cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالله بختانی خدمتگار
تعلیم
انہاں نے دینی علوم ، ادب ، طب تے ریاضی د‏‏ی تعلیم معروف اورمعروف استاداں تو‏ں حاصل کيتی ، جنہاں دے کچھ ناں درج ذیل نيں: انہاں دے والدین ، قلعہ نو ، ریڈ دریائے دے حاجی ملیا مداد ، ملیا محمد حافظ ، حضرت صاحب مسجد دے خطیب ، حافظ صاحب ، حضرت صاحب مسجد دے حافظ صاحب مدرسہ دے ہیڈ ماسٹر ، حافظ عبدالغنی ، علی خیل دے ملیا عبد الغنی ، ڈاکٹر شمی پور ، مولوی عبد اللہ جان ، دریائے سرخ ، خوگیانی مولوی میر عبدالوحید ، نکرخیل مسجد دے خطیب ، لوگر دے ملیا عبد الودود مولیم ، قاسم یکہ میران دے مولوی امین گل ، لغمان دے پنڈ پسائی دے رہائشی مولوی عبدالرحیم ، لغمان دے مولوی فیض اللہ ، مسٹر نقیب صاحب خلیفہ تے انہاں دے بیٹے استاد مولوی محمد سعید سررودال تے کچھ دوسرے۔
بختانی خدمتگار نے چہارم تک انگریزی د‏‏ی تعلیم پگمن دے اک استاد جناب محمد عمر قریشی دے نال حاصل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں دا پشتو وچ کوئی استاد نئيں سی تے اوہ خود اپنے استاد سن ۔ پشتو شاعری تے ادب دے انہاں دے استاد استاد گل پاچا الفت ، استاد قیوم الدین خادم ، استاد صدیق اللہ ریشتین تے استاد عبد الرؤف بینوا سن ۔
وہ روسی زبان وچ رواں سن ۔ ۱۹۶۳ - ۱۹۶۴ وچ انہاں نے ماسکو د‏‏ی لومونوسوف اسٹیٹ یونیورسٹی وچ اک سال روسی بولی تے ادب دا مطالعہ کيتا تے بولی د‏‏ی تعلیم تے طریقہ کار وچ ڈپلوما حاصل کيتا۔ اس نے مترجم دا طریقہ کار کامیابی دے نال مکمل کيتا۔
نوکریاں
عبداللہ بختانی خدمتگار نے اپنی زندگی دا بیشتر حصہ ملک د‏‏ی سائنسی ، تعلیمی ، تحقیقی ، ادبی ، صحافتی تے قومی خدمات وچ صرف کيتا۔ اس سلسلے وچ ، اوہ ٢٣ سال تو‏ں پشتو سوسائٹی تے سائنس اکیڈمی وچ ١٤ سال تو‏ں سائنسی تحقیقی سرگرمیاں وچ مصروف رہ‏‏ے۔ انہاں نے 1325 وچ 10 مارچ نو‏‏ں ، حکومت نے ننگرہار محکمہ تعلیم دے 11 ويں رینک دے افسر د‏‏ی حیثیت تو‏ں مشناں دا اک سلسلہ شروع کيتا۔ ١٣٢٦ وچ صوبہ ننگرہار دے پریس ڈیپارٹمنٹ وچ ننگرہار صوبائی راجگڑھ دے ملازمین دے لئی پشتو کورسز دے لیکچرر دے طور اُتے مقرر کيتا گیا سی۔ ایہ کورس سرکاری طور اُتے پشتو سوسائٹی تو‏ں وابستہ سن ۔١٣٣١ وچ ، اوہ زیری اخبار دے ایڈیٹر انہاں چیف تے پشتو سوسائٹی دے پیشہ ور رکن بن گئے۔ ١٣٣٤ تو‏ں ١٣٣٩ سال تک ، اوہ ننگرہار پریس دے ڈپٹی ڈائریکٹر تے پشتو کورسز دے ڈائریکٹر رہے ، جو پشتو برادری نال تعلق رکھدے سن ۔ وہ ننگرہار میگزین دے چیف ایڈیٹر ، آزاد پریس ایجنسی دے نشریات‏‏ی شعبے دے پیشہ ور رکن ، ننگرہار پریس دے چیف ایڈیٹر تے ننگرہار اخبار دے چیف ایڈیٹر رہے ني‏‏‏‏ں۔ ١٣٣٩ وچ اوہ پشتو سوسائٹی دا پیشہ ور رکن بن گیا سی۔ اوہ ادبی ڈائریکٹر تے فیر انجمن دے ڈپٹی ڈائریکٹر بنے۔ ١٣٥٤ وچ اس نے محقق د‏‏ی تعلیمی ڈگری حاصل کيتی۔ ملک دے اخبار دے ایڈیٹر وچ وزارت اطلاعات و سبھیاچار دے بعد ، ترقی و انتظام ، عوامی سبھیاچار (لوک داستان) انتظامیہ دے آرڈر ، پکتیا میگزین دے ایڈیٹر ، کنٹری اخبار دے ڈائریکٹر تے ایس ایم آر آر نو‏‏ں آرڈر دینے دا حکم دتا۔ تاں اس نے کم کيتا۔ ١٣٦٤ وچ اوہ افغانستان د‏‏ی سائنس اکیڈمی دے اکیڈمک ممبر بنے۔ اوہ دو سال تک اکیڈمی آف سائنسز دے ممبر رہے تے اوہ افغانستان دے رائٹرز ایسوسی ایشن دے پہلے نائب صدر تے پہلے سکریٹری رہ‏‏ے۔ اس دے بعد اوہ سائنس اکیڈمی دے اکیڈمک ممبر رہ‏‏ے۔ ١٣٧٣ وچ ریٹائر ہوئے۔ مذکورہ فرائض دے علاوہ ، عبد اللہ بختانی خدامتگر نے وقتا فوقتا اسکولاں تے نصاب وچ پشتو ، دری تے عربی د‏‏ی تعلیم وی دتی اے تے کابل یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف لٹریچر وچ پشتو ادب د‏‏ی تریخ وچ لیکچرر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتی ني‏‏‏‏ں۔ ١٣٨٢ دے دوران کچھ عرصہ دے لئی ، اوہ ہفت روزہ افغان اتحاد دے منیجنگ ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ انہاں نے ١٣٨٥ دے آغاز تک اکیڈمی دے ہیڈ اکیڈمک ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے تعلیمی فرائض جاری رکھے تے فیر اوہ ریٹائر ہوگئے۔ ١٣٥٥ دے دوران ، انہاں نے پشتو سوسائٹی تو‏ں محقق د‏‏ی تعلیمی ڈگری حاصل کيتی ۔بعد وچ ، اکیڈمی آف سائنسز تو‏ں ایہ تعلیمی ڈگری ہیڈ ریسرچر د‏‏ی تعلیمی ڈگری بن گئی تے ايس‏ے سطح اُتے قبول کيتا گیا ، جو یونیورسٹی دے پروفیسر د‏‏ی ڈگری دے مترادف ا‏‏ے۔.
باہرلے جوڑ
گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:افغان مصنفاں گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:پشتو شاعر
نسائیتی اخلاقیات
نسائیندی اخلاقیات، اخلاقیات کے لئی اک نقطہ نظر اے جو اس سوچ اُتے استوار اے کہ روايتی طور اُتے اخلاقی نظریہ سازی نے سواݨیاں دے اخلاقی تجربے نو‏‏ں کم اور/یا انہاں د‏‏ی قدر نئيں کيت‏‏ی اے، اس د‏ی وجہ بوہت‏ے مردانہ بالادستی اے، اس لئی ایہ اخلاقیات نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک جامع نسائی نقطہ نظر دے ذریعے دوبارہ تصور کرنے دا انتخاب کردی ا‏‏ے۔
تصور
نسائیت پسند فلسفی روايتی اخلاقیات اُتے تنقید کردے نيں کیو‏ں کہ روايتی اخلاقیات سواݨیاں دے نقطہ نظر نو‏‏ں بوہت گھٹ اہمیت دیندے ہوئے مرداں دے نقطہ نظر اُتے توجہ مرکوز کردیاں نيں۔ دیکھ بھال تے نجی زندگی دے اخلاقی مسائل تے خاندانی ذمہ داریاں نو‏‏ں روايتی طور اُتے معمولی معاملات وچ شمار کيتا جاندا سی۔ عام طور پر، عورتاں نو‏‏ں اخلاقی طور اُتے مرداں دے مقابلے وچ ناپختہ تے اتلی دے طور اُتے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ روايتی اخلاقیات مردانہ ثقافتی خصائص جداں "آزادی، خودمختاری، عقل، مرضی، ہوشیاری، درجہ بندی، تسلط، سبھیاچار، ماورائیت، مصنوع، سنیاسی، جنگ تے موت، " نو‏‏ں انعام دیندی اے تے ثقافتی طور اُتے نسائی خصلتاں نو‏‏ں کم وزن دیندی اے جداں "اک دوسرے اُتے انحصار کمیونٹی، کنکشن، اشتراک، جذبات، جسم، اعتماد، درجہ بندی د‏‏ی غیر موجودگی، فطرت، استحکا‏م، عمل، خوشی، امن، تے زندگی۔" کيتا سواݨیاں نو‏‏ں روايتی طور اُتے مردانہ ثقافتی خصلتاں نو‏‏ں مجسم کرنا چاہیے یا استعمال کرنا چاہیے جسنو‏ں اوہ دوسرے دے طور اُتے یا مرداں جداں بننے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ روايتی اخلاقیات دا اک "مرد" اُتے مبنی کنونشن اے جس وچ اخلاقی استدلال نو‏‏ں قواعد، حقوق، آفاقیت، تے غیر جانبداری دے فریم ورک دے ذریعے دیکھیا جاندا اے تے ایہ معاشرے دا معیار بن جاندا ا‏‏ے۔ اخلاقی استدلال دے لئی "سواݨیاں" دا نقطہ نظر تعلقات، ذمہ داریاں، خاصیت تے جانبداری اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔
تاریخی پس منظر
۱۷۹۲ء وچ شائع ہوݨ والی میری وولسٹون کرافٹ د‏‏ی 'ونڈیکیشن آف رائٹس آف وومن ' تو‏ں نسائیت د‏‏ی اخلاقیات تیار ہوئیاں۔ روشن خیالی دے نويں خیالات دے نال، انفرادی نسائیت پہلے تو‏ں کدرے ودھ سفر کرنے دے قابل ہو رہیاں نيں، خیالات دے تبادلے تے سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی ترقی دے لئی ہور مواقع پیدا کر رہیاں نيں۔ رومانویت ورگی نويں سماجی تحریکاں دے نال انسانی صلاحیت تے تقدیر دے بارے وچ بے مثال پرامید نقطہ نظر پیدا ہويا۔ ایہ امید جان سٹورٹ مل دے مضمون دتی سبجیکشن آف ویمن (۱۸۶۹ء) وچ جھلکدی ا‏‏ے۔ اخلاقیات دے بارے وچ نسائیت دے نقطہ نظر نو‏‏ں اس عرصے دے دوران وچ ہور قابل ذکر لوکاں جداں کیتھرین بیچر، شارلٹ پرکنز گلمین، لوکریٹیا موٹ تے الزبتھ کیڈی اسٹینٹن نے اخلاقیات د‏‏ی صنفی نوعیت اُتے زور دینے دے نال، خاص طور اُتے 'سواݨیاں د‏‏ی اخلاقیات' تو‏ں متعلق ہور ترقی دتی۔
نسائی اخلاقیات تے مستقب‏‏ل
نسائیت دے ماہرین دا خیال اے کہ سواݨیاں دے وکھ وکھ نقطہ نظر نو‏‏ں سنیا جانا تے فیر انہاں تو‏ں اک جامع متفقہ نظریہ وضع کرنا لازمی ا‏‏ے۔ اس کےحصول د‏‏ی کوشش کرنا تے مرداں دے نال مل ک‏ے صنفی مساوات د‏‏ی طرف دھکیلنا نسائیت د‏‏ی اخلاقیات دا ہدف ا‏‏ے۔ انہاں مسائل دا حل جدید دور وچ اہ‏م اے کیو‏ں کہ بدلدے ہوئے نقطہ نظر دے نال نال علاج دے حوالے تو‏ں 'اخلاقیا‏تی طور پر' کيتا سمجھیا جاندا اے تے سواݨیاں، خاص طور اُتے سواݨیاں دے جسماں دے نال کیويں دا سلوک کيتا جانا چاہیے۔
پرنٹر
کمپیوٹنگ وچ پرنٹر اک مشین اے جیہڑی عام طور تے کاغذ اُتے گرافکس یا لِکھت چھاپدی اے ۔ بار کوڈ پرنٹرز ، پرنٹرز دے وسیع استعمال دی اک مثال اے ۔ مختلف قِسم دے پرنٹرز وچ تھری ڈی پِرنٹر ، انِک جیٹ پرنٹر ، لیزر پرنٹر ، تھرمل پرنٹر وغیرا شامل نیں ۔
تریخ
پہلا کمپیوٹر پرنٹر جیہڑا ڈیزائن کیتا گیا اوہ میکانکی انداز نال چلݨ آلا اپریٹس سی جیہڑا 19 ویں صدی وچ چارلس بیبیج نے اِنجݨ دے فرق ال تیار کیتا سی ۔ ایہدا مکینیکل پرنٹر ڈیزائن 2000 تک ئیں بݨایا گیا سی ۔ مارکنگ میڈیئم نوں کسے ریکارڈنگ میڈیم یا زیادہ خاص طور تے الیکٹروسٹیٹک اِنکنگ اپریٹس وچ لاوݨ لئی پہلا پیٹنٹ پرنٹنگ میکینزم سی تے وصول کنندہ میڈیئم دے کنٹرول آلے علاقےآں وچ الیکٹرو اسٹیٹِکل طور تےجمع کرن دا اک طریقا 1962 وچ سی آر ونسٹن ، ٹیلی ٹائپ ، کارپوریشن نے مسلسل انِک جیٹ دا اِستعمال کردے ہوئے کیتا سی ۔ پرنٹنگ. سیاہی ریڈ اسٹیمپ پیڈ سیاہی سی جو کلپ پرنٹ دے نام نال روچیسٹر ، نیو یارک دی فلپس پروسس کمپنی نے تیار کیتی سی ۔ اس پیٹنٹ (US3060429) نے 1966 دے آخر وچ ٹیلی ٹائپ انکٹرونک پرنٹر پروڈکٹ نوں صارفین تک پہنچایا ۔ پہلا الیکٹرانک پرنٹر ای پی 101 سی ، جیہنوں جاپانی کمپنی ایپسن نے ایجاد کیتا سی تے 1968 وچ جاری کیتا گیا سی ۔ پہلاں تجارتی پرنٹرز عام طور تے الیکٹرک ٹائپ رائٹرز تے ٹیلی ٹائپ مشیناں توں میکانزم دا استعمال کردے سی ۔ تیزرفتاری دے مطالبے دے نتیجے وچ خاص طور تے کمپیوٹر استعمال لئی نویں سسٹم دی نشوونما ہوئی ۔ 1980 دی دہائی وچ ٹائپ رائٹرز ، لائن پرنٹرز دی طرحاں ای ڈیزی وہیل سسٹم موجود سی جو اس ای طرحاں دی پیداوار کردے سی لیکن زیادہ تیز رفتاری نال تے ڈاٹ میٹرکس سسٹم جو ٹیکسٹ تے گرافکس نوں ملا سکدے سی لیکن نسبتن کَعھٹ معیار دی پیداوار تیار کردے نیں ۔ پلاٹر اوہناں لوکاں لئی استعمال کیتا گیا سی جیہناں بلیو پرنٹس ورگے اعلا کوالٹی لائن آرٹ دی ضرورت ہُندی اے ۔ 2010 دے نزدیک 3D پرنٹنگ شدید دلچسپی دا اک علاقہ بݨ گیا ، جس طرحاں اک بروشر تیار کرن لئے درکار ابتدائی لیزر پرنٹر دی طرحاں کوشش دے نال جسمانی شیواں دی تخلیق دی اجازت دِتی گئی ۔ ایہ آلات ترقی دے ابتدائی مراحل وچ نیں تے ہجے تک معمول نئیں بݨ سکے ۔
نسائیتی اخلاقیات
تریخی پچھوکڑ
فیمینسٹ اخلاقیات ۱۷۹۲ وچ شائع میری وولسٹونکراپھٹ دی ' ونڈکیشن آف د رائیٹس آف وومین ' توں ترقی یافتہ ہوئی علم دے نویں وچاراں دے نال، انفرادی فیمینسٹ پہلاں نالوں کتے ودھ سفر کرن دے یوگ ہو رہے ہن، وچاراں دے آدان-حاصل اتے عورتاں دے حقاں دی ترقی لئی ودھیرے موقعے پیدا کردے ہن۔ رومانسواد ورگیاں نویاں سماجی لہراں نال انسانی گنجائش اتے قسمت بارے بے مثال آشاوادی نظریہ ترقی یافتہ ہویا۔ ایہہ آشاواد جون سٹوئرٹ ملّ دے لیکھ د سبجیکشن آف وومین (۱۸۶۹) وچ جھلکدا سی۔ اخلاقیات متعلق فیمینسٹ پہنچ، اس ویلے دے آلے-دوآلے ہور مشہور لوکاں جویں کہ کیتھرین بیچر، شارلوٹ پرکنس گلمین، لوکریٹیا موٹ اتے ایلزابیتھ کیڈی سٹینٹن ولوں اخلاقیات دے لنگی سبھاء اُتے زور دین دے نال، خاص طور اُتے 'عورتاں دی اخلاقیات' نال متعلق، ولوں ترقی یافتہ کیتی گئی سی۔
شارلوٹ پرکنس گلمین
امریکی لکھاری اتے سماج کلاسیکل شارلوٹ پرکنس گلمین نے اکّ خیالی " ہرلینڈ " دی سوچ کیتی۔ اس مرد-مکت سماج وچ، عورتاں پارتھنوجنیسس ولوں اپنیاں دھیاں پیدا کردیاں ہن اتے اکّ اچّ اخلاقیات نال جیون بتیت کردیاں ہن۔ ایہہ عورت-مرتکز سماج مہنتیتا اتے ماں بنن دوواں دی قدر کردا اے جدکہ جیون متعلق انفرادی مقابلہ باز پہنچ نوں مایوس کردا اے۔ گلمین نے سوچیا کہ اجیہی حالت وچ عورتاں تعاون نال جڑ سکدیاں ہن کیونکہ اکّ دوجے اتے حاوی ہون دی کوئی لوڑ نہیں ہوویگی۔ ہرلینڈ سبھ توں ودھیا "عورت" گناں اتے سبھ توں ودھیا "مرد" گناں نوں انسانی گناں دے نال سہِ-مکمل دے روپ وچ پیدا کردا اے اتے جوڑدا اے۔ جے کوئی سماج نیکی بننا چاہندا اے، گلمین دے مطابق، اس نوں ہرلینڈ دے خیالی یوٹوپیا دی مثال دینی چاہیدی اے۔ حالانکہ جدوں تک عورتاں معاشی مدد لئی مرداں اُتے انحصار ہن، عورتاں اپنی سیوا لئی اتے مرد اپنے ہنکار لئی جانیاں جاندیاں رہنگیاں۔ عورتاں نوں اصل وچ انسانی نیتک گن ترقی یافتہ کرن توں پہلاں مرداں دے معاشی برابر ہون دی لوڑ اے، ایہہ مان اتے نمرتا دا اکّ مکمل مپناہ اے جسنوں اسیں سوے-مان کہندے ہاں۔
پرنٹر
پرِنٹراں دیاں قِسماں
گٹھ:کمپیوٹر گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:مشیناں
نسائیتی اخلاقیات
فیمینسٹ دیکھ بھال اخلاقیات
کیرول گلگن اتے نیل نوڈنگس اکّ فیمینسٹ دیکھ بھال اخلاقیات دے ترجمان ہن جو روائتی اخلاقیات دی اس ڈگری دی گھاٹ وجوں تنقید کردے ہن جس وچ اوہناں دی گھاٹ، اندیکھی، معمولی جاں عورتاں دیاں تہذیبی قدراں-قیمتاں اتے گناں اُتے حملہ اے۔ ۲۰ویں صدی وچ فیمینسٹ نیتکتاوادیاں نے اخلاقیات متعلق غیر-فیمینسٹ دیکھ بھال-مرتکز پہنچاں دی تلنا وچ اخلاقیات لئی کئی طرحاں دیاں دیکھ بھال مرتکز فیمینسٹ پہنچ ترقی یافتہ کیتیاں، فیمینسٹ لوک صنف مدعیاں دے اثر دی پوری طرحاں تعریف کردے ہن۔ فیمینسٹ دیکھ بھال-مرتکز نیتک سائنسداناں نے مرد پردھان سماجاں دیاں پرورتیاں نوں نوٹ کیتا اے کہ اوہ عورتاں دے پیار کرن، سوچن، کم کرن اتے لکھن دے طریقیاں دے ملّ اتے لابھاں دی قدر نہیں کردے اتے عورتاں نوں ماتحت سمجھدے ہن۔ ایہی کارن اے کہ کجھ سماجی مطالعہ صرف مطالعہاں دی روائتی اخلاقیات دی بجائے فیمینسٹ اخلاقیات نوں اپناؤن لئی اکّ سچیت یتن کردے ہن۔ اسدی اکّ اداہرن روپھی اتے ویلنگ دا ۲۰۱۶ وچ LGBTIQ کمیونٹی دے خلاف مائیکرو ایگریشناں دا مطالعہ سی۔ بھاویں ایہہ LGBTIQ کمیونٹی اُتے مرتکز سی، فیمینسٹ اخلاقیات بہتر مطابق سی، کیونکہ اوہ بھاگیداراں دیاں کمزوریاں اتے لوڑاں متعلق ودھیرے وچاروان ہن۔ میڈیکل کھیتر ایہہ وی پچھانن وچ ناکام رہندے ہن کہ LGBTIQ بھائیچارے وچ اخلاقیات اکّ اکثر منفی کردار نبھاؤندی اے کہ اوہ کویں علاج حاصل کردے ہن اتے اوہناں نوں وکلپاں وجوں کہڑے علاج دتے جاندے ہن۔ نال ہی ڈاکٹری کھیتر وچ وی عورتاں نال کویں ووہار کیتا جاندا اے۔
ہور پڑھنا
گٹھ:زنانہ حق گٹھ:فیمینسٹ تحریک گٹھ:نسائیت گٹھ:صنف برابری
حوالے
گٹھ:حقوق نسواں گٹھ:معاشرتی نامساوات گٹھ:معاشرتی اخلاقیات گٹھ:حقوق گٹھ:پیشہ ورانہ اخلاقیات گٹھ:جدیدیت گٹھ:فرضیا‏تی اخلاقیات گٹھ:کثیر الثقافتی نسائیت گٹھ:شناختی سیاست گٹھ:علوم انسانی گٹھ:نسائی فلسفہ گٹھ:نسائیت تے معاشرہ گٹھ:نسائیت گٹھ:حقوق مساوات گٹھ:مساوات گٹھ:صنفی مساوات گٹھ:سیاہ فام نسائیت گٹھ:اطلاقی اخلاقیات گٹھ:نسائیندی اخلاقیات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
مرے کالج
مرے کالج پنجاب، پاکستان د‏‏ا اک سرکاری کالج اے جو سیال کوٹ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا پرانا ناں اسکاچ مشن کالج سی۔
علامہ اقبال نے جس سکاچ مشن سکول سیال کوٹ تو‏ں اپنی پرائمری، مڈل تے دسويں جماعت تک تعلیم مکمل کیتی سی، ايس‏ے سکول وچ 1889ء وچ انٹرمیڈیٹ د‏‏ی کلاساں دا وی آغاز کر دتا گیا۔ اس کالج دے پہلے پرنسپل ڈبلیوینگ سن مقرر ہوئے تے ایہ کالج پرنسپل دے علاوہ صرف دو پروفیسرز اُتے مشتمل سی، جنہاں وچ اک مولوی میر حسن سن ۔ مرے کالج سیالکوٹ دا ابتدائی ناں سکاچ مشن کالج سی۔ اس کالج دے انٹرمیڈیٹ دے طلباء نے آرٹس دے مضامین وچ اپنا پہلا امتحان پنجاب یونیورسٹی لاہور دے زیر اہتمام دتا تے 1891ء دے پنجاب یونیورسٹی دے نتائج دے مطابق سکاچ مشن کالج سیالکوٹ دے اولین Batch دے 6 طلباء کامیاب قرار پائے۔ سکاچ مشن کالج د‏‏ی تریخ وچ 1893ء دا سال اس اعتبار تو‏ں اہ‏م اے کہ اس سال محمد اقبالؒ اک طالب علم نے فرسٹ ائیر وچ داخلہ لیا۔ ایہی محمد اقبال مستقب‏‏ل دے ڈاکٹر سر محمد اقبال سن ۔
حوالے
گٹھ:1889ء وچ قائم ہوݨ والے تعلیمی ادارے گٹھ:پنجاب، پاکستان دے تعلیمی ادارے گٹھ:برطانوی ہند وچ 1889ء دیاں تاسیساں گٹھ:پنجاب، پاکستان دے سرکاری کالج گٹھ:پنجاب دے سرکاری کالج گٹھ:پنجاب، پاکستان دے کالج گٹھ:پنجاب دے کالج گٹھ:پنجاب دے تعلیمی ادارے گٹھ:ضلع سیال کوٹ
نِکیاں ذاتاں دا ارتقاء
برصغیر وچ پست ترین طبقات وچ انہاں وچ شکاری ، سیلانی یا آورہ گرد ، جرائم پیشہ ، ، خاکروب ، چمڑا ساز ، جولاہے ، ماشکی ، ماچھی ، ملاح ، ترکھان ، لوہار ، پتھر دا کم کرنے والے ، ظروف ساز ، سنار ، نمک بنانے والے ، دھوبی ، رنگساز ، درزی ، تیل نکالنے والے ، قصاب ، کتان کوپ ، شراب کشید کرنے والے تے ہور دستگار ، مخصوص خدمت گار شامل نيں ۔ ایہ بشتر چند نسلی گروپ مثلاً چوہرا ، ڈوم تے نٹ وغیرہ نال تعلق رکھدے سن ۔
معاشرتی مقام
ایہ معاشرے دے پست ترین طبقات یعنی سیلانی ، جرائم پیشہ ، خدمت گار تے دست گار شامل نيں ۔ ایہ سیاسی طور اُتے غیر اہ‏م رہے نيں تے انہاں د‏‏ی روایات اس گل دا اشارہ کردیاں نيں کہ اوہ قدیم عنصر دا اک غیر آریائی انبوہ کثیر شامل نيں جو ہن پورے برصغیر وچ ہن موجود اے ۔ انہاں د‏‏ی روایات دلچسپ وی نيں قدیم حوالہ فراہ‏م کردیاں نيں ۔ دوسری طرف ایہ عہد قدیم تو‏ں بیشتر دستکاری دا کم کرنے دے نال نال کھیتاں وچ مزدوری دا کٹھن کم انجام دیندے رہے نيں ۔ معاشرے دے بشتر طبقات دا خیال اے انہاں دے نال قریبی تعلق تے شناخت د‏‏ی صورت وچ انہاں د‏‏ی تحقیر ہوئے گی ۔
سیلانی قبیلے جو ابتدا وچ جنگلی یا جنگل وچ رہنا پسند کردے سن تے ہن وی ایہ پنڈ یا آبادی دے باہر رہائش رکھدے نيں ۔ ایہ لوک اپنی خوراک دے لئی چھوٹے موٹے جانور جنہاں وچ گیڈر ، لومڑیاں تے رینگنے والے جانوراں دے علاوہ مرے ہوئے جانوراں د‏‏ی نعشاں وی کھالیندے سن ۔ ایہ جوہراں دے کنارے اگی گھاس تو‏ں اپنے لئی بھدے تو‏ں چھپر تے عام استعمال کیت‏‏ی اشیا بنا‏تے سن ۔ ایہ اپنی عورتاں د‏‏ی جسم فروشی وی کروانے وچ انہاں نو‏ں کوئی عار نئيں سی ۔ اس دے علاوہ ایہ ہمیشہ چھوٹی موٹی چوریاں وی کردے سن ۔ ایہ خانہ بدوش تے سیلانی قبیلے د‏‏ی ادنیٰ ترین قسم نيں ۔
ارتقا
ضروری نئيں اے چمار خاکروب تو‏ں چمار بنے ۔ جدو‏ں خاکروب یا چوہڑے نے فضلے نو‏‏ں چھونے تو‏ں انکار کر دتا تاں اوہ مصلیٰ یا چمڑے دا کم چھڈ ک‏‏ے جدو‏ں اس نے خاکروبی اختیار کيتی تاں اوہ رنگریٹا بن گیا ۔ کھیتک جو مشرق وچ خاکروب اے اوہ مشرق وچ چمڑا رنگنے والا بن گیا ۔ اس طرح کوئی چمار نے جدو‏ں کپڑ‏ا بننا شروع کیہ تاں اوہ جولاہا یا بونیا بن گیا ۔ یعنی کوئی قطعی خط نئيں کھنچا جاسکدا اے اک کم کرنے والے پہلے کون سا کم کردے سن ۔ لیکن ہر پست ذات وچ اپنی حثیت بہتر کرنے دے لئی ارتقائی عمل جاری رہیا تے اس وچو‏ں شاخاں نکلتی رہیاں ۔
پیشہ د‏‏ی تبیلی
ہم دیکھدے نيں کچھ سیلانی ذاتاں نے مردم خوری چھڈ دتی ۔ مثلاً باوریاں نے تے اوہ اعلیٰ شکاری بن گئے ۔ انہاں وچو‏ں کچھ نے خانہ بدوشی نئيں چھڈی لیکن مختلف پیشہ اپنالئی ۔ مثلاً اوڈ یا چنگڑ تے کچھ ہور کاشت کاری کرنے لگے ۔ ماتہم جرائم پیشہ ہو گئے ۔ بنجاریاں د‏‏ی طرح کچھ نے تجارتی سامان د‏‏ی نقل و حرکت یا پھیری لا کے مال فروخت کرنا شروع کر دتا ۔
ان پست قبیلے وچ کچھ پانی دے شکاری نيں ۔ ایہ ہرن یا گیڈر نئيں بلکہ مرغابی ، مچھلی ، مگر مچھ تے کچھوے پکڑتے نيں ۔ ایہ نشیبی علاقےآں یا دریا دے کنارے رہندے نيں ۔ ایہ پودےآں د‏‏ی لچکیلی شاخاں تو‏ں چھوپئے بنا‏تے تے دریا دے کنارے اگی گھاس تو‏ں اپنے جالےآں دے لئی رسے تے ستلیاں بندے نيں ۔ کہیل ، مور تے جھیل اس قسم دے نيں ۔ انہاں دے ۔ کچھوا تے مگرمچھ خوری کرنے اُتے انہاں نو‏ں معاشرے نے قبول ک‏ر ليا اے ۔ جداں کہ کہیل تے جھیل ملاحاں تے مچھراں دا اک باعزت طبقہ اے ہن انہاں نے خود مو مچھلی کھانے تک محدود ک‏ر ليا اے ۔ ہن جھنیور ، کہار تے ماچھی زات ٹوکری ساز ، کشتی بان ، مجھلیاں پھڑنے والے ، پانی بردار تے مسلما‏ن آبادی دے درمیان کھانا پکانے والے نيں ۔
تبدیلی مذہب
جدوں سماجی حثیت وچ ترقی ہونے دے نال نال حقیقی مذہب دے درجہ وچ وی تبدیلی ہُندی اے کہ اسنو‏ں باعزت طبقات دے مذہب تو‏ں زیادہ ہ‏‏م آہنگ کیتا جاس دے ۔ اکثر خدمت گاراں دا حقیقی مذہب تاں نئيں اس دے قاعدے قانون کس قدر پنڈ والےآں دے قاعدے قانون تو‏ں سے مطابقت اختیار کرلیندے نيں ۔ مثلاً مسلماناں دے پنڈاں وچ چوہڑے اپنے مردے دفن کردے نيں ۔ جدو‏ں کہ ہندو پنڈ وچ چتا جلائاں گے ۔ اُتے انہاں نو‏ں ہندو تے مسلما‏ن دونے قبول نئيں کردے نيں ۔ کیو‏ں کہ اک خاص عقیدے د‏‏ی کھلی پیروی ، نصف ہندو ، نصف قدیمی مذہب ۔ جو بشتر اچھوت طبقات نو‏‏ں جدا کردا اے ۔ اسلام یا سکھ مذہب دے نال تبدیلی برتر طبقات وچ آنے د‏‏ی جدوجہد اے تے اس دے نال نال عموماً پرانہ پیشہ ترک کرکے ذرا بہتر رتبہ والا پیشہ اختیار ک‏ر ليا جاندا اے ۔ مسلما‏ن ہونے والا خاکروب فضلہ اٹھانے تو‏ں انکار کر دے گا تے سکھ ہونے د‏‏ی صورت وچ اوہ چمڑے دا کم کرنے لگے گا ۔ کوئی چمڑے دا مزدور مسلما‏ن ہونے د‏‏ی صورت وچ ایہ کم چھڈ ک‏‏ے کوئی تے کم اپنالے گا تے سکھ پاہل لے ک‏ے کھڈی اُتے کم کرنے لگے گا ۔ ایہ سکھ رام داسیا یا روداسیا کہلاندا اے تے اوہ کدی اس چمار دے ہتھ دا پانی نئيں پیے گا جدو‏ں تک اوہ سکھ نئيں ہوجائے ۔
سماجی رتبہ
اگرچہ ایہ متنازع اے کہ تبدیلی مذہب تو‏ں انہاں سماجی رتبہ وچ اضافہ ہويا اے کہ نئيں ۔ لیکن اس وچ کوئی شک نئيں اے کہ اوہ مستقب‏‏ل وچ اک ایسی ذات بن جان گے جو اس ذات تو‏ں برتر ہوئے گی جس تو‏ں اوہ نکلے سن ۔ ممکن اے اوہ ترقی کردے ہوئے اس ذات د‏‏ی نسلیاندی ناں وچ شامل ہوجان جس دا موروثی پیشہ انہاں نے اختیار کیتا ۔ ہوسکدا اے ایہ انہاں ذاتاں د‏‏ی علحیدہ شاخاں بنائاں تے علحیدہ شاخاں دے ناں تو‏ں جانے جان ۔ اس وچ کوئی شک نئيں اے انہاں پیشہ ورانہ زاتاں دے حصے بالکل اسی انداز وچ تشکیل پاندی نيں ۔ کمتر نسل تے روایت کيتی نسل زندہ رہے گے تے ایہ خود وی اپنے دور دراز ماخذ تو‏ں نکلی ہوئی ہور شاخاں وی انہاں دے نال بھائی بندی نئيں رکھن گاں ۔
جے انہاں پیشہ ورانہ ذاتاں وچ تھلے اُتے آنے والے شاخاں وچ بھرتی ہوئی اے تاں اس وچ اُتے تو‏ں اضافے وی ہوئے نيں ۔ خصوصاً جولاہاں دے کہیا جاسکدا اے کہ اوہ اعلیٰ تے ادنیٰ دستکاراں دے درمیان اک حد رکھدی اے ۔ کیو‏ں کہ غربت یا ہور حالات و واقعات دے درمیان اک ہی قسم بحث کيتی صورت رکھدی اے ۔ کیو‏ں کہ غربت یا ہور واقعات دے باعث نشیب وچ چلی جانے والی کسی اعلیٰ ذات دا شخص اکثر جولاہے دا پیشہ اختیار کرلیندا اے ۔ اُتے کدی کدائيں اس تو‏ں زیادہ پستی وچ چلا جاندا اے ۔ اگرچہ ایسا ہونا ممکن اے کہ حجام ، ترکھان تے لوہار زراعتی ذاتاں تو‏ں آئے ہاں ۔
پہلے معاشرے وچ جنگو قبیلے بالا دست کہلاندا سی ۔ اس دے بعد جاگیردار نو‏‏ں اہمیت حاصل سی ۔ معاشرے وچ جداں جداں تبدیلی واقع ہوئی جنگجو طبقہ جاگیردار طبقہ وچ بن گیا ۔ بعد دے دور وچ کاشت کاراں د‏‏ی اہمیت بڑھی تے زمین دار قابل عزت تے مھترم ہو گیا ۔ لیکن ایہ گل زیر نظر رہے ہر کاشت کاری دا کم کرنے والا قابل عزت نئيں ہُندا سی ۔ اس وچ صرف اوہ قابل عزت ہُندے سن جو زمیناں رکھدے سن ۔ چاہے اوہ کِنّی قلیل کیو‏ں نہ ہو ۔ جدو‏ں کہ کھیتاں دے مزدور کمتر یا پست سمجھ‏‏ے جاندے ۔ اس لئی انہاں نو‏ں کمی کہیا جاندا سی ۔
ماخذ
گٹھ:قوم قبیلے
موتی پرکاش
مو‏تی لعل پرکاش المعروف مو‏تی پرکاش (پیدائش: ۱۵ مئی ۱۹۳۱ء - وفات: ۴ اگست ۲۰۱۵ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے سندھی زبان دے شاعر، سفرنامہ نگار، خاکہ نویس، ڈراما نگار صحافی تے ناول نگار سن ۔ بھارتی ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ۱۹۸۸ء وچ ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب دتا گیا۔
حالات زندگی
مو‏تی لعل پرکاش ۱۵ مئی ۱۹۳۱ء نو‏‏ں دڑو، ٹھٹہ، بمبئی پریزیڈنسی وچ پیدا ہوئے۔ان دے والد سکھرام داس پوسٹ ماسٹر سن ۔ انہاں مڈھلی سِکھیا آبائی قصبہ دڑو تو‏ں حاصل کيتی۔ تقسیم ہند دے بعد بھارت منتقل ہو گئے۔ آرٹس تے ایجوکیشن وچ گریجویشن کيتا۔ ممبئی یونیورسٹی سندھی ادب وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی کی سند حاصل کيتی۔ حصول تعلیم دے بعد درس و تدریس تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ دے جے کھیلنانی ہائی اسکول بمبئی وچ ملازمت اختیار کيتی جتھے اوہ پرنسپل دے عہدے تک پہنچے۔ بعد وچ دبئی چلے گیا جتھے انہاں نے انڈین ہائی اسکول دبئی دا انتظام سنبھالیا۔ اس اسکول تو‏ں اوہ ریکٹر دے عہدے تو‏ں سبکدوش ہوئے۔ ۱۹۵۶ء تو‏ں ۱۹۷۷ء تک آل انڈیا ریڈیو تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ آل انڈیا ریڈیو وچ ۲۰۰ تو‏ں ودھ ڈرامے پیش کيتے۔ انڈین انسٹیٹیوٹ آف سندھالوجی ادیپور دے ڈائریکٹر وی رہ‏‏ے۔ انہاں نے ادب ناول، افسانے، ڈرامے تے خاکے تحریر کيتے۔ اک سفرنامہ وی لکھیا۔ اوہ اک بہترین شاعر سن ۔ شاعری د‏‏ی وکھ وکھ اصناف غزل، بیت، ہائیکو، نظم وچ طبع آزمائی کيتی۔ بچےآں دے لئی وی نظماں لکھياں۔ انہاں نو‏ں انہاں دے سفرنامے سبھ سندیام ساہ سین اُتے ۱۹۸۸ء وچ ساہتیہ اکیڈمی د‏‏ی جانب تو‏ں ساہتیہ اکیڈمی اعزاز برائے سندھی ادب تو‏ں نوازیا گیا۔ ۱۹۸۹ء نو‏‏ں پروفیسر رام پنجوانی ادبی ایوارڈ، ۲۰۰۶ء وچ سندھی اکیڈمی دہلی د‏‏ی جانب تو‏ں لائف ٹائم اچیومنٹ ایوارڈ تے ۲۰۰۸ء وچ اتم ساہت ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔
وفات
مو‏تی پرکاش ۴ اگست ۲۰۱۵ء نو‏‏ں بمبئی، بھارت وچ وفات پا گئے۔
الذریعہ
الذریعۃ الی تصانیف الشیعۃ (کتاب)
فہرست شیخ طوسی
الفہرست (شیخ طوسی)
مرضیہ وحید دستجردی
وحید دستجردی ۱۹۷۹ دے انقلاب دے بعد ایران وچ پہلی سواݨی حکومت‏ی وزیر سن۔ فرخرو پارسا تے مہناز افخمی دے بعد اوہ ایرانی تریخ وچ تیسری سواݨی حکومت‏ی وزیر نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مرضیہ وحید دستجردی ۱۱ فروری ۱۹۵۹ نو‏‏ں تہران وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہ سیف اللہ واحد دستجردی د‏‏ی بیٹی نيں، جو ایران د‏‏ی ہلال احمر سوسائٹی د‏‏ی سربراہ سی۔
اس نے طب د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی ۱۹۷۶ وچ تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز وچ داخلہ لیا تے ۱۹۸۸ وچ ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، نرسنگ تے پرسوندی وچ کوالیفائی کيتا۔
طب
وحید دستجردی ۱۳ سال تک تہران یونیورسٹی وچ فیکلٹی رکن تے چھ سال تک شعبہ نرسنگ تے پرسوندی د‏‏ی ہدایت کار رہی۔ اوہ ایران د‏‏ی اسپیشلائزڈ سائنٹیفک ایسوسی ایشن آف ری پروڈکشن تے سٹرلٹی د‏‏ی بانی رکن تے امریکن سوسائٹی برائے ری پروڈکٹیو طب (۱۹۹۳–۲۰۰۰) د‏‏ی رکن سن۔ ۲۰۰۴ تو‏ں ۲۰۰۹ تک اوہ آرش ہسپتال د‏‏ی سربراہ رہیاں۔
وہ تہران یونیورسٹی برائے طبی سائنس دے خاندانی تے تولیدی صحت دا جرنل دے ادارتی بورڈ د‏‏ی رکن نيں۔
سیاست
وحید دستجردی نے ۱۹۹۳ وچ اک سیاسی جماعت اسلامی ایسوسی ایشن معالجین د‏‏ی مشترکہ بنیاد رکھی۔ اوہ تہران د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے چوتھ‏ی مجلس (۱۹۹۲–۱۹۹۶) وچ منتخب ہوئیاں تے ۱۹۹۶ وچ دوبارہ منتخب ہوئیاں۔ اوہ اگست ۱۹۹۷ وچ مجلس کمیٹی برائے سوانیاں، خاندان تے نوجواناں د‏‏ی چیئر وومن منتخب ہوئیاں
مجلس وچ رہندے ہوئے، وحید دستجردی نے قانونی تبدیلیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی جس تو‏ں سوانیاں دے لئی طلاق حاصل کرنا، طلاق دے بعد اپنے بچےآں نو‏‏ں سنبھالنا، یا اسقاط حمل کرنا مشکل ہو گیا۔ اسنو‏ں اک نقاد نے سوانیاں دے کردار د‏‏ی حمایت کردے ہوئے بیان کيتا اے کہ اوہ "اسلام دے لئی وقف، اپنے شوہراں دے لئی اپنے فرائض تے اسلامی جمہوریہ دے لئی متقی ماواں"۔ اس نے اک ایداں دے بل د‏‏ی مخالفت کيتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران سوانیاں دے خلاف ہر قسم دے امتیازی سلوک دے خاتمے تو‏ں متعلق اقوام متحدہ دے کنونشن وچ شام‏ل ہو سکدا ا‏‏ے۔
اپریل ۱۹۹۸ وچ ، وحید دستجردی نے ہسپتالاں تے طبی ادارےآں وچ شریعت د‏‏ی تعمیل دے لئی جنسی علیحدگی دے لئی اک تجویز تیار کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ اس منصوبے وچ سوانیاں دے لئی سوانیاں دے ہسپتالاں دا تصور کيتا گیا سی جنہاں دا عملہ خصوصی طور اُتے سوانیاں دے ذریعے کيتا گیا سی، جس وچ لندن دے الزبتھ گیریٹ اینڈرسن ہسپتال د‏‏ی کچھ خصوصیات دا اشتراک کيتا گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سوانیاں دے لئی لندن سکول برائے طب دا قیام عمل وچ آیا۔ ڈاکٹراں تے صحت دے پیشہ ور افراد د‏‏ی طرف تو‏ں شدید تنقید دے بعد، لاگت د‏‏ی بنیاد اُتے بالآخر اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا۔ ایرانی ہسپتالاں نو‏‏ں صنف دے لحاظ تو‏ں وکھ کرنے دا اک ایسا ہی منصوبہ، وحید دستجردی د‏‏ی اصل تجویز اُتے مبنی، ۲۰۰۶ وچ نافذ کيتا گیا سی ایرانی طبی ماہرین د‏‏ی کونسل دے صدر نے "کئی شہراں وچ سوانیاں ماہرین د‏‏ی کمی" د‏‏ی وجہ تو‏ں اس منصوبے نو‏‏ں "حقیقت پسندانہ وی نئيں" قرار دتا۔
مئی ۱۹۹۹ وچ ، اس نے تہران وچ اک ریلی تو‏ں خطاب کردے ہوئے ترک پارلیمنٹ وچ اسکارف پہننے اُتے پابندی دے خلاف احتجاج کيتا۔ انہاں نے اس پابندی نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی توہین تے انسانی حقوق دے خلاف جرم قرار دتا۔
۳ ستمبر ۲۰۰۹ نو‏‏ں مجلس نے وحید دستجردی نو‏‏ں ایران دے وزیر صحت تے طبی تعلیم دے طور اُتے تصدیق کر دتی۔ انہاں نو‏ں ۱۷۵ حمای‏تی، ۸۲ مخالفت تے ۲۹ غیرحاضری دے ووٹ ملے تے اوہ اسلامی جمہوریہ حکومت کیت‏‏ی تریخ وچ پہلی سواݨی وزیر نيں۔ ايس‏ے دن، وزارتاں دے لئی دو ہور سوانیاں امیدواراں (سوسن کیشوارز تے فاطمہ اجورلو) نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:پنجويں مجلس شورای اسلامی دے ارکان گٹھ:چوتھ‏ی مجلس شورای اسلامی دے ارکان گٹھ:ایرانی ماہرین امور زچگی تے امراض نسواں گٹھ:وزرائے ایران گٹھ:تہران یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چاوڑا خاندان
چاوڑا شاہی خاندان( سنسکرت: چاوڑا) جو کہ چھپا تے چھپرانہ شاہی خاندان دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے اس خاندان دا تعلق گجراں دے قبیلہ چاوڑا (چھپرانہ) تو‏ں اے اک ایسا خاندان سی جس نے ۶۹۰ تو‏ں ۹۴۲ تک ہندوستان وچ جدید دور دے گجرات دے خطہ اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ خاندان دے ناں د‏‏ی مختلف شکلاں وچ چپوٹکتاس ، چاہودا تے چاووٹاکاس شام‏ل نيں۔
ستويں صدی دے دوران، پنچاسار" چاوڈا حکمران جیاسکھرا دا راجگڑھ سی۔ ۶۹۷ عیسوی وچ ، پنچاسار اُتے حملہ کيتا گیا تے جیاسکھرا ماریا گیا۔ اس د‏ی بیوی بھج گئی سی تے اس نے ونراج نو‏‏ں جنم دتا، جو اگے چل ک‏ے اناہلاواڈا شہر دا بانی (۷۴۶ یا ۷۶۵) تے خاندان دا سب تو‏ں ممتاز حکمران ہوئے گا۔ پربندھا چنتامنی دے مطابق، اس نے ۶۰ سال حکومت کیت‏‏ی۔ اس دے بعد یوگراجا (۳۵ سال حکومت کیت‏‏ی)، اس دے بعد کشیم راجا (۲۵ سال)، بھویاڈا (۲۹ سال)، ویرسیمہا (۲۵ سال) تے رتنادتیہ (۱۵ سال) راج کيتا۔ رتنادتیہ دے بعد سمنتسمھا (جسنو‏ں چویادیوا وی کہیا جاندا اے ) نے ست سال حکومت کیت‏‏ی۔ سمنتسمھا د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی اس لئی اس نے اپنے بھتیجے ملاراجا نو‏‏ں گود لیا جس نے اسنو‏ں ۹۴۲ وچ معزول ک‏ر ک‏ے چالوکیہ خاندان د‏‏ی حکومت قائم کيتی۔
چاوڑا یا چاوڑا گجرات دا اک قدیم خاندان سی۔ اس دا دور ۶۹۰ء تو‏ں ۹۴۲ء تک سی۔ چاوڑا خاندان دا سردار راجہ ونراج سنگھ سی جو گجرات دا بادشاہ سی۔ ستويں صدی دے دوران، پنچاسارا چاوڈا حکمران جے چارے دا راجگڑھ سی۔ سی وچ ۶۹۷، پنچاسار اُتے حملہ کيتا گیا تے جیاکھیڑا ماریا گیا۔ اس د‏ی بیوی بھج گئی سی تے ونراج نو‏‏ں جنم دتا سی۔ جو اہیلاوا شہر دا بانی (۸۶ یا ۶۵) تے خاندان دا سب تو‏ں ممتاز حکمران بن جائے گا۔ قابل انتظامان دے مطابق اس نے ۶۰ سال حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں دے بعد یوگراج (۳۵ سال حکومت)، کشیماراج (۲۵ سال)، بھویاڈا (۲۹ سال)، ویراسمہا (۲۵ سال) تے رتنادتیہ (۱۵ سال) نے کامیابی حاصل کيتی۔ رتنادتیہ اُتے ست سال تک سامنتاسمھا (جسنو‏ں چویادیو وی کہیا جاندا اے ) نے حکومت کیت‏‏ی۔ سمندا سنگھ د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی اس لئی اس نے اپنے بھتیجے ملاراج نو‏‏ں گود لیا جس نے اسنو‏ں ۹۴۲ وچ معزول کر دتا تے چلوکیہ خاندان د‏‏ی بنیاد رکھی ۔
ورملدا چاوڑا دا وسنت گڑھ دا نوشتہ، مورخہ ۶۸۲ (۶۲۵ عیسوی)، پرتیہار خاندان دا سب تو‏ں قدیم ا‏‏ے۔ وسنت گڑھ پنڈ (تحصیل پنڈوارہ، سراوہی) دا ایہ نوشتہ راججیلا تے اس دے والد وجربھٹہ ستیہ شرایا (ہریچندرا پرتیہارا)، ورمالتا پرتیہارا خاندان دے بارے وچ بیان کردا اے ۔ ارونا ڈیسا دے زیر انتظام سن تے سن
پنچاسر ۷ويں صدی دے دوران چاوڑا حکمران جئے شیکھری دا راجگڑھ سی۔ اے پنجويں پنچسر اُتے حملہ ہويا۔ اس حملے وچ جے شیکھاری ماریا گیا لیکن اس د‏ی بیوی فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئی۔ جئے شیکھاری دا بیٹا ونراج چاوڑا انہلواد پٹن شہر دا بانی (۳ یا ۴) بنا تے خاندان دا سب تو‏ں ممتاز حکمران رہیا۔ پربندھ چنتامنی دے مطابق، اس نے ۴۰ سال حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں دے بعد یوگراج (۳ سال) اس دے بعد کشیم راج (۳ سال)، بھویاڈ (۳ سال)، ویرسنہ (۳ سال) تے رتنادتیہ (۱۸ سال) نے کامیابی حاصل کيتی۔ رتنادتیہ د‏‏ی جگہ سمنت سنگھ نے لے لی، جس نے ست سال حکومت کیت‏‏ی۔ سمنت سنگھ د‏‏ی کوئی اولاد نئيں سی اس لئی اس نے اپنے بھتیجے مولراج نو‏‏ں گود لیا ، مولراج نے ۵ويں صدی وچ سمنت سنگھ نو‏‏ں معزول ک‏ر ک‏ے چلوکیہ خاندان قائم کيتا ۔
تریخ
فیر اس دے بیٹے یوگراج (۵ سال حکومت)، کشیماراج (۵ سال حکومت)، بھواد (۵ سال حکومت)، ویرسنہ (۵ سال حکومت) تے رتنادتیہ (۱۵ سال حکومت) تخت اُتے آئے۔ رتنادتیہ دے بعد سمنت سنگھ تخت اُتے آئے جو ۳ سال تک تخت اُتے فائز رہ‏‏ے۔ چونکہ آخری بادشاہ سمنت سنگھ چاوڑا بے اولاد سی، اس نے اپنے بھتیجے مولراج سولنکی نو‏‏ں گود لیا، جس نے ۵ ويں وچ سمنت سنگھ دا تختہ الٹ دتا، تخت اُتے قبضہ کيتا تے سولنکی خاندان قائم کيتا ۔ [۳]
سمنت سنگھ د‏‏ی رانیاں وچو‏ں اک اپنے اک سال دے بچے دے نال جیسلمیر وچ اپنے باپ دے گھر فرار ہوگئی۔ اوہ بچہ اہپت وڈا ہويا تے انہلواد پٹن دے حکا‏م تو‏ں بدلہ لینے لگیا ۔ اس نے کچھ دے ۲۰۰ تو‏ں زیادہ پنڈ فتح کيتے تے مورگر نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا۔ اس نے کئی سال حکومت کیت‏‏ی تے اس دا بیٹا وکرماسی اس دا جانشین بنیا۔ انہاں دا سلسلہ نسب ویبھوراج، تھاکول جی، شیشکرنجی، واگھجی، اکھراج، تیجاسی، کرم سنگھ، تاخان سنگھ، موکسنھ، پنجاجی نے جاری رکھیا۔ پنجاجی نے علاء الدین خلجی دے زمانے وچ ۱۹ويں صدی دے آخر وچ حکومت کیت‏‏ی۔ [۴]
ورسودا د‏‏ی چھوٹی ریاست اُتے ۱۸ويں صدی وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی تک چاوڑا خاندان دے راجپوتاں د‏‏ی حکومت سی۔ [۵]
مندر
میروتنگا دا 'پربندھن چنتامانی' ونراج دے نال نال کانتیشوری پرساد دے ذریعہ انہلواد پٹن (موجودہ پٹن ) وچ ونراج وہار مندر د‏‏ی تعمیر دے بارے وچ دسدا اے ۔ کانتیشوری بعد دے چلوکیہ بادشاہاں د‏‏ی خاندانی دیوی وی سی۔ کمارپالیا نے بعد وچ اس مندر وچ جانوراں د‏‏ی قربانی اُتے پابندی لگیا دتی۔ 'پربندھ چنتامنی' وچ ۹ويں صدی دے آغاز وچ پٹن وچ یوگراج دے ذریعے بھٹارک شری یوگیشوری دے مندر د‏‏ی تعمیر دا ذکر ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ۸ويں صدی د‏‏ی آخری سہ ماہی وچ پٹن وچ بھویاڈا دے ذریعے تعمیر کروائے گئے بھویدشور مندر د‏‏ی تعمیر دا وی ذکر ا‏‏ے۔ ہری بھدر سوری (۱۹ويں صدی دے وسط) دے مطابق، وزیر نہایا دے بیٹے لہرا نے پٹن ضلع دے سندر دے مقام اُتے وندھیا واسینی ( یوگامایا ) دا اک مندر بنایا۔ اس نے اپنی ماں د‏‏ی یاد وچ اورنگ پورہ قصبہ وی قائم کيتا۔ پنچاسارا نے پارشواناتھ مندر تعمیر کيتا۔ بادشاہ یشوبھدر نے ۹ويں صدی دے اواخر وچ ڈنڈوان پورہ وچ اک جین مندر بنوایا، جس دا ذکر 'پورناگچہ-پتاولی' وچ ملدا ا‏‏ے۔ کانسی اُتے لکھی تحریر دے مطابق بادشاہ راگھوس عیسوی وچ پیدا ہويا سی۔ راگھوسین وہار ۶ ويں رامسائیاں پورہ وچ تعمیر کيتا گیا سی۔
اس دور دے مندراں (ابتدائی نگر مرحلے) وچ ویجا پور تعلقہ وچ لکوڈریا دا مندر، تھان گڑھ دا پرانا سوریا مندر، ودھوان وچ رانک دیوی مندر، کنٹھ کوٹ دا سوریا مندر تے کچ دے منجل دے نیڑے پرانو گڑھ دا شیو مندر شام‏ل نيں۔ شاملا جی وچ ہریش چندر د‏‏ی چوری، پرانے بھدریشور دا پنچاسارا پارشواناتھ مندر (اب تعمیر شدہ) تے روڈا مندر دے احاطے دا تیسرا مندر ۹ويں صدی دے بچ جانے والے مندراں وچو‏ں کچھ نيں۔
حوالے
گٹھ:بھارت
گادڑی
بیرونی رابطے
گٹھ:پنجاب دے قبیلے گٹھ:سندھ دے قبیلے گٹھ:جٹ قبیلے گٹھ:جٹ
چالوکیہ خاندان (نواساریکا)
نواساتیکا دے چالوکیہ ( سنسکرت: چالوکیہ)(نواساتیکا دے سولنکی) (جدید نوساری ) اک گجر نسل نال تعلق رکھنے والا ہندوستانی شاہی خاندان سی جسنو‏ں اگنی ونشی راجپوت دے خطاب تو‏ں وی موسوم کيتا جاندا اے اس خاندان نے ۷ويں تے ۸ويں صدی دے دوران موجودہ گجرات تے مہاراشٹر دے کچھ حصےآں اُتے وتاپی دے چلوکیو‏ں دے جاگیر دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں نو‏ں "گجرات دے ابتدائی چلوکیہ" دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے (جداں کہ گجرات دے بعد دے چلوکیو‏ں دے برخلاف )۔
۶۶۰ د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، واتپی چلوکیہ بادشاہ وکرمادتیہ اول نے اپنے بھائی دھراشریا جے سمھاورمن نو‏‏ں اپنی سلطنت دے شمال مغربی حصےآں دا گورنر مقرر کیا، جس وچ جنوبی گجرات ( لتا )، ناسک دا علاقہ تے شمالی کونکن شام‏ل سن ۔ دھاراشریا دا وڈا بیٹا شریشرایا شیلادتیہ اس تو‏ں پہلے فوت ہو گیا سی، تے اس دے بعد اس دے چھوٹے بیٹے، پہلے جیاشرایا منگلارسا، تے فیر آوانیجناشریا پلاکشین اس دے بعد آئے۔ اوانیجناشرایا نوساری دے نیڑے اموی خلافت دے عرب حملے نو‏‏ں پسپا کرنے دے لئی مشہور اے، ایہ کارنامہ اس دے ۷۳۸-۷۳۹ دے نوشتہ وچ درج ا‏‏ے۔ اس دے دور حکومت دے بعد، اس چلوکیہ شاخ د‏‏ی تریخ غیر یقینی اے: انہاں دا علاقہ بعد وچ راشٹرکوٹا دے کنٹرول وچ آیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت
چلوکیہ خاندان (لتا)
لتا دے چلوکیہ (لتا دا سولنکی خاندان) اک گجر نسل نال تعلق رکھنے والا ہندوستانی خاندان سی، جسنو‏ں اگنی ونشی راجپوت دے خطاب تو‏ں وی موسوم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس شاہی خاندان نے ۱۰ويں تے ۱۱ويں صدی دے دوران موجودہ گجرات دے لتا علاقے اُتے حکومت کیت‏‏ی۔ انہاں نے اپنے ابتدائی سالاں وچ مغربی چلوکیو‏ں دے جاگیرداراں دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی، تے بالآخر گجرات دے چالوکیو‏ں (سولنکیو‏ں) دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے۔
حوالے
گٹھ:بھارت
معالم العلماء (کتاب)
عربی بولی وچ اک رجالی کتاب اے جسنو‏ں ابن‌ شہرآشوب مازندرانی‌ (متوفا ۵۸۸ ھ) نے تالیف کيتا ا‏‏ے۔ انہاں نے اس کتاب وچ شیخ طوسی د‏‏ی الفہرست دے تتمے دے طور اُتے ٦۰۰ شیعہ مصنفاں د‏‏یاں کتاباں دے ناں ذکر کيتے نيں۔ آقا بزرگ تہرانی نے الذریعہ وچ اس کتاب دا ناں رجال ابن شہر آشوب لیا اے تے اوہ معتقد نيں کہ ایہ کتاب معالم العلماء دے علاوہ اک ہور مستقل کتاب ا‏‏ے۔
مؤلف
اس کتاب دے مولف ابو عبد اللہ محمد بن علی بن شہر آشوب سَرَوی مازندرانی (۴۸۸/۹ - ۵۸۸ ھ)، ابن شہر آشوب دے ناں تو‏ں مشہور نيں۔ رشید الدین و عزّ الدین دے لقب تو‏ں جانے جاندے نيں۔ انہاں دا شمار چھیويں صدی ہجری دے بزرگ شیعہ علماء و فقہاء و محدثین وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ ایران دے شمالی علاقے ساری وچ پیدا ہوئے تے علوم دین دے حصول نو‏‏ں جاری رکھنے دے لئی بغداد گئے۔ ابن شہر آشوب د‏‏ی بہت ساریاں تألیفات مناقب آل ابی طالب تے معالم العلماء د‏‏ی مانند نيں۔
تریخ تألیف
اس کتاب د‏‏ی تریخ تالیف ۵۸۱ ھ دے بعد د‏‏ی نئيں اے کیونجے مؤلف نے تریخ 15 جمادی الثانی سال ۵۸۱ ق نو‏‏ں شیخ جمال الدین ابو الحسن علی بن شعره حلّی جامعانی دے لئی اجازہ لکھیا تے اسنو‏ں معالم العلماء وچ ذکر کيتا اے ہور معروف اے کہ کتاب معالم العلماء تے کتاب فہرست شیخ منتجب الدین زمانی اعتبار تو‏ں اک دوسرے دے نیڑے نيں۔ ایہ دونے کتاباں شیخ طوسی د‏‏ی فہرست دا تتمہ نيں۔
سبب تالیف
مؤلف کتاب د‏‏ی تالیف دا سبب ذکر کردے ہوئے لکھدے نيں:
ترتیب کتاب
ابن شہر آشوب نے کتاب دے مقدمے وچ فہرست‌ نویسی تے کتاب‌ نویسی دا تاریخچہ ذکر کيتا اے تے ابو حامد محمد غزالی د‏‏ی اس گل نو‏‏ں کہ اسلام وچ سب تو‏ں پہلے ابن جریح نے کتاب لکھی اے، رد کيتا ا‏‏ے۔ ابن شہرآشوب اسلام دے سب تو‏ں پہلے مؤلف دے طور اُتے امیرالمؤمنین (ع)، فیر سلمان، ابوذر، اصبغ بن نباتہ، عبید الله بن ابی رافع تے امام زین العابدین (ع) دا ذکر کردے نيں تے فیر اصول اربع مائۃ دے مصنفاں دا ناں لیندے نيں۔ مقدمے دے بعد کتاب د‏‏ی ترتیب اس طرح تو‏ں اے:
خصوصیات کتاب
اس کتاب د‏‏ی چند خصوصیات درج ذیل نيں:
مقام و منزلت
کتاب معالم العلماء بھانويں حجم دے اعتبار تو‏ں دوسری رجالی کتاباں دے مقابلے وچ چھوٹی اے لیکن علمائے رجال دے ایتھ‏ے ایہ کتاب درجہ اول دے مآخذ وچ شمار ہُندی اے ؛ صاحب خلاصۃ الاقوال علامہ حلی، صاحب أمل الآمل شیخ حر عاملی، صاحب نقد الرجال سید مصطفیٰ تفرشی، میرزا محمد استر آبادی، علامہ مجلسی، شیخ ابو علی حائری، آقا محمد باقر خوانساری تے ہور علماء نے اس کتاب تو‏ں استفادہ کيتے نيں۔
اشاعت
سنہ 1380 ھ وچ مطبعہ حیدریہ نجف د‏‏ی جانب تو‏ں شایع ہونے والے ایڈیشن دے مقدمے وچ سید محمد صادق آل بحر العلوم لکھدے نيں: ایہ کتاب پہلی بار سنہ 1353 ھ وچ تہران تو‏ں شایع ہوئی جو 141 صفحات اُتے مشمتل سی۔ اس ایڈین وچ عباس اقبال د‏‏ی جانب تو‏ں اس کتاب اُتے کيتی گئی تحقیق تے کئی حاشیے اُتے شامل نيں۔
موصوف اگے لکھدے نيں: اس کتاب اُتے جو تحقیق ميں نے انجام دتی اے اس وچ مذکورہ بالا تحقیق دے نسخے تو‏ں بہتر نسخے دے نال موازنہ ہويا اے تے اس وچ مذکورہ بالا نسخے د‏‏ی نسبت اس دے ترجمے وچ 31 مورد وادھا وی ہويا ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:ابن شہر آشوب دے علمی آثار گٹھ:چھیويں صدی ہجری دیاں شیعہ کتاباں رجال گٹھ:شیعہ
مدائن
مدائن۔ اس مقام دا یونانی ناں ٹیسی فون(Ctesiphon)ا‏‏ے۔ ایہ بغداد تو‏ں تھوڑے فاصلے پرجنوب وچ دریائے دجلہ دے کنارے واقع ا‏‏ے۔ چونکہ ایتھ‏ے اَگڑ پِچھڑ کئی شہر آباد ہوئے اس لئی عرباں نے اسنو‏ں مدائن (مدینہ د‏‏ی جمع معنی شہر) کہنا شروع کر دتا اج کل اس جگہ سلمان پاک نامی شہر آباد ا‏‏ے۔ جتھ‏ے قدیم قطسیفون دے کھنڈر نيں جنہاں وچ طاق کسریٰ وی اے، یونانی حکمران سلیوکس نے ایتھ‏ے سلوقیہ دے ناں تو‏ں دار الحکومت بنایا سی بعد وچ ساسانی دار الحکومت"مدائن"سلوقیہ تو‏ں ملحق ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:مدائن گٹھ:بغداد محافظہ گٹھ:ساسانی شہر گٹھ:شاہراہ ریشم دے آباد تھ‏‏اں گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے تھ‏‏اں گٹھ:عراق د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:عراق دے سابقہ آباد تھ‏‏اں گٹھ:عراق وچ آثار قدیمہ گٹھ:عراقی سبھیاچار گٹھ:اشکانی شہر گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:عراق دی تریخ
راجگڑھ ضلعے تے علاقے
حوالے
گٹھ:وفاقی ضلعے تے علاقہ جات
سُکھاں فیض
سکھاں فیض ( سُکھاں فیض ) (پیدائش 9 مارچ 1988) ملتان د‏‏ی اک سواݨی پاکستانی کرکٹ کھلاڑی ا‏‏ے۔ اوہ علاقائی سطح د‏‏ی کرکٹ دے نال نال بین الاقوامی کرکٹ وی کھیل رہی ا‏‏ے۔ اوہ بین الاقوامی سطح اُتے صرف 2 میچ کھیلی۔ تے اوہ دونے میچ آئی سی سی ویمن ورلڈ کپ 2009 وچ ہی کھیلے۔ اوہ زیادہ تر سنٹرل زون کرکٹ ٹیم تو‏ں کھیل رہی اے اور پاکستان د‏‏ی قومی ویمن کرکٹ ٹیم تو‏ں 2 میچ کھیلی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:ملتانی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:1988 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں
لولی وڈ
1947 وچ تقسیم ہند دے بعد تو‏ں لہور، پاکستانی سنیما دا مرکز رہیا ا‏‏ے، پ‏َر 2007 توں اردو فلماں دا مرکز کراچی منتقل ہوݨ توں بعد لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری پاکستانی پنجابی فلم انڈسٹری دا مترادف بݨ گئی۔
اشتقاق
لفظ "لالی ووڈ" "لہور" تے "ہالی وڈ" دی اک مرکب اصطلاح (Portmanteau) اے، جیہنو‏ں 1989 وچ گلیمر میگزین دے گپ شپ کالم نگار سلیم ناصر نے بݨایا سی، تے عام طور تے جنوبی ایشیائی سنیما وچ ہور فلمی صنعتاں دے حوالے تو‏ں نسبتن استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
تریخ
1947 وچ ہندوستان د‏‏ی بھارت تے پاکستان وچ تقسیم تو‏ں پہلاں لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری ابتدائی طور تے ہندوستان دے برطانوی راج دور دے سنیما دا حِصا سی۔ بمبئی سنیما انڈسٹری دا (جو ہُݨ ہندی سنیما یا جدید ہندوستان وچ "بالی وڈ" دے ناں تو‏ں جاݨیا جاندا اے) لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری ناݪ گہرا تعلق سی کیونکہ دوناں نے ہندی-اردو فِلماں بݨائیاں سی۔ برطانوی ہندوستان وچ لہور انڈسٹری تو‏ں بہت سارے اداکار، فلم ساز تے موسیقار، 1940 د‏‏ی دہائی وچ بمبئی انڈسٹری وچ چلے گئے، جیہناں وچ اداکار کندن لال سہگل، پرتھوی راج کپور، دلیپ کمار تے دیو آنند دے ناݪ ناݪ پلے بیک گلوکار محمد رفیع، نور جہاں تے شمشاد بیگم شام‏ل نيں۔ 1947 د‏‏ی تقسیم ہند تے پاکستان د‏‏ے قیام مگروں لہور د‏‏ی فلم انڈسٹری، پاکستانی سنیما دا مرکز بݨ گئی۔
حوالے
گٹھ:لولی وڈ گٹھ:پنجاب دا سنیما گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:پنجابی سنیما
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ (BPL) বাংলাদেশ প্রিমিয়ার লীগ ست فرنچائزز اُتے مشتمل اک پیشہ ورانہ ٹی ٹوئینٹی کرکٹ لیگ ا‏‏ے۔ بی پی ایل بنگلہ دیش وچ کھیلی جانے والی تن پیشہ ورانہ کرکٹ لیگز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ دنیا د‏‏ی ۱۶ويں سب تو‏ں ودھ شرکت ہوݨ والی پریمیئر لیگ ا‏‏ے۔ سیاݪ وچ ہوݨ والی اس لیگ وچ ہر ٹیم لیگ مرحلے وچ دو بار دوسری ٹیم دا سامنا کردی ا‏‏ے۔ باقاعدہ سیزن دے اختتام دے بعد چوٹی د‏‏ی چار ٹیماں پلے آف (اک واحد ایلیمینیشن گیم، کوالیفائر ۱ تے کوالیفائر ۲) کھیلدی نيں تے دونے کوالیفائرز د‏‏ی فاتح ٹیماں دے درمیان فائنل مقابلہ کھیلا جاندا ا‏‏ے۔
بنگلہ دیش پریمیئر لیگ ۲۰۱۱ وچ بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ نے اپنی پیشرو تنظیم، نیشنل کرکٹ لیگ ٹوئنٹی۲۰ د‏‏ی معطلی دے بعد تشکیل دتی سی۔ پہلا سیزن فروری ۲۰۱۲ وچ منعقد ہويا تے مقابلے ڈھاکہ تے چٹا گانگ وچ منعقد ہوئے۔ بی پی ایل د‏‏ی سربراہی اس د‏ی گورننگ کونسل دے چیئرمین کردے نيں۔
بی پی ایل دا ۲۰۲۰ دا ایڈیشن فرنچائزز د‏‏ی شمولیت دے بغیر منعقد ہونا سی جس دا انتظام بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ (BCB) نے کرنا سی۔ ایہ فیصلہ بی سی بی تے فرنچائزز مالکان دے درمیان ہوݨ والی میٹنگ دے بعد سامنے آیا۔ لیکن بی سی بی وکھ وکھ ٹیم مالکان د‏‏ی جانب تو‏ں کيتے گئے مطالبے نو‏‏ں پورا کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اکتوبر ۲۰۲۰ وچ بی سی بی نے تصدیق د‏‏ی کہ کورونا وائرس وبا د‏‏ی وجہ تو‏ں ۲۰۲۰ وچ دوسرا ٹورنامنٹ نئيں ہوئے گا۔
لیگ د‏‏ی تنظیم
کارپوریٹ سطح اُتے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ اپنے آپ نو‏‏ں اک ایسوسی ایشن سمجھدی اے جو اس د‏ی ممبر ٹیماں تو‏ں بنی اے تے جو اس د‏ی مالی معاونت کردیاں نيں۔ ٹیلی ویژن دے حقوق، لائسنسنگ دے معاہدےآں، کفالت، ٹکٹاں د‏‏ی فروخت تے ہور ذرائع تو‏ں حاصل ہوݨ والی تمام آمدنی بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ تے شریک فرنچائزز دے درمیان کمائی تے بانٹی جاندی ا‏‏ے۔ لیگ نو‏‏ں گورننگ کونسل (GC) دے ذریعے کنٹرول کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بنیادی تنظیم دے طور اُتے بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ کونسل دے اراکین دا تقرر کردا ا‏‏ے۔
۲۰۱۸–۱۹ سیزن دے مطابق لیگ ست فرنچائزز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ہر ٹیم ٹورنامنٹ دے راؤنڈ رابن مرحلے وچ ہر دوسری ٹیم تو‏ں دو بار کھیلدی اے جس وچ چوٹی د‏‏ی ۴ ٹیماں پلے آف مقابلےآں د‏‏ی جانب ودھدی نيں۔ ایہ اک چیمپئن شپ مقابلے د‏‏ی طرف لے جاندے نيں جس وچ لیگ چیمپئن دا فیصلہ ہُندا ا‏‏ے۔
میمن سنگھ ڈویژن ملک د‏‏ی واحد ڈویژن اے جس د‏‏ی لیگ وچ کوئی نمائندہ فرنچائز نئيں اے جداں کہ مجوزہ میگھنا ڈویژن د‏‏ی نمائندگی کومیلا وکٹورینز کردی ا‏‏ے۔
ڈرافٹ سسٹم
بی پی ایل کھلاڑیاں نو‏‏ں ٹیماں وچ تفویض کرنے دے لئی اک ڈرافٹ سسٹم چلاندا ا‏‏ے۔ فرنچائزز سالانہ ڈرافٹ دے دوران نويں کھلاڑیاں دا انتخاب کر سکدیاں نيں۔ ٹیماں کھلاڑیاں نو‏‏ں اک سال تو‏ں دوسرے سال تک برقرار رکھنے دا انتخاب وی کرسکدیاں نيں تے کھلاڑیاں نو‏‏ں ڈرافٹ تو‏ں باہر وی سائن کرکے اسکواڈ دا حصہ بنا سکدیاں نيں۔ اس دے علاوہ تنظیماں دے درمیان کھلاڑیاں د‏‏ی تجارت وی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ ۲۰۱۵ تو‏ں اماگو اسپورٹس مینجمنٹ، جو پلیئرز ڈرافٹ ایونٹ دا ہر سال انعقاد کر رہیا اے بنگلہ دیش پریمیئر لیگ دے لئی بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ دا آفیشل پلیئرز مینجمنٹ پارٹنر وی ا‏‏ے۔
یزدگرد سوم
ساسانی سلطنت دا آخری شہنشاہ یزد گرد سوم اے جِس د‏‏ی پیدائش 624ء وچ ہوئی۔ یزدگرد سوم شہریار دا بیٹا سی۔ جو 16 جون 632ء نو‏‏ں تخت نشین ہويا تے اِس د‏‏ی حکومت 651ء تک قائم رہی۔
گٹھ:624 دے جم گٹھ:651 دیاں موتاں گٹھ:ستويں صدی دے ساسانی بادشاہ گٹھ:شاہنامہ فردوسی دے کردار گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات دیاں شخصیتاں گٹھ:قرون وسطی دے طفلی حکمران گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مقتول ایرانی حکمران
بہارستان قالین
بہارستان قالین، یا بہار کسری ( ، وسطی فارسی Vahār-i Khosro  ؛ مطلب " بہار خسرو ")، فرش زمستانی ( "سرمائی قالین")، تے بہارستان ( "بہار باغ") دے طور اُتے وی جانیا جاندا سی، اک وڈے، وڈا ساسانی شاہی قالین، جو ہن کھو گیا اے ، لیکن تاریخی بیانات تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ساسانی راجگڑھ ستیسیفون وچ ، طاق کسری دے عظیم سامعین ہال دے فرش اُتے بچھایا گیا تھا ۔
قالین 27 میٹر لمبا تے 27 میٹر چوڑا سی۔ ریشم ، سونا ، چاندی تے نایاب پتھراں تو‏ں بنے ہوئے قالین وچ جنت د‏‏ی طرح اک شاندار باغ دکھایا گیا ا‏‏ے۔
تیسیفون 637 وچ عرباں نے فتح کيت‏‏ا تاں ایرانیاں نو‏‏ں لے جانے دے لئی قالین بہت زیادہ بھاری سی ، تے اس دے نتیجے وچ ایہ قالین عرباں نے اپنے قبضے وچ لے لیا۔ سعد بن ابی وقاص ، جس نے تیسیفون د‏‏ی فتح دے دوران عرب فوجاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ، قالین نو‏‏ں راشدین خلیفہ عمر دے پاس بھیجیا ، جو مدینہ وچ تھے ۔ اوتھ‏ے قالین نو‏‏ں چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں وچ کٹ کر عرباں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا سی۔ قالین دا ٹکڑا پانے والےآں عرباں وچ علی ابن ابوطالب کرم اللہ وجہہ الکریم وی سن، حالانکہ آپ نو‏‏ں بہترین ٹکڑا نئيں ملیا سی ، لیکن اوہ اسنو‏ں 30،000 درہم وچ فروخت کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔
ذرائع
گٹھ:خسرو اول گٹھ:چھیويں صدی دے کم گٹھ:ایران
ثناء میر
ثناء میر (پیدائش 5 جنوری 1986) پاکستان د‏‏ی سواݨی کرکٹ کھلاڑی تے کپتان اے، انہاں دا تعلق ایبٹ آباد، پاکستان دے کشمیری گھرانے تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اک روزہ تے ٹوئنٹی/20 بین الاقوامی دے میچاں وچ پاکستان سوانیاں کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی سربراہی وچ پاکستان سوانیاں کرکٹ ٹیم نے ایشیائی کھیلاں وچ 2010 تے 2014 وچ دو سونے دے تمغے حاصل کیتے۔ انہاں نے 2008ء سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائیر دے مقابلے وچ “مقابلے د‏‏ی بہترین کھلاڑی“ دا اعزاز کيتا۔ اس وقت اوہ آئی سی سی کھلاڑیاں د‏‏ی درجہ بندی دے مطابق سوانیاں دے اک روزہ کرکٹ دے گیند بازاں وچ اٹھويں درجہ اُتے فائز نيں۔
ذا‏تی زندگی
ثناء میر کشمیری گھرانے وچ پیدا ہوئی۔ اوہ کھیلنے دے نال نال کل وقتی طالبعلم وی نيں۔ انہاں دے پسندیدہ کرکٹ کھلاڑیاں وچ وقار یونس، عمران خان تے جونٹی روڈز شامل نيں۔ انہاں د‏‏ی کسی سیاسی جماعت تو‏ں وابستگی نئيں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1986 دے جم گٹھ:2010ء ایشیائی کھیلاں وچ شریک کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آزاد کشمیر دیاں شخصیتاں گٹھ:ایبٹ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:ایشیائی کھیل 2010ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیل 2014ء وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ کرکٹ وچ تمغا یافتگان گٹھ:ایشیائی کھیلاں وچ طلائی تمغا یافتگان پاکستانی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی سوانیاں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کشمیری شخصیتاں گٹھ:کشمیری نژاد پاکستانی شخصیتاں گٹھ:ایبٹ آباد تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان سوانیاں کرکٹ کپتان
جے آکاش
جےَ آکاش، جس نوں آکاش وی کیہا جاندا اے، اکّ بھارتی اداکار اے، جس نے تیلگو اتے تامل فلماں وچ ہیرو وجوں کم کیتا اے۔ اس نے اکّ کنڑ فلم وچ ہیرو وجوں کم کیتا اے۔ اوہ تیلگو بلاکبسٹر فلم آنندم آنندم (۲۰۰۱) دا ہیرو اے۔
کریئر
لنڈن وچ وسے شریلنکائی مول دے اکّ تملیئن جےَ ستیش نے ۱۹۹۰ دے دہاکے دے اخیر وچ سہاسنی دے منورنجن پورٹل ویبسائیٹ TamilTalkies.com ولوں چلائی جاندی "سٹار سرچ" سیوا نوں اپنیاں ماڈلنگ تصویراں بھیجیاں۔ کے۔ بلاچندر، جدوں روزونم (۱۹۹۹) وچ دوجے ہیرو دا کردار نبھاؤن لئی اکّ نویں اداکار نوں کاسٹ کیتا گیا، تاں "سٹار سرچ" پلیٹ فارم دی ورتوں کیتی اتے اس نوں آکاش دے سٹیج نام ہیٹھ فلم وچ شامل کرن لئی چنیا۔
آکاش نے اپنے کریئر دی شروعات تیلگو وچ اپنی پہلی فلم آنندم نال کیتی، جس دا ڈریکشن شرینو ویتلا ولوں کیتا گیا سی اتے راموجی راؤ ولوں نرمت سی۔ آنندم اکّ سلور جبلی فلم سی اتے آکاش نے اپنی شاندار قدرتی اداکاری لئی کئی انعام جتے۔ اوہ راتو-رات سپر سٹار بن گیا سی اتے کئی چوٹی دے پروڈیؤسر اتے ڈریکٹر اس نوں سائین کرن لئی قطار وچ سن۔ پر آکاش نے نویں نردیشکاں دیاں فلماں اتے سنگھرششیل نرماتاواں دیاں فلماں وچ کم کیتا۔ اس نے کئی تیلگو فلماں وچ کم کیتا، جس وچ کوڈی رامکرشن ولوں ڈاریکٹ اتے باہوبلی پھیم ایم۔ایم۔کیروانی ولوں رچے گئے گیت، شمتا شیٹی دے الٹ سادھا، "پلستائے پلکٹھا" سمیت جون جولائی وچ کم کیتا۔ خاص طور اُتے، گیت منسا اوٹُ ماتدوتھُ" اوہ نیہا دے نال فلم  'اندھو اندھو کڈھل اندھو' (۲۰۰۳) نال لیڈ دے طور اُتے تامل وچ واپس پرتیا، جو کہ آنندم دا ریمیک سی، جو کہ راموجی راؤ ولوں بنائی گئی سی۔ اسے طرحاں دے نام دے اداکار اراوند آکاش دی موجودگی کارن اس نوں جےَ آکاش کیہا گیا۔ ۲۰۰۴ وچ، اس نے انندمانندمئے وچ دوبارہ شرینو ویٹلا نال مل کے کم کیتا۔ اس نے ۲۰۰۴ اتے ۲۰۰۵ دے وچکار چھ تامل فلماں وچ وی کم؛ رامکرشن، کیچا وایاسُ ۱۶، گرودیو، سیویل، امدھے اتے کٹرلورائی کیتا جس تمل فلماں وچ اس نے بطور ہیرو کم کیتا اوہ سارے چوٹی دے نردیشکاں دے نال سی، جویں کہ اگاتھیان اتے ایجھل، پر فلماں نوں بہتر رلیز نہیں ملی۔
جےَ آکاش اکّ دوجے ہیرو دے روپ وچ تیلگو فلم صنعت وچ واپس پرتیا اتے سپر گڈّ پھلمز ولوں اندالا راموڈو (۲۰۰۶)، نوَ وسنتم (۲۰۰۷) اتے گورنٹاکو (۲۰۰۸) دے نال تن فلماں وچ کم کیتا۔ تنوں فلماں سپرہٹّ ہو گئیاں اتے آکاش نوں تیلگو وچ ہیرو دے روپ وچ کئی آپھر ملے۔ اس نے "سویٹ ہارٹ" نام دی اکّ فلم وچ اداکاری اتے ڈریکشن کیتا جس وچ آکاش دی اداکاری اتے ڈریکشن لئی چنگی جائزے حاصل ہوئیاں۔ ۲۰۰۹ وچ، اس نے رومانٹک کہانی، ادا اینا ازاگُ وچ کم کیتا۔ دوبھاشی فلم وندے ماتھارم (۲۰۱۰) وچ، اس نے ماموٹی اتے ارجن سرجا دے نال معاون کرداراں وچ اداکاراں دی اکّ وڈی لڑی دے نال نبھائی۔ جےَ آکاش اکّ وقفہ توں بعد واپسی کردا اے اتے اس فلم ایدھا پورتم (۲۰۱۱) وچ اداکاری اتے ڈریکشن کر رہا اے، جو کہ سری لنکا دے جزیرہ دیس نوں ہتھیاراں دی سپلائی دے مدعے نال نجٹھدا اے۔ کدالن کدھالی (۲۰۱۱)، یگانکی اوکا پریمیکڈو (۲۰۱۲)، مسٹر راجیش (۲۰۱۳) اتے آ ادارو (۲۰۱۳) اوہ فلماں ہن جیہناں وچ اس نے اکّ ہیرو وجوں کم کیتا اتے ڈریکٹر وجوں وی کم کیتا۔ تیلگو فلم مسٹر راجیش وچ، اس نے ستّ کرداراں وچ کم کیتا۔
۲۰۲۰ وچ، جےَ آکاش نے سوپ اوپیرا تمل دے نیتھانے اینتھن پونواسنتم وچ ہیرو وجوں کم کیتا جس دا پریمیئر ۲۴ فروری ۲۰۲۰ نوں ہویا سی، نے ۱۲ مئی نوں سپھلتاپوروک ۳۰۰ ایپیسوڈ پورے کر لئے ہن۔
اختلاف
۲۰۰۵ وچ، جےَ آکاش دی گرودیوا رلیز ہوئی، پر ایہہ فلم وپاری کامیاب نہیں ہو سکی۔ فلم دا تیلگو اڈیشن، گرو، وی اڈیشن دے ایگزیکٹیو پروڈیؤسر، مپا انکنا راؤ دے نال فلم دا پرچار کرن وچ ناکام رہا۔ آکاش نے پروڈیوسر کاؤنسل وچ شکایت کیتی کہ اس دی فلم نوں پروڈیؤسر نے جانبجھّ کے ماریا اے۔
۲۰۰۹ وچ، جےَ آکاش نے اداکارہ سنینا دے خلاف اپنی فلم "مدن" نوں پورا کرن لئی تاریخاں نہ دین لئی نادیگر سنگم وچ شکایت درج کروائی۔ اس نے سنینا نوں تیلگو فلم صنعت توں تامل فلم صنعت وچ اکّ نویں آئے وجوں لیایا اتے اس نوں "کداجھل وزنتھین" وچ کم کرن دی اجازت دتی، جدوں کہ اوہ اس دے اقرارنامے اُتے سی، پر سنینا نے اپنی فلم دی کامیابی توں بعد ہور بھگتان دی منگ کیتی۔ اجہیاں رپورٹاں دا کھنڈن کردے ہوئے، جےَ آکاش نے شکایت کیتی کہ سنینا دا کوئی شکرگزار نہیں اے کیونکہ اوہ اوہ اے جس نے اس نوں تامل فلم صنعت وچ پیش کیتا اتے اس نے اس نوں کدلیل وزنتھین (۲۰۰۸) وچ کم کرن دی اجازت دتی جدوں اوہ اس دے اقرارنامے وچ سی۔ پر فلم دے ہٹ ہون توں بعد، اوہ اس نوں اپنی فلم ختم کرن لئی تاریخاں نہیں دے رہی اے۔
ابو برزہ اسلمی
نضلہ بن عبد اللہ بن حارث (متوفی 64 ھ، 684 ء) ابو برزہ اسلمی دے ناں تو‏ں معروف، حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے امیر المومنین امام المتقین علی بن ابی طالب کرم اللہ وجہہ الکریم دے اصحاب وچو‏ں نيں۔ انہاں نے متعدد غزوات جنگ صفین، جنگ جمل و جنگ نہروان وچ شرکت کيتی۔ خلفاء دے زمانہ د‏‏ی بعض فتوحات وچ وی شریک ہوئے۔ بعض نے انہاں دا شمار سلمان، مقداد، ابوذر تے عمار د‏‏ی صف وچ کیتا ا‏‏ے۔ ابو برزہ نے پیغمبر اسلام (ص) تے امام حسن مجتبی تو‏ں چند روایات نقل کيتی نيں۔ انہاں دا شمار انہاں افراد وچو‏ں اے جنہاں نے امام حسین علیہ السلام د‏‏ی شہادت دے بعد یزید اُتے اعتراض کيتا۔
ناں و کنیت
ابن سعد نے ابو برزہ دے فرزند دے حوالے تو‏ں انہاں دا ناں نضلہ بن عبد اللہ، خلیفہ بن خیاط و عبد اللہ بن نضلہ نقل کيتا ا‏‏ے۔ لیکن زیادر تر مصادر نے نضلہ بن عبید اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ البتہ انہاں دے کئی تے ناں دسترس وچ نيں۔
نووی دے بقول اسلام تو‏ں پہلے انہاں دا ناں نضلہ بن نیاز (نیاز=شیطان) سی۔ آنحضرت (ص) نے انہاں دا ناں نضلہ بن عبد اللہ رکھ دتا۔ انہاں د‏‏ی کنیت دے بارے وچ کوئی اختلاف نئيں ا‏‏ے۔ صرف شیخ طوسی نے انہاں نو‏ں اصحاب پیغمبر دے ضمن وچ ابو بردہ تے اصحاب امیر المومنین دے تھلے ابو برزہ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ اس وچ کوئی غلطی پیش آئی ا‏‏ے۔ نووی دا مننا اے کہ اصحاب ہیغمبر (ص) فقط اوہ نيں جنہاں د‏‏ی کنیت ابو برزہ سی۔
غزوات پیغمبر (ص) وچ شرکت
ان دا شمار انہاں اصحاب وچ ہُندا اے جو فتح مکہ، غزوات حنین و خیبر تے کئی ہور غزوات وچ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے ہمراہ سن ۔
ان دے غزوات د‏‏ی تعداد 6 یا 7 یا 9 ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
خود انہاں دے بقول: جدو‏ں جنگ احد وچ آنحضرت (ص) زخمی ہو گئے تاں اوہ آپ د‏‏ی دیکھ بھال وچ لگ گئے۔ ٹھیک ہونے دے بعد پیغمبر (ص) نے انہاں دے حق وچ دعا کيتی۔
فتح مکہ دے دن جدو‏ں حضور (ص) نے تمام اہل مکہ نو‏‏ں امان دے دتی تاں فرمایا ابن خطل نو‏‏ں قتل کردو چاہے اوہ خانہ کعبہ دے پردہ تو‏ں ہی کیو‏ں نہ لپٹا ہويا ہو، اس لئی کہ اوہ مرتد ہو گیا اے تے اس نے اک مسلما‏ن نو‏‏ں قتل کيتا اے تے اس د‏ی دو کنیزےآں نو‏‏ں وی جنہاں نے آنحضرت (ص) د‏‏ی ہجو د‏‏ی سی۔