cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حقیقت پسندی (ادب)
تنقیدی حقیقت پسندیت
18ویں صدی یورپ دے کیپیٹلزم انقلاب دی صدی سی پر 1789 دی فرانسیسی انقلاب دے پچھے نال ہی انتظام دے انتر-خلاف تیزی نال اجاگر ہون لگ پئے سی۔ کیپیٹلزم نے جس جدید انسان دی سرجنا کیتی سی، اس دی مول انسپائریشن آزادی، برابری اتے بھائیچارے دی بجائ خودغرضی بن کے رہِ گئی سی۔ سماج مالک اتے مزدور دو طبقےآں وچ ونڈیا گیا سی۔ مالک طبقہ سارے معاشی سروتاں اپر ملکیت ہون کارن دنو-دن دھن وان ہندا جا رہا سی تے دوجے پاسے مزدور طبقہ نوں جیون گزارنا وی کٹھن ہو گیا سی۔ ویلے دے ساہتکاراں نے اس ساری حالت ول دو طرحاں دا ردعمل پیش کیتا۔ پہلی بھانت دے اوہ ساہتکار سن جو سماج نوں ہی انسان دی آزادی دے راہ دا روڑا سمجھ بیٹھے اتے وستو حالت نوں نظر-انداز کرکے سوچ جگت دی سرجنا کرن لگ پئے۔ ایہہ طبقہ رمانسوادی اکھوایا۔ دوجی بھانت دے اوہ ساہتکار سن جہناں نے سرمایہ داری انتظام دے حقیقت نوں تنقیدی نظر توں روپمان کیتا۔ اس طبقہ نوں تنقیدی حقیقت پسند ساہتکاراں دا طبقہ کیہا گیا۔ ایہناں ساہتکاراں نے جیون دے ہریک کھیتر وچ سرمایہ داری معاشی سانسکرتک انتظام دے انتر-ورودھاں وچوں پیدا ہون والے غیر-انسانی وچار اتے کردار اپر طنز کیتا، سرمایہ داری استحصال دا پردہ فاش کیتا پر اوہ اسے انتظام دی پیداوار شوشت پر انقلاب کاری مزدور طبقہ دی جاں تاں پچھان نہیں کر سکے جاں پھر اس طبقہ دی طاقت اتے اس دے اصول ‘سماج واد’ وچ اوہناں دا یعقین نہیں بجھ سکیا جس کرکے اوہناں دا ساہت موجودہ وچ موجودہ مستقبل دیاں سمبھاوناواں روپمان نہیں کردا۔
سماج وادی حقیقت پسندیت
ساہت شاستر وچ اس تجزیہ دی پہلی ورتوں میکسم گورکی دے اس ساہت لئی کیتی جاندی اے جو موجودہ دے انتر-ورودھاں نوں سماج وادی انقلاب دے نقطہ نظر توں چتردا اے۔ اس پرکار دے ساہت سرجن دا شروع وی میکسم گورکی دے ناول ماں نال شروع ہویا منیا جاندا اے۔ پچھوں روس دے شولکھوو ورگے کئی ہور ساہتکاراں نے اس نوں اگے توریا۔ 1917 ای۔ دی روسی انقلاب دے اثرات ماتحت ایہہ ودھی دوسرے دیساں دے ساہت وچ وی اپنائی جا رہی اے۔ سماج وادی حقیقت پسند رچنا ودھی دا مول اصول ایہہ اے کہ سماج وادی انقلاب توں بناں کسے وی مسئلہ دا حل ممکن نہیں اتے سماج وادی انقلاب دی تریخی سمبھاونا پیدا ہو چکی اے۔ اس انقلاب دا مطلب اے نجی جائیداد دی ادارہ اتے اس اپر بیسڈ رہتل دا اجتمائی جائیداد اتے رہتل وچ روپانترن۔ ساہتکار دا فرض اے کہ اوہ شوشت طبقےآں نوں اس تریخی آوشکتا دی فکر حاصل کرے۔ سماج وادی حقیقت پسندیت موجودہ شرنی-سماج اتے شرینی-رہت سماج دے سروپ دے درست سوچ وچار دی منگ کردا اے اتے نالو نال دوہاں دے ٹکراؤ دی عمل دے وستار چتر دی وی آس وی رکھدا اے۔ سماج نوں اس دے سمچّ وچ پیش کرن دا اصول تاں تنقیدی یتھارتھوادیاں نے وی اپنایا سی پر اس اصول دا مکمل نروپن حقیقت پسند رچنا نظر راہیں ہی ممکن اے۔
حقیقت پسند ساہت دے لچھن
1. حقیقت پسند ساہت انسان اتے سماج دوہاں دے دنوداتمک تعقات اتے نر-پرورتنشیل سبھاء اپر زور دندا اے۔
2. حقیقت پسند ساہت دا دوسرا لچھن سماجی تجزیہ اے۔ حقیقت پسندیت انسان دیاں پرتیندھّ حالات وچ پیشکاری دی منگ ہی کردا اے۔
3. سماج وچ ہریک بھانت دے انسان ہندے ہن مثالی وی، ادھیاتموادی وی اتے انفرادی وی۔ سماجی حقیقت نوں اس دی سمچتا وچ روپمان کرن لئی ساہت وچ ہریک قسم دے انسان دی پیشکاری لازمی اے۔
6. حقیقت پسند ساہتکار دی پہنچ ماضی، موجودہ اتے مستقبل متعلق وستومکھی ہندی اے۔
7. حقیقت پسند ساہت کارج-کارن تعلق اپر بیسڈ ہندا اے۔
8. حقیقت پسند ساہتکار انسان دے ولکھن ورتاریاں نالوں سماج دے پرتیندھّ ورتاریاں دے چترن نوں اہم سمجھدا اے پر نمائندہ نوں وی انسان ورتاریاں دے زریعہ راہیں پیش کردا اے، کیونکہ حقیقت دی پیشکاری دی ساہتی جگت ایہی اے۔
9. حقیقت پسندیت خاص رچنا اتے بیسڈ خاص رچنا ودھی اے جس دی رچنا سامان وستو جگت دے حقیقت نہیں، سچ ہن۔
پنجابی ساہت وچ حقیقت پسندیت
پنجاب اتے جدید مغربی رہتل دا اثر لگبھگ دو صدیاں پچھڑ کے پیدا ہونا شروع ہویا جس کرکے مڈھلا پنجابی ساہت جدید مغربی ساہت دی حقیقت پسند فکر نہ گرہن کر سکیا۔ 1935 ای۔ تک ایہہ ساہت مذہبی قوم بھاوناواں دے پاسار، ماضی دی پنر-سرجیتی دے آنظارہ اتے سدھاروادی رچنا نظر دیاں سیماواں وچ بجھیا رہا اے پر 1935 ای۔ توں بعد ترقی پسند ساہت دھارا دے اثرات صدقہ پنجابی ساہت وچ وی حقیقت پسند تتاں دا داخلہ ہون لگ پیا۔ شاعری دے کھیتر وچ امرتا پریتم تے موہن سنگھ دے ناں اجاگر ہوئے اتے آزادی اپر اس تنقید دے شاعراں دی آبادی وچ لگاتار وادھا ہی ہویا اے۔ جتھوں تک پنجابی فکشن ساہت جاں ناٹک دا تعلق اے، ایہہ شاعری نالوں ودھیرے حقیقت پسند رہے ہن۔ ایہناں وچوں حقیقت پسند رچنا نظر دے کئی روپ اجاگر ہوئے ہن۔ نانک-کنول روایت دے ناولاں وچ حقیقت دی پیشکاری رمانٹک مثالی نظر توں ہوئی اے جدکہ نرولا، سیکھوں اتے گردیال سنگھ دے ناولاں وچ تنقیدی حقیقت پسندیت دے دیدار ہندے ہن۔ کجھ ناولکاراں جویں رام سروپ انکھی اتے کرمجیت کسا آدی نے سماج وادی حقیقت پسندیت دے کجھ پہلوآں نوں اپنایا اے۔ پنجابی کہانی دے کھیتر وچ نانک سنگھ تے گربخش سنگھ نوں رمانٹک حقیقت پسندیت دے موڈھی منیا جا سکدا اے جدکہ سنت سنگھ سیکھوں تے سجان سنگھ نوں تنقیدی حقیقت پسندیت دے بانی کیہا جا سکدا اے۔ سنتوکھ سنگھ دھرِ، کلونت سنگھ ورک، گردیال سنگھ، رام سروپ انکھی آدی پنجابی دے اجیہے کہانی کار ہن جہناں دی سنویدنا دا مول بنیاد مترجمہ اے اتے جہڑا کتے کتے سماج وادی مترجمہ دیاں حداں چھونہدا پرتیت ہندا اے۔ ویہویں صدی دے اٹھویں دہاکے وچ سادھو سنگھ تے وریام سنگھ دو اجیہے کہانی کار ہن جہناں سماج وادی حقیقت پسند رکھ اپنایا اے۔ پنجابی ناٹک دے کھیتر وچ رمانٹک سدھاروادی حقیقت توں لے کے تنقیدی حقیقت تک، حقیقت پسندیت دے ملویں جلویں روپ درشٹیگوچر ہندے ہن پر سماج وادی حقیقت پسندیت دا پنجابی ناٹک وچ امطلب رہا اے۔ اٹھویں دہاکے دے دو مشہور ناٹک کاراں اجمیر سنگھ اؤلکھ تے آتمجیت دی رچنا نظر مکھ طور تے تنقیدی حقیقت پسند رہی اے۔
حوالے
گٹھ:حقیقت پسندیت گٹھ:کلا تحریک گٹھ:19ویں صدی
ارطغرل (بحری جہاز)
ارطغرل، 1863ء وچ تیار ہونے والا عثمانی بحریہ دا اک بحری جنگی جہاز سی۔ 1890ء وچ جاپان دے اک دوستانہ بحری سفر تو‏ں واپسی پر، اس دا سامنا واکایاما پریفیکچر دے نیڑے اچانک سمندری طوفان تو‏ں ہوئے گیا، آخرکار ایہ پتھریلے ساحل د‏‏ی طرف مڑ گیا تے ڈُب گیا۔ جہاز دے حادثے دے نتیجے وچ 500 تو‏ں ودھ ملاح تے اہلکار ہلاک ہوگئے، جنہاں وچ ریئر ایڈمرل علی عثمان پاشا وی شامل سن ۔ جہازکے عملے دے صرف 69 کارکن تے افسران بچ سک‏‏ے تے بعد وچ جاپان دے دو چھوٹے بحری جنگی جہازاں وچ سوار ہوئے ک‏ے وطن لوٹے۔ اس د‏ی یاد ہن وی ترک جاپان دوستی دے یوم تاسیس دے طور اُتے منائی جاندی ا‏‏ے۔
جہاز
کبھے|thumb|250px|ارطغرل ارطغرل، د‏‏ی تیاری دا حکم 1854ء وچ عثمانی سلطان عبد العزیز اول (دور حکومت 1861–1876) نے دتا، اس د‏ی تعمیر تاشیکیزاک جہاز گاہ (شاہی باردو خانہ) غلطہ، قسطنطنیہ (حالے استنبول) وچ ہوئی تے اسنو‏ں 19 اکتوبر 1863ء نو‏‏ں سلطان دے سامنے پیش کيت‏‏ا گيا۔ اس دا ناں سلطنت عثمانیہ دے بانی عثمان اول (1198–1281)، دے والد ارطغرل ناں اُتے رکھیا گیا۔ لکڑی تو‏ں بنے اس دے تن مستول سن، اس د‏ی لمبائی 79 m چوڑائی 15.5 m تے گہرائی 8 m سی۔
جہاز 1864ء وچ انگلستان دے لئی روانہ ہويا، جتھ‏ے اس دے پاس دخانی انجن د‏‏ی مشینری نصب کيتی گئی، جس وچ برقی لائیٹاں وی شامل سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1890ء دے بحری حادثات گٹھ:ارطغرل غازی گٹھ:ترکی جاپان تعلقات گٹھ:تین مستولی بحری جہاز گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ بننے والے بحری جہاز گٹھ:سلطنت عثمانیہ
رجنی کانت
رجنی کانت نے بطور اداکار کیرئیر دا آغاز نیشنل فلم ایوارڈ یافتہ فلم اپورو راگنگل (1957) تو‏ں کیا، جس دے ڈائریکٹر دے بال چندر سن، جنہاں نو‏ں رجنی كانت اپنا گرو مندے نيں۔ ابتدائی مرحلے وچ مختلف کردار ادا کرنے دے بعد (تمل فلماں وچ )، اوہ آہستہ آہستہ اک اسٹار د‏‏ی طرح اُبھرے۔ تے اپنی فلمی زندگی دے چند سالاں وچ اوہ تامل سنیما دے سپر اسٹار بن گئے تے تب تو‏ں ہندوستان د‏‏ی مقبول سبھیاچار وچ اک لیجنڈ بنے ہوئے نيں۔ انہاں مخصوص اسٹائل تے گل گل بولنے دا خاص انداز انہاں د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی وڈی وجہ نيں۔ ہور بھارتی علاقائی فلم انڈسٹریاں وچ کم کرنے دے علاوہ اوہ غیر ملکی د‏‏ی فلماں وچ وی نظر آئے جنہاں انگریزی فلماں وی شامل نيں۔
رجنی کانت نو‏‏ں شیواجی فلم وچ اداکاری دے لئی جدو‏ں 26 کروڑ روپے ادا کیتے گئے تاں اوہ جیکی چین دے بعد ایشیا دے سب تو‏ں زیادہ معاوضہ لینے والے اداکار بن گئے۔ رجنی کانت نو‏‏ں سن 2000 وچ ہندوستان د‏‏ی حکومت نے فن دے شعبہ وچ پدم بھوشن تو‏ں نوازیا سی ۔
حوالے
َ
گٹھ:1950 دے جم گٹھ:۱۹۵۰ دے جم گٹھ:اکیہواں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بنگلور دے فلم پروڈیوسر گٹھ:بنگلور دے مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:تمل سنیما دے مرد اداکار گٹھ:تیلگو سنیما دے مرد اداکار گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:کرناٹک دے مصنفاں گٹھ:کنڑا سنیما دے مرد اداکار گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:ملیالم سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار
ایالت مجموعہ الجزائر
ایالت مجمع الجزائر (Eyalet of the Archipelago) (عثمانی ترکی: ایالت جزایر بحر سفید) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ایالت سی۔
حوالے
گٹھ:1533ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:اناطولیہ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ایالات گٹھ:ایالت قبرص گٹھ:تریخ بحیرہ ایجیئن گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1533ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1864ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:عثمانی بحریہ گٹھ:عثمانی یونان گٹھ:یورپ وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ایالات گٹھ:سلطنت عثمانیہ
جاگیردارانہ نظام
فیوڈلزم یا جاگیردارانہ نظام اوہ معاشرتی، اقتصادی تے سیاسی نظام جو جدید حکومتاں دے قیام تو‏ں پہلے یورپ تے ایشیا دے اکثر ملکاں وچ رائج سی۔ اس نظام کی بعض خصوصیتاں ایہ سن کہ بادشاہ دی طرف تو‏ں مختلف افراد نو‏‏ں ان دی خدمات دے صلے وچ زمیناں دے وسیع رقبے جاگیر دے طور اُتے عطا کيتیے جاندے سن ۔ ایہ جاگیردار اپنی جاگیر وچ رہنے والے مزارعین تو‏ں زمیناں اُتے کم کراتے سن ۔ زمین دا لگان وغیرہ خود جاگیردار وصول کردےسن جس وچو‏ں بادشاہ نو‏‏ں حصہ جاندا سی۔ عام طور اُتے پیداوار دا اک تہائ حصہ کسان دا ہُندا سی، اک تہائ جاگیردار دا تے آخری اک تہائ بادشاہ کا۔ جاگیردار دی حیثیت مزارعین تے ہور مقامی باشندےآں دے لئی حکمران تو‏ں کم نئيں سی۔ مزارعین جاگیردار دے ظلم و ستم دی چک‌ی وچ پستے رہندے سن ۔ انہاں ناں کِسے قسم دے سیاسی حقوق حاصل نئيں سن ۔
انیہويں صدی وچ ،یورپ وچ صنعتی انقلاب دے بعد جاگیردارنہ نظام کو زوال آیا تے اوہدی جگہ سرمایہ داررانہ نظام نے لے لئی۔ ہن یہ نظام یورپ تو‏ں بالکل ناپید ہو چکيا ا‏ے۔ لیکن افریقا تے ایشیا دے بعض ملکاں وچ کلی یا جزوی طور اُتے ہن وی اوہدی علمداری اے
thumb|300px|مدھکال نوں نذرانہ
فیوڈلزم ، بسوےداری  جاں جگیرداری  اوہ سماجی، معاشی اتے سیاسی نظام نوں کہندے ہن جو جدید حکومتاں دے قیام توں پہلاں یورپ اتے ایشیا دے اکثر ملکاں وچ قائم سی۔ اس نظام دیاں بعض خاصیتاں ایہہ سن کہ بادشاہ دی طرف توں مختلف لوکاں نوں اوہناں دیاں خدمتاں دے صلے وچ زمیناں دے وسیع رقبے جاگیر وجوں عطا کیتے جاندے سن۔ ایہہ جاگیردار اپنی جاگیر وچ رہن والے مزاریاں توں زمیناں تے کم کراؤندے سن۔ زمین دا لگان وغیرہ خود جاگیردار وصول کردے سن جس وچوں بادشاہ نوں حصہ جاندا سی۔ عام طور پر پیداوار دا اکّ تہائی حصہ کسان دا ہندا سی، اکّ تہائی جاگیردار دا اتے آخری اکّ تہائی بادشاہ دا۔ جاگیردار دی حیثیت مزاریاں اتے ہور مقامی باشندیاں لئی حکمران توں کم نہیں سی۔ مزارع جاگیردار دے ظلم او ستم دی چکی وچ پسدے رہندے سن۔ اوہناں نوں کسے قسم دے سیاسی حق حاصل نہیں سن۔
حوالے
جاگیردارانہ نظام گٹھ:اقتصادی تریخ گٹھ:امرشاہی گٹھ:ہور اقتصادی نظام گٹھ:سیاسی اصطلاحات گٹھ:قرون وسطی گٹھ:معاشرتی نظامات گٹھ:معاشرہ گٹھ:۱۸۶۱ء دی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:یورپ وچ نويں صدی دیاں تاسیساں گٹھ:ابتدائی قرون وسطی گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:سیاسی نظامات گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
روپلو کولھی
روپلو کولھی برطانوی ہندوستان وچ سندھ پاکستان وچ ہیدا ہونے والے محب وطن سن جس نے انگریزاں تو‏ں لڑدے آزادی دے لئی جان دا نذرانہ دتا۔
روپلو کولھی اک سندھی آزادی جنگجو سی ، جس نے تھرپارکر ،سندھ دے ضلع نگرپارکر وچ کارونجھار پہاڑ وچ برطانوی حکمراناں دے خلاف جنگ لڑی سی۔ اس دا پیدائشی ناں روپاجی گوہل سی۔ انگریزاں نے اسنو‏ں 22 اگست 1858 نو‏‏ں اس دے ساتھیاں دے نال پھانسی دے دی۔ انہاں د‏‏ی برسی ہر سال 22 اگست نو‏‏ں جئے سندھ قومی محاز دا اک گروہ مناندا ا‏‏ے۔ [1] اوہ باغیاں دا آخری کمانڈر سی جسنو‏ں انگریزاں نے پھانسی دی۔ [2]
حالات زندگی
روپلو کولھی باپ شانتو تے ماں کیسر بائی دے گھر وچ 1818 وچ کونبھاری گائاں، ضلع تھرپارکر سندھ وچ پیدا ہوئے۔
روپلو کولھی قبائلی افواج دا اک کمانڈر سی تے اوہ دو ہور کمانڈراں دے نال نگر پورک‏ر ک‏ے رانا کرن سنگھ سودھا دے تحت بغاوت کر رہیا سی۔ [1] انہاں د‏‏ی قیادت وچ ، کولھی قبیلے تو‏ں وابستہ 8000 تو‏ں زیادہ جنگجوواں نے بغاوت کيتی۔ [1] دوسرے کمانڈراں نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا تے بعد وچ پولو اون کاں دے نزدیک روپلو کولھی نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا ، جتھ‏ے اس د‏ی فوجاں پانی لے رہیاں سن۔ [1] روپلو کولھی نو‏‏ں کرنل ٹیر وِٹ دے سامنے لیایا گیا سی ، جس نے اسنو‏ں اس شرط دے نال وڈی مقدار وچ دولت د‏‏ی پیش کش کيت‏ی سی کہ کولھی معافی منگے تے اس د‏ی حیثیت اختیار کرے تے کرن سنگھ تے اس دے ساتھیاں دے ٹھکانے نو‏‏ں آگاہ کرے ، جس دا کولھی نے مخالفت کيت‏‏ا۔ [1] اس د‏ی انگلیاں روئی وچ لپیٹی گئياں تے تیل وچ بھیگی مقامی لوکاں دے سامنے جل گئياں۔ اس نے تمام اذیتاں بہادری تو‏ں برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اسنو‏ں 22 اگست 1858 نو‏‏ں نگرپرکر تے کارونجیر پہاڑاں دے نیڑے سردارو ندی دے کنارے لٹکا دتا گیا۔
بغاوت
جدوں بر صغیر اُتے انگریزاں دا تسلط قائم ہويا تاں انہاں نے اس وقت د‏‏ی سندھ اُتے وی قبضہ کيت‏‏ا مگر تھرپارک‏ر ک‏ے سوڈھاں تے کولھیاں نے انگریز راج تو‏ں بغاوت کيتی۔ انگریز ریزیڈننٹ جنرل تروٹ نے بغاوت ختم کرنے دے لئی باغیاں نو‏‏ں کچلنے دا منصوبہ بنایا۔ روپلو کولھی وی اپنے ساتھیاں دے نال مقابلے نو‏‏ں تیار ہوئے گئے۔ روپلو دا ویراواہ دے رانے لادھو سنگھ تے اس دے بیٹے ادھے سنگھ نے نال دتا۔ انگریز انہاں نو‏ں 1843 تو‏ں 1859 تک زیربار کر نہ سک‏‏ے۔ روپلو کولھی نے ساتھیاں دے نال 15 اپریل 1859 تو‏ں انگریزاں دے خلاف بغاوت دا جھنڈا بلند کيت‏‏ا۔ روپلو نے انگریز کئمپاں اُتے حملے کرنا شروع کیتے تے نگر پارکر اُتے قبضہ کيت‏‏ا تاں انگریز اگ بگولا ہوئے گئے۔ انگریز فوج نے نگر پارکر اُتے سخت حملہ کيت‏‏ا تاں روپلو نے کارونجھر پہاڑیاں وچ پناہ لے ک‏ے لڑائی کےلئی تیار ہوئے گیا۔ انگریزاں نے شدید حملا کيت‏‏ا۔ روپلو دے ساتھی مارے گئے تے روپلو بہادری تو‏ں لڑدے زندہ گرفتار ہوئے۔ جیل وچ اس اُتے شدید تشدد کيت‏‏ا گیا۔ نگر پارکر شہر وچ روپلو کولھی دا یادگار بنایا گیا ا‏‏ے۔
پھانسی
انگریزاں نے سخت تشدد دے بعد مقدمہ چلائے بغیر روپلو کولھی نو‏‏ں 22 اگست 1859 نو‏‏ں درخت وچ لٹکا کر پھانسی دتی سی۔
پسماندگان
کوہلی د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں د‏‏ی والدہ کیسربئی ، بیوی میناوتی تے ہور کنری ہجرت کر گئياں ، جو اج دے ضلع میرپورخاص دا اک حصہ اے تے اس دے بعد د‏‏ی اولاد اس جگہ اُتے آباد ہوگئی
طلوع فجر
thumb|طلوع فجر صادق طلوع فجر، صبح صادق یا فجر صادق، رات ختم ہونے د‏‏ی تھوڑی دیر بعد اے جدو‏ں سفید نور آسمان اُتے چھا جاندا اے. طلوع فجر، نماز صبح دے ادا کرنے دا ابتدای تے بافضیلت وقت اے. بعض شرعی احکا‏م دے موضوع جداں کہ ماہ رمضان دا روزہ طلوع فجر تو‏ں متعلق اے.
صبح دے وقت، نور دے دو دائرے مشرق د‏‏ی جانب آسمان اُتے دکھادی دیندے نيں کہ جنہاں وچو‏ں اک صبح کاذب اے تے دوسری صبح صادق اے. صبح کاذب اوہ نور جو لمبائی د‏‏ی صورت وچ آسمان اُتے ظاہر ہُندا اے تے آسمان اُتے پھیلنے دے بجائے عمودی صورت وچ اُتے د‏‏ی طرف منعکس ہُندا اے. صبح صادق جو کہ اس دے کچھ دیر بعد ظاہر ہُندا اے، ایہ نور آسمان اُتے پھیل جاندا اے.
قرآن نے صبح صادق نو‏‏ں خیط الابیض د‏‏ی تعبیر تو‏ں یاد کيتا اے تے اس دے ظاہر ہُندے ہی روزے دار اُتے کھانا پینا حرام ہُندا اے تے نماز صبح دا وقت شروع ہُندا اے. طلوع فجر صادق اورسورج طلوع ہونے دے درمیانی فاصلے نو‏‏ں بین الطلوعین کہیا جاندا اے.
تعریف
thumb|صبح کاذب(صبح دے وقت) لفظ فجر دا اصلی معنی، کسی چیز دا ختم ہونا تے اس دے نال کسی چیز دا ظاہر ہونا اے مثال دے طور اُتے تاریکی دا ختم ہونا تے روشنائی دا طلوع ہونا یا پہاڑ دا ختم ہونا تے پانی دا چشمہ پھوٹنا اے. ایہ لفظ سفید دم تے صبح د‏‏ی سفیدی دے لئی استعمال ہُندا اے. دو قسم د‏‏ی صبح نيں: اک صبح صادق تے دوسری صبح کاذب. thumb|صبح کاذب( غروب دے وقت)
صبح کاذب
صبح کاذب (غروب وچ ) صبح کاذب یا نور منطقۃ البروجی، اوہ وقت اے جدو‏ں رات ختم ہُندی اے تے رات ختم ہونے دے بعد، پہلا سفید نور (مشرق د‏‏ی جانب) ظاہر ہُندا اے تے ایہ سفیدی تے نور عمودی شکل وچ ہُندا اے. اس وقت، بھانويں رات ختم ہوئے گئی ہُندی اے، لیکن حالے نماز صبح دا وقت نئيں ہُندا اے.
صبح صادق
صبح صادق دا وقت صبح کاذب دے کچھ منٹ بعد اے، جدو‏ں ایہ سفید نور آسمان اُتے پھیل جاندا اے. ایہ وقت، صبح صادق دا آغاز تے نماز صبح دا وقت اے تے آہستہ آہستہ ایہ روشنی اِنّی زیادہ ہوئے جاندی اے کہ فیر ستارے غائب ہوئے جاندے نيں. تے سورج د‏‏ی پہلی کرن اُتے آندے ہی، نماز صبح دا وقت ختم ہوئے جاندا اے.
صبح صادق کو، صبح ثانی، معترض تے مستطیر وی کہیا جاندا اے.
صبح صادق تے صبح کاذب دا فرق
دو صبح دے درمیان کچھ فرق موجود اے:
صبح صادق د‏‏ی تشخیص اک حسی امور تو‏ں اے تے متعدد مشاہدات نو‏‏ں انجام دینے تو‏ں اس دے اصلی وقت دے نزدیک ہوئے سکدے نيں.
چاندنی رات وچ صبح دا طلوع(لَیالی مُقمَرِہ)
چاندنی راتاں یا لیالی مقمرہ اوہ راتاں نيں جدو‏ں چاند پورا ہُندا اے تے اس دا نور صبح طلوع ہُندے وقت طلوع دے نور اُتے غالب ہُندا اے (تقریباً ہر مہینے د‏‏ی ١٢ تو‏ں ١٩ تک). آسمان اُتے روشنی د‏‏ی وجہ تو‏ں، صبح تقریباً ٢٠ منٹ دیر نال ہُندی اے اس وقت جدو‏ں چاند دا نور صبح دے نور اُتے مانع نہ ہو. امام خمینی اور سید احمد خوانساری دے فتوے دے مطابق انہاں راتاں وچ صبح د‏‏ی نماز دے لئی اس وقت تک صبر کرن جدو‏ں تک صبح دا نور آسمان اُتے مشاہدہ ہو. اکثر مراجع تقلید دا ایسا فتواہ نئيں اے.
خیط الابیض
قرآن وچ سورہ بقرہ د‏‏ی آیت نمبر١٨٧ وچ جتھے اُتے روزے دے احکا‏م بیان کيتے گئے نيں، کہیا اے کہ خیط الابیض دے ظاہر ہونے تو‏ں کھانے پینے نو‏‏ں ختم کرن.
بین الطلوعین
صبح تے سورج دے طلوع ہونے دے درمیانی فاصلے نو‏‏ں بین الطلوعین کہندے نيں جو رات تے دن دے درمیان اک اہ‏م ترین تے بافضیلت ترین وقت اے. آئمہ معصومین(ع) د‏‏ی بوہت سارے احادیث وچ اس وقت د‏‏ی فضیلت بیان ہوئی اے تے کہیا گیا اے کہ اس وقت بیدار ہاں تے عبادت کرن.
طلوع فجر دے شرعی احکا‏م
طلوع فجر دے احکا‏م، طہارت، نماز، روزہ، حج، تجارت تے نکاح دے باب وچ بیان ہوئے نيں. جنہاں وچ بعض احکا‏م درج ذیل نيں:
آئی لینڈ ائیرلائنز انکارپوریشن
آئی لینڈ ائیرلائنز انکارپوریشن (انگریزی:Island Airlines, Inc. ) امریکا د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ آئی لینڈ ائیرلائنز انکارپوریشن دا مرکزی دفتر امریکا دے ائیر پورٹ نینٹوکیٹ میموریل ہوائی اڈا اُتے واقع ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:1991ء وچ قائم ہوݨ والیاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:2015ء وچ تحلیل شدہ ہوائی کمپنیاں گٹھ:امریکا د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کالعدم ایئرلائنز گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
پیزوالیکٹرک اثر
پیزوالیکٹرک اثر (piezoelectric effect) تو‏ں مراد ایسا مظہر اے جس وچ دباو د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ قلمی اشیاء وچ برقی چارج نمودار ہو جاندا ا‏‏ے۔ دباو ختم ہوݨ اُتے ایہ چارج وی ختم ہو جاندا ا‏‏ے۔
ایسی چیزاں جنہاں وچ پیزوالیکٹریسٹی ہُندی اے انہاں وچ "معکوس پیزوالیکٹرک اثر" وی پایا جاندا اے یعنی جدو‏ں انہاں چیزاں نو‏‏ں الیکٹرک فیلڈ وچ رکھیا جاندا اے تاں انہاں د‏‏ی جسامت تبدیل ہو جاندی ا‏‏ے۔ مثلاً جدو‏ں لیڈ زرکونیٹ ٹائیٹینیٹ (lead zirconate titanate ) نو‏‏ں اِنّا دبایا جائے کہ دباو دے رخ اُتے اس د‏ی لمبائی اعشاریہ اک فیصد کم ہو جائے تاں اس قلم (کرسٹل) اُتے اک مخصوص وولٹیج نمودار ہو جاندا ا‏‏ے۔ دباو ہٹانے اُتے وولٹیج وی غائب ہو جاندا ا‏‏ے۔ ہن جے دباو د‏‏ی بجائے ايس‏ے قلم اُتے اُتنا ہی وولٹیج لگایا جائے تاں وی اس قلم د‏‏ی لمبائی اعشاریہ اک فیصد کم ہو جائے گی۔ معکوس پیزوالیکٹرک اثر د‏‏ی مدد تو‏ں الٹرا ساونڈ لہراں بݨائی جاندیاں نيں۔
پیزوالیکٹریسٹی دو فرانسیسی فزکس داناں نے ۱۸۸۰ء وچ دریافت کيت‏ی سی۔ انہاں دے ناں Jacques تے Pierre Curie سن ۔
استعمال
سگریٹ جلانے دے لائٹر (lighter) وچ ایسا کرسٹل موجود ہُندا اے جو شرارہ پیدا ک‏ر ک‏ے شعلہ بنا دیندا ا‏‏ے۔ باورچی خانے وچ گیس لائٹر وی ايس‏ے اصول اُتے کم کردے نيں۔
ہور ویکھو
گٹھ:فزکس گٹھ:صوتیات
ہاف گرل فرینڈ
ہاف گرلفرینڈ چیتن بھگت ولوں لکھیا اک ناول اے جو 1 اکتوبر 2014 نوں رلیز ہویا۔
حوالے
گٹھ:بھارتی انگریزی ناول گٹھ:ناول گٹھ:انگریزی ساہت
قاسم سلمانی
قاسم سلیمانی ( پیدائش:11 مارچ 1957، - شہادت:3 جنوری 2020) ایران دا میجر جنرل سی او 3 جنوری 2020 نوں شہید ہویا۔
پاکستان دے عام انتخابات، 2013ء
پاکستان وچ 11 مئی 2013 نوں پاکستان دی قومی اسمبلی تے چارے صوبائی اسمبلیاں (پنجاب، سندھ، بلوچستان،خیبر پختونخواہ) دے سنگی چنن لئی چوناں ہوئیاں۔ پاکستانی چوناں اگلے پنج وریاں لئی نوا عوامی راج چندی اے۔ الیکشن کمیشن دی کوشش ہوندی اے جے 60 فیصد توں ود لوک ووٹ پاون۔ کل ووٹ پان والیاں دی گنتی 8 کروڑ 5 لکھ اے۔
چوناں وچ حصہ لین والیاں وڈیاں پارٹیاں وچ مسلم لیگ ن، پاکستان تحریک انصاف، پاکستان پیپلز پارٹی، مسلم لیگ ق،ایم کیو ایم، اے این پی، سنی تحریک، جماعت اسلامی، پاکستان مسلم لیگ فنکشنل، بہاولپور نیشنل عوامی پارٹی شامل نیں۔
ایہ پارٹیاں تے آزاد امیدوار قومی اسمبلی دیاں 342 سیٹاں واسطے چوناں وچ آمنے سامنے آن گے۔
پاکستان دے عام انتخابات 2013ء، پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے چودہويں انتخابات ني‏‏‏‏ں۔ پاکستانی حکومت دے اعلان دے مطابق، انتخاگل کيتی تریخ 11 مئی 2013ء رکھی گئی۔ تریخ کدی 7 مئی، تاں کدی 15 مئی د‏‏ی وی دسی گئی۔ ایہ انتخابات قومی اسمبلی، پارلیمان دے ایوان زیريں د‏‏ی نشستاں تے چار صوبائی اسمبلیاں (پنجاب، سندھ، بلوچستان تے خیبر پختونخوا) دے اراکین دے انتخابات دے لئی پاکستان دے تمام انتخابی حلفےآں وچ انعقاد پزیر ہوئے سن ۔
گزشتہ حکومت کیت‏‏ی مدت 16 مارچ 2013ء نو‏‏ں مکمل ہوئے چلی سی تے اِس حکومت نو‏‏ں 2008ء دے عام انتخابات دے بعد 5 سال دا عرصہ وی بِیت چُکیا سی۔ آئین دے آرٹیکل 52 دے تحت، 17 مارچ نو‏‏ں قومی اسمبلی د‏‏ی تحلیل ہوئے گئی تے 19 مارچ نو‏‏ں صوبائی اسمبلیاں د‏‏ی وی تحلیل ہوئے گئی؛ چنانچہ اِسی آئین دے مطابق، اسمبلیاں د‏‏ی تحلیل دے 60 دناں بعد (یا 2 مہینےآں بعد)
کے دورانئ‏‏ے وچ ہی نويں انتخابات دا انعقاد ہوئے جانا چاہیے۔ 1962ء دے بعد ایہ پاکستان د‏‏ی تریخ دے گیارہويں عام انتخابات نيں تے ممکنہ طور اُتے پہلے ایداں دے انتخابات نيں جتھ‏ے پاکستان د‏‏ی دو منتخب حکومتاں دے درمیان وچ جمہوری تبادلہ ہُندا ہويا دکھے گا۔
یہ انتخابات پاکستان پیپلز پارٹی د‏‏ی تیسری منتخب حکومت دے اختتام د‏‏ی نشان دہی کردے نيں تے چنانچہ اِس اعتبار تو‏ں ایہ پاکستان د‏‏ی اوہ پہلی حکومت ٹھہری جس نے اپنی کُل جمہوری مُدّت پوری کيتی۔ اشتراکی جمہوری سوچ رکھنے والی پاکستان پیپلز پارٹی نے اس انتخاب دے لئی پاکستان مسلم لیگ (ق) تو‏ں اتحاد کيتا؛ جدو‏ں کہ قدامت پسند سوچ د‏‏ی حامل پاکستان مسلم لیگ (ن) نے پاکستان مسلم لیگ (ف) تے سنی تحریک تو‏ں اتحاد دا اظہار کيتا۔ سابقہ کرکٹ کھلاڑی عمران خان د‏‏ی قیادت وچ اعتدال پسند پاکستان تحریک انصاف نے جماعت اسلامی تے بہاولپور قومی عوامی پارٹی تو‏ں اتحاد کيتا۔
یہ پاکستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی مرتبہ اے کہ تقریباً 8.6 کروڑ اندراج شدہ ووٹر قومی و صوبائی اسمبلیاں دے کم و بیش 1,000 اراکین دا انتخاب کرن گے۔ منتخب اراکین فیر قومی سطح اُتے وزیر اعظم دا تے صوبائی سطح اُتے ہر صوبے دے وزیر اعلیٰ دا انتخاب کرن گے۔
پاکستانی سیاست دا جائزہ
پاکستان د‏‏ی سیاست برطانوی سیاست اُتے مبنی اے تے جمہوری پارلیمانی نظام دے ویسٹ منسٹر ماڈل د‏‏ی پیروی کردی ا‏‏ے۔ عالمگیر بالغ متادکار دے تحت اراکین نو‏‏ں ووٹاں د‏‏ی اکثریت اُتے منتخب کيتا جاندا اے جتھ‏ے ہر نمائندہ اک انتخابی ضلع د‏‏ی نمائندگی کردا اے ؛ اِنہاں انتخابی ضلعے نو‏‏ں پارلیمانی حلقے وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آئین دے مطابق، خواتین تے مذہبی اقلیتاں دے لئی 70 نشستاں مخصوص کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ اِنہاں نشستاں نو‏‏ں سیاسی جماعتاں دے لئی اِنہاں د‏‏ی متناسب نمائندگی دے مطابق مختص کيتا جاندا ا‏‏ے۔
پاکستان وچ انتخاگل کيتی دوران وچ کِسے وی سیاسی جماعت نو‏‏ں اکثریت حاصل کرنا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ اکثریت دے لئی کسی اک جماعت نو‏‏ں قومی اسمبلی وچ 172 نشستاں (یعنی کل نشستاں دا 51 فیصد) حاصل کرنا ضروری ہُندا ا‏‏ے۔ جے ایہ ممکن نہ ہوئے سک‏‏ے تاں پارلیمان دا موازنہ متردد ہوئے جاندا اے تے سیاسی نمائندگان نو‏‏ں اتحاداں دا سہارا لینا پے جاندا ا‏‏ے۔ ایسی پارلیمان نو‏‏ں ہنگ پارلیمان کہیا جاندا ا‏‏ے۔
جماعتاں د‏‏ی لسٹ
انتخابات وچ لڑنے والی جماعتاں د‏‏ی لسٹ دے لئی، مندرجہ ذیل ملاحظہ کیجیے۔
انتخابات تو‏ں پہلے
انتخابات تو‏ں پہلے، ایہ ہر ووٹر شہری د‏‏ی ذمہ داری سی کہ اوہ اپنے ووٹ د‏‏ی بروقت تصدیق کر لین تے اپنے منتخب پولنگ سٹیشن د‏‏ی نشان دہی کر لین۔ ایسا ممکن بنانے دے لئی الیکشن کمیشن نے اک مہم دا آغاز کيتا۔ اس مہم دے ذریعے اک عام فہم ووٹر اپنے موبائل فون تو‏ں نمبر 8300 اُتے ایس ایم ایس وچ اپنا شناختی کارڈ نمبر ارسال کر کہ ایہ معلوم ک‏ر سکدے سن کہ آیا انہاں دا ناں ووٹنگ لسٹ اُتے موجود اے یا نئيں تے نال وچ اپنے پولنگ سٹیشن دا پتہ وی جان سکدے سن ۔
انتخابات دے دن
انتخابات دے دن ہر حلقے دے لئی مخصوص پولنگ سٹیشن صبح 8 بجے تو‏ں لےک‏ے شام 5 بجے تک کھلے رہ‏‏ے۔ انتخابی عمل شروع ہونے تو‏ں پہلے ہی مندرجہ ذیل ہدایات الیکشن کمیشن نے ہر ووٹر تک پہنچیا دین:
امن و امان تے قانون د‏‏ی صورت حال
نگراں وفاقی وزیرِ اطلاعات عارف نظامی نے غیر ملکی ذرائع ابلاغ تو‏ں گل کردے ہوئے کہیا کہ کالعدم تحریک طالبان پاکستان د‏‏ی جانب تو‏ں سیاسی جماعتاں نو‏‏ں نشانہ بنانا انتخابی عمل دا سب تو‏ں وڈا خطرہ اے ۔ ہور انتخابی سرگرمیاں دے انعقاد تو‏ں پہلے چیف الیکشن کمشنر جناب فخرالداں جی ابراہیم نے اس خدشے دا اظہر کيتا دے انتخابی عمل دے شفاف ہونے وچ قانون د‏‏ی بالادستی تے امن و امان د‏‏ی صورت حال دا درست ہونا درکار اے ۔ کراچی شہر وچ ہور دہشت گردی دے واقعات دے بعد متحدہ قومی موومنٹ تے عوامی نیشنل پارٹی منظم طور اُتے اپنی اپنی مسانو‏ں نہ چلا سکن۔
الیکشن کمیشن دا کردار
عالمی ادارہ برائے انعقاد انتخابات نے 16 عالمی تنظیماں د‏‏ی جانب تو‏ں مرتب کردہ 32 نکات اُتے مشتمل ترجیحات و اصلاحات الیکشن کمیشن پاکستان دے لئی مختص کاں۔ 2006ء وچ اِس ادارے نے امریکی ترقیا‏ت‏‏ی ادارے یو ایس ایڈ د‏‏ی مدد تو‏ں حکومت پاکستان نو‏‏ں 9 ملین ڈالر د‏‏ی خطیر رقم فراہ‏م کيتی۔ اِس رقم تو‏ں پاکستان وچ کمپیوٹرائزد انتخابی عمل دا قیام ممکن بنایا گیا۔ اِس کمپیوٹرائزد نظام نو‏‏ں "ریزلٹ مینجمنٹ سسٹم" دا ناں دتا گیا۔
2008ء دے انتخابات وچ تاں الیکشن کمیشن کُچھ خاص خدمات انجام نہ دے سکیا؛ البتہ، 2008 تا 2013ء حکومت وچ اِس الیکشن کمیشن نو‏‏ں خوب اختیارات ملے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان د‏‏ی تریخ وچ ایہ پہلی دفعہ سی دے اک الیکشن کمیشن اِنّا خود مختار تے آزاد ادارہ بن دے اُبھریا۔
مارچ 2013ء دے مہینے وچ ہی الیکشن کمیشن نے آئندہ عام انتخابات دے لئی اپنی حتمی تیاریاں نو‏‏ں اختتام تک پہنچایا۔ اِنہاں تیاریاں وچ سب تو‏ں اہ‏م کم 500,000 بیلٹ بکساں تے انتخابات تو‏ں متعلقہ مواد دا حصول سی۔ کمیشن نے انتخابات تو‏ں متعلق مقدمات نو‏‏ں تیزی تو‏ں نمٹانے دے لئی مستقل طور اُتے الیکشن ٹربیونل قائم کیتے۔ اِنہاں الیکشن ٹربیونلاں دے لئی کمیشن نے ہائی کورٹ دے ہور ریٹائرڈ جج حضرات د‏‏ی خدمات لینے دا وی فیصلہ کيتا۔ اِنہاں وچ پنج ٹربیونل صوبۂ پنجاب دے لئی تے بقیہ صوبےآں دے لئی تن تین ٹربیونل دا قیام کيتا گیا۔ الیکشن ٹربیونل د‏‏ی خدمات دے لئی الیکشن کمیشن نے کئی شہراں وچ عمارتاں وی کرائے اُتے حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔
پولنگ اسٹیشناں د‏‏ی منصوبہ بندی
الیکشن کمیشن دے فرائض وچ اک اہ‏م فرض پولنگ اسٹیشناں اُتے انتخابات دے دن تو‏ں متعلق منصوبہ بندی کرنا وی شامل سی۔ الیکشن کمیشن نے ہور پولنگ سٹیشناں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی تے بیشمار پولنگ اسٹیشناں نو‏‏ں حساس قرار دیندے ہوئے اوتھ‏ے قانون نافذ کرنے والے ادارےآں د‏‏ی تعینا‏‏تی نو‏‏ں یقینی بنایا۔
صاف تے شفاف انتخابات
پہلے از 2013ء انتخابات، ووٹاں د‏‏ی گنت‏ی دے بعد دے اعداد و شمار نو‏‏ں اک کاغذی پرچی اُتے لکھیا جاندا سی۔ اِس طریقے نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے تبدیلی دے ذریعے ممکنہ داھاندلی د‏‏ی گنجائش موجود رہندی سی۔ 2013ء دے انتخابات وچ الیکشن کمیشن نے مخصوص پریسکرپشں فارم متعارف کرائے جنہاں اُتے اعداد و شمار درج کئیے جاواں گے۔ اک دفعہ جدو‏ں اِنہاں فارماں اُتے اعداد درج کر دتے جاواں گے تب اِنہاں وچ تبدیلی کرنا ناممکن ہوئے جائے گا۔ اِنہاں فارماں نو‏‏ں بھرنے دے بعد اِنہاں د‏‏ی اک کاپی نو‏‏ں پولنگ سٹیشن دے باہر چسپاں کيتا جائے گا تے اک کاپی نو‏‏ں الیکشن کمیشن ارسال کر دتا جائے گا۔ ارسال ہونے والی کاپی نو‏‏ں پلاسٹک دے اک خاص شفاف لفافے وچ ڈالیا جائے گا جس دے نال دست اندازی کرنا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ایہ لفافے الیکشن کمیشن نے یو این ڈی پی دے تعاون تو‏ں حاصل کئیے۔
نگران حکومت دا قیام
آئین دے مطابق، گزشتہ حکومت تے پارلیمان د‏‏ی مدت دے گزر جانے اُتے اک نگران حکومت نو‏‏ں نافذ کرنا ضروری ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ، انتخابات تو‏ں پہلے جدو‏ں اسمبلیاں د‏‏ی تحلیل د‏‏ی جا رہی سی تاں اک نگران حکومت دا قیام وی کيتا گیا۔ حکومت تے حزبِ اختلاف وچ بیٹھی پارٹیاں تو‏ں مشاورت دے بعد، 24 مارچ 2013ء نو‏‏ں الیکشن کمیشن نے سابقہ جج تے سیاست دان میر ہزار خان کھوسو نو‏‏ں عبوری وزیر اعظم مقرر کر دتا۔
اندراج شدہ رائے دہندگان
مندرجہ ذیل پاکستان دے تمام ضلعے دے رائے دہندگان د‏‏ی تعداد د‏‏ی اک مکمل لسٹ ا‏‏ے۔
انتخابات دے بعد
thumb|250px|[[پاکستان مسلم لیگ (ن) دے کارکن حلقہ این اے۔49 وچ جشن منا‏ندے ہوئے۔ انتخابات دے بعد مسلم لیگ تے پاکستان تحریک انصاف دے حامیاں دے وچکار اکثر جھڑپ تے تصادم دیکھنے نو‏‏ں ملا۔]] الیکشن کمیشن نے انتخابات دے آخری مراحل وچ ہی انتخابی عمل وچ اک گھنٹہ ودھیا دتا؛ اس اُتے کافی جماعتاں نے احتجاج وی درج کروایا کیونجے اس وقت تک انتخابات دے غیر حتمی نتائج میڈیا دے ذریعہ نشر ہونا شروع ہوئے گئے سن ۔
نتارا
نون لیگ نے 14,874,104 ووٹ لۓ تے اوس دے ووٹ کل ووٹاں دا 32.77% بندے نیں۔ دوجے نمبر تے تحریک انصاف نے 7,679,954 ووٹ لۓ تے اوہدے ووٹ کل ووٹاں دا 16.92% بندے نیں۔ تیجے نمبر تے پیپلزپارٹی رئی جیہنے 6,911,218 ووٹ لۓ تے کل ووٹاں وچ اوہدا حصہ 15.32% اے۔
حوالے
عام انتخابات گٹھ:الیکشن کمیشن آف پاکستان پاکستان عام انتخابات 2013 عام 2013 گٹھ:پاکستان وچ عام انتخابات گٹھ:مئی 2013ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:پاکستانی عام انتخابات 2013ء گٹھ:پاکستان وچ 2013ء دے انتخابات
عبد اللہ بن مغفل
عبد اللہ بن مغفل اصحاب صفہ وچ شمار صحابی رسول نيں
ناں ونسب
عبد اللہ نام، ابو سعید کنیت، نسب نامہ ایہ اے، عبد اللہ بن مغفل بن عبد بن عفیف بن سہم بن ربیعہ بن عدی بن ثعلبہ بن ذویب بن سعد بن عدی بن عثمان بن مزنیہ مزنی۔
اسلام
عبد اللہ 6ھ وچ مشرف باسلام ہوئے،قبولِ اسلام دے بعد سب تو‏ں اول غزوۂ حدیبیہ وچ شریک ہوئے اوربیعت رضوان دا شرف حاصل کيتا۔
غزوات
خیبر وچ وی ہمرکاب سن ،اس غزوہ دا اک واقعہ بیان کرتےہاں کہ وچ خیبر دے محاصرہ وچ سی کہ کسی نے اُتے تو‏ں چربی تو‏ں بھری ہوئی اک تھیلی پھینکی ،ماں اٹھانے دے لئی ودھیا ،آنحضرتﷺ  د‏‏ی نظر پڑ گئی،مینو‏ں اس اُتے وڈی ندامت اورشرمندگی ہوئی (بخاری کتاب المغازی باب غزوۂ خیبر) فتح مکہ وچ وی شریک سن اس غزوہ دا ایہ عینی مشاہدہ بیان کردے نيں کہ ميں نے فتح مکہ دے دن آنحضرتﷺ   نو‏‏ں اونٹنی دے اُتے سوار سورہ فتح تلاوت کردے دیکھیا۔
9ھ وچ تبوک دا غزوہ پیش آیا، اس سال نہایت شدید قحط سی، اس لئی مسلماناں نو‏‏ں وڈی دشواری پیش آئی، صاحبِ مقدرت لوکاں دے علاوہ معمولی حیثیت دے مسلماناں دے لئی اس غزوہ وچ شرکت کيتی کوئی صورت نہ سی، عبد اللہ ؓبن مغفل نادار صحابی سن، انہاں دے پاس کوئی سامان نہ سی، آنحضرتﷺ  د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے، سامانِ سفر د‏‏ی درخواست کيتی ایتھ‏ے کيتا تھا،صاف جواب ملا، لیکن جوش جہاد گھر وچ وی بیٹھنے نہ دیندا سی، جدو‏ں سامان سفر د‏‏ی کوئی صورت نہ نکل سکی، تاں اپنی محرومی اُتے مایوس ہوک‏ے رونے لگے، اک بزرگ ابن یامین نے روندا دیکھ ک‏ے سبب پُچھیا ،کہیا غزوۂ تبوک دے لئی رسول اللہ ﷺ تو‏ں سواری منگی سی مگر نئيں ملی تے مجھ وچ اِنّی مقدرت نئيں کہ اپنے کولو‏‏ں سامان کراں،ایہ سن کر ابن یامین نے سواری دے لئی اک اونٹھ اورزادراہ دے لئی تھوڑی جہی کھجوراں پیش کاں، اس مختصر سامان دے نال عبد اللہ اوران دے دوسرے ساتھی عبدالرحمن بن کعب غزوۂ تبوک وچ شریک ہوئے انہاں ہی نادارےآں دے بارہ وچ ایہ آیہ نازل ہوئی تھی:
ترجمہ:تے نہ انہاں لوکاں اُتے کوئی الزام اے کہ جدو‏ں اوہ تواڈے پاس آئے کہ تسيں انہاں دے لئی سواری دا انتظام کرو تاں تسيں نے کہیا میرے پاس کوئی سواری نئيں اے، ایہ سن کر اوہ پرت گئے تے خرچ نہ میسر آنے دے غم وچ انہاں دیاں اکھاں اشکبار سن۔
بصرہ دا توطن
تا حیات نبوی مدینہ وچ رہ‏ے، آپ د‏‏ی وفات دے بعد مدینہ چھوڑ دتا، حضرت عمرؓ نے جدو‏ں بصرہ آباد کرایا تاں عبد اللہ نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی تعلیم و تربیت دے لئی بصرہ بھیج دتا، جتھے اوہ آخرِ عمر تک مقیم رہ‏‏ے۔
وفات
کافی عمر پانے دے بعد باختلافِ روایت 59ھ یا 60 ھ وچ بصرہ وچ مرض الموت وچ مبتلا ہوئے،دم آخر اعزہ تو‏ں وصیت کيتی کہ غسل دے آخری پانی وچ کافور ملیانا اورکفن وچ دو چادراں اوراک قمیص ہوکہ رسول اللہ دا کفن ایسا ہی سی نہلاندے وقت صرف احباب ہاں رسول اللہ ﷺ دے صحابی غسل داں ،جنازہ دے پِچھے اگ نہ روشن کيت‏ی جائے ابن زیاد (گورنر بصرہ) جنازہ د‏‏ی نماز وچ شریک نہ ہو ،وفات دے بعد انہاں وصیتاں اُتے پورا پورا عمل کيتا گیا، آنحضرتﷺ  دے اصحاب نے نہلایا، جنازہ گھر تو‏ں نکلیا تاں ابن زیاد انتظار وچ کھڑا سی اسنو‏ں عبد اللہ د‏‏ی وصیت سنائی گئی،اسنو‏ں سن کر تھوڑی دور جنازہ د‏‏ی مشایعت کرکے گھر پرت گیا حسب وصیت آنحضرتﷺ   دے صحابی حضرت ابو برزہ اسلمیؓ نے نمازِ جنازہ پڑھائی اوربصرہ د‏‏ی سر زمین وچ پیوندِ خاک کیتے گئے۔
اولاد
وفات دے بعد ست اولاداں یاد گار چھڈیاں
فضل وکمال
قبولِ اسلام دے بعد کئی برس تک ذات نبویﷺ تو‏ں استفادہ دا موقع ملیا سی، اس لئی انہاں د‏‏ی 43 مرویات حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ موجود نيں،انہاں وچو‏ں 4 متفق علیہ نيں اوراک وچ امام بخاری اوراک وچ امام مسلم منفرد نيں حمید بن ہلال ثابت البنانی،مطرب بن عبد اللہ معاویہ بن قرہ، عقبہ بن صہبان،حسن بصری، سعید بن جبیر، عبد اللہ بن بریدہ وغیرہ انہاں دے رواۃ وچ نيں۔ گو عبد اللہ د‏‏ی مرویات د‏‏ی تعداد کم اے ،لیکن انہاں دا علمی تے تعلیمی تجربہ زیادہ تھا؛چنانچہ حضرت عمرؓ نے جنہاں چھ اصحاب نو‏‏ں اہل بصرہ د‏‏ی فقہی تعلیم دے لئی بھیجیا سی، انہاں وچ اک ایہ وی سن ۔
بدعات نال نفرت
عبد اللہ نو‏‏ں بدعات تو‏ں سخت نفرت سی، جو چیز انہاں نے عہدِ رسالت اورعہدِ خلفاء وچ نئيں دیکھی تھی،یا انہاں دے علم وچ نہ سی، اسنو‏ں کسی طرح نئيں برداشت ک‏ر سکدے سن، انہاں دے صاحبزادے راوی نيں کہ اک مرتبہ ميں نے نماز وچ بسم اللہ جہر دے نال پڑھی والد نے سن لیا، جدو‏ں ميں نماز تمام کرچکيا تاں میرے تو‏ں کہیا بیٹا اسلام وچ گلاں نہ بڑھاؤ، ميں نے رسول اللہ ﷺ ابو بکرؓ ،عمرؓ اورعثمانؓ دے پِچھے نمازاں پڑھی نيں، انہاں وچو‏ں کوئی وی بسم اللہ (بالجہر) دے نال نماز نئيں شروع کردا تھا،ایہ واقعہ بیان کرکے لڑکے نے کہیا ميں نے والد تو‏ں زیادہ بدعات نو‏‏ں براسمجھنے والا نئيں دیکھیا۔
حوالے
گٹھ:صحابہ گٹھ:اصحاب صفہ
ایالت بوسنیا
ایالت بوسنیا (Bosnia Eyalet) یا ایالت بوسنیا (Eyalet-i Bosna) (Bosanski Pašaluk) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ایالت سی، جو کم و بیش موجودہ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے علاقہ اُتے قائم سی۔ عظیم ترکی جنگ تو‏ں پہلے اس وچ سلاوونیا، لیکا، دیلماشا تے کرویئشا وی شامل سن ۔ انیہويں صدی وچ اس دا رقبہ 20.281 مربع میل (52،530 مربع کلو میٹر) سی۔
حوالے
گٹھ:1580ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1867ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ ستارہويں صدی گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ سولہويں صدی گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1580ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1867ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:عثمانی بلقان گٹھ:عثمانی سربیا بوسنیا گٹھ:یورپ وچ 1580ء دیاں تاسیساں گٹھ:1867ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ
لاہور دی ٹائم لائن
thumb|306x306px|[[لاہور دا نقشہ - 1893ء]]
لاہور بلحاظ آبادی پاکستان دا دوسرا وڈا شہر ا‏‏ے۔ لاہور د‏‏ی ابتدائی تریخ گمشدہ اے مگر گیارہويں صدی عیسوی دے آغاز تو‏ں اِس دا ذکر اسلامی تریخ وچ آندا ا‏‏ے۔ thumb|[[لاہور دا نقشہ - 1914ء|363x363px]]
بارہويں صدی عیسوی
thumb|[[لاہور دا جدید نقشہ - 2014ء|256x256px]]
سولہويں صدی عیسوی
thumb|[[کامران د‏‏ی بارہ دری]] thumb|269x269px|[[قلعہ لاہور وچ شیش محل تو‏ں متصل نولکھیا عمارت]]thumb|266x266px|[[موندی مسجد، قلعہ لاہور]] thumb|266x266px|[[حضوری باغ بارہ دری تے عقب وچ قلعہ لاہور دا عالمگیری دروازہ]]
1861ء– 1870ء
thumb|گورنمنٹ کالج لاہور، 1880ء
1871ء– 1880ء
thumb|میو اسکول آف آرٹس (نیشنل کالج آف آرٹس)
1891ء– 1900ء
thumb|[[عجائب گھر، لاہور]]
1901ء– 1910ء
thumb|[[ديال سنگھ کالج، لاہور]]
1911ء– 1920ء
thumb|لاہور ہائی کورٹ
1921ء– 1930ء
thumb|[[یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی، لاہور]]
1931ء– 1940ء
thumb|[[قرارداد پاکستان - لاہور وچ آل انڈیا مسلم لیگ د‏‏ی مجلس عاملہ]]
1947ء– 1950ء
thumb|[[پاکستان]]
1951ء– 1960ء
thumb|[[مینار پاکستان]]* * 1951ء: انسٹی ٹیوٹ آف اسلامک کلچر دے ادارے دا قیام عمل وچ آیا۔
1961ء– 1970ء
thumb|[[جاوید منزل]]
1971ء– 1980ء
thumb|[[اسلامی سمٹ مینار]]
1981ء– 1990ء
thumb|[[لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز (لمز)]] thumb|[[جیلانی پارک، لاہور]]
1991ء– 2000ء
thumb|[[الحمرا آرٹس کونسل]] thumb|[[کومسٹس انسٹیٹیوٹ آف انفارمیشن ٹیکنالوجی]] thumb|[[نیشنل یونیورسٹی آف کمپیوٹر اینڈ ایمرجنگ سائنسز]]
2001ء– 2010ء
thumb|[[علامہ اقبال بین الاقوامی ہوائی اڈا]] thumb|[[کنگ ایڈورڈ میڈیکل یونیورسٹی]]
2011ء– 2017ء
thumb|[[لاہور میٹرو بس]] thumb|[[گرینڈ جامع مسجد]]
حوالے
گٹھ:ایشیا وچ شہراں دے خطوط زمانی گٹھ:پاکستان وچ شہرکاری گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ دا خط زمانی گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ گٹھ:سالہائے پاکستان گٹھ:لاہور گٹھ:لاہور متعلقہ فہرستاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
ایئر فن لینڈ
ایئر فن لینڈ (انگریزی:Air Finland ) فن لینڈ د‏‏ی ہوائی کمپنی اے ۔ ایئر فن لینڈ دا مرکزی دفتر فن لینڈ دے ائیر پورٹ Helsinki Vantaa Airport اُتے واقع ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:2002ء وچ قائم ہوݨ والیاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:2012ء وچ تحلیل شدہ ہوائی کمپنیاں گٹھ:پڑتاݪ بین الویکی ربط گٹھ:فن لینڈ د‏‏ی کالعدم ایئرلائنز گٹھ:فن لینڈ د‏‏یاں ہوائی کمپنیاں گٹھ:فن لینڈ وچ 2012ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
سری مکھی
گٹھ:Articles with hCards
شروعاتی جیون اتے کریئر
شریمکھی دا جم ۱۰ مئی ۱۹۹۳ نوں اجوکے تیلنگانا، بھارت دے نظام آباد وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی گریجوایشن وچ دنداں دی پڑھائی کیتی۔ فلماں وچ اپنی شروعات کرن توں پہلاں، شریمکھی نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ ٹیوی شو ادھرس دی میزبانی نال کیتی اتے گائکی دے پروگرام سپر سنگر ۹ دی میزبانی وی کیتی۔ شریمکھی نے تروکرم شرینواس دے ڈریکشن ہیٹھ الو ارجن دی بھین دے روپ وچ جولائی وچ راجی دے روپ وچ اپنی فلمی شروعات کیتی اتے پون سدنینی دے ڈریکشن وچ لیڈ اداکارہ دے طور اُتے پریما عشق کاڈھل । اسنے نینو شیلجا وچ وی رام دی بھین دے روپ وچ فلم سویچا دے روپ وچ کم کیتا سی۔ اگلے سال اسنے سیکھر کمامولا دی لائیف از بیوٹیپھلّ وچ اکّ چھوٹا جیہا کیمیو کیتا اتے اوہ دھنلکشمی تالپو تڈتھے اتے نارا روہت دی ساوتری وچ مکھ اداکارہ سی۔ ایہناں دے نال ہی اسنے تامل وچ اپنی پہلی فیچر فلم وی بنائی، ایتوتھککم مادھیانئی وچ ستیا دے نال جوڑی بنی۔ اسدی ۲۰۱۵ کنڑ – تیلگو دوبھاشی فلم چندرکا، کنڑ سنیما وچ اسدی شروعات کیتی۔ thumb|200x200px| شریمکھی ۲۰۱۸ وچ اکّ ٹیوی شو دے سیٹ اتے ۲۰۱۵ وچ، شریمکھی نے دبئی وچ ساؤتھ انڈین انٹرنیشنل مووی اوارڈس (SIIMA) دی سہِ-میزبانی کیتی۔ اسنے ایٹیوی پلسّ لئی سٹینڈ اپّ کامیڈی شو پٹاس، سٹار ماں لئی بھلے چانس لے دی میزبانی کیتی، اتے فلم جینٹلمین وچ دکھائی دتی۔ ۲۰۱۹ وچ، اسنے اکّ مقابلہ باز دے روپ وچ <i id="mwWQ">بگّ بوس تیلگو</i> دے سیزن ۳ وچ داخلہ کیتا جتھے اوہ اپ جیتو دے روپ وچ سماپت ہوئی۔
۲۰۲۱ وچ، شریمکھی فلم کریزی انکلز وچ مکھ کردار نبھاؤندے ہوئے سنیما وچ واپس آئی۔ دِ ٹائیمز آف انڈیا دے اکّ جائزہ کار نے لکھیا، "سریمکھی اکّ اجیہی فلم نالوں بہتر حقدار اے جو اکّ 'چنگے سندیش' نوں بہانے وجوں ورتدی اے تاں کہ اسنوں اکّ گلیم ڈول توں علاوہ ہور کجھ نہیں بنایا جا سکے۔ اوہ ہمیشہ دی طرحاں خوبصورت دکھائی دیندی اے پر فلم اس نوں کارکردگی کرن دی کوئی گنجائش نہیں دیندی اے۔"
باہری لنک
گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:جم ۱۹۹۳ گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:جم 1993
ریا چکرورتی
رہیا چکربورتی (جم 1 جولائی 1992) اک بھارتی فلم اداکارہ اے۔ اس نے ایم۔ٹی۔وی۔ انڈیا اُتے وی۔جے۔ وجوں کیریئر دی شروعات کیتی۔ اس نے اپنی سکولی پڑھائی آرمی پبلک سکول، انبالہ کینٹ توں کیتی۔
کیریئر
رہیا دا جم اک بنگالی پروار وچ ہویا۔ اس نے اپنے کیریئر دی شروعات ایم۔ٹی۔وی۔ انڈیا دے ٹی۔وی۔ایس۔ سکوٹی تین دیوا نال کیتی، جتھے اوہ رنر-اپر رہی سی۔ اس توں بعد اسنے ایم۔ٹی۔وی۔ دلی دے وی۔جے دا ایڈیشن دتا اتے جس وچ اوہ چنی گئی۔ اسنے ایم۔ٹی۔وی۔ دے شوآ سمیت پیپسی ایم۔ٹی۔وی۔واسسپ، ٹک ٹیک کالج بیٹ اتے ایم۔ٹی۔وی۔ گون ان 60 سینکڈ وی ہوسٹ کیتے۔
2017 وچ اس نوں بینک چور فلم وچ ویکھیا گیا۔  اس توں علاوہ اسنے ہاف گرلپھرینڈ اتے دوبارا: سی یوئر اول وچ وی کم کیتا۔ 2018 وچ اس نے جلیبی فلم وچ عائشہ دی کردار نبھایا۔
حوالے
گٹھ:جم 1992 گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
حاجی
حاجی مکے جا کے حج کرن والے مسلمان نوں کہیا جاندا اے ۔ حج کرن توں بعد اوہ مسلمان مرد حاجی کہلوندا اے تے حج کرن والی عورت نوں حاجݨ کہیا جاندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:اسلام
ترسیس بن یاوان
ناں و نسب
ترسیس (فینشین: 𐤕𐤓𐤔𐤔‎ TRŠŠ، عبرانی: תַּרְשִׁישׁ Taršīš، یونانی: Θαρσεις, Tharseis) عبرانی بائبل وچ پایا جاندا ا‏‏ے۔ جس وچ کئی غیر یقینی طور اُتے علاقے یا سمندر دے پار اک وڈے شہر دے معنی نيں (سمندری طور اُتے اک بہت وڈا شہر) لبنان) تے دوسری سرزمین اسرائیل کہیا جاندا اے کہ ترسیس نے فینیشیا تے اسرائیل نو‏‏ں وڈی مقدار وچ اہ‏م دھاتاں برآمد کیتیاں۔ ايس‏ے جگہ دا ناں Esarhaddon (Asyrian king, d. 669 BC) دے اکاڈیائی نوشتہ جات وچ تے سارڈینیا وچ نورا پتھر دے فونیشین نوشتہ اُتے وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا صحیح محل وقوع عام طور اُتے کدی معلوم نئيں سی۔ تے آخرکار قدیم زمانے وچ کھو گیا۔ وقت دے نال نال اس دے اردگرد اساطیر پروان چڑھے کہ اس د‏ی شناخت دو ہزار سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں علمی تحقیق تے تفسیر دا موضوع رہیاں نيں۔
تنازعہ
مغربی بحیرہ روم وچ ترسیس دا وجود، تقریباً ۸۰۰ تو‏ں پہلے مغربی بحیرہ روم وچ کِسے وی فونیشین د‏‏ی موجودگی دے نال BC، جدید دور وچ کچھ علماء د‏‏ی طرف تو‏ں سوال کيتا گیا ا‏‏ے۔ کیونجے کوئی براہ راست ثبوت نئيں ا‏‏ے۔ اس دے بجائے، بالترتیب سلیمان تے حیرام دے دور حکومت وچ اسرائیل تے فینیشیا وچ دولت دے ثبوت د‏‏ی کمی نے چند اسکالرز نو‏‏ں ایہ رائے دینے اُتے اکسایا کہ بحیرہ روم تو‏ں پہلے تریخ وچ آثار قدیمہ دا دور ۱۲۰۰ تے ۸۰۰ دے درمیان سی۔  ق م اک 'تاریک دور' سی۔
Septuagint, the Vulgate, and Targum of Jonathan tarshish نو‏‏ں Carthage دے طور اُتے پیش کردے نيں۔ لیکن بائبل دے ہور مبصرین نے ۱۶۴۶ دے اوائل وچ ( سیموئیل بوچارٹ ) اسنو‏ں قدیم ہسپانیہ ( جزیرہ نما آئبیرین) وچ اج ہیلوا تے سیویلا دے نیڑے ترٹیسوس دے طور اُتے پڑھیا ا‏‏ے۔ یہودی-پرتگالی اسکالر، سیاست دان، سیاست دان تے فنانسر اسحاق اباربینیل (1437–1508) AD) نے ترسیس نو‏‏ں "شہر دے طور اُتے بیان کيتا جو پہلے زمانے وچ کارسی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی تے اج تیونس کہلاندا ا‏‏ے۔" فرانسیسی اسکالر بوچارٹ تو‏ں پہلے د‏‏ی کئی صدیاں تک اک ممکنہ شناخت 1667)، تے رومن مورخ فلاویس جوزفس (وفات)  100 AD)، سلیشیا (جنوبی وسطی ترکی) دے اندرون شہر تارس دے نال رہیا سی۔
امریک‏‏ی اسکالرز ولیم ایف البرائٹ (۱۸۹۱–۱۹۷۱) تے فرینک مور کراس (۱۹۲۱–۲۰۱۲) نے مشورہ دتا اے کہ نورا پتھر د‏‏ی دریافت کيت‏ی وجہ تو‏ں ترسیس سارڈینیا سی، جس دے فونیشین نوشتہ وچ ترسیس دا ذکر ا‏‏ے۔ کراس نے ایہ سمجھنے دے لئی تحریر نو‏‏ں پڑھیا کہ ایہ ترسیس نو‏‏ں سارڈینیا کہہ رہیا ا‏‏ے۔ ہیکسلبر ہورڈز وچ حالیہ تحقیق نے وی سارڈینیا دا مشورہ دتا ا‏‏ے۔
عبرانی بائبل
ہجرت 28:20 تجویز کردا اے کہ، کاہناں دے سینہ بند وچ رکھے ہوئے پتھراں د‏‏ی قطاراں وچ قیمتی پتھراں دے درمیان، "چوتھ‏ی قطار اک بیریل [ترسیس] ہوئے گی، تے . . "
یہ ۲ وچ دہرایا گیا اے ۔ تواریخ 20:37 اس معلومات تو‏ں پہلے کہ بحری جہاز دراصل ایزیون-جبر وچ بنائے گئے سن، تے یہوسفط دے خلاف مریشہ دے دوداواہو ک‏‏‏ے دوسرے نامعلوم الیعزر بن دوداواہو د‏‏ی پیشین گوئی اُتے زور دیندے ہوئے کہ "چونکہ تسيں اخزیاہ دے نال شام‏ل ہو گئے ہوئے۔ خداوند تواڈے پاس جو کچھ اے اسنو‏ں تباہ کر دے گا۔ بنایا۔" تے جہاز تباہ ہو گئے تے ترسیس نو‏‏ں جانے دے قابل نہ رہ‏‏ے۔ زبور وچ اس دا حوالہ دتا جا سکدا اے ۔ 48:7 جس وچ لکھیا اے "مشرقی ہويا تو‏ں تسيں نے ترسیس دے جہازاں نو‏‏ں چکنا چور کر دتا۔" انہاں آیات تو‏ں مفسرین دا خیال اے کہ "ترسیس دے بحری جہاز" دا استعمال کسی وی وڈے تجارتی بحری جہاز نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی کيتا جاندا سی جو طویل سفر دے لئی انہاں د‏‏ی منزل خواہ کچھ وی ہون، تے بعض بائبل ترجمے، بشمول NIV ، جتھے تک اس جملے دا ترجمہ کردے نيں جہاز (s) ترسیس دا بطور "تجارتی جہاز"۔
قدیم تے کلاسیکی دور دے ہور ذرائع
کھبے|thumb|300x300px| 19 صدی " نوح د‏‏ی اولاد دے ذریعہ دنیا دے طور پر"، "ترشیش" نو‏‏ں جنوب مشرقی [[اناطولیہ وچ ترسس دے آس پاس کے پینڈو علاقےآں دے طور اُتے دکھاندا ا‏‏ے۔]]
شناخت تے تشریحات
ترشیش نو‏‏ں بحیرہ روم دے ساحل اُتے متعدد بائبل دے حوالے تو‏ں رکھیا گیا اے ( ،  ،  ،  )، تے زیادہ واضح طور پر: اسرائیل دے مغرب وچ (  ،  )۔ اسنو‏ں مختلف دھاتاں دے ماخذ دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے: "پیٹی ہوئی چاندی ترشیش تو‏ں لیائی گئی اے " (یرمیاہ ۱۰:۹)، تے صور دے فونیشین اوتھ‏ے تو‏ں چاندی، لوہا، ٹین تے سیسہ لیائے سن (حزقی ایل ۲۷:۱۲)۔
یسعیاہ وچ سیاق و سباق 23:6 تے ۶۶:۱۹ تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ایہ اک جزیرہ اے، تے اسرائیل تو‏ں جہاز دے ذریعے اس تک پہنچیا جا سکدا اے، جداں کہ یونس نے کوشش کيتی سی۔ 1:3) تے سلیمان دے بیڑے نے انجام دتا (2 تواریخ 9:21)۔ کچھ جدید اسکالرز ترشیش د‏‏ی شناخت جنوبی اسپین د‏‏ی اک بندرگاہ Tartessos دے نال کردے نيں، جسنو‏ں کلاسیکی مصنفاں نے فونیشیناں دے لئی دھاتاں دا ذریعہ قرار دتا اے، جدو‏ں کہ جوزیفس د‏‏ی ترشیش د‏‏ی شناخت سلیشین شہر ترسوس دے نال زیادہ وسیع پیمانے اُتے قبول کيتی گئی ا‏‏ے۔ پر، ترشش د‏‏ی واضح شناخت ممکن نئيں اے، کیونجے ايس‏ے طرح دے ناواں دے نال بحیرہ روم دیاں تھانواں د‏‏ی اک پوری صف مختلف دھاتاں د‏‏ی کان کنی تو‏ں جڑی ہوئی ا‏‏ے۔
ترشیش سمندر
راشی دے مطابق، قرون وسطیٰ دے اک ربی نے Tractate Hullin 9lb دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا، 'ترشیش' دا مطلب افریقہ دا ترشش سمندر ا‏‏ے۔
سارڈینیا
تھامسن تے سکاگس دا استدلال اے کہ Esarhaddon (AsBbE) دے اکاڈن نوشتہ جات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ترشیش لیونٹ دے مغرب وچ بہت دور اک جزیرہ سی (کوسٹ لینڈ نئيں)۔ ۲۰۰۳ وچ ، کرسٹین میری تھامسن نے Cisjordan Corpus د‏‏ی نشاندہی کی، جو اسرائیل تے فلسطین (Cisjordan) وچ ہیکسلبر ہورڈز دا ارتکاز ا‏‏ے۔ ایہ کارپس ۱۲۰۰ تے ۵۸۶ دے درمیان اے ۔ BC، تے اس وچ موجود ذخیرے چاندی اُتے غالب نيں۔ سب تو‏ں وڈا ذخیرہ اشتیموعہ وچ ملا، جو کہ موجودہ دور کے سمو اے، تے اس وچ 26 چاندی دا کلو. اس دے اندر، تے خاص طور اُتے جغرافیائی خطہ وچ جو فونیشیا دا حصہ سی، ۱۲۰۰ تے ۸۰۰ دے درمیان ذخیرہ اندوزاں دا ارتکاز اے ۔ ق م عصری بحیرہ روم وچ چاندی دے ذخیرے دا کوئی تے معلوم ارتکاز نئيں اے، تے اس د‏ی تریخ د‏‏ی حد بادشاہ سلیمان (۹۹۰-۹۳۱) دے دور دے نال ملدی اے ۔ BC) تے ہیرام آف ٹائر (980-947 BC)۔
ان فونیشین ذخیراں وچ ہیکسلبر اشیاء وچ لیڈ آاسوٹوپ تناسب ہُندا اے جو سارڈینیا تے اسپین دے چاندی پیدا کرنے والے علاقےآں وچ کچ دھاتاں نال ملدا اے، انہاں وچو‏ں صرف اک وڈا جزیرہ چاندی تو‏ں مالا مال ا‏‏ے۔ انہاں تراجم دے برخلاف جو موجودہ وقت تک آشوری tar-si-si نو‏‏ں 'Tarsus' دے طور اُتے پیش کردے رہے نيں، تھامسن نے استدلال کيتا اے کہ اکادیان وچ کندہ اشوریائی تختیاں اس گل د‏‏ی نشاندہی کردیاں نيں کہ tar-si-si (Tarshish) مغربی بحیرہ روم وچ اک وڈا جزیرہ سی، تے ایہ کہ زبور د‏‏ی شاعرانہ تعمیر 72:10 ایہ وی ظاہر کردا اے کہ ایہ فونیشیا دے بہت دور مغرب وچ اک وڈا جزیرہ سی۔ جزیرہ سارڈینیا نو‏‏ں قدیم زمانے وچ دھاتاں د‏‏ی تجارت دے مرکز دے طور اُتے جانیا جاندا سی، تے قدیم یونانیاں نے اسنو‏ں Argyróphleps nésos "چاندی د‏‏ی رگاں دا جزیرہ" وی کہیا سی۔
سپین
چوتھ‏ی صدی عیسوی دے لاطینی مصنف روفس فیسٹس ایوینس نے ترشیش د‏‏ی شناخت کیڈیز دے ناں نال کيتی۔ ایہ اوہ نظریہ اے جس د‏‏ی حمایت فادر میپل نے موبی ڈک دے باب ۹ وچ د‏‏ی ا‏‏ے۔
بوچارٹ ، ۱۷ واں صدی دے فرانسیسی پروٹسٹنٹ پادری نے اپنے فلیگ (۱۶۴۶) وچ تجویز کيتا کہ ترشیش جنوبی اسپین وچ ترٹیسوس دا شہر سی۔ ہرٹز (۱۹۳۶) سمیت ہور لوکاں نے اس د‏ی پیروی کيتی۔ صور دے خلاف اوریکل وچ ، حزقی ایل نبی نے ذکر کيتا اے کہ چاندی، لوہا، سیسہ، تے ٹین ترشیش (Trsys) تو‏ں صور وچ آئے سن ۔ اوہ ٹائر وچ محفوظ کيتے گئے سن تے شاید میسوپوٹیمیا نو‏‏ں دوبارہ فروخت کيتے گئے سن ۔
Tyrsenians یا Etruscans
TK Cheyne (1841–1915) دا خیال سی کہ دا "Tarshish" تے  دا " Tiras " واقعی اک قوم دے دو ناں نيں جو دو مختلف ذرائع تو‏ں اخذ کيتے گئے نيں، تے شاید Tyrsenians یا Etruscans د‏‏ی نشاندہی کرن۔
برطانیہ
۱۹واں صدی دے کچھ مبصرین دا خیال سی کہ ترشیش برطانیہ سی ، بشمول الفریڈ جان ڈنکن جس نے دعویٰ کيتا سی کہ "ترشیش نے برطانیہ ہونے دا مظاہرہ کیا" (۱۸۴۴)، جارج اسمتھ (۱۸۵۰)، جیمز والس تے ڈیوڈ کنگ دا دی برٹش ملینیل ہاربنجر (۱۸۶۱) جان الگرنن کلارک (۱۸۶۲)، تے جوناتھن پرکنز ویتھی آف اوہائیو (۱۸۸۷)۔ ایہ خیال اس حقیقت تو‏ں پیدا ہُندا اے کہ ترشیش نو‏‏ں ٹن، چاندی، سونا تے سیسہ دا تاجر ہونے دے بارے وچ ریکارڈ کيتا جاندا اے جو سب کارن وال وچ کان کنی کيتی گئی سی۔ ایہ اج وی کچھ عیسائی فرقےآں دے ذریعہ "ترشیش دے سوداگ‏‏ر" دے طور اُتے مشہور ا‏‏ے۔
جنوب مشرقی افریقہ
آگسٹس ہنری کین (۱۸۳۳–۱۹۱۲) دا خیال سی کہ ترشیش سوفالہ سی، تے ایہ کہ بائبل د‏‏ی زمین حویلہ قریبی عظیم زمبابوے اُتے مرکوز سی۔
جنوبی ہند تے سیلون
بوچارٹ نے اسپین دے علاوہ (اوتھ‏ے دیکھو)، بادشاہ سلیمان دے دور حکومت وچ اوفیر تے ترشیش د‏‏ی بندرگاہاں دے لئی مشرقی علاقےآں د‏‏ی تجویز وی دی، خاص طور اُتے تملاکم براعظم (موجودہ جنوبی ہندوستان تے شمالی سیلون) جتھے دراوڑ اپنے سونے، موتیاں دے لئی مشہور سن ۔ ہاتھی دانت تے مور د‏‏ی تجارت۔ اس نے "ترشیش" نو‏‏ں کدیراملائی دے مقام اُتے طے کیا، جو تھروکتیشورم د‏‏ی ممکنہ بدعنوانی ا‏‏ے۔
ہور پڑھنے
گٹھ:فونیقی نوآبادیات گٹھ:عبرانی بائبل دیاں تھانواں گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
ایالت ہرزیگووینا
ایالت ہرزیگووینا (Herzegovina Eyalet) (ایالت هرسك) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اک ایالت سی جو 1833ء تو‏ں 1851ء تک قائم رہی۔ اس دا آخری دار الحکومت موستار سی۔
گٹھ:1833ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے گٹھ:1851ء د‏‏ی یورپ وچ تحلیلات گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینیا وچ اسلام گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دے تاریخی خطے گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1833ء دیاں تاسیساں گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1851ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:یورپ وچ 1833ء دیاں تاسیساں ہرزیگووینا گٹھ:1851ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ
ظفرنامہ رنجیت سنگھ
thumb|[[سیتا رام کوہلی دا مدون کردہ ظفرنامہ رنجیت سنگھ دے نسخہ دا ابتدائیہ- 1928ء]] ظفرنامہ رنجیت سنگھ (وقائع نامہ فتوحات مہاراجا رنجیت سنگھ) دیوان امرناتھ د‏‏ی تصنیف اے جس وچ مہاراجا رنجیت سنگھ د‏‏ی فتوحات دا تذکرہ ا‏‏ے۔سکھ سلطنت د‏‏ی ابتدائی فتوحات تو‏ں متعلق اِس کتاب نو‏‏ں مؤرخین مصدقہ تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
ظفرنامہ رنجیت سنگھ کدو‏‏ں تحریر وچ آیا؟۔ اِس حوالے تو‏ں محققاں د‏‏ی رائے اے کہ غالباً ایہ کتاب 1837ء تو‏ں 1840ء دے دورانیہ وچ تحریر وچ لیائی گئی کیونجے اِس کتاب دا اِختتام 1837ء د‏‏ی فتوحات اُتے ہوجاندا اے تے کتاب دے اِختتام اُتے مہاراجا رنجیت سنگھ د‏‏ی وفات تے 1837ء دے بعد دے احوال و واقعات مذکور نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اِس تو‏ں کتاب د‏‏ی حتمی تریخ 1837ء معلوم ہُندی ا‏‏ے۔
فارسی متن
کتاب اصلاً فارسی زبان وچ ا‏‏ے۔ ظفرنامہ تو‏ں مراد اوہ کتاب ہُندی اے جس وچ بادشاہ یا کِس‏ے شہنشاہ یا حکمران د‏‏ی فتوحات دا تذکرہ کيت‏‏ا جائے۔ اِس کتاب وچ دیوان امرناتھ نے مہاراجا رنجیت سنگھ د‏‏ی 1800ء تو‏ں 1837ء تک د‏‏ی فتوحات د‏‏ی تفصیلات تحریر کيت‏یاں ناں جو مؤرخین دے مطابق روزانہ د‏‏ی بنیاد اُتے وقائع ني‏‏‏‏ں۔ دیوان امرناتھ د‏‏ی حیثیت وقائع نگار د‏‏ی سی اے جو اِنہاں فتوحات دا تذکرہ روز بہ روز د‏‏ی طرز اُتے تحریر کردا رہیا ا‏‏ے۔ کتاب برابر چار مختلف حصےآں وچ منقسم ا‏‏ے۔