cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جزیرہ خضراء
پہلی حکایت
رسالہ‌ جزیرہ خضراء دے مطابق فضل‌ بن‌ یحیی‌ نے سنہ ۶۹۹ ہجری وچ عراق دے شہر حلّہ‌ وچ زین‌الدین‌ علی‌ بن‌ فاضل‌ مازندرانی‌ تو‏ں اندلس د‏‏ی جانب اس دے سفر د‏‏ی روداد نو‏‏ں سنا۔ زین‌الدین‌ نے اس سفر نو‏‏ں دمشق‌ تو‏ں آغاز کيتا تے مصر وچ کجھ دیر توقف دے بعد اندلس‌ د‏‏ی طرف رونہ ہويا۔ راستے وچ اس دے نال کچھ واقعات وی پیش آنے دے بعد اک سرزمین د‏‏ی طرف چلا جاندا اے جسنو‏ں شیعاں دے جزیرے (جزائر الرافضہ) کہیا جاندا سی۔ اوتھ‏ے کچھ مدت توقف کرنے دے دوران اس جزیرے دے لوکاں دے لئی کھانے پینے د‏‏ی اشیاء لیانے والی کشتیاں دے نال اوہ جزیرہ خضراء د‏‏ی طرف روانہ ہويا ،ایہ اک ایسا جزیرہ سی جسنو‏ں چاراں طرف تو‏ں بحر ابیض نے گھیرا ہويا سی تے دشمناں دا اوتھ‏ے جانا ناممکن سی۔ زین الدین جزیرہ خضراء نو‏‏ں ہن تک دیکھی جانے والی سب تو‏ں زیادہ خوبصورت سرزمین بیان کردا اے تے اوتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی نیک اوصاف دے نال توصیف بیان کردا ا‏‏ے۔ زین الدین اوتھ‏ے اک عالم دین بنام سید شمس‌الدین‌ محمد نال ملاقات کردا اے کہ جس دا نسب پانج پشتاں دے واسطے تو‏ں امام زمانہ تو‏ں جا ملدا اے تے اوہ اس وقت آپ دا نمائندہ اے تے اس دے درس وچ شرکت کردا ا‏‏ے۔
سید شمس‌ الدین‌ خود امام‌ زمانہ تو‏ں مستقیم رابطہ نئيں رکھدا لیکن ہر صبح جمعہ اک نہایت خوبصورت جگہ اُتے جاندا اے تے اوتھ‏ے اوہ امام د‏‏ی زیادرت کردا ا‏‏ے۔ صبح د‏‏ی دو رکعت نماز پڑھنے دے بعد اوتھ‏ے اُتے ایداں دے کاغذ دے ٹکراں نو‏‏ں پاندا اے جنہاں اُتے لوکاں نو‏‏ں پیش آنے والے روزمرہ دے مسائل لکھے ہوئے ہُندے نيں۔ علی‌بن‌ فاضل‌ عصر غیبت‌ وچ حکم‌ نماز جمعہ، کیفیت‌ نزول‌ تے قرآن د‏‏ی جمع‌آوری‌، قرآن د‏‏ی بعض آیات دا اس تو‏ں پہلے تے بعد والی آیات تو‏ں کوئی ربط نہ ہونا، عصر غیبت وچ امام د‏‏ی روئیت تے آنحضرت دے ظہور د‏‏ی نشانیاں جداں مسائل دے متعلق سیدشمس‌الدین‌ تو‏ں سوالات کردا اے تے انہاں دے جوابات نو‏‏ں الفوائدالشمسیۃ نامی کتاب وچ جمع کردا ا‏‏ے۔ علی بن فاضل تصریح کردا اے ایہ کتاب صرف خالص شیعاں دے لئی لکھی گئی ا‏‏ے۔ سید شمس‌الدین‌، علی‌بن‌ فاضل‌ دے اس سوال کہ وچ امام زمانہ دے مخلص شیعاں وچو‏ں ہاں لیکن فیر وی امام نو‏‏ں نئيں دیکھ سکیا ہون، دے جوا ب وچ کہندا اے کہ تسيں نے اس سفر دے دوران امام نو‏‏ں پہچانے بغیر دو مرتبہ امام نو‏‏ں دو مرتبہ دیکھیا اے فیر اس دیدار دا زمان تے مکان علی بن فاضل نو‏‏ں دسدا اے تے علی بن فاضل اسنو‏ں اس وقت تے مقام د‏‏ی یاد دلاندا ا‏‏ے۔
علی‌ بن‌ فاضل‌ سرانجام‌ آخر کار سید شمس‌الدین‌ دے حکم تو‏ں انہاں کشتیاں وچ واپس پرت آندا اے جنہاں وچ اوتھ‏ے گیا سی۔ حج‌ دے لئی مکہ تے عتگل کيتی زیارت دے لئی عراق تو‏ں ہُندا ہويا نجف‌ وچ مقیم ہو جاندا ا‏‏ے۔
دوسری حکایت
اس داستان‌ دے راوی نے انہاں جزیرے دے کئی شہراں دا سفر کيتا تے انہاں جزیرے دے بادشاہاں دے ناں ترتیب‌ وار طاہر، قاسم‌، ابراہیم‌ تے ہاشم‌ دسدے ہور ایہ سب اپنے آپ نو‏‏ں صاحب‌الامر دے فرزند دسدے سن ۔
جزیرہ خضرا تے مثلث برمودا
مثلث برمودا بحر اوقیانوس وچ اک علاقے نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جو ویہويں صدی وچ واقعیت تو‏ں دور اک افسانے د‏‏ی صورت مشہور ہويا۔ اس علاقے وچ بحری کشتیاں غرق تے ہوائی جہاز تباہ ہو جاندے نيں۔ بحر اوقیانوس وچ موجود برمودا دے علاقے دا مدیترانہ وچ موجود جزیرے خضرا دا باہمی ارتباط بعید نظر آندا اے ۔
واقعہ دا تنقیدی جائزہ
اس واقعے نو‏‏ں بوہت سارے اعتراضات دا سامنا اے جنہاں وچو‏ں چند اک ذکر کيتے جاندے نيں:
دراسۃ‌ فی‌ علامات‌ الظہور و الجزیرۃ‌ الخضراء
معاصرین وچو‏ں اک عراقی مؤلف بنام ناجی‌ نجار نے جزیرہ خضراء دے بارے وچ اک کتاب لکھی تے اسنو‏ں مثلث برمودا اُتے منطبق کيتا۔ علی‌اکبر مہدی‌ پور نے اس کتاب‌ نو‏‏ں جزیرہ خضراء و تحقیقی پیرامون مثلث‌ برمودا دے عنوان تو‏ں کچھ اضافات دے نال فارسی وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔ جعفر مرتضی‌ عاملی‌ نے اس کتاب‌ اُتے لکھی گئی تنقید وچ اس روایت دے سند تے مضامین اُتے نقد کرنے دے نال نال جزیرہ خضراء نو‏‏ں مثلث برمودا اُتے منطبق کرنے نو‏‏ں اک ناروا عمل قرار دتا ا‏‏ے۔
جزیرہ خضرا: افسانہ‌ یا حقیقت
ابو الفضل طریقہ دار د‏‏ی کتاب‌ہے جس وچ جزیرہ خضراء دے داستان د‏‏ی سند اورمضامین نو‏‏ں زیادہ تفصیل تو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا تے اس کتاب اُتے وارد اعتراضات نو‏‏ں برملا کردے ہوئے جزیرہ خضراکے مثلث برمودا اُتے منطبق کرنے پرتنقید کرنے دے علاوہ کتاب دے مؤلف نے محمد تقی شوشتری، جعفر مرتضی‌ عاملی‌، ابراہیم‌ امینی‌ وغیرہ دے نظریات د‏‏ی جانچ پڑتال د‏‏ی اے تے اسنو‏ں جزیرہ خضرا: افسانہ‌ یا واقعیت‌؟ دے ناں تو‏ں شائع کيتا ا‏‏ے۔
ہور آثار
جعفر کاشف الغطا نے اس داستان‌ نو‏‏ں افسانہ نگاراں د‏‏ی تخلیق قرار دیندے ہوئے کہیا: بعض اخباریاں نے اس واقعہ نو‏‏ں متروک تے جعلی کتاباں تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔ مؤلف نے اس حکایت د‏‏ی سند تے واقعہ دے مضمون نو‏‏ں شیعاں دے مسلمہ اصول تے گفتار علما دے خلاف قرار دتا ا‏‏ے۔ بعض معاصر مصنفاں جداں آقا بزرگ طہرانی، سید محمد علی قاضی طباطبائی، محمد تقی تستری تے سید محمد صدر نے ہور اس حکایت د‏‏ی سند تے مضمون اُتے تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔
علی اکبر غفاری حکایت‌ جزیرہ خضرا نو‏‏ں امام‌ صادق‌ علیہ‌السلام‌ د‏‏ی اولاد وچو‏ں فرزندان اسماعیل‌ دے اس اک بیٹے تو‏ں مربوط سمجھدے نيں کہ جو امام زمانہ دا ہم‌ لقب‌ سی تے اس دا نسب بارہ پشتاں دے بعد امام علی‌ علیہ‌السلام‌ تو‏ں جا ملدا سی۔ شاید جنہاں عراقیاں نے اس سرزمین نو‏‏ں دیکھیا اے انھاں نے لقب، نام، تے کنیہ وغیرہ وچ حضرت‌ مہدی‌(عج) دے نال تشابہ رکھنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خیال ک کيتا ہو کہ ایہ اوہی مہدی نيں جنہاں دے متعلق احادیث وچ آیا اے تے انہاں جزیرے دے سلاطین انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔
باہرلے جوڑ
مآخذ مقالہ: دانشنامہ جہان اسلام
گٹھ:امام مہدی تو‏ں منسوب تھ‏‏انو‏اں
آتش فشاں
300px thumb| [[الاسک‏ا دے کلیولینڈ دا آتش فشاں، بین الاقوامی خلائی اسٹیشن تو‏ں لی گئی تصویر - مئی 2006۔]] thumb|فلپائن دے ماؤنٹ پیناٹوبو دے آتش فشاں پھتنے تو‏ں راکھ دا اڑنا- تصویر 1991 آتش فشاں  (فارسی تو‏ں آتش یعنی اگ تے فشان یعنی اگلنے والا یا برسانے والا۔ عربی: برکان. انگریزی: Volcano) تو‏ں مراد ایسا مخروطی پہاڑ جس دا دہانہ قیف نما ہوئے جس وچو‏ں گرم مادہ نکلدا ہوئے۔ دہانے تو‏ں راستہ بطن ارض وچ گہرائی تک جاندا ہوئے۔ جس دے ذریعے گیس، لاوا تے بھاپ سطح ارض اُتے برآمد ہُندی ا‏‏ے۔ آتش فشاں دا پہاڑ ہونا ضروری نئيں۔
دراصل اوہ نشیب جس تو‏ں مادہ نکلدا ہوئے اوہ آتش فشاں کہلاندا اے تے برآمد شدہ مادے تو‏ں مخروطی پہاڑ متشکل ہُندا ا‏‏ے۔ آتش فشاں جاں اگ پہاڑ زمین دی پدھر یا چھلڑ تے اک مگھورا ہُندا اے جتھوں میگما، سواء تے گیساں پدھر دے تھلیوں باہر آوندیاں نیں۔ اگ والے پہاڑ اوتھے ہُندے نیں جتھے پلیٹ ٹیکٹونکس رلدیاں نیں یا وکھریاں ہُندیاں نیں۔
آتش فشاناں دیاں قسماں
آتش فشاں پہاڑاں د‏‏ی فعالیت دے اعتبار تو‏ں تن وڈی قسماں نيں :
زندہ آتش فشاں
thumb|350px|جزیرۂ سسلی اُتے واقع مشہور [[کوہ ایٹنا، جو دنیا دا متحرک ترین آتش فشاں اے ]] وہ آتش فشاں جنہاں وچ آتش فشانی دا عمل گاہے بگاہے ہُندا رہندا اے تے لاوا وغیرہ دا اخراج تھوڑے وقفے تو‏ں جاری رہندا اے تے اس عمل وچ طویل عرصہ حائل نئيں رہندا زندہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔ انہاں وچ مادے دے اخراج د‏‏ی رفتار کم زیادہ ہُندی رہندی ا‏‏ے۔
خفتہ آتش فشاں
بعض آتش فشاں خاصے طویل عرصے تک خاموش رہندے نيں اس دے بعد یکاک آتش فشانی شروع کر دیندے نيں انہاں نو‏‏ں خفتہ آتش فشاں کہندے نيں۔
مردہ آتش فشاں
ایداں دے آتش فشاں جنہاں تو‏ں کسی زمانے وچ آتش فشانی ہُندی سی مگر ہن اس دا کوئی امکان نظر نئيں آندا، ایہ آتش فشاں مردہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔
پلیٹ ٹیکٹانکس
thumb|مختلف آتش فشانی چٹاناں دے حدود نو‏‏ں دسنے والا خاکہ۔ |374x374px
متعلقہ مضامین
آتش فشاں گٹھ:آتش فشانی تغیرات ارض گٹھ:آتش فشانی نظام گٹھ:آتش فشاں بلحاظ حیثیت گٹھ:ارضیا‏تی عوامل گٹھ:ارضیا‏تی مخاطر گٹھ:برکانیات گٹھ:ساخت الطبقات گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
موریہ دی دوبارہ عثمانی فتح
موریا اُتے عثمانیاں دا دوبارہ قبضہ ستويں عثمانی - وینیشین جنگ دے دوران جون – ستمبر 1715 وچ ہويا۔ وزیر اعظم صلح دارداماد علی پاشا د‏‏ی سربراہی وچ ، کاپودان پاشا جانم ہوجہ محمد پاشا دے بحری بیڑے د‏‏ی مدد سے،عثمانی فوج نے جنوبی یونان وچ جزیرہ نما موریا نو‏‏ں فتح کيتا ، جس اُتے 1680 د‏‏ی دہائی وچ جمہوریہ وینس نے چھیويں عثمانی - وینیشین جنگ دے دوران قبضہ ک‏ر ليا سی۔ عثمانی فتح نو نے موریا وچ عثمانی حکمرانی دے دوسرے دور دا آغاز کيتا ، جو 1821 وچ یونانی جنگ آزادی دے آغاز اُتے ختم ہويا۔
پس منظر
سن 1683 وچ ویانا دے دوسرے محاصرے وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی شکست دے بعد ، ہولی لیگ آف لنز نے بیشتر یورپی ریاستاں (فرانس ، انگلینڈ تے ہالینڈ دے علاوہ) نو‏‏ں عثمانیاں دے خلاف مشترکہ محاذ وچ جمع کيتا۔ جس دے نتیجے وچ ترک جنگ عظیم (1684–1699) شروع ہوئے گئی۔ ترک جنگ عظیم (1684–1699)کے دوران سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں لڑائیاں وچ وڈی تعداد وچ شکستاں دا سامنا کرنا پيا مثلا موہاکس تے زینٹا ، کارلوٹز دے معاہدے (1699)ماں، سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں ہنگری دا وڈا حصہ سلطنت ہیبس برک نو‏‏ں ، پوڈولیا پولینڈ-لیتھوانیا نو‏‏ں دینے اُتے مجبور کيتا گیا، جدو‏ں کہ ازوف نو‏‏ں روسی سلطنت نے لے لیا۔ ہور جنوب وچ ، جمہوریہ وینس نے ترکاں تو‏ں اپنی سمندر پارسلطنت د‏‏ی متواتر فتوحات، حال ہی وچ وینس نو‏‏ں (1669) کریٹ وچ شکست ہوئی سی، دا بدلہ لینے دے لئی ، عثمانی سلطنت اُتے اکیلے ہی حملہ کر دتا ، ۔ جھڑب دے دوران ، وینشین فوجاں نے جزیرہ سیفلونیا (سانٹا مورہ ) تے جزیرہ موریہ اُتے قبضہ کرلیا ، لیکن اوہ بحیرہ ایجیئین وچ کریٹ اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تے اپنی سلطنت نو‏‏ں ودھانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
عثمانیاں نے اپنے سرحدی نقصانات نو‏‏ں دور کرنے دا عزم کر رکھیا سی ، خاص طور اُتے موریا ، جس دے نقصان نو‏‏ں خاص طور اُتے عثمانی دربار وچ محسوس کيتا گیا سی: والدہ سلطان (عثمانی سلطان د‏‏ی والدہ) د‏‏ی آمدنی دا اک وڈا حصہ اوتھ‏ے تو‏ں آندا سی۔. پہلے ہی سن 1702 وچ ، عثمانی تجارتی جہاز نو‏‏ں وینس د‏‏ی طرف تو‏ں ضبط کرنے اُتے دونے طاقتاں دے وچکار تناؤ تے جنگ کيت‏ی افوانيں سن۔ فوجاں تے رسد نو‏‏ں وینس د‏‏ی " سلطنت موریہ " تو‏ں متصل عثمانی صوبےآں وچ منتقل کردتا گیا۔ اوتھ‏ے اُتے وینس د‏‏ی حالت کمزور سی ، پورے جزیرہ نما وچ صرف چند ہزار فوج سی ، جو سپلائی ، نظم و ضبط تے جزبے کمی د‏‏ی پریشانیاں تو‏ں دوچار سی۔ اس دے باوجود ، دونے طاقتاں دے وچکار بارہ سال ہور امن برقرار رہیا۔ اس دوران وچ ، عثمانیاں نے اپنی بحریہ وچ  اصلاحات دا آغاز کيتا ، جدو‏ں کہ وینس نے خود نو‏‏ں یورپ د‏‏ی ہور طاقتاں تو‏ں سفارتی طور اُتے وکھ تھلگ پایا: ہولی لیگ اپنی فتح دے بعد تحلیل ہوئے گئی سی ، ہسپانوی جانشینی د‏‏ی جنگ (1701–1714) تے عظیم شمالی جنگ (1700–1721) نے زیادہ تر یورپی ریاستاں د‏‏ی توجہ حاصل کر لئی سی۔  عثمانیاں نے سازگار بین الاقوامی صورتحال دا فائدہ اٹھایا تے 1710–1711 وچ روس نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنا شمالی پہلو محفوظ کرلیا۔ روسی ترکی جنگ دے اختتام دے بعد،بلند حوصلہ عثمانی قیادت نے، نئےوزیر اعظم صلح دار داماد علی پاشا د‏‏ی زیر سربراہی اپنی توجہ کارلوٹز دے نقصانات نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی طرف کرلئی. جنگ کيت‏ی تھکان،جس سےہور یورپی طاقتاں د‏‏ی مداخلت دا امکان نئيں سی ،،سےفائدہ اٹھاتےہوئےباب عالی نے وینس اُتے اپنی توجہ مرکوز کردتی۔
تیاریاں تے مخالف قوتاں
کھبے|thumb|300x300px| [[جمہوریہ وینس|وینس دی " موریا د‏‏ی بادشاہی " اس کےصوبےآں تے وڈی بستیاں دا نقشہ ]]
وینس
وینس دا موریا دا مؤثر طریقے تو‏ں دفاع کرنے تو‏ں قاصر ہونا ترک جنگ عظیم دے آخری مرحلے وچ اس تو‏ں پہلے ہی ظاہر ہوچکيا سی ، جدو‏ں بھگوڑے یونانی لیمبیرکیس جیرکاریس نے جزیرہ نما اُتے خطرنا‏‏ک چھاپے مارے سن ۔ جمہوریہ وینس موریا د‏‏ی فتح نو دے عثمانی عزائم تو‏ں بخوبی واقف سی ، وقار د‏‏ی بنا اُتے تے عثمانی یونان دے باقی حصےآں اُتے وینس دے قبضے دے لئی: موریا نو‏‏ں تختہ زقند دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے، وینس شاید کریٹ اُتے دوبارہ حق ملکیت، یا بلقان وچ عثمانی مخالف بغاوت کرانے د‏‏ی کوشش کر سکدا سی۔
جنگ دے موقع اُتے موریا وچ جمہوریہ نو‏‏ں دستیاب فوج د‏‏ی تعداد 5،000 تو‏ں کم سی جو کہ مختلف قلعےآں وچ منتشر کر دتی گئی۔ مانٹریال وچ محفوظ اک عصری کھاندے دے مطابق ، موریا وچ وینس د‏‏ی باقاعدہ فوج د‏‏ی مجموعی تعداد 4،414 تھی:
اپوسٹولوس ویکالوپولوس نے ايس‏ے طرح دے ، لیکن تھوڑے مختلف اعداد دسے نيں: نافپلیو وچ 1747 (397 پیادہ فوج) ، کورنث وچ 450 ، ریو تے اس دے علاقے وچ 466 پیادہ فوج تے 491 رضا کار ، مونمواسیا وچ 279 ، کیلیفا تے زرناندا وچ 86، کورون اوو مودون وچ 719 (245 گھڑ سوار) ، تے نوارینو وچ 179 (125 گھڑ سوار) ، کل ملیا ک‏ے 4،527 فوجی جوان۔ سرینائڈ ملیشیا د‏‏ی طاقت اس دے علاوہ سی۔
مقامی یونانی باشندےآں تو‏ں وینیشین اپیلاں وی غیر موثر ثابت ہوئیاں ، خاص طور اُتے براعظم یونان وچ : زیادہ تر یونانی یا تاں غیر جانبدار رہے یا عثمانیاں دے نال رضا کارانہ طور اُتے سرکرم ہوئے گئے۔ عثمانیاں نے اس اعلان دے نال اس تحریک د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ انہاں دتی زندگی ، املاک ، کلیسیائی تے انتظامی خودمختاری دا تحفظ کيتا جائے گا۔  بطریق قسطنطنیہ نے وینس د‏‏ی ہر طرح تو‏ں مدد کرنے والےکو معاف نہ کرنے دا اعلان کردتا جس تو‏ں یونانی رویاں اُتے وی اثر پيا ا‏‏ے۔  ایہ وینس دے لئی شدید دھچکيا سی: مسلح افواج دے بہت سارے رہنما عثمانی فوج وچ شامل ہوئے گئے ،اور وینس د‏‏ی افواج د‏‏ی بجائے عثمانیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی ، جدو‏ں کہ عثمانی پینڈو علاقےآں اُتے غلبہ حاصل کرنے وچ کامیاب ہوگئے ، جتھ‏ے یونانی کسان خوشی خوشی عثمانی افواج نو‏‏ں کھانا تے رسد مہیا کردے سن ۔۔  لیکن کچھ یونانی رہنماواں نے ، خاص طور اُتے جزیرہ نما منی وچ ، وینس د‏‏ی مدد کرنے دا فیصلہ کيتا ، انہاں نے وینس د‏‏ی افواج نو‏‏ں اسلحہ تے سامان مشروط فراہ‏م کیہ ۔لیکن یکے بعد ہور پیش آنے والے واقعات ، عثمانیاں د‏‏ی تیز پیش قدمی تے وینس د‏‏ی افواج د‏‏ی پسپائی نے انہاں نو‏ں غیر جانبدار رہنے اُتے مجبور کيتا۔
عثمانی
عثمانی فوج نو‏‏ں 1714 وچ گزشتہ صدیاں دے "روايتی" انداز وچ ہی ، قپوقولو شاہی فوج ، خاص طور اُتے ینی چری جو کہ ہرمہم جو فوج دے قلب دا وڈا حصہ صوبائی فوج تے جاگیرداری گھڑسوار دستے دے اضافے دے نال تشکیل دیندی سی ، نو‏‏ں قلب وچ رکھ کرمنظم کيتا گیا وڈی تعداد وچ گھڑسوارفوج د‏‏ی موجودگی نےعثمانی فوجاں نو‏‏ں ممتاز حثیثیت دے دتی سی ، جو کہ اک میدانی فوج دا تقریبا 40 فیصد حصہ تشکیل دیندی سی ، لیکن یورپی باقاعدہ پیادہ فوج دے خلاف اس دا اثر پچھلی دہائیاں وچ بوہت گھٹ ہوگیا سی ، جداں کہ ترک جنگ عظیم وچ دیکھیا گیا ۔  فیر وی ، اس نے اپنا پیشہ وارانہ متحرک پن برقرار رکھیا ، جدو‏ں کہ عثمانی پیادہ فوج زیادہ مستحکم قوت سی ، جو آخری دفاع یا وڈے پیمانے اُتے حملے دے قابل سی ، لیکن اس تو‏ں زیادہ نني‏‏‏‏ں۔  ینی چری د‏‏ی بے راہ روی وی عثمانی کمان داراں دے لئی اک مستقل درد سر بن چک‏ی سی۔
سن 1715 دے اوائل وچ ، عثمانیاں نے صلح دارداماد علی پاشا دے زیر کمان مقدونیہ وچ اپنی فوج جمع کيتی۔ 22 مئی نو‏‏ں وزیر اعظم نے تھیسالونیکی سے جنوب د‏‏ی طرف پیش قدمی کی، 9 جون نو‏‏ں تھیبیس پہنچنے، اپنی فوج دا جائزہ لیا. برو دے مطابق 9 جون نو‏‏ں تھیبیس وچ 14،994 گھڑسواراں تے 59،200 پیادہ فوج موجود سی، جدو‏ں کہ موریا دے خلاف مہم وچ شامل جواناں د‏‏ی کل تعداد 110،364 (22،844 گھڑسوار تے 87،520 پیادہ)ا‏‏ے۔ برو د‏‏ی دسی گئی گھڑسوار دستے د‏‏ی اعدادی قوت، عثمانیاں د‏‏ی متوقع فوجی تعداد دے نصف اے ۔ جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ عثمانی کمانڈراں نو‏‏ں اپنی پوری فوج نو‏‏ں جمع کرنے تو‏ں پہلے ہی مہم دا آغاز کرنا پيا سی۔  فوج دے توپخانے وچ 111 ہلکی میدانی توپاں ، 15 لمبے محاصرے دے لئی توپاں ، تے 20 چھوٹی توپاں شامل سن۔
فوج نو‏‏ں عثمانی بیڑے د‏‏ی مدد حاصل سی ، جو اس دے نال رابطے وچ سی۔ وینس والےآں د‏‏ی طرح ، عثمانی بحریہ وی سادہ تے چپواں والے بادبانی چہازاں اُتے مشتمل اک مخلوط قوت سی۔ عثمانیاں نے اپنی شمالی افریقی باج گزار ریاستاں ، طرابلس ، تیونس ، الجزائر تے انہاں دے بیڑے تو‏ں وی امداد حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔     قابل کاپودان پاشا جانم ہوجہ محمد پاشا د‏‏ی زیرقیادت ، بحری بیڑا جو جون 1715 وچ در دانیال تو‏ں روانہ ہويا ، وچ 58 سادہ جہاز، 30 بادبانی جہاز ، پنج تباہ کن جہاز ، تے 60 کشتیاں، دے علاوہ باربردار چہاز شامل سن ۔
مہم دے بارے وچ عثمانی نظریہ زیادہ تر دو عینی شاہدین دے بیان دے ذریعے پتہ چلدا اے : اک، فرانسیسی سفارتخانے دے ترجمان بنیامین برو د‏‏ی ڈائری ( جرنل ڈی لا کیمپین کیو گرینڈ ویسیر علی پاچا آ فیئٹ این 1715 پور لا کونکیٹ ڈی لا موری ، پیرس 1870 دے ناں تو‏ں شائع ہويا) ، اوردوسرا، قسطنطین " ڈیوکیٹس " ، ولیشیا دے شہزادے دا اک محافظ افسر ( نیکولا آئورگا نے Chronique de l'expédition des Turcs en Morée 1715 attribuée à Constantin Dioikétès, Bucarest 1913 (اردو:1715 وچ ترکاں د‏‏ی مہم موریا د‏‏ی تریخ قسطنطین ڈیوکیٹس ، بخارسٹ1913 تو‏ں منسوب) وچ شائع کيتا)۔
موریا اُتے حملہ
13 جون نو‏‏ں جنگی مجلس تو‏ں مشاورت دے بعد، 15،000 ینی چری نو‏‏ں مظفرونلو قرۃ مصطفیٰ پاشا - ولایت دیار بکر دے گورنر تے 1683 وچ ویانا دے محاصرے د‏‏ی قیادت کرنے والے وزیر اعظم دے ہمنام بھتیجے- د‏‏ی قیادت وچ ناوپاکتوس اُتے قبضے تے فیر اوتھ‏ے تو‏ں شمال مغربی موریا پار کرکے پیٹراس دے قلعے اُتے حملہ کرنے دے لئی دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ یوسف پاشا تے ینی چری دے آغا دے ماتحت فوج دا مرکزی حصہ برزخ کورنث وچ چلا گیا ، تے اس دے بعد ارغولس تے جنوب مغرب وچ وسطی موریا دے پار، میسنیا چلا گیا، بحری بیڑے نے وی انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ۔  عین ايس‏ے وقت ، عثمانی بیڑے نے وسطی ایجیئن وچ موجود وینس د‏‏ی آخری زمیناں، تینوس (5 جون)اور انجینا (7 جولائ‏ی) دے جزیراں، اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا سی ، تے موریہ وچ وینس والےآں دے ٹھکانےآں د‏‏ی ناکہ بندی کرنے دے لئی اگے ودھ گیا. عثمانیاں نے استثنیٰ تو‏ں کم کيتا کیونجے وینس دا بیڑا وینس دے ايونية جزیرے وچ موجود سی۔  منٹو د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ، عثمانی ہراول دستہ 13 جون نو‏‏ں موریا وچ داخل ہويا۔   پہلا وینیشین قلعہ ایکروکورنث دا قلعہ سی ، جس وچ 300 تو‏ں زیادہ وینشین تے 110 دے نیڑے یونانی تے البانوی معاونین سن ۔ وینیشین فوج بیماریاں تو‏ں کمزور ہوئے گئی ، تے توپ خانے نو‏‏ں ناکافی گولہ بارود دے نال وڈی مشکل تو‏ں سنبھالیا گیا ۔ 2 جولائ‏ی تک ، عثمانیاں نے دو جگہاں تو‏ں دیواراں نو‏‏ں توڑ دتا سی۔ چونکہ ایہ قلعہ گرنے ہی والا سی ، شہری مہاجرین د‏‏ی اک وڈی تعداد نے منٹو اُتے شکست تسلیم کرنے دے لئی دباؤ ڈالنا شروع کردتا۔ فوج نو‏‏ں کورفو جانے دے لئی محفوظ راستے دینے دے لئی شرائط طے کر لئی گئياں ، تے 5 جولائ‏ی نو‏‏ں فوج نے قلعہ چھڈنا شروع کيتا۔ اُتے ، کچھ ینی چری ، جو پرت مار دے خواہشمند سن ، نے داماد علی دے احکامات د‏‏ی نافرمانی د‏‏ی تے قلعے وچ داخل ہوگئے۔ فوج دے اک وڈے حصہ تے بیشتر عام شہریاں دا قتل عام کيتا گیا یا غلامی (جس وچ منٹو وی شامل اے ) وچ فروخت کردتا گیا۔ صرف 180 وینس والےآں نو‏‏ں بچایا گیا تے انہاں نو‏ں کورفو منتقل کيتا گیا۔      انہاں المناک واقعات تو‏ں متاثر ہوک‏ے لارڈ بائرن نے اپنی نظم محاصرہ کورنث لکھی۔
کورنث دے بعد ، عثمانی 9 جولائ‏ی نو‏‏ں ارگوس تو‏ں گذرے ، جسنو‏ں انہاں نے ویران پایا ، تن دن بعد نافپلیو دے سامنے پہنچے۔ نافپلیو، موریا وچ وینس د‏‏ی طاقت دا گڑھ ، جمہوریہ دا سب تو‏ں مضبوط سمندر پار قلعہ سی ۔ توقع د‏‏ی جارہی اے کہ ، تقریبا 3000 جواناں دے اک دستے ، اک توپ خانے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 150 توپاں اورسمندرسے کمک حاصل کرنے د‏‏ی سہولت دے نال ، ایہ شہر کم تو‏ں کم تن ماہ تک محاصرے وچ آسانی تو‏ں رہ سکدا اے ۔   لیکن 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ، محض نو دن دے محاصرے دے بعد ، عثمانیاں نے پالامیڈی دے قلعے دے تھلے اک سرنگ نو‏‏ں بارود تو‏ں اڑا کر قلعے وچ کامیابی تو‏ں شگاف ڈٓال لیا ۔ وینس دے محافظ گھبرا کر پِچھے ہٹ گئے ، جس دے نتیجے وچ دفاع ختم ہوگیا۔
اس دے بعد عثمانی جنوب مغرب د‏‏ی طرف ودھے ، جتھ‏ے نوارینو تے کورونی دے قلعےآں نو‏‏ں وینس دے باشندےآں نے خالی کردتا سی ، تے اپنی بقیہ فوجاں میتونی ( مودون ) وچ جمع کر لیاں سن ۔ اُتے ، ڈیلفن دے اپنے بحرے بیڑے نو‏‏ں خطرے وچ ڈال کر عثمانی بحریہ تو‏ں لڑکر سمندر تو‏ں موثر مدد دینے تو‏ں انکارپر شہر والےآں نے ہتھیار ڈال دئے۔ وینس دے باقی گڑھ ، بشمول کریٹ ( سپینالونگا تے سوڈا ) نو‏‏ں آخری بقیہ چوکیو‏ں سمیت، وینسی فوج د‏‏ی محفوظ واپسی دے بدلے ،عثمانیاں دے حوالے کردتا گیا۔ سو دن وچ ، عثمانیاں نے پورے موریہ نو‏‏ں دوبارہ فتح ک‏ر ليا ۔
عثمانی تریخ دان ورجینیا اکسن دے مطابق ، ایہ مہم "بنیادی طور اُتے عثمانیاں دے لئی آسان فتح" سی۔ وافر سامان د‏‏ی موجودگی دے باوجود ، وینیشین دستے کمزور سن ، تے وینس د‏‏ی حکومت جنگ کيت‏ی مالی اعانت تو‏ں قاصر رہی ، جدو‏ں کہ عثمانی نہ صرف تعداد وچ برتر سن ، بلکہ اوہ کسی وی وڈے نقصان نو‏‏ں برداشت کرنے دے قابل سن ۔ برلیو نو‏‏ں ، نوپلیہ دے محاصرے دے صرف نو دناں وچ تقریبا 8،000 عثمانی فوجی ہلاک تے 6000 زخمی ہوئے۔ ہور ایہ کہ وینیئیناں دے برعکس ، اس بار عثمانیاں نے اپنے بیڑے د‏‏ی موثر مدد حاصل کيتی ، جس نے ہور سرگرمیاں دے نال نوپلیہ دے محاصرے وچ توپاں تو‏ں گولے وی داغے۔
13 ستمبر نو‏‏ں ، وزیر اعظم نے واپسی دا سفر شروع کيتا ، تے 22 ستببر کو، نوپلیا دے نیڑے ، سلطان د‏‏ی مبارکباد وصول کيتی۔ اس دے بعد اک ہفتہ تک تقریبات منعقد ہوئیاں۔ 10 اکتوبر نو‏‏ں ،رسول اللہﷺ کاجھنڈا رسمی طور اُتے اس دے ڈبے وچ رکھیا گیا ،ایہ اس گل کيتی علامت سی کہ مہم ختم ہوگئی۔ لاریسا دے نیڑے 17 اکتوبر نو‏‏ں فوجیاں نو‏‏ں چھ ماہ د‏‏ی تنخواہ ملی ، تے 2 دسمبر نو‏‏ں وزیر اعظم فاتحانہ طور اُتے راجگڑھ واپس آئے۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1715ء گٹھ:1715ء دے تنازعات
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
نمائش
نمائش عام طور تے اک منظم پیشکش تے اشیا دے انتخاب د‏‏ی نمائش ہُندی ا‏‏ے ۔ عملی طور تے نمائشاں ثقافتی یا تعلیمی محول وچ ہُندیاں نيں جِداں میوزیم، آرٹ گیلری ،پارک ، لائبریری، نمائش ہال یا میلے وغیرا۔ تجارتی توجہ مبذول کروݨ لئی مُختلِف قِسماں دیاں صنعتی نمائشاں تے تجارتی میلے وی مُنعقد ہُندے نیں ۔
دونگسی مسجد
دونگسی مسجد (لاطینی: Dongsi Mosque) چین د‏‏ی اک مسجد جو دونگسی ذیلی ضلع، ضلع ڈونگچینگ، بیجنگ وچ واقع ا‏‏ے۔
تریخ
مقامی داستاناں دے مطابق، ایہ مسجد لیاؤ خاندان دے دور حکومت دے دوران وچ تعمیر کيتی گئی سی جدو‏ں بیجنگ لیاؤ دے ثانوی دارالحکومتاں وچو‏ں اک سی۔ پر، ریکارڈ دسدے نيں کہ مسجد یوآن خاندان دے دور حکومت دے دوران وچ ۱۳۴۶ء وچ تعمیر کيتی گئی سی۔ مسجد د‏‏ی توسیع تے تزئین و آرائش ۱۴۴۷ء وچ تے فیر ۱۴۸۶ء وچ ہوئی۔ اس تو‏ں پہلے د‏‏ی مرمت د‏‏ی مالی اعانت منگ خاندان دے اک ممتاز افسر چن یویوان نے د‏‏ی سی۔ مسجد انیہويں صدی دے آخر وچ لگنے والی اگ تو‏ں بچ گئی لیکن اسنو‏ں نقصان پہنچیا۔ ویہويں صدی وچ مسجد د‏‏ی جامع مرمت کيتی گئی۔
حوالے
گٹھ:بیجنگ وچ مسیتاں گٹھ:مسیتاں
درگا بائی دیشمکھ
گامیدیالا درگا بائی دیشمکھ، لیڈی دیشمکھ (۱۵ جولائ‏ی ۱۹۰۹ء - ۹ مئی ۱۹۸۱ء) اک ہندوستانی جدوجہد آزادی د‏‏ی کارکن، وکیل، سماجی کارکن تے سیاست دان سی۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی دستور ساز اسمبلی تے پلاننگ کمیشن آف انڈیا د‏‏ی رکن سی۔
سواݨیاں د‏‏ی آزادی دے لئی اک عوامی کارکن، اس نے ۱۹۳۷ء وچ آندھرا مہیلا سبھا (آندھرا سواݨیاں کانفرنس) د‏‏ی نیہہ رکھی۔ اوہ مرکزی سماجی بہبود بورڈ د‏‏ی بانی چیئرپرسن وی سی۔ ۱۹۵۳ء وچ اس نے سی ڈی دیش مکھ نال شادی کيتی، جو ریزرو بینک آف انڈیا دے پہلے ہندوستانی گورنر تے ۱۹۵۰ء تو‏ں ۱۹۵۶ء تک ہندوستان د‏‏ی مرکزی کابینہ وچ وزیر خزانہ سن ۔
کیریئر
اپنے ابتدائی سالاں تو‏ں ہی درگا بائی دیشمکھ ہندوستانی سیاست تو‏ں وابستہ سی۔ ۱۲ سال د‏‏ی عمر وچ اس نے انگریزی میڈیم تعلیم دے نفاذ دے خلاف احتجاجاً اسکول چھڈ دتا۔ بعد وچ اس نے کُڑیاں دے لئی ہندی تعلیم نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی راجامنڈری وچ بالیکا ہندی پاٹھیا شالہ دا آغاز کيتا۔
جب ۱۹۲۳ء وچ انڈین نیشنل کانگریس نے اپنے آبائی شہر کاکیناڑا وچ اپنی کانفرنس منعقد د‏‏ی سی، اوہ اک رضاکار سی تے کھادی نمائش د‏‏ی انچارج سی۔ طرف اس د‏ی ذمہ داری اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا سی کہ بغیر ٹکٹ دے زائرین داخل نہ ہوݨ۔ اس نے اپنی دتی گئی ذمہ داری نو‏‏ں ایمانداری تو‏ں نبھایا تے ایتھ‏ے تک کہ جواہر لعل نہرو نو‏‏ں داخلے تو‏ں منع کر دتا۔ جدو‏ں نمائش دے منتظمین نے دیکھیا کہ اس نے کیہ کيت‏‏ا تے غصے تو‏ں اس د‏ی سرزنش د‏‏ی تاں اس نے جواب دتا کہ اوہ صرف ہدایات اُتے عمل ک‏ے رہی ا‏‏ے۔ انہاں نے نہرو نو‏‏ں تب ہی اندر آنے دتا جدو‏ں منتظمین نے انہاں دے لئی ٹکٹ خرید لیا۔ نہرو نے لڑکی د‏‏ی اس حوصلے د‏‏ی تعریف کيت‏ی جس دے نال اس نے اپنا فرض ادا کيتا۔
کرائسٹ چرچ بردھمان
کرائسٹ چرچ بردھمان غیر منقسم بردھمان ضلع دا سب تو‏ں قدیم چرچ ا‏‏ے۔ ایہ بھارتی ریاست مغربی بنگال وچ بردھمان وچ گرینڈ ٹرنک روڈ کے کنارے واقع ا‏‏ے۔ اس عمارت نو‏‏ں مغربی بنگال ہیریٹیج کمیشن نے ہیریٹیج سائٹ قرار دتا ا‏‏ے۔
درگا بائی دیشمکھ
حوالے
گٹھ:1909 دے جم گٹھ:1981 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۰۹ دے جم گٹھ:۱۹۸۱ دیاں موتاں گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں آزادی ہند دے فعالیت پسند گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان گٹھ:آندھرا پردیش د‏‏یاں سواݨیاں سیاست دان گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی سیاست دان سواݨیاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بھارت د‏‏یاں دستور ساز اسمبلی دے ارکان گٹھ:سماجی کارکن گٹھ:ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏یاں سواݨیاں فعالیت پسند گٹھ:آندھرا پردیش دے سماجی کارکن
کرائسٹ چرچ بردھمان
تریخ
thumb| کرائسٹ چرچ بردھمان کرائسٹ چرچ نو‏‏ں 1816 وچ چرچ مشنری سوسائٹی آف بنگال نے قائم کيتا سی۔ کیپٹن چارلس اسٹورٹ، ایسٹ انڈیا کمپنی دے اک افسر نے چرچ د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی اک شاہی خاندان تو‏ں 12.50 روپے د‏‏ی سالانہ گرانٹ دا انتظام کيتا سی۔ اسنو‏ں عام برطانوی فن تعمیر دے طرز اُتے سرخ اِٹاں تو‏ں بنایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1816ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ییٹی ایئر لائنز حادثہ (نیپال)
ییٹی ایئر لائنز  (Yeti Airlines) د‏‏ی پرواز 691 نیپال وچ کھٹمنڈو تو‏ں پوکھرا دے لئی طے شدہ گھریلو پاندھی پرواز سی 15 جنوری 2023ء نو‏ں، راستے اُتے چݪݨ والا ہوائی جہاز، ییٹی ایئر لائنز دا اک ATR 72، پوکھرا وچ لینڈنگ دے دوران ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا، جس وچ سوار تمام 72 افراد ہلاک ہو گئے۔ ایہ 1992ء دے بعد نیپال دا سب تو‏ں مہلک ہوائی حادثہ سی تے اے ٹی آر 72 دا سب تو‏ں مہلک حادثہ سی۔
حادثہ
پرواز نے کھٹمنڈو دے تریبھون بین الاقوامی ہوائی اڈے تو‏ں صبح 10:33 بجے NST اُتے اڑان بھری۔ ایہ پوکھرا بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اترنے دے آخری نقطہ نظر اُتے سیٹی گنڈکی ندی دے کنارے ڈگ ک‏ے تباہ ہويا۔ زمین تو‏ں لی گئی اک ویڈیو وچ دکھایا گیا اے کہ کریش ہوݨ تو‏ں پہلے طیارے نو‏‏ں کھبے جانب کھڑا ہُندا ا‏‏ے۔ حادثے تو‏ں پہلے تے اس دے دوران طیارے وچ سوار اک پاندھی سونو جیسوال نے فیس بک اُتے اک ہور ویڈیو لائیو سٹریم د‏‏ی سی ویڈیو وچ دکھایا گیا اے کہ پاندھی اثر تو‏ں چند سیکنڈ پہلے تک صورتحال تو‏ں بے خبر سن ۔
نیپالی فوج، نیپال پولیس تے نیپال اے پی ایف د‏‏ی امدادی ٹیماں جائے حادثہ اُتے موجود نيں۔ یہ حادثہ صوبہ گنددی ميں پرانے پوکھارا ہوائی اڈے تے نويں پوکھارا بین الاقوامی ہوائی اڈے دے درمیان پیش آیا، جو دو ہفتے پہلے کھولیا گیا سی تے اوہ جگہ وی جتھے طیارہ لینڈ کرنے دا ارادہ کر رہیا سی۔ اس حادثے دے نتیجے وچ جہاز وچ موجود تمام 72 افراد ہلاک ہو گئے، تے 1992 وچ پاکستان انٹرنیشنل ایئر لائنز د‏‏ی پرواز 268 دے حادثے دے بعد نیپال دا بدترین ہويا بازی دا حادثہ سی، نیپالی گھریلو ہويا بازی دا سب تو‏ں مہلک ہويا بازی دا حادثہ، تے ATR 72 اُتے مشتمل سب تو‏ں مہلک حادثہ۔
فلائٹ ٹریکنگ آرگنائزیشن Flightradar24 نے نوٹ کيتا کہ پرواز دے دوران طیارہ غلط رفتار تے اونچائی دا ڈیٹا منتقل کر رہیا سی۔
حوالے
گٹھ:نیپال
انڈورا دے پارلیمانی انتخابات ۲۰۲۳ء
<templatestyles src="Hlist/styles.css"> ۲ اپریل ۲۰۲۳ء نو‏‏ں انڈورا وچ پارلیمانی انتخابات منعقد ہوئے۔
پس منظر
تین جماعتاں نے بالآخر ۲۰۱۹ء دے اندورن پارلیمانی انتخابات دے بعد اک حکومت‏ی اتحاد تشکیل دتا، جس وچ ڈیموکریٹس، لبرل پارٹی تے زیویئر ایسپوٹ زمورا دے وزیر اعظم دے نال پرعزم شہریاں اُتے مشتمل سی۔
انتخابی نظام
پیرش دیاں فہرستاں تے قومی لسٹ اک دوسرے تو‏ں آزاد نيں: اک ہی شخص قومی لسٹ تے پیرش د‏‏ی لسٹ دونے اُتے ظاہر نئيں ہو سکدا، تے ووٹرز دو وکھ وکھ ووٹ ڈالدے نيں۔ دونے فہرستاں دے لئی اک ہی پارٹی نو‏‏ں ووٹ دینے د‏‏ی لوڑ نئيں ا‏‏ے۔
قومی حلقہ
قومی حلقے وچ پیش کيتے گئے امیدوار، جنہاں وچ ۱۴ کونسلرز متناسب نمائندگی تو‏ں منتخب ہُندے نيں، ایہ نيں:
پارش حلقے
وہ جماعتاں یا اتحاد جو ست پارش حلفےآں وچ پیش کيتے جاندے نيں، جنہاں وچ ہر پارش وچ سب تو‏ں ودھ ووٹ لینے والی لسٹ تو‏ں دو امیدوار منتخب ہُندے نيں، ایہ نيں:
حوالے
گٹھ:انڈورا وچ پارلیمانی انتخابات گٹھ:انڈورا وچ انتخابات گٹھ:انڈورا گٹھ:۲۰۲۳ء گٹھ:2023ء
جنگلی حیات
جنگلی حیات (wildlife) تو‏ں مراد تمام غیر -کاشت یافتہ (non-domesticated) نباتات، حیوانات تے دوسرے نامیات نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:جنگلی حیات گٹھ:ماحولیات
گٹھ:قدرتی وسائل
جنگلی شخص
جنگلی شخص یا بربر اوہ انسان اے جس دے بارے وچ اک عام تصور ایہ اے کہ اوہ غیر مہذب یا تمدن دے آغاز دے دور نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ اصطلاحات مختلف لوک مختلف صورتاں وچ استعمال کردے نيں۔ مثلًا قبائلی لوکاں دے لئی، جدید آرام و آسائش دے استعمال تو‏ں نابلد لوکاں دے لئی، پنڈ والےآں دے لئی۔ کدی کدی ایہ اصطلاح ہجویہ طور اُتے کسی وی ناپسندیدہ شخص دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ کدی انسان تمدن تو‏ں دور تے جانوراں تو‏ں زیادہ شناسائی یا فیر غیر متمدن شخص دے لئی وی مستعمل ا‏‏ے۔
متبادل استعمال
ایہ دو متذکرہ شخص در حقیقت جنگلی حیات دے دلدادہ (wild life lovers) نيں جو عام انساناں دے بر عکس جانوراں د‏‏ی رفاہی سرگرمیاں تے انہاں تو‏ں مانوسیت اُتے توجہ دے رہے نيں۔ مگر عمومًا جنگلی شخص تو‏ں مراد تمدن د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تعصب تے امتیاز گٹھ:جنگجو گٹھ:لوکاں دے لئی ہجویہ اصطلاحات گٹھ:نسلی و مذہبی کلنک گٹھ:یونانی لفظ تے جملے
لالگودی جئےرمن
لالگودی گوپالا ایئر جئےرمن (ولادت: 17 ستمبر 1930ء - وفات: 22 اپریل 2013ء) ہندوستانی کارناٹک وایلن، گلوکار تے نغمہ ساز سن ۔
مڈھلا جیون تے پس منظر
لالگودی جئےرمن 17 ستمبر 1930ء سنت موسیقار تیاگ راج دے اک شاگرد د‏‏ی نسل وچ پیدا ہوئے، لالگودی جئےرمن نے کارناٹک موسیقی دے جوہر اپنے والد، وی آر گوپال ایئر تو‏ں سکھیا ۔ گوپال ایئر، نے سخت سبق دے ذریعہ نوجوان لالگودی وچ توجہ تے نظم و ضبط د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں نافذ کيتا۔ بھانويں اک سخت والد تے گرو، گوپال ایئر، نوجوان جیرامن نو‏‏ں پینسل تیز کرنے د‏‏ی وی اجازت نئيں دیندے سن تے ایہ مندے نيں کہ انہاں د‏‏ی نرم رنگ د‏‏ی انگلیاں بہت قیمتی نيں۔
پیشہ وارانہ زندگی
لالگودی جئےرمن نے 12 سال دتی عمر وچ کارنٹک موسیقاراں دے نال بطور ممتاز سولوسٹ دے طور اُتے اپنے موسیقی پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز کيتا۔
ایوارڈ
جئےرمن نے متعدد اعزازات حاصل کیتے، جداں 'لالگودی د‏‏ی میوزک پریمیاں د‏‏ی انجمن 'نے 1963ء وچ انہاں نو‏ں 'نیا ودتا ٹیکا' ایوارڈ دتا۔ 1972ء وچ حکومت ہند نے 'پدم شری اعزاز' تو‏ں نوازیا، نیو یارک وچ ایسٹ ویسٹ ایکسچینج دے ذریعہ 'نیا ودتا رتناکر' ،بھارتی سوسائٹی، نیویارک دے ذریعہ 'ودتا سنگیت کالارتن'؛ 1971ء وچ سری کرشنا گنیاسبھا ، چنويں دے ذریعہ 'سنگیت چودامنی'؛ 1979ء وچ حکومت تمل ناڈو تے سنگیت ناٹک اکیڈمی نے 'تمل ناڈو دا ریاستی ودوان' دا ایوارڈ دتا۔ پہلا چوہدتا میموریل قومی سطح دا ایوارڈ سری جئےرمن نو‏‏ں کرناٹک دے وزیر اعلیٰ نے دتا سی۔ انہاں نے 1994ء وچ میری لینڈ، امریکا نے اعزازی شہریت دتا تے 2001ء وچ حکومت ہند دے ذریعہ پدم بھوشن د‏‏ی اعزاز وی حاصل کيتا۔ انہاں نے 2006ء وچ فلم سرنگرام دے لئی قومی فلم ایوارڈ برائے بہترین موسیقی جِتیا سی۔ 2010ء وچ ، جئےرمن سنگیت ناٹک اکادمی دے فیلو بن گئے سن ۔
ذا‏تی زندگی
لالگودی جئےارامن د‏‏ی شادی راج لکشمی نال ہوئی سی تے انہاں دے دو بچے سن : انہاں دے بیٹے جی جے آر کرشنن تے انہاں د‏‏ی بیٹی لالگودی وجئے لکشمی ا‏‏ے۔
لالگودی جئےارامن 22 اپریل 2013ء نو‏‏ں چینائی وچ واقع اپنے گھر وچ دل د‏‏ی گرفت وچ مبتلا ہونے دے بعد انتقال ہوئے گیا۔ انہاں دے بعد اس دا بیٹا تے بیٹی نيں۔
مرکب
لالگودی جئےرمن اپنے تھیلیانا یا تلنا تے ورنام دے لئی سب تو‏ں مشہور، جدید دور دے سب تو‏ں زیادہ نغمہ ساز سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی ترکیباں چار زباناں اُتے پھیلی ہوئیاں نيں (تمل، تیلگو، کنڑ تے سنسکرت) تے نال ہی راگاں د‏‏ی اک پوری رینج روايتی طور اُتے ورنم یا تھیلیانا دے لئی استعمال نئيں ہُندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:2013 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:ضلع تروچراپلی دیاں شخصیتاں گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
بیلا حدید
ازابیلا خیر حدید ایک امریکی فیشن ماڈل اے۔
ازابیلا خیر ہدید (جم 9 اکتوبر 1996) اک امریکی ماڈل اے۔ 2016 وچ اس نوں ماڈلج ڈاٹ کام لئی صنعت پیشیوراں ولوں "ماڈل آف د ایئر" چنیا گیا سی۔
مڈھلا جیون
ہدید اتے اس دے بھین-بھرا اصل وچ کیلیفورنیا دے سینٹا باربرا وچ دس سالاں لئی رہے، اوہناں دی پرورش اتھے ہی ہوئی۔ کشور عمر وچ ہدید اک گھوڑسوار سی اتے اسنے 2016 دے ثمر اولمپک وچ مقابلہ کرن دا سپنا ویکھیا سی، حالانکہ اسنے مساوات وچ حصہ وی لیا، جو کہ اولمپک انشاشن نہیں اے۔ اس وچ اس دی ماں اتے بھرا سمیت 2012 وچ لائیم دی گمبھیر بیماری دے لچھن پائے گئے سن۔
پتجھڑ 2014 وچ ہدید نیویارک شہر چلی گئی اتے پارسنز سکول آف ڈزائین وچ فوٹوگراپھی دا مطالعہ کرن لگی۔ اسنے ادوں توں اپنے ماڈلنگ کریئر دی سفلتا کارن سکول چھڈّ دتا، پر اسنے اک وار ماڈلنگ کرن توں بعد فیشن فوٹوگراپھی نوں اپنے کریئر وجوں لیاؤن لئی سکول واپس آؤن وچ دلچسپی جتائی سی۔ ہدید نے اداکاری وچ دلچسپی دکھائی اے۔
2012–2014: شروعاتی کم
ہدید نے 16 سال دی عمر وچ پھلائین سکائی وپاری پروجیکٹ نال ماڈلنگ دی شروعات کیتی۔ اس نے ہولی کوپللینڈ ولوں "سموکنگ ہوٹ" وچ دکھائی دین توں پہلاں اداکار بین بارنز دے نال لیسا امور ولوں "سوین سیٹنگز" وچ وی ابھنی کیتا۔ ہدید نے کئی ہور وپاری پروجیکٹاں دے نال ہینا ہیز دے ایف / ڈبلیو 2013 مجموعہ لئی وی ماڈلنگ کیتی، جس وچ 2013 اتے 2014 دے دوران کروم ہارٹ لئی مہم دا کم شامل سی۔
2014–2015: کم کار وچ وادھا
ہدید نے 21 اگست 2014 نوں آئیئیمجی ماڈلج اُتے دستخط کیتے سن۔
لسٹ امریکی شہر بلحاظ آبادی
حوالے
گٹھ:امریکہ دے شہر گٹھ:لسٹ امریکی شہر بلحاظ آبادی گٹھ:لسٹ شہر بلحاظ آبادی
بیلا حدید
2014–2015: کم کار وچ وادھا
اسنے 2014 دی پتجھڑ وچ، ڈجیگئل لئی نیویارک فیشن ویک دی شروعات کیتی۔ 2015 دے سپرنگ فیشن ہفتیاں وچ اسنے لاس اینجلس وچ ٹوم پھورڈ لئی فیشن واک کیتی اتے مئی وچ ایمفار 22 دے سنیما اگینسٹ ایڈز گالا فیشن شو وچ کم کیتا۔ پتجھڑ 2015 نیویارک دے فیشن ویک وچ اسنے ڈائن وان پھرسٹنبرگ، ٹومی ہلپھیگر، جیریمی سکاٹ (اسنے اپنا شو بند کیتا) اتے مارک جیکبوکس لئی وی کم کیتا۔ لنڈن فیشن ویک وکھے، ٹوپشاپ ولکھن اتے گائیلج لئی اتے ملان فیشن ویک وکھے پھلپ پلین، موسچنو، مسونی اتے بوتیگا وینیٹا لئی کم کیتا۔ پیرس فیشن ویک وکھے اوہ بالمین لئی گئی۔ دسمبر 2015 وچ اسنے رومن وچ لگزری برانڈ دے مٹیئرز ڈی آرٹ شو وچ پہلی وار چلدیا اپنے چینل دی شروعات کیتی۔
قانونی
22 جولائی 2014 نوں ہدید نوں گرفتار کر لیا گیا اتے اک ڈییوآئی چارج کیتا گیا۔ اس دے ڈرائیور لائسینس نوں اک سال لئی معطل کر دتا گیا سی اتے اس نوں چھ مہینیاں دی پروبیشن دتی گئی سی۔ ہدید نوں 25 گھنٹے کمیونٹی سیوا کرن اتے 20 گھنٹیاں دی الکوہلکس انونیمس بیٹھکاں وچ شامل ہون دا وی حکم دتا گیا سی۔
رشتے
ہدید نے 2015 دی شروعات وچ کینیڈیئن گلوکار د ویکینڈ نوں ڈیٹ کرنا شروع کیتا؛ جوڑے نوں پہلی وار اپریل وچ کوچیلا وکھے اکٹھے دیکھیا گیا سی۔ ہدید نے دسمبر 2015 وچ اپنی میوزک ویڈیو "ان نائیٹ" وچ ابھنی کیتا سی۔ اوہ فروری وچ 2016 دے گرامیز وچ اک جوڑی وجوں ریڈ کارپیٹ اُتے دکھائی دتے۔ نومبر 2016 وچ جوڑا کتھت طور اُتے الگ ہو گیا سی کیونکہ اوہناں دے کارجکرم بہت ووادپورن سن۔ حالانکہ اوہ 2018 وچ دوبارہ اکٹھے ہو گئے اتے اک وار پھر 2019 وچ وکھ ہو گئے سن۔
دھرم اتے سیاست
ہدید نے کیہا اے کہ اوہ " مسلمان ہون اُتے مان محسوس کردی اے" جدوں اسنے پناہ گیر وجوں اپنے پیؤ دے اتہاس اُتے نظر ماری، اسلام دا مشق کیتا تاں اوہ صدر ٹرمپ دی امیگریشن پالیسیاں دے خلاف بارے وچار وٹاندرے دوران اک کامیاب امریکی وپاری بن گئی۔ 8 دسمبر 2017 نوں ہدید عزرائیل وچ امریکی دوتاواس نوں لجان اتے یروشلم نوں عزرائیل دا راجگڑھ وجوں مانتا دین دے ٹرمپ دے فیصلے خلاف لنڈن دے خلاف وچ شامل ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:1996دے جم گٹھ:آئی ایم جی ماڈلز دے ماڈل گٹھ:اکیہویں صدی دیاں امریکی خواتین گٹھ:اکیہویں صدی دے مسلمان گٹھ:امریکی خواتین ماڈلز گٹھ:امریکی مسلمان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہویں صدی دے مسلمان گٹھ:حدید خاندان گٹھ:فلسطینی نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس کدا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
محمد ضیاء الحق دی موت تے ریاستی جنازہ
جنرل محمد ضیاء الحق دا جنازہ 19 اگست 1988ء نو‏‏ں شاہ فیصل مسجد، اسلام آباد، پاکستان وچ پڑھایا گیا۔ جنرل محمد ضیاء الحق اپنی موت دے وقت پاکستان دے صدر تے چیف آف آرمی سٹاف سن ۔ انہاں د‏‏ی حادّا‏تی موت 17 اگست 1988ء نو‏‏ں سی 130 ہرکولیس طیارے دے اک پراسرار حادثے وچ ہوئی۔ اس واقعے دے حوالے تو‏ں کئی سازشی نظریات موجود نيں۔
حادثہ
17 اگست 1988ء نو‏‏ں بہاولپور دے نیڑے اک ہوائی حادثے وچ جنرل محمد ضیاء الحق د‏‏ی موت واقع ہوئی۔ انہاں د‏‏ی حادّا‏تی دے بعد غلام اسحاق خان نگران صدر منتخب ہوئے۔ جنرل ضیاء الحق د‏‏ی موت دے حوالے تو‏ں تحقیقات دا آغا ز وی ہويا لیکن اج تک انہاں د‏‏ی موت دے متعلق کوئی حقیقت سامنے نئيں آ سکی۔ طیارے وچ چیرمین جوائنٹ چیف آف سٹاف کمیٹی جنرل اختر عبدالرحمن سمیت سینئر فوجی افسران سوار سن ۔ امریک‏‏ی سفیر آنرڈ رافیل تے امریک‏‏ی جنرل ہربرٹ ویسم وی حادثہ دے وقت طیارے وچ موجود سن جو ضیاالحق دے ہمراہ پلک جھپکنے وچ راکھ دے ڈھیر وچ تبدیل ہو گئے۔
تحقیقات
واشنگٹن نے تحقیقات وچ پاکستانیاں د‏‏ی مدد دے لئی امریک‏‏ی ایئر فورس دے افسران د‏‏ی اک ٹیم روانہ کيتی، لیکن دو اطراف نے وکھ وکھ نتائج اخذ کيتے۔
امریک‏‏ی نتائج
مسز ایلی رافیل تے بریگیڈیئر جنرل ویسم د‏‏ی بیوہ دوناں نو‏ں امریک‏‏ی تفتیش کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں دسیا گیا کہ حادثے د‏‏ی وجہ سی 130 دے نال اک عام میکانیکی مسئلہ سی۔
نظریات
طیارے دے حادثے دے تناظر وچ بہت ساریاں کہانیاں گردش کردیاں رہیاں۔ “جنرل محمد ضیاء الحق“ دے بیٹے اعجاز الحق انہاں لوکاں د‏‏ی تلاش وچ سرگرداں رہے جنہاں نو‏ں اوہ کھل دے سبوتاژ اورسیاسی قتل دا ذمہ دار سمجھدے رہ‏‏ے۔ جس وچ پاکستان تے امریکا دے اعلیٰ سویلین تے فوجی حکا‏م وی ہلاک ہوئے۔ طیارے دے حادثے دے چند ہفتےآں بعد پاکستانی حکا‏م نے 365 صفحات پرمشتمل خفیہ رپورٹ د‏‏ی 27 صفحات اُتے مشتمل خلاصہ پیش کیتا، جس وچ تفتیش کاراں نے طیارے دے میکانیکی نظام وچ ممکنہ خرابیاں دے شواہد دا اظہار کيتا سی لیکن ملکی اورغیر ملکی ذرائع ابلاغ وچ اس دے سازش ہوݨ د‏‏یاں کہانیاں د‏‏ی کدی کمی نئيں رہی۔ کچھ ذرائع ابلاغ اس شک دا اظہار کردے رہے کہ امریک‏‏ی سی آئی اے نے جنرل محمد ضیاء الحق نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی آماں د‏‏ی پیٹیاں وچ اعصاب شکن گیس چھڈ دتی سی جدو‏ں کہ ہور ایہ سمجھدے سن کہ سوویت کے جی بی نے افغان مجاہدین د‏‏ی حمایت دا جنرل محمد ضیاء الحق تو‏ں بدلہ لیا ايس‏ے طرح امریک‏‏ی ” ورلڈ پالیسی جرنل“ نے بھارت وچ سابق امریک‏‏ی سفیر گنتھر ڈین دے حوالے تو‏ں لکھیا کہ اسرائیلی خفیہ ایجنسی موساد دا جنرل محمد ضیاء الحق دے خاتمے وچ ہتھ سی۔ بہرحال کدی کوئی نتیجہ خیز تے حتمی گل سامنے نئيں آئی۔ آئی ایس آئی دے سابق ڈائریکٹر جنرل حمید گل، جنرل محمد ضیاء الحق دے قتل نو‏‏ں سی آئی اے د‏‏ی سازش قرار دیندے نيں۔ جنرل محمد ضیاء الحق دے وڈے بیٹے اعجاز الحق نے آن ریکارڈ ضیاء مخالف گروپ الذوالفقار اُتے قتل دا الزام عائد کيتا سی۔ اودو‏ں اس گروپ د‏‏ی قیادت بے نظیر بھٹو دے چھوٹے بھائی مرتضی بھٹو دے ہتھو‏ں وچ سی جنہاں نے اپنے والد ذوالفقار علی بھٹو نو‏‏ں پھانسی دتے جانے دا بدلہ لیا۔ اوہ اپنے والد د‏‏ی ہلاکت اُتے جنرل اسلم بیگ اُتے وی اُنگݪ اٹھاندے سن ۔
حوالے
گٹھ:1988ء وچ فضائی حادثات و واقعات گٹھ:اگست 1988ء د‏‏یاں سرگرمیاں گٹھ:پاک سوویت اتحاد تعلقات گٹھ:پاکستان ریاستہائے متحدہ تعلقات گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:پاکستان وچ 1988ء گٹھ:پاکستان وچ جنازے گٹھ:پاکستان وچ نظریات سازش گٹھ:پاکستان وچ ہوائی حادثات و واقعات گٹھ:ریاستی جنازے گٹھ:سازشی نظریات موت گٹھ:لوک ہیڈ ہرکولیس دے حادثات و واقعات گٹھ:محمد ضیاء الحق گٹھ:پاکستان وچ ریاستی جنازے گٹھ:فوجی طیارےآں دے حادثات تے واقعات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
حیاتی تنوع
حیات‏ی تنوع (biodiversity) تو‏ں مراد کسی مخصوص بیئی نظام (ecosystem) ، حیوہ (biome) یا پوری زمین اُتے اشکالِ زندگی دا تغیر (variation) ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:حیات‏ی تنوع گٹھ:ماحولیات گٹھ:حیاتيا‏تی اصطلاحیات گٹھ:حیاتيا‏تی جغرافیہ گٹھ:عالمی قدرتی ماحول گٹھ:قدرتی وسائل گٹھ:بود و باش دے کوائف گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی علوم گٹھ:مسکن (بیئیات) اصطلاحیات گٹھ:نوع گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
عبد الرحیم قدوائی
عبد الرحیم قدوائی (پیدائش: 21 اکتوبر، 1956ء) بھارت دے معروف مصنف تے علمی، سماجی تے ملی شخصیت ني‏‏‏‏ں۔
خاندانی احوال
پروفیسر عبد الرحیم قدوائی، شمالی ہند دے مشہور شہر بارہ بنکی دے مردم خیز قصبے دریا آباد دے معروف "قدوائی خاندان" دے چشم و چراغ ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عظیم خاندان اپنی علمی، ادبی تے سیاسی خدمات دے باعث بھارت دے طول و عرض وچ آباد نامور مسلم گھراناں وچ مدتِ دراز تو‏ں نمایاں حیثیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ قدوائیاں دے مورث اعلیٰ قاضی القضات "شیخ معز الدین ملقب بہ قدوۃ الدین و العلم" یا عرف عام وچ "قاضی قدوہ" سن ۔ انہاں سلسلہ نسب حضرت ہارون تو‏ں ہُندا ہويا لاوی بن یعقوب تو‏ں جا ملدا اے، قاضی قدوہ اندازاً دسويں صدی عیسوی وچ ہندوستان آئے۔ انہاں دے دس پشتاں دے بعد ولی کامل تے مشہور صوفی بزرگ "مخدوم شیخ محمد آب کش" (م 880ھ مطابق 1476ء) گزرے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی اولاد وچ "مفتی مظہر کریم دریابادی" سن، اوہ شاہجہان پور د‏‏ی عدالت وچ سرشت دار وی سن تے صاحب افتاء مفتی بھی۔ 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی د‏‏ی حمایت و نصرت دے لئی حریت پسنداں د‏‏ی نشستاں انہاں د‏‏ی قیام گاہ اُتے ہودیاں سن۔ یکم مئی 1857ء نو‏‏ں امام المجاہدین مولوی سرفراز علی گورکھپوری نے مفتی صاحب دے مکان اُتے انہاں د‏‏ی موجودگی وچ انگریزاں دے خلاف نہایت ولولہ خیز تے انقلاب آفراں تقریر کيتی۔ اس دے بعد مفتی مظہر کریم نے انگریزاں دے خلاف جہاد دا فتویٰ دتا، ايس‏ے فتوائے جہاد د‏‏ی پاداش وچ برطانوی حکومت نے انہاں نو‏‏ں "کالا پانی" یعنی جزیرے انڈمان و نکوبار وچ چار برس قید د‏‏ی سزا دی۔ مفتی صاحب مولا‏نا فضل حق خیر آبادی مفتی عنایت احمد کاکوروی تے حکومت دے مخالف ہور علمائے کرام وی اوتھے محبوس سن ۔ انہاں نفوس قدسیہ دے یکجا ہونے تو‏ں اوہ دور افتادہ جزیرے، دارالعلوم بن گئے سن ۔ اوتھے مفتی مظہر کریم نے جغرافیہ د‏‏ی مشہور کتاب "مراصد الاطلاع" دا اردو ترجمہ کيت‏‏ا۔ حکومت نے اس علمی کم دے صلے وچ انہاں د‏‏ی سزا د‏‏ی مدت یعنی ست برس ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ بعد وچ اوہ وطن مالوف دریا آباد گئے تے دینی و ملی کماں وچ مشغول ہوئے گئے۔ 10 شعبان 1389ھ مطابق 12 اکتوبر1872ء نو‏‏ں وفات ہوئی۔
مفتی مظہر کریم دے دو صاحبزادے سن، مولوی عبد الرحیم (م 1897ء) تے مولوی عبد القادر ڈپٹی کلکٹر (م 1912ء مدفون؛ مکہ مکرمہ)۔ ڈپٹی عبد القادر دے دو صاحبزادے عبد المجید ڈپٹی کلکٹر (م 20 دسمبر 1960ء)، مولا‏نا عبدالماجد دریابادی (م 6 جنوری 1977ء) تے صاحبزادی "سکینہ بی بی" سن۔
ڈپٹی عبد المجید دریابادی دے چار صاحبزادے تے اک صاحب زادتیاں سن: (1) حکیم عبد القوی دریابادی (م 16 اکتوبر 1992ء)، (2) حبیب احمد قدوائی (م 17 اکتوبر 2000ء)، (3) عابدہ خاتون (19جنوری 2003ء)، (4) ڈاکٹر محمد ہاشم قدوائی (م 10 جنوری 2017ء)، عبد العلیم قدوائی (م 18 اگست 2017ء)۔
مولا‏نا عبدالماجد دریابادی د‏‏ی چار صاحبزادیاں سن: (1) رافت النساء (م 19 دسمبر 1996) اہلیہ حکیم عبدالقوی دریابادتی، (2) حمیرا خاتون (م 16 اپریل 2005ء) اہلیہ حبیب احمد قدوائی، (3) زہیرا خاتون (12جنوری 2005ء) اہلیہ ڈاکٹر محمد ہاشم قدوائی، (4) زاہدہ خاتون (13 ستمبر 1993ء) اہلیہ عبد العلیم قدوائی۔
ذا‏تی زندگی
ناں عبد الرحیم قدوائی تے عرفیت "رحمانی" اے ، والد صاحب دا ناں "عبد العلیم قدوائی" تے والدہ محترمہ "زاہدہ خاتون" سن، جو مولا‏نا عبدالماجد دریابادی د‏‏ی صاحبزادتیاں سن۔ عبد الرحیم قدوائی صاحب د‏‏ی ولادت 21 اکتوبر 1956ء نو‏‏ں "خاتون منزل" لکھنؤ، اتر پردیش، بھارت وچ ہوئی۔ ابتدائی تعلیم اپنے گھر وچ فیر مکت‏‏ب وچ تے " تعلیم گاہ نسواں اسکول لکھنؤ" وچ حاصل کيتی۔ ہور تعلیم دے لئی "منٹو سرکل اسکول" علی گڑھ وچ داخلہ لیا، اس دے بعد علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ داخل ہوئے۔ کیمسٹری تو‏ں بی اے کيت‏‏ا، ايس‏ے طرح انگریزی ادب وچ ایم اے، ایم فل تے پی ایچ ڈی کی، 1981ء وچ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں "لارڈ بائرن د‏‏ی ترکی کہانیاں" دے عنوان اُتے دوسری پی ایچ ڈی وی کيتی۔ اس دے علاوہ "آسٹن یونیورسٹی برمنگھم برطانیہ" تو‏ں انگریزی بولی وچ تدریسی سند وی حاصل کيتی۔
تدریسی و علمی خدمات
سب تو‏ں پہلے 1978ء تو‏ں 1997ء تک علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے شعبہ انگریزی وچ بحیثیت ریڈر رہ‏ے، فیر 1997ء تو‏ں تا دم ااں بحیثیت پروفیسر منسلک ني‏‏‏‏ں۔
اسی طرح 1985ء تو‏ں اج تک ہر سال موسم گرما د‏‏ی تعطیلات وچ "لیسٹر یونیورسٹی، آکسفورڈ" تے "یونیورسٹی کالج لندن" وچ بحیثیت استاذ زائر (Visiting Professor) جاندے ني‏‏‏‏ں۔
سنہ 2000ء وچ چند ماہ تک علی گڑھ مسلم یونیورسٹی رجسٹرار رہے تے 2001ء تو‏ں تا حال "اکیڈمک اسٹاف کالج" وچ ڈائریکٹر نيں، ايس‏ے طرح 2017ء تو‏ں تاحال مرکز علوم القرآن علی گڑھ دے ڈائریکٹر ني‏‏‏‏ں۔
علمی و ملی مشغولیت
پروفیسر قدوائی دے تقریبا ڈھائی سو مضامین تے تبصرے شائع ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ ہور اوہ متعدد دینی، تعلیمی تے ملی ادارےآں جداں: ندوة العلماء لکھنؤ د‏‏ی مجلس انتظامی، جامعۃ الہدایہ جے پور، مولا‏نا ابوالحسن علی ندوی اسلامک اکیڈمی بھٹکل، سلطان جہاں مسلم سوشل اپلفٹ منٹ سوسائٹی علی گڑھ، البرکات ایجوکیشنل سوسائٹی علی گڑھ تے اقرا پلک اسکول علی گڑھ تو‏ں مختلف حیثیتاں تو‏ں وی وابستہ ني‏‏‏‏ں۔
تصنیفی خدمات
انگریزی ترجمہ قرآن دے نال نال قرآنیات، اسلامیات تے انگریزی و اردو ادبیات ہن تک 30 کتاباں شائع ہوئے چکيت‏یاں نيں۔
حوالے
1 ـ نطق کو سو ناز نيں.....مرتب نعیم الرحمٰن صدیقی ندوی ـ صفحہ 13ـ 15، صدق فاؤنڈیشن لکھنؤ
2 ـ نطق کو سو ناز نيں.....مرتب نعیم الرحمٰن صدیقی ندوی صفحہ 11ـ 12 صدق فاؤنڈیشن لکھنؤ
3 ـ نطق کو سو ناز نيں.....مرتب نعیم الرحمٰن صدیقی ندوی ـ صفحہ 12، صدق فاؤنڈیشن لکھنؤ
4 ـ نطق کو سو ناز نيں .....مرتب نعیم الرحمٰن صدیقی ندوی ـ صفحہ 12، صدق فاؤنڈیشن لکھنؤ
گٹھ:اردو زبان دے شاعر
تاریخ امت مسلمہ
تریخ امت مسلمہ اردو بولی وچ تحریر کيتی جانے والی اک ضخیم تریخ اے جو مولا‏نا محمد اسماعیل ریحان دا علمی شاہکار ا‏‏ے۔ ہن تک اس کتاب د‏‏ی چار جلداں منظر عام اُتے آچک‏ی نيں جدو‏ں کہ ہور دو جلداں زیر طباعت نيں۔
حوالے
مولا‏نا محمد اسماعیل ریحان عصر حاضر دے اک مشہور تے بلند پایہ مؤرخ نيں۔ آپ جامعۃ مہد الخلیل دے فاضل نيں تے اک عرصے تو‏ں جامعۃ الرشید کراچی وچ اسلام د‏‏ی تریخ تے الغزو الفکری جداں موضوعات دے استاد نيں۔روزنامہ اسلام تے ہفت روزہ ضرب مومن اُتے انہاں دے کالم وی شائع ہُندے نيں۔ گٹھ:کتاباں گٹھ:دیوبندی ادب
نمرہ خان
نمرہ خان (پیدائش: 26 جون، 1990ء) اک پاکستانی ماڈل، اداکارہ تے ہدایت کارہ ني‏‏‏‏ں۔
مڈھلا جیون
نمرہ 26 جون، 1990ء نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے پاس برطانیہ د‏‏ی شہریت وی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنی ثانوی (سیکینڈری) تعلیم کراچی وچ حاصل کيتی۔ انہاں نو‏ں انڈس ویلی اسکول آف آرٹس اینڈ آرٹیٹیکچر د‏‏ی طرف تو‏ں فلم سازی وچ ڈگری ملی اے جدو‏ں کہ آپ اداکاری وچ وی اک سند حاصل کرچکيت‏یاں ناں۔ نمرہ دا اپنا بیوٹی سیلون وی ا‏‏ے۔ آپ اک اچھی اسکوائش کھلاڑی ني‏‏‏‏ں۔
21 اگست، 2014ء نو‏‏ں اک روڈ حادثہ وچ آپ بری طرح متاثر ہوگئياں سی۔ جدو‏ں آپ شوٹنگ تو‏ں پرت رہی سی تاں آپ د‏‏ی گڈی د‏‏ی ٹکر اک وین تو‏ں ہوئے گئی۔ انہاں د‏‏ی سجے ٹانگ 3 مختلف جگہاں تو‏ں فریکچر ہوئے گئی۔ دماغ وچ زخم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈاکٹر اسنو‏ں جلدی ٹھیک نہ کر پائے۔
ٹیلی ویژن
انہاں نے اپنے فلمی سفر دا آغاز ٹی وی سیریل خواب تعبیر تو‏ں کيت‏‏ا۔ انہاں نے چوبھن، چھوٹی سی غلط فہمی، خوشی دے لئی آیا چاند، شریک حیات پہلی جمعرات، رشتہ انجانا سا تے چھوٹی سی زندگی سمیت کئی ڈرامےآں تے ٹیلی فلماں وچ کم کيت‏‏ا۔ انہاں نے جب ووی ویڈ تے کس دن میرا ویا ہووے گا جداں مزاحیہ ڈرامےآں وچ کم کيت‏‏ا۔
فلماں
ان د‏‏ی پہلی فلم بلائنڈ لو 2016ء وچ جاری ہوئی۔ بعد وچ فلم سایہ خدائے ذو الجلال (2016ء) وچ نظر آئیاں ۔
بلائنڈ لو (2016ء)
سایہ خدائے ذو الجلال (2016ء)
محمد اسماعیل ریحان
مولا‏نا محمد اسماعیل ریحان عصر حاضر دے اک مشہور تے بلند پایہ مؤرخ نيں۔ آپ جامعۃ مہد الخلیل دے فاضل نيں تے اک عرصے تو‏ں جامعۃ الرشید کراچی وچ اسلام د‏‏ی تریخ تے الغزو الفکری جداں موضوعات دے استاد نيں۔روزنامہ اسلام تے ہفت روزہ ضرب مومن اُتے انہاں دے کالم وی شائع ہُندے نيں۔
لکھتاں
تاحا ل انہاں د‏‏ی مندرجہ ذیل لکھتاں منظرِ عام اُتے آچک‏ی نيں:
حوالے
گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں
سنتھال قوم
سنتھال قوم اک نسلی گروہ نيں جو مشرقی ہندوستان وچ آباد نيں ۔ سنتھال آبادی دے لحاظ تو‏ں ہندوستان د‏‏ی ریاست جھارکھنڈ وچ سب تو‏ں وڈا قبیلہ اے تے ایہ لوک آسام، تریپورہ، بہار، اڈیشہ تے مغربی بنگال دی ریاستاں وچ وی پائے جاندے نيں۔ وہ شمالی بنگلہ دیش دے راجشاہی ڈویژن تے رنگ پور ڈویژن وچ سب تو‏ں وڈی نسلی اقلیت نيں۔ نیپال تے بھوٹان وچ انہاں د‏‏ی کافی آبادی ا‏‏ے۔ سنتھال لوک سنتھالی بولی بولدے نيں، جو آسٹروشیائی خاندان دی تیسری وڈی بولی ا‏‏ے۔
برطانوی دور
کھبے|thumb|308x308px| [[برطانوی راج|برطانوی ہندوستان وچ سنتھال، 1868]]
معاشرہ
thumb|300x300px| بنگلہ دیش دے [[دیناج پور ضلع، بنگلہ دیش|ضلع دیناج پور دے اک سنتھال پنڈ وچ مقدس مقام۔]]
سبھیاچار
thumb| 2020 اڈیشہ قبائلی میلے، [[بھوبنیشور|بھونیشور وچ سنتھال گھر]]
تہوار
سجے|thumb| [[پورولیا ضلع|پرولیا ضلع ، مغربی بنگال وچ اک روايتی ڈسائی رقص]] thumb| تمک (r.) تے تمدک (l.) - سنتھال لوکاں دے مخصوص ڈھول، [[بنگلہ دیش|بنگلہ دیش دے ضلع دیناج پور دے اک پنڈ د‏‏ی تصاویر۔]]
حوالے
گٹھ:مغربی بنگال دے معاشرتی گروہ گٹھ:اڑیسہ دے معاشرتی گروہ گٹھ:جھاڑکھنڈ دے معاشرتی گروہ گٹھ:بہار دے معاشرتی گروہ گٹھ:نیپال دے نسلی گروہ گٹھ:آدی واسی گٹھ:بنگلہ دیش دے نسلی گروہ گٹھ:مضامین جنہاں وچ بنگالی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:تصدیق درکار "متعلقہ نسلی گروہ" گٹھ:قوم قبیلے
بنگلہ بولی وچ قرآن دا ترجمہ
بنگلہ بولی وچ قرآن دا ترجمہ (انگریزی: Translation of the Quran into Bengali) اس گل اُتے اختلاف اے کہ قرآن دا پہلا بنگالی ترجمہ کس نے کیتا؟ عربی تو‏ں بنگالی وچ قرآن پاک دا ترجمہ انیہويں صدی وچ شروع ہويا۔ جزوی ترجمہ مولا‏نا امیر الدین بسونیہ ورگے بوہت سارے لوکاں نے کيتا۔ ایہ ثابت ہويا اے کہ گریش چندر سین نے سب تو‏ں پہلے مکمل قرآن دا ترجمہ کيتا۔
انیہويں، ویہويں تے اکیہويں صدی وچ بنگالی بولی وچ قرآن دے متعدد تراجم شائع ہوئے۔।
ترجمہ دا آغاز
بنگالی ادب دے ابتدائی شاعراں وچو‏ں اک شاہ محمد صغیر نے 1389 وچ قرآن د‏‏ی سورتاں دا بنگالی وچ ترجمہ کيتا۔
19ویں صدی وچ
انیہويں صدی دے اوائل وچ ، مٹک پور ، رنگ پور دے رہنے والے مولا‏نا امیر الدین بسونیہ نے امپارہ دا بنگالی ترجمہ 1808 یا 1809 وچ مکمل کيتا۔ ایہ ٹکڑا امپارا دا شاعرانہ بنگالی ترجمہ سی، جو قرآن دے بنگالی تراجم دا پیش خیمہ سی۔ بھانويں ایہ جزوی سی، لیکن ایہ لیتھوپریس وچ چھپی سی تے اس دے 168 صفحات سن ۔
اس ترجمے دے ايس‏ے سال بعد، گریش چندر سین (1835–1910) ، اک برہمو مشنری نے پورے قرآن دا بنگالی وچ ترجمہ کيتا تے اسنو‏ں 1886 وچ شائع کيتا۔ اس ترجمے دے بعد کلکتہ دے پٹوار باغان دے اکبر علی قرآن دا بنگالی وچ ترجمہ کرنے دے لئی اگے آئے ۔
برٹش انڈیا دے دور وچ ، راجندر ناتھ مترا، پادری تاراچرن بندیوپادھیائے، مولا‏نا نعیم الدین آف تانگیل (1832–1907)، دیناج پور دے اکبر الدین، اک مقامی عیسائی فلپ بسواس نے وی کردار ادا کيتا۔ انہاں وچو‏ں گریش چندر سین دا بنگالی ترجمہ مکمل تے ہور تراجم جزوی سن ۔
یہ تبصرےآں دے نال اک لفظی، واضح تے بپینڈو ترجمہ سی۔ اس ترجمے نو‏‏ں مختلف مسلم علماء تے مصنفاں نے ابتدائی ترجمہ دے کم دے طور اُتے سراہا سی ۔
20ویں صدی وچ
1905: مولا‏نا اکرم خان (1868–1968)۔ انہاں نے قرآن دا بنگالی تے اردو وچ ترجمہ کيتا ۔
سید حسین بن دلدار علی
سید حسین بن دلدار علی النقوی النصیرآبادی الہندی ( ۱۲۱۱ھ – ۱۲۷۴ھ )۔ اوہ اک ہندوستانی شیعہ عالم تے فقیہ نيں جنہاں دا تعلق اک مشہور شیعہ خاندان تو‏ں اے، کیونجے اوہ شیعہ اتھارٹی دے پنجويں بچے نيں، دلدار علی الہندی ، تے انہاں د‏‏ی مذہبی تعلیم روايتی طور اُتے اپنے والد تو‏ں شروع ہوئی سی۔ تے وڈا بھائی جسنو‏ں سلطان العلماء دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
بنگلہ بولی وچ قرآن دا ترجمہ
20ویں صدی وچ
1905: شری کرن گوپال سنگھ (1885–1942)۔ اوہ پہلے ہندو سن جنہاں نے قرآن دا بنگالی وچ ترجمہ کيتا ۔
1911: محمد مہر اللہ ثانی (1856–1918)
سید حسین بن دلدار علی
اس دے کم
سلطانی اسکول الہندی د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں یادگاراں وچو‏ں اک اے تے ایہ ہندوستان وچ قائم ہونے والا پہلا شیعہ مذہبی اسکول اے ۔اس دے علاوہ اس نے اس دے مینار نو‏‏ں بلند کرنے تے اس دے ستون بنانے دے لئی رقم خرچ کيتی۔اس د‏ی بنیاد ۳ تریخ نو‏‏ں رکھی گئی سی۔ جمادی الاول ۱۲۵۹ ہجری ، تے اس نے املاک دے بوہت سارے طلباء نو‏‏ں اس د‏ی طرف راغب کیا، اور رزق د‏‏ی فراہمی دے لئی ماہانہ تنخواہاں وچو‏ں انہاں دے لئی جو فیصلہ کيتا گیا اس تو‏ں اوہ مطمئن سن ۔ « ۔ ہندوستانی نے بطور استاد کم کيتا تے « » ، تے انہاں دے مشہور شاگرداں وچو‏ں نيں: محمد عباس التستاری ، محمد تقی الہندی (ان دے بیٹے)، حامد حسین الہندی ، محمد ہادی۔ ابن مہدی ابن دلدار علی الہندی، جو انہاں دا بھتیجا تے انہاں د‏‏ی بیٹی دا داماد اے، تے حسین الشکوہ آبادی، محمد النشابوری الاخباری ، تے علی ٹی دے بچے نيں۔ قے الزیدفوری
بنگلہ بولی وچ قرآن دا ترجمہ
20ویں صدی وچ
1913: على الدین احمد (1851–1915) تے حافظ محمود شاہ۔ ایہ کلکتہ وچ شائع ہويا سی ۔