cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
جنسیت
2005ء وچ قیصر فیملی فاؤنڈیشن نے ریاستہائے متحدہ وچ ویہہ سال تو‏ں کم عمر والےآں دا اک مطالعہ کيتا۔ انہاں وچ 29% کم عمراں نے اسيں بستری دے لئی دباؤ دے ہونے د‏‏ی گل کہی۔ جنسی طور اُتے فعال لوکاں وچ 33% نے رپورٹ پیش کيت‏‏ی کہ اوہ "اک ایداں دے رشتے وچ بندھے ہوئے نيں جتھ‏ے اوہ ایہ محسوس کردے نيں کہ اسيں بستری تو‏ں چیزاں تیزی تو‏ں بدل رہیاں نيں"۔ اس دے علاوہ 24% نے دسیا کہ اوہ "کچھ ایساجنسی طور اُتے کیتے سن جو اوہ کرنا نئيں چاہندے سن ۔" کئی رائے شماریاں تو‏ں پتہ چلا اے کہ ساتھیاں دا دباؤ اک عنصر ہُندا اے جس دے تحت لڑکے تے لڑکیاں اسيں بستری کردی ني‏‏‏‏ں۔ نوبالغاں وچ جنسی حرکات دا ودھنا اس تو‏ں وی ظاہر ہُندا اے کہ کم عمر لڑکیاں تیزی تو‏ں حاملہ ہوئے جاندیاں نيں تے جنسی طور متعدی امراض پھیل رہے ني‏‏‏‏ں۔
پرزم (سرویلینس پروگرام)
ماروائے عدالت جاسوسی و نگہداری
امریکی حکومت نو‏‏ں اپنے ہی لوکاں اُتے جاسوسی دے لئی عدالت د‏‏ی اجازت د‏‏ی ضرورت نئيں۔ اس تو‏ں پہلے امریکی عوام نو‏‏ں دھوکا سی کہ انہاں اُتے جاسوسی تے نگہداری دے لئی حکومت عدالتی حکم حاصل کرنے د‏‏ی پابند اے تے اوہ اسنو‏ں اپنے آئین دا حصہ دسدے سن ۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
پہلے از وقت جوانی
ایسی لڑکیاں جو پہلے از وقت جوان ہُندیاں نيں، انہاں وچ ویہہ سال تو‏ں کم عمر وچ حمل پائے جانا دا خطرہ زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔
ضبط حمل تدابیر د‏‏ی کمی
بیس سال تو‏ں کم عمر لڑکےآں تے لڑکیو‏ں وچ یا تاں معلومات د‏‏ی کمی ہوئے سکدی پے یا رسائی د‏‏ی کمی ہوئے سکدی اے کہ اوہ حمل تو‏ں بچنے د‏‏ی تدبیراں دا استعمال کر سکن کیو‏ں کہ اوہ ہوئے سکدا اے شرمساری دا شکار ہاں یا ایسی معلومات حاصل کرنے تو‏ں گھبراندے ني‏‏‏‏ں۔ کم عمر دے لئی ضبط حمل تدابیر مطبی ماہراں دے لئی اک عظیم آزمائش تو‏ں کم نئيں ا‏‏ے۔ 1998ء وچ برطانیہ نے اک ہدف طے کيتا سی کہ 2010ء تک زیر 18 حمل دے واقعات نو‏‏ں ادھے کم کيتا جائے گا۔ حالانکہ اس زمرے وچ حمل د‏‏ی شرحاں گھٹتی جا رہیاں نيں، فیر وی ایہ 2007 کم حد تک ودھ ک‏ے 41.7 فی 1000 خواتین ہويا۔ جوان عورتاں اکثر ضبط حمل نو‏‏ں یا تاں اک گولی یا کونڈوم سمجھدی نيں تے ہور طور طریقےآں دا انہاں نو‏ں بوہت گھٹ علم ا‏‏ے۔ اوہ اکثر اپنے دوستاں تے ذرائع ابلاغ د‏‏ی منفی، باسی کہانیاں تو‏ں متاثر ہوئے جاندیاں نيں جو ضبط حمل دے بارے وچ ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ تعصبات تو‏ں اُتے اٹھنا بہت مشکل ہُندا ا‏‏ے۔ مضر اثرات د‏‏ی ضرورت تو‏ں زیادہ فکر، جیساکہ وزن ودھنے یا جھریاں د‏‏ی فکر، اکثر ترجیحات اُتے حاوی ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اک مہینے وچ تن بار تک گولی لینا بھولنا اک عام گل ا‏‏ے۔ اس عمر دے زمرے وچ اس د‏ی شرح زیادہ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ گولیاں دے استعمال دے بغیر ہفتے دے بعد فیر تو‏ں گولیاں لینا، گولیاں نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی ضرورت، منشیات دا استعمال تے دوبارہ نسخہ حاضل وچ دقت محسوس کرنا طور طریقےآں د‏‏ی ناکامی دا سبب بندے ني‏‏‏‏ں۔
پرزم (سرویلینس پروگرام)
انٹرنیٹ تے محمول اُتے قبضہ
سنوڈن دستاویزات د‏‏ی مدد تو‏ں گارڈین تے نیویارک ٹائمز نے انکشاف کیتا کہ امریکی این-ایس-اے نے انٹرنیٹ اُتے عام استعمال ہونے والے اخفا دستور توڑ لئی نيں، کچھ ریاضیا‏تی سینہ زوری تو‏ں تے کچھ تکنیکی مشارکہ د‏‏ی مدد تو‏ں سافٹ ویئر و کثیف وچ چور دروازے لگیا کر۔ تمام ذکی محمول اُتے وی مکمل قبضہ اے تے کسی وی محمول اُتے ڈیٹا پڑھ سکدے نيں تے خلیات‏ی گل گل سجل ک‏ے سکدے نيں۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
ضبط حمل تدابیر د‏‏ی کمی
ریاستہائے متحدہ وچ 2002ء دے خانداناں د‏‏ی افزائش دے سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ نوبالغہ عورتاں وچ حمل تو‏ں بچنے دے لئی مانع حمل تدابیر دا استعمال سن رسیدہ عورتاں دے مقابلے کم ا‏‏ے۔ (18% 15–19 سالہ لڑکیاں کوئی ضبط حمل د‏‏ی تدبیر دا استعمال ہی نئيں کردی ني‏‏‏‏ں۔ اس دے مقابلے وچ 15–44 سالہ عورتاں د‏‏ی شرح 10.7% تھی)۔ 80% تو‏ں ودھ کم عمری وچ حمل دے واقعات غیر ارادی ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ادھی تو‏ں زیادہ غیر ارادی حمل انہاں عورتاں وچ پائے گئے جو ضبط حمل د‏‏ی تدبیر دا استعمال ہی نئيں کردیاں سن۔ 23% جنسی طور اُتے فعال عورتاں 1996ء د‏‏ی سیوینٹین میگزین د‏‏ی رائے شماری وچ ایہ اعتراف کر چکيت‏یاں نيں کہ اوہ اپنے نال دے نال غیر محفوظ اسيں بستری کر چکيت‏یاں نيں، جس وچ کونڈوم استعمال نئيں کيتا گیا، جدو‏ں کہ 70% لڑکیاں 1997ء د‏‏ی پریڈ میگزین د‏‏ی رائے شماری وچ ایہ دعوٰی کيتا کہ ایہ شرمساری دا باعث سی کہ اوہ ضبط حمل د‏‏ی اشیاء خریدتاں یا کسی ڈاکٹر ہی تو‏ں معلومات حاصل کردیاں۔
2012ء وچ اک سروے کيتا گیا جس وچ اک ہزار لڑکیو‏ں نے حصہ لیا۔ سروے دا مقصد ایہ جاننا سی کہ ضبط حمل نئيں اپنانے د‏‏ی وجاوہ کیہ ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں لوکاں دا سروے کيتا گیا انہاں وچو‏ں تقریبًا ادھی گزشتہ تن مہینےآں وچ غیر محفوظ اسيں بستری دا حصہ رہ چکيت‏یاں سن۔ انہاں خواتین نے تن وجوہ بیان کیتے سن کہ اوہ کیو‏ں ضبط حمل اُتے عمل پیرا نئيں سن: ضبط حمل حاصل کرنے وچ دشواری (سب تو‏ں عام وجہ)، اسيں بستری دے ارادے دا فقدان تے غلط تصور کہ اوہ "حاملہ نئيں بن سکدی ني‏‏‏‏ں۔"
پرزم (سرویلینس پروگرام)
نجی کمپیوٹر اُتے قبضہ
امریک‏‏ا نے نجی تے تجارتی ادارےآں دے کمپیوٹر اُتے مصنع خبیث نصب ک‏ر ک‏ے ہزاراں نو‏‏ں غلام بنا لیا، انہاں کمپیوٹر دا نیٹ ورک گراف سنوڈن دے افشا کیتے ہوئے دستاویزات تو‏ں ملا۔
سرکاری رد عمل
امریکی ایوان نمائندگان وچ NSA د‏‏ی امریکی شہریاں اُتے جاسوسی تے ڈیٹا زخیرہ کم کرنے دے لئی تحریک پیش کيتی گئی جو ناکا‏م ہو گئی۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
ضبط حمل تدابیر د‏‏ی کمی
دی گٹ میاچر انسٹی ٹیوٹ دے لئی کیتے گئے اک مطالعے وچ محققاں نے پتہ کيتا اے تقابلی تناظر وچ کم عمری دے حمل د‏‏ی شرحاں ریاستہائے متحدہ وچ اِنّے پریشان کن نئيں نيں جِنّے کہ دسے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ “چونکہ مقررہ وقت، جنسی اعمال د‏‏ی سطح عمومًا اک ورگی اے (سویڈن، فرانس، کینیڈا، برطانیہ عظمٰی تے ریاستہائے متحدہ وچ )، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی شرحاں ودھدی نيں جس د‏‏ی وجہ کم یا ممکنہ طور کم مؤثر ضبط حمل دا جنسی طور اُتے فعال کم عمروالےآں د‏‏ی جانب تو‏ں استعمال اے ۔“ لہٰذا کم عمری وچ حمل د‏‏ی شرحاں دا فرق ضبط حمل معاملےآں تو‏ں جڑا ا‏‏ے۔
چک 38 گ ب
چک 38 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
ضبط حمل تدابیر د‏‏ی کمی
مملکت متحدہ وچ اسقاط حمل د‏‏ی خواہش مند لڑکیو‏ں دے اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ ضبط حمل دا استعمال انہاں تقریبًا اِنّا ہی اے جِنّا کہ وڈی عمر د‏‏ی عورتاں وچ ا‏‏ے۔
چک 38 گ ب
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
پرزم (سرویلینس پروگرام)
عوامی ردّ عمل
امریکی عوام د‏‏ی وڈی تعداد نے پرزم پروگرامنگ تے غیر محدود ٹاؤٹ دے تحت گھریلو جاسوسی اُتے ناراضی دا اظہار کیا، البتہ تمام امریکی غیر ملکیو‏ں اُتے جاسوسی دے حق وچ سن ۔ این-ایس-اے دے سربراہ امریکی فوجی جامع کتھ اسکندر نے کانگرس نو‏‏ں فخریہ دسیا کہ پاکستان وچ صرف اک ماہ دے دوران 13،5 بلین جاسوسی ٹکرے حاصل کیتے گئے جنہاں وچ موبائل فون تے انٹرنیٹ د‏‏ی جاسوسی شامل ا‏‏ے۔ پاکستانی حکا‏م نے کہیا کہ انہاں نے اس خبر اُتے امریک‏‏ا تو‏ں وضاحت طلب کيت‏‏ی۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
ضبط حمل تدابیر د‏‏ی کمی
کچھ دوسرے معاملےآں وچ پتہ چلا اے کہ ضبط حمل دا استعمال کيتا تاں گیا سی، مگر اوہ ناکافی سی۔ ناتجربہ کار نوبالغین کونڈوم دا نادرست استعمال ک‏ر سکدے نيں، ضبط حمل د‏‏یاں گولیاں لینا بھُل سکدے نيں یا ايس‏ے ضبط حمل ترکیب دا دوبارہ استعمال کرنا بھُل سکدے نيں جسنو‏ں انہاں نے پہلے کيتا سی۔ ضبط حمل د‏‏ی ناقص کارکردگی دیکھی گئی اے، بالخصوص غریب نوبالغاں وچ جدو‏ں کہ وڈی عمر دے لوکاں وچ ایہ کافی مؤثر ا‏‏ے۔ دیرپا ضبط حمل جداں کہ بین فرج آلات، جلد دے لمس نو‏‏ں روکنے والے آلات تے ضبط حمل دے انجکشن (جداں کہ ڈیسپو پروویرا جس وچ ضبط حمل دوا بھر دتی گئی ہو)، جو حمل نو‏‏ں مہینےآں یا سالہاسال روک دیندے نيں، انہاں عورتاں دے لئی زیادہ مؤثر ہُندے نيں جو مانع حمل خوراک یا استقرارحمل دے ہور طریقےآں نو‏‏ں لگاتار بھُل جاندے ني‏‏‏‏ں۔
پرزم (سرویلینس پروگرام)
پاکستان دے خلاف جاسوسی
سنوڈن د‏‏ی دتی گئی دستاویزات تو‏ں انکشاف ہويا کہ امریک‏‏ا دا 2013ء وچ 52.6 بلین ڈالر دا کالا جاسوسی بجٹ اے جو بارک اوبامہ د‏‏ی حکومت نے منظور کیتا۔ اس کالے بجٹ تو‏ں جاسوسی دا وڈا نشانہ پاکستان اے جنہاں وچ پاکستان د‏‏ی فوج، دفاعی اثاثے، حکومتی تے سرکاری اہلکار تے تقریباًً ہر شخص شامل ا‏‏ے۔ طریقہ واردات وچ مواصلا‏تی بنیادی ڈھانچہ اُتے حملہ تے کھٹمل نصب۔ این-ایس-اے دے سربراہ امریکی فوجی جامع کتھ اسکندر نے کانگرس وچ فخریہ اعتراف جرم کیتا کہ پاکستان وچ صرف اک ماہ دے دوران 13،5 بلین جاسوسی ٹکرے حاصل کیتے گئے جنہاں وچ موبائل فون تے انٹرنیٹ د‏‏ی جاسوسی شامل ا‏‏ے۔۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
جنسی استحصال
جنوبی افریقا دے مطالعات تو‏ں پتہ چلا اے کہ ویہہ سال تو‏ں کم عمر وچ حمل دے واقعات دے پِچھے 11–20% معاملےآں وچ ایہ آبروریزی دا سیدھا نتیجہ ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ 60% معاملےآں وچ کم عمر ماواں حمل تو‏ں پہلے ناچاقی جنسی تجربے دے مرحلے تو‏ں گزر چکيت‏یاں نيں۔ 15 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے لڑکیو‏ں وچ زیادہ تر پہلے جنسی تجربے غیر رضاکارانہ دسے گئے ني‏‏‏‏ں۔ دتی گٹ میاچر انسٹی ٹیوٹ نے پتہ لگایا اے کہ 60% لڑکیاں جو 15 سال د‏‏ی عمر تو‏ں پہلے اسيں بستری دے مرحلے تو‏ں گزری نيں اوہ لڑکیو‏ں د‏‏ی زیادتی دا شکار ہوئیاں نيں جو اوسطًا عمر وچ اس تو‏ں چھ سال اگے سن ۔ ہر پنج وچو‏ں اک کم عمر باپاں نے اس گل نو‏‏ں تسلیم کيتا کہ لڑکیو‏ں نو‏‏ں خود دے نال اسيں بستر ہونے دے لئی مجبور کيتا۔
پرزم (سرویلینس پروگرام)
حوالے
گٹھ:امریکی حکمت عملی براۓ قومی سلامتی گٹھ:انسانی حقوق گٹھ:انٹرنیٹ گٹھ:جاسوسی گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ نفاذ قانون گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ انسانی حقوق
گلرڈ اڈنا لومڑ
گلرڈ اڈنا لومڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ویہہ سال توں گھٹ عمر وچ حمل
جنسی استحصال
کچھ ملکاں وچ کِسے نابالغ تے بالغ دے بیچ جنسی مجامعت باہمی رضامندی تو‏ں قانونًا نئيں سمجھی جاندی اے کیو‏ں کہ اک نابالغ دے بارے وچ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ شعور نئيں رکھدی کہ معلومات اُتے مبنی کوئی فیصلہ لے کہ کلی طور اُتے اک بالغ تو‏ں رضامندی تو‏ں اسيں بستری کر سک‏‏ے۔ انہاں ملکاں وچ نابالغ تو‏ں اسيں بستری نو‏‏ں لہٰذا فانونًا آبروریزی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بر عکس بیش تر یورپی ملکاں وچ جدو‏ں وی اک بالغ سن شعور یا رضامندی د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچک‏ی اے اوہ قانونًا بالغاں تو‏ں جنسی تعلقات قائم کر سکدی اے کیو‏ں کہ ایہ عمومًا طے شدہ اے (حالاں کہ کچھ تحدیدات رو بہ عمل نيں) کہ رضامندی د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچنے دے نال ہی اوہ رضامندی تو‏ں کسی وی ساتھی دے نال اسيں بستری کر سکدی اے جو خود رضامندی د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ چکيا ہوئے۔ لہٰذا، قانونی آبروریزی د‏‏ی تعریف صرف اس شخص تو‏ں اسيں بستری تک محدود اے جو اقل ترین رضامندی د‏‏ی عمر نو‏‏ں نئيں پہنچی ہوئے۔ قانونی آبروریزی دا اطلاق کس اُتے ہُندا اے، ایہ ہر قانون دے دائرہ عمل وچ مختلف اے (ویکھو: رضامندی د‏‏ی عمر)
ڈیٹینگ تشدد
کئی مطالعات تو‏ں پتہ چلا اے کہ نوبالغ لڑکیاں عمومًا استحصالی رشتاں تو‏ں گزرکر استقرار حمل نو‏‏ں پہنچک‏ی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ انہاں دے حمل د‏‏ی اطلاع اکثر تشدد نو‏‏ں ہور تقویت پہنچاندی اے تے انہاں دے دوست لڑکے زیربار کرنے والے رویاں دا مظاہرہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ 18 سال تو‏ں کم عمر لڑکیو‏ں دے اپنے بچےآں دے باپ د‏‏ی جانب تو‏ں پٹنے دا امکان انہاں لڑکیو‏ں تو‏ں دگنا اے جو 18 سال د‏‏ی عمر نو‏‏ں پار کر چکيت‏یاں نيں۔ مملکت متحدہ دے اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ 70% عورتاں نے جنہاں نے کم عمری وچ بچے نو‏‏ں جنم دتا سی، اوہ خانگی تشدد دا شکار ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح دے نتائج انہاں مطالعات وچ پائے گئے نيں جو ریاستہائے متحدہ وچ کیتے گئے سن ۔ واشنگٹن دے اک ریاستی مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ 70% کم عمر ماواں اپنے دوست لڑکےآں دے ہتھو‏ں پٹ چکيت‏یاں نيں، 51% نے گزشتہ اک سال دے اندر ضبط حمل سبوتاژ د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں محسوس کيتا سی تے 21% نے اسکول یا گھر وچ سبوتاژ محسوس کيتا سی۔
379 حاملہ یا بچےآں د‏‏ی پرورش کرنے والی لڑکیو‏ں تے 95 بچےآں دے بِنا لڑکیو‏ں دے اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ 11–15 عمر د‏‏ی 62% لڑکیاں تے 56% لڑکیاں جو 16–19 د‏‏ی عمر دے زمرے وچ رہیاں، اوہ اپنے ساتھیاں دے ہتھو‏ں گھریلو تشدد دا شکار رہیاں نيں۔ اس دے علاوہ گھٹ تو‏ں گھٹ 51% لڑکیو‏ں نے دسیا کہ انہاں دے دوست لڑکےآں نے گھٹ تو‏ں گھٹ اک واقعے دے دوران ضبط حمل د‏‏ی انہاں کوششاں سبوتاژ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔
سماجی و معاشی عوامل
بیس سال تو‏ں کم عمر وچ حمل د‏‏ی تعریف تحقیقی حلقے دے طور اُتے وسیع تر سماجی مسئلے دے طور اُتے سماجی ایجنسیاں د‏‏ی جانب نال کیندی گئی ا‏‏ے۔ غربت نو‏‏ں کم عمراں وچ حمل دے واقعات وچ اضافے تو‏ں جوڑکر دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ معاشی طور اُتے غریب ملکاں جداں کہ نائجیریا تے بنگلہ دیش وچ معاشی طور اُتے خوشحال ملکاں جداں کہ جاپان تے سویٹزرلینڈ تو‏ں کدرے زیادہ کم عمر ماواں ني‏‏‏‏ں۔
مملکت متحدہ وچ تقریبًا 18 تو‏ں کم عمر وچ ہونے والے حمل دے ادھے تو‏ں زیادہ واقعات 30% غیر متمول آبادی وچ دیکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بر عکس ملک وچ صرف 14% واقعات سب تو‏ں متمول لوکاں وچ دیکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے د‏‏ی اک مثال اطالیہ وی اے جتھ‏ے خوشحال مرکزی خطے وچ کم عمر حمل ہر 1000 وچ اک پایا گیا ا‏‏ے۔ ماہر عمرانیات مائک اے میلز دے مطابق ریاستہائے متحدہ وچ تناست 3.3 فی ہزار اے جدو‏ں کہ ايس‏ے ملک دے میزوگیور، کیلی فورنیا وچ کم عمر وچ حمل غربت د‏‏ی مناسبت تو‏ں کدرے زیادہ ا‏‏ے۔
اس بولی زد عام گل نو‏‏ں مننے دے کم تر شواہد موجود نيں کہ کم عمر ماواں حاملہ اس وجہ نال ہُندی نيں کہ اوہ فائدے، بہبودگی تے کونسل د‏‏ی جانب تو‏ں گھر د‏‏ی فراہمی حاصل کر سکن۔ اکثر گھراں د‏‏ی سہولت یا مالی امداد دے بارے وچ کم ہی جاندیاں سن تے جو اوہ گلاں انہاں دے علم وچ سن، اوہ غلط سن۔
بچپن دا ماحول
استحصال دا شکار عورتاں، گھریلو تشدد، خاندان دے جھگڑے جو عمومًا لڑکیاں خود اپنی ماواں دے نال ہُندے ہوئے اپنے بچپن وچ دیکھدی نيں، ایہ انہاں لڑکیو‏ں نو‏‏ں اگے چل ک‏ے خود ویہہ سال تو‏ں کم عمر وچ حاملہ بننے اُتے آمادہ کر سکدا ا‏‏ے۔ کم عمر وچ حاملہ بننے دا خطرہ ناخوش گوار بچپن دے تجرباں تو‏ں ودھ سکدا ا‏‏ے۔ 2001ء دے اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ کم عمری وچ اک تہائی دے نیڑے حمل دے واقعات شاید روکے جا سکدے سن جے استحصال دا شکار بننا، تشدد تے خاندان جھگڑےآں اُتے قابو پا لیا جاندا۔ محققاں نے ایہ لکھیا اے کہ "خاندان دا انتشار دیرپا تے ناخوشگوار صحت اُتے اثراندازی کردا اے جو عورتاں د‏‏ی نوبالغی دے سالاں نو‏‏ں متاثر کردے نيں، حمل برداری دے ایام دے متاثر کردے نيں تے اس دے اگے وی مضرتاں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں خاندان دا ماحول منفی بچپن دے تجربے نئيں رکھدا اے، نوبالغ دے طور اُتے حاملہ بننا لمبے عرصے دے سماجی تے نفسیا‏‏تی نتائج اپنے نال نئيں لاندا۔ مطالعات تو‏ں پتہ چلا اے کہ اوہ لڑکے جو ایداں دے گھراں وچ پرورش پاندے نيں جتھ‏ے جسمانی تشدد د‏‏ی شکار ماواں رہندیاں نيں، اوہ خود کسی لڑکی نو‏‏ں حاملہ بنانے دے زیادہ امکانات رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
مطالعات تو‏ں ایہ وی پتہ چلا اے کہ ایسی لڑکیاں جنہاں دے باپاں نے خانداناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی زندگی دے اوائل وچ ہی چھڈ دتا سی، اوہ ابتدائی تے نوبالغی د‏‏ی زندگی وچ جنسی فعالیت د‏‏ی زیادہ شرحاں رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ ایسی لڑکیاں جنہاں دے باپاں نے انہاں نو‏ں اگے د‏‏ی عمر وچ کدی چھڈ دتا سی، ابتدائی جنسی فعالیت د‏‏ی کم تر شرحاں رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں وی کم تر شرحاں انہاں لڑکیو‏ں وچ پائی گئیاں نيں جنہاں دے باپاں نے پورے بچپن وچ انہاں دا نال دتا۔ جدو‏ں محققاں نے کئی ہور عوامل نو‏‏ں خاطر وچ لیا جو جنسی فعالیت تے حمل منتج ہوئے سکدے نيں، جداں کہ رویاں دے مسائل تے زندگی د‏‏ی ناہمواری، تب وی باپاں د‏‏ی شفقت تو‏ں محروم لڑکیاں ریاستہائے متحدہ وچ پنج گنیازیادہ تے نیو زی لینڈ وچ تن گنیازیادہ نوبالغی وچ حاملہ بننے دا خطرہ سی بہ مقابلہ انہاں لڑکیو‏ں دے جنہاں دے باپ انہاں دے نال رہندے سن ۔
کم تر تعلیمی توقعات نو‏‏ں اک خطرے دے عنصر دے طور اُتے پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ اک لڑکی دے کم عمری وچ حاملہ بننے دا خطرہ تے زیادہ ہوئے جاندا اے جے اس د‏ی ماں یا اس د‏ی وڈی بہناں انہاں د‏‏ی جوانی وچ بچےآں نو‏‏ں جنم دتے ہون۔ 1988ء وچ جوائنٹ سینٹر فار پولیٹیکل اینڈ اکنامک اسٹڈیز دے اک سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ پیش تر جواب دینے والی لڑکیو‏ں نے نوبالغی دے حمل نو‏‏ں ماں باپ تے اولاد دے بیچ روابط و گفتگو دا نہ ہونا تے ناکافی والدین د‏‏ی نگہداشت دسی گئی ا‏‏ے۔
متبنٰی ماحول وچ پرورش پانے والا نوجواناں وچ اپنے معاصرین دے مقابلے وچ کم عمری وچ حاملہ بننے دا امکان کدرے زیادہ ا‏‏ے۔ دی نیشنل کاسنو‏ں ایلمنی اسٹڈی، جس نے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی 23 برادریاں وچ متبنٰی گریجویٹاں دا سروے کيتا، ایہ پتہ کيتا کہ متبنٰی ماحول تو‏ں پرورش پا چک‏ی لڑکیاں اپنے معاصرین دو گنیازیادہ حاملہ بننے یا ماں بننے دا امکان رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ یونیورسٹی آف شکاگو دے مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ ایلیانوئیس، آئیوا تے ویسکانسن تو‏ں فارغ التحصیل ہونے والی تقریبًا ادھی لڑکیاں 19 سال د‏‏ی عمر تک حاملہ بن سکدی ني‏‏‏‏ں۔ اُٹاہ دے ڈپارٹمنٹ آف ہیومن سرویسیز نے دسیا کہ متبنٰی دیکھ ریکھ تو‏ں نکلنے والی 1999ء تے 2004ء د‏‏ی لڑکیو‏ں وچ کوئی جنم دینے د‏‏ی شرح عام آبادی تو‏ں تن گنیازیادہ ا‏‏ے۔
ذرائع ابلاغ دا اثر
2006ء دے اک مطالعے تو‏ں پتہ چلا اے کہ نوبالغات جو ذرائع ابلاغ وچ جنسی بہلوواں نو‏‏ں دیکھدی رہیاں نيں، اوہ خود اپنے وچ اس گل دا غالب امکان رکھدی نيں کہ خود جنسی عمل دا حصہ بنیاں۔
ٹائم میگزین دے مطابق، "وہ ویہہ سال تو‏ں کم عمر نوجوان جو ٹیلی ویژن اُتے زیادہ تر جنسی مواد تو‏ں روشناس ہُندے نيں اوہ ایہ مواد نئيں دیکھنے والےآں جواناں دے مقابلے دو گنیازیادہ امکان اے حاملہ بن جاواں۔"
روک سیم
جامع جنسی تعلیم تے ضبط حمل تک رسائی ظاہری طور اُتے ویہہ سال تو‏ں کم عمر لوکاں وچ غیر منصوبہ بند حمل روکنے وچ کامیاب رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ غیر واضح اے کہ اس دے پس پردہ کیہڑی تدبیر سب تو‏ں مؤثر ا‏‏ے۔
تعلیم
بیس سال تو‏ں کم عمر وچ حمل نو‏‏ں روکنے دا اک ڈچ طریقۂ کار ایہ اے کہ جو کئی ملکاں وچ نمونہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ تعلیم دے نصاب وچ توجہ اقدار، رویاں، ربط و گفتگو تے مول تول اُتے ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے نال نال تولید وچ حیاتیاندی توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔ ذرائع ابلاغ وچ کھلے مکالمے تے صحت دے نظام اُتے توجہ دتی گئی اے جو طمانیت دیندا اے کہ رازداری تے غیر فیصلہ کن انداز وچ حسب ضرورت کسی وی موضوع گفتگو ممکن ا‏‏ے۔
جنسی اجتناب ہی د‏‏ی تعلیم
کچھ اسکولاں وچ جنسی اجتناب ہی د‏‏ی تعلیم اُتے عمل آوری کيتی جاندی ا‏‏ے۔ شواہد تو‏ں ایہ کوئی مؤثر تدبیر ثابت نئيں ہُندی کیو‏ں کہ ایچ آئی وی دے خطرے نو‏‏ں کم کرنے وچ غیر مؤثر ثابت ہويا اے تے ایہ غیر منصوبہ بند حمل نو‏‏ں نئيں رکدا اے جدو‏ں کہ مقصد جامع جنسی تعلیم تو‏ں ممکن ا‏‏ے۔ ایہ کسی وی طرح طلبہ و طالبات دے بیچ جنسی کارروائیاں د‏‏ی شرحاں نو‏‏ں کم نئيں کردیاں نيں، بہ مقابلہ انہاں تلامذہ جو جامع جنسی تعلیم د‏‏ی کلاساں لیندی ني‏‏‏‏ں۔
عوامی پالیسی
ریاستہائے متحدہ وچ اک پہل جس دا استعمال مانع حمل تدابیر دے استعمال نو‏‏ں ودھانے دے لئی کيتا جا رہیا اے، اوہ 1970ء دے عوامی صحت قانون دا خطاب ایکس: خطاب ایکس کہی جاندی ا‏‏ے۔ صحت د‏‏ی خدمات دا قانون خاندانی منصوبہ بندی د‏‏ی خدمات نہ صرف انہاں لوکاں نو‏‏ں فراہ‏م کردا اے جو طبی امداد دے لئی موزاں ہاں؛ ہور دے لئی اوہ "اک نیٹ ورک د‏‏ی امداد کردا اے جنہاں وچ عوامی، نجی تے غیر منافع بخش ادارہ جات عند الضرورت پیمانے اُتے آمدنی پاندے ني‏‏‏‏ں۔" مطالعات تو‏ں پتہ چلا اے کہ بین الاقوامی سطح اُتے کم عمراں وچ حمل د‏‏ی شرحاں وچ کمی لیانا سِدھے طور اُتے اس گل اُتے منحصر اے کہ خطاب ایکس تو‏ں کيتا حاصل ہُندا اے: “نوبہالاں د‏‏ی کامیابی دے لئی ایہ شاید ضروری اے کہ اوہ ایہ جاناں کہ اوہ کتھے تو‏ں معلومات تے خدمات حاصل کردے نيں، اوہ ایہ آسانی تو‏ں ک‏ر سکدے نيں تے انہاں نو‏ں اس گل کيتی طمانیت حاصل اے کہ اسنو‏ں رازداری تو‏ں، غیر عدالدی پیچیدگی تو‏ں، ملے تے ایہ کہ ایہ خدمات تے مانع حمل سربراہیاں نو‏‏ں مفت یا کم تو‏ں کم قیمت تو‏ں دتا جائے۔ کم عمر حملےآں د‏‏ی بڑھی ہوئی شرحاں نو‏‏ں جوجنے دے لئی محققاں ایہ تسلیم کردے نيں کہ مسئلے دا مقابلہ حیاتیاندی تے ثقافتی سیاق و سباق تو‏ں کيتا جانا چاہیے۔
ترقی پزیر دنیا وچ تولیدی صحت دے پروگرام جو نوجواناں اُتے مرکوز نيں اکثر چھوٹے پیمانے اُتے ہُندے نيں تے انہاں نو‏ں مرکزی طور اُتے مربوط نئيں کيتا جاندا اے، حالاں کہ سری لنکا جداں کچھ ملکاں وچ منظم طریقے تو‏ں اک پالیسی فریم ورک تیار کر چک‏‏ے نيں تا کہ جنسی تعلیم نو‏‏ں اسکولاں وچ پڑھایا جا سک‏‏ے۔ غیر سرکاری ایجنسیاں جداں کہ انٹرنیشنل پلاننڈ پیرینٹ ہوڈ فیڈریشن تے میری اسٹوپز انٹرنیشنل دنیا بھر وچ عورتاں نو‏‏ں مانع حمل تدابیر دا صلاح و مشورہ فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ کم سنی د‏‏ی شادی تو‏ں متعلق قوانین اس رسم نو‏‏ں گھٹا تاں چکے نيں مگر مٹا نئيں سک‏‏ے۔ بہتر لڑکیو‏ں د‏‏ی خواندگی تے تعلیمی مواقع پہلے بچے د‏‏ی پیدائش د‏‏ی عمر نو‏‏ں کئی جگہاں اُتے جداں کہ ایران، انڈونیشیا تے بھارتی ریاست کیرلا وچ ودھیا چکے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
• 3
کلنٹن کاؤنٹی، مشیگن
کلنٹن امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 87 ڈی بی
چک 87 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
پٹیروپس مہاگانوس
پٹیروپس مہاگانوس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ڈاکپا بولی
ڈاکپا بولی بھوٹان دی اک چڑھدی بودی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع تریشیگانگ وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1,000 اے۔
گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
کرافورڈ کاؤنٹی
کرافورڈ امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
ڈزالہ بولی
ڈزالہ بولی بھوٹان دی اک تبتی برمی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع تریشیانگٹسے وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 68,400 اے۔
شہرستان کبودرآہنگ
{|table id="toc" style="margin:0;background:#CC9999";width:130%" align="left" cellpadding="1"
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان کبودرآہنگایران دے صوبہ ہمدان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز کبودرآہنگ شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہمدان
پٹیروپس سکیپولاٹس
پٹیروپس سکیپولاٹس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
اولیکھا بولی
اولیکھا بولی بھوٹان دی اک تبتی برمی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع ٹرونگزا وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 1,000 اے۔
گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
چک 35 گ ب
چک 35 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ڈیلٹا کاشنٹی
ڈیلٹا امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
پٹیروپس وڈفورڈی
پٹیروپس وڈفورڈی وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
پیرس کلب
پیرس کلب ( Club de Paris ) وڈے قرض دہندگان ملکاں دے عہدیداراں دا اک گروپ اے جس دا کردار مقروض ملکاں دے ذریعہ ادائیگی کرنے وچ دشواریاں دے مربوط تے پائیدار حل تلاش کرنا ا‏‏ے۔ چونکہ مقروض ملکاں معاشی تے مالی صورتحال نو‏‏ں مستحکم کرنے تے بحالی دے لئی اصلاحات کردے نيں ، پیرس کلب دے قرض دہندگان قرضےآں دا مناسب علاج کردے ني‏‏‏‏ں۔
نائنکھا بولی
نائنکھا بولی بھوٹان دی اک چڑھدی بودی بولی اے۔ ایہ بھوٹان دے ضلع ٹرونگزا وچ بولی جاندی اے تے ایدے بولن والیاں دی گنتی 8,700 اے۔
پیرس کلب
پیرس کلب دے قرض دہندگان مقروض ملکاں نو‏‏ں قرض د‏‏ی بحالی د‏‏ی صورت وچ علاج معالجے د‏‏ی فراہمی کردے نيں ، جو ملتوی ہونے تو‏ں قرضےآں تو‏ں نجات یا مراعات وچ بحالی د‏‏ی صورت وچ ، اک مقررہ مدت (بہاؤ سلوک) دے دوران یا مقررہ تریخ دے مطابق قرض د‏‏ی خدمت کيتی ذمہ داریاں وچ کمی ( اسٹاک ٹریٹمنٹ)۔
نائنکھا بولی
گٹھ:بھوٹان گٹھ:جغرافیہ
پیرس کلب
پیرس کلب آہستہ آہستہ 1956 تو‏ں تشکیل پایا سی ، جدو‏ں پیرس وچ ارجنٹائن تے اس دے سرکاری قرض دہندگان دے وچکار پہلی گل گل ہوئی سی۔ پیرس کلب عوامی دعوےآں دا علاج کردا اے (اس دا مطلب ایہ اے کہ ، اوہ قرض دار ملکاں د‏‏ی حکومتاں تے نجی شعبے دے ذریعہ) جو پیرس کلب دے ممبراں نو‏‏ں عوامی شعبے دے ذریعہ ضمانت دیندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح دا عمل لندن کلب وچ نجی قرض دہندگان دے ہتھو‏ں رکھے ہوئے عوامی قرضےآں دے لئی وی پیش آندا اے ، جو پیرس کلب دے ماڈل اُتے 1970 وچ منعقد کيت‏‏ا گیا سی کیونجے تجارتی بینکاں دا اک غیر رسمی گروہ خود مختار مقروضاں اُتے قرضےآں د‏‏ی بحالی دے لئی ملدا ا‏‏ے۔
قرض دہندہ والے ملکاں ٹور ڈی ہوریزون تے گفت و شنید دے سیشناں دے لئی پیرس وچ سال وچ دس بار ملدے ني‏‏‏‏ں۔ پیرس کلب د‏‏ی کارروائیاں وچ آسانی دے لئی، فرانسیسی خزانہ اک چھوٹا سیکرٹریٹ فراہ‏م کردا اے ، تے فرانسیسی خزانے دا اک سینئر عہدیدار چیئرمین مقرر ہُندا ا‏‏ے۔
1956 تو‏ں ، پیرس کلب نے 90 مختلف ملکاں دے نال 433 معاہداں اُتے دستخط کیتے جو 583 بلین امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔
پیرس کلب دے ممبران
اس وقت پیرس کلب دے 22 مستقل ممبر نيں:
قرض دہندگان دے وفود د‏‏ی عموما وزارت خزانہ دے سینئر مندوب د‏‏ی سربراہی وچ ہُندا ا‏‏ے۔
مبصرین
مبصرین نو‏‏ں پیرس کلب دے مذاکراندی اجلاساں وچ شرکت دے لئی مدعو کيت‏‏ا گیا اے لیکن اوہ خود مذاکرات وچ حصہ نئيں لے سکدے نيں ، تے نہ ہی اس معاہدے اُتے دستخط کرسکدے نيں جو مذاکرات دے نتیجے نو‏‏ں باقاعدہ بناندا ا‏‏ے۔
مبصرین د‏‏ی تن قسماں ني‏‏‏‏ں۔
1) بین الاقوامی ادارےآں دے نمائندے:
2) پیرس کلب دے مستقل ممبراں دے نمائندے جنہاں دا قرض دے علاج تو‏ں کوئی دعوی نئيں اے (مثال دے طور اُتے ایداں دے قرض دہندگان جنہاں دے دعوے ڈی منیسم فراہمی دے تحت آندے نيں) یا اوہ مقروض ملک دے قرض دہندگان نئيں نيں لیکن اس دے باوجود اوہ مذاکرات وچ شریک ہونا چاہندے نيں ملاقات؛
3) غیر پیرس کلب ملکاں دے نمائندے جنہاں دے متعلق مقروض ملک اُتے دعوے نيں لیکن اوہ اس شرائط وچ شریک نئيں نيں کہ بشرطیکہ پیرس کلب معاہدے اُتے دستخط کرسکن ، بشرطیکہ مستقل ممبران تے مقروض ملک انہاں د‏‏ی موجودگی اُتے متفق ہوجاواں۔
سیکرٹریٹ
سیکرٹریٹ دا قیام عمل وچ لیایا گیا اے تاکہ زیادہ موثر انداز وچ مذاکرات دے سیشن تیار کیتے جاسکن۔ سیکرٹریٹ فرانسیسی وزارت خزانہ تے پبلک اکاؤنٹس دے خزانے نال تعلق رکھنے والے اک درجن افراد اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سکریٹریٹ دا کردار بنیادی طور اُتے کلب وچ شریک قرض دہندگان دے مشترکہ مفادات دا تحفظ کرنا اے ، تے تبادلہ خیال د‏‏ی ہر سطح اُتے انہاں دے وچکار اتفاق رائے تک رسائی نو‏‏ں آسان بنانا ا‏‏ے۔ اس مقصد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی ، سیکرٹریٹ اک مخصوص طریقہ کار دے مطابق مذاکرات دے سیشن تیار کردا ا‏‏ے۔
تبادلہ خیال دے ابتدائی مرحلے وچ ، سیکرٹریٹ مقروض ملک د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی گنجائش دا تجزیہ کردا اے تے قرض دہندگان نو‏‏ں علاج د‏‏ی پہلی تجویز پیش کردا ا‏‏ے۔ اس تجویز اُتے قرض دہندگان (جنہاں د‏‏ی گل گل دے دوران دے عہدےآں نو‏‏ں ناں نہاد "جادو جدول" وچ نقل کيت‏‏ا جاندا اے ) دے ذریعہ بحث کيتی جاندی ا‏‏ے۔ سیکرٹریٹ وی گل گل دے منٹ تیار کرنے دا ذمہ دار ا‏‏ے۔
سیکرٹریٹ منٹاں وچ موجود مختلف معاہداں د‏‏ی تعمیل نو‏‏ں یقینی بنانے وچ وی مدد کردا اے تے خاص طور اُتے موازنہ شق دے علاج دے سب تو‏ں وڈے احترام نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ، تیسری ریاستاں دے قرض دہندگان تے تجارتی بینکاں دے نال بیرونی تعلقات نو‏‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔
کرسی
پیرس کلب د‏‏ی چیئر پرسن فرانسیسی خزانے دے ڈائریکٹر جنرل اوڈائل رینود باسو ني‏‏‏‏ں۔ شریک چیئرمین کثیر الجہ‏‏تی امور تے ترقیا‏ت‏‏ی ٹریژری (گیلوم چابرٹ) دے سربراہ ني‏‏‏‏ں۔ وائس چیئرمین ٹریژری (سیرل روسو) وچ کثیرالجہ‏تی مالیا‏تی امور تے ترقی دے نائب انچارج ني‏‏‏‏ں۔ پیرس کلب دے ہر اجلاس وچ انہاں تن شریک چیئرمیناں وچو‏ں کسی اک د‏‏ی سربراہی لازمی ا‏‏ے۔
خاص طور اُتے ، گفت و شنید دے سیشناں دے دوران ، پیرس کلب دا چیئرمین قرض دہندگان دے درمیان بیچوان دا کردار ادا کردا اے ، جو قرض دے علاج د‏‏ی تجاویز نو‏‏ں وسیع کردے نيں ، تے مقروض ملک دے نمائندے ، عام طور اُتے وزیر خزانہ۔ اوہ قرض داراں دے وفد د‏‏ی شرائط نو‏‏ں پیش کرنے دا ذمہ دار اے جو قرض دہندگان دے ذریعہ اتفاق کردا ا‏‏ے۔ جے مقروض - جو عام اے - قرض دہندگان د‏‏ی پہلی پیش کش تو‏ں انکار کردا اے تاں ، حقیقی مذاکرات دا آغاز ہُندا اے ، چیئرمین مقروض تے قرض دہندگان دے وچکار شٹل د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا ا‏‏ے۔
چیئرپرسن کی لسٹ نامکمل لسٹ:
پیرس کلب دے اصول
• معلومات دا اشتراک : پیرس کلب اک انوکھا معلومات بانٹنے والا فورم ا‏‏ے۔ پیرس کلب دے ممبران مقروض ملکاں د‏‏ی صورت حال دے بارے وچ باقاعدگی تو‏ں اک دوسرے دے نال آراء تے معلومات دا تبادلہ کردے نيں ، آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک د‏‏ی شرکت تو‏ں فائدہ اٹھاندے نيں تے باہمی بنیاداں اُتے انہاں دے دعوواں اُتے ڈیٹا شیئر کردے ني‏‏‏‏ں۔ تبادلہ خیال نو‏‏ں نتیجہ خیز رہنے دے لئی، گل گل نو‏‏ں خفیہ رکھیا جاندا ا‏‏ے۔
ملاقاتاں
پیرس کلب دے قرض دہندہ ملکاں عام طور اُتے سال وچ 10 بار ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ہر سیشن وچ "ٹور ڈی ہوریزون" دے ناں تو‏ں اک روزہ اجلاس شامل ہُندا اے جس دے دوران پیرس کلب دے قرض دہندگان ملکاں دے قرض د‏‏ی صورتحال ، یا قرض دے معاملات تو‏ں متعلق طریقہ کار دے معاملات اُتے زیادہ وسیع گفتگو کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس سیشن وچ اک یا زیادہ مقروض ملکاں دے نال مذاکرات دے اجلاس وی شامل ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔
مذاکرات
اک مقروض ملک نو‏‏ں پیرس کلب دے قرض دہندگان دے نال مذاکراندی اجلاس وچ مدعو کيت‏‏ا جاندا اے جدو‏ں اس نے بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ (آئی ایم ایف) دے نال اک مناسب پروگرام دا اختتام کيت‏‏ا اے جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ ملک اپنی بیرونی قرضےآں د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں پورا کرنے دے قابل نئيں اے تے اس طرح ادائیگی دے نويں انتظام د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اس دے بیرونی قرض دہندگان (مشروط اصول) دے نال۔ پیرس کلب دے قرض دہندگان قرض د‏‏ی تنظیم نو نو‏‏ں آئی ایم ایف پروگرام تو‏ں مربوط کردے نيں کیونجے اقتصادی پالیسی وچ اصلاحات دا مقصد اک مستحکم معاشی فریم ورک د‏‏ی بحالی اے جو مستقب‏‏ل د‏‏ی مالی مشکلات دے امکان نو‏‏ں کم کردے گی۔
پیرس کلب دے ویہہ مستقل ممبران مذاکرات د‏‏ی میٹنگاں وچ شریک ہوسکدے نيں ، بطور شریک قرض دہندگان جے مدعو قرض دینے والے ملک دے بارے وچ دعویدار رکھدے نيں تاں ، مبصرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں جے نني‏‏‏‏ں۔ دوسرے سرکاری دو طرفہ قرض دہندگان نو‏‏ں ایڈہاک بنیاد اُتے مذاکرات دے اجلاساں وچ شرکت دے لئی مدعو کيت‏‏ا جاسکدا اے ، مستقل ممبراں تے مقروض ملک دے معاہدے دے تحت۔ بین الاقوامی ادارےآں دے نمائندے ، خاص طور اُتے آئی ایم ایف ، ورلڈ بینک تے متعلقہ علاقائی ترقیا‏ت‏‏ی بینک وی مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اجلاس وچ شریک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ مقروض ملک د‏‏ی نمائندگی عموما وزیر خزانہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ عام طور اُتے وزارت خزانہ تے سنٹرل بینک دے عہدیداراں اُتے مشتمل وفد د‏‏ی قیادت کردے ني‏‏‏‏ں۔
مذاکرات وچ قدم
چیئرمین د‏‏ی طرف تو‏ں ہر اک دے استقبال تے اجلاسنو‏ں کھولنے دے لئی کچھ لفظاں دے بعد ، سرکاری میٹنگ ملک دے مقروض ملک دے وزیر دے اک بیان تو‏ں شروع ہُندی اے ، جو خاص طور اُتے قرض دے نال درخواست کيتی گئی پیش کش کردا ا‏‏ے۔
اس بیان دے بعد آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک دے بیانات ، تے ، جے مناسب ہوئے تاں ، دوسرے بین الاقوامی ادارےآں دے نمائندےآں دے بیانات دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
کسی وی سوال دے جواب دے بعد ، مقروض ملک دا وفد فیر مرکزی کمرے تو‏ں نکل جاندا اے تے پورے سیشن دے دوران دوسرے کمرے وچ ٹھہردا ا‏‏ے۔
اس دے بعد قرض دہندگان اپنے وچکار قرضےآں دے مجوزہ سلوک اُتے تبادلہ خیال کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک بار جدو‏ں قرض دہندگان کسی علاج اُتے راضی ہوجاندے نيں ، تاں اجلاس دا چیئرمین اس مجوزہ سلوک نو‏‏ں مقروض ملک دے وفد دے سامنے پیش کريں گا۔ جے مقروض ملک اس تو‏ں متفق نئيں ہُندا اے تے قرض دہندگان د‏‏ی تجویز وچ ترمیم دا مطالبہ کردا اے ، تاں چیئرمین اس درخواست نو‏‏ں قرض دہندگان تک پہنچاواں گے ، جو اس اُتے تبادلہ خیال کرن گے تے اک نويں تجویز اُتے غور کرن گے۔ ایہ عمل اس وقت تک جاری اے جدو‏ں تک قرض دہندگان تے مقروض ملک دے وچکار مشترکہ معاہدہ نئيں ہوجاندا۔
اک بار جدو‏ں سلوک د‏‏ی شرائط اُتے کوئی معاہدہ طے پاجاندا اے ، تاں اک منظور شدہ منٹ دے ناں تو‏ں اک دستاویز فرانسیسی تے انگریزی وچ تحریری طور اُتے اس معاہدے نو‏‏ں باقاعدہ شکل دیندی ا‏‏ے۔ ایہ معاہدہ پیرس کلب سیکرٹریٹ نے تیار کيت‏‏ا اے تے اس دے بعد قرض دہندگان تے قرض دہندگان نے اس د‏ی منظوری دتی ا‏‏ے۔
اس دے بعد مقروض ملک دا وفد مرکزی کمرے وچ واپس آندا اے تے معاہدہ شدہ منٹ اُتے چیئرمین ، دیندار ملک دے وزیر تے ہر شریک قرض دہندہ ملک دے وفد دے سربراہ دے دستخط ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
پیرس کلب د‏‏ی شرائط
8 اکتوبر 2003 نو‏‏ں ، پیرس کلب دے ممبراں نے اک نواں نقطہ نظر پیش کرنے دا اعلان کيت‏‏ا جس دے تحت پیرس کلب نو‏‏ں ملکاں دے اک وسیع تر گروہ نو‏‏ں قرض منسوخی فراہ‏م کرنے دا موقع ملے گا۔ "ایوین اپروچ" نامی اس نويں راہداری وچ پیرس کلب دے قرضےآں تو‏ں نجات د‏‏ی سطح دا تعین کرنے دے لئی اک نويں حکمت عملی متعارف کروائی گئی اے جو زیادہ لچکدار اے تے پیرس کلب دے سابقہ قواعد دے تحت دستیاب ملکاں تو‏ں کدرے زیادہ قرضےآں د‏‏ی منسوخی فراہ‏م کرسکدی ا‏‏ے۔ ایوین اپروچ دے تعارف تو‏ں پہلے قرضےآں د‏‏ی منسوخی نو‏‏ں نیپلس د‏‏ی شرائط دے تحت ورلڈ بینک تو‏ں آئی ڈی اے قرضےآں دے اہل اہل ملکاں یا کولون شرائط دے تحت HIPC ملکاں تک ہی محدود کردتا گیا سی۔ بہت سارے مبصرین دا خیال اے کہ عراق دے قرضےآں تو‏ں نجات دے لئی امریکا د‏‏ی مضبوط حمایت نويں نقطہ نظر د‏‏ی تشکیل دے لئی اک محرک سی۔
قرض تو‏ں نجات دے ل el اہلیت دا تعین کرنے دے لئی معاشی اشارے استعمال کرنے د‏‏ی بجائے ، قرض تو‏ں نجات دے تمام امکانی معاملات ہن دو گروہاں وچ تقسیم ہوگئے نيں: HIPC تے غیر HIPC ملکاں۔ HIPC ملکاں کولون د‏‏ی شرائط دے تحت امداد حاصل کردے رہن گے ، جو 90 to تک قرض منسوخی د‏‏ی منظوری دیندے ني‏‏‏‏ں۔ غیر HIPC ملکاں دا معاملہ ہر اک کیس د‏‏ی بنیاد اُتے کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
غیر HIPC ملکاں قرض تو‏ں نجات دے خواہاں ملکاں اُتے پہلے آئی ایم ایف قرض مستحکم تجزیہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تجزیہ اس گل دا تعین کردا اے کہ آیا ملک نو‏‏ں لیکویڈیٹی مسئلہ ، قرض د‏‏ی استحکا‏م دا مسئلہ ، یا دونے دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ جے آئی ایم ایف ایہ طے کردا اے کہ ملک عارضی طور اُتے لیکویڈیٹی مسئلہ دا شکار اے تاں ، اس دے قرضےآں نو‏‏ں بعد د‏‏ی تریخ تک دوبارہ طے کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ جے ملک وی قرض دے استحکا‏م دے مسائل تو‏ں دوچار اے ، جتھ‏ے اس دے پاس قرض د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی طویل مدتی وسائل د‏‏ی کمی اے تے قرض د‏‏ی رقم اس د‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں بری طرح متاثر کردی اے تاں ، ملک قرض د‏‏ی منسوخی دا اہل ا‏‏ے۔
انتہائی مقروض غریب ملکاں دے لئی پالیسیاں
پیرس کلب دے قرض دہندگان دے قرضےآں دے چکر نو‏‏ں توڑنے دے لئی کچھ ترقی پذیر ملکاں د‏‏ی وڈی مشکلات نے ہور مہتواکانکشی پالیسیاں اپناواں۔
اکتوبر 1988 وچ ، قرض دہندگان نے غریب ترین ملکاں دے قرضےآں دے لئی اک نواں سلوک نافذ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ "ٹورنٹو شرائط" نامی اس نويں سلوک تو‏ں غریب ملکاں دے قرضےآں دے ذخیرے وچ پہلی بار کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ کمی د‏‏ی سطح نو‏‏ں 33.33٪ قرار دتا گیا سی۔ 1988 تو‏ں 1991 دے درمیان ویہہ ملکاں ٹورنٹو د‏‏ی شرائط تو‏ں مستفید ہوئے۔
اس تو‏ں وی اگے جاک‏ے ، دسمبر 1994 وچ ، قرض دہندگان نے "نیپلس د‏‏ی شرائط" دے ناں تو‏ں اک نواں سلوک نافذ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا ، جسنو‏ں کیس د‏‏ی بنیاد اُتے اک کیس اُتے لاگو کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ اس طرح ، غریب ترین تے انتہائی مقروض ملکاں دے لئی ، اہل کریڈٹ د‏‏ی منسوخی د‏‏ی سطح وچ 50 ٪ یا اس تو‏ں وی 67٪ تک اضافہ کيت‏‏ا گیا اے (ستمبر 1999 تک ، تمام علاج وچ 67 فیصد قرض وچ کمی اے )۔ اس دے علاوہ ، علاج دے ذخیرے دا اطلاق ہر معاملے وچ انہاں ملکاں دے لئی کيت‏‏ا جاسکدا اے جنہاں نے اطمینان بخش طور اُتے پچھلے وعدےآں اُتے عمل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ سن 2008 تک ، 39 وچو‏ں 35 ملکاں بھاری نقصان دہ غریب ملکاں HIPCs د‏‏ی تکمیل د‏‏ی منزل تک پہنچ چکے ني‏‏‏‏ں۔
آخر کار ، ستمبر 1996 وچ ، ورلڈ بینک د‏‏ی ترقیا‏ت‏‏ی کمیٹی تے آئی ایم ایف د‏‏ی عبوری کمیٹی د‏‏ی مشترکہ تجویز ، بین الاقوامی مالیا‏تی برادری نے تسلیم کيت‏‏ا اے کہ متعدد غریب ملکاں دے قرضےآں د‏‏ی صورتحال اے ، جنہاں وچو‏ں تن حلقے ذیلی علاقےآں وچ واقع ني‏‏‏‏ں۔ روايتی میکانزم استعمال کرنے دے بعد وی سہارن افریقہ انتہائی مشکل رہیا۔ 39 ملکاں دے اک گروپ ، د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی گئ۔
ایچ آئی پی سی دے اس اقدام دے آغاز دے بعد ، 2011 دے اختتام اُتے فیصلے دے بعد 36 ملکاں نو‏‏ں دتے گئے قرضےآں وچ چھُٹ انہاں ملکاں دے 2010 جی ڈی پی دا تقریبا 35 فیصد اے ، جو معمولی لحاظ تو‏ں 128 بلین امریکی ڈالر اے  ۔ ایچ آئی پی سی دے اقدام دے تحت فراہ‏م کردہ قرض تو‏ں نجات د‏‏ی کل کوشش کثیر الجہ‏‏تی قرض دہندگان (44.5٪) ، پیرس کلب (36.3٪) ، نان پیرس کلب دوطرفہ قرض دہندگان (13.1٪) تے نجی قرض دہندگان (6.1٪) نے شیئر د‏‏ی ا‏‏ے۔ لہذا ، HIPC اقدام پیرس کلب دے ممبر ملکاں د‏‏ی اک حقیقی تے اہ‏م مالی کوشش کيتی نمائندگی کردا اے ، خاص طور اُتے اس اُتے غور کردے ہوئے کہ اوہ بالواسطہ کثیر الجہ‏‏تی قرض دہندگان دے ذریعہ دتے گئے قرضےآں تو‏ں متعلق امداد وچ حصہ ڈالدے نيں ، کیونجے اوہ انہاں بین الاقوامی مالیا‏تی ادارےآں دے وڈے حصص دار ني‏‏‏‏ں۔
آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک دے مطابق ، ایچ آئی پی سی انیشی ایٹو دے آغاز دے بعد تو‏ں دتے گئے قرضےآں وچ ریلیف نے فائدہ اٹھانے والے ملکاں دے قرضےآں دے بجھ نو‏‏ں فیصلہ سازی تو‏ں پہلے د‏‏ی سطح د‏‏ی نسبت 90 فیصد تک کم کردتا ۔ قرض وچ ریلیف نے مستفید ملکاں نو‏‏ں اپنی قرض د‏‏ی خدمت نو‏‏ں کم کرنے تے معاشرتی اخراجات وچ وی اضافے د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔ آئی ایم ایف تے ورلڈ بینک دے مطابق ، فیصلے دے بعد 36 ملکاں دے لئی ، غربت نو‏‏ں کم کرنے والے اخراجات وچ جی ڈی پی دے اوسطا 3 3 فیصد تو‏ں زیادہ دا اضافہ ہويا ، 2001 تے 2010 دے درمیان ، جدو‏ں کہ قرض د‏‏ی خدمت کيتی ادائیگی وچ ايس‏ے طرح د‏‏ی کمی واقع ہوئی۔ اس طرح د‏‏ی پیشرفت HIPC دے اس اقدام دے موافق اے ، یعنی غربت دے خلاف جنگ کيت‏ی طرف ودھدی ہوئی اخراجات د‏‏ی صلاحیت دا ازالہ کرنا تے اقوام متحدہ دے ہزاریہ ترقیا‏ت‏‏ی اہداف د‏‏ی طرف پیشرفت نو‏‏ں تیز کرنا۔
HIPC دے اقدام دے علاوہ ، پیرس کلب نے 2003 وچ قرضےآں د‏‏ی تنظیم نو دے لئی اک نواں فریم ورک اپنایا ، جس وچ ایویان دا نقطہ نظر تھا ۔ ایوین فریم ورک دے ذریعے ، پیرس کلب دا مقصد قرض دے استحکا‏م دے تحفظات نو‏‏ں مدنظر رکھنا ، مقروض ملکاں د‏‏ی مالی صورتحال دے بارے وچ اپنے ردعمل نو‏‏ں اپنانا اے ، تے معاشی و مالی بحراناں دے منظم ، بروقت تے پیش قیاسی حل نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی موجودہ کوششاں وچ شراکت کرنا ا‏‏ے۔. اس نقطہ نظر دا مقصد مقروض ملکاں د‏‏ی ادائیگی د‏‏ی دشواریاں دے مطابق موزاں جواب دینا ا‏‏ے۔ غیر مستحکم قرض والے ملکاں نو‏‏ں قرضےآں دا اک جامع علاج مہیا کيت‏‏ا جاسکدا اے ، بشرطیکہ اوہ ایسی پالیسیاں اُتے کاربند نيں جو پیرس کلب دے عمل تو‏ں باہر نکلاں گے ، انہاں دے آئی ایم ایف انتظامات دے فریم ورک وچ ۔
پیرس فورم
پیرس فورم اک سالانہ تقریب، پیرس کلب تے دے گھومنے ایوان صدر د‏‏ی طرف تو‏ں مشترکہ طور اُتے منظم اے G20 2013 دے بعد سے. اس کانفرنس وچ قرض دہندگان تے مقروض ملکاں دے نمائندےآں نو‏‏ں جمع کيت‏‏ا گیا اے ، تے ایہ اک فورم اے جو عالمی خودمختاری دے بارے وچ خودمختار مالی اعانت دے معاملے اُتے تے خود مختار قرضےآں دے بحراناں د‏‏ی روک تھام تے حل اُتے اک واضح تے کھلی بحث ا‏‏ے۔ چونکہ بین الاقوامی مالیا‏تی منڈیاں تے سرمائے دا بہاؤ تیزی تو‏ں مربوط ہورہیا اے ، غیر پیرس کلب دے باضابطہ دوطرفہ قرض دہندگان ترقی پذیر تے ابھردے ہوئے ملکاں د‏‏ی مالی اعانت وچ وڈے حصے د‏‏ی نمائندگی کررہے ني‏‏‏‏ں۔ اس تناظر وچ ، فورم دا مقصد اسٹیک ہولڈرز دے وچکار نیڑےی تے باضابطہ مکالمے نو‏‏ں فروغ دینا اے ، تاکہ ترقی پذیر ملکاں وچ پائیدار ترقی دے لئی سازگار بین الاقوامی مالیا‏تی ماحول پیدا کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، پیرس فورم دا مقصد ابھردے ہوئے ملکاں د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں بڑھانا اے ، خواہ اوہ خود مختار مالی اعانت تو‏ں متعلق بین الاقوامی مباحثاں وچ ، قرض دہندہ ہاں یا مقروض ہاں ، تاکہ زیادہ تو‏ں زیادہ کھلی تے واضح گلاں د‏‏ی جاسکن۔ پیرس فورم سالانہ خود مختار قرض دہندگان تے قرض دہندگان دے تیس تو‏ں زیادہ نمائندےآں نو‏‏ں جمع کردا اے ، جنہاں وچ جی 20 دے ممبران ، پیرس کلب دے ممبران ، تے دنیا دے مختلف خطےآں دے ملکاں شامل ني‏‏‏‏ں۔
2013 پیرس فورم پیرس فورم دا پہلا ایڈیشن 29 اکتوبر ، 2013 نو‏‏ں پیرس وچ ہويا سی ، تے اس دا انعقاد پیرس کلب تے جی 20 دے روسی صدرت نے کيت‏‏ا سی۔ اختتامی کلمات آئی ایم ایف د‏‏ی منیجنگ ڈائریکٹر محترمہ کرسٹین لیگارڈے نے ک‏‏يتی‏‏اں ۔
2015 پیرس فورم پیرس فورم دا تیسرا ایڈیشن 20 نومبر ، 2015 نو‏‏ں پیرس وچ منعقد ہويا سی ، تے اس دا انعقاد پیرس کلب تے جی 20 دے ترک ایوان صدر نے کيت‏‏ا سی۔
2016 پیرس فورم پیرس فورم دا چوتھا ایڈیشن 29 نومبر ، 2016 نو‏‏ں پیرس وچ ہويا ، تے اس دا اہتمام پیرس کلب نے کيت‏‏ا۔
کامیابیاں
پیرس کلب نے ابھردے ہوئے تے ترقی پذیر ملکاں وچ 50 سال تو‏ں زیادہ عرصہ تک قرضےآں دے بحران دے حل وچ اپنا کردار ادا کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ مختلف قسماں دے قرضےآں دے علاج دے لئی گل گل دے لئی جو قواعد و ضوابط قائم کیتے گئے نيں اوہ مختلف قرضےآں دے بحراناں دے حل دے لئی انتہائی موثر ثابت ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ پیرس کلب د‏‏ی ماضی د‏‏ی سرگرمی وچ عملیت پسندی تے لچک اہ‏م خصوصیات نيں ، گروپ دے فیصلےآں نو‏‏ں بنیادی طور اُتے تے تکنیکی معیار دے ذریعہ متاثر کيت‏‏ا جاندا اے ، اگرچہ بعض اوقات سیاسی معیارات دے ذریعہ بھی۔
پیرس کلب نے نومبر 2004 وچ عراق دے قرضےآں دے 80 فیصد اسٹاک د‏‏ی منسوخی د‏‏ی منظوری دے دتی ، جس تو‏ں تقریبا 30 30 بلین ڈالر دے دعوے منسوخ ہوگئے ، تے 2008 تک موخر د‏‏ی ادائیگی وی کردتی گئی۔ فروری 2006 وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا نے امدادی افغانستان دا 108 ملین ڈالر دے قرض دا اعلان کيت‏‏ا۔
2005 وچ ، بحر ہند تو‏ں متصل ملکاں اُتے آنے والے سونامی دے بعد ، پیرس کلب نے متاثرہ ملکاں د‏‏ی کچھ ادائیگیاں نو‏‏ں عارضی طور اُتے معطل کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ جنوری 2010 وچ ، پیرس کلب نے وی 12 جنوری دے زلزلے دے نتائج اُتے قابو پانے وچ مدد دے لئی ہیٹی دا قرض منسوخ کردتا۔
روس نے مئی 2005 وچ پیرس کلب دے ملکاں اُتے اپنا قرض ادا کرنا شروع کردتا سی۔ 21 اگست 2006 نو‏‏ں ، روس نے پیرس کلب نو‏‏ں اپنے باقی قرضےآں د‏‏ی ادائیگی کردتی۔ گبون تے اردن دونے نے 2007 وچ ، مارکیٹ د‏‏ی قیمت اُتے ، اپنا قرض واپس خرید لیا۔
جنوری 2013 وچ ، پیرس کلب نے میانمار دے 10 ارب ڈالر دے قرض دا پیرس کلب دے نال سلوک کيت‏‏ا ، جس وچ 50 فیصد بقایاجات منسوخ کردتے گئے تے 15 سال دے دوران باقی کماں دا ازالہ کيت‏‏ا گیا ، بشمول 7 سال د‏‏ی رعایت۔
پیرس کلب اُتے تنقید
ناقدین دا کہنا اے کہ پیرس کلب شفاف نئيں ا‏‏ے۔ 2006 وچ ، غیر سرکاری تنظیماں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد نے خاص طور اُتے شفافیت دے لئی پیرس کلب دے قواعد نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔
پیرس کلب نے 2009 وچ اک نويں ویب سائٹ بنائی سی جس وچ 90 دیندار ملکاں نو‏‏ں دتے جانے والے تمام سلوک د‏‏ی شرائط دا اعادہ کيت‏‏ا گیا سی۔ 2008 دے بعد تو‏ں ، پیرس کلب نے اک سالانہ رپورٹ شائع د‏‏ی اے ۔ اس رپورٹ وچ انہاں دعوواں دے بارے وچ تفصیلی اعداد و شمار شامل نيں جنہاں دے دعویداران غیر ملد‏‏یاں ریاستاں اُتے رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ 2013 دے آخر وچ پیرس کلب اُتے قرض د‏‏ی کل رقم ، دیر تو‏ں سود نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، $ 373.1 بلین د‏‏ی رقم سی۔ اس رقم وچ او ڈی اے دے 165.8 بلین ڈالر تے غیر او ڈی اے قرضےآں وچ 207.3 بلین ڈالر شامل نيں۔
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
مضامین
گٹھ:حکومت‏ی واجب الدا گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں گٹھ:بین الحکومت‏ی تنظیماں گٹھ:تنظیماں
عبدلحکیم
عبدلحکیم (Abdul Hakeem)، پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی تحصیل کبیر والا وچ اک شہر اے۔ ایہدا ناں صوفی تے ولی ‌اللہ سلطان عبدل حکیمؒ د‏‏ی نسبت نال پيا ۔ ایہ تلمبا تو‏ں 10 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے ۔ شہر عبدلحکیم ابتداء وچ اک سہو خاندان د‏‏ی نیک تے پارسا عورت د‏‏ی ملکیت سی ۔ جیہنے اولاد نرینا نہ ہوݨ دے باعث حضرت سلطان عبدلحکیم تو‏ں دعا دی درخواست کيتی سی ۔ آپ د‏‏ی دعا نال اس عورت نو‏‏ں اﷲ نے نرینا اولاد نال سرفراز فرمایا ۔ اس پاک دامن عورت نے ایہ علاقا حضرت سلطان عبدلحکیم نو‏‏ں نذرانا یا ہبا کر دِتا ۔ بعد وچ ایہ علاقا حضرت سلطان عبدالحکیم دے ناں نال موسوم ہو گيا۔
ذاتاں
میانا (1۔ حضرت سلطان عبد الحکیمؒ د‏‏ی اولاد تو‏ں 2۔ حضرت مائی صفورا د‏‏ی اولاد تو‏ں) شاہ (حضرت عبد القادر جیلانی د‏‏ی اولاد تو‏ں) ہراج، تھراج، سرگاݨا، دادوآنا وغیرا (سیالاں د‏‏یاں مختلف گوتاں) بھٹی، لوہار، کمھار، موچی، گنپال تے شیخ وغیرا راجپوت، جٹ، ارائیں وغیرا
زبان
عبدلحکیم دی زبان پنجابی اے ۔ ایتھے پنجابی دے جٹکی تے دوآبی لہجے بولے جاندے نیں ۔
مذہب
ایتھے % 99 مسلما‏ن آباد نيں تے دوسرے نمبر اُتے مسیحی برادری پائی جاندی ا‏‏ے ۔
تعلیم
عبدلحکیم وچ مندرجا ذیل اہ‏م تعلیمی ادارے ني‏‏‏‏ں ۔
گورنمنٹ ہائی سکول عبدلحکیم
گورنمنٹ گریجوئیٹ کالج عبدلحکیم گورنمنٹ گرلز کالج عبدلحکیم
حوالے
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پنجاب دے آباد تھاں گٹھ:ضلع خانیوال
چک 86 ڈی بی
چک 86 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
بنیادی کݨ
فزکس وچ اک بنیادی کݨ ایسے ذرے نوں کیندے نیں جیدی اندر دی بنتر بارے جانکاری نئیں اے تے اس لئی ایہ گل نئیں پتہ کہ کیا ایہ ہور نکے کݨاں توں بنیا اے کہ نئیں۔
کݨ فزکس وچ، اک مڈھلا کݨ جاں مول کݨکا اوہ کݨ ہندا اے جسدی اپ-بنتر ان-پچھاتی ہندی اے، اس لئی ایہہ پتہ نہیں ہندا کہ ایہہ کجھ ہور دے جوڑ نال بنیا اے جاں نہیں۔ پچھانے ہوئے کݨاں وچ مول فرمیؤن (کوارک، لیپٹون، اینٹیکوارک اتے اینٹیلیپٹون) شامل ہن، جو عامَ طور تے مادی کݨ (میٹر پارٹیکل) اتے الٹمادہ کݨ (اینٹیمیٹر پارٹیکل) ہن، اتے مول بوسون (گیز بوسون اتے ہگز بوسون) شامل ہن، جو عامَ طور تے ‘بل کݨ’ ہن جو پھرمیؤنز وچکار آپسی میل جول دے وچولے ہن۔ دو جاں دو توں زیادہ مول کݨاں نال بنن والا کݨ اکٹھا کݨ (کمپوزٹ پارٹیکل) کیہا جاندا اے۔
بنیادی کݨ یا تے فرمیون ہوندا اے یا فیر بوسون۔ فرمینوناں دا وزن ہوندا اے تے اوہ مادہ نوں رل کہ بناندے نیں۔ بوسوناں دا کوئی وزن نئیں ہوندا تے اوہ فرمیوناں دی بنیادی گل بات لئی زور نوں ٹوردے نیں۔ فزکس وچ بنیادی کݨاں دے باری دی ساری جانکاری سٹینڈرڈ ماڈل چ ہیگے اے۔ سٹینڈرڈ ماڈل بنیادی کݨاں کݨج کم کردے نیں تے ایناں اتے زور کݨج لگدا اے دسدا اے۔ سٹینڈرڈ ماڈل دے مطابق بنیادی کݨاں نوں اگے کوارک، لپٹان تے گیچ بوسون وچ ونڈیا گیا اے اس ماڈل وچ ہگز بوسون دی وکھڑی خیثیت اے۔
بنیادی کݨاں دیاں 3 خاصیتاں ہوندیاں نیں جیڑیاں ایناں نوں بتاندیاں نیں: وزن، چارج تے سپن (spin)۔ ہر خاصیت دا اک خاص نمبر ہوندا اے۔ ٹوٹے دا وزن تے چارچ دا نمبر صفر ہو سکدا اے۔ مثال دے طور تے فوٹون دا وزن صفر ہوندا اے تے نیوٹرینو دا صفر چارج ہوندا اے۔ ایہ خاصیتاں بدلدیاں نئیں۔
وزن تے چارج اوہ خاصیتاں نیں جیناں نوں اسی اپنے ارد گرد ویکھدے آں کینوجہ گریوٹی تے بجلی اوناں شیواں اتے اثر کردی اے جیناں نوں انسان ویکھ سکدا اے یا محسوس کر سکدا اے۔ مگر سپن صرف بنیادی کݨاں اتے اثر کردی اے اس لئی اینوں اسی محسوس نئیں کر سکدے۔
کݨ
روزانہ زندگی والا مادہ جوہراں (ایٹمز) توں بنیا ہندا اے، جو کسے ویلے مادہ دے مول کݨ منے جاندے سن - یونانی بولی وچ ایٹم شبد دا مطلب ہندا اے ‘اونڈیوگ (جسنوں ہور اگے نہ ونڈیا جا سکدا ہووے)’ – بے شکّ 1910 تک ایٹم دی موجودگی تکراری رہی سی، کیونکہ کجھ مشہور فزکس سائنسداناں نے حسابی بھرم دے روپ وچ انوآں (مولیکیولز) نوں، اتے مادہ نوں توانائی توں بنیاں ہویا دسیا۔ جلدی ہی، ایٹم دے جم داتا سبئیٹومک (سب-ایٹمی) کݨاں دا پتہ چلیا، بھاویں 1930ویں دہاکے تک صرف الیکٹرون، پھوٹون، اتے پرٹون بارے ہی علم سی۔ استوں بعد پھیر، کوانٹم مکینکس دیاں تازہ کھوجاں پربھاوی طور تے کݨاں بارے سمجھ نوں بدلدی رہیاں، کیونکہ اک اکلوتا کݨ اک ترنگ دا کھیتر بندا دسیا، جس کارن اک پہیلی اج تک وی سنتشٹی بھرے علم نوں چیلنج دے رہی اے۔
کوانٹم تھیوری مطابق، پرٹون تے نیوٹون کوارکاں دے بنے پائے گئے سن - اپرلے کوارک اتے تھلے والے کوارک - جو ہن مڈھلے کݨ منے جاندے ہن۔ اتے اک انو دے اندر، الیکٹرون دیاں آزادی دیاں تن ڈگریاں (چارج، سپنّ، اتے اؤربٹل) ترنگ-فنکشن راہیں، تن کواسیپارٹیکل {ہولون (اسنوں چارجون وی کیہا جاندا اے)، سپنون، اؤربٹون ، خیالی لگپگ کݨ ورگے کݨ جو مکت سپیس وچ دھیمی کریا کردے لگدے ہن، جدوں دو الیکٹروناں نے آپس وچ نیڑے آؤنا ہندا اے تاں اوہ اپنیاں تنے خاصیتاں وچوں اک نوں بدلن لئی مجبور ہو جاندے ہن تے باقی دو خاصیتاں نالوں ٹٹ جاندے ہن، جس کارن کجھ پل لئی مکت سپیس وچ اوہناں دیاں تنے خاصیتاں بارے مقررہ طور تے کجھ نہیں کیہا جا سکدا ہندا)}۔ پھیر وی اک مکت الیکٹرون-جو اک ایٹمی نیوکلیئس دے کسے اؤربٹ وچ نہیں ہندا، اؤربٹل رفتار دی کمی محسوس کردا ہے- ونڈیوگ نہیں لگدا اتے تے مڈھلے کݨ دے طور تے بنیا رہندا اے۔
1980 دے آسپاس، سچ مچّ مڈھلے کݨ دے روپ وچ کیہا جان والا اک مول کݨ- مادہ دا آخری جم داتا- ہور پریکٹیکل نظرئیے لئی زیادہتر خارج کیتا گیا، جو پارٹیکل پھجکس دے سٹینڈرڈ ماڈل وچ شامل سی، جسنوں سائنس دی سبھ توں زیادہ پریوگک طور تے کامیاب تھیوری سی۔ مشہور سٹرنگ تھیوری سمیت، سٹینڈرڈ ماڈل توں پرے دیاں تھیوریاں دے پھلار نے، مڈھلے کݨاں دی آبادی نوں ایہہ سوچ نال دگنا کر دتا کہ ہریک معلوم کݨ اک بہت زیادہ بھارے ‘پرچھاویں’ والے ساتھی نال جڑیا اے، بھاویں اوہ سارے سپر-پارٹنر خوجے امعلوم رہندے ہن۔ فلحال، گریویٹون نام دا مڈھلا بوسون کݨ جو گریویٹیشن دا وچولا اے منیا گیا اے، پر خیالی رہندا اے۔
سارے مڈھلے کݨ اپنے سپنّ( گھمن رفتار دی اک قسم جسنوں اینگلر مومینٹم دی سمت والا نمبر کہندے ہن) دے مشتمل جاں جاں بوسون ہندے ہن جاں پھرمیؤن ہندے ہن۔ ایہہ کوانٹم آنکڑیاں دی سپن-سٹیٹکس-تھیورم راہیں وکھرے کیتے جاندے ہن۔ ادھے-انک والے سپن والے کݨ پھرمی-ڈراک آنکڑے دکھاؤندے ہن تے پھرمیؤن کاے جاندے ہن۔ دو پھرمیؤن کݨ جدوں آپس وچ ستھان بدلدے ہن تاں اوہناں دا ترنگ-فنکشن چنہ بدلدا اے۔ پورے انک والے سپن رکھن والے کݨ، بوس-آئینسٹائین آنکڑے دکھاؤندے ہن تے بوسونز کاے جاندے ہن۔ اجیاے کݨاں دے آپس وچ ستھان بدلن نال اوہناں دے ترنگ-فنکشن نوں کوئی فرق نہیں پیندا۔
مڈھلے بوسون کݨ
1. بل کݨ(بل ناپن والے پیمانے والے کݨ) {Force particles (gauge bosons)}
ہگز بوسون
پریوگاں وچ مہیا اورجاواں تے کھوجن تے، کݨ گول اکار دکھاؤندے ہن۔ پارٹیکل پھجکس دے سٹینڈرڈ ماڈل نوں چلاؤندے ہوئے، مڈھلے کݨاں نوں عامطور تے انومانت کرن دی سوکھ لئی ‘نقطہ کݨاں’ دے روپ وچ دکھایا جاندا اے، جو 0 ایام والے ہندے ہن، تے مقامی شاخاں نہیں رکھدے(ستھان نہیں گھیردے)۔ چنگی طرحاں کامیاب رہندے ہوئے وی، سٹینڈرڈ ماڈل گروتاکرن نوں شامل نہ کرن کرکے انسانی سوخم فلسفہ تک ہی محدود اے، تے کجھ ناپ-دھارناواں بغیر کسے سمجھ توں جوڑیاں گئیاں ہن جہناں نوں سمجھایا نہیں جا سکدا۔ اوہناں کمیاں نوں حل کرن دی اچھا رکھدے ہوئے، سٹرنگ تھیوری کوئی ستھان رکھدی اے جو درساؤندی اے کہ مڈھلے کݨ آخری طور تے 1-ایامی توانائی دے سٹرنگاں توں بنے ہوئے ہن جہناں دا آخری گھٹو گھٹ ملّ پلینک لمبائی اے (Planck length)
سانجھے مڈھلے کݨ
بگّ بینگ نیوکلیؤسنتھیسس (big bang nucleosynthesis) دے تاجاں ماڈلاں مطابق، کائنات دے دسنیوگ مادہ دی مڈھلی بنتر 75٪ ہائیڈروجن اتے 25٪ ہیلیئم-4 ہونی چاہیدی اے۔ نیوٹرون 1 اپرلے کوارک اتے 2 تھلڑے کوارکاں نال بندا اے، جدوں کہ پرٹون 2 اپرلے اتے 1 تھلڑے کوارک نال بندا اے۔ کیونکہ باقی سانجھے مڈھلے کݨ (جویں الیکٹرون، نیوٹرینو، جاں کمزور بوسون) انے ہلکے جاں انے گھٹ ہندے ہن کہ ایٹمی دے مرکز نال تلنا کرن تے، کائنات دے دسنیوگ پورے پنج وچ اسیں اوہناں دے پنج دے یوگدان نوں انگولیا کر سکدے ہاں۔ اسلئی، ایہہ نتیجہ کڈھیا جا سکدا اے کہ کائنات دے دسنیوگ پنج دا زیادہتر حصہ اپرلے اتے تھلڑے کوارکاں کرکے اے۔
کݨاں دی گنتی دے شبداں وچ، کجھ اندازا ایہہ کہندے ہن کہ لگبھگ سارا مادہ، ڈارکمیٹر بغیر، نیوٹرینوز وچ ہی ہندا اے، تے مادہ دے لگبھگ 1086 مڈھلے کݨ دسنیوگ کائنات دے وچ موجود ہن، جو زیادہتر نیوٹرینوز ہن۔ کجھ ہور اندازےآں مطابق ڈارک میٹر دے سمیت ایہہ گنتی لگبھگ 1097 اے جو زیادہتر پھوٹون، گریویٹون، اتے ہور پنج توں بغیر والے کیریئر کݨ ہن جو بل اک توں دوجی جگہ لجاندے ہن۔
سٹینڈرڈ ماڈل
پارٹیکل فزکس دا سٹینڈرڈ ماڈل مڈھلے پھرمیؤناں دیاں 12 قسماں رکھدا اے، تے اوہناں دے 12 ہی اینٹیپارٹیکل وی ہن، تے مڈھلے بوسونز وی رکھدا اے جو بلاں دے وچولے ہن اتے ہگز بوسون، جو 4/7/2012 نوں لبھیا گیا، جو وڈے ہاڈرن ٹکراؤ LHC (ATLAS and CMS) دے دو مکھ پریوگاں وچ پچھانیا دسیا جاندا اے۔ پھیر وی، سٹینڈرڈ ماڈل زیادہتر اک مہیا تھیوری منی جاندی اے نہ کہ اک سچی مڈھلی تھیوری، کیوں کہ ایہہ نہیں پتہ کہ ایہہ آئینسٹائین دی جنرل رلیٹیوٹی نال میل کھاندی اے جاں نہیں۔ گریویٹوناں ورگے کجھ خیالی کݨ ہو سکدے ہن جو سٹینڈرڈ ماڈل وچ نہیں درسائے جاندے، جو کشش ثقل بل چکّ کے لجاندے ہن، اتے سپارٹکل ہو سکدے ہن جو عامَ کݨاں دے سپر-سمٹریکل ہون (سانجھا پنج رکھن والے دو کݨ جہناں دے صرف سپن وچ فرق ہووے)۔
مڈھلے فرمیؤن (fermions)
12 مڈھلے فرمیؤناں دیاں قسماں نوں 4 چار کݨاں دیاں تن پیڑیاں (generations) وچ ونڈیا جاندا اے۔ (اتھے وکھریاں پیڑیاں دا مطلب اے اوہ کݨ جہناں دیاں آپسی کریاواں اوہی ہون پر کوانٹم نمبر تے پنج وکھرا ہووے)۔ 6 پھرمیؤن کوارک ہن اتے باقی دے 6 پھرمیؤن لیپٹون ہن، جہناں وچوں 3 نیوٹریؤن ہن، اتے باقی دے 3 وچوں اک نیگیٹو چارج -1 والا ہندا اے جسنوں الیکٹرون کہندے ہن تے دو اسدے چچیرے بھرا ہن جہناں نوں موؤن (muon) تے ٹاؤ (tau) کیہا جاندا اے۔
لیپٹون
1.پہلی پیڑی
2. دوجی پیڑی
3.تیجی پیڑی
کوارک
1. پہلی پیڑی
2. دوجی پیڑی
3. تیجی پیڑی