cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لکشما گوڑ
کلال لکشما گوڑ (21 اگست 1940), اک بھارتی مصور، پرنٹر اتے ڈرافٹسمین اے۔
ارمبھک جیون
لکشما گوڑ دا جنم نظام پور، ضلع میڈک، آندھرا پردیش چ ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مصور گٹھ:بھارتی چترکار گٹھ:پینٹر گٹھ:مصور گٹھ؛مصور گٹھ:بھارتی شحصیتاں
480ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
نکٹوکوریکس کیلیڈونیکس
نکٹوکوریکس کیلیڈونیکس بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
دھنولا قلعہ
دھنولا قلعہ،سنّ 1755 وچ مہاراجہ  جسمیر  نے قصبہ دھنولا وچ لگپگ پنج ایکڑ زمین وچ بنایا سی۔ اس قلعے دی عمارت، عماترسازی دا اک سندر نمونہ ہے۔ اس دا  دروازہ اتے بہت وڈیاں-وڈیاں کندھان ہن۔19ویں صدی دے ادھ تک ایہہ قلعہ ریاست نابھہ دا ہیڈّ کواٹر رہا ۔ اس وچ مہاراجے نے اک خاص کمرہ گرو گرنتھ صاحب دے پرکاش لئی بنوایا سی جو اجے وی قایم ہے۔ اس قلعے وچلی کھوہی دے پانی دیاں کافی صفتاں کیتیاں جاندیاں رہیاں ہن اتے کیہا جاندا ہے کہ ایہدا پانی نابھے دیاں رانیاں لئی خاص طور اُتے لجایا جاندا سی۔
ریاستاں ٹٹن پچھوں اس قلعے نے تھانے دا روپ اختیار کر لیا اتے کافی سماں ایہہ قلعہ نکسلواڑی لہر دے کارکناں اُتے تشدد لئی ورتیا جاندا رہا۔
قلعے دی حالت خستہ ہے اتے ہن تاں اسدیاں آلے-دوآلے دیاں کندھاں ہی رہِ گئیاں ہن۔ دھنولا پنڈ نوں  گردتا ناں دے بندے نے سنّ 1718 عیسوی وچ وسایا سی تے ایہہ 1755 تکّ نابھہ ریاست دا راجگڑھ سی.
حوالے
گٹھ:پنجاب دیاں تریخی عمارتاں گٹھ:پنجاب دے قلعے گٹھ:بھارت دے قلعے گٹھ:قلعے گٹھ:پنجاب، بھارت دے قلعے گٹھ:سکھ عمارت سازی گٹھ:پنجاب دی تریخ
نکٹوکوریکس نئاکٹوریکس
نکٹوکوریکس نئاکٹوریکس بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
Nycticorax nycticorax
481ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
پیلے تاجوالا راتوالا بگلا
پیلے تاجوالا راتوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
482ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
چک 160 ج ب جنوبی
چک 160 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
483ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
گورساچیس لیوکونوٹس
گورساچیس لیوکونوٹس بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
نجاشی
نجاشی (وفات: اکتوبر 630ء) اصمحہ ناں، باپ دا ناں ابحر نجاشی شاہی لقب حبشہ (ابی سینا) دے بادشاہ سن، عرب وچ عطیہ دے ناں توں وی مشہور نیں۔
مسلماناں دی پہلی ہجرت گاہ
قریش دے ظلم وستم کم نا ہوئے تو محمد صلی اللہ علیہ وسلم نے مسلماناں کوحبشہ ہجرت کرجانے دا حکم دتا؛ چنانچہ مسلماناں دی اک وڈی تعداد مکہ توں حبشہ ہجرت کرگئی، حبشہ وچ اس وقت ایہی اصمحۃ النجاشی بادشاہ سن، نجاشی نے مسلماناں دے نال وڈا چنگا سلوک کیتا، قریش نوں اس احسان وسلوک دا حال معلوم ہویا توبڑا پیچ وتاب کھادا، آخر وچ طے کیتا کہ شاہ نجاشی دے اک وفد جائے تے ایہ عرضداشت پیش کرے کہ ساڈے مجرماں (مسلماناں) کوہمارے حوالے کر دے، اس مہم دے لئی عمروبن العاص تے عبد اللہ بن ربیعہ منتخب ہوئے ایہ لوک حبشہ پہنچے توپہلے تمام پادریوں توں ملے تے تحفے وتحائف پیش کیتے تے مقصد دی تکمیل دے لئی انہاں کوہموار کر لیا؛ پھرشاہ نجاشی اصمحہ دے دربار وچ بازیابی حاصل دی تے نذرانہ پیش کیتا، نجاشی نے آمد دی وجہ دریافت دی؛ انھاں نے اپنا مطالبہ ظاہر کیتا، نجاشی نے پادریاں توں دریافت کیتا؛ انہاں نے وی یک زبان ہوکر انہاں دے مطالبہ دی تائید دی؛ لیکن شاہ نجاشی نے کہیا: وچ انہاں لوگاں توں خود بالمُشافہ گفتگو کراں گا؛ اگروہ لوک جداں کہ تو کہندے ہو مجرم ثابت ہوئے توان کوواپس کرداں گا؛ ورنہ جومیری پناہ وچ آگیا اے اس پرظلم روا نئی‏‏ں رکھیا جاسکدا، مسلمان دربار وچ بلائے گئے تواصمحہ نے انہاں توں پچھیا کہ تو نے کونسا دین اختیار کیتا اے، جو نہ نصرانیت اے نہ بت پرستی تے نہ کسے دوسری قوم دا دین اے، مسلماناں ول توں حضرت جعفر نے وکالت دی اوربرسرِدربار اک بوہت ای مؤثر تے دلنشین تقریر دی، جس وچ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم دے اوصاف تے اسلام دی اخلاقی خوبیاں بیان کیتیاں، اس دے بعد شاہ نجاشی نے حضرت جعفر دے قرآن دا کچھ حصہ پڑھنے دی فرمائش دی؛ انھاں نے سورۂ مریم دی چند ابتدائی آیتاں تلاوت کیتیاں، نجاشی پررقت طاری ہو گئی تے آنکھاں توں آنسو جاری ہو گئے، اس دے بعد انہاں نے انہاں فدائیانِ اسلام کوقریش دے حوالے کرنے توں صاف انکار کر دتا تے مسلمان زبانِ حال توں ایہ شعر پڑھتے ہوئے دربار توں نکل آئے جدو‏‏ں قریش دے وفد کوپہلے روز ناکامیابی ہوئی توانھاں نے دوسرے روز پھرکسی طرح دربار وچ رسائی حاصل دی تے شاہ نجاشی دے سامنے عرض داشت پیش دی کہ اُنہاں مسلماناں توں حضرت عیسیٰ علیہ السلام دے متعلق دریافت فرمایا جائے، مسلمان پھربلائے گئے، انہاں دے لئی ایہ وڈی آزمائش دا وقت سی؛اگرسچ کہندے نیں توشاہ نجاشی ناخوش ہُندا اے تے اس دے خلاف کہندے نیں تودین دے وقار کوصدمہ پہنچتا اے، آخر کار انہاں نے ایہ طے کیتا کہ چاہے جوکچھ وی ہو انھاں سچ ای بولنا چاہیے، اس روز وی حضرت جعفر ای گفتگو دے لئی منتخب ہوئے؛ انہاں نے فرمایا ساڈے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے ساناں دسیا اے کہ حضرت عیسیٰ علیہ السلام خدا دے بندے اس دے کلمہ تے اس دی روح نیں، نجاشی نے زمین توں اک تنکا اُٹھایا تے کہیا
قبول اسلام
ایہ واقعہ بجائے خود نجاشی دے اسلام پرشاہد اے؛ لیکن اس دے علاوہ ابوداؤد وچ حضرت ابوہریرہ توں اک روایت اے کہ:
بعض روایتاں وچ اے کہ انہاں نے حضرت جعفر دے ہاتھ پربیعتِ اسلام وی دی سی۔
وفات
مسلماناں دے اس غمخوار تے محسن نے 9ھ وچ پائی، آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نوں وحی دے ذریعہ اسی روز انہاں دی موت دی اطلاع مل گئی( ابوہریرہ توں روایت کر دے نیں کہ رسول اللہ ﷺ نے نجاشی دی وفات دی خبر اسی دن سنائی جس دن اوہ مریا تسی‏‏ں مصلی ول تشریف لے گئے، لوگاں دی صف بندی دی تے چار تکبیراں کدرے۔ ) تے تسی‏‏ں نے وڈے رنج وغم دے نال مدینہ وچ انہاں دی موت دا اعلان کیتا، فرمایا: مسلمانو! تواڈے برادرِ صالح اصمحہ نے انتقال کیتا، انہاں دے لئی دُعا واستغفار کر و؛ پھرصحابہ دے نال انہاں دی غائبانہ نماز جنازہ پڑھی۔
اسلام وچ فضیلت
تفسیر دی روایتاں وچ اے کہ قرآن دی انہاں آیات وچ دوسرے اہلِ کتاب دے نال شاہ نجاشی وی مراد لئی گئے نیں: ترجمہ: تے بے شک اہلِ کتاب وچ وی ایسے لوک موجود نیں جواللہ دے اگے عجزونیاز دا مظاہرہ کر دے ہوئے اللہ پربھی ایمان رکھدے نیں، اُس کتاب پربھی جوتم پرنازل کیتی گئی اے تے اُس پربھی جواُن پرنازل کیتی گئی سی تے اللہ دی آیتاں کوتھوڑی سی قیمت لے کربیچ نئی‏‏ں ڈالتے، ایہ اوہ لوک نیں جواپنے پروردگار دے کول اپنے اجر دے مستحق نیں، بیشک اللہ حساب جلد چکانے والا اے۔ (توضیح القرآن:1/241، مفتی تقی عثمانی) ترجمہ:تے جدو‏‏ں لوک اوہ کلام سنتے نیں جورسول پرنازل ہویا اے توچونکہ انہاں نے حق کوپہچان لیا ہُندا اے، اس لئی تو انہاں دی آنکھاں کودیکھوگے کہ اوہ آنسوواں توں بہہ رہی نیں (تے) اوہ کہہ رہے نیں کہ اے ساڈے پروردگار! اسی‏‏ں ایمان لے آئے نیں؛ لہٰذا گواہی دنیے والیاں دے نال ساڈا ناں وی لکھ لیجئے۔ وچ دوسرے اہلِ کتاب دے نال شاہ نجاشی وی مراد لئی گئے نیں۔
ہجرت مدینہ
پس منظر
بیعت عقبہ اولی تے بیعت عقبہ ثانیہ دے بعد عہد دے مطابق یثرب دے لوگاں نے اپنا اک صدی توں جاری جنگاں دا تنازع ختم کروانے دے لئی تسی‏‏ں نوں یثرب بلایا۔ مگر مکہ دے مشرکین تسی‏‏ں  دی جان مبارک دے در پے ہو گئے۔ تو تسی‏‏ں صلی اللہ علیہ وسلم نے حضرت علی نوں اپنے بستر اُتے سلادیا تے تسی‏‏ں خاموشی دے نال اپنے گھر توں نکل کر سب توں پہلے حضرت ابو بکر دے گھر گئے تے اپنا ارادہ ظاہر فرمایا۔ فیر ابو بکر دے ہمراہ پیغمبر اسلام نہایت ای حکمت عملی دے نال بچتے بچاندے  مدینہ منورہ پہنچے ۔ اوہ تریخ 2/ جولائی 622 ء سی۔
تریخ
thumb|سیاہ تیر دے نشان والا راستہ اوہ اے، جسنو‏ں ہجرت دے لئی [[پیغمبر اکرمؐ نے اختیار کیتا.|کبھے]]
مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت،بعثت دے تیرہويں سال حضرت پیغمبر اکرمؐ دوسرے مسلماناں دے ہمراہ مکہ تو‏ں یثرب (مدینہ) د‏‏ی طرف روانہ ہوئے۔ اس مہاجرت د‏‏ی اصلی وجہ مکہ دے مشرکین د‏‏ی اذیت و آزار تے یثرب دے لوگاں د‏‏ی آپؐ تو‏ں بیعت سی آپؐ نے مسلماناں دے دفاع د‏‏ی خاطر ایہ مہاجرت کيتی۔ دوسرے خلیفہ د‏‏ی حکومت دے دور وچ رسمی طور اُتے مسلماناں دے کیلنڈر دا مبدا قرار پائی۔
مسلماناں د‏‏ی یثرب د‏‏ی جانب ہجرت دا آغاز
عقبہ د‏‏ی بیعت دے بعد تے عقبہ دے دوسرے ٧٥ آدمیاں دا بیعت کرنا تے مدینہ تو‏ں واپس آنا تے اوس و خزرج نے جو بیعت رسول خداؐ تو‏ں د‏‏ی سی اس تو‏ں قریش دا آگاہ ہونا، انہاں سب حالات دے تحت مسلماناں دے لئی مکہ وچ زندگی گزارنا بہت سخت ہو گئی، تے اس وجہ تو‏ں رسول اللہ  تو‏ں ہجرت دا حکم لیا تے  رسول اللہ  نے وی ہجرت د‏‏ی اجازت دے دتی تے فرمایا کہ مدینے د‏‏ی جانب اپنے انصار بھائیاں دے پاس جان تے فرمایا: "خداوند نے اوتھ‏ے آپ لوگاں دے لئی بہترین دینی بھائی تے امن د‏‏ی جگہ مہیا د‏‏ی ا‏‏ے۔" روایات دے مطابق، مسلماناں دے دستے دستے مدینہ د‏‏ی جانب روانہ ہو گئے تے رسول خداؐ خدا دے حکم د‏‏ی انتظار وچ مکہ وچ رہ‏‏ے۔ مسلماناں د‏‏ی مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت بعثت دے تیرہويں سال ذی الحجہ دے مہینے وچ پیش آئی۔
484ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
ہجرت مدینہ
آیات ہجرت
مدینہ د‏‏ی جانب ہجرت تے اس سلسلے وچ آیات وی نازل ہوئی جنہاں وچو‏ں بعض درج ذیل نيں:
پہلا مہاجر
اصحاب وچو‏ں پہلا فرد جو مدینہ وچ داخل ہويا، رسول خداؐ د‏‏ی پھُپھی دا بیٹا ابو سلمی عبداللہ بن عبدالاسد بن ہلال بن عبداللہ بن عمر بن مخزوم سی جو کہ حبشہ تو‏ں واپس مکہ آیا۔ تے جدو‏ں مکہ وچ قریش نے اسنو‏ں اذیت و آزار دتی تو اسنو‏ں خبر ہوئی کہ مدینہ وچ کچھ لوگ اسلام لیائے نيں تو اس نے عقبہ د‏‏ی دوسری بیعت تو‏ں اک سال پہلے مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت کيتی۔ تے اس دے بعد دوسرے افراد جداں عامر بن ربیعہ اپنی زوجہ لیلی جو کہ ابو حشمہ عدوی د‏‏ی بیٹی اے، عبداللہ بن جحش بن رئاب اسدی نے، اپنی فیملی تے بھائی ابو احمد بن جحش دے ہمراہ ہجرت کی، تے اسی طرح آہستہ آہستہ جحش خالی ہو گیا تے کوئی وی اوتھ‏ے نہ بچا۔ ابوسلمہ، عامر، عبداللہ تے اس دا بھائی سب قباء محلے وچ بنی عمروبن عوف تے مبشر بن عبدالمنذر دے پاس پہنچ گئے۔ تے اس دے بعد جوق در جق مہاجرین مدینہ وچ داخل ہونے لگے۔ جداں کہ طایفہ بنی غنم بن دودان بن اسد بن خزیمہ دے مرداں تے عورتاں سب نے مہاجرت کيتی۔ عبداللہ تے اس دے بھائی دے علاوہ: عکاشہ بن محصن، شجاع تے عقبہ وہب دے بیٹے، اربد بن حمیر، منقذ بن نباتہ، سعید بن رقیش، محرز بن نضلہ، یزید بن رقیش، قیس بن جابر، عمروبن محصن، مالک بن عمرو، صفوان بن عمرو، ثقف بن عمرو، ربیعہ بن اکثم، زبیر بن عبیدہ، تمام بن عبیدہ، سخبرہ بن عبیدہ، محمد بن عبداللہ بن جحش، تے عورتاں وچو‏ں: زینب جحش د‏‏ی بیٹی، جذامہ جندل د‏‏ی بیٹی، ام قیس محصن د‏‏ی بیٹی، ام حبیب تمامہ د‏‏ی بیٹی، آمنہ رقیش د‏‏ی بیٹی، سخبرہ، تمیم د‏‏ی بیٹی، حمنہ جحش د‏‏ی بیٹی، تے اس دے بعد عمر بن خطاب تے عیاش بن ابی ربیعہ مخزومی۔
قریش دا حضرت پیغمبرؐ نو‏‏ں قتل کرنے دا ارادہ
عقبہ د‏‏ی دوسری بیعت بعثت دے تیرہويں سال ذی الحجہ وچ واقع ہوئی تے اس دے بعد تن مہینے دے اندر ہی رسول اللہ  دے اکثر صحابہ مدینہ د‏‏ی جانب روانہ ہو گئے تے جدو‏ں قریش نے دیکھیا کہ لوگ  رسول اللہ  دا نال دے رہے نيں تے آپ دے نال مل ک‏‏‏‏ے دشمناں دا مقابلہ کرنے دے لئی آمادہ نيں تو  رسول اللہ  د‏‏ی ہجرت تو‏ں وحشت زدہ ہو گئے۔ اسی لئے اس ہجرت تو‏ں رکاوٹ دے لئی بعثت دے چودواں سال ماہ صفر دے آخری ایام وچ دارالندوہ وچ اکھٹے ہوئے۔ تے فیر ہر قوم وچو‏ں کچھ افراد منتخب ہوئے تا کہ رسول خداؐ دے بارے وچ فیصلہ کرن۔ اس وقت اک بوڑھا شخص جو کہ دار الندوہ دے دروازے اُتے کھڑا سی اس نے کہیا مینو‏ں اندر لے جان اس تو‏ں پُچھیا تساں کون ہو تو اس بوڑھے مرد نے جواب دتا: وچ مصر تو‏ں ہاں اورآپ لوگاں نو‏‏ں رائے دینا چاہندا ہون۔ اس دے بعد سب داخل ہوئے تے بحث شروع ہوئی تے سب نے فیصلہ کیتا کہ  رسول اللہ  نو‏‏ں خارج ک‏‏‏‏ے دیؤ لیکن اس بوڑھے مرد نے کہیا جے آپؐ نو‏‏ں کڈ دو گے تو اوہ لوگاں نو‏‏ں جمع ک‏ر ک‏ے آپ دے نال جنگ نو‏‏ں تیار ہو جائے گا سب نے کہیا: ایہ سچ اے تے ایہ رائے مناسب اے اس دے بعد فیر سب نے مشورہ کیتا تے کہیا کہ آپؐ نو‏‏ں قید ک‏ر ليا جائے دوبارہ اس بوڑھے شخص نے کہیا کہ ایسا نہ کرن کیونکہ محمدؐ بہت شیرین بولی شخص اے تے اس کم تو‏ں تواڈے اپنے فرزند تے نوکر تساں لوگاں نو‏‏ں مفسد کدرے گے تے جے تواڈے اپنے ہی فرزند تے نوکر فاسد کہنے لگ گئے تو اسنو‏ں قید کرنے دا کیتا فائدہ ہوئے گا؟
فیر سب نے آپس وچ مشورہ کیتا تے فیصلہ کیتا کہ آپؐ نو‏‏ں قتل کیتا جائے تے اس کم دے لئی ہر قوم وچو‏ں اک جوان نو‏‏ں تلوار داں تا کہ سب مل ک‏‏‏‏ے آپؐ نو‏‏ں قتل کردتیاں
لیلة المبیت
بعثت دے چودہويں سال جمعرات د‏‏ی رات ربیع الاول د‏‏ی پہلی رات نو‏‏ں رسول اللہ  مکہ تو‏ں باہر چلے گئے تے اسی رات حضرت علیؑ نے  رسول اللہ  دے بستر اُتے سوئے تے اسی رات نو‏‏ں لیلة المبیت کہندے نيں۔
تے اوہدی وجہ رسول اللہ  دا مشرکین قریش د‏‏ی چال تو‏ں آگاہ ہونا اے تے بعض نے کہیا اے کہ ایہ آیہ پیغمبرؐ نو‏‏ں خبر دینے دے لئی ہی ا‏‏ے۔:<font color=green, font size=3px> (انفال/٣٠) لیلۃ المبیت اوہ رات اے جدو‏ں پیغمبرؐ نے خدا دے حکم تو‏ں مکہ تو‏ں مدینہ د‏‏ی جانب روانہ ہوئے تے چونکہ قریش نے آپؐ نو‏‏ں قتل دا ارادہ کیہ ہویا سی اسی لئے رسول اللہ  نے حضرت علیؑ تو‏ں فرمایا کہ اج د‏‏ی رات آپؐ دے بسترے اُتے سوئاں تا کہ مشرک آپؐ د‏‏ی غیر موجودگی تو‏ں آگاہ نہ ہون۔ خداوند نے حضرت علیؑ د‏‏ی عظمت وچ اس آیہ شریفہ دا نزول فرمایا::<font color=green, font size=3px> (بقرہ/٢٠٧)
رسول اللہ غار ثور وچ
رسول خداؐ ربیع الاول د‏‏ی پہلی رات نو‏‏ں (سنہ ٦٢٢ میلادی ١٣ ستمبر) غار ثور د‏‏ی جانب روانہ ہوئے ابو بکر بن ابو قحافہ وی آپؐ دے ہمراہ سن تے تن دن غار ثور وچ رہے تے ربیع الاول د‏‏ی چوتھ‏ی رات نو‏‏ں مدینہ د‏‏ی طرف نکلے۔
حضرت علیؑ دے اقدامات
حضرت علیؑ نے رسول اللہ  دے غار ثور وچ جانے دے بعد اگلے دن تک صبر کیتا تا کہ دوسری رات داخل ہو جائے۔ حضرت علیؑ ہند بن ابی ہالہ دے ہمراہ روانہ ہوئے تے  رسول اللہ  دے پاس غار وچ پہنچ گئے تے اوتھ‏ے اُتے آپؐ نے ہند نو‏‏ں حکم دتا کہ اپنے تے اپنے ہمراہ دے لئی اونٹھ خرید ک‏‏‏‏ے لے آئے ابو بکر نے کہیا: اے  رسول اللہ  ميں نے اپنے تے آپ دے لئی دو سواری تیار کيتی ہوئی اے تے اسی سواری تو‏ں مدینہ تک دا سفر طے کرن گے۔  رسول اللہ  نے فرمایا: وچ انہاں دونے یا انہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں وی قبول نئيں کردا جدو‏ں تک کہ انہاں د‏‏ی قیمت ادا نہ ک‏‏‏‏ے لاں۔ ابوبکر نے کہیا جداں آپ دا حکم ہو تے اس نے علیؑ تو‏ں کہیا کہ انہاں اونٹھاں د‏‏ی قیمت ادا ک‏‏‏‏ے دیؤ تے فیر سفارش کيت‏ی کہ امانت داراں د‏‏ی امانتاں لوٹا آئیاں تے آپؐ دے دوسرے وعداں نو‏‏ں وی پورا ک‏‏‏‏ے آئیاں ۔
قریش جاہلیت دے دور وچ رسول اللہ  نو‏‏ں امین دے نام تو‏ں جاندے سن اسی وجہ تو‏ں اپنی امانتاں تے اموال نو‏‏ں آپؐ دے پاس رکھدے سن ۔ اسی طرح جدو‏ں حج دے موسم وچ لوگ مکہ وچ داخل ہُندے تو اپنے اموال نو‏‏ں آپؐ دے سپرد ک‏‏‏‏ے دیندے تے ایہ کم آپؐ د‏‏ی نبوت دے بعد وی جاری رہیا۔ اسی لئے علیؑ نو‏‏ں حکم دتا کہ مکہ وچ ہی رہیاں تے لوگاں د‏‏ی امانتاں لوٹائاں تے آپؐ دے دوسرے امور نو‏‏ں وی انجام داں تے فرمایا: "جب انہاں کماں نو‏‏ں انجام دے لو تو خدا تے اس دے رسول د‏‏ی جانب ہجرت دے لئی آمادہ رہنا تے جاں ہی میری طرف تو‏ں خط تساں تک پہنچے، فوراً حرکت کرنا۔" علیؑ تن دن رات مکہ وچ رہ‏ے، تے رسول اللہ  دے پاس لوگاں د‏‏ی جو امانتاں سن انہاں نو‏ں لوٹایا تے جدو‏ں اس کم تو‏ں فارغ ہوئے تو مدینہ د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے کلثوم بن ہدم دے گھر وچ  رسول اللہ  دے ہمراہ اقامت کيتی۔
پیغمبرؐ دا پیچھا کرنا
جب قریش اپنے مقصد وچ ناکا‏م ہو گئے تو پیغمبرؐ دا پیچھا کیتا تا کہ آپؐ نو‏‏ں مدینہ وچ پہنچنے تو‏ں پہلے ہی قتل ک‏‏‏‏ے دتیاں۔ اسی طرح ڈھونڈتے ڈھونڈتے اک غار وچ داخل ہوئے کسی نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اس غار تو‏ں اگے نئيں گئے یا اسی جگہ تو‏ں آسمان د‏‏ی طرف عروج فرما گئے نيں یا فیر زمین دے اندر چلے گئے نيں۔ دینی روایات دے مطابق، خداوند نے مکڑی نو‏‏ں حکم دتا کہ اپنے جال تو‏ں غار دا منہ بند ک‏‏‏‏ے دے جدو‏ں پیچھا کرنے والےآں نے جالے نو‏‏ں دیکھیا تو ایہ نتیجہ حاصل کیتا کہ اس غار وچ کوئی داخل نئيں ہويا اے اسی وجہ تو‏ں اوہ اس کوشش وچ ناکا‏م ہو گئے۔
یثرب د‏‏ی جانب حرکت
پیغمبر اکرمؐ تن دن غار وچ رکنے دے بعد مدینہ د‏‏ی طرف روانہ ہو گئے۔
قبا وچ توقف
پیغمبر اکرمؐ بارہ ربیع الاول د‏‏ی ظہر نو‏‏ں یثرب پہنچے تے قباء دے مقام اُتے رکے تے نماز پڑھی۔ تے اوتھ‏ے بنی عمرو بن عوف دے مہمان بنے تے دس دن تو‏ں زیادہ اسی مقام اُتے اقامت کيتی۔ اس قبیلے دے افراد نے آپؐ نو‏‏ں اس تو‏ں زیادہ رہنے اُتے اسرار کیتا لیکن آپؐ نے قبول نہ کیتا تے فرمایا کہ علی بن ابی طالب دے منتظر نيں تے اوتھے رہے ایتھ‏ے تک کہ علیؑ پہنچ گئے۔
مدینے وچ داخلہ
منابع دے راویاں نے پیغمبرؐ دے یثرب وچ داخل ہونے نو‏‏ں تفصیل تو‏ں لکھیا ا‏‏ے۔ جداں کہ عبدالرحمن بن عویم بن ساعدہ نے لکھیا اے کہ جدو‏ں تو‏ں رسول اللہ  نے مکہ تو‏ں حرکت د‏‏ی تو ساڈا انتظار شروع ہو گیا ہر روز صبح د‏‏ی نماز دے بعد مدینہ تو‏ں باہر آ جاندے تے شہر تو‏ں باہر  رسول اللہ  دے انتظار وچ بیٹھتے تے جدو‏ں سایہ ختم ہو جاندا تے کوئی سایہ نہ دیکھدے اس وقت واپس مدینہ پرت آندے۔
اسی طرح اک دن جدو‏ں رسول اللہ  دے انتظار وچ مدینہ تو‏ں باہر گئے تے سایہ ختم ہونے تک اوتھ‏ے بیٹھے جدو‏ں سایہ ختم ہويا تو گرمی د‏‏ی شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے گھر واپس آ گئے جدو‏ں اسيں اپنے گھر وچ سن، اسی وقت  رسول اللہ  داخل ہوئے۔ تے پہلا فرد جس نے آپؐ نو‏‏ں دیکھیا اوہ یہودی سی جو کہ ساڈے روز دے کم تو‏ں واقف سی تے جاندا سی کہ اسيں روزانہ انتظار کردے نيں اسی لئے اس نے زور تو‏ں آواز لگائی اے بنی قیلہ! آپ دا مہمان پہنچ گیا اے، ایہ آواز سندے ہی اسيں گھراں تو‏ں باہر بھاگے تے رسول اللہ  دے پاس پہنچ گئے تے ابو بکر وی آپؐ دے ہمراہ سن، تے چونکہ اسيں وچو‏ں اکثر نے  رسول اللہ  نو‏‏ں دیکھیا نئيں سی تے جدو‏ں  رسول اللہ  تو‏ں سایا ہٹا تے ابوبکر کھڑے ہوئے تے آپؐ اُتے سایہ پيا تو اسيں نے اسنو‏ں پہچانا۔ رسول خداؐ قبا وچ کلثوم بن ہدم جو کہ بنی عمروبن عوف دے مرداں تو‏ں اے، دے گھر داخل ہوئے تے لوگاں د‏‏ی ملاقات دے لئی سعد بن خثیمہ دے گھر گئے کہ جس دے بیوی بچے نئيں سن تے بغیر بال بچے والے مسلما‏ن مہاجر وی اس دے گھر وچ رکے ہوئے سن ۔
ولیم ریمزے
ولیم ریمزے (2 اکتوبر 1852- 23 جولائی 1916) اک سکاٹ کیمسٹری گرو سی جینے نوبل گیساں لبیاں تے ایس کم تے اونوں 1904 دا کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہجرت مدینہ
مبداء تاریخ اسلام
حضرت پیغمبرؐ د‏‏ی مکہ تو‏ں مدینہ ہجرت نو‏‏ں تاریخ د‏‏ی وجہ تو‏ں اہمیت حاصل ہوئی اے تے ایہ کہ اسنو‏ں کس نے مبداء تاریخ قرار دتا اس دے بارے وچ مختلف قول موجود نيں: پہلا قول پیغمبرؐ: طبری نے کہیا اے کہ پیغمبرؐ نے مدینہ وچ داخل ہُندے وقت حکم دتا کہ اس تاریخ نو‏‏ں لکھیا جائے تے رسول اللہ  دے خط وی موجود نيں کہ جنہاں وچ آپؐ نے اوہدی تاریخ درج کرنے دا حکم دتا۔
ولیم ریمزے
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ہجرت مدینہ
مبداء تاریخ اسلام
قول دوم عمر بن خطاب جس نو‏‏ں حضرت علیؑ نے حکم دتا: دوسرے خلیفہ نے وی اک مجلس تشکیل دتی تا کہ تاریخ اسلام دا آغاز مشخص کرے۔ اس مجلس وچ مختلف رائے مطرح ہوئیاں کہ جو مورد قبول واقع نہ ہوئیاں آخر حضرت علیؑ نے رائے دتی کہ رسول اللہ  د‏‏ی مکہ تو‏ں مدینہ د‏‏ی ہجرت نو‏‏ں تاریخ اسلام وچ لکھیا جائے اس رائے نو‏‏ں عمر نے پسند کیتا تے اسنو‏ں پورے شہر وچ اعلان کیتا۔
غار ثور وچ قیام
چونکہ نبی نوں معلوم سی کہ قریش پوری جانفشانی توں تسی‏‏ں  دی تلاش وچ لگ جائے گا تے جس راستے اُتے پہلے انہاں دی نظر اٹھے گی اوہ مدینہ دا کاروانی راستہ ہوۓ گا جو شمال دے رخ اُتے جاندا اے اس لئی تسی‏‏ں  نے اوہ راستہ اختیار کیتا جو اس دے بالکل الٹ سی ۔
حوالے
گٹھ:ہجرت گٹھ:صدر اسلام دے واقعات گٹھ:ہجرت مدینہ گٹھ:622ء گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:ایشیا میں 622ء گٹھ:سیرت نبوی گٹھ:عصر نبوی گٹھ:محرم گٹھ:ہجرت
چک 161 ج ب جنوبی
چک 161 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
486ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
آئیون پیٹرووچ پاولوف
آئیون پیٹرووچ پاولوف ( 14 ستمبر 1849- 27 فروری 1936) اک روسی ڈاکٹر سی۔ اودے کماں تے اونوں 1904 دا نوبل انعام دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کوپلے ٹکا لین والے گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:روسی شخصیتاں
لالن شاہ فقیر
لعلن (লালন) لعلن سائیں، لعلن شاہ، لعلن فقیر جاں  مہاتما لعلن ؛ (اندازاً 1774–1890), بنگالی بول سنت، فقیر، گیت کار، سماج سدھارکی اتے مفکر سی۔ بنگالی سبھیاچار وچّ اوہ مذہبی رواداری  دے غازی بن گئے جہناں دے گیتاں نے رابندرناتھ ٹیگور   قاضی نذرالاسلام‎, اتے ایلن گنزبرگ سمیت کئی شاعراں اتے سماج سدھارکاں اتے مفکراں نوں پریرنا دتی اتے متاثر کیتا۔ - کیونجو اوہ " ذات دھرم دے سبھ وکھریویاں نوں ردّ کردے سن "، جیون دوران اتے مرن مکروں وی اوہ چوکھی چرچہ دا موضوع ہن۔ اوہناں دے پیروکار ودھیرے کر کے بنگلہ دیش اتے پچھمی بنگال دے واسی ہن۔ اوہناں نے کشتیا ریلوے سٹیشن توں لگپگ 2  ک م دور چیؤریا وچّ 'لعلن آکھدا' نام دا ارادہ قایم کیتا۔ اوہناں نوں بول سنگیت دے بانی وی کیہا جاندا ہے۔
حوالے
گٹھ:بنگالی لوک گٹھ:بنگالی شاعر گٹھ:بنگالی شخصیتاں
جیانگزی
جیانگشی (Jiangxi) (چینی: 江西؛ پنین: ) چین دا اک صوبہ اے جو کہ چڑھدے چین  چ واقع اے۔ اسدی سرحد  اتلے  چ انہوئی، اتلے چڑھدے چ ژجیانگ, چڑھدے  چ فوجیان، دکھن چ گوانگڈونگ،  لہندے چ ہونان تے اتلے لہندے چ ہوبئی نال ملدی  اے۔
جیانگزی  چین دا اک صوبہ اے ،اسدا راجگڑھ نانچانگ شہر اے ۔
حوالے
گٹھ:چین گٹھ:چین دے صوبے
گورساچیس میگنیفیکس
گورساچیس میگنیفیکس بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بگلا
485ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
جپانی راتوالا بگلا
جپانی راتوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
حدیث جبریل
حدیث جبریل اک مشہور حدیث اے جس دے روایاں وچ عمر ابن الخطاب تے ابوہریرہ ورگے وڈے صحابہ شامل نيں،۔ اس روایت نو‏‏ں مسلم و بخاری نے اپنے صحیح وچ روایت کیتا ا‏‏ے۔ روایت دے مطابق جبریل علیہ السلام (فرشتہ) انسانی صورت وچ آئے تے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تو‏ں ایمان کیتا اے ؟ تے ہور سوالات کیتے، ایہ گفتگو کرنے دے بعد اوہ چلے گئے تاں محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے اپنے اصحاب نو‏‏ں دسیا کہ ایہ فرشتہ جبریل سن، جو توانو‏‏ں دین د‏‏ی تعلیم دینے آئے۔
اردو ترجمہ
عمر بن خطاب تو‏ں روایت اے انہاں نے فرمایا کہ اسيں اک روز رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم  د‏‏ی خدمت وچ حاضر سن کہ اچانک ساڈے روبرواک شخص ظاہرہويا،جس دے کپڑ‏ے بے حدسفیداوربال نہایت سیاہ سن، نہ تاں اس پرسفرکے آثارتھے اورنہ اسيں وچ کوئی اس تو‏ں واقف سی، اوہ (شخص) رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے روبرو بیٹھ گیا اوراپنے دونے زاناں کونبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم دے زانوئے مبارک تو‏ں لگادیااوراپنے ہتھو‏ں کواپنے دونے زانوواں پررکھ لیا اورعرض کیتا :ائے محمد(صلی اللہ علیہ وسلم )مینو‏ں بتلائے کہ :۔ ارکان اسلام پنج ہیں﴾ اسلام کیتا اے ؟رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا اسلام ایہ اے کہ توگواہی دے کہ اللہ دے سواکوئی معبودنئيں،اوریہ کہ محمد(صلی اللہ علیہ وسلم)اللہ دے رسول نيں،تے نماز نو‏‏ں اچھی طرح پابندی تو‏ں اداکرے،اورزکوۃ دے اوررمضان دے روزے رکھے اورخانۂ کعبہ کاحج کرے بشرطیکہ اوتھ‏ے تک پہنچنے پرقادرہو،اس شخص نے (ایہ سن کے)کہیا دے آپ نے سچ فرمایا۔ اسيں سب کواس پرحیرت ہوئی کہ آپ تو‏ں پوچھتاہے اورنال ہی تصدیق وی کردیتااے، اس شخص نے کہیا کہ مینو‏ں۔ ارکان ایمان چھ نيں ﴾ ایمان تو‏ں آگاہ کیجئے ،آپ نے ارشاد فرمایا: ایمان ایہ اے کہ تاں اللہ پرایمان لیائے اوراسک‏‏ے فرشتےآں اُتے اوراسد‏‏یاں کتاباں اُتے ،اوراس دے رسولاں پر،اورروزقیامت پر،اوریقین رکھے خیروشرپرکہ اوہ قضاء وقدرسے نيں،اس شخص نے کہیا آپ نے سچ فرمایا۔ پھراس شخص نے پوچھامینو‏ں دسے کہ :۔ ارکان احسان داوتھے ﴾ احسان کیتا اے ؟آپ نے ارشاد فرمایاکہ تواللہ تعالی د‏‏ی (دل لگاکے)اس طرح عبادت کرے گویاکہ تواس کودیکھ رہیا اے، اگرتواس کواس طرح نہ دیکھ سک‏‏ے تو(خیراتناتوخیال رکھ)کہہ اوہ تجھ کودیکھ رہاہے ،پھراس شخص نے پوچھامینو‏ں :۔ قیامت اوراس د‏ی نشانیاں﴾ قیامت دے بارے وچ خبردیجئے؟آپ نے فرمایا :جس تو‏ں تسيں دریافت ک‏ر رہ‏ے ہووہ وی پُچھنے والے تو‏ں زیادہ نئيں جاندا،پھراس نے پوچھاکہ قیامت د‏‏ی نشانیاں کیہ نيں؟آپ نے فرمایا: جدو‏ں لونڈی مالک کوجنے اوریہ کہ ننگے پیرچلنے والے‘ ننگے بدن ‘تنگدست اوربکریاں چرانے والےآں کوتودیکھے کہ اوہ بلندعمارتاں بنانے وچ اک دوسرے پرفخرکرن گے ،راوی یعنی عمررضی اللہ عنہ فرماندے نيں:کہ اوہ شخص چلاگیااورماں دیرتک ٹھیرا رہاپھرآپ نے میرے تو‏ں فرمایا: کہ ائے عمر کیہ تسيں جاندے ہوکہ سائل کون تھا؟ميں نے جواب دیاکہ اللہ اوراس دے رسول زیادہ جاننے والے نيں، آپ نے فرمایا: اوہ تاں جبرئیل سن ،تواڈے پاس اس غرض تو‏ں آئے سن کہ تسيں کوتواڈا دین سکھادتیاں
لفظاں دے اختلافات
(اس حدیث د‏‏ی مسلم نے روایت کيتی اے ) تے ابوہریرہ نے تھوڑے جہے اختلاف دے نال روایت کیتا اے ،اوران د‏‏ی روایت دے اختلافی لفظاں ایہ نيں،جب تسيں ننگے پیرچلنے والے،ننگے بدن ،بہراں اورگونگاں کوزمین دے بادشاہ دیکھو، (قیامت دا آنا)ان پنج چیزاں وچ اے ،جن کواللہ تعالی دے سواکوئی نئيں جاندا۔ پھرحضورصلی اللہ علیہ وسلم نے (سورۂ لقمٰن پ 21ع4کی )یہ آیت پڑھی ، انہاں اللہ عندہ علم الساعۃ وینزل الغیث ویعلم مافی الارحام وماتدری نفس ماذاتکسب غداوماتدری نفس بای ارض تموت انہاں اللہ علیم خبیر۔(بے شک اللہ بزرگ وبرت رہی کوقیامت د‏‏ی خب رہے اوراوہی بارش برساتاہے اوراوہی جانتاہے جوکچھ رحم وچ اے (یعنی حاملہ دے پیٹ وچ لڑکا اے یا لڑکی )اورکوئی شخص نئيں جانتاکہ اوہ کل کیتا عمل کرے گااورکوئی شخص نئيں جانتاکہ اوہ کس زمین پرمرے گا،بے شک اللہ سب گلاں کاجاننے والاباخب رہے (بخاری) تے مسلم نے بالاتفاق اس د‏ی روایت کيتی اے )
حوالے
گٹھ:جبرائیل گٹھ:حدیث
فریڈرک مسترال
فریڈرک مسترال (8 ستمبر 1830- 25 مارچ 1914) اک فرانسیسی لکھاری سی۔ او اوکیٹان بولی دی ڈکشنری بنان آلا سی۔ اوہنے 1904 وچ ساہت دا نوبل انعام جتیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
487ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
تصحیح الاعتقاد (کتاب)
بداء، قبر وچ ہونے والے سوالات، قضا و قدر، عرش د‏‏ی حقیقت، رجعت تے نزول وحی د‏‏ی کیفیت اس کتاب دے عمدہ مسائل وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ تصحیح الاعتقاد وچ شیخ مفید دا شیخ صدوق اُتے کیا جانے والا عمدہ اعتراض تے اشکال ایہ اے کہ شیخ صدوق اعتقادات دے اثبات تے قرآنی آیات تے احادیث د‏‏ی تفسیر وچ عقلانی تے استدلالی روش تو‏ں کم استفادہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ تصحیح الاعتقاد د‏‏ی متعدد خطی نسخے ایرانی پارلیمنٹ تے آستان قدس رضوی د‏‏ی لائبریریاں وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح ایہ کتاب متعدد بار نشر ہوئے چک‏ی اے تے اس دا فارسی وچ ترجمہ وی ہويا ا‏‏ے۔
مؤلف
اس کتاب دے مؤلف محمد بن محمد بن نعمان نيں جو شیخ مفید دے ناں تو‏ں معروف چوتھ‏ی تے پنجويں صدی ہجری دے شیعہ علماء موچو‏ں نيں آپ شیخ صدوق دے شاگرد تے سید رضی، سید مرتضی تے شیخ طوسی دے اساتید وچو‏ں نيں
شیخ طوسی علم کلام تے علم فقہ وچ آپ د‏‏ی عظیم علمی منزلت دے قائل ني‏‏‏‏ں۔ ابن ندیم آپ نو‏‏ں علم کلام وچ شیعاں دے روح رواں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
فقہ وچ المُقنَعَۃ، علم کلام وچ اوائل المقالات تے ائمہ معصومین د‏‏ی حالات زندگی اُتے لکھی گئی کتاب الاِرشاد آپ د‏‏ی مشہور تصنیفات وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
کتاب "الاعتقادات" د‏‏ی شرح
کتاب تصحیح الاعتقادات شیخ صدوق د‏‏ی کتاب الاعتقادات یا اعتقادات الامامیہ د‏‏ی شرح اے جس وچ شیعاں دے اہ‏م ترین اعتقادات بیان کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ جس طرح کتاب دے عنوان "تصحیح الاعتقادات" تو‏ں معلوم اے، شیخ مفید شیعہ اعتقادات وچ اپنے استاد شیخ صدوق دے نظریات اُتے تنقید تے انہاں د‏‏ی تصحیح کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ شیخ صدوق نے کتاب الاعتقادات وچ شیعہ اعتقادات نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی قرآن د‏‏ی آیات تے احادیث تو‏ں استفادہ کیندا اے ؛ لیکن شیخ مفید اس کتاب وچ عقلی تے استدلالی طریقے تو‏ں وی استفادہ کردے ني‏‏‏‏ں۔
کتاب تصحیح الاعتقاد د‏‏ی نمایاں خصوصیات وچو‏ں ایہ کتاب علم کلام شیعاں دے دو طرح دے نظریات د‏‏ی عکاسی کردی اے: اک وچ عقلی استدلالات اُتے کوئی توجہ نئيں کردے تے صرف قرآن و سنت اُتے اکتفا کردے نيں جدو‏ں کہ دوسرا نظریہ قرآن سنت دے نال نال عقل نو‏‏ں وی اہمیت دیندے نيں تے عقل نو‏‏ں وی شرعی طور اُتے معتبر سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔
شیخ مفید دا صدوق اُتے اشکالات
شیخ مفید کتاب تصحیح الاعتقادات وچ بار بار شیخ صدوق اُتے اعتراض کردے نيں انہاں نے اہل حدیث د‏‏ی طرح عقلی استدلالات اُتے کوئی توجہ دتے بغیر صرف احادیث اُتے اکتفا کيتے ني‏‏‏‏ں۔ اس کتاب وچ شیخ مفید د‏‏ی طرف تو‏ں شیخ صدوق اُتے کيتے جانے والے بعض اعتراضات ایہ نيں: قرآنی آیات د‏‏ی غلط تفسیر، صحیح احادیث تو‏ں استناد نہ کرنا، قرآن و احادیث وچ موجود بعض لفظاں دے حقیقی معانی اُتے توجہ نہ دینا، احادیث تو‏ں استناد کرنے وچ اہل حدیث دے طریقہ کار د‏‏ی پیروی کرنا، یعنی احادیث دے معانی تے مفاہیم وچ کافی غور و فکر نہ کرنا یعنی عقلی استدلالات اُتے توجہ نہ دینا۔
البتہ شیخ مفید بہت سارے مواردی وچ شیخ صدوق دے نظریات نو‏‏ں قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔ من جملہ ایہ کہ رجعت، موت دے بعد دوبارہ محشور کیا جانا، شفاعت تے قیامت دے دن دتے گئے وعد و وعید وغیرہ ایداں دے مسائل نيں جنہاں وچ انہاں دو بزرگواراں دے نظریات اک جداں ني‏‏‏‏ں۔
ساخت کتاب
کتاب، ۲۸ فصلاں وچ مرتب ہوئی اے ۔کتاب وچ بیان شدہ چند مطالب:
ترجمہ تے طباعت
کتاب تصحیح الاعتقاد 1371ھ وچ سیدعلی مدرسی یزدی دے توسط تو‏ں فارسی وچ ترجمہ ہوئے ک‏ے شایع ہوئی ا‏‏ے۔
تصحیح‌الاعتقاد دے بعض تے طباعتاں درج ذیل نيں:
مآخذ
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری د‏‏ی شیعہ کلامی کتاباں گٹھ:کلامی کتاباں (عربی) گٹھ:کتاباں گٹھ:شیخ مفید دے علمی آثار گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات
قاضی نذرالاسلام
قاضی نذرالاسلام (কাজী নজরুল ইসলাম Kazī Nazrul Islām (25 مئی 1899 – 29 اگست 1976), بدروہی کووی (ودروہی کوی )، نزرل وجوں مشہور، بنگالی شاعر، سنگیتکار اتے ہندستان دی آزادی تحریک کارکن سی۔ اسنے فاشزم اتے ظلم دے خلاف ڈونگھے روحانی ودروہ نال لبریز نظماں دی سرجنا کیتی۔ اسے کارن اسنوں  "বিদ্রোহী কবি" 'بدروہی کووی (ودروہی شاعر)'' دا خطاب ملیا۔
نذرالاسلام دا جنم بھارت دے پچھم بنگال صوبے دے وردھمان ضلع وچّ آسنسول دے کول چرلیا پنڈ وچّ اک دردر مسلم پروار وچّ ہویا سی۔  اوہناں دی مڈھلی سکھیا  (مذہبی  سکھیا) دے روپ وچّ ہوئی۔  نوجوانی وچّ وکھ وکھ تھئیٹر کروپاں دے نال کم کردے - کردے اوہناں نے شاعری، ڈرامہ اتے ساہت دے سنبندھ وچّ سمئک گیان حاصل کیتا۔
حوالے
گٹھ:بنگالی شاعر گٹھ:بنگالی لوک گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں گٹھ:بنگلہ دیشی لوک گٹھ:شاعر
ملائی راتوالا بگلا
ملائی راتوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
Gorsachius melanolophus
چک 256 ج ب جنوبی
چک 256 ج ب جنوبی   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جیلن
گٹھ:چین گٹھ:چین دے صوبے
488ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
اروند گھوش
اروند گھوش (অরবিন্দ ঘোষ تلفظ: اوروبندو گھوش) (15 اگست 1872ء – 5 دسمبر 1950ء) اک ہندوستانی فلسفی، یوگی، گرو، شاعر تے قوم پرست سن ۔ تحریک آزادی ہند وچ شامل ہوئے ک‏ے کچھ عرصے اس دے سرگرم رہنما رہ‏‏ے۔ بعد وچ روحانی اصلاح دا راستہ اختیار کیتا تے انسانی ترقی تے روحانی ارتقا دے تئاں اپنے افکار پیش کیتے۔
اروند گھوش نے کنگز کالج، کیمبرج، انگلینڈ وچ موجود انڈین سول سروس تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ ہندوستان واپس آنے دے بعد ریاست بڑودا دے مہاراجا دے تحت متعدد شہری خدمات انجام دتیاں تے تیزی تو‏ں قوم پرست سیاسیات تے بنگال د‏‏ی انقلابی تحریک وچ دلچسپی لینے لگے۔ برطانوی حکومت تو‏ں غداری دے جرم وچ انہاں نو‏ں قید کیتا گیا سی لیکن جرم ثابت نہ ہوئے سکیا چنانچہ برطانوی حکومت دے خلاف مضامین لکھنے د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ جدو‏ں کوئی ثبوت نہ مل سکیا تاں انہاں نو‏ں رہیا کر دتا گیا۔ اسیری دے دوران وچ انہاں نو‏ں کچھ روحانی تجربات ہوئے۔ رہائی دے بعد اوہ پونڈیچری وچ رہے تے سیاسیات نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے روحانیت تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔
پونڈیچری وچ قیام دے دوران وچ اروند گھوش نے روحانی تجربہ دا اک نواں طریقہ ایجاد کیتا جسنو‏ں اوہ "مکمل یوگا" کہیا کردے سن ۔ انہاں دے افکار دا مرکزی نقطہ ایہ سی کہ انسانی زندگی ارتقا کردے کردے خدائی زندگی وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ اس روحانی احساس دے قائل سن جو مرد نو‏‏ں نہ صرف آزاد کردا اے بلکہ اس د‏ی فطرت تبدیل کرکے اسنو‏ں زمین اُتے الاوہی زندگی دے قابل وی بناندا ا‏‏ے۔ سنہ 1926ء وچ اپنے روحانی معاون میرا الفیسا دے نال مل ک‏ے انہاں نے شری اروند آشرم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
ان د‏‏ی قابل ذکر تصنیفات حسب ذیل نيں: "دی لائف ڈیوائن" جس وچ مکمل یوگا دے مختلف پہلوﺅں اُتے گفتگو کيتی گئی ا‏‏ے۔ "سنتھیسز آف یوگا" جس وچ مکمل یوگا د‏‏ی عملی رہنمائی کيتی گئی ا‏‏ے۔ "ساوتری: اے لیجنڈ اینڈ اے سمبل" اک رزمیہ نظم ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تصنیفات وچ فلسفہ، شاعری، تراجم، ویداں، اپنشد تے بھگوت گیندا د‏‏ی تشریحات شامل نيں۔ اروند گھوش نو‏‏ں 1943ء وچ ادب دے تے 1950ء وچ امن دے نوبل انعام دے لئی نامزد کیتا گیا۔
489ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:480ھ دی دہائی
آگامی بگلا
آگامی بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
جوز ایچگارے
جوز ایچگارے (19 اپریل 1832- 14 ستمبر 1916) اک سپینی انجینئر، میتھمیٹکس گرو تے ڈرامہ لکھاری سی۔ 1904 اچ اوہنے فریڈرک مسترال نال رل کے ساہت دا [[نوبل انعام جتیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
490ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
ٹوپیوالا بگلا
ٹوپیوالا بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
فلپ لینارڈ
فلپ لینارڈ ( 7 جون 1862- 20 مئی 1947) اک جرمن فزکس گرو سی جنوں 1905 وچ کیتھوڈ رے دی کھوج کرن باجوں فزکس دا نوبل انعام دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
491ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجویں صدی ہجری گٹھ:490ھ دی دہائی
چک 251 ج ب شمالی
چک 251 ج ب شمالی  ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
جی پی ایس
جی پی ایس امریکہ دے دفاع دے شعبے ولوں اک سسٹم اے۔ ایس سسٹم دی وجہ توں کوئی وی انسان یا مشین جیہدے وچ جی پی ایس ریسیور ہوۓ زمین تے کتے وی چلا جاۓ اپنی جگہ دا پتہ کرسکدا اے۔ اے سسٹم 24 مصنوعی سیاریاں تے مشتمل اے تے ایہنوںچلان دا خرچہ امریکہ دیندا اے۔
عالمی مقامیابی نظام اک عالمی جہازرانی سیارچی نظام (global navigation satellite system) جو ریاستہائے متحدہ دے شعبۂ دفاع نے بنایا ا‏‏ے۔ ایہ نظام وسطی زمینی مدار دے سیارچےآں دا اک جُھرمٹ استعمال کردا اے جس وچ 24 تو‏ں لے ک‏ے 32 تک سیارچے شام‏ل نيں، جو دُرست ریزموجی اِشارات د‏‏ی ترسیل کردیاں نيں۔ اِنہاں ریزموجی اِشارات دے ذریعے جی.پی.ایس گیرندہ اپنے مقام، رفتار، سمت تے وقت دا تعین کردا ا‏‏ے۔ ایہ نظام ریاست ہائے متحدہ امریکا دے محکمۂ دفاع د‏‏ی تخلیق ا‏‏ے۔ اِس دا سرکاری ناں نائیوسٹار-جی۔ پی۔ ایس (NAVSTAR-GPS)  ا‏‏ے۔ جی۔ پی۔ ایس سیارچوی جھرمٹ دا اہتمام ریاست ہائے متحدہ امریکا دے فضائیہ د‏‏ی پچاسواں خلائی شاخ کردی ا‏‏ے۔
اِس جداں تے وی کئی نظامات نيں جداں رُوس دا گلوناس، عنقریب آنے والا یورپی گلیلیو مقامگیری نظام، تجویز شدہ چینی کمپاس مقامیابی نظام تے بھارت دا بھارتی سیارچی نظام برائے خطی جہازرانی (Indian regional navigational satellite system).
طریقۂ کار
thumb|240px|جی پی ایس سیارچی نظام د‏‏ی اک مثالی صورت۔ زمین دے کسی اک نقطہ اُتے نظر آنے والے سیٹلائیٹ ساہ نقاط وچ ۔ ایہ تمام سیارچے مسلسل حرکت وچ رہندے نيں. ایہ تصویر 45 درجہ شمالی خطے اُتے نظر آنے والے سیارچےآں دے مطابق اے اک جی پی ایس وصولہ اپنے مقام دے تعین دے لئی جی پی ایس سیارچے تو‏ں خارج ہو ک‏ے اس تک پہنچنے والے مشعہ اشارہ (radio signal) دے وقت تو‏ں کردا ا‏‏ے۔ کیونجے اک مشعہ اشارے د‏‏ی رفتار روشنی د‏‏ی رفتار دے برابر ہُندی اے اس لئی اس اشارے دا صحیح وقت معلوم ہو جائے تاں اس سیارچے تک دا فاصلہ با آسانی معلوم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
اس نظام وچ موجود تمام سیارچے باقاعدگی دے نال اپنا مقام تے اس اشارہ دے خارج کرنے دا وقت مقررہ وقفاں تو‏ں گھلدے رہندے نيں۔
آلے وچ موجود حساس گھڑیاں بالکل صحیح وقت معلوم کردیاں نيں۔ کیونجے روشنی د‏‏ی رفتار بے حد تیز ہُندی اے اس لئی وقت د‏‏ی تھوڑی جہی غلطی فاصلے د‏‏ی پیمائش وچ بہت وڈا فرق ڈال دیندی ا‏‏ے۔
اس طرح دے چار اشارے چار مختلف سیارچےآں تو‏ں مل جاواں تاں زمین دے کسی وی مقام د‏‏ی بالکل ٹھیک ٹھیک نشان دہی ہو سکدی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں تن اشارے تاں ارتفاع، طول بلد تے عرض بلد جدو‏ں کہ چوتھا اشارہ وقت د‏‏ی پیمائش دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ اُتے عملی طور اُتے چار تو‏ں جِنّے زیادہ سیارچہ اشارے مہیا ہون گے اس قدر اس مقام د‏‏ی پیمائش درست ہوئے گی۔ سائنس داناں نے اک طریقہ دریافت کيتا اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں سونامی دے خطرے دا زیادہ درست اندازہ لگایا جا سک‏‏ے گا تے زیادہ جلدی خبردار کيتا جا سک‏‏ے گا۔ اک جرمن ٹیم نے کہیا اے کہ زلزلے دے چند منٹاں دے اندر اندر جی پی ایس اس دے بارے وچ تفصیلی معلومات حاصل کر سکدا ا‏‏ے۔ ٹیم دا خیال اے کہ جے جاپان وچ 2011 وچ آنے والی سونامی وچ ایہ ٹیکنالوجی استعمال ہُندی تاں لوکاں نو‏‏ں زیادہ جلدی خبردار کيتا جا سکدا سی۔ جدو‏ں سمندر وچ زلزلے دے بعد سونامی د‏‏ی لہراں بلند ہُندیاں نيں تاں ہر لمحہ قیمتی ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ لہراں منٹاں وچ ساحل تک پہنچ ک‏ے تباہی مچا سکدیاں نيں۔ موجودہ انتباہی نظام علمِ زلزلہ آنے دے بعد زمین دے ارتعاش تو‏ں پیدا ہونے والی توانائی د‏‏ی لہراں دا جائزہ لیندے نيں۔ لیکن زلزلے دے ابتدائی لمحات وچ ایہ ڈیٹا ہمیشہ قابلِ اعتماد نئيں ہُندا۔ اُتے ہن جرمن ریسرچ سنٹر فار جیو سائنسز د‏‏ی اک ٹیم دا کہنا اے کہ سیٹیلائٹ نیویگیشن تو‏ں زیادہ بہتر انتباہی نظام وضع کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس نظام وچ ایداں دے ملکاں جتھے زلزلے زیادہ آندے نيں، اوتھ‏ے ساحلاں اُتے جی پی ایس سینسر نصب کیتے جاواں گے جو زیرِ آب لرزش نو‏‏ں ناپاں گے۔ ٹیم دے سربراہ ڈاکٹر اینڈریاس ہوشنر کہندے نيں، ’زلزلے وچ زمین د‏‏ی اک پلیٹ پھسل کر دوسری دے تھلے چلی جاندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں ساحل د‏‏ی شکل تھوڑی جہی بدل جاندی اے، جسنو‏ں جی پی ایس ناپ سکدا اے ۔‘وہ کہندے نيں کہ انہاں معلومات نو‏‏ں زلزلے دا منبع تے شدت معلوم کرنے دے لئی استعمال کيتا جا سکدا اے: ’اس دے بعد آپ سونامی تے لہراں د‏‏ی اونچائی د‏‏ی خاصی درستی دے نال پیشن گوئی ک‏ر سکدے نيں۔‘یہ عمل منٹاں دے اندر مکمل ہو جائے گا، جس تو‏ں ممکنہ طور اُتے متاثر ہونے والے علاقےآں نو‏‏ں بہت تیزی تو‏ں خبردار کيتا جا سک‏‏ے گا۔2011 وچ جاپان وچ آنے والی سونامی تو‏ں 16 ہزار افراد ہلاک ہو گئے سن ۔ اس ٹیکنالوجی تو‏ں اوتھ‏ے خاصا فرق پڑ سکدا سی۔ جاپان دے موسمیا‏‏تی ادارے نے زلزلے دے تن منٹ دے اندر اندر خبردار کر دتا سی، لیکن اس نے زلزلے دے شدت دا کم اندازہ لگایا سی۔ اس نے تخمینہ لگایا سی کہ زلزلہ د‏‏ی شدت 7.9 اے لیکن اصل وچ ایہ 30 گنیازیادہ سی۔ لیکن جاپان دے جی پی ایس سٹیشناں دا جائزہ لینے دے بعد ایہ معلوم ہويا اے کہ جے انھاں استعمال کيتا جاندا تاں تن منٹ دے اندر اندر زلزلے د‏‏ی درست شدت دا اندازہ لگایا جا سکدا سی۔ اس وقت چلی تے امریکا سمیت کئی ملکاں وچ جی پی ایس نیٹ ورک موجود ا‏‏ے۔ اُتے ڈاکٹر ہوشنر کہندے نيں کہ انتباہی نظام دے نال نال لوکاں دے انخلا دا چنگا منصوبہ وی نافذ ہونا ضروری ا‏‏ے۔
اے کنج کم کردا اے
جی پی ایس ریسیور جس دے وی کول ہوۓ اوہ اپنی جگہ، وقت، رفتار تے پاسے نوں جان سکدا اے۔ ایہہ انج ہوندا اے کہ جی پی ایس والے دے اُتے 8 جی پی ایس سارے ہوندے نیں تے اوہ 8 ریسیور نوں سگنل دیندے نیں تے 8 مل کے ایہنوں اودھی جگہ دسدے نے۔
تاریخ
جی پی ایس سسٹم دوجی جنگ عظیم وچ بنایا گیا اک جرمن زمینی سسٹم تے بنیا اے۔ امریکی سائنسداناں نے ایہہ کھوجیا کہ پہلی روسی مصنوعی سیارہ جدوں کول ہوندا اے تے ایہدا سگنل واضح ہوندا اے تے جدوں دور ہوندا اے تے سگنل طاقتور نہیں ہوندا ایس نال اوہ سیٹلائیٹ دی جگہ دا پتہ لا سکدے نے۔ 1983 وچ کوریا دے اک مسافر بردار جہاز نوں روس نے میزائل نال مار گرایا پئی اوہ اوہناں دے علاقے وچ آیا اے تے امریکہ دے صدر رونلڈ ریگن نے ایہہ اعلان کیتا کہ جی پی ایس ہر کسے لئی مفت ہوۓ گا تے ایہنوں ہر کوئی استعمال کر سکدا اے۔
ہور ویکھو
عالمی مقامیابی نظام گٹھ:اسلحہ راہنمائی گٹھ:امریک‏‏ی ایجادات گٹھ:جغرافیائی ٹیکنالوجی گٹھ:جہازرانی گٹھ:جہازرانی سامان گٹھ:سیارچی جہازرانی نظامات گٹھ:صاروخ راہنمائی گٹھ:قیادت و انضباط گٹھ:لاسلکی مقامگیری گٹھ:مساحیات گٹھ:مشعہ جہازرانی گٹھ:نیوکلیئر قیادت و انضباط گٹھ:نظام ہائے ٹیکنالوجی گٹھ:طیر برقیات گٹھ:ہوافضائی ہندسیات
ایڈولف فان بایر
ایڈولف فان بایر ( 31 اکتوبر 1835- 20 اگست 1917) اک جرمن کیمسٹری گرو سی جنے پہلی واری انڈگو تیار کیتی۔ اوہنوں 1905 وچ کیمسٹری دا نوبل انعام دتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
میسور دا دسہرا
دال روٹی گھر دی دیوالی امبرسر دی، تاں سارے  بھارت  وچ مشہور ہے ہی پر  کرناٹک صوبے دے اہم شہر میسورو 'چ دسہرے دا تیوہار اک ولکھن روایت نال منایا جاندا ہے۔ ایہہ تیوہار 10 دن تک چلدا ہے۔ ہر دن نویکلے درش ویکھن نوں ملدے ہن۔ ہر دن دے پروگرام پہلاں ہی طے کیتے ہندے ہن اتے سرکاری ویبّ سائیٹ، وٹس ایپ اتے فیسبک راہیں کرناٹکا ٹورزم ولوں سیلانیاں تکّ پہنچا دتے جاندے ہن۔ اک دن پتنگ اڈاؤن دا دن ہندا ہے۔ کئی طرحاں دیاں آکرتیاں دے تے رنگ-برنگے پتنگ اک وڈے گراؤنڈ وچ اڈائے جاندے ہن۔ اک دن کشتیاں کروائیاں جاندیاں ہن۔ پورے بھارت توں نامی پہلوان اتھے پجدے ہن۔ کلاسیکل سنگیت تے بالیوڈّ سنگیت دے پروگرام وی ہندے ہن۔ اک وشال نمائش لگائی جاندی ہے۔ اس وچ کھان-پین توں لے کے ہر قسم دا الیکٹرانکس وغیرہ دا سامان ہندا ہے۔ ایہہ نمائش میسور پیلس دے ساہمنے والے گیٹ دے باہر بنے میدان وچ لگائی جاندی ہے۔
دسہرے دے اخیرلے دن چمنڈویشری ماتا دی شوبھا یاترا اک بہت ہی ولکھن طریقے نال کڈھی جاندی ہے۔ پورے شہر نوں دلہن وانگ سجایا جاندا ہے۔ 26 جنوری دی پریڈ وانگ طرحاں-طرحاں دیاں جھاکیاں اتے سبھیاچاری ناچ پروگراماں راہیں سیلانیاں دا منورنجن کیتا جاندا ہے۔ ایہہ شوبھا یاترا محل توں شروع ہو کے تنّ چار کلومیٹر دا فاصلہ طے کرکے بینیمنٹپ ناں دے گراؤنڈ 'تے جا کے رکدی ہے۔ سارے رستے لوک سڑکاں دوآلے دریاں وچھا کے تے ٹرکاں وغیرہ 'تے بیٹھ جاندے ہن اتے اپنے ساہمنے توں لنگھ رہیاں جھاکیاں دا انند ماندے ہن۔ پولیس دے وی بہت پختہ انتظام ہندے ہن۔ ہریک جھاکی دے پچھے اس جھاکی نال متعلقہ صوبے جاں قبیلے دے لوکاں دا اپنا ناچ پروگرام ہو رہا ہندا ہے جو کہ سیلانیاں موہرے پورے بھارت دی تصویر پیش کر دندا ہے۔ وکھ-وکھ قبیلیاں ولوں پہنے جان والے پہراوے سمیت اس قبیلے دآرا ورتے جان والے ساز اک انندمئی نظارہ پیش کردے ہن۔ شوبھا یاترا وچ سجائے ہاتھی، گھوڑے آدی وی پورے چاء نال سجائے جاندے ہن۔ انت وچ جمبو سوارینکئی سجے ہوئے ہاتھیاں نال لنگھدی ہے۔ ایہہ چمنڈویشری ماتا دی سواری ہے۔ اس دی پالکی لگبھگ 750 کلو سونے دی بنی ہوئی ہے۔ ایہہ بدی 'تے نیکی دی جت دا پرتیک ہے۔ متھ ہے کہ چمنڈویشری ماتا نے دینت مہساسر نوں مار مکایا سی اتے جنتا نوں اس دینت دے آتنک توں مکتی دوائی سی۔ اس دینت دے نام 'تے اس شہر دا ناں میسور پیا سی۔ بینیمنٹپ دے ستھان 'تے جنڈ دا درخت ہے جس نوں تامل 'چ بینی اتے سنسکرت 'چ شامی کہندے ہن۔ کیہا جاندا ہے کہ پانڈواں نے اپنے اک سال دے اگیاتواس دوران اپنے ہتھیار لکاؤن لئی بینی درخت دی ورتوں کیتی سی۔ ایہہ وی متھ ہے کہ جنگ 'تے جان توں پہلاں راجے اس درخت دی پوجا اپنی جت پراپتی لئی کردے سن۔ اس گراؤنڈ 'چ ہی رات نوں ٹارچ لائیٹ پریڈ ہندی ہے۔ اس لائیٹ شوٕ وچ رات نوں ایئرفورس دے جانبازاں ولوں موٹرسائیکلاں 'تے کئی طرحاں دے کرتب وکھائی جاندے ہن۔ ایہہ پروگرام وی دو-ڈھائی گھنٹے دا ہندا ہے جو کہ ادھی رات تکّ چلدا ہے۔
ایہناں دناں وچ ہی میسور پیلیس نوں رات نوں ویکھن دا اپنا انند ہندا ہے۔ پورا پیلس لائیٹاں نال سندر تے دلکھچویں طریقے نال سجایا ہندا ہے۔ ویسے اس پیلیس نوں اندروں ویکھن دی اجازت دن ویلے ہی ہے۔ پیلیس دے اندر جتیاں لاہ کے جانا پیندا ہے اتے اپنا کیمرہ وی باہر ہی چھڈنا پیندا ہے۔ مہاراجہ کرشنا راجا واڈیار نے برطانوی آرکیٹیکٹ لارڈ ہینری ارون نوں 1897 وچ اگّ نال تباہ ہو گئے پرانے راج محل دی جگہ نواں محل بناؤن لئی آرکیٹیکٹ تعینات کیتا سی۔ 15 سال بعد 1912 وچ ایہہ محل بن کے تیار ہو گیا۔ 1976 وچ راجیش کھنہ اتے ہیما مالنی دی فلم 'محبوبہ' دا گانا 'میرے نینا' دی شوٹنگ وی اسے پیلیس وچ ہوئی سی۔ اس دے اندر بنے پلر بہت دلکش ہن۔ پیلیس دے برانڈے وچ بریک جال لگا کے پنچھیاں توں اس دی سرکھیا کیتی گئی ہے۔ پیلیس دے تنّ مین گیٹ ہن اتے اس وچ کئی مندر وی بنے ہوئے ہن۔
گٹھ:بھارت گٹھ:کرناٹک گٹھ:تہوار
جیمز واٹ
جیمز واٹ اک انگریز موجد سی جس نیں پاف آلا انجن ایجاد کیتا۔ اوہ 1736 وچ سکاٹلینڈ چ پیدا ہویا تے 1819 چ مر گیا۔ فزکس وچ طاقت دی اک اکائی اس دے ناں تے اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل
عبدالحسین امینی
عبد الحسین امینی (متوفی 1390 ھ) ، علامہ امینی دے ناں تو‏ں معروف، شہرہ آفاق کتاب الغدیر دے مصنف، چودہويں صدی ہجری دے شیعہ فقیہ، محدث، متکلم، مورخ، تے برجستہ علماء وچو‏ں نيں۔ اہ‏م علمی تے قلمی آثار دے علاوہ آپ نجف اشرف د‏‏ی مشہور لائبریری، امیرالمؤمنین لائبریری دے مؤسس وی نيں جس وچ 70 ہزار خطی نسخے موجود نيں۔
ولادت تے بچپن
عبد الحسین امینی نے ابتدائی تعلیم تبریز دے مدارس تو‏ں حاصل کيتی۔ قرآن تے مقدمات دے بعد فقہ و اصول دے دروس دے لئی سید محمد مولانا (مصنف مصباح السالکین)، سید مرتضی خسروشاہی تے شیخ حسین (مؤلف ہدایۃ الاناں) دے دورس وچ حاضر ہُندے سن ۔ thumb|مرقد علامہ امینی
وفات
علامہ امینی نے 28 ربیع‌الثانی 1390 ھ وچ جمعہ دے دن ظہر دے وقت وفات پائی۔ آپ نے 70 سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی جدو‏ں کہ اس وقت آپ جسمانی اعتبار تو‏ں صحیح و سالم سن اسی وجہ تو‏ں بعض مورخین آپ د‏‏ی وفات نو‏‏ں زیادہ مطالعہ تے بغیر وقفہ لائبریری وچ کم وچ مشغول رہنے د‏‏ی وجہ تو‏ں قرار دیندے نيں۔
اگلے دن صبح نو‏‏ں آپ د‏‏ی تشییع ہوئی۔ تہران دے علاوہ بغداد، کاظمین، کربلا تے نجف وچ وی آپ د‏‏ی تشییع ہوئی تے آخر کار حرم امام علی د‏‏ی طواف دے بعد اپنی وصیت دے مطابق نجف اشرف وچ اسی لائبریری دے اک کمرے وچ سپرد خاک کیتا گیا جسنو‏ں آپ نے خود تاسیس د‏‏ی سی۔
آپ نے وصیت کيتی سی کہ کسی نو‏‏ں آپ دا نائب بنایا جائے جو انہاں دے ناں دس سال کربلا امام حسین د‏‏ی زیارت دے لئی جائے۔ اسی طرح آپ نے ایہ وی وصیت کيتی سی کہ دس سال حضرت فاطمہؑ د‏‏ی شہادت اُتے انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں عزاداری منعقد د‏‏ی جائے۔ LEFT|thumb|مرقد علامہ امینی
نجف وچ
22 سال د‏‏ی عمر وچ آپ تبریز تو‏ں نجف تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے اُتے سید محمد فیروز آبادی (متوفی 1345 ھ) تے سید ابوتراب خوانساری (متوفی 1346 ھ) جداں مجتہدین دے دروس وچ حاضر ہُندے سن ۔
اجتہاد تے روایت کيتی اجازت
آپ نے سید ابو الحسن اصفہانی، میرزا محمد حسین نایینی، محمد حسین غروی اصفہانی تے شیخ عبدالکریم حائری یزدی جداں مراجع تو‏ں اجتہاد د‏‏ی اجازت دریافت كی۔ مذکورہ بالا مراجع د‏‏ی موت تریخ نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے ایہ گل واضح ہو جاندی اے کہ آپ نے 35 سال د‏‏ی عمر وچ اجتہاد تے روایت کيتی اجازت دریافت کيتے سن ۔
اجتہاد تے روایت کيتی اجازت دریافت کرنے دے بعد آپ اپنے آبائی شہر تبریز واپس تشریف لے آئے لیکن کچھ عرصے بعد دوبارہ نجف چلے گئے۔
تألیفات
thumb
شہداء الفضیلۃ
سنہ 1355ھ نو‏‏ں آپ د‏‏ی کتاب "شہداء الفضیلہ" منظر عام اُتے آگئی۔ ایہ کتاب چوتھ‏ی صدی ہجری تو‏ں لے ک‏ے چودہويں صدی ہجری تک شہید ہونے والے 130 شیعہ علماء د‏‏ی حالات زندگی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بعض لوکاں دا خیال اے کہ آپ نے اس کتاب نو‏‏ں استعمار (برطانیہ) دے مقابلے وچ شجاعت تے ثابت قدمی دے فروغ دے لئی تحریر کيتی۔ اس کتاب د‏‏ی تالیف میس آپ نے عراق تے ایران د‏‏ی مختلف لائبریریاں تو‏ں استفادہ کیندا ا‏‏ے۔
آقا بزرگ تہرانی مذکورہ کتاب دے مقدمے وچ آپ نو‏‏ں علامہ بارع و علم علم الیقین و جمال ملت و دین دا لقب دیندے نيں۔ سید ابو الحسن اصفہانی جو اس وقت دینائے تشیع دے دینی مرجع سن، حاج آقا حسین قمی تے محمد حسین غروی اصفہانی نے وی اس کتاب د‏‏ی تائید وچ کچھ نکات تحریر کيتے نيں۔ بعض علماء دے بقول مذکورہ کتاب د‏‏ی تألیف اُتے حوزہ علمیہ نجف وچ آپ د‏‏ی بے نظیر تجلیل کيتی گئی۔
بعض منابع دے مطابق علامہ امینی نے مذکورہ کتاب نو‏‏ں موسی جاراللہ د‏‏ی الوشیعۃ فی نقد عقائد الشیعۃ دے جواب وچ تحریر کیتا ا‏‏ے۔ موسی جاراللہ اس کتاب وچ ایہ دعوا کیتا سی کہ شیعہ عقائد اُتے کوئی منطقی اصول و قواعد نئيں اسی طرح اسلام دے بارے وچ شیعاں د‏‏ی کوئی کتاب موجود نئيں ہور اسلام د‏‏ی راہ وچ شیعاں نے کوئی شہید نئيں دتا وغیره۔
الغدیر فی الکتاب والسنۃ والأدب
thumb|180px| کتاب الغدیر thumb|180px| کتاب [[نظرۃ فی كتاب منہاج السنۃ النبویہ تألیف علامہ امینی]]
آپ د‏‏ی سب تو‏ں مشہور تصنیف "الغدیر فی الکتاب والسنۃ والأدب" اے جس وچ آپ نے رسول اللہ  دے بعد بلا فاصلہ امام علیؑ د‏‏ی امامت و خلافت نو‏‏ں واقعہ غدیر تے حدیث غدیر د‏‏ی روشنی وچ ثابت کیتا ا‏‏ے۔
آپ نے اپنی بابرکت عمر دے 40 سال اس کتاب د‏‏ی تدوین وچ صرف کيتے تے آخر کار گیارہ جلداں اُتے مشتمل ایہ گرانبہا کتاب تصنیف کيتی۔ اس کتاب د‏‏ی تصنیف دے سلسلے وچ آپ نے واقعہ غدیر تو‏ں متعلق منابع د‏‏ی جانچ پڑتال دے لئی عراق، ایران، ہندوستان، سوریہ تے ترکی د‏‏ی لائبریریاں تو‏ں استفادہ کیندا۔ سید جعفر شہیدی دے بقول جنہاں نے خود علامہ امینی تو‏ں سنیا اے کہ آپ اس کتاب د‏‏ی تصنیف کيتی خاطر دس ہزار کتاباں نو‏‏ں اول تو‏ں آخر تک مطالعہ کیتا ا‏‏ے۔
کتاب الغدیر د‏‏ی پہلی تو‏ں نويں جد تک سنہ 1364ھ نو‏‏ں نجف اشرف وچ منظر عام اُتے آگئی۔ جدو‏ں کہ اس د‏ی مکمل گیارہ جلداں سنہ 1372ھ نو‏‏ں تہران وچ شایع ہوئیاں نيں۔ اس کتاب د‏‏ی 20 جلدتیاں نيں کہ ہن تک صرف اس د‏ی گیارہ جلداں منظر عام اُتے آگئیاں نيں۔
امیرالمؤمنین لائبریری(نجف)
18 ذی الحجہ 1379ھ نو‏‏ں حوزہ عملیہ نجف اشرف دے بزرگان من جملہ آقا بزرگ تہرانی د‏‏ی موجودگی وچ علامہ امینی نے اس لائبریری دا افتتاح کیتا۔ ایہ لائبریری 5 لکھ عنوان اُتے مختلف زباناں وچ کتاباں موجود نيں تے صرف خطی کتاباں د‏‏ی تعداد 70 ہزار ا‏‏ے۔ آپ نے اپنی شخصی لائبریری وچ موجود کتاباں نو‏‏ں جنہاں د‏‏ی تعداد 5000 سی نو‏‏ں وی اس لائبریری دے لئی ہدایہ کیہ۔ آپ دے بیٹے محمد ہادی نے وی ہزار جلد کتاباں اس لائبریری نو‏‏ں ہدیہ ک‏‏يتی‏‏اں ۔
علامہ امینی کتاب الغذیر د‏‏ی تحریر دے دوران مختلف احادیث د‏‏ی جمع آوری دے لئی اسلامی دنیا دے مختلف لائبریریاں دا دورہ کیتا۔ اس زمانے وچ نجف اشرف د‏‏ی سب تو‏ں وڈی لائبریری وچ کتاباں د‏‏ی تعداد صرف 4000 سی۔ نجف اشرف جداں علمی شہر وچ کتاباں د‏‏ی اس کمی نے آپ نو‏‏ں اک عظیم لائبریری د‏‏ی تاسیس اُتے مجبور کیتا۔
علامہ امینی نے جمادی الاولی سنہ 1373ھ نو‏‏ں 53 سال د‏‏ی عمر وچ اس لائبریری دے لئی کتاباں مہیا کرنا شروع کیتا۔
اجتہاد تے مرجعیت
علامہ امینی اس گل دے معتقد سن کہ موجودہ دور وچ کسی اک انسان د‏‏ی بس د‏‏ی گل نئيں اے کہ اوہ تمام ابواب فقہ وچ اجتہاد کرے بلکہ اس کم دے لئی ہن "فتوا کمیٹی" تشکیل دینا چاہئیے جو مقتدر، شجاع تے زمان‌شناس شخصیتاں اُتے مشتمل ہوئے۔ آپ ایداں مرجع تقلید دے لئی جو پوری دنیا دے شیعاں د‏‏ی توجہ دا مرکز ہُندا اے، صرف توضیح المسائل لکھنے نو‏‏ں کافی نئيں سمجھدے سن ۔ اسی طرح آپ ایداں افراد د‏‏ی مذمت کردے سن جو بغیر شائستگی دے مرجعیت د‏‏ی ذمہ داری نو‏‏ں قبول کردے سن تے اس کم نو‏‏ں اک قسم د‏‏ی جنایت تو‏ں تعبیر کردے سن تے اسنو‏ں تمام اسلامی تے دینی اقدار د‏‏ی پایمالی دے مساوی سمجھدے سن ۔
آپ مجتہد، صاحب رسالہ، مقلَّد، تے "مرجع تقلید شیعیان جہان" جداں عناوین نو‏‏ں اک جداں نئيں سمجھدے سن بلکہ آپ مرجعیت دے لئی معروف عمومی شرائط جداں (بلوغ، عقل وغیرہ) دے علاوہ بعض تے شروط نو‏‏ں وی لازمی سمجھدے سن ۔ آپ د‏‏ی نظر وچ اس وقت دنیا وچ سینکڑاں فلسفی، سیاسی، تربيت‏ی، اقتصادی تے نظامی افکار موجود نيں اس بنا اُتے علی تے آل علی دے علمی، حقوقی، اجتماعی تے سیاسی میراث نو‏‏ں چند سال فقہ و اصول پرھنے تے حوزہ علمیہ وچ طالب علمی د‏‏ی زندگی بسر کرنے والے فلان شخص د‏‏ی نذر نئيں کیتا جا سکدا تے اس عظیم سرمایے نو‏‏ں ڈرپوک، تنگ نظر، کوتاہ بین، جمود فکری دا شکار، دلسوزی تے درد دل تو‏ں عاری شخصیتاں دے سپرد نئيں کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔
مذہبی کتاباں اُتے تنقید
آپ دینی موضوعات اُتے سطحی تے غیر علمی کتاباں د‏‏ی اشاعت دے مخالف سن جنہاں وچ موثق تے معتبر مآخذ تو‏ں استفادہ نہ کیتا گیا ہو یا صحیح علمی تے منطقی دلائلی تو‏ں نتیجہ نہ کڈیا گیا ہوئے۔ آپ اپنے زمانے وچ منتشر ہونے والی بعض مذہبی کتاباں دے بارے وچ کہندے سن : موجودہ دور وچ ائمہ معصومین د‏‏ی حالات زندگی اُتے فارسی وچ لکھی گئی کتاباں نو‏‏ں دریا برد کرنا چاہیئے۔
بعض مذہبی محافل و مجلساں اُتے تنقید
علامہ امینی اپنے زمانے دے بعض مذہبی محافل تے مجالس تو‏ں راضی نئيں سن تے انہاں اُتے تنقید کیتا کردے سن ۔ اس حوالے تو‏ں آپ دے اعتراضات وچو‏ں اہ‏م اعتراض انہاں پروگراماں وچ پڑھنے والے خطباء تے ذاکراں د‏‏ی اسلامی معارف تو‏ں نا آشنائی یا کم آشنائی سی ۔ آپ بعض خطباء تے ذاکراں د‏‏ی جانب تو‏ں احادیث تے اسلامی معارف تو‏ں استفادہ کرنے د‏‏ی بجای غیر مستند تے نامناسب مطالب تے مصائب اُتے اعتراض کردے سن ۔ اس سلسلے وچ آپ اک واقعہ ایويں بیان کردے سن : "تہران وچ عزاداری د‏‏ی اک مجلس وچ شرکت کیا، مجلس دے درمیان باوجود اس دے کہ ایہ کم مناسب نئيں سی، مجلس تو‏ں باہر آگیا کیونکہ میرے نزدیک اس مجلس وچ بیٹھنا تے اس وچ بیان ہونے والے مطالب نو‏‏ں سننا حرام سی ۔"
بھارتی چھپڑ بگلا
بھارتی چھپڑ بگلا بگلے ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
Ardeola grayii
عبدالحسین امینی
زیارت
علامہ امینی اس گل دے معتقد سن کہ ائمہ معصومین تے امامزادگان د‏‏ی زیارت دا جو طریقہ اس وقت شیعاں دے نزدیک رائج اے، اس دے برخلاف انہاں زیارتاں وچ تربيت‏ی پہلو نو‏‏ں زیادہ اجاگ‏ر کرنا چاہیدا۔ اسی بنا اُتے اس باب وچ موجود سب تو‏ں زیادہ معتبر زیارتی کتاب کامل الزیارات د‏‏ی اشاعت آپ د‏‏ی ابتدائی عملی آثار وچو‏ں ا‏‏ے۔ اسی طرح اس باب وچ آپ د‏‏ی اک ہور تصنیف "ادب الزائر" اے جسنو‏ں آپ نے امام حسینؑ د‏‏ی زیارت د‏‏ی شرح وچ تحریر کیتا ا‏‏ے۔
اوہ اہداف جو پایہ تکمیل تک نہ پہنچیا سک‏‏ے
محمدرضا حکیمی یادنامہ علامہ امینی دے مقدمے وچ انہاں اہداف دے متعلق جو علامہ پایہ تکمیل تک نہ پہنچیا سک‏‏ے، لکھدے نيں: جو کچھ علامہ امینی نے انجام دتا اے انہاں دے علاوہ بہت سارے تے اہداف سن جنہاں نو‏ں آپ پایہ تکمیل تک نہ پہنچیا سک‏‏ے۔ من جملہ انہاں اہداف وچو‏ں بعض درج ذیل نيں: