نور_محمد_نور_کپورتھلوی
انجے آر اوہ اپنی نظم’’سید وارث شاہ دے حضور‘‘ اچ فرماندے نیں:۔ تیری مٹھڑی سرل زبان اتے سبھ بولیاں کراں قربان وارث رچنا ہیر دی نے سانوں بخشیا اے وچ پرتھمی اُچا مکان وارث غفلت وچ ہے پئی سرکار ساڈی جہنے کیتا نہ پورا سامان وارث بالاں تائیں پنجابی چ ملے سکھیا علم ہو جائے بہت آسان وارث عرض کراں پنجاب دے عالماں نوں جیہڑے بولدے ایہ زبان وارث نویں نسل جے بھل گئی مات بھاشا پورا کرو گا کون نقصان وارث 1857ء توں شروع ہوون والی جنگ آزادی پنجاب دے سکھ تے مسلمان رل کے لڑدے رہے جیہدی اک سزا تاں پنجابیاں نوں ایہ دتی گئی جے پنجابی زبان نوں تعلیمی اداریاں توں دور کر دتا گیا۔ انگریز نے پنجابیاں نوں دوجی وڈی سزا دیون لئی اپنے راکھویں لوکاں راہیں مسلماناں تے سکھاں وچ جھگڑے تے فساد پوا دتے۔ نتیجہ ایہ نکلیا جے 1947ء وچ نہ صرف پنجاب نوں دو ٹوٹے کر دتا گیا سگوں پنجابیاں نوں پنجابیاں نال انج کر کے لڑوایا گیا جے پنجاب دی تاریخ دے مونہہ تے انج دی کالک لگی جیہری کدی دھو نہیں ہونی۔ پنجابی پنجابیاں دے وَیری ہو گئے۔ گلیاں‘ سڑکاں تے بازاراں وچ پنجابی پنجابیاں دے لہو نال نہاندے رہے۔ بھراواں دے ساہویں بھیناں تے پتراں دے ساہویں ماواں دیاں عزتاں لٹیاں گئیاں۔ ماواں دے ساہویں اوہناں دے بالاں نوں قتل کر کے نیزیاں تے ٹنگیا گیا۔ انج دے درد ناک تے دل ہلا دیون والے منظر ویکھ کے لوکاں دے دن دے چین تے راتاں دے آرام سولی تے ٹنگی گئے۔ ایہو جہیاں نظاریاں نور محمد نور ؔکپور تھلوی ہوراں نوں وی سکھ دا ساہ نہ لین دتا۔ اوہناں نوں وی قلم چلانا پیا۔ اوہ کہندے نیں:۔ بھڑکے سی دیوے جنگ دے تھاں تھاں تے بھانبڑ اگ دے دشمن نے تیغاں کھچیاں سڑکاں تے لاشاں وِچھیاں ماواں نوں غنڈے لے گئے آساں دے کوٹھے ڈھہہ گئے ایہ کس طرح دا کھیل سی مقتل بنی ہوئی ریل سی لے کے اَجل توں پرچیاں سینے چ کھبیاں برچھیاں معصوم بچے ولکدے پھردے لہو وچ تلکدے خوشیاں سی ہندوستان وچ سی جشن پاکستان وچ پنجاب اندر سوگ سی جاناں نوں لگیا روگ سی ہنجواں نال بھجے نین سی کئیاں نے پائے وین سی نور محمد نور کپور تھلوی چونکہ انگریزی فوج اچ ملازمت کریندے رہے۔ اس کارن اوہ انگریزی سوچ نوں سمجھدے سن۔ اوہناں نوں اس گل تے پکا یقین ہا جے اسلام تے اسلامی ملکاں دی دشمنی یہودی تے نصاریٰ اپنا فرض عینسمجھدے نیں۔ اوہ اس توں باز نہیں رہ سکدے اسلامی سوچ تے فکر دے علمبردار ہوون دی وجہ توں نور محمد نور کپور تھلوی ہوراں انگریزاں دی سوچ بارے وی نظم’’مسلمان تے فرنگی‘‘ لکھی جیہدے راہیں اوہ دسدے نیں جے:۔ بھر جھولی اپنی عیباں نال بن مارو بدل گجے نیں کیوں روس امریکہ رل مل کے دنیا نوں ساڑن لگے نیں دھرتی نوں گھیرا گھتن لئی کجھ کھبے نیں کجھ سجے نیں کرتوتاں کالیاں کردے نیں پر رنگ دوہاں دے بگے نیں پاکستان تے اسلام دے دشمن پاکستان اچ ون ون دے فتنے کھڑے کردے رہندے نیں۔ جہناں وچوں سدا بہار فتنہ مذہبی فرقہ بازی اے۔ جیہدی وجہ توں عالم اسلام ہمیشہ ہمیشہ لئی کمزور ہو گیا اے۔ دائرہ اسلام دے وچ رہ کے دنیا تے راج کرن والے جدوں اسلام نوں چھڈ کے فرقے فرقے ہوئے تاں ساری دنیا دے لترائیں بن گئے۔ اسلام دشمناں دے اشاریاں تے مذہبی ٹھیکیداراں نے مسجداں نوں وی اللہ دا گھر نہ رہن دتا۔ اوہناں ظالماں مسیتاں نوں وکھرے وکھرے فرقیاں دی ملکیت بنا لیا۔ نور محمد نور کپور تھلوی نوں اس گل دا پک ہا جے اللہ سائیں فرقہ بندی دی لعنت اچ پئے جاون توں بار بار منع فرماندا اے۔ اللہ سائیں ولوں ان گنت واری منع کرن تے دوزخ دے عذاب توں ڈراون دے باوجود مولوی ذرا وی خوف نہیں کھاندے۔ مولوی تے ملوانیاں دے اس روئیے نوں ویکھ کے نور محمد نور کپور تھلوی وج گج کے کہندے نیں:۔ واعظا اُلٹیاں سدھیاں دس نہ توں مینوں رہن دے دین اسلام اتے فتنے نت توں نویں جگاونا ایں نبی پاک دے دین دے نام اتے مسلم کہن جو اپنے آپ تائیں واقف کار اوہ گل تمام دے نیں نور محمدا اوہناں دی شان وکھری عاشق جیہڑے محمد دے نام دے نیں نور محمد نور کپور تھلوی ہوراں دی سوچ اسلامی اے۔ مذہبی نہیں۔ اوہ اسلام دے مکمل ضابطہ حیات تے قرآن مجید دے احکامات اتے یقین رکھدے سن تاں ای تے اوہناں لوکاں نوں ایہ مت دتی۔ رہ بچ کے اوس نمازی توں ملاں‘ مولانا‘ نمازی توں جیہڑا ڈرے نہ فرقہ بازی توں کہو لا الہ الا اللہ مذہبی راہنماواں لوکاں نوں فرقہ بازی دے انھے کھوہ اچ انج دا سٹیا اے ،جے لوکاں نوں اسلام دے فرائض تے حدود دا اکا ای علم کوئی نہیں۔لوک اس بات ول توجہ ای نہیں کر سکدے جے ایمان لیاون دا طور طریقہ کیہ اے؟قرآن مجید دے اتے ایمان لیاون صرف ایہو سمجھیا جاندا اے جے اس دی عربی عبارت پڑھ لئی جاوے تے ایہنوں چم کے رکھ دتا جاوے۔ایمان‘ فرائض تے حدود توں بے خبری دی وجہ توں لوکاں اچ نیکی بدی دی تمیز ای ختم ہو چکی اے۔ پاکستانی معاشرہ برائیاں تے بریاں رسماں نال بھر چکیا اے۔ نور محمد نور کپور تھلوی ہوریں ایہناں معاسرتی برائیاں دے عذاباں توں بہوں پریشان ہوندے‘ جیہدا اظہار اوہناں اپنیاں کئی ساریاں نظماں راہیں کیتا۔ معاشرے دے ظلمی ورتارے دے حوالے نال اوہناں دی نظم’’تقدیر‘‘ پڑھ کے ہر صاحب ایمان دا دل چیکاں ماردا اے۔ اسے طرح معاشرے اچ کھلرے رشوت ورگے عذاب اتے وی اوہناں دا دل تڑفدا اے۔ اس حوالے نال اوہ لکھدے نیں:۔ رشوت نوں روکن لئی حاکم ہن سو تدبیراں کردے نیں مُلاں پئے وعظ سناندے نیں لیڈر تقریراں کردے نیں کئی اپنے کم حکومت وی پئی رشوت نال چلاندی اے دے دے رشوت اخباراں نوں اپنی تعریف کراندی اے تکڑے نوں لینا شوریٰ وچ کیہ ایہ سیاسی وڈھی نہیں ڈر آوے جیہدے بھوکن توں ایہ مونہ اوہدے وچ ہڈی نہیں پاکستان نوں آزاد کرن دا اعلان تاں ہو گیا۔ قتلامیاں توں بعد ملک وکھرا کردتا گیاپر پاکستان اچ آزادی والی کوئی وی نشانی اج توڑی نظر نہیں آ سکی۔ اس بارے وی نور محمد نور اپنے دکھ دا اظہار انج کر کے کردے نیں:۔ آزادی دی لو نہیں ہوئی اجے غلامی دھو نہیں ہوئی گھپ انھیرا لمیاں راتاں کاہدیاں عیداں تے شب راتاں نور محمد نور کپور تھلوی دے شعور دیاں اکھاں ویکھ رہیاں سن۔ جے انگریز نے سانوں آزاد نہیں کیتاسگوں آزادی ظاہر کرن کیتے اوہنے اپنی کرسی بدلی اے۔ آپ سمندروں پار جا بیٹھا تے پاکستان دیاں وڈیاں کرسیاں اتے ضمیروں خالی اپنے چیلے چاٹے بٹھا دتے جیہڑے اوہناں دے اشاریاں تے کم کردے چلے آ رہے نیں۔ ایس حقیقت اتوں پردہ ہٹاندیاں نور محمد نور کپور تھلوی لکھدے نیں: ایتھے اولھے بہہ کے مار دے وچ ہک دے سجن تیر ایتھے پت ماواں دیاں چادراں پھڑ کردے لیرو لیر ایتھے بندے بھکھے مر گئے ایتھے کتیاں کھاہدی کھیر ایتھے بھائی سکے بھائی دا پھڑ سینہ دیندا چیر ایتھے گنگے کرن قوالیاں ایتھے بولے سن دے ہیر ایتھے انھے مارن سینتاں ایتھے گنجے کڈھن چیر ایتھے چور اچکے دھاڑوی اج ہوئے پھرن امیر نور محمد نور کپور تھلوی اپنے عقل شعور دے کیمرے دی اکھ معاشرے دے ہر ہر پکھ تے ٹکا ٹکا کے رکھدے سن۔ اپنے معاشرے وچوں اوہناں دے دماغ نے جیہڑیاں تصویراں لئیاں۔ اوہناں نوں اپنے دبنگ قلم نال نظماں دے روپ اچ ڈھالیا۔ معاشرے دے وکھو وکھ ورتارے اوہناں اپنیاں وکھو وکھ نظماں اچ چنگے ڈھب نال سجا ٹھہا کے اوہناں دے عکس موثر انداز وچ عوام ساہنویں پیش کیتے:۔