۔   اوہ اس ویلے دکھنی ایشیائی عوامی صحت ایسوسی ایشن (SAPHA) دے پردھان ہن  اتے کئی انعام وی حاصل کر چکے ہن۔ جس وچّ شامل ہے- "عوامی سروس ایوارڈ" (امریکی تامل میڈیکل ایسوسی ایشن) اتے "وی آر ایموری 100 کمیؤنیٹی بلڈرز"۔   2014 وچّ، فلٹن کاؤنٹی، جارجیا وچ اک اعلان کیتا کہ اکتوبر 1 نوں "ڈاکٹر ناظیرا داؤد قدر دن" دے طور تے منایا جائیگا۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی مسلمانگٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی امریکیگٹھ:امریکی شخصیتاں
26 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 26ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
صوبہ پاولودر
سویت یونین دی سابق ریاست تے اج دے وسطی ایشیا دے دیس قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبہ پاولودر قازقستان دے 17 علاقےآں چوں اک صوبہ اے اسدا انتظامی مرکز پاولودر شہر اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
27 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 27ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
وٹوریا
وٹوریا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
الومنہ باندر
الومنہ باندر لوکراج کانگو دا اک باندر اے۔ ایدا جوکھ 7 توں 10 کلوگرام دے دوالے ہوندا اے۔
الغیکراس
الغیکراس سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
28 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 28ویں تریخ یا دن
کیٹی بندر
کیٹی بندر پاکستان دے ضلع ٹھٹہ وچ سمندر دے کنڈھے اُتے اک نگر اے ۔ کیٹی بندر دیبل دے تریخی علاقے وچ اے ۔
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
صوبا لما قازقستان
قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ۔ جیہناں وچ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبا لما قازقستان قازقستان دا صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ شمکینت شہر اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
دهستان صائین
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان سراب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سراب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
صوبا لہندا قازقستان
قازقستان دے 17 انتظامی علاقے نیں ۔ جیہناں وچ 14 صوبے تے 3 شہر نیں ۔ صوبا لہندا قازقستان قازقستان دا اک صوبا اے ۔ ایہدا راجگڑھ اورال شہر اے ۔
29 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 29ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
خیرپور
خیرپور ضلع خیرپور سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
30 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 30ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر گٹھ:اسلامی کیلنڈر
کوٹری
گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
وانڈرو
وانڈرو لیندے گھاٹ تے ہندستان دا اک باندر اے۔ ایہ 42 توں 61 سینٹی میٹر تک لماں تے ایدا جوکھ 2 توں 10 کلوگرام ہوندا اے۔
کُم کُم (اداکارہ)
کُم کُم, جم ناں زیب النساء, اک بھارتی اداکارہ ہے اسدا جم حسین آباد جھارکھنڈ، (اوس ویلے بہار) وچ ہویا۔ اوسنے لگبھگ 115 فلماں وچّ کم کیتا۔ اوسنے مدر انڈیا  (1957) سن آف انڈیا (1962), کوہ نور (1960), اجالا، نیا دور، شریمن فنٹش،  ایک سپیرا ایک لٹیرا، گنگا کی لہریں، راجا اور رنک، آنکھیں (1968), للکار  اتے گیت وچ کم کیتا۔ اوہ کئی فلماں وچّ کشور کمار نال نظر آئی۔
کمکم نے بھوجپوری فلم گنگا مایہ توہے پیاری چڈیئبو (1963), وچ وی کم جو کی پہلی بھوجپری فلم سی۔
اس نے ویاہ توں بعد فلم انڈسٹری نوں چھڈّ دتا ۔
باہری کڑیاں
گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:بھوجپوری سنیما وچّ اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچّ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لمی جگت گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
ابو بکر بیہقی
امام ابوبکر احمد بن الحسین بیہقی (پیدائش: ستمبر 994ء— وفات: 9 اپریل 1066ء) مشہور ائمۃ الحدیث تے صاحب تصنیف ني‏‏‏‏ں۔
ناں
آپ دا اسم گرامی ابو بکر احمد بن حسین بن علی بن عبد اللہ بن موسیٰ خسروجردتی، بیہقی، خراسانی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں امام بیہقی وی لکھیا جاندا اے
ولادت
آپ شعبان 384ھ 994ء وچ خسرو جرد نامی بستی وچ پیدا ہوئے جو بیہق(نیشاپور) دے نواح وچ واقع اے ۔
استاداں
استاداں کرام وچ انتہائی شہرت دے حامل ایہ حضرات نيں : ابو الحسن محمد بن حسین العلوی، امام ابو عبد اللہ الحاکم، ابو اسحاق، اسفرائینی، عبد اللہ بن یوسف اصبھانی، ابو علی الروزباری، امام بزاز، ابو بکر ابن فورک وغیرہ۔
لا لنیا دی لا کانسپچیان
لا لنیا دی لا کانسپچیان سپین دا اک شہر اے ۔
ابو بکر بیہقی
تلامذہ
کِس‏ے وی عالم دے علمی مقام دا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی کتاباں تو‏ں اندازہ ہُندا اے اوتھ‏ے اس تو‏ں وی ودھ ک‏ے اس دا تعارف اس دے اوہ ارشد تلامذہ ہُندے نيں جنھاں اوہ انتہائی محنت تے جانفشانی تو‏ں تیار کردا ا‏‏ے۔ بالکل ایداں دے ہی امام بیہقی جے اپنی گراں قدر لکھتاں نہ وی عالمِ وجود وچ چھڈ ک‏‏ے جاندے تاں انہاں نو‏‏ں زندہ رکھنے دے لئی انہاں دے تلامذہ ہی کافی سن ۔ جنھاں نے آپ د‏‏ی کتاباں نو‏‏ں آئندہ نسلاں د‏‏ی طرف منتقل کیتا تے ہمیشہ آپ د‏‏ی ملازمت اختیار کيتی اے، انہاں وچ ابو عبد اللہ محمد بن الفضل الفرادتی، ابو عبد اللہ محمد عبد الجبار بن محمد بن احمد البیہقي الخواری، ابو نصر علی بن مسعود بن محمد الشجاعی، ابو عبد اللہ بن ابو مسعود الصاعدتی، فرزندِ حضرت ِامام اسماعیل بن احمد البیہقي تے آپ دے پو‏تے ابو الحسن عبید اللہ بن محمد بن احمد شامل ني‏‏‏‏ں۔
لا لنیا دی لا کانسپچیان
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
ابو بکر بیہقی
سیرت وخصائص
امام بیہقی تمام اصنافِ علم دے امام، حدیث دے حافظ، بہت وڈے فقیہ تے اُصولی سن ۔ فیر متدین تے خدا تو‏ں ڈرنے والے وی سن ۔ اپنے زمانے دے سب تو‏ں وڈے حافظِ حدیث تے معاصرین وچ ضبط و اتقان وچ انفرادیت دے حامل سن ۔ امام ابو عبد اللہ الحاکم تو‏ں کثرت تو‏ں روایت کرنے والے کبار اصحاب وچ آپ دا شمار ہُندا سی تے فیر اس اُتے اُنھاں نے اپنی محنت و کاوش تو‏ں ہور علوم وچ وی مہارت پیدا کيتی۔ کتابت تے حفظِ حدیث بچپن تو‏ں شروع کیتا تے ايس‏ے وچ ہی پلے ودھے تے تفقہ فی الدین د‏‏ی منازل طے کردے ہوئے انہاں وچ نکھار پیدا کیتا تے اُصولِ دین وچ مہارت حاصل کيتی۔سلف و صالحین دا خصوصی امتیاز ایہ سی جس قدر انہاں دے پاس دولت علم ہُندی سی ايس‏ے قدر انہاں د‏‏ی زندگی عمل صالح تو‏ں وی معمور ہُندی سی تے عالم باعمل د‏‏ی حقیقی تصویر ہويا کردے سن، بالکل ایسا ہی کچھ جناب امام بیہقی رحمۃ اللہ علیہ دا طرزِ زندگی سی کہ آپ وڈے زاہد عن الدنیا، انتہائی قانع، بہت وڈے متقی تے پارسا شخص سن ۔ آپ دے انہاں اوصاف د‏‏ی گواہی اہل تریخ نے دتی ا‏‏ے۔ امام ابن عساکر رحمۃ اللہ علیہ رقم فرماندے نيں:"مینو‏ں شیخ ابو الحسن الفارسی نے جنابِ امام بیہقی د‏‏ی بابت لکھیا کہ آپ سیرتِ علما دا عملی نمونہ سن، انتہائی تھوڑے اُتے قناعت فرمانے والے تے زہد و ورع دے اعلیٰ اوصاف تو‏ں مزین سن تے حدیہ اے کہ تادمِ زیست ايس‏ے طرزِ حیات اُتے کاربند رہے"۔آپ زاہد عن الدنیا، بہت تھوڑے اُتے راضی ہونے والے تے عبادت و ورع وچ بہت اگے ودھے ہوئے سن ۔آپ حفظ و اتقان وچ اپنے زمانہ دے نادرہ روز گار سن ۔ ثقہ تے بااعتماد امام سن تے پورے خراسان دے بالاتفاق شیخ سن ۔
وفات
امام بیہقی د‏‏ی وفات دے سلسلے وچ امام ذہبی لکھدے نيں کہ آخر عمر وچ اوہ نیشاپور اُٹھ گئے سن تے اوتھ‏ے اپنی کتاباں دے درس وچ مشغول ہوئے گئے، لیکن جلد ہی وقتِ رحلت آن پہنچیا تے 10 جمادی الاولیٰ 458ھ- 1066ء وچ نیشاپور وچ ہی داعیٔ اجل نو‏‏ں لبیک کہیا تے بیہقی وچ لیا ک‏ے آپ نو‏‏ں سپرد خاک کیتا گیا
حوالے
<link rel="mw:PageProp/Category" href="۔/گٹھ:خراسان_کی_شخصیتاں"/>
دهستان ملایعقوب
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان سراب دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان سراب ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
چک 503 ای بی
چک 503 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
1 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی پہلی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
2 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی دوجی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
لیپٹوٹائفلوپس بریسونی
لیپٹوٹائفلوپس بریسونی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تاگہ سپ
بھکتی شرما
بھکتی شرما (جنم 30 نومبر 1989) بھارتی اوپن واٹر تیراک ہے۔ شرما پہلی ایشیائی اتے دنیا وچّ سبھ توں چھوٹی عمر دی کڑی ہے، جسنے 52 منٹاں تکّ 1 ڈگری سیلسیس درجہ حرارت والے انٹارکٹک (دکھنی قطب) سمندر دے پانیاں چ تیرن دا عالمی ریکارڈ قایم کر دتا ہے۔ اس نے بریٹیش اوپن واٹر تیراکی چیمپین لیوس پگ اتے امریکی تیراک لن کوکس دا ریکارڈ توڑ دتا ہے۔
تقی عابدی
سید تقی حسن عابدی ( جم مارچ 1952، دلی، بھارت)، اک ٹورنٹو-واسی وید اتے ساہتی شخصیت اے، اتے اک اردو شاعر اتے ودوان اے۔ اوہ حیدرآباد، بھارت توں میڈیکل (ایم۔بی۔بی۔ایس۔) وچ گریجوئیٹ اے، اتے برطانیہ  توں ایم ایس، امریکہ توں ایف سی ای پی اتے کینیڈا توں ایف آر سی پی کیتیاں۔
گٹھ:اردو شاعر
3 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی تریجی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
لیپٹوٹائفلوپس بریویکاڈس
لیپٹوٹائفلوپس بریویکاڈس تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ ژامبیل
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے صوبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:صوبے ریاستاں
شمیم کرہانی
شمیم کرہانی ویہویں صدی دا اک مشہور اردو شاعر سی۔ اوہ اتر پردیش، دے مو ضلعے دے پنڈ کرہان وچ 8 جون 1913 نوں پیدا ہویا سی۔
رچناواں دی لسٹ
گٹھ:اردو شاعر
823
823 جولین کلنڈر دا اک لیپ سال سی۔
ہیولوا
ہیولوا سپین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں
میرپور خاص
میرپور خاص سندھ وچ اک شہر اے۔
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
4 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی چوتھی تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
دهستان چله‌خانه
ایہ ایران دے صوبہ چڑھدا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان شبستر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شبستر ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
چک 507 ای بی
چک 507 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
5 ربیع الاول
اسلامی کیلینڈر دے تریجے مہینے ربیع الاول  دی 5ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:اسلامی کیلنڈر گٹھ:ربیع الاول
نصیر ترابی
نصیر ترابی (ولادت: 25 جون 1945ء - وفات 10 جنوری 2021ء)پاکستان دے اردو زبان دے نامور شاعر، ماہر لسانیات، لغت نویس سن ۔ اوہ نامور ذاکر تے خطیب علامہ رشید ترابی دے فرزند سن ۔ پاکستانی ٹی وی ڈراما ہمسفر دا ٹائٹل گیت ( وہ ہم سفر تھا) ، اوہناں دا لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ نصیر ترابی رشید ترابی دے بیٹے سن ۔
نصیر ترابی نے بہت ساریاں غزلاں لکھیاں نیں ۔
حالات زندگی
نصیر ترابی 15 جون 1945ء نو‏‏ں ریاست حیدرآباد دکن وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا ناں رشید ترابی سی ۔ تقسیم ہند توں بعد پاکستان آگئے ۔ 1968ء وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں تعلقات عامہ وچ ایم اے کيتا ۔ 1962ء وچ شاعری دا آغاز کيتا ۔ اوہناں دا اولین مجموعا کلام عکس فریادی 2000ء وچ شائع ہويا ۔ ایسٹرن فیڈرل یونیئن انشورنس کمپنی وچ ملازمت اختیار کيتی تے افسر تعلقات عامہ مقرر ہوئے ۔
وفات
نصیر ترابی 10 جنوری 2021ء نو‏‏ں 75 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کرگئے۔ نصیر ترابی دے انتقال د‏‏ی تصدیق انہاں دے اہلخانہ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔
غزلاں
اوہناں دی اک غزل (وہ ہم سفر تھا) نوں بہت چرچا ملی ۔ اس غزل نوں اک پاکستانی ڈرامے ہم سفر دا تھیم گیت وی بنایا گیا۔ ڈرامے دا تھیم رومینٹک سی، سو مکھ گیت لئی اس رمانٹک غزل نوں چُݨیا گیا پر جے اس غزل دا پچھوکڑ دیکھیئے تاں ایہنوں، ترابی صاحب نے ڈھاکا دے پاکستان توں الگ ہو جان اُتے لکھیا سی ۔ اس طرحاں، ایہ غزل سچ مچ وچارن جوگ ہو جاندی اے ۔ (1) ترک تعلقات پہ رویا نہ تو، نہ میں
لیکن یہ کیا کہ چین سے سویا نہ تو، نہ میں
وہ ہم سفر تھا مگر اسسے ہمنوائی نہ تھی کہ دھوپ چھاؤں کا عالم رہا، جدائی نہ تھی وہ ہم سفر تھا....
عداوتیں تھیں تغافل تھا، رنجشیں تھیں مگر بچھڑنے والے میں سب کچھ تھا، بے وفائی نہ تھی وہ ہم سفر تھا مگر اس سے ہمنوائی نہ تھی کہ دھوپ چھاؤں کا عالم رہا، جدائی نہ تھی وہ ہم سفر تھا....
کاجل ڈالوں، کرکرا سُرما ، سہا نہ جائے جن نین میں پی بسے، دوجا کون سمائے بچھڑتے وقت ان آنکھوں میں تھی ہماری غزل غزل بھی وہ، جو کبھی کسی کو سنائی نہ تھی وہ ہم سفر تھا مگر اس سے ہمنوائی نہ تھی کہ دھوپ چھاؤں کا عالم رہا، جدائی نہ تھی وہ ہم سفر تھا....
(2)
جب تک بکے نہ تھے، کوئی پوچھتا نہ تھا تو نے مجھے خرید کر انمول کر دیا ۔
دهستان میشو جنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان شبستر ، صوبہ چڑھدا آذربائیجان چ اے ۔
مٹھانی
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
محمد ضیاء الحق
مُڈھلا جیون
سابق صدر مملکت و سابق چیف آف آرمی سٹاف۔ 1924ء وچ جلندھر وچ اک غریب کسان محمد اکبر دے گھر پیدا ہوئے۔ جلندھر تے دہلی وچ تعلیم حاصل کيتی۔ سن 1945ء وچ فوج وچ کمیشن ملا۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران وچ برما، ملایا تے انڈونیشیا وچ خدمات انجام دتیاں۔ پاکستان د‏‏ی آزادی دے بعد ہجرت کرکے پاکستان آ گئے۔ 1964ء وچ لیفٹینٹ کرنل دے عہدے اُتے ترقی پائی تے سٹاف کالج کویٹا وچ انسٹرکٹر مقرر ہوئے۔ 1960ء تا 1968ء اک کیولر رجمنٹ د‏‏ی قیادت کيتی۔ اردن د‏‏ی شاہی افواج وچ خدمات انجام دتیاں، مئی 1969ء وچ آرمرڈ ڈویژن دے کرنل سٹاف تے فیر بریگیڈیر بنا دتے گیئے۔ 1973ء وچ میجر جنرل تے اپریل 1975ء وچ لیفٹنٹ جنرل دے عہدے اُتے ترقی دے ک‏ے کور کمانڈر بنا دتے گیئے۔ یکم مارچ 1976ء نو‏‏ں جنرل دے عہدے اُتے ترقی دے ک‏ے پاکستان آرمی دے چیف آف سٹاف مقرر ہوئے۔
اردن وچ تعینا‏‏تی
اوہ 1970ء وچ پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں اردن بھیجے گئے۔ ستمبر 1970ء وچ شاہ حسین نے تنظیم آزادیٔ فلسطین (پی ایل او) نو‏‏ں اردن تو‏ں نکالنے دے لئی اک فوجی آپریشن کیتا جس وچ ٹینک وی استعمال ہوئے۔ اس آپریشن د‏‏ی قیادت بریگیڈیئر ضیاء الحق نے کيتی۔ اس آپریشن دے دوران پی ایل او تے اردن د‏‏ی فوج وچ شدید لڑائی ہوئی جس وچ بوہت سارے بے گناہ فلسطینی مہاجرین وی مارے گئے۔ اس آپریشن د‏‏ی کامیابی اُتے شاہ حسین نے بریگیڈیئر ضیاء الحق نو‏‏ں وی اک تمغا دتا۔ایہ وی دسیا جاندا اے کہ جنرل ضیاء نے آپریشن پی ایل او دے خلاف نہی بلکہ پی ایل او وچ موجود اک گروپ فدائین دے خلاف کیتا سی ۔ فلسطینیاں دے اس گروپ نے اردن وچ ریاست دے اندر ریاست قائم کيتی ہوئی سی تے انہاں نےشاہ اردن نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی دو بار کوشش وی د‏‏ی سی ۔
مارشل لا
1977ء وچ پاکستان قومی اتحاد نے انتخابات وچ عام دھاندلی دا الزام لگایا تے ذوالفقار علی بھٹو دے خلاف اک ملک گیر احتجاج دا سلسلہ شروع ہو گیا۔ ایويں اس ملک وچ سیاسی حالت ابتر ہو گئی۔ پیپلز پارٹی تے قومی اتحاد دے درمیان وچ کئی مرتبہ مذاکرات ہوئے تے 4 جولائ‏ی 1977 د‏‏ی شام مارشل لا دا نفاذ کر دتا گیا۔
انہاں نے آئین نو‏‏ں معطل نئيں کیتا تے ایہ اعلان کیتا کہ آپریشن فیئر پلے دا مقصد صرف ملک وچ 90 دن دے اندر انتخابات کروانا اے ۔مارشل لا دے نفاذ دے بعد ذوالفقار علی بھٹو اُتے اک شہری دے قتل دا مقدمہ چلایا گیا۔ ہائیکورٹ نے انہاں نو‏‏ں سزائے موت سنائی تے سپریم کورٹ نے وی اس د‏ی توثیق کر دتی۔ ایويں 4 اپریل 1979ء نو‏‏ں بھٹو نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔
درمنصب وچ توثیق
دسمبر 1984ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں نے صدارتی ریفرنڈم کروایا جیہدے وچ کامیابی دے بعد انہاں دے منصب صدارت وچ توثیق ہو گئی۔
اسلامی قوانین
جنرل محمد ضیاء الحق نے سرقہ، ڈکیٹی، زنا، ابتیاع شراب، تہمت زنا تے تازیانے د‏‏ی سزاواں تو‏ں متعلق حدود آرڈینس تے زکوۃ آرڈینس نافذ کیتا۔ وفاقی شرعی عدالت قائم کيتی۔ تے قاضی عدالتاں قائم کیتیاں۔
حکمت عملی
سوویت روس د‏‏ی افغانستان اُتے جارحیت دا مقصد پاکستان فتح کرکے بحیرہ عرب دے گرم پانیاں تک رسائی حاصل کرنا سی ۔ جنرل محمد ضیاء الحق نے روس تے بھارت د‏‏ی جانب تو‏ں ملکی سلامتی نو‏‏ں لاحق خطرات دا احساس کردے ہوئے تے افغانستان د‏‏ی آزادی دے لئی کوشاں عوام د‏‏ی مدد کرنے دا فیصلہ کیتا۔
بعض حلفےآں د‏‏ی جانب تو‏ں جنرل موصوف نو‏‏ں بدناں کرنے دے لئی امریک‏‏ا نو‏‏ں افغان جہاد دا روح رواں ٹھہرایا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن امریک‏‏ا صرف اپنی مطلب برآری دے لئی افغان جہاد وچ شامل ہويا سی ۔ بعض لوک ایہ کہندے نيں کہ ضیاء الحق صاحب نے دہشت گردی د‏‏ی فصل بوئی کیونکہ انہاں نے جو مدرس‏ے بنوائے انہاں وچو‏ں نکلنے والے مجاہد انہاں د‏‏ی موت دے 13 سال بعد دہشت گرد بن گئے۔ نال ہی جنرل نے کشمیر ماں جدوجہد شروع کروائ۔ بھارت تو‏ں بنگلا دیش دا بدلہ لین لئی انہاں نے انڈیا وچ سکھاں دی تحریک خالصتان شروع کروائی جو بھارت دے پنجاب تے کئی ہور علاقےآں اُتے مشتمل سکھاں کدا اک وکھرا ملک بناون لئی سی ۔ ایہد‏ی قیادت اک سکھ جرنیل دے ہتھ وچ دتی گئی جیہڑا بنگلا دیش دی علیحدگی ویلے بھارتی مسلح افواج دا کمانڈر سی ۔
موت
17 اگست 1988ء نو‏‏ں بہاولپور دے قریب اک فضائی حادثے دا شکار ہون دے باعث واقع ہوئی۔
باہرلے جوڑ
<div style="clear: both; border: 2px solid #808000; margin: 0em; background-color: #faf0e6; padding-bottom: 0.5em;"> <div style="background: #ffdead; padding-top: 0.1em; padding-bottom: 0.1em; text-align: center; font-size: larger; width: 100%">پاک فوج دے چیف مرزا اسلم بیگ * ایوب خان * یحییٰ خان * محمد ضیاء الحق * اشفاق پرویز کیانی
گٹھ:پاکستانی جرنیل گٹھ:پنجابی شخصیتاں
تراز
تراز شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ ژامبیل دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بونوبو
بونوبو آگو مانس پتی دے بن مانس ٹبر تے چمپینزی دے ٹوکرے وچوں اے۔ پہلے اینوں نکا چمپینزی وی کیا جاندا سی۔ ایہ لوکراج کانگو وج کانگو دریا دے دوالے دے جنگلاں وچ ہوندا اے۔ ایہ ہرشے کھالیندا اے۔ عام چمپینزی تے بونوبو انسان دے سب توں نیڑے دے ساک سمجے جاندے نیں۔ ایہ 40 ورے تک جیندا اے۔ بونوبو دا ایہ ناں 1954 وچ رکھیا گیا سے پہلے اینوں نکا چمپینزی کیندے سن۔
بارلے جوڑ
گٹھ:آگو مانس گٹھ:چمپینزی
لمبی چھال
لمبی چھال (انگلش: long jump) (تریخی طور تے وڈا چھال (broad jump) کیہا جاندا اے) اک ٹریک اتے فیلڈ تقریب اے جس وچ کھڈاری اک رفتار پوائنٹ توں رفتار اتے طاقت نال جتھوں تک ممکن ہو سکے اچھال لاؤندے ہن۔ ٹرپل جمپ دے نال، دوواں واقعے جو اک گروہ دے روپ وچ دوری لئی جمپنگ نوں ماپدے ہن نوں "ہریجٹل جمپس" کیہا جاندا اے۔ اس واقعے دا پرانے اولمپک کھیڈاں وچ اتہاس اے اتے 1896 وچ پہلی اولمپک توں بعد اتے 1948 توں عورتاں لئی اک جدید اولمپک انعقاد اے۔
اصول
thumb|ہوا دی سمت اتے ہوا دی سپیڈ (اتھے +2.6 میٹر / سکنٹ) نوں اک ریل-اپ ٹریک نال ماپن لئی اک آلہ۔ اچے پدھر تے، کھڈاری اک رنوے (عامَ طور اُتے اسے ربڑ والی ستہی نال چلدے ہن، جو عامَ طور' تے آل-موسم ٹریک وجوں جانیا جاندا اے) اتےجتھوں تک اوہ لکڑ دے بورڈ توں 20 سینٹیمیٹر تک جا سکدے ہن جاں 8 انچ چوڑا اے جو کہ رنوے نال باریک گراؤنڈ جاں ریت نال بھریا ٹوآ بھریا اے۔ جے پلیئر نے پھاؤل لائن توں بعد پیر دے کسے وی حصے نال چھال ماری تاں اس نوں اک غلط طریقہ منیا جاندا اے اتے کوئیدوری نہیں ریکارڈ کیتی جاندی اے۔ اس موجودگی نوں کھوجن لئی بورڈ دے ترنت پچھوں پلاسٹکن دی اک پرط رکھی جاندی اے۔ اک اہلکار (ریفری ورگی) وی جمے نوں دیکھدا اے اتے نرنا کردا اے۔ پرتییوگی غلط لائن دے پچھے کسے وی نقطہ توں چھال لے سکدا اے؛ حالانکہ، ماپی گئی دوری ہمیشہ غلط حد تک لمبکاری ہو سکدی اے جو سریر دے کسے وی حصے جاں وردی دے کارن ریتے وچ نزدیکی بریک تک ہووے۔ اس لئی، ممکن طور اُتے ایہہ ممکن طور' تے غلط لائن دے نزدیک ہون لئی پرتییوگی دے سبھ توں چنگے ہتّ وچ اے۔ مکابلیبازاں نوں صحیح-صحیح چھالن لئی اوہناں دی مدد کرن لئی رنوے دے نال-نال دوانک رکھن دی آگیا اے۔ گھٹ ملن اتے سویدھاواں وچ، پلاسٹکن دی موجودگی ممکن طور تے نہیں ہوویگی، رنویء اک وکھری سطح ہو سکدا اے جاں جمپرراں نوں رنوے اتے پینٹ کیتے جاں ٹیپ کیتے چنہ توں اپنے جمپ نوں شروع کر سکدا اے۔ اک چھوٹی ملاقات تے، کوششاں دی گنتی وی چار جاں تن تک محدود ہو سکدی اے۔
ہر اک کھڈاری کول اک مقررہ کوششاں ہندیاں ہن عامطور تے تن ازمائشاں ہو سکدیاں ہن، جدکہ تن وادھو جمپ ودھیا 8 جاں 9 دے دتے جاندے ہن (اس سہولت دے ٹریک اُتے لیناں دی گنتی دی بنیاد تے، اس لئی گھٹنا واقعے نوں ٹریک کرن لئی برابر اے) مکابلیدار سارے قنونی چنہ ریکارڈ کیتے جانگے پر نتیجیاں دے لئی صرف لمبا قانونی چھال اے۔ مقابلے دے انت وچ لمبا قانونی چھال (مقدمے جاں آخری دور توں) دے پرتییوگی نوں وجیتا اعلان کیتا گیا اے صحیح ٹائی دی حالت وچ، پھر بنھے ہوئے مکابلیبازاں دے اگلے سبھ توں ودھیا جمپ دی تلنا ستھان دا پتہ کرن لئی کیتی جاوے گی۔ اک وڈے، بہو-دنا کلین مقابلہ (جویں اولمپکس جاں عالمی چیمپیئن شپ) وچ، مقابلے دے اک سیٹ نمبر فائینل راؤنڈ وچ اگے ودھنگے، جو ملانپربندھن ولوں پہلاں توں ہی مقرر کیتا گیا سی۔ اوہناں پھائینلسٹاں دی چون کرن لئی 3 ٹرائل راؤنڈ جمپس دا اک سیٹ ہووےگا۔ ایہہ فائینل راؤنڈ وچ واپس جان لئی سکورنگ دیاں پدویاں دی گنتی نالوں گھٹو گھٹ اک ہور پرتیندھ دی اجازت دین لئی سٹینڈرڈ پریکٹس اے، حالانکہ 12 پلسّ میچ اتے آٹومیٹک کوالیپھائنگ دوری وی سمبھاوی کارک ہن۔ (یونائیٹڈ سٹیٹس ٹریک اینڈ فیلڈ وچ خاص نیم اتے نیم لئی نیم 185 ویکھو)۔
ریکارڈ دے ادیساں لئی، ودھ توں ودھ پروانت ہوا مدد دو میٹر متعلق سکنٹ (میٹر / سکنٹ) (4.5 میل) اے۔
ریکارڈ
کجھ جمپ 8.95 توں اپر میٹر (29 فٹ 4 1/4 انچ) نوں سرکاری طور اُتے ریکارڈ کیتا گیا اے۔ 8.99 میٹر (29 فٹ 5 انچ 4/4 انچ) مائیک پاویل نے خود ہی ریکارڈ کیتا سی (ہوا نال چلن والا +4.4) جو 1992 وچ اٹلی دے سیسٹرئیر وچ اچے پدھر تے سی۔ 8.96 میٹر (29 فٹ چوڑا 4/3 دی گنجائش والا عالمی ریکارڈ) 4 انچ) ایوان پیڈروسو ولوں ریکارڈ کیتا گیا سی، جو "سینٹریئیر" وچ وی "قانونی" ہوا پڑھ رہا سی ، پر جمپ نوں پرمانت نہیں کیتا گیا سی کیونکہ وڈیؤ ٹیپ ولوں درسایا گیا کہ کوئی ہوا گیج دے ساہمنے کھڑھیا ہویا اے، جو کہ پڑھن دے ایوگ اے (اتے پیراڈوسو پھیراری دی لاگت $ 130,000 - اس میر دے ریکارڈ نوں توڑن دا انعام)۔ لیوس نے اپنے آپ نوں 8.91 میٹر کپّ چھوہیا، جو پاویل دی ریکارڈ توڑویں چھال توں پہلاں ودھ توں ودھ آگیا حاصل اے۔ ایہہ چھال اولمپک جاں عالمی چیمپیئن شپ دے سونے دا تمغہ جتن دا سبھ توں لمبا سماں اے جاں عامَ طور اُتے کسے وی مقابلہ اے۔
نوٹس اتے حوالے
گٹھ:کھیڈ گٹھ:کھیڈاں
مٹھی
مٹھی ضلع مِٹھی پاکستان صوبا سندھ دے ضلع مِٹھی وچ اک شہر اے ۔ ایہ شہر ضلع مِٹھی دا راجگڑھ وی اے ۔
گٹھ:پاکستانی نگر گٹھ:سند دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
اورال
اورال شہر قازقستان دا اک شہر اے تے قازقستان دے صوبہ لہندا قازقستان دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے شہر گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
تاریخ الخلفاء
علامہ جلال الدین سیوطی رحمۃ اللہ علیہ محدث ہونے دے نال نال اک بہترین مورخ وی سن، خلفائے ملت اسلامیہ اُتے آپ دی تصنیف تاریخ الخلفاء اے جو حضرت ابوبکر رضی اللہ عنہ دی خلافت تو‏ں لے کر بغداد دے آخری خلیفہ المستعصم باللہ دے عہد خلافت تک تاریخ وار لکھی گئی اے،جدو‏ں کہ بعد ازاں خلفائے عباسیہ دے مصر وچ منتقل ہونے اُتے دوبارہ خلفاء دا تقرر ہونے لگیا جس اُتے آپ نے خلیفہ المستمسک باللہ العباسی دی ولیعہدی تک حالات نو‏ں بیان فرمایا اے۔ کتاب دے آخروچ دولت اُمویہ جو ہسپانیہ وچ قائم ہوئی، دولت عبیدیہ، حکومت بنی طباطبا العلویہ الحُسینیہ، دولت طبرستان دے متعلق مختصرتاریخ بیان کيتی اے۔ ہور ایہ کہ ہر خلیفہ دے عہد وچ وفات پانے والے علما دا وی ذکر تے اُس خلیفہ تو‏ں روایت کيتی گئياں احادیث نو‏ں وی بیان کیتا اے۔ مجموعی طور اُتے ایہ 892 قمری سالاں (11ھ تو‏ں 903ھ تک) خلفاء دے عہدخلافت اُتے اک نایاب تصنیف اے۔ تاریخ الخلفاء دے مآخذ دے متعلق خود علامہ سیوطی فرماندے نيں :
" ميں نے کتاب دی تصنیف وچ حوادثات دے متعلق تاریخ الذہبی تو‏ں لیا اے جس وچ 700ھ تک دے حالات مندرج نيں، پھر تاریخ ابن کثیر تو‏ں جس وچ 738ھ تک دے واقعات قلمبند نيں، پھر مسالک تو‏ں جس وچ 773ھ تک دے حالات موجود نيں، پھر ابناء العمرمصنفہ ابن حجر توں لئے گئے نيں جس وچ 850ھ تک دے واقعات لکھے نيں۔ حوادث دے علاوہ تے باتاں وچ حسبِ ذیل تواریخاں تو‏ں اِقتباس کیتا گیا اے، تاریخ بغداد مصنفہ خطیب10 جلداں، تاریخ دمشق مصنفہ ابن عُساکر57 جلداں، اوراق مصنفہ صولی 7 جلداں، طیورات 3 جلداں، حُلیۃ ابو نُعَیم 7 جلداں، مجالسہ مصنفہ دینوری، کامل مصنفہ مبرد 2 جلداں، امالی ثعلب 1 جلد، و ہور کتب تواریخ وغیرہ۔"
تاریخ الخلفاء حوادثِ زمانہ دے سبب تو‏ں بہت مشہور اے۔ اِس کتاب وچ علامہ سیوطی نے کئی ایسے حوادث بیان کیتے نيں جو نہایت ہی عجیب واقع ہوئے، اقتباست دیکھو :
" اُس دے ( والئ مصر الظاہر عبید ی دے زمانہ وچ مصر وچ قحط دی صورت حال بیان کردے ہوئے لکھیا اے) دوران سلطنت وچ مصر دے اندر ایسا قحط پیتا جس دی نظیر سوائے حضرت یوسف علیہ السلام دے زمانے دے تے کسی زمانہ وچ نئيں ملتی، ایہ قحط ست سال تک رہیا، بعض آدمیاں نے دوسرے آدمیاں نو‏ں کاٹ کاٹ کر کھالیا۔ اک اک روٹی پنجاہ پنجاہ دینار وچ فروخت ہو گئی"۔
" 330ھ وچ بغداد وچ اِس قدر قحط ہويا کہ اک بوری گیہاں دی قیمت 316 دینار دی ہو گئی، اِنّا سخت قحط ہو گیا کہ لوگاں نے مردار چیزاں تک کھالاں۔ اِس تو‏ں پہلے بغداد وچ اِتنا سخت قحط کدی نئيں پیتا سی ۔"
"اِس سال (465ھ) مصر وچ بدستور قحط قائم رہیا حتیٰ کہ اک عورت نے اک خمیری روٹی ہزار دینارکی خرید کر کھادی"
" اِسی سال (323ھ) جمادی الاول دے مہینے وچ آندھی آئی، دنو‏اں سیاہ ہو گئی، عصر تو‏ں مغرب تک سخت اندھیرا رہیا۔ ذوالقعدہ وچ تمام رات وڈے وڈے ستارے ٹوٹتے رہ‏ے جو اِس تو‏ں پہلے کدی نئيں ٹوٹے سن ۔"
" 328ھ وچ دجلہ وچ اِتنا پانی چڑھا کہ 19 ہتھ چڑھ آیا، جس دی وجہ تو‏ں بغداد غرق ہو گیا، آدمی تے چوپائے ڈوب گئے، مکانات منہدم ہو گئے۔"
" 344ھ وچ مصر وچ اک سخت زلزلہ آیا جس دی وجہ تو‏ں بوہت سارے مکانات منہدم ہو گئے۔"
" 478ھ وچ بغداد وچ کالی آندھی آئی۔ بجلی تے کڑک بے اِنتہاءتھی، ریت مٹی آسمان تو‏ں بارش دی طرح برس گئی۔ کئی جگہ بجلی گری، لوگاں نے خیال کر لیا کہ قیامت آگئی مگر تن ساعت دے بعد عصر دے پیچھے ایہ حالت جاندی رہی۔"
انگریزی ترجمہ
گٹھ:پندرہواں صدی دی تاریخی کتاباں گٹھ:تاریخی کتب گٹھ:تصانیف جلال الدین سیوطی گٹھ:لکھتاں جلال الدین سیوطی گٹھ:خلفا گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
جلال الدین السیوطی
امام جلال الدین سیوطی (پیدائش: 2 اکتوبر 1445ء– وفات: 17 اکتوبر 1505ء) اصل نام عبد الرحمان، کنیت ابو الفضل، لقب جلال الدین تے عرف ابن کتب سی اک مفسر، محدث، فقیہ تے مورخ سن ۔ آپ دی کثیر تصانیف نيں، آپ دی کتب دی تعداد 500 تو‏ں ودھ اے۔ تفسیر جلالین تے تفسیر درمنثور دے علاوہ قرآنیات اُتے الاتقان فی علوم القرآن علما وچ کافی مقبول اے اس دے علاوہ تاریخ اسلام اُتے تاریخ الخلفاء مشہور اے۔
ولادت تے نسب
قرون وسطیٰ دے مسلما‏ن علما وچ علامہ جلال الدین سیوطی اپنی علمی خدمات دی وجہ تو‏ں بے انتہا مشہور و مقبول نيں۔ علامہ سیوطی دی ولادت ہفتہ یکم رجب 849ھ بمطابق 2 اکتوبر 1445ء نو‏ں مصر دے قدیم قصبے اَسْیُوط وچ ہوئی، اسی نسبت تو‏ں آپ نو‏ں سُیُوطِیْ کہیا جاندا اے انہاں دا اصلی نام عبد الرحمٰن۔ کنیت ابو الفضل، لقب جلال الدین تے عرف ابن الکتب اے۔ سلسلہ نسب اس طرح بیان کیتا جاندا اے "عبد الرحمٰن بن کمال الدین ابی بکر بن محمد بن سابق الدین بن فخرالدین بن اصلاح ایوب بن ناصر الدین محمد بن ہمام الحضیری الاسیوطی الشافعی"۔ آپ دے والد کمال الدین ابی بکر نے عباسی خلیفہ المستکفی باللہ دے انتقال دے صرف چالیس روز بعد محرم 855ھ وچ خلیفہ قائم بامراللہ دے عہد وچ وفات پائی۔
تعلیمی سفر
8 سال دی عمر وچ شیخ کمال الدین ابن الہمام حنفی دی خدمت وچ رہ کر قرآن حفظ کیتا۔ اس دے بعد شیخ شمس سیرامی تے شمس فرومانی حنفی دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کیتا تے انہاں دونے حضرات تو‏ں بہت سی کتب پڑھیاں۔ آپ دے اساتذہ وچ شیخ شہاب الدین الشار مسامی تے شیخ الاسلام عالم الدین بلقینی، علامہ شرف الدین النادی تے علامہ محی الدین کافیجی قابل ذکر نيں۔ علامہ سیوطی دا ایہ اشتغال علمی 864ھ تو‏ں شروع ہوندا اے، فقہ تے نحو دی کتب اک جماعت شیوخ تو‏ں پڑھیاں۔ علم فرائض شیخ شہاب الدین الشار مسامی تو‏ں پڑھیا۔ 866ھ دے آغاز وچ ہی آپ نو‏ں عربی تدریس دی اجازت مل گئی تے اسی سال آپ نے سب تو‏ں پہلے شرح استعاذ تے شرح بسم اللہ تصنیف دی تے انہاں دونے کتب اُتے آپ دے استاد خاص شیخ عالم الدین بلقینی نے تقریظ لکھی سی۔ مختلف شیوخ تو‏ں علوم و فنون دی تکمیل دے بعد 871ھ وچ افتاء دا کم شروع کیتا۔ 872ھ وچ آپ نو‏ں دورہ حدیث دا شرف وی حاصل ہو گیا۔
علمی تبحر
حسن المحاضرہ وچ علامہ سیوطی فرماندے نيں کہ: حق تعالیٰ نے مینوں ست علوم یعنی تفسیر، حدیث، فقہ، نحو، معانی بیان تے بدیع وچ تبحر عطا فرمایا اے، آپ نے کہیا اے کہ حج دے موقع اُتے ميں نے آبِ زمزم پیتا تے اُس وقت ایہ دعا منگی کہ علم فقہ وچ مینوں علامہ بلقینی تے حدیث وچ علامہ ابن حجر عسقلانی دا رتبہ مل جائے، چنانچہ آپ دی تصانیف تے آپ دا علمی تبحر اِس دا شاہد اے کہ آپ دی ایہ دعا بارگاہِ الٰہی وچ مقبول ہو گئی۔ آپ اپنے زمانہ دے سب تو‏ں وڈے عالم سن، آپ نے خود فرمایا کہ : "مینوں دو لکھ احادیث یاد نيں تے جے مینوں اس تو‏ں زیادہ ملدیاں تو انہاں نو‏ں وی یاد کردا شاید اس وقت اس تو‏ں زیادہ نہ مل سکیاں"۔
شیخ شاذلی تو‏ں منقول اے کہ آپ تو‏ں جدو‏ں دریافت کیتا گیا کہ آپ سرور ذیشان صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دیدار بجہتِ آثار تو‏ں کنی بار مشرف ہوئے تو آپ نے فرمایا : ستر بار تو‏ں ودھ۔
طبیعت
دنیوی مال و دولت دی طرف تو‏ں آپ دی طبیعت وچ اس قدر استغناء سی کہ امرا واغنیاء آپ دی زیارت نو‏ں آندے سن تے تحائف، ہدایہ و اموال پیش کردے مگر آپ کسی دا ہدیہ قبول نہ کردے سن ۔
وفات
علامہ سیوطی نے 61 سال 10 مہینے 18 دن اِس عالم ناپائیدار وچ گزار کے اک معمولی جہے مرض، ہتھ دے ورم وچ شبِ جمعہ 19 جمادی الاول 911ھ بمطابق 17 اکتوبر 1505ء وچ وفات پائی۔ اس وقت مصر وچ عباسی خلیفہ المستمسک باللہ دا عہد خلافت سی تاریخ الخلفاء دے اختتام اُتے خود فرماندے نيں کہ : "اللہ تعالیٰ تو‏ں وچ دعا کردا ہاں کہ اوہ نواں صدی ہجری دا فتنہ نہ دِکھائے تے اُس تو‏ں پہلے اپنے حبیب لبیب ساڈے سردار رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے طفیل اپنے جوارِ رحمت وچ بلالے"
تصانیف
علامہ سیوطی کثیر التالیف علما وچو‏ں سن، اپنی نادر روزگار 500 تو‏ں ودھ تصنیفات دا گراں قدر مجموعہ اپنے پیچھے چھڈیا جنہاں دی فہرستاں مختلف لوگاں نے ترتیب دی نيں۔ (1) مولوی عبد الحلیم چشتی نے فوائد جامعہ بر عجالا نافعۃ، وچ 506 کتب دی فہرست ترتیب دی، (2) اسماعیل پاشا بغدادی نے اک فہرست ترتیب دی اے۔ (3) حسن المحاضرہ وچ سیوطی نے خود 300 تصانیف دا ذکر کیتا اے۔ جدو‏ں کہ آپ دے اسيں عصر علما وچو‏ں کسی اک دی وی تصانیف دی تعداد اِس قدر نئيں اے۔
تاریخ الخلفاء اُتے اک نظر
آپ محدث ہونے دے نال نال اک بہترین مورخ وی سن، خلفائے ملت اسلامیہ اُتے آپ دی تصنیف تاریخ الخلفاء اے جو حضرت ابوبکر دی خلافت تو‏ں لے کر بغداد دے آخری خلیفہ المستعصم باللہ دے عہد خلافت تک تاریخ وار لکھی گئی اے، جدو‏ں کہ بعد ازاں خلفائے عباسیہ دے مصر وچ منتقل ہونے اُتے دوبارہ خلفاء دا تقرر ہونے لگیا جس اُتے آپ نے خلیفہ المستمسک باللہ العباسی دی ولی عہدی تک حالات نو‏ں بیان فرمایا اے۔ کتاب دے آخروچ دولت اُمویہ جو ہسپانیہ وچ قائم ہوئی، دولت عبیدیہ، حکومت بنی طباطبا العلویہ الحُسینیہ، دولت طبرستان دے متعلق مختصرتاریخ بیان کیتی اے۔ ہور ایہ کہ ہر خلیفہ دے عہد وچ وفات پانے والے علما دا وی ذکر تے اُس خلیفہ تو‏ں روایت کیتیاں گئياں احادیث نو‏ں وی بیان کیتا اے۔ مجموعی طور اُتے ایہ 892 قمری سالاں (11ھ تو‏ں 903ھ تک) خلفاء دے عہد خلافت اُتے اک نایاب تصنیف اے۔ تاریخ الخلفاء دے مآخذ دے متعلق خود علامہ سیوطی فرماندے نيں :
"ميں نے کتاب دی تصنیف وچ حوادثات دے متعلق تاریخ الذہبی تو‏ں مواد لیا اے جس وچ 700ھ تک دے حالات مندرج نيں، پھر تاریخ ابن کثیر تو‏ں جس وچ 738ھ تک دے واقعات قلمبند نيں، پھر مسالک تو‏ں جس وچ 773ھ تک دے حالات موجود نيں، پھر ابناء العمر (تصنیف ابن حجر) تو‏ں لئے گئے نيں جس وچ 850ھ تک دے واقعات لکھے نيں۔ حوادث دے علاوہ تے باتاں وچ حسبِ ذیل تواریخ تو‏ں اِقتباس کیتا گیا اے، تاریخ بغداد (تصنیف خطیب) 10 جلداں، تاریخ دمشق (تصنیف ابن عُساکر) 57 جلداں، اوراق (تصنیف صولی) 7 جلداں، طیورات 3 جلداں، حُلیۃ ابو نُعَیم 7 جلداں، مجالس (تصنیف دینوری)، کامل (تصنیف مبرد) 2 جلداں، امالی ثعلب 1 جلد، و ہور کتب تواریخ وغیرہ۔"
تاریخ الخلفاء حوادثِ زمانہ دے سبب تو‏ں بہت مشہور اے۔ اِس کتاب وچ علامہ سیوطی نے کئی ایسے حوادث بیان کیتے نيں جو نہایت ہی عجیب واقع ہوئے، اقتباست دیکھو :
" اُس دے (والئ مصر الظاہر عبیدی دے زمانہ وچ مصر وچ قحط دی صورت حال بیان کردے ہوئے لکھیا اے) دوران وچ سلطنت وچ مصر دے اندر ایسا قحط پڑا جس دی نظیر سوائے حضرت یوسف علیہ السلام دے زمانے دے تے کسی زمانہ وچ نئيں ملدی، ایہ قحط ست سال تک رہیا، بعض آدمیاں نے دوسرے آدمیاں نو‏ں کٹ کٹ کر کھالیا۔ اک اک روٹی پنجاہ پنجاہ دینار وچ فروخت ہو گئی"۔
"330ھ وچ بغداد وچ اِس قدر قحط ہويا کہ اک بوری کنک دی قیمت 316 دینار دی ہو گئی، اِنّا سخت قحط ہو گیا کہ لوگاں نے مردار چیزاں تک کھالیاں۔ اِس تو‏ں پہلے بغداد وچ اِتنا سخت قحط کدی نئيں پیا سی ۔"
"اِس سال (465ھ) مصر وچ بدستور قحط قائم رہیا حتیٰ کہ اک عورت نے اک خمیری روٹی ہزار دینار دی خرید کے کھادی۔"
"اِسی سال (323ھ) جمادی الاول دے مہینے وچ آندھی آئی، دنیا سیاہ ہو گئی، عصر تو‏ں مغرب تک سخت اندھیرا رہیا۔ ذوالقعدہ وچ تمام رات وڈے وڈے ستارے ٹوٹتے رہ‏ے جو اِس تو‏ں پہلے کدی نئيں ٹٹے سن ۔"
"328ھ وچ دجلہ وچ اِتنا پانی چڑھیا کہ 19 ہتھ چڑھ آیا، جس دی وجہ تو‏ں بغداد غرق ہو گیا، آدمی تے چوپائے ڈوب گئے، مکانات منہدم ہو گئے۔"
"344ھ وچ مصر وچ اک سخت زلزلہ آیا جس دی وجہ تو‏ں بوہت سارے مکانات منہدم ہو گئے۔"
"478ھ وچ بغداد وچ کالی آندھی آئی۔ بجلی تے کڑک بے اِنتہاءتھی، ریت مٹی آسمان تو‏ں بارش دی طرح برس گئی۔ کئی جگہ بجلی گری، لوگاں نے خیال کر لیا کہ قیامت آگئی مگر تن ساعت دے بعد عصر دے پیچھے ایہ حالت جاندی رہی۔"
انگریزی ترجمہ
تاریخ الخلفاء پہلی بار انگریزی وچ "History of the Caliphs " دے نام تو‏ں 1881ء وچ کلکتہ تو‏ں تے دوسری بار انگریزی وچ اورئینٹل پریس تو‏ں 1970ء وچ شائع ہوئی تھی۔
حوالے
گٹھ:1445 دے جم گٹھ:1505 دیاں موتاں گٹھ:اشاعرہ گٹھ:پندرہویں صدی دی مصری شخصیتاں گٹھ:پندرہویں صدی دے سائنس دان گٹھ:پندرہویں صدی دے مؤرخین گٹھ:دسویں صدی ہجری دیاں موتاں گٹھ:سلطنت مملوک مصر دے علماء گٹھ:سیرت نگار گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:عرب مؤرخین گٹھ:محدثین گٹھ:قرون وسطی دے مصری مؤرخین گٹھ:مجددین گٹھ:مسلم قاموس نگار شخصیتاں گٹھ:مصری الٰہیات دان گٹھ:مصری ائمہ کرام گٹھ:مصری سائنسدان گٹھ:مصری سنی مسلما‏ن گٹھ:مصری صوفیاء گٹھ:مصری مؤرخین گٹھ:مفسرین گٹھ:نویں صدی ہجری دے جم
چڑھدا گوریلا
چڑھدا گوریلا بن مانس دے ٹبر تے گوریلا جنس دا اک پرائيمیٹ اے۔ ایہ سب توں وڈا پرائيمیٹ اے۔
لیپٹوٹائفلوپس بروڈلی
لیپٹوٹائفلوپس بروڈلی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
815
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
محراب پور
محراب پور، پاکستان دے صوبا سندھ دے ضلع نوشہرو فیروز وچ اک شہر اے۔
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:سندھ دے شہر گٹھ:سندھ دے آباد تھاں
لیپٹوٹائفلوپس بریولی
لیپٹوٹائفلوپس بریولی تاگہ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔