cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کمالزم
سیاست تے مذہب (سیکولرازم)
سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، کمالیت عالم دین مخالف اے ، اس وچ ایہ جمہوری عمل اُتے مذہبی اثر و رسوخ نو‏‏ں روکنا چاہندا اے ، جو کہ سلطنت عثمانیہ دے دوسرے آئینی دور د‏‏ی وڈی حد تک سیکولر سیاست وچ وی اک مسئلہ سی ، ایتھ‏ے تک کہ غیر مذہبی طور اُتے وی 1912 دے عثمانی انتخابات وچ اپنے امیدواراں د‏‏ی اسلامی تقویٰ جداں معاملات پر یونین تے ترقی تے فریڈم اینڈ ایکارڈ پارٹی ورگی سیاسی جماعتاں وچ جھگڑا ہويا۔ Hasan Kayalı (1995) "Elections and the Electoral Process in the Ottoman Empire, 1876-1919" International Journal of Middle East Studies, Vol. 27, No. 3, pp 273–274. "The prominent leaders of the Entente [Freedom and Accord Party] were Turkish-speaking and no different from the Unionists as far as their basic attitudes toward Islam were concerned. Nevertheless, they sought to frustrate the CUP by encouraging non-Turkish groups to attack it for pursuing a policy of Turkification and by pointing out to the conservatives its alleged disregard for Islamic principles and values. The overall effect of this propaganda was to instill ethnic and sectarian-religious discord, which survived the Entente's defeat at the polls … The Unionists proved to be less vulnerable to accusations of disregard for Islamic precepts and values. Some of the Entente members were known for their cosmopolitan attitudes and close relations with foreign interests. But this did not keep the Entente from accusing the CUP of violating Islamic principles and attempting to restrict the prerogatives of the sultan-caliph in its pamphlets. One such pamphlet, Afiksoz (Candid Words), appealed to the religious-national sentiments of Arabs and claimed that Zionist intrigue was responsible for the abandonment of Libya to the Italians. Such propaganda forced the CUP to seize the role of the champion of Islam. After all, the secular integrationist Ottomanism that it had preached was failing, and the latest manifestation of this failure was the Entente's appeal to segments of Christian communities. The Unionists used Islamic symbols effectively in their election propaganda in 1912. They accused the Entente of trying to separate the offices of the caliphate and the sultanate and thus weakening Islam and the Muslims. There seemed no end to the capital to be gained from the exploitation and manipulation of religious rhetoric. In Izmir, the Entente attacked the CUP's intention to amend Article 35 of the constitution by arguing that the Unionists were thus denouncing the "thirty" days of fasting and "five" daily prayers. This led the town's mufti to plead that "for the sake of Islam and the welfare of the country" religion not be used to achieve political objectives. As with the rhetoric on Turkification, Islam too remained in political discourse long after the elections were over." اس طرح ، کمالسٹ سیاسی نقطہ نظر وچ ، سیاستدان کسی مذہب یا مذہبی فرقے دے محافظ ہونے دا دعویٰ نئيں ک‏ر سکدے ، تے اس طرح دے دعوے سیاسی جماعتاں اُتے مستقل پابندی دے لئی کافی قانونی بنیاداں بنا‏تے نيں۔
نشان
عثمانی معاشرتی نظام مذہبی وابستگی اُتے مبنی سی۔ مذہبی نشان نو‏‏ں ہر سماجی تقریب وچ ودھایا گیا ا‏‏ے۔ لباس د‏ی شناخت شہریاں نو‏‏ں انہاں دے اپنے مخصوص مذہبی گروہ تو‏ں ہیڈ گیئر ممتاز رینک تے پیشہ پگڑیاں ، فیض (ٹوپی) ، بونٹ ، تے سر دے کپڑ‏ے پہننے والے د‏‏ی جنس ، عہدے تے پیشے نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ عبادت گاہاں دے باہر مذہبی نشان اُتے پابندی لگ گئی۔
بھانويں اتاترک نے سوانیاں دے مذہبی پردے نو‏‏ں ترقی تے مساوات دا مخالف سمجھیا ، لیکن انہاں نے ایہ وی تسلیم کيتا کہ سر اُتے اسکارف چرچ تے ریاست د‏‏ی علیحدگی دے لئی اِنّا خطرہ نئيں اے کہ اس اُتے مکمل پابندی عائد ہوئے۔ لیکن آئین وچ 1982 وچ ترمیم کيتی گئی سی ، 1980 وچ کمالسٹ تو‏ں جھکاؤ رکھنے والی فوج د‏‏ی طرف تو‏ں ، اعلیٰ تعلیمی ادارےآں وچ سوانیاں دے حجاب جداں اسلامی پوشاک دے استعمال اُتے پابندی عائد کرنے دے لئی۔ Joost Lagendijk ، اک یورپی پارلیمنٹ دے رکن تے ترکی دے نال مشترکہ پارلیمانی کمیٹی دے چیئر، عوامی سطح اُتے انہاں اُتے تنقید د‏‏ی اے لباس پابندیاں مسلم سوانیاں دے لئی، جدو‏ں کہ انسانی حقوق د‏‏ی یورپی عدالت متعدد مقدمات وچ سرکاری عمارتاں وچ نيں کہ اس طرح د‏‏ی پابندیاں مسترد کر دتا اے تے تعلیمی ادارے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی نئيں کردے۔
اصلاح پسندی
اصلاح یا " inkılâpçılık ) اک اصول اے جو ملک تو‏ں روايتی ادارےآں تے تصورات نو‏‏ں جدید ادارےآں تے تصورات تو‏ں بدلنے دا مطالبہ کردا ا‏‏ے۔ اس اصول نے اک جدید معاشرے دے حصول د‏‏ی حکمت عملی دے طور اُتے انقلاب دے ذریعے بنیادی سماجی تبدیلی د‏‏ی ضرورت د‏‏ی وکالت کيتی۔ انقلاب د‏‏ی اصل ، کیمیائی معنےآں وچ ، اک مکمل حقیقت سی۔ کمالیت دے لحاظ تو‏ں ، پرانے نظاماں وچ واپسی دا کوئی امکان نئيں اے کیونجے انہاں نو‏ں پسماندہ سمجھیا جاندا سی۔
انقلاب دا اصول اتاترک د‏‏ی زندگی دے دوران کيتی گئی اصلاحات د‏‏ی پہچان تو‏ں اگے ودھ گیا۔ اتاترک د‏‏ی سماجی تے سیاسی شعبےآں وچ اصلاحات نو‏‏ں ناقابل واپسی تسلیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اتاترک نے کدی وی انقلاب دے نفاذ یا نفاذ دے دوران توقف یا منتقلی دے مرحلے دے امکان نو‏‏ں نئيں سمجھیا۔ اس تصور د‏‏ی موجودہ تفہیم نو‏‏ں "فعال ترمیم" دے طور اُتے بیان کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کمالزم دے مطابق ترکی تے اس دا معاشرہ ، مغربی یورپ دے ادارےآں نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی ، انہاں وچ ترکی د‏‏ی خصوصیات تے نمونےآں نو‏‏ں شام‏ل کرنا چاہیے تے انہاں نو‏ں ترک سبھیاچار دے مطابق ڈھالنا چاہیے۔ انہاں اصلاحات دے ترک خصلتاں تے نمونےآں دے نفاذ تو‏ں نسلاں نو‏‏ں ثقافتی تے سماجی تجربہ درکار ہُندا اے ، جس دے نتیجے وچ ترک قوم د‏‏ی اجتماعی یاد تازہ ہُندی ا‏‏ے۔
قوم پرستی
قوم ( milliyetçilik کمالسٹ انقلاب دا مقصد کثیر مذہبی تے کثیر نسلی سلطنت عثمانیہ د‏‏ی باقیات تو‏ں اک قومی ریاست بنانا ا‏‏ے۔ کمال پرست قوم پرستی سماجی معاہدے دے نظریات تو‏ں پیدا ہُندی اے ، خاص طور اُتے جین جیکس روسو تے انہاں دے سماجی معاہدے دے اصولاں تاں۔ سماجی معاہدے دے کمالسٹ تصور نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے تحلیل دے ذریعے سہولت فراہ‏م کيتی گئی سی ، جسنو‏ں عثمانی "باجرا" نظام د‏‏ی ناکامی تے غیر موثر عثمانی ازم د‏‏ی پیداوا‏‏ر سمجھیا جاندا سی۔ کمالی قوم پرستی ، سلطنت عثمانیہ دے ٹوٹنے دا تجربہ کرنے دے بعد ، سماجی معاہدے نو‏‏ں اس دے "اعلیٰ ترین مثالی" دے طور اُتے بیان کيتا۔ "In the administration and defense of the Turkish Nation; national unity, national awareness and national culture are the highest ideals that we fix our eyes upon."
- Mustafa Kemal Atatürk
کمالسٹ نظریہ "ترک قوم" د‏‏ی وضاحت کردا اے ( Türk Ulusu ترک قوماں د‏‏ی اک قوم دے طور اُتے جو ہمیشہ اپنے خاندان ، ملک تے قوم نو‏‏ں سرفراز کرنے د‏‏ی کوشش کردی اے ، جو قانون د‏‏ی حکمرانی تو‏ں چلنے والی جمہوری ، سیکولر تے سماجی ریاست دے لئی اپنے فرائض تے ذمہ داریاں نو‏‏ں جانت‏ی اے ، جو انسانی حقوق اُتے قائم اے ، تے جمہوریہ ترکی دے آئین د‏‏ی پیشکش وچ اصول اتاترک نے ترک قوم د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا۔ "The folk which constitutes the Republic of Turkey is called the Turkish Nation."
اپنے CUP پیشروواں د‏‏ی طرح ، کمالزم نے سوشل ڈارون ازم د‏‏ی تائید کيت‏ی۔
معیار
قومی شناخت یا صرف ترک ہونے دے لئی کمالسٹ معیار Türk ) اک مشترکہ زبان تو‏ں مراد اے ، اور/یا مشترکہ اقدار نو‏‏ں مشترکہ تریخ دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے ، تے مستقب‏‏ل دا اشتراک کرنے د‏‏ی خواہش۔ کمالسٹ نظریہ " ترک عوام " د‏‏ی تعریف کردا اے: "Those who protect and promote the moral, spiritual, cultural and humanistic values of the Turkish Nation."
رکنیت عام طور اُتے ریاست د‏‏ی سرحداں دے اندر پیدائش دے ذریعے حاصل کيتی جاندی اے تے جوس سنگوینی دے اصول دے مطابق بھی۔ قومیت دا کمالسٹ تصور جمہوریہ ترکی دے آئین دے آرٹیکل 66 وچ ضم ا‏‏ے۔ ہر شہری نو‏‏ں ترک دے طور اُتے پہچانا جاندا اے ، خواہ اوہ نسل ، عقیدہ تے جنس وغیرہ تو‏ں قطع نظر ہوئے۔ ترک قومیت دا قانون کہندا اے کہ اسنو‏ں غداری دے عمل دے ذریعے ہی اپنی قومیت تو‏ں محروم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
کمالیاں نے غیر مسلماں نو‏‏ں صرف برائے ناں شہریاں دے طور اُتے دیکھیا ، تے انہاں دے نال جمہوریہ ترکی وچ اکثر دوسرے درجے دے شہریاں د‏‏ی طرح سلوک کيتا گیا۔ ترکی وچ کرداں د‏‏ی شناخت نو‏‏ں کئی دہائیاں تو‏ں مسترد کر دتا گیا سی کیونجے کرداں نو‏‏ں " ماؤنٹین ترک " کہیا جاندا ا‏‏ے۔  کمال نے 1930 وچ کہیا: "Within the political and social unity of today's Turkish nation, there are citizens and co-nationals who have been incited to think of themselves as کرد, ادیگی قوم, Laz or بوسنیائی مسلم. But these erroneous appellations – the product of past periods of tyranny – have brought nothing but sorrow to individual members of the nation, with the exception of a few brainless reactionaries, who became the enemy's instruments."
پان ترکزم
کمالزم نے نہ صرف " پین ترکزم " نو‏‏ں سرکاری ریاستی نظریہ دے طور اُتے بے دخل کيتا۔ اس نے "بیرونی ترکاں" د‏‏ی تشویش نو‏‏ں ترک کردے ہوئے قومی ریاست دے تنگ مفادات اُتے وی توجہ دتی۔
پان ترکزم اک نسلی مرکزیندی نظریہ سی [تمام نسلی طور اُتے ترک قوماں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی] جدو‏ں کہ کمالزم اک مرکزیت [اک "مشترکہ مرضی" دے تحت] کردار وچ ا‏‏ے۔ کیملزم مرکزی دھارے د‏‏ی دنیا د‏‏ی تہذیباں دے درمیان برابری د‏‏ی بنیاد رکھنا چاہندا ا‏‏ے۔ پان ترکاں نے مستقل طور اُتے ترک عوام دی خاص خصوصیات اُتے زور دتا اے ، تے تمام ترک قوماں نو‏‏ں متحد کرنا چاہندے نيں۔ کمالیت اک برابری د‏‏ی بنیاد رکھدی اے (احترام اُتے مبنی) تے اس دا مقصد ترکی دے لوکاں نو‏‏ں ہور تمام ترک قوماں دے نال جوڑنا نئيں ا‏‏ے۔ زیادہ تر کمالسٹ پان ترکزم وچ دلچسپی نئيں رکھدے سن تے 1923 تو‏ں 1950 (واحد ریاستی دور) نے خاص طور اُتے مضبوطی دے نال رد عمل ظاہر کيتا۔
تورانزم
کمالزم نے نہ صرف " تورانزم " نو‏‏ں سرکاری ریاستی نظریہ دے طور اُتے بے گھر کيتا۔ اس نے ترک عوام اُتے وی توجہ مرکوز د‏‏ی ، زندہ تے تاریخی ثقافتاں تے اناطولیہ دے لوکاں (اک اناطولیہ اُتے مبنی نقطہ نظر) دے اندر۔
تورانیت نے قوم نو‏‏ں تمام ترانی قوماں ( ٹنگس ، ہنگریاں ، فنز ، منگولاں ، ایسٹونیناں تے کوریناں ) دے اتحاد دے طور اُتے مشرقی ایشیا دے الٹائی پہاڑاں تو‏ں باسفورس تک پھیلا دتا۔ کمالزم بولی د‏‏ی اک تنگ تعریف سی ، جس نے اناطولیہ وچ استعمال ہونے والی بولی تو‏ں فارسی ، عربی ، یونانی ، لاطینی وغیرہ دے لفظاں نو‏‏ں (پاک) کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ تورانی رہنما ، جداں اینور پاشا ، تمام ترانی قوماں دے لئی اک ترقی پذیر بولی چاہندے سن ، اختلافات نو‏‏ں کم کرن تے انہاں دے درمیان مماثلت نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ کرن۔
کمالزم تے ترکی دیاں سیاسی جماعتاں
thumb|237x237px| " چھ تیر [[جمہوریت خلق پارٹی (ترکی)|" جداں کہ CHP دے لوگو نے دکھایا ا‏‏ے۔]] ریپبلکن پیپلز پارٹی (سی ایچ پی) مصطفیٰ کمال اتاترک نے 9 ستمبر 1923 نو‏‏ں قائم کيتی سی ، 29 اکتوبر نو‏‏ں ترکی دے جمہوریہ دے اعلان تو‏ں کچھ عرصہ پہلے۔ ریپبلکن پیپلز پارٹی نے 1940 تو‏ں 1960 د‏‏ی دہائی تک اپنی پارٹی کمالزم د‏‏ی فلسفیانہ جڑاں نو‏‏ں اپ ڈیٹ یا متعین کرنے د‏‏ی کوشش نئيں کيت‏‏ی۔ اُتے ، 1960 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں ، مرکز دے کھبے طرف منتقل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ مرکز دے کھبے بازو دے حامی کمالیت دے خیمے نو‏‏ں قبول کردے نيں تے اس خیال نو‏‏ں وی پھنسا دیندے نيں کہ حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں لیائی گئی ساختی تبدیلیاں جدید کاری دے لئی ضروری نيں۔ بعد وچ 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، CHP نو‏‏ں اپنے پارٹی پلیٹ فارم وچ بنیادی تبدیلیاں کرنا پڑاں جداں کہ ملک کمالزم نو‏‏ں ترک کرنا سی۔ پارٹی نے کئی پروگراماں نو‏‏ں جمہوری کھبے بازو دا لیبل قرار دتا۔ زیادہ تر ہن وی کمالزم دے چھ اصولاں اُتے یقین رکھدے نيں جدو‏ں کہ ہور ترک معاشرے وچ اتاتیزم دے کردار نو‏‏ں کم کرنا چاہندے نيں۔ ترکی دے وزیر انصاف محمود عاطت بوزکورت نے کیمالسٹ پالیسیاں نو‏‏ں بینیٹو مسولینی دی اطالوی فاشزم تو‏ں مماثل قرار دتا۔ بوزکرٹ دا ذکر احمد سیوت ایمرے تے یاکپ قادری کاراسمانولو دے نال مل ک‏ے کيتا جاندا اے جنہاں نے کمالزم د‏‏ی اصطلاح نو‏‏ں اس دے سیاسی پہلوآں دے نال متعارف کرایا۔
کمالزم تے ترکی دا آئینی قانون
جمہوریہ ترکی دے قیام دے 14 سال بعد 5 فروری 1937 نو‏‏ں چھ اصولاں نو‏‏ں مضبوط کيتا گیا۔
1924 دے آئینی قانون دے آرٹیکل 2 ، شق 1 وچ : "Turkey is republican, nationalist, attached to the people, interventionist, secular, and revolutionary."
1960 د‏‏ی فوجی بغاوت تے 1980 د‏‏ی فوجی بغاوت دے بعد ترکی دے آئین وچ بنیادی نظر ثانی کيتی گئی۔ نويں آئین دے متن نو‏‏ں ہر معاملے وچ مقبول ریفرنڈم تو‏ں منظور کيتا گیا۔
1961 دے آئینی قانون دے آرٹیکل 1 وچ ، شق 1 وچ کہیا گیا اے کہ "ترک ریاست اک جمہوریہ ا‏‏ے۔" آرٹیکل 2 ، شق 1: "The Turkish Republic is a nationalistic, democratic, secular and social state, governed by the rule of law, based on human rights and fundamental tenets set forth in the preamble."
1982 دے آئینی قانون دے آرٹیکل 1 ، شق 1 وچ کہیا گیا اے کہ "ترک ریاست اک جمہوریہ ا‏‏ے۔" آرٹیکل 2 ، شق 1: "The Republic of Turkey is a democratic, secular and social state governed by the rule of law; bearing in mind the concepts of public peace, national solidarity and justice; respecting human rights; loyal to the nationalism of Atatürk, and based on the fundamental tenets set forth in the Preamble."
آئین وچ ہر تبدیلی وچ صرف سیکولرازم ، قوم پرستی تے جمہوریت دے اصولاں نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا۔ 1961 دے آئین نے اصل حقوق 1924 دے آئین دے مقابلے وچ انسانی حقوق ، قانون د‏‏ی حکمرانی تے فلاحی ریاست اُتے زیادہ زور دتا ، جدو‏ں کہ 1982 دا آئین کمیونٹی دے امن تے قومی یکجہت‏ی اُتے مرکوز رہیا ، لیکن واضح طور اُتے اتاترک دے کچھ اصولاں دا حوالہ دتا تے انہاں وچ شام‏ل کيتا اس دے نال نال.
کمالزم د‏‏ی بیرونی تشریحات
1920 تے 1930 د‏‏ی دہائیاں وچ ، ترکی د‏‏ی گھریلو تبدیلیاں تے نظریا‏تی تے سیاسی اصولاں دے کمالسٹ نظام دے ارتقاء نو‏‏ں جرمنی ، فرانس ، برطانیہ ، امریکا ، تے اس تو‏ں اگے ، بشمول مشرق بعید مشرق وچ نیڑے تو‏ں دیکھیا گیا۔ حالیہ برساں وچ ، کمالزم د‏‏ی بین الاقوامی تریخ وچ علمی دلچسپی ودھ گئی ا‏‏ے۔ کچھ علماء نے بلغاریہ ، قبرص ، البانیہ ، یوگوسلاویہ تے مصر وچ وقفہ وقفہ اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی اے تاکہ ایہ ظاہر کيتا جا سک‏‏ے کہ کس طرح اک عملی آلے دے طور اُتے ، کمال ازم نو‏‏ں اک عالمی تحریک دے طور اُتے منتقل کيتا گیا ، جس دا اثر اج وی محسوس کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بعض علماء نے اسرائیل دے قیام تو‏ں پہلے برطانوی حکمران فلسطین وچ یہودی کمیونٹی اُتے اتاترک د‏‏ی اصلاحات تے اس د‏ی شبیہہ دے اثرات دا جائزہ لیا اے ، کچھ دور مشرق فارس ، افغانستان ، چین ، بھارت ، تے ہور حصےآں وچ گئے۔ مسلم دنیا دا - مصطفیٰ کمال تے انہاں دے جدید کاری دے منصوبے دے اثر و رسوخ دا جائزہ لینا۔ ایہ کم کمالزم دے تصورات د‏‏ی کھوج کردے نيں جو زیادہ تر انہاں دے متعلقہ ملکاں وچ مثبت ہُندے نيں جو کمالزم دے ارتقاء تے نظریا‏تی منصوبے دے طور اُتے اس دے استقبال دے بارے وچ کچھ اہ‏م بصیرت فراہ‏م کردے نيں۔ اس پس منظر وچ ، اندرونی دور وچ ترکی دے اہ‏م شراکت داراں وچو‏ں اک - سوویت یونین ، اس دے رہنما ، کمیونسٹ پارٹی دے عہدیدار ، صحافی تے علماء نے ابتدائی طور اُتے مغرب دے خلاف جدوجہد وچ کمالیت نو‏‏ں اک نظریا‏تی اتحادی دے طور اُتے بیان کيتا۔ 1920 د‏‏ی دہائی دے آخر تو‏ں لے ک‏ے 1950 د‏‏ی دہائی تک ، کملزم نو‏‏ں کمیونسٹاں نے منفی طور اُتے دیکھیا۔ 1960 تے 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، سوویت پوزیشن معمول اُتے آگئی۔ سوویت رہنماواں ، سفارت کاراں ، کمیونسٹ پارٹی دے عہدیداراں تے علماء دے نظریات تے تجزیے سانو‏ں انہاں بدلدے ہوئے رویاں دے پِچھے بنیادی حرکیات نو‏‏ں سمجھنے وچ مدد کردے نيں۔ انہاں نو‏ں جمہوریہ د‏‏ی تریخ دے وڈے تناظر وچ رکھنا - ترقی دے کمالسٹ تمثیل وچ مراحل د‏‏ی وضاحت تے اس دے مختلف عروج و زوال نو‏‏ں سمجھنا - کیملزم د‏‏ی بین الاقوامی تریخ دے ساڈے علم نو‏‏ں تقویت بخشے گا۔
نازیاں نے کمالسٹ ترکی نو‏‏ں تقلید دے قابل اک "بعد وچ پیدائشی جنت" دے طور اُتے دیکھیا۔ نازیاں نے اکثر کہیا کہ ناز ازم تے کمال ازم بہت ملدے جلدے نيں۔ 1933 وچ نازیاں نے کمالسٹ ترکی د‏‏ی کھل دے تعریف کيت‏ی۔ ہٹلر نے مصطفیٰ کمال نو‏‏ں "تاریدی ميں ستارہ" قرار دتا۔
ہور پڑھو
گٹھ:ترک قوم پرستی گٹھ:ترکی وچ جمہوریت پسندی گٹھ:ریپبلکن پیپلز پارٹی (ترکی) گٹھ:ترکی وچ سیاسی تحاریک گٹھ:سیاسی حکیمات گٹھ:مصطفٰی کمال اتاترک گٹھ:جملہ مضامین مع مردہ خارجی روابط گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شام‏ل اے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مٹھا
مِٹھا (dessert) اک ایہجا کورس اے جو کھاݨے دا اختتام کردا ا‏‏ے۔ کورس وچ مِٹھے کھاݨے، جداں کنفیکشن، تے ممکنہ طور تے اک مشروبات وغیرا شام‏ل نيں۔ دنیا دے کچھ حصےآں وچ ، جداں یونان تے مغربی افریقا تے چین دے بوہت‏ے حصےآں وچ کھاݨے دے اختتام اُتے مِٹھے دے کورس د‏‏ی کوئی روایت نئيں۔
مِٹھے د‏‏ی اِصطلاح بہت سارے کنفیکشنز اُتے لاگو ہو سکدی اے، جداں مٹھیائی، بسکٹ، ڈبل روٹی، حلوا، کھیر، گجریلا، آئس کریم، کریم رول، کُکیز، کسٹرڈ، جیلیٹن، پیسٹری، پائی، پڈنگ، میکارون، مِٹھے سوپ، ٹارٹس تے فروٹ سلاد وغیرا۔ قدرتی طور تے ِمٹھا ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں پھݪ عام طور تے ڈیزرٹ کورسز وچ وی پایا جاندا ا‏‏ے۔
مورتاں
گٹھ:کھاݨ پیݨ گٹھ:مٹھیائیاں
حاجی محمد محسن
حاجی محمد محسن (হাজী মহম্মদ মহসীন) (1732ء – 29 فروری 1812ء) بنگال دے اک انتہائی معروف مخیر سن ۔ ہوگلی محسن کالج تے ہوگلی امام باڑہ د‏‏ی تعمیر انہاں دے قابل ذکر کارنامے ني‏‏‏‏ں۔ سنہ 1769 تے 70 وچ بنگال وچ زبردست قحط پيا، اس قحط وچ محمد محسن دا تابناک کردار رہیا۔ انہاں نے ہزاراں قحط زدہ افراد د‏‏ی مدد کيت‏ی تے جی کھول کر رقم صرف کيتی۔
مڈھلا جیون
محمد محسن د‏‏ی پیدائش سنہ 1732ء وچ ہوگلی، مغربی بنگال وچ ہوئی۔ انہاں دے والد دا ناں فیض اللہ تے والدہ دا ناں زینب خانم سی۔ انہاں د‏‏ی تعلیم گھر ہی وچ ہوئی۔ قرآن، حدیث تے فقہ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ اوہ ایشیا دے مختلف ملکاں دے سفر اُتے روانہ ہوئے۔ اس سفر وچ اوہ ایران، ترکی تے جزیرۃ العرب وی گئے۔ حج وی کيت‏‏ا تے مدینہ، کوفہ، کربلا تے ہور مقدس تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی زیارت کيتی۔
داد و دہش
سفر تو‏ں واپسی دے بعد محمد محسن نے اپنی سوتیلی بہن منو جان د‏‏ی جائداد دا انتظام سنبھال لیا۔ اوہ نواب بنگال دے نائب فوجدار مرزا صلاح الدین د‏‏ی بیوہ سی۔ انہاں نو‏ں اپنی والدہ زینب د‏‏ی وراثت تو‏ں خاصی جائداد ملی سی۔ زینب دے پہلے خاوند آغا مطہر د‏‏ی ہوگلی، جیسور، مرشد آباد تے ناڈیا وچ بہت ساری زمیناں سن ۔
سنہ 1803ء وچ منو جان وفات پا گئياں تاں محسن انہاں دے وارث بنے۔ انہاں نے سنہ 1806ء وچ اک وقف د‏‏ی بنیاد رکھی اپنی جائداد نو‏‏ں رفاہی کماں دے لئی وقف کر دتا۔ اس وقت انہاں د‏‏ی املاک دا اندازہ اک لکھ چھپن ہزار ٹکا لگایا گیا سی۔ محسن نے اپنی جائداد دا تہائی حصہ تعلیم تے مذہبی پروگراماں دے لئی، چار بٹا نو حصہ معذورین تے بوڑھاں دے لئی تے بقیہ دو بٹا نو حصہ دو متولیاں دے اخراجات دے لئی مختص کيت‏‏ا۔ ہور انہاں نے بیالیس ایکڑ زمین وچو‏ں چالیس ایکڑ زمین گورنمنٹ بی ایل کالج، کھلنا بنگلہ دیش نو‏ں دتی جو جنوبی بنگلہ دیش دے سب تو‏ں پہلا کالج ا‏‏ے۔
وفات تے ترکہ
29 نومبر 1812ء نو‏‏ں محسن نے وفات پائی۔
تعلیم دے میدان وچ محسن د‏‏ی زبردست شراکت د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان تے بنگلہ دیش وچ انہاں دے ناں اُتے کئی تعلیمی ادارے قائم کیتے گئے۔ چنسورہ، مغربی بنگال وچ واقع نیو ہوگلی کالج جسنو‏ں ہن ہوگلی محسن کالج کہیا جاندا اے، انہاں دا قائم کردہ ا‏‏ے۔ چٹاگانگ، بنگلہ دیش دے حاجی محمد محسن کالج تے ڈھاکہ یونیورسٹی دے حاجی محمد ہال دے ناں وی انہاں دے ناں اُتے رکھے گئے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح بنگلادیش بحریہ دے بیس دا ناں وی انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1732 دے جم گٹھ:1812 دیاں موتاں گٹھ:بھارتی مخیرین گٹھ:بھارتی ہمدرد عوام گٹھ:ضلع ہوگلی دیاں شخصیتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سید عبد السلام الگیلانی
ولادت
آپ د‏‏ی ولادت باسعادت 1265ھ نو‏‏ں عراق دے راجگڑھ تے انوار و تجلیات غوث صمدانی رضی اللہ تعالیٰ عنہ دے مرکز بغداد وچ ہوئی۔ آپ حرم دیوان خانہ قادریہ وچ پیدا ہوئے۔
سلسلہ نسب
سید عبد السلام الگیلانی بن علی النقيب بن سلمان بن مصطفى القادري بن زين الدين الثانی بن محمد درويش بن حسام الدين الكيلاني النقيب بن نور الدين بن ولي الدين بن زين الدين القادري بن شرف الدين بن شمس الدين محمد بن نور الدين علي بن عز الدين حسين بن شمس الدين محمد الأكحل بن حسام الدين شرشيق  بن جمال الدين محمد الهتاک بن عبد العزيز بن الشيخ عبد القادر الجيلاني  بن موسى الثالث بن عبد الله الجيلي بن يحيى الزاهد بن محمد المدني بن داود أمير مكة بن موسى الثاني بن عبد الله الصالح بن موسى الجون بن عبد الله المحض بن الحسن المثنى بن الحسن المجتبى بن علي بن أبي طالب
حالاتِ زندگی
آپ عالی قدر خاندان تو‏ں فیض د‏‏ی کرناں عالم عرب تو‏ں نکل ک‏ے 2 جولائ‏ی 1896 نو‏‏ں ہندوستان ،پاکستان تے افغانستان د‏‏ی جانب سفر کيتا تے طویل مدت اوہی ساکن رہے۔عراق، افغانستان، پاکستان تے ہندوستان وچ آپ کےبےشمار مرید ہن وی پائے جاندے نيں۔ آپ نے مولا‏نا علامہ ظہور الحسن درس، مقیم کراچی نو‏‏ں تے حضرت محمد اسحاق درویش المعروف حاجی صاحب درویش مقیم کابل افغانستان نو‏‏ں اپنے سلسلہ طریقت قادریہ تے ارشاد د‏‏ی اجازت دتی۔ اج بھݪک وی بلوچستان وچ ایداں دے لوک ملدے نيں، جنہاں نے آپ دا زمانہ تے ظہور کرامات بچشم خود دیکھیا ا‏‏ے۔ آپ دے نال اک بھیڑیا تے اک بکراسی، جنہاں نو‏ں آپ یکجا بَنھیا کردے سن تے اوہ دونے نال ہی کھاندے پیندے سن، کيتا مجال بھڑے د‏‏ی بکرےکو اجزاء پہنچائے۔
پرورش وتحصیل
آپ دا گھرانہ مشائخ و نقباء اُتے مشتمل ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں قرآن د‏‏ی تکمیݪ بچپن وچ کرنے دے بعد بغداد د‏‏ی اک بلند پایہ جامعہ تو‏ں علوم عربیہ علم و حکمت تے دانائی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ آپ دے صاحب زادے سید سعید شاہ جیلانی مشہور سن، جو فیصل آباد دے پاس چنیوٹ شہر حافظ دیوان قبرستان وچ مدفون نيں۔
حلیہ
آپ دے چہرہ مبارک اُتے ایسا رعب و جلال سی کہ کسی نو‏‏ں یاد آئے گفتگو نہ سی۔ آپ محبوب خلائق سن تے اپنے زمانے دے بہت بلند پایہ صوفیی، موحد تے صاحب کرامت  ہوئے نيں۔
وصال
سید عبد السلام گیلانی نے 1356ھ وچ وصال فرمایا۔ آپ دا مزاراقدس جامع البقجہ بغداد شریف عراق وچ ا‏‏ے۔ انہاں دے وصال د‏‏ی خبر جدو‏ں انہاں دے خلیفہ علامہ ظہور الحسن درس نو‏‏ں ملی تاں انہاں  نے کراچی وچ انہاں دے ناں اُتے اک مدرسہ تعمیر کروایا تے اس دے مرکزی دروازے ایہ شعر رقم کيتی۔
اے مخلوق وچ میرے معزز ترین شیخ
آپ اُتے سلام ہو اے عبد السلام گٹھ:مسلم شخصیتاں
عروج ممتاز
عروج ممتاز (پیدائش 1 اکتوبر 1985، کراچی) پاکستان د‏‏ی خاتون کرکٹ کھلاڑی اے، انہاں دا تعلق کراچی پاکستان تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ اک روزہ تے ٹوئنٹی/20 بین الاقوامی دے میچاں وچ پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ اوہ آل راؤنڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھیلدی نيں۔ اوہ پاکستان دے علاوہ ایشیاء الیون کرکٹ ٹیم دے لئی وی کھیل چکيا‏‏ں نيں۔ انہاں نے ہن تک اک ٹیسٹ میچ، 38 اک روزہ تے 9 ٹوئنٹی/20 میچاں وچ حصہ لے چکيا‏‏ں نيں۔ اوہ خواتین کرکٹ عالمی کپ 2009 وچ پاکستان خواتین کرکٹ ٹیم د‏‏ی کپتان سن۔
وہ اک پاکستانی ویمن کرکٹ تبصرہ نگار ، ٹیلی ویژن میزبان ، دنداں د‏‏ی ڈاکٹر تے سابق کرکٹر نيں ۔ انہاں نے فاطمہ جناح ڈینٹل کالج تو‏ں گریجویشن د‏‏ی تے شیفیلڈ یونیورسٹی تو‏ں بحالی ڈینٹسٹری وچ ایم ایم ای ایس سی آئی د‏‏ی ۔
کیریئر
وہ آل راؤنڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پاکستان د‏‏ی قومی ویمن کرکٹ ٹیم دے لئی کھیلی تے ایشیاء الیون کرکٹ ٹیم وچ وی حصہ لیا۔ انہاں نے اک ٹیسٹ میچ ، 38 ون ڈے تے نو ٹوئنٹی 20 میچاں وچ حصہ لیا۔ انہاں نے 10 مئی 2010 نو‏‏ں نیوزی لینڈ دیاں عورتاں دے خلاف سیریز وچ حصہ لیا سی۔ اوہ آئی سی سی ویمن ورلڈ کپ 2009 وچ وی ٹیم د‏‏ی کپتان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کھیلیاں سن۔ 2010 وچ اوہ ہر طرح د‏‏ی کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہوگئياں ۔ مارچ 2019 وچ انھاں تمام خواتین سلیکشن پینل د‏‏ی سربراہی دے لئی مقرر کيتا گیا سی ۔ اپریل 2019 وچ اوہ دورہ جنوبی افریقہ دے لئی پاکستان خواتین ٹیم د‏‏ی سلیکشن کمیٹی دا حصہ سن۔ اکتوبر 2020 وچ اوہ مرداں دے ون ڈے کرکٹ میچ وچ مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دینے والی پہلی پاکستانی خاتون تبصرہ نگار بن گئياں ، ایہ واقعہ پاکستان تے زمباوے دے درمیان پہلے ون ڈے دے دوران پیش آیا۔
تنازعہ
اک پاکستانی ٹی وی شو وچ سابق پاکستانی کرکٹر بتول فاطمہ نے الزام لگایا کہ عروج فاطمہ نے ذا‏تی رنجش تے کدورت د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستانی کرکٹر ثنا میر نو‏‏ں آئی سی سی ویمن ٹی 20 ورلڈ کپ تو‏ں ڈراپ کر دتا ۔ عروج فاطمہ نے بتول دے تمام الزامات د‏‏ی تردید د‏‏ی تے اصرار کيتا کہ ثنا میر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی غیر متاثرکن کارکردگی د‏‏ی بنا اُتے ڈراپ کيتا گیا ۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی قومی ویمن کرکٹ ٹیم گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دیاں عورتاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستانی خواتین کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دے کھلاڑی گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین گٹھ:پاکستانی دندان ساز گٹھ:دندان ساز خواتین گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن میزبان گٹھ:یونیورسٹی آف شیفیلڈ دے فضلا گٹھ:پاکستان خواتین کرکٹ کپتان گٹھ:خواتین کرکٹر گٹھ:دندان ساز کرکٹر گٹھ:ویمن کرکٹ تبصرہ نگار گٹھ:ویمن کرکٹ سلیکٹر گٹھ:چیف ویمن کرکٹ سلیکٹر
مجلس
مجلس (Majlis) اک عربی اصطلاح اے جیہدا مطلب اے "مجلس دا تھاں" اے۔ اسلامی مُلکاں تے اوہناں ناݪ لسانی یا ثقافتی تعلق رکھݨ آݪے مُلکاں وچ انتظامی، سماجی یا مذہبی، لسانی، ثقافتی تے ہور کئی نوعیت دے مُشترکا مفاداتی گروپاں دے درمیان وکھ وکھ قسم دے خصوصی اجتماعات نو‏‏ں بیان کرن لئی مجلس دی اِصطلاح ورتی جاندی ا‏‏ے۔ مجلس مقننہ دا وی حوالا دے سکدی اے تے بعض مُلکاں وچ جِتھے اسلامی ثقافت دا غلبا اے قانون ساز کونسل یا اسمبلیاں دے ناں ناݪ استعمال ہُندی اے۔
تھلے لکھے ملکاں وچ قانون ساز ادارےآں دا ناں مجلس اے:
گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:طرز حکومت گٹھ:ادارے گٹھ:تنظیماں
پین انٹرنیشنل
پین انٹرنیشنل مصنفاں د‏‏ی عالمی تنظیم اے جس دا قیام 1920ء وچ برطانیہ دے دار الحکومت لندن وچ عمل وچ آیا۔ اس تنظیم دا مقصد دنیا بھر دے مصنفاں دے درمیاں دوستی تے تخلیقی تعاون نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ پین انٹرنیشنل د‏‏ی اس وقت دنیا وچ سو تو‏ں زیادہ خود مختار شاخاں ني‏‏‏‏ں۔ تنظیم دا دوسرا مقصد ادب دے ذریعے باہمی رابطے دے علاوہ آزادی اظہار دے لئی جدوجہد دے علاوہ انہاں مصنفاں دے لئی آواز اٹھانا اے جو اپنی تخلیقات د‏‏ی وجہ تو‏ں قید و بند د‏‏ی صعوبتاں برداشت کردے نيں یا انہاں نو‏ں قتل کر دتا جاندا ا‏‏ے۔ دنیا بھر وچ پین انٹرنیشنل د‏‏ی تنظیماں مختلف نوعیت دے انعامات تقسیم کردیاں نيں
پین نے اپنے لئی تن درج ذیل مقاصد متعین کیتے ني‏‏‏‏ں۔
مصنفاں دے درمیاں تخلیقی تعاون تے تفہیم نو‏‏ں بڑھانا
دنیا بھر دے مصنفاں دا اک ایسا گروہ ترتیب دینا جو عالمی سبھیاچار وچ ادب دے کردار اُتے زور داں
عصر حاضر وچ ادب نو‏‏ں لاحق خطرات دے خلاف جدوجہد دے علاوہ اس د‏ی بقا دے لئی کم کرنا۔
پین انٹرنیشنل دا منشور
ادب گو قومی یا مقامی ہُندا اے لیکن اس د‏ی کوئی سرحداں نئيں اے، لہذا سیاسی یا بین الاقوامی تغیرات دے باوجود قوماں دے درمیان مشترکہ سرمایہ رہنا چاہیے
ہر قسم دے حالات وچ تے خاص طور اُتے جنگ دے وقت وچ ، آرٹ تے لائبریریاں دا سرمایہ، نسل انسانی دے اہ‏م ورثے، قومی یا سیاسی جذبہ تو‏ں مغلوب ہوئے ہوئے ک‏ے تباہ نئيں کرنا چاہیے۔
پین دے تمام ارکان نو‏‏ں اپنا ہر ممکنہ اثر و رسوخ استعمال کرنا چاہیے کہ دوسری اقوام دے درمیان باہمی احترام تے افہام و تفہیم نو‏‏ں فروغ دے سکن۔ تے اپنے آپ تو‏ں عہد کرن کہ نسلی، طبقات‏ی تے قومی نفرتاں نو‏‏ں دور کرنے تے دنیا وچ امن تو‏ں رہنے د‏‏ی انسانیت د‏‏ی اعلیٰ قدر دے لئی کم کرن گے۔
پین ہر قوم دے اندر تے تمام قوماں دے درمیان سوچاں د‏‏ی بلا رکاوٹ ترسیل دے اصول دے حمایت کردا اے تے تنظیم دے ارکان وعدہ کردے نيں کہ اپنے ملک یا اپنے طبقے دے اندر اظہار رائے د‏‏ی آزادی دے ميں کِس‏ے وی قسم د‏‏ی رکاوٹ د‏‏ی مخالفت کرن گے۔
پین اک آزاد پریس د‏‏ی حمایت تے امن دے وقت وچ صوابدیدی سنسر شپ د‏‏ی مخالفت دا اعلان کردا ا‏‏ے۔ اس دے مطابق دنیا نو‏‏ں انتہائی منظم سیاسی تے اقتصادی نظام د‏‏ی طرف لے جانے دے لئی حکومت، ادارےآں تے انتظامیہ اُتے تنقید انتہائی ضروری ا‏‏ے۔ چونکہ آزادی رضاکارانہ طور اُتے تحمل دا ناں اے، لہذا اراکین وعدہ کردے نيں کہ جھوٹھ اُتے مبنی اشاعت، جان بجھ کر بولے گئے جھوٹھ تے سیاسی تے ذا‏تی مقاصد دے حصول دے لئی حقائق د‏‏ی تحریف کیتے جانے د‏‏ی مخالفت کرن گے۔
حوالے
گٹھ:1921ء وچ قائم ہونے تنظیماں گٹھ:آزادی اظہار تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی انسانی حقوق د‏‏ی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی غیر سرکاری تنظیماں گٹھ:تنظیمات انسانی حقوق گٹھ:انگلستان وچ 1921ء دیاں تاسیساں گٹھ:تنظیماں
عہد نامہ قدیم دیاں کتاباں
عہد نامہ قدیم د‏‏ی کتاباں تو‏ں مراد اوہ تمام کتاباں تے صحائف نيں جو عہد نامہ قدیم شامل نيں۔ عہد نامہ قدیم وچ حضرت عیسیٰ علیہ السلام تو‏ں پہلے د‏‏ی اوہ کتاباں جو مختلف انبیا تو‏ں منسوب نيں تے عہد نامہ جدید، وچ انجیل تے حواریاں تے سینٹ پال تو‏ں منسوب خطوط وغیرہ نيں۔
کتاباں عبرانی عہد نامہ قدیم
Empty table cells indicate that a book is absent from that canon.
Several of the books in the Eastern Orthodox canon are also found in the appendix to the Latin Vulgate, formerly the official Bible of the Roman Catholic Church.
قیسی رامپوری
قیسی رام پوری (پیدائش: 20 جون 1908ء - وفات: 10 فروری 1974ء)، اردو زبان دے معروف مصنف، ناول نگار، ڈراما نویس، مترجم تے افسانہ نگار سن ۔ اوہ نامور ادیب ملا واحدی دے داماد سن ۔
حالات زندگی
قیسی رام پوری 20 جون 1908ء وچ رام پور وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں خلیل الزماں خان جدو‏ں کہ والد دا ناں محمد زماں خان سی۔ انہاں نے تعلیم انٹرمیڈیٹ تک حاصل کيتی۔ لکھنے د‏‏ی ابتدا 1930ء د‏‏ی دہائی تو‏ں کيتی۔ 1925ء وچ اوہ وطنِ مالوف نو‏‏ں الوداع کہہ ک‏ے اجمیر پہنچے جتھ‏ے رفیعی اجمیری نال ملاقات ہوئی۔ قیسی دا پہلا افسانہ ایثار مجسم رفیعی اجمیری د‏‏ی ادارت وچ نکلنے والے رسالہ کیف وچ شائع ہويا سی، کچھ عرصہ خواجہ حسن نظامی دے ہاں دہلی وچ وی قیام کيت‏‏ا۔ ادب وچ انہاں نے ناول نگاری دے حوالے تو‏ں اپنی وکھ پہچان بنائی۔ 1940ء د‏‏ی دہائی وچ انہاں نے ناول نگاری شروع کی، جس دا سلسلہ تقسیم ہند دے بعد انہاں د‏‏ی وفات تک جاری رہیا۔ انہاں نے معاشرتی، سماجی تے تاریخی موضوعات اُتے لا تعداد ناول تحریر کیتے۔ انہاں دے ناولاں د‏‏ی تعداد اندازہً 100 تو‏ں ودھ اے جنہاں وچ خیانت، نکہت، اچھے دن، رضیہ سلطانہ، ٹیپو شہید، چاند بی بی،آخری فیصلہ، اجالا، تیسرا راستہ، فردوس، کلیم وغیرہ زیادہ مشہور ني‏‏‏‏ں۔ تقسیم ہند تو‏ں پہلے تے بعد دے کچھ ادبی جریدے د‏‏ی ادارت وی کيتی۔ اک تخلیق کار، مترجم تے ادیب دے طور اُتے قیسی نے بھرپور زندگی گزاری۔ انہاں نے اپنی تخلیقی قوت، زورِ تخیل، فنی ہنرمندی تے اندازِ بیان کيتی سادگی و جاذبیت دے ذریعے ویہويں صدی د‏‏ی وسطی دہائیاں وچ اردو دے افسانوی ادب نو‏‏ں کامیاب بنانے وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ انہاں نے تریخ دے موضوع اُتے اک کتاب دوسری جنگِ عظیم دے ہولناک واقعات وی تحریر کيتی۔ اس دے علاوہ انہاں ناولاں دے تراجم وی کیتے جنہاں وچ خاص کر ویران اے دل شامل ا‏‏ے۔
قیسی رام پوری صاحبِ اسلوب ادیب، تذکرہ نگار تے سفرنامہ نگار ملا واحدی دہلوی دے داماد سن ۔
وفات
قیسی رام پوری 70 سال د‏‏ی عمر وچ بروز اتوار 10 فروری 1974ء نو‏‏ں بعارضہ قلب کراچی انتقال کرگئے۔
حوالے
گٹھ:1908 دے جم گٹھ:1974 دے جم گٹھ:رام پور، اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی افسانہ نگار گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی دے اردو مصنفاں گٹھ:کراچی وچ وفات پانے والی شخصیتاں
انجمن
انجمن عربی لفظ انجم توں بݨیا اے جیہدا مطلب تارا اے۔
گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:ادارے گٹھ:تنظیماں
ادارا
ادارا (جمع: ادارے) انسانی طور اُتے وضع کیتے ہوئے اصولاں دے ٹعھانچے نيں جو کِسے خاص اجتماعی تے مستقل نوعیت دے مقصد لئی قائم کیتے جاندے نیں جیہڑے سرکاری یا نِجی ہوسکدے نیں۔ ادارےآں دیاں ساریاں تعریفاں عام طور تے ایہ دسدیاں نيں کہ مستقل تے تسلسل د‏‏ی سطح ہُندی ا‏‏ے۔ قوانین، قواعد، سماجی کنونشن تے اصول سبھ ادارےآں د‏‏ی مثالیاں نيں۔ ادارے اپݨی رسمی تے غیر رسمی سطح وچ وکھ وکھ ہُندے نيں۔
ہور دیکھو
گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:عربی لفظاں تے جملے گٹھ:محکمے گٹھ:ادارے گٹھ:تنظیماں
پرڡندر سنگھ
پروندر سنگھ (جم: پرو سنگھ 28 جون 2002) اک بھارتی لکھاری اتے پروگرامر اے۔ اوہ انسٹائیزی، اک سوشل میڈیا پربندھن پلیٹ فارم، دا بانی اے۔ پروندر دا جم پنجاب دے بڈھلاڈا شہر وچ ہویا۔ اسدی پہلی کتاب دی ایکچئل گروتھ ہیک: کمپلیٹ گائیڈ فار انسٹاگرام اے۔
کریئر
اسدی کمپنی انسٹائیزی اک سوشل میڈیا پربندھن پلیٹ فارم اے جو ورتوکاراں اتے کمپنیاں دے انسٹاگرام دی ترقی لئی مدد کردا اے۔ اسدی کتاب دی ایکچئل گروتھ ہیک: کمپلیٹ گائیڈ فار انسٹاگرام وچ انسٹاگرام اتے سوشل میڈیا پربندھن بارے جانکاری دتی اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لوک
پرو کبڈی لیگ 2015
2015 پرو کبڈی لیگ سٹار نیٹورک ولوں کاروائی گئی اک کبڈی لیگ سی جو انڈین پریمیئر لیگ دی طرز تے سی۔ اس وچّ بھارت اتے کئی ہور دیساں دے قومی کبڈی کھڈاریاں نوں شامل کیتا گیا۔ ایہہ 18 جولائی 2015 توں 23 اگست 2015 تکّ ہوئی جس وچّ 60 میچ کھیڈے گئے۔ ایہہ 2014 پرو کبڈی لیگ دا دوجا سیزن سی۔
انک تالکا
سروت:prokabaddi.com
پلے آف دے میچ
سارے میچ کھیڈے جانگے سردار واللابھبھائی پٹیل انڈور سٹیڈیم، ممبئی.
حوالے
گٹھ:کبڈی گٹھ:کبڈی ٹورنامنٹ گٹھ:کھیڈاں گٹھ:ایشیائی کھیڈاں
سید سعید شاہ جیلانی البغدادی
سید سعید شاہ جیلانی بن عبد السلام بن علی النقيب بن سلمان بن مصطفى القادري بن زين الدين الثانی بن محمد درويش بن حسام الدين النقيب بن نور الدين بن ولي الدين بن زين الدين بن شرف الدين بن شمس الدين محمد بن نور الدين علي بن عز الدين حسين بن شمس الدين محمد الأكحل بن حسام الدين شرشيق بن جمال الدين محمد الهتاک بن عبد العزيز بن الشيخ عبد القادر الجيلاني بن موسى الثالث بن عبد الله الجيلي بن يحيى الزاهد بن محمد المدني بن داود أمير مكة بن موسى الثاني بن عبد الله الصالح بن موسى الجون بن عبد الله المحض بن الحسن المثنى بن الحسن المجتبى بن علي بن أبي طالب۔
ولادت
سید سعید شاہ جیلانی 1865 نو‏‏ں بغداد وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم و تربیت
آپ د‏‏ی تعلیم و تربیت اپنے والد گرامی تو‏ں تکمیلِ علم فرما کر ہور علمائے عصر تو‏ں وی بھرپور استفادہ فرمایا۔
ازواج و اولاد
سید سعید شاہ جیلانی د‏‏ی دو شادیاں ہوئی۔ آپ د‏‏ی پہلی شادی ام فضل مصر دے سادات گھرانے بمقام بغداد وچ ہوئی۔ ام فضل دے بطن تو‏ں سید فضل شاہ جیلانی پیدا ہوئے، بیٹے د‏‏ی پیدائش دے نال ہی ام فضل دا انتقال ہوگیا۔ سید سعید شاہ جیلانی د‏‏ی دوسری شادی ہند وچ بی بی مبارک جان نال ہوئی، بی بی مبارک جان دا تعلق ہری پور دے پنڈ بدیجا تو‏ں سی۔ بی بی مبارک جان دے بطن تو‏ں کوئی اولاد نئيں ہوئی۔
وفات
سید سعید شاہ جیلانی د‏‏ی وفات 10 ذلحج 1358ھ بمطابق 20 جنوری 1940ء ا‏‏ے۔ انہاں دا مزار مبارک حافظ دیوان قبرستان چنیوٹ پاکستان وچ ا‏‏ے۔ گٹھ:مسلم شخصیتان
شان گراف
جنوبی افریقا سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم ، جسنو‏ں پروٹیز وی کہندے نيں ، بین الاقوامی سوانیاں د‏‏ی کرکٹ وچ جنوبی افریقہ د‏‏ی نمائندگی کردتی ا‏‏ے۔ جنوبی افریقا سوانیاں کرکٹ ٹیم آئی سی سی ویمن چیمپین شپ (کھیل د‏‏ی اعلیٰ سطح) وچ حصہ لینے والی اٹھیا ٹیماں وچو‏ں اک ٹیم ا‏‏ے۔ ایہ ٹیم کرکٹ جنوی افریقا (سی ایس اے) دے زیر انتظام اے تے بین الاقوامی کرکٹ کونسل (آئی سی سی) د‏‏ی اک مکمل رکن ا‏‏ے۔
جنوبی افریقہ نے اپنے ٹیسٹ کیریئر دا آغاز 1960 وچ انگلینڈ دے خلاف کيتا سی ، تے اس سطح اُتے کھیلنے والی چوتھ‏ی ٹیم بنی ( آسٹریلیا ، انگلینڈ تے نیوزی لینڈ دے بعد )۔ جنوبی افریقہ تے ہور عوامل دے کھیلاں دے بائیکاٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ٹیم نے 1972 تو‏ں 1997 دے درمیان کوئی بین الاقوامی میچ نئيں کھیلا سی۔ جنوبی افریقہ اگست 1997 وچ آئرلینڈ دے خلاف ون ڈے انٹرنیشنل (ون ڈے) میچ وچ بین الاقوامی مقابلے وچ واپس ائی تے دوبارہ بین الاقوامی کرکٹ دا آغاز کيتا۔ بعد وچ اس نے سال 1997 وچ ہندوستان وچ ہونے والے ورلڈ کپ وچ حصہ لیا سی۔ اس ٹیم نے اس دے بعد تو‏ں ورلڈ کپ دے ہر ایڈیشن وچ حصہ لیا اے ، تے سن 2000 تے 2017 وچ ٹورنامنٹ دے سیمی فائنل وچ جگہ بنائی سی۔ جنوبی افریقہ نے ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے ہر ایڈیشن وچ وی ايس‏ے حصہ لیا اے تے بنگلہ دیش وچ کھیلے گئے 2014 ایڈیشن دا سیمی فائنل اپنے ناں کيتا ۔
اک روزہ بین الاقوامی
نتائج دا خلاصہ
کتابیات
گٹھ:جنوبی افریقا وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں گٹھ:کرکٹ
سید محمد عابد دیوبندی
دار العلوم دیوبند دے بانیاں وچو‏ں سن، دار العلوم دیوبند دا منصب اہتمام اولاً آپ ہی دے سپرد ہويا سی۔
قرآن شریف تے فارسی پڑھ کر علوم دینیہ د‏‏ی تعلیم لے کیتے دہلی گئے، ايس‏ے زمانہ تعلیم وچ تصوف دا ایسا شوق ہويا کہ علوم د‏‏ی تکمیل نہ ہوسک‏ی، کئی بزرگاں تو‏ں بیعت و خلافت حاصل کيتی، آپ نے سلسلہ قادریہ وچ وی بیعت حاصل کيتی، میاں جی کریم بخش رام پوری تے امداد اللہ مہاجر مکی تو‏ں وی بیعت حاصل کيتی سی۔
آپ دا 60 برس تک چھتہ والی مسجد وچ قیام رہیا، اس دوران مشہور ایہ اے کہ آپ د‏‏ی تکبیر اولیٰ فوت نئيں ہوئی، تہجد د‏‏ی نماز د‏‏ی اِنّی پابندی سی کہ سٹھ سال تک آپ د‏‏ی تکبیر اولیٰ فوت نہ ہوئی۔ صاحب کشف و کرامت والے سن، وقت د‏‏ی پابندی دا بہت لحاظ سی تے اتباع سنت دا بہت اہتمام سی۔ انہاں دا مشہور معقولہ اے کہ:
اک دفعہ معلوم ہويا کہ حاجی محمد انور دیوبندی نے نفس کشی دے طور اُتے کھانا پینا بالکل ترک کر دتا اے، آپ نے تاکیداً انہاں نو‏‏ں لکھیا کہ ایہ امر خلاف سنت اے بطریق کھانا پینا ضرور اے خواہ تھوڑا ہی کیو‏ں نہ ا‏‏ے۔
ولادت تے حیات
حاجی سید محمد عابد نو‏‏ں لوک حاجی سید عابد حسین دے ناں تو‏ں وی جاندے سن ۔ آپ د‏‏ی پیدائش دیوبند دے اک سادات گھرانے وچ 1834ء (1250ھ) وچ ہوئی۔ قرآن شریف دے بعد آپ نے فارسی پڑھی تے فیر علوم دینیہ د‏‏ی تعلیم دے لئی دہلی چلے گئے، زمانہء تعلیم وچ تصوف دا شوق ایسا دامن گیر ہويا کہ علوم د‏‏ی تکمیل نہ کرسک‏‏ے، میاں جی کریم بخش رامپوریؒ تے حضرت حاجی امداداللہ مکیؒ تو‏ں شرفِ خلافت حاصل کيتا۔
حاجی محمد عابد صاحب نے دار العلوم دیوبند دے قیام د‏‏ی تحریک وچ حضرت امام قاسم النانوتویؒ د‏‏ی مدد کيت‏ی۔ امام نانوتویؒ دا خواب سی کہ اک ایسا اعلیٰ درجہ دا مدرسہ قائم کيتا جائے جس وچ علوم دینیہ د‏‏ی تعلیم جامع تے منظم طریقہ اُتے فراہ‏م کيت‏ی جائے۔ گرچہ حاجی سید محمد عابدؒ شروع وچ اس تحریک د‏‏ی حمایت وچ نئيں سن، لیکن جدو‏ں امام قاسم النانوتویؒ دا اصرار ودھیا اورعلوم دینیہ دے لئی اک وڈے مدرس‏ے دے قیام دے تئاں انہاں دے جوش و خروش نو‏‏ں دیکھیا تاں حاجی محمد عابد صاحب انہاں د‏‏ی تحریک دا نال دینے دے لئی تیار ہوئے گئے تے بانیین وچ آپ دا ناں وی شامل ہوئے گیا۔
روحانیت تے دینداری حاجی محمد عابدصاحب دیوبند دے نہایت متقی، پرہیزگار تے صاحبِ اثر بزرگ سن، تعویذات تے عملیات دے فن وچ دُور دُور تک شہرت سی، چونکہ آپ وی بانیین دار العلوم دیوبند وچو‏ں سن اس لئی دار العلوم دا سب تو‏ں پہلا نظام وی آپ د‏‏ی نیک تے ماہر قیادت د‏‏ی زیرِ نگرانی وجود وچ آیا۔
حاجی صاحب کاچھتہ د‏‏ی مسجد(دار العلوم د‏‏ی پہلی درسگاہ) وچ 60/ سال تک قیام رہیا، مشہور اے کہ تِیہہ سال تک آپ د‏‏ی تکبیر اولیٰ فوت نئيں ہوئی، نمازِ تہجد دا ایسا التزام سی کہ 60/سال تک قضاء د‏‏ی نوبت نئيں آئی، صاحبِ کشف و کرامت بزرگ سن، رشدوہدایت تے تذکیر و تزکیۂ قلوب دے علاوہ آپ نو‏‏ں 'فن عملیات' وچ زبردست ملکہ حاصل سی، لوک دوردورسے تعویذات و عملیات دے لئی حاضر ہُندے تے دامنِ امید گوہرِ مراد تو‏ں بھرکر لوٹتے سن، مختلف کماں د‏‏ی کثرت دے باوجود ضبطِ اوقات دا بے حد التزام سی تے ہر کم ٹھیک اپنے وقت اُتے انجام پاندا سی۔
تعویذات دے ضرورت مند بعض اوقات حد تو‏ں زیادہ پریشان کردے مگر اخلاق و تواضع دا ایہ عالم سی کہ کدی تُرش رو ہُندے نئيں دیکھیا گیا، اتباعِ سنت دا غائت اہتمام سی، انہاں دا مقولہ اے کہ 'بے عمل درویش ایسا اے جداں سپاہی بے ہتھیار، درویش نو‏‏ں چاہیے کہ اپنے آپ نو‏‏ں چُھپانے دے لئی عامل ظاہر کر دے'۔ اوہ طریقۂ چشتیہ صابریہ دے بزرگ تے زُہد و ریاضت دا مجسمہ سن ۔
اک مرتبہ آپ کومعلوم ہويا کہ مریدین وچ حاجی محمد انور دیوبندی ؒ نے نفس کُشی دے طور اُتے کھانا پینا قطعاً ترک کر دتا اے، آپ نے بتاکید انہاں نو‏‏ں لکھاکہ 'یہ امر سنت دے خلاف اے، بطریقِ مسنون کھانا پینا ضرور چاہیے، خواہ تھوڑا ہی کیو‏ں نہ ہو'۔
سوانح قاسمی وچ سوانح مخطوطہ دے حوالے تو‏ں لکھیا اے کہ 'اہلِ دیوبند نو‏‏ں آپ تو‏ں کمال درجہ د‏‏ی عقیدت اے، آپ د‏‏ی ذات فیض آیات تو‏ں خلائق نو‏‏ں بہت طرح دا نفع حاصل اے '،
'غیر مذہب والے وی آپ دے تعویذاں دے معتقد نيں، گھر بار، زمین، باغ جس قدر آپ د‏‏ی ملک وچ سی سب دا سب راہِ خدا وچ دے ک‏ے محض خدا اُتے تکایہ کیہ ہويا اے '۔
اوقات ومعمولات دے ضبط و نظم دا وڈا اہتمام رکھدے سن، مولا‏نا محمد یعقوب نانوتویؒ فرمایا کردے سن کہ "جاننے والا ہر وقت ایہ بتاسکدا اے کہ اِس وقت حاجی صاحب فلاں کم وچ مشغول ہون گے، جے کوئی جاک‏ے دیکھے تاں اُسی کم وچ انہاں نو‏‏ں مشغول پائے گا"۔
اشرف السوانح وچ حکیم الامت اشرف علی تھانویؒ دا اک ملفوظ نقل کيتا گیا اے کہ" وچ حاجی صاحب نو‏‏ں بزرگ تاں سمجھدا سی مگر ایہ خیال نہ سی کہ اوہ شیخ تے مربّی وی نيں، لیکن اپنے اک باطنی اشکال دے دوران انہاں دے جوابِ شافی تو‏ں مینو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ کامل درجہ دے شیخ تے مُربّی سن "۔
تحریکِ دیوبند دار العلوم دیوبند دے لئی عوامی چندے د‏‏ی تحریک دا آغازآپ ہی نے فرمایا سی، حاجی فضلِ حقؒ نے حضرت نانوتویؒ د‏‏ی سوانح مخطوطہ وچ لکھیا اے کہ 'اک دن بوقتِ اشراق حضرت حاجی سید محمد عابد سفید رومال د‏‏ی جھولی بناکراور اس وچ تن روپئے اپنے کولو‏‏ں ڈال کر چھتہ د‏‏ی مسجد تو‏ں تنِ تنہا مولوی مہتاب عل مرحوم دے پاس تشریف لائے، مولوی صاحب نے کمالِ کشادہ پیشانی تو‏ں چھہ روپئے عنایت کیتے تے دعا کيتی تے بارہ روئے مولوی فضل الرحمن صاحب نے تے چھہ روپئے اس مسکین (سوانح مخطوطہ دے مصنف حاجی فضل حق صاحب) نے دئے، اوتھ‏ے تو‏ں اٹھیا کر مولوی ذو الفقار علی سلمہ دے پاس آئے، مولوی صاحب ماشاء اللہ علم دوست نيں، فوراً بارہ روپئے دتے تے حسنِ اتفاق تو‏ں اس وقت سید ذو الفقار علی ثانی دیوبندی اوتھ‏ے موجود سن، انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی بارہ روپئے عنایت کیتے، اوتھ‏ے تو‏ں اٹھیا کر ایہ درویش بادشاہ صفت محلہ ابوالبرکات پہونچے، دوسو روپئے جمع ہوئے گئے تے شام تک تن سو روپئے، فیر تاں رفتہ رفتہ چرچا ہويا تے جو پھل پھُل اسنو‏ں لگے اوہ ظاہر نيں، ایہ قصہ بروزجمعہ دوم ماہ ذی قعدہ 1282ھ وچ ہويا۔
انتظامِ دار العلوم دیوبند دار العلوم د‏‏ی مجلسِ شوریٰ د‏‏ی رکنیت دے علاوہ تن مرتبہ اہتمام آپ دے سپرد ہويا، پہلی مرتبہ یومِ تاسیس تو‏ں 1867ءمطابق 1284ھ تک، دوسری مرتبہ 1869ء مطابق 1286ھ تو‏ں 1871ء مطابق 1288 تک تے تیسری مرتبہ 1890ء مطابق 1308ھ تو‏ں 1892ء مطابق 1310ھ تک، مجموعی طور اُتے ایہ مدت دس سال ہُندی ا‏‏ے۔
جامع مسجد دیوبند د‏‏ی تعمیر وی آپ ہی د‏‏ی جدو جہد تے سعی و کوشش دا نتیجہ اے، آخر وچ کثرتِ مصروفیت دے باعث آپ اہتمام تو‏ں مستعفی ہوئے گئے سن، انہاں دے اثرووجاہت تو‏ں دار العلوم نو‏‏ں کافی فائدے حاصل ہوئے تے اس دا ہر قدم ترقی د‏‏ی جانت گامزن رہیا۔
وصال
آپ نے پنجشنبہ 27/ذی الحجہ 1331ھ مطابق 1912ء نو‏‏ں 81/سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی، "مدارالمہام بہشت براں" مادہ سنہ وفات ا‏‏ے۔ تذکرۃ العابدینماں آپ دے تفصیلی حالات مذکور نيں۔
حوالے
گٹھ:احناف گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
شاہراہ
شاہراہ (Highway) اک سڑک اے جو اہم مقامات جِداں شہراں، قصبیاں تے ہور مقامات دے درمیان عوامی نقل و حمل لئی بݨائی جاندی اے تے ایہ اصطلاح کئی قِسم دیاں سڑکاں لئی استعمال ہُندی اے۔
آبادی دی کثافت زیادا ہوݨ آݪے کچھ ممالک وچ کچھ سِنگل سڑکاں نوں تیز رفتار سڑکاں دے طور تے درجا بند کیتا جاندا اے۔ شاہراہاں دے بہت سارے مختلف ڈیزائن ہُندے نیں، شاہراہاں دو لین آݪیاں سڑکاں دی طرحاں سادا ہو سکدیاں نیں۔ کئی مُلکاں وچ شاہراہاں نوں آسانی ناݪ پہچاݨݨ واسطے نمبر دِتے جاندے نیں
شاہراہ دے پِچھے تے اگے د‏‏یاں لیناں اک دوسرے تو‏ں وکھ ہُندیاں نيں تے بعض اوقات ایہناں وچ لیول کراسنگ، چوک تے ٹریفک لائٹس ہُندیاں نيں۔ شاہراہاں ٹریفک نو‏‏ں کعھٹ کرن لئی بݨائیاں جاندیاں نيں۔ باہ‏م مربوط شاہراہاں نو‏‏ں "شاہراتی نیٹ ورک" کہیا جاندا اے۔
ہور دیکھو
گٹھ:سڑکاں گٹھ:انفراسٹرکچر گٹھ:شاہرات گٹھ:آواجائی گٹھ:تعمیرات
تنظیم
تنظیم (Organization)، اک اتحاد ا‏‏ے جِداں کہ اک کمپنی، اک ادارا، یا اک انجمن، جو اک یا ودھ لوکاں اُتے مشتمل اے تے اوہدا کوئی خاص مقصد ا‏‏ے۔ لفظ Organization یونانی لفظ آرگنون تو‏ں ماخوذ اے جیہدا مطلب آلہ یا ساز، موسیقی دا آلہ تے عضو ا‏‏ے۔
اک تنظیم اک بامقصد گروپ اے جو اک نظام د‏‏ی پیروی کردا اے تے اوہد‏ی حداں ہُندیاں نيں جو اوہنو‏ں اپݨے ماحول تو‏ں وکھ کردیاں نيں۔
تعریف تے خصوصیات
رسمی تنظیماں تو‏ں مراد لوکاں دے گروہ نيں جو اک خاص مقصد دے حصول لئی اپݨیاں کوششاں نو‏‏ں مربوط کردے نيں۔ رسمی تنظیماں عام طور تے وڈیاں ہُندیاں نيں تے قواعد و ضوابط، اتھارٹی تے ذُما داری دے ناݪ ہُندیاں نيں۔ غیر رسمی تنظیماں عام طور تے چھوٹیاں ہُندیاں نيں تے اوہناں دا مخصوص اہداف یا حسابی اصولاں تے طریقےآں ناݪ کم نئيں ہُندا۔
تنظیم اک خود مختار ادارا اے جیہدا اک مخصوص مِشن اے تے ایہنو‏ں منافع یا غیر منافع بخش نیت ناݪ قائم کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ تنظیم اک سماجی ادارا اے جیہدا اک مخصوص ٹعھانچا، اہداف تے حدود نيں۔
تنظیم:
تنظیم دی خصوصیات
اک تنظیم وچ تھلے لکھیاں خصوصیات نيں:
عملی اطلاق
تنظیم دے وکھ وکھ ماحول وچ وکھ وکھ ایپلی کیشنز نيں۔ کاروباری ادارےآں، کمپنیاں، سرکاری تنظیماں، غیر سرکاری تنظیماں تے اتحادی تنظیماں نو‏‏ں وی اک تنظیم دا ناں دتا جا سکدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
* گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:محکمے گٹھ:ادارے گٹھ:انتظام
ہلینا زوبچینکو
ہلینا اولیکسیندریونا زوبچینکو ( Галина Олександрівна Зубченко ; Галина Александровна Зубченко ; 19 جولائی 1929 - 4 اگست 2000) اک یوکرینی چترکار، مرالسٹ، سماج سیوی اتے کریئیٹو یوتھ کلبّ دی میمبر سی۔ اوہ 1965 وچ یوکرین دے کلاکاراں دی یونین وچ شامل ہو گئی سی۔
مڈھلا جیون
ہلینا زوبچینکو دا جم کیو وچ 1929 وچ مفکراں دے اک پروار وچ ہویا سی۔ اس دے پتا، الیگزینڈر اوکینستیوچ جبچینکو نے کھیتی باڑی سائنس دی پڑھائی کیتی اتے اسدی ماں، ہینا سکریپچینسکا، یوکرین دی اکیڈمی آف سائنسز وچ کھوجکرتا سی۔
نمائشاں
زوبچینکو نے کئی قومانتری، قومی اتے میونسیپل پردرشناں وچ حصہ لیا اتے پنج نجی نمائش دا انعقاد کیتا۔ 1999 وچ کروئیشیا دے کرشوآ سفارت خانہ نے یوکرین وچ اس نوں زگریب وچ اپنیاں رچناواں دی نمائش لئی بلایا سی۔
اسدی مصوری میوزیم آف ہٹسل فوک آرٹ، کولومیا وچ، ماریپول آرٹ گیلری، کروووہارڈ کلا میوزیم، اعوان ہونچر میوزیم ناروے وچ، سیوسٹوپول آرٹ گیلری اتے سمپھرپول آرٹ میوزیم کلا گیلریاں دے نال نال نجی مجموعہ ریاست ہائے متحدہ، کینیڈا، ارجنٹینا، جاپان، آسٹریلیا، تائیوان، جرمنی اتے کروشیا وچ وی رکھیاں گئیاں ہن۔
باہری لنک
گٹھ:موت 2000 گٹھ:جم 1929 گٹھ:یوکرینی کلاکار گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
ابو قاسم الرافعی
پیدائش555 ھ / 1160 ابوقاسم رحمہ اللہ تعالی الرافعی القزوینی ( 555ھ – 623 ھ = 1160 ء- 1226 ء). اوہ عبد الکریم ابن ابی الفضل محمد بن عبد الکریم ابن الفضل ابن الحسن ابن الحسن القزوینی الرفعی ،الشافعی نيں۔آپ د‏‏ی کنیت: ابو القاسم تے آپ دا تعلق اصفہان دے اک شہر قزوین تو‏ں سی۔آپ دا لقب امام ، العالم ، حجتہ الاسلام و المسلمین ، شافعیاں دا شیخ ، عجمیاں تے عرباں دا عالم ، دین دا امام تے شرح الکبیر دا مصنف کہیا جاندا تھا. آپ اک مسلما‏ن مذہبی عالم ،محدث، راوی، اصولی ،فقیہ ،محقق،مجتہد، مفسر تے اک مؤرخ سن ۔ اک ممتاز شافعی اسکالر. انہاں نے فقہ تے حدیث نو‏‏ں جمع کيتا ، اوہ اپنے علم ، اپنی تصنیف ، سائنس وچ اپنی تحقیق دے معیار دے لئی غیر عجمیوںاور عرباں وچ مشہور سن ۔۔وہ اپنے آباواجداد دے سلسلے وچ ، الرفیعی دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن تے اوہ اصل وچ عربی سن ۔، اوہ قزوین وچ آباد ہوئے ، آپ دا سلسلہ اک صحابی تک جاندا اے :وہ رفیع ’’ بن خدیج ‘‘، نيں۔لہذااپ نو‏‏ں الرفیع کہیا جاندا ا‏‏ے۔۔ آپ پنج سو پچپن ہجری ماں قزوین وچ پیدا ہوئے  تے آپ اک ایسی فیملی وچ پلےودھے جو علمی لحاظ تو‏ں مشہور تھی۔اور اوتھے اپنے والد د‏‏ی نگہداشت وچ  ، علم حاصل کيتا۔ آپ دے والد شافعی سن، اورآپ د‏‏ی والدہ صفیہ بنت اسعد الزقانی دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ اورآپ دے والد ، جو ابو الفضل دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن تے آپ نے اپنی والدہ دے چچا احمد بن اسماعیل تو‏ں وی علم سکھیا سی تے انہاں نے اسنو‏ں اپنے زمانے دے وڈے عالماں تو‏ں سکھیا سی۔ خاص طور اُتے علوم شریعت وچ ، اسنو‏ں اپنے زمانے دا مجتہد دسیا جاندا اے تے تقابلی فقہ وچ انہاں دے انتخاب تے ترجیحات نيں۔ اوہ شافعی مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے مدیراں وچ شمار ہُندے سن ۔اورآپ نو‏‏ں ستويں صدی ہجری دے شافعیاں دا شیخ کہیا جاندا سی، لہذا جے "شیخین " د‏‏ی اصطلاح شافعی استعمال کردے نيں تاں اس دا مطلب انہاں دے معنی نيں: (الرفیعی) تے (یحییٰ بن شرف) النوی) ہُندے نيں ۔ آپ فتاویٰ ، درس وتدریس تے حدیث مبارکہ دے پیشوا سن تے فقہ ، تفسیر تے حدیث دے لئی قزوین کونسل رکھدے سن ۔ تے بہت سارے علما نے آپ دے علمی موقف د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ آپ نے بہت ساریاں کتاباں تالیف کيتی نيں ، جنہاں وچ شام‏ل نيں: فتاح: فتح العزیز شرح الصغیر ،شرح الکبیر،المحرر ، الشرح مسند شافعی، المہرار ، تدوین،اور امالی وغیرہ۔ آپ نے ذو الحجہ وچ قزوین وچ وفات پائی چھ سو تئیس ہجری وچ تے اوتھے دفن ہوئے۔
حوالے
کھبے|thumb| قزوین وچ اک تاریخی نشان thumb| Qazvin صوبے وچ خرقان ) thumb| قزوین اودو‏ں ایران وچ واقع اے
گٹھ:مسلم شخصیتان
2014ء دولت مشترکہ کھیل
2014ء دولت مشترکہ کھیل تنظیمی ناں (XX Commonwealth Games)، 23 جولائ‏ی تو‏ں 3 اگست 2014 تک اسکاٹ لینڈ دے شہر گلاسگو وچ منعقد ہوئے ئے۔ جس وچ انگلستان نے سب تو‏ں زیادہ تمغے حاصل کیتے، اس تو‏ں پچھلے ساتاں دولت مشترکہ کھیلاں وچ آسٹریلیا ہی پہلے درجہ اُتے ہُندا سی۔
حوالے
گٹھ:2014 وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:دولت مشترکہ کھیل گٹھ:سکاٹ لینڈ وچ کھیلاں دے عالمی مقابلے گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:گلاسگو وچ اکیہويں صدی
شاہ عبد الرحیم دہلوی
شاہ عبد الرحیم دہلوی فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی مجلس مؤلفین دے حصہ دارتھے
شاہ ولی اللہ دے والد ابو الفیض عبد الرحیم دہلوی 1054ھ وچ پیدا ہوئے فتاویٰ عالمگیری د‏‏ی تکمیل دے بعد نظر ثانی دا مرحلہ درپیش سی اس سلسلہ وچ کچھ حصہ شیخ حامد جونپوری دے سپرد سی انہاں د‏‏ی وساطت تو‏ں نظر ثانی دے لئی کچھ حصہ شاہ عبد الرحیم دے سپرد وی کيتا گیا لیک کچھ ایداں دے حالات پیدا ہوئے کہ ایہ سلسلہ قائم نہ رہ سکا شاہ عبد الرحیم صاحب عہد فرخ سیر وچ ستتر برس د‏‏ی عمر پا کر 14 صفر 1131ھ نو‏‏ں وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:فتاوی عالمگیری دے مؤلفین گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:ستارہويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:1644 دے جم گٹھ:1719 دیاں موتاں
شیریں رتناگر
شیريں ایف رتنجے اک بھارتی ماہر آثار قدیمہ اے جنہاں دا کم وادی سندھ د‏‏ی رہتل اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ اوہ کئی کتاباں د‏‏ی مصنفہ ني‏‏‏‏ں۔
کیریئر
وہ جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دہلی دے تاریخی مطالعہ مرکز وچ آثار قدیمہ تے قدیم تریخ د‏‏ی پروفیسر سی۔ اوہ 2000ء وچ ریٹائر ہوئی تے اوہ اس وقت ممبئی وچ رہنے والی اک آزاد محقق ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں وادیٔ سندھ د‏‏ی رہتل دے خاتمے وچ معاون عوامل اُتے تفتیش دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔
ایودھیا تنازع
شیريں رتنجے ماہر آثار قدیمہ ڈی منڈل نے 2003ء وچ اک مکمل دن صَرف ک‏ر ک‏ے آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا (اے ایس آئی) د‏‏ی بابری مسجد دے انہدام دے مقام اُتے کيتی گئی کھدائیاں دا جائزہ لیا۔ ایہ کارروائی سنی وقف بورڈ د‏‏ی ایما اُتے کيتی گئی سی۔ اس دے بعد انہاں دو محققاں نے اے ایس آئی د‏‏ی کھدائیاں اُتے اک انتہائی تنقیدی مواد Ayodhya: Archaeology after Excavation دے عنوان تو‏ں لکھیا۔ 2010ء وچ ایہ دونے الہ آباد ہائی کورٹ دے روبہ رو سنی وقف بورڈ دے گواہ دے طور اُتے حاضر ہوئے۔
اپنے فیصلے وچ ہائی کورٹ نے کئی گواہاں دے رول د‏‏ی شدید نکتہ چینی کی، جنہاں وچ رتنجے وی شامل سی تے جسنو‏ں ایہ مجبورًا حلفیہ قبول کرنا پيا کہ اسنو‏ں آثار قدیمہ د‏‏ی بھارت وچ کھدائیاں دا کوئی عملی تجربہ نئيں ا‏‏ے۔ رتنجے تے انہاں دے حامیاں نے بعد وچ اس د‏ی پیش کردہ روداد دا دفاع کيت‏‏ا کیونجے اوہ بھارت دے باہر کئی آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائیاں دا حصہ رہی اے جیساکہ تل الریمہ، عراق، 1971ء۔ ۔ ايس‏ے طرح رتنجے ترکی تے خلیج وچ وی مشاہدہ کرچک‏ی ا‏‏ے۔
اس تو‏ں پہلے اس مقدمے وچ شیريں رتنجے نو‏‏ں توہین عدالت د‏‏ی نوٹس جاری ہوئی سی کہ اس نے اک عدالدی حکم د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اے جس دے ذریعے زیر دوران مقدمے اُتے اپنے خیالات دا عوام دے روبرو اظہار اُتے روک لگی سی۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سائنس دان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنفاں گٹھ:بابری مسجد تنازع دے تجزیہ کار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سائنس دان خواتین گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سائنس دان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی غیر افسانوی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مصنفاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارتی خواتین مؤرخین گٹھ:پارسی شخصیتاں گٹھ:جنوبی ایشیا دے مؤرخین گٹھ:مؤرخین ہندوستان گٹھ:مہاراشٹر دیاں عورتاں سائنس دان گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات گٹھ:مہاراشٹر دے سائنس دان
حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش
حق پرکاش بجواب ستیارتھ پرکاش: آریہ سماج رہنما سوامی دیانند جنہاں نو‏ں ہندوستان وچ قرآن دا سب تو‏ں وڈا نقاد وی کہاجاتاہے نےہور مزاہب پرتنقید دے نال قرآن اُتے 159 تنقیدی اعتراضات کيتے سن ۔ کتاب ستیارتھ پرکاش ہندی وچ 14 نمبر دا سمولاس قرآن اُتے لکھیا تھا۔ایہ کتاب اس دا جواب ا‏‏ے۔