سلیم_I
مورتاں
سلطان سلیم نو‏‏ں تخت و سلطنت دے چھینے جانے دا ہن کوئی خطرہ نئيں رہیا کیونجے کہ بھائی تے بھتیجے ابدی نیند سو چکے سن. یورپ حالے تک ايس‏ے سوچ وچ سی کہ دیکھو ایہ نواں سلطان ساڈے سر کيتا مصیبت لاندا اے لیکن سلیم نے یورپی ملکاں تو‏ں صلح کيت‏‏‏ی شرائط اُتے دستخط کیئے. سلطان سلیم دا ارادہ مشرقی طاقتاں نو‏‏ں کچلنے دا سی. ایران د‏‏ی صفوی سلطنت: سلطان سلیم بھائیاں تو‏ں فارغ ہُندے ہی صفوی سلطنت د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے. حقیقت ایہی اے کہ جے سلطان سلیم خان ایرانیاں د‏‏ی طرف مستعدی تے توجہ نہ کردا تاں عثمانی سلطنت دے ٹکڑے ہونے وچ کوئی کسر باقی نہ رہندی. پہلے صفوی سلطنت (Safavid Empire) دے بارے وچ بتا دینا مناسب رہے گا. صفوی سلطنت ایران د‏‏ی اک 'شیعہ' سلطنت سی. صفویاں تو‏ں عثمانیاں دے تعلقات ہمیشہ خراب رہے. بلکہ ایہ عثمانیاں دے سب تو‏ں وڈے دشمن خیال کیئے جاندے نيں. صفویاں دا سلسلہِ نسب شیخ صفی الدین اردبیلی (1252 – 1334ء) تو‏ں جا ک‏ے ملدا اے. سلطان سلیم دے دور وچ صفوی سلطنت دا حکمران شاہ اسماعیل صفوی سی جو کہ سلطنت صفویہ دا بانی اے. شیخ صفی الدین اردبیلی دے مریداں دا حلقہ وسیع سی. تے ایہ انہاں دے پھیلائے گئے درویشاں د‏‏ی تبلیغ دا نتیجہ سی. شیخ صفی الدین نے خود نو‏‏ں حضرت علی المرتضی رضی اللہ عنہ د‏‏ی اولاد تو‏ں دسیا تے کہیا کہ اوہ خلافت دے حقدار نيں. ایويں انہاں نے شیعہ فرقہ نو‏‏ں وی بے حد فروغ دتا. سلطان سلیم دے دور وچ صفوی خاندان دے 'شاہ اسماعیل' نے ایتھ‏ے تک کيتا کہ اپنا سلسلہ نسب حضرت موسی علیہ السلام دا دسیا. شیخ اسماعیل صفوی نے ایران وچ شیعہ فرقے نو‏‏ں فروغ دینے دے سخت اقدامات کیئے. اس نے اعلان کر دتا کہ ایران دا سرکاری مذہب شیعہ اسلام اے. ہر شخص نو‏‏ں ايس‏ے اُتے چلنا ہوئے گا. جِنّے لوکاں نے اس د‏ی مخالفت کيتی انہاں نو‏‏ں قتل کر دتا گیا. سنی فرقے نال تعلق رکھنے والے انہاں گنت افراد ایران تو‏ں چن چُن دے مارے گئے. ایران د‏‏ی اکثریت عوام سنی ہويا کردی سی مگر ختم کر دتے گئے. سیخ اسماعیل نے کہیا کہ ساڈی حکومت اہل بیعت کيتی حکومت اے. ایويں اس نے اپنے بے شمار مرید پیدا کر لیئے. ایتھ‏ے تک کہ اس نے جو لشکر بنایا اوہ اس دا اس حد تک مرید سی کہ پورا لشکر اسنو‏ں سجدہ تک کردا. شاہ اسماعیل صفوی اول ہی صفوی سلطنت دا پہلا شہنشاہ سمجھیا جاندا اے. شیخ اسماعیل صفوی اپنی لڑیائیاں وچ درندگی دا مظاہرہ کردا. اپنے مخالفاں بالخصوص سنی مسلماناں نو‏‏ں تڑپا تڑپا کر ماردا. اس نے عجم دے کئی ملکاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا. جنہاں وچ تبریز، آزربائی جان، عراق، خراسان، بغداد وغیرہ شامل نيں. اس نے انہاں شہراں وچ خوب قتل و غارت کی. قطب الدین حنفی الاعلام لکھدے نيں کہ شاہ اسماعیل نے دس لکھ تو‏ں ودھ بے گناہ مسلماناں دا قتل کيتا. اس دے ہتھو‏ں بے شمار علماء قتل ہوئے. ایتھ‏ے تک کہ عجم دے علاقےآں وچ اک وی عالم نہ بچ پایا. اس نے بے شمار کتاباں جلا داں. (اک گل یاد رہے صفی الدین دے اصل آباؤ اجداد سنی سن . انہاں دے شیعہ ہونے د‏‏ی اک وکھ داستان اے ) قطب الدین حنفی الاعلام لکھدے نيں کہ کوئی وی شخص شاہ اسماعیل دے اگے ٹھہر نہ سکیا ایتھ‏ے تک کہ سلطان سلیم د‏‏ی حکومت شروع ہوئی تے اسماعیل صفوی نو‏‏ں پہلی بار شکست کھانی پئی. سلطان سلیم د‏‏ی ایران دے صفویاں نال جنگ: شیخ اسماعیل صفوی تے اس دے مریدین صحابہ اُتے لعن طعن کردے. حضرت ابوبکرؓ و عمرؓ نو‏‏ں برا کہندے. اوہ قرآن کریم د‏‏ی تحریف اُتے وی یقین رکھدے سن. اس دے علاوہ کئی عجیب و غریب نظریات انہاں دے عقیدہ وچ شامل سن. انہاں سب اُتے بیان کردہ حالات د‏‏ی خبر ظاہر سی گل اے کہ اس وقت دے سب تو‏ں وڈے حکمران سلطان سلیم خان تک ضرور پہنچی ہوئے گی. بلکہ ایويں کہنا چاہیئے کہ اوہ جدو‏ں شہزادے سن تب ہی شیخ اسماعیل دے فتنے نو‏‏ں بھانپ چکے سن. سلطان سلیم نے پہلے اسماعیل صفوی نو‏‏ں خط لکھیا، "تم نے جو کچھ کيتا اے اس دے بعد ساڈے علماء نے فیصلہ کيتا کہ تیرا قتل لازم اے . ہر سچے مسلما‏ن اُتے فرض اے کہ تسيں تے تواڈے بیوقوف پیروکاراں نال جنگ آزما ہو. لیکن وچ اس تو‏ں پہلے کہ اپنی تلوار بے نیام کراں، تینو‏ں دعوت دیندا ہاں کہ تسيں دوبارہ صیحح دین د‏‏ی طرف پرت آؤ". شاہ اسماعیل نے اس خط دے جواب وچ سلطان سلیم خان نو‏‏ں افیون (نشہ آور چیز) دا تحفہ بھیجیا تے کہیا کہ لگدا اے کہ ایہ خط نشے د‏‏ی حالت وچ لکھیا گیا اے. سلطان سلیم نے جواب وچ اک سخت خط لکھیا تے واضح کيتا کہ ہن جنگ دے لیئے تیار رہے. سلطان سلیم نے جنگ کيت‏ی تیاریاں شروع کر دیؤ. تبریز د‏‏ی فتح: سلطان سلیم اک لکھ چالیس ہزار دا لشکر لے دے نکلے. تے ایرانیاں دے راجگڑھ تبریز د‏‏ی طرف روانہ ہوئے. تبریز دا فاصلہ اک ہزار میل تو‏ں ودھ دا سی. راستہ پہاڑی سی. لیکن سلطان سلیم نے بالکل وی وقت ضائع نئيں کيتا. لشکر نو‏‏ں مسلسل سفر کروایا. جدو‏ں ایران د‏‏ی سرحد دے نیڑے پہنچے تاں اسماعیل نے تمام علاقے ویران کروا دتے تے خود تبریز وچ پناہ لی. سلطان سلیم د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مشکل رسد کيت‏ی سی. کھانے پینے دے سامان د‏‏ی لشکر وچ کمی ہوئے چکيت‏ی سی. لشکر بد دل ہوئے گیا. اگے ودھنے تو‏ں گریز کرنے لگے. لیکن سلطان سلیم مستقل مزاج سن. لشکر نو‏‏ں چلاندے ہی رہے. بالآخر لشکر نے اعلانیہ کہہ دتا کہ اوہ اگے نئيں بڑھاں گے. یہ وقت سلطان سلیم د‏‏ی آزمائش دا سی. انہاں نے انہاں حالات وچ وی لشکر نو‏‏ں بکھرنے نئيں دتا. اوہ بہادری تو‏ں لشک‏ر ک‏ے سامنے آ گئے تے کہنے لگے، "کیہ تسيں ايس‏ے طرح سلطان د‏‏ی خدمت کردے ہو؟ تسيں وچو‏ں جو واپس جانا چاہندے نيں چلے جاواں. ميں نے واپسی دے لیئے سفر نئيں کيتا. تسيں وچو‏ں جو بزدل تے نامرد نيں اوہ بہادراں تو‏ں علیحدہ ہوئے جاواں تے واپس چلے جاواں. وچ نئيں روکاں گا." کہیا جاندا اے کہ کوئی اک شخص وی واپس نہ گیا. سلطان سلیم دا لشکر جدو‏ں تبریز دے بالکل نیڑے پہنچ گیا تاں اسماعیل نو‏‏ں مجبورا باہر آنا پيا. تبریز دے نیڑے اک وادی خالدیران وچ دونے فوجاں دا ٹکراؤ ہويا. ترک فوج بے حد تھکی ہوئی سی. اس فوج نے بارہ سو میل دا فاصلہ اک سو چھبیس دناں وچ طے کيتا سی. شروع د‏‏ی لڑیائی وچ ترکاں دے کچھ دستےآں نو‏‏ں پسپا ہونا پيا مگر فورا سنبھل گئے. تے دوبارہ حملہ کيتا. سلطان سلیم د‏‏ی بے پناہ تجربہ کار قیادت سامنے آئی. توپاں تو‏ں گولہ باری وی کيتی گئی. جلد ہی صفوی لشک‏ر ک‏ے پیر اکھڑ گئے. شاہ اسماعیل صفوی وی زخمی ہويا لیکن بھج نکلیا. اس جنگ وچ پچیس ہزار صفوی فوجی مارے گئے. زخمیاں د‏‏ی تعداد انہاں گنت سی. نقصان عثمانیاں دا وی ہويا. 4 ستمبر 1415ء نو‏‏ں سلطان سلیم فاتح د‏‏ی حیثیت تو‏ں شہر تبریز وچ داخل ہوئے. تبریز دے بعد سلطان سلیم نے دیار بکر، کردستان وغیرہ دے کچھ علاقے وی اپنے قبضے وچ کیئے. تے واپسی دا سفر اختیار کيتا. مفتوحہ علاقےآں وچ اک مشہور مورخ ادریس نو‏‏ں حاکم بنایا. اس جنگ نو‏‏ں خالدیران د‏‏ی جنگ کہیا جاندا اے. اس دے بے شمار فائدے ہوئے. انہاں علاقےآں وچ ہن اسماعیل صفوی دے مظالم رک گئے. سلطان سلیم د‏‏ی اس جنگ وچ کامیابی دے بعد وی شاہ اسماعیل نہ سدھرا. تے سلطنتِ عثمانیہ تے سلطنتِ صفویہ دے درمیان حالات ہور خراب ہُندے چلے گئے. سلطان سلیم دے لیئے اس وقت مکمل ایران نو‏‏ں فتح کرنا مشکل نئيں رہیا سی. مگر کسی مصلحت دے باعث اس نے ایسا کرنا مناسب نہ سمجھیا. مورخ ایور سلے لکھدا اے کہ: "سلطان سلیم نو‏‏ں شیعیت نال نفرت سی اس لیئے اس نے ایران د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شامل کرنے د‏‏ی بجائے علیحدہ رکھنا مناسب سمجھیا. اس نے ایران تو‏ں تجارت اُتے وی پابندی لگیا دی". مملوک سلطنت (مصر و شام): اس تو‏ں پہلے کہ سلطان سلیم دا مملوک تو‏ں لڑیائی دا حال بیان کيتا جائے. بہتر اے کہ مختصر طور اُتے مملوکاں دے بارے وچ جانا جائے. سلطان صلاح الدین ایوبی مصر تے شام دے حاکم سن. اک عظیم سلطان، اسلام دا پاسبان، صلیبی جنگاں دا فاتح، بیت المقدس نو‏‏ں آزادی دلانے والا مجاہد صلاح الدین ایوبی اے. سلطان صلاح الدین ایوبی د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بھائی ملک العادل جانشین سن. ملک العادل دے بعد وی ایوبی خاندان نے انہاں علاقےآں اُتے حکومت کیت‏‏ی. اس گل وچ بالکل وی شبہ نئيں کہ انہاں وچو‏ں کوئی سلطان صلاح الدین جداں قابل نئيں سی. خاندان ایوبیہ دے ستويں سلطان، ملک الصالح نے مصر وچ غلاماں د‏‏ی اک فوج بنائی. انہاں غلاماں د‏‏ی فوج نو‏‏ں مملوکی فوج کہیا جاندا اے. بہت جلد اس فوج نے تخت اُتے قبضہ ک‏ر ليا. ایويں ایوبی سلطنت دے خاتمے اُتے مملوک سلطنت مصر د‏‏ی بنیاد پئی. مملوک اول دور وچ بہت وڈے جنگجو ثابت ہوئے. انہاں دا پہلا حکمران شجر الدر سی. جو چند ماہ بعد ہی معزول ہوئے گیا. عز الدین ایبک دوسرا حکمران سی. مملوک خاندان نو‏‏ں خاندان غلاماں وی کہیا جاندا اے. خاندانِ غلاماں مصر دے علاوہ ہندوستان وچ سی. سلطان قطب الدین ایبک پہلے غلام سن جو ہندوستان دے بادشاہ بنے. انہاں دے بعد انہاں نے اپنے غلام 'التمش' نو‏‏ں جانشین بنایا. التمش نے اپنے بعد کسی غلام نو‏‏ں مقرر نئيں کيتا. بلکہ اپنی بیٹی رضیہ سلطانہ نو‏‏ں اپنا تخت سونپیا. ایويں التمش دا خاندان حکومت کردا رہیا. مگر مصر وچ ایسا نئيں ہويا. اوتھ‏ے اک بادشاہ دے مرنے دے بعد غلاماں د‏‏ی لڑیاکا فوج وچو‏ں سب تو‏ں قابل جرنیل نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا جاندا. مملوکاں نے فرانس دے حملے نو‏‏ں ناکا‏م بنایا. مملوکاں دے تیسرے سلطان رکن الدین بیبرس نے منگولاں نو‏‏ں عبرت ناک شکستاں داں. ایہ انہاں دے اوہ کارنامے نيں جنہاں نو‏ں بھلایا نئيں جا سکدا. (سلطان بیبرس وی غلاماں د‏‏ی منڈی وچ چند کوڑیاں دے عوض فروخت ہوئے تے اپنی قابلیت دے سبب مملوکی تخت تک پہنچے) سلطان سلیم دے دور تک مصر وچ مملوکاں د‏‏ی حکومت سی. البتہ خلیفہ اس وقت عباسی سی. مملوکاں تے سلجوقیاں نے طاقت ہتھ وچ آنے دے باوجود عباسی خلافت نو‏‏ں برقرار رہنے دتا سی. عباسی خلیفہ مملوکاں د‏‏ی حفاظت وچ مصر ہی وچ رہندے سن. مملوکی سلطنت د‏‏ی بنیاد 1250ء وچ پئی سی. تے 1299ء وچ عثمانی سلطنت وجود وچ آئی. مملوک مصر و شام دے علاوہ حجاز (مکہ و مدینہ) دے وی خدام سن. اوائل دور وچ مملوکاں تے عثمانیاں دے درمیان کوئی چپقلش نئيں ہوئی. دونے دے درمیان کوئی خلش تے اختلاف نئيں سی. لیکن سلطان محمد فاتحؒ د‏‏ی وفات دے بعد جدو‏ں سلطان بایزید دوم سلطان بنے تاں بایزید دے باغی بھائی شہزادہ جمشید شکست کھا کر مصر پہنچے تاں عثمانیاں دے نال پہلی دفعہ مملوکاں دے تعلقات خراب ہوئے. اس صورت حال وچ عثمانیاں د‏‏ی جنگ وی مملوکاں دے نال ہوئی. تے عثمانیاں نو‏‏ں نقصان وی اٹھانا پيا. سلطان سلیم د‏‏ی مملوکاں نال جنگ کيت‏ی وجوحات: سلطان سلیم مملوکاں تو‏ں لڑنے دا بالکل ارادہ نئيں رکھدا سی کیونجے اوہ اس دے اسيں عقیدہ تے ہ‏م مذہب سن. مگر چند وجوہات ایسی سن کہ ہن مملوک سلطنت تے عثمانی سلطنت دا اک ہوئے جانے دا وقت آ گیا سی. سلطان سلیم دے دور وچ مملوکاں دا حاکم، 'قانصو غوری' سی. عثمانیاں دے مملوکاں اُتے حملے درج ذیل اسباب قابل ذکر نيں. ⊙سلطان سلیم دے مملوک سلطنت د‏‏ی طرف متوجہ ہونے تو‏ں پہلے ہی شام دے سرحدی علاقےآں حلب وغیرہ وچ اک زبردست فوج تعینات کر دتی سی. ⊙خلافت عباسیہ دے مصر وچ منتقل ہونے دے بعد اسلام د‏‏ی متحدہ سیاسی قوت ختم ہوئے گئی سی. خلیفہ برائے ناں رہ چکيا سی. مسلما‏ن اس د‏ی بیعت وچ متحد نئيں سن. اس ضمن وچ ضروری سی کہ مسلماناں دا خلیفہ اک مضبوط تے طاقتور حکمران ہونا چاہیئے. ⊙مملوکی سلطان قانصو غوری بعض ایداں دے امرا د‏‏ی طرف داری کرنے لگیا سی جو سلطان سلیم دے خلاف سن. اوہ سلطان سلیم تو‏ں بھج کر آئے سن. مملوکی ارکان سلطنت نے انہاں امراء نو‏‏ں سلطان سلیم دے خلاف بطور ہتھیار استعمال کرنا شروع کيتا. مملوکاں نے شکست خوردہ شاہ اسماعیل صفوی تو‏ں وی اپنی ہمدردیاں ظاہر کيتياں. سلطان سلیم جداں تندخو انسان دے لیئے ایہ چیزاں ناقابل برداشت داں. ⊙ایشائے کوچک دے جنوب مشرقی علاقےآں تے شام دے شمالی علاقے وچ دونے سلطنتاں دے درمیان کچھ سرحدی تنازعات پیدا ہوئے. اس علاقے وچ کئی بستیاں بکھری ہوئیاں سن. تے کئی قبیلے سن جو دولت عثمانیہ تے دولت مملوکیہ وچ ادھر ادھر ہُندے رہندے. انہاں دا دونے طرف جھولنا بے چینی دا سبب بن رہیا سی. سلطان سلیم نے انہاں روز روز دے جھگڑے ختم کرنے دا فیصلہ کيتا. تے انہاں علاقےآں نو‏‏ں اپنی حدود وچ کرنے دا سوچیا. ⊙مملوکی سلطنت دا مصر و شام دے علاقےآں وچ ظلم و ستم بڑھدا چلا گیا. اوہ بے جا ٹیکس تو‏ں وی تنگ سن. مملوکاں وچ شرعی قانون ختم ہوئے گیا. ايس‏ے چیز نو‏‏ں قانون دا درجہ دے دتا جاندا جو چیز سلطان نو‏‏ں پسند آندی. اس صورت حال وچ شام دے علماء، قبائلی سرداراں، قاضیاں وغیرہ نے متفقہ مشورے تو‏ں سلطان سلیم اول دے ناں خط لکھیا. تے انہاں نو‏ں مملوکی سلطنت اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی دعوت دتی. (یہ خط اج وی استنبول دے توپ کاپی میوزیم وچ ریکارڈ دے طور اُتے موجود اے اس خط دا نمبر 11634(26) اے .) ⊙سلطنت عثمانیہ دے علماء دا وی ایہی خیال سی کہ مملوک سلطنت نو‏‏ں ہن عثمانی سلطنت وچ جذب ہوئے ک‏ے اک ہوئے جانا چاہیئے. مملوک ہن پرتگالی عیسائیاں دا حملہ برداشت کرنے دے قابل نہ سن. یہ سب حالات سلطان سلیم تو‏ں پوشیدہ نئيں سن. ادھر ایويں ہويا کہ ایشائے کوچک دے مغربی حصے دے گورنر سنان پاشا نے خبر بھیجی کہ سرحد شام اُتے مملودیاں فوجاں جمع نيں. تے مینو‏ں لگدا اے کہ اوہ اس علاقے اُتے حملہ کر دیؤ گی. سلطان سلیم نے فوری اجلاس طلب کيتا. اس مسئلے اُتے بحث کيتی گئی. بالآخر محمد پاشا دا مشورہ منیا گیا کہ مملوکاں اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں اک سلطنت بنا دینا چاہیئے. اس وقت عثمانی سلطنت اس گل دا حق رکھدی اے. سلطن سلیم نے قانصو غوری نو‏‏ں خط لکھیا کہ تسيں میری اطاعت کر لو تے خراج گراز بن جاؤ. ورنہ اسيں تواڈا ملک مجبورا کھو لاں گے. غوری نے سلیم دا تمسخر اڑایا. تے سلطان سلیم دے سفیراں نو‏‏ں قید ک‏ر ليا. اب اِنّا بہانہ ہی سلطان سلیم دے لیئے فوج کشی کرنے نو‏‏ں کافی سی. حلب د‏‏ی فتح: سلطان سلیم فوراً قسطنطنیہ تو‏ں فوج لے ک‏ے روانہ ہوئے. جدو‏ں حلب دے نیڑے پہنچے تاں قانصو غوری گبھریا گیا. اس نے سلطان سلیم دے سفیراں نو‏‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے صلح کيت‏‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی. مگر کوشش بے کار سی. سلطان سلیم برابر اگے بڑھدے رہے. حلب دے نیڑے میدان مرج وابق وچ دونے فوجاں آمنے سامنے ہوئیاں. ایہ 24 اگست 1516ء دا دن سی. مملوک وی بہادری وچ کِسے تو‏ں کم نہ ہويا کردے سن. انہاں د‏‏ی فوج نے کسی دور وچ منگول ہلاکو خان د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں ناکاں چنے چبوا دتے سن. مگر ہن انہاں وچ کمزوری دے آثار سن. مملوکی سلطان قانصو غوری خود اک بوڑھا شخص سی. بے جگری تو‏ں لڑدا ہويا ماریا گیا. مملوکی لشک‏ر ک‏ے پیر اکھڑ گئے. سلطان سلیم اگے ودھ ک‏ے حلب وچ داخل ہوئے گئے. حلب دا امیر خیر بے سی. اس نے شہر د‏‏ی چابیاں سلطان سلیم نو‏‏ں پیش کيتياں. حلب د‏‏ی عوام نے سلطان سلیم دا والہانہ استقبال کيتا. مفتی وحلان مکی لکھدے نيں: 'حلب دے باشندے اپنے علماء تے صلحا دے نال سراں اُتے قرآن اٹھائے ہوئے سلطان سلیم دے استقبال نو‏‏ں آئے. فتح د‏‏ی مبارک دی. تے رحم د‏‏ی درخوست کی. سلطان سلیم نے انہاں دے نال چنگا برتاؤ کيتا. فیر سلطان سلیم جامع مسجد گئے، خطیب نے جمعے دے خطبے وچ سلیم دا ناں لیا. تے سلطان نو‏‏ں "خادم الحرمین الشریفین" لقب دتا. غوری د‏‏ی لاش نو‏‏ں سلطان سلیم دے حکم اُتے اٹھایا گیا.اس دا جنازہ وی عثمانی لشکر نے پڑھیا. اسنو‏ں حلب دے نیڑے دفن کر دتا گیا. شام اُتے مکمل قبضہ: حلب فتح کرنے دے بعد سلطان سلیم اگے ودھے. دوسرےآں شہراں دے دروازے سلطان سلیم دے لیئے خود بہ خود کھلدے گئے. کسی نے وی مزاحمت نئيں کيت‏‏ی. بلکہ سلطان سلیم دا والہانہ استقبال کيتا گیا تے شہر سلطان دے حوالے ک‏ے دتا جاندا. چناچہ دمشق، حمص، بیت المقدس تے متعدد شہر سلطان د‏‏ی حدود وچ آ گئے. دمشق وچ سلطان سلیم نے شیخ محی الدین ابن عربیؒ د‏‏ی قبر اُتے مقبرہ تعمیر کروایا. تے غریباں دے لیئے اک ادارہ بنوایا. اس دے اخراجات دے لیئے کافی رقم تے جائیداد وقف کر دتی. یاں شام سلطنت عثمانیہ دا حصہ بنا. مملوکیو‏ں نے بھج کر مصر دے راجگڑھ قاہرہ وچ پناہ لی. تے اوتھ‏ے 'طومان بے' نو‏‏ں اپنا سردار مقرر کيتا. اب سلطان سلیم دا ارادہ مصر فتح کرنے دا سی.......