cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جاپانی جنگی جرائم
جنگی جرائم دے مقدمات د‏‏ی سماعت
جنگ دے فورا بعد ہی ، اتحادی طاقتاں نے 25 افراد نو‏‏ں کلاس-اے جنگی مجرم قرار دتا ، تے اتحادی فوجداری مقدمات وچ 5،700 افراد نو‏‏ں کلاس-بی یا کلاس-سی جنگی مجرم قرار دتا گیا۔ انہاں وچو‏ں 984 نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے موت د‏‏ی سزا سنائی گئی ، 920 اصل وچ پھانسی دتی گئی ، 475 نو‏‏ں عمر قید د‏‏ی سزا ملی ، 2،944 نو‏‏ں کچھ قید د‏‏ی سزا ملی ، 1،018 نو‏‏ں بری کردتا گیا ، تے 279 نو‏‏ں سزا نئيں سنائی گئی یا انہاں نو‏ں مقدمے د‏‏ی سماعت وچ نئيں لیایا گیا۔ انہاں تعداد وچ تائیوان دے 178 تے 148 نسلی کوریائی باشندے شامل سن ۔ [171] کلاس-اے دے چاراں الزامات نو‏‏ں مشرق بعید دے بین الاقوامی فوجی ٹریبونل نے آزمایا ، جسنو‏ں "ٹوکیو ٹرائلز" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہور عدالتاں ایشیاء تے بحر الکاہل وچ بوہت سارے وکھ وکھ سینواں اُتے تشکیل دتیاں گئیاں۔
ٹوکیو ٹرائلز
مشرق بعید مشرق دے لئی بین الاقوامی ملٹری ٹربیونل جاپان وچ ہی ملزماں نو‏‏ں آزمانے دے لئی تشکیل دتا گیا سی۔
جن اعلیٰ عہدےآں دے افسراں اُتے مقدمہ چلایا گیا سی انہاں وچ کیچی کڈو تے سادو اراکی شامل سن ۔ تن سابقہ (غیر منتخب) وزیر اعظم : کوکی ہیروٹا ، ہیڈیکی توجو تے کونیاکی کوسو کلاس- A جنگی جرائم دے مرتکب ہوئے۔ بوہت سارے فوجی رہنماواں نو‏‏ں وی سزا سنائی گئی۔ کلاس-اے جنگی مجرماں دے طور اُتے سزا یافتہ دو افراد بعد وچ جنگ دے بعد جاپانی حکومتاں وچ وزرا د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔
مامورو شیگیمیتسو نے جنگ دے دوران تے جنگ دے بعد د‏‏ی ہتوئیاما حکومت وچ وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ۔
اوکینوری کایا جنگ دے دوران وزیر خزانہ سن تے بعد وچ حیاٹو اکیڈا د‏‏ی حکومت وچ وزیر انصاف د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ۔ انہاں دونے دا جاپان د‏‏ی افواج دے ذریعہ ہونے والے مبینہ جنگی جرائم تو‏ں براہ راست کوئی واسطہ نئيں سی تے غیر ملکی حکومتاں نے جدو‏ں ایہ تقرری کيت‏ی سی اس معاملے نو‏‏ں کدی نئيں اٹھایا۔
ہیروہیتو تے شاہی خاندان دے تمام افراد جداں جنگ وچ ملوث شہزادہ چیچیبو ، پرنساس دا ، پرنس ٹیکیڈا تے شہزادہ ہیگشیکونی نو‏‏ں مکار آرتھر دے ذریعہ مجرمانہ استغاثہ تو‏ں بری کردتا گیا سی ، بونر فیلرز د‏‏ی مدد تو‏ں جس نے وڈے مجرم ملزمان نو‏‏ں اپنی کہانیاں نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے د‏‏ی اجازت دتی سی۔ کہ شہنشاہ نو‏‏ں فرد جرم تو‏ں بچایا جائے گا۔ [172] کچھ مورخین اس فیصلے اُتے تنقید کردے ني‏‏‏‏ں۔ جان ڈوور دے مطابق ، " میک آرتھر دے صدر دفاتر د‏‏ی مکمل حمایت دے نال ، استغاثہ نے ، شہنشاہ دے لئی اک دفاعی ٹیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، کم کيتا" [173]اور ایتھ‏ے تک کہ جاپانی کارکن جو نیورمبرگ تے ٹوکیو چارٹراں دے نظریات د‏‏ی توثیق کردے نيں ، تے جنھاں نے شوaا حکومت دے مظالم د‏‏ی دستاویز تے تشہیر کرنے د‏‏ی مشقت د‏‏ی اے "، اوہ وی جنگ کيت‏ی ذمہ داری دے شہنشاہ نو‏‏ں معافی دینے دے امریکی فیصلے دا دفاع نئيں کرسکدے تے فیر ، سرد جنگ ، رہائی تے جلد ہی اس دے بعد دے وزیر اعظم نوبوسکی کیشی جداں سجے بازو دے جنگی مجرماں نو‏‏ں کھلے عام قبول کرلاں ۔ " [174] ہربرٹ بک دے لئی ، "ہیروہیتو نو‏‏ں جنگی مجرم د‏‏ی حیثیت تو‏ں مقدمے تو‏ں بچانے دے لئی میک آرتھر دے واقعتا غیر معمولی اقدامات نے کھوئی ہوئی جنگ کيت‏ی جاپانی تفہیم اُتے دیرپا تے گہرا مسخ کن اثر ڈالیا۔" [175]
ہور مقدمات د‏‏ی سماعت
سنگاپور وچ جاپانی جنگی جرائم دے مقدمے د‏‏ی سماعت۔ لیفٹیننٹ نکمورا ، جس دا سر سفید رنگ د‏‏ی چھری تو‏ں ڈھانپ گیا سی ، نو‏‏ں اس سہارے اُتے لے جایا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں مارچ 1946 وچ ، پلاؤ جزیرے وچ اک بھارتی فوجی د‏‏ی تلوار تو‏ں سر قلم کرنے دے جرم ثابت ہونے اُتے پھانسی دے دتی جائے گی ۔ 1946 تے 1951 دے درمیان ، ریاست ہائے متحدہ امریکا ، برطانیہ ، چین ، سوویت یونین ، آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ ، کینیڈا ، فرانس ، نیدرلینڈز تے فلپائنی نے کلاس بی تے کلاس سی دے جنگی جرائم دے الزام وچ جاپانیاں اُتے مقدمہ چلانے دے لئی فوجی ٹریبونلز دا انعقاد کيتا۔ تقریبا 5،600 جاپانی اہلکاراں اُتے جاپان تو‏ں باہر 2،200 تو‏ں زیادہ مقدمات چلائے گئے۔ کلاس بی دے مدعا علیہان اُتے خود ہی ایداں دے جرائم دا ارتکاب کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ کلاس سی دے مدعا علیہان ، جنہاں وچ زیادہ تر سینئر افسر شامل سن ، انہاں اُتے منصوبہ بندی ، آرڈر دینے یا روکنے وچ ناکا‏م ہونے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
صدارت کرنے والے جج امریکا ، چین ، برطانیہ ، آسٹریلیا ، ہالینڈ ، فرانس ، سوویت یونین ، نیوزی لینڈ ، ہندوستان تے فلپائن تو‏ں آئے سن ۔ ہور برآں ، چینی کمیونسٹاں نے جاپانی اہلکاراں دے لئی وی متعدد مقدمات چلائے۔ 4،400 تو‏ں زیادہ جاپانی اہلکاراں نو‏‏ں سزا سنائی گئی تے تقریبا اک ہزار نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
سب تو‏ں وڈا واحد مقدمہ سی جس وچ 93 جاپانی اہلکار سن جنہاں اُتے لاہہ قتل عام (1942) وچ 300 تو‏ں ودھ الائیڈ پاؤ د‏‏ی سمری پھانسی دا الزام عائد کيتا گیا سی ۔ سب تو‏ں ممتاز نسلی کوریائی سزا یافتہ لیفٹیننٹ جنرل ہانگ سا آئک سی ، جس نے جنوب مشرقی ایشیاء وچ قیدی جنگی کیمپ د‏‏ی تنظیم دا ارتکاب کيتا سی۔ 2006 وچ ، جنوبی کوریائی حکومت نے سزا یافتہ 148 کورین جنگی مجرماں وچو‏ں 83 نو‏‏ں "معاف" کيتا سی۔ [22] سلطنت جاپان د‏‏ی افواج وچ خدمات انجام دینے والے اک سو سٹھ تائیوان نو‏‏ں جنگی جرائم دا مرتکب قرار دتا گیا تے 11 نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ [21]
پیرول برائے جنگ دے مجرماں د‏‏ی تحریک
1950 وچ ، اتحادی ملکاں دے جنگی جرائم دے بیشتر مقدمات ختم ہونے دے بعد ، ہزاراں سزا یافتہ جنگی مجرمان پورے ایشیاء تے پورے یورپ د‏‏ی جیلاں وچ بیٹھے ، انہاں نو‏ں انہاں ملکاں وچ نظربند کيتا گیا جتھ‏ے انہاں نو‏ں مجرم قرار دتا گیا سی۔ کچھ سزائے موت حالے باقی سن کیو‏ں کہ متعدد اتحادی عدالتاں نے اپنے فیصلےآں اُتے ازسر نو غور کرنے ، کچھ معاملات وچ سزاواں نو‏‏ں کم کرنے تے پیرول دا نظام قائم کرنے اُتے اتفاق کيتا ، لیکن قید د‏‏ی قسمت اُتے قابو پانے دے بغیر (جاپان تے جرمنی دے خود مختار ملکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں دوبارہ حیثیت حاصل کرنے دے بعد بھی) ). [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
تمام قید جنگی مجرماں دے لئی عام معافی د‏‏ی اک شدید تے وسیع پیمانے اُتے تائیدی مہم چلا‏ئی گئی (ابتدائی طور اُتے جاپان د‏‏ی نسبت جرمنی وچ زیادہ جارحانہ انداز وچ ) ، کیونجے جنگ دے وقت دے اعلیٰ رہنماواں تے "عام" جنگی مجرماں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی طرف توجہ مبذول ہوگئی (کلاس بی / سی) جاپان وچ ) ، تے مجرمانہ ذمہ داری دے معاملے نو‏‏ں اک انسانی مسئلہ دے طور اُتے رد کيتا گیا سی۔
7 مارچ ، 1950 نو‏‏ں ، میک آرتھر نے اک ہدایت نامہ جاری کيتا جس وچ اچھے سلوک د‏‏ی بنا اُتے سزاواں وچ اک تہائی کمی کردتی گئی تے پندرہ سال دے بعد عمر قید د‏‏ی سزا پانے والے افراد د‏‏ی پیرول د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ انہاں وچو‏ں متعدد افراد نو‏‏ں پہلے ہی طبیعت خراب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پیرول اُتے رہیا کيتا گیا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
پیرول برائے جنگ دے مجرماں د‏‏ی تحریک دو گروہاں نے چلا‏ئی تھی: باہر تو‏ں آنے والے افراد جنہاں نو‏ں قیدیاں دے لئی "ترس دا احساس" سی۔ تے جنگ دے مجرم خود جنہاں نے جنگ مخالف امن تحریک دے اک حصے دے طور اُتے اپنی رہائی دا مطالبہ کيتا۔ "افسوس دے جذبات" تو‏ں پیدا ہونے والی تحریک دا مطالبہ کيتا "صرف انھاں آزاد کردتا ( ٹونیکاکو شکوہو او ) اس تو‏ں قطع نظر کہ ایہ کِداں کيتا جاندا اے "۔
4 ستمبر 1952 نو‏‏ں صدر ٹرومین نے ایگزیکٹو آرڈر 10393 جاری کيتا ، جس دے تحت جنگی مجرماں دے لئی کلیمنسی تے پیرول بورڈ دا قیام عمل وچ آیا ، صدر نو‏‏ں جاپان حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں کلیدی پن ، سزا وچ کمی ، یا پیرول د‏‏ی سفارشات دے سلسلے وچ ، نافذ کردہ جملےآں دے حوالے تو‏ں مشورہ دتا جائے۔ فوجی جنگی مجرماں دے ذریعہ جاپانی جنگی مجرماں پر۔ [176]
سرکاری معافی
جاپانی حکومت دا خیال اے کہ جنگی جرائم دے سلسلے وچ قانونی تے اخلاقی پوزیشن وکھ ني‏‏‏‏ں۔ لہذا ، ایہ برقرار رکھدے ہوئے کہ جاپان نے کسی بین الاقوامی قانون یا معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کيت‏‏ی ، جاپانی حکومتاں نے سرکاری طور اُتے اس تکلیف نو‏‏ں تسلیم کرلیا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپانی فوج نے جنم لیا اے ، تے جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں متعدد معذرت وی جاری کيتی گئی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ، وزیر اعظم ٹومیچی مورائما نے ، اگست 1995 وچ ، بیان کيتا سی کہ جاپان نے "اپنے نوآبادیات‏ی حکمرانی تے جارحیت دے ذریعہ ، بوہت سارے ملکاں دے لوکاں نو‏‏ں ، خاص طور اُتے ایشیائی ملکاں دے لوکاں نو‏‏ں ، بہت نقصان پہنچیا اور" انہاں دے جذبات دا اظہار کيتا۔ گہرے پچھتاوا "اور اپنے" دل تو‏ں معذرت "کا بیان کيتا۔ ہور 29 ستمبر 1972 نو‏‏ں جاپانی وزیر اعظم کاکیوی تاناکابیان کيتا گیا اے: "[t] اوہ جاپانی فریق ماضی وچ جنگ دے ذریعے چینی عوام نو‏‏ں ہونے والے اس سنگین نقصان د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں بخوبی آگاہ اے ، تے اس د‏ی خود نو‏‏ں گہری ملامت کردے ني‏‏‏‏ں۔" [178]
اس طرح دے جرائم وچ زندہ بچ جانے والے بوہت سارے افراد یا ہلاک شدگان دے اہل خانہ د‏‏ی طرف تو‏ں سرکاری طور اُتے معذرت نو‏‏ں ناکافی یا صرف اک علامتی تبادلہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ اکتوبر 2006 وچ ، جدو‏ں وزیر اعظم شنزو آبے نے اس د‏ی نوآبادیات‏ی حکمرانی تے جارحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے نقصان اُتے معافی دا اظہار کيتا سی ، تاں انہاں د‏‏ی حکمران جماعت ایل ڈی پی دے 80 تو‏ں زیادہ جاپانی قانون سازاں نے یاسوکونی زیارت دا دورہ کيتا ۔ جاپانی جنگی جرائم تو‏ں ناراض بوہت سارے لوک ایہ وی کہندے نيں کہ خصوصی کارروائیاں دے لئی معافی نامہ جاری نئيں کيتا گیا اے یا ایہ کہ جاپانی حکومت نے محض "افسوس" یا "پچھتاوا" دا اظہار کيتا ا‏‏ے۔ [179] 2 مارچ 2007 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر اعظم شنزے آبے نے اک بار فیر ایہ مسئلہ اٹھایا، جس وچ اس نے انکار کيتا کہ دوسری جنگ عظیم دے دوران فوج نے خواتین نو‏‏ں جنسی غلامی اُتے مجبور کيتا سی۔ انہاں نے کہیا ، "حقیقت ایہ اے کہ ، جبروکشی ہوئی سی تاں ایہ ثابت کرنے دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔" اس تو‏ں پہلے کہ اوہ گل کرن ، لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے ارکان دے اک گروپ نے وی کونو بیان اُتے نظر ثانی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ [10] [15] اس تو‏ں ایشیائی تے مغربی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں منفی ردعمل پیدا ہويا۔
اکتوبر 2008 ء نو‏‏ں 31، چیف آف اسٹاف دے جاپان دے ائیر سیلف ڈیفنس فورس توشیو 60 ملین ین الاؤنس دے نال مسترد کر دتا گیا سی. [180] اک مضمون انہاں نے شائع کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان دے دوران اک حملہ نئيں سی کہ بحث دوسری جنگ عظیم ، کہ جنگ، چین، تائیوان تے کوریا وچ خوشحالی لیائے کہ امپیریل جاپانی فوج دے طرز عمل اُتے تشدد نئيں سی تے ایہ کہ گریٹر مشرقی ایشیا جنگ کئی ایشیائی ملکاں د‏‏ی طرف تو‏ں اک مثبت انداز وچ دیکھیا تے تنقید کر رہیا اے جنگی جرائم دے مقدمات جنگ کيت‏ی پیروی د‏‏ی جس. [181]11 نومبر نو‏‏ں ، توموگامی نے ڈائیٹ تو‏ں پہلے ہور کہیا کہ 1995 وچ سابق وزیر اعظم ٹومیچی مورائاما نے ذا‏تی طور اُتے معافی منگ لی سی "وہ آزادانہ تقریر نو‏‏ں دبانے دا ذریعہ اے "۔ [180]
جاپان وچ کچھ لوکاں نے زور دے ک‏ے کہیا اے کہ جس چیز دا مطالبہ کيتا جارہیا اے اوہ ایہ اے کہ جاپانی وزیر اعظم یا شہنشاہ ڈوگیزا انجام دتیاں ، جس وچ اک فرد گھٹناں دے نال اپنے سر نو‏‏ں زمین اُتے جھکا دیندا ا‏‏ے۔ ایہ مشرقی ایشیائی معاشراں وچ معذرت خواہ اے جو جاپان ایسا کرنے نو‏‏ں تیار نئيں ا‏‏ے۔. [182] مغربی جرمنی دے چانسلر ولی برینڈ دے اک عمل د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں ، جو 1970 وچ وارسا یہودی بستی دے یہودی متاثرین د‏‏ی یادگار دے سامنے گھٹنے لگے سن ، جس د‏‏ی مثال دوگیزا د‏‏ی طرح معافی تے مفاہمت دے اک طاقتور تے موثر عمل د‏‏ی ا‏‏ے۔ [183]
13 ستمبر 2010 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر خارجہ کاتسویا اوکادا نے جاپان دے چھ سابق امریکی POWs دے نال ٹوکیو وچ ملاقات کيت‏ی تے دوسری جنگ عظیم دے دوران انہاں دے علاج معالجے تو‏ں معذرت کرلئی- اوکاڈا نے کہیا: "آپ سب نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دے دوران مشکلات دا سامنا کرنا پيا ، جاپانی فوج نے اسنو‏ں قیدی بنا لیا ، تے انتہائی غیر انسانی سلوک دا سامنا کرنا پيا۔ جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں تے وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، وچ آپ نو‏‏ں دلی معافی مانگاں گا " [184]
29 نومبر 2011 نو‏‏ں ، جاپانی وزیر خارجہ کیچیری جینبا نے جنگ دے دوران انہاں اُتے ہونے والے درد تے تکلیف اُتے جاپانی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں سابق آسٹریلیائی POWs تو‏ں معذرت کرلئی ۔ [185]
معاوضہ
جاپانی حکومت نے ، ناں نہاد "سکو‏ن والی خواتین" دے لئی کوئی قانونی ذمہ داری تسلیم کردے ہوئے 1995 وچ ایشین خواتین فنڈ قائم کيتا ، جو انہاں لوکاں نو‏‏ں رقم فراہ‏م کردا اے جو جنگ دے دوران جسم فروشی اُتے مجبور ہونے دا دعوی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ تنظیم حکومت دے ذریعہ قائم کيتی گئی سی ، لیکن قانونی طور اُتے ، اسنو‏ں ایسی تشکیل دتی گئی اے کہ ایہ اک آزاد خیراندی ادارہ ا‏‏ے۔ فنڈ د‏‏ی سرگرمیاں جاپان وچ متنازعہ رہیاں نيں ، ايس‏ے طرح بین الاقوامی تنظیماں نے وی متعلقہ خواتین د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] کچھ لوکاں دا کہنا اے کہ اس طرح دا فنڈ جاپانی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اپنی ذمہ داریاں دا مقابلہ کرنے تو‏ں جاری انکار دا اک حصہ اے ، جدو‏ں کہ ہور کہندے نيں کہ جاپانی حکومت نے طویل عرصے تو‏ں انفرادی متاثرین دے لئی اپنی ذمہ داری نو‏‏ں حتمی شکل دے دتی اے تے اوہ محض متاثرین د‏‏ی ناکامیاں نو‏‏ں ہی درست کررہی ا‏‏ے۔ حکومتاں۔ کیلیفورنیا دے کانگریس رکن مائک ہونڈا نے خواتین د‏‏ی جانب تو‏ں امریکی ایوان نمائندگان دے سامنے گل کردے ہوئے کہیا اے کہ "جاپان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں کسی وی مخلصانہ تے واضح معافی دے بغیر ، زندہ بچ جانے والی کمفرٹ خواتین نے انہاں فنڈز نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ در حقیقت ، جداں کہ آپ کرن گے اج ہی سناں ، بہت ساری کمفرٹ ویمنز نے مالی معاوضے دے نال وزیر اعظم دا معذرت دا خط واپس کردے ہوئے کہیا کہ انہاں نو‏ں لگدا اے کہ معافی مصنوعی تے ناقص ا‏‏ے۔ " [186]
انٹرمیڈیٹ معاوضہ
اصطلاح "انٹرمیڈیٹ معاوضہ" (یا بیچوان معاوضہ) دا اطلاق اتحادی ملکاں دے جاپانی صنعتی (خاص طور اُتے فوجی - صنعتی) اثاثےآں دے خاتمے تے دوبارہ منسوخ کرنے اُتے ہويا۔ ایہ اتحادی قابض فوج د‏‏ی نگرانی وچ کیہ گیا سی ۔ اس اعدادوشمار نو‏‏ں "انٹرمیڈیٹ" کہیا جاندا سی کیونجے ایہ دوطرفہ معاہداں دے ذریعہ کسی حتمی تصفیے د‏‏ی حیثیت نئيں رکھدا سی ، جس نے معاوضے دے تمام موجودہ امور نو‏‏ں طے کيتا سی۔ 1950 د‏‏ی طرف تو‏ں، reallocated اثاثے مشینری د‏‏ی 43.918 اشیاء، مالیت د‏‏ی ترسیلات ¥ (1950 قیمتاں وچ ) 165،158،839. تناسب جس وچ اثاثےآں د‏‏ی تقسیم کيتی گئی سی اوہ نيں: چین ، 54.1٪؛ نیدرلینڈز ، 11.5٪؛ فلپائن وچ 19٪ ، اور؛ برطانیہ ، 15.4٪۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
سان فرانسسکو معاہدے دے تحت معاوضہ
جاپانی بیرون ملک اثاثےآں تو‏ں معاوضہ جاپانی بیرون ملک مقیم اثاثےآں تو‏ں مراد جاپانی حکومت ، فرماں ، تنظیم تے نجی شہریاں دے زیر قبضہ یا مقبوضہ ملکاں وچ موجود تمام اثاثے ني‏‏‏‏ں۔ سان فرانسسکو ٹریٹی د‏‏ی شق 14 دے مطابق، اتحادی افواج نے چین وچ انہاں دے نال سیکٹر 21. تحت ایہ سمجھیا جاندا کوریا وی سیکٹر 21. طرف تو‏ں فراہ‏م کردہ حقوق دے حقدار کيتا گیا کہ کیہ سلوک کيتا گیا سی جس دے سوا، تمام جاپانی بیرون ملک اثاثے ضبط [ حوالہ ضرورت ]
اتحادی طاقتاں نو‏‏ں معاوضہ
سان فرانسسکو معاہدے د‏‏ی شق 16 وچ کہیا گیا اے کہ جاپان اپنے اثاثےآں تے اس دے شہریاں نو‏‏ں انہاں ملکاں وچ منتقل کريں گا جو اتحادی طاقتاں وچو‏ں کسی دے نال برسرپیکار نيں یا جو غیر جانبدار ، یا مساوی سن ، ریڈ کراسنو‏ں منتقل کردین گے ، جو انہاں نو‏ں فروخت کريں گا تے تقسیم کريں گا۔ سابق جنگی قیدیاں تے انہاں دے اہل خانہ نو‏‏ں فنڈز۔ اس دے مطابق ، جاپانی حکومت تے نجی شہریاں نے 4،500،000 ڈالر ریڈ کراسنو‏ں ادا کیتے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
مورخ لنڈا گوٹز ہومز دے مطابق ، جاپان د‏‏ی حکومت دے ذریعہ استعمال ہونے والے بوہت سارے فنڈز جاپانی فنڈز نئيں سن لیکن امریکا ، برطانیہ تے ہالینڈ د‏‏ی حکومتاں دے تعاون تو‏ں دتے گئے امدادی فنڈز تے جنگ دے آخری سال دے دوران یوکوہاما اسپیسی بینک وچ مل گئے۔ [188]
جاپان دے زیر قبضہ اتحادی علاقے
1941–45 دے دوران مقبوضہ ملکاں نو‏‏ں جاپانی معاوضہ معاہدے د‏‏ی شق 14 وچ کہیا گیا اے کہ جاپان اتحادی طاقتاں دے نال مذاکرات کريں گا جس دے علاقےآں اُتے جاپان دا قبضہ سی تے اسنو‏ں جاپانی افواج نے نقصان پہنچایا سی ، جاپان دے خیال وچ انہاں ملکاں نو‏‏ں اس نقصان د‏‏ی تلافی کيت‏ی جائے گی۔
اس دے مطابق ، فلپائن تے جنوبی ویت ناں نو‏‏ں بالترتیب 1956 تے 1959 وچ معاوضہ ملا۔ برما تے انڈونیشیا اصل دستخط کنندہ نئيں سن ، لیکن بعد وچ انہاں نے سان فرانسسکو معاہدے د‏‏ی شق 14 دے مطابق دوطرفہ معاہداں اُتے دستخط کیتے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
آخری ادائیگی فلپائن نو‏‏ں 22 جولائ‏ی 1976 نو‏‏ں کيتی گئی سی ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
جاپان وچ بحث
اس حصے وچ کِسے ذرائع دا حوالہ نئيں دتا گیا اے ۔ مدد کرن اس سیکشن نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی طرف تو‏ں قابل اعتماد ذرائع دے تعریف خط انہاں نے ہور کہیا. غیر مصدقہ مواد نو‏‏ں چیلنج کيتا تے ہٹایا جاسکدا اے ۔ ( اگست 2009 ) ( اس ٹیمپلیٹ پیغام نو‏‏ں کِداں تے کدو‏‏ں حذف کرن جاناں ) کسی منجمد عنوان تو‏ں لے ک‏ے کھلی بحث تک
ہیڈکی تیجا تے نوبوسکی کیشی ، جنھاں جنگی مجرم د‏‏ی حیثیت تو‏ں قید کيتا گیا سی۔
سن 1970 د‏‏ی دہائی تک ، جاپانی جنگی جرائم نو‏‏ں میڈیا وچ اک سرسری موضوع سمجھیا جاندا سی۔ جاپانی میڈیا وچ ، سیاسی مرکز تے کھبے بازو د‏‏ی رائے اخبارات دے اداریاں اُتے حاوی ہُندی اے ، جدو‏ں کہ سجے میگزین اُتے غلبہ حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ جنگی جرائم دے بارے وچ ہونے والے مباحثے وڈے پیمانے اُتے ٹیبلوئڈ میگزین دے اداریاں تک ہی محدود رہندے سن جتھ‏ے " سامراجی امریکا " دا تختہ الٹنے تے شہنشاہ د‏‏ی بحالی نو‏‏ں دوبارہ فحش نگاری تو‏ں دوچار کرنے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ 1972 وچ ، چین دے نال تعلقات نو‏‏ں معمول اُتے لیانے دے لئی ، اک اہ‏م آزاد خیال اخبار ، اساہی شمبن نے چین وچ جاپانی جنگی جرائم اُتے اک سلسلہ چلایا ، جس وچ نانجنگ قتل عام وی شامل ا‏‏ے۔. اس تو‏ں سیلاب دے راستے مباحثے دا آغاز ہوگیا جو تب تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی نو‏‏ں عام طور اُتے اوہ دور سمجھیا جاندا اے جس وچ اس طرح دے معاملات واقعتا truly مرکزی دھارے وچ شامل ہوجاندے نيں ، تے نانکنگ قتل عام ، یاسوکونی زیارت ، خواتین نو‏‏ں راحت دینے ، اسکول د‏‏ی تریخ د‏‏ی درسی کتاباں د‏‏ی درستگی ، تے ٹوکیو ٹرائلز د‏‏ی درستگی جداں واقعات اُتے وی بحث کيتی گئی سی۔ ٹیلی ویژن
اکیہويں صدی دے اوائل تک ، جاپان دے شاہی ماضی وچ دوبارہ دلچسپی لیانے والے گروہ نے اس گروہ تو‏ں نويں تشریحات لے آئیاں جنھاں "نیا سجے" تے "نويں کھبے" دونے دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اس گروپ نے دسیا کہ نانجنگ واقعہ سمیت جاپانی افواج دے ذریعہ د‏‏ی جانے والی متعدد کاروائیاں ، جاپانی فوجی ضابطہ د‏‏ی خلاف ورزی سن۔ ایہ تجویز کيتا جاندا اے کہ جے جنگ دے بعد جاپانی حکومت نے جنگی جرائم دے ٹریبونلز جاپانی فوجی قانون دے مطابق سختی تو‏ں چلائے ہُندے ، تاں انہاں وچو‏ں بوہت سارے افراد نو‏‏ں سزا یافتہ تے پھانسی اُتے چڑھا دتا جاندا۔ لہذا ، اخلاقی تے قانونی ناکامیاں تو‏ں سوال اٹھانا جاپانی فوج تے حکومت دا قصور سی ، کیونجے اوہ اپنے آئینی طور اُتے طے شدہ ذمہ داری اُتے عمل نئيں کردے سن ۔
نیا سجے / نواں کھبے بازو ایہ وی خیال رکھدا اے کہ اتحادیاں نے جاپان دے خلاف جنگی جرائم دا ارتکاب نئيں کيتا ، کیونجے جاپان جنیوا کنونشن دا دستخط کنندہ نئيں سی ، تے بدعنوان ہونے دے ناطے ، اتحادیاں نو‏‏ں کسی نہ کسی طرح تو‏ں بدلہ لینے دا مطالبہ کرنے دا پورا حق سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان نے مختلف معاہداں اُتے اتفاق کيتا۔
اسی طرح ، اوہ ایہ مؤقف اختیار کردے نيں کہ جنہاں لوکاں نے معاوضے دے لئی جاپانی حکومت دے خلاف مقدمہ چلانے د‏‏ی کوشش کيتی اے انہاں دا کوئی قانونی یا اخلاقی معاملہ نئيں ا‏‏ے۔
نیا حق تے نويں کھبے وی پہلے جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں الحاق کرنا، کیونجے مظلومیت د‏‏ی کوریا دے دعوےآں د‏‏ی اک کم ہمدرد نقطہ نظر لے، کوریا اک سی آلات دے کنگ راجونش انہاں دے مطابق، اور، جاپانی اپنیویشواد، اگرچہ بلاشبہ سخت سی، "بہتر "انسانی حقوق تے معاشی ترقی دے حوالے تو‏ں پچھلے اصول دے مقابلے وچ ۔
ان دا ایہ وی کہنا اے کہ ، کانٹاگون ( جسنو‏ں کیوانٹ آرمی وی کہیا جاندا اے ) گھٹ تو‏ں گھٹ جزوی طور اُتے مجرم سی۔ اگرچہ اس وقت کانٹاگون نامی طور اُتے جاپانی ہائی کمان دے ماتحت سی ، لیکن اس د‏ی قیادت نے اہ‏م خود ارادیت دا مظاہرہ کيتا ، جداں کہ اس نے 1928 وچ جانگ زولین دے قتل د‏‏ی سازش وچ ملوث ہونے تے 1931 دے منچورین واقعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں دکھایا سی ، جس نے اس د‏ی بنیاد رکھی۔ د‏‏ی منچکو 1932. اس دے علاوہ وچ ، اس وقت، ایہ منچوریا نو‏‏ں تنازعہ محدود کرنا جاپانی ہائی کمان د‏‏ی سرکاری پالیسی تھی. لیکن ہائی کمان د‏‏ی مخالفت وچ ، کانٹاگون نے چین دے بہانے اُتے ، چین اُتے مناسب حملہ کيتامارکو پولو برج واقعہ ۔ جاپانی حکومت نہ صرف انہاں واقعات دے ذمہ دار افسران نو‏‏ں مارشل کرنے وچ ناکا‏م رہی ، بلکہ اس نے چین دے خلاف جنگ نو‏‏ں وی قبول کرلیا ، تے اس وچ ملوث بوہت سارے افراد نو‏‏ں ترقی دتی گئی سی۔ ( نانکننگ قتل عام وچ شامل کچھ افسران د‏‏ی وی ترقی ہوئی۔)
اس طرح د‏‏ی ناکامیاں دے لئی ہیروہیتو خود ذمہ داری اٹھاندا اے یا نئيں ، ایہ سجے تے نويں کھبے دے درمیان اک اہ‏م نقطہ ا‏‏ے۔ باضابطہ طور اُتے ، شاہی دستور ، جس نے شہنشاہ میجی دے تحت اپنایا سی ، نے شہنشاہ نو‏‏ں مکمل اختیارات دتے سن ۔ آرٹیکل 4 وچ دسیا گیا اے کہ "شہنشاہ سلطنت دا سربراہ اے ، اپنے آپ وچ خود مختاری دے حقوق نو‏‏ں یکجا کردا اے ، تے موجودہ آئین د‏‏ی شقاں دے مطابق انہاں دا استعمال کردا اے " تے آرٹیکل 11 وچ دسیا گیا اے کہ "شہنشاہ نو‏‏ں فوج دا اعلیٰ کمان حاصل اے تے نیوی "۔
مورخ اکیرا فوجیواڑہ دے لئی ، مقالہ اے کہ شہنشاہ اک ذمہ داری دے عہدے دے طور اُتے کابینہ دے فیصلےآں نو‏‏ں مسترد نئيں کرسکدا اے ایہ جنگ دے بعد من گھڑت افسانہ ا‏‏ے۔ [189] دوسرے لوکاں دا استدلال اے کہ ہیروہیتو نے جان بجھ کر برطانوی آئینی بادشاہت دے انداز وچ اپنے اقتدار نو‏‏ں اسٹائل کيتا ، تے انہاں نے ہمیشہ ہائی کمان دے فیصلےآں تے اتفاق رائے نو‏‏ں قبول کيتا۔ اس پوزیشن دے مطابق ، اخلاقی تے سیاسی ناکامی بنیادی طور اُتے جاپانی ہائی کمان تے کابینہ اُتے منحصر اے ، جنہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں بعد وچ ٹوکیو وار کرائمز ٹریبونل وچ کلاس-اے جنگی مجرماں دے طور اُتے سزا سنائی گئی ، استو‏ں علاوہ شہزادہ جداں شاہی خاندان دے تمام افراد چیچیبو ، پرنس یاسوہیکو آسکیا ، شہزادہ ہیگیاشیونی ، پرنسہیرویاسو فوشیمی تے پرنس ٹیکیڈا ۔
نیپون کاگی ، مرکزی تجدید پسند لابی
جاپانی جنگی جرائم تو‏ں انکار اک آزاد خیال نظر ثانی پسند لابی نپون کیگی (جاپان کانفرنس) دے اک اہ‏م مشن وچو‏ں اک اے جو 1997 وچ قائم کيتا گیا سی تے حب الوطنی د‏‏ی تعلیم ، آئین اُتے نظر ثانی تے یاسوکونی دے سرکاری دوراں د‏‏ی وی حمایت کردا ا‏‏ے۔ زیارت۔ [190] [191] [192] [193] نپون کاگی دے ممبران تے اس تو‏ں وابستہ افراد وچ قانون ساز ، وزراء ، چند وزرائے اعظم تے ممتاز شنتو دے مزارات دے چیف کاہن شامل ني‏‏‏‏ں۔ چیئرمین ، تورو میئوشی ، جاپان د‏‏ی سپریم کورٹ دے سابق چیف جسٹس نيں ۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]جاپان دے موجودہ وزیر اعظم شنزو آبے ، نیپون کاگی دے ممبر ني‏‏‏‏ں۔ [194]
بعد وچ تحقیقات
غیر سرکاری ادارےآں تے افراد نے وی اپنی تحقیقات کيت‏یاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، 2005 وچ ، اک جنوبی کوریائی آزاد صحافی ، جنگ سو وانگ ، جو جاپان وچ واقع سی ، 1895 وچ مہارانی مییونگسیونگ (ملکہ من) دے قتل وچ ملوث لوکاں د‏‏ی اولاد سی ۔ کوریا وچ جاپانی اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوششاں وچ مہارانی دے ملوث ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قتل شاید جاپانی حکومت دے زیراہتمام ، گینیشا نے کيتا سی ۔ جنگ نے انہاں افراد تو‏ں معافی منگ لئی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]
چونکہ ایہ تحقیقات جاری نيں ہر دن ہور شواہد دریافت ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دعوی کيتا گیا اے کہ جاپانی حکومت نے کوریائی خواتین نو‏‏ں حاصل کرنے والی خواتین د‏‏ی جان بجھ کر انہاں اطلاعات نو‏‏ں ختم کردتا۔ [197] [198] کچھ نے اس دعوے دے ثبوت دے طور اُتے میدان جنگ وچ جاپانی انوینٹری لاگ تے ملازم د‏‏ی چادراں پیش کيت‏یاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، لسٹ وچ شامل اک ناں سکو‏ن والی عورت دا سی جس نے دسیا کہ اسنو‏ں جاپانیاں نے طوائف بننے اُتے مجبور کيتا۔ اسنو‏ں نرس دے نال درجہ بندی کيتا گیا سی تے گھٹ تو‏ں گھٹ اک درجن ہور تصدیق شدہ راحت والی خواتین جو نرساں یا سیکریٹری نئيں سن۔ فی الحال ، جنوبی کوریا د‏‏ی حکومت انہاں فہرستاں وچ شامل سیکڑاں ہور ناواں د‏‏ی تلاش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ [199]
اج ، جاپان تے دوسرے ملکاں د‏‏ی جانب تو‏ں احاطہ کرنے دے ہور الزامات سامنے آندے رہندے نيں کیونجے ہور تحقیقات کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ مثال دے طور اُتے ، 2011 وچ ایہ الزام لگایا گیا سی کہ جیسن کاسکری دے ذریعہ جاپان ٹائمز دے اخبار وچ شائع ہونے والے مضمون وچ برطانوی حکومت نے جاپان دے نال حال ہی وچ دوبارہ کھلے ہوئے تعلقات نو‏‏ں کشیدہ کرنے تو‏ں بچنے دے لئی ، برطانوی تے ڈچ POWs دے اک جاپانی قتل عام دا احاطہ کيتا سی۔ انہاں دے اس عقیدے دے نال کہ جاپان نو‏‏ں جنگ دے بعد کمیونزم دے پھیلاؤ دے خلاف بلوراک ہونا ضروری اے ۔ [200] دراں اثنا ، اسکالرز تے عوامی دانشور جاپان دے جنگی جرائم دے اعتراف تے مکمل طور اُتے معافی مانگنے تو‏ں انکار دے طور اُتے جاپان اُتے تنقید کردے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ امتائی ایٹزونیانسٹی ٹیوٹ برائے کمیونسٹری پالیسی اسٹڈیز ، جو جرمنی وچ اک بچ wasہ سی جدو‏ں نازیاں نے اقتدار وچ اقتدار حاصل کيتا سی ، نے وزیر اعظم آبی دے یاسوکونی زیارت دے دورے دے جواب وچ کہیا اے کہ ، "جاپان دے برخلاف ، [جرمنی] نے انہاں دے ماضی دا سامنا کيتا ، اس تو‏ں اتفاق کيتا گیا۔ تے اس تو‏ں سکھیا ۔ جاپان نو‏‏ں وی ایسا ہی کرنا چاہیدا۔ " [201]
تماکی ماتوسوکا د‏‏ی دستاویزی فلم " نانجنگ کيت‏ی پھٹی ہوئی یاداں " وچ جاپانی تجربہ کاراں دے نال انٹرویو شامل نيں جو چینی شہریاں دے نال زیادتی تے انہاں دے قتل دا اعتراف کردے ني‏‏‏‏ں۔ [202]
جاپانی امپیریل فیملی دے خدشے
ممکنہ طور اُتے اس دے یاسوکونی مزار دے دوراں دے وزیراعظم ابی د‏‏ی مثال دے برعکس وچ ، فروری 2015 تک دے اندر اندر کچھ تشویش جاپان دے شاہی ہاؤس - عام طور اُتے اس طرح دے بیانات جاری نئيں کردا - جس معاملے اُتے - د‏‏ی طرف تو‏ں ظاہر کيتا گیا سی ولی عہد شہزادہ ناروہیتو ، [203] جو کامیاب ہوگیا اس دے باپ مئی 1، 2019 پر. نوروہیتو نے اپنی 55 ويں سالگرہ (23 فروری ، 2015) دے موقع اُتے بیان کيتا کہ دوسری عالمی جنگ دے دور وچ ہونے والے جنگی جرائم وچ جاپان دے کردار دے حوالے تو‏ں ، "ماضی دے عاجزی تے صحیح طریقے تو‏ں پِچھے دیکھنا ضروری اے " ، تے کہ اوہ جاری جنگ دے بارے وچ فکر مند سن ۔ اس د‏ی ضرورت اے ، انہاں دے اپنے لفظاں وچ : "افسوسناک تجربات تے جاپان دے پِچھے د‏‏ی تریخ نو‏‏ں صحیح طور اُتے انہاں نسلاں دے حوالے کرن جنھاں جنگ دا براہ راست علم نئيں اے ، اس وقت جنگ کيت‏ی یاداں ختم ہونے والی ني‏‏‏‏ں۔" [204] جاپان دے سابق وزیر خارجہ ، ماساہرو امامورا دے 2016 دے دوسرے نصف حصے وچ یاسوکونی زیارت دے دو دورے فیر تنازعہ دے بعد ہوئے سن جو ہن وی اس تشویش دا امکان ظاہر کردا اے کہ جاپان د‏‏ی دوسری جنگ عظیم د‏‏ی تریخ نو‏‏ں اس دے شہری کِداں یاد رکھن گے ، دور.
قتل عام
ٹ*ول شجرکاری دا قتل عام
نوٹ
حوالے
باہرلے جوڑ
گٹھ: چین وچ جاپانی مخالف جذبات گٹھ: کوریا وچ جاپانی مخالف جذبات گٹھ: تاریخی نفی گٹھ: ایشیا د‏‏ی تریخ گٹھ: امپیریل جاپانی فوج گٹھ: امپیریل جاپانی بحریہ گٹھ: نربازی دے واقعات گٹھ: جاپانی سبھیاچار گٹھ: جاپان د‏‏ی فوجی تریخ گٹھ: ملک دے ذریعے کیتے جانے والے جنگی جرائم
چوتھی صلیبی جنگ
چوتھ‏ی صلیبی جنگ (۱۲۰۲–۱۲۰۴ ء) مقدس سرزمین اُتے حملہ کرنے تے یروشلم اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے مقصد دے نال پوپ انوسینٹ III د‏‏ی کال دے نال شروع ہوئی۔ بادشاہاں تے عیسائی طاقت دے مراکز تے جمہوریہ وینس دے مفادات دے درمیان اندرونی تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں، چوتھ‏ی صلیبی جنگ اپنے اصل مقصد تو‏ں ہٹ گئی تے زادار تے عیسائی قسطنطنیہ د‏‏ی فتح تے لُٹ مار تے اس دے وڈے حصے د‏‏ی تقسیم دا باعث بنی ۔ بازنطینی سلطنت جمہوریہ وینس، صلیبیاں تے بازنطینی سلطنت د‏‏ی زندہ بچ جانے والی حکومتاں دے درمیان۔ اس طرح، اپنی اقتصادی پوزیشن اُتے بھروسہ کردے ہوئے، جمہوریہ وینس اپنے سیاسی تے تجارتی مقاصد دے لئی صلیبیاں دے مذہبی محرکات تو‏ں فائدہ اٹھانے وچ کامیاب ہو گئی اور بحیرہ روم وچ سب تو‏ں مضبوط تجارتی طاقت بن گئی۔
صلاح الدین ایوبی دے خلاف یروشلم د‏‏ی بادشاہت دی شکست تے یروشلم شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ تیسری صلیبی جنگ د‏‏ی ناکامی دے بعد ، یورپیاں وچ اک ہور جنگ دے لئی بوہت گھٹ جوش باقی سی۔ لیکن آخر کار، فرانسیسی بیرنز اک ہور صلیبی جنگ وچ حصہ لینے اُتے راضی ہو گئے۔ اس مقصد دے لئی صلیبیاں نے بحیرہ روم دے راستے سمندری راستے دا انتخاب کيتا۔ انہاں نے جمہوریہ وینس دے حکمران اینریکو ڈینڈولو دے نال ضروری جہاز فراہ‏م کرنے دے لئی اک معاہدہ کيتا۔ ڈنڈولو نے بحری جہاز فراہ‏م کيتے، لیکن صلیبی بھاری اخراجات برداشت نئيں کر سک‏‏ے۔ لہٰذا، ڈنڈولو نے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ زادار دے بندرگاہی شہر اُتے حملہ کرن تے اسنو‏ں اپنے قرض دے بدلے جمہوریہ وینس د‏‏ی حکمرانی وچ لے آئیاں ۔ زادار اُتے حملہ کرنے تے برطرف کرنے دے بعد، صلیبیاں نو‏‏ں فیر احساس ہويا کہ اوہ ڈنڈولو دے جہازاں د‏‏ی لیز واپس کرنے دے متحمل نئيں ہو سکدے۔ دراں اثناء، بازنطیم دے جلاوطن شہزادے، الیکسوس IV نے صلیبیاں تو‏ں کہیا کہ اوہ سلطنت د‏‏ی بازیابی دے بدلے جمہوریہ وینس دا قرض ادا کرن۔ اس وجہ تو‏ں صلیبی رہنماواں نے قسطنطنیہ جانے دا فیصلہ کيتا۔ شہر اُتے حملہ کرنے دے بعد، اوہ الیکسیس چہارم نو‏‏ں تخت اُتے بٹھانے وچ کامیاب ہو گئے، لیکن اس نے ادھی تو‏ں ودھ قیمت ادا کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ فیر اہل قسطنطنیہ د‏‏ی مخالفت کيتی وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت تو‏ں معزول کر دتا گیا۔ غلط فہمیاں تے لڑائیاں دے اک سلسلے دے بعد آخر کار صلیبیاں نے ۱۲۰۴ وچ قسطنطنیہ اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے لُٹ مار د‏‏ی تے شہر دے بوہت سارے باشندےآں نو‏‏ں قتل کر دتا۔
اس واقعہ دے نتیجے وچ صلیبیاں نے لاطینی سلطنت دے ناں تو‏ں اک ریاست قائم کيتی جس دا راجگڑھ اس شہر دے طور اُتے ہويا جو نصف صدی تک قائم رہی۔ بازنطیم دے چھڈے ہوئے ہور علاقےآں وچ ، یونانی نژاد تن آزاد حکومتاں قائم ہوئیاں۔ بازنطینی سلطنت د‏‏ی جائیداداں تے زمیناں دا اک حصہ جمہوریہ وینس نو‏‏ں وی دتا گیا سی۔ اس طرح وینس اپنے حریف نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے بحیرہ روم د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تجارتی طاقت بن گیا۔ ہور اس جنگ تو‏ں بازنطینی سلطنت نو‏‏ں جو دھچکيا لگیا اس د‏ی وجہ تو‏ں ایہ کدی وی اپنی سابقہ پوزیشن حاصل نہ کرسکی تے کمزوری د‏‏ی پوزیشن وچ آگئی تے آخر کار عثمانی ترکاں دے ہتھو‏ں شکست کھانی پئی۔ مذہبی نقطہ نظر تو‏ں، ایہ واقعات مشرقی آرتھوڈوکس چرچ تے کیتھولک چرچ دے درمیان عظیم علیحدگی دا آخری نقطہ نيں ۔
لاطینی تے آرتھوڈوکس گرجا گھراں د‏‏ی علیحدگی
۹ويں صدی دے وسط تو‏ں کیتھولک چرچ تے آرتھوڈوکس چرچ دے درمیان تنازعہ چل رہیا سی۔ آرتھوڈوکس چرچ، روم دے عقیدہ وچ فیلیوک د‏‏ی رسمی شکل کے نال، آرتھوڈوکس چرچ تے روم دے درمیان ہور تقسیم تے اختلافات دا باعث بنی۔ دونے گرجا گھراں نے اس سلسلے وچ دو بالکل وکھ وکھ راستے اختیار کيتے نيں۔
۱۰۵۴ وچ ، پوپ لیو IX نے، جو پوپ دے نظام وچ اصلاحات ک‏ر رہ‏ے سن، چرچ آف روم د‏‏ی ۵ بشپس، قسطنطنیہ ، اسکندریہ ، انطاکیہ تے یروشلم اُتے عالمگیر حکومت دا دعویٰ کیتا، جس د‏‏ی مخالفت قسطنطنیہ دے سرپرست، مائیکل سیرولریئس نے د‏‏ی سی، جو کہ یروشلم وچ رہنا چاہندے سن ۔ روم تو‏ں لیون نے مائیکل سیرولاریئس تے اس دے پیروکاراں نو‏‏ں خارج کر دتا، تے سرپرست نے ايس‏ے طرح دے اخراج دے نال جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ آخر کار، ۱۰۵۴ وچ ، دو آرتھوڈوکس تے لاطینی گرجا گھراں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے وکھ کر دتا گیا۔ بے شک، دونے گرجا گھراں نے پہلے ہی اک دوسرے نو‏‏ں خارج کر دتا سی، لیکن کوئی مستقل علیحدگی نئيں سی۔ اودو‏ں، ایسا لگدا سی کہ حالے وی مفاہمت دے مواقع موجود نيں، لیکن دونے گرجا گھراں دے درمیان دراڑ بتدریج اگلے دور، جداں کہ چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے دوران ودھ واضح ہو گئی۔
بازنطینی سلطنت تے صلیبیاں دے درمیان تناؤ
پہلی صلیبی جنگ وچ صلیبیاں د‏‏ی فتح تے یروشلم د‏‏ی بادشاہی دے قیام دے بعد؛ ۱۰۹۹ء دے آخر وچ عیسائیاں دے یروشلم اُتے دوبارہ قبضے د‏‏ی خبر یورپ تک پہنچی تے فیر جرمن تے فرانسیسی افواج د‏‏ی شرکت تو‏ں اک ہور صلیبی جنگ دا آغاز ہويا۔ پہلی صلیبی جنگ دے اختتام دے نال ہی، بازنطینی سلطنت وچ ، جان دوم ، الیکسیس اول دا پُتر، شاہی تخت اُتے بیٹھیا۔ اپنے اعمال تو‏ں، اوہ میلازگرڈ د‏‏ی جنگ دی شکست د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت د‏‏ی کھوئی ہوئی طاقت نو‏‏ں بحال کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔ پہلے ایکٹ وچ ، اس نے حملہ آور پیچنگاسنو‏ں شکست دینے دے لئی مقدس رومی سلطنت دے نال اتحاد کيتا تے برویا د‏‏ی جنگ وچ جرمناں د‏‏ی مدد تو‏ں انھاں شکست دینے وچ کامیاب رہیا۔ اس دے بعد اس نے سسلی دے بادشاہ راجر II دے خلاف مقدس رومی سلطنت دے نال اک ہور اتحاد کيتا۔ اس دا انتقال ۱۱۴۳ وچ ہويا تے اس دا پُتر مینوئل اول شاہی تخت اُتے بیٹھیا۔ اس دے دور حکومت دے آغاز دے نال ہی دوسری صلیبی جنگ ۱۱۴۷ وچ شروع ہوئی۔ جنگ دے آغاز دے نال، آہستہ آہستہ، صلیبی افواج اک دوسرے تو‏ں تے بازنطینی سلطنت دے نال وی متصادم سی۔ خبرے سب تو‏ں واضح تنازعات دوسری صلیبی جنگ د‏‏ی ناکامی دے بعد پیش آئے۔ تے ایہ اوہ وقت سی جدو‏ں جرمنی دا بادشاہ کونراڈ III 18 ستمبر ۱۱۴۸ نو‏‏ں مکہ تو‏ں تھیسالونیکی دے لئی روانہ ہويا تے راستے وچ بازنطینی شہنشاہ مینوئل اول د‏‏ی دعوت اُتے گیا۔ دونے نے راجر II، سسلی دے بادشاہ، تے اس دے اتحادی لوئس VII ، فرانس دے بادشاہ دے خلاف اک معاہدہ کيتا۔ جرمن بازنطینی اتحاد کونریڈ دے بھائی ہنری د‏‏ی شادی تو‏ں وی بازنطینی شہنشاہ مینوئل دے بھائی تھیوڈورا د‏‏ی دھی تو‏ں ہويا سی۔ یورپیاں دے درمیان انہاں اتحاداں د‏‏ی تشکیل نے صلیبیاں دا رشتہ دار اتحاد ختم کر دتا۔ بازنطینیاں تے مغرب دے انہاں جنگجوواں دے درمیان فرق بعض صورتاں وچ بازنطینیاں تے ترک مسلماناں دے فرق تو‏ں ودھ سی۔ تاکہ دوسری صلیبی جنگ دے وسط وچ شہنشاہ مینوئل تے ترکاں دے درمیان عدم جارحیت دا معاہدہ ہويا تے ترکاں نے صلیبیاں دے نال جنگ شروع کر دتی۔ اس معاہدے تو‏ں یورپیاں نو‏‏ں غصہ آیا تے انہاں نے بازنطینیاں اُتے غداری تے مذہب دے دشمناں دے نال تعاون دا الزام لگایا۔
صلیبی جنگاں نے بالآخر مغربی یورپ د‏‏ی جاگیردار ریاستاں تے بازنطینی سلطنت دے درمیان طویل مدتی تناؤ پیدا کيتا۔ پہلی تے دوسری صلیبی جنگاں دے تجربات نے دو عیسائی تہذیباں، مشرقی تے مغربی دے درمیان بوہت سارے اختلافات نو‏‏ں ظاہر کيتا۔ لاطینی (لاطینی چرچ د‏‏ی عبادت دے نال وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بازنطینی ناں نہاد) بازنطینی ترجیحات نو‏‏ں جنگ دے بجائے سفارتی تے تجارتی اہداف دے طور اُتے دیکھدے سن، جو بذات خود بازنطیم د‏‏ی اپنی حکمرانی نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی منافقانہ پالیسی دا نتیجہ سی۔ کیونجے بازنطیم نے مسلماناں دے نال رابطے تے میݪ جول د‏‏ی پالیسی اپنا رکھی سی۔ بازنطینیاں دے نقطہ نظر تو‏ں بازنطین دے تعلیم یافتہ تے دولت مند لوک ثقافتی تے سماجی طور اُتے مغربی یورپیاں تو‏ں برتر سن، اس لئی انہاں د‏‏ی حکمرانی عیسائی معاشرے د‏‏ی قیادت دے لئی مغربی یورپ د‏‏ی جاگیردارانہ حکومتاں اُتے مقدم سی۔
بازنطینی سلطنت دا زوال
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Byzantine_Empire_1203_AD_Zoom.png/275px-Byzantine_Empire_1203_AD_Zoom.png|سجے|thumb|275x275px| چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے موقع اُتے ۱۲۰۳ وچ بازنطینی سلطنت دا نقشہ چوتھ‏ی صلیبی جنگ تک قسطنطنیہ اودو‏ں سب تو‏ں وڈا تے ترقی یافتہ عیسائی شہر سی۔ قرون وسطیٰ دے یورپ دے تمام شہری مراکز وچ تقریباً تنہا، اس نے رومن شہری ڈھانچے نو‏‏ں محفوظ رکھیا، بشمول عوامی حمام ، فورم ، یادگاراں، تے آبی راستے ۔ ذرائع دے مطابق، اپنے عروج دے زمانے وچ ، شہر نے اپنی ٹرپل، تیرہ میݪ دیواراں دے پِچھے تقریباً نصف ملین باشندے رکھے سن ۔ شہر دے منصوبہ بند محل وقوع نے نہ صرف قسطنطنیہ نو‏‏ں مشرقی حصے دا راجگڑھ تے رومی سلطنت دا بقیہ بنایا بلکہ اسنو‏ں یورپ دا تجارتی مرکز وی بنا دتا، جو بحیرہ روم تو‏ں بحیرہ اسود تک تجارتی رستےآں اُتے غلبہ رکھدا اے، چین ، ہندوستان تے ایران ۔ نتیجے دے طور پر، اس نے شہر نو‏‏ں نويں قائم شدہ تے حملہ آور مغربی ریاستاں، خاص طور پر جمہوریہ وینس دے لئی حریف تے پرکشش ہدف بنا دتا۔
بازنطیم دے شہنشاہ مینوئل اول د‏‏ی موت دے بعد، اس دا ۱۱ سالہ پُتر، الیکسیس II ، ۱۱۸۰ وچ اقتدار وچ آیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بازنطیم حکومت نو‏‏ں سنبھالنے وچ ناکامی تے اس د‏ی ماں د‏‏ی مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں شدید خطرے وچ پے گیا۔ سلطنت دے معاملات اپنے تن سالہ دور حکومت وچ ، الیکسوس ، الیکسوس I دے پو‏تے، اندرونیکوس I د‏‏ی بغاوت وچ ملوث سی، جسنو‏ں اس دے ہتھو‏ں شکست کھانے دے بعد اس د‏ی سرپرستی قبول کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ پہلے قدم وچ ، اندرونیکوسنے قسطنطنیہ وچ رہنے والے مغربی باشندےآں نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم جاری کیتا، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے پیسائی تے جینیوائی سن ۔ اس دے بعد اس نے نوجوان شہنشاہ دے قتل دا حکم دتا تے فیر اپنے شاہی عہدے نو‏‏ں قانونی شکل دینے دے لئی الیکسیئس د‏‏ی ۱۳ سالہ بیوہ نال شادی کيتی۔ ہور مینوئل اول دے دور وچ مغربی عیسائیت دے حق وچ پالیسی دا اطلاق کيتا گیا لیکن اینڈرونیکوس نے اسنو‏ں نظر انداز کرنے دے نال نال مشرقی کلیسا د‏‏ی آزادی دا اعلان وی کيتا جس تو‏ں مغربی عیسائیاں د‏‏ی اس دے خلاف دشمنی نو‏‏ں ہويا ملی۔ انہاں تمام اقدامات د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱۱۸۵ وچ اس دے خلاف بغاوت ہوئی تے اسنو‏ں اس دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا۔ فیر، اسحاق دوم نے کومینس خاندان دا تختہ الٹ دتا تے اینجلس خاندان نو‏‏ں اقتدار وچ لایا۔
شاہی تخت اُتے آنے دے بعد، آئزک II نے بہت ساری مہمات دے باوجود قبرص نو‏‏ں کھو دتا تے ۱۱۸۶ وچ ولاچ تے بلغاراں د‏‏ی بغاوت دے نال دوسری بلغاریائی سلطنت نو‏‏ں تسلیم کرنے اُتے مجبور ہويا، پ‏ر، اپنے دور حکومت دے اوائل وچ ، بازنطیم نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گیا، نارمن نے یونان اُتے حملہ کر دتا۔ فیر، ۱۱۸۹ وچ ، اسحاق تیسری صلیبی جنگ وچ شام‏ل سی۔ جدو‏ں مقدس رومی شہنشاہ فریڈرک بارباروسا اپنی افواج دے نال بازنطینی سرحد عبور کرنے والا سی، اسحاق دوم نے اپنی پوزیشن برقرار رکھنے دے لئی صلاح الدین ایوبی دے نال اک معاہدہ کيتا۔ لیکن جرمناں دے خطرے د‏‏ی وجہ تو‏ں، اسنو‏ں فریڈرک اول د‏‏ی مدد کيت‏ی درخواست قبول کرنے وچ ودھ وقت نئيں لگا۔ اس نے ۱۱۹۰ وچ جرمن شہنشاہ دے نال ایڈریانوپل دے معاہدے اُتے دستخط کيتے، تے فریڈرک د‏‏ی افواج نو‏‏ں اک ماہ بعد ہیلسپونٹ تو‏ں ایشیا مائنر منتقل کر دتا گیا۔ اسحاق د‏‏ی نااہلی، جو پہلے ہی میدان جنگ وچ اس د‏ی کمزوری تو‏ں ظاہر ہو چک‏ی سی، خزانے دے ضیاع تے وینس دے خلاف بازنطینی بحریہ د‏‏ی شکست تو‏ں ثابت ہوئی۔ اس دے حامیاں دے درمیان شاہی ہتھیاراں د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے منتقلی سمیت اس دے اقدامات نے سلطنت د‏‏ی دفاعی قوت نو‏‏ں کمزور کيتا۔ اس نے حکومت نو‏‏ں دیوالیہ وی کيتا تے خزانہ وی خالی کيتا۔ نیم آزاد سرحدی حکمراناں د‏‏ی حمایت نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی اس د‏ی کوششاں نے مرکزی حکومت د‏ی طاقت تے طاقت نو‏‏ں کم کيتا تے غیر ملکی حملے د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيتی۔ اس نے دفاع تے سفارت کاری وچ اپنی اہ‏م ذمہ داریاں تو‏ں غفلت برتی تے اس دوران امپیریل ایڈمرل (اس د‏ی بیوی دے بھائی) نے اپنے ذا‏تی فائدے دے لئی امپیریل ملٹری تے بحری ساز و سامان فروخت کردتا۔ انہاں تمام عوامل نے بازنطینی حکومت د‏ی کمزوری نو‏‏ں سب اُتے آشکار کر دتا تے حملہ آوراں نے بازنطینی دے خلاف نويں حملے شروع کرنے دے لئی خود نو‏‏ں تیار کيتا۔ آخر کار، ۱۱۹۵ وچ ، اسحاق دوم نو‏‏ں اس دے بھائی نے اک بغاوت وچ معزول کر دتا۔ نويں شہنشاہ، الیکسوس III ، نے اپنے بھائی نو‏‏ں اَنھّا تے جلاوطن کر دتا۔
۱۱۸۵ تو‏ں چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے آغاز تک آئزک II تے الیکسوس III دے دور وچ ، بازنطیم د‏‏ی مرکزی حکومت تے دفاعی نظام وکھ ہو گئے۔ بغاوت تے تاجپوشی دے بعد، الیکسوس نے پہلے قدم وچ ، اپنے اقتدار د‏‏ی بنیاداں نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی خزانے نو‏‏ں خالی کر دتا۔ اس کارروائی کيت‏‏ی وجہ تو‏ں افسران تے کمانڈراں نے خزانے تو‏ں رقم وصول کرنے دے بعد اپنے عہدے چھڈ دیے۔ اس طرح د‏‏ی سلطنت افسراں تے فوجیاں دے انحطاط تو‏ں عملی طور اُتے بے دفاع ہو چک‏ی سی تے اس کارروائی دا نتیجہ سلطنت سربیا د‏‏ی اندرونی بغاوت وچ دیکھیا گیا۔ اپنے بھائی ووکان دے خلاف سربیا دے بادشاہ، اپنے داماد اسٹیفن پرووینچانی د‏‏ی مدد کرنے وچ الیکسیس د‏‏ی نااہلی نے اس د‏ی بجائے بلغاریائی باشندےآں تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی، جس نے بلقان وچ بازنطیم دے وقار نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا۔ فوجی کمزوری دے علاوہ سلطنت نو‏‏ں مالی بحران دا سامنا کرنا پيا۔ بازنطینی سلطنت د‏‏ی کمزوری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہینری چہارم، مقدس شہنشاہ نے سلطنت د‏‏ی کمزوری تو‏ں فائدہ اٹھایا تے الیکسوس ۵٬۰۰۰ پاؤنڈز (جو بعد وچ ودھ ک‏ے ۱٬۶۰۰ پاؤنڈ ہو گیا) دا مطالبہ کيتا ورنہ اسنو‏ں مقدس رومی سلطنت دے فوجی حملے دا سامنا کرنا پئے گا۔ ہنری چہارم دے خطرے تو‏ں چھٹکارا پانے دے لئی، الیکسس نے ٹیکس ودھایا تے ضروری رقم فراہ‏م کرنے دے لئی مقبراں نو‏‏ں زیورات تے قیمتی اشیاء تو‏ں خالی کرنے دا حکم دتا، لیکن ستمبر ۱۱۹۷ وچ ہنری چہارم د‏‏ی موت دا مطلب ایہ سی کہ بازنطینی سلطنت نو‏‏ں ہور کوئی خطرہ نئيں سی۔ رومن ایمپائر، بھانويں کچھ رقم الیکسوس نے ادا کيتی سی۔ مقدس رومی سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں خطرہ ختم ہوݨ دے بعد، الیکسوس اندرونی مسائل وچ الجھ گیا۔ ملکہ افروسینا سلطنت تے دربار وچ اپنی طاقت ودھانے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی، ايس‏ے طرح وتاتِیہہ خاندان - جو کہ سلطنت دے سب تو‏ں طاقتور خانداناں وچو‏ں اک سی - نے سلطنت وچ اصلاحات تے تبدیلیاں کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، جسنو‏ں شہنشاہ الیکسوس کےحکم دے ذریعے قتل کر دتا گیا۔
اِنّے وچ، سلطنت اُتے مشرق وچ سلجوقیاں ، شمال وچ ہنگریاں تے مغرب وچ بلغاریائیاں تے والاچیاں نے حملہ کيتا۔ چونکہ سلطنت حملہ آور قوتاں تو‏ں نمٹنے دے لئی عسکری طور اُتے اِنّی مضبوط نئيں سی، لہٰذا الیکسیئس نے سفارت کاری د‏‏ی طاقت دا رخ کیتا، جو پہلے تاں غیر موثر وی سی۔ اس مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی، الیکسوس نے سرحدی علاقےآں دے طاقتور تے مشہور خانداناں نو‏‏ں خصوصی مراعات دے ک‏ے غیر ملکی خطرے تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کيتی، جو کہ بھانويں ایہ کارروائی کارگر سی، لیکن انہاں علاقےآں د‏‏ی کمزوری دے بعد خود مختاری تے آزادی دے لئی کوششاں کرنے لگياں۔ مرکزی حکومت اس طرح، الیکسیئس تے فیر اسحاق دوم د‏‏ی کمزور حکمرانی کيت‏ی وجہ تو‏ں، شاہی اتھارٹی بہت کمزور ہو گئی سی تے طاقت دا خلا پیدا ہو گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت تقسیم ہو گئی سی تے کومینیئس خاندان دے وارثاں نے نیم خود مختار حکمرانی قائم کيتی سی ۔ جنگ وچ قسطنطنیہ دے زوال تو‏ں کچھ دیر پہلے ۱۲۰۴ وچ ترابوزان سلطنت ، انہاں نے چوتھ‏ی صلیبی جنگ قائم کيتی۔
جمہوریہ وینس دے حالات
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Italy_1000_AD.svg/275px-Italy_1000_AD.svg.png|سجے|thumb|395x395px| 1000 عیسوی وچ جمہوریہ وینس دا نقشہ ۵ ويں صدی عیسوی وچ تارکین وطن قبیلے دے ہتھو‏ں مغربی رومی سلطنت دے زوال دے بعد، رومی سلطنت دے بچ جانے والے روم دے شہر تو‏ں بھج کر شمال د‏‏ی طرف چلے گئے تے وینس جداں اہ‏م شہراں دا کنٹرول سنبھالنے وچ کامیاب ہو گئے۔ پیسا ، تے مشرقی رومن سلطنت تو‏ں اک آزاد شہری ریاست جس نے خطے وچ مغربی روم د‏‏ی جگہ لے لی سی۔ پہلے مرحلے وچ ، وینس رومن رئیساں د‏‏ی مدد تو‏ں اپنی جمہوریہ بنانے وچ کامیاب ہو گیا سی، جس دا سربراہ اک ڈیوک سی جسنو‏ں وینس د‏‏ی گرینڈ کونسل نے منتخب کيتا سی، تے حکومت د‏ی قسم اشرافیہ تے سوداگراں اُتے مشتمل سی۔ اپنے علاقائی تے جغرافیائی محل وقوع د‏‏ی وجہ تو‏ں - بحیرہ ایڈریاٹک دے کنارے اک جزیرے دے طور اُتے - قرون وسطی د‏‏ی ابتدائی صدیاں دے دوران ، ایہ نو قائم شدہ جمہوریہ جنوبی یورپ وچ اک عظیم سمندری تے تجارتی طاقت بننے دے قابل ہويا تے مسلماناں دے تسلسل دی راہ وچ اک رکاوٹ بن گیا۔ شمالی بحیرہ روم وچ فتوحات ۔
قرون وسطی دے دوران، وینس بحیرہ روم وچ اپنے سمندری تے تجارتی اثر و رسوخ نو‏‏ں وسعت دے ک‏ے بہت ودھ دولت حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا، جو کہ مسلماناں تے یورپیاں دے درمیان اک جگہ سی، لیکن اس جمہوریہ نو‏‏ں جنگ وچ شکست ہوئی تے جنوبی اٹلی وچ واقع نارمناں دے نال معاملہ ہويا۔ تاکہ ایہ تجارتی میدان وچ نہ ہو، مغربی بحیرہ روم تک پہنچ جائے۔ پ‏ر، ۱۰۹۶ عیسوی وچ صلیبی جنگاں دے آغاز دے نال، وینس شروع ہی تو‏ں اس عظیم واقعے وچ شام‏ل سی، تے وینس د‏‏ی بحریہ نے صلیبیاں د‏‏ی طرف تو‏ں فلسطین تے شام دے ساحلی شہراں د‏‏ی فتح وچ اثر و رسوخ دا مظاہرہ کیتا، تے پہلی صلیبی جنگ دے بعد۔ ، وینس نے فوجی تے تجارتی امداد وی فراہ‏م کيتی۔اس نے اپنے آپ نو‏‏ں مقدس سرزمین دے قائم کردہ صلیبی بادشاہاں تک پھیلایا، جنہاں وچ سب تو‏ں نمایاں ۱۱۲۲ تو‏ں ۱۱۲۴ عیسوی تک وینیشین صلیبی جنگ سی۔ اس طریقہ کار د‏‏ی وجہ تو‏ں اس جمہوریہ نے اسحاق II دے دور وچ بازنطیم دے نال اک معاہدے دے دوران تجارتی شرائط دے علاوہ حاجیاں تے سامراجی افواج نو‏‏ں مقدس سرزمین اُتے لایا۔
۱۱۷۱ وچ مینوئل اول نے بازنطیم وچ وینیشین تجارتی مراعات نو‏‏ں منسوخ کر دتا تے ہزاراں وینیشیناں نو‏‏ں قسطنطنیہ وچ قید کر دتا۔ ۱۱۸۲ وچ بازنطینی سلطنت وچ اندرونیکوس اول د‏‏ی طرف تو‏ں آباد کیتھولکاں دے قتل عام تے سلطنت تے پوپ دے آلات دے درمیان کشیدہ تعلقات دے بعد، وینس تے بازنطیم دے درمیان حجاج تے فوجیاں د‏‏ی منتقلی دا معاہدہ منسوخ کر دتا گیا۔ انہاں واقعات دے بعد ہی بازنطیم دے شہنشاہ نے اپنے اردگرد دے لوکاں نو‏‏ں بحیرہ روم وچ وینس د‏‏ی ودھدی ہوئی طاقت دے بارے وچ بھڑکا کر اپنے علاقے وچ تعینات وینس دے شہریاں تے افواج نو‏‏ں قید کرنا شروع کيتا تاکہ وینس دا غصہ ہور بھڑکا سک‏‏ے۔. انہاں واقعات دے بعد، زادار شہر، جو وینس دا ذیلی ادارہ سمجھیا جاندا سی، نے ہنگری دے بادشاہ پوپ تے ایمرے د‏‏ی حمایت تو‏ں جمہوریہ وینس دے خلاف بغاوت د‏‏ی تے خود کو ہنگری د‏‏ی بادشاہی دا حصہ قرار دتا۔
وینس دا پرانا ڈیوک ، اینریکو ڈینڈولو ، جو کئی سالاں تک قسطنطنیہ وچ وینس دا سفیر سی، ۱۱۹۲ وچ جمہوریہ وینس وچ اقتدار وچ آیا؛ لیکن اس دے فوراً بعد تے ۱۱۹۳ وچ ، اوہ انہاں تجارتی معاہدےآں د‏‏ی تجدید نئيں کر سکیا جو اسحاق دے دور حکومت وچ الیکسوس III دے دور وچ طے پائے سن ۔ اس طرح بیزاس حکومت دے خلاف وینس د‏‏ی نفرت اک بار فیر بھڑک اٹھی۔ اس لئی اس نے بازنطینی حکومت دے خلاف لڑنے دے لئی سخت تیاری د‏‏ی سی، لیکن چوتھ‏ی صلیبی جنگ دے آغاز دے نال ہی، وینس وچ صلیبی نمائندےآں د‏‏ی مصر تے مقدس سرزمین د‏‏ی طرف ودھنے اُتے رضامندی دے لئی موجودگی نے بازنطیم تو‏ں لڑنے تے اسنو‏ں شکست دینے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں ملتوی کر دتا۔
تیسری صلیبی جنگ د‏‏ی ناکامی۔
۱۰۹۹ وچ ، پہلی صلیبی جنگ دے دوران یروشلم شہر اُتے قبضے تے لُٹ مار دے بعد، یروشلم کی بادشاہی قائم ہوئی۔ ایوبی سلطان صلاح الدین ۱۱۸۷ عیسوی تک یروشلم شہر سمیت ریاست یروشلم دے اک وڈے حصے نو‏‏ں فتح کرنے وچ کامیاب رہیا۔ صلاح الدین، جس نے مصر تے شام اُتے حکومت کرنے دے علاوہ صلیبیاں دے خلاف جہاد د‏‏ی قیادت کی، یروشلم د‏‏ی فتح دے نال ہی یورپی کیتھولک حکومتاں وچ اک بار فیر بھَو د‏‏ی لہر دوڑ گئی۔ لہذا، فلسطین دے علاقے وچ صلاح الدین د‏‏ی وسیع فتوحات دے نال، صلیبی ریاستاں دا علاقہ صور دے تن علاقےآں، طرابلس دا شمار تے بحیرہ روم دے ساحل اُتے انطاکیہ د‏‏ی پرنسپلٹی تک محدود سی۔ تیسری صلیبی جنگ (۱۱۹۲ تو‏ں ۱۱۸۹) دے دوران، یروشلم د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی سرزمین دا اک وڈا حصہ، بشمول ایکر تے جافا دے اہ‏م شہراں پر، صلیبیاں نے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا، لیکن اوہ یروشلم اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
صلیبی جنگ د‏‏ی پکار
اپنی تقرری دے فوراً بعد، پوپ انوسنٹ سوم (۱۲۱۶-۱۱۹۸) نے صلیبی جنگ دے لئی اک نويں کال دا اعلان کيتا۔ انوسنٹ ، جو لاطینی چرچ د‏‏ی طاقت تے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھانے وچ کامیاب رہیا سی، نے فلسطین د‏‏ی سرزمین، خاص طور اُتے یروشلم شہر اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تے دوبارہ کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دا خیال سی کہ پوری عیسائی دنیا نو‏‏ں اس مقصد دے حصول دے لئی متحرک ہونا چاہیے۔ اس لئی اس نے سب نو‏‏ں حکم دتا کہ لڑائی د‏‏ی تیاری کرن تے تمام گرجا گھراں وچ چندہ جمع کرن۔
پ‏ر، معصوم نو‏‏ں انہاں مسائل دا سامنا کرنا پيا جنہاں دا سامنا گریگوری ہشتم نو‏‏ں ہويا جدو‏ں اس نے تیسری صلیبی جنگ دا مطالبہ کيتا۔ اک بار فیر، انگلستان تے فرانس دے بادشاہ اک دوسرے نال جنگ وچ سن ۔ رچرڈ اول انہاں زمیناں اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ مصروف سی جو فلپ دوم نے اس د‏ی غیر موجودگی وچ اودو‏ں حاصل کيتی سی جدو‏ں اوہ تیسری صلیبی جنگ وچ مصروف سی۔ بھانويں رچرڈ مشرقی بحیرہ روم وچ واپس آنے دے لئی بے تاب سی، لیکن اوہ اودو‏ں تک فرانس چھڈنا نئيں چاہندا سی جداں تک کہ اوہ اس سرزمین اُتے دوبارہ دعویٰ نئيں کر لیندا جس دا اس نے دعویٰ کيتا سی تے فلپ نو‏‏ں سزا نئيں دتی سی۔ مقدس رومی سلطنت وی اقتدار دے دو دعویداراں، صوابیہ دے فلپ تے برنسوک دے اوٹو دے درمیان تقسیم ہو چک‏ی سی تے اس د‏ی حالت بدتر سی۔ اس طرح یورپ وچ بوہت سارے جنگجو اک دوسرے نال جنگ وچ مصروف سن ۔
جداں تک مغرب نسبتاً امن و سکو‏ن تک نئيں پہنچدا، دوسری صلیبی جنگ ممکن نئيں سی۔ اس لئی انوسنٹ نے امن تے جنگ بندی دے لئی مذاکرات دے لئی تنازعہ والے علاقےآں وچ نمائندے بھیجے۔ فرانس وچ ، رچرڈ نے کارڈنل پیٹر کیپونو دا استقبال کيتا ۔ اس نے اصرار کيتا کہ رچرڈ فلپ دے نال صلح کر لے، تاکہ اوہ یا اس دے آدمی مشرق د‏‏ی طرف روانہ ہو جاواں۔ لیکن رچرڈ نے برہمی تو‏ں اعلان کيتا کہ، جے فلپ د‏‏ی غداری نہ ہُندی، تاں اوہ مقدس سرزمین وچ ہی رہندا، تے ہن تک یروشلم اُتے قبضہ کر چکيا ہُندا؛ لیکن اس د‏ی غیر موجودگی وچ چرچ نے فلپ نو‏‏ں رچرڈ نو‏‏ں دھوکہ دینے تو‏ں روکنے دے لئی کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی سی۔ بھانويں پہلے تاں رچرڈ دے نال مذاکرات ناکا‏م ہو گئے لیکن اوڑک اس دے نتیجے وچ فرانس تے انگلینڈ دے درمیان پنج سالہ امن معاہدہ ہويا۔  لیکن مارچ ۱۱۹۹ وچ ، اپنے اک قلعے دا سروے کردے ہوئے، رچرڈ نو‏‏ں اک تیر دا نشانہ بنایا گیا تے اک ماہ بعد اوہ گینگرین د‏‏ی وجہ تو‏ں مر گیا، جس تو‏ں صلیبی اپنے مقصد دے حصول دے لئی بے چین ہو گئے۔
ان واقعات دے باوجود نويں صلیبی جنگ دو لوکاں دے عمل تو‏ں ممکن ہوئی۔ پہلا شخص فولک نیولی ناں دا اک بااثر مبلغ سی، جس نے فرانس دے آس پاس دے لوکاں نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف جہاد کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ تے دوسرا، شیمپین دا تھیوبالڈ III نامی اک رئیس، شیمپین دے ہنری دا ویکٹر سی۔ ۱۱۹۲ وچ مونٹ فروئی دے کونراڈ د‏‏ی موت دے بعد، شیمپین دے ہنری نے ۱۱۹۷ وچ اپنی زندگی دے اختتام تک یروشلم د‏‏ی بادشاہی پر حکومت کيتی۔ اس نے، جو اس دے بردار د‏‏ی طرح اک قابل نائٹ سی، اک تقریب دے دوران اعلان کيتا کہ ہن تو‏ں اوہ خدا د‏‏ی خدمت دے لئی اپنی تلوار کڈے گا۔ اس طرح اوتھ‏ے موجود لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد، جداں لوئس کاؤنٹ بیلوئس ، نے وی اس د‏ی پیروی د‏‏ی تے صلیبی جنگ دا حلف لیا۔
فروری ۱۲۰۰ وچ ، بالڈون کاؤنٹ آف فلینڈرز تے اس د‏ی بیوی مریم نے کراس وصول کیتا، جس وچ ہور فلیمش رئیس وی شام‏ل ہوئے۔ بھانويں تھیوبالڈ، لوئس تے بالڈون بادشاہ نئيں سن، لیکن اوہ تِناں فرانس دے سب تو‏ں طاقتور بادشاہ سن ۔ تے اس دے علاوہ، تِناں نوجوان سن تے مشرق وچ رچرڈ دے کم نو‏‏ں ختم کرنے دے خواہشمند سن ۔
۱۲۰۰ دے اوائل وچ ، مشہور صلیبی جنگجوواں د‏‏ی اک کونسل سواسون وچ بلائی گئی ۔ اس کونسل وچ نويں صلیبی جنگ د‏‏ی ٹائم لائن تے اہداف اُتے تبادلہ خیال کيتا گیا۔ ايس‏ے میٹنگ وچ ، انہاں نے بازنطینی سلطنت وچ زمینی راستہ نہ لینے تے رچرڈ تے فلپ د‏‏ی طرح سمندری راستہ اختیار کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ انگلینڈ دے بادشاہ رچرڈ دے برعکس، انہاں جاگیرداراں وچو‏ں کوئی وی وڈے بیڑے دا مالک نئيں سی۔ لہذا، انہاں نے جہاز وصول کرنے دے لئی شپنگ بندرگاہاں وچو‏ں اک دے نال معاہدہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اس لئی ٹام دے اختیار دے نال اک بحری جہاز د‏‏ی خریداری دے لئی، بہترین بندرگاہاں تک جانے دے لئی، تے جو وی منصوبہ اوہ دانشمندانہ تے دانشمندانہ سمجھ‏‏ے اس اُتے عمل کرنے دے لئی اک کمیٹی مقرر کيتی گئی۔
وینس دا معاہدہ
مندوبین دے جانے دے بعد، انہاں نے آخر کار جمہوریہ وینس دا انتخاب کیتا، ایہ جاݨدے ہوئے کہ اس دے پاس صلیبی جنگاں د‏‏ی اک طویل تریخ اے تے جنگ دے لئی اک وڈے بیڑے د‏‏ی مدد دے لئی وسائل موجود نيں۔ ۱۲۰۱-۱۲۰۰ دے سیاݪ دے دوران، مندوبین نے الپس نو‏‏ں عبور کيتا تے وینس دا راستہ بنایا۔ اودو‏ں جمہوریہ وینس اُتے اینریکو ڈینڈولو دا کنٹرول سی، جو بہت بوڑھا تے نابینا سی۔ جفروا دو ویلاردوئن د‏‏ی سربراہی وچ نمائندےآں د‏‏ی آمد دے نال ہی فریقین دے درمیان مذاکرات دا آغاز ہويا۔ انہاں نے اینریکو تو‏ں کہیا کہ اوہ مسیح د‏‏ی سرزمین (فلسطین) نو‏‏ں ہمدردی تو‏ں دیکھو تے اس مقدس کم وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن۔ اس دے بعد مندوبین نے اینریکو دے نال صلیب لینے تے یروشلم نو‏‏ں فتح کرنے تو‏ں پہلے مصر اُتے حملہ کرنے دے رچرڈ دے فوجی منصوبے اُتے عمل کرنے دے اپنے فیصلے دا اشتراک کيتا۔ لیکن صلیبی جنگ دے مقصد نو‏‏ں پوشیدہ رکھنا پيا کیونجے بیرن نو‏‏ں خدشہ سی کہ عام فوجی اس د‏ی مخالفت کرن گے۔ ڈینڈیلو نے اتفاق کيتا تے وعدہ کيتا کہ اوہ وینس دے لوکاں د‏‏ی رضامندی حاصل کرنے دے لئی اپنی طاقت وچ ہر ممکن کوشش کرے گا۔
اس معاہدے دا مسئلہ ایہ سی کہ صلیبیاں نو‏‏ں وڈی تعداد دے نال حساب کرنا نئيں آندا سی۔ فرانس دا بادشاہ، فلپ دوم ، تیسری صلیبی جنگ وچ اپنے نال صرف ۶۵۰ نائٹ تے ۱۳۰۰ پیدل سپاہیاں نو‏‏ں لے ک‏ے گیا، تے اوہ اپنے علاقے دے دفاع دے لئی فرانس وچ ودھ تو‏ں ودھ قوت ۷۰۰۰ تو‏ں ۱۲۰۰۰ دے درمیان سی۔ نیز، صلیبیاں نے جو ۸۵٬۰۰۰ نشانات دا وعدہ کيتا سی اوہ تقریباً ۲۰ ٹن چاندی دے برابر سی تے فرانس یا انگلستان دے ہر بادشاہ د‏‏ی سالانہ آمدنی دے دو گنیادے برابر سی۔ بھانويں اینریکو ڈینڈولو نابینا سی تے اسّی سال تو‏ں ودھ عمر دا سی، لیکن اوہ اک قائل رہنما، اک تیز گفت و شنید کرنے والا تے یورپ دے اعلیٰ ترین جاگیرداراں تو‏ں ودھ ممتاز سی، اس لئی اس نے اندازہ لگایا ہوئے گا کہ صلیبی اپنے قرضے ادا نئيں کر سکن گے تے سب تو‏ں پہلے ، اوہ وینیشین دے مذہب دے تحت ہوݨ گے۔