cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چکوال
حوالے
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع چکوال
نیشنل گردوارہ، واشنگٹن
نیشنل گردوارہ، واشنگٹن : اس گرو-گھر دا قیام اک محکم سکھ شمشیر سنگھ دی محنت دا نتیجہ اے۔ اوہ عالمی بینک وچوں اچّ اہلکار رٹائر ہویا سی۔ اسے نے سنگت نوں پریر کے ایہہ جگہ خریدی سی۔ ایہہ گرو-گھر  امریکہ دا راجگڑھ واشنگٹن وچ اکلوتا گرودوارہ اے، جس دی قیام 2006 وچ واشنگٹن دی مشہور میساچوسٹس ایونیو وکھے کیتی گئی سی۔ ایہہ نیشنل چرچ، نیول آبجرویٹری اتے امریکن یونیورسٹی دے بالکل نزدیک اے۔ اس دا قیام ویلے کجھ مقامی لوکاں اتے ادارےآں نے بھاری مخالفت کیتی سی۔ اوہناں نے ٹریفک اتے ماحول متعلق گمبھیر اعتراز اٹھائے تے کورٹ کیس وی کیتے سن۔ واہگورو دی کرپا نال اخیر سبھ کجھ ٹھیک ہو گیا۔ اتھے باقی مذہبی کارجاں نے نال-نال بچیاں نوں کیرتن اتے پنجابی بولی دی سکھیا وی مفت حاصل کیتی جاندی اے۔ اس گرو-گھر دی عمارت اپر 21 لکھ ڈالر (قریب 14 کروڑ رُوپے:) خرچ آیا سی تے ایہہ 21000 سکیئر فٹّ وچ بنیا ہویا اے۔
گٹھ:گردوارے گٹھ:امریکہ وچ گردوارے
چھتیسگڑھ
چھتیسگڑھ ھندستان دا اک صوبہ اے۔
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
چاولی
چاولی اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
سرگودھا یونیورسٹی
سرگودھا یونیورسٹی پنجاب دے ضلع سرگودھا وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں گٹھ:ضلع سرگودھا
چیچا وطنی
چیچا وطنی پنجاب پاکستان دے ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچا وطنی دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل چیچا وطنی دا راجگڑھ اے ۔ چیچا وطنی ساہیوال شہر توں لہندے پاسے 45 کلومیٹر دے فاصلے تے وسدا اے ۔ چیچا وطنی دریائے راوی دے کبھے کنڈھے توں کچھ کلومیٹر دور لہور کراچی جی ٹی روڈ تے آباد اے ۔ ایہہ لہور کراچی جی ٹی روڈ تے فیصل آباد وہاڑی روڈ دے سنگم تے واقع اے ۔
چیچا وطنی دا علاقا نہر لوئر باری دوآب توں نکلن آلیاں نہراں 12 ایل ، 11 ایل تے 14 ایل ، نال سیراب ہندا اے تے کپاہ تے جھونے دی پیداوار لئی مشہور اے ۔
چیچا وطنی دے نیڑے انگریزاں دا ریل گڈیاں دے بھاف آلے انجناں نوں ایندھن مہیا کرن لئی لائیا ہوئیا جنگل اج وی قائم دائم اے تے پاکستان دے چند مشہور جنگلاں چوں اک اے ۔
چیچا وطنی شہر دی آبادی تقریبن 1 لکھ اے ۔
تحصیل چیچا وطنی وچ تقریبن 200 توں ودھ پنڈ شامل نیں تے پنڈاں وچ آبادی دی اکثریت جٹآں تے مشتمل اے تے دوجے قبیلےآں وچ راجپوت ، آرائیں ، ڈوگر وغیرا شامل نیں ۔
جٹاں دے قبیلےآں وچ ایتھے دھوتھڑ ، اولکھ ، ورک ، سپرا ، وینس ، وڑائیچ ، ڈھلوں وغیرا آباد نیں ۔
چیچا وطنی دے مشہور پنڈاں چ چک 44 باراں ایل ، چک 45 باراں ایل ، چک 168 نو ایل ، چک 31 گیاراں ایل وغیرا شامل نیں ۔
چک 766 گ ب
چک 766 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
چیچا وطنی
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع ساہیوال
چک 766 گ ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
لیدھڑا
لیدھڑا اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
ریڈوڈ کاؤنٹی
ریڈوڈ امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
سکھ ریلیجیئس سوسائٹی، شکاگو
گٹھ:گردوارے گٹھ:امریکہ وچ گردوارے
لیدھڑا
بارلے جوڑ
Bromus catharticus
چھنی ماہسو
چھنی ماہسو یونین کونسل کرال ضلع آسلام آباد دا اک پنڈ اے۔
بٹلر کاؤنٹی،مسوری
بٹلر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
کاسنی بوٹی
کاسنی بوٹی اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
بٹلر کاؤنٹی،مسوری
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
بوچانن کاؤنٹی
بوچانن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
رنولے کاؤنٹی
رنولے امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کالڈویل کاؤنٹی
کالڈویل امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
تاگتا
‎ تاگتا  ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع گیوروگلی دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
لسٹ جنوبی کوریا دیاں کاؤنٹیاں
یہ لسٹ جنوبی کوریا د‏‏ی کاؤنٹیاں (List of counties in South Korea) ا‏‏ے۔ 1 جولائ‏ی، 2014ء دے بعد تو‏ں جنوبی کوریا د‏‏ی 82 کاؤنٹیاں نيں۔
اوب (شہر)
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اوب شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع کولوبارا چ واقع اے ۔
لسٹ جنوبی کوریا دیاں کاؤنٹیاں
حوالے
گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں گٹھ:جنوبی کوریا د‏‏ی کاؤنٹیاں
اوب (شہر)
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
گردوارہ بڑی سنگت برھان پور
بھارت دے صوبے مدھیہ پردیش دے وڈے صنعتی شہر برھان پور وچ تاپتی دریا دے کنڈھے اُتے گرودوارہ بڑی سنگت صاحب قایم اے۔
تریخ
تریخی حوالیاں مطابق سکھاں دے دسویں گرو سری گرو گوبند سنگھ مغل حاکم بہادر شاہ  دے نال اپنی دکھن دی یاترا دوران مئی/جون سنّ 1708 ء نوں اکت تھاں اُتے پجے سن۔ گورو جی برھان پور تکّ بہادر شاہ دے نال رہے۔ اس توں بعد بہادر شاہ ناگپور ولّ نوں چلیا گیا، جدکہ گورو جی ناندیڑ (مہاراشٹر) پہنچے۔ سکھ پنتھ دے بانی  گرو نانک   دے برھان پور پہنچن دا وی پتہ لگدا اے، کیونکہ  تاپتی دریا دے کنڈھے ہی گرو نانک دیوَ جی دا تریخی گرودوارہ وی بنیا ہویا اے۔
برہان پور دا ناں
برھان پور دا ناں اک نامور فقیر برھان دے ناں اُتے رکھن بارے وی پتہ لگدا اے۔ مشہور ودوان بھائی ویر سنگھ مطابق تاپتی دریا دے کنڈھے اک یوگی جیون داس دے ڈیرے وچ گورو گوبند سنگھ جی پجے۔
جیون داس پہلاں آسام وچ نووییں گرو سری گرو تیغ بہادر جی دے درشن وی کر چکا سی۔ جد گورو گوبند سنگھ جی اکت جیون داس دے ڈیرے پجے تاں اس وقت جیون داس دی عمر 80 سال دی سی۔ ایہہ وی نشان ملدا اے کہ برھان پور وچ ہی گورو گوبند سنگھ جی دادو پنتھ دے مہنت جیت رام نوں ملے۔ مہنت جیت رام نال بھیٹ وارتا دوران ہی اس ولوں ناندیڑ وکھے گوداوری ندی دے کنڈھے مادھو داس بیراگی بارے گورو جی نوں بڑے وستھار نال جانو کروایا گیا۔ اپنے آگلے پڑائ دوران گورو جی نے ناندیڑ پجّ کے اسے مادھو داس نوں سنگھ سجا کے بندہ سنگھ دے روپ وچ پنجاب دی دھرتی اپر لوکاں اُتے اتیاچار ڈھاء رہے مغل راج دے خاتمے لئی بھیجیا۔ اس توں پہلاں مادھو داس بیراگی کسے ویلے دادو دوارے دے مہنت جیت رام دا چیلا وی رہِ چکا سی۔ جس جگہ گورو جی نے برھان پور وکھے اپنا ڈیرہ لگایا، اتھے ہی گرودوارہ بڑی سنگت صاحب دی بڑی ہی عالیشان تے سندر عمارت بنائی گئی اے۔ اتھے گرودوارہ صاحب دی عمارت دا نیہہ پتھر 13 اپریل، 1956 نوں سنت نہچل سنگھ جمنا نگر والیاں نے رکھیا۔ برھان پور مدھیہ پردیش تے مہاراشٹر دی سرحد اُتے واقع اک وڈا وپاری شہر اے۔ گرودوارہ بڑی سنگت صاحب وکھے سشوبھت گورو گوبند سنگھ جی ہی ہتھ لکھت سری گورو گرنتھ صاحب جی دی پوتر بیڑ اتے کجھ ہتھیاراں دے درشن وی سنگتاں نوں کروائے جاندے ہن۔ اکت شہر وچ کافی گنتی وچ سکھ پروار وسدے ہن۔ گرودوارہ کمیٹی ولوں گورو گوبند سنگھ پبلک سکول کھولھیا گیا اے۔ اس توں بناں سکھ اتہاس دی کھوج لئی اک ودوان گھر، کھوج بھرپور کتاباں والی دسمیش لائبریری اتے اک گرمتِ تعلیم مرکز وی چلایا جا رہا اے۔ سنّ 1981 نوں برھان پور وکھے سکھ بدھیجیویاں دی اک سکھ کانفرنس اس ویلے دے بھارت دے وزیر داخلہ گیانی ذیل سنگھ دی پردھانگی ہیٹھ ہوئی۔ اس اپرنت ہی گورو گوبند سنگھ گرمتِی تعلیم مرکز دا نیہہ-پتھر رکھیا گیا۔ دیش-ودیساں توں وڈی گنتی وچ سنگتاں اکت تریخی اتھاں دے درشناں نوں پجّ رہیاں ہن۔
گٹھ:گردوارے گٹھ:بھارت وچ گردوارے
چک 116 مراد
چک 116 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
کن چرا
کن چرا اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
چک 724 گ ب
چک 724 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
رائس کاؤنٹی
رائس امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کالاوے کاؤنٹی
کالاوے امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
ماکڑو
ماکڑو اک جنگلی بوٹی اے جیہڑی فصلاں وچ وی ہوندی اے۔
چھوئی موئی
چھوئی موئی اک ویل ورگا بوٹا اے  جس نوں جدوں چھویا جاندا تے اسدے پتے اندر نوں مڑ جاندے نیں۔ مڑے ہوۓ پتے کج چر مگروں اپنی اصل حالت وچ واپس آ جاندے نیں۔  اس وجہ توں ایہ بوٹا پھلواریاں وچ اگایا جاندااے۔ اسدا اصل دیس برازیل اے۔
وکھالہ
چھوئی موئی اک نکے ناپ دی ویل اے۔ چھوئی موئی 1.5 میٹر(5 فٹ) تک اچا ہوندی اے۔ چھوئی موئی دے پتے پتلے، لمبے تے نکی چھری ورگے ہوندے نیں تے اک دوجے دے سامنے ہوندے نیں۔ چھوئی موئی دے پتے تے تنا ہرا ہوندا اے۔ اک پتیاں دے گجھے وچ 10 توں 26 پتیاں ہوندیاں نیں۔ ایدا پھل کاسنی رنگ دا ہوندا اے تے روں دے گولے دی طرح نیں۔ جدوں پھل سک جاندا اے تے بی بن جاندے نیں۔
کیمڈن کاؤنٹی،مسوری
کیمڈن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
ارشمیدس
ارشمیدس (277 ق م- 212 ق م) یونان دا اک ریاضی گرو سی جس نے آلاتیات تے علم المائعات دے اصول وضع کیتے تے اجرام فلکی دی حرکات معلوم کرن دا اک آلہ تیار کیتا ۔ اس نے اک ایداں دا آتشی شیشہ وی بنائیا ، دور پئیاں شیواں جس دی حرارت نال اگ پھڑ لیندیاں سن ۔ اوہ علم جر ثقیل دا ماہر سی ۔ اس دیاں تیار کردہ توپاں اینیآں مضبوط سن کہ سیراکیوز دا محاصرہ کرن آلے جنرل کلاڈیس نوں شہر تے قبضہ کرن چ پورے 3 سال لگے ۔ شہر فتح کرن دے بعد کلاڈیس نے ارشمیدس نوں معاف کرن دا حکم جاری کیتا پر اک سپاہی نے غلطی نال اسنوں قتل کردتا ۔
ارشمیدس دا قنون
ارشمیدس نے ایہ قنون وی دریافت کیتا سی کہ جے کسے ٹھوس شے نوں کسے مائع دے اندر پورا ڈبو دتا جائے تے اس دے وزن چ کمی آجاندی اے تے ایہہ کمی اس شے دے مساوی الحجم مائع دے وزن دے برابر ہندی اے ۔ اس قنون دی مدد نال ارشمیدس نے شاہ ہیرو دے سونے دے تاج دا معممہ حل کیتا سی ۔ کہندے نیں کہ شاہ ہیرو نے اک سونے دا تاج بنوائیا پر اسنوں شک سی کہ سنیارے نے اس چ کھوٹ دی ملاوٹ کیتی آ ۔ اس نے ارشمیدس نوں حکم دتا کہ اوہ ایہہ معلوم کرے کہ اس تاج دے سونے چ کھوٹ دی ملاوٹ ہوئی اے کہ نئیں ، معلوم نا کرن دی صورت چ سزا دا حکم دتا جائے گا ۔ ارشمیدس کافی چر کھوٹ معلوم کرن دے طریقیاں تے غور کردا رہیا پر اسنوں کامیابی نا ملی تے اسنوں سزا دا خوف پریشان کرن لگا تے فیر اک دن اوہ نہان لئی پانی دے بھرے ٹب چ وڑیا تے پانی چ بیٹھن نال ٹب دا پانی باہر ڈھل گئیا تے اسنوں ایہ خیال پیدا ہوئیا کہ جے شاہی تاج نوں پانی چ ڈبوئیا جائے تے اس دے وزن چ کمی ہوئے گی تے فیر جے تاج دے سونے دے ہم وزن خالص سونے دی ڈلی ایسے پانی چ ڈبوئی جائے تے فیر وی اسدا وزن گھٹ جائے گا ۔ اگر دوناں صورتاں چ وزن چ کمی برابر ہوئی تے اسدا مطلب ہوئے گا کہ تاج خالص سونے دا اے ۔ ایہہ خیا ل آندے ای اسنوں اینی خوشی ہوئی کہ اوہ ٹب چوں نکل کے ننگا ای شاہی محل ول دوڑ پئیا ۔ تجربہ کرن دے بعد اسنوں معلوم ہوئیاکہ سنیارے نے تاج چ کھوٹ دی ملاوٹ کیتی سی ۔ ارشمیدس نے اس موضوع تے اک مکمل کتاب لکھی جس دا ناں " تیرن آلے اجسام" اے ۔ جہڑی دنیا چ ماسکونیات تے پہلی کتاب اے ۔
سیراکیوس دا آرکیمڈیز (Ἀρχιμήδης؛ &nbsp؛ای.پو.&nbsp؛– &nbsp؛ای.پو.) اک پراتن یونانی حساب دان، بھوتک وگیانی، انجینیئر، کاڈھکار اتے تارہ وگیانی سی۔ بھاویں اوہدی زندگی دے کجھ کو پہلوآں دا ویروا ہی موجود ہے پر ایہنوں پراتن کال دے اگھے وگیانیاں وچوں اک گنیا جاندا ہے۔
جم اتے بچپن
ارشمیدس دے جم بارے پتہ لگدا اے کہ اسدا جم سسلی دے سراکیؤس ناں دے نگر وچ یسا دے جم توں 287 ورھے پہلاں ہویا۔ س دے پیؤ باپ یونانی نسل دے سن۔ آرکمیڈیز کّ چنگے کھاندے پیندے گھرانے دا جمپل سی۔ اس دا پیؤ کّ جوتشی سی، جس دا تعلق سراکیؤس دے راجا ہیرو نال سی۔ آرکمیڈیز جم توں ہی سوچ-وچار وچ ڈبا رہن والا اک فلاسفر سائنسدان سی۔ بچپن اتے جوانی وچ ارشمیدس نے 'الیکزینڈریا'(مصر دا اکّ شہر) وچ تعلیم حاصل کیتی سی۔
ہور
ارشمیدس اقلیدس توں مگروں جیومیٹری دا سبھ توں وڈا سائنسدان ہویا اے۔ اسنے ریکھا-گنت دے کسے موضوع نوں اپنی کھوج دے وڈا گھیرے توں باہر نہیں رہن دتا۔ لگبھگ ہر موضوع تے اسدیاں رچناواں موجود ہن اتے انھاں دی خاصیت ا؛ہ اے کہ ہر اکّ گنجھل نوں بڑے سادے اتے واضع طریقے نال حل کیتا گیا اے۔
کجھ کھوجاں
جو علم ارشمیدس نے چھڈیا اے، اوہ تھوڈھے شبداں وچ اس پرکار اے-
گٹھ:فلاسفی گٹھ:1000 چائیدے آرٹیکل گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:یونانی شخصیتاں گٹھ:سائنسدان گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:یونان
جمیلہ جمیل
جمیلہ عالیہ برٹن-جمیل (جم 25 فروری 1986) اک بریٹیش اداکارہ اتے ریڈیو پیشکار اے۔ جمیل نے ٹی4 اُتے 2009 توں لے دے 2012 تک پیشکار بنن توں پہلاں اک انگریزی استاد وجوں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی۔ جمیل د افیسئل چارٹ دی ریڈیو ہوسٹ بنی، اتے بیبیسی ریڈیو 1 تے سکوٹ ملّ دے نال د افیسئل چارٹ اپڈیٹ دی کو-ہوسٹ سی۔ جمیل بیبیسی ریڈیو 1 چارٹ شو دی پہلی سولو عورت پیشکار سی۔
سال 2016 وچ چھاتی دے کینسر دے ڈر توں بعد، جمیل اک سکرینرائٹر بنن لئی امریکا چلی گئی۔ اسن ہی، جمیل نے مائیکل سکور لئی آڈیشن دتا اتے امریدی ٹیلیویین دی لڑی دِ گڈّ پلیس' وچ تاہانی ال-جمیل دے کردار وجوں کم مل گیا۔
جمیل اک دیہہ سکاراتمکتا لہر دی کارکن اے۔
شروعاتی جیون
جمیل دا جم لنڈن وچ اک بھارتی پیؤ اتے پاکستانی ماں توں 25 فروری 1986 نوں ہویا سی۔ اس دا پالن پوشن کتوں دھرم وچ ننیں ہویا سی، اتے اس نے کوئی دھرم اپنایا وی ننیں اے۔
جمیل دا جم جماندرو بولیپن اتے اندرونی کنّ دی سوزش نال ہویا سی، جس نوں ٹھیک کرن لئی اس نوں کئی آپریشن کراؤنے پئے۔ ااوہ دسدی اے کہ اسدے کھبے کنّ وچ 70٪ اتے [اسدے] سجے کنّ وچ 50٪ آڈبلٹی اے۔ سکول وچ، جمیل کہندی اے کہ ااوہ "کتابی اتے شرماکل" کڑی سی۔
کشور اوسسی وچ، اسنوں انوریکسیا نرووسا نے دبوچ لیا سی، 14 اتے 17 سال دی عمر دے درمیان ااوہ پورا غذا ننیں کھاندی سی۔ اسدا مننا اے کہ سماجی دباء کارن اسدا کھان پین وکار ترقی یافتہ ہویا، اسدی وضاحت کردے ہوئے کیہا: میرے تے اک ذکر دا بمب سٹیا گیا سی جسدا کوئی بدل ننیں سی۔ اسن کدے کوئی عورت ننیں ہوئی جسنے اپنی بدھی کردے مشہوری کھٹی ہووے … اتے میرے سارے رسالے مینوں بھار گھٹاؤن دے اتپاد ویچ راے سن جاں مینوں پتلے ہون لئی کہہ راے سن۔ ننیں تاں، وچ کتوں کم دی ننیں سی۔17 سال دی عمر وچ، جمیل اک مدھو مکھی توں بچدے سوچ اک کار نال ٹکرا گئی، کئی ہڈیاں ٹٹ گئیاں اتے اسدی ریڑھ دی ہڈی نکسانی گئی۔ اس نوں دسیا گیا سی کہ ااوہ دوبارہ کدے ننیں تر سکدی، اُتے سٹیروئڈ دے علاج اتے پھزیؤتھیریپی توں بعد ااوہ ہولی ہولی ٹھیک ہو گئی، زمر فریم دی ورتوں کردیاں ترن لگ پئی۔ اسنے کار درگھٹنا دا حوالہ دندے ہوئے ااوہ کہندی اے کہ اس نے اسنوں ٹھیک ہون ول توریا کہ اسنے "[اسدے] سریر نال اسدے رشتے نوں بدل دتا" اتے "شبدی طور اُتے [اس وچ] کجھ سمجھداری پیدا کے دتی۔"
جمیل نے لنڈن دے آکسفورڈ سٹریٹ دے کیلن سکول آف انگلش وکھے غیرملکی طالب علماں نوں انگریزی پڑھائی؛ اسنے اک ماڈل، فوٹوگرافر، اتے پریمیئر ماڈل مینیجمینٹ لمٹڈ لئی اک فیشن سکاؤٹ وجوں وی کم کیتا۔
پریم اوتار رینا
ترجمہ
٭مہاراجہ رنجیت سنگھ: راج ووستھا، ارتھ چارا اتے سماج	(جے.ایس.گریوال)
حوالے
گٹھ:پنجابی ساہتکار گٹھ:پنجابی لوک
چھپڑ میر خنال
چھپڑ میر خنال ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل ترلائی کلاں وچ ہے گا اے۔
کیپ گیرارڈیوا کاؤنٹی
کیپ گیرارڈیوا امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
راک کاؤنٹی
راک امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کرنی ماتا
کرنی ماندا یا کرنی بائی یا ناری بائی (2 اکتوبر 1387ء تا 23 مارچ 1538ء) چرن قبیلہ د‏‏ی اک جنگجو عورت سی جس دا مذہب ہندو سی۔ اوہ اپنے زمانہ وچ بہت مشہور سی۔ اسنو‏ں شری کرنی جی مہاراج وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے مننے والے اسنو‏ں درگا دا اوتار کہندے نيں اس د‏ی پوجا کردے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بیکانیر تے جودھ پور شاہی خانداناں د‏‏ی دیوی وی ا‏‏ے۔ اس د‏ی زندگی بہت خوشحال سی تے تا عمر لوک اکی عزت کردے تے اس تو‏ں مشورہ کیتا کردے سن ۔ جودھ پور تے بیکانیر دے مہاراجااں د‏‏ی درخواست پت اس نے بیکانیر قلعہ تے مہیندر گڑھ قلعہ د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ دونے علاقہ دے دو سب تو‏ں اہ‏م قلعے سن ۔ اس دا سب تو‏ں مشہور مندر راجستھان دے بیکانیر دے نیڑے اک گااں وچ ا‏‏ے۔ ایہ مندر اس وقت بنایا گیا جدو‏ں اوہ اُتے اسرار طریقے تو‏ں اپنے گھر تو‏ں غائب ہوئے گئی۔ ایہ مندر سفید چوہاں دے لئی وی مشہور ا‏‏ے۔ اس مندر تو‏ں سفید چوہاں نو‏‏ں مقدس منیا جاندا اے اوت مندر دے اندر انہاں د‏‏ی حفاظت دا انتطام وی کہیا گیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس دا اک ہور مندر اے جو اس د‏ی زندگی وچ ہی بن گیا سی مگر اوتھ‏ے اس دا مجسمہ، بت یا کوئی تصویر نئيں ا‏‏ے۔ کرنی ماندا نو‏‏ں داڑھی والی ڈوکری وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
حالات زندگی
روایات دے مطابق کرنی ماندا ستیکھا گااں دے دیپوجی چرن د‏‏ی اہلیہ سی۔ بعد وچ اس نے کہیا کہ اسنو‏ں اپنے شوہر یا ازدواجی زندگی وچ کوئی دلچسپی نئيں اے، شوہر نے ابتدا وچ اس د‏ی گل نو‏‏ں ہلدے ميں لیا ایہ سوچ کر کہ وقت آنے اُتے اوہ سمجھ جائے گی تے سب ٹھیک ہوئے جائے گا مگر مرنی نے اپنی چھوٹی بہن گلاب تو‏ں اپنے شوہر د‏‏ی شادی کردتی تے خود تنہا ہرنے لگی مگر زندگی بھر اسنو‏ں شوہر دا تعاون حاصل رہیا۔ اس دا شوہر 1454ء نو‏‏ں وفات پا گیا۔
حوالے
گٹھ:1387 دے جم گٹھ:1538 دیاں موتاں گٹھ:تارک الدنیا شخصیتاں گٹھ:راجھستان دے لوک دیوی و دیوت‏ا گٹھ:رشی گٹھ:ضلع جودھ پور دیاں شخصیتاں
کیرول کاؤنٹی
کیرول امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
روسو کاؤنٹی
روسو امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
کیمیائی عنصراں دی لسٹ
References
گٹھ:لسٹ عناصر گٹھ:عناصر گٹھ:کیمسٹری
Kemiala elementi
چک 117 مراد
چک 117 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
چک 768 ج ب
چک 768 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
میونیچا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ میونیچا شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع کولوبارا چ واقع اے ۔
چک 768 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
چھچھ
چھچھ، پنجاب دے ضلع اٹک وچ اک تھاں اے۔ ایہ 31 کلومیٹر لمبا تے 14 کلومیٹر چوڑا اے۔ ایہ گندگڑھ دے پعاڑ توں لے کے کامرا تک تے دریائے انڈس توں لے کے لارنس پور تک پھیلیا ہویا اے۔ چھچھ وچ چھاچھی پنجابی بولی جاندی اے۔
چک 768 ج ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
چھچھ
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجاب دا جغرافیا گٹھ:ضلع اٹک
سنہری مہاشیر
سنہری مہاشیر جیہنوں ہمالیائی مہاشیر وی کیندے نیں مہاشیر ٹبر دی اک مجھی اے جیہڑی ہمالیائی دریاواں تے کسیاں وچ اتلی پدھر تے ہوندی اے۔ ایہدی تھاں تے ڈیم بنن، نالے گندے ہون تے چوکھے شکار باہجوں ایہدی کنتی بہت تھوڑی رہ گئی اے تے پاکستان وج ایہدے شکار تے روک اے۔
ایہ شکار کرن لئی پسند کیتی جاندی اے تے ایہ 2.75 میٹر (9.0 فٹ) لمبائی وچ تے جوکھ وچ 54 کلو تک اپڑدی اے پر اجکل نکے ناپ دیاں ای ملدیاں نیں۔
ایہنوں پاکستان دی قومی مچھی وی کیا جاندا اے۔
میونیچا
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
چک 118 مراد
چک 118 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
اسلام اور جدید سائنس (کتاب)
ڈاکٹر طاہرالقادری د‏‏ی کتاب اسلام تے جدید سائنس اپنے موضوع دا جامع احاطہ کردے ہوئے متعدد سائنسی موضوعات نو‏‏ں قرآنی تعلیمات دے تقابل دے نال پیش کردی ا‏‏ے۔ کتاب وچ قرآن مجید تے سائنسی کتاباں دے اقتباست تے حوالے وی دتے گئے نيں۔ مصنف نے حوالےآں تو‏ں ایہ ثابت کیتا اے کہ سائنسی علوم دے فروغ وچ اسلامی تعلیمات تے مسلما‏ن سائنسداناں دا وڈا ہتھ ا‏‏ے۔ سائنس تے قرآن وچ نہ صرف مطابقت اے بلکہ قرآن جابجا اپنے قاری نو‏‏ں سائنسی علوم حاصل کرنے د‏‏ی ترغیب وی دیندا ا‏‏ے۔ مصنف نے اس کتاب وچ قرآنی آیات وچ جابجا بکھرے ہوئے سائنسی حقائق نو‏‏ں بیان کردے ہوئے ایہ ثابت کیتا گیا اے کہ اسلام ہر دور دا دین اے، جو انسانی زندگی دے ہر پہلو اُتے رہنمائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔
= تبویب = کتاب چار حصےآں اُتے مشتمل اے تے موضوع نو‏‏ں ہور منظم کرنے دے لئی ہر حصہ وچ متعدد ابواب تے فصلاں قائم کيتیاں گئیاں نيں۔ ایويں کل 21 ابواب نيں، جو ہور 143 فصول وچ منقسم نيں۔
حصہ اول : سائنسی شعور دے فروغ وچ اسلام دا کردار
پہلا حصہ چار ابواب اُتے مشتمل اے :
باب دوم : اسلام تے سائنس وچ عدمِ مغایرت
اس باب وچ مذہب تے سائنس دے دائرہ کار دا تعین پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے مذہب تے سائنس وچ تضاد دے حوالے تو‏ں پائے جانے والے مغالطے دے دو وڈے اسباب دا ذکر وی موجود ا‏‏ے۔
باب سوم : قرون وسطیٰ وچ سائنسی علوم دا فروغ
تیسرے باب وچ عالم اسلام وچ رہتل و سبھیاچار دے فروغ اُتے سیرحاصل بحث موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے قرون وسطی وچ سائنسی علوم دے فروغ اُتے بحث کردے ہوئے ایہ ثابت کیتا اے کہ جدید علوم د‏‏ی ابتدا یا تاں مسلما‏ن سائنس داناں نے د‏‏ی یا فیر انہاں نے انہاں علوم نو‏‏ں بام عروج تک پہنچیا دتا۔ اس دور دے مسلما‏ن سائنسداناں دے ہتھو‏ں ہونے والا سائنسی ارتقا، لکھی جانے والی کتاباں تے ایجادات دا تفصیلی ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تاریخی حوالے دے نال مختلف علوم اُتے مسلما‏ن سائنسداناں د‏‏ی تحقیقات وی پیش د‏‏ی گئیاں نيں، انہاں علوم وچ علم ہیئت و فلکیات (Astronomy)، حساب، الجبراء، جیومیٹری (Math, Algebra, Geometry)، فزکس، میکانیات، حرکیات (Physics, Mechanics, Dynamics)، علم بصریات (Optics)، علم نباتات (Botany)، علم طب (Medical Sciences)، علم ادویہ سازی (Pharmacology)، علم جراحت (Surgery)، علم امراض چشم (Ophthalmology)، بیہوش کرنے دا نظام (Anaesthesia)، علم کیمیا (Chemistry)، فنون لطیفہ (Fine Arts)، علم فقہ و قانون (Law & Jurisprudence)، علم تریخ و عمرانیات (Historiography & Sociology) تے علم جغرافیہ و مواصلات (Geography & Communication) شامل نيں۔ اس باب دے آخر وچ ’’اسلامی سائنس تے مستشرقین دے اعترافات‘‘ وی پیش کیتے گئے نيں۔
باب چہارم : اسلامی سپین وچ رہتل و سائنس دا ارتقا
چوتھے باب وچ سپین وچ مسلماناں دے 500 سالہ دور وچ چندعظیم سائنسداناں دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ اسلامی سپین دے علمی و فنی ارتقا دے ضمن وچ علم الطب، علم الہیئت تے علم النباتات سمیت چند اہ‏م علوم دا ذکر وی موجود ا‏‏ے۔ اسلامی سپین دا تہذیبی و ثقافتی ارتقا دے ضمن وچ صنعت و ٹیکنالوجی دا اِرتقاء، کاغذ سازی، ٹیکسٹائل انجینئرنگ،گھڑیاں، حرکی توانائی، کیمیکل ٹیکنالوجی، اسلحہ سازی، ہوائی جہاز تے سول انجینئرنگ دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ اس باب دے آخر وچ اسلامی سپین وچ ہونے والی سائنسی ترقی دے حوالے تو‏ں غیر مسلم محققین دے اعترافات وی شامل کیتے گئے نيں۔
حصہ دوم : قرآنی و سائنسی علوم دا دائرہ کار
دوسرے حصہ تن ابواب اُتے مشتمل اے :
باب اول : قرآنی علوم د‏‏ی وسعت
پہلے باب وچ قرآنی و سائنسی علوم دے دائرہ کار نو‏‏ں موضوع بحث بنایاگیا ا‏‏ے۔ ایداں سائنسی حقائق جو اج دے دور وچ سال ہا سال د‏‏ی تحقیق و جستجو دے بعد منظر عام اُتے آئے نيں انہاں نو‏‏ں قرآن نے کس قدر واضح طریقے تو‏ں چودہ سو سال پہلے بیبن ک‏ے دتا۔ ایہ سب کچھ پڑھنے دے بعد قرآن د‏‏ی جامعیت تے حقانیت ہور آشکار ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے جامعیت قرآن د‏‏ی مختلف شہادتاں وی پیش کیتیاں گئیاں نيں۔
باب دوم : سائنسی طریق کار تے تصورِ اقدام و خطاء
دوسرے باب وچ سائنسی طریق کار وچ تصور اِقدام و خطاء اُتے بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس ضمن وچ نظام شمسی اُتے تحقیقات دا تفصیلی بیان موجود اے، جتھ‏ے بنی نوع انسان دے اولاں نظریہ دے بعد مختلف سائنسداناں فیثا غورث، بطلیموس، زرقالی، کوپر نیکس، ٹیکو براہی، گیلیلیو، کیپلر، نیوٹن تے آئن سٹائن سمیت دس ایداں نظریات پیش کیتے گئے نيں، جو سائنسی تحقیقات دے نال مختلف ادوار وچ بدلدے رہ‏‏ے۔ چنانچہ سائنسی تحقیقات د‏‏ی بنیاد ہی اقدام و خطاء اُتے ا‏‏ے۔
باب سوم : سائنسی علوم د‏‏ی قسماں تے انہاں دا محدود دائرہ کار
تیسرے باب وچ سائنسی علوم دے محدود دائرۂ کار نو‏‏ں بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سائنسی علوم د‏‏ی تِناں اہ‏م قسماں، مادی علوم، حیاتیاندی علوم تے نفسیا‏‏تی علوم دے دائرہ کار دا ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس باب مین ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ محدود دائرہ کار دے حامل سائنسی علوم قرآن د‏‏ی جامعیت دا احاطہ نئيں ک‏ر سکدے، جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی بنیاد ہی اقدام وخطاء اُتے ا‏‏ے۔
حصہ سوم : اسلام تے کائنات
تیسرا حصہ دس ابواب اُتے مشتمل اے :
باب اوّل : اجرامِ فلکی د‏‏ی بابت اسلامی تعلیمات
پہلے باب وچ اجرام فلکی دے ضمن وچ ستارے، بلیک ہول، دمدار تارے، سورج، گردش آفتاب، شمسی تقویم، سیارے، زمین، چاند، قمری تقویم تے تسخیر ماہتاب نو‏‏ں زیربحث لیایا گیا ا‏‏ے۔
باب دوم : تخلیقِ کائنات دا قرآنی نظریہ
دوسرے باب وچ عظیم دھماکے دا نظریہ، ابتدائی دھماکے دا قرآنی نظریہ، کائنات وچ نويں مادے دا ظہور، عظیم دھماکے دا پیش منظر تے قرآن تے نظریۂ اضافیت اُتے بحث شامل ا‏‏ے۔
باب سوم : قرآنی لفظِ ’’سماء‘‘ دے مفاہیم تے ست آسماناں د‏‏ی حقیقت
تیسرے باب وچ قرآنی لفظ سماء دے مختلف معانی پیش کیتے گئے نيں۔ ایتھ‏ے ست آسماناں د‏‏ی سائنسی تعبیر دے ضمن وچ تن وضاحتاں پیش کیتیاں گئیاں نيں۔
باب چہارم : مکان۔ زمان (Space-time) دا قرآنی نظریہ
چوتھے باب وچ روشنی د‏‏ی رفتار دے عدم حصول دے نال نال اضافیت زمان و مکاں دے ضمن وچ قرآن مجید تو‏ں بعض ایسی مثالاں پیش کیتیاں گئیاں نيں جنہاں وچ صراحتاً زمان و مکان د‏‏ی اضافیت دا ذکر ا‏‏ے۔
باب پنجم : ارتقائے کائنات دے چھ ادوار
پنجويں باب وچ قرآن مجید دا تصور یوم، تخلیق کائنات وچ موجود اٹھ قرآنی اصول، قرآنی چھ ایام دا مفہوم، تخلیق دے دو مراحل جداں موضوعات نو‏‏ں شامل کیتا گیا ا‏‏ے۔
باب ششم : کرۂ ارضی اُتے ارتقائے حیات
چھیويں باب وچ زمین د‏‏ی تخلیق تے اس دے فطری ارتقا، مرحلۂ ماقبل عہد حجری، مرحلۂ حیات قدیم، مرحلۂ حیات وسطیٰ، مرحلۂ حیات جدید تے زمینی زندگی دا پانی تو‏ں آغاز جداں موضوعات لیائے گئے نيں۔
باب ہفتم : ڈاروِن دا مفروضۂ ارتقائے حیات (Darwinism)
ستويں باب وچ ڈارون دے مفروضۂ ارتقائے حیات نو‏‏ں بے نقاب کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس فصل وچ ایہ ثابت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ ڈارونی ارتقا دا افسانہ غیر سائنسی بنیاداں اُتے قائم ا‏‏ے۔ نظریۂ ارتقاء دے کھوکھلے پن نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی خلیاں د‏‏ی من گھڑت قسماں، ارتقا دے عمل دے سست رو ہونے دے نال نال جینیات‏ی عمل دا ہمیشہ تخریبی ہونا تے اپنڈکس دا غیر ضروری نہ ہونا وغیرہ واضح کیتا گیا ا‏‏ے۔ ہور اس فصل وچ بقائے اصلح د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں بے نقاب کردے ہوئے اندھی مچھلی، اندھے سانپ تے آسٹریلوی خارپشت ورگی اصناف دے تنوع تو‏ں ڈارونزم نو‏‏ں بے بنیاد ثابت کیتا گیا ا‏‏ے۔ ہور سائنسی علوم فزکس، ریاضی تے حیاتیات د‏‏ی مثالاں تو‏ں وی ڈارونزم دا غیر سائنسی بنیاداں پہ استوار ہونا ثابت کیتا گیا ا‏‏ے۔
باب ہشتم : پھیلدی ہوئی کائنات (Expanding universe) دا قرآنی نظریہ
اٹھويں باب وچ وسعت پزیر کائنات دا قرآنی نظریہ بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔ ہور اس فصل وچ تخلیق کائنات دے ضمن وچ عظیم دھماکے دا نظریہ (big bang) دا بیان ا‏‏ے۔ اسی طرح ایہ فصل مادے دا عدم تو‏ں وجود وچ ظہور تے کُنْ فَیَکُوْنَ ، عظیم دھماکے دے بعد کیہ ہویا جداں موضوعات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
باب نہم : سیاہ شگاف (Black Hole) دا نظریہ تے قرآنی صداقت
نويں باب وچ بلیک ہول (black hole) دے نظریہ دے ضمن وچ کائنات دے ثِقلی تصادم دا ذکر ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سیاہ شگاف دا تعارف، انہاں دا معرض وجود وچ آنا، انہاں د‏‏ی تعداد تے جسامت، سیاہ شگاف دا اک ناقابل دید تنگ گزرگاہ ہونا، سیاہ شگاف تو‏ں روشنی دا وی فرار نہ ہو سکنا تے بیرونی نظارے تو‏ں مکمل طور اُتے پوشیدہ ہونے اُتے سیرحاصل بحث کيتی گئی ا‏‏ے۔ ہور اس فصل وچ ایہ وی ثابت کیتا گیا اے کہ اپنی طبعی عمر گزارنے دے بعد زمین آخرکار سورج تو‏ں جا ٹکرائے گی۔
باب دہم : کائنات دا تجاذبی انہدام تے انعقادِ قیامت
دسويں باب وچ کائنات دے تجاذبی انہدام دا قریبی جائزہ لیا گیا ا‏‏ے۔ کائنات دے تجاذبی انہدام دے قرآنی نظریہ دے نال نال ایتھ‏ے قرآنی الفاظ وچ کائنات دے لپیٹے جانے د‏‏ی سائنسی تفسیر بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ عظیم آخری تباہی تے نويں کائنات دا ظہور دے بیان وچ سائنسی بنیاداں اُتے ثابت کیتا گیا اے کہ کائنات قرآنی بیان دے مطابق اک بار فیر دوبارہ گیسی حالت اِختیار کر لے گی تے تمام کائنات عظیم ناقابل دید سیاہ شگاف بن جائے گی۔
حصہ چہارم : اسلام تے انسانی زندگی
چوتھا حصہ چار ابواب اُتے مشتمل اے :
باب دوم : انسانی زِندگی دا حیاتیاتی ارتقا
دوسرے باب وچ رحم مادر وچ خلیاتی تقسیم، نطفہ امشاج، منی یُمنٰی، ماء دافق، ماء مہین، انڈے د‏‏ی رحم مادر وچ نتقلی، علقہ د‏‏ی ابتدا، جنین د‏‏ی بطن مادر وچ تن پرداں وچ تشکیل دا ذکر ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ ایتھ‏ے دوران حمل ربوبیت دے چار مظاہر یعنی تغذیہ، حفاظت، نقل و حرکت، تکیف حرارت دا ذکر وی شامل ا‏‏ے۔
باب سوم : انسانی زِندگی دا شعوری ارتقا
تیسرے باب وچ ہدایت د‏‏ی مختلف قسماں، ہدایت فطری، ہدایت حسّی، ہدایت عقلی، ہدایت قلبی تے ہدایت ربانی دا ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ ہور اس باب وچ انسانی ذرائع علم، حواس خمسہ ظاہری، حواس خمسہ باطنی تے انسانی قلب دے لطائف خمسہ دا محدود دائرہ کار بیان کرنے دے بعد انسانی علوم د‏‏ی بے بسی تے علم نبوت د‏‏ی ضرورت ورگے موضوعات تو‏ں مذہب د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں اجاگ‏ر کیتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی کتاباں گٹھ: ڈاکٹر طاہر القادری دیاں کتاباں گٹھ:سائنسی کتاباں گٹھ:منہاج القرآن گٹھ:کتاباں
بوگاتس
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ بوگاتس شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع ماچوا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کارٹر کاؤنٹی، مسوری
کارٹر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گوباداغ
‎ گوباداغ ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع ‎ گوباداغ دا راجگڑھ اے ۔
ایہہ شہر ازبکستان دے خودمختار لوکراج قراقل پاکستان دے شہر مانغیت نیڑے سرحد اتے آباد اے ۔
گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
ارم ذات العماد
ارم ذات العماد (ارم ستوناں آلا شہر) (انگریزی: Iram of the Pillars) یاں عام زبان چ صرف ارم ، قدیم عرب چ قوم عاد دے مرکزی شہر دا ناں سی ۔ ایہہ شہر نوح علیہ سلام دے طوفان دے کافی چر بعد بسئیا تے زبردست ترقی کر گئیا ۔ اس ویلے دے لوک طوفان نوح نوں بھل کے فیر شرک تے بت پرستی ول ٹر پئے سن ۔ اس قوم تے ہود علیہ سلام نوں نبی بنا کے بھیجئیا گئیا سی ۔ جدوں اس قوم نے شرک تے بت پرستی نا چھڈی تے اللہ نے عذاب نازل کر کے اسنوں تباہ کر دتا ۔ اس قوم دے تذکرے نوں کہانی سمجھئیا جانا سی پر اس شہر دے آثار لبھے نیں ، جہڑے کہ ربع الخالی دے ایس حصے چ اے جہڑا اج کل عمان چ شامل اے ۔ اس دے آثار 1984ء چ خلائی شٹل چیلنچر دی مدد نال لبھے گئے ۔ ایہہ شہر 3000 سال قبل مسیح توں لے کے پہلی صدی عیسوی تک اوٹھاں دے اس کاروانی رستے تے آباد سی ، جتھوں ہند عرب تے یورپ تک تجارت کیتی جاندی سی تے ایہہ اپنے زمارے دا اک تجارتی مرکز سی ۔ روایت اے کہ ایہہ شہر اک وڈے طوفان نال تباہ ہوئیا ۔ اسنوں اک ہزار ستوناں دا شہر کہئیا جاندا سی ۔ اس دے ستون بہت اچّے سن ۔ اس دا ذکر قرآن چ سورۃ ھود چ آئیا اے ۔
ییلانی
ییلانی ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع قربان سلطان اجہ دا راجگڑھ اے ۔
2009ء چ اس شہر دی لوک گنتی 26,901 سی ۔
اس شہر دا ناں کجھ چر لئی ترکمانستان دے پہلے صدر صفرمراد نیازوف دی ماں دے ناں اتے قربان سلطان اجہ وی رہیا ۔
حوالے
گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
حوّا
حضرت آدم دی گھروالی ۔ ہور پورے نسل انسانی دی ماں۔
کہا جتا اے کہ حضرت آدم دی بائیں پسلی چ ان دا جم ہویا۔ او زندہ آدمی چ بنائی گئی ای لیے ان دا ناں حوا رکھا گیا سی۔ ان دا ناں قرآن مجید وچ نہیں آیا۔ صرف زوجہ آدم سے کئی مقام چ ذکر اے۔
آدم تے حوا دوناں نوں شجر ممنوعہ دا پھل کھانے سے منع کتا گیا ۔ دوناں ہی اس حکم خداوندی نو بھول گئے ہور وسوسہ شیطان چ آگائے ہور درخت دا پھل کھا بیٹھے ۔ پھل کھاتے ای شرم شار ہوئے ہور توبہ استغفار چ لگ گئے۔ اللہ جل شانہ نے معاف تو کر دتا مگر مشیت وچ زمین نو آباد کرن دا وقت آگیا سی۔ تخلیق آدم دے وقت ہی بتا دیا گیا سی۔ کہ زمین توں اک خلیفہ یا نائب دا تقرر ہونے والا اے۔ ای لیے آدم تے حوا دوناں نو زمین توں اتار دیاگیاسی۔
مہاشیر ٹبر
مہاشیر ٹبر سجرے پانی دی مچھیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ مہاشیر تے رعو مچھیاں آندیاں نیں۔
حوّا
جدہ دے باہر سمندر دے کنارے اک قبر اا نشان اے جس دے متعلق لوکاں دا خیال اے کہ یہ حوا دی قبر اے۔ یہودیوں دی روایات دے مطابق آدم تے حوا دی شادی وچ اللہ ، جبرائیل ہور دوسرے فرشتاں شامل سی۔ جنت سے نکلنے دے بعد آدم ہور حوا نے مکہ دا سفر کتا ہور خدا دی عبادت کتی ہور یہیں حوا نو پہلا حیض آیا۔ کہا جاتا اے کہ دس قسم دی سزائیں حوا ہور اس دی بٹیوں نو تجویز ہوئیں جن وچ حیض آنا ، حمل ہور وضع حمل دی تکالیف شامل سن۔ پھر کہا گیا سی کہ اگر او اپنے گھروالے دی وفادار رئے گی تو اس دے ساتھ جنت چ جائے گی۔ اگر او بچے دی پیدائش دے دوران وفات پا جائے تو شہید دا مرتبہ پائے گی۔ کہا جاتا اے کہ حوا حضرت آدم دے دو سالاں بعد فوت ہوئی سیں ہور ان دے پہلو چ دفن کتی گئیں۔
حوالے
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور خواتین گٹھ:اسلام وچ بائبل دی شخصیات گٹھ:عہد نامہ قدیم وچ خواتین گٹھ:کتاب پیدائش گٹھ:آدم ہور حوا
گٹھ:ابراہیمی علم الاساطیر گٹھ:کتاب مقدس دے جملے
سکاٹ کاؤنٹی، منسسوٹا
سکاٹ امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چیتیا
چیتیا اک بوت وڈا کوٹھا ہوندا اے بدھ مت چ اے پوجا کرن دی جگہ ہے چیتیا دے وشکار سٹوپا بنیا ہوندا سی۔ کوٹھے چ وڈن لئی اک ای راہ سی؛ سٹوپے دے چکر کٹے جاندے سن۔
لوزنیچا
سربیا براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ لوزنیچا شہر سربیا دا اک شہر اے جہڑا سربیا دے ضلع ماچوا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سربیا گٹھ:سربیا دے شہر گٹھ:سربیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
کاس کاؤنٹی،مسوری
کاس امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
فرینک میکفارلین برنٹ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
کمپیوٹر پروگرام
کمپیوٹر پروگرام ہدایتاں دی اک لسٹ ہوندی اے جیدے نال کمپیوٹر کم کردا اے۔ کمپیوٹر جو کج وی کردا اے اوہ کمپیوٹر پروگرام نوں پڑھ کہ ای کردا اے۔ کمپیوٹر پروگرام کمپیوٹر بولی چ لکھے جاندے نیں۔ کمپیوٹر پروگرام فائل دی مورت چ کمپیوٹر دی ہارڈ ڈرائیوو یا کسے ہور کمپیوٹر یاد وچ پیا ہوندا اے۔ جدوں ایہ پروگرام ٹوریا جاندا اے، اینوں کمپیوٹر پڑھدا اے تے پروسیسر اس فائل دے اندر دیاں ہدایتاں پھرولدا اے تہ کمپیوٹر اوناں چ جنج دسیا ہوندا اے اپنا کم کردا اے۔
کمپیوٹر آپ صرف بائنری سمجدا تے پڑھ سکدا اے مگر کمپیوٹر پروگرام نوں بائنری چ لکھنا بوت اوکھا ہوندا اے۔ اس لئی ایہ کم سوکھا کرن لئی کمپیوٹر بولیاں بنائیاں گئیاں جیڑیاں انساناں دی بولی توں شبد لیندیاں نیں تہ ایناں نوں لکھنا تے سمجنہ سوکھا ہوندا اے۔ کمپیوٹر پروگرام اک پروگرامر لکھدا اے، اس توں بعد اک کمپیوٹر پروگرام جینوں کمپائلر کیندے نیں اوہ اس لکھائی نوں کمپیوٹر دی اپنی بولی چ بدل دیندا اے جس دے بعد کمپیوٹر اینوں پڑھ لیندا اے۔
عام ورتن دے کمپیوٹر پروگرام:
چک 666 ج ب
چک 666 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
یوکرین عوامی جمہوریہ
یوکرینی عوامی جمہوریہ ، انقلاب روس دے بعد اج دے یوکرین دی بھوئیں (دھرتی) دے اک حصے تے قائم ہون آلی اک جمہوریہ سی ، جس دا سربراہ سیمون پتلیورا سی ۔ ایہہ ریاست 1917ء توں 1920ء تک قائم رہی ۔ اس دا راجگھر کیف شہر سی تے کرنسی دا ناں ہریونیا سی (اج دے یوکرین دی کرنسی دا وی ایہو ای ناں اے) ۔
سینترالنا رادا
سوشلیٹ اکثریت آلا سینترالنا رادا (مرکزی کونسل) 17مارچ 1917ء چ ، انقلاب فروری دے کجھ چر بعد قائم کیتی گئی (رادا یعنی "کونسل" ، جہڑا روسی اصطلاح سویت دے برابر اے) ۔ اس دا صدر معزز تریخ دان میخائلو ہروشیوسکی سی ۔ کیف (کیو) چ روسی عارضی حکومت تے بالشویکاں دے وچکار جنگ چ سینترالنا رادا نے اپنی حمایت بالشویکاں دے پچھے رکھی ۔ حکومتی فوجاں نوں شکست دے بعد باہر کڈن دے مگروں "رادا" نے 22 نومبر 1917ء نوں اک خودمختار یوکرینی جمہوریہ دا اعلان کیتا ، پر روس نال وی تعلق رکھئیا ۔ کجھ چر پچھوں دسمبر 1917ء چ اقتدار تے قبضہ کرن لئی بالشویکاں دے اک گروہ نے "ساریاں یوکرینی سویتاں دی کونسل" قائم کیتی ۔ پر کیو چ بالشویکاں دی مقبولیت دے فقدان پاروں جدوں اک کوشش ناکا م ہوگئی تے تد بالشویک خرکیو چلے گئے تے یوکرینی سویت اشتراکی جمہوریہ دے قیا م دا اعلان کیتا ۔ روسی بالشویک لال فوج سویت حکومت دی مدد لئی یوکرین چ داخل ہوگئی ۔
25 جنوری 1918ء چ سینترالنا رادا نے چوتھا یونیورسل جاری کیتا تے بالشویک روس نال تعلق توڑ کے آزاد یوکرینی ریاست دے قیام دا اعلان کیتا ۔ اس دے کجھ دناں مگروں ای لال فوج نے کیف دا محاصرہ کر لئیا ۔
ہور ویکھو
گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یوکرین گٹھ:یوکرین دی تریخ گٹھ:روس گٹھ:روسی سلطنت دے بعد دیاں ریاستاں گٹھ:روس دی تریخ
ولارڈ لیبی
ولارڈ لیبیاک امریک‏‏ی طبعیاتی کیمیاءدان سن ۔ جنھاں انہاں دے ریڈیو کاربن ڈیٹنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں جانیا جاندا اے اس کم د‏‏ی وجہ تو‏ں رکازیات دے شعبے وچ اک انقلاب برپا ہوئی۔
حوالے
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:1980 دیاں موتاں گٹھ:امریک‏‏ی نوبل انعام یافتہ گٹھ:کیمیاء وچ نوبیل انعام یافتہ گٹھ:مینہیٹن منصوبہ دیاں شخصیتاں گٹھ:نوبل انعام برائے کیمیاء وصول کنندگان گٹھ:گرینڈ جنکشن، کولوراڈو دیاں شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی قومی اکادمی برائے سائنس دے ارکان گٹھ:جامعہ کیلیفورنیا، برکلی دے فضلا
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے گٹھ:کیمسٹری گرو
چک 120 مراد
چک 120 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
شربرن کاؤنٹی
شربرن امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
چیت
چیت یا چیتر، پنجابی کیلنڈر دا پہلا مہینا اے۔ ایہ اَدھ مارچ توں شروع ہُندا اے۔ سیاݪ دا موسم مُک جاندا اے تے بہار دا موسم آجاندا اے۔
پنجابی کیلنڈر توں علاوہ نیپالی کیلنڈر، بنگالی کیلنڈر، ہندی کیلنڈر تے نانک شاہی کیلنڈر وچ وی چیت دا مہینا ہُندا اے۔
چیت دے بارے وچ اک کہاوت اے: وسے چیت مٹے نا کھیت۔
نویں پنجابی سال دا آغاز پہلی چیت توں ہُندا اے جدوں پنجابی رہتل دیہاڑ منایا جاندا اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ویلا گٹھ:وقت دیاں اکائیاں گٹھ:دیسی مہینے گٹھ:مہینے گٹھ:پنجابی کیلنڈر گٹھ:پنجابی رہتل
سٹریلٹزیا ٹبر
سٹریلٹزیا ٹبر پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے۔ ایس ٹبر دا ناں برطانیہ دی بوٹیاں نوں چاہنوالی اک ملکہ شارلٹ دے ناں تے اے۔ ریونالہ تے کیسری بوٹا ایس ٹبر دا مشہور بوٹے نیں۔ ایس ٹبر وچ 8 بوٹے نیں۔
پیٹر میڈاوار
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سیڈر کاؤنٹی،مسوری
سیڈر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
کمپائلر
کمپائلر اک کمپیوٹر پروگرام نوں کیندے نیں جیڑا اک پروگرامنگ بولی دے کوڈ نوں دوجی بولی دے کوڈ چ بدلدا اے جیڑی عام طور تہ کمپیوٹر دی اپنی مشین بولی ہوندی اے۔ کمپائلر سب توں پہلاں کوڈ پڑھدا اے تہ اودے چوں غلطیاں کڈدا اے تہ پروگرامر نوں دسن دی کوشش کردا اے فیر اوہ اس کوڈ نوں ہور چنگا کردا اے تے اس توں بعد اینوں دوجی بولی چ بدل دیندا اے۔
سافٹ ویئر
کمپیوٹر سافٹ ویئر یا مصنع لطیف اک یا اک توں بوہتے کمپیوٹر پروگراماں نال مݪ کے بݨیا ہُندا اے۔ کدی ایہنوں صرف اک پروگرام دے بارے گل کرن لئی ورتیا جاند اے تے کدی کمپیوٹر دے سارے پروگراماں دی گل کرن لئی۔ سافٹ ویئر ہارڈ ویئر دا الٹ ہُندا اے، جے ہارڈویئر دی مثال موسیقی دے ساز دی اے تے سافٹ ویئر موسیقی اے۔
سافٹ وئیر تو‏ں مراد کمپیوٹر دا اوہ حِصا اے جس تو‏ں ایہ ہارڈ وئیر نو‏‏ں مخصوص ہدایات دیندا اے مثلاً ورڈ پراسیسنگ اک سافٹ وئیر اے اس د‏ی مدد تو‏ں اسيں آسانی تو‏ں ٹیکسٹ لکھ سکدے نيں تے اس وچ ترمیم ک‏ر سکدے نيں۔مائیکروسافٹ تے گوگل دو وڈے ادارے نيں۔
ہور ویکھو
سافٹ ویئر
سینٹ جان پرس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
چاریٹن کاؤنٹی،مسوری
چاریٹن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
ایلبرٹ لوٹولی
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ریونالہ
ریونالہ پھلوالے بوٹیاں دے سٹریلٹزیا ٹبر دا اک رکھ اے۔ ایہ مڈغاسکر دا قومی رکھ اے تے 7 میٹر (23 فٹ) اچا جاندا اے۔ ایہدے پتے اک سیدھ وچ پکھی وانگوں بنے ہوندے نیں۔ بوٹا جیویں جیوں وڈا ہوندا اے پرانے پتے جھڑدے جاندے نیں۔ ایہدا پتہ 3 میٹر لما ہوندا اے جیدے وچ پتہ تے پتہ ٹاہنی آندے نیں۔
کالا چٹا لیمر ایس بوٹے دی بی بنان وچ ہتھ ونڈائی کردا اے۔
کوانٹم نمبر
کوانٹم نمبر (Quantum number) ایٹماں وچ الیکٹراناں دیاں طاقتاں نوں دسدا اے۔ ایہ ایٹم دے اندر الیکٹران دا پتہ دسدا اے۔ اک کوانٹم نمبر چار حصیاں تے ہوندا اے۔
کرسچن کاؤنٹی،مسوری
کرسچن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
مے- برٹ موزر
thumb مے- برٹ موزر نوں دماغ تے کم کرن تے اوہدے جنڑے ایڈورڈ موزر تے جان او کیف دے نال 2014 دا فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور پڑھو
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سینٹ لوئی کاؤنٹی
سینٹ لوئی امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:منسسوٹا دیاں کاؤنٹیاں
ریاست چتوڑگڑھ
ریاست چتوڑگڑھ برصغیر دی اک پرانی دیسی ریاست سی جو برطانوی ہند ویلے آزاد روپ وچ قایم رہی۔ اس ریاست دا راجگڑھ چتوڑگڑھ سی ۔
تریخ
ریاست چتوڑگڑھ دا اتہاس وی اپنے وچ اہم اے۔   چتوڑگڑھ اصل وچ ریاست دا راجگڑھ ہندا سی۔ اتھوں دے راج کمار نال ہی میرا بائی ویاہی ہوئی سی۔ میرا بائی دی یاد وچ اتھے اک مندر وی بنیا ہویا اے۔ چتوڑگڑھ ریاست اصل وچ بہادر رانا پرتاپ دا علاقہ اے، جس نے اکبر دی اطاعت نہیں سی منی اتے راجپوتاں دی شان نوں برقرار رکھیا سی۔
چتوڑگڑھ دا محل
چتوڑگڑھ دا محلّ اج وی دیکھنیوگ چیز اے۔ ایہہ محلّ چٹی پہاڑی اپر بنیا ہویا اے اتے اس محلّ دے 7 دروازے ہن۔ ایہہ محلّ بہت خوبصورت اے اتے اس علاقے دی شان اے۔
کلارک کاؤنٹی، مسوری
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
ریاست چتوڑگڑھ
چتوڑگڑھ دی رانی پدمنی
چتوڑگڑھ دے راجے رتن سنگھ دی رانی پدمنی کافی سندر سی، اس دی سندرتا دی چرچہ دور-دور تکّ ہندی سی۔ رانا رتن سنگھ نے جھیل دے وچالے پیلے پتھراں دا محلّ بنوایا سی، جو کہ کافی سندر اے اتے اج وی سیلانیاں دا من موہ لیندا اے۔
قلعہ چتوڑگڑھ
چتوڑگڑھ دے قلعے دی گلّ کیتی جاوے تاں پتہ چلدا اے کہ چتوڑگڑھ دا قلعہ پہاڑیاں وچ بنیا ہویا اے، جو کہ کافی مضبوط اے۔ اس قلعے دی سندرتا وی ویکھن والی اے۔ چتوڑگڑھ وچ ہی اک اجیہا ستمبھ اے، جس نوں کہ 1446 توں 1517 وچ بنایا گیا سی۔ ایہہ ستمبھ 122 فٹّ اچا اے اتے اس ستمبھ دیاں 9 منزلاں ہن۔ کیہا جاندا اے کہ اس ستمبھ نوں راجا کمبھا نے شہیداں دی یاد وچ بنایا سی۔ اس کرکے ہی اس نوں راجپوتاں دی جت دی یادگار وجوں وجی ستمبھ کہندے ہن۔ اس ستمبھ دی خاص گلّ ایہہ اے کہ اس ستمبھ وچ گول پوڑیاں ہن۔ چتوڑگڑھ وچ مینار کمپلیکس وکھے 9ویں صدی دے بنے ہوئے مندر ہن۔ اسے طرحاں ہی 12ویں صدی وچ بنیا جینیاں دا مندر وی اے، جو جینیاں دا پہلا تیرتھ تھاں اے۔ چتوڑگڑھ ریاست وچ گمبھیری اتے بیرچ ناں دے دو دریا وہندے ہن۔ اس علاقے دے لوک دوواں دریاواں نوں پوتر مندے ہن۔
گٹھ:ریاستاں
چک 677 گ ب
چک 677 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
چک 121 مراد
چک 121 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
رابرٹ ہوفسٹڈٹر
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
گردوارہ صاحب، فریمونٹ
گردوارہ صاحب فریمونٹ کیلیفورنیا : ایہہ گرو-گھررو دکھنی الامیڈا کاؤنٹی دے فریمونٹ شہر وچ واقع اے اتے سان فرانسسکو، سانتا کلارا، سان میٹیو، کونٹرا کوسٹا، مارین، سینٹرل ویلی، سان جیکئن، سٹینیسلاس اتے سولانو دی سنگت دیاں مذہبی ضرورتاں پوریاں کردا اے۔ ایہہ گرو-گھررو امریکہ، کینیڈا دے سبھ توں ودھ چڑھاوا حاصل کرن والے گرو-گھراں وچ آؤندا اے۔ اس دا سالانہ چڑھاوا 10 لکھ ڈالر (65 کروڑ رُ:) توں ودھ اے۔ ہور سماج بھلائی کارجاں توں علاوہ گرو-گھررو ولوں اک ودھیا پنجابی ہائی سکول چلایا جا رہا تے گرمیاں وچ گرمتِی سکھلائی کیمپ لگائے جاندے ہن۔
پتہ
اس گرو-گھررو دا پتہ 300 گرودوارہ روڈ، فریمونٹ، کیلیفورنیا اے۔ گٹھ:گردوارے گٹھ:امریکہ وچ گردوارے
کلے کاؤنٹی،مسوری
ادیر امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
جان او کیف
جان او کیف نوں دماغ تے کم کرن تے ایڈورڈ موزر تے اوہدی زنانی مے- برٹ موزر دے نال 2014 دا فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور پڑھو
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
روڈلف موسباور
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
سکھ سینٹر، سانفرانسسکو
جھگڑا
23 جنوری، 2000 نوں گولک دی لڑائی کارن اک سرپھرے مخالف نے گولیاں چلا کے گرو-گھررو کمیٹی دے پردھان اتے انسانی حقوق کارکنّ اجمیر سنگھ ملہی نوں قتل اتے ہور انیکاں شردھالوآں نوں زخمی کر دتا سی۔ بعد وچ سنگت نے اس دی چنگی طرحاں سیوا کرکے پولیس دے حوالے کر دتا۔ گٹھ:گردوارے گٹھ:امریکہ وچ گردوارے
میلون کیلون
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کہنہ اُرگینچ
کہنہ اُرگینچجاں پرانا اُرگینچ (ترکمن بولی: Köneürgenç, روسی بولی: Куня Ургенч, فارسی کهنه گرگانج) ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع کہنہ اُرگینچ دا راجگڑھ اے ۔ اس دی لوک گنتی 30،000 اے تے ایہہ اتلے ترکمانستان چ ازبکستان دی ولگن لاگے وس رہیا اے ۔
ایہہ پرانے شہر اُرگینچ دی تھاں اے ، جہڑا ھخامشی سلطنت دے اک حصے خوارزم دا راجگڑھ سی ۔اس دے واسیاں نے ساڈھے تن سو سال پہلے شہر نوں نویں بستی وسان لئی چھڈ دتا سی ، اس ویلے توں ہن تک ایہہ چھیڑ چھاڑ توں بچیا رہیا ۔ 2005ء چ پرانے ارگینچ نوں یونیسکو نے اپنی عالمی رہتلی تھانواں دی لسٹ چ شامل کیتا ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں
چک 678 گ ب
چک 678 گ ب   ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل کمالیہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی گوگیرہ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gogera Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل کمالیہ چ وس رہیا اے ۔
نیو انگلینڈ
نیو انگلینڈ (New England) چھ ریاستاں اُتے مشتمل اے جس وچ اک جغرافیائی خطہ اے جس وچ شمال مشرقی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کنیکٹیکٹ، میئن، میساچوسٹس، نیو ہیمپشائر، روڈ آئلینڈ تے ورمونٹ د‏‏ی ریاستاں شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:نیو انگلینڈ گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے علاقے گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مردم شماری علاقہ جات گٹھ:امریکہ
سٹیرنز کاؤنٹی
سٹیرنز امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
جارج فان بیکیسی
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک
ارنسٹ ردرفورڈ
ارنسٹ ردرفورڈ اک برطانوی فزکس تے کیمسٹری دا گرو سی۔ اونوں اودے کم دی وجہ توں ایٹمی فزکس دا پیو کیندے نیں۔ اونے اے سب توں پہلاں دسیا کے ایٹم چ اک نیوکلیس ہوندا اے جیدے تے کوئی نہ کوئی چارج ہوندا اے جس دے اتے اونے ردرفورڈ اٹمی ماڈل دتا جیدے تے کم کر کے بوہر ایٹمی ماڈل دسیا گیا۔ اونے اے کم سونے دی پتری تے ایلفا دی بمباری کیتی تے کج ایلفا پارٹیکل اپنی راہ توں مڑ گۓ تے کج واپس ٹر پۓ جس نال اونے ایٹم چ نیوکلیس لبیا۔ اونوں 1908 چ کیمسٹری چ نوبل انعام دتا گیا۔ اوہ پہلا بندہ سی جینے ایٹم دے دو ٹوٹے کیتے (1917) تے اس نال اودے دو شگرداں نے اودی نگرانی چ پہلی واری قابو چ رکھدیاں ہوئیاں ایٹم توڑیا (1932)۔
ایڈورڈ موزر
ایڈورڈ موزر نوں دماغ تے کم کرن تے اوہدی زنانی مے- برٹ موزر تے جان او کیف دے نال 2014 دا فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور پڑھو
گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ارنسٹ ردرفورڈ
جیون
ارنسٹ ردرفورڈ نیوزی لینڈ چ 30 اگست 1871 نوں اک کسان ٹبر چ جمیا۔ اودے ماں پیو برطانیہ توں آۓ سی۔ اوہ شروع چ ہاولوک سکول تے نیلسن کالج توں پڑدا ریا پر بعد چ اونے سکالرشپ تے کانٹربری کالج نیوزی لینڈ یونیورسٹی توں پڑن لگ پیا۔ اونوں اوتھوں ایم اے، بی اے تے بی ایس سی دی ڈگری لئی تے دو سال تک بجلی دی ٹیکنالوجی تے کم کردا ریا۔ اس توں بعد اوہ کیمبرج یونورسٹی برطانیہ پی ایچ ڈی کرن ٹر گیا۔
اونے اوتھے تابکاری لبھی تے اودیاں ونڈاں دے ناں ایلفا تے بیٹا رکھے جیناں چ فرق تے اونا دیاں طاقتاں رکھیاں گياں۔ ایہ تابکار شعاواں تھوریم تے یورینیم توں لئیاں گئیاں۔
اونے 1900 چ ویاہ کر لیا تے اودی اکو دھی ہوئی۔
کم
1898 چ اونوں کینیڈا چ مونٹریل چ میکگلز یونیورسٹی چ فزکس دا وڈا گرو بنا دتا گیا۔ اوتھے اودے کم تے اونوں 1908 چ کیمسٹری چ نوبل انعام دتا گیا۔ 1900 چ اونے نیوزی لینڈ دی یونورسٹی توں ڈی ایس سی دی ڈکری لئی۔ 1900 توں لے کے 1903 تک میکگلز یونورسٹی کینیڈا چ اوہ اپنے سنگی فریڈرخ ساڈی نال رل کے عنصراں دے اک دوجے چ بدلن تے کم کردے رۓ۔ ردرفوڑڈ نے اے دسیا جیڑے ایٹم تابکار ہوندے نے اوہ اصل چ ٹٹ کر دوجے عنصراں دے اٹیماں چ بدل رۓ ہوندے نیں۔ جنے ویلے چ اک ایٹم ٹٹ کے ادا ہو جاندا اے اونوں ادے جیون دا ناں دے دتا گیا تے اے پتہ چلیا کہ اے ویلا ہر عنصر دا اپنا ہوندا اے تے اے اکو ای ریندا ے اس نال جگ دی عمر دسی گئی جیڑی کے گروواں دے خیال توں کافی زیادہ سی۔
ایو ایندرک
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ارنسٹ ردرفورڈ
کم
1903 چ ردرفورڈ نوں اے پتہ چلیا کے اک فرانسیسی فزکس دے گرو نے تابکاری دی تیجی قسم دریافت کیتی اے جیدی طاقت ایلفا تے بیٹا نال زیادہ اے ردرفورڈ نے اودا ناں گیما رے رکھ دتا۔
1907 چ اونے مانچسٹر یونورسٹی چ فزکس دا وڈا گرو بن گیا تے اونے اپنے سنگیاں نال رل کے اک تجربہ کیتا جیدے چ اونے ایلفا دی سونے اتے بمباری کر کے نیوکلیس دریافت کیتا۔ 1919 چ اوہ پہلا بندہ بنیا جینے اک عنصر نوں دوجے عنصر چ بدللیا ہوۓ اے کم اونے نائیٹروجن دے اتے ایلفا بمباری کیتی جیدے نال نائیٹروجن آکسیجن چ بدل گیا۔ 1921 چ اونے اپنے سنگی نیلز بوہر نال کم کردیاں ایٹم چ نیوٹران دریافت کیتے جیناں دی وجہ توں پروٹان قابو چ ریندے نیں تے ایٹم ٹٹدا نئیں اے۔
مرنا
اونوں ہرنیۓ دا مسئلہ سی کیونجہ اوہ اک نائیٹ سی اس واسطے برطانیہ دے قنون دے مطابق اونون کوئی پکا ڈاکٹر ای ویکھ سکدا سی اس واسطے اوہ ڈاکٹر نہ ہون تے 19 اکتوبر 1937 چ مر گیا۔ اونوں جے جے تھامسن دے نال تے نیوٹن دے کول دبیا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
کول کاؤنٹی،مسوری
کول امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
پنجابی وکیپیڈیا
پنجابی وکیپیڈیا پنجابی بولی چ لکھیا جان والا اک انسائیکلوپیڈیا اے۔ ایدے تے کم 24 اکتوبر 2008 نوں انکیوبیٹر چہ ٹریا تے اج 13 اگست 2009 نوں اینوں نارمل کر دتا گیا۔
صفرمراد ترکمان باشی
صفرمراد ترکمان باشی ترکمانستان دا شہر تے صوبہ داش اوغوز دے ضلع صفرمراد ترکمان باشی دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:ترکمانستان گٹھ:ترکمانستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکمانستان دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
جنتی مچھی
جنتی مچھی سجرے پانی دیاں مچھیاں دے اک ٹبر گورامی دی اک مچھی اے۔ ایہ چڑھدے ایشیاء وچ جزیریورگا کوریا توں لے کے ویت نام تک ملدی اے۔ ایہ ونڈ 6.7 سینٹی میٹر (2.6 انچ) تک لمی ہوندی اے پر عام 5.5 سینٹی میٹر (2.2 انچ) دیاں ہوندیاں نیں۔
سٹیل کاؤنٹی
سٹیل امریکی صوبے منسسوٹا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:منسسوٹا دیاں کاؤنٹیاں
داگ ہمارشولد
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
بیکانیر دی تریخ
بیکانیر بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دا اک شہر تے سابق ریاست اے ۔ اس علاقے نوں پہلا جنگلا دیش کہیا جاندا سی ۔ جنگلا دیش وچ موجودہ چار ضلعے شامل نیں : ضلع بیکانیر، ضلع چورو، ضلع سری گنگا نگر تے ضلع ہنومان گڑھ ۔ ایہدیاں سرحداں لمے وچ مارواڑ تے جیسلمیر نال تے چڑھدے وچ اجمیر ، میواڑ نال مِلدیاں نیں ۔
ریاست بیکانیر اک نوابی ریاست سی جس د‏‏ی ابتدا 15واں صدی وچ ہوئی سی۔ 1818ء وچ ایہنو‏ں برطانیا دا تعاون حاصل ہويا ۔ آزادی توں بعد ریاست بیکانیر نو‏‏ں بھارت وچ شامل ک‏ر لیا گیا ۔
ابتدائی تریخ
15واں صدی تو‏ں پہلے بیکانیر اک جنگی علاقہ سی جتھ‏ے کانٹے دار جنگل سن ايس‏ے لئے اسنو‏ں جنگلہ دیش کہیا جاندا سی۔ 1488ء وچ راو بیکا نے ایتھ‏ے اک شہر بسایا۔ اوہ جودھ پور دے بانی تے راٹھوڑ نسل دے راجا مہاراجا راو جودھا دا بیٹا سی تے اس نے شمالی راجستھان دے کئی شہر فتح کرلئے سن ۔ چونکہ اوہ جودھا جا پہلا بیٹا سی اس لئی اس نے اپنی باپ د‏‏ی بادشاہ نو‏‏ں وراثت وچ لینے دے بجائے خود اپنی بادشاہت قائم کرنے دا منصوبہ بنایا۔ لہذا اس نے جنگلہ دیش وچ اک شہر بیکانیر بسایا تے اوتھ‏ے اپنی بادشاہت قائم کيتی۔ بیکانیر مکمل طور تو‏ں صحرائے تھر وچ واقع سی مگر اسنو‏ں نخلستان وی کہیا جاندا سی۔ ایہ وسط ایشیا تے گجرات دے درمیان تجارت دے راستے وچ پڑدا سی تے ایتھ‏ے پانی وی موجود سی۔ بیکا نے شہر دا ناں اپنے ناں اُتے رکھیا تے ایتھ‏ے 1478ء وچ اک قلہ تعمیر کیتا جسنو‏ں جنگہ قلعہ کہیا جاندا سی۔ ہن ایہ قلعہ تقریباً مسمار ہوئے چکيا ا‏‏ے۔