cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اشوک دے کتبے
بھابرو دا فرمان
بھابرو دے فرمان د‏‏ی خاص اہمیت بدھ مت دے مذہبی قانون د‏‏ی تریخ تو‏ں وابستہ اے ، کیو‏ں کہ اس وچ انہاں د‏‏ی مذہبی کتاباں د‏‏ی ست عبارتاں ایسی منقول نيں جنہاں د‏‏ی طرف راجا نے خاص طور اُتے اپنی رعایا نو‏‏ں توجہ دلانا چاہندا سی ۔ انہاں عبارتاں دا ہن پتہ لگیا لیا گیا اے ۔ ممکن اے جدو‏ں اس نے اس فرمان د‏‏ی تیاری دا حکم دتا ہو تاں اشوک خود بیرات دے مقام اُتے کسی خانقاے وچ مقیم ہو ۔
چودہ چٹانی فرمان
انہاں چودہ فرامین وچ اشوک نے اپنے اصول سلطنت تے فلسفہ اخلاق د‏‏ی تشریح د‏‏ی اے تے انہاں وچو‏ں ہر اک فرمان صرف اک ہی مضمون دے لئی مخصوص اے ۔ مختلف نسخےآں وچ بہت کچھ اختلاف اے تے بعض وچ سب دے سب چودہ فرامین وچ وی شامل نيں ۔ مگر بہرحال ایہ سلسلہ مع اس دے تمام اختلافات دے دور دراز سرحدی صوبے تک ہی محدود اے جو صوبےآں دے زیر حکومت سن ۔ غالباً راجا دا خیال سی کہ مرکزی صوبےآں وچ جو اوہدی ذا‏تی طور اُتے زیر نگرانی سن ۔ ایہ ضروری نئيں کہ اوہدی تعلیمات نو‏‏ں پتھراں اُتے کندہ کریا جائے ۔ کیو‏ں کہ انہاں دے علاوہ تے وی ایسی صورتاں موجود سن ۔ جنہاں تو‏ں کہ انہاں د‏‏ی اشاعت د‏‏ی جاسکدی سی ۔ مگر کچھ سال بعد اس نے اپنے قانون نو‏‏ں انہاں مرکزی صوبےآں وچ وی پتھراں دے ستوناں اُتے کندہ کراکے بقاء
دائمی بخش دتی ۔
کلنگ دے فرامین
ایہ فرمان دراصل انہاں ہی چودہ سنگی فرامین دے سلسلے دا اک خاص ضمیہ نيں تے انہاں د‏‏ی اصل غایت ایہ سی کہ اصول نو‏‏ں قائم کر دتا جائے ، جنہاں د‏‏ی رو تو‏ں کہ نو مفقوحہ علاقے تے انہاں نیم وحشی اقوام اُتے حکومت کیت‏‏ی جاس دے جو اوہدی سرحد اُتے آباد سن ۔ انہاں نو‏‏ں بعض باقیدہ فرامین د‏‏ی جگہ قائم کیتا گیا اے ( نمبر 11 ، 12 ، 13 ) تے انہاں فرامین نو‏‏ں کلنگ دے فرامین تو‏ں ایہ سمجھ کر محذوف کر دتا گیا اے کہ اوہ مقامی حالات دے موافق نئيں ۔
غار دے فرامین
ضلع گیا وچ برابر دے مقام دے غار دے تِناں کتبے درحقیقت نہایت ہی مختصر نذرانے د‏‏ی عبارتاں نيں ۔ انہاں خانقاءاں نو‏‏ں اجیوک فرقے دے سنیاسی لوکاں نو‏‏ں دتے جانے دے وقت لکھی گئی سن ، اس فرقے دے لوک عام طور اُتے ننگے پھرا کردے سن تے ریاضت ہائے شاقہ د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سن ۔ عبارتاں خاص طور اُتے اس وجہ تو‏ں زیاہ اہ‏م نيں کہ انہاں تو‏ں ایہ معلوم ہُندا اے کہ اشوک نے اکثر اعلان کیتا سی کہ اوہ تمام مذاہب نو‏‏ں اک نظر تو‏ں دیکھدا اے تاں اس نے کرکے دیکھایا ۔ چونکہ اجیوک فرقہ دے لوک قضاء و قدر دے قائل سن تے بدھ مذہب دے نال انہاں دا یا تاں بالکل تعلق سی ہی نئيں تے جے سی تاں برائے ناں ۔
ترائی دے ستونی کتبے
ترائی دے علاقے دے دو ستونی کتبے اگرچہ نہایت ہی مختصر نيں البتہ بعض وجوہ تو‏ں بہت دلچسپ نيں ۔ اک وجہ تاں ایہ اے کہ انہاں تو‏ں ادبی راویت د‏‏ی صحت دا ثبوت ملدا اے کہ اشوک واقعی جاترا دے لئی بدھ مت د‏‏ی ارض مقدس دے مذہبی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خود گیا سی ۔ رُمنڈئی یا پدرایا کتبے د‏‏ی جو اس وقت بالکل صحیح سالم موجود اے ۔ اوہدی اہمیت ایہ اے کہ کسی بلاشبہ و شک دے اس باغ دے اصلی تے صحیح موقعے دا پتہ چل جاندا اے کہ جتھ‏ے منقول اے کہ گوتم بدھ پیدا ہويا سی ۔ اس دے نال ہی دے کتبے تو‏ں جو نلگیو دے مقام اُتے اس تو‏ں کم محفوظ حالت وچ ملیا اے ۔ اس تو‏ں ایہ دلچسپ گل معلوم ہوئی اے کہ راجا اشوک صرف گوتم بدھ ہی نو‏‏ں اپنا مذہبی پیشواہ سمجھدا سی بلکہ اس دے پیشرو یعنی پہلے بدھ وی شامل سن ۔
ستونی فرامین
ست ستونی فرامین 242 ق م وچ یا اس دے قریب قریب اپنی کامل صورت وچ اس وقت نافذ کیتے گئے جدو‏ں کہ اشوک تیس سال حکومت کرچکيا سی تے اپنی زندگی دے آخری دن گزار رہیا سی ۔ انہاں فرامین نو‏‏ں چودہ سنگی فرامین نو‏‏ں سامنے رکھ کر غور کرنا چاہیے ۔ انہاں وچ انہاں سنگی فرامین دا حوالہ دتا گیا اے تے انہاں ساتاں نو‏‏ں اک قسم دا ضمیہ تصور کرنا چاہیے ۔ اوہ اصول جنہاں نو‏ں شروع دے فرامین وچ شاءع کیتا سی ، ہن آخر زمانے وچ انہاں دا اعادہ کیتا گیا اے تے انہاں اُتے زور دتا گیا اے تے اہنسا دے متعلق قوانین نو‏‏ں باقیدہ طور اُتے شاءع کیتا گیا اے ۔ اس سلسلے وچ آخر وچ ستونی فرمان نمبر 7 اے جو سب تو‏ں زیادہ قابل قدر اے ۔ ایہ صرف اک ہی یاد گار وچ محفوظ اے تے اس وچ سلسلہ وار انہاں تمام گلاں دا ذکر اے جو راجا نے پرہیز گاری نو‏‏ں اپنی سلطنت رواج دینے دے لئی کيتیاں نيں ۔
چھوٹے ستونی کتبات
ماں سارناتھ دے فرمان تو‏ں معلوم ہونے تو‏ں پہلے انہاں چھوٹے ستونی فرمان کتبےآں کيتی اصل تاریخی اہمیت دا اندازہ نئيں ہو سکیا سی ۔ مگر اس دے بعد ایہ معلوم ہويا کہ سانجی تے کوسمبی دے فرامین جو اک مدت تو‏ں دینا دے سامنے سن ۔ سارناتھ دے بہتر تے محفوظ کتبے باختلاف عبارت نقل نيں تے کیو‏ں کہ انہاں تِناں فرماناں وچ مذہبی تفرقہ اندازی د‏‏ی سزاواں دا ذکر کیتا اے ۔ اس لئی ایہ فرض کرلینا قرین قیاس اے کہ انہاں وچ کونسل دے فیصلے درج نيں جو اختلافات و تفرقات نو‏‏ں مٹانے دے لئی منعقد کيتی گئی سی ۔ بلکہ اس فرمان محکمہ خیرات دے متعلق اے ۔
کتبات تے روایات د‏‏ی شہادت دا تعلق
اوہ تمام ملخص جو انہاں کتبات دا درج کیتا اے انہاں تو‏ں انہاں کتبےآں کيتی اہمیت دا اندازہ ہو سکدا اے جو اشوک نے 257 ق م تے 232 ق م دے وچکار نافذ کیتے سن ۔ کیو‏ں کہ ایہی اوہ چیز نيں جنہاں د‏‏ی بنا اُتے اشوک د‏‏ی عظیم انشان عہد حکومت کیت‏‏ی داستان لکھی جاسکدی اے ۔ مگر انہاں دے علاوہ ادبی روایتاں د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں نظر انداز نئيں کیتا جاسکدا اے ۔ کیو‏ں کہ ایہ اصلی نئيں تاں گھٹ تو‏ں گھٹ اس تو‏ں کم درجہ د‏‏ی شہادتاں ضرور نيں بہم پہنچاندی نيں تے اسی وجہ تو‏ں راجا اشوک دے عہد دے طور اُتے چند کلمات لابدی تے ضروری نيں ۔
ماخذ
قدیم تریخ ہند ۔ ویسنٹ اے اسمتھ
حوالے
گٹھ:موریا سلطنتگٹھ:بھارت دی تریخگٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستانگٹھ:برصغیر گٹھ:اشوک د‏‏یاں لاٹاں گٹھ:اشوک د‏‏یاں یادگاراں گٹھ:بدھی متون گٹھ:بھارت وچ بہبود و حقوق برائے حیوانات گٹھ:قدیم کتبے گٹھ:موریہ سلطنت گٹھ:جانوراں دے حقوق
راہی فدائی
ظہیر احمد دا قلمی ناں راہی فدائی اے آپ د‏‏ی پیدائش 9 نومبر 1949ء کڈپہ وچ ہوئی آپ نے مولوی فاضل، ادیب فاضل، افضل العلماء دے علاوہ میسور یونیورسٹی تو‏ں ایم۔ اے (اردو) د‏‏ی سند حاصل کيتی بعد ازاں ایس۔وی۔ یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ۔ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ آپ نے اپنی شاعری دا سفر غالباً سنہ 1965ء وچ شروع کیتا۔ فی الحال آپ اسلامک اسٹڈیز وچ B.S.A کالج تو‏ں وظیفہ یاب پروفیسر نيں۔ آپ نے شاعری دے فنی لوازات حاصل کرنے دے لئی مولا‏نا فدوی باقوی دے اگے زانوئے ادب تہ کیتا۔
نثر
انہاں نے علمی تحقیقی اورتنقیدی نثر لکھنے وچ وی کمال مہارت دا ثبوت پیش کیاا‏‏ے۔ خاص کر باقیات الصالحات تے اس دے علمی کارنامے،کڈپہ وچ اردو انہاں د‏‏ی شخصیت دے شناخت نامے نيں جنہاں د‏‏ی اہمیت تو‏ں انکار نئيں کیاجاسکدا۔
شاعری دا تجزیہ
موصوف دے شعری مجموعہ ’’ایھاالناس‘‘ وچ پروفیسر شمس الرحمن فاروقی نے راہی فدائی دے کلام د‏‏ی خصوصیات بیان کردے ہوئے لکھیا اے: ’’راہی فدائی نے جدید غز ل دے اک خاص رنگ نو‏‏ں اپنایا تے جس طرح اوہ اس رنگ نو‏‏ں بے تکان برتتے چلے گئے نيں اسنو‏ں دیکھ ک‏ے کہیا جاسکدا اے کہ اس وچ ہن انھاں نفس مطمئنہ حاصل ا‏‏ے۔ جو رنگ انھاں نے اپنایا اوہ ہر کس و ناکس دے بس دا نئيں تے اس وچ اخلاقی مضامین د‏‏ی توقیر نے غزل گوئی د‏‏یاں منزلاں تے مشکل کر دتیاں۔۔۔ کہ راہی فدائی نے جدید غزل وچ اپنی جگہ نمایاں کرلئی اے ۔‘‘ راہی فدائی نے علائم دے ذریعے اپنی مخصوص جذبات‏ی کیفیات نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ موصوف د‏‏ی شاعری د‏‏ی لفظیات وچ نواں پن اے و ہور تراکیب وچ موصوف نو‏‏ں کماحقہ عبور حاصل ا‏‏ے۔ بندہ بے دام و رعم، خواہ ازل، صبر دا سکہ، سوال کج، بانجھ تمنا، رونق زر، بنت عنکبوت، رونق زر، عابدانِ جدید ورگی تراکیب تو‏ں تجرباں دا اک مورتاں سجایا ا‏‏ے۔ چند شعر ملاحظہ ہاں:
روايتی لفظاں تو‏ں چھٹکارا پانے دے لئی نويں لفظاں خصوصاً کیڑاں، مکوڑاں، جانوراں تے پرندےآں دے ناواں نو‏‏ں جدید شاعری وچ استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ موصوف نے وی سمک بندر، بلی، اسد، مار، کژدم، چیل، سگ، روبا، زاغ، بلبل، کوئل وغیرہ ناں نو‏‏ں اپنی شاعری وچ استعمال کیتا اے اورا س دے نال نال انہاں د‏‏ی شاعری وچ لطیف طنز د‏‏ی عکاسی وی پائی جاندی ا‏‏ے۔ دو شعر ملاحظہ ہاں:
ڈاکٹر راہی فدائی دا ناں شہر کڑپہکے جدید شاعر د‏‏ی لسٹ وچ سرلسٹ آندا اے انھاں نے جدید اسلوب نو‏‏ں اپنا کر اردو ادب د‏‏ی دنیا وچ اعلیٰ مقام حاصل کیتا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:رائل سیما دے شاعر گٹھ:ضلع کڈپہ د‏‏ی اردو شخصیتاں گٹھ:کڈپہ ضلع دے شاعر
انجمن ترقی پسند مصنفین
ترقی پسند مصنفین تحریک, ہندی: अखिल भारतीय प्रगतिशील लेखक संघ) ویہویں صدی دے شروع وچّ بھارتی ترقی پسند لکھاریاں دا اک سنگٹھن سی۔ ایہہ لیکھک سبھا ساہت راہیں سماجی برابری دی حمایتی سی اتے کریتیاں بے انصافی اتے پچھڑیپن دا ورودھ کردی سی۔ اسدا قیام 1935 وچّ لندن وچّ ہوئیا۔ اسدے آرکیٹیکٹ سجاد ظہیر سن۔
پچھوکڑ
1917 وچّ روس وچّ انقلاب دا اتہاس دی اک بہت ہی اہم گھٹنا ثابت ہوئی۔ اس نے ہندوستان سمیت پوری دنیا تے اثر پایا۔ اتے ہندوستان دی آزادی لئی جدو جہد وچّ تیزی آئی۔ دوجی طرف ہندو مسلمان متبھیداں وچّ اضافہ ہویا۔ ایہناں حالتاں دی بدولت مایوسی دی فضا چھاؤن لگی، جس دی بنا تے حساس نوجواناں وچّ سماج وادی رجھان ودھن لگے۔  شاعر اتے ساہتکار تالستائیواد نوں چھڈّ کے لینن، کارل مارکس اتے گورکی دے اثر نوں قبول کرن لگے۔ دوجے پاسے اسے عرصے دوران اٹلی اتے جرمنی وچّ فاشزم نے سر چکیا، جس دی وجہ نال پورے یورپ نوں اک سنکٹ وچوں گزرنا پیا۔ ہٹلر نے جرمنی وچّ سبھیاچار تے حملہ بول دتا سی۔ وڈے وڈے شاعراں اتے ساہتکاراں نوں گرفتار کر لیا۔ ایہناں بدھیجیویاں وچّ آئن سٹائن اتے ایرنسٹ ووکر وی شامل سن۔ ہٹلر دے ایہناں قدماں دے سنبندھ وچّ جولائی 1935  وچّ پیرس وچّ دنیاں دیاں کجھ وڈیاں شخصیتاں مثلاً رومن رولاں، ٹامس مان اتے آندر مالرو نے سبھیاچار دی راکھی لئی تمام دنیا  دے ساہتکاراں دی اک کانفرنس بلا لئی۔ اس کانفرنس دا نام سی- The world congress of the writers for the defence of culture. ہندوستان توں کسے وڈے ساہتکار نے اس کانفرنس وچّ شرکت نہیں کیتی۔ پر سجاد ظہیر اتے ملک راج آنند نے ہندوستان دی نمائندگی کیتی۔ اس طرحاں بعد وچّ سجاد ظہیر اتے ملک راج آنند نے کجھ ہور ہندوستانی طلب علماں دی مدد نال جو لندن وچّ سن انجمن ترقی پسند مصنفین ہندین دی بنیاد رکھی۔ اس انجمن دا پہلا جلسہ لندن دے نانکنگ ریستوراں وچّ ہویا۔ جتھے اس انجمن دا اعلان نامہ تیار کیتا گیا۔ اس اجلاس وچّ جنہاں لوکاں نے شرکت کیتی اوہناں وچّ سجاد ظہیر، ملک راج آنند، ڈاکٹر جوتی گھوش اتے ڈاکٹر دین محمد تاثیر وغیرہ شامل سن۔ انجمن دا صدر ملک راج آنند نوں چنیا گیا۔ اس طرحاں انجمن-اے-ترقی پسند مسنفین-اے-ہندین جو ترقیپسند تحریک دے نام نال مشہور ہوئی وجود وچّ آئی۔
بھارت وچّ سنگٹھن
1935 دے انت تکّ لندن توں اپنی سکھیا ختم کرکے سجاد جہیر بھارت پرتے۔ اتھے آؤن توں پہلاں اوہ الیگڑ وچّ ڈاکٹر. اشرف، الہ آباد وچّ احمد علی، ممبئی وچّ کنہئیا لال منشی، بنارس وچّ پریمچند، کلکتہ وچّ پرو. ہیرین مکھرجی اتے امرتسر وچّ رشید جہاں نوں اعلان نامہ دیاں پرتیاں بھیج چکے سن۔ اوہ بھارتی اتیت دی گورومائی سنسکرتی وچوں اسدا مانو پریم، اسدی حقیقت پسندی اتے اسدا سوندریا تتّ لین دے پکھ وچّ سن لیکن اوہ پراچین دور دے اندھوشواساں اتے دھارمک سمپردائکتا دے جہریلے پربھاو نوں ختم کرنا چاہندے سن۔ اوہناں دا وچار سی کہ ایہہ سامراجواد اتے جاگیرداری دی سدھانتک بنیاداں ہن۔ الہٰ آباد پہنچکے سجاد جہیر احمد علی نوں ملے جو یونیورسٹی وچّ انگریزی دے پروکتا سن۔ احمد علی نے اوہناں نوں پرو. ایجاج حسین، رگھپتی سہائے فراقَ، ایہتیشام حسین اتے وکار عظیم نال ملوایا۔ سبھ نے سجاد جہیر دا سمرتھن کیتا۔ شودان سنگھ چوہان اتے نریندر شرما نے وی سہیوگ دا بھروسہ دتا۔ پرو. تاراچند اتے امر ناتھ جھا ولوں سنیہپورن پروتساہن ملیا۔ 1936 وچّ 12-14 جنوری نوں ہندوستانی اکیڈمی دا وارشک سماگم ہویا۔ انیک ساہتکار اتھے اکٹھے ہوئے - سچدانند سنہا، ڈاکٹر. عبدل ہک، گنگا ناتھ جھا۔ جوش ملیہابادی، پریمچند، رشید جہاں، ابدستار صدیقی آدی۔ سجاد ظہیر نے پریمچند دے نال پرگتیشیل سنگٹھن دے گھوشناپتر اتے کھلکے گل بات کیتی۔ سبھناں نے گھوشناپتر اتے ہستاکھر کر دتے۔ احمد علی دے گھر نوں لیکھک سنگٹھن دا دفتر بنا دتا گیا۔ پتر-وہار دا عمل شروع ہویا۔ سجاد جہیر دیش دے دورے اتے نکل پئے۔ اس دوران علیگڑھ وچّ سجاد جہیر دے دوستاں - ڈاکٹر. اشرف، علی سردار زافری، ڈاکٹر. عبدل علیم، جاننسار اختر آدی نے مقامی پرگتیشیل لیکھکاں دا اک جلسہ خواجہ منجور احمد دے مکان اتے فروری 1936 وچّ کر لیا۔ علیگڑھ وچّ اوہناں دناں وچّ کمیونزم دا بے حدّ زور سی۔ اتھے دی انجمن دے لگبھگّ سارے میمبر کمیونسٹ سن اتے بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے سرگرم میمبر وی۔
حوالے
گٹھ:اردو ادب گٹھ:ساہت گٹھ:بھارتی ادب گٹھ:پاکستانی ادب
گٹھ:تاریخ ادب اردو گٹھ:انقلابی ادب
گٹھ:تحریکاں گٹھ:بھارت گٹھ:بھارت وچ کمیونزم
قاسم بن محمد بن ابی بکر
قاسم بن محمد مشہور محدث و فقیہ ست فقہائے مدینہ وچ شمار ہُندے نيں( ولادت 24ھ،متوفی 106ھ یا 108ھ / 724ء )
قاسم بن محمد
حضرت ایدنا امام قاسم بن محمد رضی اللہ تعالی عنہ ۔محمد بن ابی بکر دے صاحبزادے، ابوبکرکے پو‏تے تے مدینہ منورہ دے عظیم فقیہ، امام، عالم،متقی تے کثیر الروایت بزرگ سن ۔ آپ امیر المؤمنین ابوبکر صدیق دے پو‏تے، امام زین العابدین دے خالہ زاد بھائی تے سیدنا امام جعفر صادق دے نانا سن ۔
جم تریخ
جم تریخ 23 شعبان 24ھ جائے ولادت مدینہ منورہ۔علامہ ذھبی نے ”سیر اعلام النبلاء “ وچ قاسم بن محمد د‏‏ی ولادت حضرت علی رضی اللہ عنہ دے دورِ خلافت وچ ہونا نقل کيتی اے ، جدو‏ں کہ ” تریخ الاسلام “ماں عثمان دے زمانہ خلافت وچ پیدا ہونا لکھیا ا‏‏ے۔ دونے وچ تطبیق ایويں اے کہ انہاں د‏‏ی پیدائش اختتام خلافت عثمان تے ابتدائے خلافت حضرت علی وچ ہوئی ۔
امام بخاری نے فرمایا کہ انہاں دے والد محمد بن ابی بکر عثمان دے بعدتقریباً 36ھ وچ شہیدکیتے گئے تاں قاسم یتیم ہوئے اورحضرت عا ئشہ رضی اللہ عنہا د‏‏ی پرورش وچ آئے ۔
تربیت
امام قاسم نے اپنے والد ماجد دے قتل ہونے دے بعداپنی پھُپھی عائشہ صدیقہ دے ہاں پرورش پائی۔ فاروق اعظم دے دور خلافت وچ یزدجرد شاہ فارس د‏‏ی تن لڑکیاں غنیمت وچ آئیاں جنہاں نو‏ں سیدناعلیٰ نے خرید لیا اک امام حسین نو‏ں دتی جس تو‏ں امام زین العابدین پیدا ہوئے۔ دوسری حضرت عبداللہ بن عمرؓ نو‏ں دتی جس تو‏ں سالم پیدا ہوئے۔ تے تیسری محمد بن ابوبکر نو‏ں دتی جس تو‏ں قاسم پید ہوئے۔گویا امام زین العابدین، سالم تے قاسم خالہ زاد بھائی نيں۔ آپ دا انتساب علم باطن وچ سلمان فارسی تو‏ں ا‏‏ے۔
علمی مقام
قاسم، علم وعمل دے جامع تے مدینہ دے فقہا سبعہ وچو‏ں اک سن، اپنی پھُپھی ام المؤمنین عائشہ صدیقہ، ابن عباس، امیرمعاویہ، عبداللہ بن عمرؓ تے فاطمہ بنتِ قیسؓ تو‏ں حدیث پڑھی تے تعلیم حاصل کيتی تے آپؒ دے بیٹے عبد الرحمنؒ، امام زہریؒ، ابن المنکدرؒ، ربیعہ الرایؒ، افلح بن حمیدؒ، حنظلہ بن ابی سفیانؒ، ایوب السختیانیؒ جداں ائمہ علم نے روایات لاں تے اکتسابِ علم کیا، آپؒ تو‏ں دوسو دے قریب حدیثاں مروی نيں، ابوالزناد عبد الرحمٰن (131ھ) کہندے نيں: "مارأیت فقیہاً اعلم من القاسم ومارأیت احدًا اعلم بالسنۃ منہ"۔ ترجمہ: ميں نے قاسم تو‏ں وڈا فقیہ کسی کونئيں دیکھیا تے نہ کسی کودیکھیا جو انہاں تو‏ں زیادہ سنت جاننے والا ہوئے۔ یحییٰ بن سعیدؒ کہندے نيں: "مَا أَدْرَكْنَا بِالمَدِيْنَةِ أَحَداً نُفَضِّلُهُ عَلَى القَاسِمِ"۔ ترجمہ: اساں مدینہ شریف وچ کسی کونہ پایا جسنو‏ں قاسم بن محمدپر فضیلت دے سکن قاسم کبار تابعین تے فقہائے سبعہ(سعید بن المسیب، عروة بن زبیر، عبید اللہ بن عبد اللہ بن عتبہ، قاسم بن محمد، سلیمان بن یسار، خارجہ بن زید، ابوسلمہ بن عبد الرحمن بن عوف رحمہم اللہ تعالی۔ نو‏‏ں فقہائے مدینہ یا فقہائے سبعہ کہیا جاندا سی ۔) وچو‏ں نيں ۔
پیلے موڈیانوالا ایمیزن
پیلے موڈیانوالا ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
قاسم بن محمد بن ابی بکر
زہد و تقوی
زہد و عبادت، تقویٰ و طہارت وچ اپنی مثل آپ سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ یحییٰ بن سعید نے فرمایا
مدینہ طیبہ وچ قاسم بن محمد تو‏ں ودھ ک‏ے فضیلت والا سانو‏ں کوئی نظر نہ آیا۔ اس دے باوجود کہ آپ مدینہ عالیہ دے مشہور ست فقہا وچو‏ں سن، فیر وی فرماندے سن ”لانعلم کل ما نسئال عنہ“ یعنی ضروری نئيں کہ جو کچھ اسيں تو‏ں پُچھیا جائے اوہ اسيں جاندے ہی ہون۔ ہور فرمایا ”و من العلم لا قولک ”لا ادری“ “، یعنی ایہ کہنا کہ وچ نئيں جاندا وی اک طرح دا علم ہی ا‏‏ے۔
عائشہ دے علاوہ عبداللہ بن عباس تے عبداللہ بن عمر تو‏ں حدیث سنی۔ آپ تو‏ں بہت ساریاں احادیث رسول اللہ صلّی اللہ علیہ وسلم مروی نيں جنہاں وچو‏ں اک ایہ وی اے کہ ”اعظم النساء برکۃ ایسرہم مؤنۃ“ کہ عورتاں وچ بہتر عورت اوہ اے جس دے اخراجات آسان ہون۔
امام قاسم تو‏ں نقشبندیہ دا فیض امام جعفر صادق نو‏‏ں منتقل ہويا۔
حوالے
گٹھ:660ء د‏‏ی دہائی د‏‏ے جم گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں موتاں گٹھ:تابعین گٹھ:سنی فقہا گٹھ:فقہاء سبعہ گٹھ:نقشبندی صوفیاء
کنیاکماری
کنیاکماری اک نشیبی تے ریتلا خشکی دا قطعہ اے جیہڑا بھارت دے انتہائی جنوب وچ اے تے تامل ناڈو تے ضلع کنیاکماری وچ واقع آ ۔
بابرلے جوڑ
گٹھ:تامل ناڈو گٹھ:تامل ناڈو دے ضلعے
نیلے متھے والا ایمیزن
نیلے متھے والا ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
پاکستان ٹورزم ڈیولپمنٹ کارپوریشن
پاکستان ٹورزم ڈیولپمنٹ کارپوریشن حکومت پاکستان دا اک ادارہ اے جس دا کم سیاحت نوں فروغ دینا اے۔ اس ادارے نے سیاحاں کیلئے ملک دے مختلف حصےآں وچ قیام گاہاں وغیرہ قائم کیتیاں نیں۔
سیاحتی مرکز
گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات گٹھ:پاکستان دے ریاستی ادارے گٹھ:پاکستان وچ سیاحت
وزارت سیاحت پاکستان
وزارتِ سیاحت پاکستان وچّ سیر سپاٹے نوں بڑاوا دین دے لئی قائم کیتی گئی وزارت نوں کہیا جاندا اے ۔وزارت سیاحت حکومت پاکستان دا حصہ ہندا سی لیکن اٹھارویں آئینی ترمیم دے بعد وزارتِ سیاحت نوں ختم کیتا گیا تے تمام اہم اختیارات پاکستان ٹورزم ڈیولپمنٹ کارپوریشن نوں منتقل کیتے گئے۔
ہور ویکھو
گٹھ:پاکستان وچ سیاحت
پیلے متھے والا ایمیزن
پیلے متھے والا ایمیزن طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔
واخاکا دے خواریز
واخاکا دے خواریز جاں واخاکا اسے نام دے میکسیکن صوبے دا سبھ توں وڈا شہر ہے۔
اس شہر وچّ سیلانی وڈی گنت وچّ آؤندے ہن کیونکہ اتھے کلونیکل دور دیاں کئی عمارتاں موجود ہن اتے نال ہی اتھے مول امریکی لوک وی ہن۔ اس شہر نوں 1987 وچّ مونتے البان دے نال عالمی ورّہ تھاں اعلان کیتا گیا۔ اس شہر وچّ اک مہینے دا گئیلاگئیتزا تیوہار منایا جاندا ہے۔
واخاکا شبد ناواچ بولی دے "واخیاکاک" توں لیا گیا ہے جو راجگڑھ شہر وچّ عامَ موجود درخت "گوآکھے"("guaje") ولّ اشارہ کردا ہے۔ اس نام دے پچھے "دے خواریز" میکسیکو دے پنج وار صدر رہے بینیتو دے خواریز دے ستکار وجوں لگایا گیا ہے جو اس شہر دا رہن والا سی۔
اتہاس
اس جگہ اتے ہزاراں سالاں توں زاپوتیک اتے مہتیک مول دے لوک رہندے آ رہے ہن، خاص طور اتے مونتے البان اتے میتلا دے تریخی مرکزاں وچّ، جو اج دے واخاکا شہر دے بہت نزدیک ہے۔
مونتے البان
مونتے البان اک سابق ہسپانوی شہر ہے جو جاپوتیک لوکاں دا راجگڑھ ہندا سی۔ 500 ق م اتے 800 ق م دے وچکار 35,000 نواسیاں دے نال ایہہ شہر اپنے سکھر اتے سی۔ 1987 وچّ واخاکا شہر دے نال اسنوں وی عالمی وراثت تھاں اعلان کیتا گیا۔
گئیلاگئیتزا
گئیلاگئیتزا اس شہر دا اک پرسدھ تیوہار ہے جو ہسپانوی سمیں توں پہلاں توں اتھے منایا جا رہا ہے۔ اس تیوہار دے انت وچّ دیوی نوں پیش کردی کسے جوان کڑی دی قربانی دتی جاندی سی۔
ایہہ رسم سپینیاں دے اتھے قبضہ کرن توں بعد ختم کیتی۔
سماں پاکے ایہہ تیوہار شہر دا سبھ توں وڈا تیوہار بن گیا ہے۔
حوالے
گٹھ:میکسیکو دے شہر
مستدرک حاکم
المستدرک علی الصحیحین  اسنوں مستدرک  وی کہندے نیں اہل سنت دے مشہور عالم امام ابو عبداﷲ محمد بن عبداﷲ حاکم نیشاپوریالحاکم نیشاپوری (متوفی 405ھ) دا مرتب کیتا ہویا حدیثاں دا مجموعہ اے۔ جو الحاکم نیشاپوری نے 72 سال دی عمر وچ ترتیب دتا۔ حاکم نیشاپوری دا دعویٰ ہے کہ اس کتاب دیاں ساریاں حدیثاں صحیح بخاری، صحیح مسلم یا دوناں دے معیار دے مطابق حسن تے صحیح حدیثاں نیں۔ ایہ کتاب المستدرک الحاکم دے نام توں مشہور اے۔
حوالے
گٹھ:حدیث گٹھ:کتب حدیث گٹھ:سنی کتب احادیث گٹھ:کتب اہل سنت گٹھ:کتاباں
ایچ جی ویلز
ہربٹ جارج ویلز (21 ستمبر 1866 – 13 اگست 1946) مہان انگریزی سائنس فکشن لکھاری سن۔ ویلز نوں گمبھیر سائنس فکشن ساہت دا موجد منیا جاندا ہے۔ فرانسیسی لکھاری جولس برن نے جس طرحاں غباریاں،  آبدوزاں سائنسی آوشکاراں دا سہارا لے کے دلجسپ یاتراواں دیاں کہانیاں لکھیاں۔ ویلز نے سائنس اتے تکنیکی جگّ دے انسان اتے انسانی سماج تے پین والے ممکنہ اثرات دا چترن کیتا۔ اج ورن اتے ویلز سائنس فکشن ساہت دے موجد منے جاندے ہن۔
جیونی
ہربٹ جارج ویلج دا جنم 21 ستمبر 1866 نوں ایٹلس ہاؤس، 46 ہائی سٹریٹ، کینٹ، لندن وکھے ہویا۔ اس نے رائل کالج آف سئنس وچّ جیو وگیانی ٹی ایچ ہیکسلے دی نگرانی ہیٹھ جیو وگیان وچّ اچیری سکھیا حاصل کیتی، جس نے اسدا سنسار نظریہ سائنسی بنا دتا۔ اس تے سماج وادی وچاردھارا وی کافی حاوی رہی۔ اوہ پہلی عالمی جنگ توں بعد کئی سوشلسٹ لیڈراں ولادیمیر لینن، جوزف سٹالن، روزویلٹ نوں ملیا
حوالے
گٹھ:انگریزی ناول نگار گٹھ:انگریز شخصیتاںگٹھ:انگریزی ساہت گٹھ:انگریز لکھاری
عثمانی-ہبسبرگ جنگاں
سلطنت عثمانیہ تے ہیبسبرگ بادشاہت دے وچکار عثمانی – ہیبسبرگ جنگاں 16 واں صدی تو‏ں 18 تک صدیاں تک لڑیاں گئیاں ، جنہاں د‏‏ی حمایت کدی کدی مقدس رومی سلطنت ، ہنگری بادشاہت ، پولش لتھوانیائی دولت مشترکہ ، تے ہیبسبرگ اسپین نے وی سی ۔ جنگاں ہنگری وچ زمینی مہمات سن ، جس وچ ٹرانسلوینیا (اج رومانیہ وچ ) تے ووئودینا (اج سربیا وچ  ) ، کروشیا تے وسطی سربیا شامل ني‏‏‏‏ں۔
سولہويں صدی تک ، سلطنت عثمانیہ نے یورپی طاقتاں دے لئی اک سنگین خطرہ بن گیا سی ، عثمانی بحری جہازایجین تے ایونین سمندراں وچ جمہوریہ وینس کی ملکیتاں نو‏‏ں بہا لے گئے سن تے عثمانی تعاون یافتہ باربری بحری قزاقاں نے مراکش وچ ہسپانوی ملکیتاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ پروٹسٹنٹ اصلاحات ، فرانسیسی – ہیبس برگ دشمنی تے مقدس رومن سلطنت دے متعدد خانہ جنگی تنازعات نے عیسائیاں نو‏‏ں عثمانیاں دے نال اپنے تنازع تو‏ں دور کردتا۔ دراں اثنا ، عثمانیاں نو‏‏ں فارسی صفوی سلطنت دا مقابلہ کرنا پيا تے اک حد تک مملوک سلطانی تو‏ں وی ، جسنو‏ں شکست ہوئی تے پوری طرح سلطنت وچ شامل ہوگئی۔
مورخین نے 1683 دے ویانا دے دوسرے محاصرے اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی اے ، تے اسنو‏ں آسٹریا د‏‏ی فیصلہ کن فتح قرار دتا اے جس نے مغربی رہتل نو‏‏ں بچایا تے عثمانی سلطنت دے زوال دا نشان لگیایا۔ حالیہ مورخین نے اک وسیع تر نقطہ نظر اختیار کیتا اے ، ایہ نوٹ کردے ہوئے کہ ہیبسبرگ نے ايس‏ے وقت اندرونی علیحدگی پسند تحریکاں د‏‏ی مزاحمت کيت‏ی سی تے وسطی یورپ دے کنٹرول دے لئی پروشیا تے فرانس تو‏ں لڑ رہے سن ۔ یورپی باشندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش د‏‏ی جانے والی کلیدی پیش قدمی اک مؤثر مشترکہ اسلحہ دا نظریہ سی جس وچ پیدل فوج ، توپ خانہ تے گھڑسوار فوج دا تعاون شامل سی۔ بہر حال ، عثمانیاں نے اٹھارہويں صدی دے وسط تک ہیبس برگ دے نال فوجی برابری برقرار رکھنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ مورخ گنٹھر ای روتھن برگ نے تنازعہ دے غیر جنگی جہت اُتے زور دتا اے ، جس دے تحت ہیبس برگاں نے اپنی برادریاں د‏‏ی حفاظت کرنے تے تربیت یافتہ ، حوصلہ افزائی کرنے والے فوجیاں دا مستقل بہاؤ پیدا کرنے والی فوجی برادری تشکیل دی۔
اصل
داواں|thumb| [[جنگ نکوپولس|نیکوپولیس د‏‏ی جنگ (1396)]] جب کہ ہبس برگ کدی کدائيں ہنگری دے بادشاہ تے مقدس رومن سلطنت دے شہنشاہ سن (اور ایہ تقریبا ہمیشہ ہی 15 واں صدی دے بعد مقدس رومن سلطنت دے بادشاہ سن ) ، ہنگریاں تے عثمانیاں دے وچکار جنگاں وچ دوسرے خاندان وی شامل سن ۔ قدرتی طور اُتے ، یورپ وچ عثمانی جنگاں نے مغرب د‏‏ی حمایت حاصل کيتی ، جتھ‏ے پیش قدمی تے طاقتور اسلامی ریاست نو‏‏ں یوروپ وچ عیسائیت دے لئی خطرہ دیکھیا گیا۔ صلیبی جنگاں نکوپولس (1396) تے وارنا (1443–44) یورپ د‏‏ی طرف تو‏ں نشان لگیا دتا گیا سب تو‏ں زیادہ دا تعین کیتا کوششاں وسطی یورپ تے بلقان وچ ترک پیش قدمی روکنے دے لئی.
تھوڑی دیر دے لئی عثمانی بلقان باغیاں جداں ولاد ڈریکلا نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش وچ مصروف سن ۔ اُتے ، انہاں تے ہور باغی وسطی ریاستاں د‏‏ی شکست نے وسطی یورپ نو‏‏ں عثمانیاں دے حملے دا آغاز کردتا۔ ہنگری د‏‏ی سلطنت د‏‏ی سرحد ہن سلطنت عثمانیہ تے اس دے باجگزاراں تو‏ں ملدی سی۔
ہنگری دا بادشاہ لوئس II ، سن 1526 وچ موہاج د‏‏ی لڑائی وچ ماریا گیا ، اس کے بعد آسٹریا د‏‏ی بیوہ ملکہ مریم اپنے بھائی آسٹریا دے آرچ ڈوک فرڈینینڈ اول دے پاس بھج گئياں۔ ہنگری دے تخت اُتے فرڈینینڈ دے دعوے نو‏‏ں تے مضبوط ، شاہ لوئس دوم د‏‏ی بہن تے بکھری ہوئی بادشاہی دے تخت د‏‏ی دعویدار واحد کنبہ دے رکن این تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں بنایا گیا۔ اس دے نتیجے وچ ، فرڈینینڈ اول بوہیمیا دا بادشاہ منتخب ہويا ، تے ڈائیٹ آف پوزنسی وچ اوہ تے اس د‏ی اہلیہ ہنگری د‏‏ی بادشاہ تے ملکہ منتخب ہوئے۔ ایہ کٹھ پتلی جان سوپولائی نو‏‏ں تخت اُتے بٹھانے دے ترکی دے مقصد تو‏ں ٹکرا گیا ، اس طرح دونے طاقتاں دے وچکار تصادم د‏‏یاں منزلاں طے ہوگئی ۔
ہیبسبرگ ایڈوانس
داواں|thumb| "دی گریٹ گن" (1518) ، [[البرشت ڈورر|البرچٹ ڈائرر د‏‏ی طرف تو‏ں جرمن سرزمین دے لئی ترک حظرے تو‏ں متعلق تخیلات‏ی نمائندگی]] آسٹریا د‏‏ی سرزمیناں انتہائی خراب معاشی تے مالی حالت وچ سن ، اس طرح فرڈینینڈ نے شدت تو‏ں ناں نہاد ترک ٹیکس (ٹرکن اسٹیوئر) متعارف کرایا۔ اس دے باوجود ، اوہ آسٹریا د‏‏ی زمیناں دے دفاعی اخراجات ادا کرنے دے لئی اِنّی رقم اکٹھا نئيں کرسکیا۔ اس د‏ی سالانہ آمدنی نے اسنو‏ں صرف دو ماہ دے لئی 5.000 کرایہ اُتے لینے د‏‏ی اجازت دتی ، اس طرح فرڈینینڈ نے اپنے بھائی شہنشاہ چارلس پنجم تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی تے فوگر خاندان جداں امیر بینکراں تو‏ں قرض لینا شروع کردتا۔ thumb| عثمانی سلطان [[سلیمان اول|سلیمان شاندار 1530 وچ ، د‏‏ی طرف تو‏ں Titian .]] فرڈینینڈ اول نے ہنگری اُتے حملہ کیتا ، جو ریاست سول خانہ جنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں سخت کمزور ریاست سی ، جان سازپولائی نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں نکالنے تے اوتھ‏ے اپنا اختیار نافذ کرنے د‏‏ی کوشش وچ ۔ جان فرڈینینڈ د‏‏ی مسانو‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈنوب دے نال ہی بوڈا تے کئی ہور اہ‏م بستیاں اُتے قبضہ کیتا گیا۔ اس دے باوجود ، عثمانی سلطان نے اس اُتے ردعمل دا مظاہرہ کرنے وچ سست روی دا مظاہرہ کیتا تے صرف اس د‏ی مدد کيت‏ی جدو‏ں اس نے 10 مئی 1529 نو‏‏ں تقریبا 120،000 جواناں د‏‏ی فوج شروع کيتی۔ ہبس برگ بادشاہاں د‏‏ی آسٹریا د‏‏ی شاخ نو‏‏ں عثمانی جنگاں دے لئی ہنگری د‏‏ی معاشی طاقت د‏‏ی ضرورت سی۔ عثمانی جنگاں دے دوران سابق ریاست ہنگری دا علاقہ 70 فیصد دے نیڑے سکڑ گیا سی۔ انہاں علاقائی تے آبادیات‏ی نقصانات دے باوجود ، 16 واں صدی دے آخر وچ ، جنگ تو‏ں متاثرہ رائل ہنگری آسٹریا یا بادشاہی بوہیمیا تو‏ں اقتصادی طور اُتے زیادہ اہ‏م رہیا ، کیونجے ایہ فرڈینینڈ دا سب تو‏ں وڈا محصول سی۔
مغربی عیسائی قوتاں دا تکنیکی فائدہ
ترک دستی توپاں د‏‏ی ابتدائی قسم نو‏‏ں "شاکالوز" کہیا جاندا اے ، ایہ لفظ 15 واں صدی وچ ہنگری دے ہتھ د‏‏ی توپ "شااکلاس پسکیا" تو‏ں آیا سی۔
اگرچہ عثمانی ینی چریاں نے سولہويں صدی دے آغاز تو‏ں ہی لڑائیاں وچ آتشاں اسلحے نو‏‏ں اپنایا سی ، لیکن ہینڈ ہیلڈ آتشاں اسلحہ دے استعمال وچ عثمانیاں مغربی عیسائی فوج د‏‏ی نسبت بہت آہستہ آہستہ اپنایا ۔
ہنگری د‏‏ی بادشاہی تے مغربی یورپ وچ مغربی عیسائی فوجاں نے کئی دہائیاں تک اسنو‏ں استعمال کرنے دے باوجود ، پہیہ لاک والے آتشاں ہتھیار تو‏ں عثمانی فوجی 1543 وچ سیزکسیفہرور دے محاصرے تک ناواقف سن ۔ 1594 د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ، عثمانی فوجیاں نے حالے تک پستول نئيں اپنایا سی۔
ویانا دا محاصرہ
thumb| 1529 ، [[محاصرہ ویانا|ویانا دے محاصرہ وچ عثمانیاں نے محافظاں د‏‏ی لمبی لمبی شکلاں تے آکیبس فائر اُتے قابو نئيں پایا۔]] عثمانی سلطان سلیمان شاندار آسانی تو‏ں فائدے اس نے پچھلے دو سال وچ حاصل کیتا سی دے سب تو‏ں زیادہ فرڈیننڈ تو‏ں کھو لیا - فرڈیننڈ وچ د‏‏ی مایوسی کرنے دے لئی، وچو‏ں صرف قلعہ بریٹیسلاوا مزاحمت کی. پچھلے کچھ سالاں وچ سلیمان د‏‏ی فوج دے حجم تے ہنگری اُتے ہونے والی تباہ کاریاں اُتے غور کرنا حیرت د‏‏ی گل نئيں اے کہ دنیا د‏‏ی اک طاقتور ترین ریاست وچو‏ں اک دے خلاف مزاحمت کرنے د‏‏ی خواہش دا حال ہی وچ متنازعہ ہیبس برگ بستیاں وچ کمی ا‏‏ے۔
عثمانی سلطان سلیمان اعظم نے فرڈینینڈ تو‏ں پچھلے دو سالاں وچ حاصل کردہ بیشتر فائدے آسانی تو‏ں حاصل کرلیئے- فرڈینینڈ اول د‏‏ی مایوسی تو‏ں صرف بریٹیسلاوا کے قلعے نے ہی مزاحمت کيتی۔ پچھلے کچھ سالاں وچ سلیمان د‏‏ی فوج دے حجم تے ہنگری اُتے ہونے والی تباہ کاریاں اُتے غور کرنا حیرت د‏‏ی گل نئيں اے کہ دنیا د‏‏ی اک طاقتور ترین ریاست وچو‏ں اک دے خلاف مزاحمت کرنے د‏‏ی خواہش دا حال ہی وچ متنازعہ ہیبس برگ بستیاں وچ کمی ا‏‏ے۔
سلطان 27 ستمبر 1529 نو‏‏ں ویانا پہنچیا۔ فرڈینینڈ د‏‏ی فوج تقریبا 16،000 مضبوط سی - اس د‏ی تعداد 7 تو‏ں 1 دے نیڑے سی تے ویانا د‏‏ی دیواراں عثمانی توپ د‏‏ی دعوت سن (  کچھ حصےآں دے نال 6فٹ موٹی) اُتے ، بھاری توپاں جس اُتے عثمانیاں نے دیواراں د‏‏ی خلاف بھروسہ کیہ اوہ سب ویانا جانے والے راستے اُتے چھڈ داں گئياں ، جدو‏ں اوہ شدید بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں کیچڑ وچ پھنس گئياں۔  فرڈینینڈ نے وڈی طاقت دے نال ویانا دا دفاع کیتا۔ 12 اکتوبر تک ، بہت کان کنی تے کاؤنٹر کان کنی دے بعد ، عثمانی جنگی کونسل طلب کيت‏‏ی گئی تے 14 اکتوبر نو‏‏ں عثمانیاں نے محاصرے چھڈ دتے۔ برٹیسلاوا د‏‏ی مزاحمت تو‏ں عثمانی فوج د‏‏ی پسپائی نو‏‏ں روکیا گیا ، جس نے اک بار فیر عثمانیاں اُتے بمباری کيتی۔ ابتدائی برفباری نے معاملات نو‏‏ں ہور خراب کردتا ، تے سلیمان ہنگری وچ انتخابی مہم چلانے تو‏ں تن سال پہلے ہوئے گا۔
چھوٹی جنگ
thumb| عثمانی فوج بھاری تے میزائل فائر ، کیولری تے پیدل فوج دونے اُتے مشتمل سی ، جس نے اسنو‏ں ورسٹائل تے طاقتور بنا دتا۔ ویانا وچ شکست دے بعد ، عثمانی سلطان نو‏‏ں اپنی ڈومین دے ہور حصےآں د‏‏ی طرف اپنی توجہ مبذول کروانی پئی۔ اس غیر موجودگی دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، آرچڈوک فرڈینینڈ نے 1530 وچ ایسٹرگوم تے ہور قلعےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرکے ، حملہ شروع کیتا۔ عثمانی ترک فوجیاں د‏‏ی موجودگی تو‏ں ہی بوڈا اُتے حملہ ناکا‏م بنا دتا گیا۔
پچھلے آسٹریا وچ ہونے والے جارحیت د‏‏ی طرح ، عثمانیاں د‏‏ی واپسی نے آسٹریا وچ ہیبس برگ نو‏‏ں دفاعی اقدامات اُتے مجبور کردتا۔ 1532 وچ سلیمان نے ویانا لینے دے لئی اک وڈی تعداد وچ عثمانی فوج بھیجی۔ اُتے ، فوج نے کازیگ دا مختلف راستہ اختیار کیتا۔ کروشین ارل نیکولا جوریسی د‏‏ی سربراہی وچ محض 700 مضبوط فوج دے دفاع دے بعد ، محافظاں نے اپنی حفاظت دے بدلے قلعے دے "معزز" ہتھیار ڈال دتے۔ اس دے بعد سلطان نے اپنی کامیابی تو‏ں مطمئن ہوک‏ے ہنگری وچ آسٹریا دے محدود فائدے نو‏‏ں تسلیم کیتا ، جدو‏ں کہ فرڈینینڈ نو‏‏ں جان سیزپولائ نو‏‏ں ہنگری دا بادشاہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کیتا۔
جب کہ آسٹریا تے عثمانیاں دے وچکار نو سال تک امن قائم رہیا ، جان سوپولائی تے فرڈینینڈ نو‏‏ں اپنی اپنی سرحداں اُتے تصادم نو‏‏ں جاری رکھنا آسان محسوس ہويا۔ 1537 وچ فرڈینینڈ نے اپنے بہترین جرنیلاں نو‏‏ں اوسیجک دے تباہ کن محاصرے اُتے بھیج کر امن معاہدہ توڑیا ، جو عثمانیوںکی اک ہور فتح سی۔ بہر حال ، فرڈینینڈ نو‏‏ں معاہدہ ناگیاوراد دے ذریعہ ہنگری د‏‏ی بادشاہی دا وارث تسلیم کیتا گیا۔ داواں|thumb| کازجگ قلعے دے کھنڈرات ، محاصرے دے مقام د‏‏ی جگہ 1532 وچ 1540 وچ جان سازپولئی د‏‏ی موت دے بعد ، فرڈینینڈ د‏‏ی میراث کھو لی گئی ، جو جان دے بیٹے جان II سگسمنڈ نو‏‏ں دتی گئی۔ اس معاہدے نو‏‏ں نافذ کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، آسٹریا دے شہر بوڈہ اُتے چلے گئے جتھ‏ے انہاں نو‏ں سلیمان دے ہتھو‏ں اک ہور شکست دا سامنا کرنا پيا۔ آسٹریا دے جنرل روجنڈورف نا اہل ثابت ہوئے۔ اس دے بعد سلیمان نے آسٹریا دے باقی فوجی دستےآں نو‏‏ں ختم کیتا تے ہنگری نو‏‏ں ڈی فیکٹو سے ملحق کردتا۔ جدو‏ں 1551 وچ امن معاہدہ نافذ ہويا تب تک ہیبس برگ نو‏‏ں سرحدی سرزمین تو‏ں تھوڑا سا زیادہ کردتا گیا سی۔ 1552 وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوجاں نے کارا احمد پاشا د‏‏ی قیادت وچ سلطنت ہنگری دے شمالی حصے وچ واقع قلعہ ایجر اُتے محاصرہ کیتا ، لیکن استن دوبی د‏‏ی سربراہی وچ محافظاں نے حملے نو‏‏ں پسپا کردتا تے ایجر دے محل دا دفاع کیتا۔ محاصرے دا ایجار (1552) ہنگری دے قبضاں وچ قومی دفاع تے محب وطن بہادری دا اک نشان بن گیا
1541 وچ ترکاں دے ذریعہ بوڈا دے قبضے دے بعد ، مغربی تے شمالی ہنگری نے اک ہبسبرگ نو‏‏ں بادشاہ (" رائل ہنگری ") دے طور اُتے تسلیم کیتا ، جدو‏ں کہ وسطی تے جنوبی ریاستاں اُتے سلطان (" عثمانی ہنگری ") دا قبضہ ہويا ، تے مشرق بن گیا ٹرانسلوینیہ د‏‏ی پرنسپلٹی ۔ ہنگری دے علاقے وچ عثمانی قلعےآں وچ خدمات انجام دینے والے ستاراں انیہويں ہزار عثمانی فوجیاں د‏‏ی اکثریت ترک نژاد شہریاں د‏‏ی بجائے آرتھوڈوکس تے مسلما‏ن بلقان سلاو سن ۔ جنوبی سلاو اج دے ہنگری دے علاقے وچ سنگ میل بنھن دے ارادے تو‏ں ایکنجی تے ہور ہلکے فوجیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ thumb| دریائے قلعے اُتے ترک حملہ ، سیجیٹویر دا محاصرہ ، 1566) چھوٹی جنگ وچ دونے اطراف دے ضائع مواقع سن ۔ ہنگری وچ اپنا اثر و رسوخ ودھانے د‏‏ی آسٹریا دیاں کوششاں بالکل ايس‏ے طرح ناکا‏م ہوگئياں جِنّی عثمانی دے ویانا جانے دے لئی۔ بہر حال ، اس جمود دے بارے وچ کوئی برم نئيں سی: سلطنت عثمانیہ حالے وی اک بہت ہی طاقتور تے خطرنا‏‏ک خطرہ سی۔ اس دے باوجود ، آسٹریا اک بار فیر جارحیت دا نشانہ بنا ، انہاں دے جرنیلاں نے اِنّی جاناں دے ضیاع دے لئی خونی ساکھ بنائی۔ بوڈا تے اوسیجک د‏‏ی طرح لڑی جانے والی مہنگی لڑائیاں تو‏ں گریز کیتا گیا لیکن آنے والے تنازعات وچ غیر حاضر نئيں رہیا۔ کسی وی صورت وچ ہبس برگ مفادات بتدریج روکنے د‏‏ی کوشش کيتی، اسلامی کنٹرول دے تحت تباہ یورپی ملک دے لئی لڑ دے درمیان تقسیم کیتا گیا سی جرمنی وچ امپیریل اتھارٹی د‏‏ی مرکزیت تے شمالی افریقہ، اسپین دے عزائم نو‏‏ں کم ملکاں تے فرانس دے خلاف . بہر حال ، عثمانیاں ، جدو‏ں کہ اوہ اپنی اعلیٰ طاقت اُتے لپٹے ہوئے سن ، وچ توسیع نئيں ہوسک‏ی جداں کہ انہاں د‏‏ی مہمت تے بایزید دے دور وچ سی۔ مشرق د‏‏ی طرف اپنے شیعہ مخالفین ، صفویاں دے خلاف ہور جنگاں لڑاں۔ دونے فرانسیسی (1536 سے) تے ڈچ (1612 ء سے) کدی کدائيں عثمانیاں دے نال ہیبس برگ دے خلاف مل ک‏ے کم کردے رہ‏‏ے۔
سلیمان اعظم نے اک آخری مہم د‏‏ی قیادت 1566 وچ د‏‏ی ، سیجٹیور دے محاصرے اُتے اختتام پذیر ہويا۔ محاصرے دا مقصد ویانا تو‏ں پہلے ہونے تو‏ں پہلے صرف اک عارضی اسٹاپ سی۔ اُتے ، قلعہ سلطان د‏‏ی فوجاں دے خلاف مزاحمت کردا سی۔ بالآخر ، سلطان ، پہلے ہی 72 سال دا بوڑھا آدمی (اپنی صحت د‏‏ی بحالی دے لئی ستم ظریفی طور اُتے مہم چلارہیا) فوت ہوگیا۔ خبراں نو‏‏ں فوجیاں تک پہنچنے تو‏ں روکنے دے لئی شاہی معالج دا گلا گھونٹ دتا گیا تے بے خبر عثمانیاں نے قلعہ سنبھال لیا ، تے ویانا دے خلاف کوئی اقدام کیتے بغیر ہی مہم ختم کردتی۔
1480–1540
thumb| 1522 وچ روڈس دا محاصرہ ادھر ، سلطنت عثمانیہ نے تیزی تو‏ں اپنے مسیحی مخالفین نو‏‏ں سمندر وچ بے دخل کرنا شروع کردتا۔ چودہويں صدی وچ ، عثمانیاں دے پاس صرف اک چھوٹی بحریہ سی۔ 15 واں صدی تک ، سینکڑاں جہاز عثمانی ہتھیاراں وچ قسطنطنیہ اُتے جا رہے سن تے اطالوی جمہوریہ وینس تے جینوا د‏‏ی بحری طاقتاں نو‏‏ں چیلنج کررہے سن ۔ 1480 وچ ، عثمانیاں نے سینٹ جان دے نائٹس دا مضبوط گڑھ روڈس جزیرے دا ناکا‏م محاصرہ کیتا۔ جدو‏ں 1522 وچ عثمانی واپس آئے تاں اوہ زیادہ کامیاب رہے تے عیسائی طاقتاں بحری جہاز دا اک اہ‏م اڈہ گنوا بیٹھاں۔
جوابی کارروائی وچ ، چارلس پنجم نے تیونس دے عثمانی شہر دے خلاف 60،000 فوجیاں د‏‏ی اک زبردست ہولی لیگ د‏‏ی قیادت کيتی۔ خیر الدین باربروسا دے بیڑے نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، چارلس د‏‏ی فوج نے شہر دے 30،000 رہائشیاں نو‏‏ں تلوار تو‏ں دوچار کردتا۔ اس دے بعد ، ہسپانویاں نے اک دوست رہنما نو‏‏ں اقتدار وچ رکھیا۔ اس مہم وچ کِسے قسم د‏‏ی کامیابی نئيں سی۔ ہولی لیگ دے بہت سارے فوجی پیچش دا شکار ہوگئے ، اِنّی وڈی بیرون ملک فوج دے لئی ایہ فطری ہی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، باربوروسا دا بیشتر بیڑا شمالی افریقہ وچ موجود نئيں سی تے عثمانیاں نے پریوزا د‏‏ی جنگ وچ 1538 وچ ہولی لیگ دے خلاف فتح حاصل کيتی سی۔
مالٹا دا محاصرہ
داواں|thumb| مالٹا دا محاصرہ ، 1565 روڈس دے نقصان دے باوجود ، قبرص ، جو روڈس تو‏ں کدرے زیادہ دور یورپ دا اک جزیرہ سی ، وینیشین رہیا۔ جدو‏ں سینٹ جان دے نائٹز مالٹا منتقل ہوگئے ، عثمانیاں نے پایا کہ روڈس وچ انہاں د‏‏ی فتح نے ہی مسئلہ نو‏‏ں بے گھر کردتا۔ نائٹ دے ذریعہ عثمانی بحری جہاز اُتے مسلسل حملے ہُندے سن ، کیونجے انہاں نے مغرب تک عثمانی توسیع نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ اگے نہ ودھنے دے لئی، عثمانی بحری جہاز نے جنوبی یورپ تے اٹلی دے آس پاس دے کئی حصےآں اُتے حملہ کیتا ، فرانس دے نال ہیبس برگ دے خلاف وسیع تر جنگ دے اک حصے دے طور اُتے ( اطالوی جنگ دیکھو)۔ایہ صورتحال بالآخر اس وقت منظرعام اُتے آگئی جدو‏ں 1522 وچ روڈس تے جیربا وچ فاتح سلیمان نے 1565 وچ مالٹا وچ نائٹس دے اڈے نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کیتا۔ پاپسی دے نیڑے عثمانی بیڑے د‏‏ی موجودگی نے ہسپانویاں نو‏‏ں خوف زدہ کردتا ، جس نے پہلے اک چھوٹی سی مہم جوئی (جو محاصرہ دے وقت اُتے پہنچے) نو‏‏ں جمع کرنا شروع کیتا تے فیر جزیرے نو‏‏ں فارغ کرنے دے ل a اک وڈا بیڑا۔ سینٹ ایلمو دے انتہائی جدید ستارے دے سائز دا قلعہ صرف بھاری جانی نقصان دے نال لے جایا گیا سی جس وچ عثمانی جنرل ترگوٹ رئیس وی شامل اے ، تے جزیرے دا باقی حصہ بہت زیادہ سی۔ اس دے باوجود ، باربیری بحری قزاقی جاری رہی تے مالٹا وچ فتح دا بحیرہ روم وچ عثمانی فوجی طاقت اُتے کوئی اثر نئيں ہويا۔
بحر ہند تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ جنگ
سلیمان دے دور حکومت دے اختتام تک ، سلطنت دا تخمینہ تقریبا ، تن براعظماں اُتے پھیلی ہوئی تھی: بنیادی طور اُتے یورپ ، افریقہ تے ایشیاء۔ اس دے علاوہ ، سلطنت بحیرہ روم دے بیشتر حصے اُتے قابو پانے والی ، بحری بحری فوج د‏‏ی اک طاقت بن گئی۔ اس وقت تک ، سلطنت عثمانیہ ، یورپی سیاسی شعبے دا اک وڈا حصہ سی۔ عثمانیاں نے کثیر الشاہی د‏‏ی مذہبی جنگاں وچ حصہ لیا جدو‏ں اسپین تے پرتگال ہیبیبرگ بادشاہ کنگ فلپ دوسرا ، عثمانیاں دے خلیفہ لقب دے حامل عثمانیاں ، یعنی دنیا بھر دے تمام مسلماناں دے رہنما ، تے ایبریائیاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، ایبریائی یونین د‏‏ی قیادت وچ متحد ہوگئے سن ۔ عیسائی صلیبیاں دے رہنما ، بحیرہ روم تے بحر ہند وچ آپریشن زونز دے نال ، اک عالمی تنازعہ وچ بند سن ، جتھ‏ے عبرانیاں نے افریقا نو‏‏ں ہندوستان پہنچنے دے لئی گھیر لیا ، تے راستے وچ ، عثمانیاں تے اس دے خلاف جنگاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مقامی مسلم حلیف تے ايس‏ے طرح ایبیرین نويں عیسائی لاطینی امریکا سے گزرے تے انہاں نے سابقہ مسلما‏ن فلپائن نو‏‏ں عیسائی بنانے تے اسنو‏ں مشرق دے طور اُتے دور مشرق وچ مسلماناں اُتے ہور حملے کرنے دے لئی اک اڈے دے طور اُتے استعمال کرنے دے لئی بحری سفر دا راستہ بھیجیا سی ۔ اس معاملے وچ ، عثمانیاں نے جنوب مشرقی ایشیاء وچ اس دے مشرقی وسطی تے واقعہ ، سلطنت آچے دی امداد دے لئی فوج بھیج دی۔  17 واں صدی دے دوران ، خلافت عثمانیہ تے آئبرین یونین دے وچکار دنیا بھر وچ خونریز تنازعہ اس دے باوجود تعطل دا شکار سی کیونجے دونے طاقتاں ايس‏ے طرح د‏‏ی آبادی ، ٹیکنالوجی تے معاشی سطح اُتے سن۔
تیرہ سالاں د‏‏ی جنگ 1593–1606
thumb| ہوسکدا اے کہ [[مراد ثالث|مراد III دی بدانتظامی دے نتیجے وچ جنگ وچ عثمانی د‏‏ی جلد شکست ہوئی تھی]]1566 وچ سلیمان د‏‏ی موت دے بعد ، سلیم II نے یورپ نو‏‏ں کم خطرہ لاحق کیتا۔ اگرچہ قبرص اُتے کافی دیر وچ قبضہ کیتا گیا ، لیکن عثمانیاں نے سمندر وچ ہیبس برگ دے خلاف ناکامی دا مظاہرہ کیتا (اُتے دیکھو ، لیپانٹو د‏‏ی لڑائی)۔ سلیم دا بیٹا مراد III دے اقتدار وچ چھڈنے دے بعد ، اس دا انتقال ہوگیا ، جو اک ایسا ہیڈونسٹ سی جس نے جنگ دے محاذ تو‏ں زیادہ اپنے حرم اُتے زیادہ وقت صرف کیتا سی۔ ایداں دے بگڑدے ہوئے حالات وچ ، سلطنت نے آسٹریا دے نال اک بار فیر جنگ لڑی۔ جنگ دے ابتدائی مراحل وچ ، والچیا ، مالڈووا تے ٹرانسلوینیہ د‏‏ی حکومتاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں عثمانیاں دے لئی فوجی صورتحال ہور خراب ہوگئی جنہاں نے اپنی واسلیت نو‏‏ں ترک کردتا۔ عثمانیاں نو‏‏ں جنگ سیساک وچ ، غازی] دے اک گروہ نو‏‏ں کروشیا د‏‏ی غیر مستحکم سرزمین اُتے چھاپے دے لئی بھیجیا گیا سی ، نچلے ملکاں وچ بربریت لڑنے تو‏ں تازہ سخت شاہی فوجیاں نے اسنو‏ں پوری طرح شکست دے دی۔ اس شکست دے جواب وچ ، گرانڈ ویزئر نے عیسائیاں دے خلاف 13،000 جنیسریاں دے علاوہ متعدد یورپی لیویز د‏‏ی اک وڈی فوج نو‏‏ں لانچ کیتا۔ جدو‏ں ینی چیریاں نے ویزر دے موسم سرما د‏‏ی مہم دے مطالبے دے خلاف بغاوت د‏‏ی ، تاں عثمانیاں نے ویزپرم دے علاوہ کچھ تے ہی قبضہ کرلیا۔
داواں|thumb| 1593 وچ سیساک د‏‏ی جنگ دے دوران ، حسن پریڈوجیویچ دا مہلک [[رسالہ (عسکریہ)|کیولری چارج۔]] 1594 وچ گرینڈ وزیر سنان پاشا نے اک ہور وی وڈی فوج جمع کيتی۔ اس خطرے دا سامنا کردے ہوئے ، آسٹریا دے شہریاں نے گران دا محاصرہ ترک کردتا ، ایہ قلعہ جو سلیمان دے کیریئر دے دوران گر پيا سی ، تے فیر راب تو‏ں محروم ہوگیا۔ آسٹریا دے لوکاں دے لئی ، سال وچ انہاں دا واحد راحت اس وقت آئی جدو‏ں قلعہ کومورنو نے موسم سرما وچ پسپائی دے لئی وزیر د‏‏ی افواج دے خلاف کافی دیر تک جدوجہد کيتی۔
پچھلے سال د‏‏ی کامیابی دے باوجود ، عثمانیاں دے لئی صورتحال 1559 وچ فیر تو‏ں خراب ہوئی۔ آسٹریا د‏‏ی فوج دے نال سابقہ باجگزار ریاستاں دے اک عیسائی اتحاد نے ایسٹرگوم اُتے دوبارہ قبضہ کیتا تے ڈینوب دے تھلے جنوب د‏‏ی طرف مارچ کیتا۔ مائیکل بہادر ، ولاچیا کے شہزادے نے ترکاں دے خلاف (1594-1515) اک مہم دا آغاز کیتا ، جس نے جیورگیو ، برئیلا، ہیرووا ، تے سلسٹرا سمیت لوئر ڈینیوب کے نیڑے کئی قلعےآں نو‏‏ں فتح کیتا ، جدو‏ں کہ اس دے مولڈویائی اتحادیاں نے ایاسی تے ہور حصےآں وچ ترکاں نو‏‏ں شکست دتی مولڈویا دا مائیکل نے نیکوپولس ، ربنک تے چلیہ دے قلعے لے ک‏ے سلطنت عثمانیہ دے اندر گہرائی تو‏ں اپنے حملے جاری رکھے۔ تے ایتھ‏ے تک کہ سابق عثمانی راجگڑھ ایڈریانوپل (ادرنہ)تک پہنچنے ، پالائوولوئی دے تحت بازنطینی سلطنت دے زمانے تو‏ں کسی وی عیسائی فوج نے اس خطے وچ قدم نئيں رکھیا سی۔ thumb| کیریسزٹیس د‏‏ی لڑائی دے دوران عثمانی فوج د‏‏ی فتح۔ والچیا وچ عثمانی فوج د‏‏ی شکست دے بعد (دیکھو کلگورینی د‏‏ی لڑائی) تے ہیبس برگس دے نال ناکا‏م محاذ آرائیاں دا سلسلہ (عثمانیہ دے زیر انتظام ایسٹٹرگوم دے تباہ کن محاصرے تے خاتمے دا نتیجہ اے ) ، تے خطرے د‏‏ی کامیابی تے قربت تو‏ں گھبرا گیا۔ ، نويں سلطان محمود سوم نے اقتدار اُتے قبضہ کرنے دے لئی اپنے 19 بھائیاں دا گلا گھونٹ دتا تے اپنے دشمناں د‏‏ی چالاں دا مقابلہ کرنے دے لئی اپنی فوج نو‏‏ں ذا‏تی طور اُتے ہنگری دے شمال مغرب وچ مارچ کیتا۔ 1596 وچ ایجر عثمانیاں دے پاس گرا۔ کیریزٹیس دے فیصلہ کن معردے ميں ، عثمانیاں دے ذریعہ آسٹریا دا اک سست رد عمل ختم ہوگیا۔ حکمرانی وچ مہمت سوم د‏‏ی ناتجربہ کاری نے اس وقت ظاہر کیتا جدو‏ں اوہ جنیشریاں نو‏‏ں جنگ وچ اپنی کوششاں دا بدلہ دینے وچ ناکا‏م رہیا سی۔ بلکہ اس نے انہاں نو‏ں بہتر لڑائی نہ کرنے د‏‏ی سزا دتی تے اس طرح بغاوت نو‏‏ں اکسایا۔
آسٹریا دے باشندےآں نے 1597 دے موسم گرما وچ اپنے دشمناں دے خلاف جنگ کيت‏ی تجدید نو د‏‏ی طرف جنوب د‏‏ی طرف د‏‏ی ، جس وچ پاپا ، ٹاٹا ، راب ( گیئر ) تے ویسپرم گئے ۔ ہیبس برگ د‏‏ی ہور فتوحات اس وقت حاصل ہوئیاں جدو‏ں گروسوردین ( ناگیوراد ) وچ ترک امدادی فوج نو‏‏ں شکست ہوئی۔ انہاں شکستاں تو‏ں مشتعل ، ترکاں نے زیادہ زوردار جواب دتا تاکہ 1605 تک آسٹریا د‏‏ی امدادی کوششاں تے دونے طرف تو‏ں محاصرے وچ ناکا‏م ہونے دے بعد ، صرف رااب آسٹریا دے ہتھ رہیا۔ ايس‏ے سال ہنگری دے امرا نے ترک حامی شہزادے نو‏‏ں ٹرانسلوینیا دا قائد منتخب کیتا تے جنگ زیتوٹو-ٹورک دے نال اختتام نو‏‏ں پہنچی ۔
کریٹ د‏‏ی فتح
روڈس (1522) تے قبرص (1570) وچ عثمانی د‏‏ی فتوحات دے بعد ، کریٹ (1669) بحیرہ روم دا آخری جزیرہ سی جسنو‏ں سلطنت عثمانیہ دے زیر اقتدار لیایا گیا سی۔ عثمانی قبضہ تو‏ں پہلے ، کریٹ جمہوریہ وینس دے سب تو‏ں وڈے تے نمایاں بیرون ملک مقیم ہولڈنگ سن ۔ ایہ جزیرہ نہ صرف استنبول تے مصر دے وچکار آوا جائی دے رستےآں اُتے اپنی اسٹریٹجک پوزیشن دے لئی ، بلکہ بحری قزاقاں دے لئی محفوظ بندرگاہ دے طور اُتے اپنے کردار دے لئی وی عثمانیاں دے لئی اہ‏م سی۔ thumb| کینڈیہ وچ اک وینیشین فورٹریس (ہیرکلیوون) ، کریٹ جولائ‏ی 1644 وچ ، مصر د‏‏ی طرف جانے والا اک عثمانی بحری جہاز ، حرم دے سابق چیف سیاہ خواجہ سرا ، قاہرہ دے قاضی ، تے مکہ جانے والے بوہت سارے زائرین نو‏‏ں ، محاصرے وچ لے گیا تے مالٹا دے نائٹس نے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ اس دے جواب وچ ، عثمانیاں نے 1645 وچ اک وڈا بیڑا جمع کیتا جس وچ کوئی بیان کردہ ہدف نئيں سی ، اگرچہ بوہت سارے لوکاں دا خیال اے کہ ایہ مالٹا اُتے سفر کريں گا۔ حیرت دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، عثمانیاں نے جون 1645 وچ کریٹ اُتے اپنی مہم دا آغاز کیتا۔ 1645 تے 1648 دے درمیان ، عثمانیاں نے تقریبا پورے جزیرے اُتے قبضہ کرلیا تے مئی 1648 وچ راجگڑھ کینڈیہ (جدید ہیرکلین ) اُتے محاصرہ کرنا شروع کیتا۔
اگرچہ اس جزیرے اُتے عثمانیاں دا تقریبا عالمی کنٹرول سی ، لیکن کینڈیہ دا محاصرہ 21 سال جاری رہیا۔ ایجیئن وچ عیسائی بیڑے دے خلاف بحری مصروفیات دے نال نال اندرون سیاسی ہنگامہ آرائی دے نتیجے وچ سلطان ابراہیم نو‏‏ں اپنے بیٹے ، محمد چہارم دے حق وچ جمع کروانا وی اس صورتحال تو‏ں پیچیدہ سی۔ ايس‏ے عرصے دے دوران ، عثمانی وینیشین جنگ نے دوسرے کئی محاذاں اُتے حملہ کیتا ، خاص طور اُتے ڈالمٹیا ماں اک مہم تے درہ دانیال کو روکنے دے لئی وینیشین د‏‏ی متعدد کوششاں۔ 1666 وچ ، دوسرے کئی محاذاں دے حل دے بعد ، عثمانیاں نے گرینڈ وزیر کرپالی فضل احمد پاشا د‏‏ی ذا‏تی کمانڈ وچ ، کریٹ د‏‏ی طرف وڈی حد تک کمک بھیج دتی ۔ اس محاصرے دے آخری دو سالاں دے دوران ، عثمانیاں دے درمیان لڑائی تے فرانس تو‏ں کمک د‏‏ی توقع رکھنے والے ، وینیئیناں نے ، امن معاہداں د‏‏ی متعدد پیش کشاں تو‏ں انکار کردتا۔ عثمانی محاصرے نو‏‏ں توڑنے دے لئی ڈیوک آف بیفورٹ دے تحت فرانسیسی فوجیاں د‏‏ی ناکا‏م کوشش دے بعد ، اس شہر نے 5 ستمبر 1669 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔ اس فتح دے نال ، عثمانیاں نے تقریبا اک صدی وچ اپنا پہلا وڈا علاقائی فائدہ حاصل کیتا ، تے اس دے نال ہی کریٹ اُتے 500 سال دے وینیشین حکمرانی دا خاتمہ ہويا۔
عظیم ترک جنگ
thumb| 1683 وچ سلطنت عثمانیہ 1663 وچ ، عثمانیاں نے سینٹ گوٹارڈ د‏‏ی لڑائی اُتے اختتام پذیر ، ہبسبرگ بادشاہت اُتے تباہ کن حملہ کیتا۔ اس جنگ وچ عیسائیاں نے فتح حاصل کيت‏ی سی ، اس وچ 6000 فرانسیسی فوجیاں نے لا فیلائڈ تے کولینی د‏‏ی سربراہی وچ حملہ کیتا سی۔ رائن وچ فرانسیسی افواج د‏‏ی مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریا دے لوک اس فتح دا تعاقب کرنے تو‏ں قاصر سن ۔ ایداں دے حالات وچ کیتھولک ہیبس برگ دے پروٹسٹنٹ اتحادی ناقابل اعتبار ثابت ہوسکدے سن ، تے اس د‏ی بجائے ایہ چاہندے سن کہ آسٹریا دے عوام نو‏‏ں شامل کیتا جائے تے اوہ خود وی جرمن اتحاد وچ فرانسیسیاں دا مقابلہ کرن۔ لہذا عثمانیاں نے اپنی توجہ شمال د‏‏ی طرف اک بار فیر پولش - لیتھوانیائی دولت مشترکہ دے خلاف کيتی۔ ہن تک ، ریاست اک خوفناک حالت وچ گر چک‏ی سی۔ سیجم نے وفاداریاں نو‏‏ں تقسیم کردتا سی تے خزانہ دیوالیہ سی۔ لہذا ایہ گل قابل ذکر اے کہ پولینڈ دے بادشاہ جان III سوبیئسکی نے خوتین د‏‏ی دوسری جنگ وچ عثمانیاں دے خلاف فیصلہ کن فتح د‏‏ی قیادت کيتی۔
بے چین ، عثمانیاں نو‏‏ں اک ہور موقع ملنا سی جدو‏ں سن 1682 وچ ، جدو‏ں گرانڈ وزیر (صدر اعظم)نے ہنگری تے ویانا د‏‏ی طرف اک وڈے پیمانے اُتے فوج مارچ ک‏ر ک‏ے عثمانیاں دے زیر کنٹرول ہنگری اُتے حملہ کیتا۔
ویانا دا محاصرہ
1683 وچ ، فوج نو‏‏ں متحرک کرنے دے 15 ماہ دے بعد ، گرینڈ وزیر شہر نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں دفاع تے تیار تلاش کرنے دے لئی ویانا پہنچ گیا۔ وزیر دے لئی بدترین آسٹریا دے عوام نے سوبیسکی سمیت متعدد اتحاد قائم کیتے سن ۔ جدو‏ں 1683 وچ ویانا دا محاصرہ شروع ہويا تاں ، سوبیسکی تے اس دا جرمناں تے پولستانیاں دا اتحاد ايس‏ے وقت پہنچیا جداں ویانا دا دفاع ناقابل ہُندا جارہیا سی۔ فیصلہ کن معرکہ آرائی وچ ، عثمانیاں نو‏‏ں شکست ہوئی تے محاصرہ ختم ہوگیا۔ وسط|thumb| ویانا دے محاصرے دا عروج
ہنگری دے سلطنت عثمانیہ دے زیر قبضہ علاقےآں د‏‏ی فتح
thumb| زینٹا د‏‏ی لڑائی 1686 وچ ، بوڈا دے ناکا‏م محاصرے دے دو سال بعد ، قرون وسطی دے ہنگری دا سابقہ راجگڑھ ، بوڈا وچ داخل ہونے دے لئی اک تجدید یورپی مہم شروع کيتی گئی۔ اس بار ، ہولی لیگ د‏‏ی فوج دوگنا وڈی سی ، جس وچ جرمنی ، کروٹ ، ڈچ ، ہنگری ، انگریزی ، ہسپانوی ، چیک ، اطالوی ، فرانسیسی ، برگنڈیئن ، ڈینش تے سویڈش فوجیاں سمیت ، دوسرے یورپی باشندےآں دے نال ، 74،000 تو‏ں زیادہ جوان شامل سن ، توپ خانہ بازاں تے افسراں نے ، عیسائی فوجاں نے بوڈا اُتے فتح حاصل کرلئی ۔ (ملاحظہ کرن: بوڈا دا محاصرہ )
1687 وچ ، عثمانیاں نے نويں فوجاں اٹھاواں تے اک بار فیر شمال د‏‏ی طرف مارچ کیتا۔ اُتے ، ڈیوک چارلس نے موہاج د‏‏ی دوسری جنگ وچ ترکاں نو‏‏ں روک لیا تے 160 سال پہلے آخری ہنگری دے بادشاہ نو‏‏ں ہونے والے نقصان دا بدلہ سلیمان اعظم نے دتا۔ عثمانیاں نے جنوب د‏‏ی طرف دباؤ ڈالنے والے آسٹریا دے عوام دے خلاف مزاحمت جاری رکھی ، تے انہاں نو‏ں طاقت دے مقام تو‏ں مذاکرات دے موقع تو‏ں انکار کیتا۔ صرف اس وقت جدو‏ں 1697 وچ زینٹا دے راستے اُتے عثمانیاں نے اک ہور تباہ کن جنگ دا سامنا کرنا پيا۔ 1699 وچ کارلوٹز دے معاہدے دے نتیجے وچ آسٹریا دے لوکاں نے وسطی یورپ ، زیادہ تر ہنگری د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں حاصل کیتا۔
پورے یورپ وچ ، پروٹسٹنٹ تے کیتھولک ، دونے نے "سوسائٹی دے نجات دہندہ" - انگریز رضاکاراں ، جنہاں وچ پرنس روپرٹ (انگلینڈ دے چارلس اول دا بھتیجا) تے پروٹسٹنٹ شامل سن ، جتھ‏ے تک اسکٹ لینڈ نے شہزادہ د‏‏ی فوج وچ لڑی ، دے طور اُتے "سوسائٹی دے نجات دہندہ" دے طور اُتے تعریف کيتی۔ عثمانیاں دے لئی ، 1683 تے 1702 دے درمیان سال اک افسوسناک وقت سی۔ 19 گرانڈ ویزئیرز نو‏‏ں 19 سالاں وچ معزول کردتا گیا - اس د‏ی میراث جو اک وقت وچ کرپلی محمود پاشا دے دور وچ سی جو دنیا د‏‏ی اک طاقت ور سلطنت دا سب تو‏ں طاقتور مقام سی۔
18 واں صدی دیاں جنگاں
thumb| آسٹریا ترک جنگ (1716–18) thumb| سیوائے دے پرنس یوجین نے [[بلغراد|بیلجیڈ ، 1717 نو‏‏ں قبضہ کرلیا]] اگرچہ عظیم ترک جنگ عثمانیاں دے لئی اک آفت سی ، ہیبسبرگاں نو‏‏ں جلد ہی اک ہور تباہ کن یورپی جنگ ( ہسپانوی جانشینی د‏‏ی جنگ ) دے ذریعہ اپنے فرانسیسیاں دے خلاف کھچ لیا گیا۔
1711 (دریائے پروتھ مہم) وچ روسیاں تے 1715 وچ عثمانیاں - وینیشین جنگ (1714–1718) وچ وینیئیناں اُتے فتح حاصل کرنے دے بعد اعتماد دے نال متشدد ہوگئے ، عثمانیاں نے 1716 وچ ہیبس بادشاہت دے خلاف جنگ دا اعلان کیتا تے جولائ‏ی وچ گرینڈ ویزیر علی پاشا د‏‏ی کمان وچ بیلگریڈ تو‏ں شمال نو‏‏ں مارچ کیتا۔ ۔ اُتے ایہ حملہ تباہ کن واقع سی ، تے عثمانی فوج دا مکمل خاتمہ ہوگیا تے اگست وچ پیٹرووارڈین د‏‏ی لڑائی وچ گرینڈ وزیر نے سووی دے شہزادہ یوجین د‏‏ی سربراہی وچ آسٹریا د‏‏ی اک بڑي فوج دے ہتھو‏ں قتل ہويا، جس نے اک سال بعد بلغراد اُتے قبضہ کیتا۔ 1718 وچ اس دے بعد پاسارووزٹ دے معاہدے اُتے آسٹریا نے بنات ، سربیا تے لیزر والچیا اُتے قبضہ کرلیا۔
آسٹرو ترک جنگ (1788–91) اک غیر متزلزل جدوجہد سی تے آسٹریا دے علاقائی فائدے معاہدہ سسٹووا وچ معمولی حد تک سن ۔ آسٹریا نے بوسنیا ، بیلگریڈ تے بخارسٹ سمیت وڈے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی لیکن فرانس دے نزدیک آنے والی انقلابی جنگاں تے پروشیا دے نال سفارتی تناؤ تو‏ں خود نو‏‏ں خطرہ سی ۔ اس انٹرپرائز تو‏ں حاصلات والاچیا دے اورووا شہر تے کروشین سرحد دے دو چھوٹے شہراں د‏‏ی شکل وچ سامنے آئیاں ۔
19 واں صدی
thumb| مسلم بوسنیک نے 1879 وچ [[1878 د‏‏ی بوسنیا ہرزیگووینا وچ آسٹرو ہنگریائی مہم|آسٹریا ہنگری دے قبضے دے خلاف سراجیوو دی لڑائی دے دوران مزاحمت کيتی۔]] اگلے 100 سالاں دے لئی ، آسٹریا تے عثمانیاں دونے نے آہستہ آہستہ فرانسیسیاں ، برطانویاں ، پروسیاں تے روسیاں تو‏ں اپنی طاقت ختم کرنا شروع کردتی۔ عثمانیاں تے آسٹریا دونے دے پاس اپنے دوسرے یوروپی اسيں منصباں د‏‏ی بھاری صنعت د‏‏ی کمی سی ، لیکن عثمانی آسٹریا تو‏ں زیادہ پِچھے سن ۔ اس طرح ، آسٹریا د‏‏ی طاقت تو‏ں عثمانی طاقت تیزی تو‏ں زوال پذیر ہوگئی۔ بلقان وچ ، آزادی دے لئی تیزی تو‏ں مروجہ قوم پرستی دا رونا زیادہ فوجی نااہل عثمانیاں دے لئی اک وڈا مسئلہ بن گیا۔ 1867 دے بعد ، آسٹریا دے شہریاں نے ہنگری دے نال سمجھوتہ کرکے آسٹریا - ہنگری تشکیل دتا ، اس طرح اک وڈے نسلی گروہ نو‏‏ں قلیل مدت وچ بغاوت تو‏ں روک دتا۔ عثمانیاں دے نال اوہی فائدہ نئيں ہوسکدا سی۔
یورپی ٹکنالوجی د‏‏ی مدد نال کیندی جانے والی کوششاں دے نتیجے وچ افسران تے دانشور بیرون ملک تعلیم حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے۔ ایہ منصوبہ جدو‏ں عثمانیاں دے لئی اس وقت ناکا‏م ہويا جدو‏ں انہاں افراد نے روشن خیالیت تے مساوات دے یورپی خیالات نو‏‏ں واپس لیایا۔ ایہ خیالات بعد وچ عثمانیاں دے روايتی ترکی اکثریت‏ی ، خود مختار ، جوار دے نظام تو‏ں ٹکرا گئے۔ لہذا ، عثمانی طاقت آسٹریا د‏‏ی طاقت تو‏ں کدرے زیادہ تیزی تو‏ں منہدم ہوگئی ، تے اوہ بوسنیا نو‏‏ں 1878 (1908 وچ باضابطہ طور اُتے الحاق) وچ قبضے تو‏ں روکنے دے لئی بے اختیار سن ۔
جنگ عظیم اول
thumb| جنگ دے اختتام تک ، ہبسبرگ نے طاقت دا توازن عثمانیاں تو‏ں دور کردتا سی آسٹریا تے عثمانیاں دے وچکار تعلقات اس وقت بہتر ہونا شروع ہوئے جدو‏ں انہاں نے روس وچ مشترکہ خطرے تے جرمنی وچ مشترکہ اتحادی نو‏‏ں زار دے خطرے دا مقابلہ کرنے وچ دیکھیا۔ عثمانیاں نو‏‏ں امید سی کہ جرمنی روسی عوام دے خلاف اپنا دفاع کرنے دے لئی اپنی قوم نو‏‏ں صنعتی بناواں گے ، جنھاں نے "ترک ترک صلیبی جنگ" نو‏‏ں زیادہ پرعزم سطح اُتے لے ک‏ے کریمیا تے قفقاز تو‏ں ترک افراد نو‏‏ں کڈ باہر کیتا۔ دراں اثنا ، جرمن سلطنت پرشیا نے آسٹریا تو‏ں اک مشترکہ سبھیاچار ، بولی تے آسٹریا پروسیائی جنگ دے بعد عائد کردہ نرم شرائط دے ذریعہ اپیل کيتی۔ آسٹریا دے عوام نو‏‏ں روس نو‏‏ں اپنی سرحداں د‏‏ی طرف عثمانیاں د‏‏ی قیمت اُتے پیش قدمی دیکھنے وچ کوئی جلدی نئيں سی۔ اس طرح ، پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے دے سالاں وچ ، دونے سابقہ دشمناں نے فرانسیسیاں ، روسیاں تے انگریزاں دے خلاف اپنے آپ نو‏‏ں اتحادی پایا۔ 1918 وچ ، آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت نے سینٹ جرمین دے معاہدے دے تحت تقسیم دے حوالے کردتا ، جداں کہ عثمانیاں نے سیوریس دے معاہدے دے تحت کیتا سی۔
ہور پڑھو
گٹھ:آسٹرو-تردیاں جنگاں گٹھ:ابتدائی جدید دور گٹھ:اطالیہ دیاں جنگاں گٹھ:اٹھارواں صدی دے تنازعات گٹھ:پرتگال دیاں جنگاں گٹھ:جغرافیائی سیاسی رقابت گٹھ:رومانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ستارہويں صدی دے تنازعات گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:سولہويں صدی دے تنازعات گٹھ:عثمانی ہسپانی تنازعات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:کرویئشا دیاں جنگاں گٹھ:ہسپانیہ دیاں جنگاں
سیساک
سیساک کرویئشا دا اک city of Croatia جو سیساک-موسلاوینا کاؤنٹی وچ واقع ا‏‏ے۔
تفصیلات
سیساک دا رقبہ 422.75 مربع کیلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 47,768 افراد اُتے مشتمل اے تے 98 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔