cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بغداد بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے فضائی حملہ،2020
پینٹاگون دا اندازہ
پینٹاگون نے جائزہ لیا کہ عراق وچ امریکی اڈاں اُتے تہران دے حملےآں دا رہنما سلیمانی سی، جس وچ 2019 دے -1 ایئر ویہہ اُتے حملہ تے امریکی شہری د‏‏ی ہلاکت تے امریکی فضائی گڈی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کرنا شامل سی۔
قاسم سلیمانی دے خلاف پہلے د‏‏ی دھمکیاں
سابق امریکی صدور جارج ڈبلیو بش تے باراک اوباما دونے نے سوچ بچار دے بعد قاسم سلیمانی نو‏‏ں نشانہ بنانے د‏‏ی رائے قائم کيتی تے فیر اس رائے نو‏‏ں اس خدشہ تو‏ں مسترد کر دتا کہ ایہ اک وڈے پیمانے اُتے جنگ کيت‏ی طرف ودھ جائے گا۔ ریٹائرڈ سی آئی اے آفیسر مارک پولیمرپالوس نے  دتی نیویارک ٹائمز  نو‏‏ں دسیا کہ سلیمانی، امریک‏‏ا دے ہتھو‏ں مارے گئے دوسرے مخالفاں دے برعکس، کھلے عام وچ کم کرنے وچ راحت محسوس کردا سی تے اسنو‏ں لبھنا مشکل نئيں سی۔ اوہ اکثر اپنی تصاویر کھینچکيا سی تے امریکی افواج اُتے کھل دے طنز کردا سی۔
حملہ
thumb|An MQ-9 Reaper drone
3 جنوری 2020 د‏‏ی صبح سویرے، سلیمانی طیارہ بغداد انٹرنیشنل ایئرپورٹ پہنچیا جتھ‏ے اس علاقے وچ امریکی فضائیہ تے ہور فوجی طیارے ایم کیو-9 ریپر ڈرون دے طور اُتے پھیلے ہوئے سن ۔ امریکی حکومت نامزد دہشت گرد ابو مہدی الانجینیئر سمیت سلیمانی تے ایرانی حامی نیم فوجی شخصیتاں، دو گڈیاں وچ داخل ہوئے تے ایئر پورٹ تو‏ں اندرون شہر بغداد د‏‏ی طرف روانہ ہوئے۔
مقامی وقت دے مطابق صبح 1 بجے دے لگ بھگ، ایم کیو-9 رائپر ڈرون نے بغداد ایئرپورٹ روڈ اُتے قافلے اُتے حملہ کردے ہوئے متعدد میزائل چھوھڑے، جس تو‏ں دونے کاراں آتشزدگی تو‏ں لپٹی تے 10 افراد ہلاک ہوئے گئے۔
اس واقعے د‏‏ی اطلاع ملدے ہی، ریاستہائے متحدہ دے محکمہ دفاع نے اک بیان جاری کيت‏‏ا جس وچ کہیا گیا کہ ایہ ایئر سٹرائیک "صدر د‏‏ی ہدایت پر" کيتی گئی سی تے اس دا مقصد مستقب‏‏ل دے حملےآں نو‏‏ں روکنا سی۔ ٹرمپ نے مؤقف اختیار کيت‏‏ا کہ سلیمانی امریکی سفارت کاراں تے فوجی اہلکاراں اُتے ہور حملےآں د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیا سی تے اس نے بغداد وچ امریکی سفارت خانے اُتے حملے د‏‏ی منظوری دے دتی اے.
حوالاجات
War
گٹھ:2019–20 فارس خلیج دا بحران گٹھ:2020 فضائی حملے گٹھ:2020 وچ حملے گٹھ:امریکا د‏‏ی 21 واں صدی د‏‏ی فوجی تریخ گٹھ:ایران–ریاستہائے متحدہ امریکا دے فوجی تعلقات گٹھ:بغداد وچ اکیہويں صدی گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا دے ڈرون حملے گٹھ:گٹھ:امریکی سیاست وچ 2020ء گٹھ:عراق وچ حملے گٹھ:عراق وچ خفیہ قتل گٹھ:عراق وچ ڈرون حملے گٹھ:عراق
ایلیا ابو ماضی
ایلیا ابو ماضی لبنان دے شمالی علاقے المحدثہ وچ ۱۸۸۹ وچ پیدا ہوئے تے سن ۱۹۰۰ عیسوی وچ مصر ہجرت د‏‏ی تے سکندریہ وچ سکونت اختیار کيتی۔ اسنو‏ں ادب دا بہت شوق سی۔غربت تے غربت نے اسنو‏ں ایسا کرنے تو‏ں روکیا۔اس نے سکول چھڈ دتا تے مصر وچ تمباکو دا کاروبار شروع کر دتا۔ اس وقت مصر لبنانی مفکرین دے لئی محفوظ پناہ گاہ سی جو ترکاں دے خوف تو‏ں بھج گئے سن ۔ انہاں دیاں نظماں لبنانی میگزین وچ شائع ہوئیاں سن جو مصر وچ شائع ہوئیاں سن۔ اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات معروف ادیب تے مصنف امین الدین تقی نال ہوئی۔ ایلیا د‏‏ی اک نظم پھُل دے عنوان تو‏ں انہاں دے رسالے وچ شائع ہوئی۔
سن ۱۹۱۱ عیسوی وچ ، ابو مزی نے مصر وچ اپنا پہلا دیوان "دہشت" دے عنوان تو‏ں شائع کيتا۔ اوہ 22 سال دا اے جو مصری شاعراں د‏‏ی طرف تو‏ں اپنی نظماں تجریح logotype دے تحت نفرت کردا سی ، اس د‏ی سیاسی شاعری نے شاعر د‏‏ی زندگی نو‏‏ں دکھی کر دتا اوہ ۱۹۱۶ وچ شمالی امریکا دے راستے یورپ گیا۔ اوتھ‏ے اس نے اپنے بھائی دے نال سنسناٹی وچ کاروبار شروع کيتا۔ وہ ۱۹۱۶وچ  نیو یارک سٹی ، امریکا چلا گیا تے انگریزی سکھی۔ اس نے مغربی ادب پڑھیا تے تمام مغربی شاعر د‏‏ی نظماں دا مطالعہ کيتا تے کچھ ادبی کماں دا عربی وچ ترجمہ کيتا۔ اس نے ویسٹ مرر وچ نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا تے میگزین دے ایڈیٹر انچیف د‏‏ی بیٹی درانجیب یاب نال شادی کيتی۔
جبران خلیل تے میخائل نعیمہ ادبی مکت‏‏ب تو‏ں متاثر سن تے انہاں دے نال مضبوط ادبی تعلق قائم رکھیا جو اس وقت معاصر عربی ادب دے علمبردار سن ۔ اس ادبی تعلق نے ابو ماضی نو‏‏ں اپنی فلسفیانہ شاعری شائع کرنے وچ مدد دی۔
اپریل ۱۹۱۹ نو‏‏ں ابو مزی نے السمیر دے ناں تو‏ں اک رسالہ شائع کيتا جس وچ معاصر ادب تے شاعری اُتے مضامین شائع ہوئے۔ سال ۱۹۳۶ عیسوی وچ اس نے اس میگزین نو‏‏ں اخبار وچ بدل دتا۔ شاعر د‏‏ی موت تک اخبار نئيں رکا۔السمیر اخبار وی اس وقت بند ہو گیا جدو‏ں ابو دا سن ۱۹۵٧ عیسوی وچ انتقال ہويا۔
طباعت شدہ کم
ایلیا ابو ماضی نے اپنا وقت صحافت تے ادب دے لئی وقف کيتا۔ چند دیوان جنہاں دے فلسفیانہ تے فلسفیانہ خیالات واضح نيں انہاں دا ذکر کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
ایلیا ابو ماضی د‏‏ی پرورش فطرت د‏‏ی گود وچ ہوئی سی۔ اس دا پنڈ محدث فطرت دا اک شو سی۔ایہ تمام تصاویر ، جو اس نے اپنے بچپن وچ لاشعوری طور اُتے حل کر لیاں سن ، ہن اسنو‏ں ايس‏ے طرح واپس کر دتا گیا اے جداں کہ اوہ بننا چاہندا سی۔ اس نے سماجی انصاف اُتے بہت ساریاں نظماں لکھياں (ہم سب خاک تو‏ں مالا مال نيں تے کوئی معنی نئيں)۔ اس نے اپنے ملک دے لئی وفاداری سکھی تے اسيں اسنو‏ں ہمیشہ اپنی نظماں وچ یاد رکھن گے۔ سرخیلاں دے نال پاستا نے وی بہت کچھ دتا۔ اس نے انہاں تو‏ں فائدہ اٹھایا تے اپنا شاعرانہ انداز تے ادبی اسلوب تیار کيتا۔
ناقدین اسنو‏ں امید تے خیر سگالی دا شاعر کہندے نيں (اوہ کہندے نيں کہ آسمان بہت ناراض تے اداس اے ، لیکن میں کہندا ہاں کہ مسکراؤ تے آسمان تو‏ں ناراض ہوئے۔ ایلیا ابو ماضی د‏‏ی نظماں وچ خوبصورتی ہر طرف تو‏ں چمکتی سی تے اوہ فطرت نال محبت کردا سی (کاش میں چور ہُندا تے صبح میں نسیم د‏‏ی ایہ ہيا چرا لیندا یا وچ نیلے تے خوبصورت آسمان وچ اپنی خوبصورت ٹوپی د‏‏ی نشاندہی کردا)۔ امریکا وچ مشرقی جذبہ وی ا‏‏ے۔
شاعر تو‏ں اپنے ملک نو‏‏ں بھولدے ہوئے اوہ کہندا اے (دو چیزاں ایسی نيں جنہاں نے وقت نو‏‏ں تھکا دتا تے نہ کھایا ، اک لبنان تے دوسری لبنانی امید)۔
ایلیا ابو ماضی دا خاص تجربہ بہت جذبات‏ی رہیا ہوئے گا ، لیکن ایہ ہر چیز دے لئی اک امید ہُندی تے اس د‏ی امیداں نو‏‏ں زندہ رکھدی۔ کدی اوہ نیکپلی دے قلعے نو‏‏ں گھیر لیندا تے اومینہ نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں وچ مضبوطی تو‏ں تھام لیندا ، حالانکہ اس دا غم دل تو‏ں نئيں سی ، بلکہ امید تو‏ں سی۔
ابو ماضی دا فلسفہ
ایلیا ابو ماضی اک فلسفیانہ شاعر سی۔ اس نے ہر چیز وچ فلسفہ تلاش کيتا۔ اوہ موت د‏‏ی دنیا وچ ، سیاست وچ ، معاشرے وچ تے محبت وچ اک خاص فلسفہ رکھدا سی۔ اس دا خیال سی کہ موت اختتام نئيں بلکہ ارتقاء دا عمل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اک نظم جس دا عنوان اے طلسم یا طلسم۔ بوہت سارے اسلام پسنداں نے اسنو‏ں ملحد قرار دتا ا‏‏ے۔ اس نظم وچ ابو مزی اپنے تے اپنے وجود تے زندگی دے بارے وچ سوالات کردا ا‏‏ے۔ آخر وچ درجناں شاعر نے انہاں پراسرار سوالےآں دے جواب وچ نظماں لکھياں تے ابو مزی د‏‏ی طلسم نظم نو‏‏ں تے وی مقبول بنایا۔ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:عربی شاعر گٹھ:لبنانی شخصیتاں
خالدہ بنت ابی لہب
حوالے
گٹھ:صحابیات
فلاغیوس
فلاغیوس (Pelagius) نو‏‏ں مسیحیت وچ اک ”بدعتی“ پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں نے نظریۂ موروثی گناہ دے خلاف ایہ موقف اختیار کيتا کہ انسان جدو‏ں پیدا ہُندا اے تاں اوہ نیکی تے بدی تو‏ں مُبّرا ہُندا اے تے ایہ انسان دے اختیار وچ اے کہ اوہ نیک یا بری راہ چُنے۔ اوہ بدی نو‏‏ں انسانی سرشت وچ اک رجحان نئيں بلکہ اک عمل تصور کردے سن ۔
صدر الشریعہ اکبر
صدر الشریعہ د‏‏ی اصطلاح فقہ حنفی وچ دو شخصیتاں دے متعلق استعمال ہُندی اے
فلاغیوس
حوالے
گٹھ:418 دیاں موتاں گٹھ:پنجويں صدی د‏‏یاں مسیحی شخصیتاں گٹھ:پنجويں صدی دے فلسفی گٹھ:تارک الدنیا شخصیتاں گٹھ:چوتھ‏ی صدی د‏‏یاں پیدائشاں گٹھ:بانیان مذاہب
صدر الشریعہ اکبر
صدر الشریعہ اکبر تے صدر الشریعہ اصغر
صدر الشریعہ الاكبر یا صدر الشریعہ الاول تو‏ں پہچانے جاندے نيں احمد بن جمال الدین عُبيد الله المحبوبی والد تاج الشريعہ ایہ صاحب "تلقيح العقول فی فروق المنقول" نيں۔
لینیئر میپ
لینیئر میپ اوہ ہومومورفزم ہندا اے جو ویکٹر سپیس بنتر نوں سرکھات کردا اے، جس نوں 'ابیلیئن گروپ' بنتر اتے سکیلر معکب کہندے ہن۔ سکیلر قسم ہور اگے ہومومورفزم خاص طور تے درساؤندی ہون لئی درسائی جانی چاہیدی اے، جویں، ہریک R-لینیئر میپ اک Z-لینیئر میپ ہندا اے، پر ہریک Z-لینیئر میپ R-لینیئر میپ نہیں ہندا۔
تشریح اتے پہلے نتیجے
منّ لؤ V اتے W اکو فیلڈ K اتے ویکٹر سپساں ہون۔ اک فنکشن f: V → W اک لینیئر میپ کیہا جاویگا جیکر V وچلے کسے دو ویکٹراں x اتے y لئی، اتے K وچلے کسے سکیلر α لئی، ہیٹھاں لکھیاں دو شرطاں دی پالنا ہووے:
ایہہ ویکٹراں دے کسے لینیئر (ریکھک) میل لئی اسے چیز دی منگ کرن دے برابر اے، یانِ کہ، کسے وی ویکٹراں x1، …، xm ∈ V لئی اتے سکیلراں a1، …، am ∈ K لئی، ہیٹھاں لکھیاں سمانتاواں لاگوُ رہندیاں ہن:
ویکٹر سپیساں V اتوے W دے زیرو ایلیمینٹاں نوں ترتیب وار 0V اتے 0W نال لکھدے ہوئے، ایہہ پتہ چلدا اے کہ f(0V) = 0W اے کیونکہ α = 0 ہون دین تے ہوموجینیئٹی (اکسارتا) دی 1 ڈگری لئی مساوات ایہہ بن جاندی اے؛
کجھ موقعیاں اتے، V اتے W نوں وکھریاں فیلڈاں اتے ویکٹر سپیساں وی منیا جا سکدا اے۔ پھیر ایہہ درساؤنا لازمی ہو جاندا اے کہ ایہناں گراؤنڈ پھیلڈاں وچوں کس نوں ‘لینیئر’ دی تشریح وچ ورتیا جا رہا اے۔ جیکر V اتے W نوں اپر دسے مطابق فیلڈ K اتے سپیساں دے طور تے لیا جاندا اے، تاں اسیں K-لینیئر میپاں بارے گل کر رہے ہندے ہاں۔ اداہرن دے طور تے، کمپلیکس نمبراں دے کنجوگیٹ اک R-لینیئر میپ C → C ہندے ہن، پر ایہہ C-لینیئر میپ نہیں ہندے۔
V توں K تک دے اک لینیئر میپ (اس دے اپنے اتے اک ویکٹر سپیس دے طور تے دیکھے جان والے K نال) نوں اک لینیئر فنکشنل کیہا جاندا اے۔
بناوٹ
ایہہ سٹیٹمینٹاں (کتھن) کسے وی کھبے-ماپانک RM تک کسے رنگ R اتے بغیر سدھار توں سرو عام بنائے جا سکدے ہن، اتے کسے سجے-ماپانک تک سکیلر معکب نوں الٹاؤن نال سرو عام بنائے جا سکدے ہن۔
تاج الشریعہ
تاج الشریعہ مشہور فقیہ دا لقب اے انہاں نو‏ں صاحب وقایہ وی کہیا جاندا اے
ناں
محمد بن احمد بن عبد الله بن ابراہيم المحبوبی بعض کتاباں وچ محمود بن احمد ناں اے
والد
ایہ بیٹے سن صدر الشریعہ اول،محبوبی بخاری دے
وفات
تاج الشریعہ نے۶۷۳ھ وچ وفات پائی
حوالے
گٹھ:حنفی فقہا گٹھ:۶۷۳ھ دیاں موتاں گٹھ:673ھ دیاں موتاں
عزہ بنت ابی لہب
عزہ بنت ابی لہب ، اک صحابیہ ، تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی چچا زاد بہن۔ آپ د‏‏ی والدہ ام جمیل بنت حرب بن امیہ نيں ۔ اوفی بن حکیم بن امیہ بن حارثہ بن الاوقص السلمی نے آپ نال شادی کيتی تے آپ تو‏ں عبیدہ ، سعید تے ابراہیم بنی اوفی پیدا ہوئے۔ دارقطنی نے کتاب "اخوۃ " وچ کہیا اے: آپ تو‏ں کوئی روایت نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:صحابیات گٹھ:افراد دے نامکمل مضامین
انورادھا سری رام
انورادھا سری رام (ولادت: 9 جولائیء 1970) اک ہندوستانی کارناٹک تے پس پردہ گلوکارہ نيں جو بھارت د‏‏ی ریاست تمل ناڈو نال تعلق رکھدی نيں۔
انورادھا سریرام (پیدائش 9 جولائ‏ی 1970) اک ہندوستانی کارنٹک تے پلے بیک گلوکارہ نيں جو ہندوستان د‏‏ی ریاست تامل ناڈو نال تعلق رکھدی نيں ۔ انہاں نے تمل ، تیلگو ، ملیالم ، کنڑا تے ہندی فلماں وچ 4000 تو‏ں زیادہ گانے گائے نيں۔
مڈھلا جیون
انورادھا د‏‏ی پیدائش چنويں وچ پلے بیک گلوکار رینوکا دیوی تے میناکشی سندرام موہن دے ہاں ہوئی سی۔ اوہ اس د‏ی تعلیم کيتا (I تے II دے معیار) وچ کویمبٹور وچ سینٹ فرانسس اینگلو انڈین لڑکیاں اسکول ، تے بعد وچ پدم شیندر بالا عمارت ، چنويں. [1] اس نے مدراس یونیورسٹی وچ کوئین میری کالج [2] تو‏ں موسیقی وچ بی اے تے ایم اے کيتا اے تے دونے کورساں وچ یونیورسٹی نے گولڈ میڈل حاصل کيتا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں امریکا دے کنیکٹی کٹ ، ویسلیان یونیورسٹی تو‏ں ایتھنومزکولوجی وچ ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری دینے دے لئی فیلوشپ دتی گئی ۔
انہاں نے بوہت سارے معزز گرو جداں تھانجاور ایس کلیانارامن ، سنگیٹا کلانیدھی ٹی برنڈا تے ٹی وشونااتھن نو‏‏ں کارناٹک موسیقی وچ تربیت دتی سی تے انہاں نو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی دے لئی پنڈت مانیکبوا ٹھاکرداس دے تحت گہری تربیت حاصل سی۔ اوہ اک قابل مغربی کلاسیکل اوپیرا گلوکارہ وی نيں ، جنہاں نے نیو یارک شہر وچ پروفیسر شرلی میئر تو‏ں انتہائی تربیت حاصل کيتی۔
ماں جدو‏ں کہ ویسلیان ، علاوہ سیکھنے تے مغربی اوپیرا تے جاز کارکردگی دا مظاہرہ ک‏ے د‏‏ی طرف تو‏ں، اوہ وی بوہت سارے انڈونیشیا تے مغربی افریقی موسیقی د‏‏ی محافل موسیقی وچ اپنے فن دا مظاہرہ.
کیریئر
انورادھا تمام بھارت تے امریکا دے دوران وڈے پیمانے اُتے کارکردگی دا مظاہرہ کيتا اے، تے 12. انورادھا رام د‏‏ی عمر سب تو‏ں پہلے 1980 تامل فلم وچ اک بچے فنکار دے طور اُتے تمل سنیما انڈسٹری وچ داخل ہوئے ہن تک بہت ساریاں ریڈیو تے ٹی وی پروگراماں نو‏‏ں دتا اے Kaali د‏‏ی. []] 1995 وچ ، انہاں نو‏ں بمبئی وچ فلم "ملیردو ملارگو" دے لئی اے آر رحمن نے بطور گلوکار متعارف کرایا سی ۔ اس دا پہلا سولو اندرا وچ اے آر رحمان دے لئی سی ۔
وہ کارناٹک موسیقی وچ مہارت رکھدی نيں تے دنیا بھر وچ 1،000 تو‏ں زیادہ محافل موسیقی وچ گاندی نيں۔
انورادھا دے پاس کئی چارٹ ٹوپنگ خداندی البمز نيں جو اس دے کریڈٹ وچ نيں۔ انہاں نے ایہ وی انہاں دے شوہر دے نال تعاون رام پرشرام انہاں کلاسیکی موسیقی Jugalbandhi کنسرٹس اُتے [4] تے انہاں د‏‏ی ہٹ ٹی وی دے پروگرام "Elaame تو‏ں Sangeetham Thaan". اوہ ٹی وی اُتے موسیقی دے بوہت سارے پروگرام وی پیش کرچکيا‏‏ں نيں۔
تامل ، تیلگو ، کنڑا تے ملیالم تے چھ شمالی ہندوستانی زباناں وچ 2،000 تو‏ں زیادہ گانے گائے جانے دے بعد ، انہاں د‏‏ی کچھ کامیاب فلماں "نالام نالم اوریاوال" (کدال کوٹائی ) ، " دلروبہ دلروبہ " ( پریم ) ، "مینما" ( آسائی) نيں ) ، "اچھم اچام الی" ( اندرا ) ، "سُٹ ہويا" ( رام جان ) تے "پہلی پہلی" ( زور )۔
انہاں نے اپنے شوہر دے نال سن فائیو دے لئی رادان د‏‏ی تیار کردہ فلم فائیو اسٹار تے ٹیلی ویژن سیریز سیویامام دے لئی میوزک تیار کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے فلم عنبے سیوم (2003) دے لئی کرن دے لئی آواز دینے دے لئی آواز اداکار دے طور اُتے وی کم کيتا ۔ [5]
البمز
مرکزی مضمون: انورادھا سریرام دے ذریعہ ریکارڈ کردہ گانےآں د‏‏ی لسٹ
ذا‏تی زندگی
انورادھا د‏‏ی شادی گلوکار سریرام پارسمرام (جنہاں تو‏ں اس د‏ی ملاقات ویسلن یونیورسٹی وچ ہوئی سی ) نال ہوئی ا‏‏ے۔ []] []] انہاں دے دو بیٹے نيں جنہاں دا ناں جینت تے لوکیش ا‏‏ے۔
انورادھا دا بھائی مورگن وی پلے بیک گلوکار ا‏‏ے۔ [9]
حوالے
گٹھ:1970 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:چینائی دے گلوکار گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار
مہر سنگھ گجراتی
مہر سنگھ گجراتی پنجابی دا لکھاری سی اس دا تعلق مشہور لکھاری کیسر سنگھ چھبر دے خاندان نال اے ۔ ایہہ اوہو گھرانہ اے ، جس نوں ساہتکاراں دا جدی پشتی گھرانہ کیہا جا سکدا اے ، جس وچ کیسر سنگھ توں پہلاں بھائی چونپا سنگھ اتے بعد وچ سنت داس ، سیوا سنگھ ، مہر سنگھ اتے سہائی سنگھ وغیرہ لکھاری آؤندے ہن ۔ مہر سنگھ گجراتی اپنے وڈے-وڈیریاں بارے دسدا اے کہ اس دے دادا کیسر سنگھ چھبر اتے پیؤ سیوا سنگھ دی رچی پڑھن لکھن ، ساہت رچنا کرن اتے حکمت دی سی ۔ مہر سنگھ وی فارسی ، اردو ، پنجابی وغیرہ بولیاں دا چنگا جانکار سی اتے اس دا اپنا شوق وی ساہت رچنا کرنا ، پڑھنا پڑھاؤنا اتے دوا دارو کرنا سی ۔
پنجاب دا رؤس نا قصہ
پنجاب دا رؤس نا قصہ دا سبھ توں اہم اتے ضروری حصہ انگریزاں اتے سکھاں دی دوجی مطلب گجرات اتے چیلیانوالے دی لڑائی اے ۔ اس لڑائی دا اکھیں ویکھیا حال کسے ہور ، اس ویلے دے لکھاری نے نہیں لکھیا ۔ اس توں بناں کجھ واقعے اجیہے ہن ، جنہاں بارے مہر سنگھ گجراتی نے باقی شاعراں نالوں ودھیرے وستار دتا اے ۔ ایہہ واقعے ہن-راجا ہیرا سنگھ اتے اس دے چاچے سچیت سنگھ دی درمیان وڈا وکھے لڑائی ، بھائی ویر سنگھ نورنگ آبادیئے دے ڈیرے اپر راجا ہیرا سنگھ دا حملہ اتے دیوان مول راج دی بغاوت ۔ مہر سنگھ گجراتی دسدا اے کہ راجا ہیرا سنگھ دے صلاح کار پنڈت جلھے دیاں ودھیکیاں اتے کبولاں توں تنگ آ کے سکھ سپاہیاں نے راجا سچیت سنگھ کول فریاد آ کیتی جو اس وقت جموں بیٹھا سی ۔ سکھ سپاہیاں نے راجا سچیت سنگھ نوں جموں توں اس بھروسے نال سدّ لیاندا کہ اوہ راجا ہیرا سنگھ دے خلاف مہمّ وچ اس دا ساتھ دینگے ۔ مہر سنگھ مطابق راجا ہیرا سنگھ نے سبھ افسراں نوں وفاداری دا واسطہ پا کے اتے کنٹھے کڑیاں دا لالچ دے کے اپنے ول کر لیا ۔ لالچی فوجی ہیرا سنگھ والے پاسے جھک گئے ۔ آخر راجا ہیرا سنگھ اتے راجا سچیت سنگھ دیاں فوجاں درمیان لڑائی چھڑ پئی ، جس وچ سچیت سنگھ اتے اس دے کئی ساتھی مارے گئے ۔
دوسری اینگلو سکھ جنگ
سکھاں اتے انگریزاں دی دوجی لڑائی وی پہلی لڑائی دی طرحاں چھوٹیاں-چھوٹیاں لڑائیاں دی اک کڑی سی ۔ ایہناں کڑیاں وچ دیوان مول راج دی بغاوت ، رام نگر دی لڑائی اتے آخر وچ گجرات دی لڑائی اے ۔ مہر سنگھ گجراتی دا کہنا اے کہ پہلی لڑائی توں بعد دلیپ سنگھ دے گدی `تے بیٹھن نال سبھ کجھ ٹھیک حالت وچ آؤن لگ پیا ، پر کھرودیاں نے ملتان بیٹھے دیوان مول راج نوں بغاوت لئی اکسایا ۔ مول راج آپ ملتان وکھے قلعہ بند ہو کے بیٹھ گیا تے اس نے شیر سنگھ اٹاریوالے نوں گجرات بھیج دتا ۔ انگریزاں اتے لاہور دربار دیاں فوجاں نوں ایہہ خبر وی مل گئی ۔ جھناں دریا دے کنڈھے رام نگر وچ دوہاں دھراں دیاں فوجاں آمھنے- سامھنے ڈٹّ کھلوتیاں ۔ لڑدیاں-لڑدیاں رات پے گئی ۔ جد لڑائی کجھ مٹھی پئی تاں شیر سنگھ اپنی فوج نال چیلیانوالے آ گیا ۔ انگریزی فوجاں اتھے وی پہنچ گئیاں ۔ گھمسان دی لڑائی ہوئی ۔ اس لڑائی وچ صورت سنگھ مجیٹھیا ورگا سرکردہ سردار بہادری نال لڑدا ماریا گیا ۔ شیر سنگھ نے اپنے پتر نال صلاحَ کر کے گجرات آ کے نویں مورچابندی کر لئی ۔ ایتھے وی پیو پتر نوں ہار ہوئی اتے اوہناں انگریز سپہ سالار اگے ہتھیار سٹّ دتے ۔ سرکردے سکھ سردار شیر سنگھ ، چتر سنگھ ، مول راج ، حاکم رائے ، کانھ سنگھ اتے لال سنگھ وغیرہ قید کر کے کلکتے بھیج دتے گئے ۔ کئیاں نوں رتبےآں مطابق جگیراں اتے پینشناں مل گئیاں ۔ دلیپ سنگھ بادشاہت توں لتھّ گیا ۔ اوہ لاہور چل کے کجھ چر فرخ آباد( یو۔پی۔ ) وچ رہا تے کجھ چر مصوری ٹھہر کے اتھوں ولایت چلیا گیا ۔
شاہ محمد نال موازنہ
پنجاب دا رؤس نا قصہ وچ مہر سنگھ دی لکھن کلا دی سبھ توں وڈی خوبی واقعے دے سن سمت دینے ہن ۔ اوہ بکرمی دے نال-نال ہجری اتے عیسوی سن وی دندا اے ۔ کدھرے-کدھرے دہراء وی اے ۔ اس نے ایہہ رچنا کئی گرنتھاں دے پڑھن توں بعد اتے کئی روایتاں سنن توں مگروں لکھی ۔ مہر سنگھ گجراتی تھاں-تھاں `تے ملکہ وکٹوریا دے راج دی تعریف کردا اتے اپنے لوکاں نوں ننددا اے ۔ شاہ محمد دے الٹ اوہ دیس دی محبت دے جذبے توں سکھنا لگدا اے ، پر اس وچ مہر سنگھ گجراتی دا بوہتا الزام نہیں ۔ اس دا آسان جواب ایہہ اے کہ اتھل-پتھل اتے قتل عام دے جس کشٹ وچوں مہر سنگھ نوں لنگھنا پیا سی ، شاہ محمد نوں نہیں کیونکہ اوہ تاں اپنا جنگ نامہ 1846 وچ لکھ چکا سی ۔ اس لئی شاہ محمد تصویر دا صرف اک رخ ہی پیش کر سکیا اے ۔ مہر سنگھ نے مہاراجہ رنجیت سنگھ دی موت توں بعد دی نگھردی حالت اتے جنگل دے راج ورگی حالت اپنی اکھیں ویکھی سی اتے ہن انگریزاں دے آؤن نال ترقی دا دور وی اس دے سامھنے سی ۔ شاہ محمد وانگ مہر سنگھ گجراتی دیس بھگت جاں قومی شاعر تاں نہیں بن سکیا پر پنجابیاں ولوں اس دور وچ بھوگے سنتاپ نوں پنجاب دا رؤس نا قصہ وچوں اسانی نال پچھانیا جا سکدا اے ۔ اس توں بناں ایہہ رچنا اس ویلے دے پنجاب دی رہنی-بہنی اتے تہذیبی وستاں اپر وی بھرپور روشنی پاؤندی اے ۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاںگٹھ:پنجابی لکھاری
پروفیسر گرمکھ سنگھ
مڈھلا جیون
پروفیسر گرمکھ سنگھ دا جم ۱۵ اپریل ۱۸۴۹ نوں پیؤ بساوا سنگھ دے گھر پنڈ چندڑا ضلع گجراں والہ وچ ہویا۔ مڈھلی تعلیم گجراں والہ توں حاصل کیتی۔بی ای پاس کرکے آپ جی نے اوریئنٹل کالج لاہور وکھے پروفیسر لگ گئے۔ آپ جی نے کئی ورھے پنجاب یونیورسٹی لاہور وکھے پروفیسر دی سیوا نبھائی۔
آپ گورمکھی اخبار اتے سدھاچارک اخباراں دے اڈیٹر دی سیوا باخوبی نبھاؤندے رہے بھاویں کدی تختہ بنگیاں توں سکھی وچو خارج کرن دے حکم نامے وی ویلے ویلے تے جاری ہندے رہے پر ایہہ سچے سورے وانگ سکھی آدرشاں لئی جدو جہد کردے رہے۔ویلے ویلے بھاویں پروفیسر گرمکھ سنگھ اتے گیانی دتّ سنگھ نوں تنخواہیئے ہون کارن سکھ سنگتاں نوں خالصہ کالج امرتسر دا لئی چندہ نہ دین فرمان جاری ہویا پر جد ساریاں سنگتاں نوں جدوں اصلیت دا پتہ لگا تاں سبھ نے دل کھولھ کے خالصہ کالج لئی یوگدان دتا پروفیسر گرمکھ سنگھ اتے ہور گرسکھاں تے پنتھ دردیاں دے انتھکّ یتناں صدقہ مارچ ۱۸۹۲ عیسوی نوں امرتسر خالصہ کالج دی نینھ رکھی گئی اوہناں جو کتاباں لکھیاں اوہناں وچ بھارت دا اتہاس گربانی مطلب مطلب آدی ذکر یوگ ہن۔ اوہناں دا انتقال ۲۴ ستمبر ۱۹۶۰ ہن اس نوں کنڈھاگھاٹ پٹیالہ وکھے ہویا۔
پرمکھ کم
خالصہ کالج دا قیام دا وچار آپدا ہی سی۔ آپ جی نے سنگھ سبھا لہر دے بانی سن۔ گیانی دتّ سنگھ، بھائی جواہر سنگھ آدی نوں وی اس لہر وچ شامل کیتا۔
گٹھ:سکھ
انگلستان دی ذیلی ونڈ
انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم انتظامی ڈویژناں د‏‏ی اک درجہ بندی تے غیر انتظامی رسمی علاقےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
مقامی حکومت دے مقاصد دے لئی ملک کاؤنٹیاں، ضلعے تے شہری پیرش وچ منقسم ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:انگلستان د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:انگلستان د‏‏ی مقامی حکومت
پنجابی ٹیکاکاری
گربانی دی ٹیکا-کاری وچ بھائی جودھ سنگھ، پرِ۔ تیجا سنگھ تے ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دے یتن پرانے تے جدید ودھی دا سمیل آکھے جا سکدے ہن۔ ایہناں چنتکاں نے وویک شیل وضاحت تے بولی علم نوں مکھ رکھیا تے ‘جپ جی` وچ کیتی گئی ارتھ-وضاحت، اس کرشٹی توں بڑی پرمانک اے۔ ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دا گرمت علم تے بولی سائنس اوہدی پہلی رچنا ‘جپو بھاکھا` تے ‘چھندا بدی ` دا پھلار اے۔ بھاویں اس وچ سدھ گوشٹ نوں خاص فلسفی پچھوکڑ وچ وچاریا گیا اے۔ ڈاکٹر۔ صاحب دی سٹائل نہ تاں پورن طور اُتے جدید اے تے نہ روایتی۔ ایہہ انفرادی خاصیتاں دی دھارنی ضرور اے، جس وچوں اوہناں دی ودوتاں تھاں-تھاں تے جھلکدی اے۔
پنڈت کرتار سنگھ داکھا دا جپ جی دا ٹیکا` آپدی ڈونگھی وضاحت کارن اگھا اے۔ گرو نانک دی ۵۰۰ سالا ستابدی دے تعلق وچ خاص بادیاں دے کجھ ٹیکے درشٹیگوچر ہوئے ہن، جہناں وچوں ڈاکٹر۔ شیر سنگھ دا جپ جی `درشن خاص طور اُتے الیکھنیی اے۔
صدر الشریعہ اصغر
صدر الشریعہ اصغر فقہ حنفی دے صاحب اصول، نحوي، اديب ومحدّث ومفسّر ومنطقی نيں انہاں نو‏ں ابن تاج الشريعہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ صدر الشریعہ د‏‏ی اصطلاح فقہ حنفی وچ دو شخصیتاں دے متعلق استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
پنجابی ٹیکاکاری
پر ٹیکا میتھڈ دا جو ترقی پرو۔ صاحب سنگھ نے کیتا اے اوہ آپدیا خاصیتاں تے گرو کارن مہان پرشرم تے آنظارہ مئی حصول منیا جا سکدا اے۔ گربانی گرائمر متعلق اپنی پرمانک کھوج نوں بنیاد بنا کے اس نے آپدی قائم کیتی ٹکسال اتے سری گرو گرنتھ صاحب دا دساں جلداں وچ مکمل ٹیکا ‘سری گرو گرنتھ درپن` ناں ہیٹھ چھاپیا۔ ڈونگھے فلسفی پرکرن نوں بھاویں لکھش نہیں سکھیا گیا پر مول فلسفی آدھاراں متعلق سچیت رہِ کے، اس رچناں وچ گربانی دے گرائمر اصولاں نوں مطلب دی مکھ کسوٹی سدھ کیتا گیا اے۔
صدر الشریعہ اصغر
صدر الشریعہ اکبر تے صدر الشریعہ اصغر، صدر الشریعہ الاصغر یا صدر الشریعہ الثانی تو‏ں پہچانے جاندے نيں۔
ناں
عُبيد اللہ بن مسعود ابن تاج الشریعہ الاصغر یا صدرالشریعہ الثانی ایہ شارح الوقایہ نيں تعلیم اپنے دادا تاج الشريعہ محمودسے حاصل کيتی۔
وفات
ان دا سنہ وفات ۷۴۷ھ، بمطابق۱۳۴۶ء ا‏‏ے۔
پنجابی ٹیکاکاری
پنجابی ٹیکاکاری
اس دور وچ مکھ گربانیاں دے کئی ٹیکے تے پرمارتھ وی ہوئے ہن کجھ اکّ ٹیکے گربانی توں باہرلیاں رچناواں دے وی کیتے گئے تے آزاد طور اُتے ہوئے۔ایہناں ٹیکیاں دا ویروا ڈاکٹر۔ ترلوچن سنگھ بیدی نے علم رتناولی دے حوالے نال اس پرکار دتا اے-
شگون چودھری
حوالے
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:جم 1983 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز
پنجابی ٹیکاکاری
آزاد ٹیکے
غوارتم ٹیکا بھگت مال نابھہ جی ایہہ ٹیکے گیانی سندھردائے دے گیانی سورت سنگھ نے کیتے سن۔
صدر الشریعہ اصغر
تصنیف
وقایہ د‏‏ی شرح جو مدارس دے نصاب وچ داخل اے، ایہ نظام الدین اولیاء دے مریدین تو‏ں نيں انہاں دا زمانہ سلطان غیاث الدین تغلق دا ا‏‏ے۔ ایہ مولا‏نا ظہیر الدین بکھری دے شاگرد سن ۔
پنجابی ٹیکاکاری
ٹیکا جپ جی
اس نوں بھائی منی سنگھ نال متعلق کیتا جاندا اے۔ ایہہ علم رتناولی وچ موجود اے پنہ نن: ۱۵۸ توں ۱۸۳ اتے۔ سدھاں دے پرشناں دے اتر وچ گرو صاحب جپو دا اچارن کردے ہن۔ جیوں جیوں گرو جی جپو اچاردے گئے ٹیکاکار پریمی نال نال اس دا ٹیکا وارتک وچ کردا جاندا۔ ایہہ رچنا گوشٹی روپ ٹیکا کہی جا سکدی اے۔
ٹیکا آسا دی وار
ایہہ ٹیکا وی علم رتناولی دے ۳۱ توں ۵۱ پنیاں وچ ہویا ملدا اے۔ سکھ روایت مطابق آسا دی وار دیا پہلیاں نوں پؤڑیاں پاکپٹن دے شیخ برہم نال گرو نانک دیوَ جی دی ہوئی گوشٹی ویلے اچاریاں گئیاں تے پچھلیاں چھ پؤڑیاں رائے بلار دے ساہمنے اچاریاں گئیاں۔
صدر الشریعہ اصغر
حوالے
گٹھ:ماہرین لسانیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:محدثین گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:۱۳۴۷ دیاں موتاں گٹھ:بخارا دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی ائمہ گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:سنی فقہا گٹھ:احناف گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:چودہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان
پنجابی ٹیکاکاری
ٹیکا سدھ گوشٹی
ایہہ ٹیکا وی علم رتناولی دے ۲۲۳ توں ۲۴۲ تک دے پنیاں اتے دتا گیا اے گوشٹی بارے دسیا گیا اے کہ ایہہ گرو نانک دیوَ جی دی اچل وٹل شوراتری دے میلے تے سدھاں نال ہوئی سی۔ سدھاں نے اپنیاں کراماتاں وکھا کے گرو صاحب ننُ متاثر کرنا چاہیا، پر اوہ اس مقصد وچ ناکام رہے۔ پھر اوہ گرو صاحب نال پرشونتری ڈھنگ وچ واد اختلاف کردے ہن۔ گرو صاحب نے اوہناں وچاراں نوں سدھ گوشٹی دے روپ وچ شعری بدھ کیتا۔
ٹیکا پٹی آسا محلہ ۱
ایہہ ٹیکا وی علم رتناولی وچ ملدا اے (پنہ ۲۴ توں ۲۸) ٹیکاکار دسدا اے ایہہ بادی گرو نانک دیوَ جی نے پنڈت برجناتھ نوں پڑاؤن ویلے دلچسپی سی، جد پنڈت گرو جی نوں پٹّ لکھن لئی کہندا اے تاں آپ اگوں ایہہ پٹی لکھی بانی دی رچنا کردے ہن۔
ٹیکا سپت سلوکی گیتا
ایہہ وی علم رتناولی وچ ۲۱ توں ۲۲ نن پنے وچ درج اے۔ جد گرو متن سالاں دے ہندے ہن تاں گھر دیاں وہیاں اتے کاگتاں دیاں پوتھیاں بنا کے اتے چنگے رومال چڑاکے اپنے ساتھی منڈیاں نوں کہندے ہن ‘میں` پوتھی پڑدا ہاں۔ ماں پچھن پت کہ بچا تنو ‘کؤن سی پوتھی پڑھدا اے۔` گرو صاحب نے کیہا میں سپت سلوکی گیتا پڑھدا ہاں۔ ٹیکاکار اس کردار نال اس دا ٹیکا کردا اے۔
ٹیکا وویک دیپکا
اس ٹیکے دی ہتھ-لکھت بھاشاں ڈیپارٹمنٹ لائبریری وچ نمبر ۱۴۳ موجود اے۔ اس دے کجھ پرکرن پریتم داس دے ہتھ لکھتی گرنتھ نربان گنج وچ وی ملدے ہن۔ ٹیکاکار دا نام سوآمی رام کرشن اے اتے اسنے ایہہ ٹیکا سمت ۱۷۶۸ مطابق ۱۷۱۱ وچ مکمل کیتا۔ ٹیکاکار سری شنکرانند دا سیوک تے عقیدت مند اے۔
جپو پرمارتھ
راگ آسا گوجری محلہ ۱ ੴ ستگرپرسادِ جپو مطلب نالِ لکھی۔
حوالے
۱#	پنجابی ساہت دی اتپتی اتے ترقی پنہ ۷۹۷ ۲#	 ڈاکٹر۔ سریندر سنگھ کوہلیپرانے پنجابی وارتک،، پنجاب یونیورسٹی، پبلیکیشن بیورو چنڈی گڑھ، ۱۹۷۳ پنہ ۱۱۳ ۳#	پنجابی ساہت دا تنقیدی اتہاس (۱۷۵۰–۱۹۰۰)
گٹھ:سکھ
دروازہ دولت میٹرو اسٹیشن
گٹھ:Articles using Infobox station with markup inside name
دروازہ دولت میٹرو اسٹیشن تہران میٹرو لائن 1 تے تہران میٹرو لائن 4 دا جنکشن ا‏‏ے۔ ایہ انگلاب اسٹریٹ ، سعدی اسٹریٹ تے ڈاکٹر مفتاح اسٹریٹ دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ لائن 1 وچ پنزدہ خورداد میٹرو اسٹیشن تے سعدی میٹرو اسٹیشن تے میلت میٹرو اسٹیشن تے حسن آباد میٹرو اسٹیشن دے درمیان ا‏‏ے۔ ایہ اسٹیشن اک پرہجوم اسٹیشن اے کیونجے اس دا تعلق تربیات مودارس یونیورسٹی ، فردوسی جوندا بازار ، انگلاب بک بازار تے تہران بس BRT1 تو‏ں ا‏‏ے۔
سہولیات
اسٹیشن وچ ٹکٹ آفس، ایسکلیٹرز، کیش مشین، ٹیکسی اسٹینڈ، پے فون د‏‏ی سہولت موجود ا‏‏ے۔
یوحنا اصطباغی
یوحنا اصطباغی (John the Baptist) جنہاں نو‏ں یوحنا بپتسمہ دینے والا وی کہیا جاندا اے جس دا مطلب بپتسمہ دینے والا اے، اک مسیحی سینٹ و پیغمبر نيں تے اسلامی دنیا انہاں نو‏‏ں یحییٰ علیہ السلام دے ناں تو‏ں پکارتی اے انہاں دا ذکر بائبل دے نال نال قرآن وچ ”یحییٰ“ دے ناں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:یوحنا اصطباغی گٹھ:0 ق م د‏‏ی دہائی دے جم گٹھ:30 دتی دہائی دیاں موتاں گٹھ:ارض مقدسہ دے مقدسین گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:الیاس گٹھ:اناجیل اربعہ دیاں شخصیتاں گٹھ:بپتسمہ گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی رومی شخصیتاں گٹھ:پہلی صدی د‏‏ی یہودی شخصیتاں گٹھ:رومی دور دے یہودی گٹھ:عہد نامہ جدید دے انبیا گٹھ:عہد نامہ جدید دے مقدسین گٹھ:مذہب وچ نقباء گٹھ:مندائیت گٹھ:یسوع دا خاندان گٹھ:بانیان مذاہب گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:اسلام وچ انبیا
عمائمہ سہیل
عمامہ سہیل (پیدائش 11 جولائ‏ی 1997) اک پاکستانی کرکٹر اے ستمبر 2018 وچ انہاں نو‏ں بنگلہ دیش سوانیاں دے خلاف سیریز دے لئی پاکستان سوانیاں ٹیم وچ شامل کيتا گیا ۔
کیریئر
عمائمہ سہیل نے 8 اکتوبر 2018 نو‏‏ں بنگلہ دیش دے خلاف اپنا پہلا سوانیاں ون ڈے انٹرنیشنل کرکٹ (WODI) میچ پاکستان دے لئےکھیلا ۔
عمائمہ سہیل نوعمری تو‏ں ہی کرکٹ وچ دلچسپی رکھدیاں سن، انہاں نے ابتدائی کرکٹ اسکول د‏‏ی سطح اُتے سکھی، اس دے بعد اوہ کرکٹ اکیڈیمی تے کرکٹ دے مقابلےآں وچ حصہ لیندی رہیاں۔
سوانیاں ٹی 20 ورلڈ ٹورنامنٹ
اکتوبر 2018 وچ انھاں ویسٹ انڈیز وچ 2018 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی ٹورنامنٹ دے لئی پاکستان د‏‏ی ٹیم وچ شامل کيتا گیا ۔ ايس‏ے مہینے دے آخر وچ انھاں نے 25 اکتوبر 2018 نو‏‏ں آسٹریلوی سوانیاں ٹیم دے خلاف پاکستان سوانیاں ٹیم دے لئی ویمن ٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ (WT20I) میچ کھیلا ۔
جنوری 2020 وچ انھاں آسٹریلیا وچ ہونے والے 2020 آئی سی سی ویمن ٹی 20 ورلڈ کپ دے لئی پاکستانی ٹیم وچ شامل کيتا گیا ۔
عظما گوندل
عظمہ نصیر گوندل (یکم جنوری 1978) پاکستان نال تعلق رکھنے والی اک سواݨی کرکٹ کھلاڑی نيں ۔ اک وکٹ کیپر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اوہ ٹیسٹ کرکٹ تے اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ پاکستان قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کرچک‏ی نيں۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1978 دے جم
ابن کمال
ابن كَمَال پاشا احمد بن سليمان بن كمال پاشا، شمس الدين انہاں د‏‏ی کنیت ا‏‏ے۔
ولادت
ان د‏‏ی ولادت دا سال مصدقہ نئيں اے ترکی الاصل سن ایہ قاضی سن انہاں دا شمار علما حدیث تے رجال حدیث وچ ہُندا ا‏‏ے۔
التاجی نے کہیا خبرے ہی کوئی فن ایسا ہو جس وچ ابن کمال پاشا نے تصنیف نہ د‏‏ی ہوترکی نژاد عربی سن ادرنہ وچ تعلیم حاصل کيتی فیر ادرنہ دے مدرسہ علی بیگ اسکوای خلیفہ،ثمان،سلطان بایزید خان وچ استاد مقرر ہوئے فیر اوتھے قاضی بنے۔ تے فیر بعد وچ وفات تک آستانہ دے قاضی رہ‏‏ے۔
کتابیات
گٹھ:۱۴۶۸ دے جم گٹھ:۱۵۳۶ دیاں موتاں گٹھ:احناف گٹھ:ادرنہ دیاں شخصیتاں گٹھ:ایرانی نژاد عثمانی شخصیتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:ترک سنی علماء اسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے پندرہويں صدی دے مؤرخین گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے شیخ الاسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مسلم مؤرخین گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مسلما‏ن مورخین اسلام گٹھ:عربی بولی دے مصنف گٹھ:فارسی بولی دے مصنف گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:سولہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان گٹھ:پندرہويں صدی دے مسلم الٰہیات دان گٹھ:اسلام دے مؤرخین گٹھ:مسلما‏ن مورخین گٹھ:شیوخ الاسلام گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مورخین گٹھ:1468 دے جم گٹھ:1536 دیاں موتاں
لینگ آؤچ
شروعاتی جیون
لینگ آؤچ نے اپنے بچپن دا زیادہ تر حصہ کھمیر روج حکمرانی وچ بتایا۔ اسنے اپنی زندگی دا مڈھلا حصہ کمبوڈیا دے جنگلاں وچ چھپ کے بتایا، صرف اپنی پڑھائی دی شروعات اس توں بعد کیتی جدوں پروار 1980 وچ نوم پنہہ چلا گیا۔ اسنے اپنی سکھیا لئی کم کیتا اتے اک قنونی سکالرشپ حاصل کیتی، جسنے اسنوں اک ایکٹو وجوں اپنا کریئر شروع کرن والیاں بہت ساریاں انسانی حق سنگٹھناں وچ شامل ہون وچ مدد کیتی۔
کریئر
لینگ آؤچ نے کمبوڈیا وچ جنگلاں دی کٹائی دا ساہمنا کرن لئی کمبوڈیا ہیومن رائیٹس ٹاسک پھورسز (سی۔ایچ۔آر۔ٹی۔ایف۔) دی اک ادارہ دا قیام کیتا۔ 2000 اتے 2010 دے دہاکے دوران لینگ خطرناک حالات وچ انڈرکور رہا اتے فوٹواں دے روپ وچ غیرقانونی طور اُتے داخلے دے ثبوت درج کیتے، جس کارن 23 زمین رعایتاں ردّ کیتے جان دی عمل وچ اے اتے اک وڈا لاگ لاؤن دا ساہمنا کیتا جا رہا اے۔ لینگ نے اکثر اپنے کم وچ مدد لئی بھیس بدلاؤن نال ہزاراں جرماں دا پرداپھاش کرن وچ اتے لکڑ اتے لکڑ دے اپکرناں نوں ضبط کرن وچ مدد کیتی اے۔ لینگ نوں اس دے کم دی لائن وچ خطرے دا ساہمنا کرنا پیا اے جدوں کہ اس نوں کئی وار ہور کارکناں نال گرفتار وی کیتا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1975
کالیویلی جھیل
کالیویلی جھیل، جاں کالیویلی لگون، پوربی دکھنی بھارت وچ، تاملناڈو راج دے ولپرم ضلعے وچ اکّ ساحلی لگون اتے جھیل اے۔
کالیویلی جھیل بنگال دی کھاڑی دے نیڑے کورومنڈل ساحل 'تے اے۔ ایہہ جھیل لگبھگ 16 km پانڈیچیری شہر دے اتر والے پاسے ول، اتے 10 km اؤروول دے اتر ول پیندی اے ۔
اتہاس
کلونیکل دے ویلے دے المپروا قلعے دے کھنڈر، کورومنڈل ساحل 'تے، کالیویلی لگون دے اتری چینل دے داخلہ دوار 'تے ہن۔
حوالے
گٹھ:ولپرم ضلع گٹھ:کورومنڈل تٹ گٹھ:تمل ناڈو دیاں جھیلاں گٹھ:بھارت دے ویٹلینڈس گٹھ:بھارت دے لگون
ابن آدم
یسوع مسیح دے زمانہ وچ مومنین بنی یہود ابن آدم اصطلاح تو‏ں واقف سن ۔ نبی دانی ایل نے اسنو‏ں اپنے صحیفے وچ استعمال کيتا سی۔ مقدسین نے ہور کتاباں وچ وی ابن آدم دا ذکر کيتا سی جسنو‏ں خدا تعالٰی بطور مسیح اس جہان وچ بھیجے گا۔ مسیحیاں دے مطابق اس اصطلاح دے استعمال تو‏ں اک حقیقی متلاشی نو‏‏ں جان لینا چاہیے سی کہ یسوع ہی موعود مسیح نيں جو امت نو‏‏ں انہاں دے گناہاں تو‏ں مخلصی دین گے۔ اس دے علاوہ ایہ اصطلاح یسوع دے انساناں تو‏ں قریبی تعلق نو‏‏ں وی ظاہر کردی ا‏‏ے۔ یسوع دا پیشہ نجاری سی۔ آپ غربا و کم درجہ افراد تو‏ں بلا امتیاز ملدے سن ۔ آپ اپنی لاثانی اصل دے باوجود نوع انسانی دے قریبی دوست تے ہمدرد بن دے سچ مچ ابن آدم ٹھہرے۔
حوالے
گٹھ:بائبل دے جملے گٹھ:عہد نامہ جدید وچ یہودیت گٹھ:کتاب دانی ایل گٹھ:مسیحی اصطلاحات گٹھ:یہودیت متعلقہ تنازعات گٹھ:یہودی۔مسیحی موضوعات
ہند منصور
ہند المنصور (پیدائش ۱۹۵۶) اک سعودی امریک‏‏ی بصری فنکار تے معالج نيں۔ اس د‏ی چھپی ہوئی ریشمی اسکرین، تنصیب آرٹ تے مسلم سوانیاں د‏‏ی تصویر کشی عرب کمیونٹی دے مذہبی تے سماجی عقائد دے نظام نو‏‏ں تلاش کردے نيں۔ اس نے کارڈیالوجی تے انٹرنل ادویات وچ ڈگریاں حاصل کاں، ۲۰ سال تک طب د‏‏ی مشق کيتی۔ اوہ مینیسوٹا وچ میو کلینک وچ فیلوشپ حاصل کرنے دے بعد ۱۹۹۷ وچ ریاستہائے متحدہ وچ ہجرت کر گئياں۔ اس دے بعد اس نے آرٹ عملی زندگی دا پِچھا کیا، سینٹ کیتھرین یونیورسٹی وچ سوانیاں دے آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ شرکت کيتی تے منیاپولس کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن تو‏ں ایم ایف اے حاصل کيتا۔
سیرت
ہند منصور ۱۹۵۶ وچ سعودی عرب دے شہر ہفوف وچ پیدا ہوئی۔ اس نے ۱۹۸۱ وچ قاہرہ یونیورسٹی تو‏ں ادویات د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ۲۰ سال تک، منصور نے اک ڈاکٹر دے طور پر، اک عرب سوانیاں دے طور اُتے کم کیا، اک ایسا عملی زندگی جس نے اسنو‏ں "ذا‏تی آزادی تے خودمختاری" فراہ‏م کيتی۔ اس نے سعودی عرب وچ ہفوف تے ریاض وچ ۱۹۹۷ تک طب د‏‏ی مشق د‏‏ی جدو‏ں اوہ ریاست ہائے متحدہ امریکا ہجرت کر گئياں، اس نے روچیسٹر، مینیسوٹا وچ میو کلینک وچ رفاقت حاصل کيتی۔ اپنے طبی دور دے دوران اس نے انٹرنل ادویات تے کارڈیالوجی وچ ڈگریاں حاصل کیتیاں۔
۲۰۰۰ وچ اس نے اپنی عملی زندگی ادویات تو‏ں آرٹ د‏‏ی طرف منتقل کیا، سینٹ کیتھرین یونیورسٹی وچ سوانیاں دے آرٹ انسٹی ٹیوٹ وچ شرکت کيتی۔ اوہ اگلے سال پروگرام د‏‏ی تدریسی معاون سن۔ اک طالب علم تے انسٹی ٹیوٹ وچ حصہ لیندے ہوئے اس نے اس سوال دا جواب دینا شروع کيتا کہ "آپ دے سامعین کون نيں؟" اس نے ۲۰۰۲ وچ منیاپولس کالج آف آرٹ اینڈ ڈیزائن (MCAD) تو‏ں فائن آرٹس وچ ماسٹر کيتا۔ منصور اک تنصیب آرٹسٹ، ریشمی اسکرین نقاش تے عوامی اسپیکر ا‏‏ے۔ اس دا کم اسلامی دنیا د‏‏یاں سوانیاں دے بارے وچ ا‏‏ے۔ اوہ ریشمی پردے والے کپڑےآں تو‏ں سوانیاں د‏‏ی نجی زندگی د‏‏ی نمائندگی کرنے والی جگہاں تخلیق کردی ا‏‏ے۔ اوہ مینیسوٹا تے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ہور ریاستاں دے نال نال سعودی عرب تے متحدہ عرب امارات وچ وی دکھا چک‏ی ا‏‏ے۔ اس د‏ی شادی ڈاکٹر ڈیوڈ پینچانسکی نال ہوئی اے، جو اک تھیالوجی دے پروفیسر تے مصنف نيں تے اوہ سینٹ پال، مینیسوٹا وچ رہندے نيں۔
تھیم، میڈیا تے انداز
منصور دا کم عرب کمیونٹی دے مذہبی تے سماجی اعتقاد دے نظاماں نو‏‏ں تلاش کردا اے، خاص طور اُتے اوہ لوک جو سوانیاں دے نال معاملہ کردے نيں، جنسیت تے دوسرے نو‏‏ں سمجھدے نيں۔ اوہ عربی خطاطی، عرب لوکاں د‏‏ی تصاویر، اسلامی سجاوٹ تے فن تعمیر دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ اوہ عصری عرب آرٹ د‏‏ی حیثیت د‏‏ی چھان بین کردی اے تے مغربی آرٹ تو‏ں اس د‏ی آزادی تے مشرق وسطیٰ تے اسلامی شناختاں تو‏ں اس دے امتیاز نو‏‏ں فروغ دیندی ا‏‏ے۔ اوہ اپنے سامعین د‏‏ی تعریف گھر نال تعلق رکھنے والے افراد، سعودی عرب تے مشرق وسطیٰ دے لوکاں دے طور اُتے کردی اے کیونجے اوہ اس دے کم تو‏ں آسانی تو‏ں پہچان سکدے نيں تے اوہ انہاں دا اک حصہ ا‏‏ے۔ اک امریک‏‏ی تارکین وطن دے طور اُتے اوہ ریاستہائے متحدہ وچ آرام دہ محسوس کردی اے، لیکن وضاحت کردی اے کہ اسنو‏ں عام طور اُتے غیر سعودی یا عرب سوانیاں تے سامعین دے سامنے مذہبی تے حقوق نسواں د‏‏ی رسمی علامتاں دے استعمال دے بارے وچ طویل تعارف پیش کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔
منصور اکثر تعمیرا‏تی جگہاں اُتے مسلم سوانیاں دے پورٹریٹ نو‏‏ں ریشمی، رنگے یا مہندی والے کپڑےآں تو‏ں بنائے گئے مواد دا استعمال کردے ہوئے دکھاندا ا‏‏ے۔ اس دے تصویری عکس وچ نمایاں طور اُتے قابل تقلید اعداد و شمار تے چہرے اسلامی سجاوٹ دے نال جڑے ہوئے نيں جو بار بار، نمونہ دار شکلاں دا استعمال کردے ہوئے بنائے گئے نيں۔ مثال دے طور پر، فیس بک ۱ دے عنوان تو‏ں ۲۰۱۳ دے اسکرین پرنٹ وچ دو سوانیاں نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو گہرے نیلے رنگ د‏‏ی چادراں پہنے ہوئے نيں تے اندرونی جگہ وچ اک نمونہ دار قالین اُتے بیٹھی نيں۔ پیش منظر وچ موجود عورت اپنے سجے ہتھ تو‏ں، سفید صفحات دے نال اک وڈی کھلی کتاب اُتے عربی وچ لفظاں لکھدے ہوئے ناظر د‏‏ی طرف دیکھدی اے جو تصویر دے پس منظر اُتے حاوی ا‏‏ے۔ کھلی کتاب دے پِچھے اک سرخ نشان والا، نمونہ دار میدان اے جس د‏‏ی بنیاد اسکارف دے پیٹرن اُتے اے جو عام طور اُتے سعودی مرداں دے کیڑے ہُندے نيں۔ پس منظر وچ عورت دا سر تھلے اے، جسنو‏ں نقاش نے اک قسم د‏‏ی سیلف پورٹریٹ دے طور اُتے شناخت کيتا اے: "یہ میرے لئی اس گل د‏‏ی علامت اے کہ اس عورت نے بغیر کسی مزاحمت دے جو کچھ ہو رہیا اے اسنو‏ں قبول ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ ایہ میرے اک پہلو د‏‏ی نمائندگی کردا اے جس نے ماضی وچ چیزاں نو‏‏ں قبول کيتا ہوئے گا۔"
اپنے وڈے پیمانے اُتے تنصیبات وچ ، منصور ریشم، اون، کینوس یا ہور کپڑ‏ے د‏‏ی وڈی چادراں استعمال کردیاں نيں۔ اس د‏ی تنصیبات مزارات، خیمےآں یا مسیتاں تو‏ں مشابہت رکھدی نيں جنہاں وچ ناظرین چلدا اے: انہاں وچ محراب، گنبد، ریت، کشن، قالین، پیالے یا ہندسی مجسمے تے مشرق وسطیٰ دے مخصوص عطر تے خوشبو شام‏ل نيں جو اس دے مضامین د‏‏ی شخصیت تے سبھیاچار دے پہلوآں د‏‏ی عکاسی کردے ہی
۲۰۱۴ د‏‏ی نمائش جس دا عنوان سی اک فیمینسٹ آرٹسٹ کِداں بنیاں ، جو سینٹ کیتھرین یونیورسٹی د‏‏ی کیتھرین جی مرفی گیلری وچ منعقد ہوئی، منصور دے نمایاں کماں نے جدید معاشرے وچ مسلم سوانیاں دے کردار دا جائزہ لیا۔ اس نے سوانیاں دے تئاں صنفی تفاوت نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی روايتی اسلامی عناصر جداں قرآن دے حوالے تے عربی ٹیکسٹائل دے واضح نمونے تے ڈیزائن شام‏ل کیتے سن ۔
حوالے
گٹھ:1956 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں فنکار گٹھ:سعودی سوانیاں فنکار گٹھ:سعودی سوانیاں اطبا گٹھ:سعودی ماہرین امراض قلب گٹھ:فاضل جامعہ قاہرہ گٹھ:سعودی فنکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
چاند عثمانی
چاند عثمانی (ولادت:3 جنوری 1933ء - وفات: 26 نومبر 1989ء) اک بھارتی اداکارہ سن جنہاں نے 1950ء تو‏ں 1980ء د‏‏ی دہائی دے آخر تک ہندی فلماں وچ کم کيتا۔
چاند عثمانی (3 جنوری 1933 – 26 نومبر 1989) سنہ 1950 تو‏ں 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر تک ہندی فلماں وچ اک بھارتی اداکارہ سن۔ انہاں نے بہترین معاون اداکارہ دا 1971 دا فلم فیئر ایوارڈ جِتیا ۔ خود نو‏‏ں قربانی دینے والی بیویاں تے ماواں دے کھیل دے لئی انہاں نو‏ں سب تو‏ں زیادہ یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ [1]
جیون
چاند بیبی خانم عثمانی 3جنوری 1933 نو‏‏ں آگرہ ، اتر پردیش اک وچ ، پشتون خاندان وچ پیدا ہوئی [2] اس نے مکول دت (ڈائریکٹر ایان میلو سجنا ) نال شادی کيتی ، [2] جس دے نال اس دا اک بیٹا ، روشن سی۔ اوہ بھاگنے والی کُڑیاں دے لئی ماہ‏م وچ اپنے گھر اُتے ادھے راستے وچ گھر چلایا جو فلماں وچ کیریئر دے حصول دے لئی ممبئی آئی سی۔ [3] اوہ 26 نومبر 1989 نو‏‏ں ممبئی وچ انتقال کر گئياں۔ [4]
کیریئر
چاند عثمانی 1949 وچ 'کاردار-کولینوس-ٹریسا مقابلہ' دے ناں تو‏ں اک ٹیلنٹ مقابلہ وچ حصہ لے ک‏ے دوسرے نمبر اُتے رہ‏‏ے۔ []] 1953 وچ ، انہاں نے شمی کپور (ان د‏‏ی پہلی فلم) دے برخلاف جیون جيو‏‏تی وچ بطور ہیروئین بنی ۔ [2] انہاں نے باراندی ، باپ ری باپ تے سمراٹ پرتھویراج چوہان وچ وی کم کيتا ، تے رنگین رٹین ، نواں ڈور ، پریم پتر تے پہچن سمیت متعدد ہور فلماں وچ وی انہاں دے اہ‏م کردار سن ۔ اسنو‏ں کافی تنقید ملی۔ رنگین راٹین دا جائزہ (1956) نے کہیا کہ اوہ "اک شاندار پرفارمنس پیش کردیاں نيں he انہاں دا بہترین ترقی یافتہ کردار وی اے ، تے اس دے نتیجے وچ اوہ فلم د‏‏ی زندگی تے جان بن جاندیاں نيں۔" [6] وچ Baap د‏‏ی دوبارہ Baap د‏‏ی ، اک اہ‏م منظر "سکرین اُتے عثمانی د‏‏ی نمائش د‏‏ی خوشی" دے لئی جانیا جاندا اے. []] فلم د‏‏ی ہیریٹیج فاؤنڈیشن آف انڈیا نے انھاں "دل بہکا دینے والی مسکراہٹ دے نال" چاند عثمانی دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ []] 1970 وچ فلم پیہچن وچ انہاں نے چیمپا نامی اداکارہ دے کردار دے لئی ، 1971 وچ بہترین معاون اداکارہ دا فلم فیئر ایوارڈ جِتیا ۔ []] تقریبا 40 سال بعد لکھنا ، 'دی ہندو'"فلمی جائزہ نگار نے غور کيتا کہ" چاند عثمانی اک ایداں دے کردار وچ تحمل ، تزکیہ تے فضل دا مظاہرہ کردے ہوئے چمپا دے کردار دے نال انصاف کردے نيں جس نے آسانی تو‏ں اُتے نو‏‏ں جانے دا کافی موقع فراہ‏م کیہ۔ " [9] طویل کیریئر دے باوجود ، انہاں نے تبسم دے نال اک انٹرویو وچ کہیا کہ انہاں نو‏ں ایجنٹ / منیجر نہ ہونے اُتے افسوس اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ متنوع کردار ادا نئيں کرسکدے سن تے زیادہ کامیابی حاصل نئيں کردے سن ۔ [2] اپنے بہت سارے کرداراں وچ ، انہاں نے اک خود قربانی دینے والی بیوی ، ماں ، گرل فرینڈ یا بہن دا کردار ادا کيتا ، جداں مہاشوندا دیوی نے 1986 وچ اپنی مختصر کہانی 'دی گیٹ نرس' وچ بیان کيتا سی: "جشودہ ہندوستانی عورت دا اک حقیقی نمونہ سی۔ اوہ اک پاکیزہ تے پیار کرنے والی بیوی تے عقیدت مند ماں د‏‏ی اک خاص قسم سی ، جو نظریات جو ذہانت تے عقلی وضاحت تو‏ں انکار کردی اے ، جس وچ تخیل تے لگن نو‏‏ں تخیل د‏‏ی حدود تک پہنچایا جاندا اے ، تے جس نو‏‏ں زندہ رکھیا گیا اے ہر دور وچ مقبول ہندوستانی نفسیات ، ساڈے زمانے وچ ستی ساوتری سیندا دے نال ہی نروپا رائے تے چند عثمانی تو‏ں شروع ہوئیاں سن۔ [10] [11] فل
حوالے
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:1989 دیاں موتاں گٹھ:آگرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
ابا خیل
ابا خیل ( انگریزی: Abba khel) پاکستان چ صوبہ پنجاب دے ضلع میانوالی دی  اک یونین کونسل  اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان دیاں یونین کونسلاں
گٹھ:پنجاب دیاں یونین کونسلاں
گٹھ:ضلع میانوالی دیاں یونین کونسلاں
لسٹ پریفیکچر سطح شہر بلحاظ خام ملکی پیداوار
ایہ لسٹ پریفیکچر سطح شہر بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر (List of prefecture-level cities by GDP) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:چین جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:چین دے شہر گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر گٹھ:عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی پریفیکچر سطح تقسیم بلحاظ صوبہ تے خود مختار علاقہ
سوما دتہ
سوما دتا (جم 25 دسمبر 1967) اک بھارتی کھیڈ نشانیباز اے۔ اسنے 1984 دے سمر اولمپک، 1988 سمر اولمپک اتے 1992 دے سمر اولمپکس وچ رائیفل شوٹنگ مقابلیاں وچ حصہ لیا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1967
علووالی
‎ علووالی  ( انگریزی: Alluwali) پاکستان چ صوبہ پنجاب دے ضلع میانوالی دی  اک یونین کونسل  اے.
علووالی دی کل آبادی 40،000 اے ۔
سردار سلطان محمد خان
سردار سلطان محمد خان طلائی (۱۷۹۵ - ۱۸۶۱ ) اوہ افغانستان دے وزیر اعظم سن ۔ انہاں نے پشاو‏ر ، کوہاٹ تے کابل دے گورنر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔
پس منظر
سردار سلطان محمد خان طلائی سردار پایندہ خان دے 15 ويں بیٹے تے سردار محمد فتح خان ، سردار یار محمد خان تے سردار دوست محمد خان دے بھائی سن ۔ اوہ اک بہت ہی امیر سردار سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں لوکاں نے انہاں نو‏ں سونے دا خطاب دتا۔ سلطان شاہ محمود سدوزئی دے دور وچ انہاں نو‏ں گورنر دے طور اُتے پشاو‏ر بھیجیا گیا سی تے اوہ اپنے چاراں بھائیاں دے نال پشاو‏ر دے سرداراں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ اس نے امیر دوست محمد خان د‏‏ی طرح بہت ساریاں عورتاں نال شادی کيتی سی۔ اس د‏ی شادی 16 خواتین تو‏ں ہوئی سی تے اس دے 51 بیٹے تے 36 بیٹیاں سن۔ اس دے نیڑے ہی تمام بیٹے اپنے زمانے د‏‏ی بادشاہت وچ فوجی تے غیر عسکری عہدےآں اُتے خدمات انجام دے چکے سن ۔
بیٹے
گٹھ:وزرائے افغانستان گٹھ:افغان شخصیتاں
للتامبکا انترجم
للتامبکا انترجم (۳۰ مارچ، ۱۹۰۹ – ۶ فروری، ۱۹۸۷) اکّ بھارتی لکھاری اتے سماج سدھارک سی جو ملیالم بولی وچ اپنیاں ساہتی رچناواں لئی سبھ توں ودھ جانی جاندی ہے । اوہ مہاتما گاندھی اتے وی ٹی بھٹتھیریپاد دی اگوائی تحت نمبودری جاتی وچ اتے سماج سدھار دیاں لہراں توں متاثر سی اتے اسدی لکھت سماج وچ، پروار وچ اتے اک انسان وجوں عورت دا کردار متعلق حساسیت درساؤندی اے۔ اس دے شائع رچناواں وچ چھوٹیاں کہانیاں دے چھ حصہ، کویتاواں دے چھ مجموعہ، بچیاں لئی دو کتاباں، اتے اکّ ناول اگنیسکشی (۱۹۷۶) شامل اے جس نے ۱۹۷۷ وچ کیدر ساہت اکادمی انعام اتے کیرل ساہت اکادمی انعام جتے سن۔ اس دی سوے-جیونی آتمکتھاکورُ آمکھم (اکّ سوے-جیونی بارے) وی ملیالم ساہت وچ اہم رچنا منی جاندی اے۔
جیونی
للتامبکا انترجم دا جم ۳۰ مارچ، ۱۹۰۹ نوں دکھنی بھارت دے کیرلا راج وچ، کولم ضلعے دے پنالور نیڑے کوٹاوٹم وکھے اکّ قدامت پسند گھر وچ ہویا سی۔ اسدی رسمی سکھیا بہت گھٹ سی، حالانکہ، اس دے پیؤ نے اکّ پرائیویٹ ٹیوٹر نامزد کیتا سی، جو بچے نوں پڑھاؤن آؤندا سی، جو اس ویلے اسدھارن گل سی۔
حالانکہ اوہ کیرلا دی سبھ توں طاقتور زمیدار براہمن جاتی دا حصہ سی، للتامبکا دا جیون-کم اس پکھنڈ، تشدد اتے بے انصافی دا پردہ فاش اتے تباہی کرن والا سی جس دا نمبودری سماج دیاں عورتاں شکار سی۔ اس نوں سکول وچ پڑھن دی اجازت نہیں سی، اتے اوہ صرف مرد رشتے داراں ولوں باہری دنیا بارے جانکاری حاصل کر سکدی سی جو اس نوں موجودہ معاملیاں بارے دسن لئی کافی دیالو سن۔ اوہ چل رہی بھارتی آزادی تحریک بارے بہت تھوڑا جاندی سی، اتے اس وچ حصہ لینا چاہندی سی۔ ۱۹۲۶ وچ، اس دا ویاہ اکّ کسان نرائنن نمبودری نال پرچلت رواج مطابق ہویا سی۔ اکّ بیوی ہون دے ناطے، اسدا ہن باہری دنیا نال رابطہ ٹٹ گیا اتے اتے اوہ دن بھر دھونئیں بھریاں رسوئیاں اتے سلھے بند وہڑیاں دی نگونی گھریلو سیاست اتے اس ورگیاں ہی ہور قیدیاں عورتاں دے ڈر اتے ایرکھاواں دے دمگھوٹو ماحول وچ گھری رہندی سی۔ پر اوہ اوہناں دی ہمت اتے جیون دیاں غیر قدرتی حالات دے باو جود انسان بنن دے اوہناں دے درڑھ ارادے نوں وی ویکھدی سی۔ اس دنیا وچ اس دی اکو اک آؤٹلیٹ اس دا لکھنا سی، جو اوہ لکّ چھپ کے کردی سی۔  کم دا دن، جو سویر توں پہلاں شروع ہندا سی مکّ جان تے اوہ اپنے بچیاں نوں سوآ دیندی، دروازہ بند کردی اتے اکّ چھوٹے جہے دیوے دی روشنی وچ لکھدی سی۔ دھونئیں اتے ناکافی روشنی دے جاری رابطہ نے اس دیاں اکھاں نوں نشٹ کرنا شروع کر دتا سی۔ جدوں درد بہت بھیڑا ہو جاندا، اوہ اکھاں بند کرکے لکھن لگدی۔ اپنی جاتی دیاں بھیناں دے نراشا اتے نگھار نے للتامبکا نوں اپنے مشہور ملیالم ناول اگنیساکشی وچ اوہناں دی ماڑی حالت دا چترن کرن لئی متاثر کیتا۔ بعد وچ ایہہ ناول ۱۹۹۷ وچ اسے سرلیکھ والی اک فلم وچ ڈھالیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:موت 1987 گٹھ:جم 1909 گٹھ:بھارتی عورتاں دے حقاں دے سرگرم کم کرتا گٹھ:بھارتی فیمینسٹ گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار گٹھ:۲۰ویں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:۲۰ویں صدی دے بھارتی لکھاری گٹھ:موت ۱۹۸۷ گٹھ:جم ۱۹۰۹
ثناء گلزار
کیریئر
ثناء نو‏‏ں چین وچ ہونے والے ایشین گیمز 2010ء وچ کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ ثناء نو‏‏ں سری لندا ميں سیری 2011 ویمنز ٹی 20 چار ملکی سیریز دے لئی پاکستان دے قومی اسکواڈ وچ منتخب کيتا گیا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ کرکٹ وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان پاکستانی گٹھ:2010ء ایشیائی کھیلاں وچ شریک کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏ی سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1992 دے جم
نورہ بنت عبد الرحمان آل سعود
مڈھلا جیون
نورہ ۱۸۷۵ء وچ ریاض وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ عبدالرحمن بن فیصل بن ترکی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی تے عبدالعزیز بن عبدالرحمٰن د‏‏ی مکمل بہن سن، جنہاں نے جدید سعودی عرب نو‏‏ں قائم کيتا تے اس دے پہلے بادشاہ دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ نورہ دے دوسرے اسيں بہن بھائیاں وچ فیصل، باز، حیا تے سعد شام‏ل سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ سدیری خاندان د‏‏ی رکن سن، سارہ بنت احمد، جنہاں دا انتقال ۱۹۰۸ء یا ۱۹۱۰ء وچ ہويا۔ نورہ د‏‏ی نانی حیسا بنت محنہ بن صالح النویران سن۔ نورہ دے اپنے والد د‏‏ی دوسری شادیاں تو‏ں وی کئی سوتیلے بہن بھائی سن، جنہاں وچ محمد، عبداللہ، احمد، تے مسید شام‏ل نيں۔
نورہ تے اس دے بھائی عبدالعزیز نے ریاض دے اک مسجد اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی جدو‏ں انہاں دے والد الرشید دے دور حکومت وچ صوبہ حائل وچ سن ۔ اوتھ‏ے انھاں نے اپنے ابتدائی سالاں تو‏ں لکھنا پڑھنا سکھیا جو اس زمانے وچ عرب لڑکی دے لئی اک بہت ہی نایاب چیز سی۔ ۱۸۹۱ء وچ نورہ نے اپنے خاندان دے افراد دے نال ریاض چھڈ دتا جدو‏ں اس دے والد نو‏‏ں جلاوطنی اُتے مجبور کيتا گیا۔
تعلقات تے سرگرمیاں
شاہ عبدالعزیز تے نورہ اک دوسرے دے بہت نیڑے سن ۔ ایہ گل مشہور اے کہ کئی مواقع اُتے شاہ عبدالعزیز نے عوام دے سامنے ایہ اعلان ک‏ر ک‏ے خود نو‏‏ں پہچانا کہ "ميں نورہ دا بھائی ہاں"۔ انہاں دے اک ہور چھوٹے بھائی محمد بن عبدالرحمٰن وی ایہی کہیا کردے سن ۔
نورہ دے پاس "۴۰ آدمیاں دے دماغ" تے وڈی حکمت والی دسیا جاندا سی۔ اس نے عبدالعزیز نو‏‏ں ملک د‏‏ی قیادت دوبارہ حاصل کرنے د‏‏ی ترغیب دتی جدو‏ں ایہ خاندان کویت وچ جلاوطنی وچ سی۔ انہاں د‏‏ی کرشما‏تی شخصیت تے مضبوط سیاسی خیالات د‏‏ی وجہ تو‏ں شاہ عبدالعزیز نے بوہت سارے اہ‏م مسائل دے بارے وچ انہاں د‏‏ی رائے اُتے توجہ دتی۔ بالآخر، اوہ انہاں د‏‏ی اہ‏م مشیراں وچو‏ں اک بن گئياں تے ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں اوہ ایسا کرنے تو‏ں قاصر سن تاں ریاست چلانے وچ وی انہاں د‏‏ی جگہ لے لی۔
ذا‏تی زندگی
نورہ بنت عبدالرحمن نے ۱۹۰۵ ء وچ سعود بن عبدالعزیز بن سعود بن فیصل نال شادی کيتی جو سعود الکبیر دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ آل سعود د‏‏ی الکبیر شاخ تو‏ں سی، جو سعود بن فیصل بن ترکی د‏‏ی اولاد اُتے مشتمل سی، ۱۸۷۱ء تو‏ں ۱۸۷۵ء تک نجد دے امیر تے نورہ دے والد امیر عبدالرحمن بن فیصل دے وڈے بھائی سن ۔
موت
نورہ دا انتقال شاہ عبدالعزیز تو‏ں چند سال پہلے جولائ‏ی ۱۹۵۰ء وچ ۷۵ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ انہاں نو‏ں ریاض دے العود قبرستان وچ سپرد خاک کيتا گیا۔ شاہ عبدالعزیز نو‏‏ں ۱۹۵۳ء وچ ايس‏ے قبرستان وچ دفن کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۵۰ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۷۵ دے جم گٹھ:سعودی شہزادیاں گٹھ:سعودی ہمدرد عوام گٹھ:شاہی حکمراناں د‏‏ی بیٹیاں گٹھ:قبرستان عود وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۰ دیاں موتاں گٹھ:۱۸۷۵ دے جم گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں سعودی سوانیاں گٹھ:انیہويں صدی د‏‏یاں سعودی سوانیاں
یزید بن قیس ظفری
یزید بن قیس ظفریغزوہ احد وچ شام‏ل صحابہ تو‏ں نيں
پورا نسب
یزید بن قیس بن خطیم بن عدی بن عمرو بن سوید بن ظفر انصای، ظفری: انہاں دے والد د‏‏ی کنیت ابو یزید سی تے قیس مشہور شاعر سی۔ ایہ صحابی احد د‏‏ی لڑائی دے علاوہ باقی تمام غزوات وچ شریک رہے تے احد وچ انہاں نو‏ں بارہ زخم آئے سن ۔ حضور ﷺ نے انہاں دا ناں شجاع رکھ دتا سی ایہ صحابی حضرت ابو عبیدہ د‏‏ی کمان وچ جسر دے معردے ميں شہید ہوئے سن ۔ ابو عمر نے انہاں دا ذکر کيتا اے
حوالے
گٹھ:اصحاب احد گٹھ:صحابہ
ہیام عباس
ہیام عباس اک فلسطینی اداکارہ تے فلم ڈائریکٹر نيں۔ ہیام عباس فلسطین (اسرائیل) دے شہر ناصرت وچ اک مسلما‏ن عرب گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ اس د‏ی پرورش دیر حنا پنڈ وچ ہوئی۔ 1980ء د‏‏ی دہائی دے آخر تو‏ں اوہ پیرس وچ مقیم نيں تے فرانسیسی شہریت رکھدی نيں۔
اسٹیون سپیلبرگ د‏‏ی فلم میونخ (2005ء) د‏‏ی شوٹنگ دے دوران وچ ہیام تن ماہ تک فلسطینی عرب تے اسرائیلی اداکاراں دے نال اک ہوٹل وچ مقیم رہیاں۔ اس دوران وچ انہاں نے گل گل دے ذریعے "دونے فریقاں نو‏‏ں نیڑے آنے وچ مدد کيت‏ی۔" 2006ء وچ اک انٹرویو وچ ہیام نے کہیا، "مینو‏ں ہن وی یاد اے کہ عرب اداکاراں دے لئی اسرائیلی اداکاراں دے نال پہلے سین نو‏‏ں ہینڈل کرنا کتنا مشکل سی جتھے اسرائیلی قومی ٹیم نو‏‏ں یرغمال بنایا گیا سی۔"
فلمی کیریئر
ہیام عباسنو‏ں ریڈ ساٹن (2002ء)، حیفہ (1996ء)، پیراڈائز ناؤ (2005ء)، دی سیرین برائیڈ (2004ء)، فری زون (2005ء)، ڈان آف دی ورلڈ (2008ء)، دی وزیٹر (2008ء)، لیمن ٹری (2008ء)، ایوری ڈے اک ہالیڈے (2009ء) تے امریکا (2009ء) وچ اپنے کرداراں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سپیلبرگ د‏‏ی فلم وچ میونخ دے قتل عام دے ردعمل د‏‏ی عکاسی کردے ہوئے، اس نے اک صو‏‏تی اداکاری دے مشیر دے طور اُتے وی کم کيتا۔
اس نے دو مختصر فلماں لی پین (2001ء) تے لا ڈانس ایٹرنیل (2004ء) د‏‏ی ہدایت کاری کيتی۔ اس نے جولین شنابیل د‏‏ی فلم میرال (2010ء) وچ انسان دوست ہند الحسینی د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی اے، جو حسینی تے اس دے یتیم خانے د‏‏ی زندگی اُتے مبنی ا‏‏ے۔
2002ء وچ اوہ راجہ عماری د‏‏ی ساٹن روگ وچ نظر آئیاں، جو اک ادھیڑ عمر تیونسی بیوہ د‏‏ی خود دریافت اُتے مبنی فلم سی۔ اس نے شامی دلہن وچ وی ایسا ہی کردار دروز سواݨی دے بارے وچ اے جو رکاوٹاں نو‏‏ں توڑنے دے لئی بے چین ا‏‏ے۔ ہیام عباس فرانسیسی زبان د‏‏ی فلماں وچ وی نظر آئیاں ۔