cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نور حسين قاسمی
نور حسین قاسمی بنگلادیش د‏‏ی اک سیاسی تے اسلامی شخصیت نيں۔ اوہ بنگلہ دیش پولیٹیکل پارٹی جمعیت علمائے اسلام بنگلہ دیش دے سکریٹری جنرل تے بنگلہ دیش قومی مدرسہ ایجوکیشن بورڈ دے نائب صدر تے ڈھاکہ وچ یونیورسٹی مدنیہ باریدھارہ مدرسہ دے پرنسپل نيں۔
تعليم تے کیریئر
نور حسین قاسمی نے اک سال تک مظفر نگر دے مرادیہ مدرسہ وچ درس دتا تے 1973 دے آخر وچ ضلع شریعت پور دے تھانہ نریندر محب السنہ مدرسہ وچ شیخ الحدیث تے پرنسپل وچ شامل ہوئے۔ فیر 1986 وچ ڈھاکہ دے فرید آباد مدرس‏ے وچ داخلہ لیا تے چار سال تک درس لیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:بنگلہ دیشی شخصیتاں
اوک نیشنل پارک
اوک نیشنل پارک چڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
صادق تقوی
ڈاکٹر سید صادق تقوی دا شمار ایرانی قرآنی فکر رکھنے والےآں وچ کیہ جاندا اے جنہاں نو‏ں قرآنیون یا جریان قرآنیان شیعہ تے اہل قرآن شیعہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اوک نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:چڈ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
صادق تقوی
پیدائش
آپ 1913 یا 19 14 عیسوی وچ ہیدا ہوئے۔آپ دے والد دا ناں سید جعفر سی۔
تعلیم
جب آپ 13 سال دے ہوئے تاں آیت اللہ سید اسد اللہ خرقانی دے افکار تو‏ں متاثر ہوئے۔ آپ نے اپنے ابتدائی علوم تو‏ں 1937 تک میڈیکل دے علوم حاصل کیتے،تے دنداں دے ڈاکٹر(ڈینٹسٹ) بن گئے۔
حزب تودہ تے گرفتاری
1944 وچ حزب تودہ تو‏ں وی وابستہ رہے۔تے تنکابن وچ اس دے فعال ذمہ دار رہے۔بعد وچ اس تو‏ں وکھ ہوئے۔ انقلاب ایران تو‏ں پہلے کئی بار مختلف الزامات دے تحت گرفتار رہے خصوصا اس لئی کہ ڈاکٹر دا دعوی سی کہ ہر زمانے وچ اک امام زمانہ ہونا چاہیے،تے جو وی حقیقی دین د‏‏ی طرف بلائے اوہ وقت دا امام اے ۔اس لئی انہاں دے مخالفین نے انہاں نو‏‏ں ایہ کہ کر گرفتار کروایا کہ ڈاکٹر صادق خود نو‏‏ں اپنے زمانے دا مہدی کہندا ا‏‏ے۔
مکت‏‏ب جدید اسلام
1951 عیسوی وچ آپ نے "مکت‏‏ب جدید اسلام" دے ناں تو‏ں مجلہ نھضت اسلام جاری کیتا جس وچ ایہ دسیا کہ ہن تک ساڈے علما جس چیز نو‏‏ں اسلام دا ناں دیندے نيں اوہ قدیم اے اس لئی صدر اول دے اسلام نو‏‏ں فیر تو‏ں واپس لیانے د‏‏ی ضرورت اے جس نو‏‏ں انہاں نے "مکت‏‏ب اسلام جدید" دا ناں دتا۔
موازین مذہب حقہ جعفری
نومبر 1967 عیسوی وچ آپ دا رسالہ موازین مذہب حقہ جعفری پیش ہويا۔جس وچ ایہ دسیا کہ اج جس مذہب جعفری اُتے اہل تشیع عمل پیرا نيں اوہ حقیقی جعفری مذہب نہيں۔ اے ۔
مجلس خبرگان
انقلاب ایران دے بعد مجلس خبرگان وچ وی رہے تے بعد وچ کینڈا چلے گئے۔1985 تک آپ خیابان گرگان وچ ڈاکٹر دے طور اُتے متعین رہ‏‏ے۔
دوبارہ گرفتاری
1989 وچ دادگاہ انقلاب نے دوبارہ گرفتار کیتا۔
فعالیت
آپ نے اپنے تے اپنے اسيں فکراں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں نہضت اسلام،گروہ مہتدیان،تے جمعیت ہدایت مل دا ناں دتا۔ آپ دے تفسیر و ترجمہ قرآن مجلہ رنگین کمان وچ وی شائع ہُندے رہ‏‏ے۔ آپ دے شاگرداں نو‏‏ں تے مننے والےآں نو‏‏ں "گروہ مہتدی" کہیا جاندا اے تے اج وی انہاں د‏‏ی کثیر تعداد ایران تے باہر ملکاں وچ نيں۔ جس وقت ایران وچ نماز جمعہ پڑھنے دا باقاعدہ تصور نہ سی تے امام زمانہ دے انتظار وچ لوک سن ،آپ نماز جمعہ پڑھاندے سن تے بلیغ انداز وچ قرآن د‏‏ی روشنی وچ خطبہ دیندے سن ۔
نظریات و عقائد
آپ دے عقائد جو کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی وچ صفحہ 1231 اُتے ایرانی مورخ رسول جعفریان نے بیان کیتے نيں اوہ ایہ نيں: آپ دے شاگرد تے اسيں فکر نماز وچ سجدگاہ (تربت) نئيں رکھدے سن ۔
اذان وچ علی ولی اللہ د‏‏ی شہادت دینا غالیاں د‏‏ی بدعت قرار دیندے سن ۔
تے اذان وچ حی علی خیر العمل کہنے نو‏‏ں آپ جائز نئيں سمجھدے سن کہ اس دا معنی متناسب نئيں، کیونجے آپ دے نزدیک نماز اک خوب عمل اے لیکن خیر العمل نہيں۔
دهستان فیضیه
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
صادق تقوی
نظریات و عقائد
آپ خلیفہ عمر و علی دے درمیان کِس‏ے قسم د‏‏ی تفریق کرنے دے قائل نہ سن ،کیونجے دونے ہی خلیفہ سن تے اختلاف پیدا کرنے د‏‏ی بجائے وحدت ہی بہترین راستہ ا‏‏ے۔
دهستان فیضیه
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بابل ، صوبہ مازندران چ اے ۔
صادق تقوی
نظریات و عقائد
دینی امور خصوصا عقائد وچ قرآن نو‏‏ں کافی سمجھدے نيں۔
رائج ایرانی انقلاب دے خلاف سن ،تے روحانیت(دینی پیشوا) دے قائل نہ سن کہ یہود دے اسيں مثل مسلما‏ن بن جان گے۔
1985 عیسوی وچ آپ زاہدان وچ موجود سن کہ ایرانی پاسدارن نے آپ نو‏‏ں گرفتار کیتا۔ تے آپ نو‏‏ں جیل وچ رکھیا گیا۔
1970 عیسوی وچ آپ د‏‏ی کتاب فرعون،ابراہیم ،یوسف،و موسی اُتے پابندی لگی۔
برقعی،مصطفیٰ طباطبائی تے یداللہ بختیاری تو‏ں تعلقات
آپ آیت اللہ ابو الفضل برقعی قمی دے دوستاں وچو‏ں سن اس لئی برقعی انہاں دا ذکر کردے نيں تے بت شکن دے آک‏ے وچ انہاں د‏‏ی اک تحریر نقل کيتی ا‏‏ے۔ تے اس دے علاوہ دور حاضر دے ایرانی قرآنی فکر رکھنے والے اسکالر ید اللہ بختیاری نژاد جوانجمن اسلامی وچ ہفتے وچ اک بار تقریر کردے نيں انہاں دے وی دوست سن ۔ اس دے نال مصطفیٰ طباطبائی حفظہ اللہ دے نال وی روابط سن ۔ لیکن آپ نے انہاں تمام تو‏ں مختلف امور اُتے اختلاف رائے وی رکھیا جس اُتے تحریراں وی موجود نيں کہ انہاں تو‏ں متفق نئيں بعض موضوعات پر۔
کتاباں
یاں تاں آپ د‏‏ی کتاباں تے مقالاجات کافی نيں لیکن کتاب جریان ھا و سازمانھای مذھبی وچ صفحہ 1233 اُتے ایرانی مورخ رسول جعفریان نے بیان کیتے نيں وہ کتب ایہ نيں:
1- موازین مذهب حقه جعفری
2-مواد اساسی حکومت در اسلام
3-یک روش جدید برای از بردن کلیہ اختلافات
4-دستور علی در راہ اتحاد شیعہ و سنی
5-جبر است یا اختیار؟
6- معجزات علمی قرآن
7-اعمال حج و فلسفہ آن
8-پیشگوئی وضع امروز
9-شرح پیغمبری ابراہیم و یوسف و موسی
10-کشتی نجات بشریت در اثبات نبوت وخاتمیت پیغمبر اسلام
12۔دو از دہ قاعدہ رفع اختلاف مسلمین وقوانین ارث اسلام
13۔اصلاح آسان و کامل
15،اثبات علمی وجود خدا و آخرت
16- ترجمہ و تفسیر قرآن بہ ترتیب نزول سورہ ھا
17- راہ صحیح رفع اختلاف مسلمین
وفات
1994 عیسوی وچ آپ د‏‏ی وفات ہوئی۔
ضمیر
بولیاں چ ضمِیر یا پڑناں اجیہے بول شبد یا لفظ نوں کیندے نیں جیہڑا ناں دی تھاں ورتیا جاوے۔
ادھارن: میں، توں، اوہ، اسیں
باہرلے جوڑ
گٹھ:گریمر گٹھ:کلمے
برلپش پیروشیا
برلپش پیروشیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
سۉرن کماری دیوی
سۉرن کماری دیوی پہلی بھارتی اتے بنگالی خاتون گلپکار اے جسدا 1876 وچّ پہلا ناول 'دیپ نروان' اتے 1882 وچّ پہلی کہانی 'سنکلپن' چھپی۔ سورنکماری دیوی رابندرناتھ ٹیگور دیاں پنج بھیناں وچوں اک سی۔ اسنے لما سماں وڈے پدھر تے ناول، ناٹک، کہانی، شاعری اتے سائنسی مضموناں دی رچنا کیتی۔
جیون
سۉرن کماری دیوی دا جم 28 اگست 1855 نوں کلکتہ وچّ ہویا۔ اسدے پیؤ دا نام دیوندرناتھ ٹیگور اتے ماں دا نام شاردا دیوی سی۔ گھر دا ماحول ساہتی ہون کرکے سورنکماری دیوی نوں گھر وچ ہی بنگلا اتے سنسکرت دی مڈھلی سکھیا حاصل کیتی گئی۔ اسنوں بچپن توں ہی سنگیت، تھئیٹر اتے لکھن کلا وچّ نپن بناؤن دے یتن کیتے گئے جس کرکے اسنے تیرویں ورھے وچّ ہی گیت اتے کہانیاں لکھنیاں شروع کر دتیاں۔ اسے سال ہی اسدا ویاہ جانکیناتھ گوسل نال ہو گیا جو بھارتی قومی کانگرس دا سیکٹری سی۔اسنے بنگالی بولی وچّ سائنس متعلق تشریحی شبداولی ڈیولپ کیتی۔ غریب کڑیاں، ودھواواں، یتیم بچیاں دی پڑھائی اتے مالی مدد لئی اسنے 1896 وچّ 'سخی سمتی' ناں دی خواتین سبھا بنائی۔ اوہ 1921 توں 'بنگلا ساہت سمیلن' دی پردھان وی رہی۔ لما سماں سیاسی سرگرمیاں وچ حصہ لیندی رہی۔ 3 جولائی 1932 (77 ورھیاں دی عمر وچّ)نوں اسدی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:بنگالی شخصیتاں
ٹرنگ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا  جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
ٹرنگ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے  تھائی لینڈ دے صوبہ ٹرنگ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
چک 231 ر ب
چک  231 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
وسیوولوژسک
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی لینن گراد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 59,689 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بھگت ترلوچن
بھگت ترلوچن جی دا جنم 1268ء وچّ مہاراشٹر دے ضلع شعلہ پور دے بارسی قصبے وچّ ہویا۔ میکالف مطابق آپدا جنم 1267ء  وچّ گجرات وچّ ہویا وی منیا جاندا ہے۔ کجھ ودواناں  مطابق اوہناں دا جدی پنڈ اتر پردیش وچّ سی اتے گیان دیوَ دے تعلق وچّ آؤن مگروں اوہ مہاراشٹر ولّ چلے گئے۔آپ بھگت نامدیو دے ہم عصر سن۔ آپدا ویاہ اننتا نام دی زنانی نال منیا جاندا ہے۔ بھگت مالا دی اک گاتھا مطابق ترلوچن جی دا اکلوتا پتر انتقال کر گیا، جس کرکے بردھ عمر وچّ کوئی سیوا کرن والا نہ رہا۔ آپ جی دے جوتی جوت سماؤن دا سنّ واضع نہیں،پر بھائی گھنئیا سیوا جوتی ستمبر 1991  خاص نمبر ، پنجابی ماسک وچ آپ دا انتم سماں 1335ء تک دسیا گیا ہے۔ میاں بیوی نے انتم جیون پاسرپور وچّ ہی گزاریا تے دوہاں دے چلانے وی پاسرپرو وچّ ہی منے جاندے ہن۔
گرو گرنتھ صاحب وچّ بھگت ترلوچن دے چار شبد، ہیٹھ لکھے تنّ راگاں وچّ اس پرکار ہن-
ایہناں دی بولی اپر مراٹھی دا اثر دکھدا ہے۔ آپ جی فرماؤندے ہن کہ انسان جنم کوڈیاں بدلے گوا بیٹھدا ہے
مایہ موٹھا چیتسِ ناہی جنم گواہیو آلسیا
بھگت ترلوچن دی انسان دوستی دی سبھ توں وڈی خاصیت ایہی سی کہ اوہ سادھوآں نال بے حدّ عقیدت تے ستکار رکھدے سن اتے اوہناں دی روٹی پانی نال سیوا کردے سن، پر سیوا دا کم آپدی بیوی توں اکلیاں نہ سامبھیا نہ جان کارن آپ نے 'انتریامی' نامک اک نوکر رکھ لیا۔ اس نوکر نال ایہہ شرط رکھی گئی کہ اوہ نت گھٹو گھٹّ پنج جاں ستّ سیر بھوجن کریگا اتے اجیہا کرن اتے اسنوں کوئی وی نہیں ٹوکیگا نہیں تاں اوہ نوکری چھڈّ جاویگا۔ اس نوکر نے اپنا کم انی رچی اتے پریم بھاوَ نال کیتا کہ اتتھی سادھوآں دی گنتی نت ودھدی گئی فلسروپ بھوجن تیار کرن دا کم ودھ گیا۔ اک وار ادھک کم ہو جان کارن بھگت ترلوچن دی پتنی نے اپنی کسے گوانڈھن نوں کہہ دتا کہ اس نوکر دے آؤن نال سادھوآں دی آمد ودھ گئی ہے تے آپ بے حسابہ کھاندا ہے۔ جدوں اس گلّ دا پتہ 'انتریامی' نوں پتہ لگیا تاں اوہ چپّ چاپ نوکری چھڈّ کے چلا گیا۔ بعد وچّ بھگت ترلوچن نوں لگیا کہ اوہ نوکر سچ مچّ ہی 'انتریامی' (پربھو) سی، جس کرکے پچھتاوا ہون لگا۔ اس توں زیادہ جانکاری آپدے بارے ہور نہیں ملدی۔
حوالے
گٹھ:سکھ بھگت گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی گٹھ:سکھ مت دا اتہاس
باچ کسکن کاؤنٹی
ھنگری دے 20 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 19 کاؤنٹیاں تے اک راجگڑھ شہر بودا پسٹ اے ۔
باچ کسکن کاؤنٹی ھنگری دیاں 19 کاؤنٹیاں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز کچکیمت شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ھنگری گٹھ:ہنگری دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
پروخلادنی
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
پسکوف جمہوریہ
پسکوف جمہوریہ (روسی بولی چ:پسکووسکایا ریسپوبلیکا ) 13ویں صدی عیسوی دے دوجے ادھ توں 16ویں صدی دے شروع تک قائم رہن آلی گھبلے زمانےآں دی اک روسی ریاست سی ۔
ابتدا
12ویں صدی چ کیویائی روس دے نکھڑنے دے مگروں ، پسکوف شہر تے اسدے دریائے ویلیکایا نال ملحقہ علاقے ، جھیل پیئپس ، جھیل پسکووسکوئے ، دریائے ناورا ؛ نووگورد جمہوریہ دے حصے بن گئے ، پراسنوں مخصوص خودمختار حق حاصل رہے ۔ ہولی ہولی پسکوف دا اثر ودھدا رہئیا ۔ دومانتاس (دور حکومت:99-1266ء)دے لمبے دور حکومت ، خاص طور تے راکووار دی لڑائی (1268ء) چ فتح ، پسکوف دی حقیقی آزادی دا مڈھ بنی ۔ نووگورد کے نواباں نے ، اپنے پسکوف دے پوسادنک (والی) دے تقرر دے حق نوں چھڈدے ہوئے، 1348ء دے معاہدہ بولوتووا چ باضابطہ طور تے پسکوف دی آزادی نوں تسلیم کیتا ۔ پسکوف شہر،  صرف  کلیسائی معاملےآں چ، 1589ء تک نووگورد دا محتاج رہئیا  جدوں پسکوف دا علیحدہ حلقہ اسقف(Bishopric) قائم کیتا گئیا  تے نووگورد دے اسقف اعظم نے اپنے ٹائٹل توں پسکوف دا ناں خارج کر دتا ۔
اندرونی تنظیم
نووگورد جمہوریہ دے برعکس پسکوف چ کدے وی وڈیاں جاگیراں تے جاگیردار نئیں رہے ، ایتھے دے زمینداراں دیاں جاگیراں ، نووگورد دے جاگیرداراں نالوں بوہت چھوٹیاں سن ۔ پسکوف دے گرجےآں تے خانقاہاں دیاں جاگیراں وی نووگورد دے گرجےآں دیاں جاگیراں نالوں بوہت چھوٹیاں سن ۔ پسکوف چ پروان چڑھن آلے سماجی تعلقات دی جھلک پسکوف دے قنونی ضابطے چ ویکھی جا سکدی اے ۔
حوالے
1۔ ڈی ایس مرسکی ۔ روسی ادب دی تریخ ۔ نارتھ ویسٹ یونیورسٹی پریس 1999ء ۔ صحفہ 23 ۔
صفت
بولی وچ ایہجا لفظ جیہڑا کسے اسم دی صفات دسے، ناں نال بولیا جاوے۔ انگریزی وچ اوہنوں (adjective) کہیا جاندا اے۔
گٹھ:گریمر
گوز بیدا نیشنل پارک
گوز بیدا نیشنل پارک چڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
لاوس پیروشیا
لاوس پیروشیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
دهستان سجادرود
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
10 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
اگیتر
پنجابی بولی دے اوہ اکھر جیہڑے کسے لفظ توں پہلے لگ کے اوہدا مطلب بدل دیندے نیں اگیتر اکھواندے نیں۔
ادھارن
کچجی، کسوتا، انپڑھ
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:پنجابی گریمر
چک 232 ر ب
چک  232 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
میخائیلوکا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی وولگوگراد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 	59,153 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
وکی لیکس
وکی لیکس اک بغیر نفے تے چلن والا ادارہ اے جیہڑا عام لوکاں دی پونچ توں لکیاں گلاں لوکاں تک انٹرنیٹ نال پچاندا اے۔، اس دا بانی جولین اسانژ اے۔
خلاصے
٭دنیا وچ دو دنیا جنگاں توں بناں ہور خطےآں دیاں جنگاں لئی سدھے جاں اسدھے روپ وچ سامراج ہی دوشی رہا اے۔ ٭دنیا دے کئی دیساں دے مکھی امریکی سامراج دے ہتھٹھوکا بنن توں انکاری ہون کرکے اپنیاں جاناں گوا بیٹھے۔
دیس دے مکھی دے ہور ناں
دستاویزاں مطابق امریکی حکومت ولوں ناٹو دے دیس فرانس دے صدر نکولس سرکوزی نوں ننگا بادشاہ، لبیا دے مکھی کرنل قذافی نوں عجیب انسان، افغانستان دے صدر حامد کرزئی نوں پاگل اتے بے حدّ کمزور، روسی وزیر اعظم ولادیمیر پوتن نوں الفا کتا، ایرانی صدر محمود احمدی نژاد نوں ہٹلر، روسی صدر دمتری میدویدیو نوں مریئل اتے دبو، اٹلی دے وزیر اعظم سلویؤ برلوسکونی نوں واہیات آدمی اتے پوتن دا بھونکو کہنا ظاہر کردا اے۔ ٭وکیلیکس نے امریکہ ولوں اقوام متحدہ سنگھ دے وڈے اہلکاراں دی جسوسی کرن دی پول نوں وی کھولھا اے۔ ودیش وزیر ہلیری کلنٹن نے امریکی اہلکاراں نوں اقوام متحدہ سنگھ دی کمیونیکیشن نظام اتے اہلکاراں دیاں نجی جانکاریاں اکٹھیاں کرن لئی لکھتی پتر جاری کیتا سی۔ دنیا بھر وچ جسوسی کرن وچ ننگا ہویا امریکہ اپنے دیش دے اہلکاراں دی وی جسوسی کرن لگیا ہویا سی۔
حوالے
گٹھ:انٹرنیٹ گٹھ:ویب ایپلیکیشن گٹھ:سائبر دنیا
گٹھ:انجان
محقق حلی
ابوالقاسم جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید حلی ستويں صدی ہجری دے مشہور شیعہ فقیہ، اصولی تے عظیم شاعر نيں جو محقق حلی تے محقق اول دے عنوان تو‏ں مشہور نيں۔ اوہ اپنے زمانے دے عظیم ترین تے مشہور ترین فقیہ تے مجتہدین دے درمیان وچ خاص عظمت و اعتبار دے مالک نيں، ایتھ‏ے تک کہ لفظ "محقق" نو‏‏ں انہاں دے لئی بغیر کسی نشانے تے قرینے دے استعمال کیتا جاندا اے، کیونکہ انہاں دی تحقیقی تے علمی شخصیت مد نظر ا‏‏ے۔
علامہ حلی، ابن داؤد حلی، سید عبدالکریم بن طاؤس تے ابن سعید حلی ورگے اکابرین انہاں دے شاگرداں دے زمرے وچ شامل نيں۔ خواجہ نصیر الدین طوسی انہاں دے لئی خاص احترام دے قائل سن ۔
عظیم ترین فقہی متون، جداں شرائع الاسلام، المختصرالنافع فی فقہ الامامیہ انہاں دی تالیفات وچ شامل نيں۔
ولادت تے تعلیم
محقق حلی سنہ 602 ہجری قمری وچ عراق دے شہر حِلّہ وچ پیدا ہوئے۔ اوہ ابتداء ہی تو‏ں اعلیٰ ذہانت تے حیرت انگیز استعداد اہلیت دے مالک سن ۔ بچپن ہی تو‏ں اپنے زمانے دے معمول دے علوم دے حصول وچ مصروف ہوئے۔ انھاں نے عربی ادب ـ جو انہاں دی مادری بولی سی ـ بخوبی سیکھ لیا۔ علم ہیئت، ریاضیات تے منطق و کلام نو‏‏ں ضرورت دے مطابق سیکھا؛ تے پھر فقہ تے اصول نو‏‏ں اپنے والد حسن بن یحیی تے اپنے زمانے دے مشہور علماء ابن نما حلی تے سید فخار موسوی ـ جو کہ نامور فقیہ ابن ادریس حلی دے شاگرد سن ـ تو‏ں فیض حاصل کردے ہوئے پایۂ تکمیل تک پہنچایا۔
شاگرد
محقق حلی دے شاگرداں دی تعداد انہاں دی زندگی دے مختلف مراحل وچ 400 سی ؛ انہاں دے شاگرداں وچو‏ں بعض دے نام درج ذیل نيں:
تالیفات
محقق دے تحریری تے فکری آثار بہت عمیق تے انہاں دی انشاء بہت سلیس اے تے انہاں دی متعدد کتب شائع ہوچکيتیاں نيں تے صاحب کتاب ریحانۃ الادب، محمد علی مدرس تبریزی تے صاحب کتاب ریاض العلماء، میرزا عبداللہ اصفہانی افندی، نے انہاں وچو‏ں 14 کتب دا تذکرہ کیتا اے جنہاں وچو‏ں بعض حالے تک حوزات علمیہ دے نصاب وچ شامل نيں۔
متذکرہ کتب دے نام کچھ ایويں نيں:
ایہ کتاب لفظ تے معنی دے لحاظ تو‏ں، شیعہ فقہ دی بہترین کتب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مشہور اے کہ ایہ کتاب 15000 فقہی مسائل اُتے مشتمل اے تے عالیقدر فقہاء تے مجتہدین دی طرف تو‏ں لائق توجہ ٹہری اے تے اس اُتے متعدد شروح تے تعلیقات وی لکھی گئی نيں۔ شیخ محمد حسن نجفی [صاحب جوابر] دی 43 مجلدات اُتے مشتمل کتاب جواہر الکلام انہاں ہی شروح و تعلیقات دا نمایاں ترین نمونہ اے ؛ جس دے تراجم دنیا دی متعدد زندہ زباناں ـ منجملہ فارسی، روسی، فرانسیسی، جرمن تے اردو) ـ وچ شائع ہوچکے نيں تے عدلیہ تو‏ں متعلق جامعاندی شعباں تے کالجاں ہور عدالتاں وچ وی اس تو‏ں استفادہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک مفید کتاب اے تے شرائع الاسلام دے منتخب موضوعات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ چونکہ ایہ کتاب مختصر وی اے تے وسیع البنیاد تے بیشتر موضوعات اُتے محیط وی اے لہذا تعلیمی حلفےآں وچ اسنو‏ں خاص توجہ دتی گئی اے ؛ تے صاحب ریاض دی کتاب ریاض المسائل اسی کتاب دی شرح اے ؛ تے اوہدی پیش گفتار وچ "محمد تقی دانش پژوہ" نے اس اُتے لکھی گئی 40 شرحاں دا نام لیا اے تے واضح کیتا اے کہ مصر دے دارالتقریب بین المذاہب الاسلامیہ دی منظوری دے بعد قاہرہ وچ متعلقہ وزارت نے اس کتاب نو‏‏ں زیور طبع تو‏ں آراستہ کرکے 5000 نسخاں وچ شائع کرکے یونیورسٹی الازہر وچ اہل سنت دی فقہ دے طالبعلماں دے لئے فراہ‏م دی اے تے اس دے مندرجات تے مضامین اس ملک دے طلباء دی حیرت ہور توجہ نو‏‏ں اپنی جانب مبذول کراچکے نيں۔
محقق تے شعر ادب
محقق حلی شاعر فقہاء دی جماعت وچو‏ں نيں۔ انہاں دے اشعار اخلاقی، عرفانی تے حکمت آمیز نکات اُتے مشتمل نيں تے انھاں اپنے اشعار مشاعراں تے والد تے دوستاں دے نال مکاتبے دی صورت وچ کہ‏ے نيں۔
وفات
محقق سنہ 676 ہجری قمری وچ بروز پنج شنبہ، 74 برس دی عمر وچ وفات پاگئے تے حلہ وچ مدفون ہوئے۔ انہاں دا مزار اج وی شیعیان اہل بیت دی زیارتگاہ ا‏‏ے۔ سید حسین بروجردی صاحب نخبۃ المقال نے انہاں دی تاریخ دا مادہ ایويں منظوم کیتا ہويا اے:
ابوالقاسم نجم الدین
ابن الحسین بن نجیب الدین
هو المحقق الجلیل المعتمد
مولدہ "بتر" وعمرہ "نکد"۔
محقق مشاہیر دی نظر وچ
علامہ حلی نے خاندان زہرہ نو‏‏ں دیئے ہوئے اپنے اجازت نامے وچ انہاں دے بارے وچ لکھیا اے: ترجمہ: ایہ بزرگ عالم فقہ وچ اپنے زمانے دے بہترین فقیہ سن ۔
محدث نوری انہاں دی ایويں تعریف کردے نيں:
'صاحب تاسیس الشیعہ'' ہور کہندے نيں:
شہید ثانی دے بیٹے شیخ حسن صاحب معالم انہاں دا ایويں تذکرہ کردے نيں:
ان دے شاگرد ابن داؤد حلی اپنی کتاب الرجال دے صفحہ 83 وچ انہاں دے بارے وچ لکھدے نيں: ترجمہ: اوہ کامیاب محقق، پیشوا تے اپنے زمانے دے منفرد بزرگ نيں۔ یگانۂ روزگار سن تے اپنے زمانے دے گویا ترین تے منطقی ترین عالم سن جو سریع الذہن تے حاضر دماغ سن "۔
شہید مطہری محقق حلی دی توصیف کردے ہوئے کہندے نيں:
مآخذ
گٹھ:ستويں صدی ہجری دے شیعہ فقہا گٹھ:شیعہ شخصیتاں گٹھ:1200ء دی دہائی دی پیدائشاں گٹھ:1277 دیاں موتاں گٹھ:حلہ دیاں شخصیتاں گٹھ:عراقی آیت اللہ گٹھ:عراقی شیعہ گٹھ:محدثین
باسکٹ بال
باسکٹ بال اک رل کے کھیڈی جان والی کھیڈ اے ایدی چ دو ٹیماں کھیڈدیاں نیں تے ہر ٹیم چ 5 کھڈاری ہوندے نیں۔ ایدے چ اک کھمبے تے لگی اک ٹوکری چ بال نوں سٹ کے نمبر بنائیدے نیں۔ جیہڑی ٹیم دے نمبر بعوتے ہون گے اوہ ٹیم کھیڈ جت جائیگی۔ کھیڈدیاں ہویاں کج فنوناں تے وی چلنا چائیدا اے۔
ہیلنا پیروشیا
ہیلنا پیروشیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
11 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
ماندا نیشنل پارک
ماندا نیشنل پارک چڈ دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڈ دے نیشنل پارک گٹھ:افریقہ دے نیشنل پارک
ضلع مہمند
ضلع مہمند پاکستان دے صوبا خیبر وچ اک ضلع اے۔
گٹھ:خیبر دے ضلعے
پچھیتر
پنجابی بولی دے اوہ اکھر جیہڑے کسے لفظ دے آخر وچ لگ کے اوہدا مطلب بدل دیندے نیں، پچھیتر کہلاؤندے نیں۔
اناپا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی کراسنودر کرائی دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 58,983 اے ۔
پچھیتر
ہور دیکھو
اگیتر
اناپا
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
پچھیتر
ہور دیکھو
گٹھ:پنجابی گریمر گٹھ:پنجابی بولی گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
تحصیل کبیر والا
تحصیل کبیر والا، پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی اک تحصیل اے۔ ایہدا صدر مقام کبیر والا شہر اے۔
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع خانیوال
بارانیا کاؤنٹی
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ھنگری دے 20 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 19 کاؤنٹیاں تے اک راجگڑھ شہر بودا پسٹ اے ۔
بارانیا کاؤنٹی ھنگری دیاں 19 کاؤنٹیاں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز پیچ شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ھنگری گٹھ:ہنگری دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
واہنس پیروشیا
واہنس پیروشیا جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
سوکارنو-ہاتا بین الاقوامی ہوائی اڈا
باہرلے جوڑ
گٹھ:1985ء وچ قائم ہونے والے ہوائی اڈے گٹھ:انڈونیشیا وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:جکارتہ وچ ہوائی اڈے گٹھ:انڈونیشیا
13 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
رنجیت باوا
رنجیت باوا اک بھارتی پنجابی گائک اے۔ رنجیت دا جم 14 مارچ 1991 وچّ ضلع گرداس پور دے پنڈ وڈالا گرنتھیاں وکھے ہویا۔ اسنوں "جٹّ دی عقل" گیت نال مشہوری حاصل ہوئی۔ اسنے 2015 وچّ ایلبم، "مٹی دا باوا" نال اپنی شروعات کیتی۔ ہن باوا اپنے فلمی سفر دی شروعات "طوفان سنگھ" نال کرن جا رہا اے، ایہہ فلم شہید بھائی جگراج سنگھ طوفان دی زندگی اُتے مشتمل اے۔
مڈھلا جیون
بچپن توں ہی اوہ سنگیت نال جڑیا ہویا سی۔ اوہ اپنے سکول دے دناں وچ وی گانے گاؤندے سی۔ چھیویں جماعت وچ اس نے اپنے سکول وچ اک گیت گایا جس لئی اس دے استاداں اتے ہورناں نے تعریف کیتی۔ پھر اوہناں دے سنگیت استاد منگل نے اس نوں سکھلائی دتی اتے اوہناں نے سنگیت مقابلیاں وچ حصہ لین لئی باوے نوں راغب کیتا۔ جدوں، رنجیت باوا گرو نانک کالج، بٹالا توں گریجوئیشن اتے خالصہ کالج امرتسر دے پوسٹ-گریجوئیشن کر رہا سی، رنجیت باوا نے کئی سنگیتکار مقابلیاں وچّ حصہ لیا سی۔ اک انٹرویو وچ رنجیت باوا نے کیہا، "اوہناں چھ سالاں لئی میں اک پاکستانی گیت گایا، "بول مٹی دیا باویا"، جس نے مینوں 'باوا' دے طور تے مشہور کر دتا۔اس لئی اوہ باوا دے روپ وچ وی جانیا جاندا اے۔
باہری جوڑ
گٹھ:پنجابی گائک گٹھ:جم 1989 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی سنگیت گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ گٹھ:۱۹۸۹ دے جم
خراسان دی تریخ
اٹھ ہزار سالہ روایت دے مطابق تریخ خراسان:
قاجاری دور وچ خراسان دا مختلف حصےآں وچ تقسیم ہونا
قاجاری عہد ایران و خراسان دے لئی انتہائی تلخ ثابت ہویا۔ اس دور وچ خراسان دا اک وڈا حصّہ اس توں جدا ہو گیا۔ ہندوستان وچ برطانوی استعماری راج دی وجہ توں روس تے ہندوستان دے درمیان افغانستان دی حدِّ فاصل ہونے دی وجہ توں انہاں دی توجہ دا مرکز رہیا، انگریزاں نے افغانستان دے بعض امرأجن دا تعلق ایران توں سی، نوں اس دے خلاف بھڑکایا تے جدو‏‏ں محمد شاہ قاجار نے ہرات دا محاصرہ کیتا تو اس نے جزیرہ خارک اُتے قبضہ کر لیا تا کہ شاہ ایران نوں اس شہر تے افغاناں دی سرکوبی دے ارادے توں باز رکھن۔ محمد شاہ دے بعد اس دے بیٹے ناصرالدین شاہ نے وی کوشش دی کہ ہرات نوں اپنی حکومت دا مطیع بنا لے لیکن اس بار وی انگریزاں نے خارک تے بوشہر اُتے چڑھائی کر دتی جو اس دے ارادے وچ رکاوٹ بنی۔ بالآخر ۱۲۷۳ ھ ق وچ ایران تے برطانیہ دے درمیان پیرس وچ اک معاہدہ طے پایا جس دے تحت ہرات ایران توں جدا ہو گیا تے قاجاری حکومت نے افغانستان دی مستقل حکومت نوں قبول کر لیا۔اسی دور وچ برطانیہ دی مانند روس وی خراسان اُتے نگاہاں جمائے ہوئے سی تا کہ اس سرزمین دے شمالی حصّہ نوں اپنی حکومت دا حصّہ بنا لے۔ اس مقصد دی تکمیل دے لئی روس نے کوئی حملہ نئی‏‏ں کیتا البتہ اک منصوبہ بندی دے تحت سرخس توں وی اگے تک پیش قدمی نوں ممکن بنایا۔ مرو تے اس دے مضافات اُتے قبضہ کیتا تے قاجاری حکومت نوں اس حکمت عملی دے سامنے مجبور ہو کے سر نوں جھکانا پیتا۔ لہٰذا عہدِ اسلامی وچ خراسان دے چار حصّوں وچوں تن یعنی ہرات تے بلخ نوں افغانستان وچ تے مرو نوں ترکمانستان وچ شامل کیتا گیا تے ایوی‏‏ں‏ ایہ علاقے سرزمینِ ایران توں الگ ہو گئے تے قدیم تہذیب و تمدن دا درخشاں ستارہ محدود ہو کے رہ گیا۔ البتہ خراسانی ثقافت تے تہذیب و تمدن دے اثرات افغانستان تے وسطی ایشیا دے عوام وچ دیکھے جا سکدے نیں۔ ہوشنگ ابتہاج (ھ۔ا۔ سایہ)دے مطابق :
باغہا را گرچہ کندھ و در است
از ہویا شان راہ با یکدیگر است
شاخہ ہا را از جدائی گر غم است
کرم (گریمر)
پنجابی باک وچ جس شے تے کم ہورہیا ہووے اونوں کرم کہندے نیں۔ انگریزی وچ (object) تے اردو وچ مفعول کہندے نیں۔
خراسان دی تریخ
قاجاری دور وچ خراسان دا مختلف حصےآں وچ تقسیم ہونا
ریشہ ہا را دست در دست اسی‏‏ں است
کرم (گریمر)
گٹھ:گریمر
خراسان دی تریخ
قاجاری دور وچ خراسان دا مختلف حصےآں وچ تقسیم ہونا
اگر باغ دے گرد در و کندھ بنا دی جائے لیکن انہاں دی ہوائاں اک دوسرے نوں پہنچتی نیں، اگرچہ اس باغ دی شاخاں جدائی دے غم وچ گریہ کناں نیں لیکن انہاں دی جڑاں آپس وچ جڑی ہوئی نیں۔
۱۳۸۰ ھ ش وچ طبس تے اس دے مضافات خراسان توں جدا ہو گئے تے ملکی تقسیم وچ صوبۂ یزد دا حصّہ بن گئے۔ اسی طرح ۱۳۸۲ ھ ش وچ خراسان تن حصّوں وچ تقسیم ہو گیا، شمالی خراسان، بجنورد دے مرکز دا خراسان رضوی جس دا مرکز مشہد تے جنوبی خراسان جس دا مرکز بیر چند قرار پایا۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ اج عظیم خراسان توں ایران و توران دی سرحداں دے نشان وی باقی نہ رہے۔
خراسان دے قبائل
ایہ اک طویل سفر اے لہٰذا اس دے بارہ وچ مختصر ذکر کرے گا۔ خراسان وچ بسنے والے قبائل دی تعداد بوہت زیادہ اے۔ ’’گرایلی‘‘ منگول نسل توں نیں تے تیمور لنگ دے حملہ دے وقت خراسان وچ آئے سن۔ تیمور نے شام اُتے حملہ دے وقت ’’شاملو‘‘ قبیلہ نوں ہجرت کر دے ایتھے آنے اُتے مجبور کر دتا سی۔ خراسان دے شمال وچ زیادہ تر کرد نیں جو قوچان دے اطراف وچ پھیلے ہوئے نیں۔ ایہ شاہ عباس دے دور وچ ازبک دی یورش نوں روکنے دے لئی خراسان ول دھکیلے گئے۔ بعدازاں انھاں نے ایتھے ای بودوباش اختیار کر لی۔ ترکمان جاں ازبک نے کدی مہاجرت جاں یورش توں چشم پوشی نئی‏‏ں برتی۔ ایہ خراسان دے شمالی علاقاں وچ آباد نیں۔ اج ایتھے نہ تو مہاجر نیں تے نہ ای مہاجمین بلکہ سب مکمل طور اُتے صرف خراسانی نیں تے اپنی سرزمین توں عشق کر دے نیں۔ مجموعی اعتبار توں شمال تے مشرق وچ ترکماناں دے بیالیس قبیلے آباد نیں۔ اس دے علاوہ کرد قوم دے وی کئی قبیلے آباد نیں۔ ہزارہ، تیمنی، تیموری تے جمشیدی۔ خواف توں باخزر وچ بامیان افغانستان دے پہاڑی سلسلہ وچ آباد نیں۔ تیموری، خوافی، سلجوقی تے بربری تربت جام تے تابیاد وچ نظر آندے نیں۔ اس دے علاوہ سرخس دے علاقہ وچ عرب، بہلوئی، سیستانی تے بلوچ مقیم نیں، انھاں نے ناصرالدین شاہ دے دور وچ سرخس ول ہجرت دی سی۔ انہاں دے علاوہ ہور اقوام وی نیں جو اپنی قبائلی شناخت رکھتی نیں ورنہ خراسان وچ اک فرد وی اس بات دا دعویٰ نئی‏‏ں کر سکدا کہ اس دے آباو اجداد منگولاں جاں وسطی ایشیا دی اقوام دے نال حقیقی رشتہ رکھدا اے جاں اس دی رگاں وچ کرداں تے عرباں دا خون نئی‏‏ں دوڑ رہیا۔ ابراق دے باقی لوک وی ایسی ای وضعداری دے حامل نیں لیکن ایتھے محض اہلِ خراسان دی بات دی جا رہی اے۔
اہلِ خراسان دا مذہب
خراسان وچ لوگاں دی اکثریت شیعہ مذہب توں تعلق رکھتی سی تے بلاشبہ خراسان وچ امام ہشتم ؒ دی بارگاہ حرم وی اہلِ تشیع دے لئی باعثِ ضمانت اے۔ ایتھے اہلِ سنت وی موجود نیں کہ جنہاں دی جڑاں خراسان وچ نیں، اوہ خواف تے تربت جام وچ امام ابو حنیفہ دے پیروکار نیں۔ اسماعیلیہ شیعہ جنھاں نے امام صادقؒ دے بعد بارہ امامی شیعاں توں الگ راستہ اختیار کیتا، ایہ لوک مشہد تے نیشاپور دے درمیانی علاقہ وچ آباد نیں۔ اس دے علاوہ ارامنہ (مسیحی) تے یہودی وی اقلیت وچ آباد نیں۔ اندرونِ ملک تے بیرونِ ملک مہاجرت دے باعث انہاں دی تعداد کم ہو رہی اے۔
خراسانی زبان تے لہجے:ایتھے ایہ بات قابل ذکر اے کہ ساڈی قومی زبان دری دا لہجہ (البتہ وقت گزرنے دے نال نال اس وچ تبدیلیاں آ چکی نیں) خراسانی اے۔ ایہ قدیم زبان اے جداں کہ بیہقی، بلعمی تے ابوریحان البیرونی دی زبان وی ایہی سی تے طبس، فردوس، گناباد، بیر جند، قاین، سرخس تے کاشمر وچ وی ایہی زبان تے لہجہ رائج اے۔ مقامِ افسوس اے کہ میڈیا یعنی ٹی وی دے چینلز وغیرہ دی مدد توں یکساں ثقافت پیش کرنے دی کوشش وچ ایہ زبان بتدریج ناپید ہو رہی اے لیکن تاحال اہلِ خراسان دی اکثریت دی زبان فارسی اے۔ ایتھے ہر گروہ دا اپنا مخصوص لہجہ اے مثلاً مشہدیاں دی زبان خاص و عام دی زبان اے۔ شمال وچ کردتی زبان رائج اے۔ مجموعی طور اُتے چند خراسانی زباناں عام نیں تے ہر کوئی ایہ جانتا اے کہ:’’ہمدلی از اسی‏‏ں زبانی خوش تر است‘‘۔یعنی ہمدلی اسی‏‏ں زبانی توں بہتر اے۔ اس بحث نوں سمیٹتے ہوئے خراسانِ رضوی اُتے بات کرے گا۔
خراسان رضوی، خراسان عظیم دی وراثت:جداں کہ پہلے ذکر کیتا گیا اے کہ ۱۳۸۲ ھ ش وچ خراسان دا صوبہ مجلس شوریٰ دے نمائنداں دے ووٹ توں تن حصّوں وچ منقسم ہو گیا۔ شمالی خراسان، جنوبی خراسان تے خراسان رضوی۔ چند شہراں دے علاوہ باقی تمام وڈے شہر وسیع تے گنجان آباد خراسان رضوی دے صوبہ وچ واقع نیں۔ اس لئی اسی‏‏ں فقط اسی توں متعلق بات کرے گا۔ خراسان رضوی، شمالی خراسان دے صوبہ توں سمنان تے یزد توں تے جنوبی خراسان دو ملکاں افغانستان و ترکمانستان دا ہمسایہ اے۔
خراسان دا انسانی جغرافیہ
آخری مردم شماری دے مطابق خراسان رضوی دی آبادی ۴۷۴۴۲۶۸ افراد اُتے مشتمل اے۔ جو چند وڈے شہراں مثلاً تایباد، تربت جام، حیدریہ، چناران، خواف، خلیل آباد، سرخس، فردوس، فریمان، قوچان، کاشمر، کلات، گنا آباد، مشہد تے نیشاپور وچ پھیلے ہوئے نیں۔ انہاں وچوں ۶۴ فیصد شہراں وچ تے ۳۶ فیصد دیہات وچ رہندے نیں۔ ایہ آبادی تن اقسام دے شعباں توں وابستہ اے:۱۔ کھیندی باڑی: اس وچ کاشتکاری، حیوانات دی پرورش، شکار، جنگل تے ماہی گیری دے پیشے شامل نیں۔۲۔ صنعت: معدنیات دا اخراج، صنعت، پانی، بجلی، گیس تے معماری دا کام۳۔ سروس: تجارت، ہوٹلنگ، ریسٹورنٹ، نقل و حمل، کمیونی کیشن، سٹور، بنک، انشورنس، ملکیت (جائداد)، قنون، مفادعامہ دی خدمات وغیرہ۔خراسان ول دوسری اقوام دی ہجرت ایتھے دے اہم ترین معاشرتی مسائل وچوں اک اے۔ صوبہ خراسان دے دیہاندی لوک مفلسی دے باعث ضروریاتِ زندگی نوں پورا کرنے دے لئی شہر بہ شہر ہجرت کر دے رہندے نیں۔ مشہد چونکہ زیارتی مقام اے لہٰذا ایتھے رفاہی، اقتصادی، صنعتی ترقی دی بدولت تے دارالحکومت ہونے دی وجہ توں یونیورسٹیاں دے قیام دے باعث لوک اس ول ہجرت کر دے رہندے نیں۔ تنازعے دے باعث تے جنگ زدہ علاقاں مثلاً افغانستان توں افغانی وی اس ول آندے رہے۔ پچھلے چند سالاں توں عراق وچ جنگ دی وجہ توں وی ایتھے مہاجرین دی تعداد وچ اضافہ ہویا۔ ایہ اک فطری عمل اے کہ تمام افراد دی ضروریاتِ زندگی پوری ہُندی نیں تے اوہ سہولیات توں مستفید ہُندے نیں۔ اس دے نتیجے وچ ایتھے معاشی و معاشرتی ناہمواریاں وی پیش آئیاں، لیکن اہلِ خراسان نے انہاں تمام مشکلات نوں خندہ پیشانی توں کیتا اے۔
خراسان دا قدرتی جغرافیہ
خراسان دی آب و ہویا دو عوامل دی وجہ توں ہمیشہ تبدیل ہُندی رہتی اے، اک تو مغرب، شمال مغرب تے شمال مشرق دی جانب ہواواں دی آمد تے دوسری جانب شمال دے بلند و بالا پہاڑ تے جنوب دے صحرا، ہر کوئی اپنی خاصیت دے باعث اس دی آب و ہویا اُتے اثر انداز ہُندے نیں۔ اس صوبہ دے جنوب وچ بجنورد (شمالی صوبہ دا مرکز) اے، الادغ تے بینیابور دی سطح مرتفع دے سلسلے نیشاپور تک پھیلے ہوئے نیں۔ ایتھے کوہستانی سرد ہوائاں چلتی نیں تے قوچان تے کپہ داغ، ہزار مسجد سطح مرتفع دا سلسلہ ترکمانستان توں سرخس تک جاندا اے، ایتھے کوہستانی معتدل آب و ہویا اے۔ پہاڑاں دے نیچے میداناں تے نیم صحرائی علاقاں وچ ملائم و معتدل آب و ہویا اے جدونکہ صوبہ دے جنوبی حصّہ وچ گرم و خشک صحرائی آب و ہویا دے علاقے نیں۔ اس صحرا دا زیادہ تر حصّہ صوبہ خراسان دے جنوب وچ واقع اے۔خراسان رضوی دی بلندیاں وچ وسیع درے تے آبشاراں نظر آندی نیں جتھے زراعت دے وسیع ذرائع موجود نیں۔ اس دے اہم ترین صحرا دشت مشہد، قوچان، تربت جام، نریمان، نیشاپور، سبزوار، تربت حیدریہ تے کاشمر قابلِ ذکر نیں۔ اس دے نال نال خراسان دے پہاڑی سلسلے اپنے دامن وچ دریا وی سموئے ہوئے نیں جنہاں دا وجود انسانی زندگی دے لئی اک وڈی نعمت اے۔ دو دریا اترک تے کشف صوبہ دے شمال وچ تے کالشور تے جوبن خراسان رضوی نوں سیراب کر دے نیں۔ لیکن آخری ادوار وچ گہرے کنوواں دی کھدائی تے پانی دے بے جا استعمال توں اس وچ مسلسل کمی واقع ہو رہی اے۔ لہٰذا پانی دے ہور زیرِ زمین استعمال نوں ممنوع قرار دتا گیا اے۔خراسان دی متنوع آب و ہویا دی وجہ توں ایتھے تن قسم دی نباتاندی پیداوار ملدی نیں۔ اول: جنگل، جو صوبہ دے شمال وچ واقع اے تے زیادہ تر جنگل تنگ تے گھنے نئی‏‏ں نیں۔ دوم: گھاس دے میدان، تمام تر صوبہ وچ مختلف انواع و اقسام دے میدان پائے جاندے نیں۔ سوم: چراگاہاں، جو صوبہ دے شمال وچ نسبتاً بہترین حالت وچ نیں لیکن جنوبی علاقہ وچ انہاں دی حالت ابتر اے۔ اس سلسلے وچ وی غیر منظم چراگاہاں انہاں دے لئی خطرے دی گھنٹی نیں۔
زباناں
فارسی, ترکی خراسانی تے کردی خراسانی،کردی کرمانجی خراسان وچ بولیاں جان والیاں بولیاں نیں ۔
میار چوٹی
میار چوٹی پاکستان دے اتلے تھاواں چ قراقرم دے پعاڑاں 6824 میٹر اچا اک پعاڑ اے۔
کرتا
پنجابی باک چ کم کرن والے نوں کرتا کہندے نیں۔
ادھارن: سلیم پانی پیندا اے۔ اس باک وچ سلیم کرتا اے۔
گٹھ:گریمر
قاسم بن حسن
قاسم بن حسن بن علی بن ابی‌طالب آپ حسین بن علی نال واقعہ عاشورا   چ یزیدی فوج خلاف جنگ چ شامل سن  تے اوس ویلے آپ دی عمر 13 سال  سی آپ جنگ لڑدے ہوئے عمر بن سعد  دے ہتھوں شہید ہوئے. قاسم حسن مجتبی تے  «ام فروہ»  دے پتر سن. عاشورا چ ، آپ دی عمر ۱۳ یا ۱۶ سال سی.
حضرت قاسم بن امام حسن(القاسم بن الحسن) ( شعبان7, 47 ہجری/ستمبر19, 668 ء– محرم10, 61 ہجری/اکتوبر10, 680 ء)حضرت امام حسن ابن علی دے بیٹے تے امام علی ابن ابی طالب تے  حضرت بیبی فاطمہ زہراء دے پوتے سن ۔  کربلا دی لڑائی وچ آپ دی عمر 13 سال سی  تے آپ نوں نوجوان جنگجو وی آکھیا جاندا اے.
ناں تے نسب
ناں:القاسم بن الحسن بن علي بن أبي طالب الهاشمي القرشي
آپ دا مکمل نسب اینج اے:
قاسم بن  حسن بن علي بن أبي طالب بن عبد المطلب بن هاشم(ہاشم) بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فہر بن مالك بن قریش بن كنانہ بن خزيمہ بن مدركہ بن إلياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان.
بچپن
آپ امامحسن ابن علی دی شہادت توں 3 سال پہلے مدینہ وچ پیدا ہوئے  ۔ آپ نے  اپنی پھوپھی حضرت زینب بنت علی دے پتراں  عون بن عبداللہ بن جعفر طیار تے محمد بن عبداللہ بن جعفر طیار  وانگ  جنگی تربیت اپنے چاچا عباس بن علی تے اپنے چاچازاد بھائی علی اکبر توں لئی ۔
کربلا دا سفر
جدوں امام حسن 680ء (60ھ) وچ مدینہ چھڈن دی تیاری کیتی ، حضرت قاسم دی ماں ام فروہ نے امام حسین نوں آکھیا کہ اوہ ، اوہناں نوں تے قاسم نوں اپنے نال لے جان۔
عاشورہ دی رات
حضرت قاسم نےامام حسین نوں پچھیا:کیہ میں وی شہیداں وچ ہو واں گا؟ حسین ابن علی نے پچھیا :توں موت نوں کداں دیکھداں؟ قاسم نے جواب دتا:چاچا جان، موت میرے لئی شہد توں مِٹھی اے''۔
حسین بن علی توں جنگ دی اجازت لینی
عاشورہ دے دن قاسم اپنے چچا کولوں جنگ دی اجازت لین گئے ، امام حسین اینہاں نوںاجازت نئیں دتی کیونجے آپ بوہت چھوٹے سن ۔ آپ لئی وار اجازت لین گئے  پر نا ملی ۔ حضرت قاسم اداس اپنے خیمے وچ گئے آپ دی ماں نے  آپ نوں  امام حسن ابن علی دا  خط دتا جو امام حسن نے   اپنی شہادت توں پہلے اپنے پتر قاسم دے ناں لکھیا سی ۔ خط وچ لکھیا سی: "'میرے پتر قاسم؛ اک دن آئےگا جدوں میرا بھائی حسین ہزاراں دی فوج دا سامنا کرے گا ۔. اس دن اسلام نوں قربانی دی لوڑ ہوئے گی. تسیں اس دن ضرور میری نمائندگی کرنا.'" قاسم نے خط پڑھیا تے اپنے چچا نوں دے دتا ۔ خط پڑھن دے بعد امام حسین آکھیا :
"'میرے بھائی دے بیٹے ، میں توانوں اوہ کرن توں کداں روک سکدا واں جو تواڈے والد چاہندےنیں کہ تسیں کرو؟ اللہ دے ناں اتے جاؤ! اللہ توادے نال ہوئے!'" آپ میدان وچ گئے تے بے شمار یزیدی فوجیاں نوں ماریا ۔. آپ اتے پچھوں تلوار دا وار کیتا گیا جس نال آپ گھوڑے اُتوں ڈگ پئے. تے امام| سجاد بن حسین دی حدیث مطابق آپ علی اکبر  توں بعد میدان جنگ وچ گئے.
میدان جنگ وچ
عرباں دی جنگ وچ رجز پڑھن دی رسم مطابق آپ نے ایہ رجز پڑھیا :
عمرو سعد نے نفَیل ازْذی  نوں آپ اتے حملہ کرن دا  آکھیا تے آپ دے سر وچ تلوار لگی تے آپ گھوڑے توں زمین اُتے آگئے ۔.
آپ نے حسین بن علی کمک پکاریا. حسین بن علی نے نفیل اتے حملہ کیتا تے اسدے ہتھ وڈ سٹے ۔ آپ نوں روندن لئی سوار آگئے تے آپ دے اتے گھوڑے دوڑا دتے گئے ۔.
او که از درد پا به زمین می‌سود، حسین بن علی نزدش آمد و گفت «دور بواند از بخشایش خدا گروهی که کشتندت و رستاخیز طرفشان نیایت [محمد] است. به خدا گران است که عمویت را بخوانیش و پاسخت نگوید، یا گوید سودی برایت نداشته‌باشد، صدای که بسی دشمن و کمی یاور دارد»
شہادت
آپ نہایت جری سن۔ واقعہ کربلا وچ ارزق شامی جیتوں نامی گرامی پہلوان نوں میدان کربلا وچ قتل کیتا ۔ تے جدوں دشمنوں توں زیر نہ ہوئے تو سب نے اچانک چاروں طرف توں گھیر کے حملہ کیتا  تے عمیر بن نفیل ازدی دے وار توں گھائل ہوئے ۔ گھوڑے توں گرنے دے بعد زندہ ہی پامال  سُم اسپاں ہو گئے تے شہید ہوئے۔ اس وقت ان دی عمر صرف 14 سال سی۔
زیارت ناحیہ مقدسہ
زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آپ اتے اینج سلام آکھیا گیا اے ۔
حوالے
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:مقتولین کربلا گٹھ:680ء دیاں موتاں گٹھ:شہداء کربلا گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:واقعہ کربلا
دهستان بابل‌کنار
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بابل ، صوبہ مازندران چ اے ۔
دوجی فرانسیسی سلطنت
دوجی فرانسیسی سلطنت یاں دوجی سلطنت ، 1852ء توں 1870ء تک فرانس چ دوجی جمہوریہ تے تیجی جمہوریہ دے وچکار ، نیپولینIII دا شاہی نپولینی دور حکومت سی ۔
نیپولین سوم دا دور حکومت
اگرچہ دوجی سلطنت دی حکومتی مشنری وی تقریبا پہلی سلطنت ورگی سی ، پر اک بنیادی اصول مختلف سی ،اوہ سی ، جداں کہ نپولین سوم وی اکثر آکھدا سی ، سلطنت دا کم لوکاں دی اندرونی طور تے انصاف ول تے بیرونی طور تے دائمی امن ول رہنمائی اے ۔
چک 233 ر ب
چک  233 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تیخوین
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی لینن گراد اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
تحصیل خانیوال
تحصیل خانیوال پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی اک تحصیل اے۔
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع خانیوال
بیکیس کاؤنٹی
ھنگری یورپ دا اک دیس اے ، جہڑا گھبلے یورپ (وسطی یورپ) چ واقع اے ۔
ھنگری دے 20 انتظامی علاقے نیں ، جنہاں چ 19 کاؤنٹیاں تے اک راجگڑھ شہر بودا پسٹ اے ۔
بیکیس کاؤنٹی ھنگری دیاں 19 کاؤنٹیاں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز بیکیسچابا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ھنگری گٹھ:ہنگری دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ
البرٹ جنتی پنچھی
البرٹ جنتی پنچھی جنتی پنچھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جنتی پنچھی
متعلق فعل
جملے وچ ایہجا لفظ جیہڑا اس کریا دی صفت دسے یا اوہدے چ وادھا یا تھوڑ کرے۔
ادھارن: کھوتا ہولی ٹردا اے۔ اس باک چ ہولی کریاگن اے۔
گٹھ:گریمر
لال مُنیا
]
لال مُنیا  جاں سرخا، اک لال رنگ دی چڑی اے جسدے کھنبھاں اتے چٹے رنگ دے چٹاک ہندے ہن۔ ایہہ ایشیا دے گھاہ والے کھلے میداناں وچّ ملدا اے۔ اس دی رنگین خوبصورتی کر کے اسنوں عامَ طور تے پنجرے دے پنچھی وجوں جانیا جاندا اے۔ ایہہ برصغیر وچّ مونسون دی رتّ دوران اپنی اولاد پیدا کردا اے۔ اس پنچھی دا انگریزی نام Avadavat بھارت دے گجرات صوبے دے شہر احمدآباد اتے پیا اے جتھوں اس دا پرانے زمانیاں وچّ ہورناں دیساں نوں پنچھی-وپار وجوں برآمد کیتا جاندا سی۔
حوالے
گٹھ:پنچھی گٹھ:پنجاب دے پنچھی گٹھ:بھارت دے پنچھی گٹھ:پاکستان دے پنچھی گٹھ:پنچھیاں دے پنجابی ناں گٹھ:ایشیا دے پنچھی
12 جولائی
تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا  اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔
حوالے
گٹھ:جولائی گٹھ:سال دے دن
ایوانتیئفکا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ماسکو اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 58,594 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
سنجوگ
بولی دا ایہجا لفظ جیہڑا کسے جملے دے دو حِصیاں نوں یا دو لفظاں نوں جوڑے اوہنوں سنجوگ یا سنجوگ کہیا جاندا اے۔ ادھارن: تے، یا
گٹھ:گریمر
تحصیل جہانیاں
تحصیل جہانیاں، پنجاب، پاکستان دے ضلع خانیوال دی اک تحصیل اے۔
گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع خانیوال
طاعون
سببیات
طاعون دا سببیاندی سازندہ (aetiologic agent) اک امعائیہ (enterobacteria) جراثیم ہُندا اے جسنو‏ں یرسنیہ طاعونی (Yersinia pestis) کہندے نيں۔ تجربہ گاہاں وچ ایہ جرثومہ بے تکلف (nonfastidious) ثابت ہُندا اے یعنی اسنو‏ں اسنو‏ں اپنے گزارے دے لئی کوئی بہت باقاعدہ ماحول د‏‏ی ضرورت نئيں ہُندی تے باآسانی تجربہ وچ اس د‏ی نشو و نما ہوجاندی اے یا ایويں وی کہـ سکدے نيں کہ تجربات و اختبارات دے لئی ایہ باآسانی جوندگاناں (مثلا چوہاں) وچ منتقل ہوک‏ے اپنی نشو و نما شروع کردیندا ا‏‏ے۔
مطبی اظہار
thumb|کبھے|240px|اک طاعون تو‏ں متاثرہ شخص دے اریبہ (جانگھ) اُتے نمودار ہونے والا [[سیالہ عقدہ جو اک خیارک یا گٹھلی د‏‏ی شکل وچ دکھادی دیندا اے اسنو‏ں انگریزی وچ bubo کہندے نيں تے اس قسم طاعون نو‏‏ں ہی خیارکی طاعون یا bubonic plague کہیا جاندا اے ]]
مطبی اظہار (clinical presentation) تو‏ں مراد کسی مرض د‏‏ی اوہ شکل ہُندی اے جس وچ اک مریض کسی مطب (clinic) یا شفاخانے (hospital) تو‏ں رجوع کردا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں عام شکل جس وچ اک طاعون دا اظہار ہو سکدا اے اوہ خیارکی (bubonic) ہُندی اے یعنی مریض دے سیالہ عقدے (lymph nodes) وچ ورم تے سوزش دے نال اوہ ودھ ک‏ے اک گٹھلی (خیارک) بنا دیندا ا‏‏ے۔ ایہ نوبت بیماری دے جراثیم دے جسم وچ داخل ہونے دے 3 تا 5 روز بعد ظاہر ہويا کردی اے تے اس 3 تا 5 روز دے دورانیئے نو‏‏ں طب وچ تخم سازی (incubation) دا دورانیہ کہیا جاندا اے جس وچ جراثیم جسم وچ داخل ہونے دے بعد اپنی تعداد وچ اضافہ کردے نيں، تخم سازی کردے نيں یا ایويں کہ لاں کہ جداں مرغی د‏‏ی طرح اپنے انڈے یا بچے سیندے نيں۔ چونکہ اس خیارکی مرحلے وچ بننے والا خیارک یا گٹھلی، سیالہ عقدے وچ ہُندی اے اس لئی اس مرحلے نو‏‏ں سیالہ سوزش (lymphadenitis) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے اس گٹھلی د‏‏ی جسامت 1 سینٹی میٹر تو‏ں 10 سینٹی میٹر تک ہو سکدی اے
خیارکی تو‏ں انتانی طاعون
جراثیم جسم وچ داخل ہونے دے بعد انہاں دے دور تخم سازی دے پورا ہوجانے اُتے اچانک سردی دے نال تیز بخار آندا اے جس وچ کمزوری دا احساس تے سردرد نال نمودار ہوسکدے نيں ہور ایہ کہ جسم دے عضلات وچ درد تے متلی یا قے د‏‏ی کیفیات وی پیدا ہوسکدیاں نيں۔ فیر اس دے بعد مریض جسم دے کسی حصے دے سیالہ عقدے وچ سوجن یا ورم محسوس کردا اے جس وچ شدید تکلیف تے سوزش ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ سوجن بغل، گردن تے یا اربیہ (ران تے پیٹ دے جوڑ) اُتے ہوسکدی اے جو سخت تے چھونے اُتے تکلیف دہ ہُندی ا‏‏ے۔ جے اس موقع اُتے درست علاج نا ہو پائے تاں طاعون اپنے اگلے مرحلے وچ داخل ہو جاندی اے جس نو‏‏ں انتانی طاعون کہندے نيں۔ بعض اوقات جلد اُتے ارغوانہ (purpura) وی نمودار ہُندا اے جو جلد دے تھلے خونی یا سرخ رنگ دے دھباں د‏‏ی صورت وچ دیکھیا جاندا اے تے خون د‏‏ی رگاں وچ سوزش تے جماؤ دے پیدا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ کچھ مریض خیارکی د‏‏ی صورت حال تو‏ں گزرے بغیر ہی انتانی طاعون وچ داخل ہوجاندے نيں۔ تے جدو‏ں مریض دا مطبی اظہار اس انتانی طاعون د‏‏ی شکل وچ ہُندا اے جو اک طبیب دے لئی اس د‏ی تفریقی تشخیص (differential diagnosis) انتہائی اہ‏م ہو جاندی اے کیونکہ ایسی صورت وچ مریض د‏‏ی علامات اوہی ہوسکدیاں نيں جو کسی وی دوسری عدو (infection) وچ تے انہاں نو‏ں علاحدہ شناخت کرنا خاصہ مشکل ہُندا اے جے طبیب ماہر نا ہو تاں چوک دے امکانات وی ہُندے نيں لہذا ایسی صورت وچ مناسب طبی مختبر (medical laboratory) دے مخصوص اختبارات (tests) د‏‏ی ضرورت ہُندی اے (تفصیل اختبارات دے قطعہ وچ )۔
رئوی طاعون
جب طاعون، خیارکی تو‏ں گزر کر انتانی مرحلے وچ داخل ہو جائے تاں سب تو‏ں خوفناک گل اس مریض دے پھیپڑاں دا ملوث ہوجانا ہُندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سوزش رئوی (pneumonia) پیدا ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ثانوی سوزش رئوی کہیا جاندا اے کیونکہ ایہ براہ راست پھیپڑاں د‏‏ی بیماری تو‏ں ہونے د‏‏ی بجائے طاعون دے نتیجئے کہ طور اُتے نمودار ہونے والی سوزش رئوی ہُندی ا‏‏ے۔ لیکن جے یرسنیہ طاعونی دا جرثومہ براہ راست پھیپڑاں اُتے ہی حملہ آور ہويا ہو تے اس وچ خون د‏‏ی انتانی دا عمل دخل نہ ہو تاں فیر اسنو‏ں ابتدائی سوزش رئوی کہیا جاندا اے تے ایسی طاعون کہ جو پھیپڑاں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے چک‏ی ہو تاں اسنو‏ں رئوی یا پھیپئی طاعون (pulmonary plague) کہیا جاندا اے ایسا ہونے د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م وجہ انتانی طاعون وچ ہونے والے انتان (septicemia) د‏‏ی موجودگی ہُندی اے جس وچ طاعون دا جراثیم خون وچ شامل ہو ک‏ے تمام جسم وچ پھیل رہیا ہُندا اے تے ایسی صورت وچ اس دا پھیپڑاں اُتے حملہ کرنا ہی رئوی طاعون دا موجب بندا ا‏‏ے۔ رئوی طاعون تو‏ں متاثر پھیپڑاں د‏‏ی نسیج تو‏ں خون دا اخراج ہُندا اے جو تھوک دے نال خارج ہُندا اے اسنو‏ں نَفثُ الدم (hemoptysis) کہیا جاندا اے، ایہ کھانسی دے نال وی ہو سکدا ا‏‏ے۔ جے بلغم ہو تاں اوہ جراثیم تو‏ں بھریا ہويا تے بو دار ہُندا ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:طاعون گٹھ:عدوی امراض گٹھ:بیماریاں
دهستان فیروزجاه
ایہ ایران دے صوبہ مازندران دے ضلعے شہرستان بابل دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان بابل ، صوبہ مازندران چ اے ۔
میانمر
میانمار (انگریزی:Myanmar)، جِہنو برما وی آکھدیں، چڑدے دکھنی ایشیا‏ء دا اِک دیس اے. برما هندوستان دے مشرقی پاسے واقع اے۔ بنگلہ دیش، ھندستان، لاؤس، تھائی لینڈ تے چین ایدے آلے دوالے نیں۔
دیسی گؤن
دنیا دے خاتمے تک اے برما
گٹھ:دیس گٹھ:ایشیا دے دیس
محمد صدیق قادری
حافظ الملت محمد صدیق القادری خانقاہ قادریہ بھرچونڈی شریف (سندھ) دے موسس اوّل نيں۔
نسب
محمد صدیق قادری دا خاندان عرب تو‏ں کیچ مکران دے راستے سندھ وچ داخل ہويا تے بھرچونڈی شریف تو‏ں شمال د‏‏ی جانب دو تن میل دے فاصلے اُتے اس زمانے د‏‏ی شاہی سڑک دے کنارے آباد ہوئے گیا جس دے نشانات حالے وی موجود نيں۔ انہاں دے خاندان دے وڈھیاں نے سمہ قوم وچ شادی کيتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا تعلق سمہ قوم تو‏ں وی قائم ہوئے گیا جدو‏ں کہ والد د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دا خاندان قریش تو‏ں اے
شویا
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی ایوانووا اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 58,528 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
محمد صدیق قادری
لقب
امام آزادی و حُرّیت، حافظ الملت،قطب زمانہ،مرد درویش، جنید وقت تے سید العارفین نيں۔
بھرچونڈی شریف
حافظ الملت نے 1258ھ وچ درگاہ عالیہ بھر چونڈی شریف د‏‏ی بنیاد رکھی جو دیکھدے ہی دیکھدے مر جع خلائق بن گئی۔ آپ نے نہ صرف حفظ قرآن د‏‏ی نعمت عظمیٰ مخلوق نو‏‏ں عطا کيتی،بلکہ قرآن و حدیث تے ہور علوم دینیہ د‏‏ی تعلیم تو‏ں وی لو گاں نو‏‏ں روشناس کرایا۔ تے ایہ خانقاہ اج 200 تو‏ں ودھ دینی مدارس د‏‏ی نمائندگی و سرپرستی کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ خانقاہ دے نال وسیع و عریض لائبریری تے تحریر و تحقیق دے حافظ الملت اکیڈمی دا قیام۔ ایمبولینس سروس جدید کمپیوٹر لیب آ پ د‏‏ی کاوشاں دا منہ بولدا ثبوت نيں۔ حافظ الملتؒ تو‏ں اخذِ فیض کرنے والے مردان حرّیت د‏‏ی شاندار جماعت اے انہاں وچ محسن اسلامیان سندھ حافظ محمد عبد اللہ ‘ خلیفہ عبد ا لغفار خان گڑھی ،سیّد تاج محمود امروٹی شیخ المشائخ خلیفہ غلام محمددین پوری ‘ ملامحمد حسن کابلی ‘ خلیفہ دل مراد بلوچستانی تے امام انقلاب مولا‏نا عبید اللہ سندھی ایداں دے نابغۂ روزگار افراد شامل نيں جو اپنی ذات وچ اک ادارہ تے حافظ الملت دے صحیح جانشین ثابت ہوئے۔
لنگر خانہ کاقیام
مسجد د‏‏ی تعمیر دے بعدحافظ الملت نے اک منفرد لنگر خانہ قائم کیتا جس د‏‏ی حیثیت منفرد و جدا گانہ اے اس لنگر اُتے تمام آنے والےآں نو‏‏ں کھانا مہیا کردا اس دے نال ایہ اک بیت المال د‏‏ی حیثیت رکھدا جتھ‏ے تمام آمدنی جمع ہُندی جس د‏‏ی صورت حال کچھ اس طرح سی کہ تمام حاضر باش فقراء اشتراک محنت دے اصول اُتے اپنی ساری کمائی اس وچ جمع کر ادیندے تے اس وچو‏ں سب ضرورتمنداں نو‏‏ں حسب ضرورت نقد جنس غلہ تے کپڑ‏ے وغیرہ د‏‏ی صورت وچ امداد دتی جاندی ۔ آپ خود ساری عمر غیر شادی شدہ رہے درویشی تے سادگی آپ دا طرہ امتیاز سی فقراء دے نال مل ک‏ے کھانا درویشاں دے نال رہنا تے اٹھنا بیٹھنا آپ د‏‏ی امتیازی خصوصیات سی۔
مدرسہ دا قیام
اس دے نال آپ نے تعلیم القرآن دا مدرسہ قائم کیتا جتھ‏ے سینکڑاں طلبہ صبح و شام قرآن مجید د‏‏ی تعلیم وچ مصروف رہندے،
ہ‏معصر
اس دور وچ مجدّدِ دین و ملت شاہ ولی اللہ محدث دہلوی وی حیات سن خانقاہ بھرچونڈی تو‏ں وابستہ حافظ محمد صدیق قادری دے تربیت یافتہ مولا‏نا عبیداللہ سندھی،مولا‏نا تاج محمد امروٹی تے محمد امین خاں کھوسو جداں حریت پسند میدانِ عمل وچ نکلے تے دا رہائے نمایاں انجام دیے۔
تحریک پاکستان
عموما مدارس و خانقاہاں دے لوک انہاں تحاریک دا حصہ نئيں بندے لیکن حافظ الملت نے شمالی مغربی ہندوستا ن وچ تحریک آزادی وچ اوہ کردار اداکیا کہ برصغیر وچ انہاں د‏‏ی کاوشاں دا ذکر رہندی دنیا تک یاد رکھیا کائیگا۔ خانقاہ بھرچونڈی اوہ منفرد خانقاہ سی جتھ‏ے تو‏ں پوری شدو مد دے نال انگریزی استعمار دے خلاف مجاہدین دا لشکر تیار ہويا۔ مولا‏نا عبید اللہ سندھی سید تاج محمود امروٹی خلیفہ غلام محمد دین پوری ايس‏ے خانقاہ دے پروردہ سن جنہاں نے انگریز دے خلاف مضبوط تے نتیجہ خیز کاوشاں کيتیاں ۔
ملفوظات
حافظ الملت نے تخلیقی تے تصنیفی میدان وچ ایداں دے شاہ پارے تخلیق کیتے جنہاں دے مطالعہ تو‏ں انسان دے ظاہر و باطن وچ انقلاب برپا ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ آپ دے ملفوظات دا فارسی زبان تو‏ں اردو ترجمہ ’’جامِ عرفان‘‘ دے ناں تو‏ں چھپ چکيا ا‏‏ے۔
خلفاء
تین لکھ تو‏ں زیادہ مرید اورکئی بزرگ خلافت و اجازت تو‏ں نوازے گئے
وفات
آپ 74 برس د‏‏ی عمر وچ 10 جمادی الثانی 1308ھ بمطابق 1890ء نو‏‏ں وفات پا گئے۔ ااوربھر چونڈی شریف ضلع ڈہرکی (سندھ ) وچ مدفون نيں۔
حوالے
گٹھ:1816 دے جم گٹھ:1819 دے جم گٹھ:1890 دیاں موتاں گٹھ:1891 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر گٹھ:برطانوی ہند دے مصنفاں گٹھ:بھارتی محققاں گٹھ:سلسلہ قادریہ گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:سندھی صوفیاء گٹھ:ضلع گھوٹکی دیاں شخصیتاں گٹھ:مشائخ بھرچونڈی
سووبودنی
ایہہ روس دا اک شہر اے تے روس دی وفاقی اکائی آمور اوبلاست دا شہر اے ۔ اس دی آبادی سن 2010ء دی مردم شماری موجب 58,594 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:روس گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ
چک 236 ر ب
چک  236 ر ب   ضلع فیصل آباد دی تحصیل فیصل آباد صدر دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔