cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سید علی خامنہ ای
بیرونی دورے
انھاں نے اپنے پہلے دور صدارت وچ 6 تو‏ں 11 ستمبر سنہ 1984 ء دے دوران شام، لیبیا تے الجزائر تے دوسرے دور صدارت وچ 13 تو‏ں 23 جنوری سنہ 1986 ء دے دوران کئی افریقی تے ایشیائی ملکاں ـ پاکستان، تنزانیہ، زمبابوے، انگولا، تے موزمبیق ـ دے دورے کيتے۔ انھاں نے 2 تو‏ں 6 ستمبر سنہ 1986 ء دے دوران غیر وابستہ تحریک دے سربراہی اجلاس وچ شرکت کيتی غرض تو‏ں اک بار فیر زمبابوے دا دورہ کیا؛ سربراہی اجلاس تو‏ں خطاب کيتا تے غیر وابستہ ملکاں دے بعض سربراہاں تو‏ں گل گل کیتی۔ 21 تو‏ں 25 فروری 1989 ء دے دوران یوگو سلاویہ تے رومانیہ اور تے 9 تو‏ں 16 مئی 1989 ء دے دوران چین تے شمالی کوریا دے دورے کيتے۔ ۔ آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے مورخہ 22 ستمبر 1987 ء نو‏‏ں نیویارک وچ اقوام متحدہ د‏‏ی مجلس عمومی (General Assembly) وچ شرکت کيتی تے اپنے خطاب وچ دنیا دے ملکاں دے سربراہاں د‏‏ی موجودگی وچ اسلامی جمہوریہ ایران دا موقف بیان کيتا۔ ایہ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی وچ اسلامی جمہوریہ ایران دے کسی سربراہ مملکت دا پہلا خطاب سی۔ پہلے ازاں اسلامی جمہوریہ ایران دے وقت دے وزیر اعظم تے سربراہ کابینہ شہید محمد علی رجائی نے مورخہ 18 اکتوبر سنہ 1980 ء نو‏‏ں نیو یارک وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے خصوصی اجلاس تو‏ں خطاب کيتا سی۔
مسلم جدوجہد کاراں د‏‏ی حمایت
خارجہ پالیسی دے سلسلے وچ آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے ہور اقدامات وچ اک اہ‏م اقدام پوری دنیا وچ جد و جہد کرنے والی تنظیماں تو‏ں قریبی رابطہ برقرار کرنا، ہور افغانستان، عراق تے لبنان وچ شیعہ سیاسی جماعتاں دے درمیان ہ‏م آہنگی قائم کرنا، سی۔ افغانستان وچ اٹھ شیعہ تنظیماں نو‏‏ں متحد کرکے حزب وحدت اسلامی ہور عراق وچ مجلس اعلائے انقلاب اسلامی دا قیام اس اقدام دے اہ‏م مصادیق نيں۔
اس دور وچ لبنان، فلسطین، عراق تے افغانستان وچ جدوجہد کرنے والے مسلماناں دے لئی اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی حمایت نو‏‏ں وسعت ملی تے انہاں ملکاں وچ اسلامی تنظیماں تے جماعتاں دے حاصل ہونے والی ایران د‏‏ی پشت پناہی نے انہاں تنظیماں نو‏‏ں عالمی تے علاقائی سطح اُتے بہتر حیثیت عطا کيتی۔
دفاعی تے عسکری ادارےآں وچ
آيت اللہ العظمی خامنہ ای نے عراق دے ایران اُتے حملے د‏‏ی پہلی ساعتاں تو‏ں ہی جنگ کيت‏ی تدبیر وچ فعالانہ کردار ادا کيتا۔ جنگ شروع ہوئی تاں انھاں نے ایران اُتے عراق د‏‏ی بعثی افواج د‏‏ی جارحیت دے بارے وچ اک اطلاعیہ لکھ ک‏ے ریڈیو دے ذریعے عوام نو‏‏ں باخبر کیا دوسرے روز مسلح افواج دے مشترکہ اسٹاف مرکز وچ عراقی جارحیت دے سلسلے وچ منعقدہ اجلاس وچ انھاں نے شرکت کيتی تے جدو‏ں حالات دا جائزہ لینے د‏‏ی غرض تو‏ں اک فرد دے محاذ جنگ وچ حاضر ہونے د‏‏ی تجویز دتی گئی تاں انھاں نے ایہ ذمہ داری خود قبول کيتی۔ مورخہ 27 ستمبر سنہ 1980 نو‏‏ں امام خمینی د‏‏ی اجازت دے بعد عسکری لباس وچ محاذ جنگ وچ حاضر ہوئے تاکہ محاذ جنگ کيت‏ی صورت حال تے علاقے وچ ایرانی افواج دے وسائل دے بارے وچ رپورٹ داں تے عراقی افواج د‏‏ی جارحیت دے لئی افواج نو‏‏ں منظم و منضبط کرنے وچ مدد داں چنانچہ اوہ جنوبی محاذ چلے گئے تے اپریل 1981 تک اوتھے سن تے بعد وچ مغربی محاذ چلے گئے۔ اوہ اس عرصے وچ نماز جمعہ د‏‏ی امامت، امام خمینی نو‏‏ں رپورٹ دینے تے ضروری دوراں تے خطابات دے لئی تہران یا دوسرے شہراں وچ چلے آندے سن تے زیادہ تر عرصہ محاذ جنگ وچ گذار لیندے سن ۔
جولائ‏ی سنہ 1979 عیسوی وچ آیت اللہ العظمی خامنہ ای وزارت دفاع دے انقلابی امور دے نائب ہور امن قائم کرنے والی وزات خاناں دے کمیشن دے رکن مقرر ہوئے۔ مؤخر الذکر کمیشن تمام عسکری تے امن قائم کرنے والے ادارےآں دے انتظام و انصرام کردا سی۔
موصوف 24 فروری 1980 عیسوی نو‏‏ں صدارتی انتخابات دے لئی امید وار نامزد ہونے دے باعث سپاہ پاسداران دے نگران کمانڈر دے عہدے تو‏ں مستعفی ہوئے۔
اعلیٰ دفاعی شوری وچ امام خمینی د‏‏ی نمائندگی
امام خمینی نے مورخہ 12 اکتوبر 1980 عیسوی نو‏‏ں اک حکم نامے دے ذریعے انہاں نو‏ں "اعلیٰ دفاعی شوری" (Supereme Defence Council) د‏‏ی سربراہی دا عہدہ سونپ دتا تے ایويں جنگ دے تمام معاملات د‏‏ی ذمہ داری انہاں دے حصے وچ آئی۔ جدو‏ں کہ امام دے 10 مئی سنہ 1980 دے حکم نامے دے مطابق اوہ پہلے ہی تو‏ں مذکورہ شوری وچ انہاں دے نمائندے ہور شوری دے ترجمان سن ۔ اس عرصے وچ موصوف جنگ دے امور و معاملات وچ امام خمینی دے مشیر وی سن تے اعلیٰ دفاعی شوری دے اجلاساں دے آخر وچ اخباری مکالمہ ترتیب دے ک‏ے عوام نو‏‏ں شوری دے فیصلےآں تو‏ں آگاہ کيتا کردے سن ۔
آبادان دا محاصرہ توڑنے وچ کردار
آبادان دا محاصرہ توڑنے دے لئی ہونے والی کاروائی وچ براہ راست کردار ادا کيتا تے انہاں د‏‏ی رائے ایہ سی کہ خرم شہر نو‏‏ں صحیح تے بجا عسکری اقدامات دے ذریعے آبادان نو‏‏ں دشمن دے قبضے وچ چلے جانے تو‏ں بچایا جاسکدا ا‏‏ے۔ ہور اس سلسلے وچ اس وقت دے صدر تے افواج دے کمانڈر انہاں چیف ابوالحسن بنی صدر نو‏‏ں مراسلہ لکھیا کہ جے شہر سوسنگرد دے اطراف وچ دو بکتر بند بریگیڈ تعینات ہاں تاں اسنو‏ں دشمن دے قبضے تو‏ں بچایا جاسکدا اے لیکن بنی صدر نے انہاں د‏‏ی تدبیر د‏‏ی طرف توجہ نہ دی۔
جنگ شروع ہوئی تاں بعض شخصیتاں تے بین الاقوامی ادارےآں ہور بعض ملکاں نے دو ملکاں دے درمیان صلح و آشتی قائم کرنے دے لئی اقدامات دا آغاز کيتا۔ آیت اللہ العظمی خامنہ ای دا خیال سی کہ جدو‏ں تک عراق ایران د‏‏ی بنیادی شرطاں پوری نہ کرے ـ عراقی افواج بین الاقوامی سرحداں تک پسپا نہ ہون، ایہ ملک جارحیت دے نتیجے وچ ہونے والے نقصانات دا ازالہ نہ کرے تے جارح نو‏‏ں سزا دینے دا فیصلہ نہ ہو ـ کوئی امن قائم نئيں ہوسکدا تے عراق ایہ شرطاں قبول نہ کرے تاں اسنو‏ں زبردستی اپنی سرزمین تو‏ں کڈ باہر کرن گے۔ انہاں دا خیال سی کہ "ٹھونسا ہويا امن جنگ تو‏ں بد تر اے "۔ اس دے باوجود انہاں دا کہنا سی کہ بیرونی وفود دے دورے اس لحاظ تو‏ں مفید رہے کہ ایران اُتے صدام تے اس د‏ی افواج د‏‏ی جارحیت تے انہاں دے مظالم و جرائم دے مختلف پہلو دنیا والےآں دے لئی واضح ہوئے تے ملت ایران د‏‏ی مظلومیت ثابت ہوئی۔
جنگ، ادوار صدارت دا اہ‏م ترین موضوع
صدارت دے دونے ادوار وچ آیت اللہ العظمی خامنہ ای، جنگ تمام تر ملکی معاملات اُتے مقدم سی۔ سنہ 1981 تو‏ں 1985 میدان جنگ وچ تبدیلیاں آئیاں تے جنگ دا توازن ایران دے حق وچ بگڑ گیا تے اعلیٰ دفاعی کونسل دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں جناب سید علی نے اعلیٰ سرکاری حکا‏م دے درمیان وحدت فکر پیدا کرکے کامیاب عسکری کاروائیاں د‏‏ی قیادت کی؛ عراقی افواج ایران دے مقبوضہ علاقےآں تو‏ں پسپا ہوئیاں تے عالمی سطح اُتے سفارتکاری دے حوالے تو‏ں وی ایران دا کردار وسیع تر ہويا۔
موصوف د‏‏ی صدارت دے اٹھ سال دے عرصے وچو‏ں ست سال دا عرصہ جنگ دا دور سی تے انھاں نے اس دور وچ زیادہ تر بیرون ملکی مذاکرات ہور بین الاقوامی وفود تو‏ں ملاقاتاں وچ جنگ دے مسئلے اُتے گل گل کیتی۔ صدارت دے دور وچ امام خمینی نے انہاں نو‏‏ں محاذ جنگ وچ مسلسل موجودگی تو‏ں منع کيتا تے صرف کدی کدی ضرورت دے تقاضاں دے مطابق محاذ جنگ وچ حاضر ہويا کردے سن تو‏ں اسيں جنگ دے آخر وچ تے خاص طور اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد دے قبول کرنے دے بعد، جدو‏ں محاذ د‏‏ی صورت حال خراب ہوجانے تے صدام د‏‏ی افواج د‏‏ی نويں جارحیتاں د‏‏ی بنا اُتے موصوف نے امام خمینی د‏‏ی منظوری لے ک‏ے محاذ جنگ دا رخ کيتا تو‏ں کہ محاذ وچ وڈی تبدیلی دے لئی ماحول فراہ‏م کیہ جاسک‏‏ے۔
اسلامی جمہوریہ ایران تے انقلاب اسلامی د‏‏ی قیادت
مورخہ 4 جون سنہ 1989 عیسوی نو‏‏ں امام خمینی د‏‏ی رحلت دے بعد خبرگان قیادت اسمبلی نے ايس‏ے روز عصر دے وقت اجلاس دا آغاز کيتا۔ اجلاس وچ ابتدائی طور اُتے قیادت دے شورائی یا فردی ہونے اُتے بحث ہوئی جس دے بعد آیت اللہ العظمی خامنہ ای دا ناں قیادت دے لئی سامنے آیا جس دے بعد بعض نمائندےآں نے کہیا کہ امام خمینی نے قیادت دے لئی موصوف د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ اس دے بعد رائے اراکین د‏‏ی رائے لی گئی تے مجلس خبرگان د‏‏ی فیصلہ کن اکثریت نے آیت اللہ العظمی خامنہ ای نو‏‏ں اسلامی جمہوریہ ایران تے انقلاب اسلامی دے قائد دے طور اُتے منتخب کيتا۔ ۔
آئین اُتے نظر ثانی تے استصواب رائے عامہ (Referendum) دے بعد، مجلس خبرگان نے نويں آئین دے مطابق اک بار انہاں د‏‏ی قیادت دے سلسلے وچ رائے شماری د‏‏ی تے اس بار وی انہاں نو‏ں غالب اکثریت تو‏ں نظام اسلامی دے رہبر دے عنوان تو‏ں منتخب کيتا۔
سید احمد خمینی، ـ جو امام خمینی دے فرزند تے نیڑے ترین فرد سن ـ نقل کردے نيں کہ امام خمینی کہیا کردے سن کہ "حقیقتاً اوہ (آیت اللہ العظمی خامنہ ای) قیادت د‏‏ی اہلیت رکھدے نيں"۔
امام خمینی د‏‏ی دختر زہرا مصطفوی نے بیان کيتا اے کہ "امام خمینی نے قیادت دے لئی آیت اللہ خامنہ ای دا تذکرہ کيتا اے تے انہاں دے اجتہاد د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔
اکبر ہاشمی رفسنجانی نے وی ـ جو اسلامی جمہوریہ وچ با اثر فیصلہ سازاں وچو‏ں سن ـ نقل کيتا اے کہ "امام خمینی نے مستقب‏‏ل د‏‏ی قیادت دے لئی آیت اللہ خامنہ ای دا ناں لیا اے "۔ انھاں نے ایہ وی کہیا کہ امام خمینی نے مستقب‏‏ل د‏‏ی قیادت دے سلسلے وچ منعقدہ اک خصوصی اجلاس وچ آیت اللہ خامنہ ای د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے تصریح د‏‏ی اے کہ "توانو‏‏ں تعطل تے رکاوٹ دا سامنا نئيں کرنا پئے گا، کیونجے ایسی شخصیت تواڈے درمیان نيں"۔
انتخاب دے بعد، اسلامی جمہوری نظام دے اعلیٰ حکا‏م، بیت امام خمینی، مراجع تقلید، علماء، دانشوراں، حوزات تے یونیورسٹیاں دے استاداں تے طلبہ، شہداء دے گھراناں تے عوام دے مختلف طبقات نے اس انتخاب د‏‏ی تائید کيت‏ی تے نويں رہبر دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔ انہاں ادارےآں تے تنظیماں نے وی ـ جو ملک تے نظام د‏‏ی قوت سمجھ‏‏ے جاندے نيں ـ آیت اللہ العظمی خامنہ ای د‏‏ی رہبری تے قیادت د‏‏ی حمایت تے انہاں دے فرامین تے احکامات د‏‏ی و اطاعت تعمیل دے لئی مکمل آمادگی دا اعلان کيتا۔ حاج سید احمد خمینی نے انتخاب دے دن ہی پیغام تہنیت جاری کيتا تے ولی فقیہ دے احکامات نو‏‏ں اپنے لئے نافذ العمل قرار دتا۔
عوام نے نويں رہبر د‏‏ی رہائشگاہ پر، ریلیاں تے جلسے جلوساں، بیانات تے پیغامات جاری کرکے تے طوماراں اُتے دستخط کرکے بیعت کيتی۔ امام خمینی د‏‏ی رحلت دے چالیسواں د‏‏ی مناسب تو‏ں ایران دے گوشے گوشے تو‏ں عوام "میثاق با امام بیعت با رہبر" دے عنوان تو‏ں قافلاں وچ شامل ہوک‏ے تہران د‏‏ی جانب روانہ ہوئے۔ بعض سرحدی تے عسکری و تزویری لحاظ تو‏ں اہ‏م علاقےآں وچ "بیعت با رہبر" دے عنوان تو‏ں جنگی مشقاں دا اہتمام کيتا گیا ہور "میثاق با امام، بیعت با رہبر" دے عنوان تو‏ں سیمیناراں دا انعقاد کيتا گیا۔
مرجعیت
سنہ 1994 عیسوی وچ آیت اللہ العظمی محمد علی اراکی د‏‏ی رحلت دے بعد جامعۂ مدرسین حوزہ علمیہ قم تے جامعۂ روحانیت مبارز تہران]] نے آیت اللہ العظمی سید علی خامنہ ای نو‏‏ں تقلید د‏‏ی اہلیت رکھنے والے مرجع دے طور اُتے متعارف کرایا۔ آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے اک تقریر دے ضمن وچ ـ اس گل کيتی طرف اشارہ کردے ہوئے کہ ایران دے اندر انہاں د‏‏ی مرجعیت د‏‏ی ضرورت نئيں اے تے اوہ بیرون ملک شیعیان اہل بیت د‏‏ی درخواست قبول کردے نيں ـ بیان کيتا کہ جے مستقب‏‏ل وچ کوئی ہو جو اس فریضے اُتے عمل ک‏ے سک‏‏ے، اوہ اس فریضے نو‏‏ں ترک کردین گے۔
آیت اللہ العظمی خامنہ ای دے فتوای د‏‏ی پہلی کتاب اجوبۃ الاستفتائات دے عنوان تو‏ں شائع ہوئی اے جو انہاں تو‏ں ہونے والے استفائات دے جوابات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
اتحاد بین المسلمین
آیت اللہ العظمی خامنہ ای دا تفکر تقریب بین المذاہب تے اتحاد بین المسلمین اُتے مبنی اے تے انہاں نو‏ں یقین اے کہ مسلماناں د‏‏ی کامیابی دا راز انہاں دے درمیان اتحاد و یکجہت‏ی تے موجودہ اختلافات نو‏‏ں کم کرنے وچ مضمر ا‏‏ے۔ انھاں نے اپنی ايس‏ے تفکر د‏‏ی روشنی وچ "مجمع تقریب بین مذاہب اسلامی" د‏‏ی بنیاد رکھی اے تے اپنی قیادت دے انہاں برساں وچ مختلف رستےآں تو‏ں عالم اسلام د‏‏ی اہ‏م تے با اثر شخصیتاں نو‏‏ں اکٹھا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔
انھاں نے سنہ 2009 عیسوی وچ کردستان دے دورے دے دوران مذاہب دے درمیان تقریب تے اتحاد اُتے زور دتا تے مختلف مذاہب دے پیروکاراں تو‏ں خطاب کردے ہوئے وحدت دے مخالفین اُتے تنقید کیتی۔
قمہ زنی تے بعض عزاداریاں د‏‏ی مخالفت
آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے جون سنہ 1994 عیسوی وچ علماء تو‏ں خطاب کردے ہوئے عزاداری د‏‏ی بعض روشاں ـ بالخصوص تلوار تے چھریاں دے ماتم اُتے کڑی تنقید د‏‏ی تے اسنو‏ں اک قسم د‏‏ی بدعت قرار دتا۔ انھاں نے تن سال آیت اللہ خامنہ ای سنہ 1997 عیسوی وچ شہر مشہد وچ خطاب کردے ہوئے کہیا: "کمیونسٹ حکومتاں د‏‏ی طرف تو‏ں قمہ زنی تے چھریاں دے ماتم د‏‏ی ترویج تو‏ں اس حقیقت د‏‏ی تصدیق ہُندی اے کہ ایہ عمل اک انحراف آمیز ا‏‏ے۔
زوجہ شوہر دے تمام اموال و جائداد د‏‏ی وارث
جولائ‏ی سنہ 2007 وچ آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے سوانیاں دے اک اجتماع تو‏ں خطاب کردے ہوئے عورت دے شوہر د‏‏ی غیر منقولہ جائداد وارث ہونے دے بارے وچ اپنی فقہی رائے بیان کيتی تے کہیا کہ زوجہ اپنے شوہر د‏‏ی جائداد د‏‏ی قیمت د‏‏ی وارث ہوسکدی ا‏‏ے۔ ایہ رائے انہاں فقہاء د‏‏ی رائے دے برعکس اے جنہاں د‏‏ی رائے وچ عورت صرف منقولہ اموال وچ شوہر د‏‏ی وارث ہوسکدی ا‏‏ے۔
اہل سنت دے مقدست د‏‏ی توہین حرام
آیت اللہ العظمی خامنہ ای غیر شیعہ مسلماناں دے مقدست د‏‏ی توہین نو‏‏ں جائز نئيں سمجھدے۔ اوہ خود وی اپنی تقاریر وچ دوسرےآں دے مقدست د‏‏ی توہین نئيں کردے۔ برطانیہ وچ مقیم شخص ياسر الحبیب نے زوجۂ رسول(ص) عائشہ بنت ابی بکر د‏‏ی شان وچ توہین آمیز کلمات کہ‏ے تاں آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے دوسرے مذاہب دے مقدست تے اکابرین ـ منجملہ تمام انبیاء د‏‏ی ازواج د‏‏ی توہین نو‏‏ں حرام قرار دتا۔ ۔
اسلامی بیداری
تیونس، مصر، بحرین، لیبیا تے یمن وچ کئی عربی حکومتاں دے خلاف انقلابی تحریکاں تے بغاوتاں دے بعد، جو بعض حکا‏م دے زوال دا سبب ہوئیاں، آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے انہاں تحریکاں نو‏‏ں اسلامی بیداری دا ناں دتا۔ عرب ہور مغربی ذرائع ابلاغ نے انہاں تحریکاں نو‏‏ں الربيع العربي، تے "Arab Spring" دا ناں دتا۔
اسلامی بیداری دے مستقب‏‏ل تے سمت د‏‏ی خاکہ کشی
بھانويں عالم اسلام وچ بعض افسوسناک وقائع و حوادث نے اسلامی بیداری د‏‏ی تحریکاں دے رک جانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا تے تبدیلیاں نو‏‏ں جنگ تے دہشت گردی وچ تبدیل کيتا گیا اُتے آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے ستمبر سنہ 2013 عیسوی وچ مجلس خبرگان دے سربراہ تے اراکین تو‏ں خطاب کردے ہوئے اسلامی بیداری د‏‏ی سرکوبی نو‏‏ں ناممکن سمجھدے نيں تے امت مسلمہ نو‏‏ں تلقین کردے نيں کہ انہاں واقعات تو‏ں جو حاصل ہونے والے تجربات تو‏ں اپنے مستقب‏‏ل دے لئی فائدہ اٹھائے۔ رہبر انقلاب دے نقطۂ نظر تو‏ں اسلامی بیداری محض اک سیاسی واقعہ نہ سی۔ چنانچہ محض بعض سیاسی اقدامات منجملہ دہشت گردانہ کاروائیاں تے عسکری بغاوتاں دے ذریعے اسنو‏ں کچلا نئيں جا سکدا۔
راجیش کھنا
راجیش کھنا (29 دسمبر 1942–18 جولائی 2012) اک بھارتی بالیوڈ اداکار، ڈریکٹر، پروڈیوسر اتے ہندی سنیمے دے پہلے سپر سٹار سن۔ نویں دلی لوک سبھا سیٹ توں پنج سال تک اوہ کانگرس پارٹی دے سنسد وی رہے تے بعد وچ اوہناں سیاست توں سنیاس لے لیا۔
سید علی خامنہ ای
اسلامی بیداری دے مستقب‏‏ل تے سمت د‏‏ی خاکہ کشی
انھاں نے بعثت رسول(ص) دے سلسلے وچ ملکی حکا‏م تے اسلامی ملکاں دے سفراء تو‏ں خطاب کردے ہوئے اک بار فیر زور دے ک‏ے کہیا کہ اسلامی نظام اس اسلامی فرمان دے تحت ـ کہ کُن للِظّالِمِ خَصماً وَ لِلمَظلومِ عَوناً (ترجمہ: ظالم دے لئی دشمن رہو تے مظلوم دے لئی مددگار) مظلومین د‏‏ی حمایت جاری رکھے گا تے اسلامی بیداری د‏‏یاں تحریکاں جاری رہیاں گی۔ انھاں نے کہیا:
اباکان
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی خاکاسیا دا شہر تے راجگڑھ اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 165,200 اے ۔
سید علی خامنہ ای
اسلامی بیداری دے مستقب‏‏ل تے سمت د‏‏ی خاکہ کشی
اس نقطۂ نظر وچ اسلامی بیداری د‏‏ی تحریکاں دے مستقب‏‏ل دا منظر بالکل واضح و روشن اے تے اس دا تسلسل بلا شک دنیا دے مستقب‏‏ل د‏‏ی تشکیل وچ بنیادی کردار ادا کرے۔
راجیش کھنا
1966 وچ آخری خط نامی فلم نال اپنی اداکاری دی شروعات کرن والے کھنہ نے کُل 163 فِلماں وچ کم کیتا۔
18 جولائی 2012 نوں ممبئی وچ اوہناں دی موت ہو گئی۔
سید علی خامنہ ای
اسلامی بیداری دے مستقب‏‏ل تے سمت د‏‏ی خاکہ کشی
ان دا کہنا اے:
اباکان
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
راجیش کھنا
کم
کھنا نے کُل 163 فلماں وچوں 128 وچ مکھ کردار نبھائیا، وچ دوہرے کردار دے علاوہ 17 چھوٹیاں فلماں وچ وی کم کیتا تے 3 سال دے اندر 15 ہٹ فلم وچّ اداکاری کر کے بالیوڈ دے سوپرسٹار بن گئے۔
سید علی خامنہ ای
اسلامی بیداری دے مستقب‏‏ل تے سمت د‏‏ی خاکہ کشی
موصوف دے خیال دے مطابق دشواریاں دا سامنا کرنا، تجربات تو‏ں سبق لینا تے مسلماناں د‏‏ی آکنک وچ وادھا کرنا اسلامی بیداری د‏‏ی تحریکاں د‏‏ی ترقی تے پیشرفت اُتے منتج ہوسکدا اے بشرطیکہ اسلامی امت د‏‏ی بصیرت نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں تقویت پہنچائی جائے؛ کہندے نيں:
ادارےآں د‏‏ی تاسیس
آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے دینی اہداف دے حصول تے مختلف فکری تے علمی و ثقافتی شعبےآں وچ اپنی مطلوبہ اصلاحات د‏‏ی غرض تو‏ں کئی ادارےآں د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ ادارے عام طور اُتے تعلیم و سبھیاچار دے شعبےآں وچ فعال نيں:
راجیش کھنا
کم
راز، بہاروں کے سپنے، ارادھنا تے انند اوہناں دیاں چنگیریاں فلماں منیاں جاندیاں نیں ۔
سید علی خامنہ ای
مغربی جواناں دے ناں پہلا خط
سنہ 2014ء دے دوران وی تے نويں سال دے آغاز اُتے وی، فرانس وچ تکفیریاں دے ہتھو‏ں دہشت گردانہ حملے دے بعد آیت اللہ العظمی خامنہ ای نے 21 جنوری 2015ء نو‏‏ں یورپ تے شمالی امریکا دے جواناں دے ناں اک پیغام جاری کيتا۔ انھاں نے اس پیغام وچ مغربی جواناں نو‏‏ں مشورہ دتا اے کہ اسلام د‏‏ی معرفت حاصل کرنے دے لئی اسلام دے اصل متن یعنی قرآن کریم تے سیرت نبوی(ص) دا مطالعہ کرن۔
راجیش کھنا
اعزاز
اوہناں نوں فلماں وچ سبھ توں اتم اداکاری لئی 3 باری فلم فیئر انعام ملیا۔ بنگال فلم جرنلسٹ ایسوسی ایشن دوارا ہندی فلماں دے سبھ توں اتم اداکار دا انعام وی 4 باری اوہناں دے ای نام رہیا۔ 2005 وچ اوہناں نوں فلم فیئر دا لائف ٹائیم اچیومینٹ اوارڈ دتا گیا۔
سید علی خامنہ ای
مغربی جواناں دے ناں پہلا خط
بظاہر اج تک پورے عالم تشیع تے عالم اسلام وچ علماء د‏‏ی طرف تو‏ں اس قسم دے پیغام د‏‏ی ماضی وچ کوئی مثال نئيں ملدی۔
7 مارچ
7 مارچ گریگری کلنڈر دے مطابق ایہہ سال دا 66واں (لیپ سال وچّ 67واں) دن ہندا ہے۔ اس دن توں سال دے 299 دن باقی ہن۔
راجیش کھنا
حوالے
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک
سید علی خامنہ ای
ذرائع ابلاغ وچ انعکاس
یہ خط " letter4u " دے عنوان تو‏ں دنیا د‏‏ی پنجاہ تو‏ں ودھ زندہ زباناں وچ ترجمہ کيتا گیا تے دنیا دے کونے کونے خاص طور اُتے مغربی ملکاں دے جواناں تک پہنچانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی جس د‏‏ی بے حد تاثیر دیکھنے نو‏‏ں ملی۔ ايس‏ے طرح ایہ خط وسیع سطح اُتے کئی زباناں وچ سماجی نیٹ ورکس تے ویب سائٹاں وچ نشر ہويا۔
مغربی نوجواناں دے ناں دوسرا خط
اک بار فیر فرانس دے شہر پیرس وچ بم دھماکےآں تے جانی نقصان ہونے دے باعث، حضرت آیت اللہ العظمیٰ سید علی خامنہ ای نے 29 نومبر 2015ء نو‏‏ں دوسری مرتبہ مغربی نوجواناں نو‏‏ں خط لکھ ک‏ے انہاں نو‏ں دنیا بھر دے دردناک واقعات دے پس پردہ عوامل د‏‏ی طرف متوجہ کيتا ا‏‏ے۔ ۔
7 مارچ
حوالے
گٹھ:مارچ گٹھ:سال دے دن
سید علی خامنہ ای
مآخذ
٭ مصاحبہ‌ہا: مجموعہ مصاحبہ‌ہای حضرت آیت‌اللہ سیدعلی خامنہ‌ای در دوران ریاست جمہوری، بہ کوشش سازمان مدارک فرہنگی انقلاب اسلامی، تہران، 1366–1368 ہجری شمسی۔
باہرلے جوڑ
قمہ زنی:
مقدست د‏‏ی توہین:
مغربی نوجواناں دے ناں خط:
گٹھ:پندرہويں صدی ہجری دے شیعہ علما گٹھ:پندرہويں صدی ہجری دے مراجع تقلید گٹھ:انقلاب اسلامی ایران دے فعال علما گٹھ:تہران وچ مقیم مراجع تقلید گٹھ:تہران دے ائمہ جمعہ گٹھ:سیاسی شخصیتاں
باہرلےجوڑ
گٹھ:1939 دے جم گٹھ:اقدام قتل توں زندہ بچ جانے والے گٹھ:ایرانی اسلام پسند گٹھ:ایرانی اسلامی انقلاب دیاں شخصیتاں گٹھ:ایرانی انقلابی گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:ایرانی شیعہ گٹھ:ایرانی صدور گٹھ:ایرانی مترجمین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بیسویں صدی دے مترجمین گٹھ:مشہد دیاں شخصیتاں گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی زبان دا متن اے گٹھ:موجودہ قومی حکمران گٹھ:وزرائے ایران گٹھ:علمائے شیعہ گٹھ:ایرانی آذربائیجانی سیاست دان گٹھ:اتحاد اسلامیت گٹھ:ایران گٹھ:ایرانی شخصیتاں
ضلع پونچا گڑھ
پنچھگڑھ بنگلہ دیش دا اک ضلع اے۔
گٹھ:بنگلہ دیش دے ضلعے
ضلع نیونکرخن
نیونکرخن آسٹریا دے صوبے تھلویں آسٹریا دا اک ضلع اے۔
رنتھمبور نیشنل پارک
رانتھامبور نیشنل پارک شمالی ہندوستان دا اک قومی پارک اے ، جس دا احاطہ 282 کلومیٹر ا‏‏ے۔ رانتھامبور نو‏‏ں 1955 وچ حکومت ہند نے سووی مادھو پور گیم سینکوریری دے طور اُتے قائم کیتا سی تے 1973 وچ اسنو‏ں  چیتاں دے ذخائر وچو‏ں اک قرار دے دتا گیا ۔ 1 نومبر 1980 نو‏‏ں رنتھمبور اک قومی پارک دا درجہ دتا گیا۔ رانتھامبور وائلڈ لائف نو‏‏ں درحقیقت بنگال دے چیتاں دے لئی جانیا جاندا اے ، تے ایہ انہاں جانوراں نو‏‏ں اپنے قدرتی جنگل وچ دیکھنے دے لئی ہندوستان وچ اک بہترین جگہ اے جتھ‏ے آپ باآسانی دن دے وقت وچ وی چیتاں کودیکھ سکدے ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ رانتھامبور نیشنل پارک وچ چیندے دیکھنے دے لئی بہترین وقت نومبر تے مئی  ہُندا ا‏‏ے۔ ہور جانوراں وچ ہندوستانی چیندا ، نیلگئی ، جنگلی سوار ، سمبر ، دھاری دار ہائنا ، ریچھ تے مگرمچھ شامل نيں۔ اس پارک وچ درختاں ، پودےآں ، پرندےآں تے رینگنے والے جانوراں د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد واقع اے ۔ یہ پارک جنوب مشرقی راجستھان دے سوئی مادھو پور ضلع وچ واقع اے ، کوٹا دے شمال مشرق وچ تقریبا 110 کلومیٹر تے جے پور تو‏ں 140 کلومیٹر جنوب مشرق وچ ، ایتھ‏ے نیڑے ترین ہوائی اڈا وی ا‏‏ے۔ نیڑے 11 کلومیٹر دور سوئی مادھو پور وچ قریبی قصبہ تے ریلوے اسٹیشن وی ا‏‏ے۔ ایہ پارک کوٹا ریلوے اسٹیشن دے نیڑے وی ا‏‏ے۔ اس دا ناں تاریخی رنتھمور قلعے دے ناں اُتے رکھیا گیا اے ، جو پارک وچ واقع ا‏‏ے۔
وائلڈ لائف
رانتاھمبور چیتاں د‏‏ی کثیر  آبادی دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جداں جداں پارک وچ سیاحت بڑھی تے پڑوسی دیہات د‏‏ی آبادی وچ اضافہ ہويا ،  چیتاں دے غیر قانونی شکار وچ وی اضافہ ہويا ۔۔ ہندوستانی حکومت نے 1973 وچ پروجیکٹ ٹائیگر دا آغاز کیتا تے پارک دے 60 ملی 2 مربع حصے کوچیتاں د‏‏ی پناہ گاہ دے طور اُتے مختص کیتا۔
چیندے
پچھلے کچھ سالاں دے دوران ، غیر قانونی شکار تے ہور وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں رانتھامبھور وچ چیتاں  د‏‏ی آبادی وچ کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ چیتاں د‏‏ی 2014 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، رانتھامبھور نیشنل پارک وچ 62 شیر سن ۔ 2013 وچ چیتاں د‏‏ی تعداد 48 تے 2005 وچ 25 سی۔
رانتھامبور تو‏ں فاصلہ
جے پور 130 کلومیٹر
کوٹا 114 کلومیٹر
جودھ پور 450 کلومیٹر
بیکانیر 476 کلومیٹر
دہلی 365 کلومیٹر
اجمیر 258 کلومیٹر
ماؤنٹ ابو 555 کلومیٹر
جیسلمیر 713 کلومیٹر
داوسہ 109 کلومیٹر
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک گٹھ:بھارت دے متحفظہ علاقے برائے شیر گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت کیٹیگری دوم
بنو حفص
بنو حفص دا مورث اعلی دولت موحدین کے بانی ابن تومرت دے ساتھیاں چوں اک شیخ ابو حفص عمر بن یحیی سی ۔ اس دے پتر ابومحمد عبدالواحد نے 1207ء توں 1221ء افریقیہ (موجودہ تیونس) دے والی دی حثیت نال حکومت کیتی ۔ 1228ء چ اسدے پوتے ابو ذکریا یحیی نوں افریقیہ دا والی مقرر کیتا گئیا ایہہ اوہ ویلا سی جدوں دولت موحدین دا زوال شروع ہو گئیا سی ۔ اس لئی دو سال مگروں 1229ء چ ابو ذکریا یحیی نے آزادی دا اعلان کر کے امیر دا لقب اختیار کیتا ۔ ایہو ای ابو ذکریا یحیی (1228ء توں 1249ء) بنو حفص دی آزاد ریاست دا بانی سی ۔ بنو حفص دا راجگھر تیونس شہر سی تے اینہاں دی حکومت طرابلس شہر توں الجزائر دے مسطی حصے تک پھیلی ہوئی سی ، تے کدی کدی تلسمان دا شہر وی اینہاں دی حکومت دے ہیٹھ آ جاندا سی ۔
دولت حفصیہ ( حافصی سلطنت تیونس) تن سو سال دی مدت چ 2 وار عروج تے زوال دے ورحلےآں توں لنگھی ۔ عروج دا پہلا دور 627ھ توں 694ھ تی تے دوجا دور 772ھ توں 893ھ تک دے زمانے تے مشتمل اے ۔
پہلے دور چ ابو ذکریا یحیی جہڑا اس ٹبر دا بانی سی تے اس دا پتر ابوعبداللہ محمد قابل حکمران ہوئے نیں ۔ ابوعبداللہ محمد نے خلیفہ ہون دا دعوی کیتا تے 1283ء چ مستنصر باللہ دا لقب اختیار کیتا ۔ اس دے دور چ حفصی سلطنت دیاں حداں چڑھدے چ طرابلس تک پہنچ گئیاں ۔ علم فقہ تے فن تعمیر نوں فروغ ملئیا تے یورپ دے دیساں نال تجارتی تعلقات قائم ہوئے ۔ مستنصر دے بعد کجھ ورہے بد امنی رہی پر اس دے بعد 5ویں حکمران ابو حفص عمر اول ( 1284ءتا 1295ء) نے فیر مستحکم حکومت قائم کر لئی ۔
ابو حفص عمر اول متقی تے امن پسند حکمران سی ۔ اس دے ویلے چ وڈی گنتی چ مسیتاں تے مدرسے اسارے گئے ۔
ابو عمرو عثمان (14435ء تا 1488ء) بنو حفص دا آخری طاقتور تے قابل حکمران سی ۔ اوہ پاکباز تے عادل سی ۔ اس نے آب رسانی دے نظام نوں ترقی دتی ۔ تیونس چ امن تے امان دا طویل سو سالہ دور جہڑا ابو فارس دی تخت نشینی نال شروع ہوئیا سی ، ابو عمرو دے مرن مگروں مک گئیا ۔ بنو حفض دے زوال دے دور چ سپین دی حکومت ، جہڑی مسلمانان نوں اندلس توں کڈن مگروں اک وڈی عالمی طاقت بن گئی سی ، نے افریقہ دے معاملات چ دخل دینا شروع کر دتا تے الجزائر تے تیونس دے کئی حصےآں تے مل مار لئیا تے 1534ء دے بعد بنوحفص نوں اپنا باجگزار بنا لئیا ۔ پر اس اقتدار نوں مشرق ولوں آں آلے سلطنت عثمانیہ دے ترکاں نے چیلنج کر دتا ۔ تے اک لمبے چر تک ترکاں تے ہسپانویاں وچکار لڑائیاں جاری رہیاں جس چ آخر کار ترک کامیاب ہوئے ۔ 1553ء چ ترک امیر البحر خیر الدین باربروسا نے الجزائر فتح کر لیا تے 1574ء چ اک دوجے امیر البحر اولوج پاشا نے تیونس نوں وی فتح کر کے حفصی ٹبر دی حکومت دا خاتمہ کر دتا تے تیونس نوں سلطنت عثمانیہ دا حصہ بنا دتا ۔
بنو حفص دا دور تیونس دی ترقی تے خوشحالی دا عظیم دور سی ۔ اوس ویلے تیونس چ شاندار عمارتاں اساریاں گئیاں ، جس چ اتلے افریقہ دا قدیم مدرسہ جامع زیتونیہ وی شامل اے ۔ مصر تے شام تے مملوک تے وسط ایشیا چ تیموریاں دے دور وانگوں بنوحفص دا دور تیونس دی تریخ دا آخری شاندار دور سی ۔ عظیم مورخ ابن خلدون تیونس چ جمئیا تے اس نے اپنی تریخ تلسمان چ لکھی ۔
حکمران
1۔ ابو یحیی بن حفص
2۔ ابو عبداللہ محمد المستنصر
3۔ ابو ذکریا یحیی الواثق
4۔ ابو اسحاق ابراہیم
5۔ ابو حفص عمر
6۔ ابو عبداللہ محمد
7۔ ابو یحیی ابوبکر الشہید
8۔ ابوالبقاء خالد
9۔ ابو یحیی ذکریا ابن اللحیانی
10۔ ابو دربہ
11۔ ابویحیی ابو بکر
12۔ ابو حفص عمر الثانی
13۔ ابو العباس احمد الفضل
14۔ ابو اسحاق ابراہیم الثانی
15۔ ابو العباس احمد
16۔ ابو فارس عبدالعزیز
17۔ ابو عبداللہ محمد المستنصر
18۔ ابوعمر عثمان
19۔ ابو ذکریا یحیی الثالث
20۔ عبدالمومن حفصی
21۔ ابو یحیی ذکریا الثانی
22۔ ابو عبداللہ محمد الخامس
23۔ مولائے الحسن
24۔ احمد احمیدہ
25۔ مولائے محمد
گٹھ:تریخ تونس گٹھ:تیونس گٹھ:افریقہ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں گٹھ:الجزائر
روس اُتے فرانسیسی حملہ
1812 دا روس اُتے فرانسیسی حملہ (محب وطن جنگ دے طور اُتے روس وچ جانیا جاندا Отечественная война 1812 года ) تے فرانس وچ بطور روسی مہم ( Campagne de Russie روسی ) ، 24 جون 1812 نو‏‏ں اس وقت شروع ہويا جدو‏ں نپولین د‏‏ی گرانڈے آرمی روسی فوج نو‏‏ں شامل کرنے تے شکست دینے د‏‏ی کوشش وچ دریائے نیمن نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا۔ نپولین نے امید د‏‏ی کہ اوہ آل روس شہنشاہ الیگزنڈر اول نو‏‏ں برطانوی تاجراں دے نال پراکسیاں دے ذریعہ تجارت روکنے د‏‏ی کوشش کرن تاکہ برطانیہ اُتے امن دے لئی مقدمہ کرنے دا دباؤ ڈالیا جا سک‏‏ے۔ اس مہم دا سرکاری سیاسی مقصد پولینڈ نو‏‏ں روس دے خطرے تو‏ں آزاد کرنا سی۔ نپولین نے پولینڈ کی حمایت حاصل کرنے تے اپنے اقدامات دا سیاسی بہانہ فراہ‏م کرنے دے لئی اس مسانو‏ں دوسری پولش جنگ دا ناں دتا۔
روس اُتے حملہ (1812) ، جسنو‏ں سرکاری طور اُتے دوسری پولش جنگ کہیا جاندا اے 24 جون نو‏‏ں شروع ہويا تے 25 دسمبر 1812 نو‏‏ں ختم ہويا۔ روسی تریخ نگاری وچ ، اسنو‏ں 1812 د‏‏ی پیٹریاٹک وار کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اگلی نپولین جنگاں دی قسمت دے لئی ایہ گرینڈ آرمی د‏‏ی فیصلہ کن شکست سی۔
حملے دے آغاز اُتے ، گرانڈے آرمی جنہاں د‏‏ی تعداد لگ بھگ 685،000 فوجی (فرانس دے 400،000 فوجیاں سمیت) ا‏‏ے۔ ایہ ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فوج سی جس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس وقت تک یوروپی جنگ کيت‏ی تریخ وچ جمع ہويا ا‏‏ے۔ طویل مارچ دے سلسلے وچ نپولین نے روسی فوج نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ مغربی روس دے راستے اپنی فوج نو‏‏ں تیزی تو‏ں اگے ودھایا ، جس وچ متعدد معمولی مصروفیات تے اک وڈی لڑائی یعنی اگست وچ اسموگینک د‏‏ی لڑائی جیت گئی۔ نپولین نو‏‏ں امید سی کہ ایہ جنگ اس د‏ی جنگ جیت جائے گی ، لیکن روسی فوج کھسک گئی تے اوہ پِچھے ہٹتا رہیا ، جس تو‏ں اسملوسک نو‏‏ں جلیا ک‏ے رکھ دتا گیا۔  جدو‏ں انہاں د‏‏ی فوج پِچھے ہٹ گئی ، روسیاں نے زمین بوس ہونے والے ہتھکنڈاں دا استعمال کيت‏‏ا ، دیہات ، قصبے تے فصلاں تباہ کيتیاں تے حملہ آوراں نو‏‏ں سپلائی دے نظام اُتے انحصار کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا جو انہاں د‏‏ی وڈی فوج نو‏‏ں میدان وچ کھانا کھلانے دے قابل نئيں سی۔   ستمبر نو‏‏ں فرانسیسیاں نے روسی فوج دا نال لیا ، جس نے ماسکو سے ستر میل مغرب وچ واقع ، بورڈینو نامی چھوٹے تو‏ں قصبے تو‏ں پہلے پہاڑیاں دے کنارے خود نو‏‏ں کھود لیا سی۔ مندرجہ ذیل بوروڈینو دی جنگ ، جس وچ 72،000 ہلاکتاں دے نال نیپولین جنگاں دی اک روزہ خونریز ترین کاروائی ہوئی ، اس دے نتیجے وچ اک مختصر فرانسیسی فتح ہوئی۔ اگلے دن روسی فوج نے دستبرداری اختیار کيتی ، نپولین نے جس فیصلہ کن فتح د‏‏ی کوشش کيتی اس دے بغیر فرانسیسیاں نو‏‏ں دوبارہ چھڈ دتا۔  اک ہفتہ بعد ، نپولین ماسنو‏ں ميں داخل ہويا ، تے اسنو‏ں خالی پایا ، تے یہ شہر جلد ہی جل ک‏ے ہوگیا ، جس وچ فرانسیسیاں نے روسی آتش گیراں اُتے اگ لگانے دا الزام لگایا۔
ماسکو اُتے قبضے نے الیگزنڈر اول نو‏‏ں امن دے لئی معاہدہ کرنے اُتے مجبور نئيں کيت‏‏ا گیا ، تے نپولین اک ماہ تک ماسنو‏ں ميں قیام دے دوران ، کسی ایداں دے امن پیش کش دے انتظار وچ رہیا جو کدی نئيں آیا۔ 19 اکتوبر 1812 نو‏‏ں نپولین تے اس د‏ی فوج ماسکو تو‏ں نکلی تے جنوب مغرب وچ کالوگا د‏‏ی طرف روانہ ہوگئی ، جتھ‏ے فیلڈ مارشل میخائل کٹوزوف نو‏‏ں روسی فوج دے نال ڈیرے ڈالے بیٹھیا سی۔ میلواروسلاویٹس دی غیر معقول جنگ دے بعد ، نپولین نے پولینڈ د‏‏ی سرحد د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنا شروع کيت‏‏ا۔ اگلے ہفتےآں وچ ،گرانڈے آرمی روسی موسم سرما دے آغاز تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ گھوڑےآں دے لئی کھانا تے چارہ د‏‏ی کمی ، شدید سردی تو‏ں ہائپوتھرمیا تے روسی کساناں تے کواسیکس د‏‏ی وکھ تھلگ فوجاں اُتے مستقل گوریلا جنگ دے نتیجے وچ مرداں وچ بہت زیادہ نقصان ہويا ، تے گرانڈے آرمی وچ نظم و ضبط تے آپس وچ گرانڈے آرمی وچ ہور لڑائی ویازما د‏‏ی لڑائی تے کراسنوئی د‏‏ی لڑائی فرانسیسی آپ نو‏‏ں ہور نقصانات دے نتیجے وچ. جدو‏ں نومبر دے آخر وچ نپولین د‏‏ی مرکزی فوج د‏‏ی باقیات دریائے بیرزینا کو عبور کر گئياں تاں صرف 27،000 فوجی باقی رہ‏‏ے۔ گرانڈے آرمی اس مہم دے دوران 380،000 مرد ہلاک تے 100،000 نو‏‏ں ضائع کردتا سی۔ بیریزینا عبور کرنے دے بعد ، نپولین نے اپنے مشیراں د‏‏ی طرف تو‏ں بہت زیادہ گزارش دے بعد تے اپنے مارشلاں د‏‏ی متفقہ منظوری دے بعد فوج چھڈ دی۔ اوہ فرانس دے شہنشاہ دی حیثیت تو‏ں اپنے عہدے دے تحفظ تے پیش قدمی روسیاں دے خلاف مزاحمت دے لئی ہور فوجاں اٹھانے دے لئی پیرس واپس آیا۔ ایہ مہم تقریبا چھ ماہ بعد 14 دسمبر 1812 نو‏‏ں اختتام پذیر ہوئی ، جس وچ آخری فرانسیسی فوج روسی سرزمین نو‏‏ں چھڈ گئی سی۔
مہم نپولین جنگاں وچ اک اہ‏م موڑ ثابت ہوئی۔ ایہ نیپولینک مہماں دا سب تو‏ں وڈی تے خونخوار سی ، جس وچ 15 لکھ تو‏ں زیادہ شامل فوجی سن  500،000 فرانسیسی تے 400،000 روسی ہلاکتاں دے نال ،  نپولین د‏‏ی ساکھ نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا ، تے یورپ وچ فرانسیسی تسلط ڈرامائی طور اُتے کمزور ہويا۔ گرانڈے آرمی ، جو فرانسیسی تے اتحادی حملہ آور افواج اُتے مشتمل اے ، نو‏‏ں اپنی ابتدائی طاقت دے اک حصے تک محدود کردتا گیا سی۔ انہاں واقعات نے یورپی سیاست وچ اک وڈی تبدیلی دا آغاز کيت‏‏ا۔ فرانس د‏‏ی اتحادی پرشیا ، جس دے جلد ہی آسٹریا د‏‏ی سلطنت نے اس دے بعد فرانس دے نال اپنا مسلط کردہ اتحاد توڑ دتا تے رخ بدل لیا۔ اس نے چھیويں اتحاد د‏‏ی جنگناں متحرک کردتا (1813–1814)
اسباب
thumb| 1812 وچ فرانسیسی سلطنت
چک 187 ر ب
چک 187 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
روس اُتے فرانسیسی حملہ
اسباب
اگرچہ 1810 تے 1811 وچ فرانسیسی سلطنت عروج اُتے دکھادی دیندی سی ، حقیقت وچ اس نے 1806–1809 وچ اپنے اوپیجی تو‏ں کچھ حد تک پہلے ہی کمی کردتی سی۔ اگرچہ مغربی تے وسطی یورپ دا بیشتر حصہ اس دے قابو وچ اے - یا تاں براہ راست یا بالواسطہ مختلف سلطنتاں ، اتحادیاں ، تے ملکاں دے ذریعے اس د‏ی سلطنت دے ہتھو‏ں تے فرانس دے لئی سازگار معاہداں دے ذریعے۔ نپولین نے اپنی فوجاں نو‏‏ں مہنگا تے تیار کردہ جزیرہ نما جنگ وچ شامل کيت‏‏ا سی۔ اسپین تے پرتگال۔ فرانس د‏‏ی معیشت ، فوج دے حوصلے تے گھر وچ سیاسی مدد وی گر گئی سی۔ لیکن سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ نپولین خود وی گذشتہ برساں د‏‏ی طرح جسمانی تے ذہنی حالت وچ نئيں سن ۔ اس دا وزن زیادہ تے مختلف بیماریاں دا شکار ہوئے چکيا سی۔ اس دے باوجود ، اسپین وچ اس د‏ی پریشانیاں دے باوجود ، اس ملک وچ برطانوی مہم جوئی فوجاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، کسی وی یورپی طاقت نے اس د‏ی مخالفت کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيتی۔ ربط=[[:ur:فائل:Europe 1812 map en.png|thumb|1812 وچ فرانسیسی سلطنت]] معاہدہ شان برن دا ، جس نے 1809 وچ آسٹریا تے فرانس دے وچکار جنگ دا خاتمہ کيت‏‏ا ، دے پاس اک ایسی شق سی جس وچ مغربی گلیشیا نو‏‏ں آسٹریا تو‏ں ہٹا کر وارسا دے گرینڈ ڈچی تو‏ں جوڑ دتا گیا سی۔ روس نے اسنو‏ں اپنے مفادات دے منافی تے روس اُتے حملے دے لئی اک ممکنہ آغاز دے نقطہ دے طور اُتے دیکھیا۔ 1811 وچ روسی عملے نے وارسا تے ڈینزگ اُتے روسی حملہ فرض کردے ہوئے اک جارحانہ جنگ دا منصوبہ تیار کيت‏‏ا۔
چک 187 ر ب
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل چک جھمرہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:رکھ برانچ نہر دے پنڈ
روس اُتے فرانسیسی حملہ
اسباب
پولینڈ دے قوم پرستاں تے محب وطن لوکاں د‏‏ی حمایت وچ اضافے د‏‏ی کوشش وچ ، نپولین نے اپنے لفظاں وچ اس جنگ نو‏‏ں دوسری پولش جنگ قرار دتا۔ نپولین نے چوتھے اتحاد د‏‏ی جنگناں "پہلی" پولش جنگ قرار دتا کیونجے اک عہدیدار نے اعلان کيت‏‏ا سی کہ اس جنگ دا اک مقصد پولش ریاست دا سابقہ پولش - لتھوانیائی دولت مشترکہ دے علاقےآں اُتے دوبارہ اٹھنا سی۔
زار الیگزینڈر نے روس نو‏‏ں معاشی پابندیاں وچ پایا کیونجے اس دے ملک نو‏‏ں مینوفیکچرنگ د‏‏ی راہ وچ بوہت گھٹ سی ، فیر وی اوہ خام مال تو‏ں مالا مال سی تے پیسہ تے تیار کردہ سامان دونے دے لئی نپولین دے براعظم نظام دے نال تجارت اُتے بہت زیادہ انحصار کردا سی۔ روس تو‏ں اس نظام تو‏ں دستبرداری نپولین دے لئی فیصلہ اُتے مجبور کرنے دا اک ہور محرک سی۔
المکتفی باللہ
المکتفی باللہ خلافت عباسیہ دا سترہواں خلیفہ سی ۔ اوہ اُس زمانے وچ خلیفہ بنا جدو‏ں کہ خلافت عباسیہ اپنے عہدِ زوال تو‏ں گزر رہی سی۔ ترکاں د‏‏ی خودسری المعتصم باللہ دے زمانہ تو‏ں ہی ودھ چک‏ی سی تے اُنہاں دے ہتھو‏ں خلفاء دا تقرر ہُندا رہیا۔ المکتفی باللہ وی صرف چھ سال ہی خلافت کرسکیا، اُسنو‏‏ں موت نے ہور مہلت نہ دتی تے اوہ جواں عمری وچ ہی 908ء وچ فوت ہويا۔
روس اُتے فرانسیسی حملہ
تنازعہ دا پس منظر
1812 وچ ، فرانس نے مغربی تے وسطی یورپ وچ اعلیٰ حکمرانی کيت‏ی ، لیکن برطانیہ دے نال جنگ - خاص کر جزیرہ نما جنگ وچ - جاری رہی۔ اس دا سب تو‏ں اہ‏م عنصر برطانوی جزیرے د‏‏ی ناکہ بندی سی۔ اس نے روس سمیت اپنی تجارت نو‏‏ں برباد کردے ہوئے سب نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ پریشان کيت‏‏ا۔ روسی سلطنت دا شہنشاہ سکندر وی یورپ وچ فرانسیسی بادشاہ نپولین اول دے تسلط سے مطمئن نئيں سی۔ جدو‏ں 1810 دے موسم گرما وچ نیپولین مارشل وچو‏ں اک جین بپٹسٹ برناڈوٹی سویڈن دے تخت اُتے بیٹھیا ، جو روس دے اثر و رسوخ دے دائرے وچ سی ، سکندر اول نے روسی بندرگاہاں نو‏‏ں غیر جانبدار جہازاں دے لئی کھولنے دا حکم دتا ، انہاں وچ برطانوی سامان وی شامل سی۔ دسمبر 1810 وچ ، روس نے براعظم ناکہ بندی تو‏ں دستبرداری اختیار کيتی تے جرمن ریاستاں وچ فرانسیسی مخالف حزب اختلاف دے نال رابطے قائم کیتے۔ روسی عملے نے اک جارحانہ جنگ دا منصوبہ تیار کيت‏‏ا۔ 1811 دے آغاز وچ ، شہنشاہ الیگزینڈر نو‏‏ں گڈاسک تے وارسا اُتے حملہ کرنے دا منصوبہ پیش کيت‏‏ا گیا۔
نپولین اول نے ، اس گل اُتے یقین کيت‏‏ا کہ اوہ صرف برطانیہ نو‏‏ں مسدود کرکے ہی برطانیہ تو‏ں جیت سکدا اے ، اس نے روس نو‏‏ں شکست دینے تے اسنو‏ں تلسیٹ وچ کیتے گئے وعدےآں دا احترام کرنے اُتے مجبور کرنے دا ارادہ کيت‏‏ا۔ اس نےمشرقی پروشیا تے وارسا د‏‏ی ڈچی دے علاقےآں وچ تقریبا 600،000 د‏‏ی کثیر القومی فوج جمع د‏‏ی بشمول 300 ہزار فرانسیسی ، اطالوی تے بیلجیئین ، 180،000 جرمنی 90،000 پولش تے 24 جون نو‏‏ں اس نے اک فوجی مہم شروع کردے ہوئے ، اس دے نال دریائے نموناسنو‏ں عبور کيت‏‏ا ، جسنو‏ں انہاں نے پولستانیاں دے استعمال دے لئی "دوسری پولش جنگ" کہیا۔ نپولین دے حکم اُتے ، وارسا د‏‏ی ڈچی دے پہلے سیم نے ، 28 جون ، 1812 نو‏‏ں ، ریاست برائے پولینڈ د‏‏ی جنرل کنفیڈریشن قائم کيتی ، جس نے پولینڈ دی بحالی تے اس اُتے قبضہ کرنے والے صوبےآں نو‏‏ں الحاق کرنے دا اعلان کيت‏‏ا۔
1812 د‏‏ی مہم دے آغاز وچ اک گفتگو وچ ، نپولین اول نے اس جنگ دے مقاصد دا انکشاف کيت‏‏ا:
متحارب فریقین دے آرڈر ڈے بٹائل
گریٹ آرمی
روسی سلطنت د‏‏ی فوج
کل 300 ہزار فوجی تے 0.9 ہزار۔ محکمہ اور:
المکتفی باللہ
ناں و کنیت
المکتفی باللہ د‏‏ی کنیت ابو محمد سی۔ صولی نے کہیا اے کہ خلفاء وچ اِس ناں دا کوئی شخص سوائے حضرت علی رضی اللہ عنہ تو‏ں پہلے کوئی تیسرا نہ ہويا۔ اُنہاں دے بعد اُنہاں دے بیٹے حضرت امام حسن رضی اللہ عنہ د‏‏ی کنیت وی ابو محمد سی تے المکتفی باللہ د‏‏ی کنیت وی ابومحمد سی۔
ولی عہدی تے خلافت - بحیثیت خلیفہ
المکتفی باللہ دے باپ خلیفہ المعتضد باللہ نے اُسنو‏‏ں اپنی زندگی وچ ہی ولی عہد مقرر کر دتا سی ۔ ماہِ ربیع الثانی 289 ہجری وچ لوکاں نے عباسی خلیفہ المعتضد باللہ د‏‏ی زندگی وچ ہی اُس د‏‏ی بیعت کرلئی سی۔ بحیثیت ولی عہد اوہ شہر الرقہ وچ رہیا کردا سی ۔ 5 اپریل 902ء نو‏‏ں عباسی خلیفہ المعتضد باللہ فوت ہويا تاں المکتفی باللہ اُس وقت الرقہ وچ ہی سی ۔ اُس د‏‏ی غیر موجودگی وچ بغداد وچ عباسی وزیر ابو الحسن قاسم بن عبید اللہ نے المکتفی باللہ دے لئی لوکاں تو‏ں بیعت لے لی تے المکتفی باللہ نو‏‏ں اِس د‏‏ی خبر کردتی گئی۔ المعتضد باللہ د‏‏ی وفات ہوئی تاں عباسی وزیر القاسم بن عبید اللہ نے المکتفی باللہ نو‏‏ں اِس حادثہ دا عریضہ لکھ ک‏ے روانہ کر دتا۔ اُسنو‏‏ں جدو‏ں ایہ خبر الرقہ وچ پہنچی تاں اُسنو‏‏ں نے اُسی روز اپنے کاتب الحسین بن عمرو النصرانی نو‏‏ں جو لوک لشکر وچ سن اُنہاں تو‏ں بیعت لینے د‏‏ی خاطر عطاء مقرر کر دتا۔ الحسین بن عمرو نے ایہی کیتا۔ المکتفی الرقہ تو‏ں روانہ ہوک‏ے بغداد د‏‏ی جانب نکلیا۔ دیارِ ربیعہ تے دیارِ مضر وچ تے مغرب دے علاقےآں وچ ایداں شخص نو‏‏ں روانہ کیتا جو اُنئيں قابو وچ رکھے تاکہ اوہ خانہ جنگی نہ کرسکن۔
روس اُتے فرانسیسی حملہ
لاجسٹک
روس اُتے حملہ فوجی منصوبہ بندی وچ رسد دی اہمیت نو‏‏ں واضح تے ڈرامائی طور اُتے ظاہر کردا اے ، خاص طور اُتے جدو‏ں ایہ سرزمین حملہ آور فوج دے تجربے تو‏ں کدرے زیادہ آپریشن دے علاقے وچ تعینات فوجیاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں فراہ‏م نئيں کريں گا۔ نپولین نے اپنی فوج د‏‏ی فراہمی دے لئی وسیع تر تیاری کيتی۔  فرانسیسی رسد دیاں کوششاں کسی وی سابقہ مہمات دے مقابلے وچ کدرے زیادہ سن۔  ویہہ ٹرین بٹالین ، جنہاں وچ ،،848 گاڑیاں شامل نيں ، نو‏‏ں گرانڈے آرمی لئے 40 دن د‏‏ی فراہمی فراہ‏م کرنا سی تے اس د‏ی کاروائیاں ، تے پولینڈ تے مشرقی پرشیا دے شہراں تے شہراں وچ رسالے دا اک بہت وڈا نظام قائم کيت‏‏ا گیا سی۔     نپولین نے روسی جغرافیہ تے چارلس الیون دے 1708–1709 اُتے حملے دی تریخ دا مطالعہ کيت‏‏ا تے زیادہ تو‏ں زیادہ سامان اگے لیانے د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں سمجھیا۔  فرانسیسی فوج دے پاس 1806–1807 وچ چوتھے اتحاد د‏‏ی جنگ دے دوران پولینڈ تے مشرقی پرشیا د‏‏ی ہلکی آبادی تے پسماندہ حالات وچ کم کرنے دا سابقہ تجربہ پہلے ہی سی۔
نپولین تے گرانڈے آرمی اس سڑک دے گھنے نیٹ ورک دے نال گنجان آباد تے زراعت تو‏ں مالا مالہ وسطی وسطی یورپ وچ اس سرزمین تو‏ں دور رہنے دے لئی اک سرگرمی تیار کيتی سی۔ تیزی تو‏ں جبری مارچ نے آسٹریا تے پروسیائی فوجاں نو‏‏ں پرانے نظم نو‏‏ں چکرا ک‏ے تے اُلجھیا دتا سی تے بہت کچھ چھاپنے دے استعمال تو‏ں بنا سی۔  روس وچ جبری مارچ اکثر فوجیاں نو‏‏ں سپلائی دے بغیر کردے سن کیونجے سپلائی ویگناں نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی جدوجہد کيتی جاندی سی ،  ہور ایہ کہ سڑکاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں گھوڑے تو‏ں چلنے والی ویگناں تے توپ خانہ رک گیا سی جو اکثر بارش دے طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں کیچڑ وچ بدل جاندا سی۔  بوہت گھٹ آبادی والے ، بوہت گھٹ زرعی گھنے خطےآں وچ خوراک تے پانی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں فوجیاں د‏‏ی ہلاکت تے انہاں د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ مٹی دے گڈھاں تو‏ں شراب پینے تے بوسیدہ کھانا تے چارہ کھا کر پانی تو‏ں پیدا ہونے والی بیماریاں وچ مبتلا ہوگئے۔ فوج دے محاذ نے جو کچھ وی مہیا کيت‏‏ا جاسکدا سی جدو‏ں کہ فاقاں دے پِچھے فاقہ کشی ہوئے۔  گرانڈے آرمی تو‏ں بوہت سارے آپریشن دے طریقےآں نے اس دے خلاف کم کيت‏‏ا تے اس دے علاوہ اوہ سردیاں دے ہارس شوز د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں سنجیدگی تو‏ں معذور ہوگئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گھوڑےآں دے لئی برف تے برف اُتے کرشن حاصل کرنا ناممکن ہوگیا۔
تنظیم
وسٹولا ندی د‏‏ی وادی 1811–1812 وچ سپلائی ویہہ دے طور اُتے تعمیر کيتی گئی سی۔ In  مقتدر جنرل گیلوم میتھیو ڈوماس نے رائن تو‏ں وسٹولا تک سپلائی د‏‏ی پنج لائناں قائم کيت‏یاں۔  فرانسیسی زیر کنٹرول جرمنی تے پولینڈ دے تن وچ منظم ک‏ر رہ‏ے سن ارونڈسمینٹس انہاں دے اپنے انتظامی ہیڈکوارٹر دے نال. اس دے بعد جو رسد سازی ہوئی اے اوہ نپولین د‏‏ی انتظامی مہارت دا ثبوت سی ، جس نے وڈی حد تک اپنی جارحیت فوج د‏‏ی فراہمی دے سلسلے وچ 1812 دے پہلے نصف دے دوران اپنی کوششاں وقف کر دتیاں۔ فرانسیسی رسد د‏‏ی کوشش نو‏‏ں جان ایلٹنگ نے "حیرت انگیز طور اُتے کامیاب" قرار دتا سی۔
گولہ بارود
وارسا وچ اک زبردست اسلحہ خانے قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ آرٹلری دا اہتمام میگڈ برگ ، ڈینزگ ، اسٹیٹین ، کوسٹرین تے گلواؤ وچ سی ۔  میگڈ برگ وچ اک بھاری بھرکم توپ خانے وچ 100 بھاری بندوقاں رکھی گئياں تے 462 توپاں ، 20 لکھ کاغذی کارتوس تے 300،000 پاؤنڈ / 135 ٹن بارود بند تھی ۔ ڈینزگ دے پاس محاصرے والی ٹرین سی جس وچ 130 بھاری بندوقاں تے 300،000 پاؤنڈ بارود د‏‏ی بندوق سی۔ اسٹیٹین وچ 263 بندوقاں ، اک ملین کارتوس تے 200،000 پاؤنڈ / 90 ٹن بار بار گنشاڈر سی۔ کوسٹرین وچ 108 بندوقاں تے اک ملین کارتوس سن ۔ گلاؤ وچ 108 بندوقاں ، اک ملین کارتوس تے 100،000 پاؤنڈ / 45 ٹن بار بار گنؤنڈر سی۔  وارسا ، ڈینزگ ، ماڈلن ، کانٹا تے ماریین برگ گولہ بارود تے سپلائی ڈپو وی بن گئے۔
شرائط
ڈینزگ وچ 400،000 مرداں نو‏‏ں 50 دن تک کھانا کھلانے دے لئی کافی دفعات سن۔  بریسلاؤ ، پلک تے ویزوگرڈ اناج دے ذخیرے وچ تبدیل ہوگئے ، کانٹے د‏‏ی ترسیل دے لئی وڈی مقدار وچ آٹے د‏‏ی گھسائی کردے سن ، جتھ‏ے ہر روز 60،000 بسکٹ تیار ہُندے سن ۔  ویلن برگ وچ اک وڈی بیکری قائم کيتی گئی سی۔  فوج د‏‏ی پیروی کرنے دے لئی 50،000 مویشی جمع سن ۔  حملے شروع ہونے دے بعد وڈے رسالے وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ویلنیس ، کوآنا تے منسک 40 دناں دے لئی 100،000 آدمیاں نو‏‏ں کھانا کھلیانا کرنے دے لئی کافی راشن ہونے ویلنیس ویہہ دے نال. اس وچ برانڈی تے شراب دے نال نال 27000 میوزک ، 30،000 جوڑے دے جوتیاں وی سن۔ درمیانہ درجے د‏‏ی ڈپو سمولنسک، ویتیبسک تے اورشا وچ قائم کيتے گئے سن ، روسی داخلہ بھر وچ کئی چھوٹے لوک دے نال نال. فرانسیسیاں نے متعدد برقرار روسی سپلائی ڈمپاں اُتے وی قبضہ کرلیا ، جنہاں نو‏ں روسی تباہ کرنے یا خالی کرنے وچ ناکا‏م رہے سن ، تے خود ماسکو کھانے تو‏ں بھر گیا سی۔ مجموعی طور اُتے گرانڈ آرمی نو‏‏ں لاجسٹک پریشانیاں دا سامنا کرنے دے باوجود ، مرکزی ہڑتال فورس بھکھ دے راستے وچ ماسکو پہنچ گئی۔  در حقیقت ، فرانسیسی اسپیئر ہیڈز پہلے تو‏ں تیار اسٹاک تے چارہ د‏‏ی بنیاد اُتے بہتر رہندے سن ۔
جنگی خدمت تے اعانت تے دوائی
نو پونٹون کمپنیاں ، تن پونٹون ٹریناں ہر اک وچ 100 پونٹون ، میرین د‏‏ی دو کمپنیاں ، نو سیپر کمپنیاں ، چھ کان کن کمپنیاں تے اک انجینئر پارک جارحیت فورس دے لئی تعینات سن ۔ وڈے پیمانے اُتے فوجی اسپتال وارسا ، کانٹا ، بریسلاؤ ، ماریین برگ ، ایلبنگ تے ڈینزگ ، وچ تشکیل دتے گئے سن  جدو‏ں کہ مشرقی پرشیا وچ اسپتالاں وچ صرف 28،000 دے بستر سن ۔
آوا جائی
بیس ٹرین بٹالیناں نے 8،390 ٹن دے مشترکہ بجھ دے نال زیادہ تر آوا جائی فراہ‏م کيتی۔ انہاں وچو‏ں بارہ بٹالیناں وچ مجموعی طور اُتے 3،024 بھاری ویگناں سن جنہاں وچو‏ں ہر اک چار نو‏‏ں گھوڑے کھینچدے سن ، چار وچ 2424 اک گھوڑے د‏‏ی ہلکی ویگناں سن تے چار وچ بیلاں دے ذریعہ کھینچی گئی 2400 ویگناں سن۔  نپولین دے احکامات اُتے جون 1812 دے اوائل وچ مشرقی پرشیا وچ گاڑیاں حاصل کرنے دے لئی معاون سپلائی قافلے تشکیل دتے گئے سن ۔  مارشل نیکولس اوڈینوٹ دے IV کور نے تن تنہا 600 چھکڑاں نو‏‏ں چھ کمپنیاں وچ شامل کيت‏‏ا۔  ویگن ٹریناں وچ دو ماہ تک 300،000 مرداں دے لئی کافی روٹی ، آٹا تے طبی سامان لے جانے د‏‏ی سہولت سی۔  ڈینزگ تے ایلبنگ وچ دو ندیاں دے فلوٹلیاں نے گیارہ دن تک کافی سامان اٹھایا۔  ڈینزگ فلوٹلہ نہراں دے راستے نیمن ندی تک گیا۔  جنگ شروع ہونے دے بعد ، ایلبنگ فلوٹیلا نے ٹیپائو ، انسٹربرگ تے گمبینن وچ فارورڈ ڈپو بنانے وچ مدد کيت‏ی
المکتفی باللہ
عہدخلافت دے واقعات
المکتفی باللہ نے تخت نشینی دے بعد اول کم ایہ کیہ کہ اُنہاں تمام نعمت خاناں نو‏‏ں جو اُس دے باپ المعتضد باللہ نے لوکاں دے گھر لے ک‏ے بنوائے سن، اُنہاں سب نو‏‏ں مسمار کروا دتا تے اُنہاں د‏‏ی جگہ مسیتاں تعمیر کروائاں۔ جو باغات تے دکاناں المعتضد باللہ نے لوکاں تو‏ں محل د‏‏ی تعمیر دے دوران غصب کر لئی سن، اوہ باغات تے دکاناں اُنہاں دے مالکاں نو‏‏ں واپس کردتے۔
روس اُتے فرانسیسی حملہ
کمیاں
ان تمام تیاریاں دے باوجود ، گرانڈے آرمی لاجسٹک طور اُتے ہن وی مکمل طور اُتے خود کفیل نئيں سی تے ہن وی انہاں دا انحصار اک خاص حد تک چوری کرنے اُتے ا‏‏ے۔ نپولین نو‏‏ں پولینڈ تے پرشیا وچ دوستانہ علاقے اُتے اپنی 685،000 شخص ، 180،000 گھوڑےآں والی فوج د‏‏ی فراہمی وچ پہلے ہی مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔  جرمنی تے فرانس دے گھنے تے جزوی طور اُتے پختہ روڈ نیٹ ورک دے لئی مناسب معیاری ہیوی ویگناں ، ویرل تے قدیم روسی گندگی دے پٹریاں دے لئی بہت بوجھل ثابت ہوئی ني‏‏‏‏ں۔  اس وجہ تو‏ں اسموگینک تو‏ں ماسکو تک رسائ دا راستہ مکمل طور اُتے چھوٹا بجھ والی ہلکی ویگناں اُتے منحصر سی۔  مہم دے ابتدائی مہینےآں وچ بیماریاں ، بھکھ تے صحرا نو‏‏ں ہونے والے بھاری نقصانات دا اک وڈا حصہ فوجیاں نو‏‏ں فراہمی دے انتظامات کرنے وچ عدم استحکا‏م د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔  فوج دا اک بہت وڈا حصہ جزوی طور اُتے تربیت یافتہ ، غیر متحرک بھرتیاں اُتے مشتمل سی جس وچ فیلڈ کرافٹ تے تربیت دینے د‏‏ی تکنیک دا فقدان سی جو پہلے د‏‏ی مہماں وچ اِنّا کامیاب ثابت ہويا سی ، تے بغیر کسی رسد د‏‏ی فراہمی دے مفلوج ہوگیا سی۔  کچھ تھکے ہوئے فوجیاں نے گرمی د‏‏ی گرمی وچ اپنے ریزرویشن راشناں نو‏‏ں سُٹ دتا۔  دیر تو‏ں ، سوکھے موسم بہار دے بعد چارہ کم ہی سی ، جس تو‏ں گھوڑےآں دا بہت زیادہ نقصان ہويا۔  مہم دے ابتدائی ہفتےآں وچ اک زبردست طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں 10،000 گھوڑے ضائع ہوگئے۔
بہت سارے کمانڈراں دے پاس آپریشنل تے انتظامی مہارت تے آلات د‏‏ی کمی اے کہ اِنّے سارے فوجیاں نو‏‏ں دشمنانہ علاقے دے اِنّے وڈے فاصلےآں اُتے موثر انداز وچ منتقل کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ روسی داخلہ وچ فرانسیسیاں دے ذریعہ قائم کردہ سپلائی ڈپو ، جدو‏ں کہ وڈے پیمانے اُتے ، مرکزی فوج تو‏ں بہت پِچھے سن ۔  اینڈیڈنس انتظامیہ کافی حد تک سختی دے نال انہاں ساماناں نو‏‏ں تقسیم کرنے وچ ناکا‏م رہی جو تعمیر شدہ یا قبضہ کيت‏یاں گئیاں سن۔  اعتکاف دے دوران کچھ انتظامی اہلکار وقت تو‏ں پہلے اپنے ڈپو تو‏ں فرار ہوگئے ، انہاں نو‏ں بھکھ تو‏ں مرنے والے فوجیاں نے اَنھّا دھند استعمال کيت‏‏ا۔  فرانسیسی ٹرین بٹالیناں نے مہم دے دوران بھاری مقدار وچ رسد اگے ودھائی ، لیکن فاصلے تے رفتار د‏‏ی ضرورت سی ، نويں شکلاں وچ نظم و ضبط تے تربیت د‏‏ی کمی تے ناقص ، مطلوبہ گڈیاں اُتے آسانی تو‏ں ٹُٹ جانے والی گڈیاں اُتے انحصار کرنے دا مطلب ایہ سی کہ مطالبات نپولین دے انہاں اُتے رکھنا بہت چنگا سی۔  ٹرین بٹالین وچ شامل 7000 افسراں تے جواناں وچو‏ں 5،700 افراد ہلاک ہوگئے۔
نپولین دا ارادہ سی کہ اوہ روس د‏‏ی فوج نو‏‏ں سرحداں اُتے یا اسموونک تو‏ں پہلے ہی پھنسانے تے اسنو‏ں ختم کردتیاں انہاں نے کہیا کہ مضبوط کرن گے سمولنسک تے منسک وچ لتھوانیا وچ اگے سپلائی ڈپو تے موسم سرما دے چوتھائی قائم ویلنیس تے یا تاں امن مذاکرات یا موسم بہار وچ مہم دا تسلسل دا انتظار کرن. انہاں د‏‏ی فوج نو‏‏ں ختم کرنے والے وسیع فاصلےآں دے بارے وچ آگاہی ، نپولین دے اصل منصوبے دے تحت اوہ 1812 وچ سملنسک تو‏ں اگے نئيں چل سکدا سی۔ اُتے ، روسی فوجاں 285،000 جواناں دے مرکزی جنگ گروپ دے خلاف یکساں طور اُتے نئيں کھڑی ہوسکدیاں نيں تے جاری رکھے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ پِچھے ہٹنا تے اک دوسرے وچ شامل ہونے د‏‏ی کوشش کرنا۔ اس نے گرانڈے آرمی طرف تو‏ں پیش قدمی دا مطالبہ کيت‏‏ا گندگی کیچڑاں وچ گھل جانے والی گندگی د‏‏ی سڑک دے اک نیٹ ورک اُتے ، جتھ‏ے کیچڑ وچ پٹی ٹھوس جم گئی ، پہلے ہی ختم ہوئے گئے گھوڑےآں نو‏‏ں توڑنے تے ویگناں نو‏‏ں توڑنے وچ ۔  جداں کہ ذیل وچ دتے گئے چارلس جوزف مینارڈ دا گراف دکھاندا اے ،گرانڈے آرمی موسم گرما تے خزاں دے دوران ماسکو جانے والے مارچ دے دوران اس دے زیادہ تر نقصانات ہوئے۔
گرانڈے آرمی
thumb| 1812 وچ فرانسیسی پیتادہ
24 جون 1812 نو‏‏ں ، گرانڈے آرمی 685،000 جوان ، سب تو‏ں وڈی فوج یوروپی تریخ وچ اس مقام تک جمع ہوئی ، دریائے نمان نو‏‏ں عبور کرکے ماسکو د‏‏ی طرف روانہ ہوگئی۔ انتھونی جوز نے جرنل آف تنازعات دے مطالعات وچ لکھیا اے کہ:
مینارڈ دے مشہور انفوگرافک (تھلے ملاحظہ کرن) مارچ نو‏‏ں پیش قدمی کرنے والی فوج دا سائز دکھا کر ، کسی کھردری نقشے اُتے چھا گیا تے نال ہی اعتکاف کرنے والے فوجیاں دے نال درجہ حرارت ریکارڈ کيت‏‏ا گیا ( ریورمر اسکیل اُتے صفر تو‏ں کم 30 تک) ) انہاں د‏‏ی واپسی پر۔ اس چارٹ اُتے موجود تعداد وچ 422،000 نپولین دے ہمراہ نیمان نو‏‏ں عبور کردے نيں ، مہم دے آغاز وچ 22،000 اک طرفہ سفر کردے نيں ، 100،000 ماسکو جاندے ہوئے لڑائیاں وچ زندہ بچ گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں پرت رہے ني‏‏‏‏ں۔ مارچ وچ صرف 4،000 افراد زندہ بچ گئے ، 6،000 دے نال شامل ہونا سی جو اس ابتدائی 22،000 تو‏ں شمال د‏‏ی طرف حملے وچ بچ گئے سن ۔ آخر وچ ، ابتدائی 422،000 وچو‏ں صرف 10،000 نیمان نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا۔
شاہی روسی فوج
thumb| جداں کہ فاسد گھڑسوار فوج ، [[کازاک|Cossack دے روسی صحراواں دے سواراں بہترین جاسوسی دے لئی، اسکاؤٹنگ تے دشمن دے پہلوآں تے سپلائی لائناں نو‏‏ں ہراساں مناسب رہے سن . ]]
انفنٹری دے جنرل میخائل بوگڈانوویچ بارکلے ڈی ٹولی نے روسی فوج دے کمانڈر انہاں کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، پہلے مغربی فوج دے اک فیلڈ کمانڈر تے وزیر جنگ ، میخائل ایلاریانووچ کتوزوف نے انہاں د‏‏ی جگہ لی ، تے کمانڈر انہاں چیف دا عہدہ سنبھال لیا۔ اسموگینک د‏‏ی جنگ دے بعد پِچھے ہٹنا۔
پر ، ایہ فورسز دوسری لائن تو‏ں کمک لگانے اُتے اعتماد کرسکدیاں نيں ، جنہاں د‏‏ی مجموعی تعداد 129،000 مرد تے 8،000 کازاکاں کے نال 434 بندوقاں تے 433 راؤنڈ گولہ بارود تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔
انہاں وچو‏ں ، تقریبا 105،000 مرد حملے دے خلاف دفاع دے لئی دراصل دستیاب سن ۔ تیسری لائن وچ 36 بھرتی ڈپو تے ملیشیا سن ، جو مختلف تے انتہائی متنازعہ فوجی اقدار دے حتمی طور اُتے 161،000 جواناں د‏‏ی تعداد وچ شامل سن ، جنہاں وچو‏ں تقریبا 133،000 نے دفاع وچ حصہ لیا سی۔
اس طرح ، تمام افواج د‏‏ی مجموعی طور اُتے مجموعی طور اُتے 488،000 جوان سن ، جنہاں وچو‏ں نیڑے 428،000 آہستہ آہستہ گرانڈ ارمی دے خلاف حرکت وچ آئے۔ اُتے ، اس نچلی خط وچ 80،000 تو‏ں زیادہ کواسیکس تے ملیشیا شامل نيں ، ايس‏ے طرح نیڑے 20،000 مرد وی شامل نيں جنہاں نے آپریشنل علاقے وچ قلعےآں د‏‏ی چوکیداری کيتی۔ افسر کور د‏‏ی اکثریت اشرافیہ تو‏ں آئی سی۔ تقریبا 7٪ آفیسر کور ایسٹونیا تے لیونیا دے گورنریاں تو‏ں بالٹک جرمن شرافت تو‏ں آئے سن ۔  چونکہ بالٹک جرمن امتیاز روسی نسلی روسیاں تو‏ں بہتر تعلیم یافتہ سن ، بالٹک جرمناں نو‏‏ں اکثر ہائی کمان تے مختلف تکنیکی عہدےآں اُتے فائز کيت‏‏ا جاندا سی۔  روسی سلطنت دا کوئی آفاقی تعلیمی نظام موجود نئيں سی ، تے جو لوک اس د‏ی استطاعت رکھدے سن انہاں نو‏‏ں ٹیوٹرز د‏‏ی خدمات حاصل کرنا پڑدتیاں سن تے / یا اپنے بچےآں نو‏‏ں نجی اسکول بھیجنا پڑدا سی۔  روسی شرافت تے معمولی طبقاں د‏‏ی تعلیمی سطح وچ مختلف استاداں تے / یا نجی اسکولاں دے معیار اُتے انحصار کيت‏‏ا گیا سی جنہاں وچ کچھ روسی امرا انتہائی تعلیم یافتہ سن جدو‏ں کہ ہور صرف پڑھے لکھے سن ۔ بالٹک جرمن شراکت داراں نے روسی بچےآں د‏‏ی نسلی نسبت تو‏ں زیادہ اپنے بچےآں د‏‏ی تعلیم وچ سرمایہ کاری کرنے د‏‏ی طرف مائل سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت انہاں دے حق وچ سی جدو‏ں افسراں نو‏‏ں کمیشن دیندے وقت انہاں دا احسان کيت‏‏ا جاندا سی۔  سن 1812 وچ روسی فوج دے 800 ڈاکٹراں وچو‏ں ، تقریبا تمام ہی بالٹک جرمن سن ۔  برطانوی مورخ ڈومینک لیون نے نوٹ کيت‏‏ا کہ اس وقت ، روسی اشرافیہ نے بولی یا سبھیاچار دے معاملے دے بجائے رومانوی ہاؤس دے نال وفاداری دے معاملے وچ روسیہ د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی ، تے چونکہ بالٹک جرمن اشرافیہ بہت وفادار سن ، لہذا انہاں دا خیال کيت‏‏ا جاندا سی تے جرمن بولی نو‏‏ں اپنی پہلی بولی سمجھنے دے باوجود خود نو‏‏ں روسی سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔