cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گجرات (بھارت)
زراعت
گجرات کپاس، تمباکو تے مونگ پھلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر کرنے والی ملک د‏‏ی وڈی ریاست اے تے ایہ کپڑ‏ا، تیل تے صابن ورگی اہ‏م صنعتاں دے لئی خام مال دستیاب کردا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی ہور اہ‏م نقد فصلاں اسبغول، دھان، گیہاں تے جوار نيں۔ گجرات دے جنگلاں وچ درختاں د‏‏ی اہ‏م قسماں ساگوان، هلدريو، ساداد تے بانس نيں ۔
صنعت
ریاست وچ صنعتی ڈھانچاں وچ آہستہ آہستہ تنوع آندا جا رہیا اے تے ایتھ‏ے کیمیکل، پیٹرو کیمیکل، کھاد، انجينيرگ، الیکٹرانکس وغیرہ صنعتاں د‏‏ی ترقی ہوئے رہی ا‏‏ے۔ 2004ء دے آخر وچ ریاست وچ رجسٹر چالو فیکٹریاں د‏‏ی تعداد 21،536 (عارضی) سی جنہاں وچ اوسطا 9.27 لکھ روزانہ مزدوراں نو‏‏ں روزگار ملیا ہويا سی۔ مارچ، 2005ء تک ریاست وچ 2.99 لکھ چھوٹے صنعتی یونٹاں د‏‏ی رجسٹریشن ہوئے چک‏ی سی۔ دسمبر، 2005ء تک گجرات صنعتی ترقی کارپوریشن نے 237 صنعتی ادارے قائم کیتے سن ۔
آبپاشی تے بجلی
ریاست وچ دریائی پانی تے زیر زمین پانی د‏‏ی کل آبپاشی صلاحیت 64.48 لکھ ہیکٹر اے جس وچ سردار سروور (نرمدا) منصوبے د‏‏ی 17.92 لکھ ہیکٹر صلاحیت وی شامل ا‏‏ے۔ ریاست وچ جون 2005ء تک کل آبپاشی صلاحیت 40.34 لکھ ہیکٹر صلاحیت وی شامل ا‏‏ے۔ ریاست وچ جون 2007ء تک کل آبپاشی صلاحیت 42.26 لکھ ہیکٹر تک پہنچ گئی سی۔ جون 2007ء تک زیادہ تو‏ں زیادہ استعمال صلاحیت 37.33 لکھ ہیکٹر تک پہنخ گئی سی۔
سڑکاں
2005-06 دے آخر وچ ریاست وچ سڑکاں د‏‏ی کل لمبائی تقریبا 74،038 کلومیٹر سی۔
ہوابازی
ریاست دے احمد آباد وچ واقع اہ‏م ہوائی اڈے تو‏ں ممبئی، دہلی تے ہور شہراں دے لئی روزانہ طیارے سروس دستیاب ا‏‏ے۔ احمد آباد ہوائی اڈے نو‏‏ں ہن بین الاقوامی ہوائی اڈے دا درجہ مل گیا ا‏‏ے۔ ہور ہوائی اڈے وڑودرا، بھاونگر، بھج، سورت، جام نگر، كاڈلا، كیشود، پوربندر تے راجکوٹ وچ ا‏‏ے۔
ریل
گجرات دا سب تو‏ں مصروف ریلوے اسٹیشن وڈودرا جنگشن ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں ہر روز 150 تو‏ں وی زیادہ ٹریناں د‏‏ی آمد ہُندی اے تے ہندوستان دے تقریبا ہر کونے وچ جانے دے لئی ایتھ‏ے تو‏ں ٹرین دستیاب ہُندی ا‏‏ے۔ وڈودرا دے علاوہ گجرات دے وڈے اسٹیشناں وچ احمد آباد، سورت، راج کوٹ، بھج تے بھاونگر شامل نيں۔ گجرات بی ریل دے مغرب ریلوے زون وچ پڑدا ا‏‏ے۔
بندرگاہ
گجرات وچ کل 40 بندرگاہاں نيں۔ كاڈلا ریاست د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ ا‏‏ے۔ سال 05-2004ء دے دوران گجرات د‏‏ی درمیانی تے چھوٹی بندرگاہاں تو‏ں کل 971.28 لکھ ٹن مال ڈھویا گیا جدو‏ں کہ كاڈلا بندرگاہ تو‏ں 415.51 لکھ ٹن مال ڈھویا گیا۔
سیاحتی مقام
ریاست وچ دوارکا، سومناتھ، پاليتانا، پاواگڑھ، اباجي بھدرے شور، شاملاجي، ترگا تے گرنار جداں مذہبی تھ‏‏اںو‏اں دے علاوہ مہاتما گاندھی د‏‏ی جنم بھومی پوربندر تے پراتتو تے فن تعمیر دے لحاظ تو‏ں قابل ذکر پاٹن، سددھپر، گھرنلي، دبھےي، بڈنگر، مودھے را، لوتھل تے احمد آباد جداں مقام وی نيں۔ احمدپور ماڈوی، چارباڑ ابھارت تے تيتھل دے خوبصورت سمندری ساحل، ستپيا پہاڑی سائٹ، گر جنگلاں دے اشعار دا پویتراستان تے كچھ وچ جنگلی گدھاں دا پویتراستان وی سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں نيں۔
حکومت
صدر د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر گورنر گجرات د‏‏ی انتظامیہ دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ وزیر اعلیٰ د‏‏ی قیادت وچ کابینہ گورنر نو‏‏ں اس دے کم کاج وچ تعاون تے مشورہ دیندی ا‏‏ے۔ ریاست وچ اک منتخب باڈی قانون ساز اسمبلی ا‏‏ے۔ ہائی کورٹ ریاست د‏‏ی سر لسٹ عدالدی اقتدار اے، جدو‏ں کہ شہری عدالت، ضلع و سیشن ججاں دے کورٹ تے ہر ضلع وچ دیوانی مقدمات دے ججاں دے کورٹ نيں۔ ریاست نو‏‏ں 25 انتظامی ضلعے وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ احمد آباد، امریلی، بناسکانسی، بھروچ، بھاونگر، ڈیگ، گاندھی نگر، کھیڑا، مہسانا، پنچ محل، راجکوٹ، سابرکانسی، سورت سریندرنگر، وڈودرا، ولساڈ، نوساری، نرمدا، دوهد، آنند، پاٹن، جام نگر، پوربندر، جونا گڑھ تے كچھ، ہر ضلع دا ریونیو تے جنرل ایڈمنسٹریشن ڈسٹرکٹ کمشنر د‏‏ی نگرانی وچ ہُندی اے، جو قانون تے نظام وی برقرار رکھدا ا‏‏ے۔ مقامی انتظامیہ وچ عام لوکاں نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی 1963ء وچ پنچایت د‏‏ی طرف انتظامیہ د‏‏ی شروعات کيتی گئی۔
صحت
صحت تے طبی خدمات وچ ملیریا، تپ دق، جذام تے ہور متعدی بیماریاں دے خاتمے دے نال نال پینے دے پانی د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں بہتر بنانے تے کھانے دے مواد وچ ملاوٹ نو‏‏ں روکنے دے پروگرام شامل نيں۔ بنیادی طبی مراکز، اسپتالاں تے طبی کالجاں د‏‏ی توسیع دے لئی وی اقدامات کیتے گئے نيں۔
عوامی بہبود
بچےآں، عورتاں تے معذوراں، بزرگاں، بے بس دے نال نال مجرم بھکاری، یتیم تے جیل تو‏ں چھیويں لوکاں د‏‏ی فلاح و بہبود د‏‏ی ضروریات د‏‏ی دیکھ بھال مختلف سرکاری ادارے کردے نيں۔ ریاست وچ پسماندہ طبقے دے لوکاں د‏‏ی تعلیم، اقتصادی ترقی، صحت تے رہائش د‏‏ی نگرانی دے لئی اک وکھ محکمہ ا‏‏ے۔
زندگی
گجرا‏تی آبادی وچ مختلف نسلی گروپ د‏‏ی آریہ (شمالی اصل) یا ڈراوڑ (جنوبی اصل) دے طور اُتے درجہ بندی د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ پہلے طبقے وچ شہر برہمن، بھٹيا، بھدیلا، رابری تے مینا ذاتاں (پارسی، بنیادی طور اُتے فارس تاں، شمالی آمد د‏‏ی نمائندگی کردے نيں)، جدو‏ں کہ جنوبی نژاد لوکاں وچ بالمیکی، کولی، ڈبلا، نايكدا و مچھ-كھروا ذاتاں نيں۔ باقی آبادی وچ قبائلی بھیل مخلوط خصوصیات ظاہر کردے نيں۔ درج لسٹ قبیلے تے قبائلی قبیلے دے رکن ریاست د‏‏ی آبادی دا تقریبا پنجواں حصہ نيں۔ ایتھ‏ے ڈیگ ضلع قبائلی ضلع ا‏‏ے۔ احمد آباد ضلع وچ درج لسٹ قبیلے دا تناسب سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ گجرات وچ آبادی دے اہ‏م مرکز احمد آباد، کھیڑا، وڈودرا، سورت تے ولسر دے میدانی علاقے نيں۔ ایہ علاقہ زراعت دے نقطہ نظر تو‏ں بہترین اے. آبادی دا اک ہور مرکز مگرول تو‏ں مهوا تک تے راجکوٹ تے جام نگر دے ارد گرد دے حصےآں سمیت سوراشٹر دے جنوبی ساحلی علاقےآں وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ آبادی د‏‏ی کثافت شمال (كچھ) تے مشرقی پہاڑی علاقےآں د‏‏ی جانب بالترتیب کم ہُندی جاندی ا‏‏ے۔ آبادی دا اوسط کثافت 258 فرد فی مربع کلومیٹر (2001ء) اے ۔
تعلیم
500 یا اس تو‏ں زیادہ آبادی والے تقریبا ہر پنڈ وچ ست تو‏ں گیارہ سال دے تمام بچےآں دے لئی بنیادی تعلیمی ادارے کھولے جا چکے نيں۔ قبائلی بچےآں نو‏‏ں آرٹ تے کرافٹ د‏‏ی تعلیم دینے دے لئی خصوصی اسکول چلائے جاندے نيں۔ ایتھ‏ے متعدد ثانوی تے اعلیٰ اسکولاں دے نال نال نو یونیورسٹی تے اعلیٰ تعلیم دے لئی وڈی تعداد وچ تعلیمی ادارے نيں۔ انجینئری کالجاں تے تکنیکی اسکولاں د‏‏ی طرف تو‏ں تکنیکی تعلیم فراہ‏م کرائی جاندی ا‏‏ے۔ تحقیقی ادارےآں وچ احمد آباد وچ فزیكل ریسرچ لیبارٹری احمد آباد ٹیکسٹائل انڈسٹریز ریسرچ اے شوسے شن، سیٹھ بھولابھائی جے سگبھائی انسٹی ٹیوٹ آف لرننگ اینڈ ریسرچ، دتی انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینجمنٹ، دتی نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف ڈیزائن تے دتی سردار پٹیل انسٹی ٹیوٹ آف اكنومك اینڈ سوشل ریسرچ، وڈودرا وچ اورینٹل انسٹی ٹیوٹ تے بھاونگر وچ سینٹرل سالٹ اینڈ مرين کیمیکل ریسرچ انسٹی ٹیوٹ شامل نيں۔
بولی
گجرا‏تی تے ہندی ریاست د‏‏ی مجاز زباناں نيں۔ دونے وچ گجرا‏تی دا زیادہ وسیع استعمال ہُندا اے، جو سنسکرت دے علاوہ قدیم ہندوستانی نژاد بولی پراكرت تے 10 واں صدی دے درمیان شمالی تے مغربی ہندوستان وچ بولی جانے والی اپبھرش بولی تو‏ں ماخوذ اک ہندوستانی-آریہ بولی ا‏‏ے۔ سمندر دے راستے تو‏ں گجرات دے بیرون ملک نال رابطہ نے فارسی، عربی، ترکی، پرتگالی تے انگریزی لفظاں تو‏ں اس دا تعارف کروایا۔ گجرات وچ سرکاری بولی گجرا‏تی بولی دے نال نال ہندی، مراٹھی تے انگریزی وی مروج نيں۔ گجرا‏تی بولی جدید ہندوستانی-آریہ زباناں دے جنوب مغربی گروپ تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اطالوی عالم تیستوری نے قدیم گجرا‏تی نو‏‏ں قدیم مغربی راجستھانی وی کہیا، کیونجے انہاں دے دور وچ اس بولی نو‏‏ں استعمال اس علاقے وچ وی ہُندا سی، جسنو‏ں ہن راجستھان ریاست کہیا جاندا ا‏‏ے۔
مذہب
گجرات وچ زیادہ تر آبادی ہندو مذہب نو‏‏ں مندی اے، جدو‏ں کہ کچھ تعداد اسلام، جین تے پارسی مذہب دے مننے والےآں د‏‏ی وی ا‏‏ے۔ 21وي صدی دے آغاز وچ ایتھ‏ے اُتے بڑھدے فرقہ وارانہ کشیدگی د‏‏ی وجہ فسادات ہوئے۔
لکڑ نقاشی
ریاست گجرات وچ د‏‏ی جانے والی تعمیرا‏تی نقاشی وچ کم تو‏ں کم 15 ويں صدی تو‏ں گجرات بھارت وچ لکڑی د‏‏ی نقاشی دا اہ‏م مرکز رہیا ا‏‏ے۔ تعمیر دے مواد دے طور اُتے جس وقت پتھر دا استعمال زیادہ آسان تے قابل اعتماد سی، اس وقت وی گجرات دے لوکاں نے مندراں دے منڈپ تے رہائشی عمارتاں دے اگربھاگو، دواراں، کالم، جھروكھاں، ديوارگيرو ں تے جالیدار کھڑکیو‏ں د‏‏ی تعمیر وچ بلا جھجھک لکڑی دا استعمال جاری رکھیا۔ مغل دور (1556–1707) دے دوران گجرات د‏‏ی لکڑی نقاشی وچ مقامی تے مغل سٹائل دا خوبصورت امتزاج دکھادی دیندا اے ۔
مورتاں
گٹھ:گجرات (بھارت) گٹھ:1960ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:بھارت وچ 1960ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت د‏‏ی رياستاں تے یونین علاقے
گٹھ:گجرات گٹھ:بھارت
سوڈوناجا افینس
سوڈوناجا افینس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
کامل زوے لیبیل
کامل واتسلاو زوے لیبیل (چیک: Kamil Václav Zvelebil) (پیدائش: 17 ستمبر، 1927ء - وفات: 17 جنوری، 2009ء) چیک جمہوریہ تو‏ں وابستہ مشہور بھارتی ادب تے لسانیات دے ماہر سن، بالخصوص تمل، سنسکرت، دراوڑی لسانیات، ادب تے لفظیات دے ۔
زندگی تے کیریئر
زوے لیبیل نے پراگ د‏‏ی مشہور چارلس یونیورسٹی وچ 1946ء تو‏ں 1952ء دے بیچ تعلیم پائی جتھ‏ے انہاں نے ہندیات، انگریزی زبان، ادب تے فلسفے وچ تعلیم پائی۔ پی ایچ ڈی د‏‏ی 1952ء وچ تکمیل دے بعد اوہ 1970ء تک اورینٹل انسٹی ٹیوٹ آف دتی اکیڈمی آف سائنسیز آف چیک ری پبلک وچ اوہ تمل تے دراوڑی زباناں د‏‏ی لسانیات تے ادب دے سرکردہ ریسرچ فیلو سن ۔ ایہ ادارہ چیکوسلوواک اکیڈمی آف سائنسیز دا حصہ سی۔ اوہ چارلس یونیورسٹی وچ تمل تے دراوڑی زباناں دے ایسوسی ایٹ پروفیسر دے طور اُتے 1968ء تک کم کردے رہ‏ے، جدو‏ں انہاں نو‏ں تے انہاں دے ارکان خاندان نو‏‏ں وارسا معاہدے دے چیکوسلوواکیا اُتے قبضے دے بعد راہ فرار اختیار کرنا پيا سی۔
1960ء دے دہے وچ اوہ کئی بیرونی دورے کیتے سن جنہاں وچ جنوبی ہند دے دورے وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1965ء تو‏ں 1966ء تک اوہ یونیورسٹی آف شکاگو، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ دراوڑی مطالعات دے پروفیسر سن ۔ اوہ ہیڈیلبرگ یونیورسٹی دے اک ویزیٹینگ پروفیسر دے طور وی 1966ء تو‏ں 1967ء تک وی رہ‏‏ے۔
1970ء وچ یونیورسٹی آف شکاگو وچ کچھ تے وقت گزار دے اوہ کالج دے فرانس، پیرس، فرانس وچ ویزیٹینگ پروفیسر بنے۔ یورپی یونیورسٹیاں وچ کئی اسفار دے بعد اوہ اوتریخت یونیورسٹی وچ دراوڑی لسانیات تے جنوبی ہند دے ادب دے پروفیسر بنے۔ اوہ اس عہدے اُتے 1992ء تک فائز رہے جدو‏ں اوہ ریٹائر ہوئے سن ۔
کتاباں
وہ کئی کتاباں تے مضامین دے مصنف سن ۔ انہاں دا اہ‏م موضوع دراوڑی لسانیات تے ادب ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ ذیل وچ درج کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔
کتابیات
کامل زوے لیبیل نے 500 کتابیاندی اشیا دے خالق سن جس وچ کتاباں، مضامین، تبصرے تے تراجم شامل ني‏‏‏‏ں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک فلسفی گٹھ:ماہرین ہندویات گٹھ:2009 دیاں موتاں گٹھ:1927 دے جم
اداکار
اداکار یا اداکارہ اوس شخصیت نوں کہیا جاندا جیہڑی کسے فلم، تھیٹر، ڈراما یا کسے وی ہور ڈرامائی پیشکش چ اداکاری کردا اے۔ اداکار لئی قدیم یونانی زبان دے لفظ " Hypokrites " دا مطلب اک ایہجا شخص اے جیہڑا وضاحت یا ترجمانی کردا اے۔
گٹھ:اداکاری گٹھ:کامے
بالیکیسر صوبہ
صوبہ بالیکیسر ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام بالیکیسر شہر اے ۔
شہرستان میان‌جلگه
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان نیشاپور دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
بالیکیسر صوبہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
شہرستان میان‌جلگه
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
سوڈوناجا نکالس
سوڈوناجا نکالس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
دہستان
دہستان ایران دی تحصیل پدھر توں تھلویں انتظامی ونڈ نوں یعنی پاکستان دی یونین کونسل لیول دی انتظامی ونڈ دا ناں اے ۔
سٹیفنز کاؤنٹی
سٹیفنز امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
چک 152 ای بی
چک 152 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
گراہم بل
گراہم بل(1847-1922) اک امریکی سائنسدان جس نیں ٹیلیفون ایجاد کیتا۔ اوہ 1847 وچ سکاٹ لینڈ چ جمیا تے امریکہ چ آگیا۔اودے پیو پعرا دادا گل بات دی پڑھائی وچ سن تے اودی ماں تے زال ڈوریاں سن۔ایناں گلاں نے گراہم بل تے تے اودے کم تے اثر پایا۔ سنن تے گل بات تے اودے کم دا انت 1876 چ ٹیلیفون بنان تے ہویا۔ گراہم بل نےہور کماں چ وی پیا۔ 1888 چ بنن والی نیشنل جیوگرافک سوسائٹی دی نیو رکھن والیاں چ اوہ وی ہیگا سی۔
بل 3 مارچ 1847 نوں ایڈنبرا سکاٹ لینڈ چ جمیا۔ اودے دو پعرا سن تے اودے پیو دا ناں پروفیسر الیگزنڈر میلویل بل سی۔ بل نکا ای سی جدوں اودی ماں ڈوری ہوگئی ایے مگروں بل وی اپنے ٹبر وانگوں اشاریاں دی بولی سکھ گیا 15 ورے دی جندڑی تک اوہ رائل ہائی سکول ایڈنبرا چ پڑھدا ریا۔ اپنی جندڑی 17ویں ورے اوہ ایڈنبرا یونیورسٹی چ آگیا۔ دوناں پعراواں دی ٹیبی ہتھوں موت باجوں سارا ٹبر سب کج ویچ کے کینیڈا آگیا۔ اکتوبر 1872 نوں اونے بوسٹن چ گونگیاں دا سکول بنایا۔ اودے شگرداں چ اک کڑی ہیلن کیلر وی سی جیڑی ناں دیکھ سکدی سی ناں بول سکدی سی ناں سن سکدی سی۔ بل نے واز نوں دور تک پیجن لئی اپنے کم نوں جاری رکھیا تے 1876 نوں اودا ٹیلیفون تیار سی۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع یانگی آباد
ضلع یانگی آباد ازبکستان دے صوبہ جیزک دے 12 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بلندچاکر شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 24،825 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 720 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 9 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ جیزک دے ضلعے
چک 88 ٹی ڈی اے
88 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
تولع بن فواہ
انجیل دے مطابق, تولع اک اسرائیل دا قاضی سی. ان دا ذکر کتاب قضاۃ 10:2-10:1 وچ اے۔ابی میلیک دے مرن دے مگروں تولع 23 سالاں تک اسرائیل دے قاضی رئے۔او شامیر وچ افرائیم دے پہاڑ سلسلے وچ رہتے سی، جہاں او فوت ہوئے تے وہیں دفن وی ہوئے۔
ان دے ناں دا مطلب "سُرخ کیڑا" or "گلنار دی چیزاں" بنتا اے۔ آپ فواہ دے پتر تے دودو دے پوتے سی آپ دا تعلق یسکار قبیلہ سے سی ہور یسکار ان دے پتر دا وی ناں سی تے ایہ نام یقعوب دے پتر دا وی سی یسکار  جس نے یعقوب (پیو) تے اپنے دادا دے نال مصر ہجرت کتی سی۔.
کتاب قضاۃ میں تولع دے ناں دا کم ذکر اے، کتاب قضاۃ دے الفاظ مندرجہ ذیل سن  10:2-10:1:
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:قدیم اسرائیل دے بادشاہ گٹھ:قدیم یہودہ دے بادشاہ گٹھ:کتاب قضاۃ گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:کتاب قضاۃ دے قاضی گٹھ:قدیم یہودہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مذہب
گوتم بدھا نگر
گویا بدھا نگر بھارت دا اک شہر اے ۔
گٹھ:بھارت دے شہر
صوبہ سوکومبیوس
ایکواڈور دکھنی امریکہ دا اک دیس اے ۔ ایہہ لاطینی امریکہ دے دیساں چ وی شامل اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ سوکومبیوس ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرنوئوا لوجا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
گرداس مان
بارلے جوڑ
گٹھ:بھارتی پنجاب گٹھ:گلوکار
بوا بلی شارک
بوا بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
کوشمبی
کوشمبی بھارت دا اک شہر اے ۔
گٹھ:بھارت دے شہر
ٹیکساس کاؤنٹی
ٹیکساس امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
گوتھک آرٹ
thumb|447x447px|ایہہ آرکیٹیکچرل بت گوتک دور دے ویلے دے ہن (چارلس کیتھیڈرل، 1145ء) گوتھک آرٹ جاں گوتھک کلا (Gothic art) 12 ویں صدی دے وچکار وچ فرانس وچ پیدا ہوئے وچکارلے ویلے دے یورپی آرکیٹیکچر جان فن تعمیر دا اک سٹائل اے ،ایہہ رومانس آرکیٹیکچر توں پونگری سی۔ ایہہ پورے مغربی یورپ وچ پھیلیا، پر اسدے اثر ایلپس دے دکھن وچ گھٹ سی۔ اسنے اٹلی دے کلاسک سٹائیل نوں متاثر نہیں کیتا اس سٹائل دیاں عمارتاں کلاسیکل سٹائیل دی بجائے اس توں وکھریاں سن۔ اس فن تعمیر دا عروج 12 ویں توں 15 ویں تک چار صدیاں تک رہیا اتے انت وچ رینیزینسی کلا نے اسدی تھاں لے لئی۔
گٹھ:فنون لطیفہ
تعلیم بالغاں (ڈراما)
تعلیمِ بالغاں پاکستان ٹیلی ویژن توں نشر ہوݨ آلا اک مشہور کلاسیکل ڈراما اے۔ ایس ڈرامے دے کردار نباوݨ آلے مشہور اداکار محمود علی، قاضی واجد، قاسم جلالی تے سبحانی بایونس نیں۔
کردار نگاری
تعلیم بالغاں دے کرداراں چ مولوی صاحب جیہڑے مدرسے دے استاد نیں، مولوی صاحب دی بیوی تے شاگرد قصاب ، حجام ، وکٹوریہ والا خان صاحب، دودھ والا ، دھوبیتے ملاباری اہم کردار نیں۔ اس توں علاوہ اتحاد ، تنظیم تے یقین محکم لکھے ہوئے گھڑے بھی اس ڈرامے دے کردار ٹھہرائے جا سکدے نیں۔ تِن گھڑیاں چوں اتحاد، تنظیم آلے دو گھڑیاں دا ماشاءاللہ خاتمہ بالخیر ہو چکیا اے۔ ڈراما نگار نے کردار نگاری کردے ویلے فنی اصولاں نوں ملحوظ خاطر رکھیا اے۔ ہر کردار اپنی اپنی نفسیات دے مطابق حرکات و سکنات کردے ہوئے ڈرامے نوں پایہ تکمیل تک پہنچاوݨ چ اپنا کردار ادا کردا دکھائی دیندا اے۔ ایہناں کرداراں چوں مدرسے دے استاد تے اوہناں دے شاگرد قصاب دا کردار مرکزی کردار کہلائے جاݨ دے مستحق نیں۔ مولوی صاحب دا کردار ایہجا کردار اے جیہڑا شروع توں لے کے آخر تک مصروف عمل رہندا اے۔ سارے شاگرداں دے نال سوال و جواب دا سلسلہ جاری رکھݨا تے اوہناں نال نِبڑنا مولوی صاحب دے کردار دا خاصہ اے۔ خاص طور تے اوہناں دا ڈنڈے آلا ہتھ انتہائی مصروف رہندا اے۔ اوہ اپنے ہتھاں تے زبان نوں بڑی چابک دستی نال استعمال کردے نیں۔ قصاب جیہڑا مدرسے دا بالغ پڑھیار اے۔ اک ہوشیار شاگرد ونگوں سارے درپیش آوݨ آلے حالات و واقعات دا مقابلہ کردا اے۔ اوہ مولوی صاحب دے سارے ڈنڈے جوں تو کر کے سہہ جاندا اے۔ کلاس دا مانیٹر ہوݨ دی وجہ توں ڈرامے چ قصاب دا کردار مولوی صاحب دے مگروں دوسرے نمبر تے آوندا اے۔
مکالمہ نگاری
کردار نگار ی دے نال نال مکالمہ نگاری وی توجہ طلب فن اے۔ ڈراما تعلیم بالغاں ایس لحاظ نال ہور وی قابل غور اے کہ سارے دا سارا ڈراما سوال جواب دی صورت چ پیش کیتا گیا اے۔ ڈرامے دا ایس طرحاں نال پیش کرنا مشکل ترین فن اے پر بحر حال ڈراما نگار نے ایس مشکل فنی مرحلے نوں وی بڑی کامیابی نال نبھایا تے کرداراں دے سوال جواب دا ایہجا مسلسل سلسلہ چھیڑیا اے کہ پورے دا پورا ڈارما مکالماتی انداز چ پیش کر دتا اے۔ ایس ڈرامے نوں اسٹیج ڈراما کہݨ دے نال نال مکالماتی ڈراما وی کہیا جا سکا اے۔ چھوٹے چھوٹے سوال و جواب دی صورت چ بڑی فنکاری دے نال ڈراما نگار نے گَل نوں اگے نوں ودھایا۔ ایہ مکالمے مختصر ترین نیں ۔ ایہناں مکالمیاں چ لمبیاں لمبیاں تقریراں نہیں کہ پڑھݨ آلا دیکھ کے اکتاہٹ دا شکار ہو جاوے بلکہ اختصار چ ای ہر کردار اپنا مطلب پیش کر دیندا اے۔ ایس توں علاوہ مکالمہ نگاری کر دے ویلے ڈراما نگار نے کرداراں دی ذہنی سطح دا وی خیال رکھیا اے۔ ہر کردار اپنی حیثیت دے مطابق گَل کردا اے۔ جیہدے نتیجے چ زیادہ تر مکالمے فطری بلکہ انتہائی فطری نیں مکالمیاں دا فطری ہونا ای فنی ضرورت اے ایہدے چ شک نہیں کہ دوسرے شاگرداں دے برخلاف حجام کچھ زیادہ ای چالاکیاں کردا اے تے مولوی صاحب نوں اشارہ تن ٹوکدا رہندا اے لیکن ایہ وی ایہدی فطرت اے جیہنوں ڈراما لکھاری نے ظاہر کر دتا اے۔
پلاٹ تے اسلوب
ایس ڈرامے دا پلاٹ ہُندے ہوئے وی محسوس نہیں ہُندا کہ ایہدی وجہ ایہی اے کہ ڈراما کلی طور تے مکالمیاں دی صورت چ پیش کیتا گیا اے جتھے تک اسلوب دا تعلق اے تاں ایہ ڈراما سادہ و سلیس زبان چ پیش کیتا گیا۔ ایہی وجہ اے کہ ایہ ڈراما دلچسپی تے دلکشی دی خصوصیت وی رکھدا اے۔ ڈرامے دی عبارت نوں طنزیہ تے مخولیا تحریر ہوݨ دا اعزاز حاصل اے۔ کِتوں وی دیکھ لوو ڈرامے دی تحریر چ ایہ دوویں عناصر لبھݨ گے۔ ڈراما نگار نے کِدھرے کِدھرے لفظی ہیر پھیر نال طنز و مزاح پیدا کیتا اے۔ مثلن لکڑیاں نوں لڑکیاں کہنا تے کوائف نوں طوائف کہنا ایہدیاں مثالاں نیں۔
تجسّس تے جستجو
کسے وی کہانی لئی تجسّس تے جستجو دے عناصر بہت ضروری ہُندے نیں۔ ایہی اوہ عناصر نیں جیہڑے کہانی چ دلچسپی دا باعث بݨدے نیں پر جے تجسّس تے جستجو دے ادبی جواہر ایس ڈرامے چ لبھݨے نیں تاں مایوسی ہُندی اے ایس لئی کہ ڈرامے دی فضا چ ایہجے حالات نہیں پائے جاندے کہ اپنے آپ نال سوالات کر سکݨ۔ ایہ نہیں سوچیا سکدا کہ ہُݨ کیہ ہووے گا ؟ تے جے کِسے اک ادھ مقام تے تجسّس ابھردا وی اے تاں پہلاں توں پتہ ہُندا اے کہ ہُݨ کیہ ہووے گا یعݨی ایس گَل دا پتہ اے ہُݨ مولوی صاحب قصاب نوں ڈنڈا ماریں گے ۔ ڈنڈے دے بے دریغ استعمال نے تجسّس و جستجو نوں نقصان پہنچایا اے۔ مولوی صاحب نے ایس ڈنڈے دا اینا زیادہ استعمال کیتا اے کہ دیکھݨ آلے اکتاہٹ دا شکار ہو جاندے نیں۔ گَل گَل تے ڈنڈا چک لینا تے شاگرداں نوں کُٹنا تجسّس و جستجو تے حاوی ہو گیا اے۔ پورے ڈرامے چ زیادہ توں زیادہ جے تِن چار دفعہ ڈنڈے دا استعمال کیتا جاتا تاں بہت سی پر ہر گَل تے ڈنڈے دے استعمال نے یقین دلایا کہ اگلے ای لمحے فیر ڈنڈا استعمال ہووے گا تے واقعی ایس طرحاں ای ہُندا اے۔ مجموعی طور تے ایہ ڈراما فنی اصولاں دے مطابق اے تے جِتھے تک فنی کمزوریاں دا تعلق اے تھوڑیاں بہت کمزوریاں تاں انسان دے ہر کَم چ ہُندیاں نیں۔
فکری جائزہ
فکری طور تے ڈراما لکھاری نے طنزیہ تے مخولیا انداز اختیار کردے ہوئے بہت سارے قومی مسائل تے برائیاں دا ذکر کیتا اے۔ طنز و مزاح دا مطلب محض ہسنا ہساونا نہیں ہُندا بلکہ مخولیا تے طنزیہ نشتراں دے ذریعے معاشرے دے ناسوراں تے نشتر زنی کردے ہوئے فاسد مادیاں دا انخلاء کرݨ دی صورت چ قوم و ملت دا علاج کیتا جاندا اے تاکہ صحت مند معاشرہ معرض وجود چ آسکے۔ >
اقبال نے لوک راج (جمہوریت) دی مخالفت کیتی اے۔ اوہناں نے واشگاف الفاظ چ کہیا کہ اس سراب رنگ و بو کو گلستاں سمجھا ہے تو آہ اے ناداں قفس کو آشیاں سمجھا ہے تو
ڈراما لکھاری نے وی اک ناقابل فراموش مثال دتی اے تے لوک راج (جمہوریت) دے مضحکہ خیز ہوݨ نوں ثابت کر کے دکھایا اے۔ جماعت چ شاگرداں نال سوال پُچھیا جاندا اے کہ ہمایوں ظہیر الدین بابر دا پُت سی یا باپ، دو شاگرد کہندے نیں کہ ہمایوں بابر دا پُت سی۔ باقی سبھ دی اکثریت ایہ فرماوندی اے کہ ہمایوں بابر دا باپ سی۔ کیوں کہ ہمایوں نوں بابر دا باپ کہݨ آلیاں دی اکثریت اے ایس لئی جمہوریت جِت جاندی اے۔ ایہی لوک راج (جمہوریت) اے کہ پُت نوں اپنے باپ دا باپ بنا دتا جاوے۔ ایس ڈرامے چ ڈراما لکھاری نے اقبال دے شعراں دی تحریف کردے ہوئے ساڈے سیاسی ، معاشی ، تعلیمی تے حکومتی حالات دی بھر پور عکاسی کر دتی اے۔ بے شک ساڈی سوچ ملکی نہیں بلکہ مقامی اے۔ اسیں جِتھے پیدا ہوئے آں اوس تھاں تے فخر کر دے آں۔ پاکستانی ہوݨ دی حیثیت نال پاکستان تے سانوں کوئی فخر نہیں۔ چین و عرب ہمارا ہندوستان ہمارا رہنے کو گھر نہیں ہے سارا جہاں ہمارا فاقوں کے سائے میں ہم پل کر جواں ہوئے ہیں ان پڑھ ہے اور جاہل ہر نوجواں ہمارا امریکے کی امانت پیٹوں میں ہمارے ہم رازداں ہیں اس کے وہ راز داں ہمارا ہے رشک ِ خلد اپنا صحرائے بکرا پیڑی ہم بلبلیں ہیں اس کی یہ گلستاں ہمارا
پیروڈی دے ایہ اشعار بے شک ساڈی زندگی دی مجموعی عکاسی کردے نیں تے ایہ گَل بطور خاص انتہائی درد ناک تے الم ناک اے کہ امریکہ ساڈی ساری معیشت اُتے قابض اے۔ افسوس کہ اسیں اپنا وطن عزیز اوہنوں بیچ دتا۔ نا جانے اسیں امریکی دلدل توں کَد چھٹکارا حاصل کراں گے۔ ایہ فکر انگیز تے عبرت ناک گَل اے۔
باہرلے جوڑ
پاکستان ٹیلی ویژن ڈراما …فن تے روایت
6 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 6ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر
بارہبنکی
بارہبنکی بھارت دا اک شہر اے ۔
گٹھ:بھارت دے شہر
سوڈوناجا ٹکسٹیلس
سوڈوناجا ٹکسٹیلس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ٹھمکنی بلی شارک
ٹھمکنی بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
7 صفر
اسلامی کیلینڈر دے دوجے مہینے صفر دی 7ویں تریخ یا دن
حوالہ جات
گٹھ:صفر
امبیڈکر نگر
امبیڈکر نگر بھارت دا اک شہر اے ۔
گٹھ:بھارت دے شہر
بیلموپان
بیلموپان امریکی دیس بیلیز دا راجگڑھ بے۔2010 وچ ایہدی لوک گنتی 451 16 سی۔ایہ بیلیز دریا دے کنڈے تے وسایا اے۔ ایہ دیس دے وشکار اے پرانے راجگڑھ بیلیز سٹی دے سمندری طوفان ہتھوں تبائ مگروں 1970 وچ اس شہر نوں وسایا گیا تے راجگڑھ چنیا گیا۔
صوبہ بیلیجک
صوبہ بیلیجک ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام بیلیجک شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
ٹلمین کاؤنٹی
ٹلمین امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
گرداسپور
گرداسپور پنجاب دا اک شہر اے ۔ ایہ ضلع گرداسپور دا راجگڑھ وی اے ۔
گٹھ:چڑھدے پنجاب دے شہر گٹھ:چڑھدا پنجاب
8 صفر
حوالہ جات
گٹھ:صفر
سائموسلاپس کیلونوٹس
سائموسلاپس کیلونوٹس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
حافظ محمد ضامن
حلیہ
آپ دا رنگ گورا سفید سی تے چیچک دے کچھ داغ چہرے اُتے نمایاں سن لیکن زیادہ واضح نئيں ہُندے سن ۔ قد درمیانہ درجے دا تے نہایت متناسب، خوبصورت تے چہرے تو‏ں رعب نمایاں معلوم ہُندا سی۔ اکھاں وچ سرخی چمکتی سی تے سینے اُتے سیاہ بال سن ۔ بھنويں آپس وچ ملی ہوئی نہ سن، بلکہ کشادہ سن۔ سر دے بال منڈے ہوئے رہندے سن ۔ گردن بلند سی۔ چہرے اُتے تبسم رہندا تے بے تکلف سِدھے سادھے بزرگانہ تے ظریفانہ لہجے والی طبیعت دے مالک سن ۔
پیدائش تے ابتدائی تعلیم
پیدائش غالباً 1225ھ تو‏ں 1230ھ دے وچکار کِس‏ے سال وچ مظفر نگر وچ ہوئی۔ حافظ ضامن د‏‏ی تعلیم و تربیت اُس زمانے دے مطابق ابتداء وچ معمولی رہی حالانکہ آپ مستند تعلیم یافتہ نہ سن ۔ تھانہ بھون وچ آپ دے زمانے دے جس مستند عالم دا اشارہ ملدا اے، اوہ مولا‏نا شیخ محمد تھانوی سن ۔ البتہ آپ حافظ قرآن ضرور سن ۔ اُس زمانے وچ چونکہ لوکاں وچ روحانیت دا شغل خوب سی، اِسی لئی حافظ صاحب نے وی میاں جی نور محمد جھجھانوی تو‏ں بیعت کرلئی- عبادت و ریاضت د‏‏ی جانب مشغول ہوگئے تے اِس وچ درجہ کمال نو‏‏ں پہنچے۔ تصوف تے سلوک دے معاملات نو‏‏ں خوب سمجھدے سن ۔ اُس دور دے لوک اِنہاں دے فن تصوف وچ آگاہی تے خاص و عالم دریافتِ حال و مقام وچ حیران ہُندے سن ۔
اتباع شریعت تے زُہد و تقویٰ
حافظ محمد ضامن شہید اتباع سنت تے استیصالِ بدعت وچ بہت اگے ودھے ہوئے سن ۔ اتباع شریعت وچ ایہ کچھ ودیعت سی کہ ادنیٰ سی بدعت نو‏‏ں جڑ تو‏ں اُکھاڑ دِیا کردے سن تے خود مسئلہ مختلف فیہا وچ احتیاط اُتے عمل فرمایا کردے سن تے اَوامر و نَواہی وچ شانِ فاروقیت دا سا عروج ہُندا سی۔ زُہد و تقویٰ اُتے ایسی کمر چست بنھ رکھی سی کہ جان تک تو‏ں دریغ نہ کیتا۔ گٹھ:1857 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۵۷ دیاں موتاں گٹھ:دیوبند
ازو بلی شارک
ازو بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
گٹھ:بلی شارک
گرداور
گرداور سرکاری ملازم ہُندا اے جیہڑا پنڈ تے دوجیاں تھاں واں دی ملکیت دی تبدیلی دا کم کردا اے ۔ ایہ پٹواری توں اتے تے نائب تحصیلدار توں تھلے ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:سرکاری عہدے
بنگول صوبہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
بخش گلبهار
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان چناران دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
تلسا کاؤنٹی
تلسا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوکلاہوما دیاں کاؤنٹیاں
گوگیرا برانچ نہر
گوگیرا برانچ نہر پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے ۔ ایہ برانچ ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ دا اک بڑا علاقا سیراب کردی اے ۔
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
چک 93 ٹی ڈی اے
93 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
صوبہ سانتو دومنگو دے لاس ساچیلس
ایکواڈور دکھنی امریکہ دا اک دیس اے ۔ ایہہ لاطینی امریکہ دے دیساں چ وی شامل اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ سانتو دومنگو دے لاس ساچیلس ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرسانتو دومنگو دے لاس کولورادوس شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
ڈیرا سچا سودا
ڈیرا سچا سودا سکھ مذہب توں علیحدہ اک فرقے دا نام اے۔ اس دے رہنما سنت گرمیت رام رحیم سنگھ انسان نیں۔
سکھ مذہب نال تنازع
ڈیراسچا سودا تے سکھ مذہب دے درمیان تنازع دا سبب سنت گرمیت رام رحیم سنگھ دا اک اشتہار اے جس وچ اسنے خود نوں سکھاں دے دسویں گرو گرو گوبند سنگھ، دے انداز وچ دکھایا سی۔ اکال تخت اسنوں گرو دی اہانت منندی اے۔ تخت نے پنجاب توں ڈیرے بند کرن دی دھمکی وی دتی سی۔
اس معاملے وچ ڈیرہ دے سربراہ نے کئی بار کہیا اے کہ سکھاں دے جذبات مجروح کرن دا اسدا کوئی ارادہ نہیں سی۔ لیکن اکال تخت دا کہنا اے کہ بابا رام رحیم سکھاں توں معافی منگن وچ سنجیدہ نہیں نیں۔
شمالی بھارت دے کچھ علاقےآں وچ ڈیرا دی حاشیہ برداری
پنجاب تے ہریانہ دے کچھ علاقےآں وچ ڈیرا دے لوگ اپنے مذہبی مراسم توں پہلے مقامی سکھاں نوں اطلاع دیندے نیں۔ نا دینے دی صورت وچ کدی کدی لڑائی دی نوبت آ جاندی اے۔
حوالے
گٹھ:سکھ مت گٹھ:سکھی
چک 156 ای بی
چک 156 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
لوئر گوگیرہ برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
کیلیڈیئم
کیلیڈیئم پھل والے بوٹیاں دے سٹا ٹبر دا اک ٹوکرا اے۔ ایدیاں 7 ونڈاں نیں۔ اے دکھنی تے وشکارلے امریکہ دا واسی اے تے دوجیاں ٹراپیکی تھاواں تے وی اگایا جاندا اے۔
ایس بوٹے دی اچیچی گل ایدے وڈے تے چوڑے پتے نیں ایس لئ اینوں ہاتھی کن وی کیندے نیں۔ اینوں تیز دھپ تے تیز ہوا توں بچا کے رکھی دا اے۔
صوبہ بولو
صوبہ بولو ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام بولو شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
سوٹا ڈویری
سوٹا ڈویری زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بورالا برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
باہلک برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
الیاد
الیاد اک پرانی یونانی ایپک نظم اے جیدے بارے خیال اے جے اینوں ہومر نے لخیا سی۔ thumb| ایکلیز دا قہر الیاڈ (پرانی یونانی: Ἰλιάς Iliás) - پرانی یونانی ایپک نظم(مہانکاوی)، جو شاعر ہومر دی رچنا منی جاندی ہے۔ الیاڈ یورپ دے پرانے شاعر ہومر دی لکھی مہانکاویہے۔ اس دا نامکرن ایلیئن نگر (ٹرائے) دی جنگ دے ذکر دے کارن ہویا ہے۔ کلّ رچنا 24 کتاباں وچّ ونڈی ہوئی ہے اتے اس وچّ 15,693 سطراں ہن۔ الیئڈ تیجی اتے دوجی صدی ق م وچّ پرانے یونانی بہادراں دے بہو گنتی کہانیاں دی بنیاد اتے رچی گئی ہے۔ الیئڈ وچّ ٹرائے راج دے نال یونانی لوکاں دی جنگ دا ذکر ہے۔ اس مہانکاویوچّ ٹرائے دی فتح اتے تباہی دی کہانی اتے یونانی ویر ایکلس دی بیرتا دیاں گاتھاواں ہن۔
حوالے
گٹھ:شاعری
سوٹا سوٹا
سوٹا سوٹا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اپر گوگیرہ برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
سوٹا سوٹا
بارلے جوڑ
SpottedTurtle
اپر گوگیرہ برانچ نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
واشنگٹن کاؤنٹی، اوکلاہوما
واشنگٹن امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
زنجیر بلی شارک
بوا بلی شارک شارکاں دے اک ٹبر بلی شارک دی اک ونڈ اے۔
گٹھ:بلی شارک
جین کوکٹو
جین مورس اؤجین کلیمینٹ کوکٹو (5 جولائی 1889 – 11 اکتوبر 1963) اک فرانسیسی شاعر، لکھاری، ڈزائینر، ناٹک کار، کلاکار اتے فلمکار سی۔ کوکٹو مکھ طور تے اپنے ناول لیس انفینٹس ٹیریبلز (1929)، اتے فلماں د بلڈ آف اے پوئیٹ (1930)، لیس پیرینٹس ٹیریبلز (1948)، بیوٹی اینڈ د بیسٹ (1946) اتے اؤرفیئس (1949) شامل ہن۔ اسدے معاوناں اتے دوستاں وچ ہی مشہور نام شامل سن،جویں کہ کینیتھ اینگر، پابلو پکاسو، جوآن میرو، سالویدر دالی، گرٹروڈ سٹین، زین ہیوگو، جین مرائس، ہینری برنسٹین، یل برائینر، مارلین ڈیٹرچ، قوقو شنیلّ، ایرک سیٹی، ایلبرٹ گلیزس، آئیگور سٹراونسکی، میری لورینسن، ماریا فیلکس، ایڈتھ پیاف، پناما ال براؤن، کولیٹّ، زین جینیٹ اتے ریئمنڈ راڈیگئیٹ۔
مڈھلا جیون
کوکٹو دا جم میسنس-لیفیٹ، یئیلائینز وچ ہویا سی، جہڑا کہ پیرس دے نیڑے اک چھوٹا جیہا شہر اے۔ اسدے پیؤ دا نام جورجس کوکٹو اتے ماں دا نام اؤجین لیکومٹے اے جہڑا کہ پارسی پروار سی۔ اسدا پیؤ اک وکیل سی اتے اک عام چترکار وی سی۔ جدوں کوکٹو نوں سالاں دا سی تاں اسدے پیؤ نے آتم قتل کر لئی سی ۔ 1900 توں 1904 تک کوکٹو لیسی کونڈورسیٹ سکول وچ گیا جتھے اوہ پیئری ڈارگیلس نال ملیا اتے اسدے نال اسدے تعلق بن گئے، مگروں ایہی کڑی اسدیاں بہت ساریاں کرتاں وچ آؤندی رہی۔ اسنے پندراں ورھیاں دی عمر وچ گھر چھڈّ دتا۔ اسدا پہلا شاعری مجموعہ الادینس لیمپ 19 ورھیاں دی عمر وچ شائع ہویا۔ کوکٹو اپنی 22 ورھیاں دی عمر وچ لکھی اپنی کتاب د فرولس پرنس دے کرکے بوہیمیائی کلاکاری کھیتر وچ جانیا جان لگا۔ ایڈتھ وھارٹن اسنوں اک آدمی دے روپ وچ متاثر کردا اے "جس لئی شاعری دی ہریک مہان سطر اک پہُ-فٹالا سی، ہریک شام سورگی شہر دی نیہہ سی۔.۔.۔"
ضلع زرقا
گٹھ:اردن دے ضلعے
ضلع اقلتین
ضلع اقلتین ازبکستان دے صوبہ سردریا دے 9 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ سردابا شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 51،300 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 570 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 1 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سردریا دے ضلعے
پاکپتن نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
بردور صوبہ
صوبہ بردور ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام بردور شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
پاکپتن نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
صوبہ اتیکا
یونان یورپ دا اک دیس اے جہڑا براعظم دے دکھنی حصے چ بلقان دے علاقے چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔ یونان انتظامی طور اتے 13 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں یونانی بولی پریفیری آکھیا جاندا اے ۔
صوبہ اتیکا یونان دے 13 صوبےآں چون اک صوبہ اے ۔ اس دا راجگھر ایتھنز شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:یونان دے صوبے گٹھ:یونان گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دا جغرافیہ
Attica Periphery
جھنگ برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
واشیٹا کاؤنٹی
واشیٹا امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
تھلاسوفس انامولس
تھلاسوفس انامولس زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اپر پاکپتن نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
چک 95 ٹی ڈی اے
95 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ضلع اجلون
اجلون اردن دا اک ضلع اے ۔
گٹھ:اردن دے ضلعے
ملک برانچ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
ایسٹرن صادقیہ نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
بخش تخت جلگه
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان نیشاپور دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
ساؤل
ساؤل (Saul; طالوت، Ṭālūt یا شاؤل، Sha'ūl)، عبرانی بائبل دے مطابق، ساؤل مملکت اسرائیل تے یہوداہ دا پہلا بادشاہ سی ۔ اس دا دور، راویندی طور اُتے گیارہواں صدی ق م وچ سی ۔ جس نے اک قبائلی معاشرے نو‏‏ں ریاست بنا دتا۔
بخش تخت جلگه
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ساؤل
قرآن وچ ذکر
آیت : <font color="#009900"> <font color="#00308F"> ترجمہ :
بخش تخت جلگه
حوالے
fa:‎ بخش تخت جلگه
ساؤل
بادشاہ ساؤل دا گھرانہ
تنک دے مطابق، قیس دا بیٹا سی ۔ جو ماتريتس خاندان تو‏ں سی ۔ اس دا تعلق قبیلہ بنیامین تو‏ں سی ۔ قبیلہ بنیامین اسرائیل دے بارہ قبیلےآں وچو‏ں اک قبیلہ سی ۔ تے جبعہ تو‏ں آیا تھا ۔
thumb|کبھے|[[داؤد تے ساؤل (1885ء د‏‏ی تصویر)]]
ساؤل نے اخینوعم نال شادی کيتی سی جو اخیمعض د‏‏ی بیٹی سی۔ ساؤل تے اھینوام دے چار بیٹے تے دو بیٹیاں سن۔ فرزندان وچ یونتن، ابینداب، ملکیشوع تے اشبوست شامل نيں۔ بیٹیاں وچ میرب، میکل شامل نيں۔ ساؤل د‏‏ی لونڈی وی سی جس دا ناں رصفہ سی ۔ جو ”ایاہ“ د‏‏ی بیٹی سی۔ جس تو‏ں ساؤل د‏‏ی دو ناجائز اولاداں وی سن جنہاں دا ناں ارمونی تے مفیبوست سی اس گل دا ذکر وچ ا‏‏ے۔
ساؤل د‏‏ی موت
thumb|کبھے|ساؤل د‏‏ی موت(1848) د‏‏ی تصویر ساؤل جنگِ کوہ جلبوعہ وچ جنگ دے دوران قتل کر دتا گیا سی اس گل دا ذکر تے  وچ ا‏‏ے۔ تے اسنو‏ں بنیامین دے علاقے زیلا وچ دفناگیا سی ۔ اس گل دا ذکر وچ ا‏‏ے۔ ساؤل دے جوناتھن، ابینداب، ميلتشيشوا ایہ تن بیٹے اس دے ساتھی جنگ وچ مارے گئے سن ۔ اس گل دا ذکر تے  وچ درج ا‏‏ے۔
اشبوست، اسرائیل دا دوسرا بادشاہ سی ۔ ایہ اپنے والد ساؤل د‏‏ی وفات دے بعد بادشاہ بنا سی ۔ بادشاہ بندے وقت اس د‏ی عمر چالیس سال سی۔ داؤد نے ابنیر (سموئیل دا عم زاد) تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ میکال نو‏‏ں اس دے پاس بھیج دتیاں تے اشبوت نے کِس‏ے وجہ تو‏ں، اس نے اپنے عہدے تو‏ں دو سال دے لئی استعفی دے دتا۔ لیکن بعد وچ ايس‏ے دے دو وزیراں نے اس دا وی قتل کر دتا ۔
(Anointing)سر دا مسح یا مالش
thumb|سجے|داؤد دے سر دا مسح، [[پیرس سالٹر د‏‏ی دسويں صدی د‏‏ی تیار کردہ تصویر (فرانس د‏‏ی نیشنل لائبریری وچ )]] یہ اوہ عمل ہُندا سی جس تو‏ں پرانے زمانے وچ کِس‏ے نو‏‏ں اہ‏م عہدہ اُتے فائز کرنے تو‏ں پہلے اس شخص دا کِس‏ے خشبو دارتیل،دُدھ، مکھن یا جربی تو‏ں سر دا مسح کیتا جاندا سی ۔
بادشاہ دے لئی مسح
کتاب سموئیل وچ ساؤل دے عروجِ تخت دے تن بیان مذکور نيں جنہاں وچ: سموئیل نے ہچکچاندے ہوئے بنیامین دے علاقے مصفاہ وچ لوکاں نو‏‏ں اکھٹا کرا تاکہ ساؤل سخص دا مسح کرکے اسنو‏ں بادشاہ بنایا جائے۔ ساؤل دے اپنے گھر جبعہ وچ واپس جانے دے بعد اس دے اوتھ‏ے وڈی تعداد وچ پیروکار ہوئے گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:خودکشی کرنے والے مرد گٹھ:خودکشیاں بذریعہ تیز دھار آلہ گٹھ:داؤد گٹھ:شخصیتاں جنہاں دا وجود مشکوک اے گٹھ:شخصیتاں عبرانی بائبل گٹھ:عبرانی بائبل وچ انبیاء گٹھ:عہد قدیم دیاں شخصیتاں گٹھ:قدیم اسرائیل دے بادشاہ گٹھ:قدیم یہوداہ دے بادشاہ گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:کتاب سموئیل گٹھ:گیارہواں صدی ق م د‏‏ی عبرانی شخصیتاں گٹھ:گیارہواں صدی ق م دے بائبلی حکمران
شاہنامہ
220px|thumb|سولہویں صدی دی اک کلاکرتی، جس وچّ شاہناما دے اک منظر نوں پیش کیتا گیا ہے، جس وچّ شاہ سلیمان نوں وکھایا گیا ہے۔ شاہنامہ (فارسی: شاهنامه, بادشاہاں بارے کتاب) فارسی  دا اک عظیم شاعری ہے جسدے شاعر فردوسی ہن۔ اس وچّ ایران اتے عرب فتح (636) دے پہلاں دے بادشاہاں دے حالات لکھیا گیا ہے۔ ایہہ ایران اتے اس نال تعلق رکھدے سماجاں دا 60,000 بنداں تے مشتمل قومی نظم ہے۔ خراسان دے محمود غزنوی دے دربار وچّ پیش اس کتاب نوں فردوسی نے 30-35 سال دی محنت دے نال (977 توں 1010 دوران) تیار کیتا سی۔ اس وچّ مکھ طور تے دوہے ہن، جو دو مکھ حصےآں وچّ ونڈے ہوئے ہن :- اساطیری اتے تریخی ایرانی بادشاہاں بارے معلومات۔
ایہہ لکھت فارسی سبھیاچار وچّ مرکزی اہمیت دی دھارنی ہے اتے اسنوں اک ساہتی شاہکار منیا جاندا ہے، اتے اجوکے ایران، افغانستان اتے تاجکستان دے نسلی-قومی سبھیاچاری پچھان دی نشاندیہی ہے۔
شاہناما دا مکھ تھیم ایران دی پرانے ویلے توں چڑھت نوں اجاگر کرنا ہے۔ فردوسی نے اس نوں تنّ حصےآں وچ ونڈیا ہے۔
اساطیری ویلہ
شاہناما دا ایہہ پہلا حصہ مقابلتاً چھوٹا ہے، لگپگ 2,100 شعر ہن جاں ساری کتاب دا چار فیصدی حصہ۔ ایہہ سادگی، پیش گوئی، اتے اک اتہاسی رچنا والی پھرتی نال گھٹناواں دا ذکر ہے۔ پہلاں خدا دی صفت ثناءاتے پھر کائنات دے شروع بارے جان پچھان دتی ہے اتے اس یگ دے پہلے آدمی اتے پہلے بادشاہ کیؤمرس دی کہانی ہے۔ پھر اس دے پوترے ہیسنگ ولوں اچانک اگّ دی کھوج اتے اسدی استت وچّ جشن اے سدا قایم کرنا، اتے تہمورس، جمشید اتے ضحاک، کاوا، فریدون اتے اس دے تنّ پتراں سلیم، طور، اتے اراج، اتے اس دے پوتے منوچہر وغیرہ دے تذکرے شامل ہن۔
سورمیاں دا ویلہ
دوسرے حصہ وچ مکھ جنگجوآں ، پہلواناں اتے ہور بہادراں دیاں جگت مشہور کامیابیاں دا ذکر کیتا گیا ہے۔ شاہناما دا لگبھگ دو-تہائی حصہ، سورمیاں دا یگ نوں نظر کیتا ہے۔ اس وچّ منوچیہر دے راج توں لے کے سکندر اعظم دی جت تکّ دا ذکر ہے۔ اس عرصے دی مکھ خاصیت ساکا جاں سیستانی سورمیاں ولوں نبھائیا پرمکھ کردار ہے جو فارسی سلطنت دی ریڑھ دی ہڈی دے طور تے پیش ہندے ہن۔
حوالے
گٹھ:کتاباں
گٹھ:ایرانی ساہت گٹھ:فارسی ساہت
تارے ورگا
تارے ورگا مادے دے نکے ٹوٹے نین جیہڑے سورجی پربندھ چ سورج دے دوالے پھیرے پاندے نیں۔ ایناں نوں بوت نکا پاندھی وی آکھیا جاسکدا اے۔ تارے ورگا ناں سورجی پربندھ چ ہر اس شے نوں وی کہہ دئی دا اے جیڑی نا ای پاندھی ہوۓ نا ای دم دار ستارہ ہوۓ۔ خلائی گرو اج کل تارے ورگا (Asteroid) مشتری تے مریخ دے وشکار دے نکی ٹوٹیاں نوں تے اندر دے سورجی پربندھ دے بوت نکے پاندھیاں نوں کیندے نیں۔ سورجی پربندھ چ کروڑاں تارے ورگے نیں، ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ اوہ سورجی پربندھ دے بنندیاں ٹٹے ہوۓ پاندھیاں دے ٹوٹے نیں۔ تارے ورگیاں دے تین ٹبر نیں: کاربن نال بنے، سلیکیٹ وٹے نال بنے تے دعاتی تارے ورگے۔
برسا صوبہ
صوبہ برسا ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام برسا شہر اے ۔
تارے ورگا
سب توں وڈا تارے ورگا سیریس اے۔ اینوں 19ویں صدی چ پاندھی سمجیا جاندا سی جدوں ایہ نواں نواں لبیا گیا سی۔
برسا صوبہ
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
تارے ورگا
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات گٹھ:تارے
ضلع بایاؤت
ضلع بایاؤت ازبکستان دے صوبہ سردریا دے 9 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بایاؤت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 80،200 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 435 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 2 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سردریا دے ضلعے
وڈز کاؤنٹی
وڈز امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 158 ای بی
چک 158 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصیل بوریوالہ دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع وہاڑی دے پنڈ گٹھ:ایسٹرن بار ڈویژن دے پنڈ
صوبہ چناکلی
صوبہ چناکلی ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام چناکلی شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
لوئر پاکپتن نہر
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
ضلع عمان
عمان اردن دا اک ضلع اے ۔
لوئر پاکپتن نہر
گٹھ:پنجاب دیاں نہراں گٹھ:نہراں
ضلع عمان
گٹھ:اردن دے ضلعے
والٹرنسیا ایجپٹیا
والٹرنسیا ایجپٹیا زریلے سپاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
نہر 9ایل
پنجاب وچ آبپاشی لئی اک نہر اے
بلی وائلڈر
سیموئل "بلی" وائیلڈر (22 جون، 1906 – 27 مارچ، 2002) اک آسٹریائی-امریکیئی فلمکار، سکرینلکھاری، ڈریکٹر، کلاکار اتے صحافی سی جسدا کیریئر 5 دہاکیاں توں وی ودھ ویلے تک چلیا سی۔ اسنوں ہولیوڈّ دے سنہری یگ دے سبھ توں ودھیا اتے بہمکھی فلمکاراں وچوں اک منیا جاندا اے۔ فلم د اپارٹمینٹ لئی وائیلڈر نوں ڈریکٹر، پروڈیؤسر اتے سکرینلکھاری دے طور تے اکادمی انعام ملیا سی اتے اجیہا کرن والا اوہ پہلا انسان سی۔
وائیلڈر 1920 دے دہاکے دے انت وچ سکرینلکھاری بنیا سی جدوں اوہ برلن وچ رہِ رہا سی۔ نازی پارٹی دے چڑھاء ویلے اوہ پیرس چلا گیا سی، جتھے ڈریکٹر دے طور تے اسدی پہلی فلم آئی سی۔ اس پچھوں 1933 وچ اوہ ہالیوڈّ آ گیا سی اتے 1939 وچ اسدی فلم نینوچکا نوں بہت سفلتا ملی جس وچ اسنے سکرینلیکھن دا کم کیتا سی۔ وائیلڈر نے اپنے کم دا لوہا جیمس ایم۔ کین دے روپانترن توں بنی فلم ڈبل انڈیمنٹی (1944) نال منوایا جسدا اسنے ڈریکشن کیتا سی۔ اس فلم وچ وائیلڈر نے سکرینپلے لکھن وچ ریئمنڈ چینڈلر دا ساتھ دتا سی۔ چارلس آر۔ جیکسن دی کہانی د لوسٹ ویکینڈ (1945) تے مشتمل بنی فلم لئی وائیلڈر نوں سبھ توں ودھیا ڈریکٹر اتے سبھ توں ودھیا سکرینپلے لئی اکادمی انعام ملیا سی۔ ایہہ فلم شراب پین والیاں تے بنائی گئی سی۔ 1950 وچ وائیلڈر نے سنسیٹّ بولیوارڈ فلم دا سہِ-لیکھن اتے ڈریکشن کیتا سی جسنوں وڈے پدھر تے سفلتا ملی سی۔ اس توں علاوہ اسنے 1953 دی فلم سٹیلاگ 17 دا ڈریکشن وی کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:جم 1906 گٹھ:موت 2002 گٹھ:امریکی فلم ڈریکٹر گٹھ:امریکی شخصیتاں
کیوریم
کیوریم اک تابکاری کیمیائی عنصر اے جیدا نشان Cm اے تے ایدا ایٹمی نمبر 96 اے۔ ایہ عنصر سب توں پہلاں گلین سیبورگ تے اودے سنگت نے 1944 وچ کیلیفورنیایونیورسٹی، برکلے وچ بنایا سی۔کیوریم دے 8 آئیسوٹوپ نے (242Cm-243Cm-244Cm-245Cm-246Cm-247Cm-248Cm-250Cm)۔آخری شیل چ 2 ویلنٹ الیکٹران نیں۔ ایدا ناں میری کیوری تے پیری کیوری دے ناں تے رکھیا گیا اے۔
{| class="navbox collapsible collapsed" ! colspan="32" | پیریاڈک ٹیبل
بخش کاخک
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان گناباد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خراسان رضوی دیاں تحصیلاں
ضلع خاواس
ضلع خاواس ازبکستان دے صوبہ سردریا دے 9 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ خاواس شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 74،100 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 1500 مربع کلومیٹر اے ۔نقشے چ ایہ ضلع 4 نمبر اتے اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ سردریا دے ضلعے
چک 97 ٹی ڈی اے
97 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
والرس
والرس اک وڈا سمندری دد پلان والا پسو اے۔
ہرقل
"ہرقل" یا "ہرقل صغیر"610ء تو‏ں 641ء تک قیصر بازنطینی روم سی۔ انگریزی وچ اس دا ناں ہیراکلیوس (Heraclius) اے (Greek: Ἡράκλειος, Iraklios; c. 575 – February 11, 641)۔
ہرقل نے مشرقی رومی داوری وچ پہلی بار سرکاری بولی دے طور اُتے یونانی زبان متعارف کروایا- اس د‏ی طاقت وچ وادھا 608ء وچ شروع ہويا، جدو‏ں اوہ تے اس دے والد، افریقا دے صوبہ دار ہرقل کبیر نے کامیابی تو‏ں غیر مقبول غاصب قیصر فوکاس دے خلاف اک بغاوت د‏‏ی قیادت کی-
ہرقل دا دور حکومت، کئی فوجی مہمات دا شکار رہی- جس سال ہرقل اقتدار وچ آیا، بازنطینی سلطنت د‏‏ی بیشتر تے اکثر سرحداں نو‏‏ں اندرونی تے بیرونی خطرےآں دا سامنا سی، جنہاں وچ ابتدائی طور اُتے فوکاس تے ساسانی سلطنت سن تے بعد وچ مسلماناں د‏‏ی خلافت راشدہ وچ بر سر اقتدار خلیفہ حضرت عمر ابن الخطاب، الفاروق (رضی اللہ عنہ) سن - مذہبی معاملات وچ ، ہرقل نو‏‏ں اس وجہ تو‏ں یاد کيتا جاندا اے کہ اس نے بلقان جزیرہ نما تو‏ں منتقل عوام نو‏‏ں مسیحیت د‏‏ی طرف لیانے وچ سب تو‏ں اہ‏م کردار ادا کيتا- پاپاۓ روم جان چہارم د‏‏ی مدد تو‏ں اس نے مسیحی استاداں تے مبلغاں نو‏‏ں دور دراز علاقےآں وچ وی بھیجا- اس نے مسیحی کلیسا وچ مونوفیزیہ نظریہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈلے ہوئے پھوٹ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں مونوثیلیہ نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کی-
مشرقی دنیا وچ ہرقل د‏‏ی وجہ شہرت، ساسانی سلطنت دے خلاف اک تقریباً ہاری ہوئی جنگ نو‏‏ں جیت وچ بدلنا تے اسلامی نبی حضرت محمد صلی اللہ علیہ تے آلہ وسلم نال رابطہ نيں-
فوکاس دے خلاف بغاوت
thumb|قیصر ہرقل 629-632ء وچ (عمر 54-57 سال) تے اس دا فرزند اک زرین رومی سک‏‏ے اُتے نمایاں نيں۔
معرکۂ نینوا
thumb|[[آرمینیا|ارمینیا، اناطولیہ، تے بین النہرین وچ ہرقل دے 624ء، 625ء، تے 627–628ء دے عسکری مہمات دا نقشہ۔ گلابی رنگ وچ رومی قلمرو تے زرد رنگ وچ ساسانی قلمرو نمایاں نيں۔ ]]جب رومی قیصر موریس غاصب فوکاس نے قتل کيتا تاں ، خسرو دوم نے اپنے اسيں منصب کيتی موت دا بدلہ لینے دے بہانے جنگ دا اعلان کيتا۔ اس جنگ دے ابتدائی مراحل دے دوران ساسانیاں زبردست طفریاب رہے ، شام ، فلسطین، یروشلم، مصر تے ایتھ‏ے تک کہ کچھ اناطولیہ نو‏‏ں وی تسخیر کر لئی۔ ایسا لگ رہیا سی دے ہزار سال تو‏ں لڑے جانے والے فارس ۔ یونانی جنگاں تے سکندر مقدونی دیاں جنگاں دے بعد آخرکار رومیاں شکست کھا کہ یونانیاں ہمیشہ دے لئی مغلوب ہونے والے سن ۔
اس شدید ہزیمت دے بعد، تے کوئی جوابی جنگ ہونے ہی تو‏ں پہلے، پہلے از وقت قرآن مجید دا مکی سورۃ روم نازل ہويا جس وچ بیان کيتا گیا سی کہ شکست خوردہ رومیاں دوبارہ غلبہ حاصل کرلاں گے۔
ساسانیاں نے قسطنطنیہ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے انہاں نے 626ء وچ رومی پائے تخت دا محاصرہ کرنا شروع کيتا۔
بالآخر ہرقل د‏‏ی مہمات رومیاں دے توازن نو‏‏ں مائل کردے ہوئے ساسانیاں نو‏‏ں دفاعی جنگ لڑنے اُتے مجبور کيتا۔ جدو‏ں قسطنطنیہ دا محاصرہ ہورہیا سی ، ہرقل نے رومی مؤرخین دے مطابق خذر قوم دے نال ناندا جوڑ دتا۔ ہرقل نے انہاں نو‏‏ں حیرت انگیز تحائف دتا تے وعدہ کيتا سی دے خذر دا سردار کواک رومی شہزادی نال شادی کرنے دے گا ۔ اس دے جواب وچ قفقاز وچ مقیم خذر قوم نے 626ء وچ اپنے 40،000 سپاہی نو‏‏ں فارس دا قلمرو نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی بھیج دتا۔ thumb|[[بازنطینی شہنشاہاں د‏‏ی لسٹ|قیصرہرقل ساسانیاں دے خلاف جنگ جیتنے دے بعد یروشلم وچ دوبارہ مسیحی صلیب نصب کيتا۔ اس خادے ميں ہرقل اپنے سر اُتے تاج پہن کر گھوڑے اُتے سوار ا‏‏ے۔ اس واقعہ دے چند سال بعد خالد بن ولید تے ابو عبیدہ بن جراح نے بیت المقدس نو‏‏ں سن 637ء/16 ہجری وچ مسلماناں دے لئی فتح کر لئی۔ ]] ہرقل نے 627ء دے موسم گرما وچ نويں رضاکاراں نو‏‏ں رومی سپاہ وچ شامل ہونے دے بعد انہاں نو‏ں تربیت دتی ، تے ايس‏ے سال دے موسم خزاں وچ ، جدو‏ں قسطنطنیہ حالے تک ساسانی عساک‏ر ک‏ے محاصرے وچ سی ، اوہ شہر چھڈ ک‏‏ے شمال مغربی اناطولیہ دا علاقہ تے شمالی کیپڈوشیا اُتے قبضہ کيتا۔
627ء تک، ہرقل جوابی حملہ کرنے نو‏‏ں تیار سی۔ انہاں نے اتوار، 4 اپریل 627ء نو‏‏ں ایسٹر منانے دے اک دن بعد ہی قسطنطنیہ تو‏ں روانہ ہويا۔ اس نے اپنا کوچک فرزند ، ہیراکلیوس قسطنطین، شہر دا صدر اسقف سرجیوس دے نگرانی تے سرپرستی دے تحت قسطنطنیہ وچ چھڈیا۔
ہرقل نے 627ء د‏‏ی گرمیاں د‏‏ی تربیت اپنے مرداں د‏‏ی مہارت تے اپنی عمومی صلاحیت نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مشغول رہنے دے بعد موسم خزاں وچ ، ہرقل نے کیپڈوشیا تک کوچ کرکے وادیٔ فرات تو‏ں اناطولیہ تک ساسانی مواصلات نو‏‏ں خطرے وچ ڈالیا۔
اس تو‏ں ساسانی جنرل شہربراز دے زیرِقیادت مغربی اناطولیہ وچ تمام ساسانی سپاہیاں نو‏‏ں قسطنطنیہ تو‏ں وآپس ہٹنے اُتے مجبور کيتا تاکہ اوہ ایران وآپس جانے دے راستے د‏‏ی رسائی بچا سک‏‏ے۔ اس دے بعد جو واقعہ ہويا اس اُتے مکمل طور اُتے مؤرخین دے اتفاقِ رائے نئيں اے ، لیکن ہرقل نے یقینی طور اُتے 627ء دے موسم خزاں وچ نینوا دے خطے وچ ساسانی جنرل شہرربراز دے خلاف اک زبردست فتح حاصل کيتی۔ اس د‏ی اہ‏م وجہ ہرقل د‏‏ی طرف تو‏ں گھات وچ چھپی ہوئی ساسانی سپاہ د‏‏ی دریافت کرنے تے جنگ دے دوران جعلی پسپائی دا مظاہرہ کرنے دے عمل اسنو‏ں بہت فائدہ مند رہی سی۔ رومیاں دے پِچھے کرنے دے لئی ساسانیاں نے اپنے مورچے چھڈ دیے۔ اس دے بعد ہرقل دا ’اوپٹیماٹوئی‘ دا ناں تو‏ں سب تو‏ں اعلیٰ رومی دستہ نے وآپس پلٹ کر تعاقب کرنے والے ساسانیاں پرجوابی حملہ کيتا ، جس تو‏ں پوری ساسانی سپاہ پسپا ہوگئی۔ اس طرح اناطولیہ تے قسطنطنیہ ایران دے قبضے تو‏ں بچایا گیا۔
پر ، ہرقل نو‏‏ں بلقان دے اپنے اراضی نو‏‏ں شمال تو‏ں چڑھائی کرنے والے قوماں دے خطرے تو‏ں بچانے دے لئی قسطنطنیہ وآپس جانا پيا ، لہذا موسم سرما وچ آرام کرنے دے لئی اس نے اپنی رومی سپاہ نو‏‏ں بحیرہ اسود دا جنوبی ساحل دے علاقے وچ چھڈ دتا۔
رومی جیت دا نتیجہ بعد وچ فارس وچ خانہ جنگی دا باعث بنا ، تے کچھ مدت دے لئی مشرقی رومی داوری نو‏‏ں مشرق وسطیٰ وچ اپنی قدیم حدود وچ بحال کردتا گیا۔ ساسانیائی خانہ جنگی نے ساسانی داوری نو‏‏ں نمایاں طور اُتے کمزور کردتا، جس تو‏ں نومسلم عرباں نو‏‏ں فارس نو‏‏ں فتح کرنے وچ ميں مدد ملی۔
حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں رابطے دا واقعہ
حضرت محمد صلی اللہ علیہ تے آلہ وسلم حال ہی وچ جزیرہ نما عرب دے تمام خانہ بدوش قبیلے نو‏‏ں متحد کرنے وچ کامیاب ہوئے ئے سن - عرب قبیلے ماضی وچ یا تاں رومیاں یا ایرانیاں دے ماتحت سن تے کدی وی انہاں عظیم قوماں دے لئی سنگین فوجی خطرہ نہ بن سکے- مگر ہن اک ہوئے ک‏ے اسلام دے زیر اثر تے رسول آخر د‏‏ی سرپرستی وچ ، عرب مسلما‏ن جزیرہ نما عرب دے خطے وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور ریاستاں وچو‏ں اک بن دے منظر عام وچ داخل ہوئے-
ہور متعلقہ مضامین دیکھے
گٹھ:ہرقل گٹھ:575 دے جم گٹھ:641 دیاں موتاں گٹھ:بازنطینی جرنیل گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 610ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 630ء د‏‏ی دہائی گٹھ:بازنطینی سلطنت وچ 640ء د‏‏ی دہائی گٹھ:تریخ بازنطینی سلطنت گٹھ:ستويں صدی دے بازنطینی شہنشاہ گٹھ:شاہی رومی قونصل گٹھ:عرب بازنطینی جنگاں د‏‏ی بازنطینی شخصیتاں گٹھ:مترجمین قرآن
وڈوارڈ کاؤنٹی
وڈوارڈ امریکی صوبے اوکلاہوما دی اک کاؤنٹی اے۔
صوبہ چنکیری
صوبہ چنکیری ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک صوبہ اے اس دا صدر مقام چنکیری شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبے ریاستاں
سیوا سنگھ ٹھیکری والا
سیوا سنگھ ٹھیکریوالا (24 اگست 1886- 20 جنوری 1935) دا جم ماں ہر کور دی ککھوں ریاست پٹیالہ دے ضلعے برنالہ دے پنڈ ٹھیکیروالا وکھے ہویا۔ ایہناں دے پیؤ دیوا سنگھ پھولکیا ریاست وچ اچّ رئیس تعینات سن۔ آزادی دے پہلی تحریک  پچھوں انگریزی سیاسی فکر پیدا کرن والیاں کئی سیاسی لہراں چلیاں ایہناں لہراں وچوں پرجا منڈل دی لہر خاص اہمیت رکھدی اے۔ اس لہر دی روحِ رواں سیوا سنگھ ٹھیکریوالا سن۔