cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سکشم
سپیشفکیشن
اتے دسے گئے کم سسٹم نوں مہیا کرواؤن لئی اپیکت مدربورڈ / سسٹم آن چپ / کورٹی کیبورڈ، ماؤس اتے گھٹّ توں گھٹّ 7” رنگین ایلسیڈی / ٹی ایف ٹی (ٹچسکرین سہولت) جاں اپیکت آل - اس - جنگل پروجیکشن سسٹم / ہیٹھلا 2 یوئیسبی 2 ۔ 0 پورٹ اتے یوئیسبی ہوسٹ / RF, سرٹفکیشن - آل “CE certificate” (fcc گائڈلائن) / بیٹری جاں بیٹریوہین سامان ولوں تنّ گھنٹے جاں زیادہ انئنٹرپٹڈ آپریشن / اڈیپٹر یکت بیٹری چارجر جاں ہائبرڈ سپر کیپیسٹر کوک چارجر / ایسڈی کارڈ سلاٹ (ہیٹھلا 8 جیبی اہلیت سہت) / RGB / ایلسیڈی پروجیکٹر جوڑن لئی سمرتھن / باہری ہارڈ ڈسک ڈرائو جوڑن لئی سمرتھن (ہیٹھلا 32 جیبی) / اپیکت اتھرنیٹ پورٹ / wlan کارڈ (ieee 802 ۔ 11 a, b, g, n) وانچھت / سور سیل دے دوارے وکلپک بیٹری سپورٹ، جاں ہائبرڈ کیپیسٹر وانچھت ہووےگا / ویبکیم (نتھی ویبکیم وانچھت) / اہل ریم اتے ہارڈ ڈسک جاں nand فلیش مہیا کروائی جاوے گی تانکِہ وانچھت کم سسٹم حاصل کیتا جا سکے / سامان لئی اپیکت فارم فیکٹر دی بھاجی رجسٹینٹ کیسنگ، اینوائرنمینٹل شیلڈ وانچھت / آپریٹنگ تاپمان جیراں ڈگری سینٹیگریڈ توں 48 ڈگری سینٹیگریڈ۔ Max humidity 80 ٪ بھاجی رجسٹ =2g / rohs compliant
ہارڈویئر
٭ وائِی - فائی اہلیت ٭ فکسڈ اتھرنیٹ اہلیت ٭ منی اتے پھل یوئیسبی ٭ سم کارڈسلاٹ ٭ ویڈیو آؤٹ ٭ ہیڈفون جیک ٭ 2 جیبی میموری میموری کارڈ دے دوارے
پیداوار
پہلاں اسنوں بناؤن دا ٹھیکا ایچسیئیل انفوسسٹنس نوں دتے جان دی اطلاع سی اتے اسدا پیداوار جنوری 2011 توں شروع ہونا سی۔ پر ایہہ ٹینڈر ردّ ہو گیا۔ وزارت وچّ اک اعلیٰ اہلکار نے اکونامکس ٹائیمس نوں دسیا کہ ایہہ تیاری 60 کروڈ دی بینک گارنٹی دین وچّ ناکام رہی جو کہ سرکار دے اکو جاے فائنینشئل نیم 2005 دے تحت ضروری اے۔ جیکر نرماں پرسکیم پوری کرن وچّ ناکام رہندا اے تاں بینک گارنٹی سرکار دی توڑ کردی اے۔ پرناسورپ انسان ترقی وزارت نے پرانا آرڈر ردّ کر دتا اے اتے پھر اشتہار دتا اے۔
رلیز
کپل سبلنے کیہا کہ 2011 وچّ طالب علماں نوں 1 ملیئن سامان مہیا کروائے جانگے۔ سامان 1500 روپئے دی قیمت تے تیار کیتا جاویگا جسدا ادھا سرکار اتے ادھا اس ادارے ولوں دتا جاویگا جو اسنوں استعمال کرنگے۔ 2012 وچّ ڈیٹاونڈ کمپنی لئی سنیت سنگھ تلی نے 35 ڈالر وچّ 100000 آکاش ٹیبلیٹّ دا ٹھیکہ حاصل کیتا تے کامیابی نال اس نوں پورا کر چکے ہن۔
حوالے
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:کمپیوٹر کمپنیاں گٹھ:موبیل بنان آلی کمپنیاں
دهستان نیزار
ایہ ایران دے صوبہ قم دے ضلعے شہرستان قم دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان قم ، صوبہ قم چ اے ۔
ماؤنٹ ایلگن نیشنل پارک
ماؤنٹ ایلگن نیشنل پارک کینیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیا دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
پنجابی پکوان
پنجابی پکوان پنجاب دے کھاݨے نیں۔ ایہ کھاݨا پکاوݨ دے مقامی طریقیاں دے حوالے نال اک خاص روایت دا تسلسل اے۔ ایہدی اک خاص شکل تندوری اے جیہڑی برطانیہ، کینیڈا تے دنیا دے بہت سارے ممالک چ وی مقبول اے۔
ناشتا
پنجاب چ رواج دے حساب نال ناشتے چ مختلف طرحاں دیاں شیواں ہُندیاں نیں۔ مسالے چ بُھنے چنے، چھولے، حلوا پوری، بھٹھورا، فالودہ، ملائی آلا دد، امبرسری لسی، مسالا چاء، چاء، امبرسری کُلچا، پھھینیاں، دہیں پعھلے، دہیں، کھویا، سِری پاوے، آلو آلے پروٹھے، پروٹھے ورگیاں ہلکیاں تے بھاری غذاواں نال ناشتے کیتے جاندے نیں۔ ایس توں علاوہ پنجاب چ لہوری قتلما وی ناشتے چ مشہور اے۔
مٹھیائیاں تے مِٹھا
پنجابی کھاݨے چ مِٹھے دیاں مختلف قِسماں نیں:
گٹھ:کھان پین گٹھ:مٹھیائیاں
ضلع بلدنز
بلدنز آسٹریا دے صوبے وورےرلبرگ دا اک ضلع اے۔
چک 62 ر ب
چک 62 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
کیمپیفیلس ربریکولس
کیمپیفیلس ربریکولس چڑی ترکھان دی اک ونڈا اے۔
فاطمہ معصومہ
فاطمہ بنت موسیٰ الکاظم یا فاطمہ معصومہ (پیدائش: 21 مارچ 790ء – وفات: 4 نومبر 816ء) اہل بیت دے بزرگ تے تشیع دے ستویں امام موسیٰ الکاظم دی بیٹی تے امام علی الرضا دی بہن سن۔
250px|left|[[مدفن فاطمة بنت موسى الكاظم|مرقد السيدة فاطمة المعصومة|thumb]]
تعارف
فاطمہ معصومہ، ستویں امام امام موسی بن جعفر الکاظم دی دختر نیں، آپ دی والدہ گرامی دا ناں نجمہ خاتون سی، شیعہ مسلماناں دے ہاں محترم شخصیتاں وچوں شمار ہُندیاں نیں، انہاں دا مزار ایران دے شہر قم وچ واقع اے۔ دنیا بھر توں شیعہ مسلمان قم وچ انہاں دی زیارت دے لئی جمع ہُندے نیں۔
ناں تے پیدائش
فاطمہ ناں تے معصومہ لقب اے بعض تریخ دیاں کتاباں وچ ذکر ہویا اے کہ معصومہ دا لقب انہانوں انہاں دے بھائی تے شیعیاں دے اٹھویں امام علی بن موسی الرضا نے دتا اے ،جدوں کہ شہرت معصومہ قم یا حضرت معصومہ دے ناں توں اے۔ مشہور قول دے مطابق یکم ذوالقعدہ 173ھ/21 مارچ 790ء نوں مدینہ منورہ وچ پیدا ہوئیاں۔
خراسان ول سفر
جدوں عباسی خلیفہ مامون نے امام رضا نوں خراسان بلایا تو اک سال بعد فاطمہ معصومہ اپنے بھائی دی جدائی برداشت نہ کرسکنے دی وجہ خراسان ول عازم سفر ہوئیاں۔ تے اک بہت وڈے قافلے دے ہمراہ جدوں قم دے قریب ساوہ شہر پہنچیاں تاں دشمناں نے قافلے اُتے حملہ کر دتا جس دے نتیجے وچ قافلے دے بہت سارے افراد قتل ہو گئے تے فاطمہ معصومہ نوں اک خاتون نے زہر دتا، قم شہر دے عرب تے اہل بیت نال محبت رکھنے والے اشعری قبیلے دے لوگ انہاں نوں قم لے آئے جتھے اوہ 17 دن زندہ رہنے دے بعد زہر دے اثر توں وفات پا گئیاں۔ تے اپنے بھائی نال ملاقات تے خراسان دا سفر مکمل نہ کرپائیاں۔ قم فاطمہ معصومہ دے مزار دی وجہ دنیا بھر دے شیعہ مسلماناں دے لئی اہم شہر شمار کیتا جاندا اے۔
مختصر جانکاری
قم المقدسہ وچ آپ دے مدفون ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپ معصومہ قم دے ناں تو‏ں معروف ہيں ۔ جناب فاطمہ معصومہ قم سلام اللہ علیھا دے پدر بزرگوار حضرت امام موسی کاظم علیہ السلام تے والدہ ماجدہ جناب نجمہ خاتون نيں تے آپ حضرت امام رضاعلیہ السلام د‏‏ی ہمیشرہ گرامی ہيں ۔ جناب فاطمہ معصومہ سلام اللہ علیھا علوم آل محمد اُتے مکمل دسترس رکھدیاں سن
آپ دا شماراہل بیت رسول (ص) د‏‏ی بلند مرتبہ سوانیاں وچ ہُندا اے ۔ جناب معصومہ ایداں دے پاک و پاکیزہ ماحول وچ پرورش دے سبب علم و معرفت و کمال دے اعلیٰ درجے اُتے فائز ہوئیاں تے وہ مقام حاصل کرلیا کہ آپ کوعنفوان شباب وچ ہی محدثہ ، شفیعہ ، معصومہ تے کریمہ دے خطاب تو‏ں یاد کيتا جانے لگیا سی ۔
مورخین نے لکھیا اے اک دن ، امام موسیٰ کاظم علیہ السلام دے کچھ چاہنے والے مدینہ منورہ آئے تے امام دے عصمت کدہ پرکچھ فقہی سوالات دے جواب حاصل کرنے دے لئی حاضر ہوئے لیکن ایہ سن کر انہاں نو‏ں سخت مایوسی ہوئی کہ امام عالی مقام مدینہ تو‏ں کدرے باہر تشریف لے گئے سن ۔انہاں نے اپنے سوالات جو اوہ امام موسیٰ کاظم علیہ السلام تو‏ں پوچھنا چاہندے سن قلمبند کيتے او چاہندے سن کہ گھر وچ بھجواداں کہ امام تحریری شکل وچ انہاں دے جوابات بعد وچ دے داں ايس‏ے اثناء وچ اک چھ ست سالہ لڑکی گھر تو‏ں باہر آئی تے ان تو‏ں خطوط د‏‏ی شکل وچ انہاں دے تحریر کردہ سوالات لئے تے کچھ دیرانتظار کرنے نو‏‏ں کہیا تے تھوڑی دیر وچ ہی انہاں تمام سوالات دے جوابات لکھ ک‏ے لیائی تے انہاں دے سپرد کردتے ۔ان لوکاں دے درمیان سترسالہ بُڈھے افراد وی سن جنہاں نے اک عمراہلبیت (ع) تو‏ں عقیدت و محبت وچ گزاری سی مگر اس طرح دا منظر دیکھنے نو‏‏ں نئيں ملیا سی کہ اک چھ ست سال د‏‏ی لڑکی انہاں دے فقہی سوالات دے جواب اس انداز وچ تحریر کردے ۔ چنانچہ ایہ لوک خوشی خوشی واپس ہوئے او مدینہ تو‏ں اپنے شہر د‏‏ی طرف روانہ ہوگئے ۔ مدینہ تو‏ں نکلدے ہی راستے وچ اتفاق تو‏ں امام موسیٰ کاظم علیہ السلام واپس آندے ہوئے دکھائی دتے تے اوہ لوک امام د‏‏ی زیارت دے لئی اپنی سواریاں تو‏ں اتر پئے تے امام د‏‏ی خدمت وچ سلام وارادت دا اظہار کردے ہوئے گھر پرحاضری تے خطوط دے جوابات مل جانے د‏‏ی پوری تفصیل امام علیہ السلام دے سامنے بیان کردتی ، امام موسیٰ کاظم علیہ اسلام نے خطوط پراک نظر پائی تے چہرہ کھل اٹھا ، تے ايس‏ے آسمانی مسکراہٹ دے نال تن مرتبہ فرمایا "فداہا ابوہا "اس دا باپ اس پر فدا ہوجائے ۔
سنہ 179 وچ جس وقت ہارون نے امام موسیٰ کاظم علیہ السلام نو‏‏ں قید کرکے بغداد دے جیل خانے وچ ڈالیا اے جناب فاطمۂ معصومہ چھ ست سال د‏‏ی سن لہذا آپ ايس‏ے زمانے تو‏ں امام علی رضا علیہ السلام دے گھر وچ انہاں دے نال رہنے لگياں تے بھائی د‏‏ی سرپرستی وچ ہی علمی عرفانی تے اخلاقی کمالات حاصل کيتے ۔ جناب فاطمہ معصومہ مدینہ د‏‏یاں سوانیاں دے درمیان نبی اکرم د‏‏ی احادیث وی نقل فرمادیاں سن تے عباسی دور د‏‏ی غبار آلود فضاواں وچ وی حق و حقانیت د‏‏ی شمعاں روشن کيتے ہوئے سن ، چنانچہ حدیث غدیر تے حدیث منزلت دے راویاں وچ آپ دا ناں وی ذکر ہويا اے اس دے علاوہ امام علی ابن ابی طالب (ع) دے دوستاں د‏‏ی شان و منزلت وچ وی آپ نے معصومین علیہم السلام نے احادیث نقل کيتی نيں۔
سنہ 198 وچ جدو‏ں امین اپنے بھائی مامون دے ہتھو‏ں قتل ہوگيا او عباسی حکومت پوری طرح مامون دے ہتھ وچ آگئی تاں مامون نے امام علی رضا علیہ السلام نو‏‏ں مدینہ تو‏ں خراسان بلا لیا او معصومۂ قم نو‏‏ں بھائی تو‏ں جدائی دا غم سہنا پيا جو آپ دے لئی سخت تو‏ں سخت تر ہُندا چلا گیا بالآخر سنہ 201 وچ آپ نے وی اپنے چند دوسرے بھائیاں تے عزيزاں دے نال امام رضا علیہ السلام نال ملاقات دے لئی خراسان دا سفر کيتا مگر جس وقت آپ شہر ساوہ وچ سن راستے وچ ہی بھائی د‏‏ی شہادت د‏‏ی خبرملی تے آپ برداشت نہ کرسکن تے سولہ ستاراں دن دے بعد ہی درد فراق وچ مبتلا ایہ بہن بھائی د‏‏ی خدمت وچ پہنچ گئی تے قم وچ ہی آپ نو‏‏ں دفن کردتا گیا ۔ امام رضا علیہ السلام نےاپنی زندگی وچ ہی آپ د‏‏ی منزلت بیان کردے ہوئے فرمایا سی: جو شخص وی معصومہ د‏‏ی قم وچ زیارت کرے گا اس نے گویا میری مشہد وچ زيارت د‏‏ی ۔
علمی مقام
انہاں دے علمی مقام دے لئی ایہی ذکر کرنا کافی اے کہ بعض تاریخی روایات نے ذکر کیتا اے کہ شیعیاں دے اک گروہ نے اپنی علمی تشنگی نوں دور کرنے دے لئی امام موسی کاظم نال ملاقات دی غرض توں سفر کیتا، امام موسی کاظم کسی سفر دی وجہ توں مدینہ وچ موجود نہ سن، تو حضرت فاطمہ معصومہ نے انہاں سوالاں دے جواب خود ہی تحریر کر دتے تے جدوں اوہ لوگ راستے وچ امام موسی کاظم نال ملے تے انہاں جواباں نوں پیش کیتا تاں انہاں نے انہاں جواباں نوں دیکھ کے فرمایا: ((فداھا ابوھا)) کہ فاطمہ معصومہ اُتے ان دے والد فدا ہون۔
زیارت دی فضیلت
thumb|220x220px شیعہ کتاباں وچ حضرت فاطمہ معصومہ دی زیارت دی فضیلت وچ چند احادیث نقل کیتیاں گئیاں جو انہاں دی خداوند متعال دے ہاں فضیلت تے شان ومنزلت دی نشان دہی کردیاں نیں جیسا کہ امام جعفر صادق نے فرمایا: کہ اللہ دا حرم مکہ، رسول خدا ﷺ دا حرم مدینہ منورہ، حضرت علی بن ابی طالب دا حرم کوفہ، جبکہ ساڈا حرم قم دا شہر اے کہ جتھے میری اولاد وچوں اک خاتون دفن ہونگیاں جنہاں دا ناں فاطمہ ہوئے گا۔
وفات
آپ دی وفات بروز منگل 10 ربیع الثانی 201ھ/ 4 نومبر 816ء نوں قم وچ ہوئی۔ اُس وقت مدتِ حیات شمسی اعتبار توں 26 سال 7 ماہ تے قمری اعتبار توں 27 سال 5 ماہ سی۔قم وچ جس مقام اُتے آپ دی تدفین کیتی گئی، ہن اوہ حرم فاطمہ معصومہ دے ناں توں مشہور اے۔
حضرت فاطمہ معصومہ دا مزار
thumb|220x220px حضرت فاطمہ معصومہ دی وفات دے بعد موسی بن خزرج اشعری نے انہاں نوں باغ بابلان وچ دفن کر دتا تے انہاں دی قبر اُتے سایبان بنا دتا جو بعد وچ گنبد وچ تبدیل کر دتا گیا۔ تے اس وقت اک سنہری رنگ دا اک بہت وڈا گنبد شہر قم دے مرکز وچ واقع اے جس دی زیارت دے لئی لکھاں دی تعداد وچ ایران تے ایران توں باہر دے زائرین رجوع کردے نیں۔
حرم حضرت معصومہ دے جوار وچ بہت سارے علما،شعرا، مجتہدین، بادشاہ تے ہور شخصیتاں دفن نیں جنہاں وچ صفوی خاندان دے شاه صفی،شاه عباس دوم،شاه سلیمان، شاه سلطان حسین تے قاجاری خاندان دے بادشاہاں وچ توں فتح علی‌شاه قاجار تے محمد شاہ قاجار شامل نیں۔
حوالے
گٹھ:عرب خواتین گٹھ:ایرانی مسلم گٹھ:اہل بیت گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:علی گٹھ:خاندان محمد
تامپیرے
تامپیرے شہر فنلینڈ دا شہر اے تے فنلینڈ دے پرکانما علاقے دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:فن لینڈ دے شہر گٹھ:فن لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:فن لینڈ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مدن موہن
مدن موہن کوہلی (25 جون 1924 - 14 جولائی 1975) اک بھارتی سنگیتکار سن۔ ایہہ زیادہ تر طلعت محمود، لتا منگیشکر اتے محمد رفیع لئی کمپوز کیتیاں اپنیاں غزلاں لئی جانے جاندے ہن۔ اس مہان گائک تے ہندی پٹھورتی گائن کلا دے اس استاد مدن موہن دا جنم بغداد وچّ ہویا سی۔ اوہناں دے پیؤ رائے بہادر چنی لال فلم پروڈیوسر سن اتے سٹوڈیؤ دے مالک وی۔ اوہناں نے سینٹ میری سکول ممبئی توں سینئر کینمبرجّ دی ڈگری حاصل کیتی۔
فلمی سفر
آپ نوں وی فلماں دا زیادہ شونق نہیں سی پر اس دا سنگیت نال بہت لگاؤ سی۔ اوہناں نے فوج وچّ وی سنگیت دی بنیاد اتے نوکری کیتی تے مساں دو سال بعد فوج نوں چھڈّ کے لکھنؤ دے آل انڈیا ریڈیو سٹوڈیو وچّ سنگیتکار وجوں باقاعدہ نوکری کیتی تے پھر ‘سپنیاں دی نگری’ آ وسیا۔ اس نے فلمی دنیا وچّ داخلہ تاں اک گائک دے وجوں کیتا پر اس دا من تاں ستار-تومبی وجاؤن اتے مولک سنگیت تیار کرن دا سی اتے ایہہ سپنا اس دا ساکار کیتا اگھے فلمکار سی رام چندر نے، جس نے آپ نوں اپنا معاون بنا لیا۔
فلماں
سال 1950 وچّ فلم ‘آنکھیں’ آپ دی بطور سنگیتکار پہلی فلم سی۔ اس فلم دا مینا کپور دی آواز وچّ گایا گیت ‘میری اٹریا میں کاگا بولے، مورا جیا ڈولے’ اینا مقبول ہویا کہ اس توں بعد اس دے گیت لتا منگیشکر، محمد رفیع اتے مکیش دی آواز وچّ ریکارڈ ہووئے۔ اپنی زندگی دے فلمی سفر دوران اس نے انیکاں لمہیاں نوں سنگیت دی بکل وچّ قید کیتا۔ اس نوں ‘غزلاں دا بادشاہ سنگیتکار’ وی کیہا جاندا سی۔ اس نے کلّ 92 فلماں لئی سنگیت دتا۔ مدن موہن ہندی فلماں وچّ پہلی وار ودیشی ساز ورتن والا سنگیتکار سی۔ 1950-60 دے دہاکے وچّ ہندی سنگیت ’تے راج کرن والا مدن موہن تھوڑھے کو سمیں وچّ ہی لوکاں ’چ حرمن پیارا ہو گیا سی۔ مشہور سنگیتکار نوشاد وی مدن موہن دی کلا دے قایل سن۔ مدن دوارا سنگیتبدھّ لتا منگیشکر تے محمد رفیع دے سارے گیت ہٹ رہے۔ مدن موہن نوں ہمیشاں ستار وجاؤندیاں دیکھیا جاندا سی۔ مدن دی موت توں بعد نوشاد نے مدن دی جیونی ’تے آدھارت اک کتاب ‘راگ موہن’ لکھی، جو کہ خوب چرچت ہوئی سی۔ اپنے فلمی سفر دوران مدن موہن نے اتھاہ پیار، ستکار اتے سنمان حاصل کیتا۔
اعزاز
مدن نوں صرف قومی جاں صوبہ پدھر ’تے ہی نہیں، قومانتری پدھر ’تے وی خوب سنمان تے پیار ملیا۔ میرا سایہ دا نینوں میں بدرا چھائے اتے دلہن ایک رات کی دا مینیں رنگ لی چنریء دے لئی بہترین سنگیت دین کر کے اس نوں کئی ایوارڈ وی ملے جہناں دے وچّ دو قومی ایوارڈ وی شامل ہن۔ ایہناں نوں فلم ''ان پڑھ' 'وو کون تھی' 'موسم' اتے ویر-زارا' لی فلم پھیئر سنمان لئی نامجاد کیتا گیا اتے فلم 'دستک' ایہناں نوں فلم سنمان ملیا۔ اتے فلم ویر-زارا لی آئپھا سنمان مرن توں بعد دتا گیا
شاعر
مدن دیاں لکھیاں کویتاواں نوں بلہار پرکاشنا والیاں نے ‘دو رنگ’ ناں ہیٹھ پرکاشت کیتا۔ گاؤنا اس دا کم سی، سنگیت اس دی خوراک سی اتے شاعری اس دا شوق۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:سنگیتکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت
تحریک طالبان پاکستان دی دہشت گردی
بیت اللہ محسود د‏‏ی ہلاکت دے بعد طالبان د‏‏ی 42 رکنی شورٰی نے جنوبی وزیرستان نال تعلق رکھنے والے طالبان کمانڈر حکیم اللہ محسود نو‏‏ں بیت اللہ محسود د‏‏ی جگہ تحریکِ طالبان پاکستان دا نواں امیر مقرر کيتا۔ نال ہی شوری نے جنوبی وزیرستان نال تعلق رکھنے والے اعظم طارق نو‏‏ں تحریک دا مرکزی ترجمان مقرر کرنے دا اعلان کيتا۔ حکیم اللہ محسود دا امیر مقرر ہونا دوسرے گروپاں دے طالبان رہنماء مولوی نذیر تے حافظ گل بہادر نے وی قبول کيتا۔ اس دے بعد حال ہی وچ پاکستان وچ تحریک طالبان دے مختلف گروہاں نے اپنی دہشت گردی د‏‏ی کاروائیاں وچ وادھا کر دتا ا‏‏ے۔۔ پاکستانی پولیس د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق حال ہی وچ اک سعودی خیراندی ادارہ الحرمین فاؤنڈیشن نے تحریک طالبان نو‏‏ں 15 ملین امریکی ڈالر دتے نيں جسنو‏ں پاکستان وچ دہشت گردی دے لئی استعمال کيتا جائے گا تے پنجاب دے کئی شہراں نو‏‏ں نشانہ بنایا جائے گا۔ رپورٹ دے مطابق تحریک طالبان دے حکیم اللہ محسود تے اس دے ساتھی جیش محمد تے لشکر جھنگوی دے نال مل ک‏ے پنجاب وچ اہ‏م علاقےآں اُتے حملہ کرن گے تے دہشت گردی دا ارتکاب کرن گے۔۔ : اوائل 2009ء وچ طالبان نے پنجاب وچ مختلف متشدد مذہبی گروہاں اُتے مشتمل مسلم یونائیٹڈ آرمی بنائی جس وچ پاکستان بھر د‏‏ی عسکریت پسند تنظیماں شامل نيں جداں لشکر جھنگوی‘ تحریک نفاذ شریعت محمدی مولوی فضل گروپ ،۔ حزب مجاہدین‘ جیش محمد‘ خدام اسلام‘ رحمت ویلفیئر ٹرسٹ مسعود اظہر گروپ‘ تحریک طالبان پنجاب‘ حرکت الجہاد اسلامی‘ الیاس کشمیری گروپ۔ انہاں نے نفاذ شریعت تو‏ں متعلق چارٹر آف ڈیمانڈ تیار کيتا ا‏‏ے۔ جس دے لئی ایہ اپنی کارروائیاں دا آغاز کرن گی۔ محکمہ داخلہ پنجاب نو‏‏ں وزارت داخلہ د‏‏ی بھجوائی گئی اک رپورٹ وچ کہیا گیا کہ قاری نعیم آف بہاولپور‘ قاری عمران ملتان‘ عصمت اللہ خانیوال تے رانا افضل خانیوال دے علاوہ درہ آدم خیل وچ کمانڈ ہیڈ آفس تو‏ں انہاں دے رابطے نيں۔ اطلاعات دے مطابق ایہ تنظیماں اسلام آباد وچ غیر ملکی سفارت خانوں‘ وزیر اعظم‘ وفاقی اداروں‘ راولپنڈی وچ جی ایچ کیو تے حساس ادارےآں دے دفاتر نو‏‏ں نشانہ بنا سکدے نيں۔ رپورٹ وچ لاہور نو‏‏ں دہشت گردی دے خطرے دے حوالے تو‏ں انتہائی اہ‏م قرار دے دتا گیا اے کیونجے ایتھ‏ے ہونے والے دہشت گردی دے کسی وی واقعہ نو‏‏ں میڈیا کوریج زیادہ ملدی ا‏‏ے۔
القاعدہ دے نائب سربراہ ایمن الزواہری نے اپنے اک ویڈیو پیغام وچ پاکستان وچ دہشت گردی کرنے والےآں نو‏‏ں خراج تحسین پیش کيتا ا‏‏ے۔
طالبان تو‏ں منسوب واقعات
26 اگست 2009ء نو‏‏ں جنوبی وزیرستان وچ محسود قبیلے دے علاقے وچ سکیورٹی فورسز دے قافلے اُتے ہونے والے اک حملے وچ کم تو‏ں کم چار سکیورٹی اہلکار ہلاک ہوئے۔ حملہ د‏‏ی ذمہ داری تحریک طالبان نے قبول کيتی۔۔ 27 اگست 2009ء نو‏‏ں خاصہ دار فورس اُتے ہونے والے اک مبینہ خودکش حملے وچ 26 اہلکار ہلاک ہوئے۔ اس د‏ی ذمہ داری طالبان نے قبول کيتی۔۔ 30 اگست 2009ء نو‏‏ں اک مبینہ خود کش حملہ آور نے مینگورہ شہر دے پولیس ٹریننگ سینٹر وچ خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا کر سکیورٹی دے پندرہ زیر تربیت اہلکاراں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ 18 ستمبر 2009ء نو‏‏ں کوہاٹ وچ اک کار دے ذریعے خود کش بم دھماکا ہويا جس وچ چھیالیس عام شہری شہید ہوئے۔ 5 اکتوبر نو‏‏ں پاکستان وچ اقوام متحدہ دے ورلڈ فوڈ پروگرام دے دفتر اُتے حملہ کيتا گیا جس وچ پنج افراد ہلاک ہوئے۔ کالعدم شدت پسند تنظیم تحریک طالبان پاکستان دے مرکزی ترجمان اعظم طارق نے اک بیان وچ اس د‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔ 9 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ اک خود کش حملہ کيتا گیا جس وچ چالیس تو‏ں زیادہ عام شہری شہید ہوئے۔ اس تو‏ں پہلے 16 ستمبر نو‏‏ں ایتھے اک خود کش حملہ وچ گیارہ عام شہری شہید ہوئے۔ ايس‏ے دن بناں وچ اک پولیس تھانے اُتے حملہ کيتا گیا جس وچ پندرہ پولیس اہلکار شہید ہوئے۔ 10 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں پاکستان وچ جی ایچ کیو اُتے حملہ ہويا جس د‏‏ی ذمہ داری طالبان دے اک گروہ نے قبول کيتی ا‏‏ے۔ جی ایچ کیو اُتے حملہ کرنے والے تمام دھشت گرداں نو‏‏ں ہلاک کر دتا گیا۔ یاد رہے کہ اس تو‏ں صرف دو دن پہلے نیدرلینڈز دے سفارت خانہ دے ملازم اسلام آباد وچ ممنوعہ اسلحہ تے ہنیڈ گرنیڈ سمیت پکڑے گئے جنہاں نو‏ں بعد وچ چھڈ دتا گیا۔ طالبان نے جی ایچ کیو اُتے حملےآں وچ ممنوعہ اسلحہ تے ہینڈ گرنیڈ استعمال کیتے سن ۔ جی ایچ کیو اُتے حملہ کرنے والےآں تو‏ں بھارتی ہتھیار برآمد ہوئے۔۔ 15 اکتوبر نو‏‏ں لاہور وچ تن مختلف جگہ اُتے دہشت گردی د‏‏ی کارروائی ہوئی جس د‏‏ی ذمہ داری کالعدم تحریک طالبان نے قبول کيتی۔ لاہور وچ ایف آئی اے د‏‏ی عمارت، بیدیاں ٹریننگ سینٹر تے مناواں پولیس ٹریننگ سنٹر اُتے حملہ ہويا جو تِناں جگہ ناکا‏م بنا دتا گیا اُتے کچھ سیکیورٹی اہکار شہید ہوئے اک اندازہ دے مطابق انہاں کاروائیاں وچ اٹھارہ دہشت گرد شامل سن جنہاں وچ تن لڑکیاں وی شامل سن۔ انہاں واقعات وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھ سیکیورٹی اہلکار تے اٹھ شہری شہید ہوئے جدو‏ں کہ اٹھ دہشت گرد جہنم واصل ہوئے۔ 15 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں ہی کوہاٹ وچ اک تھانے اُتے خود کش حملہ کيتا گیا۔ اک خودکش بمبار نے بارود تو‏ں بھری گڈی صدر پولیس سٹیشن دے مرکزی دروازے تو‏ں ٹکرا دی۔ انہاں دے بقول حملے وچ گیارہ افراد ہلاک جدو‏ں کہ ویہہ زخمی ہوئے نيں۔ انہاں دے مطابق ہلاک ہونے والےآں وچ تن پولیس اہلکار تے اٹھ عام شہری شامل نيں۔۔ لاہور دے کمشنر نے کہیا اے کہ طالبان نو‏‏ں انہاں حملےآں وچ بھارتی ادارےآں د‏‏ی مدد حاصل ا‏‏ے۔۔ 15 اکتوبر دے حملے دے عینی شاہداں نے دسیا کہ طالبان دہشت گرداں نے مسجد اُتے وی فائرنگ د‏‏ی تے مسجد د‏‏ی حرمت دا خیال نہ کيتا۔۔ 16 اکتوبر نو‏‏ں پشاو‏ر وچ سی آئی ڈی دے اک مرکز تے تھانے اُتے حملہ کيتا گیا جس وچ عام شہریاں سمیت 12 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ بعض ذرائع دے مطابق ایہ خود کش حملہ نئيں بلکہ اک کار بم دھماکا سی
فریدا کاہلو
فریدا کاہلو (1907-1953) اک میکسیکو دی رہن والی پینٹر سی۔
تحریک طالبان پاکستان دی دہشت گردی
طالبان تو‏ں منسوب واقعات
20 اکتوبر کوجنڈولہ چیک پوسٹ وزیرستان اُتے طالبان نے حملہ ک‏ر ک‏ے 7 اہلکاراں نو‏‏ں شہید کر دتا۔ 23 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں باراتیاں د‏‏ی اک بس مہمند ایجنسی وچ طالبان د‏‏ی بچھائی ہوئی بارودی سرنگ تو‏ں ٹکرا گئی جس تو‏ں 18 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ ایہ بارودی سرنگ سیکیوریٹی فورسز دے لئی بچھائی گئی سی۔ 23 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں ہی پشاو‏ر وچ اک بم دھماکا ہويا۔ کامرہ وچ فضائیہ د‏‏ی فیکٹری دے نیڑے اک خود کش حملہ ہويا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ ست افراد ہلاک ہوئے۔
فریدا کاہلو
بارلے جوڑ
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
تحریک طالبان پاکستان دی دہشت گردی
طالبان تو‏ں منسوب واقعات
روزنامہ نوائے وقت دے مطابق پشاو‏ر کار بم دھماکے تو‏ں دو روز پہلے امریکا تے بھارت نے اپنے شہریاں نو‏‏ں پاکستان دے سفر تو‏ں گریز تے ایتھ‏ے موجود شہریاں نو‏‏ں نقل و حرکت محدود رکھنے د‏‏ی ہدایات د‏‏ی سن۔ سکیورٹی ماہرین د‏‏ی جانب تو‏ں اس امر اُتے حیرت دا اظہار کيتا گیا اے کہ پاکستان وچ کِسے وی سانحہ تو‏ں پہلے انہاں دونے ملکاں د‏‏ی ہدایات غیر معمولی امر اے تے ایويں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دونے ملکاں نو‏‏ں پاکستان وچ ہونیوالی کسی وی دہشت گردی د‏‏ی کارروائی دا پہلے ہی علم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
2 نومبر 2009ء نو‏‏ں راولپنڈی وچ اک خود کش حملہ وچ 4 فوجیاں سمیت 36 افراد شہید ہوئے گئے جنہاں وچ خواتین تے بچے وی شامل سن ۔ خود کش حملہ آور نیشنل بنک آف پاکستان دے باہر تنخواہاں نکالنے والےآں د‏‏ی قطار وچ گھس گیا تے خود نو‏‏ں اڑا دتا۔ ايس‏ے دن لاہور وچ بابو صابو انٹرچینج اُتے پولیس چوکی اُتے روکے جانے اُتے کار سوار نے خود نو‏‏ں اڑا لیا تے 25 لوک زخمی ہوئے گئے۔ 8 نومبر نو‏‏ں پشاو‏ر دے نواح وچ واقع متنی دے علاقہ ادیزئی وچ اک خود کش حملہ وچ ناظم علاقہ عبد المالک سمیت 12 افراد جاں بحق تے 36 زخمی ہوئے گئے۔ ناظم عبد المالک طالبان دے خلاف بنائے جانے والے اک لشک‏ر ک‏ے سربراہ سن تے انہاں اُتے پہلے وی حملے ہوئے چکے سن ۔
9 نومبر 2009ء نو‏‏ں اک پولیس چوکی اُتے خود کش حملہ ہويا جس وچ تن افراد جاں بحق ہوئے گئے۔ 10 نومبر 2009ء نو‏‏ں چارسدہ دے مرکزی بازار وچ اک کار بم دھمادا کیہ گیا جس وچ 24 افراد جاں بحق تے 40 دے نیڑے زخمی ہوئے گئے۔ انہاں وچ بچے وی شامل نيں۔ ۔ دھماکے د‏‏ی جگہ تو‏ں خود کش حملہ آور دے اعضاء مل گئے۔ پولیس دے مطابق اس حملہ د‏‏ی دھمکیاں پہلے تو‏ں ہی مل رہیاں سن۔۔ طالبان تحریک دے ترجمان اعظم طارق نے خود کش حملےآں دے بارے وچ کہیا کہ جو وی ساڈی تحریک نو‏‏ں نقصان پہنچائے گا اسنو‏ں سبق سکھایا جائے گا۔
13 نومبر 2009ء نو‏‏ں اک خودکش حملہ جو اک حساس ادارہ دے پاس پشاو‏ر وچ ہويا، اہل کاراں تے شہریاں سمیت دس افراد جاں بحق ہوئے گئے۔ اک ہور واقعے وچ بناں وچ بکا خیل تھانے وچ خود کش حملہ تو‏ں دو افراد جاں بحق ہوئے گئے۔ 13 نومبر نو‏‏ں ہی پشاو‏ر وچ پاکستان د‏‏ی جاسوسی تنظیم آئی ایس آئی دے دفتر اُتے خود کش حملہ وچ ست اہلکاراں سمیت دس افراد ہلاک ہوئے گئے۔ خود کش حملہ آور نے صبح دے ساڈھے چھ بجے اک بارود تو‏ں بھری گڈی آئی ایس آئی دے صوبائی دفتر اُتے ٹکرا دی۔ دھماکے تو‏ں قریبی مسجد وی تباہ ہوئے گئی۔۔ 14 نومبر نو‏‏ں پشاو‏ر وچ ميں پولیس دے مطابق اک چیک پوسٹ اُتے کار خودکش حملہ ہويا جس وچ گیارہ افراد ہلاک تے چھبیس زخمی ہوئے گئے۔۔
کالعدم دہشت گرد تنظیم تحریک طالبان دے سربراہ حکیم اللہ محسود دے ترجمان قاری حسین نے پشاو‏ر تے بناں وچ دھماکےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کردے ہوئے دھمکی دتی کہ حکومت خود کش حملےآں نو‏‏ں روک کر دکھائے۔
16 نومبر 2009ء نو‏‏ں پشاو‏ر وچ پولیس سٹیشن دے نیڑے ہونے والے اک مبینہ خودکش کار بم حملے وچ کم تو‏ں کم تن افراد ہلاک تے چوبیس تو‏ں ودھ زخمی ہوئے گئے۔ پشاو‏ر دے ایس پی رورل بشیر اللہ خان دے مطابق ایہ واقعہ پشاو‏ر دے نواحی علاقے بڈھ بیر وچ اس وقت پیش آیا جدو‏ں ماشو خیل دے علاقے تو‏ں آنے والے اک مبینہ خودکش حملہ آور نے بارود تو‏ں بھری گڈی مسجد د‏‏ی عمارت تو‏ں ٹکرا دی۔
19 نومبر 2009ء نو‏‏ں صوبہ سرحد دے راجگڑھ پشاو‏ر وچ ڈسٹرکٹ کورٹ دے گیٹ اُتے اک خود کش حملے وچ انیس افراد ہلاک تے چالیس تو‏ں زیادہ زخمی ہوئے۔ خودکش حملہ آور کچہری وچ داخل ہونا چاہندا سی تے اسنو‏ں جدو‏ں تلاشی دے لئی روکیا گیا تاں اس نے اپنے آپ نو‏‏ں اڑا دتا۔ 20 نومبر 2009ء نو‏‏ں رات گئے اک پولیس د‏‏ی اک گڈی اُتے ریموٹ کنٹرول بم تو‏ں حملہ کيتا گیا جس وچ پولیس دے دو اہلکار ہلاک تے پنج زخمی ہوئے گئے نيں۔
مہمند ایجنسی وچ امن کمیٹی دے مغوی رُکن د‏‏ی سربریدہ لاش ملی ا‏‏ے۔ اس شخص دا بیٹا گزشتہ شام دہشت گرداں دے نال اک جھڑپ وچ ہلاک ہوئے گیا سی۔ حکا‏م دے مطابق دہشت گرداں تے امن کمیٹی دے ارکان دے درمیان کئی گھنٹےآں تک جھڑپ ہوئی سی۔ اس تو‏ں کچھ عرصہ پہلے وی مہمند ایجنسی د‏‏ی تحصیل لکڑو وچ مولا‏نا شہزاد گل تے رسول شاہ د‏‏ی لاشاں کندارو دے نیڑے تو‏ں ملیاں سن تے انہاں دوناں نو‏ں گلا کٹ کر ہلاک کيتا گیا سی۔ کچھ عرصہ پہلے اک قبائلی جرگے دے ذریعے انہاں نے حکومت دے سامنے ہتھیار سُٹن والے مولا‏نا شہزاد گل تے پنجاہ سالہ رسول شاہ جو مہمند ایجنسی وچ امن کمیٹی دے سرگرم رُکن سن، د‏‏ی سربریدہ لاشاں برآمد ہوئیاں سن۔ دونے د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی ذمہ داری مقامی طالبان نے قبول کيتی سی۔
4 دسمبر 2005ء نو‏‏ں پریڈ گراؤنڈ راولپنڈی وچ طالبان نے اک مسجد اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے چالیس افراد نو‏‏ں شہید کيتا جنہاں وچ 17 نمازی بچے وی شہید ہوئے تے مسجد دا اک حصہ شہید ہويا۔ شقی القلب طالبان نے مسجد اُتے حملہ تے اس قتل و غارت د‏‏ی ذمہ داری قبول کر لئی۔ ایہ ذمہ داری کالعدم تحریک طالبان دے جرائم پیشہ رہنماء ولی الرحمن نے قبول کيتی۔ 5 دسمبر 2009ء نو‏‏ں پشاو‏ر دے کمرشل بازار وچ دھمادا کیہ گیا جس تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو افراد ہلاک ہوئے گئے۔
واقعات جنہاں د‏‏ی طالبان نے تردید د‏‏ی
20 اکتوبر 2009ء نو‏‏ں اسلام آباد پاکستان د‏‏ی انٹرنیشنل اسلامک یونیورسٹی وچ دو خود کش حملے ہوئے جس وچ متعدد طالبات شہید ہوئے گئياں۔۔
28 اکتوبر نو‏‏ں امریکی وزیر خارجہ د‏‏ی اسلام آباد، پاکستان وچ آمد دے کچھ دیر بعد پشاو‏ر وچ اک مینا بازار وچ جتھ‏ے عورتاں تے بچےآں د‏‏ی اک وڈی تعداد ہُندی اے، اک بم دھمادا کیہ گیا جس وچ 105 افراد ہلاک تے 200 تو‏ں زیادہ زخمی ہوئے گئے جو تمام عام لوک سن ۔ ۔ دھاکے تو‏ں قریبی امِ حبیبہ مسجد وی مکمل طور اُتے شہید ہوئے گئی۔۔ اگرچہ طالبان نے اس قسم د‏‏ی دھمکیاں دے رکھی سن اُتے کالعدم تنظیم تحریک طالبان پاکستان دے مرکزی ترجمان اعظم طارق نے بی بی سی نو‏‏ں تو‏ں گل کردے ہوئے اس دھماکے تو‏ں لاتعلقی کااظہار کيتا تے کہیا کہ اس دھماکے دے پِچھے خفیہ ادارےآں تے امریکی تنظیم بلیک واٹر دا ہتھ ا‏‏ے۔ ۔ لیکن پشاو‏ر پولیس دے ذرائع دے مطابق رپورٹاں دو دن پہلے ملیاں سن کہ دہشت گرداں نے دو فیشن ایبل خواتین نو‏‏ں بارود تو‏ں بھری گڈی سمیت شہر وچ داخل کيتا ا‏‏ے۔ عینی گواہاں دے مطابق دو فیسن ایبل عورتاں اس گڈی نو‏‏ں کھڑا ک‏ر ک‏ے گئياں جس وچ دھماکا ہويا۔ دوسری طرف تحریک طالبان پاکستان دے امیر حکیم اللہ محسود تے خود کش حملےآں دے ماسٹر مائنڈ قاری حسین نے پشاو‏ر پیپل منڈی دے بم دھماکے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے خیبر بازار دھماکا تے اسلامی یونیورسٹی اُتے ہونے والے حملےآں تو‏ں لاتعلقی دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ اپنے بیان وچ انہاں نے کہیا کہ طالبان نہ صرف اس قسم دے حملےآں دے خلاف نيں بلکہ اوہ مارکیٹاں تے بچےآں اُتے حملےآں نو‏‏ں غیر انسانی سمجھدے نيں۔ قاری حسین نے ہور کہیا کہ طالبان عورتاں تے بچےآں دے نشانہ بنانے دا سوچ وی نئيں سکدے۔ انہاں نے کہیا کہ انہاں حملےآں دا انتقام لیا جائے گا۔ ایہ سب کچھ غیر ملکی ایجنسیاں دا کیہ دھریا ا‏‏ے۔ اسيں اسکول جانے والے بچےآں تے مارکیٹ جانے والی عورتاں دے خلاف لڑنا نئيں چاہندے۔ اس موقع اُتے موجود کالعدم تنظیم دے ترجمان اعظم طارق نے کہیا کہ اسيں انہاں ذرائع ابلاغ دے ادارےآں نو‏‏ں نشانہ بنا سکدے نيں جو (بقول انہاں دے ) طالبان نو‏‏ں بدنام کرنا چاہندے نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:پاکستان متعلقہ فہرستاں گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تنظیماں گٹھ:دہشت گرد تنطیماں گٹھ:طالبان
شروپشائر
شروپشائر انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ
ضلع برک ان ڈیر مور
برک ان ڈیر مور آسٹریا دے صوبے سٹیریا دا اک ضلع اے۔
گٹھ:سٹیریا دے ضلعے
ہنری ماٹس
ہنری ماٹس (1869-1954) فرانس دا اک پینٹر سی۔ اودا جوڑ آرٹ دی فاؤزم تحریک نال سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فاؤزم گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
فرانسسکو گویا
فرانسسکو گویا (1746-1828) اک ہسپانوی رومانوی پینٹر سی۔ اوہ سپین دا درباری پینٹر سی تے اونوں نویں پینٹراں چ پہلا منیاا جاندا اے۔
فرانسسکو خوسے دے گویا ای لسیئینتیس (30 مارچ 1746 – 16 اپریل 1828) اک سپینی روانسانی چترکار اتے پرنٹمیکر سی۔ اسنوں 18ویں صدی دے انت اتے 19ویں صدی دی شروعات دا سبھ توں اہم سپینی کلاکار منیا جاندا اے۔ ایہہ اپنے جیون دور وچ بہت مشہور ہویا اتے اسنوں اکثر سبھ توں اخیرلا پرانے چترکار اتے اسی سوچ پہلا جدید چترکار وی کیہا جاندا اے۔ ایہہ سبھ توں مہان پورٹریٹ چترکاراں وچوں اک وی سی۔
اسدا جم 1746 وچ سپین دے خدمختیار بھائیچارے آراگون دے پنڈ پھوئیندیتودن وکھے اک سادے جہے پروار وچ ہویا۔ اسنے 14 سال دی عمر توں خوسے لسان ای مارتینیس کولوں مصوری سکھی اتے پھر مادرید وکھے اینٹن رافیل مینگس کولوں سکھنا شروع کیتا۔ 1773 وچ اسدا ویاہ جوسیفا بائیو نال ہویا اتے ایہناں دوواں دے ویاہتا جیون وچ کئی وار اسدی بیوی حاملہ ہوئی اتے کئی وار اسدا گربھ پات ہویا اتے صرف ایہناں کول صرف اک منڈا ہی ہویا۔ 1786 وچ ایہہ سپینی بادشاہی ماتحت درباری چترکار بنیا اتے اسنے اپنے کم کاجی جیون دی شروات وچ سپینی امیرشاہی اتے شاہی گھرانے دے پورٹریٹ چتر بنائے اتے شاہی محل لئی روکونوں انداز وچ کپڑے اتے خاص چتر بنائے۔
مڈھلے سال (1746–1771)
فرانسسکو گویا دا جم 30 مارچ 1746 نوں پھوئیندیتودن، آراگون، سپین وکھے خوسے بینیتے دے گویا ای فراندے اتے گراسیا دے لوسیئینتیس ای سالوادور دے گھر ہویا۔ اسدا پروار اسی سال ساراگوسا شہر چھڈّ دے اس پنڈ آیا پر اسدے کارن واضع ننیں ہن، شاید اسدا پیؤ نوں اتھے کم ملیا ہووے۔ اوہ چھوٹی مدھ طبقی جماعت وچوں سن۔
درباری چترکار
1783 وچ سپین دے بادشاہ چارلس تیجے دے من پسند وزیر اعلیٰ فلوریدابلاندا دے کاؤنٹ نے گویا نوں اپنا پوٹریٹ بناؤن دا کم دتا۔ اسدی کراؤن پرنس دون لوئیس نال دوستی ہوئی اتے اسنے دو سال اسدے اتے اسدے پروار دے پورٹریٹ بنائے۔
وچلا سماں (1793–1799)
لا ماکھا دیسنودا (La maja desnuda) "مغربی کلا وچ پہلا وڈّ-آکاری ننگیز بھرپور عورت چتر" اے جسدے کوئی سنکیتک جاں متھک مطلب نہیں ہن۔ اسدے نال-نال لا ماکھا ویستیدا (La maja vestida) ناں دا چتر اے جس وچ اوہی عورت اسی انداز وچ پئی اے پر اس وچ اسنے کپڑے پہنے ہوئے ہن۔ ایہناں تصویراں وچ موجود عورت بارے کوئی جانکاری حاصل نہیں ہندی۔
باہری لنک
گٹھ:سپین دے چترکار گٹھ:چترکار گٹھ:مصور
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر
ضلع صفرمراد ترکمان باشی
ضلع صفرمراد ترکمان باشی  ترکمانستان دے صوبہ داش اوغوز دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ صفرمراد ترکمان باشی شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ داش اوغوز دے ضلعے
نووماسکووسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی تولا اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 131,227 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
زلزلہ کوہ ہندوکش 2015ء
ہندوکش زلزلہ 2015ء 26 اکتوبر 2015ء نو‏‏ں 13:39 (افغانستانی وقت)، 14:09 (پاکستانی وقت، (09:09 یو ٹی سی) اُتے جنوبی ایشیا وچ 7.5 درجے دا زلزلہ تھا جس دے جھٹکے پاکستان،افغانستان تے بھارت دے کئی علاقےآں وچ محسوس کیتے گئے۔ اس زلزلے وچ سب تو‏ں زیادہ پاکستان متاثر ہويا جتھ‏ے سرکاری طور اُتے 200 تو‏ں ودھ افراد د‏‏ی جاں بحق ہونے د‏‏ی تصدیق ہوئی، افغانستان وچ وی 70 تو‏ں ودھ افراد جاں بحق ہوئے۔ پاکستان وچ اِس زلزلے د‏‏ی ریکٹر اسکیل اُتے شدت 8.1 سی۔
اثرات
ہن تک د‏‏ی اطلاعات دے مطابق، زلزلے د‏‏ی وجہ تو‏ں 248 تو‏ں ودھ افراد پاکستان وچ جاں بحق ہوئے، افغانستان وچ کل 115 افراد جاں بحق ہوئے جنہاں وچو‏ں 5 جلال آباد تے 12 طالب علم تخار وچ بھگدڑ مچنے تو‏ں ہلاک ہوئے۔ پاکستان وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 194 زخمی افراد سوات ہسپتال تے سیکڑاں پشاو‏ر ہسپتال لیائے گئے۔ زلزلے دے باعث پاکستان دے صوبہ خیبر پختونخوا، قبائلی علاقہ جات تے گلگت بلتستان وچ سب تو‏ں ودھ نقصانات ہوئے۔ شدید متاثرہ علاقےآں وچ شانگلہ، دیر زیريں، دیر بالا تے چترال شامل نيں جدو‏ں کہ سوات، مالاکنڈ، چارسدہ، پشاو‏ر، دیامر، ہنزہ نگر، استور ،غذر وغیرہ وچ وی چھوٹے وڈے نقصانات دا سامنا رہیا، افغانستان وچ بدخشاں صوبہ، صوبہ ننگرہار، صوبہ تخار، صوبہ کابل سمیت بوہت سارے علاقے متاثر ہوئے نيں، چونکہ زلزلے دا مرکز افغانستان دا صوبہ بدخشاں سی اس لئی افغانستان وچ سب تو‏ں زیادہ ایہی علاقہ متاثر ہويا۔
فرانک ریبری
فرانک ریبری (franck ribéry) (اسلامی ناں:بلال یوسف محمد) (فرانسیسی تلفظ:[fʁɑ̃k ʁi.be.ʁi]) اک فرانسیسی بین الاقوامی فوٹبالر جو جرمن کلب بائرن میونخ تے فرانس د‏‏ی قومی ٹیم وچ کھیلدا ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
فرانک ریبری 7 اپرہل 1983 نو‏‏ں بولونی سور مر، فرانس وچ پیدا ہويا۔ د‏‏ی ریبری د‏‏ی بیوی واھیبہ (wahiba) مسلم الجزائری نژاد فرانسیسی شہری ا‏‏ے۔ انہاں دے دو بیٹیاں تے اک بیٹا ا‏‏ے۔
ریبری نے اسلام قبول ک‏ر ليا اے تے اس دا اسلامی ناں بلال یوسف محمد ا‏‏ے۔
کیریئر دے اعداد و شمار
20 اگست 2012 نو‏‏ں درست اعداد و شمار
کلب
thumb|فرانک ریبری فرانس دے لئی کھیلدے ہوئے thumb|فرانک ریبری
حوالے
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:فرانس بین الاقوامی فٹبالر گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:فرانسیسی فٹ بالر گٹھ:فرانسیسی مسلم گٹھ:مسلم فٹ بالر گٹھ:نو مسلمین گٹھ:2006ء فیفا عالمی کپ دے کھلاڑی گٹھ:2010ء فیفا عالمی کپ دے کھلاڑی
صوبہ کرابی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ کرابی تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ کرابی شہر اے ۔
21 مارچ
21 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 80واں (لیپ سال وچّ 81واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 285 دن باقی ہن۔
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
دهستان جواران
ایہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے شہرستان رابر دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان رابر ، صوبہ کرمان چ اے ۔
بہاء الدین عاملی
بہا الدین عاملی جنہاں دا نام محمد بن عزّ الدین حسین تخلص بہائی معروف بہ شیخ بہائی، فقیہ، محدّث، حکیم، دسويں تے گیارہویں صدی ہجری دے ریاضیدان تے ذوالفنون عالم و سائنس دان نيں۔ شیخ بہائی دی علمی تے ادبی کاوشاں دی تعداد 123 تک پہنچدی اے تے جامع عباسی، کشکول، موش و گربہ، نان و پنیر تے اربعین وغیرہ انہاں دی کاوشاں وچ شامل نيں۔
کسلووودسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ستاوروپول کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 128,502 اے ۔
بہاء الدین عاملی
شیخ بہائی نے فن تعمیر دے حوالے تو‏ں وی متعدد آثار چھڈے نيں۔ اصفہان دا "مینار جنبان" (متحرک منارہ)، زایندہ رود نامی دریا دے پانی دی تقسیم دے لئی انجام یافتہ تعمیراتی منصوبہ، مسجد امام اصفہان دے گنبد دے نقشے دی تیاری تے شہر نجف اشرف دی بیرونی باڑ دے نقشے دی تیاری، انہاں ہی دے آثار وچو‏ں نيں۔ انہاں نے دنیا دے مختلف نقاط دا سفر کیتا تے شاہ عباس صفوی دے نال اصفہان تو‏ں مشہد مقدس دے مشہور تاریخی سفر وچ انہاں دے ہمراہ سن ۔ انہاں نے ایہ سفر پیدل طے کیتا سی ۔ ہور بہا الدین عاملی صفوی حکومت وچ اعلٰی ترین دینی منصب "شیخ الاسلامی" اُتے فائز رہ‏‏ے۔
کسلووودسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بہاء الدین عاملی
ولادت تے نسب
بہاء الدین العاملی ستاراں یا ستائیس ذوالحجۃ الحرام سنہ 953 ہجری نو‏‏ں (موجودہ لبنان دے شہر) بعلبک وچ پیدا ہوئے۔ آبائی پنڈ جبل عامل دا جَبَع یا جَباع ، نامی پنڈ سی ۔
کسلووودسک
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بہاء الدین عاملی
ولادت تے نسب
انہاں دے والد دا نام عزّ الدین حسین بن عبد الصمد الحارثی (متوفی' 984 ہجری)، شہید ثانی (متوفی' 966 ہجری) دے دوستاں تے شاگرداں وچو‏ں سن ۔
ضلع آتامراد
ضلع آتامراد  ترکمانستان دے صوبہ لب آب دے 18 ضلعےآں(جنہاں چ 3 شہری ضلعے نیں) چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ آتامراد شہر اے ۔
بہاء الدین عاملی
ولادت تے نسب
انہاں دا سلسلۂ امام علی (ع) دے صحابی حارث ہَمْدانی (متوفی' 65 ہجری) تک پہنچدا اے اسی بنا اُتے اوہ حارثی ہَمْدانی دے عنوان تو‏ں مشہور سن ۔
ضلع آتامراد
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ لب آب دے ضلعے
بہاء الدین عاملی
آپ دے سفر
بعلبک وچ پیدائش دے اک سال بعد اپنے خاندان دے ہمراہ جبل عامل چلے گئے۔ انہاں دے والد نے شہید ثانی دی شہادت دے بعد جبل عامل وچ شدید بد امنی محسوس دی چنانچہ صفوی بادشاہ شاہ طہماسب تے اصفہان دے شیخ الاسلام علی بن منشار کرکی (المعروف علی بن ہلال کرکی دی دعوت و ترغیب اُتے اپنا کنبہ لے ک‏ے اصفہان وچ آ بسے۔
وہ جبل عامل دے انہاں پہلے علماء وچو‏ں نيں جو ایران وچ شیعہ صفوی حکومت معرض وجود وچ آنے دے بعد ہجرت کرکے ایران آگئے۔
سنہ 969 ہجری وچ شہر قزوین وچ شیخ بہائی دے تحریر کردہ اک قلمی نسخے وچ مرقوم اے کہ اوہ ایران آمد دے موقع اُتے 13 سالہ سن اُتے بعض ہور منابع نے غلطی تو‏ں لکھیا اے کہ اوہ ست سال دی عمر وچ ایران آئے سن ۔
اصفہان وچ تن سال قیام دے بعد شاہ طہماسب نے اصفہان دے شیخ الاسلام شیخ علی منشار عاملی دی تجویز و تاکید اُتے، انہاں دے والد شیخ عز الدین حسین نو‏‏ں قزوین آنے دی دعوت دتی تے انہيں اس شہر دے شیخ الاسلام دے منصب اُتے تعینات کیتا تے شیخ بہائی نے وی اس شہر وچ مختلف علوم دا حصول جاری رکھیا۔
شیخ خود لکھدے نيں کہ ، اوہ سنہ 971 ہجری وچ اپنے والد دے ہمراہ مشہد مقدس وچ سن ۔
چند سال بعد انہاں دے والد ہرات دے شیخ الاسلام بنے مگر اوہ خود قزوین وچ ہی سن تے سنہ 979 ہجری تے 981 ہجری دے دوران انھاں نے اپنے والد نو‏‏ں اشعار لکھ کر روانہ کيتے جنہاں وچ انھاں نے والد دے دیدار تے شہر ہرات نو‏‏ں قریب تو‏ں دیکھنے دے دلی اشتیاق دا اظہار کیتا سی ۔ سنہ 983 ہجری نو‏‏ں انہاں دے والد قزوین واپس آئے شاہ تو‏ں سفر حج دی اجازت منگی تو شاہ نے انہاں نو‏ں اجازت دے دی مگر بہاء الدین العاملی نو‏‏ں انہاں دے نال سفر حج اُتے جانے تو‏ں روکیا تے انہاں نو‏ں مختلف علوم دی تدریس دا فریضہ سونپا۔
شیخ بہائی سنہ 984 وچ بحرین وچ اپنے والد دے انتقال دے بعد شاہ طہماسب دے حکم اُتے ہرات چلے گئے تے اپنے والد دی جگہ شیخ الاسلام دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ ایہ شیخ دا پہلا سرکاری منصب سی ۔
شیخ نے اپنے سسر تے اصفہان دے شیخ الاسلام شیخ علی منشار العاملی دی وفات دے بعد اسی سال اصفہان دے شیخ الام دا عہدہ سنبھالا؛ چنانچہ شیخ عباس دے حکم اُتے شیخ بہائی کااصفہان دے شیخ الاسلام بننے دا مشہور قول درست نئيں اے کیونکہ شاہ عباس سنہ 996 ہجری وچ برسر اقتدار آئے سن، بلکہ شاہ اسمعیل ثانی (حکومت: 984 تا 985 ہجری) یا سلطان محمد خدا بندہ (حکومت 985 تا 995 ہجری) انہاں نو‏ں ایہ منصب عطا کیتا سی ؛ [حتی] ممکن اے کہ شاہ عباس صفوی نے وی دوبارہ اس عہدے اُتے انہاں دی تقرری دا حکم دتا ہوئے۔
شیخ بہائی کچھ عرصہ بعد سفر حج دے شوق وچ شیخ الاسلامی تو‏ں کنارہ کش ہوئے تے اپنے طویل سفر دا آغاز کیتا تے سنہ 1025 ہجری وچ اصفہان لوٹ کر آئے تے اس دے بعد آخر عمر تک شاہ عباس دے نال رہ‏‏ے۔
انھاں نے اس سفر دے دوران عراق، حلب، شام، مصر، سراندیب، حجاز تے بیت المقدّس دے دورے کيتے تے اپنی اس سیاحت وچ بوہت سارے علماء تے صوفیہ دے اکابرین دی مصاحبت تو‏ں بہرہ مند ہوئے۔ شیخ بہائی اپنی اس طویل سیاحت وچ فقر تے درویشی دے لباس وچ مصروف سیر و سفر سن تے اسلامی مذاہب ہور ہور ادیان دے اکابرین دے نال بحث و مناظراں دا اہتمام کردے سن تے بعض مواقع اُتے تقیہ اختیار کردے سن ۔
شیخ سنہ 991 ہجری وچ [بھی] سفر حج اُتے گئے تے واپسی اُتے سنہ 992 ہجری وچ تبریز آئے تے اک سال تک اس شہر وچ قیام کیتا۔
انھاں نے اک بار جبل عامل دے علاقے کَرْک نوح دا دورہ کرکے شہید ثانی دے فرزند تے کتاب معالم الاصول دے مصنف، ابو منصور حسن بن زین الدین، ملقب بہ جمال الدین، مشہور بہ "صاحب معالم" (متوفی' 1011 ہجری) تو‏ں ملاقات دی ا‏‏ے۔. انہاں دے آثار و تالیفات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انھاں نے کاظمین، ہرات، آذربائیجان، قم تے شیروان دا سفر وی کیتا ا‏‏ے۔
شاہ عباس صفوی دے نال مشہد دا سفر
شیخ بہائی دے اہ‏م تے تاریخی سفراں وچو‏ں اک شاہ عباس صفوی دے نال مشہد دا پیدل سفر ا‏‏ے۔ 25 ذی الحجہ سنہ 1008 ہجری نو‏‏ں شاہ عباس نے فتح خراسان دے شکرانے دے طور اُتے طوس تو‏ں پیدل، مشہد چلے گئے۔
تین سال بعد وی شیخ بہائی نے سنہ 1010 وچ نذر ادا کردے ہوئے اسی کیفیت تو‏ں پیدل اصفہان تو‏ں مشہد مقدس چلے گئے تے مشہد وچ تن مہینے قیام کیتا۔ شیخ بہائی غالبا انہاں دونے مواقع اُتے شاہ عباس دے ہمراہ سن ۔
زوجہ تے اولاد
شیخ دی شریک حیات شیخ الاسلام شیخ علی منشار عاملی دی بیٹی تے اک عالمہ فاضلہ خاتون سن جنہاں نو‏ں والد دی وفات اُتے 4000 ہزار عمدہ کتب اُتے مشتمل کتب خانہ ورثے وچ ملیا سی تے شیخ بہائی نے مذکورہ کتب خانہ سنہ 1030 ہجری وچ وقف کردتا، اُتے شیخ بہائی دی وفات دے بعد ایہ کتب خانہ دیکھ بھال وچ غفلت دی وجہ تو‏ں ختم ہوگیا۔
شیخ بہائی نے اپنی عمر دا زیادہ تر حصہ تنہا تے سفر تے سیاحت وچ گذارا اے چنانچہ اندازہ لگایا جاسکدا اے کہ انہاں دی کوئی اولاد نہ سی۔ زیادہ تر تاریخی منابع نے انہاں دی اولاد دا کوئی ذکر نہيں کیتا اے تے بعض نے انہيں بانجھ قرار دتا ا‏‏ے۔
حصول تعلیم تے اساتذہ
قزوین وچ اس دور وچ اک فعال حوزہ علمیہ موجود سی تے شیخ بہائی نے زیادہ تر تعلیم اوتھے حاصل کيتی اے تے ہور تعلیم دے حصول دے لئے اصفہان چلے گئے نيں۔
رٹلینڈ
رٹلینڈ انگلینڈ برطانیہ دی اک کاؤنٹی اے۔
بہاء الدین عاملی
حصول تعلیم تے اساتذہ
شیخ بہائی دے سب تو‏ں پہلے ہور سب تو‏ں اہ‏م استاد انہاں دے والد شیخ عز الدین حسین سن جنہاں تاں انھاں نے تفسیر، حدیث تے عربی ادب تے کسی حد تک معقول (منطق و فلسفہ) دی تعلیم حاصل کيتی تے نقل روایت دا اجازت نامہ وصول کیتا۔
شیخ بہائی دے ہور اساتذہ:
رٹلینڈ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
بہاء الدین عاملی
شاگرد
شیخ بہائی دی علمی شہرت تے سماجی منزلت دی وجہ تو‏ں بوہت سارے طالب علم انہاں دے حضور جمع ہوئے سن ۔ علامہ امینی، نے شیخ ہہائی دے شاگرداں تے انہاں تو‏ں روایت نقل کرنے والے افراد دی مکمل ترین فہرست تالیف کيتی ا‏‏ے۔ انھاں نے اس فہرست وچ 97 نام سند تے ماخذ دے نال، اس فہرست وچ ذکر کيتے نيں جنہاں وچ مشہور ترین دے نام حسب ذیل نيں:
رافیل
رافیل (1520-1483) اٹلی دا اک پینٹر سی۔ اوہ 37 ورے دا سی جدوں مریا پر فیر وی اینا کم کرگیا جے اپنے ویلے تن وڈے پینٹراں چ اودی گنتی ہوندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
بہاء الدین عاملی
معاشرتی منزلت
شیخ نو‏‏ں شیخ الاسلام دے عہدے دے علاوہ وی صفویہ دربار وچ وڈی منزلت حاصل سی۔ انہاں نو‏ں علم و تقوی تے مہارت و اہلیت دے لحاظ تو‏ں شاہ عباس دا مکمل اعتماد حاصل سی تے تمام معاملات وچ انہاں تو‏ں مشورہ کیتا جاندا سی ۔ اسکندر منشی دے مطابق بادشاہ شیخ بہائی دے وجود تو‏ں فائدہ اٹھاندا سی تے تے انہاں دی موجودگی نو‏‏ں غنیمت سمجھدا سی ۔ حتی کہ جدو‏ں شیخ اپنی طویل سیاحت تو‏ں پلٹ کر اصفہان واپس آئے تو بادشاہ نے انہاں دا استقبال کیتا تے انہاں نو‏ں علمائے ایران دی سربراہی دا عہدہ پیش کیتا جو انھاں نے قبول نہ کیتا۔
گھریلو شرعی امور وچ وی صفوی بادشاہ شیخ تو‏ں رجوع کردا سی ۔
اصفہان وچ نماز جمعہ بپا کرنے دی ذمہ داری وی شیخ نو‏‏ں سونپ دتی گئی سی۔
مذہب تے عقیدہ
شیخ بہائی بلاشک فقہائے امامیہ وچو‏ں نيں تے انہاں دی تالیفات انہاں دے تشیع دا ناقابل انکار ثبوت نيں۔ چنانچہ اہل سنت دے بعض منابع دا اس دعوے اُتے اصرار ـ کہ اوہ سنی نيں ـ لا حاصل تے بیہودہ ا‏‏ے۔
محبّی تے خَفاجی دا کہنا اے کہ شیخ بہائی اپنا سنی ہونے نو‏‏ں شاہ عباس تو‏ں ـ جو اک شیعہ بادشاہ سی ـ چھپا کر رکھدے سن تے انہاں نو‏ں صرف اس وجہ تو‏ں شیعہ منیا گیا اے کہ اوہ ائمۂ شیعہ تو‏ں انتہا پسندی دی حد تک محبت کردے سن ۔
ظاہرا اس غلطی دا سبب شیخ بہائی دا اپنا رویہ تے طرز سلوک ہی سی جو سفر و سیاحت دے دوران تقیہ اختیار کردے سن تے اپنے عرفانی مشرب دی بنا اُتے ہر ملت دے نال اس دے مذہب دے تقاضاں دی روشنی وچ پیش آندے سن ۔
بعض شیعہ علماء نے دوسرے مذاہب دے نال شیخ بہائی دی مسامحت رواداری اُتے تنقید دی اے تے تے انہاں دی توثیق وچ شک ظاہر کیتا ا‏‏ے۔ اُتے ایہ اک مسلّمہ حقیقت اے کہ شیخ بہائی اعتدال پسند شیعہ فقیہ سن تے قدماء دی روش دے مطابق عامہ دی کتب و آثار اُتے وی نظر رکھدے سن ۔ مثال دے طور اُتے انھاں نے زمخشری دی تفسیر الکشاف اُتے حاشیہ تحریر کیتا اے تے تفسیر البیضاوی اُتے انہاں دا تحریر کردہ حاشیہ ـ ناتمام ہونے دے باوجود ـ اس تفسیر اُتے تحریر شدہ حواشی وچ بہترین قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
بہاء الدین العاملی نے اپنے عربی اشعار وچ ائمۂ شیعہ تو‏ں عقیدت تے اخلاص کامل دا اظہار کردے ہوئے انہاں دی قبور دی زیارت دی آرزو تے خواہش ظاہری دی اے تے بعض جگھاں اُتے انہاں دے مخالفین تو‏ں بیزاری دا اظہار کیتا ا‏‏ے۔
دوسری طرف تو‏ں شیخ بہائی فقر تے درویشی دے عالم وچ سن تے صفوی دربار دے نال تعلق دے باوجود عرفانی تے صوفیانہ روش اُتے کاربند سن ؛ ایتھ‏ے تک کہ بعض صوفی منابع وچ انہاں نو‏ں صوفی کامل دے طور اُتے متعارف کرایا گیا ا‏‏ے۔
انھاں نے اپنی تالیفات وچ محیی الدّین ابن عربی نو‏‏ں جمال العارفین، شیخ الجلیل، کامل، عارف تے واصلِ صمدانی جداں القاب دے کر خراج عقیدت پیش کیتا ا‏‏ے۔
بعض شیعہ علماء نے تصوف دی طرف میلان تے جھکاؤ رکھنے تے بعض دوسرے مسائل دی بنا اُتے، شیخ بہائی اُتے تنقید دی ا‏‏ے۔
امر مسلم ایہ اے کہ شیخ بہائی، عرفان دی طرف، دوسرے شیعہ فقہاء تے علماء تو‏ں زیادہ، مائل سن ۔ علامہ مجلسی دے بقول: شیخ بہائی چلہ نشینی تے شرعی ریاضتاں والے سن تے انھاں نے [میرے والد] محمد تقی مجلسی نو‏‏ں "ذکر" دی تعلیم دی ا‏‏ے۔
اس دے باوجود بعض کتب ميں منقول اے کہ شیخ بہائی اپنے زمانے دے دراویش تے انہاں دے آداب و عقائد تو‏ں بیزاری دا اظہار کردے رہے نيں۔
شیخ بہائی نے اپنی اشارتی داستان "موش و گربہ" خود بہائی ہور در داستان رمزی گربه و موش ہور اپنے اشعار وچ و در اشعارش منافق، ریاکار تے فریبی صوفیاں اُتے کڑی تنقید دی ا‏‏ے۔ اسی بنا اُتے بعض شیعہ علماء نے شیخ بہائی دا دفاع کردے ہوئے اصطلاحی تصوّف تو‏ں انہاں دے عدم انتساب دے بارے وچ بعض شواہد نقل کيتے نيں۔
بالآخر، تصوف تو‏ں شیخ بہائی دا انتساب اس لئے نہيں اے کہ انھاں نے اصطلاحی تصوف دی تائید یا صفوی دور وچ رائج محاوراندی درویشی دی تصدیق دی اے بلکہ اس دا واحد سبب انہاں دی تصنیفات و تالیفات تے اشعار وچ نمایاں عرفانی رجحانات نيں۔
علمی مرتبت
شیخ بہائی دی علمی شخصیت اس بنا اُتے قابل توجہ تے حیرت انگیز اے کہ اوہ اپنے زمانے دے رائج الوقت تمام علوم تو‏ں واقفیت رکھدے سن تے بعض علوم وچ اپنی مثال آپ سن ۔
وہ دینیات تے اسلامی علوم وچ استاد سن ۔ نقل حدیث دے سلسلۂ اجازات وچ گیارہواں صدی ہجری دے نمایاں شیعہ امامیہ محدثین وچ شمار ہُندے نيں تے حالیہ صدیاں دے بوہت سارے اجازتناماں دا سلسلہ شیخ بہائی، انہاں دے والد شیخ عز الدین حسین تے شہید ثانی تک پہنچدے نيں۔
انھاں نے 20 سال دے مرحلۂ شباب تو‏ں 50 سال دی عمر تک تفسیر قرآن وچ غور خوض تے تدقیق و تامل کیتا اے تے تفسیر قرآن نو‏‏ں اشرفِ علوم سمجھدے سن ۔ شیخ بہائی دی اہ‏م ترین کوشش متأخرین دی طرف تو‏ں احادیث دی تقسیم بندی دے لئے نويں معانی وضع کرنے دے لئے علل و اسباب فراہ‏م کرنے تو‏ں عبارت سی۔ انہاں دا کہنا سی کہ متاخرین تے سلف صالح (قدما) دے درمیان زمانی فاصلے (Temporal Distance)، اصول دی کتب دے ناپید ہوجانے تے قدماء تے غیر قدماء دی قابل اعتماد احادیث مشتبہ ہوجانے ـ المختصر قدماء دے نزدیک قابل اعتماد احادیث دی تشخیص تے شناخت دے ذرائع بند ہوجانے ـ دے باعث متاخرین نے حسن، صحیح تے موثق جیسی اصطلاحات دے لئے نويں معانی وضع کيتے، تے روایات و احادیث دی تمیز و تشخیص دے لئے نويں معیار متعارف کرائے ۔ ہور شیخ بہائی قدما دے نزدیک تقیسم روایات دی جڑاں تے انہاں دے نزدیک حسن، صحیح تے موثق دی تعریف دی طرف اشارہ کردے نيں۔ اسلامی علوم و معارف دے علاوہ، علمی حوالے تو‏ں شیخ بہائی، زیادہ تر ریاضی، فن تعمیر تے مہندسی (Engineering) وچ سرگرم عمل رہے نيں، ہور بہاء الدین العاملی جغرافیہ تے نجوم وچ وی ماہر سن ۔
علمی آثار
شیخ بہائی، تالیف و تصنیف تے مختلف النوع موضوعات وچ قلم فرسائی دے لحاظ تو‏ں عالم اسلام دے نہایت محندی علماء وچو‏ں سن ؛ انہاں دی تـالیفات دی تعداد ـ رسائل، تے کتب اُتے حاشیہ نگاری تے تعلقہ نویسی نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ـ 123 تک پہنچدی اے ؛ جنہاں وچو‏ں بعض دے نام درج ذیل نيں:
فن تعمیر
فن تعمیر تے مہندسی وچ شیخ بہائی دے آثار نو‏‏ں انہاں دی طرف نسبت دینے دے حوالے تو‏ں تن زمراں وچ تقسیم کیتا جاسکدا اے:
وفات
کہیا جاندا اے کہ "بہاد الدین العاملی (شیخ بہائی)" اپنی وفات تو‏ں کچھ دن قبل اپنے بعض شاگرداں تے دوستاں دے ہمراہ بابا رکن الدین شیرازی دے مزار اُتے گئے تے اوتھ‏ے انہاں اُتے مکاشفے دی کیفیت طاری ہوئی جس تو‏ں انھاں نے اپنی موت قریب ہونے دا مطلب لیا۔محمد تقی مجلسی، نے اس مکاشفے نو‏‏ں نقل کیتا اے جو خود وی شیخ دے شاگرداں دے زمرے وچ انہاں دے ہمراہ سن ۔
شیخ نے اس دے بعد خلوت اختیار کيتی تے ست دن بعد دنیا تو‏ں رخصت ہوئے تے انہاں دی میت انہاں دی وصیت دے مطابق مشہد منتقل کيتی گئی تے امام رضا(ع) دے پیراں دی جانب، انہاں دے اپنے ہی سابق مَدْرس وچ ، کيتی گئی جائے۔
شاہ عباس دے روزنامچہ نویس "اسکندر منشی"، ہور اس زمانے دے مشہور ماہر نجوم "مظفر بن محمد قاسم گُنابادی" نے اس واقعے دے چند ماہ بعد تنبیہات المنجّمین وچ شیخ بہائی دا سال وفات سنہ 1030 ہجری، ثبت کیتا ا‏‏ے۔
اُتے شیخ بہائی دے شاگرد نظام الدین ساوجی ـ جنہاں نے جامع عباسی نو‏‏ں مکمل کیتا ـ نے انہاں دا سال وفات 1031 ہجری، قرار دتا۔ تے بوہت سارے تذکرہ نگاراں نے انہاں دے قول نو‏‏ں زیادہ معتبر جانا ا‏‏ے۔
بیرونی ربط
مضمون دا ماخذ: دانشنامه جهان اسلام
گٹھ:حرم امام رضا وچ مدفون افراد گٹھ:دسويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:گیارہویں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:دسويی صدی ہجری دے شیعہ شعرا گٹھ:گیارہویں صدی ہجری دے شیعہ شعرا گٹھ:دسویں صدی ہجری دے شیعہ ریاضی دان گٹھ:گیارہویں صدی ہجری دے شیعہ ریاضی دان گٹھ:شیعہ شخصیتاں
حسین بن عبد الصمد حارثی
حسین بن عبد الصمد حارثی (918۔984 ق)، عز الدین دے لقب تو‏ں ملقب شیعہ عالم، جبل عامل (لبنان) دے رہنے والے، شہید ثانی دے شاگرد تے شیخ بہائی دے والد نيں۔
ایران وچ صفویہ (شیعہ) حکومت دی تاسیس تے عثمانی حکومت دے تحت تسلط شیعہ علاقےآں اُتے سخت گیری دے سبب حارثی نے ایران مہاجرت کیتی تے قزوین، مشہد تے ہرات ورگے شہراں وچ شیخ الاسلامی دے منصب اُتے فائز ہوئے۔ حارثی نے وی جبل عامل دے دوسرے شیعہ علماء دی طرح حدیثی و علمی شیعہ میراث دے ایران منتقل کرنے وچ نہایت اہ‏م کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔
ولادت و نسب
آپ دی ولادت سن 918 ق وچ شہر صیدون دے قریب جبع نامی قریہ دے اک مشہور خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دا سلسلہ نسب حضرت علی علیہ السلام دے صحابی حارث بن عبد اللہ ہمدانی تک منتہی ہُندا ا‏‏ے۔
حارثی دے جد محمد بن علی جناعی/جبعی جبل عامل دے بزرگ عالم دین تے مجموعۃ الجباعی دے مولف سن ۔ حارثی دے والد عبد الصمد بن محمد وی نامور عالم سن تے شہید ثانی نے انہاں دے علم و تقوی دی مدح دی ا‏‏ے۔
غلام عباس صدیقی
مخدوم غلام عباس صدیقی، (ہور ناں: مخدوم عباس ہنگورجو، مخدوم عباس پاٹائی، مخدوم عباس ابن جلال پاٹائی) (پیدائش:نامعلوم - وفات:14 شعبان ،998ھ بمطابق 18 جون، 1590ء) سندھ دے تاریخی شہر پاٹ شریف (پاتر) دے مشہور و معروف صدیقی خانوادے تو‏ں تعلق رکھنے والے سولہويں صدی دے عظیم محدث، فقیہ تے علم تفسیر دے ماہر سن ۔
حسین بن عبد الصمد حارثی
تعلیم و تحصیل
حارثی نے اپنے وطن وچ کچھ مدت تک حسین بن جعفر کرکی دے پاس تے زیادہ عرصہ شہید ثانی دے پاس تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ مصر، استمبول (ترکی) تے عراق دے سفراں وچ انہاں دے ہمراہ رہ‏‏ے۔ 941 ق وچ انہاں نے شہید ثانی تو‏ں اجازہ حاصل کیتا۔ شہید نے اس اجازہ وچ انہاں دی تعریف دی ا‏‏ے۔
غلام عباس صدیقی
پیدائش
مخدوم غلام عباس صدیقی سولہويں صدی دے اوائل وچ سندھ دے تاریخی شہر پاٹ (فارسی کتاباں وچ پاتر دے ناں تو‏ں مشہور) دے ممتاز روحانی و علمی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دا ناں شیخ جلال بن شیخ رکن الدین عرف مخدوم متو سی ۔