cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کینیڈا
انتظامی تقسیم
صوبہ جات د‏‏ی ذمہ داریاں وچ کینیڈا دے سماجی پروگرام شامل نيں مثلا ہیلتھ کیئر، تعلیم تے فلاح و بہبود وغیرہ تے ایہ سب صوبے مل ک‏ے وفاق دے لئی رقم جمع کردے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دا ایہ ڈھانچہ دنیا وچ واحد تے اپنی طرز دا انوکھا نظام ا‏‏ے۔ وفاقی حکومت صوبےآں وچ قومی پالیسیاں بنا سکدی اے مثلاً کینیڈا دا ہیلتھ ایکٹ، جنہاں وچو‏ں صوبہ جات اپنی مرضی د‏‏ی پالیسی منتخب ک‏ر سکدے نيں اگرچہ ایہ بوہت گھٹ ہی ایسا ہُندا ا‏‏ے۔ برابری دے پروگرام یعنی ایکویلائزیشن پے منٹس دے نظام دے تحت وفاق ہر صوبے نو‏‏ں برابر رقوم دیندا اے تاکہ غریب تے امیر، ہر صوبے نو‏‏ں ہر پروگرام دے لئی یکساں رقم ملے۔
تمام صوبہ جات د‏‏ی اپنی صرف اک اسمبلی یا مقننہ ہُندا ا‏‏ے۔ تمام ارکان مل ک‏ے اپنے پریمئر دا انتخاب کردے نيں تے فیر اایہی طریقہ کار وزیر اعظم دے لئی اپنایا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ہر صوبے وچ گورنر دا نائب لیفٹیننٹ گورنر وی ہُندا اے جو ملکہ د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس دا انتخاب صوبےآں د‏‏ی مشاورت تو‏ں وزیر اعظم خود کردا ا‏‏ے۔ اج کل نائب گورنر دے انتخاب وچ صوبےآں دا بہت عمل دخل ہوئے گیا ا‏‏ے۔
جغرافیہ تے آب و ہو‏‏ا
thumb|سجے|مصنوعی سیارے تو‏ں لی جانے والی کینیڈا د‏‏ی اک تصویر جس وچ بوریل جنگلات جو کہ کینیڈا د‏‏ی پتھریلی سطح اُتے نمایاں نيں. برف تے ٹنڈریا وی بحر مجنمد شمالی اُتے نمایاں نيں. کینیڈا دے پہاڑاں وچ گلیشئیر وی نمایاں نيں. ہموار تے زرخیز میدان زراعت دے لئی بہترین نيں. عظیم جھلیاں سینٹ لارنس دے دریا دے لئی پانی مہیا کردے نيں جتھ‏ے کینیڈا د‏‏ی آبادی د‏‏ی اکثریت رہندی اے
کینیڈا بر اعظم شمالی امریکا دے شمالی وڈے حصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جنوب وچ اس د‏ی سرحد امریکا تو‏ں ملدی اے تے شمال مغرب وچ امریکی ریاست الاسک‏ا واقع ا‏‏ے۔ مشرق وچ بحر منجمد شمالی تو‏ں لے ک‏ے مغرب وچ بحرالکاہل تک کینیڈا پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دے شمال وچ بحر منجمد شمالی موجود ا‏‏ے۔ 1925 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک قطب شمالی دا 60 ڈگری تو‏ں لے ک‏ے 141ڈگری طول بلد د‏‏ی ملکیت دا یک طرفہ دعوٰی کینیڈا کردا اے اگرچہ اسنو‏ں عالمی طور اُتے منیا نئيں جاندا۔ روس دے بعد کینیڈا دنیا دا رقبے دے لحاظ تو‏ں دوسرا وڈا ملک ا‏‏ے۔
کینیڈا د‏‏ی آبادی د‏‏ی اوسط تن اعشاریہ پنج افراد فی مربع کلو میٹر اے جو دنیا بھر وچ سب تو‏ں کم گنجان آباد علاقےآں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ کیوبیک تو‏ں لے ک‏ے ونڈسر د‏‏ی پٹی تک (جو گریٹ لیک دے کنارے تے دریائے سینٹ لارنس تک اے ) کینیڈا دے گنجان آباد علاقے شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح کینیڈا وچ جِنّی جھلیاں تے دریا نيں، اوہ دنیا بھر دے کسی تے ملک دے پاس نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح کینیڈا دے پاس میٹھے پانی دے ذخائر دنیا بھر وچ سب تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔
thumb|کھبے|گھوڑے د‏‏ی نعل د‏‏ی شکل د‏‏ی آبشار جو کہ اونٹاریو وچ واقع اے، اسنو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی آبشاراں وچو‏ں اک منیا جاندا اے تے ایہ آبی ذرائع تو‏ں بجلی پیدا کرنے دا اک وڈا ذریعہ اے تے ایتھ‏ے سیاحاں دے لئی کافی کشش اے
شمالی کینیڈا د‏‏ی نباتات کونیفیریس جنگلات اُتے مشتمل نيں جو قطب شمالی دے بنجر میداناں تک پھیلے ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا وچ زیادہ تو‏ں زیادہ تے کم تو‏ں کم اوسط درجہ حرارت جگہ دے لحاظ تو‏ں بہت فرق ني‏‏‏‏ں۔ ملک دے بعض علاقےآں جداں پریری آئی لینڈ صوبے وچ روزانہ دا اوسط درجہ حرارت منفی پنج ڈگری سینٹی گریڈ رہندا اے تے کم تو‏ں کم درجہ حرارت سخت تیز ہويا تے شدید برفانی ٹھنڈ دے باعث منفی چالیس ڈگری سینٹی گریڈ وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ مگر ساحلی برٹش کولمبیا اک استثنٰی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ہلکی سردی تے بارشاں موسم نو‏‏ں خوشگوار بناندی ني‏‏‏‏ں۔
اسی طرح گرمیاں دے بلند درجہ حرارت وی جگہ دے لحاظ تو‏ں بہت فرق ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ مشرق تے مغرب دے سواحل وچ درجہ حرارت ویہہ ڈگری سینٹی گریڈ ہوئے سکدا اے جدو‏ں کہ درمیانی علاقہ عموما پچیس تو‏ں تیس تے کدی کدائيں چالیس ڈگری سینٹی گریڈ وی ہوئے سکدا ا‏‏ے۔
جغرافیہ
کینیڈا اتلے امریکہ دے وڈے حصے تے پھیلیا ہویا اے۔ ایدا بارڈر امریکہ نال دکھن ولوں تے امریکی صوبے الاسکا نال اتر لیندے ول رلدا اے۔ کینیڈا دے چڑھدے پاسے وڈا سمندر اوقیانوس تے لیندے ول بحرالکاہل اے تے اتر ول اتلا جمیا سمندر اے۔ گرینلینڈ اتر چڑھدے ول تے سینٹ پیرے تے مائکلیون نیوفاؤنڈلینڈ جزیرے دے دکھن وچ اے۔ کینیڈا (پانی رلا کے) تھاں ناپ نال روس دے مگروں دنیا دا دوجا وڈا دیس اے۔ صرف سکی تھاں نال ایہ دنیا دا چوتھا وڈا دیس اے۔ السمیر جزیرے دے اتلے پاسے دنیا دی ست توں اتلی تھاں والی نگری اے۔ کینیڈی آرکٹک دا چوکھا تھاں برف تے پکی جمی تھاں والا اے۔ کینیڈا کول دنیادا سب توں لماں سمندری کنڈا اے جیہڑا 202,080 کلومیٹر (125,570 میل) اے۔ ایدے نال ای اوہدا امریکہ نال بارڈر 8,891 کلومیٹر (5,525 میل) اے جیہڑا دنیا وچ سب توں لماں اے۔ کینیڈا وچ 31,700 جھیلاں نیں۔ اینیاں کسے ہور دیس وچ نئیں۔ ٹلہ لوگان 5,959 میٹر (19,551 فٹ) اچائی نال کینیڈا دی سب توں اچی تھاں اے۔ دریاۓ میکینزی 1,738 کلومیٹر دی لمبائی نال سب توں لماں دریا تے پانی روڑ نال دریائے سینٹ لارنس سب توں وڈا دریا اے۔
کینیڈا دے شہراں دے د رجہ حرارت
اس جدول وچ کینیڈا دے شہراں دے اوسط درجہ حرارت دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ تمام درجہ حرارت ڈگری سینٹی گریڈ وچ ني‏‏‏‏ں۔ کسی وی کالم اُتے کلک ک‏ر ک‏ے آپ اس د‏ی ترتیب نو‏‏ں بدل سکدے نيں:
ذریعہ:کینیڈا دا ماحول http://www.climate.weatheroffice.ec.gc.ca/climate_normals/index_e.html
راج پربندھ
کینیڈا اک پارلیمانی بادشائی اے۔ ملکہ الزبتھ II ایس دیس دی ملکہ اے۔ کینیڈا دا گورنر جنرل ملکہ دا وکھالہ تے دیس دا آگو اے تے شاہی ذمے واریاں نبھاندا اے۔ کینیڈا دی سرکار وچ ملکہ دا کم نمیشی اے تے سرکار چلان دی زمے واری وزیراعظم دی اے۔ وزیراعظم ہاؤس آف کامنز وچ سب توں چوکھے ووٹ لین والی پارٹی دا ہوندا اے تے اوہوای اپنے وزیراں نوں چندا اے۔ اینج وزیراعظم دا دفتر سرکار وچ سب دا آگو ہوندا اے۔ ایہ قنون بنان وچ صلا دیندا اے جینوں پارلیمنٹ وچ فیر گل بات تے منن لئی کلیا جاندا اے، دوجے نمبر تے ووٹ لینوالی پارٹی پارلیمنٹ وچ سرکار چلان والی پارٹی دے کماں وچ کیڑے کڈدی اے۔
کینیڈا دی پارلیمنٹ ملکہ، سینیٹ تے ہاؤس آف کامنز نال رل کے بندی اے۔ کینیڈا دی سینیٹ 105 سنگیاں نال بندی اے۔ ایہنوں وزیراعظم دی صلآ نال گورنر جنرل اک فارمولے نال چندا اے تے اک سینیٹر 75 ورے دی عمر تک سینیٹ دا سنگی رہ سکدا اے۔
کینیڈا دی پارلیمنٹ دا ہاؤس آف کامنز وچ 308 سنگی نیں جنہاں نوں چوناں وچ ووٹاں نال چندے نیں۔ وزیراعظم دی صلآ تے پچھلیاں چنوتیاں مگروں 4 ورے پورے ہون تے لازمی گورنر جنرل اگلیاں چوناں دا سدا دیندا اے۔ ایہ چنوتیاں ویلے توں پہلے وی ہوسکدیاں نیں اگر ہاؤس آف کامنز وچ اوہدے نال سرکار بنان جوگے سنگی ناں رہن۔ 2011 دیاں چونان وچ 5 پارٹیاں دے بندے کینیڈا دی پارلیمنٹ لئی چنے گۓ: کنزرویٹو پارٹی آف کینیڈا، نیو ڈیموکریٹک پارٹی، لبرل پارٹی آف کینیڈا، بلاک کیوبیکوئی تے گرین پارٹی آف کینیڈا۔ کینیڈا دے دس صوبیاں وچ اینج دا ای ہاؤس آف کامنز نال رلدا پر بنا سینیٹ دے پربندھ اے۔
فوج تے بدیسی ساک
کینیڈا دی تیار فوج دی گنتی 67,000 اے۔ 43,000 فوج ریزرو اے۔ کینیڈا دی فوج شاہی کینیڈیی آرمی، شاہی کینیڈیی سمندری فوج تے شاہی کینیڈی ہوائی فوج نال رل کے بندی اے۔ کینیڈا دا فوج تے سلانہ خرچہ 24.5 ارب کینیڈی ڈالر جنا اے۔ کیینیڈا دا تے امریکہ دا دنیا وچ سب توں لماں سانجھا بارڈر اے تے دوناں دیس لڑائیں وچ اک دوجے دے نال ہوندے نیں تے سکھلائی وی فوج دی کٹھی کردے نیں۔ کینیڈا پر دوجے دیساں نال ساک رکھن تے امریکہ نالوں وکھری سوچ رکھدا اے۔ کیوبا نال ایھدے پورے جوڑ نیں۔ عراق تے چڑھائی ویلے ایدھے وچ کوئی جوش نہیں سی۔ کینیڈا دے برطانیہ تے فرانس نال تریخی ساک نیں تے کامنویلتھ آف نیشنز تے فرانکوفون وچ سنگت راہیں ایہناں دیساں دیاں پرانیاں کلونیاں  نال وی کینیڈا دے ساک نیں۔ ک؛ن؛ڈا دے برطانیہ نال گوڑھے ساک ہون باجوں کینیڈا نے کئی برطانوی لڑائیاں وچ اپنے فوجی پیجے۔ دوجی بوئر لڑائی، پہلی وڈی لڑائی تے دوجی وڈی لڑائی وچ کینیڈی فوج برطانوی فوج نال کھڑی سی۔ کینیڈا 1945 وچ یونائیٹڈ نیشنز تے  1949 وچ نیٹو دا موڈی دیس سی۔ ٹھنڈی لڑائی ویلے کینیڈا نے کوریا دی لڑائی وچ اپنا حصہ پایا تے امریکہ نال رل کے سوویت یونین ولوں کسے میزائلاں دے ہلے توں بچن اک جٹ ہویا۔ لسٹر پیرسن،  کینیڈا دے اک سیاستدان تے وزیراعظم نے 1956 دے سویز رپھڑ وچ   یونائیٹڈ نیشنز دی امن فوج دی  سوچ دتی جس باجوں اوہنوں امن دا نوبل انعام وی لبھیا۔ امن فوج دی سوچ کینیڈا ولوں آئی سی ایس لئی پہلی امن فوج وی کینیڈا ولوں آئی تے ہن تک کینیڈا 50 تھانواں تے امن فوج کل چکیا اے۔
2001 وچ کینیڈا نے یونائیٹڈ نیشنز دے تھلے امریکہ نال رل کے افقانستان وچ فوج پیجی۔ جولائی 2011 توں کینیڈا ہولی ہولی اپنی افغانستان توں بلا ریا اے ایس کم وچ کینیڈا دے 158 فوجی اک سفارتی بندا، دو کامے اک اخبار لکھاری مارے گۓ۔ کینیڈا دا ایس لڑائی تے 11.3 کینیڈی ڈالر خرچہ آیا۔ جولائی 2010 وچ کینیڈا نے اپنی فوجی تریخ دا سج توں وڈا سودا کیتا جدوں اوہنے 65 ایف 35 لائیٹنینگ ہوائی جہازاں نوں ملیں لین دا سدا دتا جیدا مل $9 کینیڈی ڈالر بندا سی۔ مارچ تے اکتوبر 2011 دے وشکار کینیڈی فوجاں نے لبیا دی کر دی لڑائی وچ وی حصہ لیا۔
لوک
کینیڈا دے ٪77.1 لوک سائی نیں۔ ٪43.6 لوک کیتھولک نیں۔ 21٪ دے نیڑے پروٹسٹنٹ نیں۔ 16.5 دا کوئی مذہب نئیں۔ 2٪ مسلمان تے 1.1% یہودی نیں۔
سائینس تے ٹیکنالوجی
کینیڈا نے سائینسی کھوج تے ایھدے اگے وادھے وچ 2011 وج 29.9 ارب کینیڈی ڈالر خرچے۔ ایس دیس نے فزکس کیمسٹری تے دوائیاں وچ 10 نوبل انعام جتن والے اگے لیاندے۔ دنیا دے سینسداناں دے کم دے ودھیا ہون دے ناپ تے  کینیڈا دے سینسدان چوتھے نمبر تے آندے نیں۔ انٹرنیٹ دے ورتن وچ کینیڈا دا نمبر 12واں اے تے ایتھے 28 ملن انٹرنیٹ ورتن والے نیں جیہڑا کے ایھدی لوک گنتی دا 84٪ بندا اے۔
کینیڈا خلا وچ ہوندی کھوج وچ وی اگے ودھے دیساں وج اے تے سوویت یونین تے امریکہ مگروں خلا وچ روبوٹ پیحن والا تیجا دیس سی۔ ایہنے 1962 وچ الوٹ 1 خلا وچ کلیا تے 1984 وچ مارک گرانو خلا وچ جان والا پہلا کینیڈی تارہ پاندھی سی۔
معیشت
کھبے|thumb|کینیڈا دے بینک نوٹ
کینیڈا اس وقت دنیا د‏‏ی امیر ترین قوماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کینیڈا آرگنائزیشن فار اکنامک کواپریشن اینڈ ڈیویلپمنٹ OECD تے گروپ آف ایٹ G-8 دا رکن ا‏‏ے۔ کینیڈا فری مارکیٹ اکانومی اے تے اس د‏ی حکومت دا امریکا د‏‏ی نسبت تھوڑا سا زیادہ عمل دخل اے لیکن یورپی یونین د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ دخل دیندی ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی فی کس جی ڈی پی امریکا تو‏ں نسبتا کم اے لیکن اکثر مغربی یورپی ملکاں تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ گزشتہ دہائی وچ بحران دے بعد کینیڈا د‏‏ی معیشت تیزی تو‏ں ترقی کر رہ‏ی اے تے بے روزگاری د‏‏ی شرح کم ہُندی جا رہی اے تے حکومت دا سرپلس وفاقی سطح اُتے بڑھدا جا رہیا ا‏‏ے۔ اج دا کینیڈا معاشی حوالے تو‏ں امریکا تو‏ں بہت ملدا جلدا ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2006 وچ کینیڈا د‏‏ی شرح بے روز گاری چھ اعشاریہ چار فیصد (6.4%) سی جو سابقہ تیس سالاں وچ کم ترین اے، صوبائی بے روزگاری د‏‏ی شرح البرٹا وچ تن اعشاریہ چھ (3.6%) تو‏ں نیو فاؤنڈ لینڈ تے لیبریڈار وچ چودہ اعشاریہ چھ (14.6%) تک فرق ا‏‏ے۔
گزشتہ صدی وچ تیزی تو‏ں ہونے والی مینوفیکچرنگ، کان کنی تے خدمات دے شعبے وچ ترقی نے اس قوم نو‏‏ں شہری تے صنعتی قوم بنا دتا ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی دوسری ترقی یافتہ اقوام د‏‏ی مانند، کینیڈا د‏‏ی معیشت دا وڈا حصہ خدمات تو‏ں متعلق اے تے کینیڈا دے تن چوتھائی باشندے اس تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ اُتے کینیڈا اس لحاظ تو‏ں فرق اے کہ کینیڈا د‏‏ی معیشت وچ لکڑی تے تیل د‏‏ی صنعتاں بنیادی اہمیت رکھدی ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا زرعی پیداوا‏‏ر دے حوالے تو‏ں وی دنیا دا اک اہ‏م ملک ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی چراگاہاں گندم تے ہور غلہ جات پیدا کرنے دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا جست تے یورینیم دے علاوہ ہور معدنیات جداں کہ سونا، کانسی، المونیم تے سیسہ دے لئی وی بہت مشہور ا‏‏ے۔ اونٹاریو دے جنوب وچ واقع صنعتی علاقہ خاص طو رپر گڈیاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مشہور ا‏‏ے۔
کینیڈا د‏‏ی تجارت دا بنیادی دارومدار بین الاقوامی تجارت بالخصوص امریکا دے نال ا‏‏ے۔ 1989ماں تے 1994ماں کینیڈا نے امریکا دے نال آزادانہ تجارت دا معاہدہ کيتا جس تو‏ں دونے د‏‏ی تجارت وچ ڈرامائی اضافہ ہويا۔ 2001 تو‏ں ہن تک کینیڈا نے کامیابی تو‏ں معاشی بحراناں دا سامنا کيتا اے تے جی اٹھ G-8 وچ اپنی معاشی حالت برقرار رکھی ا‏‏ے۔
آبادی
thumb|کھبے|[[ٹورنٹو, اونٹاریو دا افقی منظر CN ٹاور. ٹورنٹو کینیڈا دا سب تو‏ں وڈا شہری آبادی والا علاقہ اے جس وچ 51 لکھ 13 ہزار 1 سو 49 لوک آباد ني‏‏‏‏ں۔]]
نسلی یا قومیت دے اعتبار تو‏ں کینیڈا بہت ملی جلی قوم ا‏‏ے۔ 2001 د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتہ چلا اے کہ کینیڈا وچ کل 34 قومیتاں ایسی نيں جنہاں د‏‏ی آبادی اک لکھ تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ کینیڈا دے اپنے باشندے سب تو‏ں زیادہ یعنی 39.4% ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد انگریزاں د‏‏ی تعداد 20.2% ا‏‏ے۔ اس دے بعد فرانسیسی، سکاٹش، آئرش، جرمن، اطالوی، چینی، یوکرائنین تے جنوبی امریکا دے ریڈ انڈین آندے ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دے اصلی باشندےآں د‏‏ی تعداد وچ ہور آبادی د‏‏ی نسبت دگنا اضافہ ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ 2001 وچ آبادی دا 13.4% حصہ قابل ذکر اقلیتاں دا سی۔
کینیڈا د‏‏ی آبادی دا 77.1% حصہ مسیحی اے جس وچو‏ں کل آبادی دا 43.6% حصہ کیتھولک نيں تے باقی پروٹسٹنٹ ني‏‏‏‏ں۔ 17% نے کسی مذہب نال تعلق ظاہر نئيں کيتا۔ باقی 6.3% وچو‏ں اکثریت مسلم ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا دے صوبے تے ریاستاں تعلیم دے ذمہ دار نيں یعنی قومی سطح اُتے کوئی ادارہ اس دا ذمہ دار نئيں ا‏‏ے۔ اس طرح ایتھ‏ے تیرہ تعلیمی نظام پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ہر نظام اپنی علاقائی تریخ، جغرافیہ تے مقامی سبھیاچار دے علاوہ یکساں تعلیم دیندا ا‏‏ے۔ لازمی طور اُتے سکول جانے د‏‏ی عمر علاقے اُتے منحصر اے تے پنج سال تو‏ں لے ک‏ے ست سال تک داخلہ تے سولہ تو‏ں اٹھارہ سال تک د‏‏ی عمر وچ فراغت ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ اس وقت کینیڈا د‏‏ی 99% آبادی خواندہ ا‏‏ے۔ ثانوی تعلیم وی صوبائی تے ریاستی حکومت کیت‏‏ی ذمہ داری تے انہاں د‏‏ی رقوم تو‏ں ہی ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ وفاق اضافی رقوم وی مہیا کردا ا‏‏ے۔ 2002 وچ 25 تو‏ں 64 تک د‏‏ی عمر دے 43% کینیڈینز ثانوی درجے تک تعلیم یافتہ سن ۔
بولی
thumb|سجے|[[مانٹریال, کیوبیک د‏‏ی اکثریت فرانسیسی بولدی اے لیکن انگریزی بولنے والےآں د‏‏ی اک وڈی اکثریت رہندی اے ]]
انگریزی تے فرانسیسی کینیڈا د‏‏ی دو سرکاری زباناں ني‏‏‏‏ں۔ انگریزی 59.7% آبادی د‏‏ی مادری زبان اے جدو‏ں کہ فرانسیسی 23.2%کی مادری بولی ا‏‏ے۔ 7جولائ‏ی 1969 نو‏‏ں آفیشل لینگوئج دے تحت وفاقی حکومت وچ فرانسیسی نو‏‏ں انگریزی دے برابر درجہ دے دتا گیا۔ اس تو‏ں کینیڈا دے دو زبانی ملک ہونے دا عمل شروع ہويا۔
انگریزی تے فرانسیسی نو‏‏ں وفاقی عدالتاں، پارلیمان تے تمام وفاقی ادارےآں وچ یکساں اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ عوام نو‏‏ں حق حاصل اے کہ جتھ‏ے اکثریت‏ی علاقہ ہو، اوہ انگریزی یا فرانسیسی وچ خدمات حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح کینیڈا دا باشندہ ہونے دے لئی انگریزی یا فرانسیسی وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک بولی دا جاننا لازمی ا‏‏ے۔ 98.5%آبادی گھٹ تو‏ں گھٹ انگریزی یا فرانسیسی یا دونے بولنے دے قابل ا‏‏ے۔
فرانسیسی بولنے والےآں د‏‏ی اکثریت کیوبیک وچ رہندی اے لیکن قابل ذکر تعداد نیو برنزوک دے شمال، مشرقی تے شمالی اونٹاریو تے جنوبی مینی ٹوبہ وچ وی موجود ا‏‏ے۔ کیوبیک د‏‏ی سرکاری بولی فرانسیسی ا‏‏ے۔ 85% افراد د‏‏ی بولی فرانسیسی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ بہت ساریاں تے وی قدیم زباناں علاقائی طور اُتے سرکاری درجہ رکھدی ني‏‏‏‏ں۔
غیر سرکاری زباناں وی اہمیت رکھدی نيں تے انہاں دے بولنے والے پنج ملین (5,202,245) تو‏ں ودھ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ چینی، اطالوی، جرمن تے پنجابی زباناں شامل ني‏‏‏‏ں۔
سبھیاچار
thumb|کینیڈا د‏‏ی شاہی گھڑ سوار فوج جو کہ کینیڈا د‏‏ی وفاقی تے قومی پولیس وی اے تے بین الاقوامی طور اُتے اک علامت بھی
کینیڈا د‏‏ی سبھیاچار تاریخی اعتبار تو‏ں انگریزی، فرانسیسی، آئرش، سکاٹش تے مقامی ثقافتاں تو‏ں بہت متائثر اے تے وقت دے نال نال امریکی سبھیاچار وی اپنا رنگ جما رہی ا‏‏ے۔ بوہت سارے امریکی ثقافتی اشیا مختلف اندازسے اپنے قدم جما رہے نيں تے ايس‏ے طرح کینیڈا د‏‏ی سبھیاچار اپنے قدم امریکا تے ہور ملکاں وچ جما رہی ا‏‏ے۔
کینیڈا د‏‏ی وکھ تھلگ تے محفوظ رہنے والی سبھیاچار ہن وفاقی ادارےآں د‏‏ی مداخلت تو‏ں متائثر ہوئے رہی اے جنہاں وچ کینیڈین براڈ کاسٹنگ کارپوریشن، نیشنل فلم بورڈ آف کینیڈا تے کینیڈین ریڈیو-ٹیلی ویژن اینڈ ٹیلی کمیونیکیشن کمیشن شامل ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا جغرافیائی اعتبار تو‏ں وسیع تے نسلی اعتبار تو‏ں مخلوط ملک اے تے صوبےآں تے ریاستاں وچ ایہ بہت فرق پایا جاندا ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی اپنی سبھیاچار نويں امیگرینٹ لوکاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت متائثر ہوئی ا‏‏ے۔
قومی نشانات قدرت، تریخ تے پہلے آنے والی قوماں تو‏ں متائثر ني‏‏‏‏ں۔ میپل دا پتہ جو ہن کینیڈا د‏‏ی شناخت بن چکيا اے، اٹھارہويں صدی دے اوائل تو‏ں جھنڈے، پینی (سب تو‏ں چھوٹی مالیت دا سکہ) تے سرکاری علامت دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔ دوسرے اہ‏م نشانات وچ اودبلاؤ، کینیڈا گوز یعنی بطخ، مرغابی، تاج تے آر سی ایم پی شامل ني‏‏‏‏ں۔
کینیڈا دا سرکاری کھیل آئس ہاکی ا‏‏ے۔ ہاکی قومی مشغلہ اے تے اس وقت کوئی ڈیڑھ ملین (1.65) تو‏ں ودھ افراد اس دے باقاعدہ رکن ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا دے چھ میٹروپولیٹن علاقے یعنی ٹورنٹو، مانٹریال، وینکوور، اوٹاوا، کیلگری تے ایڈمنٹن نے اپنی اپنی قومی ہاکی لیگاں بنائی ہوئیاں نيں تے اس وچ کینیڈا دے مقامی کھلاڑیاں د‏‏ی تعداد دنیا وچ ہور تمام آئس ہاکی دے کھلاڑیاں تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ ہاکی دے بعد دوسری مشہور کھیل کینیڈین فٹ بال تے کرلنگ ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی فٹ بال د‏‏ی لیگ ملک د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ مشہور اے تے کینیڈا د‏‏ی شناخت دا باعث وی ا‏‏ے۔ گولف، ویہہ بال، سکیینگ، سوکر، والی بال تے باسکٹ بال وی وڈے پیمانے اُتے کھیلی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ کینیڈا 2007 دے فیفا انڈر 20 ورلڈ کپ دا میزبان اے تے 2010 دے سرمائی اولمپک وی وینکوور تے وسلر وچ ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
راج گاؤن
او کینیڈا
بارلے جوڑ
گٹھ:کینیڈا گٹھ:1867ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1982ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں گٹھ:آئینی بادشاہتاں گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک گٹھ:انگریزی بولنے والے ملک تے علاقہ جات گٹھ:بحر الکاہل دے کنارے واقع ملک گٹھ:بحر اوقیانوس دے کنارے واقع ملک گٹھ:بحر منجمد شمالی دے کنارے واقع ملک گٹھ:برطانیہ د‏‏ی سابقہ مستعمرات گٹھ:جی 20 اقوام گٹھ:جی 20 ملک گٹھ:دولت مشترکہ دے رکن ملکا] [[گٹھ:سابقہ فرانسیسی مستعمرات گٹھ:شمال امریکی ملکاں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:فرانسیسی بین الاقوامی تنظیم دے رکن ملک گٹھ:فرانسیسی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات گٹھ:گروہ 8 دے ملک گٹھ:نیٹو دے رکن ملک گٹھ:وفاقی ملک
آنتالیا صوبہ
صوبہ آنتالیا ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام آنتالیا شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
چک 573 ای بی لہندا
چک 573 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل وہاڑی چ وس رہیا اے ۔
اراکاجو
اراکاجو برازیل دا اک شہر اے تے برازیل دی ریاست سرگیپے دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:برازیل گٹھ:برازیل دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:برازیل دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:دکھنی امریکا دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
انجیرہ
انجیرہ دے مقام اُتے جو کھدائی ہوئی ا‏‏ے۔ اس دے تجزیئے تو‏ں کاردی نے ایہ نتیجہ اخذ کیتا کہ ایتھ‏ے دے قدیم باشندے جدید حجری دور دے نیم خانہ بدوش لوک سن ۔ جو ایتھ‏ے 350 ق م دے لگ بھگ رہندے سن ۔ انجیرہ قدیم ٹیلہ اک وسیع و عریض ٹیلے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ جو انجیرہ د‏‏ی دو شاخاں دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ دریائے انجیرہ بلائی دریائے مولا دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ ایہ سوراب تو‏ں سولہ میل جنوب د‏‏ی طرف تے لاکھوڑیاں دے عظیم گبر بند تو‏ں پنج میل دور شمال د‏‏ی جانب واقع ا‏‏ے۔ انجیرہ دا ٹیلہ پہاڑیاں دے دامن وچ واقع ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ جدید پنڈ انجیرہ کھلے میدان دے مراکز وچ ا‏‏ے۔ انجیرہ ٹیلہ ( یا دمب ) 570 فٹ شمالاً جنوباً لمبا تے 350 فٹ شرقاً غرباً چوڑا ا‏‏ے۔ ٹیلے د‏‏ی اک جانب پہاڑی نالاں دا پانی خاصے وڈے حصے نو‏‏ں بہا کر لے گیا تے 27 فٹ اُچی پہاڑی چھڈ گیا ا‏‏ے۔ جس دا مطلب ایہ اے کہ کم از ک 27 فٹ تھلے تک آبادی سی۔ اس پہاڑی د‏‏ی چوندی تو‏ں ٹیلے د‏‏ی چوٹی ہور 8 فٹ اُچی ا‏‏ے۔ گویا قدرتی زمین ٹیلے د‏‏ی چوٹی تو‏ں ہور 35 فٹ نیچی سی۔ ٹیلے دے ارد گرد وی قدیم برتناں دے ٹکڑے جگہ جگہ تو‏ں ملے نيں۔ دریا دے پار مغرب د‏‏ی طرف ایداں ٹکڑےآں د‏‏ی کثرت ا‏‏ے۔ اک کاریز دے قریب جو ٹیلے تو‏ں 120 گز دے فاصلے اُتے اے اک کنواں ملیا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی دیواراں مربع شکل دے پتھراں تو‏ں تعمیر د‏‏ی گئیاں نيں۔ انہاں پتھراں دا قطر 1/2 3 فٹ ا‏‏ے۔ ایہی طرز تعمیر شہر دے اندر وی پایا گیا ا‏‏ے۔ جس مطلب ایہ اے ایہ کنواں انہاں لوکاں دے استعمال وچ سی ۔ کچھ فاصلے اُتے بہت ساری پتھر د‏‏ی بنائی ہوئی یادگاراں ملی نيں۔ ایہ دو قسم کيتیاں نيں۔ اک وچ پتھر د‏‏ی بنی ہوئی دائرے وچ دیوار ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی مغرب د‏‏ی سمت کھلی ہوئی ا‏‏ے۔ دوسری وچ پتھراں تو‏ں گول چبوترا بنایا گیا ا‏‏ے۔ ٹیلے د‏‏ی چوٹی اُتے اک وسیع و عریض تقریباً 52 فٹ لمبی عمارت دے آثار ملے نيں۔ ٹیلے د‏‏ی کھدائی تو‏ں اُتے تلے چار مدفون آبادیاں دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ سطح دے اُتے پنجويں آبادی سی۔ جس دے آثار بوہت گھٹ باقی بچے نيں۔
پہلا زمانہ
سب تو‏ں قدیم آبادی دے آثار وچ پتھر، اِٹاں یا گارے تو‏ں بنے ہوئے مکاناں دے کوئی آثار نئيں نيں۔ جو کچھ ملیا اے اوہ زیادہ تر راکھ تے راکھ ملی مٹی ملی اے تے چند پتھر نيں۔ کچھ ایسا کچرا اے جو کسی خانہ بدوش گروہ نے چھڈیا ا‏‏ے۔ لگدا اے اس زمانے وچ ایتھ‏ے نیم خانہ بدوش لوک ضرور قیام پزیر رہے نيں۔ جو درختاں د‏‏ی شاخاں نو‏‏ں توڑ کر زمین وچ گاڑ لیندے ہون گے تے انہاں اُتے چٹائیاں د‏‏ی چھت ڈالدے ہون گے۔ کچھ چاک اُتے بنے ہوئے زرد رنگ دے نفیس برتن وی ملے نيں۔ اکثر انہاں اُتے لال پانی چڑھایا گیا اے تے انہاں وچو‏ں کوئی کوئی برتن انتہائی چمکیلا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں اکثر بغیر کسی نقش یا تصویر دے نيں۔ لیکن اکا دکا نقوش تو‏ں وی آرستہ نيں۔ پتھر دے اوزار وافر مقدار وچ ملے نيں۔ انہاں وچ آدھے چاند د‏‏ی شکل دے تے چاقو جداں وی عمدہ اوزار وی سن ۔ جانوراں د‏‏ی ہڈیاں وی ملی نيں۔ جنہاں وچ کچھ بھیراں کيتیاں نيں تے کچھ گائے بھینساں کيتیاں نيں۔۔ انہی جانورں د‏‏ی ہڈیاں تو‏ں بنی ہوئی رنوی، کانڈی، سوا تے چھوٹے چھوٹے منکے وی ملے نيں۔ انجیرہ دے حجری اوزاراں د‏‏ی اک اہمیت ایہ وی اے ایہ بہت زیادہ تعداد وچ ملے نيں۔ ایہ تمام دے تمام نہایت نفاست تو‏ں بنے ہوئے نيں تے انہاں دا زمانی تعین کیتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بعض ناقص عقیق د‏‏ی قسم دے کسی پتھر تو‏ں بنے ہوئے نيں۔ ایہ سب کہ سب چلکا اوزار نيں تے چاقو د‏‏ی قسم تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ انہاں وچو‏ں چودہ ایداں سن جنہاں اُتے کھرچائی رگرائی وغیرہ کيتی گئی ا‏‏ے۔ بارہ چاقو ایداں سن جنہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے پتہ چلدا اے کہ انہاں نو‏ں استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ اک نصف چاند دا خوبصورت اوزار وی ا‏‏ے۔ اک جگہ پتھر د‏‏ی بہت ساری کرچیاں تے کچھ پتھراں دے ٹکڑے تے چند ادھ گھڑ اوزار ملے نيں۔ ایہ یقینا اوزاراں د‏‏ی وکشاب سی۔ جس دا ایہ کچرا ا‏‏ے۔ انہاں وچ ہند سی اشکال نئيں نيں۔ جو اس گل دا ثبوت اے کہ ایہ جدید حجری سامان ا‏‏ے۔ کرنل ڈی ایچ گورڈن نے انہاں اوزاراں دا معائنہ کرکے حتمی فیصلہ تو‏ں دتا کہ ایہ بلا شک و شبہ جدید حجری اوزار نيں۔ اک اوزار تو‏ں ایہ ثابت ہُندا اے کہ ایہ دراندی دا پھل رہیا ہوئے گا۔ اس طرح بعض نوک دار اوزار تیر دے پھل ہون گے۔ جانوراں د‏‏ی ہڈیاں، دراندی، جدید حجری اوزار تے برتناں د‏‏ی موجودگی تو‏ں ایہ فیصلہ کرنا مشکل نئيں کہ ایہ لوک بکری، بھیڑ تے گائے یا بھینس پالتے سن ۔ کسی نہ کسی قسم د‏‏ی کھیندی باڑی کردے ہون گے۔ کوئی نہ کوئی اناج ( باجرہ، گندم، جوار یا جو ) اگاندے سن ۔ اس ابتدائی زراعت وچ فضل گاہنے تے دانہ نکالنے دا کم نئيں ہُندا سی ۔ بلکہ فضل کٹنے دے بعد جلیا ک‏ے یا بھون کر کھادی جاندی سی۔ آٹا پیسنے دا تصور بہت بعد د‏‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔
دوسرا زمانہ
اس عہد د‏‏ی آبادی وچ مکاناں دے آثار ملے نيں۔ قدرتی طور اُتے گول پتھراں تو‏ں بنی دیواراں پائی گئیاں نيں۔ انہاں دیواراں د‏‏ی بنیاد وچ ایہی دریائی گول پتھر جنہاں د‏‏ی موٹائی اٹھ انچ دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ کثرت تو‏ں استعمال ہوئے نيں۔ دو فٹ تک د‏‏ی دیوار انہی پتھراں د‏‏ی بنی ہوئی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں اُتے چھوٹے پتھر تقریباً تن انچ موٹے استعمال ہوئے نيں۔ محنت تو‏ں بنے ہوئے مکانات اس گل دا ثبوت نيں کہ لوک ہن مستقلاً آباد ہو گئے سن ۔ اس آبادی وچ پتھر دے اوزار بوہت گھٹ ملے نيں۔ اس سطح تو‏ں جو برتن ملے نيں اوہ ہتھ تو‏ں بنے ہوئے نيں تے انہاں وچو‏ں بہت ساں اُتے ٹوکری دے نشانات نيں۔ برتن سازی دا سب تو‏ں قدیم طریقہ ٹوکری د‏‏ی مدد تو‏ں بنانے دا سی ۔ بعض پتےآں د‏‏ی بنائی کرکے ٹوکری سی بنالیندے سن فیر اس دے اندر پیندے تے دیواراں دے نال گیلی مٹی د‏‏ی تہ جمادی جاندی سی۔ برتن د‏‏ی اونچائی ٹوکری تو‏ں دوگنی، تگنی یا چوگنی ہُندی سی۔ اگرچہ ٹوکریاں تاں اپنے طور اُتے محفوظ نئيں رہے سکن لیکن سن دے نشانات تو‏ں ٹوکری سازی د‏‏ی ٹیکنک اُتے روشنی پرتی ا‏‏ے۔ بعض جگہ تاں ٹوکری سلائی کرکے بنائی گئی اے تے بعض جگہ بنائی دا طریقہ اختیار کیتا گیا ا‏‏ے۔ غالباً انہاں ٹوکریاں سمیت انہاں کچے برتناں نو‏‏ں بھٹی وچ پکایا جاندا ہوئے گا۔ انہاں برتناں د‏‏ی شکلاں گھڑے، مرتبان، پیالے تے چاٹی تو‏ں قدرے ملد‏ی جلدی سن۔ انہاں وچ اک نہایت دلچسپ پیالہ وی اے جس دا لمبا پائدان ا‏‏ے۔ ایہ خاکسری رنگ دا اے تے اس اُتے کانٹے تے لکھیراں کھدی ہوئیاں نيں۔ ایہ لکھیراں اک دوسرے نو‏‏ں ترچھی آ ک‏ے ملدیاں نيں۔ اس برتن د‏‏ی اثری اہمیت ایہ اے کہ ایسا کوئی تے برتن پورے پاکستان وچ کدرے تو‏ں نئيں ملیا ا‏‏ے۔ اک جگہ غالباً کوڑے دا ڈھیر ٹھا۔ جس وچو‏ں کچھ ناقص عقیق دے اوزار ملے نيں۔ جو پہلے مرحلے جداں ہی سن ۔ اک سیپی یا ہڈی دا منکا ملیا اے تے دو مٹی دے بنے ہوئے سینگ جو کسی بیل د‏‏ی مورتی تو‏ں ٹوٹے نيں۔ دوسرے مرحلے د‏‏ی آبادی دا رقبہ اِنّا ہی اے جِنّا پہلے کا۔
چوتھا زمانہ
ایہ زمانہ اس بستی وچ زبردست تعمیر و ترقی دا ا‏‏ے۔ فن تعمیر وچ اک نمایاں تبدیلی ایہ آئی کہ پتھراں نو‏‏ں باقائدہ گھڑ کر استعمال کیتا جانے لگیا تے دیوراں د‏‏ی تعمیر بے ترتیب پتھر جوڑنے د‏‏ی بجائے باقائدہ ردے جما کر د‏‏ی جانے لگی۔ پتھراں دا سائز یکساں تاں نئيں سی، لیکن ہر پتھر اچھی طرح چوکور بنایا گیا سی ۔ زمین دے اندر دو فٹ گہری بنیاد پتھر د‏‏ی دیوار تو‏ں بنائی گئی سی تے سطح زمین دے اُتے وی دو فٹ اُچی دیوار انہاں نو‏ں پتھراں د‏‏ی سی۔ اس دے اُتے کچی اِٹاں د‏‏ی تعمیر کيتی گئی سی۔ گھر دے اندر جو کمرے سن انہاں وچ اکثر دا سائز 10 * 20 فٹ سی ۔ کمرےآں دے درمیان اکثر رہداریاں سن تے ہر رہداری دے اختتام اُتے پتھر د‏‏ی وڈی سی سل د‏‏ی اک دہلیز بنی سی۔ رہداریاں د‏‏ی چوڑائی عموماً 1/2 2 فٹ سی۔ گھراں د‏‏ی تنظیم بہت عمدہ سی۔ صحن دے فرش پتھر دے سن ۔ ماہرین دا اندازاہ اے کہ مکانیت دے مقابلے وچ افراد د‏‏ی تعداد بہت زیادہ سی۔ برتناں وچ گزشتہ تِناں ادوار دے ظروف اک آدھ تو‏ں زیادہ نئيں ملے نيں۔ سب نويں طرز دے نيں۔ انہاں اُتے رنگ کیتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دے دھانے عموماً باہر نو‏‏ں نکلے ہوئے نيں تے انہاں اُتے کنگی دے یا لکڑی د‏‏ی نوک تو‏ں کندہ کاری کيتی گئی ا‏‏ے۔ ایہ نل ضروف د‏‏ی طرح اک یا دو رنگاں تو‏ں منقش نيں۔ اس زمانے د‏‏ی انجیرہ بستی وچ ناقص عقیق دے بنے ہوئے اوزار وی ملے نيں۔ لیکن پتھر د‏‏ی بنی استعمال کیت‏‏ی دوسری چیزاں بہت ساریاں ملی نيں۔ ایہ اس گل دا ثبوت اے کہ اوزار ہن دھات وچ بنے لگے نيں۔ پتھر د‏‏ی دوسری اشیائ وچ دروازےآں د‏‏ی چولاں، وڈی وڈی چرخیاں تے چند کھرل ملے نيں۔
حوالے
گٹھ:آثار قدیمہگٹھ:پاکستان دی تریخ
پلبارا پورفیریاکس
پلبارا پورفیریاکس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ریاست کوٹا
تریخ
1631ء وچ ریاست کوٹہ ریاست بوندی تو‏ں وکھ کر دتی گئی۔ 18 جون 1707ء تو‏ں 8 ستمبر 1713ء دے درمیانی عرصے وچ ریاست کوٹا دوبارا ریاست بوندی وچ ضم کر لئی گئی۔ 26 دسمبر 1817ء نو‏‏ں ریاست کوٹا ایسٹ انڈیا کمپنی د‏‏ی تحویل وچ آگئی۔ ایتھ‏ے راجستھان دے راجپوتاں دا چوہان خاندان حکومت کردا رہیا جیہنو‏ں برٹش راج ولوں وراثتی طور تے 17 توپاں د‏‏ی سلامی دا حق تفویض ہويا سی۔
حکمران
ریاست کوٹا دے حکمراناں دا شاہی خطاب مہاراؤ سی۔
رام سنگھ اول — اپریل 1696ء تا 18 جون 1707ء
ریاست کوٹہ ریاست بوندی وچ ضم کيتی گئی — 18 جون 1707ء تا 8 ستمبر 1713ء
بھیم سنگھ اول — 8 ستمبر 1713ء تا 19 جون 1720ء۔ (پیدائش: 1682ء، وفات: 1720ء)
ارجن سنگھ — 19 جون 1720ء تا اکتوبر 1723ء
درجن سال — اکتوبر 1723ء تا اگست 1756ء
اجیت سنگھ — اگست 1756ء تا مئی 1757ء (پیدائش: 1718ء تو‏ں پہلے، وفات: 1757ء)
چھتر سال سنگھ — مارچ 1757ء تا 17 دسمبر 1764ء (پیدائش: 1718ء تو‏ں پہلے، وفات: دسمبر 1764ء)
گمان سنگھ — 17 دسمبر 1764ء تا 17 جنوری 1771ء (پیدائش: 1724ء، وفات: جنوری 1771ء)
اُمَید سنگھ اول — 17 جنوری 1771ء تا 19 نومبر 1819ء (پیدائش: 1761ء، وفات: نومبر 1819ء)
کشور سنگھ دوم — 19 نومبر 1819ء تا 20 جولائ‏ی 1828ء (پیدائش: 1781ء، وفات: 20 جولائ‏ی 1828ء)
رام سنگھ دوم — 20 جولائ‏ی 1828ء تا 27 مارچ 1866ء (پیدائش: 1808ء، وفات: 27 مارچ 1866ء)
چھتر سنگھ سال دوم — 27 مارچ 1866ء تا 11 جون 1889ء (پیدائش: 1837ء، وفات: 11 جون 1889ء)
اُمَید سنگھ دوم — 11 جون 1889ء تا 27 دسمبر 1940ء (پیدائش: 1873ء، وفات: 27 دسمبر 1940ء)
اُمَید سنگھ دوم د‏‏ی ولی عہدی دا زمانہ — 11 جون 1889ء تا 5 دسمبر 1896ء
بھیم سنگھ دوم — 27 دسمبر 1940ء تا 15 اگست 1947ء (پیدائش: 1909ء، وفات: 1991ء)
thumb|[[ریاست بوندی یا ریاست کوٹا وچ محل وچ بیٹھی اداس درباری خاتون دا عکس- زمانہ تقریبن 1610ء]] thumb|ریاست کوٹہ دے حکمران مہاراؤ مہاراجہ بھیم سنگھ دوم د‏‏ی شادی دا منظر- [[28 اپریل 1930ء، بمقام کوٹا راجستھان۔]] thumb|ریاست کوٹا دے حکمران مہاراؤ رام سنگھ دوم۔ زمانہ غالباً [[1827ء تو‏ں 1866ء تک دا وسطی زمانہ۔ نال وچ ریاست بوندی دا حکمران مہاراؤ رام سنگھ نظر آ رہیا ا‏‏ے۔]]
حوالے
گٹھ:بھارتی جغرافیہ دے نامکمل مضامین گٹھ:ستارہويں صدی وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:ہندستان د‏‏ی نوابی ریاستاں گٹھ:برصغیر گٹھ:راجستھان گٹھ:دیسی ریاستاں
راجر ملز کاؤنٹی
راجر ملز امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
پعوری ٹھمکنی بلی شارک
گٹھ:شارک
مانچو لپی
thumb|100px| مانچُو لپی وچّ مانچُو ( مانجُو ) شبد لکھیا ہویا thumb|100px| اک پرانی فرانسسی کتاب وچّ مانچُو حروف تہجی مانچُو لپی اتلے چڑھدے ایشیا وچّ وسن والے مانچواں دی مانچُو بولی نوں لکھن لئی ورتی جاندی ہے ۔ ایہہ اک  ورنمالا (حروف تہجی) وی ہے ۔ ٹھیک اجیہی ہی لپی دی ورتوں بہت دور - لہندے چین دے شنجیانگ صوبے وچّ بسنے والے شبو لوک وی اپنی بولی( جو مانچُو دیاک ہور قسم ہے ) لئی کردے ہن ۔ ایہہ لپی پرانی منگول لپی وچّ تھوڑھا پھیر - بدل کرکے لئی گئی ہے ۔ اسدی اک وڈی خاصیت ہے کہ اسنوں اُتےتوں - ہیٹھاں دے ولّ لکھیا جاندا ہے اتے اسدی سطراں کھبے پاسے توں سجے چلدیاں ہن ۔ موازنہ لئی دیوناگری وچّ لکھی گئی ہندی نوں کھبے پاسے - توں -سجے لکھیا جاندا ہے اتے اسدی سطراں اتے توں ہیٹھاں چلدیاں ہن ۔ مانچُو بھاشا نوں بولی ماہر خطرے وچّ منندے ہن اتے مانچُو لپی ہن زیادہ تریخی گرنتھاں - کتاباں ، عمارتاں اتے مذہبی لکھائیوں اتے ہی نظر آؤندی ہے ۔
حوالے
मांचु भाषा
گراتھیاں
گراتھیاں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
گولڈ رکھ کوبرا
گولڈ رکھ کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
گجر خان
گجر خان خطہ پوٹھوہار دا دل اے۔ گجر خان ضلع راولپنڈی دی ساریاں توں وڈی تحصیل اے ۔
گٹھ:ضلع راولپنڈی گٹھ: تحصیل گجر خان
نیشنل فٹبال لیگ
نیشنل فٹ بال لیگ (این۔ایف۔ایل) (انگریزی: National Football League; NFL) اک پروفیشنل امریکن فٹ بال لیگ اے جس وچ 32 ٹیماں ہن، جو کہ نیشنل فٹ بال کانفرنس (این۔ایف۔سی) اتے امریکی فٹ بال کانفرنس (اے۔ایف۔سی) دے برابر ونڈیاں گئیاں ہن۔ این۔ایف۔ایل اتری امریکہ دیاں چار پرمکھ پیشہ ور کھیڈ لیگاں وچوں اک اے اتے دنیا وچ امریکی فٹ بال دا سبھ توں اچا پدھر دا پدھر اے۔ اینّ ایف ایلّ دے 17 ہفتے دا مقررہ سیزن ستمبر دے اخیر توں لے کے دسمبر دے اخیر تک چلدا اے، ہر ٹیم 16 کھیڈاں کھیڈ رہی اے اتے اک بائی ہفتے دا انعقاد کردی اے۔ نیمت سیزن دی احتتام توں بعد، ہریک کانفرنس دیاں چھ ٹیماں (چار ڈویزن جیتو اتے دو وائیلڈ کارڈ ٹیماں) پلے آف اگے ودھدیاں ہن، اک سنگل-الیونن ٹینس ٹورنامینٹ، جو کہ سپر باؤل وچ ہندا اے، جو عامَ طور تے فروری دے پہلے ایڈیڈیشن وچ ہندا اے، اتے این ایف سی اتے ایئیپھسی دے جیتوآں وچکار کھیڈیا جاندا اے۔
اینّ۔ایپھّ۔ایلّ دی قیام 1920 وچ امریکی پروفیشنل فٹ بال ایسوسی ایشن (اے۔پی۔ایف۔اے) دے روپ وچ کیتی گئی سی، جس نے اپنے آپ نوں 1922 دی سیزن لئی نیشنل فٹ بال لیگ دا نام پہلاں رکھیا سی۔ این۔ایف۔ایل 1966 وچ امریکی فٹ بال لیگ (اے۔ایف۔ایل) وچ شامل ہون لئی راضی سی، اتے اس سیزن دے انت وچ پہلی سپر باؤل منعقد کیتا گیا سی؛ اجائیں 1970 وچ مکمل ہو گیا سی۔ اج، اینّ ایف ایلّ دنیا بھر وچ کسے وی پیشہ ور کھیڈ لیگ دی سبھ توں ودھ اوسط حاضری (67,591) اے اتے امریکہ وچ سبھ توں مشہور سپورٹس لیگ اے۔ سپر باؤل دنیا دیاں سبھ توں وڈی کلبّ کھیڈاں وچوں اک اے اتے امریکی سپرباؤل گیمز دے زیادہ تر پروگراماں لئی امریکہ دے اتہاس وچ بہت سارے دیکھے گئے ٹیلیوژن پروگراماں دا کھاتہ اے ، جو کہ 2015 تک سبھ توں ودھ سبھ دیکھے گئے سبھ توں ودھ ویکھن والے امریکی ٹیلیوژن پرسارناں دے نیلسین دے سکھرلے 5 انک لے راے ہن این ایف ایل دے ایگزیکٹو افسر کمیشنر ہن، جو لیگ نوں چلاؤن لئی مکمل حق رکھدے ہن۔
این۔ایف۔ایل چیمپیئن شپ دی سبھ توں وڈی ٹیم گرین بے پیکرز اے، جس وچ اوہ 13 (سپر باؤل ایئر توں پہلاں نوں این ایف ایل دے خطاب، اتے بعد وچ چار سپر باؤل چیمپیئن شپ)؛ سبھ سپر باؤل چینپیئنشپاں والی ٹیم پٹسبرگ سٹیرز اے جس دے چھ کھڈاری ہن۔ موجودہ اینّ ایف ایلّ چیمپیئنز فلاڈیلفیا ایگلز ہن، جنہاں نے سپر باؤل لفٹ توں تن این ایف ایل دے خطاب جتن توں بعد سپر باؤل ایلئیائی II دے نیو انگلینڈ پیٹروٹوز نوں ہرایا۔
ٹیماں
اینّ۔ایف۔ایلّ وچ 32 کلبّ ہندے ہن جو کہ 16 ٹیماں دیاں دو کانفرنساں وچ ونڈیا ہویا اے۔ ہریک کانفرنس نوں چار کلباں دے چار حصےآں وچ ونڈیا گیا اے۔ مقررہ سیزن دے دوران، ہریک ٹیم نوں ودھ توں ودھ 53 کھڈاریاں نوں اپنے روسٹر اُتے اجازت دتی جاندی اے ; کھیڈ دے دن صرف ایہناں وچوں 46 سرگرم (کھیڈن دے یوگ) ہو سکدے ہن۔ ہر ٹیم وچ 10-کھڈاری مشق ٹیم وی ہو سکدی اے جو اسدے مکھ روسٹر توں الگ اے، پر مشق ٹیم صرف اوہناں کھڈاریاں دی بندی اے جو لیگ وچ اپنے کسے وی موسم وچ گھٹ توں گھٹ 9 میچ کھیڈن لئی سرگرم نہیں سن۔ اک کھڈاری ودھ توں ودھ تن سیزن لئی پریکٹس ٹیم اُتے ہو سکدا اے۔
ہریک اینّ ایف ایلّ کلبّ نوں فرینچائزی دتی جاندی اے، لیگ دی ٹیم لئی اس دے گھریلو شہر وچ کم کرن لئی حق۔ ایہہ فرینچائیز 'ہوم ٹیریٹری' (شہر دیاں حداں دے آلے دوآلے 75 میل، جاں، جیکر ٹیم اک ہور لیگ شہر دے 100 میل دے اندر اے، دوواں شہراں دے ادھے دوری دے وچکار اے) اتے 'گھریلو مارکیٹنگ کھیتر' (گھریلو علاقے دے نال نال باقی دے راج دے کلبّ ولوں چلایا جاندا اے، نال ہی جس کھیتر وچ ٹیم کیمپ دے ویلے لئی اسدا سکھلائی کیمپ چلاؤندی اے)۔ ہریک اینّ ایپھّ ایلّ میمبر کول اپنے گھریلو علاقے وچ پیشاور فٹ بال کھیڈاں دی میزبانی کرن دا خاص حق اے اتے اسدے گھریلو مارکیٹنگ کھیتر وچ اشتہاربازی، پرچار کرن اتے منعقد کرن دا خاص حق اے۔ اس نیم دے کئی اپواد ہن، زیادہتر اک-دوجے نال نزدیکی نال ٹیماں نال متعلق ہن: سان فرینسسکو 49 اتے اوکلینڈ ریڈراں کول صرف اوہناں دے شہراں وچ خاص حق ہن اتے اس دے باہر حقاں دا حق اے؛ اتے ٹیماں اوہی شہر (جویں کہ نیو یارک سٹی اتے لوس اینجلس) جاں اسے صوبے (اداہرن لئی کیلیفورنیا، فلوریڈا اتے ٹیکساس) وچ کم کردیاں ہن، ترتیب وار شہر دے ہوم ٹیریٹری اتے راج دے ہوم مارکیٹنگ کھیتر دے حقاں نوں ونڈدیاں ہن۔
ہریک اینّ۔ایف۔ایلّ ٹیم سنٹیک امریکہ وچ مشتمل اے۔ حالانکہ کسے وی ٹیم نوں کسے غیرملکی دیس اُتے مشتمل نہیں اے، جیکسنول جیگئرس نے سال 2013 وچ انگلینڈ دے این ایف ایل انٹرنیشنل سیریز دے حصے وجوں لندن دے ویمبلی سٹیڈیم وچ اک گھریلو گیم کھیڈنا شروع کیتا۔ ویمبلی نال جگؤراں دا سمجھوتہ اصل وچ 2016 وچ ختم ہو گیا سی، پر بعد وچ اسنوں 2020 تک ودھا دتا گیا سی۔ بپھیلو بلس نے 2008 وچ بلّ ٹورانٹو سیریز دے حصے وجوں کینیڈا وچ ٹورانٹو، اونٹاریؤ دے روجرز سینٹر وچ ہریک سیزن وچ اک گھریلو گیم کھیڈیا سی۔ میکسکو نے این ایف ایل نیمت-سیزنت گیم دی میزبانی وی کیتی، 2005 دے سان فرانسسکو 49 ایئر اتے اریزونا کارڈنلاں دے وچکار "فوٹبوول امونیؤ" دے ناں نال جانی جاندی 2005 دی کھیڈ اے ، اتے 39 توں ودھ قومانتری کھیڈاں نوں 1986 توں 2005 تک امریکی باؤل سیریز دے طور تے کھیڈیا گیا سی۔ رائیڈرس اتے ہیوسٹن ٹیکنسن نے 21 نومبر 2016 نوں ایسٹاڈیؤ ایزٹیکا وچ میکسیکو شہر وچ اک کھیڈ کھیڈی۔
فوربس دے مطابق، ڈلاس کابوائیز، لگبھگ 4 بلیئن امریکی ڈالر، سبھ توں قیمتی این ایف ایل فرینچائیز اتے دنیا دی سبھ توں قیمتی کھیڈاں دی ٹیم اے۔ اس توں علاوہ 32 این ایف ایل ٹیماں دنیا دیاں سبھ توں ودھ 50 سبھ توں قیمتی کھیڈ ٹیماں وچ شامل ہن؛ اتے 14 این ایف ایل دے مالکاں نوں پھوربس 400 تے درج کیتا گیا اے، جو کسے وی کھیڈ لیگ جاں تنظیم دا حصہ اے۔
32 ٹیماں نوں چار ٹیماں دے اٹھ جغرافیائی ڈویژناں وچ تقسیم کیتا گیا اے۔ ایہہ ونڈاں نوں اگے دو کانفرنساں، نیشنل فٹ بال کانفرنس اتے امریکی فٹ بال کانفرنس وچ منعقد کیتا گیا اے۔ دو-کانفرنس بنتر دی شروعات اس ویلے ہوئی جدوں مکھ امریکی پیشہ ور فٹ بال نوں دو آزاد لیگ، نیشنل فٹ بال لیگ اتے اسدے چھوٹے مخالف، امریکی فٹ بال لیگ وچ منعقد کیتا گیا سی۔ لیگز نوں 1960 دے اخیر وچ ولین کیتا گیا، پرانے لیگ دے نام نوں اپنایا گیا اتے دوویں کانفرنساں وچ ٹیماں دی اسے نمبر دی تائید کرن لئی تھوڑھا مڑ متحد کیتا گیا سی۔
حوالے
نوٹسحوالے
باہرلے لنک
گٹھ:کھیڈاںگٹھ:کھیڈ مقابلے
ضلع فارش
ضلع فارش ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ یانگی قشلاق شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 75،100 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 9670 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 11 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
صوبا انقرا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:صوبے ریاستاں
راجرز کاؤنٹی
راجرز امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
ایملی وارین روبلنگ
thumb|379x379px|ایملی وارین روبلنگ دا کارلس-دران، برکلن میوزیم دی تصویر ایملی وارین روبلنگ (23 ستمبر، 1843 – فروری 28, 1903) نوں اپنے شوہر واشنگٹن روبلنگ نوں وسمپیڈن بیماری ہون توں بعد، برکلن پل نوں پورا کرن لئی جانیا جاندا ہے۔ اوہناں دے شوہر اک سول انجینیئر اتے برکلن پل دی اساری دے دوران مکھ انجینیئر سن۔
بچپن
ایملی دا جنم سلوینس اتے فبے وارن دے گھر کولڈ سپرنگ، نیویارک  وچّ 23 ستمبر، 1843 نوں ہویا۔ اوہ باقی دے باراں بچیاں وچوں دوجی سبھ توں چھوٹی بچی سی۔  ایملیدی پڑھائی وچّ دلچسپی دا سہیوگ اپنے وڈے بھرا گورنر کے وارین سی۔ دونو بھین-بھرا وچّ ہمیشہ اک نیڑے دا رشتہ رہا ہے۔
روبلنگز
1864 وچّ امریکی خانہ جنگی دے دوران ، ایملی اپنے بھرا نوں، جو کہ پنچم فوج فوجیاہلکار سن، نوں ملن اوہناں دے ہیڈکوارٹر گئے۔ دورے دے دوران، اس دی جان-پچھان دے برکلن پل ڈزائنر جان اے روبلنگ دے پتر ، واشنگٹن روبلنگ نال ہوئی، جو کہ گورنر وارن دے کرمچاری وچّ سول انجینیئر سیوا کردے سن۔  ایملی اتے واشنگٹن ملے اتے 18 جنوری، 1865, نوں اوہناں دا ویاہ ہو گیا سی۔
برکلن پل
یورپی پڑھائی توں واپسی تے، ایملی اتے واشنگٹن دا سواگت اک بدقسمتی نال ہویا؛ ٹیٹنس توں واشنگٹن دے پیؤ دی موت ہو گئی، اتے واشنگٹن نے ترنت برکلن پل دی اساری دا کم سنبھال لیا۔  اوہ پورن روپ وچّ اس پراجیکٹ وچّ ڈبّ کے شامل ہوئے، واشنگٹن وچّ، وسمپیڈن روگ پھیل گیا،  جس نے اوہناں نوں ایہناں پربھاوت کیتا کی اوہ بستر گرست ہو گئے۔ اس موقعے ' تے ایملی نے پہلی عورت "کھیتر انجینیئر" دے روپ وچّ قدم رکھیا، اتے برکلن پل دے ادھورے کم نوں پورا کیتا ہے۔
اج برکلن پل ' تے اک تختی دی یاد ایملی، اس دے پتی واشنگٹن روبلنگ، اتے اس دے سہرے جان اے روبلنگ نوں سمرپت ہے۔
پل دے بعد
برکلن پل دے مکمل ہون دے بعد، روبلنگ پریوار ٹرینٹن، نیو جرسی  چلا گیا۔ اتھے، ایملی نے سماجک سنگٹھناں وچّ حصہ لیا، مثال دے طور تے سپینی–امریکی جنگ دے دوران راحتَ سماج اتے سنسار کولمبیئن پردرشنی وچّ نیو جرسی عورت منیجر دے بورڈ وچّ وی شامل سن۔ اس نے یاترا ویاپک روپ تے کیتی-1896 وچّ اوہرانی وکٹوریا دے ساہمنے پیش ہوئے اتے اوہ زار نکولس دوجا دے راجئبھشیک وچّ ویشامل سن۔ اس نے سکھیا جاری رکھی اتے نیویارک یونیورسٹیتوں قانون دی ڈگری پراپت کیتی۔  28 فروری، 1903 نوں موت تکّ باقی دا سماں اوہناں نے اپنے پریوار دے نال بتایا اتے سماجک اتے مانسک طور' تے سرگرم رہے۔
ہور پڑھو
Cite book  last  Weigold,    surname  Weigold,    last1  Weigold,    surname1  Weigold,    author1  Weigold,    author  Weigold,    first1  Marilyn. given1 Marilyn. first Marilyn. given Marilyn. year 1984    title  Silent Builder:  Emily Warren Roebling and the Brooklyn Bridge    publisher  Associated Faculty Press    isbn  0-8046-9349-8    ISBN  0-8046-9349-8 <div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">دیو کتاب  سرلیکھ  چپّ بلڈر: Emily وارن Roebling اتے برکلن پل    آخری نام  Weigold,    پہلے نام  مونیکا. پرکاشک ایسوسیئیٹڈ پریس پھیکلٹی    سال دے پرکاشن  1984    ISBN  0-8046-9349-8     <div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">دیو کتاب   سرلیکھ  چپّ بلڈر: Emily وارن Roebling اتے برکلن پل    آخری نام  Weigold,    پہلے نام  مونیکا. پرکاشک ایسوسیئیٹڈ پریس پھیکلٹی    سال دے پرکاشن  1984    ISBN  0-8046-9349-8     <div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">دیو کتاب   سرلیکھ  چپّ بلڈر: Emily وارن Roebling اتے برکلن پل    آخری نام  Weigold,    پہلے نام  مونیکا. پرکاشک ایسوسیئیٹڈ پریس پھیکلٹی    سال دے پرکاشن  1984    ISBN  0-8046-9349-8     <div class="cx-template-editor-title" title="This template formats a citation to a book using the provided bibliographic information (such as author and title) as well as various formatting options.">دیو کتاب   سرلیکھ  چپّ بلڈر: Emily وارن Roebling اتے برکلن پل    آخری نام  Weigold,    پہلے نام  مونیکا. پرکاشک ایسوسیئیٹڈ پریس پھیکلٹی    سال دے پرکاشن  1984    ISBN  0-8046-9349-8
باہری لنک
گٹھ:موت 1903 گٹھ:مشہور زنانیاں گٹھ:امریکی شخصیتاں
یطا
یطا فلسطین دا اک شہر اے ۔
گٹھ:فلسطین دے شہر گٹھ:فلسطین دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کالا رکھ کوبرا
کالا رکھ کوبرا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کومورو بلی شارک
کومورو بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
گراوبندن
گراوبندن سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
سارہ
thumb|[[الخلیل وچ حضر ت سارہ د‏‏ی قبر]]
سارہ (عبرانی: שָׂרָה؛ لاطینی: Sara؛ عربی: سارة؛ فارسی: سارا) ابراہیم د‏‏ی بیوی سن۔ سارہ ابراہیم د‏‏ی بیوی اسحاق د‏‏ی والدہ سن اللہ نے سارہ نو‏‏ں انہاں دے بیٹے اسحاق د‏‏ی خوشخبری دتی تے اسحاق دے بعد انہاں دے بیٹے یعقوب د‏‏ی وی خوشخبری دی۔ سارہ نو‏‏ں خوشخبری دینے د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ اولاد د‏‏ی خوشی عورتاں نو‏‏ں مَرداں تو‏ں زیادہ ہُندی اے، ہور ایہ وی سبب سی کہ سارہ دے ہاں کوئی اولاد نہ سی تے ابراہیم دے فرزند اسمٰعیل موجود سن، اس بشارت دے ضمن وچ اک بشارت ایہ وی سی کہ سارہ د‏‏ی عمر اِنّی دراز ہوئے گی کہ اوہ پو‏تے نو‏‏ں وی دیکھو گی۔ ابوہریرہ تو‏ں روایت اے کہ نبی کریم ﷺ نے فرمایا ابراہیم نے سارہ دے نال ہجرت د‏‏ی انہاں نو‏‏ں لے ک‏ے ایسی آبادی وچ پہنچے جتھ‏ے باشاہاں وچو‏ں اک بادشاہ یا ظالم حکمراناں وچو‏ں اک ظالم حکمران رہندا سی اس تو‏ں بیان کیتا گیا کہ ابراہیم ایتھ‏ے اک خوبصورت عورت لے ک‏ے آئے نيں آپ دے پاس اس نے اک آدمی دریافت کرنے نو‏‏ں بھیجیا کہ اے ابراہیم ایہ عورت تواڈے نال کون اے آپ نے فرمایا میری بہن اے فیر ابراہیم پرت کر سارہ دے پاس گئے تے کہیا کہ میری گل نو‏‏ں جھوٹھا نہ کرنا ميں نے لوکاں نو‏‏ں دسیا کہ تاں میری بہن اے واللہ اس زمین اُتے میرے تے تیرے سوا کوئی مومن نئيں تے حضرت سارہ نو‏‏ں اس بادشاہ دے پاس بھیج دتا اوہ بادشاہ حضرت سارہ دے پاس گیا اوہ کھڑیاں ہوئیاں تے وضو ک‏ر ک‏ے نماز پڑھی تے دعا کيتی کہ اللہ جے ميں تجھ اُتے تے تیرے رسول اُتے ایمان لیائی ہاں تے ميں نے اپنی شرمگاہ د‏‏ی بجز اپنے شوہر دے حفاظت کيتی اے تاں مجھ اُتے اس کافر نو‏‏ں مسلط نہ کر تاں اوہ بادشاہ زمین اُتے ڈگ ک‏ے خر اٹے لینے لگیا ایتھ‏ے تک کہ پیر زمین اُتے رگڑنے لگیا۔ ابوہریرہ نقل کیتا کہ سارہ نے کہیا یا اللہ جے ایہ مر گیا تاں لوک کدرے گے کہ اس عورت نے اسنو‏ں قتل کیتا اس د‏ی ایہ حالت جاندی رہی بادشاہ نے دوسری یا تیسری بار کہیا کہ واللہ تسيں نے میرے پاس اک شیطان نو‏‏ں بھیجیا اسنو‏ں ابراہیم دے پاس لے جاؤ تے (ہاجرہ) لونڈی انہاں نو‏‏ں دیدو اوہ پرت کر حضرت ابراہیم دے پاس گیئں تاں کہیا کہ آپ نے دیکھ لیا کہ اللہ نے اسنو‏ں ذلیل کیتا تے اک لونڈی خدمت دے لئی دلوائی۔ عبد اللہ بن عباس تو‏ں روایت اے کہ ايک بار سارہ تے ہاجرہ ميں کچھ چَپقَلش ہوئے گئی۔ سارہ نے قسم کھادی کہ مینو‏ں جے قابو ملیا تاں ميں ہا جِرہ دا کوئی عُضو کاٹاں گی۔ اللہ نے جبرئيل نو‏‏ں ابراہیم خلیلُ اللہ د‏‏ی خدمت ميں بھیجیا کہ انہاں ميں صُلح کروا ديں۔ سارہ نے عرض کيتی، مَاحِيلَۃُ يمينی يعنی ميری قسم دا کيا حِيلہ ہوئے گا؟ تاں ابراہیم خلیلُ اللہ اُتے وَحی نازِل ہوئی کہ سارہ نو‏‏ں حکم دو کہ اوہ ہاجِرہ دے کان چَھيد ديں۔ اُسی وقت تو‏ں عورَتاں دے کان چَھيدنے دا رَواج پيا۔
حوالے
گٹھ:ابراہیم گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی ق م دیاں شخصیتاں گٹھ:بائبلی شاہ مادر گٹھ:زرخیز ہلال گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:عہد نامہ قدیم د‏‏ی مقدست گٹھ:عہد نامہ قدیم وچ خواتین گٹھ:فرشتہ باں شخصیتاں گٹھ:قدیم یہودی خواتین گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں
بخش خوشاب
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان سبزوار دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
صوبہ ارتوین
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
سیکویاہ کاؤنٹی
سیکویاہ امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
چک 577 ای بی
چک 577 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل وہاڑی دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
سیمینول کاؤنٹی، اوکلاہوما
سیمینول امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
راجو سری واستو
راجو سری واستو بھارت دے اک فِلمی تے مخولیا اداکار سی ۔ راجو سری واستو نے 1993 توں مخولیا اداکاری شُروع کیتی سی ۔ اوہناں نے کلیانجی آنندجیی، بپی لاہری تے نتین مکیش ورگے فنکاراں نال بھارت تے باہر دے دیساں وچ کم کیتا اے ۔ اوہ اپݨی ممِکری لئی جاݨے جاندے نیں ۔ اوہناں نوں اصل پچھاݨ گریٹ انڈین لافٹر چیلنج توں ملی ۔
فلمو گرافی
گٹھ:بھارتی فلم جگت گٹھ:مخولیا اداکار
نِمی
نمی (جنم ' تے 18 فروری 1933) اک سابقہ بھارتی سکرین اداکارہ ہے جس نے ہندی فلماں وچّ 1950 اتے 1960 وچّ   stardom حاصل کیتا۔اوہ اتشاہی پنڈ ویلے ٹائیپ پاتراں دے کردار وچّ مقبولیت پائی ،  لیکن فنٹاسی اتے سماجی فلماں ورگیاں وکھ وکھ سٹائلاں وچّ وکھائی دتی ہے.
مڈھلا جیون
نواب بانو دا جنم آگرہ، بھارت وچّ ہویا سی ۔  اوہ مسلمان پروار وچّ پیدا ہوئی اتے اس دی ماں اک پرسدھ گائک اتے ایکٹریس سی، جو وحیدن دے نام نال جانی جاندی سی جو فلمی صنعت نال چنگی طرحاں جڑھی ہوئی سی۔ اس دے والد، عبدالحاکم، اک فوجی ٹھیکے دار سن۔  اسدا نام نواب اسدے دادا ولوں دتا گیا سی، جدوں کہ اس دی دادی نے بانو جوڑ کے نواب بانو بنا دتا۔ جدوں اوہ اک چھوٹی بچی سی، نمی نوں بمبے آؤن دیاں یاداں چیتے سن، اتے اسدی ماں دے محبوب خان اتے اس دے پروار دے نال چنگے تعلقات سن، جو فلماں بناؤن دے کاروبار دے اندر پرمکھ اتے بااثر سن۔
جدوں نمی صرف گیاراں سال دی سی، تاں اسدی ماں اچانک مر گئی اسنوں اپنی دادی دے نال ایبٹ آباد وچّ رہن لئی بھیجیا گیا سی۔ نمی دا پیؤ میرٹھ وچّ رہن اتے کم کرن لگا । 1947 وچّ بھارت اتے پاکستان دی ونڈ دے نال، بہت سارے پرواسیاں اتے پناہ گیراں وچّ نمی اتے اس دی دادی سی۔ نمی دی چاچی جوتی، جو کدے آگوُ فلم سٹار سی، اسدا بمبے وچّ گھر سی۔ ایہی اوہ جگہ سی جتھے اوہ اتے اسدی دادی نے ٹکانا کیتا۔ جوتی دے شوہر ایم درانی وی مقبول اتے مہان بھارتی گائک، ایکٹر اتے سنگیت ڈریکٹر سن۔
کیریئر
<span id="result_box" class="" lang="hi"> اس سمیں راج کپور اپنی فلم برسات (1949)  بنا رہا سی۔  پرمکھ مدین کردار وچّ پرسدھ ایکٹریس نرگس نوں پہلاں ہی لے لین دے بعد،  اوہ دوجے مکھ کردار لئی اک جوان کڑی دی تلاش وچّ سی۔ انداز دے سیٹ تے اک مہمان دے روپ وچّ نمی دے معصوم اتے شرمیلے سبھاء نوں دیکھن دے بعد، اس نے ایکٹر پریم ناتھ دے ٹاکرے تے برسات وچّ کشور نمی نوں لے لیا۔ نمی نے اک بے رحم شہری آدمی دے نال پیار کردی اک الڑ پہاڑن گجری دا کردار نبھائیا۔ فلم دے درشکاں لئی اک جان پہچان دے روپ وچّ ، اوہ اپنے فلمی کیریئر لئی اس توں شاندار لانچ دی امید نہیں سی کر سکدی۔
<span id="result_box" class="" lang="hi"> 1949 وچّ رلیج ہوئی برسات،  فلم اتہاس بنایا۔ ایہہ اک مہتوپورن اتے ووسائک سفلتا سی۔  ستھاپت اتے لوکپری ستاریاں نرگس ،  راج کپور اتے پریمناتھ دی حاضری دے باو جود، نمی دی اک بہت ہی چنگی اتے بہت پسند کیتی گئی بھومکا رہی اتے درشکاں وچّ ترنت ہٹ ہوئی۔ فلم دا <span id="result_box" class="" lang="hi"> <span id="result_box" class="" lang="hi"> لوکپری  سرلیکھ گیت برسات میں ہمیں ملے تم اتے نال ہی تنّ ہور سدابہار کلاسکس،  اتے پتلی قمر ہے ,  سارے نمی اتے چترت ہوئے ہن۔ فلم دی کلائیمیکس وی اس نویلی ایکٹریس دے آسپاس گھمدی ہے۔  <span id="result_box" class="" lang="hi"> <span id="result_box" class="" lang="hi"> برسات  دی وشال سفلتا نے نمی نوں راتو رات اک سٹار اتے راشٹرویاپی سنسنی بنا دتا۔
ستارہ بننا
برسات  دے بعد نمی نے کدے واپس نہیں ویکھیا اتے فلماں دے آپھر دھڑادھڑ آؤن لگے۔ اسنے چپچاپ اپنیاں ہسٹوریونک سمرتھاواں نوں پالش کیتا اتے ابھنے دے اک مردانی لیکن کارگر ڈھنگ نال انوٹھی شیلی وکست کیتی۔  چھوٹی ایکٹریس نے ترنت اپنیاں تیکھن اتے پرگٹاؤُ بھومکاواں دے نال اک وفادار پرشنسک آدھار جت لیا۔
اک گھٹّ گیات سچائی ایہہ ہے کہ نمی اک گائکہ وی سی اتے اس نے فلم بے دردی (1951) وچّ اپنے گانے گائے سن جس وچّ اس نے ابھنے ویکیتا سی۔ حالانکہ ،  اسنے کیول اس فلم لئی ہی گایا، اتے گیتاں نوں کدے ریکارڈ نہیں کروایا ।
باہری لنک
گٹھ:جم 1932 گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی مسلمانگٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں
ایدن صوبہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
چک 87 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع غلہ آرال
ضلع غلہ آرال ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ غلہ آرال شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،27،500 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1950 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 5 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
ضلع میرزاچول
ضلع میرزاچول ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ گاگارین شہر اے ۔
تریخ
ضلع میرزاچول 9 جنوری 1967 چ قایم کیتا گیا، استوں پہلے ایہ صوبہ تاشقند دا حصہ سی ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 420 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 7 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
گجرات (بھارت)
گجرات، بھارت د‏‏ی انتہائی اہ‏م ریاست ا‏‏ے۔ كچھ، سوراشٹر تے گجرات اس دے علاقائی ثقافتی اعضاء نيں۔ انہاں د‏‏ی لوک سبھیاچار تے ادب دا تعلق راجستھان، سندھ تے پنجاب، مہاراشٹر تے مدھیہ پردیش دے نال ا‏‏ے۔ وسیع ساحل والی اس ریاست وچ تاریخی دور دے شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی ایتھ‏ے بہت ساریاں قوماں سمندری راستے تو‏ں آ ک‏ے آباد ہوئیاں
گجرات بھارت دا اک صوبا اے ۔ ایہدی حد راجستھان، مدھیا پردیش، مہاراشٹر تے پاکستان دے صوبا سندھ نال لگدی اے ۔ اتھے گجراتی بولی جاندی اے ۔
تریخ
گجرات د‏‏ی تریخ تقریبا 2000 ق م سال پرانی ا‏‏ے۔ ایہ وی خیال کيتا جاندا اے کہ بھگوان کرشن متھرا چھڈ ک‏‏ے سوراشٹر دے مغربی کنارے اُتے جا بسے جو دوارکا یعنی وے اکھوایا۔ بعد دے برساں وچ موریہ، پرتهار تے ہور کئی خانداناں نے اس ریاست اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ چالكي (سولنکی) بادشاہاں دا دور حکومت گجرات وچ ترقی تے خوشحال دا دور سی۔ محمود غزنوی د‏‏ی لُٹ مار دے باوجود چالكي بادشاہاں نے ایتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی خوشحالی تے بھلائی دا پورا خیال رکھیا۔ اس دے بعد گجرات مسلماناں تے بعد وچ برطانوی حکومت دے تحت رہیا۔
جغرافیہ
آزادی تو‏ں پہلے گجرات دا موجودہ علاقہ بنیادی طور اُتے دو حصےآں وچ منقسم سی اک برطانوی علاقے تے دوسری دیسی ریاستاں۔ ریاستاں د‏‏ی تنظیم نو د‏‏ی وجہ سوراشٹر د‏‏یاں ریاستاں تے كچھ دے مرکز دے زیر انتظام ریاست دے نال سابق برطانوی گجرات نو‏‏ں ملیا ک‏ے دوئزبانی بمبئی ریاست دا قیام ہويا۔ 1 مئی 1960ء نو‏‏ں موجودہ ریاست گجرات وجود وچ آئی۔ گجرات بھارت دے مغربی ساحل اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس دے مغرب وچ بحیرہ عرب، شمال وچ پاکستان تے شمال مشرق وچ راجستھان، جنوب مشرق وچ مدھیہ پردیش تے جنوبی وچ مہاراشٹر ا‏‏ے۔ ریاست دا جغرافیائی رقبہ 196,204 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔