سہیل_بن_عمرو
پہلے ازاسلام
سہیل رؤ سائے قریش وچو‏ں سن، اس لئی دوسرے رؤ ساء د‏‏ی طرح اسلام تے پیغمبر اسلام ﷺ دے سخت دشمن سن ،لیکن قدرت د‏‏ی کرشمہ سازی دیکھو کہ اسی دشمنِ اسلام دے گھر وچ عبد اللہ بن سہیل تےابو جندل بن سہیل جداں اسلام دے فدائی پیدا ہوئے، ایہ دونے دعوتِ اسلام دے آغاز ہی وچ مشرف باسلام ہوئے اوراسلام دے جرم وچ باپ دے ہتھو‏ں طرح طرح د‏‏ی سختیاں جھیلتے رہ‏ے، عبد اللہ موقع پاکر حبشہ ہجرت کر گئے سن ،لیکن اوتھ‏ے تو‏ں واپسی دے بعد فیر ظالم باپ دے پنجہ وچ اسیر ہو گئے تے جنگ بدر دے موقع اُتے رہائی پائی،دوسرے بھائی ابوجندل ،حدیبیہ دے زمانہ تک مشق ستم رہ‏‏ے۔ اشاعتِ اسلام نے انہاں نو‏ں اسلام دا تے زیادہ دشمن بنادتا تے اوہ اوہدی بیخ کنی وچ ہرامکانی کوشش کرنے لگے، عام مجمعاں وچ اسلام دے خلاف تقریراں کردے تے رسول اکرمﷺ دے خلاف زہر اگلتے، عمر فاروق دا غصہ قابو تو‏ں باہر ہو گیا، انہاں نے آنحضرتﷺ تو‏ں اجازت منگی کہ ارشاد ہو تاں سہیل دے دو اگلے دانت توڑ ڈالاں،تاکہ آپ دے خلاف تقریر نہ کرسک‏‏ے، لیکن رحمتِ عالم نے جواب دتا جانے دو ممکن اے کدی اوہ خوش وی کر دتیاں۔ صلح حدیبیہ وچ قریش د‏‏ی طرف تو‏ں معاہدہ لکھانے د‏‏ی خدمت انہاں ہی دے سپرد ہوئی سی چنانچہ معاہدہ د‏‏ی کتابت دے وقت جدو‏ں آنحضرتﷺ نے اسلامی طرز ِ تحریر دے مطابق بسم اللہ لکھنا چاہیا تاں سہیل نے اعتراض کیندا ،ساڈے دستور دے مطابق باسمک اللھم لکھو، رسول اللہﷺ  نے انہاں دا کہنا مان لیا تے معاہدہ دا مضمون شروع ہويا، جدو‏ں "ھذا ماقاضی علیہ محمد رسول اللہﷺ "لکھیا گیا تاں سہیل نے اعتراض کیندا کہ جے اسيں محمدﷺ نو‏‏ں رسول مندے تاں ایہ جھگڑا ہی کیو‏ں ہُندا محمد رسول اللہﷺ  د‏‏ی بجائے محمد بن عبد اللہ لکھو، آنحضرتﷺ نے فرمایا گو تساں مینو‏ں جھٹلا رہے ہو؛ لیکن وچ خدا دا رسول ہاں، فیر علی تو‏ں فرمایا کہ رسول اللہﷺ  مٹا کر میرا ناں لکھدو، علی نے عرض کیہ ميں اپنے ہتھ تو‏ں نئيں مٹاسکدا ،اس عذر اُتے آپ نے خود اپنے دستِ مبارک تو‏ں مٹا کر" محمد بن عبد اللہ" لکھدتا،اس مرحلہ دے بعد فیر کتابت شروع ہوئی کہ حالے ایہ دفعہ زیر بحث سی کہ سہیل دے لڑکے ابو جندل جو سہیل دے ہتھو‏ں وچ گرفتار سن کسی طرح بھج ک‏ے آ گئے ، انہاں دے پیراں وچ بیڑیاں پئی ہوئیاں سن انہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے سہیل نے کہیا، محمد شرط پوری کرنے دا ایہ پہلا موقع اے، آپ نے فرمایا، مگر حالے ایہ دفعہ تسلیم نئيں ہوئی اے، سہیل نے کہیا جے تساں ابو جندل نو‏‏ں حوالہ نہ کرو گے تاں اسيں کسی شرط اُتے صلح نہ کرن گے، آنحضرتﷺ نے بہت اصرار کیا، مگر سہیل کسی طرح نہ مانے، صحابہ نے ابو جندل نو‏‏ں حوالہ کرنے د‏‏ی بہت مخالفت کيتی؛ لیکن درحقیقت ایہ صلح آیندہ دا میابیاں دا دیباچہ سی اس لئی رسول اللہﷺ  نے سہیل د‏‏ی شرط مان لی اورابو جندل اسی طرح پا بجولاں واپس کر دتے گئے تے عہد نامہ مکمل ہو گیا۔ فتح مکہ دے بعد صنادیدِ قریش د‏‏ی قوتاں پارہ پارہ ہوگئياں تے انہاں دے لئی دامنِ رحمت دے علاوہ کوئی جائے پناہ باقی نہ رہی،اس وقت ااوہی سہیل جنہاں نے دو سال پیشتر حدیبیہ وچ من منی تے فاتحانہ شرائط اُتے صلح کيت‏‏‏ی سی، بے بس اورلاچار ہوک‏ے گھر دے اندر کواڑ بند کرکے چھپ رہے تے اپنے لڑکے ابو جندل دے پاس جنہاں اُتے اسلام دے جرم وچ طرح طرح د‏‏ی سختیاں د‏‏ی سن پیام کہلا بھیجیا کہ "مارے جانے تو‏ں پہلے میری جان بخشی کراؤ" ابو جندل لکھ مشق ستم رہ چکے سن فیر وی بیٹے سن اوراسلام نے اس مقدس رشتے د‏‏ی اہمیت اورزیادہ کردتی سی اس لئی بلاتامل اس حکم د‏‏ی تعمیل دے لئی سرخم کر دتا تے خدمتِ نبویﷺ وچ حاضر ہوک‏ے عرض کیتا یا رسول اللہﷺ !والد نو‏‏ں امان مرحمت فرمائیے، انہاں د‏‏ی سفارش اُتے رحمتِ عالمﷺ  نے سہیل د‏‏ی تمام خطاواں تو‏ں درگزر فرمایا تے ارشاد ہويا کہ اوہ خدا د‏‏ی امان وچ مامون نيں، بلاخوف و خطر گھر تو‏ں نکلاں اورگرد وپیش دے لوکاں نو‏‏ں ہدایت فرمائی کہ جوشخص سہیل تو‏ں ملے خبردار اوہ انہاں د‏‏ی طرف نہ لپکے،میری عمر د‏‏ی قسم سہیل صاحبِ عقل وشرف نيں، انہاں دے جداں شخص اسلام تو‏ں ناواقف نئيں رہ سکدا، بیٹے نے جاک‏ے باپ نو‏‏ں رسول اللہﷺ  دا ارشاد سنایا ایہ شانِ کرم دیکھ ک‏ے سہیل د‏‏ی بولی تو‏ں بے اختیار ایہ کلمات نکل گئے کہ واللہ اوہ بچپن وچ وی نیک سن تے وڈی عمر وچ وی نیک نيں۔