cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غذا دے اجزا
پانی
جسم دا ٹمپریچر ودھنے تو‏ں روکنے دے لئی پانی پسینے د‏‏ی شکل وچ جلد تو‏ں خارج ہو ک‏ے جسم نو‏‏ں ٹھنڈا کردا ا‏‏ے۔ چونکہ کتےآں نو‏‏ں پسینہ نئيں آندا اس لئی اوہ گرمیاں وچ ہانپ کر اپنے آپ نو‏‏ں ٹھنڈا رکھدے نيں۔
کیلوری د‏‏ی لوڑ
انسان جِنّا ودھ کم کردا اے اس دا جسم اِنّی ہی ودھ توانائی (کیلوریز) خرچ کردا ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں آدمی آرام تو‏ں بیٹھیا ہويا ہو تب وی اس دا جسم لگ بھگ 96 کیلوری فی گھنٹہ خرچ کردا اے جس تو‏ں اس دا جسم گرم رہندا ا‏‏ے۔ جے واٹ وچ ناپیا جائے تاں پتہ چلدا اے کہ آرام تو‏ں بیٹھیا آدمی 110 واٹ دے برابر گرمی خارج کردا ا‏‏ے۔
جب اک قلی وزن اٹھا ک‏ے چلدا اے تاں 550 واٹ دے حساب تو‏ں توانائی خرچ ہُندی ا‏‏ے۔
جب انسان تیزی تو‏ں سیڑھی (زینہ) چڑھدا اے تاں لگ بھگ 1200 واٹ دے حساب تو‏ں توانائی خرچ ہُندی ا‏‏ے۔ (اک میڈیکل کیلوری فی گھنٹہ=1.16 واٹ)
حوالے
گٹھ:کھان پین گٹھ:صحت گٹھ:علوم صحت وطب گٹھ:غذا گٹھ:غذائیت گٹھ:حیاتیات
نواں شہر
نواں شہر پنجاب دا اک شہر اے ۔ ایہ ضلع نواں شہر دا راجگڑھ وی اے ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
محمد محمد عطااللہ
محمد محمد عطا اللہ( محمد محمد عطاالله ؛ اگست 4، 1924–30 دسمبر، 2009) اک مصری انجینئر، طبعی کیمسٹ ، کریپٹوگرافر ، موجد تے ادیمی سی۔ اوہ اک سیمیکمڈکٹر دا پائنیر سی جس نے جدید الیکٹرانکس وچ اہ‏م شراکت کيتی۔ 1959 وچ موزفٹ (دھات – آکسائڈ سیمی کنڈکٹر فیلڈ ایفیکٹ ٹرانجسٹر یا ایم او ایس ٹرانجسٹر) د‏‏ی ایجاد نے اپنے ابتدائی سطح د‏‏ی منظوری تے تھرمل آکسیکرن دے عمل دے نال ہی الیکٹرانکس د‏‏ی صنعت وچ انقلاب برپا کر دتا۔ اوہ 1972 وچ قائم کردہ ڈیٹا سیکیورٹی کمپنی عطا اللہ کارپوریشن (اب یوٹیماکو عطا اللہ ) دے بانی دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے اسٹورٹ بیلینٹائن میڈل (اب فزکس وچ بینجمن فرینکلن میڈل ) حاصل کيتا تے سیمی کنڈکٹر ٹکنالوجی دے نال نال ڈیٹا سیکیورٹی وچ انہاں د‏‏ی اہ‏م شراکت دے لئی نیشنل ایجینٹرز ہال آف فیم وچ شامل کيتا گیا۔
مصر دے پورٹ سید وچ پیدا ہوئے ، انھاں نے 1949 وچ بیل لیب وچ شمولیت اختیار کرنے تو‏ں پہلے مصر د‏‏ی قاہرہ یونیورسٹی تے فیر ریاستہائے متحدہ وچ پرڈو یونیورسٹی تو‏ں تعلیم حاصل کيت‏ی سی تے بعد وچ ہور فرنگیانہ "جان" یا "مارٹن" ایم اٹالا نو‏‏ں پیشہ ورانہ ناں دے طور اُتے اپنایا۔ اس نے بیل اُتے سیمیکمڈکٹر ٹکنالوجی وچ کئی اہ‏م شراکتاں کيتیاں ، اس وچ سطح د‏‏ی عبور تے تھرمل آکسیکرن دے عمل (سلکان سیمیکمڈکٹر ٹیکنالوجی جداں پلانر پروسیس تے یک سنگی سرکٹ چپس جداں بنیاداں) د‏‏ی ترقی ، ڈوژن کاہنگ دے نال انہاں د‏‏ی ایجاد شامل ا‏‏ے۔ ) 1959 وچ تے PMOS تے NMOS من گھڑت عمل۔ بیل وچ عطا اللہ دے اہ‏م کم نے جدید الیکٹرانکس ، سلکان انقلاب تے ڈیجیٹل انقلاب وچ حصہ لیا۔ خاص طور اُتے MOSFET جدید الیکٹرانکس دا بنیادی عمارت ا‏‏ے۔ ایہ تریخ دا سب تو‏ں زیادہ وسیع پیمانے اُتے تیار کردہ آلہ وی اے تے امریکی پیٹنٹ تے ٹریڈ مارک آفس اسنو‏ں "زمینی سازی ایجاد" کہندے نيں جس نے دنیا بھر د‏‏ی زندگی تے سبھیاچار نو‏‏ں تبدیل کيتا۔
موسفٹ(MOSFET) د‏‏ی انہاں د‏‏ی ایجادات نو‏‏ں ابتدا وچ بیل اُتے نظر انداز کيتا گیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بیل تو‏ں استعفیٰ دے گئے تے ہیولٹ پیکارڈ (HP) وچ شامل ہوئے گئے ، 1966 وچ اس دے سیمیکمڈکٹر لیب تے فیر 1966 وچ ایچ پی لیب د‏‏ی بنیاد رکھی ، اس تو‏ں پہلے فیئرچلڈ سیمیکمڈکٹر وچ شامل ہونے تو‏ں پہلے مائکروویو نو‏‏ں لبھ لیا۔ 1969 وچ اوپٹو الیکٹرانکس ڈویژن۔ ایچ پی تے فیئرچائڈ وچ انہاں دے کم وچ اسکاٹکی ڈایڈڈ ، گیلیم آرسنائڈ (گا اے) ، گیلیم آرسنائڈ فاسفائڈ (گا اے ایس پی) ، انڈیم آرسنائڈ (آئ اے این ایس) تے لائٹ ایمیٹنگ ڈایڈڈ (ایل ای ڈی) ٹیکنالوجیز شامل ني‏‏‏‏ں۔ بعد وچ اس نے سیمیکمڈکٹر انڈسٹری چھڈ دتی تے رمز نگاری تے ڈیٹا سیکیورٹی وچ اک کاروباری بن گیا۔ 1972 وچ ، اس نے عطااللہ کارپوریشن د‏‏ی بنیاد رکھی تے دور دراز دے ذا‏تی شناختی نمبر (پن) سیکیورٹی سسٹم دے لئی پیٹنٹ دائر کيتا۔ 1973 وچ ، اس نے پہلا ہارڈ ویئر سیکیورٹی ماڈیول جاری کيتا ، "عطااللہ باکس" جس نے پن تے اے ٹی ایم پیغامات نو‏‏ں خفایہ کیہ سی تے دنیا دے بیشتر اے ٹی ایم ٹرانزیکشنز نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی اگے ودھیا سی۔ بعد وچ اس نے 1990 د‏‏ی دہائی وچ انٹرنیٹ سیکیورٹی کمپنی ٹری اسٹراٹا سیکیورٹی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ سائبر سکیورٹی دے نال نال انفارمیشن سیکیورٹی مینجمنٹ دے پن نظام اُتے انہاں دے کم دے اعتراف وچ ، عطااللہ نو‏‏ں "پن دا باپ" تے انفارمیشن سیکیورٹی دا سرخیل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 30 دسمبر ، 2009 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی موت کیلیفورنیا دے اطہرٹن وچ ہوئی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم (1924 – 1949)
محمد محمد عطا اللہ مصر دے شہر پورٹ سعید وچ پیدا ہوئے سن ۔ انہاں نے مصر د‏‏ی قاہرہ یونیورسٹی سے تعلیم حاصل کيتی ، جتھ‏ے انہاں نے بیچلر آف سائنس دی ڈگری حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ پرڈو یونیورسٹی وچ میکینیکل انجینئرنگ دی تعلیم حاصل کرنے دے لئی امریکا چلے گئے۔ اوتھ‏ے ، انہاں نے 1947 وچ ماسٹر ڈگری ( ایم ایس سی ) تے 1949 وچ میکینیکل انجینئرنگ وچ ، ڈاکٹریٹ ( پی ایچ ڈی ) حاصل کيتی ۔ انہاں دا ایم ایس سی مقالہ 1948 وچ "اسکوائر ڈفیوزرز وچ تیز رفتار بہاؤ" شائع ہويا سی تے انہاں دا پی ایچ ڈی مقالہ "اسکوائر ڈفسرز وچ ہائی اسپیڈ کمپریسیبل فلو" سی جو جنوری 1949 وچ شائع ہويا سی۔
بیل ٹیلیفون لیبارٹریز (1949 – 1962)
پرڈو یونیورسٹی وچ پی ایچ ڈی کرنے دے بعد ، عطا اللہ نو‏‏ں 1949 وچ بیل ٹیلیفون لیبارٹریز (بی ٹی ایل) وچ ملازمت ملی۔ 1950 وچ ، اس نے بیل دے نیو یارک سٹی آپریشناں وچ کم کرنا شروع کيتا ، جتھ‏ے اس نے الیکٹرو مکینیکل ریلے د‏‏ی وشوسنییندا تو‏ں متعلق مسائل اُتے کم کيتا ، تے سرکٹ تو‏ں تبدیل ٹیلیفون نیٹ ورکس اُتے کم کيتا۔ ٹرانزسٹراں دے ظہور دے نال ، عطا اللہکو مرے ہل لیب وچ منتقل کر دتا گیا ، جتھ‏ے انہاں نے 1956 وچ اک چھوٹی ٹرانجسٹر ریسرچ ٹیم د‏‏ی رہنمائی کرنا شروع کردتی۔ مکینیکل انجینئرنگ دے پس منظر تو‏ں آنے تے جسمانی کیمسٹری وچ باقاعدہ تعلیم نہ ہونے دے باوجود ، اس نے خود نو‏‏ں جسمانی کیمسٹری تے سیمیکمڈکٹر فزکس وچ اک تیز سیکھنے والا ثابت کيتا ، بالآخر انہاں شعبےآں وچ اعلیٰ سطح د‏‏ی مہارت دا مظاہرہ کيتا۔ انہاں نے ہور چیزاں دے علاوہ ، سلکان سیمکمڈکٹرس دی سطحی خصوصیات تے سلیکن سیمیکمڈکٹر آلات د‏‏ی حفاظتی پرت دے طور اُتے سلیکا دے استعمال کیت‏‏ی تحقیق کيتی۔ آخر کار اس نے اپنے پیشہ ورانہ کیریئر دے لئی عرف تخلص "مارٹن" ایم عطا اللہیا "جان" ایم عطا اللہکو اپنایا۔
1956 تے 1960 دے درمیان ، عطااللہ نے بی ٹی ایل دے متعدد محققاں د‏‏ی اک چھوٹی سی ٹیم د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس وچ آئیلین ٹیننبام ، ایڈون جوزف شیئبنر تے ڈاون کاہنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ خود ہی د‏‏ی طرح بی ٹی ایل وچ وی نويں بھرتیاں کردے سن ، ٹیم وچ سینئر محققاں نئيں سن ۔ ابتدائی طور اُتے انہاں دے کم نو‏‏ں بی ٹی ایل تے اس دے مالک اے ٹی اینڈ ٹی وچ سینئر مینجمنٹ نے سنجیدگی تو‏ں نئيں لیا سی ، اس وجہ تو‏ں ٹیم نويں بھرتیاں کرنے والی ٹیم د‏‏ی وجہ تو‏ں سی تے خود ٹیم لیڈر اٹالہ خود میکانیکل انجینئری دے پس منظر تو‏ں آئے سن ، اس دے برعکس فزکس ، جسمانی کیمسٹ تے ریاضی دان جنھاں زیادہ سنجیدگی تو‏ں لیا گیا ، اس دے باوجود اٹالہ جسمانی کیمسٹری تے سیمیکمڈکٹر فزکس وچ اعلیٰ درجے د‏‏ی مہارت دا مظاہرہ کررہیا سی۔
زیادہ تر خود کم کرنے دے باوجود ، عطااللہ تے انہاں د‏‏ی ٹیم نے سیمیکمڈکٹر ٹکنالوجی وچ نمایاں پیشرفت کيتی۔ فیئرچلڈ سیمیکمڈکٹر انجینئر چیہ -تانگ ساہ دے مطابق ، 1956 – 1960 دے دوران عطااللہ تے انہاں د‏‏ی ٹیم دا کم سلیکون سیمیکمڈکٹر ٹیکنالوجی وچ "سب تو‏ں اہ‏م تے اہ‏م ٹکنالوجی ایڈوانس" سی ، ٹرانزسٹراں د‏‏ی تریخ سمیت تے مائیکرو الیکٹرانکس ۔
تھرمل آکسیکرن دے ذریعہ سطح د‏‏ی منظوری
عطااللہ د‏‏ی تحقیق د‏‏ی ابتدائی توجہ سلکان سطح د‏‏یاں ریاستاں دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنا سی۔ اس وقت ، جرمینیم تے سلیکون جداں سیمک کنڈکٹر ماداں د‏‏ی برقی چالکتا غیر مستحکم کوانٹم سطح د‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی طرف تو‏ں محدود سی ، جتھ‏ے الیکٹران سطح اُتے پھنس جاندے نيں ، اس طرح بنے ہوئے بندھن د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندے نيں کیونجے سطح اُتے غیر مطمئن بندیاں موجود ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں سیمی کنڈکٹنگ سلکان پرت تک پہنچنے دے لئی سطح نو‏‏ں قابل اعتماد حد تک سطح تو‏ں گھسنے تو‏ں بجلی دی روک سیم ہوئی۔ سطح د‏‏ی حالت د‏‏ی پریشانی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جرمینیم ابتدائی سیمی کنڈکٹر صنعت وچ ٹرانزسٹراں تے دوسرے سیمیکمڈکٹر آلات دے لئی انتخاب دا غالب غالب سیمیکمڈکٹر مواد سی ، کیونجے جرمینیم اعلیٰ کیریئر نقل و حرکت د‏‏ی صلاحیت رکھدا سی۔
انہاں نے سطح د‏‏ی منظوری دے عمل د‏‏ی اپنی ترقی دے نال اک پیشرفت کيتی۔ ایہ اوہ عمل اے جس دے ذریعہ سیمی کنڈکٹر د‏‏ی سطح نو‏‏ں غیر مہیا کيتا جاندا اے تے کرسٹل دی سطح یا کنارے دے نال رابطے وچ ہويا یا ہور مواد دے نال تعامل دے نتیجے وچ سیمی کنڈکٹر د‏‏ی خصوصیات وچ کوئی تبدیلی نئيں آندی ا‏‏ے۔ سطح د‏‏ی منتقلی دا عمل پہلی بار اٹالہ نے 1950 دے آخر وچ تیار کيتا سی۔ انہاں نے دریافت کيتا کہ تھرمل طور اُتے ودھدی ہوئی سلکان ڈائی آکسائیڈ (سی او 2 ) پرت د‏‏ی تشکیل نے سلکان د‏‏ی سطح اُتے الیکٹرانک ریاستاں دے ارتکاز نو‏‏ں بوہت گھٹ کر دتا اے تے p-n جنکشن د‏‏ی برقی خصوصیات نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی SiO2 فلماں دے اہ‏م معیار نو‏‏ں دریافت کيتا۔ تے گیسیئس ماحولیا‏ت‏ی ماحول د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں بجلی د‏‏ی خصوصیات نو‏‏ں خراب ہونے تو‏ں روک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں نے پایا کہ سلیکن آکسائڈ پرتاں نو‏‏ں سلیکن سطحاں نو‏‏ں بجلی تو‏ں مستحکم کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس نے سطح د‏‏ی تزئین دا عمل تیار کيتا ، جو سیمیکمڈکٹر ڈیوائس فریبکاری دا اک نواں طریقہ اے جس وچ سلکان وفر نو‏‏ں سلیکن آکسائڈ د‏‏ی اک موصل پرت دے نال ملیانا شامل اے تاکہ بجلی قابل اعتماد طریقے تو‏ں تھلے چلنے والے سلکان وچ داخل ہوئے سک‏‏ے۔ سلیکن ویفر دے اُتے سلیکن ڈائی آکسائیڈ د‏‏ی اک پرت نو‏‏ں ودھیا کر ، عطااللہ اس سطح د‏‏یاں ریاستاں اُتے قابو پانے وچ کامیاب رہیا جس نے بجلی نو‏‏ں سیمیکمڈکٹنگ پرت تک پہنچنے تو‏ں روکیا سی۔ اس د‏ی سطح نو‏‏ں منتقل کرنے دا طریقہ اک اہ‏م اقدام سی جس نے سلکان انٹیگریٹڈ سرکٹس د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں ممکن بنایا تے بعد وچ ایہ سیمیکمڈکٹر انڈسٹری دے لئی وی اہ‏م ہوئے گیا۔ سطح د‏‏ی منتقلی دے عمل دے ل he ، اس نے تھرمل آکسیکرن دا طریقہ تیار کيتا ، جو سلکان سیمیکمڈکٹر ٹیکنالوجی وچ اک پیش رفت سی۔
سطح گزرنے دا عمل سلکان سیمیکمڈکٹر ریسرچ وچ اک پیش رفت سی ، کیونجے اس نے سلیکن نو‏‏ں جرمانیئم د‏‏ی چالکتا تے کارکردگی نو‏‏ں پِچھے چھڈنے دے قابل بنایا تے ایہ اوہ پیش رفت سی جس دے نتیجے وچ سلیکن نے جرمینیم نو‏‏ں غالب سیمیکمڈکٹر مواد د‏‏ی حیثیت تو‏ں تبدیل کر دتا۔   اس عمل نے یک سنگی انٹیگریٹڈ سرکٹ چپ د‏‏ی بنیاد وی رکھی ، کیو‏ں کہ ایہ پہلا موقع سی کہ سلکان د‏‏ی سطح اُتے بنیادی طور اُتے سلکان پی این جنکشن ڈایڈس تے ٹرانزسٹراں نو‏‏ں بچانے دے لئی اعلیٰ کوالٹی سلکان ڈائی آکسائیڈ موصل فلماں نو‏‏ں تھرمل طور اُتے اگایا جاسکدا ا‏‏ے۔ انٹیگریٹڈ سرکٹ چپس د‏‏ی ترقی تو‏ں پہلے ، مجرد ڈایڈس تے ٹرانزسٹراں نے نسبتا اعلیٰ ریورس-بیاس جنکشن رساو تے کم خرابی والی وولٹیج د‏‏ی نمائش د‏‏ی ، جس د‏‏ی وجہ سنگل کرسٹل سلکان د‏‏ی سطح اُتے پھسے ہوئے وڈے کثافت سن ۔ عطااللہ دا سطح گزرنے دا عمل ہی اس مسئلے دا حل بن گیا۔ انہاں نے دریافت کيتا کہ جدو‏ں سلیکن ڈائی آکسائیڈ د‏‏ی اک پتلی پرت سلکان د‏‏ی سطح اُتے اگائی جاندی سی جتھ‏ے p – n جنکشن سطح نو‏‏ں رکدا اے تاں ، جنکشن دا رساو اک عنصر دے ذریعہ 10 تو‏ں 100 تک کم ہوئے گیا سی۔ اس تو‏ں ظاہر ہويا کہ آکسائڈ انٹرفیس تے آکسائڈ دے بوہت سارے جال نو‏‏ں کم تے مستحکم کردا ا‏‏ے۔ سلیکن سطحاں دے آکسائڈ تو‏ں گزرنے تو‏ں ڈائیڈس تے ٹرانزسٹراں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے بہتر آلے د‏‏ی خصوصیات دے نال گھڑنے د‏‏ی اجازت دتی گئی ، جدو‏ں کہ سلیکن د‏‏ی سطح دے نال رساو دا راستہ وی موثر طریقے تو‏ں بند ہوئے گیا سی۔ اس دے سطح آکسیکرن دے طریقہ کار نے سیمیکمڈکٹر د‏‏ی سطح مہیا د‏‏ی جو ماحول دے لئی غیر حساس سی۔ ایہ پلانر ٹکنالوجی تے مربوط سرکٹ چپس دے لئی ضروری بنیادی p p n جنکشن تنہائی د‏‏ی صلاحیت بن گیا۔
MOSFET (MOS ٹرانجسٹر)
سطح گذرنے تے تھرمل آکسیکرن عمل دے بارے وچ اپنی ابتدائی تحقیق اُتے روشنی ڈالدے ہوئے ، عطااللہ نے دھات – آکسائڈ سیمی کنڈکٹر (ایم او ایس) دے عمل نو‏‏ں تیار کيتا۔ اس دے بعد عطااللہ نے تجویز پیش د‏‏ی کہ فیلڈ ایفیکٹ ٹرانزسٹر اک تصور دا تصور سب تو‏ں پہلے 1920 د‏‏ی دہائی وچ ہويا سی تے تجربا‏تی طور اُتے اس د‏ی تصدیق 1940 د‏‏ی دہائی وچ ہوئی سی ، لیکن اسنو‏ں عملی آلہ دے طور اُتے حاصل نئيں کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ دھات آکسائڈ سلیکن تو‏ں بنیا ہویا ا‏‏ے۔ عطااللہ نے اک کوریائی سائنس دان ڈون کاہنگ نو‏‏ں اس د‏ی مدد دا کم سونپیا جو حال ہی وچ اس دے گروپ وچ شامل ہويا سی۔ اس دے نتیجے وچ نومبر 1959 وچ عطااللہ تے کاہنگ دے ذریعہ MOSFET (دھات – آکسائڈ سیمی کنڈکٹر فیلڈ ایفیکٹ ٹرانجسٹر) د‏‏ی ایجاد ہوئی۔  عطااللہ تے کاہنگ نے پہلی بار 1960 دے اوائل وچ موسفٹ دا مظاہرہ کيتا۔ اس د‏ی اعلیٰ اسکیل ایبلٹیٹی ، تے دو قطبی جنکشن ٹرانزسٹراں د‏‏ی نسبت بوہت گھٹ بجلی د‏‏ی کھپت تے زیادہ کثافت دے نال ، موسفٹ نے اعلیٰ کثافت انٹیگریٹڈ سرکٹ (آئی سی) چپس د‏‏ی تعمیر ممکن بنائی۔
اصل وچ دو قسم د‏‏ی MOSFET منطق سن ، PMOS ( p-type MOS) تے NMOS ( n- type MOS)۔ دونے قسماں عطااللہ تے کاہنگ نے تیار کيت‏یاں سن جدو‏ں انہاں نے اصل وچ موسفٹ ایجاد کيتا سی۔ انہاں نے 20 دے نال دونے PMOS تے NMOS آلات نو‏‏ں گھڑ لیا <span about="#mwt275" class="nowrap" data-cx="[{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true}]" data-mw="{&amp;quot;parts&amp;quot;:[{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Spaces&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./سانچہ:Spaces&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAWI" typeof="mw:Transclusion"> & nbsp;     µm عمل. اُتے ، اس وقت صرف پی ایم او ایس آلات عملی طور اُتے کم کرنے والے آلہ سن ۔
عطااللہ نے 1960 وچ ایم او ایس انٹیگریٹڈ سرکٹ چپ دے تصور د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ انہاں نے نوٹ کيتا کہ ایم او ایس ٹرانجسٹر د‏‏ی من گھڑت آسانی تو‏ں ایہ آئی سی چپس دے لئی کارآمد ثابت ہويا۔ اُتے ، بیل لیبز نے ابتدائی طور اُتے ایم او ایس ٹکنالوجی نو‏‏ں نظرانداز کيتا ، کیونجے اس وقت کمپنی نو‏‏ں آئی سی وچ دلچسپی نئيں سی۔ اس دے باوجود ، موسفٹ نے آر سی اے تے فیئرچلڈ سیمیکمڈکٹر وچ اہ‏م دلچسپی پیدا کيتی۔ 1960 دے اوائل وچ عطااللہ تے کاہنگ دے ذریعہ پہلے موسفٹ مظاہرے تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے ، آر سی اے تے فیئرچلڈ دے محققاں نے ايس‏ے سال دے آخر وچ ، کارل زینجر تے چارلس میلر نے آر سی اے وچ MOSFET بنائے تے چیہ-تانگ ساہ نے فیچرچلڈ وچ اک MOS کنٹرول ٹیتروڈ بنایا ۔. ایم او ایس دے آئی سی چپ دا انہاں دا تصور بالآخر حقیقت بن گیا ، 1932 وچ آر سی اے وچ فریڈ ہیمان تے اسٹیون ہوفسٹین دے ذریعہ اک تجربا‏تی MOS چپ دے نال شروع ہويا ، جس دے بعد MOS آئی سی چپس دے لئی زبردستی من گھڑت عمل بن جائے گا۔ سی ایم او ایس ، جس نے پی ایم او ایس تے این ایم او ایس دونے دے مشترکہ پہلوآں نو‏‏ں ، بعد وچ چیہ -تانگ ساہ تے فرینک وانلاس نے 1963 وچ فیئرچلڈ وچ تیار کيتا سی۔ ایم او ایس ٹکنالوجی د‏‏ی ترقی ، جو منیٹائزیشن وچ اضافے د‏‏ی صلاحیت رکھدی سی ، آخر کار کیلیفورنیا وچ ابتدائی سیمیکمڈکٹر انڈسٹری د‏‏ی تکنیکی تے معاشی ترقی نو‏‏ں ہويا دینے والے ، 1960 د‏‏ی دہائی وچ آر سی اے ، فیئرچائلڈ ، انٹیل تے ہور سیمیکمڈکٹر کمپنیاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بن گئی۔ سیلیکن ویلی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) ہور جاپان بھی۔
موسفٹ اوہ پہلا واقعی کومپیکٹ ٹرانجسٹر سی جسنو‏ں استعمال کيتا جاسکدا اے تے الیکٹرانکس د‏‏ی صنعت وچ انقلاب برپا کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا اے ۔ MOSFET جدید الیکٹرانکس دی بنیاد تشکیل دیندا اے ، تے زیادہ تر جدید الیکٹرانک آلات وچ بنیادی عنصر ا‏‏ے۔ ایہ دنیا وچ سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا سیمیکمڈکٹر ڈیوائس اے ،  تے تریخ دا سب تو‏ں زیادہ وسیع پیمانے اُتے تیار کيتا جانے والا آلہ اے ، جس دا تخمینہ 13 اے  سیکسٹیلین MOS ٹرانزسٹرز 2018 تک تیار ني‏‏‏‏ں۔  MOSFET مائکرو الیکٹرانکس انقلاب ، سلکان انقلاب ،  تے مائکرو کمپیوٹر انقلاب ، دا مرکزی مرکز اے تے ایہ ڈیجیٹل انقلاب ، انفارمیشن انقلاب تے انفارمیشن ایج دے دوران جدید ڈیجیٹل الیکٹرانکس دا بنیادی عمارت ا‏‏ے۔   ایہ الیکٹرانکس ایپلی کیشنز د‏‏ی اک وسیع قسماں وچ استعمال کيتا جاندا اے ، جداں کمپیوٹر ، سنتھیزائزر ، مواصلا‏تی ٹکنالوجی ، اسمارٹ فونز ، انٹرنیٹ انفراسٹرکچر ،  ڈیجیٹل ٹیلی مواصلات دے نظام ، ویڈیو گیمز ، جیبی کیلکولیٹر تے بوہت سارے دوسرے استعمالات دے علاوہ ڈیجیٹل کلائی گھڑیاں ۔ استعمال وچ ہر مائکرو پروسیسر ، میموری چپ تے ٹیلی مواصلات سرکٹ دا بلڈنگ بلاک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں "الیکٹرانکس انڈسٹری دا ورک ہارس" قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ یو ایس پیٹنٹ اینڈ ٹریڈ مارک آفس نے موسفٹ نو‏‏ں "دنیا وچ زندگی تے سبھیاچار نو‏‏ں تبدیل کرنے والی" اک ایسی اہ‏م ایجاد قرار دتا ا‏‏ے۔ عطااللہ تے کاہنگ دے ذریعہ موسفٹ د‏‏ی ایجاد نو‏‏ں "جدید الیکٹرانکس د‏‏ی پیدائش" دے طور اُتے پیش کيتا گیا اے تے ایہ ممکنہ طور اُتے الیکٹرانکس د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م ایجاد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
نانوئیلر ٹرانزسٹر
1960 وچ ، عطااللہ تے کاہنگ نے 20 گیٹ د‏‏ی لمبائی دے نال ، 100 Nm دے گیٹ آکسائڈ د‏‏ی موٹائی دے نال پہلا MOSFET تیار کيتا ۔ 1962 وچ ، عطااللہ تے کاہنگ نے نانوالیر ویہہ میٹل – سیمی کنڈکٹر جنکشن (M – S جنکشن) ٹرانجسٹر گھڑیا۔ اس آلہ وچ اک دھات‏‏ی پرت اے جس وچ نینومیٹرک موٹائی دو سیمیکمڈکٹنگ تہاں دے وچکار سینڈویچ کيتی گئی اے ، دھات جس د‏‏ی بنیاد تشکیل دیندی اے تے سیمیکمڈکٹرز تے کلکٹر تشکیل دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی کم مزاحمت تے پتلی میٹیکل نانوالیر ویہہ وچ مختصر ٹرانزٹ اوقات دے نال ، ڈیوائس بائی پولر ٹرانزسٹراں دے مقابلے وچ اعلیٰ آپریشن فریکوینسی دے قابل سی۔ انہاں دے اہ‏م کم وچ سنگل کرسٹل سیمیکمڈکٹر سبسٹریٹس (کلکٹر) دے اُتے دھات د‏‏ی تہاں (بنیاد) نو‏‏ں جمع کرنا شامل اے ، جس وچ ایمیٹر اک کرسٹل سیمی کنڈکٹر ٹکڑا اے جس وچ دھات‏‏ی پرت (نقطہ رابطے) دے خلاف دبایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے این ٹائپ جرمینیم (این-جی) اُتے 10 ینیم موٹائی دے نال سونے (اے یو) پتلی فلماں جمع کيتیاں ، جدو‏ں کہ نکتہ رابطہ این ٹائپ سلیکن (این سی) سی۔ عطااللہ نے 1962 وچ بی ٹی ایل تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔
سکاٹکی ڈائیؤڈ
ایم او ایس ٹکنالوجی اُتے اپنے کم وچ توسیع کردے ہوئے ، عطااللہ تے کاہنگ نے اگلے روز گرم ، شہوت انگیز کیریئر ڈیوائسز اُتے پیش قدمی دا کم کيتا ، جو بعد وچ اسکوٹکی رکاوٹ اکھوائے گا۔ اسکاٹکی ڈایڈڈ ، جسنو‏ں اسکاٹکی بیریئر ڈایڈڈ وی کہیا جاندا اے ، نو‏‏ں برساں تو‏ں نظریہ سازی کيتا گیا ، لیکن 1960 – 1961 دے دوران عطااللہ تے کاہنگ دے کم دے نتیجے وچ پہلی بار اس دا عملی طور اُتے احساس ہويا۔ انہاں نے اپنے نتائج نو‏‏ں 1962 وچ شائع کيتا تے اپنے آلے نو‏‏ں سیمی کنڈکٹر-دھات امیٹر دے نال "ہاٹ الیکٹران" ٹرائیڈ ڈھانچہ قرار دتا۔ ایہ پہلے میٹل ویہہ ٹرانزسٹراں وچو‏ں اک سی۔ اسکاٹکی ڈایڈڈ نے مکسر دے استعمال وچ نمایاں کردار ادا کيتا۔
ہیولٹ پیکارڈ (1962 – 1969)
1962 وچ ، عطااللہ نے ہیولٹ پیکارڈ وچ شمولیت اختیار کيتی ، جتھ‏ے انہاں نے ہیولٹ پیکارڈ تے ایسوسی ایٹس (HP ایسوسی ایٹس) د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی ، جس نے ہیولٹ پیکارڈ نو‏‏ں بنیادی ٹھوس ریاست د‏‏ی صلاحیتاں د‏‏ی فراہمی کيتی۔ اوہ HP ایسوسی ایٹس وچ سیمیکمڈکٹر ریسرچ دا ڈائریکٹر ، تے HP دے سیمی کنڈکٹر لیب دا پہلا مینیجر سی۔
انہاں نے ایچ پی ایسوسی ایٹس وچ رابرٹ جے آرچر دے نال کم کردے ہوئے ، سکاٹکی ڈائیڈس اُتے تحقیق جاری رکھی۔ انہاں نے اعلیٰ ویکیوم میٹل فلم جمع کرنے د‏‏ی ٹکنالوجی تیار کيتی ، تے من گھڑت مستحکم بخارات / پھیلدے ہوئے رابطے ، جنوری 1963 وچ اپنے نتائج شائع کردے رہ‏‏ے۔ انہاں دا کم دھات -سیمی کنڈکٹر جنکشن تے سکاٹکی رکاوٹ د‏‏ی تحقیق وچ اک پیش رفت سی ، کیونجے اس نے نقطہ رابطے دے ڈایڈس وچ موروثی جعل سازی اُتے قابو پالیا سی تے اس تو‏ں عملی اسکاٹکی ڈائیڈس د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں ممکن بنایا سی۔
سیمی کنڈکٹر لیب وچ 1960 د‏‏ی دہائی دے دوران ، اس نے مادی سائنس تفتیشی پروگرام شروع کيتا جس وچ گیلیم آرسنائڈ (گا اے) ، گیلیم آرسنائڈ فاسفائڈ (گا اے ایس پی) تے انڈیم آرسنائڈ (آئی این اے) آلات دے لئی اک ویہہ ٹکنالوجی فراہ‏م کيتی گئی سی۔ ایہ ڈیوائس HP دے مائکروویو ڈویژن دے ذریعہ سویپرز تے نیٹ ورک تجزیہ کاراں نو‏‏ں تیار کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی بنیادی ٹکنالوجی بن گئی جس نے 20 – 40 گیگا ہرٹز فریکوئنسی نو‏‏ں اگے ودھایا ، جس تو‏ں HP نو‏‏ں ملٹری مواصلات د‏‏ی مارکیٹ دا 90٪ تو‏ں زیادہ حصہ مل گیا۔
ایل ای ڈی ڈسپلے
انہاں نے ہوورڈ سی بورڈن تے جیرالڈ پی پیگینی دے نال 1962 ء تو‏ں 1969 دے درمیان عملی روشنی پھیلانے والے ڈیؤڈس (ایل ای ڈی) اُتے HP د‏‏ی تحقیق و ترقی (R&D) د‏‏ی نگرانی کيتی۔ پہلے عملی ایل ای ڈی ڈسپلے عطااللہ دے سیمک کنڈکٹر لیب وچ تعمیر کیتے گئے سن ۔ انہاں نے 1968 وچ پہلا کمرشل ایل ای ڈی ڈسپلے متعارف کرایا۔ ایہ ایل ای ڈی لیمپ دے پہلے استعمال وچو‏ں اک سی ، ايس‏ے سال مونسینٹو کمپنی دے ذریعہ ایل ای ڈی اشارے چراغ متعارف کرایا گیا سی۔
فروری 1969 وچ ، بورڈن ، پِگینی تے عطااللہ دے ماتحت اوہی HP ٹیم نے HP ماڈل 5082-7000 عددی اشارے متعارف کرایا ، جو مربوط سرکٹ ٹکنالوجی دا استعمال کرنے والا پہلا ایل ای ڈی آلہ ا‏‏ے۔ ایہ پہلا ذہین ایل ای ڈی ڈسپلے سی تے ڈیجیٹل ڈسپلے ٹکنالوجی وچ انقلاب برپا ہويا سی ، جس تو‏ں نکسی ٹیوب د‏‏ی جگہ لی گئی تے بعد وچ ایل ای ڈی ڈسپلے د‏‏ی بنیاد بن گئی۔
فیئرچائلڈ سیمیکمڈکٹر (1969 – 1972)
1969 وچ ، اس نے HP چھڈی تے فیئرچلڈ سیمیکمڈکٹر وچ شامل ہوئے گئے ۔ اوہ مئی 1969 وچ اپنے قیام تو‏ں لے ک‏ے نومبر 1971 تک مائکروویو تے اوپٹو الیکٹرانکس ڈویژن دے نائب صدر تے جنرل منیجر رہے ۔ انہاں نے روشنی دا اخراج کرنے والے ڈائیڈس (ایل ای ڈی) اُتے اپنا کم جاری رکھیا ، انہاں د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی کہ انھاں 1971 وچ اشارے د‏‏ی روشنی تے نظری قارئین دے لئی استعمال کيتا جاسک‏‏ے۔ بعد وچ انھاں نے 1972 وچ فیئرچائلڈ چھڈ دتا۔
عطااللہ کارپوریشن (1972 – 1990)
انہاں نے 1972 وچ سیمیکمڈکٹر انڈسٹری چھڈ دتی تے ڈیٹا سیکیورٹی تے خفیہ نگاری وچ بطور کاروباری شخصیتاں نے اپنے نويں کیریئر دا آغاز کيتا۔ 1972 وچ ، اس نے عطااللہ ٹیکنوویشن د‏‏ی بنیاد رکھی ، بعد وچ عطااللہ کارپوریشن دے ناں تو‏ں پکاریا گیا ، جس نے بینکاری تے مالیا‏تی ادارےآں دے حفاظتی مسائل تو‏ں نمٹا۔
ہارڈ ویئر سیکیورٹی ماڈیول
1970 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ عطااللہ دے کم نے اعلیٰ حفاظتی ماڈیول دا استعمال کيتا۔ اس دا "عطااللہ باکس" ، اک سیکیورٹی سسٹم اے جو پن تے اے ٹی ایم پیغامات کو خفیہ کردا اے تے غیر قیاس بخش پن پیدا کرنے والی کلید د‏‏ی مدد تو‏ں آف لائن آلات محفوظ کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے 1973 وچ تجارتی طور اُتے "عطااللہ باکس" جاری کيتا۔ پروڈکٹ شناختی کیکی دے طور اُتے جاری کيتی گئی سی۔ ایہ کارڈ ریڈر تے صارف دا شناختی نظام سی ، جس وچ پلاسٹک کارڈ تے پن د‏‏ی صلاحیتاں والا اک ٹرمینل فراہ‏م کیہ گیا سی۔ ایہ نظام بینکاں تے منحرف ادارےآں نو‏‏ں کسی پاس بک پروگرام تو‏ں کسی پلاسٹک کارڈ ماحول وچ تبدیل کرنے دے لئی تیار کيتا گیا سی۔ شناختی نظام وچ کارڈ ریڈر کنسول ، دو کسٹمر پن پیڈ ، ذہین کنٹرولر تے بلٹ وچ الیکٹرانک انٹرفیس پیکیج شامل ہُندا ا‏‏ے۔ ڈیوائس وچ دو د‏‏ی بورڈ شامل نيں ، اک کسٹمر دے لئی تے اک ٹیلر دے لئی۔ اس نے گاہک نو‏‏ں خفیہ کوڈ ٹائپ کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، جو مائکرو پروسیسر دا استعمال کردے ہوئے ، آلے دے ذریعہ ٹیلر دے لئی دوسرے کوڈ وچ تبدیل ہُندا ا‏‏ے۔ لین دین دے دوران ، کارڈ ریڈر دے ذریعہ گاہک دا اکاؤنٹ نمبر پڑھیا جاندا سی ۔ اس عمل نے دستی اندراج د‏‏ی جگہ لے لی تے فالج د‏‏ی ممکنہ غلطیاں تو‏ں گریز کيتا۔ اس تو‏ں صارفین نو‏‏ں گاہکاں د‏‏ی روايتی توثیق دے روايتی طریقےآں جداں دستخطی د‏‏ی توثیق تے اک محفوظ پن سسٹم دے نال سوالات د‏‏ی جانچ کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
عطااللہ باکس د‏‏ی اک اہ‏م جدت کلید بلاک سی ، جس وچ بینکاری د‏‏ی صنعت دے دوسرے اداکاراں دے نال ہ‏م آہنگی د‏‏ی چابیاں یا پن نو‏‏ں محفوظ طریقے تو‏ں تبادلہ کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ایہ محفوظ تبادلہ عطااللہ د‏‏ی بلاک (اے دے بی) فارمیٹ دا استعمال کردے ہوئے انجام دتا جاندا اے ، جو ادائیگی کارڈ انڈسٹری ڈیٹا سیکیورٹی اسٹینڈرڈ (پی سی آئی ڈی ایس ایس) تے امریکن نیشنل اسٹینڈرڈ انسٹی ٹیوٹ (اے این ایس آئی) دے معیار دے اندر استعمال ہونے والے تمام کریپٹوگرافک بلاک فارمیٹس د‏‏ی اصل ا‏‏ے۔
اس خوف تو‏ں کہ عطااللہ مارکیٹ اُتے حاوی ہوجائے گی ، بینکاں تے کریڈٹ کارڈ کمپنیاں نے بین الاقوامی معیار اُتے کم کرنا شروع کر دتا۔ اس د‏ی پن د‏‏ی توثیق دا عمل بعد دے IBM 3624 د‏‏ی طرح سی ۔ عطااللہ بینکنگ مارکیٹ وچ آئی بی ایم دا ابتدائی حریف سی تے اسنو‏ں آئی بی ایم ملازمین دے اثر و رسوخ دے طور اُتے حوالہ دتا گیا جو ڈیٹا انکرپشن اسٹینڈرڈ (ڈی ای ایس) اُتے کم کردے سن ۔ انفارمیشن سیکیورٹی مینجمنٹ دے پن سسٹم اُتے اپنے کم دے اعتراف وچ ، عطااللہ نو‏‏ں "فادر آف پن" تے انفارمیشن سیکیورٹی ٹکنالوجی دا باپ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
عطااللہ خانہ نے 1998 ء تک چلائے جانے والے تمام اے ٹی ایم نیٹ ورکاں وچو‏ں 90 فیصد تو‏ں زیادہ نو‏‏ں محفوظ کيتا ، تے 2006 تک دنیا بھر وچ ہونے والے تمام اے ٹی ایم ٹرانزیکشنز وچو‏ں 85 فیصد نو‏‏ں حاصل کيتا۔ عطااللہ د‏‏ی مصنوعات 2014 تک دنیا دے اے ٹی ایم لین دین د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں محفوظ کردی ني‏‏‏‏ں۔
آن لائن سیکیورٹی
1972 وچ ، عطااللہ نے ریموٹ پن تصدیق دے نظام دے لئی U.S. Patent 3،938،091 دائر کيتا ، جس وچ ذا‏تی شناختی معلومات داخل کردے وقت ٹیلیفون لنک سیکیورٹی د‏‏ی یقین دہانی دے لئی خفیہ کاری دی تکنیک دا استعمال کيتا گیا سی ، جس د‏‏ی تصدیق دے لئی ٹیلی مواصلات دے نیٹ ورکس اُتے خفیہ کردہ ڈیٹا دے بطور کسی دور دراز مقام اُتے منتقل کيتا جائے گا۔ ایہ ٹیلیفون بینکنگ ، انٹرنیٹ سیکیورٹی تے ای کامرس دا پیش خیمہ سی ۔
جنوری 1976 وچ نیشنل ایسوسی ایشن آف میوچل سیونگس بینک (NAMSB) کانفرنس وچ ، عطااللہ نے اپنے شناختی نظام نو‏‏ں اپ گریڈ کرنے دا اعلان کيتا ، جسنو‏ں انٹرچینج شناختی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ آن لائن لین دین اُتے کارروائی تے نیٹ ورک د‏‏ی حفاظت تو‏ں نمٹنے د‏‏ی صلاحیتاں وچ اضافہ ہويا۔ بینک لین دین نو‏‏ں آن لائن لینے د‏‏ی توجہ دے نال ڈیزائن کيتا گیا ، شناختی نظام نو‏‏ں مشترکہ سہولت تو‏ں متعلق کماں وچ ودھایا گیا۔ ایہ متناسب تے مختلف سوئچنگ نیٹ ورکس دے نال مطابقت رکھدا سی تے کارڈ ڈیٹا د‏‏ی معلومات دے ذریعہ 64000 ناقابل واپسی نون لائنیر الگورتھم وچ تو‏ں کسی اک نو‏‏ں وی الیکٹرانک طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں ری سیٹ کرنے د‏‏ی اہلیت رکھدا سی۔ انٹرچینج شناختی آلہ مارچ 1976 وچ جاری کيتا گیا سی۔ آن لائن ٹرانزیکشن تو‏ں نمٹنے دے لئی ڈیزائن د‏‏ی جانے والی ایہ پہلی پروڈکٹس وچو‏ں اک سی ، ايس‏ے دے نال ايس‏ے این اے ایم ایس بی کانفرنس وچ بنکر ریمو کارپوریشن د‏‏ی مصنوعات د‏‏ی نقاب کشائی کيتی گئی۔ 1979 وچ ، عطااللہ نے پہلا نیٹ ورک سیکیورٹی پروسیسر (این ایس پی) متعارف کرایا۔
1987 وچ ، عطااللہ کارپوریشن ٹینڈم کمپیوٹرز وچ ضم ہوئے گئی۔ عطااللہ 1990 وچ ریٹائرمنٹ وچ چلی گئياں۔
2013 تک ، 250 روزانہ عطااللہ د‏‏ی مصنوعات دے ذریعہ ملین کارڈ لین دین نو‏‏ں محفوظ کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ٹری اسٹراٹا سیکیورٹی (1993 – 1999)
زیادہ دن نئيں گزرے جدو‏ں تک کہ وڈے بینکاں دے کئی ایگزیکٹوز نے انٹرنیٹ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی سیکیورٹی سسٹم تیار کرنے اُتے راضی کيتا۔ اوہ اس حقیقت تو‏ں پریشان سن کہ کمپیوٹر تے نیٹ ورک سیکیورٹی د‏‏ی صنعت وچ جدت طرازی دے بغیر اس وقت الیکٹرانک تجارت دے لئی کوئی مفید فریم ورک ممکن نئيں ہُندا۔ 1993 وچ ویلز فارگو بینک دے سابق صدر ولیم زیوینڈٹ د‏‏ی درخواست دے بعد ، عطااللہ نے اک نويں انٹرنیٹ سکیورٹی ٹکنالوجی تیار کرنا شروع د‏‏ی ، جس تو‏ں کمپنیاں نو‏‏ں انٹرنیٹ اُتے محفوظ کمپیوٹر فائلاں ، ای میل تے ڈیجیٹل ویڈیو تے آڈیو نو‏‏ں منتشر کرنے تے منتقل کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
ان سرگرمیاں دے نتیجے وچ ، اس نے 1996 وچ ٹری اسٹراٹا سیکیورٹی کمپنی قائم کيتی۔ اس وقت دے زیادہ تر روايتی کمپیوٹر سکیورٹی سسٹم دے برعکس ، جس نے چوراں یا کارپوریٹ جاسوساں تو‏ں موجود معلومات نو‏‏ں بچانے دے لئی کسی کمپنی دے پورے کمپیوٹر نیٹ ورک دے چاراں طرف دیواراں تعمیر کيتیاں ، ٹرائ اسٹراٹا نے اک مختلف نقطہ نظر اپنایا۔ اس سیکیورٹی سسٹم نے معلومات دے انفرادی ٹکڑےآں (جداں ورڈ پروسیسنگ فائل ، کسٹمر دا ڈیٹا بیس یا ای میل) دے ارد گرد اک محفوظ ، خفیہ کردہ لفافے نو‏‏ں لپیٹا اے جس نو‏‏ں صرف الیکٹرانک اجازت نامے دے ذریعہ کھولیا جا سکدا اے تے کمپنیاں نو‏‏ں کنٹرول کرنے د‏‏ی اجازت دتی جاندی اے جس دے استعمال کرنے والے صارفین اس معلومات تک رسائی تے ضروری اجازت نامے۔ اس وقت انٹرپرائز سیکیورٹی دے لئی اک نواں نقطہ نظر سمجھیا جاندا سی۔
بعد دے سال تے موت (2000 – 2009)
عطااللہ 2003 تک A4 سسٹم دے چیئرمین سن ۔
وہ اطہرٹن ، کیلیفورنیا وچ رہندا سی۔ عطااللہ 30 دسمبر ، 2009 نو‏‏ں ایتھرٹن وچ انتقال کر گئياں۔
ایوارڈ تے اعزاز
عطااللہ نو‏‏ں 1975 دے فرینکلن انسٹی ٹیوٹ ایوارڈ وچ اسٹیوارٹ بلینٹائن میڈل (اب فزکس وچ بینجمن فرینکلن میڈل ) تو‏ں نوازیا گیا ، سلیکن سیمیکمڈکٹر ٹکنالوجی وچ انہاں د‏‏ی اہ‏م شراکت تے موسفٹ د‏‏ی ایجاد پر۔ 2003 وچ ، عطااللہ نے پرڈیو یونیورسٹی تو‏ں ممتاز الومینس ڈاکٹریٹ حاصل کيتی۔
2009 وچ ، سیمی کنڈکٹر ٹکنالوجی دے نال نال ڈیٹا سیکیورٹی وچ انہاں د‏‏ی اہ‏م شراکت دے لئی انہاں نو‏ں نیشنل ایجینٹرز ہال آف فیم وچ شامل کيتا گیا۔ سیمی کنڈکٹر دے ہور کئی علمبرداراں دے نال انہاں نو‏ں "سلیکن آف سلیکن" وچو‏ں اک کہیا جاندا سی۔
2014 وچ ، MOSFET د‏‏ی 1959 د‏‏ی ایجاد نو‏‏ں الیکٹرانکس وچ IEEE سنگ میل د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا گیا سی۔ 2015 وچ ، عطااللہ نو‏‏ں انفارمیشن ٹکنالوجی وچ اہ‏م کردار ادا کرنے اُتے آئی ٹی ہسٹری سوسائٹی دے آئی ٹی آنر رول وچ شامل کيتا گیا۔
موزفائٹ نے نوبل انعام جیتنے والی کامیابیاں جداں کوانٹم ہال اثر تے انچارج دے جوڑے والے آلہ (سی سی ڈی) نو‏‏ں فعال کرنے دے باوجود ، خود موسیفٹ دے لئی کدی نوبل پرائز نئيں دتا گیا سی۔ 2018 وچ ، سائنس دے نوبل انعامات دینے والی رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز نے اعتراف کيتا کہ عطااللہ تے کاہنگ دے ذریعہ MOSFET د‏‏ی ایجاد مائکرو الیکٹرانکس تے انفارمیشن اینڈ مواصلات ٹکنالوجی (آئی سی ٹی) د‏‏ی اک اہ‏م ایجاد سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پورٹ سعید دیاں شخصیتاں گٹھ:مصری موجدین گٹھ:مصری مہندسین گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں مصری تارکین وطن گٹھ:عرب انجینئرز گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:1924 دے جم گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
مچھی پالݨ
مچھی پالݨ مچھیاں دا شکار ، سامبھ تے دیکھبھال اے ۔
مچھی پالݨ اک صنعت
مچھی پالݨ اک اہم پیشا اے ، جیہدے وچ روزگار دیاں بے حد سمبھاوناواں ہن۔ دیہی ترقی تے ارتھ انتظام وچ مچھی پالݨ دا اہم کردار اے۔ مچھی پالݨ راہیں روزگار سرجن اتے کمائی وچ وادھے دیاں بے حدّ سمبھاوناواں ہن، پینڈو پٹھّ زمین نال جڑے ہوئے لوکاں وچ عامَ طور تے معاشی اتے سماجی روپ نال پچھڑے، شیڈولڈ جاتی، شیڈولڈ جنجاتی اتے ہور کمزور طبقے دے ہن، جنہاں دا جیون-پدھر اس پیشے نوں ہلا شیریل دین نال اٹھ سکدا اے۔ مچھی پالن صنعت اک اہم صنعت دے دوران آؤندا اے اتے اس صنعت نوں شروع کرن لئی گھٹ پونجی دی لوڑ ہندی اے۔ اس کارن اس صنعت نوں سوکھ نال شروع کیتا جا سکدا اے۔ مچھی پالن صنعت دے ترقی نال جتھے اک پاسے کھادھ مسئلہ سدھریگی، اتھے ہی دوجے پاسے غیرملکی مدرا حاصل ہوویگی، جس دے نال مالی حالت وچ وی سدھار ہووےگا۔ آزادی دے بعد دیش وچ مچھی پالن وچ بھاری وادھا ہویا اے۔ سال 1950–51 وچ دیش وچ مچھی دا کل پیداوار 7.5 لکھ ٹن سی، جدوں کہ 2004-05 وچ ایہہ پیداوار 63.04 لکھ ٹن ہو گیا۔ بھارت دنیا وچ مچھی دا تیجا سبھ توں وڈا اتپادک اتے انتردیشی مچھی پالن دا دوجا سبھ توں وڈا اتپادک دیش اے۔ مچھی پالن کھیتر دیش وچ 11 لکھ توں زیادہ لوکاں نوں روزگار حاصل کردا اے۔
آسان، سستا اتے زیادہ کمائی دین والا
کیونکہ کھیتی باڑی زمین وچ کوئی وادھا نہیں ہو رہا اے اتے زیادہ تر کھیتی باڑی کم مشینری نال ہون لگے ہن، اس لئی راج دی غریبی دی حالت ہور وی بھیانک ہندی جا رہی اے، اس کارن پینڈو کھیتراں وچ مچھی پالن جاے لگھو صنعتاں نوں ہلا شیریل دینی ہوویگی، تدے ہی پینڈو کھیتر دے غریباں دا معاشی اتے سماجی پدھر سدھاریا جا سکیگا۔ سماجی ترقی لئی غریب، بے روزگار، ان پڑھ لوکاں دی مالی حالت عام اتے خاص دھیان دینا ہووےگا۔ اس دے لئی اک آسان، سستے اتے گھٹ ویلے وچ زیادہ کمائی دین والے مچھی پالن صنعت دھندے نوں اپناؤن لئی راغب کرن دی لوڑ ہوویگی۔
سوے-روزگار مہیا کراؤن دی اہم سکیم
بھارت دی زیادہ تر جن-آبادی پینڈو کھیتراں وچ نواس کردی اے، سماج دی اندیکھی اتے انتظام دے انانسانی وطیرے کارن خاص طور تے شیڈولڈ جاتی، شیڈولڈ جنجاتی اتے غریب طبقہ دے لوک سنکٹ دے دور وچوں گزردے راے ہن۔ پینڈو کھیتر وچ رہن والے سمپنّ سماج دے انسان شیڈولڈ جاتی اتے شیڈولڈ جنجاتی دے لوکاں نوں سماج وچ اپر نہیں اٹھن دندے سن اتے اوہناں دا بندھوا مزدور دے روپ وچ بھرپور استحصال کردے راے ہن۔ پینڈو کھیتر وچ اس طبقہ دے لوکاں وچ کافی سماجی کریتیاں ہن، جس دا پرمکھ کارن ایہناں دا ان پڑھ ہونا اتے ایہناں وچ اندھ-یعقین ہونا اے۔ بھارت سرکار نے ایہناں دی سماجی ترقی لئی اتے ایہناں دی مالی حالت وچ سدھار لیاؤن لئی ایہناں نوں تندرست رکھن اتے سوے-روزگار مہیا کراؤن لئی کئیاں یوجناواں شروع کیتیاں، جس وچوں مچھیپالن نوں اہم پیشے دے روپ وچ اپناؤن لئی راغب کیتا۔ پینڈو کھیتر وچ مچھی پالکاں نوں مچھی پالن صنعت وچ لگاؤن لئی اوہناں نوں تالاب پٹے اتے دواؤنا، انت قسم دا مچھی بیج حاصل کرواؤنا، اوہناں نوں مچھی پالن متعلق تکنیکی سکھلائی دینا شروع کیتا۔
متحد طریقے نال پیشے دی شروعات
مچھیصنعت اک اجیہا پیشہ اے، جس نوں غریب توں غریب انسان اپنا سکدا اے اتے چنگی کمائی حاصل کر سکدا اے اتے سماج وچ انقلاب کاری تبدیلی لیائی جا سکدی اے۔ وکھو-وکھرے مادھئماں نالمچھیپالندھندے وچ لگ کے اپنی مالی حالت سدھاری اے اتے سماجی پدھر وچ وی کافی سدھار ہویا اے۔ اجمچھیوپار وچ لگیاں عورتاں پرشاں دے نال برابر دا ساتھ دے کے آپمچھیویچن بازار جاندیاں ہن، جس دے نال اوہناں دی اس پیشے نال جڑ رہن دی واضع رچی جھلکدی دکھائی دندی اے۔ عورتاں سوے-مدد گروہاں دا گٹھن کرکے مل کے معاشی پدھر عام دا کم کر رہیاں ہن، اتھے دوجے پاسے سماج نوں اک سوتر وچ بنھ کے اگے ودھاؤن دا چنگا کم کر رہیاں ہن۔ اج دے ماحول وچ سماج وچ اتم تھاں بناؤن لئی بچیاں دی سکھیا اتے بہتر دھیان دے کے اوہناں دے مستقبل نوں سنوارن اتے سماج وچ بہتر تھاں دواؤن لئی ایہہ اک تعریف یوگ قدم اے۔ سکھیا نوں سماج دا مکھ انگ منیا گیا اے کیونکہ سکھئت سماج ہی اک انت سماج دی رچنا کر سکدا اے اتے سماج دے نال-نال اپنے گھر، پنڈ، دیش دے ترقی وچ اپنا پورن یوگدان دے سکدا اے
پورے سماج دی بہتری
جس سماج دا معاشی پدھر بہت چنگا ہووےگا، ضرور ہی اس سماج دا سماجی پدھر اچّ راے گا۔ اوہناں دا رہن-سہن، کھان-پین، ماحول اچھا ہووےگا، اوہناں دا چال-چلن چرتروان ہووےگا۔ اس لئی پینڈو کھیتر وچ غریب طبقہ دے لوکاں نوں خاص طور تے شیڈولڈ جاتی / شیڈولڈ جنجاتی طبقہ دے لوکاں نوںمچھیپالندے دھندے وچ لا کے اوہناں دی مالی حالت سدھارنی ہوویگی، تد ہی اوہناں دا سماجی پدھر سدھریگا۔ اس پرکارمچھیپالندیش دی ارتھ-انتظام وچ بہت اہم یوگدان کر سکدا اے۔
لابھ کماؤن والے معاون صنعت
اس صنعت اتے مشتمل ہور معاون صنعت وی ہن، جویں جال اساری صنعت، کشتی اساری صنعت، نائلون اساری، تار دا رسا صنعت، برف دے کارخانے آدی صنعت ویمچھیصنعت توں لابھ لے راے ہن۔ ایہہ صنعت بے روزگاری دور کرن وچ معاون اے۔ روزگار مولک ہون کارن اس صنعت دے زریعہ نال دیش دی پچھڑی سمت وچ سدھار کیتا جا سکدا اے۔ کیونکہ کھیتی باڑی زمین وچ کوئی وادھا نہیں ہو رہا اے اتے زیادہ تر کھیتی باڑی کم مشینری نال ہون لگے ہن، اس لئی دیش دی غریب دی حالت ہور وی بھیانک ہندی جا رہی اے۔ پینڈو کھیتر وچّمچھیپالنجاے اہم صنعتاں نوں ہلا شیریل دینا ہووےگا، تد ہی پینڈو سماجی پدھر سدھاریا جا سکیگا۔ سماجی ترقی لئی غریبی، بے روزگار ان پڑھ لوکاں دی معاشی حالت مضبوط کرن اتے خاص دھیان دینا ہووےگا۔ اس دے لئیمچھیپالنصنعت جو کہ اک آسان، سستا اتے گھٹ ویلے وچ زیادہ کمائی دین والا اے، پیشے نوں اپناؤن لئی راغب کرن دی لوڑ ہوویگی۔ مچھیپالنانتظام شروع کرن توں پہلاںمچھیپالکاں نوں انت تکنیک دی جانکاری دینی اتے سکھلائی دینی ہوویگی۔ جیکرمچھیپالنانت تکنیک نال کیتا جاویگا تاں یقینی طور تےمچھیاتپادکتا ودھیگی اتے جدوںمچھیاتپادکتا ودھیگی تاں کمائی وچ وادھا ہووےگا اتے کمائی وچ وادھا ہووےگا تاں مقررہ روپ نال سماجی پدھر سدھریگا کیونکہ معاشی انہوند وچ جتھے غریب ویکتیاں دا جیون-پدھر ڈگیا ہویا سی، اس وچ سدھار ہووےگا، پروار دے بچیاں نوں سکھئت کر سکنگے اتے جدوں بچے سکھئت ہو جانگے تاں سماج وچ اوہناں دا پدھر اچا ہووےگا اتے ہین بھاونا دی کنٹھا توں مکتی ملیگی اتے ایہی سکھئت بچے سماج دے ہور میبراں نوں اپنا سماجی پدھر عام وچ خاص یوگدان دے سکنگے۔ اس لئی ایہناں نوں سوے-روزگار وچ لگاؤنا ضروری اے۔
سہِ-کمائی دے ہور سروت
مچھیپالنسہِ-کمائی دے ہور سروت - اس صنعت دے نال-نال ہور معاون صنعت وی کر سکدے ہاں، جنہاں وچ لاگت در گھٹ آؤندی اے اتے منافع زیادہ ملدا اے۔ مچھیپالندے نال-نال ہور اتپادک جیواں داپالنکیتا جا سکدا اے، جس دے نالمچھیپیداوار وچ ہون والے خرچ دی تکمیل کیتی جا سکے اتے ہور جیواں توں اتسرجت بے کار پدمعنےآں دی ورتوںمچھیپالنلئی ہو سکے اتے ہور جیواں دے پیداوار توں وادھو کمائی حاصل ہو سکے۔ حال وچّمچھیپالندے نال سور، بطخ اتے مرغیپالنکرنا کافی فائدہ مند ثابت ہویا اے۔ ایہناں پریوگاں توں حاصل نتیجے آشاجنک اتے اتشاہ پوروک ہن۔
مچھیپالندے نال جھونا پیداوار
اس کھیتی وچ جھونے دیاں دو فصلاں (لمبے بوٹیاں دی فصل خریف وچ اتے زیادہ اناج دین والے جھونے دی فصل ربی وچ) اتے سال وچّمچھیدی اک فصل جھونے دیاں دوناں فصلاں دے نال لئی جا سکدی اے۔ جھونا اتےمچھیپالندی چون کردے ویلے اس دا دھیان رکھنا چاہیدا اے کہ زمین وچ زیادہ توں زیادہ پانی روکن دی صلاحیت ہونی چاہیدی اے، جو اس کھیتر وچ کنہار مڑھاسی اتے ڈورسا مٹی وچ پائی جاندی اے۔ کھیت وچ پانی دے آؤن-جان دی بہتر ووستھامچھیپالنلئی اتی ضروری اے۔ سنجائی دے زریعہ موجود ہونے چاہیدے ہن اتے اوسط ورکھا 800 ملیمیٹر توں زیادہ ہونی چاہیدی اے۔
مچھیپالندے نال بطخپالن
مچھیپالنسہِ-بطخپالنلئی اک چنگے تالاب دی چون اتے انچاہیاںمچھیاں اتے بنسپتی دا چھٹائیمچھیپالنتوں پہلاں کرنی لازمی اے۔ جویں کہ پہلاں دسیا گیا اے کہمچھیوچ بھنڈار دی در نال اس وچ گھٹ رہندی اے۔ 6000 مچھیدے بچے/ہیکٹیئر دی در نال گھٹو-گھٹو 100 کلومیٹر سائز دا مجموعہ کرنا لازمی اے کیونکہ بطخاں چھوٹیاںمچھیاں نوں اپنا غذا بنا لیندیاں ہن۔ بطخاں نوںپالنلئی بطخاں دی قسم اتے دھیان دینا اتی ضروری اے۔ بھارتی سدھری ہوئی نسل دیاں بطخاں اپیکت پائیاں گئیاں ہن۔ خاکی کینپویل دیاں بطخاں وی ہن پالیاں جان لگیاں ہن۔ اک ہیکٹیئر پانی کھیتر وچّمچھیپالنلئی جو کھاد دی لوڑ پیندی اے، اس دی تکمیل 200-300 بطخاں/ہیکٹیئر مل کے پوری کیتی جا سکدی اے۔
مچھیدے نال سورپالن
کھیتی کھیتر دے بے کار مادہ دا ورتوں کھیتی باڑی اتے ڈنگراں دےپالنوچ کیتا جاندا اے۔ اسے کرم وچّمچھیاتے سورپالننال-نال کرن دا ڈھنگ ترقی یافتہ کیتا گیا اے۔ سورپالنتالاب دے کنڈھے جاں اس دے کنارے اتے چھوٹا گھر بنا کے کیتا جاندا اے جس دے نال سورپالنوچ تیاگ کیتے گئے بے کار مادہ مل-موتر سدھے تلإ وچ روڑھ دتے جاندے ہن، جو کہمچھیدا آہار بن جاندا اے۔ نال ہی تلإ وچ کھاد دا کم وی کردا اے اتے تلإ دی اتپادکتا نوں ودھاؤندا اے، جس دے نالمچھیپیداوار ودھدا اے۔ اس پرکارمچھیپالنویلے سانوںمچھیاں نوں وادھو آہار نہیں دینا پیندا۔ نال ہی کھاد دا خرچ وی بچ جاندا اے۔ سورپالنوچ جو خرچ آؤندا اے اس دی تکمیل سور دا ماس ویچن نال ہو جاندی اے۔ مچھیدے نال سورپالنتکنیک بہت آسان اے اتے کسان اس نوں سوکھ نال کر سکدے ہن۔
مچھیپالندے نال سنگھاڑا پیداوار
چھوٹے تالاب جنہاں دی گہرائی 1-2 میٹر ہندی اے، جنہاں وچّمچھیپالنکیتا جاندا اے، اوہناں وچ سنگھاڑے دی اپج وی لئی جا سکدی اے۔ سنگھاڑا اک اتم کھادھ مادہ اے۔ تالاب وچ سنگھاڑا برسات وچ لگایا جاندا اے اتے اپج اکتوبر مہینے توں جنوری تک لئی جا سکدی اے۔ سنگھاڑا اتےمچھیپالننال جتھےمچھیاں نوں غذا حاصل ہندا اے، اتھا کھاد دی ورتوں سنگھاڑے دے وادھا وچ معاون ہندی اے۔ سنگھاڑے دیاں پتیاں اتے ٹاہنیاں جو سمیں-ویلے تے ٹٹدیاں ہن، مچھیاں دے غذا دا کم کردیاں ہن۔ اجیاے تالاباں وچ کالبسو اتے مگرل دی بہتات چنگی رہندی اے۔ پودیاں دے اوہ حصہ جنہاں نوںمچھیاں نہیں کھاندیاں، تالاب وچ کھاد دا کم کردے ہن، جس دے نال تالاب وچ پلوک دی بہتات زیادہ ہندی اے، جومچھیاں دا غذا اے۔
غیرملکی مدرا حصول دا زریعہ
مچھینریات اج کئی دیساں وچ غیرملکی مدرا اکٹھا کرن دا اک مکھ زریعہ بن گیا اے۔ بھارت ورگے ہور کئی دیش جتھےمچھیدی کھپت گھٹ اے پر پیداوار زیادہ اے، اتھےمچھیدا نریات کرکے بھاری مقدار وچ غیرملکی مدرا اس توں حاصل کیتی جاندی اے۔ اج جاپان وچ دنیا دا سبھ توں زیادہمچھیپیداوار ہندا اے، جدوں کہ امریکہ، برٹین، کینیڈا آدی دیساں وچ اتھوں دی کھپت دے سامان پیداوار نہیں اے۔ جنہاں دیساں وچّمچھیکھپت توں زیادہ پیداوار ہندا اے، اوہ دیش اجیاے دیساں نوں جتھے کھپت توں گھٹ پیداوار ہووے، نوں بھاری مقدار وچّمچھیدا نریات کردے ہن۔ کئی دیساں وچ قومانتری بازار توں پیسہ حاصل کرن دا اکلوتا ذریعہمچھیپیداوار اتےمچھینریات اتے ٹکیا اے۔ مچھیپالنپیشے دا مہتومچھیقومانتری بازار وچ اپاہلیت، لوڑ اتے گھٹ پیداوار اتے تکمیل دی وجہ نال زیادہ توں زیادہ ہندا جا رہا اے۔ مچھیپالنکھیتر نریات دے ذریعے غیرملکی مدرا اکٹھا کرن والا اک پرمکھ سروت اے۔
مچھیاں وچ روگ اتے علاج
مچھیاںوی ہور جیواں وانگ پرتیکول واتاوارنوچّروگگرست ہو جاندیاں ہن۔ روگپھیلدے ہی سنچتمچھیاںدے سبھاءوچّڈریکٹ انتر آ جاندا اے۔ پھر وی عامَ طور تےمچھیاںروگنال لڑنوچّپوری طرحاں سمررتھ ہندیاں ہن۔
روگگرستمچھیاںدے لچھن
اپروکت کارناں نال مچھی دا ترقی رک جاندا ہےاتےسماں پا کے تالابوچّمچھی مرن وی لگدی اے۔
روگدے کارن
مکھ طور تےروگاں نوں چار حصیاںوچّونڈیا جا سکدا ہے-
1.پرجیوی جنتروگ
اندرونی پرجیوی، مچھی دے اندرونی انگاں جویں کہ سریر گہی، لہو نالی، گردہ آدیوچّروگپھیلاؤندے ہن، جدوں کہ باہ‌ری پرجیوی مچھی دی چمڑی، گلپھڑے، کھنبھاں آدی نوںروگگرست کردے ہن۔ ٹرائکوڈنوسس لچھن- ایہہروگٹرائکوڈینا نامک پروٹوجوآ پرجیوی نال ہندا اے، جو مچھی دے گلپھڑےاتےسریر دے باہ‌ری حصے اتے رہندا اے۔ سنکرمت مچھیوچّستھلتا، بھاروچّکمیاتےمرن کنارے والی حالت ہو جاندی اے، گلپھڑے توں زیادہ شلیشم متاثر ہون نال ساہ لینوچّکٹھنائی ہندی اے
علاج
ہیٹھ لکھے کیمیائی مادےآں دے گھولوچّسنکرمت مچھی نوں 1-2 منٹ ڈبا کے رکھیا جاندا اے۔ 1.5 فیصدی عام لون گھول 25 پی۔پی۔ایم۔پھارمیلن 10 پی۔پی۔ایم۔کاپرسلفٹ (نیلا تھوتھا) گھول
2. مائکرواتےمکسوسپوریڈئیسس
لچھن-
مائکروسپاریڈئیسسروگچھوٹی اوستھاوچّزیادہ ہندا اے، ایہہ کوشکاواںوچّتنتومئی کرمیکوش بنا کے رہندے ہناتےاوتکاں نوں بھاری نقصان پہنچاؤندے ہن، مکسوسپوریڈئیسسروگمچھی دے گلپھڑیاںاتےچمڑی نوں سنکرمت کردا اے۔
علاج
ایہناں دی روکتھام لئی کوئی طبی پوری طرحاں لابھکاری سدھ نہیں ہوئی اے۔ اس لئیروگگرست مچھی نوں باہر کڈھ دندے ہن، مچھی بیج اکتریکرن توں پہلاں چونا، بلیچنگ پاؤڈر نال پانی نوںروگانومکت کردے ہن۔
3.سفید دھبیدارروگ
ایہہروگاکتھیوتھرس پروٹوجون ولوں ہندا اے، اسوچّمچھی دی چمڑی، کھنبھاتےگلپھڑیاں اتے چھوٹے سفید دھبے ہو جاندے ہن۔ ایہہ اوتکاںوچّرہِ کے اوتکاں نوں نشٹ کر دندے ہن۔
علاج
0.1 پی۔پی۔ایم۔ میلاکائٹ گرین + 50 پی۔پی۔ایم۔ پھارملنوچ1.2 منٹ تک مچھی نوں ڈباؤندے ہا۔
تالابوچ15 توں 25 پی۔پی۔ایم۔ پھارمیلن ہر دوجے دنروگختم ہون تک پاؤندے ہاں۔
لچھن-
ایہہ کارپاتےہنسکمچھیاںلئی خطرناک ہن۔ ڈیکٹائلوگائرس مچھی دے گلپھڑیاں نوں سنکرمت کردے ہن، اس توں ایہہ بدرنگ، سریر دے وادھاوچّکمیاتےبھاروچّکمی جاے لچھن درساؤندے ہن۔ گائروڈیکٹائلس چمڑی اتے سنکرمت حصہ دیاں کوشکاواںوچّزخم بنا دندا اے، جس دے نال شلکاں دا ڈگنا، زیادہ خشکیاتےچمڑی بدرنگ ہو سکدی اے۔
5.آرگلوسس
ایہہروگآرگلس پرجیوی دے کارن ہندا اے۔ ایہہ مچھی دی چمڑی اتے ڈونگھے زخم کر دندے ہن، جس نال چمڑی اتے پھپھونداتےجیوانو حملہ کر دندے ہناتےمچھیاںمرن لگدیاں ہن۔
500 پی۔پی۔ایم۔ پوٹاشیئم پرمیگنیٹ دے گھولوچ1 منٹ لئی ڈباؤ۔
0.25 پی۔پی۔ایم۔ میلیتھیانرن نوں 1-2 ہفتے دے وقفےوچ3 وار ورتوں کرو ۔
لچھن-
ایہہ پھلیکسیبیکٹر کانلمنیرس نامک جیوانو دے سنکرمن نال ہندا اے، پہلاں سریر دے باہری حصے اتےاتےگلپھڑیاںوچّزخم ہونے شروع ہو جاندے ہن، پھر جیوانو چمڑی دے اوتکوچّپہنچ کے زخم کر دندے ہن۔
علاج-
سنکرمت بھاگوچّپوٹاشیئم پرمیگنیٹ دا لیپ لگاؤ۔ 1-2 پی۔پی۔ایم۔ کاپر سلفٹ دا گھول تالاباںوچّپاؤ۔
لچھن-
ایہہمچھیاںوچّایرومونانس ہائڈروپھلااتےسیوڈوموناس پھلرسینس نامک جیوانو توں ہندا اے، اسوچّسریر اتے پھوڑےاتےپھیلاء آؤندا اے، سریر اتے پھلے ہوئے زخم ہو جاندے اے جو چمڑیاتےماس پیشیاںوچّہوئے نقصان نوں درساؤندا اے، کھنبھاں دے بنیاد اتے زخم دکھائی دندے ہن۔
علاج-
تالاباںوچ2-3 پی۔پی۔ایم۔ پوٹاشیئم پرمیگنیٹ دا گھول پاؤنا چاہیدا اے۔ ٹیرامائیسین نوں غذا دے نال 65-80 ملیگرام متعلق کلوگرام بھار نال 10 دن تک لگاتار دیو۔
ایہہ اوہناں تالاباںوچّہندا اے، جتھے بہتر غذا دی کمی ہندی اے۔ اسوچّمچھی دا دھڑ اس دے سر دے انوپاتوچّکافی پتلا ہو جاندا ہےاتےکمزور ہو جاندی اے۔ مچھی جدوں ہائڈروپھلا نامک جیوانو دے سمپرکوچّآؤندی اے تاں ایہہروگہندا اے۔ پرمکھ لچھن اپرلی پرط دا بہت زیادہ ماتراوچّڈگنااتیڈھڈّوچّپانی بھر جاندا اے۔
علاج-
مچھیاںنوں ضروری غذا دینااتےپانی دی گنوتا بنائی رکھنا۔ تالابوچ15 دن دے وقفےوچ100 کلوگرام متعلق ہیکٹیئر دی در نال چونا پاؤ۔
لچھن-
اس نوں سڑ کے گل جان والاروگوی کہندے ہن، ایہہ ایڈورڈسلا ٹارڈا نامک جیوانو توں ہندا اے۔ شروعاتی طور تے مچھی کمزور ہو جاندی اے، اپرلی پرط ڈگن لگدی اے، پھر پیشیاںوچّگیس نال پھوڑے بن جاندے ہن، خراب حالتوچّمچھیوچوں بدبو آؤن لگدی اے۔
علاج-
0.04 پی۔پی۔ایم۔ دے آئیوڈین دے گھولوچّدو گھنٹے لئی مچھی نوں رکھنا چاہیدا اے۔
لچھن-
ایہہروگوبریا پرجاتی دے جیوانوآں توں ہندا اے، اسوچّمچھی نوں غذا دے متعلق رچی نہ ہون دے نال-نال رنگ کالا پے جاندا اے، مچھی اچانک مرن وی لگدی اے۔ ایہہ مچھی دیاں اکھاں نوں زیادہ متاثر کردا ہےاتےسوج دے کارن اکھ باہر نکل آؤندی ہےاتےسفید دھبے پے جاندے ہن۔
علاج-
آنکسیٹیٹراسائیکلناتےسلپھونامائڈ نوں 8-12 گرام متعلق کلوگرام غذا دے نال ملا کے دینا چاہیدا اے۔
لچھن-
ایہہروگایرومونانس پھلؤریسینس، سیوڈومونانس پھلؤریسینساتےسیوڈومونانس پٹیپھیسینس نامک جیوانو دے سنکرمن نال ہندا اے، اسوچّمچھی دے کھنبھاتےپوچھ سڑ کے ڈگن لگدے ہن۔ بعدوچّمچھیاںمر جاندیاں ہن۔
12.سیپرولگنیوسس
لچھن-
1. جباڑھے پھلّ جاندے ہن، انھاپن آؤن لگدا اے۔ 2. پیکٹورلپھناتےکانڈلپھن دے جوڑ اتے خون جمع ہو جاندا اے۔ 3. روگگرست حصہ اتے روئی ورگے گچھے ابھر آؤندے ہن۔ 4. مچھی کمزوراتےسست ہو جاندی اے۔
13.بریکیومائسس-
اس دا حملہ گلپھڑیاں اتے ہندا اے، جس دے نال گلپھڑے رنگہین ہو جاندے ہن، جو کجھ ویلے بعد سڑ-گل کے ڈگّ جاندے ہن۔
علاج-
1. 250 پی۔پی۔ایم۔ دا پھارملن گھول بنا کے مچھی نوں نہلاؤ۔ 2. 3 فیصدی عام لون دے گھول نال مچھی نوں خاص طور اُتے گلپھڑیاں نوں دھونا چاہیدا اے۔ 3. پانی دا 1-2 پی۔پی۔ایم۔ کاپر سلفٹ (نیلا تھوتھا) نالعلاجکرنا چاہیدا اے۔ 4. تالابوچ15-25 پی۔پی۔ایم۔ دی در نال پھارملن پاؤ۔
14.ایپیجئیٹک السریٹو سنڈروم (ای۔یو۔ایسّ۔)
پچھلے 22 سالاں توں ایہہروگمہاماری دے روپوچّبھارتوچّپھیل رہا اے۔ سبھ توں پہلاں ایہہروگ1983 توں ترپرا راجوچّداخل ہویااتےاتھوں سارے بھارتوچّپھیل گیا۔ ورکھا دور دے بعد ٹھیک رتّ دے آرنبھوچّسبھ توں پہلاں تلوچّرہن والی سنول، مانگور، سندھی بانم، سندھاڑ، کٹرنگاتےمقامی چھوٹی چھلکے والیاںمچھیاںاسروگتوں متاثر ہندیاں ہن۔ کجھ ہی سمیںوچّپالن والیاں کارپمچھیاںجویں - کتلا، روہواتےمرگلمچھیاںوی اسروگدی چپیٹوچا جاندیاں ہن۔ اس مہاماری دے شروعوچّمچھی دی چمڑی اتے جگہ-جگہ خون دے دھبے ابھردے ہن، جو بعدوچّسٹّ دے ڈونگھے زخماںوچّتبدیل ہو جاندے ہناتیؤنھاںوچوں خون نکلن لگدا اے۔ خراب حالتوچّہرے لال دھبے ودھدے ہوئے پورے سریر اتے اتھے-اتھے ڈونگھے السروچّتبدیل ہو جاندے ہن۔ خاص کرکے سراتیپوچھ دے نال والے حصہ اتے۔ کھنبھاتےپوچھ گل جاندی ہےاتےسٹے وجوں چھیتی ہی مکمل پیمانے اتےمچھیاںمر کے کنڈھے دکھائی دین لگدیاں ہن۔
کارن-
ایہہروگٹوبھے، تالاباںاتےندیوچّرہن والیمچھیاںوچّپھیل سکدا اے، پر اسروگدی مار کھیتی دی زمین دے نیڑلے تالاباںوچّزیادہ دیکھیا گیا اے، جتھے مینہہ دے پانیوچّکھاد، کیٹناشک آدی گھل کے تالابوچّداخلہ کردے ہن۔ عامَ طور تے کیڑے مار دوائیاں دے اثر نال مچھی دیروگروکن دی صلاحیت گھٹ ہو جاندی اے۔ پانیوچّآلودگی زیادہ ہون اتے امونیا دا اثر ودھ جاندا ہےاتےپانیوچّآکسیجن دی مقدار گھٹ ہو جاندی اے۔ ایہہ حالت اسروگدے بیکٹیریا لئی مطابق ہندی اے، جس دے نال ایہہ تیزی نال ودھدے ہناتےشروعوچّچمڑی اتے دھبیاں دے روپوچّدسنیوگ ہندے ہن، جو بعدوچّڈونگھے السر دا روپ دھارن کر لیندے ہن۔ اسروگدے پھیلنوچّکئی کارک اپنا یوگدان دندے ہن، جسوچّوائرس، بیکٹیریااتےپھنگس (پھپھوند) پرمکھ ہن۔
بچاء دے اپاء-
1. پہلاں توں ہیروگگرست پرجنکاں، جو بعدوچّبھلے ہی صحت مند ہو جاندے ہن، اجیاے پرجنکاں توں مچھی بیج اتپادت نہیں کرنے چاہیدے۔ 2.تالاب دے کنڈھے جیکر کھیتی زمین اے تاں تالاب دے چارے پاسے بنھ بنا دینا چاہیدا اے، تاں کہ کھیتی زمین دا پانی سدھا تالابوچّداخلہ نہ کرے۔ 3. ورکھا دے بعد پانی دا پی۔ایچّ۔ دیکھ کے جاں گھٹو-گھٹو 200 کلو چونے دا ورتوں کرنا چاہیدا اے۔ 4.سرد رتّ دے شروعاتی کالوچّآکسیجن گھٹ ہون تے پمپ، بلوئر نال پانیوچّآکسیجن نوں پرواہت کرنا چاہیدا اے۔ متعلق ایکڑ 5 کلو موٹے دانے والا لون پاؤن نال کتلااتےہورمچھیاںنوں ورکھا دے بعد مچھیوچّہور ہون والےروگاں توں سرکھیا کیتی جا سکدی اے۔
علاج-
1. زیادہروگگرست مچھی نوں تالابوچوں وکھ کر دینا چاہیدا ہےاتےتالابوچّکلی دا چونا (کوک لائم) جو کہ ٹھوس ٹکڑیاںوچّہووے، 600 کلو متعلق ہیکٹیئر/میٹر دی در نال پانیوچّتن ہفتہ واری قشطاںوچّپاؤن نال تن ہفتےوچّنینترت ہو جاندی اے۔ 2. چونے دی ورتوں دے نال-نال بلیچنگ پاؤڈر 1 پی۔پی۔ایم۔ مطلب 10 کلو متعلق ہیکٹیئر/میٹر دی در نال تالابوچّپایا جانا کارگر سدھ ہندا اے۔ گھٹ ماتراوچّجاں چھوٹے تالابوچّمچھی گرست ہون تے پوٹاشیئم پرمیگنیٹ 0.5 توں 2.0 پی۔پی۔ایم۔ دے گھولوچ2 منٹ تک اشنان لگاتار 3-4 دناں تک کراؤن نال فائدہ ہندا اے۔ 3. سپھیکس- مرکزی سوچھ پانی سنوردھن ادارہ (سیپھا) بھونیشور دے سائنسداناں نے السریٹو سنڈروم دے انمولن لئی دوائی بنائی اے، جو ایکواویٹ لیبارٹریز رانچی ولوں ویچی جاندی اے۔ متعلق ہیکٹیئر/میٹر 1 لیٹر دی در نال پانی داعلاجلوڑ مطابق کیتا جا سکدا اے۔ متعلق لیٹر اس دا ملّ 950 روپئے دے لگبھگ اے۔
پی۔پی۔ایم۔ دی گنتی کویں کراںگے
پی۔پی۔ایم۔ مطلب پارٹس اتے ملیان یعنی حصہ متعلق دس لکھ 1 پی۔پی۔ایم۔ مطلب اک گھن فٹ پانیوچ0.283 گرام دوائی کل مقدار گراموچ= پانی کھیتر دی لمبائی (میٹروچ) X پانی کھیتر دی چوڑائی (میٹروچ) X پانی کھیتر دی گہرائی (میٹروچ) X ڈوز پی۔پی۔ایم نوٹ: اک ہیکٹیئر میٹر پانی کھیتر یعنی اک میٹر ڈونگھے اک ہیکٹیئر پانی کھیتروچ1 پی۔پی ایم۔ لئی 10 کلوگرام دوائی لگیگی۔ جاں 1 پی۔پی۔ایم۔ یعنی اک لیٹر پانیوچ0.0001 گرام دوائی جاں 1 پی۔پی۔ایم۔ یعنی اک گیلن پانیوچ0.0083 گرام دوائی سروت:مدھ پردیش حکمرانی، مچھوا کلیاناتےمچھی ترقی۔
حوالے
گٹھ:کھیتی باڑی
بھیݨ بھراء
بھیݨ بھراء (انگریزی: sibling) ، اوہناں انساناں نوں کہیا جاندا اے جیہڑے اِکو ماں ، باپ دی اولاد ہوݨ ، چاہے اوہ مختلف مذکر تے مؤنث اولاداں ہوݨ ، آپس وچ بھیݨ بھراء کہلوندے نیں ۔ بھیݨ مونث تے بھراء مذکر اے ۔
نازیہ حسن سید
نازیا حسن سید اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل اے جو ممبئی وچ پیدا ہوئی سی۔ اوہ ڈیلی سوپ وچ مہابھارت، دیہلیز اتے لوکڈاؤن کی لوَ سٹوری ورگے اپنے کم لئی مشہور اے۔
کریئر
اوہ زی ٹیوی اُتے براڈکاسٹ کیتی گئی لڑی 'الادین' وچ اپنے کم لئی سبھ دی نظر وچ آئی۔ اسنے 'پنر ویاہ - ایک نئی امید' وچ اپنے کم نال پہچان بنائی اے۔ اسنے بالیوڈّ فلم ونس اوپون اے ٹائم ان ممبئی وچ بطور اداکارہ وجوں اپنے فلمی کریئر دی شروعات کیتی، جو کہ 2013 وچ جاری ہوئی سی۔ اوہ مہابھارت اتے دیہلیز وچ وی دکھائی دتی، جتھے اسنے ترتیب وار ورشالی اتے سمی دی کردار نبھایا سی۔ ہن اوہ لوکڈاؤن کی لوَ سٹوری وچ تنو گوئل دا کردار نبھا رہی اے جس نوں رشمی شرما ٹیلیپھمز نے پروڈیوس کیتا اے۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1990 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
آئی بیکس
آئی بیکس (I bex)، جنگلی بکری (جینس کیپرا) د‏‏یاں کئی پرجاتیاں وچو‏ں کوئی وی اے، جو نر دے وڈے مڑے ہوئے سِنگاں نال ممتاز اے، جو سامݨے د‏‏ی طرف متوجہ ہُندے نيں ۔ Ibex یوریشیا، شمالی افریقا تے مشرقی افریقا وچ پائے جاندے نيں ۔ ibex ناں لاطینی بولی تو‏ں آیا اے، جو Iberian یا Aquitanian تو‏ں لیا گیا اے، جو پرانے ہسپانوی bezerro "bull"، جدید ہسپانوی becerro "yearling" دے مترادف ا‏‏ے۔ اونچائی وچ 70 تو‏ں 110 سینٹی میٹر (27–43 انچ) تے وزن 90 تو‏ں 120 کلوگرام (200–270 پونڈ) تک، ibex 20 سال تک زندہ رہ سکدا ا‏‏ے ۔ جنگل وچ بکریاں د‏‏ی دو قریبی متعلقا قسماں پائیاں جاندیاں نيں جیہناں نو‏ں عام طور تے ibex نئيں کہیا جاندا: مارخور تے فیئرل بکری ۔ نر آئی بیکس نو‏‏ں ہرن کہیا جاندا اے، مادہ نو‏‏ں ڈو کہیا جاندا اے تے کم عمر بچےآں نو‏‏ں بچے کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ اک ibex ہرن عام طور تے ڈو تو‏ں وڈا تے بھاری ہُندا ا‏‏ے۔ جنساں دے درمیان سب تو‏ں نمایاں فرق ہرن دے سینگاں دا وڈا سائز ا‏‏ے ۔ ڈو چھوٹے، پتلے سینگاں دا اک جوڑا اگاندا اے جو ہرن دے مقابلے وچ کافی آہستا آہستا نشوونما پاوندا ا‏‏ے ۔ آئی بیکس دے سنگ پیدائش دے وقت ظاہر ہُندے نيں تے اپنی باقی زندگی وچ ودھدے رہندے نيں ۔ جنگلی بکریاں د‏‏ی اوہ انواع نيں جیہناں نو‏ں ibex کہیا جاندا اے:
گٹھ:گانواں گٹھ:بکریاں
کشف‌ اسرار
کشف‌اسرار سید روح اللہ خمینی دی اک کتاب اے جو 1320 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ تے رضا شاہ پہلوی دے دور دے خاتمے دے بعد (1323 ھ وچ تے رضا شاہ دی وفات دے بعد) لکھی گئی سی۔ ایہ کتاب اک پمفلٹ د‏‏ی تردید اے جو 1322 وچ شیعہ امامی عقائد د‏‏ی تنقید وچ ، ہفتہ وار پرچم وچ ، علی اکبر حکیم زادہ دی طرف تو‏ں شائع ہوئی تے ہزار سال دے راز دے عنوان تو‏ں شائع ہوئی ۔ کتاب دریافت رازاں وچ ، روح اللہ خمینی نے بیان کيتا اے کہ بارہويں امام نے امت د‏‏ی حفاظت کيتی ذمہ داری مجتہدین نو‏‏ں سونپی ا‏‏ے۔ اُتے مجتہدین نو‏‏ں خود نو‏‏ں حکومت تو‏ں دور رکھنا چاہیے تے اسنو‏ں اک ضروری برائی سمجھنا چاہیے تے اسنو‏ں برداشت کرنا چاہیے۔ خمینی علماء دے لئی راز کھولنے وچ وڈی سیاسی طاقت دیکھدے نيں ، لیکن انہاں دا استعمال تب ہی ہونا چاہیے جدو‏ں حکومت کھلے عام شریعت د‏‏ی خلاف ورزی کرے۔ خمینی اس کتاب وچ لکھدے نيں :
حوالے
گٹھ:1943ء د‏‏یاں کتاباں