cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 382 ج ب فیروز
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
نیشنلزم
نیشنلزم لوکاں دی ٹولی دا کسے سیاسی تھاں نال تکڑا جوڑ نیشنلزم اخواندا اے۔
طالب جتوئی
طالب جتوئی پنجابی دے اک شاعر نیں۔ آپ دا  تعلق ساہیوال دے نواحی گاوَں چک نمبر ایل 110/9 تو‏ں سی. آپ پنجابی دے مشہورعوامی شاعر سن حصول تعلیم دے بعدآپ محکمہ پٹوار وچ رہے بعد وچ شٹام فروشی کیتی، 12 دسمبر 2019ء نو‏‏ں رحلت فرما گئے ،
ساربروکن قلعہ
ساربروکن قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
ضلع داریچا
ضلع داریچا ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
ورننگروڈ قلعہ
ورننگروڈ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
ضلع داریچا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
شکرپڑیاں
شکرپڑیاں اسلام آباد وچ اک پہاڑی تے اوہدے تے اک پارک دا ناں اے۔ ایہ پاکستان مونومنٹ دے نال کرکے اے۔ ایتھے بدیسوں آنوالے آگو بوٹے لاکے اپنے آن دی یاد بناندے نیں۔ ایتھوں پورے اسلام آباد دا وکھالہ ویکھیا جاسکدا اے۔ ایتھے لوک پھرن ٹرن آندے نیں۔
ضلع شمالی وزیرستان
ضلع میرانشاہ یا ضلع شمالی وزیرستان پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے
دهستان هنگام (قشم)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان قشم دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم چ اے ۔
ڈبلیو ڈبلیو ای
عالمی کشتی منورنجن، Inc. (ڈی/بی/اک ڈبلیوڈبلیوئی) اک امریکی عوامی ،وپاری ،منورنجک کھیڈ اے ،جس دا کنٹرول نجی کمپنی کول اے، اس کھیڈ وچ پیشہ ور کستی کھڈاریاں نوں ہر کھیڈ لئی تیہ کیتی ہوئِ رقم دتی جاندی اے اس کھیڈ وچ ورتے جان والی رقم دا سروت فلم جگت، سنگیت، ویڈیو گیمس اتے ہور پیداواراں توں آؤندا اے
ڈبلیوڈبلیوئی وی دا حوالہ دندا اے، پیشہ ور کشتی ترقی اپنے آپ نوں ولوں قائم، ییس McMahon اتے Toots Mondt 1952 وچ دے روپ وچ کیپیٹل کشتی کارپوریشن لمٹڈ۔ دے ہون دے ناطے، 2016, اس نوں وڈا کشتی ترقی دنیا وچ رکھن، ودھ 500 سماگم نوں اک سال (دے نال روسٹر وچ ونڈیا گیا اے وکھ-وکھ گلوبل سفر مارکا)، اتے نشریاتی کرن لئی دے بارے 36 ملیان درشک وچ ہور ودھ 150 دیش۔ کمپنی دے گلوبل ہیڈکوارٹر وچ واقع اے، سٹیمپھورڈ، کنیٹیکٹوچ دفتر دے نال، پرمکھ شہر نوں دنیا بھر وچ اے۔
وچ دے روپ وچ ہور پیشہ ور کشتی ترقی، ڈبلیوڈبلیوئی پتہ لگدا اے، نہ راے ہن نوں جائز مقابلے، پر صرف منورنجن-ادھارتدی خاصیت، storyline-چلا ئے، سکرپٹاے، اتے کوریؤگراپھی نال ملدا اے، پر اوہ اکثر، وچ شامل ہن، جو کہ چال نوں پا سکدا اے، کم نوں خطرہ ' تے سٹّ دے، جے کیتی، نہ ٹھیک۔ ایہہ سی پہلی عوامی طور ' تے قبول کیتا اے، نے WWE دے مالک Vince McMahon 1989 وچ بچن لئی ٹیکس تک athletic کمیشن۔ 1980 لے کے، ڈبلیوڈبلیوئی عوامی مارکا اے، اپنے اتپاد دے طور تے کھیڈ منورنجن، قبول اتپاد دی جڑھ وچ مقابلے کھیڈ اتے ناٹکی تھئیٹر۔
کمپنی دے اکثریت دے مالک اے، اس دے چیئرمین اتے سی ای او، Vince McMahon. دے نال-نال اس دی بیوی لنڈا، بچے شین اتے سٹیپھنی، اتے پتر-وچّ-قانون پولس نوں "ٹرپل ایچ" Levesque, McMahon پروار نوں رکھدا اے دے لگبھگ 70% ڈبلیوڈبلیوئی دے شعر اتے 96% دے ووٹ طاقت اے۔ اگست دے ناطے 2014, مشہور راجگڑھ، اک نوں نیو یارک-مشتمل باڈ فنڈ، حاصل نوں اک 9.6% حصیداری وچ ڈبلیوڈبلیوئی جدکہ McMahon پروار بنائی 90.4% ویاج۔
موجودہ ہستی شامل، ' تے 21 فروری، 1980, پچھلی سی دے طور تے جانیا ٹائٹن کھیڈ، Inc.، جس وچ قائم کیتا گیا سی 1979 وچ دکھنی Yarmouth, میسیچیوسیٹس۔ اس نوں حاصل کیپیٹل کشتی کارپوریشن، رکھن دی کمپنی لئی عالمی کشتی فیڈریشن، 1982 وچ۔ ٹائٹن رکھیا گیا سی دنیا کشتی فیڈریشن، Inc. 1998 وچ، پھر عالمی کشتی فیڈریشن منورنجن، Inc. 1999 وچ، اتے انت وچ موجودہ عالمی کشتی منورنجن، Inc. 2002 وچ۔ 2011, اس لئی، کمپنی نے آدھکارک داغ اپنے آپ نوں دے طور تے صرف ڈبلیوڈبلیوئی ، پر کمپنی دے قانونی نام نہ کیتا گیا سی تبدیل ہو گیا اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کھیڈاں گٹھ:کھیڈ
اسلام آباد دیاں ویکھن والیاں تھانواں
اسلام آباد پاکستان دا راجگڑھ تے اک نواں بنیا شہر اے۔ ایہ پاکستان دے اتر وچ مارگلہ نال اے تے ایتھے پھرن ترن دیاں کئی تھانواں نیں۔
thumb|کھبے|400px|[[دامن کوہ تو‏ں اسلام آباد دا اک منظر]] اسلام آباد جو پاکستان دے شمالی حصے وچ واقع اے تے پاکستان دا وفاقی راجگڑھ اے ،لیکن اس دے نال نال بوہت سارے سیاحی مراکز دا گھر وی اے جنہاں وچ دامن کوہ، مارگلہ چڑیا گھر، پاکستان یادگار، فیصل مسجد تے راول بند قابل ذکر نيں۔
اہ‏م سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
400px|thumb||کھبے|[[راول جھیل دا منظر]] thumb|کھبے|250px|راول جھیل دے پاس طلوعِ آفتاب اسلام آباد گھڑی|thumb|کھبے|250px
مسیتاں ومزارات
thumb|فیصل مسجد
ہور
گٹھ:اسلام آباد گٹھ:پاکستان وچ سیاحت گٹھ:پاکستانی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏یاں فہرستاں
راول جھیل
راول جھیل ضلع اسلام آباد وچ بنائی گئی اک مصنوعی جھیل اے ۔ ایہ شہر دی پاݨی دی لوڑ نوں پورا کردی اے تے ایہدے نال اک پارک تے باغ وی بنے نیں جتھے لوک پھرن ترن آوندے نیں۔
راول جھیل مری ولوں آوݨ آلے نال کورنگ نالے تے مارگلا توں آوݨ آلے نالیاں نوں روک کے بنائی گئی اے ۔ ایتھے 106.25 مربع میل (275.2 مربع کلومیٹر) تھاں دا پاݨی کٹھا ہوکے آوندا اے ۔
حوالے
گٹھ:اسلام آباد گٹھ:پنجاب دیاں جھیلاں
قلعہ سولیچیوڈ
سولیچیوڈ قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
بخشالی
بخشالی، ضلع مردان، پاکستان وچ اک تھاں اے۔
گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:خیبر دے آباد تھاں
ضلع کورفیز
ضلع کورفیز ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
اطہر شاہ خان جیدی
اطہر شاہ خاں جیدی پاکستانی مخولیا اداکار، شاعر، تے لکھاری سن ۔ اوہ 29 جولائی 1943 نوں رام پور (ریاست رام پور)، برٹش انڈیا وچ جمے تے پاکستان بݨݨ مگروں اوہناں دا ٹبر لہور پنجاب آ گیا ۔ اوہناں نے اپݨا بچپن پنجاب وچ گزاریا ایس لئی پنجابی زبان تے پنجابی محول اوہناں دے مزاج وچ رچ بس گئے ۔
ضلع کورفیز
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اطہر شاہ خان جیدی
پڑھائی لکھائی
اطہر شاہ خاں جیدی نے مُڈھلی تعلیم لہور وچ حاصل کیتی ۔ گریجوایشن وفاقی اردو یونیورسٹی کراچی توں کیتی تے پنجاب یونیورسٹی لہور توں صحافت وچ ایم اے کیتا ۔ ایس توں علاوا ہومیوپیھتک ڈاکٹر دی سند وی حاصل کیتی ۔
شاعری
اطہر شاہ خاں جیدی نے زیادہ تر مخولیا شاعری کیتی اے ۔ اوہناں نے پاکستان ٹیلی ویژن دے پیش کردہ مخولیا مشاعریاں دے سلسلے "کشت زعفران" توں مخولیا شاعری وچ مقبولیت حاصل کیتی ۔ اوہ اداکاری وچ اپݨے مخولیا کردار جیدی نال پچھاݨے جاندے سن تے مخولیا شاعری وچ اپݨا تخلص وی جیدی رکھیا ۔
بدر ثالثہ
بدر الموعد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے غزوات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جنگ احد دے بعد ابو سفیان نے مسلماناں نو‏‏ں اگلے سال بدر الصفراء دے مقام اُتے جنگ دے لئے بلیایا۔ ابوسفیان نو‏‏ں ایہ توقع نئيں سی کہ مسلما‏ن مقررہ مقام اُتے آجان گے اسی لئے اوہ مسلماناں نو‏‏ں ڈرانے دھمکانے دی کوشش وی کر رہے سن لیکن اس دے توقع دے برخلاف مسلما‏ن موقع اُتے مقررہ مقام اُتے پہنچ گئے۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  1500 سپاہیاں دے نال بدر پہنچے تے 8 روز اوتھے قیام فرمایا لیکن ابو سفیان جو 2000 افراد دے ہمراہ بدر جانے دی نیت تو‏ں مکہ تو‏ں نکلیا سی، خشک سالی دا بہانہ بنا ک‏ے مکہ پلٹ گیا۔
اطہر شاہ خان جیدی
لکھاری
اطہر نے بطور لکھاری ریڈیو پاکستان توں اپنے کیریئر دا آغاز کیتا تے 700 دے لگ بھگ ڈرامے لِکھے ۔
بدر ثالثہ
مختلف اسماء
رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دی اس عسکری مہم نو‏‏ں بَدْرُ المَوْعِد ۔ ، بدر الآخره ۔ ، بدر ثالثہ ۔ تے بدر صُغرى ۔ ۔ دے عنوان تو‏ں موسوم کیتا گیا ا‏‏ے۔
جنگ دا پس منظر
اک طرف تو‏ں نعیم بن مسعود دے اقدامات تے دوسری طرف تو‏ں منافقین تے یہودیاں دی تشہیری مہم نے مسلماناں نو‏‏ں سخت ہراساں کردتا سی ؛ لیکن بعض روایات دے مطابق سورہ آل عمران دی آیت نمبر 173: وچ مؤمنین دے ایمان تے حوصلے نو‏‏ں بہت اعلیٰ قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ اس آیت وچ "الناس" تو‏ں مراد "نعیم بن مسعود" اے جو مسلماناں نو‏‏ں ابو سفیان دے جمع کردہ لشکر تو‏ں خائف کرنے دی کوشش کر رہے سن ۔ اک دوسری روایت دے مطابق الناس تو‏ں مراد مدینہ دے منافقین سن جو لوگاں نو‏‏ں بدرالموعد دی طرف عزیمت کرنے تو‏ں باز رکھنے دی سعی تے جنگ احد دی شکست دی یادآوری کرارہے سن ۔
اطہر شاہ خان جیدی
اداکاری
اطہر شاہ خاں جیدی نے ٹیلی وژن تے سٹیج اُتے بطور ڈراما لکھاری اپݨے تخلیقی کم دا آغاز کیتا ۔ اوہناں دے تحریر کردہ مخولیا ڈرامےآں نے بہت زیادہ مقبولیت حاصل کیتی ۔ اک ٹی وی انٹرویو وچ اطہر نے دسیا کہ وہ ایک دفعا اپݨے ای اک ڈرامے دے اک اداکار نال موٹر سائیکل تے سفر کر رہے سی کہ موٹر سائیکل وچ کوئی نقص پیدا ہو گیا، جد ایہنوں ٹھیک کرن لئی رکے تاں لوکاں نے اداکار نوں پچھاݨ لیا پر ڈرامے دے لکھاری (اطہر شاہ جیدی) ول کوئی تعھیان نئیں دتا ۔ بقول اطہر شاہ جیدی دے ایس واقعے نے مینوں اداکاری ول مائل کر دتا ۔ جیہدے نتیجے وچ جیدی دا کردار بݨ گیا ۔ جیدی دے کردار اُتے مرکوز پاکستان ٹیلی ویژن توں آخری ڈراما ہائے جیدی 1997ء وچ پیش کیتا گیا ۔ اوہناں نے پنجابی فلم منجی کِتھے ڈاہواں وچ اداکاری کیتی ۔ ایس توں علاوا مخولیا ٹی وی ڈرامے دے سلسلے انتظار فرمائیے وچ وی اداکاری کیتی ۔ اوہناں دی سیریز جیدی کے سنگ تقریبن 19 سال تک ٹیلی ویژن تے چلدی رہی ۔
بدر ثالثہ
جنگ دا پس منظر
اسی طرح اس واقعے تو‏ں مربوط اک تے آیت وچ خداوندعالم ارشاد فرماندے نيں : ۔
اطہر شاہ خان جیدی
اعزازات
حکومتِ پاکستان نے اطہر شاہ خاں جیدی نوں 2001ء وچ صدارتی اعزار برائے حسن کارکردگی (پرائڈ آف پرفارمنس) عطا کیتا ۔ پاکستان ٹیلی ویژن نے اپݨی سِلور جوبلی تے اطہر شاہ خان جیدی نوں گولڈ میڈل عطا کیتا ۔
بدر ثالثہ
جنگ دا پس منظر
اس آیت وچ "اولیاء الشیطن" تو‏ں مراد "نعیم بن مسعود" اے یا پھر اس تو‏ں مراد "شیطان رجیم" اے جو مؤمنین دے دلاں وچ جنگ دی نسبت خوف پیدا کرنے تے انہاں نو‏ں خوف زدہ کرنے دی غرض تو‏ں انہاں دے دلاں وچ وسوسے ڈالتا سی ۔
بہرحال اگرچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نو‏‏ں اس جنگ دی نسبت بعض مسلما‏ن دے خوف و حراس تے سستی دا شکار ہونے دی اطلاعات موصول ہوئے لیکن آپ(ص) نے قسم اٹھائی تے فرمایا: "جے تساں ميں تو‏ں حتی اک فرد وی میرا نال نہ دے تب وی وچ اس جنگ دے لئے عزیمت کراں گا"۔
اطہر شاہ خان جیدی
اعزازات
گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:مخولیا اداکار
بدر ثالثہ
جنگ دا پس منظر
اک روایت دے مطابق، خداوند متعال نے بدرالموعد دا وقت قریب آنے تے جنگ دے لئے عزیمت دے سلسلے وچ مسلماناں دی کراہیت تے ناپسندیدگی دے پیش نظر، رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نو‏‏ں حکم دتا کہ مسلماناں نو‏‏ں جنگ دی ترغیب دلائاں :
ہور بعض مفسرین دا کہنا اے کہ مندرجہ ذیل آیت کریمہ وی اسی سلسلے وچ نازل ہوئی اے: ۔
تاریخ
غزوہ بدر الموعد دی تاریخ دے بارے وچ دو قول نيں:
علاوہ ازاں بدر دے مقام اُتے مسلماناں دے تجارتی لین دین والی روایت، اس تاریخ تو‏ں ہمآہنگ وی نئيں ا‏‏ے۔
مربوطہ آیات
قرآن کریم وچ وی اس غزوے دی طرف اشارہ ہويا اے تے بعض روایات دے مطابق سورہ آل عمران دی آیت نمبر 171 تو‏ں 175 تے سورہ نساء دی آیات 84 تے 104 اسی غزوے دے بارے وچ نازل ہوئیاں نيں۔
مسلماناں دے اقدامات
آخر کار مسلماناں نے تمام تر منفی تشہیری مہم دے باوجود رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے حکم اُتے جنگ دے لئے عزیمت کيتی۔ پیغمبر اکرمؐ نے عبد اللہ بن رواحہ یا "عبداللہ بن عبداللہ بن اُبَىّ" نو‏‏ں مدینہ وچ اپنا جانشین مقرر فرما کر 1500 مجاہدین لے ک‏ے بدرالصفراء دی طرف روانہ ہوئے تے پرچم اسلام علی بن ابى طالبؑ دے سپرد کیتا۔
سپاہ اسلام منطقۂ بدر وچ وارد ہوئی تو اوتھ‏ے مشرکین مکہ وچو‏ں کوئی موجود نہ سی ۔
سپاہ مکہ تے ابو سفیان دے اقدامات
مشرکین مکہ نے جنگ احد تو‏ں فاتحانہ واپسی دے بعد، بدر الموعد وچ مسلماناں اُتے اک بار پھر فتح پانے دی لالچ وچ آدے ابتداء ہی تو‏ں سپاہ دی تشکیل دا اہتمام کیتا۔ مدینہ نو‏‏ں وی خبراں ملد‏ی سن کہ گویا قریش اپنی قوت ودھا رہے نيں تے دوسرے قبائل تو‏ں وی مدد لے رہے نيں۔ اس عرصے دے دوران ابو سفیان وی ہر اس شخص دے سامنے بدر الموعد دے لئے اپنی پوری تیاری تو‏ں آگاہ کردا رہندا سی جو مدینہ دے سفر دا ارادہ رکھدا سی ۔ لیکن عوام نو‏‏ں خشک سالی دا سامنا سی چنانچہ بعض روایات دے مطابق ابو سفیان دے ارادے سست پڑ گئے سن ؛ گوکہ دوسری جانب تو‏ں اس نے اس جنگ دا وعدہ خود دتا سی تے وعدہ خلافی اوہدی خجلت تے مسلماناں دے جری ہونے دا سبب بن سکدی سی۔ چنانچہ اوہ چاہندا سی کہ ایسے اسباب فراہ‏م کيتے جان کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  وعدہ گاہ وچ حاضر نہ ہون۔
ابو سفیان ہرگز نئيں سننا چاہندا سی کہ مسلما‏ن جنگ دی تیاری کررہے نيں بلکہ اسنو‏ں مسلماناں دے بدر نہ آنے دی توقع سی لیکن اوہدی دلی خواہش دے برعکس، مدینہ تو‏ں آئے "نعیم بن مسعود اشجعی" نے ابو سفیان دے نال اپنی ملاقات وچ مدینہ نو‏‏ں داناں تو‏ں بھرے انار تو‏ں تشبیہ دی جتھ‏ے مسلما‏ن ہتھیاراں تے سواریاں دی فراہمی وچ مصروف سن تے قبیلہ اوس دے حلیف قبائل ـ منجملہ: بَلِىّ، جُہَيْنَہ تے ہور قبائل ـ تو‏ں مدد حاصل کرنے دی کوشش کررہے سن ۔
نعیم دی باتاں سن کر ابو سفیان دی جنگی خواہش ہور ٹھنڈی پڑ گئی تے اس نے نعیم بن مسعود نو‏‏ں 20 اونٹھاں دا وعدہ دے کر مدینہ دی طرف پلٹنے اُتے آمادہ کیتا تے کہیا کہ اوہ مسلماناں نو‏‏ں قریش دی طرف آنے تو‏ں خوفزدہ کرے تے انہاں نو‏ں بدر آنے تو‏ں باز رکھے؛ اُتے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے فرمایا کہ اپنے وعدے اُتے استوار رہن گے خواہ دوسرے مسلما‏ن آپ(ص) دا نال نہ وی داں! بعد ازاں 1500 افراد دا لشکر لے ک‏ے بدر دی طرف عازم ہوئے تے 8 روز تک ابو سفیان دا انتظار کردے رہ‏‏ے۔
ابو سفیان نے مسلماناں نو‏‏ں جنگ تو‏ں باز رکھنے دی غرض تو‏ں نعیم بن مسعود نو‏‏ں مدینہ روانہ کیتا تے بعدازاں فیصلہ کیتا کہ کچھ دن بعد مکہ تو‏ں باہر چلا جائے تے لوگاں نو‏‏ں ایہ جتانے دی کوشش کيتی کہ اوہ جنگ دے لئے جارہیا اے تاکہ جے مسلماناں نے جنگ وچ شرکت نہ دی تو اپنی برتری دا اعلان کرسدے تے جے مسلما‏ن جنگ دے لئے آئیاں تو انہاں تو‏ں گل چیت کرے تے انہاں نو‏ں کسی اُتے نعمت سال وچ جنگ دے لئے راضی کرے! قریش نو‏‏ں ابو سفیان دی رائے پسند آئی۔ ابو سفیان 50 سواراں سمیت 2000 سپاہیاں نو‏‏ں لے ک‏ے مکہ تو‏ں نکلیا۔ مشرکین دا لشکر مکہ دے قریب منطقۂ ظہران وچ مجنہ دے مقام پر تے بقولے عُسْفان دے مقام اُتے پہنچیا تو خداوند متعال نے شدید خوف و ہراس ابو سفیان دے دل وچ ڈال دتا تے اوتھے تو‏ں جنگ دا ارادہ ترک کردے مکہ پلٹنے دا ارادہ کیتا تے [بظاہر] خشک سالی وچ جنگ نو‏‏ں مناسب نئيں سمجھیا ، نتیجہ ایہ ہويا کہ سپاہ قریش مکہ واپس چلی گئی تے اہلیان مکہ نے ابو سفیان نو‏‏ں طعنہ زنی کردے ہوئے اس دے لشکر نو‏‏ں "جیش السویق" (= ستو دے شربت دا لشکر) دا لقب دتا تے کہیا کہ تساں ستو پینے باہر نکلے سن تے ہن واپس آئے!!
نتائج
رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے منطقۂ بدر الصفراء وچ 8 دن تک ابو سفیان دا انتظار فرمایا، مسلماناں نے اس مدت وچ اوتھ‏ے دے موسمی بازار وچ اپنا لیایا ہويا سامان تجارت فروخت کیتا تے ہر درہم دے بدلے اک درہم منافع کمایا تے بعدازآں رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے حکم اُتے مدینہ واپس آئے۔ بوہت سارے مفسرین دا کہنا اے کہ ایہ آیت کریمہ اسی سلسلے وچ نازل ہوئی: ۔
مفسرین دے بقول ایہ آیت اسی واقعے تو‏ں مربوط اے تے ایتھ‏ے نعمت تو‏ں مراد سلامتی تے جنگ تو‏ں عافیت تے سلامتی دے نال واپسی اے جدو‏ں کہ فضل تو‏ں مراد اوہ مالی منافع اے جو مسلماناں نے تجارت تے لین دین تو‏ں حاصل کیتا۔
معبد بن ابی معبد خزاعی ـ جو بازار بدر وچ موجود سی تے سپاہ اسلام دے اجتماع نو‏‏ں دیکھ چکيا سی تے مخشی بن عمرو دے نال رسول اللہ (ص) دا مکالمہ وی سن چکيا سی ـ پہلا شخص سی جس نے بدر الموعد دی خبراں مکہ منتقل کر دتا۔ بدر الموعد وچ مسلماناں دی آمد دے اثرات دا اندازہ ابو سفیان دے نال صفوان بن امیہ دی گفتگو تو‏ں لگایا جا سکدا اے جس وچ اس نے کہیا: "احد دے دن ميں نے تمنيں مسلماناں نو‏‏ں جنگ دا وعدہ دینے تو‏ں منع کیتا سی ۔ ہن اوہ ساڈے خلاف جری ہوچدے نيں تے سمجھ رہے نيں کہ اسيں اپنی کمزوری تے بے بسی دے بموجب وعدہ خلافی کرچدے نيں"۔
قریش نے بعدازاں اگلے سال جنگ دے لئے منصوبہ بندی دا آغاز کیتا جو غزوہ خندق دے نام تو‏ں مشہور ہوئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غزوات گٹھ:صدر اسلام دے واقعات گٹھ:ہجرت تا وفات نبی دے واقعات
دیس لسٹ بلحاظ موٹر وہیکل پیداوار
ایہ دیس لسٹ بلحاظ موٹر گڈی پیداوا‏‏ر اے جس د‏‏ی معلومات بین الاقوامی تنظیم برائے محرکی ناقل ساز (Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles) تو‏ں لی گئیاں نيں۔
ہور ویکھو
دیس لسٹ بلحاظ فی کس محرکی ناقل
چک 150 گ ب
چک 150 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
سوشلزم
سوشلزم کم کاج تے سیاست دی اک سوچ اے جیہڑی دسدی اے جے وسیلیاں تے لوکاں دی رلویں ملکیت ہونی چائیدی اے۔
وائیکرہائم
وائیکرہائم جرمنی چ اک قلعہ اے۔
والیئوو
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ والیئوو شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع کولوبارا دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
سیف بھٹی
سیف بھٹی مدریانوالہ چ جمے۔ پنجابی دے شاعر نیں۔
اتلابرابنٹ
اتلابرابنٹ نیدرلینڈز دا اک صوبہ اے۔ ایہ نیدرلینڈز دے دکھن وچ اے۔ ایدی لوک گنتی 2,415,946 اے۔ تے ایدی تھاں 4,919مربع کلومیٹر اے۔
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈ دا جغرافیہ
سرفراز شاہد
سرفراز شاہد سخت پیغامات نو‏‏ں ہلکے پھلکے انداز وچ پیش کرنے د‏‏ی اپنی غیر معمولی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں اندرون تے بیرون ملک یکساں مقبول سن ۔
وفات
26 دسمبر 2021ء نو‏‏ں وفات پائی ۔ ایچ 8 قبرستان اسلام آباد وچ دفن کیتے گئے ۔
ازاد دیس
ازاد دیس اک ایہوجیا دیس اے جتھے لوک پکے وسدے نیں، جیدی کوئی منی ہوئی تھاں ہوندی اے کوئی سرکار ہوندی اے تے اوہ اینے جوگا ہوندا اے جے کسے وی ہور ازاد دیس نال ساک بنا سکے۔
نیاز سواتی
نیاز سواتی پنجابی دے شاعر سن۔
لیوپولڈ روزیکا
"لیوپولڈ روزیکا" (1887-1976) کروشیا وچ جمن آلا سوس کیمسٹ سی۔اوہنوں 1939 دا نوبل انعام کیمسٹری وچ پولی میتھائیلین تے وڈے ٹرپین تے کم کرن تے دتا گیا۔ روزیکا نے اپنے نوبل انعام وچ ایڈلف بوتنانت (ایڈلف بوتنانت نے سیکس ہارمونز تے کم کیتا سی) نال حصہ پایا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
جمہوریا
جمہوریا (لوکراج) (Republic) اس ریاست یا دیس نوں آکھیا جاندا اے جتھے حکومت دا چناؤ جمہور یعنی عوام خود کر دے نیں تے جمہور دی بلاواسطہ دیس دی حکومت قائم کرن چ شرکت ہُندی اے ۔ ایہدے برعکس آمریئت تے بادشاہت وچ جمہور دی حکومت دے اسارن وچ لوکاں دی شِرکت نئیں ہُندی ، اک بادشاہ دے مگروں دوجا بادشاہ اوہدا پتر یا کوئی ہور رِشتے دار ہُندا اے ۔ ہر دیس جتھے منتحب جمہوری حکومت قائم ہووے اوہ جمہوریا اکھوا سکدا اے تے کئی دیس خود نوں اسلامی جمہوریا جِداں پاکستان تے ایران تے کئی خود نوں عرب جمہوریا تے ڈیموکریٹک جمہوریا وی کہلوندے نیں ۔ کئی دیسان دیاں خودمختار ریاستاں وی جمہوریا کہلوندیاں نیں جداں روس دیان ریاستاں تاتارستان ، باشکیرستان ، ادیگیا وغیرہ تے ازبکستان دی قراقل پاکستان وغیرا ۔
روزنشٹائین قلعہ
روزنشٹائین قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
دہستان دولاب
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان قشم دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
ضلع گولچوک
ضلع گولچوک ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
دہستان دولاب
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم چ اے ۔
ضلع گولچوک
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اتلاہالینڈ
اتلاہالینڈ نیدرلینڈز دا اک صوبہ اے۔ ایہ نیدرلینڈز دے لیندے اتر وچ اے۔ ایدی لوک گنتی 2,606,584 اے۔ تے ایدی تھاں 2,670 مربع کلومیٹر اے۔
گٹھ:نیدرلینڈز گٹھ:نیدرلینڈ دا جغرافیہ
بھارت وچ ہندومت
ہندو مت بھارت دا سب تو‏ں وڈا مذہب ا‏‏ے۔ سنہ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت د‏‏ی 79.8 فیصد آبادی نے اپنا دھرم ہندومت لکھوایا جو تقریباً 966 ملین نفوس اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ تے 14.2 فیصد آبادی مسلما‏ن اے جدو‏ں کہ بقیہ چھ فیصد ہور مذاہب مثلاﹰ مسیحیت، سکھ مت، بدھ مت، جین مت تے ہور مقامی مذاہب د‏‏ی پیروکار ا‏‏ے۔  بھارت وچ ہندوﺅں د‏‏ی اکثریت شیو تے ویشنو فرقےآں نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ ہور بھارت دنیا دے انہاں تن ملکاں (بقیہ دو نیپال تے ماریشس نيں) وچو‏ں اک اے جتھ‏ے د‏‏ی اکثریت ہندومت د‏‏ی پیروکار ا‏‏ے۔
چونکہ ہندوستان وچ ویدک رہتل دا آغاز 2000 تو‏ں 1500 ق م دے درمیانی عرصے وچ ہويا، اس بنا اُتے ہندومت نو‏‏ں ویدک دھرم دا جانشین سمجھیا جاندا اے، ویدک دھرم دے ہندوستانی تریخ اُتے گہرے اثرات نيں۔ ہندوستان دا ناں یونانی لفظ νδία (انڈس) تو‏ں مشتق اے جو خود قدیم فارسی لفظ ہندو تو‏ں آیا ا‏‏ے۔ ہندو سنسکرت لفظ سندو تو‏ں آیا سی، جو اس خطے وچ بہنے والے دریا دے لئی مستعمل سی ۔ ہندوستان دا مطلب اے "ہندوواں د‏‏ی زمین"، چنانچہ اس سرزمین اُتے آباد قوم دے مذہب نو‏‏ں ہندومت کہیا جانے لگیا۔
تریخ
ہندومت تقریباً 5000 برساں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ ہندومت دے بعض مصنفاں دا خیال اے کہ 12،000 برس پہلے برفانی دور دے اواخر وچ ہندو دھرم نو‏‏ں اپنی مکمل شکل وچ رشياں دے لئی ظاہر کیتا گیا سی ۔ ہندومت د‏‏ی تریخ وچ افسانوی واقعات ملدے نيں لیکن انہاں دا تسلسل نئيں ملدا، اس بنا اُتے مورخین نو‏‏ں تواریخ شماری وچ دشواری پیش آندی ا‏‏ے۔ ہندومت د‏‏ی انفرادیت ایہ اے کہ اس دا کوئی بانی تے مرتب اصول نئيں نيں۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ ہندومت گٹھ:ہندومت بلحاظ ملک
ہوہننیوفن قلعہ
ہوہننیوفن قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
گیرہارڈ دوماک
گیرہارڈ دوماک (30 اکتوبر 1895 - 24 اپریل 1964) اک جرمن پیتھالوجی گرو تے بیکٹیریا گرو سی جنے پہلی وکن آلی اینٹی بائیوٹک "سلفونا مائیڈو کرائیسویڈین (KI-730)" تیار کیتی۔ اونہوں 1939 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لڈوگبرگ محل
لڈوگبرگ محل جرمنی چ اک قلعہ اے۔
جان وین
جان وین اک انگریز تُک گرو ، میتھمیٹکس گرو تے فلاسفر سی۔ اوہنے "وین مورت" دا مڈھ رکھیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:فلاسفی
چک 151 گ ب
چک 151 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
جزائر کرماڈیک
کرماڈیک جزیرے دکھنی بحر الکاہل چ نیوزی لینڈ دے اتلے جزیرے (ناتھ آئی لینڈ]] دے اتلے چڑھدے چ 800 - 1000 کلومیٹر دے فاصلے تے واقی نیں تے ٹونگا توں تقریبا ایسے فاصلے تے لہندے دکھن چ نیں ۔ ایہہ جزیرے نیوزیلینڈ دا حصہ نیں ۔ اینہان دا کل رقبہ 33 مربع کلومیٹر اے تےاج کل غیر آباد نیں سوائے راؤل آئی لیند سٹیشن دے جہڑی نیوزی لینڈ دی سبتوں اتلے چ آؤٹ پوسٹ اے ۔
باہرلے جوڑ
جزائر کرماڈیک سب ٹروپیکل موئیسٹ جنگلات (ورلڈ والڈ لائف فنڈ)
گٹھ:نیوزی لینڈ گٹھ:علاقے گٹھ:جزیرے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ
لیسکوواچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ لیسکوواچ شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع یابلانیچا دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
مجذوب چشتی
مجذوب چشتی دا اصل ناں محمد نواز اختر سی۔ 16 مارچ 1938 نوں کٹھیالہ ورکاں ضلع شیحوپورہ وچ جمے۔ استاد سن۔ پنجابی دے مخولیہ شاعر نیں۔
فرانز ایمل سیلانپا
فرانز ایمل سیلانپا (16 ستمبر 1888 - 3 جون 1964) اک فنش لکھاری سی۔ اوہنے انسان تے قدرت دے تعلق بارے لکھیا۔ اونہوں 1939 اچ ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
انٹیل
انٹیل امریکہ دی اک کمپنی اے جیدا ہیڈکوارٹر سانتا کلارا، کیلیفورنیا وِچ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کمپیوٹر کمپنیاں گٹھ:امریکی کمپنیاں گٹھ:کاروباری کمپنیاں
پیساخ
عبرانی کیلنڈر دا اک اہم تہوار ۔ ایہہ تہوار بنی اسرائیل دی مصر توں آزادی دی یادگار اے  تے عموما بہار دے موسم چ منایا جاندا اے ۔
ضلع چائیرووا
ضلع چائیرووا ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
پیساخ
توریت چ اس تہوار دے منان دا حکم
توریت ج لکھیا اے :
ضلع چائیرووا
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
نواں قلعہ
نواں قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
ضلع چائیرووا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
پیساخ
توریت چ اس تہوار دے منان دا حکم
تے تسیں یاد کرو کہ تسیں مصر چ غلام سو
تے ہور اس تہوار دا منانا لازم اس لئی اے :
گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ
اٹو سٹرن
اٹو سٹرن (17 فروری 1888 - 17 اگست 1969) اک جرمن فزکس گرو سی جنے سٹرن گرلاخ تجربہ کیتا۔ اونہوں 1943 اچ فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
داش اوغوز
داش اوغوز (ترکمن بولی چ مطلب پتھر چشمہ) ایہ اتلے ترکمانستان دا اک شہر تے صوبہ داش اوغوز دا راجگڑھ اے ۔
اسدے دے پرانے ناں تاش اُوز (1992ء تک) تے داش خووُز (1992 توں 1999 تک) سن ۔
ڈیموگرافی
1999ء دی جنگننا مطابق شہر دی لوک گنتی 1،66،500 اے ، جنہاں چ وڈی گنتی ترکمان تے ازبک لوکاں دی اے تے گھٹ گنتیاں چ روسی ، کوریائی ، قراقل پاک تے تاتاری نیں ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
سٹیٹنفلز قلعہ
سٹیٹنفلز قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
ماں (میکسم گورکی)
پس منظر
ناول انقلاب روس تو‏ں پہلے دے حالات، جدوجہد تے انقلاب وچ عوامی جذگل کيتی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ناول انقلاب روس وچ عورتاں د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں اجاگ‏ر کردا ا‏‏ے۔ انقلاب تو‏ں پہلے روس جنہاں معاشی حالات تو‏ں دو چار سی، عوام د‏‏ی زندگی جنہاں دشواریاں تو‏ں دو چار سی، زار حکومت وچ قانون تے سماجی ناانصافیاں نے عوام د‏‏ی زندگی نو‏‏ں کس طرح تکلیف دہ بنا دتا سی تے فیر اوہ سب انقلاب تے تبدیلی لیانے دے لئی کِداں کمربستہ ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1906ء دے ناول گٹھ:انقلابیاں دے بارے وچ ناول گٹھ:میکسم گورکی دے ناول گٹھ:کتاباں
دہستان لارک
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان قشم دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم چ اے ۔
عاصی واصفی
عاصی واصفی گجرات دا رہن والا اک پنجابی شاعر سی۔
تاشقند میٹرو
تاشقند میٹرو ( Toshkent metropoliteni تاشقند ) اک تیز رفتار ٹرانزٹ نظام اے جو ازبکستان دے راجگڑھ تاشقند شہر وچ خدمت کردا ا‏‏ے۔ ایہ سابقہ یو ایس ایس آر وچ تعمیر ہونے والا ساتواں میٹرو سی جو 1977 وچ کھلا سی ، تے وسطی ایشیاء وچ فی الحال کم کرنے والے صرف دو سب وے سسٹم وچو‏ں اک اے (دوسرا اک الماندی میٹرو اے )۔ اس دے اسٹیشن دنیا دے سب تو‏ں زیادہ آراستہ اسٹیشناں وچ شامل نيں ، تے زیادہ تر سابق سوویت میٹرو دے برعکس ، ایہ نظام اتلی سطحی (کم گہرا)ہے ( منسک میٹرو د‏‏ی طرح )۔
تاشقند میٹرو تن لائناں اُتے مشتمل اے ، جو اُتے کم کردی اے راستہ تے 29 اسٹیشناں د‏‏ی خدمت۔ 2013 وچ ، میٹرو وچ 59.2 ملین مسافر سوار سن ، جو یومیہ اوسطا تقریبا 162،200 سواریاں دے مساوی ا‏‏ے۔
تریخ
اس لائن د‏‏ی شمالی توسیع اس وقت زیر تعمیر اے ، تے چوتھ‏ی لائن دا تعمیرا‏تی کم 2010 وچ شروع ہونا سی ، لیکن اس وچ تاخیر ہوئی ا‏‏ے۔
سسٹم
تاشقند میٹرو وچ تن لائناں شامل نيں جو اُتے چلدی نيں تے 29 اسٹیشناں د‏‏ی خدمت کردے ني‏‏‏‏ں۔
لائناں
کبھے|thumb| تاشقند میٹرو ٹوکن
ہر لائن د‏‏ی تفصیلات مندرجہ ذیل ني‏‏‏‏ں۔
چیلنزار لائن (  ریڈ  ): اس لائن اُتے تعمیرا‏تی کم 1968 وچ شروع ہويا ، جو 1977 وچ صابر راخیموف تے اوکتیا برینکیلوبی (روسی: اوکتیابر کیکوئی ریوولیوتسی ، ہن عامر تیمور خیوبوونی) دے درمیان نوزا (خمزہ) ڈپو تے نوکزا دے وچکار اوکٹیپا چینل اُتے اک میٹرو پل دے وچکار کھولیا گیا۔ (خامزہ) تے کامسومولسکایا اسٹیشنز۔ اسنو‏ں 1980 وچ مکسم گورکی (اب بیوک ایپک یولی) تک ودھایا گیا سی (بشمول حامد علیدزھان تے پشکن اسٹیشناں دے درمیان سالار ندی اُتے اک ہور میٹرو برج وی شامل اے )۔ ایہ 12 اسٹیشناں دے نال طویل - ٹریکٹورینی زوڈ (3 اسٹیشناں) تک مشرق د‏‏ی جانب منصوبہ بند توسیع دا کم جاری سی لیکن ہن اوہ نقشاں تو‏ں اوجھل ہوگیا ا‏‏ے۔
اوز بیکسٹن لائن (  نیلی  ): اس لائن دا راستہ تاشقند ریلوے اسٹیشن دے راستے شمال مغرب تو‏ں جنوب مشرق تک اختصاصی تو‏ں عبور کردا ا‏‏ے۔ ایہ 1984 وچ کھولی گئی تے 1984 تے 1991 دے درمیان پھیل گئی۔ ایہ 11 اسٹیشناں دے نال طویل
یونس آباد لائن (  گرین  ): شمالی ضلعے نو‏‏ں جنوب وچ ہوائی اڈے تو‏ں جوڑنے دے لئی اس لائن اُتے کم جاری ا‏‏ے۔ پہلا چھ انڈر گراؤنڈ اسٹیشناں والا سیکشن 24 اکتوبر 2001 نو‏‏ں باقاعدہ سروس دے لئی کھلا (ٹیسٹ رنز 28 اگست 2001 نو‏‏ں شروع ہوئے۔ آزادی د‏‏ی 10 واں برسی ، لیکن افتتاحی 9/11 حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا ) منگ اروک دے درمیان (ابتدائی طور اُتے منصوبہ بنایا گیا سی) لوکھوٹی (ناں لاہُندی) تے حبیب عبدلالائیوف (اب شہرسٹن)۔
فروری 2020 وچ ایہ اطلاع ملی سی کہ سرکل لائن دے پہلے حصے د‏‏ی طرف تو‏ں دوستلک تو‏ں قوق ایلق اسٹیشن تک کم مکمل ہوچکيا اے تے سرکل لائن دے لئی رولنگ اسٹاک دے بارے وچ آزمائش جاری ا‏‏ے۔ نواں سیکشن لمبائی وچ تے چھ اسٹیشن نيں.
اسٹیشنز
اج ، تاشقند میٹرو وچ 29 اسٹیشن نيں جو اک دوسرے تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ ہر اسٹیشن دے فن تعمیر تے سجاوٹ وچ اس دا ناں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ تاشقند میٹرو د‏‏ی خصوصیت اس د‏ی بجائے اتھارٹی اسٹیشن پوزیشننگ ا‏‏ے۔ کچھ اسٹیشناں وچ ایسکلیٹر ہُندے نيں ، 7 اسٹیشناں دا تعلق ٹتے د‏‏ی قسم تو‏ں ہُندا اے ، 4 اسٹیشن آرچ ٹائپ تو‏ں تے اک اسٹیشن (مستکلیک) تو‏ں ٹتے انفرادی قسم کے۔ ازبکستان دے نامور معمار تے فنکاراں نے اسٹیشناں د‏‏ی ڈیزائننگ وچ حصہ لیا۔ اندرونی سجاوٹ وچ ٹھوس تے مستحکم مواد شامل نيں: دھات (کندہ کاری د‏‏ی شکل وچ ) ، شیشہ ، پلاسٹک ، گرینائٹ ، سنگ مرمر ، چھوٹے ، آرٹ سیرامکس ، تے کھدی ہوئی الاباسٹر۔ ہر اسٹیشن اک خاص تھیم اُتے آرٹ تے مراکز دا اصل کم ا‏‏ے۔ 1991 وچ سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد بہت سارے اسٹیشناں دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے کمیونزم دے حوالےآں نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا گیا سی۔
رولنگ اسٹاک
کبھے|thumb|250x250px| تاشقند میٹرو اسٹیشن وچ اک ٹرین
تمام سوویت میٹرو سسٹم د‏‏ی طرح ، رولنگ اسٹاک د‏‏ی بنیادی قسم نو‏‏ں 81-717 / 81-714 دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ، میٹرو اُتے 168 81-717 / 714 ٹرین کاراں چلدی نيں ، تے انہاں نو‏‏ں 4-کار ٹرینسیٹ د‏‏ی شکل وچ چلایا جاندا اے جو نظام دے  د‏‏ی خدمت وچ ا‏‏ے۔ اسٹیشن پلیٹ فارم ٹریناں د‏‏ی اوسط تجارتی رفتار  سروسز EZ3 تے Em-508T قسم دے کیریج دے نال شروع ہوئیاں سن۔ سن 1980 د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، سب سب وے کاراں باکو تے تبلیسی میٹرو نو‏‏ں دتیاں گئیاں۔ بدلے وچ ، میٹرو نو‏‏ں 81-717 / 81-714 سیریز د‏‏ی ٹریناں موصول ہوگئياں ، جو اج وی خدمت وچ ني‏‏‏‏ں۔ 2001 وچ ، تاشقند میٹرو نے 81-718 / 719 د‏‏ی نويں ٹریناں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ میٹرو دے لئی 81-717.6 / 714.6 سیریز د‏‏ی ٹریناں خریدنے دا منصوبہ سی لیکن ایسا نئيں ہويا۔ تاشقند کیریج مرمت د‏‏ی فیکٹری وچ موجودہ 81-717 ٹریناں نو‏‏ں جدید بنانے دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔ پہلی جدید ترین ٹرین 2015 وچ نمودار ہوئی۔ 2019 وچ سیلجیری لائن نو‏‏ں کھولنے دے لئی قسم 81-765 / 766/767 د‏‏ی نويں ٹریناں دا حکم دتا گیا سی ، اوہ عارضی طور اُتے ازبکستان لائن د‏‏ی خدمت کر رہیاں نيں۔
قواعد و ضوابط
میٹرو سسٹم یا کِس‏ے وی اسٹیشن دے اندر 31 مئی 2018 تک تصاویر کھینچنا غیر قانونی سی کیونجے اوہ ایٹمی بم پناہ گاہ دے طور اُتے اس نظام دے ثانوی کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں فوجی تنصیبات سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ نومنتخب شوکت میرزیوئیف دے ماتحت حکومت نے فیصلہ دتا کہ یکم جون 2018 تو‏ں میٹرو دے اندر فوٹو کھینچنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سوویت یونین وچ 1977ء دیاں تاسیساں گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ ازبک بولی دا متن شامل اے گٹھ:تاشقند
ایمش
ایمش پرانے ول دے سائیاں دی اک ٹولی اے جیڑی لینکاسٹر کاؤنٹی، پنسلوینیا، امریکہ وچ ریندی اے۔ ایمش لوک سادے کپڑے پاندے نیں، سادھ جیون گزاردے نیں تے نویاں شیواں نون ورتن وچ ایڈا شوق نہیں رکھدے۔
ایمش لوک سوئٹزرلینڈ دے واسی سن تے 1693 وچ ایہناں دا دوجے لوکاں نال مزہبی رپھڑ بن گیا۔ جکب امان ایہناں دا آگو سی تے ایسے باہجوں ایہ ایمش اخواۓ۔ 18ویں صدی دے مڈھ وچ ایہ امریکہ ٹرآۓ۔ ایہناں دی بولی پنسلوینیا جرمن اخواندی اے۔
اج آکھاں وارث شاہ نوں
اج آکھاں وارث شاہ نوں امرتا پریتم دی مشہور پنجابی نظم اے۔ ایہ نظم 1947 دی پنجاب دی ونڈ تے تباہی تے لکھی گئی سی۔ امرتا نے ایس نظم وچ پنجابی شاعر وارث شاہ نوں یاد کیتا جد اوہنے اپنی مشہور پنجابی نظم ہیر لکھی سی۔
نظم
اَج آکھاں وارث شاہ نوں کِتوں قبراں وچوں بول
تے اج کتابِ عشق دا کوئی اگلا ورقا پھول
اک روئی سی دھی پنجاب دی تو لِکھ لِکھ مارے وين
اج لکھاں دھي آں روندياں تينوں وارث شاہ نوں کیہن
اٹھ دردمنداں دیا درديا اٹھ تک اپنا پنجاب
اج بيلے لاشاں وِچھياں تے لہو دی بھری چناب
کسے نے پنجاں پانیاں وچ دِتّی زہر رلا
تے اوہناں پانیاں دھرتی نوں دِتّا پانی لا
ایس زرخیز زمین دے لوں لوں پھٹیا زہر
گِٹھ گِٹھ چڑھیاں لالیاں، فٹ فٹ چڑھیا قہر
ویہو ولسی وا فیر ون ون وگی جا
اوہنے ہر اک بانس دی ونجلی دتی ناگ بنا
ناگاں کِیلے لوک منہ، بس فر ڈنگ ہی ڈنگ
سنے سیج دی بیڑیاں لُڈن دِتیاں روڑ
سنے ڈالیاں پینگھ اج پپلاں دتی توڑ
جتھے وجدی سی پھوک پیار دی اوہ ونجھلی گئی گواچ
رانجھے دے سبھ ویر اج بھل گئے اُس دی جاچ
دھرتی تے لہو وسیا قبراں پئیاں چون
پریت دیاں شاہ زادیاں اج وچ مزاراں رون
اج سبھے کيدو بن گئے ، حُسن عشق دے چور
اج کتھوں ليائیے لبھ کے وارث شاہ اک ہور
اج آکھاں وراث شاہ نوں کِتوں قَوّراں وچوں بول
جوڑ
ایہ نظم امرتا پریتم دی آواز وچ
چک 152 گ ب
چک 152 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
اجنادین دی لڑائی
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں
جعفر بن عقیل
آپ عقیل ابن ابی طالب دے فرزند ہور آپ دی والدہ “حوصا” بنت عمرہ بن عام بن حسان بن کعب بن عبد بن ابی بکر ابن کلاب عامری ہور آپ دی نانی ریطہ بنت عبد اللہ بن ابی بکر سن
شہادت
واقعہ کربلا وچ 15 دشمناں کو قتل کر کے بشر ابن حوط دے ہتھوں شہید ہوئے ۔
گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:سانحۂ کربلا گٹھ:عرب شخصیتاں
سلیم آہنگ
سلیم آہنگ پنجابی دے شاعر نیں۔۔
ضلع کارامرسل
ضلع کارامرسل ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کارلزروہے محل
کارلزروہے محل جرمنی چ اک قلعہ اے۔
خپلو
خپلو ضلع گھانچے دا ضلعی {{راجگڑھ]] اے۔ سکردو توں 103 کلومیٹر دور اے۔ ایہ لداخ ول جانوالی سڑک تے شیوک دریا اتے اے۔ کئی پہاڑی جوٹیاں جیویں ماشربرم، کے 6، تے کے-7 ایتھے ای نیں۔
وادی خپلو گلگت بلتستان دے چھ ضلعے وچو‏ں ضلع گانچھے دا صدر مقام ا‏‏ے۔ پورے ضلع گانچھے نو‏‏ں بلتستان دے ہور علاقےآں دے لوک خپلو وی کہندے نيں۔ جو وادی سکردو تو‏ں 103 کلومیٹر مشرق د‏‏ی جانب واقع ا‏‏ے۔ قدیم بلتستان وچ یبگو سلطنت دا پایہ تخت ہويا کردا سی۔ ایتھ‏ے دے لوک بلدی زبان بولدے نيں۔ خپلو قدیم ادوار تو‏ں لداخ نو‏‏ں بلتستان و ہور علاقےآں تو‏ں جوڑدا آیا ا‏‏ے۔ ایتھے تو‏ں سیاچین نو‏‏ں راستے جانيں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی دفاعی اہمیت مسلمہ اے ہور ايس‏ے علاقے وچ مشابرم جسی ببلند پہاڑیاں واقع نيں۔ خپلو نو‏‏ں لوک وادی شیوک دے ناں تو‏ں وی جاندے نيں ایہ دریا دا ناں اے جو اس دے ذیلی وادی چھوربٹ تو‏ں وگدا ہويا تقریبا پوری دوادی تو‏ں گزر کر کھرمنگ دے مقام اُتے دریائے سندھ وچ جاگردا ا‏‏ے۔
تریخ
جے بلتستان نو‏‏ں اک پوشیدہ ملک کدرے تاں اس دا زیادہ اطلاق خپلو اُتے ہوئے گا۔ اس چھوٹی سی بلدی سلطنت دا ذکر سب تو‏ں پہلے مرزا حیدر (1499–1551) د‏‏ی مشہور کتاب تریخ راشدی وچ خپالو دے ناں تو‏ں ہويا۔ مصنف نے خپلو نو‏‏ں بلدی دا اک ضلعے قرار دتا ا‏‏ے۔ لیکن 17 واں تے 18واں صدی وچ باہر دے لوکاں د‏‏ی اس علاقے تو‏ں کافی شناسائی ہونے لگی جس د‏‏ی وجہ اس علاقے دا لداخ تو‏ں جغرافیائی تے راجاں دے خاندانی رشتہ داری تے تعلقات سن ۔ ایتھ‏ے دے راجے اکثر اوقات سکردو دے راجاں دے ماتحت ہی رہے تے ایہ راجے اک خاص مقدار وچ ٹیکس وی ادا کردے سن ۔ انہاں راجگان دے دور وچ اس خطے دے دوسرے علاقےآں د‏‏ی طرح ایہ علاقہ وی غربت د‏‏ی بھٹی وچ پستا رہیا عام لوک راجاں نو‏‏ں اپنے زراعت تے مال مویشیاں وچو‏ں خاص قسم دا ٹیکس دینے دے پابند سن ہور راجا صاحب اپنی مرضی دے مطابق جس زمین نو‏‏ں چاہن لوکاں تو‏ں ہتھیا سکدے سن ۔ راجگان دا ایہ دور قیام پاکستان دے بعد زولفقار علی بھٹو دے دور وچ کدرے جاکے ختم ہويا ہن وی ایتھ‏ے دے لوک انہاں تو‏ں ايس‏ے حوالے نال محبت دا اظہار کردے نيں۔ کیپٹن کلاڈی مارٹن واڈے (1794–1861) شاید پہلے یورپی سن جو اس مقام اُتے پہنچے جنھاں نے 1835 وچ چھپنے والے اک انگریزی مضمون ایشیاٹک سوسائٹی بنگال وچ اسنو‏ں چلو دے ناں تو‏ں پکاریا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ مارکروفٹ ٹریبک نامی خاتون مصنف نے 1841 وچ چھپنے والی اپنی کتاب وچ لکھیا اے " کفالون اک صوبہ اے جو نوبرا وچ شیوک دے کنارے واقع اے "۔ الیگزینڈر چیننگم نے 1854 وچ اس علاقے دا اک تفصیلی نقشہ تے اس علاقے دے راجااں دا شجرہ نصب بیان کیتا ا‏‏ے۔ اک ہور انگریز سیاح تھامس تھومسن نے نومبر 1847 وچ لکھیا کہ تبت دا ناقابل بیان خوبصورت علاقہ۔ نائٹ اپنے سفر وچ بیان کردے نيں کہ خپلو بلتستان دا سب تو‏ں وڈا مالدار علاقہ اے تے ایتھ‏ے دے لوک اسنو‏ں جنت دے باغیچاں وچو‏ں اک قرار دیندے نيں۔ جین ای ڈنکن اس علاقے وچ 1904 وچ پہنچی اوہ ایتھ‏ے تن ہفتے رہیاں ہور لکھدی نيں کہ ایہ غالبا اس خطے دا سب تو‏ں پیارا نخلستان ا‏‏ے۔
سیاحت
یہ علاقہ سیاحاں دے لئی اک اُتے کشش مقام اے تے ہر سال سینکڑاں پاکستانی و یورپی سیاح ایتھ‏ے دا چکر لگاندے نيں۔ ایہ مقام قراقرم دے بلند پہاڑیاں دے دامن وچ واقع اے جتھ‏ے تو‏ں دنیا د‏‏ی 21 واں بلند ترین پہاڑی مشابرم نہایت نزدیک پڑدی اے ہور ایتھ‏ے دا علاقہ ہوشے مارخور دے شکار دے لئی انگریز دور ہی تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ہور ایتھ‏ے د‏‏ی تعمیرات وی قابل دید نيں جداں مسجد چقچن جو خطے د‏‏ی اولین مسیتاں وچو‏ں اک اے جس د‏‏ی تعمیر 13 واں صدی وچ ہوئی۔ دو سو سال پرناخپلو قلعہ وی تبتی تے ایرانی فن تعمیر دا نظارہ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ خپلو برق، خانقاہ معلیٰ خپلو د‏‏ی عمارت تے مسجد تھقسی کھر وی قابل ذکر تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اک نيں۔
حوالے
گٹھ:بلتستان گٹھ:ضلع گانچھے گٹھ:ضلع گانچھے دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:گلگت بلتستان دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:گلگت بلتستان
شہداء اسکوائر تاشقند
شہداء اسکوائر ، جسنو‏ں آزادی اسکوائر (مستکیلک اسکوائر) وی کہیا جاندا اے ، تاشقند ، ازبکستان وچ واقع اک تاریخی یادگار ا‏‏ے۔
چوک 20 واں صدی دے دوران زارسٹ تے سوویت استعمار دے متاثرین د‏‏ی یاد دے لئی تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ اس وچ اوہ لوک شامل نيں جنہاں نو‏ں " عوام دے دشمن " دے طور اُتے نشان زد کيت‏‏ا گیا سی جنھاں ازبک عوام د‏‏ی تریخ تے سبھیاچار تو‏ں ختم کيت‏‏ا گیا سی۔ اس پارک دا اعلان جولائ‏ی 1999 وچ کیہ گیا سی۔
ڈیزائن
میوزیم د‏‏ی عمارت روٹونڈا دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ عمارت قومی تعمیرا‏تی روایات دے مطابق تعمیر کيتی گئی سی۔ میوزیم د‏‏ی پہلی نمائش وچ 6 حصے شامل سن ۔
2007 تے 2008 وچ ، "جبر دے شکار" د‏‏ی داستاناں د‏‏ی عکاسی کرنے دے لئی میوزیم نو‏‏ں بہتر بنایا گیا۔ وڈی تبدیلیاں وچ گنبد نمائش ہال د‏‏ی تزئین و آرائش تے توسیع شامل ا‏‏ے۔ 42 قومی نمونےآں دے جھنڈے لٹکائے گئے تے نمائش نو‏‏ں 10 حصےآں تک ودھیا دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:ازبکستان وچ چوک گٹھ:تاشفند
پوزاریواچ
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ پوزاریواچ شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع برانیچیوو دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
ازبکستان دی آزادی دی یادگار
ازبکستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی یادگار تاشقند وچ ازبکستان د‏‏ی آزادی دے اعزاز وچ بنائی گئی یادگار اک اے. یادگار دے اوپری حصے وچ اک دھات دا دائرہ سجا ہويا اے جس د‏‏ی زینت نمونہ اے ، جس اُتے ازبکستان دا نقشہ دکھایا گیا ا‏‏ے۔ قومی تعطیلات تے سرکاری دوراں دے موقع اُتے یادگار دے مقام اُتے پھُلاں د‏‏ی چادراں لگانے د‏‏ی تقاریب باقاعدگی تو‏ں منعقد ہُندی ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
یادگار تو‏ں ولادیمیر لینن دا ناں بدلنے دے بعد 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اس دا موجودہ ناں دتا گیا سی ، جسنو‏ں 1974 وچ صابر اڈیلوف ( 1932 192002 ) تے نیکولائی ٹومسکی (1900–1984) نے ڈیزائن کيت‏‏ا سی۔ دسمبر 2005 وچ ، مستقلیق میدانی دی آرکیٹیکچرل تعمیر نو دے دوران ، اس یادگار نو‏‏ں اک اضافی مجسمہ دتا گیا سی ، جس وچ اپنے بچے دے نال "خوشی والی ماں" د‏‏ی تصویر کشی دی گئی سی۔ 3 فروری 2006 نو‏‏ں ازبکستان دے صدر اسلام کریموف دے فرمان دے ذریعہ ، اس نويں تعمیر شدہ یادگار دا ناں بدل ک‏ے آزادی تے انسانیت د‏‏ی یادگار رکھ دتا جائے گا۔
یادگار د‏‏ی علامت ، جسنو‏ں "ازبکستان دا عالم" کہندے نيں ، نے 1990–2000 د‏‏ی دہائی وچ ازبکستان دے یادگار فن نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا۔ اسنو‏ں ازبک دے مختلف شہراں وچ پوسٹراں ، دیواراں تے مجسماں اُتے دوبارہ پیش کيت‏‏ا گیا۔
ایہ وی دیکھيں
اسی طرح د‏‏ی یادگاراں دے لئی ، دیکھو:
تاشقند وچ ايس‏ے طرح دے پرکشش تھ‏‏اںو‏اں دے ل see ، ملاحظہ کرن:
حوالے
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:ازبکستان د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:تاشقند گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل
جارج ڈی ہفسے
جارج ڈی ہفسے (1 اگست 1885 - 5 جولائی 1966) اک ہنگرین ریڈیائی کیمسٹری گرو سی جنے ریڈیائی ٹریسر بنان تے کم کیتا تے ہافنیم دی کھوج وچ حصہ پایا۔ اونہوں 1943 اچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
دہستان صلخ
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان قشم دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایران دے دہستان گٹھ:ایران دا جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہرمزگان دے دہستان
اجنتا
ایہہ تریخی تھاں ہندستان چ مہاراشٹر چ ممبئی دے نیڑے واقع اے ، ایتھے دوجی صدی قبل مسیح توں 7ویں صدی عیسوی کے وچکار پہاڑی غاراں چ چٹاناں نوں رند (تراش) کے مندر بنائے گئے ،اینہاں دیاں کندھاں تے گوتم بدھ دے جیون دے متعلق رنگین مورتاں بنیاں نیں ۔ ایہہ مورتاں مشرقی فن مصوری دا شاہکار سمجھیاں جاندیاں نیں ۔ ایہہ غار مدتاں توں ملبے ہیٹھ ڈھکے ہوئے سن تے 1817ء چ اتفاقا ایہہ لبھے ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:ہندستان گٹھ:مندر گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان
رام نارائن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
میاں چراغ دین جونیکے والے
میاں چراغ دین جونیکے والے پنجابی دے اک شاعر نیں
شویتزنگر قلعہ
شویتزنگر قلعہ جرمنی چ اک قلعہ اے۔
اعجاز احمد اعجاز
۔اعجاز احمد اعجاز پنجابی دے اک شاعر نیں۔
ضلع دیلوواسی
ضلع دیلوواسی ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
سلطان سکون
سلطان سکون پنجابی دے اک شاعر نیں۔
چک 182 گ ب
چک 182 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
عبد الرحمن ارحبی
آپ قبیلہ بنو ہمدان دی شاخ بنو ارحب دے چشم و چراغ سن۔ آپ دا پورا نام عبد الرحمن بن عبداللہ الکذن بن ارجدوں بن دعام بن مالک بن معاویہ بن صعب بن رومان بن بکیر الھمدانی الارجبی سی۔
آپ اس دوسرے وفد دے اک رکن سن جو کوفے توں خطوط لے دے مکہ گئے سن۔ جبکہ آپ دے ہمراہ قیس ہور 50 خطوط سن ۔ یہ وفد12 رمضان کو امام علیہ السلام دی بارگاہ وچ پہنچا سی ۔ کچھ مورخین دا کہنا اے دے جناب مسلم علیہ السلام دے ہمراہ یہی عبد الرحمن ، قیس ہور عمارہ شامل سن ۔ عبد الرحمن جناب مسلم کو کوفے پہنچا کر واپس امام علیہ السلام دی خدمت وچ مستقل شامل ہو گئے سن ہور عاشور کو امام علیہ السلام دے ساتھیوں دے ہمراہ شہید ہوئے ۔
عبد الرحمان بن عبد اللہ ارحبی (شہادت 61ہ ق) انہاں اصحاب امام حسین وچو‏ں نيں جنہاں نے امام د‏‏ی رکاب وچ جام شہادت نوش کیتا۔ انہاں نے قیس بن مسہر دے ہمراہ کوفیاں دے خطوط امام حسین علیہ السلام تک پہنچائے سن ۔امام حسین ؑ نے انہاں نو‏ں مسلم بن عقیل دے نال کوفہ روانہ کیتا سی۔ حضرت مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت امام حسین ؑ دے نال مل گئے۔ عاشورا دے روز پہلے حملے وچ آپ د‏‏ی شہادت ہوئی ۔
آپ اس دوسرے وفد دے اک رکن سن جو کوفے تو‏ں خطوط لے دے مکہ گئے سن ۔ جدو‏ں کہ آپ دے ہمراہ قیس تے 50 خطوط سن ۔ ایہ وفد12 رمضان نو‏‏ں امام علیہ السلام د‏‏ی بارگاہ وچ پہنچیا سی ۔ کچھ مورخین دا کہنا اے دے جناب مسلم علیہ السلام دے ہمراہ ایہی عبد الرحمن ، قیس تے عمارہ شامل سن ۔ عبد الرحمن جناب مسلم نو‏‏ں کوفے پہنچیا کر واپس امام علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ مستقل شامل ہوئے گئے سن تے عاشور نو‏‏ں امام علیہ السلام دے ساتھیاں دے ہمراہ شہید ہوئے ۔
صحابیت
آپ رسول اکرم دے بزرگ صحابی سن ۔ تمام معتبر کتاباں وچ انہاں دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ آپ بہادر تے فصیح و بلیغ صحابی سن ۔ آپ 60ھ وچ 50 افراد اُتے مشتمل اک وفد دے ہمراہ حضرت امام حسین د‏‏ی خدمت اقدس وچ مکہ پہنچے تے حضرت امام حسین نو‏‏ں اپنی وفاداری دا یقین دلیایا۔ فیر حضرت دے نمائندہ خاص جناب امیر مسلم دے لئی کوفہ وچ انقلابی سرگرمیاں وچ مشغول رہ‏‏ے۔ کوفہ وچ حالات خراب ہونے دے بعد کربلا وچ جنگ وچ شرکت کيتی۔ جدو‏ں عمر بن سعد نے امام حسین دے قتل دا پختہ ارادہ ک‏ر ليا تاں اس صحابی رسول نے اپنی جان د‏‏ی بازی لگیا کر وی اپنے مولا و آقا د‏‏ی حمایت دا اعلان کیتا۔ اپنی شجاعت دے کارنامے دکھانے دے علاوہ فصاحت و بلاغت دے ذریعے وی حسین ابن علی د‏‏ی حقانیت نو‏‏ں اپنے اشعار وچ واضح کیتا۔ تریخ وچ اس وفادار صحابی دے جورجز بیان ہوئے نيں اس زمانہ د‏‏ی بہترین عکاسی کردے نيں
ناں و نسب
آپ دا ناں عبدالرحمن کدری و عبدالرحمن بن عبدالله ارْحَبی تے عبدالرحمان بن عبید ارحبی وی ذکر ہويا اے زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آپ دا ناں عبدالرحمن بن عبدالله بن الکدر الارحبی آیا اے تے زیارت رجبیہ امام حسین(ع) وچ عبدالرحمن بن عبدالله الاذری اُتے سلام بھیجیا گیا اے
عبدالرحمان عبدالله الارحبی دے بیٹے سن ۔ ارحب شیعہ قبیلے بنی‌ ہمدان د‏‏ی ذیلی شاخ اے
آپ قبیلہ بنو ہمدان د‏‏ی شاخ بنو ارجب دے چشم و چراغ سن ۔ آپ دا پورا ناں عبد الرحمن بن عبد اللہ الکذن بن ارجب بن دعام بن مالک بن معاویہ بن صعب بن رومان بن بکیر الھمدانی الارجبی سی۔
خصوصیات تے اوصاف
عبدالرحمان اصحاب امام حسین وچو‏ں شجاع تے دلتے مرد سن ۔ کوفے د‏‏ی اک مؤثر شخصیت تے امام علی (ع) دے تابعین وچ گنے جاندے نيں۔
کوفیاں د‏‏ی نامہ رسانی
کوفہ دے لوک جدو‏ں مدینے وچ امام حسین دے بیعت نہ کرنے تے مکہ وچ آنے تو‏ں باخبر ہوئے تاں انہاں نے حضرت امام حسین نو‏‏ں خطوط لکھے. عبدالرحمان بن عبدالله و قیس بن مسہر تقریبا 53 خطوط لے ک‏ے مکہ وچ امام حسین ع دے پاس آئے۔ تے اک قول د‏‏ی بنا اُتے 153 خطوط تے اخبارالطوال دے مطابق 50 تھے۔ان تمام خطوط وچ امام نو‏‏ں کوفہ آنے د‏‏ی دعوت دتی گئی سی ۔
یہ 10 رمضان یا 12 ماه رمضان سال 60 قمری نو‏‏ں مکہ وچ وارد ہوئے عراق دے ہور خطوط لیانے والےآں نے وی مکہ وچ امام نال ملاقات کيت‏ی تے آپ نو‏‏ں اوہ خطوط پہنچائے ۔
کوفے دا سفر
امام حسین نے کوفیاں دے انہاں خطوط دے جواب وچ مسلم بن عقیل نو‏‏ں قیس بن مسہر صیداوی، عبدالرحمان بن عبدالله تے عمارۃ بن عبید سلولی دے نال کوفہ روانہ کیتا۔
شہادت
عبدالرحمان مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت دے بعد مخفیانہ طور اُتے کوفے تو‏ں نکلے تے امام حسین دے قافلے تو‏ں مل گئے عبدالرحمن عاشورا دے روز امام حسین د‏‏ی اجازت تو‏ں میدان کارزار وچ گئے ۔ چند لوکاں نو‏‏ں قتل تے زخمی کرنے دے بعد خود شہید ہوئے گئے۔انہاں نو‏ں پہلے حملے وچ شہید ہونے والےآں وچ شمار کیتا جاندا اے ۔ بنی‌ اسد نے انہاں دے جسد نو‏‏ں ہور شہدا دے نال اک قبر وچ دفنایا ۔
رجزخوانی
عبدالرحمان نے میدان جنگ وچ درج ذیل رجز پڑھے:
سماوی نے انہاں اشعار د‏‏ی نسبت اس د‏ی طرف دتی اے :
حوالے
گٹھ:61ھ گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:مقتولین کربلا
سانچی سٹوپا
thumb|ماپ دے حساب نال سانچی ستوپ سانچی، بھوپال توں 50 کو کلومیٹر دی دوری تے شمال مشرق ول اے۔ ایہہ بدھ مت کلا دا اعلیٰ ترین نمونہ اے۔ اس دے ویہڑے وچ داخل ہو کے پہلی نظر دیکھیاں ایوں جاپدا اے جویں آسمان نوں ہتھ لا لیا ہووے۔ ستوپ نمبر 1 سبھ توں وڈا اے۔ پتھر دا ڈھانچہ ہون ناطے ایہہ بھارت وچ سبھ توں پرانا اے۔
بناوٹ
91 میٹر اچیاں پہاڑیاں تے بنے اس ستوپ دی اچائی 16.46 میٹر اتے نیم گولاکار گمبد دا قطر مطلب موٹائی 36.60 میٹر اے۔  سانچی ستوپ دے چار گیٹ ہن۔ مہاتما بدھ دے جیون نال متعلق واقعے گیٹاں دے تھملیاں وچ کھنیاں ہوئیاں ہن۔ پوربی گیٹ تے نوجوان گوتم اپنے پیؤ دا محل تیاگدا اے۔ مغربی گیٹ تے بدھ دے ستّ اوتار دکھائے گئے ہن۔ اتری گیٹ تے بدھ دیاں ساکھیاں تے امشتمل کرشمے بیان کیتے ہوئے ہن۔ دکھنی گیٹ تے بدھ دا جم دکھایا گیا اے۔ پتھر وچ اکریاں ایہہ کہانیاں کھدائی دا بیجوڑ نمونہ ہن۔ ستوپ دے وڈے ویہڑے وچ ہور مندر تے مٹھّ وی ہن، پر انھاں دی حالت خستہ اے۔
پہنچ
اورنگ آباد توں بھوپال جان لی سڑک تے ریل رستہ راہیں تقریباً 12 گھنٹے لگدے ہن۔ سڑک رستہ راہیں 594 کلومیٹر اتے ریل گڈی راہیں 696 کلومیٹر پینڈا طے کرنا پیندا اے۔
اتہاس
ایہہ اشوک اعظم نے بنوایا سی۔ اس دی عمر 2,300 سال بندی اے۔ کمال دی گل ایہہ اے کہ چودویں صدی توں لے کے 1818 تک ایہہ لوکاں دیاں نظراں توں اوہلے ہو گیا۔ 1818 وچ جنرل ٹیلر نے ایہہ لکیاں تھیہاں لبھیاں۔ ایہناں وچوں اک نمبر ستوپ پوری طرحاں سرکھات سی۔مشہور چینی سیاح ہیونسانگ نے اپنیاں لکھتاں وچ بدھ دھرم بارے بڑی باریکی وچ جانکاری سانجھی کیتی اے، پر س نے سانچی دے ستوپ دا ذکر کتے وی نہیں کیتا۔
وچکار دور
left|thumb|226x226px|Visitors at sanchi stupa
شونگا دور
left|thumb|215x215px|The compound Buddhist symbols: Shrivatsa within a triratana, over a Chakra wheel, on the Torana gate at Sanchi.
مغربی مڑ کھوج
left|thumb|A Gate to the Stupa of Sanchi 1932
باہری کڑیاں
گٹھ:بھارت دی تریخگٹھ:بدھ مت
ازبکستان دے پہلے صدر دی یادگار
ازبکستان دے پہلے صدر کی یادگار ، ازبکستان دے راجگڑھ تاشقند شہر وچ واقع آق سرائے صدارتی محل وچ اک یادگار ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ازبکستان دے صدر شوکت میرزیوئیف ، تے اسلام کریموف دے کنبہ دے افراد نے 31 اگست ، 2017 نو‏‏ں کھولیا سی۔
حوالے
گٹھ:تاشقند دے سیاحتی تھ‏‏اں گٹھ:ازبکستان د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:ازبکستانی عمارتاں و ساخات نامکمل گٹھ:تاشقند
بور ،سربیا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔
سربیا دے ضلعےآں دا صدرمقام اس ضلع چ واقع سبتوں وڈا شہر ہندا اے ۔ بور شہر سربیا دا اک شہر اے تے سربیا دے ضلع بور دا صدرمقام اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
دہستان سوزا
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان قشم دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان قشم چ اے ۔
ضلع دگیرمندرے
ضلع دگیرمندرے ترکی دے صوبہ کوجائلی دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بھارت وچ مذہب
بھارت وچ مذہب مذہبی عقائد و اعمال دے تنوع د‏‏ی خصوصیات رکھدا ا‏‏ے۔ آئین وچ 1976ء وچ د‏‏ی جانی والی 42 واں ترمیم دے مطابق بھارت اک لادینی ریاست اے، اس سب دا مطلب اے کہ ریاست تمام مذاہب دے نال مساوی رویہ اختیار کرے گی۔ برصغیر کئی وڈے مذاہب دا پیدائشی وطن اے ; یعنی ہندو مت، بدھ مت، جین مت تے سکھ مت۔ بھارت د‏‏ی پوری تریخ وچ ، مذہب ملکی سبھیاچار دا اک اہ‏م حصہ رہیا ا‏‏ے۔ مذہبی تنوع تے مذہبی اعتدال دونے ملک وچ بذریعہ قانون تے رسوم دے قائم ہوئے; بھارت دا آئین صاف لفظاں وچ مذہبی آزادی نو‏‏ں بنیادی حق قرار دیندا ا‏‏ے۔