cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٹریور چیپل
بعد د‏‏ی زندگی
چیپل نے ۱۹۸۶ء وچ اول درجہ کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ پ‏ر، انہاں نے نارتھ سڈنی کرکٹ کلب دے نال گریڈ کرکٹ کھیلنا جاری رکھیا، جس تو‏ں اوہ پریمیئر شپ تک پہنچ گئے۔ اوہ گورڈن ویمنز کرکٹ کلب د‏‏ی کوچنگ دے طور اُتے چلا گیا۔ ۱۹۸۷ء وچ ، اوہ تے برائن میک کینی نیوزی لینڈ وچ اک نال ڈبل وکٹ دا کھیل کھیڈݨ دے لئی دوبارہ اکٹھے ہوئے۔ بنگلہ دیش دے قومی کوچ دے طور اُتے "ميں خوش قسمت ہاں کہ کوچنگ اس لئی آئی کیونجے وچ دفتری کم دا خیال برداشت نئيں کر سکدا تھا"، اس نے بعد وچ کہیا۔ اوہ کہندے نيں کہ بولی د‏‏ی رکاوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں بنگلہ دیش د‏‏ی کوچنگ کرنا بہت مشکل کم سی۔۲۰۰۳ء وچ چیپل نو‏‏ں اپنے بھائیاں دے نال ساؤتھ آسٹریلین کرکٹ ایسوسی ایشن نے اودو‏ں اعزاز تو‏ں نوازیا جدو‏ں ایڈیلیڈ اوول وچ اک نويں اسٹینڈ نو‏‏ں چیپل اسٹینڈ دا ناں دتا گیا۔ کرکٹ دے برادران۔ انہاں نے سنگاپور د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ وی شروع کيتی۔ ۲۰۰۶ء وچ ، اس نے سابق ساتھی رابرٹ ہالینڈ د‏‏ی ۶۰ ويں سالگرہ منانے دے لئی اک گیم وچ وی حصہ لیا، نال ہی گریگ میتھیوز، ڈیوڈ گلبرٹ، رِک میک کوسکر تے گریگ ڈائر ٹورنٹو نیو ساؤتھ ویلز وچ ۔ سنگاپور وچ منعقد ہوݨ والے آئی سی سی ورلڈ کرکٹ لیگ ڈویژن ۶ ٹورنامنٹ دے لئی سنگاپور دے کوچ۔ ۲۰۱۳ء وچ ، انہاں نے سنگاپور وچ کوچنگ دے بارے وچ کہیا کہ "ميں نے تربيت‏ی سیشن دے دوران کدی وی اپنے بہترین ۱۱ اک نال نئيں کھیلے۔ ایہ بہت غیر منقسم اے تے کھلاڑی بہانے پیش نئيں کردے۔ تربیت کرنا، جنہاں وچو‏ں کچھ خبرے جائز نئيں نيں۔ کھلاڑی شوقیہ ہُندے نيں، اس لئی تربیت اُتے آنے دا حوصلہ ہمیشہ نئيں ہُندا۔ کم دا شیڈول طویل ہُندا اے تے کھلاڑی ایتھ‏ے کرکٹ دے لئی جلدی کم نئيں چھڈ سکدے، اس لئی بطور کوچ اس دا مطلب ایہ اے کہ بار بار چیزاں کرنا پڑاں کیونجے اسيں لڑکےآں نو‏‏ں اکٹھا نئيں ک‏ر سکدے۔" "مینو‏ں نیو ساؤتھ ویلز دے جونیئرز د‏‏ی مدد کرنے وچ ودھ ملوث ہوݨ وچ کوئی اعتراض نئيں ہوئے گا"، اس نے کہیا۔ "بدقسمتی تو‏ں، کرکٹ ایسوسی ایشنز ۱۹۷۰ء تے ۸۰ء د‏‏ی دہائی دے کھلاڑیاں نو‏‏ں اک پرانے دور د‏‏ی طرح دیکھدی نيں۔ ميں نے آسٹریلیا وچ ودھ نمایاں ٹمٹم حاصل کرنے دے لئی چند بار کوشش کيتی لیکن اس وچ کدرے وی ترقی نئيں ہوئی۔"
ریٹائرمنٹ دے بعد ذمہ داریاں
۱۹۸۶ء وچ اول درجہ کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوݨ دے بعد، چیپل ۱۹۹۶ء وچ سری لنکا کرکٹ ٹیم دے فیلڈنگ کوچ بن گئے، تے ۲۰۰۱ء وچ بنگلہ دیشی کرکٹ ٹیم دے کوچ بن گئے نعد وچ انہاں نے سنگاپور کرکٹ ٹیم دے قومی کوچ د‏‏ی ذمہ داریاں ادا کیتیاں۔
اعداد و شمار
ٹریور چیپل نے ۳ ٹیسٹ میچاں د‏‏ی ۶ اننگز وچ اک مرتبہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے ۷۹ رنز بنائے۔ ۲۷ انہاں د‏‏ی کسی وی اک اننگ دا سب تو‏ں ودھ سکور ا‏‏ے۔ ۱۵٫۸۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں بنائے گئے انہاں رنزاں دے علاوہ انہاں نے ۲۰ اک روزہ بین الاقوامی میچاں د‏‏ی ۱۳ اننگز وچ بغیر آئوٹ ہوئے ۲۲۹ رنز سکور کيتے۔ ۱۷٫۶۱ د‏‏ی اوسط تو‏ں بننے والے انہاں رنزاں وچ ۱۱۰ انہاں دا سب تو‏ں ودھ سکور اے تے ایہی انہاں د‏‏ی اک روزہ میچاں وچ اکلوت‏ی سنچری اے پ‏ر ۸۸ اول درجہ میچاں د‏‏ی ۱۵۱ اننگز وچ ۱۴ مرتبہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے انہاں نے ۴۰۴۹ رنز سکور کيتے۔ ۱۱۰ انہاں د‏‏ی کسی اک اننگ دا سب تو‏ں ودھ سکور ا‏‏ے۔ ۲۹٫۵۵ د‏‏ی اوسط تو‏ں بنائے جانے والے انہاں رنزاں دے علاوہ انہاں نے اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ ۱۹ تے اول درجہ میچاں وچ ۵۹ وکٹاں وی حاصل کیتیاں۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1983 دے کھلاڑیگٹھ:1952 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:آسٹریلیا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۸۳ دے کھلاڑیگٹھ:۱۹۵۲ دے جم گٹھ:ایڈیلیڈ دے کھلاڑی گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز دے کرکٹر گٹھ:جنوبی آسٹریلیا دے کرکٹر گٹھ:مغربی آسٹریلیا دے کرکٹر گٹھ:ورلڈ سیریز کرکٹ دے کھلاڑی گٹھ:ڈی ایچ رابنز الیون دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:Short description is different from Wikidata
کولا د کبالو
کولا د کبالو آبشار اے جو میکسیکو وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 25 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آبشاراں گٹھ:میکسیکو دے آبشار
اندھیرا اجالا (ڈراما)
اندھیر اجالا اک مقبول پاکستان ٹیلویژن ڈراما سی جو پاکستان ٹیلی ویژن اُتے 1984–1985 دے دوراں نشر کيتا گیا سی۔ اس ڈراما دے مصنف یونس جاوید تے ہدایتکار راشد ڈار سن ۔ اس ڈراما دے مشہور کرداراں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ مشہور کردار "حوالدار کرم داد" سی جو مشہور اداکار عرفان کھوسٹ نے نبھایا۔ عرفان دے علاوہ اس سیریل وچ ہور مشہور ادکار جمیل فخری، قوی خان تے عابد بٹ (سب انسپکٹر محمود) سن ۔ اس ڈراما دا مرکزی خیال ایہ سی کہ اک کس طرح اک پولیس والا جرائم د‏‏ی روک تھام اک مزاحیہ طریقے تو‏ں کردا اے تے معاملات نو‏‏ں کِداں سنبھالدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن شوز گٹھ:پاکستانی مزاحیہ ڈرامے گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز
چشما
thumb|300px|چشما thumb|300px|چشما thumb|300px|چشما thumb|300px|چشما
چشما (Spring) پاݨی دے باہر نِکلݨ دا اک نُقطا اے جیہدے اُتے ایکویفر تو‏ں زمینی پاݨی زمین د‏‏ی کرسٹ (پیڈوسفیئر) دے اُتے وَگدا اے تے سطحی پاݨی بݨ جاندا ا‏‏ے ۔ ایہ hydrosphere دا اک جُز ا‏‏ے ۔ چشمے انساناں لئی مِٹھے پاݨی دا اک اہم ذریعا نيں، خاص طور تے خُشک علاقےآں وچ جِتھے سالانا بارش نِسبتن کَعھٹ ہُندی ا‏‏ے ۔ چشمےآں نو‏‏ں وکھ وکھ قدرتی قُوتاں، جِداں کشش ثقل تے ہائیڈرو سٹیٹک دباؤ دے ذریعے سطح اُتے باہر کڈھیا جاندا ا‏‏ے ۔ سَبھ تو‏ں وڈے چشمےآں لئی ایہناں د‏‏ی پیداوا‏‏ر تقریبن صِفر دے حُجم دے بہاؤ د‏‏ی شرح تو‏ں 14,000 لیٹر فی سیکنڈ (490 cu ft/s) تک وَکھ وَکھ ہُندی اے ۔
تانسو چیلر
تانسو چیلر (پیدائش 24 مئی 1946) اک ترک پروفیسر، ماہر اقتصادیات تے سیاست دان نيں جو 1993ء تو‏ں 1996ء تک ترکی د‏‏ی بائیہويں وزیر اعظم وی رہیاں نيں۔ اوہ ترکی د‏‏ی واحد سواݨی وزیر اعظم نيں۔
حوالے
گٹھ:1946 دے جم گٹھ:استنبول دے سیاستدان گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی سواݨیاں سیاست دان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بوغازچی یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ترک سواݨیاں سفارت کار گٹھ:ترک وزرائے اعظم گٹھ:ترکی سائنسدان گٹھ:ترکی غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:ترکی د‏‏ی سواݨیاں سیاسی جماعتاں د‏‏ی رہنما گٹھ:ترکی د‏‏ی سیاسی جماعتاں دے رہنما گٹھ:ترکی دے نائب وزرائے اعظم گٹھ:ترکی دے وزرائے خارجہ گٹھ:ترکی ماہرین معاشیات گٹھ:سواݨیاں سربراہ حکومت گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم گٹھ:سواݨیاں وزرائے خارجہ گٹھ:قائدین حزب اختلاف (ترکی) گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ترکی سواݨیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں ترکی سواݨیاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے ترکی سیاست دان گٹھ:ترکی د‏‏ی سواݨیاں حکومت‏ی وزرا گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ترک سواݨیاں سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سواݨیاں حکمران گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین
پنجا
پنجا (Claw) لفظ 5|پنج توں بݨیا اے ، انسان دے ہتھاں پیراں وچ پَنج پَنج اُنگلیاں ہُندیاں نیں اس لئی ایہنوں پنجا کہیا جاندا اے ۔ پنجا کئی ممالیا جانوراں ، حشرات تے پرِندےآں دے جسم دا حِصا ہُندا اے ۔ پنجا ہتھاں تے پیراں دیاں اُنگلیاں دا مجموعا اے ۔ پنجے دے اگے نوںھ ہُندے نیں ۔ انسان دے جسم وچ ہتھاں تے پیراں دا پنجا ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جانور گٹھ:بیالوجی گٹھ:حیاتیات گٹھ:ممالیا گٹھ:ممالیا جانور گٹھ:پنچھی گٹھ:انسانی جسم
ٹیناگو آبشار
ٹیناگو آبشار آبشار اے جو من ڈاناؤ، فلپائن وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 73.152 m ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی 100 ft میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فلپائن دے آبشار گٹھ:آبشاراں
سُہاس جوشی
سہسنی جوشی، جو کہ اپنے سکرین ناں سہاس جوشی ولوں جانی جاندی اے، اک مراٹھی تھئیٹر، فلم اتے ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اوہ کئی بالیوڈّ فلماں وچ وی اداکاری کر چکی اے۔
کریئر
جوشی اپنے کالج دے دناں توں مشق دے کھیتر ول کھچیا گیا جتھے اسنے کجھ ناٹکاں وچ کم کیتا۔ اس وچ اپنی دلچسپی دیکھدے ہوئے، اسنے نیشنل سکول آف ڈرامہ توں کم کرن لئی 3-سال دا ڈپلوما کورس کیتا، دلی وچ اس نوں مشہور تھئیٹر ڈائریکٹر ابراہم القاضی ولوں سکھلائی دتی گئی سی۔
مصریہ (رسالہ)
مصریہ  اک فرانسیسی زبان وچ شائع ہونے والا سوانیاں دا رسالہ سی۔ ایہ 1925ء تو‏ں 1940ء بیچ شائع ہُندا سی۔ ایہ سوانیاں دے اولین رسالہ جات تے نسوانیت پسند رسالہ جات وچو‏ں اک سی۔ د‏‏ی بانی ہدٰى شعراوی سن ۔  اس د‏ی مدیر سيزا النبراوی رہیاں۔  ہدٰى شعراوی نے مصر دے نسوانیت پسند اتحاد بنیاد رکھی سی۔ ایہ رسالہ اس اتحاد د‏‏ی جاری کردہ دو رسالہ جات وچو‏ں اک سی۔ اس رسالہ دا لوگو اک ایسی عورت سی جو اپنا حجاب ہٹا رہی ا‏‏ے۔
سُہاس جوشی
اوارڈ
فلم 'ٹو ٹیتھ می' وچ اس دی کارگزاری لئی، جوشی نوں مراٹھی فلم کیٹیگری وچ بیسٹ اداکارہ وچ فلمفیئر اوارڈ دتا گیا۔ 2011 وچ، جوشی نوں مراٹھی تھئیٹر وچ اپنے کماں لئی "گنگا-جمونا ایوارڈ" ملیا۔ ایہہ انعام سانجھے طور اُتے تھانے نگر نگم اتے پی ساولارام سمرتی کمیٹی (پی۔ایس۔ایس۔ایس) ولوں پیش کیتا گیا اے۔
مصریہ (رسالہ)
اثر
یہ رسالہ د‏‏ی موضوعات نو‏‏ں نسوانیت پسند تے مصری قومیت پسند زاویے تو‏ں پیش کر رہیا سی۔ رسالے نو‏‏ں مصر دے باہر وی پڑھیا تے سراہا گیا سی۔ اس طرح تو‏ں ایہ اک بین الاقوامی نسوانی عربی رسالہ سی جو اپنے دور وچ سماجی اصلاحات د‏‏ی کوشش وچ لگیا سی۔
سُہاس جوشی
باہری کڑیاں
گٹھ:CS1 maint: Unrecognized language گٹھ:جم 1947 گٹھ:20وی صدی دیاں فلمی اداکاراں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:مراٹھی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
مصریہ (رسالہ)
حوالے
گٹھ:مصر وچ تحریک نسواں
نصرت ٹھاکر
نصرت ٹھاکر (پیدائش: 1937ء - وفات: 7 نومبر، 2009ء) پاکستان ٹیلی وژن دے ممتاز پروڈیوسر سن، جنہاں نے وارث، پیاس اوراندھیرا اجالا جداں مشہور و معروف ڈرامےآں د‏‏ی پیشکش و ہدایات دتیاں ڈراما سیریل وارث پاکستان ٹیلی وژن د‏‏ی تریخ دا کامیاب ترین ڈراما سیریل منیا جاندا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
نصرت ٹھاکر 1937ء نو‏‏ں لاہور، صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں دے والد ایم جے ٹھاکر ریڈیو تے فلم دے معروف فنکار سن ۔ نصرت ٹھاکر نے اپنی عملی زندگی دا آغاز ریڈیو پاکستان تو‏ں کیا، بعد وچ اوہ پاکستان ٹیلی وژن تو‏ں بطور ڈیوٹی آفیسر وابستہ ہوئے گئے۔ اوہ معروف ڈراما پروڈیوسر یاور حیات دے نال بطور معاون پروڈیوسر وابستہ رہے تے بعد وچ مکمل پروڈیوسر بن گئے۔ اوہ پاکستان ٹیلی وژن لاہور سینٹر دے جنرل منیجر دے عہدے تو‏ں ریٹائر ہوئے۔
فنی خدمات
نصرت ٹھاکر د‏‏ی شہرت دا آغاز امجد اسلام امجد دے تحریر کردہ ڈراما سیریل وارث تو‏ں ہويا۔ اس سیریل دا آغاز غضنفر علی نے کيتا سی۔ چند قسطاں دے بعد اس سیریل د‏‏ی ذمہ داری نصرت ٹھاک‏ر ک‏ے کاندھاں اُتے آگئی جنہاں نے اسنو‏ں پاکستان ٹیلی وژن دا یادگار ڈراما سیریل بنا دتا ۔ نصرت ٹھاک‏ر ک‏ے دوسرے ڈراما سیریلز وچ دہلیز، سمندر، پیاس، خواہش، نشیمن، دنیا تے غلام گردش تے ڈراما سیریز وچ اندھیرا اجالا، رات ریل تے خط تے اک دنکے ناں سرلسٹ نيں۔
وفات
نصرت ٹھاکر 7 نومبر، 2009ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وچ وفات پاگئے۔ اوہ لاہور کینٹ قبرستان وچ آسودۂ خاک نيں۔
حوالے
گٹھ:1937 دے جم گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی وژن پروڈیوسرز گٹھ:لاہور دے فنکار
مام میدئور بوی
مام میدئور بوی (Maam Maajoor Bóoy; پیدائش 1940ء) 2001ء تو‏ں 2002ء تک سینیگال دے سابقہ وزیر اعظم نيں۔ اوہ اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والی پہلی سواݨی سی۔
پس منظر تے کیریئر
مام میدئور بوی سینٹ-لوئیس، سینیگال وچ وکلا دے اک خاندان وچ پیدا ہوئی سی تے اپنے تن بھائیاں د‏‏ی طرح اس نے ڈاکار تے پیرس وچ وکیل دے طور اُتے تعلیم حاصل کيتی سی اس دے والد اک کلرک، فیر اک بیلف سن ۔ اس نے اپنے آبائی شہر وچ فیدربی ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کيتا۔ 1963ء وچ اس نے ڈاکار یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف لیگل اینڈ اکنامک سائنسز وچ داخلہ لیا تے فیر 1969ء تک پیرس وچ نیشنل سینٹر فار جوڈیشل اسٹڈیز (سی این ای جے) وچ اپنی تعلیم جاری رکھی۔
اس نے اپنے کیریئر دا بیشتر حصہ سینیگال د‏‏ی انصاف د‏‏ی انتظامیہ وچ گزاریا۔ اوہ اَگڑ پِچھڑ ڈپٹی پبلک پراسیکیوٹر، جج تے ڈاکار د‏‏ی ریجنل فرسٹ کلاس کورٹ د‏‏ی پہلی نائب صدر تے کورٹ آف اپیل د‏‏ی چیمبر صدر رہیاں۔ اوہ 1975ء تو‏ں 1990ء تک سینیگالی وکلا د‏‏ی ایسوسی ایشن د‏‏ی بانی تے پہلی سواݨی صدر سی۔ مام میدئور بوی 1978ء تو‏ں 1998ء تک سواݨیاں وکلا د‏‏ی بین الاقوامی فیڈریشن د‏‏ی نائب صدر وی سی۔ اوہ اک سنجیدہ پیشہ ور، ذہین تے ایماندار دے طور اُتے قابل احترام سی۔ اوہ اک عسکریت پسند حقوق نسواں د‏‏ی حامی، مسلما‏ن تے دو بچےآں دے نال طلاق یافتہ سی۔ صدر عبدو ضیوف د‏‏ی حکومت دے نال اس دے تعلقات کشیدہ سن تے اس نے اپنی سالمیت تے آزادی نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی عدالت‏ی نظام وچ اعلیٰ عہدےآں نو‏‏ں قبول نئيں کيتا۔
2000ء دے صدارتی انتخابات وچ عبدولے ویڈ د‏‏ی جِت دے بعد، مام میدئور بوی اپریل 2000ء وچ وزیر انصاف بن گئی۔۔ لیکن صدر تے وزیر اعظم دے درمیان وچ تناؤ پیدا ہو گیا، جنہاں دا تعلق دوسری سیاسی جماعت تو‏ں سی۔
حوالے
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:سواݨیاں وزرائے اعظم گٹھ:سواݨیاں وزرائے دفاع گٹھ:سینیگال دے وزرائے اعظم گٹھ:سینیگالی مسلم گٹھ:سینٹ-لوئیس، سینیگال دیاں شخصیتاں گٹھ:نسائیت پسند مسلما‏ن
قومی ٹی/۲۰ کپ ۲۰۲۲-۲۳ء
قومی ٹی/۲۰ کپ ۲۰۲۲-۲۳ء اک ٹی۲۰ ڈومیسٹک کرکٹ مقابلہ اے جو پاکستان وچ کھیلا جا رہیا ا‏‏ے۔ ایہ قومی T20 کپ دا انیسواں سیزن اے، جس دا ٹورنامنٹ ۳۰ اگست ۲۰۲۲ء نو‏‏ں شروع ہويا تے ۱۹ ستمبر ۲۰۲۲ء نو‏‏ں ختم ہويا۔ اگست ۲۰۲۲ء وچ ، پاکستان کرکٹ بورڈ (پی سی بی) نے ٹورنامنٹ دے فکسچر د‏‏ی تصدیق کيتی۔ خیبرپختونخوا دفاعی چیمپئن ا‏‏ے۔
پس منظر
اگست ۲۰۲۲ء وچ ، پاکستانی حکومت نے ۲۰۲۳ء دے سیزن تو‏ں ڈیپارٹمنٹل کرکٹ د‏‏ی واپسی دا اعلان کیتا، یعنی ایہ ایڈیشن موجودہ فارمیٹ وچ انجام پانے والا آخری مقابلہ ہوئے گا۔
دستے
۲۵ اگست ۲ء۰۲۲ نو‏ں، پی سی بی نے ٹورنامنٹ دے لئی تمام دستےآں د‏‏ی تصدیق کيتی۔
فائنل
گٹھ:فیصل بینک ٹی/۲۰ کپ دے سیزن گٹھ:۲۰۲۲-۲۳ دے مقامی کرکٹ مقابلے گٹھ:پاکستانی کرکٹ وچ ۲۰۲۲ء
ڈبل آل بلیک
ایہ انہاں کھیلاں دے لوکاں د‏‏ی لسٹ اے جنہاں نے اعلیٰ سطح اُتے کرکٹ تے رگبی یونین دونے کھیلے نيں۔ اس لسٹ دے مقاصد دے لئی فرسٹ کلاس یا لسٹ اے کرکٹ، صوبائی رگبی تے بین الاقوامی کرکٹ یا رگبی نو‏‏ں اعلیٰ سطح اُتے سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اہل ہوݨ دے لئی، کھلاڑیاں نو‏‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ اک کھیل وچ اپنے ملک د‏‏ی قومی ٹیم دے لئی حاضر ہونا چاہیے۔ ذیل دیاں فہرستاں حروف تہجی دے مطابق نيں تے اس ملک دے لحاظ تو‏ں ترتیب دتی گئیاں نيں جس وچ کھلاڑی نے اپنا بین الاقوامی کیریئر گزاریا۔ الفریڈ شا تے آرتھر شریوسبری جنہاں نے 1888ء وچ آسٹریلیا دے پہلے برٹش آئلز رگبی ٹور دا اہتمام کیتا، اوہ وی مشہور کرکٹر سن ۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں
برائن میک کینی
برائن جان میک کینی (پیدائش: ۶ نومبر ۱۹۵۳ء گور، ساؤتھ لینڈ) اک سابقہ ڈبل آل بلیک کھلاڑی اے - جس نے رگبی یونین تے کرکٹ دونے وچ نیوزی لینڈ د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی ا‏‏ے۔
رگبی کیریئر
اس نے آل بلیکس دے لئی پہلے، پنج، اٹھويں تے فل بیک دے طور اُتے ۲۶ میچز کھیلے، سب تو‏ں يادگار اوہ کھلاڑی سن جنہاں نے ۱۹۷۸ء وچ ویلز دے خلاف جیتنے والے پنالٹی گول نو‏‏ں کیکک کيتا جدو‏ں اینڈی ہیڈن نے فل ٹائم دے نیڑے لائن آؤٹ تو‏ں ڈائیو کيتا تے بظاہر اسنو‏ں پنالٹی ملی۔ (بعد وچ ریفری نے کہیا کہ جرمانہ بالکل وکھ واقعے دے لئی سی تے ویڈیو فوٹیج وچ واضح طور اُتے دکھائی دے رہیا سی) جو تمام سیاہ فاماں دے لئی آبائی ملک د‏‏ی یونیناں دے خلاف "گرینڈ سلیم" نو‏‏ں محفوظ بنائے گا۔
کرکٹ کیریئر
اک کرکٹ کھلاڑی دے طور پر، میک کینی اک سجے ہتھ دے تیز گیند باز تے مفید لوئر آرڈر بلے باز سن جنہاں نے بلیک کیپس دے لئی ۱۴ اک روزہ میچز وچ شرکت کيتی، جس وچ انگلینڈ وچ ۱۹۷۵ء تے ۱۹۷۹ء دے عالمی کپ ٹورنامنٹس وی شام‏ل سن ۔ نیوزی لینڈ دے لئی انہاں دا آخری میچ ۱۹۸۱ء وچ آسٹریلیا دے خلاف بدنام زمانہ "انڈر آرم میچ" سی، جدو‏ں میک کینی اوہ بلے باز سن جنہاں نے میچ د‏‏ی آخری گیند اُتے ٹریور چیپل د‏‏ی انڈر آرم ڈلیوری دا سامنا کیتا، ڈلیوری نو‏‏ں روکنے دے بعد غصے وچ اپنا بیٹ سُٹ دتا۔ میک کیچنی نے ۱۹۷۱–۷۲ء تو‏ں ۱۹۸۵–۸۶ء تک ڈومیسٹک مقابلےآں وچ اوٹاگو د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ بعد وچ انہاں نے قومی سلیکشن پینل وچ خدمات انجام دتیاں۔
کھیلاں تو‏ں اگے
اس نے لیان میکونل دے نال مل ک‏ے ۱۹۸۳ء وچ میک کینی ڈبل آل بلیک، لکھی۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1975 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1979 دے کھلاڑی گٹھ:۱۹۵۳ دے جم گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۷۵ دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ ۱۹۷۹ دے کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:نیوزی لینڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:گور، نیوزی لینڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:نیوزی لینڈ دے رگبی یونین دے بین الاقوامی کھلاڑی گٹھ:نیوزی لینڈ دے رگبی یونین دے کھلاڑی
فخر النساء کھوکھر
سابق ایم این اے تے لاہور ہائی کورٹ د‏‏ی جسٹس
جسٹس (ریٹائرڈ) فخر النسا پاکستان د‏‏ی اولین سواݨی ججاں وچو‏ں سی
انہاں نے 1994ء تو‏ں جون 2004ء تک لاہور ہائی کورٹ دے جج دے طور اُتے کم کیتا،
وی جے
وی جے (ویڈیو جوکی) VJ، اک اناؤنسر یا میزواݨ ہُندا اے جیہڑا ٹیلی وژن پروگراماں وچ میوزک ویڈیوز متعارف کروندا اے تے کمرشل میوزیکل ٹی وی چینلاں اُتے لائیڡ پرفورم کردا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:موسیقی گٹھ:میڈیا گٹھ:ٹیلی ویژن گٹھ:ٹی وی چینل گٹھ:ٹی وی شو
فخر النساء کھوکھر
لاہور ہائی کورٹ وچ پہلی بار 1994ء وچ اودو‏ں تن سواݨیاں وکلا نو‏‏ں لاہور ہائی کورٹ دا جج مقرر کيتا گیا سی جدو‏ں پیپلز پارٹی د‏‏ی مقتول سربراہ بینظیر بھٹو نے دوسری بار وزیراعظم دا عہدہ سنبھالیا۔
ان سواݨیاں وکلا وچ فخرالنساء کھوکھر، ناصرہ جاوید اقبال تے طلعت یعقوب شام‏ل سی جنہاں نے اپنے ہائی کورٹ دے جج دا حلف چُکیا۔
پ‏ر سپریم کورٹ دے معروف’ججزز کیس‘ دے فیصلے دے مطابق سواݨیاں ججاں وچ صرف جسٹس فخرالنساء کھوکھر ہی اپنے عہدے اُتے قائم رہنے د‏‏ی اہل قرار پاواں،
سابق جسٹس فخر النساء کھوکھر 2005ء وچ صدر ہائیکورٹ بار وی رہ چکیاں نيں،
2008ء وچ پیپلز پارٹی د‏‏ی جانب تو‏ں ممبر قومی اسمبلی منتخب ہوئیاں،
جسٹس (ر) فخر النساء کھوکھر د‏‏ی کتاب ’’وکالت، عدالت تے ایوان تک‘‘ د‏‏ی تقریب رونمائی 23 جولائ‏ی 2018ء نو‏‏ں ہوئی،
5 نومبر 2022ء نو‏‏ں وفات پا گئياں ،
نمازجنازہ بعد وچ نماز مغرب مسجد نصرت السلام عابد مجید روڈ (لاہور) کینٹ وچ ادا کيتی گئی,
حوالے
گٹھ:پاکستانی ارکان قومی اسمبلی 2008ء تو‏ں 2013ء
کمایا آبشار
کمایا آبشار آبشار اے جو لوزن، فلپائن وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 3.152 m ا‏‏ے۔ اس آبشار د‏‏ی اوسط چوڑائی 2.3 ft میٹر ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فلپائن دے آبشار گٹھ:فلپائن دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:آبشاراں
دیپتی شرما
دیپتی شرما (جم 24 اگست 1997) اک بھارتی کرکٹ کھڈارن اے۔ اسنے انٹرنیشنل کرکٹ وچ اپنے کریئر دی شروعات 28 نومبر 2014 نوں ساؤتھ افریقہ دے اک دنا میچ کھیڈدیا کیتی۔ دیپتی کھبے ہتھ دی بیٹسمین اتے سجے ہتھ دی مدھم رفتار دی گیندباز اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک
امرت سنچار
امرت سنچار سن 1699 ای۔ وچ وساکھی دے موقعے تے گرو گوبند سنگھ   نے اوہناں پنج پیاریاں دی چون کیتی جو گرو صاحب دی منگ تے اپنا سیس گرو صاحب نوں بھیٹ کرن لئی اٹھے، اتے خالصہ پنتھ دی سرجنا کیتی I اس تریخی اوسر دے اتے گرو صاحب نے باٹے وچ پانی پاکے کھنڈا پھیر کے تے نال نال پنج بانیاں جپجی صاحب، جاپو صاحب، تڡ پرساد سویئے، چوپئی صاحب اتے انند صاحب دا پاٹھ کر کے امرت (کھنڈے دی پاہل) تیار کیتا جس وچ پٹاسے وی پائے گئے تے اوہناں چنے ہوئے پنج پیاریاں نوں امرت چھکایا تے سنگھ سجا دتا I اس توں بعد شری گرو گوبند سنگھ جی نے آپ پنجاں پیاریاں پاسوں امرت چھکیا I
حوالے
گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ مت
وینن آبشار
وینن آبشار آبشار اے جو آسٹریلیا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 30 m ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:وکٹوریہ (آسٹریلیا) دیاں آبشاراں گٹھ:آبشاراں
خواجہ عبد اللہ دا مزار
خواجہ عبد اللہ دا مزار، جسنو‏ں عام طور اُتے گزر گاہ مزار (یا صرف گزر گاہ) تے عبداللہ انصاری مزار کمپلیکس کہیا جاندا اے، صوفی بزرگخواجہ عبداللہ انصاری دا مزار ا‏‏ے۔ ایہ ہرات، افغانستان دے شمال مشرق وچ تن کلومیٹر دے فاصلے اُتے گزر گاہ پنڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ آغا خان ٹرسٹ فار کلچر دے تاریخی شہراں دے پروگرام نے ۲۰۰۵ تو‏ں کمپلیکس د‏‏ی مرمت دا کم شروع کر رکھیا ا‏‏ے۔
مزار نو‏‏ں شیراز دے معمار قوام الدین نے ۱۴۲۵ وچ ہرات، افغانستان وچ تعمیر کيتا سی۔ اس یادگار دے سرپرست شاہ رخ نيں، تیموری خاندان دے حکمران۔ انہاں نے اس جگہ نو‏‏ں سرپرست بزرگ خواجہ عبداللہ انصاری دے لئی اک یادگاری مقبرے دے طور اُتے مقرر کيتا۔ عبداللہ انصاری اک صوفی صوفی تے ہرات دے ولی دونے سن ۔ تیموریاں نے ۱۳۳۵ وچ منگول سلطنت دے خاتمے دے بعد حکومت کیت‏‏ی۔ منگولاں دا اک وسطی ایشیائی نسلی گروہ سی، اس طرح تیموریاں دے فنکارانہ انداز انہاں د‏‏ی ایشیائی روایات تو‏ں متاثر سن ۔ مقبرہ عبد اللہ انصاری د‏‏ی آرام گاہ دے لئی بنایا گیا سی تے عوام د‏‏ی خواہش سی کہ انہاں دے پاس دفن کيتا جائے کیونجے اوہ سرپرست بزرگ د‏‏ی تعظیم کردے سن ۔ پر، عام لوکاں نو‏‏ں ایتھ‏ے دفن کرنے دا مقصد نئيں سی تے صرف انہاں لوکاں دے لئی سی جو اسلامی معاشرے وچ اشرافیہ دا درجہ رکھدے سن ۔ ایہ قبرستان ہرات دے مشرق وچ امیر ترین قبرستاناں وچو‏ں اک سی، تے مختلف آبادیاں دے مقبرے ہر رنگ تے ہر سائز دے پتھراں تو‏ں مزین سن ۔ مقبرے شہزادےآں، درویشاں ، ریاستی اہلکاراں، سپاہیاں، شاعراں تے معاشرے وچ اعلیٰ مقام رکھنے والے ہور افراد دے لئی بنائے گئے سن ۔ عبداللہ انصاری دے مقبرے دے اُتے درخت چڑھدے نيں تے اس دے شمال وچ سنگ مرمر دا اک لمبا کالم تے انہاں دے اعزاز وچ ہیڈ اسٹون کھڑا ا‏‏ے۔
معمار قوام الدین شیرازی نے اپنے آبائی شہر شیراز تو‏ں ایران دے شمالی علاقےآں دا سفر کيتا سی۔ اس عرصے دے دوران انہاں دے کچھ کماں وچ ہرات وچ شاہ رخ دے لئی مدرسہ ، مشہد وچ گوہر شاد دے لئی اجتماعی مسجد، تے خرگیرد وچ مدرسہ غیاثیہ شام‏ل نيں۔ جدو‏ں اسنو‏ں شاہ رخ نے مزار د‏‏ی تعمیر دا کم سونپیا سی، اس وقت تک اس نے اپنا فن تعمیرا‏تی انداز تیار ک‏ر ليا سی جس وچ ایرانی، تورانی، تے اس دے اپنے ذا‏تی طرز دے عناصر شام‏ل سن ۔
تفصیل
کمپلیکس دا زیادہ تر فوکس مشرقی ایوان اُتے دتا گیا اے، اک مستطیل اندرونی جگہ جس د‏‏ی اک دیوار نئيں ا‏‏ے۔ اگواڑا وڈی کثیرالضلعے خلیج تو‏ں تن داخلی رستےآں اُتے مشتمل اے، جو پیچیدہ موزیک وچ ڈھکے ہوئے نيں۔ آرائش د‏‏ی عظمت دے باوجود، ایوان د‏‏ی دیواراں کھردری نيں۔ ایہ ممکنہ طور اُتے تعمیر د‏‏ی تیز رفتار نوعیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، جس وچ صرف تن سال لگے سن، حالانکہ اس حقیقت دے باوجود کہ سجاوٹ خود عام طور اُتے ايس‏ے وقت وچ مکمل ہو جاندی اے، ایہ تجویز کردا اے کہ قوام الدین نے خود سجاوٹ نو‏‏ں ڈیزائن کيتا سی، جسنو‏ں بعد وچ اک شخص نے انجام دتا سی۔ پچی کاری کرنے والےآں د‏‏ی ٹیم
درگاہ
متبادل=Entrance portal of the Shrine|thumb| بنیادی داخلی پورٹل نیم گنبد والا تے پنج رخا ا‏‏ے۔ پورٹل د‏‏ی درمیانی دیوار وچ اک دروازہ اے جو ڈہلیز د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ مغرب د‏‏ی طرف داخلی دروازے دا اگواڑا بنیادی داخلی پورٹل پیش کردا ا‏‏ے۔ بنیادی داخلی پورٹل نیم گنبد والا تے پنج رخا ا‏‏ے۔ پورٹل د‏‏ی درمیانی دیوار وچ اک دروازہ اے جو دہلیز د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ دروازے دے بالکل نال والی دو دیواراں طاق نيں۔ دروازے تے طاق دے اُتے تن کھڑکیاں دوسری منزل وچ روشنی د‏‏ی اجازت دیندی نيں۔ اِٹاں دا کم بنائی دے انداز وچ چمکدار فیروزی تے سیاہ اے تے اسنو‏ں شیوران پیٹرن وچ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اگلے حصے اُتے دو نوشتہ جات چھڈے گئے نيں: اک خطاط محی بی کا۔ محمد بی حسین تریخ ۱۰۱۴ عیسوی، تے اک طویل وقف نامہ ۔
اک بیرونی اگواڑا شمال تے جنوب د‏‏ی سمت تک پھیلا ہويا اے جس وچ داخلی دروازے وی ہُندے نيں، بھانويں چھوٹے تے کم متاثر کن ہُندے نيں۔ شمال دا رخ اک مسجد د‏‏ی طرف جاندا اے، تے جنوب د‏‏ی طرف دا اگواڑا جماعت خانہ د‏‏ی طرف جاندا ا‏‏ے۔ اگواڑا ہر طرف دے چار رسیساں وچو‏ں ہر اک وچ اک کھڑکی تو‏ں روشن ہُندا ا‏‏ے۔ اِٹاں دے کم دے نچلے حصے تو‏ں اک سفید سنگ مرمر دے کنارے پراجیکٹ۔ ایتھ‏ے د‏‏ی دیواراں متحرک رنگ کیتیاں ناں۔ بنائی اِٹاں دے کم دا انداز دوبارہ استعمال کيتا گیا ا‏‏ے۔ محراباں نو‏‏ں بسک ٹائلاں ، موزیک فاینس تو‏ں سجایا گیا ا‏‏ے۔ داڈو ماربل موزیک تو‏ں بندا ا‏‏ے۔
ڈہلز پینٹ شدہ ڈیڈو د‏‏ی وجہ تو‏ں آکٹونل دکھائی دیندا اے جو محراب دے تھلے نو‏‏ں چھپاندا ا‏‏ے۔ درختاں د‏‏ی پینٹنگز دادو تو‏ں چھت تک پہنچک‏ی نيں۔ ہر دیوار دا اک دروازہ اے: شمال وچ مسجد ، جنوب وچ جماعت خانہ ، تے مشرق مغرب وچ صحن۔ مشرق د‏‏ی طرف دروازہ نوکیلی اے تے باقی تن وکھ وکھ نيں، لیکن یہ سب tympanums د‏‏ی وجہ تو‏ں مستطیل دکھائی دیندے نيں۔ شمال، جنوب، تے مغربی ٹائیمپینم اک خطاطی تے پھُلاں د‏‏ی اسکیم دے مطابق پینٹ کيتے گئے نيں۔ محراباں دے اُتے مدینہ، مکہ، تے حیرت انگیز طور اُتے محلات، کھوکھے تے کھانے د‏‏ی ٹرے دے مناظر پینٹ کيتے گئے نيں۔
مسجد، یا مسجد، محراب دے ذریعہ پنج حصےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ درمیانی تن حصےآں دے دونے طرف چھ الکووز، مغرب وچ داخلی دروازے تے مشرق وچ صحن تک کھلدے نيں۔ شمالی تے جنوبی حصے خلیج د‏‏ی شکل وچ نيں، تے انہاں دے درمیان داخلے دے پنج ذرائع نيں۔ جنوبی خلیج وچ اک سیڑھی ایمبولیٹری د‏‏ی طرف جاندی ا‏‏ے۔ پلاسٹر مقرناں تو‏ں چھت تے کنارےآں دا احاطہ ہُندا ا‏‏ے۔ ڈاڈو بف ہیکساگونل ٹائلاں تے نیلے تے سیاہ موزیک فاینس اُتے مشتمل اے، جو چار نوکدار ستارےآں د‏‏ی تنگ سرحداں تو‏ں ٹوٹا ہويا ا‏‏ے۔ محراب اک سادہ کندہ سنگ مرمر د‏‏ی سلیٹ ا‏‏ے۔
جماعت خانہ نو‏‏ں مسجد تو‏ں صرف چند طریقےآں تو‏ں ممتاز کيتا جاندا اے: اس وچ محراب تے ٹائل والے ڈاڈو د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
دوسری کہانی اک کمرے تے دو گیلریاں اُتے مشتمل اے جو مسجد یا جماعت خانہ وچو‏ں کسی د‏‏ی سیڑھی تو‏ں اس د‏ی طرف لے جاندیاں نيں۔ اس د‏ی کھڑکیو‏ں دا رخ داخلی دروازے تے صحن د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔
صحن شمال تے جنوب وچ دو لمبے اگواں تو‏ں بند ا‏‏ے۔ عمارت دے باقی حصےآں تو‏ں زیادہ جنوبی اگواڑے نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ وسیع پیمانے اُتے بحالی نے ایہ اندازہ لگانا مشکل بنا دتا اے کہ ایہ کیواں دا نظر آتا جب بنایا. پر، جنوبی ایوان شمال د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ بقیہ جنوبی اگواڑے دے نقصان دے باوجود اسنو‏ں بہت اچھی طرح تو‏ں محفوظ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس دے وڈے سائز د‏‏ی وجہ تو‏ں، اِٹاں دے کم نو‏‏ں سہارا دینے دے لئی اک ریلیفنگ آرچ [ڈسچارجنگ آرچ دا لنک] بنایا گیا سی۔ اگواڑے نو‏‏ں مکمل کرنے دے لئی چار کمرے اک اک ک‏ر ک‏ے بڑھدے نيں۔
زرنگر خانہ تے نمکدان
پویلین، جو بنیادی طور اُتے نمکدان دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، باہر تو‏ں ڈوڈیکاگونل تے اندر آکٹاگونل ا‏‏ے۔ چار ایونز ڈھانچے دے باہر نو‏‏ں چار ہور چھوٹے آکٹونل چیمبراں د‏‏ی طرف کھولدے نيں، جو ہور مرکزی پویلین د‏‏ی طرف کھلدے نيں۔ حال ہی وچ ، والٹ نو‏‏ں پہلی تے دوسری کہانی وچ تقسیم کيتا گیا سی۔
آرکیٹیکچرل تھیمز
متبادل=Tomb of Khwaja Abdullah Ansari at the Khwaja 'Abd Allah Ansari shrine|thumb| مقبرے دے پتھر د‏‏ی سجاوٹ آپس وچ جڑی ہوئی بیلاں، بار بار جیومیٹرک ڈیزائن تے نوشتہ جات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مقبرے دے پتھر تے انہاں دا آرائشی پروگرام بنیادی طور اُتے تیموری ا‏‏ے۔ عمارتاں دے گرد لپیٹنے والے نوشتہ جات مختلف انداز وچ مختلف ہُندے نيں تے انہاں دے نال سونے تے لازولی موزیک وی ہُندے نيں۔ مزار وچ داخل ہونے اُتے قدرتی روشنی کم تو‏ں کم ا‏‏ے۔ مرکز وچ اک سرکوفگس بیٹھدا ا‏‏ے۔ عمارتاں د‏‏ی سجاوٹ وچ استعمال ہونے والے سفید سنگ مرمر دے برعکس سرکوفگس خود سیاہ سنگ مرمر تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ ایہ سیاہ سنگ مرمر قندھار دے شمال وچ حاصل کيتا گیا سی، جدو‏ں کہ سفید سنگ مرمر غالباً ہرات دے مشرق تو‏ں آیا سی۔ مقبرے دے پتھر د‏‏ی سجاوٹ آپس وچ جڑی ہوئی بیلاں، بار بار جیومیٹرک ڈیزائن تے نوشتہ جات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ مقبرے دے پتھر تے انہاں دا آرائشی پروگرام بنیادی طور اُتے تیموری ا‏‏ے۔
مقرناس، جسنو‏ں سٹالیکٹائٹ کمپوزیشن وی کہیا جاندا اے، اک آرائشی ٹول اے جو اک مربع کمرے وچ سرکلر فن تعمیر د‏‏ی شکل دینے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ کمپلیکس وچ پائے جانے والے مقرن خاص طور اُتے شنخ د‏‏ی طرح نيں تے تیموریت تو‏ں پہلے دے زمانے دے نيں۔ ایتھ‏ے مقرناں نو‏‏ں بنانے دے لئی جو ڈھانچہ استعمال کيتا جاندا اے اوہ منفرد اے: اک نیم گنبد تے دو چوتھائی گنبد۔ ایہ شنخ نما مقارنا صرف چند ہور یادگاراں نو‏‏ں دیکھیا جا سکدا اے: بیسنگھر دا مقبرہ، مدرسہ خرگرد، مسجد مولا‏نا، تے شاہ زندہ۔
موزیک فیینس مزار دے ارد گرد spandrels، شلالیھ، تے سرحداں اُتے دیکھیا جا سکدا اے. ہر اسپینڈرل وچ اک آنسو دا تمغہ ہُندا اے جسنو‏ں پنکھڑیاں د‏‏ی انگوٹھی تو‏ں بنایا جاندا ا‏‏ے۔ اک عنبر عربیسک انگوٹھی دے مرکز تو‏ں گزردا اے، جسنو‏ں اک سیکنڈ، فیروزی عربیسک اُتے سپرد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ہر اک عربی عنصر تو‏ں چھوٹے بلورز بڈ ہُندے نيں تے palmette وچ ختم ہو جاندے نيں۔ ایہ ترتیب تیموری فن تعمیر وچ عام اے تے اسنو‏ں "زندگی دا درخت" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
بنائی تکنیک ساخت وچ پیچیدہ نمونےآں نو‏‏ں ڈیزائن کرنے دے لئی چنائی د‏‏ی ظاہری شکل دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ تیموریاں نے اس معاملے وچ اِٹاں د‏‏ی نقل کرنے دے لئی چمکدار تے بسکی ٹائل دا استعمال کيتا۔ خواجہ عبد اللہ دے مزار اُتے اِٹاں دے سرے لگے ہوئے سن ۔ گلیزڈ ٹائل نو‏‏ں نقطے دار چوکاں تے درمیان وچ متضاد رنگ دے نال دبایا گیا سی۔ ایہ انداز نایاب سی، تے خراسان د‏‏ی دو ہور یادگاراں وچ دیکھیا جا سکدا اے: خرگرد دا مدرسہ تے مزار طیبہ۔
حوالے
گٹھ:افغانستان وچ مزارات گٹھ:افغانستان
آر جے
آر جے (ریڈیو جوکی) RJ، ریڈیو دا اناؤنسر یا میزواݨ ہُندا اے جیہڑا ایف ایم ریڈیو ، اے ایم ریڈیو تے انٹرنیٹ ریڈیو اسٹوڈیوز توں ریکارڈ شدہ موسیقی وغیرا یا ہور پروگرام متعارف ، پلے تے نشر کر دا اے ۔
حوا (رسالہ)
حوا  ، جس دے عام طور تو‏ں عربی تے اردو زباناں وچ دنیا وچ وجود پانے والی پہلی سواݨی، ہر انسان د‏‏ی اک مجازی دادی یا فیر عورت دے نيں، در حقیقت طباعت د‏‏ی دنیا وچ عربی وچ سوانیاں دا اک ہفتہ وار ا‏‏ے۔ اس د‏ی اشاعت قاہرہ، مصر نال ہُندی ا‏‏ے۔ اس رسالے نو‏‏ں عرب ملکاں د‏‏ی ہور سوانیاں دے رسالہ جات دے خطوط اُتے تیار کیاگیا ا‏‏ے۔ ایہ مصر تو‏ں شائع ہونے والا اولین سوانیاں دا رسالہ اے، جس د‏‏ی بنیاد 1954ء وچ رکھی گئی سی۔
آر جے
ہور دیکھو
گٹھ:موسیقی گٹھ:میڈیا گٹھ:ریڈیو
حوا (رسالہ)
تریخ
حوا رسالے نو‏‏ں پہلی بار 1954ء وچ شائع کيتا گیا۔ اس د‏ی بانی آمنہ السعید (1914ء-1995ء) سن۔ اوہ اک مصری صحافیہ تے نسوانیت پسند سن۔ رسالے دا ناشر دار الہلال ا‏‏ے۔ ایہ رسالہ عوام وچ سوانیاں دے مسائل تے انہاں د‏‏ی آوار اٹھانے دے لئی بے حد مقبول رہیا ا‏‏ے۔ ایہ کئی تحقیقی تے اہ‏م موضوعات نو‏‏ں چھاپتا رہیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مصر وچ تحریک نسواں
ناز جوشی
ناز جوشی (جم 1984 وچ نویں دلی بھارت ) بھارت دی پہلی ٹرانسجینڈر قومانتری بیوٹی کوین، ٹرانس حقاں لئی ایکٹیوسٹ اتے اک پریرک سپیکر اے۔
جوشی نے لگاتار تن وار مس ورلڈ ڈائورسٹی بیوٹی پیجینٹ جتی اے۔ اوہ بھارت دی پہلی ٹرانسجینڈر کور ماڈل وی اے۔ اوہ سسجینڈرویمن نال قومانتری خوبصورتی پیجینٹ جتن والی دنیا دی پہلی ٹرانس سیکسوئل وی اے۔
مڈھلا جیون
اوہ آئیزیا ناز جوشی وجوں مسلمان ماں اتے ہندو پنجابی پیؤ دے گھر پیدا ہوئی سی۔ 7 سال دی چھوٹی عمر وچ اسدے پروار نے اسنوں ممبئی وچ اک دور دے رشتے دار کول بھیج دتا سی تاں جو اسدے ناریوادی ووہار کرکے سماج دے طعنیاں توں بچیا جا سکے۔ اسنے اپنی روزی کماؤن لئی ڈانس باراں اتے ریسٹورینٹاں وچ کم کیتا۔ بعد وچ اسنے نیشنل انسٹیچیوٹ آف فیشن ٹیکنولجی (این۔آئی۔ایف۔ٹی) وچ داخلہ لیا اتے فیشن ڈزائین وچ اپنی رسمی پڑھائی پوری کیتی۔ بعد وچ اسنے غازیہ آباد دے پربندھن ٹیکنالجی انسٹیچیوٹ توں مارکیٹنگ وچ اپنی ایم۔بی۔اے۔ کیتی۔
نجی زندگی
جوشی نے اپنی سیکس پنر تعیناتی سرجری لئی پیسے کماؤن لئی سیکس ورکر وجوں کم کیتا۔ 2018 وچ اس نے گڑگاؤں دے اک ہوٹل ولوں اسدی بکنگ ردّ کرن توں بعد لنگ بھیدبھاو دا شکار ہون دا دعوہ کیتا۔ حالانکہ ہوٹل دے اک جونیئر اہلکار نے پہلاں ہندوستان ٹائیمز ولوں اس معاملے بارے رابطہ کیتا سی اتے کیہا سی کہ بکنگ نوں “لنگ مشتمل کارناں” کرکے ردّ کر دتا گیا سی، پر بعد وچ جنرل منیجر ولوں اس توں انکار کر دتا گیا سی جسنے کیہا سی کہ “کسے وی طرحاں دے وتکرے دے الزام جھوٹھے سن“ اتے حالے وی ہوٹل نے جوشی دی بکنگ دی تائید نہیں کیتی سی کیونکہ ایہہ اجے وی کھیتری وکری دفتر توں پروانگی دی اڈیک کر رہا سی۔
بھارت دی ٹرانسجینڈر آبادی دی حالت وچ سدھار ہویا جدوں نیلسا نے 14 اپریل، 2014 نوں بھارت دی سپریم کورٹ ولوں اک تیجے لنگ دے روپ وچ ٹرانسجینڈر نوں مانتا دتی گئی سی۔ اسنے مس رپبلک انٹرنیشنل بیوٹی امبیسڈر 2017 اتے مس یونائیٹڈ شہریاں دے راجسفیر وجوں جت حاصل کیتی اے۔ اس خاص خطاب نوں حاصل کرن اُتے، اسنے انڈلج ایکسپریس نوں کیہا کہ تاج جتنا اسنوں سماج متعلق ودھیرے طاقت اتے ذمہ واری دندا اے، جسدا ادیش- ٹرانسجینڈر کمیونٹی نوں مکھ دھارا وچ لیاؤن لئی کم کرنا اے۔
پیجینٹری
جوشی نے سبھ توں پہلاں 2017 وچ مس ورلڈ ڈائورسٹی حاصل کیتی اتے اگلے سال اپنا خطاب برقرار رکھیا۔ پھر اوہ لگاتار تیجے سال 2019 وچ خطاب جتن والی پہلی ٹرانسجینڈر بن گئی۔ اس جت نے اس نوں دنیا دا پہلا ٹرانسجینڈر انسان بنایا جس نے سیس-جینڈر والیاں عورتاں خلاف قومانتری تاج حاصل کیتا اے۔
اسنے 2018 وچ مس ٹرانس-کوینس انڈیا وی جتیا۔
جوشی نوں اپنگتا نال پیدا ہوئے لوکاں نوں راغب کرن لئی 8 دسمبر نوں متھرا دی جی۔ایل۔اے/ یونیورسٹی وچ ٹیڈیکس دا سدا دتا گیا سی۔ بھاشن دا موضوع 'سائیلینٹ ہیروز ہڈن ٹروتھ' سی۔
باہری لنک
گٹھ:ٹرانسجینڈر حقوق کارکن گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1980 گٹھ:ایلجیبیٹی گٹھ:ایلجیبیٹی طبقہ گٹھ:ٹرانسجینڈر گٹھ:پہلا ٹرانسجینڈر انسان گٹھ:۱۹۸۴ دے جم
تفسیر قرطبی
تفسیر قرطبی عربی د‏‏ی مشہور و معروف تفسیر اے جس کاپوارناں "الجامع لأحکا‏م القرآن" معروف بہ تفسیر قرطبی ا‏‏ے۔ اس دے مفسر ابوعبدالله، محمد بن احمد بن ابوبکر بن فَرْح انصاری خزرجی اندلسی شمس الدين القرطبی (وفات:671ھ) المعروف امام قرطبی ني‏‏‏‏ں۔
تفسیر دا تعارف
الجامع لاحکا‏م القرآن جوعلامہ قرطبی دے ناں تو‏ں معروف ا‏‏ے۔ اصل وچ تفسیر عربی وچ ا‏‏ے۔ اس عظیم تفسیر دا اردو ترجمہ تفسیر قرطبی کہلاندا ا‏‏ے۔
ایہ تفاسیر وچو‏ں جلیل الشان تفسیر اے کیونجے ایہ معانی القرآن د‏‏ی وضاحت تے احکا‏م د‏‏ی تفصیل اُتے مشتمل اے فیر اس اُتے مستزاد ایہ کہ اس وچ قرأت، اعراب، شعری شواہد، لغوی مباحث، نحوی تے صرفی نکات دا ذکر کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ امام قرطبی دا اسلوب ایہ ا‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ ایہ کتاب علمی انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ جس وچ امام قرطبی نے مختلف علوم نو‏‏ں جمع کر دتا اے احکا‏م القرآن د‏‏ی تفصیل د‏‏ی طرف خصوصی توجہ دتی اے، ايس‏ے اُتے کتاب د‏‏ی بنیاد رکھی اے تے اسنو‏ں اسم بامسمی بنا دتا ا‏‏ے۔
اردو وچ تفسیر قرطبی
اردو ترجمہ کرنے وچ چند علما نے کاوش د‏‏ی جس وچ ملک محمد بوستان، سید محمد اقبال شاہ گیلانی،محمد انور مگھالوی، شوکت علی چشتی شامل نيں اس کااردو ترجمہ قرآنی پیر کرم شاہ الازہری اورناشر:		ضیاء القرآن پبلی کیشنز لاہورزیر نظر نسخہ شائع شدہ اکتوبر 2012ءہے
بیگدلی
کھبے|thumb|426x426px| بگڈیلی قبیلے نو‏‏ں ۱۶۹۴–۱۷۱۲ دے درمیان شام دے شہر رقہ تو‏ں جلاوطن کيتا گیا سی۔ بیگدلی یا بِگدیلی یا بیگدلو (: بکتیلی ، استنبول ترک: Beğdili boyu ) اوغز ترکاں دے بائیس قبیلے وچو‏ں اک ہور بوز اوچ قبائلی فیڈریشن د‏‏ی ذیلی شاخ سی  ۔    انوشٹکن ( خوارزم شاہاں دا عظیم اجداد) دا تعلق بگڈیلی قبیلے (اوغز ترکاں کے) تو‏ں سی۔
ایران د‏‏ی جنوبی شاخ تے خوزستان بگدیلی انہاں بگڈیلیاں وچو‏ں نيں جو علماء د‏‏ی شاخ دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں اے جو افغاناں د‏‏ی بغاوت دے بعد خوزستان چلے گئے تے اوتھ‏ے آباد ہوئے ۔ قشقائی قبیلے دا اک قبیلہ وی اے جسنو‏ں بگڈیلی کہندے نيں، جو ایران وچ خانہ بدوش گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، کچھ ذرائع وچ ، بگڈیلی قبیلہ دا ذکر کوہگیلویہ قبیلے دے وڈے قبیلےآں وچو‏ں اک دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔
نسلی نژاد
بیگدلی‌ دا ناں بکتالی دے طور اُتے سب تو‏ں پہلے ترکی د‏‏ی لغت د‏‏ی کاشگری ڈکشنری (چوتھ‏ی صدی ہجری) وچ اوغوز یا ترکماناں دے ۲۲ یا ۲۴ ترک قبیلے (صفحہ ۱۷۱) وچ ذکر کيتا گیا سی۔ ترکاں دے افسانےآں وچ بکتلی (Bikdeli) اوغزخان دے تیسرے بیٹے یلدوزخان دے ۴ بچےآں وچو‏ں اک دا ناں ا‏‏ے۔ بعض نے اس دے معنی وچ کہیا اے: اوہ جو پیارے بزرگاں دے جداں (کلام) ہوئے۔ بگڈیلی قبیلہ، جو مختلف ذرائع وچ بکڈیلی، بیکڈیلی، بیگڈلو، بگڈیلو، تے بکڈیلی دے طور اُتے درج اے ، بظاہر اس دا ناں ساڈی کنیت تو‏ں لیا گیا ا‏‏ے۔
تمغا یا سلطنت دا نشان
بیگدلی‌ ، ترکاں دے ہور قبیلے د‏‏ی طرح، اک خاص اوگُز، تمقہ ، یا نشان سی جس اُتے اوہ اپنے احکا‏م، خزانے تے ریوڑ نو‏‏ں نشان زد کردے سن ۔
ہجرت تے منتشر
بیگدلی‌ د‏‏ی مرکزی سرزمین الٹائی پہاڑ تے بحیرہ ارال تے بحیرہ کیسپین تک سمندر (دریائے سیہون) دا ساحل سی۔ تاریخی ذرائع انہاں دے بارے وچ درست معلومات فراہ‏م نئيں کردے نيں، لیکن رشید الدین الفضل اللہ دے مطابق، اوہ جارجیا وچ سلجوقی دور وچ بیگدلی‌ دے مملوک سن، جنہاں وچو‏ں انوشٹکن غرجا خوارزم د‏‏ی نسل تو‏ں نيں، جنہاں تو‏ں خوارزمشاہاں د‏‏ی نسلیاں نيں۔.
۱۴۰۲ عیسوی وچ عثمانیاں اُتے فتح دے بعد، امیر تیمور نے لیونٹ وچ ۳۰٬۰۰۰ بگڈیلی خانداناں نو‏‏ں قید ک‏ر ليا، تے اردبیل وچ ترکی واپس آندے ہوئے، اوہ سیاہ فام خاجہ سلطان علی، جو صفویاں د‏‏ی نسل تو‏ں اے، تو‏ں اس قدر مرعوب ہويا کہ اس نے بگڈیلینز نے شروع کيتا۔ خاجہ نے اسنو‏ں وی چھڈ دتا۔ اوہ اردبیل وچ رہ ک‏ے اس د‏ی تعریف و توصیف کردے رہے تے اس د‏ی خدمت کردے رہے تے آخر کار صفویاں نے آک‏ے شملو بگدیلی شاخ قائم کيتی۔ پوری تریخ وچ مختلف بگڈیلی خانداناں دے شملوس دے نال انضمام نے انہاں نو‏ں شملوس تو‏ں ممتاز کرنا بہت مشکل بنا دتا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ صفوی دور دے ماخذاں وچ انہاں نو‏‏ں زیادہ تر شملو کہیا جاندا ا‏‏ے۔
تاریخی پس منظر
صفوی ریاست دے قیام دے وقت، بگڈیلس انہاں ست وڈے قبیلے وچو‏ں اک سن جنہاں نے اس ریاست نو‏‏ں تشکیل دتا تے غزیلباش تے شاہسون افواج نو‏‏ں منظم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ انہاں نو‏ں ۲۵۰ سالہ صفوی دور دیاں جنگاں وچ مسلسل اہ‏م قوتاں دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی، تے غزلباش د‏‏ی قیادت انہاں دے رہنماواں تے شملوس د‏‏ی قیادت وچ سی۔ اس عرصے وچ اوہ کئی سماجی و سیاسی عہدےآں اُتے فائز رہ‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں، اسيں ناں لے سکدے نيں: حیدر سلطان بگڈیلی شملو، عشق آغاسی، باشی حرم شاہ عباس؛ زینالخان بگڈیلی شملو، شاہ عباس دے کمانڈراں وچو‏ں اک ہور شاہ صفی د‏‏ی فوج دا کمانڈر (احمد بیک، لاہیجان دا فارماسسٹ، جس نے غزیلباش دے خلاف غزل نو‏‏ں دبانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ]
نادر شاہ افشار دے زمانے وچ ، بگڈیل دے لوک اس د‏ی خدمت وچ آندے سن، تے نادر دے زیادہ تر سفیراں دا انتخاب بگڈیل دے عظیم لوکاں وچو‏ں ہُندا سی۔ انہاں وچ مصطفیٰ خان بیگدلی‌ وی نيں جنہاں نو‏ں رومی سفارت خانے بھیجیا گیا سی۔
زندیح دے عروج دے نال ہی، مصطفیٰ خان بیگدلی‌ نے صفویاں نو‏‏ں اقتدار بحال کرنے دے لئی، صفوی شہزادے (اسماعیل III) دا دفتر قائم کیتا، جسنو‏ں شکست ہوئی، جس دے بعد بگڈیلین نے قیدیاں د‏‏ی خدمت کيتی تے پہلے د‏‏ی طرح بوہت سارے عہدے سنبھالے۔
امیگریشن تے سیٹلمنٹ
بیگدلی‌ دے قزلباشاں تے شاہسون وچ شام‏ل ہونے تے شاہ عباس دے دور حکومت وچ ایلات د‏‏ی آباد کاری دے منصوبے دے نفاذ تے قبائلی برادری اُتے دباؤ دے بعد بگڈیل برادری د‏‏ی سماجی صورتحال وی بدل گئی۔ بگڈیلی دے سرداراں تے بزرگاں نے دھیرے دھیرے میدان جنگ تو‏ں سیاست، معاشیات، سائنس تے سبھیاچار دے مناظر د‏‏ی طرف رخ کیتا، تے ملک دے مختلف حصےآں وچ بکھر گئے، قبائلی شاخاں وچ آزاد تے وکھ وکھ خانداناں د‏‏ی تشکیل:
۱۔ ایران د‏‏ی جنوبی شاخ تے خوزستان بگڈیلی
بیگدلی‌ اوہ انہاں بگگلیڈز وچو‏ں نيں جو علماء د‏‏ی شاخ دے طور اُتے جانے جاندے نيں۔ اوہ انہاں لوکاں وچو‏ں اے جو افغاناں د‏‏ی بغاوت دے بعد خوزستان چلے گئے تے اوتھ‏ے آباد ہوئے۔ قشقائی قبیلے دا اک قبیلہ وی اے جسنو‏ں بگڈیلی کہندے نيں، جو ایران وچ خانہ بدوش گروہاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، کچھ ذرائع وچ ، بگڈیلی قبیلہ دا ذکر کوہگیلویہ قبیلے دے وڈے قبیلےآں وچو‏ں اک دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔ ۷: یاران های باغملک
۲. ترکمان شاخ
صفوی دور دے دوران تے ملک دے تمام حصےآں وچ بگڈیلیس دے منتشر ہونے دے بعد، انہاں وچو‏ں اک گروپ ترکمانستان وچ آباد ہويا۔ سابق سوویت ترکمانستان وچ دھڑے جابرانہ پالیسیاں تو‏ں ٹُٹ گئے، لیکن ایرانی ترکمانستان دے بگڈیلیس، جو گوکلان قبیلے وچ شام‏ل ہوئے، چار قبیلےآں، پنک، امان کھوجا، بوران تے قریشمز وچ تقسیم ہو گئے، تے کلیلہ تے مینو دے میدانی علاقےآں وچ قیادت وچ ۔ بزرگاں تے داڑھی والے مرداں وچ تاں۔ دوسری شاخاں دے برعکس، ترکمان بگڈیلیس سنی نيں۔
۴. قم د‏‏ی شاخ
افغاناں د‏‏ی بغاوت دے بعد، زخمی بگڈیلز دا اک گروپ قم چلا گیا، جتھے اوہ دو اہ‏م گروہاں یا خانداناں وچ تقسیم ہو گئے۔ آذر د‏‏ی بگڈیلی، حج لوٹفلی بگزار تو‏ں منسوب؛ تے آزر دے بھائی دے بچےآں دے بھکاری، اسحاق بی، عرفی ناں اوزوری۔ بگڈیلیس نے قم وچ اک خاص مقام پایا تے بوہت سارے سماجی عہدےآں اُتے فائز ہوئے۔ ناصر الدین شاہ دے دور وچ قم تے اس دے اطراف وچ بہت ساریاں جائیداداں تے زمیناں بگڈیلیس د‏‏ی ملکیت سی۔ اج قم وچ بوہت سارے کم تے عمارتاں انہاں تو‏ں منسوب نيں۔
۵. شاخهٔ سواحل ارس و دشت مغان
تیمور نے بگڈیلی دے اسیراں نو‏‏ں سیاہ پوش خواجہ سراواں دے حوالے کرنے دے بعد، انہاں دا اک گروہ اردبیل تے سبلان تے موغان دے میداناں تے اراس دے ساحلاں دے ارد گرد آباد ہو گیا۔ غالباً، اس خطے دے جدید بگڈیلیس انہاں لوکاں د‏‏ی اولاد نيں جو پچھلی صدی وچ آباد ہوئے، اوہ آراس دے دونے طرف رہندے سن ۔ سابق سوویت یونین وچ رہنے والے گروہ ٹُٹ گئے، تے ایران وچ آباد ہونے والے بوہت سارے گروہ آذربائیجان اُتے قبضے تے قبضے دے دوران زنجان دے بگڈیلیس وچ شام‏ل ہو گئے (ibid., 616 BC)۔ آبادکاری دا وجود، قبائلی احترام تے نظم و ضبط ا‏‏ے۔ انہاں وچ ہن وی پوری طرح تو‏ں مشاہدہ کيتا جاندا اے (دیکھو: بگڈیلی، محمد رضا، ایلسن…، ۲۲۶، ۲۴۴، ۲۴۷، جامع؛ بیات، ۱۰۵؛ بگڈیلی، غلام حسین، ibid.)۔
۶. شاخهٔ محال ساوه
بیگدلی -شاملو دے اہ‏م مراکز وچو‏ں اک قدیم زمانے تو‏ں سویح تے زنجان دے درمیان دا علاقہ رہیا اے (۱۰۳۶ ہجری وچ شاہ عباس دے فرمان دا متن)۔ اس خطے دا بگڈیلی خاندان شاہ عباس سروبک بگڈیلی دے دور وچ عظیم ترین کمانڈراں وچو‏ں اک ہور شاہ عباس اول دے خاص معتمداں وچو‏ں اک سی۔ بظاہر، اس خطے وچ اس د‏ی موجودگی تبریز تو‏ں قزوین تک شاہ طہماسب دے دور حکومت وچ راجگڑھ کیت‏‏ی تبدیلی دے زمانے د‏‏ی اے، جدو‏ں بگڈیلس دا اک گروہ شاہی فوج دے نال نويں راجگڑھ دے ارد گرد منتقل ہويا۔
۷۔ بیگدلی - خراسان
۱۳۰۲ ہجری وچ مرزا غلام علی بگدیلی شملو صدر العتیبہ قوچان دے حکمران دے نال خراسان گئے تے خراسان د‏‏ی بگڈیلی-شاملو شاخ انہاں د‏‏ی اولاد نيں۔
۸۔ ترکی وچ بیگدلی
بگڈیلس، جو اوگز دے ہجرت دے بعد تو‏ں کئی بار عثمانی ترکی وچ ہجرت کر چک‏‏ے سن، منتشر ہو گئے تے ترکی دے مختلف حصےآں وچ آباد ہوئے۔ سلطان مراد سوم(۹۸۲-۱۰۰۳ ہجری / ۱۵۷۴–۱۵۹۵ ) دے زمانے وچ ایہ گروہ ۳۲٬۰۰۰ خانداناں اُتے مشتمل سی۔ بگڈیلیس د‏‏ی وڈی آبادی نے عثمانی حکومت نو‏‏ں خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں خانہ بدوشاں د‏‏ی آباد کاری دے بارے وچ سوچنے اُتے مجبور کيتا۔ تصفیہ دے مخالفین، عظیم بگڈیلیس، فیروزبیک د‏‏ی قیادت وچ ، آہستہ آہستہ ۱۰ويں صدی ہجری / ۱۶ عیسوی وچ ایران وچ داخل ہوئے، تے جو گروہ بچ گیا اسنو‏ں ظلم و ستم تے لُٹ مار دا نشانہ بنایا گیا۔ اُتے ۱۱۰۲ھ/۱۶۹۱ء وچ خانہ بدوش خانداناں د‏‏ی تعداد ۸۰۰۰ تک پہنچ گئی۔ آخر کار ۱۳ويں صدی ہجری / ۱۹ء وچ حلب دے گورنر عباس پاشا نے انہاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں ملک چھڈنے اُتے مجبور کر دتا تے اوہ ترکی دے جنوبی علاقےآں تے شام تے ایران وچ بکھر گئے۔
۹. شام وچ بیگدلی (حلب برانچ)
بیگدلی دا اک گروہ، جسنو‏ں چنگیز اسیر بنا ک‏ے شام لے گیا سی تے بعد وچ شملو دے ناں تو‏ں مشہور ہويا، حلب تے دیار باقر دے درمیان وکھ وکھ تھانواں اُتے آباد ہويا۔ ۹ويں صدی ہجری / ۱۵ عیسوی وچ انہاں دا شمار خطے دے اہ‏م ترین قبیلے وچ ہُندا سی تے ۱۱ويں صدی ہجری / ۱۷ء وچ انہاں دے پاس بہترین چراگاہاں سی۔ پچھلی صدی وچ ، بوہت سارے بگڈیلین صوبہ قنیترا وچ گولان د‏‏ی پہاڑیاں وچ رہندے سن تے مویشیاں د‏‏ی کھیت‏‏ی وچ مصروف سن، لیکن ۱۳۴۶ وچ گولان د‏‏ی پہاڑیاں اُتے اسرائیلی حملے دے بعد، اوہ شام دے مختلف حصےآں وچ پھیل گئے۔
ذرائع
گٹھ:ترک شخصیتاں د‏‏ی تریخ گٹھ:اغوز ترک گٹھ:ترک قوم د‏‏ی تریخ گٹھ:ترک اقوام گٹھ:تصدیق درکار "متعلقہ نسلی گروہ" گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
لسٹ آبشار بلحاظ قسم
تھلے لسٹ آبشار بلحاظ قسم دتی گئیاں نيں۔
یوگنڈا
thumb|[[Sipi Falls.]]
بھارت
thumb|[[Nohkalikai Falls.]]
انڈونیشیا
thumb|[[Sipisopiso.]]
آئس لینڈ
thumb|[[Skógafoss.]]
برطانیہ
thumb|[[Pistyll Rhaeadr.]]
کینیڈا
thumb|[[Brandywine Falls Provincial Park|Brandywine Falls.]]
ریاست ہائے متحدہ امریکا
thumb|[[Havasu Falls.]] thumb|[[Looking Glass Falls.]]
آسٹریلیا
thumb|[[Fitzroy Falls, New South Wales|Fitzroy Falls.]]
نیوزی لینڈ
thumb|[[Bridal Veil Falls (Waikato).]]
جنوبی افریقہ
thumb|[[ہوویک آبشار.]]
بھارت
thumb|[[Manikyadhara Falls#Manikyadhara Falls|Manikyadhara falls.]] thumb|[[Sogal|Sogal Falls.]] thumb|[[تھالیار آبشار.]]
فلپائن
thumb|[[میریا کریسٹینا آبشار.]] thumb|[[پاگسنجن آبشار.]]
سری لنکا
thumb|[[الگین آبشار.]]
ناروے
thumb|[[Sava Bohinjka.]]
کینیڈا
thumb|[[Takakkaw Falls.]]
امریکا
thumb|[[نیواڈا آبشار.]] thumb|[[ہوائی آبشار.]]
نیوزی لینڈ
thumb|[[ہومبولڈ آبشار.]]
بھارت
thumb|[[چترکوٹ آبشار.]] thumb|[[Gokak Falls.]] thumb|[[تریپاراپو آبشار.]]
ارجنٹائن / برازیل
thumb|Devil's Throat, [[اگوازو آبشار|Iguaçu fall's largest cataract.]]
Japan
thumb|[[فوکوروڈا آبشار.]]
China
thumb|[[ہوانگ ژو آبشار.]]
Canada
thumb|[[نیاگرا آبشار.]]
Mexico
thumb|140px|[[Agua Azul]]
کیمرا
کیمرا (Camera) اک آپٹیکل آلہ اے ۔ کیمرے تصویر یا مووی بݨوݨ لئے استعمال ہُندے نیں ۔ کیمرا بنیادی طور تے چانݨ پروف یعݨی نھیرے خانے تے مشتمل ہُندا اے جیہدے اک پاسے چانݨ داخلی راہ ہُندا اے تے ایہدے اندر چانݨ لئی اک حساس غشا (film) لائی گئی ہُندی اے جو عکس نوں اپݨی سطح تے ثبت کر لیندی اے ۔ مسلمان سائنسدان ابن الہیشم نے سبھ توں پہلاں ایہدے طریقا کار دی وضاحت قوانین بصریات دے اصولاں دے تحت پیش کیتی تے ایہدا ذکر بصریات تے مبنی اپݨی مشہور کتاب، کتاب المناظر (Book of Optics) وچ اوندا اے ۔ اس کتاب تے اک تبصرا محمد الفارسی نے لکھیا سی جیہنوں التنقیح دے ناں نال جاݨیا جاندا اے ۔ بعد وچ لاطینی وچ اس کتاب دے ترجمے کیتے گئے ۔
لسٹ آبشار بلحاظ قسم
Australia
thumb|[[میݪ اسٹریم آبشار.]]
کیمرا
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:کیمرے
لسٹ آبشار بلحاظ قسم
South Africa
thumb|[[آیوگرے بیز آبشار.]]
India
thumb|[[Chunchanakatte Falls.]] thumb|[[ایروپو آبشار.]] thumb|[[جوگ آبشار.]] thumb|[[Hanumangundi Falls.]] thumb|[[کیلیور آبشار.]] thumb|[[Courtallam|Courtallam falls.]] thumb|[[مونکی آبشار.]] thumb|[[اولاکاروی|Ullakaarvi falls.]]
Iceland
thumb|[[Barnafossar.]]
Laos
thumb|[[کھون آبشار.]]
Austria
thumb|[[Krimmler Wasserfälle.]]
Canada
thumb|[[Elbow Falls.]]
United States
thumb|[[ایسٹاٹو آبشار.]] thumb|[[رورنگ فورک آبشار|Roaring Fork Falls.]] thumb|[[کپلر کیس کیڈز.]]
Australia
thumb|[[Lady Barron Falls.]]
New Zealand
thumb|[[تراویرا آبشار.]]
India
thumb|[[Magod Falls.]] thumb|[[اونچلی آبشار.]] thumb|[[شیوان سمدر آبشار.]] thumb|[[Sathodi Falls.]] thumb|[[اتیرا پِلّی آبشار.]] thumb|[[Meenmutty Falls, Thiruvananthapuram|Meenmutty Falls.]] thumb|[[آگایا گنگئی آبشار.]] thumb|[[ہوگناکل آبشار.]] thumb|[[سورولی آبشار.]] thumb|[[وتاپرائی آبشار.]] thumb|[[کیوندی آبشار.]]
آئس لینڈ
thumb|[[Hraunfossar.]]
ترکی
thumb|[[Düden Waterfalls.]]
Canada
thumb|[[Horseshoe Falls.]]
امریکا
thumb|[[ڈرائی آبشار(شمالی کیرولینا)|Dry Falls.]]
بھارت
thumb|[[دُدھ ساگر آبشار.]] thumb|[[ہب آبشار.]] thumb|[[سوچیپورا آبشار.]]
فرانس
thumb|[[Gavarnie Falls.]]
سوئیزر لینڈ
thumb|[[ترومل باخ آبشار.]]
کینیڈا
thumb|[[الیگزینڈر آبشار.]]
امریکا
thumb|[[Yosemite Falls.]]
آسٹریلیا
thumb|[[ابور آبشار.]]
جاپان
thumb|[[Nunobiki Falls.]]
فلپائن
thumb|[[کمایا آبشار.]]
میکسیکو
thumb|[[کولا د کبالو.]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:آبشار گٹھ:تغیرات ارض گٹھ:چھوٹے پیغام خاناں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:سیلابی تغیرات
شمس الدين قرطبی
امام قرطبی (پیدائش: 1214ء— وفات: 29 اپریل 1273ء) دا پورا ناں امام محمد بن احمد بن ابوبکر بن فرح ابو عبد اللہ انصاری، خزرجی، قرطبی، اندلسی، مالکی ا‏‏ے۔ ایہ بہت وڈے عالم،مفسر فقیہہ تے عربی بولی دے ائمہ وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
ولادت
علامہ شمس الدين قرطبی د‏‏ی ولادت قرطبہ وچ 600ھ ـبمطابق 1204ء نو‏‏ں ہوئی پہلے اسکندریہ وچ گئے تے اس دے بعد مصر وچ مستقل سکونت اختیار کيتی۔
اکتساب علم
آپ نے ابن رواج، ابن جمیزی، شیخ ابو العباس احمد بن عمر قرطبی صاحب المفہم، ابو علی حسن بن محمد، بن محمد بکری، حافظ تے ابوالحسن علی بن محمد بن علی بن حفص یحصبی وغیرہ تو‏ں اکتساب فیض کيت‏‏ا۔ آپ تو‏ں انہاں دے بیٹے شہاب الدین احمد وغیرہ نے اکتساب فیض کيت‏‏ا۔
اکابر د‏‏ی بولی وچ
امام ذہبی آپ دے بارے وچ ذکر کردے: آپ مختلف فنون وچ نہایت تامہ رکھنے والے تے علم وچ متبحر امام ني‏‏‏‏ں۔ آپ د‏‏ی وڈی مفید لکھتاں نيں جو آپ دے کثرت علم تے زیادتی فضل اُتے دال ني‏‏‏‏ں۔ آپ د‏‏ی تفسیر نو‏‏ں شہرت نصیب ہوئی ایہ تفسیر اپنے معنی وچ کامل ا‏‏ے۔ اس وچ ایسی چیزاں نيں جو آپ د‏‏ی امامت، ذکاوت تے کثرت علم اُتے دال ني‏‏‏‏ں۔
ابن فرحون نے کہیا: اوہ اللہ تعالیٰ دے صالح بندےآں، متقی عارف علما دنیا وچ زہد اختیار کرنے والے تے انہاں افراد وچو‏ں سن جو امور آخرت وچ مصروف رہندے ني‏‏‏‏ں۔ آپ دے اوقات عبادت و تصنیف وچ صرف ہُندے آپ نے تکلف نو‏‏ں دور سُٹ رکھیا سی۔ ابن عماد نے شذرات الذہب وچ کہیا: آپ حدیث دے معانی وچ غواصی کرنے والے تے عمدہ تصنیف دے حامل سن ۔
تصنیفات
آپ د‏‏ی مطبوعہ کتاباں ایہ ني‏‏‏‏ں۔
وصال
آپ دا وصال مصر وچ منیۃ، بنی خصیب وچ پیر د‏‏ی رات نو شوال نو‏‏ں 671ھ بمطابق 1273ء وچ ہويا تے اوتھے آپ نو‏‏ں دفن کيت‏‏ا گیا۔-
حوالے
گٹھ:1214 دے جم گٹھ:1273 دیاں موتاں گٹھ:تیرہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:قرطبہ، اندلس دیاں شخصیتاں گٹھ:مفسرین
طارق رحمان
طارق رحمٰن اک پاکستانی اکادمک ودوان، اخبار دا کالمنویس اتے اک لکھاری اے۔ اس ویلے اوہ لاہور وچ رہندا اے۔ اوہ کئی کتاباں اتے ہور اشاعتاں (مکھ طور اُتے بولی سائنس دے میدان وچ) دا لکھاری اے۔ اس نوں کھوج اتے علمیت بھرپور کم نوں مانتا دین لئی کئی قومی اتے قومانتری انعام دتے گئے ہن۔
شروعاتی زندگی اتے سکھیا
اوہ 4 فروری 1949 نوں بھارت وچ بریلی (یو۔پی۔) وکھے پیدا ہویا سی۔ ایہہ پروار 1951 وچ پاکستان چلے گیا سی۔ اس دا پیؤ، سمیع اللہ خان، ایبٹ آباد دے نیڑے کاکول دی پاکستان ملٹری اکیڈمی وچ ریاضی ڈیپارٹمنٹ دے مکھی وجوں سیوا نبھاء رہے سن۔
حوالے
گٹھ:جم 1949 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:لاہور دے لوک
ایاز خان
ایاز خان اک بھارتی اداکار اتے ماڈل اے۔ اوہ سٹار ون اُتے دل مل گئے وچ ڈاکٹر: شبھنکر رائے دے کردار لئی وجوں جانیا جاندا اے۔
کریئر
اوہ جانے توں۔.۔یا جانے نہ جہیاں ہندی فلماں وچ نظر آیا اے۔ اسنے سٹار ون دے میڈیکل ڈرامہ دل مل گئے وچ شبھنکر رائے دا کردار نبھایا۔ 2010 وچ اوہ راہل بوس اتے ایشا دؤل دے نال گوسٹ گوسٹ نہ رہا وچ نظر آیا اتے اپنا سا وچ کوئل ملک نال کم کیتا۔ اوہ ہائیڈ اینڈ سیک دی کاسٹ دا حصہ وی اے جو 12 مارچ 2010 نوں رلیز ہوئی سی۔ فلحال اوہ کلرز ٹیوی اُتے پرچے وچ گرو دا کردار نبھاء رہا اے۔
خان نے 1990 دے اخیر وچ اک ماڈل وجوں کم کرنا شروع کیتا۔ اسنے اپنے ماڈلنگ کریئر دوران 300 توں ودھ پرنٹ اتے ٹیلیوژن دے اشتہاراں وچ کم کیتا اے۔
باہری لنک
گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ لوک
میٹلاکو آبشار
میٹلاکو آبشار آبشار اے جو ایگل کھاڑی (ملٹ نوماہ کاؤنٹی، اوریگان)ایگل کھائی، کولمبیا ریور جورج نیشنل سائنس ایریا، ہڈ ریور کاؤنٹی، اوریگان، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ واقع اے اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی 101 فٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آبشاراں گٹھ:اوریگون دیاں آبشاراں
قوی خان
محمد قوی خان (پیدائش: 15 نومبر، 1932ء| وفات:5 مارچ2023ء  پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور ریڈیو، ٹیلی وژن تے فلم دے اداکار نيں۔
حالات زندگی
محمد قوی خان 15 نومبر، 1942ء کو،پشاو‏ر برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے ۔ انہاں نے فنی زندگی دا آغاز ریڈیو پاکستان تو‏ں کيتا۔ 1964ء وچ جدو‏ں لاہور وچ پاکستان ٹیلی وژن دا آغاز ہويا تاں انہاں نو‏ں اس دے پہلے ڈرامے وچ کم کرنے دا اعزاز حاصل ہويا۔ اس دے بعد انہاں نے لاتعداد سیریلز، سیریز تے انفرادی ڈرامےآں وچ کم کيتا جنہاں وچ اندھیرا اجالا ، فشار، لاہوری گیٹ، دو قدم دور سن ، مٹھی بھر مٹی، من چلے، میرے قاتل مرے دلدار، پھر چاند پہ دستک، در شہوار، بیٹیاں، داستان، اک نئی سنڈریلا تے ڈاکٹر دعاگو دے ناں سرلسٹ نيں۔
اوہ پاکستان ٹیلی وژن د‏‏ی پہلے اداکار سن جنہاں نو‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی  تو‏ں نوازیا گیا۔ ایہ اعزاز انہاں نو‏ں 14 اگست، 1980ء نو‏‏ں ملا۔ بعد وچ انہاں نو‏ں ستارہ امتیاز  تو‏ں وی سرفراز کيتا گیا۔ محمد قوی خان  پی ٹی وی ایوارڈ  تے ریڈیو پاکستان تے پاکستان ٹیلی وژن دے لائف اچیومنٹ ایوارڈ  وی حاصل کرچکے نيں۔ انہاں نے کئی فلماں وچ وی کم کيتا تے تن نگار ایوارڈز  وی حاصل کیتے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1947 دے جم گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد اسٹیج اداکار گٹھ:پاکستانی مرد ریڈیو اداکار گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں گٹھ:ستارۂ امتیاز وصول کنندگان گٹھ:لاہور دے اداکار گٹھ:لاہور دے مرد اداکار گٹھ:نگار اعزاز جیتنے والی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:وصول کنندگان ستارہ امتیاز گٹھ:پاکستانی تھیٹر دے ہدایت کار گٹھ:ہم ایوارڈز جیتنے والی شخصیتاں
کراچی ایکسپریس
thumb|کراچی ایکسپریس نقشہ راستہ