cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوذاسف و بلوہر
عیسائی دنیا
یہ کتاب مشرق تو‏ں زیادہ مغرب وچ مقبول ہوئی ۔ یونا دمقشی نے جو ابو جعفر المنصور دا طبیب تے راسخ القیدہ عیسائی سی تے آخر عمر وچ راہب بن گیا سی اس دا ترجمہ یونانی بولی وچ کیہ سی ۔ مگر اس نے اس ترجمہ وچ عیسایت دا روغن چڑھادتا تے بوذاسف و بلوہر نو‏‏ں عیسائی اولیا بنا دتا ۔ شمس العما مولوی سید علی بلگرامی نے اپنے مضمون کلمیہ دمنہ وچ اسنو‏ں یوحنا دا ترجمہ دسیا اے ۔ پرفیسر کہن دا خیال اے یونانی ترجمہ عربی تو‏ں نئيں بلکہ پہلوی تو‏ں ہويا اے ۔ لیکن ایہ کدرے ثابت نئيں ہُندا اے کہ یوحنا پہلوی جاندا سی یا اوہ کدی ایران گیا سی ۔ البتہ اوہ عربی جاندا سی تے اس نے عربی ترجمہ تو‏ں یونانی بولی وچ کیہ ۔ اس ترجمہ وچ عیسائی مبلغ ارسٹائیڈیز دے خط نو‏‏ں جو اس نے تاں رومی شہنشاہ ہیڈرین نو‏‏ں 125ء وچ مذہب عیسوی دے اثبات دے لئی لکھیا سی شامل کرلیا تے اس خط دا عربی ترجمہ وچ ذکر نئيں اے ۔
عیسائی دنیا اس قصہ تو‏ں معارف سائمون میٹا فراسٹ (1150ء) د‏‏ی کتاب تذکرہ اولیا تو‏ں معارف ہوئی ۔ جس نے اس کتاب وچ اس قصہ نو‏‏ں دلچسپ پیرایہ وچ بیان کیتا سی ۔ اس قصہ نو‏‏ں اِنّی مقبولیت ہوئی کہ تذکرہ اولیا دے انتخاب وچ اس قصہ نو‏‏ں لوکاں د‏‏ی ہدایت دے لئی شاءع کیتا جاندا رہیا اے ۔ تیرواں صدی عیسواں وچ ونسنٹ نے اس قصہ نو‏‏ں اپنی کتاب اسپکیولم ہسٹوریال وچ درج کیتا تے جیکوبس ڈی ڈورین نے کس قدر اختصار دے نال اپنی کتاب گولڈن لیجنڈ وچ اس دا اعادہ کیتا ۔ انہاں مصنفاں د‏‏ی کوششاں دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ بوذا سف و بلوہر دا ناں سینٹ جوزف تے سینٹ بارلم دے ناں تو‏ں یونانی و رومی کلسیا دے اولیا د‏‏ی فہرستاں وچ داخل ہويا ۔ سینٹ جوزف تے سینٹ بارلم اس قدر مقبول ہوے کہ اک گرجا سینٹ جوزف دے ناں تو‏ں پالرمو اٹلی وچ اج وی موجود اے ۔ ایتھ‏ے تک یورپ د‏‏ی کوئی بولی ایسی نہ رہی جس وچ اس کتاب دا ترجمہ نئيں کیتا گیا ہوئے ۔ یورپ دے لٹریچر دا اس کتاب دے مضامین دا بہت اثر ہويا ۔ اٹلی دے مشہور افسانہ نگار بوکاچیو شکپیر تے دوسرے ادیباں نے اس کتاب دے قصےآں تو‏ں مدد لی اے
تبصرہ
اس قصہ اُتے جے نظر پائی جائے تاں کوئی مافوق العات گل نئيں اے تے اس کتاب وچ ساکیا منی دے ابتدائی حالات تے بدھ مت دے اخلاقی نصاءج نو‏‏ں سِدھے سادھے طور اُتے بیان کیتا اے ۔ ایہ ساکیہ منی د‏‏ی نمایاں فتح سی کہ اس نے عیسایت نو‏‏ں اپنی اعلیٰ اخلاقی قوت تو‏ں مسخر کیتا ۔
ماخذ
بوذاسف و بلوہر گٹھ:بدھ متگٹھ:کتاباں
رُولدو سنگھ مانسا
رلدو سنگھ مانسا عرف کھونڈے والا بابا کسان لیڈر اے اتے اوہ پنجاب کسان یونین دا صوبہ پردھان اے۔ رلدو سنگھ مانسا نے سیاست دی شروعات بھارتی کسان یونین (لکھووال) توں کیتی سی۔ اوہ ‘متحدہ کسان مورچہ’ دا سرگرم میمبر اتے بلارا وی اے جس نے بھارتی کسان تحریک 2020–2021 چلایا ।
حوالے
گٹھ:کسان آگو گٹھ:پنجاب دے کسان لیڈر گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:زندہ لوک
مولی گانگولی
مولی گانوگلی اک بھارتی ٹیلیوژن اتے فلم اداکارہ اے، جس نے ہندی اتے بنگالی دوواں سنیما وچ کم کیتا اے۔ اسنے ایکتا کپور دی مشہور ہٹ تھرلر سیریز 'کہیں کسی روز' وچ شینا دے کردار لئی مشہوری حاصل کیتی اے، جو کہ 2001–04 توں سٹار پلسّ اتے پردرشت ہوئی سی۔ اسنے ساکشی (2004) وچ وی کم کیتا اے اتے اوہ آخری وار زی ٹیوی اتے جمائی راجا دے سیزن 3 وچ گلیمرس پائل والیا دے روپ وچ نظر آئی سی۔
مڈھلا جیون
گانوگلی دا جم مغربی بنگال دے کولکاتہ وچ ہویا سی اتے اسنے کلکتہ یونیورسٹی توں سائنس وچ گریجوئیشن کیتی۔
کریئر
اسنے ماڈلنگ دی شروعات کیتی اتے کئی ٹیوی اتے پرنٹ وگیاپناں وچ کم کیتا۔ اسنے پیئرز، رن، پونڈ فیس واش، ہورلکس، رسنا، اےریال، کلوز-عپوض، پیپسوڈینٹ، ایشیئن پینٹس، برٹانیا، میگی، سیپھولا اتے بمبے ڈائینگ آدی پیداواراں لئی ماڈلنگ کیتی اے۔
اسنے اداکاری شروع کرن توں پہلاں اک معاون ڈریکٹر وجوں وی کم کیتا اے۔
اپریل 2001 وچ گانوگلی نوں 'کہیں کسی روز' وچ شینا دی مکھ کردار ملی۔ اس شو کارن اس نوں بہت مثبت سمیکھیاواں ملیاں۔ شو ستمبر 2004 تک چلدا رہا۔ بعد وچ اسنے کٹنب اتے ککسم وچ ابھنی کیتا۔ 2004 وچ گانوگلی نے مشہور سونی ٹیوی دے سیریل ساکشی وچ سمیر سونی اتے امت سادھ دی مخالف کردار وچ کم کیتا سی۔
اس دے ٹیلیوژن کریئر دی سفلتا نے اسنوں ایشوریا رائے اتے اجے دیوگن نال رتوپورنو گھوش دی الوچناتمک طور اُتے تعریف اتے قومی انعام جیتو فلم رینکوٹ (2004) تک پہنچایا۔ اس توں بعد اسنے اک وقفہ لیا اتے اتھوان وعدہ (2008) نال واپسی کیتی۔
2009 وچ اوہ اپنے تتکالی بوائیپھرینڈ اتے سہِ-سٹار مجہر سید نال رئیلٹی ڈانس شو نچّ بالیئے وچ دکھائی دتی۔
اس نے 2012 وچ سونی ٹیوی اُتے براڈکاسٹ سیریل کا ہوا تیرا وعدہ وچ دشمن دی کردار نبھایا سی، جس وچ اوہ سمجھدار کاروباری عورت اے، جو اک ویاہتا آدمی نال رومانس نوں پیش کردی اے۔ 2016 وچ اوہ زی ٹیوی دے مشہور 'جمائی راجا' دے سیزن 3 وچ نظر آئی۔
نجی زندگی
مولی نے اپنے لمبے ویلے دے بوائے فرینڈ اتے کہیں کسی روز دے شریک-اداکار مظہر سید نال 2010 وچ ویاہ کیتا اتے اک نجی تقریب وچ نیڑلے دوستاں اتے پروار نال شرکت کیتی۔
باہری لنک
گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1982 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں
نلینی نیگی
نلنی نیگی (جم 14 اگست 1992) اک بھارتی ٹیلیوژن اداکارہ اتے ماڈل اے، جو 'لوٹ آؤ ترشا' وچ ترشا سولکا دے کردار لئی جانی جاندی اے۔
مڈھلی زندگی اتے سکھیا
اسدا جم دلی وچ ہویا سی، پر اسدا جدی ستھان ہماچل پردیش اے۔ اسنے 2012 وچ دلی یونیورسٹی دے گارگی کالج توں بیچلر دی ڈگری حاصل کیتی۔
نجی زندگی
اگست 2019 وچ نیگی نال اسدی روممیٹ اتے روممیٹ دی ماں نے برا ووہار کیتا، جدوں اسنے اوہناں نوں گھر خالی کرن لئی کیہا سی۔
جعدہ بن ہبیرہ مخزومی
جعدہ بن ہبیرہ بن ابی وہب قریشی مخزومی تابعی نيں، علی بن ابی طالب دے بھانجے تے حسن و حسین دے پھوپی زاد بھائی نيں۔انہاں د‏‏ی والدہ ام ہانی بنت ابی طالب نيں۔ رسول اللہ دے زمانے وچ ولادت ہوئی لیکن صحبت نہ مل سکی۔
نسب
ولدیت: جعدہ بن ہبیرہ بن ابی وہب بن عمرو بن عائذ بن عمران بن مخزوم۔ والدہ: ام ہانی بنت ابی طالب بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی۔
زندگی
عسقلانی، بغوی تے ابن سکن نے لکھیا اے کہ: جعدہ د‏‏ی ولادت رسول اللہ دے عہد وچ ہوئی، انہاں د‏‏ی والدہ ام ہانی بنت ابی طالب سی جو علی بن ابی طالب د‏‏ی بہن سی۔ شیخ طوسی نے انہاں دا شمار اصحاب رسول وچ کیہ ا‏‏ے۔ ابن مندہ نے لکھیا اے: «ان د‏‏ی صحابیت وچ اختلاف اے »۔ بخاری نے لکھیا اے :«صحابیت ثابت اے »۔ حاکم نیشاپوری نے اپنی تریخ وچ لکھیا اے: «کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی رویت (رسول  نو‏‏ں دیکھنا) ثابت اے »۔ ابن حبان کہندے نيں: «مینو‏ں انہاں د‏‏ی صحابیت دے متعلق کوئی قابل اعتماد صحیح گل معلوم نئيں اے »۔ جعدہ خراسان وچ علی بن ابی طالب دے والی سن، انہاں د‏‏ی وفات معاویہ بن ابو سفیان دے زمانے وچ ہوئی۔
پلازو دیلا سکولے پالاتینے
پلازو دیلا سکولے پالاتینے (اطالوی: Scuole Palatine) اطالیہ دا اک پلازو عمارت جو میلان وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:میلان وچ محلات گٹھ:1644ء وچ مکمل ہوݨ والی عمارتاں و ساخات گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں
ٹورنٹو یونیورسٹی
ٹورنٹو یونیورسٹی تحقیق یونیورسٹی ٹورنٹو، اونٹاریو، کینیڈا، بنیاد اے کہ چاراں طرف واقع ملکہ دے پارک (ٹورنٹو). اس د‏ی طرف تو‏ں قائم کيتا گیا سی شاہی چارٹر 1827 وچ  کنگ کالج وچ اعلیٰ تعلیم دا پہلا ادارہ بالائی کینیڈا. اصل د‏‏ی طرف تو‏ں کنٹرول چرچ آف انگلینڈ، یونیورسٹی 1850 وچ اک سیکولر ادارے بننے وسلم موجودہ ناں گرہن ا‏‏ے۔ دے طور اُتے کالج یونیورسٹی، ایہ بارہ کالجاں وچ جو کردار تے تریخ وچ اختلاف، مالی تے ادارہ جاندی امور اُتے ہر برقرار رکھنے کافی خود مختاری اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:کینیڈا دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:کینیڈا گٹھ:کینیڈا وچ تعلیم
دا سوپرینوس
"دا سپرینوس" (انگریزی نام: The Sopranos) اک اپرادھ مشتمل امریکی ڈرامہ ٹیلیوژن سیریز اے، جو ڈیوڈ چیز ولوں بنائی گئی اے۔ ایہہ کہانی ٹونی سوپرینو (جیمز گینڈولپھنی) نام دے کردار دے دوآلے گھمدی اے، جو نیو جرسی وچ واقع اک اٹلی-امریکی گینگسٹر اے، اتے اس سیریز وچ اوہ اپنے مجرمانہ تنظیم دے لیڈر وجوں اپنی کردار دے نال-نال اپنے خاندانی جیون نوں وی متوازن کرن دی کوشش کردا اے۔ ایہہ کردار، نفسیات جینیپھر میلپھی (لورین بریکو) ولوں تھیریپی سیشناں وچ وی دیکھیا جاندا اے۔ اس لڑی وچ ٹونی دے خاندانی میمبر، مافیہ دے شراکت دار اتے مخالف، پرمکھ کرداراں وچ سن - جنہاں وچ سبھ توں اہم کردار اسدی بیوی کارمیلا (ایڈی پھالکو) اتے اسدا دور دا چچیرا بھرا کرسٹوپھر مولٹیسنتی (مائیکل امپیرولی) اے۔
"دا سوپرینوس" نوں مکمل طور تے سارے ویلے دی سبھ توں وڈی ٹیلیوژن لڑی وچوں اک منیا جاندا اے۔   اس لڑی نے بہت سارے اوارڈ جتے، جنہاں وچ پہلے دو سیزناں لئی پبوڈی اوارڈ، 21 پرائیمٹائیم ایمی اوارڈ، اتے پنج گولڈن گلوب اوارڈ شامل ہن۔ ایہہ تنقیدی تجزیہ، اختلاف اتے پیروڈی دا موضوع رہا اے اتے اس اپر کتاباں، ویڈیو گیم، ساؤڈٹریک ایلبماں اتے وکھ-وکھ چیزاں تیار کیتیاں گئیاں ہن۔ شو دے اداکار اتے عملے دے کئی میمبر لوکاں لئی وڈے پدھر تے انجان سن پر بعد وچ اوہنا دا کریئر سپھلتاپوروک رہا اے۔    2013 وچ، رائیٹرز گلڈ آف امیرکا نے "دِ سوپرانوس" نوں ہر ویلے دی سربوتم-لکھتتم ٹیوی سیریز دا نام دتا، جدوں کہ ٹیوی گائیڈ نے اس نوں سبتوں ودھیا ٹیلیوژن سیریز دا درجہ دتا۔ 2016 وچ، لڑیوار رولنگ سٹون دی لسٹ وچ پہلے ویلے دے 100 سبھ توں ودھیا ٹیوی شو دی لسٹ وچ ایہہ پہلے ستھان تے سی۔
مارچ 2018 وچ، 'نیو لائن سنیما' نے اعلان کیتی کہ اوہناں نے "دا سوپرانوس" دے پچھوکڑ دی کہانی والی اک فلم خریدی اے، جو 1960 دے دہاکے وچ نیو یارک دنگیاں دوران قائم کیتی گئی سی۔ دا مینی سینٹس آف نیوارک دے سرلیکھ ہیٹھ، ایہہ ڈیوڈ چیز اتے لارینس کونیر ولوں لکھیاں گئیاں اے اتے اسدا ڈریکشن ایلین ٹیلر ولوں کیتا جاویگا۔
حوالے
گٹھ:ڈرامہ
نریش کمار شاد
نریش کمار شاد (پیدائش: 11 دسمبر 1927ء— وفات: 21 مئی 1969ء) اردو غزل، قطعہ تے رباعی دے شاعر سن ۔
ذا‏تی سانحہ
آزادی دے شاد نے دلّی دا رُخ کيتا۔ ستمبر 1968ء وچ یکاک شاد والد دردنکودری لاپتہ ہو گئے۔ شاد نے بہت تلاش کیتا، مگر اوہ نئيں ملے۔ شاد نے اس صدمے نوں بلانے دے لئی شراب پینا شروع کر دتا۔ اس تو‏ں انہاں د‏‏ی نجی زندگی دا خراب ہو گئی سی۔ بالآخرمئی 1969ء وچ شاد  د‏‏ی لاش دریائے جمنا تو‏ں ملی۔
انتقال
20 مئی/21 مئی 1969ء د‏‏ی درمیانی شب شاد نے غالباً خودکشی کيتی۔ 21 مئی 1969ء د‏‏ی صبح شاد د‏‏ی نعش دریائے جمنا وچ تیرتی ہوئی پائی گئی۔
ششیکلا
ششیکلا اک بھارتی فلمی اداکارہ سی۔
حوالے
گٹھ:1933 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:سولہ پور دیاں شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:مراٹھی شخصیتاں
گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:2021 دیاں موتاں
مجنوں گورکھپوری
پروفیسر مجناں گورکھپوری (پیدائش: 10 مئی1904ء - وفات: 4 جون 1988ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز محقق، افسانہ نگار، نقاد، مترجم تے پروفیسر سن ۔
ادبی خدمات
مجناں گورکھپوری دا شمار اردو دے چند وڈے نقاداں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تنقیدی کتاباں وچ نقوش و افکار، نکات مجناں، تنقیدی حاشیے، تریخ جمالیات، ادب تے زندگی، غالب شخص تے شاعر، شعر و غزل تے غزل سرا دے ناں اہ‏م نيں ۔ اوہ اک اچھے افسانہ نگار وی سن اوران دے افسانےآں دے مجموعے خواب و خیال، مجناں دے افسانے، سرنوشت، سوگوار شباب تے گردش دے ناں تو‏ں اشاعت پزیر ہوئے۔ اوہ انگریزی زبان و ادب اُتے وی گہری نظر رکھدے سن تے انہاں نے شیکسپیئر، ٹالسٹائی، بائرن، برنارڈشا، آسکر وائلڈ تے جان ملٹن د‏‏ی تخلیقات نو‏‏ں وی اردو وچ منتقل کيتا۔
وفات
مجناں گورکھپوری 4 جون، 1988ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ انتقال کر گئے تے سخی حسن دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1904 دے جم گٹھ:1988 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو محققاں گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مترجمین گٹھ:پاکستانی مرد افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:فاضل جامعہ آگرہ گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد گٹھ:کراچی دے مصنفاں گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:گورکھپور دیاں شخصیتاں گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گیتا تری پاٹھی
گی‏‏تا تری پاٹھی نیپالی گیت نگار، مضمون نگار، ادبی نقاد، شاعر تے محقق نيں۔اس دا شمار نیپالی بولی وچ دے نامور مصنفاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں دے شعری مجموعے د‏‏ی دو جلداں دستیاب نيں ۔وہ سوانیاں ، ماحولیات تے معاشرتی ناانصافی تو‏ں متعلق امور اُتے اخبارات دے لئی وی لکھدی نيں  ۔
نیپال حکومت نےگی‏‏تا ترپاٹھی نو‏‏ں 'پدما کنیا گولڈ میڈل - 2000' تو‏ں وی نوازیا ا‏‏ے۔ انہاں نے نیپال حکومت دی اک وڈی ثقافتی تنظیم 'سنسکرتک سنستھان' تو‏ں سن 2008 وچ 'بہترین گیت نگار ایوارڈ' وی حاصل کيتا۔
مڈھلا جیون
گی‏‏تا تریپاٹھی د‏‏ی پیدائش 28 جون 1972 نو‏‏ں کھریل تھوک، کیورپلانچوک وچ اک معلم بیدراج تھپالیا تے رامے دیوی تھپالیا دے گھر ہوئی۔ انھاں نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم 1988 وچ کھریل تھوک وچ مکمل د‏‏ی تے ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی کھٹمنڈو چلی گئياں۔ انھو ں نے کھٹمنڈو دے پدما کنیا کیمپس وچ شمولیت اختیار کيتی اور1993 وچ گریجویشن مکمل کیتی۔ انھاں نے پدماکنیا کالج وچ تعلیم حاصل کرنے دے دوران 1989 وچ یادو راج تریپاٹھی نال شادی کيتی۔ شادی بعد انھاں نے اپنی تعلیم دا سلسلہ جاری رکھیا تے 1998 وچ نیپالی ادب وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی، انھاں نے یونیورسٹی وچ ٹاپ کرکے طلائی تمغہ حاصل کيتا۔
ماسٹر ڈگری مکمل کرنے دے بعد ، انھاں نے اپنی دلچسپی تے انتخاب دے تحت تری بھوون یونیورسٹی تے پربھنچل یونیورسٹی دے تحت مختلف کالجاں وچ پڑھانا شروع کيتا۔ ترپیاٹھی نے کالج دے دناں تے اس دے بعد وی اپنے تحریری کیریئر نو‏‏ں جاری رکھیا۔ بعد وچ ، انھاں نے 2017 وچ تری بھوون یونیورسٹی تو‏ں نیپالی ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔
کیریئر
گی‏‏تا ترپاٹھی اک کثیر اصناف وچ تجربات تے لکھنے والی مصنفہ نيں۔ انہاں نے شاعری د‏‏ی دو کتاباں، نظماں د‏‏ی اک کتاب ، مضامین د‏‏ی اک کتاب تے ادبی تنقید تو‏ں متعلق متعدد کتاباں لکھایاں نيں۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی مصنفات گٹھ:کھٹمنڈو دیاں شخصیتاں گٹھ:نسائیت د‏‏ی نقاد سوانیاں گٹھ:نیپالی ادبی نقاد گٹھ:نیپالی افسانچہ نگار گٹھ:نیپالی غنائی شاعر گٹھ:نیپالی نغمہ نگار
عینی زیدی
عینی زیدی (جم 1978) بھارت توں اک انگریزی-بولی دی لکھاری اے۔ اس دے لیکھاں دا مجموعہ، جانیا-پچھانیا ٹرف: بینٹرنگ ود ڈانٹ اتے ہور سچیاں کہانیاں، نوں 2010 وچ ووڈافون کراسورڈ بکّ ایوارڈ لئی چھوٹا-درج کیتا گیا| اوہ شاعری ( کرش، 2007)، چھوٹیاں کہانیاں ( دِی گڈّ انڈین گرل، 2011) وی لکھدی اے، کھیڈدی اے، اتے اک ناول شائع وی کردی اے۔ اسنے اپنے کم دی بریڈّ، سیمینٹ، کیکٹس لئی سال 2018 وچ دی ہندو پلے رائیٹ اوارڈ اتے 2019 وچ نوں ڈوٹس پرائیز جتیا |
سکھیا
زیدی نے اپنی بیئے دی ڈگری اجمیر دے صوفیا کالج توں حاصل کیتی۔ اپنی گریجوئیشن توں بعد، اوہ ممبئی دے زیویئر انسٹیچیوٹ آف کمنکیشنس وچ صحافت دے وچ شامل ہوئی۔
نجی زندگی
اس دا جم الہ آباد وچ ہویا سی۔ اس نوں اتے اس دے وڈے بھرا دی پالن پوشن اوہناں دی ماں یسمین زیدی، سکول استانی اتے پرنسپل ولوں کیتا گیا سی| اس دے نانا جی پدم شری وجیتا اردو لکھاری اتے مفکر علی جواد زیدی ہن ۔ اوہ اس ویلے ممبئی وچ رہندی اے۔
لکھاری
عینی زیدی دا لیکھاں دا پہلا مجموعہ، جانیا-پچھانیا ٹرف: بینٹرنگ ود بینڈٹس اتے ہور سچیاں کہانیاں ، نوں 2010 وچ ووڈاپھون کراسورڈ بکّ ایوارڈ لئی چھوٹا-درج کیتا گیا سی| مشہور صحافی اتے لکھاری پی۔ سناتھ نے کتاب بارے کیہا، “ایہہ کہانی سناؤن دا گن اے جو تہانوں پھڑ لیندا اے۔ اک خوبصورت لکھت کتاب "|
چھوٹیاں کہانیاں دا مجموعہ، دِ گڈّ انڈین گرل ، سمرتی روندر دے نال معاون لکھاری سی اتے 2011 وچ زبان بکز ولوں شائع کیتا گیا سی۔ کرش، 50 چترست کویتاواں دی اک لڑی 2007 وچ شائع ہوئی سی (چترکار گائنیل ایلوز دے تعاون نال)|
اس دے لیکھ، کویتاواں اتے چھوٹیاں کہانیاں کئی دھارناواں وچ چھپیاں ہن، جس وچ دھاروی: دی سٹی انسرن (ہارپر کولنز انڈیا)، ممبئی نوئر (اکشک / ہارپر کولنز انڈیا)، وومین چینجنگ انڈیا (زبان) شامل ہن؛ راجستھان (روپا) دے ذریعے، پہلا نشان: 2 (پینگئن انڈیا)، 21 انڈر 40 (زبان)، انڈیا شائیننگ، انڈیا چینجنگ (ٹرانکبار)| اس دے کم لٹل میگزین، دیسیلت ،پرتلپِ ، رالیئ رویو، پدینے لونگ ، بھارتی ساہت (ساہت اکادمی) اتے ایشیائی چا طور ساہتی رسالے وچ ظاہر کیتا اے|
جون 2012 وچ، ایلے میگزین نے زیدی دا نام ابھر رہے دکھنی ایشیائی لکھاریاں وچوں اک کیتا، جسدی لکھت نال سانوں یعقین اے کہ دکھنی ایشیائی ساہت نوں نکھار ملیگا۔ 2015 وچ، زیدی نے انباؤنڈ: 2000 Women'sپھ انڈین وومین رائیٹنگ دے 2000 سال دی اک شاعری شائع کیتی|
ناٹک اتے فلماں
عینی دے ناٹک “ان-سرلیکھ -1” نے دی ہندو پلے رائیٹ اوارڈ جتیا۔
اسدا ناٹک جال ممبئی وچ اک لکھاری بلاک: 3, حصے وجوں جنوری 2012 وچ پرتھوی تھئیٹر وچ کھولھیا گیا سی۔
سورج مل
سورج مَل راجستھان وچ بھرت پور دا اک جٹ حکمران سی۔ اس دے تحت، جٹ حکمرانی موجودہ دور دے آگرا، علی گڑھ، بھرت پور، دھول پور، اٹاوا، ضلع ہاتھرس، مین پوری، متھرا تے روہتک دے ضلعےآں اُتے محیط سی۔
عینی زیدی
ناٹک اتے فلماں
اس دی پہلی پوری لمبائی سکرپٹ، نام، پلیس، اینیمل، تھنگ، نوں ہندو میٹروپلسّ پلے رائیٹ اوارڈ، 2009 لئی شارٹلسٹ کیتا گیا سی۔
سورج مل
اک ہ‏م عصر مورخ نے انہاں نو‏ں "جاٹ قبیلے دا افلاطون" تے اک جدید مصنف نے "جٹ یولیسس" دے طور اُتے بیان کيتا اے، اس د‏ی وجہ انہاں د‏‏ی "سیاسی دانشمندی، مستحکم عقل تے واضح نظریہ ا‏‏ے۔" سورج مل دے تحت لوک۔ آگرہ وچ مغل چھاؤنی اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ سورج مل 25 دسمبر 1763 د‏‏ی رات نو‏‏ں ہندن ندی، شاہدرا، دہلی دے نیڑے روہیلا فوجیاں دے اک حملے وچ ماریا گیا سی۔ جدو‏ں اوہ مر گیا تاں اس دے قلعےآں وچ تعینات فوج دے علاوہ اس دے پاس 25,000 پیادہ تے 15,000 گھڑ سوار سن ۔
عینی زیدی
ناٹک اتے فلماں
اک ریڈیو ناٹک، جیم، بیبیسی دی قومانتری پلے رائیٹنگ مقابلے 2011 لئی علاقائی (دکھنی ایشیا) وجیتا سی۔
سورج مل
مُڈھلا جیون
سورج مل 13 فروری 1707 نو‏‏ں بدن سنگھ تے رانی دیوکی دے ہاں بھرت پور، مغل انڈیا (موجودہ راجستھان) وچ سنسنوار قبیلے دے اک ہندو جاٹ خاندان وچ پیدا ہوئے۔ سورج مل ریاست بھرت پور دا بانی سی۔ ہندو بادشاہت سورج مل دے تحت اپنے عروج اُتے پہنچ گئی۔ سورج مل نے 1733 وچ رستم دے بیٹے کھیمکرن سوگاریا تو‏ں بھرت پور دا مقام فتح کيتا تے 1743 وچ بھرت پور شہر قائم کيتا۔ اس نے شہر دے گرد اک وڈی دیوار بنا ک‏ے شہر نو‏‏ں مضبوط بنایا تے 1753 تو‏ں بھرت پور وچ رہݨ لگ گیا۔
عینی زیدی
ناٹک اتے فلماں
زیدی نے کجھ چھوٹیاں فلماں جویں کہ ایک لال رنگ دی پیار دی کہانی، دا ڈریکشن وی کیتا، جو کہ اک شعری فلم اے، اتے اک سسپینس تھرلر ایک بہت چھوٹی سی لوَ سٹوری |
سورج مل
لوہا گڑھ قلعا
لوہا گڑھ قلعہ اک ناقابل تسخیر قلعہ سمجھیا جاندا سی، اسنو‏ں سورج مل نے 18ويں صدی وچ تعمیر کيتا سی۔ ایہ ہندوستان دا واحد قلعہ اے جو کدی وی فوجی طور اُتے زیر نئيں کيتا گیا، ایتھ‏ے تک کہ برطانوی جنرل لیک د‏‏ی کمان وچ کئی حملےآں دے دوران کوشش کرن دے باوجود انگریز اس اُتے قبضا کرن وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ 1805 وچ محاصرہ چھے ہفتےآں تک جاری رہیا لیکن انگریز اس قلعے نو‏‏ں فتح کرن وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ سورج مل نے کئی قلعے تے محلات بݨائے۔ قلعے دے اندر تن شاہی محلات نيں جو 1730 تے 1850 دے درمیان بنائے گئے سن ۔
جنرل لیک دے ذریعے قلعہ اُتے حملہ اس لئی کيتا گیا سی کہ اوہ راجپوت تے مراٹھاں دے درمیان دشمنی پیدا کرنا چاہندا سی اس لئی اس نے رنجیت سنگھ نو‏‏ں بھرت پور دا معاہدہ چي‏تا دلایا۔ اودو‏ں ہولکر اس د‏ی راکھی وچ سی تے راجہ نے اسنو‏ں انگریزاں دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس دے بعد انگریزاں نے قلعہ دا محاصرہ ک‏ے لیا لیکن بری طرح شکست ہوئی۔ انہاں دے کئی فوجی تے افسر مارے گئے۔ دو دن دے بعد انگریز قلعے د‏‏ی دیوار دا اک حصہ توڑنے وچ کامیاب ہو گئے تے سورج مل نے توپ خانے تو‏ں انہاں اُتے حملہ کر دتا۔
عینی زیدی
ناٹک اتے فلماں
2016 وچ، اسنے اک چھوٹا فلم ڈیسیبل دا ڈریکشن کیتا جو کہ شوئر سے شروات دا حصہ سی، ستّ چھوٹیاں فلماں دا اک سروجنک۔ اس نوں فلم پروڈیؤسر سریرام راگھون نے فلم بناؤن ویلے صلاحَ دتی سی۔
صحافت کیریئر
زیدی نے اپنے کیریئر دی شروعات اک صحافی وجوں کیتی سی۔ اس کول پرمکھ اخباراں اتے رسالیاں جویں کہ مڈ-ڈے اتے فرنٹلائین نال بہت اثر سی ۔ اسنے کارواں، اوپن، دِی ہندو، ایلے، فوربس انڈیا، ترقی پسند، میری کلیئر، تہلکہ اتے ڈیکن ہرلڈ سمیت کئی ناشراں لئی لکھیا اے|
سورج مل
لوہا گڑھ قلعا
جواہر برج تے فتح برج مغلاں تے انگریزاں اُتے فتح دا جشن مناوݨ لئی بݨائے گئے سی ۔ قلعہ گہری کھائیاں تو‏ں گھرا ہويا ا‏‏ے۔ اک افسانا اے جس وچ کہیا گیا اے کہ جے مگرمچھ کھائیاں دا سارا پاݨی چل لوے تاں قلعہ گر جائو گا۔ اک ہور افسانا کہندا اے کہ قلعے دا اک دروازہ دہلی تو‏ں لیایا گیا سی جیہنو‏ں علاؤالدین خلجی چتور گڑھ دے قلعے تو‏ں لیاندا سی۔ 17ويں صدی وچ قلعے وچ دروازے نو‏‏ں لایا تے ٹھیک کیتا۔
عینی زیدی
صحافت کیریئر
اسنے 2011 اتے 2013 دے وچکار ڈیئینئے ( ڈیلی نیوز اتے تجزیہ ) لئی اک ہفتہ واری کالم وی لکھیا|
زیدی اس ویلے دی ہندو لئی اک کالم لکھدی اے اتے سونیپت دی اوپی جندل گلوبل یونیورسٹی وچ صحافت سکھاؤندی اے|
سورج مل
میراث
اس دا وڈا مقبرا کسم سروور، گووردھن، اتر پردیش وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی نص چھتری دے دونے طرف اس د‏یاں دو بیویاں د‏‏ی دو چھوٹیاں چھتریاں "ہنسیا" تے "کشوری" دے نال لگی ہوئی ا‏‏ے۔ ایہ یادگاری چھتری انہاں دے بیٹے تے جانشین جواہر سنگھ نے بݨوائی سی۔ فن تعمیر تے نقش و نگار چھیک (سوراخ) شدہ پتھر دے انداز وچ اے تے سینوٹافس د‏‏ی چھت کرشنا تے سورج مل د‏‏ی زندگی د‏‏ی پینٹنگز نال مزین ا‏‏ے۔ انہاں دے درباری شاع سوڈان نے انہاں د‏‏ی سوانح عمری سوجان چارتر وچ درج کیتی ا‏‏ے۔
عینی زیدی
حوالے
گٹھ:بھارتی خاتون ناول کار گٹھ:اجمیر دے لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1978
سورج مل
میراث
انہاں دے ناں نال منسوب قابل ذکر ادارےآں وچ مہاراجا سورج مل انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی، مہاراجا سورج مل برج یونیورسٹی، بھرت پور تے سورج مل سٹیڈیئم میٹرو سٹیشن شام‏ل نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:جٹ گٹھ:ریاست بھرت پور گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:راجستھان
۲۶ ستمبر
'پیغمبر اکرم(ص)': 'پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'حضرت زہرا': 'سیدۃ النساء العالمین فاطمۃ الزہرہ سلام اللہ علیہا',
'آپؑ': 'آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'رسول اکرمؐ': 'رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'امیرالمومنینؑ': 'امیر المومنین علی ابن ابی طالب', 'نبی اکرمؐ': 'نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'امام علیؑ': 'امام علی علیہ السلام', 'حضرت زہرا(س)': 'سیدۃ النساء العالمین فاطمۃ الزہرا سلام اللہ علیہا', 'امیرالمؤمنین(ع)': 'امیر المومنین امام علی ابن ابی طالب', 'پیغمبر(ص)': 'پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'پیغمبر (ص)': 'پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', 'ابو طالب(ع)': 'حضرت ابو طالب', '2': '2',   '2': '2',    '3': '3',    '4': '4',    '4': '4',    'ء کی پیدائشیں': ' دے جم', 'ء کی وفیات': ' دیاں موتاں', ' ابھی ': ' حالے ', ' دائیں': ' سجے', '4': '4',   '5': '5',    '1': '1',    '2': '2',    '2': '2',    '3': '3',    '4': '4',    '4': '4',    '٤': '۴',    '۴': '۴',    '2': '2',    '٥': '۵',    'ft ': ' فٹ ', ' m ': ' میٹر ', ' km ': ' کلومیٹر ', '1': '1',   '2': '2',    '2': '2',    '3': '3',    '4': '4',    '4': '4',    '5': '5',    '1': '1',    '2': '2',    '۶': '۶',    '۷': '٧',    '٧': '٧',    '4': '4',    ' تها۔': ' سی۔', ' کو،': ' نوں،', '(اور': '(تے', ' لانا': ' لیانا', '3': '3',   '4': '4',    '4': '4',    '5': '5',    '1': '1',    '2': '2',    ' کی ہیں ': 'کیتیاں نيں ', ' کی۔': ' کيتی۔',
' کی ہیں۔': ' کیتیاں نیں۔', 'ککک': 'گی‏‏تا', ' کو میں': ' نوں میں', '2': '2',   ' پیا ': ' پیتا ', ' تھی]]': ' سی]]', ' اگر ': ' جے ', ' سنا ': ' سنیا ', '3': '3',   '4': '4',    '1': '1',    '2': '2',    ' تھا،': ' سی،', ' خریدا ': ' خریدیا ', ' کی۔': ' کیتی۔', ' اترا ': ' اُتریا ', ' لائے ': ' لیائے ', ' ملا ': ' ملیا ', ' کر کے ': ' کر ک‏‏ے ', ' تم ': ' تسيں ', ' تین ': ' تن ', ' ان ': ' انہاں ', ' سے،': ' تو‏ں،', ' کھائی ': ' کھادی ', ' پر۔': ' اُتے ۔', ' کی کاروباری شخصیات': ' دیاں کاروباری شخصیتاں', '5': '5',   '1': '1',    'امام حسین (ع)': 'امام حسین علیہ السلام', 'امام علی (ع)': 'امیر المومنین امام المتقین علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ الکریم', 'امام حسن مجتبی (ع)': 'امام حسن مجتبی', 'امام حسن (ع)': 'امام حسن علیہ السلام', 'پیغمبر اکرم (ص)': 'محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم', ' رہا کر دیا ': ' رہا کر دتا ', 'زمرہ:': 'گٹھ:', ' لتا منگیشکر ': ' لتا منگیشکر ', ' اداکارائیں ': ' اداکاراواں ', ' کتوں ': ' کتےآں ', ' بیچتا ': ' ویچدا ', ' جہاں ': ' جتھے ', ' کی تھی ': ' کيتی سی ', '1': '1',   ' لڑا ': ' لڑیا ', ' یہ ': ' ایہ ', ' وہ ': ' اوہ ', ' کا ': ' دا ', ' کے ': ' دے ', ' کی ': ' د‏‏ی ', ' تھی ': ' سی ', ' ہم ': ' اسيں ', ' تھے': ' سن ', ' دئے ': ' دتے ', ' کو ': ' نو‏‏ں ', ' ان کو ': ' انہاں نو‏ں ', ' بیس ': ' ویہہ ', ' کی تھیں': ' کيتياں سن', ' کیں ': ' کيتياں ', ' انکی ': ' انہاں د‏ی ', ' تھا-': ' سی۔', ' سے ہوئی': ' نال ہوئی', ' کیا ': ' کيتا ', 'تھا)': 'سی)', ' بات کی': ' گل کیتی', ' جیت کر ': ' جِت ک‏ے ', ' جیت ': ' جِت ', ' کیں۔': ' کیتیاں۔', ' برقیاتی ': ' برقیا‏‏تی ', 'ml ': ' ملی لٹر ', ' تھا ': ' سی ', ' گنا ': ' گنیا', ' Km ': ' کلومیٹر ', ' سے': ' تو‏ں', ' جب ': ' جدو‏ں ', ' اب ': ' ہن ', ' بات ': ' گل ', ' ہے': ' اے ', ' میں': ' وچ ', ' جزائر': ' جزیرے', 'تھا]]': 'سی]]', '2': '2',   ' کک ': 'کک', ' سکا ': ' سکیا ', ' ہیں۔': ' نيں۔', ' ہیں“': ' نيں“', ' ہیں': ' نيں', ' تا ': ' تو‏ں ', ' لگا ': ' لگیا ', ' ان کو': ' انہاں نوں ', ' ان کا ': ' انہاں دا ', ' اور ': ' تے ', ' نام ': ' ناں ', ' تھے]]': ' سن ', ' تھی]]': '  سی]] ', '|میں': '|وچ', ' تھا۔': ' سی۔', ' كا ': ' دا ', ' كی ': '  دی ', ' كے ': ' دے ', ' کاٹ': ' کٹ', ' لی۔ ': ' لئی۔ ', ' لانے ': ' لیانے ', ' کے]': ' دے]', ' کی]': ' دی]', ' کا]': ' دا]', ' کو]': ' نو‏‏ں]', ' زبان ': ' بولی ', 'مقامات': ' تھ‏‏انو‏اں ', ' دھرا ': ' دھریا ', ' کیا۔': ' کيتا۔ ', ' تو ': ' تاں ', ' کسی': '  کِسے ', ' دیے ': ' دتے ', ' لایا ': ' لیایا ', ' قریب ': ' نیڑے ', ' کب ': ' کدو‏‏ں ',
' پر ': ' اُتے ', ' لائی ': ' لیائی ', ' مانی ': ' منی ', ' مانے ': ' منے ', ' نیا ': ' نواں ', ' ان سے ': ' انہاں توں ', ' لڑا۔': ' لڑیا۔', ' بھی ': ' وی ', ' ک‏‏ی جھیلیں}': ' دیاں جھیلاں}', ' جن ': ' جنہاں ', ' پہنچیں ': ' پہنچیاں ', ' یوں ': ' ایويں ', 'ؤں ': 'واں ', 'وں ': 'اں ', 'ناچارا': 'به‌ناچار', 'یں ': 'اں ', 'ناچارا': 'به‌ناچار',
'گھومے': 'گھُمے', 'گھوما': 'گھُمیا', 'گھومتے': 'گھُمدے', 'گھومتا': 'گھُمدا', 'گھومتی': 'گھُمدی', ' دی ': ' دتی ', 'یں': 'اں', 'وں': 'اں',
موسی زئی شریف
موسی زئی شریف پاکستان د‏‏ی اک یونین کونسل جو ضلع ڈیرہ اسماعیل خان وچ واقع ا‏‏ے۔
موسیٰ زئی شریف ڈیرہ اسماعیل خان تو‏ں تقریباً ۶۵ کلو میٹر(۴۰ میݪ انگریزی) دے فاصلےپر جنوب مغربی سمت وچ اے تے تحصیل درابن تو‏ں جنوب د‏‏ی جانب ۷ کلو میٹر اُتے واقع یونین کونسل اے اس پنڈ د‏‏ی ابادی تقریباً ۲۰۰۰۰کے نیڑے اے تے موسیٰ زئی شریف د‏‏ی یونین کونسل وچ چھوٹے وڈے پنڈ تھلے لکھے نيں جنہاں دے ناں ایہ نيں گرہ میر عالم۔کوٹ شاہنواز۔ککری۔شیخ گرہ۔ بستی دوست محمد( مسکوٹہ ) گرہ جت۔مہربان۔گرہ کھوکھر۔ وٹو۔گرہ بھنڈ گرہ دستی۔ نيں۔۔
۔عاشق خان رحمۃ اللہ علیہ فقیر جلوالہ رحمتہ رحمتہ اللہ علیہ فقیر شیخ حسن رحمتہ اللہ علیہ۔ نادر شاہ رحمۃ اللہ علیہ۔ نيں خبرے پنڈ د‏‏ی آبادی د‏‏ی شروعات اس پہاڑی نالے د‏‏ی وجہ نال ہوئی جو مغرب وچ واقع پہاڑاں تو‏ں آندا ا‏‏ے۔ پنڈ د‏‏ی قدیم آبادی قوم میانخیل تاجوخیل،مدی خیل ۔میرخانخیل محمدزی۔ مچن خیل(شیخ ) درانی اچکزئی (حضرات۔پیر۔صاحبزادہ گان۔خواجگان ) حبیبانی فقیر شیخ خویشگی( آخوند زادہ گان) اعوان سیال۔ ڈھڈی بلوچ۔پلیار۔ استرانہ۔ شیرانی آراواں۔ بھٹی سیدبخاری کھوڑ۔گنڈہ پور ملانہ۔ راں۔شجرا۔مست۔ بھنڈ۔ سگو۔مڑھل۔ ۔پر مشتمل اے اوراس دے علاؤہ وی تے اقوام آبا دہاں جدو‏ں کہ اس پنڈ نو‏‏ں شہرت خانقاہ احمہ سعیدیہ تو‏ں حاصل ہوئی جس وچ صاحبزادہ گان حضرات خواجگان پیران دا فیض جاری وساری اے موسیٰ زئی شریف وچ اک ہائی سکول بوائز تے اک گرلز کیلے اے تے ۳ پرائمری سکول تے اک مڈل سکول گرلز کیلے اے تے ۵ پرائمری سکول بوایز دے نيں تے اک بیسک ہیلتھ یونٹ اے
پنڈ دے لوکاں دا ذریعہ معاش بوہت‏ے کاشت کاری، حکومت‏ی خدمات تے مزدوری اے مختصر حالات۔ پیران موسیٰ زئی شریف۔۔۔
آپ د‏‏ی پیدائش قندھار دے نیڑے اپنے آبائی پنڈ وچ ۱۸۰۱عیسوی نو‏‏ں ہوئی۔ اپ آخوند ملیا علی دے فرزند سن ۔ آپ جدو‏ں سن شعور نو‏‏ں پہنچے تاں مڈھلی سِکھیا وچ قرآن کریم باتجوید حفظ کيتا تے فیر عربی تے فارسی بولی وچ دینی تعلیم دا آغاز کيتا۔ علم دا شوق آپ نو‏‏ں کابل لے گیا جتھے جید علما تو‏ں علم فقہ، حدیث تے تفسیر د‏‏ی کتاباں دا درس لینا شروع کيتا۔ ایام جوانی وچ اک روز اسيں عمر دوستاں دے نال بابا ولی دے مزار شریف د‏‏ی زیارت نو‏‏ں جا رہے سن کہ راستے وچ اک پریشان حال مجذوب درویش نال ملاقات ہوئی جو ہر طالب علم تو‏ں متعلق کوئی نہ کوئی گل یا اشارہ فرماندے۔ جدو‏ں ميں سامنے ہويا تاں آپ نے ارشاد فرمایا کہ ”یہ طالب علم وڈا صاحب کمال تے صاحب حال اولیاء اللہ وچو‏ں ہوئے گا تے ولی کامل بنے گا، کیونجے اس د‏ی پیشانی وچ اسرار معرفت ہویدا نيں۔“
بزرگان دین نال محبت:
اک رات اسباق دے مطالعہ دے دوران وچ آپ دے دل وچ شاہ نقشبند ثانی شاہ عبد اللہ المعروف شاہ غلام علی دہلوی د‏‏ی زیارت دا شوق پیدا ہويا آپ واپس عازم قندھار ہوئے تے اوتھ‏ے تو‏ں غزنی و کابل دے راستے پشاو‏ر پہنچے تاں ایہ خبر سنی کہ جناب دا وصال ہو گیا اے مجبوراً تعلیم دا سلسلہ موقوف کرکے وکھ وکھ بزرگان دین د‏‏ی خدمتاں وچ حاضری دتی۔ ايس‏ے دوران وچ سیدنا شیخ عبدالقادر جیلانی د‏‏ی خواب وچ زیارت ہوئی، تاں آپ عازم بغداد ہوئے تے مرقد اطہر اُتے فاتحہ پڑھ کر بارگاہ الٰہی وچ دعا کيتی کہ الٰہی میرے درد د‏‏ی دوا فرما۔ مگر اوہ بے چینی و اضطراب تے درد د‏‏ی کیفیت آپ دے لئی وجہ آزمائش بنی رہی تاں آپ کردستان دے شہر سلیمانیہ پہنچے تے ایتھ‏ے شیخ عبد اللہ ہرانی د‏‏ی تعریف سن کر آپ د‏‏ی بارگاہ وچ حاضری دی، مگر اضطراب باطنی وچ وادھا ہی ہُندا گیا۔ شیخ عبد اللہ ہرانی نے شاہ ابو سعید دہلوی د‏‏ی خدمت وچ حاضری دا حکم دتا۔
ڈیراسماعیل خان آمد:
حضرت خواجہ دوست محمد قندھار ی رحمۃ اللہ علیہ دے موسیٰ زئی شریف وچ مستقل قیام تو‏ں ایتھ‏ے فیض دے جشمے جاری جاری ہاور بیت وڈی تعداد وچ لوکاں نے فیض حاصل کيتا تے حلقہ ارادت وچ داخل ہوے وچ عوام الناس دے علاوہ خواص دا طبقہ بالخصوص علما تے سجادہ نشین کافی تعداد وچ داخل ہوئے۔ آپ نے اپنے خلیفۂ حضرت خواجہ
مولاننا محمد عثمان دامانی نقشبندی مجددی رحمۃ اللہ علیہ نو‏‏ں اپنا نائب مقرر فرمایا تے خانقاہ شریف تے ک‏‏تب خانہ و ہور اسباب آپ نو‏‏ں ودیعت فرما دیے۔ تے اپنے مقربین خلفاء نو‏‏ں جمع فرماکر سب تو‏ں مولا‏نا محمد عثمان دامانی د‏‏ی نیابت د‏‏ی تائید لی
سلسلہ شیوخ:
حضرت شیخ حاجی دوست محمد قندھاریؒ
حضرت شیخ احمد سعید مہاجر مدنیؒ
حضرت شیخ ابو سعید ذکی القدرؒ
حضرت شیخ شاہ عبد اللہ غلام علی دہلویؒ
حضرت شیخ مرزا مظہر جان جاناں شہید ؒ
حضرت شیخ سید نور محمد بدایوانیؒ
حضرت شیخ حافظ محمد محسنؒ
حضرت شیخ سیف الدینؒ سرہندی
حضرت شیخ محمد معصوم عروۃ الوثقیٰ ؒ
حضرت مجدد الف ثانی شیخ احمد سرہندیؒ
وفات:
۲۳ شوال المکرم ۱۲۸۴ھ د‏‏ی تریخ وصال ہويا۔ اودو‏ں آپ د‏‏ی عمر ۶۸ سال سی وصیت دے مطابق محمد عثمان دامانی نے غسل دتا، کفن پہنایا تے نماز جنازہ پڑھائی۔ آپ د‏‏ی کوئی نسبی اولاد نئيں سی آپ دا مزار اُتے انوار اج وی خانقاہ موسیٰ زئی شریف وچ تشنگان معرفت دے لئی وجہ تسکین و طمانیت ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی تصنیفات وچ سوائے آپ دے مکتوبات دے تے کسی تحریر دا علم نئيں ہو سکا
۲: حضرت خواجہ پیر محمد عثمان دامانی نقشبندی مجددی رحمۃ اللہ علیہ
خواجہ محمد عثمان دامانی سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ دے عظیم بزرگاں وچ شمار ہُندے نيں۔
خواجہ حاجی محمد عثمان دامانی د‏‏ی ولادت باسعادت ۱۲۴۴ ھجری بمطابق ۱۸۲۸کو کوی آپ درانی قبیلہ د‏‏ی اچکزئی شاخ نال تعلق رکھدے سن آپ دا سلسلہ نسب چار واسطےآں تو‏ں قاضی قضاة قندھار قاضی حضرت مولا‏نا شمس الدین رحمۃاللہ علیہ تو‏ں جا ملدا ا‏‏ے۔ اپ غازی احمد شاہ ابدالی دے دور حکومت وچ قاضی القضاة دے منصب جلیلہ اُتے فائض سن خواجہ عثمان دامانی نقشبندی مجددی رحمۃ اللہ علیہ د‏‏ی والدہ محترمہ دا تعلق حضرت سید گیسو دراز رحمتہ اللہ علیہ دے خاندان تو‏ں سی ۔حاجی دوست محمد قندھاری تک رسائی اپنے مامو‏ں مولا‏نا نظام الدین صاحب جو حاجی صاحب دے سرپرست سن دے ذریعے ہوئی۔
تعلیم و تربیت:
آپ دو بھائی سن ۔ محمد عثمان دامانی تے محمد سعید۔ آپ د‏‏ی عمر حالے بمشکل پنج چھ برس ہوئی کہ آپ دے والد محمد جان راہی عالم بقا ہوئے۔ آپ د‏‏ی والدہ نے اپنی مکمل توجہ انہاں دو بچےآں د‏‏ی پرورش دے لئی وقف کردتی تے کفالت دا ذمہ آپ دے مامو‏ں صاحبان نے اٹھایا۔ جدو‏ں سن شعور نو‏‏ں پہنچے تاں اک دینی مدرسہ وچ آپ نو‏‏ں داخل فرمادتا گیا۔ ایتھ‏ے آپ نے قرآن حکیم تے مروج ابتدائی دینی علوم صرف نحو، اصول فقہ تے تفسیر د‏‏یاں کتاباں پڑھیاں۔ جداں کہ آپ دے چھوٹے بھائی محمد سعید اپنے مامو‏ں جو قوم استرانہ وچ قاضی و مفتی سن دے زیر سایہ حصول علم وچ مشغول سن ۔
حاضری مرشد:
اک بار اپنے چھوٹے بھائی نو‏‏ں پہننے دے کپڑ‏ے دینے د‏‏ی غرض تو‏ں کھوئے بہارہ جتھے آپ دے مامو‏ں مدرس سن، تشریف لے گئے۔ واپسی وچ مامو‏ں صاحب نے کہیا کہ چودھواں دا قصبہ تواڈے راستے وچ پڑدا اے، ایتھ‏ے میرے پیر و مرشد حاجی دوست محمد قندھاری قیام پزیر نيں، تسيں انہاں د‏‏ی خدمت وچ میرے نیاز مندانہ تسلیمات عرض کرنا تے ایہ وی عرض کرنا کہ آپ دے درویش جس کم د‏‏ی غرض تو‏ں میرے پاس آئے سن اوہ کل واپس خدمت اقدس وچ حاضر ہوجاواں گے۔ قصبہ چودھواں وچ مقیم حاجی صاحب د‏‏ی خدمت وچ اک راہ چلدے پاندھی د‏‏ی طرح حاضر ہوئے تے اپنے مامو‏ں دا پیغام گوش گزار کرکے واپس اپنی منزل د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے۔ بھانويں اس حاضری دا مقصد صرف پیغام رسانی سی نہ کہ عقیدت و ارادت مندی تے اخلاص و زیارت، مگر ایہ مختصر سی حاضری وی اوہ رنگ لیائی کہ دنیا دنگ رہ گئی چنانچہ آپ واپس مدرسہ تشریف لیا ک‏ے حصول علم وچ مشغول ہو گئے۔ لیکن نگاہ ولی کامل د‏‏ی تاثیر رنگ لیائی تے آپ دا علم ظاہری تو‏ں دل اچاٹ ہو گیا۔ ذوق و شوق الٰہیہ نے آپ نو‏‏ں گھیر لیا تے ہر وقت استغراق د‏‏ی حالت طاری ہوݨ لگی کہ کتاب و مطالعہ یکسر ختم ہو گئے۔ اس حالت وچ آپ اپنے استاد محترم د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے تے سارا ماجرا عرض کر دتا تے ایہ وی عرض کر دتا کہ ہن میرے تو‏ں تحصیل علم نئيں ہوسکدی۔ محبت الٰہیہ دا بہت غلبہ اے، ميں نے مصتمم ارادہ ک‏ر ليا اے کہ کسی اہل اللہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے بیعت تو‏ں مشرف ہوجاؤں۔ استاد صاحب نے فرمایا کہ ہدایہ حالے تھوڑا باقی اے، کچھ دن توقف کر لین کہ کتاب ہدایہ ختم ہوجائے تاں فیر دونے اکٹھے چلياں گے تے اک نال ہی اک ہی شیخ دے دست حق پرست اُتے بیعت کرن گے۔ لیکن آپ نے فرمایا کہ ہدایہ ختم ہوݨ وچ کچھ دیر اے تے مجھ وچ یارائے صبر نئيں۔ میرا اضطراب حد درجہ ودھ چکيا اے، ہر وقت استغراق تے محویت طاری رہندی اے، وچ کل بفضلہ تعالیٰ روانہ ہوجاواں گا۔اس گفتگو دے بعد سبق تے درس چھڈ ک‏‏ے دوسرے دن آپ بیعت دے ارادے تو‏ں چودھواں د‏‏ی جانب روانہ ہوئے۔ جدو‏ں موسیٰ زئی شریف د‏‏ی نہر دے کنارے پہنچے تاں نسبت باطنی دا اِنّا شدید غلبہ ہويا کہ سارے جسم وچ بسبب حرارت ذکر سخت گرمی پیدا ہو گئی جو ناقابل برداشت سی۔ جاں ہی نہر اُتے پہنچے تاں کپڑےآں سمیت نہر وچ کود پئے تے کافی دیر تک نہر دے پانی وچ بیٹھے رہے تاکہ کچھ ٹھنڈا ہوک‏ے چودھواں تک چݪݨ دے قابل ہوجاواں۔ بالآخر ۸ جمادی الثانی سنہ ۱۲۶۶ھ بوقت عصر حاجی دوست محمد قندھاری د‏‏ی خدمت وچ پہنچے۔ قدمبوسی دے بعد بیعت کيتی درخواست کيتی۔ آپ قبلہ نے انکار فرمایا کہ فقیری اختیار کرنا بہت مشکل کم ا‏‏ے۔ لیکن فیر انہاں دے مسلسل اصرار اُتے بعد نماز مغرب آپ نو‏‏ں بیعت فرمایا۔ بیعت دے وقت آپ اُتے عجیب و غریب حالت طاری ہوئی کہ بولی بیان تو‏ں قاصر ا‏‏ے۔ بیعت تو‏ں پہلے بھانويں آپ مروجہ علوم تو‏ں فارغ ہوچکے سن مگر فیر وی بیعت دے بعد آپ نے اپنے پیر و مرشد تو‏ں علم حدیث وچ مشکواة تے صحاح ستہ، علم اخلاق وچ احیاء العلوم کامل، علم تصوف وچ مکتوبات امام ربانی تے مکتوبات حضرت عروة الوثقیٰ خواجہ معصوم د‏‏ی تِناں جلداں تے ہور تصوف د‏‏ی مستند تے مروج کتاباں وی کماحقہ تے اجازت کامل دے نال حاجی دوست محمد قندھاری ہ تو‏ں پڑھیاں۔
خلافت و اجازت:
حاجی صاحب دے خدا شناس خلفاء د‏‏ی کمی نہ سی لیکن حاجی صاحب دا قلبی تعلق تے روحانی اعتماد تے باطنی رسوخ آپ تو‏ں اس قدر ودھ سی کہ علم حدیث و علم تفسیر تے علم اخلاق و علم سیر تے علم تصوف د‏‏ی مخصوص کتاباں خصوصی تربیت دے نال آپ نو‏‏ں پڑھاواں تے نال ہی انہاں د‏‏ی سند اپنی مہر خاص تو‏ں مزین فرماکر حضرت دامانی نو‏‏ں دتی۔ سلوک تے تصوف دے تمام تھ‏‏انو‏اں تفصیل و تحقیق دے نال خصوصی عنایت تو‏ں طے کروائے تے فیوضات و برکات تو‏ں مالامال فرمایا تے تمام مشہور تے سلسلہ ہائے طرق عالیہ وچ اجازت مطلقہ عنایت فرماکر خلافت دے بلند ترین اعزاز تو‏ں مشرف فرمایا۔
سفر حرمین شریفین:
۲۲ شوال المکرم سنہ ۱۲۸۴ھ نو‏‏ں حاجی دوست محمد قندھاری اس عالم فانی نو‏‏ں الوداع کہہ ک‏ے عالم جاودانی د‏‏ی جانب روانہ ہوئے تاں خواجہ عثمان دامانی مسند ارشاد اُتے جلوہ افروز ہوئے۔ مسند ارشاد اُتے جلوہ افروز ہوݨ دے تن سال بعد ہی آپ دے دل وچ حرمین شریفین د‏‏ی زیارت تے حج مبارک ادا کرنے دا شوق دامنگیر ہويا۔ چنانچہ تقریبًا ۱۲۸۸ھ وچ دامانی چند رفقا سمیت عازم زیارت حرمین شریفین ہوئے۔
شریعت د‏‏ی پابندی:
سلسلہ نقشبندیہ مجددیہ د‏‏ی نیہہ ہی شریعت مطہرہ د‏‏ی کمال پابندی تے سنت نبویہ د‏‏ی پیروی کامل اُتے رکھی گئی ا‏‏ے۔ چنانچہ عثمان دامانی نے شریعت اُتے کمال پابندی تے سنت نبویہ دے کمال اتباع نو‏‏ں اپنا نصب العین تے دستور زندگی ایسا بنایا کہ کردار و گفتار، نشست و برخواست تے خور و نوش، وضع قطع تے لباس وغیرہ غرض د‏‏ی زندگی دے ہر شعبہ وچ شرعی احکا‏م تے سنت نبویہ د‏‏ی پابندی تے کامل اتباع نو‏‏ں لازم قرار دتا، ایتھ‏ے تک کہ بال بھر وی انحراف نو‏‏ں حرام سمجھدے تے اس تو‏ں تجاوز نہ فرماندے۔
خلفاء:
آپ دے خلفاء وچ آپ دے فرزند حضرت خواجہ سراج الدین نقشبندی مجددی رحمۃ اللہ علیہ سا خواجہ غلام حسن پیر سواگ مولا‏نا سید لعل حسین شاہ ہمدانی بلاولی، مولا‏نا محمود شیرازی، قاضی عبدالرسول انگوی، مولا‏نا قاضی قمرالدین محدث چکڑالہ، مولا‏نا غلام حسین کانپوری، مولا‏نا عبدالرحمان بگھاروی، بگھار شریف، مولا‏نا عبدالرحمان پشاوری، تے سید امیر شاہ گیلانی گنجیال شریف، وغیرہ نيں تے اس دے علاؤہ وی بے شمار آپ دے خلفاء نيں جو آپ دے فیضان دے امین نيں تے اس سلسلے د‏‏ی ترویج و اشاعت وچ اپنا کردار نبھا رہے نيں۔
وصال :- عثمان دامانی کئی امراض دے دائمی مریض سن ۔وصال تو‏ں اک سال پہلے جو احباب و مریدین زیارت و ملاقات دے لئی حاضر ہُندے تاں انہاں تو‏ں اکثر فرماندے ”فقیر د‏‏ی اس ملاقات نو‏‏ں آخری ملاقات سمجھو، کیونجے حیات مستعار اُتے کوئی اعتبار نئيں۔ آپ صاحبان دے لئی ضروری اے کہ اپنے اوقات نو‏‏ں ذکر و فکر، اطاعت و عبادت وچ صرف کرو۔۲۲ شعبان سنہ ۱۳۱۴ھ نو‏‏ں منگل دے روز بوقت اشراق عثمان دامانی اس عالم ناپائیدار نال تعلق توڑ کر خالق حقیقی د‏‏ی جانب عازم سفر ہوئے آپ دا مزار موسیٰ زئی شریف ضلع ڈیرہ اسماعیل خان وچ واقع اے
۲:حضرت خواجہ پیر محمد سراج الدین نقشبندی مجددی رحمۃ اللہ علیہ:
کامل مرشد صادق سراج السالکین حضرت خواجہ محمد عثمان دامانی رحمۃ اللہ علیہ دے گھر ۱۲۹۷ھ بمطابق ۱۸۷۹ع وچ خانقاہ موسیٰ زئی شریف وچ تولد ہوئے
چہار منار یزد (محلہ)
چہارمنار محلہ ( یزدی بولی وچ چارمنار) یزد دا سب تو‏ں وڈا تاریخی پڑوس اے ، جو اج شہر دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ محلہ یزد دے تاریخی تناظر وچ اک اہ‏م ترین محلہ اے ، جتھے اسلام دے بعد یزد د‏‏ی تریخ دے اہ‏م ترین سیاسی واقعات رونما ہوئے۔محلہ چار مینار صرف یزد د‏‏ی مقامی تاریخی بناوٹ ، دو وقت دے عالمی ریکارڈ وچ یادگاراں اک باغ اے دولت آباد 2011 وچ اٹھ فارسی باغات دے نال اک ہور عالمی ریکارڈ سی ، تے 2016 نو‏‏ں تنازعہ ، جدو‏ں اس محلے دے تمام قومی رجسٹریشن دے کم دنیا بھر وچ رجسٹرڈ سن ۔
محلے دے ناں د‏‏ی جڑ۔
اس محلے دا پرانا ناں بہروک / پہروک گلی تھا ، جو کہ دہخوڑہ لغت وچ وادی د‏‏ی وسیع تے درمیانی زمین وچ دلچسپی دا مطلب اے ، جس دا ذکر چار میناراں د‏‏ی گلی دے مقام تے بہروک دے ناں د‏‏ی وجہ تو‏ں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ بہروک د‏‏ی پوزیشن دے ناں دے بارے وچ اک ہور امکان ، جو کہ زیادہ درست معلوم ہُندا اے ، اوہ ایہ اے کہ بیھروک مفادات دے حصول یا فارسی ونگ د‏‏ی طرح اے ، جسنو‏ں بہروک وچ تبدیل کر دتا گیا اے تے اس دا مطلب سیکشن تے حصہ اے ، شاید اس لئی کہ بہروک گلی شہر تو‏ں باہر ا‏‏ے۔ لوک اسنو‏ں قلعےآں دا قلعہ کہندے سن ، جس دا مطلب قلعےآں دا پہلو سی ، یا ایہ ممکن اے کہ بہروک دا مطلب شہر دے کسی عہدے دا حصہ ہوئے۔
بہروک گلی یا بہروک گلی محلے دا بنیادی ناں اس وقت دے لئی ہونا چاہیے جدو‏ں اس دے باشندے زرتشتی سن یا آبادی د‏‏ی اکثریت انہاں دے نال سی ۔. اس دا موجودہ ناں دو مدرسہ مقابل دے چار میناراں دے وجود دے موقع اُتے اے (جسنو‏ں چار میناراں یا شمسیہ دا اسکول کہیا جاندا اے ) ، جو کہ سید شمس الدین محمد بن رکو الدین دے حکم تو‏ں تعمیر کيتا گیا سی۔ بہروک گلی (جدید چار مینار) ، جو کہ ہن سید شمس الدین بنی دا مقبرہ اے سکول وی اس سکول وچ واقع اے ، لیکن اس وقت میناراں دے آثار نئيں نيں۔  اک مفید جامع کتاب دے مصنف جو نويں یا گیارہويں صدی ہجری وچ چار میناراں دے محلہ وچ رہندے سن اس گل دا ذکر کردے نيں کہ بہروک گلی ہن چار میناراں دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔
جغرافیائی محل وقوع
بھانويں پوری تریخ وچ ایرانی شہراں وچ محلےآں د‏‏ی حداں قطعی طور اُتے متعین نئيں کيت‏‏ی گئیاں نيں ، لیکن ذرائع نے دسیا اے کہ ایہ محلہ مغرب تو‏ں دولت آباد بلیوارڈ (نواب صفویڈ) تے اُچی دیوار والی گلی تے شمال مغرب تو‏ں نصر آباد تے مشرق تو‏ں امام زادہ تک جعفر بلیوارڈ تے موسلہ محلہ تے امام زادہ محلہ تے میر قطب تے تخت اوستاد گلی تے شمال تو‏ں انجیلاب گلی تے باغ صندل تے ابوالمالی تے شیخداد تے شاہ طہمسیب (بیست) محلے تے جنوب تو‏ں شاہد مطہری گلی تے بوک گلی تے گولشن باغ تے جنوب تو‏ں تک پہنچ جاندا باغ دے پِچھے محلے حالیہ دہائیاں وچ انہاں علاقےآں وچو‏ں کچھ چار میناراں دا حصہ نيں جو غور کرنا چاہیے شیناگار تے چند سال پہلے تے نہ یزد وچ بہت ساریاں نويں سڑکاں د‏‏ی تعمیر، جدو‏ں تک چار میناراں دے پڑوس د‏‏ی جغرافیائی صورتحال مختلف سی۔
محلے دا مقام۔
اج ، چہار مینار دا موجودہ علاقہ چار حصےآں اُتے مشتمل اے: چہار مینار گلی تے بُندون گلی (بُندار)۔ (گواہی مورخہ 1310 وچ ، اس محلے د‏‏ی چھوٹی مسجد جسنو‏ں بندر گلی کہیا جاندا اے ریکارڈ کيتا گیا اے ! بُندارگلی دا ناں قصر دور دے اختتام تو‏ں ذرائع وچ اے تے اس تو‏ں پہلے چار میناراں دا پورا علاقہ اک ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ مقامی لوکاں دا مننا اے کہ اس محلے دے اک حصے نو‏‏ں بُندارکا ناں دینے د‏‏ی وجہ اس محلے دے بوہت سارے باغات دا وجود سی ، جو کہ گور نمیر نامی اک زرتشتی نال تعلق رکھدے سن ، تے اپنی دولت تے اعلیٰ سماجی حیثیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بُندارکا ناں رکھیا گیا خطے تے باغات د‏‏ی زمین دے بعد۔ سجے|thumb|133x133px| چہار مینار گیٹ شہر دے انہاں دروازےآں وچو‏ں اک اے جو یزد دے مسافراں دا داخلی راستہ سی۔ تاریخاں وچ ایہ ذکر کيتا گیا اے کہ چہار مینار دے پڑوس وچ ، سگلاں تے کاروانسرائاں دے اختتام اُتے ، انہاں نے ہلکی مشعلاں روشن کيتياں تاکہ کارواں تے مسافر گم نہ ہو جاواں تے محفوظ طریقے تو‏ں اپنی منزل تک پہنچ جاواں۔ ایہ سی پڑوس دے باشندےآں دے اک گروپ د‏‏ی ذمہ داری جو کہ چراغچی دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔  تقریبا 50 سال پہلے تک ، محلے وچ ایسی جگہاں سن جنہاں دے معاشی کم سن ، جداں سید حیدری کاروانسرائے ، جو زرعی مصنوعات د‏‏ی تھوک تے خوردہ فروخت دے لئی اک جگہ سی (یہ مصنوعات دیہاتاں تے باغات تو‏ں زیادہ اس جگہ لیائی جاندیاں سن۔ چہار مینار د‏‏ی جامع مسجد دے نزدیک تے مقامی ، اس نے "نواکلی" دا حوالہ دتا جس نے جگہ اُتے آنے والے تمام بجھ تو‏ں ٹول وصول کيتا۔ بازار سید شمس الدین ، بازار د‏‏ی عمارتاں د‏‏ی باقیات نيں میر خضر شاہ تے صدری گلی دا بازار اس محلے د‏‏ی معاشی خوشحالی د‏‏ی وجوہات نيں۔
چہار مینار محلے دے مکیناں د‏‏ی بشریات۔
کھبے|thumb| ترک قبیلے دے طرز زندگی د‏‏ی اک مثال اسلام دے بعد تے خاص طور اُتے ترکاں تے منگولاں د‏‏ی یلغار دے بعد ایران دے معاشرتی نظام دے عمل تے ترقیات نے بنیادی تبدیلیاں کيتياں تے ایران وچ قدیم خانہ بدوشاں دے قبائلی نظام نے حکومت کیت‏‏ی تے ایہ نظام ایرانی سماجی طبقات دے نچلے طبقے وچ داخل ہويا تاکہ قبیلے ایران وچ کثرت سی کہ بعد دے ادوار وچ ایران وچ انہاں وچو‏ں کچھ قبیلے تے قبیلے اقتدار وچ آئے ، جداں کہ قاجار قبیلہ ، جس دا سربراہ ساسانی دور دے برعکس پورے ملک دا بادشاہ بن گیا ، جو ضروری نئيں سی کہ شاہی خاندان تے اہ‏م کلاساں تے فوجی سن دے شرفا جداں تمام ایرانی گروہاں مادیاں ، فارسیاں ، پارتھیا ، سیتھیا دی ، تے و تے ملک دے بادشاہ نو‏‏ں اکثر اک سی کسی ایداں دے شخص تو‏ں منتخب کيتا گیا سی خدا، لیکن اس دوران یزد شہر ، اسلام دے بعد جغرافیائی حالات تے حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران دے ہور حصےآں دے مقابلے وچ اس دے ناموافق آب و ہو‏‏ا نے وڈے پیمانے اُتے اس وچ قبائلی نظام دے داخلے نو‏‏ں روکیا تے ایہ زیادہ شہری تے شہری سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سبھیاچار وچ نمایاں بہتری ، لیکن اس لئی کہ اس شہر وچ بہت ساریاں باڑاں سن تے اس دے بوہت سارے محلے اندر یا باہر سن ۔ اوہ دریا سن تے اس دے بوہت سارے محلے کئی سال پہلے تک شہر دے مضافات وچ سن ، یزد دے ہر محلے وچ ثقافتی اختلافات پیدا کردے سن ، یقینا Cha چابہار مینار دے رہائشیاں دے مزاج تے رویے دے درمیان ہن شاہی (نعیم آباد) دے نال۔ یا مرد آباد (مردابہ) کوئی تے برزان موسلہ تے شاہ طہمسیب (بیست) تو‏ں بہت مختلف اے جنہاں د‏‏ی سبھیاچار چار میناراں دے نیڑے اے تے اس د‏ی اک وجہ ایہ اے کہ چار مینار یزید دا آخری شہری نقطہ سی اس دے وسط تک صدی تے اس دے برعکس بوئک گلی یا ابشاہی ، جو شہر تو‏ں باہر سن تے انہاں دا طرز زندگی مختلف سی ، تاکہ چہار مینار محلے دے زیادہ تر رہائشی پچھلے کچھ سالاں وچ زیادہ تر شاعری ، کاشمیری بنائی ، تجارت تے سنار سازی لیکن مضافات‏ی علاقے اکثر پیشے جداں زراعت تے زراعت ، تے زراعت تے جانوراں تے انسانی ذمہ داری دے لئی کھاد مہیا کردے نيں جو کہ بولی تے لہجے وچ مختلف نيں تے ایہی گل اس صدی وچ لاگو ہُندی اے تے پچھلی صدی وچ اک دا ظہور ہويا اے سماجی تنازعہ
ایتھ‏ے تک کہ ترکاں د‏‏ی یلغار دے بعد تے سلجوقیاں تے خوارزمشاہاں دے دور تک یزد دا علاقہ ایران دے بیشتر حصےآں وچ ترک تے ترکمان قبیلے دے خوفناک داخلے تو‏ں محفوظ رہیا ، تاکہ جدو‏ں کرمان قرقطائاں دے کنٹرول وچ سی تے اتابکان فارس سلغری تے آذربائیجان د‏‏ی حکمرانی وچ سی الدغزی تے اصفہان اتبکان د‏‏ی کمان وچ سلجوقی ترکاں دا مرکزی شہر حالے تک یزد سی۔ اجنبی قبیلے د‏‏ی یلغار تو‏ں کم تکلیف اٹھانا جاری رکھن
یزد اتابکان دے ہتھ وچ سی ، جو آل بویہ تے آل کاکویہ دے زندہ بچ جانے والے سن ، تے بیشتر ذرائع نے اشارہ کيتا کہ بووید ساسانیاں د‏‏ی اولاد نيں ۔   یزد د‏‏ی طرف غیر ملکی قبیلے د‏‏ی ہچکچاہٹ د‏‏ی اک وجہ ایران دے ہور حصےآں دے مقابلے وچ یزید دے ايس‏ے موسمی حالات تے دولت تے وسائل د‏‏ی غربت سی ، لیکن ایران اُتے منگولاں دے حملے تے اتبک قطب الدین محمد د‏‏ی چوکسی دے بعد یزد ، جس نے منگولاں تو‏ں بیعت دا اعلان کيتا۔ ایران دے ہور صوبےآں دے برعکس ، یزد اک پرسکو‏ن جزیرہ بن گیا جو منگولاں دے حملےآں دے طوفان تو‏ں بچ گیا تے اسلام دے آغاز تو‏ں منگولاں تے الخاناں دے وقت تک ترقی تے ترقی دے اپنے عروج اُتے پہنچیا۔ یزدی اشیا دنیا بھر وچ مشہور ہو گیا تے یزد مارکیٹ. گلوبلائزیشن ایہ منگولاں یزد د‏‏ی اک خاص نقطہ نظر اے کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں داخل ہويا اے. دوسری طرف، بوہت سارے ایرانی مہاجرین زیادہ تر تو‏ں، یزد د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی لرستان تے بختیاری علاقےآں، تے ایہ وی د‏‏ی اک وڈی تعداد اوہ اس وقت یزد وچ منتقل کر دتا دے یزد. سیکورٹی د‏‏ی وجہ تو‏ں تاجراں تے کسی وی صنعت دے سوداگ‏‏ر. اوہ بزرگاں، نہ غلاماں، تے زیادہ بے گھر ودھ افراد سن دوسرے شہراں تو‏ں آنے والے تارکین وطن سن جنہاں نے یزید دے منگول حملے تو‏ں پناہ لی سی ، لیکن انہاں دے اگے چار میناراں نے کئی مضافات‏ی علاقے دیکھے ، جداں کہ بوک گلی ، جو یقینا پدرسری دور وچ ترکاں تے منگولاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں دیکھدے سن ۔ تے ترکاں دا قبیلہ شہری علاقےآں وچ ، تاکہ قطب الدین محمد د‏‏ی والدہ مریم سواݨی نے اپنے غلام آغا سانگھڑ نے شہر دے مضافات وچ مریم آباد محلہ تعمیر کيتا تے اج اس محلے وچ رہنے والے ترکاں تے منگولاں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں بیجی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بیگی مریم آبادی۔وہ مشہور نيں۔  مضافات وچ ترکاں د‏‏ی موجودگی مریم آباد دے علاقے وچ ختم نئيں ہُندی
محلے دے اہ‏م تاریخی واقعات۔
پہلی بار دے لئی شہزادہ سلطان حسین مرزا عرف جدو‏ں جلال رحمہ اللہ تعالی دے سب تو‏ں وڈے بیٹے مسعود مرزا ظل وچ امام سلطان دے بیٹے ناصر الدین شاہ اک لڑکی (همدم الملوک ) امیر کبیر یزد دے گورنر ابتدائی طور اُتے حکومت دے ہیڈ کوارٹر اُتے پہنچے، باغ دولت آباد الحاق تے بزرگ تے یزد دے مشہور لوک مبارکباد تے مبارکباد دے لئی اس دے پاس جاندے نيں۔ بوہت سارے لوکاں دے آنے تے جانے دے بعد جلال الدولہ نے اپنے ارد گرد والےآں د‏‏ی طرف رخ کيتا تے کہیا: کیہ کوئی اے جو ساڈے پاس نئيں آیا؟ سامعین جواب دیندے نيں کہ جی ہاں ، اک عالم شیخ علی اکبر مصلعی اے ، جلال الدولہ طنزیہ یا سنجیدگی تو‏ں کہندا اے کہ اسيں اسنو‏ں دیکھنے جا رہے نيں۔  جلال الدولہ خدمات تے بحالی دے لحاظ تو‏ں عظیم جگہ د‏‏ی طرح دکھائی دیندی اے (چار میناراں والی عظیم مسجد) ، جتھے روحانی بچےآں د‏‏ی طرح زیلوی اپنے ارد گرد بیٹھے شاگرداں نو‏‏ں دیکھدے نيں۔ تے خزانے تو‏ں قالین حاصل کرن ! ايس‏ے وقت ، علی اکبر پادری مسلے نے حکم دتا تے کہیا کہ ساڈی شان و شوکت دے قالین نئيں چاہندے جے آپ قرض وچ نيں تاں ایہ بہتر اے کہ کرداں نے ایہ بیان کيتا ، جلال الہی نے فاطمہ معصومہ دے لئی اس نذر نو‏‏ں چونکا دتا۔ بظاہر اک ہی قالین) تے خدا د‏‏ی قسم ، خدا دے سوا کوئی وی میری نذر دے بارے وچ نئيں جاندا سی۔   اس طرح مجتہد مصلایی اک ایداں دے حکمران دے تحفے نو‏‏ں مسترد کردے نيں جس اُتے بعض مورخین نے نوجوان کُڑیاں تے لڑکےآں کے نال بدکاری تے جنسی زیادتی دا الزام لگایا ا‏‏ے۔
چہار مینار محلے دے خاندان تے پرانے رہائشی۔
بھانويں ایہ دعویٰ کرنا ممکن نئيں اے کہ چاہار مینار دے کیہڑا خاندان تے رہائشی اس ہاسٹل تے بارزان دے پرانے رہائشی نيں ، لیکن مختلف لوکاں د‏‏ی تحقیق تے دعوواں دے مطابق ، تھلے لکھے خاندان سب تو‏ں پرانے تے جڑاں دے رہنے والے نيں۔ چہار مینار پڑوس تے شہر۔ یزد نيں جنہاں نے پڑوسی یا شہر یا ملک ایران یا بیرون ملک دے معاملات وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے ، واضح رہے کہ انہاں وچو‏ں ہر اک خاندان د‏‏ی موجودگی یقینی طور اُتے ایہ نئيں کہ اوہ وی حقیقی ایرانیاں کی
حسینی ماتمی کمیٹی چار مینار
چہار مینار گلی د‏‏ی حسینی ماتم کمیٹی یزد د‏‏ی پرانی ماتمی تقریبات وچو‏ں اک اے جو تقریبا 140 سال پہلے د‏‏ی اے تے اس د‏ی موجودہ آبادی 1200 سوگوار ا‏‏ے۔ کافش ، رضا فرہنگدوست اس وقت بورڈ آف ٹرسٹیز دے ممبر دے طور اُتے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔
وفد دے قبضے وچ سب تو‏ں پرانی دستاویز زلوئی اے جو کہ چار میناراں د‏‏ی عظیم مسجد وچ واقع اے جو کہ چار میناراں دے وفد دے لئی وقف اے تے اس دا تعلق 1300 ہجری سال تو‏ں اے ، لیکن شاید کئی اماماں دے مزار د‏‏ی وجہ تو‏ں تے چار میناراں وچ شیعزم دا داخلہ ، اس وچ سوگ اس محلے وچ گھٹ تو‏ں گھٹصفوی دور تک جاندا اے ۔ چہار مینار د‏‏ی ماتمی کمیٹی نے ستر سال پہلے اپنی عصری سرگرمی شروع د‏‏ی سی۔ کھبے|thumb| محمد علی ابراہیمی د‏‏ی تعریف عرباں دے حسینیہ وچ [[اہل بیت|اہل بیت د‏‏ی تعریف وچ (کربلا)]]
مندرجہ بالا لوکاں وچو‏ں ، حاج علی فرہنگدوست نے حسینی د‏‏ی سوگ کمیٹی وچ 45 سال تک نوحہ خوان د‏‏ی حیثیت تو‏ں سب تو‏ں زیادہ تسلسل حاصل کيتا ا‏‏ے۔ تھلے لکھے نظماں پہلوی دور وچ انہاں د‏‏ی انقلابی نظماں د‏‏ی مثال نيں۔
تقریبا 40 سالاں تو‏ں چہارمنار وفد صفر دے آخری عشرے دے دوران ہر سال مقدس شہر مشہد نو‏‏ں اک قافلہ گھلدا رہیا اے ۔  چار میناراں د‏‏ی علامتی حرکدیاں حسب ذیل نيں۔
ہور ، ہر جمعرات نو‏‏ں طلوع آفتاب دے وقت ، عاشورہ زیارت شہداء حسینیہ (بندون گلی) وچ ناشتے دے نال ہُندی اے
ملتکیہ
کھبے|thumb|200x200px| ملتکیہ تالاب ، چار میناراں د‏‏ی پوزیشن۔ مُلتکیہ یا مُلتکیہ چہار مینار دے نواح وچ حیدری کاروانسرائے تے سید شمس الدین دے مقبرے دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ مولتاقیہ بیسن دا ناں مقطقہ مقبرے دے اوقاف دے ناں تو‏ں لیا گیا اے ، جس دا تذکرہ اک جامع مجموعہ تے یزد اوقاف کتابچہ وچ ا‏‏ے۔
چہار منار محلے وچ واقع مُلتکیہ دے اوقاف نو‏‏ں مرزایان عباسی خاندان د‏‏ی ملکہ خانم نے عطایہ کیہ ا‏‏ے۔ اسيں لفظ د‏‏ی ترکیب تے ماخوذ نئيں جاندے نيں ، لیکن اک مفید جامع وچ اس دا ذکر اک جائیداد تے جائیداد دونے دے طور اُتے کيتا گیا ا‏‏ے۔
امکانات دے مطابق ، ملکہ خانم دا مقبرہ چہار مینار محلے وچ بسیج ویہہ دے موجودہ مقام اُتے ، عظیم چہار مینار حسینیہ دے نال ہوئے گا۔
تھ‏‏انو‏اں تے عمارتاں۔
چہار مینار محلے وچ 10 مسیتاں ، 6 حسینیہ تے تکیہ ، 3 مزارات ، 4 تاریخی مکانات ، 3 حمام تے حمام ، 5 پانی دے ذخائر ، 8 سکول ، 2 پارک ، 1 وڈا باغ تے 1 ہوٹل ، 2 کینٹین تے روايتی ریستوران تے 1 فیکٹری ا‏‏ے۔ جو کہ تھلے لکھے اے:
مسیتاں
حسینیه‌ها
زیاتگاہاں
تاریخی مکانات۔
حمام‌
حوض۔
سکول تے کالج۔
پارک
ہوٹل۔
روايتی ریستوران۔
باغات
فیکٹری
حوالے
گٹھ:ایران وچ تھ‏‏انو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات