cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يوكون
ذرائع آوا جائی
وائٹ ہارس انٹرنیشنل ائیرپورٹ اس علاقے دے ذرائع آوا جائی دا مرکز ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں براہ راست پروازاں وینکوور، کیلگری، ایڈمنٹن، فئیربینکس تے فرینکفرٹ دے لئی چلدیاں نيں۔ فرینکفرٹ صرف گرمیاں وچ پروازاں چلدیاں نيں۔ یوکون وچ موجود ہر شہر وچ ائیرپورٹ موجود ا‏‏ے۔ ڈاسن سٹی، اولڈ کرو، انوویک دے لئی ائیر نارتھ د‏‏ی باقاعدہ سروس ا‏‏ے۔ ائیر چارٹر بزنسز وی اس علاقے وچ سیاحت تے کان کنی دے مقاصد دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔
حکومت تے پالیسیاں
انیہويں صدی وچ یوکون ہڈسن بے کمپنی دا اک حصہ سی جو نارتھ ویسٹرن ٹیریٹوری دا انتظام سنبھالے ہوئی سی۔ 1895ء وچ اسنو‏ں پہلی بار قابل ذکر مقامی حکومت دتی گئی جدو‏ں اسنو‏ں نارتھ ویسٹ ٹیریٹوری دے ضلع تو‏ں وکھ کیتا گیا۔ 1898ء وچ اسنو‏ں وکھ ریاست دا درجہ دے ک‏ے اس وچ کمشنر دا تقرر کر دتا گیا۔
1979ء تو‏ں پہلے تک ریاست دا انتظام کمشنر دے پاس ہُندا سی جو وفاقی وزارت برائے انڈین افیئرز اینڈ ناردرن ڈیلویلپمنٹ مقرر کردی سی۔ کمشنر ریاست د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل د‏‏ی تقرری کردا سی تے انہاں دے سربراہ دے طور اُتے کم کردا سی ۔ اس دے علاوہ اسنو‏ں ریاست د‏‏ی حکومت وچ روز مرہ کم وی سر انجام دینے ہُندے سن ۔ 1979ء وچ وفاقی وزارت تے کمشنر تو‏ں کافی سارے اختیارات لے ک‏ے انہاں نو‏ں ریاستی کونسل نو‏‏ں دے دتا گیا۔
یوکون ایکٹ جسنو‏ں یکم اپریل 2003ء وچ منظور کیتا گیا سی، نے ریاستی حکومت نو‏‏ں زیادہ اختیارات دتے گئے نيں۔ 2003ءسے ریاستی حکومت دے پاس ما سوائے جرائم دے خلاف، ہور تمام اختیارات اوہی نيں جو ہور صوبائی حکومتاں نو‏‏ں حاصل نيں۔ کسی حد تک کمشنر دا کردار صوبائی لیفٹیننٹ گورنر نال ملدا جلدا اے اُتے کمشنر نو‏‏ں وفاقی حکومت تعینات کردی اے جدو‏ں کہ لیفٹییننٹ گورنر نو‏‏ں ملکہ د‏‏ی نمائندگی دا شرف حاصل ہُندا ا‏‏ے۔
1978ء وچ پہلی بار ذمہ دار حکومت کیت‏‏ی تشکیل دے سلسلے وچ سیاسی جماعتاں اکٹھی ہوئیاں نيں تے انہاں نے یوکون د‏‏ی مقننہ دے لئی اپنے امیدوار مقرر کیتے۔ پروگریسو کنزرویٹو نے انہاں انتخابات نو‏‏ں جیت لیا تے یوکون د‏‏ی حکومت جنوری 1979ء وچ سنبھالی۔ یوکون نیو ڈیموکریٹک پارٹی نے 1985ء تو‏ں 1992ء تک حکومت بنائے رکھی۔ اس دے بعد 1996ء تو‏ں 2000ء تک انہاں د‏‏ی حکومت رہی۔ کنزرویٹیو د‏‏ی واپسی 1992ء وچ ہوئی۔ انہاں نے اپنا ناں بدل ک‏ے یوکون پارٹی رکھ دتا۔
اگرچہ یوکون نو‏‏ں کینیڈا دا گیارہواں صوبہ بنانے دے بارے گل ہُندی رہی اے اُتے اوہدی قلیل آبادی د‏‏ی بناٗ اُتے اس تجویز اُتے عمل ہونا محال ا‏‏ے۔
وفاقی سطح اُتے اس پارٹی دا اک پارلیمانی ممبر تے اک سینیٹر ا‏‏ے۔ یوکون دے باشندےآں نو‏‏ں ہور صوبےآں دے باشندےآں د‏‏ی طرح یکساں حقوق ملے ہوئے نيں تے اسی طرح پارلیمنٹ وچ انہاں دے اراکین نو‏‏ں وی یکساں حقوق نيں۔ یوکون دا اک رکن پارلیمان اک بار ڈپٹی پرائم منسٹر رہ چکيا اے تے دوسرا ممبر وفاقی نیو ڈیمو کریٹک پارٹی دا صدر بھی۔
یوکون انہاں نو علاقےآں وچو‏ں اے جتھ‏ے ہ‏‏م جنس شادیاں د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔
قدیم قبیلے د‏‏یاں حکومتاں
ریاست د‏‏ی زیادہ تر آبادی مقامی قبیلے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ امبریلا لینڈ کلیم معاہدے دے تحت، جس وچ چودہ وکھ وکھ قبیلے دے 7000 اراکین نے اپنی رائے دی، اُتے وفاقی حکومت نے 1992ء وچ دستخط کیتے۔ دسمبر 2005ء تک انہاں چودہ وچو‏ں گیارہ قبیلے اس معاہدے اُتے دستخط کر چک‏‏ے نيں۔
یوکون بارے مختصر جانکاری
یکون کینیڈا دا اک اتلا لہندا علاقہ اے ۔ ایہہ رقبے دے لحاظ نال کینیڈا دے 3 سب توں چھوٹے علاقےآں چوں اک اے ۔ اس دا ناں یوکون ہون دی وجہ دریائے یوکون اے ، جس دے معنی گوچ بولی چ وڈے دریا دے نیں ۔
یوکون دا پہاڑ لوگن 5959 میٹر اچّا اے جہڑا کہ کلایون نیشنل پارک اینڈ ریزرو چ اے ۔ ایہہ پہاڑ اس ریاست دی سب توں اچّی تھاں تے اتلے امریکہ چ دوجی سب توں اچّی تھاں اے ۔
2006ء دی مردم شماری چ یکون دی کل آبادی 30372 سی ، اینہاں چوں 29940 نے رائے شماری چ حصہ لئیا تے 85 فیصد نے اپنی ماں بولی انگریزی تے 3 فیصد نے فرانسیسی نوں ماں بولی دسئیا ۔
یوکون دے لینگوئیج ایکٹ چ مقامی بولیاں دی اہمیت تے زور دتا گئیا اے پر قنون ، عدالت تے دوجے حکومتی دفتراں چ صرف انگریزی تے فرانسیسی ای ورتیاں جاندیاں نیں ۔
2001ء دی مردم شماری دے مطابق یوکون چ انگریز آبادی دا تناسب 27 فیصد ، قدیم قبائل 22 فیصد ، سکاٹش 22 فیصد ، آئرش 19 فیصد ، جرمن 14 فیصد تے فرانسیسی 13 فیصد سن پر اک چوتھائی لوکاں نے خود نوں کینیڈین ظاہر کرن نوں ترجیح دتی ۔
حوالے
گٹھ:1898ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:بحیرہ بیوفورت گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا د‏‏ی صوبائی تقسیم گٹھ:کینیڈا دے صوبے و علاقہ جات گٹھ:یوکون
گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا دا جغرافیہ گٹھ:کینیڈا دے صوبے
کرن بیدی
کرن بیدی دا جنم 9 جون 1949 نوں امرتسر وکھے پتا پرکاش پیشواریا اتے ماتا پریم پیشوریا دی ککھو ہویا۔آپ چار بھیناں 'چ دجے نمبر دی بیٹی ہے۔ امرتسر دے صنعتکار تے بھلائی کارجاں وچ رجھے برج بیدی نال ویاہی کرن اک دھی دی ماں وی ہے۔ اوہنے اپنی نجی زندگی نوں بڑے سلیقے نال چرچاواں توں دور رکھیا ہے۔ 1999 وچ اوہ دی ماں دا دیہانت ہو گیا تے پتا اوہدے نال رہندے ہن۔ کرن بیدی دا اپنیاں بھیناں ششی (کینیڈا وچ فلاسفی دی ادھیاپکا)، لنڈن رہندی ریٹا تے سانس پھرانسسکو وصی انو نال بڑا پیار ہے۔
پردھان منتری نال ملاقات
اوہ اپنے عورت ہون دا لاہا لیندی رہی ہے۔ اوہنوں  عورت ہون دا گھاٹا کوئی نہیں پیا، سگوں سدا لاہا ملدا رہا ہے۔ اک سینئر آئی.پی.ایس. ادھیکاری نے نام نہ چھاپن دی شرط ’تے دسیا کہ 1973 وچ گنتنتر دوس موقعے پولیس پریڈ دی اگوائی اک مٹیار نوں کردیاں دیکھ کے اس ویلے دی پردھان منتری اندرا گاندھی انی خوش ہوئی سی کہ اوہناں نے اگلے دن ہی کرن بیدی نوں سویرے ناشتے ’تے بلایا سی۔ کی کدے کسے مرد ادھیکاری نوں ایہہ ترجیح مل سکدی ہے۔
خاص کم
بھاویں ایہہ موہری ہو کے بھیڑ نوں قابو کرن دا معاملہ ہووے بھاویں غلط تھاویں پارک کیتی پردھان منتری دے پول دی کار ورودھ کاروائی ہووے، تے بھاویں آئی.جی. دی حیثیت وچ تہاڑ جیل وچ سدھار لیاؤن دی گلّ ہووے۔ جدوں اوہدے کریئر دا آغاز ہو رہا سی تاں لڑکے ودیارتھی چیکے سن ‘بوبی گو بیک’، کرن نے اوہناں نوں راہے پا دتا سی تے دوجی گھٹنا نے اوہ نوں ‘کرین بیدی’ دا نام دوایا تے تیجے کم نے شانامتا رمن میگسیسے سنمان اوہدی جھولی پا دتا۔ اوہنوں میڈیا نال نجٹھن دا وی بڑا ولھ سی۔ اوہنوں ایہدی طاقت دا وی پورا علم سی تے اوہ وی ادوں توں جدوں پاگل کر دین والے 24&7 میڈیا چینل نہیں ہندے سن۔ اسنے اپنیاں اہم مہماں ویلے میڈیا نوں پورا نال لا کے رکھیا۔ اوہ انھا نوں 14 نومبر 2010 نوں ‘‘بھارت بھرشٹاچار دے خلاف’ ریلی وچ ہی ملی سی، جو راشٹرمنڈل کھیڈاں دوران ہوئے بھرشٹاچار بارے ایف.آئی. آر. درج کرواؤن لئی کیتی گئی سی۔ میڈیا نوں ‘مینیج’ کر سکن دے اوہدے اس ہنر دا ٹیم انھا دے اوہدے ساتھیاں نے چنگا لاہا لیا سی۔
انھا دے ورت دوران سیاستداناں نال گل بات
انھا ہجارے دے ورت دوران سیاستداناں نال گل بات دوران اوہ اوہناں دا ناں لے کے بیباکی نال آلوچنا کردی سی تے اسے کرکے اوہدا ناں ‘رنگھڑ’ پے گیا سی۔ نہرو-گاندھی پریوار دے فرزند راہل ولوں بھرشٹاچار ورودھی مہم نوں حمایت نہ دین دی کرن بیدی دی رجّ کے تے کھلھیام آلوچنا کیتی۔
پرشنسکاں دی کمی نہیں
اوہدے پرشنسکاں دی وی کمی نہیں ہے۔ پرسدھ پترکار خشونت سنگھ اپنے کالماں وچ اوہنوں سبھ توں ودھ جئرت والی عورت قرار دے چکیا ہے۔ ==اینجیؤز== پولیس دی نوکری مگروں اوہدا سارا دھیان اپنیاں اینجیؤز ‘نوجیوتی’ تے ‘انڈیا ویژن پھاؤڈیشن’ ’تے کیندرت ہے۔ جدوں آمدن کر وبھاگ نے ایہناں اینجیؤز دی جانچ پڑتال دے نوٹس بھیجے کیونکہ ایہناں نوں آمدن کر ایکٹ دیاں کئی ووستھاواں ادھین کئی چھوٹاں ملیاں ہوئیاں ہن، تاں اوہنے ایہناں نوٹساں نوں بالکل سازش نہیں سمجھیا۔ سگوں اوہنے ٹھرنہمے نال دسیا کہ اوہناں نوں جلدی ہی آئی.ایس.او. 9100 سرٹیفکیٹ مل جانا ہے، اوہناں دا سی.اے. اجیہے سوالاں دے آرام نال جواب دے سکدا ہے۔
مہانن
کیہا جاندا ہے کہ اک عورت سبھ کجھ کر سکدی ہے۔ لکچرار، ٹینس کھڈارن، واد-وواد وچ ماہر، پولیس ادھیکاری، سماج سیوک، اداکار، ٹی.وی. شوٕ ہوسٹ، کالمنویس، لیکھک، کمال دی بلارا تے ٹی.وی. لڑیوار فلماں لئی پریرنا دا سوما۔ ‘تیجسونی’ فلم اس ’تے ہی بنی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی شخصیتاں
مرزا اطہر بیگ
مرزا اطہر بیگ اک پاکستانی ناول لکھاری، نکی کعانی لکھاری، فلسفی تے ڈرامہ لکھاری نیں۔ اوہ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لہور چ فلسفے تے پروفیسر رئے۔ اوہنا دا مشہور ناول "غلام باغ" اے۔
مرزا اطہر بیگ اکّ پاکستانی ناول کار، ناٹک کار اتے چھوٹی کہانی لکھاری اے۔ اسدا جم پنجاب دے شرکپر وچ ہویا سی۔ اس دے ماں پیؤ دوویں سکول استاد سن اتے اوہناں نے چھوٹی عمر توں ہی اسنوں دب کے پڑھائی کرن لئی مُتحرک کیتا۔ اوہ موجودہ وچ لاہور وچ سرکاری کالج یونیورسٹی وچ فلاسفی ڈیپارٹمنٹ نال جڑیا ہویا اے۔ اس دیاں فکشن رچناواں وچ تن ناول، اکّ چھوٹی کہانی مجموعہ اتے ٹیلیویژن لئی کئی ناٹک شامل ہن۔ اوہ پاکستان وچ خاص طور اُتے پرانے اہم تھاںاں وچ دلچسپی رکھدا اے۔
اسدا پہلا ناول، غلام باغ ، اردو بولی وچ ساہت دیاں مہان رچناواں وچوں اکّ منیا جاندا اے۔  ایہہ ناول پاکستان وچ بہت مشہور اے اتے اسدی نقاداں نے وی تعریف کیتی اے۔ 2006 وچ اسدی پہلی ایڈیشن توں لے کے ہن تک پنج ایڈیشن شائع ہو چکے ہن
غلام باغ توں علاوہ، بیگ دیاں چھوٹیاں کہانیاں دا اکّ مجموعہ، جسدا سرلیکھ بے افسانہ اے 2008 وچ شائع کیتا گیا سی۔ اسدا دوجا ناول، صفر سے ایک تک 2010 وچ شائع ہویا سی۔ جولائی 2010 وچ، DAWN اخبار نے نوجواناں وچ اسدی مشہوری دی چرچہ کردے ہوئے صفر سے ایک تک دی جائزہ شائع کیتی۔
اسدا تیجا ناول، حسن کی صورتحال، 2014 وچ شائع ہویا سی اتے اسنوں پاکستان  دے نال-نال قومانتری میڈیا وچ وی نقاداں دی تعریف ملی اے۔  اسدا انگریزی وچ ترجمہ کیتا گیا سی، اتے ترجمہ نوں مطابق ہنگارا ملیا۔  حسن کی صورتحال وچ، بیگ نے وکھ-وکھ برتانتک سنرچناواں دا تجربہ کیتا۔ اوہ اردو ناول دیاں رسمی سیماواں نوں ودھاؤن لئی اتِ-حقیقت پسند اتے اتر-سنرچناوادی نظریات اتے تکنیکاں دی ورتوں کردا اے۔ اس نوں ساہتی نقاداں نے اردو ساہت وچ اتر-آدھونکتا دی شروعات کرن دا سہرا دتا اے، پر اس موضوع بارے اسدا اپنا ملانکن وکھرا اے: "عام طور اُتے، جدوں میں 'اتر-جدید' وجوں لیبل کیتا جاندا اے تاں میں بہت کجھ نہیں کہندا کیونکہ میں اسنوں اکّ سدھڑ اتے آسان ورگی کرن سمجھدا ہاں۔ دنیا دے ساڈے حصیاں وچ ساڈے کول موجود 'آدھونکتا' مغربی آدھونکتا نالوں بہت وکھری سماجک-تریخی عمل اے، جس وچوں اکھوتی اتر-آدھونکتا دا ترقی ہویا اے۔ ساڈی 'آدھونکتا' وچوں کس قسم دی 'آدھونکتا' کھڑدی اے؟ اس بارے کجھ ہاسوہینا اے پر بہت کجھ گمبھیر وی اے۔" کتاب دے رسمی تجربہ فلسفہ دے نال-نال ساہت دے مرکز وجوں اچمبھے دیاں حالات وچ بیگ دے یعقین توں پیدا ہندے ہن۔
رچناواں
thumb|250x250px| غلام باغ دا پہلا ایڈیشن thumb|250x250px| بے افسانہ دا پہلا ایڈیشن
حوالے
گٹھ:جم 1950 گٹھ:زندہ لوک
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
پیلے کنانوالا مکڑی شکاری
پیلے کنانوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
قلعہ برسیک
قلعہ برسیک سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
کتابت حدیث دی تریخ
عصر نبوی وچ امام علی(ع) تے بعض صحابہ احادیث رسول اللہد‏‏ی کتابت کردے سن ۔ وصال رسول اللہدے بعد کتابت حدیث د‏‏ی حالت اہل تشیع تے اہل سنت دے ہاں بالکل مختلف ہوئی۔ خلیفۂ اول، خلیفۂ ثانی تے انہاں دے بعد خلیفۂ ثالث نے حدیث د‏‏ی نقل و کتابت و تدوین د‏‏ی مخالفت کيتی رسمی سرکاری سیاست (پالیسی) نو‏‏ں جاری رکھیا حتی کہ انہاں حضرات نے بوہت سارے جوامع تے مکتوبات حدیث نو‏‏ں نذر آتش کیا۔
راجندر سنگھ بیدی
راجندر سنگھ بیدی (انگریزی: Rajinder Singh Bedi؛ اردو: راجندر سنگھ بیدی‎؛ 1 ستمبر 1915 - 11 نومبر 1984) اک اردو لکھاری، ڈرامہ لکھاریاتے فلمی ہدائتکار سن۔ اوہ 20ویں صدی دے سبھ توں وڈے ترقی پسند اردو لکھاریاں وچوں اک اتے، سعادت حسن منٹو توں بعد دوجا سبھ توں مشہور اردو کہانی کار سی۔ اتے منٹو وانگ ہی ہندستان دی ونڈ متعلق جھنجوڑ دین والیاں کہانیاں لئی جانیا جاندا اے۔
کتابت حدیث دی تریخ
عمر بن عبدالعزیز نے دوسری صدی ہجری دے آغاز وچ اس سرکاری پالیسی نو‏‏ں تبدیل کردتا تے تدوین حدیث دا سلسلہ شروع ہويا۔ چوتھ‏ی صدی ہجری تک صحاح ستہ لکھی گئياں لیکن چونکہ اک صدی تک کتابت ممنوع رہی سی چنانچہ منقولہ احادیث د‏‏ی اصلیت نو‏‏ں کافی حد سوالات دا سامنا سی ۔
راجندر سنگھ بیدی
مڈھلا جیون
راجندر سنگھ بیدی 1915 نوں سیالکوٹ پاکستان وچّ پیدا ہوئے۔ اوہناں دا پالن پوسن اتے تعلیم لاہور وچّ ہوئی۔ ڈی.اے.وی. کالج، لاہور توں 1933 وچّ ایفّ.اے. کیتی اتے پوسٹ آفس دی نوکری کر لئی۔ 1943 وچّ اس نوکری توں استعفٰی دے دتا اتے ریڈیو سٹیشن دلی نال جڑ گائے۔ پھر 1949 وچّ بمبئی آ گئے اتے فلمی جیون شروع کیتا۔ اوہ ساری عمر ترقی پسند لکھاری لہر نال جڑے رہے۔ ڈاکٹر. قمر رئیس دے لفظاں وچّ 'پریم چند دے بعد اردو کہانی نوں جنہاں لکھاریاں نے کلا دیاں بلندیاں تکّ پہنچایا، اوہناں وچّ راجندر سنگھ بیدی دا نام خاص تھاں رکھدا اے۔'
کتابت حدیث دی تریخ
شیعیان اہل بیت(ع) نے رسول اللہ دے دور تو‏ں ہی کتابت حدیث دا سلسلہ جاری رکھیا سی جو ائمۂ معصومین(ع) دے زمانے تو‏ں غیبت صغری دے زمانے تک جاری رہیا۔ امیرالمؤمنین(ع) د‏‏یاں کتاباں کتاب علی(ع) جامعۂ علی(ع) … تے اصحاب ائمہ د‏‏ی اصول اربعمائہ اسی دور دے حدیثی مجموعے نيں۔ بعد د‏‏ی صدیاں وچ روایات و احادیث د‏‏ی تدوین و تالیف دا کم انجام پایا۔ کتاباں اربعہ پنجويں صدی ہجری دے آغاز تک تالیف ہوئیاں تے بعدازاں محدثین نے زيادہ تر توجہ روایات د‏‏ی تجمیع تے زمرہ بندی دا اہتمام کیتا۔
شیعہ حلفےآں وچ کتابت حدیث دا اہتمام
امیرالمؤمنین(ع) تے بعض ہور صحابہ نے رسول اللہ د‏‏ی ذا‏تی ہدایت اُتے  آپ دے زمانۂ حیات وچ ہی کتابت حدیث دا اہتمام کیتا۔ امیرالمؤمنین علی علیہ السلام نے رسول خدا(ص) د‏‏ی سنتاں اُتے مشتمل متعدد کتاباں تصنیف کيتیاں جنہاں وچو‏ں اہ‏م ترین دے ناں درج ذیل نيں:
راجندر سنگھ بیدی
لکھاری
اوہناں نے بہت ساریاں مشہور بھارتی فلماں دے ڈائلاگ لکھے جنہاں وچّ ابھیمان، انوپما اتے بمل رائے دی مدھومتی شامل ہن۔
اوہناں دی پہلی مختصر کہانی مہارانی دا تحفہ نوں سال دی سبھ توں ودھیا مختصر کہانی دا انعام لاہور دے اک ادبی جریدے ادبی دنیا دی طرف توں ملیا سی۔ اوہناں دیاں مختصر کہانیاں دا پہلا مجموعہدان و ملّ 1940 وچّ منظر اے عامَ اتے آیا اتے دوجا 1942 وچّ شائع ہویا۔ اوہناں دا مشہور اردو ناول ‘ایک چادر میلی سی’ دا انگریزی وچّ "I Take This Woman" دے نام نال ترجما کیتا گیا اتے اس اتے اوہناں نوں ساہتیہ اکیڈیمی ایوارڈ نال وی 1965 وچّ نوازیا گیا۔ اس دا بعد وچّ ہندی، کشمیری اتے بنگالی وچّ وی ترجما کیتا گیا۔
کتابت حدیث دی تریخ
کتاب علی(ع)
مفصل مضمون: کتاب علی علیہ السلام ایہ کتاب ـ جس دا ذکر بوہت سارے روایات وچ آندا اے تے اس دے بعض قطعات روایات احادیث د‏‏ی صورت وچ اسيں تک پہنچی اے ـ فقہی موضوعات اُتے مشتمل سی۔ ایہ کتاب ائمہ(ع) دے پاس سی تے اس وقت امام زمانہ(عج) دے پاس ا‏‏ے۔ ۔ امام صادق(ع) تو‏ں منقولہ اک روایت دے مطابق امام زین العابدین(ع) اکثر کتاب علی د‏‏ی طرف رجوع کردے سن ۔ کچھ احادیث اس متن د‏‏ی طرف ائمہ(ع) دے بغیر دوسرے افراد د‏‏ی رسائی اُتے دلالت کردیاں نيں۔ ۔
راجندر سنگھ بیدی
فلمی جیون
1955- وچّ اوہناں نے اپنی ہی اک مختصر کہانی گرم کوٹ اتے اک فلم بلراج ساہنی اتے نروپا رائے دے نال بنائی۔ اس دی دوجی فلم رنگولی وچّ کشور کمار اتے وجنتی مالا دے نال سی۔ اوہناں نے ہدایتکاری تے پروڈیسری دا آغاز سنجیو کمار اتے ریحانہ سلطان دے نال فلم دستک نال 1970 وچّ کیتا۔ اس دے بعد اوہناں نے تنّ ہور فلماں دی ہدایتکاری کیتی۔ اوہناں دے ناول ایک چادر میلی سی اتے بھارت وچّ 1986 وچّ اسے نام نال اتے پاکستان وچّ ‘مٹھی بھر چاول’ دے نام نال 1978 وچّ فلم بنی۔ اس طرحاں اوہناں نوں ایہہ مان حاصل ہے کہ اوہناں دی کہانی اتے دوناں ملکاں وچّ فلم بنی ہے۔ اوہناں دا 1984 وچّ ممبئی، بھارت وچّ انتقال ہو گیا۔
لیوپولڈینا
لیوپولڈینا جرمنی دی دنیا دی سب توں پرانی سائینس اکیڈمی اے ایدی نیو 1652 چ رکھی گئی سی تے ایدا ناں اک جرمن بارشاہ لیوپولڈ دے نان تے اے۔ 2007 چ اینوں جرمنی دی سرکاری اکیڈیمی منیا گیا۔ ایدا گڑھ ہالے جرمنی ج اے۔
راجندر سنگھ بیدی
فلمی جیون
اوہناں دیاں سیواواں دے عوض وچّ بھارتی حکومت نے اوہناں دے ناں تے اردو ادب لئی اک انعام راجندر سنگھ بیدی اوارڈ شروع کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
کتابت حدیث دی تریخ
یونیورسٹی
یونیورسٹی ایسی کتاب اے جس نو‏‏ں رسول اللہ نے املا فرمایا تے امیرالمؤمنین(ع) اسنو‏ں اپنے قلم نال تحریر کیتا۔ شیعیان آل رسول(ص) دا عقیدہ اے کہ ایہ کتاب ائمہ(ع) دے پاس رسول اللہ دے علمی ورثے د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ اس کتاب دا ذکر بارہا امامیہ تے اہل سنت د‏‏یاں کتاباں وچ آیا اے تے بعض مواقع اُتے اسنو‏ں کتاب علی ہی قرار دتا گیا ا‏‏ے۔
کتاب الفرائض
کتاب الفرائض یا کتاب علی دا اک حصہ، یا اک متن ـ جو کتاب علی دے نال ہمآہنگ سی تے کتاب علی دا اجمال اس وچ تفصیل د‏‏ی طرف مائل ہويا ا‏‏ے۔
ایہ متن دوسری صدی ہجری وچ ميں زرارہ، یونس بن عبد الرحمن تے ابن فضال د‏‏ی دسترس وچ سی ۔
کتاب الدیات
امیرالمؤمنین(ع) د‏‏ی تصنیف کردہ اک کتاب دا ناں "کتاب الدیات" اے جس نو‏‏ں اس دے راویاں د‏‏ی مناسبت تو‏ں "کتاب عبداللہ بن ابجر" یا "دیات ظریف بن ناصح" وی کہیا گیا اے تے اس کتاب دا پورا متن کتاباں اربعہ وچ نقل ہويا ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔ متن دے دیباچے دے مطابق، ایہ متن دیت دے بارے وچ امیرالمؤمنین(ع) دے فتاوی دا مجموعہ اے جو آپ(ع) دے اک صحابی نے اکٹھے کرکے لکھ لئے نيں۔ اسنو‏ں حکم دتا گیا سی کہ اس کتاب دے نسخے آپ(ع) دے کارگزاراں دے لئی بھجوا دے۔ ۔
مناہی النبی(ص)
ایہ مناہی النبی(ص) نامی متن اے جس دا مضمون فقہی تے اخلاقی اے ؛ متن دے آغاز وچ مندرجہ دیباچے تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ رسول اللہ دے املائات دا مجموعہ اے جو امیرالمؤمنین(ع) دے قلم تو‏ں زیور کتابت تو‏ں آراستہ ہويا ا‏‏ے۔ اس مجموعے دے راوی دا ناں شعیب بن واقد اے تے ایہ مجموعہ محدود سطح اُتے امامیہ دے ہاں رائج سی ۔ ۔ قابل ذکر اے کہ مسعودی نے وی اک صحیفہ د‏‏ی طرف اشارہ کیتا اے جو رسول اللہ د‏‏ی املاء تےامیرالمؤمنین(ع) د‏‏ی کتابت تو‏ں تالیف ہوئی ا‏‏ے۔ ۔ بالفاظ ہور، اہل سنت د‏‏ی روایات وچ صحیفۂ علی(ع) دا ناں لیا گیا اے جو دیت، غلاماں د‏‏ی آزاد تے کافر دے مقابلے وچ مؤمن دے قتل دے عدم جواز جداں امور دے احکا‏م اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ۔
دوسرے ائمہ د‏‏یاں کتاباں
ائمہ معصومین(ع) د‏‏یاں کتاباں:
امام علی بن الحسین(ع)
ایہ اک اخلاقی متن اے جو امام سجاد(ع) تو‏ں منسوب اے تے امام سجاد(ع) د‏‏ی دعاواں اُتے مشتمل اے ؛ ایہ کتاب تریخ دے تمام ادوار وچ امامیہ دے نزدیک را‏ئج ترین کتاباں وچو‏ں اک سی۔ گوکہ اس دے نسخےآں وچ اختلاف اے لیکن اوہدی اصلیت محفوظ اے تے اس دے طرق تے اسناد متنوع تے ثبت و ضبط صحیح تے دقیق ا‏‏ے۔
امام سجاد(ع) تو‏ں منسوب دوسرے متن دا ناں رسالة الحقوق جس وچ حقوق اللہ، حقوق الناس تے [اعضاء جسمانی دے حقوق سمیت] دوسرے حقوق نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ ۔
امام صادق(ع)
امام صادق(ع) د‏‏یاں کاوشاں وچ درج ذیل کتاباں د‏‏ی طرف اشارہ کیتا جاسکدا اے:
اصحاب ائمہ د‏‏یاں کتاباں
اگلے مرحلے وچ انہاں تالیفات د‏‏ی طرف اشارہ کرنا چاہیدا جو مآخذ و منابع د‏‏ی روایت دے مطابق، امیرالمؤمنین(ع) دے بعض اصحاب دے ہتھو‏ں تدوین تدوین دے مراحل تو‏ں گذری نيں۔ آپ(ع) دے اصحاب وچو‏ں سلیم بن قیس ہلالی، عبید اللہ بن ابی رفیع تے انہاں دے بھائی علی بن ابی رافع، سب نے احادیث د‏‏ی تالیف و تحریر دا اہتمام کیتا تے بعض تالیفات و مکتوبات نو‏‏ں فراہ‏م کیہ؛ تے اج انہاں کتاباں وچو‏ں صرف سلیم بن قیس ہلالی د‏‏ی کتاب (اسرار آل محمد) دستیاب اے ؛ گوکہ اس کتاب دے موجودہ متن تے اس دے اصل متن دے درمیان دے درمیان مطابقت اُتے گفتگو ہُندی رہندی اے ؛ اُتے امامت تے اسلام دے صدر اول دے وقائع و حوادث دے بارے وچ شیعہ تے اہل سنت دے درمیان اختلافات تو‏ں متعلق احادیث اس کتاب دا موضوع نيں۔ اسی زمانے وچ آپ(ع) دے دوسرے اصحاب ـ منجملہ اصبغ بن نباتہ تے زید بن وہب جہنی ـ نے امیرالمؤمنین(ع) دے خطبات تے مکاتیب د‏‏ی تدوین دا کم سرانجام دتا۔ ۔
اصول اربعمائہ
مفصل مضمون: اصول اربعمائہ
اصول اربعمائہ چار سو مجامیع حدیث دا دوسرا ناں اے جو اسلام د‏‏ی ابتدائی صدیاں دے راویاں انہاں احادیث نو‏‏ں لکھ ک‏ے تدوین کيتے سن جو اوہ براہ راست ائمۂ معصومین(ع) تو‏ں سندے سن ۔ ایہ اصول بعد د‏‏ی کتاباں حدیث دا منبع و ماخذ قرار پائاں۔
شیعہ جوامع حدیث د‏‏ی تدوین
چوتھ‏ی صدی ہجری تے پنجويں صدی ہجری دا زمانہ شیعہ حدیث د‏‏ی بالیدگی دا زمانہ اے تے اس زمانے وچ سابقہ مجموعےآں نو‏‏ں مختلف جوامع حدیث ـ منجملہ کتاباں اربعہ، نہج البلاغہ، بصائر الدرجات، تحف العقول وغیرہ ـ د‏‏ی صورت وچ تالیف کیتا گیا تے ایہی کتاباں ـ انہاں دو صدیاں وچ تالیف ہونے والی فقہی تے تفسیری کتاباں دے نال مل ک‏ے ـ علماء د‏‏ی علمی ضرورت دے پورا کرنے وچ ممد و معاون ثابت ہوئیاں جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی صدیاں تک حدیث سمیت بعض علمی شعبےآں وچ رکود و جمود دا عارض ہويا۔
پر دسويں صدی ہجری ـ بالخصوص شیعہ حوزات علمیہ وچ اخباریت نامی تفک‏ر ک‏ے رائج ہونے ـ دے بعد، اک بار فیر وڈے وڈے محدثین ظہور پذیر ہوئے جنہاں نے حدیث دے شعبے وچ نويں کاوشاں نو‏‏ں معرض وجود وچ لیایا۔ اس دور وچ قدماء د‏‏ی بعض تالیفات دا احیاء کیتا گیا، کتاباں اربعہ د‏‏ی احادیث د‏‏ی نويں سرے تو‏ں گٹھ بندی کيتی گئی تے مکرر روایات نو‏‏ں حذف کیتا گیا ہور بعض مستدرکات وی قلمبند ہوئے۔ شیخ حر عاملی (متوفٰی 1104ہجری قمری) نے کتاباں اربعہ د‏‏ی فقہی احادیث نو‏‏ں یکجا کیتا تے بعض متروکہ تے فراموش شدہ کتاباں (جنہاں د‏‏ی تعداد 70 تک پہنچدی اے ) نو‏‏ں وی اس ملحق کیتا جس دے نتیجے وچ انہاں دا مشہور مجموعۂ حدیث تفصیل وسائل الشیعہ الی تحصیل مسائل الشریعہ معرض وجود وچ آیا۔ ایہ کتاب بلا شک فقہی روایات دا عظیم دائرۃ المعارف اے جو اپنی تالیف دے زمانے تو‏ں اج تک فتوی دا محور و مدار ا‏‏ے۔
اسی زمانے وچ ملا محسن فیض کاشانی (متوفٰی سنہ 1091 ہجری قمری) نے کتاباں اربعہ وچ مندرجہ احادیث نو‏‏ں اکٹھا کیا، مکررہ روایات نو‏‏ں حذف کیتا تے کتاب "مفاتیح الشرائع" نو‏‏ں مرتب کرکے کتاباں اربعہ دے تمام مندرجات نو‏‏ں یکجا کیتا تے بعض احادیث دے ذیل وچ مفید وضاحت دے ک‏ے قارئین تے محققین و محدثین نو‏‏ں کتاباں اربعہ تو‏ں رجوع کرنے تو‏ں بےنیاز کردتا۔
اسی عصر وچ علامہ محمد باقر مجلسی (متوفٰی 1111ہجری قمری) نے بہت زیادہ اخراجات برداشت کرکے بوہت سارے متروک تے فراموش شدہ شیعہ کتاباں نو‏‏ں دور افتادہ علاقےآں تو‏ں اکٹھا کرکے، خاص نظم و ترتیب دے نال انہاں دے موضوعات و متون نو‏‏ں عظیم دائرۃ المعارف ـ یعنی  بحار الانوار الجامعۃ لدرر أخبار الائمۃ الاطہار ـ وچ مرتب کیتا۔ ایہ کتاب جر بلا شک ر شبہہ شیعہ تے سنی کتاباں حدیث وچ سب تو‏ں وڈا خزانۂ حدیث اے، صرف حدیث دے لئی مختص نئيں اے بلکہ حدیثی، قرآنی، تفسیری، تاریخی تے کلامی مجموعہ اے جس دا مطالعہ کرکے قارئین بوہت سارے شیعہ تے سنی محدثین، مفسرین، فقہاء تے گٹھ:مؤرخین د‏‏ی کاوشاں تو‏ں آگہی حاصل کرسکدے نيں۔
واضح رہے کہ اسی زمانے وچ دوسرے وڈے محدثین وی سن جنہاں نے ـ خاص طور اُتے تفسیری احادیث دے سلسلے وچ ـ اپنے بعد گرانقدر آثار چھڈے نيں؛ جنہاں وچو‏ں صاحب البرہان فی تفسیر القرآن، سید ہاشم بحرانی (متوفٰی سنہ 1109ہجری قمری) تے صاحب تفسیر نور الثقلین، عبد علی حویزی (متوفٰی سنہ 1112 ہجری) د‏‏ی طرف اشارہ کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔
آخر کار میرزا حسین نوری، المعروف "محدث نوری" نے حدیث شیعہ وچ اک نويں سنہری باب دا اضافہ کیتا تے ''مستدرک وسائل الشیعہ نو‏‏ں تالیف کرکے انہاں احادیث و روایات اُتے اپنی توجہ مبذول کردتی جنہاں نو‏ں شیخ حر عاملی نے توجہ نئيں دتی سی۔ تے انھاں نے مجموعہ احادیث دے ضعف یا قوت نو‏‏ں مدنظر نئيں رکھیا۔
متاخر علماء دا دور متقدمین د‏‏ی کاوشاں د‏‏ی طبقہ بندی، گٹھ بندی، تفسیر تے تکمیل دا دور سی ۔
سافٹ ویئر نور الاحادیث
یہ اک برقی مجوعہ اے جو "نور اسلامی علوم دے کمپیوٹر تحقیقی مرکز" (مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی) د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ایہ سافٹ ویئر 1142 مجلدات اُتے مشتمل 427 کتاباں دے مکمل متن دا مجموعہ اے جس وچ تمام کتاباں حدیث بمع فارسی ترجمہ و شرح، نو‏‏ں اکٹھا کیتا گیا اے تے تراجم تے شروح متن دے نال نال قابل مشاہد نيں۔ متون وچ الفاظ دے "مادے" دے ذریعے جستجو د‏‏ی سہولت سادہ تے پیشرفتہ صورت وچ موجود ا‏‏ے۔ تلاش نو‏‏ں سانچاں، ترکیبات تے مادۂ الفاظ دے ذریعے آسان بنایا گیا ا‏‏ے۔ آیات د‏‏ی تفسیر نو‏‏ں احادیث دے قلمرو (Domain) وچ پیش کیتا گیا اے ؛ کتاباں، مؤلفین، متون د‏‏ی نسخہ شناسی یا مطالعۂ مخطوطات (Codicology)، نمائش د‏‏ی حدود وچ صارف دے تعریف کردہ قلمرو تے کتاباں وچ آیات د‏‏ی تلاش تو‏ں متعلق اہ‏م معلومات دے علاوہ 62 مجلدات اُتے مشتمل 10 عربی ـ فارسی لغتنامے وی اس سافٹ ویئر وچ شامل نيں جنہاں وچ تلاش د‏‏ی قابلیت رکھی گئی اے تے حدیث تو‏ں متعلق بہترین تے مکمل ترین سافٹ ویئر ا‏‏ے۔
دیدہ زیب صارف انٹرفیس، استعمال کیت‏‏ی سادگی تے مآخذ د‏‏ی وسعت اس برقی کت‏ب خانے د‏‏ی ممتاز خصوصیت ا‏‏ے۔
علوم اسلامی دے سافٹ ویئر تے برقی نسخے انٹرنیٹ اُتے ـ تنصیب د‏‏ی ضرورت دے بغیر ـ ایتھ‏ے دستیاب نيں۔
سافٹ ویئر مکتبۃ اہل البیت
مکتبة اهل البیت نامی سافٹ ویئر اک بےمثل برقی ک‏‏تب خانہ اے جس دا تازہ ترین نسخہ تمام اسلامی مذاہب د‏‏ی 7000 مجلدات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں کتاباں دا تعلق حدیث، تفسیر، فقہ، اصول فقہ، عقائد، تریخ، تے رسول اللہ تے ائمہ(ع) د‏‏ی سیرت جداں موضوعات تو‏ں ا‏‏ے۔
ایہ برقی ک‏‏تب خانہ "جامع الاحادیث" تو‏ں زیادہ وسیع تے غنی اے لیکن اس دا صارف انٹرفیس زیادہ دیدہ زيب تے تلاش دا کم زیادہ آسان، نئيں ا‏‏ے۔
اہل سنت دے ہاں ثبت و کتابت حدیث
حدیث د‏‏ی دنیا وچ اک قدیم تنازعہ، کتابت حدیث دا تنازعہ سی جس دے عصر صحابہ وچ حامی سن تاں مخالفین وی سن تے اس تنازعے دے نتیجے وچ رسول اللہ تو‏ں متضاد ہدایات و فرامین د‏‏ی نسبت دتی جاندی سی۔
کتابت حدیث رسول خدا(ص) دے زمانے وچ
متعدد شواہد موجود نيں کہ رسول خدا(ص) دے زمانے وچ آپ(ص) تو‏ں بالمشافہہ حدیث نقل ہُندی سی تے حاضرین اسنو‏ں غائبین تک پہنچاندے سن ۔ ایہ قرائن مجموعی طور اُتے نقل حدیث دے بارے وچ آپ(ص) د‏‏ی مثبت رائے د‏‏ی عکاسی کردے نيں۔
ان شواہد دے باوجود اہل سنت دے بعض محدثین دا خیال اے کہ رسول اللہ اپنی حیات دے اک حصے وچ کتابت حدیث دے مخالف سن تے حتی کہ اصحاب نو‏‏ں اس کم تو‏ں باز رکھدے سن ۔ اس سلسلے وچ انہاں د‏‏ی اہ‏م ترین دلیل ابو سعید خدری تو‏ں منقولہ روایت اے جو کچھ ایويں اے: میرے تو‏ں قرآن دے سوا کچھ وی نقل کرکے مت لکھو تے کسی نے میرے تو‏ں قرآن دے سوا کچھ نقل کرکے لکھیا اے تاں اسنو‏ں محو کردے [تے مٹا دے]۔ ۔
حالانکہ دین اسلام وچ جزئی ترین مالی مسائل وچ سند تے قرارداد لکھنے تے قرض د‏‏ی مقدار تے وقت ادائیگی ثبت کرنے مکتوب کرنے دا حکم اے تے فرمان اے کہ لکھنے والے دو عادل افراد ہونے چاہیدا، تے ایہ سب اس دین دے آئین تے اساسی قانون ـ یعنی قرآن مجید وچ !؛ جتھ‏ے خداوند متعال مسلماناں نو‏‏ں حکم دیندا اے: ترجمہ: اے ایمان لیانے والو!جدوں کسی مقررہ مدت دے لئی آپس وچ قرض دا لین دین کرو تاں اسنو‏ں تحریر وچ لے آیا کرو تے چاہیے کہ کوئی لکھنے والا تواڈے درمیان منصفانہ شرائط د‏‏ی تحریر لکھے تے کسی کاتب نو‏‏ں جسنو‏ں کہ اللہ نے علم د‏‏ی دولت اسنو‏ں عنایت کیتی اے لکھنے تو‏ں انکار نہ کرنا چاہیے، لہذا چاہیے کہ اوہ لکھ دے تے جس دے اُتے قرضہ تو‏ں حق عائد ہو رہیا اے اسنو‏ں چاہیے کہ مضمون تحریر لکھوا کے تے اپنے پروردگار دا خوف دل وچ رکھے تے اس وچو‏ں کچھ کم نہ کرے۔
تے بعدازاں اس کتابت و تحریر دا فلسفہ بیان کردا اے تے فرماندا اے: ترجمہ: ایہ اللہ دے نزدیک زیادہ انصاف د‏‏ی صورت اے تے گواہی دے لئی زیادہ ٹھیک انتظام اے تے اس دا زیادہ سامان اے کہ شک وشبہ وچ نہ پڑو...۔ لیکن ایہ باور کرنا کیونکر ممکن اے کہ رسول اللہ اپنے کلام د‏‏ی نابودی دا حکم داں جو درحقیقت قرآن د‏‏ی تفسیر اے تے امت دے اختلاف ختم کرنے دا سبب اتمّ اے ؟!!
خلفاء دے زمانے وچ نقل و کتابت حدیث
رسول اللہ د‏‏ی رحلت دے بعد بعض صحابہ نے حدیث د‏‏ی نقل و کتابت د‏‏ی مخالفتاں کاں؛ انہاں مخالفین دے سر فہرست دو پہلے خلفاء سن جنہاں نے "مسلماناں دے درمیان اختلاف دا سد باب"، "رسول اللہ نو‏‏ں جھوٹی نسبتاں دتے جانے دا اندیشہ"، "مسلمین د‏‏ی ہدایت دے لئی قرآن دا کافی ہونا" تے "مسلماناں د‏‏ی حدیث وچ مصروف ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی قرآن تو‏ں روگردانی دا خدشہ" جداں اندیشے بیان کرکے مسلماناں نو‏‏ں تدوین حدیث تو‏ں منع کیتا تے انہاں نو‏ں حکم دتا کہ بوہت سارے مکتوبات ـ جو رسول اللہ د‏‏ی احادیث اُتے مشتمل سن ـ نو‏‏ں جلیا ک‏ے نیست و نابود کرن۔
شواہد دے مطابق، خلیفۂ ثالث نے وی انہاں دو خلفاء د‏‏ی پیروی د‏‏ی تے اپنی خلافت دے دوران انہاں احادیث و روایات دے نقل کرنے اُتے تاکید د‏‏ی جو انہاں دونے دے زمانے وچ نقل کيتی جاندیاں سن۔ بعض قرائن و شواہد دے مطابق عمر اپنے پیشرو د‏‏ی نسبت نقل حدیث اُتے ممانعت دے حوالے تو‏ں زیادہ سخت گیر سن ۔
"ابن قتیبہ دینوری" لکھدے نيں: "عمر انہاں افراد دے نال نہایت سختی تے شدت تو‏ں پیش آندے سن جو بکثرت حدیث نقل کردے سن یا اپنی منقولہ حدیث دے لئی شاہد نئيں لاندے سن ...۔ عمر نے اسی بنا اُتے بعض صحابۂ رسول اللہـ منجملہ ابن مسعود، ابو درداء، ابو مسعود انصاری تے شواہد دے مطابق عبداللہ بن حذیفہ، ابوذر تے عقبہ بن عامر پر، نقل نقل حدیث دے بموجب، دباؤ ڈالا تے انہاں نو‏ں مدینہ وچ روکے رکھیا۔
انھاں نے اس دے علاوہ، والیاں تے اپنے کارگزاراں نو‏‏ں ہدایت دتی کہ اپنی عملداریاں وچ لوکاں نو‏‏ں قرآن د‏‏ی طرف توجہ دینے تے نقل حدیث تو‏ں اجتناب کرنے د‏‏ی دعوت دو، ایتھ‏ے تک کہ انھاں نے انہاں احادیث نو‏‏ں اپنے ہتھ نال تلف کیتا جو انہاں دے پاس محفوظ سن۔ ۔
ناگفتہ نہ رہے کہ محققین د‏‏ی رائے دے مطابق نقل حدیث تے اوہدی کتابت و تدوین د‏‏ی ممانعت دے مسئلے وچ اس تفک‏ر ک‏ے پیشرو افراد یا اہل سنت دے علماء تو‏ں منقولہ محرکات و اسباب، حقیقی نئيں نيں، بلکہ مذکورہ ممانعت دا تعلق انہاں واقعات تے حوادث تو‏ں اے جو رسول اللہ دے وصال دے بعد رونما ہوئے تے اوہ سیاسی واقعات ـ خلافت رسول اللہدے تنازعے تے اہل بیت(ع) نو‏‏ں مسلماناں نو‏‏مسلمین د‏‏ی قیادت و زعامت تو‏ں محروم کرنے ـ دے سوا کچھ تے نہ سن ۔
اس سلسلے وچ حدیث دے مانعین دا اصل تے اہ‏م مقصد انہاں احادیث دا خاتمہ کرنا تاں جو اہل بیت(ع) دے فضائل تے انہاں دے دشمناں دے رذائل تے پستیاں نو‏‏ں بیان کردیاں سن تے ایہ سب رسول اللہ تو‏ں منقول سن؛ ۔ اس گل کيتی اک دلیل ایہ اے کہ رسول اللہ تو‏ں منقولہ فقہی احادیث دے سلسلے وچ اس قدر حساسیت نئيں پائی جاندی سی؛ چنانچہ ابن کثیر لکھدے نيں: ترجمہ: عمر کہیا کردے سن کہ "رسول اللہ تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ حدیث نقل کرو، سوائے انہاں احکا‏م دے جنہاں اُتے عمل کیتا جاندا اے "۔
اس زمانے وچ صحابہ دا رد عمل تے انہاں دے بعد تابعین دا رد عمل یکسان نہ سی ؛ بعض نے نقل و کتابت حدیث د‏‏ی ممانعت دے حکمل د‏‏ی تعمیل د‏‏ی تے نقل حدیث، بالخصوص کتابت نو‏‏ں ترک کیتا، بعض نے احادیث نو‏‏ں ازبر کردتا لیکن اوہدی تدوین تو‏ں پرہیز کیتا یا مکتوب احادیث نو‏‏ں تلف کردتا، بعض دوسرے اس سرکاری فرمان دے سامنے مزاحمت د‏‏ی راہ اُتے گامزن ہوئے تے نقل حدیث نو‏‏ں جاری رکھیا، جنہاں وچ مشہور ترین صحابی ابو ذر نيں۔ لیکن ممانعت دا ایہ سرکاری منصوبہ تدریجی طور اُتے احادیث نبوی دا وڈا حصہ تلف ہونے اُتے منتج ہويا یا فیر انہاں دا مضمون جعل و تحریف تو‏ں آلودہ ہويا۔ ۔
امیرالمؤمنین(ع) د‏‏ی شہادت دے بعد حدیث د‏‏ی نقل و کتابت دا منصوبہ معاویہ نے از سر نو شروع کیتا۔ ۔ اس زمانے وچ اموی سرکار نے خلفائے ثلاثہ د‏‏ی مداحی تے امیرالمؤمنین(ع) د‏‏ی مذمت وچ حدیثاں وضع کرنے (گھڑنے) دا حکم دتا تے ایہ کم معاویہ د‏‏ی طرف تو‏ں متعدد بار حکم نامہ جاری کرکے نافذ کرایا گیا۔ معاویہ نے اس کم دے لئی ابو ہریرہ، عمرو بن عاص، مغیرہ بن شعبہ تے عروہ بن زبیر ورگے صحابہ و تابعین د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انہاں دے علاوہ اسرائیلیات د‏‏ی ترویج تے اسلامی تعلیمات نو‏‏ں آلودہ کرنے دے لئی بعض نو مسلم اہل کتاب افراد ـ جنہاں وچ کعب الاحبار تے تمیم داری سرفہرست سن ـ دے ہتھ کھلے چھڈ دتے گئے۔
اہل سنت دے ہاں باضابطہ تدوین حدیث
سنہ 99 ہجری وچ عمر بن عبدالعزیز نہ عہدہ خلافت سنبھالیا تاں انھاں نے اک فرمان مدینہ دے والی دے ناں جاری کیتا تے اس تو‏ں تقاضا کیتا کہ حدیث و سنت رسول اللہ د‏‏ی کتابت و تدوین دے لئی اقدام کرے۔
ایویں تدوین حدیث ـ جو پہلے ازاں غیر منظم طریقے تو‏ں یا ذا‏تی مسئلے دے طور اُتے محدثین انجام پاندی سی ـ باضابطہ طور اُتے شروع ہوئی۔ ۔
سب تو‏ں پہلے مالک بن انس د‏‏ی کتاب الموطأ تالیف ہوئی تے بعدازاں متعدد مسانید تالیف ہوئیاں جنہاں وچ اہ‏م مسند احمد بن حنبل د‏‏ی اے جو ساڈے زمانے تک باقی ا‏‏ے۔
اخبار و احادیث دے انتخاب تے تنقیح و رہتل تے نظر ثانی دے مرحلے وچ محدثین نے مختصر کتاباں د‏‏ی تالیف دا اہتمام کیا؛ جنہاں وچ انھاں نے اوہ احادیث اکٹھی کردتیاں جو انہاں دے اپنے قواعد دے مطابق صحیح سن۔ بخاری و مسلم تے انہاں دو افراد دے تابعین مؤلفین دے اسی زمرے وچ شمار ہُندے نيں۔ اہل سنت د‏‏ی بنیادی کتاباں حدیث د‏‏ی تالیف چوتھ‏ی صدی ہجری دے آغاز تک مکمل ہوچک‏ی سی۔
اہل سنت د‏‏یاں بنیادی کتاباں (صحاح ستہ):
ایہ دو کتاباں "صحیحین" دے ناں تو‏ں وی مشہور نيں۔
مذکورہ چھ کتاباں نو‏‏ں مشترکہ طور اُتے صحاح ستہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔
واضح رہے کہ سوائے ابو داؤد سجستانی دے ـ جو عرب نژاد ایرانی سن ـ، اہل سنت دے باقی پنج ائمۂ حدیث فارسی تے ایرانی سن ۔
ہور مالک بن انس د‏‏ی الموطأ تے احمد بن حنبل د‏‏ی المسند وی اہل سنت د‏‏ی اہ‏م کتاباں وچ شمار ہُندیاں نيں۔
تدوین حدیث دا سلسلہ، صحاح ستہ دے بعد
چوتھ‏ی صدی ہجری تے پنجويں صدی ہجری وچ انہاں احادیث د‏‏ی طرف توجہ دتی گئی جو سابقہ محدثین دے ہاں قابل توجہ نئيں ٹہری سن تے انہاں احادیث نو‏‏ں نويں تالیفات دے سانچے وچ مرتب کیتا گیا۔ انہاں دو صدیاں دے مشہور محدثین دے ناں درج ذیل نيں:
اہل سنت دے متاخرین دے دور وچ جوامع حدیث د‏‏ی تدوین
جوامع حدیث تو‏ں مراد اوہ کتاباں نيں جنہاں نو‏ں بنیادی کتاباں ـ منجملہ صحاح ستہ، موطأ مالک تے مسند احمد بن حنبل ـ د‏‏ی روشنی وچ تدوین کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ کتاباں چند زمراں وچ تقسیم ہُندیاں نيں:
مصابیح السنہ دے مؤلف "بغوی" نے صحاح ستہ تے مالک بن انس د‏‏ی الموطّأ د‏‏ی احادیث جمع کرنے دا اہتمام کیتا۔
التجرید للصحاح و السنن دے مؤلف، احمد بن زرین بن معاویہ (متوفٰی سنہ 535ہجری قمری) نے صرف صحاح ستہ وچو‏ں صرف صحیح روایات نو‏‏ں جمع کیتا گوکہ انھاں نے سن ابن ماجہ نو‏‏ں حذف کیتا تے اس دے بجائے مالک بن انس د‏‏ی الموطأ نو‏‏ں شش گانہ کتاباں دا جزء قرار دتا۔
ابوالسعادات مجدالدین مبارک بن ابی الکرم محمّد المعروف بہ ابن اثیر الجزری (متوفٰی سنہ 606 ہجری قمری) نے کتاب جامع الاصول من احادیث الرسول نو‏‏ں مرتب کیا۔
ابوالفرج عبدالرحمن بن علی الجوزی المعروف بہ ابن جوزی (متوفٰی سنہ 597ہجری قمری) کتاب جامع المسانید والالقاب، دے مؤلف نيں۔ انھاں نے اس کتاب وچ صحیحین، مسند احمد بن حنبل تے جامع ترمذی د‏‏ی احادیث نو‏‏ں مسانید د‏‏ی ترتیب تو‏ں جمع کیتا تے بعد وچ محبّ الدین طبری (متوفٰی سنہ 694ہجری قمری) اس کتاب نو‏‏ں نويں سرے تو‏ں تدوین تے مرتب کیا۔ ۔
اسمعیل بن عمر بن کثیر الدمشقی المعروف بہ ابن کثیر دمشقی (متوفٰی سنہ 744ہجری قمری) کتاب جامع المسانید والسنن الهادی لاقوم السنن، دے مؤلف نيں جس وچ انھاں نے صحاح ستہ، مسند احمد بن حنبل، مسند ابی بکر بزاز، مسند ابی یعلی تے المعجم الکبیر طبرانی نو‏‏ں مسانید د‏‏ی روش اُتے جمع تے تدوین کیتا۔ ایہ کتاب تقریبا اک لکھ حدیثاں اُتے مشتمل تے صحیح، حسن تے ضعیف حدیثاں دا مجموعہ سی، گوکہ اس کتاب دا اس زمانے وچ دستیاب نسخہ صرف 35321 حدیثاں دا مجموعہ ا‏‏ے۔
عبدالرحمن بن ابی بکر جلال الدین سیوطی کتاب جمع الجوامع یا جامع کبیر ہور جامع صغیر ورگی کتاباں دے مؤلف نيں۔
علاءالدین علی بن حسام المعروف بہ متقی ہندی كنز العمال في سنن الاقوال والافعال دے مؤلف نيں؛ انہاں د‏‏ی اس کتاب د‏‏ی بنیاد سیوطی د‏‏ی کتاب جمع الجوامع اے، فرق ایہ اے کہ کنز العمال حروفِ الفباء تے فقہی موضوعات د‏‏ی بنیاد اُتے مرتب کيتی گئی ا‏‏ے۔ متقی ہندی نے الجامع الصغیر د‏‏ی احادیث نو‏‏ں اسی روش تو‏ں مرتب کیتا تے اسنو‏ں منہج العمال فی سنن الاقوال دا عنوان دتا۔
بیرونی ربط
اقتباس از سایت تبیان و دایرة المعارف بزرگ اسلامی
گٹھ:حدیث گٹھ:علوم حدیث
چک 409 ج ب
چک 409 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ٹرانس ارال ریلوے
thumb| ٹرانس ارال ریلوے دے راستے وچ سفر کردے ہوئے ٹرین دا اک منظر۔ قازق سٹیپے دے بہت وڈے حصے وچ ریلوے دا بہت وڈا حصہ کٹ جاندا ا‏‏ے۔
براڈ گیج ٹرانس ارل ریلوے ( تاشقند ریلوے کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ) 1906 وچ کنیل تے تاشقند نو‏‏ں ملانے دے بعد تعمیر کيت‏‏ا گیا سی ، فیر ایہ دونے روسی سلطنت وچ سن ۔  20 واں صدی دے پہلے حصےوچ ایہ یورپی روس تے وسطی ایشیاء دے درمیان واحد ریلوے رابطہ سی۔
نويں تعمیر شدہ ریلوے د‏‏ی اک وسیع تفصیل 1910 وچ شائع ہوئی سی۔
تعمیرا‏تی تریخ
thumb| تاشقند وچ ریلوے اسٹیشن 1903 1874 دے اوائل وچ اورنبرگ تاشقند لائن تعمیر کرنے دے منصوبے سن ۔ اُتے ، تعمیرا‏تی کم 1900 دے موسم خزاں تک شروع نئيں ہويا سی۔ ریلوے بیک وقت دونے سراں تو‏ں اک مشترکہ جنکشن د‏‏ی طرف تعمیر کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ جنوری 1906 وچ روسی تے یوروپی ریلوے دے موجودہ نیٹ ورک نو‏‏ں ٹرانس کیسپین ریلوے تو‏ں جوڑدے ہوئے کھل گیا۔
یکم جنوری ، 1905 نو‏‏ں ، ساماریا - زلاٹوسٹ لائن دے کنیل - اورینبرگ سیکشن نو‏‏ں تاشقند ریلوے وچ شامل کيت‏‏ا گیا۔
کنیل-تاشقند ریلوے بھر وچ تعمیر کيت‏‏ا جائے گا پہلی لائن سی میدان ، اک واحد، سٹیل راستے تو‏ں قافلاں د‏‏ی طرف تو‏ں استعمال اک بار وچ اک تو‏ں زیادہ رستےآں د‏‏ی جگہ. اس نے قازقستان نو‏‏ں صنعتی جدیدیت تو‏ں تعارف کرایا تے ترکمانستان د‏‏ی دور دراز د‏‏ی گورنر جنرلشپ نو‏‏ں روسی میٹروپول تو‏ں زیادہ مضبوطی تو‏ں بنھ دتا ، جس تو‏ں فوجیاں نو‏‏ں وسطی ایشیاء پہنچایا جا سک‏‏ے تے ماسکو د‏‏ی ٹیکسٹائل ملاں وچ کچی روئی برآمد د‏‏ی جاسک‏‏ے۔
معاشی اثر
thumb| فصل کٹنے دے لئی کپاس دا بولا تقریبا تیار اے امریکی خانہ جنگی دی وجہ تو‏ں ، 1860 د‏‏ی دہائی وچ روئی د‏‏ی قیمت وچ اضافہ ہويا ، جو اس خطے وچ اک تیزی تو‏ں اہ‏م اجناس د‏ی حیثیت اختیار کر گیا ، حالانکہ اس د‏ی کاشت سوویت دور دے مقابلے وچ بوہت گھٹ پیمانے اُتے سی۔ روئی دے کاروبار د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں ریلوے سڑکاں تعمیر ہوئیاں۔ طویل مدتی وچ اک روئی د‏‏ی اک اک کھیت د‏‏ی ترقی ترکمانستان نو‏‏ں مغربی سائبیریا تو‏ں کھانے د‏‏ی درآمد اُتے منحصر کردے گی ، تے جدو‏ں پہلی جنگ عظیم شروع ہوئی سی تاں ترکستان - سائبیریا ریلوے پہلے ہی منصوبہ بنیا ہویا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
انقلاب دے بعد دا دور
انقلاب دے بعد اتمان دوتوف د‏‏ی کمان وچ کازاکاں نےلائن نو‏‏ں بلاک کر دتی تھا. خوراک د‏‏ی فراہمی تو‏ں وکھ کر دتا، تے جبری وجہ تو‏ں خود نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی قابل نئيں کپاس کاشت، روسی ترکستان اک شدید قحط دا تجربہ. ٹرانس ارال دے عارضی طور اُتے ہونے والے نقصان نے وی تاشقند سوویت ماسکو تو‏ں بالشویک قبضے دے فورا. بعد خود مختاری د‏‏ی اجازت دتی جس دے نتیجے وچ کوکند قتل عام جداں مظالم ہوئے ، جس وچ 5000 تو‏ں 14،000 افراد ہلاک ہوئے۔
راسته
قطار وچ کئی قابل ذکر شہراں تو‏ں گزردا قازقستان سمیت ارال ، کیزیلورڈا ، ترکستان ، تے شمکنت. ایہ آریس نو‏‏ں ترکستان - سائبیریا ریلوے لائن تو‏ں الماندی ، مشرقی قازقستان تے جنوبی سائبیریا د‏‏ی طرف جوڑدا ا‏‏ے۔
ادب
گٹھ:تاشقند گٹھ:1906ء وچ بننے والی ریلوے لائناں گٹھ:ازبکستان وچ ریل آوا جائی گٹھ:قازقستان وچ ریلوے لائناں گٹھ:روس وچ ریلوے لائناں گٹھ:ازبکستان
ڈیوڈ دھڡن
ڈیوڈ دھڡن (جم 16 اگست 1955 نوں رجندر دھون) اک بھارتی فلم ڈریکٹر اے جو ہندی فلماں وچ کم کردا اے۔ اوہ بالیوڈّ اداکار ورُݨ دھڡن اتے ڈریکٹر روہت دھڡن دا پیؤ اے ۔ اس نے کامیڈیز سوجر (1990)، شعلہ اور شبنم (1992)، ساجن چلے سسرال (1996)، جڑواں (1997)، بڑے میاں چھوٹے میاں (1998)، دلہن ہم لے جائینگے سمیت کئی کامیاب فلماں دی ڈریکشن کیتی۔ 2000)، مجھسے شادی کروگی (2004)، پارٹنر (2007)، چشمے بددور (2013) اتے میں تیرا ہیرو (2014)، جڑواں 2 (2017)। 1993 دے ایکشن تھرلر آنیکین اتے 1999 دی کامیڈی بیوی نمبر ۔1 نے اوہناں نوں بہترین ڈریکٹر نامزدگی لئی فلمفیئر اوارڈ دتا۔ اس توں علاوہ، سپر ہٹ کامیڈی جویں کہ قلی نمبر 1 (1991) ہیرو نمبرنن ۔1 (1996) اتے دیوانہ مستانہ (1997)।
مڈھلا دا جیون
اسدا اصلی ناں 'رجندر دھڡن ' سی، پر جدوں اوہ وڈا ہو رہا سی تاں اسدے گوانڈھیاں نے پیار نال اسنوں 'داؤد' سدیا اتے ویلے دے بیتن دے روپ وچ اوہناں نوں اس نام توں جانیا جاندا سی اتے اتھوں تک کہ اسدے ماں-پیؤ نے اسنوں بلاؤنا نہیں سی اس دا اصل نام جدوں اوہ فلم اینڈ ٹیلیوژن انسٹیچیوٹ آف انڈیا (ایف ٹی آئی آئی) راہیں ملی، تاں اس دے پیؤ سن، جس نے اوہناں نوں ناں نال ترقی کرن لئی کیہا سی اتے اوہناں نوں اپنا ناں 'راجندر' توں بدل کے 'ڈیوڈ' وچ بدل دتا۔
کریئر
دھوَن نے ڈاریکٹ کرن توں پہلاں اڈیٹر دے طور اُتے شروع کیتا۔ اوہ کامیڈی فلماں دا ڈریکشن کرن وچ ماہر اے۔  اس دی سبھ توں وڈی سفلتا 1993 دی "آنکھے" اے، جس وچ گووندا اتے چنکی پانڈے نے کردار نبھایا اے۔ پارٹنر (2007) وی باکس آفس اُتے اک وڈی سفلتا بن گئی۔
دھوَن ایشیئن اکادمی آف فلم اینڈ ٹیلیوژن اتے ایشیئن سکول آف میڈیا سٹڈیز دے بورڈ وچ ہن جتھے اوہناں نوں سندیپ مارواہ نے اک اکیڈمی اوارڈ نال نوازیا گیا اے۔ اوہ 2008 وچ سٹار پلسّ دے شو نچّ بلئے 3 دے ججّ سن اتے شو وچ ہنس بلئے وچ وی نظر آئے ہن۔
گووندا نال کم
اوہنا نے اپنی زندگی وچ اداکار گووندا نال بہت کمیڈی فلماں وچ کم کیتا اے جو بہت سفلتا تے تعریف یوگ رہا اے۔ دھون نے پہلی وار "طاقتور" فلم لئی اداکار گووندا نال مل کے کم کیتا (1989)। اس نے پھر گووندا نال تعاون کیتا اتے اپنے نال 17 فلماں نوں مکھ اداکار دے طور تے ڈاریکٹ کیتا، جنہاں وچوں زیادہ تر کامیڈی فلماں سن۔ اوہناں دے تعاون نال بنائیاں گئیاں فلماں وچ طاقتور (1989)، سورگ (1990)، شعلہ اور شبنم (1992)، آکھیں (1993)، راجا بابو (1994)، قلی نمبر 1 (1995)، ساجن چلے ساسرال (1996) بنارسی بابو (1997)، دیوانہ مستانہ (1997)، ہیرو نمبر 1 (1997)، بڑے میاں چھوٹے میا (1998)، حسینہ مان جائیگی (1999)، کنورا (2000)، جوڈی نمبر 1 (2001)، اک اور ایک گیاراں (2003)، پارٹنر (2007) اتے ڈو ناٹ ڈسٹرب (2009)। پارٹنر وچ اوہنا نے ساتھی-اداکار سلمان خان نال، اس ویلے دے اپنے پہلے ہفتے بھارت وچ 300 ملیان کمائے، جو اس ویلے اک بھارتی فلم لئی دوجی سبھ توں ودھ گھریلو شروعاتی ہفتہ اے۔اسے سال، سلمان خان نے 10 کے ڈم نوں اپنے فلم پارٹنر دا جشن مناؤن لئی دھون اتے گووندا نوں سدا دتا۔ دھون گووندا، رتش دیشمکھ دی تکڑی اتے خود اس فلم نال، ڈو ناٹ ڈسٹرب۔
نجی زندگی
دھون دا ویاہ کرونا (چوپڑہ) نال ہویا اے اتے اس دے دو پتر روہت دھوَن اتے ورن دھون ہن۔ دھون دا بھرا اداکار انل دھوَن  اتے بھتیجے ہن اداکار سدھارتھ دھوَن ۔
حوالے
گٹھ:جم 1960 گٹھ:20ویں صدی دے فلم ڈریکٹر گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی ہندو
ڈورے مون
ڈوریمون (جاپانی:ドラえもん) اک جپانی منگا لڑی اے جیہنوں فجیکو فجیؤ دی منگا ٹولی ولوں لکھیا تے بنایا گیا اے۔ اس لڑی دے مشہور اینیمیشن کارٹون وی نشر ہو چکے ہن۔ اسدی کہانی اک روبوٹ بلی ڈوریمؤن دوالے گھمدی اے جو کہ 22ویں صدی چوں نوبتا نوبی دی مدد کرن لئی آیا اے۔
ڈورے مون منگا لڑی دسمبر 1869 وچ چھ میگزیناں وچ چھاپی گئی۔اصل لڑی وچ کل 1,345 کہانیاں بنائیاں گئیاں ہن جنہاں نوں شوگاککن ولوں ٹینٹومشی منگا اُتے چھاپیا گیا اے۔ ڈوریمون دیاں قسطاں نوں انگریزی وچ رلیز کرن لئی 1980 دے ادھ وچ ٹرنر بروڈکاسٹنگ سسٹم نے حق خرید لئے سن پر بعد وچ بنا کوئی وجہ دسے رد کر دتے۔ جولائی 2013 وچ اس منگا لڑی نوں ایمازون کنڈل ای-بکّ وچّ انگریزی وچّ مہیا کروایا گیا۔ ایہہ ہن تکّ دی سبھ توں ودھ وکن والی منگا لڑی اے جس دیاں ہن تکّ 10 لکھ توں ودھ نقلاں وک چکیاں ہن۔
ڈوریمون منگا لڑی نوں 1973 وچ جاپان کارٹونسٹ ایسوسی ایشن اوارڈ 1982 وچ شوگککن منگا اوارڈ اتے 1997 وچّ اوسامو ٹیزوکا کلچر اوارڈ ملیا۔ مارچ 2008 وچّ جاپان دے وزیر خارجہ نے ڈوریمون نوں دیس دا پہلا اینیمے امبیسڈر اعلانیا۔ بھارت وچّ اس نوں ہندی، تیلگو اتے تامل بولی وچّ نشر کیتا گیا اے اتے اتھے اس اینیمے لڑی نوں بچیاں ولوں کافی پسند کیتا گیا۔ اس طرحاں ڈوریمون اینیمے نے نکلوڈیئن کڈز چوئز اوارڈ انڈیا حاصل کیتا۔ 2002 وچّ ٹائم ایشیا میگزین ولوں کیتے سروے وچّ اسنوں "ایشیائی ہیرو" کیہا گیا۔ ٹی۔وی آشی  ولوں کیتا گیا انگریزی ترجمہ ڈزنی ایکس ڈی نے 7 جولائی 2014 توں امریکہ وچّ دکھاؤنا شروع کیتا گیا۔ 17 اگست 2015 نوں بومرینگ یوکے اُتے وی اسدا نشریہ شروع ہویا۔
ناں
ڈورےمون دا ناں دو شبداں - ڈورا اتے ایمون دا ملاپ اے۔ ایہناں وچوں ڈورا شبد کاٹکانا جدکہ ایمون ہراگانا وچوں لے کے ورتیا گیا اے۔
کہانی
ڈوریمون نوں سواشی نوبی ناں دا اک منڈا ویلے وچّ پچھے بھیج دندا اے تاں جو اپنے پیؤ دے دادے نوبیتا دے حالاتاں نوں سدھار سکے اتے اس طرحاں اسدیاں اگلیاں پیڑھیاں چنگا جیون جی سکدیاں ہن۔ انجھ تاں نوبیتا نوں کوئی دقت نہیں ہندی پر اسدے جماعت وچوں گھٹّ انک آؤن اتے اسدی سستی ہی زیادہ وڈی سمسیا اے جس کرکے اسدے متر اسنوں چڑھاؤندے رہندے ہن۔ اسدیاں ایہناں خامیاں کارن اسدے پروار نوں مستقبل وچّ پیسے سبندھی دقتاں پیش آؤندیاں ہن۔ نوبی پروار نوں دھن پکھوں مضبوط کرن لئی سواشی پہلاں تاں اک طاقتور روبٹ بھیجنا چاہندا اے تاں جو اوہ نوبیتا دی رکھیا کر سکے پر بعد وچّ کسے دی صلاح لے کے اوہ روبو-بلی ڈوریمون نوں بھیجن دا نرنا لیندا اے۔
ڈوریمون کول اک جیب ہندی اے جس وچّ اوہ اپنے کھڈونے، دوائیاں، اتے سند ، جو کہ اسنے مستقبل چوں منگوائے ہن، اوہناں نوں سنبھال کے رکھدا اے تے ایہناں نوں 'گیجٹ' کہہ کے سنبودھت کردا اے۔ ایہناں وچوں ادھے کو گیجٹ تاں گھریلو جاپانی وستاں ہی ہندیاں ہن پر زیادہ تر کلپت سائنسی سند ہندے ہن۔ اس لڑی وچّ ہزاراں دی گنتی وچّ گیجٹ دکھائے گئے ہن اتے سبھ توں عامَ گیجٹ بیمبو کوپٹر تے "اینیویئر ڈور" بھاڑ کتے وی پہنچن والا دروازہ ہن۔
نوبیتا دی سبھ توں قریبی دوست شزوکا مناموٹو ہندی اے۔ نوبیتا نوں ہمیشہ تکیشی گوڈو عرف جیان اتے اسدے دوست سنیو ہونیکاوا ولوں تنگ کیتا جاندا اے۔ ڈوریمون دی کہانی وچّ نوبیتا دی ہر مشکل دے حلّ لئی ڈوریمون ولوں اسنوں اک گیجٹ دتا جاندا اے۔
گٹھ:کارٹون گٹھ:جاپانی اینیمے
اسلامی تحریک نائجیریا
thumb|اسلامی تحریک نائجیریا دے رہبر شیخ ابراہیم زاکزاکی َألحَرَکَۃُ الاسلامیۃ فی نیجِیریا یا اسلامی تحریک نائجیریا، نائجیریا دے شیعاں د‏‏ی اک تنظیم دا ناں اے جس دے رہبر شیخ ابراہیم زاکزاکی نيں۔ اس تحریک د‏‏ی مختلف تعلیمی، معاشرتی تے اجتماعی سرگرمیاں نيں جو نائجیریا دے شیعاں دے لئی انجام دیندی اے جس دا مرکز زاریا وچ ا‏‏ے۔ 1984ء نو‏‏ں تحریک اسلامی نائجیریا نے یوم القدس دے مظاہرےآں دا اعلان کیتا۔ تے نائجیریا د‏‏ی فوج نے کئی بار اس تحریک دے جیالیاں اُتے زاریا تے کانو وچ حملہ کیتا جس دے نتیجے وچ شیخ زکزاکی دے چار بیٹےآں سمیت کئی شیعہ مارے گئے تے اس تحریک دے بعض ادارے جداں حسینیہ بقیہ اللہ تخریب ہويا ا‏‏ے۔ thumb|حسینیہ بقیۃ اللہ جو تحریک اسلامی نائجیریا د‏‏ی سرگرمیاں دا مرکز ا‏‏ے۔
مؤسس
شیخ ابراہیم بن یعقوب زاکزاکی (متولد۱۹۵۳ء) نيں جو نائجیریا دے شیعہ عالم دین تے اس ملک دے شیعاں دے سربراہ نيں۔ زاکزاکی نے اپنی تعلیم دا آغاز زاریا تو‏ں کیتا تے ۱۹۷۱ تو‏ں ۱۹۷۵ء تک کانو نامی شہر وچ سیاست تے اقتصاد دے رشتے وچ تعلیم حاصل کیتی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم دا دور ایران وچ اسلامی انقلاب دے معاصر سی ۔ زاکزاکی شروع وچ مالکی مذہب دے پیروکار سن، تے بعد وچ شیعہ ہوئے۔ آپ 80 تے 90ء د‏‏ی دہائی وچ متعدد بار گرفتار ہوئے۔ آپ دے تن بیٹے 2014ء نو‏‏ں یوم القدس د‏‏ی ریلی وچ نائجیریا دے پولیس دے ہتھو‏ں مارے گئے۔ thumb|2014ء نو‏‏ں یوم القدس ریلی وچ مارے جانے والے اسلامی تحریک نائجیریا دے جیالیاں د‏‏ی تشییع جنازہ
تاریخی آئینے وچ
شمالی نائجیریا د‏‏ی اسلامی تحریک دا آغاز 1980ء د‏‏ی دہائی تو‏ں تعلیمی مراکز تو‏ں ہويا تے 1980ء د‏‏ی دہائی دے اواخر تک شہراں تے دیہاتاں تک پھیل گیا۔ تے 1990ء د‏‏ی دہائی تک اک عوامی تحریک د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔ تے دیہاتاں وچ اس دا استقبال شہراں د‏‏ی نسبت زیادہ ہويا۔ اس تحریک نے 1984ء نو‏‏ں یوم القدس د‏‏ی ریلی دا اعلان کیا۔ 2014ء د‏‏ی یوم القدس ریلی وچ اس تحریک دے طرف داراں اُتے زاریا وچ نائجیریا د‏‏ی پولیس نے حملہ کیتا تے شیخ زکزاکی دے تن بیٹےآں سمیت 33 شیعہ اس حملے وچ مارے گئے۔
1437ھ نو‏‏ں وی نائجیریا د‏‏ی فوج نے امام علی رضا د‏‏ی شہادت دے دن اس تحریک دے چاہنے والےآں اُتے حملہ کیا۔ اس حملے دے نتیجے وچ شیخ زکزاکی گرفتار ہوئے تے انہاں دے اک بیٹے سمیت بعض افراد مارے گئے۔ بعض اخبار دے مطابق اس حملے وچ 300 تو‏ں زیادہ لوک مارے گئے۔
اسی طرح 14 نومبر 2016 نو‏‏ں اس تحریک دے مارے جانے والے افراد دے چہلم دا پروگرام کانو شہر وچ منعقد ہويا۔ اس پروگرام وچ شریک شیعاں اُتے حملے دے نتیجے وچ 100 تو‏ں زیادہ شیعہ مارے گئے۔ اسلامی کمیشن برای انسانی حقوق لندن د‏‏ی رپورٹ دے مطابق نائجیریا د‏‏ی فوج نے اربعین وچ شریک افراد اُتے فائرنگ دے علاوہ گھر گھر جاک‏ے شیعاں نو‏‏ں قتل کیتا۔
اس تحریک دا مرکزی ہیڈکوارٹر زاریا اے جس د‏‏ی سربراہی شیخ زکزاکی دے عہدے اُتے ا‏‏ے۔
فعالیت تے سرگرمیاں
ہور اطلاعات دے لئی اسلامی تحریک نائجیریا د‏‏ی ویب سائٹ
مآخذ
گٹھ:شیعہ سیاسی پارٹیاں گٹھ:افریقہ
قلعہ ارگنہاؤسن
قلعہ ارگنہاؤسن سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
ننگے مونہوالا مکڑی شکاری
ننگے مونہوالا مکڑی شکاری، رس پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بیلارس دا قومی ترانہ
ہور ویکھو
Wikipedia contributors, "My Belarusy," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=My_Belarusy&oldid=420306585 (accessed March 25, 2011).
گٹھ:راج گاؤن گٹھ:قومی ترانے
قلعہ سائلون
قلعہ سائلون سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
دہستان رودخانه
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان رودان دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان رودان چ اے ۔
رات
رات (انگریزی: Night)، سورج دے غروب ہوݨ توں طلوع ہوݨ دے درمیان دا ویلا ہُندا اے۔
گٹھ:ویلا
چک 411 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
قلعہ وفلنز
قلعہ وفلنز سویٹزرلینڈ چ اک قلعہ اے۔
تسکین احمد
تسکین احمد تازم (جنم 3 اپریل 1995) اک بنگلہ دیش کرکٹ ٹیم کھڈاری ہے۔ اوہ بنگلہ دیش دے وپاری عبدالراشد اتے سبینا یاسمین دا پتر ہے۔ اوہ سجے ہتھ دا تیز-گیندباز ہے اتے کھبے ہتھ نال بلیبازی کردا ہے۔ پہلا درجہ کرکٹ وچّ اوہ 'ڈھاکا میٹروپولس' ٹیم ولوں کھیڈدا ہے اتے اوہ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچّ چٹاگانگ کنگز ولوں کھیڈدا ہے۔
شروعاتی جیون
اسنے کنگ خالید ادارے وچوں ایسئیسسی اتے سٹینفورڈ کالج وچوں اس نے ایچئیسسی کیتی ہے۔ موجودہ سمیں اوہ امریکی انٹرنیشنل یونیورسٹی جو کہ بنگلہ دیش وچّ ہے، دا طالب علم ہے۔
تسکین نے اباہنی میدان توں 10 جنوری 2007 نوں کرکٹ کھیڈنی شروع کیتی سی۔ انڈر-15 اتے انڈر-17 ٹیم وچّ کھیڈن توں بعد اسنوں انڈر-19 کرکٹ ٹیم وچّ کھیڈن دا موقع مل گیا سی۔ اکتوبر 2011 وچّ باریسل محکمہ دی کرکٹ ٹیم خلاف اسنے ڈھاکا میٹروپولس دی کرکٹ ٹیم ولوں پہلا، پہلے درجے دی کرکٹ دا میچ کھیڈیا سی۔
2012 وچّ ہوئے انڈر-19 ورلڈ کپ وچّ اوہ سبھ تو زیادہ وکٹاں لین والا گیندباز سی اتے اسنے 11 وکٹاں لئیاں سن۔
بنگلہ دیش کرکٹ لیگ-2 دے دوسرے میچ وچّ اس نوں درنتو راجشاہی ٹیم خلاف 4/31 دا پردرشن کرن تے مین آف د میچ انعام دتا گیا سی۔ ایہہ سیمیفائینل مقابلہ سی۔ اسنے 4 میچاں وچّ 8 وکٹاں حاصل کیتیاں سن جو کہ اسدے کھیڈ-جیون دا یادگاری ٹورنامینٹ رہا ہے۔
بنگلہ دیش کرکٹ لیگ-3 دے وچّ اوہ چتاگونگ ویکنگس دی ٹیم ولوں کھیڈیا۔ اس توں علاوہ 2015 وچّ گوگل 'تے سبھ توں ودھ کھوجیا جان والا اوہ چوتھا بنگلادیشی سی۔
حوالے
گٹھ:بنگلہ دیش دے کرکٹ کھیڈاری
گٹھ:کرکٹ کھیڈاری