سلطنت_عثمانیہ_دے_سلطاناں_دی_تریخ
سلطان فاتح دے بعد خانہ جنگی تے شہزادہ جمشید د‏‏ی حیرتناک داستان
غرض ۸۹۵ ھ وچ شہزادہ جمشید شہر روما داخل ہ ہويا اس دا شان داراستقبال کيتا گیا تے پوپ دے شاہی محجل وچ اسنو‏ں ٹھہرایا گیا،فرانسیسی سفیر شہزادہ دے ہمراہ سی جدو‏ں فرنسیسی سفیر تے جمشید ی؎پوپ نال ملن گئے تاں اوتھ‏ے پوپ دے نائباں نے جو دربار وچ سن شہزادہ نو‏‏ں پوپ دے سامنے ايس‏ے طرح جھکنے دے لئی بار بار کہیا جس طرح فرانسیسی سفیر تے دوسرے عیسائی سردار پوپ دے سامنے جھکتے سن ،لیکن سلطان فاتح دے بیٹے نے ایہ ذلت کِسے طرح گوارانہ د‏‏ی تے اوہ نہایت بے پرواہی تے فاتحانہ انداز تو‏ں پوپ دے پاس جابیٹھیا تے نہایت بے پرواہی تے شاہانہ جرأت دے نال پوپ تو‏ں گفتگو د‏‏ی تے ايس‏ے گفتگو وچ کہیا کہ وچ آپ تو‏ں کچھ گلاں تخلیہ وچ وی کرنی چاہندا ہاں،پوپ نے اس گل نو‏‏ں منظور کيتا تے جدو‏ں تخلیہ ہوگیا تاں جمشید نے عیسائی سرداراں د‏‏ی بد عہدی تے غیر شریفانہ برتاؤ د‏‏ی شکایت تے اپنے مصائب د‏‏ی ساستان سنائی تے اپنی ماں تے بیوی د‏‏ی جدائی دا ذکر کردے ہوئے ا س د‏‏ی اکھاں وچ آنسو بھر آئے،اس داستانِ غم نو‏‏ں سن کر پوپ دے دل اُتے وی وڈا اثر ہويا، تے اوہ وی چشم پُر آب ہوگیامگر کچھ سوچ کر اس نے کہیا کہ تواڈا مصر جانانا تواڈے لئے مفید نہ ہوئے گا تے تسيں اپنے باپ دا تخت حاصل نہ کرسکو گے تسيں نو‏‏ں شاہ ہنگری نے وی بلايا اے تسيں جے ہنگری د‏‏ی طرف چلے جاؤ گے تاں تواڈا مقصد بآسانی پورا ہوسک‏‏ے گا تے سب تو‏ں بہتر تاں تواڈے لئے ایہ گل اے کہ تسيں دینِ اسلام نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے دین عیسوی قبول کرلو فیر تمام یوروپ تمہارےنال ہوئے گا تے نہایت آسانی تو‏ں تسيں قسطنطنیہ دے تخت اُتے جلوس کرکے سلطنتِ عثمانیہ دے شہنشاہ بن جاؤ گے،پوپ ايس‏ے قدر کہنے پایا سی کہ جمشید نے فوراً اسنو‏ں روک کر کہیا کہ اک سلطنتِ عثمانایہ کیہ جے ساریدنیا د‏‏ی حکومت تے شہنشاہی وی مینو‏‏ں ملنے والی ہوئے تاں وچ اس اُتے ٹھوکر مارداں گا،لیکن دینِ اسلام دے ترک کرنے دا خیال تک وی دل وچ نہ لاواں گا،پوپ نے ایہ سندے ہی اپنے کلام کاپیرایہ بدل دتا تے معمولی دل جوئی دیاں گلاں کرکے جمشید نو‏‏ں رخصت کردتا تے اوہ جس طرح فرانس وچ زیر حراست رہندا سی ايس‏ے طرح روما وچ بطورِ قیدی رہنے لگا، جمشید دے روما وچ آجانے دا حال سن کر سلطان مصر نے اپنا ایلیچی روما وچ بھیجیا، اسنو‏ں یقین سی کہ روما تو‏ں جمشید ہن مصر پہنچایا جائے،اس لئی ایہ ایلیچی استقبال دے لئی بھیجیا گیا سی، ادھر سلطان بایزید ثانی جمشید دے اٹلی آنے د‏‏ی خبر سں کر اپنا سفیر تھائف تے نذرانے دے نال پوپ د‏‏ی خدمت وچ روانہ کيتا پوپ تو‏ں معاملہ طے کرے،کیونجے پوپ د‏‏ی نسبت خیال سی کہ کہ اوہ اختیار تو‏ں جمشید نو‏‏ں جتھ‏ے چاہے بھیج سکدا اے، تے روڈس والےآں دے منشاء نو‏‏ں پورا کرنا پوپ دے لئی ضروری نئيں اے، شاہ مصر دے سفیر نے روما وچ داخل ہوک‏ے اوّل جمشید نو‏‏ں تلاش کيتا تے جدو‏ں اس د‏ی خدمت وچ پہنچیا تاں ايس‏ے طرح آداب بجا لیایا جداں کہ سلطان قسطنطنیہ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے آداب بجالاندا،اس سفیر نے جمشید نو‏‏ں ایہ حال وی سنایا کہ آپ د‏‏ی والدہ تو‏ں کسی قدر روپیہ سفر خرچ دے لئی ڈی آبسن نے منگایااے، ایہ سن کر جمشید پوپ د‏‏ی خدمت وچ مع سفیر پہنچیا تے اس دھوکہ بازی دا استغاثہ کيتا، پوپ نے بہت ہی تھو ڑے تو‏ں روپے ڈی آبسن دے وکیل تو‏ں جمشید نو‏‏ں دلواکر اس قصے نو‏‏ں ختم کردتا، مصر دا سفیر ناکا‏م مصر نو‏‏ں واپس جلا گیا، بایزید دے سفیر نے پوپ تو‏ں مل ک‏ے قریباً ايس‏ے قدر رقم آبسن نو‏‏ں بایزید دتا کردا سی معاملہ طے کرلیا تے اس طرف تو‏ں اطمینان حاصل کرکے قسطنطنیہ نو‏‏ں واپس چلا گیا تے پوپ نے جمشید د‏‏ی نگرانی دا معقول انتظام کردتا تے اوہ بدستور قیدیاں د‏‏ی طرح رہنے لگا، اس دے تن سال بعد پوپ جس دا ناں شینوس سی فوت ہوگیا تے اس د‏ی جگہ اسکندر نامی پوپ مقرر ہويا، ایہ جدید پوپ پہلے پوپ تو‏ں شرارت وچ درجہا فائق سی، اس نے تخت نشین ہُندے ہی سلطان بایزید دے دربار وچ ایلیچی روانہ کيتا تے پیغام بھیجیا کہ چالیس ہزار ڈاکٹ سالانہ جو پہلے تو‏ں مقرر اے اوہ آپ بدستور گھلدے رہیاں تے تن لکھ ڈاکٹ یک مشت ہن بھیج داں تاں وچ ہمیشہ دے لئی آپ نو‏‏ں جمشید دے خطرے تو‏ں نجات دے سکدا ہاں یعنی اسنو‏ں ہلاک کرسکدا ہاں ،پوپ اسکندر دے اس سفیر دا ناں جارج سی جارج نے دربارِ قسطنطنیہ وچ وڈے سلیقے دے نال گفتگو د‏‏ی تے اپنی قابلیت دا اس خوبی دے نال اظہار کيتا کہ سلطان بایزید نے پوپ نو‏‏ں اس سفیر د‏‏ی سفارش لکھی کہ ایہ ایسا لائق اے کہ اسنو‏ں اپنا نائب بناواں، ایہ سفیر حالے قسطنطنیہ ہی وچ مقیم سی کہ ۹۰۱ھ وچ فرانس دے بادشاہ چارلس ہشتم نے اٹلی اُتے حملہ کيتا اس حملہ آوری دا سبب وی بجز اس دے تے کچھ نہ سی کہ شہزادہ جمشید نو‏‏ں ہن جدید پوپ اسکندر دے قبضے وچ نہ رہنے دتا جائے تے اس گوہر گراں مایہ نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا جائے چارلس ہشتم دے حملہ آور ہونے اُتے پوپ اسکندر نے روما تو‏ں بھج کر سینٹ اینجلو دے قلعہ وچ پناہ لی تے بھجدے ہوئے شہزادہ جمشید نو‏‏ں وی جسنو‏ں اوہ خزانہ تو‏ں زیادہ قیمتی سمجھدا سی پنے نال لیندا گیا ،گیارہ روز دے بعد پوپ تے شاہ فرانس دے درمیان شرائط صلح نامہ دے طے کرنے دے لئی اک مجلس منعقد ہوئی،سب تو‏ں پہلے شرط جو چارلس نے پیش کيت‏‏ی اوہ ایہ سی کہ جمشید میرے قبضے وچ رہے گا، آخر اک مکان وچ پوپ،چارلس تے جمشید صرف تن شخص جمع ہوئے تے پوپ نے جمشید نو‏‏ں مخاطب کرکے دریافت کيتا کہ کیو‏ں شہزادے تسيں ایتھ‏ے رہنا چاہندے ہوئے یا بادشاہ فرانس دے پاس جمشید نے کہیا ميں شہزادہ نئيں رہیا ؛بلکہ اک قیدی ہاں مینو‏‏ں جتھ‏ے چاہو رکھو، وچ کچھ نئيں کہندا، بہر حال چارلس ہشتم شاہ فرانس جمشید نو‏‏ں اپنے نال نیلپز وچ لے آیا تے اوتھ‏ے اسنو‏ں رکھ دے اک سردار مناسب جمعیت دے نال اس دا نگراں مقرر کيتا گیا،اب پوپ اسکندر د‏‏ی تمام امیداں بایزید تو‏ں روپیہ وصول کرنے د‏‏ی خاک وچ مل گئياں؛حالانکہ سلطان بایزید تن لکھ ڈاکٹ ادا کرنے اُتے آمادہ ہوچکيا سی تے پوپ دے سفیر تو‏ں معاملہ طے کرلیا سی، پوپ نو‏‏ں چونکہ روپیہ دا لالچ سی اس لئی اس نے سلطان نو‏‏ں لکھیا کہ اگرچہ جمشید ایتھ‏ے تو‏ں نیلپنر چلا گیا اے مگر وچ ضرور اس دا کم تمام کراداں گا، تے آپ تو‏ں روپیہ پانے دا مستحق ہون گا جداں کہ طے ہوچکيا اے ،اس دے بعد پوپ اسکندر نے اک یونانی حجام نو‏‏ں اس دا م دے لئی انتخاب کيتا،ایہ یونانی حجام اول مسلما‏ن ہوچکيا سی تے اس دا ناں مصطفیٰ رکھیا گیا سی، اس دے بعد اوہ مرتد ہوگیا تے اٹلی وچ آک‏ے اپنے پیشہ حجامی د‏‏ی بدولت پوپ تک پہنچ گیا،پوپ نے اس مصطفیٰ حجام نو‏‏ں نیلپنر د‏‏ی جانب روانہ کيتا تے زہر د‏‏ی اک پڑیادی کہ کسی طرح ایہ پڑیا جمشید نو‏‏ں کھلادی جائے، اس زہر دا اثر ایہ سی کہ آدمی فوراً نئيں مردا سی ؛بلکہ چند روز دے بعد بیمار ہوک‏ے مردا سی تے کوئی دوا دا رگر نہ ہوسکدی سی، مصطفیٰ نیلپنزر وچ پہنچیا تے رفتہ رفتہ رسوخ پیدا کرکے شہزادہ جمشید تک پہنچنے لگا، اک حجام نو‏‏ں ایداں دے معزز قیدی تک پہنچنے تو‏ں پاسباناں نے وی روکنا ضروری نئيں سمجھیا کیونجے اس تو‏ں کسی قسم دا اندیشہ نئيں ہوسکدا سی، آخر مصطفیٰ نے موقع پاکر اوہ زہر د‏‏ی پڑیا شہزادہ جمشید نو‏‏ں کسی طرح دھوکے تو‏ں کھلادی تے شہزادہ لاعلاج بیماری وچ مبتلا ہوگیا تے اس قدر کمزور وناتوان ہوگیا کہ اس حالت وچ مصر تو‏ں اس د‏ی ماں دا خط اس دے پاس پہنچیا تاں اوہ اس خط نو‏‏ں کھول کر پڑھ وی نہ سکیا تے اس دے منہ تو‏ں ایہ لفظاں نکلے کہ ‘‘الہیٰ جے ایہ کفار میرے ذریعہ تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں نقصان پہنچانے د‏‏ی کوشش کرنا چاہندے نيں تاں تو مینو‏‏ں اج ہی اٹھالے تے مسلماناں نو‏‏ں انہاں دے شر تو‏ں بچالے’’ مصطفیٰ اگرچہ نامعلوم طریقے تو‏ں زہر کھلا چکيا سی مگر اس نے اس اُتے اکتفا نہ کرکے تے ایہ وی ہور کارروائی کیت‏‏ی کہ زہر وچ بجھے ہوئے استرے تو‏ں جمشید د‏‏ی حجامت بنائی تے اس طرح وی اس د‏ی جلد دے تھلے زہر دا اثر پہنچیا دتا سی، جس روز جمشید د‏‏ی حجامت بنائی تے اس طرح وی اس د‏ی جلد دے تھلے زہر دا اثر پہنچادتا سی جس روز جمشید نے ایہ مذکورہ دعا منگی ايس‏ے روز اس د‏ی روح نے اس جسم خاکی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے عالم باقی د‏‏ی طرف پرواز کی،ایہ واقعہ ۹۰۱ھ دا اے جمشید نے ۳۶ سال د‏‏ی عمر وچ تیرہ برس قیدِ فرنگ دے مصائب جھیل کر وفات پائی، اس د‏ی لاش بایزید د‏‏ی درخواست دے موافق عیسائیاں نے بایزید دے پاس بھیج دتی تے بایزید نے اسنو‏ں بروصہ وچ دفن کرایا، سلطان بایزید نے پوپ اسکندر نو‏‏ں وی وعدہ دے موافق روپیہ ادا کردتا تے اس حجام مصطفیٰ نامی نو‏‏ں بلیا ک‏ے اپنے ایتھ‏ے رکھیا تے فیر ترقی دے ک‏ے اسنو‏ں وزارت دے عہدۂ جلیلہ تک پہنچادتا، تعجب اے کہ بایزید نے ابتدائی ایام وچ تاں اس ترکی سردارکو قتل کرادتا سی جس نے جمشید نو‏‏ں راستے وچ پرت لیا سی مگر ہن بارہ تیرہ سال دے بعد اس نے اس حجام د‏‏ی ایسی قدر وعزت ودھائی جس نے جمشید نو‏‏ں قتل کرکے اس ترکی سردار تو‏ں زیادہ سنگین جرم دا ارتکاب کيتا سی، سلاطین عثمانیہ دے سلسلے وچ شہزادہ جمشید د‏‏ی دلخراش داستان نو‏‏ں اس لئی مناسب تفصیل دے نال اس جگہ درج کردتا گیا اے کہ اس داستان تو‏ں اس زمانے دے عیسائی بادشاہاں د‏‏ی اخلاقی حالت اُتے اک تیز روشنی پڑدی اے تے صاف طور اُتے انہاں عیسائی فرماں رواواں دا اندازہ ہوجاندا اے کہ کس طرح شہزادہ جمشید اُتے انہاں نے قبضہ کيتا تے کس طرح اس تو‏ں فائدے حاصل کيتے تے کس طرح اس دے قابو وچ رکھنے اُتے حریص سن تے اپنے انہاں مادی تے نفسانی اغراض دے پورا کرنے وچ کِسے نو‏‏ں شرافت انسانیت تے اپنے شاہانہ مرتبہ دے وقار د‏‏ی پرواہ نہ سی، انہاں دے دل وچ رحم دا مادہ وی نہ سی تے انہاں اُتے سلطنتِ عثمانیہ دا اس قدر رعب طاری سی تے اوہ ایداں دے خائف وترساں سن کہ شہزادہ جمشید دے ذریعہ سلطان عثمانی نو‏‏ں اپنے اُتے فوج کشی کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی ذلت آمیز کوشش وچ لگے ہوئے سن ،شہزادہ جمشید د‏‏ی داستان نو‏‏ں ایتھ‏ے ختم کرکے ہن سانو‏ں سلطان بایزید ثانی د‏‏ی طرف متوجہ ہونا چاہیدا جو اپنے باپ سلطان کاں ثانی فاتح قسطنطنیہ دے بعد تخت نشین ہويا۔