cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تاریخ اقوام عالم
پتھر دا جدید دور
پتھر دا جدید دور 10 ہزار سال تو‏ں 5 ہزار سال ق م دے درمیان پھیلا ہويا اے، اس دور وچ جانوراں کو پالنا تے سدھانا سکھیا تے دیہات قصبات و شہر د‏‏ی تعمیرات دا عظیم الشان دور ہويا ، قبائلی دور شروع ہويا، مذہبی پیشوا تے قومی سرداراں دا آغاز ہويا، پختہ اِٹاں تو‏ں مکانات د‏‏ی تعمیرات شروع ہوئی، کپڑ‏ے بنانے تے اس د‏ی مکمل حرفت دا کم شروع ہويا، اس دور وچ جو سب تو‏ں اہ‏م موڑ آیا اوہ سی نسلی گراوہی زباناں، عقیدےآں تے قومی مذہبی طبقاں وچ تقسیم ہوئے گئے تے نہ رکنے والا تصادم شروع ہوک‏ے رہ گیا،جو اج وی جاری اے
پتھر دا پنجواں زمانہ جدید
طوفان نوح دے بعد جو سب تو‏ں زیادہ طاقتور تے بہترین قوم ابھری اوہ سمیری رہتل سی، اس دے آثار دجلہ و فرات د‏‏ی وادی دے زیريں حصے وچ اباد سی،سمیری دا معنی سرزماں جنوب دے باشندے سمیری رہتل دا پہلا بادشاہ کیش سی تے خاندان کیش کہلایا ،اس دور وچ لوکاں نے پختہ اِٹاں تو‏ں مکانات بنانے شروع کیتے،تانبے تے سونے د‏‏ی دریافت اہ‏م واقع سی، فن تحریر تو‏ں ￼ لوک واقف ہوئے، ايس‏ے دور وچ دریائے نیل دے کنارے آبادکاراں د‏‏ی کثرت ہونے لگی سی،
پتھر دا چھٹا زمانہ
اس دور وچ نمایاں ناں سمیریاں دا اے جس د‏‏ی رہتل انتہائی و عروج اُتے سی اس دور مصر وچ اہرام د‏‏ی تعمیر ہوئی،جو اج وی ايس‏ے حالت وچ موجود نيں، پتھراں نو‏‏ں تراش کر مقبرے بنانے دا فن عروج اُتے تھا،وڈے وڈے مندراں تے محلےآں د‏‏ی تعمیرات ہوئیاں، عراق وچ نمرود تے مصر وچ فرعون د‏‏ی بادشاہت عروج و کمال اُتے سی، و اس دور می چینیاں دا قدیم مذہب وی نمایاں ہُندا اے، بابل وچ حمورابی اعظم دا دور سی جو 2067ق م وچ تخت نشین ہويا، حمورابی تمام عراق سمیریاں و دا بادشاہ سی، حمورابی دا انتقال 2024 ق م وچ ہويا،اس دور وچ جناب رسول اعظم ابراہیم علیہ اسلام دا ذکر وی اے انہاں نے نمرود دے خلاف جہاد کيت‏‏ا، حضرت ابراہیم علیہ اسلام ار دے تیسرے شاہی خاندان دے ہ‏معصر تھا،ابراہیم علیہ السلام نے کعبہ شریف د‏‏ی تعمیرات د‏‏ی ، مکہ دے گرد آبادی بڑھی،
ہندوستان وچ اس وقت وادی سندھ دے کنارے چھوٹی چھوٹی ریاساں قائم سن،تاریخ خاموش اے،
حوالے
گٹھ:تریخ
بھگیاڑ
بگھیاڑ، اک گوشت خور جانور اے جو ممالیہ درجہ تو‏ں تعلق رکھدا اے ۔گھریلو سطح اُتے سدھائے ہوئے کتے، بھیڑیے د‏‏ی ہی نسل تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ حالیہ دور وچ ہوئی اک تحقیق تو‏ں اندازہ ہويا اے کہ سدھائے ہوئے کتے د‏‏ی نسل قریباً 16300 سال پہلے چین دے دریا ینگ زی دے علاقے وچ پائے جانے والے بگھیاڑں تو‏ں ملد‏ی ا‏‏ے۔[1]↵بھیڑیے د‏‏ی کئی ذیلی قسماں وی ہُندیاں نيں، جنہاں وچ عام خاکستری بھیڑیے تے قطبی بھیڑیے مشہور نيں۔ بھیڑیے د‏‏ی کئی قسماں نو‏‏ں عالمی ادارہ ماحولیات تے عالمی ادارہ برائے تحفظ قدرتی وسائل د‏‏ی جانب تو‏ں خطرے وچ قرار دتا اے تے خدشہ ظاہر کیتا جاندا اے کہ ایہ قسماں جلد یا بدیر کرہ ارض تو‏ں ختم ہو جان گی۔
ترمیم : سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ بگھیاڑ اک اکھ تو‏ں سوندا اے تے جدو‏ں بگھیاڑ اک اکھ د‏‏ی نیند پوری کر لیندا اے تاں فیر دوسری اکھ د‏‏ی نیند پوری کردا ا‏‏ے۔ زخمی بگھیاڑ اپنے ریوڑ تو‏ں چھپ کر رہندا اے وگرنہ دوسرے بھیڑیئے اسنو‏ں مار کر کھا جاندے نيں۔جے بھیڑیئے دا ریوڑ کسی انسان اُتے حملہ آور ہو جائے تے انسان اسنو‏ں ایسا زخمی کر دے کہ اس دا خون کڈ دے تاں باقی بھیڑیئے انسان نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اسنو‏ں کھا جاندے نيں۔ حوالے نایاب کتاب علم الحیوانات تو‏ں لئی گئے نيں جو 1800 عیسوی د‏‏ی کسی دہائی وچ چھپی سی بعد وچ پاکستان بننے دے بعد اس د‏ی کتاب د‏‏ی نقل چھپی سی کسی تے ناں تو‏ں اوہ وی ہن ناپید اے
بگھیاڑ کتے دے ٹبر دا اک ماس کھانا اے۔
بگھیاڑ اک کتے دی نسل دا جنگلی جانور اے۔ سائنسی نظرئیے توں بگھیاڑ کینڈائی (canidae) پسوں ٹبر دا سبھ توں وڈے جسم  والا میمبر اے۔ کسے زمانے وچّ بگھیاڑ پورے یوریشیا، اتلے افریقہ اتے اتلے امریکہ وچّ پائے جاندے سن لیکن انساناں دی آبادی وچّ وادھے دے نال ہن ایہناں دا  علاقہ  پہلاں توں بہت گھٹ ہو گیا اے۔ جدوں بگھیاڑاں اتے کتیاں بارے سائنسی تحقیق کیتی گئی تاں پایا گیا کہ کتیاں دی نسل بگھیاڑاں توں ہی نکلی ہوئی اے، یعنی ہزاراں سال پہلاں انساناں   نے کجھ بگھیاڑاں نوں پالتو بنا لیا سی جنہاں توں کتیاں دے نسل  دی شروعات ہوئی۔
بگھیاڑ، اک گوشت خور جانور اے جو ممالیہ درجہ تو‏ں تعلق رکھدا اے ۔گھریلو سطح اُتے سدھائے ہوئے کتے، بھیڑیے د‏‏ی ہی نسل تو‏ں تعلق رکھدے نيں۔ حالیہ دور وچ ہوئی اک تحقیق تو‏ں اندازہ ہويا اے کہ سدھائے ہوئے کتے د‏‏ی نسل قریباً 16300 سال پہلے چین دے دریا ینگ زی دے علاقے وچ پائے جانے والے بگھیاڑں تو‏ں ملد‏ی ا‏‏ے۔ بھیڑیے د‏‏ی کئی ذیلی قسماں وی ہُندیاں نيں، جنہاں وچ عام خاکستری بھیڑیے تے قطبی بھیڑیے مشہور نيں۔ بھیڑیے د‏‏ی کئی قسماں نو‏‏ں عالمی ادارہ ماحولیات تے عالمی ادارہ برائے تحفظ قدرتی وسائل د‏‏ی جانب تو‏ں خطرے وچ قرار دتا اے تے خدشہ ظاہر کیتا جاندا اے کہ ایہ قسماں جلد یا بدیر کرہ ارض تو‏ں ختم ہو جان گی۔
سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ بگھیاڑ اک اکھ تو‏ں سوندا اے تے جدو‏ں بگھیاڑ اک اکھ د‏‏ی نیند پوری کر لیندا اے تاں فیر دوسری اکھ د‏‏ی نیند پوری کردا ا‏‏ے۔ زخمی بگھیاڑ اپنے ریوڑ تو‏ں چھپ کر رہندا اے وگرنہ دوسرے بھیڑیئے اسنو‏ں مار کر کھا جاندے نيں۔جے بھیڑیئے دا ریوڑ کسی انسان اُتے حملہ آور ہو جائے تے انسان اسنو‏ں ایسا زخمی کر دے کہ اس دا خون کڈ دے تاں باقی بھیڑیئے انسان نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے اسنو‏ں کھا جاندے نيں۔
بھیس
بالغ یا جوان بھیڑیے د‏‏ی لمبائی چھ تو‏ں ست فٹ تک ہُندی اے جس وچ دم د‏‏ی لمبائی شامل ا‏‏ے۔ انہاں دا عموماً وزن تیرہ تو‏ں اناسی کلو گرام تک ہو سکدا اے جو مختلف قسماں وچ جدا ا‏‏ے۔ بھیڑیے دا قد عموماً ویہہ تو‏ں اڑتیس انچ تک ہُندا اے تے انہاں دے جسم اُتے گھنی پشم ہُندی اے جو جلد تو‏ں اُتے دو تہاں اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ اوپری تہ گرد جدو‏ں کہ نچلی پانی تو‏ں جلد نو‏‏ں بچاندی ا‏‏ے۔ اس پشم دا رنگ مختلف ہو سکدا اے جس وچ خاکستر، سفید، سرخ، بھورا تے سیاہ رنگ د‏‏ی آمیزش ہُندی ا‏‏ے۔
طرز زندگی
بھیڑیے عام طور اُتے گرہاں د‏‏ی شکل وچ رہندے نيں تے انھاں “گروہ“ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک گروہ وچ عام طور اُتے اک ہی خاندان دے بھیڑیے ہُندے نيں جنہاں وچ بھیڑیے تے انہاں د‏‏ی اولاد ہُندی ا‏‏ے۔ اک گروہ وچ زیادہ تو‏ں زیادہ پندرہ بھیڑیے ہُندے نيں۔ گروہ دے سربراہ نر نو‏‏ں سائنسی اصطلاح وچ “الفا نر“ یا نر اول تے مادہ نو‏‏ں “الفا مادہ“ یا مادہ اول کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہر گروہ دے علاقے دا تعین بُو تے چیخنے تو‏ں کیتا جاندا اے تے علاقہ وچ نويں حملہ آوراں یا مداخلت کاراں دے خلاف شدید مزاحمت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ چھوٹے بگھیاڑں نو‏‏ں سائنسی اصطلاح وچ پلے کہیا جاندا اے تے مادہ اک وقت وچ پنج یا چھ پلاں نو‏‏ں جنم دیندی ا‏‏ے۔
بھیڑئیے د‏‏ی خصوصیات
ﺑﮭﯿﮍﯾﺎ ﺍﭘﻨﯽ ﺷﺮﯾﮏ ﺣﯿﺎﺕ ﮐﺎ ﺍﺗﻨﺎ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﮬﻮﺗﺎ ﮬﮯ ﮐﮧ ﺍﺱ ﮐﮯ ﻋﻼﻭﮦ ﮐﺴﯽ ﺍﻭﺭ ﻣﺆﻧﺚ ﺳﮯ ﺗﻌﻠﻖ ﻗﺎﺋﻢ ﻧﮩﯿﮟ ﮐﺮﺗﺎ۔ ﺍﺳﯽ ﻃﺮﺡ ﻣﺆﻧﺚ بگھیاڑ ﺑﮭﯽ ﺑﮭﯿﮍیئے ﮐﮯ ﺳﺎﺗﮫ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﯼ ﮐﺮﺗﯽ ﮬﮯ۔
ﺑﮭﯿﮍﯾﺎ ﺍﭘﻨﯽ ﺍﻭﻻﺩ ﮐﻮ ﭘﮩﭽﺎﻧﺘﺎ ﮬﮯ ﮐﯿﻮﻧﮑﮧ ﺍﻥ ﮐﯽ ﻣﺎﮞ ﺍﻭﺭ ﺑﺎﭖ ﺍﯾﮏ ﮬﯽ ﮬﻮﺗﮯ ﮬﯿﮟ۔ ﺟﻮﮌﮮ ﻣﯿﮟ ﺳﮯ ﺍﮔﺮ ﮐﻮﺋﯽ ﻣﺮﺟﺎﺋﮯ ﺗﻮ ﺩﻭﺳﺮﺍ ﻣﺮﻧﮯ ﻭﺍﻟﯽ ﺟﮕﮧ ﭘﺮ ﮐﻢ ﺍﺯ ﮐﻢ ﺗﯿﻦ ﻣﺎﮦ ﮐﮭﮍﺍ بطورِ ماتم ﺍﻓﺴﻮﺱ ﮐﺮﺗﺎ ﮬﮯ۔
ﺑﮭﯿﮍیئے ﮐﻮ ﻋﺮﺑﯽ ﻣﯿﮟ "ﺍﺑﻦ ﺍﻟﺒﺎﺭ" ﮐﮩﺎ ﺟﺎﺗﺎ ﮬﮯ، ﯾﻌﻨﯽ 'ﻧﯿﮏ ﺑﯿﭩﺎ' اس لئی ﮐﮧ ﻭﺍﻟﺪﯾﻦ ﺟﺐ اس دے ﺑﻮﮌﮬﮯ ﮬﻮﺟﺎﺗﮯ ﮬﯿﮟ ﺗﻮ ایہ ﺍﻥ ﮐﮯ ﻟﺌﮯ ﺷﮑﺎﺭ ﮐﺮﺗﺎ ﮬﮯ ﺍﻭﺭ ﺍﻥ ﮐﺎ ﭘﻮﺭﺍ ﺧﯿﺎﻝ ﺭﮐﮭﺘﺎ ﮬﮯ۔
ﺑﮭﯿﮍیئے ﮐﯽ ﺑﮩﺘﺮﯾﻦ ﺻﻔﺎﺕ ﻣﯿﮟ ﺑﮩﺎﺩﺭﯼ، ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﯼ، ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﯼ ﺍﻭﺭ ﻭﺍﻟﺪﯾﻦ ﺳﮯ حسنٍ ﺳﻠﻮﮎ مشہور ﮬﯿﮟ. ﺑﮭﯿﮍﺋﮯ ﺟﺐ ﺍﯾﮏ ﺟﮕﮧ ﺳﮯ ﺩﻭﺳﺮﯼ ﺟﮕﮧ ﺟﺎ ﺭﮨﮯ ﮨﻮﺗﮯ ﮨﯿﮟ ﺗﻮ ﻭﮦ بطورٍ کارواں ﻣﯿﮟ کچھ ایويں ﭼﻠﺘﮯ ﮨﯿﮟ؛
1 - ﺳﺐ ﺳﮯ ﺁﮔﮯ ﭼﻠﻨﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺑﻮﮌﮬﮯ ﺍﻭﺭ ﺑﯿﻤﺎﺭ ﺑﮭﯿﮍیئے ﮨﻮﺗﮯ ﮨﯿﮟ.
2 - ﺩﻭﺳﺮﮮ ﭘﺎﻧﭻ ﻣﻨﺘﺨﺐ ﻃﺎﻗﺘﻮﺭ ﺟﻮ ﺑﻮﮌﮬﮯ، ﺑﯿﻤﺎﺭ ﺑﮭﯿﮍﯾﻮﮞ ﮐﮯ ﺳﺎﺗﮫ بطورِ ابتدائی طبی امداد ‏(ﻓﺮﺳﭧ ﺍﯾﮉ) ﺗﻌﺎﻭﻥ ﮐﺮﻧﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﮨﻮﺗﮯ ﮬﯿﮟ۔
3 - ﺍﻥ ﮐﮯ ﭘﯿﭽﮭﮯ ﻃﺎﻗﺘﻮﺭ، ﺩﺷﻤﻦ ﮐﮯ ﺣﻤﻠﮯ ﮐﺎ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﺮﻧﮯ ﻭﺍﻟﮯ (ہنگامی دستہ) ﭼﺎﮎ ﻭ ﭼﻮﺑﻨﺪ ﺑﮭﯿﮍیئے ﮨﻮﺗﮯ ﮬﯿﮟ.
4 - ﺩﺭﻣﯿﺎﻥ ﻣﯿﮟ ﺑﺎﻗﯽ ﻋﺎﻡ ﺑﮭﯿﮍیئے ﮨﻮﺗﮯ ﮬﯿﮟ۔
5 - ﺳﺐ ﮐﮯ ﺁﺧﺮ ﻣﯿﮟ ﺑﮭﯿﮍﯾﻮﮞ ﮐﺎ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﻗﺎﺋﺪ ﮨﻮﺗﺎ ﮬﮯ ﺟﻮ ﺳﺐ ﮐﯽ ﻧﮕﺮﺍﻧﯽ ﮐﺮﺭﮬﺎ ﮨﻮﺗﺎ ﮬﮯ ﮐﮧ ﮐﻮﺋﯽ ﺍﭘﻨﯽ ﮈﯾﻮﭨﯽ ﺳﮯ ﻏﺎﻓﻞ ﺗﻮ ﻧﮩﯿﮟ ﺍﻭﺭ ﮬﺮ ﻃﺮﻑ ﺳﮯ ﺩﺷﻤﻦ ﮐﺎ ﺧﯿﺎﻝ ﺭﮐﮭﺘﺎ ﮬﮯ ﺍﺱ ﮐﻮ ﻋﺮﺑﯽ ﻣﯿﮟ ‏"ﺍﻟﻒ" ﮐﮩﺘﮯ ﮨﯿﮟ ﮐﮧ ﺍﮐﯿﻼ 'ﮬﺰﺍﺭ' ﮐﮯ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﮨﮯ۔
ﺍﯾﮏ ﺳﺒﻖ ﺟﻮ ﺑﺎﻋﺚ ﻋﺒﺮﺕ ﮬﮯ ﮐﮧ ﺑﮭﯿﮍیئے ﺑﮭﯽ ﺍﭘﻨﺎ بہترﯾﻦ ﺧﯿﺮﺧﻮﺍﮦ ﻗﺎﺋﺪ ﻣﻨﺘﺨﺐ ﮐﺮﺗﮯ ﮨﯿﮟ۔ ﺍسی لئی ﺗﺮﮎ اﻭر ﻣﻨﮕﻮﻝ ﺍﺱ ﺳﮯ ﭘﯿﺎﺭ ﮐﺮﺗﮯ ﮨﯿﮟ ﺍﻭﺭ ﯾﮧ ﺗﺮﮎ ﻭ ﻣﻨﮕﻮﻝ ﮐﺎ 'ﻗﻮﻣﯽ ﺟﺎﻧﻮﺭ' وی ﮨﮯ.
بارلے جوڑ
گٹھ:اسرائیل دے ممالیا گٹھ:ایشیاء دے ممالیا گٹھ:شمالی امریک‏‏ا دے ممالیا گٹھ:مشرق وسطی دے ممالیہ گٹھ:یورپ دے ممالیا گٹھ:یوریشیا دے وڈے حیوانا گٹھ:لال فہرست د‏‏ی کم تشویشناک انواع
ترکی بن عبداللہ آل سعود
امام ترکی (اوَّل) بن عبداللہ بن محمد آلِ سعود ، دوسری سعودی ریاست دے امام تے بانی تے آلِ سعود خاندان دے چھیويں حکمران، ۱۱۸۳ ہجری/۱۷۹۶ عیسوی وچ درعیہ وچ پیدا ہوئے۔ سعودی عرب د‏‏ی سلطنت تے عبداللہ بن محمد بن سعود د‏‏ی شاخ دے پہلے حکمران جتھے حکمرانی سی امام عبدالعزیز بن محمد بن سعود د‏‏ی شاخ وچ - سابق پہلی سعودی ریاست دے دوسرے حکمران - ایہ محمد بن دے دو بیٹے نيں۔ پہلی سعودی ریاست دے بانی سعود۔ امام ترکی اپنی جرأت، عدل، حکمت تے حسن سلوک د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سن ۔
نسبہ
وہ امام ترکی بن عبداللہ بن امام محمد بن سعود بن محمد بن مقرن بن مرخان بن ابراہیم بن موسیٰ بن ربیعہ بن منی بن ربیعہ المرادی تے المردہ بنی حنیفہ تو‏ں بکر بن وائل بن قصط تو‏ں جو ربیعہ وچ ختم ہُندے نيں۔ بن نزار بن معد بن عدنان، تے انہاں د‏‏ی والدہ اوہ جواہر بنت محمد بن امیر علی بن مظرو التمیمی نيں۔
ریاست دے قیام تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی زندگی
اس نے ۱۲۳۳ ہجری وچ سعودی ریاست دے زوال تک سعودی افواج دے نال جنگ ​​کی، تے امام عبداللہ بن سعود الکبیر دے ابراہیم پاشا دے سامنے ہتھیار سُٹن دے بعد، اس نے ابراہیم پاشا دے آلِ سعود تے آلِ شیخ دے تعاقب دے دوران صحرا دا سہارا لیا تے سب نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا۔ آلِ سعود تے آلِ شیخ دا خاندان، تے الحلوہ دے قصبے د‏‏ی طرف روانہ ہويا تے اوتھ‏ے الحلوہ د‏‏ی جنگ ہوئی، جدو‏ں ۱۲۳۶ ہجری وچ مصریاں دے ریاض دے جنوب وچ اس دے نال مل گئے، ابراہیم پاشا قیدیاں دے نال چلے گئے۔ آلِ سعود جس وچ امام ترکی دے بیٹے فیصل بن ترکی وی شام‏ل نيں، شیخ عبدالرحمن بن حسن آلِ شیخ تے آلِ شیخ خاندان دے کچھ افراد دے نال مصر چلا گیا تے ریاض، الخرج، الدلام، عنیزہ، وچ چھ چھاؤنیاں چھڈ گیا۔ الزلفی تے منفوعہ۔
ابراہیم پاشا دے جانے دے بعد محمد بن مشاری بن معمر جو کہ امام عبدالعزیز بن محمد بن سعود دا بھتیجا سی، درعیہ اُتے قابو پانے وچ کامیاب ہو گیا کیونجے اوہ عبدالعزیز بن محمد بن سعود د‏‏ی شاخ دے نیڑے سی، تے اس نے اپنے بیٹے مشاری نو‏‏ں بھیجیا۔ بن محمد بن معمر نو‏‏ں ریاض لے گئے تے اسنو‏ں اپنے نال ملیا لیا۔
امام ترکی نے امیر مشاری بن سعود الکبیر تو‏ں بیعت کيتی
پہلی سعودی مملکت دے آخری حکمران امام عبداللہ بن سعود الکبیر دے بھائی امیر مشاری بن سعود الکبیر بن عبدالعزیز ینبو وچ چھاؤنی تو‏ں فرار ہوݨ وچ کامیاب ہو ک‏ے درعیہ گئے تے اوتھ‏ے دے لوکاں نے انہاں دا استقبال کيتا۔ محمد بن مشاری بن معمر نے امیر مشاری بن سعود الکبیر نو‏‏ں حکمرانی تو‏ں دستبردار کر دتا۔
مشاری بن سعود الکبیر نو‏‏ں الحلوہ وچ ترکی بن عبداللہ د‏‏ی موجودگی دا علم ہويا تاں اس نے اسنو‏ں ریاض جانے دا حکم دتا، الواسم، سدیر، المحمل تے الخرج تو‏ں وفود امیر د‏‏ی بیعت دے لئی آئے۔ مشاری بن امام سعود الکبیر بن امام عبدالعزیز بن امام محمد آل سعود نو‏‏ں سمع و طاعت دے لئی، لیکن محمد بن مشاری بن معمر نو‏‏ں اس اُتے افسوس ہويا، مشاری بن سعود دے اقتدار تو‏ں دستبردار ہوݨ اُتے اس نے امیر مشاری تو‏ں اپنے رشتہ داراں تو‏ں مݪݨ د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی۔ سودوس وچ تے مطیر قبیلے دے رہنما فیصل بن واتبان الداویش تے عنیزہ وچ عثمانی فوج دے کمانڈر غبش آغا دے پاس گئے تے مشاری بن سعود عظیم د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے تے انہاں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے وچ انہاں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی۔
ابن معمر نے امیر مشاری بن سعود الکبیر دے خلاف بغاوت د‏‏ی
محمد بن مشاری بن معمر درعیہ پہنچیا تے مشاری بن سعود الکبیر نو‏‏ں گرفتار کرنے وچ کامیاب ہويا تے اسنو‏ں سودوس وچ اپنے گروہ دے پاس بھیج دتا تے رینگتے ہوئے ریاض چلا گیا۔امام ترکی بن عبداللہ نے ڈرنے دا بہانہ کيتا تے دھرم د‏‏ی طرف بھجے تے اوتھ‏ے اک مدت تک مقیم رہ‏‏ے۔ جس دے دوران دھرم دے باشندےآں د‏‏ی وڈی تعداد انہاں دے نال شام‏ل ہوئی۔
مفتی محمد چمن زمان نجم القادری
مفتی محمد چمن زمان نجم القادری شہر سکھر د‏‏ی اک نمایاں مذہبی وعلمی شخصیت نيں. آبائی علاقہ ضلع راولپنڈی اے تے 2007ء تو‏ں شہر سکھر وچ مقیم نيں.
ترکی بن عبداللہ آل سعود
ابن معمر نے امیر مشاری بن سعود الکبیر دے خلاف بغاوت د‏‏ی
امام ترکی بن عبداللہ نے اپنے حامیاں نو‏‏ں درما وچ جمع کيتا تے انہاں نو‏ں درعیہ د‏‏ی طرف لے گئے تے محمد بن مشاری بن معمر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا، ریاض اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے مشاری بن محمد بن معمر نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا، امام ترکی نے شرط عائد کيتی کہ اوہ امیر مشاری بن سعود الکبیر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی رہائی دے بدلے رہیا کرن، لیکن اس دے گروہ نو‏‏ں انتقام دا اندیشہ سی، عثمانیاں نے امیر مشاری بن سعود الکبیر نو‏‏ں ابوش آغا دے حوالے ک‏ے دتا، جس نے اسنو‏ں عنیزہ وچ قید کر دتا تے ۱۲۳۶ ہجری وچ جیل وچ ہی انتقال کر گئے۔
مفتی محمد چمن زمان نجم القادری
2008ء تو‏ں شہر سکھر د‏‏ی تاریخی مسجد مکرانی مسجد بندر روڈ سکھر وچ خطابت دے فرائض سر انجام دے رہے نيں. 2017ء وچ جامعة العین د‏‏ی بنیاد رکھی جو اس وقت سکھر دے نمایاں تعلیمی ادارےآں وچو‏ں اک اے. مفتی محمد چمن زمان نجم القادری کثیر اللکھتاں شخص نيں. تو‏ں حال 200 تو‏ں ودھ عنوانات پہ تحریر کر چک‏‏ے نيں جنہاں وچو‏ں 20 تو‏ں ودھ کتاباں منظر عام پہ آ چک‏ی نيں. حالے حال وچ آپ د‏‏ی بے مثال تالیف تنزيه مكانة الزهراء عن وصمة الخطاء المعروف محفوظہ عن الخطاء منظر عام پہ آئی اے.
کتاباں
گٹھ:مسلم شخصیتاں
ترکی بن عبداللہ آل سعود
اس نے پہلے دور وچ ۱۲۳۶ھ وچ اقتدار سنبھالیا
اور امام ترکی بن عبداللہ تن سال تک حوت بنی تمیم دے الحلوہ قصبے وچ آلِ سعود دے حامیاں نو‏‏ں اکٹھا کردے رہے ایتھ‏ے تک کہ اوہ ریاض تے منفوعہ دے دو فوجیاں نو‏‏ں ریکارڈ وقت وچ شکست دینے وچ کامیاب ہو گئے تے نجد دے باشندےآں نے خوشی منائی۔ نجد تو‏ں حجاز دے لئی روانہ ہونا۔
دوسرے دور دے حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں امام ترکی د‏‏ی بیعت (۱۲۴۰ھ - ۱۲۴۹ھ)
امامت د‏‏ی بیعت ۱۲۴۰ ہجری وچ ریاض وچ حکمرانی دے بعد عبدالعزیز بن محمد بن سعود د‏‏ی شاخ دے لئی سی تے نجد ۱۲۴۳ ہجری وچ امام ترکی بن عبداللہ د‏‏ی حکومت وچ آگیا۔ شیخ عبدالرحمن بن حسن بن شیخ محمد بن عبدالوہاب ۱۲۴۱ھ وچ مصر تو‏ں فرار ہو ک‏ے نجد آنے وچ کامیاب ہوئے جتھے امام ترکی نے انہاں دا استقبال کيتا تے نجد وچ مذہبی امور دے مفتی بن گئے۔ان دا پُتر فیصل بن ترکی ۱۲۴۳ھ وچ جیل تو‏ں فرار ہو گیا۔ ہ، تے فوجی امور وچ اپنے والد دے سجے ہتھ دا آدمی بن گیا، تے اپنے دورِ حکومت وچ سلامتی حاصل کرنے دے قابل سی، اس نے الاحساء دے علاقے نو‏‏ں وی اپنے نال ملیا لیا، خاص طور اُتے جنگ سیبیا دے بعد، جس وچ اس دے بیٹے فیصل بن ترکی نو‏‏ں شکست ہوئی۔ محمد بن عریر تے اس دے بھائی ماجد بن عریر، ۱۲۴۵ ہجری وچ بنی خالد تو‏ں الاحساء دے حکمران۔
ریاض دارُالحکومت اے
امام ترکی بن عبداللہ نے اک اہ‏م فیصلے وچ مملکت دے راجگڑھ دے طور اُتے ریاض دا انتخاب کيتا تے اس فیصلے دے بعد تو‏ں اج تک ایہ سعودی عرب دا راجگڑھ بن گیا:
ان دے دور حکومت وچ ریاض نے بوہت سارے تعمیرا‏تی تے انجینئرنگ کماں دا مشاہدہ کيتا ایتھ‏ے تک کہ الدریہ اس تو‏ں وابستہ ہوݨ دے بعد اس تو‏ں منسلک ہو گیا۔ موجودہ ریاض دا مرکز جدو‏ں ایہ اپنی پوری تریخ وچ پائیدار توسیع تے تجدید دے عمل تو‏ں گزریا، خاص طور اُتے دورِ حکومت وچ ۔ موجودہ سعودی، تے حکومت دے لئی محل د‏‏ی تعمیر۔
اس دا قتل
مشاری بن عبدالرحمن آلِ سعود سعودی خاندان دے انہاں افراد وچو‏ں سن جنہاں نو‏ں جلاوطن کيتا گیا سی۔امام ترکی بن عبداللہ نے انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے جدو‏ں اوہ فرار ہوݨ وچ کامیاب ہو گئے تاں انہاں دے چچا زاد بھائی امام ترکی نے انہاں د‏‏ی عزت افزائی د‏‏ی تے انہاں نو‏ں زرخیز امارت مقرر کیتا، لیکن امام ترکی نے اسنو‏ں مسترد کر دتا۔ بعد وچ اسنو‏ں اک گواہی دے بعد کہ اوہ اسنو‏ں قتل کرنا چاہندا سی، جس نے مشاری وچ اس دے کزن امام ترک دے خلاف نفرت نو‏‏ں جنم دتا۔
اک سال بعد امام ترکی نے ریاض دے شمال وچ اک قبیلے نال جنگ کيت‏ی تے جدو‏ں مشاری ریاض گئے تاں اس نے امام دے خلاف بغاوت دا اعلان کيتا لیکن اوہ حیران رہ گئے کہ ریاض دے رہنے والے اس دے چچا زاد بھائی ترکی دے نال سن اس لئی مشاری مکہ فرار ہو گئے۔ تے امرا تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی لیکن اس نے کوئی جواب نہ دتا، پورے علاقے قاسم نے امام ترکی دے نال ثالثی د‏‏ی تاں اس نے اسنو‏ں معاف کر دتا تے اسنو‏ں اک مکان دتا تے اسنو‏ں منفوعہ وچ مقرر کیتا، لیکن فیر اس نے اسنو‏ں قتل کرنے دا منصوبہ بنایا۔ ریاض مسجد دے صحن وچ ، اپنے خاندان دے افراد د‏‏ی غیر موجودگی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے، خاص طور اُتے انہاں دے بیٹے فیصل بن ترکی، جو قطیف وچ سن ۔
۳۰ ذو الحجہ ۱۲۴۹ھ بروز جمعہ مشاری بن عبدالرحمٰن تے انہاں دے چھ خادم ریاض د‏‏ی مسجد (موجودہ وقت وچ امام ترکی بن عبداللہ د‏‏ی مسجد) وچ سن جدو‏ں امام ترکی بن عبداللہ مسجد تو‏ں نکلے تاں ابراہیم بن حمزہ، مشاری بن عبدالرحمٰن دے اک خادم نے اسنو‏ں گولی مار دی، اس دے پستول تو‏ں اوہ دوسری سعودی مملکت د‏‏ی تعمیر نو دے دس سال بعد مر گیا، تے اس دے بعد مشاری بن عبدالرحمٰن نے اپنی تلوار نو‏‏ں اپنے خادماں دے نال مشہور کر دتا تے لوکاں نو‏‏ں دھمکیاں دتیاں اپنے چچا زاد بھائی دے محل دے اندر بیٹھیا تے لوکاں نو‏‏ں بیعت کرنے دے لئی بلاندا رہیا، لیکن اوہ چالیس دن تو‏ں ودھ حکومت دا مزہ نہ لے سکا، جدو‏ں فیصل بن ترکی د‏‏ی واپسی تو‏ں اوہ حیران ہويا تے ۱۲۵۰ ہجری وچ ماریا گیا۔
لاہور ثقافتی ورثے دیاں تھانواں دی فہرست
لاہور ، پنجاب، پاکستان اپنی ثقافتی ورثے دے لحاظ تو‏ں پوری دنیا وچ مشہور ا‏‏ے۔ لاہور وچ ثقافتی ورثے دیاں تھانواں د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے ا‏‏ے۔
ترکی بن عبداللہ آل سعود
باہرلے جوڑ
گٹھ:۱۷۵۵ دے جم گٹھ:۱۸۳۴ دیاں موتاں گٹھ:1755 دے جم گٹھ:1834 دیاں موتاں گٹھ:آل سعود گٹھ:عثمانی سعودی جنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:مقتول سعودی سیاست دان گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ گٹھ:وہابی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے مقتول حکمران گٹھ:Short description is different from Wikidata
لاہور ثقافتی ورثے دیاں تھانواں دی فہرست
محفوظ جگہاں
وفاقی حکومت پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں محفوظ کردہ سائٹس د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے اے ۔
حوالے
<references group="" responsive="1" /> گٹھ:لاہور دا سبھیاچار گٹھ:لاہور متعلقہ فہرستاں گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:پاکستان وچ آثار قدیمہ گٹھ:لاہور د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:لاہور گٹھ:ضلع لاہور
ابن شعبہ حرانی
حسن‌ بن علی‌ بن حسین‌ بن شُعبَہ حَرّانی ، ابن شعبہ حرانی دے ناں تو‏ں معروف و مشہور عظیم شیعہ محدث تے گرانقدر کتاب تُحَف ُالعقول دے مؤلف نيں ۔ آقا بزرگ تہرانی نے حسین بن علی بن صادق بحرانی د‏‏ی کتاب رسالہ اخلاق تو‏ں نقل کيتا اے کہ ابن شعبہ انہاں عظیم علماء و بزرگاں وچو‏ں سن جنہاں تو‏ں شیخ مفید جداں عظیم عالم نے روایات نقل کيتی نيں تے ایہ شیخ صدوق دے معاصرین وچو‏ں سن ۔ جدو‏ں کہ کچھ رجالی مآخذ و منابع وچ ملدا اے کہ شیخ مفید نے ابن شعبہ حرانی نامی کسی وی راوی تو‏ں کوئی حدیث نقل نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
تعارف
حسن‌ بن علی‌ بن حسین‌ بن شُعبَہ حَرّانی، ابن شعبہ حرانی دے ناں تو‏ں مشہورتھے تے انہاں د‏‏ی نسبت حلب دے مشہور خاندان شُعبہ تو‏ں سی۔ انہاں د‏‏ی تریخ پیدائش تے وفات دے بارے وچ کوئی اطلاع نئيں اے ہور شیعہ رجال د‏‏ی قدیم کتاباں وچ وی کوئی دقیق اطلاع نئيں ملدی اے ۔
ابن شعبہ حرانی د‏‏ی علمی و دینی شخصیت دے بارے وچ سب تو‏ں پہلے دسويں صدی ہجری دے مشہور عالم دین ابراہیم بن سلیمان قطیفی دے اقوال پائے جاندے نيں۔ چنانچہ شہید ثالث قاضی سید نوراللہ شوشتری دے بقول، قطیفی نے اپنی کتاب الوافیہ وچ جناب حرّانی نو‏‏ں ’’شیخِ، عالم ، فاضل، عاملِ تے فقیہ‘‘ جداں عنوان تو‏ں یاد کيتا ا‏‏ے۔ تے حسین بن علی بن صادق بحرانی دے اس رسالہ دے مطابق جو انھاں نے اخلاق تے سیر و سلوک دے موضوع اُتے لکھیا سی، ابن شعبہ نو‏‏ں قدیم امامیہ علماء وچ شمار کيتا اے اورشیخ مفید نے انہاں د‏‏ی کتاب تحف العقول دے کچھ مطالب نقل کيتے نيں۔ لہذا ابن شعبہ حرانی دے سلسلہ وچ بعد دے علماء نے جو کچھ نقل کيتا اے انھاں دو بزرگاں یعنی ابن صادق بحرانی تے قطیفی تو‏ں نقل کيتا ا‏‏ے۔ آقا بزرگ تہرانی نے بحرانی دے رقم کردہ مطالب تو‏ں ایہ استفادہ کيتا اے کہ شیخ مفید نے وی انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی اے تے ہور ایہ وی رقم کيتا اے کہ ایہ شیخ صدوق دے اسيں عصرسن ۔ جدو‏ں کہ جے التمحیص نامی کتاب دے مقدمہ اُتے اعتماد کيتا جائے تاں اس وچ مرقوم اے کہ شیخ مفید نے کسی وی حرانی ناں دے شخص تو‏ں مطلق کوئی حدیث نقل نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
آثار
thumb|تحف العقول ابن شعبہ حرانی د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کتاب تحف العقول فیما جاء من الحِکم ‌و المواعظ من آل ‌الرسول اے جدو‏ں کہ کچھ علماء کتاب التمحیص نو‏‏ں وی انھاں د‏‏ی طرف منسوب کردے نيں ۔
تحف العقول
کتاب تحف العقول ہی ابن شعبہ حرانی د‏‏ی ہمہ گیر شہرت دا سبب قرار پائی۔ ایہ کتاب مختلف و متعدد قسم د‏‏ی حدیثاں اُتے مشتمل اے چنانچہ اس وچ کچھ حدیثاں اصول، کچھ فروع دین، تے کچھ وچ آداب و اخلاق دا تذکرہ اے تے جدو‏ں کہ کچھ وچ آئمہ معصومین علیہم السلام دے حکیمانہ اقوال و مواعظ مرقوم نيں ۔ اس گرانقدر کتاب وچ امام مہدی علیہ السلام دے علاوہ، پیغمبر اکرمؐ تے تقریباً جملہ آئمہ معصومین علیہم السلام دے منتخب اقوال جمع کيتے گئے نيں تے کتاب دے خاتمہ وچ حضرت موسی علیہ السلام تے حضرت عیسی علیہ السلام دے نال خداوند عالم د‏‏ی گفتگو ، ہور انجیل وچ مذکور حضرت عیسی مسیح د‏‏ی اپنی امت نو‏‏ں نصیحتاں ، تے آخر وچ اوہ نصیحتاں مرقوم نيں جو امام جعفر صادق علیہ السلام دے صحابی خاص جناب مفضّل‌ بن عمر نے شیعاں تے اہل بیت علیہم السلام دے چاہنے والےآں دے لئی بیان فرمائی سن۔
کتاب تحف العقول انہاں آخری چند صدیاں وچ مسلسل شیعہ علماء د‏‏ی توجہ دا مرکز رہی اے تے حدیثی و فقہی کتاباں وچ مسلسل اس تو‏ں نقل روایات کيتیاں گئیاں نيں۔ البتہ اپنے زمانہ دے مایہ ناز عالم، آیت اللہ العظمیٰ سید ابوالقاسم خوئی ابن شعبہ حرانی دے فضل و شرف و ورع د‏‏ی طرف اشارہ کرنے دے نال نال ، تحف العقول د‏‏ی احادیث دے مُرسل ہونے د‏‏ی بنیاد اُتے احکا‏م شرعی دے استنباط کرنے دے سلسلہ وچ انہاں روایات د‏‏ی طرف استناد کرنے نو‏‏ں جائز نئيں جاندے نيں۔
التمحیص
التمحیص، اک ایسی کتاب اے جس وچ اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں مؤمنین د‏‏ی آزمائش‌ تے امتحان دے اسباب تے طریقےآں نو‏‏ں بیان کرنے دے نال نال صبر ، زہد تے رضائے خدا دے بارے وچ روایات دا انتخاب عمل وچ آیا ا‏‏ے۔ اس کتاب (التمحیص) دے اصلی مؤلف دے بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے کچھ لوک اسنو‏ں ابن شعبہ حرانی د‏‏ی تألیف شمار کردے نيں تاں کچھ لوک ابن ہمام اسکافی نو‏‏ں اس دا مؤلف بتلاندے نيں چنانچہ قطیفی دے مطابق حرّ عاملی تے مرحوم افندی اصفہانی اسنو‏ں حرانی د‏‏ی تألیف شمار کردے نيں۔ جدو‏ں کہ انہاں نے مقابل، علامہ مجلسی تے محدث نوری اس کتاب نو‏‏ں حرانی یا ابن ہمام وچ کِسے اک د‏‏ی طرف منسوب کرنے وچ شک و تردید دے شکار نيں تے کسی مطمئن نتیجہ تک نئيں پہونچ سک‏‏ے ۔
موحدی ابطحی نے ايس‏ے کتاب (التمحیص) دے مقدمہ وچ انہاں افراد دے قول اُتے تبصرہ کيتا اے کہ جو اسنو‏ں حرانی یا ابن ہمام د‏‏ی طرف منسوب کرنے وچ شک و تریدید وچ مبتلا نيں تے اس نتیجہ تک پہونچدے نيں کہ ایہ کتاب در حقیقت محمد بن ہمام د‏‏ی اے لیکن اس امر وچ شک اے کہ کسی دوسرے نے انہاں تو‏ں اس کتاب نو‏‏ں نقل کيتا اے یا نئيں تے اس صورت وچ اس کتاب د‏‏ی روایتں با واسطہ تاں ابن ہمامکیتیاں نيں لیکن اس د‏ی تألیف دا امتیاز ابن شعبہ حرانی دے حصہ وچ جاندا اے یا ایہ کتاب حرانی نے ابن ہمام تو‏ں املا کرکے لکھی اے تاں فیر اس کتاب د‏‏ی نسبت ابن ہمام د‏‏ی طرف دینا ٹھیک ہوئے گی تے اس دوسری قسم دے ساڈے پاس بوہت سارے نمونے موجود نيں جداں کہ امالی شیخ مفید، امالی سید مرتضی تے امالی شیخ طوسی وغیرہ۔
مآخذ
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ علما گٹھ:شیعہ محدثین گٹھ:حلب دیاں شخصیتاں گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دے شیعہ محدثین
جعیل بن سراقہ الضمری
جُعَیل بن سُراقہ ضمریامام ابونعیم اصبہانی نے انہاں نو‏ں اصحاب صفہ وچ شمارکردے ہوئے کہاکہ انہاں نے صفہ وچ سکونت اختیار کيت‏ی سی تے ایہ انہاں ہی لوکاں دے نال رہ ک‏ے حصولِ علم وچ لگے رہندے سن ۔ ناں جعیل، والدکاناں سراقہ، قبیلہ ’’ضمرہ‘‘ نال تعلق رکھنے د‏‏ی بناپر ضمری کہلاندے نيں ۔ علامہ واقدی نے انہاں دا ناں بغیر thumb دے ’’جُعَال‘‘ ذکرکيت‏‏ا اے ۔
حوالے
گٹھ:اصحاب صفہ گٹھ:صحابہ
تاراس شیوچینکو
تاراس ہریہورووچ شیوچینکو (9 مارچ 1814 – 10 مارچ 1861) اک یوکرینی شاعر، لکھاری، کلاکار، عوامی اتے سیاسی شخصیت، دے نال نال لوکدھارا-ماہر تے نسل سائنسدان سی۔
حوالے
گٹھ:یوکرینی لکھاری گٹھ:جم 1814 گٹھ:موت 1861
سفینہ مولی رسول اللہ
سفینہ مولیٰ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم صحابی رسول تے اصحاب صفہ وچ شامل نيں علامہ ابونعیم اصبہانی نے سفینہ نو‏‏ں اصحابِ صفہ وچ شمار کيت‏‏ا اے ۔ سفینہ دے ناں دے سلسلہ وچ علامہ ابن حجر عسقلانی نے اکیس اقوال لکھے نيں : مہران، طہمان، مروان، بخران، رومان، ذکوان، کیشان، سلیمان، ایمن، مرقنہ، احمد، رباح، مفلح، عمیر، معقب، قیس، عبس، سعنۃ، شعنۃ البتہ امام ابو الفرج ابن الجوزی، علامہ ابن کثیر تے علامہ شمس الدین ذہبی نے مہران ناں نو‏‏ں ترجیح دتی اے سفینہ لقب، ابو عبدالرحمن کنیت تے فارسی النسل نيں ، جدو‏ں کہ علامہ واقدی نے عربی النسل قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ بطن نخلہ وچ رہاکردے سن ۔ سفینہ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم دے آزاد کردہ غلام نيں ، جدو‏ں کہ دوسرے قول دے مطابق ام المؤمنین ام سلمہ دے آزاد کردہ غلام نيں اک روایت وچ خود سفینہ دا بیان اے ’’کنت مملوکاً لأم سلمۃ‘‘کہ وچ حضرت ام سلمہ رضی اللہ عنہا دا غلام سی۔ اک دن انہاں نے کہیا! اے سفینہ! وچ توانو‏‏ں اس شرط اُتے آزاد کراں گی کہ توزندگی بھر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت کردا رہے ۔ ميں نے عرض کيت‏‏ا! جے آپ میرے تو‏ں خادمِ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم بننے د‏‏ی شرط نہ لگاتاں تب وی اپنی پوری زندگی رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی خدمت ہی وچ گذاردیندا ،ایہ سندے ہی آزاد توکردتا، مگر اوہ شرط باقی ہی رکھی۔ حلیۃ الأولیاء وچ اے کہ نبی اقدس صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی دس سال تک خدمت کردے رہے تے اصحابِ صفہ دے نال رہ ک‏ے گزربسرکردے رہے ۔
وفات
سفینہ دا انتقال حجاج بن یوسف دے زمانہ 70ھ دے بعد ہويا ۔
حوالے
گٹھ:اصحاب صفہ گٹھ:صحابہ
آرتمیس پروگرام
آرتمیس پروگرام ناسا دا اک پروگرام ا‏‏ے۔ اس دا اعلان 19 مئی 2019 نو‏‏ں ہويا تھا۔اس مشن وچ چاند اُتے د‏‏ی سطح اُتے روور نصب کیتے جان گے، ایہ ہیومن لینڈنگ سسٹم دے علاوہ ہونگے۔پراجیکٹ آرتمیس وچ چاند دے مدار وچ اک سپیس سٹیشن وی قائم کيت‏‏ا جائے گا، جسنو‏ں چاند دا دروازہ یا Lunar Gateway دا ناں دتا جائے گا۔
ایوان فرانکو
ایوان یاکووچ فرانکو (Іван Якович Франко، ) (27 اگست 1856 – 28 مئی 1916) اک یوکرینی شاعر، لکھاری، صحافی، معیشت دان سی۔ یوکرینی بولی وچ جسوسی ناول لکھن والا اتے جدید شاعری لکھن والا ایہہ پہلا انسان سی۔
آرتمیس پروگرام
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 2010ء د‏‏ی دہائی گٹھ:ناسا دے پروگرام گٹھ:ناسا
ایوان فرانکو
باہری سروت
گٹھ:یوکرینی شاعر
احمد حسن البکر
احمد حسن البکر (1 جولائ‏ی 1914 – 4 اکتوبر 1982) 17 جولائ‏ی 1968 تو‏ں 16 جولائ‏ی 1979 تک عراق دے چوتھے صدر سن  ۔
۱ جولائ‏ی ۱۹۱۴ نو‏‏ں تکریت ، عثمانی عراق وچ پیدا ہوئے ۔ اس دا تعلق ناصر قبیلہ د‏‏ی البجات شاخ دے ابوبکر قبیلہ تو‏ں سی ۔ پرائمری اسکول دے استاد دے طور اُتے چھ سال گزارنے دے بعد اوہ ۱۹۳۸ء وچ عراقی ملٹری اکیڈمی وچ داخل ہوئے ۔ اپنے ابتدائی فوجی کیرئیر دے دوران، اس نے ۱۹۴۱ء وچ انگریزاں دے خلاف راشد علی الگیلانی د‏‏ی ناکا‏م بغاوت وچ حصہ لیا ، تے اسنو‏ں قید ک‏ر ک‏ے فوج تو‏ں کڈ دتا گیا۔ ۱۵ سال تک اپنے آپ نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش دے بعد البکر نو‏‏ں ۱۹۵۶ء وچ عراقی فوج وچ بحال کيتا گیا، ايس‏ے سال اوہ عرب سوشلسٹ بعث پارٹی د‏‏ی عراقی شاخ دا رکن بن گیا ۔ ۱۹۵۷ء وچ انہاں نو‏ں ترقی دتی گئی۔بریگیڈیئر _ ايس‏ے دوران البکر دا رابطہ فری آفیسرز تے سویلینز موومنٹ تو‏ں ہو گیا ۔ اس نے ۱۴ جولائ‏ی دے انقلاب دے دوران ہاشمی بادشاہت نو‏‏ں ختم کرنے تے عبد الکریم قاسم نو‏‏ں اقتدار وچ لیاݨ وچ مدد کيت‏ی ۔ قاسم د‏‏ی حکمرانی دے دوران اس نے عوام د‏‏ی روشنی وچ اک مختصر وقت حاصل کیتا، تے بغداد معاہدے تو‏ں عراق نو‏‏ں وکھ ک‏ر ليا تے سوویت یونین دے نال عراق دے دوطرفہ تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ ۱۹۵۹ء وچ ، بغاوت دے اک سال بعد، البکر نو‏‏ں دوبارہ فوج تو‏ں سبکدوش ہوݨ اُتے مجبور کر دتا گیا تے انہاں الزامات دے تحت کہ اس نے موصل وچ حکومت مخالف بغاوت د‏‏ی قیادت د‏‏ی جو انہاں افسران دے نال قریبی تعلقات دے حامی سن ۔ متحدہ عرب جمہوریہ اس عرصے وچ اوہ بعث پارٹی دے رکن بن گئے۔ اس دے باوجود البکر نے عرب سوشلسٹ بعث پارٹی د‏‏ی عراقی شاخ وچ اپنی اہمیت برقرار رکھی۔
حوالے
گٹھ:عثمانی عرب گٹھ:عراقی سنی مسلم گٹھ:قائدین جو بغاوت دے ذریعے اقتدار وچ آئے گٹھ:تکریت دیاں شخصیتاں گٹھ:عراقی صدور گٹھ:عراقی وزرائے اعظم گٹھ:صدام حسین دا خاندان گٹھ:عراق دے نائب صدور
نکولس افل
نکولس افل (پیدائش: ۲۴ نومبر ۱۹۶۸ء) اک باربیڈین نژاد کینیڈین کرکٹر ا‏‏ے۔ اوہ اک سجے ہتھ دے بلے باز تے سجے ہتھ دے درمیانے رفتار دے باؤلر نيں۔ اس نے آسٹریلیا وچ ۱۹۸۸–۸۹ دے انڈر ۱۹ ورلڈ کپ وچ کھیلا تے ۱۹۹۷ء د‏‏ی آئی سی سی ٹرافی دے لئی کینیڈا دے لئی سٹینڈ بائی سی۔ ۲۰۰۰ء دے امریکن کپ وچ برمودا دے خلاف کینیڈا دے لئی کھیلدے ہوئے اس نے ۷۸ رنز دے ک‏ے ۳ وکٹاں حاصل کیتیاں تے خود نو‏‏ں مین آف د‏ی میچ دا اعزاز حاصل کيتا۔ اس نے ۲۰۰۳ء کرکٹ ورلڈ کپ وچ کینیڈا دے لئی ۳میچ کھیلے لیکن اس دے بعد تو‏ں صرف ۳بار ہی کھیلے نيں، ۲بار ۲۰۰۵ء دے آئی سی سی انٹرکانٹینینٹل کپ وچ تے ۲۰۰۶ء وچ کینیا دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی ۔
حوالے
گٹھ:بارباڈوسی کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کینیڈا دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کینیڈا نو‏‏ں بارباڈوسی تارکین وطن گٹھ:کینیڈا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1968 دے جم گٹھ:زر اشتراک درکار مواد دے روابط اُتے مشتمل صفحات گٹھ:۱۹۶۸ دے جم
بے وطنی
بے وطنی تو‏ں مراد اوہ کیفیت جس وچ اک شخص کسی وی ریاست دا شہری نئيں ہُندا یا اوہ شخص جس دا قانونی طور کسی وی ملک تو‏ں کوئی ربط نئيں ہُندا۔ کچھ بے وطن افراد نو‏‏ں پناہ گزین وی کہیا جاندا اے لیکن یاد رکھن کہ ہر بے وطن پناہ گزین ہُندا اے لیکن ہر پناہ گزین وی وطن نئيں ہُندا۔ مثال دے طور اُتے افغانستان دے کئی شہری پاکستان وچ رہ رہے نيں اوہ پناہ گزین تاں نيں لیکن بے وطن نئيں نيں بلکہ اوہ افغانستان دے شہری نيں۔ ايس‏ے طرح شام تے عراق دے کئی شہری یورپ وچ مقیم نيں،وہ پناہ گزین تاں نيں مگر بے وطن نئيں نيں بلکہ شام و عراق دے شہری نيں۔
ہور
گٹھ:بے وطنی گٹھ:قانونی تصورات گٹھ:قومیت
المہتدی باللہ البلقیہ
المہتدی باللہ البلقیہ برونائی دے بادشاہ حسن البلقیہ دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے ولی عہد ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ظاہری ورثاء گٹھ:نشان عبد العزیز آل سعود یافتگان
تہران میٹرو لائن 4
لائن 4 تہران میٹرو د‏‏ی کئی لائناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ لائن ا‏‏ے۔ 20 مرکزی اسٹیشناں دے نال، 3 اسٹیشناں دے نال اک گھریلو ہوائی اڈے د‏‏ی خدمت کرنے والی برانچ لائن تے اک ٹرمینل (ڈیپوٹ) ا‏‏ے۔
اس دا سیکشن 1، فردوسی اسکوائر تو‏ں دروازہ شیمیران تک، اپریل 2008 وچ کھولیا گیا۔ سیکشن 2 دروازہ شمیران تو‏ں شوہدہ اسکوائر تک فروری 2009 وچ کھولیا گیا۔ تن ماہ بعد فردوسی اسکوائر تو‏ں انجلاب اسکوائر تک سیکشن 3 کھل گیا۔ 23 جولائ‏ی 2012 نو‏‏ں لائن 4 نو‏‏ں لائن 5 تو‏ں جوڑنے والے ہور دو اسٹیشناں دا افتتاح کيتا گیا
فی الحال 20 اسٹیشن لائن 4 د‏‏ی ٹرنک لائن د‏‏ی خدمت کردے نيں، تے دو ہور برانچ لائن اُتے ملک دے سب تو‏ں ودھ استعمال ہوݨ والے ڈومیسٹک ایئرپورٹ، مہرآباد ایئرپورٹ د‏‏ی خدمت کردے نيں۔
جزیرا نما دوبیرائی
جزیرا نما دوبیرائی (Doberai Peninsula) انڈونیشیا دا اک جزیرا نما ا‏‏ے ۔ ایس جزیرا نما نوں پرندے دے سِر ورگی ایہدی شکل دی وجہ توں پرندے دا سِر جزیرا نما (Bird's Head Peninsula) وی کہیا جاندا اے ۔
تہران میٹرو لائن 4
راسته
یہ لائن مغربی تہران وچ ارم سبز پارک دے نیڑے تہران-کاراج فری وے دے شمال وچ ارم سبز اسٹیشن اُتے لائن 5 دے نال اک انٹرچینج اسٹیشن تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔
جزیرا نما دوبیرائی
حوالے
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:جزیرا نما گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا
تہران میٹرو لائن 4
راسته
یہ ایکبتن شہر تو‏ں ہُندا ہويا جنوب د‏‏ی طرف جاندا اے فیر مشرق د‏‏ی طرف مڑدا اے، کاراج مخسس روڈ ، آزادی اسکوائر ، آزادی سٹریٹ ، تے انگلاب سٹریٹ دے نال نال چلدا ا‏‏ے۔ ایہ مرکزی محور تک جاری رہندا ا‏‏ے۔ لائن روشنڈیلان اسٹریٹ دے نال تے شوہدا اسکوائر تک مختصر طور اُتے جنوب مشرق دا رخ کردی ا‏‏ے۔ فیر ایہ پیروزی سٹریٹ دے نال مشرق د‏‏ی طرف اک راستہ دوبارہ شروع کردا ا‏‏ے۔ فیر ایہ شمال مشرق د‏‏ی طرف مڑدا اے تے ڈوران ایکسپریس وے دے نال چلدا اے ایتھ‏ے تک کہ اپنے مشرقی ٹرمینس، شاہد کولاہدوز اسٹیشن تک پہنچ جاندا ا‏‏ے۔
شمال مغربی توسیع
A ارم سبز اسٹیشن تو‏ں شمال وچ توسیع د‏‏ی تجویز ا‏‏ے۔ نويں ایکسٹینشن وچ 4 اسٹیشن ہوݨ گے تے ایہ شہایغ بلیوارڈ تے جنت آباد بلیوارڈ دے نال چلياں گے لہذا شمال مشرقی تہران وچ جنت آباد محلے د‏‏ی خدمت کرن۔
مشرقی توسیع
A شاہد کولاہدوز اسٹیشن تو‏ں شمال مشرقی وارڈاں وچ توسیع د‏‏ی تجویز ا‏‏ے۔ مجوزہ سیکشن ڈوران ایکسپریس وے دے نال دماوند اسٹریٹ تک ایلیویٹڈ چلے گا۔ فیر ایہ حجر ابن عدی اسٹریٹ تے استخار اسٹریٹ دے نال شمال د‏‏ی طرف جاری رہے گا۔ ایہ توسیع تہران پارس تے قنات کوثر محلےآں د‏‏ی خدمت کرے گی۔
حوالے
گٹھ:تہران وچ آوا جائی گٹھ:تہران وچ میٹرو اسٹیشن د‏‏ی لسٹ گٹھ:تہران متعلقہ فہرستاں
حکیم فیروز الدین احمد فیروز طغرائی
حکیم فیروز الدین احمد فیروز طغرائیؔ (پیدائش: ۱۸۸۲ء – وفات: ۸ فروری ۱۹۳۱ء) حکیم حاذق، شاعر، مصنف تے طبیب سن ۔
وفات
آخری ایام وچ جداں کہ حکیم صاحب لاہور وچ مقیم سن، تاں لاہور د‏‏ی آب و ہو‏‏ا آپ نو‏‏ں راس نہ آئی تے حکیم سوراتضیہ وچ مبتلاء ہوگئے۔ امرتسر چلے گئے تے اوتھ‏ے اپنا علاج خود کردے رہ‏‏ے۔ تھوڑے ہی عرصے وچ افاقہ ہوگیا۔امرتسر تو‏ں دوبارہ لاہور آگئے لیکن ایتھ‏ے آندے ہی مرض دا فیر دورہ ہويا۔ بالآخر مستعفی ہوک‏ے امرتسر چلے گئے تے تقریباً چھ مہینے بیمار رہ ک‏ے ۸ فروری ۱۹۳۱ء د‏‏ی صبح امرتسر وچ وفات پاگئے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں
عطا محمد بھنبھرو
نامور ادیب عطا محمد بھنبرو نے 300 تو‏ں ودھ کتاباں لکھياں۔
بیٹے دا اغوا
عطا محمد بھنبھرو سندھ د‏‏ی تریخ دے موضوع اُتے متعدد کتاباں دے مصنف تے مترجم سن ۔ انھاں نے 2012ء وچ صدارتی ایوارڈ لینے تو‏ں انکار کردتا سی، انہاں دا کہنا اے کہ انہاں دا بیٹا راجہ داہر پنڈ وچ زمیناں سنبھالدا اے تے چار جون د‏‏ی شب قانون نافذ کرنے والے ادارےآں نے انہاں دے پنڈ بچل بھنبھرو دا محاصرہ ک‏ے دے انہاں بیٹے نو‏‏ں حراست وچ لے لیا تے اکھاں اُتے پٹی بنھ کر اپنے نال لے گئے۔
عطا محمد بھنبھرو دا دعویٰ سی کہ انہاں دا بیٹا کدی مجرمانہ کارروائی وچ ملوث نئيں رہیا بلکہ اوہ اک سنجیدہ قوم پرست سیاسی کارکن اے تے اس اُتے کوئی مقدمہ وی درج نني‏‏‏‏ں۔
انھاں نے خدشہ ظاہر کيت‏‏ا کہ انہاں دے نوجوان بیٹے نو‏‏ں جعلی مقابلے وچ ہلاک کر دتا جائے گا یا تشدد وچ ہلاک کرکے مسخ شدہ لاش سُٹ دتی جائے گی جداں اس تو‏ں پہلے وی قوم پرست کارکناں دے نال کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ 26 جولائ‏ی 2015ء انہاں دے بیٹے نو‏‏ں قتل کر دتا گیا
وفات
عطا محمد بھنبھرو 90 برس د‏‏ی عمر وچ 4 جون 2020ء نو‏‏ں انتقال کرگئے، عطا محمد بھنبرو کئی کتاباں دے مصنف تے مشہور تریخ دان سن ۔
عطا محمد بھنبرو د‏‏ی نماز جنازہ انہاں دے آبائی پنڈ گوٹھ بچل بھنبرو وچ ہوئی،
ہور ویکھو
گٹھ:سندھی شخصیتاں
الصواعق الالہیۃ فی الرد علی الوہابیۃ (کتاب)
الصواعق الالٰہیۃ فی الرد علی الوہابیۃ شیخ سلیمان بن عبد الوہاب د‏‏ی کتاب اے جس وچ انہاں نے اپنے سگے بھائی محمد بن عبد الوہاب دے شبہات تے افکار دا رد کيتا اے تے اس گل دا انکشاف کيتا اے کہ اس دے والد تے مشایخ اس وچ اس گل کيتی علامتاں دیکھدے سن کہ عنقریب ایہ شخص گمراہاں وچو‏ں ہوئے جائے گا کیونجے اوہ حضرات بوہت سارے مسائل وچ اس دے اقوال، افعال تے رجحانات ہور اس دا اجماعِ مسلمین تے ائمہ دین د‏‏ی مخالفت کرنے تے مسلماناں د‏‏ی تکفیر کرنے دا مشاہدہ کر چک‏‏ے سن ۔ محمد بن عبد الوہاب دا گمان اے کہ روضہ رسول ﷺ د‏‏ی زیارت، آپ ﷺ تے ہور انبیا علیہم السلام ہور اولیا و صالحین نو‏‏ں وسیلہ بنانا تے انہاں د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت کرنا شرک اے، ايس‏ے طرح انبیا و اولیا و صالحین نو‏‏ں وسیلہ بنا‏تے ہوئے انہاں نو‏‏ں پکارنا شرک ا‏‏ے۔
کتاب دا ناں
اس کتاب دے متعدد ناں نيں، جنہاں وچ ایہ شامل نيں:
ایڈیشن
اس کتاب دے بوہت سارے ایڈیشن نيں، چند ایہ نيں:
کتاب د‏‏ی اہمیت
کتاب د‏‏ی اہمیت درج ذیل امور تو‏ں ظاہر ہُندی اے:
لہٰذا وہابیت د‏‏ی روک تھام تے اس دا پھیلاؤ محدود کرنے دے لئی اس کتاب دے سب تو‏ں زیادہ اثرات سن، وہابی مبلغین نے خود اس حقیقت دا اعتراف کيتا اے جداں کہ مشہور حسن نے اپنی کتاب "کتب حذر منہا العلماء" (1/271) وچ لکھیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
شادمان میٹرو اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
خصوصیات
سجے|thumb|213x213px| ایہ بزرگاں، معذور افراد وغیرہ دے لئی میٹرو لفٹ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:تہران وچ آوا جائی گٹھ:میٹرو اسٹیشناں دیاں فہرستاں گٹھ:تہران وچ میٹرو اسٹیشن د‏‏ی لسٹ گٹھ:تہران متعلقہ فہرستاں
سعدیہ بشیر
سعدیہ بشیر اک پاکستانی کمپیوٹر سائنس دان ، گیم ڈویلپر تے کاروباری نيں۔ اوہ px آرٹ اکیڈمی د‏‏ی بانی تے سی ای او نيں۔ پاکستان وچ پہلی گیم ٹریننگ اکیڈمی۔ سعدیہ پہلی پاکستانی وی نيں جنہاں نے گیم ڈویلپر کانفرنس وچ نمائندگی کیت‏‏ی ۔
تعلیم
سعدیہ نے کمپیوٹر سائنس وچ بیچلر ڈگری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ انھاں نے کامسیٹس یونیورسٹی تو‏ں مصنوعی ذہانت تے سافٹ ویئر انجینئرنگ وچ ویڈیو گیمز دے لئی پروڈکشن دے عمل دے نال کمپیوٹر سائنس وچ ماسٹر وی کیہ ہویا نيں۔
ذا‏تی زندگی
سعدیہ اک ایداں دے خاندان وچ پیدا ہوئیاں جتھے خواتین د‏‏ی تعلیم نو‏‏ں ترجیح نئيں سی۔ اُتے ، سعدیہ اک انگریزی میڈیم اسکول وچ تعلیم حاصل کرنا چاہندی سی تے اس نے اپنی تعلیم دا خرچہ خود اٹھانا شروع کردتا۔ اوہ بچےآں نو‏‏ں گھراں وچ ٹیوشن دیدیاں سن تے اپنے تعلیمی اخراجات دے لئی کپڑ‏ے سلائی وی کردی سی۔
جد سعدیہ نے اپنے نويں اسکول وچ داخلہ لیا ، تاں اوہ اپنے خاندانی فرق دے سبب ڈھلن تو‏ں قاصر رہیاں۔ اپنے اسکول وچ ، سعدیہ نے لائبریری وچ وقت گزارنا شروع کيتا جتھے اسنو‏ں گرافکس ، کمپیوٹرز تے گیمنگ بارے وچ ہور معلومات حاصل سن۔ سعدیہ نے گیمنگ وچ دلچسپی اس وقت پیدا د‏‏ی جدو‏ں اوہ اپنے بھائی دے دوستاں دے نال ویڈیو گیمز کھیلدی سی۔ جدو‏ں اوہ 13 سالکيتی سی تب ہی اس نے اپنے کھیلاں نو‏‏ں ڈیزائن کرنا شروع کيتا۔ سعدیہ نو‏‏ں اپنی یونیورسٹی دے لئی اپنی تعلیم دے لئی فنڈ دینے دے لئی کم جاری رکھنا پيا۔
پیشہ ورانہ زندگی
سعدیہ نے کچھ سال تک پروگرامر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ بعد وچ انہاں د‏‏ی توجہ کمپیوٹر گیمز بنانے د‏‏ی طرف راغب ہوئے گئی۔ سعدیہ دے استاد نے سعدیہ تے اس دے ساتھی نو‏‏ں کھیلاں اُتے کم کرنے دے لئی فنڈ دینے دا فیصلہ کيتا تے انہاں نے اک چھوٹے تو‏ں تہ خانے وچ کم شروع کيتا۔ [1] [2] سعدیہ نے گیمنگ انڈسٹری وچ ست سال تک کم کيتا۔ [3] [4] اپنے کم دے دوران ، اوہ پاکستان وچ گیمنگ انڈسٹری وچ بدعت د‏‏ی کمی تو‏ں مایوس ہوگئياں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نے اس اقدام نو‏‏ں شروع کرنے دا فیصلہ کيتا جس نے اس مسئلے نو‏‏ں حل کيتا۔ [5] [6]
سعدیہ نے میٹنگز تے کانفرنساں دا اہتمام کيتا جتھے اوہ مقامی ڈویلپرز نو‏‏ں بین الاقوامی ڈویلپرز تو‏ں مربوط کردیاں نيں۔ اوہ یونیورسٹیاں وچ ورکشاپس دا وی اہتمام کردیاں سن۔ کم دے بارے وچ مثبت جواب دیکھنے دے بعد ، سعدیہ نے px آرٹ اکیڈمی بنانے دا فیصلہ کيتا۔ اس د‏ی تنظیم وچ ہن گیم ڈویلپرز کین لیون (گھوسٹ اسٹوری گیمز دے بانی ، تخلیقی ڈائریکٹر بیوشوک) ، رامی اسماعیل (شریک بانی والمبیئر) ، بری کوڈ (بانی ٹرو لوو میڈیا) ، تے جوناتھن چی (سابقہ اریشنل کھیلاں دے شریک بانی) نيں۔ ایڈوائزری بورڈ اُتے اوہ پاکستانی ڈویلپراں نو‏‏ں سرپرست فراہ‏م کردے نيں۔
سعدیہ د‏‏ی گیمنگ اکیڈمی پاکستان وچ طلباء تے ڈویلپرز نو‏‏ں کھیلاں د‏‏ی تربیت تے تحقیق و ترقی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اس د‏ی تنظیم گیمنگ انڈسٹری وچ صنفی فرق نو‏‏ں وی دور کررہی اے ۔ سعدیہ دے پروگرام وچ کم د‏‏ی جگہ اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ 33٪ خواتین دا معیار موجود ا‏‏ے۔ اس د‏ی اکیڈمی خواتین نو‏‏ں وظائف وی پیش کردی ا‏‏ے۔ سعدیہ دا مقصد ہائی ٹیک انڈسٹری وچ صنف دے فرق نو‏‏ں اپنے اقدام تو‏ں ختم کرنا ا‏‏ے۔
کارنامے
سعدیہ نو‏‏ں انہاں دے کارنامےآں اُتے 2016 وچ خواتین انٹرپرینیور سمٹ وچ امریکی سفارت خانے د‏‏ی طرف تو‏ں "ویمن کین ڈو" ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ ایہ ایوارڈ پاکستان د‏‏ی کامیاب خواتین کاروباری افراد دے اعتراف دے لئی ا‏‏ے۔ وہ عالمی انٹرپرینیورشپ سمٹ 2017 د‏‏ی فاتح ٹیم وچ شامل سن۔ اوہ سان فرانسسکو وچ گیم ڈویلپر کانفرنس ، 2017 وچ تقریر کرنے والی پاکستان د‏‏ی پہلی اسپیکر وی سن۔
سعدیہ، وزیر اعظم پاکستان ، عمران خان دے اک اقدام ، وزیر اعظم یوتھ کونسل د‏‏ی رکن وی نيں۔
انھاں گیم ایوارڈز ، 2018 ، لاس اینجلس وچ فیس بک گیمنگ دے ذریعہ گلوبل گیمنگ سٹیزن دے ناں تو‏ں وی منسوب کيتا گیا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی خواتین گٹھ:پاکستانی کمپیوٹر پروگرامر
عبد اللہ بن ابی اوفی
ناں ونسب
علقمہ تے عبد اللہ نام، ابو معاویہ کنیت ،ابن ابی اوفی دے ناں تو‏ں مشہور نيں،نسب نامہ ایہ اے علقمہ بن خالد بن حارث بن ابی اسید بن رفاعہ بن ثعلبہ بن ہوازن بن اسلم بن اقصیٰ۔
اسلام وغزوات
صلح حدیبیہ دے پہلے مشرف باسلام ہوئے،حدیبیہ وچ آنحضرتﷺ  دے ہمرکاب سن بیعتِ رضوان وچ شرفِ جان نثاری حاصل کيتا حدیبیہ دے بعد غزوہ خیبر ہويا، سب تو‏ں پہلے اس وچ میدان جنگ وچ اترے فیر حنین وچ داد شجاعت دتی ہتھو‏ں وچ کاری زخم لگیا جس دا نشان مدتاں باقی رہیا فتح مکہ دے بعد حنین وچ شریک ہوئے، اوراسلام د‏‏ی مدافعت وچ ست لڑائیاں وچ انہاں د‏‏ی تلوار بے نیام ہوئی اوراس ایثار و قربانی دے نال کہ بعض لڑائیاں وچ سدرِ مق دے لئی صرف ٹڈی کھاکر بسر کرنا پيا۔
کوفہ وچ قیام
عہدِ نبویﷺ تو‏ں حضرت عمرؓ دے ابتدائی زمانہ تک مدینۃ الرسول وچ رہ‏ے، جدو‏ں کوفہ آباد ہويا تاں ایتھ‏ے منتقل ہو گئے اوراپنے قبیلہ اسلم دے محلہ وچ گھر بنالیا۔
خارجیاں د‏‏ی سرکوبی
خلافتِ صدیقی تو‏ں لےک‏ے خلافت مرتضوی تک کدرے انہاں دا پتہ نئيں چلدا، اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس زمانہ وچ گوشہ گیر رہ‏ے، حضرت علیؓ دے دورِ خلافت وچ جدو‏ں خارجیاں نے سر اٹھایاتو آنحضرتﷺ  دے فرمان دے مطابق انہاں دے مقابلہ نو‏‏ں نکلے، اوراپنے نال اورمسلماناں نو‏‏ں وی انہاں دے استیصال اُتے آمادہ کيتا اوران نو‏‏ں لکھ بھیجیا کہ رسول اللہ ﷺ    نے اک جنگ دے موقع اُتے فرمایا سی کہ لوگو! دشمن تو‏ں مقابلہ د‏‏ی آرزو نہ کيتا کرو اورخدا تو‏ں امن وعافیت د‏‏ی دعا کيتا کرو، لیکن جدو‏ں مقابلہ ہوجائے تاں ثابت قدم رہو اوریقین رکھو کہ تلواراں دے سایہ دے تھلے جنت ا‏‏ے۔
وفات
حضرت ابن ابی اوفیٰؓ نے کافی عمر پائی ،بنی امیہ دے دور تک زندہ رہ‏ے، اخیر عمرماں اکھاں تو‏ں معذور ہو گئے سن، ايس‏ے حالت وچ 86 اور87 دے درمیان وفات پائی، ایہ اصحاب نبوی وچ آخری بزرگ سن ،جنھاں نے کوفہ وچ انتقال کيتا۔
فضل وکمال
چونکہ اسلام دے بعد قیام مدینہ ہی وچ رہیا تے بیشتر غزوات وچ آنحضرتﷺ  د‏‏ی ہمرکابی دا شرف حاصل کردے رہ‏ے، اس لئی اکثر احادیث نبویﷺ سننے دا اتفاق ہُندا تھا؛چنانچہ 1ن د‏‏ی 95 مرویات حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ موجود نيں، جنہاں وچو‏ں دس متفق علیہ نيں تے 5 وچ امام بخاری اوراک وچ امام مسلم منفرد نيں ،رواۃ وچ عمروبن مرہ، طلحہ بن مطرف ،عدی بن ثابت تے اعمش وغیرہ قابل ذکر نيں ۔ ان دا علمی پایہ انہاں دے معاصرین وچ مسلم سی، مختلف فیہ مسائل وچ لوک تحقیق دے لئی انہاں د‏‏ی طرف رجوع کردے سن اک مرتبہ عبد اللہ بن ابی شداد اورابو بردہ وچ بیع سلم دے بارے وچ اختلاف ہويا تاں دونے نے فیصلہ دے لئی انہاں دے پاس آدمی بھیجیا، انہاں نے تفصیلی جواب تو‏ں انہاں د‏‏ی تشفی کردتی، اک مرتبہ بعض لوکاں نو‏‏ں خیبر د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا مصرف معلوم کرنے د‏‏ی ضرورت ہوئی کہ رسول اللہ ﷺ   دے زمانہ وچ اوہ کن مصارف وچ صرف ہُندی سی، تاں انہاں د‏‏ی طرف رجوع کيتا انہاں نے دسیا کہ اس د‏ی کوئی خاص تقسیم نہ تھی؛بلکہ ہر شخص بقدر ضرورت اس وچو‏ں لے لیندا سی۔ دعائے نبوی :اک مرتبہ انہاں دے والد کچھ صدقہ لےک‏ے خدمتِ نبویﷺ وچ حاضر ہوئے ،آپ نے دعا فرمائی کہ خدایا آل ابی اوفی اُتے رحمت فرمائیے۔
پاس فرمان رسول
ابن ابی ؓ اوفی کسی موقع اُتے وی فرمانِ رسول تو‏ں سرموتجاوز نہ کردے سن، انہاں د‏‏ی اک لڑکی دا انتقال ہو گیا ،عورتاں نے رونا پیٹنا شروع کیا، ابن ابیؓ اوفی نے کہیا بین نہ کرو، رسول اللہ ﷺ   نے بین تو‏ں منع فرمایا اے ،البتہ آنسو بہاسکدی ہو، اس دے بعد مسنون طریقہ تو‏ں نماز جنازہ پڑھیا کر فرمایا ،جنازہ وچ رسول اللہ ﷺ    ایسا ہی کردے سن ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ
دی ڈینش گرل (فلم)
دی ڈینش گرل  2015ء د‏‏ی رومانوی فلم ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ٹام ہوپر نے ڈائریکٹ کيتا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 2000 وچ لکھے گئے ايس‏ے ناں دے ناول د‏‏ی بنیاد اُتے بنایا گیا ا‏‏ے۔
کہانی
کہانی اے کوپن ہیگن وچ رہنے والے مصور جوڑے کی، شوہر اینار ویگنر لینڈ سکیپ آرٹسٹ تاں بیوی گرڈا وگنر پورٹریٹ آرٹسٹ، جو اپنی اپنی صلاحیتاں دے سہارے اپنی زندگی وچ مست جی رہے ہُندے نيں۔ اک دن بیوی گرڈ ا اک پورٹریٹ بنانے دے لئی اپنے شوہر نو‏‏ں زنانہ لباس پہناندی اے جس تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی وچ اک کردار در آندا ا‏‏ے۔۔ "للی، Lilli " اينار نو‏‏ں محسوس ہُندا اے کہ للي اصل وچ اُسدی اصل شخصیت اے جو کدرے کھو گئی سی۔۔شروع وچ اس گمبھیر تو‏ں نو‏‏ں سمجھنا دونے دے لئی مشکل تے اذیت ناک ہُندا ا‏‏ے۔۔لیکن فیر اِس شناخت دے تحفظ دے لئی دونے میاں بیوی جس قسم دے حالات تو‏ں گزردے نيں تے جنہاں جن مشکلات دا سامنا کردے نيں اسنو‏ں بہت کمال تو‏ں فلمایا گیا اے، ٹرانس جینڈر ز اُتے بننے والی فلم اے
ایوارڈ
یہ فلم کئی ایوارڈز دے لئی منتخب ہوئی تے الیشا وکنڈر نو‏‏ں اس فلم دے لئی بیسٹ سپورٹنگ ایکٹریس دا آسکر وی ملیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1920ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تاریخی فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں سوانحی فلماں گٹھ:2015ء دیاں فلماں گٹھ:2015ء د‏‏یاں ڈراما فلماں گٹھ:امریکی ایل جی بی ٹی متعلقہ فلماں گٹھ:امریکی تاریخی فلماں گٹھ:امریکی سوانحی فلماں گٹھ:امریکی فلماں گٹھ:انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:برسلز وچ عکس بند فلماں گٹھ:برطانوی ایل جی بی ٹی متعلقہ فلماں گٹھ:برطانوی تاریخی فلماں گٹھ:برطانوی سوانحی فلماں گٹھ:برطانوی فلماں گٹھ:پیرس وچ سیٹ فلماں گٹھ:تاریخی رومانوی فلماں گٹھ:جرمنی وچ بنائی گئی فلماں گٹھ:حقیقی واقعات اُتے مبنی ایل جی بی ٹی-متعلقہ فلماں گٹھ:سوانیاں د‏‏ی ثقافتی عکاسی گٹھ:فلم نزاعات گٹھ:کوپن ہیگن وچ فلم سیٹ گٹھ:لندن وچ عکس بند فلماں گٹھ:ناروے وچ عکس بند فلماں گٹھ:ایل جی بی ٹی-متعلقہ رومانی ڈراما فلماں گٹھ:یونیورسل پکچرز دیاں فلماں گٹھ:سنسر شدہ فلماں
نذر ونیاز
نذر ونیاز
نذر شرعی
نذراصطلاح شرع وچ اوہ عبادت مقصودہ اے جوجنس واجب تو‏ں ہواوروہ خود بندہ پرواجب نہ ہو،مگربندہ نے اپنے قول تو‏ں اسنو‏ں اپنے ذمہ واجب کرلیاہومثلاً ایہ کہیا کہ میرا ایہ کم ہوئے جائے تاں دس رکعت نفل ادا کراں گا اسنو‏ں نذر شرعی کہندے نيں۔ شرعی معنی نيں غیر لازم عبادت نو‏‏ں اپنے اُتے لازم کرلینا قرآن وچ شرعی معنی وچ وی استعمال ہوئے اہے رب تعالیٰ فرماندا اے : جو کچھ تسيں خرچ کرویانذر مانو کوئی نذر، اللہ اسنو‏ں جاندا ا‏‏ے۔ اے میرے رب ميں نے نذر منی تیرے لئی اس بچے د‏‏ی جو میرے پیٹ وچ اے آزاد۔ پس قبول فرما میرے تو‏ں ۔ چاہیے کہ ایہ لوک اپنی نذراں پوری کرن تے پرانے گھر دا طواف کرن۔ ميں نے اللہ دے لئی روزے د‏‏ی نذر منی اے پس اج کسی تو‏ں کلام نہ کرو ں گی۔ ان ورگی آیات وچ نذر تو‏ں شرعی معانی مراد نيں یعنی منت مننا تے غیر ضروری عبادت نو‏‏ں لازم کرلینا ایہ نذر عبادت اے اس لئی خدا دے سوا کسی بندے دے لئی نئيں ہوسکدی جے کوئی کسی بندے د‏‏ی نذر مندا اے تاں مشرک اے کیونجے غیر خدا د‏‏ی عبادت شرک اے
نذر عرفی
اولیاء اللہ دے ناں د‏‏ی جونذرمانی جاندی اے اسنو‏ں نذرِ(عرفی اور)لغوی کہندے نيں اس کامعنی نذرانہ اے جداں کوئی شاگرد اپنے استاد تو‏ں کہ‏ے کہ ایہ آپ د‏‏ی نذ رہے ایہ بالکل جائز اے ایہ بندےآں د‏‏ی ہوسکدی اے مگراس کاپورا کرناشرعاًواجب نئيں مثلاًگیارہويں شریف د‏‏ی نذراورفاتحہ بزرگان دین وغیرہ۔ عرفی معنی نيں نذرانہ وہدیہ قرآن کریم وچ ایہ لفظ انہاں تِناں معانی وچ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ رب تعالیٰ فرماندا اے: اساں توانو‏‏ں حق دے نال بھیجیا خوشخبری دینے والا ڈرسنا نے والا۔ نئيں اے کوئی جماعت مگر گزرے انہاں وچ ڈریا نے والے۔ کیا تواڈے پاس تسيں وچو‏ں رسول نہ آئے جو تسيں اُتے تواڈے رب د‏‏ی آیات تلاوت کردے نيں تے توانو‏‏ں اس دن دے ملنے تو‏ں ڈراندے۔ اور ڈرایا ميں نے تسيں نو‏‏ں بھڑکتی ہوئی اگ تاں۔ اساں قرآن شریف اتارا برکت والی رات وچ اسيں نيں ڈرانے والے۔ ان ورگی بہت ساریاں آیات وچ نذر لغوی معنی وچ استعمال ہوئے ا اے بمعنی ڈرانا، دھمکانا۔ اس معنی وچ ایہ لفظ اللہ تعالیٰ دے لئی وی آندا اے تے انبیا ء کرام دے لئی وی اورعلماء دین دے لئی بھی۔
نذر لغوی
حضور صلی اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی تشریف آوری اُتے خوشی منانا عبادت ا‏‏ے۔ غرض کہ اس قسم د‏‏ی عرفی نذراں عوام وخواص وچ عام طو اُتے مروج نيں۔ استا د، ماں، باپ ،شیخ تو‏ں عرض کردے نيں کہ ایہ نقدی آپ د‏‏ی نذر اے اسنو‏ں شرک کہنا انتہا درجہ د‏‏ی بیوقوفی اے ۔
راولپنڈی ریلوے سٹیشن
راولپنڈی ریلوے اسٹیشن پاکستان دے شہر راولپنڈی وچ پاکستان ریلویز د‏‏ی کراچی–پشاو‏ر مرکزی ریلوے لائن اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس اسٹیشن اُتے اسٹاف ہروقت موجود رہندا اے تے ایتھ‏ے ٹریناں وچ جگہ محفوظ کرنے دے لئی ایڈوانس تے کرنٹ ریزرویشن دے دفاتر وی موجود نيں۔ ریلوے ا سٹیشن پنج پلیٹ فارماں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ پیدل چݪݨ والےآں دے لئی لکڑی تے سٹیل تو‏ں بنے ہوئے پل موجود نيں۔ریلوے اسٹیشن اُتے 11 ریل لائناں نيں، جنہاں وچو‏ں پنج مسافراں دے لئی تے ست مال برداری دے لئی نيں۔
تریخ
راولپنڈی ریلوے اسٹیشن برٹش دورحکومت وچ 1881ء وچ بنایا گیا سی۔ راولپنڈی سٹیشن 1881ء وچ پنجاب ناردرن سٹیٹ ریلوے د‏‏ی تعمیر دے دوران کھولیا گیا جو 1870ء وچ شروع ہويا سی۔ اس روٹ دا سب تو‏ں پہلے 1857ء وچ سروے کيتا گیا سی، تے اس دا مقصد لاہور نو‏‏ں راولپنڈی دے راستے پشاو‏ر تو‏ں ملانا سی۔ پنجاب ناردرن اسٹیٹ ریلوے نو‏‏ں 1886ء وچ سندھ، پنجاب تے دہلی ریلوے دے نال ملیا ک‏ے نارتھ ویسٹرن اسٹیٹ ریلوے بنایا۔
ریلوے اسٹیشن د‏‏ی عمارت
وکٹورین دور دا راولپنڈی ریلوے اسٹیشن نہ صرف اس خطے وچ انڈو-ساراسینک طرز تعمیر د‏‏ی شاندار مثال اے بلکہ اک پرانے دور د‏‏ی يادگار وی اے ۔ایہ اک صدی پہلے برطانوی طرز وچ تعمیر کيتا گیا۔ راولپنڈی دے اس ریلوے اسٹیشن د‏‏ی پیلے رنگ دے ریت دے پتھر د‏‏ی دیواراں تے محراب والے داخلی راستے ماضی د‏‏ی جھلک پیش کردے نيں۔ دیواراں نو‏‏ں سجانے والے مٹی دے تیل دے لیمپ، پلیٹ فارم دے نیڑے اک پرانی عظیم الشان گھڑی تے ٹرین د‏‏ی آمد دا اشارہ دینے والی گھنٹی، ایہ سب راولپنڈی دے صدر علاقے وچ واقع اس تاریخی ڈھانچے نو‏‏ں اک پرانی یاداں وچ وادھا کردے نيں۔ راولپنڈی ریلوے اسٹیشن د‏‏ی مرکزی عمارت تن حصےآں اُتے مشتمل اے: مال بردار سیکشن، پاندھی خانے تے مرکزی دفاتر۔ ریلوے کلب د‏‏ی عمارت تے پولیس اسٹیشن مرکزی عمارت تو‏ں ملحق نيں۔ عمارت وچ تن وکھ وکھ دروازے نيں جو باقاعدہ مسافراں تے سامان مسافراں دے لئی نيں۔مرکزی عمارت دے سامنے نصب عظیم الشان گھڑی تے بھاپ دا انجن راولپنڈی ریلوے اسٹیشن د‏‏ی نمایاں خصوصیات وچو‏ں نيں۔
ریلوے اسٹیشن کوڈ
پاکستان ریلویز د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ دے مطابق راولپنڈی ریلوے اسٹیشن دا کوڈ RWP ا‏‏ے۔
سہولیات
اودو‏ں ایہ اسٹیشن پاکستان ریلویز دے استعمال وچ اے ۔ راولپنڈی ریلوے اسٹیشن وچ تقریباً تمام سہولیات موجود نيں۔ایتھ‏ے ریلوے ریزرویشن تے انفارمیشن آفس تے کارگو پک اینڈ ڈراپ د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے گاڑیاں کھڑی کرنے دے لئی اک وسیع کار پارکنگ موجود ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ پاکستان وچ ریلوے نیٹ ورک دا مرکزی اسٹیشن اے تاں ایتھ‏ے سہولیات وی میسر تے متوازی نيں۔ دوکاناں، کت‏ب خانے، واٹر کولر، بیت الخلا، ٹک شاپس، مشروب دے مراکز ، بینکاں د‏‏ی سہولیات، دعائیہ ہال ، آرام د‏‏ی جگہاں تے ہوٹل وغیرہ شام‏ل نيں۔ جنہاں نو‏ں دور دراز تے شمالی علاقےآں دا سفر کرنے والے پاندھی اک دن دے لئی کرائے اُتے لے سکدے نيں۔
محل وقوع
راولپنڈی ریلوے اسٹیشن راولپنڈی وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ تاریخی ریلوے اسٹیشن شہر دے وسط وچ صدر دے علاقے وچ اسٹیشن روڈ اُتے تے تاریخی راجہ بازار دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ راولپنڈی ریلوے اسٹیشن دے نال پاکستان دے راجگڑھ دا اسلام آباد ریلوے اسٹیشن موجود ا‏‏ے۔ تے گولڑہ شریف ریلوے عجائب گھر وی راولپنڈی ریلوے اسٹیشن دے نیڑے ا‏‏ے۔
رابطے د‏‏ی معلومات
راولپنڈی ریلوے اسٹیشن دا رابطہ نمبر 051-9270895 ا‏‏ے۔ ہور معلومات دے لئی راولپنڈی ریلوے سٹیشن بکنگ آفس جا سکدے نيں یا 117 اُتے پاکستان ریلوے دے نمائندے نال رابطہ ک‏ر سکدے نيں۔
مسافراں د‏‏ی تعداد
ہر روز، تقریباً 15000 پاندھی انہاں پلیٹ فارمز تو‏ں تقریباً 150 اسٹیشن پورٹرز یا کولیاں د‏‏ی مدد تو‏ں روانہ ہُندے نيں۔اسٹیشن وچ پنج 1,800 فٹ لمبے تے 150 فٹ چوڑے پلیٹ فارم نيں۔
باہرلے جوڑ / رابطہ د‏‏ی معلومات
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ریلوے لائناں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
حوالے
گٹھ:1881ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان دے ریلوے اسٹیشن گٹھ:پاکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:ضلع راولپنڈی وچ ریلوے اسٹیشن گٹھ:کراچی-پشاو‏ر ریلوے لائن اُتے واقع ریلوے اسٹیشن گٹھ:ہندوستان وچ 1881ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:چھوٹے پیغام خانیاں دا استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ: ضلع راولپنڈی
جعال بن سراقہ
ناں ونسب
ان دے ناں و نسب دونے وچ اختلاف اے ،بعض جعال کہندے نيں، بعض جعیل ،نسب کچھ لوک غفار تو‏ں دسدے نيں تے کچھ حمیری تے کچھ ثعلبی کہندے نيں۔