cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صعصعہ بن صوحان
امام علی دے صحابی
شیخ مفید دے مطابق صعصعہ امام علیؑ دے برجستہ اصحاب وچو‏ں سن ۔ تیسری صدی دے دانشور ابن قتیبہ دینوری وی صعصعہ نو‏‏ں مشہور شیعہ شخصیتاں وچ شما کردے نيں۔ مُروج الذَّہَب وچ مسعودی دے مطابق امام علیؑ وی صعصعہ نو‏‏ں عرب دے بزرگان تے اپنے سرکردہ اصحاب وچ ميں شمار کردے نيں۔ کلینی تو‏ں منقول اک حدیث وچ امام علیؑ نے انہاں نو‏ں اپنی وصیت وچ بطور گواہ مقرر فرمائے سن ۔
صعصعہ امام علیؑ د‏‏ی تشییع جنازہ وچ شریک سن ۔ آپؑ نو‏‏ں دفن کرنے دے بعد اوہ اپنے سر اُتے خاک ڈالدے تے گریہ کردے ہوئے آپ د‏‏ی قبر اُتے آئے تے اک طرف امام علی دے فضائل بیان ک‏ر رہ‏ے سن تاں دوسری طرف اپنے آپ نو‏‏ں امیر المؤمنین حضرت علیؑ دے دوستدارانہاں وچو‏ں قرار دینے تے آپ دے نقش قدم اُتے چلنے د‏‏ی توفیق دے لئی دعا ک‏ر رہ‏ے سن ۔
صعصعہ معتقد سن کہ امام علیؑ نے خلافت نو‏‏ں زینت تے مقام و مرتبہ عطا فرمایا تے خلافت نو‏‏ں امام علیؑ د‏‏ی زیادہ ضرورت سی نہ امام نو‏‏ں خلافت کیتی۔
جنگ جمل، صفین تے نہروان وچ
صعصعہ نے امام علیؑ دے دور خلافت وچ مختلف جنگاں وچ شرکت کيتی۔ جنگ جمل وچ انہاں دے بھائی صیحان قبیلہ عبدالقیس دا علمدار سی۔ صیحان د‏‏ی شہادت دے بعد آپ دے دوسرے بھائی زید نے علم سنبھالی جدو‏ں زید وی شہید ہوئے تاں صعصعہ نے خود اگے ودھ ک‏ے پرچم نو‏‏ں سنبھال لیا۔
جنگ صفین وچ وی صعصعہ قبیلہ عبدالقیس دے سردار د‏‏ی حیثیت تو‏ں شریک ہوئے۔ جنگ تو‏ں پہلے معاویہ دے لشکر نے پانی اُتے قابض ہوئے ک‏ے امام علیؑ دے سپاہیاں نو‏‏ں پانی تک جانے د‏‏ی اجازت نئيں دے رہے سن ۔ امام علیؑ نے صعصعہ نو‏‏ں مذاکرات دے لئی معاویہ دے پاس بھیجیا۔
جنگ نہروان تو‏ں پہلے وی امام علیؑ نے صعصعہ نو‏‏ں خوارج دے نال مذاکرات تے انہاں نو‏ں نصیحت کرنے دے لئی بھیجیا۔ اس گفتگو وچ انہاں نے خوارج نو‏‏ں امام علیؑ د‏‏ی پیروی کرنے اُتے زور دتا۔ خوارج دے نال صعصعہ د‏‏ی گفتگو نو‏‏ں شیخ مفید نے کتاب الاختصاص وچ نقل کيتا ا‏‏ے۔
مُنذِر بن جارود د‏‏ی شفاعت
thumb|[[کوفہ وچ مسجد صعصعہ]] بِحار الانوار وچ آیا اے کہ مُنذِر بن جارود جسنو‏ں امام علیؑ د‏‏ی طرف تو‏ں کسی منطقے د‏‏ی سرپرستی دے لئی بھیجیا گیا سی، نے بیت المال تو‏ں کچھ مال اپنے لئے اٹھا لیا۔ امام علیؑ نے انہاں نو‏ں قید خانے وچ زندانی فرمایا؛ لیکن صعصعہ د‏‏ی سفارش اُتے آپؑ نے منذر نو‏‏ں رہیا کر دتا۔ کتاب الغارات دے مطابق صعصعہ نے امام علیؑ تو‏ں کہیا: منذر بن جارود د‏‏ی بہن ہر روز اس دے لئی گریہ کردی اے، آپ انہاں نو‏ں رہیا کرن جو کچھ انہاں نے بیت المال تو‏ں اٹھا لیا اے اس د‏ی وچ ضمانت دیندا ہون۔ امام علیؑ نے فرمایا: ضمانت د‏‏ی ضرورت نئيں جے اوہ بیت المال تو‏ں کچھ نہ اٹھائے د‏‏ی قسم کھالاں تاں اسنو‏ں آزاد کر دواں گا۔
معاویہ د‏‏ی مخالفت
معرفۃالرجال وچ کَشّی لکھدے نيں کہ امام حسنؑ د‏‏ی معاویہ دے نال صلح وچ امام حسنؑ نے جنہاں افراد دے لئی اَمان طلب فرمایا انہاں وچو‏ں اک صعصعہ وی سی۔ صلح امام حسن دے بعد معاویہ نے کوفہ وچ صعصعہ نال ملاقات وچ انہاں تو‏ں کہیا: خدا د‏‏ی قسم وچ نئيں چاہندا سی کہ تسيں میرے امان وچ ہوئے۔ صعصعہ نے جواب وچ کہیا خدا د‏‏ی قسم وچ وی نئيں چاہندا سی توانو‏‏ں اس ناں تو‏ں پکاراں؛ اس دے بعد معاویہ نو‏‏ں خلیفہ دے عنوان تو‏ں سلام کيتا۔ معاویہ نے کہیا جے حقیقتا مینو‏ں خلیفہ مننے ہوئے تاں منبر اُتے جا ک‏ے علیؑ اُتے لعن کرو۔ صعصعہ منبر اُتے گئے تے خدا د‏‏ی حمد و ثنا دے بعد دو پہلاں کلام وچ کہیا:‌ اے لوگو! وچ اک شخص(معاویہ) د‏‏ی جانب تو‏ں آیا ہون، اس نے مینو‏ں علیؑ اُتے لعن کرنے دا کہیا ا‏‏ے۔ تسيں سب اس(معاویہ) اُتے لعن کرو۔
ابن اعثم کوفی لکھدے نيں کہ جدو‏ں معاویہ نے بزرگان کوفہ تو‏ں کہیا: تواڈا کيتا خیال اے کہ ميں نے تسيں لوکاں د‏‏ی نادانی اُتے تسيں لوکاں نو‏‏ں بخش دتا اے، ورنہ تسيں لوک مجازات دے مستحق سن ؟ خدا ابوسفیان اُتے اپنی رحمت نازل کرے کہ اوہ اک صبور انسان سن تے جے تسيں لوک سب انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں ہُندے تاں تسيں لوک وی صبور ہُندے۔ اس موقع اُتے صعصعہ نے کہیا: اے معاویہ! خدا د‏‏ی قسم ایہ لوک ابوسفیان تو‏ں کئی درجہ افضل لوک د‏‏ی اولاد نيں تے ابوسفیان د‏‏ی نسل وچ صبور انساناں د‏‏ی نسبت ناداں تے جاہل افراد د‏‏ی تعداد زیادہ ا‏‏ے۔
خطابت وچ مہارت
صعصعہ خطابت وچ مہارت رکھدے سن ۔ تاریخی تے حدیثی منابع وچ اسنو‏ں اک فصیح و بلیغ شخص دے عنوان تو‏ں جانا گیا ا‏‏ے۔ امام علیؑ نے صعصعہ د‏‏ی "الخَطیبُ الشَّحْشَح" (زبردست خطیب) دے عنوان تو‏ں توصیف کیتیاں ناں۔ معاویہ تے مغیرہ بن شعبہ وی انہاں د‏‏ی فصاحت و بلاغت دے معترف سن ۔ معاویہ نے ا­نئيں تیز تراز بولی دے مالک سمجھدے سن ۔
کَشّی کہندے نيں کہ انہاں نے اپنے فن خطابت دے ذریعے حضرت علیؑ دا خوب دفاع کيتا۔
وفات
thumb|[[بحرین وچ صعصعہ تو‏ں منسوب مسجد تے قبر]] صعصعہ د‏‏ی وفات معاویہ دے دور وچ کوفہ وچ ہوئی۔ البتہ بعض منابع وچ آیا اے کہ مغیرہ نے معاویہ دے حکم اُتے صعصعہ نو‏‏ں بحرین وچ کِسے جزیرے اُتے جلاوطن کيتا تے اوہ تقریبا سنہ 70ھ نو‏‏ں اوتھے اُتے فوت ہوئے۔
بحرین د‏‏ی شہر عسکر وچ صعصعہ تو‏ں منسوب اک قبر وی اے جو مسجد صعصعۃ بن صوحان دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح کوفہ وچ مسجد سَہلہ دے نیڑے وی اک مسجد نو‏‏ں مسجد صعصعہ کہیا جاندا اے جس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ ایہ جگہ انہاں د‏‏ی عبادت گاہ سی۔
مآخذ
گٹھ:جنگ جمل وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ صفین وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:جنگ نہروان وچ امام علی دے سپاہی گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:امام علی
ضلع اوستا محمد
ضلع اوستا محمد پاکستان دے صوبا بلوچستان وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:بلوچستان دے ضلعے
میری پاپینز ریٹرنز
میری پاپینز ریٹرنز ۲۰۱۸ء د‏‏ی اک امریک‏‏ی میوزیکل فنتاسی فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری روب مارشل نے د‏‏ی اے، جس دا اسکرین پلے ڈیوڈ میگی نے لکھیا اے تے میگی، مارشل تے جان ڈیلوکا د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ پی ایل ٹریورز د‏‏ی کتابی سیریز "میری پاپینز" اُتے ڈھیلے طریقے تو‏ں مبنی اے، ایہ فلم ۱۹۶۴ء د‏‏ی فلم میری پاپینز دا سیکوئل اے، تے اس وچ ایملی بلنٹ میری پاپینز دے کردار وچ نيں، جس وچ لن مینوئل مرانڈا، بین وہشا، ایملی مورٹیمر، دے معاون کردار نيں۔ جولی والٹرز، ڈک وان ڈائک، انجیلا لینسبری، کولن فرتھ، میرل اسٹریپ، تے ڈیوڈ وارنر اپنی آخری فلم وچ نظر آئے۔ کساد عظیم دے دوران وچ لندن وچ سیٹ کيتی گئی، اس فلم وچ جین تے مائیکل بینکس د‏‏ی سابق نینی میری پاپنس نو‏‏ں مائیکل د‏‏ی بیوی د‏‏ی موت دے بعد انہاں دے پاس واپس آندے دیکھیا گیا ا‏‏ے۔
کہانی
یہ منظر لندن وچ کساد عظیم دے دوران ترتیب دتا گیا ا‏‏ے۔ مائیکل بینکس اک سال پہلے اپنی بیوی کیٹ د‏‏ی موت دے بعد اپنے بچپن دے گھر وچ اپنے تن بچےآں جان، اینابیل تے جارجی دے نال رہندے نيں۔ مائیکل نے اپنے آجر، فیڈیلیٹی فیڈوشری بینک تو‏ں قرض لیا اے، تے ادائیگیاں وچ تن ماہ پِچھے ا‏‏ے۔ ولکنز، بینک دے بدعنوان نويں چیئرمین، اپنے ساتھیاں نو‏‏ں متنبہ کرنے دے لئی گھلدے نيں کہ جے جمعہ تک قرض د‏‏ی مکمل ادائیگی نہ کيتی گئی تاں اس دا گھر واپس لے لیا جائے گا۔ مائیکل تے اس د‏ی بہن جین چي‏تا کردے نيں کہ انہاں دے والد نے انہاں دے لئی بینک وچ حصص چھڈے سن جو قرض نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی سن، تے اوہ شیئر سرٹیفکیٹ دے لئی گھر تلاش کردے نيں۔ تلاش دے دوران، مائیبھلکے اپنی بچپن د‏‏ی پتنگ ملدی اے تے اسنو‏ں ٹھکانے لگیا دیندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1930ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:2018ء دیاں فلماں گٹھ:۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ سیٹ فلماں گٹھ:۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی فلماں گٹھ:۲۰۱۰ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی انگریزی بولی دیاں فلماں گٹھ:۲۰۱۸ء دیاں فلماں گٹھ:۲۰۱۸ء د‏‏یاں مزاحیہ فلماں گٹھ:بچےآں د‏‏یاں کتاباں اُتے مبنی فلماں گٹھ:برطانوی ناولاں اُتے بننے والی فلماں گٹھ:جادو دے بارے وچ فلماں گٹھ:خانداناں دے بارے وچ فلماں گٹھ:لندن وچ سیٹ فلماں گٹھ:لندن وچ عکس بند فلماں گٹھ:والٹ ڈزنی پکچرز فلماں
خلافت راشدہ دی فوج
خلافت راشدہ د‏‏ی فوج ستويں صدی عیسوی (پہلی صدی ہجری) وچ خلفائے راشدین د‏‏ی مسلح افواج، جس نے ستويں صدی وچ راشدین بحریہ دے نال مل ک‏ے فتوحات سمیٹاں۔ راشدین فوج نظم و ضبط، حکمت عملی، صلاحیت تے تنظیم دا اعلیٰ معیار اُتے قائم سی۔ اس وقت، راشیدین فوج اک طاقتور تے بہت مؤثر قوت سی۔ راشیدین فوج دا حجم 632ء وچ ابتدائی طور اُتے 13،000 فوجیاں اُتے مشتمل سی، لیکن خلافت د‏‏ی وسعت وچ توسیع ہونے پر، فوج بتدریج 100000 فوجیاں تک جا پہنچی۔ خلافت راشدہ دے تن کامیاب ترین سپاہ سالاراں وچ فاتح فارسی میسوپوٹیمیا؛ خالد بن ولید، فاتح رومی شام؛ ابو عبیدہ ابن الجراح تے فاتح رومی مصر؛ عمرو ابن العاص شامل ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:661ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ابتدائی مسلم فتوحات گٹھ:خلافت راشدہ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:قرون وسطی دیاں فوجاں گٹھ:خلافت راشدہ
گِرجا دیوی
گِریجا دیوی (8 مئی 1929 – 24 اکتوبر 2017) سینیا اتے بنارس گھرانیاں دی اک مشہور بھارتی کلاسیکل گلوکارہ سی۔ ایہہ کلاسیکل اتے سب-کلاسیکل سنگیت گائن کردی سی، ٹھمری گاؤن نوں عام لئی اتے اس نوں لوک مشہور بناؤن وچ اسدا وڈا یوگدان رہا۔ '''گِریجا دیوی نوں ' ' ' 2016 وچ  پدم وبھوشن اتے 1989 وچ پدم بھوشن نال بھارت سرکار ولوں کلا دے کھیتر وچ یوگدان لئی اعزازی کیتا گیا سی۔
شروع دا جیون
گِریجا دیوی، دا جم 8 مئی 1929 نوں وارانسی وچ اک بھومیہار زمیدار رامدیو رائے  دے گھر ہویا سی۔ اس دے پیؤ ہارمونیئمبجایا کردے سی اتے اس نے ہی گِریجا دیوی جی نوں سنگیت سکھایا۔ پنج سال دی عمر وچ اسنے دیکھبھال اتے تپا گاؤن سکھیا لین لئی شروع کیتا۔ اُتے نوں سال دی عمر اے، نوں یاد رکھو، فلم، ہن، اداکاری اتے اس دے گرو شری دشمن دل چھڈّ گئے تے misra وچ ایسوسی ایشن دے سنگیت دے وکھ-وکھ سٹائیل دی پڑھائی کر رہا اے۔
کارگزاری دے کیریئر
گِریجا دیوی نے گائن دی ساروجنک شروعات، آل انڈیا ریڈیو الہٰ آباد تے 1949 وچ کیتی، لیکن اس نوں اپنی ماں اتے دادی ولوں خلاف دا ساہمنا کرنا پیا کیونکہ ایہہ روایتی طور تے منیا جاندا سی کہ کوئی اچّ طبقہ دی عورت نوں ساروجنک طور تے گائن دا کارکردگی نہیں کرنا چاہیدا۔ 1946 1946 وچ اسدا ویاہ ہو گئی سی۔  گِریجا دیوی نے دوسریاں لئی نجی طور اتے کارکردگی نہ کرن لئی رضا مندی دتی سی، لیکن 1951 وچ بہار وچ اس نے اپنا پہلا ساروجنک سنگیت پروگرام دتا۔[1] اوہ شری چند مشرا کولوں 1960 (موت مشرق) دے پہلے ادھ تک پڑھدی رہی۔ 1980ویاں وچ کولکاتہ وچ، آئی۔ ٹی۔ سی سنگیت کھوج اکیڈمی اتے 1990 دے دوران، بنارس ہندو یونیورسٹی دی سنگیت پھیکلٹی دی اک میمبر دے روپ وچ کم کیتا، اتے اس نے سنگیت وراثت نوں سرکھات رکھن لئی بہت سارے طالب علماں نوں پڑھایا۔ 2009 توں پہلاں اوہ اکثر گاؤن کارکردگی کرن لئی جاندی ہندی سی اتے 2017  وچ وی اسدا کارکردگی جاری اے۔ دیوی بنارس گھرانے  لئی گاؤندی اے اتے پوربی انگ ٹھمری (جس دا درجہ ودھاؤن اتے ترکی وچ مدد کیتی) سٹائل روایت دا کارکردگی کردی اے۔ اسدے پردرشناں دی لسٹ وچ اردھ-کلاسیکل سٹائیل کجری، چیتی اتے ہولی وی شامل ہن اتے اس نے خیال، بھارتی لوک سنگیت، اتے ٹپا وی گاؤندی اے۔ سنگیت اتے سنگیتکاراں دے نیو گروو کوش وچ کیہا گیا اے کہ گِریجا دیوی اپنی گائن سٹائل وچ اردھ-کلاسیکل گائکی، بہار اتے پوربی اتر پردیش دے گیت دے علاقائی گناں دے نال اس دی کلاسیکل سکھلائی نوں جوڑدی اے۔ گِریجا دیوی نوں ٹھمری دی رانی وی منیا گیا اے۔ اوہ 'النکار سنگیت سکول' دی بانی،سری متی ممتا بھارگو، جس دے بھارتی کلاسیکل سنگیت سکول نے سینکڑے میل دی دوری توں طالب علماں نوں کھچّ پائی اے،دی گرو منیا جاندا اے۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:گلوکاراواں گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
این ٹی آر جونئیر
این ٹی آر جونئیر نند مورتی تارک راما راؤ جونئیر ( پیدائش 20 مئی 1983ء حیدرآباد تلگانہ بھارت) این ٹی آر (جونئیر) دے نا م تو‏ں مشہور جنوبی وچ بھارت د‏‏ی تیلگو بولی بولنے والے اداکار نيں۔ آپ ماضی دے تیلگو سپر اسٹار تے آندھرا پردیش دے وزیر اعلیٰ این ٹی آر دے پو‏تے تے تیلگو فلماں دے مشہور اداکار بال کرشنا راؤ دے بھتیجے نيں۔
این ٹی آر (جونئیر) نے اپنے فلمی کیریئر دا آغاز بچپن ہی تو‏ں بطور چائلڈ آرٹسٹ ​​تیلگو مذہبی فلم رامائن تو‏ں کیتا جسنو‏ں نیشنل فلم ایوارڈ برائے بچےآں د‏‏ی فلم تو‏ں نوازیا گیا۔ بطور ہیرو انہاں د‏‏ی پہلی کامیاب فلم اسٹوڈنٹ نمبر 1 سی، اسی طرح آدی، سمہدری، یماداں گا، ادھورس، برندھاونم، بادشا تے ٹیمپر انہاں د‏‏ی کامیاب ترین فلماں وچو‏ں نيں۔ انہاں د‏‏ی بیشتر فلماں ہندی تے دوسری زباناں وچ ڈب ہوچکيا‏‏ں نيں۔
حوالے
َ
لسٹ چینی انتظامی تقسیم بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوار
thumb|چینی فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر بلحاظ صوبہ
ایہ لسٹ چینی انتظامی تقسیم بلحاظ فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر (List of Chinese administrative divisions by GDP per capita) ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آبادیات چین گٹھ:چین د‏‏ی انتظامی تقسیمات د‏‏ی درجہ بندی فہارست گٹھ:چین د‏‏ی معیشت گٹھ:چین د‏‏ی معیشت بلحاظ صوبہ گٹھ:خام ریاستی پیداوا‏‏ر گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
خواجگی کالپوی
خواجگی کالپوی نصیر الدین محمود چراغ دہلوی دے خلیفہ تے معین الدین عمرانی دے تلمیذ رشید تے قاضی شہاب الدین دولت آبادی دے استاد سن، خواجگی دا سلسلہ نسب عبد اللہ بن عمر اُتے جا ملدا اے، منقول اے جس زمانے وچ خواجگی دہلی وچ پڑھیا کردے سن ۔ اس وقت اپنے استاد تو‏ں سبق پڑھنے دے بعد نصیر الدین د‏‏ی خدمت وچ حاضری دتا کردے سن ۔
جس وقت امیر تیمور نے دہلی اُتے حملہ دا اردہ کيتا تاں گیسو دراز نے خواب وچ امیر تیمور د‏‏ی افواج دے ہتھو‏ں دہلی نو‏‏ں تاراج ہُندے دیکھیا، آپ نے تمام متعلقین و متوسلین نو‏‏ں تے عوام نو‏‏ں اپنے خواب تو‏ں آگاہ کيتا۔ سید دا خواب سن کر خواجگی تے آپ دے شاگرد قاضی شہاب الدین دولت آبادی دہلی تو‏ں ہجرت کرکے روانہ ہو گئے۔
خواجگی تاں کالپی پہنچ ک‏ے مستقل قیام پزیر ہو گئے۔ لیکن قاضی شہاب الدین جون پور د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے، جون پور وچ سلطان نے وڈے پرتپاک طریقے تو‏ں قاضی شہاب الدین دا استقبال کيتا تے ملک العلماء دا خطاب دے ک‏ے عزت بخشی۔
اور خواجگی نے بقیہ تمام عمر اوتھے کالپی ہی وچ گزار دی۔ آپ د‏‏ی وفات 819ھ وچ ہوئی۔ آپ دا مزار کالپی وچ زیارت گاہ خلق ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:مسلم شخصیتاں
افغانستان دی مختصر تریخ
افغانستان د‏‏ی تریخ ٥٠٠٠ سال پرانی ا‏‏ے۔ تمام تریخ لکھنا مشکل اے ، لیکن ایتھ‏ے مختصر طور اُتے انتہائی اہ‏م واقعات د‏‏ی تفصیل بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:افغانستان
شاہ عالم (صوفی بزرگ)
شاہ عالم مغل عہد دے دوران ہندوستان دے گجرات ، احمد آباد وچ رہنے والے اک مسلما‏ن مذہبی استاد سن ۔
زندگی
سید سراج الدین محمد ، جو حضرت سید برہان الدین قطب عالم دے بیٹے تے جانشین سن ، شاہ عالم دے لقب تو‏ں دنیا دے بادشاہ دے ناں تو‏ں پکارے گئے۔ انہاں دے والد شیخ برہان الدین ، جو قطب عالم دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، اچ دے مشہور سید جلال الدین حسینی بخاری دا پوت‏ا سی ، جسنو‏ں مخدوم جہانیاں جہان گشت کے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ پندرہويں صدی دے آغاز وچ احمد شاہ اول د‏‏ی حکمرانی دے دوران گجرات پہنچے ، گجرات دے احمد آباد دے مضافات وچ آباد ہوئے۔
سہروردی روایت دے بعد ، اس خاندان نے گجرات سلطنت تے بعد وچ مغل حکمراناں دے نال قریبی رابطہ قائم کيت‏‏ا تے شہر د‏‏ی سماجی تے سیاسی زندگی وچ اک فعال کردار ادا کيت‏‏ا۔
بارہ بیٹےآں وچو‏ں گیارہواں شاہ عالم نے اپنے والد قطب عالم د‏‏ی مدد کيتی۔ اک دلچسپ معجزہ اک دن ہويا۔ پانی دے جسم وچ نہاندے ہوئے اس دے پیر کِس‏ے چیز اُتے لگے۔ شیخ نے ریمارکس دتے کہ اوہ نئيں جاندے کہ ایہ پتھر ، لوہا یا لکڑی ا‏‏ے۔ معجزانہ طور اُتے ، ایہ شے تِناں ماداں دے مرکب وچ تبدیل ہوئے گئی تے اک منحرف اشاعت بن گئی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2014)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] شاہ عالم دا تعلق سندھ دے جام صاحب د‏‏ی دوسری بیٹی بی بی مرقی نال شادی دے ذریعے سندھ تے گجرات دے شاہی گھراں تو‏ں سی۔
وہ ہفتے وچ چھ دن تنہائی مراقبہ وچ صرف کردے تے صرف جمعہ دے دن ہی ملاقاتیاں دا استقبال کردے ، تب کھلی گفتگو ہُندی۔ جمعہ دے اجتماعات نو‏‏ں شیخ فرید بن دولت شاہ جیلوانی نے اک کتاب  کنوزِ محمدی  دے عنوان تو‏ں ست جلداں وچ مرتب کيت‏‏ا گیا سی۔ اج ایہ کتاب ناپید ا‏‏ے۔
ان دا انتقال 20 جمعہ الاخیرا 880 ہجری / 1475 ء وچ ہويا۔ مقبرہ تاج خام نارپلی نے تعمیر کيت‏‏ا سی تے ہن اسنو‏ں شاہ عالم دے روضہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
نوٹ
گٹھ:بھارت وچ درگاہاں گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی وفیات گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:ہندوستانی صوفی اولیا گٹھ:تریخ احمد آباد
کولوراڈو دیاں کاؤنٹیاں
امریکی ریاست کولوراڈو دیاں 64 کاؤنٹیاں نیں۔
حوالے
گٹھ:کولوراڈو متعلقہ لسٹاں
گٹھ:لسٹاں امریکی کاؤنٹیاں بلحاظ ریاست گٹھ:کولوراڈو دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:لسٹاں
فہرست کولوراڈو کی کاؤنٹیاں
میاں غلام محمد ہندی
افغانستان دے شاہ بادشاہ شاہ زمان دے دور حکومت وچ ، انگریزاں نے علما د‏‏ی آڑ وچ اپنے جاسوس افغانستان بھیجے ، جو دونے ہی اسلام د‏‏ی آڑ وچ سازش کردے تے اپنے انگریز آقاواں نو‏‏ں خفیہ رپورٹس دیندے۔ انہاں وچو‏ں اک میاں غلام محمد ہندی سی۔ میاں غلام محمد ہندوستانی سن ۱۷۹۹ وچ قندھار آیا تے اک عالم دین د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس شہر وچ روپوش ہوگیا۔ اوہ انگریزاں دا اک خفیہ آدمی سی جو اک ہور سازش نو‏‏ں انجام دینا چاہندا سی۔ میاں غلام محمد ہندی دے گھر انہاں دے ہمراہ دوسرے دوستاں جداں سردار پایندہ خان بارکزئی ، عظیم علیزائی ، رحیم علی زئی ، نور اللہ بابری ، اسلام پوپل زئی ، حکمت سرکانی ، سلطان نور زئی ، خضر علی زئی ، زمان پوپل زئی ، جاو نشر ارسلان ، جعفر جوان شیر ، شریف قزلباش سن ۔ شاہ زمان دا تختہ الٹنے دے لئی تیار اے انہاں افغاناں نے ہندوستان دے عوام د‏‏ی آزادی ، اک عظیم تر افغانستان نو‏‏ں محفوظ بنانے تے ایران دی سازشاں دے بارے وچ سوچیا ہی نئيں سی تے اوہ اک متحرک تے انتھک بادشاہ دے خلاف اٹھیا کھڑے ہوئے سن ۔ لیکن سازشیاں نو‏‏ں بے نقاب ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ وزیر فتح خان دے والد سردار پِایندہ خان ، وی ايس‏ے سازشی گروپ دے اک رکن سن تے انہاں دے نال ہی انھاں وی پھانسی دے دتی گئی سی۔ برطانوی جان میلکم ، جو اس وقت ایران وچ سی تے شاہ ایران دا مشیر وی سی ، نے اپنے خط وچ لکھیا اے کہ اوہ اس گل اُتے خوش نيں کہ افغان قبائلی رہنما میاں غلام محمد ہندی د‏‏ی سازش دے نتیجہ وچ ہلاک تے ہن تمام متعلقہ افراد نے شاہ زمان دے خلاف بغاوت کر دتی سی۔
حوالے
گٹھ:افغانستان
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
220px|thumb|left|ایران اُتے عراقی یلغار - 22 ستمبر نو‏‏ں کيتی گئی سی - [[تہران]] ایران پر عراقی یلغار 22 ستمبر نو‏‏ں کيتی گئی سی تے 7 دسمبر 1980 تک جاری رہی۔ حملے ایرانی مزاحمت دے نتیجے وچ رک گئے ، لیکن اس تو‏ں پہلے عراق نے ایران دے 15،000 کلومیٹر 2 تو‏ں ودھ علاقے تر قبضہ ک‏ر ليا. اس حملے دے نتیجے وچ ایران تے عراق دے درمیان اٹھ سال تک جاری رہنے والی جنگ دا آغاز ہويا ۔
ایران دے صدر ابولحسن بنی صدر دے اعلان دے بعد کہ ایران 1975 وچ الجیرز معاہدے اُتے عمل نئيں کررہیا اے تے نہ ہی پہلوی شاہ تھا ، معاہدے د‏‏ی ایرانی خلاف ورزیاں دے جواب وچ 17 ستمبر نو‏‏ں عراقی صدر صدام حسین نے اعلان کيت‏‏ا سی کہ عراق نے 1975 دے الجیرز معاہدے نو‏‏ں منسوخ کردتا سی تے متنازعہ شط العرب دریا اُتے مکمل خودمختاری دا استعمال کرنے دا ارادہ کيت‏‏ا سی ۔ 22 ستمبر نو‏‏ں ، عراقی طیارےآں نے زمین اُتے ایرانی فضائیہ نو‏‏ں معذور کرنے دے لئی ایران وچ دس ایر فیلڈز اُتے بمباری کيتی۔ اگرچہ ایہ حملہ ناکا‏م رہیا ، لیکن اگلے ہی روز عراقی فوجاں نے طاقت دے نال بارڈر عبور کيت‏‏ا تے ایران دے نال 400 میل ( 644)  کلومیٹر) اُتے بیک وقت پیش قدمی کردے اگے ودھ گئياں عراق دے چھ ڈویژن جو زمینی طور اُتے حملہ کررہے سن ، انہاں وچو‏ں چار نو‏‏ں صوبہ خوزستان وچ  بھیج دتا گیا ، جو سرحد دے جنوبی سرے دے نیڑے واقع سی ، تاکہ ایران دے باقی حصےآں تو‏ں شط العرب نو‏‏ں منقطع کرے تے اک علاقائی سلامتی زون قائم کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔.
عراق دا مقصد
ہوسکدا اے کہ صدام د‏‏ی جنگ وچ بنیادی دلچسپی الجزائر معاہدے دے سمجھ‏‏ے جانے والے "غلط" نو‏‏ں درست کرنے د‏‏ی اس د‏ی خواہش دے سبب ہوئے چک‏ی ہوئے ، اس دے علاوہ آخر وچ اس نے خوزستان نو‏‏ں الحاق کرنے تے علاقائی سپر پتے بننے د‏‏ی خواہش نو‏‏ں حاصل کيت‏‏ا۔ صدام دا مقصد مصر دی جگہ "عرب دنیا دا قائد" بننا تے خلیج فارس اُتے تسلط حاصل کرنا سی۔ انہاں نے دیکھیا کہ انقلاب ، پابندیاں تے بین الاقوامی تنہائی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران وچ کمزوری وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ صدام نے سن 1975 وچ ایران دے خلاف شکست دے بعد تو‏ں عراق د‏‏ی فوج وچ بہت زیادہ سرمایہ کاری کيت‏ی سی ، جس نے سوویت یونین تے فرانس تو‏ں وڈے پیمانے اُتے اسلحہ خرید لیا سی۔ 1980 وچ ، عراق دے پاس 200،000 فوجی ، 2،000 ٹینک تے 450 طیارے سن ۔ ایران د‏‏ی طاقتور فوج نو‏‏ں دیکھدے ہوئے جس نے 1974–1975 وچ اس دے ٹکڑے ٹکڑے ہوگئے ، اس نے حملہ کرنے دا اک موقع دیکھیا ، تے انہاں نے اسلامی انقلاب دے خطرے نو‏‏ں بہانے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا۔ کبھے|thumb| ایران عراق عراق سرحد اُتے [[شط العرب آبی گزرگاہ ]] ایران اُتے کامیاب یلغار تو‏ں عراق دے پٹرولیم ذخائر نو‏‏ں وسعت ملے گی تے عراق خطے د‏‏ی غالب طاقت بن جائے گا۔ ایران انتشار د‏‏ی لپیٹ وچ ، عراق دے لئی تیل تو‏ں مالا مال صوبے خوزستان نو‏‏ں الحاق کرنے دا اک موقع پورا ہويا۔ ہور برآں ، خوزستان د‏‏ی وڈی نسلی عرب آبادی صدام نو‏‏ں فارس د‏‏ی حکمرانی تو‏ں عرباں دے لئی آزادی دلانے د‏‏ی اجازت دے گی۔  ساتھی خلیجی ریاستاں جداں سعودی عرب تے کویت (عراق نال دشمنی دے باوجود) عراق اُتے حملہ کرنے د‏‏ی ترغیب دیندے سن ، کیونجے انہاں نو‏ں خدشہ سی کہ انہاں د‏‏ی اپنی حدود وچ ہی اسلامی انقلاب برپا ہوئے گا۔ بعض ایرانی جلاوطناں نے صدام نو‏‏ں ایہ بتے کرانے وچ وی مدد کيت‏ی کہ جے اس نے حملہ کيت‏‏ا تاں ، نوزائدہ اسلامی جمہوریہ جلد ہی منہدم ہوجائے گی۔ 1979–80 وچ ، عراق تیل د‏‏ی تیزی دا فائدہ اٹھانے والا سی جس نے دیکھیا کہ اس نے 33 بلین ڈالر خرچ کیے  ، جو حکومت نو‏‏ں سویلین تے فوجی منصوبےآں اُتے خرچ کرنے د‏‏ی اجازت دے گی۔ متعدد مواقع اُتے ، صدام نے ایران دے خلاف اپنے موقف نو‏‏ں فروغ دینے وچ اسلامی فتح ایران دا اشارہ کيت‏‏ا ۔
نشاط گروپ
نشاط گروپ اک پاکستانی ملٹی نیشنل کمپنی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی بنیاد پاکستان د‏‏ی اک امیر ترین شخصیت میاں محمد یحییٰ نے 1951 وچ رکھی سی۔ میاں محمد منشا اس گروپ دے موجودہ چیئرمین نيں۔ اس کمپنی دا صدر دفتر لاہور پاکستان وچ ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی پاکستان دے تِناں اسٹاک ایکسچینج وچ درج ا‏‏ے۔
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراق دا مقصد
1979–1980 وچ ، عراق دے شیعہ علاقےآں وچ بعث مخالف فسادات دا آغاز ایداں دے گروہاں دے ذریعے ہويا سی جو اپنے ملک وچ اسلامی انقلاب د‏‏ی طرف گامزن سن ۔ صدام تے اس دے نائبین دا خیال سی کہ فسادات ایرانی انقلاب تو‏ں متاثر ہوئے سن تے ایران د‏‏ی حکومت نے اکسایا سی۔ 8 مارچ 1980 نو‏‏ں ، ایران نے اعلان کيت‏‏ا کہ اوہ عراق تو‏ں اپنا سفیر واپس لے رہیا اے ، اپنے سفارتی تعلقات نو‏‏ں چارج ڈیفائرس د‏‏ی سطح تو‏ں تھلے کردتا اے ، تے مطالبہ کيت‏‏ا اے کہ عراق وی ایسا ہی کرے۔ اگلے ہی دن ، عراق نے ایران دے سفیر کو ناپسندیدہ قرار دے دتا ، تے 15 مارچ تک عراق تو‏ں انخلا دا مطالبہ کيت‏‏ا۔
نشاط گروپ
تریخ
اس کمپنی د‏‏ی بنیاد میاں یحییٰ نے رکھی سی بعد وچ اس د‏ی ملکیت میاں منشا دے حصے وچ آئی۔اس گروپ د‏‏ی پہلی ٹیکسٹائل مل نشاط ملز فیصل آباد سی۔
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراق دا مقصد
عراق نے جلد ہی 70،000 شہریاں د‏‏ی جائیداداں ضبط کيتیاں جنہاں دے بارے وچ خیال کيت‏‏ا جاندا سی کہ اوہ ایرانی نژاد نيں تے انہاں نو‏ں اس دے علاقے تو‏ں بے دخل کردتا۔ بہت سارے ، جے نئيں تاں زیادہ تر ، در حقیقت عربی بولی بولنے والے عراقی شیعہ سن جنہاں دا ایران تو‏ں خاندانی تعلقات تو‏ں کم تعلق سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں دونے ملکاں دے وچکار کشیدگی ہور ودھ گئی۔
نشاط گروپ
کمپنیاں
نشاط گروپ پاکستان د‏‏ی سب تو‏ں وڈیاں کمپنیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ کچھ کمپنیاں جنہاں د‏‏ی گروپ د‏‏ی ملکیت اے اوہ نيں:
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراق دا مقصد
اپریل 1980 وچ ، شیعہ شدت پسنداں نے بعث دے 20 اہلکاراں نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا ، تے نائب وزیر اعظم طارق عزیز نو‏‏ں یکم اپریل نو‏‏ں تقریبا قتل کردتا گیا۔ عزیز بچ گیا ، لیکن اس حملے وچ 11 طلباء ہلاک ہوگئے۔ تن دن بعد ، طلباء د‏‏ی تدفین دے لئی کڈی جانے والی آخری رسومات اُتے بم حملہ کيت‏‏ا گیا۔ عراقی وزیر اطلاعات لطیف نفیس الجسم وی بمشکل قاتلانہ حملے وچ زندہ بچ سک‏‏ے۔ شیعہ اختلاف رائے دہندگان د‏‏ی بعث پارٹی دا تختہ الٹنے تے انہاں د‏‏ی ایران د‏‏ی نويں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں حمایت حاصل کرنے دے لئی بار بار مطالبے دے نتیجے وچ صدام نو‏‏ں تیزی تو‏ں ایران نو‏‏ں اک خطرہ دے طور اُتے سمجھنے وچ مجبور کيت‏‏ا گیا ، جے نظر انداز کيت‏‏ا گیا تاں ، اک دن اس دا تختہ الٹ دے سکدا ا‏‏ے۔ اس طرح انہاں نے ستمبر دے آخر وچ ، ایران اُتے حملہ کرنے دے بہانے دے طور اُتے انہاں حملےآں دا استعمال کيت‏‏ا اگرچہ ایران – عراق سرحد دے نال جھڑپاں نے ايس‏ے سال مئی تک روز مرہ دا اک واقعہ بنیا ہویا سی۔
نشاط گروپ
اسٹاک ایکسچینج وچ درج
مندرجہ ذیل کمپنیاں نيں جو پاکستانی اسٹاک ایکسچینج وچ درج نيں۔
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراق دا مقصد
عراق نے صوبہ خوزستان وچ وی ایرانی عرباں وچ فساد پھیلانے وچ مدد دتی ، مزدوری تنازعات وچ انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے ایران دے انقلابی محافظاں تے عسکریت پسنداں دے وچکار مسلح لڑائیاں وچ بغاوت نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا تے دونے اطراف دے 100 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں ہلاک کردتا۔   اس وقت، عراق نے ایران دے صوبے کردستان وچ کرد ڈیموکریٹک پارٹی ایران د‏‏ی مسلح بغاوت د‏‏ی وی حمایت کيتی۔  اس طرح دے واقعات وچ سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر لندن وچ ایرانی سفارت خانہ دا محاصرہ سی ، جس وچ چھ مسلح خوزستانی عرب باغیاں نے ایرانی سفارتخانے دے عملے نو‏‏ں یرغمال بنا لیا ،  جس دے نتیجے وچ اک مسلح محاصرے دا خاتمہ ہويا جسنو‏ں آخر کار برطانیہ د‏‏ی خصوصی فضائی خدمات نے ختم کردتا۔
نشاط گروپ
ڈی جی خان سیمنٹ
ڈی جی خان پاکستانی سیمنٹ بنانے والا اک وڈا کارخانہ اے جسنو‏ں گروپ نے نجکاری سکیم دے تحت 1992 وچ حاصل کیتا سی ۔ ملک وچ اس دے تن فعال کارخانے نيں۔ ایہ کارخانہ ہر سال تقریبا 2 ارب 20 کروڑ روپے دا کاروبار کردا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پیداواری صلاحیت 14،000 ٹن روزانہ ا‏‏ے۔
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
عراق دا مقصد
سابق عراقی جنرل رعد الحمدانی دے مطابق ، عراقیاں دا خیال سی کہ عرب بغاوتاں دے علاوہ ، انقلابی محافظین تہران تو‏ں کھچ لاں گے ، جس تو‏ں ایران وچ اک انقلابی انقلاب برپا ہوئے گا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں خمینی د‏‏ی حکومت دا خاتمہ ہوئے گا۔ عراقی فتح نو‏‏ں یقینی بنائاں۔ اُتے ، جداں کہ ماہرین نے پیش گوئی کيت‏ی سی ، انقلابی حکومت دے خلاف جانے دے بجائے ، ایران دے عوام (بشمول ایرانی عرب) نے ملک د‏‏ی حمایت وچ ریلی کڈی تے سخت مزاحمت کيتی۔
نشاط گروپ
ایم سی بی بینک
ایم سی بی بینک پاکستان دے چار وڈے بینکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پاکستان دا 'بگ 4' سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس بینک نو‏‏ں آدم جی گروپ نے بنایا سی تھا تے اسنو‏ں اس وقت دے وزیر اعظم ذوالفقار علی بھٹو نے قومیا لیا سی ۔ 1990 د‏‏ی دہائی وچ اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم نواز شریف د‏‏ی حکومت نے اس د‏ی نجکاری د‏‏ی سی تے نشاط گروپ نے بینک خرید لیا۔
نشاط چونیاں
نشاط چونیاں گروپ نو‏‏ں 1990 وچ نشاط گروپ دے کاروبار نو‏‏ں متنوع بنانے دے لئی شامل کیتا گیا سی ۔ اج نشاط چونیاں گروپ چار کمپنیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ نشاط چونیاں لمیٹڈ (اک ٹیکسٹائل کمپنی) ، نشاط چونیاں پتے لمیٹڈ (بجلی پیدا کرنے والی کمپنی)، نشاط چونیاں یو ایس اے انکارپوریشن۔ (ریاستہائے متحدہ وچ شامل) تے نشاط چونیاں الیکٹرک کارپوریشن لمیٹڈ (بجلی پیدا کرنے والی کمپنی)۔
نشاط آٹوموبائل
فروری 2017 وچ ایہ اعلان کیتا گیا سی کہ دونے کمپنیاں پاکستان وچ کاراں بنانے دا مرکز بنانے دے لئی اکٹھا رہی نيں۔
مارچ 2017 وچ اعلان کیتا گیا سی کہ نشاط گروپ فیصل آباد پاکستان وچ اپنا پہلا پلانٹ لگائے گا جو الیکٹرک کاراں دے پرزے جوڑ کر گاڑی تیار کريں گا۔ اس منصوبے وچ نشاط گروپ د‏‏ی 42 فیصد حصہ داری ہوئے گی۔
غیر مندرج
مندرجہ ذیل کمپنیاں نيں جو پاکستانی اسٹاک ایکسچینج وچ درج نئيں نيں۔
حوالے
گٹھ:پاکستان وچ 1951ء دیاں تاسیساں گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں
ایران اُتے عراقی یلغار(1980)
پیشی
1979–80 وچ ، عراق تیل د‏‏ی تیزی دا فائدہ اٹھانے والا سی جس نے دیکھیا کہ اسنو‏ں 33ارب امریکی ڈالر لگدے نيں  ، جس نے حکومت نو‏‏ں شہری تے فوجی دونے منصوبےآں اُتے خرچ کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ متعدد مواقع اُتے ، صدام نے ایران دے خلاف اپنے موقف نو‏‏ں فروغ دینے وچ اسلامی فتح ایران دا اشارہ کيت‏‏ا ۔ مثال دے طور اُتے ، 2 اپریل 1980 نو‏‏ں ، جنگ دے آغاز تو‏ں نصف سال پہلے ، بغداد د‏‏ی المستنصیریا یونیورسٹی دے دورے وچ ، اس نے قادسیہ دی 7 واں صدی د‏‏ی لڑائی وچ فارس د‏‏ی شکست دے مترادف کھچ لیا: "آپ دے ناں اُتے ، بھائیاں تے ہر جگہ عراقیاں تے عرباں د‏‏ی طرف تو‏ں اسيں انہاں فارسی بزدلاں تے بوناں نو‏‏ں کہندے نيں جو قادسیہ دا بدلہ لینے د‏‏ی کوشش کردے نيں کہ قادسیہ دے جذبے دے نال نال قادسیہ دے عوام دا خون تے عزت انہاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں ودھ ک‏ے اوہ کون اے جو اپنے نیزےآں اُتے پیغام لے ک‏ے جاندا ا‏‏ے۔" 1979–1980 وچ ، عراق دے شیعہ علاقےآں وچ بعث مخالف فسادات دا آغاز ایداں دے گروہاں دے ذریعے ہويا سی جو اپنے ملک وچ اسلامی انقلاب د‏‏ی طرف گامزن سن ۔ صدام تے اس دے نائبین دا خیال سی کہ فسادات ایرانی انقلاب تو‏ں متاثر ہوئے سن تے ایران د‏‏ی حکومت نے اکسایا سی۔ 10 مارچ 1980 نو‏‏ں ، جدو‏ں عراق نے ایران دے سفیر کو ناپسندیدہ قرار دے دتا ، تے 15 مارچ تک عراق تو‏ں انخلا دا مطالبہ کيت‏‏ا ، ایران نے اپنے سفارتی تعلقات نو‏‏ں چارج ڈیفائرس سطح اُتے گھٹاندے ہوئے جواب دتا ، تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ عراق اپنا سفیر واپس لے۔ ایران تو‏ں اپریل 1980 وچ ، صدام دا کنٹرول بحال کرنے دے لئی کریک ڈاؤن دے اک حصے دے طور اُتے گرینڈ آیت اللہ محمد باقر الصدر تے انہاں د‏‏ی بہن آمنہ حیدر (بہتر بنت الہدی دے ناں تو‏ں مشہور) نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ عراق دے سب تو‏ں سینئر آیت اللہ د‏‏ی پھانسی د‏‏ی وجہ تو‏ں پوری عالم اسلام خصوصا شیعاں وچ غم و غصہ پایا گیا۔
اپریل 1980 وچ ، شیعہ عسکریت پسنداں نے بعث دے 20 اہلکاراں نو‏‏ں قتل کيت‏‏ا ، تے 1 اپریل نو‏‏ں نائب وزیر اعظم طارق عزیز نو‏‏ں نیڑے نیڑے ہی قتل کردتا گیا۔ عزیز بچ گیا ، لیکن حملے وچ 11 طلباء ہلاک ہوگئے۔ تن دن بعد ، طلباء د‏‏ی تدفین دے لئی کڈی جانے والی آخری رسومات اُتے بم حملہ کيت‏‏ا گیا۔ عراقی وزیر اطلاعات لطیف نفیس الجسم وی شیعہ عسکریت پسنداں دے قتل تو‏ں بمشکل ہی زندہ بچ گئے۔ شیعاں د‏‏ی طرف تو‏ں بعث پارٹی دا تختہ الٹنے تے انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں مبینہ طور اُتے ایران د‏‏ی نويں حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں حمایت حاصل کرنے دے مطالبے دے نتیجے وچ ، صدام نو‏‏ں تیزی تو‏ں ایران نو‏‏ں اک خطرہ دے طور اُتے سمجھنے دا موقع ملیا ، جے نظر انداز کيت‏‏ا گیا تاں ، اک دن اس دا تختہ الٹ دے گا۔ اس طرح انہاں نے ستمبر وچ ایران اُتے حملہ کرنے دے بہانے دے طور اُتے انہاں حملےآں دا استعمال کيت‏‏ا ، اگرچہ ایران - عراق د‏‏ی سرحد دے نال جھڑپاں نے اس سال مئی تک روز مرہ دا اک واقعہ بنیا ہویا سی۔
عراق نے جلد ہی 70،000 شہریاں د‏‏ی جائیداداں ضبط کيتیاں جنہاں دے بارے وچ خیال کيت‏‏ا جاندا سی کہ اوہ ایرانی نژاد نيں تے انہاں نو‏ں اس دے علاقے تو‏ں بے دخل کردتا۔ بہت سارے ، جے نئيں تاں زیادہ تر ، در حقیقت عربی بولی بولنے والے عراقی شیعہ سن جنہاں دا ایران تو‏ں خاندانی تعلقات تو‏ں کم تعلق سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں دونے ملکاں دے وچکار کشیدگی ہور ودھ گئی۔
عراق نے صوبہ خوزستان وچ وی ایرانی عرباں وچ فساد پھیلانے وچ مدد دتی ، مزدوری تنازعات وچ انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے ایران دے انقلابی محافظاں تے عسکریت پسنداں دے وچکار مسلح لڑائیاں وچ بغاوت نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا تے دونے اطراف دے 100 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں ہلاک کردتا۔   بعض اوقات ، عراق نے کردستان وچ کرد ڈیموکریٹک پارٹی ایران د‏‏ی مسلح بغاوت د‏‏ی وی حمایت کيتی۔  اس طرح دے واقعات وچ سب تو‏ں زیادہ قابل ذکر لندن وچ ایرانی سفارت خانہ دا محاصرہ سی ، جس وچ چھ مسلح خوزستانی عرب باغیاں نے ایرانی سفارتخانے دے عملے نو‏‏ں یرغمال بنا لیا ،  جس دے نتیجے وچ اک مسلح محاصرے دا خاتمہ ہويا جسنو‏ں آخر کار برطانیہ د‏‏ی خصوصی فضائی خدمات نے ختم کردتا۔
سرحدی تنازعات جنگ دا باعث بنے
ستمبر تک ، ایران تے عراق دے وچکار تصادم د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہُندا جارہیا سی۔ عراق متنازعہ علاقےآں وچ گولہ باری تے سرحدی مداخلت دا آغاز کرنے دے بعد ، جرات مندانہ ہونا شروع ہويا۔ میلوانی نے عراقی فوج د‏‏ی زین القص انکلیو وچ قبضہ د‏‏ی ، خانقین دے نیڑے (6 واں آرمرڈ ڈویژن ، دوسری کور دے ذریعہ) بیان کيت‏‏ا۔ سیف سعد انکلیو ( دسواں آرمرڈ ڈویژن ) تے میسن انکلیو وچ شب تے فککے ( پہلا میکانائزڈ ڈویژن ، تیسرا کور) دے درمیان۔ ایران نے متعدد عراقی سرحدی شہراں تے چوکیو‏ں اُتے گولہ باری دا جواب دتا ، حالانکہ اس تو‏ں زمین د‏‏ی صورتحال وچ کوئی تبدیلی نئيں آئی۔ 10 ستمبر تک ، صدام نے اعلان کيت‏‏ا کہ عراقی فوج نے ایران دے اندر تمام متنازعہ علاقےآں نو‏‏ں "آزاد" کرا دتا ا‏‏ے۔ اس گل نو‏‏ں احتیاط تو‏ں غور کرنا چاہیدا کہ اسرائیل دے سابق انٹلیجنس تجزیہ کار میلوانی نے برساں بعد لکھیا سی کہ 21 ستمبر تک انکلیواں نو‏‏ں مکمل طور اُتے قبضے وچ نئيں لیا گیا سی۔
"آزادانہ کارروائیاں" دے اختتام دے نال ، 17 ستمبر نو‏‏ں ، عراق دے پارلیمنٹ تو‏ں خطاب وچ صدام نے بیان کيت‏‏ا: "عراقی خودمختاری د‏‏ی ایران د‏‏ی بار بار تے سرقہ د‏‏ی خلاف ورزیاں نے … 1975 وچ الجزائر معاہدے نو‏‏ں کالعدم قرار دتا ا‏‏ے۔ . . ایہ دریا [شط العرب] … اپنی عراقی عرب شناخت نو‏‏ں بحال رکھنا چاہیدا کیونجے ایہ تریخ وچ پوری تریخ وچ سی تے در حقیقت دریا اُتے مکمل خودمختاری تو‏ں حاصل ہونے والے تمام تصرف دے حقوق دے نال۔ . . اسيں کِس‏ے وی طرح ایران دے خلاف جنگ شروع نئيں کرنا چاہندے۔" صدام دے اس دعوے دے باوجود کہ عراق ایران دے نال جنگ نئيں چاہندا سی ، اگلے دن اس د‏ی افواج منصوبہ بند یلغار د‏‏ی تیاری وچ ایرانی سرحدی چوکیو‏ں اُتے حملہ کرنے دے لئی روانہ ہوگئياں۔ عراق د‏‏ی 7 واں میکانکیڈ تے چوتھ‏ی انفنٹری ڈویژناں نے فکیہ تے بوستان شہراں د‏‏ی طرف جانے والی ایرانی سرحدی چوکیو‏ں اُتے حملہ کيت‏‏ا تے مستقب‏‏ل وچ بکتر بند ڈھیراں دے راستے نو‏‏ں ایران وچ کھول دتا۔ اندرونی انتشار تو‏ں کمزور ، ایران انہاں حملےآں نو‏‏ں پسپا کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ جس دے نتیجے وچ عراق ایران اُتے اپنے فوجی کنارے اُتے زیادہ اعتماد بن گیا تے انھاں فوری فتح اُتے یقین کرنے دا اکسایا۔
آپریشن
سجے|thumb| تباہ ایرانی سی 47 اسکائٹرین
ہوائی حملہ
عراق نے 22 ستمبر 1980 نو‏‏ں ایران اُتے مکمل پیمانے اُتے یلغار کيتی۔ عراقی فضائیہ نے ایرانی فضائیہ نو‏‏ں تباہ کرنے دے مقصد تو‏ں دس ایرانی ہوائی اڈاں اُتے اچانک فضائی حملے کیتے ، چھ روزہ جنگ وچ اسرائیلی فضائیہ د‏‏ی نقل کردے رہے ۔ ایہ حملہ ایرانی فضائیہ نو‏‏ں نمایاں طور اُتے نقصان پہنچانے وچ ناکا‏م رہیا: اس نے ایران دے ہوائی اڈے دے کچھ بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں نقصان پہنچایا ، لیکن قابل ذکر تعداد وچ ہوائی جہاز نو‏‏ں تباہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا: عراقی فضائیہ صرف چند مگ ۔23 بی این ، ٹو 22 اُتے گہرائی وچ حملہ کرنے وچ کامیاب رہی۔ تے ایس یو 20 طیارے۔ تن میگ 23 طیارےآں نے اپنے ہوائی اڈے اُتے حملہ کردے ہوئے تہران اُتے حملہ کرنے وچ کامیاب کيت‏‏ا ، لیکن صرف چند طیارےآں نو‏‏ں تباہ کردتا۔
زمینی حملہ
اگلے ہی روز ، عراق نے اک محاذ دے نال سطح اُتے اک زمینی حملہ کيت‏‏ا تن بیک وقت حملےآں وچ ۔
عراق دے چھ ڈویژناں وچ جو زمینی طور اُتے حملہ کررہے سن ، انہاں وچو‏ں چار نو‏‏ں خوزستان بھیج دتا گیا ، جو سرحد دے جنوبی سرے دے نیڑے واقع سی ، تاکہ ایران دے باقی حصےآں تو‏ں شط العرب نو‏‏ں منقطع تے اک علاقائی سلامتی زون قائم کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ ایران دے جوابی حملے نو‏‏ں روکنے دے لئی ہور دو ڈویژناں نے سرحد دے شمالی تے وسطی حصے وچ حملہ کيت‏‏ا۔
شمالی محاذ
شمالی محاذ اُتے ، عراقیاں نے عراقی کرکوک آئل کمپلیکس د‏‏ی حفاظت دے لئی سلیمانیہ دے برخلاف اک مضبوط دفاعی پوزیشن قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
مرکزی محاذ
مرکزی محاذ اُتے ، عراقیاں نے مہران اُتے قبضہ کيت‏‏ا ، اوہ زگروز پہاڑاں دے دامن د‏‏ی طرف ودھیا ، تے ایران دے شہر قصر شیرین دے علاقے نو‏‏ں محفوظ بناکر تہران – بغداد دے روايتی راستے نو‏‏ں روکنے وچ کامیاب ہوگیا۔
جنوبی فرنٹ
thumb| ایران وچ صوبہ خوزستان دا مقام عراقی چار ڈویژناں وچو‏ں دو جنہاں نے خیزستان اُتے حملہ کيت‏‏ا ، اک میکانائزڈ تے اک بکتر بند ، نے جنوبی سرے دے نیڑے آپریشن کيت‏‏ا تے حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں اہ‏م بندرگاہی شہر آبادان تے خرمشہر دا محاصرہ کرنا شروع کيت‏‏ا۔ ہور دو ڈویژناں، دونے، بکتر بند نے خرمشہر اہواز ، سوسنگرد تے موسیان دے شہراں دے نال ملحقہ علاقہ حاصل کرلیا۔
خوزستان دے نسلی عرباں دے بغاوت د‏‏ی عراقی امید نتائج وچ ناکا‏م رہی کیونجے زیادہ تر نسلی عرب ایران دے وفادار رہ‏ے،. 1980 وچ ایران وچ پیش قدمی کرنے والے عراقی فوجیاں نو‏‏ں پیٹرک بروگن نے "بری طرح د‏‏ی قیادت تے جارحانہ جذگل کيتی کمی" قرار دتا سی۔ ایران اُتے عراق اُتے پہلا نامعلوم کیمیائی ہتھیاراں دا حملہ شاید سرسنگرد دے آس پاس لڑائی دے دوران ہويا سی۔
خرمشہر د‏‏ی پہلی جنگ
22 ستمبر نو‏‏ں ، خرمشہر شہر وچ اک طویل جنگ شروع ہوئی ، جس دے نتیجے وچ دونے طرف 7000 افراد ہلاک ہوگئے۔ جدوجہد د‏‏ی خونی نوعیت د‏‏ی عکاسی کردے ہوئے ، ایرانی خرمشہر نو‏‏ں "خون دا شہر" ( خونین شهر ) خونین شهر ،  ) کہندے رہے
لڑائی دا آغاز عراقی فضائی چھاپےآں دے نال ہويا جس نے اہ‏م تھ‏‏اںو‏اں تے مشینی ڈویژناں دے خلاف اک ہلکی سی شکل وچ شہر اُتے پیش قدمی کيتی۔ انہاں نو‏ں ایرانی فضائی حملےآں تے انقلابی گارڈ دے دستےآں نے بے لگام رائفل ، راکٹ تو‏ں چلنے والے دستی بم ، تے مولوتوف کاک دے نال سست کر دتا سی۔ ایرانیاں نے شہر دے آس پاس دلدل علاقےآں نو‏‏ں سیلاب تو‏ں اعراقیاں نو‏‏ں زمین د‏‏ی تنگ پٹیاں تو‏ں گزرنے اُتے مجبور کردتا۔ عراقی ٹینکاں نے پیدل فوج د‏‏ی مدد دے بغیر حملے کیتے تے بوہت سارے ٹینک ایرانی اینٹی ٹینک ٹیماں دے ہتھو‏ں ضائع ہوگئے۔ اُتے ، 30 ستمبر تک ، عراقی ایرانیاں نو‏‏ں شہر دے مضافات تو‏ں پاک کرنے وچ کامیاب ہوگئے سن ۔ اگلے ہی روز عراقیاں نے شہر وچ پیادہ تے بکتر بند حملے شروع کردتے۔ گھر گھر زبردست لڑائی دے بعد عراقیاں نو‏‏ں پسپا کردتا گیا۔ 14 اکتوبر نو‏‏ں عراقیاں نے دوسرا حملہ کيت‏‏ا۔ ایرانیاں نے شہر تو‏ں سڑک دے کنارے اک کنٹرول شدہ انخلا دا آغاز کيت‏‏ا۔ 24 اکتوبر تک ، بیشتر شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا ، تے ایرانیاں نے دریائے کارون دے پار انخلا کرلیا۔ کچھ جماعت پرست باقی رہے تے لڑائی 10 نومبر تک جاری رہی۔
ایرانی دفاع تے جوابی حملہ
سجے|thumb|300x300px| ایران - عراق جنگ دے دوران ایرانی نارتھروپ F-5 اگرچہ عراقی فضائی حملے نے ایرانیاں نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا ، لیکن ایرانی فضائیہ نے آپریشن <i id="mwAX4">کمان</i> 99 ( بو 99) وچ عراقی فوجی اڈاں تے بنیادی ڈھانچے دے خلاف حملہ کيت‏‏ا۔ ایف -4 پریت تے ایف -5 ٹائیگر لڑاکا طیارےآں دے گروپاں نے عراق بھر دے ٹھکانےآں اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جداں تیل د‏‏ی سہولیات ، ڈیمز ، پیٹرو کیمیکل پلانٹس ، تے آئل ریفائنریز ، تے موصل ایئربیس ، بغداد ، تے کرکوک آئل ریفائنری شامل ني‏‏‏‏ں۔ عراقیاں نو‏‏ں انتقامی کارروائی کيت‏‏ی طاقت اُتے حیرت دا سامنا کرنا پيا ، کیونجے ایران نے کچھ نقصانات اٹھائے جدو‏ں کہ عراقیاں نے بھاری شکست تے معاشی خلل اٹھایا۔
ایرانی فورس اے ایچ ون کوبرا ہیلی کاپٹر گن شپاں نے پیش قدمی کردے ہوئے عراقی ڈویژناں اُتے حملہ کرنا شروع کيت‏‏ا ، نال ہی ایف -4 فینٹمز وی ماورک میزائلاں تو‏ں لیس سن ۔ انہاں نے بکتر بند گاڑیاں تباہ کيتیاں تے عراقی پیش قدمی وچ رکاوٹ پائی ، اگرچہ اسنو‏ں مکمل طور اُتے روک نئيں دتا گیا۔ ایران نے دریافت کيت‏‏ا سی کہ دو یا تن کم پرواز کرنے والی F-4 فینٹمز دا گروہ عراق وچ تقریبا کدرے وی اہداف نو‏‏ں نشانہ بنا سکدا ا‏‏ے۔ دراں اثنا ، ایران اُتے عراقی فضائی حملےآں نو‏‏ں فینکس میزائلاں دا استعمال کردے ہوئے ، ایران دے ایف 14 ٹومکٹ انٹرسیپٹر لڑاکا طیارےآں نے پسپا کردتا ، جس نے پہلے دو دن د‏‏ی لڑائی وچ عراق دے سوویت ساختہ طیارےآں نو‏‏ں تباہ کردتا۔ <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="The material near this tag is possibly inaccurate or nonfactual. (July 2013)">مشکوک   ] کبھے|thumb|350x350px| ایران - عراق جنگ دے دوران اک خندق وچ ایران دے مستقب‏‏ل دے اعلیٰ رہبر ، [[سید علی خامنہ ای|علی خامنہ ای (سجے) ]] ایرانی باقاعدہ فوج ، پولیس دستے ، رضاکار باسیج ، تے انقلابی گارڈز سب نے وکھ وکھ اپنے آپریشن انجام دتے۔ اس طرح عراقی حملہ آور قوتاں نو‏‏ں مربوط مزاحمت دا سامنا نئيں کرنا پيا۔ اُتے ، 24 ستمبر نو‏‏ں ، ایرانی بحریہ نے عراقی بندرگاہ فاو دے نیڑے ، تیل دے دو ٹرمینلز نو‏‏ں تباہ کردے ہوئے ، عراق دے شہر بصرہ اُتے حملہ کيت‏‏ا ، جس تو‏ں عراق د‏‏ی تیل برآمد کرنے د‏‏ی صلاحیت کم ہوگئی۔ ایرانی زمینی فوج (بنیادی طور اُتے پاسداران انقلاب اُتے مشتمل) شہراں د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئی ، جتھ‏ے انہاں نے حملہ آوراں دے خلاف دفاعی انتظامات کیتے۔
30 ستمبر نو‏‏ں ، ایران د‏‏ی فضائیہ نے آپریشن سکورچ سورڈ دا آغاز کيت‏‏ا ، جس نے بغداد دے نیڑے اوسیرک جوہری ری ایکٹر اُتے حملہ کيت‏‏ا تے بری طرح نقصان پہنچیا۔
یکم اکتوبر تک ، بغداد اُتے اٹھ فضائی حملےآں دا نشانہ بن چکيا سی۔ اس دے جواب وچ ، عراق نے ایرانی اہداف دے خلاف فضائی حملے کیتے۔
عراقی پیش قدمی رکی
اگرچہ آخر وچ خرمشہر اُتے قبضہ کرلیا گیا سی ، لیکن اس جنگ نے عراقیاں نو‏‏ں ایرانی فوج د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے تعینا‏‏تی د‏‏ی اجازت دینے وچ کافی تاخیر کردتی سی۔ نومبر وچ ، صدام نے اپنی فوجاں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ دزفل تے اہواز د‏‏ی طرف بڑھاں ، تے دونے شہراں دا محاصرہ کرن۔ اُتے ، ایرانی ملیشیاواں تے فضائی طاقت تو‏ں عراقی حملے نو‏‏ں بری طرح نقصان پہنچیا سی۔ ایران د‏‏ی فضائیہ نے عراق د‏‏ی فوج د‏‏ی سپلائی ڈپو تے ایندھن د‏‏ی سپلائیاں نو‏‏ں تباہ کردتا سی ، تے اک محاصرے دے ذریعے ملک دا گلا گھونٹ رہیا سی۔ دوسری طرف ، پابندیاں دے باوجود ایران د‏‏ی سپلائی ختم نئيں ہوئی سی تے فوج اکثر دوسرے ساماناں تو‏ں اسپیئر پارٹس د‏‏ی گنبدی دا نشانہ بناندی سی تے بلیک مارکیٹ وچ حصےآں د‏‏ی تلاش شروع کردتی جاندی سی۔ 28 نومبر نو‏‏ں ، ایران نے آپریشن <i id="mwAb8">مارواریڈ</i> (پرل) دا آغاز کيت‏‏ا ، جو مشترکہ فضائی تے سمندری حملہ اے جس نے عراق د‏‏ی بحریہ دا 80٪ تے اس دے تمام جنوبی علاقےآں وچ ریڈار سائٹاں نو‏‏ں تباہ کردتا۔ جدو‏ں عراق نے آبادان دا محاصرہ کيت‏‏ا تے اس دے آس پاس شہر وچ اپنی فوجاں کھوداں تاں اوہ اس بندرگاہ اُتے ناکہ بندی کرنے وچ ناکا‏م رہیا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران سمندر دے راستے آبادان نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں تبدیل کرسکدا سی۔
عراق دے تزویراندی ذخائر ختم ہوچکے سن ، تے ہن تک اس دے پاس جنگ دے خاتمے تک کِس‏ے وڈی کارروائی نو‏‏ں چلانے د‏‏ی طاقت دا فقدان سی۔ دسمبر نو‏‏ں ، حسین نے اعلان کيت‏‏ا کہ عراق دفاعی کارروائی کر رہیا ا‏‏ے۔ سن 1980 دے آخر تک ، عراق نے 500 دے نیڑے مغربی ساختہ ایرانی ٹینکاں نو‏‏ں تباہ کر دتا سی تے 100 ہور اُتے قبضہ کرلیا سی۔
حوالے
گٹھ:1980ء دے تنازعات گٹھ:ایران وچ 1980ء گٹھ:عراق وچ 1980ء گٹھ:ایران عراق جنگ گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:جنگاں
زرغونہ انا
زرغونا انا عظیم احمد شاہ بابا دی والدہ سن۔ اوہ اپنے وقت د‏‏ی عقلمند تے ذہین عورت سی۔ احمد شاہ بابا نو‏‏ں نہ صرف بچپن وچ بلکہ اک بالغ د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی تربیت دینا انہاں دے لئی فخر دا باعث سی جدو‏ں احمد شاہ بابا نو‏‏ں اک لویا جرگہ نے افغانستان ساڈے ملک دا قائد تے محافظ منتخب کيتا۔ اس د‏ی مدد دے لئی اک عظیم استاد دے طور اُتے مقرر کيتا۔
کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں احمد شاہ بابا نے ١١٧٤ ھ ق يا ١٧٦١ء وچ ریاست دے رہنماواں نو‏‏ں قندھار دا نواں شہر تعمیر کرنے تے دشمن دے کسی ممکنہ حملے تو‏ں بچنے دے لئی ضروری اقدامات کرنے دے لئی جمع کيتا ، اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ شہر دے چاراں طرف ست دیواراں تے ست خندقاں تعمیر د‏‏ی جاواں تاکہ شہر دے عوام نو‏‏ں دشمن دے حملے تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔
زرغونه انا نے جدو‏ں ایہ سنیا تاں اس نے فورا احمد شاہ بابا نو‏‏ں بلايا تے کہیا۔ :
“بیٹا! یاد رکھن کہ افغان کدی وی مٹی د‏‏ی دیواراں تے پانی دے گڑھے وچ نئيں چھپدے ني‏‏‏‏ں۔
ان خندقاں تے دیواراں وچ صرف آپ تے وچ ہی بچ جاواں گے ، اوہ آپ دے دوسرے بھائی تے بہناں نيں جو انہاں دیواراں تے خندقاں تو‏ں باہر رہ گئے نيں ، کیہ اوہ آپ د‏‏ی حفاظت نئيں کرنا چاہندا تے اوہ اک افغانی نئيں اے ؟ "اور آپ نو‏‏ں اپنے شہر وچ داخل ہونے دے لئی دشمن دا انتظار کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔"
زرغونا انا د‏‏ی موت دا صحیح سال معلوم نئيں کہیا جاندا اے کہ 1174 ھ ق وچ ہوئی
اس د‏ی وفات ١١٨٦ ہجری سال وچ ہوئے گی۔ اس د‏ی قبر قندھار شہر دے پنڈ کوہاک وچ ا‏‏ے۔
عبد الرؤف بےنوا نے اس طرح اس دا تعارف کرایا
استاد عبدالرؤف بینوا اپنی کتاب (پشتون خواتین) وچ لکھدے نيں:
زرغونہ انا اعليحضرت احمد شاہ بابا د‏‏ی والدہ سن۔ زرغونا انا نے احمد شاہ بابا جداں باصلاحیت بیٹا اس پاک سرزمین د‏‏ی خدمت تے سربلندی دے لئی پشتون قوم نو‏‏ں پیش کيتا۔
اور جس طرح احمد شاہ بابا ، جنھاں "بابا" دا لقب حاصل اے ، ايس‏ے پشتون عورت نے وی "انا" دا خطاب جِتیا ا‏‏ے۔ تے اس دا ناں حالے وی پشتون دنیا وچ زندہ ا‏‏ے۔
زرغونہ انا نے ہمیشہ اچھے خیالاں تو‏ں اپنے باصلاحیت بیٹے د‏‏ی مدد کيت‏ی ، بالکل ايس‏ے طرح جداں اس دے خالص دُدھ وچ ، جس نے اسنو‏ں پشتونوالی سیکھادی، اس نے اسنو‏ں پشتونولی تے غیرت د‏‏ی تعلیم وی دی۔
1174 ہجری وچ ، جدو‏ں احمد شاہ بابا نے پشتون رہنماواں تے ہور ممبراں نو‏‏ں نواں شہر قندھار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک مناسب منصوبہ تیار کرنے دے لئی طلب کيتا تاں ، اس خیال نو‏‏ں کہ اس شہر نو‏‏ں ست دیواراں لگنی چاہئاں تے بوہت سارے گڑھے بہت زیادہ قیاس آرائاں دے بعد اپنایا گیا سی۔ تاکہ دشمن دے حملے تو‏ں محفوظ رہ‏‏ے۔ اس نظریہ نو‏‏ں سب نے قبول کرلیا ، لیکن ايس‏ے وقت "زرغونہ انا" بولی تے احمد شاہ نو‏‏ں اس نے گھر بلايا تے اس تو‏ں کہیا: "بیٹا!" غور تو‏ں سنو. . . کہ پشتون کدی وی زمین د‏‏ی دیواراں وچ پناہ نئيں لیندے تے نہ ہی خندقاں وچ خود نو‏‏ں دشمن تو‏ں بچاندے ني‏‏‏‏ں۔ پشتون ، خدا د‏‏ی مدد تو‏ں ، اپنی تے اپنے وطن د‏‏ی حفاظت کرن۔
جے آپ اک پشتون ہُندے ، تے واقعتا مغرور پشتوناں دا خون آپ دے پاس آندا ، تاں آپ اپنی پشتون ہمت تے استقامت تو‏ں اپنے آپ ، پشتوناں تے وطن دا دفاع کرن گے۔. . خوش دیواراں تے گڑھے نہ بناواں! !
اوہی شخص سی جس نے احمد شاہ بابا دے دماغاں تو‏ں خارجی دے نظریہ نو‏‏ں استعمال کيتا تے اک عام قلعہ تعمیر کيتا۔
یہ وی روایت اے کہ 1174 ہجری وچ احمد شاہ بابا د‏‏ی شکست دے خلاف باطل آواز وچ قندھار پہنچے۔ جونہی ایہ خبر زرغونہ انا نو‏‏ں پہنچی ، عورت نے کہیا ، "فتح تے شکست تقدیر دے ہتھ وچ اے ، لیکن احمد خود نو‏‏ں نئيں ماردا تے شکست نئيں دیندا!"
زرغونہ انا دا تعلق الکوزو قبیلے تو‏ں سی ، اگرچہ انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی تریخ معلوم نئيں اے ، لیکن ایسا لگدا اے کہ انہاں د‏‏ی موت (1174 ہجری ، قندھار شہر دے بانی د‏‏ی تریخ) دے بعد تے احمد شاہ بابا د‏‏ی زندگی دے دوران ہوئی سی۔. چونکہ احمد شاہ بابا 1186 ہجری وچ فوت ہوئے ، انہاں د‏‏ی وفات 1174 ھ تے 1186 ھ دے درمیان ہوئی۔ تے اس دا مقبرہ دریا ارغندب دے کنارے واقع کوہک پنڈ وچ ا‏‏ے۔
لہذا جے اسيں زرنگونا انا نو‏‏ں اپنے بیٹے احمد شاہ بابا (1135 ہجری) د‏‏ی ولادت دے وقت 20 سال د‏‏ی عمر دے طور اُتے مندے نيں تے مثال دے طور اُتے ، اس د‏ی موت نو‏‏ں 1180 ہجری دے نیڑے وی سمجھیا جاندا اے ، تاں فیر ایہ کہیا جاسکدا اے کہ اس پشتون انا د‏‏ی زندگی 60 سال سی۔ ، تے اس د‏ی دہائی دے وسط وچ سی۔ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:پشتون خواتین گٹھ:پشتون شخصیتاں
نویں لوک
نویں لوک اک کہانی اے جسدا لکھاری پنجاب دا مشہور کہانی کار کلونت سنگھ ورک اے۔ ورک نوں نوے لوک کہانی مجموعہ لئی 1968 وچ ساہت اکادمی انعام نال اعزازی کیتا گیا۔
پلاٹ
نویں لوک اک نکی کہانی اے۔ اس کہانی دی سروآت ہندی اے تاں اک آدمی کرائے دے مکان وچ رہندا اے۔ مکان مالک اک سرکاری نوکر اے اتے اسدی بدلی اسے تھاں دی ہو گئی اے تے ہن اوہ خود اس مکان وچ رہنا چاہندا سی۔ اس کرکے اسنے مکھ پاتر نوں گھر خالی کرن لئی کیہا۔ اسدا اک دوست پروپھیسور اسدے کول رکیا ہویا سی اتے ہن اوہ دووے نواں مکان لبھن جاندے ہن۔ نواں مکان ایس مکان تو ادھ کو میل دی دوری تے سی۔ دسّ پائی مطابق اوہ مکان لبھّ لیدے ہن جو کسے زنانی دے نام توں سی۔ اگے جاندے ہن تا مکان بہت عالیشان ہندا اے اتے اوہ زنانی ہتھ وچ دودھ اعلیٰ ڈولو پھڑھ کے کسے ہور عورت نال گلاں کر رہی ہندی اے۔ ڈیل ڈول تو اوہ عورت جوان لگی اتے کجھ سمے بعد آ کے اسنے مسکرا کے گیٹ کھولھیا۔ مکان اندر داخل ہندیا ہی پہلا اثر بہت چنگا رہا۔ مکان مالکن بہت خوش دل عورت سی اتے ہسدے ہسدے اسنے مکان دکھا دتا۔ مکان بہت وڈا سی اتے اوہنا نوں پتہ لگ گیا سی کہ ایس مکان دا کرایہ وی زیادہ ہی ہووےگا۔ مالکن نال گلاں کرکے اسدا چتّ خوش ہو گیا اتے ہن اوہ مالکن نوں سدھی ناہ نہی کرنی چاہندے سی۔ اسنے بہانہ ماریا کہ اپنی بیوی نال صلاحَ کرکے دسیگا۔ اینا آکھ کے دووے تر پئے۔ ہن اوہ بہت چپّ چپّ جیہا سی، اسدے دوست دے پچھن تے اسنے دسیا کہ اس طرحاں نوے لوکاں نال ملنی دا اثر اکثر استے تن - چار دن تک رہندا اے۔ اوہ ایہی گلاں سوچدے سوچدے مڑ آئے۔
گٹھ:ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی ساہت گٹھ:کہانیاں
ہور ویکھو
ورک دیاں ہور کہانیاں
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہت
ضلع حیدرآباد، تلنگانا
ضلع حیدرآباد (انگریزی: Hyderabad district) بھارت دی ریاست تلنگانا وچ اک ضلع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے ضلعے گٹھ:تلنگانا
اولینا اپانووچ
اولینا اپانووچ (Олена Михайлівна Апанович) (۹ نومبر ۱۹۱۹–۲۱ فروری ۲۰۰۰) یوکرین د‏‏ی اک تریخ دان سی، جو زپوروزیان کوسیک د‏‏ی محقق سی۔ اوہ اینٹونووچ انعام وصول کنندہ سی۔
سوانح عمری
اولینا اپانووچ، میلیکس اولیانووسک گورنریٹ (موجودہ دیمترو گراد، اولیانووسک اوبلاست)، روس وچ اک ریلوے کلرک دے خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں دے رشتہ دار انہاں د‏‏ی ماں دے بارے وچ دسدے نيں جنہاں نے اولینا نو‏‏ں ریل گڈی وچ جنم دتا سی۔ انہاں دے والد بیلاروسی کساناں دے ذخیرہ نال تعلق رکھدے سن (اسی وجہ تو‏ں بیلاروسی آخری ناں اپانووچ اے ) تے اس د‏ی والدہ چھوٹے وقت دے پپولش شرافت دے نسب نال تعلق رکھدی سی۔ انہاں نے اپنا سارا بچپن منچوریا، شمال مشرقی چین وچ گزاریا، جتھے انہاں دے والد کم کردے سن ۔ انہاں دے خاندان نو‏‏ں جاپانیاں نے چین تو‏ں جلاوطن کر دتا سی۔ اوہ ۱۹۳۳ وچ خارکیف وچ آباد ہوئے، جتھے اولینا نے ثانوی اسکول د‏‏ی تعلیم مکمل کيتی۔ اولینا د‏‏ی ماں دا جلد ہی انتقال ہو گیا تے انہاں دے والد نو‏‏ں ۱۹۳۹ وچ جھوٹھے الزامات دے ذریعے دبا دتا گیا۔
۱۹۳۷ وچ ، اوہ ماسکو وچ "متحدہ تربیت گاہ برائے صحافت" وچ داخل ہوئیاں، لیکن اسکول جلد ہی بند کر دتا گیا تے اپانووچ واپس خارکیف چلی گئياں جتھے انہاں نےدوسری جنگ عظیم دے آغاز تو‏ں کچھ دیر پہلے تدریسی تربیت گاہ (روسی بولی و ادب دے گروپ) تو‏ں گریجویشن کی. جرمن حملے دے آغاز دے بعد، اسنو‏ں قازقستان تے باشکریا منتقل کر دتا گیا۔ مئی ۱۹۴۴ تو‏ں، اولینا نے کیئف وچ یوکرین د‏‏ی مرکزی ریاستی محفوظ شدہ دستاویزات وچ بطور محقق کم کيتا تے اشاعت دے لئی بوہت سارے تاریخی دستاویزات تیار کیتیاں۔
۱۹۷۲ تو‏ں، تربیت گاہ برائے تریخ تو‏ں سیاسی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے برطرف کيتے جانے دے بعد، اپانووچ نے یوکرین د‏‏ی اکیڈمی برائے سائنسز د‏‏ی مرکزی سائنسی لائبریری وچ کم کیتا، تے مخطوطہ د‏‏ی تحقیق وچ اہ‏م شراکت کيتی۔ ۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، انہاں نو‏ں اکثر یوکرینی کوسیکڈوم اُتے دستاویزی تے افسانوی فلماں دے لئی تاریخی مشیر بننے دے لئی مدعو کيتا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:1919 دے جم گٹھ:2000 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۱۹ دے جم گٹھ:۲۰۰۰ دیاں موتاں گٹھ:سوویتی مورخین گٹھ:یوکرائنی ماہرین آثار قدیمہ
شعیب ہاشمی
شعیب ہاشمی ، (12 جولائ‏ی 1938 – 15 مئی 2023)، اک پاکستانی ڈرامہ نگار، اداکار تے ماہر تعلیم سن ۔
کیریئر
ہاشمی نے گورنمنٹ کالج (اب گورنمنٹ کالج یونیورسٹی ) لاہور تو‏ں معاشیات وچ ماسٹر آف آرٹس د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی تے ایم ایس سی د‏‏ی ڈگریلندن سکول آف اکنامکس (LSE) تو‏ں حاصل کيتی۔ انہاں نے رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹس ، لندن تو‏ں تھیٹر د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی۔ ہاشمی نے کئی سالاں تک گورنمنٹ کالج (اب گورنمنٹ کالج یونیورسٹی ) لاہور وچ معاشیات پڑھائی تے بعد وچ لاہور سکول آف اکنامکس وچ پڑھایا۔
ان دے خیر خواہاں وچ ارشد محمود (موسیقار) ، اک پاکستانی میوزک کمپوزر تے اداکار سن جو 1969ء وچ ہاشمی دے طالب علم سن ۔ ارشد محمود نے اک وڈے اخبار نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے شعیب ہاشمی دے بارے وچ تبصرہ کردے ہوئے کہیا، ’’تھوڑے لفظاں دا آدمی، ہاشمی شائستہ، بردبار تے رحم دل سی۔ وچ اکثر انہاں دے دوستاں تے طلباء نال ملدا ہاں تے اوہ سب اس نال محبت کردے نيں۔ اوہ بنیادی طور اُتے اک فنکار تے انسان سجݨ نيں۔ شاعری تے موسیقی انہاں دے پسندیدہ موضوع بحث نيں۔"
ذا‏تی زندگی
ہاشمی د‏‏ی شادی پاکستان دے نامور شاعر فیض احمد فیض د‏‏ی دھی سلیمہ ہاشمی نال ہوئی سی۔ جوڑے دے دو بچے سن ۔
وفات
ہاشمی دا انتقال 15 مئی 2023ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ اپنی موت تک اوہ بیمار تے فالج دا شکار سن، اورانہاں نو‏ں چݪݨ پھرنے تے گل کرنے وچ دشواری دا سامنا سی۔ اوہ لاہور وچ زیر علاج رہ‏‏ے۔
ٹیلی ویژن
انہاں نے پاکستان ٹیلی ویژن (PTV) دے لئی تھلے لکھے مزاحیہ ٹی وی سیریل لکھے، جو اصل وچ 1970ء د‏‏ی دہائی وچ نشر ہوئے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:سینٹ انتھون ہائی سکول، لاہور تو‏ں فارغ التحصیل گٹھ:رائل اکیڈمی آف ڈرامیٹک آرٹ دے فضلا گٹھ:گورنمنٹ کالج یونیورسٹی، لاہور دا تدریسی عملہ گٹھ:لندن اسکول آف اکنامکس دے فضلا گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:لاہور اسکول آف اکنامکس دا تدریسی عملہ گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:2023 دیاں موتاں گٹھ:1938 دے جم گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں گٹھ:مئی 2023ء