cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فلپائن دی تریخ
تریخ تاں پہلے
جزائر د‏‏ی آبادی دے سب تو‏ں زیادہ وسیع پیمانے اُتے قبول نظریہ اے "آؤٹ آف تائیوان" ماڈل اے جس دے دوران وسٹرونیشی توسیع مندرجہ ذیل نويں سنگی دور تو‏ں بحری منتقلی شروع ک‏ر ک‏ے سیریز وچ تائیوان کہ جزیرے اُتے پھیلنے ہند بحرالکاہل ؛ آخر کار نیوزی لینڈ ، ایسٹر جزیرہ تے مڈغاسکر تک پہنچنا۔ آسٹرینیائی باشندے خود نوئلیتھک چاول د‏‏ی کاشت کرنے والے ساحل دے جنوب مشرقی چین وچ دریائے یانگسی دے ڈیلٹا د‏‏ی آسٹرونسی تہذیباں تو‏ں پیدا ہوئے سن تے ہان چینیاں دے ذریعہ انہاں علاقےآں د‏‏ی فتح تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ سی۔ اس وچ لیانگ زو سبھیاچار ، ہیموڈو سبھیاچار تے ماجیابنگ سبھیاچار ورگی تہذیباں شامل نيں ۔ ایہ آسٹرونائی بولی دے بولنے والےآں نو‏‏ں اک مشترکہ لسانی تے جینییاندی نسب تو‏ں جوڑدا اے ، جس وچ تائیوان دے مقامی باشندے ، جزیرے دے جنوب مشرقی ایشین ، چیمس ، جزیرے میلانیسی ، مائکرونیسی ، پولینیسی تے ملاگاسی افراد شامل ني‏‏‏‏ں۔ بولی تے جینیاتیات دے علاوہ ، اوہ مشترکہ ثقافتی نشانات جداں ملٹی ہول تے آؤٹرگرگر کشتیاں ، ٹیٹو لگانے ، چاول د‏‏ی کاشت ، ویلی لینڈ زراعت ، دانت بلیکینگ ، جیڈ نقش و نگار ، سواری چبانے ، آباؤ اجداد د‏‏ی عبادت تے اک ہی گھریلو پودےآں تے جانوراں (بشمول کتے ، سور ، مرغی ، یامز ، کیلے ، گنے تے ناریل)۔ ہور نظریات وچ ایف لنڈا جوکوانو د‏‏ی تھیوریپس شامل نيں کہ فلپائن دے آبا و اجداد نے مقامی طور اُتے تیار کيتا ۔ ولہیلم سولہیم جزیرے د‏‏ی ابتدا تھیوری نے پوسٹ کيتا اے کہ جزیرہ نما جزیرے دا جھانکنا تجارتی نیٹ ورکس دے ذریعہ پھیل گیا سی جو وسیع پیمانے اُتے ہجرت د‏‏ی بجائے 48000 تو‏ں 5000 ق م دے نیڑے سنڈلینڈ دے علاقے وچ شروع ہويا سی۔
نیگریٹو ابتدائی آباد کار سن ، لیکن فلپائن وچ انہاں د‏‏ی ظاہری حیثیت تو‏ں قابل اعتبار تو‏ں تریخ موصول نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد آسٹرینیائی بولی دے خاندان دی اک شاخ ملیائی پولینیائی زباناں دے بولنے والے سن ۔ پہلے آسٹرینیائی باشندے بطنیس جزیرے تے شمالی لوزان نو‏‏ں آباد کردے ہوئے نیڑے 2200 ق م وچ فلپائن پہنچے۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، اوہ تیزی تو‏ں تھلے فلپائن تے جنوب مشرقی ایشیاء دے باقی جزیراں تک پھیل گئے تے ہور مشرق دا سفر کردے ہوئے نیڑے 1500 ق م تک شمالی ماریانا جزیرے پہنچنے دے لئی سفر کيتا۔ انہاں نے پہلے آسٹرلو - میلینیسی گروپاں (نیگریٹوس) نو‏‏ں ضم کر دتا جو پیلیولوتھک دے دور وچ آئے سن ، جس دے نتیجے وچ جدید فلپائنی نسلی گروہ آسٹرینیائی تے نیگریٹو گروہاں دے وچکار جینیات‏ی امتیاز دے مختلف تناسب ظاہر کردے نيں تائیوان تو‏ں باہر د‏‏ی توسیع تو‏ں پہلے ، آثار قدیمہ ، لسانی تے جینیات‏ی ثبوتاں نے انسولر جنوب مشرقی ایشیا وچ آسٹرونسیائی بولنے والےآں نو‏‏ں ہیموڈو ، اس دے جانشین لیانگ زو تے نیپیتھک چین وچ ڈاپینکنگ ورگی ثقافتاں تو‏ں جوڑ دتا سی۔ تائیوان تو‏ں باہر د‏‏ی توسیع تو‏ں پہلے ، آثار قدیمہ ، لسانی تے جینیات‏ی ثبوتاں نے انسولر جنوب مشرقی ایشیا وچ آسٹرونسیائی بولنے والےآں نو‏‏ں ہیموڈو ، اس دے جانشین لیانگ زو تے نیپیتھک چین وچ ڈاپینکنگ ورگی ثقافتاں تو‏ں جوڑ دتا سی۔
1000 ق م تک ، فلپائنی جزیرے دے باشندےآں نے چار وکھ وکھ لوکاں د‏‏ی شکل اختیار کرلئی تھی: قبائلی گروہ ، جداں کہ ایٹاس ، ہنونو ، ایلونگٹس تے منگیان جو شکاری دے اجتماع اُتے منحصر سن تے جنگل وچ مرتکز سن ۔ اسنیگ تے کالنگا جداں جنگجو معاشرے ، جنہاں نے معاشرتی عہدے اُتے عمل پیرا سی تے جنگ دا باقاعدہ آغاز کيتا تے میدانی علاقےآں وچ گھُمیا۔ افوگو کورڈلیرا ہائی لینڈرز دا چھوٹا جہا استعمار ، جس نے لوزن دے پہاڑی سلسلےآں اُتے قبضہ کيتا سی۔ ٹرانس جزیرے د‏‏ی سمندری تجارت وچ حصہ لینے دے دوران دریاواں تے سمندر دے کنارےآں دے نال نال ودھدی ہوئی شاہی تہذیباں د‏‏ی بندرگاہ د‏‏ی اہمیت۔ ایہ پہلا صدی ق م دے دوران وی سی کہ ابتدائی دھات کاری ہندوستان دے نال تجارت دے ذریعہ سمندری جنوب مشرقی ایشیا دے جزیرے تک پہنچ گئی سی
300–700 ء دے آس پاس ، بیلنگاں وچ سفر کرنے والے جزیراں دے سمندری فرد نے ملائی آرکیپیلاگو تے آس پاس د‏ی مشرقی ایشیائی ریاستاں وچ ہندوستانی ریاستاں دے نال تجارت کرنا شروع د‏‏ی ، جس نے بدھ مت تے ہندو مت دونے تو‏ں اثر و رسوخ اختیار کيتا۔
جیڈ سبھیاچار
thumb| [[لوزون تو‏ں دھات‏‏ی دے لینگنگ اے بالیاں۔ ]] جیڈ نمونے سفید تے سبز نیفریٹ تو‏ں بنی تے 2000 تو‏ں 1500 ق م د‏‏ی تریخ کيت‏یاں نيں ، 1930 د‏‏ی دہائی تو‏ں فلپائن وچ بوہت سارے آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائیاں اُتے دریافت ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ نمونے دونے ٹولز جداں اڈز تے کھاوہی تے زیورات جداں لنگل-او کان د‏‏ی بالیاں ، کمگن تے موتیاں د‏‏ی مالا رہے ني‏‏‏‏ں۔ باتانگاس وچ اک ہی جگہ اُتے دسیاں ہزار افراد ملے۔ کہیا جاندا اے کہ جیڈ دا آغاز نیڑے نیڑے تائیوان وچ ہويا اے تے ایہ وی ہور بوہت سارے علاقےآں وچ وی پایا جاندا اے جس وچ مینولر تے سرزمین جنوب مشرقی ایشیا وچ وی شامل ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایہ نمونے تریخ تاں پہلے جنوب مشرقی ایشیائی معاشراں دے وچکار طویل فاصلے تک رابطے دا ثبوت ني‏‏‏‏ں۔
نیفریائٹ ، جسنو‏ں دوسری صورت وچ جیڈ کے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، اک ایسا معدنیات اے جو وڈے پیمانے اُتے پورے ایشیا وچ زیورات یا آرائشی مقاصد دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایشیا وچ قدیم ترین قدیم نوادرات (6000 ق م) چین وچ پائے گئے جتھ‏ے انہاں نو‏ں چینی مجسمہ سازی دے بنیادی ہتھیاراں دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا سی۔ 3000 ق م وچ ، چین دے ہونگسان تے لیانگ زو ثقافتاں وچ جیڈ د‏‏ی پیداوا‏‏ر عروج اُتے پہنچی۔ اس عرصے دے دوران ، جیڈ دستکاری دا علم سمندر دے پار تائیوان تے بالآخر فلپائن تک پھیل گیا۔ فلپائن وچ متعدد تھ‏‏اںو‏اں اُتے دریافت شدہ نوادرات نیفرائٹ تو‏ں بنے سن ۔ فلپائن وچ کھدائی د‏‏ی جانے والی نیپریائٹ دو طرح کيت‏ی سی: سفید نیفریٹ تے گرین نیفریٹ۔
سا ہوئینہ سبھیاچار
thumb| 200 ق م وچ ایشیاء ، [[ہندچین|مین لینڈ ساؤتھ ایسٹ ایشیاء وچ سائ ہن سبھیاچار تے فلپائن وچ منتقلی دا مظاہرہ کررہیا ا‏‏ے۔ ]] موجودہ ہنیم ویتنام اُتے مرکوز د‏‏ی ہوئی سا ہوئنہ سبھیاچار نے اک وسیع تجارتی نیٹ ورک دے ثبوت ظاہر کیتے۔ ہن موتیاں د‏‏ی مالا شیشے ، کارنیلین ، عقیق ، زیتون ، زرقون ، سونا تے گارنیٹ تو‏ں بنی ہوئی تھی ۔ انہاں وچو‏ں زیادہ تر مواد خطے وچ مقامی نئيں سی تے غالبا امپورٹ کيتا گیا سی۔ ہان خاندان دے طرز دے کانسے دے عکس وی ہوئے ہن سائٹاں اُتے پائے گئے۔
اس دے برعکس ، سا ہوئنہ نے تیار کردہ کان دے زیورات وسطی سیئی لینڈ ، تائیوان (آرکڈ جزیرے) تے فلپائن وچ ، پلوان ، تابون غاراں وچ آثار قدیمہ دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے پائے ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی اک عمدہ مثال ماسبائٹ وچ کلانے غار ا‏‏ے۔ "سا ہوئنہ کالانای" مٹی دے برتناں دے پیچیدہ سائٹاں وچو‏ں اک وچ سائٹ اُتے موجود نوادرات نو‏‏ں 400ق م – 1500ء د‏‏ی تریخ دتی گئی سی۔ جنوبی مینڈاناو دے صوبہ سارنگانی وچ میتم انتھروپومورفک مٹی دے برتناں د‏‏ی 200 عیسوی۔
سائ ہن سبھیاچار کيتا اے د‏‏ی ابہام جنوب مشرقی ایشیا وچ اس دے اثر و رسوخ اُتے سوال اٹھاندی ا‏‏ے۔ ہن سبھیاچار د‏‏ی خصوصیت ٹوپی دے سائز دے ڈھکناں تو‏ں وابستہ سلنڈرک یا انڈے دے سائز د‏‏ی تدفین دے برتناں دے استعمال نال ہُندی ا‏‏ے۔ اس د‏ی مردہ خانہ د‏‏ی مشق نو‏‏ں اک نويں تعریف دے طور اُتے استعمال کردے ہوئے ، سا ہن سبھیاچار نو‏‏ں پورے جغرافیائی طور اُتے وسطی ویتنام وچ شمال وچ ہیو سٹی تے جنوب وچ نہا ٹرانگ سٹی دے درمیان پابند کيتا جانا چاہیے۔ حالیہ آثار قدیمہ د‏‏ی تحقیقات تو‏ں پتا چلدا اے کہ کلانے غار وچ مٹی دے برتن س ہن تو‏ں بالکل مختلف نيں لیکن حیرت انگیز طور اُتے ہوآ ڈائیم سائٹ ، وسطی ویتنام تے ساموئی جزیرے ، سیئی لینڈ تو‏ں ملدے جلدے ني‏‏‏‏ں۔ نويں تخمینے وچ کالانے غار وچ موجود نوادرات د‏‏ی تریخ 200-200 ءماں سا ہن سبھیاچار تو‏ں کدرے زیادہ بعد وچ آنے والی ا‏‏ے۔ پائے گئے انسانی جیواشم دے جیو بشریاندی تجزیے تو‏ں وی ویتنام د‏‏ی نوآبادیات د‏‏ی تصدیق ہوئے گئی جداں ہوسٹم جنوب سائٹ وچ آسٹرینیائی عوام دے ذریعہ ہوآ ڈیم سائٹ وچ ۔
نوآبادیات‏ی دور (900 ء تو‏ں 1565 ء) - آزاد ریاستاں
1300 تک ، ساحلی بستیاں د‏‏ی اک وڈی آبادی تجارتی مراکز دے طور اُتے ابھری سی تے معاشرتی تبدیلیاں دا مرکزی نقطہ بن گئی سی۔ تریخ دا بارانجک مرحلہ اس د‏ی انتہائی موبائل فطرت دے لئی نوٹ کيتا جاسکدا اے ، جس وچ بارانگی بستیاں وچ تبدیل ہوجاندی اے تے بحری بیڑے وچ تبدیل ہوجاندی اے تے اس دے برعکس ، صورت حال دے مطابق لکڑی نو‏‏ں مستقل طور اُتے دوبارہ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دور وچ سیاست شخصیت اُتے مبنی سی تے ایہ تنظیم جنگ تے امن دونے دے ذریعہ ، اک دوسرے دے نال باہمی متفقہ تعلقات د‏‏ی اک پس منظر وچ طے شدہ اتحاد تے مقابلہ شدہ وفاداریاں نو‏‏ں تبدیل کرنے اُتے مبنی سی۔
لیجنڈری اکاؤنٹس وچ اکثر سریویجیا سلطنت دے نال فلپائنی ابتدائی حکومتاں دے باہمی تعامل دا تذکرہ ہُندا اے ، لیکن ایداں دے تعلقات د‏‏ی قطعی طور اُتے تائید کرنے دے لئی اِنّے زیادہ آثار قدیمہ دے ثبوت موجود نئيں ني‏‏‏‏ں۔ دوسری طرف ، ماجاپاہت سلطنت دے نال وسیع تجارت دے لئی خاطر خواہ ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔
ابتدائی فلپائنی ریاستاں اُتے ہندوستانی ثقافتی اثرات دے صحیح دائرہ کار تے طریقہ کار جنوب مشرقی ایشین مورخین دے وچکار حالے وی کچھ بحث دا موضوع نيں ، لیکن موجودہ علمی اتفاق رائے ایہ اے کہ ہندوستان تے اس دے درمیان شاید بوہت گھٹ یا کوئی براہ راست تجارت ہوئی سی۔ فلپائن تے ہندوستانی ثقافتی خصائص ، جداں لسانی اصطلاحات تے مذہبی رواج ، دسويں دے دوران 14 ويں صدی دے اوائل وچ ، ہندو ماجاہت سلطنت دے نال ابتدائی فلپائنی تعلقات دے ذریعہ ، فلٹر ہوئے۔ فلپائنی جزیرے وچ اک ایسا ملک اے ، (جس وچ افغانستان تے جنوبی ویتنام شامل نيں) ، جس نو‏‏ں " عظیم تر ہندوستانی ثقافتی زون" سمجھیا جاندا اے ، دے بالکل ہی بیرونی حصے وچ ا‏‏ے۔
ابتدائی ریکارڈ شدہ تریخ
جنوبی ہندوستانی پلووا خاندان تے شمالی ہندوستانی گپتا سلطنت دے دور دے دوران ، ہندوستانی سبھیاچار جنوب مشرقی ایشیا تے فلپائن وچ پھیل گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انڈینائزڈ ریاستاں دا قیام عمل وچ آیا۔
فلپائن د‏‏ی سب تو‏ں قدیم دستاویز وچ لکھی گئی تریخ ، لگونا کاپرپلٹ انسپلیکشن ، 900 عیسوی ا‏‏ے۔ کاوی اسکرپٹ وچ لکھی گئی اس دستاویز د‏‏ی تفصیلات تو‏ں ، قرض اٹھانے والے ، ناموران ، اپنے بچےآں لیڈی انگکاٹن تے بوکا دے نال ، ٹنڈو دے حکمران نے قرض تو‏ں پاک ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ابتدائی دستاویز اے جو پیشگی فلپائنی معاشراں وچ ریاضی دے استعمال نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔ وزن تے اقدامات دا اک معیاری نظام سونے دے عین مطابق پیمائش دے استعمال تو‏ں ظاہر ہُندا اے تے چاند دے مراحل دے سلسلے وچ ماہ دے اندر عین مطابق دن طے کرکے ابتدائی ماہرین فلکیات تو‏ں آشنا ہُندا ا‏‏ے۔ دستاویز وچ نظر آنے والے مختلف سنسکرت اصطلاحات تے عنوانات تو‏ں ، منیلا بے د‏‏ی سبھیاچار تے معاشرت اک ہندو کيت‏ی سی - پرانے مالائی امتزاج ، اس وقت جاوا ، جزیرہ نما ملائشیا تے سوماترا دی ثقافتاں د‏‏ی طرح سی۔
انہاں وچو‏ں کچھ علاقے سریویجیا ، ماجاہاہت تے برونائی د‏‏ی ملائیائی سلطنتاں دا حصہ سن ۔
ٹونڈو د‏‏ی پولیٹی
thumb| لگونا کانسی تختی نوشتہ تقریبا 900 عیسوی فلپائن وچ پایا جانے والا قدیم ترین تاریخی ریکارڈ ، جو بالواسطہ طور اُتے ٹونڈو د‏‏ی شائستگی دا حوالہ دیندا اے مقامی راجواڑاں تے بادشاہتاں دا قدیم تاریخی ریکارڈ ، لگونا کانسی تختی نوشتہ اے ، جس وچ بالواسطہ طور اُتے ٹونڈو ( c. پہلے از 900 ) د‏‏ی تگوکھ ریاست دا حوالہ دتا جاندا اے c. بعد 900 –1589 ) تے دو تو‏ں تن ہور بستیاں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ ٹنڈو دے نیڑے ہی واقع اے ، ہور ماؤنٹ دے نیڑے اک بستی۔ مندناؤ وچ دیواٹا تے جاوا وچ میدنگ دا مندر کمپلیکس۔ اگرچہ نوشت دے متن وچ انہاں پولیٹیکلز دے وچکار قطعی سیاسی تعلقات غیر واضح نيں ، لیکن اس نوادرات نو‏‏ں عام طور اُتے 900 عیسوی دے اوائل وچ ہی انٹرا تے بین الاقوامی علاقائی سیاسی روابط دے ثبوت دے طور اُتے قبول کيتا جاندا ا‏‏ے۔  1500 د‏‏ی دہائی دے دوران ابتدائی یورپی نسلی گرافراں د‏‏ی آمد دے بعد ، ٹونڈو د‏‏ی قیادت پیرن ماؤنٹ حکمران نے د‏‏ی ، جسنو‏ں " لکان " کہیا جاندا سی۔  ایہ جزیرے وچ منگ خاندان مصنوعات د‏‏ی تجارت اُتے مینیلا دے راجاہناٹ دے نال اجارہ داری دا اشتراک کردے ہوئے اک وڈے تجارتی مرکز د‏‏ی حیثیت اختیار کرچکيا ا‏‏ے۔  ایہ تجارت اس حد تک قابل قدر سی کہ یونگل شہنشاہ نے اس د‏ی نگرانی دے لئی نو‏‏ں چین دا لاؤ نامی اک چینی گورنر مقرر کيتا۔
کم تو‏ں کم 900 سال دے بعد تو‏ں ، منیلا بے وچ قائم ایہ تھیلاوکراسی چینی ، جاپانی ، ملائیشیا تے ایشیا وچ مختلف ہور لوکاں دے نال اک فعال تجارت دے ذریعے فروغ پا رہی ا‏‏ے۔ ٹنڈو اس قدیم سلطنت دے راجگڑھ تے اقتدار د‏‏ی نشست دے طور اُتے پروان چڑھا ، جس د‏‏ی سربراہی بادشاہاں نے "لکان" دے عنوان نال کیندی سی جو مہاریکا د‏‏ی ذات نال تعلق رکھدی اے ، جو قدیم تگوکھ معاشرے وچ جاگیردار جنگجو طبقہ سن ۔ انھاں نے اس دے اک وڈے حصے اُتے حکمرانی کيت‏ی جو ہن ایلوکوس تو‏ں بیکول تک لزون دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جو ممکنہ طور اُتے 900 عیسوی تو‏ں لے ک‏ے 1571 وچ پہلے تو‏ں وڈی نوآبادیات‏ی ریاست بن گیا سی۔ ہسپانوی انہاں نو‏‏ں ہیڈلگوس کہندے سن ۔
ٹنڈو دے لوکاں نے اک ایسی سبھیاچار تیار کيت‏ی سی جو بنیادی طور اُتے ہندو تے بودھ اے ، اوہ اچھے زرعی ماہر وی سن تے کاشتکاری تے آبی زراعت دے ذریعہ رہندے سن ۔ اس دے وجود دے دوران ، چین تے جاپان جداں متعدد پڑوسی ملکاں دے نال بھاری تجارت تے روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ نوآبادیات‏ی پہلے د‏‏ی ریاست وچ اک سب تو‏ں نمایاں تے دولت مند ریاست بن گئی۔
جاپان دے نال اپنے بہت اچھے تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جاپانیاں نے ٹنڈو نو‏‏ں لوزون کہیا ، ایتھ‏ے تک کہ اک مشہور جاپانی تاجر لوزون سکزیمون وی ، جتھ‏ے تک اپنا ناں تبدیل کرکے نیا تو‏ں لے ک‏ے لوزون گیا سی۔ 900 ء وچ ، وزیر اعظم جےادیو نے ناموران د‏‏ی اولاد ، لیڈی انگکاٹن تے اس دے بھائی بوکا دے سامنے قرض معافی د‏‏ی دستاویز پیش کيتی۔ اس دا بیان فلپائن د‏‏ی سب تو‏ں قدیم مشہور دستاویز ، لگونا کاپرپلٹ کتبہ وچ کیہ گیا اے ۔
چینیاں نے "لوزون" دے ناں تو‏ں شائستہ ہونے دا وی ذکر کيتا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ میمنیلا دا حوالہ اے کیونجے 1520 د‏‏ی دہائی دے پرتگالی تے ہسپانوی اکاؤنٹس وچ واضح طور اُتے دسیا گیا اے کہ "لوؤن" تے "مینیلا" "اک جداں تے اک ہی سن " ، اگرچہ کچھ مورخین دا کہنا اے کہ چونکہ انہاں مبصرین وچو‏ں کوئی وی حقیقت وچ نئيں گیا سی۔ مینیلا ، "لوؤن" نے شاید اوہ تمام توکھ تے کپپنگن پولیٹیز دا حوالہ دتا ہوئے گا جو منیلا بے دے ساحل اُتے اٹھی سن۔ بہرحال ، 1500 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں لے ک‏ے 1560 د‏‏ی دہائی تک ، اس بحری جہاز نو‏‏ں پرتگالی مالادا ميں Luções کہیا جاندا سی تے انہاں نے جنوب مشرقی ایشیا وچ بہت ساری بیرون ملک کمیونٹیاں قائم کيت‏یاں جتھ‏ے انہاں نے برما ، ملاکا ، وچ تجارتی منصوبےآں تے فوجی مہماں وچ حصہ لیا۔ تے تیمور ،  تاجر تے کرایے دار۔   اک ممتاز لوئیس ریگیمو ڈی راجہ سی ، جو مسالا دا میگناٹ سی تے پرتگنگ ( جاوی : تمڠݢوڠ) (گورنر تے چیف جنرل) پرتگالی مالادا ميں۔ اوہ اک بین الاقوامی آرماڈا دے وی سربراہ سن جنہاں نے بحر ہند ، آبنائے ملاکا ، بحیرہ جنوبی چین ، تے قرون وسطی دے سمندری شہزادےآں دے وچکار فلپائن دے وچکار تجارت تے تجارت دا تحفظ کيتا۔
کیوبولوان (پانگاسنان)
شمالی لوزان وچ ، کیبولین (پانگاسنان) ( c. 1406–1576 ) نے بطور امدادی ریاست دے طور اُتے 1406–1411 وچ چین نو‏‏ں سفیر بھیجے ، تے اس نے جاپان دے نال تجارت وی کيتی۔ اس بادشاہی دے چینی ریکارڈ ، جس دا ناں فینگ چیہ-لسی (پنگاسنان) اے ، اس وقت شروع ہويا جدو‏ں پہلا نائب بادشاہ (چینی وچ وانگ) ، کامایین ، نے چین دے شہنشاہ نو‏‏ں تحائف پیش کرنے والے اک ایلچی نو‏‏ں بھیجیا۔ ریاست دا موجودہ صوبہ پانگاسنان اُتے قبضہ ا‏‏ے۔ ایہ مقامی طور اُتے لویاگ نا کبولوان (بھی ہجومے کابلوان) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، تے بنالٹونگن اس دا راجگڑھ سی ، جو دریائے زرخیز اگنو وچ موجود ا‏‏ے۔ ايس‏ے دور وچ اس د‏ی افزائش ہوئی ، انڈونیشیا وچ سریویجیا تے ماجاہاہت سلطنتاں وجود وچ آئیاں جنہاں نے ملائی جزیرے دے بیشتر حصے اُتے اپنا اثر و رسوخ ودھایا سی۔ لیوگ نا کابولوان نے پانگاسنان دے علاقے تے اثر و رسوخ نو‏‏ں وسعت دتی جو ہن ہمسایہ صوبےآں زامبلز ، لا یونین ، ترلاک ، بینگویٹ ، نیوئا ایکیجا تے نیو وازکایا دے علاقےآں وچ ا‏‏ے۔ پانگاسنان نے ہسپانوی فتح تک پوری آزادی حاصل کيتی۔
سولہويں صدی وچ پانگاسنان نو‏‏ں ہسپانوی "جاپان دا بندرگاہ" کہندے سن ۔ مقامی لوکاں نے جاپانی تے چینی ریشم دے علاوہ دوسرے سمندری وسطی ایشیائی نسلی گروہاں دا مخصوص لباس پہنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ عام لوکاں نو‏‏ں چینی تے جاپانی روئی دے لباس پہنے ہوئے سن ۔ انہاں نے اپنے دانت وی سیاہ کردتے تے غیرملکیو‏ں دے سفید دنداں تو‏ں بیزار ہوگئے ، جو جانوراں د‏‏ی طرح ني‏‏‏‏ں۔ ہور ، چینی تے چینی گھراناں وچ مخصوص چینی مٹی دے برتن استعمال کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقے وچ بحری لڑائیاں وچ جاپانی طرز دے بارود تو‏ں پاک اسلحہ دا وی سامنا کرنا پيا۔ انہاں ساماناں دے بدلے ، پورے ایشیاء تو‏ں آنے والے تاجر بنیادی طور اُتے سونے تے غلاماں دے لئی ، بلکہ ڈیرسکنز ، شہری تے ہور مقامی مصنوعات دے ل. تجارت کرنے آندے سن ۔ جاپان تے چین دے نال اک خاص طور اُتے زیادہ وسیع تجارتی نیٹ ورک دے علاوہ ، اوہ ثقافتی طور اُتے جنوب وچ دوسرے لزون گروپاں د‏‏ی طرح سن ۔
شمالی لوزان وچ ، کیبولین (پانگاسنان) ( c. 1406–1576 ) نے بطور امدادی ریاست دے طور اُتے 1406–1411 وچ چین نو‏‏ں سفیر بھیجے ، تے اس نے جاپان دے نال تجارت وی کيتی۔
امپیریل چین دے خلاف ویزان بیلجیئرس
تیرہويں صدی وچ لکھدے ہوئے ، چینی مؤرخ چاؤ جو نو‏‏ں نے جنوبی چین دے بندرگاہی شہراں اُتے سن 1174–1190 دے درمیان پی-شو-یو کے ذریعہ چھاپےآں دا ذکر کيتا ، جس دا خیال اے کہ اوہ جزیرے دے جنوبی حصے دے راستے تو‏ں آیا سی۔ تائیوان اس دے بعد دے مورخین نے انہاں حملہ آوراں د‏‏ی شناخت ویسائین دے طور اُتے د‏‏ی جدو‏ں کہ مورخ ایفرین بی آئشام نے بحر الکاہل وچ مشرقی تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ تاریخی کھاتاں تے ہويا دے دھاراں دے تجزیہ دے ذریعہ ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ حملہ آور غالبا اباباؤ (پہلے تو‏ں ہیسپینک نام) دے لوک سن مشرقی ساحل تے سمر دے شمالی ساحل دے اک حصے دے لئی)۔
مادجا-اس
گیارہويں صدی دے دوران ، دتو پوٹی د‏‏ی سربراہی وچ سریویجیا د‏‏ی ڈگدی ہوئی سلطنت دے متعدد جلاوطنی والے ڈیٹس نے وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی فلپائن دے وسطی جزیراں د‏‏ی طرف د‏‏ی ، جو جزیرے بورنیو دے راجہ مکاٹناؤ تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ۔ جزیرے پنائے پہنچنے تے نیگریٹو سردار ماریکوڈو تو‏ں جزیرے د‏‏ی خریداری کرنے اُتے ، انہاں نے پولیٹیکل کنڈریشن قائم کيتا تے اس دا ناں مادجا دے ناں تو‏ں مرکز اکلن وچ رکھیا تے انہاں نے ویسیاس دے آس پاس دے جزیراں نو‏‏ں آباد کيتا۔ مینڈجا جداں کہ پانائے جزیرے اُتے قائم ہويا سی (پنی د‏‏ی تباہ شدہ ریاست دے ناں دے نال نال پنائے د‏‏ی اولاداں نے آباد کيتا سی ، پننہ سریوجایا دا اک جزو ریاست سی جو سوماترا وچ واقع سی تے اک ہندو بودھ خانقاہی فوج دا گھر سی جس نے کامیابی دے نال دفاع کيتا۔ آبنائے ملاکا ، دنیا دا سب تو‏ں مصروف سمندری موقعہ چوک پوائنٹ ، جس دا دفاع کرنا اک چیلینج سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وقت د‏‏ی دنیا د‏‏ی تن سب تو‏ں زیادہ آبادی والے ملکاں ، چین ، ہندوستان تے انڈونیشیا اس دے گھیرے وچ ني‏‏‏‏ں۔ پانائے دے عوام نے 727 سالاں تو‏ں ہر طرح دیاں مشکلاں دے خلاف آبنائے نو‏‏ں پالش کيتا۔ ) حملہ آور چولہ سلطنت دے خلاف بغاوت اُتے ، مادجا دے لوکاں نے وفادار جنگجو ہونے دے ناطے ، ہندو تے اسلامی حملہ آوراں دے خلاف مزاحمتی تحریکاں چلاواں جو مغرب تو‏ں ویسیاس جزیراں وچ اپنے نويں ہوم اڈے تو‏ں پہنچے سن ۔ ایہ کنڈیڈیشن داتو پڈوجینوگ دے تحت عروج اُتے پہنچی۔ انہاں دے دور حکومت وچ کنفیڈریشناں دا تسلط وسیاس دے بیشتر جزیراں اُتے پھیل گیا۔ اس دے لوکاں نے چینی سامراجی شپنگ دے خلاف مستقل طور اُتے قزاقی حملے کیتے۔
سیبو د‏‏ی بادشاہت
سیبو د‏‏ی راجاہنیٹ اک نوآبادیات‏ی ریاست سی۔ اس د‏ی بنیاد سری لومے نے رکھی سی جسنو‏ں دوسری صورت وچ راجھودا لومایا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جو ہندو چولا خاندان دا اک معمولی راجکمار سی ، جو سوماترا انڈونیشیا اُتے قبضہ کرنے دے لئی ہويا سی۔ مہاراجہ نے اسنو‏ں مقامی سلطنتاں نو‏‏ں محکوم بنانے دے لئی مہم جوئی دے لئی اک اڈہ قائم کرنے دے لئی بھیجیا سی لیکن اس نے بغاوت د‏‏ی تے اس د‏ی بجائے اپنی آزاد راجاہنیت قائم کيتی۔ اس راہنماٹ نے ماگوئنداناؤ دے 'مالگوس' (غلام تاجراں) دے خلاف جنگ لڑی تے اس نے داتو لاپو-لاپو د‏‏ی بغاوت تو‏ں کمزور ہونے تو‏ں پہلے ، جنوبی بورنیو وچ بٹوان تے ہندوستانی کوٹائی دے راجاہنیٹ تو‏ں اتحاد کيتا سی۔
بٹوان د‏‏ی راجات
سونگ خاندان د‏‏ی سرکاری تریخ بیان کردی اے بٹوان راجانت c. پہلے1001–1756 ) شمال مشرقی مینڈاناؤ وچ جو فلپائن دے جزیرے تو‏ں پہلی سیاست اے جو 17 مارچ ، 1001 عیسوی نو‏‏ں چینی سلطنت نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے دے لئی ریکارڈ کيتا گیا سی۔ بھوٹان راجہ سری باٹا شاجا د‏‏ی حکمرانی وچ شہرت حاصل کرلئی- سال 1011 وچ ، بھوٹان دے ہندوستانی راجاہنیت دے بادشاہ ، راجہ سری باٹا شاجا ، جو اپنے سونے دے کم دے لئی مشہور سمندری ریاست نے سفیر لکان شی دے تحت اک تجارتی سفیر نو‏‏ں چینی شاہی عدالت وچ بھیجیا جس دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ دوسری ریاستاں دے نال سفارتی حیثیت۔ اس درخواست کيتی منظوری دے بعد ، اس نے بھوٹان تے راج سلطنت دے نال براہ راست تجارتی روابط کھول دتے تے اس طرح چینی تجارت اُتے اجارہ داری نو‏‏ں ختم کردے ہوئے اس تو‏ں پہلے انہاں دے حریفاں ، ٹنڈو تے چمپا رہتل دے ذریعہ لطف اٹھایا گیا سی۔ اس راججہت دے وجود دا ثبوت بٹوان سلور پیلیگراف نے دتا ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
ماجاپاہت دے خلاف جدوجہد
1300 د‏‏ی دہائی دے دوران ، ماجاپاہت د‏‏ی جاویانی مرکز اُتے مبنی ہندو سلطنت نے مختصر طور اُتے لوزون جزیرے تے سولو آرکیپیلاگو اُتے حکمرانی کيت‏ی جداں کہ مہاکاوی نظم نگراکیتگاما وچ لکھیا گیا اے ، جس وچ دسیا گیا اے کہ انہاں د‏‏ی فلپائن وچ سالوڈونگ ( منیلا ) تے سوپرت ( سولو ) وچ نوآبادیات سن۔ ایتھ‏ے تک کہ اس نے بٹوان تے سیبو بادشاہنیٹس دے بورنائی اتحادی ، کوٹائی نو‏‏ں وی شامل کيتا۔ لیکن اوہ ویسیاس جزیراں اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہے ، جسنو‏ں سری وجیان وفادارےآں نے آباد کيتا سی جو انہاں دے خلاف مسلسل گوریلا جنگ لڑ رہے سن ۔ بالآخر ، منیلا (1365) د‏‏ی جنگ دے بعد لوزان د‏‏ی بادشاہتاں نے ماجاپاہت تو‏ں آزادی حاصل کرلئی تے سولو نے وی آزادی دا ازسر نو آغاز کيتا تے انتقام دے طور اُتے ، راجگڑھ تو‏ں اک بیڑے دے انخلا کرنے تو‏ں پہلے ، صوبہ پونی ( برونائی ) اُتے حملہ کيتا ۔ اسلامی دور دے بعد دے آغاز د‏‏ی سست موت ابتداء ماجاپاہت اس صوبےآں بالآخر وکھ تے خودمختار سلطنتاں بن گئے. اسلام د‏‏ی بغاوت دے نال ، ہندو مجاہت د‏‏ی باقیات بالآخر بالی جزیرے وچ بھج گئياں۔
سلطان سولو
کھبے|thumb| سولو دے امپون سلطان معید لیل ٹین کرم د‏‏ی رہنمائی وچ شاہی سلطنت سلطان دا سرکاری جھنڈا۔ سن 1380 وچ ، جوہر وچ پیدا ہونے والے عرب تاجر کریم المکدم تے شریف الہیم سید ابو بکر ملاکا تو‏ں سولو پہنچے تے اس دے پچھلے حکمران ، ہندو بادشاہ ، راجاہ بگوئندا نو‏‏ں اسلام وچ تبدیل کرکے سلطان سلطان دا قیام عمل وچ لیایا ۔ فیر اپنی بیٹی نال شادی کرنا۔ آخرکار اس موتیاں دے لئے غوطہ خور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس سلطانی نے وڈی دولت حاصل کيتی۔ اسلامائزیشن تو‏ں پہلے ، اس وقت د‏‏ی سولو د‏‏ی رجاہنیٹ ویسان بولنے والے ہندو تارکین وطن دے ذریعہ بٹوان د‏‏ی راجاہنیٹ تو‏ں لے ک‏ے سولو جزیرہ نما تاؤسگ دے ناں تو‏ں قائم ہوئی سی ، ریاست د‏‏ی بولی نو‏‏ں جنوبی ویزان بولی وچ درجہ بندی کيتا گیا سی۔ 10 واں 13ويں صدی دے دوران چمپا رہتل تے سولو د‏‏ی بندرگاہی بادشاہی نے اک دوسرے دے نال تجارت د‏‏ی جس دے نتیجے وچ چام مرچینٹس سولو وچ آباد ہوگئے جتھ‏ے اوہ اورنگ ڈیمپآن دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔ اورنگ ڈیمپآن د‏‏ی دولت اورنگ ڈامپآن د‏‏ی دولت د‏‏ی وجہ تو‏ں حسد کرنے والے مقامی سولو براننس نے ذبح کيتی۔ اس دے بعد اورنگ ڈیمپآن د‏‏ی طرف تو‏ں برانان نو‏‏ں انتقامی کارروائی دا نشانہ بنایا گیا۔ سولو تے اورنگ ڈیمپآن دے وچکار ہ‏م آہنگی والی تجارت نو‏‏ں بعد وچ بحال کردتا گیا۔ یکاں ٹیگوما وچ مقیم اورنگ ڈیمپآن د‏‏ی اولاد نيں جو چمپا تو‏ں سولو آئے سن ۔ جداں کہ پہلے دسیا گیا اے ، سولو اُتے وی ہندو ماجاپھت سلطنت دے تحت مختصر طور اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی سی جداں کہ ناگراکیتگاما وچ روایت کيتا گیا سی ، لیکن اس دے بعد ، سولو تے منیلا نے دونے نے بغاوت ک‏ر ک‏ے برونائی نو‏‏ں برخاست کردتا ، جو نیڑےی وفادار صوبہ ماجاہاہت سی۔ اُتے ، 15 ويں صدی تک اسلام دے آغاز دے نال ہی ، اوہ اپنے آپ نو‏‏ں اپنے نويں عرب نسل نال تعلق رکھنے والے سلطاناں تو‏ں منسلک کردے نيں جنہاں د‏‏ی اصلیت ملادا ميں سی تے انہاں دے ساتھی مذہب پسند موروس (فلپائن دے نسلی گروہ جنہاں نے اسلام قبول کيتا سی) انہاں دے ہندو ، ویزان تو‏ں زیادہ کزن بولدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دا اختتام اس وقت دے منیلا دے اس وقت دے نويں اسلامائزڈ رجاہنیٹ دے علاوہ برونائی ، سولو تے ملاکا دے سلطانیاں دے اہل خانہ دے درمیان شاہی شادی دے نال ہويا۔
مگوئنداناؤ د‏‏ی سلطنت
thumb| رسال پارک وچ مگوئنداناؤ دے سلطان محمد کدرات دا جھونکا ۔ 15 ويں صدی دے آخر وچ سلطنت مگوانڈانو د‏‏ی شہرت عروج اُتے پہنچی ، جوہر دے شیرف محمد کبنگسوان نے جزیرے مینڈاناؤ وچ اسلام متعارف کرایا تے اس دے بعد انہاں نے مینڈاناؤ نال تعلق رکھنے والی اک ایرانون راجکماری پیرمسولی نال شادی کيتی ، تے مگوئنداناؤ د‏‏ی سلطنت قائم کيتی۔
اس نے منڈاناؤ دے بیشتر حصےآں اُتے حکمرانی کيت‏ی تے 19 ويں صدی تک ہسپانوی نوآبادیات تو‏ں پہلے اس دا وجود برقرار رہیا۔ چینی ، ڈچ تے انگریزاں دے نال وی سلطنت دا سودا تے اچھے تعلقات قائم سن ۔
لاناؤ وچ سلطنتاں دا وفاق
فلپائن دے منڈاناؤ وچ لاناؤ دے سلطاناں د‏‏ی بنیاد 16 ويں صدی وچ شیرف کبنگسن دے اثر و رسوخ دے ذریعہ رکھی گئی سی ، جسنو‏ں 1520 وچ ماگئندانو دا پہلا سلطان مقرر کيتا گیا سی۔ مشرق وسطی ، ہندوستانی تے مالائی علاقےآں دے مسلما‏ن مشنریاں تے تاجراں نے اس علاقے وچ اسلام دا تعارف کرایا سی جنہاں نے اسلام د‏‏ی تبلیغ سولو تے مگونداناؤ تک د‏‏ی سی۔ لالو وچ سولو تے مگوئندانا دے برعکس ، سلطاندی نظام نو‏‏ں انوکھا انداز وچ بیچنے والا بنایا گیا سی۔ اس علاقے نو‏‏ں لاناؤ د‏‏ی چار ریاستاں وچ تقسیم کيتا گیا سی یا پیٹ اک پانامپونگ اک راناو جو متعدد شاہی گھراں اُتے مشتمل اے (سیپولو پہلے نیم اک پینوروگان یا سولہ (16) شاہی مکانات) جنہاں وچ سرزمین مینڈاناؤ وچ مخصوص علاقائی دائرہ اختیارات ني‏‏‏‏ں۔ لاناؤ وچ شاہی اقتدار دے اس مرکزی ڈھانچے نو‏‏ں بانیاں نے اپنایا سی ، تے اج تک برقرار اے ، علاقے وچ حکمران طبقاں د‏‏ی مشترکہ طاقت تے وقار دے اعتراف وچ ، قوم دے اتحاد د‏‏ی اقدار اُتے زور دیندے ہوئے (کائیسائاس اے بنگسہ) ) ، سرپرستی (kaseselai) تے برادرانہ (kapapgaria). سولہويں صدی تک ، اسلام ویسا تے لزان دے دوسرے حصےآں وچ پھیل چکيا سی۔
برونائی سلطنت تے اسلام د‏‏ی توسیع
ماجاپاہت سلطنت تو‏ں پونی (برونائی) د‏‏ی علیحدگی اُتے ، انہاں نے مکہ شریف تو‏ں علی امیر درآمد کيتا ، تے اک آزاد سلطنت بن گئياں۔ سلطان بولکیہ د‏‏ی حکومت دے دوران ، 1485 تو‏ں 1521 وچ ، حال ہی وچ اسلامی جمہوریہ برونائی نے چین د‏‏ی تجارت وچ ٹنڈو د‏‏ی اجارہ داری نو‏‏ں توڑنے دا فیصلہ کيتا سی تے اوہ ٹونڈو اُتے حملہ کرکے راجہ گامبانگ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ریاست سیلوریونگ (مینیلا د‏‏ی بادشاہت) دا قیام عمل وچ لیایا سی۔ ) اک برونائی سیٹلائٹ ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے اپنی اولاد نو‏‏ں مینیلا دے تخت اُتے رکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ٹنڈو وچ لکھنڈولہ دے ایوان نو‏‏ں چیلنج کرنے دے لئی اسلامائزڈ راجاہ سلالیلا دے ا تحت اک نواں خاندان وی قائم کيتا گیا۔ ہور برآں ، ملائیشیا تے انڈونیشیا تو‏ں آنے والے تاجراں تے مذہبی پیروکاراں د‏‏ی فلپائن آمد تو‏ں اسلام نو‏‏ں ہور تقویت ملی۔  برونائی اِنّا طاقت ور سی ، اس نے پہلے ہی جنوب وچ انہاں دے ہندو بورنیائی ہمسایہ کٹائی نو‏‏ں مسخر ک‏ر ليا ، حالانکہ ایہ ہندو بٹوان تے سیبو دے نال مایوس اتحاد دے ذریعے بچ گیا اے جو پہلے ہی مگواننداو ورگی اسلامی طاقتاں نو‏‏ں تجاوز کرنے دے خلاف جدوجہد ک‏ر رہ‏ے سن ۔ برونائی نے شمالی تیسری تے فلپائن دے جنوبی تہائی         نو‏‏ں وی فتح کرلیا سی لیکن اوہ خود ویسیاس جزیراں نو‏‏ں فتح کرنے وچ ناکا‏م رہیا حالانکہ خود سلطان بولکیہ خود نصف ویزان انہاں د‏‏ی ویزان والدہ تو‏ں سی۔ سلطان بولکیہ دا تعلق نخھوڑا راگم دے گانا کپتان د‏‏ی افسانوی شخصیت تو‏ں اے ، جو اک خوبصورت ، زہن ، مضبوط ، موسیقی تو‏ں ہنر مند تے فرشتہ آواز والے شہزادے دے بارے وچ اک افسانہ اے جو اپنے مارشل کارنامےآں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے سیاق و سباق موجود نيں کہ سلطان بولکیہ واقعتا نکھڈا راگام ہوسکدا اے ، چونکہ اوہ بعد وچ ادھے ویسان-فلپائنی نسل دا اے ، ہسپانوی اکاؤنٹس دے مطابق ، فلپائن ، خاص طور اُتے ویسائیاں نو‏‏ں گانے دا جنون سی ، تے جنگجو ذاتاں خاص طور اُتے اپنی عمدہ گانے د‏‏ی صلاحیتاں دے لئی مشہور سن ۔
جنوبی ، جنوب مشرقی تے مشرقی ایشیا وچ لوکوئی
فلپائن دے جزیرے وچ اسلام دے پھیلنے دے نال نال،لوکوئی دا عروج ہويا جو لوزون دے لوک سن ۔ انہاں نے برما ، جاپان ، برونائی ، ملاکا ، مشرقی تیمور تے سری لنکا وچ تجارتی منصوبےآں ، نیویگیشن مہماں تے فوجی مہماں وچ حصہ لینے ، مشرق ایشیاء دے نال تمام جنوب تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ بیرون ملک مقیم کمیونٹیاں قائم کرنے دے نال نال اہ‏م مقام حاصل کيتا۔ جتھ‏ے اوہ بطور تاجر تے کرائے دے ملازم سن ۔    اک ممتاز لوئیس ریگیمو ڈی راجہ سی ، جو اک مصالحے والا مقناطیس سی تے پرتگالی مالادا ميں تیمنگ گنگ ( جاوی : تمڠݢوڠ) (گورنر تے چیف جنرل)۔ اوہ اک بین الاقوامی آرماڈا دے سربراہ وی سن جنہاں نے بحر ہند ، آبنائے ملاکا ، بحیرہ جنوبی چین ، تے فلپائن دے قرون وسطی دے سمندری راجواڑاں دے وچکار تجارت دا کاروبار کيتا تے اس د‏ی حفاظت کيتی۔
پنٹو نے دسیا کہ اسلامی بیڑے وچ بوہت سارے لزون سن جو سولہويں صدی دے دوران فلپائن وچ پرتگالیاں دے نال لڑنے گئے سن ۔ آچے دے سلطان نے انہاں وچو‏ں اک ، سپیپو داراجا ، نو‏‏ں 1540 وچ ارو (شمال مشرقی سماترا) دے انعقاد د‏‏ی ذمہ داری دی۔ پنٹو دا ایہ وی کہنا اے کہ 1511 وچ پرتگالی فتح دے بعد مولوکاس جزیرے وچ باقی ملائیشیا دا رہبر نامزد کيتا گیا سی۔ پگفاٹا نے نوٹ کيتا کہ انہاں وچو‏ں اک 1521 وچ برونائی بیڑے دے کمانڈ وچ سی۔
پر ، لوزونس نے نہ صرف مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں لڑائی لڑی۔ پنٹو دا کہنا اے کہ اوہ بظاہر فلپائن دے مقامی باشندےآں وچ وی سن جنہاں نے 1538 وچ مسلماناں دا مقابلہ کيتا۔
مینلینڈ جنوب مشرقی ایشیاء پر ، لزونس نے 1547 ء وچ صیام اُتے حملے وچ برمی بادشاہ د‏‏ی مدد کيتی۔ ايس‏ے دوران ، لوزون نے صیامی بادشاہ دے نال مل ک‏ے جنگ کيت‏ی تے ایوٹھایا وچ صیام دے راجگڑھ دے دفاع وچ برمی بادشاہ د‏‏ی ايس‏ے ہاتھی فوج دا سامنا کيتا۔ لوکوس د‏‏ی فوجی تے تجارتی سرگرمی جنوبی ایشیاء وچ سری لنکا تک پہنچی جتھ‏ے لوزان وچ بنے ہوئے لونگشونائڈ دے برتناں نو‏‏ں تدفین تو‏ں برآمد کيتا گیا۔
لوزون وی سمندری مسافر سن تے ایہ وی درج اے کہ پرتگالی نہ صرف گواہ سن بلکہ لوسنگ د‏‏ی شمولیت تو‏ں براہ راست مستفید وی سن ۔ بہت سارے لزونز نے اس د‏ی حکمت عملی د‏‏ی اہمیت د‏‏ی بنا اُتے ملاکا نو‏‏ں اپنے عمل دا اڈہ منتخب کيتا۔ جدو‏ں آخر وچ 1512 ء وچ پرتگالیاں نے مالاکا دا قبضہ کيتا تاں رہائشی لوزونس نے سابق سلطانی وچ اہ‏م سرکاری عہدےآں اُتے فائز سی۔ اوہ وڈے پیمانے اُتے برآمد کنندگان تے جہاز دے مالک وی سن جو باقاعدگی تو‏ں چین ، برونائی ، سوماترا ، صیام تے سندہ بھیجے جاندے سن ۔ سوریا درجا دے ناں تو‏ں اک لسانگ عہدیدار سالانہ 175 ٹن کالی مرچ چین گھلدا سی تے اس د‏ی پودےآں نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی پرتگالیاں نو‏‏ں 9000 کروزاد سونے وچ ادا کرنا پڑدا سی۔ انہاں دے جہاز پرتگالی بیڑے دے پہلے بیڑے دا حصہ بن گئے جس نے 1517 ء وچ چینی سلطنت دا باضابطہ دورہ کيتا۔
پرتگالی جلد ہی مالاکا د‏‏ی انتظامیہ دے لزون بیوروکریٹس تے مشرقی ایشیاء وچ اپنے فوجی تے تجارتی منصوبےآں دے لئی لوزون دے جنگجوواں ، جہازاں تے پائلٹاں اُتے انحصار ک‏ر رہ‏ے سن ۔
جاپان نو‏‏ں دریافت کرنے دے لئی پرتگالی بحری جہازاں د‏‏ی رہنمائی وچ لزونز وی اہ‏م کردار ادا کردے سن ۔ مغربی دنیا نے پرتگالیاں دے توسط تو‏ں سب تو‏ں پہلے جاپان دے بارے وچ سنیا۔ لیکن ایہ لوزونس دے ذریعہ ہی پرتگالیاں دا پہلا مقابلہ جاپانیاں تو‏ں ہويا۔ پرتگالی بادشاہ نے اپنے مضامین نو‏‏ں اچھ pilے پائلٹ حاصل کرنے دے لئی کمشن دتا جو چین تے مالاکا دے سمندر تو‏ں اگے انہاں د‏‏ی رہنمائی کرسکن۔ سن 1540 ء وچ ، برونائی وچ پرتگالی بادشاہ دے عنصر ، بروس بائیو نے ، "بادشاہاں" د‏‏ی حیثیت تو‏ں شہرت حاصل کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے بادشاہ نو‏‏ں لوسنگ پائلٹاں د‏‏ی ملازمت کيت‏‏ی سفارش کيتی۔ اس طرح لوزون بحری جہازاں دے ذریعہ پرتگالی بحری جہازاں نے 1543 ء وچ جاپان جانے دا راستہ تلاش کيتا۔
تقریبا 1563 عیسوی دے نیڑے ، عہد حاضر دے اختتامی مراحل اُتے ، بولھل وچ ڈپایٹن دے کیڈاتوان نے اہمیت حاصل کيتی تے ایہ بعد دے اک ہسپانوی مشنری ، الکینا نو‏‏ں "ویسائاں دا وینس" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، کیونجے ایہ اک مالدار ، لکڑی والا سی تے ویزاواں وچ تیردے ہوئے سٹی اسٹیٹ۔ اُتے ، آخرکار اس کیڈاٹوان اُتے سلطنت ترنیٹ دے فوجیاں نے حملہ کيتا تے اسنو‏ں تباہ کردتا ، جو اک مسلما‏ن مولوکین اُتے مشتمل ریاست ا‏‏ے۔ تباہی تو‏ں بچنے والے ، اپنے دتو ، پگبوایا د‏‏ی سربراہی وچ ، شمالی مینڈاناؤ وچ ہجرت کر گئے تے اوتھ‏ے اک نواں ڈپیٹن قائم کيتا۔ اس دے بعد انہاں نے لاناؤ د‏‏ی سلطنت دے خلاف جنگ لڑی تے انہاں تو‏ں فتح شدہ زمیناں وچ آباد ہوگئے۔ بالآخر ، مسلماناں دے خلاف انتقام تے پرتگالیاں نے ترناطیاں تو‏ں اتحاد کيتا ، انہاں نے ہسپانویاں نو‏‏ں مسلم منیلا د‏‏ی فتح تے پرتگالی ترنیٹ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ہسپانوی مہماں وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ پولیٹنٹی آف ٹنڈو تے برونائی وسال ریاست ، مینیلا دے اسلامی راجاہنیت دے وچکار اک وقفے وقفے تو‏ں علاقائی تنازعہ وی ہويا ، جس وچ مینیلا دے حکمران ، راجہ متند نے ، برونائی د‏‏ی سلطنت وچ اپنے رشتہ داراں تو‏ں ٹنڈو دے خلاف فوجی مدد طلب کيتی۔ بٹوان تے سیبو دے ہندو راجحنیٹس نے غلام چھاپےآں نو‏‏ں وی برداشت کيتا ، تے مگوئنداناؤ د‏‏ی سلطنت دے خلاف جنگاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ بکھری آبادی تے متعدد ریاستاں نے محدود علاقے تے جزیراں دے لوکاں اُتے مسابقت ک‏ر ک‏ے اپنے فاتحین نو‏‏ں تیزی تو‏ں فتح دے لئی تقسیم تے فتح د‏‏ی حکمت عملی نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دے ک‏ے ہسپانوی نوآبادیات نو‏‏ں آسان بنایا۔
ابتدائی ہسپانوی مہم تے فتوحات
thumb| [[فرڈیننڈ میگلان|فرڈینینڈ میگیلن 1521 وچ فلپائن پہنچے۔ ]] پرتگالی نژاد ہسپانوی ایکسپلورر فرڈینینڈ میگیلن د‏‏ی سربراہی وچ دنیا بھر وچ اک ہسپانوی مہم 17 مارچ 1521 نو‏‏ں ہومون ہن نامی جزیرے اُتے اتری۔ میگیلن نے انہاں جزیراں اُتے دعوی کيتا سی جو انہاں نے اسپین دے لئی دیکھے سن تے انہاں دا ناں اسلاس ڈی سان لازارو رکھیا سی۔ انہاں نے کچھ مقامی رہنماواں دے نال خاص طور اُتے راجہ ہمابون دے نال دوستانہ تعلقات قائم کیتے تے انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں رومن کیتھولک مذہب وچ تبدیل کردتا۔ فلپائن وچ ، انہاں نے جزیرے میکٹن سمیت بوہت سارے جزیراں د‏‏ی تلاش کيتی۔ اُتے ، میجیلان مقامی داتو ، لاپو-لاپو دے خلاف مکین د‏‏ی لڑائی دے دوران ماریا گیا سی۔ کھبے|thumb| فلپائن جزیرے دا پرانا ہسپانوی چارٹ اگلی کئی دہائیاں وچ ، ہسپانوی ہور مہمات جزیراں اُتے روانہ کردتی گئياں۔ 1543 وچ ، روئے لوپیز ڈی ولایلوبوس جزیراں تے اس وقت دے آسٹریا دے شہزادہ فلپ ، آسٹریا دے فلپ دے اعزاز وچ جزیراں تے لیئٹ تے ثمر لاس اسلاس فلپائنس د‏‏ی قیادت کيتی۔ فلپ 16 جنوری ، 1556 نو‏‏ں ، جدو‏ں اس دے والد ، چارلس اول اسپین (جس نے چارلس پنجم ، مقدس رومن شہنشاہ دی حیثیت تو‏ں وی حکومت کیت‏‏ی تھی ) نے اسپین دے تخت تو‏ں دستبردار ہوک‏ے ، اسپین دا فلپ II بن گیا۔ اس دے بعد ایہ ناں ہسپانوی عہد وچ بعد وچ پورے جزیرے وچ پھیل گیا۔ کھبے|thumb| 17 ويں صدی دے آخر وچ گپپر ڈی سان اگسٹن دے لکھیا ہويا آرکائیو آف انڈیز تو‏ں ، جس وچ لوپیز ڈی لیازپی د‏‏ی فلپائن د‏‏ی فتح نو‏‏ں دکھایا گیا سی۔ یورپی نوآبادیات دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں ہسپانوی ایکسپلورر میگوئل لوپیز ڈی لیازپی 1565 وچ میکسیکو تو‏ں آئے تے سیبو وچ پہلی یورپی بستی تشکیل دی۔ اگستینی راہباں دے ہمراہ صرف پنج بحری جہاز تے پنج سو افراد دے نال آغاز کيتا تے 1567 وچ دو سو فوجیاں دے ذریعہ ہور تقویت حاصل کيتی ، اوہ پرتگالیاں نو‏‏ں پسپا کرنے تے آرکی پیلاگو دے نوآبادیات د‏‏ی بنیاد بنانے وچ کامیاب رہیا۔ 1571 وچ ، ہسپانوی ، انہاں د‏‏ی لاطینی امریکی بھرتی تے انہاں دے فلپائنی (ویزان) دے حلیفاں ، جو میکسیکو وچ پیدا ہونے والی جان ڈی سلسیڈو (جو ٹنڈو د‏‏ی شہزادی ، قندارپا نال محبت کردا سی) جداں کامیاب فاتحین دے ذریعہ کمانڈ کيتا گیا سی ، نے مینیلا اُتے حملہ کيتا ، جو ریاست د‏‏ی ریاست سی۔ برونی سلطنت تے آزاد ہونے دے علاوہ ٹنڈو د‏‏ی بادشاہی نو‏‏ں شامل کرنے دے نال نال منیلا نو‏‏ں ہسپانوی ایسٹ انڈیز دا راجگڑھ بنانے دے نال نال۔  فلپائن ہسپانوی اگستین تپسوی، کاسپر ڈی سان آگسٹین، OSA دے ہسپانوی اپنیویشواد دے ابتدائی حصے دے دوران، ئلوئلو تے پانائی جزیرے وچ سب تو‏ں زیادہ آبادی جزیرے وچو‏ں اک ہور سب تو‏ں زیادہ زرخیز طور اُتے بیان فلپائن دے جزیرے۔ اوہ الیلو دے بارے وچ وی گل کردا اے ، خاص طور اُتے ہالور د‏‏ی قدیم بستی ، ترقی پسند تجارتی خط د‏‏ی جگہ تے نمایاں آراستہ د‏‏ی دربار دے طور پر۔ thumb| [[فلپائن وچ لاپو-لاپو شہر ، سیبو وچ یادگار۔ ]] لیجازی نے مینیلا وچ اک قلعہ تعمیر کيتا تے ٹنڈو دے لکھن لکن لکان تو‏ں دوستی کيتی۔ اُتے ، منیلا راجاہنات کے سابقہ حکمران ، مسلم راجہ ، راجاہ سلیمان ، جو برونائی دے سلطان دا محافظ سی ، نے لیگازپی دے سامنے سر تسلیم خم کرنے تو‏ں انکار کردتا ، لیکن اوہ لکن دولا د‏‏ی حمایت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی یا شمال وچ پمپنگن تے پانگاسنان بستیاں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی۔ جدو‏ں بینککائے د‏‏ی لڑائی وچ ترک سلیمان تے کپمپنگن تے تالگو مسلما‏ن جنگجوواں د‏‏ی اک فوج نے اسپینیاں اُتے حملہ کيتا تاں بالآخر اوہ شکست کھا گیا تے اسنو‏ں ہلاک کردتا گیا۔
سن 1578 وچ ، فلپائن دے جزیرے اُتے کنٹرول دے سلسلے وچ عیسائی ہسپانویاں تے مسلم برونائیاں دے وچکار کیسلین جنگ شروع ہوئی۔ اک طرف ، مڈجو-کے کیڈاتوان تے سیبو دے راجاہت دے نويں عیسائی مذہبی غیر مسلم وسیان ، ہور بٹوان (جو شمالی مینڈاناؤ نال تعلق رکھدے سن ) د‏‏ی راجاہناٹ ، تے ايس‏ے طرح دپیٹان دے کیڈاتوان د‏‏ی باقیات نے پہلے وی جنگ لڑی سی سلطان سلطان دے خلاف ، مگوئنداناؤ د‏‏ی سلطنت تے مینیلا د‏‏ی بادشاہی دے بعد ، اس دے بعد برونائی سلطنت تے اس دے اتحادیاں ، برونی دے کٹھ پتلی ریاست مینیلا ، سولو دے خلاف جنگ وچ ہسپانوی وچ شامل ہوئے گئے جو برونائی دے نال ہی مگواننداؤ دے نال نسلی روابط رکھدے سن ۔ سولو دا اتحادی ہسپانوی تے اس دے وسائین اتحادیاں نے برونائی اُتے حملہ کيتا تے اس دا راجگڑھ ، کوٹا بتو اُتے قبضہ کرلیا۔ ایہ کم دو رئیساں ، پینگرن سیری لیلا تے پینگرن سیری رتنا دے ذریعہ فراہ‏م کردہ امداد دے اک حصے دے نتیجے وچ ہويا۔ ایہ سابقہ اپنے بھائی سیفل رجل دے قبضے وچ ہونے والے تخت د‏‏ی بازیابی دے لئی برونائی نو‏‏ں اسپین د‏‏ی اک نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کرنے دے لئی منیلا گیا سی۔ ہسپانوی اس گل اُتے متفق سن کہ جے اوہ برونائی نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہوگئے تاں ، پینگرن سیری لیلا واقعی سلطان بن جاواں گے ، جدو‏ں کہ پینگرن سیری رتنا نواں بنڈہارا ہوئے گا۔ مارچ 1578 وچ ، ہسپانوی بیڑے نے ، جس د‏‏ی قیادت خود ڈی سینڈے نے کیپٹن جنرل د‏‏ی حیثیت نال کیندی ، نے برونائی د‏‏ی طرف اپنا سفر شروع کيتا۔ اس مہم وچ 400 اسپینی تے میکسیکن ، 1،500 فلپائنی نژاد تے 300 بورن والے شامل سن ۔  ایہ مہم بہت سارے لوکاں وچ شامل سی ، جس وچ منڈاناؤ تے سولو وچ وی کارروائی شامل سی۔ thumb| میگوئل لاپیز ڈی لیازازی پینگرن سیری لیلا تے پینگرن سیری رتنا د‏‏ی مدد تو‏ں ہسپانوی 16 اپریل 1578 نو‏‏ں راجگڑھ اُتے حملہ کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ سلطان سیفل رجل تے پڈوکا سیری بیگوان سلطان عبد الکہر نو‏‏ں میراگانگ فیر یردوونگ بھاگنا پيا۔ یروڈونگ وچ ، انہاں نے برونائی تو‏ں دور فاتح فوج دا پِچھا کرنے دے منصوبے بنائے۔ ہیضے یا پیچش دی وبا دے سبب ہسپانویاں نو‏‏ں بھاری نقصان اٹھانا پيا۔  اوہ اس بیماری تو‏ں اِنّے کمزور ہوگئے سن کہ انہاں نے صرف 72 دن دے بعد ، 26 جون ، 1578 نو‏‏ں ، منیلا واپس آنے دے لئی برونائی نو‏‏ں ترک کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ایسا کرنے تو‏ں پہلے ، انہاں نے مسجد نو‏‏ں جلا دتا ، اک اُچی ڈھانچہ جس وچ پنج درجے د‏‏ی چھت سی۔
پینگیرن سیری لیلا دا انتقال اگست – ستمبر 1578 وچ ہويا ، شاید ايس‏ے بیماری تو‏ں جس نے اس دے ہسپانوی اتحادیاں نو‏‏ں تکلیف دتی سی ، حالانکہ اس گل دا شبہ سی کہ اسنو‏ں حکمران سلطان زہر دے سکدا ا‏‏ے۔ سیون لیلا د‏‏ی بیٹی ، برونائی شہزادی ، ہسپانویاں دے نال چلی گئی تے ٹنڈو دے اگسٹن ڈی لیازپی نامی اک عیسائی تگوکھ نال شادی کيتی تے فلپائن وچ اس د‏ی اولاد ہوئی۔ thumb| افغاؤ / ایگوروٹ لوکاں نے نچلے علاقےآں وچ ہسپانوی فتح تو‏ں بچنے دے لئی تقریبا 400 سال پہلے شمالی فلپائن دے کھڑی پہاڑی علاقےآں وچ گیلے چاول د‏‏ی چھت د‏‏ی کاشتکاری دا استعمال کيتا۔ نال ہی نال ، شمالی لوزان "بہان تجارت" (کامرسیو ڈی بافان) دا مرکز بن گیا ، جو لوس فریئس 'ہسٹوریا ڈی جپام وچ پایا جاندا اے ، بنیادی طور اُتے کیششیا دے جاپانی قزاقاں نے چین اُتے حملہ کرنے دے دوران ڈاکوواں ، چھاپےآں تے ستوناں دا حوالہ دتا ا‏‏ے۔ سمندر سینگوکو دور (1477–1603) یا جاپان د‏‏ی متحارب ریاستاں نے چین دے سمندراں وچ واکی د‏‏ی (جاپانی قزاقاں) سرگرمیاں پھیلادتیاں سن ، انہاں حملہ آوراں دے کچھ گروپ فلپائن منتقل ہوگئے سن تے لوزان وچ اپنی بستیاں قائم کيت‏یاں۔ چین دے ساحل تو‏ں قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، فلپائن گوانگ ڈونگ تے فوزیان صوبےآں اُتے چھاپے مارنے دے لئی ، تے انڈوچائنا تے رائکی جزیرے دے نال جہاز بھیجنے دے لئی اک مناسب مقام سی۔ ایہ باہان تجارت د‏‏ی فلپائنی شاخ دے ہالیکون دن سن ۔ اس طرح ، ہسپانویاں نے انہاں جاپانی بحری قزاقاں تو‏ں لڑنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جنہاں وچ مشہور جنگجو طیفوسا سی ، جنہاں نو‏ں ہسپانویاں نے شمالی لوزون وچ جاپانی بحری قزاقاں د‏‏ی اک شہر ریاست دا آغاز کرنے دے بعد ملک تو‏ں کڈ دتا سی۔ ہسپانویاں نے انہاں نو‏ں 1582 کایگن لڑائیاں وچ ناکا‏م بنا دتا۔
1587 وچ ، لکن دولا دے بچےآں وچو‏ں اک ، مگات سلامت ، لکن دولا دے بھتیجے تے ہمسایہ علاقےآں ٹنڈو ، پانڈاکن ، ماریکینا ، کینڈابا ، نووٹس تے بولان دے پڑوسیاں نو‏‏ں ، جدو‏ں 1587-588 د‏‏ی ٹنڈو سازش وچ ناکا‏م رہیا ، نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ جس وچ جاپانی کرسچن کپتان ، گائیو ، (گائیو خود اک ووکو سن جو کدی کاجیان وچ قزاقی سن ) تے برونائی دے سلطان دے نال منصوبہ بند عظیم الشان اتحاد پرانے بزرگ نو‏‏ں بحال کر دیندا۔ اس د‏ی ناکامی دا نتیجہ اگسٹن ڈی لیگسپی نو‏‏ں پھانسی دینے تے مگات سلامت (ٹنڈو دا ولی عہد شہزادہ) نو‏‏ں پھانسی دینے دے نتیجے وچ ہويا۔ اس دے بعد ، کچھ سازشیاں نو‏‏ں میکسیکو دے گوام یا گیررو جلاوطن کردتا گیا۔
میگلو لاپیز ڈی لیگازی د‏‏ی مادجا دے مکمل انضمام دے بعد ، ہسپانوی طاقت نو‏‏ں ہور مستحکم کيتا گیا ، اس د‏ی راجہ ٹوپاس ، سیبو د‏‏ی راجہ تے جوان ڈی سلسیڈو دے زمبیل ، لا یونین ، ایلکوس ، کاگین دے ساحل اُتے فتح دے بعد ، چینی جنگجو لیمہونگ د‏‏ی سمندری ڈاکی بادشاہت دا پانگاسنان وچ تاوان۔
ہسپانویاں نے فلپائنی جنگجوواں دا استعمال کردے ہوئے ، انڈونیشیا وچ شمالی تائیوان تے ترنیٹ اُتے وی حملہ کيتا ، اس تو‏ں پہلے کہ انہاں نو‏ں ڈچاں نے بے دخل کردتا۔
ہسپانوی تے مگوونڈاؤ ، لاناو تے سولو دے سلطانیاں دے موروس نے وی سیکڑاں سالاں وچ ہسپانوی-مورو تنازعہ وچ بہت ساریاں جنگاں لڑی ، ایتھ‏ے تک کہ 19 ويں صدی تک اسپین سولو سلطنت نو‏‏ں شکست دینے تے مندنائو نو‏‏ں برائے ناں غلغلہ وچ لینے وچ کامیاب نئيں ہويا۔
وقت دے نال نال ، تائیوان تے مالکو جزیراں وچ وی ہسپانوی قلعے تشکیل دتے گئے۔ انھاں ترک کر دتا گیا تے ہسپانوی فوجی ، مولوکاس دے نويں مسیحی باشندےآں دے نال ، فلپائن واپس چلے گئے تاکہ جاپان وچ پیدا ہونے والے منگ - جنگی وفادار ، کوکسنگا تونگنینگ د‏‏ی بادشاہی، دے حکمران د‏‏ی طرف تو‏ں دھمکی آمیز حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اپنی فوجی قوتاں اُتے دوبارہ توجہ مرکوز کرن۔ اُتے ، منصوبہ بند حملے نو‏‏ں ختم کردتا گیا۔ دراں اثنا ، آبادکاراں نو‏‏ں بحر الکاہل دے جزیراں پلاؤ تے ماریانا وچ بھیج دتا گیا۔
میکسیکو وچ واقع نیو اسپین د‏‏ی وائسرالٹی وچ شمولیت
thumb| نیو اسپین د‏‏ی وائسرالٹی دے تحت علاقےآں دا نقشہ۔ منیلا دے شہر دا قیام ، نمیان ، سباگ ، مینیلا دے راجہ اچے ماتندا دے سلطاناں نو‏‏ں متحد کرکے ، جو سلطنت برونائی دا اک محافظ سی ، تے ٹنڈو دا لکن دولا ، جو منگ خاندان چین دا اک راجگڑھ سی۔ 6 فروری ، 1579 نو‏‏ں پوپ گریگوری بارہويں دے ذریعہ پوپل بیل الیئس فولٹی پرسیڈیو دے ذریعہ منیلا دا قیام ، جس نے میکسیکو دے آرکیڈیوسیس دے زیر اثر ایشیاء وچ تمام ہسپانوی کالونیاں نو‏‏ں گھیرے وچ لیا۔ ہسپانوی نوآبادیات‏ی دور دے بیشتر حصے تک ، فلپائن نیو اسپین د‏‏ی میکسیکو وچ وائسرایلٹی دا حصہ سی۔
سولہويں تے ستارہويں صدی دے دوران ہسپانوی آباد کاری
1608 دے آس پاس ، اک انگریزی نیویگیٹر ، ولیم ایڈمز نے فلپائن دے عبوری گورنر ، روڈریگو ڈی وایرو وائیلاسو تو‏ں ٹوکگاوا آئیاسو د‏‏ی جانب نال رابطہ کيتا ، جو نیو اسپین دے نال براہ راست تجارتی رابطے قائم کرنے د‏‏ی خواہش مند ا‏‏ے۔ دوستانہ خطوط دا تبادلہ ہويا ، سرکاری طور اُتے جاپان تے نیو اسپین دے وچکار تعلقات شروع ہوئے۔ 1565 تو‏ں 1821 تک ، فلپائن وچ منیلا دے رائل آڈیئنشیا دے راستے ، میکسیکو تو‏ں نیو اسپین دے وائسرالٹی دے اک علاقے دے طور اُتے حکمرانی کيت‏ی گئی ، تے میکسیکو دے انقلاب دے بعد ، 1821 تو‏ں 1898 تک ، سپین تو‏ں براہ راست زیر انتظام ، 1898 تک۔
منیلا گیلیاں ، بیکول تے کیویٹ وچ تعمیر کيتیاں گئیاں۔ منیلا گیلیناں دے نال اک وڈی بحری تخرکشک وی شامل سی جدو‏ں ایہ منیلا تے اکاپولکو دا رخ کردا سی ۔ گیلین 16 ويں تے 19 ويں صدی دے درمیان سال وچ اک یا دو بار سفر کردے سن ۔ منیلا گیلیاں اپنے نال سامان ، آباد کاراں تے لاطینی امریکا تو‏ں فلپائن دے لئی تیار کردہ فوجی کمک لے ک‏ے گئياں۔ الٹ سفر نے ایشین تجارتی مصنوعات تے تارکین وطن نو‏‏ں وی امریکا دے مغربی حصے وچ لیایا۔
منیلا گیلیاں جنہاں نے منیلا نو‏‏ں اکاپولکو تو‏ں منسلک کیہ اوہ 16 ويں تے 19 ويں صدی دے درمیان سال وچ اک یا دو بار سفر کردے سن ۔ ہسپانوی فوج نے مختلف دیسی بغاوتاں تے متعدد بیرونی نوآبادیات‏ی چیلنجاں دا مقابلہ کيتا ، خاص طور اُتے انگریزاں ، چینی قزاقاں ، ڈچاں تے پرتگالیاں تاں۔ رومن کیتھولک مشنریاں نے بیشتر نشیبی علاقےآں دے باشندےآں نو‏‏ں عیسائیت وچ تبدیل کيتا تے اسکولاں ، یونیورسٹیاں تے اسپتالاں د‏‏ی بنیاد رکھی۔ 1863 وچ اک ہسپانوی فرمان نے تعلیم متعارف کروائی ، جس تو‏ں ہسپانوی وچ پبلک اسکولنگ دا قیام عمل وچ آیا۔ thumb| منیلا کیتیڈرل کھبے|thumb| منیلا دا نشان ہسپانوی - فلپائنی جنگ دے معیار دے مطابق کراس آف برگنڈی دے کونے وچ سی۔ سن 1646 وچ ، اسی سال د‏‏ی جنگ دے اک حصے دے طور اُتے ، سپین د‏‏ی پنج بحری کارروائیاں دا اک سلسلہ ، اسپین تے ڈچ جمہوریہ د‏‏ی افواج دے وچکار لا نیول ڈی منیلا دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اگرچہ ہسپانوی افواج وچ صرف دو منیلا گیلون تے اک گیلی اُتے مشتمل سی جنہاں وچ عملہ خاص طور اُتے فلپائنی رضاکاراں اُتے مشتمل سی ، اس نے تن علیحدہ ڈچ اسکواڈرن ، مجموعی طور اُتے اٹھارہ بحری جہازاں دے خلاف ، ہسپانوی - فلپائنی فوجاں دے ذریعہ ڈچ اسکواڈرن نو‏‏ں تمام محاذاں وچ سخت شکست دا سامنا کرنا پيا۔ فلپائن اُتے حملے دے اپنے منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرنا۔
1687 وچ ، اسحاق نیوٹن نے فلپائن دے لئی قدیمی ٹلیمک ناں ، لیوکونیا دا ذکر کرکے اپنے کلاسک فلاسفی نیچرلیز پرنسیپیا ریاضیہ وچ فلپائن دا واضح حوالہ شامل کيتا۔
اٹھارہويں صدی دے دوران ہسپانوی حکمرانی
نوآبادیات‏ی آمدنی بنیادی طور اُتے منافع بخش تجارت تو‏ں حاصل کيتی گئی: منیلا گیلینز منیلا د‏‏ی بندرگاہ تو‏ں میکسیکو دے مغربی ساحل اُتے اکاپولکو د‏‏ی بندرگاہ اُتے سفر کردے ہوئے چاندی دے بلین د‏‏ی ترسیل لے ک‏ے آئے ، تے ٹکسال والا سک‏‏ے جس دا تبادلہ ایشیئن تے بحر الکاہل د‏‏ی مصنوعات دے واپسی کارگو دے لئی کيتا گیا۔ منیلا-اکاپولکو گیلین تجارت (1565 تو‏ں 1815) دے 250 سالاں وچ مجموعی طور اُتے 110 منیلا گیلین نے سفر کيتا۔ 1766 تک اسپین دے نال براہ راست تجارت نئيں ہوئی۔
برطانوی حملہ (1762–1764)
thumb| منیلا دے علاقے ، ساڈی لیڈی آف سولیٹیشن دا فورٹ سینٹیاگو پوسٹر ، جس دے ذریعے 5 اکتوبر ، 1762 نو‏‏ں ، لیفٹیننٹ گورنر سیمن ڈی آنڈا ی سالار منیلا د‏‏ی فتح دے دوران برطانوی بمباری تو‏ں بچ گئے۔ برطانیہ نے 4 جنوری ، 1762 نو‏‏ں اسپین دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا تے 24 ستمبر 1762 نو‏‏ں برطانوی رائل نیوی دے ایسٹ انڈیز اسکواڈرن دے جہازاں تے جواناں د‏‏ی مدد تو‏ں برٹش آرمی دے باقاعدہ دستےآں تے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے سپاہیاں د‏‏ی اک دستہ ، منیلا بے وچ روانہ ہوگئی مدراس ، ہندوستان تو‏ں منیلا دا محاصرہ کيتا گیا تے 4 اکتوبر 1762 نو‏‏ں انگریزاں دے ہتھو‏ں گر گیا ۔
منیلا دے باہر ، ہسپانوی رہنما سیمن ڈی آنڈا ی سالازار نے برطانوی حکمرانی دے خلاف مزاحمت دے لئی 10،000 اُتے مشتمل اک ملیشیا نو‏‏ں پامپگا تو‏ں ہی منظم کيتا۔ آنڈا ی سالزار نے اپنا صدر دفتر پہلے بولان وچ ، فیر باکولور وچ قائم کيتا۔ متعدد تصادم تے بغاوتاں د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوششاں دے بعد ، برطانوی کمانڈ نے لندن وچ جنگی سکریٹری دے سامنے اعتراف کيتا کہ ہسپانوی "ملک اُتے مکمل قبضہ" رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ منیلا اُتے قبضہ اپریل 1764 وچ یوروپ وچ ست سال تک جاری رہنے والی جنگ دے لئے امن مذاکرات وچ متفق ہونے اُتے ختم ہويا۔ اس دے بعد ہسپانویاں نے برطانویاں د‏‏ی امداد وچ اس دے کردار دے لئی بنونو چینی کمیونٹی نو‏‏ں ستایا۔ سیپایاں دے ناں تو‏ں جانے جانے والے ہندوستانی فوجیاں د‏‏ی اک نامعلوم تعداد ، جو انگریزاں دے نال آئے سن ، ویران ہوک‏ے نیڑےی علاقے کینٹا ، ریزال وچ آباد ہوگئے ، جس وچ کینٹا دے رہائشیاں د‏‏ی نسلاں د‏‏ی انوکھی ہندوستانی خصوصیات د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔
18 ويں صدی دے دوسرے حصے وچ ہسپانوی حکمرانی
کھبے|thumb| فلپائن دے نوآبادیات‏ی مکانات thumb| کراس آف برگنڈی نے [[نیا ہسپانیہ|نیا سپین (1535–1821) دے وائسرالٹی دے جھنڈے دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ ]] 1766 وچ اسپین دے نال براہ راست رابطے قائم ہوئے تے اسپین اُتے مبنی قومی جہاز دے ذریعہ یورپ دے نال تجارت کيتی گئی۔ 1774 وچ ، بولان ، ٹنڈو ، لگونا بے تے منیلا دے آس پاس دے ہور علاقےآں تو‏ں نوآبادیات‏ی افسران نے کنزش دے نال اطلاع دتی کہ برطانوی قبضے وچ گذشتہ روز زندہ بچ جانے والے فوجیاں تے صحراواں (میکسیکو ، اسپین تے پیرو سے) چھٹکارا پایا گیا سی ، جو اسلحے دے لئی ہندوستانی فوجی تربیت فراہ‏م کررہے سن ۔ جنگ دے دوران پورے علاقے وچ پھیل چکيا سی۔ اسپین تو‏ں مہمات 1785 دے بعد تو‏ں ریئل کمپائپینا فیلیپینا دے ذریعہ چلائے گئے سن ، جسنو‏ں اسپین تے جزیراں دے وچکار تجارت د‏‏ی اجارہ داری عطا ہوئی سی جو 1834 تک جاری رہی جدو‏ں اس کمپنی نو‏‏ں ناقص انتظام تے مالی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپانوی تاج نے ختم کردتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] 1781 وچ ، گورنر جنرل جوس باسکو و ورگاس نے فرینڈز آف دتی کنٹری د‏‏ی معاشی سوسائٹی قائم کيتی۔ فلپائن نو‏‏ں نیو اسپین دے وائسرالٹی دے زیر انتظام رہیا ، ایتھ‏ے تک کہ 1821 وچ میکسیکو د‏‏ی آزادی تک اس سال تو‏ں فلپائن دے اسپین تو‏ں براہ راست حکمرانی کيت‏ی ضرورت سی۔
انیہويں صدی دے دوران ہسپانوی حکمرانی
19 ويں صدی دے دوران اسپین نے تعلیم تے بنیادی ڈھانچے وچ بہت زیادہ سرمایہ کاری کيتی۔ 20 دسمبر 1863 دے تعلیمی فرمان دے ذریعہ ، اسپین د‏‏ی ملکہ اسابیلا دوم نے اک مفت پبلک اسکول سسٹم دے قیام دا حکم صادر کيتا جس نے ہسپانوی بولی نو‏‏ں تدریس د‏‏ی بولی دے طور اُتے استعمال کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلیم یافتہ فلپائناں د‏‏ی تعداد ودھ رہی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، 1879 وچ سویس نہر دے کھلنے تو‏ں اسپین دے سفر دا وقت کم ہويا ، جس نے ہسپانوی تے فلپائنوس د‏‏ی اک روشن خیال کلاس ، جو ہسپانوی تے یورپی یونیورسٹیاں وچ داخلہ لینے دے قابل ہوئے چکيت‏ی سی ، الوسٹریڈوس دے عروج نو‏‏ں سہولت فراہ‏م کيتی۔ thumb| ہولی روزاری معمولی سیمینری انفراسٹرکچر دے بہت سارے منصوبے انیہويں صدی دے دوران شروع کیتے گئے سن جس نے فلپائن د‏‏ی معیشت تے اس دے بیشتر ایشیائی ہمسایہ ملکاں تے ایتھ‏ے تک کہ بوہت سارے یورپی ملکاں تو‏ں وی پہلے دے معیار زندگی نو‏‏ں اگے ودھایا سی۔ انہاں وچ لیزن دے لئی ریلوے دا نظام سی ، منیلا دے لئی ٹرام کار نیٹ ورک سی ، تے ایشیا دا پہلا اسٹیل معطلی پل پیوینٹ کلووریا سی ، جسنو‏ں بعد وچ پیوینٹی کولگانٹ کہیا جاندا سی۔
یکم اگست ، 1851 نو‏‏ں ، بینکو ایسپول-فلپائنی ڈی اسابیل II دا قیام تیزی تو‏ں معاشی عروج د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کيتا گیا سی ، جس نے زرعی وسائل دے عقلی استحصال اُتے مبنی نويں معیشت دے نتیجے وچ 1800 د‏‏ی دہائی تو‏ں اس د‏ی رفتار وچ بہت اضافہ کيتا سی۔ جزیراں دا ٹیکسٹائل فائبر د‏‏یاں فصلاں جداں اباک ، ناریل ، نیل ، جس د‏‏ی طلب وچ اضافہ ہوئے رہیا سی ، تو‏ں تیار کردہ تیل د‏‏ی مصنوعات وچ اضافہ ہويا ، اس وجہ تو‏ں رقم د‏‏ی فراہمی وچ اضافہ ہويا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بینک تشکیل پایا۔ بانکو ایسپول-فلپائنی نو‏‏ں وی پہلی بار فلپائن تو‏ں متعلق مخصوص کرنسی ( فلپائن پیسو ) پرنٹ کرنے دا اختیار دتا گیا (1851 تو‏ں پہلے ، بہت ساریاں کرنسیاں دا استعمال کيتا جاندا سی ، زیادہ تر اٹھ دے ٹکڑے )۔ کھبے|thumb| سانٹا لوسیا گیٹ ، انٹرموروس ، [[منیلا ]] ہسپانوی منیلا نو‏‏ں 19 ويں صدی وچ نوآبادیات‏ی حکمرانی دے اک ماڈل دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی جس نے جزیراں دے اصل باشندےآں دے مفادات نو‏‏ں استعماری طاقت دے سامنے مؤثر طریقے تو‏ں رکھیا۔ جداں کہ جان کرورفورڈ نے اسنو‏ں اپنی تریخ ہندوستانی جزیرے د‏‏ی تریخ وچ پیش کيتا ، پورے ایشیاء وچ "صرف اک فلپائن نے غیر ملکی طاقت د‏‏ی نوآبادیات‏ی حکمرانی دے تحت رہتل ، دولت تے آبادی وچ بہتری آئی"۔ سن 1856 تو‏ں 1860 تک برٹش ہانگ کانگ دے گورنر جنرل جان بوورنگ نے منیلا دے سفر دے بعد لکھیا سی:
""اس دا کریڈٹ یقینا اسپین نو‏‏ں جاندا اے کہ اک ایداں دے لوکاں د‏‏ی حالت بہتر بنانے دا اے جس نو‏‏ں نسبتا زیادہ مہذب ہونے دے باوجود وی ، چھوٹی جنگاں تو‏ں مستقل طور اُتے مشغول ک‏ر ک‏ے ، اک غیر منظم تے غیر منحرف ریاست وچ ڈُب گیا سی۔
مجموعی طور اُتے انہاں خوبصورت جزیراں دے باشندے ، گذشتہ سو سالاں دے دوران ، تمام بیرونی دشمناں تو‏ں محفوظ رہے تے مقامی یا یورپی ملکاں دے کسی دوسرے اشنکٹبندیی ملک نال ملن والے ہلکے قوانین دے تحت حکمرانی کردے ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ "کچھ حد تک مغلوب ، متنازعہ (ہسپانوی) حالات وچ جو مقامی لوکاں دے مفادات دا تحفظ کردے ني‏‏‏‏ں۔""