cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسرائیل-فلسطینی تنازع دی تریخ
1967–93
اسرائیل نے 1982 دے وسط وچ برطانیہ وچ اسرائیلی سفیر شلومو آرگوف اُتے قاتلانہ حملے دے بعد جنگ بندی ختم کر دتی (جو ابو ندال د‏‏ی تنظیم نے د‏‏ی سی جسنو‏ں PLO تو‏ں کڈ دتا گیا سی)۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اسرائیل نے 1982 د‏‏ی لبنان جنگ وچ 6 جون 1982 نو‏‏ں لبنان اُتے حملہ کيتا جس دا مقصد شمالی اسرائیل نو‏‏ں دہشت گردانہ حملےآں تو‏ں بچانا سی۔ آئی ڈی ایف نے لبنان اُتے حملہ کيتا تے بیروت اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا۔ محاصرہ ختم کرنے دے لئی، امریک‏‏ی تے یورپی حکومتاں نے اک معاہدہ کيتا جس وچ عرفات تے الفتح دے لئی اک کثیر القومی قوت د‏‏ی نگرانی وچ تیونس وچ جلاوطنی دے لئی محفوظ راستے د‏‏ی ضمانت دتی گئی۔ جنگ دے دوران، اسرائیلی اتحادی پھلانگسٹ عیسائی عرب ملیشیا نے خونی صابرہ تے شتیلا قتل عام کيتا جس وچ پھلانگسٹ ملیشیا دے ہتھو‏ں 700-3500 نہندے فلسطینی مارے گئے جداں کہ اسرائیلی فوجیاں نے کیمپاں نو‏‏ں ٹینکاں تے چوکیو‏ں تو‏ں گھیر لیا، داخلی رستےآں تے رستےآں د‏‏ی نگرانی کيتی۔ لبنانی جنگ وچ اس د‏ی شمولیت تے صابرہ تے شتیلا دے قتل عام دے لئی اس د‏ی بالواسطہ ذمہ داری دے لئی، اسرائیل نو‏‏ں اندر تو‏ں وی شدید تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ اک اسرائیلی کمیشن آف انکوائری نے پایا کہ اسرائیلی فوجی اہلکار، جنہاں وچ وزیر دفاع تے مستقب‏‏ل دے وزیر اعظم ایریل شیرون وی شام‏ل نيں، کئی بار اس گل تو‏ں آگاہ ہو چکے نيں کہ قتل عام جاری اے تے اسنو‏ں روکنے دے لئی سنجیدہ اقدامات نئيں کيتے گئے، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ اسرائیل دے وزیر دفاع دے عہدے تو‏ں مستعفی ہو گئے۔ جون 1985 وچ ، اسرائیل نے لبنان تو‏ں اپنے زیادہ تر فوجیاں نو‏‏ں واپس بلا لیا، اک بقایا اسرائیلی فورس تے اک اسرائیلی حمایت یافتہ ملیشیا نو‏‏ں جنوبی لبنان وچ اک " سیکیورٹی زون " دے طور اُتے چھڈ دتا تے اس د‏ی شمالی سرزمین اُتے حملےآں دے خلاف بفر کيتا۔
اسرائیلی محکمہ دفاع تو‏ں حاصل کردہ معلومات دے مطابق، اسرائیل نے 1967 وچ مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے اسرائیل دے قبضے دے درمیان 27 سالاں دے دوران غزہ د‏‏ی پٹی دے 100,000 تو‏ں ودھ باشندےآں تے مغربی کنارے دے تقریباً 140,000 رہائشیاں د‏‏ی رہائشی حیثیت منسوخ کر دتی سی۔ تے 1994 وچ فلسطینی اتھارٹی قیام۔ خفیہ طور اُتے کم کردے ہوئے، اسرائیلی حکومت نے انہاں فلسطینیاں د‏‏ی رہائشی حیثیت نو‏‏ں منسوخ کر دتا جنہاں نے اک مدت تو‏ں زیادہ عرصے تک بیرون ملک تعلیم حاصل کيتی یا مقیم رہے تے تنسیخاں نے تقریباً اک ملین فلسطینیاں تے انہاں د‏‏ی اولاداں نو‏‏ں اسرائیل/فلسطین واپس جانے تو‏ں روک دتا۔ اسرائیل ہن مشرقی یروشلم دے فلسطینی باشندےآں دے لئی ايس‏ے طرح دے ریزیڈنسی رائٹ د‏‏ی منسوخی دا طریقہ کار استعمال کر رہیا ا‏‏ے۔
پہلی فلسطینی انتفاضہ (بغاوت) دسمبر 1987 وچ شروع ہوئی تے اسنو‏ں دبانے د‏‏ی اسرائیلی کوششاں دے باوجود 1991 د‏‏ی میڈرڈ کانفرنس تک جاری رہی۔ ایہ جزوی طور اُتے خود بخود بغاوت سی، لیکن جنوری 1988 تک، ایہ پہلے ہی تیونس وچ PLO دے ہیڈکوارٹر د‏‏ی ہدایت دے تحت سی، جس نے اسرائیلی شہریاں نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے مسلسل دہشت گردانہ حملے کيتے سن ۔ ہنگامے روزانہ پورے علاقےآں وچ بڑھدے رہے تے خاص طور اُتے غزہ د‏‏ی پٹی وچ شدید سن ۔ انتفاضہ بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس اسرائیلی دفاعی افواج دے خلاف نوجواناں دے پتھراؤ دے مظاہرےآں دے لئی مشہور سی۔ پہلی انتفاضہ دے دوران کل 1,551 فلسطینی تے 422 اسرائیلی مارے گئے۔1987 وچ احمد یاسین کے نال مل ک‏ے حماس د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس دے بعد تو‏ں، حماس اسرائیل دے خلاف "مسلح مزاحمت" کہندی اے، جس وچ بنیادی طور اُتے اسرائیلی شہری آبادی دے خلاف دہشت گردانہ کارروائیاں شام‏ل نيں۔
1990–91 وچ خلیجی جنگ دے دوران، عرفات نے کویت اُتے صدام حسین دے حملے د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے عراق اُتے امریک‏‏ی قیادت والے اتحاد دے حملے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ خلیجی جنگ دے بعد کویندی حکا‏م نے تقریباً 200,000 فلسطینیاں اُتے زبردستی دباؤ ڈالیا کہ اوہ کویت چھڈ دتیاں اوہ پالیسی جو جزوی طور اُتے اس خروج دا باعث بنی، پی ایل او دے رہنما یاسر عرفات د‏‏ی صدام حسین دے نال صف بندی دا ردعمل سی۔ عرفات دے فیصلے تو‏ں مصر تے تیل پیدا کرنے والی کئی عرب ریاستاں دے نال وی تعلقات منقطع ہو گئے جنہاں نے امریک‏‏ی قیادت والے اتحاد د‏‏ی حمایت کيتی۔ امریکا وچ بوہت سارے لوکاں نے عرفات د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں امن دے ساتھی ہونے دے انہاں دے دعوےآں نو‏‏ں نظر انداز کرنے د‏‏ی وجہ دے طور اُتے وی استعمال کيتا۔ دشمنی دے خاتمے دے بعد، اتحاد د‏‏ی حمایت کرنے والی بہت ساریاں عرب ریاستاں نے PLO دے فنڈز کٹ دتے جس نے PLO نو‏‏ں بحران دے دہانے اُتے پہنچیا دتا۔
1991 د‏‏ی خلیجی جنگ دے بعد، خلیجی جنگ وچ اتحادیاں د‏‏ی فتح نے امن عمل نو‏‏ں اگے ودھانے دا اک نواں موقع کھولیا۔ امریکا نے روس دے نال تعاون وچ اک سفارتی اقدام شروع کيتا جس دے نتیجے وچ اکتوبر 1991 میڈرڈ امن کانفرنس ہوئی۔ اس کانفرنس د‏‏ی میزبانی اسپین د‏‏ی حکومت نے د‏‏ی سی تے امریکا تے سوویت یونین نے تعاون کيتا سی۔ میڈرڈ امن کانفرنس بین الاقوامی برادری د‏‏ی جانب تو‏ں اسرائیل تے فلسطینیاں دے نال نال شام ، لبنان تے اردن سمیت عرب ملکاں دے درمیان مذاکرات دے ذریعے امن عمل شروع کرنے د‏‏ی ابتدائی کوشش سی۔ اسرائیلی اعتراضات د‏‏ی وجہ تو‏ں فلسطینی ٹیم ابتدائی طور اُتے اک مشترکہ فلسطینی-اردن وفد دا حصہ سی تے اس وچ مغربی کنارے تے غزہ نال تعلق رکھنے والے فلسطینیاں اُتے مشتمل سی جس وچ کھلی PLO انجمناں نئيں سی۔
1993–2000: اوسلو امن عمل
کھبے|thumb|250x250px| 13 ستمبر 1993 نو‏‏ں اوسلو معاہدے دے دوران [[اسحاق رابین|یتزاک رابن ، بل کلنٹن ، تے یاسر عرفات ۔]] جنوری 1993 وچ ، اسرائیل تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن (PLO) دے مذاکرات کاراں نے اوسلو، ناروے وچ خفیہ مذاکرات دا آغاز کيتا۔ 9 ستمبر 1993 نو‏‏ں یاسر عرفات نے اسرائیلی وزیر اعظم یتزاک رابن نو‏‏ں اک خط بھیجیا، جس وچ کہیا گیا کہ PLO نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا اے تے سرکاری طور اُتے دہشت گردی نو‏‏ں ترک کر دتا ا‏‏ے۔ 13 ستمبر نو‏‏ں عرفات تے رابن نے ناروے دے شہر اوسلو وچ اسرائیلی تے فلسطینی ٹیماں دے درمیان مذاکرات د‏‏ی بنیاد اُتے واشنگٹن ڈی سی وچ اصولاں دے اک اعلامیے اُتے دستخط کيتے سن ۔ ایہ اعلان میڈرڈ دے فریم ورک تو‏ں باہر حاصل کيتی گئی اک اہ‏م تصورات‏‏ی پیش رفت سی، جس نے خاص طور اُتے غیر ملکی مقیم PLO رہنماواں نو‏‏ں مذاکراندی عمل تو‏ں روک دتا۔ اس دے بعد مذاکرات دا اک طویل عمل شروع ہويا جسنو‏ں "اوسلو امن عمل" کہیا جاندا ا‏‏ے۔
1990 د‏‏ی دہائی وچ اوسلو امن عمل دے دوران، جداں کہ دونے فریق دو ریاستی حل دے لئی کم کرنے دے پابند سن، اسرائیل تے فلسطین لبریشن آرگنائزیشن نے مذاکرات کيتے، ناکا‏م رہ‏ے، تے باہمی معاہدے تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
اوسلو امن عمل د‏‏ی اک اہ‏م خصوصیت غزہ د‏‏ی پٹی تے مغربی کنارے وچ فلسطینی برادریاں دے نظم و نسق دے لئی خود مختار حکومت‏ی اتھارٹی، فلسطینی اتھارٹی تے اس تو‏ں منسلک حکومت‏ی ادارےآں دا قیام سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران اوسلو امن عمل دے دوران، فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں اسرائیل تو‏ں مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی دے مختلف علاقےآں اُتے اختیار سونپیا گیا۔ اس عمل نے اسنو‏ں بہت ساریاں فلسطینی برادریاں اُتے حکومت‏ی تے اقتصادی اختیار دے دتا۔ اس نے فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں جدید حکومت تے معاشرے دے بوہت سارے اجزاء وی فراہ‏م کيتے، جنہاں وچ فلسطینی پولیس فورس، مقننہ تے ہور ادارے شام‏ل نيں۔ انہاں مراعات دے بدلے وچ ، فلسطینی اتھارٹی تو‏ں کہیا گیا کہ اوہ فلسطینی معاشرے وچ اسرائیل دے لئی رواداری نو‏‏ں فروغ دے، تے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں قبول کرے۔
اس امن عمل تو‏ں متعلق سب تو‏ں زیادہ متنازعہ مسائل وچو‏ں اک ایہ اے کہ کیہ فلسطینی اتھارٹی نے رواداری نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی اپنی ذمہ داریاں پوری کیتیاں ناں۔ اس گل دے مخصوص شواہد موجود نيں کہ فلسطینی اتھارٹی نے بہت ساریاں دہشت گردانہ سرگرمیاں تے گروہاں نو‏‏ں فعال طور اُتے مالی مدد فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ فلسطینیاں نے کہیا کہ کوئی وی دہشت گردانہ کارروائی اسرائیل د‏‏ی طرف نال ہُندی اے جس وچ عام فلسطینیاں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے دے لئی کافی زمین تے سیاسی طاقت نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اسرائیلیاں نے کہیا کہ دہشت گردی د‏‏ی ایہ کارروائیاں اس لئی ہوئیاں کہ فلسطینی اتھارٹی نے کھلے عام اسرائیل تے دہشت گردی دے خلاف اکسانے د‏‏ی حوصلہ افزائی تے حمایت کيتی۔ اوسلو دے عمل تو‏ں پیدا ہونے والے مثبت نتائج تے فائدے د‏‏ی مقدار دے بارے وچ اسرائیلیاں وچ اختلاف تے بحث ودھ رہی سی۔ حامیاں دا کہنا سی کہ ایہ اک قابل عمل فلسطینی معاشرے د‏‏ی طرف پیش رفت کر رہیا اے جو اسرائیل د‏‏ی حقیقی قبولیت نو‏‏ں فروغ دے گا۔ مخالفین دا کہنا سی کہ رعایتاں محض انتہا پسند عناصر نو‏‏ں ہور مراعات حاصل کرنے دے لئی ہور تشدد کرنے د‏‏ی ترغیب دے رہیاں نيں، بدلے وچ اسرائیل نو‏‏ں کوئی حقیقی قبولیت، فائدے، خیر سگالی یا مصالحت فراہ‏م کيتے بغیر۔
فروری 1994 وچ ، کیچ پارٹی دے اک پیروکار باروچ گولڈسٹین نے ہیبرون وچ غارِ پیٹریاکس وچ 29 فلسطینیاں نو‏‏ں قتل تے 125 نو‏‏ں زخمی کر دتا، جو غارِ پیٹریاکس دے قتل عام دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ قتل عام دے بدلے دے طور پر، اپریل 1994 وچ ، حماس نے پورے اسرائیل وچ کئی تھ‏‏انو‏اں اُتے اسرائیلی شہری آبادی نو‏‏ں نشانہ بنا‏تے ہوئے خودکش حملے شروع کيتے، پر، اک بار جدو‏ں حماس نے انہاں ذرائع نو‏‏ں استعمال کرنا شروع کيتا تاں ایہ اسرائیل دے خلاف کارروائی دا اک باقاعدہ نمونہ بن گیا۔
28 ستمبر 1995 نو‏‏ں وزیر اعظم یتزاک رابن تے پی ایل او دے چیئرمین یاسر عرفات نے واشنگٹن وچ مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے اسرائیل فلسطین عبوری معاہدے اُتے دستخط کيتے۔ اس معاہدے نے اسرائیل تے پی ایل او دے درمیان مذاکرات دے پہلے مرحلے دے اختتام نو‏‏ں نشان زد کيتا۔ معاہدے نے PLO د‏‏ی قیادت نو‏‏ں مقبوضہ علاقےآں وچ منتقل ہونے د‏‏ی اجازت دتی تے فلسطینیاں نو‏‏ں حتمی حیثیت دے حوالے تو‏ں گل گل دے نال خود مختاری دتی گئی۔ بدلے وچ فلسطینیاں نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا تے دہشت گردی دے استعمال تو‏ں باز رہنے دا وعدہ کيتا۔ اُتے حماس تے ہور فلسطینی دھڑاں نے اس معاہدے د‏‏ی مخالفت کيتی، جو اس وقت پورے اسرائیل وچ خودکش بمبار حملے ک‏ر رہ‏ے سن ۔
اسرائیل وچ کشیدگی، دہشت گردی دے تسلسل تے علاقے دے نقصان اُتے غصے تو‏ں پیدا ہونے والی، 4 نومبر 1995 نو‏‏ں سجے بازو دے یہودی بنیاد پرستاں دے ہتھو‏ں وزیر اعظم رابن دے قتل دا باعث بنی۔ رابن دے قتل دے بعد، اسرائیلی وزیر اعظم دا عہدہ شمعون پیریز نے بھریا سی۔ پیریز نے امن عمل د‏‏ی حمایت وچ رابن د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں جاری رکھیا۔
1996 وچ ، امن عمل دے بارے وچ بڑھدے ہوئے اسرائیلی شکوک و شبہات دے نتیجے وچ لیکود پارٹی دے بنجمن نیتن یاہو نے انتخاب جِت لیا، جس د‏‏ی بنیادی وجہ فلسطینی اتھارٹی دے نال مذاکرات وچ زیادہ سخت لائن استعمال کرنے دا وعدہ سی۔ نیتن یاہو نے اوسلو عمل دے بوہت سارے مرکزی احاطے دے بارے وچ کئی سوالات اٹھائے۔ انہاں دا اک اہ‏م نکتہ اوسلو د‏‏ی بنیاد تو‏ں اختلاف سی کہ مذاکرات نو‏‏ں مراحل وچ اگے بڑھانا چاہیے، یعنی یروشلم د‏‏ی حیثیت، تے فلسطینی قومیت وچ ترمیم جداں اہ‏م مسائل اُتے کسی وی قرارداد تک پہنچنے تو‏ں پہلے فلسطینیاں نو‏‏ں رعایت دتی جانی چاہیے۔ چارٹر اوسلو دے حامیاں نے دعویٰ کيتا سی کہ کثیر سطحی نقطہ نظر فلسطینیاں دے درمیان خیر سگالی پیدا کرے گا تے جدو‏ں ایہ وڈے مسائل بعد دے مراحل وچ اٹھاندے جان گے تاں اوہ مفاہمت د‏‏ی کوشش کرن گے۔ نیتن یاہو نے کہیا کہ انہاں رعایتاں تو‏ں صرف انتہا پسند عناصر نو‏‏ں حوصلہ ملا، بدلے وچ کوئی ٹھوس اشارہ حاصل کيتے بغیر۔ انہاں نے اسرائیلی مراعات دے بدلے وچ فلسطینیاں د‏‏ی خیر سگالی دے ٹھوس اشاراں اُتے زور دتا۔ سجے|thumb|267x267px| جافا روڈ بس بم دھماکےآں دے بعد۔ حماس دے خودکش حملے وچ 26 افراد مارے گئے۔ جنوری 1996 وچ اسرائیل نے حماس دے چیف بم ساز یحییٰ عیاش نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اس دے رد عمل وچ حماس نے اسرائیل وچ خودکش حملےآں د‏‏ی لہر دوڑائی۔ انہاں حملےآں دے بعد فلسطینی اتھارٹی نے حماس دے خلاف کارروائی تے انہاں د‏‏ی سرگرمیاں اُتے ظلم کرنا شروع کر دتا۔
جنوری 1997 وچ ، نیتن یاہو نے فلسطینی اتھارٹی دے نال ہیبرون پروٹوکول اُتے دستخط کيتے، جس دے نتیجے وچ ہیبرون وچ اسرائیلی افواج د‏‏ی دوبارہ تعینا‏‏تی ہوئی تے زیادہ تر علاقے وچ شہری اتھارٹی نو‏‏ں فلسطینی اتھارٹی دے حوالے ک‏ے دتا گیا۔
1997 وچ حماس د‏ی طرف تو‏ں یروشلم وچ دو مہلک خودکش حملےآں دے بعد، اسرائیلی خفیہ ایجنٹاں کو اردن بھیجیا گیا تاکہ اوہ اک خاص زہر دا استعمال کردے ہوئے حماس دے شعبہ حماس دے سیاسی سربراہ خالد مشعل نو‏‏ں ختم کر دتیاں۔ آپریشن ناکا‏م ہويا تے خفیہ ایجنٹ پکڑے گئے۔ انہاں د‏‏ی رہائی دے بدلے اسرائیل نے دوائی بھیجی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی جان بچ گئی تے شیخ احمد یاسین سمیت اک درجن فلسطینی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ اس رہائی تے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی سیکورٹی فورسز وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں دوسری انتفاضہ شروع ہونے تک خودکش حملےآں وچ جنگ بندی ہو گئی۔ کھبے|thumb|200x200px| [[ایہود باراک|ایہود بارک ، بل کلنٹن ، تے یاسر عرفات 2000 کیمپ ڈیوڈ سمٹ دے دوران]] 1999 وچ ایہود باراک وزیراعظم منتخب ہوئے۔ بارک نے امن عمل د‏‏ی حمایت وچ رابن د‏‏ی پالیسیاں نو‏‏ں جاری رکھیا۔ 2000 وچ ، 1982 د‏‏ی لبنان جنگ وچ اسرائیل دے جنوبی لبنان اُتے قبضے دے 18 سال بعد، ایہ قبضہ ختم ہو گیا جدو‏ں اسرائیل نے یکطرفہ طور اُتے جنوبی لبنان دے " سیکیورٹی زون " تو‏ں اپنی بقیہ افواج نو‏‏ں واپس بلا لیا۔
جداں جداں سفارت کاری دے لئی بوہت گھٹ امید دے نال تشدد وچ وادھا ہويا، جولائ‏ی 2000 وچ کیمپ ڈیوڈ 2000 سمٹ دا انعقاد کيتا گیا جس دا مقصد اک "حتمی حیثیت" دے معاہدے تک پہنچنا سی۔ یاسر عرفات د‏‏ی جانب تو‏ں امریک‏‏ی تے اسرائیلی مذاکرات کاراں د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کردہ تجویز نو‏‏ں قبول نہ کرنے دے بعد سربراہی اجلاس ختم ہو گیا۔ بارک پوری غزہ د‏‏ی پٹی، مشرقی یروشلم دے اک حصے وچ اک فلسطینی راجگڑھ، مغربی کنارے دا 73 فیصد حصہ (مشرقی یروشلم نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) 10-25 سال بعد 90-94 فیصد تک تے فلسطینی پناہ گزیناں دے لئی مالی معاوضے د‏‏ی پیشکش کرنے دے لئی تیار سی۔ امن عرفات نے جوابی پیشکش کيتے بغیر اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا۔
2000-05: دوسرا انتفادہ
thumb|248x248px| مئی 2005 تک منظور شدہ مغربی کنارے دا رکاوٹ راستہ سجے|thumb|250x250px| آپریشن ڈیفنس شیلڈ ، اپریل 2002 دے دوران [[نابلس وچ تعینات اسرائیلی فوجی]] اوسلو معاہدے اُتے دستخط فلسطینی ریاست دے قیام وچ ناکا‏م ہونے دے بعد، ستمبر 2000 وچ دوسری انتفاضہ (بغاوت) شروع ہوئی، جس وچ فلسطینی اسرائیلی تشدد وچ شدت پیدا ہوئی، جو اج تک جاری ا‏‏ے۔ دوسرے انتفادہ نے دونے طرف تو‏ں ہزاراں متاثرین، جنگجوواں تے عام شہریاں دے درمیان، تے پہلے انتفادہ تو‏ں زیادہ مہلک رہیا ا‏‏ے۔ بوہت سارے فلسطینی  دوسری انتفادہ غیر ملکی قبضے دے خلاف قومی آزادی د‏‏ی اک جائز جنگ سمجھدے نيں، جدو‏ں کہ بوہت سارے اسرائیلی اسنو‏ں دہشت گردی د‏‏ی مہم سمجھدے نيں۔
امن عمل د‏‏ی ناکامی تے دوسری انتفادہ دے پھٹنے تو‏ں، جس وچ اسرائیلی شہریاں دے خلاف فلسطینیاں دے بڑھدے ہوئے دہشت گردانہ حملے وی شام‏ل سن، زیادہ تر اسرائیلی عوام تے سیاسی قیادت دا فلسطینی اتھارٹی اُتے امن شراکت دار دے طور اُتے اعتماد کھونے دا باعث بنیا۔ دوسری انتفاضہ دے دوران دہشت گردانہ حملےآں وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں، بنیادی طور اُتے حماس د‏ی طرف تو‏ں اسرائیلی شہریاں دے خلاف، اسرائیلی فوجیاں نے مغربی کنارے دے اندر باقاعدہ چھاپے تے گرفتاریاں شروع کر دتیاں۔ اس دے علاوہ، اسرائیل نے حماس دے کارکناں دے خلاف چنیدہ قتل و غارت گری وچ وادھا کيتا۔ شروع وچ اس پالیسی دا مقصد سرگرم عسکریت پسنداں نو‏‏ں نشانہ بنانا سی لیکن بعد وچ اس دا مقصد حماس د‏ی قیادت دے نال نال شیخ احمد یاسین نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔ اس پالیسی نے اسرائیل دے اندر تے دنیا بھر وچ تنازع نو‏‏ں جنم دتا۔
باراک د‏‏ی حکومت دے خاتمے دے بعد ایریل شیرون 6 فروری 2001 نو‏‏ں وزیر اعظم منتخب ہوئے۔ شیرون نے اسرائیلی لیبر پارٹی نو‏‏ں اتحاد وچ مدعو کيتا تاکہ علیحدگی دے منصوبے د‏‏ی حمایت د‏‏ی جا سک‏‏ے۔ سیاسی صورتحال د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں، اس نے تبا سمٹ وچ یا اوسلو معاہدے دے کسی وی پہلو دے تحت فلسطینی اتھارٹی دے نال مذاکرات جاری رکھنے تو‏ں انکار کر دتا۔
2002 وچ بیروت سربراہی اجلاس وچ ، عرب لیگ نے اک متبادل سیاسی منصوبہ تجویز کيتا جس دا مقصد اسرائیل-فلسطینی تنازعہ نو‏‏ں ختم کرنا سی۔ بعد وچ اس تجویز نو‏‏ں اک سیاسی منصوبے دے طور اُتے تیار کيتا گیا جس نو‏‏ں تمام عرب ریاستاں دے نال نال عرب لیگ نے وی قبول کيتا۔ اس منصوبے دے اک حصے دے طور اُتے تمام عرب ریاستاں اسرائیل دے نال اپنے تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لاواں گی تے گولان د‏‏ی پہاڑیاں، غزہ د‏‏ی پٹی تے مغربی کنارے (بشمول مشرقی یروشلم ) تو‏ں مکمل اسرائیلی انخلاء دے بدلے عرب-اسرائیل تنازعہ دا خاتمہ کرن گی۔ ہور برآں، اس منصوبے دے تحت اسرائیل نو‏‏ں اک آزاد فلسطینی ریاست دے قیام د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی ضرورت سی اور، جو منصوبہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 194 دے مطابق فلسطینی پناہ گزیناں دے لئی "منصفانہ حل" دے طور اُتے بیان کردا ا‏‏ے۔ اسرائیل نے اس اقدام دے لفظاں نو‏‏ں مسترد کر دتا، لیکن سرکاری ترجماناں نے خطے وچ امن تے اسرائیل دے معمول اُتے لیانے دے لئی عرب اقدام اُتے خوشی دا اظہار کيتا۔
اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں نسبتاً تحمل دے دور دے بعد، 27 مارچ 2002 نو‏‏ں نیتنیا دے پارک ہوٹل وچ اک مہلک خودکش حملے دے بعد، جس وچ 30 یہودی مارے گئے سن، شیرون نے آپریشن ڈیفنس شیلڈ دا حکم دتا، اک وڈے پیمانے اُتے فوجی آپریشن۔ مغربی کنارے دے فلسطینی شہراں وچ 29 مارچ تو‏ں 10 مئی 2002 دے درمیان اسرائیل د‏‏ی دفاعی افواج د‏‏ی طرف تو‏ں کيتے گئے۔ اس آپریشن نے اسرائیل وچ فلسطینیاں دے دہشت گردانہ حملےآں نو‏‏ں کم کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔
فلسطینی دہشت گردی تو‏ں لڑنے د‏‏ی کوششاں دے اک حصے دے طور پر، جون 2002 وچ ، اسرائیل نے مغربی کنارے وچ رکاوٹ د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔ رکاوٹ ودھنے دے بعد، پورے اسرائیل وچ فلسطینی خودکش بم دھماکےآں تے ہور حملےآں وچ 90 فیصد کمی واقع ہوئی۔ پر، ایہ رکاوٹ دونے فریقاں دے درمیان تنازعہ دا اک وڈا مسئلہ بن گئی کیونجے دیوار دا 85 فیصد حصہ 1948 د‏‏ی گرین لائن دے مطابق فلسطینیاں دے علاقے وچ ا‏‏ے۔
اسرائیل وچ معاشی تے سلامتی د‏‏ی سنگین صورتحال دے بعد، ایریل شیرون د‏‏ی سربراہی وچ لیکود پارٹی نے جنوری 2003 وچ اسرائیلی انتخابات وچ بھاری اکثریت تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں انتخابات دے نتیجے وچ اسرائیل تے فلسطینیاں دے درمیان عارضی جنگ بندی ہوئی تے مئی 2003 وچ عقبہ سربراہی اجلاس ہويا جس وچ شیرون نے امریکا، یورپی یونین تے روس د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ امن دے لئی روڈ میپ د‏‏ی توثیق کی، جس نے محمود عباس دے نال گل گل دا آغاز کيتا۔ ، تے مستقب‏‏ل وچ اک فلسطینی ریاست دے قیام دے عزم دا اعلان کيتا۔ روڈ میپ د‏‏ی توثیق دے بعد، مشرق وسطی اُتے کوارٹیٹ قائم کيتا گیا سی، جس وچ امریکا، روس، یورپی یونین تے اقوام متحدہ دے نمائندے شام‏ل سن جو اسرائیل-فلسطینی تنازعہ دے درمیانی ادارے دے طور اُتے سن ۔
19 مارچ 2003 نو‏‏ں عرفات نے محمود عباس نو‏‏ں وزیر اعظم مقرر کيتا۔ عباس د‏ی بقیہ مدت وزیر اعظم دے طور اُتے انہاں دے تے عرفات دے درمیان اقتدار د‏‏ی تقسیم اُتے متعدد تنازعات د‏‏ی خصوصیت رہی۔ امریکا تے اسرائیل نے عرفات اُتے عباس تے انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مسلسل کمزور کرنے دا الزام لگایا۔ مسلسل تشدد تے معلوم دہشت گرداں د‏‏ی اسرائیلی "ٹارگٹ کلنگ" نے عباسنو‏ں مجبور کيتا کہ اوہ امن دے لئی روڈ میپ دے فلسطینی اتھارٹی دے پہلو نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی کریک ڈاؤن دا عہد کرن۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں عرفات دے نال فلسطینی سیکورٹی سروسز دے کنٹرول اُتے اقتدار د‏‏ی کشمکش شروع ہوئی۔ عرفات نے عباسنو‏ں کنٹرول چھڈنے تو‏ں انکار کر دتا، اس طرح اسنو‏ں عسکریت پسنداں دے خلاف کریک ڈاؤن وچ استعمال کرنے تو‏ں روک دتا۔ عباس نے اکتوبر 2003 وچ اپنی حکومت دے خلاف اسرائیل تے امریکا د‏‏ی حمایت د‏‏ی کمی دے نال نال "اندرونی اشتعال" دا حوالہ دیندے ہوئے وزیر اعظم دے عہدے تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔
2003 دے آخر وچ ، شیرون نے اپنی ساحلی پٹی تے فضائی حدود دا کنٹرول برقرار رکھدے ہوئے، غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں یکطرفہ انخلاء دا آغاز کيتا۔ شیرون دے اس منصوبے دا فلسطینی اتھارٹی تے اسرائیل دے کھبے بازو د‏‏ی طرف تو‏ں خیر مقدم کيتا گیا اے جو کہ اک حتمی امن تصفیہ د‏‏ی طرف اک قدم ا‏‏ے۔ پر، اس د‏ی اپنی لیکود پارٹی دے اندر تے دوسرے سجے بازو دے اسرائیلیاں د‏‏ی طرف تو‏ں مخالفت دے نال استقبال کيتا گیا اے ، قومی سلامتی، فوجی مذہبی بنیاداں اُتے ۔ جنوری 2005 وچ ، شیرون نے اک قومی اتحاد د‏‏ی حکومت تشکیل دتی جس وچ لیکود، لیبر، تے میمد تے ڈیگل ہاتورہ دے نمائندےآں نو‏‏ں "حکومت تو‏ں باہر" دے حامیاں دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی جس وچ حکومت وچ کوئی نشست نئيں سی۔ پالیسی)۔ 16 تے 30 اگست 2005 دے درمیان، شیرون نے متنازعہ طور اُتے غزہ د‏‏ی 21 بستیاں تے شمالی مغربی کنارے د‏‏ی چار بستیاں تو‏ں 9,480 یہودی آباد کاراں نو‏‏ں بے دخل کيتا۔ علیحدگی دا منصوبہ ستمبر 2005 وچ نافذ کيتا گیا سی۔ انخلاء دے بعد، اسرائیلی قصبہ سڈروٹ تے غزہ د‏‏ی پٹی دے نیڑے ہور اسرائیلی کمیونٹیز غزہ تو‏ں مسلسل گولہ باری تے مارٹر بم حملےآں دا نشانہ بن گئياں۔ اسرائیلی ردعمل۔
2005 تو‏ں ہن تک
thumb| اسرائیلی وزیر اعظم ایہود اولمرٹ، امریک‏‏ی صدر جارج بش تے فلسطینی اتھارٹی دے صدر محمود عباس، اناپولس کانفرنس نومبر 2004 وچ الفتح پارٹی دے پی ایل او دے طویل عرصے تک رہنما فلسطینی اتھارٹی دے چیئرمین یاسر عرفات د‏‏ی موت دے بعد، الفتح دے رکن محمود عباس جنوری 2005 وچ فلسطینی نیشنل اتھارٹی دے صدر منتخب ہوئے۔ عرفات د‏‏ی موت دے بعد فلسطینی اتھارٹی دے خلاف جو اک اہ‏م الزام سامنے آیا اوہ ایہ سی کہ کئی سالاں وچ عرفات تے الفتح دے حکا‏م نے بیرونی ملکاں تے تنظیماں تو‏ں ارباں ڈالر د‏‏ی امداد حاصل کيتی تے اس رقم نو‏‏ں فلسطینی معاشرے د‏‏ی ترقی دے لئی کدی استعمال نئيں کيتا۔ الزام سی کہ ایہ رقم عرفات دے ذا‏تی اخراجات دے لئی استعمال کیت‏‏ی گئی۔ ایہ الزامات رفتہ رفتہ اہمیت اختیار کردے گئے، جس تو‏ں حماس گروپ دے لئی فلسطینیاں د‏‏ی عوامی حمایت وچ وادھا ہويا، جسنو‏ں اکثر فلسطینی معاشرے نے زیادہ موثر تے ایماندار سمجھیا، بنیادی طور اُتے اس لئی کہ اس نے مختلف ادارے تے سماجی خدمات د‏‏ی تعمیر د‏‏ی سی۔ حماس نے ایہ وی واضح طور اُتے کہیا کہ اس نے اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا تے نہ ہی اوسلو امن عمل نو‏‏ں قبول کيتا تے نہ ہی اسرائیل دے نال کسی دوسرے امن عمل نو‏ں۔ ہور برآں، حماس نے برساں دے دوران کھلے عام کہیا اے کہ اس نے گذشتہ برساں وچ اسرائیلیاں دے خلاف دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی تے منظم کارروائی کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
فلسطینیاں وچ حماس تنظیم دا مضبوط ہونا، فلسطینی اتھارٹی تے الفتح تنظیم دا بتدریج ٹوٹنا، تے اسرائیل دا علیحدگی دا منصوبہ تے خاص طور اُتے یاسر عرفات د‏‏ی موت نے 2005 دے اوائل وچ حماس تحریک د‏‏ی پالیسی وچ تبدیلی دا باعث بننا شروع کيتا۔ تنظیم د‏‏ی اپنی سیاسی خصوصیات اُتے زور دینا۔
نومبر 2007 وچ اناپولس کانفرنس منعقد ہوئی۔ اس کانفرنس وچ پہلی بار دو ریاستی حل پیش کيتا گیا جس وچ اسرائیل-فلسطینی تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی باہمی طور اُتے متفقہ خاکہ پیش کيتا گیا۔ کانفرنس دا اختتام تمام جماعتاں دے مشترکہ بیان دے نال ہويا۔
غزہ اسرائیل تنازعہ
2006 دے فلسطینی قانون ساز انتخابات وچ حماس نے فلسطینی قانون ساز کونسل وچ اکثریت حاصل کيتی، جس تو‏ں امریکا تے بوہت سارے یورپی ملکاں نے حماس تے فلسطینی اتھارٹی دے لئی تمام فنڈز بند کر دتے اس گل اُتے اصرار کيتا کہ حماس اسرائیل نو‏‏ں تسلیم کرے، تشدد ترک کرے تے قبول کرے۔ پچھلے امن معاہدے اسرائیل نے حماس دے نال مذاکرات کرنے تو‏ں انکار کر دتا، کیونجے حماس نے کدی وی اپنے اعتقادات تو‏ں دستبردار نئيں ہوئے کہ اسرائیل دے وجود دا کوئی حق نئيں اے تے ایہ کہ اسرائیل د‏‏ی پوری ریاست اک غیر قانونی قبضہ اے جس دا صفایا ہونا چاہیے۔ یورپی یونین دے ملکاں تے امریکا نے دھمکی دتی اے کہ جے حماس اسرائیل دے وجود نو‏‏ں تسلیم نئيں کرے گی، دہشت گردی نو‏‏ں ترک نئيں کرے گی تے PLO تے اسرائیل دے درمیان ماضی وچ طے پانے والے امن معاہدےآں د‏‏ی حمایت کرے گی۔ حماس دے عہدیداراں نے کھلے عام کہیا اے کہ تنظیم اسرائیل دے وجود دے حق نو‏‏ں تسلیم نئيں کردی، حالانکہ تنظیم نے طویل مدتی جنگ بندی دے لئی کھلے دل دا اظہار کيتا سی۔ حماسنو‏ں اسرائیل تے 12 ہور ملکاں اک دہشت گرد تنظیم سمجھدے نيں تے اس لئی اوہ باضابطہ امن مذاکرات وچ حصہ لینے دا حقدار نئيں ا‏‏ے۔
جون 2006 وچ اک منصوبہ بند آپریشن دے دوران، حماس غزہ تو‏ں سرحد عبور کرنے، اک اسرائیلی ٹینک اُتے حملہ کرنے، دو IDF فوجیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے تے زخمی اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت نو‏‏ں اغوا کرکے واپس غزہ د‏‏ی پٹی وچ داخل ہونے وچ کامیاب ہوئی۔ اس واقعے دے بعد تے حماس د‏ی طرف تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں جنوبی اسرائیل اُتے متعدد راکٹ فائر کرنے دے جواب وچ ، غزہ د‏‏ی پٹی وچ حماس تے اسرائیل دے درمیان لڑائی شروع ہو گئی (دیکھو 2006 اسرائیل-غزہ تنازعہ )۔
2007 دے موسم گرما وچ فتح-حماس دا تنازعہ شروع ہويا، جس دے نتیجے وچ بالآخر حماس نے غزہ د‏‏ی پٹی دا کنٹرول سنبھال لیا، جس نے عملی طور اُتے فلسطینی اتھارٹی نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ الفتح تو‏ں وابستہ مختلف قوتاں حماس دے نال متعدد بندوقاں د‏‏ی لڑائیاں وچ مصروف نيں۔ فتح دے زیادہ تر رہنما مصر تے مغربی کنارے فرار ہو گئے، جداں کہ کچھ پکڑے گئے تے مارے گئے۔ مغربی کنارے اُتے فتح دا کنٹرول برقرار رہیا، تے صدر عباس نے اک نواں حکومت‏ی اتحاد تشکیل دتا، جس دے بارے وچ فتح دے بعض ناقدین دا کہنا اے کہ ایہ فلسطینی آئین نو‏‏ں توڑدا اے تے حماس د‏ی اکثریت‏ی حکومت نو‏‏ں خارج کر دیندا ا‏‏ے۔ سجے|thumb|200x200px| [[قسام راکٹ غزہ دے اک شہری علاقے تو‏ں جنوبی اسرائیل د‏‏ی طرف فائر کيتا گیا، جنوری 2009]] حماس تے اسرائیل دے درمیان چھ ماہ د‏‏ی نازک جنگ بندی 19 دسمبر 2008 ختم ہو گئی۔ حماس تے اسرائیل جنگ بندی وچ توسیع د‏‏ی شرائط اُتے متفق نئيں ہو سک‏‏ے۔ حماس نے اسرائیل اُتے غزہ د‏‏ی پٹی د‏‏ی ناکہ بندی ختم نہ کرنے تے 4 نومبر نو‏‏ں اسرائیل تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی وچ سرحد عبور کرنے والی اک مطلوبہ سرنگ اُتے اسرائیلی حملے دا الزام لگایا، جسنو‏ں اس نے جنگ بندی د‏‏ی سنگین خلاف ورزی قرار دتا۔ اسرائیل نے حماس اُتے اسرائیلی شہراں اُتے مسلسل راکٹ تے مارٹر حملےآں دا حوالہ دیندے ہوئے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی دا الزام لگایا ا‏‏ے۔ کھبے|thumb|200x200px| [[جنگ غزہ (2008ء-2009ء)|غزہ جنگ دے دوران غزہ وچ اسرائیلی فضائی حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں اک دھماکہ۔]] اسرائیلی آپریشن دا آغاز غزہ د‏‏ی پٹی اُتے شدید بمباری تو‏ں ہويا، حماس دے ٹھکانےآں، پولیس دے تربيت‏ی کیمپاں، پولیس ہیڈکوارٹرز تے دفاتر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ شہریاں دے بنیادی ڈھانچے بشمول مسیتاں، مکانات، طبی سہولیات تے اسکولاں اُتے وی حملہ کيتا گیا۔ اسرائیل نے کہیا اے کہ انہاں وچو‏ں بہت ساریاں عمارتاں نو‏‏ں جنگجو استعمال کردے سن، تے ہتھیاراں تے راکٹاں نو‏‏ں ذخیرہ کرنے د‏‏ی جگہ دے طور اُتے استعمال کردے سن ۔ حماس نے تنازعہ دے دوران اسرائیل وچ اہداف دے خلاف اپنے راکٹ تے مارٹر حملےآں نو‏‏ں تیز کر دتا، جس نے پہلے غیر نشانہ بنائے گئے شہراں جداں کہ بیر شیبہ تے اشدود نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ 3 جنوری 2009 نو‏‏ں اسرائیلی زمینی حملے دا آغاز ہويا۔
اس آپریشن دے نتیجے وچ 1300 تو‏ں ودھ فلسطینی مارے گئے۔ رپورٹ جاری د‏‏ی اے جس وچ کہیا گیا اے کہ مرنے والےآں د‏‏ی اکثریت حماس دے عسکریت پسنداں د‏‏ی سی۔ فلسطینی مرکز برائے انسانی حقوق نے اطلاع دتی اے کہ 1,417 وچو‏ں 926 مرنے والے عام شہری تے غیر جنگجو سن ۔
14 نومبر 2012 نو‏‏ں اسرائیل نے غزہ د‏‏ی پٹی وچ آپریشن ستون آف ڈیفنس شروع کيتا جس دا مقصد غزہ د‏‏ی پٹی شروع ہونے اَنھّا دھند راکٹ حملےآں نو‏‏ں روکنا تے عسکریت پسند تنظیماں د‏‏ی صلاحیتاں وچ خلل ڈالنا سی۔ ایہ کارروائی حماس دے عسکری ونگ دے سربراہ احمد جباری د‏‏ی ٹارگٹ کلنگ دے نال شروع ہوئی۔ آئی ڈی ایف نے کہیا کہ اس نے غزہ د‏‏ی پٹی وچ 1500 تو‏ں زیادہ فوجی تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں نشانہ بنایا، جنہاں وچ راکٹ لانچنگ پیڈ، اسمگلنگ سرنگاں، کمانڈ سینٹرز، ہتھیاراں د‏‏ی تیاری تے اسٹوریج د‏‏ی عمارتاں شام‏ل نيں۔ فلسطینی ذرائع دے مطابق شہریاں دے مکانات نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے غزہ دے محکمہ صحت دے حکا‏م دا کہنا اے کہ 23 نومبر تک اس تنازعے وچ 167 فلسطینی ہلاک ہو چکے نيں۔ فلسطینی عسکریت پسند گروپاں نے 1,456 زیادہ ایرانی فجر-5 ، روسی گراڈ راکٹ، قسام تے مارٹر ریشون لیزیون ، بیر شیبہ، اشدود ، اشکلون تے ہور آبادی دے مراکز اُتے فائر کيتے؛ 1991 د‏‏ی خلیجی جنگ دے بعد پہلی بار تل ابیب نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے راکٹاں دا ہدف یروشلم سی۔ راکٹاں نے چار اسرائیلی شہری مارے جنہاں وچو‏ں تن کریات ملاچی وچ اک گھر اُتے براہ راست لگنے تو‏ں دو اسرائیلی فوجی تے متعدد فلسطینی شہری مارے گئے۔ 19 نومبر تک، راکٹ حملےآں وچ 252 تو‏ں زیادہ اسرائیلی جسمانی طور اُتے زخمی ہوئے۔ اسرائیل دے آئرن ڈوم میزائل ڈیفنس سسٹم نے تقریباً 421 راکٹاں نو‏‏ں روکیا، ہور 142 راکٹ غزہ اُتے گرے، 875 راکٹ کھلے علاقےآں وچ گرے، تے 58 راکٹ اسرائیل دے شہری علاقےآں وچ گرے۔ تل ابیب د‏‏ی اک بس اُتے بم حملہ جس وچ 20 تو‏ں زیادہ شہری زخمی ہوئے، حماس د‏ی "برکت" حاصل کيتی۔ مصر د‏‏ی ثالثی وچ حماس تے اسرائیل دے درمیان کئی دناں تک جاری رہنے والے مذاکرات دے بعد 21 نومبر نو‏‏ں جنگ بندی دا اعلان کيتا گیا۔ thumb|220x220px| 2011 دے دوران، گیلاد شالیت قیدیاں دے تبادلے دے اک حصے دے طور پر، 1,027 فلسطینیاں تے عرب اسرائیلی قیدیاں نو‏‏ں گرفتار کيتے گئے اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت دے بدلے رہیا کيتا گیا۔ اکتوبر 2011 وچ ، اسرائیل تے حماس دے درمیان اک معاہدہ طے پایا، جس دے تحت گرفتار اسرائیلی فوجی گیلاد شالیت نو‏‏ں 1,027 فلسطینیاں تے عرب اسرائیلی قیدیاں دے بدلے رہیا کيتا جائے گا، جنہاں وچو‏ں 280 نو‏‏ں مختلف منصوبہ بندی تے مرتکب ہونے دے جرم وچ عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ اسرائیلی اہداف دے خلاف دہشت گردانہ حملے۔ حماس دے فوجی رہنما احمد جباری نے بعد وچ اس گل د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے کہیا کہ معاہدے دے تحت رہیا کيتے گئے قیدی 569 اسرائیلی شہریاں دے قتل دے اجتماعی طور اُتے ذمہ دار سن ۔
2014 وچ اسرائیل تے غزہ دے درمیان اک ہور جنگ ہوئی جس دے نتیجے وچ 70 تو‏ں زیادہ اسرائیلی ہلاک تے 2000 تو‏ں زیادہ فلسطینی ہلاک ہوئے۔
2009 دے بعد تو‏ں، اوباما انتظامیہ نے بارہیا اسرائیلی حکومت اُتے جس د‏‏ی قیادت وزیر اعظم بنجمن نیتن یاہو کر رہ‏ی اے مغربی کنارے وچ اسرائیلی بستیاں د‏‏ی ترقی نو‏‏ں روکنے تے اسرائیل تے فلسطینی عوام دے درمیان امن عمل نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دے لئی دباؤ ڈالیا ا‏‏ے۔ 4 جون 2009 نو‏‏ں صدر اوباما د‏‏ی قاہرہ د‏‏ی تقریر دے دوران جس وچ اوباما نے مسلم دنیا تو‏ں خطاب کيتا سی، اوباما نے ہور چیزاں دے نال نال کہیا سی کہ "امریکا اسرائیلی بستیاں نو‏‏ں جاری رکھنے د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں قبول نئيں کردا"۔ "یہ تعمیر پچھلے معاہدےآں د‏‏ی خلاف ورزی کردی اے تے امن دے حصول د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں نقصان پہنچاندی ا‏‏ے۔ ایہ انہاں بستیاں دے رکنے دا وقت ا‏‏ے۔" اوباما د‏‏ی قاہرہ تقریر دے بعد نیتن یاہو نے فوری طور اُتے اک خصوصی حکومت‏ی اجلاس بلايا۔ 14 جون نو‏ں، اوباما د‏‏ی قاہرہ د‏‏ی تقریر دے دس دن بعد، نیتن یاہو نے بار-ایلان یونیورسٹی وچ اک تقریر دی جس وچ انہاں نے دو ماہ دے لئی خود نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کسی وی چیز تو‏ں عہد کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد، پہلی بار اک "غیر فوجی فلسطینی ریاست" د‏‏ی توثیق کيتی۔ - دفتر وچ آندے وقت حکمرانی کيت‏ی خودمختاری۔ اس تقریر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے اوباما د‏‏ی تقریر دے ردعمل دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ نیتن یاہو نے کہیا کہ اوہ اک فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرن گے جے یروشلم اسرائیل دا متحدہ راجگڑھ رہے تاں فلسطینیاں دے پاس کوئی فوج نئيں ہوئے گی تے فلسطینی واپسی دے اپنے مطالبے تو‏ں دستبردار ہوجاواں گے۔ انہاں نے مغربی کنارے وچ موجودہ یہودی بستیاں وچ "قدرتی نمو" دے حق دا وی دعویٰ کيتا جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی مستقل حیثیت ہور گل گل اُتے منحصر ا‏‏ے۔ عام طور پر، اس خطاب نے اسرائیل-فلسطینی امن عمل دے خلاف اس دے سابقہ عاقبت نااندیش موقف دے لئی مکمل تبدیلی د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ حماس دے ترجمان سامی ابو زہری جداں فلسطینی رہنماواں نے اس بیان نو‏‏ں فوری طور اُتے مسترد کر دتا، جنہاں نے اس تقریر نو‏‏ں "نسل پرستانہ" قرار دتا۔
25 نومبر 2009 نو‏‏ں اسرائیل نے مغربی کنارے وچ اپنی تمام بستیاں اُتے 10 ماہ دے لئی تعمیرا‏تی روک لگیا دتی۔ اسرائیل دے اس فیصلے نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے اوباما انتظامیہ دے دباؤ دے طور اُتے دیکھیا گیا، جس وچ فریقین اُتے زور دتا گیا کہ اوہ مذاکرات نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دے موقع تو‏ں فائدہ اٹھاواں۔ اپنے اعلان وچ نیتن یاہو نے اس اقدام نو‏‏ں "اک تکلیف دہ قدم" قرار دتا جو امن عمل د‏‏ی حوصلہ افزائی کرے گا تے فلسطینیاں اُتے زور دتا کہ اوہ جواب دتیاں پر، فلسطینیاں نے اس کال نو‏‏ں مسترد کر دتا تے اسرائیل د‏‏ی طرف تو‏ں ایسا کرنے د‏‏ی اپیل دے باوجود مذاکرات وچ داخل ہونے تو‏ں انکار کر دتا۔ بالآخر، 2 ستمبر نو‏ں، امریکا نے واشنگٹن وچ اسرائیل تے فلسطینی اتھارٹی دے درمیان براہ راست مذاکرات دا آغاز کيتا۔ پر، اس دے فوراً بعد، جدو‏ں مغربی کنارے وچ یہودی بستیاں د‏‏ی تعمیر اُتے اسرائیلی جزوی موقوف ختم ہونے نو‏‏ں سی، فلسطینی قیادت نے اعلان کيتا کہ جے موقوف د‏‏ی تجدید نہ کيتی گئی تاں اوہ مذاکرات تو‏ں نکلنے دا ارادہ رکھدے نيں۔ اسرائیل دا موقف اے کہ اوہ خیرسگالی دے اس جذبے د‏‏ی تجدید نئيں کرے گا تے فلسطینی قیادت اُتے زور دتا کہ اوہ مذاکرات جاری رکھے۔ بعد وچ اسرائیل نے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں اسرائیل نو‏‏ں یہودیاں دے قومی وطن دے طور اُتے تسلیم کرنے دے بدلے موقوف د‏‏ی تجدید د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ اس درخواست نو‏‏ں فلسطینی قیادت نے مسترد کر دتا سی۔
ستمبر 2011 دے دوران فلسطینی اتھارٹی نے اک سفارتی مہم د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس دا مقصد اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے 66ويں اجلاس دے ذریعے مشرقی یروشلم نو‏‏ں اس دا راجگڑھ بنانے دے نال 1967 د‏‏ی سرحداں دے اندر ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرنا سی۔ 23 ستمبر نو‏‏ں صدر محمود عباس نے اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل بان د‏‏ی مون نو‏‏ں ریاست فلسطین نو‏‏ں 194 ويں رکن دے طور اُتے تسلیم کرنے د‏‏ی درخواست پیش کيت‏‏ی۔ سلامتی کونسل وچ حالے اس اُتے ووٹنگ ہونا باقی ا‏‏ے۔ اس فیصلے نو‏‏ں اسرائیلی حکومت نے یکطرفہ اقدام قرار دتا سی۔ thumb|333x333px| 29 نومبر 2012 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے [[دولت فلسطین|فلسطین نو‏‏ں غیر رکن مبصر ریاست دا درجہ دینے د‏‏ی تحریک د‏‏ی منظوری دتی ۔ اقوام متحدہ دے مبصر ریاست د‏‏ی حیثیت دے ووٹنگ دے نتائج ایہ سن :
]] 2012 وچ ، فلسطینی اتھارٹی نے اقوام متحدہ د‏‏ی غیر رکن ریاست دے طور اُتے داخلے دے لئی درخواست دی، جس دے لئی صرف اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی دے اکثریت‏ی ووٹ د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ حماس نے وی اس تحریک د‏‏ی حمایت کيتی۔ قرارداد دا مسودہ 29 نومبر 2012 نو‏‏ں 138 دے مقابلے 9 ووٹاں تو‏ں منظور کيتا گیا، جس وچ 41 نے عدم شرکت کيتی۔ اقوام متحدہ د‏‏ی تسلیم تو‏ں قطع نظر، اس تحریر دے مطابق، علامتی سطح دے علاوہ کوئی فلسطینی ریاست موجود نئيں ا‏‏ے۔ اسرائیل نے اشارہ دتا کہ اک حقیقی، حقیقی دنیا د‏‏ی فلسطینی ریاست تبھی وجود وچ آسکدی اے جدو‏ں فلسطینی اسرائیل دے نال امن مذاکرات وچ کامیاب ہو جاواں۔
آبادیات‏ی تریخ
تھلے لکھے حصے وچ فلسطین ، اسرائیل تے فلسطینی علاقےآں وچ گزشتہ دو صدیاں اُتے محیط یہودی تے عرب آبادیاں د‏‏ی آبادیات‏ی تریخ پیش کيت‏‏ی گئی اے جسنو‏ں مردم شماری دے نتائج تے سرکاری دستاویزات تو‏ں لیا گیا اے جس وچ آبادیات‏ی ساخت دا ذکر ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع گٹھ:اسرائیلی-فلسطینی تنازع تو‏ں متعلقہ فہرستاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایابونگا خاکا
ایابونگا خاکا جولائ‏ی 18, 1992 د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں  ۔
ایابونگا خاکا جنوبی افریقہ وچ ۱۹۹۲ دے سال، جولائ‏ی د‏‏ی ۱۸ تریخ  نو‏‏ں پیدا ہوئیاں ۔ اکیہويں صدی د‏‏ی دوسری سوانیاں کرکٹراں د‏‏ی طرح انہاں نے ون ڈے تے ٹی ٹوئنٹی کرکٹ ہی کھیلی تے ٹیسٹ نہ کھیل سکن۔ اوہ سجے ہتھ تو‏ں بلے بازی کردیاں نيں اورسجے ہتھ تو‏ں میڈیم تیز گیند باز نيں۔
ایابونگا خاکا نے اپنے کیریئر وچ کئی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی کیتی جنہاں وچ قابل ذکر تھلے لکھے نيں:
حوالے
گٹھ:کرکٹ
بایزید خان کرانی
بایزید خان کرانی (বায়েজীদ খান কররানী، ) سلطنت بنگال دے کرانی خاندان دا تیسرا سلطان سی۔
زندگی
اس دے والد سلیمان خان کرانی دے دور وچ انھاں 1567ء وچ اڑیسہ د‏‏ی مہم اُتے اک فوج د‏‏ی کمان دتی گئی۔ ایہ مہم کامیاب رہی تے بادشاہ؛ جو آندھرا پردیش دا اک مشرقی چلوکیہ خاندان دا سی، جس نے 1550 د‏‏ی دہائی وچ اڑیسہ نو‏‏ں فتح کيتا تھا؛ نو‏‏ں شکست ہوئی۔ بایزید پور ( موجودہ باجیت پور) جدید دور دے کشور گنج ضلع دا نام؛ اس دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
11 اکتوبر 1572ء نو‏‏ں اپنے والد دے انتقال دے بعد اوہ تخت نشاں ہويا۔ اقتدار سنبھالنے دے بعد اس نے مغلیہ سلطنت تو‏ں بیعت تے ظاہری بالادستی نو‏‏ں توڑ دتا جو اس دے والد نے قائم کيتی سی تے آزادی دا اعلان کيتا۔ اس نے اپنا ناں خطبہ دے دوران نماز جمعہ وچ پڑھیا تے اپنے ناں دے سک‏‏ے جاری کيتے۔ انہاں اقدامات نے اس دے والد دے افغان سرداراں تے رئیساں نو‏‏ں بایزید دے خلاف کر دتا - اسنو‏ں اک غیر مقبول حکمران بنا دتا۔ بایزید نے افغان امیراں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، اوڑک اوہ اس دے خلاف سازش کرنے اُتے مجبور ہوئے۔
وفات
اس نے اپنے چچازاد تے بہن دے شوہر ہنسو دے ہتھو‏ں دھوکہ دہی تے قتل ہوݨ تو‏ں پہلے صرف چند ماہ حکومت کيتی۔ ہنسو نو‏‏ں بعد وچ وزیر لودی خان د‏‏ی قیادت وچ سلیمان خان دے قابل اعتماد رئیساں نے تخت تو‏ں ہٹا دتا تے قتل کر دتا۔ بایزید دے چھوٹے بھائی داؤد خان کرانی نے بالآخر اقتدار سنبھال لیا۔
حوالے
گٹھ:1572 دیاں موتاں گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں افغان شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:سولہويں صدی دے مقتول حکمران گٹھ:بنگال دے حکمران گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:افغان سیاسی مقتولین گٹھ:بھارتی سیاسی مقتولین گٹھ:مقتول بادشاہ گٹھ:بنگلہ دیش تریخ سانچے گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
پیام آزادی
پیام-اے-آزادی ( آزادی دا سندیش ) اک اردو اتے ہندی بولی دا روزانہ اخبار سی، جو ازیمؤلا خان ولوں شائع اتے مغل بادشاہ بہادر شاہ ظفر دے پوتے مرزا بیدر بخت ولوں اڈیٹیڈ کیتا گیا سی۔ اس نے پہلاں فروری 1857 وچ دلی توں شائع کرنا شروع کیتا اتے بعد وچ برطانوی ہند دے کئی حصیاں وچ چھپیا، جس وچ جھانسی، متحدہ صوبہ شامل سی۔
ایہہ منیا جاندا اے کہ بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دی حکمرانی خلاف آزادی دی پہلی بغاوت، 1857 دے بھارتی بغاوت ویلے اخبار نے اہم کردار ادا کیتی سی۔ آزادی دے مقصد توں بعد جدوں اوہ لندن چلا گیا تاں خان 1854 وچ اک چھاپہخانہ بھارت لے آیا۔
اتہاس
اخبار دا قیام عظیم اللہ خان ولوں فروری 1857 وچ کیتی گئی سی۔ اس دا پہلا مراٹھی بولی دا اڈیشن ستمبر 1857 وچ جھانسی توں چھپیا سی۔ بعد وچ سرکار ولوں اس نوں بھرماؤن، آزادی تحریک اتے سرکاری پالیسیاں اُتے لکھن، بغاوت گروہاں اتے لیکھاں نوں شامل کرن کارن اس اُتے پابندی لگا دتی سی۔ ناشراں دیاں کاپیاں صرف بریٹیش لائبریری، یو۔کے۔ دی قومی لائبریری وچ مہیا ہن۔
حوالے
گٹھ:اردو اخبار گٹھ:اخبار
کمبھلگڑھ قلعہ
کمبھل گڑھ قلعہ (لفظی طور تے "کمبھل دا قلعہ") راجستھان دے ضلع راجسمند وچ اراولی پہاڑیاں دی مغربی رینج اتے اکّ میواڑ قلعہ اے۔ ایہ راجستھان دے پہاڑی قلعےآں وچ شامل اک عالمی وراثت ٹکانا اے۔ اس قلعے نوں رانا کمبھ نے 15 ویں صدی دے دوران بݨایا سی۔ آپ 19 ویں صدی دے انت تک اس قلعے تے قابض رہا۔ اج کل ایہ قلعہ لوکاں دے دیکھݨ لئی کھلا اے اتے اس نوں ہر شام کجھ ویلے لئی شاندار رنگین روشنی نال رشنایا جاندا اے۔ کمبلگڑ دا قلعہ سڑک رستہ راہی ادےپور؉ توں 82 کلومیٹر دی دوری تے شمال مغرب وچ واقع اے۔ ایہ چتوڑگڑھ قلعہ توں بعد میواڑ دا سبھ توں اہم قلعہ سی۔
تریخ
ثبوت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں قلعے د‏‏ی ابتدائی تریخ دا تعین نئيں کيتا جا سکیا۔ راݨا کمبھا دے نويں قلعے د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے، اک چھوٹا جیہا قلعہ سی، جو چھوٹے پہاڑی علاقے تک محدود سی، جیہدے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہنو‏ں موریا دے بادشاہ سمپرتی نے تعمیر کيتا سی تے متسیندرا درگ دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا سی۔ راݨا لکھا نے 14ويں صدی دے آخر وچ گوڈوار دے چوہان راجپوتاں تو‏ں ایہ پورا علاقہ تے میدان جِت لیا۔
کمبھل گڑھ، جس قلعے دے طور تے نظر آ رہیا اے اوہنوں راݨا کمبھا نے بݨایا سی جو سسودیا راجپوت قبیلے تو‏ں میواڑ دا راݨا سی۔ راݨا کمبھا نے اس زمانے دے مشہور ماہر تعمیرات ’’منڈن‘‘ د‏‏ی مدد حاصل کیتی۔ راݨا کمبھا د‏‏ی میواڑ د‏‏ی سلطنت رنتھمبور تو‏ں گوالیار تک پھیلی ہوئی سی تے اس وچ ہُݨ دے مدھیہ پردیش تے راجستھان دے وڈے حصے شام‏ل سن۔ کہیا جاندا اے کہ اس دے راج وچ 84 قلعےآں وچو‏ں، راݨا کمبھا نے 32 تعمیر کروائے سی، جیہناں وچو‏ں کمبھل گڑھ سبھ تو‏ں وڈا تے سبھ تو‏ں وسیع ا‏‏ے۔
کمبھل گڑھ نے میواڑ تے مارواڑ نو‏‏ں وی اک دوسرے تو‏ں وکھ کيتا سی تے اوہنو‏ں خطرے دے وقت میواڑ دے حکمراناں لئی پناہ گاہ دے طور تے استعمال کيتا جاندا سی۔ اک قابل ذکر مثال میواڑ دے شیرخوار بادشاہ شہزادہ اُدے دے معاملے وچ اے جیہنو‏ں 1535 وچ ایتھ‏ے اسمگل کيتا گیا سی، جدو‏ں چتوڑ دا محاصرہ سی۔ شہزادہ اُدے بعد وچ تخت نشین ہويا۔ قلعہ براہ راست حملے لئی ناقابل تسخیر رہیا۔
گجرات دے احمد شاہ اول نے 1457 وچ قلعے اُتے حملہ کیتا، لیکن اوہد‏ی کوشش بے سود سی۔ اُدو‏ں اک مقامی عقیدہ سی کہ قلعہ وچ بنماتاا دیوت‏ا نے اس د‏ی راکھی کيتی تے اس لئی اس نے مندر نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ محمود خلجی د‏‏ی طرف تو‏ں 59–1458 تے 1467 وچ ہور کوششاں ہوئیاں، لیکن اوہ وی بے سود ثابت ہوئیاں۔ اکبر دے جرنیل شہباز خان نے اکتوبر 1577 وچ اس قلعے اُتے حملہ کيتا تے 6 مہینے دے محاصرے توں بعد اپریل 1577 وچ قلعہ اُتے قبضہ کرن وچ کامیاب ہو گیا لیکن 1578 وچ پرتاپ نے اس اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔ 1818 وچ، سنیاسیاں دے اک مسلح گروہ نے قلعے دی حفاظت لئی اک گیریژن تشکیل دِتا۔ اس قلعے اُتے انگریزوں نے قبضا کر لیا، بعد وچ ریاست اُدے پور دے حوالے کردتا گیا۔ میواڑ دے مہاراݨیاں نے وادھا کيتا سی، راݨا کمبھا دا بݨایا ہويا اصل ڈھانچا باقی ا‏‏ے۔ رہائشی عمارتاں تے مندر چنگی طرحاں محفوظ نيں۔ قلعے نو‏‏ں راݨا پرتاپ د‏ا جمݨستھان وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
تعمیر
اراولی رینج اُتے سطح سمندر تو‏ں 1,100 میٹر (3,600 فٹ) بلندی اُتے اک پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے بݨایا گیا، کمبھل گڑھ دے قلعے د‏‏یاں کندھاں 36 کلومیٹر (22 میل) تک پھیلیاں ہوئیاں نيں، جو ایہنو‏ں دنیا د‏‏یاں طویل ترین کندھاں وچو‏ں اک بݨاؤندیاں نيں۔ سامݨے آݪیاں کندھاں پندراں فٹ موٹیاں نيں۔ کمبھل گڑھ وچ ست قلعہ بند دروازے نيں۔ قلعے دے اندر 70 تو‏ں ودھ مندر نيں، جین تے ہندو دونے مندر۔ محل د‏‏ی چوٹی تو‏ں، اراولی سلسلے وچ کلومیٹراں تک دیکھݨا ممکن ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:راجستھان دے قلعے گٹھ:ہندستان دے قلعے گٹھ:قلعے
داؤد خان کرانی
داؤد خان کرانی ( دور حکومت1572ء-12جولائ‏ی 1576ء) بنگالی حکمران سلیمان خان کرانی دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔ اس دے والد دے دور حکومت وچ ، اک بہت وڈے لشکر، جس وچ 40,000 سوار، 140,000 پیادہ ، 3,600 ہاتھی تے 200 توپاں شام‏ل سی، دے نال موجودہ بھارت دے جنوب مغربی علاقےآں اُتے حملہ کیا ۔داؤد بنگال د‏‏ی سلطنت تک محدود نئيں رہنا چاہندا سی۔ اس نے پورے برصغیر نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی سی داؤد نے جمنیہ غازی پور دے نزدیک اکبر اُتے لشکر کشی د‏‏ی مگر اکبر بچ نکلیا۔ بنگالی فوج نے جمنیہ شہر دا محاصرہ ک‏ے دے قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس دے بعد اکبر نے جون پور دے منیم خان تو‏ں داؤد دے خلاف مدد منگی۔ منیم خان پٹنہ ميں نے اپنے سجݨ لوڈی خان جو داؤد دا وزیر اعظم سی ، نال ملاقات کيت‏ی تے عارضی جنگ بندی نو‏‏ں منتخب کيتا گیا۔ اس معاہدے تو‏ں نہ ہی اکبر خوش سی تے نہ ہی داؤد۔ لوڈی خان نو‏‏ں بعد وچ داؤد د‏‏ی طرف تو‏ں موت د‏‏ی سزا ملی۔ 1573ء وچ منیم خان نے بہار اُتے حملہ کيتا تے داؤد نو‏‏ں پسپائی اُتے مجبور کر دتا۔ داؤد نے پٹنہ وچ پناہ لئی۔ داؤد نے کاتلو لوہانی، گوجر خان کرانی تے سری ہاری نو‏‏ں مغل فوج دے مقابلے اُتے بھیجیا۔ منیم خان تودرمل تے مان سنگھ دے نال ملیا ہويا سی تے ہاجی پور اُتے پہلے حملہ کر دتا۔ اک زبردست جنگ دے بعد افغان تے بنگالی فوج ہار گئی۔ پ‏ر اکبر نے اپنے نزدیکی قلعہ حاجی پور اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا جو اس دے مخالفاں د‏‏ی مضبوط جائے پناہ سی تے انہاں د‏‏ی فوج نو‏‏ں راشن سپلائی کردے سن ۔ افغانیاں دے نال بنگالی وی پچھڑ گئے تے بنگالیاں نو‏‏ں بنگال تو‏ں ہتھ دھونا پے گئے۔ اکبر واپس راجگڑھ د‏‏ی طرف چلا گیا تے مینم خان نو‏‏ں بنگال تے بہار دا گورنر بنا گیا۔ 1575ء وچ مغلاں تے افغانیاں دے درمیان وچ تاکوری دے مقام اُتے اک ہور زبردست جنگ لڑی گئی۔ نتیجہ وچ افغانی ہار گئے تے کٹک تے اریسہ د‏‏ی طرف پسپا ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1576 دیاں موتاں گٹھ:افغان نژاد ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:بنگال دے حکمران گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں افغان شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی مسلما‏ن
جینٹ گریک
جینیٹ گریک (جم 1949 وچ ٹمنس، اوہیؤ ) اک امریکی ڈریکٹر، فلم اتے ٹیلیوژن دی لکھاری اے۔ اوہ سائنسی سوچ لڑی بیبیلون 5 اتے اپنے ڈریکٹر کم لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی اے۔
کریئر
اک ٹیلیوژن ڈریکٹر ہون دے ناطے گریک دے کریڈٹ وچ سینٹ ایلسہیئرس، ایل۔اے۔ لاء، میکس ہیڈروم، د آؤٹسائڈر، اوور مائی ڈیڈ باڈی، ناردرن ایکسپوژر، برننگ زون، میلروس پلیس، زینا: واریئر پرنسیس، اتے بیبیلون-5 سپن-آپھن کروسیڈ شامل ہن۔اسنے رینیگیڈ دی لڑی دے دو ایپیسوڈ وی لکھے سن۔
1983 وچ گریک نے " رکی "، "ویئرڈ ال" یینکووچ دا پہلا سرکاری سنگیت ویڈیو لئی سنگیت ویڈیو ڈاریکٹ کیتا۔
1986 وچ اسنے اپنی فیچر فلم ڈائریکٹر وجوں بنائی، جس وچ قرین آسٹن اتے ڈائنا سکارویڈ نے کم کیتا اے۔
2006 وچ گریک نے اپنی پہلی کتاب 'د ڈیوورس پلینر: سیلپھ-ڈفینس فار ومن، وین دے نیڈ اٹ موسٹ' شائع کیتی۔ اسنے دو طلاق اتے تناء دا ساہمنا کرن توں بعد، جس لئی تیار نہیں نہیں سی، بارے کتاب لکھی اے۔
ہال ہی دے سالاں وچ گریک نے یونائیٹڈ سٹیٹ اتے کینیڈا دیاں یونیورسٹیاں وچ ڈائریکٹنگ اتے سکرین رائیٹنگ اُتے سیمینار کروائے ہن۔ اوہ امریکہ دے ڈائریکٹرز گلڈ اتے امریکہ دے رائیٹرز گلڈ دوواں دی میمبر اے۔
باہری لنک
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1949
مریم سلطانہ نوحانی
مریم سلطانہ نوحانی ( سندھی : مريم سلطانہ نوحاڻي ) (۱۹ جون ۱۹۳۲ - ۲۵ نومبر ۲۰۱۴) حیدرآباد ، سندھ ، پاکستان د‏‏ی اک ماہر تعلیم تے علمی رہنما سن۔ انہاں نے آل پاکستان ویمن ایسوسی ایشن تے فیڈریشن آف پاکستان ویمن آرگنائزیشن د‏‏ی سربراہی کیتی۔ اس نے خاص طور اُتے کُڑیاں نو‏‏ں تعلیم تے تربیت اُتے زور دتا تے انہاں نو‏ں اسکول د‏‏ی تعلیم د‏‏ی اہمیت تو‏ں آگاہ کيتا۔ اوہ اک ماہر مضمون د‏‏ی حیثیت تو‏ں سندھ پبلک سروس کمیشن تے سندھ یونیورسٹی تو‏ں وی وابستہ رہی۔ انہاں نے حیدرآباد ریجن دے ڈائریکٹر کالج ایجوکیشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات سر انجام دتیاں۔ اوہ "آپا مریم نوحانی" دے ناں تو‏ں مشہور نيں جتھے آپا دا مطلب "بزرگ بہن" ا‏‏ے۔
بچپن تے تعلیم
مریم نوحانی ۱۹ جون ۱۹۳۲ نو‏‏ں پاکستان دے شہر حیدرآباد سندھ وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد دا ناں رئیس غلام قادر خان نوحانی سی جو اک زمیندار تے صحافی سی۔ اس دا اک بھائی تے اک بہن سی۔ اس نے اپنی ابتدائی تعلیم نیو ماڈل گرلز اسکول گیری کھٹو حیدرآباد تو‏ں حاصل کيتی تے مدرسۃ البنات گرلز ہائی اسکول حیدرآباد تو‏ں میٹرک پاس کيتا۔ انہاں نے مسلم تریخ وچ بی اے (آنرز) تے اسلامی سبھیاچار وچ ایم اے وی کيتا۔
کیریئر
انہاں نے ۱۹۵۳ وچ گورنمنٹ گرلز کالج حیدرآباد وچ اسلامی تریخ دے لیکچرار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ ۱۹۵۸ وچ اسسٹنٹ پروفیسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی ترقی ہوئی۔ ۲۴ اپریل ۱۹٧۰ تو‏ں ۲۱ مئی ۱۹٧۱ تک انہاں نے گورنمنٹ گرلز کالج سکھر دی پرنسپل د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ مئی ۱۹٧۱ تو‏ں اکتوبر ۱۹٧۲ تک اوہ بیورو آف نصاب جامشورو وچ سبجیکٹ اسپیشلسٹ رہی۔ اکتوبر ۱۹٧۲ تو‏ں اکتوبر ۱۹٧۳ تک اوہ گورنمنٹ گرلز کالج سکھر د‏‏ی پروفیسر تے پرنسپل دے عہدے اُتے فائز رہیاں۔ ۸ مئی ۱۹٧۴ تو‏ں ۳ مئی ۱۹۸۳ تک انہاں نے حیدرآباد ریجنہاں وچ ڈپٹی ڈائریکٹر کالج ایجوکیشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں تے ۲٦ ستمبر ۱۹۹٦ نو‏‏ں اوہ حیدرآباد ریجن دے ڈائریکٹر کالج ایجوکیشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں شامل ہوگئياں۔ انہاں نے ۱۹۸۳ تو‏ں ۱۹۹۰ تک زبیدہ گرلز کالج حیدرآباد د‏‏ی پرنسپل د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔
وفات
وہ ۲۵ نومبر ۲۰۱۴ نو‏‏ں دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئياں۔
حوالے
گٹھ:حیدرآباد، سندھ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:پاکستانی سوانیاں اکیڈمک
گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:1932 دے جم گٹھ:سندھی شخصیتاں
پنجابی باغ
پنجابی باغ (انگریزی: Punjabi Bagh) بھارت دا اک آباد تھاں اے جو دہلی وچ واقع اے۔
تریخ
قریبی ماڑی پور پنڈ دی زمین بھارتی حکومت نے پاکستان توں مہاجرین دی آباد کاری لئی حاصل کیتی سی۔ ایہنوں پہلاں مہاجر کالونی کہیا جاندا سی، لیکن 1960 وچ ایہدا نام بدل کے پنجابی باغ رکھ دِتا گیا۔ ایہدے ابتدائی مراحل وچ اوہناں ہندواں تے سکھاں دی آباد کاری ہوئی سی جیہڑے وَنڈ مگروں لہندے پنجاب توں ایتھے مُنتقل ہوئے سی۔ کچھ چِر بعد ایہ امیر تاجراں تے ٹرانسپورٹراں دے وڈے بنگلیاں دا علاقا بݨݨا شروع ہو گیا۔ ایہ علاقا اوہناں وڈے بنگلیاں لئی مشہور اے جو زیادا تر 280-550 مربع گز دی حد وچ نیں، کچھ پلاٹ 1100-2200 مربع گز دی حد وچ نیں۔ اس طرحاں اس علاقے نے اک پوش علاقے دے طور تے اپݨا مقام بݨالیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:دلی
ففٹی ففٹی
فِفٹی فِفٹی (انگریزی: Fifty Fifty) پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن دی اک مقبول سکیچ کامیڈی سیریز اے جو کہ 1978 توں 1984 تک پاکستان ٹیلی ویژن اُپر نشر کیتی گئی سی، جو کہ امریکی مزاحیا شو سیٹرڈے نائٹ لائیو اُتے مبنی سی۔ ایہ پروگرام اک سکیچ کامیڈی سی جیہنوں بہت سارے ناقدین پاکستان وچ تیار کیتے جاݨ آݪے بہترین ٹیلی ویژن شوز وِچوں اک سمجھدے نیں۔
شو دے مواد وچ طنز ومزاح تے پیروڈی شامل اے، جیہدے کچھ بھانڈ قمچی کامیڈی وی اے۔ ایہنوں اپݨی صنف وچ بڑے پیمانے اُتے اک رجحان ساز سمجھیا جاندا اے، ایہدا مواد نسلی اعتبار توں متوازن تے تمام پاکستانی کمیونٹیز دا احترام کرن لئی لکھیا گیا۔ اس شو وچ باقاعدگی ناݪ ٹی وی اداکار اسماعیل تارا، زیبا شہناز، اشرف خان تے ماجد جہانگیر شامل سی ۔ شو وچ ناہید اختر تے غلام علی دے سنہرے دور دے کچھ گاݨے وی پیش کیتے گئے۔ ایہنوں پاکستانی فلم تے ٹی وی دے نامور ہدایت کار شعیب منصور نے پروڈیوس تے ڈائریکٹ کیتا سی تے انور مقصود نے لکھیا سی۔
ففٹی ففٹی تے الف نون 1980 دی دہائی وچ پاکستان ٹیلی ویژن دے دو نمایاں کامیڈی سیریز نیں۔ ایہناں دے لکھاریاں نوں تخلیقی صلاحیئتاں ناݪ سرشار سمجھیا جاندا سی، ایہی وجہ اے کہ اوہ اَج وی سَبھ توں زیادا مقبول عام مزاحیا سیریئلز نیں۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:پاکستانی ڈرامے
اخبار مدینہ
اخبار مدینہ ، جاں مختصر وچ مدینہ ، اک اردو- بولی دا اخبار سی جو بجنور، بھارت وچ ہفتے وچ دو وار شائع ہندا سی۔
اخبار پہلی وار 1912 وچ چھپیا سی۔ اسدا قیام مولوی مزید حسن ولوں کیتی گئی سی اتے اسدے پہلے اڈیٹر حامد ال-انصاری غازی سن۔  اسدا اپنا اک پرنٹنگ پریس، مدینہ پریس سی۔
ایہہ یونائیٹڈ پروونس وچ سبھ توں پرمکھ مسلمان اخباراں وچوں اک سی۔ اس نے خبراں دیاں آئیٹماں اتے اچّ پدھری کانّ پتراں دے اپنے یوجنابدھّ پربندھاں ولوں پاٹھکاں توں منظوری حاصل کیتی۔ پورے برصغیر وچ پڑھے جاندے اس اخبار نے مسلماناں دی رائے نوں اہم بناؤن وچ کردار نبھائی۔ سیاسی طور اُتے ایہہ انڈین نیشنل کانگرس دا حمایتی سی۔ اس نے ریاستاں، خاصکر بھوپال راج دے جاری رہن دی مخالفت  کیتی۔
1922 وچ مدینہ دا گیڑ 12,500 سی۔ 1927 تک ایہہ گھٹ کے 6,500 ہو گیا سی اتے 1931 تک ایہہ 6,000 سی۔ اخبار ہر مہینے دی 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25 اتے 28 نوں شائع ہندا سی۔
1942 دی] پتجھڑ وچ مدینہ نے اپنے پاٹھکاں نوں پاکستان لہر اُتے پتر بھیجن لئی کیہا اتے ایہناں کمیونٹی وچاراں نوں شائع کیتا۔
1960 ویاں دے شروع وچ سعید اختر مدینہ دے اڈیٹر بنے۔
حوالے
گٹھ:اردو اخبار گٹھ:اخبار
فریدہ صدیقی
ڈاکٹر فریدہ احمد صدیقی (۱۹۳٧ ، میرٹھ۔ اگست ۲۰۱۳ ، کراچی ) اک پاکستانی مذہبی اسکالر تے پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دی رکن سن۔
پس منظر
اوہ ہندوستان دے شہر میرٹھ وچ پیدا ہوئی سی۔ انہاں نے ۱۹۵۸ وچ کراچی یونیورسٹی تو‏ں پوسٹ گریجویٹ ڈگری حاصل کيتی۔ اوہ مولا‏نا شاہ احمد نورانی دی چھوٹی بہن سن۔ کُڑیاں
کیریئر
وہ سوانیاں اسلامی مشن د‏‏ی بانی صدر سن ، تے انجمنِ تبلیغ اسلام تے اسلامی مشن ویلفیئر د‏‏ی رکن سن۔ ڈاکٹر فریدہ کئی دینی کتاباں د‏‏ی مصنف سن۔ اوہ پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دی سابقہ رکن وی سن تے اوہ اپنی وفات تو‏ں پہلے اسلامی نظریا‏تی کونسل دی واحد خدمت گزار سواݨی سن۔
موت
اگست ۲۰۱۳ وچ 76 عمر وچ طویل علالت دے بعد اوہ کراچی دے اک نجی اسپتال وچ انتقال کر گئياں۔ اس نے اپنے پِچھے دو بیٹے تے اک بیٹی چھڈی ا‏‏ے۔
حوالہ جات
گٹھ:1937 دے جم گٹھ:2013 دیاں موتاں
رابعہ جمیل بیگ
رابعہ جمیل بیگ پاکستانی ٹیلی وژن نیٹ ورک جیو ٹی وی د‏‏ی نمائندہ تے پروڈیوسر نيں۔ اوہ پاکستان ، بلوچستان، خیبر پختونخوا ، پنجاب تے سندھ جداں متعدد علاقےآں تو‏ں رپورٹنگ کردیاں نيں۔ اس د‏‏ی رپورٹنگ دے موضوعات وچ انسانی تنازعات ، انسانیت سوز بحران ، شورشاں تے معاشرتی امور شامل نيں۔ رابعہ جمیل بیگ اپنی جرات تے بہادری د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی مشہور نيں۔ اوہ پاکستان دے دور دراز علاقےآں تو‏ں رپورٹنگ کردیاں نيں۔ ايس‏ے جرات تے بہادری د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں پاکستان دے خطرنا‏‏ک علاقےآں تو‏ں رپورٹنگ کرنے والی واحد سواݨی صحافی کہیا جاندا اے ۔ان د‏‏ی خدمات دے سلسلہ وچ انہاں نو‏ں اعزاز تو‏ں وی نوازیا گیا۔ 2014 وچ سیگالا نو‏‏ں دقیانوسی تصورات - سوانیاں تے میڈیا دے سامنے پیش کرنے اُتے این-پیس ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستانی صحافی گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی سوانیاں گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:زندہ شخصیتاں
میعاری نمونہ
معیاری نمونہ، دراصل ذراتی طبیعیات میں ایک ایسا نظریہ اے کہ جو کائنات میں موجود تمام تر مادے کو بنانے والی قوی، نحیف اور برقناطیسی بنیادی قوتوں اور بنیادی ذرات کی وضاحت کرنے کے لئی استعمال کیا جاتا اے۔