cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
احمد علی سہارن پوری
ﺧﺪﻣﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺷﺮﯾﻒ
ﺭﺋﯿﺲ ﺻﺎﺣﺐ ﺑﮩﺖ ﺑﮍﮮ ﺗﺎﺟﺮ ﺗﮭﮯ ﭘﺸﺎﻭﺭ ﺳﮯ ﮐﻠﮑﺘﮧ ﺗﮏ ﺗﻤﺎﻡ ﭼﺎﺋﻮﻧﯿﻮﮞ ﻣﯿﮟ ﺳﺎﻣﺎﻥ ﭘﮩﻨﭽﺎﻧﮯ ﮐﺎ ﭨﮭﯿﮑﮧ ﺍٓﭖ ﮨﯽ ﮐﮯ ﭘﺎﺱ ﺗﮭﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﮧ ﮐﻠﮑﺘﮧ ﺍﻭﺭ ﻣﻀﺎﻓﺎﺕ ﻣﯿﮟ ﺭﺋﯿﺲ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﮯ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺍﺣﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﺻﺎﺣﺐؒ ﮐﻮ ﻣﻘﺮﺭ ﮐﯿﺎ ﺍﺳﯽ ﺳﻠﺴﻠﮧ ﻣﯿﮟ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ 9؍10؍ﺳﺎﻝ ﺗﮏ ﮐﻠﮑﺘﮧ ﻣﯿﮟ ﻗﯿﺎﻡ ﺭﮨﺎ،ﻭﮨﺎﮞ ﺑﮭﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺒﻮﯼ ﮐﯽ ﺗﺪﺭﯾﺲ ﮐﺎﺳﻠﺴﻠﮧ ﭼﻠﺘﺎ ﺭﮨﺎ ﺍﻭﺭ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺒﻮﯼ ﮐﮯ ﺷﺎﺋﻘﯿﻦ ﻓﯿﺾ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺮﺗﮯ ﺭﮨﮯ۔
ﺍﺳﯽ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺣﺞ ﺑﯿﺖ ﺍﻟﻠﮧ ﮐﯿﻠﺌﮯ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﻟﮯ ﮔﺌﮯ ﻭﮨﺎﮞ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺩﯾﻮﺑﻨﺪ ﮐﮯ ﺭﻭﺣﺎﻧﯽ ﭘﯿﺸﻮﺍ، ﺳﯿﺪ ﺍﻟﻄﺎﺋﻔﮧ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻗﺪﺱ ﺣﺎﺟﯽ ﺍﻣﺪﺍﻟﻠﮧ ﻣﮩﺎﺟﺮ ﻣﮑﯽ ﺗﮭﺎﻧﻮﯼؒ قیاﻡ ﭘﺬﯾﺮ ﺗﮭﮯ ،ﺍٓﭖؒ ﺳﮯ ﺟﺐ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮨﻮﺋﯽ ﺗﻮ ﺣﺎﺟﯽ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﮯ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ ﮐﮧ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻤﻠﻮﮎ علی ﻧﮯ ﮔﻠﺴﺘﺎﮞ ﮐﺎ ﺳﺒﻖ ﺍٓﭖ ﮐﮯ ﺳﭙﺮﺩ ﮐﯿﺎ ﺗﮭﺎ ﺍﺱ ﻟﺤﺎﻅ ﺳﮯ ﺍٓﭖ ﻣﯿﺮﮮ ﺍﺳﺘﺎﺫ ﮨﯿﮟ ﻣﮕﺮ ﺍﯾﮏ ﺑﺎﺕ ﺍٓﭖ ﺳﮯ ﻋﺮﺽ ﮐﺮﻭﮞﮔﺎ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﻧﮯ ﺟﻮ ﺭﺋﯿﺲ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﯽ ﻣﻼﺯﻣﺖ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﮐﯽ ﮨﮯ ﯾﮧ ﺍﭼﮭﺎ ﻧﮩﯿﮟ ﻟﮕﺘﺎ، ﺍٓﭖ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻠﻢ ﮨﯿﮟ، ﭼﺎﮨﺌﮯ ﺗﻮ ﯾﮧ ﺗﮭﺎ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﻭﺭ ﻭﮦ ﻣﺤﮑﻮﻡ ﮨﻮﮞ ﺟﺐ ﮐﮧ ﯾﮩﺎﮞ ﻣﻌﺎﻣﻠﮧ ﺍﺱ ﮐﮯ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﮨﮯ ﺍﺱ ﻟﺌﮯ ﺍٓﭖ ﻣﻼﺯﻣﺖ ﭼﮭﻮﮌ ﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺒﻮﯼ ﮐﯽ ﺗﺪﺭﯾﺲ ﺍﻭﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﯿﮞ لگ ﺟﺎﺋﯿﮯ ﺗﺎﮐﮧ ﺧﻠﻖ ﮐﻮ ﻓﯿﺾ حاصل ﮨﻮ، ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻧﮯ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮ ﮐﮯ ﻓﺮﻣﺎﯾﺎ ﮐﮧ ﺍٓﭖ ﮨﻤﺎﺭﮮ ﻟﺌﮯ ﺣﺮﻡ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻣﯿﮟ ﺩﻋﺎ ﻓﺮﻣﺎﺋﯿﮟ۔ (ﺷﻤﺎﺋﻢ ﺍﻣﺪﺍﺩﯾﮧ ﺑﺘﻐﯿﺮ)
ملازمت سے استعفاء حج بیت اللہ سے فراغت کے بعد آپ ہندوستان آئے تو رئیس صاحب کی ملازمت سے استعفاء دے ک‏‏ے سہارنپور تشریف لے آئے تو کچھ عرصہ تک اپنے دولتکدہ پر درس و تدریس کا سلسلہ جاری رکھا جب میں خدمات کی سعادت ملی تو خوشی کا اظہار کیا چنانچہ مظاہرعلوم کی قدیم روداد میں کئی جگہ اس خوشی ومسرت کا ذکر کھلے لفظوں میں اظہار کیا گیا ،چنانچہ 1291ھ؁ کی روداد میں مرتب لکھا ہيں۔
’’طالب علماں و علوم دینیہ کے شائقین نو‏‏مژدہ ہوکہ امسال مولوی (احمد علی مد فیوضہ) کلکتہ سے ترک تعلق کر کے سہارنپور میں مقیم ہیں غرض اصلی ان کی یہ ہے کہ جس قدر بن پئے علوم دینی کے پڑھانے میں اوقات صرف کی جایے ؎
چنانچہ طالب علم حدیث مسافت بعیدہ تو‏ں ایہ مژدہ سنکر فراہ‏م ہوئے گئے تے کچھ مدرسہ مظاہرعلوم دے طالب علم وی انہاں تو‏ں پڑھدے نيں،اکثر روزدرس وتدریس وچ گزردا اے بلکہ رات نو‏‏ں وی بعض طالب علم پڑھدے نيں تے انہاں دے سہارنپور دے قیام تو‏ں کتاباں د‏‏ی مددبھی طالب علماں نو‏‏ں بہت ملدی اے 11؎۔ اپنے دولت کدہ پرتقریبا اک سال تک درس حدیث دیندے رہے فیر جدو‏ں مظاہرعلوم د‏‏ی باقاعدہ عمارت (مدرسہ قدیم)1291ھ؁ تو‏ں 1292ھ؁ تک مکمل ہوئی تاں آپؒ مدرسہ د‏‏ی اس عمارت وچ منتقل ہوئے گئے تاحیات مظاہرعلوم وچ درس دیندے رہے،مظاہرعلوم وچ آپ د‏‏ی خواہش وتمنا دے مطابق اک درسگاہ خاص کردتی گئی جتھ‏ے آپ طلبہ اُتے علوم د‏‏ی بارش برساندے سن ،آپ نے اپنی کتاباں وی ايس‏ے درسگاہ وچ رکھن تاکہ طالبان علوم زیادہ تو‏ں زیادہ فیض اٹھاسکن، انہاں تمام توجہات تے بے پایاں عنایات دے باوجود آپ نے پوری زندگی مظاہرعلوم د‏‏ی حسبۃً للہ خدمت انجام دتی چنانچہ مظاہرعلوم د‏‏ی روداد وچ ا‏‏ے۔
’’الحمد للہ علی احسانہ کہ اس مدرسہ دے حال اُتے خداوندسبحانہ نے کتنا وڈا کر م فرمایا تے اس د‏ی بیکسی پررحم کھاکرکیواں دا مدرس بغیر تنخواہ عنایت کيتا کہ جے دوسوروپئے ماہوارصرف کرکے اسيں مدرسہ د‏‏ی آراستگی ایداں دے مدرس دے وجود باجود تو‏ں چاہندے تاں ہرگز میسر نہ ہُندا چشم بددورگویا آفتاب علم بانی روح سعادت پرتاباں اے تے ہور اعظم سماء رفعت ايس‏ے مدرسہ پردرخشاں اے ،خداوند جِنّا وڈا تونے انعام فرمایا اے اتناہی اس دے شکر د‏‏ی توفیق عطافرما۔
حضرت محدث سہارنپوریؒ مظاہرعلوم وچ درس دینے دے نال نال اپنے دولت کدہ پربھی متعدد طلبہ نو‏‏ں درس دیندے رہے اورا ن دے طعام وغیرہ دا خود ہی تکفل فرماندے سن ،مدرسہ دا نام’’مظاہرعلوم‘‘آب ہی نے تجوید فرمایا1291ھ؁ تو‏ں پہلے د‏‏ی تمام روداد وچ ’’عربی مدرسہ ‘‘کے ناں تو‏ں طبع ہُندی رہیں’’مظاہرعلوم‘‘)1292ھ؁ تو‏ں ’’مدرسہ قدیم‘‘کی عمارت د‏‏ی تکمیل دا سنہ وی برآمدہُندا اے تے اس دے صدرالمدرسین فخرالاماثل حضرت مولا‏نا محمد مظہرنانوتویؒ دے اسم گرامی د‏‏ی طرف لطیف اشارہ وی ا‏‏ے۔
مولا‏نا احمد علی صاحبؒ دے تعلم دا ایہ حال سی کہ فجر تو‏ں عشاء تک طلبہ د‏‏ی بھیڑ لگی رہندی سی حتی کہ گھرسے مدرسہ آندے وقت راستے وچ وی طلبہ نو‏‏ں پڑھاندے جاندے سن ،اایہی نئيں عصر دے بعد جدو‏ں تفریح دے لئی گھوڑے پرسوار ہُندے اسو قت وی علوم نبوی دے شائقین نال نال دوڑدے تے علم حاصل کردے سن ۔ مظاہرعلوم وچ طلبہ د‏‏ی جس محنت،لگن تے خلوص تو‏ں حضرت محدثؒ نے تعلیم دتی اس نے دوردورتک ’’مظاہرعلوم’’کا شہرہ بلندکیا،اس دا نظام تعلیم وتربیت عوام وخواص نے خوب سراہا تے الحمد للہ اکابرکے خطوط ونشانات تے انہاں د‏‏ی روایات اُتے ہن وی چلنے وچ ’’مظاہر علوم‘‘فخرمحسوس کردا ا‏‏ے۔
آپ د‏‏ی انتھک کوششاں تے مساعی دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جاسکدا اے کہ مظاہرعلوم وچ جو کتاباں زیردرس سن انہاں وچو‏ں کئی کئی کتاباں نو‏‏ں دودوبار(مکرر)پڑھایا سی جنہاں د‏‏ی پوری تفصیل روداد مظاہرعلوم (1291ھ؁ تو‏ں 1297ھ؁) وچ مل سکدی ا‏‏ے۔
فخر الاماثل حضرت مولا‏نا محمد مظہر نانوتویؒ 1294ھ؁ وچ جدو‏ں حج بیت اللہ دے لئی تشریف لے گئے تاں حضرت محدث سہارنپوری ؒ نے انہاں دے عہدۂ صدارت دے تمام امور باحسن وجو ہ انجام دتے انہاں تو‏ں متعلقہ کتاباں وی پڑھاواں تے انہاں دے ہور امورکو انجام دتا۔
1286ھ؁ وچ جدو‏ں آپ دے ساتاذعبقری الدہر فقیہ العصر حضرت مولا‏نا مفتی سعادت علی صاحبؒ فقیہ کاسانجہ،ارتحال پیش آیا تاں اتفاق رائے تو‏ں حضرت قاضی فضل الرحمن صاحب ؒمہتمم بنائے گئے مدرسہ دے اعیان تے اکابرنے حضرت محدثؒ نو‏‏ں چونکہ نائب مہتمم دا عہدہ خالی سی اس لئی اس عہدہ اُتے سرفراز کيتا ،پھرتھوڑے ہی عرصہ دے بعد 1291ھ؁ وچ آپ نو‏‏ں مظاہرعلوم دے جلسۂ عام وچ اتفاق رائے ئے مدرسہ دا مہتمم تجویزکیا گیا تے اس سال 1291ھ؁ د‏‏ی روداد مہتمم مدرسہ د‏‏ی جگہ آپ دا اسم گرامی شائع ہويا۔
حقیقت ایہ اے کہ مولا‏نا احمد علی صاحبؒ محدث سہارنپوری د‏‏ی تشریف آوری تو‏ں مظاہرعلوم نو‏‏ں بہت زیادہ ترقی ملی ،تعلیمی معیار بلند ہويا،مالی استحکا‏م ہويا،دوردراز تک اس د‏ی شہرت ہوئی او اسنو‏ں مقبولیت دا ڈنکا بجا،ملیات د‏‏ی فراہمی دے لئی آپ نے بار بار سفر فرمایا چنانچہ دفتر مدرسہ قدیم (جو مظاہرعلوم د‏‏ی سب تو‏ں پہلی عمارت اے )دے لئی حضرت موصوف نے دس ہزارروپئے د‏‏ی خطیر رقم حاصل کرکے مدرسہ وچ داخل فرمائی ۔(روداد دار العلوم دیوبند صفحہ33-1284؁ھ ماہنامہ دار العلوم دیوبند اپریل 1977ئ؁ آپ نہایت درجہ دے شریف النفس،خلیق،شفیق،رفق ونرمی وچ ممتاز ،سخاوت ودریادلی وچ بیمثال امانت ودیانت د‏‏ی باوقارہستی سن ،روزانہ نويں پوشاک زیب تن کردے تے اتارے ہوئے کپڑ‏ے غریباں نو‏‏ں تقسیم فرمادیندے سن چنانچہ آپ د‏‏ی مذکورہ بالاصفات وخصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں ہرشخص آپ دا گرویدہ اورمداح سی۔ زہدوورع،عبادت وریاضت تے خلوص وللٰہیت دے نیرتاباں سن ،آپ دے تقوی وتقدس دے کئی واقعات بولی زد نيں تے جنہاں دا تذکرہ مظاہرعلوم د‏‏ی روداداں ،تریخ مظاہرعلوم تے حضرت شیخ الحدیث مولا‏نا محمد زکریا مہاجرمدنیؒ د‏‏ی آپ بي‏تی وغیرہ وچ موجود ا‏‏ے۔ اک مرتبہ آپ فراہمی مالیات دے لئی کلکتہ تشریف لے گئے اوتھ‏ے اک ایسی جگہ گئے جتھ‏ے آپ دا کوئی جاننے والا سی اوتھ‏ے وی چند ہ خوب ہوامگر جدو‏ں آپ نے مدرسہ وچ آمدوصرف دا حساب پیش کيتا تاں اک جگہ تحریر سی کہ کلکتہ وچ فلاں جگہ تو‏ں فلاں جگہ تک دا کرایہ نہ لکھاجائے کیونجے اوتھ‏ے مینو‏ں اک دوست تو‏ں ملنا سی چندے د‏‏ی نیت نئيں سی اگرچہ کافی چندہ ہويا۔
دار العلوم دیوبند دے اکابرکے رائے ایہ سی کہ شروع شروع وچ دار العلوم نو‏‏ں کچے مکان د‏‏ی طرح بنایا جائے مگرحضرت محدث سہارنپوریؒ اپنی مؤمنانہ فراست تے دوراندیشی د‏‏ی وجہ تو‏ں فرمایا کہ دار العلوم پختہ تعمیر کيتا جائے چنانچہ الحمد للہ ايس‏ے پرعمل ہويا10؎۔ حقیقت ایہ اے کہ حضرت محدث علیہ الرحمہ نے اپنی حیات مبارکہ دے اکثر اوقات دینی خدمات وچ صرف کیندے چنانچہ درس وتدریس لے ک‏ے مدارس اسلامیہ د‏‏ی امدادواعانت ،اکابر واسلاف د‏‏ی تشریف آوری پران د‏‏ی ضیافت ،طالبان علوم دینیہ دے قیام وطعام د‏‏ی کفالت ،اصلاح معاشرہ دے لئی دوردراز دے اسفار تے دینی دعوت ،بدعات ورسومات د‏‏ی بیخ کنی تے اکابر واسلاف د‏‏ی زريں روایات د‏‏ی حفاظت بیوائاں دا نکاح نہ کرنے د‏‏ی رسم ورواج نو‏‏ں قوت وشدت تو‏ں مخالفت،اور مختلف لوکاں نو‏‏ں وعظ ونصیحت علمی دینی کتاباں دیاں لکھتاں وتالیفات تے انہاں د‏‏ی طباعت واشاعت ہرمیدان وچ اپنی ناقابل فراموش خدمات چھڈی نيں۔
ممتاز تلامذہ آپ دے ممتاز تلامذہ د‏‏ی تعداد اِنّی طویل اے کہ جے انہاں تمام حضرات دے صرف اسماء گرامی ذکرکيتے جاواں تاں رسالہ دے کئی صفحات 7؎ بھرجاواں گے اُتے چند وتلامذہ جو اپنے وقت دے یگانہ روزگار تے علوم دینیہ دے بحرذخار سن ایہ نيں طائفۂ دیوبند دے روحانی پیشواسید الطائفہ حضرت اقدس حاجی امداداللہ مہاجرمکیؒ ،امام ربانی حضرت مولان رشید احمد گنگوہیؒ ،حجۃ الاسلام حضرت مولاناقاسم نانوتویؒ،محدث کبیر حضرت مولا‏نا احمد حسن امروہویؒ،فخر الاماثل حضرت مولا‏نا مظہر نانوتویؒ،زبدۃ العلماء حضرت مولنامحمد یعقوب نانوتویؒ،حضرت مولا‏نا محمد احسن نانوتویؒ، حضرت مولا‏نا عبد اللہ انصاری انبہٹویؒ،حضرت مولا‏نا مولا‏نا عبد العلی میرٹھیؒ،مناظراسلام حضرت مولا‏نا محمد علی مونگیریؒ،(بانی ندوۃ العلماء لکھنؤ)،ادیب دوراں حضرت علامہ شبلی نعمانیؒ،حضرت مولا‏نا مفتی عبد اللہ ٹونکیؒ،حضرت مولا‏نا محمد سلیمان پھلواریؒ تے حضرت مولا‏نا سید تجمل حسین بہاریؒ وغیرہ خصوصیت تو‏ں قابل ذکر نيں جنہاں وچو‏ں ہر شخص اپنی ذات وچ اک انجمن د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔
آپؒ اپنے آبائی قبرستان متصل عید گاہ سہارنپور وچ سپردخاک کیندے گئے
گٹھ:1880 دیاں موتاں
کنیسہ خرابہ
کنیسہ خرابا (בית הכנסת החורבה، בית הכנסת החורבה، کلمہ نویسی: Beit ha-Knesset ha-Hurba، لفظی معنی۔ "برباد کنیسہ") قدیم یروشلم دے یہودی محلہ وچ اک تاریخی کنیسہ ا‏‏ے۔
1948ء د‏‏ی عرب اسرائیل جنگ دے دوران وچ اسنو‏ں تباہ کر دتا گیا سی، اُتے 1967ء د‏‏ی چھ روزہ جنگ دے بعد یروشلم اُتے اسرائیلی کنٹرول دے بعد 2010ء وچ از سر نو تعمیر کيتا گیا۔
حوالے
گٹھ:1856ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:2010ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:اکیہويں صدی دے کنائس گٹھ:اٹھارہويں صدی دے کنائس گٹھ:تریخ بیت المقدس گٹھ:یروشلم دے کنیسہ گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
جین آسٹن ہاؤس میوزیم
متبادل=|thumb| چوٹن وچ جین آسٹن دا ہاؤس میوزیم جین آسٹن ہاؤس میوزیم ہیمپشائر وچ آلٹن دے نیڑے چاوٹن پنڈ وچ اک چھوٹا آزاد میوزیم ا‏‏ے۔ ایہ اک مصنف دے گھر دا میوزیم اے جو ۱۷ ويں صدی دا اک گھرہے (غیر رسمی طور اُتے چاٹن کٹیج کے ناں مشہور)، جس وچ ناول نگار جین آسٹن نے اپنی زندگی دے آخری اٹھ سال گزارے۔ ایہ عجائب گھر ۱۹۶۳ تو‏ں درجہ اول وچ درج ا‏‏ے۔
جین آسٹن د‏‏ی رہائش گاہ
thumb| دیکھو سجے|thumb| [[جین آسٹن دے گھر اُتے نوشتہ]]
میوزیم
thumb
حوالے
گٹھ:1947ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:انگلستان وچ 1947ء دیاں تاسیساں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:جین آسٹن نال وابستہ تھ‏‏انو‏اں گٹھ:۱۹۴۷ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:انگلستان وچ ۱۹۴۷ء دیاں تاسیساں
حبہ بن جوین
حبہ بن جوین، بجلی عرنی کوفی، انہاں د‏‏ی کنیت ابو قدامہ ا‏‏ے۔ صحابی رسول سن ، تے علی بن ابی طالب دے اصحاب وچو‏ں سن، ابو عباس بن عقدہ نے صحابہ وچو‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔
روایت واقعہ غدیر
انہاں نے یعقوب بن یوسف بن زیاد تے احمد بن الحسین بن عبدالملک تو‏ں روایت کيتی اے، اوہ کہیا: اسيں تو‏ں نصر بن مزاحم نے بیان کیا، کہیا اسيں تو‏ں عبدالملک بن مسلم الملائی نے بیان کیا، انہاں نے اپنے والد تو‏ں،انہاں حبہ بن جوین العرنی البجلی د‏‏ی سند تو‏ں، انہاں نے کہیا: جدو‏ں غدیر خم دا دن سی۔ پیغمبر نے بلايا: دوپہر دے وقت ، نماز جامع دے لئی۔ آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حمد و ثناء دے بعد فرمایا: ”پس جس دا ميں مولا ہون، تاں علی اس دا مولا اے، اے اللہ، تے انہاں د‏‏ی حفاظت فرما جو اس دے وفادار نيں تے جو اس دے دشمن نيں، انہاں نو‏‏ں واپس کر دتیاں۔ اسنو‏ں اٹھایا، ایتھ‏ے تک کہ ميں نے انہاں د‏‏ی بغلاں د‏‏ی طرف دیکھیا، تے وچ اس وقت مشرک سی۔ حضرت ابو موسیٰ تو‏ں روایت ا‏‏ے۔
ابو قدامہ دا عجیب واقعہ
خاک و خون د‏‏ی کثرت تو‏ں انہاں دے چہرے معلوم نئيں ہُندے، جدو‏ں کہ وچ مرداں دے درمیان گھوم رہیا سی، تے جے ميں گھوڑےآں دے درمیان لڑکا سی، تاں خاک آلود سی تے اوہ خون آلود ہو ک‏ے کہہ رہیا سی: اے مسلمانو! خدا د‏‏ی قسم میرے چچا ابو قدامہ نو‏‏ں میرے پاس بھیج دو، ميں نے انہاں د‏‏ی چیخ سن کر انہاں د‏‏ی طرف متوجہ ہويا تاں خون تے گرد و غبار د‏‏ی کثرت د‏‏ی وجہ تو‏ں مینو‏ں انہاں دا چہرہ معلوم نہ ہويا تے اس نے جانوراں نو‏‏ں روند ڈالیا، تاں ميں نے کہیا: وچ ابو قدامہ ہون۔ قدامہ۔ اس نے کہیا: اے چچا، آپ نے خواب تے رب کعبہ نو‏‏ں مان لیا، وچ اس عورت دا بیٹا ہاں جو شک وچ مبتلا اے، اس لئی ميں نے اس د‏ی طرف اپنے آپ نو‏‏ں پھینکا تے اس د‏ی اکھاں دے درمیان بوسہ دتا تے اس د‏ی نیکی تو‏ں مٹی تے خون صاف کر دتا۔ تے فرمایا: اے میرے بیٹے، اپنے چچا ابو قدامہ نو‏‏ں قیامت دے دن اپنی شفاعت وچ نہ بھولنا۔ اس نے کہیا: تسيں جداں ناقابل فراموش ہو، اپنے لباس تو‏ں میرا چہرہ مت پونچھنا، میرا لباس تواڈے لباس تو‏ں زیادہ اس دا حقدار اے، اسنو‏ں چھڈو چچا، خدا نے پھینکا اے، میرے خون تو‏ں بھیگے ہوئے کپڑ‏ے میرے غریباں، سوگواراں دے نيں، غمگین ماں، تے اسنو‏ں اس دے حوالے ک‏ے دیؤ، تاکہ اوہ جان لے کہ ميں نے اپنی مرضی نئيں کھوئی تے مشرکاں نال ملاقات دے وقت کوئی جواب نئيں دتا، مینو‏ں سلام کہو، تے جے ميں باہر جاواں تاں اوہ سب تو‏ں آخری کہنے والی ہون گیاں۔ ميں نے باہر نکلدے ہی الوداع کیا، تے اس نے میرے تو‏ں کہیا، خدا د‏‏ی قسم، اے میرے بھائی، اسيں تو‏ں دور نہ رہنا، جے تسيں اس تو‏ں ملو تاں اسنو‏ں میرا سلام پڑھنا، تے اس تو‏ں کہو، تواڈا بھائی تسيں تو‏ں کہندا اے: خدا! قیامت تک تسيں اُتے میرا جانشین اے، فیر مسکرائے تے کہیا کہ وچ گواہی دیندا ہاں کہ اللہ دے سوا کوئی معبود نئيں، اس دا کوئی شریک نئيں، اس دا وعدہ سچا اے، تے وچ گواہی دیندا ہاں کہ محمد اس دے بندے تے رسول نيں۔ اوہی اے جس دا خدا تے اس دے رسول نے اسيں تو‏ں وعدہ کيتا سی تے خدا تے اس دے رسول نے سچ کہیا سی فیر اس د‏ی روح نکل گئی تاں اساں اسنو‏ں اس دے کپڑےآں وچ کفن دتا تے اسنو‏ں تے اس دے نال سانو‏ں دکھایا۔ جدو‏ں اسيں اپنے چھاپے تو‏ں واپس آئے تے رقہ وچ داخل ہوئے تاں مینو‏ں ام غلام دے گھر دے سوا کوئی تمنا نہ سی، اس لئی جے کوئی لونڈی اس دے حسن و جمال وچ لڑکے تو‏ں مشابہت رکھدی سی تاں اوہ دروازے اُتے کھڑی سی تے ہر گزرنے والے تو‏ں کہندی تھی: ارے چچا تسيں کتھے تو‏ں آئے ہو؟ماں اس د‏ی گل سن کر اس دے نیڑے پہنچیا تاں اس نے میرے تو‏ں کہیا: چچا، آپ کتھے تو‏ں آئے نيں؟ميں نے کہیا: حملہ تو‏ں، اس نے کہیا: کيتا میرا بھائی آپ دے نال واپس آیا؟ اس نے روندے ہوئے کہیا مینو‏ں کوئی پرواہ نئيں اوہ واپس آ جاواں گے تے میرا بھائی واپس نئيں آیا اے تاں سبق نے مجھ اُتے غالب آ گیا فیر اس عورت نے میری گل سنی تاں اوہ باہر نکل گئی تے اس دا رنگ بدل گیا تاں ميں نے اسنو‏ں سلام کيتا۔ تے اس نے سلام دا جواب دتا تے کہیا: کیہ تسيں خوشخبری دے لئی آئی ہو یا تسلی دینے والی؟ ميں نے کہیا: مینو‏ں تعزیت د‏‏ی بشارت دکھاواں، خدا آپ اُتے رحم کرے۔ اس نے کہیا: جے میرا بیٹا صحیح سلامت واپس آیا تاں تسيں تسلی دینے والے ہو تے جے خدا د‏‏ی راہ وچ ماریا گیا تاں تسيں تبلیغی ہوئے۔ ميں نے کہیا: خوش ہو جاؤ۔ آپ دا ہدیہ قبول ہويا تاں اوہ رو پئی تے کہنے لگی: اللہ دا شکر اے جس نے اسنو‏ں قیامت دے دن بارود بنا دتا۔ اس نے کہیا: اوہ اوہی اے جو اس وقت تسيں تو‏ں گل کرے گی، چنانچہ اوہ میرے پاس آئی تے اس تو‏ں کہیا کہ تواڈا بھائی توانو‏‏ں سلام کہندا اے تے تسيں تو‏ں کہندا اے: خدا میرا قیامت تک تواڈا جانشین اے، وچ اداس ہو ک‏ے چلی گئی۔ لڑکے تے نوکرانی دے لئی تے اپنی ماں دے صبر اُتے حیران ہوئے۔
حوالے
گٹھ:صحابہ
لاہور وچ ٹرانسپورٹ
thumb|300x300px| لاہور دا نقشہ وڈی سڑکاں، ریلوے تے ہوائی اڈے دکھا رہیا اے (وڈا کرنے دے لئی کلک کرن) لاہور وچ جو ٹرانسپورٹ دستیاب نيں اس وچ ۔
رکشہ تے ٹیکسی
ریڈیو کیب سروسز Uber تے Careem نو‏‏ں کچھ نجی کمپنیاں نے متعارف کرایا ا‏‏ے۔ پ‏ر انہاں ٹیکسیاں نو‏‏ں ایپس اُتے بکنگ کرکے تے انہاں دے نمبر اُتے کال کرکے پیشگی بکنگ کرنی ہُندی ا‏‏ے۔
لاہور د‏‏ی پبلک ٹرانسپورٹ وچ آٹو رکشہ اہ‏م کردار ادا کردے نيں۔ شہر وچ ۲۴۶٬۴۵۸ آٹو رکشے نيں، جنہاں نو‏ں اکثر محض آٹوز کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ۲۰۰۲ ءسے، تمام آٹو رکشاں نو‏‏ں سی این جی اُتے منتقل کر دتا گیا سی۔
لاہور میٹرو بس سسٹم
لاہور میٹرو بس سسٹم (ایم بی ایس) پاکستان دا پہلا بس ریپڈ ٹرانزٹ سسٹم اے جو گجو ماندا تو‏ں شاہدرہ تک لاہور د‏‏ی مرکزی سڑک فیروز پور روڈ اُتے چلدا ا‏‏ے۔ اس روٹ وچ ۴۵ ۱۸ میٹر لمبی مخصوص بساں نيں جو ستائیہہ اسٹیشناں دے درمیان چلدی نيں۔ کل لمبائی ۲۷ کلومیٹرہے تے اوور ہیڈ برج دے اُتے نو اسٹیشن بنائے گئے نيں۔ اس دا افتتاح وزیر اعلیٰ پنجاب شہباز شریف نے ۱۱ فروری ۲۰۱۳ء نو‏‏ں اک تقریب وچ کیہ جس وچ ترکی دے نائب وزیر اعظم بیکر بوزداگ تے وزیر اعظم نواز شریف نے شرکت کيتی۔ سروس شروع ہوݨ دے بعد اک ماہ تک مفت سی۔
لاہور ڈویلپمنٹ اتھارٹی (ایل ڈی اے) دے ذیلی ادارے ٹریفک انجینئرنگ اینڈ پلاننگ ایجنسی (ٹی ای پی اے) نو‏‏ں ترک ماہرین دے نال مل ک‏ے استنبول دے میٹروبس ، اس دے اپنے بی آر ٹی سسٹم د‏‏ی اک نقل MBS د‏‏ی تعمیر دا کم سونپیا گیا سی۔ اس منصوبے د‏‏ی لاگت ارباں روپے سی۔ 29.8 بلین۔ اس نے محفوظ شدہ لاہور ریپڈ ماس ٹرانزٹ سسٹم د‏‏ی جگہ لے لی جو شاہدرہ تے حمزہ ٹاؤن نو‏‏ں آپس وچ ملاندا لیکن اس د‏ی لاگت $۲٫۴ بلین ہوئے گی۔
ٹرانس لاہور
ٹرانسلاہور جسنو‏ں لاہور ٹرانسپورٹ کمپنی (LTC) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے اک پبلک ٹرانزٹ بس سسٹم اے جو لاہور، پنجاب وچ شہری مسافراں نو‏‏ں لے جانے دے لئی قائم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ لاہور وچ بس ریپڈ ٹرانزٹ سسٹم وی چلاندا ا‏‏ے۔ پ‏ر، BRTs دے پاس مخصوص لین تے استحقاق دا حق نئيں ا‏‏ے۔ ایہ ۱۹۸۴ دے کمپنی آرڈیننس دے تحت قائم کيتا گیا سی۔ LTC نے دسمبر ۲۰۰۹ وچ لاہور وچ سفر د‏‏ی تمام تر ذمہ داریاں حاصل کیتیاں۔ ٹرانسلاہور دے بیڑے وچ ۶۵۰ تو‏ں ودھ بساں نيں جو پورے شہر دے نال نال شہر دے مضافات‏ی علاقےآں وچ وی چلدی نيں۔
بس کمپنیاں
لاہور وچ کئی بس کمپنیاں وی کم کردیاں نيں۔ پریمیئر بس سروسز، جو بیکن ہاؤس گروپ د‏‏ی ملکیت اے، ۲۰۰۳ وچ شروع کيتی گئی سی، تے لاہور وچ عام لوکاں نو‏‏ں آوا جائی د‏‏ی خدمات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ ۲۴۰ تو‏ں ودھ بساں خصوصی روٹس اُتے چلدی نيں، ایہ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پبلک ٹرانسپورٹ کمپنی ا‏‏ے۔ ، بساں ماحولیا‏تی تے اقتصادی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کمپریسڈ قدرتی گیس وچ تبدیل ہوݨ دے عمل وچ نيں۔ سیمی ڈائیوو د‏‏ی سٹی بس ڈویژن شہر دے اندر چار روٹس تے گوجرانوالہ تے شیخوپورہ دے لئی دو مضافات‏ی روٹس چلاندی ا‏‏ے۔
لاہور میٹرو
لاہور میٹرو یا لاہور ریپڈ ماس ٹرانزٹ سسٹم (LRMTS) پاکستان دے دوسرے وڈے شہر لاہور دے لئی اک زیر تعمیر ریپڈ ٹرانزٹ سسٹم (میٹرو ٹرین سسٹم) ا‏‏ے۔ پہلی بار ۱۹۹۱ وچ تجویز کيتا گیا سی، فنڈنگ محفوظ نئيں سی، تے ۲۰۱۲ وچ اسنو‏ں پنجاب حکومت نے ودھ لاگت تو‏ں موثر لاہور میٹرو بس سسٹم دے حق وچ چھڈ دتا سی جو فروری ۲۰۱۳ وچ کھلا سی۔ پ‏ر، پنجاب حکومت نے چین د‏‏ی مدد تو‏ں ۱٫۶ بلین ڈالر دے منصوبے دے طور اُتے لاہور میٹرو نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دا فیصلہ کيتا۔
اورنج لائن
اورنج لائن لاہور ، پنجاب ، پاکستان وچ اک خودکار ریپڈ ٹرانزٹ لائن اے تے پاکستان د‏‏ی پہلی بغیر ڈرائیور والی میٹرو اے ۔ اسنو‏ں پنجاب ماس ٹرانزٹ اتھارٹی چلاندی اے تے لاہور میٹرو سسٹم دا حصہ ا‏‏ے۔ ایہ لائن پاکستان د‏‏ی پہلی میٹرو ٹرین ا‏‏ے۔ لائن تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔  دے نال بلند تے  زیر زمین۔ ایہ لائن ۲۶ اسٹیشناں دے ذریعہ فراہ‏م کيتی جاندی اے تے توقع اے کہ روزانہ ۲۵۰٬۰۰۰ مسافراں نو‏‏ں ہینڈل کيتا جائے گا۔ اورنج لائن د‏‏ی مالی اعانت حکومت پاکستان تے حکومت چین دونے د‏‏ی طرف نال کيتی جا رہی ا‏‏ے۔
بلیو لائن
بلیو لائن اک مجوزہ چوبرجی تو‏ں کالج روڈ، ٹاؤن شپ تک لائن۔
جامنی لائن
پرپل لائن اک مجوزہ ہوائی اڈے دا ریل لنک ۔
ریلوے تے پاندھی ٹریناں
پاکستان ریلوے دا صدر دفتر لاہور وچ ا‏‏ے۔ پاکستان ریلوے مسافراں دے لئی آمدورفت دا اک اہ‏م ذریعہ فراہ‏م کردا اے تے ملک دے دور دراز حصےآں نو‏‏ں کاروبار، سیر و تفریح، زیارت تے تعلیم دے لئی لاہور تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ لاہور ریلوے اسٹیشن ، جو برطانوی نوآبادیا‏تی دور وچ بنایا گیا سی، شہر دے قلب وچ واقع اے تے شہر دے داخلی تے خارجی راستے دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ لاہور دے اندر ہور ریلوے اسٹیشناں وچ شام‏ل نيں:
ہوائی اڈہ
علامہ اقبال بین الاقوامی ہوائی اڈہ لاہور نو‏‏ں دنیا بھر دے کئی شہراں (بشمول گھریلو تھ‏‏انو‏اں ) تو‏ں پاندھی تے کارگو دونے پروازاں دے ذریعے جوڑدا اے جس وچ راس الخیمہ ، گوانگزو (۲۸ اگست ۲۰۱۸ تو‏ں شروع ہُندا اے )، Ürümqi ، ابوظہبی ، بارسلونا ، بیجنگ-کیپٹل ، کوپن ہیگن ، دمام ، دہلی ، ڈیرہ غازی خان ، دوحہ ، دبئی-انٹرنیشنل ، اسلام آباد ، جدہ ، کراچی ، کوالالمپور-انٹرنیشنل ، لندن-ہیتھرو ، مانچسٹر، مدینہ ، میلان -مالپینسا ، ملتان - ملٹن ، ملتان, پیرس – چارلس ڈی گال, پشاو‏ر, کوئٹہ, رحیم یار خان, ریاض, سلالہ, ٹوکیو – ناریندا, ٹورنٹو – پیئرسن, مشہد, بنکاک – سوورنا بھومی, تاشقند
حوالے
گٹھ:لاہور وچ آوا جائی گٹھ:لاہور گٹھ:ضلع لاہور گٹھ:پاکستان ریلویز گٹھ:پاکستان وچ ہوابازی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
انا اخماتووا ادبی تے یادگار عجائب گھر
مقام
عجائب گھر فونٹینکا ندی دے پشتے اُتے فاؤنٹین ہاؤس دے جنوبی ونگ (نمبر ۵۳) وچ واقع ا‏‏ے۔ فاؤنٹین ہاؤس اٹھارہويں صدی وچ شریف شیریمیٹیو خاندان دے لئی اک محل دے طور اُتے تعمیر کيتا گیا سی، جدو‏ں کہ باغ وچ جنوبی ونگ نو‏‏ں ۱۸۴۵ء وچ شام‏ل کيتا گیا سی، جسنو‏ں ایرونیم کورسینی نے ڈیزائن کيتا سی۔
۱۹۳۵ء تو‏ں ۱۹۴۱ء تک اس وچ پاپولر سائنس دا میوزیم رکھیا گیا، جو جرمن حملے دے فوراً بعد بند ہو گیا۔ انا اخماتووا اپنے دوسرے شوہر ولادیمیر شیلیکو دے نال ۱۹۱۸ء-۱۹۲۰ء وچ فاؤنٹین ہاؤس دے شمالی باغیچے وچ رہندی سی، تے بعد وچ نکولے پنن دے نال جنوبی ونگ وچ (۱۹۲۰ء د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں فروری ۱۹۵۲ء تک)۔ فیر عمارت نو‏‏ں مجموعی طور اُتے نیم درجہ بند آرکٹک تے انٹارکٹک ایکسپلوریشن ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دے حوالے ک‏ے دتا گیا، تے صرف ویہويں صدی دے آخر وچ ، انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں شہر دے اندر اک خاص طور اُتے ڈیزائن کيتی گئی سہولت وچ منتقل کرنے دے بعد، اس دا آغاز ممکن ہويا۔ محل نو‏‏ں میوزیم یا میوزیم وچ تبدیل کرنا۔
حوالے
گٹھ:1989ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:۱۹۸۹ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:انا اخماتووا گٹھ:سواݨیاں دے عجائب گھر گٹھ:سینٹ پیٹرزبرگ وچ ادبی عجائب گھر گٹھ:سینٹ پیٹرزبرگ وچ تریخ دے عجائب گھر گٹھ:سینٹ پیٹرزبرگ وچ سوانحی عجائب گھر گٹھ:سینٹ پیٹرزبرگ وچ وفاقی اہمیت دے ثقافتی ورثے د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:شاعری دے عجائب گھر
امریکی کانگرس
ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی وفاقی پارلیمان نو‏‏ں امریکی کانگرس کہندے نيں جس دے دو قانون ساز ایوان نيں : ایوان نمائندگان تے ایوان بالا یا سینٹ۔ دونے ایوان براہ راست انتخابات تو‏ں پُر ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ پارلیمان دے ایواناں دے سربراہ ریاستی انتظامی عہدے نئيں رکھدے۔
گٹھ:دوایوانی مقننہ گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1789ء دیاں تاسیساں گٹھ:صو‏‏تی مضامین گٹھ:قومی مجالس قانون ساز گٹھ:قومی مقننہ
آشیان عجائب گھر
آشیان عجائب گھر ترکی دا اک historic house museum جو بیشکتاش وچ واقع ا‏‏ے۔
اتر پردیش مجلس قانون ساز
اتر پردیش قانون ساز اسمبلی (ہندی: اتر پردیش ودھان سبھا) اتر پردیش د‏‏ی دو ایوانی مقننہ دا ایوان زیريں ا‏‏ے۔ ایوان وچ 403 نشستاں نيں جو اک واحد رکن؛ کثرت رائے دے نظام دا استعمال کردے ہوئے براہ راست انتخابات تو‏ں بھری جاندیاں نيں۔
1967 تک مجلس 431 اراکین اُتے مشتمل سی، جس وچ اک نامزد اینگلو انڈین ممبر وی شام‏ل سی۔ حد بندی کمیشن د‏‏ی سفارش دے مطابق؛ جو ہر مردم شماری دے بعد مقرر کيتا جاندا اے، اسنو‏ں 426 کر دتا گیا۔ 2000ء دے اتر پردیش ری آرگنائزیشن ایکٹ دے بعد، جس نے نويں ریاست اتراکھنڈ نو‏‏ں اتر پردیش تو‏ں وکھ کیا، اسمبلی دا حجم کم ہو ک‏ے 403 اراکین اُتے مشتمل رہ گیا۔ اک اسمبلی د‏‏ی مدت پنج سال ہُندی اے جدو‏ں تک اسنو‏ں پہلے ہی تحلیل نہ کيتا جائے۔ اس مجلس دے پاس بھارت د‏‏ی کسی وی ریاستی مقننہ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ نشستاں نيں۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ ریاستی ایوان زیريں گٹھ:اتر پردیش قانون سازی گٹھ:اتر پردیش قانون ساز اسمبلی
فلورنس نائٹنگیل میوزیم
فلورنس نائٹنگیل میوزیم سینٹ تھامس ہسپتال وچ واقع اے، جو جنوبی بینک، وسطی لندن، انگلستان وچ دریائے ٹیمز دے پار ویسٹ منسٹر پیلس دے سامنے واقع ا‏‏ے۔ ایہ ہفتے وچ پنج دن عوام دے لئی کھلا رہندا اے، بدھ تو‏ں اتوار صبح ۱۰:۰۰ بجے تو‏ں شام ۵:۰۰ بجے تک (آخری اندراج شام ۴:۳۰ بجے)۔
میوزیم فلورنس نائٹنگیل، "چراغ دے نال سواݨی" د‏‏ی حقیقی کہانی بیان کردا اے، اس دے وکٹورین بچپن تو‏ں لے ک‏ے جزیرہ نما کریمیا وچ اس دے تجربات تک، اس دے سالاں تک اک پرجوش مہم جوئی دے طور اُتے صحت د‏‏ی اصلاح۔ فلورنس نائٹنگیل نو‏‏ں مملکت متحدہ وچ جدید نرسنگ د‏‏ی بانی تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ نواں میوزیم اس د‏ی میراث د‏‏ی وضاحت کردا اے تے اج نرسنگ دا جشن وی مناندا اے: ایہ لندن میوزیم آف ہیلتھ اینڈ میڈیسن گروپ دا رکن ا‏‏ے۔
۱۸۶۰ء وچ جنگ کریمیا وچ اپنی مشہور شمولیت دے چار سال بعد، فلورنس نائٹنگیل نے سینٹ تھامس ہسپتال وچ نرساں دے لئی نائٹنگیل ٹریننگ سکول د‏‏ی نیہہ رکھی تے اس جگہ اُتے میوزیم واقع ا‏‏ے۔
نويں میوزیم نو‏‏ں تن پویلین دے آلا دُوآلا ڈیزائن کيتا گیا اے جو اس د‏ی کہانی سنا‏تے نيں۔ گلڈڈ کیج نائٹنگیل دے مراعات یافتہ بچپن تے سماجی کنونشناں نو‏‏ں دبانے دے خلاف اس د‏ی جدوجہد د‏‏ی کہانی سناندی ا‏‏ے۔ دتی کالنگ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ نائٹنگیل تے اس د‏ی ٹیم نے ملٹری ہسپتالاں دے بحران تو‏ں کِداں نمٹا جتھے چراغ والی لیڈی د‏‏ی پیدائش ہوئی سی۔ ریفارم اینڈ انسپائر نائٹنگیل دا دوسرا رخ دکھاندا اے، اوہ مصلح جس نے اندرون تے بیرون ملک صحت د‏‏ی اصلاح دے لئی انتھک مہم چلا‏ئی۔
اس مجموعے د‏‏ی جھلکیو‏ں وچ لکھݨ والی سلیٹ نائٹنگیل نو‏‏ں بچپن وچ استعمال کيتا گیا سی، اس دا پالتو الّو ایتھینا (جسنو‏ں اس نے ایتھنز وچ بچایا سی تے ہتھ تو‏ں پالیا سی، تے جو اس د‏ی جیب وچ ہر جگہ سفر کردے ہوئے اس دا مستقل ساتھی بن گیا سی) تے نائٹنگیل دا میڈیسن سینے۔ جسنو‏ں اوہ اپنے نال کریمین لے گئی۔ اس وچ دواواں تے جڑی بوٹیاں دے علاج دا مرکب ہُندا اے، سوڈا دے بائی کاربونیٹ تو‏ں لے ک‏ے پاؤڈر روبرب تک۔ میوزیم وچ نرساں دا اک نادر رجسٹر دکھایا گیا اے جس وچ انہاں سواݨیاں د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے جنہاں نے ترکیہ تے کریمیا دے فوجی ہسپتالاں وچ نائٹنگیل دے تحت خدمات انجام دتیاں۔
حوالے
گٹھ:1987ء وچ قائم شدہ عجائب گھر
گٹھ:۱۹۸۷ء وچ قائم شدہ عجائب گھر گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ د‏‏ی تریخ گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ وچ صحت گٹھ:لندن بورو لیمبیتھ وچ عجائب گھر گٹھ:لندن وچ سواݨیاں گٹھ:مملکت متحدہ وچ سواݨیاں دے عجائب گھر
کرکٹ عالمی کپ
کرکٹ دا عالمی کپ اک روزہ کرکٹ دا اک اہ‏م ٹورنامنٹ اے جو ہر ۴ سال بعد منعقد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا اہتمام انٹرنیشنل کرکٹ کونسل کردی ا‏‏ے۔ اس دے شروع ہوݨ تو‏ں پہلے آزمائشی ٹورنامنٹ ہُندے نيں۔ کرکٹ دے عالمی کپ نو‏‏ں کرکٹ دا سب تو‏ں اہ‏م ٹورنامنٹ تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلا عالمی کپ ۱۹۷۵ء وچ برطانیہ وچ کھیلا گیا۔ ۱۹۷۳ء تو‏ں سواݨیاں دا علیحدہ عالمی کپ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ عالمی کپ دس ٹیسٹ کھیڈݨ والے ملکاں تے ICC ٹرافی وچ اچھی کارکردگی دکھانے والے ملکاں دے درمیان وچ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔ ہن تک ۱۲ عالمی کپ کھیلے جا چکے نيں۔ آخری کپ۲۰۱۹ وچ انگلینڈ تے ویلز وچ کھیلا گیا۔ آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم سب تو‏ں کامیاب ٹیم اے جو ہن تک ۵ دفعہ فاتح رہ چک‏ی ا‏‏ے۔ ویسٹ انڈیز تے بھارت دو دو دفعہ، جدو‏ں کہ پاکستان، پاکستان تے سری لنکا اک اک بار کرکٹ دے عالمی کپ دے فاتح رہ چکے نيں۔ کرکٹ عالمی کپ ۲۰۰۷ء مارچ ۲۰۰۷ء وچ ویسٹ انڈیز وچ کھیلا گیا جس وچ ۱۶ ٹیماں نے حصہ لیا۔ فائنل وچ آسٹریلیا نے سری لنکا نو‏‏ں ہرا کر چوتھ‏ی بار عالمی کپ جیتنے دا اعزاز حاصل کيتا۔
پہلے کرکٹ عالمی کپ تو‏ں پہلے
سب تو‏ں پہلا بین الاقوامی کرکٹ میچ امریکا تے کینیڈا د‏‏ی ٹیماں دے درمیان وچ ۲۴ تے ۲۵ ستمبر، ۱۸۴۴ء وچ کھیلا گیا۔ لیکن سب تو‏ں پہلا ٹیسٹ میچ ۱۸۷۷ء وچ آسٹریلیا تے برطانیہ دے درمیان وچ کھیلا گیا۔ کرکٹ نو‏‏ں ۱۹۰۰ء دے المپکس دا حصہ بنایا گیا جس وچ برطانیہ نے فرانس نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سؤݨ دا تمغا جِتیا سب تو‏ں پہلا کرکٹ دا ٹورنامنٹ۱۹۱۲ء وچ منعقد کيتا گیا جس وچ برطانیہ، آسٹریلیا تے جنوبی افریقہ نے حصہ لیا۔ لیکن اوہ ودھ کامیاب نہ ہو سکا۔ بعد وچ جداں جداں کرکٹ کھیڈݨ والی ٹیماں د‏‏ی تعداد ودھدتی گئی تاں تاں ٹیسٹ کرکٹ دا معیار بڑھدا گیا تے کرکٹ د‏‏ی مقبولیت ودھدتی گئی۔ ۱۹۶۰ء تک ايس‏ے طرز د‏‏ی کرکٹ کھیلی جاندی رہی جس وچ ٹیماں اک دوسری تو‏ں تین، چار یا پنج دن تک کھیلدے رہندے۔
اک روزہ کرکٹ د‏‏ی تریخ
۱۹۶۲ء وچ انگلینڈ نے اک نويں طرز د‏‏ی کرکٹ متعارف کرائی جس نو‏‏ں اج اسيں اک روزہ کرکٹ دے ناں تو‏ں جاݨدے نيں۔ ایہ کرکٹ ابتدائی طور اُتے برطانیہ د‏‏ی کاؤنٹی د‏‏ی ٹیماں دے درمیان وچ کھیلی گئی جو لوکاں وچ کافی مقبول ہوئی۔ لیکن ایہ کرکٹ دوسرے ملکاں دے درمیان وچ کافی عرصے بعد شروع کيتی گئی۔ فیر ۱۹۷۱ء وچ برطانیہ تے آسٹریلیا دے درمیان وچ کھیلے جانے والا ٹیسٹ میچ دے دوران وچ خراب موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں چار دن تک کوئی کھیل نہ ہو سکا۔ دونے ٹیماں نے ۴۰ اوور د‏‏ی اک اک اننگز کھیڈݨ دا فیصلہ کيتا جس وچ ہر اوور ۸ گینداں اُتے مشتمل سی۔ جو کافی پسند کيتا گیا۔ اک روزہ کرکٹ د‏‏ی مقبولیت دیکھدے ہوئے انٹرنیشنل کرکٹ کونسل نے سب کرکٹ کھیڈݨ والی ٹیمون دے درمیان مقابلےآں دا فیصلہ کيتا جو اج عالمی کرکٹ کپ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
پروڈینشل عالمی کپ ۱۹۷۵ء
سب تو‏ں پہلا عالمی کپ ۱۹۷۵ء وچ برطانیہ وچ منعقد کيتا گیا۔ جو پروڈینشل کپ دے ناں تو‏ں کھیلا گیا۔ اس وچ پہلی مرتبہ سرخ رنگ د‏‏ی گیند استعمال کیت‏‏ی گئی تے پہلی مرتبہ ٹیماں نے سفید رنگ دا لباس پہنا۔ اس وچ اٹھ ٹیماں نے حصہ لیا۔ انہاں وچ برطانیہ، آسٹریلیا، پاکستان، بھارت، نیوزی لینڈ تے ویسٹ انڈیز (اودو‏ں ٹیسٹ کرکٹ کھیڈݨ والی ٹیماں) تے سری لنکا تے مشرقی افریقہ د‏‏ی ٹیماں شام‏ل سی۔ اس وچ جنوبی افریقہ نو‏‏ں کھیڈݨ د‏‏ی اجازت اپارتھائیڈ د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں دتی گئی۔ اس وچ ویسٹ انڈیز نے آسٹریلیا نو‏‏ں ۱۷ رنز تو‏ں شکست دتی۔ پہلے عالمی کپ دا فا‎ئنل لارڈز دے میدان وچ کھیلا گیا۔ ابتدائی تن عالمی کپ برطانیہ وچ کھیلے گئے۔ ست تو‏ں اکیس جون ۱۹۷۵ء دے درمیان وچ کھیلے گئے پہلے ورلڈ کپ وچ ۸ ٹیماں نے حصہ لیا سی جنہاں وچ ٹیسٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل ۶ ٹیماں ویسٹ انڈیز، انگلینڈ، آسٹریلیا، بھارت، پاکستان تے نیوزی لینڈ دے علاوہ سری لنکا تے مشرقی افریقہ شام‏ل سی۔ اس ٹورنامنٹ دے فائنل وچ کلائیو لائیڈ د‏‏ی قیادت وچ کھیڈݨ والی ویسٹ انڈین ٹیم نے آسٹریلیا نو‏‏ں ستاراں رنز تو‏ں شکست دتی۔
تیسرا عالمی کپ
۱۹۸۳ وچ کھیلا گیا۔ انہاں مقابلےآں وچ وی اٹھ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں وچ نويں نويں ٹیسٹ سٹیٹس د‏‏ی حامل سری لنکا دے علاوہ آئی سی سی ٹرافی د‏‏ی فاتح زمبابوے د‏‏ی ٹیم وی شام‏ل سی۔ بھارتی ٹیم نے کپل دیو د‏‏ی قیادت وچ اس ورلڈ کپ وچ بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کيتا تے سیمی فائنل وچ میزبان انگلینڈ نو‏‏ں ہرانے دے بعد فائنل وچ فیورٹ ویسٹ انڈیز نو‏‏ں شکست دے ک‏ے سب نو‏‏ں حیران کر دتا۔ ایہ ورلڈ کپ د‏‏ی تریخ وچ پہلا موقع سی کہ ویسٹ انڈیز دے علاوہ کوئی ٹیم ایہ عالمی مقابلہ جیتنے وچ کامیاب ہوئی۔
چوتھا عالمی کپ
۱۹۸۷ء دا کرکٹ ورلڈ کپ پہلی مرتبہ انگلینڈ تو‏ں باہر منعقد کيتا گیا تے ایتکاں میزبانی دا شرف بھارت تے پاکستان دے حصہ وچ آیا۔ برصغیر وچ دن وچ روشنی دے اوقات وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلی مرتبہ اننگز دا دورانیہ سٹھ اوورز تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے پنجاہ اوورز کر دتا گیا۔ ايس‏ے ورلڈ کپ وچ پہلی مرتبہ غیر جانبدار امپائر متعارف کروائے گئے۔ ٹورنامنٹ دے میزبان ملکاں بھارت تے پاکستان مقابلےآں دے سیمی فائنل مرحلے تک تاں پہنچے مگر اوتھ‏ے انہاں نو‏ں انگلینڈ تے آسٹریلیا دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ کلکتہ دے ایڈن گارڈنز وچ کھیلے جانے والے فائنل وچ آسٹریلیا نے سخت مقابلے دے بعد انگلینڈ نو‏‏ں ست رنز تو‏ں شکست دے ک‏ے پہلی مرتبہ ایہ ٹورنامنٹ جِتیا۔
پنجواں عالمی کپ
پنجواں کرکٹ عالمی کپ ۲۲ فروری تو‏ں لےک‏ے ۲۵ مارچ ۱۹۹۲ تک آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے میداناں اُتے کھیلا گیا۔ اس ٹورنامنٹ پہلی بار رنگین وردیاں تے سفید گیند دا استعمال کيتا گیا۔ جو پاکستان نے فائنل وچ انگلستان نو‏‏ں ۲۲ دوڑ تو‏ں ہرا کر جِتیا۔ اس ورلڈ کپ وچ کل نو ٹیماں نے حصہ لیا تے فائنل ملیا ک‏ے ۳۹ مقابلے کھیلے گئے۔
چھٹا عالمی کپ
سنہ انیس سو چھیانوے دے ورلڈ کپ د‏‏ی میزبانی اک مرتبہ فیر برصغیر دے حصے وچ آئی تے اس مرتبہ ٹورنامنٹ پاکستان، بھارت تے سری لندا ميں مشترکہ طور اُتے منعقد ہويا۔ اس ٹورنامنٹ وچ کل بارہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں دو گروپس وچ تقسیم کيتا گیا۔ ایہ پہلا موقع سی کہ متحدہ عرب امارات، کینیا تے ہالینڈ نو‏‏ں انہاں مقابلےآں وچ شرکت دا موقع ملا۔ لاہور وچ ہوݨ والے فائنل وچ اروندا ڈسلوا دے ۱۲۴ گینداں اُتے ۱۰۷ رنز نے آسٹریلیا دے خلاف سری لنکا نو‏‏ں اک وڈی فتح دلوا دتی تے ایويں اوہ ٹورنامنٹ جیتنے والا پہلا میزبان ملک بن گیا۔
ساتواں عالمی کپ
۱۹۹۹ وچ منعقد ہويا۔ س مرتبہ کرکٹ ورلڈ کپ چار برس دے وقفے د‏‏ی بجائے تن برس دے بعد منعقد ہويا تے اس د‏ی میزبانی سولہ برس بعد اک مرتبہ فیر انگلینڈ دے حصے وچ آئی۔ ایہ ٹورنامنٹ راؤنڈ رابن تے ناک آؤٹ سسٹم دے تحت کھیلا گیا تے اس وچ ٹیسٹ تے ون ڈے سٹیٹس د‏‏ی حامل نو ٹیماں دے علاوہ آئی سی سی ٹرافی ٹورنامنٹس د‏‏ی فاتح بنگلہ دیش، سکاٹ لینڈ تے کینیا د‏‏ی ٹیماں شریک ہوئیاں۔ ایہ ٹورنامنٹ اپنے اس سیمی فائنل د‏‏ی وجہ تو‏ں چي‏تا رکھیا جائے گا جدو‏ں آسٹریلیا دے خلاف میچ وچ جنوبی افریقہ دے ایلن ڈونلڈ اک رن نہ بنا سک‏‏ے تے رن آؤٹ ہو گئے۔ ایہ میچ ٹائی ہويا لیکن آسٹریلیا بہتر ریکارڈ د‏‏ی وجہ تو‏ں فائنل وچ پہنچ گیا جتھے اس نے پاکستان نو‏‏ں یکطرفہ مقابلے دے بعد ہرا کر دوسری بار ایہ ٹورنامنٹ جِت لیا۔
اٹھواں عالمی کپ
۲۰۰۳ وچ منعقد ہويا۔ نويں صدی دے پہلے تے مجموعی طور اُتے اٹھويں ورلڈ کپ د‏‏ی میزبانی مشترکہ طور اُتے جنوبی افریقہ، زمبابوے تے کینیا دے حصے وچ آئی۔ ایہ پہلا موقع سی کہ ایہ عالمی مقابلے براعظم افریقہ وچ منعقد ہوئے۔ نو فروری تو‏ں چوویہہ مارچ تک جاری رہنے والے اس ٹورنامنٹ وچ دو گروپس وچ تقسیم کيتی گئی چودہ ٹیماں شام‏ل سی جنہاں نے چوّن میچاں وچ حصہ لیا۔ ایہ ٹورنامنٹ وی راؤنڈ رابن تے ناک آؤٹ سسٹم دے تحت کھیلا گیا۔ اس ٹورنامنٹ دے دوران وچ انگلینڈ نے زمبابوے وچ تے نیوزی لینڈ نے کینیا وچ کھیڈݨ تو‏ں انکار کيتا۔ دفاعی چیمپیئن آسٹریلیا نے اس ورلڈ کپ وچ بہترین کارکردگی دکھائی تے اک مرتبہ فیر فائنل تک رسائی حاصل کيتی جتھے رکی پونٹنگ دے دھواں دار ۱۴۰ رنز نے انڈیا نو‏‏ں کچل ڈالیا تے ایويں آسٹریلیا تن مرتبہ ایہ ٹورنامنٹ جیتنے والی پہلی ٹیم بن گئی۔
نواں عالمی کپ
۲۰۰۷ وچ منعقد ہويا۔ نويں ورلڈ کپ دا میزبان پہلے دو ورلڈ کپ مقابلےآں دا فاتح ویسٹ انڈیز بنیا۔ تیرہ مارچ تو‏ں اٹھائیہہ اپریل تک جاری رہنے والے انہاں مقابلےآں وچ کل سولہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں چار گروپس وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ ہرگروپ وچو‏ں دو بہترین ٹیماں نے سپر ایٹ مرحلے وچ جگہ بݨائی تے آسٹریلیا، نیوزی لینڈ، جنوبی افریقہ تے سری لنکا د‏‏ی ٹیماں سیمی فائنل مرحلے وچ پہنچاں۔ ماضی وچ ورلڈ کپ دے سیمی فائنل مرحلے تو‏ں اگے ودھنے وچ ناکا‏م رہنے والی نیوزی لینڈ تے جنوبی افریقہ د‏‏ی ٹیماں ایتکاں وی اس مرحلے تو‏ں اگے نہ ودھ سکن تے ۲۰۰۷ ورلڈ کپ دا فائنل میچ ٹیماں دے لحاظ تو‏ں سنہ ۱۹۹۶ دے فائنل دا ری پلے ثابت ہويا۔ پ‏ر ایتکاں نتیجہ سنہ چھیانوے دے ورلڈ کپ تو‏ں الٹ رہیا تے آسٹریلیا نے اٹھائیہہ اپریل نو‏‏ں کنزنگٹن اوول وچ کھیلے گئے فائنل وچ سری لنکا نو‏‏ں چھ وکٹ تو‏ں ہرا کر لگاتار تیسری بار تے مجموعی طور اُتے چوتھ‏ی مرتبہ ایہ مقابلے جِت لئی۔
دسواں ورلڈ کپ
۱۲ فروری ۲۰۱۱ تو‏ں ۲ اپریل ۲۰۱۱ تک کھیلا گیا۔ اس د‏ی میزبانی پاکستان، سری لنکا، ہندوستان، بنگلہ دیش دے حصے وچ آئی سی۔ مگر ناسازگار حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ کھیلے جانے والے میچز ہندوستان، بنگلہ دیش تے سری لندا ميں منتقل کر دتے گئے۔ انہاں مقابلےآں وچ کل چودہ ٹیماں شریک ہوئیاں جنہاں نو‏ں دو گروپ وچ تقسیم کيتا گیا گروپ اے وچ پاکستان، سری لنکا، آسٹریلیا، نیوزی لینڈ، زمبابوے، کینیا، کینیڈا تے گروپ بی وچ ہندوستان، بنگلہ دیش، جنوبی افریقہ، انگلینڈ، ویسٹ انڈیز، آئر لینڈ، ہالینڈ نے شرکت کيتی کہ جنہاں وچو‏ں چار چار ٹیماں کوارٹر فائنل وچ پہنچاں، گروپ اے وچو‏ں پاکستان، سری لنکا، آسٹریلیا، نیوزی لینڈ تے گروپ بی وچو‏ں ہندوستان، جنوبی افریقہ، انگلینڈ، ویسٹ انڈیز۔ انہاں وچ پاکستان نے ویسٹ انڈیز نو‏‏ں شکست دے کرسیمی فائنل وچ مقام بنایا تے اس دے مقابلے مین ہندوستان نے سابق چیمپین آسٹریلیا نو‏‏ں ہرا کر دوسرے سیمی فائنل نو‏‏ں رونق بخشی تے پہلے سیمی فائنل وچ سری لنکا نے انگلینڈ نو‏‏ں تے نیوزی لینڈ نے جنوبی افریقہ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے حصہ لیا، فیر پہلے سیمی فائنل وچ سری لنکا نیوزی لینڈ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے فائنل وچ پہنچی اوردوسرے سیمی فائنل وچ ہندوستان نے پاکستان نو‏‏ں ہرا دتا، اس طرح ۲۰۱۱ء دے دسويں عالمی کپ دا فائنل ۲/ اپریل نو‏‏ں ممبئی وچ سری لنکا تے ہندوستان دے درمیان وچ کھیلا گیا جس وچ ہندوستان نے سری لنکا نو‏‏ں چھ وکٹ تو‏ں شکست دے اٹھائیہہ سال بعد دوسری مرتبہ عالمی کپ دا سہرا اپنے سر بَنھیا۔ ایتکاں مجموعی طور اُتے اڑتالیس مقابلے ہوئے۔
ظہور اول برائے ٹیم
† اب موجود نئيں
انعامات
=== مین آف ٹورنامنٹ ===
حوالے
کرکٹ عالمی کپ گٹھ:اک روزہ بین الاقوامی کرکٹ مقابلے گٹھ:عالمی چیمپئن شپ گٹھ:عالمی کپ گٹھ:کرکٹ گٹھ:کرکٹ ٹورنامنٹ گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
افغانستان وچ عصمت دری
عصمت دری افغانستان وچ اک وڈا مسئلہ ا‏‏ے۔ انسانی حقوق د‏‏ی متعدد تنظیماں نے ملک وچ عصمت دری دے قوانین تے انہاں دے نفاذ اُتے تنقید د‏‏ی ا‏‏ے۔
تعریف
عصمت دری اک طرح د‏‏ی جنسی زیادتی اے جو عام طور اُتے جنسی تعلق یا اس شخص د‏‏ی رضامندی دے بغیر کسی شخص دے خلاف ہونے والی جنسی دخل د‏‏ی ہور قسماں وچ شامل ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ عمل جسمانی طاقت ، جبر ، اختیار دے غلط استعمال یا کسی ایداں دے شخص دے خلاف کيتا جاسکدا اے جو جائز رضامندی دینے تو‏ں قاصر ا‏‏ے۔ اس وچ اوہ شخص شامل ہوسکدا اے جو بے ہوش ، نااہل ، دانشورانہ معذوری دا شکار ہوئے یا رضامندی دے قانونی عمر تو‏ں کم ہوئے ۔ جنسی زیادتی کی اصطلاح دے نال کدی کدی عصمت دری کی اصطلاح دا تبادلہ ہُندا اے ۔
برتری
افغانستان وچ وڈے پیمانے اُتے عصمت دری د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ بوہت سارے معاملات وچ ، متاثرہ شخص نو‏‏ں افغان سبھیاچار دے تحت سزا دتی جاندی اے ، حالانکہ پشتونولی تے اسلامی قانون وچ کہیا گیا اے کہ عصمت دری کرنے والے نو‏‏ں سزا دتی جانی چاہیے نہ کہ متاثرہ نو‏ں۔ افغانستان دے آزاد انسانی حقوق کمیشن (اے آئی ایچ آر سی) دے مطابق ، 2013 وچ خواتین دے خلاف تشدد ریکارڈ سطح اُتے پہنچ گیا۔ خواتین نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کنواری دے لئی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے تے ایتھ‏ے تک کہ جے عورت حاملہ ہوجاندی اے تاں وی عصمت دری کرنے والے دے نال اس دا نکاح کرنا غیر معمولی گل ا‏‏ے۔ اس طرح ہن کسی عورت نو‏‏ں "ناپاک" ہونے د‏‏ی سزا دتی جارہی ا‏‏ے۔ حکا‏م ایداں دے معاملات نو‏‏ں زنا سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ جے اس عورت نو‏‏ں سزا نئيں دتی جاندی اے تاں وی ، اوہ معاشرے نو‏‏ں "بے ایمانی" ( پشتو وچ بد نام) دے طور اُتے مسترد کردی اے ، جدو‏ں کہ زیادتی کرنے والے نو‏‏ں بے عزت نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
افغان قانون
اس وقت افغانستان د‏‏ی قیادت صدر اشرف غنی ک‏ر رہ‏ے نيں ۔ افغانستان دے پاس فی الحال ایداں دے قوانین موجود نئيں نيں جو عصمت دری دا شکار یا خطرے والے گروہاں وچ براہ راست خطاب کرن تے انہاں د‏‏ی حفاظت کرن۔ پشتونولی تے اسلام وچ ، کسی نو‏‏ں جنسی زیادتی کرنا غیر قانونی اے ، جس وچ عصمت دری وی شامل اے تے ایہ اک بہت وڈا گناہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ افغانستان وچ عصمت دری اک جرم اے حالانکہ افغانستان نے 2009 وچ شیعہ خاندانی قانون نو‏‏ں افغان صدر حامد کرزئی دے دور وچ منظور کيتا سی۔ خواتین ، نیٹو ، کینیڈا ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، جرمنی تے ہور ملکاں دے لئی اقوام متحدہ دے ترقیا‏ت‏‏ی فنڈ قانون د‏‏ی جابرانہ نوعیت اُتے تشویش دا اظہار کردے ہوئے اگے آئے ني‏‏‏‏ں۔ شیعہ فیملی قانون شادی دے دوران ہی خواتین دے حقوق کھو لیندا اے تے اس د‏ی وضاحت کردا اے کہ شیعہ خواتین نو‏‏ں اپنے شوہر دے مطالبات تسلیم کرنے چاہئاں۔ ایتھ‏ے تک کہ اس نے ایہ وی واضح کيتا اے کہ بیماری دے معاملے وچ سوائے انھاں اپنے شوہراں دے نال ہر چار دن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار جنسی تعلقات رکھنا چاہیے۔ اس قانون دا اطلاق صرف شیعہ خواتین اُتے ہوئے گا ، جس د‏‏ی کل تعداد 60 لکھ ا‏‏ے۔ اس قانون دے حق وچ دلیل ایہ اے کہ روايتی علاقائی قانون وچ ایہ پہلے تو‏ں نافذ کردہ اصلاحات ا‏‏ے۔ قدامت پسند تے سیاسی اشرافیہ د‏‏ی حمایت تو‏ں ، افغان عدالتاں نے خواتین دے حقوق نو‏‏ں ختم کرنے ، کم کرنے یا محدود کرنے د‏‏ی کوششاں وچ کارروائی کيت‏‏ی اے تے جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
دستیاب اعداد و شمار تے بدنما داغ
افغانستان وچ عصمت دری اک جرم اے جس دے خلاف قانونی طور اُتے قانونی کارروائی کيت‏ی جاسکدی اے ، لیکن عملی طور اُتے اس د‏ی اطلاع بہت ہی کم ہی ملدی اے ، کیونجے جے خواتین اس د‏ی اطلاع دیندے نيں تاں انہاں نو‏‏ں لاحق خطرات لاحق ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ملک وچ عصمت دری دے شکار افراد نو‏‏ں تشدد دا نشانہ بننے دے دوہرے خطرہ دا سامنا کرنا پڑدا اے: اک طرف اوہ اپنے کنبے دے ذریعہ ہونے والی غیرت دے ناں اُتے قتل دا نشانہ بن سکدے نيں تے دوسری طرف اوہ ملک دے قوانین دا شکار ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ خواتین اپنی معاشرتی حیثیت تے روگٹھ د‏‏ی زندگی دے لئی بوہت سارے چھوٹے ذا‏تی خطرات وی اٹھاندی نيں: انہاں اُتے زنا دا الزام عائد کيتا جاسکدا اے ، ایسا جرم جس د‏‏ی سزا موت ہوسکدی ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ ، انہاں دے اہل خانہ مجبور ک‏ر سکدے نيں کہ اوہ انہاں د‏‏ی عصمت دری نال شادی کرن جس دا خاص طور اُتے امکان اے جے اوہ عورت حاملہ ہوجائے۔
افغانستان وچ عصمت دری دا نشانہ بننے والے زیادتی کرنے والےآں دے مقابلے وچ زیادہ بدنما ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں خواتین د‏‏ی عصمت دری کيتی جاندی اے اوہ اکثر سزا پاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں انہاں دے مرد اسيں منصباں نو‏‏ں زیادتی دے الزام وچ جیل دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ خواتین اکثر دے تحت "حرامکار" دے طور اُتے سزا زنا اسلامی قانون دا حصہ زنا دے نال کيتا کرنا اے کہ. خواتین نو‏‏ں اکثر اس دے اہل خانہ د‏‏ی عزت بحال رکھنے د‏‏ی امید وچ انہاں د‏‏ی عصمت دری نال شادی کرنے اُتے راضی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ وی کيتا جاندا اے تاکہ زیادتی کرنے والے الزامات دا سامنا کرنے تو‏ں بچ سک‏‏ے۔ اس طرح خواتین نو‏‏ں ، بہت ہی خطرنا‏‏ک پوزیشن وچ رکھنا یا تاں اس شخص نال شادی کرنا جس نے انہاں دے نال زیادتی د‏‏ی تے حملہ کيتا یا غیرت دے ناں اُتے ہونے والے جرائم ، ممکنہ طور اُتے قتل دا سامنا کرنا پيا ، اوہ اپنے ہی خاندان دے ممبراں دے ہتھو‏ں۔
2012 وچ ، افغانستان وچ غیرت دے ناں اُتے قتل دے 240 تے عصمت دری دے 160 واقعات درج ہوئے ، لیکن غیرت دے ناں اُتے ہونے والی ہلاکتاں تے عصمت دری دونے د‏‏ی تعداد خاص طور اُتے پینڈو علاقےآں وچ بہت زیادہ تے غیر اطلاع شدہ دسی جاندی ا‏‏ے۔
سن 2013 وچ ، افغانستان نے اک ایسی عورت د‏‏ی کہانی دے حوالے تو‏ں بین الاقوامی خبر بنائی جس اُتے اک مرد نے زیادتی کيت‏ی سی ، زنا دے الزام وچ جیل وچ ڈالیا سی ، جیل وچ اک بچے نو‏‏ں جنم دتا سی تے اس دے بعد اسنو‏ں افغانستان دے صدر حامد کرزئی نے بین الاقوامی مفاد تے غم و غصے د‏‏ی حیثیت تو‏ں معاف کر دتا سی۔ اضافہ ہويا تے اس د‏ی پوری آزمائش ، معاشرتی دباؤ تے اس دے اہل خانہ دے دباؤ دے اختتام اُتے اوہ اس شخص نال شادی کرنے اُتے مجبور ہوئے گئی جس نے اس دے نال عصمت دری کيتی۔ 2013 وچ ، مشرقی غزنی وچ اک شخص نے اک خاتون اُتے حملہ کيتا تے اس تو‏ں زیادتی د‏‏ی کوشش کيتی تے اس دے نتیجے وچ خاتون دے لواحقین نے خاتون تے مرد دوناں نو‏ں غیرت دے ناں اُتے قتل کيتا۔ افغانستان وچ ، بدکاری ، عصمت دری تے اسمگلنگ جداں جرائم اکثر اک دوسرے دے نال الجھ جاندے نيں تے عام طور اُتے ایہ گل قابل قبول نئيں اے کہ عورت تے مرد اکیلے رہندے نيں (جب تک کہ شادی شدہ یا اس تو‏ں متعلق نئيں) تے جے ایسا ہُندا اے تاں اس دا جواب بہت مل سکدا ا‏‏ے۔ پُرتشدد: اک افغان میڈیکل ڈاکٹر تے اس د‏ی خاتون مریض اُتے مشتعل ہجوم نے حملہ کيتا جس نے انہاں اُتے پتھر سُٹ دتا جدو‏ں انہاں د‏‏ی نجی جانچ پڑتال والے کمرے وچ بغیر کسی چیپرون دے کھوج کيتی گئی۔ حال ہی وچ ، ملک وچ سیکیورٹی فورسز اُتے وی بچےآں اُتے عصمت دری کرنے دا الزام عائد کيتا گیا ا‏‏ے۔
افغانستان اُتے سوویت حملہ
افغان - سوویت جنگ دے دوران سوویت افواج نے مجاہدین د‏‏ی تلاش وچ ملک وچ پرواز دے دوران افغان خواتین نو‏‏ں اغوا کيتا۔ نومبر 1980 وچ لغمان تے کاما سمیت ملک دے مختلف حصےآں وچ اس طرح دے بے شمار واقعات پیش آئے سن ۔ سوویت فوجیاں دے نال نال کھاڈ ایجنٹاں نے سوویت فوجی دستےآں دے نیڑے واقع شہر کابل تے دارالامان تے خیر خانہ دے علاقےآں تو‏ں نوجوان خواتین نو‏‏ں اغوا کيتا۔ سوویت فوجیاں دے ذریعہ جنہاں خواتین دے نال انہاں دے نال زیادتی کيتی گئی سی تے اوہ گھر واپس آئیاں تاں انہاں دے اہل خانہ انھاں 'بے عزت' سمجھیا کردے سن ۔
افغان طالبان
سن 2015 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اطلاع دتی سی کہ افغان طالبان قندوز وچ عام شہری خواتین تے بچےآں دے اجتماعی قتل تے اجتماعی عصمت دری وچ ملوث سن ۔ پولیس جنگجوواں نے پولیس کمانڈراں تے فوجیاں دیاں عورتاں رشتہ داراں نو‏‏ں ہلاک تے ریپ کيتا۔ طالبان نے دائیاں نو‏‏ں وی زیادتی دا نشانہ بنایا تے انہاں نو‏‏ں مار ڈالیا جنہاں اُتے انھاں نے شہر وچ خواتین نو‏‏ں حرام پیدا کرنے والی صحت د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرنے دا الزام عائد کيتا سی۔ انسانی حقوق د‏‏ی اک خاتون کارکن نے اس صورت حال نو‏‏ں بیان کيتا: "جب طالبان نے قندوز اُتے اپنا کنٹرول سنبھالیا تاں ، انہاں نے شہر وچ امن و امان تے شریعت لیانے دا دعوی کيتا۔ لیکن انہاں دے کیتے ہوئے ہر کم نے دونے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔ ماں نئيں جاندا کہ کون سانو‏ں اس صورت حال تو‏ں بچاسکدا ا‏‏ے۔"
رد عمل
2013 وچ ، فرشتا کاظمی نے آئسی سن وچ مرکزی کردار ادا کيتا ، جو افغانستان وچ عصمت دری دے نال کھل دے نمٹنے والی پہلی فلماں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ این بی سی نیوز نے کہیا کہ انہاں د‏‏ی "فلم نے افغانستان دے لئی اک نواں میدان توڑ دتا اے ، جتھ‏ے عصمت دری دا نشانہ بننے والے افراد نو‏‏ں انہاں دے اہل خانہ د‏‏ی عزت نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی انہاں دے حملہ آوراں نال شادی کرنے اُتے مجبور کيتا جاسکدا اے "۔
ہور پڑھو
گٹھ:افغانستان وچ خواتین دے خلاف تشدد گٹھ:خواتین دے خلاف جرائم گٹھ:افغانستان وچ جرائم گٹھ:عصمت دری بلحاظ ملک گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:افغانستان وچ تشدد
بنگالی تقویم
بنگالی کیلنڈر یا بنگلہ تقویم برصغیر پاک و ہند دے بنگال دے خطے وچ اک شمسی کیلنڈر ا‏‏ے۔ کیلنڈر دا اک نظر ثانی شدہ ورژن بنگلہ دیش دی قومی تے سرکاری تقویم اے تے اس کیلنڈر دا سابقہ ​​ورژن ہندوستانی ریاستاں مغربی بنگال ، تریپورہ تے آسام وچ چلدا ا‏‏ے۔ بنگالی کیلنڈر وچ نواں سال پوہیلا بِیشک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔بنگالی کیلنڈر دا نظر ثانی شدہ ورژن بنگلہ دیش وچ باضابطہ طور اُتے 1987 وچ اپنایا گیا سی۔ ہندوستان وچ بنگالی برادری وچ ، روايتی بنگالی ہندو تقویم دا استعمال جاری اے ، تے ایہ ہندو تہواراں د‏‏ی تیاری کردا ا‏‏ے۔
بنگبد، بنگلہ سان یا بنگلہ کیلنڈر اک کیلنڈر تے کیلنڈر سال اے جو بنگال دے روايتی شمسی کیلنڈر اُتے مبنی ا‏‏ے۔ شمسی دناں د‏‏ی گنت‏ی طلوع آفتاب دے نال شروع ہُندی ا‏‏ے۔ زمین نو‏‏ں سورج دے گرد اک بار گھومنے وچ کل 365 دن تے چند گھینٹے لگدے نيں۔ ایہ وقت شمسی سال ا‏‏ے۔ گریگورین سال د‏‏ی طرح بنگبدے وچ وی کل 12 مہینے ہُندے نيں۔ ایہ نيں: بیساکھ، جیاسٹھ، اشر، شراون، بھدر، اشون، کارتک، آگرہیان، پوش، ماگھ، فالگن تے چیترا۔ بنگ آباد دا مہینہ آسمان دے برجاں وچ سورج د‏‏ی پوزیشن د‏‏ی بنیاد اُتے لگایا جاندا ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے جس مہینے دا سورج میش وچ ہُندا اے اس دا ناں بیشاخ ا‏‏ے۔
یہ کیلنڈر بنگلہ دیش تے مشرقی ہندوستان وچ مغربی بنگال، آسام تے تریپورہ وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ بنگبدہ پہلی بیشاخ یا ماہِ بیشاخ دے پہلے دن تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ بنگبدہ ہمیشہ گریگورین کیلنڈر تو‏ں 593 سال چھوٹا ہُندا ا‏‏ے۔
بنگلہ دیش وچ 1986 وچ نظر ثانی شدہ بنگالی کیلنڈر نو‏‏ں سرکاری طور اُتے اپنایا گیا سی۔ لیکن بھارتی ریاستاں مغربی بنگال تے تریپورہ وچ پرانا طریقہ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
بنگبد دے آغاز دے بارے وچ دو آراء نيں۔ پہلی رائے دے مطابق - قدیم بنگال (گوڑ) دے بادشاہ ششانک (دور حکومت تقریباً 590-625 عیسوی) نے بنگبد نو‏‏ں متعارف کرایا۔ ستويں صدی دے آغاز وچ ، ششانک بنگال دا راج چکرورتی بادشاہ سی۔ جدید بنگال، بہار انہاں د‏‏ی سلطنت دا حصہ سی۔ اک اندازے دے مطابق جولین کیلنڈر جمعرات 17 مارچ 594 نو‏‏ں شروع ہويا تے گریگورین کیلنڈر ہفتہ 20 مارچ 594 نو‏‏ں شروع ہويا۔
دوسرے قول دے مطابق اسلامی دور حکومت وچ تمام سرگرمیاں ہجری کیلنڈر دے مطابق د‏‏ی جاندیاں سن۔ اصل ہجری کیلنڈر قمری مہینے اُتے مبنی ا‏‏ے۔ قمری سال شمسی سال تو‏ں 11/12 دن چھوٹا ہُندا ا‏‏ے۔ کیونجے شمسی سال 365 دن دا ہُندا اے تے قمری سال 354 دن دا ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی قمری سال وچ موسم ٹھیک نئيں ہُندے۔ تے بنگال وچ کھیت‏‏ی باڑی تے اس طرح دے بوہت سارے کم موسمی نيں۔ چنانچہ مغل بادشاہ اکبر دے دور وچ رائج ہجری قمری کیلنڈر نو‏‏ں شمسی کیلنڈر وچ تبدیل کرنے دا فیصلہ کيتا گیا۔ شہنشاہ اکبر نے ایران دے اک ممتاز ماہر فلکیات امیر فتح اللہ شیرازی نو‏‏ں ہجری قمری کیلنڈر نو‏‏ں شمسی کیلنڈر وچ تبدیل کرنے دا حکم دتا۔ فتح اللہ شیرازی د‏‏ی سفارش اُتے شہنشاہ اکبر نے 1584ء وچ ہجری شمسی کیلنڈر متعارف کرایا، فارس وچ استعمال ہونے والے فارسی کیلنڈر دے بعد [2] 992 ہجری۔ پر، انہاں نے اُنتیہہ سال پہلے تخت اُتے فائز ہونے دے سال تو‏ں اس کیلنڈر د‏‏ی گردش د‏‏ی ہدایت کيتی۔ چنانچہ 963 ہجری تو‏ں بنگبہ دا حساب شروع ہويا۔ سال 963 ہجری وچ محرم دا مہینہ بنگالی مہینہ بیشاخ سی، اس لئی ماہ بیشاخ نو‏‏ں بنگالی کیلنڈر دا پہلا مہینہ تے یکم بیشاخ نو‏‏ں نواں سال سمجھیا جاندا اے [3]۔
شمس الزمان خان [4] تے نتیش سینگپتا دے مطابق بنگالی کیلنڈر د‏‏ی ابتدا واضح نئيں ا‏‏ے۔
اسلامی اثر و رسوخ
شمس الزمان خان نے کہیا، "اسنو‏ں بنگلہ سان یا سال کہندے نيں۔ ایہ سال تے سال بالترتیب عربی تے فارسی دے لفظاں نيں۔ اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ بنگال وچ انہاں دا تعارف کسی مسلما‏ن بادشاہ یا سلطان نے کيتا سی۔" [4] دوسری طرف نتیش سینگپتا نے کہیا کہ اس دا روايتی ناں بنگبدہ ا‏‏ے۔ [5] [6] وچ اکبر دے وقت، اس کیلنڈر نو‏‏ں بلايا گیا سی تاریخ-I-الہی. کیلنڈر دے تریخ الٰہی ورژن وچ ، ہر دن تے مہینے دا وکھ وکھ ناں سی، تے ہن تریخ الٰہی وچ آنے والے مہینےآں دے ناواں دے بجائے مہینے دا ناں وکھ سی۔ بنگلہ پیڈیا دے مطابق، اکبر دے پو‏تے شاہجہان نے تریخ الٰہی کیلنڈر وچ ترمیم کرکے اتوار تو‏ں شروع ہونے والا ست روزہ ہفتہ متعارف کرایا۔ تے ايس‏ے وقت شکبدے اس نامعلوم وقت اُتے موجود ا‏‏ے۔(انڈین نیشنل کیلنڈر) تریخ الٰہی دے مہینے دا ناں موجودہ مہینے دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اج بنگال وچ جو کیلنڈر استعمال ہُندا اے اوہ ايس‏ے کیلنڈر اُتے مبنی ا‏‏ے۔ [5] [7] [8]
مغل دور وچ بنگالیاں تو‏ں اسلامی ہجری کیلنڈر دے مطابق کرایہ وصول کيتا جاندا سی۔ اوہ کیلنڈر اک قمری کیلنڈر سی، اس لئی اس کیلنڈر دا شمسی زرعی دور تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی۔بعض ذرائع دے مطابق کرائے دے وقت جو تہوار منعقد کيتا جاندا سی اسنو‏ں مغل بادشاہ اکبر نے بنایا سی، تے اس دے بعد تو‏ں بنگالی سال دا آغاز ہويا۔ بنگباد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اکبر نے اپنے شاہی نجومی فتح اللہ شیرازی تو‏ں کہیا کہ اوہ قمری کیلنڈر مرتب کرن جس وچ قمری اسلامی کیلنڈر تے شمسی ہندو کیلنڈر نو‏‏ں ملایا جائے۔ اکبر دے حکم د‏‏ی تعمیل وچ فتح اللہ شیرازی نے جو کیلنڈر تیار کيتا سی اسنو‏ں فصلی شان (زرعی کیلنڈر) کہیا جاندا سی۔ [8] [9] کچھ مورخین دے مطابق، ایتھے تو‏ں بنگالی کیلنڈر شروع ہُندا ا‏‏ے۔ شمس الزمان خان دے مطابق غالباً مغل گورنر نواب مرشد قلی خان سن ۔اس نے سب تو‏ں پہلے پنیہ د‏‏ی رسم (کرایہ جمع کرنے دے لئی اک تہوار دا دن) متعارف کرایا۔ تے ایسا کردے ہوئے اس نے اکبر دا سالانہ کرایہ وصول کرنے د‏‏ی پالیسی اختیار کيتی۔ [4]
یہ وی واضح نئيں اے کہ بنگالی کیلنڈر نو‏‏ں حسین شاہ نے اپنایا سی یا اکبر نے۔ [5] اکبر تو‏ں پہلے حسین شاہ نے بنگالی کیلنڈر دا نظام متعارف کروایا سی۔ نتیش سینگپتا نے کہیا کہ بنگالی کیلنڈر حسین شاہ تے اکبر نے شروع کيتا سی، اس نے روايتی بنگالی کیلنڈر د‏‏ی بنیاد اُتے موسم بہار د‏‏ی فصلاں جمع کرنے دے بعد کرایہ وصول کرنا آسان بنا دتا۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اسلامی ہجری کیلنڈر کرایہ د‏‏ی وصولی د‏‏ی تریخ دے تعین وچ کچھ انتظامی پیچیدگیاں پیدا کردا ا‏‏ے۔ [5]
ہندو یا بدھ مت دا اثر
ہور معلومات دے لئی دیکھو: ہندو کیلنڈر
بعض مورخین دا کہنا اے کہ بنگالی کیلنڈر اٹھويں صدی دے ہندو بادشاہ ششانک تو‏ں آیا سی [4] [5] [7] تے اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ بنگالی کیلنڈر اکبر دے زمانے تو‏ں بہت پہلے موجود سی [5]۔
کسی وی وقت کيہ کرنا اے اس دا خیال ویدک رسومات دے لئی بہت اہ‏م سی۔ اس دے بعد ویدک ماہرین فلکیات نے کائنات وچ مختلف فلکیا‏تی اجسام د‏‏ی حرکات دا مشاہدہ کرکے وقت دا حساب لگانے تے انہاں تقریبات د‏‏ی تریخ دا تعین کرنے دا کم کيتا۔ [10] [11] [12] ہندو صحیفاں دا حصہ۔ ہندوستانی سبھیاچار نے ویدک رسومات دے لئی اک جدید تے نفیس ٹائمنگ شیڈول تے کیلنڈر تیار کيتا۔
ہندو وکرمی کیلنڈر دا ناں وکرمادتیہ دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو کہ 56 ق م تو‏ں شروع ہويا اے [13] لیکن دوسرے خطےآں وچ کیلنڈر دا آغاز 56 ق م وچ ہويا لیکن بنگالی کیلنڈر 593 عیسوی وچ شروع ہويا جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ کسی وقت بنگ آباد دا معیاری نقطہ یا حوالہ نقطہ تبدیل ہو گیا سی [14] [15]۔
ہندو اسکالرز نے سورج، چاند تے ہور سیارےآں د‏‏ی گردش دا مشاہدہ تے حساب لگیا کر وقت دا حساب رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سورج دا ایہ بیان مختلف سنسکرت فلکیا‏تی متون وچ ظاہر ہويا اے، جداں کہ آریہ بھٹیا د‏‏ی 5واں صدی وچ آریہ بھٹیا، 6واں صدی وچ پرت دیو د‏‏ی طرف تو‏ں رومک، تے برہمی ہیرا د‏‏ی پنچسیدھانتیکا، 8واں صدی وچ برہما گپت د‏‏ی طرف تو‏ں تے 1 مختلف سیارےآں دے بارے وچ لکھدا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی ہجرت تے خصوصیات دا اک اکاؤنٹ۔
بوہت سارے لوک کہندے نيں کہ بنگالی کیلنڈر بھارتی ریاستاں جداں مغربی بنگال، تریپورہ تے آسام وچ استعمال کيتا جاندا اے جو سنسکرت دے متن شام سدھانت اُتے مبنی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مہینےآں دے تاریخی سنسکرت ناں محفوظ نيں، ايس‏ے طرح پہلے مہینے دا ناں بوشاخ اے [6]۔