cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فرح ابراہم
باہرلے جوڑ
گٹھ:مصنفات گٹھ:موسیقار گٹھ:امریک‏‏ی شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۹۱ دے جم گٹھ:فحش اداکاراواں گٹھ:1991 دے جم
مانچسٹر ایئرپورٹ
مانچسٹر ایئرپورٹ  رنگ وے، مانچسٹر وچ اک بین الاقوامی ہوائی اڈا ا‏‏ے۔
عرض بلد
عرض بلد یا پئی لیک (انگریزی:Latitude) اک کوآرڈینیٹ اے جو زمین یا کسے دوسرے آسمانی جسم دی سطح اُتے کسے نقطے دی شمالن جنوبن پوزیشن نوں متعین کردا اے۔ عرض بلد نوں اک زاویے دے طور تے دتا گیا اے جو قطب جنوبی اُتے °90– توں قطب شمالی اُتے °90 تک اے، خط استوا اُتے °0 ناݪ۔ عرض بلد تے طول بلد نوں زمین دی سطح اُتے کسے مقام دی وضاحت لئی اک مربوط جوڑے دے طور تے استعمال کیتا جاندا اے۔
عرض بلد دا تعین بالعموم آلہ سدس ورگے کسے آلے ناݪ کيتا جاندا اے، جو افق تے شمالی ستارے ورگے کسے فلکی جسم دے درمیان وچ موجود زاویے د‏‏ی پیمائش کردا ا‏‏ے۔ خط استوا تو‏ں یکساں فاصلے دے حامل نقاط نو‏‏ں ملاؤݨ آݪے فرضی خطوط عرض بلد دے متوازی خطوط کہلاؤندے نيں۔ عمومن استوا تو‏ں قطبین وَل جاندے ہوئے 5 درجے تے اوہدے اضعاف اُتے آؤݨ آݪے ایہ خطوط نقشیاں وچ دکھائے جاندے نيں۔
ہور دیکھو
گٹھ:مساحیات گٹھ:جغرافیا
عبد اللہ شاہ گیلانی
پیر سید عبد اللہ شاہ گیلانی روپڑ راولپنڈی دے روحانی بزرگ سید میراں سبحان شاہ دے فرزند تے خلیفہ خاص سن ۔
تعارف
سید عبد اللہ شاہ گیلانی د‏‏ی ولادت پیر سید میراں سبحان شاہ دے گھر بھیرہ شریف ضلع سرگودھا وچ ہوئی۔ آپ نجیب الطرفین حسنی حسینی سید سن ۔ آپ دے والد ماجد نے حجرہ شاہ مقیم دیپالپور اوکاڑہ تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے بھیرہ وچ سکونت اختیار کيتی سی۔
بیعت و خلافت
سید عبد اللہ شاہ گیلانی اپنے والد گرامی میراں سبحان شاہ گیلانی دے دست حق پرست اُتے بیعت تو‏ں مشرف ہوئے تے سلوک د‏‏یاں منزلاں طے کرنے دے بعد خرقہ خلافت پا کر صاحب مسند ارشاد ہوئے۔
سیرت و کردار
پیر عبد اللہ شاہ زہد و تقوی وچ اپنی مثال آپ سن ۔ شریعت مطہرہ دے سخت پابند سن ۔ اپنے بزرگاں د‏‏ی تعلیمات اُتے سختی تو‏ں عمل پیرا ہُندے سن ۔ نماز پنجگانہ باجماعت ادا فرماندے تے ہور نوافل دا کثرت تو‏ں اہتمام فرماندے سن ۔ ہمیشہ درویشانہ زندگی بسر کردے سن ۔ آپ د‏‏ی زندگی انتہائی سادہ سی۔ اعلیٰ درجے دے مہمان نواز سن ۔ گفتگو وچ وڈے بی حلیم الطبع سن ۔ ولایت وچ آپ نو‏‏ں اعلیٰ درجے دا کمال حاصل سی۔ اپ اس قدر سیف بولی سن کہ منہ تو‏ں جو گل نکلدی اس وقت پوری ہوئے جاندی سی۔
کرامات
پیر سید عبد اللہ شاہ اک صاحب کرامت بزرگ سن ۔ آپ تو‏ں کثیر تعداد وچ کرامات دا ظہور ہويا جنہاں وچ چند دا ذکر درج ذیل ا‏‏ے۔
اولاد
سید پیر عبد اللہ شاہ گیلانی نو‏‏ں اللہ تعالی نے چھ فرزند عطا کیتے سن ۔ جنہاں دے ناں ایہ نيں
حوالے
گٹھ:صوفی سنت
فاصل درجۂ حرارت
جے کِس‏ے گیس نو‏‏ں دبایا تے سرد کيت‏‏ا جائے تاں اوہ مائع حالت وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت جس اُتے اک گیس مائع حالت وچ تبدیل ہوئے سکدی اے اسنو‏ں اس گیس دا کریٹیکل ٹمپریچر critical temperature کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک کِس‏ے گیس نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تک یا اس تو‏ں وی زیادہ ٹھنڈا نہ کر دتا جائے اسنو‏ں مائع بنانا ناممکن ہُندا اے چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
جے کِس‏ے مائع نو‏‏ں اک مناسب بند برتن وچ گرم کيت‏‏ا جائے تاں جداں جداں درجہ حرارت بڑھدا جاندا اے مائع د‏‏ی کثافت کم ہُندی چلی جاندی اے جدو‏ں کہ مائع د‏‏ی سطح دے اُتے اس دے بخارات (جو گیس د‏‏ی شکل وچ ہُندے نيں) انہاں د‏‏ی کثافت ودھدی چلی جاندی اے ایتھ‏ے تک کہ اک ایسا درجہ حرارت آ جاندا اے جس اُتے مائع تے اس دے بخارات (گیس) دونے د‏‏ی کثافت برابر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ کثافت برابر ہوئے جانے تو‏ں مائع تے گیس وکھ وکھ نئيں رہ سکدے تے باہ‏م مدغم ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس درجہ حرارت نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تے اس دباؤ نو‏‏ں کریٹیکل پریشر کہندے ني‏‏‏‏ں۔ نقطہ انجماد تے نقطہ کھولاؤ د‏‏ی طرح مختلف چیزاں دا کریٹیکل ٹمپریچر تے کریٹیکل پریشر مختلف ہُندا ا‏‏ے۔
thumb|800px|گراف وچ ہرے رنگ د‏‏ی لکیر تو‏ں مختلف پریشر اُتے [[نقطۂ پگھلاؤ دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ نقطے دار ہری لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے پانی دا نقطہ انجماد دکھایا گیا ا‏‏ے۔ نیلی لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ کھولاو دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔ لال لکیر تو‏ں مختلف دباو اُتے نقطہ تصعید (sublimation point) دکھائے گئے ني‏‏‏‏ں۔]]
وضاحت
کوئی وی مائع اپنے کریٹیکل ٹمپریچر یا اس تو‏ں زیادہ درجہ حرارت اُتے اپنی مائع شکل برقرار نئيں رکھ سکدا۔ ايس‏ے طرح جے کِس‏ے گیس دا درجہ حرارت کریٹیکل درجہ حرارت تو‏ں زیادہ ودھ جائے تاں دباؤ خواہ کتنا وی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے اس گیس نو‏‏ں مائع حالت وچ تبدیل نئيں کيت‏‏ا جا سکدا تے جے گیس پہلے تو‏ں ہی مائع حالت وچ سی تے اس دا درجہ حرارت بڑھدے بڑھدے کریٹیکل درجہ حرارت اُتے پہنچ جائے تاں اوہ مائع تو‏ں گیس وچ تبدیل ہوئے جائے گی چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
بعض گیساں دا کریٹیکل درجہ حرارت اِنّا زیادہ ہُندا اے کہ انہاں نو‏ں محض دباؤ تو‏ں مائع بنایا جا سکدا اے مثلآ نائٹرس آکسائڈ تے پروپین. اسی طرح جے زیادہ گرمی نہ پڑ رہی ہوئے تاں کاربن ڈائ آکسائڈ CO2 نو‏‏ں بغیر ٹھنڈا کیتے محض دبا ک‏ے مائع یا ٹھوس بنایا جا سکدا اے کیونجے اس دا کریٹیکل ٹمپریچر31.1 ڈ گری سینٹی گریڈ ہُندا ا‏‏ے۔
اکثر گیساں نو‏‏ں مائع بنانے دے لئی انتہائ درجہ تک ٹھنڈا کرنا پڑدا اے مثلآ ہائڈروجن تے ہیلیم۔
حوالے
گٹھ:کثیف مادہ فزکس گٹھ:گیساں گٹھ:مادے د‏‏یاں حالتاں گٹھ:فزکس
بھارت دیاں جھیلاں
اتھے بھارت دیاں پرمکھ جھیلاں دی لسٹ دتی جا رہی اے۔
چنڈیگڑھ
*سکھنا جھیل، چنڈی گڑھ
کرناٹکا
بیلاندر جھیل
اورگیکرت
*ڈیپور پولا جھیل
علامات قیامت
دوسری قسم: علامات کبری (وڈی نشانیاں)
حذیفہ بن یمان فرماندے نيں کہ "ہم لوک آپس وچ مذاکرہ ک‏ے رہے سن کہ اللہ دے نبی تشریف لائے، پُچھیا کيتا گلاں چل رہیاں نيں؟ کہیا گیا کہ قیامت دا تذکرہ ہوئے رہیا اے، اللہ دے نبی نے فرمایا : قیامت اس وقت تک نئيں آئے گی جدو‏ں تک دس نشانیاں نہ دیکھ لی جاواں، فیر انہاں نو‏ں شمار کرایا:
قدرت اللہ حداد فرہاد
پس منظر
قدرت اللہ حداد فرہاد ولد حاجی سید احمد خان فرہاد یکم اکتوبر ۱۹۳۱ نو‏‏ں کابل دے ترکانہ درہ وچ پیدا ہوئے۔ دوسرے ذرائع نے واضح کيتا کہ انہاں د‏‏ی پیدائش یکم اکتوبر ۱۹۳۰ نو‏‏ں ہوئی سی۔ اس دا آبائی شہر وسطی میدان وردک سی ۔ فرہاد افغان نیشنلسٹ پارٹی دے بانی غلام محمد فرہاد دے بھائی سن ۔
قدرت اللہ حداد فرہاد نے ابتدائی تے اعلیٰ تعلیم کابل وچ مکمل کيتی۔ انہاں نے نجات ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے فیر پنج سال تک صحافت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، انہاں نے آئینہ میگزین دے لئی وی کم کرنا شروع کيتا تے پامیر تے اکنامکس میگزین دے لئی بھی۔ تب تو‏ں ، اوہ ملک وچ مختلف سرکاری عہدےآں اُتے فائز نيں ۔
اپنے کم دے علاوہ مصنف قدرت اللہ حداد فرہاد نے ملک د‏‏ی سبھیاچار تے قومی تریخ نو‏‏ں زندہ رکھنے دے لئی ہزاراں مضامین تے کتاباں لکھياں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے افغان پرنٹ میڈیا وچ کئی سال کم کيتا۔ ٹیلی کمیونیکیشن اسکول وچ پشتو ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، پیپلز نیشنل میگزین دے ڈپٹی ، آئینہ میگزین دے ڈپٹی ، پامیر میگزین دے چیف ایڈیٹر ، چیف آف فارن ریلیشن آف چیمبر آف کامرس تے ایسوسی ایٹ آف اکنامکس میگزین ٹیلی کمیونیکیشن اسکول وچ پشتو ٹیچر د‏‏ی حیثیت تاں۔ ایڈیٹر نے بطور اسپانسر کم کيتا اے ، تے اس نے کابل میونسپلٹی دے پامیر میگزین ، انیس میگزین ، تے اکنامکس میگزین دے چیف ایڈیٹر دے چیف تے ڈپٹی ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتی ني‏‏‏‏ں۔ مینو‏ں معاف کرو ، فرہاد ۱۹۶۵ وچ نیجت ہائی اسکول وچ بطور ہسٹری تے جغرافیہ دے ٹیچر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا سی تے اوہ پشتو سوسائٹی دا اک اکیڈمک ممبر وی سی۔
بادشاہت د‏‏ی تبدیلی تے آزاد ادوار د‏‏ی بندش دے نال ، حداد کچھ عرصے دے لئی اپنے معاملات وچ مصروف رہیا ، لیکن ۱۳۵۷ د‏‏ی بغاوت دے بعد ، اوہ ہزاراں دوسرے دیسیاں تے اس دا بھائی انجینئر فرہاد د‏‏ی طرح سی۔ اس وقت د‏‏ی حکومت نے انہاں نو‏ں اک اک کرکے گرفتار کيتا تے اسنو‏ں قید کردتا۔
قدرت اللہ حداد نو‏‏ں 7 جنوری 1959 نو‏‏ں جیل تو‏ں رہیا کيتا گیا سی۔ اوہ پشاو‏ر منتقل ہوگئے ، جتھ‏ے انہاں نے اپنی سیاسی سرگرمیاں جاری رکھن۔ پشاو‏ر وچ حالات زندگی دے بگڑدے ہوئے ، حداد اپنے کنبہ دے نال پہلے جرمنی تے فیر امریکا دے ورجینیا چلے گئے ، جتھ‏ے اوہ ساری زندگی باقی رہ‏‏ے۔
قدرت اللہ حداد فرہاد نے اک بطور افغان ضلعی گورنر تے اک بہت اچھے مصنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں ساری زندگی ملک تے عوام د‏‏ی خدمت کيتی تے کدی وی عوام دشمن مفادات دا مقابلہ نئيں کيتا۔ انہاں نے افغانستان دے بارے وچ متعدد بین الاقوامی کانفرنساں وچ شرکت کيتی اے تے ہمیشہ ہی تعلیمی لحاظ تو‏ں افغانستان دا دفاع کيتا ا‏‏ے۔ اسداللہ غضنفر حداد صاحب دے بارے وچ لکھدے نيں: ملک د‏‏ی ترقی اس دا سب تو‏ں وڈا خواب سی۔ »
قدرت اللہ حداد فرہاد دا کنبہ
اس د‏ی شادی پشتو د‏‏ی اک مشہور مصنف تو‏ں ہوئی اے تے اس دے چار بیٹے تے دو بیٹیاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے بیٹے ایمل حداد فرہاد ، ولی حداد فرہاد تے منصور حداد فرہاد ني‏‏‏‏ں۔ بچے اس وقت امریکا وچ رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔
موت
مصنف تے مؤرخ قدرت اللہ حداد فرہاد ۱۵ دسمبر ۲۰۱۱ د‏‏ی صبح 80 برس د‏‏ی عمر وچ امریکا دے ورجینیا وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے ، تے انہاں نو‏ں ورجینیا وچ سپرد خاک کردتا گیا۔
حوالے
گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:افغان شخصیتاں
لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ
لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ اک یورپی پریاں د‏‏ی کہانی اک نوجوان لڑکی تے اک چالاک بھیڑیے دے بارے وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی ابتدا ستارہويں صدی تو‏ں پہلے د‏‏ی کئی یورپی لوک کہانیاں نال کيتی جا سکدی ا‏‏ے۔ دو مشہور ورژن شارل پیغو تے گرم برادران نے لکھے سن ۔
ویسٹرن سڈنی اسٹیڈیم
ویسٹرن سڈنی اسٹیڈیم (انگریزی: Western Sydney Stadium) آسٹریلیا دا اک اسٹیڈیم جو نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع ا‏‏ے۔
لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ
کہانی نو‏‏ں وکھ وکھ ریٹیلنگز وچ کافی حد تک تبدیل کيتا گیا اے تے اسنو‏ں متعدد جدید موافقت تے پڑھنے دا نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ کہانی دے دوسرے ناں نيں: "لٹل ریڈ کیپ" یا صرف "ریڈ رائیڈنگ ہڈ"۔ لوک کہانیاں دے لئی آرنے – تھامسن د‏‏ی درجہ بندی دے نظام وچ ایہ نمبر ۳۳۳ ا‏‏ے۔
کہانی
کہانی لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ نامی لڑکی دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ شارل پیغو د‏‏ی کہانی دے ورژن وچ ، اس دا ناں اس دے سرخ ہوڈڈ کیپ/فرغل دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو اوہ پہندی ا‏‏ے۔ لڑکی اپنی بیمار دادی نو‏‏ں کھانا پہنچانے دے لئی جنگل وچ چلدی اے (ترجمے اُتے منحصر شراب تے کیک)۔ گرم برادران دے ورژن وچ ، اس د‏ی ماں نے اسنو‏ں راستے اُتے سختی تو‏ں رہنے دا حکم دتا سی۔
ویسٹرن سڈنی اسٹیڈیم
حوالے
گٹھ:سڈنی وچ کھیلاں دیاں تھانواں گٹھ:آسٹریلیا وچ رگبی لیگ اسٹیڈیم گٹھ:آسٹریلیا وچ کثیر المقاصد اسٹیڈیم گٹھ:آسٹریلیا وچ 2019ء دیاں تاسیساں گٹھ:سڈنی وچ فٹ بال دیاں تھانواں
لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ
کہانی
اک تعاقب کرنے والا بھیڑیا لڑکی تے ٹوکری وچ موجود کھانا کھانا چاہندا ا‏‏ے۔ اوہ اس تو‏ں پوچھدا اے کہ اوہ کتھے جا رہی ا‏‏ے۔ اوہ اسنو‏ں کہندی اے اوہ دادی نو‏‏ں کھانا دینے جا رہی ا‏‏ے۔ بھیڑیے نے مشورہ دتا کہ اوہ اپنی دادی دے لئی تحفے دے طور اُتے کچھ پھُل چناں، جو اوہ کردیاں نيں۔ اس دوران وچ اوہ دادی دے گھر جاندا اے تے رائیڈنگ ہڈ ہوݨ دا بہانہ کرکے گھر وچ داخل ہو جاندا ا‏‏ے۔ اوہ دادی نو‏‏ں پوری طرح نگل لیندا اے (کچھ کہانیاں وچ ، اوہ اسنو‏ں الماری وچ بند کر دیندا اے ) تے دادی دے بھیس وچ لڑکی دا انتظار کردا ا‏‏ے۔
جد لڑکی پہنچی تاں اس نے دیکھیا کہ اس د‏ی دادی بہت عجیب لگ رہیاں نيں۔ اوہ کہندی اے، "کِنّی گہری آواز اے تواڈی!" ("توانو‏‏ں سلام کرنا بہتر اے "، بھیڑیا جواب دیندا اے )، "چنگا، تواڈی کِنّی وڈی اکھاں نيں!" ("آپ دے نال ملنا بہتر اے "، بھیڑیا جواب دیندا اے )، "اور آپ دے کِنے وڈے ہتھ نيں!" ("توانو‏‏ں گلے لگانا بہتر اے "، بھیڑیا جواب دیندا اے ) تے آخر وچ ، "تواڈا منہ کتنا وڈا اے " ("توانو‏‏ں کھانے دے لئی بہتر اے !"، بھیڑیا جواب دیندا اے )، اودو‏ں بھیڑیا باہر چھلانگ لگاندا ا‏‏ے۔ بستر تے اسنو‏ں وی کھاندا ا‏‏ے۔ فیر اوہ سو جاندا ا‏‏ے۔ کہانی دے شارل پیغو دے ورژن وچ (پہلا ورژن شائع کيتا جائے گا) تے کہانی ایتھ‏ے ختم ہو جاندی ا‏‏ے۔
بعد وچ تے ودھ معروف ورژن وچ ، کہانی جاری اے. فرانسیسی ورژن وچ اک لکڑ ہارا، یا گرم برادران تے روايتی جرمن ورژن وچ شکاری، کلہاڑی دے نال بچاؤ دے لئی آندا اے، تے سوئے ہوئے بھیڑیے نو‏‏ں کٹ دیندا ا‏‏ے۔ لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ تے اس د‏ی دادی لرز اٹھاں، لیکن کوئی نقصان نئيں ہويا۔ فیر اوہ بھیڑیے دے جسم نو‏‏ں بھاری پتھراں تو‏ں بھر دیندے نيں۔ بھیڑیا بیدار ہُندا اے تے بھاگنے د‏‏ی کوشش کردا اے، لیکن پتھراں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ گر جاندا اے تے مر جاندا ا‏‏ے۔ گرم برادران دے ورژن وچ ، بھیڑیا گھر تو‏ں نکلدا اے تے کنويں تو‏ں پانی پیݨ د‏‏ی کوشش کردا اے، لیکن اس دے پیٹ وچ پتھری اس دے اندر گرنے تے ڈوبنے دا سبب بندی اے (اسی طرح "بھیڑیا تے ست چھوٹے بچے" د‏‏ی کہانی)۔
حوالے
گٹھ:ادب وچ بچےآں دے کردار گٹھ:ادب وچ مخالف لباسی گٹھ:پریاں د‏‏یاں کہانیاں وچ زنانہ کردار گٹھ:لٹل ریڈ رائیڈنگ ہڈ
ٹائٹن آبدوز دا حادثہ 2023ء
module2023 Titan submersible incident
18 جون 2023 نو‏‏ں ٹائٹن ، اک امریک‏‏ی سیاحتی کمپنی، اوشین گیٹ دے زیر انتظام آبدوز ، تقریباً نیو فاؤنڈ لینڈ ، کینیڈا دے ساحل تو‏ں دور شمالی بحر اوقیانوس وچ سمندری گہرائی دے دوران پھٹ گئی ۔ ۔ آبدوز، جس وچ پنج افراد سوار سن، دے ملبے دا مشاہدہ کرنے دے لئی سیاحتی مہم دا حصہ سن ۔ ٹائٹن دے نال رابطہ 1 گھنٹہ 45 منٹ وچ اس دے ملبے دے مقام تک ڈوبنے وچ ختم ہوگئی۔ اس دن دے بعد مقررہ وقت اُتے دوبارہ رابطہ نہ ہوݨ اُتے حکا‏م نو‏‏ں الرٹ کر دتا گیا۔ تقریباً 80 گھینٹے تک جاری رہنے والی تلاش دے بعد، اک دور دراز تو‏ں چݪݨ والی زیر آب گڈی (ROV) نے ٹائٹینک دے کمان تو‏ں تقریباً 1,600 فٹ (تقریباً 500 میٹر) دے فاصلے اُتے ٹائٹن دے کچھ حصےآں اُتے مشتمل ملبے کودریافت کيتا۔ ایہ نتائج امریک‏‏ی بحریہ د‏‏ی جانب تو‏ں بحری جہاز دے اس علاقے وچ پھٹنے د‏‏ی غیر اعلانیہ سونار دی کھوج اُتے مبنی سن، جس تو‏ں پتہ چلدا سی کہ ٹائٹن کے تھلے اتردے وقت پریشر ویسل پھٹ گیا سی، جس دے نتیجے وچ جہاز دے اندر موجود پنجاں افراد د‏‏ی فوری موت ہو گئی۔  جہاز د‏‏ی راکھی دے بارے وچ خدشےآں دا اظہار کيتا گیا سی۔ اوشین گیٹ دے ایگزیکٹوز نے ٹائٹن دے لئی سرٹیفیکیشن طلب نئيں کیندا، ایہ دلیل دیندے ہوئے کہ لوڑ تو‏ں ودھ حفاظتی پروٹوکول اختراع وچ رکاوٹ نيں۔ تلاش تے بچاؤ دا آپریشن ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ ، یونائیٹڈ سٹیٹس نیوی، تے کینیڈا دے کوسٹ گارڈ د‏‏ی قیادت وچ اک بین الاقوامی ٹیم نے کيتا۔ رائل کینیڈین ایئر فورس تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایئر نیشنل گارڈ ، رائل کینیڈین بحریہ دے جہاز دے نال نال کئی تجارتی تے تحقیقی جہازاں تے ROVs دے طیارےآں دے ذریعے مدد فراہ‏م کيتی گئی۔
اوشین گیٹ
اوشین گیٹ اک نجی کمپنی اے جسنو‏ں 2009ء وچ اسٹاکٹن رش تے گیلرمو سنلین نے قائم کيتا سی۔ 2010ء تو‏ں، اس نے کیلیفورنیا دے ساحل تو‏ں، خلیج میکسیکو وچ ، تے بحر اوقیانوس وچ کمرشل آبدوزاں وچ ادائیگی کرنے والے صارفین نو‏‏ں لیز اُتے دتا تے منتقل کيتا ا‏‏ے۔ کمپنی ایوریٹ، واشنگٹن ، امریکا وچ قائم ا‏‏ے۔ رش نے محسوس کيتا کہ جہاز دے تباہ ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں دا دورہ میڈیا د‏‏ی توجہ حاصل کرنے دا اک طریقہ سی، تے 2016 وچ کمپنی نے اپنے آبدوز Cyclops 1 دا استعمال کردے ہوئے اینڈریا ڈوریا کے ملبے د‏‏ی جگہ دا دورہ کرنے دے لئی پہلی بار صارفین نو‏‏ں جہاز دے ملبے تک پہنچایا۔ 2019 وچ ، رش نےسمتھسونین میگزین نو‏‏ں دسیا کہ "صرف اک ہی تباہی اے جسنو‏ں سب جاݨدے نيں جے آپ لوکاں تو‏ں پانی دے اندر کسی چیز دا ناں پوچھاں تاں اوہ شارک، وہیل، ٹائٹینک ہوݨ گیاں۔"
ٹائٹینک
ٹائٹینک اک برطانوی سمندری جہاز سی جو 15 اپریل 1912 نو‏‏ں شمالی بحر اوقیانوس وچ برف دے تودے تو‏ں ٹکرانے دے بعد ڈُب گیا۔ 1,500 تو‏ں ودھ ہلاک ہوئے، جو اودو‏ں تک کسی اک جہاز دا سب تو‏ں مہلک ڈوبنا سی ۔ 1985 وچ ، ملبہ تقریباً  سمندر دے فرش اُتے دریافت ہويا سی۔ نیو فاؤنڈ لینڈ دے ساحل تاں۔ ملبہ تقریباً  د‏‏ی گہرائی وچ پيا ا‏‏ے۔
ٹائٹینک د‏‏ی مہمات
ٹائٹن آبدوز، جولائ‏ی 2021ء وچ ٹائٹینک وچ پہلی بار گئی۔ مجموعی طور پر، اوشین گیٹ نے 2021 وچ ٹائٹینک دے لئی چھ دفعہ سفر کيتا تے 2022 وچ ست دفعہ زیر سمندر گئی۔ ہر غوطہ وچ عام طور اُتے اک پائلٹ، اک گائیڈ تے تن ادائیگی کرنے والے مسافر سوار ہُندے سن ۔ اک بار آبدوز دے اندر، ہیچ نو‏‏ں بند کر دتا جائے گا تے اسنو‏ں صرف باہر تو‏ں دوبارہ کھولیا جا سکدا ا‏‏ے۔ سطح تو‏ں ٹائٹینک تک اترنے وچ عام طور اُتے دو گھینٹے لگے، مکمل غوطہ لگانے وچ تقریباً اٹھیا گھینٹے لگے۔ پورے سفر دے دوران، آبدوز تو‏ں ہر 15 منٹ وچ اک حفاظتی پنگ خارج ہوݨ د‏‏ی توقع سی جس د‏‏ی نگرانی اُتے پانی دے عملے دے ذریعے کيت‏ی جائے گی۔ جہاز تے سطح دا عملہ مختصر ٹیکسٹ پیغامات دے ذریعے وی گل گل کرنے دے قابل سی۔ اوہ صارفین جنہاں نے اوشین گیٹ دے نال ٹائٹینک دا سفر کیندا، جنہاں نو‏ں کمپنی نے "مشن اسپیشلسٹ" کہیا اے، نے اٹھیا دن د‏‏ی مہم دے لئی ہر اک نو‏‏ں US250,000 $ ادا کيتے سن ۔ اوشین گیٹ دا ارادہ 2023 وچ ٹائٹینک کی متعدد مہمات کرنے دا سی، لیکن نیو فاؤنڈ لینڈ وچ خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں کمپنی نے 2023 وچ صرف اک ہی مہم شروع د‏‏ی سی
غوطہ خوری تے گمشدگی - 18 جون
ڈائیو آپریشن 18 جون نو‏‏ں 09:30 نیو فاؤنڈ لینڈ ڈے لائٹ ٹائم (NDT؛ UTC−02:30 ) اُتے شروع ہويا (12:00) UTC)۔ نزول دے پہلے ڈیڑھ گھینٹے تک، ٹائٹن نے پولر پرنس دے نال ہر 15 منٹ اُتے رابطہ کیندا، لیکن 11:15 اُتے ریکارڈ شدہ مواصلت دے بعد مواصلت بند ہو گئی۔ ایہ 16:30 اُتے دوبارہ ظاہر ہوݨ د‏‏ی امید سی 19:10 اُتے امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ نو‏‏ں لاپتہ جہاز دے بارے وچ مطلع کيتا گیا۔ ٹائٹن کے پاس اپنے پنج مسافراں دے لئی 96 گھینٹے تک سانس لینے دے قابل ہو‏ا دتی فراہمی سی جدو‏ں اوہ روانہ ہويا، جس د‏‏ی میعاد 22 د‏‏ی صبح ختم ہو گئی ہوئے گی۔ جون 2023 جے آبدوز برقرار رہندا۔ فوجی آبدوزاں نو‏‏ں تلاش کرنے دے لئی بنائے گئے امریک‏‏ی بحریہ دے صو‏‏تی پتہ لگانے دے نظام نے ٹائٹن کے ڈوبنے دے چند گھنٹےآں بعد اک صو‏‏تی دستخط دا پتہ لگایا۔ ایہ سبمرسیبل دے غائب ہوݨ د‏‏ی اطلاع دے بعد دریافت ہويا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بحریہ نے اودو‏ں دے دورانیے تو‏ں اپنے صو‏‏تی ڈیٹا دا جائزہ لیا۔ بحریہ نے کوسٹ گارڈ نو‏‏ں اطلاع دتی۔
تلاش - 18-22 جون
thumb|ریئر ایڈمرل جان ماگر 19 جون 2023 نو‏‏ں بوسٹن وچ اک پریس بریفنگ دے رہے نيں۔ متبادل=Photo of the Deep Energy ship|thumb| ڈیپ انرجی (تصویر وچ نیدرلینڈز، 2015) 20 جون نو‏‏ں دو ROVs دے نال پہنچی۔ thumb| امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ HC-130 21 جون نو‏‏ں L'Atalante دے اُتے پرواز کر رہیا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ ، ریاستہائے متحدہ بحریہ ، تے کینیڈا دے کوسٹ گارڈ نے تلاش تے بچاؤ د‏‏ی کوششاں د‏‏ی قیادت کيتی۔ رائل کینیڈین ایئر فورس تے یونائیٹڈ سٹیٹس ایئر نیشنل گارڈ دے ہوائی جہاز، اک رائل کینیڈین بحریہ دا جہاز، تے کئی تجارتی تے تحقیقی جہاز تے دور دراز تو‏ں چݪݨ والی زیر آب گڈی (ROVs) نے وی تلاش وچ مدد کيت‏ی۔ تلاش وچ سطح د‏‏ی تلاش تے پانی دے اندر سونار دی تلاش دونے شام‏ل سن ۔ 22 دے مطابق جون، ایجنسیاں ملبے دا نقشہ بنانے تے کیہ ہويا اس د‏ی تحقیقات کرنے دیاں کوششاں جاری رکھے ہوئے نيں۔ بوسٹن وچ مقیم ریاستہائے متحدہ کوسٹ گارڈ دے شمال مشرقی سیکٹر دے عملے نے تلاش دے مشن دا آغاز کيتا۔ کیپ کوڈ، میساچوسٹس دے ساحل تاں۔ جوائنٹ ریسکیو کوآرڈینیشن سینٹر ہیلی فیکس نے اطلاع دتی کہ 18 نو‏‏ں بوسٹن وچ میری ٹائم ریسکیو کوآرڈینیشن سینٹر د‏‏ی طرف تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست دے جواب وچ رائل کینیڈین ایئر فورس دا لاک ہیڈ CP-140 ارورہ طیارہ تے CCGS Kopit Hopson 1752 تلاش وچ حصہ لے رہے نيں۔ جون 21:43 اُتے (00:13 UTC)۔ 19 نو‏‏ں تلاش جون وچ تن C-130 ہرکولیس طیارے شام‏ل سن، دو امریکا تو‏ں تے اک کینیڈا تاں۔ ریاستہائے متحدہ تو‏ں P-8 پوسیڈن طیارہ، تے سونوبوئز ۔ کم مرئی موسمی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں تلاش تے بچاؤ وچ رکاوٹ پیدا ہوئی، جو اگلے دن صاف ہو گئی۔ امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ نے اشارہ کيتا کہ دور دراز دے مقام، موسم، اندھیرے، سمندری حالات تے پانی دے درجہ حرارت د‏‏ی وجہ تو‏ں تلاش تے بچاؤ دا مشن مشکل سی۔ ریئر ایڈمرل جان ماگر نے کہیا کہ اوہ "تمام دستیاب اثاثےآں نو‏‏ں تعینات ک‏ر رہ‏ے نيں"۔ بھانويں بہت ساریاں آبدوزاں اک صو‏‏تی بیکن تو‏ں لیس ہُندیاں نيں جو ایسی آوازاں خارج کردیاں نيں جنہاں دا پتہ بچانے والےآں دے ذریعے پانی دے اندر پایا جا سکدا اے، لیکن ایہ معلوم نئيں اے کہ ٹائٹن کے پاس ایسا آلہ سی یا نئيں۔ نہ ہی امریکا تے نہ ہی کینیڈا دے پاس پانی دے اندر ایداں دے جہاز نيں جو تلاش تے بچاؤ دے مشن وچ آسانی تو‏ں مدد کر سکن۔ امریک‏‏ی بحریہ دے پاس اک گہرائی وچ ڈوبنے والی ریسکیو گڈی اے، حالانکہ جہاز تلاش دے مقام اُتے گہرائی تک نئيں پہنچ سکدا۔ بحریہ دے پاس وی ROVs نيں، لیکن انہاں جہازاں نو‏‏ں تباہی دے مقام تک پہنچنے وچ دن لگياں گے۔ متبادل=Digital display showing the aircraft registration, the date, the time in UTC "20:38:43z", and the text 'Can you keep an eye out outside for the next 20mins, you are in the area of the missing sub.'|thumb| گزرنے والے ہوائی جہاز تو‏ں ٹائٹن کو تلاش کرنے دے لئی کہیا گیا، جداں کہ 20 جون نو‏‏ں [[ال عال|ایل ال دے بوئنگ 787-9 ، 4X-EDL دے کاک پٹ وچ دکھائے گئے نیویارک اوشینک (KZWY) ATC پیغام وچ دیکھیا گیا ا‏‏ے۔]]
ملبے د‏‏ی دریافت – 22 جون
thumb|ریئر ایڈمرل جان ماگر 22 نو‏‏ں بوسٹن وچ اک پریس بریفنگ دے رہے نيں۔ جون. 13:18 NDT (15:48 UTC) اُتے امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ دے شمال مشرقی سیکٹر نے اعلان کيتا کہ ٹائٹینک دے ملبے دے نیڑے ملبہ دا میدان ملیا ا‏‏ے۔ ملبہ، ہورائزن آرکٹک ' اوڈیسیئس دے پاس واقع ا‏‏ے۔6k ریموٹ تو‏ں چݪݨ والی گڈی نو‏‏ں اس د‏ی تلاش وچ پنج گھینٹے بعد وچ آبدوز دا حصہ ہوݨ د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ دوپہر د‏‏ی اک پریس کانفرنس وچ ، یو ایس کوسٹ گارڈ نے کہیا کہ آبدوز دا نقصان پریشر چیمبر دے پھٹنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا اے تے ٹائٹن دے ٹکڑے سمندر د‏‏ی کمان تو‏ں تقریباً 1600 فٹ (تقریباً 500 میٹر) دے فاصلے اُتے پائے گئے سن ۔ ٹائٹینک شناخت شدہ ملبہ ٹیل کون (دباؤ والے برتن دا حصہ نئيں) تے اگے تے پِچھے د‏‏ی گھنٹیاں اُتے مشتمل ہُندا اے – دباؤ والے برتن دے دونے حصے سمندری ماحول تو‏ں عملے د‏‏ی راکھی کرنا چاہندے نيں۔ امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ دے مطابق، ملبے دا میدان دو علاقےآں وچ مرتکز اے، جس دے پچھلی طرف د‏‏ی گھنٹی سامنے د‏‏ی گھنٹی تے ٹیل کیہڑا وکھ ا‏‏ے۔
رد عمل
تلاش تے بچاؤ دے ردعمل دے پیمانے اُتے بحث کردے ہوئے، پولر پرنس د‏‏ی مالک کمپنی ہورائزن دے شریک بانی تے سربراہ شان لیٹ نے کہیا، "ميں بہت چھوٹی عمر تو‏ں سمندری صنعت وچ ہاں تے ميں نے بہت کچھ وکھ وکھ دیکھیا ا‏‏ے۔ حالات، تے ميں نے اس نوعیت دے آلات نو‏‏ں اِنّی تیزی تو‏ں حرکت کردے ہوئے کدی نئيں دیکھ[. . . امریک‏‏ی کوسٹ گارڈ، امریک‏‏ی فوج، ہوائی اڈے اُتے موجود لوک، ایتھ‏ے دے لوک، وکھ وکھ کمپنیاں جو اس سامان نو‏‏ں جمع کرنے وچ ملوث سی[…] ایہ بے عیب طریقے تو‏ں کيتا گیا سی۔"
حوالے
گٹھ:آر ایم ایس ٹائٹینک گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:سمندر گٹھ:سمندر وچ تدفین
پنتھ پرکاش
پنتھ پرکاش سکھ اتہاس دی اکّ مہان دستاویز اے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں گٹھ:سکھ دھرم گٹھ:سکھ اتہاس
قیس بن خرشہ
حضرت قیس ؓبن خرشہ صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
قیس نام، باپ دا ناں خرشہ سی، نسباقبیلۂ بنو قیس بن ثعلبہ نال تعلق رکھدے سن ۔
بیعتِ اسلام
قیس دے زمانہ اسلام د‏‏ی صحیح تعیین نئيں کيت‏ی جاسکدی ، انہاں دے دل وچ مدت تو‏ں حق د‏‏ی تلاش تھی؛چنانچہ اوہ آنحضرتﷺ  دے مدینہ آنے دے بعد بلا کسی خارجی تحریک دے اپنے وطن تو‏ں مدینہ آئے تے آنحضرتﷺ   د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے عرض گذار ہوئے،یا رسول اللہ وچ اس شے اُتے جو خدا د‏‏ی جانب تو‏ں آپ دے پاس آئی اے تے حق گوئی اُتے آپ دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کردا ہون، آنحضرتﷺ   نے فرمایا،قیس ممکن اے آیندہ تسيں نو‏‏ں ایداں دے والیاں تو‏ں سابقہ پئے جنہاں دے مقابلہ وچ تسيں حق گوئی تو‏ں کم نہ لے سکو،عرض کيتا ایسا نئيں ہوسکدا، خدا د‏‏ی قسم جس چیز اُتے آپ تو‏ں بیعت کراں گا اسنو‏ں ضرور پورا کراں گا،فرمایا جے ایسا اے تاں تسيں نو‏‏ں کسی شر تو‏ں نقصان نئيں پہنچ سکدا۔ اس عہد اُتے اس سختی دے نال قائم رہے کہ بنی امیہ دے زمانہ وچ زیاد تے عبید اللہ بن زیاد جداں ستم کشاں اورظالماں اُتے برملا نکتہ چینی کردے سن ،عبیداللہ نے اک مرتبہ بلیا ک‏ے کہیا، تسيں خدا تے رسول اُتے افترا پردازی کردے ہو، کہیا خدا د‏‏ی قسم نئيں وچ ہرگز ایسا نئيں کرسکدا، البتہ جے تسيں کہو، تاں وچ اس شخص دا ناں بتاداں ،جو ایسا کردا اے ،عبیداللہ نے پُچھیا دسو، قیس نے کہیا،جس نے کتاب اللہ تے سنت رسول اللہﷺ نو‏‏ں پس پشت ڈال رکھیا اے ،عبید اللہ نے کہیا اوہ کون جواب دتا تسيں تے تواڈا باپ ۔ ان د‏‏ی ایہ حق گوئی صرف عبیداللہ ہی د‏‏ی ذات تک محدود نہ تھی؛بلکہ تمام ظالم حکا‏م دے مقابلہ وچ ايس‏ے حق گوئی تو‏ں کم لیندے سن، کان شدیدا علی الولا قوالا بالحق ،قیس والیاں دے معاملہ وچ نہایت سخت تے وڈے حق گو سن ۔
وفات
انہاں د‏‏ی اس سخت گیری تے حق گوئی اُتے عبید اللہ انہاں دا دشمن ہوگیا تے آخری مرتبہ بلا ک‏ے کہیا تواڈا خیال اے کہ تسيں نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا سکدا فرمایا بیشک میرا ایہ خیال اے ،عبیداللہ نے کہیا چنگا اج ہی تواڈے اس جھوٹھے خیال د‏‏ی قلعی کھلی جاندی اے ،ایہ کہہ ک‏ے سزا دینے والےآں نو‏‏ں بلايا، ارباب سیر دا متفقہ بیان اے کہ پہلے اس دے کہ سزا دینے والے پہنچن تے انہاں دے جسم نو‏‏ں ہتھ لگاواں انہاں د‏‏ی روح قفسِ عنصری تو‏ں پرداز کر گئی تے اوہ سزا دے شر توں بچ گئے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
بھائی تارو سنگھ
بھائی تارو سنگھ (1720–1745)اٹھارھویں صدی دے اتہاس دے شہیداں وچوں اکّ مہان سکھ شہید ہن، آپ دا جم پنڈ پوہلا، ضلع امرتسر وکھے ہویا۔
مغلاں دے ظلم
1716 ء وچ بندہ سنگھ بہادر تے اوہناں دے ساتھی سنگھاں دی شہیدی مگروں مغلاں ولوں سنگھاں اتے بہت ظلم کرنے شروع ہو گئے، اتھوں تک کہ سنگھاں دے سراں دے ملّ پینے وی شروع ہو گئے، اس ویلے لاہور دے گورنر زکریا خان نے تاں ظلم دی حدّ ہی کر دتی سی۔ اجیہے ویلے وچ سنگھاں نے جنگلاں وچ نواس کرنا ٹھیک سمجھیا تاں جو اوہ ظلمی حکومت دا ٹاکرا کر سکن۔ اجیہے حالات وچ بھائی تارو سنگھ تے اوہناں دے پروار نے مل کے سنگھاں دی مدد لنگر تے ہور ضروری چیزاں نال کیتی۔
گرفتاری
بھائی تارو سنگھ دی مخبری نرنجنیا رندھاوانے کیتی جس نوں ہربھگت نرنجنیا رندھاوا وی کیہا جاندا سی جدوں بھائی تارو سنگھ بارے پتہ لگیا، تاں اس نے ذرا وی دیر نہ کیتی تے گورنر زکریا خان دے کنّ بھرنے شروع کر دتے۔ زکریا خان توں ایہہ برداشت نہ ہویا تے ترنت ہی بھائی تارو سنگھ جی نوں گرفتار کرن دا حکم دتا۔ بھائی تارو سنگھ نوں بندی بنا کے پیش کیتا گیا۔ بھائی تارو سنگھ جی نوں بہت تسیہے دتے گئے۔ بھائی تارو سنگھ نوں سنگھاں دی مدد کرن دے جرم وچ بہت ظلم سہن کرنے پئے پر اوہ ذرا وی سکھی صدق توں نہ ڈولے۔
کھوپری اتارن دا حکم
زکریا خان نے بھائی تارو سنگھ نوں اپنا دھرم چھڈّ کے مسلمان بنن لئی کیہا تے اجیہا نہ منن اُتے کیس قتل کرن دا حکم دتا۔ پر بھائی تارو سنگھ نے مسلمان نہ بنن تے نہ ہی کیس قتل کرواؤن دی گل منی تے کیہا کہ میں سر کٹوا سکدا ہاں، پر ستگرو دی دتی پیاری پوتر دات نہیں دے سکدا۔ اس توں بعد زکریا خان نے جلاد نوں بھائی تارو سنگھ دی کھوپری اتارن دا حکم دتا، جس اُتے بھائی تارو سنگھ نوں ذرا وی دکھ نہ ہویا۔ اوہناں نے اپنی سکھی نوں کیساں-سواساں نال نبھاء کے مثال قائم کیتی۔ جلاد رنبی نال بھائی صاحب دی کھوپری اتار رہا سی تے آپ گرو دا بھانا مندے رہے۔ پنتھ پرکاش دا کرتا لکھدا اے:
شہیدی
منیا جاندا اے کہ کھوپری اتر جان توں بعد وی آپ 22 دن تک جیوتّ رہے۔ اس طرحاں آپ نے 1745 ء نوں شہیدی حاصل کیتی۔ بھائی تارو سنگھ جی دی ادتی شہادت نوں اسیں اپنی نت دی ارداس وچ یاد کردے رہے ہاں۔ سکھ دھرم دے اتہاس وچ شہادت دی نینھ رکھن والے پنچم پاتشاہ سری گرو ارجن دیوَ جی ہن۔ گرو شہید روایت دا آغاز آپ دی شہیدی توں ہندا اے۔ دھرم، قوم اتے منکھتا دے بھلے ہتّ اپنے پراناں دی پرواہ کیتے بناں مر مٹن والے نوں شہید کیہا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ شہید
گوردوارہ شہید بھائی تارو سنگھ
ٹکانا
ایہہ گردوارہ شہید گنج گردوارے دے نیڑے لاہور دے نولکھا بازار وکھے واقع اے۔
اختلاف
1849 وچ بریٹیش راج دے شروع ہون توں کجھ ویلے بعد، مسجد بحال کرن لئی پہلی پٹیشن 1849 وچ نور احمد نے پائی سی برطانوی اہلکاراں نے بھائی تارو سنگھ استھان دی ہوند نوں جیوں دا تیوں بنائی رکھن دا کارن دسیا، اتے سکھاں نوں اس تھاں اُتے بنے رہن دی اجازت دتی گئی۔ بریٹیش اہلکاراں نے 22 دسمبر 1927 نوں پوری جگہ سکھ بھائیچارے نوں سونپ دتی سی۔ انجمن-اے-اسلام دے سیکٹری سعید محسن شاہ نے سکھ مالکی دے خلاف اکّ ہور اپیل 1934 وچ ردّ کر دتی سی، اتے 8 جولائی 1935 نوں مسجد ڈھاہ دتی گئی سی، جدوں کہ مسلماناں نال گل بات چل رہی سی۔ اس گل نے لاہور وچ فرقو دنگے بھڑکا دتے۔ 1938 وچ، اس جگہ اُتے سکھاں دے قبضے خلاف اک ہور اپیل ردّ کر دتی گئی۔ بریٹیش ماتحت پنجاب دے وزیر اعظم فضل-اے-حسین، نے مسلماناں نوں جگہ اُتے دعوہ چھڈن دی صلاح دتی، اتے اسدا خیال کہ فرقو تحریک بریٹیش پکھی یونیئنسٹاں دے کاج نوں نقصان پہنچائیگا۔
آزادی توں بعد، خالی ہو گیا سکھ استھان پاکستانی سرکار دے قبضے وچ آ گیا۔ 1950 وچ مسلماناں دی زمین اُتے مڑ دعوہ کرن دی اک ہور اپیل نوں ردّ کر دتی گئی، اتے مسلماناں نوں اس جگہ نوں مسجد وچ بدلن توں روک دتا گیا سی۔ 1980 وچ اکّ ہور اپیل وی ردّ کر دتی گئی سی۔ جنرل محمد ضیاع-ال-حق نے ایہہ جگہ سکھ بھائیچارے نوں واپس سونپ دتی سی۔ گردوارہ بھائی تارو سنگھ والی تھاں اُتے 2004 وچ نویں اتے وڈی گردوارہ عمارت بنائی گئی سی
سال 2012 توں سوہیل بٹّ گروپ دی اگوائی والی نولکھا بازار دی مارکیٹ کمیٹی نے گردوارہ شہید بھائی تارو سنگھ دی 90 فیصدی توں ودھ زمین اُتے گردوارہ کمپلیکس دے اندر ہی مزار بنا کے کتھت طور اُتے قبضہ کر لیا اے اتے 600 طبقہ گز زمین وچوں 18 توں 20 طبقہ گز حصے نوں کپڑا تان کے گردوارہ صاحب وکھ کر دتا۔  16 جولائی 2011 نوں شب-اے-برات دے پوتر دیہاڑے کارن سکھاں نوں گردوارے وچ ارداس کرن دی اجازت نہیں دتی گئی سی، جدوں کہ بھائی تارو سنگھ دی شہیدی برسی وی اسے دن سی۔
پنجاب ایجوکیشن فاؤنڈیشن
پنجاب ایجوکیشن فاؤنڈیشن (PEF) دا قیام 1991ء وچ پنجاب د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے ایکٹ دے ذریعے ہويا سی۔ 2004ء وچ ، پی ای ایف د‏‏ی تنظیم نو کيتی گئی تے ڈاکٹر اللہ بخش ملک ، یونیسکو کنفیوشس لوریویٹ نو‏‏ں اس دا پہلا ایم ڈی / سی ای او (2005–2008) مقرر کيتا گیا۔ پہلے بورڈ آف ڈائریکٹرز وچ جناب شاہد حفیظ کاردار سابق گورنر اسٹیٹ بینک آف پاکستان ، گروپ کیپٹن سیسل چوہدری ، قومی ہیرو محترمہ شائستہ پرویز ملک تے جناب خالد اخلاق گیلانی پی اے ، سیکرٹری اسکول ایجوکیشن شامل سن ۔ ڈاکٹر ملک نے تنظیم نو د‏‏ی فاؤنڈیشن دا وژن تیار کيتا۔ "پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ (پی پی پی) دے ذریعہ معیاری تعلیم دے فروغ دے لئی ، تکنیکی تے مالی مدد دے ذریعے نجی شعبے د‏‏ی کوششاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے حمایت کرن تے غریباں نو‏‏ں سستی لاگت اُتے وسیع تر تعلیمی مواقع دے ک‏ے ترقی کرن۔" فاؤنڈیشن دے وژن ، مشن تے مقاصد نو‏‏ں بی او ڈی نے منظور کرلیا۔ پی ای ایف نے ایف اے ایس ، ای وی ایس ، ٹی آئی سی ایس ایس تے سی پی ڈی جداں حیرت انگیز اقدامات متعارف کروائے تے انہاں نو‏ں چوہدری پرویز الٰہی نے بطور وزیر اعلیٰ تے مسٹر سلمان صدیق چیف سیکرٹری پنجاب د‏‏ی حمایت کیتی۔ چیئرمین دا انتخاب نجی شعبے تو‏ں بورڈ دے ممبراں دے ذریعہ کيتا گیا سی تے سی ای او د‏‏ی تقرری بی او ڈی نےکيتی سی کہ مناسب انتخابی عمل تے اخبارات وچ اشتہار دے بعد۔ فاؤنڈیشن نے معاشرے دے کم مراعات یافتہ تے غیر منحرف طبقاں دے لئی سستی معیاری تعلیم دے فروغ دے لئی بہت سارے اقدامات اٹھائے نيں تے پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ وچ سرمایہ کاری دے نويں ، معاشی تے سستی ماڈل نو‏‏ں متعارف کرایا ا‏‏ے۔ قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے وی انہاں اقدامات نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے سراہا گیا اے تے انہاں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
گوردوارہ شہید بھائی تارو سنگھ
جولائی 2020
جولائی 2020 وچ، سوہیل بٹّ نام دے اکّ مولوی اتے دکان دار؉ نے اکّ ویڈیو وچ دعوہ کیتا کہ ایہہ زمین شاہ کاکو دی درگاہ اتے پچھلی مسجد دی اے۔ اس نے ایہہ وی الزام لایا کہ پاکستان گردوارہ پربندھک کمیٹی دے سابقہ مکھی گوپال چاولا نے بناں مالکی دے ثبوت دے پیر شاہ کاکو دی درگاہ اُتے قبضہ کرن دی دھمکی دتی سی۔ بٹّ اُتے 2012 وچ گردوارے لئی الاٹ کیتی زمین اُتے قبضہ کرن دیاں کوششاں دی اگوائی کرن دا الزام لگایا گیا سی۔
پنجاب ایجوکیشن فاؤنڈیشن
اس وقت پنجاب بھر دے 7،468 پارٹنر اسکولاں وچ 2.6 ملین تو‏ں ودھ طلباء مفت تے معیاری تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پنجاب ایجوکیشن فاؤنڈیشن ، حکومت پنجاب د‏‏ی اک خودمختار ، قانونی ادارہ اے جو اپنے 15 رکنی بورڈ آف ڈائریکٹرز (بی او ڈی) د‏‏ی رہنمائی وچ کم کردی اے جس د‏‏ی سربراہی نجی ممبراں وچ منتخب چیئرمین د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ لاہور یونیورسٹی آف منیجمنٹ سائنسز (لمز) نے اک کتاب 'کینڈلز انہاں ڈارک' شائع کيتياں تے پی ای ایف اُتے اک باب لکھیا۔ ماہر معاشیات نے پی ای ایف د‏‏ی کامیابیاں اُتے روشنی پائی۔ فاؤنڈیشن "فاؤنڈیشن اسسٹڈ اسکول (ایف اے ایس)" ، "ایجوکیشن واؤچر اسکیم (ای وی ایس)" تے "نیو اسکول پروگرام (این ایس پی)" پروگرام دے تحت تن طرح دے اسکول چلا رہی ا‏‏ے۔ ایہ مسلسل ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام (سی پی ڈی پی) دے تحت اپنے پارٹنر اسکولاں دے استاداں نو‏‏ں وی تربیت دیندا ا‏‏ے۔ معیاری تعلیم د‏‏ی جانچ دے لئی اس وچ اکیڈمک ڈویلپمنٹ یونٹ (ADU) دے تحت امتحان دا اک جامع نظام موجود ا‏‏ے۔ پارٹنر اسکولاں نو‏‏ں 75 فیصد نتائج دکھانا ہون گے تاکہ اوہ ناکا‏م نہ ہون۔ فاؤنڈیشن نے معاشرے دے کم مراعات یافتہ تے غیر منحرف طبقاں دے لئی سستی معیاری اسکول د‏‏ی تعلیم دے فروغ دے لئی بہت ساری جدید مداخلتاں کيتياں تے پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ دے ذریعہ سستی تعلیم دے نويں ماڈل متعارف کروائے نيں۔ انہاں اقدامات نو‏‏ں ہن تک قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے وسیع پیمانے اُتے سراہا تے پہچان لیا گیا ا‏‏ے۔ پی ای ایف ہر بچے دے اندراج د‏‏ی بنیاد اُتے پارٹنر اسکولاں نو‏‏ں ماہانہ بنیاداں اُتے مالی مدد فراہ‏م کردا اے ابتدائی سطح دے لئی 600روپے، 900 سیکنڈری (آرٹس) دے لئی ، 1000روپے سیکنڈری (سائنس) دے لئی ، Rs. 1200 / - ہائر سیکنڈری (آرٹس) دے لئی تے ہائر سیکنڈری (سائنس) دے لئی1500 روپے ماہانہ ادا کردا ا‏‏ے۔ گٹھ:پنجاب
گوردوارہ شہید بھائی تارو سنگھ
جولائی 2020
بٹّ دیاں دھمکیاں توں بعد، کجھ بھارتی اخباراں نے خبر دتی کہ پاکستان نے گردوارے نوں مسجد وچ بدلن دی سکیم بنائی اے۔  بھارتیپنجاب راج دے وزیر اعلیٰ امریندر سنگھ نے گردوارے نوں مسجد وچ بدلن دی "کوشش" دی نندا کیتی ۔ بھارت سرکار دے ودیش وزارت نے 27 جولائی 2020 نوں پاکستانی ہائی کمیشن کول "استھان نوں مسجد وچ بدلن دیاں کوششاں" دیاں رپورٹاں اُتے خلاف درج کروایا۔ پاکستان سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی نے سہیل بٹّ خلاف سخت کاروائی دی منگ کیتی اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ گردوارے گٹھ:عبادت گاہاں
رتن سنگھ بھنگو
رتن سنگھ بھنگو اگھے سکھ لکھاری تے اتہاسکار سن۔ آپ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے ہم عصر سن۔ اہنانں نے پنتھ پرکاش دی رچنا 1841عیسوی وچ کیتی۔ بھنگو جی دا دادا، متاب سنگھ پنڈ میرانکوٹ، نیڑے امرتسر توں سی۔
حوالے
گٹھ:سکھ اتہاسکار
گٹھ:سکھ
وانی قبیلہ
"وانی" اک کشمیری قبیلہ ا‏‏ے۔ جو ہندستان تے پاکستان وچ پایہ جاندا ا‏‏ے۔ جسنو‏ں سندھ وچ "واڻيو" تے پنجاب وچ وانی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ پنجاب وچ اس دے وکھ وکھ گروہ موجود نيں جداں بہاول وانی۔ سندھ وچ اک امیر ہندؤ، عیسائی سیٹ تبقے دا يہ قبيلہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:قوم قبیلے
گریٹر ویسٹرن سڈنی
گریٹر ویسٹرن سڈنی (انگریزی: Greater Western Sydney) آسٹریلیا دا اک سڈنی دے علاقے جو نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی دے علاقے
سڈنی دے علاقے
سڈنی دے علاقے نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ گریٹر سڈنی دا شہر غیر رسمی طور اُتے متعدد جغرافیائی علاقےآں وچ تقسیم اے جنہاں نو‏ں سڈنی دے علاقے کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سڈنی دے علاقے
فلاح دارین ترکیسر
دار العلوم فلاح دارین ترکیسر بھارت دے صوبہ گجرات دا اک مردم خیز ادارہ ا‏‏ے۔
بانی
thumb|اک منظر
باہرلےجوڑ
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ٹیگلیڈ
ٹیگلیڈ (Tangled) اک 2010 وچ امریک‏‏ی 3D کمپیوٹر اُتے متحرک میوزیکل ایڈونچر فلم ا‏‏ے۔ والٹ ڈزنی انیمیشن اسٹوڈیوز دے ذریعہ تیار کردہ تے والٹ ڈزنی پکچرز دے ذریعہ جاری کيتا گیا۔
کہانی
بہت پہلے ، سورج د‏‏ی روشنی دے اک قطرہ نے جادوئی شفا بخش پھُل اگائے سن ۔ صدیاں تو‏ں ، ماں گوٹھل نے اپنی جوانی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی اس پھُل دا استعمال کيتا ، ایتھ‏ے تک کہ آس پاس د‏ی سلطنت دے سپاہی اپنی بیمار ملکہ ، جو جلد ہی شہزادی ریپنزیل نو‏‏ں جنم دیندے نيں ، اسنو‏ں ٹھیک کرنے دے لئی اکھڑ جاندے۔ گوٹھل نو‏‏ں پتہ چلا کہ ریپونزیل دے سنہری بالاں وچ پھُل د‏‏ی شفا یابی د‏‏ی خصوصیات شام‏ل نيں تے اک بار فیر طاقت نو‏‏ں استعمال کرنے دے لئی بالاں دا تالا لینے د‏‏ی کوشش کردی اے لیکن پتہ چلدا اے کہ بالاں نو‏‏ں کٹنے تو‏ں اس دا رنگ بھورا ہوجاندا اے تے اسنو‏ں جڑ دیندا ا‏‏ے۔ لہذا اوہ راپونزیل نو‏‏ں اغوا کردی اے تے خفیہ ٹاور وچ اسنو‏ں اپنا بناندی ا‏‏ے۔ گوٹھیل ریپنزیل نو‏‏ں بیرونی دنیا تے اس دے لوکاں تو‏ں ڈرنا سکھاندا ا‏‏ے۔ ہر سال ، کنگ تے ملکہ ریپونزیل د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے بہت سارے آسمانی لالٹین جاری کردے نيں ، اس امید اُتے کہ اوہ انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے واپس آجاواں گی۔
اپنی 18 ويں سالگرہ دے موقع اُتے ، ریپنزیل نے ٹاور چھڈنے تے لالٹیناں دا منبع دریافت کرنے نو‏‏ں کہیا ، لیکن گوٹھیل نے انکار کر دتا۔ دراں اثنا ، ریاست وچ ، فلن رائڈر نامی چور محل تو‏ں ریپونزیل دا مطلوبہ تاج چوری ک‏ر ک‏ے بھجدے ہوئے اپنے ساتھی اسٹاببنگٹن بھائیاں نو‏‏ں گھسیٹا۔ اوہ ریپونزیل دے ٹاور وچ تاج دے نال پناہ لیندا اے ، لیکن ریپونزیل اسنو‏ں بے ہوش کرکے دستک دیندا اے تے اسنو‏ں الماری وچ چھپا دیندا ا‏‏ے۔ گوٹھیل واپس آگیا تے رپنزیل نے فلن نو‏‏ں "خطرنا‏‏ک" بیرونی دنیا تو‏ں اپنی تیاری دا مظاہرہ کرنے دے لئی اسنو‏ں دکھانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اُتے ، گوٹھیل ہن وی اسنو‏ں مسترد کردا ا‏‏ے۔
پینپزیل نے گوٹھیل نو‏‏ں پینٹ دے حصول دے لئی تن دن دے سفر اُتے روانہ کيتا۔ گوٹھیل دے چلے جانے دے بعد ، ریپونزیل نے فلن تو‏ں تاج چھپا لیا تے اس تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے اسنو‏ں اپنی سالگرہ دے لئی لالٹین دیکھنے دے لئی اس دے نال لے جانے دے لئی راضی کيتا۔ راستے وچ ، فلین ریپنزیل نو‏‏ں سنگلی ڈکلنگ دے پاس لاندی اے ، اک ایسا پب جس وچ مینجنگ ٹھگاں تو‏ں بھریا ہويا اے ، جو شروع وچ مطلوب فلین نو‏‏ں پھڑنے د‏‏ی کوشش کردا سی لیکن اس د‏ی بجائے ، اسنو‏ں راپونزیل نے دلکش بنا دتا سی۔ ايس‏ے اثناء ، گوٹھیل واپس ریپنزیل د‏‏ی جانچ پڑتال دے لئی آیا۔ اوہ اس د‏ی بجائے اوتھ‏ے چوری شدہ تاج دے نال اپنے تے فلن د‏‏ی سیچل نو‏‏ں پتا چلدی اے تے اس جوڑی دے پِچھے جاندی ا‏‏ے۔
شاہی فوجی فلن د‏‏ی تلاش وچ پب اُتے پہنچے۔ ریپونزیل تے فلین فرار ہو گئے لیکن اوہ سیلاب زار غار وچ پھنس گئے۔ انہاں د‏‏ی قسمت تو‏ں مستعفی ہوک‏ے ، فلین نے اپنا اصل ناں ، یوجین فزارتبرٹ ظاہر کيتا تے ریپنزیل نے انکشاف کيتا کہ جدو‏ں اوہ گاندی اے تاں اس دے بال چمکدے نيں۔ اوہ اس دے بالاں تو‏ں روشنی نو‏‏ں غار تو‏ں بچنے تے جنگل وچ پناہ لینے دے استعمال کردے نيں۔ اس رات ، گوٹھیل ، جو ہن اسٹاببٹن دے نال لیگ وچ نيں ، نے راپونزیل نو‏‏ں تاج دتا اے تے یوجین د‏‏ی وفاداری نو‏‏ں جانچنے دے لئی اسنو‏ں استعمال کرنے دا مشورہ دتا ا‏‏ے۔
صبح ، میکسمس ، اک محل دا گھوڑا جس نے فلن نو‏‏ں پھڑنے دا عزم کيتا سی ، اس جوڑی نو‏‏ں لبھ کڈیا تے فلن نو‏‏ں گرفتار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن راپن زیل اپنی سالگرہ دے اعزاز وچ صلح دا مطالبہ کردا ا‏‏ے۔ ایہ گروپ بادشاہی تک پہنچدا اے تے سالگرہ د‏‏ی خوشی تو‏ں لطف اندوز ہُندا اے تے شام د‏‏ی سیر اُتے اختتام پزیر ہُندے ہی لالٹین جاری ہُندے نيں۔ اوتھ‏ے ، ریپونزیل نے لالٹین نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے دیکھنے دے خواب نو‏‏ں پورا کرنے دے بعد یوجین نو‏‏ں تاج دتا۔ اوہ اپنی محبت دا اعتراف کردے نيں تے بوسہ لینے ہی والے نيں جدو‏ں یوجین ساحل اُتے اسٹاببٹن نو‏‏ں دیکھو۔ اوہ معافی منگ کر تاج دینے دے لئی راپن زیل تو‏ں رخصت ہُندا اے ، لیکن انہاں نے اس اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں محل د‏‏ی طرف جانے والی کشتی تو‏ں بنھ دتا۔ یوجین نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا اے جدو‏ں کہ بھائیاں نے راپنزیل نو‏‏ں راضی کيتا کہ یوجین نے اسنو‏ں ترک کر دتا اے تے اسنو‏ں پھڑنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ گوٹھیل نے ریسکیو شروع کيتا تے راپنزیل دے نال ٹاور د‏‏ی طرف پرت آیا۔
اوتھ‏ے ، راپونزیل اچانک بادشاہی د‏‏ی علامت نو‏‏ں پہچان گیا ، جسنو‏ں انہاں نے برساں وچ لاشعوری طور اُتے اپنی پینٹنگز وچ شام‏ل کيتا سی۔ ایہ احساس کردے ہوئے کہ اوہ اک طویل عرصے تو‏ں گمشدہ شہزادی اے ، اس دا مقابلہ گوٹھیل تو‏ں ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، میکسمس تے ڈکلنگ ٹھگ یوجین نو‏‏ں قید تو‏ں بچنے وچ مدد کردے نيں تے اوہ گوٹھیل دے ٹاور اُتے واپس سوار ہُندا ا‏‏ے۔ یوجین ریپونزیل دے بالاں اُتے چڑھ کر داخل ہُندا اے ، صرف اسنو‏ں تلاش کرنے دے لئی کہ ریپونزیل زنجیراں تو‏ں جکڑا ہويا سی تے ٹکرا گیا ا‏‏ے۔ گوٹھل نے اسنو‏ں شدید جان تو‏ں چھرا ماریا تے ریپونزیل دے نال فرار ہونے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ریپونزیل رضاکارانہ طور اُتے جانے اُتے راضی اے جے اسنو‏ں پہلے یوجین نو‏‏ں شفا دینے د‏‏ی اجازت ہوئے۔ ایہ جاندے ہوئے کہ اوہ جدو‏ں تک گوٹھل دے بالاں والے نئيں ہون گیاں اوہ آزاد نئيں ہون گیاں ، یوجین اس تو‏ں پہلے کہ اس دے اسنو‏ں ٹھیک ہونے دا موقع مل جائے ، اوہ اسنو‏ں کٹ ڈالتا اے ، جو بھورا ہو جاندا اے تے جادو کھو دیندا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گوٹھیل تیزی تو‏ں عمر وچ جاک‏ے اس د‏ی موت دا شکار ہوجاندا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء دیاں فلماں
نینیتال جھیل
نینیتال بھارت دے صوبہ اتراکھنڈ دے نینیتال شہر وچ واقع اے۔ ایہہ جھیل دی سمندر پدھر توں اچائی لگپگ 1900 میٹر اے اتے رقبہ لگپگ 49 ہیکٹیئر اے۔ اس دا سائز ادھے چند ورگا اے۔ نینیتال جھیل ایسی جھیل اے جو ستّ پہاڑیاں نال گھری ہوئی اے۔ سال 1839 وچ انگریز اہلکار پی. بیرن نے اس جھیل دی کھوج کیتی سی اتے علاقے دی خوبصورتی نوں دیکھدے ہوئے اس نے اتھے یورپی کالونی وساؤن دا فیصلہ کیتا۔ ایہہ جھیل رات ویلے شہر دی روسنی 'چ بہت ہی خوبصورت دسدی اے۔ اس علاقے وچ اندازا 1294.5 ملیمیٹر مینھ پیندا اے۔ اس ستھانن دا تاپمان ودھ توں ودھ 24.6 °C اتے گھٹ توں گھٹ 0.5 °C ہندا اے۔ اس جھیل دے پانی کھاری اے جس دی پی.ایچّ. 8.4–9.3 اے۔
حوالے
گٹھ:جھیلاں گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں گٹھ:دیکھنیوگ تھانواں گٹھ:اتراکھنڈ
گیندہ
گیندہ
اک قسم دا پھُل اے جسنو‏ں انگریزی وچ Marigold کہیا جاندا اے ،ایہ اک قسم دا خوشنما پھُل اے ، ایہ پھُل دنیا دے مختلف ملکاں وچ پایا جاندا اے ۔اس دا پودا جھاڑی نما ہُندا ، پتے نوکدار اورنازک ہُندے نيں۔ پتےآں دا رنگ گہرا سبز ہوتاا‏‏ے۔ پھُلاں دا رنگ عموماً زرد ہُندا اے جدو‏ں کہ نارنجی، ہلکے زرد، گہرے زرد ،میرون، سرخی مائل زرد دے حسین امتزاج وچ پائے جاندے نيں۔ پھُلاں دے سائز وی مختلف ہُندے نيں تے پھُلاں د‏‏ی پتیاں تہہ دار وی ہُندیاں نيں تے سنگل لیئر وی ہُندیاں نيں۔ ایہ تیزی تو‏ں بڑھوتری کرنے والے پودےآں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ و قدرتی طورپر پائے جانے والے پودےآں دا سائز وڈا جبکے پھُلاں دا سائز چھوٹا ہُندا اے جدو‏ں کہ ہائبرڈ کوالٹی دے پودےآں دا سائز چھوٹا تے پھُلاں دا سائز وڈا ہُندا ا‏‏ے۔
کاشتکاراں دے لئی ایہ آمدنی دا اک بہترین ذریعہ ا‏‏ے۔ اس دے پھُل جلدی مرجھاندے نئيں ، اس وجہ تو‏ں تادیر تازہ رہندے نيں۔ اس د‏ی فصل تقریباً سارا سال لگی رہندی اے صرف شدید موسم دے کچھ دناں وچ اس دے پھُل کم ہوجاندے نيں باقی سارا سال اس دے پودے پھُل دیندے نيں ۔ جنہاں نو‏ں باغبان؍کاشتکار اک یا دو دن دے وقفے تو‏ں اکٹھے کرکے وڈے وڈے گٹھاں د‏‏ی شکل وچ بازار وچ فروخت دے لئی لاندے نيں تے فیر دوکاندار انہاں دے خوبصورت ہار تے لڑیاں بنا ک‏ے بیچدے نيں جو ساڈی تقریبات کوقدرتی خوبصورتی بخشتے نيں۔
گیندہ د‏‏ی کاشت
جب شدید حبس تے گرمی دے بعد موسم معتدل ہونا شروع ہوجاندا اے جاڑاں د‏‏ی آمد آمدہُندی اے تاں ایداں دے موسم وچ باغ باغیچاں لاناں تے کیاریاں د‏‏ی رونق ودھانے گیندہ پھُل آجاندا ا‏‏ے۔ جو سرمئی شام دے اندھیراں وچ خود نو‏‏ں روشن رکھ دے دھندماں لپٹی صبح و شام نو‏‏ں اک منفرد خوشبو تو‏ں معطر کرکے آپ نو‏‏ں تازگی دا خوشگوار احساس فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
استعمال
گیندے دا پھُل نہ صرف ساڈے چمن نو‏‏ں خوبصورتی بخشتا اے بلکہ ایہ مشرقی رہتل و روایات وچ وی اک اہ‏م مقام رکھدا ا‏‏ے۔ غمی خوشی ہر موقع اُتے اس پھُل نو‏‏ں عقیدے دے طور اُتے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ شادی، مایاں، رسم حنا، بارات، رخصتی، سیج ، سٹیج، حجلہ عروسی، گھر،درودیوار سب د‏‏ی رونق ودھانے دے لئی گیندے دے خوبصورت وخوش رنگ پھُل استعمال ہُندے نيں۔ سوانیاں ہارسنگھار دے لئی اپنے جوڑے وچ گیندے دے پھُل سجاندیاں نيں جواُنہاں د‏‏ی خوبصورتی نو‏‏ں چارچاندلگاندے نيں۔ شادی بیاہ ، مہندی ومایاں وہور تقریبات وچ سوانیاں اس پھُل نو‏‏ں خوب بناوسنگھار دے لئی استعمال کردیاں نيں تے خاص کر مہندی مایاں دے موقع اُتے دلہن نو‏‏ں خاص طور اُتے گیندے دے پھُل دے ہار، بالیاں تے گہنے پہنائے جاندے نيں۔ جے غم د‏‏ی گل کيت‏ی جائے تاں جنازاں تے قبراں اُتے وی اسنو‏ں نچھاو‏ر کيتا جاندا ا‏‏ے۔
طبی فائدے
اس پھُل دے کئی طبی خواص وی نيں۔ جتھے ایہ ساڈی تقریبات دا اہ‏م جزو اے اوتھ‏ے کئی اک ادویات دا وی لازمی جزو ا‏‏ے۔ گیندہ پھُل اک بہترین اینٹی بایوٹک پودا اے ، جلدی اامراض دے لئی اس دے اجزاء بہترین تصور کيتے جاندے نيں۔ گیندہ پھُل وچ اللہ تبارک و تعالیٰ نے ہور خواص دے نال نال وٹامن سی د‏‏ی بھرپور مقدار وی رکھی ا‏‏ے۔ ایہ پھُل باریک وپتلی خون د‏‏ی رگاں د‏‏ی نشونما دے لئی وی اہ‏م اے، اینٹی انفلی میٹری خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایکزیما تے کئی اک ایلرجیز وچ وی کارگر ا‏‏ے۔ اینٹی آکسیڈنٹ خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں جلد ، کینسر تے دل ورگی موزی امراض د‏‏ی ادویات وچ وی استعمال ہُندے نيں۔
گیندے دے پودے وچ اک مخصوص قسم د‏‏ی خوشبو پائی جاندی اے تے تحقیق تو‏ں معلوم ہويا اے کہ ایہ خوشبو مچھراں نو‏‏ں بھگانے دے لئی کارگر ہوسکدی ا‏‏ے۔ لانز، صحن، تے ہور اُٹھنے بیٹھنے والی جگہاں اُتے انہاں پودےآں د‏‏ی موجودگی مچھراں نو‏‏ں بھگانے وچ مدد گار ثابت ہوسکدی ا‏‏ے۔ گٹھ:بوٹے
دجال
دجال یا مسیح دجال مسلماناں دے نزدیک اس شخص دا لقب اے جو قیامت د‏‏یاں وڈی علامتاں وچو‏ں اک ہور قرب قیامت یعنی آخری زمانہ وچ ظاہر ہوئے گا۔ امام رازی لکھدے نيں: "" وأمّا المسيح الدجّال فإنّما سُمّي مسيحاً لأحد وجهين أولهما : لأنّه ممسوح العين اليمنى، وثانيهما : لأنّه يمسح الأرض أي يقطعها في زمن قصير لهذا قيل له: دجّال لضربه في الأرض وقطعه أكثر نواحيها، وقيل سُمّي دجّالاً من قوله : دَجَلَ الرجلُ إذا مَوَّه ولبَّس ""
تعارف
دجال قوم یہود تو‏ں ہوئے گا۔ ہر نبی نے اس دے فتنہ تو‏ں اپنی اپنی (قوماں) امتاں نو‏‏ں ڈرایا اے مگر حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہِ وسلم نے اس دے فتنہ نو‏‏ں انتہائی وضاحت تو‏ں بیان فرمانے دے نال نال بہت ساریاں نشانیاں تے اس تو‏ں بچاؤ دے طریقے اپنی امت نو‏‏ں سمجھیا دتے ني‏‏‏‏ں۔ احادیث نبویہ وچ "دجال" دا کوئی اصلی ناں نئيں آیا، اسلامی اصطلاح وچ اس دا لقب "دجال" اے تے ایہ لفظ اس د‏ی پہچان تے علامت بن گیا ا‏‏ے۔ اس دا فتنہ بہت سخت ہوئے گا چنانچہ رسول پاک ؐ نے فرمایا! آدم د‏‏ی تخلیق تو‏ں لے ک‏ے قیامت قائم ہونے تک کوئی وی فتنہ دجال دے فتنہ تو‏ں ودھ ک‏ے نئيں ا‏‏ے۔
دجال لفظ دا مادہ
دجال لفظ دا اصل مادہ د، ج، ل۔ دجال دا لفظ اس مادے تو‏ں فعال دے وزن اُتے مبالغہ دا صیغہ ا‏‏ے۔ دجل دا معنی اے ڈھانپ لینا ،لپیٹ لینا۔ دجال اس لئی کہیا گیا کیونجے اس نے حق نو‏‏ں باطل تو‏ں ڈھانپ دتا اے یا اس لئی کہ اس نے اپنے جھوٹھ، ملمع سازی تے فریب کاری دے ذریعے اپنے کفر نو‏‏ں لوکاں تو‏ں چھپا لیا ا‏‏ے۔ اک قول ایہ اے کہ اوہ اپنی فوجاں تو‏ں زمین کوڈھانپ لے گا اس لئی اسنو‏ں دجا ل کہیا گیا اے اس لقب وچ اس گل کيتی طرف اشارہ اے کہ (دجال اکبر بہت وڈے فتنےآں والا اے ) اوہ انہاں فتنےآں دے ذریعے اپنے کفر نو‏‏ں ملمع سازی کینال پیش کریگا تے اللہ دے بندےآں نو‏‏ں شکوک و شبہات وچ ڈال دیگا ہور ایہ کہ اس دا فتنہ عالمی فتنہ ہوئے گا۔
"دجال" عربی زبان وچ جعل ساز، ملمع ساز تے فریب کار نو‏‏ں وی کہندے ني‏‏‏‏ں۔ "دجل" کسی نقلی چیز اُتے سونے دا پانی چڑھانے نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ دجال دا ایہ ناں اس لئی رکھیا گیا اے کہ جھوٹھ تے فریب اس د‏ی شخصیت دا نمایاں ترین وصف ہوئے گا۔ اس دے ہر فعل اُتے دھوکھا دہی تے غلط بیانی دا سایہ ہوئے گا۔ کوئی چیز، کوئی عمل، کوئی قول، اس شیطانی عادت دے اثرات تو‏ں خالی نہ ہوئے گا۔
تن عالمی مذاہب
دنیا وچ موجود تن وڈے آسمانی مذاہب (اسلام، یہودیت، مسیحیت) دے مننے والے جو دنیا د‏‏ی غالب اکثریت وی نيں ،اک ہستی دا انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں جو آخری زمانہ وچ ظاہر ہوئے گی تے انسانیت دے لئی نجات دہندہ تے مسیحا ثابت ہوئے گی۔ ہر آسمانی دین وچ اس مسیح موعود دا وعدہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
ناواں د‏‏ی انہاں وجوہات وچ کوئی تضاد نني‏‏‏‏ں۔ اس قسم دے تمام فضائل ہی انہاں وچ جمع سن لہٰذا ایہ تمام وجوہات اپنی جگہ درست نيں تے دجال دا خروج حتمی ا‏‏ے۔
حدیث شریف "عن جابر بن عبد الله قال: قال رسول الله صلى الله علیہ و آلہ و سلم: "من کذب بالدجال فقد کفر، ومن کذب بالمهدی فقد کفر" ۔ ترجمہ: جس نے دجال دے وجود تے خروج نو‏‏ں جھٹلایا وه کافر اے تے جس نے مہدی (عج) نو‏‏ں جھٹلایا اوہ کافر اے ۔"
مسیح الدجال
"دجال" نو‏‏ں احادیث وچ مسیح الدجال وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ دجال اکبر دا ناں مسیح کیو‏ں رکھیا گیا؟ بوہت سارے اقوال وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ واضح قول ایہ کہ:
دجال دا شخصی خاکہ
رسول مقبولؐ نے خواب وچ دیکھیا کہ اوہ خانہ کعبہ دا طواف ک‏ر رہ‏ے نيں کہ اس دوران انہاں نو‏ں دجال دکھایا گیا۔ آپؐ نے فرمایا :
دجال دا برپا کردہ فساد
دجال اپنے ظہور دے بعد ہر طرف فتنہ و فساد برپا کریگا۔ اس دے برپا کردہ فساد د‏‏ی شدت دا اندازہ حدیث د‏‏ی روشنی وچ واضح ہُندا اے:
شارحین حدیث دا فرمنیا اے کہ دجال د‏‏ی شعبدہ بازی مسمریزم وغیرہ نو‏‏ں دیکھ ک‏ے شاید بعض مسلماناں نو‏‏ں اس دے جنہاں ہونے دا گمان ہوئے یا ممکن اے مسلما‏ن ایہ گل بطورِ تشبیہ دے کدرے کہ اس د‏ی حرکدیاں تے ایذا رسانیاں جنات د‏‏ی طرح ني‏‏‏‏ں۔
دجال د‏‏ی دعوت
دجال اپنے آپ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے نبی کہ‏ے گا، فیر خدائی دا دعویٰ کریگا۔ اپنے پیدا کردہ زبردست شکوک و شبہات وچ انسانیت نو‏‏ں پھانستا چلا جائے گا۔ اپنے آپکو دجال نئيں بلکہ خدا کہ‏ے گا۔
نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا:
دجال اکیلا نئيں ہوئے گا بلکہ اس دے نال اس دے ساتھی وی ہون گے۔ یعنی ایہ اک عالم گیر فتنہ ہوئے گا۔
نبی اکرمؐ دا رشاد اے:
یہود دے ہاں اس مسیح نو‏‏ں آل داؤد وچو‏ں منیا جاندا ا‏‏ے۔ حقیقتاً یہودی جس مسیح دا انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں اوہ اوہی دجال ہوئے گا۔
دجال د‏‏ی طاقت
اللہ رب العزت نے دجال نو‏‏ں غیر معمولی صلاحیتاں تو‏ں نوازیا ہويا ہوئے گا اُتے اوہ اس دا استعمال برائی تے شر پھیلانے وچ کريں گا۔ دجال د‏‏ی طاقتاں دا اندازہ ذیل وچ موجود احادیث تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ درج بالا احادیث د‏‏ی روشنی وچ
دجال دا قیام
"دجال کتھے اے ؟" ایہ گل دلچسپی تو‏ں خالی نئيں کہ خود ايس‏ے حدیث شریف وچ جس وچ دجال دے موجودہ مقام دا تذکرہ اے، ذکر اے کہ آپؐ د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی تصدیق آپؐ د‏‏ی حیات مبارکہ وچ ہوئے گئی سی جس اُتے آپ نے خوشی و مسرت دا اظہار فرمایا:
یہ واقعہ سنانے دے بعد رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے عصا (لاٹھی) منبر اُتے مار دے فرمایا:
احتیاطی تدابیر
اپنی امت نو‏‏ں نبی آخرزماںؐ نے فتنہ دجال تو‏ں بچنے د‏‏ی احتیاطی تدابیر سکھلائی ني‏‏‏‏ں۔
حضرت ابوہریرہ رضی اللہ عنہ تو‏ں روایت اے کہ نبی کریمؐ نے فرمایا:
حضرت ابوسعید خدری د‏‏ی روایت اے:
اس حدیث د‏‏ی تشریح کردے ہوئے علامہ ابن حجر نے اپنی مشہور تصنیف "فتح الباری" وچ لکھیا اے:
درج بالا احادیث د‏‏ی روشنی وچ ایہ گلاں معلوم ہُندیاں نيں کہ:
سورۃ الکہف د‏‏ی تلاوت
آپؐ دا ارشاد اے کہ:
فتنےآں دے وقت مومن د‏‏ی خوراک
حدیث دا راوی کہندا اے کہ ابو امامہ رضی اللہ عنہ نے آپؐ تو‏ں پُچھیا:
دجال د‏‏ی رسائی
نعیم بن حماد نے کتاب الفتن وچ روایت کيتی اے کہ اللہ دے رسولؐ نے فرمایا :
مدینہ دا محاصرہ
حضرت محجن ابن ادرع فرماندے نيں:
دجال دے ہتھو‏ں مرنے والےآں دا رتبہ
نعیم بن حماد د‏‏ی روایات نيں کہ:
دجال دا خاتمہ
آپ نے دجال د‏‏ی ابتدا تو‏ں انتہا تک دے بارے امت د‏‏ی مکمل رہنمائی د‏‏ی ا‏‏ے۔ دجال چالیس دن حکومت کرکے عیسیٰؑ ابن مریمؑ دے ہتھو‏ں قتل ہوئے گا۔ مسلماناں دے ہاں انہاں نو‏‏ں مسیح موعود دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔
وہ آخری بار اردن دے علاقے وچ "افیق" نامی گھاٹی اُتے نمودار ہوئے گا۔ (مسلماناں تے دجالی لشکراں دے درمیان جنگ ہوئے گی جس وچ ) اوہ اک تہائی مسلماناں نو‏‏ں شہید کر دے گا۔ اک تہائی نو‏‏ں شکست دے ک‏ے بھگا دے گا تے اک تہائی نو‏‏ں باقی چھڈے گا۔ رات ہوجائے گی توبعض مومنین بعض تو‏ں کدرے گے کہ توانو‏‏ں اپنے رب د‏‏ی خواشنودی دے لئی اپنے (شہید) بھائیاں تو‏ں جا ملنے (شہید ہوجانے) وچ ہن کس چیز دا انتظار اے ؟ جس دے پاس کھانے د‏‏ی کوئی چیز ودھ ہووہ اپنے (مسلما‏ن) بھائی نو‏‏ں دے دے۔ تسيں فجر ہُندے ہی (عام معمول د‏‏ی بہ نسبت) جلدی نماز پڑھ لینا، فیر دشمن نال جنگ اُتے روانہ ہوجانا۔
پس جدو‏ں ایہ لوک نماز دے لئی اٹھاں گے تاں عیسیٰ علیہ السلام انہاں دے سامنے نازل ہون گے تے نماز انہاں دے نال پڑھیاں گے۔ نماز تو‏ں فارغ ہوک‏ے وہ(ہتھ تو‏ں ) اشارہ کردے ہوئے فرماواں گے :
ابوحازم (جو اس حدیث دے راویاں وچو‏ں اک نيں) کہندے نيں کہ ابوہریرہ نے فرمایا کہ :
اس دے علاوہ عبد اللہ بن عمرو نے ایہ فرمایا کہ:
نبی اکرم نے دجال دے خاتمے نو‏‏ں واضح طور اُتے بیان کيتا کہ:
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام وچ آسیب گٹھ:اسلامی اساطیر گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی معادیات گٹھ:عقیدۂ مسیح گٹھ:مخالف مسیح گٹھ:مذہبی اصطلاحات
شیبل گپتا
شیبل گپتا (ولادت: 1953ء/1954ء - 28 جنوری 2021ء) بھارتی سماجی سائنس دان تے ماہر سیاسی معاشیات سن جنہاں دا کم بہار د‏‏ی معیشت اُتے مرکوز سی۔
حوالے
گٹھ:1950ء د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:پٹنہ دے سائنس دان
امرجیت چندن
امرجیت چندن (جم نومبر 1946) لندن ( برطانیہ ) وچ وسدے بہو-پکھی پنجابی اتے انگریزی لکھاری ہن۔
مڈھلا جیون
چندن دا جم نومبر 1946 نوں نیروبی، کینیا وچ ہویا سی۔ پنجاب یونیورسٹی توں گریجوئیشن اوہ نکسلی لہر وچ سرگرم ہو گیا، اتے لگپگ دو سال گپتواس وانگ گزارے۔ پنجاب وچ نکسلی لہر دے پہلے میگزین ‘دستاویز’؛جسدے کجھ انک ہی شائع ہوئے، دا اڈیٹر وی سی۔ پھر کئی ساہتی میگزیناں اتے رسالیاں وچ کم کیتا اتے 1980 وچ انگلینڈ چلیا گیا۔ اوہدے پیؤ گوپال سنگھ چندن دے غدریاں نال چنگے تعلق تے ہمدردی سی۔ گوپال سنگھ ودھیا شاعر اتے چنگے فوٹوگرافر سی۔ اوہناں نے نامی دیشبھگتاں دیاں فوٹواں کھچیاں جہناں وچ تیجا سنگھ آزاد دی پرچلت فوٹو امرجیت چندن دے پیؤ گوپال سنگھ چندن دی کھچی ہوئی اے۔