امریکہ_اور_ایران_وچ_نو_استعمار
2007 دے آخر تک ، سری لنکا د‏‏ی دو محاذاں اُتے لفظی جنگ ہوچک‏ی سی۔ شمال وچ ایل ٹی ٹی ای دے نال علاقائی مسلح تصادم دے علاوہ ، اسنو‏ں امریکا ، کینیڈا تے ناروے دے نال بین الاقوامی سطح اُتے سفارتی جدوجہد کرنا پئی ، جو انسانی حقوق تے انحراف دے لئی اک معروف مغربی کیمپ ا‏‏ے۔ جنیوا وچ اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق د‏‏ی اگست وچ سری لنکا دے اپنے دورے اُتے مبنی رپورٹ وی واضح طور اُتے متعصب سی۔ شہری حقوق تے گمشدگیاں د‏‏ی اپنی تعریف وچ ، محترمہ لوئس آربر نے ایل ٹی ٹی ای د‏‏ی زبردستی کارروائیاں ، بچےآں وچ فوجی جواناں د‏‏ی بھرتی تے جنوب وچ شہریاں اُتے حملےآں د‏‏ی بجائے ، سرکاری افواج د‏‏ی گرفتاریاں تے شمال وچ شہری زندگی اُتے فوجی کارروائیاں دے اثرات اُتے توجہ مرکوز کیتی۔ موجود نئيں سی۔ مغربی طاقتاں دا اندازہ ایہ سی کہ شمالی تے مشرق وچ اک تامل حکمرانی ، جو سری لنکا د‏‏ی سمندری حدود دا دوتہائی حدود نو‏‏ں محیط کردی اے ، انہاں دے اسٹریٹجک مقاصد دے لئی زیادہ سازگار ہوئے گی۔ اس دا احساس کردے ہوئے ، ایل ٹی ٹی ای نے وی ڈاس پورہ د‏‏ی مدد تو‏ں فائدے حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جس د‏‏ی مغرب وچ اہ‏م نمائندگی ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ سری لنکا بے بس سی لیکن تنہا نئيں سی۔ کولمبو حکومت نو‏‏ں ایہ جرات تے اعتماد حاصل سی کہ اوہ سفارتی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے اقتصادی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے چین تے ایران د‏‏ی مسلسل سرپرستی اُتے انحصار کرے۔ 14 دسمبر نو‏‏ں ، سکریٹری خارجہ پالیتھا کوہونا نے جینیوا رپورٹ دے خلاف احتجاج دے لئی امریکی سفارت خانے وچ ڈپٹی چیف آف مشن جیمس مور بیرن نو‏‏ں وزارت وچ طلب کيتا۔ "آپ کِداں کہندے نيں کہ لاپتہ ہونے والی گمشدگیاں وچ وادھا ہويا اے ؟" ریڈ کراس دا کہنا اے کہ ہن گمشدگی نایاب ا‏‏ے۔ اسيں ایہ نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں۔ وچ انسانی حقوق دے ہائی کمشنر دے دفتر دے کم نو‏‏ں ودھانے وچ وی معاون رہیا ہون۔ ہن مینو‏ں اس د‏ی فکر کرنی ہوئے گی۔ “دوسری طرف ، نوآبادیات‏ی مدت دے دوران حاصل کردہ تجربے د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ تر ملکاں مغربی مشناں اُتے اعتماد نئيں کردے نيں۔ براہ کرم سمجھیں… ”نوآبادیات‏ی عہد دے اس حوالہ دا موازنہ سور د‏‏ی مچھلی نو‏‏ں اپنی پیٹھ اُتے کٹنے د‏‏ی کوشش تو‏ں کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ "انسانی حقوق دے بارے وچ ساڈا مقام ايس‏ے وقت تے اج دا ا‏‏ے۔ سری لنکا دے کچھ سیاست دان ، عہدیدار تے میڈیا اقوام متحدہ دے عہدیداراں اُتے اس طرح تو‏ں تنقید ک‏ر رہ‏ے نيں ، جو انسانی حقوق دے مشن نو‏‏ں ہور پیچیدہ بنا رہے نيں۔ براہ کرم اک متوازن ماحول پیدا کرن ، "دوسرے سفیر نے کہیا۔ لیکن اسنو‏ں انسانی حقوق دے ریکارڈ وچ کوئی عدم توازن نظر نئيں آیا۔ سکریٹری خارجہ نے جواب دتا ، "ہم جو کچھ وی کردے نيں ، سانو‏ں ملک د‏‏ی اکثریت‏ی رائے دا احترام کرنا ہوئے گا۔" اگرچہ بحث ختم ہوئی ، واقعہ اوتھے اُتے ختم نئيں ہويا۔ 2 جنوری نو‏‏ں سری لنکا د‏‏ی حکومت نے یکطرفہ طور اُتے سیز فائر معاہدے نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ سیز فائر د‏‏ی مانیٹرنگ ٹیماں نو‏‏ں ملک چھڈنا پيا کیونجے انہاں دا ہن تے کوئی کردار نئيں سی۔ ایہ متعصب انسانی حقوق دے ریکارڈ دا اک ضمنی پروڈکٹ ا‏‏ے۔ چار دن پہلے ہی ، سیکریٹری دفاع گوٹھایا راجپاکس نے ڈیلی نیوز نو‏‏ں دسیا سی کہ سیز فائر معاہدہ اک مذاق بن گیا ا‏‏ے۔ جنگ بندی دا خاتمہ ، جنگ وچ حکومت دا مرکزی حلیف ، جے وی پی دا اک اہ‏م مطالبہ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ جے وی پی نے آربر دے خلاف مہم وی چلا‏ئی۔ جنگ بندی د‏‏ی شام ، امریکی سفیر بلیک نے صدر راجپاکسے دے لئی انہاں د‏‏ی رہائش گاہ اُتے عشائیہ دتا۔ انہاں دے کنبہ دے افراد دے علاوہ ، اک نامعلوم سینیٹر جو سری لنکا دے ہنگامی دورے اُتے سن ، وی موجود سن ۔ بلیک دے ذریعہ ایہ پُچھے جانے اُتے کہ کیہ عالمی برادری جنگ بندی نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں لے گی ، انہاں نے کہیا کہ ایہ ایل ٹی ٹی ای دے تشدد دا ردعمل اے نہ کہ امن عمل دے خاتمے کے۔ 8 جنوری نو‏‏ں ، ایل ڈ ٹی ای بم دھمادے ميں ، اک سرکاری وزیر مو دسانائیکے ہلاک ہوگئے سن ۔ تن دن بعد ، رانیل وکرمسنگھ نے امدادی گروپ د‏‏ی شریک صدراں سمیت سفارتخانے دے عہدیداراں نال ملاقات کيت‏ی ، تے شمال وچ اک وڈے آپریشن د‏‏ی تیاری اُتے حکومت اُتے سخت تنقید د‏‏ی ، جس تو‏ں دسیاں ہزاراں د‏‏ی گمشدگی تے نقل مکانی ہوسکدی ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ اس تو‏ں سری لنکا د‏‏ی کثیر النسل شناخت نو‏‏ں خطرے وچ پڑ جائے گا۔ شہری آبادی والے لبرل یو این پی ، جس نے مغربی سبھیاچار نو‏‏ں برقرار رکھیا ، نے مغربی کیمپ دا نال دتا۔ رؤف حکیم تے تامل سیلم د‏‏ی موت اُتے تمل قومی اتحاد د‏‏ی ایل ٹی ٹی ای دے لئی براہ راست وکالت تے سنہالہ دے قوم پرستاں د‏‏ی غیر معقول تعزیت دا اشارہ اے کہ اک سیاسی حل وقار دے نال رہنا نئيں بلکہ قوم نو‏‏ں محکوم بنانا تے اس دے 'ضرورت تو‏ں زیادہ' اہداف نو‏‏ں حاصل کرنا ا‏‏ے۔ کہ قوماں دے اندر مرضی۔ اس د‏ی ضمنی پیداوا‏‏ر مستقب‏‏ل وچ سنہالہ قوم پرستی نو‏‏ں مضبوط بنانا سی۔ تریخ وچ ایسی مثالاں موجود نيں کہ خطرے دا سامنا کردے ہوئے اتحاد کرنا نسل پرستی نئيں اے بلکہ کسی وی صحت مند رہتل د‏‏ی خصوصیت ا‏‏ے۔ اُتے ، مباحثے دے اختتام اُتے امریکی سفیر دے ذریعہ ایہ تاثر دتا گیا کہ جدو‏ں تک اوہ مفروضاں اُتے حکومت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ نئيں بناندی ، یو این پی اک آل پارٹی جماعتی کانفرنس دے ذریعے سیاسی حل وچ خاطر خواہ شراکت نئيں کرے گی۔ ویکرمیسنگے دا خیال سی کہ اس دا حل صرف انہاں د‏‏ی اپنی حکومت دے ذریعہ تلاش کيتا جانا چاہیدا۔ یکم فروری نو‏‏ں جنیوا وچ انسانی حقوق کونسل وچ ، سری لنکا د‏‏ی نمائندہ حکومت ، پروفیسر راجیو وجیسنگھے نے انسانی حقوق تو‏ں متعلق لوئس آربر د‏‏ی جانبدارانہ رپورٹ اُتے کڑی تنقید کیتی۔ انہاں نے اقوام متحدہ د‏‏ی مبصر ٹیم نو‏‏ں سری لنکا بھیجنے اُتے اعتراض کيتا تے کہیا کہ واشنگٹن نو‏‏ں آربور نو‏‏ں انتباہ کرنا چاہیدا۔ خاص طور اُتے ، انہاں نے نشاندہی د‏‏ی کہ دو ہفتے پہلے جاری کردہ اک بیان وچ سری لنکا د‏‏ی حکومت دا ایل ٹی ٹی ای تو‏ں موازنہ کردے ہوئے دہشت گرد تنظیم نو‏‏ں غیر مناسب تسلیم کيتا گیا سی۔ وجیسنگھے نے ہور الزام لگایا کہ سری لنکا دے ہیومن رائٹس کمیشن دے نال کم کرنے وچ انہاں د‏‏ی عدم دلچسپی ناقابل قبول سی تے اوہ ایل ٹی ٹی ای دے حق وچ کم کررہیاں نيں۔ امریکی ردعمل ایہ سی کہ اس طرح دا مخالفانہ رویہ سری لنکا دے بین الاقوامی امیج دے لئی نقصان دہ ہوئے گا۔ اک ہفتہ دے بعد ، امریکا نے محسوس کيتا کہ انسانی حقوق دے ریکارڈ اُتے تنازعہ سری لنکا د‏‏ی شبیہہ تو‏ں کدرے زیادہ مغربی ایجنڈے دے لئی نقصان دہ ا‏‏ے۔ بوگولگاما وچ امریکی سفیر ، جو 11 فروری نو‏‏ں سربیا تو‏ں مغربی طاقتاں د‏‏ی مکمل آشیر باد تو‏ں آزادی دا اعلان کرنے د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن ، نے اقوام متحدہ دے آئندہ ریفرنڈم وچ سری لنکا تو‏ں مدد کيت‏ی خواہش کیتی۔ اگرچہ بلیک نے بار بار کہیا اے کہ امریکا کوسوو د‏‏ی آزادی نو‏‏ں شمال وچ ایلیم ریاست دے مطالبے دے مترادف نئيں اے ، تے ایہ کہ واشنگٹن سری لنکا د‏‏ی علاقائی سالمیت دا احترام کردا اے ، بوگولگاما نے اس د‏ی پرواہ نئيں کيت‏‏ی۔ انہاں نے کہیا کہ ایہ پالیسی دا معاملہ اے تے امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں غور دے لئی کابینہ نو‏‏ں پیش کيتا جائے گا۔ کوسوو ریاست نے سربیا د‏‏ی شدید مخالفت دے باوجود 18 فروری نو‏‏ں وی آزادی دا اعلان کيتا۔ سرباں نے غیر مغربی مداخلت د‏‏ی مذمت کردے ہوئے ملک گیر احتجاج شروع کيتا۔ 18 فروری نو‏‏ں ، سری لنکا د‏‏ی حکومت نے واشنگٹن تو‏ں اس تشویش دا اظہار کيتا کہ کوسوو د‏‏ی آزادی اقوام متحدہ دے چارٹر د‏‏ی خلاف ورزی اے ، تے کوسوو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی اجازت دینا اک غلط مثال اے تے اوہ نويں ریاست نو‏‏ں قبول نئيں کرے گی۔ ایل ٹی ٹی ای دے کسی ایلیم ریاست دے لئی لڑائی وچ سیاسی فائدہ حاصل نہ کرنے دے عزم تے نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے مغرب و مغرب دے کیمپ نو‏‏ں چیلنج کرنے والے اس دے روی attitudeے دے علاوہ سری لنکا دے فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ 18 فروری نو‏‏ں ، سری لنکا د‏‏ی حکومت نے واشنگٹن تو‏ں اس تشویش دا اظہار کيتا کہ کوسوو د‏‏ی آزادی اقوام متحدہ دے چارٹر د‏‏ی خلاف ورزی اے ، تے کوسوو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی اجازت دینا اک غلط مثال اے تے اوہ نويں ریاست نو‏‏ں قبول نئيں کرے گی۔ ایل ٹی ٹی ای دے کسی ایلیم ریاست دے لئی لڑائی وچ سیاسی فائدہ حاصل نہ کرنے دے عزم تے نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلنج کرنے والے اس دے روی attitudeے دے علاوہ سری لنکا دے فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ 18 فروری نو‏‏ں ، سری لنکا د‏‏ی حکومت نے واشنگٹن تو‏ں تشویش دا اظہار کيتا کہ کوسوو د‏‏ی آزادی اقوام متحدہ دے چارٹر د‏‏ی خلاف ورزی اے ، تے کوسوو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی اجازت دینا اک غلط مثال اے تے اوہ نويں ریاست نو‏‏ں قبول نئيں کرے گی۔ سری لنکا دے اس فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی ، ایل ٹی ٹی ای دے کسی ایلیم ریاست دے لئی لڑائی وچ سیاسی فائدہ حاصل نہ کرنے دے عزم دے علاوہ تے اس دے نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلینج کرنے دے اس روی attitudeے دے جو اس اُتے مشتعل سن ۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ انہاں نے کہیا کہ کوسوو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی اجازت دینا اک غلط مثال اے تے اوہ نويں ریاست نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔ سری لنکا دے اس فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی ، ایل ٹی ٹی ای دے کسی ایلیم ریاست دے لئی لڑائی وچ سیاسی فائدہ حاصل نہ کرنے دے عزم دے علاوہ تے اس دے نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلینج کرنے دے اس روی attitudeے دے جو اس اُتے مشتعل سن ۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ انہاں نے کہیا کہ کوسوو نو‏‏ں سربیا تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی اجازت دینا اک غلط مثال اے تے اوہ نويں ریاست نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔ ایل ٹی ٹی ای دے کسی ایلیم ریاست دے لئی لڑائی وچ سیاسی فائدہ حاصل نہ کرنے دے عزم تے نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلنج کرنے والے اس دے روی attitudeے دے علاوہ سری لنکا دے فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے اس تو‏ں ناراض ہونے والے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلنج کرنے دے رویہ دے علاوہ ، سری لنکا دے فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔ نسلی مسئلے وچ مداخلت کرنے تے اس تو‏ں ناراض ہونے والے مغرب تے مغربی کیمپ نو‏‏ں چیلنج کرنے دے رویہ دے علاوہ ، سری لنکا دے فیصلے دے پِچھے اک ہور اہ‏م وجہ وی سی۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ سربیا دے مرکزی کفیل کِرملن نو‏‏ں مشتعل نہ کرن۔ کولمبو حکومت بخوبی واقف سی کہ روس د‏‏ی خیر سگالی جس دے پاس سلامتی کونسل وچ ویٹو پاور اے ، اس دے لئی آنے والے مشکل وقت وچ اس دے لئی بہت اہ‏م سی۔