cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تریخ وہابیت
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا ایران دا سفر
اسی طرح کتاب ناسخ التواریخ جلد قاجاریہ اے جس وچ کربلا معلی اُتے وہابیاں دے حملہ کو۱۲۱٦ھ (فتح علی شاہ د‏‏ی بادشاہت دے زمانہ وچ ) تفصیل تو‏ں بیان کيتا اے، مذکورہ کتاب وچ محمد بن عبد الوہاب دے بارے وچ ایويں لکھیا اے کہ عبد الوہاب (صحیح ناں محمد بن عبد الوہاب )عرب دے دیھاندی علاقہ دا رہنے والا سی تے اس نے بصرہ دا سفر کيتا تے اوتھ‏ے محمد۲۴۳ نامی اک عالم دین تو‏ں اک مدت تک تحصیل علم کيتا، تے اس دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں ایران  دا سفر کيتا تے اصفھان وچ قیام کيتا تے اوتھ‏ے دے علماء تو‏ں علم نحو وصرف تے اصول وفقہ وچ مھارت حاصل کيتی تے شرعی مسائل وچ اجتھاد شروع کيتا تے اصول دین تے فروع دین وچ اپنا اجتھاد اس طرح بیان کيتا کہ خدائے وحدہ لاشریک نے انبیاء تے رُسل بھیجے تے آخری نبی حضرت محمد مصطفیٰ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم قرآن لے ک‏ے آئے تے اپنا دین پیش کيتا تے آپ دے بعد تمام خلیفہ مجتہد سن، مجتہدین کتاب خدا تو‏ں شرعی مسائل نو‏‏ں اخذ کردے نيں اس نے بہت ساریاں چیزاں کو
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
٧۔ رسالہ ”السیوف الصقال فی اعناق من انکر علی الاولیاء بعد الانتقال“ بیت المقدس دے اک عالم دین د‏‏ی تالیف۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ صُنعُ اللہ حنفی کہندا اے کہ اج کل مسلماناں دے درمیان ایداں دے گروہ پیدا ہوگئے نيں جو اس گل دا دعویٰ کردے نيں کہ اولیاء اللہ د‏‏ی کرامتاں وچو‏ں اک کرامت ایہ وی اے کہ اوہ اپنی زندگی یا موت دے بعد وی بعض تصرفات کرسکدے نيں مثلاً جو لوک مشکلات تے پریشانیاں دے وقت انہاں تو‏ں استغاثہ کردے نيں اوہ انہاں دیاں مشکلاں نو‏‏ں دور کردیندے نيں، ایہ لوک قبور د‏‏ی زیارتاں دے لئی جاندے نيں، تے وہاںطلب حاجت کردے نيں، تے ثواب د‏‏ی غرض تو‏ں اوتھ‏ے اُتے قربانی و نذر وغیرہ کردے نيں۔
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
لیکن بعض جاہل تے نادان افراد آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر د‏‏ی طرف رخ کرکے نماز پڑھدے سن تے نالہ وفریاد کردے سن تے ایسی گلاں کہندے سن جنہاں دے بارے وچ منع کيتا گیااے، البتہ ایہ تمام چیزاں حجرے دے باہر ہودیاں سن، تے کسی کوبھی اِنّی جرات نئيں ہُندی سی کہ اوہ قبر پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں نزدیک ہو، تے اوتھ‏ے نماز پڑھے یا دعا کرے، کیونجے جناب عائشہ کسی نو‏‏ں وی اِنّی اجازت نئيں دیدیاں سن کہ کوئی قبر دے نزدیک جاک‏ے نماز پڑھے یا دعا کرے، جناب عائشہ دے بعد تک اس حجرے دے دروازہ اُتے تالا سی ایتھ‏ے تک کہ ولید بن عبد الملک نے اس حجرہ نو‏‏ں مسجد النبی میں شامل کروادتا، تے اس دے دروازے نو‏‏ں بند رکھیا تے اس دے چاراں طرف اک دیوار بنادتی گئی۔(۱۰۴)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۲۴. لفتاوی الکبریٰ جلد اول ص ۲۰۸۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
لیکن انبیاءعلیهم السلام، اولیاء تے صالحین نو‏‏ں اس طرح خطاب کرنا در حقیقت انہاں تو‏ں حاجت طلب کرنا نئيں اے بلکہ انہاں تو‏ں ایہ چاہندے نيں کہ انہاں د‏‏ی درخواست نو‏‏ں اوہ حضرات خدا وندکریم تو‏ں طلب کرن، مثلاً جس وقت انہاں تو‏ں ایہ کہیا جاندا اے کہ میری مدد کرن یعنی آپ خدا تو‏ں ایہ چاہن کہ اوہ میری مدد کرے، اس طرح د‏‏ی تفسیراں نو‏‏ں خود وہابی تسلیم کردے نيں، مثلاً انہاں آیات دے بارے وچ جنہاں وچ خداوندعالم نے بہت ساریاں مخلوقات د‏‏ی قسم کہائی اے کہندے نيں انہاں مخلوق تو‏ں مراد ” مخلوقات دا خدا“ اے نہ کہ خود اوہ مخلوقات۔
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
”دائرة المعارف اسلامی“ نے درعیہ وچ وہابیاں (یا آل سعود) د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کيتا اے:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”عِلْمِیْ بَعْدَ وَفَاتِی كَعِلْمِیْ فِی حَیَاتِیْ “
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا انجام
پہلا مطلب:یہ کہ اس نے جدید تعلیم کتھے تو‏ں تے کِداں حاصل کيتی؟ جدو‏ں کہ اس دا باپ حنبلی علماء وچو‏ں سی تے اپنے بیٹے دے عقائد د‏‏ی سخت مخالفت کردا سی، اس بناپر اس ماحول وچ اس طرح دے نظریات د‏‏ی جگہ ہی باقی نئيں رہندی،اس وقت نجد وچ وی علمی مرکز بوہت گھٹ سن جنہاں وچ اوہ اس طرح دے نظریات مثلاً ابن تیمیہ  دے نظریات نو‏‏ں حاصل کردا، لہٰذا سوال ایہ پیدا ہُندا اے کہ اس طرح دے نظریات اس دے ذہن وچ کِداں آئے؟
توحید الوھیت تے توحید ربوبیت
”نگاہاں اس کودرک نئيں کرسکتاں تے اوہ نگاہاں دا ادراک رکھدا اے “۔
وہابیت دے بانی
مشہور ومعروف مصر ی مولف احمد امین، اس سلسلہ وچ ایويں رقمطراز اے:
عبد العزیز د‏‏ی موت
ابن سعود عربی اخبار خصوصاً مصر ی اخبار اُتے بہت زیادہ توجہ رکھدا سی تے جو کچھ مصر ی اخباراں وچ اس دے ملک دے سلسلہ وچ لکھیا ہُندا سی اسنو‏ں غور تو‏ں پڑھیا کردا سی، اوہ اکثر عربی اخباراں تے مجلاں تے لندن تو‏ں منتشر ”ٹائمز“ اخبار دا ممبر سی، تے اس دے پاس کئی ایداں دے مترجم سن جو انگریزی تے ہندی اخباراں وچو‏ں انہاں خبراں دا ترجمہ کرکے پیش کردے سن جو انہاں دے عرب ملکاں تے حجاز دے بارے وچ ہُندی سی۔
ابن سعود دے زمانہ وچ ہی نجد تے حجاز  دے جواناں دا سب تو‏ں پہلا گروہ دنیاوی تعلیم دے لئی مصر  تے یورپ دے لئی گیا، ۱۹۲٧ء وچ انہاں افراد د‏‏ی تعداد(۱٦)سی۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦٧۳. مذکورہ موضوع اس گل کيتی تائید کردا اے کہ ایہ چیز مسلماناں وچ اختلاف ایجاد کرنے دے سلسلہ وچ بہت پہلے تو‏ں مشہور اے ،اس دے پِچھے کوئی نہ کوئی ھاتھ ضرور ہُندا اے، جیساکہ ابو طالب دے واقعہ وچ وی کہیا گیا ا‏‏ے۔
رافضی کون لوک نيں؟
روضہ رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی ریارت کيت‏ی کیفیت، شیعاں د‏‏ی نظر وچ
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
( تَحِیَّتهم یَوْمَ یَلْقَوْنَهُ سَلاٰمٌ ) (۸۰)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
احادیث رسول(ص) وچ وی غیر خدا دے لئی لفظ ”سید“بھت زیادہ استعمال ہويا،ایتھ‏ے تک کہ تواتر د‏‏ی حدتک بیان ہويا ا‏‏ے۔
نجد دے عوام
خلاصہ ایہ کہ اہل نجد د‏‏ی (آلوسی دے زمانہ وچ )یہ خصوصیت سی کہ نہ تاں جلدی تو‏ں کسی دوسری جگہ جانے دے لئی تیار ہُندے سن تے نہ ہی کسی غیر ملکی خصوصاً یورپین افراد دا اپنے ملک وچ آنا پسند کردے سن ۔
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
”دائرة المعارف اسلامی “ نامی کتاب اس سلسلہ وچ ایويں رقمطراز اے کہ۱۱۵۹ھ وچ محمد بن سعود نے محمد بن عبد الوہاب تو‏ں مل ک‏ے قرب جوار دے علاقےآں اُتے حملہ کردتا تے انہاں دے تمام مال ودولت نو‏‏ں غارت کرایا، انہاں سب چیزاں نو‏‏ں دیکھ انہاں دے دوسرے قرب جوار دے امراء مثلاً بنی خالد (حاکم احساء) یا آل مکرّمی (حاکم نجران) نے انہاں تو‏ں چھیڑ خوانی شروع د‏‏ی لیکن اوہ فیر وی وہابیت د‏‏ی پیشرفت نو‏‏ں نہ روک سک‏‏ے، تے اشراف مکہ(۴۹٦) وی وہابیاں نو‏‏ں دین تو‏ں خارج سمجھدے سن، لہٰذا انہاں نو‏‏ں اماکن متبرکہ د‏‏ی زیارت کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دیندے سن ۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
(جو شخص حج بجالایا تے میریزیارت دے لئی نئيں آیا تاں بتحقیق اس نے مجھ اُتے جفا کی)
رافضی کون لوک نيں؟
قارئین کرام!ایتھ‏ے اُتے مناسب اے کہ محمد ابوزَھرَہ عصر جدید دے مصر ی مولف دا قول نقل کيتا جائے، اوہ کہندے نيں: ابن تیمیہ نے اس سلسلہ (زیارت آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم ) وچ تمام مسلماناں تو‏ں مخالفت کيتی اے بلکہ جنگ کيت‏ی ا‏‏ے۔
روضہ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی زیارت،دراصل پیغمبر د‏‏ی عظمت، آپ دے جھاد، مقام توحید د‏‏ی عظمت نو‏‏ں بلند کرنے وچ کوشش تے شرک تے بت پرستی د‏‏ی نابودی د‏‏ی کوششاں د‏‏ی یاد دلاندی اے، خود ابن تیمیہ روایت کردے نيں کہ سَلفِ صالح جدو‏ں آپ دے روضہ دے نیڑے تو‏ں گذردے سن تاں آپ نو‏‏ں سلام کردے
نافع، غلام تے راوی عبد اللہ ابن عمر تو‏ں مروی اے کہ عبد اللہ ابن عمر آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر اُتے سلام کردے سن تے ميں نے سیکڑاں بار انہاں نو‏‏ں قبر منور اُتے آندے دیکھیا تے ميں نے ایہ وی دیکھیا کہ اپنے ھاتھ نو‏‏ں منبر رسول تو‏ں مس کردے نيں، اوہ منبر جس اُتے آنحضرت (ص)بیٹھیا کردے سن ،فیر اوہ اپنے ھاتھ نو‏‏ں اپنے منھ اُتے پھیرلیا کردے سن ،اسی طرح ائمہ اربعہ جدو‏ں وی مدینہ آندے سن تاں آنحضرت د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت کيتا کردے سن ۔(۱٧۰)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
اس دے بعد شوکانی جی! علماء تے مسلم بادشاہاں تو‏ں خطاب فرماندے نيں: دین دے لئی کفر تو‏ں زیادہ وڈی مصیبت تے کيتا ہوئے گی تے غیر خدا د‏‏ی پوجا تو‏ں ودھ ک‏ے آفت کيتا ہوئے گی،؟ ممکن اے بعض مسلما‏ن انہاں مصیبتاں وچ پھنس جاواں تاں پھریہ عالم اسلام اُتے سب تو‏ں وڈی مصیبت دا وقت ہوئے گا، اس موقع اُتے شوکانی صاحب اپنے آپ تو‏ں خطاب کردے ہوئے انہاں اشعار نو‏‏ں پڑھدے نيں:
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
هذا رواه الحافظ الطبرانی
رافضی کون لوک نيں؟
ابن تیمیہ دا خاص شاگرد تے معاون ابن قیّم جوزی کہندا اے : غیر خدا د‏‏ی قسم کہانا گناہان کبیرہ وچو‏ں اے، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے ارشاد فرمایا کہ جو شخص وی غیر خدا د‏‏ی قسم کہاندا اے اوہ خدا دے نال شرک کردا اے، لہٰذا غیر خدا د‏‏ی قسم کہانا گناہ کبیرہ وچ سر فھرست ا‏‏ے۔(۱۹٧)
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
اخوان موت تو‏ں نئيں ڈردے تے (اپنے عقیدہ دے مطابق)شھادت تے خدا تک پہنچنے دے لئی موت کوبہترین ذریعہ سمجھدے نيں ، اوتھ‏ے جدو‏ں کوئی میں اپنے بیٹے نو‏‏ں جھاد دے لئی روانہ کردی اے تاں ایہ کہندی اے کہ ہن خدا سانو‏ں تے تواناں جنت وچ اک دوسرے دا دیدار کرائے ۔ حملہ کردے وقت انکا نعرہ” ایاک نعبدوایاک نستعین“ہُندا سی۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۳۹. ”الصواعق الالہٰیة فی الرد علی الوہابیة“ ص ۳۸
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
”ما یقول شیخنا وملاذنا حضرة حجة الاسلام والمسلمین آیت اللّٰه فی العالمین الشیخ میرزا محمد تقی الحائری الشیرازی متع اللّٰه المسلمین بطول بقائه، فی تکلیفنا معاشر المسلمین بعد انہاں منحتنا الدولة المفخّمة البرطانیة العظمیٰحق انتخاب امیر لنا نستظّل بظلّه ونعیش تحت رایته ولوائه، فهل یجوز لنا انتخاب غیرالمسلم للامارة والسلطنة علیناام یجب علینااختیار المسلم؟ بینّوا تُوجروا ۔ “
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۴۳. کشف الشبھات ص ۳۴۔
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۴۵. بنی شیبہ دے بارے وچ جو کعبہ دے کلید دار سن ”ابن سعود “ دے حالات زندگی وچ تفصیل بیان کيتی جاچک‏ی ا‏‏ے۔
شھر کربلا اُتے وہابیاں د‏‏ی کامیابی دے وجوہات
۱۔ سلیمان پاشا والی بغداد ا ور عثمانی بادشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں معین شدہ کربلا دے حاکم عمر آقا نے شھر د‏‏ی حفاظت دے لئی کوئی خاص کم انجام نئيں دتا، بلکہ کچھ وی نہ کيتا، ايس‏ے وجہ تو‏ں سلیمان پاشا نے اس تو‏ں مواخذہ کيتا، تے سرانجام اسنو‏ں قتل کردتا گیا۔(۵۳۵)
۲۔ شھر کربلا د‏‏ی دیوار تے اس دا برج زیادہ مضبوط نئيں سی تے اس دے علاوہ اس د‏ی حفاظت کرنے والےآں د‏‏ی تعداد وی بوہت گھٹ سی۔(۵۳٦)
نجدی علماء دے ناں مکی علماء دا جواب
(شروع کردا ہاں اس اللہ دے ناں تو‏ں جو وڈا رحمن تے رحیم اے ،ایہ خط سعود بن عبد العزیز د‏‏ی طرف تو‏ں تمام اہل مکہ، علماء، خواجگان(۵۰٧) تے سلطان عثمانی د‏‏ی طرف معین قاضی د‏‏ی طرف، سلام ہوئے انہاں لوکاں اُتے جنھاں نے ہدایت دا اتباع ک‏ر ليا اے ،اما بعد: (بعد وچ حمد خدا تے درود سلام بر پیغمبر اکرم)
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا ایران دا سفر
امریکن رائیٹر ”لوٹروپ اسٹووارڈ “ نے وی محمد بن عبد الوہاب دے ایران  سفر دے بارے وچ لکھیا ا‏‏ے۔(۲۴۵)
رافضی کون لوک نيں؟
یہ چند چیزاں ابن تیمیہ دے عقائد نو‏‏ں تشکیل دیندی نيں، جنہاں دے تحقق دے لئی اوہ زندگی بھر کوشش وچ رہیا، ایہ ابن تیمیہ  دے وھی عقائد نيں جنہاں د‏‏ی طرف محمد بن عبد الوہاب  نے نجد  وچ دعوت دینا شروع کیتی۔(۲۲۸)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۹۔ ”الانتصار للاولیاء الابرار“ تالیف طاہر حنفی، اہل طائف، (بقول سید علوی ابن احمد حداد)
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح ابوبکر نے حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں روایت کيتی اے جو شخص جمعہ دے دن اپنے میں باپ یا انہاں وچو‏ں کسی اک د‏‏ی زیارت کرے تے انہاں د‏‏ی قبر دے پاس سورہ یٰس پڑھے تاں خدا اسنو‏ں بخش دیندا ا‏‏ے۔(۱٦۵)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۲۵. الجواب الباہر ص ۴۱۔
عبد العزیز تے شریف مکہ
جمیل صدقی زھاوی، فتح مکہ دے بارے وچ کہندے نيں کہ وہابیاں دے سب تو‏ں برے کمیں وچو‏ں (مسلماناں) دا قتل عام اے جس وچ چھوٹے وڈھیاں دے علاوہ اوہ شیر خوار بچے وی نيں جنہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی مااں دے سینہ تو‏ں کھو کر انہاں دے سروتن وچ جدائی کردتی، تے ایداں دے بچےآں نو‏‏ں وی تہہ تیغ کردتا جو قرآن پڑھنے وچ مشغول سن، تے جدو‏ں گھراں وچ کوئی باقی نئيں بچدا سی تواوتھ‏ے تو‏ں مسجدوںاور دکانوںکا رخ کيتا کردے سن تے اوتھ‏ے اُتے موجود تمام لوکاں نو‏‏ں قتل کردیندے سن ایتھ‏ے تک کہ جو لوک رکوع تے سجدے د‏‏ی حالت وچ ہُندے سن انہاں نو‏‏ں وی قتل کردتا کردے سن (۵۰۳) یھی نئيں بلکہ انہاں دے گھراں وچ جو کتاباں قرآن مجید، صحیح بخاری وصحیح مسلم تے حدیث وفقہ د‏‏ی دوسری کتاباں ہودیاں سن انہاں سب نو‏‏ں باہر سُٹ کر پامال کردیندے سن، ایہ واقعہ۱۲۱٧ھ وچ رونما ہويا،(۵۰۴) اس دے بعد انہاں لوکاں نے مکہ  دا رخ کيتا لیکن چونکہ حج دا زمانہ سی تے اس موقع اُتے اوتھ‏ے حملہ کردے تاں تمام حجاج مل کران نال جنگ دے لئی تیار ہوجاندے ايس‏ے وجہ تو‏ں انھاں نے حج دا زمانہ گذر جانے تک صبر کيتا، تے جدو‏ں حجاج اپنے اپنے وطن پرت گئے تاں انھاں نے مکہ  اُتے حملہ شروع کردتا۔(۵۰۵)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
۸۔ قبور دے اُتے عمارت بنانا، اوتھ‏ے اُتے نذر تے قربانی کرنا وغیرہ
(فاطمہ بنت اسد د‏‏ی قبر دے مانند کسی دوسرے نو‏‏ں ایسی قبر نصیب نئيں ہوئی)
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
اس دا نظریہ سی کہ روضہ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے ائمہ معصومین علیهم السلام د‏‏ی قبراں نو‏‏ں گرادتا جائے تے جدو‏ں وی موقع ملے اس کم نو‏‏ں ضرور انجام دتا جائے لیکن موت نے اسنو‏ں فرصت نہ دتی تے اوہ ایہ حسرت لے ک‏ے ہی اس دنیا تو‏ں رخصت ہويا۔
کربلا تے نجف اشرف اُتے وہابیاں داحملہ
بھر حال چونکہ ایہ دو شھر،(کربلا تے نجف اشرف ) شیعاں دے نزدیک خاص اہمیت دے حامل سن تے نيں، اس بناپر انہاں دونے زیارتگاہاں اُتے بہت بہترین، تے عمدہ گنبداں بنائی گئیاں نيں تے بھت سا نذر دا سامان تے بھت سی چیزاں انہاں روضاں دے لئی وقف کردے نيں تے ہر سال ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ دور تے نزدیک تو‏ں مومنین کرام زیارت دے لئی جاندے نيں، تے جداں کہ پہلے وی عرض کرچکے نيںوہابی لوک اپنی کم علمی د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے شبھات تے اعتراضات دے شکار سن جنہاں د‏‏ی بناپر شیعاں تو‏ں بہت زیادہ تعصب رکھدے سن تے ہمیشہ ایسی چیزاں د‏‏ی تلاش وچ رہندے سن جنہاں دے ذریعہ اپنے مقصد تک پہونچ سکن۔
توحید الوھیت تے توحید ربوبیت
ابن تیمیہ مخلوقات وچو‏ں کسی چیز د‏‏ی قسم کہانے یا غیرخدا دے لئی نذر کرنے نو‏‏ں وی شرک(٧۲) جاندا تھا،جس د‏‏ی تفصیل انشاء اللہ بعد وچ ذکر ہوئے گی۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
۸ ”مَنْ زَارَنِیْ بَعْدَ مَوْتِیْ فَكَانَّمَا زَارَنِی فِیْ حَیَاتِی“
(جس نے میری وفات دے بعد میری ریارت کيت‏ی گویا اس نے میری زندگی وچ میری ریارت کيت‏ی)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦٧۴. تریخ مکہ تالیف احمد السباعی ج۲ ص ۴۰۔
حسینی خزانہ دے بارے وچ
وہابیاں دے نجف اشرف اُتے حملے دے ضمن وچ ایہ گل بیان کيت‏ی جائے گی کہ جدو‏ں نجف دے علماء تے اہ‏م لوکاں نو‏‏ں ایہ پتہ چلا کہ وہابی نجف اُتے وی حملہ کرنے والے نيں تاں انھاں نے حضرت امیر المومنینں دے خزانہ نو‏‏ں کاظمین پہونچادتا۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۹۵. اہل سنت د‏‏ی روایت دے مطابق پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے مھاجرین تے قریش دے دس افراد نو‏‏ں بہشت د‏‏ی بشارت دی، جنہاں وچو‏ں چاراں خلیفہ، تے باقی افراد اس طرح نيں: طلحہ، زبیر، عبد الرحمن بن عوف ،سعد بن ابی وقّاص، ابو عبیدہ جرّاح تے سعید بن زید۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۹۵. ابن شاکر جلد اول ص ٧۹، اس موقع اُتے ابن تیمیہ د‏‏ی اس گل نو‏‏ں نقل کر ضروری اے کہ، موصوف فرماندے نيں کہ اوہ جناب خضر جنہاں نو‏ں حضرت موسیٰ ںکی مصاحبت ملی اوہ پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی بعثت تو‏ں پہلے وفات پاچکے سن ،کیونجے جے زندہ ہُندے تاں انہاں نو‏‏ں پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہونا ضروری سی، (مجموعہ الرسالے ج۲ص٦٦)،جدو‏ں کہ صفدی دے مطابق جناب خضر نے احمد ابن حنبل (تیسری صدی دا درمیانی زمانہ) دے پاس اک شخص دے ذریعہ پیغام پہونچایاتھا۔ (الوافی بالوفیات ج٦ص ۳٦۴)
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
( فَمَنْ كَانَ یَرْجُو لِقَاءَ رَبِّه ) (۸۱)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
ان احادیث دے چند نمونے یہاںذکر کيتے جاندے نيں:
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
”لہٰذا جو وی اس د‏ی ملاقات دا امیدوار اے اسنو‏ں چاہیدا کہ عمل صالح کرے“۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اس روایت نو‏‏ں بخاری نے جناب جابر تو‏ں نقل کيتا اے کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا:
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
زینی دحلان صاحب کہندے نيں کہ وہابیوںنے کچھ لوکاں نو‏‏ں شریف مسعود دے پاس بھیجیا تاکہ انہاں نو‏‏ں حج د‏‏ی اجازت مل جائے تے انہاں کامقصد ایہ سی کہ ایہ لوک اپنے عقائد نو‏‏ں حرمین شریفین دے افراد دے سامنے پیش کرن، البتہ انھاں نے اس تو‏ں پہلے وی تِیہہ علماء اُتے مشتمل اک وفد انہاں دے پاس بھیجیا سی تاکہ مکہ ومدینہ دے لوکاں دے عقائد نو‏‏ں فاسد تے باطل ثابت کيتا جاسک‏‏ے۔
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
ایرانی محمل
ابن تیمیہ د‏‏ی بحث وگفتگو دا انداز
شیخ صفی الدین جلسہ وچ حاضر ہوئے تے مناظرہ شروع ہويا، ابن تیمیہ اپنی عادت دے مطابق موضوع تو‏ں ہٹا تاں صفی الدین نے اس تو‏ں کہیا: اے تیمیہ دے بیٹے وچ دیکھ رہیا ہاں کہ جدو‏ں ميں تسيں نو‏‏ں پھڑنا چاہتاہاں تاں تسيں اک چڑیا د‏‏ی طرح اک شاخ تو‏ں دوسری شاخ اُتے اڑجاندے ہو، آخر کار اس مناظرہ دے نتیجہ وچ ابن تیمیہ  نو‏‏ں زندان بھیج دتا گیا۔(۴۴)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵٧۵. سریانی سال دا چوتھا مھینہ،جوجولائ‏ی تو‏ں مطابقت رکھدا اے، (مترجم)
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
میں (حافظ وھبہ)نے انہاں دتی بعض جنگاں دیکھی نيں تے خود دیکھیا اے کہ ایہ لوک کس طرح موت دے منھ وچ کود جاندے نيں ایہ ٹولیاں د‏‏ی شکل وچ دشمن د‏‏ی طرف بڑھدے نيںاور اس دم انھاں دشمن نو‏‏ں مارنے دا ٹنے دے علاوہ کوئی فکر نئيں ہُندی ۔
حادثہ کربلا دے بعد عبد العزیز دا قتل
نماز عصر د‏‏ی ادائیگی دے وقت جدو‏ں عبد العزیز سجدہ وچ گیا تاں قاتل تیسری صف وچ کھڑا سی تے اپنے نال خنجر چھپائے ہوئے سی عبد العزیز د‏‏ی طرف ودھیا تے اس دے پیٹ نو‏‏ں چاک کرڈالیا، مسجد وچ ھل چل مچ گئی بوہت سارے لوک بھج نکلے تے بوہت سارے لوک قاتل دے پھڑنے دے لئی اس دے پِچھے دوڑے، اس وقت عبد اللہ بن محمد بن سعود، یعنی عبد العزیز دے بھائی نے قاتل نو‏‏ں مار ڈالیا تے عبد العزیز نو‏‏ں اپنے محل وچ لے گیا لیکن کچھ ہی دیر دے بعد عبد العزیز اس دنیا تو‏ں چل بسا۔(۵۵۱)
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
”اساں ارے بزرگ تے ساڈی پناہ گاہ حضرت حجة الاسلام والمسلمین حضرت آیت اللہ فی العالمین شیخ میرزا محمد تقی حائری شیرازی ،خداوندعالم مسلماناں نو‏‏ں آپ د‏‏ی طول عمر تو‏ں مستفید کرے، درج ذیل مسئلہ وچ جنابعالی دتی کیہ رائے اے، برٹین د‏‏ی بزرگ حکومت ساڈے لئے حاکم معین کرنا چاہندی اے تاکہ اسيں اس دے زیر سایہ زندگی کرن، کيتا ساڈے لئے اس غیر مسلم نو‏‏ں اپنی حکومت دے لئی منتخب کرنا جائز اے کہ اوہ اسيں اُتے حکومت کرے یا اسيں اُتے کسی مسلما‏ن دا انتخاب کرنا ضروری اے ؟ حضرت عالی تو‏ں درخواست اے کہ آپ اس سلسلہ وچ اپنا فتویٰ صادرفرماواں، خداوندعالم آپ نو‏‏ں اس دا اجرو ثواب عنایت فرمائے۔
علامہ حائری شیرازی نے اس استفتاء دے ذیل وچ ایہ عبارت لکھی:
”لیس لاحد من المسلمین انہاں ینتخب ویختار غیر المسلم للامارة والسلطنة علی المسلمین “(محمد تقی الحائری الشیرازی)
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۴٦. مدتاں تو‏ں خانہ کعبہ دے غسل دے لئی ایرانی  بہترین گلاب بھیجیا جاندا ا‏‏ے۔
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
”کسی مسلما‏ن دا اپنے لئے کسی غیر مسلم حاکم دا انتخاب کرنا جائز نئيں اے “۔(۵٧۰)
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۴٧. اریخ کعبہ ص۳۲٦تا۳۲۸، انہاں دناں کعبہ  دے اندرونی حصہ دا غسل ٦ذی الحجہ نو‏‏ں کاشان (ایران ) کےآب گلاب تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
۳۔ ايس‏ے طرح کربلا ئے معلی وچ وی مجتہدین کرام نے فتوے صادر کيتے ”جو شخص وی غیر مسلم د‏‏ی حکومت تو‏ں رغبت رکھدا ہوئے اوہ دین تو‏ں خارج اے “ ایہ تمام فتوے اس گل کيتی علامت سن کہ لوکاں دے اندر وطن دے سلسلہ وچ جوش وولولہ پیدا ہو، تے عراق اُتے انگریزاں د‏‏ی حکومت دے بر خلاف کوئی ٹھوس قدم اٹھایا جاسک‏‏ے۔(۵٧۱)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۲٦. الفتاوی الکبریٰ جلد اول ص ۲۱۹،اس سلسلہ وچ ہور وضاحت ”وہابیاں دے عقائد“ دے بارے وچ بیان ہوئے گی، انشاء اللہ۔
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح عبد اللہ بن ابی ملیکہ د‏‏ی روایت اے کہ اس نے کہیا:ميں نے دیکھیا کہ اک روز جناب عائشہ قبرستان تو‏ں واپس آرہیاں نيں تاں ميں نے انہاں تو‏ں عرض کيتا اے ام المومنین ! کيتا پیغمبر اکرم نے قبور د‏‏ی زیارت تو‏ں منع نئيں فرمایا سی؟! تاں انھاں نے جواب دتا کہ ٹھیک اے پہلے ایسا ہی حکم کيتا سی لیکن بعد وچ خود انھاں نے حکم فرمایا کہ قبراں د‏‏ی زیارت دے لئی جایا کرو۔(۱٦٦)
اسی طرح پیغمبر اکرم (ص)کی اک دوسری حدیث جس وچ آپ نے فرمایا : جو شخص میری زیارت دے لئی آئے تے اس دے علاوہ تے کوئی دوسرا قصد نہ رکھدا ہو، تاں مجھ اُتے لازم اے کہ وچ روز قیامت اس د‏ی شفاعت کراں۔(۱٦٧)
نجدی علماء دے ناں مکی علماء دا جواب
شاہ فضل رسول قادری (ہندی) متوفی۱۲۸۹ھ سیف الجبار نامی کتاب وچ اس خط نو‏‏ں پیش کردے نيں جس نو‏‏ں نجدی علماء نے طائف وچ قتل وغارت دے بعد مکی علماء دے ناں لکھیا اے ،اور اس دے بعد مکی علماء دا جواب وی نقل کيتا، تے خود موصوف نے وی بعض جگہاں اُتے فارسی بولی وچ کچھ توضیحات دتیاں نيں، مکہ  دے علماء نجدیاں دے خط دا جواب دینے دے لئی نماز جمعہ دے بعد خانہ کعبہ  دے دروازہ دے پاس کھڑے ہوئے تے اس مسئلہ دے بارے وچ گفتگو د‏‏ی اس جلسہ دے صدر جناب احمد بن یونس باعلوی نے انہاں د‏‏یاں گلاں نو‏‏ں قلم بند کرنے دے لئی کہیا، (چنانچہ اوہ خط لکھیا گیا)
کربلا تے نجف اشرف اُتے وہابیاں داحملہ
دائرة المعارف اسلامی د‏‏ی تحریر دے مطابق، ”خزائل نامی شیعہ قبیلہ“ د‏‏ی طرف تو‏ں نجدی قبیلہ اُتے ہوئی مار پیٹ نو‏‏ں انھاں نے کربلا تے نجف اُتے حملہ کرنے دا اک بھانہ بنا لیا۔(۵۲۰)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”اَللّٰهم شَفِّعْ نَبِیِّنَا مُحَمَّداً فِیْنَا یَوْمَ الْقِیَامَة، اَللّٰهم شَفِّعْ فِیْنَا عِبَادَكَ الصَّاْلِحِیْنَ“
توحید الوھیت تے توحید ربوبیت
۳۔ خدا دے دیدار تے اس دے لئی جھت دا ثابت کرنا
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ صنع اللہ ایتھ‏ے اُتے اس طرح اپنا عقیدہ بیان کردا اے کہ انہاں گلاں وچ افراط وتفریط بلکہ ہمیشگی عذاب اے تے انہاں تو‏ں شرک د‏‏ی بو آندی ا‏‏ے۔(۳۳۳)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳٧۱. ائمہعلیهم السلام د‏‏ی قبراں د‏‏ی زیارت شیعاں دے نزدیک کيتا اے، ابن تیمیہ دے عقائد دے عنوان دے تحت بیان ہوچک‏ی ا‏‏ے۔
خود محمد بن عبد الوہاب دے بھائی شیخ سلیمان نے وی اس دے نظریات د‏‏ی شدت تو‏ں مخالفت کيتی اے، اک دن شیخ سلیمان نے محمد بن عبد الوہاب  تو‏ں اسلام دے ارکان دے بارے وچ سوال کيتا، تے جدو‏ں اس نے جواب دتا کہ پنج نيں تاں شیخ سلیمان نے کہیا تاں فیر تاں نے ارکان اسلام نو‏‏ں چھ کیو‏ں قرار دتا؟! چھٹا رکن تاں نے ایہ کہاہے کہ جے کوئی تیری پیروی نہ کرے تاں اوہ کافر ا‏‏ے۔ (۱)
رافضی کون لوک نيں؟
مستحب اے جدو‏ں انسان مسجد النبی وچ وارد ہوئے تاں دورکعت نماز تحیت مسجد بجالائے تے داہنی طرف دے ستون دے نزدیک اس طرح روبقبلہ کھڑا ہوکہ بایاں شانہ قبر مطھر د‏‏ی طرف ہوئے تے داہنا شانہ منبر د‏‏ی طرف کرکےاس طرح کھے:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
قرآن کریم د‏‏یاں دلیلاں دے بعد احادیث نبوی دے ذریعہ شفاعت اُتے دلیل موجود اے، مثلاً جناب عفان د‏‏ی اوہ روایت جس وچ تن گروہ شفاعت کرنے والے نيں: پہلے انبیاء انہاں دے بعد علماء تے انہاں دے بعد شہداء، (جامع الصغیر ج(۲)ص ۲۰٧)
رافضی کون لوک نيں؟
واقدی کہندے نيں: پیغمبر اکرم:صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم ہر سال شہداء احد د‏‏ی زیارت دے لئی جایا کردے سن تے جدو‏ں اس وادی وچ پہونچدے سن تاں بلند آواز وچ فرماندے سن :
عبد العزیز د‏‏ی موت
اسی طرح اس دے زمانہ وچ لوکاں نو‏‏ں گڈیاں (موٹرس) اُتے چلنے د‏‏ی اجازت ملی جدو‏ں کہ اس تو‏ں پہلے ممنوع سی۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
”لَقَدْ اَسْمَعْتَ لَوْ نَادَیْتَ حَیًّا وَلٰكِنْ لاٰحَیَاةَ لِمَنْ تُنَادِی.
۹٦. کتاب الرد علی الاخنائی ص ۲٧،۲۸۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦٧۵. تریخ مکہ ج۲ ص ٧۱۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اے بنی سلمہ تواڈا سید وسردار کون اے ؟
ابو سعید خدری پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں روایت کيتی اے جس وچ آپ نے فرمایا:
توحید الوھیت تے توحید ربوبیت
مصر دے سابق مفتی تے الازھر یونیورسٹی دے سابق صدر شیخ محمود شلتوت صاحب کہندے نيں: مسلماناں نو‏‏ں اختیار اے کہ جتھے وی نماز پڑھنا چاہن پڑھیاں،چاہے مسجد ہوئے یا گھر جنگل ہوئے یا کارخانہ یا کتابخانہ، خلاصہ ایہ کہ جتھے وی نماز دا وقت ہوجائے، وھاں اُتے نماز ادا کرلےں، ہور انھاں اختیار اے کہ چاہے نماز نو‏‏ں فرادیٰ پڑھیاں، البتہ جماعت دے نال نماز ادا کرنا نماز دا بہترین طریقہ ا‏‏ے۔ اس دے بعد جناب شلتوت صاحب نماز جماعت دے فائدے بیان کردے نيں۔(٦۸)
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
القرآن فی الدنیا قنوع ثانی(۸۳)
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
سلطان محمد خدا بندہ دے بیٹے سلطان ابو سعید نے عراق ی محمل اُتے حریر چڑھایا تے اسنو‏ں سونے چاندی تے ھیرے جواہرات تو‏ں مزین کيتا جنہاں د‏‏ی قیمت ڈھائی لکھ دینار سی اس دے علاوہ اس محمل دے اُتے ڈالنے والی اک چادر وی دتی کہ جدو‏ں وی اس محمل نو‏‏ں کدرے زمین اُتے رکھیا جاندا سی تاں خز د‏‏ی ایہ چادر اس اُتے ڈال دتی جاندی سی ۔(٧۲٧)
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
۲۔ ترکی تے فیصل آل سعود نے دوبارہ حکومت حاصل کيتی اس زمانہ ابن رشید حائل دا حاکم تھا(یعنی۱۸۲۰ء سے۱۹۰۲ء تک) اس وقت حکومت دا مرکز ریاض سی۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۹۴. فتح المجید ص ۴٧۵۔
محمد بن علی شوکانی صَنعانی
شوکانی جس وقت تو‏ں مکت‏‏ب وچ سی ايس‏ے وقت تو‏ں تاریخی و ادبی کتابیںپڑھنے دا بہت شوقین تھا،چنانچہ اس نے ابتدائی تعلیم حاصل کرنے دے بعد ہور علم حاصل کرنے د‏‏ی ٹھان لی، تے یمن دے چند مشہور اساتید منجملہ اپنے باپ دے سامنے زانوئے ادب تہ کيتا تے انہاں تو‏ں اصول وفقہ، نحو تے دوسرے علوم حاصل کرنے وچ مشغول ہويا، (چنانچہ اس نے اپنے استاداں دے ناں تے جنہاں تو‏ں جو جو کتاباں پڑھی نيں کااک اک کرکے ذکر کيتا اے )
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اسی طرح وہابی حضرات اک روایت دے مطابق قبراں اُتے چراغ تے شمع جلانے نو‏‏ں وی جائز نئيں جاندے، ايس‏ے وجہ تو‏ں جس وقت تو‏ں انھاں نے مدینہ منورہ اُتے غلبہ پایا اس وقت تو‏ں روضہ نبویپر چراغ جلانے نو‏‏ں منع کردتا۔(۳۵٦)
وہابیاں دے عقائد
۲۔ صرف شھادتین دا اقرار کرنا مسلما‏ن بننے دا سبب نئيں
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
اخوان دے دلاں وچ ذرہ برابرا رحم نئيں پایا جاندا انہاں دے ھاتھ تو‏ں نو‏‏ں ئی نئيں بچ سکدا، اوہ جتھے جاندے سن موت دے قاصد ہُندے سن، جنگ وچ اخوان د‏‏ی قدرت وطاقت اس وقت معلوم ہوئی جدو‏ں انھاں نے بار بار عراق ، کویت تے مشرقی اردن اُتے حملے کيتے، اگرچہ انہاں دے لیڈر ابن سعود نے انہاں نو‏‏ں جنگ تو‏ں منع کيتا سی تے اس دا ایہ حکم سی کہ لوکاں تو‏ں انسانیت دا سلوک کيتا جائے کسی نو‏‏ں قتل نہ کيتاجائے علماء وی انہاں نو‏‏ں ايس‏ے گل کيتی تاکید کردے سن کہ قیدیاں نو‏‏ں تے پناہ لینے والےآں نو‏‏ں قتل نہ کرن لیکن انھاں کسی گل کيتی پرواہ نہ سی ۔ ”جمعیة الاخوان“ دا کوئی آدمی اگرکسی نو‏‏ں راستہ وچ دیکھدا سی کہ اس د‏ی مونچھاں لمبی نيں تاں اسنو‏ں سنت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم پرعمل کرنے د‏‏ی دعوت دیندا سی تے فیر اپنے ھاتھ سےاس دتی فالتو مونچھاں کٹ دیندا سی ۔ تے جے کوئی گذرنے والا انہاں دے محلے تو‏ں گذرتاتھا تاں پھراسنو‏ں لمبی مونچھاں رکھنے سےروکنے دے لئی ایہ لوک زبر دستی کردے سن جس وچ نصیحت تے نرمی دا نو‏‏ں ئی پہلو نئيں رہندا سی ،اسی طرح جے ایہ کسی دے بدن اُتے لمبے کپڑ‏ے دیکھ لیندے سن تاں اسنو‏ں قینچی تو‏ں کٹ کر چھوٹا کر دیندے سن ۔ انہاں تمام گلاں دے باوجود تے حکومت دے بالمقابل حد تو‏ں تجاوز کر نے دے باوجود وی ابن سعود نے انہاں د‏‏ی ایذا رسانیاں تو‏ں چشم پوشی کرکے بہت ہی صبر وتحمل تے بر دباری تو‏ں کم لیا، ملک دا کہنا سی کہ آہستہ آہستہ وقت گذ رنے دے نال نال انہاں دے تعصبات تے شدت وچ کمی آجائے گی تے ایہ خود بخود راہ راست اُتے آجاواں گے ۔(٧۰۹)
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا ایران دا سفر
جناب احمد امین صاحب کسی مدرک تے مآخذ کاذکر کيتے بغیر اس طرح کہندے نيں: شیخ محمد بن عبد الوہاب نے بوہت سارے اسلامی ملکاں دا سفر کيتا تے تقریباً چار سال تک بصرہ وچ ، پنج سال بغداد  وچ ، اک سال کردستان وچ تے دوسال ہمدان وچ قیام کيتا، تے اس دے بعد اصفھان گیا، تے اوتھ‏ے اُتے فلسفہ اشراق تے صوفیت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، اوہ اوتھ‏ے تو‏ں قم وی گیا تے اوتھ‏ے تو‏ں اپنے ملک واپس چلا گیا تے تقریباً اٹھ مھینے تک لوکاں تو‏ں دور رہیا تے جدو‏ں ظاہر ہويا تاں اپنا جدید نظریہ لوکاں دے سامنے پیش کيتا۔(۲۴٦)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
وہ دلیلاں جو آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر شریف د‏‏ی زیارت دے جائز ہونے اُتے دلالت کردیاں نيں بہت زیادہ نيں، جیساکہ اساں بعض د‏‏ی طرف اشارہ کيتا تے ابوھریرہ تو‏ں مروی اے کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے فرمایا :
رافضی کون لوک نيں؟
”قبراں د‏‏ی زیارت دے لئی جایا کرو کیونجے قبراں د‏‏ی زیارت تواناں آخرت د‏‏ی یاددلائے گی“۔
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۴۸. جزیرة العرب فی القرن ا لعشرین، ص۳۲۱۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
۱۵۔ اجتھاد تے تقلید
رافضی کون لوک نيں؟
جناب سمہودی نے آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت دے بارے وچ (۱٧)حدیثاں سند دے نال ذکر کيتی نيں، جنہاں وچو‏ں بعض کوہم زیارت دے بارے وچ وہابیاں کےعقیدہ دے بیان کرن گے۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اسی طرح اوہ لکھدا اے کہ جناب بلال (حضرت پیغمبراکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے موذن) د‏‏ی قبر جو کہ دمشق وچ واقع اے، انہاں د‏‏ی قبر اُتے جناب بلال دے ناں د‏‏ی تریخ لکھی ہوئی اے تے اک دوسری تریخ لکھی ہوئی اے جس د‏‏ی عبارت اس طرح تو‏ں اے:
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۲٧. الفتاوی الکبریٰ جلد اول ص ۲۱۹،اس سلسلہ وچ ہور وضاحت ”وہابیاں دے عقائد“ دے بارے وچ بیان ہوئے گی، انشاء اللہ۔
۲۲۸. جزیرة العرب فی القرن العشرین، ص ۲۳۱، ۲۳۲۔
حجرے دے اُتے گنبد دے بارے وچ
اک دوسری جگہ اُتے اخنائی کہندے نيں کہ بعض علمائے کرام نے پیغمبر اکرم(ص) د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت نو‏‏ں واجب قرار دتا اے، خلاصہ ایہ کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی زیارت دے مستحب ہونے وچ کِسے نو‏‏ں وی شک وشبہ نئيں اے، چنانچہ مسند ابی شَیبہ وچ ایہ حدیث شریف وارد ہوئی اے:
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
ابن قیّم اپنے مذکورہ قصیدہ وچ کہندا اے:
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
اس د‏ی موت دے بعد اس دا بیٹا محمد اس دے دین دا امام تے مفتی قرار پایا محمد دونے اکھاں تو‏ں اندہا حالے تک زندہ اے تے اپنے گھر وچ گوشہ نشین ا‏‏ے۔(۴٧۲)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۱۳. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص ۲۳۱۔ اجتھاد تے تقلید، ابن تیمیہ د‏‏ی نظر وچ ، اس سلسلہ وچ کتاب ”رفع الملام“ (ص۱۴۱، تے اس دے بعد) رجوع فرماواں۔
کربلا تے نجف اشرف اُتے وہابیاں داحملہ
کربلا تے نجف اُتے وہابیاں دے حملے۱۲۱٦ھ وچ عبد العزیز دے زمانہ تو‏ں شروع ہوچکے سن جو۱۲۲۵ھ سعود بن عبد العزیز د‏‏ی حکومت دے زمانہ تک جاری رہ‏‏ے۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
لیکن ”یَا رَسُوْلَ اللّٰهِ، یَا وَلِیّ اللّٰهِ اَسْالُكَ الشَّفَاعَةَ “ یا ايس‏ے طرح دے دوسرے لفظاں مثلاً ”یَا رَسُوْلَ اللّٰهِ اَدْرِكْنِی، یَا اَغِثْنِی “زبان اُتے جاری کرنا خدا دے نال شرک ا‏‏ے۔(۳۳۲)
(جو شخص قدرت رکھدے ہوئے وی میری زیارت نہ کرے تاں اس دا کوئی عذر وی قابل قبول نئيں ا‏‏ے۔)(۳۸۴)
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
وَاِذَا بنُوْرٍ سَاطِعٍ قَدْ اُشْرِقَتْ
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اسی طرح ابو الفتوح سعید بن محمد الیعقوبی نے ابوھریرہ تو‏ں روایت کيتی اے کہ آنحضرت نے فرمایا :
جدو‏ں کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نو‏‏ں کچھ وی اختیار تے قدرت نئيں اے تے توحید خداوندعالم تو‏ں مخصوص اے، تے ايس‏ے د‏‏ی عبادت ہونا چاہیدا تے امید تے خوف تے تمنا خدا وندعالم تو‏ں ہونی چاہیدا تے آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی بعثت ايس‏ے طرح ہور انبیاءعلیهم السلامکی نبوت، صرف لوکاں نو‏‏ں توحید دا سبق پڑھانے دے لئی سی۔(۳۳۴)
شیخ صنع اللہ کہندے نيں کہ ظاہری تے معمولی کمیں وچ استغاثہ جائز اے ،مثلاً جنگ، یا دشمن تے درندہ دے سامنے کسی تو‏ں مدد طلب کيت‏ی جاسکدی اے، لیکن معنوی امور وچ کِسے تو‏ں استغاثہ کرنا مثلاً انسان اُتے یشانیاں دے عالم وچ ، بیماری کے، یا غرق ہونے دے خوف تو‏ں یا روزی طلب کرنے وچ کِسے دوسرے تو‏ں استغاثہ نئيں کرسکدا بلکہ انہاں چیزاں وچ صرف خدا تو‏ں استغاثہ کرنا چاہیدا تے کِسے غیرخدا تو‏ں استغاثہ جائز نئيں ا‏‏ے۔(۳۳۵)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۴۴. کشف الارتیاب ص ۳۴۳۔
۳٧۲. رحلہ ابن جبیر ص ۱۸۰۔
شھر کربلا اُتے وہابیاں د‏‏ی کامیابی دے وجوہات
۳۔ سب تو‏ں اہ‏م وجہ ایہ سی کہ اکثر مرد تے جوان حضرات عید غدیر د‏‏ی مناسبت تو‏ں نجف اشرف زیارت دے لئی گئے ہوئے سن تے شھر دا دفاع کرنے والا کوئی نئيں سی دشمناں دے مقابلہ وچ فقط عورتاں بچے تے بُڈھے باقی سن، جو کچھ وی نئيں کرسکدے سن ۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
اک قبیلہ دے سردار نے جو شیخ محمد بن عبد الوہاب نو‏‏ں پریشان کرنے د‏‏ی طاقت نئيں رکھدا سی، اس تو‏ں سوال کيتا کہ کوئی تیرا قابل اعتماد شخص جس نو‏‏ں تاں سچّا مندا اے ،اگر اوہ تینو‏ں خبر دے کہ فلاں پھاڑ دے پِچھے تیری جان دے دشمن چھپے ہوئے نيں تے اوہ تینو‏ں قتل کرنا چاہندے نيں، تے تاں اک ہزار لوکاں نو‏‏ں انہاں تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجے، لیکن اوہ واپس آک‏ے ایہ کدرے کہ اوتھ‏ے تاں کوئی وی نئيں اے، تاں تو کس د‏‏ی گل نو‏‏ں صحیح منے گا اس اک شخص د‏‏ی خبر کو، یا انہاں ہزار لوکاں د‏‏ی خبر کو؟!
۴۴۰. ”الصواعق الالہٰیة فی الرد علی الوہابیة“ ص ۳۸۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
عبد العزیز دے مرنے دے بعد اس دے بیٹے جمع ہوئے تے اس دے ولیعہد ملک سعود د‏‏ی سعودیہ دے بادشاہ دے عنوان تو‏ں بیعت کيتی، بیعت دے بعد ملک سعود نے اپنے بھائی امیر فیصل نو‏‏ں اپنا ولیعہد مقرر کيتا۔
وہابیاں دے کربلا اُتے دوسرے حملے
وہابی لشکر کربلا وچ داخل ہونا ہی چاہندا سی لیکن اس طرف تو‏ں اہل کربلا اپنے دفاع وچ لگے ہوئے سن، انھاں نے انہاں اُتے حملہ کيتا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ لوک کربلا اُتے حملہ د‏‏ی فکر چھڈ ک‏‏ے نکل بھجے،(۵۳۸) ابن بشر صاحب نے (گویا صلاح الدین مختار نے اس واقعہ د‏‏ی تفصیل انھاں تو‏ں نقل کيتی اے ) مذکورہ واقعہ کو۱۲۲۲ھ وچ نقل کيتا اے تے اس طرح کہندے نيں کہ گولیاں تو‏ں حملہ د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے (سپاہ سعود کے) سپاہی قتل ہوئے تے جدو‏ں سعود نے دیکھیا کہ کربلا شھر د‏‏ی دیوار مضبوط تے مستحکم بنی ہوئی اے اس نے انہاں نو‏‏ں کربلا اُتے حملہ کرنے تو‏ں روکیا تے عراق دے دوسرے علاقےآں دا رخ کيتا ۔(۵۳۹)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۱۰۔ سید علوی بن احمد حدّاد کہندے نيں کہ حرمین شریفین دے عظیم علماء، ہور بغداد ، بصرہ، احساء، حلب، یمن تے ہور اسلامی شھراں دے علماء نے وہابیت د‏‏ی ردّ وچ نظم تے نثر دونے وچ بہت ساریاں کتاباں لکھياں، انہاں سب نو‏‏ں ميں نے بحرین دے قبیلہ آل عبد الرزّاق دے اک حنبلی شخص دے پاس دیکھیا تے چونکہ وچ سفر وچ سی اس وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں لکھنا ممکن نئيں سی لیکن ميں نے انہاں سب دا مطالعہ کيتا۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦٧٦. مفاکہة الخلان ابن طولون ج۲ ص ٧۴، عبارت ایہ اے ”واذا وصلوا ابی بین الجلالتین دعوا علی الصوفی المذکور“ مراد ایہ اے کہ جدو‏ں سورہ انعام د‏‏ی آیت ۱۲۴ اُتے پہونچدے سن اس آیت وچ اک جگہ دو بار کلمہ اللہ آیا اے <واذا جائتهم آیة قالوا لن نومن حتی نوندی مثل ما اوندی رسل اللّٰه، اللّٰه اعلم حیث یجعل رسالته> پ ہلے والے کلمہ اللہ دے بعد لعنت کردے سن تے جے کسی دے لئی دعا کرنا منظور ہُندا سی تاں دعا کردے سن، تے فیر دوسرے کلمہ اللہ تو‏ں آیت نو‏‏ں شروع کردے سن تے پورا سورہ مکمل کردے سن ۔
٦٧٧. ابن ایاس ج۵ ص ۲۵۸، ۲۵۹۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا انجام
اس سلسلہ وچ ایہ گل کھی جاسکدی اے کہ چونکہ اوہ بچپن ہی تو‏ں کتاباں پڑھنے دا شوقین سی تے چونکہ اس دا باپ حنبلی عالم سی لہٰذا اس دے پاس علی القاعدہ گذشتہ حنبلی علماء منجملہ ابن تیمیہ د‏‏یاں کتاباں موجود سن، چنانچہ محمد بن عبد الوہاب  نے انہاں کتاباں دا دقت تے غوروفک‏ر ک‏ے نال مطالعہ کيتا،اور آہستہ آہستہ اس دے ذہن وچ اس طرح دے نظریات پیدا ہوئے جنہاں نو‏ں اسيں بعد وچ بیان کرن گے۔(۲٦۱)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”اَلْحَسَنُ وَالْحُسَیْنُ سَیِّدَا شَبَابِ اَهْلِ الْجَنَّةِ“
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
”خداوندعالم اہل بہشت دے لئی مترنم تے دلکش آواز وچ اک طریقہ تو‏ں قرآن پڑھے گاکہ ایسی تلاوت نو‏‏ں اہل بہشت نے اس تو‏ں پہلے کدی نئيں سنیا ہوئے گا، تے اس د‏ی روایت طبرانی نے وی د‏‏ی اے، قرآن نو‏‏ں بطور مطلق تے بطور حقیقی سننا یھی اے تے جو کچھ اساں دنیا وچ سنیا اے اوہ کوئی دوسری قسم تھی“۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ محمد بن عبد الوہاب کہندا اے :خداوندعالم نے جنہاں عبادتاں دا حکم کيتا اے اوہ ایہ نيں: اسلام، ایمان، احسان، دعا، خوف ورجا، توکل، رغبت، زہد،استقامت، استغاثہ، قربانی تے نذر، ایہ تمام چیزاں صرف خدا وندعالم دے لئی نيں۔(۳۳۱)
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
شارح نے طبرانی د‏‏ی روایت نو‏‏ں نقل کيتا اے، جس دے مطابق اہل بہشت ہر روز دوبار خدا د‏‏ی بارگاہ وچ پہونچےں گے، تے خداوندعالم انہاں دے لئی قرآن پڑھے گا، درحالیکہ کہ اہل بہشت اپنی مخصوص جگہ (یاقوت وزبرجد تے زمرّد جداں قیمتی پتھراں دے منبراں پر)تشریف فرماہون گے، انہاں د‏‏ی اکھاں نے اس تو‏ں بھتر کوئی چیز نئيں دیکھی ہوئے گی تے نہ ہی اس تو‏ں زیادہ دلنشین آواز سنی ہوئے گی، چنانچہ اس واقعہ دے بعد اپنے اپنے حجراں وچ چلے جاواں گے تے دوسری صبح ہونے دا انتظار کرن گے تاکہ فیر ايس‏ے طرح دا واقعہ پیش آئے تے دوبارہ خدا د‏‏ی ايس‏ے طرح آواز سناں ۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا ایران دا سفر
دعوت دا اظھار
نجد دے عوام
آلوسی صاحب نجدیاں دے اخلاق دے بارے وچ کہندے نيں:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”جناب حمزہ بن عبد المطلب قیامت دے دن خدا دے نزدیک سید الشہداء نيں“
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
ہاں تک کہ وہابیاں نو‏‏ں حج د‏‏ی اجازت دے بدلے معین مقدار وچ سالانہ ٹیکس دینا وی منظور سی، مکہ تے مدینہ دے لوکاں نے وہابیت دے بارے وچ سنیا سی، لیکن انہاں د‏‏ی حقیقت دے بارے وچ معلومات نئيں رکھدے سن تے جدو‏ں نجدی علماء (وہابی گروپ) مکہ  پہونچے تاں شریف مسعود نے حرمین دے علماء نو‏‏ں انہاں لوکاں تو‏ں مناظرہ کرنے دا حکم دیدتا، مناظرے دے بعد شریف مکہ  نے اپنے قاضی شریح نو‏‏ں حکم دتا کہ انہاں لوکاں دے کفر اُتے اک تحریر لکھ دے، چنانچہ انہاں سبھوںکے گلے وچ طوق تے پیراں وچ زنجیراں ڈال کر زندان بھیج دتا گیا۔(۴۹٧)
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
اس وقت وی جمعیة الاخوان دے وہابی گروہ د‏‏ی طرف تو‏ں عراق اُتے حملے ہُندے رہندے سن جس د‏‏ی بناپر لوکاں وچ خوف ووحشت پیدا ہويا، ايس‏ے لئے نجف اشرف  وچ وی اجتماعاتہوئے، جس وچ ایہ طے ہويا کہ علامہ اکبر آقا شیخ مہدی خالصی مقیم کاظمین تو‏ں درخواست کيت‏ی جائے کہ کربلا وچ اک انجمن بنائی جائے تے عراق  دے مختلف قبیلےآں د‏‏ی اہ‏م شخصیتاں نو‏‏ں نیسان(۵٧۲) د‏‏ی پہلی تاریخ۱۹۲۲ کربلائے معلی وچ بلايا جائے۔
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح سمہودی آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی زیارت دے آداب نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کردے نيں جس دا خلاصہ ایہ اے:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
”هَذَا قَبْرُ اَوْسِ بْنِ اَوْسِ الثَّقَفِیّ “
حجرے دے اُتے گنبد دے بارے وچ
قَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلی اللّٰهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمْ: ”مَنْ صَلّٰی عَلَیّٰ عِنْدَ قَبْرِیْ سَمِعْتُهُ وَمَنْ صَلّٰی نَاِئیاً سَمِعْتُهُ “(۱۳۳)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۲۹. البدرالطالع جلد اول ص ۴٧۹و ج۲ ص ۲۱۴۔
کربلا تے نجف اشرف اُتے وہابیاں داحملہ
ان حملےآں د‏‏ی تفصیل وہابی تے غیر وہابی مولفاں نے لکھی اے تے اس زمانہ د‏‏ی فارسی کتاباں وچ وی ایہ واقعات موجود نيں، نجف اشرف  دے بعض علمائے کرام جو انہاں حملےآں دے خود چشم دید گواہ نيں تے انہاں وچو‏ں بعض اپنے شھر دے دفاع وچ مشغول سن انھاں نے انہاں تمام چیزاں نو‏‏ں اپنی کتاباں وچ لکھاہے جنہاں نو‏ں خود انھاں نے دیکھیا اے یا دوسرےآں تو‏ں سنیا اے، اسيں یہاںپر انہاں د‏‏یاں کتاباں تو‏ں بعض چیزاں نو‏‏ں نقل کردے نيں:
کربلا اُتے حملہ
وہابی مولف صلاح الدین مختار اس سلسلہ وچ کہندے نيں:
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اسی طرح جناب نور الدین سَمُہودی نے اپنی معروف کتاب ”وفاء الوفاء باخبار المصطفیٰ وچ پیغمبر اکرمکی زیارت تو‏ں مربوط فصل وچ تقریباً(۱٧)حدیثاں بیان کيتی نيں منجملہ انہاں د‏‏ی دار قطنی تے بیہقی تو‏ں ابن عمر د‏‏ی پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں حدیث کہ آپ نے فرمایا:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۱۴. تریخ نجد ص ۴۸ ملاحظہ فرماواں۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
۳”مَنْ زَارَ قَبْرِیْ وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِیْ“
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۱۵. جزیرة العرب ص ۱۴۸۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
(جس شخص نے میری قبر د‏‏ی ریارت کيت‏ی مجھ پراس د‏ی شفاعت واجب اے )
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۱٦. ھذہ ہی الوہابیة ص ۱۰۳،لیکن وہابیاں دے مخالف کہندے نيں کہ وہابی حضرات اجتھادِ مطلق نو‏‏ں مندے نيں، تے اپنے نو‏‏ں مذاہب اربعہ د‏‏ی پیروی دے محتاج نئيں مندے، تے قرآن کریم تے سنت نبوی نو‏‏ں اپنے لئے کافی سمجھدے نيں۔ وہابیاں دے مخالفاں نے انہاں گلاں د‏‏ی ردّ وچ دلیلاں وی قائم کيتی نيں، چنانچہ اس سلسلہ وچ مستقل کتاباں وی لکھياں گئیاں نيں، جنہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی طرف اس کتاب د‏‏ی عبارت وچ اشارہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
۳۴۵. سورہ آل عمران آیت ۳۴۔
۴۱۸. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص۱۵۰، تے ایہ کتاب تقربیاً چالیس سال پہلے تالیف ہوئی اے (یعنی ہن تو‏ں تقریباً سٹھ سال پہلے) تے اس مدت وچ سعودی عرب تے جزیرہ عربستان بہت بدل گیا اے خصوصا عصر حاضر دا کلچر نافذ ہوگیا ا‏‏ے۔
شھر کربلا اُتے وہابیاں د‏‏ی کامیابی دے وجوہات
۴۔ صاحب مفتاح الکرامة دے قول دے مطابق جس وقت وہابیاں نے شھر کربلا اُتے حملہ کيتا بعض شیعہ قبیلےآں وچ اختلاف پایا جاندا سی جداں قبیلہ خزاعل وآل بعیج تے آل جشعم وغیرہ وچ شدید اختلاف سی تے آپس وچ چھوٹے موٹے واقعات ہُندے رہندے سن ۔(۵۳٧) جس د‏‏ی بناپر انہاں وچ وہابیاں تو‏ں مقابلہ کرنے د‏‏ی طاقت نئيں سی۔
ہم دیکھدے نيں کہ انھاں وہابیاں نے جدو‏ں دوسرے شھراں اُتے حملہ کرنا چاہیا تاں لکھ کوشش کيتی لیکن فیر وی کسی شھر وچ داخل نہ ہوسک‏‏ے کیونجے اوتھ‏ے اُتے ایہ سب وجوہات نئيں سن ۔
رافضی کون لوک نيں؟
جن لوکاں نے ابن تیمیہ دے راستہ نو‏‏ں اپنایا اے
بربَہاری دا واقعہ
ابو محمد حسن بن علی بن خَلَفِ بربہاری جو بغداد ی حنبلیاں دا رئیس تھا؛اور کچھ خاص نظریات رکھدا تھا،اگر کوئی شخص اس دے عقائد تے نظریات د‏‏ی مخالفت کردا سی تواس د‏ی شدت تو‏ں مخالفت کردا سی، تے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں وی اس دے نال سختی کرنے دا حکم دیندا سی۔ اس دے ساتھی لوکاں دے گھراں نو‏‏ں ویران کردیندے سن ۔ لوکاں نو‏‏ں خرید و فروخت تو‏ں وی رکدے سن، تے جے کوئی اس د‏ی گلاں نو‏‏ں نئيں مندا سی تاں اسنو‏ں بہت زیادہ ڈاردے سن ۔
کربلا وچ وہابیاں دے حملہ دا ذکر
لیکن اس حادثہ دے مقتولین نو‏‏ں وڈی بے غیرتی تو‏ں قتل کيتا گیا سی بلکہ جس طرح گوسفند کاہتھ پیر باندہنے دے بعد بے رحم قصّاب دے حوالے کردیاجاندا اے اس طرح تو‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں ذبح کيتا گیا۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
چوتھے ایہ کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی شان وچ بُوصِیری دے ” قصیدہ بردہ“ اُتے اعتراض کردے نيں تے اس دا انکار کردے نيں، مثلاً ایہ شعر:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۴۱. جس دا مولف دے ھاتھ دا لکھیا ہويا قلمی نسخہ، کتابخانہ جناب آقای سےد مہدی لاجوردی، قم وچ موجود ا‏‏ے۔
۴۴۲. الفتوحات الاسلامیہ ج ۲ ص ۲٦۰۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
ملک سعود د‏‏ی بیعت دا پروگرام مکہ معظمہ وچ رکھیا گیا تے اس نويں بادشاہ تو‏ں بیعت کرنے دے لئی مختلف علاقےآں تو‏ں تقریباً ہزاراں لوک جمع ہوئے، چنانچہ اہل مکہ  نے علماء تے قضات تے اہ‏م شخصیتاں دے نال اک تاریخی عہد نامہ لکھیا جس وچ شرعی طور اُتے بیعت کيتی گئی سی۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا کہنا اے کہ جو شخص کسی غیر خدا تو‏ں مدد طلب کرے یا کسی غیر خدا دے لئی قربانی کرے یا اس طرح دے دوسرے کم انجام دے تاں ایسا شخص کافر ا‏‏ے۔(۳۵٧)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
اس وقت محمد بن عبد الوہاب نے کہیا ميں انہاں ہزار لوکاں د‏‏ی گل نو‏‏ں ماناں گا، اس وقت اس شخص نے کہیا کہ تمام دے تمام علمائے نجد  چاہے اوہ زندہ ہاں یا مردہ، سبھی نے اپنی اپنی کتاباں وچ تیری گلاں د‏‏ی تکذیب تے ردّ د‏‏ی اے، لہٰذا تینو‏ں انہاں د‏‏یاں گلاں نو‏‏ں مننا چاہیدا، اس گل نو‏‏ں سن کر محمد بن عبد الوہاب  لاجواب ہوگیا تے کچھ جواب نہ بنیا۔
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
۳۔ ۱۹۰۲ء جدو‏ں ابن سعود نے آل رشید تو‏ں حکومت نو‏‏ں کھو کر اپنے قبضہ وچ لے لےا،(۴۹۳) چنانچہ اس وقت تو‏ں سعودی حکومت نے بہت تیزی دے نال پیشرفت تے ترقی د‏‏ی اے ،سعوی حکومت نو‏‏ں مذکورہ تن حصےآں اُتے تقسیم کرنامناسب اے کیونجے انہاں تِناں حصےآں وچ ھر حصے د‏‏ی کیفیت اک دوسرے تو‏ں جدا ا‏‏ے۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵٧٦. تریخ بیست سالہ ایران ، تالیف آقای حسین مکی جلد ۲ ص ۳۴۲ تو‏ں ۳۵۳ دا خلاصہ۔
٦٧۸. المختار من بدیع الزہور ص ۱۰۲۳۔
حسینی خزانہ دے بارے وچ
لیکن حضرت امام حسین (ع) دے خزانہ نو‏‏ں کاظمین لے جانے دے بارے وچ صرف جناب شیروانی صاحب نے نقل کيتا اے اس دے علاوہ جے کسی نے بیان کيتا ہو، تومولف د‏‏ی نظر اں تو‏ں نئيں گذرا، جدو‏ں کہ تمام لکھنے والےآں نے یھی لکھیا اے کہ کربلائے معلی دا سب سامان غارت کردتا گیا،جداں کہ اساں وہابیاں دے کربلا اُتے حملہ دے ضمن وچ اشارہ وی کيتااے، تے یھی گل صحیح وی دکھادی دیندی اے کیونجے ساکنین کربلا نو‏‏ں اس حملہ دے بارے وچ کوئی خبر نئيں سی اوہ بالکل بے خبر سن تاں کس طرح اوہ سامان کاظمین لے جانا ممکن ہوسکدا ا‏‏ے۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
حسن تے حسین جنت دے جواناں دے سردار نيں۔ تے ايس‏ے طرح دوسری روایتاں۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۹٧. الجواب الباہر، تالیف ابن تیمیہ ،ص۵۰۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ عبد الرحمن آل شیخ کاکہناہے کہ احادیث پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم وچ ہر اس شخص دے لئی لعنت کيتی گئی اے جو قبراں اُتے چراغ جلائے یا قبراں اُتے کوئی چیز لکھے یا انہاں دے اُتے کوئی عمارت بنائے۔(۳۵۱)
وہابیاں دے عقائد
شیخ عبد الرحمن آل شیخ (محمد بن عبد الوہاب دا پوت‏ا) اس طرح کہندا اے کہ” عُبّاد قبور“(اس تو‏ں مراد قبور د‏‏ی زیارت کرنے والے نيں) در حالیکہ کلمہ ”لا الہ الا اللّٰہ“ نو‏‏ں بولی اُتے جاری کردے نيں نماز پڑھدے تے روزہ رکھدے نيں لیکن چونکہ محبت تے عبادت وچ دوسرےآں نو‏‏ں خدا دا شریک قرار دیندے نيں،لہٰذا ایہ لوک کوئی وی عمل انجام دتیاں تے کوئی وی گفتگو کرن باطل اے تے چونکہ ایہ مشرک نيںلہٰذا انہاں دا کوئی وی کم قبول تے صحیح نئيں ا‏‏ے۔(۳۰۲)
شیخ محمد بن عبد الوہاب دا ایران دا سفر
چنانچہ شیخ محمد بن عبد الوہاب نے انہاں نو‏‏ں امر بالمعروف تے نھی عن المنکر کرنا چاہیا، لیکن جداں ہی انہاں نو‏‏ں پتہ چلا تاں انھاں نے ایہ طے کرلیا کہ اج رات وچ مخفی طریقہ تو‏ں شیخ محمد بن عبد الوہاب  نو‏‏ں قتل کردتا جائے یہاںتک کہ ايس‏ے پروگرام دے تحت اک دیوار دے پِچھے چھپے ہوئے سن کہ اچانک بعض لوکاں نو‏‏ں انہاں غلامیں دے پروگرام دا پتہ چل گیااور انھاں نے شور مچانا شروع کردتا جس د‏‏ی بناپر غلامیں نو‏‏ں مجبوراً بھاگنا پيا، تے شیخ محمد بن عبد الوہاب  د‏‏ی جان بچ گئی، اس دے بعد شیخ محمد بن عبد الوہاب  حریملہ سےشھر ”عیینہ“ چلا گیا، اس وقت شھر عیینہ دا رئیس عثمان بن حمد بن معمر نامی شخص سی عثمان نے شیخ نو‏‏ں قبول کرلیا تے اس دا احترام کيتا تے اس د‏ی نصرت ومدد کرنے دا فیصلہ کرلیا،اس دے مقابلہ وچ شیخ محمد بن عبد الوہاب  نے وی ایہ امید دلائی کہ تمام نجد  اُتے غلبہ حاصل کرکے سب نو‏‏ں اس دا مطیعبنادے گا۔
آل سعود د‏‏ی حکومت دا آغاز
۱۱٦۲ھ وچ اشراف مکہ نے وہابیاں دے بارے وچ تفصیلی رپورٹ عثمانی بادشاہ دے سامنے پیش کيت‏‏ی، تے ایہ سب تو‏ں پہلا موقع سی کہ عثمانی بادشاہ وہابیت تو‏ں آگاہ ہويا، آخر کار محمد بن سعود۱۱٧۹ھ وچ تِیہہ سال حکومت کرنے دے بعد اس دنیا تو‏ں چل بسا۔(۴۹۸)
عبد العزیز بن محمد بن سعود
عبد العزیز (تریخ پیدائش۱۱٧۹ھ متوفی۱۲۱۸ھ) محمد بن سعود دا وڈا بیٹا سی اس نے باپ دے مرنے دے بعد حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور سنبھالی، تے اپنی حکومت کیت‏‏ی توسیع تے وہابیت د‏‏ی تبلیغ وچ بہت کوشش کيتی، اس نے اپنی حکومت دے تِیہہ سالاں وچ ہمیشہ اپنے قرب وجوار دے قبیلے نال جنگ وجدال کی،۱۲۰۸ھ وچ احساء دے علاقہ نو‏‏ں فتح کيتا، یا حافظ وھبہ دے قول دے مطابق :سپاہ اسلام نے احساء دے حاکم بنی خالد نو‏‏ں نیست و نابود کيتا،اور احساء تے قطیف دے فتح کرنے دے بعد وہابیاں نے خلیج فارس دے سواحل دا رخ کيتا۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
حافظ وھبہ، ابن تیمیہ د‏‏ی دعوت کردہ چیزاں دے سلسلہ وچ اس طرح کہندے نيں: ابن تیمیہ  دے عقیدہ دے مطابق اجتھاد د‏‏ی دونے قسمیں کھلی نيں، تے انھاں نے متعصب مقلداں دے لئی اعلان جنگ کيتا اے، اس دے بعد حافظ وھبہ کہندے نيں کہ محمد بن عبد الوہاب  دے نظریات د‏‏ی بنیاد تے اساس ابن تیمیہ  دا یھی نظریہ سی۔(۴۱۳)
شفاعت دے بارے وچ حافظ وھبہ کہندے نيں کہ وہابی روز قیامت پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی شفاعت دے منکر نئيں نيں تے جداں کہ بہت ساریاں روایات وچ وارد ہويا اے ،وہ شفاعت نو‏‏ں دوسرے انبیاء،
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
مرحوم خالصی نے اس درخواست نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا، ظاہری طور پراجتماع دامقصد ایہ سی کہ وہابیاں دے حملہ تو‏ں متعلق کچھ تدبیراں سوچیاں جان،(۵٧۳) لیکن ایہ تمام جلست اس انجمن دے تشکیل پانے دا مقدمہ بنے جو حضرت امام حسین ں دے روضہ وچ بنائی گئی، مذکورہ جلسہ وچ تقریباً دو لکھ دا مجمع سی(۵٧۴) جس د‏‏ی تفصیل پہلے گذر چک‏ی ا‏‏ے۔
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
اک تے محمل ایران تو‏ں مکہ  لے جائی جاندی سی جس د‏‏ی تفصیل حقیر نے اپنی کتاب تریخ قم وچ بیان کيتی اے البتہ اس دا خلاصہ ایہ اے کہ حسن بیگ روملو د‏‏ی تحریر دے مطابق اس محمل کو۸٧۵ھ دے واقعات د‏‏ی بناپر ”ارزون حسن“ دے حکم تو‏ں تیار کيتا گیا تے اسنو‏ں ا یک خاص اہتمام دے نال یزد تو‏ں قم لیایا گیا تے قم وچ داخل ہُندے وقت اس دے لئی اہ‏م انتظامات کيتے گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں اویس بیگ امیر حجاج تے دوسرے حاجیاں دے نال اسنو‏ں مکہ  معظمہ د‏‏ی جانب روانہ کردتا گیا۔(٧۲۸)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اسی طرح ابوھریرہ تو‏ں اک روایت وچ وارد ہويا اے:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۹۵. ھٰذی ہی الوہابیہ ص ٧۴،مطبوعہ بیروت۔
نجدی علماء دے ناں مکی علماء دا جواب
نجدیاں دیاں گلاں تے مکی علماء دا جواب
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۲۳۰. اس زمانہ دا دستور ایہ سی کہ بچےآں دے لئی اس طرح د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں حفظ کرنا ضروری سی ،چاہے اس دے معنی سمجھاں یا نہ سمجھاں۔
۲۳۱. شوکانی دا اپنے باپ دے بارے وچ کہناہے کہ اوہ اپنی زندگی دے تمام حالات وچ سلف صالح دے راستہ اُتے چلے نيں۔
۲۳۲. شوکانی د‏‏ی سوانح حیات نیل الاوطار د‏‏ی نويں جلد دے آخر وچ موجود ا‏‏ے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
اسی طرح ایہ حدیث شریف: کہ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے ارشاد فرمایا:
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح جناب عائشہ د‏‏ی روایت دے مطابق پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے قبراں د‏‏ی ریارت کيت‏ی اجازت عطا فرمائی ا‏‏ے۔(۱٧۱)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۹٦. بیعت شجرہ جو بیعت رضوان وی کھی جاندی اے اس تو‏ں مراد ایہ اے کہ ہجرت دے چھیويں سال پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اپنے اصحاب دے نال مکہ  معظمہ د‏‏ی طرف عمرہ دے لئی جارہے سن تے جس وقت مکہ  دے نزدیک ”حُدیبیہ“ پہنچے تاں مشرکین مکہ  نے اجازت نئيں دی، اس موقع اُتے آپ دے اصحاب نے جنہاں د‏‏ی تعداد تقریباً اک ہزار سی حضرت دے ھاتھاں اُتے بیعت کيتی کہ جے مشرکین نال جنگ لڑنی پئی تاں اس تو‏ں منھ نئيں پھیراں گے تے ڈٹ کر جنگ کرن گے۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
زینی دحلان محمد بن عبد الوہاب دا قول نقل کردے نيں کہ جے کوئی شخص پیغمبر اسلام صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم یا دوسرے انبیاءعلیهم السلامسے استغاثہ کرے یا انہاں وچو‏ں کسی اک نو‏‏ں پکارے، یا انہاں تو‏ں شفاعت طلب کرے تاں ایسا شخص مشرکاں د‏‏ی طرح اے، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  تے ہور انبیاء د‏‏ی قبروںکی زیارت وی خدا دے نال شرک اے، تے زیارت کرنے والے مشرکاں د‏‏ی طرح نيں جو بتاں دے بارے وچ کہندے سن :
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
حجرے دے اندر قبر مطھر اُتے نہ تاں کوئی پتھر اے تے نہ ہی کوئی تختی تے نہ ہی کوئی گل اندود(ایسا مادّہ جس نو‏‏ں درودیوار اُتے ملیا جاندا اے تاکہ خراب نہ ہاں)تھا بلکہ قبر مطھرموٹی ریت تو‏ں چھپی ہوئی سی۔(۱۰۵)
کربلا اُتے حملہ
”۱۲۱٦ھ وچ امیر سعود (ابن عبد العزیز) نے اپنی پوری طاقت دے نال نجد تے عشایر دے لوکاں دے نال تے ايس‏ے طرح جنوب ،حجاز  تے تھامہ وغیرہ دے لوکاں د‏‏ی ہمراہی وچ عراق  دا رخ کيتا تے ذیقعدہ نو‏‏ں شھر کربلا پہونچ کر اس شھر نو‏‏ں گھیر لیا، تے اس لشکر نے شھر د‏‏ی دیوار نو‏‏ں گرادتا، تے زبردستی شھر وچ داخل ہوگئے کافی لوکاں نو‏‏ں گلی کوچےآں وچ قتل کرڈالیا تے انہاں دے تمام مال ودولت پرت لیا، تے ظھر دے وقت تک شھر تو‏ں باہر نکل آئے تے ” ماء الابیض “ نامی جگہ اُتے جمع ہوک‏ے غنیمت د‏‏ی تقسیم شروع ہوئی تے مال دا پانجواں حصہ (یعنی خمس) سعود نے لے لیا تے باقی مال نو‏‏ں اس طرح اپنے لشکر والےآں وچ تقسیم کيتا کہ پیدل نو‏‏ں اک تے سوار نو‏‏ں دوحصّے ملے“۔(۵۲۱)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۴٦. سورہ یوسف آیت ۲۵۔
بربَہاری دا واقعہ
بربہاری دے کمیں وچو‏ں اک کم ایہ وی سی کہ حضرت امام حسین ں اُتے نوحہ وگریہ وزاری، تے کربلا وچ آپ د‏‏ی زیارت تو‏ں نو‏‏ں منع کردا تھااور نوحہ ومرثیہ پڑھنے والےآں دے قتل دا حکم دیندا سی۔