cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زین خان کوکا
بیٹی دی شادی جہانگیر دے نال
زین خان دی اک بیٹی دا ناں خاص محل سی ۔ 1596 وچ شہزادہ سلیم (مستقب‌ل دا شہنشاہ جہانگیر ) زین خان کوکا دی بیٹی خاص محل نوں پسند کردا سی تے اس سےزبردست محبت کرنے لگیا سی، سلیم خاص محل نال شادی کرنا چاہندا سی لیکن ایہ گل اکبر نوں بالکل پسند نہ آئی تے اس نے اس شادی کيتی اجازت دینے توں انکار کر دتا۔ اکبر دے اعتراض دی وجہ صاحب جمال بیگم سی جنہاں دی شادی پہلے ہی سلیم توں ہوئے چورگی۔ اکبر نے اپنے قریبی تعلقات دی وجہ نال شادی اُتے اعتراض کیتا۔
پر جدوں اکبر نے دیکھیا کہ سلیم دا دل غیر مستقل طور اُتے متاثر ہويا اے تے اوہ غمگین رہنے لگیا اے تاں اس نے بادل نخواستہ سلیم دی صاحب جمال نال شادی دے لئی اپنی رضامندی ظاہر کر دتی۔ سلیم دے لئی ایہ اک زبردست تے من پسندخوشی دی گل سی۔ ایہ شادی 28 جون 1596 نوں حمیدہ بانو بیگم دے گھر وقوع پزیر ہوئی۔ اوہ خاص محل دے لقب توں مشہور سن تے اوہ ہن وی شہنشاہ شاہ جہان دور حکومت وچ رہ رہیاں سن۔
ذرائع
گٹھ:1601 دیاں موتاں گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں گٹھ:مغلیہ سلطنت دے لوک
ہارٹفورڈ کاؤنٹی
ہارٹفورڈ امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
مکویان گوریوچ مگ-23
مکویان گوریوچ مگ-23 سوویت یونین دا جیٹ لڑاکا جعاز اے۔ اے جعاز دے پراں نوں اڈدیاں وی مرضی دے نال موڑیا جاسکدا اے۔ اے سوویت یونین دا پعلا جعاز سی جیدے وچ نظر توں دور مار کرن آلے میزائل لگے ہوۓ نیں۔ اینوں 1970 وج بنانا ٹوریا گیا تے 5000 تک بنے۔ اج وی اے جعاز کئی فوجاں وچ کم کریا اے۔ اینے کئی لڑائیاں وچ حصہ لیا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکہ جعاز گٹھ:لڑاکا جہاز
ٹفلوپس پماسس
ٹفلوپس پماسس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دهستان لاهیجان شرقی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان پیرانشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان پیرانشہر ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
گولڈاؤ
گولڈاؤ سویٹزرلینڈ، دی کینٹن شوائز دا اک پنڈ اے۔
لچفیلڈ کاؤنٹی
لچفیلڈ امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کنکٹیکٹ دیاں کاؤنٹیاں
ٹفلوپس پاسسکوامس
ٹفلوپس پاسسکوامس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
برونی
برونی سویٹزرلینڈ، دی کینٹن شوائز دا اک پنڈ اے۔
چک 357 ڈبلیو بی
چک 357 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
انڈیانا
انڈیانا امریکہ دا اک صوبے اے۔
ناں
انڈیانا دا ںاں ایتھے چروکنے وسدے پرانے امریکیاں توں پیا۔
مڈلسکس کاؤنٹی
مڈلسکس امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کنکٹیکٹ دیاں کاؤنٹیاں
نارین دریا
thumb|240px|کرغزستان دے نارین شہر دے کول نارین دریا thumb|240px|خلاء توں لئی گئی [[کارا دریا تے نارین دریا دے سنگم علاقے دی تصویر، جسدے ارد گرد بہت سارے کھیت نظر آ رہے نیں]] نارین دریا ( کرغیز بولی: Нарын ، انگریزی : Naryn ) وچکار ایشیا وچ کرغیزستان اتے ازبکستان وچ وگن والے سر دریا   دا اک پرمکھ معاون دریا اے ۔ ایہہ 807 ک م  لمبا دریا کرغیزستان دے تیان شان پہاڑاں وچ ابھردا اے اتے لہندے وچ فرغانہ وادی اتے ازبکستان وچ داخل ہوکے کارا دریا نال سنگم کردا اے جسدے بعد اس مشترک دھارے نوں وچکار ایشیا دا دوجا سبھتوں وڈے دریا ، سر دریا ، دے ناں نال جانیا جاندا اے ۔ نارین دریا اتے بہت سارے بنھ ہن ۔ اسدے جلسمبھر دا رقبہ 59،100 مربع کلومیٹر اے ۔
حوالے
گٹھ:نارین صوبہ گٹھ:کرغیزستان دے دریا گٹھ:ازبکستان دے دریا گٹھ:وچکار ایشیا دے دریا
ٹفلوپس پلیٹیسیفالس
ٹفلوپس پلیٹیسیفالس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پہیا
پہیا گول، چکر آلی شے اے۔ جیہڑا اپنے وشکارلے ایکسل یعݨی دھُرے دے دوالے گھم سکدا اے تے اینج چلݨ دے کم آوندا اے۔ لوکاں تے سمان نوں اک تھاں توں دوجی تھاں کھڑن لئی کم آوندا اے۔
گٹھ:مشیناں
جیٹ لی
جیٹ لی (جنم 26 اپریل 1963) چین دا اک اداکار، گائک، لکھاری، فلم پروڈیؤسر، مارشل آرٹسٹ اے۔ اوہ چین دا ووشو چیمپین وی اے۔
آلتنڈورف
آلتنڈورف سویٹزرلینڈ، دی کینٹن شوائز دا اک پنڈ اے۔ ایتھے 6,376 لوک وسدے نیں۔
جیٹ لی
مڈھلا جیون
لی دا جنم بیجنگ وچّ ہویا اتے ایہہ دو بھائی اتے دو بھیناں وچّ سبھ توں چھوٹا سی۔ ہلے لی دو سالاں دا ہی سی اتے اس دے پیؤ دی موت ہو گئی سی۔
مشین
مشین ایسی کل نوں آکھیا جاندا اے جیہڑی زور (انرجی) نوں ورتدیاں ہویاں کوئی کم کردی اے ۔
گٹھ:مشیناں گٹھ:مشینری گٹھ:ٹیکنالوجی
دهستان لاهیجان (پیرانشہر)
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان پیرانشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان پیرانشہر ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان لاهیجان
سشلز چیتا گرگٹ
سشلز چیتا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک کرلا اے۔
گٹھ:گرگٹ
نیو ہیوون کاؤنٹی
نیو ہیوون امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
مکویان گوریوچ مگ-25
مکویان گوریوچ مگ-25 سوویت یونین دا جیٹ لڑاکا جعاز اے۔ اے جگ دے سب توں تیز لڑاکا جعازاں چوں اک اے۔ ایدا کم جسوسی کرنا تے دوجے جعازاں نوں روکنا سی۔ اے 1970 وچ سوویت یونین دی ہوائی فوچ وچ آگیا۔ اے ماخ 2۔83 دی تیزی نال تے 75،000 فٹ اچا اڈ سکدا سی(اے ماخ 3۔2 تک وی جا سکدا سی مگر انجن خراب ہوندے سن کرن توں)۔ ایدا ریڈار بوت زور آلا سی تے اے 4 دور تک جعازاں نوں مار کرن آلے میزائل لے کر جاندا سی۔
امریکہ نے جدوں سیٹلائٹاں توں مگ-25 ویکھیا تے اوہ سمجیا کے اے جعاز بوت پھرتیلا اے جیڑا اس ویلے دے امریکی جعاز ایف-4 نوں مار سکدا اے۔ جس وجہ توں اونھاں نیں ایف-15 تے ایف-16 بناۓ۔ مگر جدوں سوویت یونین دا اک پائلٹ جعاز لے کر جپان نسیا تے فیر اس جعاز دے بارے چ ٹھیک پتہ چلیا۔ امریکی اس ویلے اے ویکھ کے حیران ہوگۓ کہ سوویت یونین ہلے تک ویکیو ٹیوباں آلے کمپیوٹر ورتدا اے(اس ویلے ٹرانسسٹر آلے کمپیوٹر بننے ٹر پۓ سن)۔
بھارت نے وی سوویت یونین توں مگ-25 خریدے تے ایناں نوں اپنے کول بوت چھپا کے رکھیا تے ایناں دا ناں گارود رکھیا۔ 1997 چ اک مگ-25 پاکستان دے شہر اسلام آباد اتے 65،000 فٹ تے آواز توں تیز اڈیا، جس تے پاکستان دی فوج کافی پریشان ہوئی کیونجہ اونھاں دے کول کوئی جعاز نئیں سی جیڑا اینی اچائی تے اینوں روک سکے۔ مگر 2006 وچ سپیئر پارٹاں دی کمی توں ایناں جعازآں نوں فوج چوں کڈ دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکہ جعاز گٹھ:لڑاکا جہاز
موہاک دریا
موہاک دریا امریکی صوبے نیویارک دا 149 میل لما اک دریا اے۔ موہاک ہڈسن دریا وچ ڈگنوالا سب توں وڈا دریا اے۔ ایہ البنی شہر توں کج میل اتے ہڈسن دریا وچ ملدا اے۔
کپاہ
کپاہ دے بوٹے تے اوہدے پھل دے مگروں اوہدے اُتے لگݨ آلی پُھٹی نوں کپاہ کپاہ کہیا جاندا اے۔ کپاہ دی پُھٹی کپڑے دے نال ہور کئی شیواں بناݨ دے کم آوندی اے۔ thumb|200px|کپاس د‏ی پھٹی جو چنائی دے لئی تیار اے
کپاس اک نازک ریشہ اے جو پھٹی د‏‏ی شکل وچ کپاس دے پودے اُتے بیجاں دے آلا دُوآلا پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ جھاڑیاں دے خاندان نال تعلق رکھدا اے تے دنیا دے کئی علاقےآں بشمول جنوبی ایشیا، امریکا تے افریقہ وچ پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ کپاس دے ریشے نو‏‏ں روئی یا دھاگے د‏‏ی شکل دے ک‏ے کپڑ‏ا بنانے وچ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تے اس دے بیج تو‏ں تیل کڈ ک‏ے بناسپتی گھی تے ہور اشیاء بنانے وچ وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کپاس دا انگریزی ترجمہ cotton عربی لفظ قطن تو‏ں مستعار اے جو 1400ء دے بعد تو‏ں استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔
ہور ویکھو: کپاس د‏ی شرح بیج، وقت کاشت تے طریقہ کاشت تو‏ں چنائی تک مکمل معلومات
حوالے
گٹھ:زراعت گٹھ:فصلاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل گٹھ:واہی بیجیگٹھ:کھیتی باڑی
لہندے علاقے
ایہ وی ویکھو
گٹھ:چین دی تریخ گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ
مشرق بعید
مشرق بعید اک جغرافیائی اصطلاع اے ، جہڑی کا براعظم ایشیاء دے دور چڑھدے دے دیساں تے علاقےآں لئی ورتی جاندی اے ۔
مشرق بعید (Far East) (چینی: 远东) اک اصطلاح اے جو زیادہ تر مشرقی ایشیا (شمال مشرقی ایشیا سمیت)، جنوب مشرقی ایشیا تے روسی مشرق بعید نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ایشیا گٹھ:ایشیا دے خطے گٹھ:جغرافیائی خطے
غلام یزدانی (ماہر آثار قدیمہ)
عملی زندگی
ڈاکٹر غلام یزدانی نو‏‏ں حیدرآباد دے محکمہ آثار قدیمہ دے قیام د‏‏ی ذمے داری 1914 وچ دتی گئی سی۔ بعد وچ اوہ محکمے دے ناظم بنے تے 1904 تو‏ں 1943 تک برسرخدمت رہ‏‏ے۔ وہ بیدر پہلی بار 1915 وچ گئے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی بہمنی سلطنت د‏‏ی خستہ حال عمارتاں د‏‏ی تعمیر نو دے لئی انہاں نے تفصیلی منصوبہ بنایا۔ اس عظیم کارنامے ا د‏‏ی انجام دہی دے لئی نظام حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں فراخ دلانہ مالیی تعاون کیتا۔ اس سلسلے وچ انہاں نے اک تصویری کتابچہ پیش کیتا جس دا مقصد کم د‏‏ی انجام دہی وچ رہنما کتاب بننا سی۔ کتابچے دا ناں “The Antiquities of Bidar” یا نوادر بیدر سی۔ ایہ 1917 وچ شائع ہوئی۔
اس دے بعد انہاں نے اک کتاب انہاں تھک کوششاں تو‏ں شائع د‏‏ی جس دا عنوان “Bidar-Its History and Monuments” یعنی بیدر- اس د‏ی تریخ تے یادگار عمارتاں سی۔ اس کتاب د‏‏ی اشاعت نظام حکومت دے زیراہتمام ہوئی، جدو‏ں کہ طبارعت آکسفورڈ د‏‏ی یونیورسٹی پریس د‏‏ی جانب تو‏ں 1947 وچ عمل وچ آئی۔ 1995 وچ چھپنے والے بھارتی انطباع وچ 240 صفحات دا متن اے، جسنو‏ں چار ابواب وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ بیدر د‏‏ی طبعی خصوصیات، تریخ، فن تعمیر تے مختلف تاریخی عمارتاں د‏‏ی تفصیلات جنہاں وچ تعمیری شاہ کار، منادر، مسیتاں، مقابر تے تقریبًا 130 سیاہ و سفید تصاویر شامل ني‏‏‏‏ں۔
اعزازات
ڈاکٹر غلام یزدانی نو‏‏ں کئی اعزازات ملے جنہاں وچ رائل ایشاٹیک سوسائٹی دا فیلو، بھنڈارکر اورینٹل ریسرچ انسٹی تے اسلامک ریسرچ ایسوسی ایشن، ممبئی دا فیلو جداں اعزازات شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1936 وچ انہاں نو‏ں برطانوی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں "آفیسر آف دتی ڈسٹنگوئشڈ آرڈر آف دتی برٹش ایمپائر" (“Officer of the Distinguished Order of the British Empire”) دا خطاب ملیا سی۔ اس دے علاوہ انہاں نو‏ں کئی یونیورسٹیاں د‏‏ی جانب تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں د‏‏ی دتی گئی سی۔ بھارت سرکار نے 1959 وچ انہاں نو‏ں پدما بھوشن تو‏ں نوازیا سی۔
انتقال
ڈاکٹر غلام یزدانی دا انتقال نومبر 13، 1962 نو‏‏ں ہويا سی۔
کتابیات
گٹھ:1885 دے جم گٹھ:1962 دے جم گٹھ:1962 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی ماہرین آثار قدیمہ گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:دہلی دے سائنس دان گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں
یورپ دیاں بولیاں
یورپ د‏‏ی زیادہ یر زباناں ہند یورپی زباناں دے لسانی خاندان نال تعلق رکھدیاں نيں۔ 744 ملین د‏‏ی مجموعی آبادی (2018ء تک) تقریباً 94٪ ہند یورپی بولیاں بولنے والے نيں، جنہاں تن سب تو‏ں وڈے کروہ سلاوی بولیاں، رومنی بولیاں تے جرمن بولیاں نيں۔
حوالے
گٹھ:یورپی زباناں گٹھ:بولیاں
چک 359 ڈبلیو بی
چک 359 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
وراثت خالصا
وراثت خالصہ سکھاں بارے آنند پور صاحب وچ اک میوزیم اے۔ ایہدے وچ 500 وریاں دی سکھ تے 300 وریاں دی خالصہ تریخ نوں دسیا گیا اے۔
سری انندپور صاحب وکھے وراثت کھالسات دی اساری سکھ وراثت نوں پیش کرن دا پہلا وڈا ادم ہے۔ 100 اlکڑ رقبے وچّ اسارے وراثتِ کھالسات نوں قومانتری پدھر اتے مشہور آرکیٹیکٹ سری موشے سیفدی، جس ولوں یروشلم وچّ ہولو-کاسٹ میوزیم وی تیار کیتی گئی سی، نے ڈزائن کیتا ہے۔ وراثت- کھالسات وچّ قومی اتہاس نوں پیش کرن لئی پورب ولّ پھلّ عمارت اتے کشتی عمارت بنائے گئے ہن۔ آرچیٹیکٹ ولوں پنج پانی اتے پنج پتیاں دے منورتھ نوں ساہمنے رکھ کے پنج دریاواں دی دھرتی اتے پنج پیاریاں دے گورو سنکلپ نوں پرگٹ کرن دا ادیش رکھیا گیا ہے۔
کلّ گیلریاں
لگبھگّ 30 گیلریج وچو 14 گیلریج تیار ہن
اندر دی جھلک
گیلری دے اندر داخل ہندیاں ہی ‘‘ہیر آکھدی جوگیا جھوٹھے بولے کون وچھڑے یار ملانودا ای’’ دے بول گانے دے روپ وچّ سنائی دتے، سجے ہتھ شروع ہندیاں ہی ڈی.اے.وی. سکول بلڈنگ دی چترکاری نظر آئی۔ ڈی.اے.وی. سنستھا دا گٹھن تاں 1885 ای: وچّ ہویا ہے، نہ تاں پنجاب تے نہ خالصہ دا اتہاس 19ویں صدی دے انت وچّ آرنبھ ہویا ہے اتے نہ ہی ختم۔ ہور پنجابی گانیاں نوں سن اتے زمیندارا ڈھابے ورگے چتر ویکھ کے میری حیرانی ودھدی گئی۔ ایہہ سکھ وراثت دا کس طرحاں دا چترن کیتا ہویا ہے؟ پنجاب دا اتہاس وی مڈھلے وسنیکاں نوں آریہ ولوں فتح کرنا، بدھ دھرم دا آگمن، مصر دے بادشاہ ولوں فتح، مسلمان حملہ آور غزنوی، غوری، غلام خلجی تغلق، تیمور، سید، لودھی تے مغل سلطنت توں سکھ راج ولّ آؤندا ہے۔ اس کھیتر وچّ ویداں دی رچنا ہوئی، گیتا دا گیان ارجن نوں سنایا گیا، صوفی تے گرمتِ دے گیان، بہادر یودھیاں دیاں واراں، چرتروان پورن بھگت دا قصہ آدی پنجابیاں دا من بھاؤندا سنگیت رہا ہے۔ اگلے پڑھاء وچّ دسّ گورو صاحبان دے نال سبندھت گیلریاں ہن۔ آسام دا راجا رتن رائے جو گرو تیغ بہادر صاحب دی بخشش نال پیدا ہونا مندا سی نوں وی غیر سکھ سروپ وچّ گھوڑے ’تے بیٹھا وکھایا گیا ہے
حوالے
گٹھ:سکھ گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:عجائب گھر
دهستان منگور غربی
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان پیرانشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان پیرانشہر ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
نیو لندن کاؤنٹی
نیو لندن امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
انڈیز
انڈیز دنیا دا سب توں لما پربت دھارا اے۔ ایہ اچے پہاڑاں دا اک پربت دھارا اے جیہڑا دکھنی امریکہ دے لیندے پاسے دے کنڈے تے اتر تون دکھن ول پھیلیا ہویا اے۔ ایہ 7,000 کلومیٹر (4,300 میل) لما تے 200 توں 700 کلومیٹر (120 توں 430 میل) تک چوڑا اے۔ ایہدی مدری اچائی 4,000 میٹر (13,000 فٹ) اے۔ اکنکاگوا 6962 میٹر / 22841 فٹ اچائی نال انڈیز دی سب توں اچی چوٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پربت دھارے
جامعہ بولونا
جامعہ بولونا اٹلی دے نگر بولونا چ اک یونیورسٹی‏ اے۔ اے دنیا دے سب توں لگاتار چلن والی یونیورسٹی اے۔ بول "یونیورسٹی" سب توں پہلے ایس یونیورسٹی توں چلیا سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اٹلی گٹھ:اٹلی دیاں یونیورسٹیاں
ٹفلوپس پلیٹیرہنچس
ٹفلوپس پلیٹیرہنچس اننے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پارلیمنٹ ہاؤز کینبرا
پارلیمنٹ ہاؤز کینبرا آسٹریلیا دی پارلیمنٹ اے تے ایہ آسٹریلیا دے راجگڑھ کینبرا وچ اے۔ ایہ 1988 وچ بنی۔
کارا دریا
thumb|240px|خلاء توں لئی گئی کارا دریا  تے [[نارین دریا دے سنگم علاقے دی تصویر، جسدے ارد گرد بہت سارے کھیت نظر آ رہے نیں]] کارا دریا ( کرغیز بولی: Кара - Дарыя ، انگریزی : Kara Darya ) ، جنوں کدے - کدے کارادریو ( Qaradaryo ) وی اچاریا کیتا جاندا اے ، وچکار ایشیا وچ کرغیزستان اتے مشرقی ازبکستان وچ وگن والے سر دریا  دا اک پرمکھ معاون دریا اے ۔
ٹیکا
کارا دریا دا مطلب کالا دریا اے ۔ ایہہ دریا کارا کلجا دریا اتے تر دریا دے سنگم توں شروع ہندا اے اتے اسوچ پانی چھڈن والے لگبھگ 200 معلوم معاون دریا ہن ۔ کارا دریا دی لمبائی 177 ک م  اے اتے اسدے جلسمبھر دا رقبہ 30،100 مربع ک م  اے ۔ ایہہ کرغیزستان دے مشرقی اوش صوبہ توں شروع ہوکے فرغانہ پربتاں دے برابر اتلے لہندے دی طرف وگدا اے ، جتھوں ایہہ فرغانہ وادی وچ داخل ہندا اے اتے پھر سرحد اتے کرکے ازبکستان پہنچ جاندا اے ۔ فرغانہ وادی وچ اسدے پانی نال آبپاشی ہندی اے اتے اتھے اسدا سنگم نارین دریا سے ہندا اے جسدے بعد اس مشترک دھارے نوں وچکار ایشیا دا دوجا سبھتوں وڈے دریا ، سر دریا ، دے ناں نال جانیا جاندا اے ۔ کارا دریا اتے بہت سارے بنھ ہن ۔ اسدے جلسمبھر دا رقبہ 30،100 مربع کلومیٹر اے ۔
مکویان گوریوچ مگ-29M
مکویان گوریوچ مگ-29M سوویت یونین دا بنایا چوتھی جینریشن دا جیٹ لڑاکا جعاز اے۔ اے مگ-29 نوں چنگا کر کے 1980 دی دہائی چ بنایا گیا سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکہ جعاز گٹھ:لڑاکا جہاز Mig-29M
کوسوو دی لڑائی
کوسوو دی لڑائی دکھنی یورپ وچ 15 جون 1368 نوں سلطنت عثمانیہ دے سلطان مراد I تے سرب فوجاں وشکار ہوئی۔ ترکاں نوں جت ہوئی پر ترک سلطان مراد I وی ماریا گیا۔ ایس لڑائی باجوں ترکاں نے سربیا تے دکھنی یورپ تے مل مارلیا۔
کوچا راج
کوچا ( Kucha یا Kuqa ) یا کوچہ یا کو چار یا (سنسکرت وچ) کو چین وچکار ایشیا دے طارم طاس وچ تکلامکان ریگستان دے شمالی نوک اتے مُزارت دریا توں دکھن وچّ واقع اک پرانے راج دا نام سی جو 9ویں صدی عیسوی تکّ چلیا ۔ ایہہ تخاری لوکاں  دا راج سی جو  بدھ دھرم  دے ساتھی سن اتے  ہند یورپی بولیاں دیاں  تخاری بولیاں بولدے سن ۔ کوچا  ریشم رستہ  دی اک شاخ اتے واقع سی جتھوں اس اتے  بھارت ,  سغد ,  باختر  ,  چین  ,  ایران  اتے ہور علاقےآں دا بہت اثر پیا ۔ اگے چلکے ایہہ علاقہ ترکی - مول دی  ایغور خاقانت دے قبضے وچّ آ گیا اتے کوچا راج ختم ہو گیا ۔
کمارجیو
مشہور بھارتی بودھی بھکشو اتے سنسکرت ودوان کمارجیو  ( 344 - 413ء ) کوچا وچّ پیدا ہوئے سن ۔ اوہناں دا پیؤ بھارتی کشمیری باہمن سی اتے اوہناں دی ماں اک کوچائی راج کماری سی ۔
اتہاس
ہان گرنتھ ناں دے  چینی اتہاس - مجموعے وچّ کوچا نوں لہندے علاقےآں دے چھتی (36) راجاں دا سبھتوں بہت راج دسیا گیا ہے ۔ اسدی آبادی 81،317 سی ، جنہاں وچوں 21،076 لڑائی - لایق پرکھ سن ۔  وچکارلے ویلےآں دے شروع وچّ جدوں اتھے  تانگ راجٹبر دا اثر رہیا تاں ایہہ آنشی دیاں چار چھاونیاں وچوں اک سی ، جتھے  ہند - یوروپی  علاقےآں اتے چینی قابو پھیلان لئی چینی فوج تعینات کیتیاں گئیاں سی ۔ جدوں اتھے تبتی اٹر ودھدا سی تاں گوچا اردھ - آزاد روپ نال اپنے معاملے چلاندا سی ۔ 840 دے بعد  ایغور خاقانت  نے اس راج دا انت کر دتا ۔
ایغور قبضے توں پہلاں اک لمبے عرصے تکّ کوچا تارم طاس] دا سبھتوں وڈی آبادی والا نخلستان  ( اوئیسس ) سی ۔ ایہہ  ریشم رستہ  اتے واقع ہون نال کئی علاقےآں توں جڑیا ہویا سی ۔  ہندستان جان والا  چینی  بودھی - دھرمیاتری  ہوآن سانگ  630 عیسوی دے دہاکے وچّ کوچا توں گزریا اتے اسنے اس شہر دا بکھان لکھیا :
اتھے دی زمین چاول اتے اناج اگاؤنے لئی چنگی ہے ۔. . ایہہ انگور ، انار اتے کئی نسلاں دے آلو - بخارے ، ناشپاتی ، آڑو اتے بادام اگاؤندا ہے ۔. . دھرتی کئی دھاتاں توں بھرپور ہے - سونا ، تامبا ، لوہا ، سیسہ اتے ٹین ۔ اتھے دی ہوا نرمل ہے اتے لوکاں دا لہجہ ستوادی ہے ۔ کجھ بدلاواں دے نال ، لکھائی دی شیلی بھارتی ہے ۔ تار - والے واجا اتے بنسری وجاؤنے وچّ اوہ ہور دیساں توں زیادہ چنگے ہے ۔ اپنے آپ اوہ سجائے ہوئے ریشم اتے چکن - والے لباس پاؤندے نیں. . . اس دیس وچّ لگبھگّ سو مٹھّ ہن ، جنہاں وچّ پنج ہزار اتے اس توں وی زیادہ چیلے ہن ۔ اوہ ہینیان سمپردائے (  تھیرواد  ) دی سرواستیواد شاخ نال تعلق رکھدے ہن ۔ اوہناں دے سدھانت اتے انوشاسن - نیم بھارت جویں ہن اتے جو انھاننوں پڑھدے ہے اوہ اوہی ( بھارتی ) پانڈلپیاں استعمال کردے ہن. . . اس ریگستانی شہر توں 40 لئی دی دوری اتے اک پہاڑ دی ڈھلان اتے دو مٹھّ اکٹھے بنے ہوئے ہن. . . مکھ شہر دے لہندے دوار دے باہر ، سڑک دے سجے اتے کبھے طرف ، کھڑے ہوئے بدھ دیاں لگبھگّ 90 فٹّ اچیاں مورتیاں نیں ۔
کوچا وچّ سنگیت دا اک خاص سٹائل ذیولپ ہوئیا جو کوچییائی سنگیت دے نام توں ریشم رستہ  راہیں ہور تھاواں اتے پھیل گئی ۔ قزل گپھاواں  دیاں تصویراں وچّ اتے ہوآن سانگ دیاںن لکھائیاں وچّ کوچییائی ناچ اتے سنگیت دے ذکر ملدے ہن ۔
. . . قزل اتے کمترا دیاں گوری عورتاں اپنیاں تنگ چولیاں اتے کھلے گھاگھرےآں ایہہ یاد دلاتیاں ہن کہ - بودھی وچار دے ہندے ہوئے وی - ریشم رستے دے ہر پڑاؤ وچّ اتے تارم دی ہر امیر وپاری بستی وچّ کوچا آننداں دے شہر دے نام توں جانیا جاندا ہے اتے چین دی دوری اتے وی لوک اسدے سنگیتکاراں ، نچن والیاں اتے طوائفاں دیاں باتاں کردے ہن ۔
تانگ راجٹبر دے ویلے وچّ کوچیائی سنگیت چین وچّ بہت لوکاں نوں پیارا ہویا ، جس وچّ اوہناں دا تار والا واجا نمایاں سی اتے اگے چلکے چینی سنگیت وچّ استعقال ہون والا پیپی ناںدا  واجا بنا ۔ چین توں ایہہ جاپان وی پہنچ گیا جتھے کجھ بدلاواں دے نال ایہہ سنگیت سٹائل گاگاکو دے نام توں جاپانی راجدرباراں وچّ پرچلت ہو گئیا ۔
حوالے
گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:ریشم رستہ گٹھ:سنکیانگ گٹھ:چین دی تریخ
وسوکی ڈسانی
وسوکی ڈسانی کوسوو وچ آرتھوڈوکس لوکاں دی مذہبی تھاں اے۔ ایدی نیو 1327 وچ رکھی گئی۔ ایہ اک تریخی گرجا اے تے سرب تریخ وچ اینوں چوکھی مانتادتی جاندی اے۔
چک 361 ڈبلیو بی
چک 361 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
دهستان پیران
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان پیرانشہر دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
پوڈے
پوڈا (Stair tread) پوڑی دے سیٹ دا اوہ حصا ہُندا اے جیہدے اُتے پیر رکھ کے ، کھڑے ہو کے یا چَل کے پوڑی دے ذریعے چھت اُتے چڑھیا یا تھلے اُتریا جا سکدا اے ۔ پوڑی دی اچائی دے حساب نال اوہدے وچ گھٹ یا وَدھ پوڈے بݨائے جاندے نیں ۔ پوڈے لکڑی ، دھات ، پلاسٹک ، کنکریٹ یا دیگر مواد دا بݨے ہو سکدے نیں ۔ پوڑی دی اچائی دے حساب نال اوہدے وچ گَھٹ یا وَدھ پوڈے بݨائے جاندے نیں ۔
تصویراں
گٹھ:تعمیرات گٹھ:عمارتاں گٹھ:گھر
ونڈہیم کاؤنٹی، کنکٹیکٹ
ونڈہیم امریکی صوبے کنکٹیکٹ دی اک کاؤنٹی اے۔
گراشانٹسا
گراشانٹسا کوسوو وچ آرتھوڈوکس لوکاں دی مذہبی تھاں اے۔ ایدی نیو 1321 وچ رکھی گئی۔ ایہ اک تریخی گرجا اے تے سرب تریخ وچ اینوں چوکھی مانتادتی جاندی اے۔
چک 363 ڈبلیو بی
چک 363 ڈبلیو بی ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
املالازی ٹھمنا گرگٹ
املالازی ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مکویان گوریوچ مگ-29
مکویان گوریوچ مگ-29 سوویت یونین دا بنایا چوتھی جینریشن دا جیٹ لڑاکا جعاز اے۔ اینوں مکویان بیورو نیں ہوا چ زور رکھن لئی ڈیزائن کیتا سی تے اس جعاز دا تے سو-27 دا کم نوے امریکی ایف-15 تے ایف-16 توں لڑنا سی۔ مگ-29 دا کم تے ہوا چ لڑائی سی مگر اوہ بمباری وی کر سکدا اے تے اکو پھیرے چ دو کم وی کر سکدا اے۔ مگ-29 دا ڈیزائن بوت چنگا سی اس لئی ایسے ڈیزائن دے اتے نوویاں شیواں لا کر اینوں چنگا کیتا گیا اے۔ مگ-29 دے ٹبر دے تین جعاز نيں: مگ-29M, مگ-29K تے مگ-35۔ ایناں ماڈلاں چ چنگے انجن، سکریناں آلی کاکپٹ، پائلٹ دی آسانی آلے کنٹرول، ہوا چ بالن پرن لئی سسٹم تے وڈی ٹینکی، چنگا ریڈار تے انفراریڈ سنسر لگے ہوۓ نیں۔
ٹھنڈی لڑائی دے وشکار چڑدے جرمنی نیں 24 مگ-29 لۓ، جدوں جرمنی کھٹا ہویا اوہ جعاز جرمنی کول ٹر گۓ۔ جرمنی نیٹو دا سنگی سی جدوں امریکی ہوائی فوج نال ٹریننگ ایکسرسائز ہوئی اونھاں نيں مگ-29 ایف-15 دے خلاف اڈاۓ۔ مگ-29 دے پائلٹاں کول ہیلمٹ توں نشانا لے سکدے سن جیدا مطلب سی کہ اوہ صرف ایف-15 نوں ویکھ کر میزائل فیئر کرسکدے سن جدوں کہ ایف-15 نوں مگ-29 ول منہ کرنا ہوندا سی۔ ایدے نال نال جرمنی کول روسی میزائل آۓ سن جیڑے جعاز دی نک توں 45 ڈگری دے فرق تے وی ٹر سکدے سن۔ اس طرح جرمنی نے اوناں نوں ہرا دتا۔ اس ایکسرسائز توں سکھ کہ جرمنی نے روس دی طرح دے میزائل بناۓ تے امریکی ہوائی فوج نے 2003 وچ ہیلمٹاں تے نشانہ لین دی ٹیکنالوجی لائی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکہ جعاز گٹھ:لڑاکا جہاز
ایلماؤ
ایلماؤ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
گرینلینڈ
thumbnail|400px|گرینلینڈ دے نال لگدے اک ٹاپو دی ہوائی تصویر گرینلینڈ دنیا وچّ اک سبھ توں وڈا دھرتی دا ٹکڑا ہے، جو اک جزیرہ ہے اتے اس نوں براعظم نہیں منیاں جاندا۔ ایہہ شمالی امریکہ براعظم دے وچّ آؤندا ہے، پر تریخی تور تے ایہہ یورپ دے نال جوڑیا ہے۔ ایہہ آرکٹک اتے اٹلانٹک وڈے سمندراں دونھاں وچّ واقع ہے۔ دسمبر 2006 دے اندازے مطابق اتھوں دی وسوں 57600 ہے۔ گلوبل وارمنگ دے خطرے کارن اس دے دو حصیاں وچّ ونڈے جان دے خطرے دا اندیشہ ہے۔ گرینلینڈ، ڈنمارک دا اک حصہ ہے۔ 1979 وچّ ڈینمارک نے گرینلینڈ نوں آزاد حکومت دا درجہ دتا اتے جون 2009 توں گرینلینڈ نوں ڈنمارک دے وچّ وکھرا دیس بنایا گیا۔
حوالے
گٹھ:ڈنمارکگٹھ:جزیرے گٹھ:جزیرہ دیس
سونالی کلکرنی
سونالی کلکرنی بالی وُڈ دی فِلمی اداکارہ نیں۔
گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:اداکارہ
اکوماک کاؤنٹی
اکوماک امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
گورونتالو (شہر)
گورونٹالو انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ گورونٹالو دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
سامارینڈا
سامارینڈا انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ چڑھدا کالیمانتان دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:مشرق بعید
دراوکا
دراوکا کوسوو کوسوو دی سب توں اچی جوٹی اے ایدی اچائی 2,656 میٹر (8,714 فٹ) اے۔ دراوکا دیناری الپس دے پربت دھارے وچ اے۔
ٹرانسکی ٹھمنا گرگٹ
ٹرانسکی ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
فرجن
فرجن، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
دهستان افشار
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تکاب دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان تکاب ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
مکویان گوریوچ مگ-29K
مکویان گوریوچ مگ-29K اک روسی ایئر کرافٹ کیرئیر توں کم کرن آلا ہر فن مولا لڑاکا جعاز اے۔ اے جعاز مگ-29M توں بنایا گیا اے، ایدے وچ کھٹے کئی کم کرن آلا ریڈار جیڑا 120 کلومیٹر دور توں جعاز ویکھ سکدا اے، 300 کلومیٹر توں سمندری جعاز تے 25 کلومیٹر توں ٹینک، لگے آ اے۔ اس توں علاوہ چنگا کاکپٹ، دور تک مار کرن آلے میزائل، سمندری جعازاں نوں مار کرن آلے میزائل تے ٹھیک بمباری کرن آلے بمب لان دی تھاں اے۔
روسی نیوی نوں سو-27K اس توں بوتا چنگا لگدا سی اس لئی 1992 وچ روس نیں مکویان نوں ایس جعاز نوں بنان واسطے مولے روک دتے، مگر مکویان گوریوچ ایدے تے کم کردی رئی۔ بھارت نے 1990 دی دہائی چ روس توں ایئرکرافٹ کیریئر لیا تے اودے توں اڈان لئی جعازاں لئی سو-27K یا مگ-29K دے بارے چ سوچن لگ گئی جس توں مکویان دے پروگرام وچ دوبارہ جان پے گئی۔ آخر بھارت نیں مگ-29K نوں پسند کر لیا تے 2009 چ بھارتی نیوی نوں پہلا مگ-29K دے دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لڑاکہ جعاز گٹھ:لڑاکا جہاز Mig-29K
تھرن
تھرن، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
مُزارت دریا
thumb|240px|[[تارم دریا دے جلسمبھر علاقے دے اس نقشے وچ مزارت / مذات دریا دا رستہ وی دیکھا جا سکدا ہے]] مُزارت دریا (ایغور بولی :, مُزارت دریاسی؛ انگریزی: Muzart River ; چینی بولی: 木扎尔特河 ), جنوں کدے - کدے مذات دریا وی کہندے ہن ،  چین  دے  شنجیانگ صوبے دے  آقسو پریفیکچر وچّ وگن والے اک دریا دا نام ہے ۔ ایہہ  تارم دریا دا اک معاون دریا  ہے اتے اس وچّ کبھے پاسےاوں ملدی ہے ۔ ۲۰ویں صدی دی شروات دے کجھ سروتاں وچّ اسدا نام شاہ یار دریا وی ملدا ہے ۔
سروت اتے رستہ
مزارت دریا تیان شان  دے پہاڑی سلسلے وچّ  خان تنگری  پہاڑ دے کول واقع مُزارت  گلیشئر  توں شروع ہندا ہے ۔ پھر ایہہ  بائیچینگ ضلع  وچّ تییان شان اتے چئیلیتاگ پربتاں دے وچّ دی وادی وچّ چڑھدے- دکھن چڑھدے پاسے وچّ نکلدا ہے ۔ بائیچینگ ضلعے دے لوک زیادہتر اس دریا دی سنچائی اتے انحصار کردے ہن ۔ ایہہ پراچین  کوچا شہر دے کول توں نکلدا ہے جتھے ایہہ چئیلیتاگ پربتاں وچّ اک  تنگ وادی  بناؤندا ہے ۔ وادی دی شمالی چٹاناں وچّ ۲۳۰ توں زیادہ   گپھاواں   کٹیاں ہوئیاں ہن جو  قزل گپھاواں دے ناں توں مشہور  نیں اتے پرانے ویلے  دے  تخاری لوکاں  نال متعلق آثار قدیمہ دے نظرئے نال بہت اہمیت رکھدیاں ہن ۔
قزل گپھاواں توں اگے اس دریا نوں بنھکے  اک ۵۰٬۰۰۰ مربع میٹر دے ستہی رقبے دی جھیل بنا دتی گئی ہے ۔ کوچا، توکسو اتے شایار ضلعےآں نوں اتھوں سنچائی دا پانی بھیجیا جاندا ہے ۔ حالانکہ مزارت دریا  پہلاں  تارم دریا وچّ جاکے شامل ہویا کردا سی ہن ایہہ اس وڈے دریا تکّ صرف گرمیاں اتے بسنت وچّ ہی پہنچ پاندا ہے ۔
انکا
انکا دکھنی امریکہ دی اک قوم سی جس نے 1200ء توں 1533ء تیکر جنوبی امریکا دا وڈا علاقہ فتح کر لئیا ۔ اس عظیم الشان سلطنت دا راجگھر کوزکو ( ہن دکھنی پیرو دا اک شہر) سی ۔ اس سلطنت دے پہلے بادشاہ نے انکا دا لقب اختیار کیتا تے بعد چ سلطنت دے سارے لوک انکا کہلان لگے ۔ 1533ء چ سپین دی فوج نے اس دی آخری بادشاہ اتاہولیا نوں دھوکھے نال گرفتار کر لئیا تے 1569ء تیکر ساری انکا سلطنت ہسپانویاں دے قبضے چ آ گئی ۔
انکا سلطنت تہذیب تے تمدن ، علم تے فن چ اوس ویلے دیاں ساریآں امریکی قوماں چوں اگے سی ۔ اینہاں نے سیاست تے معیشت دا اک خاص نظام بنائیا ہوئیا سی ، جس دے مطابق بادشاہ دیس دا حکمران ہون دے علاوہ رعایا دا دینی آگو وی سی ۔ پیداوار دے سارے زریعے حکومت دی تحویل چ سن تے ریاست لوکاں دیاں بنیادی ضرورتاں پوریاں کرن دی پابند سی ۔ انکا نے زراعت نوں ترقی دتی ، سڑکاں ، پل تے پانی دی ذخیرے اسارے ۔ دھات سازی ، برتن سازی تے کپڑا بنان چ اینہاں نوں کمال حاصل سی ۔ایہہ لوک سورج دی پوجا کردے سن ۔
گٹھ:تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:امریکہ
الیگانی کاؤنٹی
الیگانی امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
دیو آنند
دیو آنند : پیدائش 26 ستمبر 1923ء، ہندی فلماں دے معروف اداکار، ہدایت کار تے فلمساز، جیہناں د‏‏یاں یادگار فلماں وچ گائیڈ، ضدی، پیئنگ گیسٹ، بازی، جیول تھیف، سی آئی ڈی، جانی میرا نام، امیر غریب، ہرے راما ہرے کرشنا، منزل، بمبئی کا بابو، ٹیکسی ڈرائیور، ہم دونوں، جب پیار کسی سے ہوتا ہے، اصلی نقلی، تیرے گھر کے سامنے، بنارسی بابو، تیرے میرے سپنے، شریف بدمعاش، دیس پردیس، سوامی دادا، ہم نوجواں، اول نمبر، شامل نيں ۔
ستنام سنگھ بھمرا
ستنام سنگھ بھمرا بھارتی مول دے پیشیور باسکٹبال کھڈاری ہن جہناں دی امریکہ دی " راشٹری باسکٹبال ایسوسیئیشان" ( N.B.A.) وچّ 25 جون 2015 نوں چون ہوئی ہے ۔ اوہ اس وکاری ٹیم لئی چنے جان والے پہلے بھارتی کھڈاری ہن۔ اوہناں دا جنم 10 دسمبر 1995 نوں بھارت دے پنجاب راج دے ضلع برنالہ  دے پنڈ بلوکے وچّ ہویا ۔ سری بھمرا دا قد 7 فٹّ 2 انچ ہے ۔ اوہ 2010 وچّ اوہ آئی.ایم.جی. اکیڈمی (IMG Academy) اتے رلائنس دے وظیفہ پروگرام ادھین امریکہ چلے گئے سن ۔ اوہناں نے 2014-15 وچّ آئی.ایم.جی. اکیڈمی، ولوں کھیڈدے ہوئے 20 منٹاں وچّ پرتی گیم اوسط 9.2 پوآئنٹس، 8.4 ربونڈ اتے 2.2 بلوک بنائے۔
دیو آنند
دیو آنند اک ہندستانی اداکار سی۔ اوہ 26 ستمبر 1923 نوں ضلع گرداسپور پنجاب وچ اک وکیل دے گھر جمیا ۔ گورنمنٹ کالج لہور توں گریجوئیشن کیتی تے بمبئی آکے فلماں وچ کم کرن لگ گیا۔ 1946 وچ اوہدی پہلی فلم آئی۔ 1948 وچ بنی ضدی فلم 'ضدی' نے اوہنوں مشہور کردتا۔
ستنام سنگھ بھمرا
مڈھلا جیون
ستنام سنگھ بھمرا بھارتی پنجاب دے بلوکے پنڈ دے اک سکھ پریوار وچّ پیدا ہوئے۔ اوہناں دے دے پتا سری بلبیر سنگھ 2 اےکڑ زمین دی مالکی والے اتے نال آٹا چکی دا سہائک دھندا کرن والے چھوٹے کسان ہن۔ بھمرا دے قد دا تیزی نال ہو رہا وادھا سارے پنڈ نے اسدے بچپن وچّ ہی بھانپ لیا سی ۔ 9 سال دی عمر وچّ ہی اوہناں دا قد 6 پھوٹ 2 انچ تکّ ودھ گیا سی ۔ اسنوں ویکھکے اسدے پتا نے کسے دوست دی صلاحَ اتے گھرے اک باسکٹبال دا سکنجا دوار نال لگوا دتا سی جستے اوہ کھیڈ دا ابھیاس کرن لگا ۔ اسدی لگن نوں ویکھدے ہوئے پریوار نے اسنوں لدھیانہ وکھے "لدھیانہ باسکٹبال اکیڈمی" وچّ داخلہ دوا دتا ۔
پیشیور کیریئر
اپریل 2015 وچّ بھمرا 2015 این.بی.اے. ڈرافٹ لئی چنے گئے جد اوہناں نوں کھیڈن لئی ہور وظیفہ پراپت نہیں سی ہویا۔ اس نال اوہ اس وکاری کھیڈ سنستھا "این.بی.اے. لئی ڈرافٹ/چنے جان والے پہلے بھارتی بن گئے ] جہناں نے بنا کسے کالج جاں بنا ودیشی کھڈاری دی نمائندگی دے ایہہ چون وچّ کامیابی حاصل کیتی۔
قومانتری کیریئر
اوہناں نے بھارتی راشٹری باسکٹبال ٹیم دی 2011 فیبا چینپیئنشپ اتے 2013 فیبا ایشیا چینپیئنشپ وچّ بھارت دی نمائندگی کیتی ۔
دیو آنند
بعد وچ اوہناں د‏‏ی دوستی مشہور فلم ساز تے اداکار گرودت تو‏ں ہوئی تے فیر مشہور گلوکارہ ثریا دے نال وی کئی فلماں وچ انہاں نے کم کیتا۔ گلوکارہ ثریا دے نال دوستی دے رشتے کافی پروان چڑھے اُتے ایہ دوستی شادی وچ تبدیل نہ ہوسک‏ی۔ لیکن ثریّا نے فیر پوری زندگی شادی نئيں کيت‏‏ی۔ دیو صاحب گزشتہ 6 عشراں تو‏ں فلم وچ کم ک‏ر رہ‏ے نيں تے اس دوران فلماں وچ اداکاری دے نال نال ہدایت کاری وی کيتی۔ بھارتی فلم انڈسٹری وچ دیو آنند، راج کپور تے دلیپ کمار د‏‏ی ایسی تکون بنی جس نے انڈسٹری اُتے طویل عرصے تک حکمرانی کیندی۔ ایہ حکمرانی راجیش کھنا د‏‏ی آمد تک برقرار رہی۔
ستنام سنگھ بھمرا
باہری لنک
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ گٹھ:سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:کھیڈاری
دیو آنند
فنکاری دا سفر
گورنمنٹ کالج لہور تو‏ں انگریزی ادب وچ ڈگری حاصل کرنے دے بعد اوہ اپنا شہر چھڈ ک‏‏ے 1940ء وچ اوہ بمبئی آ گئے۔ انہاں نے چرچ گیٹ بمبئی وچ ملٹری ناظر دے دفتر وچ اک سو پینسٹھ روپے د‏‏ی نوکری اختیار کيتی، فیر انہاں نے اپنے بھائی چیتن دے نال بھارتی عوامی ڈراما یونین (IPTA) وچ شمولیت اختیار کيتی۔ جلد ہی انہاں نو‏‏ں پربھات ٹاکیز د‏‏ی جانب تو‏ں فلم ہم اک نيں (1946) وچ اداکاری د‏‏ی پیشکش ہوئی۔ پونہ وچ فلمبندی دے دوران اوہناں د‏‏ی ملاقات عظیم اداکار گرو دت تو‏ں ہوئی جیہدے وچ اوہناں دوناں نے ایہ فیصلا کیتا کہ جے انہاں دونے وچو‏ں کوئی وی پہلے کامیاب ہويا تاں اوہ دوسرے د‏‏ی وی مدد کريں گا۔ اس سوچ دے تحت دیو آنند د‏‏ی پیش کردہ فلم دے ہدایتکار گرو دت تے گرو دت د‏‏ی ہدایتکردہ فلم دے اداکار دیو آنند ہُندے سن ۔
1940 د‏‏ی دہائی دا اختتام
upright=0.4|thumb|دیو آنند (1923ء تا 2011ء) چالی د‏‏ی دہائی دے اختتام وچ دیو آنند نو‏‏ں گلوکارہ ، اداکارہ ثریّا دے نال عورتاں اُتے مبنی فلماں وچ کم کرنے دا موقع ملا۔ دیو آنند نے خود نو‏‏ں خوش قسمت سمجھیا تے اوہناں پیشکشاں نو‏‏ں قبول کیتا۔ فلمبندی دے دوران اوہ اداکارہ ثریّا تو‏ں دل لگیا بیٹھے۔ اس جوڑے نے ست فلماں وچ نال کم کیتا، اوہناں وچ ودتا (1948ء)، جیت (1949ء)، شیر (1949)، افسر (1950ء)، نیلی (1950)، دو ستارے (1951ء) تے صنم (1951) شامل نيں، ایہ ساری فلماں باکس آفس اُتے کامیاب رہیاں۔ انہاں تمام فلماں وچ ثریّا نو‏‏ں ہی اہ‏م کردار ادا کرنے دا موقع ملیا جس تو‏ں ایہ علامت ظاہر ہونے لگی دے اوہ دیو تو‏ں وڈی اداکارہ نيں۔ فلم ودتا دے گانے کنارے کنارے چلاں د‏‏ی فلمبندی دے دوران کشتی دے ڈُب جانے دے بعد دیو نے ثریّا د‏‏ی جان بچائی، اس واقعہ دے بعد ثریّا نو‏‏ں دیو آنند نال پیار ہو گیا۔ اس سارے قصّہ نو‏‏ں عوام د‏‏ی نظر تو‏ں پوشیدہ رکھیا گیا، اسنو‏ں خفیہ رکھنے وچ انہاں دے دوستاں درگا کھوندے تے کامنی کوشل نے وی وڈی مدد کيت‏ی۔ فلم جیت دے منظر اُتے دیو نے آخر کار ثریّا نوں شادی کيتی دعوت دتی تے 3000 روپے د‏‏ی ہیرے د‏‏ی انگوٹھی پہنائی۔ ثریّا د‏‏ی نانی نے دیو دے ہندو ہون دی یوجہ تو‏ں ااوہدی شدید مخالفت کيتی تے فیر ثریّا نے کدی شادی نئيں کيت‏‏ی ۔ اس مخالفت دی وجہ تو‏ں اوہناں دوناں نے فیر کدی نال کم نئيں کیتا۔ اس دے بعد آنند خود نو‏‏ں منوانے دے لئی کسی وڈی فلم د‏‏ی تلاش وچ لگ گئے۔
کامیابی تے 1950ء د‏‏ی دہائی
آنند نو‏‏ں کامیابی د‏‏ی پہلی کرن اشوک کمار نے دکھادی انہاں نے دیو آنند نو‏‏ں بمبئی ٹالکیز د‏‏ی فلم ذدّی وچ اداکارہ کامنی کوشل دے نال پیش کیا، جو اک کامیاب فلم ثابت ہوئی۔ ذدّی د‏‏ی کامیابی دے بعد دیو نے فلماں پیش کرنے دا فیصلہ کیتا۔ ذدّی اوہی فلم اے جس وچ پہلی بار لتا کشور گیت - ایہ کون آیا کرکے ایہ سولہ سنگھار محفوظ کیتا گیا۔ ایہ گیت بے انتہا کامیاب ہويا تے ایتھ‏ے تو‏ں ہی دیو تے کشور د‏‏ی ہ‏م آہنگی دے اگلے چالیس سالاں دا آغاز ہويا۔ 1949ء وچ دیو نے اپنی تے کشور کمار د‏‏ی مضبوط دوستی دے مدّ نظر اپنی کمپنی نوکیتن د‏‏ی شروعات د‏‏ی جس نے 2011ء تک 35 فلماں پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔
1951ء وچ جرائم اُتے مبنی سنسنی خیز فلم بازی گرو دت د‏‏ی ہدایتکاری وچ پیش کيتی۔ 1950 د‏‏ی دیائی وچ ایہ فلم جرائم اُتے مبنی فلماں دے لئی مثال ثابت ہوئی۔ ایہ فلم سنیل دت د‏‏ی ہدایتکاری تے کلپنا کارتک د‏‏ی اداکاری دے لئی سنگ میل ثابت ہوئی تے دیو آنند تے کلپنا کارتک د‏‏ی جوڑی نو‏‏ں کئی فلماں وچ نال کم کرنے د‏‏ی پیشکش دا باعث بنیا۔ انہاں فلماں وچ آندھیاں، ٹیکسی ڈرائیور، ہاؤس نمبر 44 تے نو دو گیارہ پیش پیش نيں۔ ٹیکسی ڈرائیور د‏‏ی فلمبندی دے دوران دیو نے کلپنا نو‏‏ں شادی کيتی پیشکش کیت‏‏ی تے 1954ء وچ اک چھوٹی سی تقریب وچ ایہ جوڑا رشتہ ازدواج وچ منسلک ہويا۔ 1956ء وچ انہاں دے گھر لڑکا، سنیل آنند تے اس دے بعد لڑکی دیوینا پیدا ہوئی۔ شادی کيتی بعد اداکارہ کلپنا نے ادارکاری نو‏‏ں خیر آباد کر دتا۔
انعام
2001 وچ ہندستانی سرکار نے اوہنوں پدم بھوشن دا ایوارڈ دتا۔
موت
3 دسمبر 2011 نوں لندن وچ 88 وریاں دا ہوکے اوہ مریا۔
حوالے
گٹھ:1923 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:دادا صاحب پھالکے اعزاز یافتگان گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:فلم فیئر حاصل زیست اعزاز یافتگان گٹھ:گرداسپور دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دیاں شخصیتاں گٹھ:ممبئی دے فلم پروڈیوسر گٹھ:ممبئی دے فلمی ہدایت کار گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار گٹھ:ہندی بولی دے فلم ہدایت کار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی فلم پروڈیوسر
پراگارتن
پراگارتن، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
کنیاسنا ٹھمنا گرگٹ
کنیاسنا ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
کوپانگ
کوپانگ انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ چڑھدا نوسا تینگارا دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
اہروالڈ
اہروالڈ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
امیلیا کاؤنٹی
البنی امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
ڈراکنزبرگ ٹھمنا گرگٹ
ڈراکنزبرگ ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
چک 367 ڈبلیو بی اتلا
چک 367 ڈبلیو بی(اتلا) ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
گران
گران، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
امہرسٹ کاؤنٹی
امہرسٹ امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
ایلبیگنالپ
ایلبیگنالپ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
صدر الدین عینی
صدرالدین عینی  (تاجک بولی:Садриддин Айнӣ) (پیدائش: 27 اپریل 1878ء - وفات: 15 جولائی 1954ء) تاجکستان دے قومی شاعر، ناول نگار تے دانشور نیں۔
وفات
صدرالدین عینی 76 سال دی عمر وچ 15 جولائی 1954ء نوں دوشنبہ، تاجکستان، سوویت یونین وچ وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:تاجکستانگٹھ:تاجک لوکگٹھ:تاجک شخصیتاںگٹھ:سویت یونینگٹھ:سویت شخصیتاں
ہیسلگیہڑ
ہیسلگیہڑ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
دهستان انصار
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تکاب دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان تکاب ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
چک 367 ڈبلیو بی تھلواں
چک 341 ڈبلیو بی (تھلواں) ضلع لودھراں دی تصیل دنیاپور دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے لوئر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ویسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ڈبلیو بی (W.B=Western Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لودھراں چ تصیل دنیاپور چ وس رہیا اے ۔
معصومہ سلطان بیگم
معصومہ سلطان بیگم (وفات 1509) وادی فرغانہ تے سمرقند کی ملکہ سن۔ اوہ مغلیہ سلطنت کے بانی تے پہلے مغل بادشاہ شہنشاہ بابر کی چوتھ‏ی بیوی سن۔
معصومہ اپنے شوہر د‏‏ی پہلی کزن سی تے پیدائشی طور اُتے تیموری شہزادی سی۔ اوہ بابر دے چچا ، سلطان احمد مرزا ، سمرقند تے بخارا کے بادشاہ د‏‏ی پنجويں تے سب تو‏ں چھوٹی بیٹی سن۔
خاندانی تے نسب
معصومہ سلطان بیگم سمرقند تے بخارا کے بادشاہ سلطان احمد مرزا د‏‏ی پنجويں تے سب تو‏ں چھوٹی بیٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں تیموری شہزادی سی۔ اوہ انہاں د‏‏ی پنجويں اہلیہ حبیبہ سلطان بیگم سلطان حسین آگن د‏‏ی بھانجی، دے بطن تو‏ں پیدا ہوئی۔ اس د‏ی چار وڈی سوتیلی بہناں سن، انہاں وچو‏ں اک عائشہ بیگم اس دے شوہر بابر د‏‏ی سابقہ اہلیہ سن تے دو تے اس د‏ی بھحالے بن گئياں۔
وہ مہر نگر خانم د‏‏ی سوتیلی بیٹی سن جو بابر د‏‏ی والدہ قطلغ نگار خانم د‏‏ی بہن سن۔ اوہ بابر د‏‏ی پہلی بیوی عائشہ سلطان بیگم کی سوتیلی بہن وی سن ، جنہاں د‏‏ی بعد وچ انہاں د‏‏ی وڈی بہن ربیعہ سلطان بیگم دے زیر اثر طلاق ہوئے گئی۔
اس دے والد تیموری سلطنت کے شہنشاہ ابوسعید مرزا کے وڈے بیٹے تے جانشین تھے ۔ معصومہ دے چچاں وچ وادی فرغانہ کا حکمران عمر شیخ مرزا وی شامل سی ، جو بعد وچ اس دا سسر وی بن گیا جدو‏ں کہ اس دے پہلے کزناں وچ اس دے مستقب‏‏ل دے شوہر بابر تے اس د‏ی وڈی بہن خانزادہ بیگم بھی شامل سن ۔
شادی
شہنشاہ بابر دے سمرقند تے اندیجان دے نقصان دے بعد، حبیبہ سلطان بیگم، معصومہ د‏‏ی والدہ معصومہ نو‏‏ں ہرات وچ لے آئیاں ۔ اک دن جدو‏ں بابر خسران دے سفر اُتے اپنے اک رشتہ دار نال ملن گیا تاں معصومہ اپنی والدہ دے نال اوتھ‏ے آئیاں ۔ معصومہ نو‏‏ں اس نال پیار ہوئے گیا۔ جداں کہ بابر نے دسیا، "اک بار ميں نے اپنی طرف اس دے جھکاؤ وچ اضافہ محسوس کیتا۔ " بابر نے اس سےشادی کيتی پیغام بھیجیا۔ نجی پیغامات دے تبادلے دے بعد بابر د‏‏ی بزرگ رشتہ دار تے پائیندہ سلطان بیگم ( سلطان حسین مرزا بائقرہ د‏‏ی اہلیہ) حبیبہ سلطان بیگم دے نال انہاں دا رشتہ طے کر دتا۔ بعد الذکر سلطان اس د‏ی بیٹی نو‏‏ں بابر دے لئی کابل لائے۔ اس دے بعد بابر کابل چلا گیا جتھ‏ے اس د‏ی شادی 1507 وچ طے پائی۔
موت
اس د‏ی شادی دے اک سال بعد اس نے اک لڑکی نو‏‏ں جنم دتا، اس بچی د‏‏ی پیدائش دے وقت اوہ بیمار ہوئے گئی تے اس د‏ی موت ہوئے گئی ۔ اس د‏ی بیٹی نو‏‏ں ايس‏ے دا ناں دتا گیا سی ۔
حوالے
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی ہندوستانی خواتین گٹھ:1509 دیاں موتاں گٹھ:ظہیر الدین بابر د‏‏ی بیویاں گٹھ:تیموری شاہزادیاں
راج کپور
ہندوستان دے نامور اداکار تے ہدایت کار۔ پشاو‏ر وچ پیدا ہوئے۔ فلماں وچ ’کلیپ بوائے‘ دے طور اُتے اپنی فنی زندگی دا آغاز کرنے والے راج کپور نے نہ صرف اپنے والد پرتھوی راج کپور د‏‏ی فنی وراثت دے دباؤ وچ اپنا تخلیقی سفر طے کیتا بلکہ اس وچ اپنے لئی اک مقام د‏‏ی تراش خراش وی کر پائی۔ شروع ہی تو‏ں بغیر کِس‏ے تعصب تے بغض دے مقبول عام انداز نو‏‏ں اختیار کرکے اوہ چار دہائیاں تک فلم دے افق اُتے اداکار تے ہدایت کار دے طور اُتے راج کردے رہ‏‏ے۔
بھارت دے علاوہ روس تے مشرق وسطیٰ تک دیکھے جانے والا ایہ فنکار گو میٹرک دے امتحان وچ فیل ہوئے گیا سی لیکن اج ہندوستان د‏‏ی یونیورسٹیاں وچ سینیما اُتے موضوع تحقیق دا درجہ اختیار کر چکيا ا‏‏ے۔
راج کپور ہندی فلماں دا اک اداکار فلماں بناں والا سی۔ اوہ پشاور وچ اک پنجابی ٹبر وچ 1924 وچ جمیا۔ 1935 وج جدوں اوہ 11 ورے دا سی فلماں وچ کم کرن لگ گیا۔ اوہدی پہلی فلم انقلاب سی۔
2 جون 1988 نوں اوہدی موت ہوئی۔
فنی سفر دا آغاز
راج کپور نے اپنے فنی سفر دا آغاز ہدایت کار کیدار شرما دے اسسٹنٹ دے طور اُتے کیتا تے فیر سن انیس سو انتالیس وچ بننے والی انہاں د‏‏ی فلم ’نیل کنول‘ وچ ہیرو دے طور متعارف ہوئے۔ اس فلم وچ انہاں دے مدمقابل مدھوبالا پہلی دفعہ ہیروئن دے طور اُتے آئیاں ۔
ہدایت کاری
راج کپور نے پہلی دفعہ اپنی فلم ’آگ‘ د‏‏ی ہدایات داں جو انیس سو اڑتالیس وچ بنائی گئی۔ اک سال بعد بننے والی انہاں د‏‏ی اگلی فلم ’برسات‘ بہت مقبول ہوئی جس وچ انہاں نے نرگس دے نال کم کیتا۔ اس دے بعد تاں جداں کامیابی دے دروازے انہاں اُتے کھلدے ہی چلے گئے تے انہاں د‏‏ی اک مخصوص ٹیم بندی چلی گئی۔
کہانی تے مکالمہ نگار خواجہ احمد عباس، موسیقار شنکر جے کشن، گیت نگار حسرت جئے پوری تے شیلندرا تے گلوکار مکیش تے لدا منگیشکر دے بغیر انہاں د‏‏ی فلماں مکمل نئيں ہودیاں سن لیکن انہاں تمام فلماں وچ راج کپور دے علاوہ بنیادی ترین کردار نرگس دا سی جسنو‏ں اوہ اپنی فلماں د‏‏ی ’ماں‘ دا درجہ دیندے سن ۔
برسا‏‏ت
’برسات‘ تو‏ں راج کپور د‏‏ی زندگی وچ اک ہور شروعات وی ہوئی۔ اُنہاں د‏‏ی نرگس دے نال اک کامیاب سکرین جوڑی بنی۔ تے اِسی دوران راج کپور نرگس دے کافی نیڑے آ گئے جس وجہ تو‏ں دونے نرگس تے راج کپور نو‏‏ں کئی سال تک کافی ذہنی تناؤ دا سامنا کرنا پيا۔
راج کپور پہلے تو‏ں ہی کرشنا کپور نال شادی شدہ سن تے ایہ تناؤ کچھ اِس قدر ودھ گیا کہ راج کپور دے کہنے اُتے نرگس نے دے آصف د‏‏ی ’مغل اعظم‘ وچ انار کلی دے رول تو‏ں اِنکار کر دتا سی ۔
اِنہاں دناں مشرقی بنگال تو‏ں آئے ہوئے کیمرامین رادھو کرماکر نے آر دے پروڈکشنس وچ کم شروع کیااِور تبھی اُنہاں دے ہتھ لگیا دے عباس دا محبوب خان دے لئی لکھیا گیا سکرپٹ۔
یہ فلم ’آوارہ‘ دا سکرپٹ سی ’آوارہ‘ بہت وڈی ہٹ ثابت ہوئی تے اِس فلم نے راج کپور نو‏‏ں چارلی چیپلن تو‏ں مماثلت رکھدی ہوئی اک نويں شخصیت دے دی۔ اِسی پرسونا نو‏‏ں اُنہاں نے ’شری 420‘ اور ’جس دیش میں گنگا بہتی ہے‘ ورگی فلماں دے لئی اِستعمال کیتا۔
اِسی دوران اِنہاں د‏‏ی تن تے فلماں ریلیز ہویاں جو سی ’بوٹ پالش‘، ’اب دلی دور نہیں‘ تے ’جاگتے رہو‘۔ تِناں فلماں زیادہ کامیاب نہ رہیاں۔ ’اب دلی دور نہیں‘ اُنہاں دے کیریر د‏‏ی سب تو‏ں کمزور فلم سی۔ ناکامی دے اِس مختصر دور دے بارے وچ ایہ گل قابل ذکر اے کہ اِسی دور وچ نرگس تے راج کپورعلیحدہ ہوئے گئے سن تے نرگس نے سنیل دت دے نال شادی کر لئی۔
یہ دور راج کپور دے لئی کافی مشکل سی جو آخر کار ’جس دیش وچ گنگا بہندی اے ‘ دے نال ختم ہوا- اِس فلم وچ اُنہاں نے ساوتھ اِنڈیا د‏‏ی اک مشہور اداکارا پدمنی نو‏‏ں ہیروین لیا۔ اُنہاں د‏‏ی اگلی فلم ’سنگم‘ وچ وی راج کپور نے ساوتھ د‏‏ی اداکارا ویجندی مالا نو‏‏ں کاسٹ کیتا۔ ایہ فلم ’انداز‘ تو‏ں کافی ملدی جُلدی سی تے باکس آفس پہ وڈی ہٹ رہی۔
لیکن اِس فلم دے لئی پہلے دلیپ کمار نو‏‏ں راجندر کمار دا رول آفر کیتا گیا۔ جے دلیپ کمار نے ایہ آفر تسلیم ک‏ر ليا ہُندا تاں شائد ’سنگم‘ اک اُتنی ہی وڈی تے یاد گار فلم ثابت ہُندی جِنّی کہ ’انداز‘- لیکن دلیپ کمار دا فیصلہ شائد غلط نہ سی کیو‏ں کہ ’سنگم‘ وچ اوہ راج کپور دے نال پردے اُتے نظر تاں آندے مگر کِداں ایہ تاں بحیثیت ڈایریکٹرخود راج کپور دے ہی ہتھ وچ سی ۔ اوداں وی دلیپ کمار نو‏‏ں جوبھی ثابت کرنا سی اوہ ’انداز‘ فلم وچ کر چک‏‏ے سن ۔
میرا نام جوکر
ماں چھ سال تک بننے والی اپنی پسندیدہ فلم ’میرا ناں جوکر‘ دے فلاپ ہونے اُتے بہت دل برداشتہ رہے لیکن انہاں نے اس تکلیف دہ ناکامی د‏‏ی راکھ تو‏ں اٹھیا کر پھرکامیاب فلماں بنانا سکھیا۔
انہاں نے میرا ناں اے جوک‏ر ک‏ے بعد مقبول اداکارہ ڈمپل کپاڈیا نو‏‏ں اپنی فلم ’بوبی‘ وچ متعارف کرایا جس دے بعد زینت امان د‏‏ی ’ستیم، شوم، سندرم‘ تے دیویا رانا کی’رام تیری گنگا میلی ہوئے گئی` ورگی فلماں بنائاں۔ گو اس وچ کوئی شک نئيں کہ انہاں فلماں د‏‏ی ہیروئناں حالات د‏‏ی شکار عورتاں دے کردار وچ آئیاں لیکن انہاں فلماں اُتے ہیروئناں دے بدن د‏‏ی نمائش دا الزام وی لگدا رہیا ا‏‏ے۔
صدمے
راج کپور جی اُتے دو وڈے صدمے گزرے لیکن اوہ اپنی طبعی خوش دلی تے ’میرا ناں جوکر‘ جداں انداز تو‏ں انہاں نو‏ں سہار کر اگے ودھ گئے۔ انہاں وچو‏ں پہلا صدمہ سی جدو‏ں نرگس اپنی گھریلو زندگی نو‏‏ں فلم د‏‏ی دنیا اُتے فوقیت دیندے ہوئے گھر د‏‏ی ہوگئياں۔ تے دوسرا انہاں د‏‏ی چھ سالاں وچ مکمل ہونے والی فلم ’میرا ناں جوکر‘ دا بری طرح فلاپ ہونا سی ۔
ان دا عہد جو دلیپ کمار د‏‏ی المیہ اداکاری دے سائے وچ گھرا رہیا، اس وچ راج کپور حقیقتاً اک جوکر ہی د‏‏ی طرح لوکاں دے لئی مسکراہٹاں تخلیق کردے سن اُتے انہاں دا آنسو چھپانے دا فن انہاں نو‏ں دلیپ کمار تو‏ں کدرے زیادہ المیہ تے بہادر کردار دا درجہ ادا کر گیا۔
دو مئی سن انیس سو اٹھاسی د‏‏ی رات راج کپور ہندوستانی فلماں وچ اپنی گراں مایہ خدمات دے لئی داد صاحب پھلکے ایوارڈ لینے دے لئی آئے لیکن دمے دے اک اچانک دورے دے سبب سٹیج اُتے آک‏ے اپنا ایوارڈ وصول نہ کرسک‏‏ے۔ اس تو‏ں ٹھیک اک مہینے بعد اوہ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔
حوالے
گٹھ:1924 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلم ہدایت کار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی ہندو
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں
سخنا جھیل
حوالے
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:جھیلاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں
مرزا محمد حیدر دوغلات
مرزا محمد حیدر دوغلات بیگ (ولادت: 1499ء یا 1500ء – وفات: 1551ء) اک چغتائی تورکو منگول فوجی جنرل، کشمیر دا حکمران تے اک تاریخی مصنف سن ۔ اوہ ترک بولنے والے دوغلات شہزادے سن جس نے فارسی تے چغتائی زباناں وچ لکھیا سی۔ شہزادہ مرزا محمد حیدر، شہزادہ ظہیر (جو بعد وچ شہنشاہ بابر دے ناں تو‏ں مشہور ہويا) دے پہلے کزن سی، انہاں دونے د‏‏ی ماواں بہناں سن۔ کھبے|thumb|300x300px| کشمیر وچ 1533ء حیدر دوغلات نے سید خان دے ناں اُتے چاندی دے سسنو جاری کيتے سن ۔ اس اُتے السلطان الاعظم میر سعید غان لکھیا اے  ۔ کھبے|thumb|300x300px| مرزا محمد حیدر دوغلات نے [[مغلیہ سلطنت|مغل شہنشاہ ہمایو‏ں دے ناں کشمیر وچ 1546ء-1550ء دے دوران چاندی دے سسنو جاری ہوئے۔ جس اُتے السلطان الاعظم محمد ہمایو‏ں غازی لکھایا سی۔]]
زندگی
مرزا محمد حیدر دوغلات نے پہلے کاشغر دے سلطان سعيد خان د‏‏ی طرف تو‏ں 1533ء وچ کشمیر وچ انتخابی مہم چلا‏ئی سی۔ اس نے بابر دے دوسرے بیٹے کامران نو‏‏ں کڈ دتا۔ پر، اوہ مقامی سلطان دے نال معاہدہ کرنے دے بعد زیادہ دیر تک کشمیر وچ نئيں رہیا۔ مرزا محمد حیدر دوغلات د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا تے فیر کشمیریاں تو‏ں معاہدہ کيتا۔ اس دے مختصر قیام دا اس حقیقت تو‏ں کچھ تعلق رہیا ہوئے گا کہ سلطان سعيد خان ايس‏ے سال فوت ہوگئے سن ۔
مرزا محمد حیدر دوغلات 1540ء وچ مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایو‏ں، بابر دے پہلے بیٹے، دے لئی لڑنے دے لئی واپس آیا۔ ایہ 1540ء وچ کنوج د‏‏ی لڑائی وچ ہمایو‏ں د‏‏ی شکست دے فورا بعد ہويا، جتھے دغلاٹ وی ہارنے د‏‏ی طرف سی۔ مرزا محمد حیدر دوغلات نے لداخ دے راستے تبت اُتے وی حملہ کيتا سی لیکن اوہ ناکا‏م رہیا سی۔ کشمیر پہنچ ک‏ے حیدر نے سلطان نو‏‏ں سربراہ نازک دے طور اُتے نصب کيتا۔ 1546ء وچ ، ہمایو‏ں نے کابل اُتے دوبارہ قبضے ہونے دے بعد، حیدر نے نازوک شاہ نو‏‏ں ہٹا دتا۔ اوہ 1550ء وچ کشمیریاں نال جنگ وچ مارے جانے دے بعد فوت ہويا۔ اوہ سری نگر دے گورستان شاہی وچ دفن کیتے گئے۔
تحریر
مرزا محمد حیدر دوغلات دا تاریخی کم تریخ رشیدی اے یہ اک ذا‏تی یادداشت اے جو وسطی ایشیائی تریخ دے نال مل ک‏ے فارسی وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔
کنبہ
مرزا محمد حیدر دوغلات د‏‏ی والدہ خوب نگار خانم، ایان دولت بیگم تو‏ں یونس خان د‏‏ی تیسری بیٹی تے بابر د‏‏ی والدہ کٹلک نگار خانم د‏‏ی چھوٹی بہن سن۔ مرزا محمد حیدر نے کشمیر اُتے 1540ء تو‏ں 1551ء حکومت کیت‏‏ی۔
محمد حیدر مرزا (اول) دوغلات انہاں دے دادا سن ۔
فلماں
2007ء وچ ، قازق فلم اسٹوڈیو نے محمد حیدر دوغلات («Мұхаммед Хайдар Дулати») دستاویزی فلم جاری کی، جس د‏‏ی ہدایت کاری کالیلا عمرو نےکيتی سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:وسطی ایشیا دے مؤرخین گٹھ:سال پیدائش غیر یقینی گٹھ:1551 دیاں موتاں
رابرٹسن ٹھمنا گرگٹ
رابرٹسن ٹھمنا گرگٹ گرگٹ دے ٹبر دا اک گرگٹ اے۔
وائزن ایم لیخ
وائزن ایم لیخ، آسٹریا دے صوبے ٹیرول دا اک پنڈ اے۔
اپومیٹوکس کاؤنٹی
اپومیٹوکس امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
تانجونگ پینانگ
تانجونگ پینانگ انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ ریاؤ جزیرے دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:مشرق بعید
دهستان ساروق
ایہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے ضلعے شہرستان تکاب دا اک دہستان جاں سب تحصیل اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان تکاب ، صوبہ لہندا آذربائیجان چ اے ۔
کنداری
کنداری انڈونیشیا دا اک شہر اے تے انڈونیشیا دے صوبہ دکھنی چڑھدا سولاویسی دا راجگہڑ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
رامچندر گوہا
رامچندر گوہا (ولادت: 29 اپریل 1958ء) بھارت دے مصنف نيں جو عموما ماحولیا‏ت‏ی، سماجی، معاشیات، سیاسی، عبوری تے کرکٹ تریخ جداں موضوعات اُتے قلم اٹھاندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ دی ٹیلیگراف تے ہندوستان ٹائمز وچ کالم نگار وی ني‏‏‏‏ں۔  کئی مجلاں وچ لکھنے دے نال نال اوہ آؤٹ لک وچ وی لکھدے ني‏‏‏‏ں۔ سال 2011ء-12ء دے لئی انہاں نو‏ں انڈین اسکول آف اکنامکس وچ تریخ تے بین الاقوامی معاملات وچ فلپ رومن چیئر بنایا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی جلداں وچ کتاب گادھی: دتی ایئرس ڈیٹ چینجڈ دتی ورلڈ (2018ء) موہن داس گاندھی د‏‏ی سوانح حیات دا دوسرا حصہ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے گاندھی بیفور انڈیا (2013ء) وچ شائع ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
انہاں نو‏ں بھارتی عدالت عظمیٰ نے 30 جنوری 2017ء نو‏‏ں بھارتی کرکٹ کنٹرول بورڈ دے انتظامی پینل وچ شامل کیتا سی مگر انہاں نے ايس‏ے سال جولائ‏ی وچ استعفی دے دتا۔
مڈھلا جیون
ان د‏‏ی ولادت 29 اپریل 1958ء نو‏‏ں دہرہ دون، اتر پردیش (اب اتراکھنڈ) وچ ہوئی۔ اوہ تمل براہمن خاندان نال تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نشو و نما دہرہ دون وچ ہی ہوئی۔ انہاں دے والد فوریسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ وچ کم کردے سن ۔ تے والدہ اسکول وچ معلمہ سن۔ انہاں دا پیدائشی ناں سبرامنیم رانچندر گوہا رکھیا گیا تاکہ تمل دا اثر باقی رہے مگر اسکول وچ رامچدر گوہا ہی لکھیا گیا تے اوہ ايس‏ے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔
کیرئر
1985ء تا 2000ء انہاں نے بھارت، یورپ تے شمالی امریک‏‏ا دے کئی تعلیمی ادارےآں وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں بشمول جامعہ کیلیفورنیا، برکلی, ییل یونیورسٹی, جامعہ سٹنفورڈ تے اوسلو یونیورسٹی تے جامعہ سٹنفورڈ وغیرہ۔ بعد وچ انہاں نے انڈیا اسنٹی ٹیوٹ آف سائنس وچ پڑھایا۔