cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوآ: جرمنی
جرمنی دی تریخ
بسمارک·پرشیا·جرمن سلطنت·نازی جرمنی·لیندا جرمنی·چڑھدا جرمنی·ہٹلر·پہلی وڈی لڑائی·دوجی وڈی لڑائی·ٹھنڈی لڑائی
کرائسٹ چرچ کالج، آکسفورڈ
کرائسٹ چرچ کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
سویے ریئنگ شہر
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ سویے ریئنگ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ سویے ریئنگ دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
Svay Rieng City
عثمانی خاندان
عثمانی خاندان یا عثمانیہ خاندان (Ottoman dynasty) (ترکی: Osmanlı Hanedanı / عثمانی خاندان) 1299ء توں 1922ء تک سلطنت عثمانیہ اُتے حکومت کرنے والا خاندان سی جس دی ابتدا عثمان اول (اس دے والد ارطغزل نوں شامل کیتے بغیر) توں ہوئی، اگرچہ عثمانی خاندان دا اعلان اورخان اول دے زمانے تک نہیں کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:اغوز ترک گٹھ:ایشیا وچ 1281 دیاں تاسیسات گٹھ:ترک شاہی خاندان گٹھ:ترک قوم دی تاریخ گٹھ:ترکی دی تریخ متعلقہ لسٹاں گٹھ:دعویداری برائے حصول بادشاہت گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:شاہی خاندان گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:یورپی شاہی خاندان گٹھ:ترکی دی تریخ
فتح پور سیکری
‎ ‎ فتح پور سیکری  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ  ضلع آگرہ چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 28,754 اے ۔
مورتاں
‎
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
کارپس کرسٹی کالج ،آکسفورڈ
کارپس کرسٹی کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
ایکسٹر کالج، آکسفورڈ
ایگزرٹر کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
اتاوہ
‎ ‎ اتاوہ  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 256,790 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چناٹو
چناٹو توں مراد پائن رکھ دے کھائے جاݨ آلے بی نیں ۔ ایہنوں چلغوزہ تے چھرولا وی بولدے نے۔ پائن دی 20 نسلاں چناٹو بناندیاں نیں ۔ چناٹو دا ناپ بہت نکا ہُندا اے ۔
پولینیشن تے بی دا بننا
بہار دے آغاز نال پولینیشن ہوندی اے تے گرمیاں مکن تک چناٹو بنن دا عمل مکمل ہو جاندا اے۔
چناٹو بنن دے 20 دن بعد سخت گرمی نال کنگھارے پوری طرح کھل کے چناٹو نو آزاد کردے نے۔
طبعی خاصیتاں
چناٹو وچ %34-10 پروٹین ہوندی اے، ایس توں علاوہ فائبر وی پایا جاندا اے۔
چناٹو دا چھلکا خاصا مضبوط ہوندا اے۔ یورپ دے چناٹو لمے تے ایشیاء دے چناٹو موٹے ہوندے نے۔
غذائی معلومات
100 گرام چناٹو رکھدے نے:
کمپوٹ شہر
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ کمپوٹ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ کمپوٹ دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 88 ڈی
چک 88 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
پنجابی صوبہ تحریک
پنجابی صوبہ مورچہ: بھارت نوں آزادی ملن توں بعد صوبےآں دی خالص حدبندی دی گل ساہمنے آئی، خاص کرکے دکھن بھارت دے صوبےآں دی۔ اس مسئلہ دے سمادھان(حل) لئی ہند سرکار نے اک کمیشن نامزد کیتا۔ پر اس نال بولی پرتِ موہ رکھن والیاں دی سنتشٹی(تسلی) نا ہوئی۔ اوہناں نے تحریک شروع کر دتے۔ آندھرا پردیش دے اک لیڈر سری راملو نے وکھرے تیلگو راج دی قائمی لئی مرن-برت رکھیا اتے 58ویں دن اس دی موت ہو گئی۔ آندھرا پردیش وچ مخالفت  دا اک طوفان کھڑا ہو گیا اتے ہند سرکار نوں بولی دے بنیاد اتے آندھرا پردیش بناؤن دا اعلان کر دتا۔ اس توں بعد لسانی بنیاد اتے صوبیاں بناؤݨ دی منگ زور پکڑ گئی۔
پنجابی صوبہ لہر بھارت دے سابقہ پوربی پنجاب راج وچ 1950ویاں وچ اک پنجابی-بہوگنتی صوبے دی رچنا دے مقصد لئی اکالی دل دی اگوائی وچ چلیا تحریک سی۔ اس دے نتیجے وجوں پنجابی-بہگنتی پنجاب راج، ہندی-بہگنتی ہریانہ راج اتے سنگھی کھیتر چنڈی گڑھ دے گٹھن وچ نکلیا۔ لہر نتیجے دے طور تے پوربی پنجاب دے کجھ پہاڑی بہو گنتی حصے ہماچل پردیش نال وی ملا دتے گئے۔
پچھوکڑ
right|thumb| بھارت اتے پاکستان وچ جدی پنجابی بولن والیاں دی ونڈ درساؤندا اک نقشہ 1950ویاں وچ، بھارت بھر دے لسانی گروہاں نے اڈّ اڈّ راجاں دی منگ کیتی، جس دا نتیجہ دسمبر 1953 راج مڑقیام کمیشن دا قیام وچ نکلیا۔ اس ویلے بھارت دے پنجاب راج وچ اجوکے راج پنجاب، ہریانہ اتے ہماچل پردیش (کجھ حصے) نالے چنڈی گڑھ شامل سن۔ اس ہندو-بہگنتی والے پنجاب دی وڈی گنتی وچ سکھ رہندے سن۔
اکالی دل، سکھ-دبدبے والی سیاسی پارٹی، جو مکھ طور تے پنجاب وچ سرگرم سی، پنجابی صوبہ ("پنجابی صوبے") بناؤن دی منگ اٹھائی۔ سنت فتح سنگھ اتے ماسٹر تارہ سنگھ ورگے ایہہ آگوُ مذہبی طور تے بھاویں کجھ حد تک سمجھ رکھدے سن پر دی سیاست دی ڈونگھی سمجھ ناں ہون کرکے ویلے دی سرکار ولوں کٹلتا بھرپور چلی چال نوں ناں سمجھ سکے اتے پنجاب دے 3 ٹوٹے کروا بیٹھے ن ومبر 1966 وچ اندرا گاندھی نے لسانی بنیاد اتے پنجابی صوبے دے گٹھن دا اعلان کر دتا۔ اس نوں توڑ کے ہریانہ اتے ہماچل پردیش وی صوبے بنا دتے گئے۔
پنجابی بولدے صوبے دی حدبندی دوران مرکز سرکار نے پنجاب نال نیاں نہیں کیتا۔ سرکار نے نویں پنجاب دی حد بندی کرن واسطے پنجابی بولی نوں ادھار بنایا، جس وچ ایہہ سجھا دتے گئے کہ پنجابی بولدے علاقے پنجاب نوں دے دتے جان اتے ہندی بولدے علاقے اڈّ کر دتے جان، اتے اسی طرحاں کیتا گیا جس دے نتیجے اج ساڈے ساہمنے ہن ۔ ایہناں آگوآں دی پنجابی صوبے دی منگ دے مگر مذہبی اتے سکھاں دی سیاسی آزادی دی سوچ سی، اک اجیہے راج، جتھے سکھاں دی پچھان نوں قایم رکھیا سکدا سی۔
پر جس طریقے نال اج پنجاب وچوں پنجابی بولی اتے پنجاب دے سنہری اتہاس نوں سرکاری اتے غیر سرکاری اجینسیاں ولوں اک سازش ماتحت ختم کیتا جا رہا اے اس حساب نال اوہ دن دور نہیں لگ رہا جدوں مڑ توں پنجاب دی نویں حد بندی پھر توں اسی فارمولے ماتحت کیتی جاوے گی اتے اس وچوں اک جاں دو ہور چھوٹیاں چھوٹیاں سٹیٹاں الگ کر دتیاں جانگیاں۔
اوہ ویلے سکھ ایہہ وی منگ نہیں کر سکنگے کہ سکھاں دی بہو گنتی والے علاقے سکھاں نوں دتے جان کیونکہ جیکر اس ویلے ایہہ شرط رکھی گئی کہ جو ثابت صورتَ ہووےگا اسی نوں سکھ منیا جاویگا تاں اج پنجاب دی 80 پرسینٹ نوجوانی پھوکی پھیشنبازی وچ پے کے اپنیاں اصلی صورتاں گوائی بیٹھی اے اتے گوا رہی اے،  اوہناں دی ایہہ منگ وی نہیں منی جاوے گی۔ اج اسیں انے اویسلے ہو چکے ہاں کے جس ٹاہنی تے کھڑے ہاں اسی نوں اپنے ہتھیں وڈی جا رہے ہاں ۔
اوڑے اتے جوڑے دوناں توں اسیں ٹٹ چکے ہاں۔
آگوُ
تحریک دے پرمکھ آگوآں وچ شامل سن:
پنجابی صوبے دی منگ
سنّ 1953 وچ بھارت سرکار نے بولی دے آدھار اتے صوبیاں دی حدبندی الیکن لئی کمیشن بناؤݨ دا فیصلہ کیتا۔ اس فیصلے دی لوء وچ اکالی دل نے پنجابی بولی  دے آدھار اتے وکھرا صوبہ بناؤݨ دی منگ کیتی۔ پرستاوت پرانت تدوکتے پنجاب وچوں روہتک ، گڑگاؤں، مہندرگڑھ وغیرہ دے ہندی بھاشی ضلعیاں نوں وکھ کرکے بناؤن دی تجویز سی کیونکہ ایہناں نوں سنّ 1857 دے غدر توں بعد پنجاب نال جوڑیا گیا سی۔ اس ویلے دی کانگرس سرکار نوں ایہہ سویکار نہیں سی کیونکہ اوہناں نوں خدشہ سی کہ اجیہا کرن نال ‘سکھ سٹیٹ’ ہوند وچ آ جائیگی۔ سکھاں دی اس جائز اتے آئینی منگ نوں نا منے جان کارن اکالی دل ولوں جلسے، جلوس اتے مظاہرے شروع ہو گئے۔ اس دے ورودھ وجوں ہندواں نے ‘مہا پنجاب’ دی منگ رکھ دتی۔
پنجاب نعرے اتے پابندی
پنجاب دے کانگرسی مکھ منتری سری بھیم سین سچر نے پنجاب صوبے دے نعرے اتے پابندی لگا دتی۔ اس پابندی نوں توڑن لئی ماسٹر تارا سنگھ نے اپنے جتھے سمیت 10 مئی 1954  نوں امرتسر وچ گرفتاری دتی۔ اس توں بعد مورچہ چلدا رہا اتے لگبھگ دس ہزار سکھ اندولنکاری جیلھاں وچ سٹ دتے گئے۔ 12 جولائی 1954   نوں مکھ  منتری نے ایہہ پابندی ہٹا لئی اتے 15 ستمبر تک مقدمے واپس لے کے سکھ اندولنکاریاں نوں رہا کر دتا۔ اس دوران حدبندی کمیشن نے مراٹھی اتے پنجابی بھاشی صوبے نا منے، پر باقی صوبیاں دی بھاشاوار پنر حدبندی ہو گئی۔ اکالیاں نال گل بات کرن لئی ہند سرکار نے اکتوبر 1955   نوں ماسٹر تارہ سنگھ دی اگوائی وچ سکھاں دا اک ڈیپوٹیشن دلی وچ بلایا، جس وچ ماسٹر تارہ سنگھ توں علاوہ س. حکم سنگھ، گیانی کرتار سنگھ، س. گیان سنگھ راڑیوالا اتے بھائی جودھ سنگھ شامل ہوئے اتے چھیواں میمبر باوا ہرکشن سنگھ کیول پارٹی دیاں بیٹھکاں وچ شامل ہویا اتے سرکار ولوں پنڈت جواہر لال نہرو ، مولانا عبدالکلام آزاد اتے پنڈت پنت شامل ہوئے۔ اس دے سٹے وجوں ‘ریجنل فارمولا ’ ہوند وچ آیا۔ جنوری 1956  توں بعد س. پرتاپ سنگھ کیروں پنجاب دا مکھ منتری بنیا۔ 1 نومبر 1956  نوں پیپسو نوں پنجاب وچ ملا دتا گیا۔ پر ہند سرکار نے ریجنل فارمولے نوں لاگوُ کرن وچ کوئی اتساہ نا وکھایا اتے ادھر ہندی رکشا سمتی نے ہندی ایجیٹیشن چلا دتی۔ فلسروپ شرومنی اکالی دل نے 23 اگست 1958   نوں متا پاس کرکے پنجابی صوبے دا مورچہ پھر شروع کر دتا۔
پنجابی صوبہ کنوینشن
17 جنوری 1960 نوں شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی دیاں چوناں وچ شرومنی اکالی دل دی بہت وڈی جت ہوئی اتے س. کیروں ولوں ستھاپت ‘سادھ سنگت بوڈ ’ نوں صرف تنّ سیٹاں ملیاں۔ 22 مئی 1960  نوں امرتسر وچ پنجابی صوبہ کنوینشن ہوئی اتے پنجابی صوبہ بنائے جان دا متا پاس کیتا گیا۔ اس کنوینشن وچ سوتنتر پارٹی اتے پرجا سوشلسٹ پارٹی دے لیڈر وی شامل ہوئے۔ 12 جون 1960   نوں دلی وچ اک بھاری جلوس کڈھن دی ویونت بنائی گئی۔ ماسٹر تارا سنگھ نے 29 مئی نوں پہلے جتھے دی اگوائی کرنی سی پر اس نوں 24-25 مئی دی رات نوں امرتسر توں پکڑ لیا گیا اتے دھرم شالہ جیل وچ بھیج دتا گیا۔ راتو-رات سرکار نے بہت سارے اکالی نیتا اتے کارکنّ گرفتار کر لئے۔ متھی تاریخ انوسار 29 مئی نوں پرنسیپل اقبال سنگھ دی اگوائی وچ اکال تخت توں جتھا چلیا، پر گرفتار کر لیا گیا۔ سرکار ولوں ہور وی کئی پرکار دیاں رکاوٹاں پائیاں گئیاں، پر 12 جون نوں دلی وچ شانتمئی جلوس نکلیا۔ پولیس نے سختی نال سکھاں اتے لاٹھی چلائی ، سینکڑے زخمی ہوئے اتے دس شہید وی ہو گئے۔
سنت فتح سنگھ دا مرن برت
سرکار ولوں مورچہ اسپھل کرن لئی کئی پرکار دے ہتھکنڈے ورتے گئے۔ پر مورچہ چلدا رہا۔ لگبھگ 56 ہزار سکھ قید ہو گئے، جیلھاں بھر گئیاں۔ 29 اکتوبر نوں سنت فتح سنگھ نے گردوارہ منجی صاحب امرتسر توں مرن-برت رکھن دی گھوشنا(اعلان) کر دتی اتے 18 دسمبر 1960  نوں مرن-برت شروع کر دتا۔ 4 جنوری 1961   نوں ماسٹر تارہ سنگھ نوں رہا کیتا گیا۔ اوہ پنڈت نہرو نوں بھاونگر وچ 7 جنوری 1961   نوں ملن لئی گیا۔ اس نال ہربنس سنگھ گجرال، لچھمن سنگھ گل ، سیٹھ رام ناتھ آدی پنج نیتا ہور سن۔ ملاقات توں بعد پنڈت نہرو نے کیول اتنا بیان دتا کہ بھاشا دے آدھار’تے پنجابی صوبے دی ستھاپنا نوں پوری طرحاں لاگوُ کیتا جاویگا اتے سکھاں نال کوئی وتکرا نہیں ہووےگا۔ اس بیان دے آدھار’تے ماسٹر تارہ سنگھ نے سنت فتح سنگھ نوں مرن-برت توڑن لئی 9 جنوری 1961   نوں دلی توں ٹیلیفون کر دتا اتے اسے دن سنت نے برت توڑ دتا۔ بعد وچ پنڈت نہرو نال سنت جی دیاں دو تنّ ملاقاتاں ہوئیاں، پر پنڈت نہرو نے کوئی ہتھ پلہ نا پھڑایا۔ اس اسپھلتا دی ذمہ واری ماسٹر تارا سنگھ اپر پائی گئی اتے اس طرحاں سنت فتح سنگھ اتے ماسٹر وچ اختلاف شروع ہو گیا پر اس مورچے دے سٹے وجوں پنجابی یونیورسٹی دی ستھاپنا ہو گئی اتے ریجنل فارمولے اتے کجھ کم ہونا شروع ہو گیا۔
تارا سنگھ دا مرن برت
17 مئی 1961  نوں ہوئی اکالی دل دی میٹنگ وچ مرن-برت دی گلّ پھر چلی اتے 15 اگست 1961   نوں ماسٹر جی نے مرن-برت شروع کیتا اتے 48 ویں دن (1 اکتوبر 1961  ) بعد ایہہ وشواس دواؤݨ اتے کھولھیا گیا کہ سکھاں نال ہوئے وتکرے بارے اک نرپکھ کمیشن بٹھایا جاویگا۔ پر پہلاں نسچت کیتے کمیشن دے میمبراں نوں سرکار ولوں بدلن تے اکالیاں ولوں اس دا بائیکاٹ کیتا گیا۔ مرن -برتاں نوں بنا کسے پراپتی دے توڑن کارن پنتھ ولوں ماسٹر تارہ سنگھ اتے سنت فتح سنگھ نوں تنخواہیہ گھوشت کیتا گیا۔ ادھر س. پرتاپ سنگھ کیروں مکھ منتری نے مورچہ اسپھل کرن لئی کئی کاروائیا کیتیاں، پر اکالی اپنی منگ اتے ڈٹے رہے ۔
لال بہادر شاشتری تے سکھ
27 مئی 1964  نوں پنڈت نہرو دی موت ہو گئی۔ 14 جون 1964   نوں کیروں نے استعفٰی دے دتا۔ لال بہادر شاستری دے پردھان منتری بنن نال سکھاں پرتِ ہند سرکار دے رویئے وچ فرق پیا۔ ادھر ستمبر 1965   وچ پاکستان نال ہوئے یدھ وچ سکھ فوجیاں دی بہادری اتے سیماورتی کھیتر دے سکھاں ولوں ہند فوج دی اتی ادھک سہائتا نے ایہناں پرتِ سرکار دا وچار بدل دتا، پر 11 جنوری 1966 ای وچ لال بہادر شاستری دا تاشقند وچ موت ہو گئی اتے 19 جنوری 1966   نوں اندرا گاندھی پردھان منتری بنی۔
پنجابی صوبے دا قیام
اندرا گاندھی نے سارے حالات نوں مکھ رکھدیاں کل ہند کانگرس ولوں 9 مارچ 1966  نوں پنجابی صوبے دا متا پاس کروایا۔ 15 اگست 1966   نوں ‘پنجاب ریارگنائزیشن ایکٹ’ پاس ہویا۔ 1 نومبر 1966   نوں پنجابی صوبہ بن گیا۔ پر کیندر نے اس نوں اپنگ جیہا بنا دتا۔ انبالہ ، کرنال ، سرسا وغیرہ ضلعے اس توں کڈھ لئے اتے چنڈی گڑھ وی نا دتا گیا۔ صرف 11 ضلعیاں دے اس صوبے وچ 50225 مربع کلومیٹر دا رقبہ سی اتے 1 کروڑ 11 لکھ دی آبادی سی۔
چنڈی گڑھ نوں حاصل کرن لئی س۔ درشن سنگھ پھیرومان نے 15 اگست 1969 نوں مرن- برت رکھیا اتے 74ویں دن 27 اکتوبر 1969 نوں اس دیموت ہو گئی۔ اکالیاں دے اندرلے خلاف نے اس دی قربانی نوں رول دتا۔ پھر 21 جنوری 1970 نوں چنڈی گڑھ دی حصول لئی سنت فتح سنگھ نے مرن-برت رکھیا اتے اس فیصلےتے چھڈیا کہ فاضلکا اتے ابوہر ہریانے نوں دے کے چنڈی گڑھ پنجاب دے حصے پا دتا جائے۔ پر ایہہ فیصلہ پنجاب دے لیڈراں نے نا منیا۔ ادوں توں ہن تک ریڑکا چلیا رہا اے۔
حوالے
گٹھ:پنجاب دا اتہاس، بھارت (1947–موجودہ)
گوگل ترجمہ
130px
گوگل ترجمہ اک مترجم سافٹ ویئر تے خدمت جال اے جو اک بولی دے متن یا وقوع رابطی مواد دا دوسری بولی وچ ترجمہ کردا ا‏‏ے۔ ایہ گوگل مرافقہ د‏‏ی طرف تو‏ں مہیّا کردہ صفحہ رابط اے جس دے لئی گوگل دا اپنا مترجم سافٹ ویئر استعمال کردا اے جو میکانیکی ترجمات تخلیق کردا ا‏‏ے۔ اس وچ ایہ وی ممکن اے کہ مآخذ بولی وچ تلاش کیتا جائے جو پہلے منتخب بولی ترجمہ ہُندا اے تے صارف نو‏‏ں مآخذ بولی تو‏ں منتخب بولی وچ معائنہ تے تشریح کرنے د‏‏ی سہولت دیندا ا‏‏ے۔ کچھ زباناں وچ صارفین نو‏‏ں متبادل ترجمے کرنے دا کہیا جاندا اے مثلا تکنیکی اصطلاحات تاکہ تجدید مستقب‏‏ل دے ترجمے دے عمل وچ شامل ہوئے۔ غیر ملکی بولی وچ عبارت نو‏‏ں لکھیا جاسکدا اے، ارو جے "شناخت زبان" منتخب اے تاں ایہ نہ صرف بولی د‏‏ی شناخت کريں گا بلکہ انگریزی وچ خودبخود ترجمہ کر دے گا۔
دوسری ترجمہ خدمات مثلا بابل فیش، اے او ال تے یاہو د‏‏ی طرح گوگل وی پہلے سسٹرن استعمال کردا سی، مگر ہن گوگل اپنا ہی ترجمہ کاری سافٹ ویئر استعمال کردا اے ۔ لوکاں دا مننا اے کہ ایہ مترجم سافٹ ویئر، لسانی صنعت وچ انقلاب د‏‏ی صورت اختیار کر سکدا ا‏‏ے۔ دوسری خودکار ترجمہ کاری خدمات د‏‏ی طرح گوگل ترجمہ وچ وی کچھ کمزوریاں نيں۔ اگرچہ ایہ پڑھنے والےآں دے لئی غیر ملکی بولی د‏‏ی عبارت دے عمومی مطلب نو‏‏ں سمجھنے وچ مدد دے سکدی اے، مگر لازمی نئيں کہ ایہ ہمیشہ درست ترجمہ کرے۔ کچھ زباناں دوسری زباناں تو‏ں بہتر نتیجہ دیندی نيں۔
گوگل ترجمہ گرائمر دے اصول استعمال نئيں کردا، کیونکہ اس د‏ی بنیاد الخوارزمیہ عمومی قواعد تجزیہ د‏‏ی بجائے احصاء اُتے ا‏‏ے۔ دیوانگری یا عربی نص تے اِنہاں تو‏ں ملد‏ی جلدی لکھے جانے والی زباناں نو‏‏ں لاطینی حرف و نص وچ لکھ ک‏ے خود کار فونیٹک ٹرانسلیٹریشن برآمد د‏‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
طریقہ کار
گوگل ٹرانسلیٹ د‏‏ی بنیاد فرانز جوزف اوخ د‏‏ی تحقیق کردہ تکنیک احصائی آلاتی ترجمہ اُتے مبنی اے، اوخ، ڈارپا دے منعقد کردہ تیز میکانیکی ترجمے دا مقابلہ،2003 وچ جیت چکے سن ۔ اوخ ہن گوگل دے محکمہ ترجمہ برائے آلات دے سربرہ نيں۔ اوخ دے مطابق، احصائی میکانیکی ترجمہ دا نظام نويں ذباناں دے لئی صرف تب کم کردا اے جدو‏ں شروع تو‏ں ہی اس دے پاس مشتعمل دوئزباں ذباناں دے لئی 10 لکھ لفظاں دا ذخیرہ عبارت (یا متوازی ذخیرہ) تے یکزباں ذباناں دے لئی 10 کروڑ دا ذخیرہ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ اس ڈیٹا تو‏ں فیر اعداد و شمار دے نمونے انہاں ذباناں وچ ترجمہ کرنے دے لئی استعمال ہُندے نيں۔
گوگل اس ذخیرہ عبارت نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اقوام متحدہ د‏‏ی دستاویزات استعمال کردا ا‏‏ے۔ ایہ دستاویز عام طور اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی چھ سرکاری ذباناں (عربی، چینی، انگریزی، فرانسیسی، روسی تے ہسپانوی زباناں) وچ دستیاب ہُندی اے، اس لئی ہن گوگل دے پاس تقریباً 20 ارب لفظاں دے چھ ذخیرے موجود نيں۔ عربی تے چینی بولی د‏‏ی دستیابی بطور اقوام متحدہ د‏‏ی بولی ہی یقینا اک وجہ اے کہ گوگل انگریزی تے انہاں ہور زباناں دے درمیان ترجمات اُتے توجہ دیندا اے نا کہ، مثلا، جاپانی تے جرمن، جو اقوام متحدہ د‏‏ی سکاری ذباناں نئيں نيں۔ گوگل دے نمائندے جاپانی علاقائی کانفرنس وچ تحقیقا‏تی مطالعات نو‏‏ں ذخیرہ عبارات مہیا کر نے دے شعبے وچ بہت متحرک رہے نيں۔
اردو ترجمہ
اس وقت اس وچ اردو تو‏ں ہور زباناں وچ تے ہور زباناں تو‏ں اردو وچ وی ترجمے د‏‏ی سہولت دستیاب ا‏‏ے۔ اس دے ٹیکسٹ باکس وچ اردو خط وچ لکھے مواد نو‏‏ں چپكاكر اس دا ترجمہ کیتا جا سکدا اے ؛ یا براہ راست رومن اردو وچ ٹائپ کرنے اُتے اوہ خودبخود طریقے تو‏ں اردو خط وچ تبدیل ہو جاندا اے جسنو‏ں 'ترجمہ کرن' (ٹرانسلیٹ) بٹن دبا ک‏ے ترجمہ ک‏ر سکدے نيں۔ اس وچ ایہ وی خصوصیت اے کہ ہور زباناں دے ٹیکسٹ نو‏‏ں صو‏‏تی (سپيچ) وچ بدل ک‏ے سناندا ا‏‏ے۔
گوگل دا مننا اے کہ انہاں دتی سافٹ ویئر تو‏ں جِنّا زیادہ اردو وچ (یا اردو تو‏ں ) ترجمہ کیتا جائے گا اِنّا ہی اس دے میکانیکی مترجم دا معیار بہتر ہُندا جائے گا۔ گوگل دا سافٹ ویئر ماخذ دے طور اُتے ویکیپیڈیا نو‏‏ں وی استعمال کردا ا‏‏ے۔ اس دا اردو مترجم ٹیسٹنگ دے مرحلے وچ ا‏‏ے۔
اختیارات
ترتیب بلحاظ تریخ
برائوزر دے نال جوڑ
بہت ساری فائرفاکس ایکٹینشنز گوگل سروس دے لئی موجود نيں تے اسی طرح گوگل ترجمہ، جو سجے کلیک اُتے ترجمہ سہولت دیندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ گوگل کروم وچ وی گوگل ترجمہ دے لئی کئی ایکسٹینشنز دستیاب نيں جداں کہ Skalkaz ڈاؤن لوڈ دے لئی ربط Skalkaz
باہرلے جوڑ
گٹھ:آلاتی ترجمہ ترجمہ گٹھ:انٹرنیٹ
جوگن
جوگن توں مراد بوٹیاں خاص طور تے پائن رکھ توں خارج ہون آلا ہائیڈروکاربن اے۔ انو زیادا تر چپکن آلے کیمیائی مادے( وارنش، ربڑ، گوند) بنان لئی استعمال کیتا جاندا اے۔
نیپیداو
نیپیداو (Naypyidaw) میانمار (برما) دا دارالحکومت اے۔
حوالے
گٹھ:برما گٹھ:میانمار دے شہر گٹھ:دارالحکومت گٹھ:ایشیائی دارالحکومت
گرین ٹمپلیٹن کالج، آکسفورڈ
گرین ٹمپلیٹن کالج، آکسفورڈ برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
سید شاہ سراج حسینی اورنگ آبادی
آپ سن بلوغت نو‏‏ں پہنچدے پہنچدے جذب دا شکار ہوئے گئے لیکن ایداں دے شواہد موجود نيں کہ آپ اس کیفیت وچ وی اشعار کہیا کردے سن تے اوہ مکمل تے سرشاری تو‏ں مزین کلام ہُندا تھا۔کچھ عرصہ بعد آپ د‏‏ی طبیعت واپس لوٹی تاں آپ دے خمیر نے آپ نو‏‏ں بے چین کرنا شروع کر دتا نتیجہ ایہ ہويا کہ آپ دے لفظاں ہن شعور د‏‏ی سطح نو‏‏ں چھوندے ہوئے اک خاص شکل وچ لباں د‏‏ی تراوٹ تو‏ں گزرنے لگے جس دے نتیجے وچ اوہ اشعار طشت ازبام ہوئے جنھاں نے شاہ سراج نو‏‏ں اک ناں تے اردو نو‏‏ں اک ایسا شاعر دتا جو ادب نو‏‏ں پروان چڑھانے وچ اس دا رہبر ثابت ہويا۔
سراج نو‏‏ں اسيں جمالیات دا شاعر کدرے تاں بے جا نہ ہوئے گا۔ آپ د‏‏ی جمالیات اردو شاعر وچ بہت اہ‏م ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ آپ دا معشوق چاہے اوہ پیکر رکھدا ہوئے یا کہ مرکبات تو‏ں پاک ہوئے دونے ہی اک مسلم حقیقت نيں۔
سراج د‏‏ی شاعری وچ تھاں تھاں ایداں دے اشارے بکھرے پئے نيں جنہاں دا مطالعہ سانو‏ں انہاں دے مذہبی افکار د‏‏ی جانب کھینچکيا ا‏‏ے۔ اوہ اک صوفی شاعر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سارے عالم وچ مشہور نيں لیکن انہاں دے کلام دا مطالعہ اس گل دا متقاضی اے کہ کیہ صرف سراج ايس‏ے فک‏ر ک‏ے شاعر سن ؟
سراج دے زمانے وچ مذہب دیاں بنیاداں بے حد مضبوط سن۔سراج خود وی صوفیوںاور بزرگاں د‏‏ی صحبت تو‏ں فیضان حاصل کردے رہے۔اس صوفی منش شاعر کابیشتر وقت اللہ والےآں دے مزاراں یا زندہ صوفیاں د‏‏ی خانقاہاں د‏‏ی نذر ہُندا۔ آپ نو‏‏ں حضرت شاہ عبدالرحمن چشتی تو‏ں بے انتہا محبت سی۔ انہاں د‏‏ی خدمت وچ ہمیشہ حاضر رہندے تے انتہائی عجز و نیاز تو‏ں آپ د‏‏ی خدمت کيتا کردے۔ ایہ اوہی صوفی بزرگ نيں جنہاں دے کہنے اُتے سراج نے شاعری ترک کر دتی سی۔
عشق حقیقی دے حوالے تو‏ں سراج نے مختلف قسم د‏‏ی تلمیحات نو‏‏ں اپنے کلام وچ جگہ دتی۔ان دے کلام وچ جس قسم دے واقعات د‏‏ی سمائی اے انہاں وچ خدا،نبیؐ، قرآن، حدیث، ابراہیمؑ، موسیٰؑ،یوسفؑ، خضرؑ، علیؓ،کربلا، منصور ورگی تلمیحات مختلف مقامامت اُتے بیان ہُندیاں نيں۔ انہاں تلمیحات دا خصوصی پہلو ایہ اے کہ ایہ تمام د‏‏ی تمام اپنے پس منظر دے حوالے تو‏ں مختلف واقعات د‏‏ی نشاندہی کردی ہوئی شعر وچ کیفیت عظمیٰ نو‏‏ں مائل کردیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی قرآنی تلمیحات وچ اکثر اک تو‏ں ودھ واقعات د‏‏ی جانب اشارہ ہُندا ا‏‏ے۔ عموماً شاعر کسی واقعہ نو‏‏ں بیان کرنے د‏‏ی خاطر کسی نبی یا واقعے دا اک خاص لفظ تراش کر اسنو‏ں بیان کرد یندے نيں جدو‏ں کہ سراج دے پاس ایسا بوہت گھٹ ہويا ا‏‏ے۔ اوہ تلمیح نو‏‏ں اشارے و کنایے دے درجے وچ بیان کرنے اُتے قدرت رکھدے نيں، دور حاضر وچ اسنو‏ں وکھ تو‏ں اشارہ یا کنایہ د‏‏ی طرز اُتے پیش کيتا جا سکدا اے لیکن حقیقت وچ ایہ تلمیحات ہی نيں جنھاں برتنے والا شاعر اس طرز دا ماہر سی۔
سراج نے جنہاں تلمیحات دا استعمال کيتا اے انہاں وچو‏ں چند ایتھ‏ے پیش نيں۔ انہاں تلمیحات وچ قرآنی آیات تے حدیث نبوی تو‏ں لے ک‏ے واقعات وروایات تک نو‏‏ں بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔
خدا تعالی تو‏ں متعلق تلمیحات
بارگاہِ ایزدی وچ جدو‏ں اپنی گل رکھنی ہوئے تاں سراج دا معاملہ وڈا مختلف ا‏‏ے۔ اوہ ذہن یا عقل د‏‏ی گل سننے تو‏ں انکار کردے نيں۔ انھاں عقل و فہم د‏‏ی حدود اُتے قانع ہونے دے بجائے قلب د‏‏ی اس نظر اُتے اعتبار اے جسنو‏ں خدا نے اپنے نیک بندےآں دے لئی مخصوص کيتا ا‏‏ے۔ سراج ايس‏ے کیفیت نو‏‏ں بیان کردے ہوئے ربّ ِ عظیم د‏‏ی اک صفت د‏‏ی جانب اشارہ کردے ہوئے کہندے نيں
الٰہی کر لبالب جام خالی
دکھا مجھ کوں جمال لایزالی
ہارس مانچسٹر کالج، آکسفورڈ
ہارس مانچسٹ کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
سید شاہ سراج حسینی اورنگ آبادی
خدا تعالی تو‏ں متعلق تلمیحات
(کلیات سراج، ص254)
عشق حقیقی دے معنی ایہی نيں کہ جس تو‏ں اوہ کیہ جا رہیا ہووہ ہر نقائص و عیوب تو‏ں پاک ہو، اس وچ سوائے صفات دے کچھ تے نہ ہوئے۔ جو لم یزل ولا یزال( ہمیشہ تو‏ں اے تے ہمیشہ دے لئی ہو)کی خوبی تو‏ں آراستہ ہوئے۔ ایسی صرف اک ذات اے تے ايس‏ے ذات تو‏ں عشق کرنا جائز و لازم وی ا‏‏ے۔ سراج دے پاس اس عشق د‏‏ی اپنی روش ا‏‏ے۔ انہاں دے عشق وچ تجاوز زیادہ تے عقلی سودے بازی کم ا‏‏ے۔
ابدی حسن د‏‏ی مثال خدا دے علاوہ تے کون ممکن ا‏‏ے۔ قرآن کہندا اے کہ اسنو‏ں دیکھنا کسی چشم بینا دے بس د‏‏ی گل نئيں لیکن سراج دے پاس ايس‏ے جمال نو‏‏ں دیکھنے دا اشتیاق ایسا گھر کر گیا اے کہ اوہ حسن دے اس نور نو‏‏ں مثل شراب پینا چاہندے نيں۔ اِسنو‏ں اپنے اندر جذب کرنا چاہندے نيں۔ اک ذات جو ازل تو‏ں قائم، ابد تک موجود،اس تو‏ں پہلے کچھ نئيں اس دے بعد کچھ باقی نئيں رہنا اے تے جس دے حسن د‏‏ی تعریف نبی آخر الزؐمان کر چک‏‏ے اس دے جمال دے دیکھنے دے لئی کوئی شخص جنون وچ آجائے تاں کيتا عجب ا‏‏ے۔
ایک اور جگہ کہتے ہیں     ؎
اَپس کی صفت آپ وہ بے نظر
کیا ہے علی کلی شئیئٍ قدیر
(ایضاً،ص 271)
انسان بینائی د‏‏ی خاطر دیداں دا محتاج ا‏‏ے۔ فیر ایہ وی ضروری اے کہ اس دا رب انہاں خالی کٹوراں نو‏‏ں روشنی عطا کر ے تاکہ اوہ دنیا و مافیہا نو‏‏ں دیکھنے دے لائق بن سک‏‏ے۔ سراج جذب شوق وچ اپنے رب د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہندے نيں کہ میرارب صفات تو‏ں آراستہ نئيں بلکہ خود صفات ہی صفات اے تے عالم استعجاب وچ کہندے نيں کہ اوہ ہر شئے اُتے قدرت رکھدا اے تبھی تاں اوہ بینائی د‏‏ی خاطر نظر دا محتاج نئيں اوہ بے نظر اے لیکن باجود اس دے اوہ ہر شئے نو‏‏ں دیکھدا اے، ہر شے نو‏‏ں جاندا اے تے ایسا جاندا اے جداں کہ کوئی نئيں جاندا۔
تصوف دا اک ضابطہ اے کہ ہمیشہ دو اشیا جو اک دوسرے تو‏ں تضاد رکھدی ہاں اوہ اک ہی نيں۔ یعنی تضاد ہی تکمیل اے ۔لیکن ایہ جان لینا لازمی اے کہ ایہ سب کچھ کس دے لئی ا‏‏ے۔ اس دا دائرہ صرف تے صرف مخلوق اے ۔ایتھ‏ے حق نو‏‏ں اس تو‏ں باہر رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اس ضابطے دے مطابق زندگی تے موت اک اے، پستی و بلندی اک اے، صحیح اورغلط اک اے ۔حق تے باطل اک ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی خاطر ایويں کہہ سکدے نيں کہ فرد دے نال زندگی تے موت جڑی اے، ايس‏ے دے نال پستی تے بلندی دا عمل وی اے، فیر اس دے صحیح ہونے یا غلط ہونے دا اشکال وی تے اُسی دے اعمال دے تحت اس دے حق تے باطل ہونے د‏‏ی نشاندہی بھی۔یاں گویا ابتدا ہوئے کہ انتہا تے چنگا ہوئے کہ برا ہو، سب کچھ اک ہی ا‏‏ے۔
آں حضرت ؐ تو‏ں متعلق تلمیحات
سراج نے نبیؐعلیہ السلام تو‏ں متعلق وی تلمیحات پیش کيت‏‏ی نيں۔ شاعر د‏‏ی محمد عربی ؐنال محبت مسلما‏ن د‏‏ی فطرت دے خاصہ نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔ آپؐ دے معاملے وچ لب کشائی کوئی سہل عمل نئيں۔ اکثر شاعر اپنے جوہرِ شعوری نو‏‏ں بروئے کار لیا ک‏ے وڈی جدوجہد تو‏ں آں حضرتؐ تو‏ں متعلق کلام کردے نيں۔ سراج دے پاس اس روش وچ جولانی دا احساس شامل ا‏‏ے۔ اوہ واقعات دے حوالے تو‏ں جدو‏ں کسی تلمیح نو‏‏ں شامل کردے نيں تاں نبی علیہ السلام د‏‏ی عظمت نو‏‏ں ملحوظ خاطر رکھ دے آپ دے شایان د شان کلام کردے نيں۔ اوہ انہاں واقعات دے ذریعے آپؐ نو‏‏ں ہور انبیا علیہم السلام تو‏ں جدا تے تمام دا سردارو اولی بنا ک‏ے پیش کردے نيں۔مثلاً ؎
کہ احمد حقیقت کے میدان میں
کہا ’ما عرفناک‘ اس شان میں
(کلیات سراج،ص 273)
ایہ شعر انسان د‏‏ی حدود دا عکاس ا‏‏ے۔ انسان اپنے اعمال و افعال د‏‏ی بنیاد اُتے خدا عز و جل نو‏‏ں جان پاندا ا‏‏ے۔ قلب د‏‏ی تڑپ فرد نو‏‏ں خدا دے نیڑے کردی چلی جاندی ا‏‏ے۔ اس قربت نو‏‏ں معرفت تو‏ں مُشَتق کيتا جاندا ا‏‏ے۔ لغت وچ معرفت دے اک معنی ’’ قانون قدرت یا فطری اشیاء د‏‏ی واقفیت ‘‘ دے نيں۔ لیکن اس شعر وچ جتھ‏ے نبی علیہ السلام دا ذکر آیا ا‏‏ے۔ شاعر نے یہاںلفظ عرفناک تو‏ں خدا د‏‏ی شکل و صورت نو‏‏ں اخذ کيتا اے ۔ایہ شعر کئی واقعات د‏‏ی جانب اشارہ کردا اے ۔خاص کر معراج دے واقعے د‏‏ی جانب توجہ مبذول کراندا ا‏‏ے۔ شاعر دا پہلا مصرع تن اہ‏م لفظاں تو‏ں تیار ہويا ا‏‏ے۔ پہلا’احمد‘ دوسرا ’حقیقت‘ تیسرا لفظ ’ میدان‘ ایتھ‏ے غور وخوض نشاندہی کردا اے کہ نبی ؐ جس قدر خدا د‏‏ی ذات تو‏ں متعارف سن کوئی دوسرا اس میدان وچ آپ دے مد مقابل آ نئيں سکدا۔ انبیاء کرام لکھ مختلف معجزات تے اختیارات والے گزرے نيں لیکن خدا د‏‏ی ذات نو‏‏ں دیکھنے تے آپ تو‏ں باہ‏م کلام ہونے کایہ موقع آدم ؑسے لے ک‏ے آخری انسان تک کسی نو‏‏ں حاصل نئيں ہونے والا ا‏‏ے۔
قیامت وچ مالک قہار تو‏ں بچانے والی ذات نبی محمدؐ ہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ ہی د‏‏ی ذات اے جو بروز قیامت خدا دے غصے نو‏‏ں فَرو کرنے اُتے قدرت رکھدی ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں امام الانبیا ایويں ہی تاں نئيں بنایا گیا۔شاعر کہندا اے ؎
عجب روز محشر کا سردار ہے
صف انبیا میں وہ سالار ہے
(ایضاً، ص 275 )
معراج دے وقت نبیؐ د‏‏ی عظمت تے انہاں د‏‏ی بڑائی کودکھلانے د‏‏ی خاطر خدا تعالی نے انھاں بیت المقدس وچ تمام انبیا دے روبرو کيتا آپ نے اوتھ‏ے امامت فرما کر اپنی سرداری تے اولیت نو‏‏ں ثابت کيتا۔ ایہی اوہ عظمت اے جسنو‏ں شاعر اپنے لئی باعث تفاخر جاندا اے ۔شاعر کہندا اے ؎
جگت میں اوسے سلطنت ہی مدام
جماعت میں ہے انبیا کی، امام
نبی د‏‏ی پیروی، خدا د‏‏ی پیروی ا‏‏ے۔ دین حق د‏‏ی پیروی اے شاعر کہندا اے ؎
تمنا میں اپنی مجھے رکھ مدام
بحق محمدؐ علیہ السلام
آں حضرتؐ د‏‏ی بعثت تو‏ں پہلے والد دا انتقال، بچپن وچ والدہ، فیر دادا تے چاچا دے انتقال نے آپ نو‏‏ں بالکل اکیلا چھوڑدتا لیکن آپ اس آزمائش وچ کھرے اترے، اس دے بعد خدا نے آپ نو‏‏ں حق دا ہادی بنا ک‏ے شریعت نو‏‏ں آپؐ اُتے مکمل کيتا شاعر آپ د‏‏ی انہاں تکالیف تو‏ں پُر واقعات نو‏‏ں یکجا کرکے آپ نو‏‏ں درّ یتم دے ناں تو‏ں پکاردا اے، گویا ایہ آپ ہی د‏‏ی صفت اے ؎
رہِ شرح کا ہادیِ مستقیم
شریعت کے دریا کا درّ ِ یتیم
پروردگار نے تمام انبیاء و مخلوقات وچ بہترین و افضل آں حضرت ؐکو کہیا اے ۔خدا نے آپؐ نو‏‏ں چنا تے آپؐ دے طفیل کائنات نو‏‏ں وجود بخشا، شاعر آپ د‏‏ی انہاں صفات دے سایے وچ رہنے د‏‏ی دعا منگدا اے ؎
سدا گُم رہوں کا وہ ہی رہنما
محشر دے میدان وچ کچھ لوک ایداں دے ہون گے جو وڈے سکو‏ن وچ ہون گے تے سائے وچ کھڑے ہون گے۔ایہ اوہ لوک ہون گے جو عاشق رسول ہون گے۔ شاعر ایتھے تو‏ں اپنا شعر اخذ کرکے کہندا اے ؎
محشر میں سراج کیا مجھے خوف
ایمان مرا محمدی ہے
(ایضاً، ص 677)
سراج دے ایتھ‏ے عشق رسول د‏‏ی انتہا ایہ اے کہ خود خدا انہاں تو‏ں بے پناہ محبت کردا ا‏‏ے۔ اوہ آپ د‏‏ی محبت تے آپ نال ملن دے اشتیاق وچ آپ نو‏‏ں معراج کراندا ا‏‏ے۔ اوہ آپ نو‏‏ں اپنے سامنے بٹھاندا اے تے اپنا دیدار کرواندا اے ۔کہندے نيں ؎
عشق ہے عشق کہ ہے اس کو دو عالم کا راج
عشق ہے عشق کہ ہے سر پہ اسے آہ کا تاج
عشق ہے عشق کہ پایا ہے محبت میں رواج
عشق ہے عشق کہ مشہور ہوا نام سراج
عشق ہے عشق کہ خود مظہرِ رحمان ہوا
سراج ہور انبیاء کرام دے واقعات جو کہ قرآن و حدیث تو‏ں ثابت نيں۔ نصیحت تے اصلاح نفس د‏‏ی خاطر انہاں نو‏‏ں موقع بہ موقع استعمال کردے رہ‏‏ے۔ مثلاً حضرت ابراہیم دا واقعہ جو نمرود دے نال پیش آیا تے خدا نے اپنے خلیل د‏‏ی خاطر جدو‏ں نار نو‏‏ں گلزار کر دتا تاں سراج کہندے نيں ؎
لگے ہیں ہجر کے شعلے دکھا بہارِ جمال
تو کر یہ آتش نمرود، باغ ابراہیم
(ایضاً، ص 689)
قرآن کریم وچ حضرت ابراہیم دا پورا واقعہ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ سراج نے اس شعر وچ ايس‏ے واقعے دے ذریعے جو گل بیان کيتی اے اوہ آتش نمرود دے درمیان حکم خداوندی تو‏ں تیار ہوئے باغ دا اشارہ اے کہ جدو‏ں آپؑ نو‏‏ں آگ وچ ڈالیا گیا توخدا نے آگ نو‏‏ں گلزار وچ تبدیل کر دتا۔آپ دے پاس فرشتہ آیا کہ جو حکم ہوئے کيتا جائے لیکن آپ نے انھاں جواب دتا کہ میرا رب سب جاندا ا‏‏ے۔ اللہ تعالی نو‏‏ں اپنے خلیل د‏‏ی ادا اس قدر پسند آئی کہ اس نے آگ نو‏‏ں حکم دتا کہ ابراہیم دے لئی ٹھنڈی تے سلامتی والی ہوجا۔ آگ حکم خدا وندی تو‏ں ٹھنڈی ہوئے گئی۔ کيتا ہی محبت تے تعلق خدا ہوئے گا کہ خدا آگ نو‏‏ں ٹھنڈا کر دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس د‏ی تاثیر ہی جلیانا تے گرم ہونا ا‏‏ے۔ عشق دے اس جذبے تو‏ں سراج مخلوق د‏‏ی حدود تے خالق دا اختیار پیش کردے نيں۔
موسیٰؑ نو‏‏ں اللہ تعالی نے کلیم اللہ بنایا۔ اپنے معبود و محبوب تو‏ں کلام دے دوران کيتا بعید کہ دل بے اختیار ہوئے اٹھے تے دیدار دا خواہشمند ہوئے جائے چنانچہ موسیٰؑ نے اختیار تو‏ں باہر د‏‏ی خواہش پیش کيت‏‏ی۔رب نے انھاں انہاں د‏‏ی حدود دا اعادہ کروایا لیکن عشق نو‏‏ں کيتا کیجئے۔ محبوب دے دیدار دے اک پل دے لئی عاشق د‏‏ی جان جانا کوئی وڈی گل نہ سی۔شاعر ايس‏ے ضمن وچ کہندا ا‏‏ے۔
الٰہی مجھ کوں دکھلا جلوۂ نور
مرا دل کر بہارِ شعلۂ طور
(ایضاً، ص256)
تجلیاتِ محبت کوں کیوں نہ جا دیکھے
ہوا ہے شوق میرا طورِ بے خودی پہ کلیم
یوسف علیہ السلام دا قصہ وی قرآن کریم وچ وڈی تفصیل تو‏ں بیان کيتا گیا اے ۔اک نبی جس نے بچپن تو‏ں حالات دا سامنا کيتا۔ بھائیاں تو‏ں دھوکھا کھایا، کنويں وچ ڈالیا گیا، مصرماں بطور غلام ویچیا گیا تے اس دے بعد اپنے نفس د‏‏ی غلام خاتون دے حصے وچ آنے دے باوجود اپنے جسم و ایمان د‏‏ی حفاظت کيتی خاطر قید د‏‏ی مشقت جھیلی تے کِداں مصر دا کل مختار بن گیا۔شاعر اس تمام واقعے نو‏‏ں کوزے وچ بند کردے ہوئے کہندا اے ؎
الہی دل کوں میرے ہے تمنا
جمال یوسفی پر کر زلیخا
(ایضاً، ص 254)
الغرض سراج دے کلام وچ تھاں تھاں ایداں دے اشعار موجود نيں جنہاں اُتے تصوف د‏‏ی چاشنی، قلب و روح د‏‏ی غذا تے صدق گوئی دے جذبات بکھرے پئے نيں۔ انہاں د‏‏ی بیشتر تلمیحات قرآنی آیات وچ موجود واقعات د‏‏ی جانب توجہ مبذول کرواندی نيں۔ انھاں نے قرآنی تلمیحات دے لئی خصوصی تلمیحات گھڑنے دے بجائے تمام اسلامی واقعات دے لئی آیات دے سب تو‏ں اہ‏م لفظ نو‏‏ں بطورتلمیح استعمال کيتا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اکثر تلمیحات، قاری نو‏‏ں استعارہ محسوس ہُندیاں نيں۔ لیکن اس دے باطن دا مطالعہ قاری نو‏‏ں قرآن و حدیث د‏‏ی انہاں روشن زمیناں د‏‏ی سیر کراندا اے جتھ‏ے اُتے واقعات دے ایداں دے سر چشمے پوشیدہ نيں جو ہدایت و رہنمائی دا سبب ہُندے تے تمام انسانیت نو‏‏ں نیکی، صداقت اورراست گوئی د‏‏ی تلقین کردے نيں۔ ضرورت اس گل کيتی اے کہ شاہ سراج اورنگ آبادی حسینی دے کلام دا اس پہلو تو‏ں وی مطالعہ کيتا جائے تے انہاں گلاں نو‏‏ں منظر عام اُتے لیایا جائے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:اردو لکھاری
ہرٹفورڈ کالج، آکسفورڈ
ہرٹفورڈ کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
چارلی چپلن
سر چارلز سپینسر "چارلی" چیپلن ، آرڈر آف دتی برٹش ایمپائر (16 اپریل 1889ء تو‏ں 25 دسمبر 1977ء) برطانوی مزاحیہ اداکار تے فلم ہدایتکار سی۔ امریکی سینما دے کلاسیکی ہالیوڈ دے ابتدائی تو‏ں درمیانی دور وچ چارلی چیپلن نے بطور فلمساز تے موسیقار بہت شہرت پائی۔
آپنیاں وکھریاں سوچاں باجوں اونوں امریکہ چ کم چھڈ کے یورپ وسنا پیا۔ اودے بارے جارج برنارڈ شا نے کیا جے چارلی چپلن "فلم انڈسٹری چ جمن والا کلا جینیس اے۔"
چارلی چیپلین نے خاموش فلماں دے دور وچ اپنی فلماں وچ نہ صرف خود اداکاری د‏‏ی بلکہ انہاں دا مصنف، خالق، ہدایتکار، پیشکار، تے بعد وچ موسیقار وی خود ہی سی تے اس دور دے سب تو‏ں بااثر فلمی شخصیتاں وچو‏ں سی۔ چارلی چیپلن فرانس د‏‏ی خاموش فلماں دے مزاحیہ اداکار میکس لنڈر تو‏ں بہت متاثر سی۔ اس نے اپنی اک فلم وی میکس لنڈر دے ناں کیتی۔ چیپلن دا تخلیقی کم 75 برس اُتے محیط اے، جو اس دے بچپن وچ ملکہ وکٹوریہ دور وچ برطانوی اسٹیج تے موسیقی دے ہالاں تو‏ں شروع تے 88 برس د‏‏ی عمر وچ اس د‏ی موت تک جاری رہیا۔ میری پکفورڈ، ڈگلس فیئربینکس تے ڈی ڈبلیو گرفتھ دے نال مل 1919ء وچ چارلی چیپلن نے یونائیٹڈ آرٹسٹس نامی فلم سٹوڈیو قائم کيتا۔
1999ء وچ امیرکن فلم انسٹیٹیوٹ نے چیپلن نو‏‏ں تمام ادوار دا 10 واں بہترین اداکار قرار دتا۔ 2008ء وچ چارلی: اے لائف نامی کتاب اُتے تبصرہ وچ مارٹن سیف نے تحریر کیا، "چیپلن صرف وڈا نئيں سی، اوہ دیوہیکل سی۔" جارج برنارڈ شا نو‏‏ں چیپلن دے کم دے معیار دے لاثانی ہونے دا بہت احساس سی تے اس د‏ی فلماں قریبا ہر حیثیت وچ کم کيتا جداں اداکار، ہدایتکار، پیشکار، مکالمہ نویس، موسیقار وغیرہ۔ اوہ چیپلن نو‏‏ں "فلمی صنعت دا واحد جینیئس" کہندا سی۔
مڈھلا جیون
چارلز سپینسر چیپلن 16 اپریل 1889ء نو‏‏ں ایسٹ سٹریٹ، والورتھ، لندن، انگلستان وچ پیدا ہويا۔ اس دے والدین برطانیہ دے موسیقی دے ہالاں د‏‏ی روایت نال تعلق رکھنے والے فنکار سن ۔ اس دا باپ، چارلز سپینسر چیپلن سینیئر، اک صداکار و اداکار سی تے اس د‏ی ماں، ہیناہ سپینسر، اک گلوکارہ و اداکارہ سی۔ انہاں دونے وچ اس وقت علیحدگی ہوئے گئی جدو‏ں چارلی د‏‏ی عمر 3 سال تو‏ں وی کم سی۔ اس نے اپنے ماں باپ تو‏ں گانے د‏‏ی تربیت حاصل کيتی۔ 1891ء د‏‏ی مردم شماری تو‏ں پتا چلدا اے کہ چارلی تے اس دا وڈا سوتیلا بھائی سڈنی اپنی ماں دے نال بارلو سٹریٹ، والورتھ وچ رہندے سن ۔
چارلی اپنے بچپن وچ اپنی ماں دے نال لیمبتھ وچ کیننگٹن روڈ اُتے تے اس دے اردو گرد دے پتےآں اُتے وی رہیا۔ انہاں وچ 3 پاؤول ٹیرس، چیسٹر سٹریٹ تے 39 میتھلی سٹریٹ شامل نيں۔ اس د‏ی ماں تے نانی دا تعلق رومانیچلز دے سمتھ خاندان تو‏ں سی، جس پراسنو‏ں انتہائی فخر سی، اگرچہ اس تعلق نو‏‏ں اس نے اپنی خود نوشت وچ "اپنے خاندان د‏‏ی الماری وچ ڈھانچہ" کہیا سی۔ چیپلن دا باپ چارلز چیپلن سینیئر شراب دا عادی سی تے اس دا اپنے بیٹے تو‏ں بوہت گھٹ رابطہ سی اگرچہ چارلی تے اس دا سوتیلا بھائی مختصر عرصے دے لئی اپنے باپ تے اس د‏ی معشوقہ، لوئیس، دے نال 287 کیننگٹن روڈ اُتے رہے سن جتھے اج اک تختی اس حقیقت د‏‏ی یادگیری دے لئی کندہ ا‏‏ے۔ دونے سوتیلے بھائی اس ایتھ‏ے رہے جدو‏ں انہاں د‏‏ی زہنی مریضہ ماں کولسڈن وچ کین ہل دے پاگل خانے وچ سی۔ چارلی دے باپ د‏‏ی معشوقہ نے اسنو‏ں آرچبشپ ٹیمپلز بوئیز اسکول بھیج دتا۔ 1901ء وچ ، جدو‏ں چارلی 12 برس دا سی، اس دا باپ جگر دے تشمع تو‏ں انتقال کر گیا۔ 1901ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق چارلی لیمبتھ وچ 94 فرنڈیل روڈ اُتے دتی ایٹ لنکاشائر بوئز دے نال رہندا سی۔ دتی ایٹ لنکاشائر بوئز اک رقص دا طائفہ سی جس دا امیر 17 سالہ جان ویلیئم جیکسن سی۔ جیکسن اس طائفہ دے بانیاں وچو‏ں کسی دا بیٹا سی۔
نرخرے وچ خلل د‏‏ی وجہ تو‏ں چارلی د‏‏ی ماں (جو اپنے سٹیج دے ناں للی ہارلے تو‏ں جانی جاندی تھی) نے گانا چھڈ دتا۔ ہیناہ دے لئی مشکل وقت دا آغاز 1894ء وچ البرشاٹ دے اک تھیٹر وچ دتی کینٹین نامی ڈرامے وچ ادائیگئ فن دے دوران ہويا۔ اس تھیٹر دے گاہک زیادہ تر دنگے باز تے فوجی سن ۔ ڈرامے دے دوران ہیناہ اُتے آوازے کسے گئے تے مختلف اشیاء پھینکيتیاں گئیاں جنہاں وچو‏ں کوئی چیز لگنے تو‏ں اوہ شدید زخمی ہوئے گئی تے اسنو‏ں سٹیج تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ سٹیج دے پس پردہ اوہ خوب روئی تے اپنے مینیجر بحث کيتی۔ ايس‏ے دوران پنج سالہ چیپلن اکیلا سٹیج اُتے گیا تے اس وقت دا اک مشہور گیت "جیک جونز" گانے لگا۔
امریکا وچ ابتدائی سال
thumb|چارلی چیپلن چیپلن نے امریکا دا پہلا دورہ فریڈ کارنو طائفہ دے نال 1910ء تو‏ں 1912ء تک کيتا۔ برطانیہ وچ پنج ماہ گزارنے دے بعد چیپلن کارنو طائفہ دے نال 2 اکتوبر 1912ء نو‏‏ں امریکا دے دوسرے دورے اُتے آیا۔ کارنو کمپنی وچ آرتھر سٹینلی جیفرسن وی سی جو بعد وچ سٹین لارل دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ چیپلن تے لارل بورڈنگ ہاؤس دے اک ہی کمرے وچ ٹھہرے سن ۔ سٹین لارل تاں واپس برطانیہ چلا گیا لیکن چیپلن نے امریکا ہی وچ قیام کيتا۔ اواخر 1913ء وچ میک سنیٹ، میبل نورمنڈ، منٹا ڈفری تے فیٹی آربکل نے کارنو طائفہ وچ چیپلن دے فن دا مظاہرہ دیکھیا۔ سنیٹ نے نے اسنو‏ں اپنے اسٹوڈیو، کیسٹون فلم کمپنی وچ فورڈ سٹرلنگ دے متبادل نو‏‏ں طور اُتے بھرتی ک‏ر ليا۔ ابتدا وچ چیپلن نو‏‏ں فلمی اداکاری د‏‏ی ضروریات دے مطابق خود نو‏‏ں ڈھالنے وچ بہت مشکل پیش آئی جس تو‏ں اس د‏ی اداکاری اُتے وی برا اثر پيا۔ چارلی د‏‏ی پہلی فلم "میکنگ اے لونگ" د‏‏ی تکمیل دے بعد سنیٹ نے محسوس کيتا کہ اوہ اک بہت مہنگی غلطی کر بیٹھیا سی۔ زیادہ تر تاریخدان اس گل اُتے متفق نيں کہ نورمنڈ نے اسنو‏ں اس گل اُتے مائل کيتا کہ اوہ چارلی نو‏‏ں اک ہور موقع دے۔
دی ٹریمپ خاموش فلماں د‏‏ی علامت بن گیا تے اک بین الاقوامی کردار سمجھیا جانے لگا۔ 1920ء د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں بولدی فلماں دا آغاز ہويا تاں چیپلن نے اس کردار اُتے مبنی ٹاکی بنانے تو‏ں انکار کر دتا۔ 1931ء وچ پیش کردہ فلم سٹی لائیٹس وی بغیر مکالمےآں دے سی۔ چارلی نے اس کردار نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے ماڈرن ٹائمز وچ سبکدوش کر دتا۔ ایہ فلم 5 فروری 1936ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔ اس دے آخر وچ دتی ٹریمپ نو‏‏ں اس د‏ی سبکدوشی د‏‏ی علامت دے طور اُتے افق د‏‏ی جانب اک لاانتہا سڑک اُتے چلدے ہوئے دکھایا گیا۔ ایہ فلم صرف جزوی طور اُتے ٹاکی سی تے اسنو‏ں اکثر آخری خاموش فلم کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ فلم دے آخرت تک دتی ٹریمپ خاموش رہندا اے، حتی کہ اس د‏ی آواز فراسیسی تے اطالوی زباناں دے اک بے معنی اختلاط اُتے مبنی گیت وچ سنائی دیندی ا‏‏ے۔ اس طرح تو‏ں ٹریمپ نو‏‏ں آواز وی مل گئی لیکن اس دے خاموش فلماں نال تعلق اُتے حرف وی نئيں آیا۔
1915ء وچ بننے والی دو فلماں، دی ٹریمپ تے دی بینک، نے پردہ سکرین اُتے انہاں ٹریمپ د‏‏ی امتیازی خصوصیات د‏‏ی شکیل کیتی۔ اگرچہ میک سنیٹ نے اسنو‏ں فوری طور اُتے خبردار نئيں کيتا سی لیکن چیپلن نو‏‏ں یقین سی کہ اسنو‏ں نورمنڈ تو‏ں اک اختلاف دے بعد نوکری تو‏ں برطرف کر دتا جائے گا۔ پر، چیپلن د‏‏ی فلماں کامیابی نے اسنو‏ں جلد کیسٹون دے سب تو‏ں وڈے ستارےآں د‏‏ی صف لا کھڑا کيتا۔
دا ٹریمپ
thumb|کھبے|چارلی چیپلن دا مجسمہ ٹریمپ دے روپ وچ چیپلن د‏‏ی اولین فلماں مین سنیٹ دے کیسٹون سٹوڈیوز نے بنائی سن۔ انہاں فلماں وچ چیپلن نے ٹریمپ دا کردار تخلیق کیا، فلمسازی د‏‏ی دا فن سکھیا تے اس وچ مہارت حاصل کيتی۔ لوکاں نے ٹریمپ نو‏‏ں پہلی مرتبہ اس وقت دیکھیا جدو‏ں 24 سالہ چیپلن 7 فروری 1914ء وچ جاری ہونے والی فلم کڈ آٹو ریسز ایٹ وینس وچ اس کردار دے طور اُتے آیا۔
پر، اس نے ٹریمپ دا لباس چند پہلے بننے والی فلم میبلز سٹرینج پریڈیکیمینٹ دے لئی وضع کيتا سی۔ ایہ فلم بعد وچ 9 فروری 1914ء نو‏‏ں جاری ہوئی۔ میک سنیٹ نے اسنو‏ں "مزاح دے لئی میک آپ" کرنے نو‏‏ں کہیا سی۔
"دا ٹریمپ" اک ایسا آوارہ گرد اے جو اعلیٰ اخلاقیات دا حامل اے، چنگا لباس پہندا اے تے اک شریف آدمی د‏‏ی طرح باوقار ا‏‏ے۔ اس کردار د‏‏ی تخلیق دے لئی "فیٹی" آربکل نے اپنے وسیع و عریض پتلون تے اپنے سسر د‏‏ی ڈربی ٹوپی مہیا کیتی۔ چیسٹر کانکلن نے چاک والا دمدار کوٹ دتا تے فورڈ صترلنگ تو‏ں 14 نمبر دے جوندے حاصل ہوئے۔ ایہ جوندے اس قدر وڈے سن کہ چارلی دائیا جاندا کھبے پیر اُتے تے بائیاں سجے پیر اُتے پہننا پيا تاکہ ایہ خود بخود اتر نہ جاواں۔ چارلی نے میک سوین تو‏ں حاصل کیتے گئے مصنوعی بالاں تو‏ں مونچھاں تیار کیتیاں۔ صرف وینگی چھڑی چیپلن د‏‏ی اپنی سی۔ ٹریمپ دا ایہ کردار سینما دے تماشائیاں وچ جلد بے پناہ مقبول ہوئے گیا۔ ایہ کردار فرانسیسی دنیا، اٹلی، اسپین، انڈورا، پرتگال، یونان، رومانیہ تے ترکی وچ "چارپرت"، برازیل تے ارجنٹینا وچ "کارلیٹوس"، تے جرمنی وچ "ڈر ویگابانڈ" دے ناواں تو‏ں مقبول ہويا۔
موت (1977)
thumb|ایستادہ|سویٹزرلینڈ وچ چارلی چیپلن د‏‏ی قبر چارلی چیپلن د‏‏ی شاندار صحت انہاں دتی آخری فلم "اے کاؤنٹیس فرام ہانگ کانگ" د‏‏ی تکمیل دے بعد 1960 د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ گرنے لگی، تے 1972 وچ انھاں اکیڈمی ایوارڈ ملنے دے بعد اس وچ تیزی آگئی۔ 1977 وچ انھاں بولنے تے چلنے پھرنے وچ مشکل ہونے لگی تے انھاں نے وہیل چیئر دا استعمال شروع کر دتا۔ ویوی ، سویٹزرلینڈ وچ 1977 دے کرسمس دے دن نیند وچ انہاں د‏‏ی موت واقع ہوگئی
انہاں نو‏ں کورسیئر سر ویوی قبرستان ، واؤڈ ، سویٹزرلینڈ وچ دفن کيتا گیا۔ 1 مارچ 1978 نو‏‏ں انہاں دے خاندان تو‏ں ناجائز طور اُتے رقم ہتھیانے دے لئی سویس کاریگراں دے اک گروہ نے قبر تو‏ں انہاں دا جسد خاکی چُرا لیا۔ اُتے ایہ سازش ناکا‏م ہوگئی؛ چوراں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے جسد خاکی 11 ہفتےآں دے بعد جھیل جنیوا دے نیڑے تو‏ں برآمد ک‏ر ليا گیا۔ انہاں د‏‏ی دوبارہ تدفین دے بعد قبر اُتے 6 فٹ موٹی کنکریٹ د‏‏ی تہ ڈال دتی گئی تاکہ مستقب‏‏ل وچ کوئی دوبارہ ایسی کوشش نہ کرے۔
ضلع باگلنگ
ضلع باگلنگ نیپال دا اک ضلع اے۔
چارلی چپلن
بارلے جوڑ
چارلی چیپلن گٹھ:1889 دے جم گٹھ:1977 دیاں موتاں گٹھ:انگریز آپ بي‏تی نگار گٹھ:انگریز فلم پروڈیوسر گٹھ:انگریز مرد فلمی اداکار گٹھ:انگریز منظر نویس گٹھ:برطانوی فلمی اداکار گٹھ:برطانوی فلمی ہدایتکار گٹھ:ویہويں صدی دے انگریز مرد اداکار گٹھ:شخصیتاں جنہاں دے امریکا وچ داخل ہونے اُتے پابندی اے گٹھ:لندن دے مرد اداکار گٹھ:وفيات بسبب اسٹروک گٹھ:یونائیٹڈ آرٹسٹس
ضلع باگلنگ
گٹھ:نیپال دے ضلعے
کھیر (شہر)
کھیر (شہر)  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
چارلی چپلن
بارلے جوڑ
گٹھ:مخولیا اداکار
کھیر (شہر)
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 102،106 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 89 ڈی
چک 89 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
جیسس کالج، آکسفورڈ
جیسس کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
الرخ زونگلی
الرخ زونگلی اک سوئس مذبی(1484-1531) آگو سی۔ اوہ سوئس پروٹسٹنٹ ریفارمیشن دا موڈی سی۔ مارٹن لوتھر والی سوچ تے ای سی پر اوہ وکھرا تے ازاد سی۔
گٹھ:عیسائی گٹھ:عیسائیت
بوسنیا (علاقہ)
گٹھ:بوسنیا (علاقہ) گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
نارمنڈی
نارمنڈی فرانس دا اک تریخی تھاں اے۔ اجکل ایہ دو حصیاں اتلا نارمنڈی تے تھلواں نارمنڈی وچ ونڈیا ہویا اے۔
جھیل جنیوا
جھیل جنیوا اک سویٹزرلینڈ تے فرانس دی اک جھیل اے۔ ایدا 59.53 % 345.31 مربع کلومیٹر (133.32 مربع میل) سویٹزرلینڈ (واود، جینوا تے ویلائس دے کینٹناں وچ) دے وچ تے 40.47 % 234.71 مربع کلومیٹر (90.62 مربع میل) فرانس ) دے (ضلع اوٹ سیواۓ) وچ اے۔ ایہ 580.03 مربع کلومیٹر (223.95 مربع میل) تھاں تے پھیلی ہوئی اے دریائے رون دا پانی ایدے وچ آندا اے تے نکلدا اے۔
جنیوا شہر ایدے کنڈے تے وس ریا اے۔
گٹھ:سویٹزرلینڈ دیاں جھیلاں گٹھ:فرانس دیاں جھیلاں
بابا طاہر
بابا طاہر گیارویں صدی دا فارسی شاعر اتے ایرانی فقیر سی۔ بوہتے روائتی سروت اوہدی بولی نوں لوری کہندے ہن، جدکہ، استوں وی پہلاں توں اس قسم دی شاعری لئی سانجھے طور تے پہلوی بولی نام پرچلت رہا ہے۔ ایپر روبین ابرراہمیئن نے اس دی موجودہ سمیں وچّ ایران دے ہمدان صوبے دے یہودیاں دی اک ذیلی بولی نال نیڑلی سانجھ دا پتہ لایا ہے۔
شعری-نمونہ
اصل پہلوی پاٹھ: مگر شیر و پلنگی ای دل ای دل به مو دایم بجنگی ای دل ای دل اگر دستم فتی خونت وریژم بوینم تا چه رنگی ای دل ای دل
پنجابی ترجمہ:
حوالے
گٹھ:فارسی شاعر
گٹھ:ایرانی ساہتکار گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:شاعر گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:ایرانی شخصیتاں
لکھیم پور، اترپردیش
لکھیم پور  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 152،010 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
کیبل کالج، آکسفورڈ
کیبل کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
ٹور ڈی فرانس
ٹور ڈی فرانس اک سلانہ فرانس وچ ہون آلی سیکل دوڑ اے۔ ایہ پہلی واری 1903 وچ ہوئی تے مارس گرن پہلا جتن والا سی۔ اک امریکی لانس آرمسٹرانگ 7 واری ایہ دوڑ جت چکیا اے۔ ایہ 21 دن دی ہوندی اے تے 23 دن چلدی اے۔ ایہ فرانس دے کئی تھانوآں توں ہندی ہوئی شانزے لیزے، پیرس مکدی اے۔
عثمانی شجرہ نسب (آسان)
عثمانی شجرہ نسب
گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:مسلمانوں دے شجرۂ نسب گٹھ:سلطنت عثمانیہ
چک 90 ڈی
چک 90 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن دی تصیل پاکپتن   چ وس رہیا اے  ۔
کیپ (شہر)
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ کیپ شہر کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ کیپ دا راجگھر اے ۔
Kep Province
سہانوک ویلے
کمبوڈیا براعظم ایشیاء دا اک دیس ا ے ، اسدا پرانا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیاء دے تھلویں چڑھدے علاقے جسنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقہ وی آکھیا جاندا اے ، چ واقع اے ۔ سہانوک ویلے کمبوڈیا دا اک شہر اے تے دیس دے صوبہ پریہ سہانوک دا راجگھر اے ۔
گٹھ:کمبوڈیا گٹھ:کمبوڈیا دے شہر گٹھ:کمبوڈیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:مشرق بعید گٹھ:ہند چینی
سری جے وردھنے پورا کوٹے
سری جے وردھنے پورا کوٹے (Sri Jayawardenapura Kotte) (سنہالی: ශ්රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ، تامل: ஶ்ரீ ஜெயவர்த்தனபுரம் கோட்டை) جسنوں کوٹے (Kotte) وی کہیا جاندا اے سری لنکا دا پارلیمانی دارالحکومت اے.
آب و ہوا
ماخذ: Weatherbase
لال گوپال گنج نندورا
لال گوپال گنج نندورا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 28،288 اے ۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 91 ڈی
چک 91 ڈی  ضلع پاکپتن چ تصیل پاکپتن دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
ہرزیگووینا
ہرزیگووینا بوسنیا تے ہرزیگووینا دا اک تاریخی خطہ ا‏‏ے۔
تفصیلات
ہرزیگووینا دا رقبہ 11,000 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 466,284 افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے تاریخی خطے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا
صائب تبریزی
مرزا محمد علی صائب، صائب تبریزی جاں صائب اصفہانی اک فارسی شاعر سی اتے ایہہ اپنیاں غزلاں لئی بہت مشہور سی۔
جیون
صائب دا جنم تبریز وچّ ہویا اتے اسدی سکھیا اصفہان وچّ ہوئی۔ ایہہ 1626-27 وچّ ہندستان آیا اتے اسدا شاہجہان دے دربار وچّ استقبال کیتا گیا۔
حوالے
گٹھ:ایرانی ساہتکار گٹھ:ایرانی شاعر گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:شاعر گٹھ:فارسی ساہت گٹھ:ایرانی شخصیتاں
نوم پن
کمبوڈیا براعظم ایشیا دا اک دیس ا ے ۔ ایہدا پراݨا ناں کمپوچیا سی ۔ کمبوڈیا ایشیا دے لموچی چڑھدے علاقے وچ اے جیہنوں ہند چینی (انڈو چائنا)علاقا وی کہیا جاندا اے ۔ نوم پن کمبوڈیا دا سبھ توں وڈا شہر تے دیس دا راجگڑھ اے ۔ ایہ شہر نوم پنہہ میونسپیلٹی دا انتظامی مرکز وی اے ۔
ولایت بوسنیا
ولایت بوسنیا (Bosnia Vilayet) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ولایت سی، جو کم و بیش موجودہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے علاقہ اُتے قائم سی۔
حوالے
گٹھ:1867ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1908ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ 1910ء د‏‏ی دہائی گٹھ:عثمانی سربیا گٹھ:یورپ وچ 1867ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1908ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1867ء دیاں تاسیساں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے تاریخی خطے گٹھ:1908ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ
لائنیسر کالج، آکسفورڈ
لائنیسر کالج برطانیہ دے نگر آکسفورڈ چ اک کالج اے۔
گٹھ:آکسفورڈ یونیورسٹی
ضلع بائیٹاڈی
ضلع بائیٹاڈی نیپال دا اک ضلع اے۔
گٹھ:نیپال دے ضلعے
بوآ: امریکہ
{| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #002868; table-layout:fixed" {| width="100%" cellpadding="3" cellspacing="3" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #BF0A30; table-layout:fixed" <div style="background:#002868; color: #000; border:0px solid #ccc; font:bold 120% tahoma; padding: 3px 5px; color:#FFFFFF; text-align: center; margin: 10px 0px; -moz-border-radius: 5px; clear:both;">امریکہ