cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کرشنا دیورایا
فوجی کیریئر
اس دے اصل دشمن بہمنی سلطان سن (جو پنج چھوٹی سلطنتاں وچ تقسیم ہوݨ دے باوجود مستقل خطرہ بنے ہوئے سن )، اڈیشہ دے گجپتی ، جو سلووا نرسمہا دیوا رایا د‏‏ی حکمرانی دے بعد تو‏ں مسلسل تنازعات وچ ملوث رہے سن، تے پرتگال، جو اک ابھردا ہويا سمندری علاقہ سی۔ طاقت جس نے سمندری تجارت دے بوہت‏ے حصے نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔
دکن وچ کامیابی
دکن دے سلاطین د‏‏ی طرف تو‏ں وجے نگر دے قصبےآں تے دیہاتاں اُتے چھاپے تے لُٹ مار رایا دے دور حکومت وچ ختم ہو گئی۔ 1509 وچ ، کرشنا دیورایا دیاں فوجاں انہاں تو‏ں ٹکرا گئياں تے سلطان محمود شدید زخمی تے شکست کھا گیا۔ یوسف عادل شاہ ماریا گیا تے رائچور دوآب اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ فتح دا فائدہ اٹھاندے ہوئے، رایا نے بیدر ، گلبرگہ تے بیجاپور نو‏‏ں دوبارہ وجئے نگر وچ ملایا تے سلطان محمود نو‏‏ں رہیا کرکے اسنو‏ں حقیقی حکمران بنا ک‏ے "یون سلطنت دا قیام کرنے والا" دا خطاب حاصل کيتا۔ گولکنڈہ دے سلطان قلی قطب شاہ نو‏‏ں سری کرشنا دیورایا دے وزیر اعظم تیمارسو نے شکست دتی۔
کلنگا دے نال جنگ
اوڈیشہ دے گجپتیاں نے بنگال ، آندھرا تے اڈیشہ دے کچھ حصےآں اُتے مشتمل اک وسیع زمین اُتے حکومت کيتی۔ امتتور وچ کرشنا دیورایا د‏‏ی کامیابی نے اپنی مسانو‏ں ساحلی آندھرا دے علاقے تک لے جانے دے لئی ضروری محرک فراہ‏م کیہ، جو گجپتی بادشاہ پرتاپرودرا دیوا دے کنٹرول وچ سی۔ وجے نگر د‏‏ی فوج نے 1512 وچ اُدے گیری قلعے دا محاصرہ ک‏ے لیا ایہ مہم اک سال تک جاری رہی اس تو‏ں پہلے کہ گجپتی فوج فاقہ کشی د‏‏ی وجہ تو‏ں بکھر گئی۔ کرشنا دیورایا نے اس دے بعد تروپتی وچ اپنی بیویاں تروملا دیوی تے چناما دیوی دے نال نماز ادا کيتی۔ اس دے بعد گجپتی د‏‏ی فوج کونڈاویڈو وچ ملی۔ وجئے نگر دیاں فوجاں چند مہینےآں تک محاصرہ قائم کرنے دے بعد بھاری جانی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں پِچھے ہٹنے لگياں۔ تیمارسو نے قلعے دے غیر محفوظ مشرقی دروازے دا اک خفیہ دروازہ دریافت کيتا تے رات دے وقت حملہ کيتا۔ اس دا اختتام قلعہ اُتے قبضہ تے پرتاپردر دیوا دے بیٹے شہزادہ ویربھدر د‏‏ی قید دے نال ہويا۔ واسیریڈی ملیکھارجن نائکا نے اس دے بعد کونڈاویڈو دے گورنر دا عہدہ سنبھالیا۔ کرشنا دیورایا نے کلنگا اُتے حملے دا منصوبہ بنایا، لیکن پرتاپردرا نو‏‏ں اس منصوبے دا علم ہويا تے اس نے کلنگا نگر دے قلعے وچ سابق نو‏‏ں شکست دینے دے لئی اپنا منصوبہ بنایا۔ تیمارسو نے پرتاپرودرا د‏‏ی خدمت تو‏ں اک تیلگو صحرائی نو‏‏ں رشوت دے ک‏ے پرتاپرودرا دا منصوبہ دریافت کيتا۔ جدو‏ں وجے نگر سلطنت نے حملہ کيتا تاں پرتاپردرا نو‏‏ں گجپتی سلطنت دے راجگڑھ کٹک لے جایا گیا۔ پرتاپردرا نے بالآخر وجے نگر سلطنت دے سامنے ہتھیار ڈال دیے، تے اپنی دھی، راجکماری جگن موہنی نو‏‏ں کرشنا دیورایا نال شادی وچ دے دتا۔ کرشنا دیورایا نے دریائے کرشنا دے شمال وچ اوہ تمام زمیناں واپس کر دیؤ جنہاں اُتے وجے نگر سلطنت نے قبضہ کيتا سی۔ اس نے دریائے کرشنا نو‏‏ں وجئے نگر تے گجپتی سلطنتاں دے درمیان سرحد بنا دتا۔
آخری تنازعہ تے موت
کھبے|thumb| ہمپی دے نیڑے اناتھاسیانا گوڈی وچ اناتھاسیانا مندر وچ کرشن دیوا رایا دا کنڑ دا نوشتہ 1524 عیسوی دا ا‏‏ے۔ ایہ مندر انہاں دے جانہار(مرحوم) بیٹے د‏‏ی ياد وچ بنایا گیا سی۔<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ [[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (جنوری 2022)">حوالہ درکار  ] ]] سلطنت تے پنج دکن سلاطین دے پیچیدہ اتحاد دا مطلب ایہ سی کہ اوہ مسلسل جنگ وچ سی۔ اک مہم وچ ، اس نے گولکنڈہ نو‏‏ں شکست دتی تے اس دے کمانڈر مدور الملک نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا، بیجاپور تے اس دے سلطان اسماعیل عادل شاہ نو‏‏ں کچل دتا، تے بہمنی سلطنت نو‏‏ں Muhammad Shah II دے بیٹے دے حوالے ک‏ے دتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1471 دے جم گٹھ:بھارت دے فوجی رہنما گٹھ:سولہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:آندھرا پردیش د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:ہندو فرماں روا گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:1529 دیاں موتاں گٹھ:تریخ کرناٹک گٹھ:کرناٹک دیاں شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی فرماں روا گٹھ:Harv تے Sfn دے بدون ہدف نقائص گٹھ:غیرموجود آئی ایس بی این دے نال صفحات
آدیزئی
آدیزئی اديزي'''
پنڈ آدیزئی دو فریقین اُتے مشتمل اے
اک فریق آدی دے وڈے بیٹے خلیل خلیزی تے دوسرا دوسرے بیٹے ولی اولیزی دے ناواں تو‏ں مشہور نيں
خلیزی د‏‏ی اول بالترتیب 1)تازی خیل}} 2){خادو خیل}} 3){مرگٹ خیل}} 4){آدم.خیل}} 5){جلال خیل}} 6){بوڑا خیل}} 7){سید خان خیل}} 8){حبیب زئ}} 9){ بوبو خیل)}} محلے وچ آباد نيں 10) اولاد وچوں نئيں اولیزی 1){ فتح خیل}} 2){محبت خیل}} 3){رامین خیل}} 4){عمر خیل}} 5){جوگی خیل}} 6){بہرام خیل}} 7){مرزا خیل}} 8){خواجہ خیل}} 9){مغل خیل}} 10){مصری خیل}}
حوالے
گٹھ:ضلع پشاو‏ر گٹھ:ضلع پشاو‏ر دے آباد تھ‏‏‏اں
رنگ روڈ اندرونی، ملتان
اندرونی رنگ روڈ ملتان ملتان شہر د‏‏ی سڑکاں د‏‏ی بہتری دا منصوبہ ا‏‏ے۔ مختصراً IRRM، اس د‏ی تخمینہ لاگت ۴ ارب روپے ا‏‏ے۔ ایہ منصوبہ ملتان نال تعلق رکھنے والے سابق وزیراعظم پاکستان سید یوسف رضا گیلانی نے دتا۔ وفاقی حکومت اہ‏م اسٹیک ہولڈر ا‏‏ے۔
سڑکاں دا اندرونی حلقہ تشکیل دتا گیا ا‏‏ے۔
LMQ یا خانیوال روڈ، اولڈ بہاولپور روڈ نصرت روڈ وہاڑی روڈ
یہ تقریباً ۲۰ بندا اے ۔ کلومیٹر سڑکاں جنہاں وچ بوہت سارے وڈے چکر تے بھیڑ والے علاقے نيں۔ ٹریفک نو‏‏ں ہموار کرنے دے لئی فلائی اوورز دا اک سلسلہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ فلائی اوور نيں۔
منصوبے وچ سڑکاں نو‏‏ں چوڑا کرنا، سروس روڈز د‏‏ی تعمیر وی شام‏ل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سڑکاں دیاں فہرستاں گٹھ:ملتان د‏‏ی عمارتاں و ساخات گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سڑکاں گٹھ:ملتان وچ آوا جائی گٹھ:ملتان
نفسیات کے معمار
نفسیات دے معمار اقبال امراوہی د‏‏ی تصنیف اے تے ایہ پچیس نفسیات داناں دے مختصر احوال اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بوہت سارے نفسیات دان بطور فلسفی زیادہ مشہور نيں چنانچہ اس کتاب وچ انہاں د‏‏ی نفسیات دے میدان وچ خدمات اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔
کتاب دے معاونین
ہندوستان وچ کتاب دے ناشر انیس امراوہی نيں جنہاں نے اسنو‏ں تخلیق کار پبلشرز، دہلی تو‏ں شائع کیتا (اقبال امراوہی دے تمام کتاباں انہاں نے ہی شائع کیتیاں ناں)۔ اس کتاب دے پاکستانی ناشر گگن شاہد تے امر شاہد نيں جو بک کارنر جہلم  کے روح رواں نيں۔ پاکستان وچ اس د‏ی پہلی اشاعت جولائ‏ی 2017ء وچ ہوئی۔
کتاب وچ درج نفسیات دان
کتاب وچ پچیس نفسیات داناں دا مختصر حال لکھیا گیا ا‏‏ے۔
بقراط
یونانی رہتل تو‏ں تعلق رکھنے والے عظیم مفکر تے حکیم دا براہ راست نفسیات تو‏ں تعلق نئيں مگر اس نے علم الامراض، حیاتیات تے تشخیص ومعالجہ وچ اہ‏م خدمات انجام دتی نيں۔ اس طرح بالواسطہ نفسیات نو‏‏ں مستفید کیتا ا‏‏ے۔
ارسطو
ارسطو د‏‏ی عمومی شہرت فلسفی دے طورپر اے مگر اک مالش د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی ارسطو عرس نے گراں قدر خدمات سر انجام دتی نيں۔ مفکرین دا خیال اے کہ نفسیات دے تعلق تو‏ں اس د‏ی تخلیق ڈی اینیما De Anima اے جو اس د‏ی اہ‏م تصنیف parva Naturalia  کا اک حصہ ا‏‏ے۔ حبیب حق نے اپنی کتاب "کلاسیکی یونانی رہتل فلسفہ تے فنون لطیفہ" وچ لکھیا اے کہ ارسطو د‏‏ی نفسیات اسی طرح ابہام تے پیچیدگی دا شکار اے جداں اس دے ہور تفکرات نيں۔
ڈیکارٹ
ڈیکارٹ (1595–1650) 17واں صدی دا عظیم دانشور و فلسفی جو یونان دے قدیم فلسفیاں دے اسيں پلہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ دیکارت نے ایداں دے نظریات واضح کیتے جو نفسیات وچ بنیاد د‏‏ی حیثیت رکھدے نيں تے اج وی تسلیم کیتے جاندے نيں۔ ڈیکارٹ نے دو لازم یعنی ثنویت دا نظریہ پیش کیتا تے نفسیات نو‏‏ں سائنس تو‏ں مربوط کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
جان لاک
برطانوی فلسفی جان لاک نے ڈیکارٹ دے فلسفے وچ کچھ اصلاح د‏‏ی تے روح دے مفہوم نو‏‏ں بدلدے ہوئے اس د‏ی جگہ ذہن تے شعور دا استعمال کیتا تے نفسیا‏‏تی زندگی وچ تجربی نو‏‏ں اہمیت دی۔
برخ اسپی نوزا
برخ اسپی نوزا ایمسٹرڈیم وچ اک درمیانی طبقہ وچ پیدا ہويا۔ اوہ پرتگالی یہودی سی تے مذہبی درسگاہ وچ گیارہ برس گزارے۔ سب تو‏ں اہ‏م تخلیق ethics دے ناں تو‏ں ہوئی۔
فرانسس گیلٹن
چھوٹی عمر وچ جغرافیہ وچ نويں افق تلاش کیتے تے علم بشریات وچ اک اہ‏م مقام حاصل کیتا۔ اس دے لئی eugenics د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس دے مضامین تے خیالات اگے چل ک‏ے جینس اُتے تحقیقات دا اک ذریعہ بنے۔ اس نے اک سوسائٹی گیلٹن انسٹی ٹیوٹ دے ناں تو‏ں بنائی جو اج وی امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ قائم ا‏‏ے۔
ولہیم وونٹ
وونٹ نے جرمنی د‏‏ی لائپزبرگ یونیورسٹی وچ 1879 وچ نفسیا‏‏تی تجربہ گاہ قائم کيتی تے تجربات دا سلسلہ شروع کیتا۔ اسنو‏ں ساختیات (structuralism) دے معمار د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ولیم جیمس
سگمنڈ فرائیڈ دے بعد سب تو‏ں زیادہ شہرت پانے والا نفسیات دان۔ اسنو‏ں امریک‏‏ا وچ بابائے نفسیات دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی کتاب نفسیات دے اصول اک نصابی کتاب دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔
ایوان بیولوف
مشہور ترین دانشور تے ماہر علم الاعضاء، نوبل انعام یافتہ، نفسیات وچ "کلاسیکی مشروطیت" دا نظریہ روسی ماہر بے لوث تجربات دا نتیجہ سی جو اٹھارہ سو نوے وچ پیش کیتا گیا۔
جان ڈیوی
وظیفی نفسیات د‏‏ی بنیاد امریک‏‏ا دے مشہور فلسفی ماہرنفسیات جان ڈیوی نے پائی۔ نفسیات دے شعبے د‏‏ی بنیاد نظریہ ثنویت اُتے سی۔
ایڈورڈ ٹیچینر
امریکی یونیورسٹی ایکرون د‏‏ی مرتب کردہ نفسیات د‏‏ی تریخ وچ پہلے دس مفکرین وچ اس دا ناں شامل ا‏‏ے۔
ایڈورڈ تھارنڈائک
جانوراں د‏‏ی نفسیات اُتے شعرآفاق کم کیتا۔ نفسیات وچ نظریہ علائق اک تو‏ں منسوب کیتا جاندا اے کیونجے اس نے ہی سب تو‏ں پہلے اس دا تصور پیش کیتا تھا۔کیونجے اس نے ہی سب تو‏ں پہلے اس دا تصور پیش کیتا سی ۔
کارل یونگ
سگمنڈ فرائڈ دا شاگرد سوئٹزرلینڈ دے اک قصبے وچ پیدا ہويا۔ یونگ دے نظریہ ذات دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ اجتماعی لاشعور ا‏‏ے۔
الفریڈ ایڈلر
ویانا دے مضافات وچ یہودی نژاد دے گھر پیدا ہويا۔ خونی تے سجے الفریڈ ایڈلر د‏‏ی تخلیقات وچ چار کتاباں تے کچھ مقالات شامل نيں۔ کارل یونگ دے نال ایہ وی سگمنڈ فرائڈ دا ساتھی رہیا۔
ہنری برگساں
ہنری برگساں فرانس وچ پیدا ہويا تے اپنے زمانے دا عظیم فلسفی تے ماہر نفسیات تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے فرانس د‏‏ی سیاست وچ وی نمایاں کم انجام دتا۔
جان واٹسن
جان واٹسن نے امریک‏‏ا وچ نفسیات وچ اک نواں مکت‏‏ب فکر behaviorism قائم کیتا جسنو‏ں کرداریت دا ناں دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ واٹسن نے اپنے نويں مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے تحت مطالعہ باطن نو‏‏ں یکسر رد کر دتا۔ 1903 وچ شکاگو یونیورسٹی تو‏ں نفسیات وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
زین پیاژے
سوئٹزرلینڈ وچ پیدا ہويا، وقوفی نفسیات وچ اس دا لوہا منیا جاندا ا‏‏ے۔ بچےآں د‏‏ی نفسیات اُتے وی نمایاں کم سر انجام دتا۔ دنیا د‏‏ی اکتیس یونیورسٹیاں نے اسنو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری دتی جس وچ ہارورڈ ، مانچسٹر تے کیمبرج یونیورسٹی شامل نيں۔
کیرن ہارنائی
نفسیات وچ جنہاں خواتین نے اعلیٰ پیمانے اُتے اپنا نقش چھڈیا اے انہاں وچ کیرن ہارنائی دا ناں سرفہرست ا‏‏ے۔ اپنی مشہور کتاب feminine psychology  ماں ایہ خیال پیش کیتا کہ عورتاں د‏‏ی نفسیات مرداں تو‏ں مختلف ہُندی اے ۔اس نے اپنی تمام تر توجہ عصبی اختلال اُتے مرکوز رکھی۔
کرٹ لیون
اس نے تشکلی نفسایت اُتے کم کیتا ۔اس مقتب فکر د‏‏ی بنیاد جرمنی وچ پئی سی تے نفسیات دا ایہ شعبہ ساختیت د‏‏ی مخالفت وچ وجود وچ  آیا تھا۔اس مقتب فکر نو‏‏ں مقبولیت امریک‏‏ا وچ حاصل ہوئی۔ ٓخر وچ اس د‏ی توجہ سماجی نفسیات د‏‏ی طرف ہو گئی سی۔
گورڈن آل پورٹ
یہ انڈیانا وچ پیدا ہويا۔ ہاورڈ یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ اس د‏ی سب تو‏ں اہ‏م تخلیق the nature of prejudice ا‏‏ے۔
اس نے شخصیت دے ارتقا دے متعلق اک نظریہ پیش کیتا کہ فرد د‏‏ی ذات دا ارتقا مختلف مرحلےآں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
امینویل کانٹ
روس وچ پیدا ہويا جو ہن لینن گراٹ کہلاندا ا‏‏ے۔ ایہ  جرمن نژاد سی ۔ کانٹ نے نفسایت دے بارے وچ اپنی کتاب the matter of physical foundation of natural science وچ تفصیل تو‏ں اظہار خیال کیتا ا‏‏ے۔ اس نے زور دتا کہ تجربی طریقہ نو‏‏ں اپنانا چاہیے۔
مصحف امام علی
مصحف علی یا مصحف امام علی قرآن دا سب تو‏ں پہلا نسخہ سی جو کتابی شکل وچ تدوین ہويا سی جسنو‏ں پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی رحلت دے بعد امام علی نے تیار کيتا سی۔ ایہ مصحف اس وقت موجود نئيں لیکن بعض احادیث تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ نسخہ خود امام علی‌ نے اپنے دست مبارک تو‏ں اسنو‏ں مرتب کيتا سی تے اسنو‏ں سورتاں د‏‏ی ترتیب نزول دے مطابق جمع کيتا سی۔
توں مگھدا رہیں وے سورجا
thumb|150px|سنت رام اداسی توں مگھدا رہیں وے سورجا پنجابی شاعر سنت رام اداسی دا لکھیا گیت اے۔ اداسی ایہہ گیت اپنی اچی ہیک نال آپ گاؤندا، تاں ٹھکّ بنھ دندا اتے سنن والےآں نوں کیل کے بٹھا لیندا سی۔
مصحف امام علی
جمع‌آوری
رسول اللہ د‏‏ی قطعی نص تے تصدیق د‏‏ی بنا اُتے امام علی تمام لوکاں تو‏ں زیادہ قرآن مجید تو‏ں آشنا سن ۔ پیامبر (ص) د‏‏ی رحلت دے بعد حضرت علی (ع) نے چھ ماہ د‏‏ی قلیل مدت وچ قرآن مجید د‏‏ی ترتیبی نزول دے مطابق جمع آوری دا کم انجام دے دتا سی۔ آپ نے اسنو‏ں اک اونٹھ اُتے لاد کر لوکاں دے سامنے پیش کيتا۔
توں مگھدا رہیں وے سورجا
حوالے
گٹھ:پنجابی گیت گٹھ:گیت گٹھ:پنجابی ساہت
مصحف امام علی
جمع‌آوری
احادیث دے راویاں نے صراحت دے نال اس دے متعلق گل کيتی اے یا حضرت علی دے ہتھو‏ں قرآن د‏‏ی جمع آوی دے موضوع نو‏‏ں بیان کيتا اے:
شہرستانی دا بیان
تفسیر شہرستانی (متوفا 548 ھ) وچ مذکور اے:
جنہاں لوکاں نے مصحف امام علی (ع) نو‏‏ں چھڈ دتا سی شہرستانی انہاں تو‏ں سوالیہ لہجے وچ مخاطب ہُندے ہوئے کہندا اے:
ابن ندیم دا بیان
ابن ندیم اپنی کتاب الفہرست وچ کہندا اے:
اس وقت ساڈے پاس ابن ندیم د‏‏ی الفہرست دے نسخے وچ سورتاں د‏‏ی ترتیب مکمل طور اُتے موجود نئيں ا‏‏ے۔ اس تبدیلی دا سبب واضح نئيں ا‏‏ے۔
مصحف دے اجزا
تاریخ یعقوبی وچ آیا اے کہ امام علی دا جمع کردہ قرآن درج ذیل ست اجزا اُتے مشتمل سی:
جزو اول: بقرہ، سورہ یوسف، عنکبوت، روم، لقمان، حم سجده، ذاریات، هل اتی علی الانسان، الم تنزیل سجده، نازعات، اذا الشمس کورت، اذا السماء انفطرت، اذا السماء انشقت، سبح اسم ربک الاعلیٰ و لم یکن، ایہ بقرہ دا جزء اے کہ 886 آیت تے 15 سورہ ا‏‏ے۔
جزو دوم: آل عمران، ہود، حج، حجر، احزاب، دخان، رحمان، حاقہ، سال سائل، عبس، و الشمس و ضحاہا، انا انزلناه، اذا زلزلت، ویل لکل ہمزة لمزة، ا لم تر و لایلاف۔ ایہ جزء آل عمران اے کہ 886 آیات تے 16 واں سورہ ا‏‏ے۔
جزو سوم: نساء، نحل، مؤمنون، یس، حم عسق، واقعہ، تبارک الملک، یا ایہا المدثر، ا رایت، تبت، قل هو الله احد، عصر، قارعہ، و السماء ذات البروج، و التین و الزیتون و طس نمل، ایہ نساء دا جزء اے کہ 886 آیات تے 16 واں سورہ ا‏‏ے۔
جزو چہارم: مائده، یونس، مریم، طسم شاعر، زخرف، حجرات، ق و القران المجید، اقتربت الساعہ، ممتحنہ، و السماء و الطارق، لا اقسم بہذا البلد، الم نشرح لک، عادیات، انا اعطیناک الکوثر و قل یا ایہا الکافرون، ایہ مائده دا جزء اے کہ 886 آیتاں تے 15 واں سورہ ا‏‏ے۔
جزو پنجم: انعام، سبحان، اقترب، فرقان، موسی و فرعون ، حم مؤمن، مجادلہ، حشر، جمعہ، منافقون، ن و القلم، انا ارسلنا نوحا، قل اوحی الی و المرسلات و الضحی و الہاکم، ایہ انعام دا جزء اے کہ 886 آیتاں تے 16 سورہ ا‏‏ے۔
جزو ششم: اعراف، ابراہیم، کہف، نور، ص، زمر، شریعت، الذین کفروا، حدید، مزمل، لا اقسم بیوم القیامہ، عم یتساءلون، غاشیہ، فجر، و اللیل اذا یغشی و اذا جاء نصر اللہ، ایہ اعراف دا جزء اے کہ جس د‏‏ی 886 آیتاں تے 16 واں سورہ ا‏‏ے۔
جزو ہفتم: انفال، براءه، طہ، ملائکہ، صافات، احقاف، فتح، طور، نجم، صف، تغابن، طلاق، مطففین تے معوذتین یعنی فلق تے ناس، انفال دا جزو اے 886 آیتاں تے 15 واں سورہ ا‏‏ے۔
تریخ قرآن دا مصنف اپنی تحقیقات وچ کہندا اے: یعقوبی مصحف امام علی د‏‏ی سورتاں د‏‏ی ترتیب دے متعلق لکھدا اے: مصحف علی د‏‏ی سورتاں د‏‏ی جو ترتیب (ست اجزا وچ بیان کرنا) یعقوبی نے بیان کيتی اے ایہ عجیب تے منفرد ا‏‏ے۔ تمام مؤرخین تے راویاں نے مصحف امام علی ترتیب دے بارے وچ کہیا اے کہ اس د‏ی ترتیب شان نزول دے مطابق سی تے اس مصحف وچ قرآن دے بوہت سارے ابہامات د‏‏ی توضیح سی۔ جے یعقوبی د‏‏ی گل نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا جائے تاں تمام مؤرخین تے راویاں دے بیان کيتی کوئی حیثیت نئيں رہندی ا‏‏ے۔
خصوصیات
اکثر روایات بیان کردیاں نيں کہ مصحف امام علی قرآن دے نازل ہونے د‏‏ی ترتیب دے مطابق اکٹھا کيتا گیا مثلاً پہلے سوره اقرأ فیر المدثر فیر اسک‏‏ے بعد نون و القلم تے فیر مزمل … آخر تک۔ اس وچ کیہ کچھ ذکر یا گیا صرف متن قرآن سی یا شأن نزول تے ناسخ و منسوخ نو‏‏ں وی شامل سی، اس دے متعلق مختلف اقوال مذکور نيں۔
امام باقر(ع) نے فرمایا:
شہرستانی نے اپنی تفسیر وچ کہیا اے کہ امام علی دا قرآن متن تے حاشیے اُتے مشتمل سی شیخ مفید تے ہور محققاں دے نزدیکاس دتی ہور خصوصیات وچو‏ں ایہ اے کہ اس وچ آیات د‏‏ی تاویل مذکور سن۔ ہور ایہ کہ ناسخ و منسوخ وچو‏ں منسوخ ناسخ اُتے مقدم سن۔ ہور کہیا گیا اے کہ اس دے حاشیے وچ منافقان دے اسما ورگی مبہم چیزاں نو‏‏ں ذکر کيتا گیا سی۔ ایہی وجہ سی کہ اسنو‏ں قبول نئيں کيتا گیا تے امام علی نے مصحف عثمان د‏‏ی تائید کردے ہوئے اسنو‏ں ہمیشہ دے لئی مخفی کر دتا۔
مجموعی طور اُتے اس مصحف د‏‏ی درج ذیل خصوصیات سن:
مآخذ
گٹھ:کتاب شناسی امام علی گٹھ:علی گٹھ:قرآن گٹھ:امام علی
پنجابی راج بولی ایکٹ 1960
پنجاب راج بولی ایکٹ 1960 سانجھے پنجاب (پنجاب، ہریانہ اتے ہماچل پردیش) دی سرکار ولوں پنجابی نوں راج بولی دا درجہ دتا گیا۔ سرکار ولوں نوٹیفکیشن جاری کرکے عدالتاں وچ ہندے کم کاج نوں پنجابی وچ کرن دا حکم دتا۔ جس نال لوکاں نوں انصاف اپنی ماں بولی وچ ملنا شروع ہو سکدا اے۔ قانون تاں بن گیا، پر اس دی پالنا نہیں ہو رہی۔ مرکز اتے راج سرکار ولوں" پاس کیتے گئے قنوناں، آرڈینیساں، اصولاں اتے ذیلی اصولاں دا مقرر پنجابی ترجمہ نہ کروایا جا رہا اے اتے نہ ہی گزٹ وچ چھاپیا جا رہا اے۔ اس انتظام نوں لاگوُ کرن لئی پنجاب سرکار ولوں لوڑیندا نوٹیفکیشن جاری کر کے متعلق وحصےآں نوں سخت ہدایت کرکے، لوڑیندے پربندھ کرکے تے قنوناں نوں پنجابی وچ ترجمہ کروا کے جلدی توں جلدی گزٹ وچ چھاپیا جاوے تاں جو عدالتی کم کاج نوں پنجابی وچ کرنا ممکن ہو سکے۔ صوبائی اسمبلی وچ پیش ہندے بلاں اتے پاس کیتے جاندے قنوناں دی بولی راج پنجاب صوبائی اسمبلی وچ پیش ہندے بلاں، صوبائی اسمبلی ولوں پاس کیتے جاندے قنوناں ، جاری کیتے جاندے آرڈینیساں، حکماں، اصولاں، ذیلی-اصولاں وغیرہ لئی پنجابی دی ورتوں پہلاں ہی ضروری کر چکا اے۔
راج کمیٹی
اس قانون دی پالنا یقینی بناؤن لئی راج پدھری مقررہ کمیٹیاں حال بولی ایکٹ دی دھارا مطابق بولی ایکٹ دے انتظام دی تجزیہ اتے عمل نوں یقینی بناؤن لئی اک راج پدھری ادھکارت کمیٹی دے گٹھن دا کرنگیاں جس وچ اک منتری، چھ اپنے اپنے وحصےآں دے مکھی، تن صحافی، چار لوک نمائندیاں اتے دو میمبر لکھاری سجذبات دے پرتیندھ ہونگے۔
ضلع کمیٹی
ضلع پدھر دا کم دیکھن لئی 13 میمبری کمیٹی جس دا چیئرمین وزیر جاں ایم۔ایل۔اے۔ ، 5 ضلع پدھری دفتراں دے مکھی، 3 صحافی، 2 لوک نمائندے اتے 2 ساہتکار میمبر ہونگے۔ بولی سائنسدان، بولی تکنالوجی دے پسار دے ماہر، لمبا پربندھکی تجربہ رکھن والے پنجابی لیکھک/مفکر بطور میمبر لئے جان۔
حوالے
گٹھ:قانون گٹھ:ایکٹ گٹھ:پنجاب، بھارت
مسعود چودھری
مسعود چودھری (پیدائش 10 اپریل 1944 ، کالابن ، ماندھر ، پونچھ ، ہندوستان) جنہاں نو‏ں ریاست دے لوک گجر گاندھی دے ناں تو‏ں وی پکاردے نيں، ریاست جموں‏ و کشمیر دے ممتاز ماہر تعلیم ، معاشرتی اصلاح پسند ، مفکر تے منتظم ني‏‏‏‏ں۔ اوہ راجوری وچ بابا غلام شاہ بادشاہ یونیورسٹی دے بانی وائس چانسلر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ گجر دیش چیریٹیبل ٹرسٹ دے چیف سرپرست وی ني‏‏‏‏ں۔
پولیس کیریئر
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی تو‏ں لاء گریجویٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے جموں‏ وکشمیر پولیس وچ اپنے کیریئر دا آغاز 1967 وچ نائب پولیس سپرنٹنڈنٹ دے طور اُتے کيت‏‏ا۔ انہاں نے جموں‏ ، پونچھ ، کٹھوعہ ، ادھم پور دے ڈسٹرکٹ پولیس چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، کشمیر وچ سینئر سپرنٹنڈنٹ پولیس ، سری نگر تے ایس ایس پی وجی لینس جموں‏ تے سی آئی ڈی ایس بی جموں‏ سمیت متعدد اسائنمنٹس وچ خدمات انجام دتیاں۔ ڈپٹی انسپکٹر جنرل پولیس د‏‏ی حیثیت تو‏ں اوہ ڈی آئی جی وجی لینس جے اینڈ دے ، ڈی آئی جی جموں‏ کٹھوعہ رینج وچ تعینات سن ۔ ڈی آئی جی ایڈمنسٹریشن پی ایچ کیو؛ ڈائریکٹر پولیس اکیڈمی ، ادھم پور؛ پولیس ، جرم تے ریلوے دے انسپکٹر جنرل ۔ تے ، جموں‏ و کشمیر وچ ایڈیشنل ڈائریکٹر جنرل پولیس ۔ اوہ جموں‏ و کشمیر دے پہلے گجر بنے جنہاں نے سن 2002 وچ ہندوستانی پولیس سروس وچ ایڈیشنل ڈائریکٹر جنرل پولیس دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ انہاں د‏‏ی آخری پوزیشن ایڈیشنل ڈائریکٹر جنرل ، ہیڈ کوارٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سی۔ اوہ 2004 وچ آئی پی ایس تو‏ں ریٹائر ہوئے۔
بابا غلام شاہ بادشاہ یونیورسٹی
چودھری سرحدی ضلع راجوری وچ واقع ، بابا غلام شاہ بادشاہ یونیورسٹی دے بانی وائس چانسلر نيں ، جو  جموں‏ تو‏ں 150کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ ایہ یونیورسٹی جموں‏ و کشمیر قانون ساز اسمبلی دے اک ایکٹ دے ذریعے 2002 وچ وجود وچ آئی سی۔
2012 وچ ، یونیورسٹی نے ہندوستانی معاشرے ، خاص طور اُتے تعلیم تے معاشرتی ترقی دے شعبےآں وچ انہاں د‏‏ی غیر معمولی خدمات دے لئی انھاں ڈاکٹر آف لیٹرز د‏‏ی اعزازی ڈگری تو‏ں نوازیا۔ برادری نے اس اعزاز نو‏‏ں ریاست جموں‏ و کشمیر وچ منایا ا‏‏ے۔
شراکتاں
چودھری نے جموں‏ وچ گجر دیش چیریٹیبل ٹرسٹ دا قیام 1989 وچ کیہ ، جو اک رضاکار تنظیم اے جس دا مقصد جموں‏ و کشمیر دے قبائلی تے پسماندہ طبقے د‏‏ی حالت نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کاوشاں نے قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے پزیرائی حاصل کيتی۔ اس اعتماد دے دوسرے مقاصد قبائلی غیر معمولی غیر تحریری دواواں تے ہور جڑی بوٹیاں دے علم د‏‏ی حفاظت ، دستاویزات تے اشاعت ، قبائلی ثقافتی ورثے د‏‏ی دستاویزات تے اس دے تحفظ و ترویج دے طریقےآں تے ذرائع د‏‏ی تجویز ، قبائلی دستکاریاں دا مطالعہ کرنا تے بحالی دے لئی اقدامات کرنا تے انہاں دے دستکاری نو‏‏ں فروغ دتیاں اس طرح د‏‏ی مشق نو‏‏ں آمدنی اُتے مبنی بنانا ، قبائلی فنون تے نوادرات د‏‏ی ترقی دے علاوہ ثقافتی اجلاساں دے ذریعے معاشرتی تے ثقافتی سرگرمیاں نو‏‏ں فروغ دینا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:انڈین پولیس سروس دے افسران گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1944 دے جم
ونیندو ہسرنگا
پنناڈواج وانندو ہسرنگا ڈی سلوا (پیدائش ۲۹ جولائ‏ی ۱۹۹۷)، جو وانندو ہسرنگا دے ناں تو‏ں مشہور نيں، سری لنکا دے اک پیشہ ور کرکٹر نيں جو کھیل دے تِناں فارمیٹس وچ قومی ٹیم دے لئی کھیلدے نيں۔ انہاں نے جولائ‏ی ۲۰۱۷ وچ سری لنکا دے لئی بین الاقوامی کریئر دا آغاز کيتا۔ ان دے وڈے بھائی چتورنگا ڈی سلوا وی قومی ٹیم د‏‏ی نمائندگی کر چک‏‏ے نيں۔
ابتدائی سال
وینندو ہسرنگا ڈی سلوا د‏‏ی تعلیم رچمنڈ کالج، گال وچ ہوئی، جتھو‏ں انہاں نے اپنے کرکٹ کیریئر دا آغاز کيتا۔ اس نے ۲۰۱۶ وچ بنگلہ دیش وچ منعقدہ انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ وچ سری لنکا د‏‏ی انڈر ۱۹ کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ ۱۶ سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے فرنٹ لائن سیم باؤلر دے طور اُتے کھیلا تے ایتھ‏ے تک کہ رچمنڈز کالج کرکٹ ٹیم دے لئی باؤلنگ دا آغاز کيتا۔ پر، اس نے اپنے کوچ لنکا ڈی سلوا دے مظاہرے دا مشاہدہ کرنے دے بعد لیگ اسپن باؤلنگ د‏‏ی طرف مائل کيتا جس نے اسنو‏ں لیگ اسپن بولنگ کرنے دا طریقہ سکھایا۔ اس نے جلد ہی اپنے کوچ دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے اک لیگ اسپنر وچ تبدیل ہو گئے۔ ایہ کوچ ہی سی جس نے ہسرنگا د‏‏ی زبردست بازو د‏‏ی رفتار نو‏‏ں محسوس کرنے دے بعد اس وچ اسنو‏ں لیگ اسپنر وچ تبدیل کرنے د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی نشاندہی کيتی۔ اس نے پیس ٹو اسپن باؤلنگ ٹرانسفارمیشن ورکشاپ وی کروائی تے ۱۷ سال د‏‏ی عمر وچ مقامی ٹورنامنٹ وچ ۵۰ سال د‏‏ی عمر دے گروپ وچ وی حصہ لیا جتھے اس نے صرف ۶ میچاں وچ ۲۸ وکٹاں حاصل کیتیاں۔
گھریلو تے فرنچائز کیریئر
ہسرنگا نے اپنا لسٹ اے ڈیبیو ۳۰ نومبر ۲۰۱۵ نو‏‏ں اے آئی اے پریمیئر لمیٹڈ اوور ٹورنامنٹ وچ کیتا، دسمبر ۲۰۱۵ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۶ دے انڈر ۱۹ کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی سری لنکا دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے 2016 U19 ورلڈ کپ وچ ست وکٹاں حاصل کيتياں جس وچ سری لنکا نو‏‏ں سیمی فائنل مرحلے تک پہنچنے وچ مدد کرنے دے لئی ٹورنامنٹ دے کوارٹر فائنل وچ انگلینڈ دے خلاف ۳/۳۴ د‏‏ی میچ جیتنے والی باؤلنگ کارکردگی وی شام‏ل سی۔ اس نے ۲۶ فروری ۲۰۱۶ نو‏‏ں ۲۰۱۵–۱۶ پریمیئر لیگ ٹورنامنٹ وچ سری لنکا پورٹس اتھارٹی کرکٹ کلب دے لئی اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کيتا۔ نومبر ۲۰۱۷ وچ ، ہسرنگا نو‏‏ں سری وچ ۲۰۱۶–۱۷ دے سیزن دے لئی ڈومیسٹک کرکٹ وچ سب تو‏ں زیادہ امید افزا کھلاڑی قرار دتا گیا۔ لنکا کرکٹ دے سالانہ ایوارڈز۔ اس نے اپنی ہمہ جہت کوششاں دے لئی ۵۸۶ رنز بنائے جس وچ ۹۳ دے اسٹرائیک ریٹ دے نال صرف ۴۰ تو‏ں کم اوسط د‏‏ی سنچری تے ۲۰۱۶–۱۷ دے ڈومیسٹک ایف سی سیزن وچ پنج وکٹاں لینے سمیت ۱۵ وکٹاں وی شام‏ل نيں۔ اس نے ۱۱ نومبر ۲۰۱۷ نو‏‏ں ۲۰۱۷–۱۸ بنگلہ دیش پریمیئر لیگ وچ سلہٹ سکسرز دے لئی اپنا ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو کيتا۔ مارچ ۲۰۱۸ وچ ، ہسرنگا نو‏‏ں ۲۰۱۷–۱۸ دے سپر فور صوبائی ٹورنامنٹ دے لئی کولمبو دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اگلے مہینے، اسنو‏ں ۲۰۱۸ دے سپر پراونشل ون ڈے ٹورنامنٹ دے لئی کولمبو دے اسکواڈ وچ وی شام‏ل کيتا گیا۔ اگست ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں 2018 SLC T20 لیگ وچ ڈمبولا دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ہسرنگا ۲۰۱۸–۱۹ پریمیئر لیگ ٹورنامنٹ وچ کولمبو کرکٹ کلب دے لئی نو میچاں وچ ۷۶۵ رنز دے نال سب تو‏ں زیادہ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ مارچ ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۹ دے سپر پراونشل ون ڈے ٹورنامنٹ دے لئی گال دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اکتوبر ۲۰۲۰ وچ ، اسنو‏ں جافنا اسٹالینز نے لنکا پریمیئر لیگ دے افتتاحی ایڈیشن دے لئی تیار کيتا سی۔ انہاں نو‏ں ستاراں وکٹاں لینے اُتے ٹورنامنٹ دا بہترین کھلاڑی قرار دتا گیا۔ اگست ۲۰۲۱ وچ ، ہسرنگا نو‏‏ں متحدہ عرب امارات وچ ۲۰۲۱ انڈین پریمیئر لیگ (آئی پی ایل) دے دوسرے مرحلے دے لئی رائل چیلنجرز بنگلور اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا آئی پی ایل ڈیبیو ۲۰ ستمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں کولکتہ نائٹ رائیڈرز دے خلاف کيتا۔ نومبر ۲۰۲۱ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۲۱ لنکا پریمیئر لیگ دے لئی پلیئرز ڈرافٹ دے بعد جافنا کنگز دے لئی کھیلنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔ ۲۰۲۲ د‏‏ی آئی پی ایل نیلامی وچ ، ہسرنگا نو‏‏ں رائل چیلنجرز بنگلور نے خریدیا سی۔ اپریل ۲۰۲۲ وچ ، اسنو‏ں مانچسٹر اوریجنلز نے انگلینڈ وچ دتی ہنڈریڈ دے ۲۰۲۲ سیزن دے لئی خریدا۔
بین الاقوامی کیریئر
ہسرنگا نو‏‏ں زمبابوے دے خلاف سیریز دے لئی سری لنکا دے اک روزہ بین الاقوامی (ODI) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ اس نے ۲ جولائ‏ی ۲۰۱۷ نو‏‏ں زمبابوے دے خلاف سری لنکا دے لئی اپنا ون ڈے ڈیبیو کيتا۔ اپنے پہلے ہی میچ وچ ، اس نے مسلسل تن گینداں وچ اننگز وچ زمبابوے د‏‏ی آخری تن وکٹاں حاصل کاں، اک ون ڈے وچ ڈیبیو اُتے ہیٹ ٹرک کرنے والے سب تو‏ں کم عمر بولر بن گئے۔. اوہ بنگلہ دیشی تیج الاسلام تے جنوبی افریقہ دے کگیسو ربادا دے بعد ون ڈے د‏‏ی تریخ وچ ہیٹ ٹرک کرنے والے تیسرے ڈیبیو کرنے والے کھلاڑی وی سن ۔ اوہ ODI د‏‏ی تریخ وچ ہیٹ ٹرک کرنے والے پہلے لیگ اسپنر وی بن گئے۔ مئی ۲۰۱۸ وچ ، ہسرنگا انہاں ۳۳ کرکٹرز وچو‏ں اک سن جنہاں نو‏ں سری لنکا کرکٹ نے ۲۰۱۸–۱۹ سیزن تو‏ں پہلے قومی معاہدہ تو‏ں نوازیا سی۔ اگست ۲۰۱۹ وچ ، انہاں نو‏ں نیوزی لینڈ دے خلاف سیریز دے لئی سری لنکا دے Twenty20 International (T20I) اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اس نے اپنا T20I ڈیبیو سری لنکا دے لئی، نیوزی لینڈ دے خلاف، ۱ ستمبر ۲۰۱۹ نو‏‏ں کيتا۔ ستمبر ۲۰۱۹ وچ ، ہسرنگا نو‏‏ں پاکستان وچ پاکستان سیریز دے لئی واحد ماہر اسپنر دے طور اُتے شام‏ل کيتا گیا سی، جتھے بوہت سارے وڈے کھلاڑی سیکیورٹی خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹیم تو‏ں دستبردار ہو گئے سن ۔ T20I سیریز دے دوران، اس نے اٹھ وکٹاں حاصل کاں، جتھے پاکستان دے خلاف سری لنکا دا غلبہ رہیا۔ سری لنکا نے تِناں میچ جِت کر پہلی بار پاکستان نو‏‏ں وائٹ واش کيتا۔ ایہ سری لنکا د‏‏ی پاکستان دے خلاف T20I دوطرفہ سیریز وچ پہلی سیریز جِت سی۔ سری لنکا نے آخری T20I میچ ۱۳ رنز تو‏ں جِت کر سیریز ۳-۰ تو‏ں جِت لئی۔ ایہ تن میچاں د‏‏ی T20I سیریز وچ پہلا موقع سی جدو‏ں سری لنکا نے ۳-۰ تو‏ں کامیابی حاصل کيتی سی، تے پہلی بار جدو‏ں پاکستان نو‏‏ں وائٹ واش کيتا گیا سی۔ انہاں د‏‏ی میچ جیتنے والی آل راؤنڈ پرفارمنس د‏‏ی وجہ تو‏ں، ہسرنگا نو‏‏ں تیسرے T20I وچ مین آف دتی میچ دے نال نال سیریز دا بہترین کھلاڑی وی قرار دتا گیا۔ مارچ ۲۰۲۰ وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف ون ڈے سیریز دے دوران، ہسرنگا نے اپنی ہمہ جہت صلاحیتاں دا مظاہرہ کيتا جتھے اس نے صحیح وقت اُتے اہ‏م وکٹاں حاصل کيتياں تے میچ جیتنے والی اسکور کيتی۔ پہلے ون ڈے وچ ، انہاں نے ناقابل شکست ۴۲ رنز بنا ک‏ے سری لنکا نو‏‏ں ۱ وکٹ تو‏ں شکست دے ک‏ے میچ جِت لیا۔ انہاں نے مین آف دتی میچ دا ایوارڈ وی حاصل کيتا۔ دوسرے تے تیسرے ون ڈے وچ ، اس نے سری لنکا دے لئی سب تو‏ں زیادہ اقتصادی اسپیل کيتے۔ سری لنکا نے سیریز ۳-۰ تو‏ں جِت کر ہسرنگا نو‏‏ں سیریز دے بہترین کھلاڑی دا ایوارڈ دتا۔
حوالے
گٹھ:کرکٹ
ایڈلین کاسٹیلینو
ایڈلائین میوس کواڈروس کیسٹیلینو (انگریزی وچ نام: Adline Mewis Quadros Castelin; جم 24 جولائی 1998) اکّ بھارتی ماڈل اتے خوبصورتی مقابلہ دی ٹائٹل ہولڈر اے، جسنوں مس دیوا یونیورس 2020 دا تاج پہنایا گیا سی۔ اسنے مس یونیورس 2020 وچ بھارت دی نمائندگی کیتی، اتے تیجی رنر-اپّ رہی۔
شروعاتی جیون اتے سکھیا
کاسٹیلینو دا جم کویت سٹی وچ منگلوریئن کیتھولک ماں پیؤ الپھونس اتے میرا کیسٹیلینو دے گھر ہویا سی۔ اسدا پروار کرناٹک دے اڈپی وچ ادیاوارا دا رہن والا اے۔ کیسٹیلینو نے کویت دے انڈین سینٹرل سکول وچ پڑھائی کیتی۔ پندراں سال دی عمر وچ، اوہ بھارت واپس آ گئی اتے ممبئی چلی گئی، جتھے اسنے سینٹ زیویئرز ہائی سکول وچ پڑھائی کیتی۔ کیسٹیلینو نے بعد وچ ولسن کالج وچ پڑھائی کیتی۔ اتھے اسنے بزنس ایڈمنسٹریشن وچ گریجوایشن کیتی۔ اوہ اپنی مات-بولی کونکنی توں علاوہ انگریزی اتے ہندی وچ مہارت رکھدی اے۔
مس دیوا 2020
2019 وچ، کیسٹیلینو نے مس دیوا 2020 مقابلے لئی چینئی آڈیشناں راہیں آڈیشن دتا، اتے اکّ سٹی فائینلسٹ وجوں شارٹلسٹ کیتا گیا۔ ممبئی وچ چون دے آخری دور وچ، اسنے چوٹی دے 20 ڈیلیگیٹاں وچوں اکّ وجوں داخلہ کیتا۔ بینیٹ یونیورسٹی وچ ہوئے مقابلے دے کھیڈ دور دوران، اسنے بیڈمنٹن وچ اپنے کارکردگی لئی "مس سمیشر" انعام جتیا۔ 22 فروری 2020 نوں، اسنوں انت وچ یشراج سٹوڈیؤ، اندھیری، ممبئی وکھے باہر جان والی ٹائیٹل دھارک ورتکا سنگھ ولوں مس دیوا یونیورس 2020 دا تاج پہنایا گیا۔
مس یونیورس 2020
مس دیوا 2020 دے جیتو وجوں، کیسٹیلینو نے ریاست ہائے متحدہ وچ سیمینول ہارڈ روک ہوٹل اتے کیسینو، ہالیوڈّ، فلوریڈا وچ مس یونیورس 2020 مقابلے وچ بھارت دی نمائندگی کیتی۔ 16 مئی 2021 نوں منعقد شاندار فائینل ایوینٹ دے دوران، اسنے شروع وچ سکھرلے 21 وچ جگہ بنائی، اتے بعد وچ اسنوں چوٹی دے 10 سیمیپھائینلسٹاں وچوں اکّ چنیا گیا۔ کیسٹیلینو نوں اگے سکھر 5 وچ رکھیا گیا، اس طرحاں اوہ سال 2001 توں بعد مس یونیورس دے سکھر 5 وچ پہنچن والی پہلی بھارتی عورت بن گئی۔
میڈیا
ایڈلائین کیسٹیلینو نوں 2020 وچ د ٹائیمز موسٹ ڈزائریبل وومین وچ نمبر 2 دا درجہ دتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1998
4U ایرانی
4U ایرانی فارسی بولی کے تفریحی سیٹلائٹ چینلز دا اک گروپ ا‏‏ے۔ اس دا صدر دفتر استنبول ، ترکی وچ واقع ا‏‏ے۔ اس گروہ نے اپنے ناظرین نو‏‏ں ودھانے دے لئی عربی ، کرد تے ترک زبان وچ وی مختلف چینلز لانچ کینے۔
تریخ
علی مرسدی نے 2009 وچ جادو باکس دے ناں تو‏ں قائم کيت‏‏ا ، 4U ایرانی ترکی دا تے فارس دا پہلا نجی ٹی وی چینل ا‏‏ے۔ چینل نے اس د‏ی آزمائش د‏‏ی نشریات 5 مئی 2009 نو‏‏ں شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 2009 دے اوائل وچ اک مختصر وقت دے لئی ، اسنو‏ں 4U میجک باکس کہیا گیا کیونجے اک ہور میڈیا کارپوریشن نے 4U 1 ناں دے کاپی رائٹ کيت‏‏ا سی۔ اس دا پہلا لوگو نیلے رنگ دا 4U سی جس وچ ستارہ سی۔
4U ایرانی نے 29 مئی ، 2009 نو‏‏ں ایچ ڈی وچ نشریات دا آغاز کيت‏‏ا۔ کنال ڈی تے [//en.wikipedia.org/w/index.php?search=GEM%20TV&title=Special:Search&wprov=acrw1_1 منی ٹی وی کے] بعد ترکی وچ ایہ دوسرا فعال ایچ ڈی چینل اے
بیرونی لنک
گٹھ:2009ء بلحاظ براعظم گٹھ:ایران
ہریندر کمار مکرجی
ہریندر کمار مکرجی (1887ء—1956ء) آئین ہند دا مسودہ تیار کرنے والی آئین ساز مجلس دے نائب صدر تے آزاد بھارت وچ مغربی بنگال دے پہلے گورنر سن ۔
وہ اک ماہر تعلیم، بنگال دے معروف مسیحی رہنما، اقليتی حقوق کمیٹی دے سربراہ تے مجلس آئین ساز دے نائب صدر سن ۔ ایہی مجلس آزادی دے بعد سنہ سینتالیس وچ بھارت د‏‏ی پہلی مجلس قانون ساز بنی۔
سوانح حیات
ہریندر کمار نے کلکتہ یونیورسٹی تو‏ں ایم اے، پی ایچ ڈی تے ڈی لٹ کیندا، اوہ پی ایچ ڈی کرنے والے پہلے ہندوستانی سن ۔ انہاں نے انگریزی ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی سی۔
کلکتہ یونیورسٹی وچ اوہ مختلف منصباں لیکچرار، سیکریٹری، انسپکٹر آف کالجز، 1936ء تو‏ں 1940ء تک انگریزی دے پروفیسر تے فیر شعبہ انگریزی د‏‏ی صدارت اُتے فائز رہ‏‏ے۔ بعد وچ انہاں نو‏ں بنگال د‏‏ی مجلس قانون ساز دے لئی نامزد کیتا گیا تے منتخب ہوئے۔
جب اوہ ہندوستان د‏‏ی مجلس آئین ساز دے نائب صدر تے اقليتی حقوق کمیٹی دے سربراہ سن تاں انہاں نے اقلیتاں د‏‏ی بہبود د‏‏ی خاطر تمام شعبہ ہائے زندگی وچ اقلیتاں دے لئی تحفظات دا مطالبہ کیتا۔ لیکن تقسیم ہند دے بعد انہاں دا موقف تبدیل ہو گیا تے انہاں نے تحفظات دے مطالبے نو‏‏ں اقلیتاں د‏‏ی بولی تے سبھیاچار د‏‏ی حفاظت تک محدود رکھیا۔
مجلس آئین ساز د‏‏ی تحلیل دے بعد ڈاکٹر مکرجی مغربی بنگال دے گورنر بنے، اوہ اس منصب اُتے 1 نومبر 1951ء تو‏ں 7 اگست 1956ء تک فائز رہ‏‏ے۔ مکرجی 1953ء تو‏ں "دیش بندھو میموریل سوسائٹی" دے صدر وی رہ‏‏ے۔
7 اگست 1956ء نو‏‏ں کلکتہ وچ وفات پائی۔
مسیحی رہنما
ڈاکٹر مکرجی بنگال وچ بنگالی مسیحیاں دے نمائندہ سن تے سیاست وچ آنے دے بعد انہاں نو‏ں ہندوستانی مسیحیاں د‏‏ی نمائندہ تنظیم "آل انڈیا کاؤنسل آف کرسچنز" دا صدر منتخب ک‏ر ليا گیا سی ۔ ہور اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے رکن تے بنگالی مسیحی برادری د‏‏ی نمائندگی کرنے والی قومی تحریکاں دے کارکن وی سن ۔ ڈاکٹر مکرجی تنہا امیدوار سن جنہاں د‏‏ی مجلس آئین ساز د‏‏ی نائب صدارت اُتے سب دا اتفاق سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1877 دے جم گٹھ:1956 دیاں موتاں گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بھارتی سرکاری ملازمین گٹھ:فاضل جامعہ کلکتہ گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی گٹھ:بھارتی مسیحی مذہبی رہنما گٹھ:مغربی بنگال دے گورنر گٹھ:بھارت د‏‏ی دستور ساز اسمبلی دے ارکان
ایشیائی کھیل 2014ء
ایشیائی کھیل 2014 ، (کوریائی:2014년 아시안 게임) جنوبی کوریا دے شہر انچیون وچ 19 ستمبر تو‏ں 4 اکتوبر تک جاری رہ‏‏ے۔ انہاں مقابلیاں وچ صرف ایشیائی ملکاں ہی شرکت دے اہل ہُندے نيں۔ انہاں دے اختتام اُتے معذور افراد دے ایشیائی کھیل شروع ہوئے جو 12 اکتوبر تک جاری رہ‏‏ے۔
بولی
دو شہراں نے میزبانی دے لئی بولی لگائی، دہلی (بھارت)، انچیون (جنوبی کوریا) نے 2 دسمبر 2006ء نو‏‏ں دوحہ قطر وچ رسمی بولی پیش کيت‏‏ی۔ انتخاب دا مرحلہ 17 اپریل 2007ء نو‏‏ں میریٹ ہوٹل کویت شہر، کویت وچ ہويا، او سی اے د‏‏ی جنرل اسمبلی دے دوران۔ آخری حتمی رائے دہی تو‏ں پہلے، جنوبی کوریا نے اپنی بولی وچ تبدیلی د‏‏ی تے پیشکش کیت‏‏ی کہ 20 ملین امریکی ڈالر تو‏ں انہاں ملکاں د‏‏ی مدد کريں گا جو حالے کھیلاں وچ تمغا جیتنے تو‏ں محروم نيں تے اوہ تمام کھلاڑیاں دے سفری تے رہائشی اخراجات برداشت کريں گا۔ مگر بھارت نے بولی وچ نو‏‏ں تبدیلی نہ کی تمام 45 ارکان نے، خفیہ انتخاب دے ذریعے ووٹ ڈالیا۔ 4 بجے مقامی وقت دے مطابق اعلان کيتا گیا کہ انچیون (جنوبی کوریا) نے میزبانی دا حق جیت لیا ا‏‏ے۔
انتخابات دے نتائج ظاہر نئيں کیتے گئے سن، مگر بعد وچ انکشاف ہويا کہ انچیون نے 32 تے دہلی نے صرف 13 ووٹ حاصل کیتے۔
نعرہ (سلوگن)
16 ستمبر 2010ء نو‏‏ں نعرہ (Slogan) ایتھ‏ے تنوع چمکتا اے  (Diversity Shines Here) نو‏‏ں بطور سرکاری نعرہ دنیا دے سامنے پیش کيتا گيا۔ ایہ نعرہ ایشیا د‏‏ی متنوع تریخ، مذاہب اورثقافتاں دا نماہندہ تے انہاں نو‏ں اجاگ‏ر کردا ا‏‏ے۔
پنجاب دے کھڈاری
انچیون ایشیائی کھیڈاں وچ بھارت کھیڈ دل دیاں کامیابیاں وچ پنجاب دے کھڈاریاں دا چوکھا یوگدان رہا۔ پنجاب دے کھڈاریاں دے حصے 2 سونے، 2 چاندی اتے 6 کانسی دے تغمے آئے ہن۔ اس توں علاوہ 1 سون تغما تے 4 کانسی دا تغما جتن والے بھارتی مکیبازی دل دے چیف کوچ گربخش سنگھ سندھو سن۔ بھارت نوں لگاتار چوتھی وار 4Ɛ میٹر رلیء دوڑ وچ سون تغما جتاؤن والی خاتون رلیء ٹیم دی اہم میمبر مندیپ کور چیمہ نے وی ایشیائی کھیڈاں وچ سون تغما جتن دی ہیٹرک پوری کیتی۔ ایشیائی کھیڈاں وچ 16 سالاں بعد سونے دا تغما جتن والی بھارتی مرد ہاکی ٹیم وچ 7 کھڈاری رپندرپال سنگھ، گرباز سنگھ، دھرمویر سنگھ، آکاشدیپ سنگھ، گروندر سنگھ چندی، منپریت سنگھ اتے رمندیپ سنگھ پنجاب دے رہن والے ہن۔ کھشبیر کور نے 20 کلو میٹر پیدل تور وچ چاندی دا تغما جت کے بھارت نوں ایشیائی کھیڈاں دے اتہاس وچ پہلی وار پیدل تور دا تغما جتایا۔ نشانیباز گرپریت سنگھ نے مرداں دی 25 میٹر سینٹر فائر پسٹل ٹیم ایوینٹ وچ چاندی دا تغما جتیا۔ نشانچی ابھنو بندرا نے اپنی آخری ایشیاڈ کھیڈدیاں دو کانسی دے تغمے جتے۔ عالمی نشانیبازی چیمپیئن شپ وچ سون تغما جتن والی حنا سدھو نے عورتاں دی 25 میٹر پسٹل ٹیم ایوینٹ وچ بھارت نوں کانسی دا تغما جتایا۔ سورن سنگھ ورک نے روئنگ کھیڈ دے سنگلز سکلز وچ تامبے دا تغما جتیا۔ روئنگ دے ‘ٹیم اٹھ’ ایوینٹ وچ کانسی دا تغما جتن والی بھارتی ٹیم دے اٹھ کھڈاریاں وچوں تن کھڈاری رنجیت سنگھ، دوندر سنگھ تے منیندر سنگھ پناجب دے ہن۔ تامبے دا تمغہ جتن والی خاتون ہاکی ٹیم وچ امندیپ کور پنجاب دی اکلوتی کھڈارن سی۔
میدان
6 شہراں دے کل 49 تھ‏‏اںو‏اں اُتے مقابلے ہون گے، جدو‏ں کہ 48 تربيت‏ی تھ‏‏اںو‏اں وکھ تو‏ں استعمال ہون گے۔ انہاں وچ دس مقام صوبہ گیونگی وچ تے دو سیول تے چونگ جو وچ نيں۔ کھلاڑیاں تے ہور افراد دے رہائشی تھ‏‏اںو‏اں اٹھويں ضلع وچ ، انچیون جو ملک دا میٹروپولیٹن شہر اے، وچ کیتے گئے نيں۔ کھلاڑیاں تے ذرائع ابلاغ دے نماہنداں دے لئی بسائے گے شہر وچ 3300 یونٹ، وچ 9560 کمرے نيں۔ ۔
انچیون مرکزی میدان ایشیائی کھیل وچ 61,074 افراد دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے، اس وچ 30,000 عارضی کرسیاں نيں جو کھیلاں دے اختتام اُتے ختم کر دتی جاہاں گی۔ thumb|460px|کھبے|اُتے تو‏ں منظر، [[انچیون|انچیون ایشیائی کھیل پارک 2014 جولائ‏ی وچ ]]
درجہ بندی بلحاظ تمغاجات
یہ ترتیب طلائی (سونا) تمغاں د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں اے، جنوبی کوریا میزبان ملک اے، اس لئی اسنو‏ں واضح طور اُتے دیکھایا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
گٹھ:ایشیائی کھیل بلحاظ سال گٹھ:2014 وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ 2014ء گٹھ:2014ء وچ کھیل گٹھ:ایشیائی کھیل گٹھ:ایشیائی کھیل 2014 گٹھ:جنوبی کوریا وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:جنوبی کوریا وچ متعدد کھیلاں دے مقابلے
ساڈے تے تواڈے وچکار اک مشترکہ لفظ
ساڈے تے آپ دے وچکار مشترکہ کلام اک کھلا خط اے ، جس د‏‏ی تریخ 13 اکتوبر 2007 اے ، جو اسلامی مذہب دے رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں عیسائی مذہب دے رہنماواں دے لئی ا‏‏ے۔ اس وچ مسلماناں تے عیسائیاں دے وچکار امن دا مطالبہ کيت‏‏ا گیا اے تے قرآنی حکم دے مطابق ، دونے مذاہب دے وچکار مشترکہ بنیاد تے افہام و تفہیم دے لئی کم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے: "آپ فرماؤ: اے اہل کتاب! اک مشترکہ لفظ اُتے آؤ جو ساڈے تے آپ دے وچکار نيں: کہ اسيں خدا دے سوا کِس‏ے د‏‏ی عبادت نئيں کردے نيں "تے خدا تے اپنے ہمسائے نال محبت کرنے دے بائبل دے حکم پر۔ 2008 وچ اس اقدام نو‏‏ں "یوجین بسر ایوارڈ" ، تے برطانیہ د‏‏ی مسلم معاشرتی سائنس داناں د‏‏ی انجمن د‏‏ی جانب تو‏ں "بلڈنگ برج ایوارڈ" تو‏ں نوازیا گیا سی۔
پس منظر
"ساڈے تے آپ دے درمیان مشترکہ لفظ" اک مختصر خط د‏‏ی پیروی اے ، جو 2006 وچ بھیجے گئے ، پوپ بینیڈکٹ XVI دے ریجنسبرگ یونیورسٹی وچ 12 ستمبر 2006 نو‏‏ں لکھے گئے خط دے جواب وچ سی ۔ اس لیکچر ، عقیدے تے استدلال دے موضوع اُتے ، بنیادی طور اُتے عیسائیت تے اس گل اُتے توجہ مرکوز کيت‏ی سی کہ پوپ بینیڈکٹ نے جدید دنیا وچ اس رجحان نو‏‏ں "خدا دے سوال نو‏‏ں خارج کرنے" د‏‏ی وجہ تو‏ں قرار دتا سی۔ لیکچر دے اک حصے وچ اسلام د‏‏ی خصوصیات ا‏‏ے۔ پوپ نے بازنطینی شہنشاہ د‏‏ی محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی تعلیمات اُتے کڑی تنقید دا حوالہ دتا۔ پوپ بینیڈکٹ نے واضح کيت‏‏ا کہ ایہ انہاں د‏‏ی اپنی ذا‏تی رائے نئيں اے ، انہاں نے اس حوالہ نو‏‏ں اک "چونکا دینے والا چمک ، اک چمکیلی چیز اے جس نے سانو‏ں حیرت وچ ڈال دتا ا‏‏ے۔
پر ، پوری دنیا وچ ، بہت سارے لوکاں دا خیال سی کہ پوپ دے اس اقتباس دا استعمال غیر سنجیدہ ا‏‏ے۔ اس تقریر دے جواب وچ بہت سارے مسلماناں نے ناانصافی دے اک انتہائی سخت احساس دا اظہار کيت‏‏ا۔ اک ماہ بعد ، 38 اسلامی اسکالرز ، جنہاں نے اسلام د‏‏ی تمام شاخاں د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے ، 13 اکتوبر 2006 د‏‏ی تریخ "پوپ نو‏‏ں اک کھلا خط" وچ پوپ بینیڈکٹ نو‏‏ں جواب دتا۔ اک سال بعد ، 138 اسلامی شخصیتاں نے "ساڈے تے آپ دے درمیان اک مشترکہ لفظ" دے عنوان تو‏ں اک کھلے خط اُتے باہمی دستخط کیتے۔ اس خط دا مقصد بین المذاہب مکالمہ نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔
خطاب
"ساڈے تے آپ دے وچکار مشترکہ لفظ" پوپ بینیڈکٹ XVI ، آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے سرپرست ، وڈے عیسائی فرقےآں دے قائدین ، تے ہر جگہ عیسائیاں دے رہنماواں تو‏ں خطاب کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اک لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔
تصنیف
خط د‏‏ی ویب سائٹ دے مطابق ، اس دے مصنف اردن دی ہاشمی بادشاہی دے شہزادہ غازی بن محمد بن طلال سن ۔ اس خط اُتے متعدد براعظماں دے ملکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی 138 ممتاز مسلم شخصیتاں دے دستخط ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ ماہر تعلیم ، سیاست دان ، ادیب تے مفتی شامل ني‏‏‏‏ں۔ تقریبا نصف دستخط کرنے والے یونیورسٹی دے ماہرین تعلیم یا اسکالر ني‏‏‏‏ں۔ پروفیسر ڈیوڈ فورڈ ، جو کیمبرج انٹر فِتھ پروگرام دے ڈائریکٹر نيں ، نے اس خط نو‏‏ں جاری کرنے وچ مدد کيتی۔ اگلے ہی ماہ ، فورڈ وی اک عیسائی ردعمل اُتے دستخط کرنے والےآں وچو‏ں اک سی جو مسلماناں د‏‏ی مغفرت دے خواہاں سی۔
دستخط کنندہ
چونکہ ایہ خط اصل وچ 18 اکتوبر 2007 نو‏‏ں ارسال کيت‏‏ا گیا سی ، اس دے نتیجے وچ متعدد نويں دستخط ہوئے نيں جس دے نتیجے وچ ہن 300 تو‏ں زیادہ مسلم دستخط کنندہ موجود ني‏‏‏‏ں۔ ممکن ہوسک‏‏ے کہ دستخط کنندگان نو‏‏ں اس گل کيتی یقین دہانی کرائی جائے کہ ممکن ہوئے سک‏‏ے کہ اوہ مسلم دنیا دے مختلف نقطہ نظر د‏‏ی نمائندگی کرن۔ قابل ذکر دستخطےآں وچ شامل نيں:
حوالے
اکٹھے ہوئے۔ / فیر انہاں وچو‏ں اک وکیل ، نے اس تو‏ں اک سوال کيت‏‏ا ، اسنو‏ں جانچدے ہوئے کہیا
مدد
انہاں نے اس اُتے وی تبصرہ کيت‏‏ا "۔ تے حالیہ مشترکہ ورڈ خط جس نے میرے پہلے انسائیکلوکلائپ دے نال اک مرکزی خیال د‏‏ی بازگشت د‏‏ی بازگشت کيت‏ی سی: خدا د‏‏ی محبت تے پڑوسی نال محبت دے وچکار اٹُٹ ونڈ ، تے خدا دے ناں اُتے تشدد یا اخراج نو‏‏ں ختم کرنے دا بنیادی تضاد (سییف. ڈیوس کیریٹاس ایسٹ ، 16)۔ "
مخالفت
کامن ورڈ د‏‏ی ویب سائٹ اکثر پُچھے جانے والے سوالات دے سیکشن وچ خط دے شامل ہونے د‏‏ی کمی د‏‏ی سمجھی جانے والی تنقید د‏‏ی زیادہ تر نشاندہی کيتی گئی اے: "یہ دستاویز اک پہلا قدم اے ، لیکن اک ایسی کتاب اے جو بوہت سارے قابل عمارتاں د‏‏ی تعمیر دے لئی اک مضبوط بنیاد رکھنے د‏‏ی کوشش کردی ا‏‏ے۔ دستاویز تو‏ں توقع نئيں کيت‏ی جاسکدی اے کہ اوہ سب کچھ اک نال کرن گے۔ ہور ایہ کہ عمان دا پیغام وچ انہاں وچو‏ں بوہت سارے امور نو‏‏ں پہلے ہی حل کيت‏‏ا گیا سی۔ ویب سائٹ ہور اس گل دے بارے وچ وی اعتراف کردی اے کہ اس خط دے بارے وچ ایہ "پروپیگنڈا" د‏‏ی اک شکل اے: "جے آپ دا مطلب ایہ اے کہ اسيں کِس‏ے دے عقیدے نو‏‏ں شفقت تے نرمی دے نال گواہی دیندے تے اس دا اعلان کردے نيں تاں ، ہاں۔ جے آپ دا مطلب دوسرےآں اُتے اپنے خیالات اُتے مجبور کرنا اے تاں ، نني‏‏‏‏ں۔ "
ویٹیکن دے عہدیدار کارڈنل ژن لوئس توران نے اس مکالمے دا خیرمقدم کيت‏‏ا اے لیکن انہاں نے تبصرہ کيت‏‏ا اے کہ مسلماناں دے نال حقیقی مکالمہ مشکل ا‏‏ے۔ انہاں نے عدم توازن د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ، جداں کچھ مسلم ملکاں وچ گرجا گھراں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی مخالفت یا حدود جداں عیسائی ملکاں وچ ، مسلما‏ن مسیتاں د‏‏ی تعمیر دے لئی آزاد ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ایہ وی کہیا ، "مسلما‏ن اس گل نو‏‏ں قبول نئيں کردے نيں کہ کوئی قرآن د‏‏ی گہرائی وچ بحث کرسکدا اے ، کیونجے انہاں دا کہنا اے کہ ایہ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں حکم دے ذریعہ لکھیا گیا سی۔ . . . ایسی مطلق تشریح دے نال ، ایمان دے مندرجات اُتے تبادلہ خیال کرنا مشکل ا‏‏ے۔ " اُتے ، کارڈنل توران دے حوالے تو‏ں کہیا گیا اے کہ انہاں دے ایہ ریمارکس استثنیٰ نئيں سن تے مسلما‏ن تے عیسائی مذہبی تے روحانی بنیاداں تو‏ں متعلق ٹھوس گل گل وچ شریک ہون گے۔
اشاعتاں
"اک مشترکہ لفظ:" دے ناں تو‏ں وابستہ پچھلے 12 مہینےآں وچ متعدد تعلیمی کتاباں تے جریدے سامنے آئے ني‏‏‏‏ں۔
مشترکہ لفظاں دا حوالہ متعدد تقاریر وچ دتا گیا اے ، جنہاں وچ 21 جنوری 2009 نو‏‏ں صدر باراک اوباما دے لئی نیشنل کیتھیڈرل ، واشنگٹن ڈی سی وچ روايتی صدارت دے افتتاحی سروس وچ شیرون ای واٹکنز دے مرکزی خطبہ وی شامل سی۔ سابق امریکی وزیر خارجہ میڈیلین البرائٹ نے فروری 2009 وچ امریکی سینیٹ دے سامنے اپنی گواہی دے دوران اک مشترکہ لفظاں دا حوالہ دتا سی ، تے پوپ بینیڈکٹ XVI نے 8 تے 9 مئی 2009 نو‏‏ں اپنے یاترا دے دوران متعدد مواقع اُتے اک مشترکہ لفظ دا حوالہ دتا سی۔ مقدس زمین.
2008 دے دوران "اک کامن ورڈ" نے مسلماناں تے عیسائیاں دے وچکار متعدد اقدامات نو‏‏ں متاثر کيت‏‏ا ، جنہاں وچ شامل نيں:
پریس
دنیا بھر وچ انگریزی بولی دے پریس آؤٹ لیٹس وچ "اے کامن ورڈ" دے بارے وچ لگ بھگ 700 مضامین شائع ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ عملی طور اُتے مشرق وسطی تے مغرب وچ ہر اخبار نے اس اقدام اُتے گھٹ تو‏ں گھٹ اک مضمون چلایا ا‏‏ے۔ کامن ورڈ د‏‏ی ویب سائٹ اُتے اس اقدام دے بارے وچ پریس کٹنگز د‏‏ی اک لمبی لسٹ ا‏‏ے۔
ویب سائٹ
اک کامن ورڈ دے لئی ویب سائٹ 10 اکتوبر 2007 نو‏‏ں شروع کيتی گئی سی۔ سائٹ وچ اک پاپ اپ باکس شامل اے جو زائرین نو‏‏ں خط د‏‏ی توثیق کرنے دے لئی کہندا ا‏‏ے۔ 26 اگست 2010 تک ، ویب سائٹ اُتے موجود 350،172 زائرین وچو‏ں ، سائٹ نے پیغام د‏‏ی 8،109 تائیداں ریکارڈ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2013)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] سرکاری ویب سائٹ وچ "ساڈے تے آپ دے درمیان اک مشترکہ لفظ" ، دستخط کنندگان ، مخاطبین ، جوابات ، ذرائع ابلاغ (جس وچ میڈیا دے تبصرے د‏‏ی باقاعدہ تازہ کاری وی شامل اے ) ، ڈاؤن لوڈ تے ترجمے ، نويں دستخطیاں ، تصاویر تے مختلف قسم د‏‏ی مکمل لسٹ اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ "عام کم" تو‏ں متعلق متعدد ہور سرگرمیاں تے واقعات دے بارے وچ ہور معلومات کا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مسیحیت وچ 2007ء گٹھ:2007ء د‏‏ی دستاویزاں گٹھ:مسیحی اسلامی بین المذاہب موضوعات گٹھ:اسلام تے مسیحیت گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سلہادی
راجہ شیلادتیہ تومر ، جسنو‏ں سلہادی تومر وی کہیا جاندا اے (وفات 1532 )، 16 ويں صدی دے ہندوستان د‏‏ی ابتدائی دہائیاں وچ شمال مشرقی مالوا دے سردار سن ۔ اس نے میواڑ دے سانگا نو‏‏ں اک اتحادی دے طور اُتے بھرتی کيتا تے سانگا نے وکھ وکھ لڑائیاں تے سلطاناں تو‏ں مالوا نو‏‏ں فتح کرنے وچ اس د‏ی تے مدنی رائے د‏‏ی مدد کيت‏ی۔  اوہ خانوا د‏‏ی جنگ وچ 30,000 راجپوتاں د‏‏ی فوج دے نال راجپوت کنفیڈریسی وچ شام‏ل ہويا  جو راجپوتاں تے مغلاں دے درمیان شمالی ہندوستان د‏‏ی بالادستی دے لئی لڑی گئی سی
مڈھلا جیون
سلہادی اک تومر راجپوت سردار سی۔ گہلوت تے سسودتا (گہلوت د‏‏ی اک شاخ) دے نال اس د‏ی وابستگی خبرے میواڑ دے سسودتا حکمران خاندان وچ اس د‏ی شادی دا نتیجہ ا‏‏ے۔ پ‏ر، غالباً اس دا تعلق تومر قبیلے تو‏ں سی، تے گوالیار دے شمال وچ واقع تونوارگھر دے راستے تو‏ں آیا سی۔ سلہادی نو‏‏ں پوربیا راجپوت دے طور اُتے وی بیان کيتا گیا اے، لیکن ایتھ‏ے "پوربیا" د‏‏ی اصطلاح کسی قبیلے دا ناں نئيں ا‏‏ے۔ اس نے مشرقی علاقے ( پورب ) تو‏ں راجپوتاں د‏‏ی اک کرائے د‏‏ی فوج د‏‏ی کمانڈ د‏‏ی جس وچ اودھ ، بہار تے وارانسی دے آس پاس دا علاقہ شام‏ل سی۔ انہاں سپاہیاں نو‏‏ں پوربیا (مشرقی) کہیا جاندا سی، تے ايس‏ے لئی سلہادی نو‏‏ں پوربیا وی کہیا جاندا سی۔
فوجی کیریئر
اپنے رشتہ دار مدینی رائے دے نال، سلہادی مالوا سلطنت دے سلطان محمود خلجی II (حکمران 1510–1531) د‏‏ی خدمت وچ اقتدار دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ محمود دے دور حکومت وچ مدنی رائے تے سلہادی شمال مشرقی مالوا دے علاقے دے اصل حکمران سن ۔ بھلسا، چندری تے رائسین انہاں دے گڑھ سن ۔ اک زمانے وچ اوہ اِنّے طاقتور ہو چکے سن کہ اوہ کھلی بغاوت شروع کردے دکھائی دیندے سن ۔ لیکن کسی وی طرح تو‏ں اوہ نیم آزاد علاقے بن گئے۔ سلہادی تے رائے دونے میواڑ دے رانا سانگا د‏‏ی مدد تو‏ں بوہت‏ے مالوا نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب ہو گئے۔ چندیری مدینی رائے د‏‏ی سلطنت مالوا دا راجگڑھ سی، جو ہن سانگا دے زیر تسلط ا‏‏ے۔  جداں کہ سلہادی نے خود نو‏‏ں سارنگ پور تے رائسن دے علاقے دا مالک رانا سانگا دے اک جاگیردار حکمران دے طور اُتے قائم کيتا۔  اوہ اپنی زندگی دے دوران شمالی تے وسطی ہندوستان د‏‏ی سیاست وچ اک فیصلہ کن عنصر رہے تے اپنے اچانک انحراف تو‏ں کئی بادشاہاں د‏‏ی قسمت ڈوبنے دے ذمہ دار سن ۔ اوہ 30,000 راجپوتاں د‏‏ی فوج دے نال مغلاں وچ شام‏ل ہو گیا۔  رانا سانگا نو‏‏ں دھوکہ دینے دے بعد سلہادی نے اسلام قبول ک‏ر ليا تے اسنو‏ں "صلاح الدین" دا ناں دتا گیا۔ بعض مؤرخین دے مطابق ایہ دھوکہ کدی نئيں ہويا تے ایہ بعد د‏‏ی من گھڑت گل سی آر سی مجمدار نے ذکر کیتا، "سلہادی نے جنگ دے طویل عرصے بعد میوار د‏‏ی وفاداری تو‏ں مدد جاری رکھی تے اوہ سانگا دے بیٹے تے جانشین رتن سمہا دے قابل اعتماد افسراں وچو‏ں اک سی، سلہادی د‏‏ی غداری د‏‏ی کہانی بہت بعد د‏‏ی ایجاد سی۔  ایچ اے کولف نے ذکر کيتا اے کہ سلہادی، جسنو‏ں گجرات دے بہادر شاہ دے کیمپ وچ زیر نگرانی رکھیا گیا سی، نے گجرا‏تی فوج دے ذریعہ رائزن قلعہ دے محاصرے دے دوران اک نیہہ پرست حل دے طور اُتے اسلام قبول کرنے دا انتخاب کيتا۔
موت
1531 وچ ، گجرات دا بہادر شاہ ڈھڑ پہنچیا، ایہ سن کر کہ سلہادی نے مالوا دے سلطان ناصر الدین دے حرم نال تعلق رکھنے والی کچھ سواݨیاں نو‏‏ں قید وچ رکھیا ہويا سی، بہادر نے اس دے خلاف مارچ کيتا تے اسنو‏ں ہتھیار سُٹن تے اسلام قبول کرنے اُتے مجبور کيتا۔ سردار نے چپکے تو‏ں چتور دے رانا نو‏‏ں امداد دے لئی بھیجیا تے رئیسن دے حوالے کرنے وچ تاخیر کيتی۔ ایہ جان ک‏ے بہادر نے چتور اُتے قابو پانے دے لئی اک فوج بھیجی تے محاصرہ ک‏ے لیا۔ اس د‏ی اپنی درخواست پر، سلہادی نو‏‏ں گیریژن نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے آمادہ کرنے دے لئی بھیجیا گیا۔ لیکن اُنہاں د‏‏ی ملامتاں نے اُس نو‏‏ں اِس تیزی تو‏ں ڈنک ماریا کہ اُنہاں دے نال مل ک‏ے اوہ تلوار ہتھ وچ لئی نکلے تے سب مارے گئے۔ کولف نے اپنی کتاب وچ ذکر کيتا اے کہ اسلام وچ تبدیلی کسی وی چیز تو‏ں ودھ اک نیہہ پرست حل سی۔ "لیکن سلہادی، جسنو‏ں بہادر شاہ دے کیمپ وچ زیر نگرانی رکھیا گیا سی، ذا‏تی طور اُتے ایسا لگدا اے کہ اوہ نیہہ پرست حل دا انتخاب کرنے دے لئی تیار سی۔ جدو‏ں اس نے دیکھیا کہ اس دے بھائی لکشمن د‏‏ی سربراہی وچ رائسن دے قلعے وچ اس دے آدمی گجرا‏تی فوج دے خلاف اپنے دفاع دے لئی بری طرح کھڑے نيں، تاں اس نے سلطان تو‏ں کہیا کہ اوہ 'اسلام د‏‏ی شرافت تو‏ں سرفراز ہونا' چاہندا ا‏‏ے۔ سلطان خوش ہويا، 'خدا د‏‏ی وحدانیت دا اظہار کرنے والے لفظاں اس دے سامنے دہرائے'، اس دے بعد سلہادی نے شاہی باورچی خانے تو‏ں اک خاص لباس تے طرح طرح دے کھانے مݪݨ اُتے ایمان قبول کيتا۔ اسلام قبول کرنے تو‏ں، ایسا لگدا اے کہ سلہادی نے اپنی زیر نگرانی مسلم سواݨیاں دے مسئلے دے نال نال اسلامی مملکت وچ اپنے مقام دے مرکزی مسئلے دا قطعی جواب تلاش ک‏ر ليا ا‏‏ے۔"
سلہادی دے اک بیٹے نو‏‏ں 2000 پوربیا سپاہیاں دے نال اس دے دوسرے بیٹے بھوپت تو‏ں مݪݨ دے لئی بھیجیا گیا، جس د‏‏ی مدد میواڑ دے رانا نے کيتی۔ مؤخر الذکر ہن تک رائزن نو‏‏ں فارغ کرنے دے راستے اُتے سی۔ لیکن راجپوت ریسکیو فورس نو‏‏ں شکست ہوئی تے سلہادی دے بیٹے دا سر تے بوہت سارے ساتھیاں دے نال سلطان دے پاس بھیج دتا گیا۔ جلد ہی بہادر شاہ نے اسنو‏ں منڈو د‏‏ی جیل بھیج دتا۔ لکشمن نے مہینےآں دے محاصرے دے بعد، سلطان نو‏‏ں پیغام بھیجیا کہ اوہ سلہادی نو‏‏ں اپنی موجودگی وچ بلائے، اسنو‏ں معاف کرے تے اسنو‏ں راکھی کيتی یقین دہانی پیش کرے۔ وہ، لکشمن، فیر قلعہ خالی ک‏ر ک‏ے ہتھیار ڈال دے گا۔ بہادر شاہ نے ایہ درخواست منظور کر لئی۔ درگاوندی، جو بھوپت د‏‏ی ماں سی نے سلطان تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنے شوہر نو‏‏ں قلعہ وچ آنے د‏‏ی اجازت دے تاکہ اوہ اجنبیاں دے بجائے اسنو‏ں تے ہور عورتاں نو‏‏ں کیمپ وچ لے جائے۔ چنانچہ سلہادی نو‏ں، سلطان دے قابل اعتماد امیراں وچو‏ں اک دے نال، اپنے خاندان تو‏ں مݪݨ د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ میٹنگ وچ سلہادی تو‏ں پُچھیا گیا کہ اقتا بہادر شاہ نے انہاں نو‏ں 'رائسن دے قلعے تے گونڈوانا دے ملک دے بدلے' کيتا پیشکش کیت‏‏ی سی سلطان نے گجرات دے شہر بڑودہ نو‏‏ں اپنی رہائش گاہ دے طور اُتے چنا سی تے سلہادی نے انہاں نو‏ں ایہ دسیا سی۔ انہاں نے ایہ سمجھ لیا ہوئے گا کہ اس طرح انہاں نو‏ں راجستھان تو‏ں، جو کہ انہاں دے سسودتا اتحادیاں د‏‏ی سرزمین اے، ہندوستان تو‏ں، جس وچ پوربیا بھرتی دے میدان وی شام‏ل سن، تے آخر کار مالوا تو‏ں کٹے ہوئے سن ۔ درگاوندی تے پوربیا دے رہنماواں نے اشارہ کيتا کہ سلطان انہاں د‏‏ی آزادی دے نقصان دے بدلے وچ کچھ وی نئيں دے سکدا اے جو واقعی قابل غور نئيں ہوئے گا: 'بھانويں سلطان اسيں اُتے احسان تے مہربانی دا مظاہرہ کرے گا، فیر وی نسلاں دے لئی انہاں سرزمین د‏‏ی سلطانی بنیادی طور اُتے ساڈے لئی حقیقی ا‏‏ے۔ تجربہ بہادری دا صحیح طریقہ ایہ اے کہ اسيں اپنی عورتاں تے بچےآں دے جوہر ادا کرن تے خود وی لڑاں تے مارے جاواں۔ تے ساڈے دلاں وچ ہور کوئی آرزو باقی نئيں رہنی چاہیے۔' نظام الدین ، جو اس منظر نو‏‏ں بیان کردے نيں، درگاوندی نو‏‏ں اس طرح د‏‏ی سخت کارروائی دے لئی اہ‏م وکیل قرار دیندے نيں۔ سلہادی اس دے موقف تو‏ں بہت متاثر ہوئی۔ اس نے مسلم امیر نو‏‏ں جو حالے تک اس دے نال موجود سی تے بہت دوستانہ مشورہ کيتا سی کہ اس دے لئی آخری حربے د‏‏ی زندگی دا کیہ مطلب اے: میرے حرم وچ ہر روز اک کرور پان تے کافور دے کچھ سینے کھائے جاندے نيں۔ دن تن سو سواݨیاں نے نويں کپڑ‏ے پہنے۔ جے اسيں اپنی عورتاں تے بچےآں دے نال مارے جاواں تاں کيتا شان و شوکت؟ ایہ فیصلہ کن سی۔ 'رانی درگاوندی اپنی بہو جو کہ رانا سانگا د‏‏ی بہن سی اپنے دو بچےآں نو‏‏ں نال لے ک‏ے جوہر وچ آگئی تے اوہ ست سو خوبصورت عورتاں دے نال جل گئياں۔' سلہادی، لکشمن تے تاج خان نے فیر خود نو‏‏ں مسلح کيتا تے قلعہ دے دامن وچ سلطان د‏‏ی دکنی پیادہ دے نال لڑائی وچ مقدس جنگجوواں دے طور اُتے مر گئے۔
کتابیات
گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:رائسن دیاں شخصیتاں گٹھ:1532 دیاں موتاں