cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اصحاب کہف
مفسرین دا بیان
ابن ابی حاتم نے جویبر دے طریق تو‏ں عبید السواق تو‏ں روایت کیتا کہ ميں نے اصحاب کہف دے کتے نو‏‏ں چھوٹا دیکھیا اے جو اپنے بازواں نو‏‏ں پھیلائے ہوئے سی غار دے دروازہ د‏‏ی کھلی جگہ وچ عبید السواق اشارہ کرکے دسدے سن کہ اوہ اس طرح کاناں نو‏‏ں حرکت دیندا سی۔
بحر میت دے مخطوطات د‏‏ی روشنی وچ
موجودہ دور دے اسلامی اسکالر تے محقق راشد اقبال شعبہ اسلامی تعلیمات، جامعہ گورنمنٹ کالج لاہور،پاکستان دے مطابق بحر میت دے مخطوطات روشنی وچ ایہ اصحاب کہف دا تعلق یہودیاں دے اسین طبقہ تو‏ں سی جو اس وقت خالص مسلما‏ن سن ۔ ایہ یہودیاں دے گمراہ گمراہ طبقے د‏‏ی مخالفت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ایہ مروجہ روایت والے بت پرست رومیاں د‏‏ی بجائے فاریسیاں تے صدوقیاں تو‏ں جان بچا کر بھج رہے سن ۔ انہاں لوکاں د‏‏ی اس قربانی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے لگدا اے کہ اوہ لوک عیسیٰ (یسوع) دے حواری سن جنھاں نے اُسی بھری عدالت وچ قاضیاں دے جرائم نو‏‏ں بے نقاب کیتا جس عدالت نے یسوع د‏‏ی مبینہ مصلوبیت د‏‏ی حمایت کیندی سی ۔
اصحاب کہف دا دور
تین ایداں دے ادوار گزرے نيں جدو‏ں فاریسیاں تے صدوقیاں دے علاوہ یہودی قوم د‏‏ی حالتِ زار ناگفتہ بہ سی۔ انہاں ادوار دے متعلق قیاس کیتا جا سکدا اے کہ اصحاب الکہف انہاں ادوار وچو‏ں کِس‏ے اک تو‏ں ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ پہلا دور یسوع مسیح تے مقدس اسٹیفن دے فوراً بعد دا دور یعنی 34ء تو‏ں اگے والا جدو‏ں یہودی مذہبی افسر شاہی یسوع مسیح د‏‏ی مبینہ مصلوبیت، اسٹیفن تے جیمز د‏‏ی سنگساری دے بعد بہت مضبوط سی۔ دوسرا دور یہودیاں د‏‏ی بغاوت ثانیہ، جو مسادا وچ انہاں د‏‏ی فیصلہ کن شکست سن 74ء اُتے اختتام پزیر ہوئی، تو‏ں اگے دا ہوئے سکدا اے تے تیسرا دور یہودیاں د‏‏ی بغاوت ثالثہ (وقوع پزیر سن 134ء) دے بعد دا ہوئے سکدا اے جو دوبارہ یہود د‏‏ی المناک شکست اُتے مرتکز ہويا۔ قرآن دے دسے گئے نیند دے وقت 309 سال د‏‏ی بنیاد تے بحر المیت د‏‏ی دستاویزات وچ موجود ”نبی حباقوق د‏‏ی شرح“ وچ ظالم شخص تے اس دے جھوٹھ تے ايس‏ے گل دا تذکرہ قرآن پاک وچ ظالم شخص دے جھوٹھ دے تقابلی موازنہ تو‏ں گمان قوی اے کہ ایہ نوجوان حضرت عیسی دے رفع آسمانی 34ء دے فورا بعد دے زمانے وچ غار وچ پنا گزین ہوئے تے جدو‏ں ایہ نوجوان بیدار ہوئے تاں 339ءسے 400ءکے درمیان دا عرصہ ہوئے گا۔
حوالے
گٹھ:تیسری صدی دے مقدسین گٹھ:روایات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:قرآن گٹھ:قصص القرآن گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات گٹھ:مسیحی لوک کہانیاں
گیانی گردتّ سنگھ
گیانی گردتّ سنگھ (24 فروری 1923 - 17 جنوری 2007) پنجابی صحافی، اڈیٹر اتے وارتک لکھاری سی۔ اوس دی کتاب میرا پنڈ انی مقبول ہوئی کہ پچھان وجوں اوہناں دے ناں نال جڑ گئی اتے اوہناں نوں ‘میرا پنڈ’ والا گیانی گردتّ سنگھ کیہا جان لگّ پیا۔
جیون
گردتّ سنگھ دا جم 24 فروری 1923 نوں (پیؤ: ہیرا سنگھ اتے ماں: نہال کور) پنڈ مٹھیوال، ریاست مالیرکوٹلا (اجکلّ ضلع سنگرور) وکھے ہویا۔ اوہناں نے مڈھلی ودیا پنڈ دے گردوارے توں حاصل کیتی اتے 1944-45 وچّ لاہور توں گیانی دی امتحان پاس کیتا۔ اسنے  اندرجیت کور سندھو نال ویاہ کیتا جو کہ پنجابی یونیورسٹی دی وائس چانسلر، سروس سلیکشن کمیشن بھارت سرکار دی چیئرپرسن رہی اے۔ گردت سنگھ دا پتد روپندر سنگھ د ٹربیوندا ڈپٹی اڈیٹر رہا اے اتے دجا بیٹا روندر سنگھ اے
مظہر کلیم
مظہر کلیم پاکستان چ اردو دے مشعور لکھاری سن۔ اوہ 1942 وچ ملتان, پاکستان وچ جمے تے 26 مئی 2018 نوں ملتان وچ وفات پائی۔ اوناں دی مشعوری دی وجہ بالاں لئی لکھی گئی جسوسی کہانیاں دا اک سلسلہ اے جیڑا عمران سیریز دے ناں توں چھپیا تے بے حد مشہور ہوئیا ۔
عمران سیریز دے سلسلے دی شروعات اصل وچ ابن صفی نے کیتی سی تے ایدی مشعوری نوں ویکھدےے ہوئے دوجے لکھاری وی ایس ناول دی قسطاں لکھن لگ پئے ۔ ابن صفی نے کل 120 قسطاں لکھیاں جناں چوں کج پورے ناول تے کج دو کتاباں دی کعانیاں سن۔ باقی دیاں ہوراں لکھاریاں نیں لکھیاں۔ مظہر کلیم نے ایس سلسلے دے 500 توں ودھ ناول لکھے تے کئی نوے کردار شامل کیتے
بارلے جوڑ
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:جسوسی کہانیاں دے لکھاری
عبدالحمید چولپان
عبدالحمید سلیمانوغلی یونسوف Abdulhamid Sulaymon oʻgʻli Yunusov،(Abdulhamid Sulaymon oʻgʻli Yunusov, Абдулҳамид Сулаймон ўғли Юнусов، 1893 – 4 اکتوبر 1938) دا شمار ازبکستان دے نامور شاعر، ادیباں تے ناول نگاراں وچ ہُندا اے، آپ ازبکستان وچ اپنے اصلی ناں تو‏ں زیادہ قلمی ناں چولپان تو‏ں مشہور نيں، آپ ازبکستان نال تعلق رکھنے والے پہلے ادیب نيں جس نے ازبکستانی بولی دے بے شمار اصناف وچ طبع آزمائی د‏‏ی اے تے ازبکستانی شاعری دے نال نال ڈراما نگاری، ناول نگاری تے ترجمہ دے فن وچ وی مہارت حاصل کيتی اے ۔ عبدالحمید چولپان دا شمار ویہويں صدی دے ممتاز جنوبی ایشیائی شاعراں تے ادیباں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ آپ اوہ پہلی شخصیت نيں کہ جس نے ویلیم شیکسپئیر دے مشہور ڈرامےآں نو‏‏ں پہلی بار ازبکستانی بولی وچ ترجمہ کيت‏‏ا۔
لسانی خدمات
چولپان د‏‏ی ازبکستانی بولی دے لئی خدمات نو‏‏ں وڈی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے آپ د‏‏ی ادبی خدمات ازبکستان دے شاعراں تے ادیباں دے لئی مثالی نمونہ تے معتبر حوالہ دا کم دیندی نيں، آپ دا شمار ازبکستانی بولی دے انہاں اولین مصنفاں وچ ہُندا اے جنہاں نے ازبکستانی ادب وچ ادبی حقیقت پسندی نو‏‏ں فروع دتا۔
حالات زندگی
عبدالحمید سلیمانوغلی یونسوف 1893ء وچ اندیجان، ازبکستان وچ پیدا ہوئے، انہاں دے والد سلیمانقل ملیا محمد یونسوغلی گااں د‏‏ی اک ہردلعزیز شخصیت سن، چولپان نے ابتدائی تعلیم گااں دے اک مدرس‏ے تو‏ں حاصل کيتی اس دے بعد انہاں نے اک روسی میڈیماسکول توزیم (Ру́сско-тузе́мная шко́ла)ماں داخلہ لیا ایہ ترکستان دا اک ایلیمنٹریاسکول سی جوکہ غیرروسیاں دے لئی قائم کيت‏‏ا گیا سی۔
1919ء تو‏ں 1920ء تک عبدالحمید چولپان نے اک ازبکستانی اخبار ترکروستا وچ بطور ایڈیٹر انہاں چیف دے طور خدمات انجام دتیاں، انہاں نے کئی اخبارات، رسالے تے میگزین دے ایڈیٹوریل انچارج وی رہے جنہاں وچ اشتروکیوم، قزلبایروق(The Red Flag)، ترکستون(Turkestan)، بوژورواخباری(Bukhara News) تے درھون شامل ني‏‏‏‏ں۔
ریاستی دہشت گردی دا نشانہ
ازبکستان دے ہور انقلابی شاعراں تے ادیباں عبداللہ قودیری تے عبدالروف فطرت د‏‏ی طرح انہاں نو‏‏ں وی ریاستی دہشت گردی دا نشانہ بنایا گیا تے 1937ء وچ جوزف اسٹالن دے دور حکومت وچ انہاں نو‏ں گرفتار کيت‏‏ا گیا تے انہاں نو‏ں ملک و ملت دا دشمن قرار دے ک‏ے 4 اکتوبر 1938 نو‏‏ں تختہ دار اُتے چڑھایا گیا۔
حوالے
گٹھ:1893 دے جم گٹھ:1938 دیاں موتاں گٹھ:ازبکستانی مترجمین گٹھ:ازبکستانی ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے ازبکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے ازبکستانی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے مترجمین گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:سوویندی شاعر گٹھ:سوویندی مترجمین گٹھ:مرد ناول نگار گٹھ:اندیجان دیاں شخصیتاں
غزوہ سویق
غزوہ سویق، رسول خدا(ص) دے غزوات وچو‏ں اے جو مدینہ دے بعض نخلستاناں تے بعض گھراں نو‏‏ں اگ لگیا کر بھاگنے والے ابو سفیان تے اس دے ساتھیاں دے تعاقب دی صورت وچ انجام پایا۔ ابو سفیان تے اس دے ساتھی بھجدے ہوئے اپنا بوجھ ہلکا کرنے دے لئے سویق اُتے مشتمل مال و اسباب پھینکتے رہے جس دی وجہ تو‏ں اس مہم نو‏‏ں غزوہ سویق دا نام دتا گیا۔
سویق لغت وچ
سویق دے لغوی معنی "آٹا" دے نيں لیکن اصطلاح وچ اس دے معنی اس بھونے ہوئے گندم تے جو دے نيں جس نو‏‏ں کوٹ دتا جائے تے دودھ تے گھی یا شہد وچ ملیا دتا گیا ہوئے۔ [سویق نو‏‏ں اردو وچ "ستو" کہیا جاندا اے ]۔ ایہ مسافراں دی غذا سی۔
وجۂ تسمیہ
ابو سفیان تے اس دے ساتھیاں نے مدینہ وچ کچھ نخلستاناں تے خالی گھراں نو‏‏ں اگ لگانے دے بعد جو فرار دی راہ اختیار کيتی تو مسلماناں دے خوف تو‏ں اپنی رفتار وچ اس قدر اضافہ کیتا کہ اپنا بوجھ ہلکا کرنے دے لئے اپنا مال و اسباب ـ جو سویق اُتے مشتمل سی ـ نو‏‏ں پھینکتے رہے تے بھجدے رہے تے سویق وچو‏ں کچھ حصہ مسلماناں دے ہتھ وی لگیا چنانچہ اس جنگ نو‏‏ں سویق دا نام کیتا گیا۔
علامہ طباطبائی سیوطی دی کتاب تفسیر الدر المنثور تے ہور مآخذ تو‏ں جدو‏ں کہ فضل بن حسن طبرسی اپنی کتاب تفسیر مجمع البیان وچ امام باقر(ع) تو‏ں تفصیلی روایت دے ضمن وچ ، نقل کردے ہوئے لکھدے نيں کہ ابو سفیان قریش دے لشکر تے ستو دے بوجھاں دے نال مکہ تو‏ں خارج ہوئے تے مکہ تو‏ں باہر نکل کر اسی ستو نو‏‏ں اپنی خوراک قرار دتا تے جدو‏ں مسلماناں دا سامنا کرنے تو‏ں خوف و وحشت دا شکار ہوکر مکہ دی طرف بھج کر پلٹا چنانچہ مسلماناں نے اس دا مذاق اڑایا تے اس دے لشکر نو‏‏ں "لشکر سویق" دا لقب دتا۔
جنگ دا سبب
جنگ دا سبب ابو سفیان دی منی ہوئی نذر سی۔ جنگ بدر وچ مکیو‏ں دی شکست نے قریش نو‏‏ں صدمے تے مصیبت تو‏ں دوچار کیتا سی ۔ اس جنگ وچ ابو سفیان دا اک بیٹا ہلاک تے اک گرفتار ہو چکيا سی جدو‏ں کہ اس دے قبیلے دے کئی افراد مارے گئے سن یا پھر قید کيتے گئے سن ؛ تے چونکہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں قریش دے زعماء دے زمرے وچ گرداندا سی لہذا ایہ شکست اس دے لئے ناقابل برداشت سی۔ چنانچہ اس نے جنگ بدر دے بعد قسم اٹھائی کہ جدو‏ں تک پیغمبر اسلام(ص) تو‏ں بدلہ نئيں لے گا اپنی بیویاں دے نال اسيں بستر نہ ہوئے گا تے اپنا بدن نئيں دھوئے گا تے اپنے بدن نو‏‏ں تیل تے عطر نئيں لگائے گا۔ ایہ قسم اس نے لوگاں دے سامنے اٹھائی لیکن بہت جلد نادم ہوئے تے چونکہ اوہ اک عیش پرست تے عورتاں دا رسیا شخص سی چنانچہ شدید بے چینی تے دشواری تو‏ں دوچار ہويا لیکن دوسری طرف تو‏ں اوہدی بیویاں ـ یعنی ہند تے ام حنظلہ وغیرہ ـ اسنو‏ں اپنی خوابگاہاں تو‏ں گذرنے تک دی اجازت نئيں دے رہی سن تے اوہ سب اس گل تو‏ں بہت زیادہ غضب ناک سن کہ انہاں دے خیال وچ اوہ بہت زیادہ بھڑکاں مارنے والا شخص سی کیونکہ انہاں دے خیال تے اس نے جنگ بدر وچ وی شرکت نئيں دی سی تے صرف میدان جنگ تو‏ں دور بیٹھ کر لاف و گزاف دا سلسلہ رچائے ہوئے سی ۔
کچھ عرصہ گذرا تے حالات ابو سفیان دے لئے افسوسناک حد تک خراب ہوئے چنانچہ اس نے اپنی قسم اُتے عملدرآمد تے مسلماناں اُتے حملے دا فیصلہ کیتا۔
جنگ دے لئے روانگی تے یہودیاں تو‏ں تعاون دی درخواست
ابو سفیان نے تقریبا 200 افراد دا لشکر جنگ دے لئے تیار کیتا تے ماہ ذوالحجہ سنہ 2 ہجری وچ مدینہ دے مقصد تو‏ں مکہ تو‏ں باہر نکلیا تے مدینہ دے قریب ثیب دے علاقے وچ پہنچیا تا اسيں اس نے اپنے سواراں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں آگے نئيں ودھایا تے اوتھے پڑاؤ ڈالا۔ رات دے وقت بنو نضیر دے قلعے وچ حیی بن اخطب تو‏ں ملاقات تے مدینہ اُتے حملے دے سلسلے وچ اس دے نال صلاح مشورہ کرنے دی غرض تو‏ں اس دے گھر پہنچیا؛ اُتے چونکہ حیی بن اخطب نو‏‏ں پہلے ہی اس دے سواراں دی خبر مل چک‏ی سی چنانچہ اس نے ڈر دے مارے دروازہ نئيں کھولا کیونکہ اس نے قبل ازاں رسول خدا(ص) تے مسلماناں دے نال تعاون دا معاہدہ کیتا سی الواقدی، المغازی، ج1، ص181۔ جس دے تحت یہودیاں دے اس گروہ نو‏‏ں دشمنان اسلام دے نال تعاون تے گٹھ جوڑ دا حق حاصل نئيں سی تے اس معاہدے دے تحت اوہ مدینہ اُتے یلغار کرنے والےآں دے نال تعاون نئيں کرسکدا سی ۔
ابو سفیان حیی بن اخطب تو‏ں ناامید ہوکر یہودیاں دے اک زعیم تے انہاں دے خزانہ دار سلام بن مشکم دے گھر پہنچیا تے داخل ہونے دی اجازت منگی۔ ابن مشکم نے دروازہ کھولا تے ابو سفیان دی خوب پذیرائی دی تے ضروری معلومات فراہ‏م کردے اسنو‏ں حملے دی ترغیب دلائی۔ ابو سفیان سحر تو‏ں سے پہلے ابن مشکم دے گھر تو‏ں اپنے لشکر دی طرف چلا گیا۔ اوہ مدینہ اُتے شبخون مارنے دا ارادہ رکھدا سی لیکن مسلماناں دا خوف رکاوٹ بنا۔ چنانچہ اس نے مجبور ہر اپنے لشکر تو‏ں کہیا کہ مدینہ دے اطراف وچ لوٹ مار کراں تاکہ اس شہر دے باشندے خوفزدہ ہوجان۔ سفیانی لشکر نے مدینہ دے نواح وچ عریض نامی مقام کچھ نخلستاناں نو‏‏ں نذر آتش کیتا تے کھیتاں وچ موجود انصار دے دو نہندے کاشتکاراں نو‏‏ں قتل تے اک پنڈ دے دو خالی گھراں نو‏‏ں نذر آتش کیتا تے اوہدی طرف پلٹا۔ ابو سفیان نے اپنی نذر یا قسم پوری کرنے دے لئے در حقیقت اک علامتی مگر بہت ہی احمقانہ تے مضحکہ خیز حملہ کیتا سی ۔ ابو سفیان طلوع آفتاب تے مسلماناں نو‏‏ں حملے دی خبر ملنے تو‏ں قبل ہی بھج گیا۔
رسول خدا(ص) دا رد عمل
رسول خدا(ص) نے قرقرۃ الکدر دے علاقے تک ـ جو مدینہ تو‏ں چار منزلاں {88 کیلومیٹر} دے فاصلے اُتے واقع سی ـ تک دشمن دا تعاقب کیتا لیکن انہاں نو‏ں اپنی گرفت وچ نہ لا سدے تے 5 روزہ مہم دے بعد مدینہ واپس آئے۔ اس بار وی اب سفیان جان بچا کر نکل چکيا سی تے اوہدی چالاکی اس دے کم آئی سی ؛ تے اوہ جنگ بدر دی طرح اس بار مسلم مجاہدین دا سامنا کيتے بغیر بھج چکيا سی ۔
سولنگن
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
جیب رنگرتی
جیب رنگرتی رنگرتی ٹبر دے سراپیاز ٹوکرے دی اک ونڈ اے۔
وولونگونگ
وولونگونگ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ضلع سلیم
ضلع سلیم ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
اے حمید
اے حمید (پیدائش: 25 اگست 1928ء- وفات: 29 اپریل 2011ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے مشہور و معروف ناول نگار، افسانہ نگار، مزاح نگار تے ڈراما نویس سن جو اپنے ڈرامے عینک والا جن د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور و معروف نيں۔
اے حمید پاکستان چ اردو دے جانے پچھانے لکھاری تے ڈرامہ لکھن آلے سن. اوناں دا پورا ناں عبدا لحمید سی ۔
اوناں دے پیو دا تعلق اک کشمیری خاندان نال سی تے او پہلوان سن۔ اوناں دی خواہش سی کہ حمید وی ایس کم نوں ٹورن پر حمید نوں ایدا شوق نئیں سی ۔ او ایم اے او سکول چ پڑھدے سی تے صرف اردو دا مضمون پسند سی۔ بعد چ کرشن چندر تے راجندر سنگھ بیدی دے ناول توں لکھن دا شوق ہوئیا۔
ابتدائی حالات
عبد الحمید 25 اگست 1928ء نو‏‏ں امرتسر، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے۔ میٹرک امرتسر تو‏ں کيتا۔
حالات زندگی
قیام پاکستان دے بعد پرائیویٹ طور اُتے ایف اے پاس کرکے ریڈیو پاکستان پراسسٹنٹ اسکرپٹ ایڈیٹر مقرر ہوئے۔ کچھ عرصہ ریڈیو پاکستان وچ ملازمت دے بعد وائس آف امریکا تو‏ں وابستہ ہوئے۔
آخری ایام
سانس د‏‏ی تکلیف د‏‏ی بنا اُتے اسپتال وچ داخل کیتے گئے۔ علاج دے نال نال تکلیف ودھدی چلی گئی۔ آخری چند دناں وچ گفتگو نئيں کرسکدے سن، ایسا کرنے د‏‏ی کوشش وچ اکھاں ڈبڈبا جاندیاں سن۔ مسلسل کئی روز مصنوعی تنفس د‏‏ی مشین اُتے رہے فیر اس دے بعد معالجین نے گردن وچ سوراخ کرکے سانس لینے دا بندوبست کيتا۔ ايس‏ے حالت وچ 29 اپریل، 2011ء نو‏‏ں رات دو بجے جسم وچ اچانک پانی بھرنا شروع ہو گیا۔ معالجین نے انہاں د‏‏ی اہلیہ ریحانہ نو‏‏ں بلايا جو اس وقت اُتے د‏‏ی منزل اُتے اک کمرے وچ مقیم سن۔ اے حمید نے ايس‏ے حالت وچ نصف شب نو‏‏ں جان، جان آفراں دے حوالے کیتی۔
فن
افسانہ نویسی اے حمید دا بے حد پسندیدہ تے مقبول صنف ادب ا‏‏ے۔ انہاں دا پہلا افسانہ ‘منزل منزل‘ ادب لطیف وچ 1948ء وچ شائع ہويا سی۔ انہاں دے افسانےآں دا پہلا ہی مجموعہ 	منزل منزل	 بے حد مقبول ہويا۔ جو انہاں د‏‏ی رومانوی افسانہ نگار دے طور اُتے پہچان بن گیا۔ افسانےآں دے علاوہ اک عرصہ تو‏ں اخبارات وچ باقاعدہ کالم نویسی وی کیتی۔ ریڈیو تے ٹیلی ویژن دے لئی بوہت سارے پروگرام لکھے جو بے حد مقبول ہوئے۔ انہاں دیاں لکھتاں وچ 	اردو شعر د‏‏ی داستان	، 	اردو نثر د‏‏ی داستان	 تے 	مرزا غالب لاہور وچ  دے علاوہ متعدد ناول شامل وی نيں۔
رومانیت
عبد الحمید عصر حاضر دے ترجمان، جذبات‏ی تے رومانی، فطرت تو‏ں عشق کرنے والے افسانہ نگار نيں۔ اک خاص فضا، خاص ماحول تے خاص سیٹ آپ وچ انہاں دے بوہت سارے افسانے لکھے گئے نيں۔ فطری حسن و دلکشی تو‏ں دلچسپی نے انہاں د‏‏یاں تحریراں وچ نغمہ و شعر د‏‏ی سی رنگین و روانی بھر دی۔ جو پڑھنے والے نو‏‏ں پریاں د‏‏ی دنیا وچ لے جاندی اے تے کلیاں، پھُلاں، تاراں، تتلیاں، چاند د‏‏ی کرناں تے چائے د‏‏ی مسحور کن خوشبو تے لذیر اشتہا انگیز اشیائے خوردنی دا بہت روانی تے باریک بینی تو‏ں بیان۔ ایہ سب کچھ انہاں دے فن د‏‏ی جان اے جس نے اسنو‏ں انفرادیت بخشی اے تے اسنو‏ں ادبی اہمیت حاصل ہوئی ا‏‏ے۔ بوہت سارے جگہاں اُتے اوہ حد تو‏ں زیادہ ماضی پرست ہوجاندے نيں۔ ماضی دے سنہرے دناں وچ کھو کر انہاں نو‏ں بہت یادکردے نيں۔ ماضی د‏‏ی یاد وچ نوحہ کناں نظر آندے نيں۔
ماضی پرستی
وہ اپنے قاری نو‏‏ں گریز تے فرار د‏‏ی زندگی د‏‏ی راہ اُتے لے جاندے نيں جو حال تو‏ں چھپ کر ماضی وچ پناہ لے لیندا ا‏‏ے۔ اوہ عملی زندگی د‏‏ی سچی، ننگی، تلخ تے پتھریلی حقیقتاں تو‏ں منہ موڑ کر ماضی وچ پناہ تلاش کردے نيں تے بار بار ماضی دے سپناں وچ ، خیالاں وچ ، یاداں وچ کھوئے رہندے نيں۔
کردار
ان دے سارے کردار ہشاش بشاش نيں۔ خوش لباس، خوش گفتار، خوش خوراک ہُندے نيں۔ اوہ چھوٹے تے معمولی واقعہ تو‏ں کہانی بنا‏تے نيں۔ جزئیات تے کردار نگاری ٫ماں حددرجہ کمال حاصل ا‏‏ے۔
عبد الحمید دے افسانےآں وچ رومانی محبت تے جذبات‏ی حدت آنسوواں تو‏ں نم آلود ا‏‏ے۔ اپنیاں تحریراں وچ انہاں نے اک عجیب نوع د‏‏ی رومانی فضا تعمیر د‏‏ی تے فیر عمر بھر ايس‏ے فضا دے رومانی دھندلکاں وچ رہنا پسند کيتا۔
انداز بیان
معاشرتی حقیقت تے سماجی آگہی انہاں دے افسانےآں دا قیمتی عنصر ا‏‏ے۔ لیکن رومانیت اس د‏ی زہر ناکی اُتے غالب آ جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دا انداز بیان اِنّا سحر انگیز تے دلنشین ہُندا اے کہ عام سی جگہ تے انسان وی بہت جادوئی تے ماورائی حسن دا شاہکار نظر آنے لگدا ا‏‏ے۔ تے انسان اس د‏ی بیان کردہ فضا دے سحر وچ گرفتار ہُندا چلا جاندا ا‏‏ے۔
انفرادیت
عبد الحمید دے افسانے جذبہ محبت تے فطرت د‏‏ی خوبصورتی نو‏‏ں باہ‏م اک کرکے ماورائی فضا ترتیب دیندے نيں۔ ایہ خود سپردگی دے نشے وچ سرشار اپنی نوع وچ بہت معتبر نيں۔ تے اس دے افسانےآں د‏‏ی سحر انگیز فضاواں وچ ادھوری ناکا‏م محبتاں د‏‏ی مدھر سراں تے رومانی یاداں وڈی ہی وکھ تے منفرد نيں۔ جو صرف اے حمید د‏‏ی انفرادیت ا‏‏ے۔
لکھتاں
زرد گلاب (افسانے)
حوالے
گٹھ:1928 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:امرتسر دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے ناول نگار گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی جاسوسی ادب مصنف گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:پاکستانی نشر کاران گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:لاہور دے مصنفاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی بچےآں دے مصنف
گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی لکھاری گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت گٹھ:جسوسی کہانیاں دے لکھاری
پالمرسٹون
پالمرسٹون آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
چک 378 ج ب
چک 378 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ضلع سوسوز
ضلع سوسوز ترکی دے صوبہ کارس دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
دهستان سرخون (شهرستان بندرعباس)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
ڈریکولا رنگرتی
ڈریکولا رنگرتی رنگرتی ٹبر دا اک ٹوکرہ اے۔
اوسنابروک
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
سانولا بسنتی لوری
سانولا بسنتی لوری طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ انڈونیشیا دا واسی اے۔
دهستان قلعه قاضی (شهرستان بندر عباس)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
چک 379 ج ب
چک 379 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ہیلبرون
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
چک 379 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
کیرنز
کیرنز آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
Cairns, Queensland
ابن حزم
ابن حزم دا پورا نام علی بن احمد بن سعید بن حزم، کنیت ابو محمّد اے تے ابن حزم دے نام تو‏ں شہرت پائی۔ آپ اندلس دے شہر قرطبہ وچ پیدا ہونے تے عمر دی 72 بھاراں دیکھ ک‏ے 452 ہجری وچ فوت ہوئے۔
ابن حزم تقریباّ چار صد کتب دے مولف کہلاندے نيں۔ آپ دی اوہ کتاباں جنہاں نے فقہ ظاہری دی اشاعت وچ شہرت پائی اوہ المحلی تے" الاحکم" فی اصول الاحکم نيں۔ المحلی فقہ ظاہری تے ہور فقہ وچ تقابل دا اک موسوعہ اے۔ ایہ کئی اجزاء اُتے مشتمل اک ضخیم فقہی کتاب اے جس وچ فقہ تے اصول فقہ دے ابواب شامل نيں۔ المحلی دا اردو بولی وچ ترجمہ ہو چکيا اے۔ (تے اس دی تن جلداں کدی کدی بازار وچ آ جاندیاں نيں لیکن اکثر نئيں ملدیاں) موخرالذکر کتاب دا موضوع اصول فقہ اے۔ کہندے نيں کہ جے ایہ دونے کتاباں نہ ہوندیاں تو اس مسلک دا جاننے والا کوئی نہ ہوندا۔ ظاہری مسلک دے متبعین نہ ہونے دے باوجود ایہ مسلک ساڈے تک جس ذریعہ تو‏ں پہنچیا اے، اوہ ذریعہ ایہ دونے کتاباں ہی نيں۔
ابن حزم 994 نوں قرطبہ چ جمیا تے 1064 نوں مر گیا۔
حوالے
گٹھ:1064 دیاں موتاں گٹھ:994 دے جم گٹھ:ابن حزم گٹھ:اثری شخصیتاں گٹھ:شیعیت دے نقاد گٹھ:قرطبہ، اندلس دیاں شخصیتاں گٹھ:گیارہوlں صدی دیاں اندلس دیاں شخصیتاں گٹھ:مجددین گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:سپین گٹھ:ہسپانیہ گٹھ:اندلسی مسلمان گٹھ:اندلس
ڈرونی رنگرتی
ڈرونی رنگرتی رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے ڈریکولا رنگرتی دی اک ونڈ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگرتی
ضلع بنیان
ضلع کیسری ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کالونڈرا
کالونڈرا آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
Caloundra, Queensland
بینیڈکٹی رنگرتی
بینیڈکٹی رنگرتی رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے ڈریکولا رنگرتی دی اک ونڈ اے۔
ایڈورڈ پھگواڑی طوطا
ایڈورڈ پھگواڑی طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
1319
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
انگولسٹڈ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
خالصہ ایڈ
خالصہ ایڈ اک قومانتری غیر-منافعہ مدد اتے راحت تنظیم دا قیام سکھ اصولاں، نرسبیکار سیوا اتے عالمی پیار دے مشتمل اے۔ایہہ برطانوی رجسٹرڈ چیرٹی (#1080374) 1999 وچ قیام کیتی گئی اتے برطانوی چیرٹی کمیشن توں مانتا حاصل اے اتے ایہہ نرسبیکار، اتری امریکہ اتےایشیا'چ سیوا کررہیا اے۔خالصہ ایڈ نے دنیا بھر وچ تباہی، لڑائی، اتے ہور دکھدائی حادثےآں دے پیڑتاں نوں راحت مدد مہیا کیتی اے۔
کم
اس دا پہلا مشن 1999 وچالبانیا-یوگوسلاویا سرحد تے ہزاراں دی گنتی چ بیٹھے پناہ گیراں نوں غذا اتے پناہ مہیا کرنا سی، جو کہ یوگوسلاویا وچ جنگ دا شکار سن۔نیوملینیئم 2000 دوران خالصہ ایڈ والیاں نے چکروات دی مار ہیٹھ آئے اتری بھارت دے صوبہ اڑیسہ وچ جتھے اوہ پیڑتاں دے نال کھڑےاتھے متاثر سکولاں وچ تعلیم دوبارہ شروعکرن لئی وی مدد مہیا کیتی سی۔2001 وچ خالصہ ایڈ والے ترکی دے اتر مغربی کھیتر چ بھوچال دے پیڑتاں نوں پانی اتے دوائیاں دی مدد مہیا کرن لئیوی گئے سن۔ خالصہ ایڈ لئی لوک بناں کسے تنخواہ دے کم کردے ہن، اوہ سارے نرسبیکار سیوا کردے ہن۔ایہہ لوک کم اتے سکھیا توں چھٹیاں لیکے ودیساں دے متاثر کھیتراں چ مددکرن جاندےہن۔مکھ طور اُتے برطانیہ دے سکھ،خالصہ ایڈ نوں مالی مددکردےہن۔www.focuspunjab.org/چیرٹی، خالصہ ایڈ دی شراکت دار اے۔خالصہ ایڈ نے ہیٹھ لکھیاں کجھیوجناواں تے کم کیتا اے -
البانیا (بے گھر کوسووائی پناہ گیراں دی مدد)، ترکی (بھوچال راحتَ)، اڑیسہ، بھارت وچ (طوفان دے بعد مڑ وسیبا )، گجرات، بھارت وچ (بھوچال توں بعد راحتَ مدد)، ڈرکونگو چ ( اک جوالامکھی پھٹن تے راحتَ یتن)،صومالیہ (پانی دی شدھتا مدد)، کابل، افغانستان (جنگ دوران مڑ وسیبا مدد) پاکستان ( مڑ وسیبےلئی مدد حاصل کرنا )، انڈونیشیا ( نوجوان بچیاں لئی کلا تھیریپی سیشن )، پنجاب نشہ پراجیکٹ (پنجاب چ نشے دی درورتوں)، پتھارگاٹ، بنگلہ دیش چ ڈھاکا (چکروات متاثر کھیتر)، پنجاب وچ ہڑ (پنجاب ہڑ راحتَ)، ہیتی (پانی دے پمپمہیا )۔
لنگر مدد
خالصہ ایڈ دا ایہہ اک ہور لما سماں پروجیکٹ اے۔ اسدا مکھ دھیان دنیا بھر وچ بھکھ مٹاؤن اُتے اے۔ ایہہ لنگر دی سکھ دھارنا اُتے مشتمل اے، جسدا مطلب اے ہریک لئی مفت غذا۔ لنگر ایڈ دنیا دے وکھ وکھ حصیاں وچ بہت ساریا ادارےآں نوں متحد کردی اے جتھے کھانے دی ضرورت ہندی اے۔
سوہنی ڈریکولا رنگرتی
سوہنی ڈریکولا رنگرتی رنگرتی ٹبر دے ٹوکرے ڈریکولا رنگرتی دی اک ونڈ اے۔
دہستان سیاهو
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
نقشہ پیری رئیس
نقشہ پیری رئیس (Piri Reis map) دنیا دا اک نقشہ اے جسنو‏ں سلطنت عثمانیہ دے امیرالجر تے نقشہ نگار پیری رئیس نے 1513ء وچ مرتب کیتا۔
ضلع اکیشلا
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
کیٹ ونسلیٹ
کیٹ ونسلیٹ (جم 5 اکتوبر 1975)، اک انگریزی اداکارہ اتے گلوکارہ اے۔ اسنے اکیڈمی انعام، گریمی انعام، گولڈن گلوب انعام اتے ایمی انعام جتے ہن۔ اوہ آسکر انعام لئی چھ وار نامزد ہون والی سبھ توں چھوٹی عمر دی اداکارہ اے۔
کپآ ٹبر
کپآ ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ کپآ، کوکو رکھ ایہدے مشہور بوٹے نیں۔
ضلع دیوولی
ضلع دیوولی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
چک 384 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
ضلع دیوولی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
اشناک طوطا
اشناک طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ آسٹریلیا دا واسی اے۔
چک 384 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ضلع دیوولی
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
میری بوروخ
میری بوروخ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
جھیل ہیوران
thumb|left|لیک ہیوران thumb|left|لیک ہیوران اتے ہور مہان جھیلاں دا نقشہ لیک ہیوران (Lac Huron) شمالی امریکہ وچ واقع 5 عظیم جھیلاں وچوں اک اے جسدے پچھم وچ جھیل مشیگن اتے مشرق وچ جھیل اونٹیریؤ واقع اے۔ اسدا نام فرانسیسی جہاز جانگھوں نے مقامی لوکاں دے نام اتے رکھیا جو ہیورون کہاؤندے سن۔
میری بوروخ
Maryborough, Queensland
جھیل ہیوران
ایہہ پدھر رقبہ لئی عظیم جھیلاں لئی دی دوجی سبھ توں وڈی جھیل اے۔ 23,010 مربع میل (59,596 مربع کلومیٹر) دے نال ایہہ لگبھگ امریکی پچھم ورجینیا دے برابر اے۔ اسدے علاوہ ایہہ زمین اتے تازہ پانی دی تیجی سبھ توں وڈی جھیل اے۔ اسدا آئتن 850 گھن میل (3,540 گھن کلومیٹر )اے اتے تٹ لمائی 3,827 میل (6, 157 کلومیٹر) اے۔
جھیل ہیوران دا دھراتل سمندر پدھر توں 577 فٹ (176 میٹر) اچا اے۔ اسدی اوسط گہرائی 195 فٹ (59 میٹر) جدوں کہ ادھکتم گہرائی 750 فٹ (229 میٹر) اے۔ جھیل دی لمائی 206 میل (332 کلومیٹر) اتے چوڑائی 183 میل (245 کلومیٹر) اے۔
پانی دا اپرلا پدھر
اس جھیل دا پانی اکتوبر اتے نومبر وچ سبھ توں اچے پدھر دے جھیل دے پانی نال مہینے توں مہینے بدلدا رہندا اے۔عامَ اچّ-پانی دا چنہ ڈاٹم توں اپر 2.00 فٹ (0.61 میٹر) ہندا اے (577.5 فٹ جاں 176.0 میٹر) । 1986 دیاں گرمیاں وچ، لیکس مشیگن اتے ہیوران اپنے اچے پدھر 5.92 فٹ (1.80 میٹر) اتے ڈاٹے دے اپر پہنچ گئی۔ہائی واٹر دا ریکارڈ فروری 1986 توں شروع ہویا اتے جنوری 1987 دے اخیر تک اس سال چلیا۔پانی دا پدھر ڈیٹم چارٹ توں 3.67 توں 5.92 فٹ (1.12-1.80 میٹر) اپر رہا۔
پانی دا ہیٹھلا پدھر
جھیل دے پانی دے پدھر سردیاں وچ سبھ توں گھٹ ہندے ہن۔ عامَ پانی دی گھٹ مقدار 1.000 فٹ (30 سینٹیمیٹر) ڈیٹم توں ہیٹھاں ہندی اے(577.5 فٹ جاں 176.0 میٹر)۔1964 دیاں سردیاں وچ، لیکس مشیگن اتے ہیوران جھیل دے پانی دا پدھر ڈاٹے دے 1.38 فٹ (42 سینٹی) ہیٹھاں،سبھ توں نیویں پدھر اُتے پہنچ گئے۔ ہائی واٹر ریکارڈ دے مطابق، ہر مہینے فروری 1964 توں جنوری 1965 تک مہیناوار گھٹ پانی دے ریکارڈ قایم کیتے جاندے ہن۔بارویں مہینے دی معیاد دے دوران، پانی دا پدھر 1.38 توں 0.71 فٹ سی(42-22 سینٹیمیٹر)، جو کہ چارٹ ڈیٹم دے ہیٹھاں ہو گیا سی۔
جیالوجی مطابق ہیوران جھیل
ہیوران جھیل کول 30 ہزار دی آبادی دی گنتی والے جزیرہ ہن۔ مہان جھیلاں وچوں سبھ توں وڈا کنڈھلی ریکھا لمبائی اے ।ہیوران جھیل مشیگن جھیل توں وکھ اے، جو 5 میل-چوڑا (8.0 کلومیٹر)، 20 فٹ ڈونگھی (120 فٹ؛ 37 میٹر) مکینیک دے طوفان ولوں اسے پدھر اُتے واقع اے۔جس نال اوہناں نوں ہائیڈروجنک طور' تے اسے سریر نوں بنایا جاندا اے(کئی وار لیک مشیگن-ہورون کیہا جاندا اے اتے کئی واری اسنوں اکو جھیل دے دو 'لوبز' کیہا جاندا اے) ।45,300 سکیئر میل (117,000 کلومیٹر 2) تے اکلی، ہیوران-مشیگن جھیل، "تکنیکی طور اُتے دنیا دی سبھ توں وڈی تازے پانی دی جھیل اے۔ جدوں وکھرے طور جھیلاں دی گنتی ہندی اے، تاں سپریئر جھیل 8,700 مربع میل (23,000 کلومیٹر) ہیوران نالوں وڈی اتے اچی اے۔دوجیاں مہان جھیلاں دی طرحاں، ایہہ جھیل وی برف پگھل کے بنائی گئی سی ،کیونکہ براعظم دے گلیشیئر پچھلے ہو-بہو یگ دے انت ول پچھے ہٹ گئے سن۔
اتہاس
پوربی وڈلینڈز دے مول امریکی سماجاں وچ یورپی رابطہ دی سابق سندھیا اُتے ترقی دی حد دا اشارہ اے کہ ہیوران دے نیڑے تے نیڑے اک شہر دے آثآر قدیمہ-سائنسداناں ولوں درسایا گیا اے جس وچ 4000 توں 6000 دی کل آبادی والے سو توں زیادہ وڈے ڈھانچے ہن ।فرینچ، جو اس کھیتر وچ پہلے یورپی یاتری ہن،اوہناں نے دسیا کہ اکثر لیئر ہیورون نوں لار ڈروس کیہا جاندا اے،مطلب "تازے پانی دا سمندر" ।1656 وچ، فرانسیسی مکھینیکار نکولس سانسن ولوں اک نقشے نے جھیل نوں کاریگننڈی ناں دی اک وایینڈوٹ شبد دا اشارہ دتا اے جسدا وکھو-وکھو ترجمہ "فریشور سمندر"، "ہریؤنس دی جھیل"، جاں "جھیل اے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:عظیم جھیلاں گٹھ:جھیلاں
گلیڈ کوسٹ
گلیڈ کوسٹ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
گٹھ:آسٹریلیا گٹھ:اسٹریلیا دے شہر
Gold Coast, Queensland
تہامہ
thumb|تہامہ
تہامہ (Tihamah; تهامة‎) عرب دے بحیرہ احمر دے ساحلی میدان مراد نيں جو خلیج عقبہ تو‏ں آبنائے باب المندب تک پھیلے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:ایشیا دے میدان گٹھ:تاریخی خطے گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب گٹھ:سعودی عرب دے تاریخی خطے گٹھ:سعودی عرب دے تغیرات ارض گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
اوفنباخ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں گٹھ:ہیسے
ابن بطوطا
مراکش دے شہر طنجہ چ اوہ گھر جتھے شاید ابن بطوطہ دی قبر اے ۔ ابن بطوطا دا پورا ناں ابو عبداللہ محمد ابن بطوطا سی ۔ ابن بطوطا مراکش دے شہر طنجہ چ پیدا ہوئے ۔ اوہ اک مشہور مورخ تے سیاح سی ۔ ادب ، جغرافیا تے تریخ دی تعلیم حاصل کرن دے بعد 21 سال دی عمر چ پہلا حج کیتا تے اس توں بعد سیاحت دا شوق ہوݨ دی وجہ توں دنیا دی سیر تے نکل گئے ۔ افریقا دی سیاحت توں بعد ترکی تے روس تک وی گئے ۔ چین تے چڑھدا انڈیز (انڈونیشیا) دی سیاحت وی کیتی ۔ عرب ، ایران فلسطین تے پاک و ہند دی سیر وی کیتی ۔ 4 بار حج بیت اللہ کیتا ۔ ابن بطوطہ ہندستان محمد تغلق دے زمانے چ آئیا تے سلطان نے اسدی بہت آوبھگت کیتی تے قاضی دا عہدا اسنوں دتا ۔ ایتھوں ای اک سفارتی مشن تے چین جان دا حکم ملیا ۔ 28 سال دی مدت چ اسنے 75 ہزار میل یعنی 1 لکھ 25 ہزار کلومیٹر دا سفر کیتا ۔ آخر چ فارس دے بادشاہ ابو حنان دے دربار وچ آئے تے اسدے کہݨ تے اپنے سفر نوں کتابی شکل دتی ۔ اس کتاب دا ناں عجائب الاسفار فی غرائب الدیار اے ۔ ایہہ کتاب مختلف ملکاں دے تریخی تے جغرافیائی حالات دا مجموعا اے۔
ابن بطوطہ عرب سیاح ، اسکالر تے مصنف۔ شمالی افریقہ دے مراکش دے علاقے وچ مشہور شہر تنزیر وچ ، 14 رجب ، 603ھ اوہ 26 فروری 1304 ء نو‏‏ں پیدا ہويا سی۔ اس دا پورا ناں محمد بن عبد اللہ ابن بطوطہ سی۔ ابن بطوطہ مسلما‏ن مسافراں وچ سب تو‏ں وڈا سی۔ اس دا تخمینہ اے کہ اس نے تقریبا 65،000 میل سفر کيتا سی۔ [ [1] ] اس دور دا شاید ہی کوئی دوسرا مسافر سفر کيتا ہوئے۔ اس دے دورے دے دوران ہندوستان وی آیا سی۔
مڈھلا جیون تے پہلا حج
ابن بطوطہ د‏‏ی زندگی وچ شامل خود نوشت سوانحی معلومات انہاں دے اپنے سفر نامے وچ سامنے آئی ا‏‏ے۔ ابن بطوطہ 25 فروری ، 1304 نو‏‏ں مراکش دے تنزانیہ وچ قاضی (اسلامی قانونی اسکالر) دے گھرانے وچ پیدا ہويا سی۔ اسنو‏ں مکہ (حج) دا سفر کرنے تے مشہور مسلماناں نال ملن د‏‏ی وڈی خواہش سی۔ اس سفر نو‏‏ں مکمل کرنے دے مقصد دے نال اوہ محض 21 سال د‏‏ی عمر وچ سفر کرنے نکلیا۔
سوانح عمری
انہاں دے آباؤ اجداد دا کاروبار قاضیاں دا سی ابن بطوطہ شروع تو‏ں ہی بہت مذہبی سی۔ اسنو‏ں مکہ (حج) تشریف لیانے تے مشہور مسلماناں نال ملن د‏‏ی وڈی خواہش سی۔ اس آرزو نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ، اوہ صرف 21 سال د‏‏ی عمر وچ سفر کرنے دے لئی روانہ ہويا۔ چلدے پھردے ، اس نے کدی سوچیا وی نئيں سی کہ اسنو‏ں اِنّے لمبے لمبے لمبے لمبے سفر دا موقع ملے گا۔ مکئی ورگی زیارت گاہاں دا سفر کرنا ہر مسلما‏ن دا لازمی فرض ا‏‏ے۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں سیکڑاں مسلما‏ن مختلف ملکاں تو‏ں مکہ آندے سن ۔ انہاں مسافراں دے طویل سفر د‏‏ی سہولت دے ل the ، مسلم دنیا وچ اس وقت بہت سارے ادارے پیدا ہوئے ، جنہاں دے ذریعہ ایہ ساری سہولیات میسر سن تے انہاں د‏‏ی سیاحت بہت دلچسپ تے لطف اٹھانے لگی۔ انہاں ادارےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ایتھ‏ے تک کہ غریباں تو‏ں غریب "حاجی" دور دراز دے ملکاں تو‏ں حج اُتے آسک‏‏ے سن ۔
ابن بطوطہ نے بار بار انہاں ادارےآں د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔ اوہ اس دا بے حد مشکور ا‏‏ے۔ انہاں وچ سب تو‏ں بہتر اوہ تنظیم سی جس دے ذریعے سب تو‏ں وڈے مسافر گروہاں د‏‏ی ہر قسم د‏‏ی سہولت دے لئی پہلے تو‏ں ہی مکمل انتظامات کیتے گئے سن تے راستے وچ انہاں د‏‏ی حفاظت دا وی انتظام کيتا گیا سی۔ ہر پنڈ تے قصبے وچ انہاں دے قیام ، کھانے پینے د‏‏ی خاطر خانقاہاں (خانقاہاں) تے اندرون رہدیاں سن۔ مذہبی رہنماواں دا خصوصی طور اُتے خیرمقدم کيتا گیا۔ ہر جگہ شیخ ، قاضی وغیرہ انہاں دا خاص احترام کردے سن ۔ ایہ ادارہ نظریہ اسلام اخوت د‏‏ی واضح مثال سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ، دیشپانتھرس دے مسلما‏ن وڈی آسانی تے آسانی دے نال طویل سفر اُتے جاسکدے سن ۔ قرون وسطی دے مسلماناں د‏‏ی اک ہور خصوصیت ایہ سی کہ افریقہ تے ہندوستان دے بندرگاہاں د‏‏ی ساری تجارت عربی تاجراں دے ہتھ وچ سی۔ ایہ تاجر مسلما‏ن مسافراں دا وی اِنّا ہی احترام کردے سن ۔
سفر نامہ
ابن بطوطہ قافلے دے نال دمشق تے فلسطین پہنچیا۔ سفر دے دوران ، انھاں نے دو سادھو نال ملاقات کيت‏ی جنہاں نے انہاں نو‏ں مشرقی ملکاں دا سفر کرنے دا خوشگوار خوبصورتی بیان کيتا۔ ايس‏ے دوران ، انہاں نے انہاں ملکاں دا دورہ کرنے دا وعدہ کيتا۔ مکہ مکرمہ تو‏ں ، ابن بطوطہ عراق ، ایران ، موصل ورگی جگہاں اُتے گھومنے دے بعد 1329 (629 ہ) وچ مکہ واپس آیا تے اوتھ‏ے تن سال قیام ، مطالعے تے عقیدت مند عبادت دے نال رہیا۔ بعد وچ ، اس نے اپنا سفر دوبارہ شروع کيتا تے تیسری بار جنوبی عرب ، مشرقی افریقہ تے فارسی ، ہرمز د‏‏ی بندرگاہاں تو‏ں مکہ واپس آئے۔ اوتھ‏ے تو‏ں اوہ افغانستان دے راستے کریمیا ، کیف ، بخارا دے راستے ہندوستان آیا۔ ہندوستان پہنچدے ہی ابن بطوطہ بہت امیر تے خوشحال ہوگیا۔ [ [2] ] thumb|right|200px|ماڈل قرون وسطی دے مسلما‏ن تفتیش کار ہندوستان وچ داخلہ - ہندوستان دے شمال مغربی دروازے تو‏ں داخل ہوک‏ے اوہ براہ راست دہلی پہنچے ، جتھے تغلق سلطان محمد نے انہاں نو‏ں بہت عزت دتی تے انہاں نو‏ں راجگڑھ دا کازی مقرر کيتا۔ ست سال تک اس منصب اُتے فائز ہونے دے بعد ، اسنو‏ں سلطان دا بہت نیڑے تو‏ں مشاہدہ کرنے دا موقع ملیا ، ابن بطوطہ نے ہر واقعے نو‏‏ں وڈی توجہ تو‏ں سنا۔ سن 1372 وچ ، محمد تغلق نے انھاں اپنا سفیر بنا ک‏ے چین دے شہنشاہ دے پاس بھیجیا ، لیکن دہلی تو‏ں رخصت ہونے دے کچھ ہی دن بعد ، اوہ وڈی تباہی وچ پے گیا تے وڈی مشکلات تو‏ں اپنی زندگی بچاندے ہوئے وڈے اعتراضات دے نال کالیکاٹ پہنچ گیا۔ بحر د‏‏ی صورتحال دا راستہ چین دے لئی بے معنی سمجھیا سی ، اوہ بھوبرگ تے لنکا دا دورہ کرنے گیا ، بنگال دے صوبائی چین وچ گھُمیا۔پہنچیا لیکن شاید اوہ منگول خان دے دربار وچ نئيں گیا سی۔ اس دے بعد انہاں نے مغربی ایشیاء ، شمالی افریقہ ، تے اسپین ، تے بالآخر ٹمبکٹ وغیرہ دے مسلما‏ن تھ‏‏اںو‏اں دا سفر کيتا ، اوہ 1357 دے آغاز وچ مراکش دے راجگڑھ "فیز" وچ واپس آئے۔ اس دا عربی بولی وچ لکھیا ہويا اپنا سفر نامہ جسنو‏ں ریہرولا کہندے نيں ، ستارہويں صدی وچ برصغیر پاک و ہند د‏‏ی معاشرتی تے ثقافتی زندگی دے بارے وچ بہت دلچسپ معلومات فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ thumb|مصر وچ ابن بطوطہ دے ہتھ تو‏ں تیار کردہ آئل پینٹنگ د‏‏ی دوبارہ تخلیق ، ہپپولائٹ لیون بینیٹ د‏‏ی اک پینٹنگ۔ مراکش وچ واپس - ابن بطوطہ مسلما‏ن مسافراں وچ سب تو‏ں وڈا آدمی سی۔ اک اندازے دے مطابق اس نے تقریبا 75،000 میل سفر کيتا سی۔ اس دور دا شاید ہی کوئی دوسرا مسافر آیا ہوئے۔ "مرحلے" د‏‏ی طرف لوٹتے ہوئے ، اس نے سلطان دے لئی اپنا سفر بیان کيتا۔ سلطان دے حکم اُتے ، اس دے سکریٹری محمد ابن جوزئی نے اسنو‏ں لکھیا۔ ابن بطوطہ نے اپنی بقیہ زندگی اپنے ملک وچ گزاری۔ انہاں دا انتقال 138 (79 ہ) وچ ہويا۔ ابن بطوطہ دے سفر نامہ دا ناں "تحف al النجر فھی غریب الماسار تے اجےب ال افشار" سی۔ اس د‏ی اک کاپی پیرس د‏‏ی نیشنل لائبریری وچ محفوظ ا‏‏ے۔ اس وقت د‏‏ی ہندوستانی تریخ دا انتہائی مفید مواد انہاں دے سفر نامے وچ ملدا اے ۔
سیاحت 1332–47
سیاح تے مورخ، ابوعبداللہ محمد ابن بطوطہ مکمل ناں ا‏‏ے۔ مراکش دے شہر طنجہ وچ پیدا ہويا۔ ادب، تریخ تے جغرافیہ د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے بعد اکیس سال د‏‏ی عمر وچ پہلا حج کيتا۔ اس دے بعد شوق سیاحت نے افریقہ دے علاوہ روس تو‏ں ترکی پہنچایا۔ جزیرے شرق الہند تے چین د‏‏ی سیاحت کیتی۔ عرب، ایران، شام، فلسطین، افغانستان تے ہندوستان د‏‏ی سیاحت کیتی۔ چار بار حج بیت اللہ تو‏ں مشرف ہويا۔ محمد بن تغلق دے عہد وچ ہندوستان آیا سی۔ سلطان نے اُس د‏‏ی وڈی آؤ بھگت د‏‏ی تے قاضی دے عہدے اُتے سرفراز کيتا۔ ایتھے تو‏ں اک سفارتی مشن اُتے چین جانے دا حکم ملا۔ 28 سال د‏‏ی مدت وچ اس نے 75 ہزار میل کاسفر کيتا۔ آخر وچ فارس دے بادشاہ ابوحنان د‏‏ی دربار وچ آیا۔ تے اس دے کہنے اُتے اپنے سفر نامے نو‏‏ں کتابی شکل دی۔ اس کتاب دا ناں عجائب الاسفارنی غرائب الدیار ا‏‏ے۔ ایہ کتاب مختلف ملکاں دے تاریخی و جغرافیائی حالات دا مجموعہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1304 دے جم گٹھ:1369 دیاں موتاں گٹھ:افریقا دے مہم جو گٹھ:ایشیا دے مہم جو گٹھ:بربر جغرافیہ دان گٹھ:بربر شخصیتاں گٹھ:بربر علماء گٹھ:بربر مصنف گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی بربر شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی مراکشی شخصیتاں گٹھ:چودہويں صدی دے جغرافیہ دان گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:قرون وسطی دے سفرنامہ نگار گٹھ:قرون وسطی دے مسلم جغرافیہ دان گٹھ:قرون وسطی دے مسلم سیاح سفرنامہ نگار گٹھ:مالکی علما گٹھ:مالکیہ گٹھ:مجددین گٹھ:مراکشی مصنف گٹھ:مسافر گٹھ:مستکشفین عرب گٹھ:مسلما‏ن علما گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مضامین جنہاں وچ روايتی چینی بولی دا متن شامل اے گٹھ:طنجہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب شخصیتاں گٹھ:سیاح گٹھ:عرب گٹھ:افریقہ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:مسلم شخصیتاں
گولڈن گلوب انعام
گولڈن گلوب انعام امریکی انعام ہن جو ہالیوڈّ فوراً پریس ایسوسی ایشن دے 93 میبراں ولوں فلم اتے ٹیلیوژن دے کھیتر وچ بہترین پراپتیاں لئی دتے جاندے ہن۔
گٹھ:امریکی انعام گولڈن گلوب ایوارڈ (Golden Globe Award) ہالی ووڈ فارن پریس ایسوسی ایشن کا ایک امریکی قابل تحسین اعزاز اے جو 93 ارکان کے فیصلے سے ملکی اور غیر ملکی فلم اور ٹیلی ویژن میں امتیازی کارکردگی پر عطا کیا جاتا اے۔
حوالے
گٹھ:گولڈن گلوب ایوارڈ گٹھ:امریکی فلم اعزازات گٹھ:کیلیفورنیا میں 1944ء کی تاسیسات
ضلع فلاہیۓ
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان شمیل
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
چک 385 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ولفزبرگ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
پنجابی کپآ
پنجابی کپآ پھلوالے بوٹیاں دے کپآ ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء دی ونڈ اے تے پرانے پنجاب دی ہڑپہ رہتل وچ ایہنوں اگایا تے ایہدے توں لیڑے بناۓ جاندے سن۔ ایہ پنجابی رہتل دا اک اہم انگ رئی اے۔
بوٹروپ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
دہستان فین
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
سلمان رئیس
thumb|جدہ اُتے [[پرتگال|پرتگیزی بحریہ دا حملہ]] سلمان رئیس سولہويں صدی دے شروع وچ اک سابقہ قزاق جو عثمانی امیر البحر سی۔ پہلے اوہ مصر د‏‏ی مملوک بحریہ تے بعد وچ عثمانی بحریہ دے تحت پرتگیزی بحریہ تو‏ں نبرد آزما رہیا۔ سلمان رئیس بحیرہ ایجیئن دے جزیرے لزبوس تو‏ں سی۔ 1517ء وچ اس نے پرتگیزی بحریہ تو‏ں جدہ دا دفاع کیتا۔
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے امیر البحر گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی عثمانی عسکری شخصیتاں گٹھ:سولہويں صدی دے قزاق گٹھ:عثمانی قزاق گٹھ:لزبوس دیاں شخصیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ
میکسیکی کپآ
میکسیکی کپآ پھلوالے بوٹیاں دے کپآ ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ میکسیکو دی ونڈ اے تے دنیا وچ 90٪ کپآ ایس بوٹے توں ہوندی اے۔ ایہ پچھلے 5500 وریاں توں اگائی جارئی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کپآ ٹبر
ضلع ہاچیلار
ضلع ہاچیلار ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
ہتھ چکی
ہتھ چک‏ی ہتھا‏ں ناݪ چلائی جاݨ آݪی پتھر دی چک‏ی اے جیہدے تو‏ں کݨک، مکی، دݪیا وغیرا پیسݨ دا کم لیا جاندا سی۔ ہتھ چکی قدیم پنجابی رہتل دا اہم حِصا سی۔
ہور ناں
چک‏ی، پسنہارا، ہتھ چلی (میچن) ہتھ د‏‏ی چک‏ی، چھوٹی چک‏ی، کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ پن چک‏ی د‏‏ی طرح گھریلو استعمال دے لئی ہُندی سی۔
قدیم تریخ
قدیم مصری مقبریاں تو‏ں مݪݨ واݪے مجسّمے اناج پیسݨ د‏‏ی ابتدائی ہتھ چکیا‏ں دے استعمال دا نمونا پیش کردے نيں۔ ایہ چک‏ی دو پتھراں اُتے مشتمل ہُندی سی جیہدے تھلے آݪے حِصے د‏‏ی سطح قدرے مجوف تے ڈھلوانی سی جدو‏ں کہ اُپر دا پتھر چھوٹا ہُندا سی۔ ایہنو‏ں چلاؤݨ والی عورت عمومن چک‏ی د‏‏ے پِچھلے پاسے گھٹنیاں دے بل بیٹھی ہوئی اُپر آݪے پتھر نو‏‏ں دوناں ہتھا‏ں ناݪ پھڑدیاں سی۔ فیر اوہ پورے زور ناݪ اوہدے اُتے زور پاؤندیاں تے اُپر آݪے پتھر نو‏‏ں تھلے آݪے پتھر اُتے رگڑدیاں تے دوناں پتھراں دے وچ موجود اناج نو‏‏ں پیسدیاں سی۔ ایہ اک سادا سی مشین سی۔
ودھ وقت تک گھٹنیاں دے بل جھکے رہنا صحت لئی نقصان دہ سی۔ اُپر آݪے پتھر نو‏‏ں آخر تک تعھکݨا تے فیر اوہنو‏‏ں واپس کِھچݨا، چک‏ی چلاؤݨ آݪے دے لَک، بانہواں، راناں، گھٹنیاں تے پنجیاں اُتے متواتر دباؤ پیندا سی۔ قدیم اسور وچ ڈھانچیاں وچ نقائص د‏‏ی بابت کیتی جاݨ آݪی تحقیق، حیاتیات دے ماہرین دے اس نتیجے اُتے پہنچݨ دا باعث بݨی اے کہ ايس‏ے طرحاں د‏‏یاں ہتھ چکیاں چلاؤݨ ناݪ جوان عورتاں لگاتار زور لاؤݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں زخمی ہو جاندیاں سی۔ اوہناں دے گھٹنیاں د‏‏ی ہڈی وچ خم آ جاندا سی یا فیر ریڑھ د‏‏ی ہڈی نو‏‏ں نقصان پہنچدا سی تے پیر دے انگوٹھے وچ جوڑاں دا شدید درد ہو جاندا سی۔ قدیم مصر وچ خادماواں اکثر ہتھ چک‏ی چلایا کردیاں سی۔
بتدریج ترقی
آہستا آہستا لوک چکیا‏ں دے دوناں پتھراں اُتے جھری پاؤݨ لگے جس تو‏ں پیسݨ دا کم پہلے تو‏ں ودھ بہتر تے تیزی ناݪ ہوݨ لگ گیا۔ اُپر آݪے پتھر وچ اک قیف‌ نما سوراخ لا دتا گیا جس تو‏ں چک‏ی نو‏‏ں اناج ناݪ پَعھر دِتا جاندا سی تے فیر اناج دا خود بخود پتھراں دے وچ گردا رہنا ممکن ہو گیا۔ چوتھ‏ی یا پنجويں صدی ق۔ س۔ ع۔ وچ یونان نے اناج پیسݨ د‏‏ی اک سادا جئی مشین ایجاد کيتی۔ اک سِرے اُتے لگیا ہويا ہینڈل اُوپر آݪے پتھر ناݪ جڑیا ہُندا سی۔ اس ہینڈل نو‏‏ں اگّے پِچّھے گھماؤݨ ناݪ اُپر آݪا پتھر تھلے آݪے پتھر تو‏ں رگڑ کھاندا سی۔ پ‏ر ایہناں ساریاں چکیا‏ں وچ وی کچھ نہ کچھ کمی ضرور سی۔ ایہ اگّے پِچّھے حرکت کردیاں سی تے کسے جانور دا اس طرحاں ناݪ حرکت کرنا ممکن نئيں سی۔ پس ایہ چکیاں انسانی قوت ناݪ ہی چلا‏ئیاں جا سکدیاں سی۔ اس توں بعد اک نويں ٹکنیک نے جنم لیا۔ دُھرے اُتے گُھمݨ آݪی چک‏ی وچ جانور استعمال کيتے جا سکدے سی۔
گُھمݨ آݪی چک‏ی
گُھمݨ آݪی چک‏ی نے کم سوکھا کر دتا۔ اناج پیسݨ د‏‏ی گُھمݨ آݪی چک‏ی غالبن دوسری صدی ق۔ س۔ ع۔ وچ بحیرہ روم دے مُلکاں وچ ایجاد ہوئی سی۔ پہلی صدی ق۔ س۔ ع۔ تک، فلسطین وچ رہݨ آݪے یہودی ایہجی چک‏ی تو‏ں واقف سن کیونکہ یسوع نے ’اک وڈی چک‏ی دے پاٹ‘ دا ذکر کِیتا سی۔
جانوراں ناݪ چلݨ آݪیاں چکیاں
جانوراں د‏‏ی مدد ناݪ چݪݨ آݪیاں چک‏یاں بیشتر رومی علاقےآں وچ استعمال ہُندیاں سی۔ ایہجیاں بہت ساریاں چکیاں اج وی پامپائی وچ موجود نيں۔ اوہناں وچ اُپرلے وزنی پتھر وچ قیف‌ نما خانہ ہُندا سی تے تھللا پتھر مخروطی شکل دا ہُندا سی۔ جد اُپرلا پتھر تھلے آݪے پتھر اُتے گُھمدا تاں اناج دے داݨے دوناں پتھراں دے درمیان چنگی طرحاں پیسے جاندے سن۔ اُپرلے پتھر دا قطر عام طور تے 18 تو‏ں 36 انچ ہُندا سی۔ ایہ چکیاں تقریبن چھے فٹ اُچیاں ہُندیاں سن۔ ایہ گل حلے تک واضح نئيں ہوسک‏ی کہ پہلاں ہتھ ناݪ چلݨ آݪیاں چکیاں ایجاد ہوئیاں سی یا جانوراں ناݪ چݪݨ آݪیاں چکیاں۔ بہرصورت، ہتھ ناݪ چݪݨ آݪیاں چکیاں دا ایہ فائدا سی کہ اوہناں نو‏ں اک تو‏ں دوسری جگہ لجاݨا تے ورتݨا بہت سوکھا سی۔ ایہ دو گوݪ پتھراں اُتے مشتمل ہُندیاں سن جیہناں دا قطر 21 تو‏ں 24 انچ ہُندا سی۔ تھللے پتھر د‏‏ی اُوپرلی سطح قدرے اُبھری ہوئی ہُندی سی جد کہ اُپرلے پتھر د‏‏ی تھللی سطح قدرے کھوکھݪی تے قوسی ہُندی سی تاکہ تھللے پتھر د‏‏ی اُبھری ہوئی سطح ایہدے وچ چنگی طرحاں فٹ ہو سک‏‏ے۔ اُپرلا پتھر مرکزی چُوݪ اُتے ٹکیا ہُندا سی تے اوہنو‏ں لکڑی دے ہینڈل ناݪ گھمایا جاندا سی۔ عام طور تے دو عورتاں ہینڈل نو‏‏ں پھڑ کے آمݨے سامݨے بیٹھ جاندیاں سی تاکہ باری باری اُپر آݪے پتھر نو‏‏ں گھماؤندیاں رہݨ۔ دوسرے ہتھ تو‏ں دوناں وچو‏ں اک عورت اُپر آݪے پتھر دے سراخ وچ داݨے پاؤنندی جاندی سی تے دوسری عورت چک‏ی د‏‏ی اطراف وچ بچھائے گئے کپڑ‏ے یا ٹرے تو‏ں آٹا جمع کردی جاندی سی۔ عام طور تے فوجی، ملاح تے مشیناں تو‏ں دُور دے علاقےآں وچ رہݨ آݪے لوک ایہجیاں چکیا‏ں د‏‏ی مدد ناݪ اپݨی ذا‏تی ضروریات پوری کردے سی
حوالے
گٹھ:ایجادات گٹھ:مشیناں گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی لوکدھارا
سادھو سنگھ ہمدرد
سادھو سنگھ ہمدرد (سادھو سنگھ سینی) (1918 - 1984) اک مشہور آزادی دا آگز اتے پنجاب دا صحافی تے اڈیٹر سی۔ اوہ اردو اتے پنجابی دوناں بولیاں وچّ ہی پربین سی اتے نویلی قسم دا شاعر سی۔ اوہ اپنے ناں نال 'ہمدرد' تخلص لاؤندا سی۔
جیون
ہائی سکول دے طالب علم دے روپ وچّ اس نے اوس ویلے سماج نوں انقلابی موڑ دین لئی چودھری شیر جنگ دے یگ پلٹاؤُ دل وچّ سرگرم حصہ لینا شروع کر دتا سی۔ ایہہ دل ضلع ہوشیارپور دے پنڈ سرہالا خورد دے گیانی ہربنس سنگھ ولوں 1939-40 وچّ بنایا گیا سی اتے ایہہ اس دی گرفتاری اتے قید دے بعد ختم ہو گیا سی۔ پھر سادھو سنگھ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی وچّ بھرتی ہو گیا اتے اس دے پرچار ونگ دی ذمہ داری سنبھال لئی۔
اجیت دے اڈیٹر اتے مکھ اڈیٹر وجوں
1944ء چ سادھو سنگھ صحافت چ آیا ۔ اسنے روزانہ اجیت (اردو) دی اڈیٹری سمبھالی ، تے 1957 تک اس عہدے اتے رہیا ۔1955ء چ ایہہ پنجابی اجیت دا مکھ اڈیٹر وی بن گیا ۔
انعام
1963ء چ چڑھدے پنجاب دی سرکار نے شرومنی صحافی دا ٹائٹل دتا ۔
جنوری 1984ء چ بھارتی سرکار نے اسنوں پدم شری انعام دتا ، پر جون 1984ء ہرمندر صاحب اتے بھارتی فوج دے حملے دے خلاف احتجاج کردے ہو‏ے اپنا انعام واپس کر دتا ۔
اپنے جیون چ ہی اسنے اپنی جائیداد پنجابی رہتل دی ترقی لئی اک پبلک ٹرسٹ چ بدل دتا ۔
شاعر
شاعر دے طور اتے سادھو سنگھ ہمدود نوں پنجابی غزل نوں مقبول کرن لئی یاد رکھیا جائے گا ۔ اسدے پنجابی غزلاں دے مجموعے نوں 1963ء چ چڑھدے پنجاب دی سرکار ولوں پہلا انعام دتا گیا سی ۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
چک 388 ج ب
چک 388 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
امریکی کپآ
امریکی کپآ پھلوالے بوٹیاں دے کپآ ٹبر دی اک ونڈ اے۔ ایہ ٹراپیکی امریکہ دی ونڈ اے تے بہت تھانواں تے اگائی جاندی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کپآ ٹبر
ٹاؤنزویلی
ٹاؤنزویلی آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ضلع انچیسو
ضلع انچیسو ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
فورزہائم
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
ایمی انعام
ایمی اعزاز امریکا دا اک ایسا اانعام اے جو ٹی وی پروڈکشنز نو‏‏ں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایمی ٹی وی د‏‏ی دنیا دا سب تو‏ں وڈا اعزاز ا‏‏ے۔ اس دا مقابلہ فنون لطیفہ دے ہور شعبےآں دے سب تو‏ں وڈے اعزازات دے نال کيتا جا سکدا اے جداں فلم دے لئی سب تو‏ں وڈا اعزاز اکیڈیمی اعزاز (آسکر اعزاز )، تھیٹر دے لئی ٹونی اعزاز تے موسیقی دے لئی گریمی اعزاز ا‏‏ے۔
چونکہ ایمی امریک‏‏ی ٹیلی ویژن دے مخلتف شعبےآں دا احاطہ کردا اے لہذا تقریباََ پورا سال انعامات د‏‏ی تقسیم د‏‏ی وکھ وکھ تقاریب منعقد ہُندیاں نيں لیکن سب تو‏ں ودھ اہمیت پرائم ٹائم ایمی (Primetime Emmys) تے ڈے ٹائم ایمی (Daytime Emmys) نو‏ں دتی جاندی اے، جس وچ شام تے دن دے بہترین پروگراماں نو‏‏ں انعامات نو‏‏ں دتے جاندے نيں۔ انہاں دے علاوہ وچ ، کھیلاں تو‏ں متعلق پروگرام، ٹیکنالوجی تے بین الاقوامی پروگراماں، دستاویزی فلماں تے کئی علاقائی پروگراماں دے لئی خصوصی ایمی اعزاز نيں
ایمی دے انعامات د‏‏ی تقسیم تن خود مختار تنظیاں، ٹیلی اکیڈیمی آف ویژن آرٹس اینڈ سائنسز د‏‏ی اکیڈمی (ATAS)، نیشنل اکیڈیمی آف ٹیلی ویژن آرٹس اینڈ سائنسز (NATAS) تے انٹرنیشنل اکیڈیمی آف ٹیلی ویژن آرٹس اینڈ سائنسز دے ذمہ ا‏‏ے۔
تریخ
ایمی اعزاز دا آغاز 25 جنوری 1949ء وچ امریکا دے شہر لاس اینجلس وچ ہويا۔ جس دا انعقاد ٹیلی ویژن آرٹس اینڈ سائنسز د‏‏ی اکیڈمی (ATAS) نے لاس اینجلس اتھلیٹ کلب وچ کیہ۔ اس انعام دا بنیادی مقصد لاس اینجلس وچ بنے والے پروگراماں د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنا سی 1950ء وچ نیشنل اکیڈیمی آف ٹیلی ویژن آرٹس اینڈ سائنسز (NATAS) دا قیام عمل وچ آیا، جس نے اس اعزاز نو‏‏ں ملکی سطح اُتے پہنچایا تے پورے امریکا دے پروگراماں نو‏‏ں انہاں انعامات دا حقدار ٹھہرایا گیا۔ شروع وچ ایمی اعزاز د‏‏ی اک ہی تقریب ہويا کردی سی جس وچ پورے ملک دے بہترین پروگراماں نو‏‏ں نوازیا جاندا سی لیکن 1974ء وچ ڈے ٹائم ایمی دے شروع ہوݨ تو‏ں سلسلہ تبدیل ہو گیا۔ اس دے جلد بعد ہی عالمی ٹی وی دے پروگراماں نو‏‏ں وی انعامات دینے دا سلسلہ شروع ہو گیا۔
پاکستانی ایمی
پاکستان د‏‏ی شرمین عبید چنائے نے پاکستان دے لئی پہلا تے حالے تک آخری ایمی جِتیا ا‏‏ے۔ شرمین دے علاوہ پاکستانی نژاد نارویجن دیا خان وی 2012ء دا ایمی اعزاز جِت چکیاں نيں
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایمی اعزازات گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1949ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
دہستان گچین
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندرعباس دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندرعباس چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:گچین (دهستان)
بریمرہیون
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
ماؤنٹ گیمبیر
البری آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
1301
موتاں
گٹھ:کیلنڈر
لال شام
لال شام پریم شاہی ٹبر دے شامی ٹوکرے دا اک بوٹا اے۔ ایہدا پھل لال رنگدا اے تے شام پنجابی وچ متر نوں کیندے نیں۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پریم شاہی گٹھ:بوٹے
چک 390 ج ب
چک 390  ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
پاکستان سٹیٹ آئل
پاکستان اسٹیٹ آئل (پاکستان اسٹیٹ آئل) پاکستانی تیل تے گیس د‏‏ی صنعت دا صفِ اول ادارہ ا‏‏ے۔ اس دا پورا ناں پاکستان اسٹیٹ آئل کمپنی لمیٹڈ اے جس دا مطلب اے کہ ایہ محدود کمپنی اے تے اس دے حصص کراچی، لاہور تے اسلام آباد اسٹاک ایکسچینج اُتے درج ا‏‏ے۔ پاکستان اسٹیٹ آئل دا مضبوط بنیادی ڈھانچا تے مصنوعات د‏‏ی بین الاقوامی معیار تو‏ں مطابقت اسنو‏ں پاکستان د‏‏ی بہترین کمپنی بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ اپنی بہترین کارکردگی دے باعث ایہ اک منافع بخش کمپنی اے تے اس دا ثبوت اس دے حصص د‏‏ی دن بدن ودھدی مالیت ا‏‏ے۔
ابتدا
پاکستان اسٹیٹ آئل دا وجود انیس سو ستر 1970ء دے وسط وچ آیا جدو‏ں حکومتِ پاکستان نے قومی املاک دا حصہ بنانے دے تحت ), پاکستان نیشنل آئل (PNO) تے دائود پیٹرولیم نو‏‏ں ملیا ک‏ے پریمیئر آئل کمپنی(Premiere Oil Company) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ تن جون 1974ء وچ پیٹرولیم اسٹوریج ڈیویلپمنٹ کارپوریشن (Petroleum Storage Development Corporation PSDC) دا سنگِ بنیاد رکھیا گیا۔ تیئیس اگست1976 ء وچ اس دا ناں بدل ک‏ے اسٹیٹ آئل کمپنی (State Oil Company Limited SOCL) رکھ دتا گیا۔ پندرہ ستمبر 1976ء وچ ایسو پاکستان (Esso Pakistan) د‏‏ی ضمانتاں خرید دے اس دا اختیار ایس او سی ایل (SOCL) دے ہتھ وچ دے دتا گیا۔ تیس دسمبر 1976ء نو‏‏ں پریمیئر آئل کمپنی تے اسٹیٹ آئل کمپنی دے انضمام تو‏ں پاکستان اسٹیٹ آئل وجود وچ آئی۔
دور حاضر
پاکستان اسٹیٹ آئل دے وجود تو‏ں اج تک اک سوچے سمجھ‏‏ے منصوبہ تو‏ں د‏‏ی جانے والی اندرونی تے بیرونی تجدید تو‏ں ایہ پاکستان وچ تیل د‏‏ی بازار کاری، توزیع تے ذخیرہ کرنے والی صف اول کمپنی ا‏‏ے۔ اس پروگرام وچ تنظیمی ڈھانچے د‏‏ی مضبوطی، عملہ د‏‏ی چھانٹ، ملازمین د‏‏ی بااختیاری تے صاف شفاف کاروباری عمل دا فروغ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اج پاکستان اسٹیٹ آئل د‏‏ی کل قدر پچھتر بلین روپے اے تے اس دا سیاہ تیل د‏‏ی مارکیٹ وچ 81.2 فیصد تے وائٹ ائل د‏‏ی مارکیٹ وچ 61.2 فیصد حصہ ا‏‏ے۔
پی ایس او ہاؤس
پی ایس او دا سابقہ ہیڈ آفس داؤد سینٹر وچ سی مگر 2000ء دے ابتدا وچ ہیڈ آفس پی ایس او ہاؤس خیابان اقبال کلفٹن وچ منتقل کر دتا گیا، پی ایس او ہاؤس دا شمار پاکستان د‏‏ی خوبصورت ترین عمارتاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔