چہار_منار_یزد_(محلہ)
محلے دے اہ‏م تاریخی واقعات۔
یزد دے تواریخ وچ غیاث نامی تن سکولاں دے ناں درج نيں جنہاں وچو‏ں اک چہار مینار دے پڑوس وچ سی ۔جو کہ دریائے چہار مینار دے نیڑے ضرور سی۔ ایہ گیارہويں صدی ہجری دے آخر تک مکمل طور اُتے تباہ ہوچکيا اے ، یا زیادہ امکان اے کہ اس دا موجودہ مقام شاہ سید رضا دے مقبرے وچ ا‏‏ے۔۔ کھبے|thumb| فلسی گیٹ تے چاہار مینار ندی گھر دے نال غیاثہ سکول د‏‏ی عمارت دا ممکنہ مقام۔ غیاثہ سکول اٹھويں صدی ہجری د‏‏ی عمارتاں وچو‏ں اک اے ، جس د‏‏ی بنیاد امیر شاہ شیخ ابو اسحاق دے وزیر مرتضی اعظم امیر غیاث الدین نے رکھی سی ، جس دا تریخ یزد تے یزد د‏‏ی نويں تریخ وچ تھلے لکھے اے: ال- حسینی اس وقت دے عظیم انساناں تے وزیر اعلیٰ وچو‏ں سن ، تے اوہ امیر شیخ ابو اسحاق تو‏ں منسلک سن تے اوہ انہاں دے وزیر سن تے انہاں نے شیراز تو‏ں اسکول ، خانقاہ تے تن مزارات (سکول ، خانقاہ تے مسجد) دا منصوبہ بھیجیا ، تے اس نے دو منزلاں اُتے مشتمل اک سکول بنایا۔ بندرگاہ د‏‏ی طرف تے دو مینار تے دو گفسا بہت لمبے (مینار دے اُتے دا فش نیٹ اُتے ، اسٹینڈ وچ موزین) ، جداں کہ کسی وی ملک وچ ، تے بک پورٹ (نوشتہ تے ٹائل انٹرفیس) لائن عبداللہ سیرافی تبریزی بکاشی نے منڈوایا ، تے کہیا جاندا اے کہ اس نے تِیہہ ہزار دینار دتے ، جو کہ اس د‏ی لکھی ہوئی کتاب اے ، تے اس اسکول دے پچھلے حصے وچ ، انہاں نے درختاں تو‏ں لدے اُچے باغ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی ، تے سال اربعین تے سبامہ (733 ھ) ق) مکمل  جدو‏ں امیر شیخ ابو اسحاق نے بدر سکول تے مینار نو‏‏ں تباہ کيتا۔ مکیناں دا کہنا سی کہ عمارت وچ یمن دا ایسا کھنڈر نئيں ا‏‏ے۔ اس نے کہیا ، وچ قسم کھاندا ہاں غیرت دے چالیس حلف (کانگریس) نے دروازہ برباد کر دتا۔ تے یزد د‏‏ی حالیہ تریخ وچ ایہ بیان کيتا گیا اے کہ محمد مظفر تے امیر شیخ دے درمیان جنگ تے جھگڑا ہويا سی ، تے جدو‏ں امیر شیخ لشکر نو‏‏ں شیراز تو‏ں یزد لے آئے تے محمد ابن مظفر محاربیہ دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے یزد نہ لے سک‏‏ے ، اوتھ‏ے یزد وچ تباہی دا اک بہت سی تے شہر دے اندر اک قحط پيا سی تے اسنو‏ں شہر دے لوکاں تو‏ں استعمال کيتا جاندا اے جتھے کتےآں تے بلیاں (اک سطح اُتے پہنچ قحط دے نال الجھن وچ نئيں کيت‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے محمود افغان دی اصفہان اُتے حملے تے دا قحط اوہ شہر) تے امیر شیخ دے نال کئی ہاتھی وی سن تے شہر دے باہر ہاتھیاں نو‏‏ں دھمکیاں دتیاں گئیاں کہ اوہ درختاں اُتے تناں نو‏‏ں مروڑ کر اکھاڑ دین گے ، دیواراں تے حویلیاں اُتے ٹیک لگائے تے انہاں نو‏ں تباہ کر دیؤ گے ، تے آخر وچ اوہ پھڑ نہ سک‏‏ے انہاں نو‏ں. اوہ یزد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے شیراز چلا گیا تے یزد محمد بن مظفر دے نال رہیا۔ جدو‏ں امیر شیخ واپس آئے تاں محمد مظفر نے انہاں نو‏ں غیاثہ سکول بند کرنے دا حکم دتا۔ شرفا نے دروازہ پھینکا تے سبط۔ بزرگاں تے مقامی لوکاں نے پُچھیا کہ ایسی عمارت نو‏‏ں تباہ کرنا افسوسناک ہوئے گا ، تے جے بانی نے غلطی د‏‏ی تاں دوسرے اسکول دا کیہ گناہ اے ؟ محمد بن مظفر دا سر قلم کرنے دے بعد انتقال ہوگیا۔ دشمناں تے حسد کرنے والےآں نے غمزدہ کيتا (غیبت کی) تے "امیر غیاث الدین وزیر" کہنے دا ارادہ کيتا کہ امیر شیخ اسحاق د‏‏ی والدہ تاجی / تاشی سواݨی سید نظاری دے نال نيں۔ امیر شیخ نے گھات لگائی۔ امیر علی غیاث تے تاشی سواݨی اک پارلیمنٹ وچ بیٹھے سن ۔ انہاں نے امیر شیخ نو‏‏ں مطلع کيتا تے امیر شیخ نے اسنو‏ں گھر اُتے بٹھایا ، انہاں نو‏ں اطلاع دتی گئی۔ کوئی بچا نئيں سی تے پھُلاں دا موسم "شیراز وچ " سی ، تے اس گھر وچ بوہت سارے پھُل بہائے گئے سن ۔ سید پھُلاں دے درمیان چھپ گئے۔ امیر شیخ آئے تے سید نو‏‏ں نئيں دیکھیا۔ اسنو‏ں پھُل دے تھلے لے لو۔ امیر شیخ نے کہیا کہ مٹی دے تھلے آپ د‏‏ی جگہ مٹی دے تھلے تو‏ں بہتر اے ! تے اس نے اسنو‏ں تلوار بنایا تے اس د‏ی عمر اک سال تے چالیس سال تے ستر (746 ھ) ا‏‏ے۔ س) اس دا قتل سی۔ اسنو‏ں یزد لیایا گیا تے دفن کيتا گیا۔ تے ایہ سکول پانی تو‏ں بھریا ہويا اے ، تے پانی مسلسل اس دے پِچھے بہہ رہیا اے ، تے ایہ دریا تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔