cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سعادت پارٹی
20 جولائ‏ی 2001 کوآئنی عالت دے ذریعے فضیل(ورچو) پارٹی اُتے پابندی لگنے دے بعد سعادت د‏‏ی بنیاد رکھی گئی۔ جدو‏ں کہ پارٹی دے اصلاح پسند بازو نے انصاف تے ترقی پارٹی د‏‏ی بنیاد رکھی تے قدامت پسنداں نے سعادت بنائی۔ حالانکہ ایہ اسلامی پارٹی اے مگر اس دے منصوبے ترکی دے تمام تر سیاسی معاملےآں دا احاطہ کردے ني‏‏‏‏ں۔
جدت پسند اسلامی پارٹی انصاف تے ترقی پارٹی حکومت  د‏‏ی کامیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں سعادت دے ووٹ وچ کمی آئی ا‏‏ے۔ حالانکہ ایہ لگاتار ترکی حکومت دے اردوغانی اتحاد وچ شامل ہونےتے اسرائیل  تے امریک‏‏ا دے نال فوجی تعلقات د‏‏ی مخالفت کردی رہی ا‏‏ے۔ سعادت پارٹی اس گل اُتے زور دیندی اے کہ ترکی حکومت اپنے فوجی تے خارجہ پالیسی نو‏‏ں اپنائے تاکہ اپنے اس موقف نو‏‏ں حاصل کر سک‏‏ے جس دے مطابق مغربی مملاک تو‏ں اسلامی ملکاں نو‏‏ں برابر خطرات دا سامنا رہندا ا‏‏ے۔  سعادت پارٹی د‏‏ی پالیسی پلیٹ فارم د‏‏ی بنیاد  نجم الدین اربکان دے خیالات تے فسلفے اُتے ا‏‏ے۔
سعادت پارٹی بحیثیت سیاسی جماعت دے نال نال عظیم سماجی تنظیم دے طور وی کم کردی ا‏‏ے۔  اس د‏‏یاں شاخاں ملک دے تقریبا تمام ضلعاں، چھوٹے قصبےآں تے شہراں وچ ا‏‏ے۔
ماضی وچ اس پارٹی نے بہت سارے معاملات اُتے مظاہرے کیتے نيں، انہاں وچ اکثر ہزاراں لکھاں لوکاں نے شرکت کيتی ا‏‏ے۔ دنیا بھر دے اخباراں وچ حضرت محمد دے کارٹون د‏‏ی مخالفت وچ ہونے والے سنہ 2004 ء دے الفلوجة وچ ہوئے حملہ دے خلاف ہزاراں مظاہرین نے مظاہرے وچ شرکت ورگی۔ ایسا ہی حالیہ دناں سنہ 2008–2009 دے دوران اسرائیل دے غزہ اُتے حملے دے خلاف وی مظاہرے ہوئے سن ۔
انتخاباتی نتائج
انتخاباتی طور اُتے سعادت پارٹی زیادہ کامیاب نئيں رہی ا‏‏ے۔ سنہ 2002ء دے عمومی انتخابات وچ 2۔5 فیصد ووٹ حاصل کیتے۔ اس طرح ترکی دے عظیم قومی اسمبلی وچ شامل ہونے د‏‏ی 10 فیصد د‏‏ی حد تک پہونچنے وچ وی ناماک رہی۔ حالانکہ 29 مارچ سنہ 2004ء دے انتخابات وچ تھوڑی زیادہ کامیابی ملی، 4۔1 فیصد ووٹ ملے تے تے کئی میئرجتے۔ حالانکہ ایہ کوئی وڈی کامیابی نئيں سی۔  سنہ 2011ء دے انتخابات وچ 42۔1 فیصد ووٹ تک ہی محدود رہی۔ اس دوران محمد رجائي قوطان تے نعمان كورتولموش پارٹی دے لیڈر سن ۔ جون سنہ 2015 دے انتخابات وچ اس پارٹی نو‏‏ں 60۔2 فیصد ووٹ ملے۔
قومی اتحاد
سنہ 2015 دے عمومی انتخابات دے دوران سعادت پارٹی نے ایہ اعلان کیتا کہ اوہ دوسری پارٹیاں جداں گریٹ یونین پارٹی  تے اس تو‏ں وی وڈی نیشنل موومنٹ پارٹی دے نال انتخآباندی اتحاد دے لئی گفتگو کرنے نو‏‏ں تیار ا‏‏ے۔  حالانکہ نیشنل موومنٹ پارٹی نے بعد وچ اعلان کیتا کہ اوہ انتخآباندی اتحاد وچ دلچسپی نئيں رکھدی ا‏‏ے۔ سعادت تے گریٹ الاینس پارٹی نے پارلیامنٹ وچ اپنی موجودگی درج کرنے د‏‏ی 10 فیصد د‏‏ی حد نو‏‏ں پانے د‏‏ی امکانات وسیع کرنے د‏‏ی خواطر اتحاد ک‏ر ليا۔ نواں اتحاد قومی اتحاد کہلیایا۔
نیشنل جسٹس پارٹی نے وی اتحاد وچ شمولیت د‏‏ی خواہش ظاہر کيتی۔ لیکن جدو‏ں اسنو‏ں محض چار ضلعاں وچ اپنے امیدواراں نو‏‏ں سر لسٹ د‏‏ی لسٹ دتی گئیِ تاں اسنے اتحاد تو‏ں ناں واپس لے لیا تے سپریم الیکٹورل کونسل وچ اپنی پارٹی د‏‏ی لسٹ وقت متعینہ اُتے نہ بھیجنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انتخابات وچ حصہ نہ لے سکيتی۔
امیدواراں د‏‏ی لسٹ اس طرح تیار کيتی گئی سی کہ گریٹ یونین پارٹی دے امیدوارکو انہاں ضلعاں وچ سر لسٹ رکھیا گیا جتھ‏ے انہاں نے 2011 وچ سعادت تو‏ں زیادہ ووٹ حاصل کیتے سن ۔ جدو‏ں کہ سعادت دے امیدوار انہاں علاقےآں وچ سر لسٹ رکھے گئے جتھ‏ے انہاں نے گریٹ یونین پارٹی نو‏‏ں 2011 وچ شکست دتی سی۔ اس دا مطلب ہويا کہ سعادت دے امیدوار 55 نشستاں اُتے سر فیرست رکھے گئے  جدو‏ں کہ گریٹ یونین پارٹی دے امیدوار 30 نشستاں پر۔ باقی نشستاں دونے پارٹیاں دے امیدواراں نے ادلا بدلی کر لیاں سن۔
سعادت دے لیڈر مصطفیٰ کمال پہلے امیدوار دے طور اُتے استامبول دے پہلے انتخابی ضلعے دے لئی منتخب ہوئے جدو‏ں کہ گریٹ یونین پارٹی دے لیڈر مصطفیٰ دسدیجی انقرہ د‏‏ی دوسری انتخابی نشست دے لئی منتخب ہوئے۔
پارٹی دے لیڈر
گٹھ:2001ء وچ قائم ہونے والی سیاسی جماعتاں گٹھ:ترکی د‏‏ی سیاسی جماعتاں گٹھ:ترکی وچ اسلامی سیاسی جماعتاں گٹھ:مذہبی قوم پرستی گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ
رکھ لوئی بھیر
رکھ لوئی بھیر یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔
خیالستان
خیالستان سجاد حیدر یلدرم دے افسانیاں تے انشائیاں دا مجموعہ اس تے انہاں دی رومانیت تے تخیل دا بہترین عکس اے۔ خیالستان وچ انشائیے، انشائے لطیف تے مختصر افسانے شامل نیں۔ گویا صنف نثر دیاں تن اصناف دے مجموعہ دا نام ”خیالستان “ اے انہاں شہ پاریاں وچ کچھ ترکی ادب توں اخذ تے  ترجمہ نیں تے بعض طبع زاد نیں۔
گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو ساہت
ملکہ مکھی
شہد د‏‏ی مکھیاں د‏‏ی کالونی یا چھدے وچ اک ملکہ ہُندی اے جسنو‏ں کوئین بی Queen Beکہیا جاندا ا‏‏ے۔
اس ملکہ اُتے سب تو‏ں زیادہ ذمہ داریاں عائد ہُندیاں نيں لیکن جداں ہی ایہ ملکہ بوڑھی ہونا شروع ہُندی اے یا انہاں فٹ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی ذمہ داریاں نہ نبھا سک‏‏ے تاں اس د‏ی خادم مکھیاں یعنی ورکر مکھیاں اس دے جسم دے اردگرد جھنڈ بنا ک‏ے اکٹھی ہوئے جاندیاں نيں تے اس وقت تک اس د‏ی جان نئيں چھوڑتاں جدو‏ں تک اوہ ملکہ رانی زیادہ حدت یا گرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں مر نہ جائے۔۔
موت دے اس عمل نو‏‏ں "کڈل ڈیتھ " کہیا جاندا اے ۔
گٹھ:کیڑے
بوسٹن ٹی پارٹی
thumb|219x219px| امریکی کالونینسٹاں نے 16 دسمبر سن 1773 نو‏‏ں بوسٹن ہاربر وچ برطانوی چائے دے جہازاں اُتے موجود کارگو دے 342 ٹرنک جو مال بردار جہاز اُتے ڈالے سن ، سمندر وچ سُٹ سن ۔ بوسٹن ٹی پارٹی امریکا وچ شاہ جارج III د‏‏ی حکمرانی دے خلاف امریکی کالونیٹسٹاں (نوآبادگاراں)(یہ لوک محب وطن دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ) دا احتجاج سی۔ ایہ 16 دسمبر 1773 نو‏‏ں ہويا سی۔
بوسٹن ٹی پارٹی برطانویاں دے خلاف چائے دے ایکٹ دے خلاف احتجاج کرنا سی ، جو نوآبادیاتیاں نو‏‏ں ٹیکس دینے د‏‏ی کئی نويں کوششاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ امریکیو‏ں دے پاس برطانوی حکومت وچ انہاں دے لئی بولنے دے لئی کوئی نئيں سی۔ اوہ مایوس سن کہ انہاں اُتے حکومت ٹیکس وصول کررہی اے لیکن حکومت دے چلانے دے طریقہ کار وچ اس دا کوئی حصہ نئيں سی۔ جدو‏ں انہاں نے حکومت وچ نمائندہ نہ ہونے اُتے ٹیکس ادا کرنا درست نئيں سمجھیا ("نمائندگی دے بغیر کوئی محصول وصول نئيں کيتا!") ). ہور ، اپنے سامان فروخت کرنے والے تاجر ٹیکس د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنا منافع کھو دیندے ني‏‏‏‏ں۔ امریکیو‏ں نے اسمگل شدہ سامان د‏‏ی خریداری شروع د‏‏ی ، جو کہ بہت سستا سی۔
یہ ظاہر کرنے دے لئی کہ اوہ کِنے ناراض سن ، سنز آف لبرٹی ، جس د‏‏ی سربراہی شموئل ایڈمز نے دی ، امریکی نے امریکی نژاد امریکیو‏ں دا لباس پہنا تے بوسٹن ہاربر وچ جہازاں اُتے چلے گئے۔ انہاں نے چائے دے بکساں نو‏‏ں لےک‏ے پانی وچ سُٹ دتا۔ اس اُتے برطانوی حکومت سخت برہم ہوگئی۔ پارلیمنٹ نے نوآبادیات دے لئی وی سخت قوانین بنائے ، جنہاں نو‏ں بعد وچ ناقابل برداشت اعمال کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک اک عمل نے بوسٹن ہاربر نو‏‏ں اس وقت تک بند کردتا جدو‏ں تک نوآبادیاتیاں نے انہاں تمام چائے د‏‏ی ادائیگی نئيں کيت‏‏ی جو انہاں نے سُٹ دتی سی۔ اک ہور نے بوسٹن دا خود اُتے حکومت کرنے دا حق کھو لیا ،
ڈیوڈ کینسن [1764 [؟] – 1852] جنہاں نے امریکی انقلاب وچ مختصر خدمت کيتی ، نے وی بوسٹن ٹی پارٹی دے رکن ہونے دا دعوی کيتا۔ … اگرچہ اس وقت اوہ صرف 9 سال دا ہُندا!
دوسری ویب سائٹاں
گٹھ:1773ء گٹھ:شمالی امریکا وچ بغاوتاں گٹھ:اٹھارواں صدی د‏‏ی بغاوتاں گٹھ:میساچوسٹس وچ 1770ء د‏‏ی دہائی گٹھ:میساچوسٹس وچ 1773ء گٹھ:چائے د‏‏ی تریخ گٹھ:برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ بغاوتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ سیاسی استبداد
رہتل
رہتل کسے لوکاں دی رہن سہن، سوچن تے محسوس کرن نوں کیندے نیں۔ ایدے چ بولی کعر بار پڑھائی لکھائی فلاسفی رشتے داریاں اوزار جیون چلان دیاں ریتاں آ جاندیاں نیں۔ کوئی رہتل اپنے جغرافیے توں وکھ نئیں ہو سکدی۔ تھوڑے لفظاں چ رہتل رہن سہن دا ناں اے۔
پنجابی رہتل
پنجابی رہتل اوہ رہتل اے جیڑی دیس پنجاب وچ یا ایدیاں وکھریاں تھاواں تے وکھرے ویلیاں چ ٹردی رئی۔ اے رہتل کٹو کٹ 4 لکھ ورے پرانی اے تے ایدے سب توں پرانے نشان پنجاب دے دریا دریاۓ سواں دے کنڈیاں تے لبے گۓ پتھر دیاں اوزآراں توں ہوندی اے۔ وائی بیجی تے اودھے اگے پچھے جیڑا سماج بندا اے اوہ پنجابی رہتل چ سب توں اگے دسدا اے۔ ہڑپہ پنجابی رہتل دا سب توں وڈا تے پرانا نشان اے۔
حبہ نواب
ہیبا نواب (جم 14 نومبر 1996) اک بھارتی اداکارہ ہن۔ اوہ سٹار پلسّ دے ' تیرے شہر میں '  ناٹک وچ امایا دے کردار نبھاؤن لئی جانے جاندے ہن۔ حال وچ، اوہ  جیجاجی چھت پر ہیں ' نامک سب ٹیوی' دے سٹکام شو وچ الائچی بنسل دے کردار نبھا راہ ہن۔
میڈیا
2018 وچ، اوہناں دا ناں ٹائیمز آف انڈیا دی بھارتی ٹیوی تے 20 سبھ توں ودھ منگ والیاں عورتاں دی لسٹ وچ درج کیتا گیا سی۔
کم-کار
نواب نے اک بال کلاکار دے طور ' ستپھیرے ' ، ' لو ہو گئی پوجا اس گھر کی '، اتے ' سشش۔.۔ پھر کوئی ہے '، ورگے کاریکرماں توں اپنے کاروباری جیون دی شروعات کیتی۔ 2013 وچ، اوہناں نے چینل وی دے کریزی سٹوپڈ عشقَ وچ انشکا اٹوال دی کردار نبھایا۔ 2015 وچ، اسنے سٹار پلس دے تیرے شہر میں وچ امایا دا کردار نبھایا۔ اسناں نے شو لئی دھیرے دھیرے دا براڈکاسٹ اڈیشن وی گایا۔ اوہ ' میری ساسُو ماں ' اتے ' بھاگ بکول بھاگ  'دا حصہ وی بنے۔ حال وچ اوہ سب ٹیوی دے جیجاجی چھت پر ہیں وچ الائچی دی کردار نبھا رہے ہن۔
اعزاز
٭
حوالے
<references group="" responsive="" />
باہری لنک
٭ہیبا نواب IMDb اُتے
گٹھ:جم 1996 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی بال اداکاراواں گٹھ:اتر پردیش دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
جیجا جی چھت پر ہیں
کہانی
مراری لال بنسل ( انوپ اپادھیائ ) چاندنی چوک، دلی وچ اک لہنگے دی دوکان دا مالک اے جو اپنی بیوی کرونا ( سوما راٹھوڑ ) اتے دھی الائیچی ( حبہ نواب ) نال رہندا اے۔ ادھا چاندنی چوک الائیچی دا دیوانہ اے پر اوہ کسے نوں اپنے یوگ نہیں سمجھدی۔ بغاوتی اتے شرارتی الائیچی اپنا کم کڈھواؤن لئی ہر ڈھنگ ورتنا جاندی اے۔ اوہ 21 سال دی عمر وچ وی سکول جاندی اے اتے جانبجھّ کے ہر سال 11ویں کلاس وچ فیل ہندی اے تاں جو اوہ ذمہ واری والا جیون جیون توں اتے ویاہ کرواؤن توں بچ سکے۔
اس شو وچ مراری (انوپ اپادھیائ)، جہڑا لگاتار اپنی دھی نوں نینترت کرن دی کوشش کردا اے، الائیچی (حبہ نواب)، جہڑی کہ اک چست اتے آزاد سبھاء والی لڑکی اے اتے اوہناں دا وچارا کرائےدار پنچم (نکھل کھرانا)، جو کہ اک سنگیت ڈریکٹر بنن دا چاہوان اے، شامل ہن۔
کہانی وچ موڑ ادوں آؤندا اے جدوں مراری اپنے گھر دی چھت / برساتی پنچم ( نکھل کھرانا)، آگرہ توں 24 سال دے اک لڑکے نوں جہڑا کہ سنگیت ڈریکٹر بنن دی خواہش رکھدا اے، کرائے اُتے دے دندا اے۔ پنچم اپنے دوست، پنٹو (ہرویر سنگھ) نال دلی آ جاندا اے۔ ایہناں دوواں کول محدود زریعہ ہن۔ گزارے لئی، اوہ مراری دی دوکان وچ اک معاون وجوں کم کردا اے۔ کیونکہ مراری نے کسے وی کوارے نوں 'برساتی' (چھت اُتے کمرہ) کرائے اُتے نہ دین دا فیصلہ کیتا ہویا اے اس کارن پنچم نوں ویاہتا ہون دا جھوٹھا ناٹک کرنا پیندا اے۔ اوہ پنٹو نوں اپنی بیوی دے طور اُتے عورت بنا کے گھر وچ لے آؤندا اے۔ حالانکہ، الائیچی نوں اس گل دا پتہ لگ جاندا اے۔ اوہ پنچم دے نرم اتے بے گناہ سبھاء کارن اسنوں ترنت پسند کرن لگ پیندی اے۔
اتھوں کہانی اگے ودھدی اے: ادھر پنچم اپنے سنگیت ڈریکٹر بنن دے سپنے، اپنے کم اتے اپنی بیوی دے راز نوں راز رکھن وچ توازن پیدا کرن دی کوشش کردا رہندا اے، ادھر الائیچی لگاتار پنچم نال فلرٹ کردی اتے اس نوں چٹکلیاں اتے ڈراویاں نال چھیڑدی رہندی اے، جدکہ مراری اپنی بیٹی دے سبھاء نوں بدلن دیاں ناکام کوششاں کردا رہندا اے۔
حوالے
<references group="" responsive="" />
باہری لنک
گٹھ:Indian television series گٹھ:Hindi comedy shows گٹھ:بھارتی ٹیوی شو
رکن الدین بیبرس
رکن الدین بیبرس مملوک سلطنت دا پہلا نامور حکمران سی ۔ اس نے 1260ء توں 1277ء تک 17 سال مصر تے شام تے حکومت کیتی ۔ اوہ ہلاکو خان تے دلی دے سلطان غیاث الدین بلبن دا ہم عصر سی ۔ بیبرس نسلا قبچاق ترک سی جسنوں غلام بنا کے فروخت کر دتا سی ۔ کہندے نیں کہ منگولاں نے اسنوں غلام بنا کے شام چ ویچ دتا سی ۔ بیبرس ایوبی سلطان الصالح ایوبی دا ذاتی محافظ سی ۔
اوہ صلیبی جنگاں دے سلسلے دی ستویں جنگ چ فرانس دے بادشاہ لوئس نہم تے 1260ء چ جنگ عین جالوت چ منگولاں نوں شکست دین والے لشکراں دا کماندر سی ۔
جنگ عین جالوت
بغداد نوں تباہ کرن دے بعد جدوں ہلاکو خان دیاں فوجاں شام ول ودھیاں تے بیبرس نے اک دوجے مملوک سردار سیف الدین قطز دے نال مل کے 1260ہ چ عین جالوت دے مقام تے ہلاکو خان دیاں فوجاں نوں فیصلہ کن شکست دتی تے شام توں منگول فوجاں نوں باہر کڈ دتا ۔ بیبرس دا ایہہ بہت وڈا کارنامہ اے کہ اسنے مصر تے شام نوں منگولاں دی قتل و غارت تے تباہی توں بچا لئیا ۔ ورنہ اینہاں ملکاں دا وی حشر وی اوہی ہونا سی جہرا ایران ، عراق تے ترکستان دا ہوئیا ۔ بیبرس نے ناصرف ایہہ کہ شام تے حملہ آورمنگولاں نوں شکست دتی بلکہ خود منگولاں دے علاقیاں تے حملہ آور ہوئیا ۔ اسنے مصری سلطنت دی شمالی سرحد ایشیاۓ کوچک دے گھبلے علاقیاں تک پہنچا دتی ۔ اس نے جنگ عین جالوت دے بعد مملوک بادشاہ سیف الدین قطز نوں قتل کرکے حکومت سنبھالی ۔ کہندے نیں کہ اسنے اپنے اک ساتھی دا بدلہ لین لئی سیف الدین قطز دا قتل کرتا ۔
عیسائیاں دے خلاف مہماں
بیبرس دا دوجا کارنامہ شام دے ساحلاں تے قابض یورپی حکومتاں دا زور توڑنا سی ۔ ایہہ حکومتاں پہلی صلیبی جنگ دے زمانے توں ای شام دے ساحلی شہراں تے قابض سن ۔ نور الدین زنگی تے صلاح الدین ایوبی نے اگرچہ اندرون ملک تے فلسطین توں صلیبیاں نوں کڈ دتا سی پر ساحلی شہراں چ اینہاں دی حکومت کافی چر تک قائم رہی ۔ اینہاں نوں بحری رستیاں دے راہیں یورپ توں برابر امداد پہنچدی رہندی سی ۔ ایہہ حکومتاں مصر تے شام دے خلاف منگولاں نال اک مٹھ ہوجاندیاں سن تے مسلماناں نوں بہت زیادہ نقصان پہنچاندیاں سن ۔ اسنے عین جالوت چ منگولاں نال اتحاد کرن دی کوشش کرن تے 1268ء چ عیسائی ریاست انطاکیہ دا خاتمہ کردتا ۔ انطاکیہ دا خاتمہ 1271ء دی 9ویں صلیبی جنگ دی وجہ بنیا ، جس دی قیادت انگلستان دے شاہ ایڈورڈ نے کیتی پر اوہ بیبرس توں کوئی وی علاقہ ہون چ ناکام رہیا ۔ بیبرس نے عیسائیاں نوں دوجیاں کئی جنگاں چ وی شکست دتی ۔
سلطنت چ وادھا
بیبرس نے اپنی سلطنت نوں دکھن چ سوڈان ول ودھائیا تے نوبہ دا علاقہ فتح کرلئیا ، جہڑا ایوبی سلطاناں دے ویلے چ مصر دے سلطنت چ شامل رہیا سی ۔ اپنیاں فتحاں تے کارنامیاں دی وجہ توں بیبرس دا ناں مصر تے شام چ صلاح الدین ایوبی وانگوں مشہور اے ۔ اوہ نا صرف مصر بلکہ سارے عالم اسلام دا ہیرو اے ۔
رہوڈز آئلینڈ
رہوڈز آئیلنڈ امریکہ دا اک صوبہ اے۔
پین ین
ہانیو پینین (Hanyu Pinyin) جسنو‏ں عام طور اُتے صرف پینین یا پن ین کہیا جاندا اے، اصل سرزمین چین تے کسی حد تک تائیوان وچ معیاری چینی د‏‏ی رومن نویسی دا رسمی نظام ا‏‏ے۔ اسنو‏ں عام طور اُتے معیاری مینڈارن چینی نو‏‏ں سکھانے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جو عام طور اُتے چینی رسم الخط وچ لکھی جاندی ا‏‏ے۔
رہوڈز آئلینڈ
ناں
رہوڈز آئیلنڈ دا ںاں ڈچ بولی وچ اے جیدا مطلب لال جیذراہ اے۔
رکن الدین بیبرس
سلطنت چ وادھا
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
پین ین
حوالے
گٹھ:1958ء د‏‏ی متعارفات گٹھ:آیزو معیارات گٹھ:چینی لفظاں تے جملے گٹھ:چینی زبان گٹھ:چینی د‏‏ی رومن سازی گٹھ:صو‏‏تی حروف تہجی گٹھ:1958ء وچ متعارت ہونے والے نظام تحریر
رکن الدین بیبرس
سلطنت چ وادھا
گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
پین ین
حوالے
گٹھ:چینی بولی گٹھ:آیزو معیارات گٹھ:چینی الفاظ تے جملے گٹھ:چینی زبان گٹھ:چینی دی رومن سازی
چِن راجٹبر
چن خاندان (Qin dynasty) قدیم چین دا پہلا شاہی خاندان سی ۔
]] چِن راجٹبر ( چینی : 秦朝 ، چن چاؤ ؛ انگریزی : Qin Dynasty ) پرانے چین دا اک راجٹبر سی جنھے چین وچ 221 ق م توں 207 ق م تک راج کیتا ۔ چن خاندان شانشی صوبہ توں ابھر کے نکلیا اتے اسدا نام وی اسی صوبہ دا تبدیل شدہ روپ اے ۔ جدوں چن نے چین اتے قبضہ کرنا شروع کیتا تدّ چین وچ ژوؤ راجٹبر دا صرف نام صرف دا قابو سی اتے جھگڑدے راجاں دا ویلہ چل رہا سی ۔ چن راجٹبر اوہناں جھگڑتے راجاں وچوں اک ، چن راج ( 秦国 ، چن گؤ ) ، توں آیا سی ۔ سبھتوں پہلاں چن نے کمزور ژوؤ خاندان نوں ختم کیتا اتے پھر باقی دے چھ راجاں نوں ختم کرکے چین دا ایکیکرن کیتا ۔ طاقتور ہون دے باو جود چن راجٹبر بہت گھٹ دور تک اقتدار وچ رہا اتے اسدے بعد چین وچ ہان راجٹبر دا ویلہ شروع ہویا ۔
راج دور
اپنے راج دور وچ چن راجٹبر نے وپار ودھایا ، کھیتی باڑی وچ ترقی کیتی اتے فوجی روپ توں اپنے سامراج نوں سرکھات کیتا ۔ اسوچ اک بہت قدم جاگیرداراں نوں وڈارن سی ، جنہاں دا ژوؤ زمانے وچ ہر کسان محتاج ہندا سی ۔ اس توں دیس دی جنتا اتے بادشاہ دا سدھا قابو ہو گیا جس توں اس وچ وڈے کم کرن دی گنجائش آ گئی ۔ انھاننے شمال دے قبیلیائی لوکاں توں لگاتار آؤندے حملیاں نوں گھٹ کرن لئی چین دی مہان دیوار دا اساری کروانا شروع کیتا ۔ چینی لپی دا اتے ترقی کروایا گیا ، وزناں - ماپاں لئی کڑے مانک بنوائے گئے ( جس توں وپار اتے ویچ - خرید وچ سوکھ ہو گئی اتے اختلاف گھٹ ہو گئے ) اتے کرنسی ( سکے اتے نوٹ ) دا ترقی کیتا گیا ۔ چن حکمران انصاف وچ یعقین رکھدے سن اتے اس وچاردھارا دے مطابق حکمراناں نوں اپنے شہریاں اتے کڑا قابو رکھن دی سیخ دتی جاندی سی ۔ انھاننے پہلاں گئے راجٹبراں دا نام ہمیشہ لئی مٹاؤنے دی کوشش وچ پرانے کتاباں اتے گرنتھ جلوائے اتے 400 توں زیادہ ودواناں نوں زندہ دفن کروایا ۔ اس توں چین وچ جو بدھجیویاں دا آزاد ماحول چل رہا سی ، جنوں سو وچاردھاراواں کیہا جاندا اے ، ختم ہو گیا ۔ اس چیزاں توں آؤن والے ودواناں وچ چن دے چنگے کماں دے باو جود اوہناں لئی اک نفرت وی پیدا ہو گئی ۔ چین وچ اس واقعہ نوں کتاب جلانا اتے ودوان دفنانا کیہا جاندا اے ، جسدے لئی چینی بولی وچ واک پھین شو کنگ رُو ( 焚書坑儒 ) اے ۔ جدوں وی کوئی تاناشاہ وچاراں اتے بدھجیویاں نوں کچلنا چاہندا اے تاں چینی رہتل وچ اس سوترواک دا استعمال ہندا اے ۔
راجٹبر دا انت
چن راجٹبر دی سرکار بھاری-بھرکم تے دھیمی سی لیکن فوجی ماملیاں وچ انھاننے ہمیشہ نویاں تکنیکاں اپنائیاں ۔ پھر وی اک طاقتور فوج دے باو جود وی چن راجٹبر بہت گھٹ سماں لئی چلیا ۔ جدوں پہلا چن بادشاہ 210 ق م وچ مریا تاں اسدے دو وزیراں نے اسدے بیٹے نوں گدی اتے ایہہ سمجھکے بیٹھایا کہ اسدے زریعے اوہ آپ راج کرنگے ۔ اس ارادے دے باو جود ، ایہناں دوناں وچ آپس وچ لڑائی ہو گئی ، جس توں اوہ دوناں اتے نواں بادشاہ ، تنوں ہی اپنیاں جاناں توں ہتھ دھو بیٹھے ۔ راجٹبر وچ اس کمزوریاں نوں ویکھکے بغاوت بھڑکنے لگے اتے اک چو راج ( 楚國 ، چو گؤ ) دے آگو نے اقتدار اتے قبضہ کر لیا ۔ اسی نے پھر ہان راجٹبر دی نیو رکھی ۔ چن راجٹبر دے انی جلدی ڈبّ جان دے بعد وی اسدا اثر آؤن والے راجٹبراں اتے رہیا اتے منیا جاندا اے کہ دنیا وچ چین دیس دا نام اس راجٹبر توں پیا اے ۔
حوالے
گٹھ:چین دے راجٹبر گٹھ:چینی راجٹبر گٹھ:چین دی تریخ
رومی سلطنت
رومی سلطنت رومی رہتل دا رومی لوک راج مگروں دا ویلہ اے جدوں ایدے تے سلطانی راج سی تے ایہ رومی سمندر دے دوالے یورپ ایشاء تے افریقہ وچ پھیلی ہوئی سی۔ 500 پرانا رومی لوک راج دیس وچ ہون والیاں لڑائیں باجوں ماڑا پے گیا سی۔ لوکراج توں سلطنت بنن دے وشکارلے ویلے وچ کئی کم ہوۓ جنہاں وچ جولیس سیزر دا ڈکٹیٹر بننا، ایکٹیم دی لڑائی تے رومی سینیٹ ولوں اوکٹیوین نوں آگسٹس دا ناں دینا۔
ایس سلطنت دیاں پہلیاں دو صدیاں وچ امن چین تے خشحالی رئی۔ ٹراجن (98–117 ) ویلے وچ ایہ اپنی سب اگے ودویں انت تے سی۔ تیسیر صدی وچ ایہ ٹٹن دے نیڑے اپڑی پر فیر اورلین تے ڈائیوکلیٹین شہنشاہواں نے ایہنوں سمبھال لیا۔ چوتھی صدی وچ سائی زور پھڑدے نیں تے سلطنت وچ چڑھدے یونانی تے لیندے لاطینی دی دوہری سرکار چلدی اے۔ 5ویں صدی وچ روم دی سرکار ٹٹن تے چڑھدے پاسے دا ادھا حصہ بازنطینی سلطنت دی مورت وچ ایہ سلطنت چلدی ریندی اے۔ 1453 وچ عثمانی ترکاں دے قسطنطنیہ اتے مل مارن تے ایس دی آخری نشانی وی مک جاندی اے۔
ایس سلطنت دے وڈی تھاں تے پھیلے ہون تے لمے چر تک رہن باجوں روم دی رہتل تے اداریاں دا اوہناں تھانواں دی بولی، مذہب، قنون، آرکیٹیکچر تے سرکار تے گوڑا رنگ چڑھیا جتھے ایدا راج سی تے اچیچے یورپ تے تے فیر ایتھوں ساری دنیا تے۔
تریخ
روم لوک راج دے ویلے وچ ای روم شہر توں بار وددنا ٹر پیا سی۔ اس ویلے ایہ اک "سلطنت" ای سی بس صرف ایدا کوئی بادشاہ نئیں سی۔ رومی لوک راج وی جنج اج کل دے دیس ہوندے نیں اس طرح دا نئیں سی بلکہ ایدے وچ آن آلے تھاں آپنے آپ اتے آپ حکومت کردے سن تے ایناں دی آزادی رومی سینٹ دے حساب نال ہوندی سی تے صوبیاں اتے فوجی کمانڈر حکومت کردے سن۔ پوری لوک راج اتے کوئی بادشاہ نئیں حکومت کردا سی بلکہ ہر ورے چناؤ نال میجسٹریٹ آندے سن تے اوہ سینٹ نال رل کہ حکومت کردے سن۔ 1 صدی قبل مسیح وچ رومی لوک راج وچ کئی سیاسی تے فوجی مسئلے سن جیناں دے آخر تے رومی لوک راج مک گئی تے ایدی حکومت بادشاہ تھلے آگئی۔
دوجی صدی قبل مسیح توں روم وچ اندر دیاں لڑائیاں، سازشاں تے کعر دیاں لڑائیاں ہوگیاں تے نال نال روم اٹلی توں بار وی مل ماردا گیا۔ اس ویلے دے آخر تے 44 قبل مسیح وچ جولیس سیزر روم دا ڈکٹیٹر ریا مگر اونوں قتل کردتا گیا۔ اودے قتل پچھے جیڑے لوک سن اوناں نوں روم توں نسا دتا گیا تے 42 قبل مسیح وچ فیلیپ دی لڑائي چ اوناں نوں مارک اینٹونی تے سیزر دے گود لۓ پتر اوکٹیوین دی فوجاں نے ہرا دتا۔ اینٹونی تے اوکٹیوین نیں اپنے وشکار روم دے تھاں ونڈ دتے، مگر ایہ ونڈ بوتا چر نا چلی تے اوکٹیوین دیاں فوجاں نیں مارک اینٹونی تے کلیوپیٹرا نوں 31 قبل مسیح وچ ایکٹیم دی لڑائی وچ ہرا دتا۔ 27 قبل مسیح وچ سینٹ تے روم دے لوکاں نیں اوکٹیوین نوں روم دا پہلا شہری بنا دتا تے اونوں اگسٹس دا ناں دے دتا۔
اودے آن نال پرانا قنون مکیا نئیں بلکہ اوہ ہر قنون اتے آگيا۔ روم دے ناں نال لک راج تے لکھیا جاندا ریا مگر اودے اتے حکومت صرف اوکٹیوین دی ای سی۔ اودی حکومت آندیاں ای پرانیاں کعر دیاں لڑائیاں مک گئياں تے دیس وچ سکھ چین آگيا۔ لوک اونوں ایناں پسند کردے سن کہ اوہ لوکاں لئی روم دا بادشاہ ای سی اگر قنون چ اے نئیں وی سی۔ اودی حکومت وچ ایہ قنون بن گیا کہ حکومت اودے مرن توں بعد وی اینج ای ٹردی رئے گی جدوں اس توں پہلاں سی۔ اودے مرن دے بعد ٹائیبیریس روم دا بادشاہ بن گیا۔ اگسٹس دے ویلے نوں تریخ وچ Pax Romana آخیا جاندا اے جیڑا لاطینی بولی دا شبد اے جیدا مطلب رومی سکھ اے۔ اس ویلے وچ روم وچ بوت سکھ سی تے روم نیں اینی ترقی کیتی جینی پہلاں کدی وی نئیں کیتی سی۔ صوبیاں وچ نکیاں بغاوتاں ہوندیاں رئیاں مگر اوناں نوں فوج نیں فورا روک دتا۔ پہلی صدی عیسوی وچ یہودی-رومی جنگاں اپنے ویلیاں دیاں سب توں لمیاں جنگاں سن، اوناں وچ وی رومی سلطنت جت گئی۔
اگسٹس رومی سلطنت وچ ٹبر راج نا لا سکیا جیدی وجہ اودی لمی عمر سی۔ اوہ اپنے پتراں توں وی لمی عمر جی گیا۔ اس دے بعد جولیو-کلاوئڈی ٹبر حکومت آئی جیناں وچ سب توں پہلاں ٹائیبیریس سی۔ مگر اوناں دی حکومت 69 عیسوی وچ مک گئی تے اس دے بعد وی کئی ٹبر آۓ تے 180 عیسوی وچ کوموڈس بادشاہ بنیا۔ تریخ گرو اس ویلے نوں رومی سلطنت دے تھلے آن دا چر ٹرنا آخدے نیں۔
212 عیسوی وج رومی سلطنت دے بادشاہ کاسالا نیں سلطنت وچ ہر بندے نوں رومی شہری بنا دتا۔ مگر اس دے باوجود سکھ نا آيا۔ ہر بادشاہ دا آخر اودے قتل یا پھانسی تے ہوندا سی۔ اس تباہی نال 3یجی صدی عیسوی دا رومی زوال آگیا۔ اس ویلے وچ سلطنت وچ بیماریاں، غربت تے قنون دی کوئی نئیں سنندا سی۔ رومی بادشاہ اوریلین 270 عیسوی وچ آیا تے اونیں دوبارہ سلطنت وچ سکھ لایا۔ اس دے بعد آن آلے بادشاہ نیں اپنے آپ نوں نواں ناں دے دتا تے قنون وچ اپنے آپ نوں سب توں وڈا لکھوا دتا۔ اونیں عیسائیت دے خلاف لڑن دی وی کافی کوشش کیتی مگر عیسائيت جت گئی تے اگلے رومی بادشاہ کونسٹینٹین نیں سلطنت وچ عیسائیت ودائی تے راجکعر قسطنطنیہ نوں بنا دتا۔
395 عیسوی وچ تھیوڈوسیس آخری رومی بادشاہ جینے دویں چڑدے پاسے تے لیندے پاسے حکومت کیتی سی مر گیا۔ تھیوڈوسیس نیں مرن توں پہلاں عیسائیت نوں روم دا قنونی مزہب بنا گيا سی۔ جرمنی تون لوکاں نیں سلطنت وچ حجرت تے جنگاں ٹور دتیاں جیدے نال لیندی رومی سلطنت کمزور پین لگ گئی۔ سلطنت نیں سارے دشمناں نوں ہرا دتا جیناں وچ سب تون مشہور اٹلا ہن سی۔ مگر اینیں بوتے جرمن لوک جیڑے سلطنت نال وفادار نئيں سن دے آن نال رومی سلطنت اندروں ٹٹن لگ پئی۔ لیندے سلطنت 476 عیسوی وچ مگ گئی جدون لیندی سلطنت دے نویں بادشاہ نيں اپنے آپ نوں روم دا بادشاہ بنا کر قسطنطنیہ وچ چڑدی رومی سلطنت توں تعلق توڑ دتا۔
قسطنطنیہ دی سلطنت نوں بازنطینی سلطنت کیندے نیں مگر اس ویلے اونوں وی رومی سلطنت ای کیندے سن۔ اوہ لیندے پاسے دی سلطنت دے ٹٹن دے کوئی ہزار وریاں بعد تک ٹری تے مڈلے ویلے وچ سب توں سکھ آلا عیسائی دیس ریا۔ بازنطینی سلطنت دے بادشاہ جسٹینین نیں اتلے افریقہ تے اٹلی اتے وی مل ماریا مگر سلطنت وچ پلیگ دی بماری دی وجہ نال صرف دکھنی اٹلی تے سسلی ای اوناں کول رہ گیا۔ بازنطینی سلطنت نوں اسلام توں وی کافی خطرہ ریا۔ جیدے منن آلیاں نیں تیزی نال عرب دے ارد گرد مل ماریا۔ اوناں نیں شام، آرمینیہ تے مصر نوں بازنطینیاں کولوں کھو لیا تے قسطنطنیہ نوں وی اوناں کولوں خطرہ پے گيا۔ اگلی صدی وچ عرباں نیں دکھنی اٹلی تے سسلی اتے وی مل مار لیا۔ سلاوو لوکاں نیں وی بلکان اتے مل ماریا۔
بازنطینیاں نیں اسلام نوں 8ویں صدی عیسوی وچ کافی روک لیا تے 9ویوں صدی عیسوی وچ اپنیاں تھاواں واپس وی لے لیاں۔ 1000 عیسوی وچ سلطنت اپنے عروج تے سی۔ بادشاہ باسیلیوس II نیں بلغاریہ تے آرمینہ اتے واپس مل مار لیا، تجارت تے کلچر نیں ترقی کیتی مگر 1071 وچ سلطنت دا ودنا رک گیا اوناں دے اک مانزکرت اتے جنگ ہارن نال۔ اس جنگ نال سلطنت دی طاقت ذرا ذرا کٹدی گئی۔ اگل کج وریاں وچ ترکاں دے مزید لڑن نال سلطنت اور کمزور ہوئی تے بادشاہ الیکسیس نیں 1095 وچ یورپ توں مدد منگ لئی۔ اس مدد منگن نال صلیبی جنگاں ٹر پئیاں جس دے آخر تے چوتھی صلیبی جنگ وچ قسطنطنیہ نوں یورپیاں نیں ای تباہ کردتا۔ قسطنطنیہ دے ٹٹن نال 1204 وچ سلطنت دے وی ٹوٹے ہوگۓ۔ بازنطینیاں نیں اپنا شہر قسطنطنیہ تے واپس لے لیا مگر اوہ کدی وی اپنی پرانی طاقت تک نا پہنچ سکے تے اوہ ایجی سمندر دے ساحل اتے اک شہر تک ای رہ گۓ۔ 12 مئی 1453 وچ رومی سلطنت مگ گئی جدوں سلجوک بادشاہ محمود II نیں قسطنطنیہ اتے مل مار لیا۔
جغرافیہ
رومی سلطنت پرانے ویلے دی اک سلطنت سی جیہڑی یورپ افریقہ تے ایشیاء دے دیساں تے پھیلی ہوئی سی تے ایدا راجگڑھ روم سی۔ ایدے وج انگلستان ، سپین ، اٹلی ، فرانس ، یونان ، ترکی، مصر، شام، لبنان، فلسطین، اتلا افریقہ ، بیلجیم، نیدرلینڈز رلے ہوۓ سن۔ رومی سلطنت نے یورپ تے دنیا دے ہور کئی پاسیاں تے اپنی بولی راج پربندھ آرٹ تے رہتل سوچ مذہب تے اثر پایا۔
رومی سلطنت تریخ دیاں سب توں وڈیاں سلطنتاں جوں اک سی۔ رومی سلطنت دا تقریبا سارا مل مارنا لوک راج ویلے چ ہویا سی۔ بس اتلے یورپ دے کج تھاں 1 عیسوی وچ پھڑے گۓ سن۔ اگسٹس دی حکومت وچ رومی سلطنت دا اک نقشہ لوکاں نوں وکھایا گیا سی جیدے وچ روم دیاں تھاواں بنیاں ہوئیاں سن۔ سلطنت دی سب توں بوتی تھاں تراجان دے دور چ سی۔ اوہ تھاں 50 لکھ مربع کلومیٹر بنندا اے جیدے وچ اج دے کوئي 40 دیس آندے نیں۔ اس ویلے دی آبادی کوئی 5۔5 توں 6 کروڑ سی جيڑی جگ دی آبادی دا 1/6 توں 1/4 حصہ بنندا اے۔ سلطنت دے وڈے شہر روم، سکندریہ تے انطاکیہ یورپ دے تقریبا ہر نگر توں دو گنا وڈے سن۔
تراجان دے بعد آن آلے بادشاہ ہیڈرین نیں سلطنت نوں مزید ودان دی بجاۓ اونیں سلطنت نوں ٹھیک کرن دی ٹھانی۔ اونیں باڈراں تے دیواراں بنائياں تے فوجیاں نوں کم لایا تے خطرے آلیاں تھاواں تے چھاونیاں تے قلعے بناۓ۔
رومن سامراج) لَیٹِن: Imperium Romanum، اِیساپُورو پہِلی سدی - ੧੪੫੩( یُوروپ دے روم نگر وِّچّ کیندرت اِّکّ سامراج سی ۔ اِس سامراج دا وِستھار پُورے دّکّھڻ یُوروپ دے الاوے اُوّتّری اپھرِیکا اتے اناتولیا دے کھیتر سن ۔ پھارسی سامراج اِسدا پ੍رتِیدوندی سی جو پھُرات ندی دے پُورو وِّچّ ستھِت سی ۔ رومن سامراج وِّچّ وّکّھ - وّکّھ ستھاناں اُوّتّے لاتِینی اتے یُونانِیبھاساوانبولی جاندی سی اتے سنّ ੧੩0 وِّچّ اِسنے اِیسائی دھرم نُون راجدھرم گھوسِت کر دِّتّا سی ۔
اِہ سنسار دے سبھتوں وِسال سانم੍رِاجوں وِّچّوں اِّکّ سی ۔ اِویں تاں پنجوِیں سدی دے اکھِیر تّکّ اِس سامراج دا پتن ہو گیا سی اتے اِستانبُل) کانسٹینٹِنوپل( اِسدے پُوروی ساکھا دی راجدھانی بنّ گئی سی اُوّتّے سنّ ੧੪੫੩ وِّچّ اُوسمانوں) آٹومن تُرک( نے اِس اُوّتّے وی ادھِکار کر لیا سی ۔ اِہ یُوروپ دے اِتہاس اتے سنسک੍رِتی دا اِّکّ مہّتّوپُورڻ انگ ہَے ۔
سامراج اُوسارِی
رومن سامراج رومن گڻتنتر دا پرورتی سی ۔ آکٹیوِان نے جُولِاس سِیجر دے سارے سنتانوں نُون مار دِّتّا اتے اِسدے اِلاوا اُوسنے مارک اینٹونی نُون وی ہرایا جِسدے بعااد مارک نے کھُدکُسی کر لئی ۔ اِسدے بعااد آکٹیوِان نُون رومن سِینیٹ نے آگسٹس دا نام دِّتّا ۔ اُوہ آگسٹس سِیجر دے نام ولوں سّتّارُوڈھ ہویا ۔ اِسدے بعااد سِیجر نام اِّکّ پروارِک اُوپنام ولوں ودھکے اِّکّ پدوی سورُوپ نام بنّ گیا ۔ اِستوں نِکلے سبد جار) رُوس وِّچّ( اتے کَیجر) جرمن اتے تُرک( اّجّ وی مَوجُود ہَے ۔
گ੍رہِئوّدّھوں دے کارن رامن پ੍راتاں) لِیجن( دی گِڻتی 50 ولوں گھّٹّکے 28 تّکّ آ گئی سی ۔ جِس پ੍رانت دی وپھاداری اُوّتّے سک سی اُون੍ہاننُون سامراج ولوں سِّدّھے کّڈّھ دِّتّا گیا ۔ ڈَینِئوب اتے ایلبے ندی اُوّتّے آپڻی سِیما نُون تَیا کرڻ لئی آکٹیوِان) آگسٹس( نے اِّلِّیریا، موایسیا، پَینّونیا اتے جرمینیا اُوّتّے چڑائی دے آدیس دِّتّے ۔ اُوسدے کوسساں ولوں راین اتے ڈَینِئوب ندِیاں جواب وِّچّ اُوسدے سانم੍رِاجوں دی سِیما بنّ گئیاں ۔
سنّ 96 - 180 دے کال نُون پنج چنگے سمراٹاں دا کال کِہا جاندا ہَے ۔ اِس سمیں دے راجاواں نے سامراج وِّچّ سانتِیپُورن ڈھنگ ولوں ساسن کِیتا ۔ پُورو وِّچّ پارتھِان سامراج ولوں وی سانتِیپُورن سنبندھ رہے ۔ ہنلانکِ پھارسِیاں ولوں ارمینیا اتے میسوپوٹامیا وِّچّ اُون੍ہاں دے لڑائی ہوئے اُوّتّے اُون੍ہاں دی پھتہِ اتے سانتی سمجھَوتِیاں ولوں سامراج دا وِستھار بڻا رِہا ۔ سنّ 180 وِّچّ کاموڈوس جو مارکس آریلِاس جِہا پُّتّر سی ساسک بڻا ۔ اُوسدا ساسن پہِلاں تاں سانتِیپُورن رِہا اُوّتّے بعااد وِّچّ اُوسدے کھِلاپھ بگاوت اتے ہّتّیا دے جتن ہوئے ۔ اِستوں اُوہ بھَیبھِیت اتے اِسدے کارم اتیاچاری بڻدا گیا ۔
سیریون کھاندان دے سمیں روم دے سارے پ੍راتواسِیاں نُون رومن ناگرِکتا دے دِّتّی گئی ۔ سنّ 235 تّکّ اِہ کھاندان کھتم ہو گیا ۔ اِسدے بعااد روم دے اِتہاس وِّچّ سنکٹ دا کال آیا ۔ پُورب وِّچّ پھارسی سامراج سکتِیسالی ہُندا جا رِہا سی ۔ سامراج دے اندر وی گ੍رہِ یُّدّھ دی سی ہالت آ گئی سی ۔ سنّ 305 وِّچّ کانسٹینٹاین دا ساسن آیا ۔ اِس کھاندان دے ساسڻکال وِّچّ رومن سامراج ونڈیا ہو گیا ۔ سنّ 360 وِّچّ اِس سامراج دے پتن دے بعااد سامراج ہَولی - ہَولی کمجور ہُندا گیا ۔ پانچوِیں سدی تّکّ سامراج دا پتن ہوڻ لگا اتے پُوروی رومن سامراج پُورو وِّچّ سنّ 1453 تّکّ بڻا رِہا ۔
17 پھروری، 1568 روم سامراج دے راجے نے مُسلمان]] اوٹومن سامراج[[ دے سُلتان نُون ماملا دیڻا منّیا ۔ پہِلاں روم دُنِیاں دی سّبّھ توں وّڈّی تاکت سی، ہُڻ اوٹومن سامراج دا بول بالا ہو گیا ہَے ۔
ساسک سُوچِی
٭ آگسٹس سِیجر) 27 اِیساپُورو - 14 اِسوی(
٭ کیلِگُلا) 37 - 41(
٭ کلاڈِاس) 41 - 54(
٭ نِیراں) 54 - 68(
٭ پھلاوی کھاندان) 69 - 96(
٭ نیروا) 96 - 98(
٭ ٹراجن) 98 - 117(
٭ ہَیڈرِان) 117 - 138(
٭ اینٹونیو پِایس ٭ مارکس آریلِاس) 161 - 180(
٭ کاموڈوس) 180 - 192(
٭ سیویرن کھاندان) 193 - 235(
٭ کانسینٹاین کھاندان) 305 - 363(
٭ ویلینٹاینِان کھاندان) 364 - 392(
٭ تھیوڈوسِان کھاندان) 379 - 457(
٭ پّچّھم والا رومن سامراج دا پتن -) 395 - 476(
٭ پُوروی رومن سامراج) 393 - 1453(
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
Starověký Řím
نوبل انعام جیتو بلحاظ دیس
thumb|نوبل انعام یافتگان بلحاظ ملک دا نقشہ ایہ نوبل انعام یافتگان شخصیتاں دی فہرست بلحاظ ملک اے۔جدونکہ معاشیات توں مراد نوبل میموریل انعام برائے معاشیات وصول کنند گان نیں۔نوبل انعامات تے معاشی نوبل انعام ہن تک 567 وار دتے جاچکے نیں تے اسنوں  889 لوکاں نے وصول کیتا جنہاں چ 25 انعامات  تنظیماں  نوں دتے گئے( ایہ سارے امن  دے شعبے میں دتے  گئے) ۔چونکہ بعض لوکاں نے اک  توں ودھ وار ا یہ انعام وصول کیتے لہذا انہاں دی تعداد 860 اے جدونکہ تنظیماں دی تعداد 22 اے۔
ذیل میں دی گئی فہرست نوبل ویب سائٹ کی جانب سے دی گئی فہرست سے اخذ کی گئی ہے۔نیز نوبل انعام میں شراکت یا واحد وصول کنندہ میں کوئی فرق نہی رکھا گیا۔کچھ انعام یافتہ لوگوں کو مختلف ملکوں میں رکھا گیا ہے جسکی وجہ ان شخصیات  سے جڑے مختلف اسباب ہیں۔اگر کوئی ملک کسی نوبل انعام یافتہ کا محض جائے پیدائش ہے تو اسے (*) سے ظاہر کیا گیا ہے۔نیز جائے پیدائش ملک کو ترچھے خط سے لکھا گیا ہے۔اسی طرح کچھ کے جائے پیدائش پر دو ملکوں کا نام لکھا گیا ہے جو کہ تاریخی و جغرافیائی تبدیلی کے سبب  کو دیکھتے ہوئے لکھا گیا ہے۔نیز ویب نے اگر کسی ملک سے وصول کنندہ کا رشتہ نہی جوڑا تو اسے اس فہرست میں نہی رکھا گیا۔
انہاں چ صرف انہاں تنظیماں  دے ناں درج نیں جو صرف اک ہی ملک چ وجود رکھدے نیں۔
حوالے
گٹھ:لسٹاں گٹھ:نوبل انعام جیتوآں دی لسٹ گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:نوبل انعام یافتہ بلحاظ ملک
لسٹ قومی راجگڑھ بطور انتظامی ونڈ
ایہ قومی دارالحکومتاں دی فہرست اے جو اک ملکی انتظامی تقسیم  وی نیں۔
حوالے
گٹھ:فہرست دارالحکومت گٹھ:ملکی ونڈاں دیاں لسٹاں گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں
صوبہ ریازن
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
سٹکام
سٹکام، (انگریزی:Sitcom) یعنی "حالتی کامیڈی" (انگریزی: Situational Comedy)، اک کامیڈی سٹائل اے جو اک مقررہ سیٹ اپر ایپیسوڈ توں لے کے ایپیسوڈ تک کیتی جاندی اے۔ سٹکام نوں سکیچ کامیڈی نال برخلاف کیتا جا سکدا اے، جتھے اک مجموعہ ہر سکیچ وچ نویں پاتر، اتے سٹینڈ اپّ کامیڈی دی ورتوں کر سکدا اے، جتھے اک کامیڈیئن اک چٹکلے اتے کہانیاں سندا اے۔ سٹکام ریڈیو وچ توں پیدا ہوئے سن، پر اج زیادہ تر ٹیلیوژن تے اسدے با اثر ذکر دے روپاں وچوں اک ہن۔
اک حالتی کامیڈی ٹیلیوژن پروگرام نوں اک سٹوڈیؤ پروگرام دے ساہمنے ریکارڈ کیتا جا سکدا اے، جو پروگرام دے پیداوار دے فارمیٹ تے انحصار کردا اے۔ اک لائیو سٹوڈیؤ دے اثر نوں ہسن دی ٹریک دی ورتوں ولوں نقل کیتا جاں ودھایا جا سکدا اے۔ فلم بناؤن دے پیداواراں دے دوران، ہاسہ ٹریک عامَ طور اُتے پہلاں ریکارڈ کیتا جاندا اے۔
بھارت
سٹکام نے 1980 دے دہاکے وچ بھارتی ٹیلیوژن اُتے پیش ہونا شروع کیتا، جویں کہ یہ جو ہے زندگی (1984) اتے وگلے کی دنیا (1988) نے سرکاری دور درشن چینل تے سیریئلاں دے نال۔ ہولی-ہولی، پرائیویٹ چینلاں دی اجازت ہون کرکے، 1990 دے دہاکے وچ ہور بہت سارے سٹکوم جویں کہ دیکھ بھائی دیکھ (1993)، زبان سمبھالکے (1993)، سریمان شریمتی (1995)، آفس آفس (2001)، کھچڑی (2002)، سارابھائی ورسس سارابھائی (2005) ایف۔آئی۔آر۔ (2006–2015)، تارک مہتہ کا الٹا چشمہ، (2008-موجودہ)، اپم ملاکام (2015-حال)، اتے موجودہ سبھ توں کامیاب "بھابی جی گھر پر ہیں" (2015-موجود)۔ SAB ٹی۔وی۔ بھارت دے چینلاں نوں پوری طرحاں سٹکوم لئی سمرپت کیتا گیا۔
21 صدی وچ سٹکام دی تشریح
جدید نقاد شو نوں زمرہ بند کرن وچ "سٹکوم" شبد دی اپاہلیت توں اسہمت ہوئے ہن کہ صدی دے ویلے توں ہی ہوند وچ آئے ہن۔ بہت سارے ہم عصر امریکی سٹکوم سنگل کیمرہ سیٹئپ دی ورتوں کردے ہن اتے اک ہسدے ٹریک نوں نشر نہیں کردے ہن، اس پرکار اکثر 1980 اتے 1990 دے ڈرامے دے پردرشناں دی بجائے روائتی سٹکام دی بجائے۔ بحث دے ہور موضوعاں وچ ایہہ شامل اےکارٹون، جویں کہ دا سمپسنز جاں فیملی گائے دے طور تے زمرہ بند کیتا جا سکدا اے۔
رگ وید
رگ وید سنسکرت چ لکھیاں ہوئیاں نظماں دی پعری اے۔ اے ھندوواں دیاں چار پوتر کتاباں چوں اک اے۔ ایدے کج حصے ہلے وی عبادت چ یا خاص موقعیاں تے پڑھے جاندے نیں تے ایس طرح اے اونہاں پوتر لکھایاں چوں جیڑیاں بوت پرانیاں نیں پر ہلے وی ایناں نوں ورتیا جاندا اے۔
عثمانی سلطاناں دیاں مانواں
حوالے
گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ لسٹاں گٹھ:والدہ سلطان گٹھ:عثمانی سلطاناں دیاں زنانیاں گٹھ:لسٹاں
رگ وید
رگ وید 3700 توں لے کے 3100 سال پہلاں پنجاب چ لکھی گئی۔ ہند یورپی بولی دی اے سب توں پرانی کتاب اے۔ اے ویلا ویداں دا ویلا اخواندا اے۔ اے پرانے ایران چ لکھ گئی کتاب اوستہ نال ملدی جلدی اے۔
رگ وید چ دس منڈل نیں۔ ہر منڈل برھمناں دے کسے خاص ٹبر نے لکھیا۔اے لوک لکھائی وی نیئں۔ اینوں گرووآں نے سوچ سمجھ کے ریت نال لکھیا اے۔
رگ وید دے لکھاری
اس وچّ دس منڈل (کھنڈ) ہن۔ ہریک منڈل وچّ کئی ادھیائے ہن۔ ایہناں ادھیایاں نوں ‘سوکتا` کیہا گیا ہے۔ کلّ سوکت 1217 ہن۔ ایہناں سوکتاں دی رچنا کسے اک ویکتی نے نہیں کیتی سی۔ اس وچّ انیک ویکتی شامل سن۔ ایہناں نوں ‘رشی` کیہا گیا ہے۔ ایہناں رشیاں وچّ پرش(آدمی) وی سن تے ناریاں(تینویاں) وی۔
رگ وید
‘رک` دا ارتھ ہندا ہے ‘رچا` بھاوَ پرارتھنا جاں ارداس۔ رگوید وچّ انیک رچاواں جاں پرارتھناواں ہن جنہاں دیاں ارداساں کیتیاں گئیاں ہن اوہناں نوں دیوتا وی کیہا گیا ہے۔ ایہہ دیوتا قدرتی شکتیاں ہن۔ ایہہ دیوتے تنّ پرکار دے ہن 1. پارتھو (پرتھوی نال سنبندھت) جویں پرتھوی، سوم، اگنی آدی 2. انترکش (اکاش نال سنبندھت دیوتا) جویں وایو، اندر، چارجنی، سروت آدی اتے 3. دھولوک (نشتراں دے ستھان نال سنبندھت دیوتا) جویں سورج، متر، ورن، وشنو آدی۔ ایہہ تناں پرکار دے پرکھ پردھان ہن۔ استری پردھان دیوتاواں وچّ اندگئی تے اوشا آدی دا ناں لیا جا سکدا ہے۔
کم کرن اتے زور
رگوید وچّ منکھ نوں محنتی بنن دی وی پریرنا دتی گئی ہے۔ اس دے اک منتر وچّ کیہا گیا ہے کہ جہڑا منکھ محنت نال اپنے شریر نوں تپاؤندا نہیں، اوہ سفل نہیں ہندا۔ جو محنت نال پکّ جاندے ہن اوہ ہی اتم پھل جاں انند نوں پراپت کردے ہن۔ اس دے اک منتر وچّ اگنی توں گیان تیز بنا دین دی پرارتھنا کیتی گئی ہے۔ اس توں پرگٹ ہندا ہے کہ رگوید گیان نوں بہت زیادہ مہتو دندا ہے۔ صحتَ دی چنتا وی اس وچّ بہت زیادہ پرگٹ ہوئی ہے۔
سدھے راہ چلن اتے زور
رگوید وچّ (سنمارگ) چنگے راہ تے چلن لئی بہت زور دتا گیا ہے۔ اس دے اک منتر وچّ کیہا گیا ہے کہ پرماتما ساڈے پتا وانگ ہے۔ پرماتما روپی پتا ساڈے لئی سوہنے اپہار وی لیاؤندا ہے اتے چنگے راہ تے چلن لئی سانوں دنڈ وی دندا ہے۔
رگوید دے اک منتر وچّ اک ناری پاتر کہندی ہے کہ ‘میں گیانوتی ہاں۔ میں تیجسونی ہاں۔ میں چنگا بولن والی ہاں۔ میں شترو دا وناش کرن والی ہاں۔ میری پتری تیجسونی ہے۔ میری پرسنسا پتی دے وشے وچّ ہے۔’ اس توں پتہ چلدا ہے کہ اس سمیں سماج وچّ ناری نوں بہت ہی گورو پراپت سی۔
رگ وید چ پنجاب
رگوید وچّ پنجاب دا وی الیکھ ملدا ہے۔ رگ وید وچ پنجاب دا ناں ‘پنچا ندا‘ اے۔ اس دے تیجے منڈل دے تیتیویں سوکت دے دوسرے اتے تیجے منتر وچّ دسیا گیا ہے کہ شبھودری (ستلج) اتے وپاش (بیاس) ناں دے دریا سمندر وچّ گردیاں ہن۔ اس توں ایہہ سنکیت ملدا ہے کہ جتھے اج-کلّ راجستھان دا ماروتھل ہے اتھے اس کال وچّ سمندر سی۔ رگوید وچّ گنگا، گومتی، جانھوی، سرسوتی، درشدوتی، یمنا، وتستا، وپاشا، سریو، سندھو، شبھودری، آدی ندیاں دے ناں آئے ہن۔ گندھار، پنچال، اتر، کرو، مگدھ، مدر آدی پردیشاں دا وی الیکھ ملدا ہے۔
وطن نال موہ
رگوید وچّ راشٹر پریم دا ذکر سبھ توں ودھ ہے۔راشٹر دی رکھیا لئی اس سمیں دے بھارت واسی، جو ‘آریہ` کہاؤندے سی، جان وی نچھاور کرن لئی تیار رہندے سن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سنسکرت گٹھ:وید
پوکیمون
پوکیمون (پوکیمون وی لکھیا جاندا اے) اک جاپانی کارٹوناں دا لڑیوار اے۔ اس دی مشہوری دے چلدیاں ہن تک لگپگ 17 سیزن نشر ہو چکے ہن۔ اس لڑیوار دا مکھ پاتر ایش کیچم اے جو کہ کانٹو دے پیلٹ قصبے وچ رہندا اے۔ ایہ اتے اسدا پوکیمون پکاچو دونوے اکٹھے دنیا دی سیر کرن اتے پوکیمون ماسٹر بنن لی گھروں نکلدے اتے اپنے اس سفر وچ کئی متر بناندے ہن۔ اس لڑیوار دے شروعاتی سیزن وچ ایش دے ساتھی بروک اتے مسٹی ہندے ہن اتے اسدا مکھ مخالف گیری ہندا اے۔
حوالے
گٹھ:پوکیمون گٹھ:کارٹون
ننجا ہاتوری
ننجا ہاتوری (جاپانی: 忍者ハットリくん – Ninja Hattori Kun) اک جاپانی منگا لڑی اے جو کہ فجیکو فجیؤ] دے موٹو ابیکو ولوں بنائی گئی اے اتے بعد وچ اسدیاں اینیمے لڑیاں، گیماں اتے فلماں وی آ چکیاں ہن۔ [[2013 وچ بھارت اتے جاپان دے سانجھے ادم کرکے اس اینیمے نوں پھر توں سرجیت کیتا گیا اتے ہن وی ایہہ اینیمے کئی ایشیائی دیساں وچ چلدے ہن۔
پاتر
٭ کانزو ہٹوڑی ٭ شنزو ہٹوڑی ٭ ششیمارو ٭ کینچی متسوبا ٭ سونم (سباما) ٭ عمارہ (کموزو کیمماکی) ٭ کیؤ (کیگچیؤ) ٭ یمیکو کوائی ٭ آئکو سینسیئی ٭ جنچو ہٹوڑی ٭ جپو ٭ کوئکے سینسیئی ٭ کینتارو متسوبا ٭ اما متسوبا ٭ پرو شنو بنو ٭ کیکٹو چین
ٹکانے
اس اینیمے وچ پنج مکھ ٹکانے ہن: ٹوکیؤ شہر، شنٹو مندر، اگا راجکھیتر، اگا دے پہاڑ اتے کوگا گھاٹی۔
ایہہ وی دیکھو
٭ ننجا ہٹوڑی کن (ویڈیو گیم)
حوالے
گٹھ:کارٹون گٹھ:جاپانی منگا گٹھ:جاپانی اینیمے
خلیج فارس وچ قزاقی
خلیج فارس وچ قزاقی اک سمندری تجارتی جنگی سلسلہ اے جو 19واں صدی وچ اہنے عروج اُتے سی۔ سرزمین بحرین وچ عربی سمندری جنگجو تے خلیج فارس وچ سلطنت برطانیہ اس وچ خاص طور ملوث سی۔ خلیج فارس دنیا بھر وچ سمندری تجارت دا اہ‏م مرکز رہیا اے تے اس قزاقی د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے د‏‏ی تجارت نو‏‏ں خطرات لاحق ہوئے خصوصا برطانوی ہند تے عراق جداں ملکاں نو‏‏ں ایتھ‏ے تجارت کرا مشکل ہوگیا۔ ]] خلیج فارس وچ قزاقی دا سلسلہ القاسمی (قبیلہ) نے شروع کیتا تے انہاں نے قزاقی د‏‏ی کئی مثالاں قائم کيت‏یاں۔ برطانوی حکومت انہاں تو‏ں پریشان ہوئے ک‏ے اک معاہدہ د‏‏ی تیاری کرنے لگی تے 1809ء وچ خلیج فارس مہم دا آغاز کیتا۔ 19واں صدی د‏‏ی سمندری جنگی مہم وڈے زور و شور تو‏ں شروع ہوئی تے راس الخیمہ، بندر لنگہ تے القاسمی دے ہور بندرگاہاں اُتے بمباری کيتی گئی۔ شارجہ دے اس وقت دے امیر سلطان بن محمد القاسمی نے اپنی کتاب خلیج فارس وچ قزاقی د‏‏ی حقیقت وچ ایہ انکشاف کیتا ہیکہ برطانوی حکومت نے قزاقی دا بہانہ بنا ک‏ے اپنی سامراجیت قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
ابتدائی تریخ
1800ء ق م وچ دلمون وچ معاشی عدم استحکا‏م آیا جس دے سبب خلیج فارس وچ قزاقی دا سلسلہ شروع ہويا۔ دلمون موجودہ دور وچ بحرین دا علاقہ ا‏‏ے۔
خلیج فارس وچ قزاقی دا سلسلہ |عہد قدیم تو‏ں شروع ہويا تے جدید دور تک جاری رہیا۔ وقتا فوقتا اس وچ کمی بیشی جاری رہی۔ 18واں تے 19واں صدی وچ القاسمی قبیلہ نے اس وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔
حوالے
گٹھ:خلیج فارس وچ قذاقی گٹھ:ایران
بروک (پوکیمون)
بروک ہیریسن پوکیمون فرینچائز دا اک خیالی پاتر اے۔ اوہ پوکیمون ویڈیو گیماں وچ پیوٹر شہر دا جم لیڈر اے اتے مکھ روپ وچ پتھریلے-قسم دے پوکیمون ورتدا اے۔ ایہہ ایش دا پہلاں حریف مطلب مخالف وی اے جسنوں ایش اسدے جم وچ جا کے چیلنج دندا اے۔ ایہہ کافی سمجھدار اے۔ پر سوہنیاں کڑیاں دیکھ کے اسدا من مچلا جاندا اے۔ اسنوں ہر شہر دی افسر جینی اتے نرس جوئے بارے مکمل جانکاری اے۔ انجھ ایہہ کھانا بناؤن دا شوقین وی اے۔
گٹھ:پوکیمون گٹھ:پوکیمون جم لیڈر گٹھ:کارٹون
ایش کیچم
ایش کیچم Satoshi (サトシ) پوکیمون کارٹون لڑی دا مکھ پاتر اے۔ پوکیمون لڑیوار دے جاپانی اڈیشن وچ اسدا نام 'ستوشی' اے۔ س کارٹون دی فرینچایزی مشہور کمپنی ننٹینڈو دے ہتھ وچ اے۔
ایش کیچم پیلٹ قصبے وچ رہن والا بچہ اے۔ اوہ پوکیمون ماسٹر بنن دا سپنا لے کے اپنے پہلے پوکیمون پیکاچو نوں نال لے کے سفر اُتے چل پیندا اے۔ انجھ پہلاں-پہلاں پکاچو دی اس نال بہت گھٹ بندی اے پر بعد وچ جلدی ہی اوہ دوویں گوڑھے متر بن جاندے ہن۔ اس توں علاوہ ایش اپنے ہر مقابلے وچ پہلی وار ہار جاندا اے پر پھر وی اوہ ادوں تک آس نہیں چھڈدا جدوں تک اوہ جت نہ جاوے۔ اپنے اس سفر اُتے اسدے نال دو-تن متر ہندے ہن۔ اس توں علاوہ عیش بھکھڑ قسم دا اے اتے بہت تیزی نال پلیٹاں خالی کر چھڈدا اے۔
ایش دی ٹیم وچ ہن پکاچو توں علاوہ گریننجا، ٹیلنفلیم، ہالوچا، نوئیورن۔ اسدے باقی پرانے پوکیمون پرو اوک دی لیبارٹری وچ ہن۔ ایہناں وچ بلباسور، کنگلر، مکّ، 30 ٹورس، سنورلیکس، ہیراکروس، بیلیف، کئیلاوا، ٹوٹوڈائیل، نوکٹاؤل، ڈونفین، سویلو، سیپٹائیل، کورفش، ٹورکول، گلیلائی، سٹاریپٹر، ٹورٹیرا، انفرنیپ، بلوزل، گلائیسکور، گبل، چاریجاڈ وغیرہ۔ ایہناں توں علاوہ ایش دا سکئیرٹل اتے پرائیمیپ کسے خفیہ ٹریننگ اُتے ہن۔ ایش کول اک ایپم وی ہندا سی جو کہ اسنے ڈون دے نال بدل لیا اتے پھر اوہ ایمبیپوم وچ ترقی یافتہ ہو گیا۔ عیش کول اک بٹرپھری، پجیؤٹ، لیپرسّ اتے گوڈرا وی سن جو کہ اسنے جنگل وچ، اوہناں دے باقی ساتھیاں نال رہن لئی، چھڈّ دتے سن۔ ایش نے جوٹو، کانٹو، ہوئین، سنوہ اتے یونووا کھیتر وچ سارے جمّ بیج حاصل کیتے ہن۔ کانٹو کھیتر وچ ہوئی اورینج لیگ چیمپین اتے آل سیون فرنٹیئر برینز دا وی وجیتا رہا اے۔
کین سوگیموری
کینّ سگیموری (جاپانی؛:杉森 建 Sugimori Ken، جم 27 جنوری 1966 نوں ٹوکیؤ وکھے) اک جاپانی ویڈیو گیم ڈزائینر، منگا کلاکار اتے ڈریکٹر اے۔ اوہ پوکیمون فرینچائز دے پاتراں دے رچنہارے اتے کلا ڈریکٹر دے طور اُتے مشہور اے۔ اس توں علاوہ سگیموری نوں پلسمین اتے ہور وی کئی کارٹوناں دے کلا ڈریکشن دا سہرا وی دتا جاندا اے۔ 151 اصل پوکیموناں نوں وی سگیموری نے آپ ہی تیار کیتا سی۔ اسنے پوکیمون فلماں، وپاری پتیاں اتے ہور گیماں جویں کہ سپر سمیش بروس وچ وی کم کیتا اے۔
منگا
گٹھ:جم 1966 گٹھ:جاپانی شخصیتاں
قافیا
شاعری یا نثر وچ جملےآں دے آخری لفظاں دی آواز تے وزن اکو جیہا ہُندا اے ۔ ایہدے نال بلخصوص شاعری سُنن تے پڑھن وچ زیادہ ودھیا تے سروپ ہو جاندی اے ۔ آزاد شاعری وچ قافیے دی پابندی نہیں کیتی جاندی ۔
میاں محمد بخش دے اس شعر دے دوواں مصرعےآں دے آخری لفظ بیلی تے حویلی ہم قافیا لفظ نیں ۔
گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولی علم گٹھ:اردو شاعری گٹھ:اردو ادب گٹھ:پنجابی ادب
آرمینیا دی بلدیات دی لسٹ
آرمینیا د‏‏ی بلدیات تو‏ں مراد اوہ تمام کمیونٹیز (համայնքներ hamaynkner, واحد համայնք hamaynk ) نيں جو خود مختار اوہ علاقے (Settlements) اسنو‏ں آرمینیا وچ bnakavayrer, واحد bnakavayr کہندے نيں۔ ہر علاقہ (Settlement) اک قصبہ (kaghakner, واحد kaghak) یا دیہات (gyugher, واحد gyugh) ہُندا ا‏‏ے۔ 2007 دے اعداد تے شمار دے مطابق آرمینیا وچ 915 کمیونیٹیز (علاقہ جات) سن جنہاں وچو‏ں 49 شہری تے 866 پینڈو سن ۔ راجگڑھ یریوان دا درجہ وی اک کمیونٹی دا اے ۔
قصبہ جات تے شہری کمیونیٹیز
thumb| آرمینیا دا راجگڑھ [[یریوان]] thumb|[[گیومری]] thumb|کھبے|[[وانادزور]] thumb|[[سوان (آرمینیا)]] thumb|[[گوریس]] thumb|[[دیلیجان]] thumb|[[جرموک]]
Sources: Armenia 2011 census
باہرلے جوڑ
گٹھ:آرمینیا جغرافیہ-متعلقہ فہارست گٹھ:آرمینیا د‏‏ی ذیلی تقسیم گٹھ:آرمینیا دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایشیا د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:بلدیات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:درجہ دوم انتظامی ملکی ذیلی تقسیم گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
آذربائیجان دی سیاست
آذربائیجان نیم صدارتی جمہوریہ ریاست ا‏‏ے۔ صدر آذربائیجان سربراہ ریاست اے تے وزیر اعظم آذربائیجان سربراہ حکومت ا‏‏ے۔ حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور صدر دے ہتھ وچ ہُندی اے تے اوہی عاملہ دے سارے اختیارات استعمال کردا اے جدو‏ں کہ مقننہ دے اختیارات پارلیمان تے حکومت دے زیر استعمال ا‏‏ے۔ آذربائیجان د‏‏ی عدلیہ عاملہ تے مقننہ تو‏ں آزاد اکائی ا‏‏ے۔
سیاسی تریخ
نیشنل کونسل نے نويں اسپیکر حیدر علیف دے ذریعے نويں صدر نو‏‏ں اختیارات سونپ دئے۔ حیدر علیف آذربائیجانی کمیونسٹ پارٹی دے سابق سکریٹری رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بعد وچ سوویت اتحاد دے پولٹ بیورو، کے جی پی دے رکن وی رہے تے 1987ء تک سوویت اتحاد دے نائب وزیر اعظم وی رہے سن ۔ اگست 1987ء وچ ریفرینڈم دے ذریعے الیجی بے نو‏‏ں معزول کر دتا گیا سی۔ بعد وچ اوہ انتخابات دے ذریعے 5 برس د‏‏ی مدت دے لئی صدر منتخب ہوئے۔ 1998ء وچ اوہ دوسری مرتبہ 5 برس دے لئی صدر منتخب ہوئے۔
حوالے
گٹھ:آذربائیجان
ریال
گٹھ:گُنجھل کھول
روم
روم ۔ ( اطالوی : روما۔ Italiano : Roma) اطالیہ دا راجگڑھ، ملک دا سب تو‏ں وڈا شہر تے مرکزی مشرقی اطالیہ دے علاقہ لازیو(لا تسیو) (Lazio) دا صدر مقام ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی آبادی تقریباً پچیس لکھ تے پورے صوبہ روم د‏‏ی آبادی اڑتیس لکھ ا‏‏ے۔ شہر دریائے آنیینے تے دریائے تیبر دے سنگم اُتے آباد اے ۔
روم ، (اطالوی: روما) ، اٹلی تے صوبہ لیزیو دا راجگڑھ تے سب توں وڈا شہر اے ۔ 28 لکھ لوک 1285 مربع کلومیٹر تھاں تے وسدے نیں۔ ایہ شہر دی ولگن اندر یورپی یونین دا چوتھا وڈا شہر اے۔ 32 توں 38 لکھ لوک روم دے میدرو تھاں وچ وسدے نیں۔ ایہ اطالوی جزیریورگا دے وشکارلے لیندے ول دریائے ٹائبر دے کنڈے تے صوبہ لیزیو وچ وس ریا اے۔
روم دی تریخ ٹآئی ہزار ورے تون ویلے تے پھیلی ہوئی اے تے ایدی نیو 753 م پ نوں پئی سی۔ ایہ رومی بادشائی، رومی لوک راج تے رومی سلطنت دا راجگڑھ ریا جیہڑی لیندے یورپ تے رومی سمندر دیاں کنڈیاں نال لکدے دیساں دی 7 صدیاں تک، پہلی صدی م پ توں لے کے 7 صدی تک اک تکڑی طاقت ریا ایہنوں لیندی رہتل دیاں جمن پواں وچ وی کنی جاندا اے۔ پہلی صدین توں روم پوپاں دا گڑھ ریا تے بازنطینی سلطنت دے 8ویں صدی وچ ماڑا پین تے پوپ دیساں دا راجگڑھ ریا اے۔
تریخ
زمین دیاں پٹائیاں توں پتہ لگدا اے جے ایتھے انسان 14000 وریاں رہ ریا اے۔ 10 ہزار ورے پہلے دے پتھر دے اوزار تے ہتھیاراں دے نشاں وی لبے نیں۔
روم دا مڈھ بجن دیاں کئی کہانیاں نیں۔ نویاں کاہڈاں توں ایہ پتہ لگدا اے جے شہر دا مڈھ 8ویں صدی م پ وچ رکھیا گیا۔ ایہ شہر پہلے رومی بادشائی دا گڑھ سی 7 بادشاواں مگروں 510 م پ وچ ایہ رومی لوکراج وچ پلٹدا اے۔ 27 م پ وچ روم، رومی سلطنت دا گڑھ بنیا۔ ایہناں جتاں پچھے تکڑی فوج تے ودیا ہویا بپار سن۔ ایہنے روم دے دوالے تے ایٹرسکی اطالوی تے یونانی رہتلاں نوں وی اپنے اندر ملالیا۔ روم دا راج یورپ دے وڈے حصے تے رومی سمندر دے کنڈیاں دے دیساں تے کئی صدیاں تک ریا۔ ۔ نیڑے تریڑے اک ہزار ورے تک روم لیندی دنیا دا اک وڈا سیاسی رہتلی مذہبی گڑھ ریا۔ قسطنطنیہ تے قرطبہ مگروں ایدے وج شریک ہوندے نیں۔
بنیاد تو‏ں سلطنت تک
روم د‏‏ی بنیاد روایتاں تے داستاناں وچ ملدی اے، اُتے جدید تحقیقات اس نظریہ نو‏‏ں تقویت دیندی نيں کہ شہر د‏‏ی بنیاد اٹھويں صدی ق م وچ پئی۔ شہر روم، رومی بادشاہت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے روایات دے مطابق بادشاہاں د‏‏ی ست پشتاں نے حکومت کیت‏‏ی) تے فیر رومی جمہوریہ دا راجگڑھ بنا (جس وچ ایوان بالا یا سینیٹ نو‏‏ں زیادہ اختیارات حاصل ہُندے سن ) تے بالآخر رومی سلطنت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے شہنشاہ حکومت کردے سن )۔ ایہ کامیابی تے برتری فوجی طاقت دے نال نال اقتصادی غلبہ د‏‏ی وجہ تو‏ں وی سی جس نے اپنے اندر ہمسایہ تہذیباں خاص کر ایسٹروسکن (ایٹرسکن) (قدیم مقامی باشندے) تے یونانی تہذیباں نو‏‏ں جذب ک‏ر ليا۔ روم د‏‏ی برتری پورے یورپ تے بحیرہ روم دے ساحلاں اُتے ودھدی گئي جدو‏ں کہ اس د‏ی آبادی دس لکھ تو‏ں تجاوز کر گئي۔ تقریباً اک ہزار سال تک روم مغربی دنیا دا سب تو‏ں اہ‏م سیاسی مرکز، امیر ترین تے سب تو‏ں وڈا شہر رہیا تے ایہ برتری سلطنتاں دے اتار چڑھاؤ تو‏ں متاثر نہ ہوئی حتی کہ اس دا راجگڑھ ہونے دا اعزاز وی چھن گیا تے اس د‏ی جگہ مشرقی راجگڑھ قسطنطنیہ نے لے لی۔
پرانی سرکار دا مکنا تے پوپ دا اتے آنا
سن 410ء چ ہون والیاں تبدیلیاں تے اسدے بعد 471ء رومی سلطنت دی تباہی دے بعد روم بازنطینی حکمراناں تے جرمن النسل بربریاں دے قبضے چ رہئیا تے آبادی گھٹدی گھٹدی 20 ہزار تے پہنچ گئی تے شہر کھندرات دا نقشہ پیش کرن لگ پئیا ۔ عیسائیت دے اوائلی طلوع نال روم دے لاٹ پادری نوں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہون لگ پئی جہڑا آخرکار پاپاۓ روم کہلائیا تے جس نے روم نوں کیتھولک گرجےاں دامرکز تے پاپاۓ روم دی ریاست دا دارالحکومت بنا دتا ۔ عہد وسطی چ روم مذہبی زائرین لئی مرکز بنیا تے اسدے نال نال پاپاۓ روم تے مقدس رومی سلطنت دے وچکار کشمکش دا مرکز وی بنیا ۔
عہد وسطی ج کجھ چر لئی آزاد شہر رہن دے علاوہ روم صدیاں مقدس شہر تے پاپاۓ روم دی ریاست دا راجگھر رہئیا ۔
روم چ 1577ء دے بعد پوپ دی سیاسی طاقت ختم ہوگئی تے شہر تہذیب تے فنون لطیفہ دے احیاہ دا مرکز بنیا ، آبادی ودھن لگ پئی تے اک وار فیر 17ویں صدی چ اک لکھ تک پہنچ گئی پر روم اس دور چ دوجے یورپی دارالحکومتاں نالوں پچھے رہئیا جسدی وجہ کیتھولک گرجےاں دی اندرونی ترتیب نو نوں قرار دتا جاندا اے۔
410ء وچ ہونے والی تبدیلیاں تے اس دے بعد 476ء وچ رومی سلطنت د‏‏ی تباہی دے بعد روم بازنطینی حکمراناں تے جرمینک (Germanic) بربریاں دے زیر تسلط رہیا۔ آبادی ویہہ ہزار نفوس تک کم ہوئے گئي تے شہر کھنڈر دا نقشہ پیش کرنے لگا۔ مسیحیت دے اوائلی طلوع دے نال روم دے لاٹ پادری نو‏‏ں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہونے لگی، جو آخر کار پاپاۓ روم اکھوائے تے جنہاں نے روم نو‏‏ں کیتھولک گرجاؤ‎ں دا مرکز تے پاپائے روم د‏‏ی ریاست دا راجگڑھ بنا دتا۔ عہد وسطی وچ شہر مذہبی زائرین دے لئی مرکز قرار پایا تے اس دے نال نال پاپائے روم تے مقدس رومی سلطنت (جس دا آغاز چارلس اعظمCharlemagne یا Charles the Great نے کيتا سی تے روم نو‏‏ں مرکز قرار دتا سی) د‏‏ی درمیانی کشمکش دا مرکز وی بنیا۔
عہد وسطی دے کچھ عرصے دے لئی آزاد شہر رہنے دے علاوہ روم صدیاں مقدس شہر تے پاپائے روم د‏‏ی ریاست دا راجگڑھ رہیا، حتی کہ پاپائے روم کچھ عرصہ (1330ء تو‏ں 1337ء)دے لئی آوینیان (Avignon)(اوین یاں) وچ وی مقیم رہ‏‏ے۔ 1527ء دے بعد جدو‏ں پوپ د‏‏ی سیاسی طاقت ختم ہوئے گئی تاں شہر رہتل تے فنون لطیفہ دے اعیاء دا مرکز بنا (عہد وسطی وچ چودھواں صدی عیسوی تو‏ں سولہیاں صدی تک یورپ وچ علوم تے فنون دے اعیاء دا زمانہ جس نو‏‏ں تریخ وچ Renaissance کہندے نيں)۔ آبادی ودھنے لگی تے اک بار فیر ستارہويں صدی عیسوی وچ اک لکھ تک پہنچ گئي۔ اُتے روم ايس‏ے دور ترقی وچ دوسرے یورپی دارالحکومتاں تو‏ں پِچھے رہیا جس د‏‏ی وڈی وجہ کاتھولک کلیسیا د‏‏ی اندرونی ترتیب نو قرار دتی جاندی اے ۔
آلادوالا
روم وچکارلے اٹلی دے لازیو علاقے چ دریاۓ آنینے تے دریاۓ ٹائبر دے سنگم تے واقع اے ۔ اگرچہ شہر دا مرکز سمندر توں 24 کلومیٹر دور اے پر شہر ساحل سمندر تک پھیلیا ہوئیا اے جتھے جنوب مغربی شہر اوستیہ واقع اے ۔سطح سمندر توں شہر دی بہندی پیاسا دیل پوپولو چ 13 میٹر توں ودھ دی ہوئی مونتے ماریو دی چوٹی تے 120 میٹر تک اے ۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلومیٹر اے جہڑا اسنوں یورپ دے وڈے راجگھراں چ شمار کرواندا اے ۔
روم مرکزی اٹلی دے لازیو دے علاقہ وچ دریائے آنیینے تے دریائے تیبر دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ گرچہ مرکز شہر بحیرہ روم تو‏ں 24 کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع اے، شہر دا ساحل سمندر تک پھیلا ہويا اے جتھ‏ے جنوب مغربی شہر اوستیہ واقع ا‏‏ے۔ سطح سمندر تو‏ں شہر د‏‏ی بلندی پیاتسا دیل پوپولو (Piazza del Popolo) وچ 13 میٹر تو‏ں ودھدی ہوئی موندے ماریو (Monte Mario) د‏‏ی چوٹی اُتے 120 میٹر تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلو میٹر اے جو اسنو‏ں یورپ دے وڈے دارالحکومتاں وچو‏ں بناندی ا‏‏ے۔
سجاد حیدر یلدرم
سید سجاد حیدر "یلدرم" (1880 – 1943) برطانوی ہند توں اکّ اردو مختصر کہانی لکھاری، سفر لکھاری، مترجم، بولی سائنسدان، مضمون نگار اتے ہاسرسکار سی۔