cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عمر واڈیلو
طلائی دینار دا دوبارہ تعارف
قیمتی سکّاں دے اک ماہر دے طور پرآپ دی کوشش تے تکنیکی مددسے ملائیشیا دی ریاست کیلانتن نے اگست، 2010 وچ طلائی دینار تے چاندی درہم دا بطور زر آغازکیتا۔ تے اسنو‏ں ملائیشیا دے رنگٹ نال نال قانونی زر دی حیثیت دتی گئی۔ ہن کیلانتن وچ تمام ریاستی کمپنیاں طلائی دینار قبول کردے نيں، اوتھ‏ے پانی، بجلی تے تمام ہور سہولیات دے بل درہم و دینارماں ادا کر سکدے نيں۔ وچ ، تمام ریاستی ملازمین دی تنخواہاں دا 25 فیصد سونے دے دینار وچ حاصل کر رہے نيں۔ تے ریاستی اسمبلی دے ارکان دی تنخواہاں دا 50 فیصد طلائی دینار وچ حاصل کر رہے نيں۔ 1،500 دکاناں کیلانتن وچ طلائی دینار تے چاندی دے درہم قبول کردے نيں. انہاں نے 2000ء وچ ملائیشیا دے سابق صدر ڈاکٹر مہاتیر محمد نو‏‏ں اس گل اُتے آمادہ کیتا کھ اوہ طلائی دینار دے اجرا دی حمایت کرے۔ اس دن تو‏ں مسٹر مہاتھر طلائی دینار دے تحریک دے اک سرگرم رکن بن گئے۔ انہاں نے کہیا کہ مسلم ملکاں نو‏‏ں تیل کاغذ دے بدلے (یعنی امریکی ڈالر) وچ فروخت نئيں کرنی چاہیے کیونکہ اوہ صرف اک کاغذ دا ٹکڑا نيں۔
آزاد بازار(سوق) دا دوبارہ قیام
عمرواڈیلو نے آزاد بازار(سوق) نو‏‏ں دوبارہ متعارف کرایا۔ جتھ‏ے طلائی دینار تے چاندی دے درہم نو‏‏ں بطورِزراستعمال کیتا گیا۔ انہاں دے مطابق، ایہ جدید بینکاری نظام دے کردار نو‏‏ں کم کرےگا۔
سود، کاغذی کرنسی تے جدید بینکی نظام دا ناقد
جناب عمرواڈیلوسود اُتے مبنی سرمایہ دارانہ اقتصادی نظام دا سخت ناقد اے۔ انہاں دے مطابق سود اُتے مبنی اقتصادی نظام نے امیر تے غریب دے درمیان خلیج نو‏‏ں وسیع کر دتا نيں۔ لھذا مسلماناں کوعالمی سرمایہ داری نظام نو‏‏ں چھڈ دینا چاہیے تے انہاں کواسلامی اقتصادی نظام دی طرف دوبارہ لوٹنا چاہیے۔ اوہ کاغذی اوربرقی پیسے (زرِفرمان) دا شدید ناقدبھی اے۔ اس دے مطابق کرنسی سونے تے چاندی دی ہونی چاہیے۔ انہاں نے اپنی کتاب کاغذی کرنسی اُتے فتویٰ وچ اس نے ایہ گل ثابت کرنے دی کوشش کيتی اے کہ کاغذی کرنسی دا استعمال اسلام وچ حرام اے تے مسلماناں نو‏‏ں واپس طلائی دینار دی طرف لوٹنا چاہیے، جو شریعی کرنسی اے. اوہ ہور کہندا اے کہ مرکزی بینک عوامی آگاہی دے بغیر کاغذ ی پیسے نو‏‏ں ضرورت تو‏ں زیادہ چھاپتا اے، جس دی وجہ تو‏ں کرنسی دی قدر کم ہو جاندی اے۔ انہاں نے کہیا کہ خساراندی تمویل اپنی اچھی صورت وچ اک مخفی ٹیکس تے بد ترین صورت وچ ڈکیندی دے مترادف اے۔
کتاباں
آپ کئی کتاباں دے مصنّف وی نيں۔ جنہاں وچ چند اک مندرجہ ذیل نيں۔
تحقیقی مقالے
کتاباں دے علاوہ آپ دے کئی تحقیقی مقالے شائع ہو چکے نيں۔
بافق
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان بافق دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چٹوریا سورڈیڈا
چٹوریا سورڈیڈا اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
پرشیروف
‎ پرشیروف ( لاطینی: Přerov) چیک لوکراج دا اک شہر، جو اولوموتس علاقہ چ پرشیروف ضلع چ واقع اے۔
لوک گنتی
‎پرشیروف شہر دی کل لو گنتی 47,373 اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
ماریانے فان ورفکن
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
محمد جوناگڑھی
مولانا محمد جوناگڑھی ﴿پیدائش 1890ء، انتقال 1941ء﴾ مولانا محمد صاحب محدث جوناگڑھی رحمتہ اللہ علیہ صوبہ گجرات وچ ضلع کاٹھیاوار دے شہرت یافتہ شہر جوناگڑھ وچ 1890ء وچ پیدا ہوئے، جو متحدہ ہندوستان وچ اسلامی ریاست دے ناں تو‏ں معروف سی، آپ دے والد محترم محمد ابراہیم غلہ د‏‏ی تجارت کردے سن، والدہ دا ناں ”بیوی حواء“ سی آپ دا تعلق میمن خانوادہ تو‏ں سی، جس د‏‏ی عظمت و عزت ضرب المثل سی، مولانا دے والد محترم ابتدا ہی تو‏ں حریت فکر تے معتدل خیالات دے مالک سن تقلیدی مذہب انہاں نو‏‏ں بہت دیر تک مطمئن نہ کر سکیا اس لئی انھاں نے مسلک سلف تو‏ں رشتہ استوار ک‏ر ليا۔
ابتدائی تعلیم تے پہلی شادی
مولانا جوناگڑھی نے ابتدائی تعلیم اپنے وطن مالوف وچ مولانا محمد عبد اللہ صاحب جوناگڑھی تو‏ں حاصل کيتی آپ نے جدو‏ں جوانی د‏‏ی دہلیز اُتے قدم رکھیا تاں والد محترم نے آپ د‏‏ی شادی اک نیک سیرت خاتون موسومہ “امینہ” تو‏ں کر دتی چونکہ تعلیم و تعلم دا کوئی ارادہ نئيں سی اس لئی آپ نے عطر د‏‏ی تجارت شروع کر دتی تے وڈی کامیابی تو‏ں اس تجارت وچ لگے رہ‏ے، جدو‏ں بیوی امینہ دے بطن تو‏ں اک خوبصورت بچہ پیدا ہوک‏ے لقمہٴ اجل بن گیا تاں آپ نو‏‏ں شدید صدمہ پہنچیا، اس رنج و الم د‏‏ی شب و تار وچ صبح امید آنے تو‏ں پہلے ہی جدو‏ں دوسرے بچہ د‏‏ی ولادت دے موقع اُتے آپ د‏‏ی شریک حیات امینہ نے داعیٴ اجل نو‏‏ں لبیک کہیا تاں آپ بری طرح ٹُٹ گئے، اس صدمہٴ جانکاہ د‏‏ی وجہ تو‏ں طبیعت وچ تکدر تے انقباض پیدا ہو گیا، اہل خانہ د‏‏ی غیر ضروری مداخلت نے مزاج وچ تلخی و ترشی پیدا کر دتی ایتھ‏ے تک کہ اپنے والدین د‏‏ی لاعلمی وچ نقل مکانی دا آپ نے پروگرام بنا لیاتے عازم سفر ہوئے۔
سفر دہلی تے حصول علم
اس زمانہ وچ شہر دہلی مسلم بیداری دے نال نال اسلامی تعلیم تے رہتل و تمدن دا عظیم مرکز سی، لائق و فائق اساتذہ تے شہرہٴ آفاق علما ایتھ‏ے قیام پزیر سن، لہذا 1913ء وچ 22 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے مادر وطن د‏‏ی محبت و کشش تو‏ں خود نو‏‏ں آزاد ک‏ر ک‏ے وڈے خفیہ طریقہ تو‏ں دہلی پہنچے تے “مدرسہ امینیہ” وچ داخلہ لے ک‏ے یکسوئی دے نال حصول تعلیم وچ مشغول ہو گئے، مگر مدرسہ د‏‏ی مخصوص و محدود فضا تو‏ں جلد ہی اوب گئے۔ کتاب و سنت دے اس شاہین نو‏‏ں مدرسہ امینیہ د‏‏ی فضا تنگ تے ناقص معلوم ہوئی تے نويں نشیمن د‏‏ی تلاش انہاں نو‏ں مولانا عبد الوہاب ملتانی رحمة اللہ علیہ دے مدرسہ دارالکتاب والسنہ لے گئی، مولانا موصوف، سید نذیر حسین محدث دہلوی دے ارشد تلامذہ وچو‏ں سن، اوتھ‏ے آپ نے اپنی خداداد صلاحیت دا مظاہرہ کیتا۔
خانگی احوال
دہلی دے قیام دے زمانہ وچ آپ د‏‏ی غیر معمولی ذہانت، تیز فہمی، فراست تے نظم و نسق دا مشاہدہ کردے ہوئے دہلی دے متعدد تجار تے رئیساں نے آپ دے پاس شادی دے پیغامات بھیجوائے لیکن آپ نے زوجہٴ مولانا عبد الوہاب ملتانی رحمة اللہ علیہ د‏‏ی ہمشیرہ نو‏‏ں ترجیح دتی تے انہاں تو‏ں عقد ک‏ر ليا، جس تو‏ں آپ د‏‏ی کئی اولاد ہوئی، اسی دوران مادر وطن د‏‏ی کشش آپ نو‏‏ں جوناگڑھ لے گئی تے اوتھ‏ے خاندان دے اصرار تے مادر وطن دے حق د‏‏ی رعایت کردے ہوئے دوسری شادی کيتی جس تو‏ں آپ د‏‏ی کئی اولاد ہوئی۔
رحمانیہ دا ذکر خیر
سید نذیر حسین محدث دہلوی دے درس حدیث تے نواب صدیق حسن خان بھوپالی رحمة اللہ علیہ دے بھوپال د‏‏ی علمی فضا دے بعد [دارالحدیث رحمانیہ دہلی] اوہ واحد ادارہ سی جس وچ جید تے مستند علما کرام د‏‏ی اک صالح تے غیرت مند جماعت تیار کيتی۔ شیخ عبد الرحمان تے شیخ عطاء الرحمان جو دہلی دے صاحب ثروت تے مخیر اہل حدیث برادران سن انہاں نے صوفی محمد عبد اللہ تے علامہ عبد العزیز رحیم آبادی رحمة اللہ علیہ د‏‏ی تحریق اُتے دہلی دے صدر مقام باڑہ ہندوراوٴ وچ دارالحدیث رحمانیہ دے نہ صرف قائم کرنے دا ارادہ کیتا بلکہ اک لکھ د‏‏ی رقم صرف کرکے اسدیاں عظیم الشان بلڈنگ قائم کيتی۔ مولانا جوناگڑھی رحمتہ اللہ علیہ دا شیخ عبد الرحمان شیخ عطاء الرحمان تے انہاں دے قائم کردہ یونیورسٹی رحمانیہ تو‏ں والہانہ لگاوٴ تے حقیقی تعلق سی مولانا د‏‏ی ہمدردیاں ہمہ وقت دارالحدیث رحمانیہ دے نال رہندیاں۔ دارالحدیث رحمانیہ دے اجلاس تے خصوصی پروگرام وچ وی مولانا جوناگڑھی شریک ہويا کردے سن، چنانچہ رحمانیہ دے ستارھواں سالانہ اجلاس وچ بحیثیت صدر اک جامع خطاب کیتا جو بعد وچ “مقالہٴ محمدی” دے ناں تو‏ں طبع ہويا۔
مدرسہ محمدیہ دا قیام
تعلیمی مراحل دے بعد عملی زندگی وچ اپنے خیالات نو‏‏ں کارگر بنانے د‏‏ی نیت تو‏ں سب تو‏ں پہلے اک دینی مدرسہ دے قیام د‏‏ی بابت سوچیا تے آخرش اجمیری گیٹ اہل حدیث مسجد نو‏‏ں مذاکرہٴ علمیہ دا مرکز تے مثالی تعلیم گاہ قرار دتا تے اس ادارہ دا ناں وی آپ نے مدرسہ محمدیہ رکھیا، اس وچ ہور اساتذہ دے نال نال آپ خود بنفس نفیس بیرونی طلبہ د‏‏ی علمی تشنگی بجھانے د‏‏ی سعی بلیغ فرماندے۔
تصنیف و تالیف
آپ دیاں لکھتاں د‏‏ی خدمات وی کسی پہلو تو‏ں معمولی نئيں اے، آپ دے لکھتاں د‏‏ی تعداد تقریباً ڈیڑھ سو تو‏ں ودھ پہنچدی اے، ہر کتاب اپنی جگہ اُتے اک قیمتی جوہر تو‏ں کم درجہ د‏‏ی نئيں اے انہاں کتاباں د‏‏ی اہمیت دا اندازہ اس تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ آپ د‏‏ی مدت حیات وچ اکثر کتاباں دسیاں مرتبہ زیور طباعت تو‏ں آراستہ ہوک‏ے منظر عام اُتے آچکیاں سن، مولانا داوٴد راز رحمةاللہ علیہ نے آپ د‏‏ی تصنیفی خدمات دا اعتراف کردے ہوئے آپ نو‏‏ں قلمی میدان دا بے باک مجاہد کہیا اے مولانامحمد جوناگڑھی رحمتہ اللہ علیہ د‏‏ی جملہ لکھتاں دا مرکزی موضوع تقلید و تعصب د‏‏ی تردید تے کتاب و سنت د‏‏ی تائید اے آپ نے اپنی کتاباں وچ راہ حق تو‏ں منحرف فرقےآں اُتے اِنّے زور دا حملہ کیتا اے کہ مد مقابل حواس باختہ اے، فقہی موشگافیاں تو‏ں پردہ ہٹایا اے تے واضح انداز وچ ایہ ثابت کیتا اے کہ فقہا نے کس کس طرح دین نو‏‏ں اجاڑا تے برباد کیتا اے، سنت رسول د‏‏ی ویرانی دے کیہ کیتا سامان کیتے نيں تے اپنی خود ساختہ تے خود نوشتہ کتاباں اُتے تقدس دے کِداں کِداں دخول چڑھائے نيں تے اس خول دے پردے وچ ہوائے نفس د‏‏ی تکمیل دے کیہ کیتا انتظامات کیتے نيں تے جنس لطیف و کثیف دے سلسلے وچ اپنے مطالبے، مشاہدے تے تجربات دا مسائل دے ناں اُتے کیسی باریکی و خردبینی تو‏ں ذکر کیتا اے، مولانا نے کتاباں لکھ لکھ ک‏ے انہاں د‏‏ی مقدس کتاباں دے حوالے تو‏ں انہاں سب دا پردہ فاش کیتا اے تے انہاں تو‏ں پردہ اٹھا ک‏ے عامة المسلمین نو‏‏ں حق بینی و حق شناسی د‏‏ی دعوت دتی ا‏‏ے۔
تفسیر محمدی
ترجمہ تفسیر ابن کثیر پنج جلداں وچ آپ دا لافانی شاہکار اے، آپ دے تصنیف کردہ قرآن حکیم د‏‏ی لائق اعتبار اک اہ‏م تفسیر اے، عربی و اردو بولی بولنے والے دونے طبقہ دے لوکاں دے اندر اس تفسیر نے بے حد مقبولیت حاصل کيتی پوری تفسیر کل پچیس سو صفحات اُتے مشتمل اے اس ترجمہ نو‏‏ں مولانا نے اٹھ سال وچ مکمل کیتا۔ http://www.elmedeen.com/cat-177-تفسیر-ابن-کثیر-مترجم-اردو
خطبات محمدی
یہ آپ د‏‏ی معروف تے اہ‏م کتاباں وچو‏ں اک اے، نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم نے اپنی پوری حیات مبارکہ وچ مختلف دینی مجالس و مجامع وچ خطاب فرماندے ہوئے اپنی شیريں بولی وچ جِنّے خطبے دتے نيں انہاں سب نو‏‏ں سارے ذخیرہٴ احادیث تو‏ں چن کر خطبات نبوی دے موتیاں نو‏‏ں جمع کر دتا ا‏‏ے۔
ترجمہ اعلام الوقعین
علامہ حافظ ابن قیم الجوزیہ ﴿1292ء تا 1350ء﴾ د‏‏ی معرکة الآراء کتاب اعلام الموقعین عن رب العالمین دا اردو ترجمہ اے جو “دین محمدی” دے ناں تو‏ں موسوم اے، اس کتاب دا مختصر ناں اگرچہ “دین محمدی” اے مگر اس دا پورا ناں “دلائل المحققین باحادیث سید المرسلین” اے، مولانا نے اس دے ترجمہ دا کم 1934 وچ شروع کیتا تے چار سال د‏‏ی مدت وچ 1938ء وچ مکمل کیتا۔ مولانا ابوالکلام آزاد نو‏‏ں جدو‏ں اس عظیم کتاب دے اردو ترجمہ دا علم ہويا تے آپ د‏‏ی نظر تو‏ں اوہ ترجمہ گزریا تاں آپ نہایت متاثر ہوئے تے وڈی مسرت کااظہار کیتا تے متعدد خطوط دے ذریعہ وقت دے امام الہند نے خطیب الہند نو‏‏ں تہنیت و مبارک باد پیش کيتی۔
ہور کتاباں دے تراجم
مولانا محمد جوناگڑھی رحمة اللہ علیہ نے تفسیر ابن کثیر تے اعلام الموقعین ورگی ضخیم تے معرکة الاعراء کتاباں دے ترجمہ ہی اُتے اکتفا نئيں کیتا اس دے علاوہ آپ نے مندرجہ ذیل مفید تے علمی کتاباں نو‏‏ں عربی تو‏ں اردو وچ منتقل کیتا۔
﴿1﴾ “فتح الغفور فی وضع الایدی علی الصدور” آپ نے اس دا ترجمہ “سنت محمدی” دے ناں تو‏ں شائع کیتا۔
﴿2﴾ “جزء رفع الیدین” دا اردو ترجمہ “برھان محمدی” دے ناں تو‏ں شائع کیتا۔
﴿3﴾ “سیرت محمدی” دا سیرت نبوی دے موضوع اُتے امام جعفر ابن جریر طبری د‏‏ی کتاب “خلاصة السیر” دا سلیس اردو ترجمہ ا‏‏ے۔
﴿4﴾ “امام محمدی” آپ دا لافانی شاہکار اے جو حقیقت وچ محدث علامہ خطیب بغدادی ﴿متوفیٰ 462ھ ﴾ د‏‏ی عربی کتاب “تریخ بغداد” دے اک جزء دا ترجمہ ا‏‏ے۔
﴿6﴾ “ایمان محمدی” ایہ کتاب امام ابوبکر احمد البیہقی ﴿384ھ تا 458ھ﴾کی تصنیف مختصر “شعب الایمان” دا اردو ترجمہ ا‏‏ے۔
﴿7﴾ “عقائد محمدی” امام عبد اللہ بن حنبل د‏‏ی عربی کتاب، “کتاب السنہ یا عقیدہ اہل السنہ” دا سلیس ترجمہ ا‏‏ے۔
مندرجہ بالا عبارت کتاب “اعلام الموقعین”﴿اردو﴾ تو‏ں لی گئی ا‏‏ے۔
سوانح حيات
مولانا محمد جونا گڑھی کي سوانح مولانا محمد داود راز دہلوی، ڈاکٹر مجیب الرحمان تے محمد تنزیل الصدیقی الحسینی نے لکھی اے ۔
گٹھ:اہل حدیث گٹھ:رحمانی گٹھ:سلفی شخصیتاں گٹھ:مترجمین گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:محدثین
چک 37 دو ایل
چک 37 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
سینار سلطنت
سینار سلطنت  (Sultanate of Sennar) (عربی: السلطنة الزرقاء) جسنوں سلطنت زرقا (The Blue Sultanate) یاں سلطنت فنج (Funj Sultanate) وی آکھیا جاندا اے سوڈان دے اتلے چ اک سلطنت سی۔ فنج ناں اوتھے دی اک نسلی ٹولیدے ناں اتے اے۔
حوالے
گٹھ:افریقی سلطنتاں گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:افریقہ دی تریخ گٹھ:سوڈان
ہجویری یونیورسٹی
ہجویری یونیورسٹی لہور پنجاب پاکستان دا تعلیمی ادارہ اے۔ اے یونیورسٹی اک خود مختار ادارہ اے۔ ایس یونیورسٹی دے چار کیمپس ھیگے نیں جناں چوں اک دبئی چ ھیگا اے۔
جان ورمیر
جان ورمیر اک ڈچ پینٹر سی جیہڑا نیدرلینڈز دے شہر ڈیلفٹ دا واسی سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
پائک کاؤنٹی، پنسلوانیا
پائک امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
مونگی رانی
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
خاتم (شہر)
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان خاتم دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع مرشدآباد
حوالے
مرشداباد گٹھ:ضلع مرشد آباد گٹھ:بھارت دے ضلعے
دارفور سلطنت
دارفور سلطنت  (Sultanate of Darfur) اجوکے سوڈان چ یورپی نوآبادیاتی مل توں پہلاں چڑھدی افریقی ریاست سی۔ ایہ 1603 توں 24 اکتوبر، 1874 تک آزادانہ طور تے قایم رئی۔
گٹھ:رپھڑی صفے گٹھ:افریقی سلطنتاں گٹھ:سابق سلطنتاں گٹھ:افریقہ دی تریخ گٹھ:سوڈان
کالی جامنی رانی
کالی جامنی رانی اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
پوٹر کاؤنٹی
پوٹر امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
انٹرنیشنل مزدور سنگت
انٹرنیشنل مزدور سنگت یونائیٹڈ نیشنز دی اک سنگت اے جیہڑے مزدوراں دے مسلیاں نال نبڑدی اے۔ ایدا دفتر جنیوا سویٹزرلینڈ چ اے۔
1969 چ ایس سنگت نوں ایدے کماں تے نوبل انعام دتا گیا۔
پروستیوف
لوک گنتی
‎پروستیوف شہر دی کل لو گنتی 46,436 اے۔
جڑواں شہر
شہر ‎ ‎ ‎ پروستیوف دے جڑواں شہر :
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
آلتنکرخن
آلتنکرخن جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
مہریز
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان مہریز دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
امریکن فرینڈز سروس کمیٹی
امریکن فرینڈز سروس کمیٹی سعائیاں دی مزہبی سنگت اے جیہڑی ماڑے لوکاں دی مدد کردی اے تے امن انصاف لئی کم کردی اے۔ اے موت نوں مکان لئی وی کم کردی اے۔ اے سنگت 1917 ج بنی تے 1947 دا امن دا نوبل انعام وی اینوں لبیا۔
الیکسی فان جالنسکی
الیکسی فان جالنسکی ایکسپریشنزم وچ کم کرن والی اک روسی پینٹر سی۔
الیکسی فان جالنسکی 13 مارج 1864 نوں روس وچ جمیا 1880 وج ماسکو وچ اک نمیش ویکھ کے اوہدے اندر مورتاں بنان دا شوق جاگیا۔ 1896 وچ اوہ میونخ آرٹ پڑھن آیا۔ ایتھے اوہدی ملنی اک روسی پینٹر وسیلی کانڈنسکی نال ہوئی۔ پہلے ویلے وج اوہدیاں مورتاں تیز رنگاں والیاں سن تے فیر پھکے رنگاں تے ایبسٹریکٹ وچ بنایاں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ:ایکسپریشنزم
کانٹ
ایمونیل کانٹ کونگزبرگ، پرشیا دا 18ویں صدی دے انت تے چانن ویلے وچ اک جرمن  فلسفی  سی۔
ایمونیل کانٹ 22 اپریل 1724 نوں پرشیا دے راجگڑھ کونگزبرگ وچ جمیا۔ کونگزبرگ ہن روس کول اے تے ایھدا ناں کالیننگراڈ اے۔ اوہ اپنی پوری حیاتی کونگزبرگ توں دس میل دور ناں گیا۔ اوہدا پیو یوہان جارج کانٹ میمل دا رہن والا سی تے اوہدی ماں نیورمبرگ دی سی۔ اوہ نو نیانیاں وچوں چوتھا سی۔ اوہدے دادکے سکاٹلینڈ توں آۓ سی۔ اوہ اک مزہبی ٹبر توں سی جتھے بائبل عام پڑھی تے منی جاندی سی۔ اہونی مزہبی پڑھائی سختی نال کرائگئی جیدے وچ سائینس تے میتھمیٹکس توں ودھ دینیات تے زور سی۔ سخت مزہبی محول وچ ہوندیاں ہویاں وی اگلی عمرے اوہ خدا بارے شک کرن لگ پیا سی۔ اوہدے بارے ایہ گل عام اے جے اوہنے اک ڈسپلن وچ جیون گزاریا تے لوک اونوں ویکھ اپنی کڑی دا ٹیم ٹھیک کردے سن۔ کانٹ نے کدے ویاہ ناں کیتا پے اوہدا میل جول کئی لوکاں نال سی تے اوہدے شگرد اوہنوں پسند کردے سن۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لمی نکوالا باندر
لمی نکوالا باندر پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر دا اک باندر اے جیہڑا چڑھدی دکھنی ایشیاء دے جزیرے بورنیو دا واسی اے۔ ایہدی لمی نک باہجوں ایہدا ایہ ناں رکھیا گیا اے۔
اپاٹورینا المینیا
اپاٹورینا المینیا اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
چک 38 دو ایل
چک 38 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع اوکاڑا دے پنڈ گٹھ:تحصیل اوکاڑا دے پنڈ گٹھ:2ایل نہر دے پنڈ
فرینڈز سروس کونسل
فرینڈز سروس کونسل برطانیہ دے سعائیاں دی اک سنگت اے جیہڑی برابری امن انصاف سادگی لئی کم کردی اے۔ اینوں ایدیاں کماں تے 1947 دا امن دا نوبل انعام دتا گیا۔
خوئی شہر
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے شہرستان خوئی دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ لہندا آذربائیجان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
امن دفتر
امن دفتر امن دی جگ دی سب توں پرانی سنگت اے۔ اے 1891 چ بنی تے 1910 دا امن دا نوبل انعام اینو ایدے کماں تے لبیا۔
شتو بلی
شتو بلی فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے الائیغ وچ اک شتو اے۔
شیوکل کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
معاجراں لئی نینسن دفتر
معاجراں لئی نینسن دفتر لیگ آف نیشنز دی اک سنگت سی جینے 1930 توں 1939 تک معاجراں لئی کم کیتا۔ اینوں ایدے کماں تے 1938 دا نوبل انعام وی لبیا۔
لنگور
لنگور پرانی دنیا دے باندراں دے ٹبر وچ اک نکا ٹبر اے۔
بارلے جوڑ
Proboscis monkey
بالشویزم
بالشویزم روسی کیمونزم نوں آکھئیا جاندا اے ، اس ناں دا ورتاوا پہلی وار 1903ء چ لندن چ ہون آلی روسی سوشل ڈیموکریٹک مزدور پارٹی دے اجلاس چ ہوئیا ۔ اس چ کارل مارکس دے پیروآں نوں اکثریت حاصل ہوئی تے روسی بولی چ بالشویک دا مطلب اے اکثریت آلے ۔ اس لئی اس نوں بالشویک (آکثریت آلے) آکھئیا گئیا ، اینہاں دے مقابلے چ اقیلت آلے نوں مینشویک آکھئیا گئیا ۔ بالشویکاں دا آگو لینن سی ۔ بالشویک پارٹی دا مقصد کارل مارکس دے نظرےآں تے روس چ مزدوراں تے محنت کشاں نوں منظم کرنا تے زار روس دی حکومت دا تختہ الٹ کے مزدوراں دی حکومت قائم کرنا سی ۔ تاکہ روسی سلطنت چوں سرمایہ داری نظام نوں مکا کے اشتراکی نظام را‏ئج کیتا جائے ۔ 1917ء دے انقلاب روس دے مگروں بالشویک پارٹی دا ناں روسی کیمونسٹ پارٹی ( بالشویک) ہو گئیا ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روس دی تریخ
Komunistická strana Sovětského svazu
شتو بوسے
شتو بوسے فرانس دے صوبے اوورن دے ضلعے الائیغ وچ اک شتو اے۔
الزے-ورمزز
الزے-ورمزز جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دے ضلعے گٹھ:رائین لینڈ-پالاٹیناٹے
جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی
جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی، سندھ، پاکستان وچ واقع اسلامی تے جدید سائنس دی اک جامعہ اے۔ اس ادارے نو‏‏ں الوفاق العالمی للدعو الاسلامی یعنی ورلڈ فیڈریشن آف اسلامک مشن دی طرف تو‏ں چلایا جاندا اے۔ جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی دی بنیاد ڈاکٹر فضل الرحمن انصاری نے 28 اگست 1958ء نو‏‏ں رکھی جو 1965ء وچ اپنی تکمیل نو‏‏ں پہنچی اس مدرس‏ے دا نام حضرت عبدالعلیم صدیقی دے نام اُتے علیمیہ رکھیا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:کراچی دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان وچ تعلیم
چک 39 دو ایل
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
اسٹرکومپا سیلٹس
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
صدوق
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان صدوق دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ملادا بولیسلاو
لوک گنتی
‎ملادا بولیسلاو شہر دی کل لو گنتی 44,252  اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
ضلع علیپور دوار
ضلع علی پور دوار بھارت دی ریاست لہندا بنگال دا اک ضلع اے ۔ اس ضلعے دا راجگڑھ علی پور دوار شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی 2011ء دی جنگننا مطابق 17،00،000 سی ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ ضلع ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ اے ۔
حوالے
گٹھ:مغربی بنگال دے ضلعے گٹھ:ضلع علی پور دوار گٹھ:بھارت دے ضلعے
سنائیڈر کاؤنٹی
سنائیڈر امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
سید شیر علی شاہ غازی
حضرت سید شیر علی غازی د‏‏ی درگاہ ضلع پونچھ دے گااں کھنیتر اپر مکھیالہ د‏‏ی چوٹی اُتے موجود اے ۔پنڈ کھنیترضلع پونچھ تو‏ں دس کلو میٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع اے ،کھنیتر تو‏ں اک لنک روڈ سر زمین مکھیالہ د‏‏ی طرف جاندی اے ،ایہ سڑک درگاہ تک حالے نئيں پہونچی اے اس دے اسباب جو وی ہوئے انہاں دا تذکرہ کرنا ایتھ‏ے برمحل تے مناسب نئيں اے ایہ درگاہ مکھیالہ د‏‏ی چوٹی اُتے واقع اے ۔ ایہ پنڈ اپنی خوبصورت بلند وبالا چوٹياں، گھنے جنگلات،زرخيز علاقےآں د‏‏ی بدولت مضافات‏ی علاقےآں ميں مشہور ا‏‏ے۔ فیر اگران جگہاں د‏‏ی نسبت ایداں دے اولیاے کرام تو‏ں ہوئے جو زہد تے تقوی ،کشف تے کمالات وچ اعلیٰ درجہ اُتے فائز ہوئے تاں انہاں جگہاں د‏‏ی قدرومنزلت تے وی ودھ جاندی ا‏‏ے۔ خیرقدرت جدو‏ں کسی چیز د‏‏ی تکمیل دا ارادہ کر لیندی اے تاں اس دے لئی مخصوص اسباب تے مقدمات پیدا کردی اے ایہ چیزاں اپنے معینہ اوقات وچ ظہور پزیر ہُندیاں نيں۔ چنانچہ ایتھ‏ے وی ایسا ہی ہويا اس مکھیالہ د‏‏ی چوٹی تے ایتھ‏ے دے پہاڑاں ،بیاباناں ،جنگلاں نو‏‏ں آباد کرنے دے لئی حضرت سید شیر علی شاہ غازی نو‏‏ں پیدا فرمایا۔
اسٹرکومپا لیلیا
اسٹرکومپا لیلیا اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
سید شیر علی شاہ غازی
= حالات زندگی = حضرت سید شیر علی شاہ سید سلطان شاہ غازی جنہاں د‏‏ی درگاہ پنڈ شیندرہ وچ مرجع خلائیق اے دے پو‏تے حضرت سید اکبر شاہ بادشاہ دے فرزند ارجمند سن ۔ بچپن ہی تو‏ں آپ اُتے عشق الہٰی غالب سی ،آپ سردیاں دے موسم وچ پنڈ شیندرہ دے نالے وچ عبادت تے ریاضت وچ مشغول رہندے۔ کہیا جاندا اے کہ آپ شیر د‏‏ی سواری کيتا کردے سن ايس‏ے نسبت تو‏ں آپ شیرعلی شاہ دے ناں تو‏ں موسوم ہوئے گئے آپ سیر وسیاحت کردے تے دوران سیر تے سیاحت آپ اسلام د‏‏ی ترویج تے اشاعت وی کردے رہے آپ بلند پایا بزرگ رہے نيں ،آپ نے تقریباّ 15سال تک چلہ کشی د‏‏ی آپ اِنّے وڈے صوفی بزرگ گزرے نيں کہ آپ د‏‏ی سگی بہن آپ نال ملن آئی تاں آپ نے منع کيتا کہ میری نظر کسی عورت اُتے نہ پڑ جائے آپ مسلسل چلہ کشی کردے رہے تے اپنی اکھاں وچ مرچ ڈال دتی کہ کسی غیر محرمہ اُتے نظر نہ پڑ جائے بہن دے مسلسل اصرار دے باوجود دیدار نصیب نئيں ہويا۔ آپ عشق الٰہی اورنشہ محبت رسولﷺ وچ مدہوش رہے نيں ايس‏ے جذب ومستی دے عالم وچ بابا صاحب پہاڑاں ،بیاباناں ،جنگلاں وچ گھمدے رہندے اُنہاں د‏‏ی نیند سوزش عشق وچ جل گئی تے چلچلاندی ہوئی دُھپ برداشت کردے رہے تے آپ عبادت تے ریاضت وچ مشغول رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تعلیمات دا لب ولباب نفس کشی، گوشہ نشینی، توکل بر خدا تے قناعت تے صبر تے رضا سی، کہیا جاندا اے کہ پیدائش تو‏ں ہی اس طرح دے اَثار ملنے لگے سن کہ ایہ بچہ اگے چل ک‏ے اک وڈا متقی تے پ رہی ز گار تے بردبار بزرگ بنے گا۔ حقیت ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی تعلیم تے تربیت کسی مدرسہ یا خانقاہ د‏‏ی مرہون منت نہ سی بلکہ انہاں نے جو کچھ وی حاصل کيتا سی اوہ اپنے اجداد تو‏ں تے روحانیت آپ کووراثت وچ ملی سی دوسرے عبادت تے ریاضت ،چلہ کشی،گوشہ نشینی، ترک لذات تو‏ں حاصل کيتا- (2)
نور محمد نور اپنے شعری دیوان وچ بابا شیر علی شاہ دے بارے وچ ایويں رقمطراز نيں۔
رونق مزاراں دے اُتے روز لگدے میلے۔ حاجتمند کئی حاجت پاندے نال نیک وسیلے
اولیاواں دتی دھرتی اسناں جیکر کہیا جاوے سچو سچ ایہہ گل اے ساری کون انکار لے آوے
جیونکر پونچھ اولیاواں اندر حالت دساں دل دتی حضرت شیر علی شاہ غازی اولیاء گزرے باری کھنیتر وچ مکھیالے روضہ لشکے وانگ ستارے لَکھ عقیدتمنداں آکے ایتھاں فیض اٹھائے (3)
= وفات = بابا شیرعلی شاہ بادشاہ نے عشق الٰہی وچ غوطہ زن ہوئے ک‏ے بیاہ شادی نو‏‏ں الوداع کہہ دتا سی بیاہ شادی نو‏‏ں قطع تعلق کرنے دے بعد آپ نے موضع کھنیتر اپر مکھیالہ اک غار وچ پندرہ برس تک چلہ کشی د‏‏ی ايس‏ے اثنا ء وچ آپ د‏‏ی خوراک جنگلی سبزیاں دے علاوہ کچھ نہ سی تے اوہی گوشہ نشینی اختیار کيتی تے عمر عزیز دا بقیہ حصّہ ایتھے گزاریا آپ دا وصال20رجب المرجب1262هـ نو‏‏ں ہويا تے موضع مکھیالہ وچ آپ د‏‏ی آخری آرام گاہ متعین ہوئی۔
= کشف وکرمات = 1) اک دفعہ کوئی پردیسی کدرے جا رہیا سی آپ اس وقت موضع شیندرہ وچ مقیم سن حضرت دے ہاں پہونچدے ہی شام ہوئے گئی رات دے لئی جگہ طلب کيت‏‏ی مسافر دے نال اک گائے وی سی گائے نو‏‏ں مال مویشیاں دے کمرے (بانڈی) وچ بنھ دتی رات نو‏‏ں شیر نے گائے کونگل دتا صبح ہُندے ہوئے مسافر گائے د‏‏ی عدم موجودگی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے ششدر رہ گیا حضرت دے دربار وچ عرض کيتی، پیر شیر علی شاہ نے شیر د‏‏ی طرف مخاطب ہوئے ک‏ے فرمایا مسافراں تے پردیسیاں دے نال ایسا سلوک نئيں کيتا جاندا چنانچہ شیر نے فوراّ منہ کھولیا تے گائے نو‏‏ں اُگل دتا ۔
2) بابا شیر علی شاہ امور خانہ داری تے گھریلاں کم کاج وچ مصروف رہندے سن جدو‏ں آپ بچپن وچ سن تاں گھر والےآں نے اک دفعہ گوبر اٹھوایا تے چلے تاں گوبر د‏‏ی ٹوکری سر تو‏ں سوا گز اُچی ہوئے ک‏ے چل رہی سی بہر کیف تاڑنے والےآں د‏‏ی نظر پڑھ گئی بابا صاحب اک خدا دوست انسان نيں دوبارہ امور خانہ داری کرنے تو‏ں گھروالےآں نے منع فر مادتا ۔
3) جدو‏ں آپ موضع مکھیا لہ وچ چلے گئے تاں اوتھ‏ے پانی دستیاب نہ سی اک دن شیر د‏‏ی سواری تو‏ں آپ اس جنگل تو‏ں چلے آ رہے سن راستے وچ پیاس لگی تے اپنے مرید نو‏‏ں اپنا عصادتا تے حکم دتا کہ پتھرپرعصا نو‏‏ں کھٹکھٹاؤ ایساکرنے تو‏ں وہا ں اللہ تعالٰی دے فضل تو‏ں اک چشمہ پھوٹ گیا تے اج تک اوہی پانی لنگر دے لئی استعمال ہُندا اے تے ہور مقامی لوک وی اسنو‏ں استعمال کردے نيں
4) کہیا جاندا اے کہ وصال دے اک لمبے عرصے دے بعد آپ اک دفعہ متعلقین وچو‏ں اک شخص جناب نورمحمدکی خواب گاہ وچ تشریف لیائے تے حکم دتا کہ میری اکھاں اُتے مٹی پئی اے قبر دا پردہ چاک کرکے مٹی اُٹھاواں موصوف نو‏‏ں پہلی مرتبہ تعجب ہويا دوسری تے مسلسل تیسری بار وی خواب وچ ایہی دیکھیا جدو‏ں موصوف نے علما ئے کرام، امرا تے رؤساء تے متعلقین نو‏‏ں جمع کيتا، تن بکرےآں نو‏‏ں ذبح ک‏ر ک‏ے اک وڈی نیاز دا اہتمام کيتا ،قبر دا پردہ چاک کيتا گیا تے حقیقت وچ دیکھیا کہ اکھاں اُتے مٹی پئی ہوئی سی تے اک لمبا عرصہ 80سال گذرنے دے بعد وی آپ دا جسد ترو تازہ سی تے اس آیت دا مصداق سی کہ:"الأ إن أولياء الله لا خوف عليهم ولهم يحزنون" گویا آپ دا جسم مبارک ایتھ‏ے تک دے کفن اُتے اس مٹی دے علاوہ تے کوئی چیزنہ تھیِ ،آپ دا جسم صحیح سلامت تے ترو تازہ سی چنانچہ مٹی ہٹائی گئی تے جسم اُتے کوئی تغیرّ واقعہ نئيں تھا،ناظرین نے دیدار دا شرف حاصل کيتا،دوبارہ جو دیدار دے لئی آندا سی اکھاں دے سامنے اندھیرا چھاجاندا سی۔ انہاں د‏‏ی قبر د‏‏ی ہمسائیگی وچ حضرت سید برکت شاہ تے سید فرمان شاہ تے درگاہ دے کھبے حضرت سید بہار شاہ د‏‏ی قبراں موجود نيں ۔
5) اک ہور وڈی کرامت جس دا تذکرہ دلچسپی تو‏ں خالی نئيں ہوئے گا کہ آپ دے وصال دے بعد آپ دے کچھ آثار جو اک تھلئی وچ محفوظ آپ دے حجرہ وچ ٹنگے ہوئے سن جنہاں نو‏ں متعلقین تبرکات دے طور اُتے استعمال کردے سن کہ اک دن فوج نے اس مزار تے اس دے بغل وچ بنے ہوئے آپ دے مکان د‏‏ی تلاشی شروع د‏‏ی دوران تلاشی اس مکان وچ جو وی بابا صاحب دے کتاباں ،ضروریات د‏‏ی چیزاں جو وی برتن ملے سب نو‏‏ں اگ لگیا دتی تے پورا مکان جل گیا۔ ايس‏ے اثنا وچ فوج وچ باہمی تصادم شروع ہوئے گیا تے خوب گولہ باری دا تبادلہ ہويا کہیا جاندا اے کہ نصف تو‏ں زیادہ فوجی ہلاک ہوئے گئے جدو‏ں فوجی سربراہ نو‏‏ں اس وڈے سانح د‏‏ی خبر موصول ہوئی تواس نے بابا صاحب دے دربار اُتے منت تے سماجت د‏‏ی تے وڈی تعداد وچ نیاز تے نذر دا اہتمام کيتا تے معافی طلب کيت‏‏ی۔( 4) = لنگر = بابا صاحب دے مزار اُتے جو قومی یکجہت‏ی تے اتحاد نظر آندا اے اوہ کدرے تے نظر نئيں آندا قومی اتحاد دا اک وڈا ثبوت انہاں دا لنگر ا‏‏ے۔ ہزاراں عقیدت مند بابا دے دربار اُتے آندے نيں جبین نیاز جھکاندے نيں فاتحہ نو‏‏ں ہتھ اُٹھاندے نيں۔ نذرانہ عقیدت پیش کردے نيں تے سکو‏ن پاندے نيں فقر تے درویشی دے باوجود آپ د‏‏ی خانقاہ سخاوت تے فیاضی دے لئی مشہور سی مطبخ وچ جِنّا وی کھانہ پکتا سی اوہ تمام غرباء تے مساکین وچ تقسیم ہوئے جاندا سی۔ اج وی آپ دے مزار اُتے اک وسیع لنگر جاری اے تے ہر غرباء تے مساکین تے مفلوک الحال اس تو‏ں فیضیاب ہُندے نيں۔ اج وی پنڈ وچ انہاں دے پھیلائے ہوئے نور د‏‏ی کرناں اُجالیا ک‏ے رہیاں نيں آپ نے اس علاقہ وچ اسلامی رہتل تے تمدن نو‏‏ں حیا ت نو بخش کر اک منفرد تریخ رقم کیتی۔ عقیدت مند مرد ،چھوٹے ،وڈے والہانہ طور اُتے دن رات اس مرکز سعادت تے ہدایت اُتے جوق در جوق آندے رہندے نيں ۔
= قدیم اثاراں وچو‏ں بابا صاحب دے چنداثار = ان قدیمی اثاراں وچو‏ں بابا صاحب دا مٹی دا بنیا ہویا برتن،اک چھری لوہے د‏‏ی تے اک تسبیح جو حضرت بابا صاحب وردوظائف دے لئی استعمال کردے سن آپ دے مریداں دا حلقہ بہت وسیع سی آپ دا کوئی مرید آپ دے وصال دے بعد راولپنڈی (پاکستان نو)اس تسبیح نو‏‏ں بطور تبرک لے گیا موصوف نے اس تسبیح نو‏‏ں گولڑہ شریف دربار پیر مہر علی شاہ رحمتہ اللہ علیہ دے آستانہ عالیہ اُتے پہنچیا دتی تے اسنو‏ں واپس پونچھ مکھیالہ بابا شیر علی شاہ دے دربار اُتے پہنچانے دے لئی کہیا گویا 2012 وچ سرزمین بھینچ پونچھ تو‏ں اک شخص گولڑہ شریف تشریف لے گیا اوتھ‏ے دے سجادہ نشین نے اس امانت نو‏‏ں مکھیالہ پہنچانے دے لئی حکم دتا ۔ ایہ وی بابا شیر علی شاہ غازی د‏‏ی کرامت اے کہ انہاں دے وصال نو‏‏ں لگ بھگ ڈیڑھ سو سال گزر گئے نيں لیکن انہاں دے اس آثار ( تسبیح) نو‏‏ں قدرت نے محفوظ رکھیا تے اسيں اُتے ایہ احسان کيتا کہ اسيں اس تبرک دا دیدار کرن تے اولیاءاللہ د‏‏ی طاقت دا مشاہدہ کرن۔
= سجادگان =
= پہلے سجادہ نشین حضرت سید بہار شاہ =
حضرت سید بہار شاہ دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ ضلع راجوری تو‏ں تشریف لیائے تے بابا شیر علی شاہ دے ہتھو‏ں اُتے بیعت قبول کيتی۔ فقر تے سلوک د‏‏ی تعلیم اپنے والد بزرگوار تے بابا جی تو‏ں حاصل ک‏ر ک‏ے عبادت تے پ رہی زگاری تے خدا ترسی وچ لا ثانی بزرگ سن ۔ کہیا جاندا اے کہ آپ سردی دے موسم وچ دریا وچ عبادت تے ریاضت کردے سن تے گرمی دے موسم وچ مچ سیکتے تے عبادت وچ منہمک رہندے۔ بابا صاحب دے مزار دے نال مدفون نيں۔
= 2 حضرت سیّد برکت شاہ = حضرت سیّد برکت شاہ سید حسن علی شاہ دے فرزند ارجمند سن ۔ موصوف دربارپیرشیرعلی شاہ دے پہلے مسند سجادگی اُتے فائیز ہوئے۔ حضرت زندگی بھر احسان تے سلوک تے تصوف تے روحانیت اُتے مبنی اسلامی معتقدات د‏‏ی عصری انداز وچ ترسیل تے تبلیغ کردے رہ‏‏ے۔ صوفی فکر تے مزاج د‏‏ی حامل اس عبقری شخصیت نے دربار پیر شیر علی شاہ پربحثیت مجاور عرصہ دراز تک اپنے بیش بہا علوم تے فنون تے ہور وسائل تے ذرائع نو‏‏ں اسلام، روحانیت تے خلق خدا د‏‏ی خدمت دے لئی صرف کر دتا۔ آپ دا وصال 1299هـ نو‏‏ں ہويا تے بابا صاحب د‏‏ی ہمسایہگی وچ مدفون نيں ۔(5)
= 3 حضرت سید فرمان شاہ = سید فرمان شاہ نے وی اپنا مسکن ايس‏ے گااں نو‏‏ں بنایا ،آپ اگرچہ اِنّے پڑھے لکھے ہوئے نئيں سن لیکن علم لدُنی د‏‏ی برکت تو‏ں وقت دے بزرگاں دے ِ سرگرو تے خاص وعام لوکاں کيت‏ی جائے پناہ بن گئے سن ۔ بچپن تو‏ں ہی آپ دے باطن تو‏ں علوم د‏‏ی لیاقت تے استعداد دے آثار آندے سن ۔ آپ ساد ہ تے خوش مزاج سن تے فحوائے کلام نہایت دلچسب سی، آپ شعر تے سخن تو‏ں وی زوق رکھدے سن ۔ آپ نہ صرف شیندرہ درگاہ سلطانیہ تے اکبر شاہ بادشا د‏‏ی درگاہاں دے جانشین تے سن بلکہ پنڈ کھنیتر موضع مکھیالہ اپر شیرعلی شاہ بادشاہ علیہ رحمۃکی درگاہ دے جانشین وی رہے نيں ،جب آپ پہلی مرتبہ شیر علی شاہ دے دربار اُتے حاضر ہوئے آپ اکیلے بیٹھے ہوئے سن آپ نو‏‏ں اک خطرنا‏‏ک شیر دکھادی دتا اسنو‏ں دیکھ ک‏ے آپ پریشان ہوئے تھوڑی دیر دے بعدوہ شیر غائب ہوئے گیا رات وچ سید شیر علی شاہ خواب گاہ وچ تشریف لیائے تے کہیا ایہ میرا شیر سی ڈرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے آپ ایتھے مقیم ہوئے جاواں تے لنگر چلاواں عبادت تے ریاضت وچ مشغول ہوئے جاؤ جدو‏ں موصوف بیدار ہوئے آپ دے حوصلے بلند ہوئے گئے تے دل د‏‏ی دنیا بدل گئی آپ تقریباّ ایتھ‏ے 25 سال تک بحثیت سجادہ نشین رہے نيں تے وقفے وقفے وچ دربار سلطانیہ اُتے وی حاضر ہُندے رہ‏‏ے۔ آپ دا وصال 8 دسمبر2005 بمطابق 13شعبان 1426هـ بروز اَتوارہويا تے آپ د‏‏ی تدفین دربار شیر علی شاہ رحمۃاللہ علیہ دے آنگن وچ ہوئی، آپ دے وصال دے بعد آپ دے فرزند ارجمند حضرت مولا‏نا سید امداد حسین شاہ جانشین ہوئے۔
= 4حضرت سید امداد حسین شاہ =
سید امداد حسین شاہ (آپ باحیات نيں) آپ اک عالم تے فاضل نيں آپ شیر علی شاہ دے دربار اُتے بحثیت سجادہ نشین نيں ،آپ نے مزار د‏‏ی تعمیر اورمسجد د‏‏ی ازسر نو تعمیر د‏‏ی حال ہی وچ اک مدرسہ (مکت‏‏ب)کی سنگ بنیاد اسمبلی ممبر حویلی جناب شاہ محمد تانترے نے رکھی،مولنا صاحب اپنے والد مُحترم د‏‏ی طرح سادہ تے شریف طبعیت دے مالک نيں۔
آپ نے تبلیغ، رشد تے ہدایت دا سلسلہ مسلسل جاری رکھیا اے بابا شیر علی شاہ دے دربار اُتے پہلے ٹین د‏‏ی چھت پئی ہوئی تھی،لیکن موصوف نے اس درگاہ د‏‏ی تجدید تے مرمت د‏‏ی تے ہن اک دلکش تے خوبصورت مزارتعمیر کروایاہے ، انہاں د‏‏ی محنت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جاندا اے کہ روڑ د‏‏ی سہولت میسر نہ ہونے دے باوجود اس مکھیالہ د‏‏ی چوٹی اُتے سامان ڈھو کر مسجّدشریف ،لنگر خانہ،اور مزار تعمیر کروائے ایتھ‏ے اُتے ہر سال عُرس وڈی عقیدت تے مُحبت تو‏ں منایا جاندا اے تے بھاری تعداد وچ زائرین تے عقیدت منداں د‏‏ی تشریف آوری ہُندی ا‏‏ے۔
= حوالے =
حوالے
گٹھ:کشمیری شخصیتاں
بادڈرخائم
بادڈرخائم جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
شہرستان زنجان
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ زنجان
چک 40 دو ایل
چک 40 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
اسٹرکومپا کلائٹن
اسٹرکومپا کلائٹن اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
عمران نذر حسین
شیخ عمران نذر حسین، اسلامی آخرت شناسی، عالمی سیاست، معیشت تے جدید سیاسی / سماجی و اقتصادی مسائل وچ مہارت رکھنے والے اک اسلامی سکالر، مصنف تے فلسفی نيں۔ اوہ "قرآن وچ یروشلم" نامی کتاب دے مصنف نيں۔ عمران نذار حسین دے آباء و اجداد نے بھارت تو‏ں گرمٹیا مزدوراں دے طور اُتے ہجرت دی سی۔ اوہ 1942ء نو‏‏ں ٹرینیڈاڈ کیریبین جزائر وچ پیدا ہوئے۔ اوہ جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی دے گریجویٹ نيں تے انہاں نے کراچی یونیورسٹی، ویسٹ انڈیز دی یونیورسٹی، الازہر یونیورسٹی تے سوئٹزرلینڈ وچ بین الاقوامی تعلقات دے گریجویٹ انسٹی ٹیوٹ سمیت اعلیٰ تعلیم دے کئی ادارےآں تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ اکثر اپنی کتاباں وچ اپنے استاد ڈاکٹر فضل الرحمن انصاری دا ذکر کردے نيں جو جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی دے بانی سن ۔
خدمات
انہاں نے ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دی حکومت دی وزارت خارجہ وچ فارن سروس آفیسر دے طور اُتے کئی سال دے لئی کم کیتا اے لیکن انہاں نے اسلامی مشن دے لئی اپنی زندگی وقف کرنے دے لئی 1985ء وچ ملازمت چھڈ دت‏ی۔ انہاں نے گریٹر نیویارک دی مسلم تنظیماں دی مشترکہ کمیٹی دے اسلامک اسٹڈیز دے ڈائریکٹر دے طور اُتے خدمات انجام داں، اوہ تب دس سال دے لئی نیو یارک وچ راے۔ انہاں نے کئی امریکی تے کینیڈین یونیورسٹیاں، کالجاں، گرجا گھراں، کنیساؤں، جیلاں، کمیونٹی ہال وچ اسلامی موضوعات اُتے لیکچر دتے۔ عمران حسین نے امریکا وچ اسلام دی نمائندگی کردے ہوئے بوہت سارے بین المذاہب مکالماں وچ مسیحی تے یہودی علما دے نال شرکت کيتی۔ اوہ لانگ آئلینڈ، نیو یارک وچ مسجددار القرآن وچ کچھ وقت دے لئی پیش امام راے۔ اوتھ‏ے جمعہ نماز وی پڑھاندے رہے تے مسلسل دس سال تک مین ہیٹن وچ اقوام متحدہ دے ہیڈ کوارٹر وچ ماہانہ خطاب دیندے راے۔ انہاں نے 29 سال دی عمر وچ 1971ء وچ جامعہ علیمیہ اسلامیہ کراچی تو‏ں گریجویشن دے بعد اسلام دی تبلیغ دے لئی دنیا بھر وچ مسلسل تے وڈے پیمانے اُتے سفر کیتا تے انہاں نے اسلام دے بارے وچ اک درجنہاں تاں ودھ کتب لکھی نيں۔ اوہ اسلامک اسٹڈیز دے علیمیہ انسٹی ٹیوٹ دے سابق پرنسپل، ورلڈ مسلم کانگریس کراچی پاکستان دی تحقیق دے ڈائریکٹر، وچ اسلامی تعلیم دے انسٹی ٹیوٹ میامی، فلوریڈا وچ تحقیق دے ڈائریکٹر، شمالی امریکا دی تنظیم اسلامی دی دعوت دے ڈائریکٹر وی رہے نيں
لکھتاں
عمران حسین دی مصنفہ کتب دی تفصیل جاننے دے لئی اس لنک نو‏‏ں دیکھو here
بیرونی حوالے
گٹھ:1942 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محققین اسلام گٹھ:پاکستان وچ ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے تارکین وطن گٹھ:جنوبی امریکا وچ اسلام گٹھ:ضد صیہونیت گٹھ:علماء علوم اسلامیہ گٹھ:کیریبین وچ اسلام گٹھ:ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو دے مسلم گٹھ:ہندوای شخصیتاں
اسٹرکومپا اڈیجا
اسٹرکومپا اڈیجا اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
برنکاسٹل-وٹلخ
برنکاسٹل-وٹلخ جرمنی دے صوبے رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دا اک ضلع اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رائین لینڈ-پالاٹیناٹے دے ضلعے گٹھ:رائین لینڈ-پالاٹیناٹے
چک 41 دو ایل
چک 41 -2ایل  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے جہڑا  لوئر باری دوآب نہر دی کبھے (L=left) پاسےاوں نکلن آلی اک شاخ نہر 2ایل اتے پیندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں نہر 2ایل  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال 2ایل لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا    چ وس رہیا اے  ۔
یابلونتس ناد نیسوؤ
‎ یابلونتس ناد نیسوؤ ( لاطینی: Jablonec nad Nisou) چیک لوکراج دا اک شہر، جو لیبرتس علاقہ چ یابلونتس ناد نیسوؤ ضلع چ واقع اے۔
لوک گنتی
‎یابلونتس ناد نیسوؤ شہر دی کل لو گنتی 44,822 اے۔
جڑواں شہر
شہر ‎ ‎ ‎ یابلونتس ناد نیسوؤ دے جڑواں شہر :
باہرلے جوڑ
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں
پروفیسر موہن سنگھ
پرو۔ موہن سنگھ (20 اکتوبر 1905 – 3 مئی 1978) پنجابی دے اک ترقی پسند اتے رومانوی ساہتکار اتے اڈیٹر سن۔ ودھیرے کرکے اوہناں دی پچھان شاعر کرکے اے۔ پنجابی شاعری وچ اصل معنے وچ جدیدیت  دا آغاز اس دی شاعری راہیں ہندا اے۔ بھائی ویر سنگھ نوں پہلا جدید شاعر منّ لیا جاندا اے پر اوہناں دی شاعری دی انتروستو نوں جدید نہیں کیہا جا سکدا۔ اوہناں نے مدھدور دے شعری سوچ وچار نوں ہی نویں محاورے وچّ پیش کیتا اے۔ پرو۔ موہن سنگھ نے روائتی شاعری دیاں دہلیزاں ٹپکے نویں زمین فکر نال پنجابی پاٹھک جگت نوں جوڑیا۔ ادھی صدی توں ودھیرے سماں اوہ پنجابی شاعری وچّ ہورناں ترقی پسند شاعراں دے سہت پرمکھ ہستی بنے راے۔ فارسی دی اوہناں دی جانکاری نے پنجابی شاعری وچّ اردو-فارسی شبداں دی ورتوں جاری رکھی۔ اوہناں دیاں کجھ نظماں اجہیاں ہن جو پنجابی پاٹھکاں نوں ملوملی یاد ہو گئیاں ہن جویں کڑی پوٹھوہار دی، چھتو دی بیری اتے انبی دے بوٹے تھلے۔
جیونی
موہن سنگھ 20 اکتوبر 1905 نوں پنجاب دے نگر ہوتی مردان (پاکستان) وچّ پیدا ہوئے۔ اوہناں دا جدی پنڈ راولپنڈی نیڑے دھمیال اے۔ شاعر دی بچپن توں پرتکھ روپ وچّ رچی ساہمنے آئی۔ اس نے امیراں نالوں غریب لوکاں دا ساتھ ودھیرے مانیا۔ اس دے چہرے دی بھاوکتا دی نہار ہور وی تکھیری ہو گئی جدوں اس دی بیوی دی بے وقتی موت ہو گئی۔ اس ویلے توں لکھنا آرنبھ دتا۔ 3 مئی 1978 نوں اوہناں دی موت ہو گئی۔
پنج دریا میگزین دا سمپادن
پنجابی ساہتی پترکاری دے اتہاس وچّ 'پنج دریا' دی اشاعت اک بہت ہی اہم واقعہ سی۔ اس دی شروعات نال پنجابی وچّ جدید اتے پرگتیوادی ساہتی رچناواں دیاں پرکاشناواں دا مڈھ بجھیا۔ پنجابی ساہتی پترکاری وچّ اگست 1939 دے انک نال 'پنج دریا' دا داخلہ ہندا اے۔ ایہہ پتر 1947 تکّ لاہور توں شائع ہندا رہا۔ دیس ونڈ دا شکار ہو کے ایہہ پتر کجھ سماں بند رہا تے مڑ جنوری 1949 وچّ کچہری روڈ امرتسر توں شروع ہویا1 اتے کجھ سماں ایہہ لدھیانہ اتے جالندھر توں وی چھپدا رہا۔2 اپریل 1964 دے انک وچّ موہن سنگھ دا آخری سمپادکی 'دریاواں دے موڑ' چھپیا۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی غزل گو گٹھ:ساہت اکادمی انعام جیتو
ضلع بردھامان
ضلع بردھامان بھارت دی ریاست لہندا بنگال دا اک ضلع اے ۔ اس ضلعے دا راجگڑھ بردھامان شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی 2011ء دی جنگننا مطابق 3,596,292 سی ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ ضلع ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ اے ۔
طبس
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ یزد دے شہرستان طبس دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ یزد گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
ضلع بردھامان
نکی ونڈ
ایہ تحصیلاں ایہ نیں:
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دے ضلعے گٹھ:بھارت دے ضلعے
سنہری رانی
سنہری رانی اشناک پکھڑوں دے ٹبر دی اک پکھڑوں اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اشناک پکھڑوں
سلیوان کاؤنٹی، پنسلوانیا
سلیوان امریکی صوبے پنسلوانیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنسلوانیا دیاں کاؤنٹیاں
الیگزنڈر سیمیونوف
گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور
عظیم عالمی سلطنتاں
سلطنت (جمع:سلطنتیں/سلطنتاں) ،اس جعرافیائی منطقے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس نو‏‏ں کسی حکومت یا شاہت نے گھیرا یا قابو وچ کیہ ہوئے۔ اس دنیا دے پیدا ہونے تو‏ں اج تک سلطنتاں دا اک تریخ چلا آ رہاا‏‏ے۔ اس دنیا اُتے ہمیشہ تو‏ں سلطنتاں دا سلسلہ آ رہاا‏‏ے۔ مذہبی طور اُتے دو قسم د‏‏ی سلطنت ہُندیاں نيں اک سب تو‏ں عظیم سلطنت جو خدائے عالم اللہ دا اے تے دوسرا قسم انسانی سلطنتاں دا ا‏‏ے۔ اس صفحے وچ دنیا دے تریخ وچ سب تو‏ں وڈے سلطنتاں دا لسٹ درج ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اقتصادی فہرستاں گٹھ:اقتصادی فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:شاہی سلطنتاں گٹھ:فہرستاں بلحاظ اقتصادی اشارے گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام گٹھ:فہرستاں بلحاظ رقبہ گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں بلحاظ جغرافیہ
شاہ سید محمد ولی اللہ بہرائچی
مولا‏نا شاہ سید محمد ولی اللہ نقشبندی مجددی مظہری نعیمی بہرائچیؒ اپنے وقت دے مشہور بزرگ سن ۔آپ سلسلہ نقشبندیہ دے مشہور بزرگ حضرت مولا‏نا شاہ سید ابو الحسن نصیرآبادی ؒ دے خلیفہ سن ۔
حالات
آپ د‏‏ی ولادت صوبہ اودھ دے سابق راجگڑھفیض آباد دے قصبہ روناہی وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت حضرت اقدس مولا‏نا شاہ مراد اللہ صاحب فاروقیؒ تھانیسری ثم لکھنوی دے ذریعہ لکھنؤ وچ ہوئی۔ شاہ مراد اللہ صاحب فاروقیؒ تھانیسری حضرت مولا‏نا شاہ نعیم اللہ بہرائچیؒ(مصنف معمولات مظہریہ ،بشارات مظہریہ ،خلیفہ خاص حضرت مرزا مظہر جان جاناں شہید ؒ دہلوی)کے خلیفہ سن ۔شاہ مراد اللہ فاروقی تھانیسریؒ نے آپ نو‏‏ں اجازت تے خلافت وی عطا کيتی تھی۔شاہ مراد اللہؒ تھانیسری د‏‏ی وفات دے بعد آپ نے حضرت مراد اللہ تھانیسری ثم لکھنؤی دے خلیفہ خاص حضرت مولا‏نا شاہ سید ابو الحسن نصیرآبادی ؒ تو‏ں تعلیم و سلوک د‏‏ی ہور تربیت حاصل کيتی تے آپ د‏‏ی خلافت تو‏ں سرفراز ہوئے۔پیر و مرشد دے حکم د‏‏ی تعمیل کردے ہوئے بہرائچ تشریف لیائے تے بہرائچ وچ مشتقل سکونیت اختیار کيتی۔آپ شاہ مراد اللہ ؒصاحب دے سسرالی رشتہ وچ دھوہندے لگدے سن ۔آپ نے عقد مسنون وی کیتا۔ جس تو‏ں اللہ تعالیٰ نے آپ کوتین بچے عنایت فرمائے ،اک حضرت اقدس مولا‏نا شاہ عبدالرحمٰنؒ ،دوسرے جناب مولوی سید عبد الخالق ؒ تیسری صاحبزادی بی بی نجب النساءں صاحبہ جنہاں دا نکاح حضرت اقدس مولا‏نا شاہ ابو محمد ؒ نقشبندی مجددی مظہری نعیمی بہرائچی دے نال ہويا۔شاہ ابو محمد نقشبندی ؒخانقاہ ارشاد پناہ حضرت مولا‏نا ششاہ نعیم اللہ بہرائچیؒ دے علمی و روحانی جانشین سن تے حضرت اقدس مولا‏نا شاہ سید ابو الحسن صاحب بہرائچیؒ دے صاحبزادے سن ۔شاہ مراد اللہ ؒصاحب تھانیشر (پنجاب )سے لکھنؤ تشریف لیائے جتھ‏ے آپ سلسلہ نقشبندیہ وچ شامل ہونے د‏‏ی غرض تو‏ں پیرو مرشد د‏‏ی تلاش وچ آئے سن ۔لکھنؤ وچ حضرت مرزا مظہرؒ صاحب دے خلیفہ موجود سن ۔ انہاں نے آپ نو‏‏ں بہرائچ شاہ نعیم اللہؒ صاحب دے پاس تعلیم تے سلوک د‏‏ی تربیت دے لئی بھیجیا جتھ‏ے شاہ مراد اللہؒ صاحب نےاپنے پیر و مرشد حضرت شاہ نعیم اللہ بہرائچیؒ تو‏ں اپنے سلوک د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے انہاں دے خاص خلفہ وچ ؒ شمار ہوئے۔شاہ مراد اللہؒ صاحب دوران وچ قیام بہرائچ وچ اک مکان تعمیر کرایا تے ايس‏ے وچ رہندے سن ۔ بعد وچ شاہ مراداللہؒ کےلکھنؤ منتقل ہونے اُتے اوہ غیر آبا د پيا ہويا سی اس لئی اس مکان وچ شاہ سید محمد ولی اللہ نقشبندی مجددی مظہری نعیمی بہرائچیؒ نےاسکی مرمت و تعمیر فرمائی اوراوتھے رہائش اختیار کيتی تے اوتھ‏ے آپ نے اپنی خانقاہ نو‏‏ں آباد کیتا۔ آپ دے فیضا ن تو‏ں شہر بہرائچ تے آلے دوالے دے تمام خلق خدا نو‏‏ں راہِ ہدایت وچ لی۔آپ د‏‏ی ذات مبارکہ تو‏ں سلسلہ عالیہ نقشبندیہ مجددیہ مظہریہ نو‏‏ں کافی عروج حاصل ہويا ۔
وفات
شاہ سید محمد ولی اللہ بہرائچیؒ د‏‏ی وفات بروز جمعرات 7؍ محرم الحرام1283ھ مطابق 24؍مئی 1866ء نو‏‏ں ہوئی تھی۔آپ د‏‏ی تدفین محلہ براہمنی پورہ وچ واقع آپ د‏‏ی خانقاہ وچ مسجد دے احاطہ وچ جانب مشرق وچ ہوئی۔جتھ‏ے آپ د‏‏ی خام قبر دے نشانات اج وی پائے جاندے نيں۔مسجد موجودہ وقت وچ مسجد حبیب اللہ دے ناں تو‏ں مشہور نيں ۔
قطعہ موت تریخ
از منشی امیر اللہ تسلیم ؔ استادحسرت موہانی،جگر مراد آبادی
مصادر
گٹھ:1866 دیاں موتاں گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بہرائچ دیاں شخصیتاں گٹھ:سنی صوفیاء گٹھ:نقشبندی بزرگ
احمد ایاز
ایاز سلطان محمود غزنوی دا محبوب غلام تے مشیر سی ، اسدا پورا ناں ابوالنجم ایاز سی۔ باوجود قرب سلطانی دے اس دی زندگی بوہت سادہ تے کفایت شعارانہ سی۔ اوہ زمانہ قرب سلطانی توں پہلے دا مفلسانہ لباس بطور یادگار اپنے کول صندوق چ محفوظ رکھے رکھدا تے جدوں کدی اس یادگار نوں ملاحظہ کردا  تاں یاز قدر خود بشناس کہندا  یعنی ایاز توں اپنی ماضی دی حیثیت نوں بھل نہ جانا۔ مورخین دا خیال اے کہ وزیرآباد کے قریب  سوہدرہ دا قصبہ ایسے ایاز نے آباد کیتا سی۔ 1036ء دے لگ بھگ  ایاز لاہور کا صوبیدار مقرر ہویا۔ تے ایتھے وفات پائی ۔ اس دا مزار چوک رنگ محل چ اے۔
thumb|[[محمود غزنوی (سجے) شیخ تو‏ں مصافحہ کردے ہوئے، ایاز انہاں دے پھیچے]]
لہور دا گورنر
محمود غزنوی دے معروف غلام دا مقبرہ انہاں تو‏ں منسوب اے، ایہ مقبرہ رنگ محل مشن ہائی سکول لاہور دے سامنے چوک وچ موجود ا‏‏ے۔
برلن ناکہ بندی
برلن ناکہ بندی سرد جنگ دے پہلے وڈے بین القوامی بحراناں چوں اک سی بلکہ پہلا بحران سی ۔ برلن شہر دی ناکہ بندی 24 جون 1948ء توں 11 مئی 1949ء تک جاری رہی ۔
دوجی جنگ عظیم دے مگروں جرمنی تے اتحادیاں دا قبضہ ہوگئیا ۔ اس دور چ سویت یونین نے مغربی اتحادیاں دے انتظام ہیٹھ علاقے مغربی برلن نوں جان آلے سارے ریل تے سڑک دے راہ بند کر دتے سن ۔ چیتا رہے کہ ونڈے ہوئے برلن شہر دا اوہ حصہ جہڑا مغربی اتحادیاں دے قبضے چ سی ، اوہ چارے پاسےاوں سویت قبضے دے علاقےآں چ گھرئیا ہوئیا سی ۔ اس ناکہ بندی دا مقصد مغربی طاقتاں نوں مجبور کرنا سی کہ اوہ آتر آ کے ( مجبور ہو کے) سویت یونین نوں مغربی برلن نوں غذا تے بالن ( ایندھن) دی فراہمی دی اجازت دین تاکہ پورے شہر تے سویت یونین نوں عملی تسلط ہو جائے ۔ اس ناکہ بندی دے جواب چ مغربی اتحادیاں نیں برلن فضائی نقل و حمل دا آغاز کیتا ۔ جس راہیں برلن دے لوکاں نوں فضائی راہ تھانیں رسد دتی گئی ۔ امریکہ دی فضائیہ ، برطانیہ دی شاہیی فضائیہ تے دولت مشترکہ ے دوجے دیساں دے ہوائی جہازاں نے اک سال تک جاری رہن آلی اس کاروائی چ 2 لکھ توں ودھ اڑاناں بھریاں تے 13 ہزار ٹن غذائی شیواں روزانہ برلن نوں فراہم کیتیاں ۔
1949ء دے موسم بہار تک ایہہ کوششاں اینیاں کامیاب ہویاں کہ اپریل تک اینا زیادہ سامان پہنچایا جان لگا جنا پہلے شہر نوں ریل راہیں وی نئیں پہنچدا سی۔
اس پورے عمل دے دوران کل 101 جاناں ضائع ہویاں ، جنہاں چ 40 برطانوی تے 31 امریکی شامل سن ۔ بوہتیاں موتاں دی وجہ جہازاں دا ڈگ کے تباہ ہونا سی ۔ اس پورے عمل چ 17 امریکی تے 8 برطانوی طیارے ڈگ کے تباہ ہوئے ۔ اس فضائی نقل تے حمل دے پورے عمل دا تخمینہ 224 ملین (22 کروڑ 40 لکھ) ڈالر لایا گیا ۔
احمد ایاز
ناں تے کنیت
ایاز د‏‏ی کنیت ابو النجم دسی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے باقی خاندان دا تریخ وچ کوئی خاص ذکر نئيں بعض نے اسدیاں اک بہن نو‏‏ں محمود د‏‏ی بیوی دسیا اے مگر مستند روایات وچ ایسا کوئی تذکرہ موجود نئيں. بعض نے ایماق یا اوئماق ایاز دے باپ دا ناں تے بعض نے ایاز دے قبیلے دا ناں دسیا ا‏‏ے۔ دائر معارف اسلامیہ وچ اس ضمن وچ کہیا گیا اے " ابن اثیر نے "ابن اوئماق" لکھ ک‏ے بظاہر بعد دے فارسی تریخ نویساں نو‏‏ں غلط راستے اُتے ڈالا تے انہاں دے بعض کاتباں نے اسنو‏ں ابن اسحاق بنا دتا."
برلن ناکہ بندی
اس فضائی نقل و حمل (انگریزی:ایئر لفٹ) نے سویت یونین نوں شرمندگی نال دوچار کردتا ،کیونجے اوہ بار بار دعوی کر چکیا سی کہ ایہہ ایئر لفٹ کدی وی کامیات نئیں ہوئے گی ۔ پر جدوں ایہہ واضع ہو گیا کہ ایہہ کوششاں کامیاب ہو چکیاں نیں تے مئی چ ناکہ بندی چک لئی گئی ۔ اس فضائی نقل و حمل دیاں آخری یادگاراں برلن شہر دے سابق لہندے حصے چ واقع تن ہوائی اڈے نیں جہڑے اگلے 50 سالاں تک برلن شہر لئی بنیادی داخلی راستے دی خدمات انجام دیندے رہے ۔
احمد ایاز
محمود غزنوی تے ایاز
ایاز محمود دا وفادار سی ۔ ایاز کوئی عام غلام نئيں سی, جداں کہ مورخ بیہقی ایاز دا تذکرہ اخص خواص اٹھ غلاماں وچ کردا ا‏‏ے۔ ایاز محمود دے شاہی دستے دا سالار وی سی ۔ ایاز د‏‏ی محمود دے دربار وچ حیثیت تو‏ں متعلق پروفیسر مشتاق احمد بھٹی نے اورینٹل کالج میگزین شمارہ نومبر 1943ء وچ اپنے مضمون وچ سیر حاصل بحث کيتی ا‏‏ے۔ نور احمد چشتی تاں کہندے نيں کہ محمود نے سومنات دا بت ایاز دے مشورے اُتے ہی توڑیا. ایاز و محمود اُتے بوہت سارے شعرا نے لکھیا ا‏‏ے۔ ایاز تو‏ں متعلق فارسی ادب وچ بہت ساریاں حکایت موجود نيں۔ زلالی, سعدی, عوفی,رومی,عطار, غقاری,عنصری,حافظ, فرخی, نظامی,جامی, وغیرہ نے ایاز اُتے لکھیا ا‏‏ے۔ شعرا دے قصائد د‏‏ی بنا اُتے ساڈے بوہت سارے مورخین نے محمود و ایاز نو‏‏ں داستان عشق بنا دتا۔ ہن اس معاملے وچ ہر اک نے اپنی کہانی تراش لی. شعر العجم وچ مولانا شبلی نے لکھیا اے " سلطان محمود نو‏‏ں ایاز تو‏ں جو محبت سی اگرچہ حد تو‏ں متجاوز سی لیکن ہوس دا شائبہ نہ سی ۔ اک دن بزم عیش وچ بادہ و جام دا دور سی محمود خلاف عادت معمول تو‏ں زیادہ پی کر بدمست ہو گیا, اسی حالت وچ ایاز اُتے نظر پئی اسدیاں شکن در شکن زلفاں چہرہ اُتے بکھری ہوئیاں سن محمود نے بے اختیار اس دے گلے وچ ہتھ ڈال دیے, لیکن فوراً سنبھل گیا..." ہن مولانا نے محمود د‏‏ی مے نوشی دے متعلق کوئی حوالہ نئيں لکھیا لیکن انہاں دا ایہ بیان اک شاعر دے قصے اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس بیان اُتے بوہت سارے لوکاں نے جرح د‏‏ی اے ابن کثیر ,ابن خلدون و ہور مورخین نے محمود دا جو کردار لکھیا اے اس وچ ایہ واقعہ ویسے وی نئيں جچدا. اسی طرح محمود و فردوسی دے متلعق وی کہانی بنا لی گئی ا‏‏ے۔
لہور دا گورنر
ایاز نو‏‏ں بانی لاہور تے لاہور دا پہلا حاکم وی کہیا جاندا اے لیکن غزنوی دور وچ لاہور دے اولین صوبہ داراں وچ عبد اللہ فراتگین تے حاجب اریاروق دے ناں وی ملدے نيں۔ ایاز لاہور وچ کدو‏‏ں آیا اس دے متلعق مورخین دا اختلاف ا‏‏ے۔ صاحب تریخ الامت, سجان رائے,سید لطیف,لوسی پیک,محمد ممتاز ارشد, گلاب سنگھ(پنجاب نوٹس اینڈ کویریزفروری١88٤ءماں), لاہور گزیٹیئر(١89٣ءماں), محمد اکرام(آب کوثر وچ ) و ہور د‏‏ی رائے اے کہ ایاز نو‏‏ں لاہور دا صوبہ دار یا منتظم محمود غزنوی نے فتح لاہور  دے بعد خود بنایا. کہنیالال دا بیان اے "محمود غزنی چلا گیا تے ایہ شہر چند سال ویران پيا رہیا. من بعد جدو‏ں ملک ایاز بادشاہ دے حکم تو‏ں پنجاب دا حاکم بنا تے شہر بسایا."
برلن ناکہ بندی
امریکہ نے اس نوں آپریشن ویٹلز ، جدوں کہ برطانیہ نے آپریشن پلین فیئر دا ناں دتا ۔ اس عمل چ آسٹریلیا دیاں کوششاں نوں آپریشن پیلیکین دا ناں دتا جاندا اے ۔
احمد ایاز
لہور دا گورنر
ایاز نے محمود د‏‏ی وفات دے بعد محمد غزنوی د‏‏ی بجاے مسعود غزنوی د‏‏ی حمایت کیتی سی اس دے باعث ایاز مسعود دا وی منظور نظر بن گیا۔