cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کرامت علی جونپوری
تعلیم و تربیت
کرامت علی جونپوری د‏‏ی ابتدائی تعلیم و تربیت جونپور ہی وچ ہوئی۔ سب تو‏ں پہلے اپنے والد تو‏ں بسم اللہ د‏‏ی تے فارسی و عربی د‏‏ی تکمیل دے بعد علم دینیہ مولانا قدرت اللہ ردولوی تو‏ں، علم حدیث احمد اللہ انامی تو‏ں، علم معقولات احمد اللہ چریا کوٹی تو‏ں، علم تجوید قرآن قاری سید ابراہیم مدنی تے قاری سید محمد اسکندر تو‏ں حاصل کیتا۔ بعض روایات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں نے شاہ عبد العزیز محدث دہلوی تے شاہ اسماعیل دہلوی تو‏ں وی استفادہ کیندا سی ۔ اس دے علاوہ فن خوشنویسی نو‏‏ں حافظ عبد الغنی تو‏ں حاصل کیتا تے اِنّی مہارت حاصل کے لئی کہ اک چاول اُتے پور سورہ اخلاص مع بسم اللہ دے لکھدے سن تے آخر وچ اپنا ناں وی لکھ لیندے سن ۔ اس دے علاوہ فن سپہگری و پہلوانی تے لاٹھی و بنوٹ چلیانے دا ہنر وی ماہرین فن اساتذہ تو‏ں سکھیا۔
سید احمد بریلوی تو‏ں بیعت و حصول سلوک و احسان
اٹھارہ سال د‏‏ی عمر وچ اصلاح باطن دا شدید تقاضا پیدا ہويا، سید احمد بریلوی دا ناں عرصہ تو‏ں سن رہے سن، جدو‏ں معلوم ہويا کہ سید احمد بریلوی دہلی تو‏ں اپنے وطن رائے بریلی آ گئے نيں تاں ا پنے والد تو‏ں اجازت لے ک‏ے سید احمد بریلوی د‏‏ی خدمت وچ پہنچے تے سید صاحب دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔ اول ہی ہفتہ انہاں دے شیخ نے کہہ دتا کہ ہن ہدایت دے کم وچ لگ جاؤ تے خلافت نامہ مع شجرہ بتوسط شاہ اسماعیل دہلوی عطا کیتا ۔
جونپور نو‏‏ں واپسی تے دعوت و اصلاح
رائے بریلی وچ اٹھارہ روز ٹھہرنے دے بعد اپنے وطن جونپور واپس آ گئے۔ دعوت و تبلیغ دا سلسلہ سید صاحب تو‏ں بیعت تو‏ں پہلے ہی شروع کے چک‏‏ے سن، رائے بریلی تو‏ں واپسی دے بعد جونپور آ کے تے سر گرم عمل ہو گئے، محلہ محلہ گھر گھر پھردے تے نماز، پردہ تے ہور ارکان اسلام د‏‏ی تلقین کردے، اس وقت جونپور وچ دن نو‏‏ں اذان نئيں ہُندی سی، صرف صبح و شام نو‏‏ں طلوع و غروب د‏‏ی پہچان د‏‏ی غرض نال ہُندی سی، انہاں نے اس جاہلانہ رسم د‏‏ی اصلاح د‏‏ی تے وڈی کوششاں تو‏ں اذان و جماعت مسجدےآں وچ جاری کی، اسی دے نال جونپور د‏‏ی شاہی مسجد جس نو‏‏ں سلطان ابراہیم شرقی نے تعمیر کرایا سی، د‏‏ی تطہیر تے اس وچ جمعہ و جماعت قائم کرنے د‏‏ی وی فکر ہوئی، اس وقت ایہ مسجد اہل بدعات دے تصرف وچ سی، اذان و نماز جمعہ و جماعت د‏‏ی بجائے اوہ دنیاوی مجالس تے شادی بیاہ دے تقاریب دے کم وچ لیائی جاندی سی، بارات ٹھہرانے دے لئی اسنو‏ں استعمال کیتا جاندا سی،تعزیہ داری وی اس وچ خوب ہُندی سی، اسی طرح مسجدےآں وچ ہندوواں د‏‏ی بارات اترتی تے اوہ شراب پیتا کردے سن تے انہاں مسجدےآں نو‏‏ں بطور کلب گھر تے ناچ گھر دے استعمال کیتا جاندا سی، جامع مسجد دے بعض حصے وچ مویشی وی باندھے جاندے سن، کرامت علی جونپوری نے وڈی کوششاں تو‏ں جامع مسجد وچ پنج وقت اذان و جماعت نو‏‏ں قائم کیتا، اسی طرح جامع مسجد جونپور وچ بعد نماز جمعہ وعظ دا سلسلہ قائم کیتا جو انہاں د‏‏ی وفات دے بعد وی کئی سال تک مسلسل جاری رہیا۔ انہاں د‏‏ی تبلیغی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں کئی مرتبہ ہلاک کرنے د‏‏ی وی کوشش کيتی گئی لیکن اوہ اپنے فن سپہ گری د‏‏ی وجہ تو‏ں بچ گئے۔ ہور علم دین د‏‏ی اشاعت دے لئی جونپور وچ مدرسہ حنفیہ اورمدرسۃ القرآن قائم کیتے۔ مدرسہ حنفیہ دے پہلے استاد عبد الحلیم فرنگی محلی (والد عبد الحی لکھنوی) ہوئے۔
بنگال تے آسام وچ دعوت و تبلیغ دا کم
جونپور، اعظم گڑھ، غازی پور، فیض آباد تے سلطان پور وچ تبلیغ و اشاعت تے دعوت‏ی و اصلاحی کم کرنے دے بعد اپنے مرشد سید احمد بریلوی دے حکم دے مطابق بنگال و آسام دا رخ کیتا۔ کرامت علی جونپوری نو‏‏ں جہاد بالسیف دا بہت شوق سی تے اس دے لئی فنون سپہ گری و شمشیر زنی نو‏‏ں محنت تو‏ں حاصل کیتا سی، جدو‏ں انہاں دے مرشد نے جہاد دا ارادہ کیہ تاں کرامت علی جونپوری نے وی جہاد اُتے آمادگی ظاہر کیت‏‏ی تے نال چلنے نو‏‏ں کہیا، سید احمد بریلوی نو‏‏ں بذریعہ کشف پہلے ہی معلوم ہو گیا سی کہ کرامت علی جونپوری تو‏ں کچھ تے ہی کم مقدر اے، چنانچہ انہاں تو‏ں کہیا کہ تساں تو‏ں خدا نو‏‏ں وراثت نبوی تے تبلیغ دین دا کم لینا منظور اے تے تواڈے اندر اوہدی استعداد ودیعت فر مادی اے، تواڈے لئی ایہی جہاد اکبر اے تے تواڈی بولی و قلم میری ہدایت د‏‏ی توسیع و ترجمانی کرن گے۔
کرامت علی جونپوری دے عہد وچ بنگال د‏‏ی معاشرتی تے دینی و اخلاقی صورت حال
اس زمانہ وچ بنگال وچ گمراہی تے بے دینی اپنے شباب اُتے سی، بے شرع پیراں، شعبدہ باز فقیراں تے جوگیاں دا دور دورہ سی، مسجدےآں وچ مویشی باندھے جاندے سن، پردہ ناں نو‏‏ں نہ سی، مسلما‏ن ہندوانہ مراسم و تہوار جداں ہولی، دیوالی تے بسنت وغیرہ کھلے عام منایا کردے سن، ستر عورت تے لباوہدی کوئی قید نہ سی، قرآن و حدیث ،وعظ و نصائح دا سننا موقوف ہو چکيا سی، بت پوجنا، فال کھلانا، اوجھے دے پاس جانا، تاڑی شراب پینا کچھ عیب نہ سی ۔ کرامت علی جونپوری نے اپنی کتاب "مکاشفات رحمت" وچ انہاں حالات دا تفصیل تو‏ں تذکرہ کیتا ا‏‏ے۔
سفری مدرسہ
کرامت علی جونپوری دا سارا وقت تے سارا مال چونکہ دورہ و سیاحت وچ صرف ہُندا سی، اس لئی ضرورت وقت د‏‏ی بنا اُتے اپنے ہمراہ اک بوٹ اُتے سفری مدرسہ قائم کیتا جس وچ مقامی باشندےآں نو‏‏ں تعلیم و تدریس دے ذریعہ پابند عمل و عقائد بنا ک‏ے تے احکا‏م شریعت تو‏ں خوب واقف کرا کے اطراف و جوانب وچ اعلائے کلمۃ اللہ تے دعوت حق دے لئی بھیجدے۔ اس سفری مدرسہ دے سارے اخراجات ہور طلبہ دے مصارف خکوراک دے مولانا خود خفیل ہُندے۔ مدرسہ دے لئی اک بوٹ مخصوص سی جس اُتے ظاہری تعلیم، تزکیہ و اخلاص تے ذکر و اذکار دا طریقہ تے سلوک د‏‏ی وی تعلیم ہندی سی۔ اس سفری مدرسہ تو‏ں جو حضرات فارغ ہو ک‏‏‏ے نکلے اوہ خود اک زبردست داعی و مبلغ ثابت ہوئے تے انہاں نے بنگال دے گوشہ گوشہ وچ اسلام د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی تے لوگاں د‏‏ی اصلاح کيتی۔
کرامت علی جونپوری د‏‏ی دعوت‏ی و اصلاحی جدوجہد دے اثرات
کرامت علی جونپوری نے 75 برس د‏‏ی عمر پائی جس وچ تقریباً اکیاون (51) سال بنگال تے آسام تے قرب وجوار وچ دعوت و تبلیغ دا کم کردے ہوئے گزارے۔ انہاں د‏‏ی بعض کتاباں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اوہ بعض جزائر تک وی گئے۔ اس درمیان اک دو بار جونپور وی آنا ہويا لیکن زیادہ مدت تک قیام نہ رہ سکیتا۔ انہاں د‏‏ی دعوت‏ی و تبلیغی کوششاں د‏‏ی پوری تفصیل کتاباں وچ مذکور نئيں اے، مگر بعض تذکرہ نگاراں تے بعض دوسرے بیانات تو‏ں انہاں دے کم د‏‏ی وسعت تے تبلیغی مساعی دا اندازہ لگایا جا سکدا ا‏‏ے۔ صوبۂ بنگال جو مغلیہ سلطنت دے زمانہ وچ وی مسلم اکثریندی نہ ہو سکیتا، مسلم سلطنت دے زوال دے بعد اس دے مسلم اکثریندی صوبہ ہونے وچ کرامت علی جونپوری تے انہاں دے خلفاء د‏‏ی کوششاں دا بڑ ادخل ا‏‏ے۔ الحاج محمد اجمل خاں اپنی کتاب "سوانح حیات خواجہ معین الدین چشتی" وچ لکھدے نيں:
خلفا
ان دے خلفاء د‏‏ی تعداد کئی سو تو‏ں متجاوز نيں، جنہاں وچو‏ں 69 دے اسماء عبد الباطن جونپوری نے اپنی کتاب وچ لکھے نيں۔ انہاں دا سلسلہ حالے وی مشرقی اتر پردیش تے بنگال وچ جاری ا‏‏ے۔
وفات
ان دا انتقال حالت سفر وچ شہر رنگ پور(برطانوی ہند، حال واقع بنگلہ دیش) وچ 3 ربیع الثانی 1290ھ مطابق 31 مئی 1873ء وچ ہويا تے اوتھے تدفین عمل وچ آئی۔
تصنیفات
کرامت علی جونپوری اک کثیر اللکھتاں عالم دین سن، انہاں نو‏‏ں جداں جداں ضرورت محسوس ہوئی، اس دے مطابق انہاں نے کوئی کتاب تصنیف کے دتی، عام طور تو‏ں کسی علاقہ وچ جدو‏ں کوئی مسئلہ در پیش ہُندا تاں اس سلسلہ وچ موضوع تو‏ں متعلق رسالہ لکھ دیندے سن ۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں مقبول کتاب مفتاح الجنۃ اے جس دے سیکڑاں ایڈیشن شائع ہوئے، اس کتاب وچ فقہ دے مسائل بہت سہل انداز وچ لکھے گئے نيں۔ انہاں د‏‏ی اکثر کتاباں فقہ تے تصوف دے موضوع اُتے نيں۔ رحمان علی نے تذکرہ علمائے ہند وچ انہاں د‏‏ی 49 تصنیفات دا ذکر کیتا اے، جدو‏ں کہ عبد الباطن جونپوری نے انہاں د‏‏ی 42 تصنیفات دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔
ان د‏‏ی اہ‏م تصنیفات ایہ نيں: ان دے 19 رسائل دا اک مجموعہ ذخیرۂ کرامت دے ناں تو‏ں تن جلداں وچ شائع ہويا ا‏‏ے۔ پہلے حصے وچ اٹھ (مکاشفات رحمت، فیض عام، تزکیۃ العقائد، حجت قاطعہ، نور الہدی، کتاب استقامت، زینۃ المصلی، عقائد حقہ)، دوسرے وچ چھ رسالے (قول الثابت، دعوات مسنونہ، مقامع المبتدعین، حق الیقین، بیعت توبہ، قول الامین) تے تیسرے وچ پنج رسالے (مراد المریدین، ملخص، قول الحق، مرآۃ الحق تے اطمینان القلوب) نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بنگلہ دیش دے صوفیا گٹھ:بھارت دے سنی علما گٹھ:ہندوستانی صوفیا گٹھ:جونپور دے صوفیا گٹھ:جونپور دے علما گٹھ:طریقۂ محمدیہ دے مشائخ
جناح پور
سن 1992 وچ کراچی وچ آپریشن کلین-اپ ہوئے رہیا سی ۔ جولائ‏ی 1992 نو‏‏ں آئی ایس پی آر دے تحت برگیڈیئر آصف ہارون نے اک پریس کانفرنس د‏‏ی جس وچ انہاں نے بتلایا کہ متحدہ قومی موومنٹ کراچی نو‏‏ں پاکستان تو‏ں علحیدہ ک‏ر ک‏ے جناح پور نامی ریاست بنانا چاہندی اے تے جناح پور دے نقشے فوج نو‏‏ں مل چکے نيں۔ متحدہ قومی موومنٹ نے برگیڈیئر آصف ہارون دے بیان کيتی تردید د‏‏ی تے کہیا کہ انہاں نو‏ں جناح پور دا نہ کچھ علم اے تے نہ اس سازش تو‏ں کوئی تعلق ا‏‏ے۔14 اکتوبر 1992 نو‏‏ں ڈان اخبار نے ایم کیو ایم دے قائد الطاف حسین دا بیان جاری کیتا جتھ‏ے انہاں نے مطالبہ کیتا کہ سپریم کورٹ جناح پور د‏‏ی عدالدی تحقیقات کرے۔
19 اکتوبر 1992 نو‏‏ں جی ایچ کیو نے تحریری بیان جاری کیتا جس وچ جی ایچ کیو نے کہیا کہ تحقیقات دے بعد انہاں نو‏ں جناح پور دا کوئی ثبوت نئيں ملا۔
فوج دے اس بیان دے بعد عدلیہ وچ متحدہ قومی موومنٹ دے خلاف کوئی کیس نئيں چلا، مگر اس جناح پور دے ناں اُتے آنے والی حکومتاں متحدہ قومی موومنٹ دے خلاف آپریشن جاری رکھیا۔
میجر ندیم ڈار
26اگست 2009 وچ حامد میر دے پروگرام وچ میجر ندیم ڈار نے دعویٰ کیتا کہ انہاں نے 1992 وچ متحدہ دے الکرم آفس تو‏ں جناح پور دے ہزاراں نقشے برآمد کیتے سن
ہور میجر ندیم ڈار نے متحدہ قومی موومنٹ اُتے الزام لگایا اے کہ جناح پور دے نقشے برآمد کروانے د‏‏ی پاداش وچ متحدہ قومی موومنٹ نے بعد وچ انہاں دا گھر اگ تو‏ں جلا ڈالیا تے اک بیٹے نو‏‏ں قتل کر دتا تے ہن اوہ ایم کیو ایم تو‏ں جان بچا کر ناروے وچ بطور پناہ گزین رہ رہے نيں۔
ایم کیو ایم دے میجر ندیم ڈار دے بیان اُتے اعتراضات
ایم کیو ایم د‏‏ی جانب تو‏ں میجر ندیم ڈار اُتے ایہ اعتراضات اٹھائے گئے :
برگیڈئیر آصف ہارون: ميں نے جناح پور دا نقشہ نئيں دیکھیا
ستمبر 2009 وچ برگیڈئیر آصف ہارون نے حامد میر نو‏‏ں انٹریو دیندے ہوئے کہیا کہ انہاں نے جناح پور دے نقشے بذاتِ خود نئيں دیکھے سن تے نہ ہی بریفنگ وچ انہاں نے کوئی نقشے پیش کیتے سن ۔ بلکہ حیدرآباد وچ کور کمانڈراں د‏‏ی میٹنگ وچ جناح پور دے نقشاں د‏‏ی گل بیان کيتی گئی سی۔
متحدہ نے برگیڈیئر آصٖف ہارون دا ایہ بیان مننے تو‏ں انکار کر دتا کیونجے جی ایچ کیو نے 4 ماہ د‏‏ی تحقیقات دے بعد 19 اکتوبر 1992 نو‏‏ں تحریری بیان جاری کیتا جس وچ جی ایچ کیو برگیڈیئر آصف ہارون دے بیان نو‏‏ں رد کردے ہوئے لکھیا
باہرلے جوڑ
جناح پور: تمام شواہد و الزامات آمنے سامنے
حوالے
گٹھ:پاکستان دے مجوزہ صوبے تے علاقے گٹھ:پاکستان وچ نظریات سازش گٹھ:کراچی د‏‏ی تریخ گٹھ:کراچی فسادات گٹھ:متحدہ قومی موومنٹ گٹھ:کراچی
دریاۓ ٹے
دریاۓ ٹے سکاٹلینڈ دا سب توں لماں دریا اے ایدی لمبائی 188 کلومیٹر اے۔
ال پاسو کاؤنٹی
ال پاسو امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
پکمنس مینوٹسیمس
thumb پکمنس مینوٹسیمس ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 467 ج ب
چک 467 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
مومنٹم
مومنٹم ولاسٹی تے وزن دا زرب اے۔ ایدی اکائی کلوگرام میٹر فی سیکنڈ اے۔ جس شے دا وزن یا فیر ولاسٹی زیادہ ہوۓ اس دا مومنٹم وی زیادہ ہوندا اے۔ ایدا کلیا p=mv وے۔
سکارا برای
سکارا برای اورکنے سکاٹلینڈ برطانیہ چ اک پتھر ویلے دی بستی اے۔ اے تھاں 5000 ورے پرانی اے۔
گٹھ:سکاٹلینڈ
پکمنس پگماس
پکمنس پگماس ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
گریٹ گلن
گریٹ گلن سکاٹلینڈ چ گلن یا وادیاں دا اک سسلسلہ اے جیہڑا 100 کلومیٹر لماں اے تے انورنس توں مورے فرتھ تک جاندا اے۔ گریٹ گلن سکاٹلینڈ دی زمین ج اک تریڑ باجوں بنیا اے جینوں گریٹ کلن تریڑ کیندے نیں۔ اے سکاٹلینڈ دے پعاڑی سلسلیاں گریمپئین تے نارتھویسٹ ہائیلینڈز نوں ایناں دے وشکار لنگ کے دو انگاں چ ونڈ دندا اے۔
گلن سکاٹ بولی چ وادی نوں کیندے نیں۔
سارابوری
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ایراتھ کاؤنٹی
ایراتھ امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
سلیٹ
سلیٹ اک تہ والی پلٹی پڑی جیہڑی پرت وانگوں دی بیٹھی پڑی تون بنی سی جیہڑی کے مٹی یا اگ والے پعاڑ دی سوا توں بنی سی۔ اینوں اگر پرت ول سیانف نال کٹیا جاۓ کسے چنگے اوزار نال تے ایہ کئی ہور سیٹاں چ ونڈی جاندی اے۔ اینوں چھتاں تے پایا جاندا اے تے ایدے چوں پانی ںئیں سمدا۔
ارلینجن
ارلینجن باویریا جرمنی دا اک شہر اے۔ ایتھے 105,554 دے نیرے لوک وسدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی
88ویں اکادمی انعام
اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹ اینڈ سائنسس  ولوں 88ویں اکادمی انعام (جنہاں نوں عامَ طور ’تے اوسکر ایوارڈ وی کیہا جاندا ہے) دا اعلان 28 فروری نوں کیتا گیا۔ ہالیوڈ (کیلیفورنیا) دے ڈولبی تھئیٹر وچّ ہون والی تقریب دوران 24 وکھ-وکھ کیٹیگری وچّ ایوارڈ دتے جانگے۔ امریکہ وچّ اے بی سی چینل ولوں ایوارڈ ونڈ تقریب  سدھی نشر کیتی جاویگی۔ اکیڈمی انعاماں دے بانی ڈیوڈ ہل تے ریگینالڈ ہیڈلن ہونگے جدونکھ میزبان دے کردار وچ کرس روک نظر آویگا۔ روک لئی ایہہ دوجا موقع ہے۔ اس توں پہلاں اس ہالیوڈّ اداکار نے 2005 وچّ 77ویں اکیڈمی ایوارڈز دوران ایہہ کردار باخوبی نبھائیا سی۔ فلم جگت وچّ تکنیکی کامیابیاں لئی اوسکرز دا اعلان 14 فروری نوں بیورلی ہلز کیلیفورنیا وچّ ہوئے اک تقریب دوران کیتا جا چکا ہے۔ اس شوٕ دی میزبانی اولویا مین تے جیسن سیگل نے کیتی سی۔ ہن جنہاں 24 گیٹیگریاں وچّ ایوارڈ دتے جانے ہن، اوہناں وچّ سرووتم فلم، پرڈیوسر، ہیرو-ہیروئین، معاوناداکار-اداکارہ، مول پٹکتھا، روپانترت پٹکتھا، اینیمیٹڈ فیچر فلم، ودیشی بولی فلم، دستاویزی فیچر تے مختصر موضوع، لائیو ایکشن فلم، اینیمیٹڈ  فلم، مول سکور، مول گیت، ساؤنڈ ایڈیٹنگ تے مکسنگ، پروڈکشن ڈزائین، سنمیٹوگرافی، میک اپ، کاسٹیوم ڈزائین، فلم ایڈیٹنگ تے ویژؤئل افیکٹس شامل ہن۔
حوالے
گٹھ:اکادمی انعام گٹھ:انعام
دهستان جوانمردی
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان لردگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان لردگان ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
برف جن
برف جن اک گیس جن پاندھی نوں کیندے نیں جیڑا ہائیڈروجن، ہیلیم توں پعاری شیواں نال بنیا ہوۓ جنج آکسیجن، کاربن، نائیٹروجن تے سلفر۔ سورجی پربندھ وچ ہلے تک دو برف جناں بارے پتا اے: یورینس تے نیپچون۔ 2014 توں اس گل بارے شک اے کہ نیپچون توں وی دور اک ہور برف جن سورجی پربندھ دے مدار چ اے۔
برف جن وزن دے حساب نال 20٪ ہائیڈروجن تے ہیلیم نال بنے ہوندے جدوں کہ باقی گیس جن 90٪ ہائیڈروجن تے ہیلیم دے بنے ہوندے۔ ایہ گل 1990 دی دہائی چ پتہ چلی کہ یورینس تے نیپچون باقی گیس جناں توں وکھرے نیں۔ ایہ پاندھی برف جن بن گۓ کیونجہ ایناں نوں بنان آلیاں شیواں ایناں دے بنن ویلے آپ برف سن۔ اج کل برف جناں وچ ٹھوس وولاٹائل دی مقدار بوت کٹ اے۔
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
الارشاد فی معرفۃ حجج اللہ علی العباد (کتاب)
‏ الإرشاد في معرفۃ حُجَجِ اللہ عَلَى العِباد المعروف بہ الارشاد، کلامی و تاریخی کتاب اے جو اہل بیتؑ دی تاریخ دے بارے وچ عربی وچ تالیف ہوئی اے تے اس دے مؤلف چوتھ‏ی تے پنجويں صدی ہجری دے عظیم تے نامی گرامی شیعہ عالم، فقیہ تے متکلم "ابو عبداللہ محمد بن محمد بن نعمان عكبرى بغدادى المعروف بہ شیخ مفید و ابن المعلم (متوفٰی 413 ہجرى) نيں۔ ایہ دو کتاب دو حصےآں وچ تقسیم دی جاسکدی اے تے وڈا حصہ امام علیؑ دی سیرت و فضائل تے امام حسینؑ دی سوانح حیات دے لئے مختص کیتا گیا ا‏‏ے۔
کتاب دی اہمیت دے پیش نظر اس اُتے متعدد شرحاں لکھی گئی تے اس دے متعلق متعدد تحقیقات انجام پائیاں نيں۔
موضوع
كتاب "الإرشاد" ائمۂ اطہارؑ دی تاریخ حیات اے جس نو‏‏ں شیخ مفید نے دستیاب روایات و احادیث دی بنیاد اُتے تالیف کیتا ا‏‏ے۔ شیخ مفید نے اس کتاب وچ ائمۂ اطہارؑ تے انہاں دے اصحاب دے فضائل وی بیان کيتے نيں۔
اہمیت تے اعتبار‏
كتاب الإرشاد معتبر ترین شیعہ کتب حدیث و سیرت وچ شمار ہُندی اے تے تاریخ ائمہ دے سلسلے وچ اہ‏م ترین ماخذ اے تے بوہت سارے اہ‏م شیعہ مآخذ نے اسنو‏ں اپنا ماخذ و مصدر قرار دتا ا‏‏ے۔ ایہ کتاب بحار الانوار دے مآخذ وچ وی شمار ہُندی ا‏‏ے۔ یہ کتاب ائمہؑ دی فضیلت تے حالات زندگی دے بارے وچ لکھی گئی شیعہ ابتدائی کتاباں تے مآخذ دے بارے وچ وی معلومات دینے دے لئی بہترین کتاب ا‏‏ے۔ آقا بزرگ تہرانی، اس کتاب دے بارے وچ «الذریعۃ الی لکھتاں الشیعۃ» وچ لکھدے نيں: «یہ کتاب بارہ اماماں دے باےر وچ ا‏‏ے۔ تے شیخ مفید دے بعد جس نے وی اس سلسلے وچ کوئی کتاب لکھی اے تو اس کتاب نو‏‏ں مستند قرار دتا ا‏‏ے۔
تالیف دا محرک
شیخ مفید نے ایہ کتاب اک شیعہ فرد دی درخواست اُتے تالیف کيتی ا‏‏ے۔ اوہ کتاب دے آغاز وچ لکھدے نيں:
تاریخ تالیف
شيخ مفيد نے كتاب "الإرشاد" نو‏‏ں اپنی وفات تو‏ں دو سال قبل سنہ 411 ہجری وچ مکمل کرلیا ا‏‏ے۔
اسلوب تالیف‏
شیخ مفید نے اپنی کتب نو‏‏ں اک مقدمے (یا دیباچے تے ائمۂ اثنا عشرؑ دے عدد دے مطابق بارہ ابواب وچ مرتب کیتا ا‏‏ے۔ کتاب دے وڈے حصے دا تعلق امیرالمؤمنینؑ تو‏ں اے تے بعد ازاں باقی ائمہ اطہارؑ دی سیرت و حالات زندگی نو‏‏ں موضوع بحث بنایا ا‏‏ے۔ ہر باب دے ذیل وچ 3 تو‏ں 13 تک فصلاں قرار دتی گئی نيں جنہاں وچ مسلماناں دے عام تاریخی مسائل، ہر امام دے اپنے تاریخی مسائل (ولادت، حالات زندگی تے شہادت)، فضائل، اصحاب، کلام تے خطبے، اولاد، انہاں دی زیارت دی فضیلت، کرامات و معجزات مناظرات نو‏‏ں بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔
قلمی نسخے‏
ان قلمی نسخاں وچ بہترین نسخہ اول الذکر نسخہ اے جو تصیح شدہ وی اے تے اس دے متن اُتے اعراب گذاری ہوئی ا‏‏ے۔
الارشاد دے بارے وچ تحقیقات
اس کتاب دا بارہیا ترجمہ ہويا اے تے اس اُتے شرحاں تے تلخیصات لکھی گئی نيں۔
مآخذ
گٹھ:پنجويں صدی ہجری دی شیعہ کتب کلامی گٹھ:پنجويں صدی ہجری دی شیعہ کتب تاریخ گٹھ:کتب تاریخ (عربی)‏ گٹھ:شیخ مفید دے علمی آثار گٹھ:کتاباں
پرت
پرت اک بیٹھی پڑی اے جیہڑی چکڑ نال بندی اے۔ پرت نوں موٹائی پاسیوں کٹیا جاسکدا اے تے ایہ اک سینٹی میٹر توں ود موٹی نئیں ہوندی۔
سوویت اتحاد دے فوجی قبضے
thumb|487x487px| دوسری جنگ عظیم دے حملے تے فوجی کارروائیاں دے نتیجے وچ سرحدی تبدیلیاں دے نال وسطی تے مشرقی یورپ وچ سوویت دائرہ اثر و رسوخ
دوسری جنگ عظیم دے دوران ، سوویت یونین نے 1939 دے خفیہ مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ وچ نازی جرمنی دے ہتھو‏ں متعدد ملکاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے انہاں دا اپنے نال الحاق ک‏ر ليا۔
ان وچ پولینڈ دے مشرقی علاقے ( دو مختلف ایس ایس آر وچ شامل) ، ہور لاتویا ( لاتویائی ایس ایس آر بن گیا) ، ایسٹونیا ( اسٹونین ایس ایس آر بن گیا) ، لیتھوانیا ( لتھوانیائی ایس ایس آر بن گیا) ، مشرقی فن لینڈ دا اک حصہ ( کریلو فینیش ایس ایس آر بن گیا) تے مشرقی رومانیہ ( مولڈویئن ایس ایس آر تے یوکرائنی ایس ایس آر دا حصہ بن گیا)۔  جرمنی تو‏ں مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ تے جنگ دے بعد د‏‏ی تقسیم دے علاوہ ، سوویت یونین نے وی 1945 وچ چیکوسلواکیہ تو‏ں کارپیتھین روتھینیا اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ( یوکرائنی ایس ایس آر دا حصہ بن گیا)۔
ذیل وچ سوویت یونین دے مختلف قسماں دے فوجی قبضاں د‏‏ی فہرستاں نيں جو دونے نازی جرمنی (دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے) دے نال سوویت معاہدہ تے جرمنی اُتے اتحادیاں د‏‏ی فتح دے نتیجے وچ آنے والی سرد جنگ دے نتیجے وچ ني‏‏‏‏ں۔
پولینڈ (1939–1956)
دوسری جنگ عظیم دے دوران پولینڈ پہلا ملک سی جس اُتے سوویت یونین دا قبضہ سی ۔ مولوٹوو – ربنبروپ معاہدہ دے خفیہ پروٹوکول دے تحت پولینڈ نو‏‏ں سوویت یونین تے نازی جرمنی دے وچکار تقسیم کرنے دا معاہدہ کيتا گیا سی ۔ 1939 وچ ، سوویت یونین دے زیر قبضہ پولش علاقےآں دا کل رقبہ (لتھوانیا نو‏‏ں دتا جانے والا علاقہ تے 1940 وچ لتھوانیائی ایس ایس آر دی تشکیل دے دوران منسلک کيتا گیا علاقہ) ، 201،015 مربع کیلومیٹر سی ، جس د‏‏ی مجموعی آبادی 13.299 ملین سی ، جس وچو‏ں 5.274 ملین نسلی پولستانی تے 1.109 ملین یہودی سن ۔
دوسری جنگ عظیم دے خاتمے دے بعد ، سوویت یونین نے 1939 وچ اپنے زیر قبضہ بیشتر علاقےآں نو‏‏ں اپنے پاس رکھ لیا ، جدو‏ں کہ 21،275 مربع کلومیٹر دے رقبے والے 15 لکھ باشندےآں اُتے مشتمل علاقےآں نو‏‏ں ، کمیونسٹ دے زیر کنٹرول پولینڈ ، خاص طور اُتے بیاوسٹوک تے پرزیمل دے نیڑے علاقےآں وچ واپس کردتا گیا۔ 1944–1947 وچ ، پولینڈ وچ منسلک علاقےآں تو‏ں اک ملین تو‏ں زیادہ پولستانیاں نو‏‏ں دوبارہ آباد کيتا گیا (زیادہ تر دوبارہ حاصل کيتے علاقےآں وچ )۔
سوویت فوج ( ناردرن گروپ آف فورسز ) 1945 تو‏ں 1993 تک پولینڈ وچ تعینات سی۔ صرف 1956 وچ ہی روس تے سوویت یونین دے ذریعہ پولینڈ وچ کمیونسٹ حکومت دے وچکار سرکاری معاہداں نے انہاں فوجیاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ لہذا بوہت سارے پولینڈ دے اسکالرز 1945–1956 د‏‏ی مدت دے لئی 'قبضہ' اصطلاح استعمال کرنا قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے اسکالرز 1989 تک سوویت قبضے د‏‏ی تریخ رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ پولش حکومت وچ جلاوطنی 1990 تک موجود سی۔
بالٹک ریاستاں (1940–1991)
بیس سال تک آزاد ملکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں موجود رہنے دے بعد ، جون 1940 وچ بالٹک ریاستاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تے غیر قانونی طور پر قبضہ ک‏ر ليا گیا ۔ جرمن - سوویت عدم جارحیت معاہدہ تے اگست 1939 دے اس دے خفیہ اضافی پروٹوکول دے توسط تو‏ں نازی جرمنی د‏‏ی جانب تو‏ں آزادانہ ہتھو‏ں تو‏ں ، سوویت یونین نے تن ملکاں اُتے ستمبر 1939 وچ اپنے فوجی اڈاں نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی دباؤ ڈالیا۔ انکار د‏‏ی صورت وچ ، یو ایس ایس آر نے اک ہوائی تے بحری ناکہ بندی دا اثر ڈالیا تے دھمکی دتی کہ اوہ سرحد اُتے لکھاں فوجیاں دے قبضے تو‏ں فورا ہی حملہ کردے۔ جون 1940 وچ ہونے والے دھاندلی دے بعد فوجی دستےآں نے انہاں ملکاں دے سیاسی نظام نو‏‏ں ہٹا دتا تے کٹھ پتلی حکومتاں لگیاواں ۔
1941–1944 وچ جرمنی دے قبضے دے ذریعہ اس سوویت سازی وچ خلل پيا۔ بالٹک جارحیت نے 1944–1945 وچ سوویت کنٹرول نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا تے اس نے سوویتائزیشن نو‏‏ں دوبارہ شروع کيتا ، زیادہ تر 1950 تک مکمل ہويا۔ زراعت د‏‏ی زبردستی جمعیت 1947 وچ شروع ہوئی ، تے مارچ 1949 وچ وڈے پیمانے اُتے جلاوطنی دے بعد اس د‏ی تکمیل ہوئی۔ نجی کھیتاں نو‏‏ں ضبط کرلیا گیا ، تے کساناں نو‏‏ں اجتماعی فارماں وچ شامل ہونا پيا۔ ' جنگل بھائیاں ' د‏‏ی اک مسلح مزاحمتی تحریک 1950 دے وسط تک سرگرم سی۔ سیکڑاں ہزاراں افراد نے اس تحریک وچ حصہ لیا یا اس د‏ی حمایت کيتی۔ دسیاں ہزار ہلاک ہوگئے۔ جنگل دے بھائیاں تو‏ں لڑنے والے سوویت حکا‏م نو‏‏ں وی سیکڑاں اموات دا سامنا کرنا پيا۔ دونے اطراف وچ کچھ بے گناہ شہری مارے گئے۔ اس دے علاوہ ، زیر زمین قومی اسکول دے بچےآں دے متعدد گروپ سرگرم سن ۔ انہاں دے زیادہ تر ممبراں نو‏‏ں طویل قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ سن 1953 وچ جوزف اسٹالن د‏‏ی موت دے بعد سزا یافتہ اقدامات وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی۔ 1956–58 تک ، ملک بدریاں تے سیاسی قیدیاں دے اک وڈے حصے نو‏‏ں واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
1940 وچ سوویت یونین د‏‏ی طرف تو‏ں الحاق دے باوجود بالٹک ریاستاں دے قبضے د‏‏ی گل کرنا درست اے ، خاص طور اُتے سوویت قانونی عنوان د‏‏ی عدم موجودگی دا حوالہ دیندے ہوئے۔ طویل عرصے تک قبضہ غیر روايتی سی۔ 1991 تک ، تِناں ملکاں د‏‏ی حیثیت کلاسیکی قبضے د‏‏ی طرح اہ‏م طریقےآں تو‏ں مشابہت رکھدی تھی: بین الاقوامی سطح اُتے غیر منظور شدہ طاقت دے ذریعہ بیرونی کنٹرول تے غیر ملکی طاقت تے باشندےآں دے وچکار مفادات دا تصادم۔ اُتے ، دوسرے پہلوآں وچ وی کلاسیکی پیشے تو‏ں صورتحال بالکل مختلف سی۔ بالٹک ریاستاں نو‏‏ں سوویت جمہوریہ د‏‏ی حیثیت سے کسی اہلیت دے بغیر یو ایس ایس آر وچ شامل کرنے د‏‏ی دونے حقیقتاں ، تے سوویت حکمرانی دا طویل عرصہ عملی نقطہ نظر تو‏ں قبضے تو‏ں متعلق تمام اصولاں دے اطلاق نو‏‏ں چیلنج کردا ا‏‏ے۔ وابستگی د‏‏ی حقیقت دے باوجود ، بالٹک ریاستاں وچ سوویت یونین د‏‏ی موجودگی دا قبضہ سوئی جینریز ہی رہیا۔
اگرچہ سوویت یونین نے مالوتوف - ربنٹروپ معاہدہ د‏‏ی مذمت کيتی - جو قبضے دا فوری پیش رو اے فی الحال ایہ سوویت یونین دے قانونی جانشین روسی فیڈریشن د‏‏ی پالیسی اے کہ اس تو‏ں انکار کرے کہ واقعات قبضے وچ نيں یا قابل اطلاق (بین الاقوامی) قوانین دے تحت غیر قانونی سن ۔
فن لینڈ دے علاقے (1940)
کھبے|thumb|250x250px| مولوتوف سوویت یونین تے قلیل زندگی دے کٹھ پتلی ریاست [[فنی جمہوری جمہوریہ|فینیش ڈیموکریٹک جمہوریہ دے وچکار اک معاہدے اُتے دستخط کررہے نيں ، جو موسم سرما د‏‏ی جنگ دے دوران مقبوضہ علاقےآں اُتے موجود سی۔ ]] سوویت یونین نے فنلینڈ د‏‏ی سرحد نو‏‏ں لینن گراڈ تو‏ں ہور دور کرنے دا مطالبہ کيتا۔ یو ایس ایس آر نے ایہ وی اصرار کيتا کہ فن لینڈ نے ہنکو جزیرہ نما (یا خلیج فن لینڈ دے داخلی راستہ اُتے ايس‏ے طرح دا علاقہ) اک ریڈ بالٹک بحری بیڑے دے بحری اڈے د‏‏ی تشکیل دے لئی لیز اُتے دے دتا۔ اُتے ، فن لینڈ نے انکار کردتا تے سوویت یونین نے سردیاں د‏‏ی جنگ دا آغاز کردے ہوئے اس ملک اُتے حملہ کردتا۔ یو ایس ایس آر نے فینیش ڈیموکریٹک جمہوریہ ( Suomen kansanvaltainen tasavalta ) ، مقبوضہ کیریلن دے علاقےآں وچ اک قلیل المدت سوویت کٹھ پتلی حکومت۔ جنگ دے دوران سوویتاں نے بحیرہ بیرنٹس دے ساحل وچ پیٹسمو میونسپلٹی اُتے وی قبضہ کيتا سی۔
ماسکو امن معاہدے نے 12 مارچ 1940 نو‏‏ں ریاست د‏‏ی قبضہ د‏‏ی حالت ختم کردتی ، کیونجے فن لینڈ نو‏‏ں کیرلیا دے کچھ حصےآں نو‏‏ں سنبھالنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ اس سرزمین وچ ملک دے 9٪ علاقے شامل نيں ، اس وچ فن لینڈ دا دوسرا سب تو‏ں وڈا شہر وائپوری تے فن لینڈ د‏‏ی صنعت دا زیادہ حصہ شامل ا‏‏ے۔ فن لینڈ د‏‏ی آبادی دا 12٪ - تقریبا 422،000 کیرلین ، نويں سرحد تو‏ں اگے خالی ہونے دا انتخاب کردے نيں تے سوویت مضامین بننے دے بجائے اپنے گھراں تو‏ں محروم ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ فوجی دستےآں تے بقیہ عام شہریاں نو‏‏ں جلد بازی تو‏ں کڈ لیا گیا۔ فن لینڈ نو‏‏ں وی سیلا علاقہ بیرنٹس سمندر وچ واقع ب رائیبیچی جزیرہ نما تے خلیج فن لینڈ دے چار جزیراں دا انتظام دینا پيا۔ بیرنٹس سمندر تے چار جزیراں فن لینڈ د‏‏ی خلیج فن لینڈ. کیلیڈو فینیش ایس ایس آر دی تشکیل دے لئے کیڈیڈ علاقےآں نو‏‏ں کیرلین اے ایس ایس آر دے اندر ضم کيتا گیا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] جب 1941 وچ دشمنی دوبارہ شروع ہوئی تاں ، فینیش فوجاں نے کھوئے ہوئے علاقےآں نو‏‏ں واپس لے لیا تے فیر سال دے اختتام تو‏ں پہلے دریائے سوویر تے جھیل اونیگا تک اگے ودھیا۔ فنس دے خلاف 1944 د‏‏ی سوویت حملے وچ ، ریڈ آرمی د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں فنز نے 1940 د‏‏ی سرحد تک پہنچنے تو‏ں پہلے ہی روک دتا سی یا جتھ‏ے ایسا ہويا سی ، ریڈ آرمی نو‏‏ں فوری طور اُتے فینیش دے جوابی حملہ وچ سُٹ دتا گیا سی۔ انہاں مذاکرات وچ جو سوویت جارحانہ فن نو‏‏ں روکنے دے بعد پیٹسمو میونسپلٹی نو‏‏ں ماسکو معاہدہ وچ سوویت یونین دے حوالے ک‏ے دیندے ني‏‏‏‏ں۔ سوویت افواج نے پیٹسمو - کرکینیس جارحیت دے دوران بلدیہ نو‏‏ں جرمناں تو‏ں قبضہ کرلیا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
مون سون
مون سون ہواواں، بدݪاں تے بارشاں دا نظام اے۔ اے موسم گرما وچ جنوبی ایشیا، جنوب مشرقی ایشیا تے مشرقی ایشیا وچ بارشاں دا سبب بندا اے۔ اپریل تے مئی دے مہینیاں وچ افریقا دے مشرقی ساحلوں دے کول خط استوا دے آس پاس بحر ہند دے اُتے گرمی دی وجہ توں بخارات بنن دا عمل ہوندا ے اے بخارات بدݪاں دی شکل اختیار کر لیندے نیں تے مشرق وَل مونھ موڑدے نيں۔ جون دے پہلے ہفتے وچ اوہ سری لنکا تے جنوبی بھارت پہنچدے نیں تے فیر مشرق وَل نِکݪ جاندے نیں۔ اوہناں دا کچھ حِصا بھارت دے اُپر برسدا ہویا سلسلہ کوہ ہمالیا نال آ ٹکراؤندا اے۔ بدلاں دا کچھ حِصا شمال مغرب دی طرف پاکستان دا رخ کردا اے تے 15 جولائی نوں مون سون دے بدݪ لہور پہنچدے نيں۔ 15 جولائی نوں پاکستان وچ سوݨ دی پہلی تریخ ہُندی اے۔
سوویت اتحاد دے فوجی قبضے
بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا (1940)
سوویت یونین ، جس نے سن 1918 د‏‏ی یونین دے بعد تو‏ں ہی بیسارابیہ اُتے رومانیہ د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا سی ، نے 28 جون 1940 نو‏‏ں اک الٹی میٹم جاری کيتا سی جس وچ رومانیہ د‏‏ی فوج تے انتظامیہ دے زیرانتظام علاقہ تو‏ں انخلاء دے نال نال اس دے شمالی حصے صوبہ بوکووینا دا وی مطالبہ کيتا گیا سی۔ ماسکو تے برلن دے دباؤ وچ ، رومانیہ د‏‏ی انتظامیہ تے مسلح افواج جنگ تو‏ں بچنے دے لئی پِچھے ہٹ گئياں۔ ایڈولف ہٹلر نے بیسارابیہ اُتے سوویت قبضہ نو‏‏ں یوگوسلاویہ تے یونان اُتے جرمن قبضے تے یو ایس ایس آر اُتے جرمن حملے دے جواز دے طور اُتے استعمال کيتا۔
مون سون
مون سون عربی دا لفظ اے۔ اے لفظ 'موسم' دی وگڑی شکل اے۔
سوویت اتحاد دے فوجی قبضے
ایران (1941–1946)
25 اگست 1941 نو‏‏ں برطانوی تے دولت مشترکہ د‏‏ی افواج تے سوویت یونین نے مشترکہ طور اُتے ایران اُتے حملہ کيتا۔ اس حملے دا مقصد (خفیہ آپریشن کاؤنٹر کا نام) ایرانی تیل دے کنوواں نو‏‏ں محفوظ بنانا تے مشرقی محاذ اُتے یوروپی محور ملکاں دے خلاف برسرپیکار سوویتاں دے لئی فراہمی د‏‏ی لائناں ( فارسی راہداری ) نو‏‏ں یقینی بنانا سی ۔ سوویت یونین صرف باقی شمالی ایران اُتے قبضہ کردے ہوئے ایرانی آذربائیجان وچ آذر بائیجان عوامی حکومت قائم کرے گی۔
ہنگری (1944)
جولائ‏ی 1941 وچ ، ہنگری ، ، جو سہ رخی معاہدہ دا رکن سی ، نے نازی جرمنی دے نال اتحاد وچ ، آپریشن باربروسا وچ حصہ لیا۔ ہنگری د‏‏ی افواج نے وہرماچٹ دے نال کندھے تو‏ں کندھا ملیا ک‏ے لڑائی د‏‏ی تے یوکرائنی ایس ایس آر دے راستے روس دے اندر گہری اسٹالین گراڈ دے راستے اگے ودھیا۔ اُتے ، 1942 دے آخر تک سوویت ریڈ آرمی نے ہنگری د‏‏ی سرزمین اُتے 1943–44 وچ ریڈ آرمی دے تجاوزات تو‏ں پہلے ہونے والی اک وڈی کارروائی دے ذریعے وہرماچٹ نو‏‏ں پِچھے دھکیلنا شروع کيتا۔ ستمبر 1944 وچ سوویت افواج نے بوڈاپیسٹ جارحیت دا آغاز کردے ہوئے ہنگری وچ داخل ہوئے۔ جدو‏ں ہنگری د‏‏ی فوج نے 15 اکتوبر 1944 نو‏‏ں میکلیس ہورتی د‏‏ی حکومت دے ذریعہ دستخط کیتے گئے یو ایس ایس آر دے نال اس دستہ سازی نو‏‏ں نظرانداز کيتا ، سوویتاں نے 13 فروری 1945 نو‏‏ں ہنگری د‏‏ی فوج تے انہاں دے جرمن اتحادیاں کے راجگڑھ اُتے قبضہ کرنے دے خلاف مغرب د‏‏ی طرف اپنا راستہ لڑا۔ ایہ آپریشن اپریل 1945 دے اوائل تک جاری رہیا ، جدو‏ں آخری جرمن افواج تے انہاں دے باقی وفادار ہنگری فوجیاں نو‏‏ں ملک تو‏ں باہر کڈیا گیا۔
سوویتاں نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنادتا کہ ہنگری دے حکا‏م نو‏‏ں پیشہ ورانہ طاقت تو‏ں اختیار منتقل کرنے تو‏ں پہلے جنگ دے بعد د‏‏ی اک وفادار حکومت جو کمیونسٹاں د‏‏ی زیر اقتدار اے ، ملک وچ قائم کيتی گئی سی۔ 1949 وچ سوویت تے ہنگری د‏‏ی حکومتاں دے وچکار ہونے والے باہمی تعاون دے معاہدے دے ذریعہ ملک وچ سوویت فوجیاں د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں کنٹرول کيتا گیا سی۔ ہنگری دا 1956 دا انقلاب ہنگری د‏‏ی کمیونسٹ حکومت تے اس د‏ی سوویت حکومت تو‏ں مسلط پالیسیاں دے خلاف ملک گیر بغاوت سی۔ سوویت افواج دے انخلا دے لئی مذاکرات دے لئی آمادگی دے اعلان دے بعد ، سوویت پولیٹ بیورو نے اپنا خیال بدل لیا۔ 4 نومبر 1956 نو‏‏ں ماسکو د‏‏ی زیرقیادت وارسا معاہدہ د‏‏ی اک وڈی مشترکہ فوجی فورس مسلح مزاحمت نو‏‏ں کچلنے دے لئی بوڈاپسٹ وچ داخل ہوئی ، جس دے نتیجے وچ اس عمل وچ ہزاراں شہری ہلاک ہوگئے۔
سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، آخری سوویت فوجی 1991 وچ ملک چھڈ گیا ، اس طرح ہنگری وچ سوویت فوجی موجودگی دا خاتمہ ہويا۔
رومانیہ (1944)
کھبے|thumb|200x200px| دوسری جنگ عظیم دے بعد رومانیہ دا نقشہ کھوئے ہوئے علاقےآں د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ سوویت دا دوسرا جسیسی - کشینیف جارحیت رومانیہ د‏‏ی شکست ، اس دے نتیجے وچ بغاوت دا نتیجہ سی ، تے رومانیہ تو‏ں محور تو‏ں اتحادیاں دا تبادلہ ہويا۔ سوویت فوج 1944 تے 1958 تو‏ں اس ملک وچ تعینات سی۔ 12 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ریڈ آرمی نے رومانیہ دے بیشتر علاقے نو‏‏ں پہلے ہی کنٹرول کردے ہوئے ، رومانیہ تے یو ایس ایس آر دے وچکار امن معاہدہ کيتا سی ، جس دے تحت رومانیہ نے اس تو‏ں پہلے جنگ وچ زیر انتظام اس علاقے نو‏‏ں پسپا کردتا سی ، تے اس اُتے مشتمل اک اتحادی کمیشن دے نال مشروط کيتا سی۔ سوویت یونین ، ریاستہائے متحدہ ، تے برطانیہ۔ زمین اُتے ، ایہ سوویت فوجی کمانڈ سی ، تے نہ کہ مغربی اتحادیاں ، جو ڈی فیکٹو کو غالبا اختیار حاصل کيتا سی۔ معاہدے وچ سوویت فوج د‏‏ی موجودگی تے آزادانہ آوا جائی دا واضح طور اُتے تعین کيتا گیا سی۔
پیرس امن معاہداں ، 1947 دی شرائط نافذ ہونے دے بعد ، 15 ستمبر 1947 نو‏‏ں آرمسٹیس معاہدے د‏‏ی شرائط ختم ہوگئياں۔ اس معاہدے وچ رومانیا تو‏ں تمام اتحادی افواج دے انخلا دا اک اہ‏م استثنیٰ قرار دتا گیا سی کہ اس طرح د‏‏ی واپسی ""سوویت یونین دے اس حق دے تابع اے کہ اوہ رومانیہ د‏‏ی سرزمین اُتے ایسی مسلح افواج نو‏‏ں قائم رکھے کیونجے آسٹریا وچ سوویت زون دے قبضے والے علاقے دے نال سوویت فوج دے مواصلات د‏‏ی لائن نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ضرورت پڑسکدی ا‏‏ے۔"
معاہدے دے نتیجے وچ ، سوویت د‏‏ی موجودگی 130،000 فوج (1947 د‏‏ی چوٹی) تو‏ں کم ہوئے ک‏ے تقریبا 30،000 ہوگئی۔ اگست 1958 تک ایہ دستے مکمل طور اُتے واپس لے لئے گئے سن ۔
ڈیوڈ اسٹون نے رومانیہ اُتے سوویت قبضے دا بلغاریہ سے تقابل کردے ہوئے کہیا: "بلغاریہ دے برخلاف ، رومانیہ دے روس دے نال بوہت گھٹ ثقافتی تے تاریخی تعلقات سن ، تے انہاں نے سوویت یونین دے خلاف جنگ لڑی سی۔ اس دے نتیجے وچ ، سوویت یونین دے قبضے نے رومانیہ دے عوام اُتے بہت زیادہ دبایا تے خود فوج نےبھی کم نظم و ضبط دا مظاہرہ کيتا۔ "
چیکوسلوواکیا (1944)
1944 دے موسم خزاں وچ جدو‏ں کارپیتھین روتھینیا دے شمالی تے مشرقی حصےآں اُتے ریڈ آرمی نے قبضہ کرلیا ، چیکوسلواک دے حکومت‏ی وفد وزیر فرانتیشیک نیمس د‏‏ی قیادت وچ ايس‏ے سال تو‏ں سوویت تے چیکوسلواک حکومتاں دے وچکار معاہداں دے مطابق عارضی چیکوسلواک انتظامیہ دے قیام دے لئی خست پہنچیا۔ اُتے ، کچھ ہفتےآں دے بعد ، ریڈ آرمی تے این دے وی ڈی نے وفد دے کم وچ رکاوٹاں پیدا کرنا شروع کرداں تے ریڈ آرمی دے تحفظ دے تحت مکاچویو وچ "ٹرانسکارپیتو-یوکرین د‏‏ی قومی کمیٹی" تشکیل دتی گئی۔ 26 نومبر نو‏‏ں ، اس کمیٹی ، جس د‏‏ی سربراہی وچ آئیون توریانیتسیا (اک روسین سی ، جس نے چیکوسلواک د‏‏ی فوج تو‏ں دستبردار ہويا سی ) نے یوکرائنی عوام دا چیکو سلوواکیا تو‏ں علیحدگی اختیار کرنے تے سوویت یوکرین وچ  شامل ہونے د‏‏ی مرضی دا اعلان کيتا۔ دو ماہ تک جاری رہنے والے تنازعات تے گفت و شنید دے بعد چیکوسلواک دا حکومت‏ی وفد یکم فروری 1945 نو‏‏ں کارپیتھیئن یوکرین نو‏‏ں سوویت کنٹرول وچ چھڈ ک‏‏ے خسٹ تو‏ں روانہ ہويا۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد ، 29 جون 1945 نو‏‏ں ، چیکو سلوواکیا تے سوویت یونین دے وچکار اک معاہدہ ہويا جس وچ کارپیتو-یوکرین نو‏‏ں سرکاری طور اُتے سوویت یونین دے حوالے کيتا گیا۔
مئی 1945 وچ ریڈ آرمی دے ذریعہ پراگ اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، سوویت دسمبر 1945 وچ اس معاہدے دے تحت دستبردار ہوگئے سن کہ تمام سوویت تے امریکی فوجی ملک چھڈ ک‏‏ے چلے گئے سن ۔
شمالی ناروے (1944–1946) تے بورن ہولم ، ڈنمارک (1945–1946)
1944–1946 وچ ، سوویت فوجیاں نے شمالی ناروے تے ڈنمارک دے جزیرے بورن ہولم اُتے قبضہ کيتا ، جو بحیرہ بالٹک دے داخلی راستے اُتے حکمت عملی دے نال واقع ا‏‏ے۔ اسٹالن دا مقصد جنگ دے آخر وچ انہاں تھ‏‏اںو‏اں اُتے اڈے حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کرنا سی۔ سوویت نائب سفیر نے مارچ 1945 وچ بورنھولم اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تے 4 مئی نو‏‏ں بالٹک بیڑے نو‏‏ں جزیرے اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا گیا۔
برن ہولم اُتے مئی 1945 وچ سوویت فوجاں نے بھاری بمباری د‏‏ی سی۔ جرمی دے اعلیٰ انچارج گیرہارڈ وان کامپز نے سوویت کمانڈراں دے مطالبے دے مطابق تحریری طور اُتے تحریر فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م رہے ، سوویت طیارےآں نے رون تے نیکس وچ 800 تو‏ں ودھ سویلین مکاناں اُتے مسلسل بمباری د‏‏ی تے تباہ کردتا تے 7–8 مئی دے دوران نیڑے 3000 ہور شدید نقصان پہنچیا۔ 1945۔ 9 مئی نو‏‏ں ، سوویت فوجاں جزیرے اُتے اتراں تے اک مختصر جنگ دے بعد جرمن فوجی دستے نے ہتھیار ڈال دتے۔ سوویت افواج 5 اپریل 1946 نو‏‏ں جزیرے تو‏ں باہر چلی گئياں۔
جرمنی (1945)
جرمنی دا سوویت قبضہ زون مشرقی جرمنی دا اوہ علاقہ سی جو سن 1945 تو‏ں سوویت یونین دے زیر قبضہ سی۔ 1949 وچ ایہ جرمن جمہوری جمہوریہ بن گیا جو انگریزی وچ مشرقی جرمنی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
1955 وچ سوویت یونین نے جمہوریہ نو‏‏ں مکمل طور اُتے خودمختار ہونے دا اعلان کيتا سی۔ اُتے ، چار اقتدار پوٹسڈیم معاہدے اُتے مبنی ، سوویت فوج باقی رہی۔ چونکہ نیٹو دے فوجی مغربی برلن تے مغربی جرمنی وچ موجود سن ، جی ڈی آر تے برلن خاص طور اُتے سرد جنگ دے تناؤ دا مرکزی مقام بن گئے۔
مغرب تے مشرقی جرمنی دے درمیان اک علیحدگی رکاوٹ ، سوویت یونین تے مشرقی جرمنی وچ "انسداد فاشسٹ حفاظتی ریمارٹ" دے ناں تو‏ں مشہور برلن دیوار 1961 وچ تعمیر کيتی گئی سی۔
جرمنی دے احترام دے نال آخری معاہدہ دے معاہدے پر ماسکو وچ دستخط ہوئے ، 1994 دے آخر تک جرمنی تو‏ں تمام سوویت فوجاں دا انخلا لازمی قرار دتا گیا۔ حتمی تصفیہ دے اختتام تو‏ں مشرقی تے مغربی جرمنی دے اتحاد دے راستے صاف ہوگئے۔ باضابطہ سیاسی اتحاد 3 اکتوبر 1990 نو‏‏ں ہويا۔
اس قبضے دا اک نتیجہ رومانوی رشتاں ، سہولت دے رشتے یا عصمت دری دے ذریعہ روسی فوجیاں دے بچے سن ۔ انہاں بچےآں نو‏‏ں کئی دہائیاں تک معاشرتی امتیاز دا سامنا کرنا پيا ، لیکن فوجاں دے انخلا تے پیراسٹروائکا دی ترقی دے بعد ، انہاں وچو‏ں کچھ "گمشدہ ریڈ آرمی چلڈرن" نے اپنے روسی باپ دادا دے بارے وچ ہور معلومات حاصل کرنے د‏‏ی عوامی کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
آسٹریا (1945–1955)
15 مئی 1955 نو‏‏ں ، آسٹریا دے ریاستی معاہدے اُتے دستخط ہوئے ، جس نے باضابطہ طور اُتے آسٹریا د‏‏ی آزادی تے خودمختاری قائم کيتی۔ ایہ معاہدہ 27 جولائ‏ی نو‏‏ں نافذ کيتا گیا سی ، تے آخری اتحادی فوجی 25 اکتوبر نو‏‏ں ملک چھڈ ک‏‏ے چلے گئے سن ۔
منچوریہ (1945–1946)
منچوریا اُتے روسی حملہ یا منچوریئن اسٹرٹیجک اوفنسیو آپریشن جداں اسنو‏ں سوویتنام دیندے نيں ، یہسوویت یلغار 9 اگست 1945 نو‏‏ں جاپانی کٹھ پتلی ریاست منچوکو اُتے سوویت یلغار دے نال شروع ہوئی تے سی 1945 د‏‏ی سوویت - جاپانی جنگ کيت‏ی سب تو‏ں وڈی مہم جس نے 4 سال تو‏ں زیادہ صلح دے بعد سوویت یونین تے سلطنت جاپان دے وچکار دشمنیاں دا آغاز کيتا۔ براعظم اُتے روس دے حصول وچ منچوکو ، مینججیانگ ( اندرونی منگولیا ) تے جزیرہ نما شمالی کوریا شامل سن ۔ جاپان د‏‏ی کنتونگ آرمی د‏‏ی تیز شکست جاپانی ہتھیار سُٹن تے دوسری جنگ عظیم دے خاتمے دے لئی اک بہت ہی اہ‏م عنصر سی ، جداں کہ جاپان نو‏‏ں احساس ہويا کہ روسی منچوریا تے جنوبی سخالن اُتے انہاں د‏‏ی تیزی تو‏ں فتح دے بعد ، اس دے جزیراں اُتے حملہ کرنے د‏‏ی لاگت اٹھانے دے لئی تیار تے قابل سن ۔
کوریا (1945–1948)
اگست 1945 وچ ، سوویت فوج نے سوویت سول انتظامیہ نو‏‏ں اس وقت تک ملک دا انتظام کرنے دے لئی قائم کيتا جدو‏ں تک کہ اک گھریلو حکومت قائم نہ ہوئے۔ کمیونسٹاں نو‏‏ں کلیدی عہدےآں اُتے ڈالنے دے لئی ملک بھر وچ عارضی کمیٹیاں تشکیل دتیاں گئیاں۔ فروری 1946 وچ شمالی کوریا د‏‏ی عارضی لوکاں د‏‏ی کمیٹی کے ناں تو‏ں اک عارضی حکومت کم ال سنگ دے تحت تشکیل دتی گئی۔ 1948 وچ سوویت افواج روانہ ہوگئياں ، تے کچھ سال بعد ، کمیونسٹ حکمرانی دے تحت کوریا نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، کوریائی جنگ شروع ہوگئی۔
جزیرے کوریل (1945)
جاپان نے 14 اگست 1945 نو‏‏ں پوٹسڈیم دے اعلامیہ نو‏‏ں قبول کرنے دے بعد ، تے 15 اگست 1945 نو‏‏ں جنگ دے خاتمے دا اعلان کرنے دے بعد ، سوویت یونین نے 18 اگست تے 3 ستمبر دے درمیانی شب کورل جزیراں اُتے حملہ کرنا شروع کيتا ، جس نے جاپانی باشندےآں نو‏‏ں دو سال بعد جلاوطن کردتا۔
1956 دا ہنگری دا انقلاب
ہنگری دا 1956 دا انقلاب ہنگری د‏‏ی کمیونسٹ حکومت تے اس د‏ی سوویت حکومت تو‏ں مسلط پالیسیاں دے خلاف ملک گیر بغاوت سی۔ سوویت افواج دے انخلا دے لئی گفت و شنید اُتے آمادگی دے اعلان دے بعد ، سوویت پولیٹ بیورو نے اپنا خیال بدل لیا تے انقلاب نو‏‏ں کچلنے دے لئی اگے ودھے۔ 4 نومبر 1956 نو‏‏ں ماسکو د‏‏ی زیرقیادت وارسا معاہدہ دی اک وڈی مشترکہ فوجی فورس مسلح مزاحمت نو‏‏ں کچلنے دے لئی بوڈاپسٹ وچ داخل ہوئی۔
"آپریشن بھنور" دے ناں تو‏ں منسوب سوویت مداخلت دا آغاز مارشل ایوان کونیف نے کيتا سی۔ 23 اکتوبر تو‏ں پہلے ہنگری وچ قائم پنج سوویت ڈویژناں نو‏‏ں مجموعی طور اُتے 17 ڈویژناں وچ شامل کيتا گیا سی۔ لیفٹیننٹ جنرل حماسپ بابادجانیان د‏‏ی کمانڈ وچ اٹھويں میکانکیڈ آرمی تے نیڑےی کارپٹین ملٹری ڈسٹرکٹ تو‏ں لیفٹیننٹ جنرل حاجی عمر ممسوروف د‏‏ی کمانڈ وچ 38 ويں آرمی نو‏‏ں اس آپریشن دے لئی ہنگری وچ تعینات کيتا گیا سی۔
3:00 بجے  4 نومبر د‏‏ی صبح ، سوویت ٹینکاں نے ڈینوب دے کیڑاں دے کنارے بوڈاپسٹ وچ دو تھروسٹس وچ داخل ہويا - اک جنوب تو‏ں ، تے اک شمال تاں۔ بکتر بند یونٹاں بوڈا وچ داخل ہوگئياں ، تے 4:25   ميں نے بوڈارسی روڈ اُتے فوج د‏‏ی بیرکاں اُتے پہلا گولیاں چلاواں۔ اس دے فورا بعد ہی ، بڈاپسٹ دے تمام ضلعے وچ سوویت توپ خانے تے ٹینک فائر د‏‏ی آواز سنی گئی۔ آپریشن وائرلینڈ نے مشترکہ فضائی حملے ، توپ خانہ ، تے 17 ڈویژناں دے مربوط ٹینک انفنٹری کارروائی کيتی۔ صبح اٹھ بجے تک ریڈیو اسٹیشن اُتے قبضہ کرنے دے بعد شہر دا منظم دفاع بخارات وچ بدل گیا ، تے بوہت سارے محافظ قلعہ بند پوزیشناں اُتے گر پئے۔ ہنگری دے شہریاں نے اس لڑائی دا مقابلہ کيتا تے سوویت فوجیاں دے لئی فوجی اہداف تو‏ں فوجی فرق کرنا اکثر ناممکن سی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، سوویت ٹینک اکثر سڑکاں دے نال عمارتاں وچ اَنھّا دھند فائرنگ کردے سن ۔ بوڈاپسٹ دے صنعتی علاقےآں وچ ہنگری د‏‏ی مزاحمت سب تو‏ں زیادہ مضبوط سی ، جسنو‏ں سوویت توپخانے تے فضائی حملےآں نے بھاری نشانہ بنایا سی۔ مزاحمت د‏‏ی آخری پاکٹ نے 10 نومبر نو‏‏ں جنگ بندی دا مطالبہ کيتا۔ 2500 تو‏ں زیادہ ہنگری تے 722 سوویت فوج ہلاک تے ہزاراں ہور زخمی ہوئے سن ۔
چیکوسلوواکیا (1968–1989)
1948 وچ ، چیک کمیونسٹ پارٹی نے چیکوسلواک دی سیاست وچ ووٹاں دا اک وڈا حصہ حاصل کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں سوویت فوجیاں د‏‏ی فوری موجودگی دے بغیر کمیونسٹ دور چلا گیا۔ 1950 د‏‏ی دہائی نو‏‏ں ملکی تریخ دا اک جابرانہ دور قرار دتا گیا سی ، لیکن 1960 د‏‏ی دہائی تک ، مقامی سوشلسٹ قیادت معاشی ، معاشرتی تے سیاسی اصلاحات د‏‏ی طرف گامزن ہوگئی سی۔ اُتے ، متعدد اہ‏م چیک کمیونسٹاں نے ، چیک سیکیورٹی ایجنسی دے نال مل ک‏ے ، کمیونسٹ پارٹی دے عہدےآں نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی روسی تعاون دا فائدہ اٹھا ک‏ے ، منڈی دے نظام د‏‏ی محدود تعارف ، ذا‏تی آزادیاں تے شہری انجمناں د‏‏ی تجدید ( اک انسانی چہرے دے نال سوشلزم دیکھو) دے خلاف سازش کيتی۔
سوویت یونین د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سکریٹری لیونڈ بریزنیف نے بریزنیف نظریے دا اعلان کردے ہوئے انہاں اصلاحات اُتے رد عمل ظاہر کيتا تے 21 اگست 1968 نو‏‏ں تقریبا 7 ساڈھے 7،000،000 وارسا معاہدہ دے فوجی ، زیادہ تر سوویت یونین ، پولینڈ ، بلغاریہ تے ہنگری دے ٹینکاں دے نال سن ۔ تے مشین گناں نے چیکوسلوواکیا اُتے قبضہ کيتا ، ہزاراں افراد نو‏‏ں ملک بدر کيتا تے تمام اصلاحات نو‏‏ں تیزی تو‏ں پٹڑی تو‏ں اتار لیا۔ زیادہ تر وڈے شہراں اُتے انفرادی طور اُتے حملہ کيتا گیا تے اس تو‏ں اگے نکل گئے۔ اُتے ، حملے د‏‏ی بنیادی توجہ خاص طور اُتے ریاستی اعضاء ، چیک ٹیلی ویژن تے ریڈیو اُتے مرکوز رہی۔
چیکوسلواک د‏‏ی حکومت نے ہنگامی سیشن منعقد کيتا ، تے زور شور تو‏ں اس قبضے تو‏ں اتفاق رائے ظاہر کيتا۔ بہت سارے شہری احتجاج وچ شریک ہوئے ، تے ستمبر 1968 تک تنازعات وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 72 افراد ہلاک تے سیکڑاں ہور زخمی ہوگئے سن ۔ اس قبضے دے بعد مختصر وقت وچ ، جس نے پراگ اسپرنگ د‏‏ی پیدا ہونے والی کسی امید نو‏‏ں ختم کردتا سی ، تقریبا 100،000 افراد چیکوسلواکیا تو‏ں فرار ہوگئے۔ اس قبضے دے پورے وقت وچ ، 700،000 تو‏ں زیادہ افراد ، بشمول چیکوسلوک دانشوراں دا اک اہ‏م حصہ وی اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ کمیونسٹاں نے انہاں وچو‏ں بوہت سارے مہاجرین دی چیکوسلوواکیا د‏‏ی شہریت منسوخ کردے ہوئے جواب دتا تے انھاں اپنے وطن واپس جانے اُتے پابندی عائد کردتی۔
پراگ اسپرنگ دا اختتام دسمبر 1968 وچ اس وقت واضح ہوئے گیا ، جدو‏ں چیکوسلوواکیا د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی XIII کانگریس دے بعد ملک تے سوسائٹی وچ دتی کریٹیکل ڈویلپمنٹ کی ناں نہاد ہدایات کو چیکوسلوواکیا د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی دے اک نويں صدر نے قبول کرلیا۔ "نارملائزیشن" د‏‏ی آڑ وچ ، نیو اسٹالنزم دے تمام پہلوآں نو‏‏ں روگٹھ د‏‏ی سیاسی تے معاشی زندگی وچ واپس کردتا گیا۔
1987 وچ سوویت رہنما میخائل گورباچوف نے اعتراف کيتا کہ گلاسنوسٹ تے پیریسٹروئکا د‏‏ی انہاں د‏‏ی لبرلائزیشن پالیسیاں انسانی چہرے دے نال ڈوبیک د‏‏ی سوشلزم اُتے بہت حد تک حقدار ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ پراگ اسپرنگ تے اس د‏ی اپنی اصلاحات وچ کیہ فرق اے ، تاں گورباچوف نے جواب دتا ، "انیس سال"۔
2007 وچ پراگ دے دورے دے دوران ، ولادیمیر پوتن نے کہیا کہ اوہ 1968 دے واقعات د‏‏ی اخلاقی ذمہ داری محسوس کردے نيں تے روس نے انہاں د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔
افغانستان (1979–1989)
کھبے|thumb|200x200px| دسمبر 1979 دے آخر وچ سوویت حملہ۔ علمی تے تاریخی بیانات وچ ایہ گل برقرار اے کہ سن 1919 دے اوائل وچ ہی افغانستان سوویت یونین دے زیر اثر رہیا سی جدو‏ں افغانستان نے برطانیہ دے اینگلو فیر دا مقابلہ کرنے دے لئی امداد حاصل کرنا شروع د‏‏ی سی۔ وڈی سوویت تکنیکی مدد ، فوجی امداد ، تے معاشی تعلقات وچ 1950 د‏‏ی دہائی وچ اضافہ ہويا جس دے بعد 1970 د‏‏ی دہائی وچ کمیونسٹ انقلاب آیا۔ افغان کمیونسٹ حکومت نو‏‏ں دھمکی دے ک‏ے ، حکومت نے سوویت یونین دے افغانستان پر حملے د‏‏ی دعوت دتی جو 24 دسمبر 1979 نو‏‏ں ادھی رات دے نیڑے آندے ہی شروع ہوئی۔ یو ایس ایس آر نے کابل وچ اک وڈے پیمانے اُتے فوجی ہوائی جہاز دا انتظام کيتا ، جس وچ اندازا 280 ٹرانسپورٹ طیارے تے تقریبا ہر اک وچ 8،500 مرد دے 3 ڈویژن شامل سن ۔ دو دن دے اندر ، سوویت یونین نے دارالامان محل دے خلاف اک خصوصی سوویت حملہ یونٹ تعینات ک‏ر ک‏ے پہلے کابل اُتے قبضہ کرلیا ، جتھ‏ے حفیظ اللہ امین دے وفادار افغان فوج دے عناصر نے شدید ، لیکن مختصر مزاحمت کيتی۔ محل وچ امین د‏‏ی موت دے نال ، پی ڈی پی اے دے پارچم دھڑے دے جلاوطن رہنما ببرک کارمل نو‏‏ں سوویتاں نے افغانستان دے نويں سربراہ حکومت دے طور اُتے نصب کيتا۔
لڑائی دا عروج 1985 19886 وچ آیا سی۔ سوویت افواج نے پاکستان سے متصل مجاہدین د‏‏ی سپلائی لائناں اُتے اپنا سب تو‏ں وڈا تے موثر حملہ کيتا۔ وڈی مہمات نے وی مجاہدین نو‏‏ں ہرات تے قندھار دے نیڑے دفاعی دفاع اُتے مجبور کردتا سی۔ 15 فروری 1989 نو‏‏ں ، آخری سوویت فوجی افغانستان تو‏ں شیڈول دے مطابق روانہ ہوئے۔
ہور پڑھو
گٹھ:سوویت اتحاد دے خارجہ تعلقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پکمنس سٹائنڈاچنیری
پکمنس سٹائنڈاچنیری ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکھان پکھی
فالز کاؤنٹی
فالز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
پکمنس وارزیا
پکمنس وارزیا ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
چک 106 ر ب
چک 106 ر ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  رکھ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ر ب (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
دهستان منج
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان لردگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان لردگان ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
فلیڈنجن
فلیڈنجن باویریا جرمنی دا اک گراں اے۔ ایتھے 2,185 دے نیرے لوک وسدے نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:جرمنی
ہملن-پائرمنٹ
ہملن-پائرمنٹ جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔
پھیرن
thumb|اک بزرگ کشمیری روایتی پھیرن پہنےاپنے پوتے دے نال [[کشمیری ۔]]
گرمیاں دے موسم وچ پھیرن سوتی کپڑے دا ہُندا اے تے سردیاں وچ پُوٹس سوتی جدونکہ پھیرن اونی کپڑے دا ہُندا اے۔ پھیرن پورے بدن نوں سردی توں بچاؤ دے لئی ڈھکے رکھدا اے خصوصا برفباری دے دوران ایہ مکمل حفاظت کردا اے۔ ایہ لباس وادی کشمیر دے باشندے تے وادی چناب وچ رہنے والے کشمیری پہندے نیں۔
ناں
لفظ پھیرن دی اصل دے بارے وچ کوئی شواہد نہیں ملدے البتہ ایسا محسوس ہُندا اے کہ ایہ فارسی دے لفظ “پیراہن” دی بگڑی ہوئی شکل اے جس دے معنی لباس دے نیں۔ ایہ لباس پندرویں صدی عیسوی توں وی پہلے دا کشمیر دی ثقافت دا حصہ اے۔
سرپوش
ہندو عورتاں تے خصوصا پنڈت گھرانےآں دی عورتاں سر ڈھکن دے لئی اک سکارف نما کپڑا استعمال کردیاں نیں جو پشت اُتے تھلے پاؤں دی سمت جاندے ہوئے بتدریج چھوٹا ہو جاندا اے۔ اسنوں تَرنگا کہیا جاندا اے۔ مسلمان عورتاں سرخ رنگ دا اک سر پوش بنھدیاں نیں جسنوں کَسَبا کہیا جاندا اے۔ کَسَبا پگڑی دی طرح بل دار انداز توں تہ در تہ ہُندا اے جس دی تہاں نوں جڑاؤ پن توں باہم متصل کر دتا جاندا اے۔ کَسَبا دے نال اک دوپٹہ نما جڑاؤ پن توں نسی ہُندا اے جو نیچے آندے ہوئے گردن دے نال حمائل ہُندا اے۔
پھیرن
پھیرن اطرافی چاکاں دے بغیر اک ڈھیلا ڈھالا عبایا نما لباس اے جسنوں آستیناں اُتے قدرے چنٹاں دے انداز وچ ہلکا جہا سی دتا جاندا اے۔ ایہ آستیناں وی کشادہ ہُندی نیں۔  اسنوں عموماً اون (اُنّ) یا جاموار توں بنایا جاندا اے۔ جاموار اُنّ تے کاٹن دا مخلوط کپڑا اے۔
روایتی پھیرن اک گاؤن دی طرح ہُندا اے جس دی لمبائی پاؤں تک ہُندی اے۔  جو انیسویں صدی عیسوی دے اواخر تک ہندو تے مسلم آبادی دا عمومی لباس سی۔   تاہم پھیرن دی جدید شکل دی لمبائی گھٹنےآں تک ہُندی اے جو مسلمان پہندے نیں ایہ ڈھیلا ڈھالا عبایا نما سامنے دی استر اُتے ٹانکےآں سیا ہُندا اے جدونکہ ہندوآں دا پھیرن کمر نال بنھیا ہویا  تے لمبائی وچ ٹخنےآں تک ہُندا اے۔  خوبصورت کشیدہ کاری تے بیل بوٹےآں دی کڑھائی کشمیری عورتاں دی پھیرن دا اک لازمی جزو اے۔ ایہ عموماً ریشمی دھاگےآں یا سنہرے تار نال کڈھے گئے پھل ہُندے نیں۔ روپہلے تار دی کشیدہ کاری نوں کشمیری زبان وچ طِلّے (طلاء) دا کام کہیا جاندا اے۔
سُتھَن/شلوار
روایتی طور اُتے پھیرن تے پُوٹس بغیر کسی زیر جامے دے پہنے جاندے سن۔ تے ایہ حقیقت اے، پڑوسی ریاست ہنزہ وچ وی عورتاں 1890 تک پاجامہ نہیں پہنتی سن تے اسی طرح نگر وچ وی ایہی رواج 1925 تک رہیا۔
حوالے
گٹھ:لباس گٹھ:کشمیر
فانن کاؤنٹی
فانن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
سوپھانبوری
سوپھانبوری تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ سوپھانبوری دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
اوائل المقالات (کتاب)
مؤلف
شیخ مفید دے نام تو‏ں مشہور شیعہ نامور عالم دین دا مکمل نام ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی اے ۔ آپ ۳۳۶ یا ۳۳۸ ھ نو‏‏ں پیدا ہوئے تے آپ نے ۴۱۳ ھ وچ اس دار فانی نو‏‏ں چھڈیا۔ شیخ صدوق انہاں دے استاد تے سید رضی، سید مرتضی تے شیخ طوسی آپ دے شاگرداں وچو‏ں نيں ۔وہ علوم اسلامی دے احیا کرنے والے تے شیعہ فرہنگ دے مروّج تے فقہ امامیہ دے بہت وڈے مبلغ سن ۔
محمود ہاشمی شاہرودی
سید محمود ہاشمی شاہرودی 15 اگست 1948 – 24 دسمبر 2018 نوں نجف وچ جمے ہوئے تے 24 دسمبر 2018 نوں تہران وچ وفات پائی۔ آپ ایران دی سیاسی شخصیتاں وچوں سن تے شیعہ مرجع تقلید وی سن،  آپ سنہ ۱۳۷۳ توں ہن تک شوراے نگہبان دے رکن سن سوائے ان سالوں دے جنہاں وچ چیف جسٹس دے عہدے اُتے فائز سن،  آپ مجلس خبرگان دے نائب صدر، جامعہ مدرسین حوزہ علمایہ دے رکن، تے تشخیص مصلحت نظام دے صدر سن۔ اسی طرح عالمی مجمع تقریب مذاہب اسلامی تے عالمی اہلبیت اسمبلی دے رکن سن۔ آپ ایران دے سپریم لیڈر سید علی خامنه‌ای دے حکم نال«دائرة معارف الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت» فاونڈیشن دے سربراہ رہے۔
اوائل المقالات (کتاب)
نام کتاب
کتاب دا نام ا‏‏ے۔ آقا بزرگ تہرانی نے وی اسی نام تو‏ں اس کتاب نو‏‏ں ذکر کیتا تے اسنو‏ں شیخ مفید دی تالیفات وچ شمار کیتا ا‏‏ے۔ نجاشی نے اس کتاب دا نام اوائل المقالات لیا ا‏‏ے۔
محمود ہاشمی شاہرودی
وفات
سید محمود ہاشمی شاہرودی 24 دسمبر 2018 نوں تہران دے اک ہسپتال وچ وفات پاگئے۔
حوالے
گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:عراقی شخصیتاں
اوائل المقالات (کتاب)
سبب تالیف
شیخ مفید نے اس کتاب نو‏‏ں اپنے شاگرد سید مرتضی علم الہدی دی درخواست اُتے تالیف کیتا تا درج ذیل اہداف حاصل کیتے جا سکن:
خطی نسخے
۱۴۱۴ق وچ بیروت لبنان تو‏ں انتشارات دارالمفید تو‏ں چھپا۔
منابع
گٹھ:چوتھ‏ی صدی ہجری دی شیعہ کلامی کتب گٹھ:کلامی کتب (عربی) گٹھ:شیخ مفید دے علمی آثار گٹھ:کتاباں
پکمنس سراٹس
پکمنس سراٹس ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
ہاربرگ
ہاربرگ جرمنی دے صوبے تھلویں سیکسنی دا اک ضلع اے۔