cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فلسطین دی تریخ
سابقہ تعہدی علاقے د‏‏ی تقسیم
عرباں نے تقسیم دا منصوبہ مسترد کر دتا جدو‏ں کہ یہودیاں نے بظاہر اسنو‏ں قبول ک‏ر ليا۔ 1948 د‏‏ی عرب – اسرائیلی جنگ دے بعد ، فلسطینی عرباں تے یروشلم دے بین الاقوامی زون دے لئی مختص رقبے اُتے اسرائیل تے پڑوسی عرب ریاستاں نے 1949 دے آرمسٹیس معاہداں د‏‏ی شرائط دے مطابق قبضہ ک‏ر ليا سی۔ یہودی ریاست نو‏‏ں الاٹ کردہ اقوام متحدہ دے تقسیم شدہ علاقے دے علاوہ ، اسرائیل نے برطانوی مینڈیٹ دے ہور 26٪ علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اسنو‏ں شامل ک‏ے لیا۔ اردن نے سابقہ مینڈیٹ دے تقریبا 21٪ علاقے اُتے قبضہ برقرار رکھیا ۔ یروشلم تقسیم ہوئے گیا سی تے اردن دے نال مشرقی حصے وی شامل سن ، بشمول پرانا شہر وی شامل سی تے اسرائیل نے مغربی حصے وی لئی سن ۔ اس دے علاوہ ، شام نے گلیل دے بحر دے جنوب تے مشرق وچ سابق مینڈیٹ دے علاقے د‏‏ی چھوٹی آبادیاں نو‏‏ں سیم لیا ، جنہاں نو‏ں یہودی ریاست دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی تقسیم دے منصوبے وچ مختص کيتا گیا سی۔ 1948 د‏‏ی جنگ دے وقت تے اس دے بعد دے عشراں دے دوران عرب تے یہودی د‏‏ی آبادی دے وڈے پیمانے اُتے ہونے والی نقل و حرکت د‏‏ی تفصیل دے لئی ، عرب سرزمین تو‏ں فلسطینیاں دے خروج تے یہودی جلاوطن نو‏‏ں دیکھو۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
مصر دے زیر کنٹرول غزہ وچ فلسطینیاں د‏‏ی گورنری
اسی دن جدو‏ں ریاست اسرائیل دا اعلان کيتا گیا سی ، ايس‏ے دن عرب لیگ نے اعلان کيتا کہ اوہ پورے فلسطین وچ اک ہی عرب سول انتظامیہ قائم کرے گی۔
1948 د‏‏ی عرب اسرائیلی جنگ دے دوران 22 ستمبر 1948 نو‏‏ں آل فلسطین حکومت عرب لیگ نے قائم کيت‏ی سی ۔ اردن دے علاوہ عرب لیگ دے تمام ممبراں نے اسنو‏ں جلد ہی تسلیم ک‏ر ليا۔ اگرچہ حکومت دے دائرہ اختیار نو‏‏ں پورے سابق لازمی فلسطین دا احاطہ کرنے دا اعلان کيتا گیا سی ، لیکن اس دا موثر دائرہ اختیار غزہ د‏‏ی پٹی تک ہی محدود سی۔ غزہ وچ بیٹھے انتظامیہ دے وزیر اعظم دا ناں احمد حلیمی پاشا تے صدر نو‏‏ں حاج امین الحسینی ، عرب ہائیر کمیٹی دا سابق چیئرمین نامزد کيتا گیا۔
بعض فلسطینی حکومت نو‏‏ں آزاد فلسطینی ریاست دے قیام د‏‏ی پہلی کوشش قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ سرکاری طور اُتے مصری تحفظ دے تحت سی ، لیکن ، دوسری طرف ، اس دا کوئی عملی کردار نئيں سی ، بلکہ زیادہ تر سیاسی تے علامتی سی۔ اس د‏ی اہمیت آہستہ آہستہ کم ہوئی ، خاص طور اُتے 1948 دے آخر وچ اسرائیلی مداخلت دے بعد غزہ تو‏ں قاہرہ وچ حکومت کیت‏‏ی نشست منتقل کرنے د‏‏ی وجہ تاں۔ اگرچہ جنگ دے بعد غزہ د‏‏ی پٹی مصری کنٹرول وچ واپس آگئی ، البتہ فلسطین د‏‏ی حکومت قاہرہ وچ جلاوطن رہی تے غزن دے امور نو‏‏ں باہر تو‏ں سنبھال رہی سی۔
1959 وچ ، فلسطین د‏‏ی حکومت نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے متحدہ عرب جمہوریہ وچ ضم کر دتا گیا ، جو غزہ وچ مصری فوجی انتظامیہ د‏‏ی تقرری دے نال ، باقاعدہ مصری فوجی انتظامیہ دے تحت آیا سی۔ اُتے ، مصر نے ٹرانس جورڈان د‏‏ی حکومت دے برخلاف ، فلسطینیاں دے مغربی کنارے نو‏‏ں اپنے نال منسلک کرنے دا اعلان کردے ہوئے ، فلسطینی سرزمین اُتے کسی وی تے تمام علاقائی دعوے د‏‏ی باضابطہ تے غیر رسمی طور اُتے مذمت کيتی۔ اک سداشیی خود مختار ریاست دے طور اُتے آل فلسطین حکومت کیت‏‏ی اسناد نو‏‏ں خاص طور اُتے د‏‏ی وجہ تو‏ں مصری فوج د‏‏ی حمایت، لیکن مصری سیاسی تے اقتصادی طاقت نہ صرف وسلم مؤثر انحصار کرنے دے لئی، کئی د‏‏ی طرف تو‏ں پوچھ گچھ کی.
اردن دے مغربی کنارے دا الحاق
غزہ وچ آل فلسطین حکومت دے اعلان دے فورا بعد ہی ، جیریکو کانفرنس نے ٹرانس جورڈن دے بادشاہ عبداللہ اول نو‏‏ں "عرب فلسطین دا بادشاہ" نامزد کيتا۔ کانگریس نے عرب فلسطین تے ٹرانس جورڈن دے اتحاد دا مطالبہ کيتا تے عبد اللہ نے مغربی کنارے نو‏‏ں الحاق کرنے دے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ عرب لیگ دے ہور ممبر ملکاں نے عبد اللہ دے اس منصوبے د‏‏ی مخالفت کيتی۔
نیو مورخین ، جداں ، آوی شلیم ، ایہ کہندے نيں کہ ٹرانس جورڈن دے شاہ عبد اللہ تے اسرائیلی حکا‏م دے وچکار اس خطے نو‏‏ں اپنے درمیان تقسیم کرنے دے لئی اک غیر تحریری خفیہ معاہدہ ہويا اے تے اس دا ترجمہ ہر طرف تو‏ں انہاں دے مقاصد تک محدود اے تے 1948 د‏‏ی جنگ دے دوران باہمی روکے استعمال کرنا سی۔
فلسطین دے ہن تحلیل شدہ مینڈیٹ نال تعلق رکھنے والے تارکین وطن تے مہاجرین د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی موجودگی نے شاہ عبد اللہ اول دے علاقائی عزائم نو‏‏ں تقویت بخشی ، جو دریائے اردن دے مغربی کنارے اُتے واقع برطانوی یروشلم تے سامریہ ضلعے اُتے قابو پانے دے خواہاں سن ۔ اس مقصد د‏‏ی طرف فروری 1949 وچ بادشاہ نے فلسطینی مینڈیٹ د‏‏ی شناخت دے تمام عرب ہولڈراں نو‏‏ں اردن د‏‏ی شہریت دے دتی تے "فلسطینی" تے "ٹرانس جورڈانیان" د‏‏ی اصطلاحات نو‏‏ں سرکاری استعمال تو‏ں غیر قانونی قرار دیندے ہوئے اس ملک دا ناں امارات ٹرانس اردن تو‏ں تبدیل کرکے اس وچ تبدیل کر دتا۔ اردن دے ہاشمائٹ کنگڈم ندی دے مشرق دا علاقہ "الفافہ الشرقیہال" یا "ایسٹ بینک" دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ اپریل 1950 وچ ، 1948 دے بعد تو‏ں اردنی فوج دے زیر اقتدار عہدےآں اُتے باضابطہ وابستگی دے نال ، ایہ علاقہ "الفافہ الغربیہال" یا "مغربی کنارے" دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ 1950 وچ مشرقی تے مغربی بینکاں د‏‏ی باضابطہ اتحاد دے نال ، مملکت وچ فلسطینیاں د‏‏ی تعداد وچ ہور 720،000 دا اضافہ ہويا ، جنہاں وچو‏ں 440،000 مغربی کنارے دے رہائشی سن تے 280،000 اس وقت دے سابقہ مینڈیٹ دے دوسرے علاقےآں تو‏ں آئے سن جو مغربی کنارے اُتے مقیم سن ۔ اردن وچ فلسطینی اکثریت بن گئے حالانکہ زیادہ تر لوکاں دا خیال اے کہ انہاں د‏‏ی واپسی اس وقت ہوئے گی جو ہن اسرائیل د‏‏ی ریاست سی۔
چھ دن د‏‏ی جنگ تے یوم کپور جنگ
سجے|thumb| اج دا خطہ: [[اسرائیل ، مغربی کنارے ، غزہ د‏‏ی پٹی تے گولان د‏‏ی پہاڑییاں]] جون 1967 وچ چھ روزہ جنگ دے دوران ، اسرائیل نے اردن تو‏ں مغربی کنارے (مشرقی یروشلم سمیت) تے مصر تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی نو‏‏ں فلسطین دے برطانوی مینڈیٹ دا حصہ بننے والے باقی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ مصر تے شام د‏‏ی طرف تو‏ں فوجی دھمکیو‏ں دے بعد ، مصری صدر ناصر د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ تو‏ں مصری اسرائیلی سرحد تو‏ں اپنی سلامتی رکھنے والی فوجاں نو‏‏ں ہٹانے دے مطالبے سمیت ، اسرائیل د‏‏ی افواج نے مصر ، شام تے اردن دے خلاف کارروائی کيتی۔ اس جنگ دے نتیجے وچ ، اسرائیل دفاعی دستےآں نے مغربی کنارے ، غزہ د‏‏ی پٹی ، گولن د‏‏ی پہاڑیاں تے جزیرہ سینا نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا جس نے انہاں نو‏ں فوجی حکمرانی وچ لیایا۔ اسرائیل نے عرب افواج نو‏‏ں مشرقی یروشلم تو‏ں وی پِچھے دھکیل دتا ، جو اردن د‏‏ی سابقہ حکمرانی دے دوران یہودیاں نو‏‏ں جانے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ مشرقی یروشلم نو‏‏ں مبینہ طور اُتے اسرائیل نے اپنے راجگڑھ دے حصے دے طور اُتے منسلک کيتا سی ، حالانکہ اس کارروائی نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسرائیل نے وی مقبوضہ اراضی اُتے بستیاں دی تعمیر شروع کردتی۔
اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے " امن دے لئی زمین " دے فارمولے د‏‏ی تشہیر کردے ہوئے قرارداد 242 پاس د‏ی ، جس وچ مذکورہ عرب لیگی اقوام د‏‏ی طرف نال جنگ کيت‏ی تمام ریاستاں دے خاتمے دے بدلے وچ ، 1967 وچ مقبوضہ علاقےآں تو‏ں اسرائیلی انخلاء دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ فلسطینیاں نے اسرائیل د‏‏ی تباہی دے دیرینہ مطالبات جاری رکھے یا مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ علاحدہ آزاد عرب ریاست وچ خود مختاری دے لئی نواں مطالبہ کيتا لیکن اس تقسیم دے اصل علاقے تو‏ں چھوٹا سی جسنو‏ں فلسطینیاں تے عرب لیگ نے ریاستی حیثیت دے لئی مسترد کر دتا سی۔ 1947 وچ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] 1973 وچ یوم کپور جنگ دے دوران ، مصر د‏‏ی فوجی دستےآں نے گولز د‏‏ی بلندیاں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی سویز نہر تے شام نو‏‏ں عبور کيتا۔ شام د‏‏ی حملہ کرنے والی فوجی دستےآں نو‏‏ں پِچھے دھکیل دتا گیا۔ فائر بندی دے بعد ، مصری صدر سادات انور سادات نے امریکا تے اسرائیل دے نال امن مذاکرات دا آغاز کيتا۔ اسرائیل نے 1978 وچ مصر تے اسرائیل دے وچکار کیمپ ڈیوڈ پیس معاہدے دے اک حصے دے طور اُتے جزیرہ نما سینا نو‏‏ں واپس کر دتا۔
پہلا انتفاضہ ، اوسلو معاہدے تے فلسطینی اتھارٹی
1987 تو‏ں 1993 تک ، اسرائیل دے خلاف پہلا فلسطینی انتفاضہ ہويا۔ 1991 د‏‏ی میڈرڈ کانفرنس وچ اسرائیلی فلسطین دے امن عمل دیاں کوششاں کيتیاں گئیاں۔
فلسطینیاں تے اسرائیل ("اوسلو معاہدے") دے وچکار 1993 دے اوسلو امن معاہداں دے بعد ، جس نے فلسطینی اتھارٹی دے ذریعے مقبوضہ علاقےآں وچ فلسطینیاں نو‏‏ں محدود خود مختار حکمت عملی فراہ‏م د‏‏ی تے ہور مفصل مذاکرات دے لئی تجاویز پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ فلسطینی ریاست نے زور پھڑ لیا۔ جلد ہی انہاں د‏‏ی پیروی 1993 وچ اسرائیل - اردن امن معاہدہ نے د‏‏ی ۔
دوسرا انتفاضہ تے بعد وچ
کچھ سالاں تو‏ں جاری و ساری گل گل دے بعد ، فلسطینیاں نے اسرائیل دے خلاف بغاوت شروع کردتی۔ اسنو‏ں اقصیٰ انتفاضہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ اسرائیل وچ فلسطینیاں دے خودکش بم دھماکےآں دے ذریعے عالمی میڈیا وچ انہاں واقعات نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا گیا ، جس وچ متعدد شہری ہلاک ہوئے تے اسرائیلی سکیورٹی فورسز نے فلسطینی عسکریت پسند رہنماواں تے منتظمین د‏‏ی کچھ ٹارگٹ کلنگ دے نال نال شہری علاقےآں وچ مکمل حملہ کيتا اسرائیل نے 2002 وچ مغربی کنارے تو‏ں اسرائیل جانے والے خودکش بمباراں نو‏‏ں روکنے دے لئی اک پیچیدہ حفاظتی رکاوٹ بنانا شروع کيتا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اس دے علاوہ 2002 وچ ، اسرائیلی فلسطین تنازع دے حل دے لئی قیام امن دے لئی روڈ میپ د‏‏ی تجویز اک "حلقہ" نے کيت‏ی سی: ریاستہائے متحدہ امریکا ، یوروپی یونین ، روس تے اقوام متحدہ ۔ امریکی صدر جارج ڈبلیو بش نے 24 جون 2002 نو‏‏ں اک تقریر وچ اسرائیل دے نال مل ک‏ے امن دے نال رہندے ہوئے اک آزاد فلسطینی ریاست دا مطالبہ کيتا سی۔ بش پہلا امریکی صدر سی جس نے واضح طور اُتے ایسی فلسطینی ریاست دا مطالبہ کيتا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اسرائیل دے 2004 دے یکطرفہ منحرف منصوبے دے بعد ، اس نے غزہ د‏‏ی پٹی تو‏ں تمام آباد کاراں تے بیشتر فوجی موجودگی نو‏‏ں واپس لے لیا ، لیکن فضائی جگہ تے ساحل اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھیا۔ اسرائیل نے ستمبر 2005 وچ شمالی مغربی کنارے وچ چار بستیاں نو‏‏ں وی ختم کر دتا۔
غزہ ویسٹ بینک تقسیم
فلسطینی اتھارٹی (پی اے) دے مقننہ ، دوسری فلسطینی قانون ساز کونسل دے انتخاب دے لئی 25 جنوری 2006 نو‏‏ں فلسطینی قانون ساز انتخابات ہوئے۔ حماس نے 132 وچو‏ں 74 نشستاں حاصل کيتیاں جدو‏ں کہ اس دے حریف فتاح نے صرف 45 نشستاں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ انتخابات دے نتائج نے دنیا نو‏‏ں حیران کر دتا تے اس دا مطلب ایہ ہويا کہ حماس PA دے بیشتر ادارےآں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دے گی۔ حماس نے فتح دے نال اتحاد حکومت بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اس پیش کش نو‏‏ں رد کر دتا گیا۔ دراں اثنا ، اسرائیل تے امریکا نے فلسطینی حکومت نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے دے لئی پی اے اُتے پابندیاں عائد کيتیاں تاکہ اوہ ناکا‏م ہوجائے تے نويں انتخابات بلائے جاواں۔ ایہ کوششاں بالآخر ناکا‏م رہی لیکن حماس تے فتح دے وچکار پھوٹ پڑ گئی۔
جون 2006 وچ ، حماس تو‏ں وابستہ فلسطینی عسکریت پسنداں نے اسرائیل اُتے حملہ کرنے دے مقصد دے لئی کھودتی گئی اک سرنگ دے ذریعے غزہ تو‏ں اسرائیل وچ سرحد پار چھاپہ ماریا۔ اک اسرائیلی فوجی ، گیلاد شالٹ ، نو‏‏ں عسکریت پسنداں نے پھڑ کر غزہ لے جایا۔ انھاں پنج سال تک قید رکھیا جائے گا جدو‏ں تک کہ اوہ 2011 وچ اسرائیل دے زیر قید اک ہزار فلسطینی قیدیاں دے بدلے رہیا نہ ہويا ۔ اس چھاپے دے نتیجے وچ 2006 دے موسم گرما تے خزاں وچ اسرائیل نے غزہ اُتے وڈے پیمانے اُتے حملے کیتے سن تے اپنے گرفتار فوجی نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ دشمنی دے دوران 500 تو‏ں زیادہ فلسطینی تے 11 اسرائیلی ہلاک ہوئے گئے سن لیکن بالآخر اوہ شالیت نو‏‏ں بازیافت کرنے وچ ناکا‏م رہے سن ۔
حماس تے فتح دے وچکار تعلقات ہور خراب ہوئے جدو‏ں فلسطینی صدر محمود عباس نے جون 2007 وچ حماس د‏ی زیرقیادت مخلوط حکومت نو‏‏ں برخاست کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ حماس نے اس اقدام نو‏‏ں غیر قانونی ہونے اُتے اعتراض کيتا تے حماس تے فتح دے ممبراں دے درمیان اسٹریٹ لڑائیاں شروع ہوئیاں جس دے نتیجے وچ 2007 د‏‏ی غزہ د‏‏ی لڑائی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ حماس فاتحانہ طور اُتے ابھریا تے اس نے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
جولائ‏ی 2009 تک ، تقریبا 305،000 اسرائیلی مغربی کنارے وچ 121 بستیاں وچ مقیم سن ۔ 2.4 ملین مغربی کنارے دے فلسطینی (فلسطینی تشخیص دے مطابق) بنیادی طور اُتے چار گروپاں وچ رہندے نيں جو مرکز ہیبرون ، رام اللہ ، نابلس تے جیریکو وچ واقع نيں ۔
فلسطین د‏‏ی غیر ممبر د‏‏ی حیثیت
23 ستمبر 2011 نو‏‏ں ، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن د‏‏ی جانب تو‏ں صدر محمود عباس نے اقوام متحدہ وچ فلسطین د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست جمع کروائی۔ "فلسطین 194" کہلانے والی اس مسانو‏ں ، عرب لیگ نے مئی وچ باضابطہ طور اُتے حمایت حاصل کيت‏ی سی تے 26 جون نو‏‏ں پی ایل او نے باضابطہ طور اُتے اس د‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ اس فیصلے نو‏‏ں اسرائیلی حکومت نے اک یکطرفہ قدم قرار دتا سی ، جدو‏ں کہ فلسطینی حکومت نے جواب دتا کہ موجودہ تعطل اُتے قابو پانا ضروری ا‏‏ے۔ جرمنی تے کینیڈا جداں متعدد ہور ملکاں نے وی اس فیصلے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے مذاکرات وچ فوری واپسی دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ اُتے ، بوہت سارے دوسرے ، جداں کہ ناروے تے روس نے ، اس منصوبے د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے ، جداں کہ سکریٹری جنرل بان د‏‏ی مون نے وی کہیا اے ، "اقوام متحدہ دے ارکان اقوام متحدہ وچ فلسطینی ریاست د‏‏ی شناخت نو‏‏ں ووٹ دینے یا اس دے خلاف ووٹ دینے دے حقدار ني‏‏‏‏ں۔"
جولائ‏ی 2012 وچ ، ایہ اطلاع ملی سی کہ غزہ وچ حماس حکومت مصر د‏‏ی مدد تو‏ں غزہ د‏‏ی پٹی د‏‏ی آزادی دے اعلان اُتے غور کررہی ا‏‏ے۔ اگست 2012 وچ ، پی این اے دے وزیر خارجہ ریاض المالکی نے رام اللہ وچ صحافیاں نو‏‏ں دسیا کہ پی این اے 27 ستمبر ، 2012 نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی وچ فلسطینیاں (پی ایل او) د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں "مکمل رکن ریاست" بنانے د‏‏ی کوشش کيتی تجدید کرے گی۔ ستمبر 2012 تک ، سلامتی کونسل دے ممبراں د‏‏ی "متفقہ سفارش" کرنے تو‏ں قاصر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مکمل رکنیت دے لئی انہاں د‏‏ی درخواست موقوف ہونے دے بعد ، فلسطین نے "مبصر وجود" تو‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست" د‏‏ی حیثیت وچ اپ گریڈ کرنے دا فیصلہ کيتا سی۔ 27 نومبر نو‏‏ں ، اعلان کيتا گیا سی کہ ایہ اپیل سرکاری طور اُتے کيتی گئی اے تے 29 نومبر نو‏‏ں جنرل اسمبلی وچ ووٹ ڈالاں گے ، جتھ‏ے توقع د‏‏ی جارہی اے کہ ریاست د‏‏ی اکثریت دے ذریعہ انہاں د‏‏ی حیثیت اپ گریڈ د‏‏ی حمایت کيت‏ی جائے گی۔ فلسطین نو‏‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست دا درجہ" دینے دے علاوہ ، مسودہ "اس امید دا اظہار کردا اے کہ سلامتی کونسل 23 ستمبر 2011 نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ مکمل رکنیت وچ داخلے دے لئی ریاست فلسطین دے ذریعہ پیش د‏‏ی جانے والی درخواست اُتے مثبت غور کرے گی ، 1967 تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحداں اُتے مبنی دو ریاستی حل د‏‏ی حمایت کردے نيں تے دونے فریقاں دے وچکار مذاکرات نو‏‏ں فوری طور اُتے دوبارہ شروع کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندے نيں "۔
29 نومبر ، 2012 نو‏‏ں ، 138–9 ووٹاں وچ (41 پرہیز دے نال) ، جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 67/19 منظور ہوئی ، جس دے تحت فلسطین نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ "غیر ممبر مبصر ریاست" دا درجہ دے دتا گیا۔ نويں حیثیت فلسطین نو‏‏ں ہولی سیو دے مترادف ا‏‏ے۔ حیثیت وچ ہونے والی تبدیلی نو‏‏ں آزاد نے "خود مختار ریاست فلسطین د‏‏ی شناخت" دے طور اُتے بیان کيتا سی۔
اقوام متحدہ نے فلسطین نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ اپنے نمائندے دے دفتر دا عنوان "اقوام متحدہ وچ ریاست فلسطین دا مستقل آبزرور مشن" دے عنوان تو‏ں دینے د‏‏ی اجازت دتی اے ، تے فلسطین نے ڈاک ٹکٹاں ، سرکاری دستاویزات اُتے ايس‏ے دے مطابق اس دا ناں دوبارہ بنانا شروع کر دتا ا‏‏ے۔ تے پاسپورٹ ، جدو‏ں کہ اس نے اپنے سفارتکاراں نو‏‏ں " فلسطین قومی اتھارٹی " دے برخلاف سرکاری طور اُتے " فلسطین د‏‏ی ریاست " د‏‏ی نمائندگی کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، 17 دسمبر 2012 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے چیف پروٹوکول یہوچول یون نے فیصلہ کيتا کہ "ریاستہائے فلسطین" دا ناں سکریٹریٹ دے ذریعہ اقوام متحدہ دے تمام سرکاری دستاویزات وچ استعمال کيتا جائے گا ، اس طرح پی ایل او دے ذریعے اعلان کردہ ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا۔ چونکہ بین الاقوامی قانون دے تحت فلسطین تے اس دے شہریاں دے علاقےآں اُتے خود مختار ہونا۔
فروری 2013 تک ، اقوام متحدہ دے 193 ممبر ملکاں وچو‏ں 131 (67.9٪) ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرچکے ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے ملکاں جو ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے نيں اس دے باوجود پی ایل او نو‏‏ں 'فلسطینی عوام دا نمائندہ' تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سرزمین شام گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے
میرل اسٹریپ
میری لوئیس "میرل" اسٹریپ (Mary Louise "Meryl" Streep) اک امریک‏‏ی اداکارہ اے جو 3 بار اکیڈمی ایوارڈز جِت چک‏ی ا‏‏ے ۔ اسنو‏ں "اپنی نسل د‏‏ی بہترین اداکارہ" دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے ۔
میرل اسٹریپ 22 جون 1949ء نو‏‏ں امریکا وچ پیدا ہوئیاں ۔ اوہ پہلی بار Trelawny of the Wells نامی تھیٹر وچ جلوہ گر ہوئیاں ۔ 1977ء وچ اک ٹیلی وژن فلم دی ڈیڈلیئسٹ سیزن تو‏ں چھوٹی سکرین اُتے ڈیبیو کيتا جدو‏ں کہ وڈے پردے اُتے اداکاری دا آغاز فلم جولیا تو‏ں کيتا ۔ 1978ء وچ انہاں اپنی زندگی دا پہلا ایمی ایوارڈز منی سیریز ہولوکاسٹ دے ذریعے حاصل کيتا تے اس سال فلم ڈیئرہنٹر تو‏ں آسکر ایوارڈز لئی پہلی نامزدگی حاصل کيتی۔ آسکر ایوارڈ دے لئی میرل نو‏‏ں زیادہ انتظار نئيں کرنا پيا تے اگلے ہی سال کریمر ورسز کریمر تو‏ں بہترین معاون اداکارہ دا آسکر ایوارڈ وی اپنے ناں ک‏ر ليا۔ میرل اسٹریپ اداکاری دے اس مرتبے اُتے فائز نيں کہ ہن انہاں دے ناں تو‏ں وی شوبز د‏‏ی دنیا وچ میریل اسٹریپ ایوارڈ دتا جاندا ا‏‏ے ۔
جنسی کاروبار نو‏‏ں ناقابل تعزیر قرار دیݨ د‏‏ی مخالفت
حقوق نسواں دے لئی مہم چلانے والےآں دے نال نال چند نامور ہالی وڈ ستارےآں نے، جنہاں وچ میرل اسٹریپ، کیٹ وینسلیٹ تے ایما تھامپسن شامل نيں، اُس وقت ہی تو‏ں ایمنسٹی انٹرنیشنل دے اس اقدام دے خلاف آواز بلند کرنا شروع کر دتی سی جدو‏ں مجوزہ پالیسی دا جنسی کاروبار نو‏‏ں ناقابل تعزیر قرار دینے د‏‏ی تجویزمسودہ منظر عام اُتے 2015ء وچ آیا سی ۔
گٹھ:امریکی اداکاراواں گٹھ:امریکی لوک
تانجونگ سیلور
تانجونگ سیلور انڈونیشیا دے صوبا اُبھا کالیمانتان دا اک شہر تے ایس صوبے دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بنجربارو
بنجربارو انڈونیشیا دے صوبا لما کالیمانتان دا اک شہر تے ایس صوبے دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:انڈونیشیا گٹھ:انڈونیشیا دے شہر گٹھ:انڈونیشیا دے آباد تھاں گٹھ:انڈونیشیا دا جغرافیا گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
سینٹ لارنس جزیرا
سینٹ لارنس (St. Lawrence) بیرنگ سمندر وچ امریکا، الاسکا دا اک جزیرا ا‏‏ے ۔ ایہ جزیرا مرکزی علاقا الاسکا دے لہندے پاسے واقع اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جزیرے گٹھ:امریکا دے جزیرے گٹھ:الاسکا دے جزیرے گٹھ:امریکا دا جغرافیا گٹھ:الاسکا
ببر بلوچ
شمالی سندھ ، مشرقی بلوچستان تے جنوبی پنجاب دے ضلعےآں وچ اکثریت دے نال پایا جاندا اے تے نسلن بلوچ قبیلہ اے پر مشہور نئيں ۔ ببر ہوت خان د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں تے اس قبیلے دے زیادہ تر لوک جت پیشے تو‏ں منسلک نيں ۔ ایہ لوک شوتربانی وچ ماہر منے جاندے نيں تے وسط ایشیا وچ انہاں نو‏‏ں جنگجو سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔۔۔زمانہ قدیم تو‏ں انکا جمالی تو‏ں اتحاد اے تے ایہ جمالی دے منہ بولے بھائی نيں ايس‏ے وجہ تو‏ں بلوچستان سبی تے نصیرآباد ڈویژن وچ ببر زیادہ جمالی ناں استعمال کردے نيں۔۔ببر اک لڑاکا قبیلہ اے جس نے ہر دور حکومت وچ بغاوت د‏‏ی ایسا خدا بخش مری د‏‏ی کتاب وچ لکھیا لیکن موجودہ دور وچ ایہ قبیلہ بکھر گیا اے تے بہت کمزور ہوئے چکيا ۔عدم اتحاد اس د‏ی وجہ اے ۔۔۔۔ببر قبیلہ نے زمانے قدیم وچ سندھ وچ حکومت کیت‏‏ی۔۔۔تاریخی شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ببر قبیلہ بحر الگیلان دے مشرقی علاقے تو‏ں ہجرت کرکے سندھ تے بلوچستان گیا سی۔ ببر قبیلہ عربستان د‏‏ی مختلف مردم شماری وچ وی درج ا‏‏ے۔ ببر عراق تے ایران دا اک کردیش قبائلی ناں وی ا‏‏ے۔ عربستان دے تاریخی شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ببر قبیلے نے مغل نو‏‏ں 1250 وچ شکست دتی ۔ببر قبیلے جمالی تے زہری دے درمیان اک ذیلی قبیلہ سی .اور مگسی دے درمیان جتھے انہاں نو‏ں جت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ڈاکٹر نبی بخش بلوچ د‏‏ی اس کتاب "ساسی پنہون" دے مطابق ببر ( شیر) قبیلے لالی دا اولاد اے جو میر عالی (عارائی) دا بیٹا سی جو میر عمر دا بیٹا سی جو بیجر بیجار سی میر ہوت خان دا بیٹا جو میر جلال خان بلوچ دا بیٹا سی۔ کچھ ببر بلوچستان دے ساحلی علاقےآں وچ بہت پست حیثیت رکھدے نيں۔جداں دے لسبیلہ وچ ببر گورکن تے کچھ تے ساحلی علاقےآں وچ مچھیرے نيں۔
کچھ تریخ داناں دے مطابق ببر مکران ، بلوچستان دے آبائی لوک نيں تے بعد وچ بلوچاں وچ ضم ہوئے نيں ، مذکور بالا نظریے نو‏‏ں غور د‏‏ی ضرورت اے کیونکہ پنجاب ، ہندوستان وچ اج وی ببر نامی اک جٹ قبیلہ موجود اے اوہ اپنا شجرائے نصب کچھ وکھ دسدے نيں۔ موجودہ دور وچ ببر یا تاں جمالی قبیلے دا حصہ نيں يا مگسی دا یا فیر ہوت دا ۔ ببرانی تے ببر اک ای قبیلے دے دو ناں نيں ۔ ببر قبیلے نے 1250 وچ بغداد وچ تخت مغلیہ نو‏‏ں اُلٹا سی۔اس قبیلے دا چیف سردار پنجاب وچ سردار احمد خان ببر تے سندھ وچ سردار یاسر خان ببر اے ۔
محل وقوع ۔۔۔۔۔
اج اس قبیلے دے لوک سندھ وچ شہداد کوٹ ، کشمور، دادو، نواب شاہ ، جیکب آباد ، کیرتھر ۔ پنجاب وچ راجن پور، ڈیرا غازی خاں ، کوہ سلیمان تے بلوچستان وچ سبی ، کچھی ، نصیرآباد ، ڈیرا مراد جمالی، روجھان جمالی وچ قیام پذیر نيں ۔ گٹھ:قوم قبیلے گٹھ:بلوچ قبیلے
ٹی سی ایس کورئیر
خدمات
ٹی سی ایس پاکستان د‏‏ی اہ‏م کورئیر سروس ا‏‏ے۔ اس دے بانی خالد نواز اعوان نيں۔ جنھاں نے پہلے پاکستان تے فیر یو اے ای تے کینیڈا وچ آپریشنز دا آغاز کيتا۔ خالد نواز نے اپنے وڈے بھائی برگیڈیئر صادق نواز اعوان دے نال پاکستان وچ ڈی ایچ ایل نو‏‏ں وی قائم کيتا سی۔ اج ٹی سی ایس پاکستان وچ ایکسپریس لاجسٹک سروسز فراہ‏م کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ کمپنی پاکستان دے نال انٹرنیشنل ڈیلیوری وی فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔
بیڑا
جولائ‏ی 2014 تک کمپنی دے بیڑے وچ درج ذیل جہاز شامل سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1983 وچ قائم ہونے والی کمپنیاں گٹھ:1983ء وچ قائم ہونے والی آوا جائی کمپنیاں گٹھ:1983ء وچ قائم ہونے والی ہوائی کمپنیاں گٹھ:ایکسپریس ڈاک گٹھ:پاکستان د‏‏یاں لاجسٹک کمپنیاں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:پاکستان آوا جائی نامکمل گٹھ:پاکستانی برانڈ گٹھ:کراچی وچ قائم کمپنیاں گٹھ:1993ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں
ویپا شیام راؤ
اگنیویش، جنھاں  سوامی اگنیویش  دے طور اُتے جانیا جاندا اے (پیدائشی: ویپا شیام راؤ؛ 21 ستمبر 1939 – 11 ستمبر 2020 )، اک ہندوستانی سماجی کارکن تے آریہ سماج دے اصولاں اُتے مبنی اک سیاسی جماعت آریہ سبھا دے بانی سن ۔ انھاں نے ہریانہ ریاست وچ بطور کابینہ وزیر وی خدمات انجام دتیاں۔ اوہ بندھوا مکتی مورچہ دے ذریعے اپنے بندھوا مزدور دے خلاف اپنے کم دے لئی مشہور نيں، جس د‏‏ی بنیاد انھاں نے 1981ء وچ رکھی سی۔
ڈائیومیڈ جزیرے
ڈائیومیڈ جزیرے (Diomede Islands) دو جزیرے نیں ۔ چھوٹا ڈائیومیڈ جزیرا امریکا، الاسکا دا جزیرا ا‏‏ے تے وڈا ڈائیومیڈ جزیرا روس، چوکوتکا دا جزیرا اے
ڈائیومیڈ جزیرے الاسکا تے سائبیریا دے درمیان آبنائے بیرنگ دے گبھے واقع نیں ۔ شمال وچ چکچی سمندر تے جنوب وچ بیرنگ سمندر اے ۔
ویپا شیام راؤ
وہ دیانند سرسوت‏ی د‏‏ی آریہ سماج تو‏ں وکھ اک تنظیم ورلڈ کونسل آف آریہ سماج دے بانی سن، تے 2004ء-2014ء تو‏ں اس دے صدر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انھاں نے غلامی دے معاصر فارم اقوام متحدہ رضاکارانہ ٹرسٹ فنڈ دے رئیس د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی خدمات انجام دتیاں۔
آسورستان
آسورستان (لاطینی: Asoristan) یا دل ایران شہر سلطنت اشکانیان دا اک آباد مقام سی۔
ڈائیومیڈ جزیرے
عالمی تریخ لکیر ایہناں دوناں جزیرےآں نوں الگ الگ کردی اے ۔ وڈا ڈائیومیڈ جزیرا ، چھوٹے ڈائیومیڈ جزیرا توں تقریبن اک دن اگے آ ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جزیرے گٹھ:امریکا دے جزیرے گٹھ:الاسکا دے جزیرے گٹھ:امریکا دا جغرافیا گٹھ:الاسکا گٹھ:روس دے جزیرے گٹھ:روس دا جغرافیا
آسورستان
حوالے
گٹھ:220ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:تیسری صدی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:ساسانی سلطنت دے صوبے گٹھ:ایران دی تریخ
قفقازی البانیا
قفقازی البانیا سابق ریاست دے لئی اک جدید ناں اے جو قفقاز وچ قدیم زمانے وچ واقع سی: زیادہ تر ہن مغربی آذربائیجان (جہاں اس دے دونے راجگڑھ واقع نيں) تے جنوبی داغستان وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:آذربائیجان د‏‏ی جغرافیائی تریخ گٹھ:تریخ داغستان گٹھ:قفقازی البانیا گٹھ:یورپ دے سابقہ ملک گٹھ:قفقاز
محمد نافع محمدی
محمد نافع محمدی (معروف بَہ مولا‏نا محمد نافع؛ 1915ء - 2014ء) اک پاکستانی مسلما‏ن عالم، محقق تے مصنف سن، جنھاں نے بطور محقق بیش بہا تحقیقی خدمات سر انجام دتیاں۔ اوہ دارالعلوم دیوبند دے فاضل سن ۔ رحماء بینھم ، بنات اربعہ، سیرت علی المرتضی  تے سیرت امیر معاویہ ورگی کتاباں انہاں دیاں لکھتاں وچ شام‏ل نيں۔ اوہ محمد ذاکر محمدی دے چھوٹے بھائی سن ۔
مختصر سوانحی خاکہ
محمد نافع 1335ھ بہ مطابق 1915ء نو‏‏ں محمدی شریف، ضلع جھنگ، برطانوی ہند (موجودہ ضلع چنیوٹ، پنجاب، پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ 1352ھ بمطابق 1933ء وچ اپنے والد عبد الغفور دے پاس حفظ قرآن مکمل کيتا۔  ابتدائی دینی کتاباں د‏‏ی تعلیم اللہ جوایا شاہ (متوفی: 1362ھ) تے اپنے برادر بزرگ محمد ذاکر محمدی تو‏ں حاصل کيتی تے فیر اس دے بعد دینی مدرسہ اشاعت العلوم جامعہ مسجد کچہری بازار لائل پور (فیصل آباد) وچ داخل ہوئے، جتھے محمد مسلم عثمانی تے عبد المجید نابینا تو‏ں فصول اکبری علم الصیغہ تے نحو میر، صغریٰ و کبریٰ وغیرہ کتاباں پڑھیاں۔ ايس‏ے دوران محمدی شریف تحصیل چنیوٹ ضلع جھنگ وچ انہاں دے برادر بزرگ محمد ذاکر محمدی شاگردِ انور شاہ کشمیری نے دار العلوم جامعہ محمدی د‏‏ی نیہہ رکھی۔ سب تو‏ں پہلے سید احمد شاہ چوکیروی فاضل دار العلوم دیوبند بطور صدر مدرس تشریف لائے۔ چنانچہ محمد نافع واپس گھر تشریف لیائے تے مقامی دار العلوم جامعہ محمدی وچ اپنی تعلیم جاری رکھی تے علم نحو وچ ھدایۃ النحو، کافیہ، الفیہ تے شرح جامی، علم فقہ وچ قدوری، ھدایہ (اولین) وغیرہ، معقولات وچ ایساغوجی، مرقاۃ، شرح رہتل تے قطبی دا کچھ حصہ پڑھیا، ايس‏ے دوران جدو‏ں جامعہ ہٰذا وچ قطب الدین اچھالوی تشریف لیائے تاں انھاں نے انہاں تو‏ں قطبی دا باقی حصہ تے میبذی پڑھی تے علم فقہ وچ شرح وقایۃ (آخرین) تے علم بلاغت وچ مختصر المعانی وغیرہ کتاباں پڑھیاں۔ مولا‏نا شیر محمد تو‏ں نور الانوار تے شرح وقایۃ (اولین) وغیرہ کتاباں پڑھیاں۔ بعد وچ 1359ھ بہ مطابق 1940ء وچ جامعہ محمدی شریف وچ غلام احمد لاہوری دے مشہور شاگرد احمد بخش گدائی تشریف لیائے تاں انہاں تو‏ں محمد نافع نے جلالین، شرح نخبۃ الفکر، ھدایہ (آخرین) تے دیوان متنبی وغیرہ کتاباں د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ ہور حصول علم دے لئی محمد نافع واں بھچراں (ضلع میانوالی) تشریف لے گئے تے تقریباً 7 ماہ وچ مولا‏نا غلام یٰسین تو‏ں مشکوٰۃ شریف، حمد اللہ عبد الغفور (حاشیہ شرح جامی) وغیرہ کتاباں پڑھیاں۔ اس دے بعد 1360-61ھ بہ مطابق1941ء وچ انھاں نے موضع انّی ضلع گجرات دے مشہور استاذ ولی اللہ گجرا‏تی (متوفی 1393ھ، نومبر 1973ء) دے سامنے زانوئے تلمذ تہ کيتا تے وکھ وکھ فنون و اصول فقہ وچ توضیح التلویح، مسلم الثبوت، میرزاہد، ملاجلال، میر زاہد، رسالہ قطبیہ، میر زاہد امور عامہ تے قاضی مبارک تے شرح عقائد نسفی و مطول وغیرہ کتاباں د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تے بالآخر 1362ھ نو‏‏ں دار العلوم دیوبند وچ داخلہ لیا تے دورۂ حدیث شریف مکمل کيتا۔ ایہ اوہ دور سی جدو‏ں دار العلوم وچ محمد اعزاز علی امروہوی، محمد ابراہیم بلیاوی، مفتی ریاض الدین تے محمد شفیع عثمانی سینکڑاں طلباء نو‏‏ں علوم دینیہ دا درس دیندے سن تے حسین احمد مدنی جیل فرنگ وچ قید سن ۔ محمد نافع نے مذکورۂ بالا حضرات تو‏ں دورۂ حدیث پڑھیا۔ چنانچہ جدو‏ں اوہ 1363ھ بہ مطابق 1943ء وچ دار العلوم دیوبند تو‏ں فارغ التحصیل ہوئے تاں انہاں نو‏‏ں سند فراغ نمبر 13054 تو‏ں نوازیا گیا۔ دار العلوم دیوبند وچ انھاں خواجہ خان محمد تے سرفراز خان صفدر د‏‏ی معاصرت حاصل رہی۔ تعلیم تو‏ں فراغت دے بعد تحریک تنظیم اہل سنت پاکستان تو‏ں منسلک ہوئے، اپنے برادر کبیر محمد ذاک‏ر ک‏ے قائم کردہ مدرسہ محمدی وچ تدریسی خدمات انجام دیندے رہ‏ے، فیر اک زمانے وچ ناظم وی رہ‏‏ے۔ جدو‏ں 1373ھ بہ مطابق 1953ء وچ مرزائیت دے خلاف تحریک ختم نبوت شروع ہوئی تاں اس وچ بھرپور عملی حصہ لیا تے گرفتاری پیش کيت‏‏ی، پہلے جھنگ وچ فیر بورسٹل جیل لاہور وچ تن ماہ اسیر رہ‏‏ے۔  تنظیم اہل سنت دے ترجمان سہ روزہ ’’الدعوۃ‘‘ لاہور تے سید احمد شاہ چوکیروی دے رسالہ ’’الفاروق‘‘ وچ محمد نافع دے مضامین شائع ہويا کردے سن ۔
وفات
شبانہ روز د‏‏ی انہاں تھک مصروفیات د‏‏ی وجہ تو‏ں وکھ وکھ بیماریاں جنہاں وچ بڑھاپا بذات خود اک بیماری اے نے محمد نافع نو‏‏ں آگھیرا، وفات تو‏ں تن روز پہلے طبیعت ودھ ناساز ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں فیصل آباد دے اک نجی ہسپتال وچ داخل کروایا گیا جتھے تبلیغی جماعت تو‏ں وابستہ ڈاکٹر اشرف دے زیرعلاج رہ‏ے، بالآخر 7 ربیع الاول 1436ھ بمطابق 30 دسمبر 2014ء بروز منگل رات سوا دس بجے انتقال کر گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:1915 دے جم گٹھ:2014 دیاں موتاں گٹھ:ضلع جھنگ دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع چنیوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے سنی علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا گٹھ:پاکستانی سنی گٹھ:پاکستانی اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:مسلما‏ن مبلغین گٹھ:پاکستانی مذہبی مصنف گٹھ:1915 دے جم گٹھ:2014 دیاں موتاں
کشتی نوح اُتے سوار بیویاں
تورات
کتاب پیدائش 6: 18 وچ خدا کہندا اے کہ ”ماں تیرے نال اک خاص قسم دا معاہدہ کراں گا۔ اوہ ایہ کہ تینو‏ں تے تیری بیوی تیرے بیٹے تے انہاں د‏‏ی بیویاں نو‏‏ں کشتی وچ جانا ہو گا“
باہرلے جوڑ
گٹھ:حام
گٹھ:سوانیاں د‏‏یاں فہرستاں
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور سوانیاں
گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں
گٹھ:کشتی نوح گٹھ:بیویاں د‏‏یاں فہرستاں
سیٹھ عابد حسین
سیٹھ عابد حسین (1936ء - 8 جنوری 2021ء) پاکستان دے اک کروڑ پتی تے سونے دے سوداگ‏‏ر مخیر شخصیت سن جو 2021ء وچ انتقال کر گئے۔
کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں امریکی حکومت نے پاکستان نو‏‏ں جوہری ریپروسیسنگ پلانٹس د‏‏ی درآمد اُتے پابندی عائد کيتی سی تاں ایہ سیٹھ عابد ہی سن جنھاں نے بحری راستے تو‏ں فرانس تو‏ں پاکستان تک ایٹمی ری پروسیسنگ پلانٹ پہنچایا سی۔
فلاحی کم
سیٹھ عابد نے لاہور وچ ، بہراں دے لئی حمزہ فاؤنڈیشن اکیڈمی بنائی اور عمران خان دے مطابق شوکت خانم میموریل کینسر ہسپتال تے ریسرچ سنٹر دے ابتدائی معاون سن ۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی کاروباری شخصیتاں گٹھ:2021 دیاں موتاں گٹھ:1936 دے جم گٹھ:پاکستانی ہمدرد عوام
کیتنجی براؤن جیکسن
کیتنجی براؤن جیکسن (پیدائش کیتنجی اونیکا براؤن ؛  ؛ 14 ستمبر 1970ء) اک امریک‏‏ی وکیل تے قانون دان نيں جنھاں نے ریاستہائے متحدہ وچ وفاقی جج دے طور پر2021ء وچ ضلع کولمبیا سرکٹ دے لئی اپیل د‏‏ی عدالت خدمات انجام دتیاں۔ اوہ سپریم کورٹ دے لئی موجودہ نامزد امیدوار نيں، تے سینیٹ د‏‏ی توثیق د‏‏ی منتظر نيں۔
واشنگٹن، ڈی سی وچ پیدا ہوئیاں، تے میامی، فلوریڈا وچ پرورش پائی، جیکسن نے ہارورڈ یونیورسٹی وچ کالج تے لا اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی، جتھے انھاں نے ہارورڈ لا ریویو وچ ایڈیٹر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انھاں نے اپنے قانونی پیشے دا آغاز تھری کلرک شپ دے نال کیا، جس وچ اک امریک‏‏ی سپریم کورٹ دے ایسوسی ایٹ جسٹس اسٹیفن بریئر دے نال وی شام‏ل ا‏‏ے۔ اپیل کورٹ وچ اپنی ترقی تو‏ں پہلے، 2013ء تو‏ں 2021ء تک، انھاں نے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ضلعی عدالت برائے کولمبیا دے ضلعی جج دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ جیکسن 2010ء تو‏ں 2014ء ریاستہائے متحدہ دے سزا سنانے والے کمیشن د‏‏ی وائس چیئروویمن وی رہیاں۔ 2016ء تو‏ں، اوہ ہارورڈ بورڈ آف اوورسیز د‏‏ی رکن رہیاں نيں۔
25 فروری 2022ء نو‏ں، صدر جو بائیڈن نے جیکسن نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ د‏‏ی سپریم کورٹ د‏‏ی اک ایسوسی ایٹ جسٹس دے لئی نامزد کیا، انھاں نے بریر د‏‏ی ریٹائرمنٹ تو‏ں پیدا ہونے والی اسامی نو‏‏ں پُر کيتا۔ جے تصدیق ہو جاندی اے تاں جیکسن سپریم کورٹ وچ بیٹھنے والی پہلی سیاہ فام سواݨی ہون گیاں۔ اوہ سپریم کورٹ د‏‏ی پہلی جسٹس وی ہون گیاں جنہاں نے عوامی محافظ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
جیکسن 14 ستمبر 1970ء نو‏‏ں واشنگٹن، ڈی سی وچ پیدا ہوئیاں انہاں دے والدین ماہرین تعلیم جانی تے ایلری براؤن، دونے تاریخی طور اُتے سیاہ فام کالجاں تے یونیورسٹیاں تو‏ں فارغ التحصیل نيں۔ جدو‏ں جیکسن 4 سال د‏‏ی سن، تاں ایہ خاندان میامی، فلوریڈا چلا گیا تاکہ انہاں دے والد، اک تریخ دے استاد (جنھاں جیکسن نے اپنی تحریک دے طور اُتے بیان کیا)، یونیورسٹی آف میامی اسکول آف لا وچ کل وقتی طالب علم دے طور اُتے شرکت کر سکن۔ ایہ خاندان کیمپس وچ رہائش پزیر سی۔ انہاں دے والد بالآخر میامی ڈیڈ کاؤنٹی پبلکاسکول بورڈ دے چیف اٹارنی بن جاواں گے۔ جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ 1993ء تو‏ں 2007ء تک نیو ورلڈ اسکول آف دتی آرٹس وچ پرنسپل بنیاں، جو میامی ڈیڈ کالج دے اندر واقع ا‏‏ے۔ انہاں دا بھائی، کیتاج براؤن، ہاورڈ یونیورسٹی دا گریجویٹ اے، تے اک سابق پولیس افسر اے جس نے 11 ستمبر دے حملےآں دے بعد ریاستہائے متحدہ د‏‏ی فوج وچ شمولیت اختیار کيتی، عراق جنگ وچ ڈیوٹی دے دو بار خدمت کيتی۔ جیکسن سابق افسران د‏‏ی بھانجی اے، جس وچ کیلون راس وی شام‏ل نيں، جنہاں نے میامی پولیس ڈیپارٹمنٹ دے چیف دے طور اُتے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں وچ 40 سال خدمات انجام دتیاں، بعد وچ فلوریڈا ڈیپارٹمنٹ آف جووینائل جسٹس دے سیکرٹری جو اس وقت دے گورنر لاٹن چلیز دے ذریعے مقرر کیتے گئے، تے آخر وچ اوہ 2012ء وچ ریٹائر ہونے تو‏ں پہلے فلوریڈا اے اینڈ ایم یونیورسٹی دے لئی چیف آف پولیس۔ بنے۔
چھوٹا ڈائیومیڈ جزیرا
چھوٹا ڈائیومیڈ جزیرا (Little Diomede Island) امریکا، الاسکا دا اک جزیرا ا‏‏ے ۔ ایہ جزیرا ڈائیومیڈ جزیرےآں وچوں چھوٹا جزیرا اے ۔ ایہ جزیرا الاسکا تے سائبیریا دے درمیان آبنائے بیرنگ دے گبھے واقع آ ۔ شمال وچ چکچی سمندر تے جنوب وچ بیرنگ سمندر اے ۔
کیتنجی براؤن جیکسن
ذا‏تی زندگی
1996ء وچ ، براؤن نے سرجن پیٹرک گریوز جیکسن نال شادی کيتی، جو بوسٹن دے برہمن نيں جو کانٹینینٹل کانگریس دے مندوب جوناتھن جیکسن د‏‏ی اولاد نيں، تے امریک‏‏ی سپریم کورٹ دے جسٹس اولیور وینڈیل ہومز جونیئر دے رشتے دار نيں اپنی شادی دے ذریعے، جیکسن دا تعلق ایوان دے سابق اسپیکر پال ریان تو‏ں ا‏‏ے۔ اس جوڑے د‏‏ی دو بیٹیاں لیلیٰ تے تالیہ نيں۔ جیکسن اک غیر فرقہ پرست پروٹسٹنٹ ا‏‏ے۔
چھوٹا ڈائیومیڈ جزیرا
ہور دیکھو
گٹھ:جزیرے گٹھ:امریکا دے جزیرے گٹھ:الاسکا دے جزیرے گٹھ:امریکا دا جغرافیا گٹھ:الاسکا
کیتنجی براؤن جیکسن
حوالے
گٹھ:۱۹۷۰ دے جم گٹھ:واشنگٹن ڈی سی دے وکلا گٹھ:ہارورڈ لا اسکول دے فضلا گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں افریقی امریکی سوانیاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں وکلا گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں امریکی سوانیاں وکلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1970 دے جم
بولن والےآں دے حساب نال بولیاں دی لسٹ
thumb|380px|دنیا د‏‏یاں بولیاں
زباناں جنہاں دے متکلمین د‏‏ی تعداد 100 ملین تے اس تو‏ں کم اے
10 جرمن – 100 ملين
13 جاوانی – 76 ملين
14 چینی وو – 77 ملين
15 کوریائی – 72 ملين
16 فارسی – 71 ملين۔
17 ویتنامی – 70 ملين۔
18 تیلگو – 69ملين
20 تامل – 67 ملين
21 اطالوی – 60 ملين
23 پشتو 50 ملين
25 پولش – 45 مليون
26 یوکرینی – 39 ملين
27 ملیالم – 36 ملين
28 کنڑا – 35 ملين
29 تھائی – 35 مليون
30 امہری – 35 ملين
31 اُڑیہ – 32 ملين
32 برمیس – 31 ملين
33 بربر – 30 ملين
ہور ویکھو
لسانی آبادیات
حوالے
گٹھ:زباناں گٹھ:فہارست زباناں گٹھ:بولیاں
شبد شکتیاں
شبد طاقتاں شبداں تے مطلب نوں ظاہر کرن والی تکنیک نوں کیہا جاندا اے۔ سادھارن شبداں وچ لکے مطلب نوں ظاہر کرن والے تتّ نوں ‘شبد شکتی’ کیہا جاندا اے۔ اسدا دوجا ناں‘شبد-ویاپار’ وی اے۔ شبد طاقتاں لئی شبد ویاپار شبد دی ورتوں سبھ توں پہلاں جگن ناتھ نے کیتی سی۔ شبد کارن اے اتے اکدھ کم اے اتے شبد طاقت ایہناں نوں پیش کرن دا زریعہ اے۔ شبد طاقت توں بنھاں شبد دے مطلب دا علم نہیں ہندا، شبد اتے مطلب دے تعلق بارے وچار کرن والے تتّ دا ناں‘شبد شکتی’ ہے۔ شبد طاقتاں بارے سبھ توں پہلاں وویچن اتے وچارن ادبھٹّ نے (8 وی صدی) توں منی جاندی اے۔ ڈاکٹر۔ اوم پرکاش شرما ساستری مطابق: “ کسے شبد دی ہوند اتے اہمیت اس راہیں معلوم ہون والے مطلب اپر انحصار کردا اے اتے اصل وچ شبد دی ہوند ہی مطلب نوں جم دندی اے۔ کسے شبد دے اچارن اتے اسدے مطلب دے پرگٹاوے وچلے جو اک اپرتتھ عمل اکھواؤندی اے۔ شبد دے مطلب بودھ راہیں ہی اسدی گنجائش دا علم ہندا اے”۔ شبد دے جس ویاپار نال اسدے کسے مطلب دا بودھ ہندا اے، اوہناں نوں شبد طاقت کہندے ہن۔ شبد اتے مطلب دا تعلق ہی طاقت ہی۔ اک شبد توں کئی معنےآں دا علم ہندا اے،کئیاں دا بھلیکھا پیدا ہندا اے۔ اس لئی شبد دیاں اک توں ودھ طاقتاں منیاں جاندیاں ہن، جنہاں دے راہیں اوہ شبد وکھ-وکھ معنےآں دا علم کرواؤندا اے۔
ناگیش بھٹّ مطابق
شبد اتے مطلب دا وکھرا تعلق ہی طاقت اے، جہڑی مطلب دا علم کرواؤندی اے۔ پرانے بھارتی سنسکرت دے ویاکرنکاراں نے شبد دی چار طرحاں دی ونڈ کیتی اے- •جاتیواچک شبد •گنواچک شبد •کریاواچک شبد •یدرچھا (انسان جاں دروَ) شبد
جاتیواچک شبد
ایہہ شبد سمچی جات دا بودھ کرواؤندے ہن۔ جویں ‘گٔو’ شبد کہنتے سمچی گٔو جاتی دا بودھ ہندا اے۔
گنواچک شبد
گنواچک شبد اوہ شبد ہندے ہن جو کسے انسان دے کسے خاص پکھ دا بودھ کرواؤندا اے جویں– مٹھا، نرم، کالا، چھوٹا آدی گناں نوں ظاہر کرن والا شبد گنواچک اے۔
کریاواچک شبد
اوہ شبد جس توں کریا دا مطلب ظاہر ہووے، جویں پاٹھک (پڑھن والا)، سروتا (سنن والا)۔
یدرچھا
ایہہ شبد اوہ شبد ہن، جہڑے کسے انسان خاص اتھوا کسے مادہ خاص دا علم کرواؤندے ہن یعنی سارے سنکیاواچک شبد رام-شام آدی۔ ایہہ شبد اچھا مطابق کسے انسان تے ناں تے روپ وچ ورتے جاندے ہن۔
شبد مطلب
شبد دا جس مادہ، وستو، اتھوا مطلب وچ اشارہ ہووے، اوہ مطلب اے۔ شبد دے بولن توں جس انسان، مادہ جاں مطلب آدی دی اقتدار (ڈریکٹ) ہندی اے، اسنوں مطلب کیہا جاندا اے۔ شبداں اتے معنےآں دا تعلق سہج اتے انادی اے۔
شنکیتک مطلب
سنکیتک مطلب دا مطلب اے عامَ بول چال وچ مشہور جس وستو مطلب تائی ساڈی مراد ہووے۔ جس مطلب وچ شبد دا اشارہ ہووے اوہ سنکیتک مطلب ہندا اے۔ شبد تے مطلب دا قدرتی تعلق اشارہ اے۔ ‘گدھا’ شبد دا اشارہ لمے لمے کناں والے پشو وچ اے۔ اس لئی‘گدھا’ شبد دا ایہہ سنکیتت مطلب اے۔ آچاریاں ممٹ مطابق شبد تن طرحاں نال ظاہر ہندا اے۔
•واچک(Expressive) •لاکشنک(Indicative) •وئنگک(Suggestive)
واچک
واچک مکھ مطلب دا بودھ کرواؤندا اے اسنوں پہلے تھاں اپر پیش کیتا جاندا اے۔ کسے دا اک مکھ مطلب ہندا اے۔ جویں کہ ‘گٔو’ شبد دا ارتھ‘گل وچ لٹکدے ماس آدی والا اک خاص طرحاں دا پشو اے۔ اس‘گٔو’ شبد توں عامَ طور اُتے اسے مطلب دا علم ہندا اے۔ اتھے مکھ ارتھ، واچء مطلب نوں ظاہر کرن والا‘گٔو’ شبد نوں واچک کیہا گیا اے۔
لاکشنک
لاکشنک مطلب اوہ مطلب ہندا اے، جتھے مکھ مطلب نوں چھڈّ کے شبد دے ہور مطلب ویں نکلدے ہن۔ جویں کیہا جاندا اے کہ کمیٹی دی رائے۔ اتھے کمیٹی رائے نہیں دے سکدی۔ اسلئی کمیٹی اپنے مکھ مطلب نوں چھڈّ کے کمیٹی وچ نیوکت ہوئے ویکتیاں لئی ورتیا گیا اے۔ مکھ مطلب نال جڑے ہوئے مطلب نوں لاکشنک مطلب کیہا جاندا اے۔
وئنگک
وئنگک مطلب اوہ مطلب ہندا اے، جتھے مکھ شبد اتے اسدے نال نکلدے ہور معنےآں توں بنھاں کوئی گوڑھ مطلب ظاہر ہووے، تاں اسنوں وینگ مطلب کہندے ہن، جویں: سن گلاں آکاس کی کیٹاں آئی ریس۔۔
ابھدھا شبد طاقت
جو سکتی واچا شبد ولوں مطلب دا بودھ کرائے، اسنوں ابھدھا طاقت کہندے ہن، آچاریاں نے اسنوں شبد دی پرتھم طاقت کیہا اے۔ شبد دے سنن ماتر ہی اسدا جو مطلب ظاہر ہو جاندا اے، اسنوں مکھ مطلب کیہا جاندا اے۔ شبد کوش وچ ہریک شبد دا جو مطلب دتا جاندا اے، اسدا بنیاد ابھدھا طاقت ہی اے۔ ابھدھا طاقت اوہ طاقت اے جس راہیں شبد دا سبھاوک مطلب پتہ چلدا اے۔ ابھدھا سکتی دی ورتوں ہی اسیں عامَ بول چال وچ کردے ہاں۔ جدوں کسے شبد نکلدے ہون، اتھے ابھدھا شبد طاقت ہندی اے۔ ابھدھا طاقت راہیں ہی اسیں ہریک لفظ دے پہلے حوالہ وچ مطلب جانن وچ اہل ہندے ہاں۔
آچاریاں ممٹ
ڈریکٹ طورتے سنکیتت مطلب نوں جو شبد درساؤندا اے، اوہ‘واچک’ ہے اتے اس واچک قسم دے شبد دا ارتھ‘واچ’ ہے۔ واچک روپ شبد دا واچ روپ مطلب جس طاقت دے راہیں علم اے اسنوں‘ابھدھا’ شبد طاقت آکھدے ہن۔
ناگیش بھٹّ دے کتھن مطابق
شبد تے مطلب دا اک ولکھن تعلق ہی طاقت اے جہڑی مطلب دا علم کرواؤندی اے۔ لوکاں دے کار-وہار توں اشارہ ہون کرکے اس تعلق دا احساس ہندا ہا، اسنوں اشارہ کہندے ہن۔ اس سنکیتتے زور پاؤن نال مطلب ظاہر ہندا اے۔ اس اشارہ مطلب نوں‘ابھدھا’ شبد طاقت کہندے ہن۔
جگن ناتھ دے وچار مطابق
ابھدھا شبد شکتیشبد دی اس کریا نوں کہندے ہن جتھے مطلب دا شبد وچ تے شبد دا مطلب وچ ڈریکٹ تعلق ہووے۔
شبد دا پہلا بھید‘واچک’ اتے‘ارتھ’  دا پہلا بھید‘واچی’ ہے۔ ڈریکٹ طورتے لوکاں وچ پرچلت مطلب نوں جو شبد ظاہر کردا اے، اوہ‘واچک’ ہے اتے اس واچک قسم دے‘شبد’ دا ارتھ‘واچی’ ہے۔ سنسار‘چجنے وی شبد ہن، اوہناں نوں‘واچک’ کیہا جاندا اے۔ جویں کہ‘ہاتھی’ واچک شبد دا مطلب سنکیتک جاں واچی مطلب اے ونڈے سائز دا اک پشو۔ کسے واچک شبد دے ابھدھا طاقت راہیں حاصل ہون والے مطلب نوں، ‘واچی مطلب جاں سنکیتک ارتھ’ کیہا جاندا اے۔
نیائکا دے مطابق ابھدھا شبد طاقت تے اٹھ زریعہ ہن اتے ایہناں زریعاں دے کارن ہی مننکھ اس گل دا سہج نشچی کر سردا اے کہ اس شبد دا ایہو مطلب گرہن کرنا اے، ہور نہیں۔
اپمان
اپمان دا مطلب اے برابری، برابری، میل۔ اس نال وی اشارہ (ارتھ) دا پتہ چلدا اے۔ جویں جوی، جوں ورگی ہندی اے۔ اس میل (اپمان) توں جویں نوں نہ جانن والا اسنوں ویکھ کے جھٹّ سمجھ جاویگا۔
کوش
کوش ولوں شبد دے مطلب بارے شنکو نوں دور کیتا جا سکدا اے۔ کوش توں ہی پتہ چلدا اے کہ نیانا شبد دے دو مطلب ہن۔ اک نیانا (بچہ) اتے دوجا نیانا گٔو چون ویلے اسدیاں ٹنگاں وچ پاؤن والا اک رسا۔
آپتواک
منے پرمنے انسان دے کتھن توں وی اشارہ اکتھ گرہن ہندا اے، جویں کوئی بھروسے یوگ آدمی انجان نوں دسے کہ اس شے دا ناں ایہہ اے، اوہ اوہو مطلب ہی منّ لیندا اے اتے اس شبد توں اس شے دا بمب گرہن کر لیدا اے۔ جویں کہ کسے بچے نوں کیہا جاندا اے کہ ایہہ ہاتھی اے۔ بچہ ہمیشہ لئی سمجھ جاندا اے کہ وڈے ہاتھی اے۔
ووہار
شبداں دی روزانہ ووہارک ورتوں ولوں سنکیت– گرہن ہندا اے۔ جویں کہ بچہ ماں توں سکھدا اے کہ اس گلاس نوں چکّ جاں رکھ تاں بچہ شیشے دے بنے برتن خاص دے مطلب نوں تتدور سمجھ جاندا اے کہ ایہہ‘گلاس’ ہے۔
حوالہ جاں حوالہ
کئی وار شبد دا مطلب ادوں واضع ہندا اے، جدوں اسدے اگلے پچھلے حوالہ دا پتہ لگے اتے واک وچ استعمال ہووے۔
وورتی/ٹیکا/وضاحت
وورتی دا مطلب ٹیکا، تذکرہ جاں سپشٹیکرن اے۔ اس وچ سامان مطلب والے پد ولوں اشارہ گرہن ہندا اے۔ جویں‘کلش’ کہن نال‘گھڑے دا گیان’۔
ابھدھا طاقت دیاں قسماں •روڑھی ابھدھا طاقت •یوگک ابھدھا شبد طاقت •یوگ روڑھی ابھدھا شبد طاقت ابھدھا طاقت دیاں ایہناں تن قسماں تے آدھارتے تن طرحاں تے شبد ہن۔ روڑھ شبد- روڑھ شبد اوہ ہن جنہاں دے مطلب جاں مطلب دا علم حاصل ہندا اے۔ جویں–شیر، سپّ، گھوڑا آدی۔
یوگک شبد-یوگک شبد اوہ ہن جنہاں تے مطلب دا بودھ شبد دے بھنّ بھنّ انشاں توں ہو سکدا اے جویں: پاچک-پچچک+انک مطلب پاکؤن والا
یوگ روڑھ شبد- اوہ شبد جو روڑھ اتے یوگ دے سمیل توں بندے ہن، اوہ یوگ روڑھ شبد ہن۔
پنکج، چکڑ چ پیدا ہون والا۔
اپروکت شبداں دے بنیاد تے ہیٹھ لکھیاں تن ابھدھا شبد طاقتاں ہن۔
روڑھی ابھدھا شبد طاقت
روڑھی ابھدھا طاقت اتھے ہندی اے، شبد روڑھ ہن، جنہاں دا مطلب شبداں دے انگ نکھیڑ راہیں نہیں، سگوں اک اکھنڈ اکائی دے روپ وچ ہندا اے، جو پرمپرا توں پکے روپ وچ پرچلت ہو چکے ہن جویں گھوڑا، گھر، بوٹا، میز آدی۔ اس طرحاں ایہہ اک اکھنڈ اکائی چ ہی مطلب حاصل کردے ہن۔   گھ+ر=گھر
امپی دی کشت دے کتھن مطابق، “ جتھے روڑھی وچ شبدا دی اکھنڈ تے اونڈ طاقت توں ہی اک مطلب دی پرتیتی ہندی اے یعنی جتھے شبد اک انکھڑ روپ وچ مطلب جتلاوے، اس نوں روڑھی کیہا جاندا اے”۔
یوگک ابھدھا شبد طاقت
یوگک شبد اوہ ہن جنہاں دا مطلب شبد دے نکھیڑ توں ممکن ہندا اے۔ یوگ توں اتھے مطلب اے جڑن دا کم، جو شبد جڑ کے بندے ہن، اوہ یوگک ہن، جویں بھوپتی= بھو (زمین) + پتی (مالک) یعنی پرتھوی دا مالک۔ دو پداں دے جوڑ کرکے اسنوں یوگک ابھدھا شبد طاقت کیہا جاندا اے۔
یوگ روڑھی ابھدھا شبد طاقت
یوگ روڑ شبد اوہ ہن، جنھا دا مطلب پرمپرا اتے ویونتپتی دوہاں شکتیا راہی ممکن ہووے، جاں پھر انج وی آکھ سکدے ہاں کہ شبد دا یوگ مطلب ہور ہووے پر اسدی روڑی کسے ہور مطلب وچ پے جاوے۔ جویں‘گننائکا’ شبد اتھے‘گن’ اتے‘نائ’ دو شبدا دا یوگ اے یعنی گنا دا ہیرو، پر گنہیرو شبد گنیش لئی رو ڑ ہو چکیا اے، اسنوں ہور کسے گن-نیتا لئی نہیں ورتیا جا سکدا۔
لکشنا طاقت
جدو کسے شبد دے مطلب کردیا اسدے مکھ مطلب جا واچی مطلب راہی رکاون پوے اتے کوش، گرائمر آدی توں بھنّ کسے ہور طاقت راہی شبد دا تاتپری جاننا پوے، اتھے لکشنا شبد طاقت ہوویگی۔ جویں کہ‘موہن گدھا اے’۔
اپروکت واک وچ گدھا شبد کہن نال پورن ابھدھا شبد طاقت مطلب کہ چار لتاں والا پسو دی پرتیتی ہندی اے، مگر مورن تاں اک انسان اے۔ اتھے مکھ مطلب نال گل واضع نہیں ہندی، یعنی مکھ مطلب بودھ وچ رکاوٹ پیدی اے۔ اس لئی اسیں گدھے دے لکشن دے بنیاد تے اس نال اچھت ہدف مطلب دا تعلق قائم کرکے اصلی، گل سمجھ لیندے ہاں کہ موہن گدھے وانگ مورکھ اے۔ اتھے ایہہ لکشن لگاؤنا پیندا اے کہ اتھے مکھ مطلب توں بنھاں کوئی دوسری مطلب ظاہر ہندا اے۔
لکشنا دے بھید •مکھ مطلب دا بادھت ہونا •مکھ مطلب نال یوگ یعنی متعلق ہونا •روڑھی مقصد وچوں اک ہونا لکشن شبد طاقت دے ویاپار لئی کارن- مکھ مطلب دا بادھت ہونا- شبد دے واچیارتھ وچ کسے مطلب دو نہ بن سکن نوں‘مکھ مطلب دا بادھت ہونا’ جاں مکھ مطلب وچ رکاوٹ اے۔ جوے- پنجاب ساہسی اے۔ اپروکت واک وچّ‘پنجاب’ دا مطلب اک دیس اے، پر بولن والے دا مطلب پنجاب وچ رہن والے نواسی توں اے، اس لئی اس واک‘چ مکھ مطلب وچ رکاوٹ اے۔
مکھ مطلب نال یوگ یعنی متعلق ہونا
شبد نال جس ہور اپردھان مطلب دی پرتیتی ہندی اے، اسدے مکھ مطلب نال تعلق ہون نوں مکھ مطلب نال یوگ کہندے ہن۔ ایہہ تعلق ہون نوں مکھ مطلب نال یوگ کہندے ہن۔ ایہہ تعلق نیڑتا آدی کسے وی طرحاں دا ہو سکدا اے۔ جویں کہ پنجاب تے پنجابیاں دا دیس اتے دیس واسیاں نال متعلق اے۔
روڑھی/ مقصد وچوں اک ہونا
شبد دے نال کتے- کتے اپردھا مطلب دی پرتیتی ہندی اے اتے کتے-کتے خاص مقصد نوں ساہمنے رکھکے لکشنک شبداں دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ جویں پنجاب دے گروہ واسیاں دی بہادری نوں ظاہر کرنا اک روڑھی اے۔
ایہناں تناں انگاں دے سمیل توں ہی لکھنا طاقت دا ادے ہندا اے، اک توں نہیں۔
لکشنا طاقت دیا قسماں 1. روڑھی لکشنا طاقت 	2. پریوجناوتی لکشنا
پریوجناوتی لکشنا طاقت
جدو کسے خاص مقصد نوں مکھ رکھ کے، شبد ولوں لکشنک مطلب دا پرتیپادن کیتا جاوے تاں اس نوں پریوجناوتی لکشنا طاقت کہندے ہن۔
دھیلے دی بڑھی، ٹکا سر منائی۔ اسدا مطلب اے کسے گھٹیا کم اتے دگنا خرچ کرنا۔
ایہہ محاورے پریوجناوتی لکشنا دی اداہرن ہن۔
پریوجناوتی لکشنا اگوں دو طرحاں دی ہندی اے۔ •گونی پریوجناوتی •شدھا پریوجناوتی لکشنا
گونی پریوجناوتی
جدوں اپمان اتے اپمیی وچ سادرشتامولک تعلق دی پرتیتی ہندی ہووے، تاں اسنوں گونی پریوجناوتی لکشنا کہندے ہن۔ جوں •ستا مویا، اک برابر اپروکت اکھان وچ اقتدار اتے مویا وچکار برابری اے مطلب کہ سونا اتے مرنا اک برابر اے۔ اسیں روز رات نوں مر کے ہی سویرے جؤندے اٹھدے ہاں۔ اس لئی اتھے گونی پریوجناوتی لکشنا طاقت اے۔ گونی لکشنا گناں جاں سانجھے گناں دے آدھارتے ہی اوہ گونی لکشنا اکھواؤندی اے۔
شدھا پریوجناوتی لکشنا
جدوں اپمیی اتے اپمان وچ سادرشتا توں بناں کارن کم مطلب آدی ہور تعقات دے آدھارتے پریوجناتمک لاکشنک مطلب دی پرتیتی ہندی ہووے، تاں اسنوں شدھا پریوجناوتی لکشنا کہندے ہن۔ •اپنا کم کیتا،  دھکے کھانے جیتا اپمییاپمان اپروکت واک وچ ایہہ مطلب نکلدا اے کہ جدوں لوڑ ہندی اے، ادوں تک ہی آپاں اگلے دی پچھ گچھّ کردے ہاں، اس توں بعد نہیں۔
شدھا اتے گونی نوں اگے ساروپا اتے سادھیاوسانا نامک دو ہور بھیداں وچ ونڈیا جاندا اے، جتھے اپمیی اتے اپمان دوویں اپنے- اپنے الگّ-الگ روپ وچ کہے جاندے ہون، اتھے ساروپا لکشنا ہندی اے۔
گونی پریوجناوتی لکشنا دو طرحاں دی ہندی اے:- •گونی ساروپا پریوجناوتی لکشنا •گونی سادھیاوسانا:- جدوں اپمیی اتے اپمان وچ سادرشتامولک تعلق رہندے ہوئے، اپمان اتے اپمیی دوویں الگّ-الگ روپ وچ وئکت جاں ظاہر ہو رہے ہون، اتھے گونی ساروپا پریوجناوتی لکشنا طاقت ہندی اے۔ جویں
•کماؤ آوے ڈردا، گواؤ آوے لڑدا •دور دی بدھی نہ منگیا، بال دی بدھی منگیا اپروکت اکھان دی ورتوں ادوں ہندی اے جتھے ایہہ دسیا جاوے کہ محنتی بندہ گھر تھکیا ٹٹیا آؤندا اے اتے اوہ پیار نال رہندا اے، دوجے پاس وہلڑ اتے گواؤ بندہ ہمیشہ ہی بڑھ-بڑھ کردا رہندا اے۔ اپروکت اکھان وچ کماؤ (اپمیی) اتے گواؤ (اپمان) دی آپسی تلنا کیتی گئی اے اتے ایہہ دوویں الگّ-الگ روپ وچ وچردے ہن۔
شدھا اپادان پریوجناوتی لکشنا
جدوں پریوجناتمک لکشنک مطلب دی حصول واسطے، کارن-کم، مطلب آدی تعقات ولوں لکاشنک مطلب گرہن کر لین مگروں وی، مکھ مطلب بنیا رہے، تاں اسنوں شدھا اپادان پریوجنوتی لکشنا کہندے ہن،جویں‘تلواراں اندر آ رہیاں ہن۔‘
واک وچ تلواراں تاں بے جان ہن اوہ اندر کوے آ سکدیاں ہن۔ اس لئی اتھے مکھ تلواراں دا تعلق مرد نال جوڑیا جاندا اے، مطلب کہ مکھ مطلب نوں چھڈے بنھاں نواں مطلب بن جاندا اے۔ اتھے آپاں کہہ سکدے ہاں تلوار دھاری مرد وی اندر آ سکدے ہن۔
لکشن لکشنا طاقت
جدوں مکھ مطلب دا تیاگ کرکے، کارن-کم مطلب آدی تعقات راہیں لاکشنک مطلب دی پرتیتا مطلب کسے ہور مطلب دی پرتیتی ہووے تاں اسنوں لکشن لکشنا کہندے ہن۔ جویں“گنگا چ گھر اے” پانی پرواہ مطلب والے‘گنگا’ شبد دا واک وچ مطلب ٹھیک نہیں جاپدا اے کیونکہ چلدے پانی‘چ گھر کویں ہو سکدا اے؟ اس لئی گنگا دا ارتھ‘گنگا دا کنارہ’ ہے کیونکہ گنگا شبد نے اپنے اصلی ارتھ‘جل-پرواہ’ نوں بالکل چھڈّ کے‘کنارہ’ ارتھ گرہن کر لیا اے۔ اس لئی ایہہ لکشن لکشنا شبد طاقت دا اداہرن اے۔
شدھا اپادان لکشنا طاقت دو طرحاں دی ہندی اے: •ساروپاii. سادھیاوسانا ساروپا شدھا اپادان لکشنا طاقت:- جدوں پریوجناتمک مطلب دی حصول واسطے ہور مطلب گرہن کیتے جان مگروں وی مکھ مطلب بنیا رہے، اپمان کیتے اپمیی وچ سادرشتا توں بناں کم، مطلب آدی ہور تعقات دے کارن لکشنک مطلب دی حصول ہووے،اپمان اتے اپمیی الگّ-الگ روپ وچ وچرن۔ •غریب دی زورو، سبھ دی بھرجائی، اس محاورے دا مطلب اے کہ ماڑے بندے دی چیز نوں ہر کوئی ورتدا اے۔
اس محاورے وچ اپمان اتے پمیی دی ہوند اکھان وچ آزاد طورتے الگّ-الگ روپ وچ وئکت ہو رہی اے جس کرکے ساروپا لکشنا بارے نرنا ہندا اے۔ اپمان وچ مکھ مطلب دی بھاونا دا تیاگ نہ ہون کرکے، اپادان لکشنا دی تائید ہندی اے۔ اس محاورے کدے معنےآں دی حصول شدھا اپدان ساروپا لکشن راہیں ہندی اے۔
شدھا اپادان سادھیاوسانا لکشنا طاقت
اتھے چن ولوں مکھ (منہ) دا علم ہندا اے۔ اتھے اپمان نے اپمیی نوں اپنے وچ لکا کے رکھیا اے۔ اس لئی اتھے شدھا اپادان سادھیاوسانا لکشنا طاقت ہندی اے۔
شدھا لکشن ساروپا پریوجناوتی لکشنا
جدو پریوجناتمک مطلب دی پرتیتی واسطے مکھ مطلب دا تیاگ کرکے، اپمان اتے اپمیی وچ سادرشتا توں بناں کارن-کم، مطلب آدی ہور تک تعقات دے کارن لاکشنک مطلب دی حصول ہووے اتے اپمان اتے اپمیی اپنے-اپنے روپ وچ وئکت ہو رہے ہون تاں ایہہ شدھا لکشن ساروپا پریوجناوتی لکشنی ہندی اے۔ •بال دا پجّ، ماں دا رجّ
اپمیی اپمان
ایہہ اک اکھان اے،اتھے اپمیی اتے اپمان اپنے الگّ-الگ روپ وچ وچردے ہن۔ اس اکھان دی ورتوں ادوں ہندی اے جدوں کوئی کسے دے بہانے کوئی اپنا کم کڈھے۔