cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پان ترکزم
پان ترکزم اُتے روسی خیالات
زارسٹ روسی حلفےآں وچ ، پان ترک ازم نو‏‏ں اک سیاسی، غیر منطقی تے جارحانہ خیال سمجھیا جاندا سی۔ روس وچ ترک باشندےآں نو‏‏ں ترکی د‏‏ی توسیع تو‏ں خطرہ سی، اور I. دے پیروکاراں اُتے ترکی دے جاسوس ہوݨ دا الزام لگایا گیا سی۔ اکتوبر انقلاب دے بعد، بالشویکاں دا ترک ازم دے لئی رویہ روسی سلطنت تو‏ں وکھ وکھ نئيں سی۔ ۱۹۲۱ وچ بالشویک کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی ۱۰ويں کانگریس وچ ، پارٹی نے "پین-ترک ازم نو‏‏ں بورژوا جمہوری قوم پرستی د‏‏ی ڈھلوان قرار دیندے ہوئے اس د‏ی مذمت کيتی"۔ سوویت پروپیگنڈے وچ پان ترکزم دے بھَو دے ابھرنے نے اسنو‏ں یو ایس ایس آر وچ سب تو‏ں ودھ خوفناک سیاسی لیبل بنا دتا۔ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے دوران تعلیم یافتہ تاتاریاں تے ہور ترک باشندےآں دے مہلک جبر وچ استعمال ہوݨ والا سب تو‏ں وڈا الزام پان ترکزم سی۔
ریاستہائے متحدہ تے باقی نويں دنیا وچ
Reha Oğuz Türkkan جداں پان ترکاں نے کھلے عام دعویٰ کيتا اے کہ کولمبیا تو‏ں پہلے د‏‏ی تہذیباں ترک تہذیباں سی تے انہاں نے ایہ وی دعویٰ کيتا اے کہ جدید دور دے مقامی امریک‏‏ی ترک باشندے نيں، تے ایسی سرگرمیاں جو ترک لابی گروپاں نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں خدمت وچ لیاݨ دے لئی کیتیاں ناں۔ ترکی دے وسیع تر عالمی ایجنڈے اُتے تنقید کيتی گئی اے تے ایہ الزامات عائد کيتے گئے نيں کہ ترک حکومت ترک سامراجی عزائم د‏‏ی خدمت وچ مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی تریخ نو‏‏ں غلط ثابت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔   پولات کایا دے اک مضمون دے مطابق جسنو‏ں ترک ثقافتی فاؤنڈیشن نے شائع کيتا سی، مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی اصل اصل حالے تک واضح نئيں اے تے جداں کہ انہاں دے بارے وچ وڈے پیمانے اُتے خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ ایشیا تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے آئے نيں، مقامی امریکیو‏ں تے ہور ترک باشندےآں دے درمیان صحیح تعلق متنازعہ اے، حالانکہ ترکاں تے مقامی امریکیو‏ں دے درمیان لسانی اتفاقات نمایاں نيں۔
فرانکوفون د‏‏ی دنیا وچ وی اس خیال اُتے بحث کيتی گئی اے، ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ پہلی جنگ عظیم وچ فاتحین دے طور پر، انگلینڈ تے فرانس نے سلطنت عثمانیہ دے "عرب حصے نو‏‏ں ٹکڑے ٹکڑے کر دتا" تے اسنو‏ں آپس وچ ونڈ دتا، جس تو‏ں ترکی نو‏‏ں ہور وکھ کر دتا گیا۔ عرب آئل فیلڈز دے نقصان نے ترکی نو‏‏ں عالمی سطح اُتے پیٹرولیم پاور بننے نو‏‏ں محدود کر دتا۔ فرانسیسی وچ "le panturquisme" کہلاندے نيں، مصنفاں دا استدلال اے کہ ایہ جنگ وچ عثمانیاں د‏‏ی شکست تے خطے وچ وقار دے نقصان دے بعد کچھ کھوئی ہوئی شان نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے طریقے دے طور اُتے پیدا ہويا۔
سیڈو سائنسی نظریات
فلپ ایل کوہل نے نوٹ کيتا کہ اُتے بیان کردہ نظریات "ناقابل یقین خرافات" تو‏ں ودھ کچھ نئيں نيں۔ اس دے باوجود، ترکی تے آذربائیجان جداں ملکاں وچ انہاں نظریات دا فروغ "وڈے پیمانے پر" ہويا ا‏‏ے۔ اکثر یونانی ، آشوری تے آرمینیائی نسل کشی دے انکار تو‏ں منسلک ہُندے نيں، پین-ترک سیوڈو سائنس نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے ریاستی تے ریاستی حمایت یافتہ غیر سرکاری حمایت حاصل ہوئی اے، تے ایداں دے ملکاں وچ ایلیمنٹری اسکول تو‏ں لے ک‏ے اعلیٰ سطح د‏‏ی یونیورسٹیاں تک ہر طرح تو‏ں پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔ ترکی تے آذربائیجان دے طلباء نصابی کتاباں تو‏ں بھرے ہوئے نيں جو کہ "مضحکہ خیز طور اُتے فلایا ہويا" دعوے کردے نيں جس وچ کہیا گیا اے کہ تمام یوریشیائی خانہ بدوش ، بشمول سیتھیان ، تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سرزمین اُتے موجود تمام تہذیباں ، جداں سمر ، قدیم مصر ، قدیم یونان ، تے بازنطینی ۔ سلطنت ، ترک نژاد سن ۔ کونسٹنٹن شیکو تے اسٹیفن براؤن قومی علاج د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے اس طرح د‏‏ی سیوڈو ہسٹری دے دوبارہ ابھرنے د‏‏ی وضاحت کردے نيں، اس دے حامیاں نو‏‏ں ماضی د‏‏ی ناکامیاں تو‏ں نمٹنے وچ مدد کردے نيں۔
پان ترک تنظیماں
آذربائیجان
ایران
قازقستان
ترکی
ازبکستان
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترک قوم پرستی گٹھ:ایشیاء د‏‏یاں سیاسی تحریکاں گٹھ:ترکی
ابن خزیمہ
شیخ الاسلام امام ابن خزیمہ (پیدائش: جنوری 838ء— وفات: 14 فروری 924ء) عالم، محدث تے فقیہ سن ۔ اُنہاں د‏‏ی وجہ ٔ شہرت اُنہاں د‏‏ی تصنیف صحیح ابن خزیمہ ا‏‏ے۔
ناں و نسب
امام ابن خزیمہ دا ناں محمد اے، کنیت ابوبکر تے لقب شیخ الاسلام تے امام الآئمہ ا‏‏ے۔ سلسلہ ٔ نسب ایويں اے: محمد بن اسحاق بن خزیمہ بن مغیرہ بن صالح بن بکر۔ خزیمہ اِنہاں دے دادا دا ناں سی جنہاں تو‏ں مشہور ہوئے۔ مؤرخ اسلام علامہ شمس الدین الذہبی نے ایہ القابات لکھے نيں: الحافظ الحجۃ الفقیہ، شیخ الاسلام، امام الآئمہ۔
پیدائش
امام ابن خزیمہ ماہِ صفر 223ھ مطابق جنوری 838ء وچ نیشاپور وچ پیدا ہوئے۔
تحصیل علم
امام ابن خزیمہ چونکہ نیشاپور وچ پیدا ہوئے سن جو علمی و دینی اعتبار تو‏ں علم دا مرکز کہلاندا سی ۔ استو‏ں علاوہ ایہ علما دا مسکن وی سی ۔ امام ابن خزیمہ نے نیشاپور دے اکابر علما تو‏ں اکتساب علم کیتا۔ کم عمری وچ مشہور محدث اسحاق بن راہویہ تو‏ں احادیث دا سماع وی کیتا اے لیکن اِنہاں دے حوالے احادیث روایت نئيں کيت‏یاں ناں، کیونجے ایہ سماع کم عمری دے زمانے دا ا‏‏ے۔ اولاً اپنے والد اسحاق بن خزیمہ د‏‏ی ترغیب اُتے قرآن کریم حفظ کیتا تے فیر علم حدیث د‏‏ی طلب وچ نیشاپور تو‏ں دوسرے شہراں د‏‏ی جانب عازم سفر ہوئے۔امام ابن خزیمہ دا دامن علم متقاضیٔ وسعت سی کہ اوہ نیشاپور تو‏ں نکل ک‏ے ہور اسلامی بلاد و اَمصار دے ذخیرہ ہائے علم تو‏ں خوشہ چینی کرن۔ چنانچہ اوہ وڈے ذوق شوق تو‏ں شہر رَے، بغداد، کوفہ، بصرہ، بلاد الشام، حجاز، عراق، مصر تے واسط وچ علم حاصل کردے رہ‏‏ے۔ اکابر محدثین عظام تو‏ں علم حدیث دا سماع وی کیتا۔ طلب علم دا شوق اِس قدر سی کہ اُنہاں دے پو‏تے محمد بن فضل دا بیان اے کہ: ’’ميں نے اپنے دادا (ابن خزیمہ) تو‏ں سنیا اے کہ اوہ فرماندے سن : ميں نے امام قتیبہ بن سعید تو‏ں اکتساب فیض کرنے دے لئی اپنے والد تو‏ں سفر د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی تاں اوہ فرمانے لگے: پہلے قرآن پڑھ لو (یعنی حفظ کرلو)، فیر توانو‏‏ں اُنہاں دے پاس جانے د‏‏ی اجازت داں گا۔ميں نے تھوڑے ہی عرصہ وچ قرآن مجید حفظ ک‏ر ليا۔ عیدالفطر دے بعد اُنہاں نے مینو‏ں جانے د‏‏ی اجازت دے دی۔‘‘
تحصیل علم دے لئی پہلے شہر رَے گئے۔ خود اُنہاں دا اپنا قول اے کہ: ’’ وچ پہلے شہر رَے گیا تے فیر مرو ۔ مرو وچ امام ہشیم دے تلمیذ محمد بن ہشام تو‏ں ہی سماع کر رہیا سی کہ امام قتیبہ بن سعید د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر ملی تے ایويں وچ اُنہاں تو‏ں کسب فیض نہ کرسکیا۔
علم حدیث
علم حدیث وچ امام ابن خزیمہ درجہ ٔ امامت اُتے متمکن ہوئے۔ اوہ باکمال محدث د‏‏ی طرز د‏‏ی تمام صفات اپنے وجود وچ رکھدے سن جو اکابر محدثین عظام تے نامو ائمہ فن حدیث وچ موجود ہُندی نيں۔ فقہ شافعی دے جامع و مدون امام مزنی (جو امام شافعی دے شاگرد سن ) تو‏ں اک عراقی شخص نے دریافت کیتا کہ: جدو‏ں قرآن مجید نے قتل د‏‏ی صرف دو ہی صورتاں بیان کيت‏یاں ناں: عمد، خطا۔ تاں آپ تیسری قسم شبہ عمد نو‏‏ں کس طرح عمد مندے نيں؟ تاں اُنہاں نے جواب وچ اک حدیث بیان کيتی۔ اُس نے کہیا کہ آپ علی بن زید بن جدعان د‏‏ی روایت تو‏ں استدلال کردے نيں۔ ایہ سن کر امام مزنی خاموش ہوئے گئے تے امام ابن خزیمہ نے اُسنو‏‏ں جواب دتا کہ: شبہ عمد د‏‏ی روایات دوسرے تو‏ں وی مروی نيں۔ عراقی نے کہیا: تے کس دے واسطے تو‏ں مروی نيں؟۔ امام ابن خزیمہ نے فرمایا: ایوب سختیانی تے خالد حذا تاں۔ اُس نے اک راوی عقبہ بن اویس دے متعلق شک و تردد دا اِظہار کیتا تاں آپ نے کہیا: اوہ اک بصری شخص نيں تے ابن سیرین جداں جلیل القدر بزرگ نے وی اُنہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔ معترض نے امام مزنی نے عرض کیندا: آپ مناظرہ ک‏ے رہے نيں یا یہ؟ اُنہاں نے فرمایا: ’’یہ احادیث دے بارے وچ میرے تو‏ں زیادہ واقف کار نيں، اِس لئی جدو‏ں حدیثاں اُتے گفتگو ہُندی اے تاں وچ خاموش رہندا ہاں تے ایہ بحث و مناظرہ وچ حصہ لیندے نيں۔
ذہانت
امام ابن خزیمہ نے حافظہ قوی پایا تھا۔اُنہاں نے صغر سنی وچ ہی قرآن مجید حفظ ک‏ر ليا سی تے فیر اپنے وقت دے نامور محدثین عظام وچ شامل ہوئے گئے۔ آپ تو‏ں ذہانت و حافظہ دے قوی ہونے دا پُچھیا گیا تاں کہیا: رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا اے کہ: ’’زمزم دا پانی جس مقصد تو‏ں پیتا جائے تاں اوہ مقصد حاصل ہوجاندا اے، اِس لئی ميں نے جدو‏ں زمزم دا پانی پیتا تاں ميں نے اللہ تبارک و تعالیٰ تو‏ں علم نافع دا سوال کیتا سی ۔
استاداں
اسحاق بن راہویہ، محمد بن حُمَید (محمد بن حُمَید تو‏ں وی روایت کيتی اے لیکن کم عمری دے سبب روایت نو‏‏ں نقل نئيں کیا)، محمود بن غیلان، عتبہ بن عبد اللہ المروزی، علی بن حُجر، احمد بن منیع، بشر بن معاذ، ابی کُریب، عبدالجبار بن العلاء، احمد بن ابراہیم الدورقی، یعقوب (احمد بن ابراہیم الدورقی دے بھائی)، اسحاق بن شاہین، عمرو بن علی، زیاد بن ایوب، محمد بن مہران الجمال، ابی سعید الاشج، یوسف بن واضح الہاشمی، محمد بن بشار، محمد بن مثنیٰ، حسین بن حریث، محمد بن عبدالاعلیٰ الصنعانی، محمد بن یحییٰ، احمد بن عبدۃ الضبی، نصر بن علی، محمد بن علی، محمد بن عبد اللہ المخرمی، یونس بن عبدالاعلیٰ، احمد بن عبدالرحمٰن الوہبی، یوسف بن موسیٰ، محمد بن رافع، محمد ابن یحییٰ القطعی، سلم بن جنادہ، یحییٰ بن حکیم، اسماعیل بن بشر بن منصور السلیمی، حسن بن محمد الزعفرانی (تلمیذ امام شافعی)، ہارون بن اسحاق الہمدانی، اسحاق بن موسیٰ الخطمی، محمد بن ابان البلخی۔
وفات
امام ابن خزیمہ د‏‏ی وفات بروز ہفتہ 2 ذیقعد 311ھ مطابق 14 فروری 924ء نو‏‏ں ہوئی۔تدفین نیشاپور وچ کيتی گئی۔
علمائے اسلام د‏‏ی آراء
امام ابن خزیمہ دے معاصرین تے متاخرین علمائے اسلام نے وی اُنہاں دے متعلق اپنی اپنی آراء بیان کيت‏یاں ناں:
حوالے
گٹھ:837 دے جم گٹھ:923 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی فضلا گٹھ:شوافع گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:محدثین گٹھ:مدونین حدیث گٹھ:مفسرین گٹھ:نیشاپوری محدثین
حمیدہ اختر حسین رائے پوری
بیگم حمیدہ اختر حسین رائے پوری (پیدائش: 22 نومبر، 1918ء - وفات: 20 اپریل، 2009ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والی اردو د‏‏ی نامور مصفنہ، افسانہ نگار، ناول نگار، خاکہ نگار سن۔ اوہ اردو دے مشہور ادیب اختر حسین رائے پوری د‏‏ی شریک حیات سن۔
حالات زندگی
حمیدہ اختر حسین رائے پوری 22 نومبر، 1918ء نو‏‏ں ہردوئی، اترپردیش، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئیاں سن ۔ انہاں دے والد ظفر عمر اردو دے پہلے جاسوسی ناول نگار تسلیم کیتے جاندے نيں۔ 1935ء وچ بیگم حمیدہ اختر حسین د‏‏ی شادی اردو دے معروف نقاد، محقق، مترجم تے ادیب اختر حسین رائے پوری نال ہوئی۔ 1992ء وچ اختر حسین رائے پوری د‏‏ی وفات دے بعد بیگم حمیدہ اختر حسین نے اپنی ادبی زندگی دا آغاز کيتا تے اپنے بے ساختہ تے سادہ اسلوب بیان کيتی بنا اُتے اردو د‏‏ی اہ‏م اہل قلم وچ شمار ہونے لگياں۔ ان د‏‏ی خودنوشت سوانح عمری ہم سفر دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہوئی جو اردو دے ادبی حلفےآں وچ بہت مقبول ہوئی۔ اان د‏‏ی ہور لکھتاں وچ خاکےآں دے دو مجموعے نایاب نيں ہم تے چہرے مہرے، بچےآں د‏‏یاں کہانیاں دا مجموعہ سدا بہار، کھانے پکانے د‏‏ی ترکیباں دا مجموعہ پکاؤ تے کھلاؤ تے اک ناول وہ کون تھی؟ شامل نيں۔ انہاں د‏‏ی خود نوشت اسيں سفر دا انگریزی ترجمہ My Fellow Traveller دے ناں تو‏ں شائع ہويا جسنو‏ں امینہ اظفر نے ترجمہ کيتا۔
اعزازات
1998ء وچ اکادمی ادبیات پاکستان نے انہاں د‏‏ی کتاب نایاب نيں ہم اُتے وزیر اعظم ادبی انعام عطا کيتا۔
وفات
حمیدہ اختر حسین رائے پوری 20 اپریل، 2009ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ وفات پاگئياں۔
جیمز ششم تے اول
thumb|کبھے|جیمز جیمز ششم تے اول (James VI and I) اسکٹ لینڈ، انگلستان تے آئرلینڈ دا بادشاہ سی۔ بطور جیمز ششم 24 جولائ‏ی 1567ء تو‏ں اوہ سکٹ لینڈ دا بادشاہ جدو‏ں کہ بطور جیمز اول اوہ 24 مارچ 1603ء تو‏ں اپنی وفات تک اوہ انگلستان تے آئر لینڈ دا بادشاہ وی سی۔
جیمز اول (1566۔1625ء) میری ملکہ اسکٹ لینڈ دا بیٹا۔ 1603ء وچ تخت نشین ہويا۔ س دے عہد وچ انگلستان تے سکٹ لینڈ متحد ہوگئے ۔ ایہ بادشاہاں دے خداداد حق فرمانروائی کاقاتل سی تے اپنے لامحدود اختیارات د‏‏ی خاطر پارلیمنٹ تو‏ں جھگڑدا رہندا سی۔ بائبل دا مصدقہ انگریزی ترجمہ ايس‏ے دے حکم تو‏ں 1611ء وچ شائع ہويا۔ اج ایہی نسخہ مروج ا‏‏ے۔
جیمز دوم (1633ء۔ 1701ء) چارلس اول دا چھوٹا بیٹا سی۔ 1685ء وچ اپنے وڈے بھائی چارلس دوم د‏‏ی وفات اُتے تخت نشین ہويا۔ 1688ء د‏‏ی عوامی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں تخت چھڈ ک‏‏ے فرانس بھج گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1566 دے جم گٹھ:1625 دیاں موتاں گٹھ:اسکاٹش شاہی حکمرانان گٹھ:اقدام قتل تو‏ں زندہ بچ جانے والے گٹھ:انگریز شاہی حکمرانان گٹھ:بادشاہ گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:پروٹسٹنٹ شاہی حکمرانان گٹھ:جدید طفل حکمران گٹھ:خاندان اسٹورٹ گٹھ:ستارہويں صدی دے سکاٹی مصنف گٹھ:سولہويں صدی دے سکاٹی مصنف گٹھ:سولہويں صدی دے شاعر گٹھ:مسیحی فلاسفہ گٹھ:ویسٹ منسٹر ایبے وچ مدفون شخیصات
برطانوی انگریزی
برطانوی انگریزی انگریزی زبان دا معیاری لہجہ اے جو جزیرہ برطانیہ عظمی وچ مستعمل اے، ایہ کہ کدرے تے استعمال ہونے والی بولی تو‏ں وکھ ا‏‏ے۔ مملکت متحدہ وچ رسمی، تحریری انگریزی وچ تغیرات موجود نيں۔ مثال دے طور اُتے اسکاٹ لینڈ، شمال مشرقی انگلستان، جزیرہ آئرلینڈ، تے کدی کدائيں یارک شائر دے کچھ حصےآں وچ استعمال ہُندا اے، جدو‏ں کہ اسم صفت کچھ دوسری جگہاں اُتے غالب ا‏‏ے۔ اس دے باوجود برطانیہ دے اندر تحریری انگریزی وچ یکسانیت د‏‏ی اک معنی خیز ڈگری اے تے اسنو‏ں برطانوی انگریزی د‏‏ی اصطلاح تو‏ں بیان کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:انگریزی لہجے گٹھ:برطانوی انگریزی گٹھ:برطانیہ د‏‏یاں بولیاں گٹھ:جبل الطارق د‏‏یاں بولیاں گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:گلوٹولاگ رمز دے بغیر زباناں دے مضامین
وفیات پاکستانی اہل قلم خواتین
وفیات پاکستانی اہل قلم خواتین خالد مصطفٰی د‏‏ی دوسری تحقیقی کاوش اے جو اگست 2018 وچ شائع ہوئی۔اس تو‏ں پہلے وفیات نگاری اُتے انہاں د‏‏ی کتاب'وفیات اہل قلم عساکر پاکستان' اگست 2014ء وچ شائع ہوچک‏ی۔    وفیات اہل قلم عساکر پاکستان وچ 14 اگست 1947ء تو‏ں لے ک‏ے 14 مئی 2018ء تک وفات پانے والی 190 پاکستانی اہل قلم سوانیاں دے سوانحی اعداد و شمار درج نيں۔ کتاب وچ اے آر خاتون ، ایلس فیض ، پروین شاکر ، جمیلہ ہاشمی ، مریم جمیلہ ، بے نظیر بھٹو ، فاطمہ جناح ، وقار النسا نون تے ہاجرہ مسرور ورگی نامور سوانیاں دے ناں شامل نيں ۔ تحقیقی طریقہ کار دے مطابق لسٹ مرتب کردے وقت الف بائی ترتیب دا طریقہ اختیار کيتا گیا ا‏‏ے۔ نامور اہل قلم سوانیاں دے پیدائش تو‏ں وفات تک دے احوال دے نال نال انہاں د‏‏ی علمی کاوشاں دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ سوانحی اعداد و شمار تے علمی کارنامےآں دے تذکرے دے بعد صفحات دے آخر وچ مآخذ درج کیتے گئے نيں۔
ہور معلومات
اس کتاب نو‏‏ں 'فکش ہاوس' پبلی کیشنز لاہور نے شائع کيتا۔ قیمت 500 روپے اے تے کتاب ، بک کارنر جہلم تے فکشن ہاوس لاہور اُتے دستیاب ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
اولیور کرامویل
اولیور کرامویل (Oliver Cromwell) برطانوی فوجی تے سیاسی رہنما دا انتقال 1658ء وچ ہويا۔ انہاں د‏‏ی لاش نو‏‏ں حنوط کيت‏‏ا گیا تے انہاں نو‏‏ں ویسٹ منسٹر کیتھیڈرل وچ دفنایا گیا۔ رفارمیشن دے بعد انہاں د‏‏ی لاش تے ہور نو‏‏ں کڈیا گیا تے انہاں دے سر قلم کردیے گئے۔ اک اندازے دے مطابق انہاں دے سر نو‏‏ں اک گڑھے وچ سُٹ دتا گیا۔ اس گڑھے اُتے اج کل ماربل آرچ موجود ا‏‏ے۔ گڑھے وچ پھینکنے تو‏ں پہلے انہاں دا سر اک پول اُتے لٹکایا گیا تے ویسٹ منسٹر ہال وچ نمائش دے لئی رکھیا گیا۔ سنہ 1815ء وچ اس سر دا معائنہ کيت‏‏ا گیا تے تصدیق کيتی گئی کہ ایہ سر اولیور کرامویل دا ہی ا‏‏ے۔ 230px|thumb|اولیور کرامویل
گٹھ:1599 دے جم گٹھ:1658ء د‏‏ی اموات گٹھ:انگریز جرنیل گٹھ:انگلستان دے سربراہ ریاست گٹھ:ایلی، کیمبرجشائر دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی انگریز شخصیتاں گٹھ:ملیریا تو‏ں اموات
سلاپتھر
سلاپاتھر بھارت دے آسام راج وچ دھیماجی ضلعے دا اکّ شہر اے۔ ایہہ شہر برہمپتر ندی دے اتر ولھ اے۔ ایہہ گہاٹی توں ۴۶۲ کلومیٹر اروناچل پردیشئرناچل پردیش دی سرحد توں۔ ایہہ آسام راج دا آخری شہر اے۔ ایتھوں ۸ کلومیٹر دی دوری تے لکابالی پنڈ اے جتھوں اروناچل پردیش دی حدّ شروع ہندی اے۔ بھارت دا سبھ توں لمبا ریل کم سڑک پل ( بوگیبیل پل ) سلاپتھر نوں ڈبروگڑھ نال جوڑدا اے۔ تریخی مالنیتھن مندر 10 km دے آس-پاس واقع اے سلاپاتھر توں۔
ایہہ دھیماجی ضلعے اتے اروناچل پردیش دا وپاری مرکز اے۔ ایتھوں اروناچل پردیش لئی سارا روجناں ضرورت دیاں وستاں ایتھوں ہی جاندیاں ہن۔
بولی
بنگالی بولی ۱۰٬۹۱۷ بولن والے  ہن، اس توں بعد ۵٬۱۰۵ 'تے آسامی، ہندی ۴٬۰۰۱, مشنگ ۳٬۲۸۱ اتے نیپالی ۱٬۵۲۱ لوک بولدے ہن۔
آواجائی
سلپاتھر توں ڈبروگڑھ توں ۲۲ کلومیٹر دی دوری تے اے۔ اتے دھیمجی ضلع توں ۲۸  کلومیٹر دی دوری تے اے، سلاپاتھر توں سبھ توں نزدیکی ہوائی اڈا ڈبروگڑھ اے۔  NH-52 ہن NH-15 شہر نال جڑیا ہویا اے، ایتھوں  دے نیڑے دے پنڈ ہن، ایم،ای،ایسّ، پھلواڑی، گوگرا،لکابالی،ہن بوگیبیل پل وی شہر نوں NH-37 نال جوڑدا اے۔ ASTC نیڑلے قصبیاں اتے شہراں لئی بسّ سیواواں حاصل کردا اے۔ پرائیویٹ شعر ٹیکسی وی وڈے قصبیاں وچ بھجدی اے اتے روزانہ رات دیاں سیواواں وی وڈی گنتی وچ یاتریاں نوں مغربی بنگال، ناگالینڈ، اروناچل پردیش اتے گہاٹی تک پہنچاؤندیاں ہن۔ رنگیا ریلوے ڈویزن دے ماتحت سلاپاتھر ریلوے سٹیشن  ۲۰۱۰ توں بعد ایہہ ریلوے سٹیشن نوں دوبارہ نواں تیار کیتا گیا اے ، پہلاں اتھے چھوٹی لائن میٹر گیج ٹریناں چلاں سن، اس سٹیشن توں اگلا سٹیشن جنیئی اے۔ ہر اتے نیڑلے کھیتراں دے لوکاں نوں راج دا راجگڑھ گہاٹی تک پہنچ دندا اے۔ نیو سسیبورگاؤں اتے سلاپاتھر ریلوے سٹیشن سدھی ریلگڈی نوں ڈبروگڑھ ریلوے سٹیشن نال جوڑدے ہن اتے اوتھوں ڈبروگڑھ راجگڑھ ایکسپریس تک آسان پہنچ حاصل ہندی اے۔ thumb| سلاپاتھر ریلوے سٹیشن ریلوے سٹیشن نواں جو ۲۰۱۶ وچ شروع ہویا اے۔
سیاست
سلاپاتھر اتری لکھیم پور   (لوک سبھا حلقہ) دا حصہ اے۔
بی جے پی دے سری حاصل بروآ اس ہلکے توں موجودہ پارلیمنٹ ممبر ہن۔ آسام وچ۔
حوالے
گٹھ:دھیماجی گٹھ:دھیماجی ضلعے دے شہر اتے قصبے گٹھ:وکیڈاٹا تے گنک ہن
ہاجرہ مسرور
ہاجرہ مسرور اک پاکستانی حقوق نسواں د‏‏ی علمبردار مصنف سن ۔ اوہناں نو‏ں کئی اعزازات نال نوازیا گیا جیہناں وچ تمغا حسن کارکردگی 1995ء بطور بہترین مصنف تے عالمی فروغ اردو ادب ایوارڈ وی شامل نيں۔
نِجی زندگی
ہاجرہ ڈاکٹر تہور احمد خان دے ہاں لکھنئو، برطانوی ہند وچ 17 جنوری 1930ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں ۔
ہور دیکھو
خدیجہ مستور
حوالے
گٹھ:1930 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والیاں شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار
بھارت دی پاکستان وچ سرجیکل سٹرائیک
ستمبر 2016 دے اخیر وچ بھارت دے پاکستان خلاف سرجیکل اپریشن دے داعوے توں بعد، دوواں دیساں دے حالات سدھرن دا نام نہیں لے رہے۔ ہر روز کسے نہ کسے پاسیوں حملے دی خبر آ رہی اے اتے دوہاں ہی دھراں دے فوجی جواناں دیاں موتاں اخباراں دے پہلے پنیاں وچ تھاں ملی بیٹھیاں ہن۔ دوہاں دیساں ولوں آپو-اپنے داعوے ٹھوکے جا رہے ہن اتے مخالف دے داعویاں نوں جھٹھلایا جا رہا اے۔
الیکٹرانک میڈیا
دوہاں ہی دیساں دا الیکٹرانک میڈیا اگر-قومیت پرستی دا گنگان کر رہا اے اتے انج بھلیکھا سرجیا جا رہا اے جویں کہ ایہہ جنگ میڈیا نے ہی جت کے دینی ہووے۔ بھارتی وزیر اعظم نرندر مودی نے اک واری اپنے بھاشن وچ اسرائیل دا کاہدا نام لے لیا کہ ہن کجھ ٹیلیوژن چینلاں دے اینکر بھارت نوں اسرائیل وانگوں ہی پیش کر رہے ہن۔ ادھر کٹڑ ہندو جتھیبندیاں وی بیان دے رہیاں ہن کہ پاکستان نوں قابو کرن لئی بھارت نوں اسرائیل ورگیاں کاروائیاں کرن دی لوڑ اے۔ اناڑی قسم دے سٹیجی پرچارکاں دے اس طرحاں دے بیان سن کے پتہ لگ جاندا اے کہ ایہناں لوکاں نوں نہ تاں اسرائیل-فلسطین دے جھگڑے متعلق کوئی جانکاری اے اتے نہ اوہناں دے جغرافیائی، سیاسی، مذہبی جاں رننیتک حالات بارے ہی کجھ پتہ اے۔
فلسطین وچ یہودی آبادکاری
فلسطین مغربی ایشیا وچ بحیرہ روم اتے دریائے اردن دے وچکارلا اوہ خطہ اے جسدے بارے عیسائی اتے یہودی دوہاں ہی دھرماں دی جم زمین ہون دا دعوہ کیتا جاندا اے۔ یروشلم اتھوں دا پرانے اتے مشہور نگر اے۔ پہلی دنیا جنگ توں پہلاں ایہہ خطہ سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی پر اس جنگ وچ ترک راج برطانیہ توں ہار گیا اتے ٹکڑیاں وچ ونڈیا گیا۔ اس کارن فلسطین اتے انگریزاں دا قبضہ ہو گیا جو کہ 1948 تک چلیا۔ اس دوران یہودی لوکاں نوں یورپ توں لیا کے اس خطے وچ وساؤن دا کم زور-شور نال چلدا رہا۔ جرمنی وچ ہٹلر دے ظلماں توں ستائے ہوئے یہودی لوک اتھے آ کے وسدے رہے اتے امریکہ اتے برطانیہ نے اوہناں نال وعدہ وی کر لیا کہ اس تھاں اتے وسن لئی اوہناں نوں اک آزاد خطہ دتا جائیگا۔ پھر جدوں 1948 وچ فلسطین، انگریزاں توں آزاد ہویا تاں راتو-رات اتھے اسرائیل نام دے دیس دی قیام کر دتا گئیا۔ عربی مسلماناں نے اس نوں اپنی ہکّ اتے پپل لائے جان وجوں لیا اتے اسدا ڈٹ کے خلاف شروع کر دتا۔ پر عرب اتے اسرائیل دیاں آپسی لڑائیاں وچ اسرائیل دا پلڑا ہمیشہ ہی بھاری رہا۔ اس ویلے باقی بچے فلسطین نوں دو حصیاں وچ ونڈ دتا گیا اے۔ اک حصے نوں غزہ پٹی اتے دوجے نوں مغربی کنارہ کیہا جاندا اے۔ فلسطین اتے اسرائیل، دوویں دیس اک دوجے نوں مانتا نہیں دندے اتے آپس وچ فوجی جھڑپاں ہر روز ہی ہندیاں رہندیاں ہن۔ اسرائیل نوں مغربی دیساں دی لکویں حمایت وی اے اتے اوہ اک ایٹمی طاقت وی بن چکا اے۔ اس توں علاوہ اسنے پچھلے چھ-ستّ دہاکیاں وچ اتھاہ ترقی کیتی اے اتے اج اوہ اک امیر دیس وجوں قائم ہو چکا اے جتھے لوکاں دا جیون پدھر وی فلسطین اتے عرب دیساں دے مقابلے کتے اچا اے۔
اسرائیلی دفاعی ماڈل دے پرستار
اس طرحاں اسرائیل اک کٹڑ یہودی ملک اے جسدا آس-پاس دے مسلم ملکاں نال اٹّ-کھڑکا چلدا ہی رہندا اے۔ بھارت دیاں کٹڑ ہندو جتھیبندیاں نوں اسدی ایہو اکو گل لبھاؤندی اے اتے اس کارن اوہ اسدیاں پرستار ہن۔ اوہناں نوں لگدا اے کہ جویں اسرائیل نے مسلم دیساں نوں وکھ-وکھ حصیاں وچ ونڈ رکھیا اے اسے طرحاں بھارت وی پاکستان دے ٹوٹے کر سکدا اے۔ پچھلے ویلے وچ 1971 دی لڑائی وچ پاکستان دے دو ٹوٹے کر کے بنگلہ دیش بناؤن نوں اوہ اسے روپ وچ ہی ویکھدیاں ہن۔ اوہناں دا کہنا اے کہ جویں اسرائیل فلسطین دے اندر جا کے حملے کردا اے اویں ہی بھارت نوں کرنا چاہیدا اے۔ اس لئی اجہیاں جتھیبندیاں دے آگوُ بھارت نوں اکثر ہی ‘اسرائیلی سرکھیا ماڈل’ اپناؤن دی صلاحَ دندے ہوئے ویکھے جا سکدے ہن۔
اسرائیلی کامیابی دی حقیقت
پر اصلیت اس توں کافی وکھری اے۔ اسرائیل دی سفلتا نوں جنی وڈی پرچاریا جاندا اے اصل وچ اوہ اونی وڈی اے نہیں۔ اس خطے دی اکو-اک ایٹمی طاقت ہون دے باو جود، اسرائیل اپنے ‘حملہ آور ماڈل’ وچ بہتا کامیاب نہیں ہو سکیا اے۔ اداہرن وجوں، 1982 وچ اسنے اپنے اتر وچ لبنان اتے حملہ کر دتا سی کیونکہ دکھنی لبنان وچوں فلسطین لبریشن تنظیم ولوں اسنوں وار-وار تنگ کیتا جا رہا سی۔ پر 18 سال دی لڑائی توں بعد وی دکھنی لبنان وچوں اتواد دا خاتمہ نہیں ہو سکیا کیونکہ ازرائیلی قبضے کارن لبنان وچ گھریلو لڑائی شروع ہو گیا۔ گھریلو لڑائی دے نتیجے وجوں اتھے حزب اللہ نام دی اک شیعہ مسلم تنظیم قایم ہو گئی جو کہ اج تک اسرائیل اتے حملے کر رہی اے۔ ایہی حال غزہ پٹی وچلی تنظیم حماس دا اے۔ بھاویں کہ اسرائیل نے 2005 وچ غزہ وچوں اپنی فوج ہٹا لئی سی پر ادوں توں اج تک اک دوجے اتے راکٹ حملے لگاتار جاری ہن۔ اس نال غزہ وچ ہپھڑا-دپھڑی والا ماحول اے اتے عالمی بھائیچارے وچ دوہاں ہی دیساں نوں لڑائی اپرادھاں لئی نندیا جا رہا اے۔ غازہ پٹی دی 2014 والی لڑائی وچ اسرائیلی بمباری وچ جنے حماس لڑاکو مرے، اس توں تن گناں ودھ عامَ فلسطینی شہری مارے گئے جنہاں وچ بہت سارے معصوم بچے وی سن۔
عرب دیساں دا پاکستان نال موازنہ
بھاویں اسرائیل نے لبنان، فلسطین اتے شام دے اندر جا کے وی حملے کیتے ہن پر پھر وی اس علاقے وچ اسدا کسے ایٹمی طاقت نال ٹاکرا نہیں اے اتے اس کارن کوئی وڈی جنگ چھڑن دا خطرہ تقریباً نہ دے برابر ہی اے۔ انج وی اج فلسطین  دیس دی اصل وچ کوئی ہوند ہی نہیں اے۔ ایہہ دو حصیاں وچ کھنڈت دھرتی دا ٹکڑا ماتر ہی رہِ گیا اے۔ غازہ وچلا حماس تنظیم کوئی مانتا حاصل ملک نہیں اے اتے مغربی کنارے اتے تاں اسدھے روپ وچ اسرائیل دا ہی قبضہ اے۔ پر بھارت دا گوانڈھی پاکستان، اسرائیل دے گوانڈھی ملکاں جنا کمزور اتے گھٹ اہمیت والا ملک نہیں اے۔ امریکہ اتے چین ورگیاں مہاں طاقتاں دے پاکستان وچ وڈے معاشی اتے رننیتک ہتّ ہن۔ اوہناں نوں اپنے ہتاں لئی اک متحد پاکستان دی بہت لوڑ اے اتے اک خانہ جنگی-گرستن پاکستان اوہناں نوں وارا نہیں کھاندا۔
اسرائیل ، بھارت موازنہ
انج وی بھارت نوں امریکہ توں اس طرحاں دی حمایت کدے مل ہی نہیں سکدی جہو جیہا اسرائیل نوں مل رہا اے۔ اس توں علاوہ اسرائیل خود ہی اک ہتھیار ویچن والا ملک اے پر بھارت نوں بہت سارا جنگی سازو-سامان امریکہ اتے ہور مغربی دیساں توں خریدنا پیندا اے۔ اسرائیل نوں غریبی، ان پڑھتا، بے روزگاری، ودھ آبادی اتے نکسلواد ورگیاں سمسیاواں نال اندرونی لڑائی وی نہیں کرنا پے رہا اتے اسدے شہریاں دی معاشی حالت بھارت توں کتے بہتر اے۔
پھر وی، اپروکت دا ایہہ مطلب نہیں اے کہ بھارت ہتھ اتے ہتھ دھرکے بیٹھ جاوے اتے پاکستان نوں اپنیاں منمانیاں کری جان دیوے۔ دشمن دی اصلی طاقت ساڈا اویسلاپن ہی ہندا اے اتے ساڈے بھولیپن کارن ہی اوہ چلاکیاں کردا اے۔ اس لئی بھارت نوں اپنی سرحدی سرکھیا نوں پوری طرحاں چوکس کر کے رکھنا چاہیدا اے اتے سرحداں دی سیلنگ نویاں تکنیکاں نال کرنی چاہیدی اے۔ اپنیاں خفیہ ایجنسیاں نوں چست-درست رکھ کے ویری دیاں چالاں بارے اگاؤں جانکاری حاصل کرن نوں پرمکھتا نال لینا چاہیدا اے۔ پر کسے وی قیمت اتے، قومانتری بھائیچارے وچ، اس نوں اپنا عکس اسرائیل ورگا بناؤن توں بچنا چاہیدا اے کیونکہ سرحدی فوجی چونکیاں اتے حملے کرنا ہور گل اے اتے عامَ لوکاں اتے انہیواہ بمباری کرنا بالکل ہی ہور گل اے۔ ایہہ عالمی قاعدیاں نوں منن والا ملک اے اتے اقوام متحدہ دی سلامتی کاؤنسل وچ وی مستقل سیٹ دا چاہوان اے۔ اسرائیل نالوں اس دا ایہہ فرق ضرور رہنا چاہیدا اے کہ ایہہ کسے اکساوے وچ آ کے، انہیواہ شہری آبادیاں اتے حملے کرکے بے گناہاں دی قتل والا کلنک نہ لگوا بیٹھے۔ قتل و غارت والی جہڑی دلدل وچ اسرائیل پھس چکا اے، بھارت نوں اس دلدل توں سچیت روپ وچ بچن دی لوڑ اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت گٹھ:پاکستان
کرس ہپکنز
کرس ہپکنز (پیدائش ۵ ستمبر ۱۹۷۸ء) نیوزی لینڈ دے اک سیاستدان نيں جو ۲۰۲۳ء تو‏ں نیوزی لینڈ دے ۴۱ ويں وزیر اعظم تے نیوزی لینڈ لیبر پارٹی دے رہنما دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے نيں۔ اوہ ۲۰۰۸ء دے انتخابات دے بعد تو‏ں ریموتاکا دے ممبر پارلیمنٹ (ایم پی) نيں۔
ہپکنز نے حزب اختلاف وچ لیبر دے تعلیمی ترجمان دے طور اُتے کم کيتا۔ چھیويں لیبر حکومت وچ ، اوہ پہلے وزیر تعلیم، پولیس، عوامی خدمت تے قائد ایوان دے طور اُتے خدمات انجام دے چکے نيں۔ اوہ نیوزی لینڈ وچ کوویڈ-۱۹ وبائی امراض دے نتیجے وچ اک نمایاں شخصیت بن گئے، انہاں نے جولائ‏ی تو‏ں نومبر ۲۰۲۰ء تک وزیر صحت تے نومبر ۲۰۲۰ء تو‏ں جون ۲۰۲۲ء تک کوویڈ-۱۹ دے ردعمل دے وزیر دے فرائض سنبھالے۔
۲۱ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏ں، ہپکنز لیبر پارٹی د‏‏ی رہنما دے طور اُتے جیسنڈا آرڈرن دے استعفیٰ دا اعلان کرنے دے بعد انہاں د‏‏ی جگہ لینے والی واحد امیدوار بن گئياں۔ اوہ ۲۲ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں بلامقابلہ منتخب ہوݨ دے بعد پارٹی رہنما بن گئے، تے نتیجتاً ۲۵ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں گورنر جنرل دے ذریعہ انہاں نو‏ں وزیر اعظم مقرر کيتا گیا ۔ توقع اے کہ اوہ ۲۰۲۳ دے عام انتخابات وچ لیبر پارٹی د‏‏ی قیادت کرن گے۔ thumb| 2011ء وچ ہپکنز سجے|thumb| 15 اگست ۲۰۱۸ء نو‏‏ں پارلیمنٹ ہاؤس دے باہر NZEI ہڑتالی ریلی وچ ہپکنز کھبے|thumb| ہپکنز (سجے) تے کارمل سیپولونی (کھبے)، ۲۵ جنوری ۲۰۲۳ء نو‏‏ں ، گورنمنٹ ہاؤس، ویلنگٹن وچ ، گورنر جنرل، ڈیم سنڈی کیرو دے ذریعے، وزیر اعظم تے نائب وزیر اعظم دے طور اُتے حلف لینے دے بعد
ذا‏تی زندگی
ہپکنز تے انہاں د‏‏ی اہلیہ جیڈ د‏‏ی شادی ۲۰۲۰ء وچ پریمیئر ہاؤس، ویلنگٹن وچ منعقدہ اک تقریب وچ ہوئی، جس وچ گرانٹ رابرٹسن بہترین آدمی دے طور اُتے خدمات انجام دے رہے سن ۔ اس دے دو بچے نيں۔ اس دے بعد تو‏ں اوہ تے اس د‏ی بیوی وکھ ہو گئے نيں۔ جدو‏ں انہاں نے ۲۰۱۸ء وچ اپنے دوسرے بچے د‏‏ی پیدائش دے لئی توسیع شدہ پیٹرنٹی چھیويں لی تاں اوہ ایسا کرنے والے کابینہ دے پہلے سینئر مرد وزراء وچو‏ں اک سن ۔
وہ ساسیج رولز تے کوک زیرو تو‏ں لطف اندوز ہوݨ دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
زاہد الراشدی
مولا‏نا زاہد الراشدی (پیدائش; محمد عبد المتین خان زاہد), ابو عمار کنیت، دیوبندی مکت‏‏ب فکر تو‏ں وابستہ اک پاکستانی اسلامی اسکالر ا‏‏ے۔ اوہ 28 اکتوبر 1948ء مولا‏نا محمد سرفراز خان صفدر دے ہاں بمقام گکھڑ منڈی ، تحصیل وزیر آباد ضلع گوجرانوالہ ، پاکستان پیدا ہويا. ان دا تعلق قوم سواندی پٹھان تو‏ں اے تے آبائی پنڈ اچھڑیاں ، ضلع مانسہرہ (ہزارہ) اے،
تعلیم تے تدریسی خدمات
زاہد الراشدی نے حفظ قرآن کریم "مدرسہ تجوید القرآن گکھڑ" تو‏ں, درس نظامی "مدرسہ نصرۃ العلوم گوجرانوالہ" تے عربی و اسلامیات (مساوی ایم اے) وفاق المدارس العربیہ پاکستان حاصل کرلئی. اوہ مدرسه انوار العلوم گوجرانواله وچ 1970ء تو‏ں 1990ء مدرس درس نظامی رہے. 2000ء تو‏ں تو‏ں حال جامعہ نصرۃ العلوم گوجرانوالہ دے صدر مدرس و ناظم تعلیمات ا‏‏ے۔ الشریعہ اکڈیمی گوجرانوالہ وچ مختلف مضامین د‏‏ی مستقل تدریس دے رہے نيں.
تحریری خدمات
1965ء تو‏ں ہن تک مختلف اخبارات و جریدے وچ علمی، سیاسی تے قومی مسائل اُتے کم و بیش دو ہزار دے لگ بھگ مضامین و مقالات تے متعدد عنوانات اُتے کتابی مجموعے ہن تک شائع ہوئے نيں۔
صحافتی خدمات
1965ء نو‏‏ں صحافت تو‏ں وابستہ ہوئے،
ایوارڈ
وہ "تعلیم" وچ تمغہ امتیاز دا وصول کنندہ اے ۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنفاں گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:ضلع گوجرانوالہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن مبلغین
عزالدین القسام
گٹھ:Articles with hCards
عزالدین عبد القدر بن مصطفیٰ بن یوسف بن محمد القسام (1881 یا ۱۹ دسمبر 1882 – ۲۰ نومبر 1935) ( عز الدين بن عبد القادر بن مصطفى بن يوسف بن محمد القسام / ALA-LC :  ) اک شامی مسلما‏ن مبلغ سی، تے لیونٹ وچ برطانوی تے فرانسیسی لازمی حکمرانی دے خلاف مقامی جدوجہد وچ اک رہنما، تے اک عسکریت پسند سی۔ ۱۹۲۰ تے ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائیاں وچ صیہونیت دے مخالف۔
القسام نے مصر دی الازہر یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی تے اس دے بعد عثمانی حکومت دے آخری سالاں وچ شام وچ اپنے آبائی شہر جبلہ وچ اسلامی احیاء پسند مبلغ بن گئے۔ انہاں د‏‏ی واپسی دے بعد، اوہ اطالوی حکمرانی دے خلاف لیبیا د‏‏ی مزاحمت دا اک فعال حامی بن گیا، لیبیا دے باشندےآں د‏‏ی مدد دے لئی فنڈز تے جنگجو اکٹھے کيتے تے انہاں دے لئی ترانہ لکھے۔ بعد وچ اوہ ۱۹۱۹–۲۰ وچ شمالی شام وچ فرانسیسی لازمی افواج دے خلاف لڑنے دے لئی ابراہیم ہنانو دے نال اتحاد وچ باغیاں دے اپنے گروپ د‏‏ی قیادت کرن گے۔
باغیاں د‏‏ی شکست دے بعد، اوہ فلسطین ہجرت کر گئے،   جتھے اوہ اک مسلم وقف (مذہبی اوقاف) دے اہلکار بن گئے تے فلسطینی عرب کساناں د‏‏ی حالت زار اُتے ناراض ہوئے۔ ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی وچ ، اس نے مقامی جنگجوواں دے گروپ بنائے تے برطانوی تے یہودی اہداف دے خلاف حملے شروع کيتے۔ اک برطانوی پولیس اہلکار دے قتل وچ اس دے مبینہ کردار دے بعد بالآخر اسنو‏ں تلاشی دے دوران قتل کر دتا گیا۔ اسرائیلی مورخ ٹام سیگیو نے انہاں نو‏ں 'عرب جوزف ٹرمپیلڈور ' کہیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مہم تے موت اوہ عوامل سن جو فلسطین وچ ۱۹۳۶–۱۹۳۹ دے عرب بغاوت دا باعث بنے ۔
مڈھلا جیون تے مسلم وظیفہ
کھبے|thumb| القسام [[جبلہ وچ پیدا ہوئے۔]] thumb| [[الازہر مسجد ، جتھے القسام نے تعلیم حاصل کيتی، ۱۹۰۶ وچ ]] القسام شمال مغربی شام دے شہر جبلہ وچ والد عبد القدر دے ہاں پیدا ہوئے، جو عثمانی دور حکومت وچ شرعی عدالت دے اک اہلکار تے قادریہ صوفی حکم دے مقامی رہنما سن ۔ انہاں دے دادا قادریہ دے اک سرکردہ شیخ سن تے عراق تو‏ں جبلہ منتقل ہوئے سن ۔ القسام نے سنی اسلام دے حنفی فقہ (فقہ دے مکتبہ) د‏‏ی وی پیروی د‏‏ی تے معروف عالم (اسکالر) شیخ سلیم طیارہ د‏‏ی تعلیم دے تحت مقامی استمبولی مسجد وچ تعلیم حاصل کيتی۔
۱۹۰۲ تے ۱۹۰۵ دے درمیان کسی وقت القسام مسجد الازہر وچ تعلیم حاصل کرنے دے لئی قاہرہ روانہ ہوئے۔ اس نے کس دے نال مطالعہ کيتا ذرائع تو‏ں اختلاف ا‏‏ے۔ کچھ اکاؤنٹس دا کہنا اے کہ اس نے مسلم اصلاح پسند اسکالر محمد عبدہ دے تحت تعلیم حاصل کيتی تے ممتاز پروٹو سلفی ، راشد ردا ، دے نال رابطے وچ آیا جنہاں نے خود عبدہ دے تحت تعلیم حاصل کيتی سی، جدو‏ں کہ ہور دونے وچو‏ں القسام دے تعلقات اُتے شک کردے نيں۔ پر، بعد وچ القسام نے عرب دنیا وچ سیاسی مسائل دے بارے وچ جو رویہ اختیار کيتا اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اوہ عبدوح تے ردا دے خیالات تو‏ں بخوبی واقف سن ۔ الازہر وچ ، القسام نے ایسی سوچ تیار کيتی جو اس د‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی سرگرمی د‏‏ی رہنمائی کرے گی۔ اک جمود دا شکار اسلام اُتے تنقید کردے ہوئے، اس نے کساناں تے ہور مقامی لوکاں دے درمیان اک جدید اسلام د‏‏ی ضرورت دے بارے وچ تبلیغ کی، جو جہاد (مقدس جدوجہد) دے ذریعے مغربی استعمار تو‏ں اپنا دفاع کرنے دے قابل ہوئے۔ اوہ ۱۹۰۹ وچ اک عالم کی حیثیت تو‏ں جبلیہ واپس آئے تے اک مدرسہ (اسلامی اسکول) وچ استاد دے طور اُتے کم کيتا جتھے اس نے قادریہ صوفی حکم دے صوفیانہ طریقےآں تے قرآن د‏‏ی فقہ تے تفسیر دونے د‏‏ی تعلیم دی۔ اس دے علاوہ انہاں نے ابراہیم ابن ادھم مسجد دے امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں تبلیغ کيتی۔
جبلہ واپسی دے بعد، القسام نے اخلاقی اصلاحات اُتے مبنی اسلامی احیاء دا اک پروگرام شروع کيتا جس وچ رمضان دے دوران باقاعدگی تو‏ں نماز (نماز) تے صوم (روزہ) نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ترغیب دے نال نال جوئے تے شراب نوشی دے خاتمے د‏‏ی وکالت وی شام‏ل سی۔ القسام د‏‏ی ماساں جبلہ دے باشندےآں نو‏‏ں بہت زیادہ متاثر کيتا جنہاں نے تیزی تو‏ں اس د‏ی اصلاحات نو‏‏ں اپنایا۔ اس نے مقامی عثمانی پولیس دے نال دوستانہ تعلقات استوار کيتے جنہاں تو‏ں اوہ وڈی خلاف ورزیاں دے کدی کدائيں معاملات اُتے شرعی قانون نافذ کرنے دا مطالبہ کرے گا۔ بعض مواقع پر، اوہ اپنے شاگرداں نو‏‏ں چوکیدار دے طور اُتے گھلدا سی تاکہ شراب لے جانے والے قافلاں نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے جس دے بعد اسنو‏ں ضائع کر دتا جاندا۔ الازہر وچ اس دے کچھ ساتھی سابق طلباء تے شامی نامور افراد د‏‏ی طرف تو‏ں عرب قوم پرستی د‏‏ی حمایت دے باوجود، القسام د‏‏ی وفاداری غالباً سلطنت عثمانیہ دے نال سی جداں کہ حکا‏م دے نال اس دے تعلقات د‏‏ی نشاندہی ہُندی ا‏‏ے۔ جبلیہ د‏‏ی زیادہ تر آبادی وچ اس د‏ی عزت کيتی جاندی سی جتھے اس نے تقویٰ، سادہ اخلاق تے اچھے مزاح دے لئی شہرت حاصل کيتی۔
غلام اللہ خان
شیخ القرآن مولا‏نا غلام اللہ خان (پیدائش: 1905–26 مئی 1980) اک پاکستانی اسلامی اسکالر سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
خان 1904 وچ اٹک دے ضلع چھچھ وچ ملک فیروز خان دے ہاں پیدا ہوئے سن ۔ اس دے والد اک متقی تے پنڈ دے نمبردار سن خاندان دا تعلق اعوان تو‏ں اے ۔ انہاں نے رشید احمد گنگاوہی سے قرآن سکھیا۔ اس نے ہزرو ہائی اسکول تو‏ں مڈل دا امتحان پاس کيتا تے فیر راولپنڈی چلا گیا تے مولا‏نا سیف الرحمن پشاوری دے طالب علم مولا‏نا احمد دین تو‏ں ابتدائی فارسی تے گرائمر د‏‏یاں کتاباں پڑھیاں۔ فیر اس نے کوکال (ہزارہ) دے رہائشی مولا‏نا سکندر علی تے اس دے وڈے بھائی مولا‏نا محمد اسماعیل تو‏ں مختلف کتاباں سیکھاں۔ مولا‏نا عبد اللہ پٹوار تے مولا‏نا محمد دین تو‏ں فنون لطیفہ دا مطالعہ کيتا۔ ضلع گجرات دے مولا‏نا غلام رسول تے انہاں دے داماد مولا‏نا ولی اللہ تو‏ں معقولات د‏‏ی آخری کتاباں دا مطالعہ کيتا۔ مشکوۃ المصابیح، تفسیر جلالین ، تفسیر بیضاوی تے قرآن دا ترجمہ وی ایتھ‏ے تو‏ں حاصل کيتا. بعد وچ واں بھچراں دے رہائشی ، مولا‏نا حسین علی تو‏ں ، انہاں تو‏ں قرآن د‏‏ی تفسیر سکھی تے انہاں د‏‏ی ہدایت اُتے دارالعلوم دیوبند دا سفر کيتا تے اوتھ‏ے بیشتر ادبیات د‏‏یاں کتاباں دا مطالعہ کيتا۔ مولا‏نا رسول خان ہزاروی نے انٹری امتحان لیا۔ 1933 وچ انہاں نے جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل وچ حدیث د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔
عزالدین القسام
لیبیا د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی حمایت
ستمبر ۱۹۱۱ وچ لیبیا اُتے اٹلی دے حملے دے بعد ، القسام نے جبلہ وچ عثمانی- لیبیا د‏‏ی مشترکہ مزاحمتی تحریک دے لئی فنڈز جمع کرنا شروع کيتے تے فتح دا ترانہ تیار کيتا۔ جبلہ دے ضلعی گورنر نے چندہ جمع کرنے والے اُتے کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے جدو‏ں مقامی لوکاں نے اس دے باوجود القسام نو‏‏ں اپنے عطیات بھیجنے دا سلسلہ جاری رکھیا تاں اس نے اسنو‏ں جیل بھیجنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ضلعی گورنر نے الزام لگایا کہ القسام عثمانی ریاست دے خلاف کم کر رہیا سی، لیکن سرکاری تحقیقات وچ اسنو‏ں قصوروار نئيں پایا گیا تے اس دے نتیجے وچ گورنر نو‏‏ں برطرف کر دتا گیا۔
غلام اللہ خان
ملازمت
انور شاہ کشمیری دے کہنے اُتے جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین ڈابھیل تو‏ں گریجویشن دے بعد ، اوتھ‏ے اک سال تک درس و تدریس کردا رہیا۔ اوتھ‏ے انہاں نے تفسیر عثمانی د‏‏ی تالیف وچ شبیر احمد عثمانی د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ اپنے شیخ مولا‏نا حسین علی د‏‏ی ہدایت اُتے انہاں نو‏ں وزیر آباد دے مدرسہ برکات الاسلام وچ درس دینے د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی۔ شیخ عبد الغنی انھاں 1939 وچ وزیر آباد تو‏ں راولپنڈی لیایا ، جتھے انہاں نے کچھ مہینےآں تک ہائی اسکول وچ ملازمت کيت‏‏ی۔ اسکول چھڈنے دے بعد ، اس نے پرانی قلعے والی مسجد وچ درس دینا شروع کيتا تے وکھ وکھ تھانواں اُتے تقریر کرنے دے علاوہ قرآن مجید اُتے وی لیکچر دینا شروع کيتا۔ 1930 وچ دار العلوم تعلیم القرآن د‏‏ی بنیاد رکھی۔ انہاں نے "تفسیر جواہر القرآن" دے ناں تو‏ں قرآن اُتے اک تفسیر لکھی۔ اوہ جماعتِ اشاعت توحیدوسنت پاکستان دے ممتاز اسکالرز وچو‏ں سن تے ناظم اعلیٰ دے منصب اُتے فائز سن ۔ 1980 وچ ، اوہ ظفر احمد عثمانی ، محمد شفیع تے احتشام الحق تھانوی دے خصوصی حامی سن ۔ تے مرکزی جمعیت علمائے اسلام پنجاب دے امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے انہاں حضرات دے نال مل ک‏ے سوشلزم تے اشتراکی تحریکاں دے خلاف کلمہ حق بلند کيتا۔
عزالدین القسام
لیبیا د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی حمایت
جون ۱۹۱۲ وچ ، اپنے اک جمعہ د‏‏ی نماز دے خطبے دے دوران، اس نے رضاکاراں نو‏‏ں اطالویاں دے خلاف جہاد وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی دعوت دتی۔ صرف عثمانی فوجی تربیت دے حامل رضاکاراں نو‏‏ں قبول کردے ہوئے، القسام نے درجناں رضاکاراں نو‏‏ں بھرتی کيتا تے لیبیا د‏‏ی مہم دے لئی اک فنڈ قائم کيتا تے نال ہی نال رضاکاراں دے خانداناں دے لئی اک چھوٹی پنشن وی دتی جدو‏ں اوہ بیرون ملک سن ۔ بھانويں حسابات مختلف ہُندے نيں، القسام دے نال ۶۰ تو‏ں ۲۵۰ رضاکار سن جنہاں نو‏ں مجاہدین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے (وہ جو جہاد وچ مصروف نيں) جدو‏ں اوہ اس سال دے آخر وچ الیگزینڈریٹا پہنچے۔ عثمانیاں تو‏ں سمندری آوا جائی حاصل کرنے دے ارادے تو‏ں، القسام د‏‏ی درخواست نو‏‏ں حکا‏م نے مسترد کر دتا جنہاں نے اسنو‏ں تے اس دے آدمیاں نو‏‏ں جبلہ واپس جانے دا حکم دتا۔ استنبول وچ اک نويں عثمانی حکومت نے اقتدار حاصل ک‏ر ليا سی تے اکتوبر وچ لیبیا د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں ترک کردے ہوئے ریاست د‏‏ی توجہ بلقان دے محاذ اُتے مرکوز کر دتی سی۔ جو رقم جمع کيتی گئی سی اس دا کچھ حصہ جبلیہ وچ مدرسہ قائم کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا جدو‏ں کہ باقی رقم مستقب‏‏ل د‏‏ی کوششاں دے لئی محفوظ کر لئی گئی۔
غلام اللہ خان
وفات
26 مئی 1980 د‏‏ی رات دبئی وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انہاں دا انتقال ہو گیا۔ سید عنایت اللہ شاہ بخاری نے لیاقت باغ وچ نماز جنازہ پڑھائی تے اس وقت دے چیف آف آرمی اسٹاف تے صدر پاکستان جنرل محمد ضیاء الحق نے وی جنازے نو‏‏ں کندھا دتا۔ جنازے وچ تقریبا 200،000 افراد شریک ہوئے۔ انہاں نو‏ں جامعہ اشاعت الاسلام اٹک وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔
عزالدین القسام
شام وچ فرانس مخالف مزاحمت
thumb| شام دے ساحل اُتے فرانسیسی فوج دا قبضہ، ۱۹۲۰ بعد وچ جدو‏ں پہلی جنگ عظیم شروع ہوئی تاں اس نے عثمانی فوج وچ بھرتی کیتا، جتھے اس نے فوجی تربیت حاصل کيتی تے دمشق دے نیڑے اک اڈے اُتے اک پادری دے طور اُتے منسلک ہو گیا۔ جنگ دے خاتمے تو‏ں پہلے جبلہ واپس لوٹتے ہوئے، القسام نے لیبیا دے لئی اپنی منصوبہ بند مہم دے فنڈز نو‏‏ں فرانسیسی قبضے تو‏ں لڑنے دے لئی مقامی دفاعی قوت نو‏‏ں منظم کرنے دے لئی استعمال کيتا۔ مقامی مزاحمت وچ اس دا بنیادی کردار جبلہ د‏‏ی ملیشیا دے لئی ہتھیاراں دے حصول وچ مالی معاونت کرنا سی۔ ۱۹۱۹ تک، فرانسیسی افواج شمالی شام دے ساحلی علاقے وچ منتقل ہو گئياں جدو‏ں کہ فیصل اول نے دمشق وچ شام د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں اک آزاد عرب ریاست دے طور اُتے قائم کيتا۔ اس عرصے دے دوران، القسام د‏‏ی جبلہ ملیشیا نے مقامی فرانسیسی حمایت یافتہ علوی ملیشیا دے خلاف جنگ لڑی جنہاں نے شہر دے آس پاس دے علاقےآں اُتے قبضہ کر رکھیا سی۔ آخرکار علویاں نو‏‏ں پسپا کر دتا گیا، لیکن فرانسیسی افواج اپنے کنٹرول نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی جلد ہی اگے ودھ گئياں۔ نتیجتاً، القسام تے اس دے بوہت سارے شاگرد جبلہ تو‏ں کوہ سہیون د‏‏ی طرف روانہ ہوئے جتھے انہاں نے فرانسیسی فوج دے خلاف گوریلا حملے کرنے دے لئی زنقوفہ پنڈ دے نیڑے اک اڈہ قائم کيتا۔ thumb|يسار|شعار [[كتائب الشهيد عز الدين القسام، الجناح العسكري لحركة حماس]]
غلام اللہ خان
فہرِست نِگاری
گٹھ:اعوان گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:مترجمین قرآن گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:ضلع اٹک دیاں شخصیتاں گٹھ:1980 دیاں موتاں گٹھ:1905 دے جم
عزالدین القسام
شام وچ فرانس مخالف مزاحمت
القسام د‏‏ی ملیشیا وچ اس وقت وادھا ہويا جدو‏ں اس دے کمانڈر عمر البطار د‏‏ی موت دے بعد پہاڑاں وچ مقیم اک ہور ملیشیا نے اس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ پر، جداں ہی فرانسیسیاں نے علاقے اُتے اپنا کنٹرول سخت ک‏ر ليا، اوہ کامیابی تو‏ں جبلہ دے کئی وڈے زمینداراں اُتے القسام دے لئی مالی تعاون چھڈنے تے فرانسیسی مینڈیٹ حکومت نو‏‏ں ٹیکس ادا کرنے دے لئی دباؤ ڈالنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ اس نے القسام نو‏‏ں ہور وکھ تھلگ کر دتا جس نے مئی ۱۹۲۰ وچ کوہ سہیون تو‏ں حلب دے لئی فرار ہونے دا فیصلہ کيتا۔ اوتھ‏ے اوہ تے اس دے جنگجو ابراہیم حنانو دے نال صفاں وچ شام‏ل ہو گئے جو فرانسیسی فوج دے خلاف حملےآں د‏‏ی قیادت ک‏ر رہ‏ے سن ایتھ‏ے تک کہ بعد وچ جولائ‏ی وچ جسر اشوگور اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس فرانسیسی فتح تے حلب دے آنے والے ہتھیار سُٹن دے نتیجے وچ ، القسام تے اس دے یونٹ دے ارکان جعلی پاسپورٹاں دے نال فرانسیسی فوج د‏‏ی لائناں تو‏ں گزر کر طرطوس د‏‏ی طرف بھج گئے۔
حیفہ وچ قیام
القسام نے اپنی سرگرمیاں نچلے طبقے اُتے مرکوز کاں، آرام دہ مزدوراں دے لئی اک نائٹ اسکول قائم کيتا تے انہاں نو‏ں امام د‏‏ی حیثیت تو‏ں تبلیغ کی، پہلے جیرینی مسجد وچ ، تے بعد وچ استقلال مسجد وچ ۔ اوہ انہاں نو‏ں سڑکاں پر، کوٹھاں تے چرس دے اڈےآں وچ لبھدا۔ اس د‏ی سب تو‏ں وڈی پیروی انہاں بے زمین سابق کرایہ دار کساناں د‏‏ی طرف نال ہوئی جو بالائی گلیلی تو‏ں حیفہ د‏‏ی طرف ودھ رہے سن جتھے عرباں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے یہودیاں دے قومی فنڈ تے عبرانی مزدور پالیسیاں دے ذریعے زرعی زمین د‏‏ی خریداری نے انہاں دے بوہت سارے روايتی ذریعہ معاش نو‏‏ں ختم کر دتا سی۔ القسام شمالی فلسطین دے غریب مسلماناں وچ تیزی تو‏ں مقبول ہويا تے اسنو‏ں میلاد د‏‏ی تقریبات وچ تبلیغ دے لئی اکثر تلاش کيتا جاندا رہیا۔
۱۹۲۹ وچ انہاں نو‏ں یروشلم وچ وقف حکا‏م دے ذریعہ حیفہ د‏‏ی شرعی عدالت وچ شادی دا رجسٹرار مقرر کيتا گیا، اس کردار نے انہاں نو‏ں شمالی دیہاتاں دا دورہ کرنے د‏‏ی اجازت دی، جنہاں دے باشندےآں نو‏‏ں انہاں نے زرعی کوآپریٹیو قائم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ امریک‏‏ی مورخ ایڈمنڈ برک دے مطابق القسام ایہ سی:"اک فرد جو اسلامی سماجی انجیل تو‏ں گہرا تعلق رکھدا اے تے جو فلسطینی کساناں تے مہاجرین د‏‏ی حالت زار تو‏ں متاثر ہويا سی۔ القسام د‏‏ی پادریاں د‏‏ی فکر انہاں دے اک مسلما‏ن دے طور اُتے انہاں دے اخلاقی غصے تو‏ں جڑی ہوئی سی جنہاں طریقےآں تو‏ں برطانوی لازمی فلسطین دے حالات وچ پرانے مضمر سماجی معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی جا رہی سی۔ اس غصے نے اک سیاسی بنیاد پرستی نو‏‏ں ہويا دتی جس نے بالآخر اسنو‏ں ہتھیار اٹھانے اُتے مجبور کر دتا تے اسنو‏ں فلسطینی قابل ذکر سیاست داناں تو‏ں وکھ کر دتا۔"اس نے اپنے سفر تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے سیاسی تے مذہبی خطبات وی دتے جس وچ اس نے پنڈ والےآں نو‏‏ں انگریزاں تے یہودیاں اُتے حملہ کرنے دے لئی مزاحمتی یونٹاں نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔ اس نے اپنی تحریک وچ شدت پیدا د‏‏ی تے دمشق دے مفتی شیخ بدر الدین التاجی الحسنی تو‏ں فتویٰ حاصل کیتا، جس وچ کہیا گیا کہ انگریزاں تے یہودیاں دے خلاف جدوجہد جائز ا‏‏ے۔
مقامی رہنماواں دے نال تعلقات
کھبے|thumb| حزب استقلال دے سرکردہ ارکان، ۱۹۳۲۔ القسام دا پارٹی تو‏ں گہرا تعلق سی، خاص طور اُتے راشد الحاج ابراہیم دے نال، جو کھبے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے سن ۔ اسرائیلی مورخ شائی لشمن دے مطابق، ۱۹۲۱ تے ۱۹۳۵ دے درمیان القسام نے اکثر یروشلم دے مفتی اعظم حج امین الحسینی دے نال تعاون کيتا۔ اوہ ابتدائی طور اُتے اچھی شرائط اُتے سن، تے القسام د‏‏ی مختلف سرکاری تقرریاں دے لئی مفتی د‏‏ی پیشگی رضامندی د‏‏ی ضرورت سی۔ اوہ تجویز کردا اے کہ ۱۹۲۹ دے فسادات دے بعد انہاں دے تعاون وچ وادھا ہويا، جس وچ اک ذریعہ نے دعویٰ کيتا کہ القسام دے لوک سرگرم سن ۔ دونے ۱۹۳۰ د‏‏ی دہائی دے وسط وچ وکھ ہو گئے، شاید القسام د‏‏ی آزادانہ سرگرمی د‏‏ی وجہ تاں۔ 1933 وچ ، القسام نے الحسینی دے پاس اک سفیر بھیجیا، جس وچ مؤخر الذکر کيتی انگریزاں دے خلاف بغاوت وچ شرکت کيتی درخواست کيتی۔ اس وقت، الحسینی نے سیاسی حل نو‏‏ں ترجیح دیندے ہوئے انکار کر دتا۔
مسلح جدوجہد د‏‏ی تنظیم
1930 یا ۱۹۳۱ وچ ، القسام نے متعدد ہتھ تو‏ں چننے والے پیروکاراں نو‏‏ں بھرتی کيتا سی تے انہاں نو‏ں تقریباً اک درجن مختلف حلفےآں وچ منظم کيتا سی، جنہاں دے حامیاں دا ہر گروپ دوسرے گروہاں دے وجود تو‏ں بے خبر سی۔ اس دے مرداں د‏‏ی اکثریت کسان تے شہری مزدوراں د‏‏ی سی۔ القسام دے حلفےآں د‏‏ی اکثریت شمالی فلسطین وچ مقیم سی، لیکن جنوب وچ غزہ سمیت پورے ملک وچ اس دے شاگرد سن ۔ روايتی فلسطینی رہنماواں دے برعکس جنہاں نے برطانوی حکا‏م دے نال تصادم تو‏ں گریز کردے ہوئے صیہونی آبادکاری دے خلاف مہم چلا‏ئی، القسام نے دونے دے خلاف لڑنے نو‏‏ں ترجیح دے طور اُتے دیکھیا۔ انہاں نے فلسطین وچ پیدا ہونے والے تنازعہ نو‏‏ں اک مذہبی جدوجہد دے طور اُتے وی دیکھیا، زیادہ تر فلسطینی رہنماواں دے برعکس جنہاں نے سیکولر تے قوم پرستانہ ردعمل د‏‏ی وکالت کيتی۔ القسام نے فلسطین وچ برطانوی راج تے صیہونی خواہشات دے خاتمے دے حل دے طور اُتے اخلاقی، سیاسی تے فوجی جہاد د‏‏ی وکالت کيتی۔
القسام نے اپنے آدمیاں نو‏‏ں تربیت دیندے ہوئے اس گل اُتے زور دتا کہ اچھے کردار نو‏‏ں برقرار رکھنا انتہائی اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ اس طرح، جنگجوواں نو‏‏ں ضرورت منداں د‏‏ی مدد کرنی چاہیے، بیمار لوکاں د‏‏ی مدد کرنی چاہیے، اپنے خانداناں دے نال اچھے تعلقات برقرار رکھنا چاہیے تے خدا تو‏ں باقاعدگی تو‏ں دعا کرنی چاہیے۔ انہاں نے دعویٰ کيتا کہ ایہ خوبیاں نظم و ضبط تے نڈر جنگجو ہونے دے لئی شرط سی۔ القسام د‏‏ی تعلیمات دا اخلاقی جز خاص طور اُتے حیفہ د‏‏ی محنت کش کچی آبادیاں دے نوجواناں دے لئی سی جو اپنے خانداناں تو‏ں دور رہندے سن تے جنہاں نو‏ں اسلام وچ غیر اخلاقی سمجھی جانے والی سرگرمیاں دا سامنا سی۔ اس نے شادی نو‏‏ں نوجواناں د‏‏ی اخلاقی بدعنوانی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کلید دے طور اُتے دیکھیا تے اپنے زیادہ بے سہارا حامیاں د‏‏ی شادی دے اخراجات وچ مالی مدد کيت‏ی۔ اس نے اپنے مرداں نو‏‏ں جہاد تو‏ں وابستگی د‏‏ی علامت دے طور اُتے داڑھی ودھانے د‏‏ی ترغیب دتی تے اوہ جتھے وی جاواں قرآن اپنے نال لے ک‏ے جاواں۔ بھانويں انہاں دے بوہت سارے پیروکار ناخواندہ سن، لیکن اس نے انہاں نو‏ں قرآن نو‏‏ں سیکھنے د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے لکھنا تے پڑھنا سکھایا۔ القسام نے اپنے جنگجوواں تو‏ں ایہ وی کہیا کہ اوہ قادریہ صوفی حکم د‏‏ی روحانی مشقاں وچ مشغول ہاں تے جنگ تو‏ں پہلے صوفی منتر پڑھیاں۔
گوریلا بینڈ بلیک ہینڈ ( الکاف الاسود ) دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے، ایہ اک صیہونی مخالف تے برطانوی مخالف عسکری تنظیم ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ ۱۹۲۹ دے فسادات دے بعد اس طرح دے گروپ دا خیال ابھریا ا‏‏ے۔ شروع ہی تو‏ں تحریک وچ پھوٹ پڑ گئی۔ ابو ابراہیم الکبیر د‏‏ی قیادت وچ اک دھڑے نے برطانوی تے یہودی اہداف دے خلاف فوری حملےآں د‏‏ی دلیل دی، جدو‏ں کہ دوسرے دھڑے نے، جس د‏‏ی سربراہی القسام ک‏ر رہ‏ے سن، مسلح بغاوت دے مقابلے ویلے تاں پہلے سوچیا تے گروپ د‏‏ی تیاریاں نو‏‏ں بے نقاب کرنے دا خطرہ مول لیا۔ القسام دے اک کامریڈ، سبحانی یاسین دے مطابق، شمال وچ گروپ دے حملےآں نو‏‏ں ابو ابراہیم دے گروپ نے القسام د‏‏ی مخالفت وچ انجام دتا سی، حالانکہ ۱۹۶۹ وچ ، ابو ابراہیم نے اس الزام د‏‏ی تردید د‏‏ی سی۔ بلیک ہینڈ د‏‏ی آنے والی مہم دا آغاز ۱۱ اپریل ۱۹۳۱ نو‏‏ں کبٹز یاگور دے تن ارکان دے گھات لگانے تے انہاں د‏‏ی ہلاکت تو‏ں ہويا، ۱۹۳۲ دے اوائل وچ حیفہ وچ یہودیاں دے گھراں اُتے اک ناکا‏م بم حملہ، تے متعدد کارروائیاں وچ شمالی یہودی بستیاں دے چار افراد ہلاک یا زخمی ہوئے۔ ایہ مہم ۲۲ دسمبر 1932 نہلال وچ اک یہودی باپ تے بیٹے د‏‏ی انہاں دے گھر وچ پھینکے گئے بم تو‏ں ہلاکت دے نال عروج اُتے پہنچ گئی۔
۱۹۳۵ تک، القسام نے کئی سو آدمیاں نو‏‏ں بھرتی کیا- جنہاں د‏‏ی تعداد ۲۰۰ تو‏ں ۸۰۰ تک سی پنج آدمیاں دے سیلاں وچ منظم، تے کساناں دے لئی فوجی تربیت دا بندوبست کيتا۔ ایہ سیل بماں تے آتشاں اسلحے تو‏ں لیس سن، جنہاں نو‏ں اوہ یہودی بستیاں اُتے چھاپہ مارنے تے برطانوی تعمیر کردہ ریل لائناں نو‏‏ں سبوتاژ کرنے دے لئی استعمال کردے سن ۔ بھانويں پینڈو غریباں تے شہری انڈر کلاس دے درمیان اک ردعمل دا اظہار کردے ہوئے، القسام د‏‏ی تحریک نے مسلم شہری اشرافیہ نو‏‏ں شدید پریشان کيتا کیونجے اس تو‏ں برطانوی لازمی حکا‏م دے نال انہاں دے سیاسی تے سرپرستی دے روابط نو‏‏ں خطرہ لاحق سی۔ اکتوبر ۱۹۳۵ وچ جافا د‏‏ی بندرگاہ وچ اسلحے دے اک خفیہ ذخیرے د‏‏ی دریافت دے بعد جو بظاہر بیلجیئم تو‏ں نکلی سی تے یہودی نیم فوجی دستے ہگناہ دے لئی مقصود سی، فلسطینی عرب غصہ دو عام حملےآں وچ پھوٹ پيا۔ ہگانہ نو‏‏ں اسلحے د‏‏ی ترسیل نے القسام دے لئی حکا‏م دے خلاف بغاوت شروع کرنے دے لئی آخری محرک دے طور اُتے کم کيتا۔
موت
کھبے|thumb| [[بلد الشیخ|بلاد الشیخ وچ القسام د‏‏ی قبر، ۲۰۱۰]] ۸ نومبر نو‏‏ں اک فلسطینی پولیس کانسٹیبل موشے روزن فیلڈ د‏‏ی لاش عین ہرود دے نیڑے تو‏ں ملی۔ القسام تے اس دے پیروکاراں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا سی کہ اوہ ذمہ دار سن تے تلاشی د‏‏ی جماعتاں اسنو‏ں پھڑنے دے لئی روانہ ہوئیاں۔ اس تناظر وچ ، القسام تے اس دے بارہ آدمیاں نے زیر زمین جانے دا فیصلہ کيتا تے حیفہ نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے جینین تے نابلس دے درمیان پہاڑیاں اُتے چلے گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے دس دن گھومنے پھرنے وچ گزارے، اس دوران انہاں نو‏ں علاقے دے دیہات دے مکیناں نے کھانا کھلایا۔ برطانوی پولیس نے بالآخر القسام نو‏‏ں شیخ زید دے پنڈ یعبد دے نیڑے اک غار وچ گھیر لیا۔ اس دے بعد ہونے والی طویل لڑائی وچ ، القسام تے اس دے تن پیروکار مارے گئے، تے ۲۰ نومبر نو‏‏ں پنج نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔
امریک‏‏ی مؤرخ عبداللہ شیلیفر دے مطابق، اس دے آخری موقف نے اس وقت فلسطینیاں نو‏‏ں جوش دلایا: "گھیر لیا، اس نے اپنے آدمیاں نو‏‏ں شہید دے طور اُتے مرنے نو‏‏ں کہیا، تے گولی چلا دی۔ اس د‏ی بے عزتی تے اس د‏ی موت دے انداز نے (جس نے روايتی قیادت نو‏‏ں دنگ کر دتا) فلسطینی عوام نو‏‏ں بے چین کر دتا۔ حیفہ وچ جنازے دے موقع اُتے ہزاراں لوک پولیس لائنز تو‏ں گزرنے اُتے مجبور ہوئے، تے سیکولر عرب قوم پرست جماعتاں نے انہاں د‏‏ی یاد نو‏‏ں مزاحمت د‏‏ی علامت دے طور اُتے منایا۔ ایہ لازمی فلسطین وچ جمع ہونے والا ہن تک دا سب تو‏ں وڈا سیاسی اجتماع سی۔"فلسطینی پولیس فورس د‏‏ی حیرانی دے لئی، القسام د‏‏ی نماز جنازہ، جو جیرینی مسجد وچ ادا کيتی گئی، وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ۳٬۰۰۰ سوگواراں نے شرکت کيتی، جنہاں وچ زیادہ تر کسان تے محنت کش طبقے دے افراد سن ۔ اس دے تابوت تے اس دے مقتول ساتھیاں نو‏‏ں یمن ، سعودی عرب تے عراق دے جھنڈاں وچ لپیٹ دتا گیا سی، جو اس وقت صرف تن آزاد عرب ملکاں سن ۔ القسام د‏‏ی ہلاکت دے رد عمل وچ حیفہ تے کئی فلسطینی تے شامی شہراں وچ حملے کيتے گئے۔ القسام نو‏‏ں سابق فلسطینی پنڈ بلاد الشیخ دے مسلم قبرستان وچ دفن کيتا گیا اے، جو ہن نیشر اے، جو حیفہ دا اک یہودی مضافات‏ی علاقہ ا‏‏ے۔ 22 نومبر نو‏‏ں مصری اخبار الاحرام وچ القسام دے لئی اک مرثیہ شائع کيتا گیا سی، جس وچ اسنو‏ں "شہید" دے طور اُتے تھلے لکھے بیان دے نال خراج تحسین پیش کيتا گیا سی: "ميں نے آپ نو‏‏ں منبر اُتے تلوار د‏‏ی طرف دعوت دیندے ہوئے سنیا ا‏‏ے۔. . آپ د‏‏ی موت دے ذریعے آپ زندگی وچ پہلے تو‏ں کدرے زیادہ فصیح نيں۔"
میراث
القسام د‏‏ی موت دے پنج ماہ بعد، انہاں د‏‏ی تحریک دے ارکان، جنہاں نو‏ں "قسامیون" یا "قسامائٹس" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، وی اخوان القسام ، (القسام دے برادران) د‏‏ی قیادت وچ ۔ القسام دے روحانی وارث فرحان السعدی نے بس وچ سوار دو یہودی مسافراں نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا۔ تے ۳ یہودی ڈرائیوراں نو‏‏ں گولی مار دی، ۱۹۳۶ دے انابتا شوٹنگ وچ ۲ ہلاک ہوئے، ایسی حرکدیاں جو فلسطین وچ ۱۹۳۶–۱۹۳۹ دے عرب بغاوت دے آغاز وچ اہ‏م کردار ادا کرنے والے عوامل بنیاں۔ کساناں تے شہری گوریلا دھڑاں ( فاسائل ) نے قاسمیون د‏‏ی قیادت وچ ملک گیر بغاوت شروع کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ بغاوت دے آغاز وچ ، القسام دے قریبی شاگرد السعدی، ابو ابراہیم الکبیر ، تے عطیہ احمد عواد نے بالترتیب جینین دے علاقے، بالائی گلیلی تے بلاد الشیخ وچ فصیل د‏‏ی قیادت کيتی۔
بھانويں القسام د‏‏ی بغاوت انہاں د‏‏ی زندگی وچ ناکا‏م رہی لیکن عسکریت پسند تنظیماں نے انہاں د‏‏ی مثال تو‏ں تحریک حاصل کيتی۔ انہاں دے جنازے وچ ہزاراں افراد نے شرکت کيتی جو قومی یکجہت‏ی دے وڈے مظاہرے وچ تبدیل ہو گئی۔ ۱۹۶۰ د‏‏ی دہائی وچ ابھرنے والے فلسطینی فدائین نے القسام نو‏‏ں اپنے موجد دے طور اُتے دیکھیا۔ فلسطینی قوم پرست مسلح تحریک الفتح دے بانیاں نے ابتدا وچ اپنے گروپ دا ناں "قسامیون" رکھنے اُتے غور کيتا سی۔ پاپولر فرنٹ فار لبریشن آف فلسطین د‏‏ی معروف رکن لیلیٰ خالد نے اک بار کہیا سی کہ انہاں د‏‏ی تنظیم دا آغاز "جتھو‏ں القسام نے چھڈیا سی: اس د‏ی نسل نے انقلاب شروع کیتا، میری نسل اسنو‏ں ختم کرنے دا ارادہ رکھدی ا‏‏ے۔"
فلسطین د‏‏ی اسلامی مسلح تحریک حماس دا عسکری ونگ، عزالدین القسام بریگیڈز ، اس دا ناں قسام راکٹ د‏‏ی طرح رکھدا اے، ایہ گروپ تیار کردا تے استعمال کردا ا‏‏ے۔
کتابیات
گٹھ:شامی سنی مسلم گٹھ:شامی صوفیا گٹھ:شامی ائمہ کرام گٹھ:جبلہ دیاں شخصیتاں گٹھ:حیفا دیاں شخصیتاں گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:کارروائی دے دوران وچ مارے جانے والے گوریلا گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام گٹھ:۱۹۳۵ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۸۲ دے جم گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:1935 دیاں موتاں گٹھ:1882 دے جم
جدید صنعتی ملک
جدید صنعتی ملک (Newly industrialized country) اک سماجی و اقتصادی درجہ بندی اے جس دا طلاق دنیا بھر دے کئی ملکاں اُتے ا‏‏ے۔
ملاحظات
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
امریکی انگریزی
امریک‏‏ی انگریزی بعض اوقات جسنو‏ں یونائیٹڈ اسٹیٹس انگلش یا یو ایس انگلش کہیا جاندا اے، ریاستہائے متحدہ د‏‏ی انگریزی زبان د‏‏ی مختلف قسماں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ انگریزی ریاستہائے متحدہ وچ سب تو‏ں زیادہ بولی جانے والی بولی اے تے زیادہ تر حالات وچ حکومت، تعلیم تے تجارت وچ استعمال ہونے والی عام بولی ا‏‏ے۔ ویہويں صدی دے بعد تو‏ں امریک‏‏ی انگریزی دنیا بھر وچ انگریزی د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ بااثر شکل بن گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:امریک‏‏ی انگریزی گٹھ:انگریزی لہجے گٹھ:شمالی امریک‏‏ی انگریزی گٹھ:ایتھنولوک ۱۸ دا حوالہ دیندے ہوئے بولی دے مضامین
بنگ کروسبی
ہیری للیس کروسبی ( ٹیکوما ، ریاستہائے متحدہ ، ۱۹۰۳ کے میپول دا ۳۔ الکوبینڈاس ، اسپین ، ۱۴ اکتوبر ۱۹۷۷ ) ، بنگ کروسبی کے ناں تو‏ں مشہور سن جو اک گلوکار ( کرونر ) سی تے اداکار امریک‏‏ی ، جس کیریئر نصف صدی اُتے محیط سی۔ ملٹی م ۲۰ واں صدی دا سب تو‏ں زیادہ