cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبد الرحمن بن مہدی
روایت باللفظ
حدیثِ نبوی دا جوذخیرہ ساڈے پاس روایات دے ذریعہ پہنچیا اے اس وچ کچھ قولی نيں تے کچھ فعلی، فعلی حدیثاں کوتمام صحابہ رضی اللہ عنہم اجمعین نے اپنے لفظاں وچ بیان کيتی اے، مثلاً آپ نے وضوفرمایا تووضو د‏‏ی پوری حالت کومختلف صحابہ رضی اللہ عنہم اجمعین نے اپنے اپنے لفظاں وچ بیان کيتی اہے؛ مگراحادیث دا اوہ حصہ جوآپ دے ارشادات پرمشتمل اے اس وچ کچھ حصہ توصحابہ نے اپنے لفظاں وچ بیان کيتا اے یعنی روایت بالمعنی د‏‏ی اے تے کچھ حصہ ایسا اے جس وچ ارشادِ نبوی کولفظ بلفظ بیان کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ صحابہ کرام دے عہد تو‏ں عہد اتباع تابعین تک بیشمار ایداں دے اکابرگذرے نيں جوغایتِ احتیاط وچ ارشادِ نبوی د‏‏ی معناً روایت کرنے دے بجائے لفظاً روایت کرنے کوپسند کردے سن، انہاں ہی بزرگاں وچ عبدالرحمن بن مہدی وی سن، امام احمد بن حنبل رحمہ اللہ تو‏ں کسی نے پُچھیا کہ ابن مہدی حافظ حدیث سن ؟ فرمایا کہ حافظ حدیث ہی نئيں سن انتہائی محتاط محدث سن تے انہاں د‏‏ی اک خاص خصوصیت ایہ سی کہ: كان يحب أن يحباللفظ ترجمہ:کلام نبوی د‏‏ی لفظ بلفظ روایت کرنا پسند کردے سن ۔ حدیث وچ انہاں د‏‏ی اک ہور خصوصیت دا ذکر خطیب بغدادی نے کيتا اے، اوہ ایہ اے کہ: برع في معرفة الأثر وطرق الروايات وأحوال الشيوخ۔ ترجمہ: آثار نبوی.... روایات دے مختلف سلسلہ سنداور شیوخ حدیث دے احوال تو‏ں واقفیت وچ انہاں کوپوری مہارت حاصل سی۔
تفقہ
جس شخص وچ روایت ودرایت حدیث دے تمام اوصاف موجود ہون، جودین د‏‏ی روح تے اس دے ماخذ ومنبع تو‏ں وپری واقفیت رکھدا ہو، اس دے تفقہ فی الدین وچ کیہ شبہ ہوسکدا اے، امام احمد فرماندے نيں کہ بصرہ وچ دوغیرمعمولی عالم پیدا ہوئے، اک یحییٰ بن سعید تے دوسرے عبدالرحمن بن مہدی مگرتفقہ وچ ابن مہدی دا پلہ بھاری تھاکمالِ تفقہ ہی دے بناء پرمعاذ بن معاذ کہندے سن کہ بصرہ وچ عہدۂ قضا دا اگرکوئی اہل اے توصرف ابن مہدی نيں؛ مگران وچ کمی ایہ اے کہ انہاں دا خاندان ایتھ‏ے نئيں اے ؛ اگروہ کسی وڈے آدمی دے خلاف کوئی فیصلہ کرداں تووہ وڈے انہاں کواس فیصلہ تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کرن گے۔ (تے انہاں دا کوئی ہمنوا نہ ہوئے گا) اس واقعہ تو‏ں اندازۃ کيتا جاسکدا اے کہ عجمی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلامی معاشرہ وچ دوبارہ خاندانی عصبیت کس طرح گھس آئی سی کہ اس وقت دا قاضی اگراپنی پشت پراپنے ہمنواواں د‏‏ی اک جماع تنئيں رکھدا سی تواس دے اپنے فیصلے وی بے اثر ہوسکدے سن تے حکومت اس وچ کچھ نہ کرپاندی سی۔
سیرت واخلاق
اپنی سیرت واخلاق دے اعتبار تو‏ں وی اوہ ممتاز سن، ابن جوزی رحمہ اللہ نے انہاں کوصاحب زہد وتقویٰ اتباع تابعین وچ شمار کيتا اے، ایوب بن متوکل دا بیان اے کہ جدو‏ں اسيں کوکسی ایداں دے شخص نال ملن د‏‏ی خواہش ہُندی جودین ودنیا دا جامع ہو توابن مہدی د‏‏ی خدمت وچ حاضرہوجاندے سن، حسان ازرق لکھدے نيں کہ انہاں دے دیکھنے تو‏ں اکھاں ٹھنڈی ہوجاندیاں سن۔ ان دے ورع وتقویٰ دا حال ایہ سی کہ اگراُنہاں کوکسی چیز وچ حرام ہونے دا شبہ وی ہوجاندا سی تواس کواپنے استعمال وچ نئيں لاندے سن، اوہ کہیا کردے سن کہ جوچیز تسيں خدا د‏‏ی رضا تے خوشنودی دے لئی چھوڑدو گے خدا تعالیٰ اس کوتواڈے پاس ضرور واپس کردے گایہ کہنے دے بعد انہاں نے اپنا اک واقعہ بیان کيتا کہ ميں نے تے میرے بھائی نے مشترکہ تجارت د‏‏ی جس وچ کافی نفع ہويا مگرجب نفع تقسیم ہونے لگیا تواس مال وچ کچھ شبہ ہويا، وچ اپنے حصہ تو‏ں دستبردار ہوگیا؛ مگرخدا د‏‏ی قدرت دیکھئے کہ میری زندگی وچ اوہ تمام دولت پھرمیرے تے میرے لڑکےآں دے پاس آگئی اوہ اس طرح کہ میرے بھائی نے اپنی تن کُڑیاں د‏‏ی شادی میرے تن لڑکےآں تو‏ں کردتی سی تے ميں نے اپنی لڑکی د‏‏ی شادی انہاں دے لڑکے تو‏ں کردتی، اتفاق تو‏ں کچھ دن بعد بھائی دا انتقال ہوگیا تے انہاں دے سارے مال د‏‏ی وارث میرے والد تے مرحوم بھائی د‏‏ی لڑکیاں جومیرے لڑکےآں تو‏ں منسوب سن ہوئیاں اس دے بعد والد دا وی انتقال ہوگیا تے اوہ کل دولت میرے گھر وچ آگئی۔ اک بار کسی زمین بیچنے دا ارادہ کيتا ڈھائی سودینار فی جریب پرمعاملہ طے ہوگیا، اوتھ‏ے جس دے ذریعہ غالبا ایہ معاملہ طے ہويا سی اس نے آپ تو‏ں کہیا کہ خریدار نے اس زمین کوویران تے غیرآباد سمجھ کراِنّی قیمت لگائی اے ؛ اگرماں تے آپ دا غَام دونے مل ک‏ے اس زمین وچ کھاد وغیرہ ڈال کر اس کوآباد کرداں تواس زمین د‏‏ی قیمت فی جریب پنجاہ دینار (پنج، چھ سوروپیے) تو‏ں زیادہ ہوجائے گی، اس طرح پوری زمین وچ آپ کوچار ہزار دینار ہور بل جاواں گے؛ گوایسا کرنا غلط نئيں سی، اس لئی کہ اس نے حالے قیمت نئيں ادا کيتی تھی؛ مگرپھربھی انہاں نے محض تھوڑے جہے فائدےدے لئی وعدہ کرنے دے بعد اس کومایوس کرنا اک طرح د‏‏ی بدمعاملگی تے بوداخلاقی سمجھی؛ اس لئی دلال د‏‏ی گفتگو تو‏ں بہت ناراض ہوئے تے بولے کہ تسيں چارہزار دینار دا لالچ دیندے ہو، وچ اس چارہزار تو‏ں خدا د‏‏ی پناہ منگدا ہاں؛ پھراس دے بعد ایہ آیت تلاوت کی: قُل لاَّيَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْأَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ۔ ترجمہ:(اے رسول! لوکاں تو‏ں) کہہ دوکہ ناپاک اورپاکیزہ چیزاں برابر نئيں ہُندیاں؛ چاہے تواناں ناپاک چیزاں د‏‏ی کثرت اچھی لگتی ہوئے۔ پھرکہیا کہ وچ ہرگز اس معاملہ تو‏ں باز نئيں رہ سکدا؛ خواہ چار ہزار دے بجائے اک لکھ دینار دا فائدہ کیو‏ں نہ ہوئے۔ حصولِ ثواب دا انہاں نو‏ں عشق سی، فرماندے سن کہ اگرمینو‏ں اس گل دا خوف نہ ہُندا کہ خدا د‏‏ی نافرمانی ہوئے گی توماں ایہ تمنا کرنا کہ اس شہر دا ہرہرشخص میری غیبت کرے، بھلااس نیکی تو‏ں عمدہ کیہڑی نیکی ہوسکدی اے ؟ جس کواس نے نہ توکیا ہو تے نہ اُسنو‏‏ں اس دا علم ہو؛ مگرقیامت دے دن محاسبہ ہوتواس دے صحیفہ اعمال وچ اوہ نیکی موجود ہو، ایہ اشارہ اس حدیث نبوی د‏‏ی طرف اے جس وچ ایہ کہیا گیا اے کہ جدو‏ں کسی بندہ د‏‏ی ناحق برائی کيتی جاندی اے توہربرائی دے بدلہ اس دے نامہ اعمال وچ اک نیکی لکھ دتی جاندی ا‏‏ے۔
نصیحت
اہلِ علم کووہ نصیحت کيتا کردے سن کہ جدو‏ں آدمی اپنے تو‏ں زیادہ صاحب فضل وکمال تو‏ں ملے تواس د‏ی صحبت کوغنیمت سمجھدے؛ اگراپنے برابر تو‏ں ملے تواس تو‏ں استفادہ تے مذاکرہ د‏‏ی کوشش کرے تے اگراپنے تو‏ں کم ترآدمی تو‏ں ملے تواس دے نال تواضع تو‏ں پیش آئے تے اس کواپنے علم وفضل تو‏ں فائدہ پہنچائے، جوشخص ہرسنی سنائی روایت کونقل کردیندا ہو تے جوہرکہ دمہ د‏‏ی روایت قبول کرلیندا ہو اوہ علم حدیث دا امام بننے دے لائق نئيں ا‏‏ے۔ علم وفضل تے اخلاق وسیرت دے نال عبادت وریاضت وچ وی اوہ ممتاز سن، انہاں دے صاحبزادے دا بیان اے کہ اوہ اکثر اوقات پوری رات نفل نماز تلاوت قرآن وچ گزاردیندے سن، انہاں دا عام معمول ایہ سی کہ ہرروز نصف قرآن تلاوت کرڈالدے سن، ایہ اک بار پوری رات جاگتے رہے؛ مگرعین صبح دے وقت اکھ لگ گئی تے نمازِ فجر قضا ہوگئی، انہاں کواس دا اِنّا رنج ہويا کہ اس د‏ی تلافی دے لئی بہت دناں تک زمین پرپیٹھ نئيں لگائی۔
خلقِ قرآن دے مسئلہ وچ انہاں د‏‏ی رائے
یونانی فلسفہ تے دوسری قوماں دے اختلاط تو‏ں اس زمانہ وچ بوہت سارے ایداں دے مسائل پیدا ہوگئے سن جنہاں دا وجود عہدنبوی تے عہدِ صحابہ وچ نئيں ملدا، ابتداءً علما محدثین انہاں مسائل دے جواب تو‏ں گریز کردے سن ؛ مگرجب ایہ مسائل بہت زیادہ عام ہوئے توان کوان دے بارے وچ اپنی رائے دینی ہی پئی، انہاں مسائل وچ اک مسئلہ قرآن دے مخلوق ہونے دا وی سی، اس بارے وچ نیڑے قریب اس عہد دے بیشتر علماء ومحدثین تو‏ں سوال کيتا گیا سی، انہاں تو‏ں پُچھیا گیا توفرمایا کہ اگرمینو‏ں اقتدار حاصل ہُندا توقرآن کومخلوق کہنے والے دتی ميں گردن اُڑادیندا تے پھرا س د‏‏ی لاش دجلہ وچ پھنکوادیندا۔ فرماندے سن، فرقہ جہمیہ چاہندا اے کہ خدا دے لئی نہ توصفت کلام ثابت ہوسک‏‏ے تے نہ قرآن اس دا کلام ثابت ہوسک‏‏ے، حالانکہ ایہ ثابت اے کہ خدا نے حضرت موسیٰ علیہ السلام تو‏ں کلام کيتا تے پھربتاکید کہیا کہ: وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا۔ ترجمہ:اللہ نے حضرت موسیٰ علیہ السلام تو‏ں کلام کيتا۔
وفات
اس پیکر فضل وکمال نے ترسٹھ سال د‏‏ی عمر وچ سنہ۱۹۸ھ وچ بصرہ وچ وفات پائی رحمۃ اللہ رحمۃ واسعۃ۔
حوالے
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث گٹھ:138ھ دے جم گٹھ:198ھ دیاں موتاں گٹھ:بصری شخصیتاں
مافیا
مافیا (Mafia) منظم جرائم پیشا گروہ نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اِبتداء وچ مافیا اٹلی دے سسلی دے مجرم عناصر نو‏‏ں کہیا جاندا سی، اوہناں نو‏ں "کوسا نوسترا" (Cosa Nostra) وی کہیا جاندا اے جو انیہويں صدی دے نصف آخر وچ سسلی وچ خوب پَھݪ پُھل رہے سن۔ بعد وچ ایہ اصطلاح عام ہو گئی۔
ہُݨ مافیا دا اطلاق اوہناں جرائم پیشا گروہاں دے اتحاد اُتے ہُندا اے جیہناں دا تنظیمی ٹعھانچا تے ضابطا اخلاق یکساں ہُندا ا‏‏ے۔ ہر گروہ نو‏‏ں "خاندان" یا "كوسكا" دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا اے تے کِسے اک علاقے (جداں اک قصبا، شہر دا کوئی علاقا یا پنڈ) وچ کِسے اک "خاندان" د‏‏ی خود مختاری رہندی اے جِتھے ایہ آزادی ناݪ اپݨیا سرگرمیاں انجام دیندے نيں۔
ٹعھانچا
thumb|کھبے|400px|مافیا دا ڈھانچا
باہرلے جوڑ
Cosa Nostra – Rebranding the Mafia
گٹھ:منظم جرائم گٹھ:مافیا گٹھ:اطالوی لفظ تے جملے گٹھ:جرائم
جنوبی ایشیائی پتھر دا دور
thumb|کھبے|200px|[[پتھر دا دور|پتھر دے دور وچ لکھی گئی کیرلا، بھارت وچ اک تحریر]]
جنوب ایشیائی پتھر دور وچ جنوبی ایشیاء وچ قدیم زمانہ پتھر (Paleolithic)، وسطی زمانہ پتھر (Mesolithic) تے جدید زمانہ پتھر (Neolithic) دے ادوار شام‏ل نيں۔
جنوبی ایشیائی پتھر دا دور جنوبی ایشیا وچ پیلی پاولتھک ، قرون وسطیٰ ، تے نیوکلیئر ادوار اُتے محیط ا‏‏ے۔ جنوبی ایشیا وچ قدیم ترین اناٹومی دے نال جدید انسان دے شواہد ہندوستان دے کڈپا غاراں تے سری لنکا وچ باٹاڈومبیلینا تے بیلیلینا دے غاراں تو‏ں ملے نيں۔ [۱] مہرگڑھ وچ ، جو ہن مغربی پاکستان  وچ اے ، نویلیتھک دور دا آغاز ہويا۔ ٧۰۰۰ ق م ۳۳۰۰ تے کانسی دے دور دے آغاز تک جاری رہیا۔ جنوبی ہند وچ قرون وسطیٰ ۳۰۰۰ تک تے نویلیتھک دور تکق م ۱۴۰۰ تک زندہ رہیا، تے اس دے بعد میسولیتھک عبوری دور وچ کانسی دا دور آیا۔ شمالی تے جنوبی ہندوستان وچ ایہ عام طور اُتے ق م  دے بارے وچ ا‏‏ے۔ لوہے دا دور ۱۲۰۰ تو‏ں ۱۰۰۰ دے لگ بھگ شروع ہويا۔ (پینٹڈ گرے ویئر کلچر، ہالور، پیامپلی)۔
ہومو ایریکٹس
پلائسٹوسن دور دے دوران ، ہومو ایریکٹس پاکستان دے بالائی پنجاب  وچ پوٹھوہار سطح مرتفع وچ دریائے سون (جدید راولپنڈی  دے قریب) دے نال رہندے سن ۔ سویا بین سائٹس ہن ہندوستان، پاکستان  تے نیپال دے شیوالک علاقے وچ پائی جاندیاں نيں۔ دو دھاری ہتھ د‏‏ی کلہاڑی تے پتھر دے اوزار شاید درمیانی پلائسٹوسین وچ شروع ہوئے ہون۔  لوئر پلائسٹوسین دور دے اشولین تے آرا کٹنے دے اوزار دا استعمال تقریباً درمیانی پلائسٹوسن وچ شروع ہويا ہوئے گا۔
برصغیر پاک و ہند وچ (٧۰۰۰ ق م – ۵۵۰۰ ق م  ) دریائے سرسوت‏ی (سرسوت‏ی دا پورجال مارگ) دے کنارے اُتے ہریانہ دے پنجور تو‏ں HMT کمپلیکس دے ذریعے نیوی لیتھک فوسلز د‏‏ی دریافت انہاں نے ۱٫۵ ملین سال دے انسانی دانت تے قدیم انساناں دے جوڈھیاں دا اک حصہ دریافت کیا، جو اس گل د‏‏ی نشاندہی کردے نيں کہ ایہ قدیم انسان ذہین ہومینین سن ، تے ایہ کہ اوہ اشولین اشولین دور تو‏ں ۱۵۰۰٬۰۰۰ سال پہلے، پنجور دے علاقے وچ رہندے سن (اب چندی گڑھ دے نیڑے ) [۶] ہریانہ (ہماچل پردیش) وچ پنجور تو‏ں نالہ گڑھاس علاقے وچ سولن ضلع تک لوئر پیلیولتھک کوارٹزائٹ دے اوزار دریافت ہوئے نيں )۔
ہومو آمد
ریشے دار ڈی این اے دے تجزیے تو‏ں پتا چلدا اے کہ ہومو سیپینز نے ٧۵٬۰۰۰ تو‏ں ۵۰٬۰۰۰ سال پہلے جنوبی ایشیا وچ ہجرت د‏‏ی ۔ [8] [9] Y کروموسوم ہالوگروپ دے تجزیے تو‏ں معلوم ہويا کہ مدورائی دے مغرب وچ اک پنڈ دا اک شخص انہاں ہجرت کرنے والے انساناں د‏‏ی براہ راست اولاد سی۔ جنوبی ایشیا وچ جدید ہومو سیپینز دے قدیم ترین غیر مائٹوکونڈریل ریکارڈ سری لنکا دے غاراں وچ پائے گئے نيں ۔ انہاں د‏‏ی عمر ۳۴٬۰۰۰ سال تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ (کینیڈی ۲۰۰۰: ۱۸۰) ریڈیو کاربن ڈیٹنگ وچ جنوبی اتر پردیش وچ بیلن وچ فوسلز د‏‏ی عمر دا تخمینہ ۱۸٬۰۰۰-۱٧٬۰۰۰ سال ا‏‏ے۔ thumb|255x255px| بھیمبیٹکا راک پینٹنگ ، مدھیہ پردیش ، بھارت ۔.
بھیمبیٹکا دے پتھراں د‏‏ی پناہ گاہاں پیلیولتھک دور (۱۰ واں تو‏ں ۸ واں صدی ق م) تک انساناں دے ذریعہ آباد سن تے ایتھ‏ے د‏‏ی دیواراں ق م دے نيں۔ ۳۰٬۰۰۰ [۱۱] [۱۲] تے تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ سال پرانے آڈیٹوریم وچ چٹان د‏‏ی پناہ گاہ دے آخر وچ چھوٹے کپ نما سوراخ نيں۔ [۱۳] بوہت سارے فقاری فوسلز شیوالک تے پوٹھوار (پاکستان) دے علاقےآں وچ رہندے نيں تے جیواشم دے اوزار ملے نيں۔ اس عرصے دے دوران انساناں نے زیادہ تر چرٹس، یشب تے کوارٹزائٹ دا استعمال کيتا۔
نو سنگی
thumb|255x255px| کیرالہ ، انڈیا وچ ایڈکل غاراں د‏‏ی پتھر دے زمانے د‏‏یاں تحریراں.
آشوری نیوکلیئر دور (مہرگڑھ اول، بلوچستان، پاکستان، جسنو‏ں "ابتدائی خوراک د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا دور" وی کہیا جاندا اے ) ٧۰۰۰ تو‏ں ۵۵۰۰۰ ق م تک دا ا‏‏ے۔ اٹھیا چکيا سی۔ سیرامک ​​نیو لیتھک ق م ایہ مدت ۳۳۰۰ تک اے، جو ابتدائی ہڑپہ (پیتل دے دور تو‏ں ابتدائی کانسی دے دور) دے دوران سیر ہويا سی۔ ہندوستان وچ سب تو‏ں قدیم نو پستان دا دور ٧واں صدی ق م دے نیڑے ا‏‏ے۔ کچھ باقیات وسطی گنگا دے علاقے وچ لہوردیوا تے دریاواں گنگا تے یمنا دے سنگم دے نیڑے جھوسی وچ نيں ۔ [۱۴] اک قدیم سرسوت‏ی جس دا ناں بھیرانا موجودہ ریاست ہریانہ وچ اے ۔دریا دے طاس وچ اک ہور جگہ ملی اے جس دے فوسل د‏‏ی سطح تقریباً ٧۶۰۰ ق م د‏‏ی ا‏‏ے۔ مدت ختم ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ [۱۵]
thumb|255x255px| کیتارام راک پینٹنگز، ضلع کرنول ، آندھرا پردیش
جنوبی ہندوستان وچ نوولتھک دور ق م وچ شروع ہويا۔ ۳۰۰۰ تے ایہ دور تقریباً ۱۴۰۰ ق م دا ا‏‏ے۔ تک جاری رہیا۔ آندھرا - کرناٹک دا خطہ جنوبی ہندوستانی نیوکلیئر دور د‏‏ی خصوصیات اے جو بعد وچ جنوبی تامل ناڈو تک پھیل گیا۔ ایتھ‏ے ۲۵۰۰ خنگرک اسٹوپا نيں۔ ترونیل ویلی ضلع تے شمالی ہندوستان وچ اڈیچنالور وچ تقابلی کھدائیاں تو‏ں پیلیولتھک سبھیاچار د‏‏ی جنوبی منتقلی دے ثبوت ملے نيں۔ [۱۶] عظیم پتھر دے زمانے وچ تدفین دے وجود دا واضح ثبوت ق م وچ ا‏‏ے۔ تقریباً ۱۰۰۰ دے شواہد نيں، جو تمل ناڈو دے وکھ وکھ تھانواں اُتے دریافت ہوئے نيں، خاص طور اُتے اڈیچنالور، ترونیل ویلی تو‏ں ۲۴ کلومیٹر دور ، جہاںآرکیالوجیکل سروے آف انڈیا دے ماہرین آثار قدیمہ نے انسانی کھوپڑیاں، کنکالاں تے ہڈیاں، کھوپڑیاں، جلے ہوئے چاولاں دے دانے تے نیو لیتھک کلہاڑیاں اُتے مشتمل ۱۲ ٹکڑےآں دا پتہ لگایا اے ، جو ۲٬۸۰۰ سال پہلے دے نوولیتھک دور دے وجود د‏‏ی تصدیق کردے نيں۔ ماہرین آثار قدیمہ مستقب‏‏ل وچ نويں علم دے ذریعہ دے طور اُتے اڈیچنالور واپس جانے دا ارادہ رکھدے نيں۔ [۱٧] [۱۸]
عداس
حضرت عداس ؓ اہل کتاب صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
عداس ناں سی، شیبہ بن ربیعہ دے غلام سن، نینوا دے مشہور مقام موصل دے کسی پنڈ دے رہنے والے سن مذہباً عیسائی سن، جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  اہلِ طائف نوں اسلام د‏‏ی دعوت دینے دے لئی طائف تشریف لے گئے تے انہاں لوکاں نے آپ دے نال بدسلوکی کیت‏‏ی تے آپ اوتھ‏ے تو‏ں واپس ہوئے تاں راستہ وچ شیبہ تے عتبہ نے جوآپ د‏‏ی ایہ حالت دیکھ رہے سن، عداس رضی اللہ عنہ نو‏‏ں انگور دے کچھ خوشے دے کرآپ دے پاس بھیجیا، جدو‏ں عداس رضی اللہ عنہ آپ دے پاس انگور لیائے توآپ نے بسم اللہ فرمایا تے لے لیا۔
عداس رضی اللہ عنہ نے تعجب تو‏ں کہیا کہ ایہ تاں اک نواں طرزِ کلام سُن رہیا آں، آپ نے فرمایا کہ کتھے دے رہنے والے ہو؟ عداس رضی اللہ عنہ نے دسیا کہ نینوا دا رہنے والا آں، آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا: جتھے دے حضرت یونس علیہ السلام رہنے والے سن، عداس رضی اللہ عنہ نے کہیا کہ آپ نوں کِداں معلوم ہويا کہ یونس علیہ السلام کون نيں؟ آپ نے فرمایا کہ اوہ وی نبی سن تے میں وی نبی آں۔
اسلام
عداس رضی اللہ عنہ نے نبوت دے ایہ آثار وصفات دیکھ ک‏ے آپ دے دستِ مبارک تے پیراں دا بوسہ لیا تے کہہ اُٹھے: ترجمہ:میں گواہی دیندا ہاں کہ بیشک آپ اللہ دے بندے تے اس دے رسول نيں۔
شیبہ وعتبہ دور تو‏ں حضرت عداس رضی اللہ عنہ د‏‏ی ایہ کیفیت دیکھ رہے سن، جدو‏ں اوہ واپس ہوئے تاں انھاں نے کہیا کہ تسيں نے دست بوسی کیو‏ں کیتی؟ حضرت عداس رضی اللہ عنہ نے کہیا کہ ایہ دنیا دے بہترین شخص نيں، ایہ سُن کران دونے نے کہیا کہ کدرے اوہ توانوں تواڈے دین تو‏ں برگشتہ نہ کر دین، تواڈا دین انہاں دے دین تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔
پختہ ایمان
بدر دے روز جدو‏ں دوناں طرف جنگ دیاں تیاریاں ہورہیاں سن توحضرت عداس رضی اللہ عنہ اک ٹیلہ اُتے بیٹھ گئے، جدو‏ں شیبہ تے ربیعہ ادھر تو‏ں گذرے توآپ نے انہاں دوناں دا پیر تھام لیا تے فرمایا کہ خدا د‏‏ی قسم! تسيں لوک نبی تو‏ں لڑنے دے لئی جا رہے ہو، تسيں لوکاں دا بچ کرواپس آنا بہت مشکل اے، حضرت عداس رضی اللہ عنہ نو‏‏ں انہاں دونے تو‏ں اک گونہ تعلق سی، اس لئی بہت کچھ سمجھایا مگر اوہ نہ منے توآپ وکھ غمگین ہوک‏ے بیٹھ گئے۔ (زرقانی نے ایہ تمام واقعات تفصیل تو‏ں لکھے نيں تے اصابہ وچ وی ایہ واقعات مذکور نيں زندگی دے دوسرے واقعات دا ذکر رجال د‏‏یاں کتاباں وچ نئيں ملدا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ و صحابیات
عمرو بن سعدی
ناں ونسب
عمرونام، باپ دا ناں سعدی، قبیلہ قریظہ تو‏ں نسبی تعلق سی۔
اسلام
بنو قریظہ جس روز جلاوطن کیتے گئے، آپ یہود دے پاس آئے تے انہاں تو‏ں کہیا کہ، اے یہود! تسيں لوکاں نے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نال نقض عہد کیتا، انہاں نال غداری کیتی، انہاں تو‏ں تسيں نے معاہدہ کيتا سی کہ انہاں دے دشمناں د‏‏ی مدد نہ کروگے؛ مگرتم نے اس د‏ی خلاف ورزی کیتی، ميں نے اس وقت وی اس تو‏ں گریز کيتا سی تے ہن وی تسيں تو‏ں بالکل علیحدہ آں۔
البدایہ والنہایہ وچ اے کہ انھاں نے ایہ وی کہیا کہ: ترجمہ: اے قوم! جوکچھ پیش آیا اوہ تسيں دیکھ چکے، ہن آؤ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی اتباع کریئے، خدا د‏‏ی قسم! تواناں معلوم اے کہ ابن الہیبان تے ابن الحراش جوہم سب تو‏ں وڈے عالم سن انہاں د‏‏ی آمد تے اس واقعہ د‏‏ی خبر دے چکے سن ۔
اس دے بعد اوہ مسجد وچ آئے تے رات اوتھے بسر د‏‏ی تے اسلام قبول کيتا تے فیر دوسرے روز مدینہ تو‏ں باہر کدرے چلے گئے، انہاں دے جانے دے بعد رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا:
ترجمہ: اللہ تعالیٰ نے اس شخص نو‏‏ں اس د‏ی سچائی د‏‏ی وجہ تو‏ں نجات دتی۔
نینا بیچُویا
thumb| نینا بچویا ستمبر 2013 وچ نینا بچویا (جم 24 اگست 1937) اک یوکرینی لکھاری اے جسنے کئی ناول اتے بچیاں دیاں رچناواں شائع کیتیاں ہن۔
سجاد حسین (نغمہ گر)
سجاد حسین (15 جون 1917 ، سیندا مامو – 21 جولائ‏ی 1995) اک ہندوستانی فلم اسکور کمپوزر سن ۔ اوہ سارنگی ( mandolin )کے کامیاب فنکار وی سن تے انھاں نے پنج دہائیاں تو‏ں زیادہ ممبئی وچ بھارتی فلمی دنیا اُتے چھائے رہ‏‏ے۔ انھاں نے تقریباً 22،000 فلماں کےٹائٹل نغمےآں بالشمول فلماں دے پس منظر دے لئی موسیقی دی۔ فلماں د‏‏ی موسیقی دے علاوہ ، اوہ ہندوستانی کلاسیکی موسیقی (ہندوستانی) دے نال نال عربی موسیقی تے صوفی موسیقی وی بجاندے سن ۔
نینا بیچُویا
حوالے
گٹھ:20ویں صدی دے ناول کار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1937 گٹھ:یوکرینی لکھاری گٹھ:یوکرینی خواتین ناول کار
سجاد حسین (نغمہ گر)
1937 وچ ، سجاد حسین نے بطور فلم اسکور کمپوزر د‏‏ی قسمت آزمانے دا فیصلہ کيتا ، تے اوہ اپنے وڈے بھائی نثار حسین دے نال بمبئی آئے سن ۔ انہاں د‏‏ی پہلی ملازمت سہراب مودی د‏‏ی مناروا موویٹون وچ تِیہہ روپے اُتے لگی سی۔ اک مہینہ بعد اوہ واڈیا مویوائٹون منتقل ہوگئے جتھے انھیںماہانا سٹھ روپے ملدے سن ۔ اگلے چند سالاں دے دوران ، انہاں نے میوزک کمپوزر میرصاحب تے رفیق غزنوی دے معاون د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، تے شوکت حسین رضوی دے بطور معاہدہ ساز پلیئر کم کيتا۔
1940 وچ ، سجاد دے اک دوست نے موسیقار میر اللہ بخش (اداکارہ مینا کماری دے والد) تو‏ں تعارف کرایا۔ سجاد د‏‏ی مینڈولن د‏‏ی مہارت تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، علی نے اسنو‏ں اک معاون د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت دی۔
سجاد نے بہت سارے مشہور گلوکاراں دے نال کم کيتا ، جنہاں وچ سوریا ، لتا منگیشکر تے آشا بھوسلے شامل نيں۔ انیل بسواس سمیت انہاں دے ہ‏م عصر لوکاں نے انہاں دا بہت احترام کيتا۔ سجاد حسین نے جو بہترین اسکور تیار کیہ انہاں وچو‏ں اک فلم رستم سہراب (1963) وچ سی جس وچ سوریا نے 'یاں کِداں د‏ی عجب داستان ہوئے گی اے ' گایا سی۔ لدا منگیشک‏ر ک‏ے سب تو‏ں پسندیدہ گاناں وچو‏ں اک 'Ae dilruba' تے 'پیر تواڈی یاد آیا اے صنم' دے محمد رفیع ، طلعت محمود تے مینا ڈی د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی۔ 2012 دے اک انٹرویو وچ ، لتا منگیشکر نے انہاں دا ناں انہاں د‏‏ی پسندیدہ کمپوزر دے طور اُتے رکھیا سی۔ انہاں د‏‏ی موسیقی د‏‏ی ترکیباں ہندی فلمی گاناں دے سب تو‏ں پیچیدہ اسکوراں وچ شامل نيں۔
سجاد حسین اپنی متنازعہ شخصیت دے لئی جانیا جاندا سی۔ اوہ اکثر اپنے چھوٹے مزاج ، واضح لفظاں ، مزاج دے رویاں تے کمال طبع طبیعت کيتی وجہ تو‏ں تنازعات وچ گھردا سی۔ جدو‏ں شوکت حسین رضوی نے دوستی (1944) د‏‏ی موسیقی د‏‏ی کامیابی دا سہرا اپنی اہلیہ تے گلوکارہ نورجہا‏‏ں نو‏‏ں دتا تاں سجاد نے اس عزم دا اظہار کيتا کہ اوہ نورجہا‏‏ں دے لئی کوئی گانا مرتب نئيں کرن گے۔ انہاں نے گیتکار دے نال تنازعات سی DN بوک فلم Saiyyan وچ  (1951) تے اداکار دے نال د‏‏ی ریکارڈنگ دے دوران دلیپ کمار فلم د‏‏ی ریکارڈنگ دے دوران Sangdil (1952). انہاں نے لتا منگیشکر دے گانے اُتے متنازعہ تبصرے کیتے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں دونے دے درمیان مختصر عرصے تک اختلافات پیدا ہوگئے۔ انہاں نے طلعت محمود نو‏‏ں "گیلت محمود" (غلط محمود) تے کشور کمار نو‏‏ں "شور کمار" (شور کمار) کہیا تے نوشاد د‏‏ی موسیقی اُتے وی تنقید کیتی۔ انہاں نے فلمستان دے ششدر مکھرجی د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا ، تے فلم دے پروڈیوسر ہدایتکار کے آصف دے نال اختلافات دے سبب فلم مغل اعظم (1960) دے لئی موسیقی کمپوز کرنے دا موقع گنوا دتا۔ اک بار، بھاری یہ اے چاندنی رات سجاد حسین د‏‏ی یہ ہويا ایہ اے  (فلم Sangdil) د‏‏ی طرف تو‏ں متاثر، موسیقار مدن موہن سے Tujhe پیدا Kya د‏‏ی sunaun Mein د‏‏ی دلروبا، Tere د‏‏ی saamne د‏‏ی میرا تو‏ں Haal hai کی (فلم: تو‏ں Aakhri ڈییو) ايس‏ے میٹر پر. اک محفل موسیقی وچ جدو‏ں مدن موہن سجاد دے کولو‏‏ں گذر رہے سن ، گرم مزاج سجاد نے "اج کل تاں پرچایاں وی گھومنے پھرنے لگے نيں" ("ایتھ‏ے تک کہ سائے وی ہن ادھر ادھر گھوم رہے نيں") اُتے طنز کيتا۔ مدن موہن نے جواب دتا کہ انہاں نو‏‏ں کاپی کرنے دے لئی کوئی بہتر میوزک ڈائریکٹر نئيں مل سکدا ا‏‏ے۔ اس جواب نے سجاد حسین نو‏‏ں بے آواز کردتا۔
ہندی فلم دے ماہر راجیش سبرامنیم نے وضاحت کردے ہوئے کہیا کہ اس طرح دے تبصرےآں نے انہاں نو‏ں اک قابل تحسین کردار بنایا تے انڈسٹری نال تعلق رکھنے والے افراد نے انہاں نو‏‏ں نظرانداز کرنا شروع کردتا۔ اس دے متنازعہ طرز عمل دے نتیجے وچ ، سجاد نو‏‏ں اپنے 34 سالہ طویل عرصہ تک موسیقی دے کیریئر وچ 20 تو‏ں کم فلمی اسکور اسائنمنٹس ملے۔ اُتے ، میوزک ڈائریکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا اک اہ‏م سنگ میل اوہ گانے نيں جو انہاں نے سری لنکن سنہالہ فلم "داوا یوگایا 1959" دے لئی ترتیب دتے سن ۔ دایو یوگیا نو‏‏ں پونے دے پرساد اسٹوڈیوز وچ فلمایا گیا سی تے بنیادی طور اُتے انہاں دے تیار کردہ گاناں د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سری لنکا وچ باکس آفس اُتے ہٹ ہويا سی۔ اس دور وچ سیلون د‏‏ی سب تو‏ں مشہور اداکارہ / گلوکارہ رومانی دیوی دے گائے ہوئے "ہاڈا گل اما میہیر" تے "دوئی پوٹھا" گانے اج وی مقبول نيں۔ بطور موسیقار انہاں د‏‏ی آخری فلم آکھری سجدہ (1977) سی ، حالانکہ اس نے 1980 د‏‏ی دہائی تک محافل موسیقی وچ حصہ لیا سی۔
موت تے میراث
سجاد حسین اپنی زندگی دے آخری سالاں وچ بھارت دے ممبئی ، ماہ‏م وچ نتال والا عمارت وچ رہندے سن ۔ اس دے پنج بیٹے تے اک بیٹی سی۔ اس دے پنجاں بیٹے (مصطفیٰ ، یوسف ، نور محمد ، ناصر احمد تے عبدالکریم) موسیقار بن گئے۔ سجاد حسین 21 جولائ‏ی 1995 نو‏‏ں انتقال کرگئے: خیام تے پنکج ادھاس انہاں د‏‏ی آخری رسومات وچ شرکت کرنے والی واحد قابل ذکر فلمی شخصیدیاں سن۔
ہندوستان وچ سجاد حسین دا ایہ اک وسیع پیمانے اُتے خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ میوزک استاد ، بھانويں اک برا مزاج سی تے اک کمال پسند سی ،
انھاں فلم کی، اس دے گیت کی، اس دے دھن کی، استعمال ہوئے رہے ساز کی، کلاسیکی موسیقی دے علاوہ گلوکاراں د‏‏ی آواز دے معیار د‏‏ی گہری واقفیت رہندی سی۔ انہاں نے سیکھ لیا اے تے انہاں دے آلات وچ مہارت حاصل سی – انھاں ستار ، شہنائی ، وینا منڈولن، وایلن ، جل ترنگ ، بانسری ، پیانو ، بینجو ، اکارڈین دے علاوہ ، ہوائین تے ہسپانوی گٹار وچ مہارت حاصل سی ،. ایہ اک شخص دے لئی بہت بڑیبات اے ۔ تجربہ کار میوزک ڈائریکٹر نوشاد دے حوالے تو‏ں دسیا گیا اے کہ ، "وہ (سجاد حسین) اک انتہائی باصلاحیت آدمی ، موسیقی دے بارے وچ بہت جاننے والےتھے ، لیکن انہاں دا مزاج انہاں دا دشمن سی۔ اک ہور انتہائی معزز میوزک ڈائریکٹر انیل بسواس نے اک بار مشاہدہ کيتا ، "تمام معیار دے مطابق سجاد حسین اک اصل ، اک باصلاحیت میوزک ڈائریکٹر سن ، دوسرےآں تو‏ں مختلف سن تے انہاں د‏‏ی ہر میوزیکل کمپوزیشن نے انتہائی مشکل دھناں دتے سن ، جسنو‏ں اوہ خود تخلیق کردے سن تے اس دا بھرپور انداز لیا کردے سن ۔ خوشی اس تو‏ں باہر ا‏‏ے۔ "
سجاد د‏‏ی تقریبا ۱۵ منٹ د‏‏ی مینڈولین کمپوزیشن نو‏‏ں تلگو فلم موتیلا موگّو وچ استعمال کيتا گیا۔ اس دے علاوہ اوہ سنہالا فلم "دایو یوگایا" دے میوزک ڈائریکٹر وی سن جو سن 1959 وچ سریلنکا ميں باکس آفس اُتے ہٹ ہوئی سی ، جس د‏‏ی وجہ وی انہاں د‏‏ی شہرت ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی موسیقار گٹھ:ضلع مندسور دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:1995 دیاں موتاں گٹھ:1917 دے جم
نتالیا کوبرنسکا
اوہ ریورینڈ اعوان اوزرکیوچ، جو کہ بعد وچ آسٹریا دی پارلیمنٹ لئی چنے گئے سن اتے ٹوپھیلیا اوکونوسکا دی دھی اے، اسدا جم گالیسیا دے ہلیچینا صوبہ دے بیلیلوآ پنڈ وچ ہویا سی، اس ویلے اسدا نام نتالیا اوزرکیوچ رکھیا گیا سی۔ اس ویلے عورتاں نوں ایلیمینٹری پدھر توں باہر دی سکھیا حاصل کرن دی آگیا نہیں سی اتے اس لئی اس نوں زیادہ تر گھر وچ ہی سکھیا دتی گئی سی۔ اسنے کئی بولیاں: جرمن، فرینچ، پولش اتے روسی دا مطالعہ کیتا اتے وکھ-وکھ کاؤنٹیاں توں ساہت پڑھیا۔ 1871 وچ اسنے تھیپھل کوبرینسکی نال ویاہ کروا لیا۔ کجھ سالاں بعد اس دے شوہر دی موت ہو گئی اتے اسنوں اپنے ماں-پیو نال رہن لئی بولیکھو واپس جانا پیا۔
کوبرئینسکا اپنے پیؤ نال ویانا گئی، جتھے اس دی ملاقات ایوان فرانکو نال ہوئی؛ پھرانکو نے اسنوں یوکرینی عورتاں دی حالت وچ سدھار لیاؤن اتے مرداں نال برابری دی منگ کرن لئی مُتحرک کیتا۔ 1884 وچ اسنے عورتاں نوں ساہت متعلق اتے عورتاں دے حقاں اُتے وچار وٹاندرے متعلق آگاہ کرن لئی ٹوویرستوو رسککھ زنوک (ایسوسی ایشن آف یوکرینیئن وومن) منعقد کیتا۔1890 وچ اوہ اک وفد دا حصہ سی جس نے وزیر تعلیم دی وکالت کیتی کہ عورتاں نوں یونیورسٹی وچ داخل ہون دی آگیا دتی جاوے۔ اسنے سرو ویاپی متا، ڈے-کیئر اتے فرقو رسوئیاں دی وی وکالت کیتی۔
اسنے اپنی پہلی چھوٹی کہانی "شمنسکا" (بعد وچ 1883 وچ د سپرٹ آف د ٹائیمز وجوں جانی گئی) لکھی؛ اگلے سال اسنے اک ناول ' پھور اے پیس آف بریڈّ' لکھیا۔ 1887 وچ اولینا پچلکا نال، اسنے پرشی ونوک (پہلی گارلینڈ)، جو کہ عورت دیاں عورتاں ولوں لکھتاں دے مجموعہ دا اڈیٹنگ کیتا۔ کوبرئینسکا دے پبلشنگ ہاؤس زینوچا سپراوا (عورتاں دا کارن) نے عورتاں دے کوش دے تن مدعے پیدا کیتے جنہاں نوں نشہ ڈولیا (ساڈی قسمت) کیہا جاندا اے۔
1920 وچ اس دی بولیکھو وچ موت ہو گئی۔
اسدی رچنا دا ترجمہ د سپیرٹ آف د ٹائیمز (1998) اتے وارم د چلڈرن، او سن (1998) دے مجموعہ وجوں انگریزی وچ کیتا گیا سی۔
باہری لنک
گٹھ:یوکرینی خواتین ناول کار گٹھ:موت 1920 گٹھ:جم 1851
نعیم بن عجلان انصاری
نعیم بن عجلان انصاری صحابی رسول و یاران علی وچو‏ں سن ۔ تے امام حسین دے نال شہدائے کربلا وچو‏ں سن ۔
ناں و نسب
آپ دا پورا ناں نعیم بن عجلان بن النعمان بن عامر بن زريق الأنصارى الزرقى سی۔ آپ قبیلہ خزرج دے چشم و چراغ سن تے آپ دے 2 بھائی نضر بن عجلان   تے نعمان بن عجلان   اصحاب امیر المومنین علیہ السلام وچ سن ۔
حالات
نعیم دے دونے بھائی حضرت امام حسن ؑ دے زمانہ وچ انتقال کر گئے سن ۔ جدو‏ں کہ نعیم کوفہ وچ زندگی بسرکررہے سن کہ مطلع ہوئے کہ حضرت امام حسینؑ عراق وچ وارد ہوچکے نيں کوفہ نو‏‏ں ترک کردے نيں اورحضرت امام ؑ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے غیرت دینی کاعملی ثبوت پیش کردے نيں تے نواسۂ رسولؐ دے نال اپنی وفاداری دا اعلان کردے ہوئے سپاہ یزید دے خلاف جنگ وچ اپنے خون داآ خری قطرہ وی قربان کردیندے نيں۔
شہادت
آپ واقعہ کربلا وچ عاشور دے اولین شُہداء وچ شام‏ل نيں تے حملہ اولی وچ رتبہ شہادت اُتے فائز ہوئے۔ ایہ اوہ جنگ سی جو صبح عاشور بوقت نماز فجر ہوئی سی۔ تریخ وچ ایہ جنگ مغلوبہ دے ناں تو‏ں مشہور اے ۔ زیارت ناحیہ تے رجبیہ وچ انہاں اُتے سلام ذکر ہويا اے :السلام علی نعیم بن العجلان الانصاری۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:صحابی شہید گٹھ:صحابہ گٹھ:اصحاب علی
عراقی خانہ جنگی وچ شامل مسلح گروہاں دی لسٹ
یہ مضمون عراقی خانہ جنگی وچ شامل مسلح گروہاں کی اک لسٹ اے  ۔ خانہ جنگی دا آغاز 2014– وچ ہويا سی ، 2011–2013 د‏‏ی شورش دے بعد ، تے اس وقت وی زیر کنٹرول اے ۔ جنگ دے دوران دولت اسلامیہ عراق تے لیونٹ (داعش) د‏‏ی اک وڈی شمولیت سی ، ایتھ‏ے تک کہ دسمبر 2017 وچ اسنو‏ں عراق وچ فوجی طور اُتے شکست دتی گئی سی۔ بعثت دے حامیاں تے کچھ سنی گروہاں نے حکومت عراق تے اس دے اتحادیاں دے خلاف لڑائی لڑی ا‏‏ے۔ پیشمرگہ نے خانہ جنگی دے دوران داعش تے ہور قوتاں دے خلاف لڑائی کيتی۔ اگرچہ اوہ حکومت دے خلاف نئيں ، اوہ عراقی افواج وچ شامل نئيں ہوئے ۔ عراقی کردستان دے مستقب‏‏ل ، داخلی و خارجی تنازعات ، تے ملک تے خطے دی سلامتی تو‏ں متعلق جاری مذاکرات جاری نيں ۔
عبدالحارث بن السنی
حضرت عبدالحارث بن السنی ؓ اہل کتاب صحابی رسول سن ۔
ناں ونسب
عبدالحارث یاعبدالرحمن نام، پورا سلسلہ نسب ایہ اے، عبدالحارث بن السنی ابن الدیان الحارثی (تجرید وچ آپ دا ناں عبدالرحمن درج اے، حافظ ابن حجر رحمہ اللہ نے اصابہ وچ لکھیا اے کہ ہوسکدا اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے عبدالحارث تو‏ں آپ دا ناں تبدیل کرکے عبدالرحمن رکھ دتا ہو آپ دا شمار نجران دے ممتاز لوکاں وچ سی، جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے وفات د‏‏ی خبر نجران پہنچی تے اوتھ‏ے فتنہ ارتداد اُٹھیا توآپ نے روک تھام د‏‏ی پوری کوشش کيتی، آپ نے اہلِ نجران دے سامنے اک بہت بلیغ خطبہ دتا جس دے لفظ ایہ نيں:
ترجمہ: اے اہلِ نجران! جس نے تسيں نو‏‏ں اس دین اسلام پرجم جانے دے لئی کہیا اوہ تواڈا خیرخواہ اے تے جس نے کج روی د‏‏ی تلقین کیتی اوہ تواڈا بدخواہ تے تسيں نو‏‏ں دھوکھا دے رہیا اے، ایہ اللہ دے نبی محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تھوڑے جہے زمانے دے لئی تواڈے پاس آئے سن، ہن انہاں د‏‏ی وفات ہوچک‏ی اے ؛ مگرجوکتاب اوہ لے کرآئے سن اوہ ہن وی باقی اے اس دا حکم، حکم اے، اس د‏ی نہی، نہی اے، اس دے اوامر تے منہیات قیامت تک باقی رہن گے۔ تے پھر ایہ اشعار پڑھے: ؎ ونحن بحمد الله هامة مذحج بنو الحارث الخير الذين هم المدر ونحن على دين النبي نرى الذي نهانا حراما منه والأمر ما أمر ترجمہ: چنانچہ بوہت سارے لوک آپ د‏‏ی کوشش کيتی وجہ تو‏ں ارتداد تو‏ں باز آگئے۔ >
وفات
وفات وغیرہ دے متعلق کوئی تفصیل نئيں معلوم ہوسک‏ی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ گٹھ:صحابہ و صحابیات
شہریت (ترمیم) بل دے خلاف مظاہرے
بھارتی پارلیمان (10 دسمبر 2019ء نو‏‏ں لوک سبھا تے 11 دسمبر نو‏‏ں راجیہ سبھا نے) شہریت (ترمیم) بل، 2019ء پاس کر دتا۔ اس تو‏ں پہلے کابینہ بھارت اس بل نو‏‏ں منظوری دے چکيا سی۔ بل دے پاس ہُندے ہی ملک بھر وچ مظاہرے تے احتجاجات دا سلسلہ شروع ہوئے گیا۔ بالخصوص آسام   ، تریپورہ تے منی پور وچ وڈے پیمانے اُتے احتجاج ہويا۔ انہاں احتجاجات وچ متعدد لوک زخمی ہوئے نيں تے دو د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی ا‏‏ے۔
پس منظر
شہریت ترمیمی بل 2019ء اک ایسا بل اے جو بھارتی قانون شہریت 1955ء وچ ترمیم کردا اے تے 31 دسمبر 2014ء تو‏ں پہلے افغانستان، بنگلہ دیش تے پاکستان تو‏ں آئے ہندو، سکھ، بدھ مت، جین مت، فارسی زبان تے مسیحیاں شہریت دینے دا راستہ صاف کردا ا‏‏ے۔ اس بل وچ مسلما‏ناں نو‏‏ں شامل نئيں کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس بل وچ مہاجرین دے لئی عطائے شہریت د‏‏ی مدت 11 سال تو‏ں کم ک‏ر ک‏ے 5 سال کر دتی گئی ا‏‏ے۔
یہ بل آسام اکورڈ، 1985ء دے کلاز 5 نو‏‏ں وی براہ راست چیلینج کردا ا‏‏ے۔
اس بل دے خلاف ملک بھر وچ تحریکاں شروع ہوئے گئی ني‏‏‏‏ں۔ ملک د‏‏ی سول تنظیماں نے مخالفت کيتی اے تے انڈین نیشنل کانگریس نے ایوان پارلیمان تے باہر سڑکاں اُتے ملک گیر احتجاج شروع کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
تریخ
ابتدا وچ شمال مشرقی ریاستاں نے اس بل د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی نے آسام تے شمالی مشرقی ہند د‏‏ی ہور ریاستاں تو‏ں وعدہ کيت‏‏ا سی کہ اوہ انہاں ریاستاں وچ انہاں غیر قانونی مہاجرین دے بے دخل کر دیؤ گے جو 25 مارچ 1971ء دے بعد گھس آئے ني‏‏‏‏ں۔ ایہی گل آسام اکورڈ وچ کہی گئی ا‏‏ے۔ انہاں نے وعدہ کيت‏‏ا سی شہریت ترمیمی بل آسام اکورڈ دے خلاف نئيں ہوئے گا۔ شمال مشرقی ریاستاں د‏‏ی 14 لوک سبھا نشستاں وچ بی جے پی 9 نشستاں اُتے جیت حاصل ہوئی سی۔ 4 دسمبر 2019ء نو‏‏ں کابینہ بھارت نے اس بل نو‏‏ں منظور کيت‏‏ا تے ايس‏ے دے بعد آسام دے گوہاٹی وچ زبردست احتجاج شروع گیا۔ آسام دے علاوہ ہور پروسی ریاستاں وچ مظاہرے شروع ہوئے۔ دسپور وچ ہزاراں مظاہرین نے پولس بیریکیڈ نو‏‏ں توڑ دتا تے آسام اسمبلی عمارت دے سامنے مظاہرے کیتے۔ اگرتلا وچ وی جم کر احتجاج ہويا۔ اس دے بعد تاں ملک بھر وچ احتجاجات دا سلسلہ شروع ہوئے گیا۔ کئی چھوٹے وڈے شہراں وچ لوک سڑکاں اُتے نکل آئے جداں دہلی ،، ممبئی ، بنگلور ، حیدرآباد، دکن تے جے پور د‏‏ی عوام نے اپنا احتجاج درج کراندے ہوئے حکومت تو‏ں بل واپس لینے د‏‏ی منگ کيتی۔ عوام دے علاوہ یونیورسٹیاں، کالجاں تے آئی آئی ٹی ادارےآں نے طلبہ، استاداں تے ہور عملہ وی شانہ بشانہ مظاہرہ وچ شریک ہوئے۔ آئی آئی ٹی ممبئی ، پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا ، جامعہ ملیہ اسلامیہ  ، دہلی یونیورسٹی تے علی گڑھ مسلم یونیورسٹی۔ دے طلبہ مسلسل احتجاج ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔
علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ پولس دے اہلکار تعیینات کردئے گئے نيں مگر طلبہ دا جوش تے جنون کم ہونے دا ناں نئيں لے رہیا ا‏‏ے۔ جامعہ ملیہ اسلامیہ دے طلبہ اُتے پولس نے لاٹھی چارج کيت‏‏ا تے آنسو گیس دے گولے داغے جس تو‏ں کئی طلبہ زخمی ہوئے ک‏ے اسپتال وچ زیر علاج ني‏‏‏‏ں۔
اثر
مظاہرےآں د‏‏ی وجہ فلائٹ تے ٹریناں منسوخ کر دتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ آسام تے تریپورہ وچ حکومت نے انٹرنیٹ د‏‏ی خدمت معطل کر دتی ا‏‏ے۔ رنجی ٹرافی 2019ء-2020ء دا آسام تے سروسز دے درمیان وچ دا مقابلہ منسوخ ہوئے گیا۔ گوہاٹی وچ بھارت جاپان سیمینار منعقد ہونا سی جس وچ وزیر اعظم جاپان شنزو آبے د‏‏ی وی شرکت متوقع سی مگر اسنو‏ں وی رد کر دتا گیا ا‏‏ے۔ فرانس، اسرائیل، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا تے مملکت متحدہ نے اپنے شہریاں نو‏‏ں بھارت وچ جانے تو‏ں متعلق ہدایات جاری کر دتی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ احتجاجات گٹھ:جاری احتجاج گٹھ:بھارت
شاہ محمد غوث لاہوری
شیخ المحدثین سید شاہ محمد غوث لاہوری ثم پشاوری نقشبندیہ سلسلہ دے معروف بزرگ نيں
ناں تے ولادت
آپ دا اسم گرامی سید محمد غوث لقب شیخ المحدثین غوث وقت تے شاہ محمدغوث دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ آپ دے والد محترم ابو البرکات سید حسن قادری نے دوسری شادی خاندان سادات کنڑ سید علی ترمذی المشہور پیربابا د‏‏ی نواسی تو‏ں کيتی۔ ایہ بی بی صاحبہ اِنّی نیکوکار تے صالحہ سن کہ آپ دا لقب ’’ رابعہ عصر ‘‘ پڑ چکيا سی ۔ آپ اسی عفیفہ دے بطن تو‏ں 1084ھ پیدا ہوئے۔
تعلیم وتربیت
آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت اپنے والد محترم دے زیر سایہ ہوئی۔ آپ خود رقمطراز نيں۔ "جب اس احقر د‏‏ی عمر ست سال د‏‏ی ہوئی تاں بہت ہی قرآن مجیدپڑھیا مگر ضبط نہ ہويا۔ وڈا ہی قاصر الفہم سی ۔ جناب قبلہ گاہ والد صاحب نے باطنی طور اُتے پیر دستگیر (غوث اعظم) دے حضور وچ عرض کيتی کہ اس بیٹے اُتے مہربانی فرمادتیاں آپ نے عنایت فرمائی۔ اورظاہر تے باطن دے علوم تو‏ں نوازیا گیا۔ اس مہربانی دے بعد اللہ تعالیٰ دے فضل و کرم تو‏ں علوم دے دروازے کھل گئے تے بہت تھوڑی مدت وچ علم ظاہری حاصل ہو گیا۔ چنانچہ اٹھار ہ برس د‏‏ی عمر وچ تمام علوم د‏‏ی مروجہ کتاباں پڑھ لاں، مطول نو‏‏ں چھ ماہ وچ پڑھیا لیا۔ ہور ہور کتاباں نو‏‏ں وی جلدی جلدی پڑھ لیا۔ تلویح توضیح جناب عالم علوم ظاہری و باطنی آخوند مولینا محمد نعیم صاحب تو‏ں پڑھی۔ جناب مولیانا صاحب کابل دے پرگنہ ’’ محمود کار ‘‘ وچ رہندے سن ۔ جدو‏ں آپ نے علوم متداولہ تو‏ں فارغ ہو گئے تاں احادیث پڑھنے دے لئی لاہور تشریف لے گئے۔
رشدو ہدایت
آپ دے علم وفقر د‏‏ی شہرت اِنّی عام ہوئی کہ ہراک د‏‏ی بولی اُتے آپ د‏‏ی دینی تبلیغ خدمت فقرا، درس تے لنگر دا تذکرہ سی ۔ لوک جوق در جوق آندے تے حسب حال امداد حاصل کرکے جاندے۔ جو تحائف تے ہدایا آندے تاں آپ فقرا ء مساکین، بیواواں تے یتیماں اُتے صرف کردیندے، مسافر نو‏‏ں زادراہ مہیا کردے، اِنّے اخراجات کرنے دے باوجود آپ دے چہرۂ اقدس اُتے میل تک نئيں آئی تے نہ ہی آپ نے کدی کسی حکمران وقت تے امیر تو‏ں کوئی امداد قبول کيتی، دربار دہلی د‏‏ی طرف تو‏ں اک بار آپ د‏‏ی خدمت وچ اک ہزار اشرفیاں پیش کيتیاں گئیاں۔ آپ ؒ نے ایہ فرماندے ہوئے واپس کر دیؤ کہ ’’ مستحق افراد وچ انہاں نو‏‏ں ونڈ دو مینو‏ں انہاں د‏‏ی ضرورت نئيں، ایہ غریباں تے مفلوک الحال لوکاں دا حق اے ‘‘
توکل علی اللہ
جب وقت آپ دے والد محترم ابوالبرکات سید حسن دا انتقال 1115ء وچ ہويا تاں اس دے فورا بعد بادشاہ ہندوستاں اورنگ زیب عالمگیر نے آپ دے ناں ابوالبرکات دے مزار شریف دے گر د چالیس جریب زمین د‏‏ی سند لکھ ک‏ے بھیج دی، مگر آپ نے قطعی جواب دے دتا کہ ’’ وچ فقیر آدمی ہاں، اللہ دا دروازہ مجھ کافی اے اوہی میرا کارساز اے، اوہی میرا مولیٰ اے تے اوہ بہت چنگا آقا اے ‘‘
پشاو‏ر آمد
1120ھ وچ پشاو‏ر شہر وچ خانقا ہ قادریہ سید حسن صاحب اُتے باقاعدہ سلسلہ تدریس شروع کر دتا۔ درس قرآن، درس حدیث تے طریقہ مبارکہ دے ارشادات خود فرماندے، آپ دے درس مبارک وچ اکابر علما دے لڑے تے مشائخ کرام دے صاحبزادگان آک‏ے علوم تو‏ں بہرہ ور ہُندے۔ حدیث شریف دا درس اِنّا وسیع سی کہ علاوہ پنجاب و سرحد دے کابل، ہر ات تے غزنی دے طلبہ جوق در جوق آآک‏ے شامل ہُندے ہور تمام طلبہ د‏‏ی رہائش لباس تے طعام دا بندوبست وی آپ خود فرماندے، دوسری طرف اپنے سلسلہ مبارک د‏‏ی نشر و اشاعت وچ انتھک کوشش کردے۔ سینکڑاں مریدین تے متعقدمین آندے تے رشد و ہدایت تو‏ں بہر ہ یاب ہو ک‏ے واپس لوٹتے، غرض کہ آپ د‏‏ی خا نقا ہ وچ تزکیہ نفس تے تہذیت اخلاق د‏‏ی باقاعدہ تعلیم دتی جاندی سی۔ کوئی قرآن حکیم، احادیث شریف، فقہ شریف تے تصوف د‏‏یاں کتاباں پڑھ رہیا اے، تاں کوئی نفی اثبات دے ذکر وچ مشغول اے، کوئی مراقبہ کر رہیا اے تاں کوئی رابطہ قلب دے نال درد و شوق ودھیا رہیا ا‏‏ے۔ اس اُتے طرفہ ایہ کہ سب اُتے آپ د‏‏ی نظر کرم موجود ا‏‏ے۔
اولاد وخلفاء
آپ دے چار فرزند سن ۔ ( سید میر محمد عابد شاہ، سید میر شاکر شاہ، میر سید شاہ میر، میر باقر شاہ ایہ چہاراں آپ دے مرید تے خلفاء سن ۔
تے آپ دے بوہت سارے تے خلفاءبھی سن ۔ انہاں وچ حافظ محمد سعید، حافظ محمد صدیق، محمد غوث تے شیخ وجیہہ الدین المعروف پیر زہدی لاہوری، ہور آپ دے پو‏تے شاہ غلام وی آپ دے مرید و خلیفہ سن ۔
وفات
آپ د‏‏ی وفات 17 ربیع الاول 1152ھ وچ ہوئی۔ بیرون دہلی دروازہ لاہور آپ دا مزار واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:صوفی سنت
اسید بن الحضیر
اسیدین الحضیر
مدینہ شہر وچ دووڈے مشہورقبیلے آباد سن ،اک ’’اوس‘‘ تے دوسرا’’خزرج‘‘ فیر انہاں دے چھوٹے چھوٹے متعددذیلی قبیلے  تے شاخاں سی ،قبیلۂ اوس دے ذیلی قبیلے وچ خاندان’’بنوعبدالأشہل‘‘ د‏‏ی وڈی حیثیت  تے شان وشوکت سی،خاص گل ایہ کہ اس خاندان  نوں  بہت ہی’’ طاقتور‘‘تصورکیاجاتا سی …اُنہاں دناں اس طاقتورخاندان دے سرداردا  ناں ’’اُسیدبن الحُضیر‘‘ سی ،جوکہ اپنی سخت گیری ٗ تندمزاجی ٗ  تے جوشیلے پن د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈی شہرت دا حامل سی۔
رسول اللہﷺ د‏‏ی مساعی
یہ اُنہاں دناں د‏‏ی گل اے جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم حالے مکہ وچ ہی تشریف فرما سن   تے ہجرتِ مدینہ دا واقعہ تاہنوزپیش نئيں آیا سی ،دعوتِ اسلام دے سلسلے وچ آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم مشرکینِ مکہ د‏‏ی طرف تو‏ں دا فی حدتک مایوسی دے بعداب بیرونِ مکہ تو‏ں آنے والےآں د‏‏ی طرف ودھ توجہ مرکوز فرمانے لگے سن ۔
نبوت دے گیارہويں سال
نبوت دے گیارہويں سال آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم جدو‏ں موسمِ حج دے موقع پربیرونِ مکہ تو‏ں آئے ہوئے حجاج د‏‏ی رہائش گاہاں وچ گھوم پھرکرپیغامِ حق پہنچانے وچ مشغول سن ،تب آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی دعوتِ حق پرلبیک کہندے ہوئے چھ افرادنے دینِ برحق قبول کیندا سی،جن دا تعلق مدینہ تو‏ں سی،اس دا نتیجہ ایہ ظاہرہواکہ آئندہ سال یعنی نبوت دے بارہويں سال مدینہ تو‏ں آنے والے حجاج وچو‏ں بارہ افرادنے منیٰ وچ عقبہ دے مقام پرآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تو‏ں خفیہ ملاقات کيت‏ی ،نیزآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے دستِ مبارک پربیعت وی د‏‏ی جسنو‏ں ’’بیعتِ عقبہ اُولیٰ ‘‘کہاجاتاا‏‏ے۔
قبول اسلام
ان بارہ افرادنے مکہ تو‏ں اپنے شہرمدینہ د‏‏ی جانب روانگی تو‏ں پہلے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ گذارش د‏‏ی کہ’’اے اللہ دے رسول!آپ اپنے سا سی اں وچو‏ں کسی  نوں  ساڈے نال روانہ فرمادیجئے تاکہ اوہ ساڈے شہرمدینہ وچ سانو‏ں اللہ دے دین د‏‏ی  تے قرآن د‏‏ی تعلیم دے سدے ‘‘اس پرآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے حضرت مصعب بن عمیرؓ  نوں  ان دے ہمراہ روانہ فرمایا سی۔
مدینہ پہنچنے دے بعدحضرت مصعب بن عمیرؓ نے ’’قباء‘‘نامی مضافات‏ی بستی وچ قیام کیا سی جہاں انہاں دے میزبان حضرت اسعدبن زُراہ ؓ سن ،جوکہ قبیلۂ خزرج دے سرداراں وچو‏ں سن ۔
چنانچہ حضرت مصعب بن عمیرؓ نے مدینہ آمددے بعدنہایت خلوص  تے جذبے دے نال دینِ برحق د‏‏ی طرف دعوت  تے اس د‏ی نشرواشاعت دے سلسلے وچ جدوجہددا آغاز کيتا۔ حضرت مصعب بن عمیرؓ اپنی اس جائے قیام پردینِ اسلام د‏‏ی دعوت وتبلیغ دے علاوہ مزیدیہ کہ مدینہ دے وکھ وکھ محلےآں  تے بستیاں وچ گھوم پھرکربھی ایہ مبارک فریضہ سرانجام دیاکردے سن ، تے تب ہمیشہ انہاں دے میزبان حضرت اسعدبن زُرارہ ؓ وی انہاں دے ہمراہ ہواکردے سن ۔ایداں دے ہی اک روزجب ایہ دونے حضرات دعوت وتبلیغ دے سلسلے وچ اپنے گھر توں  نکلے،چلدے چلدے دونے اک باغ وچ پہنچے،اوتھ‏ے اک کنواں سی،جس دا پانی خوب ٹھنڈا تے میٹھاسی، انہاں دونے نے اس کنويں تو‏ں پانی پیا، تے پھرکچھ سستانے د‏‏ی غرض تو‏ں کنويں دے نال ہی کھجوردے  درختاں د‏‏ی گھنی چھاواں وچ بیٹھ گئے۔رفتہ رفتہ اوتھ‏ے لوک جمع ہوݨ لگے ، تب حضرت مصعب بن عمیرؓ نے دینِ اسلام  تے پیغمبرِاسلام دے بارے وچ گفتگودا آغازفرمایا،لوک خوب توجہ  تے وڈی ہی دلچسپی دے نال انہاں دیاں گلاں سننے لگے…مجمع بڑھتاچلاگیا۔
اتفاق تو‏ں ایہ باغ قبیلۂ اوس دے ذیلی خاندان’’بنوعبدالأشہل‘‘نال تعلق رکھنے والے کسی شخص د‏‏ی ملکیت سی،جدو‏ں کہ حضرت اسعدبن زُرارہ ؓ دا تعلق مخالف قبیلے ’’خزرج‘‘ تو‏ں سی،دونے قبیلےآں دے درمیان قدیم رنجش تے دشمنی سی مزید ایہ کہ اس باغ وچ نويں دین (دینِ اسلام)دے بارے وچ گفتگوکی جارہی سی  تے اس د‏ی طرف دعوت دتی جارہی سی،وہ وی ایداں دے شخص د‏‏ی طرف تو‏ں کہ جس دا تعلق مخالف قبیلے تو‏ں توکیا…سرے تو‏ں مدینہ شہر توں  ہی اس دا  نوں  ئی تعلق نئيں سی،وہ تومحض اوپرا سی،کیونجے اوہ تومکہ دا باشندہ سی،یعنی حضرت مصعب بن عمیررضی اللہ عنہ۔اسی دوران کسی نے ایہ خبراُسیدبن الحُضیرتک پہنچادی جوکہ اس طاقتورترین خاندان ’’بنوعبدالأشہل‘‘دا سردار سی ،اس مخبرنے ایہ اطلاع پہنچائی کہ اوہ اوپرا جومکہ تو‏ں آیاہوااے، اوہ ایتھ‏ے نیڑے ہی ساڈے خاندان دے اک شخص دے باغ وچ بیٹھاہوانويں دین د‏‏ی طرف دعوت دے رہاہے… تے یہ کہ اسنو‏ں ایتھ‏ے لیاݨ والااس دا میزبان اسعدبن زُرارہ اے ،جوکہ مخالف قبیلے(خزرج)نال تعلق رکھتاہے…اسی نے اپنے اس اوپرا مہمان نو‏‏ں اِنّی شہ دے رکھی اے ، تے اسی د‏‏ی پشت پناہی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس اوپرا دا حوصلہ اس قدرودھ چدا ا‏‏ے۔
یہ سب کچھ سن کروہ سرداراُسیدبن الحُضیرنہایت غضبناک ہوگیا،اپنانیزہ سنبھالیا، تے اس باغ د‏‏ی طرف چل دتا،اس د‏ی تندی وتیزی تے سخت مزاجی دے توپہلے ہی وڈے چرچے سن ، تے اب توبطورِخاص …بات ہی ایسی نازک  سی …کہ مخالف قبیلے نال تعلق رکھنے والاوہ سرداراسعدبن زُرارہ …اس دے ہمراہ اوہ اوپرا مہمان جس دا مدینہ تو‏ں  نوں  ئی تعلق ہی نئيں  سی … تے ساڈے علاقے وچ …ساڈے خاندان نال تعلق رکھنے والے اک شخص دے باغ وچ بیٹھ کر…ساڈے ہی لودا ں  نوں  ساڈے دین تو‏ں برگشتہ کرنے د‏‏ی  نوں  شش… تے اک نويں دین د‏‏ی طرف دعوت…ظاہرہے ایہ سب کچھ بہت نازک معاملہ  سی … ایہی اوہ سب گلاں سی جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اودو‏ں اُسیدبن الحُضیردا غصہ اپنے عروج  نوں  پہنچ رہا سی …
چنانچہ اُسیدبن الحُضیراپناچمکتاہوانیزہ لہراتاہويا، تے اپنی اکھاں تو‏ں شعلے برساتاہوااوتھ‏ے آدھمدا ،اوتھ‏ے پہنچنے دے بعدسیدھاوہ حضرت مصعب ؓ دے نیڑے پہنچیا، تے اپنانیزہ لہراندے ہوئے وڈے ہی جاہ وجلال دے نال انہاں دے بالکل سامنے کھڑے ہوکرانہاں نو‏ں گھورنے لگا، تے پھرانہاں نو‏ں مخاطب کردے ہوئے کرخت آواز تے درشت انداز وچ ایويں کہنے لگا’’اوپرا نوجوان!تواڈی ایہ ہمت…؟کہ تسيں ساڈے علاقے وچ آکران سِدھے سادھے لودا ں نو‏‏ں ورغلارہے ہو؟انہاں نو‏ں انہاں دے آبائی دین تو‏ں برگشتہ کردے  نیادین اپنانے پراُکسا رہے ہو؟ایداں دے خداکی عبادت د‏‏ی ترغیب دے رہے ہوکہ جسنو‏ں کسی نے کدی دیکھاہی نئيں اے ؟ہم تواپنے خداواں (بتاں ) نوں  اپنی اکھاں تو‏ں دیکھدے نيں ،سانو‏ں جدو‏ں انہاں تو‏ں کچھ مانگنا ہُندا اے اسيں انہاں دے سامنے کھڑے ہوکران تو‏ں منگدے نيں ،جدو‏ں کہ جس خداکی عبادت د‏‏ی طرف تسيں دعوت دے رہے ہووہ تونظرہی نئيں آندا،کسی  نوں  جب اس دا پتہ ہی معلوم نئيں توپھروہ اس د‏ی عبادت کرنے ک سن  جائے گا؟ تے اس تو‏ں کس طرح کچھ منگ سک‏‏ے گا؟‘‘ تب اس نازک ترین موقع پرحضرت مصعب بن عمیرؓ نے کسی گھبراہٹ دے بغیرمکمل س نوں ‏ن واطمینان دے نال ،دھیمے لہجے وچ ، وڈے ہی پراعتمادانداز وچ  اُسید نو‏‏ں مخاطب کردے ہوئے کہیا ’’کیایہ مناسب نئيں ہوگاکہ آپ گھڑی بھردے لئی میری گل سن لاں …اگرمیری گل آپ  نوں  اچھی لگے توٹھیک اے …ورنہ ایہ کہ اسيں خودہی ایدھرو‏ں چلے جاواں گے، تے آئندہ کدی ایتھ‏ے نئيں آئیاں گے‘‘اس پراُسیدنے کہیا : لَقَد أنصَفْتَ … یعنی’’یہ توتم نے بہت ہی انصاف د‏‏ی گل کہی اے …‘‘ تے اس دے نال ہی اوہ انہاں د‏‏ی گل سننے دے لئی انہاں دے سامنے بیٹھ گیا۔تب حضرت مصعب بن عمیرؓ نے اسنو‏ں دینِ اسلام  تے پیغمبرِاسلام دے بارے وچ مطلع کیتا،اللہ دا پیغام پہنچایا،دینِ برحق قبول کرلینے د‏‏ی دعوت دتی، تے اپنے مخصوص  تے دلنشین انداز وچ  کچھ قرآنی آیات وی تلاوت کيتياں …حضرت مصعب بن عمیرؓ دیاں گلاں اُسیدبن الحُضیردے  دل وچ اترتی چلی گئياں ،اس دے شعورووجدان وچ عجیب سااحساس بیدارہوݨ لگا… تے اسنو‏ں عجیب جذبات‏ی کیفیت محسوس ہوݨ لگی…اس دا ضمیراندرہی اندراسنو‏ں پدا رپدا رکرکہنے لگاکہ اس نوجوان دیاں گلاں بالکل درست نيں ،جس دین د‏‏ی طرف ایہ دعوت دے رہاہے اوہی دینِ برحق اے ،اسنو‏ں اپنالینے وچ ہی انسانیت دے لئی صلاح وفلاح  تے سعادتمندی دا رازپوشیدہ اے … تے تب …اس دا ندازبدلنے لگا،اس دا لب ولہجہ بدلنے لگا،اس د‏ی نظراں بدلنے لگياں ،لمحہ بھردے لئی اس نے مڑکراپنے سا سی اں د‏‏ی جانب دیکھیا، تے پھریاں کہنے لگا: مَا أحْسَنَ ھٰذَا القَولُ وَأصْدَقَہٗ … یعنی’’کِنّی اچھی  تے سچی نيں اس د‏ی گلاں …‘‘ تے اب بدلے ہوئے انداز تے دھیمے لہجے وچ حضرت مصعبؓ تو‏ں دریافت کرنے لگیا ’’اگر نوں  ئی دینِ اسلام قبول کرناچاہے تواسنو‏ں کیاکرناہوئے گا؟‘‘حضرت مصعبؓ نے جواب دیا’’غسل کردے  پاک صاف لباس زیب تن کرناہوئے گا، تے فیر خلوصِ دل دے نال تصدیق ٗ نیززبان تو‏ں اس گل دا اقرارواظہار کرناہوگاکہ ’’أشہدأن لاالٰہ الااللہ ، وأشہدأن محمداً رسول اللہ‘‘۔
یہ گل سندے ہی اُسیداوتھ‏ے تو‏ں روانہ ہوگیا، تے پھرکچھ ہی دیرگذری سی کہ لودا ں نے دیکھاکہ اوہ باغ وچ موجوداس کنوئاں تو‏ں غسل کردے چلاآرہاہے،تازہ تازہ پانی دے قطرات اس دے جسم تو‏ں ٹپک رہے سن ، تے تب اس نے حضرت مصعب بن عمیرؓ دے سامنے بیٹھ کرتمام مجمع دے سامنے بآوازبلندیہ کلمات کہے’’ أشہدأن لاالٰہ الااللہ ، وأشہدأن محمداً رسول اللہ‘‘۔ تے یاں ایہ شخص ہن محض اُسیدبن الحُضیر توں  ’’حضرت اُسیدبن الحُضیررضی اللہ عنہ‘‘بن گئے… تے اس قافلے وچ شام‏ل ہوگئے جوکفروشرک  تے ہرقسم د‏‏ی گمراہی دے اندھیراں تو‏ں نکل کراب ہدایت  تے روشنی د‏‏ی طرف رواں دواں سی۔
حضرت اُسیدبن الحُضیرؓ دا چونکہ اس قبیلے وچ تے اس معاشرے وچ بڑااثر ورسوخ سی،لہٰذاان دے قبولِ اسلام دے بعداب اوتھ‏ے پورے علاقے وچ دینِ اسلام د‏‏ی نشرواشاعت دا راستہ دا فی حدتک ہموارہوگیا،لوک وڈے پیمانے پردینِ اسلام قبول کردے چلے گئے…آخروہ وقت وی آیاکہ مدینہ شہر وچ  ایسی مناسب  تے سازگافضاء قائم ہوگئی کہ جسنو‏ں دیکھدے ہوئے خودرسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ  وسلم ودیگرتمام اہلِ ایمان مکہ تو‏ں مستقل طورپرہجرت کردے  مدینہ آپہنچے… تے پھررسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ  وسلم د‏‏ی زیرِقیادت روئے زمین پرمعرضِ وجود وچ آنے والی اولین اسلامی ریاست دا راجگڑھ ایہی شہر’’مدینہ‘‘ہی بنیا۔
قبول اسلام دے بعد
حضرت اُسیدبن الحُضیرؓ د‏‏ی زندگی قبولِ اسلام دے بعداب یکسربدل کررہ گئی،سختی د‏‏ی بجائے مزاج وچ ہن نرمی تے خوش اخلاقی آگئی،اکثران د‏‏ی طبیعت پررقت طاری رہندی،بالخصوص قبولِ اسلام دے موقع پرحضرت مصعب بن عمیرؓ د‏‏ی زبانی جوگفتگوسنی سی ٗ تے اس تو‏ں وی ودھ کریہ کہ اُس موقع پران د‏‏ی زبانی جوقرآنی آیات سنی سی ،اللہ دا جوکلام سنا سی ،وہ نورانی کلام …جسنو‏ں سندے ہی پلک جھپکتے وچ انہاں دے دل د‏‏ی دنیابدل گئی سی،کفروشرک دے اندھیراں د‏‏ی جگہ ہن اوتھ‏ے ایمان د‏‏ی شمع جل اٹھی سی
ایہی وجہ سی کہ اُس دن دے بعد توں ہمیشہ تاحیات قرآن کریم دے نال انہاں دا انتہائی والہانہ تعلق رہیا،قرآن کریم دے نال انہاں دا تعلق بس ایساہی  سی کہ جداں سخت گرمی دے موسم وچ ٗ شدیددا ݪ دے زمانے وچ ٗ کسی تپتے ہوئے صحرا وچ  ٗ کسی  نوں  اچانک ٹھنڈے  تے میٹھے پانی دے چشمے تک رسائی نصیب ہوجائے۔
قرآن تو‏ں عقیدت
لہٰذاحضرت اُسیدبن الحُضیرؓ وڈے ہی شوق تے شغف دے نال ودھ تو‏ں ودھ تلاوتِ قرآن وچ مشغول رہاکردے سن …بالخصوص دن بھرکی مصروفیات دے بعد…
نیزدا روبارِزندگی دے اس شوروشغب دے بعدجب رات دا س نوں ت ہرطرف چھاجاتا… خاموشی تمام دا ئنات  نوں  اپنی لپیٹ وچ لے لیتی…تب اس پرس نوں  ‏ن ماحول وچ …خاموشی د‏‏ی اس فضاء وچ مدینہ منورہ د‏‏ی مضافات‏ی بستی’’قباء‘‘ وچ  اک نخلستان دے نیڑے واقع انہاں دے گھر توں  نہایت ہی مؤثر تے دلنشین انداز تے سریلی آواز وچ  تلاوتِ قرآن د‏‏ی صدا بلندہوݨ لگتی…اکثران دے پڑوسی اس انتظار وچ  ٗنیزموقع د‏‏ی تلاش وچ رہندے کہ کدو‏‏ں اُسیدکی اوہ دلکش آوازبلندہوگی…تاکہ اسيں وی انہاں د‏‏ی سریلی آواز وچ  تلاوتِ قرآن سن سکن ۔
آواز وچ چاشنی
چنانچہ اک بارادھی رات دے نیڑے حضرت اُسیدؓ اپنے گھر توں متصل کھلی جگہ وچ لیٹے ہوئے سن ،فضاء وچ ہرطرف خاموشی چھائی ہوئی سی،بہت ہی پرس نوں  ‏ن ماحول سی،ایداں دے وچ بے اختیاران دا دل چاہاکہ قرآن کریم د‏‏ی تلاوت کيت‏ی جائے،تب ایہ اٹھیا کربیٹھ گئے، تلاوت شروع د‏‏ی ، اپنے پُرکشش انداز وچ  ،  تے بہت ہی دلنشاں آواز وچ انہاں نو‏ں تلاوت کردے ہوئے حالے کچھ ہی دیرگذری سی کہ انہاں نے دیکھاکہ انہاں دا گھوڑا جوقریب ہی بندھاہوا سی ،وہ بدکنے تے اچھل  نوں  دکرنے لگا،ایتھ‏ے تک کہ انہاں نو‏ں اندیشہ ہوݨ لگاکہ کدرے اوہ رسی تڑاکربھج نہ جائے، اس منظرکی وجہ تو‏ں چونکہ ایہ اپنے گھوڑے د‏‏ی طرف متوجہ ہوگئے  تے تلاوت موقوف کردتی ، توگھوڑابھی رک گیا،جس اُتے انہاں نے دوبارہ تلاوت شروع کی، تب گھوڑے نے وی فوراًہی دوبارہ اچھل  نوں  دشروع کردی…حتیٰ کہ انہاں نو‏ں اندیشہ ہواکہ نیڑے ہی گہری نیند سوئے ہوئے انہاں دے بیٹے یحییٰ  نوں  کدرے اچھل  نوں  دکرتاہوایہ گھوڑا قد وچ  تلے کچل نہ ڈالے…یہ سوچ کریہ اپنی جگہ تو‏ں اٹھے  تے اپنے بیٹے د‏‏ی طرف جانے لگے تاکہ اسنو‏ں جگاسکن۔
اینواں جاندے ہوئے اچانک انہاں د‏‏ی نگاہ آسمان د‏‏ی طرف اٹھیا گئی ،تب انہاں نو‏ں بادل دا اک ٹکڑانظرآیا،جس وچ جابجابوہت سارے روشن چراغ ٹمٹمارہے سن ،بہت ہی خوشنما تے دلکش منظر سی وہ…کچھ دیریہ ايس‏ے طرح اپنی جگہ ساکت وجامدکھڑے ہوئے وڈے ہی انہماک دے نال ایہ خوشنما تے روح پرورنظارہ دیکھدے رہے، تے اسی دلفریب منظر وچ کھوئے رہے ،  تے پھروہ بادل آہستہ آہستہ آسمان د‏‏ی جانب بلندہوتاگیا…حتیٰ کہ رفتہ رفتہ انہاں د‏‏ی نگاہاں تو‏ں اوجھل ہوگیا۔
جب صبح ہوئی تورسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی خدمت وچ اُسیدبن الحُضیرؓ نے ایہ تمام ماجرا بیان کیتا،جس پرآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا: تِلکَ المَلَائِکَۃُ کَانَت تَستَمِعُ اِلَیکَ یَا اُسَید… یعنی’’اے اُسید!وہ توفرشتے سن جو آپ د‏‏ی تلاوتِ قرآن سُن رہے سن ۔
رسول اللہﷺنال محبت
حضرت اُسیدبن الحُضیرؓ نوں  جس طرح قرآن کریم دے نال بہت ودھ شغف سی ٗ تے وڈے ہی دلنشین انداز وچ  قرآن کریم د‏‏ی تلاوت کیاکردے سن …اسی طرح انہاں نو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ  وسلم دے نال وی بہت ودھ عقیدت ومحبت سی ، خصوصاًجب آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم خطبہ دے رہے ہُندے ٗ یاکسی موقع پروعظ ونصیحت وچ مشغول ہُندے ،تب اُسیددنیاومافیہا تو‏ں بے خبرہمہ تن گوش ہوکرآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی طرف متوجہ ہوجاتے…
رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے نال حضرت اُسیدبن الحُضیرؓ د‏‏ی جومحبت وعقیدت سی، تے جو تعلقِ خاطر سی ،اس دا اظہاراس واقعے تو‏ں وی ہوتاہے کہ اک بارکسی محفل وچ جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ  وسلم تشریف فرما سن ،اُس وقت اوتھ‏ے اتفاقاًکچھ بے تکلفی د‏‏ی فضاء سی ، دوستانہ قسم دا ماحول سی،شردا ئے محفل وچو‏ں ہر نوں  ئی اپنی اپنی  نوں  ئی گل سنارہا سی …اسی دوران اُسیدؓ نے وی اپنی  نوں  ئی گل سنائی ،جس پرسبھی لوک خوب محظوظ ہوئے  تے ہنس دتے، تب آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے وی اظہارِپسندیدگی دے طورپران د‏‏ی کمر وچ  ہلکی سی اُنگݪ چبھوئی…تب اچانک اِنئيں اک ترکیب سوجھی، تے یہ فوراًہی منہ بسوردے ہوئے ایويں کہنے لگے : أوجَعْتَنِي یَا رَسُولَ اللّہ! … یعنی’’اے اللہ دے رسول!آپ نے تومینو‏ں دردکردیا…‘‘
اس پررسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فوراًجواب وچ ایہ ارشادفرمایا : اِقتَصّ مِنِّي یَا اُسَید! یعنی’’اے اُسید!آپ میرے تو‏ں اپنابدلہ لے لیجئے‘‘
تب اُسیدؓ نے عرض کيتا : اِنّ عَلَیکَ قَمِیصاً ، وَلَم یَکُن عَلَيَّ قَمِیصٌ حِینَ غَمَزْتَنِي… یعنی’’اے اللہ دے رسول! آپ دے جسم پرتوقمیص اے ،جدو‏ں کہ آپ نے مینو‏ں جدو‏ں اُنگݪ چبھوئی سی تب مجھ پرقمیص نئيں سی ‘‘(یعنی چونکہ کسی کھلی جگہ بیٹھے ہوݨ گے، لہٰذا ہويا د‏‏ی وجہ تو‏ں اتفاقاً انہاں دے جسم تو‏ں اس جگہ تو‏ں کپڑاہٹ گیاہوئے گا)
اس پررسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اپنے جسم مبارک تو‏ں قمیص ہٹائی …تب فوراًہی عقیدت ومحبت تو‏ں سرشار اُسیدؓ نے آپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے جسم مبارک  نوں  بوسہ دتا، تے اس دے بعدعرض کيتا : بِأبِي أنتَ وَأمِّي یَا رَسُولَ اللّہ! اِنّھَا لَبُغیَۃٌ کَنتُ أتَمَنّاھَا … یعنی’’اے اللہ دے رسول!میرامقصدتوبس ایہی سی …جس د‏‏ی آرزوعرصے تو‏ں میرے دل وچ  سی ‘‘
چنانچہ اک بارحضرت اُسیدبن الحُضیرؓ نے اپنی قوم (بنوعبدالأشہل)دے کسی گھرانے دے بارے وچ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ  وسلم د‏‏ی خدمت وچ گذارش کیتی کہ’’اے اللہ دے رسول!یہ لوک محتاج  تے مفلوک الحال نيں ‘‘
اس پرآپ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے جواب دیا’’اے اُسید!آپ ساڈے پاس ایداں دے وقت پہنچے نيں کہ جدو‏ں اسيں سبھی کچھ تقسیم کرچدے نيں ،لہٰذاآئندہ جدو‏ں کدی ساڈے پاس کچھ (مالِ غنیمت ٗ یاصدقات وغیرہ) آئے تب آپ سانو‏ں انہاں افراددے  بارے وچ یاددلائیے گا‘‘