ریتی_سمپردائے
پنچالی
مذکورہ بالا تن ریتیی امتیازات دے علاوہ ، لدھ امتیاز دا ذکر رودرت نے کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ، لیندی اک درمیانی سمسوالی اے تے انہاں رساں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی موزاں ا‏‏ے۔ وشوناتھ اسنو‏ں ویدربھی تے پچالی د‏‏ی درمیانی ریتی سمجھدے نيں۔ دوسرے آچاریاں نے اس دا ذکر نئيں کيتا۔ اس دے علاوہ ، کچھ آچاریاں نے پنالیکا (پنچالی دا نام) مگدھی ، میتھیلی ، اوونتیکا وغیرہ د‏‏ی ریتیاں دا وی ذکر کيتا ا‏‏ے۔ لیکن انہاں د‏‏ی کوئی خاص اہمیت نئيں ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کچھ عام فرقےآں اُتے وی غور کرنا مفید ہوئے گا۔ عام طور اُتے ، جدو‏ں اسيں اس نقطہ نظر تو‏ں اس اُتے نگاہ ڈالدے نيں تاں ، بیشتر آچاریاں نے انہاں رسومات نو‏‏ں اس خطے دے مطابق ڈھال لیا اے جتھے انہاں نے اپنی کچھ انوکھی خصوصیات دا تجربہ کيتا ا‏‏ے۔ اوہ علاقے جو اس وقت مروجہ نئيں سن ۔ بھامہ ، وامان ، بحریہ دے ہور ناقدین نے وی ایسا نظام اپنایا۔ ہندوستان ایقاں اُتے غور نئيں کيتا گیا تے ايس‏ے طرح وقتا فوقتا شاعران نقاد نے شکوک و شبہات دا اظہار کيتا لیکن فیر وی ایہ تقلید جاری رہی۔ وامان نے اس دے بارے وچ شکوک و شبہات اٹھائے تے اس مسئلے د‏‏ی نشاندہی کردے ہوئے لکھیا کہ رسومات دا ناں اس لئی نئيں رکھیا گیا اے کہ خدا یا پنچالی ملک وچ لکھی جانے والی ہر نظم خود بخود گوری یا پنچالی ریتیاں د‏‏ی خوبیاں نو‏‏ں حاصل کرلیندی اے ، لیکن ایہ نام۔ ایہ حقیقت اے کہ انہاں ملکاں دے شاعراں نے انہاں مختلف رسومات وچ پائی جانے والی عجیب و غریب خصوصیات نو‏‏ں اپنے اپنے انداز وچ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ چونکہ ریتی دے عناصر دا تعلق شاعر د‏‏ی سطحی ، حیثیت تو‏ں اے ، اوہ جسمانی یا بیرونی نئيں نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں وامان اس مسئلے دا حل کڈیا ا‏‏ے۔ ہور ، رسواڑی تے دھونیوادی آنندوردھن منمت تے ہور آچاریاں نے ناں دے بارے وچ واضح کيتا۔ انہاں نے کہیا کہ علاقائی اڈے نو‏‏ں ختم کرکے ، گؤدیہ ریتی دا گور ملک تو‏ں کوئی واسطہ نئيں سی لیکن ہندوواں وغیرہ د‏‏ی جنگ نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی سمجھیا جاندا سی۔ راس ، اس طرح پنچالی وی اس ملک دے نال اس دے پنچال سرینگر ، کرون راس دے لئی سجا ہويا سی۔ کوئی خاص تعلق نئيں ا‏‏ے۔ اس ناں دے حوالہ تو‏ں وکٹوندی جیوت دے مصنف کنتک دا ذکر ا‏‏ے۔ ڈاکٹر رامپال سنگھ نے اپنے جائزہ فلسفے وچ بجا طور اُتے کہیا اے کہ ملک یا ریاستی امتیاز د‏‏ی بنیاد اُتے رسومات د‏‏ی درجہ بندی دے اصول دے جواز تے سائنسی انکار نو‏‏ں وی ریتیاں دے میدان وچ کنٹاک د‏‏ی بنیاد دینا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ ریتی شاعر د‏‏ی شخصیت یا نوعیت دے اظہار دے لئی صرف اک ذریعہ اے ، اس دا ملک یا ریاست تو‏ں کوئی تعلق نئيں ا‏‏ے۔ جے کسی ریتی دا تعلق کسی صوبے تو‏ں اے تاں کسی خاص صوبے وچ پیدا ہونے والے شاعر نو‏‏ں کسی خاص ریتی د‏‏ی پیروی کرنے دے لئی یاد کيتا جائے گا ، فیر اس دے ل talent ٹیلنٹ ، گوڑ دے تمام باشندے ، جنہاں نو‏ں شاعری دے مشق د‏‏ی ضرورت نئيں اے ، گوری نو‏‏ں استعمال کرنے وچ کامیاب نئيں ہوئے نيں۔ اس دا مطلب ایہ اے کہ کسی خاص صوبے دے نال رسومات نو‏‏ں جوڑنا عجیب ا‏‏ے۔ کنکات نے سکومر ، ووکیٹریہ تے میڈیم نو‏‏ں صرف اس خطے دے ناں د‏‏ی غیر سائنسی نوعیت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے نئيں رکھیا۔ اس تجزیے تو‏ں اسيں ایہ کہہ سکدے نيں کہ آچاریہ نے ویدربھی ، گوری وغیرہ د‏‏ی رسومات دا تذکرہ نئيں کيتا جو سب تو‏ں پہلے ملک دے نال علاقائی خصوصیت ہُندا سی ، لیکن بعد وچ روایت اُتے مبنی ہُندا رہیا حالانکہ انہاں ناواں وچ علاقائی خصوصیت پیدا کرنے دا کوئی خیال نئيں ا‏‏ے۔ سی تاں کشتی وچ کوئی انوکھی خصوصیت پیدا کرنا خیال نئيں سی۔ تاں ایہ ناں اتفاق دے معجزے سن ۔ گوری اڈک ریٹیا دے ناں ، جو پہلے ملک نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے علاقائی خصوصیات د‏‏ی نشاندہی کردے سن ، بعد وچ صرف روایت اُتے مبنی ہُندے رہے ، حالانکہ انہاں ناواں وچ علاقائی خصوصیات پیدا کرنے دا کوئی خیال نئيں سی۔ تاں کشتی وچ کوئی انوکھی خصوصیت پیدا کرنا خیال نئيں سی۔ تاں ایہ ناں اتفاق دے معجزے سن ۔ گوڈی اڈک ریاٹیا دے ناں ، جو علاقائی خصوصیات دے نال ملک د‏‏ی نمائندگی کردے سن ، بعد وچ روایت اُتے مبنی بن گئے ، حالانکہ انہاں ناواں وچ علاقائی خصوصیات پیدا کرنے دا کوئی خیال نئيں سی۔ تاں کشتی وچ کوئی انوکھی خصوصیت پیدا کرنا خیال نئيں سی۔ تاں ایہ ناں اتفاق دے معجزے سن ۔