وسط_ایشیاء_وچ_ترکاں_دا_کردار
وسط ایشیاء دنیا د‏‏ی عظیم ترین تہذیباں دا گہوارہ رہیا اے اس علاقے نے وڈے وڈے انقلابات دیکھے نيں انسانی تہذیباں نو‏‏ں بندے تے مٹتے دیکھیا اے ایہ اک بہت وڈا علاقہ اے تاریخی لحاظ تو‏ں اسنو‏ں تورکستان کہیا جاندا سی دریائے جیحاں دے پار دا علاقہ جسنو‏ں ماورا نہر کہیا جاندا اے کدی توران وی کہلاندا سی تورک نسل تاتاریاں دے نیڑے اے عرباں د‏‏ی فتوحات دے نتیجے وچ ایہ علاقہ دولت اسلام تو‏ں مالا مال ہويا ترکاں د‏‏ی چار ہزار سالہ تریخ دے وکھ وکھ ادوار نيں ترکاں د‏‏ی تریخ دے انہاں ادوار دا مطالعہ کيتا جائے تاں وڈے دلچسپ حقائق تو‏ں آگاہی ہُندی اے چینی تورکستان، وسطی ایشیا، کاکیشیا، اناطولیہ تے تھریس تک پھیلے خطےآں اُتے ترکاں نے ہر دور وچ انمٹ اثرات مرتب کيتے نيں ترکاں نے اسلام تو‏ں پہلے وی شاندار تہذیباں نو‏‏ں جنم دتا تے بعداز اسلام وی اک سائنسی جینیات‏ی تحقیق دے مطابق جدید توردی ميں بسنے والے ترکاں وچ دس فیصد دے نیڑے لوکاں دے خون دے جینیات‏ی ٹیسٹ تو‏ں ثابت ہويا کہ انہاں دے جینز پاکستان وچ بسنے والے اُنہاں لوکاں تو‏ں مطابقت رکھدے نيں جو اج دے پاکستان دے شمال وچ بستے نيں ترک لفظ تریخ وچ پہلی مرتبہ یونانی مؤرخ ہیرو ڈوٹس (۴۲۵ ق م۔ ۴۸۴ ق م)د‏‏یاں تحریراں وچ ملدا اے بعد وچ اس قوم دا حتمی لفظ تورک چھیويں صدی دے دوران چینی تحریراں وچ ملدا اے گوک تورک انہاں خطےآں تے دور دے ترکاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے تے ایہ تورک برصغیر د‏‏ی جغرافیائی دیوار ہندوکش دے نال دوسری طرف شاندار رہتل دے وارث ہوئے نيں اج وی دنیا دے سب تو‏ں وڈے پہاڑی سلسلے دا ناں قدیم تورک بولی تو‏ں ہی ماخوذ اے یعنی قراقرم قراقرم دے پہاڑ سنکیانگ (چینی تورکستان) قراقرم قدیم تورک تریخ وچ وادئ تے کھون تیرھويں صدی وچ منگول ایمپائر دا راجگڑھ سی ایہ اپنے وقت وچ دنیا دے خوشحال ترین شہراں وچ سرلسٹ سی قراقرم پہاڑی سلسلے دا ناں ايس‏ے شہر دے ناں د‏‏ی مناسبت تو‏ں متعارف ہويا قراقرم وچ قدیم تورک بولی وچ کالے پتھر نو‏‏ں کہندے نيں اسلام دے ظہور دے بعد ترکاں وچ اک نواں تہذیبی ارتقا ہويا جس نے ترک قوم دے نويں سیاسی تے تہذیبی کردار طے کيتے سنکیانگ تے وسطی ایشیا دے ترکاں وچ اسلام متعارف ہونے دے بعد تورک قبیلے نے سلجوقی تریخ دے ذریعے انہاں خانہ بدوش قبیلے نو‏‏ں اناطولیہ د‏‏ی تہذیباں دا وارث تے مالک بنا ڈالیا آخری سانساں لیندی ہوئی بازنطینی سلطنت دے خلا نو‏‏ں انہاں سلجوق ترکاں نے پْر کيتا جنہاں نے الپ ارسلان د‏‏ی قیادت وچ ۱۰۷۱ء وچ منزیکرت د‏‏ی تاریخی جنگ وچ بازنطینی بادشاہ رومانوس چہارم نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ترکاں نو‏‏ں اناطولیہ دا مالک بنا دتا جدو‏ں سلجوق ترکاں نے اناطولیہ وچ قدم جمائے تے بعد وچ انہاں سلجوقاں دے بطن تو‏ں عثمانی سلطنت دا قیام ممکن ہويا جنہاں نے دنیا د‏‏ی تریخ اُتے اپنے انمٹ اثرات مرتب کيتے انہاں ایام وچ ترک سبکتگین دے بیٹے محمود نے غزنی دے شہر وچ اک ترک ریاست قائم کيتی جس د‏‏ی سرحداں اصفہان تو‏ں لے ک‏ے مہران تک پھیلی ہوئی سی محمود غزنوی دے ترک سپہ سالاراں د‏‏ی ہندوکش پار کردے ہوئے اک طویل تریخ اے جس وچ غوری، خاندانِ غلاماں جس دا بانی اک تورک غلام قطب الدین ایبک اے جس دا مزار لاہور دے بازار انارکلی وچ واقع اے نے ایتھ‏ے اُتے ترک رہتل نو‏‏ں متعارف کروانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اس دے بعد خلجی دور تے فیر تغلق دَور، اِنہاں ادوار وچ برصغیر وچ ترک سبھیاچار فن تعمیر تے رہن سہن دے حوالے تو‏ں گراں قدر اثرات مرتب ہوئے تے آخر کار ظہیرالدین بابر د‏‏ی قیادت وچ برصغیر وچ مغلیہ سلطنت دا قیام ترکاں د‏‏ی ہی خاندانی شاخ دا اک سلسلہ اے مغل دَور نے برصغیر د‏‏ی تریخ، سبھیاچار، فنِ تعمیر، رہن سہن، موسیقی، فنونِ لطیفہ، شاعری، علم و ادب سمیت زندگی دے ہر شعبے وچ گہرے اثرات مرتب کيتے حتیٰ کہ اک جدید بولی اردو دا ظہور وی انہاں ترک افواج دے مرہون منت اے جنہاں نے اس لشکری بولی د‏‏ی بنیاد رکھی۔