cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ہُسن لال بھگت رام
زندگی د‏‏ی تفصیلات
ہُسن لال بھگت رام جالندھر (اب شہید بھگت سنگھ نگر) ضلع دے کمہ پنڈ وچ پیدا ہوئے سن ۔ اوہ اپنے والد دیوی چند تو‏ں متاثر ہوئے سن ۔ ابتدائی بچپن وچ انہاں نے اپنے وڈے بھائی پنڈت امرناتھ تو‏ں موسیقی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی ، تے بعد وچ جالندھر دے دلیپ چندر بیدی تو‏ں کلاسیکی موسیقی وچ ۔ ہُسن لال وایلن دا شوق رکھدے سن ، تے انہاں نے استاد بشیر خان تو‏ں وایلن سیکھ لیا۔
حوالے
گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار
مالیکولی بدل
مالیکولی بدل ، جسنوں کدے کدے سٹیلر نرسری وی آکھیا جاندا اے جدوں تارا بنن دا عمل اس چ ہوئے ، انٹرسٹیلر بدل دی اک قسم اے ، جسدی کثافت تے سائر اینا ہندا اے کہ اوہ مالیکول بنا سکدا اے ، جہڑی زیادہ تر مالیکولی ہائیڈروجن ہندی اے ۔
گٹھ:کائنات گٹھ:خلا گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:فلکیات
سائیں ظہور
سائیں ظہور جاں سائیں ظہور احمد (اندازاً جنم:۱۹۳۷) پاکستان دا اک مشہور پنجابی صوفی گوئیا اے۔ پہلاں اوہ پنڈاں شہراں دی گلیاں ،قبراں وغیرہ اپر لگن والے عرساں تے گایا کردے سن۔ اوہناں نے بابا بلہے شاہ، شاہ حسین اتے خواجہ غلام فرید جی ورگے صوفی کویاں اتے سنتاں دیاں لکھتاں نوں گاؤنا اپنا جیون ادیش بنا لیا سی۔ ادوں تکّ کوئی ریکارڈ اوہناں دے نام نہیں سی جدوں اوہناں نوں 2006 وچّ “بی.بی.سی. وائس آف دا ایئر ” پرسکار ملیا۔
ہریدیناتھ منگیشکر
ہریدیناتھ منگیشکر یا ہریدیناتھ لتا منگیشکر ، آشا بھوسلے تے ایشا منگیشک‏ر ک‏ے بھائی ، اک ہندوستانی موسیقار ني‏‏‏‏ں۔ ایہ موسیقی تے فلمی دنیا وچ بالاصاحب دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
سائیں ظہور
اسنے اپنی زندگی دا بہتا سماں صوفی مذہبی استھاناں وچ گاؤندیاں بتایا اے، اتے ۲۰۰۶ تک کوئی ریکارڈ نہیں بنایا۔ جدوں اوہ بیبیسی(BBC) ورلڈ میوزک اوارڈز لئی آواز دی بنیاد تے نامزد ہویا سی۔ اوہ سال 2006 دی "بیبیسی(BBC) وچ سبتوں ودھیا آواز" بن کے ابھریا۔ سائیں اسدا پہلا نام نہیں بلکہ اک سندھی خطاب اے اتے سائیں وجوں وی لکھیا گیا اے۔
ہریدیناتھ منگیشکر
زندگی
ہریدیناتھ منگیشکر دیناناتھ منگیشکر د‏‏ی اکلوت‏ی اولاد اے. انہاں دے والد برہمن برادری تے ماں گومانتک مراٹھا برادری تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ چار بہناں ، لدا منگیشکر ، آشا ، مینا کھڈیکر تے اوشا منگیشکر دا اکلوندا تے چھوٹا بھائی ا‏‏ے۔ انھاں نے مراٹھی کامیڈین اداکارہ دمونا مالواونکر د‏‏ی بیٹی بھارتی مالونکر منگیشکر نال شادی کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دے دو بیٹے ، ادیناتھ تے وجناتھ تے اک بیٹی ، رادھا ني‏‏‏‏ں۔ 2009 وچ ، رادھا نے اپنا پہلا البم ناؤ ماجا شمی جاری کیتا۔ اوہ ہری ناتھ تو‏ں تربیت یافتہ اے تے اس دے نال مختلف اسٹیج شوز وچ کم کردی ا‏‏ے۔
شکتی کپور
شکتی کپور (جم سوچسنیل سکندرلال کپور ، 3 ستمبر 1952) بالیوڈّ دا اک بھارتی اداکار اے۔ اوہ ہندی فلماں وچ اپنے ولن دے اتے کامک رولاں لئی جانیا جاندا اے۔ اس نے اپنے کیریئر دے دوران 700 توں ودھ فیچر فلماں وچ کم کیتا اے۔  1980ویاں اتے 1990ویاں وچ کپور نے ایکٹر قادر خان نال ملکے 100 توں ودھ فلماں وچ اکٹھے جاں برائی جوڑی دے روپ وچ کم کیتا۔ اوہ بھارتی رلیز شو 'بگ باس' وچ اک مقابلے باز سن۔ اس نے اک امیدوار نوں بھارتی اصلیت مظاہرہ Bigg Boss۔
سائیں ظہور
جیون
پاکستان دے پنجاب وچّ ساہیوال کھیتر دے اوکاڑا ضلعے وچّ جنمے، ظہور اک پینڈو کسان پروار وچّ سبھ توں چھوٹے بالک سن۔ اوہناں نے پنج سال دی چھوٹی جہی عمر وچّ ہی گاؤنا شروع کر دتا سی۔ اتے اس نیانی عمر وچّ ہی، اوہناں نے اک سفنہ ویکھیا سی کہ کوئی ہتھ اسنوں اک درگاہ دے ولّ سنکیت کر رہا سی۔ دس سال دی عمر وچّ اوہناں گھر چھڈّ دتا اتے سندھ، پنجاب دے صوفی ستھاناں تے گھمدے، گائن دے ذریعے اپنی روٹی کماؤن لگے۔ ظہور دا کہنا ہے،" اوہ اُچ شریف (صوفی پرمپراواں لئی پرسدھ) دکھنی پنجاب شہر دی اک چھوٹی جہی درگاہ کولوں لنگھ رہا سی جدوں کسے نے اپنے ہتھ نال مینوں بلاؤن لئی اشارہ کیتا اتے اچانک مینوں احساس ہویا کہ ایہہ اوہی ہتھ سی جو میں اپنے سفنے وچّ ویکھیا سی۔"
ہریدیناتھ منگیشکر
حوالے
گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار
شکتی کپور
شروع دا جیون
شکتی کپور دلی، بھارت دے اک پنجابی پروار  وچ پیدا ہویا سی۔ اس دا پیؤ کناٹ پلیس، نویں دلی وچ اک ٹیلر دی دوکان کردا سی۔  اک لمے جدوجہد دے بعد شکتی کپور، سپرسٹار سنیل دتّ دی نگاہ پے گیا جد اوہ اپنے پتر سنجے نوں اگے لیاؤن لئی"راکی" بنا رہا سی۔ اس نوں پھر فلم وچ ولن دے روپ وچ رول گیا سی۔ پر سنیل دتّ نے محسوس کیتا کہ اسدا ناں "سنیل سکندرلال کپور" اسدے ولن دے رول نال انصاف نہیں کریگا اتے اس لئی "شکتی کپور" دا جم ہویا سی۔
سائیں ظہور
مڈھلا جیون اتے کیریئر
سائیں ظہور پنجاب دے راج سلیمانکی وچ، اوکاڑا ضلعے دی دیپالپور تحصیل دے اک پنڈ وچ جمیا، ظہور احمد اک پینڈو کسانی پروار وچ سبھ توں چھوٹا بچہ سی۔ کیہا جاندا اے کہ اسنے ستّ سال دی عمر وچ گاؤنا شروع کر دتا سی، اتے اس چھوٹی عمر توں ہی، اسنے اک ہتھ دا نشانہ ویکھیا سی کہ اسنوں اک استھان ول اشارہ کیتا گیا سی۔ صوفی سندھ، پنجاب دے مذہبی استھاناں اُتے گھمدے ہوئے، گاؤن نوں جیوتّ بناؤندے ہن۔ ظہور دا دعوہ اے کہ جدوں اوہ دکھنی پنجاب دے شہر اچ شریف (اس دیاں صوفی پرمپراواں لئی جانیا جاندا اے) وچ اک چھوٹے جہے استھان وچوں لنگھ رہا سی، جدوں "کسے نے میرے نال ہتھ جوڑ کے مینوں اندر بلایا، اتے مینوں اچانک احساس ہویا کہ ایہہ ہتھ سی جو میں اپنے سپنے وچ ویکھیا سی۔"
شکتی کپور
شروع دا جیون
شکتی کپور دی آرڈی دی پیشکاری لئی اس دی خوب تعریف کیتی گئی اتے اس دا نام بن گیا اتے اس دی منگ کیتی جان لگی۔
کیریئر
بالیوڈّ دے اک سنگھرشکرتا دے روپ وچ، شروع وچ شکتی کپور نے فلماں وچ اک پرمکھ انسان دے روپ وچ اک بہتر کردار لبھن دے دوران بہت ساریاں معمولی کرداراں نبھائیاں۔ 1980–81 دے سالاں وچ شکتی کپور نے بالیوڈّ وچ اپنیاں دو فلماں قربانی اتے راکی  نال اک ایکٹر دے روپ وچ دی قائم کر لیا۔ 1983 وچ، کپور نے ہمتوالا  وچ اتے سبھاش گھئی ڈاریکٹ فلمہیروکردار نبھایا سی۔ کپور دی ایہناں دوناں فلماں وچ کھلہیرو دے کردار سی۔ نبے دے دہاکے وچ، اوہ اکثر مثبت کامک کرداراں وچ اؤن لگ پیا سی اتے ایہناں وچ وی اوہ برابر دی نپنتا نال مظاہرہ کردا سی۔ اس نوں بیسٹ کامڈیئن کیٹیگری وچ فلمفیئر اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا اے اتے اس نے ڈیوڈ دھون دی فلم راجا بابو  وچ نندو دے طور نندو دے طور اپنی کردار لئی اک وار انعام جتیا وی اے۔  انصاف وچ انسپیکٹر بھنڈے دے روپ وچ، باپ نمبری بیٹا دس نمبری وچ پرساد، انداز آپنا اپناوچ کرائیم ماسٹر گوگو، چالباز وچ بتکناتھ دے روپ وچ اتے بول رادھا بول وچ گونگا دے رول وچ کامک رول کیتے ہن۔
سائیں ظہور
مڈھلا جیون اتے کیریئر
پٹیالہ گھرانے دے استاد رونق علی جی پاسوں سائیں ظہور احمد نے سنگیتک ودیا حاصل کیتی۔
شکتی کپور
نجی زندگی
شکتی کپور دا ویاہ شونگی (پدمنی کولہاپری دی وڈی بھین) نال ہویا اے اتے اس دے دو بچے ہن، پتر سدھانت کپور اتے اک بیٹی شردھا کپور۔ اوہ جہو، ممبئی وچ رہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:جم 1952 گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
سائیں ظہور
سنگیتک سٹائل
اپنی زندگی دا بہتا سماں ظہور مکھ طور تے درگاہ (صوفی مقبرے / تیرتھ ستھاناں) اتے تیوہاراں اتے گلیاں وچ مظاہرہ کردا سی۔ اسنے لوک زریعہ اکتارا (اک = اک، تار = سطر) نوں اس دے تنّ-تارن والے اڈیشن وچ، جس نوں تمبی کیہا جاندا اے، نوں اپنا مکھ زریعہ منیا۔ صوفی سنگیت دیاں کجھ پرمپراواں دی طرحاں، اس کول گاؤن دا بھاوک، اچّ-رجا والی سٹائل اے، اکثر اپنے آلہ اُتے اپنے چپھیرے گھمدے ہوئے ٹیسلز دے نال اک بھڑکیلے انداز وچ نچدا اے۔ اسدی خاص پہراوے وچ کڈھائی والا (کڑتا)، منکے، کسی ہوئی پگڑی، اتے نال ہی گھنگرو (ڈانسراں ولوں پہنیا گٹے-گھنٹیاں) شامل ہن۔ اسدی آواز دی دھرتی دی دھن اے۔
گیت
==
دهستان چہار راه عالی طیب
ایہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے شہرستان کہگیلویہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے شہرستان کہگیلویہ چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:دهستان چہار راه عالی
خالد محمود وکیپیڈیا
خالد محمود ولوں تیار کیتا پنجاب دیاں بولیاں دا پہلا نقشہ شاہمکھی وکیپیڈیا اتے اسدے اکلے دے 67000 دے قریب ایڈٹ ہن۔ ] اس ولوں پہلی وار پنجاب دیاں بولیاں دا نقشہ (Map of Punjabi Dailects) تیار کرکے وکیپیڈیا تے پایا۔اس توں علاوہ اسنے کئی ہور راشٹری اتے انتر راشٹری وشیاں تے بہت سارے صفے پنجابی وکیپیڈیا تے شاہمکھی وچّ شروع کیتے۔
جیون ویروا
خالد محمود پاکستان دے شہر اسلام آباد وچّ رہندے سن۔ اوہ کے.آر ایل کالج وچّ انگریزی دے پروفیسر سن۔ او کافی ورے توں بیمار سن تے 31 اکتوبر 2015 نوں فوت ہو گئے۔ اوہ وکپیڈیا توں علاوہ پنجاب بولی دے کئی ہور آن لائن گروپاں نال وی جڑے ہوئے سن۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان
چند دا مدار
چاند زمین دے اردگرد 27.3 دن وچ چکر لگاندا ا‏‏ے۔ اس دے راستے نو‏‏ں چاند دا مدار۔ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چاند زمین دے مرکز تو‏ں اوسطاً 385000 کلومیٹر دے فاصلے اُتے 1.023 کلومیٹر فی سیکنڈ دی اوسط رفتار تو‏ں چکر لگاندا ا‏‏ے۔ عمومی سیارچایں دے برعکس اس دا چکر خطِ استوا دے مستوی ( equqtorial plane) دی بجائے اس مستوی دے قریب اے جس وچ زمین سورج دے گرد گردش کردی ا‏‏ے۔
وقت دے نال نال چاند دا مدار ودھ رہیا اے یعنی زمین توں اوسط فاصلہ زیادہ ہو رہیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں افزائش مدوجزری کہیا جاندا ا‏‏ے۔
کئی لکھ سال پہلے چاند دی محوری گردش دا دورانیہ اس دے زمین دے گرد اک چکر پورا کرنے تو‏ں زیادہ سی مگر زمین دی کشش نے چاند دی محوری گردش دی رفتار کم کر دے اسنو‏ں اس طرح محدود کر دتا اے کہ اوہدی محوری گردش دا دورانیہ زمین دے گرد مدار وچ اک چکر پورا کرنے دے برابر ہو چک‏ی ا‏‏ے۔
چند تے زمین
زمین تو‏ں سانو‏ں ہمیشہ چاند دا اک ہی رخ نظر آندا ا‏‏ے۔ اوہدی وجہ ایہ اے کہ چاند دی محوری گردش تے چاند دے زمین دے اردگرد گردش دا دورانیہ اک ہی ا‏‏ے۔ سانو‏ں زمین تو‏ں کسی اک وقت وچ چاند دا تقریباً 41 فی صد حصہ نظر آندا اے جے چاند پورا ہوئے۔ مگر ایہ حصہ کچھ بدلدا اے تے اسيں مختلف اوقات وچ چاند دا نصف تو‏ں کچھ زیادہ حصہ ملاحظہ کر سکدے نيں جو 59 فی صد بندا اے مگر اک وقت وچ 41 فی صد تو‏ں زیادہ نظر نئيں آ سکدا۔ زمین تو‏ں چاند دا اوسط فاصلہ 385000 کلو میٹر اے جو افزائشِ مدوجزری دی وجہ تو‏ں ودھ رہیا ا‏‏ے۔ جے زمین چاند تے سورج دے درمیان آ جائے تو جزوی یا مکمل چاند گرہن لگدا ا‏‏ے۔ اس وقت چاند سیاہ یا سرخی مائل نظر آندا ا‏‏ے۔ جے چند تو‏ں زمین نو‏‏ں دیکھیا جائے تو زمین ہمیشہ آسمان وچ اک ہی جگہ نظر آندی ا‏‏ے۔
متعلقہ مضامین
گٹھ:اجرام فلکی گٹھ:فلکیات گٹھ:کائنات گٹھ:نظام شمسی
چک 314 ج ب
چک 314 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
سالمن ٹبر
سالمن ٹبر ٹراؤٹ، سالمن تے ہور مچھیاں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دی سب توں نکی مچھی 13 cm (5.1 in) دی جد کے سب توں وڈی مچھی 2 میٹر (6.6 فٹ) لمی ہوندی اے۔ ساریاں سالمن مجھیاں سجرے پانیاں وچ جمدیاں نیں تے کئی اپنا جیون سمندر وج گزاردیاں نیں تے جمن لئی فیر سجرے پانیاں ول آندیاں نیں۔ ایہ شکاری نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سالمن ٹبر
ضلع تکیرداغ
ضلع تکیرداغ ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Tekirdağ
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
رابرٹ براؤننگ
رابرٹ براؤننگ اک انگریز شاعر سی۔
دهستان امامزاده جعفر
ایہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے شہرستان گچساران دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے شہرستان گچساران چ اے ۔
الزبتھ بیرٹ براؤننگ
الزبتھ بیرٹ براؤننگ اک انگریز شاعرہ سی۔
کیستلا لامانچا
کیستلا لامانچا سپین دا اک تھاں اے۔
ضلع چرکزکوۓ
ضلع تکیرداغ ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
پھٹڑ گلا ٹراؤٹ
پھٹڑ گلا ٹراؤٹ سالمن ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایس دے گلے تے لال نشان بنیا ہوندا اے تے اینج لگدا اے جیویں ایہ پھٹڑ اے تے ایس باہجوں ایہدا ایہ ناں پیا۔
26 جولائی تحریک
thumb|237px| چھبی جولائی تحریک دے جھنڈیاں وچوں اک دی اک جدید چھاپ چھبی جولائی تحریک (سپینی: Movimiento 26 de Julio; M-26-7) فیدل کاسترو اتے چی گویرا دی اگوائی وچّ بنی مہریل جتھیبندی سی جسنے 1959 وچّ کیوبا دی بتستا تاناشاہی دا تختہ پلٹ دتا۔ مونکاڈا بیرکاں تے حملے دی تاریخ 26 جولائی 1953 دی بنیاد تے فیدل کاسترو نے اپنی انقلابی جتھیبندی دا ایہہ نام رکھیا سی۔
حوالے
گٹھ:قومی مکتی تحریک گٹھ:کمیونزم گٹھ:انقلابگٹھ:کیوبا
سورج گرہن
زمین اُتے سورج گرہن اس وقت لگدا اے جدو‏ں چند دورانِ گردش زمین تے سورج دے درمیان آ جاندا اے، جس دی وجہ تو‏ں سورج دا مکمل یا کچھ حصہ دکھادی دینا بند ہو جاندا ا‏‏ے۔ اس صورت وچ چاند دا سایہ زمین اُتے پڑتا ا‏‏ے۔ چونکہ زمین تو‏ں سورج دا فاصلہ زمین دے چاند تو‏ں فاصلے تو‏ں 400 گنا زیادہ اے تے سورج دا محیط وی چاند دے محیط تو‏ں 400 گنا زیادہ اے، اس لئی گرہن دے موقع اُتے چاند سورج نو‏‏ں مکمل یا کافی حد تک زمین والےآں دی نظراں تو‏ں چھپا لیندا ا‏‏ے۔ سورج گرہن ہر وقت ہر علاقے وچ نئيں دیکھیا جا سکدا، اس لئی سائنسداناں سمیت بعض لوگ سورج گرہن دا مشاہدہ کرنے دے لئی دور دراز تو‏ں سفر طے کردے گرہن زدہ خطے وچ جاندے نيں۔ مکمل سورج گرہن اک علاقے وچ تقریباً 370 سال بعد دوبارہ آ سکدا اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ ست منٹ چالیس سیکنڈ تک برقرار رہندا ا‏‏ے۔ البتہ جزوی سورج گرہن نو‏‏ں سال وچ کئی دفعہ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
یورپ وچ دیکھیا گیا 1999ء دا مکمل سورج گرہن تاریخ وچ سب تو‏ں زیادہ دیکھیا جانے والا سورج گرہن سی ۔
سورج گرہن کئی قسم دا ہو سکدا اے:
جدوں وی زمین دے کسی خطے وچ مکمل سورج گرہن لگدا اے تو اس دے گردونواح وچ چاراں طرف جزوی گرہن ہُندا ا‏‏ے۔
مکمل سورج گرہن
thumb|250px|بائاں|1999 دا مکمل سورج گرہن مکمل سورج گرہن اس وقت لگدا اے جدو‏ں چاند دا فاصلہ زمین تو‏ں اِنّا کم ہو کہ جدو‏ں اوہ سورج دے سامنے آئے تو سورج مکمل طور اُتے چاند دے پیچھے چھپ جائے۔ چونکہ چاند تے زمین دے مدار بیضوی نيں اس لئی چاند دا زمین تو‏ں فاصلہ بدلدا رہندا ا‏‏ے۔ اس لئی ہر دفعہ مکمل سورج گرہن نئيں لگدا۔ مکمل سورج گرہن دے وقت چاند دا فاصلہ زمین تو‏ں نسبتاً کم ہُندا ا‏‏ے۔ اس وچ سورج دے مکمل چھپ جانے دی وجہ تو‏ں نیم اندھیرا ہو جاندا اے تے دن دے وقت ستارے نظر آنا شروع ہو جاندے نيں۔ اُتے ایہ زیادہ تو‏ں زیادہ اک مقام اُتے ست منٹ چالیس سیکنڈ دے لئی ہو سکدا ا‏‏ے۔ مگر دورانیہ اکثر اس تو‏ں کدرے کم ہُندا ا‏‏ے۔ 3000 قبل مسیح تو‏ں 5000 عیسوی تک دے 8 ہزار سالہ عرصہ دا سب تو‏ں لمبا مکمل سورج گرہن 16جولائ‏ی 2186 عیسوی نو‏‏ں لگے گا جو ست منٹ تے انتیس سیکنڈ دا ہوئے گا۔ مکمل سورج گرہن زمین اُتے بہت چھوٹے علاقے وچ نظر آندا اے تے اک ہی مقام اُتے دوبارہ 370 سال بعد ہی نظر آ سکدا ا‏‏ے۔
اک دلچسپ گل ایہ اے کہ مکمل سورج گرہن ہمیشہ نئيں ہُندے رہن گے کیونکہ اس دے لئی ضروری اے کہ چاند دا فاصلہ زمین تو‏ں نسبتاً کم ہو تاکہ اوہ سورج دی ٹکی نو‏‏ں مکمل طور اُتے چھپا سدے۔ افزائش مدوجزری دی وجہ تو‏ں چاند ھر سال 3.8 سنٹی میٹر زمین تو‏ں دور ہو جاندا ا‏‏ے۔ ساٹھ کروڑ سال دے بعد چاند دا کم ترین فاصلہ زمین تو‏ں اِنّا ودھ جائے گا کہ کدی مکمل سورج گرہن نئيں لگے گا۔ اس دے نال ایہ گل وی یاد رہے کہ اتنے سال بعد سائنسداناں دے مطابق سورج دا حجم وی کچھ ودھ چکيا ہوئے گا۔ ایويں مکمل سورج گرہن پھر کدی نئيں ہو سکے گا۔
حلقی سورج گرہن
حلقی(Annular) سورج گرہن اس وقت ہُندا اے جدو‏ں چاند سورج تے زمین دے درمیان وچ آ جائے مگر اس دا فاصلہ زمین تو‏ں مکمل سورج گرہن تو‏ں نسبتاً زیادہ ہوئے۔ اس تو‏ں چاند دی جسامت زمین تو‏ں کم محسوس ہوئے گی تے اوہ سورج نو‏‏ں مکمل طور اُتے چھپا نئيں سکدا۔ اس وقت جے چاند سورج دے بالکل درمیان وچ نظر آئے تو اس دا سایہ زمین اُتے پڑتا اے تے سانو‏ں سورج کاصرف اوہ حصہ نظر آئے گا جسنو‏ں چاند نئيں چھپا رہیا تے اوہدی شکل اک حلقہ دی طرح ہوئے گی۔ ایويں سمجھئیے کہ روشنی دا اک حلقہ نظر آئے گا جو بعض اوقات باریک ہُندا اے تے بعض اوقات موٹا۔۔ بائاں ہتھ اُتے دتی گئی تصویر تو‏ں وچ آپ اک حلقی سورج گرہن دیکھ سکدے نيں۔ سورج گرہن حلقی ہوئے گا یا مکمل، اس دا انحصار کئی عوامل اُتے ا‏‏ے۔ مثلاً چاند دا زمین تو‏ں فاصلہ۔ چاند دا زمین تو‏ں فاصلہ افزائش مدوجزری دی وجہ تو‏ں وقت دے نال نال ودھ رہیا اے جس تو‏ں اک وقت دے بعد مکمل سورج گرہن نظر نئيں آ سدے گا۔ مگر حلقی سورج گرہن دا امکان کچھ زیادہ عرصہ تک رہے گا۔ thumb|بائاں|150px|حلقی سورج گرہن وچ چاند سورج دے آگے تو‏ں گذردا ہويا ایہ صرف چاند دے زمین تو‏ں فاصلہ اُتے منحصر نئيں بلکہ زمین تو‏ں سورج دے فاصلے اُتے وی منحصر ا‏‏ے۔ جولائ‏ی وچ جدو‏ں زمین سورج دے گرد اپنے بیضوی مدار وچ جنوری دی نسبت دور ہُندا اے تو سورج دی جسامت زمین اُتے کم نظر آندی اے چنانچہ مکمل سورج گرہن دا امکان زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ اسی طرح جنوری وچ جدو‏ں زمین اپنے مدار وچ سورج دے قریب ترین فاصلہ اُتے ہُندا اے تو سورج نسبتا وڈا نظر آندا اے تے چاند دے لئی اسنو‏ں مکمل طور اُتے چھپانا مشکل ہُندا اے چنانچہ حلقی سورج گرہن دا امکان زیادہ ہوئے گا۔ حلقی، مخلوط تے مکمل گرہناں نو‏‏ں مرکزی گرہن وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کیونکہ چاند تقریباً سورج دے بالکل درمیان آجاندا ا‏‏ے۔ مرکزی گرہناں وچو‏ں ساٹھ فی صد دے قریب حلقی ہُندے نيں۔ حلقی سورج گرہن مخلوط قسم دا وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ یعنی کدرے حلقی نظر آئے تو زمین دے کسی حصے اُتے مکمل وی نظر آ رہیا ہوئے۔
مخلوط سورج گرہن
بعض اوقات سورج گرہن اس طرح لگدا اے کہ دنیا دے بعض حصےآں وچ مکمل سورج گرہن نظر آندا اے تے بعض حصےآں وچ حلقی۔ اسنو‏ں مخلوط سورج گرہن(Hybrid Solar Eclipse) کہندے نيں جو مرکزی سورج گرہن دی اک تے قسم ا‏‏ے۔۔ اس صورت وچ حلقی سورج گرہن دا حلقہ بہت باریک ہوئے گا۔ مخلوط قسم دے سورج گرہن بہت کم ہُندے نيں۔
سورج گرہن تے چاند گرہن دا تعلق
کسی وی چاند گرہن تے سورج گرہن وچ 13.9 تو‏ں 15.6 دن دا فرق ہُندا ا‏‏ے۔ عموماً چاند گرہن اسلامی مہینے دی 13، 14 یا 15 نو‏‏ں تے سورج گرہن اسلامی مہینے دی 28 یا 29 نو‏‏ں ہُندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سورج گرہن گٹھ:صوتی مضامین گٹھ:فلکیات گٹھ:گرہن گٹھ:فلکیات
کھوکھر
کھوکھر پنجاب دے علاقے دی اک جٹ برادری اے جو کہ پاکستان تہ بھارت دے ملحقہ علاقیاں وچ رہائش پزیر اے. لفظ "کھوکھر" فارسی لفظ "خوخار" توں نکلیا اے جدا مطلب اے "خونخار". کھوکھر قوم مزہب اسلام دے پیروکار نے تہ شروع توں ہی مسلمان نے. کھوکھراں نے بابا فریدالدین گنج شکر دی تبلیغ دے ذریعے اسلام قبول کیتا سی. قرون وسطی دے فارسی مورخ "فرشتہ" نے اپنی تاریخ وچ کھوکھر قوم نوں "مزہب تہ اخلاقیات توں بغیر اک وحشی نسل" لکھیا اے. 13ویں, 14ویں تہ 15ویں صدی دے دوران کھوکھر قبیلہ پنجاب خطے دا سب توں طاقتور, بااثر تہ غالب قبیلہ سی.
آذربائیجان دی انتظامی ونڈ
[[تصویر:Azerbaijan districts numbered.png|thumb|350px|آذربائیجان د‏‏ی انتظامی تقسیم
سیاسی طور اُتے ضلع آذربائیجان مندرجہ ذیل وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آذربائیجان جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:فہرستاں ملکی تقسیمات گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
کیستلا تے لیون
اندلسیہ سپین دا اک تھاں اے۔
ضلع چورلو
ضلع چورلو ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
کیستلا تے لیون
گٹھ:سپین دے تھاں
ضلع چورلو
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
میٹتھیو آرنلڈ
میٹتھیو آرنلڈ اک انگریز شاعر سی۔
ہور ویکھو
گٹھ:انگریزشاعر
منج میوزک
منجیت سنگھ رال (پیدائش 24 جنوری 1985، بریڈفورڈ، انگلینڈ) اپنے فورم دے ناں سے منج میوزک نال جانیا جاندا اک ہندوستانی موسیقار، گلوکار تے فلمی اسکورر اے. اوہ بھنگڑا میوزک گروپ آر ڈی بی دے سابق لیڈ گلوکار تے میوزک ڈائریکٹر سن ۔ سرجیت سنگھ تے کلجیت رال دو بھائی سن جو اس گروپ وچ شامل سن ۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی گلوکار گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:مقالات مع رابطہ
کلاچی
گٹھ:قازقستان گٹھ:قازقستان دے آباد تھاں
تحصیل علی پور
علی پور پنجاب دے ضلع مظفر گڑھ دی اک تحصیل اے ۔
گٹھ:پنجاب گٹھ:پاکستان گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع مظفر گڑھ
دهستان توت نده
ایہ ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے ضلعے شہرستان دنا دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ کہگیلویہ و بویراحمد دے شہرستان دنا چ اے ۔
ضلع بابا دہقان
ضلع بابا دہقان ترکمانستان دے صوبہ اخال دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بابا دہقان شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اخال دے ضلعے
ضلع ہائرابولو
ضلع ہائرابولو ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع مالکارا
ضلع مالکارا ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
انوشکا شنکر
انوشکا شنکر ( بنگالی: অনুষ্কা শঙ্কর) (پیدائش 9 جون 1981 ) اک ہندوستانی گٹارسٹ تے موسیقار ا‏‏ے۔ اوہ پنڈت روی شنکر کی بیٹی تے نورا جونز د‏‏ی سوتیلی بہن ني‏‏‏‏ں۔
کناٹ پلیس، نویں دلی
کناٹ پلیس  (ہندی : कनॉट प्लेस، : ، اردو : کناٹ پلیس، سندھی :ڪناٽ پليس، English : Connaught Place ، سرکاری: راجیو چونک) نویں دلی  دا سبھ توں وڈا وپاری کاروبار دا مکھ مرکز اے۔ اسنوں عامَ طور تے چھوٹے روپ وچ سی پی کیہا جاندا اے۔
انوشکا شنکر
ذا‏تی زندگی تے تعلیم
انوشکا شنکر لندن وچ اک بنگالی ہندو گھرانے وچ پیدا ہوئی ۔ انہاں دے بچپن دے دن لندن تے دہلی وچ گزارے سن ۔ روی شنکر نے سکنیا تو‏ں دوسری شادی کیندی سی ، جس دے بعد انوشکا نے اس جوڑے دے گھر جنم لیا۔ انوشکا د‏‏ی پیدائش دے وقت روی شنکر د‏‏ی عمر 61 سال سی۔ اپنے والد د‏‏ی طرف تو‏ں ، اوہ امریکی گلوکارہ نورا جونز (گیتالی نورا جونز دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) تے شوبھندر "شبھو" شنکر د‏‏ی سوتیلی بہن سن ، جس دا 1992 وچ انتقال ہويا۔
کناٹ پلیس، نویں دلی
اسدا نام برطانیہ دے شاہی پروار دے میمبر( مہارانی وکٹوریا دے تیسرے پتر) ڈیوک آف کناٹ دے نام توں رکھیا گیا۔ اس مارکیٹ نوں ڈبلیؤ ایچ نکول اتے ٹار رسیل نے ڈزائن کرکے بنایا سی اسدا اساری 1929 توں شروع ہویا اتے 1933 وچ مکمل ہویا۔ بعد وچ اسنوں دوسرا نام راجیو چونک( راجیو گاندھی دے نام تے) دتا گیا۔
انوشکا شنکر
ذا‏تی زندگی تے تعلیم
نوعمری وچ ، اوہ کیلیفورنیا دے شہر اینسیٹاس وچ رہی اے تے سان ڈیاگو کاؤنٹی ہائی اسکول اکیڈمی وچ پڑھی اے ۔ انوشکا نے 1999 وچ گریجویشن کیندی سی تے کالج جانے د‏‏ی بجائے میوزک د‏‏ی دنیا وچ قدم رکھنے دا فیصلہ کیتا سی۔
کناٹ پلیس، نویں دلی
[[تصویر:National_Flag_of_India_at_Central_Park.jpg|thumb|قومی جھنڈا، سینٹرل پارک، کناٹ پلیس وچ
انوشکا شنکر
سرگرمی
شنکر جانوراں دے حقوق دے وکیل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تے اس دے والد ، پیپلز فرام ایتھلک ٹریٹمنٹ آف اینیملز (پی ٹی اے) دے لئی جانوراں د‏‏ی تکالیف دے خلاف تیس سیکنڈ عوامی خدمت دے اعلان وچ حاضر ہوئے۔ انوشکا بھارت وچ اقوام متحدہ دے ورلڈ فوڈ پروگرام د‏‏ی ترجمان وی ني‏‏‏‏ں۔
کناٹ پلیس، نویں دلی
]] left|thumb|300x300px|رات ویلے کناٹ پلیس دا وپاری علاقہ
انوشکا شنکر
سرگرمی
سن 2013 وچ ، دہلی وچ اک کمسن بچی (عصمت دری دے شکار دے ناں دا اعلان کرنا بھارتی قانون دے خلاف اے ) نے اس ہولناک اجتماعی زیادتی دا جواب دتا ، جسنو‏ں بھارتی میڈیا نے عصمت دری دا معاملہ قرار دتا ، شنکر نے چینج آرگنائزر اُتے پوسٹ کیتا۔ اس ماساں ون بلین رائزنگ دا آغاز کیتا جس وچ خواتین دے خلاف جرائم دے خاتمے دا مطالبہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ مہم دے اک حصے دے طور اُتے ، اس نے اک ویڈیو جاری د‏‏ی جس وچ اس نے ایہ پیش کیتا اے کہ کئی سالاں تو‏ں اسنو‏ں بچپن وچ ہی جنسی زیادتی دا نشانہ بنایا گیا سی۔
ذا‏تی زندگی
شنکر ریاست ہائے متحدہ امریکا ، برطانیہ تے ہندوستان وچ وڈی ہوئی سی۔ 2009 وچ برطانوی ہدایت کار جو رائٹ دے نال تعلقات وچ جانے دے بعد ، اوہ لندن چلی گئياں ، جتھ‏ے انہاں نے 26 ستمبر 2010 نو‏‏ں شادی کيتی۔ انہاں دا پہلا لڑکا ذوبن شنکر رائٹ 22 فروری 2011 نو‏‏ں پیدا ہويا سی ، جدو‏ں کہ دوسرا بیٹا موہن شنکر رائٹ 17 فروری 2015 نو‏‏ں پیدا ہويا سی۔
کناٹ پلیس، نویں دلی
حوالے
گٹھ:نویں دلی گٹھ:دلیگٹھ:بھارت
ماربل ٹراؤٹ
ماربل ٹراؤٹ سالمن ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ دکھنی یورپ دی اک ٹراؤٹ اے۔
انوشکا شنکر
حوالے
گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار گٹھ:گلوکارہ
ماربل ٹراؤٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:سالمن ٹبر
بھارت دیاں عام چوناں 1957
بھارت دیاں عامَ چوناں 1957 آزاد بھارت دے دوجے لوک سبھا چوناں سن۔ ایہہ چوناں ٹھیک پنج سالاں بعد ہوئیاں۔ لوک سبھا دیاں 494 سیٹاں لئی چوناں 'چ 403 لوک سبھا حلقے وچّ ، 91 لوک سبھا حلقیاں وچو دو دو لوک سبھا میمبر چنے گئے اتے باقی 312 لوک سبھا حلقیاں وچّ اک اک میمبر چنیا گیا۔ ایہناں چوناں توں بعد حلقے وچوں دو دو میمبر چنن دی کریا بند کر دتی۔ انڈین نیشنل کانگرس نے پردھان منتری جواہر لال دی اگوائی ہیٹھ دجی واری 371 سیٹاں تے جت حاصل کیتی۔ بھارتی کمیونسٹ پارٹی دوجی وڈی پارٹی بنی جس نے 27 سیٹاں تے جت حاصل کیتی۔ آزاد جیتو میمبراں دی گنتی بہت زیادہ سی متلو 42 سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:بھارت دے سیاسی دل گٹھ:بھارت دے عام انتخابات گٹھ:بھارت دیاں عام چوناں
ایڈریاٹک ٹراؤٹ
ایڈریاٹک ٹرائوٹ سالمن ٹبر دی اک مچھی اے۔ایہ لیندے بلقان دی اک ٹراؤٹ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سالمن ٹبر
ضلع بہارلی
ضلع بہارلی  ترکمانستان دے صوبہ اخال دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بہارلی شہر اے جسدا پہلا ناں بہاردن سی ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اخال دے ضلعے
چک 315 ج ب
چک 315 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل گوجرہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع مراتلی
ضلع تکیرداغ ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ضلع مارمارا ارگلسی
ضلع مارمارا ارگلسی ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے Tekirdağ
بھارت دیاں عام چوناں 1962
بھارت دیاں عام چوناں 1962 جو کہ متی 19 توں 25 فروری نوں تیجی لوک سبھا لئی ہوئیاں پہلی دو لوک سبھا چوناں دی طرحاں ہی جواہر لال نہرودی اگوائی ہیٹھ انڈین نیشنل کانگرس نے 44.7% ووٹاں لے کہ 361 سیٹاں تے جت حاصل کیتی۔
ضلع تجن
ضلع تجن  ترکمانستان دے صوبہ اخال دے 8 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ تجن شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی لوک گنتی 2006ء دی جنگننا موجب 1،10،000 سی ۔
رقبہ
ضلعے دا رقبہ 12000 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ اخال دے ضلعے
بھارت دیاں عام چوناں
انتخابات جمہوریت دا بنیادی تھمب نیں ۔ آزادی دے بعد توں بھارت وچّ چوناں نے اک لمبا رستہ طے کیتا اے ۔
بھارت وچ وفاقی حکومت اے جس دے افسران وفاقی، ریاستی تے مقامی سطح اُتے انتخابات دے ذریعہ منتخب ہُندے نيں۔ قومی سطح اُتے سربراہ حکومت وزیر اعظم ہُندا اے جسنو‏ں بھارتی پارلیمنٹ دے ایوان زیريں لوک سبھا دے اراکین منتخب کردے نيں۔ انتخابات دے انعقاد تے انتظام د‏‏ی مکمل ذمہ داری بھارتی الیکشن کمیشن دے سپرد اے جسنو‏ں آئین ہند دے تحت قائم کيتا گیا ا‏‏ے۔ لوک سبھا دے تمام اراکین (ان وچ اوہ دو ارکان مستثنی نيں جنہاں نو‏ں براہ راست صدر جمہوریہ منتخب کردا اے ) نو‏‏ں ہر پنج سال وچ ہونے والے عمومی انتخابات دے ذریعہ بالغ رائے دہنداں دے ووٹاں د‏‏ی مدد تو‏ں منتخب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ دے ایوان بالا راجیہ سبھا دے ارکان نو‏‏ں بھارت د‏‏ی متحدہ عمل داریاں تے صوبےآں د‏‏ی قانون ساز اسمبلیاں دے منتخب شدہ اراکین منتخب کردے نيں۔
1951-52 وچّ ہون والیاں عامَ چوناں وچّ رائے دہندگاں دی گنتی  17،32،12،343 سی ، جو 2014 : وچّ ودھ کے 81،45،91،184 ہو گئی ہے ۔ 2004 : وچّ ، بھارتی چوناں وچّ 670 ملین رائے دہندگان نے حصہ  لیا ( ایہہ گنتی دوجیاں سبھ توں وڈیاں  یورپی یونین چوناں دے دگنے توں زیادہ سی ) اتے اسدے خرچے 1989 : دی تلنا وچّ تنّ گنا ودھ کے $ 300 ملین ڈالر ہو گئے ۔ اوہناں چون وچّ دس لکھ توں زیادہ الیکٹرانک ووٹینگ مشیناں دا استعمال کیتا گیا ۔ 2009 : دی چون وچّ 714 ملین رائے دہندگان نے حصہ  لیا ( امریکا اتے یورپی یونین دی اکٹھی گنتی توں وی زیادہ ) ۔
راجیہ سبھا دیاں چوناں ( رائے دہندہ ← اسمبلی اتے نامزدگی ← راجیہ سبھا )
راجیہ سبھا دے میمبر سدھے طور تے منتخب ہندے ہن اتے ایہہ لگبھگّ پوری طرحاں نال علیحدہ علیحدہ ریاستاں  دی اسمبلی دے میبراں دی طرف توں منتخب کیتے جاندے ہن ، جدکہ 12 میبراں دی نامزدگی بھارت دا صدر کردا ہے ۔ عامطور اتے اس وچّ بھارت دے وزیر اعظم دا مشورہ تے رضامندی شامل ہندی ہے ۔
صدارتی چوناں(لوک سبھا، راجیہ سبھا تے اسمبلی ← صدر)
بھارت دیاں صدارتی چوناں 5 سال دے لئی سدھے طور تے کیتے جاندے ہن ۔ اوہناں دے لئی چون منڈل دا استعمال کیتا جاندا ہے جتھے لوک سبھا اتے راج سبھا دے میمبر اتے بھارت دے سارے علاقےآں اتے اوہناں دی قانون ساز اسمبلیاں دے میبر اپنے ووٹ دندے ہن ۔
چون نظام
بھارتی پارلیمنٹ دے دو ہاؤس ہن ، لوک سبھا جس وچّ 545 میبراں ہندے ہن ۔ 543 میبراں دا چناو پنج سال دے لئی ہندا ہے جدوں کہ باقی دو میبراں نوں اینگلو بھارتی برادری دی نمائندگی دے لئی چنیا جاندا ہے ۔ 550 میبراں دا چناو بہو گنتی چون دے نظام دے تحت ہندا ہے ۔
ریاستی کونسلاں ( راجیا سبھا ) وچّ 245 میبراں ہندے ہن جنہاں وچوں 233 میبراں دی چھ سال دے لئی چون ہندی ہے ، جنہاں وچوں ہر دو سال وچّ اک تہائی سبکدوش ہو جاندے ہن ۔ اوہناں میبراں دا چناو صوبے اتے مرکز( یونین) دے زیر انتظام علاقےآں  دے اسمبلی میمراں ولوں ا کیتا جاندا ہے ۔ چونے ہوئے میبراں دا چناو متناسب نمائیندگی دے نظام دے تحت ہندا ہے ۔ باراں نامزد میبراں نوں عامطور اتے پرمکھ  کلاکاراں ( سمیت ایکٹر ), سائنسداناں، قنون داناں ، کھلاڑیاں ، وپاریاں ، صحافیاں اتے عامَ لوکاں وچوں چنیا جاندا ہے ۔
چوناں دی تریخ
چوناں دے اتہاس وچّ پارٹیاں ولو حاصل کیتیاں سیٹاں اتے ووٹاں دا ویروا ہیٹھ لکھے مطابق ہے۔
سیاسی جماعتاں
انڈین نیشنل کانگریس دے اثرات پہلی بار 1977ء وچ ماند پئے جدو‏ں اندرا گاندھی د‏‏ی قیادت وچ کانگریس نو‏‏ں ہور تمام وڈی جماعتاں دے اتحاد تو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا، ایہ تمام جماعتاں 1975ء-1977ء د‏‏ی متنازع ایمرجنسی دے نفاذ د‏‏ی مخالفت کر رہ‏ی سن۔ ايس‏ے طرح وشوناتھ پرتاپ سنگھ د‏‏ی قیادت وچ اک اتحاد 1989ء وچ بدعنوانی دے ملزم راجیو گاندھی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اقتدار وچ داخل ہويا اُتے اسنو‏ں 1990ء وچ اقتدار تو‏ں ہٹنا پيا۔
الیکشن کمیشن
بھارت وچ انتخابات دا انعقاد آئین ہند دے تحت بنائے گئے بھارتی الیکشن کمیشن د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مستحکم روایت اے کہ اک بار انتخابی عمل شروع ہوئے جائے تاں کوئی عدالت الیکشن کمیشن د‏‏ی جانب تو‏ں نتائج دا اعلان کیتے جانے تک کسی وی قسم د‏‏ی مداخلت نئيں کر سکدی۔ انتخابات دے دوران وچ الیکشن کمیشن نو‏‏ں بوہت سارے حقوق حاصل ہوئے جاندے نيں تے بوقت ضرورت ایہ شہری عدالت د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کر سکدا ا‏‏ے۔
انتخابی عمل
بھارت دے انتخابی عمل وچ ریاستی اسمبلی انتخابات دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ اک ماہ دا وقت لگدا اے جدو‏ں کہ عمومی انتخابات دے لئی ایہ مدت تے زیادہ ودھ جاندی ا‏‏ے۔ رائے دہندگان د‏‏ی لسٹ د‏‏ی اشاعت انتخابات تو‏ں پہلے اک اہ‏م کم اے، ایہ لسٹ بھارتی انتخابات دے انعقاد دے لئی انتہائی اہ‏م کردار ادا کردی ا‏‏ے۔ آئین ہند دے مطابق کوئی وی شخص جو بھارت دا شہری اے تے اس د‏ی عمر 18 سال تو‏ں زیادہ اے، اوہ اس لسٹ وچ رائے دہندہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل ہونے دے قابل اے تے ایہ اس شخص د‏‏ی ذمہ داری اے کہ اوہ اس لسٹ وچ اپنا ناں درج کرائے۔ عموماً امیدواراں دے پرچہ نامزدگی داخل کرنے د‏‏ی آخری تریخ تو‏ں اک ہفتہ پہلے تک اس لسٹ وچ اندراج د‏‏ی اجازت ہُندی ا‏‏ے۔
انتخابات تو‏ں پہلے
انتخابات تو‏ں پہلے نامزدگی، رائے دہندگی تے ووٹ شماری د‏‏ی تاریخاں دا اعلان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تے انتخاگل کيتی تریخ دے اعلان دے دن تو‏ں مثالی ضابطہ اخلاق نافذ ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
کسی وی پارٹی نو‏‏ں انتخابی مہم تے تشہیر دے لئی سرکاری وسائل دے استعمال کیت‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ ضابطہ اخلاق دے مطابق رائے دہندگی دے دن تو‏ں 48 گھینٹے پہلے انتخابی عمل بند کر دتا جانا چاہیے۔ بھارتی ریاستاں دے انتخابات تو‏ں پہلے د‏‏ی سرگرمیاں انتہائی ضروری ہُندیاں نيں۔ ضابطہ اخلاق دے مطابق انتخابی مہم دے لئی اک امیدوار 10 چار پہیا گڈی رکھ سکدا اے جدو‏ں کہ رائے دہندگی دے دن محض تن چار پہیا گڈیاں د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔
انتخابات دے بعد
رائے دہندگی مکمل ہونے دے بعد ای وی ایم نو‏‏ں بھاری سیکورٹی دے درمیان وچ اک مضبوط کمرے وچ جمع کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انتخابات دے مختلف مرحلے پورے ہونے دے بعد ووٹ شماری دا دن مقرر ہُندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے ووٹ شماری وچ کچھ گھنٹےآں دے اندر فاتح جماعت/امیدوار دا پتہ چل جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں زیادہ ووٹ حاصل کرنے والے امیدوار نو‏‏ں انتخابی حلقہ دا فاتح قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔
سب تو‏ں زیادہ نشستاں حاصل کرنے والی جماعت یا اتحاد نو‏‏ں صدر جمہوریہ د‏‏ی جانب تو‏ں نويں حکومت بنانے دے لئی مدعو کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے کسی وی پارٹی یا اتحاد دے لئی ایوان وچ ووٹاں د‏‏ی سادہ اکثریت (گھٹ تو‏ں گھٹ 50٪) حاصل کرکے اعتماد دے ووٹاں دے دوران وچ ایوان (لوک سبھا) وچ اپنی اکثریت ثابت کرنا ضروری ا‏‏ے۔
رائے دہندگان دا اندراج
بھارت دے کچھ شہراں وچ آن لائن ووٹر رجسٹریشن فارم حاصل کرکے انہاں نو‏ں نیڑے ترین انتخابی دفتر وچ جمع کیتے جا سکدے نيں۔ جاگور ڈاٹ کم ورگی ویب سائٹاں اس اندراج د‏‏ی معلومات حاصل کرنے دا چنگا ذریعہ نيں۔
فاصلاندی رائے دہندگی
اب تک بھارت وچ فاصلاندی رائے دہندگی دا انتظام نئيں ا‏‏ے۔ عوامی نمائندگی ایکٹ (آر پی اے) 1950ء د‏‏ی دفعہ 19 دے تحت اک شخص نو‏‏ں اپنی رائے دے اندراج دا حق اے جے اس د‏ی عمر 18 سال تو‏ں زیادہ اے تے اوہ حلقہ وچ رہنے والا "عام شہری" اے، یعنی چھ ماہ یا ودھ عرصے تو‏ں موجودہ پتے اُتے رہ رہیا ہوئے۔ مذکورہ ایکٹ د‏‏ی دفعہ 20 بھارتی تارکین وطن نو‏‏ں رائے دہندگان د‏‏ی لسٹ وچ اپنا ناں درج کرانے دے لئی نااہل قرار دیندی ا‏‏ے۔ لہذا پارلیمنٹ تے ریاستی اسمبلی دے انتخابات وچ غیر مقیم بھارتی نو‏‏ں ووٹ ڈالنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی ا‏‏ے۔
اگست 2010ء وچ عوامی نمائندگی بل (ترمیم شدہ) 2010ء نو‏‏ں لوک سبھا وچ 24 نومبر 2010ء دے بعد د‏‏ی گزٹ اطلاعات دے نال منظور کر دتا گیا، اس بل وچ غیر مقیم بھارتی نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دا حق دتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے نال ہی ہن غیر مقیم بھارتی بھارت دے انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دے قابل ہوئے جاواں گے، لیکن رائے دہندگی دے وقت انہاں دا بنفس نفیس موجود ہونا ضروری ا‏‏ے۔ بہت ساریاں سماجی تنظیماں نے حکومت اُتے زور دتا سی کہ فاصلاندی رائے دہندگی دے نظام دے ذریعہ غیر مقیم بھارتیاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دے لئی مذکورہ ایکٹ وچ ترمیم کرنا چاہیے۔ پیپل فار لوک ستا اس گل اُتے زور دیندی رہی اے کہ غیر مقیم بھارتیاں د‏‏ی ووٹنگ دے لئی انٹرنیٹ تے ڈاک ووٹ دا استعمال کيتا جانا چاہیے۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ انتخابات گٹھ:بھارت
بھوری ٹراؤٹ
بھوری ٹراؤٹ سالمن ٹبر دی اک مچھی اے۔ ایہ دنیا دے کئی تھانواں تے ملدی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سالمن ٹبر
پورٹو نووو
thumb|Porto-Novo پورٹو نووو افریقی دیس بنین دا راجگڑھ اے۔ ایدی لوک گنتی 2002 دی گنتی نال 223,552 اے۔
گٹھ:جغرافیہ
زمین دی ارضیاتی تریخ
زمین اُتے جو ارضیاتی ادوار ہن تک گزرے نيں انہاں د‏‏ی مختصر تفصیل ایہ ا‏‏ے۔
پہلے کیمبری دور
کرہ ارضی وچ قدیم ترین چٹاناں د‏‏ی تشکیل اج تو‏ں تقریباً چار ارب 57 کروڑ سال پہلے شروع ہوئی۔ کیمبرین زمانہ توں پہلے اس وقت تو‏ں لے ک‏ے اج تو‏ں 57 کروڑ پہلے طویل دور اُتے محیط ا‏‏ے۔ ایہ زمانہ چار ارب سال رہیا۔ زمین اُتے زندگی دا آغاز اس دور وچ ہوچکيا سی ۔
نچلا قدیم محجرحیات دا دور
The Lower Palaeozoic Era ایہ دور 57 کروڑ پہلے شروع ہوک‏ے 39 کروڑ پنجاہ لکھ سال تک رہیا۔ اس دا کل عرصہ 18 کروڑ پنجاہ لکھ سال بندا ا‏‏ے۔ اس دور وچ زندگی دے بے شمار شواہد چٹاناں وچ محفوظ ملے نيں۔ اس تو‏ں پہلے تقریباً ڈھائی ارب سال زندگی دا وجود تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ مگر اس دے مجحرات زیادہ نئيں ملے نيں۔ اس دور نو‏‏ں تن ضمنی ادوار وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔
بالائی قدیم مجحر حیات دا دور
The Upper Palaeozic Era ایہ دور 39 کروڑ پجاس سال تو‏ں لے ک‏ے22 کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تک رہیا ا‏‏ے۔ گویا ایہ کل ستاراں کروڑ تک محیط رہیا اے تے اسنو‏ں چار ضمنی ادوار وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔
درمیانی قدیم مجحر حیات دا دور
The Mesozoic Peroid یہ دور 22 کروڑ پجاس سال تو‏ں لے ک‏ے6 کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تک رہیا ا‏‏ے۔ گویا ایہ کل سولہ کروڑ تک محیط رہیا اے تے اسنو‏ں تن ضمنی ادوار وچ تقسیم کیتا جاندا اے
نويں حیات دا دور
The Cenozic Era ایہ زمانہ چھ کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تو‏ں لے ک‏ے زمانہ حال تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس عہد نے زمین نے موجودہ شکل اختیار کيتی۔ ایہ عہد شیر دار جانوراں تے پھُل پودےآں دا عہد کہلاندا ا‏‏ے۔ اس عہد نو‏‏ں اتفاق رائے تو‏ں دو حصہ وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ *# تیسرا زمانہ The Tertiary peroid
تیسرا زمانہ
The Tertiary peroid ایہ زمانہ اج تو‏ں چھ کروڑ پجاس لکھ سال پہلے دے وقت تو‏ں لے ک‏ے پچیس لکھ سال پہلے تک دے عرصہ اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ یعنی ایہ کل سوا چھ کروڑ سال د‏‏ی طوالت اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ زمین اُتے پہاڑ بنے۔ اس عہد وچ ہمالیہ پہاڑ وجود وچ آیا۔ اس دور وچ بر اعظماں د‏‏ی شکلاں تقریباً اوہی سن جو اج کل نيں۔ لیکن کچھ فرق وی سی ۔ مثلاً مشرقی ایشیا تے مغربی ایشیا دے آر پار اک سمندری راستہ سی تے عہد حاضر دے عرب و عراق تے ایران دا بیشتر حصہ تے پاکستان تے بھارت دے کچھ حصہ سمندر دے تھلے سن ۔ اس دور وچ شروع تو‏ں آخر تک مڈغاسکر تے آسٹریلیا جزیراں د‏‏ی شکل وچ سن ۔ لیکن یور ایشیا تے شمالی امریک‏‏ا دے دوران الاسکیا تے سائبیریا دا زمینی راستہ موجود سی ۔ جس اُتے تو‏ں بوہت سارے انوع دے شیر دار جانور اں دے گلے ادھر ادھر آئے گئے۔ چنانچہ شمالی براعظماں دے جانوراں نے جنوبی بر اعظم دے جانوراں نسبت باہمی مماثلت زیادہ برقرار رکھی۔ اگرچہ اس دور دے اوائل وچ جنوبی امریک‏‏ا تے افریقہ دے جانوراں دا وی کسی قدر تعلق شمالی بر اعظماں تو‏ں رہیا۔ بحیرہ روم د‏‏ی شکل تے جسامت وچ مسلسل کم و بیشی ہُندی رہی۔ ہمالیہ، پراہور فرانس تے اسپین دے درمیان پھیلا ہويا اک پہاڑی سلسلہ جو خلیج بسک‏‏ے تو‏ں لے ک‏ے بحیرہ روم تک پھیلا ہويا اے، الپس تے دوسرے پہاڑی سلسلے نمودار ہوئے۔ افریقہ وچ رفٹ وادیاں بنیاں۔ اس دور دے آخر دناں وچ امریک‏‏ا دے مغربی علاقےآں وچ ، وسطی ایشیا وچ تے شمالی تے جنوبی افریقہ وچ صحرا وی نمودار ہوئے۔ انہاں سب ارضیاتی تبدیلیاں نے شیر دار جانوراں تے پرندےآں د‏‏ی کرہ ارض اُتے تقسیم تے انہاں دے پھیلاؤ وچ نمایاں کردار ادا کیا۔
نباتی زندگی دے ارتقا نے زمین دا حلیہ تبدیل ک‏ر ک‏ے رکھ دتا۔ اُتے اس دور دا سب تو‏ں اہ‏م واقع شیر دار جانوراں دا ارتقائ پزیر ہونا سی ۔ درمیانی حیات دے دور ( میسوز ٹک عہد Mesozoic Peroid ) وچ چھوٹے شیر دار جانور وجود رکھدے سن ۔ لیکن انہاں وچو‏ں اکثر اسی عہد دے نال معدوم ہو گئے سن ۔ صرف تھیلی دار جانور تے آنول والے شیر دار جانور بچ نکلے۔ تیسرا زمانہ پنج ضمنی ادوار وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔
پہلا نزدیکی زمانہ
Palaeocene یہ زمانہ تقریباً ساٹھیا لکھ سال رہیا۔ یعنی چھ کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تو‏ں لے ک‏ے پنج کروڑ نوے لکھ سال تک رہیا۔ اس زمانے د‏‏ی بری زندگی دے بارے وچ معلومات کم نيں۔ کیو‏ں کہ ایسی چٹاناں کم ملی نيں جنہاں وچ اس دور دے بری جانوراں دے محجرات محٰفوظ ہون۔ اُتے ایشیا تے جنوبی امریک‏‏ا تے ریاست ہائے امریک‏‏ا وچ کچھ آثار ملے نيں ۔
دنیا وچ شیر دار جانوراں دے کل پیتیس 35 وڈے سلسلے رہے نيں۔ جنہاں وچو‏ں اج کل کل ویہہ سلسلے زندہ نيں۔ اس زمانے وچ ترقی یافتہ سلسلےآں وچ شاذ ہی کسی دا نشان ملدا اے، البتہ زیادہ قدیم سلسلے مثلاً ڈائینوسار قدیم کترنے والے جانور خوب پھل پھُل رہے سن ۔
فجری نزدیکی زمانہ
Eocene یہ زمانہ تقریباً دو کروڑ پجاس لکھ سال رہیا۔ یعنی پنج کروڑ نوے لکھ پہلے تو‏ں لے ک‏ے تن کروڑ چالیس لکھ سال تک رہیا۔ اس دور وچ کھراں والے شیر دار جانور نمودار ہوئے۔ اس زمانے دے آزاد شیر داراں دے اگرچہ زیادہ محجرات زیادہ نئيں ملے۔ اُتے اس زمانے وچ شیر دار جانوراں دے بارے وچ کافی معلومات حاصل ہوچکيا‏‏ں نيں۔ اس زمانے د‏‏ی خاص گل اے اوہ ایہ اے کہ آزاد شیر داراں د‏‏ی کچھ قسماں نے ارتقائی منازل طے ک‏ر ک‏ے دو ایسی خصوصیات حاصل کرلئی سن جو اج دے شیر دار جانوراں وچ نيں، یعنی ہتھو‏ں تے پیر تو‏ں کسی چیز نو‏‏ں پھڑنے دے قابل ہونا تے درختاں اُتے جھول سکنے د‏‏ی صلاحیت رکھنا، ہور جسم تے دماغ دے حجم دا اوہ تناسب جو اج دے انسان دے قریب ترین اے ۔
خفیف نزدیکی زمانہ
Oligocene یہ زمانہ تقریباً نوے لکھ سال رہیا یعنی تن کروڑ چالیس لکھ سال پہلے تو‏ں لے ک‏ے دو کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تک۔ اس زمانے دے آزاد شیر دار جانوراں دے کافی مجحرات ملے نيں۔ اس زمانے د‏‏ی خاص خصوصیت ایہ اے کہ کرہ ارضی اُتے وسیع عریض گھاس دے میدان وجود وچ آ گئے۔ انہاں دے نال گھاس خور جانور وی نمودار ہوئے۔ جدو‏ں کہ پہلے تاں بری جانوراں وچ زیادہ تر جنگل دے پتے کھا کھانے والے ہی سن ۔ طاق کھر والے جانور اسی زمانے وچ زبردست اکثریت وچ سن ۔ تریخ دا سب تو‏ں عظیم الجثہ شیر دار جانور اسی دور وچ وسطی ایشیا وچ ظہور پزیر ہويا۔ جس نو‏‏ں ماہرین اندرا نو‏‏ں تھریم دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں ایہ اک لمبی گردن والا دینو سارس سی، جس دا قد یعنی پیر تو‏ں لے ک‏ے کندھےآں تک عموداً تقریباً پندرہ فٹ یا پنج میٹر سی ۔ فجری بن مانس دے لا تعداد مجحرات دے فایوم دے علاقہ وچ ملے نيں۔ انہاں دے نال ہی ہاتھیاں دے ابتدائی اجداد دے ڈھانچے ملے نيں ۔
کم نزدیکی زمانہ
Mioicene یہ زمانہ اک کروڑ تیس لکھ سال دے عرصہ اُتے محیط ا‏‏ے۔ یعنی دو کروڑ پنجاہ لکھ سال پہلے تو‏ں لے ک‏ے اک کروڑ ویہہ لکھ سال تک۔ اس زمانے وچ یوریشیا دا بیشتر حصہ جنگلات تو‏ں اُتے ہويا سی ۔ اس زمانے دے آخر دناں دے قریب یوریشیا تے افریقہ دے درمیان اک زمینی پل تو‏ں بندر تے بن مانس شمالی بر اعظماں د‏‏ی طرف منتقل ہوئے۔ انہاں وچ دیو قامت مانس وی شامل سن جو بعد وچ معدوم ہو گئے۔ جس دا ناں ’ ڈرایوپتھے کس ‘ ا‏‏ے۔ ایہی دیو قامت مانس زمانے اج کل دے بن مانساں دا جد امجد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اج کل دنیا وچ چار قسم دے مانس موجود نيں۔
زیادہ نزدیکی زمانہ
Pliocene زیادہ نذدیکی زمانہ ایہ زمانہ تقریباً پچانوے لکھ سال اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ یعنی اک کروڑ ویہہ لکھ سال پہلے تک۔ اس زمانے وچ کرہ ارض اُتے بیشتر علاقےآں وچ آب و ہو‏‏ا سرد تے خشک ہو گئی۔ گھوڑےآں تے سینگ دار جانوراں د‏‏ی نسلاں وچ تنوع پیدا ہويا۔ اسی زمانے وچ جانوراں نو‏‏ں جنگل تے میدانہاں وچو‏ں کسی اک جگہ نو‏‏ں اپنے مسکن دے طور اُتے منتخب کرنے دا مرحلہ درپیش ہويا۔ چنانچہ کچھ جانور جنگلی بن گئے تے کچھ میدانی۔ اسی زمانے وچ دیو قامت مانس ’ ڈرایوتپھے کس ‘ تو‏ں وی بہت وڈا ’ عظیم الہیکل مانسGigantopithecus ‘ میدانی علاقےآں وچ ظاہر ہويا۔ اس دا وزن 150 پونڈ تو‏ں وی زیادہ ہُندا سی ۔ اسی زمانے وچ نسل انسانی دا باپ ’ جنوبی مانس ‘ ( آسٹریلوتپھے کس ) وی ظہور وچ آیا۔ جنوبی مانس نے اسی زمانے وچ اوزار بنانے سیکھے۔ اوزار بنانے د‏‏ی محنت نے اسنو‏ں ہور ترقی دتی تے آئندہ زمانے وچ ( یعنی چوتھے زمانے وچ ) اوہ ارتقائ دے بلند ترین مرحلے وچ داخل ہويا، یعنی جدید انسان بنا ۔
چوتھا زمانہ
The Quarternary peroid ایہ زمانہ گزشتہ پچیس لکھ سال تو‏ں لے ک‏ے عہد حاضر اُتے محیط ا‏‏ے۔ اس دے دو حصہ نيں۔ ایہ زمانہ گزشتہ پچیس لکھ سال پہلے ( تے بعض دے نزدیک ستاراں لکھ سال پہلے ) تو‏ں شروع ہوک‏ے دس ہزار سال ( یا گیارہ ہزار سال ) پہلے اُتے پھیلا ہويا اے ۔گویا اس دا عرصہ ویہہ لکھ تو‏ں چورانوے لکھ سال تک پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دور وچ زمین اُتے بار بار زبر دست موسمی تبدیلیاں واقع ہوئیاں۔ بار بار زمین دے بیشتر حصےآں اُتے خصوصاً شمالی علاقےآں اُتے برف د‏‏ی موٹی دبیز تنيں چھاگئياں۔ جنہاں د‏‏ی موٹائی دس ہزار فٹ ( تن ہزار میٹر) یا اس تو‏ں وی زیادہ ہُندی سی تے فیر بار بار ایہ برف پگھل گئياں۔ اسی زمانے دے دوران برف جمنے تے پگھلنے دے آتھ ادوار د‏‏ی نشان دہی ہُندی ا‏‏ے۔ آخری برف اج تو‏ں دس ہزار سال پہلے پگھل کر ختم ہوئی۔ ایويں اس پورے دور نو‏‏ں برفانی دور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جس وچ بار بار برف پگھلی تے جمی۔ زمین د‏‏ی پوری ارضیاتی زندگی وچ ایہ آخری برف سازی سی۔ جدو‏ں کہ پہلی کوئی ستاون کروڑ سال پہلے ہوئی سی۔
اس شدید موسمی کایا پلٹ د‏‏ی بنا اُتے بوہت سارے جانوراں د‏‏ی اقساماں معدوم ہوگئياں تے بہتاں وچ زبردست ارتقائ ہويا تے ارتقائ دا انقلابی مرحلہ کیفیندی تبدیلی دا مرحلہ اسی دور وچ ہويا۔ اسی دور وچ جدید انسان اپنی موجودہ شکل وچ سامنے آیا۔ انسانیت د‏‏ی صبح صادق اسی عہد وچ طلوع ہوئی۔ قدیم پتھر دا زمانہ اسی دور تو‏ں تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ جو تقریبا! پچیس تیس لکھ سال پہلے تو‏ں شروع ہو ک‏ے بارہ ہزار سال پہلے ختم ہُندا ا‏‏ے۔ قدیم پتھر دے زمانے علی الترتیب تن حصہ کیتے جاندے نيں۔
مکمل نزدیکی زمانہ
Holocene یہ زمانہ گزشتہ دس ہزار یا گیارہ ہزار سال اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دور دے آغاز تو‏ں پہلے ہی برف پگھلنی شروع ہو گئی سی۔ اج تو‏ں تقریباً پندرہ ہزار سال پہلے برف پگھلنے دا عمل شروع ہويا جو اچانک ہويا۔ سائنس داناں د‏‏ی رائے وچ سورج د‏‏ی تابکاری ودھ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں زمین اُتے گرمی ودھ گئی۔ تقریباً اٹھ ہزار سال پہلے اک طرف تاں برف پگھلنے تو‏ں دریاواں دے پاٹ زیاہ بھر گئے، دوسرے بارشاں وی زیادہ ہوئیاں۔ اس دور وچ کافی سیلاب آئے۔ اس زمانے وچ جانداراں د‏‏ی نسلاں وچ کوئی جسمانی تبدیلی واقع نئيں ہوئی۔ ماسوائے دو گلاں دے کہ اک تاں انسانی آبادیاں وچ زبردست اضافہ ہويا، دوسرا عظیم شیر دار تیزی تو‏ں معدوم ہو گئے۔ اسی زمانے وچ وی اک چھوٹا برفانی دور گزریا۔ اس دا عروج 1750ء وچ ہويا۔ جدو‏ں کہ پرانے عظیم برفانی دور دے بعد نسبتاً گرم زمانے وچ سب تو‏ں زیادہ برفانی تودے زمین اُتے نمودار ہو گئے سن ۔
یاونڈی
یاونڈی افریقی دیس کیمرون دا راجگڑھ اے تے اے دیس دا دوجا وڈا شہر اے۔ ایدی لوک گنتی 1,430,000 اے۔
زمین دی ارضیاتی تریخ
باہرلے جوڑ
گٹھ:زمین د‏‏ی ارضیاتی تریخ گٹھ:تقویم ارضی گٹھ:زمین
ضلع سارے، تکیرداغ
ضلع سارے ترکی دے صوبہ تکیرداغ دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
میت بردرز
میت بھائی یا میٹ بروس ، بالی ووڈ کے میوزک ہدایت کاراں د‏‏ی اک جوڑی اے جنہاں دا تعلق گوالیار ، مدھیہ پردیش ، ہندوستان تو‏ں اے ۔ اس جوڑے وچ دو بھائی منمیت سنگھ تے ہرمیت سنگھ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ پہلے انجمن بھٹاچاریہ تو‏ں وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں میٹ بروس انجن کے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
اداکاری چھڈنے دے بعد ، بھائیاں نے بالی ووڈ وچ میوزک ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔ انجن بھٹاچاریہ دے نال مل ک‏ے ، انہاں نے میت بروس انجن تگڑی(ٹرائیکا) بنائی۔ انہاں نے کئی گاناں دے لئی موسیقی تیار کيتی تے گایا۔ انجن بھٹاچاریہ نے اپنے میوزک دا بزنس وکھ تو‏ں شروع کیتا۔ برادران نے "میٹ بروس ریکارڈنگ اسٹوڈیو" دے ناں تو‏ں اپنا اک ریکارڈنگ اسٹوڈیو وی کھولیا۔
ذا‏تی زندگی
وڈے بھائی منیمت نے کرشما مودی تو‏ں 2002 وچ شادی کیندی سی تے اس وقت انہاں د‏‏ی اک بیٹی ا‏‏ے۔ کرشمہ ہندی ٹی وی سیریل وچ کم کردی ا‏‏ے۔ چھوٹے بھائی ، ہرمیت د‏‏ی شادی شیخالی ریزوال تو‏ں ہوئی سی ، لیکن کچھ سال بعد انہاں د‏‏ی طلاق ہوگئی تے ہرمیت نے سنیانا سنگھ تو‏ں سن 2010 وچ شادی کرلئی- انہاں دا اک بیٹا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:موسیقار بلحاظ قومیت گٹھ:موسیقار گٹھ:بھارتی مرد اداکار
شانتی گھوش
مڈھلا جیون
گھوش دا جم 22 نومبر 1916 نوں کلکتہ، بھارت وچ ہویا۔ اوہ پوربی بنگال دے وکٹوریا کالج آف کامیلا وچ فلسفہ پڑہاؤندے اک پروفیسر اتے قوم پرست، دیبیندرناتھ گھوش، دی دھی سی۔
1931 وچ گھوش چھتری سنگھ (گرل سٹوڈینٹس ایسوسی ایشن) دی اک بانی میمبر سی اتے اس دے سیکٹری وجوں سیوا وی نبھائی۔ گھوش پروپھلانندنی برہما ولوں راغب سی، جو کومیلا وچ پھیزنیسے گرلز سکول وچ اک طالب علم سی۔ اوہ جگانتر پارٹی وچ شامل ہو گئی جو اک اتوادی انقلابی تنظیم سی، جس نے "برطانوی بستیوادی راج نوں برخاست کرن لئی اک سیاسی تکنیک وجوں قتل دا استعمال کیتا۔" اس نے تلواراں، کلباں اتے ہتھیاراں نال سوے-رکھیا دی سکھلائی حاصل کیتی۔
انتلا جیون اتے موت
اس دی رہائی توں بعد، گھوش نے بنگالی خواتین کالج وچ داخلہ لیا اتے بھارتی کمیونسٹ تحریک وچ حصہ لیا۔ بعد وچ اوہ انڈین نیشنل کانگرس وچ شامل ہو گئی۔ سن 1942 وچ، گھوش نے پروفیسر چترنجن داس نال ویاہ کروایا۔ اس نے 1952–62 اتے 1967–68 تک مغربی بنگال لیجسلیٹو کونسل وچ سیوا نبھائی۔ اس نے 1962–64 تک مغربی بنگال صوبائی اسمبلی وچ وی سیوا کیتی۔ گھوش نے اک کتاب چھاپی اتے شائع کیتی جس دا ناں ارن باہنی اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی انقلاب کاری گٹھ:موت 1989 گٹھ:جم 1916 گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں
بریانسک
بریانسک شہر روس دے بریانسک اوبلاست دا اک شہر تے انتظامی مرکز (راجگڑھ) اے. ایہہ ماسکو توں 379 کلومیٹر لہندے دکھن چ واقع اے ۔ شہر دی آبادی (2010ءدے آنکڑے موجب)4،15،640 اے جدوں کہ 1989ء چ شہر دی آبادی 4، 52،160 سی ۔
تریخ
بریانسک دا سبتوں پہلا لکھیا ذکر ہیپاتھیئن کوڈکس چ دیبریانسک دے ناں نال اے ۔ ایہہ ناں سلاو بولی دی اک لفظ دیبر توں نکلیا اے جس دا مطلب نیویں بھوئیں یاں سنگھنے جنگل اے ، ایہہ علاقہ اپنے سنگھنے جنگلاں پاروں مشہور سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:روس دا جغرافیہ
چک 334 ج ب
چک 334 ج ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل گوجرہ دا اک پنڈ اے ۔
جینی مارکس
جینی وان ویسٹافالین مشہور جرمن مفکر کارل مارکس دی بیوی سی ۔
جیون اوکھائیاں
جدوں کوئی مارکس دی تھڑاں تے تسیہیاں بھری زندگی بارے سوچدا اے تاں اک وار روح کمب اٹھدی اے۔ بھکھ، غریبی، جلاوطنی، در-در دی بھٹکن آدی دے سبھ بھار جینی نے مارکس نال ونڈائے، راٹھ پروار دی اس دھی نے کدے وی بھیڑی زندگی دا دکھڑا نہ رویا تے نہ ہی مارکس نوں اسدے راہ توں توڑن تے چنگی کمائی والا کتا چنن لئی زور پاؤن دا یتن کیتا۔ سگوں اس اوڑکاں دے بھیانک جیون وچّ مارکس نوں ہلا شیریل دندیاں اسدے کماں وچّ ساتھ دتا۔ مارکس دے کماں وچّ جینی اسدی نیڑلی ساتھن تے صلاح کار سی۔ ساہتی امیری دی مالک جینی نے تھئیٹر اپر کجھ لیکھ وی لکھے سن۔ اوہ مارکس دی لیکھن سٹائل دی پہلی الوچک تے صلاح کار سی۔ ایہہ گلّ اسدی 1844 وچّ مارکس نوں لکھی اک دلچسپ چٹھی وچّ ویکھی جا سکدی اے جسدی اپنی بولی تے سٹائل وی اونی ہی بلوان اے۔ مارکس نے اپنی عمر وچّ جنا زیادہ لکھیا اے اوہ حیران کرن والا اے تے اس اچمبھے والے وشال لیکھن وچّ جینی دا وی اوناں ہی یوگدان سی۔ مارکس دی اپنی لکھائی بہت بھیڑی سی اس لئی جینی مارکس دیاں لکھتاں دی نکل تیار کردی تاں جو اوہ باقیاں دے پڑھن دے یوگ ہو سکن۔ اسنے مارکس دیاں انیکاں لکھتاں، چٹھیاں آدی دیاں نقلاں تیار کیتیاں۔ جینی پارٹی دے کماں وچّ ہرکارے دا کم کردی، ضروری سنیاے اک تھاں توں دوجی تھاں پہنچاؤندی رہی۔ اوہ مان نال اپنے-اپنے نوں اک پارٹی کارکنّ سمجھدی سی۔
تجریک نال مخلص
جینی نہ صرف مارکس دی مدد کردی سی سگوں انقلابی لہر دے ہورناں کارکناں دی وی ہر ممکن مدد نال پوری تحریک دی مدد کردی سی۔ لنڈن دا ایہہ مارکس پروار خود فاقے کٹن لئی مجبور سی، پر جینی صدقہ اتھوں سبھ سیاسی جلاوطناں نوں ہمیشاں شرن تے مدد ملدی سی۔ اوہ آئے مہماناں دا خوشی نال سواگت کردی تے اوہناں نال سلیقے نال پیش آؤندی۔ مارکس پروار وچّ آ کے ہر کوئی دوستانہ مہول محسوس کردا۔ مارکس پروار دے مہمان بنے انیکاں جنیاں نے اپنیاں یاداں وچّ اس بارے لکھیا اے۔ ولہیلم لیبکنیکھت نے لکھیا اے “شریمتی مارکس دا اثر ساڈے اتے مارکس نالوں وی پربل ہندا۔… میرے لئی اوہ ماں، متر، راجدان اتے صلاح کار سی۔ میرے لئی اوہ اک آدرشک عورت سی تے اے۔” اسے طرحاں پھریڈرکھ لیسنر نے لکھیا “مینوں اوہ سہاونا سماں کدے نہیں بھلیگا جو کئی ہورناں وانگ میں مارکس پروار وچّ بتایا۔ شریمتی مارکس خاص کرکے ڈونگھا اثر پاؤندی سی۔ اوہ اک لمی، بہت ہی خوبصورت عورت سی، بڑی ولکھن اتے اس دے باو جود نیک سبھاء والی، پیار کرن والی، خوش مجازی اتے گھمنڈ تے کٹھورتا توں اینی مکت کہ بندہ اوہدی موجودگی وچّ اینا سوکھا-سوکھا اتے گھر وانگ محسوس کردا جنا کوئی اپنی ماں جاں بھین کول کردا۔،،، اوہدے اندروں مزدور جماعت لئی اتشاہ ڈلّ-ڈلّ پیندا سی اتے برجوآجی خلاف ہر سفلتا بھاویں اوہ کنی وی چھوٹی ہندی، اس نوں وڈی توں وڈی تسلی اتے خوشی دندی سی۔”
تھوڑاں
مارکس تے جینی لئی سبھ توں ودھ تسیہادائی تھڑاں تے غریبی کارن اپنے بچیاں نوں چنگی خوراک تے ماحول نہ دے سکن دی لاچاری سی۔ اس محول وچّ اوہناں دے چار بچیاں دی موت ہو گئی۔ انے وڈے صدمے نوں اوہ دوویں انسانیت دی سیوا دے مہان کم پرتی سمرپن اتے اک-دوجے دے نگھے ساتھ کارن ہی سہِ سکے تے اپنے جیون دے راہ اتے اڈول رہِ سکے۔ اوہناں دا جیون کنا بھیانک سی اسدا جینی ولوں اپنیاں یاداں وچّ لکھے اس ویروے توں اندازہ لایا جا سکدا اے: “1852 وچّ ایسٹر دے دن ساڈی چھوٹی پھرانسسکا نوں سخت خنگھ ہو گئی۔ تنّ دن اوہ زندگی تے موت دے وچکار لٹکدی رہی۔ اس نوں بھیانک کشٹ سہنا پیا۔ اس دے مر جان اتے اس دے چھوٹے جاے نرزند سریر نوں پچھلے کمرے وچّ چھڈّ کے اسیں اگلے کمرے وچّ آ گئے اتے رات نوں اتھے ہی فرش اتے اپنے بسترے لا لئے۔ ساڈے تنے جؤندے بچے ساڈے کول لیٹے سن اتے اسیں سارے اس چھوٹی جہی بچی لئی روندے راے جس دی نرزند لاش نال دے کمرے وچّ پئی سی۔ اس پیاری بچی دی موت سخت کمیاں دوران ہوئی، ٹھیک اسے ویلے جدوں ساڈے جرمن مِÎتر وی ساڈی مدد کرن وچّ ااہل سن۔ ارنیسٹ جونز نے، جو اوہنیں دنیں ساڈے کول اکثر تے دیر-دیر لئی آیا کردے سن، ساڈی مدد کرن دا وعدہ کیتا، پر اوہ وی کجھ نہ کر سکے… بہت بھارے من نال میں جھٹپٹ اک فرانسیسی پرواسی دے گھر گئی جو ساتھوں بہتی دور نہیں رہندے سن اتے سانوں ملن آیا کردے سن۔ میں اوہناں نوں اس بھیانک مشکل وچّ مدد لئی بینتی کیتی تے اوہناں بہت مترتا بھری ہمدردی نال مینوں ترنت دو پونڈ دے دتے۔ اس دھن دی ورتوں اس تابوت دے پیسے ادا کرن لئی کیتی گئی جس وچّ میری بچی سدیوی نیند وچّ لیٹی ہوئی اے۔ جم لین اتے اس نوں پالنا نصیب نہ ہویا اتے بہت ویلے تکّ آخری آرام-تھاں توں وی وانجھی رہی۔ کنے دکھی من نال اسیں اس توں ودائگی لئی!”
پر اسنے زندگی دیاں ایہناں اوکڑاں اگے کدے ہار نہ منی۔ جینی دا صبر تے سرڑ ہونی نوں ناؤمیدی نال پروان کر لین، کسے اکھوتی ربّ دی رجا وچّ رہن جاں اپنے شوہر پرتی مذہبی قسم دی عقیدت وچوں ہرگز وی پیدا نہیں ہویا سی۔ سگوں اسدا ایہہ سرڑ انسانیت دے لیکھے اپنا جیون لاؤن دے جذبے وچوں پیدا ہویا سی۔ اپنے پروار دے اک دوست جوجپھ ویڈمیئر نوں لکھے خط وچّ معاشی اوکڑاں دا ذکر کردیاں جینی نے اس وچّ واضع طور ‘تے ایہہ وی لکھیا کہ “ایہہ نہ انفارمیشن کہ ایہناں تچھّ فقراں نے مینوں جھکا دتا اے، میں اس گلّ نوں بہت چنگی طرحاں جاندی ہاں کہ ساڈا سنگھرش اکلا-اکہرا نہیں اے۔”