cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چک 373 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
جنت البقیع
باہرلے جوڑ
گٹھ:مدینہ وچ شیعہ زیارتگاہاں گٹھ:شیعہ تاریخی قبرستان گٹھ:سعودی عرب دے قبرستان گٹھ:مدینہ دے تاریخی مقامات
چک 373 ٹی ڈی اے
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
جنت البقیع
باہرلے جوڑ
گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ اسلام گٹھ:جنت البقیع وچ مدفون شخصیتاں گٹھ:زیارات گٹھ:سعودی عرب وچ قبرستان گٹھ:مدینہ گٹھ:مدینہ دی عمارات و ساخات گٹھ:مزارات گٹھ:مقدس مقامات گٹھ:آثار مدینہ منورہ
برناللو کاؤنٹی
برناللو امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
بخش مرکزی شهرستان مهاباد
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان مہآباد  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ابن الساعی
ابن الساعی (پیدائش: جولائی 1196ء— وفات: مارچ 1276ء) خلافت عباسیہ دے اواخر عہد وچ محدث، عالم، فقیہ، محقق، مصنف و مؤلف سن۔
پیدائش
ابن الساعی بغداد وچ ماہِ شعبان 593ھ مطابق جولائی 1196ء وچ خلیفۂ عباسی الناصر لدین اللہ دے زمانے وچ پیدا ہوئے۔
وفات
ابن الساعی نے 79 یا 80 سال دی عمر وچ آخر عشرۂ رمضان 674ھ مطابق مارچ 1276ء وچ بغداد وچ وفات پائی۔ مقبرۂ شونیری وچ تدفین دی گئی جو بغداد دے مغربی جانب واقع سی۔ ابن الساعی نے اپنی کتب مدرسہ نظامیہ نوں وقف کردیاں سن ۔
حوالے
گٹھ:محدثین گٹھ:مسلم مؤرخین گٹھ:1196 دے جم
ابن باطیش
ابن باطیش — ابوالمجد اسماعیل بن ھبۃ اللہ (پیدائش: 22 جون 1179ء — وفات: 28 جون 1257ء) شافعی عالم، مفسر، محدث تے فقیہ سن۔
پیدائش
ابن باطیش بروز اتوار 16 محرم 575ھ مطابق 22 جون 1179ء نوں موصل وچ پیدا ہوئے۔
وفات
ابن باطیش نے سال مہینے شمسی دی عمر وچ بروز جمعرات 28 جون 1257ء نوں حلب وچ وفات پائی۔
ہور ویکھو
گٹھ:1179 دے جم گٹھ:1257ء دیاں موتاں گٹھ:575ھ دے جم گٹھ:655ھ دیاں موتاں گٹھ:شافعی فقہا گٹھ:موصل دی شخصیتاں گٹھ:حلب وچ وفات پانے والی شخصیتاں گٹھ:مدرسہ نظامیہ بغداد دے فضلاء گٹھ:شام وچ عراقی مہاجرین گٹھ:چھٹی صدی ہجری دے محدثین گٹھ:ستویں صدی ہجری دے محدثین گٹھ:بارہویں صدی دے عراقی شعراء گٹھ:تیرہویں صدی دے عرب مصنفین گٹھ:تیرہویں صدی دے عراقی شعراء گٹھ:شعرائے عربی بلحاظ صدی گٹھ:عراقی شاعر
ٹائرینوسارس
ٹائرینوسارس اک شکاری ڈائینوسار اے جیہڑا 67 توں 65.5 ملین ورے پہلے ہویا۔
ایہدا جباڑا وڈا تے وڈی کھوپڑی تے لمی پوچھل سی تے ایہ دوپیری گوشت کھانوالا سی۔ ایہ سب توں پہلے 1902 وچ لبیا۔
آنا پاولووا
آننا پاولوونا (ماتویییونا) پاولووا (Анна Павловна (Матвеевна) Павлова; 12 فروریفروری 12 1881O. S.فروری 12 1881 – 23 جنوری، 1931) 19 ویں صدی دے اخیر اتے 20 ویں صدی دے شروع وچ اک روسی بیلے کلاکار سی۔ اوہ امپیریئل روسی بیلے دی اتے سرگیئی ڈائگیلیو دی بیلے روس کمپنی دی پرمکھ کلاکار سی ۔ پاولووا سبھ توں ودھ مر راے ہنس دے کردار نبھاؤن لئی مشہور اے۔ اپنی کمپنی دے نال اوہ دنیا بھر وچ بیلے دی سفر کرن والی پہلا بیلیرینا بن گئی۔
شروع دا جیون
انا پاولوونا (ماتویییونا) پاولووا دا جم 12 فروری 1881 نوں لگووو، سینٹ پیٹرزبرگ، روس وچ انویااے ماپیاں دے گھر ہویا سی۔ اس دی ماں، لیوبوو فیؤدوروونا، اک دھوبن سی اس دے پیؤ دی پچھان امعلوم اے۔ جدوں اوہ لگبھگ تن سال دی سی تاں اسدی ماں نے نے ماتوے پاولوو نال ویاہ کروا لیا سی، جس نے اس نوں گود لے لیا اتے اپنا اپنام دتا سی۔ thumb|Students of the Imperial Ballet School in Marius Petipa's Un conte de fées۔ A ten-year-old Anna Pavlova participated in this work in her first ever ballet performance. She is photographed here on the left holding the birdcage. St. Petersburg, 1891. بیلے دی کلا لئی پاولووا دا جنونّ پرجولت ہو گیا سی جدوں اسدی ماں اسنوں ماریئس پیٹپا دے مولک پیداوار 'سوں رہی سندری' نوں دکھاؤن لئی امپیریئل میرنسکی تھئیٹر' لے گئی سی۔ اس کمال تماشے نے پاولووا تے بھاری اثر پایا۔ جدوں اوہ نوں سال دی سی، تاں اس دی ماں اس نوں مشہور امپیریئل بیلے سکول اؤڈیشن لئی لے گئی۔ اسدی چھوٹی عمر، اتے جسنوں اسدی "بیمار" دکھّ سمجھیا جاندا سی، اس دے کارن اسنوں اقبول کر دتا گیا سی، پر 1891 وچ 10 سال دی عمر وچ اسنوں قبول کر لیا گیا سی۔ اوہ ماریس پیٹپا دی اک پری کہانی وچ سٹیج تے پہلی وار گئی سی - اسدا منچن بیلے ماسٹر نے سکول دے طالب علماں لئی رکھیا سی۔
امپیریئل بیلے سکول
الڑ پاولووا دی سکھلائی دے سال بہت مشکل سی۔ اس نوں آسانی نال کلاسیکل بیلے نہیں آیا سی۔ اس دے بری طرحاں چاپنما پیر، پتلے گٹے، اتے لمبے انگ اس ویلے دیاں بیلے کلاکاراں لئی مبارک چھوٹے، گٹھویں سریر دے نال میل نہیں سی کھاندا۔ اس دے سہپاٹھیاں نے اس نوں جھاڑو، نکی گنوارن ورگے نام رکھ کے اسدا جیونا دبھر کر چھڈیا سی۔ لیکن پاولووا نے پکی دھار لئی کہ ہار نہیں مننی اتے اسنے اپنی تکنیک نوں عام لئی سکھلائی سرڑ نال جاری رکھی۔ اوہ اک سٹیپّ سکھ لیندی اتے اس توں بعد مشق تے مشق کرن لگ پیندی۔ اوہ کیہا کردی، "کوئی وی انسان اہلیت ہون نال ہی توڑ تک نہیں پہنچ سکدا۔ ربّ اہلیت دندا اے، پر کم اہلیت نوں صلاحیت بنا دندا اے۔" اس نے اپنے ویلے دے مشہور استاداں - کرشچیئن جوہانسن، پاول گرڈ، نکولائی لیگات اتے اینروکو سیچھیٹی توں وادھو پاٹھ لئے۔ سیچھیٹی نوں اس ویلے دی سبھ توں وڈی کلاکار منیا جاندا سی اتے اوہ سیچھیٹی تکنیک، اج دن تک ورتی جان والی بہت بااثر بیلے تکنیک دی بانی سی۔ 1898 وچ، اوہ سینٹ پیٹرسبرگ امپیریئل تھیئیٹرز دی سابقہ مکھ بیلیرینا اکاتیرینا واجم دی سنپورنتا دی کلاس وچ داخل ہو گئی۔
امپیریئل بیلے سکول وچ اپنی آخری سال دوران اسنے پرنسپل کمپنی نال بہت ساریاں کرداراں کیتیاں۔ اس نے 1899 وچ 18 سال دی عمر وچ گریجوئیشن کیتی سی اتے اسنے اک کوریپھی دے طور تے کورپس ڈے بیلے توں اک رینک اگے امپیریئل بیلے وچ داخل ہون دی چون کیتی۔ اسنے پائیل گرڈ دے لا ڈرائڈز پریٹینڈیوج (جاہلی ڈرائڈز) وچ مارینیسکی تھئیٹر وکھے اپنی پہلا ادھکارت شو کیتا۔ اس دے مظاہرہ نے آلوچکاں دی، خاص کرکے مہان نقاد اتے اتہاسکار نکولائی بیزوبرازوو توں پرشنسا کھٹی۔
مائکل فوکائین
thumb|Anna Pavlova in the Fokine/Saint-Saëns [[دا ڈانگ سوان|The Dying Swan، Saint Petersburg, 1905]]
موت
thumb|انھا پاولووا دیاں استھیاں اپر والے خانے وچ۔
ملاحظے
گٹھ:جم 1881 گٹھ:موت 1931 گٹھ:روسی شخصیتاں
بیتنگ کیریہن نیشنل پارک
بیتنگ کیریہن نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
چک 374 ٹی ڈی اے
374 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
کیٹرن کاؤنٹی
کیٹرن امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
جنگلی ٹپنا چوآ
جنگلی ٹپنا چوآ ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
تریسراٹاپس
تریسراٹاپس کریٹیشیس ویلے دا اک ڈائینوسار سی جیہڑا پٹھے کھاندا سی۔ ایہدے سر تے تن سنگ سن ایس لئی ایہنوں ایہ ناں دتا گیا۔
فوائد الناظرین
فائدے الناظرین برطانوی راج وچ دہلی تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک پندرہ روزہ علمی اخبار سی۔ ایہ اخبار 23 مارچ 1845ء کوریاضی دے مشہور عالم تے محقق، دہلی کالج وچ سائنس دے استاد ماسٹر رام چندر نے مطبع دہلی اردو اخبار تو‏ں جاری کیا ۔ جو 2 ستمبر 1845ء تک دہلی اردو اخبار دے ضمیمے دے طور اُتے شائع ہُندا رہیا۔ 4 اکتوبر 1846ء تو‏ں اخبار دے آخری صفحے وچ مجمع فائدے العام د‏‏ی جگہ رام چندر دا ناں بطور مہتمم چھپنے لگیا مگر تبدیلیاں محض ضابطے کيت‏یاں سن۔ عملی طور اُتے پہلے وی رام چندر ہی اس اخبار دے مہتمم تے ذمہ دار سن تے انہاں نو‏ں دہلی کالج دے استاداں تے طلبہ دا مکمل تعاون حاصل سی جدو‏ں جے مضامین اس وچ شائع ہُندے رہندے سن ۔ فائدے الناظرین ہ‏معصر اخبارات و رسالے تو‏ں مختلف علمی اخبار سی جو نفع و نقصان دے پیماناں سےماورا تے خالص علمی احیا و بقا تے فروغ دے پیش نظر جاری کیتا گیا سی۔ ماسٹر رام چندر دے مطابق:
فائدے الناظرین اپنے موضوعات د‏‏ی وسعت تے تنوع دے اعتبار تو‏ں خصوصی امتیاز دا حامل تھا۔اس وچ تریخ و سیاست، ہیئت و ریاضیات، مابعد الطبیعات و الہٰیات دے علاوہ یورپ دے علوم و فنون تو‏ں مستفاد ماخوذ مضامین دا پلہ بھاری رہندا تھا ۔ اخبار ابتدا وچ چار صفحات دا ہُندا سی تے قیمت اک آنہ فی پرچہ سی۔ 25 جنوری 1847ء تو‏ں اس دے صفحات دو گنیا کر دتے گئےتے قیمت وی دو آنے فی پرچہ یا چار آنے ماہوار سی۔ صفحات دے ودھ جانے دے بعد اخبار وچ اِنّی گنجائش نکل آئی کہ خبراں، غزلاں تے تصویراں وی شائع د‏‏ی جا سکن۔ خبراں عام طور اُتے اک دو صفحات اُتے چھپدیاں سن، جو تعداد وچ کم، متن دے اعتبار تو‏ں بہت مختصر تے عموماً دوسرے اخبارات تو‏ں ماخوذ ہودیاں سن۔
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات گٹھ:اخبار
ضلع وشیر
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
چک 12 ای بی
چک 12 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ایرفرٹ
تریخ
ایرفرٹ شہر وچ 1349 نوں بلیک ڈیتھ دنگیاں وچ تنّ ہزار یہودیاں نوں قتل کر دتا گیا۔
گٹھ:جرمنی دے شہر
بخش چایپاره
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ویہڑے ٹپنا چوآ
ویہڑے ٹپنا چوآ ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بکیت باکا بکیت رایا نیشنل پارک
بکیت باکا بکیت رایا نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
چیوز کاؤنٹی
چیوز امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
ضلع خانشین
ضلع خانشین افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام خانشین شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
ڈاؤن
ڈاؤن اتلے آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
ضلع نوزاد
ضلع نوزاد افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نوزاد شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
بنگالی لپی
بنگالی لپی (বাংলা লিপি, বাংলা হরফ بنگلا حرف) بنگالی جاں بنگلا دا لکھن نظام ہے اتے دنیا دیاں سبھ توں ودھ ورتیاں جان والے لکھن نظاماں وچوں چھویں نمبر دی لپی ہوئی۔ معمولی فرقاں نال ایہی آسامی لپی وجوں ورتی جاندی ہے۔
یونیکوڈ
بنگلا وچّ یونیکوڈ U+0980 توں U+09FF تکّ ہے۔
حوالے
گٹھ:لپیاں گٹھ:لپی گٹھ:بنگالی لپی گٹھ:بھارت دیاں بولیاں
کنعان
کنعان اک قدیم علاقے دا ناں اے ، جہڑا اج کل دے فلسطین ، اسرائیل تے اردن تے مشتمل سی ۔ اسدا تعلق سامی النسل لوکاں نال سی ۔ ایہہ تہذیب  شام دیاں قدیم تہذیباں دے نال نال  قائم سی  پر اک الگ حثیت رکھدی سی ۔ اسدا تعلق 25 سو سال قبل مسیح توں وی پہلاں دے زمانے نال سی ۔ بعد چ  حمورابی نے بابل  دی توسیع چ اس علاقے نوں وی فتح کرلئیا۔
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
10 عظیم جرنیلاں دی لسٹ
دنیا دے 10 مہان جیتوآں وچ  سکھ جرنیل ہری سنگھ نلوآ دا نہ شمار کیتا گیا ہے۔ درہ خیبر پار جت کے پار کرن والا ایہہ  جرنیل مہاراجہ رنجیت سنگھ  وچّ  فوج وچّ شانمل سی ۔ اس لسٹ وچ منگول سلطنت دے بانی چنگیز خان نوں دوسرا تھاں دتا گیا، جس نے اپنے  راج ویلے دوران 4, 860,000 مربع میل علاقے تے جت حاصل کیتی سی، جو اتہاس وچ کسے وی ہور حکمران توں ودھ ہے ۔ تیسرے تھاں تے سکندر اعظم نوں جگہ دتی گئی ہے ۔ چوتھے تھاں تے مشرقی رومی سلطنت تے لیندی رومی سلطنت خلاف جت حاصل کرن والا ہن حکمرن اٹیلا اتے پنجویں تھاں تے افریقہ تے یورپ تے جت حاصل کرن والے رومن بادشاہ جولیئس سیزر نوں رکھیا گیا ہے ۔ چھویں تھاں تے سائرس اعظم دا تھاں ہے، جو 546  ق م وچ ایران دا راجا بنیا سی ۔ ستویں نمبر 'تے سپینی بادشاہ فرانسسکو پزارو (1471-1541) نوں رکھیا گیا ہے ۔ جدکہ 7 کروڑ لوکاں 'تے راج کرن والے ساڈھے پنج فٹے |نیپولیئن بوناپارٹ نوں لسٹ وچ اٹھواں تھاں دتا گیا ہے ۔ نوویں تھاں تے عیسیٰ دے جنم توں 200 سال پہلاں دے بادشاہ ہنیبل بارکا نوں رکھیا گیا ہے ۔ دسویں تھاں تے اک کروڑ 70 لکھ لوکاں نوں موت دے گھاٹ اتارن والے 14ویں صدی دے ترک حکمران تیمور نوں جگہ دتی گئی ہے۔
حوالے
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخگٹھ:تریخی شخصیتاں
دوحا
دوحا (عربی: الدوحة) مملکت قطر دا راجگڑھ اے جو خلیج فارس دے ساحلاں اُتے واقع ا‏‏ے ۔ 4 لکھ د‏‏ی آبادی (بمطابق 2005ء مردم شماری) دے نال ایہ ملک دا سب تو‏ں وڈا شہر اے تے ملک د‏‏ی 80 فیصد آبادی اسی شہر تے اس دے گرد و نواح وچ رہائش پزیر ا‏‏ے۔ ایہ مملکت دا اقتصادی مرکز ا‏‏ے۔
دوحا قطر دا راجگڑھ اے۔ ایہ خلیج فارس دے کنڈے تے وسدا اے۔ 2008 وچ ایتھے 998,651 لوک وسدے سن۔ ایہ قطر دا سب توں وڈا شہر اے تے ایتھے دیس دی 60٪ لوک وسدے نیں۔
تریخ
ایہ شہر 1850ء وچ البدا دے ناں تو‏ں قائم کیتا گیا۔ 1883ء وچ شیخ قاسم نے مقامی قطریاں پرمشتمل اک فوج دے ذریعے عثمانیاں دے خلاف فتح حاصل کيتی۔ 1916ء وچ اسنو‏ں برطانیہ دے زیر سرپرستی قطر دا دار الحکومت قرار دتا گیا تے جدو‏ں 1971ء وچ ملک نے آزادی حاصل کيتی تب اسنو‏ں قومی دار الحکومت برقرار رکھیا گیا۔ 1917ء وچ شیخ عبد اللہ قاسم آل ثانی نے شہر دے مرکز وچ قلعہ الکوت تعمیر کرایا۔ 1949ء وچ قطر وچ تیل د‏‏ی تلاش دا آغاز ہويا۔ اج ایہ ملک کل 8 لکھ بیرل روزانہ تیل پیدا کردا ا‏‏ے۔ 1969ء وچ گورنمنٹ ہاؤس دا قیام عمل وچ آیا جسنو‏ں اج قطر د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م عمارت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1973ء وچ یونیورسٹی قطر تے 1975ء وچ قطر قومی عجائب گھر قائم کیتا گیا، جو دراصل 1912ء وچ حاکم دا محل سی ۔ معروف عربی خبری ٹیلی وژن چینل الجزیرہ نے 1996ء وچ اپنی نشریات دا آغاز کیا، اس دے صدر دفاتر تے نشریات‏‏ی مراکز دوحہ ہی وچ واقع نيں۔
اعداد و شمار
دوحا د‏‏ی آبادی د‏‏ی خصوصیات تبدیل ہُندیاں رہندیاں نيں کیونکہ شہر د‏‏ی اکثریت غیر ملکی تارکین وطن اُتے مشتمل اے تے قطری باشندے اقلیت وچ نيں۔ قطر د‏‏ی آبادی دا بیشتر حصہ جنوب ایشیائی باشندےآں اُتے مشتمل اے، جدو‏ں کہ لیونت دے عرب ملکاں تے مشرقی ایشیا تو‏ں رہنے والے وی وڈی تعداد وچ ایتھ‏ے رہندے نيں۔ دوحہ وچ امریک‏‏ا، جنوبی افریقا، برطانیہ، ناروے تے ہور مغربی ملکاں دے باشندے وی رہائش پزیر نيں۔ ماضی وچ تارکین وطن قطر وچ ملکیت رکھنے د‏‏ی اجازت نئيں رکھدے سن لیکن ہن غیر قطری باشندے دوحہ دے متعدد علاقےآں وچ جائداد خرید سکدے نيں۔
معیشت
قطر د‏‏ی بیشتر تیل و قدرتی گیس د‏‏ی تنصیبات دوحہ وچ واقع ا‏‏ے۔ ملکی اقتصادی سرگرمیاں دے اس مرکز وچ ملک دے وڈے تیل و گیس نکالنے واللے ادارےآں دے صدر دفاتر نيں جنہاں وچ قطر پٹرولیم، قطر گیس تے راس گیس شامل نيں۔ دوحہ د‏‏ی معیشت تیل و قدرتی گیس د‏‏ی صنعت تو‏ں حاصل ہونے والی آمدنی د‏‏ی بنیاداں اُتے کھڑی اے تے قطری حکومت تیل اُتے اس انحصار نو‏‏ں کم کرنے دے لئی ملکی معیشت وچ تیزی تو‏ں تنوع لا رہی ا‏‏ے۔ نتیجتاً شہر بہت تیزی تو‏ں ترقی پا رہیا اے جو درا صل حاکم قطر شیخ حمد بن خلیفہ آل ثانی دے جدیدیت دے منصوبے دا حصہ ا‏‏ے۔ متحدہ عرب امارات دے قریبی شہر دبئی د‏‏ی طرح دوحا د‏‏ی معیشت وی تیزی تو‏ں تیل و قدرتی گیس اُتے انحصار کم کردی جا رہی اے لیکن دبئی د‏‏ی طرح اوہدی بنیادی توجہ سیاحت اُتے مرکوز نئيں۔ اقتصادی سرگرمیاں دے باعث شہر د‏‏ی آبادی وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہو رہیا اے تے 2004ء تو‏ں 2006ء دے درمیان شہر د‏‏ی آبادی وچ 60 ہزار افراد دا اضافہ ہويا؛ نتیجتاً جائداد و تعمیرات دے شعبے وچ زبردست ترقی ہوئی تے جائداد د‏‏ی قیمتاں آسماناں اُتے پہنچ گئیاں نيں۔ جنوری 2007ء وچ برطانوی نشریات‏‏ی ادارے (بی بی سی) د‏‏ی رپورٹ دے مطابق دوحہ جائداد د‏‏ی قیمتاں دے حوالے تو‏ں دبئی تو‏ں وی مہنگا شہر ا‏‏ے۔ آبادی وچ تیزی تو‏ں اضافے دے باعث دوحہ دے شمال وچ اک نواں شہر آباد کرنے دا منصوبہ اے جتھ‏ے 2 لکھ افراد رہائش پزیر ہون گے۔ تجارتی و کاروباری سرگرمیاں وچ اضافے دے باعث دوحہ وچ جدید تعمیرات وچ وی اضافہ ہويا اے او رشہر بلند و بالا عمارتاں دا مرکز بندا جا رہیا ا‏‏ے۔
تعلیم
دوحہ وچ یونیورسٹی قطر واقع اے جو 1973ء وچ قائم ہوئی جدو‏ں کہ اس دے علاوہ دوحہ دے شہر تعلیم (ایجوکیشن سٹی) وچ متعدد یونیورسٹیاں وی واقع نيں۔ شہر تعلیم وچ دنیا د‏‏ی کئی معروف یونیورسٹیاں د‏‏ی شاخاں واقع نيں جنہاں وچ جارج ٹاؤن یونیورسٹی، ویل میڈیکل کالج آف کارنیل یونیورسٹی، ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی، ٹیکساس اے اینڈ ایم یونیورسٹی تے کارنیگی میلون یونیورسٹی وی شامل نيں۔ دوحہ وچ کئی بین الاقوامی مدارس (اسکول) وی واقع نيں جو تارکین وطن دے لئی نيں۔
آب و ہو‏‏ا
دوحا اک گرم صحرائی علاقہ اے جتھ‏ے گرمیاں دا موسم سردیاں د‏‏ی نسبت زیادہ لمبا ہُندا ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ بعض اوقات درجہ حرارت 47 ڈگری سنٹی گریڈ تو‏ں وی زیادہ ہو جاندا ا‏‏ے ۔
کھیل
دوحا وچ متعدد کھیلاں دے میدان واقع نيں جنہاں وچو‏ں بیشتر 15 واں ایشیائی کھیلاں دے لئی تعمیر نو د‏‏ی مراحل تو‏ں گزرے جو دسمبر 2006ء وچ منعقد ہوئے۔ دوحہ نے دسمبر 2005ء وچ تیسرے مغربی ایشیائی کھیلاں د‏‏ی وی میزبانی کيتی۔ شہر دے اہ‏م کھیلاں دے میدان ایہ نيں: 2004ء وچ شروع د‏‏ی جانے والی ایسپائر اکیڈمی (ASPIRE) دا مقصد عالمی معیار دے کھلاڑی پیدا کرنا ا‏‏ے۔ ایہ اسپورٹس سٹی کمپلیکس وچ واقع اے جس وچ خلیفہ انٹرنیشنل اسٹیڈیم وی شامل ا‏‏ے۔ امکان اے کہ دوحہ 2016ء دے اولمپک کھیلاں دے لئی بولی وی لگائے گا۔
موسم
دوحا جزیرہ نما عرب دے مشرقی کنارے اُتے واقع اے تے اس دا موسم انتہائی گرم ا‏‏ے۔ مئی تو‏ں ستمبر دے دوران اوسط درجہ حرارت 40 درجہ سیلسیس (104 درجہ فارن ہائٹ) ہُندا اے تے ہويا وچ نمی دا تناسب بہت زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ موسم گرما وچ شہر وچ بارشاں نہ ہونے دے برابر نيں جدو‏ں کہ ہور مہینےآں وچ وی اک انچ (2.5 س م) تو‏ں وی کم بارش پیندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
دوحہ گٹھ:1825ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:ایشیا وچ 1825ء دیاں تاسیساں گٹھ:ایشیائی راجگڑھ گٹھ:راجگڑھ گٹھ:عرب ثقافتی راجگڑھ گٹھ:قطر گٹھ:قطر د‏‏ی بلدیات گٹھ:قطر دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:قطر دے آباد تھ‏‏اںو‏اں
گٹھ:قطر دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
پودولسک
پودولسک روس دا اک صنعتی شہر تے ماسکو اوبلاست (ماسکو) دے ضلع پودولدسکی دا انتظامی مرکز اے ۔ ایہہ شہر دریائے ماسکو دے اک معاون دریا ، دریائے پاخرا دے کنڈے آباد اے ۔ ایہہ ماسکو اوبلاست ج سبتوں وڈا شہر اے اسدی آبادی 2002ء دی مردم شماری موجب 1،80،963 اے ۔
تریخ
پودولسک شہر نے ایتھے واقع اک پنڈ پودول توں ترقی کردے ہوئے اک شہر دا روپ دھاریا ، جہڑا 18ویں صدی عیسوی چ ماسکو چ دینیلوف خانقاہ نال متعلق سی ۔ پودولسک نوں روسی ملکہ کیتھرائن II نے 1791ء چ شہر دا درجہ دتا ۔
انقلاب روس توں پہلے پودولسک روسی سلطنت چ وڈے صنعتی شہراں چوں اک سی ۔ اک سنگر فیکٹری جہڑی سلائی مشینان بناندی سی ایتھے قائم سی ۔
سویت یونین دے بانی لینن دا اولیانوف ٹبر وی پودولسک ج رہندا رہیا سی ۔ ولادیمیر لینن نے کئی وار اس شہر دا دورہ کیتا تے ایتھے اسدی اک نکی جہی جاگیر تے کاٹیج وی سی ۔ سن 1900ء چ ایسنے اسکرا اخبار (اشتراکیاں دا اخبار) لئی حمایت حاصل کرن لئی ماسکو تے دوجے شہراں دے سوشل ڈیموکریٹاں نال پودولسک شہر ج ملاقات کیتی ۔
1971ء چ پودولسک نوں آڈر آف ریڈ بینر آف لیبر دے اعزاز نال نوازیا گیا ۔ سویت دور چ پودولسک ماسکو اوبلاست چ اک ودا صنعتی تھاں سی ۔ اوس ویلے اس شہر چ 70 توں ودھ کارخانے کم کر رہے سن ، تے شہر دے زیادہ تر لوک اینہاں کارخانےآں چ کم کردے سن ۔
سن 2000ء چ ایتھے اک وڈی فوجی چھاؤنی قائم کیتی گئی ۔
جڑواں شہر
پودولسک دے جڑواں شہر تھلویں نیں ۔
شہر جنہاں نال جڑواں شہر قرار دین دا منصوبہ اے ۔
پیتروزاوودسک ,روس
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس دے شہر گٹھ:روس دے شہر تے قصبے گٹھ:روس دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
پیسیفک ٹپنا چوآ
پیسیفک ٹپنا چوآ ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
پی آئی اے پرواز 661
پی آئی اے پرواز 661 اوہ بدقسمت پرواز سی جو 7 دسمبر، 2016ء نوں گر کے تباہ ہو گئی سی ،جس وچ  سارے 47 مسافر تے عملہ ہلاک ہو گئے سن۔
اس پرواز وچ ہلاک ہون والے وچ پاکستان دے مشہور نعت خواں جنید جمشید وی شامل سن ۔
گٹھ:ہوائی حادثے گٹھ:پاکستان
ضلع نوا بارکزئی
ضلع نوا بارکزئی افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام نوا بارکزئی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
ذاکر حسین دہلی کالج
ذاکر حسین دہلی کالج جو پہلے ذاکر حسین کالج، اینگلو عربک کالج تے دہلی کالج دے ناواں تو‏ں معروف سی، دہلی دا قدیم ترین موجود تعلیمی ادارہ ا‏‏ے۔ ذاکر حسین کالج د‏‏ی بنیاد 1692ء وچ مغل شہنشاہ اورنگزیب دے جنرل غازی الدین خان دے ہتھو‏ں پئی سی تے ايس‏ے دے ناں اُتے مدرسہ غازی الدین خان دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ اس ادارے نے مختلف علوم د‏‏ی 128 کتاباں اردو وچ تیار کرائاں تے اردو نو‏‏ں علمی بولی بنانے وچ نمایاں کرردار ادا کیتا۔ 1857ء د‏‏ی جنگ آزادی وچ ایہ کالج بند ہوئے گیا۔ 1864ء وچ فیر کھلا لیکن نا سازگار حالات دے باعث 1877ء وچ اسنو‏ں لاہور کالج وچ ضم کر دتا گیا۔ تقسیم ہند دے بعد ایہ فیر دہلی کالج دے ناں تو‏ں شروع ہويا تے اج ذاکر حسین کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے تے دہلی یونیورسٹی دا حصہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1690ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:دلی دیاں یونیورسٹیاں تے کالج گٹھ:دہلی یونیورسٹی گٹھ:ایشیا وچ 1692ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
فرماناگ
گٹھ:اتلے آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:آئرلینڈ گٹھ:اتلا آئرلینڈ گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
چک 375 ٹی ڈی اے
375 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ضلع ناد علی
ضلع ناد علی افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام ناد علی شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
بخش صومای برادوست
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
کیری
کیری آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش صومای برادوست
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
چیبولا کاؤنٹی
چیبولا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
داناؤ سینترم نیشنل پارک
داناؤ سینترم نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
جنید جمشید
جنید جمشید پاکستان دے مشہور نعت خواں سن جو پی آئی اے پرواز 661 جو 7 دسمبر، 2016ء نوں گر کے تباہ ہو گئی سی ، وچ  شهید ہو گئے سن۔
گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
شهباز
شَهباز یا شاه‌باز نام نوعی پرنده شکاری است. این پرنده در دامنه و کوه‌های رشته کوه‌های البرز و زاگرس و قفقاز می‌زید. نسل این پرنده کمیاب در حال انقراض است. این پرنده از لحاظ جثه از شاهین و باز بزرگ‌تر و شکارچی و گوشتخوار است. پرواز این پرنده همیشه در ارتفاع است و به ندرت مگر برای شکار به زمین نزدیک می‌شود. به جز برای شکار به دامنه کوه‌ها و محل تجمع انسان نزدیک نمی‌شود. رنگ پرهای این پرنده سفید و سیاه‌است که گاه در اثر پرتوهای آفتاب به رنگ نقره‌ای یا طلائی دیده می‌شود که خطای دید است. این پرنده که از نمادها و سمبل‌های ایرانیان باستان و آریائی‌ها بوده بیشتر در کوه افسانه‌ای و مشهور دماوند دیده می‌شود. در بعضی از نوشته‌های کهن از این پرنده به عنوان یکی از خدایان و نجات بخش قوم آریا و هدایت کننده فرزندان فروهر به ایران زمین نام برده شده‌است.
برخی فرهنگ‌نویسان آن را باز سفید معرفی کرده‌اند که بسیار کمیاب است و به احتمال بسیار گونه زال باز و هم‌معنی تیقون یا طوغان در ترکی باشد. گاه نیز همهٔ انواع (باز) را شاه‌باز نامیده‌اند.
علی بن احمد نسوی در بازنامهٔ خود می‌نویسد که «در طول شصت سال اشتغالش به بازداری، همه گونه «شِکَرَه» می‌داشته‌است «مگر سُنْقُر و باز سفید».» علی بن حسین مسعودی در مروج‌الذهب می‌نویسد «جمهور اهل معرفت به پرندگان و دیگر جانوران شکاری - از ایرانی و ترک و رومی و هندی و عرب - گفته‌اند که آن بازی که رنگش به سفیدی می‌زند از همهٔ بازها سریع‌تر، زیباتر، به تنْ نیکوتر و به دلْ بیباک‌تر است، از همه آسان‌تر تربیت می‌پذیرد و در اوج‌گیری و بلندپروازی و دورپروازی از همه نیرومندتر است، زیرا آن حرارت سوزان و جرأت که در او هست در هیچ‌یک از دیگر انواع بازان نیست. اختلاف رنگ‌های بازان در اثر اختلاف زیستگاه‌های آنهاست و، ازینرو، به سبب بسیاریِ برف در ارمنستان و خَزَران و گرگان و نواحی همسایه این‌ها در سرزمین تُرکان، بازهای سفید به رنگ سفید خالص در می‌آیند»
در ادبیات و شعر
شهباز در ادبیات و به خصوص شعر فارسی مورد استفاده بسیاری از شاعران بوده است، در بیشتر موارد علاوه بر معنی پرنده به معنی زمانه، تقدیر، سرانجام و یا به همان معنی کهن و وظیفه شهباز در افسانه ها اشاره دارد.
گوشه‌گیری دام راه کس مباد صید ما از آشیان در چنگل شهباز ماند حلقهٔ سرگشتگی دارد به‌ گوش گردباد نقش‌پایی‌هم‌گر از مجنون به‌صحرا هاتف اصفهانی
منت‌کش تکلف اخلاق‌کس مباد گنجشک را چه سود زشهبازآشنا از هرچه دم زنی به خموشی حواله‌کن بیگانه‌ام ز خویش هم از ناز آشنا بیدل دهلوی
دیدن دگر آموز شنیدن دگر آموز ما چشم عقاب و دل شهباز نداریم چون مرغ سرا لذت پرواز نداریم ای مرغ سرا خیز و پریدن دگر آموز اقبال لاهوری
بی پران را ذوق پروازی دهد پشه را تمکین شهبازی دهد با سلاطین در فتد مرد فقیر از شکوه بوریا لرزد سریر اقبال لاهوری
خِرد است آنکه ترا بنده شدستند بدو به زمین شیر و پلنگ و به هوا بر شهباز. ناصرخسرو.
نظام دین شه میزانیان که بر شاهان خجسته فال تر است از همای و از شهباز. سوزنی.
اگر شهباز بگریزد چو سیمرغ ز روی رشک معذور است ازیرا. خاقانی.
شهباز سخن به دولت تو منقار برید نوپران را. خاقانی.
شهبازم ارچه بسته زبانم بگاه صید گرد از هزار بلبل گویا برآورم. خاقانی.
از آنگاه که باز شهباز صبح از نشیمن افق پروازکرد تا غراب ظلمت بال بگشاد. (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 273). شهباز آفتاب چنگ در پرده ٔ غِربیب غراب آویخت .(ترجمه ٔ تاریخ یمینی ص 355). گرچه شهباز معرفت بودم ریختم بال و پر چه میطلبی. عطار.
سعدی تو مرغ زیرکی خوبت به دست آورده ام مشکل به دست آرد کسی مانند تو شهباز را. سعدی.
که شهباز من صید دام تو شد مرا بود دولت بنام تو شد. سعدی.
شهباز دست پادشهم این چه حالت است کز یاد برده اند هوای نشیمنم. حافظ.
مرغ سان از قفس خاک هوایی گشتم به هوایی که مگر صید کند شهبازم. حافظ.
شهپر زاغ و زغن زیبای صید و قید نیست این کرامت همره شهباز و شاهین کرده اند. حافظ.
منابع
گٹھ:انجان
ضلع گرمسر
ضلع گرمسر افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گرمسر شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ ہلمند
پنج انگوٹھا نکا جروبا
پنج انگوٹھا نکا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
استوریا
گٹھ:سپین دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:سپین دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
بوبی
بوبی اک سمندری پنچھی اے۔ ایدا ٹبر سلیڈا تے جنس سولا اے۔ ایہ گینٹ نال رلدے نیں۔
وکھالہ
بوبی پانی وچ اڈدیاں چبھی مار کے مچھی دا شکار کردے نیں۔ ایہ سمندری کنڈیاں تے جزیریاں تے آلنے بنا کے چاک نیلے رنگ دے اک یا دو آنڈے دیندے نیں۔
ناں
ایس پنچھی دا بوبی ناں ہسپانوی اے جیدا مطلب اے یملا ۔ ایہ انساناں نوں ویکھ کے نسدا نہیں تے کھڑا ریندا اے تے اینج یملا لگدا اے۔
ونڈ
بوبی سلیڈا دے ٹبر دے ٹوکرے سولا وچوں اے تے سولا دیاں 6 ونڈاں نیں:
بارلے جوڑ
گٹھ:بوبی گٹھ:پنچھی
چک 13 ای بی
چک 13 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
ضلع دیشو
ضلع دیشو افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دیشو شہر اے ۔
بخش پلدشت
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان پلدشت   (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
مرزا ادیب
مرزا ادیب (4 اپریل 1914–31 جولائی 1999 ) اردو ساہتکار سن۔ اوہناں دا اصل نام دلاور حسین علی اتے پیؤ دا نام مرزا بشیر علی سی۔ مرزا ادیب نے اسلامیہ کالج لاہورتوں بی اے کیتی۔ اتے پھر اردو ادب دی خدمت لئی چل پئے اتے اسے نوں زندگی دا مقصد سمجھ لیا۔ اوہناں دے خاص میدان کہانی اتے ڈرامہ ہن۔ اوہناں نے کئی رسالیاں دی سمپادکی دے فرض نبھائے ہن جنہاں وچوں (ادب لطیف) خاص طور تے قابل ذکر اے۔
میرزا ادیب (پیدائش: 4 اپریل 1914ء— وفات: 31 جولائ‏ی 1999ء) پاکستان دے نامور ڈراما نویس، افسانہ نگار تے ناول نگار سن ۔
حالات زندگی
مرزا ادیب 4 اپریل 1914ء نو‏‏ں لاہور وچ پیدا ہوئے۔ اصل ناں دلاور حسین علی ا‏‏ے۔ والد دا ناں مرزا بشیر علی سی۔ مرزا ادیب نے اسلامیہ کالج لاہور تو‏ں بی اے کيتا۔ ابتدا وچ شاعری نو‏‏ں ذریعہ اظہار بنایا مگر فیر نثر نو‏‏ں اپنی شناخت بنالیا۔ تے فیر اردو ادب د‏‏ی خدمت اُتے کمربستہ ہو گئے۔ تے ايس‏ے نو‏‏ں مقصد حیات سمجھ لیا۔ انہاں دا خاص میدان افسانہ نگاری تے ڈراما نگاری ا‏‏ے۔ بزرگ افسانہ نگار محترم میرزا ادیب نے اپنی 82 سالہ زندگی وچ اردو نو‏‏ں بہت کچھ دتا ا‏‏ے۔ نثری ادب د‏‏ی اوہ کیہڑی صنف اے جس وچ انہاں د‏‏ی قد آور شخصیت د‏‏ی چھاپ نہ ہو، افسانہ، ڈراما، سفرنامہ، تنقید، تراجم، تالیفات بچےآں دے لئی کہانیاں، غرض ہر صنف وچ میرزا ادیب د‏‏ی گراں قدر تخلیقات اردو د‏‏ی توقیر وچ وادھا دا باعث نيں۔ میرزا ادیب دیاں لکھتاں وچ صحرا نورد دے خطوط، صحرا نورد دے رومان، دیواراں، جنگل، کمبل، حسرت تعمیر، متاع دل، کرناں تو‏ں بندھے ہتھ، فصیل شب، شیشے دے دیوار، آنسو تے ستارے، ناخن دا قرض، گلی گلی کہانیاں تے انہاں د‏‏ی خودنوشت سوانح "مٹی دا دتا" شامل نيں۔ انہاں نے کئی رسالےآں د‏‏ی ادارت دے فرائض سر انجام دتے جنہاں وچو‏ں (ادب لطیف) خاص طور اُتے قابل ذکر اے ۔مرزا ادیب دا ڈراما شہید پاکستان د‏‏ی نصابی کتاباں وچ وی شامل ا‏‏ے۔
مرزا ادیب ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ رہے انہاں کئی دے کئی فیچر تے ڈرامے ریڈیو پاکستان تو‏ں نشر ہوئے جنہاں نو‏ں شہرت عام حاصل ہوئی۔ انہاں د‏‏ی اعلیٰ ادبی خدمات دے اعزاز وچ انہاں نو‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيتا۔
وفات
31 جولائ‏ی 1999ء نو‏‏ں میرزا ادیب لاہور وچ وفات پاگئے۔
حوالے
گٹھ:1914 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:آدم جی ادبی اعزار دے وصول کنندگان گٹھ:اردو افسانہ نگار گٹھ:اسلامیہ کالج لاہور دے فضلا گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی افسانہ نگار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنفاں گٹھ:پاکستانی مرد افسانہ نگار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:ریڈیو پاکستان گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:مسلم مصنف گٹھ:پاکستانی ترقی پسند گٹھ:ویہويں صدی دے ڈراما نگار تے ڈراما نویس
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو کہانی کار
کولفیکس کاؤنٹی
کولفیکس امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
گوننگ پالنگ نیشنل پارک
گوننگ پالنگ نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
سمندری پنچھی
سمندری پنچھی سمندراں دے دوالے تے سمندری محول وچ رہن والے پنچھیاں نوں کیندے نیں۔ پہلے سمندری پنچھی کریٹیشیس ویلے وج سامنے آۓ۔
کش (راماین)
thumb|[[لو (راماین)|لو تے کُش، ہندو دیوت‏ا رام دے دو بیٹے]]
کُش ہندو مذہبی کتاباں دے مطابق رام دے دو جڑواں بیٹےآں وچو‏ں اک سن ۔
ہور
گٹھ:اکشواکو خاندان گٹھ:ہندو دیوتاواں دے نام گٹھ:راماین دے کردار
ایرانی جروبا
ایرانی جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع موسی قلعہ
ضلع موسی قلعہ افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام موسی قلعہ شہر اے ۔
لو (راماین)
thumb|لو تے کُش ، ہندو دیوت‏ا رام دے دو بیٹے
لو ہندو دیوت‏ا رام دے دو جڑواں بیٹےآں وچو‏ں اک دا ناں اے جس دا ذکر ہندو مذہبی کتاب راماین وچ متعدد بار کیتا گیا ا‏‏ے۔
کلکنی
کلکنی آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
لو (راماین)
ہور
گٹھ:اکشواکو خاندان گٹھ:راماین دے کردار
ضلع گرشک
ضلع گرشک جسدا پرانا ناں نہر سراج اے ۔ افغانستان دے صوبہ ہلمند دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام گرشک شہر اے ۔
کری کاؤنٹی
کری امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
کایان منٹارانگ نیشنل پارک
کایان منٹارانگ نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
بخش نازلو
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
ہاٹسن جروبا
ہاٹسن جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:دد پلان والے
کنول
وکھالہ
کنول پانی دا بوٹا اے۔ ایہدی جڑ اسفنج ورگی ہوندی اے تے چھپڑ یا تلآ وچ پانی دے تھلے مٹی دے اندر ہوندی اے۔ پانی دی پدھر تے پتے تردے نیں۔ پتیاں دا گھیر 60 سینٹی میٹر تک ہوندا اے۔ پھل 20 سینٹی میٹر تک گھیر دا ہوسکدا اے۔ کنول گلابی چٹے تے کریم رنگ دے پھل آلا بوٹا اے۔ اے چھپڑاں تے پانی چ اگدا اے تے ایدے پتے پانی تے تردے ریندے نیں۔ ایدا تنا کنڈیاں نال پریا ہوندا اے۔
ایہ پاکستان توں لے کے ویتنام تک ہوندا اے۔ مسجداں، مندراں، تے گردواریاں دے گنبد کنول دے پھل ورگے ہوندے نیں اس لئی اینوں مزہبی طور تے اہم سمجھیا جاندا اے۔
کوٹائی نیشنل پارک
کوٹائی نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
ڈی باکا کاؤنٹی
ڈی باکا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
لاؤیز
لاؤیز آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:آئرلینڈ
وڈا جروبا
وڈا جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
ضلع پرون
ضلع پرون افغانستان دے صوبہ نورستان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام پرون شہر اے ، جہڑا صوبہ نورستان دا وی راجگھر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ نورستان
چک 376 ٹی ڈی اے
376 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
بخش مرکزی شهرستان چالدران
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے   شہرستان چالدران  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
ضلع نورگرم
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ نورستان
ضلع دوآب
ضلع دوآب افغانستان دے صوبہ نورستان دا اک ضلع اے جسدا صدر مقام دوآب شہر اے ۔
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے ضلعے گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ نورستان
چک 14 ای بی
چک 14 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
سابانگاؤ نیشنل پارک
سابانگاؤ نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
لو مندر
لو مندر پاکستان دا اک مندر جو لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2006ء وچ پاکستان گٹھ:پاکستان د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ (1947ء–تاحال) گٹھ:لاہور وچ مزارات گٹھ:لاہور وچ ہندو مندر گٹھ:لاہور وچ ہندومت
کونگزبرگ
کونگزبرگ روس یورپ چ اک نگر اے جیہڑا دوجی وڈی لڑائی توں پہلے جرمنی دا انگ سی۔ اے پہلے پرشیا دا راجگڑھ ریا۔ ایتھے ای جرمن فلسفی ایمینیل کانٹ جمیا۔
ڈونا انا کاؤنٹی
ڈونا انا امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 377 ٹی ڈی اے
377 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
شاہی گیٹ
کونگزبرگ روس یورپ چ اک گیٹ اے گٹھ:روس گٹھ:روس دی تریخ
چک 377 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
ٹانجنگ پوٹنگ نیشنل پارک
ٹانجنگ پوٹنگ نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
وآئنوگراڈوف جروبا
وآئنوگراڈوف جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
واہی بیجی دی تریخ
thumb|[[پرانا مصر|پرانے مصر وچ سنگاں والے پشواں دا جولا کڈھنا سندیجیم دے دفنائے کمرے وچوں مصوری، اندازا ۱۲۰۰ ق م ]] کھیتی باڑی دا اتہاس پودیاں اتے جانوراں دے پالن پوسن اتے اوہناں دا پیداوار ودھاؤن لئی تکنیکاں دی ترقی دے اتہاس تے چاننا پاؤندا اے، کھیتی باڑی دنیا دے وکھ-وکھ حصیاں وچ آزاد طور اُتے شروع ہندی اے اتے اس وچ ٹیکساں دی اک وکھری رینج شامل ہندی اے۔ پرانے اتے نیو ورلڈ دے گھٹو گھٹ گیاراں وکھرے کھیتراں نوں آزاد پیداوار مرکزاں وجوں شامل کیتا گیا سی۔
جنگلی اناج گھٹو گھٹ ۲۰٬۰۰۰ ق م توں اکٹھا کیتا تے کھادا جانا شروع ہویا۔ میسوپوٹامیا وچ گھٹو-گھٹو ۱۱٬۰۵۰ ق م وچ چاول پیدا کیتے گئے۔ قریب ۹٬۵۰۰ ق م توں کنک، اینیچر گمّ، ہولیڈ، جوں، مٹر، دالاں، چول، مٹر اتے سناں نوں پیدا کیتا جانا شروع ہویا۔ چین وچ ۶٬۲۰۰ ق م وچ چاول دا پالن کیتا گیا سی۔ اس توں مگروں مونگی، سویا دی کھیتی شروع ہوئی، ۱٬۰۰۰ ق م دے آلے دوآلے میسوپوٹامیا وچ سور رکھے گئے سن، اس توں بعد ۱۱٬۰۰۰ توں ۹٬۰۰۰ ق م پشواں نوں ترکی اتے پاکستان دے علاقیاں وچ ۸٬۵۰۰ ق م توں پالنا شروع کیتا گیا سی، گنا اتے کجھ روٹ سبزیاں نوں نیو گنی وچ لگبھگ ۷٬۰۰۰ ق م دے لگبھگ پیدا کیتا گیا سی، دکھنی امریکہ دے اینڈیز وچ ۸۰۰۰ توں ۵٬۰۰۰ ق م وچکار آلو، بینز، کوکا، لالاما،الپاک دی کھیتی شروع ہوئی۔ پاپوآ نیو گنی وچ اسے عرصے وچ کیلے دی کاشت کیتی گئی اتے میسومیرکا وچ ہائیبرڈ کھیتی شروع ہو گئی۔ ۴۰۰۰ ق م ولوں مکی دے لئی کھیتی دا کم شروع کیتا گیا سی۔ پیرو وچ ۳٬۶۰۰ ق م وچ کپاہ دا پالن کیتا گیا سی۔ شاید لگبھگ ۳٬۰۰۰ ق م توں اوٹھ دا پالن شروع ہویا۔
کانسی دے یگ ۳۳۰۰ ق م توں میسوپوٹامئن سمیر، پرانے مصر، سندھ گھاٹی رہتل، پرانے چین، اتے پرانے یونان ورگے سبھیاچاراں وچ کھیتی دی عمل تیز ہوئی۔ آئرن یگ اتے پرانے ویلے دوران، پرانے روم، پرانے بحیرہ روم اتے مغربی یورپ وچ، کھیتی باڑی دے موجودہ نظاماں نوں ترقی یافتہ کیتا گیا سی اتے سادھک نظام دا قیام وی کیتا گئیا سی، قرون وسطی کھیتی باڑی، مدھ یگ وچ، اسلامی دنیا اتے یورپ وچ، کھیتی باڑی وچ سدھاریاں تکنیکاں اتے فصل دے پراناں دا پرچلت کیتا گیا سی، جس وچ کھنڈ، چول، کپاہ اتے پھل دے رکھاں دی شروعات وی شامل سی جویں کہ اندلس ۱۴۹۲ وچ کرسٹوفر کولمبس دے سمندری سفر توں بعد، کولمبیئن بازار نے مکی، آلو، مٹھے آلو اتے مینیؤک ورگے نویں دنیا دیاں فصلاں لیادیا اتے پرانیاں عالمی فصلاں جویں ،کنک، جوں، چول اتے ٹرنپس اتے گھوڑیاں سمیت پسوں پالن پشو، بھیڈ، اتے بکری امریکہ نوں دتے۔
بریٹیش کھیتی باڑی انقلاب دی شروعات توں بعد پچھلے ۲۰۰ سالاں وچ، نیلاتھیک انقلاب دے بعد جلد ہی سنچائی، فصل روٹیشن دی تکنیک نوں پیش کیتا گیا سی۔ ۱۹۰۰ توں لے کے، ترقی یافتہ دیساں وچ زیادہ، اتے وکاسشیل دیساں وچ گھٹ حد تک، کھیتی باڑی دی اتپادکتا وچ وادھا ہویا اے کیونکہ انسانی کرت نوں مشینیکرن ولوں بدل دتا گیا اے، اتے سنتھیٹک کھاداں، کیڑے مار دوائیاں اتے چونویں نسل کشی ولوں مدد کیتی گئی اے، ہیبیر-بوسیر عمل نے اک صنعتی پدھر تے امونیئم نائیٹریٹ کھاد دا سنشلیشن دتا، جس نال فصل دی پیداوار وچ بہت وادھا ہویا۔ جدید کھیتی نے سماجی، سیاسی اتے ماحولیاتی مدعیاں نوں ابھاریا اے جویں کہ پانی دے آلودگی، بائیوپھیولاں، جینیٹک طور تے سودھیا جیوناں، ٹیرپھ اتے فارم سبسڈی۔ اسدے جواب وچ، جیوک کھیتی سنتھیٹک کیڑے مار دوائیاں دی ورتوں دے وکلپ دے روپ وچ ویہویں صدی وچ ترقی یافتہ ہوئی۔
مول اندازا
left|thumb|سکنر پرتاپ ولوں آدیسی آسٹریلیائی کیمپ، ۱۸۷۶ ودواناں نے کھیتی باڑی دے تریخی مول نوں سمجھاؤن لئی کئی اندازا پیش کیتے ہن۔ شکاری-سنگتاں توں لے کے کھیتی باڑی سماج تک تبدیلی دا مطالعہ اشارہ اک پوروَ-اشارہ دسدا اے؛ اداہرن لوینٹ وچ نیتوئن سبھیاچار اتے چین وچ ارلی چئینیز نیؤلیتھک دیاں مثالاں ہن۔ موجودہ ماڈل درساؤندے ہن کہ جنگل بہت سماں پہلاں ہوند وچ آ گئے سن، پر اوہناں نوں ترنت پالن نہیں کیتا گیا سی
باہرلےجوڑ
گٹھ:کھیتی باڑی
مدرسہ مستنصریہ
مدرسہ مستنصریہ خلافت عباسیہ دے اواخر عہد دی تعمیرات وچ توں اک اے اورسقوط بغداد توں 30 سال قبل اِس دی بنیاد رکھی گئی تے اِن تیس سالوں وچ اِس دی شان دا اندازہ یوں لگایا جا سکتا اے کہ اِس دے سامنے تو نظام الملک طوسی دا تعمیر کروایا ہوا مدرسہ نظامیہ وی ماند پڑ گیا۔ یہ مدرسہ بغداد دے مدرسوں وچ اِنتہائی جامع و عالیشان طرز اُتے تعمیر کیتا گیا سی۔اسلامی عہد زریں وچ یہ مدرسہ اپنے عروج نوں پہنچا ہوا سی۔ اب تک مسلم دنیا دے قدیم ترین مدارس وچ شامل اے۔
مدرسہ دی بنیاد
اِس مدرسہ دی بنیاد سنہ 625ھ مطابق 1227ء وچ رکھی گئی جبکہ خلیفہ عباسی المستنصر باللہ دی خلافت نوں مکمل 2 سال گزر چدے سن۔ مدرسہ دی تعمیر سنہ 631ھ وچ پایہ تکمیل نوں پہنچی۔ یوں تعمیر وچ کل 7 سال صرف ہوئے۔ یہ مدرسہ دریائے دجلہ دے قریب تعمیر کیتا گیا۔ موجودہ مقام اِس مدرسہ دا شارع المتنبی دے قریب اے جو بغداد وچ واقع اے۔
مدرسہ عہد عباسی وچ عروج اُتے
مورخ اسلام امام ذہبی بیان کرتے نیں کہ مدرسہ مستنصریہ دے وقف دا میزان ہی صرف 70 ہزار مثقال توں ودھ سی۔ اِس مدرسہ دی بنیاد 625ھ مطابق 1228ء وچ رکھی گئی تے یہ عمارت 631ھ مطابق 1234ء وچ مکمل ہوئی۔ تعمیر اُتے سات سال صرف ہوئے۔ اِس مدرسہ وچ اک کتب خانہ قائم کیتا گیا سی جس وچ 160 اونٹوں اُتے کتب لاد کے لائی گئی تھیں جو نہایت نفیس و عمدہ تھیں۔ 248 فقہا چاروں مذاہب دے اِس مدرسہ وچ طالب علم سن تے اِس وچ 4 مدرس سن۔ حدیث، نحو تے طب، فرائض دے علاحدہ علاحدہ اُساتذہ مقرر سن۔ اِن سب دے طعام و قیام اورخوراک اعلیٰ دا بندوبست دا پورا پورا اِنتظام کیتا جاتا سی۔ 300 یتیم بچے اِس مدرسہ وچ تعلیم حاصل کیتا کرتے سن تے اُن دی پرورش و تعلیم دی خاطر بے اِنتہاء مال وقف کیتا جاتا سی۔ امام ذہبی نے اُن گاوں تے زمینوں دی فہرست وی دی اے جن دی آمدن صرف اِس مدرسہ دے لئی وقف سی۔
کتب خانہ
مدرسہ مستنصریہ دے کتب خانہ دے لئی خود خلیفہ المستنصر باللہ نے 80 ہزار کتب فرااسیں کیں۔ کتب نادرہ دا یہ مجموعہ آئندہ تیس سالوں وچ 4 لکھ دے قریب پہنچ چدا سی۔ بعض علمائے اسلام نے وی اپنی تصانیف اِس مدرسہ نوں فرااسیں کیں تاکہ طلبہ اُن توں مستفید ہوسکیں۔
گھڑیال نصب کیتا جانا
632ھ مطابق 1235ء وچ مدرسہ نظامیہ دے داخلی دروازہ دے سامنے پانی دی مدد توں چلنے والا گھڑیال نصب کیتا گیا جو اوقات صلوٰۃ دی نشان دہی دے لئی گھنٹہ بجایا کرتا سی۔ یہ گھڑیال رات تے دن دے گھنٹوں دا تعین کرتا سی جس توں وقت معلوم کرنا بہت آسان ہو گیا سی۔
مدرسہ سقوط بغداد وچ
ماہ محرم الحرام 656ھ مطابق جنوری 1258ء وچ جدوں ہلانوں خان نے بغداد اُتے لشکے کشی دی تے خلافت عباسیہ دا خاتمہ ہو گیا تو شہر بغداد وچ تاتاریوں دی غارت گری عام ہوئی۔ اِسی لوٹ مار تے غارت گری دے نتیجے وچ شہر بغداد دی قدیمی عمارات سمیت کئی نادر تعمیراتی عمارات وی منہدم کے دی گئیں مگر سقوط بغداد دے اِس حملہ وچ مدرسہ مستنصریہ منہدم ہونے توں بچ گیا جو بغداد وچ تاتاریوں دی غارت گری وچ محفوظ رہنے والی اک دو عمارات وچ توں اے۔
مدرسہ نظامیہ دے نال الحاق
سال 795ھ مطابق 1393ء وچ مدرسہ مستنصریہ دا الحاق مدرسہ نظامیہ دے نال کے دیا گیا۔ اُس وقت مدرسیہ مستنصریہ دی بنیاد نوں 170 سال گزر چدے سن۔ اِس الحاق دے نتیجے وچ مدرسیہ مستنصریہ دے کتب نادرہ دا مجموعہ بہت متاثر ہوا۔ کئی کتب منتشر ہوگئیں تے بعض غائب کے دی گئیں۔ اِس کم وچ کئی انفرادی شخصیتاں شامل تھیں۔ بعد ازاں یہ کتابوں دے نادر نسخے اُن دے ہمراہ دوسرے ممالک منتقل ہو گئے۔
سلطنت عثمانیہ دے عہد وچ
سال 940ھ مطابق 1534ء وچ عثمانی سلطان سلیمان اول نے جدوں بغداد اُتے حملہ کیتا تے صفویوں نوں شکست ہوئی تو بغداد براہِ راست سلطنت عثمانیہ دا صوبہ بن گیا۔ عثمانی حکومت قائم ہو جانے اُتے مدرسہ مستنصریہ نوں بند کے دیا گیا تے مدرسہ توں تمام کتب نادرہ دے مجموعہ نوں عثمانی دار الحکومت استنبول لے جایا گیا جہاں اوہ شاہی کتب خانہ دی زینت بن گئیں۔
مدرسہ موجودہ دور وچ
1345ھ مطابق 1927ء وچ اِس مدرسہ نوں جدید علوم توں آراستہ کیتا گیا تے 1382ھ مطابق 1963ء وچ جامعۃ المستنصریہ دا حصہ بنا دیا گیا جو اوی تک قائم اے۔ اس مدرسہ نوں مزید تعمیرات دے مراحل توں گزرتے ہوئے دوبارہ اصل شکل وچ ڈھال دیا گیا اے۔
حوالے
گٹھ:1233ء دی تاسیسات گٹھ:بغداد وچ تعلیم گٹھ:تیرہویں صدی وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:خلافت عباسیہ وچ بغداد گٹھ:عراقی عمارات و ساخات نامکمل گٹھ:مدارس گٹھ:ایشیا وچ 1233ء دی تاسیسات
لمرک
لمرک آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:آئرلینڈ
بالیکن جروبا
بالیکن جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
بخش وزینه
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
اتلا گینٹ
اتلا گینٹ سلیڈا ٹبر دا اک سمندری پنچھی اے۔
بخش وزینه
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
اتلا گینٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:بوبی گٹھ:پنچھی
کونگزبرگ گرجا
کونگزبرگ روس یورپ چ اک تریخی گرچا اے
گٹھ:روس گٹھ:روس دے گرجے
سلیڈا
سلیڈا سمندری پنچھیاں دا اک ٹبر اے جیدے وچ بوبی تے گینٹ آندے نیں۔ ایہ وشکارلے تے وڈے ناپ دے سمندری پنچھی نیں جیہڑے مچھیاں تے رلدے شکار تے جیندے نیں۔
وکھالہ
سلیڈا 60 توں 85 سینٹی میٹر (24 توں 33 انچ) لمے ہوندے نیں تے ایہناں دے پر 140 توں 175 سینٹی میٹر(4.6 توں 5.74 فٹ) تک پھیلدے نیں۔ پر لمے تنگ تے چنجوالے نیں۔ پوچھل لمی، لتاں پینڈیاں تے پنجے جھلی والے نیں۔
ونڈ
سلیڈا ٹبر وچ 3 جنساں نیں جناں وچ 10 پنجھی نیں۔ ایہدیاں 3 جنساں تے اگے اوہناں دیاں ونڈاں ایہ نیں :
پسار
این ٹراپک تے رلویں ٹراپک دے پنچھی نیں۔ ایہ پر کج گرم تھانواں تے وی ملدے نیں۔ ایہ سمندر دے کنڈیاں توں دور نہیں جاندے۔ کج ونڈاں دور جزیراں تک وی اپڑیاں نیں۔ ایہناں دا کھان پین سارا سمندر تے اے۔ ایہ ہوا توں پانی وچ اڈدیاں غوطہ ماردے نیں تے اک یا دو میٹر تک پانی دے اندر شکار نوں پھڑدے نیں۔ اگر شکار نس پوے تے لتاں تے پراں نال پانی وج تر کے پھڑ دے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سلیڈا گٹھ:پنچھی
اکیٹاجیوی-لولوباٹا نیشنل پارک
اکیٹاجیوی-لولوباٹا نیشنل پارک انڈونیشیا دا اک نیشنل پارک اے۔
گٹھ:انڈونیشیا دے نیشنل پارک
ایڈی کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:نیو میکسیکو دیاں کاؤنٹیاں
گوبی جروبا
گوبی جروبا ٹپنے چوۓ ٹبر دا اک ددپلانا اے۔
گرینٹ کاؤنٹی، نیو میکسیکو
گرینٹ امریکی صوبے نیو میکسیکو دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 15 ای بی
چک 15 ای بی ضلع پاکپتن دی تصیل عارفوالا دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع پاکپتن دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع پاکپتن چ تصیل عارف والا چ وس رہیا اے ۔
کیلی ہو
کیلی این ہو (جم 13 فروری، 1968) اک امریکی اداکارہ، آواز کلاکار، سابقہ فیشن ماڈل اتے خوبصورتی دی رانی اے۔ جو مس ٹین یو۔ایس۔اے 1985 اتے مس ہوائی یو۔ایس۔اے 1993 سی۔ ہو نے امیریکن ٹیلیوژن دے سوپ اوپیرا سنسیٹّ بیچ تے ڈاکٹر رائے چانگ اتے امریکی ٹیلیوژن پولیس ڈرامہ لڑی نیش برجز وکھے مشیل چین دے طور تے کردار کیتا۔ اسنے کئی فلماں وچ وی کم کیتا اے جنہاں وچوں دِ سکارپیئن کنگ (2002) وچ کیسینڈرا وجوں، کریڈل 2 دِ گریو (2003) وچ سونا وجونں، ایکس 2 یورنوں اویاما / لیڈی ڈیتھسٹرائیک (2003)، دِ ٹورنامینٹ (2009)وچ لائِ لائِ زین وجوں کردار نبھائیا۔
ہو نے سیڈبلیو دی لڑی ' دِ وینپائر ڈائری ' وچ پرل دے روپ وچ لگاتار کرداراں نبھائیاں ہن۔
مڈھلی زندگی
ہو دا جم ہونولولو، ہاوائی وچ ہویا سی، جونتا پریز اسدی ماں، ہونولولو توں اک انجینیئرنگ ڈرافٹر، اتے ہربرٹ ہو،اسدا پیؤ اک وکری کرن والا اتے غیرملکی پنچھی پرجنک سی۔ ہو دے بچپن دوران اس دے ماتا-پیؤ دا طلاق ہو گیا سی۔ اسدا بھرا، گلین، امریکہ دی فوج وچ اک سروت منیجر اے۔ ااوہ چینی، انگریزی اتے ہاوائی مول دی اے۔ اس نے ما ایما ایلیمٹری سکول اتے Kamehameha سکول ہانلولیو، ہاوائی وچ اپنی پڑھائی کیتی۔
ہو گاؤن اتے نچن وچ زندگی بھر دلچسپی رہی اے اتے بچپن توں ہی مارشل آرٹس وچ رچی رکھدی اے۔ ہو دا چچیرا بھرا جاپان وچ اک کامیاب ماڈل سی، اتے ہو نے اس دی مثال اتے چلن دا فیصلہ کیتا۔کیلی ہو نے مس ہاوائی ٹین یوئیسئے دا خطاب جتیا اتے مس ٹین یوئیسئے 1985 دے مقابلے وچ حصہ لیا، مس ٹین یوئیسئے اتہاس دا تیجا خطاب دھارک اتے اسدی پہلی ایشیائی امریکی جیتو بن گئی۔ ہو نے انٹرویو وچ ذکے کیتا اے کہ اسدی ماں نے اس نوں کیہا سی کہ امریکا ایشیئن لئی انے پرمکھ رول ماڈل لئی تیار ننیں ہن۔اس نوں جتن توں بعد پتہ لگا کہ اس نوں اس دے راج دے سال لئی بناں مقابلہ متعلق سرگرمیاں وچ آؤن توں ورجت کیتا گیا سی، حالانکہ بعد وچ اس نیم نوں بدلیا گیا سی۔
کیریئر
thumb| ہو مس مس ٹین یو ایس اے 1985 دے طور تے۔ ہو جاپان اتے اٹلی دی ماڈلنگ وچ نمائندگی کردی سی۔ فلحال فلاڈیلفیا برانڈ کریم پنیر لئی ٹیلیوژن دے اشتہاراں دی اک لڑی دی سٹار وجوں جانی جاندی اے۔
ہو نے 1993 وچ مس ہوائی یوئیسئے دا خطاب جتیا، مس مس سٹیٹ سٹیٹ دا خطاب جتن والی پہلی سابقہ مس ٹین یوئیسئے بن گئی۔ 1993 دی مس یوئیسئے پیجینٹ وچ، وسیٹا، کنساس وچ منعقد، ہو شروعاتی انٹرویو مقابلے وچ جت حاصل کردے اتے ترتیب وار دوجا اتے تیجا ستھان لے دے، تیرادی سوٹ اتے شام دے گاؤن وچ چوٹی دے 10 وچ داخل ہویا۔ اس نے پھر چوٹی دے 6 ستھان اُتے دوجا بنایا، چوٹی دے 10 شام دا گاؤن مقابلہ جتیا اتے سومسوٹ وچ دوجا ستھان حاصل کیتا۔
نجی زندگی
ہو اک شوقین پوکے پرستار اے اتے 3 مارچ، 2008 نوں ڈبلیوپیٹی سیلبرٹی چیریٹی میچ سمیت ورلڈ سیریز آف پوکے اتے ورلڈ پوکے ٹور ورگیاں پرتییوگتاواں وچ حصہ لیندی رہی اے۔ ااوہ 30 مئی 2006 نوں ہالیوڈّ پوکے ڈاٹ کم دے "سیلبرٹی پوکے نائیٹ" دا حصہ سی، اتے جولائی 2006 وچ پوکے لیڈیز ٹورنامینٹ دی ورلڈ سیریز وچ چوٹی دے 200 وچ تھاں بنائی، جس وچ تقریباً 1000 ہور مکابلیبازاں نوں بہترین بنایا۔ thumb| ہو اپریل 2013 وچ ہو نے ایشیئن امیرکس یونائیٹڈ فار سوے-سشکتیکرن لئی مرکز دی حمایت کیتا اے اتے 2004 وچ اوہناں لئی اک عوامی سیوا اعلان کیتی جسدا سرلیکھ “دِ لیسٹ لائکلی” سی۔اس نال ایشیئن امریکیاں نوں رجسٹر کرن اتے ووٹ پاؤن لئی مُتحرک کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:امریکی فلمی اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:20ویں صدی دیاں امریکی اداکاراواں گٹھ:جم 1968
بخش کوهسار
ایہہ ایران دے صوبہ لہندا آذربائیجان دے اک  شہرستان  (ضلع) دی اک  تحصیل (فارسی چ بخش) اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:لہندے آذربائیجان دیاں تحصیلاں
چک 378 ٹی ڈی اے
378 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل چوبارہ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل چوبارہ چ وس رہیا اے ۔
پرٹزکر آرکیٹیچر انعام
پرٹزکر آرکیٹیچر انعام آرکیٹیکچر دی دنیا دا اک انعام اے جیہڑا 1979 توں اک خاص ول دے وکھریاں ونڈاں دے کوٹھے بنان تے دتا جاندا اے۔
ریڈنگ, برکشائر
ریڈنگ برطانیہ دا اک نگر اے ۔ اے دریائے کینے تے دریائے تھیمز دے سنگم تے واقع اے ۔تے لندن شہر توں 64 کلومیٹر دے پینڈے تے ہیگا اے ۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
لنڈنڈیری
لنڈنڈیری اتلے آئرلینڈ دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:اتلے آئرلینڈ دیاں کاؤنٹیاں گٹھ:آئرلینڈ گٹھ:اتلا آئرلینڈ گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
اسٹریلوی گینٹ
اسٹریلوی گینٹ سلیڈا ٹبر دا اک سمندری پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بوبی گٹھ:پنچھی
آیوروید
آیور وید برصغیر دا اک قدیم طبی نظام ا‏‏ے۔ ایسا منیا جاندا اے کہ ایہ نظام ہندوستان وچ پنج ہزار سال پہلے شروع ہويا سی ۔ لفظ آیور وید دو سنسکرِت لفظاں ”آیوش“ جِس دا معنی زندگی اے تے ”وید“ جس دا معنی ”سائنس“ اے، تو‏ں مل ک‏ے بݨیا اے اس لئی اس دا لغوی معنی اے "زندگی د‏‏ی سائنس۔" ہور ادویاتی نظاماں دے برعکس، آیور وید بیماریاں دے علاج د‏‏ی بجائے صحتی طرز زندگی اُتے زیادہ دھیان مرکوز کردا ا‏‏ے۔ آیور وید دا اہ‏م نظریہ ایہ اے کہ اوہ علاج شدہ ہوݨ دے عمل نو‏‏ں ذا‏تی بݨاؤندا ا‏‏ے۔
آیوروید دے مطابق انسانی جسم چار بنیادی عناصر تو‏ں مل ک‏ے بنا اے: دوش (مرض)، دھاتو (دھات)، مَل (آلودگی) تے اگنی (اگ)۔ آیور وید وچ جسم د‏‏یاں ایہناں بنیادی گلاں د‏‏ی بے شمار اہمیت ا‏‏ے۔ ایہناں نو‏‏ں بنیادی اصول یا آیور ویدی علاج دے بنیادی اصول کہیا جاندا ا‏‏ے۔
آیوروید تے آیروگیان دونوں ای چکتسا شاستر ہن، پر سبھاء وچ چکتسا شاستر دے پراچین دیسی ڈھنگ نوں آیوروید کہندے ہن تے ایلوپیتھک پرنالی (لوک بولی وچ ڈاکٹری) نوں آیروگیان دا نام دتا جاندا اے۔ آیوروید دنیا دی پراچینتم چکتسا پرنالیاں وچوں اک ے۔ ایہ اتھروَ وید دا وستھار اے۔ ایہ وگیان کلا تے درشن دا مشرن اے۔ ‘آیوروید’ نام دا مطلب ہے، ‘جیون دا گیان’ - اتے ایہی سنکھیپ وچّ آیوروید دا سار اے۔ ایہ چکتسا پرنالی کیول روگ اپچار دے نسخے ہی اپلبدھ نہیں کراؤندی، سگوں روگاں دی روک تھام دے اپرالیاں دے وشا وچ وی وستھار نال چرچا کردی اے۔