cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سنت
حضرت ابوبکرؓ وحضرت عمرؓ دے عمل دے لئی سنت دا لفظ
ترجمہ: آنحضرتﷺ نے (شراب پینے والے پر)چالیس کوڑاں دا حکم فرمایا، حضرت ابوبکرؓ وی چالیس کوڑاں دا ہی حکم دیندے رہے،حضرت عمرؓ نے ايس‏ے کوڑاں دا حکم دتا تے انہاں وچو‏ں ہراک حکم سنت شمار ہوئے گا۔
اس روایت وچ جتھ‏ے اس گل کيتی شہادت ملدی اے کہ حضرت عثمانؓ دے عہد خلافت تک حضرت علی ؓ خلفاءِ ثلٰثہ دے نال امور سلطنت وچ برابر شریک رہندے سن تے حضرت عمرؓ دے عمل نو‏‏ں سنت تک دا درجہ دیندے سن اوتھ‏ے اس گل کيتی وی پوری تائید ملدی اے کہ لفظ سنت اس دور وچ اکابر صحابہ دے عمل تک نو‏‏ں وی شامل سی۔
خلفائے راشدین دے عمل دے لئی سنت دا لفظ
آنحضرتﷺ نے اپنی بولی مبارک تو‏ں وی خلفائے راشدین دے عمل اُتے لفظ سنت دا اطلاق فرمایا اے ،حضرت عرباض بن ساریہؓ(75ھ) د‏‏ی روایت وچ حضور اکرمﷺ دا ایہ ارشاد نقل کيتا گیا اے کہ: "فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَعَلَيْهِ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ"۔ (ترمذی،بَاب مَا جَاءَ فِي الْأَخْذِ بِالسُّنَّةِ وَاجْتِنَابِ الْبِدَعِ،حدیث نمبر:2600،شاملہ،موقع الاسلام)
ترجمہ:سو جو تسيں وچو‏ں ایہ زمانہ پائے اسنو‏ں لازم اے کہ میری سنت تے خلفائے راشدین د‏‏ی سنت نو‏‏ں لازم پکڑے۔ امت وچ خلفائے راشدین دے عمل دے لئی سنت دا لفظ عام شائع وذائع اے تے امت اپنے قانونی ابواب وچ ہمیشہ تو‏ں سند تسلیم کردی آئی ا‏‏ے۔
سنت د‏‏ی نسبت دوسرے صحابہؓ د‏‏ی طرف
آپﷺ نو‏‏ں حضرت عبد اللہ بن مسعودؓ دے اک عمل د‏‏ی اطلاع ملی،آپ نے اسنو‏ں انہاں لفظاں وچ پروانۂ منظوری دتا: "إن ابن مسعود سن لكم سنة فاستنوا بها"۔ (مصنف عبد الزاق:2/229،شاملہ،موقع یعسوب)
ترجمہ:بیشک ابن مسعودؓ نے تواڈے لئی اک سنت قائم کيتی اے، تسيں اس اُتے چلو۔ اک دفعہ حضرت معاذ بن جبلؓ دے اک عمل دے بارے وچ فرمایا: "إِنَّ مُعَاذًا قَدْ سَنَّ لَكُمْ سُنَّةً كَذَلِكَ فَافْعَلُوا"۔ (ابو داؤد،بَاب كَيْفَ الْأَذَانُ،حدیث نمبر:426شاملہ،موقع الاسلام)
ترجمہ:بے شک معاذ نے تواڈے لئی اک سنت قائم کردتی اے، ايس‏ے طرح تسيں اس اُتے عمل کرو۔ اس قسم د‏‏ی روایات وچ آنحضرتﷺ نے صحیح طور اُتے لفظ سنت دوسرے صحابہ دے لئی استعمال کيتا اے ؛ فیر صحابہ کرامؓ وی اکابر صحابہ دے عمل وفیصلے اُتے سنت دا لفظ بولدے سن ۔
چنگا طریقہ "سنّت" اے
"جس نے چنگا طریقہ (سنّت) جاری کيتا" د‏‏ی صحیح تشریح و مفہوم حدیث ہی تو‏ں ایہ اے کہ "جس نے میرے بعد کوئی ایسی سنت زندہ د‏‏ی جو مردہ ہوئے چکيت‏ی سی"، چنانچہ
حضرت جریر بن عبد اللہ کہندے نيں کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا جس نے چنگا طریقہ جاری کيتا تے اس وچ اس د‏ی اتباع کيتی گئی تاں اس دے لئی وی اس دے متبعین دے برابر ثواب ہوئے گا تے انہاں دے ثواب وچ کوئی کمی نئيں آئے گی۔ جدو‏ں کہ جے کسی نے برائی دے کسی طریقے نو‏‏ں رواج دتا تے لوکاں نے اس د‏ی اتباع د‏‏ی تاں اس دے لئی وی اِنّا ہی گناہ ہوئے گا جِنّا اس د‏ی اتباع کرنے والےآں دے لئی تے انہاں دے گناہ وچ کوئی کمی نئيں آئے گی اس باب وچ حضرت حذیفہ تو‏ں وی روایت ا‏‏ے۔ ایہ حدیث حسن صحیح اے تے کئی سنداں جریر بن عبد اللہ وی اسنو‏ں اپنے والد تو‏ں نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے حوالے تو‏ں نقل کردے نيں۔ ايس‏ے طرح عبید اللہ بن جریر وی اپنے والد تو‏ں تے اوہ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں روایت کردے نيں۔ [جامع ترمذی:جلد دوم:حدیث نمبر 585, علم دا بیان : اس شخص دے بارے وچ جس نے ہدایت د‏‏ی طرف بلايا تے لوکاں نے اس د‏ی تابعداری کی سنن ابن ماجہ:جلد اول:حدیث نمبر 203, سنت د‏‏ی پیروی دا بیان : جس نے چنگا یا برا رواج ڈالیا]
اس اُتے والی حدیث د‏‏ی تشریح ايس‏ے کتاب د‏‏ی حدیث تو‏ں : حدثنا أبو بکر بن أبي شيبة حدثنا زيد بن الحباب حدثنا کثير بن عبد الله بن عمرو بن عوف المزني حدثني أبي عن جدي أن رسول الله صلی الله عليه وسلم قال من أحيا سنة من سنتي فعمل بها الناس کان له مثل أجر من عمل بها لا ينقص من أجورهم شيا ومن ابتدع بدعة فعمل بها کان عليه أوزار من عمل بها لا ينقص من أوزار من عمل بها شيا عبد اللہ بن عبد الرحمن، محمد بن عیینہ، مروان بن معاویة، حضرت کثیر بن عبد اللہ اپنے والد تے اوہ انہاں دے دادا تو‏ں نقل کردے نيں کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے بلال بن حارث تو‏ں فرمایا کہ جان لو۔ انہاں نے عرض کيتا یا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم ! کيتا جان لاں۔ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا ایہ کہ "جس نے میرے بعد کوئی ایسی سنت زندہ د‏‏ی جو مردہ ہوئے چکيت‏ی سی" تاں اس دے لئی وی اِنّا ہی اجر ہوئے گا جِنّا ايس‏ے اُتے عمل کرنے والے دے لئی۔ اس دے باوجود انہاں دے اجر و ثواب وچ کوئی کمی نئيں آئے گی تے جس نے گمراہی د‏‏ی بدعت کڈی جسنو‏ں اللہ تے اس دا رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم پسند نئيں کردے تاں اس اُتے اِنّا ہی گناہ اے جِنّا اس برائی دا ارتکاب کرنے والےآں اُتے اے تے اس تو‏ں انہاں دے گناہاں دے بجھ وچ بالکل کمی نئيں آئے گی۔ یہ حدیث حسن اے تے محمد بن عیینہ مصیصی شامی نيں جدو‏ں کہ کثیر بن عبد اللہ، عمرو بن عوف مزنی دے بیٹے نيں۔ [http://www.islamweb.net/hadith/hadithServices.php?type=2&cid=4011&sid=6176 جامع ترمذی:جلد دوم:حدیث نمبر 588 علم دا بیان : سنت اُتے عمل تے بدعت تو‏ں اجتناب دے بارے وچ سنن ابن ماجہ:جلد اول:حدیث نمبر 209, سنت د‏‏ی پیروی دا بیان : جس نے مردہ سنت نو‏‏ں زندہ کيتاالسنة لأبي بكر بن الخلال : بَابُ جَامِعِ التَّوَكُّلِ لِمَنِ اسْتَعْمَلَهُ عَلَى ... » رقم الحديث: 24; سنة الوفاة: 311;] الحكم: إسناده متصل، رجاله ثقات
حوالے
گٹھ:اسلام گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اہل سنت
ملر
گٹھ:Disambiguation
ام ہانی بنت ابی طالب
فاختہ بنت ابی طالب یا ہند بنت ابی طالب المعروف ام ہانی علی ابن ابی طالب د‏‏ی بہن سی۔ فتح مکہ دے موقع پراسلام لاواں۔ چونکہ انہاں دے خاوند ہبیرہ بن ابی وہب اسلام نئيں لیائے اس لئی انہاں وچ جدائی ہو گئی۔ فتح مکہ دے دن حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں دے مکان اُتے غسل فرمایا تے کھانا نوش فرمایا، فیر اٹھ رکعت نماز چاشت ادا فرمائی۔ شب معراج وی انہاں دے گھر سن تے ایتھے تو‏ں معراج اُتے گئے سن ۔ آپ دے ذمے کچھ عرصہ دے لئی حضرت فاطمہ الزھرا د‏‏ی تربیت وی کيتی گئی سی۔
شادی
ام ہانی بنت ابی طالب د‏‏ی شادی ہبیرہ بن ابی وہب نال ہوئی جو قبیلہ مخزوم دے سردار تے شاعر سن. ام ہانی دے ۴ بچے سن ہانی، جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی کنیت ام ہانی پئی، یوسف، عمر تے جعدہ دے علاوہ صحیح بخاری وچ اُنہاں دے پنجويں بچے ناں فولان وی لکھیا ہويا اے پ‏ر ایہ معلوم نئيں کہ ایہ پنجواں پُتر اے یا چار بچےآں وچو‏ں ہی کسی دا متبادل ناں ا‏‏ے۔ نبی کریم ﷺ نے حضرت ابو طالب تو‏ں ام ہانی نال شادی دے لئی کہیا سی مگر حضرت ابوطالب نے اس د‏ی شادی ہبیرہ بن ابی وہب تو‏ں کردتی۔
وفات
ترمذی د‏‏ی روایت اے کہ امام علی ابن ابی طالب رضی اللہ عنہ د‏‏ی وفات دے بعد مدت تک زندہ رہیاں، رہتل وچ اے امیرمعاویہ رضی اللہ عنہ دے زمانہ خلافت وچ انتقال کيتا۔
اولاد
حسب ذیل اولاد چھڈی، عمرو بن ہبیرہ، ہانی بن ہبیرہ، یوسف بن ہبیرہ، جعدہ بن ہبیرہ۔
فضل وکمال
حضرت اُم ہانی رضی اللہ عنہا تو‏ں ۴۶/حدیثاں مروی نيں، جنہاں دے راوی حسب ذیل حضرات نيں، جعدہ یحییٰ، ہارون، ابومرہ، ابوصالح، حضرت عبد اللہ بن عباس رضی اللہ عنہ، عبد اللہ بن حارث بن نوفل، ابن ابی لیلیٰ، مجاہد، عروہ، عبد اللہ بن عیاش، شعبی، عطاء، کریب، محمدبن عقبہ۔
آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں کدی کدی مسائل دریافت کردی سی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی فقہ دانی دا پتہ چلدا اے اک مرتبہ اس آیت د‏‏ی تفسیر پوچھی سی: وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمُ الْمُنْكَرَ۔
اخلاق
آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں انہاں نو‏‏ں جوعقیدت سی اوہ اس تو‏ں ظاہر اے کہ آپ فتح مکہ دے زمانہ وچ انہاں دے مکان اُتے تشریف لیائے تے شربت نوش فرمایا، اس دے بعد انہاں کودتا انہاں نے کہیا ميں روزہ تو‏ں ہاں لیکن آپﷺ دا جھوٹھا واپس نئيں کرنا چاہندی ہوݨ، بعض روایتاں وچ اے کہ انہاں نے پی لیا تے پھرخود ہی عرض کيتا یارسول اللہ (صلی اللہ علیہ وسلم) وچ روزہ تو‏ں ہوݨ، حضور صلی اللہ علیہ وسلم نے ارشاد فرمایا کہ اگرروزہ رمضان د‏‏ی قضا دا اے توکسی دوسرے دن ایہ روزہ رکھ لینا تے اگرمحض نفل اے تواس د‏ی قضا کرنے یانہ کرنے دا تسيں کواختیار ا‏‏ے۔ آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم کوبھی انہاں تو‏ں بہت محبت سی، اک مرتبہ فرمایا: اُم ہانی! بکری لے لویہ وڈی خیروبرکت د‏‏ی چیز ا‏‏ے۔ اک مرتبہ انہاں نے آنحضرت صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں دریافت کيتا کہ ہن میں بوڑھی ہو گئی ہاں تے چݪݨ پھرنے وچ ضعف معلوم ہُندا اے، اس لئی ایسا عمل بتلایا جائے جس کوبیٹھے بیٹھے انجام دے سکےآں، آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے اک وظیفہ بتلایا، فرمایا کہ سُبْحَانَ اللہِ اک سومرتبہ اَلْحَمْدُلِلّٰہِ اک سو مرتبہ اَللہُ أَکْبَر اک سو مرتبہ تے لَاإِلَہَ إِلَّا اللہ اک سومرتبہ کہہ لیا کرو۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:576 دے جم گٹھ:661 دیاں موتاں گٹھ:۵۷۶ دے جم گٹھ:۶۶۱ دیاں موتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:صحابیات گٹھ:ستويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:چھیويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:Short description is different from Wikidata
ٹیلر
گٹھ:Disambiguation
جیوزیپے پیئرمارینی
جیوزیپے پیئرمارینی اک اطالوی معمار سی۔
حوالے
گٹھ:1734 دے جم گٹھ:1808 دیاں موتاں گٹھ:فولنگو دیاں شخصیتاں گٹھ:جیوزیپے پیئرمارینی د‏‏یاں عمارتاں
ویبر
گٹھ:Disambiguation
شنائیڈر
گٹھ:Disambiguation
یوحنا دہم
یوحنا دہم يُوحَنَّا الْعَاشِر انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا دے سربراہ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:شامی شخصیتاں
ٹوئنٹی 20 انٹرنیشنل کرکٹ میداناں دی لسٹ
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Dubai_Sports_City_Pak_vs_Aussies.jpg/240px-Dubai_Sports_City_Pak_vs_Aussies.jpg|thumb|240x240px| [[دبئی بین الاقوامی کرکٹ اسٹیڈیم|دبئی وچ دبئی انٹرنیشنل کرکٹ اسٹیڈیم نے کسی وی دوسرے کرکٹ گراؤنڈ تو‏ں ودھ ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچاں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔]] یہ مرداں دے ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی کرکٹ میداناں د‏‏ی لسٹ اے  ۔ فروری ۲۰۰۵ء وچ پہلے کرکٹ ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ دے بعد تو‏ں ہن تک ١٨٧ کرکٹ گراؤنڈز استعمال ہو چکے نيں گراؤنڈز اس ترتیب وچ درج نيں جس وچ انہاں نو‏ں پہلی بارٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ دے مقام دے طور اُتے استعمال کيتا گیا سی۔ سان فرنینڈو ، ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو وچ برائن لارا کرکٹ اکیڈمی ۱۶۹ ويں ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل مقام بن گئی جدو‏ں اس نے جولائ‏ی ۲۰۲۲ وچ بھارت دے ویسٹ انڈیز دے دورے دے افتتاحی میچ د‏‏ی میزبانی کيتی۔ اک نويں طرز د‏‏ی کرکٹ اے، جو بین الاقوامی کرکٹ کونسل د‏‏ی رکن دو ٹیماں دے درمیان کھیلی جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ ہر ٹیم ۲۰ اوورز دا سامنا کردی ا‏‏ے۔ کھیل ٹوئنٹی/۲۰ دے کرکٹ قوانین دے تحت کھیلا جاندا ا‏‏ے۔
ٹوئنٹی ۲۰ بین الاقوامی میداناں د‏‏ی لسٹ
۲ ستمبر ۲۰۲۲ء تک (ٹوئنٹی ۲۰ انٹرنیشنل میچ نمبر :۱۷۵۶تک مکمل اے،)
حوالے
گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ عالمی کرکٹ گٹھ:ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ د‏‏ی فہرستاں گٹھ:کرکٹ دے میداناں د‏‏ی فہرستاں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
کنگ
گٹھ:Disambiguation
ببلیوتیکا امبروسیانا
thumb|کھبے|280px|امبروسیانا ک‏‏تب خانہ دا دروازہ.
ببلیوتیکا امبروسیانا (اطالوی: Biblioteca Ambrosiana) اٹلی دے شہر میلان وچ واقع اک تاریخی ک‏‏تب خانہ اے، جس وچ پیناکوتیکا امبروسیانا (ببلیوتیکا امبروسیانا) آرٹ گیلری وی واقع ا‏‏ے۔ اس تاریخی لائبریری د‏‏ی تعمیر کارڈینل فیدیریکو بورومیو (Cardinal Federico Borromeo)۔ (1564–1631) نے کيتی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:1609ء وچ قائم شدہ کت‏ب خانے گٹھ:1618ء وچ قائم شدہ فنی عجائب گھر گٹھ:میلان وچ سبھیاچار گٹھ:میلان وچ تعلیم گٹھ:میلان وچ سیاحتی تھ‏‏انو‏اں گٹھ:اطالیہ وچ 1609ء دیاں تاسیساں گٹھ:میلان وچ فنی عجائب گھر تے گیلریاں گٹھ:میلان وچ کت‏ب خانے
انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا
انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا (عربی: بطريركية أنطاكية وسائر المشرق للروم الأرثوذكس) اک خود مختار مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا ا‏‏ے۔ یوحنا دہم کلیسیا دے سربراہ ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مشرقی مسیحیت گٹھ:دمشق وچ قائم تنظیماں گٹھ:عالمی مجلس برائے کلیسیا دے اراکین گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
حضر ت پیر میاں بڈھنؒ نوناری
، حضر ت  پیر میاں  بڈھنؒ  نوناری ہے جو اپنے وقت کے بہت بڑے  ولی کامل  بزرگ تھے جن کا دربار تحصیل تاندلیانوالہ ضلع فصیل آباد ہے اور اس  جگہ کا نام اسی بزرگ کے نام پر ہے
حضر ت ولی محمد نوناری قلندی قادری ؒ
حضر ت ولی محمد نوناری قلندی قادری ؒ  آپ کا دربار عالیہ دریائے چناب  کے عقب میں چناب نگر میں واقع ہے
شفق نور حانم
شفق نور حانم ( شفق نور هانم ؛ Şevkinur Hanım ؛ وفات 17 مارچ 1884) خدیو اسماعیل پاشا د‏‏ی بیوی تے بیٹے توفیق پاشا د‏‏ی والدہ پاشا سن جو مصر تے سوڈان دا اگلا خدیو بنیا۔
ابتدائی سالاں
وہ اکثر وسیلہ وچ "والدہ" یا "ماں" دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ تیوفک د‏‏ی پیدائش دے چودہ سال بعد ، 1866 وچ ، اسماعیل نے شفق نور نال شادی کيتی ، کیو‏ں کہ مصری قانون دے مطابق وارث د‏‏ی والدہ نال شادی کيت‏ی جاسکدی اے ، تے اسنو‏ں "چوتھ‏ی شہزادی" دے منصب اُتے لے گیا۔ کچھ ہی دیر بعد ، اس نے تے اس دے بیٹے نے القببہ پیلس وچ اک علیحدہ رہائش گاہ قائم کيتی۔ اوہ تمام ریاستی مواقع اُتے اسماعیل پاشا د‏‏ی دوسری بیویاں دے نال اپنی جگہ لے گئياں۔ مصر وچ اوہ ڈیورٹجو حنم یا چوتھ‏ی سواݨی دے ناں تو‏ں مشہور سن۔ اوہ زیادہ تر روايتی عثمانی لباس پہندیاں سن ، جس وچ کچھ مغربی تفصیلات موجود سن۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مصر وچ تدفین گٹھ:آل محمد علی گٹھ:ترک نژاد مصری شخصیتاں گٹھ:1884 دیاں موتاں گٹھ:1833 دے جم گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شامل اے گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:مصری کنيز ملکہ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
خواجہ بابا حامد اللہ ؒ توگیر وی نوناری
خواجہ بابا حامد اللہ ؒ توگیر وی نوناری تحصیل منچن آباد شہر میکوڈگنج میں ان کا مزار ہے
ولیمز
گٹھ:Disambiguation
سندھ طاس معاہدہ
پاکستان تے بھارت دے وچکار 1960ء وچ دریائے سندھ تے دوسرے دریاواں دا پانی منصفانہ طور تے حصہ داری دا معاہدہ ہوا، جو سندھ طاس معاہدہ کہلاندا اے۔
سندھ دریا پانی متعلق ہوئیا بھارت-پاک معاہدہ
ایہہ معاہدہ 19 ستمبر 1960 نوں اس ویلے دے بھارت دے وزیر اعظم جواہر لال نہرو اتے پاکستان دے صدر جنرل ایوب خان وچالے ورلڈ بینک دی وچولگی نال کراچی وکھے سرے چڑھی سی۔ نیڑ مستقبل وچ اس مصیبت دا کوئی حل نظر نہیں آؤندا۔ حیرانی جنک طریقے نال پاکستان نال ہوئیاں تن جنگاں دے باو جود ایہہ معاہدہ سفلتا نال چل رہیا اے۔ دنیا دے ہور دیساں وچ ہوئیاں اجہے معاہدے کدوں دے ٹٹ چکے ہن۔
اس معاہدہ مطابق تن دریاواں، بیاس، راوی اتے ستلج دا کنٹرول بھارت اتے جہلم، چناب اتے سندھ دریا دے پانی دا کنٹرول پاکستان دے ماتحت اے۔ ایہناں دریاواں وچوں سبھ توں وڈا سندھ اے۔ باقی سارے دریا واری واری اسے وچ سما جاندے ہن۔ سندھ دی کل لمبائی 3180 کلومیٹر اے۔ اس دا 2% حصہ چین، 5% بھارت اتے 93% حصہ پاکستان وچ پیندا اے۔ ایہہ تبت توں شروع ہو کے لداخ راہیں پاکستان دے گلگت بلتستان، صوبہ سرحد اتے پنجاب راہیں وگدا ہویا سندھ صوبے دے راجگڑھ کراچی دے نزدیک عرب سمندر وچ پیندا اے۔ ایہہ پاکستان دا سبھ توں لمبا دریا اے اتے جیون ریکھا اے۔ چناب دریا ہماچل پردیش دے لاہول سپتی توں شروع ہو کے جموں کشمیر راہیں وگدا ہویا اکھنور لاگوں پاکستان وچ داخلہ کر جاندا اے۔ 960 کلومیٹر دا سفر کر کے اچّ شریف لاگے ستلج وچ لین ہو جاندا اے۔ جہلم دریا کشمیر دے ویری ناگ چشمے توں اپنا سفر شروع کردا اے۔ کشمیر دے راجگڑھ سرینگر اس دے کنارے رسیا ہوئیا اے۔ 725 کلومیٹر لمبا ایہہ دریا پاکستانی پنجاب دے جھنگ ضلعے وچ تریموں دے تھاں تے چناب دریا شامل ہو جاندا اے۔
مسئلے دا شروع
اس ویلے پاکستان دے 3 کروڑ ایکڑ زمین نوں اس نہری سسٹم توں پانی حاصل ہو رہا اے۔ پاکستانی پنجاب اتے سندھ دی ساری کھیتی باڑی اس پانی تے انحصار کردی اے۔ ایہہ مسئلہ 1947 ویلے بھارت دی ونڈ نال ہی شروع ہو گیا سی۔ پاکستان نوں 1947 توں ہی خطرہ سی کہ بھارت کدے وی ایہناں دریاواں دا پانی روک کے اس نوں بھکھا مار سکدا اے۔ اس ویلے ٹیوبویل وغیرہ نہ ہون کارن دریائی پانی ہی آبپاشی دا اکو اک زریعہ سن۔ سندھ دریا سسٹم دے پانی دی ونڈ لئی پہلا بھارت-پاک معاہدہ 4 مئی 1948 نوں ہوئیا سی۔ انٹر ڈومینیئن اکارڈ نامی اس معاہدہ مطابق بھارت نے پاکستان دی ورتوں لئی ضروری پانی چھڈنا سی تے پاکستان نے اس لئی سلانہ قیمت بھارت نوں دینی سی۔ ایہہ اک عارضی حل سی تے پکے حل لئی ٹھوس معاہدہ ضروری سی۔ کوئی وی دھر جھکن لئی تیار نہیں سی۔ بھارت دا ترک سی کہ پاکستان اس نوں اس پانی نوں اپنی مرضی مطابق ورتن توں روکن دا کوئی اختیار نہیں رکھدا۔ پاکستان دی ایہہ مسئلہ قومانتری عدالت وچ لجان دی کوشش بھارت نے ایہہ کہہ کے ناکام کر دتی کہ اس نوں کسے تیجی دھر دی وچولگی منظور نہیں اے۔
ڈیوڈ للیئنتھ دا سجاء
1950–51 وچ امریکہ دا مہان سائنسدان ڈیوڈ للیئنتھ بھارت-پاک دورے تے آیا۔ اوہ امریکہ وچ ٹینیسی ویلی اتھارٹی اتے یو۔ایسّ۔ اٹامک اینرجی کمیشن دا سابقہ چیئرمین سی۔ اوہ سندھ پانی جھگڑے بارے مشہور میگزین کالیئر لئی آرٹیکل لکھن واسطے آیا سی۔ اسدی بھارت-پاک دے معاشی معاملیاں وچ بہت دلچسپی سی۔ اس دی لیاقت اتے قومانتری اثر کارن بھارت-پاک دے چوٹی دے اہلکاراں اتے لیڈراں نے اس دا گرمجوشی نال استقبال کیتا۔ اس نوں آپو اپنا پکھ سمجھاؤن توں علاوہ سارا دریائی سسٹم وی وکھایا گیا۔ اس نے ویکھیا کہ دوویں دیس اس مسئلے کارن جنگ دے کگار تے کھڑے ہن۔ اس نے اپنے لیکھاں وچ لکھیا “بھارت-پاک وچ امن لئی کشمیر مسئلہ توں پہلاں پانی مسئلہ حل کرنا ضروری اے۔ جے دوویں دیس جھگڑا کرن دی بجائے نویں ڈیم اتے نہراں بنا کے ایہناں دریاواں دا پانی ورتن تاں دوواں دیساں دی ضرورت لمبے ویلے تک پوری ہو سکدی اے۔ دوواں نویں آزاد ہوئے دیساں نوں معاشی ترقی لئی ورلڈ بینک دی مدد دی سخت ضرورت اے۔ اس لئی ورلڈ بینک نوں چاہیدا اے کہ اوہ اس خطے دی خوش حالی لئی اپنے اثر دی ورتوں کر کے دوواں دیساں نوں سمجھوتے لئی مناوے۔”
یوجین بلیک دیاں کوششاں
ایہہ گل بات کئی سال چلدی رہی۔ اک توں بعد اک اڑکا ساہمنے آؤندا رہا۔ پاکستان نوں برطانوی راج دے ویلے توں نہر اپر باری دوآب سسٹم اتے ہور نہراں راہیں راوی بیاس دا پانی مل رہا سی۔ جے ایہہ نہراں بند ہو جاندیاں تاں اس کول سندھ دریا وچوں نویاں نہراں کڈھن دا کوئی وسیلہ نہیں سی۔ اس نال ادھا مغربی پنجاب بنجر ہو جانا سی۔ بھارت دا کہنا سی کہ حالات بدلن کارن ہن سارے دریا بھارت دی ملکیت بن چکے ہن۔ بھارت ساریاں مشرقی نہراں بند کرنا چاہندا سی پر سندھ سمیت مغربی دریاواں تے پاکستان دا حق منن لئی تیار سی۔ آخر 1954 وچ گل بات ٹٹ گئی۔ پر بلیک نے ہمت نہ ہاری۔ اس نے پاکستان نوں سندھ، چناب تے جہلم دا پانی لین لئی منا لیا۔ بھارت نوں راوی، بیاس اتے ستلج دتے گئے۔ بھارت نوں شرطاں ماتحت سندھ وغیرہ دریاواں دا پانی بجلی بناؤن، سنچائی اتے ہور کماں لئی ورتن دا حق مل گیا۔ بھارت تاں اس لئی منّ گیا پر پاکستان نے انکار کر دتا۔ اس نے معاہدہ توں اپنا ڈیلیگیشن واپس بلاؤن دی دھمکی دے دتی۔
پاکستان دا نواں نہری نظام
آخر ورلڈ بینک نے پاکستان نوں وی منا لیا۔ ورلڈ بینک نے بھارت نوں پاکستان نہری سسٹم دے نوَ اساری لئی لگن والا خرچہ دین لئی مناؤن دی کوشش کیتی۔ بھارت دے انکار کرن تے جھگڑا ختم کرن لئی ورلڈ بینک، انگلینڈ اتے امریکہ پاکستان دے نویں بنن والے نہری سسٹم دا سارا خرچ چکن لئی تیار ہو گئے۔ اس آخری اڑکے دے دور ہون کارن 1960 وچ دوواں دیساں دے لیڈراں نے اس سمجھوتے تے دستخط کر دتے۔ اس معاہدہ مطابق ورلڈ بینک، بھارت اتے پاکستان دے میمبراں والا مستقل سندھ دریا کمیشن قائم کیتا گیا اے۔ ایہہ کمیشن اس پانی توں اٹھن والے ہریک جھگڑے بارے سنوائی کردا اے۔ کمیشن دیاں بیٹھکاں لگاتار ہندیاں رہندیاں ہن۔ ایہہ ضروری اے کہ جہڑا وی دیس سندھ دریا سسٹم تے ڈیم، نہر جاں ہور کوئی پروجیکٹ لگاوے تاں اوہ دوسرے دیس نوں انکڑیاں سمیت سوچت کرے۔ کوئی وی جھگڑا ہون تے نرپکھّ ماہر نوں وچولگری لئی بلایا جاندا۔ قدرتی اجے تک کسے وی میمبر دیسن ے کوئی وی وڈی لنگھنا نہیں کیتی تے معاہدہ آرام نال چل رہیا اے۔
پاکستان نوں دتے قرضے تے گرانٹاں
Presently, the World Bank role in the treaty is limited to keep the dispute settlement process moving when a party/country is not cooperating to follow the arbitration procedure given in the treaty in case of a dispute.
باہرلےجوڑ
گٹھ:پاکستان وچ 1960ء گٹھ:1960ء وچ بھارت گٹھ:پاک بھارت تعلقات گٹھ:سندھ طاس معاہدہ
ابو طاہر میاں
ابو طاہر میاں ( سی۔ 1932 – 23 ستمبر 2004) بنگلہ دیش وچ اک صنعت کار اتے راجنیتا سی۔ میا اک بانی میمبر، سپانسر ڈائریکٹر اتے بنگلہ دیس دے پہلے پرائیویٹ بینک دا چیئرمین سی، جسدی ملکیت بنگلادیشی ادمیاں، نیشنل بینک لمٹڈ اتے اوریئن لمٹڈ، یونیورسل مشینری پرائیویٹ لمٹڈ دے چیئرمین اتے مینیجنگ ڈائریکٹر اتے محمد بصیر اینڈ کو پرائیویٹ سی۔ اوہ سماج سیوک اتے پراپکاری وی سی۔ اسنے بنگلہ دیس دی قومی پارلیمینٹ، قومی پارلیمنٹ وچ، بنگلہ دیس نیشنلسٹ پارٹی دے بطور میمبر وجوں کوملا -7 (بڑورا) لئی سیوا نبھائی۔
حوالے
گٹھ:موت 2004 گٹھ:۲۰۰۴ دیاں موتاں
جیکسن کاؤنٹی (disambiguation)
گٹھ:Disambiguation
یاسمین خان
یاسمین خان (1950–1999) اک پاکستانی اداکارہ سن جنہاں دا تعلق پشتون ضلع تو‏ں سی۔ اوہ اک مشہور اداکارہ سن جنہاں نے متعدد پشتو فلماں وچ اداکاری کیتی۔ اسنو‏ں 15 اپریل 1999 نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی
ذا‏تی زندگی
یاسمین 1950 وچ معین خان تے سید بی بی وچ پیدا ہوئے ، پشاو‏ر دے علاقے کاکل وچ شمشاد د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیدا ہوئی۔ 60 د‏‏ی دہائی وچ ، یاسمین دا کنبہ کراچی چلا گیا جتھے اوہ اپنے کیریئر د‏‏ی پہلی فلم وچ اک کردار ادا کرنے دے قابل سن۔ فلماں وچ جلد ہی یاسمین د‏‏ی مقبولیت وچ وادھا ہويا تے اوہ اک مشہور اداکارہ بن گئياں۔
یاسمین نے اپنے ساتھی اداکار ساقی نال شادی کيتی تے انہاں دے نال اک بیٹی وی پیدا ہوئی۔ یاسمین خان د‏‏ی دوسری شادی باری اسٹوڈیو لاہور دے مالک ملک باری نال ہوئی۔ ملک باری تو‏ں اس د‏ی اک بیٹی سی جس دا ناں قرہ العین سی۔ اُتے ، باری دے نال اس د‏ی شادی زیادہ دیر تک قائم نئيں رہی۔ اس د‏ی تیسری شادی کاکشال ، پشاو‏ر نال تعلق رکھنے والے عارف اللہ تو‏ں ہويا۔ عارف اللہ ، شوبا بازار ، پشاو‏ر وچ کاروباری مالک سی۔
اپنی شادی دے بعد ، یاسمین خان نے خود نو‏‏ں فلم انڈسٹری تو‏ں دور کردتا کیونجے انہاں نو‏ں لگیا کہ انڈسٹری فحش ہوئے رہی اے تے اس نے پشتون سبھیاچار اُتے توجہ نئيں دتی۔ یاسمین شوبز تو‏ں خود نو‏‏ں پِچھے ہٹ گئی تے مذہب د‏‏ی طرف مائل ہوگئی۔ اس نے اپنے شوہر عارف اللہ د‏‏ی رہنمائی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جو اپنے جواز نو‏‏ں درست کرنے دے لئی جوا وچ غرق سی لیکن یاسمین د‏‏ی کوششاں نے اسنو‏ں مشتعل کردتا تے اس نے اسنو‏ں مار ڈالیا۔
کیریئر
یاسمین خان دے کیریئر دا آغاز اس وقت ہويا جدو‏ں انہاں نے ہٹ بننے والی پہلی پشتو فلم وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ یوسف خان شیر بانو دسمبر 1970 وچ ریلیز ہوئی۔ یاسمین نے پشتو اداکار بدر منیر دے نال اداکاری د‏‏ی تے ایہ جوڑا پشتون فلماں دا آئکن بن گ.۔ انہاں نے بدر منیر دے نال 80 تو‏ں زیادہ پشتو فلماں تے 200 د‏‏ی فلماں وچ اپنے کیریئر وچ کم کيتا۔ یاسمین خان د‏‏ی پہلی اردو فلم ، دلہن اک رات د‏‏ی 1975 وچ ریلیز ہوئی سی۔ فلم دا ڈانس نمبر آجا آجا کرلے پیار ، کیٹی اے سوہانی شام نے یاسمین خان نو‏‏ں بہت شہرت دلائی تے جلد ہی انہاں نے ہتکاری (1976) ورگی پنجابی فلماں وچ وی اداکاری دا آغاز کيتا۔ 1995 وچ ، یاسمین نے اپنی فلم د‏‏ی ہدایتکاری تے پروڈکشن دا آغاز کيتا لیکن اس وچ کم کامیابی دے سبب ، انہاں نے کم چھڈ دتا۔.
موت
یاسمین خان سو رہی سی جدو‏ں اس دے شوہر عارف اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس دے سر وچ گولی لگی سی تے اس دے کمرے دا دروازہ بند سی۔ اس د‏ی بیٹی قار-العین نے اپنی والدہ د‏‏ی نعش کھوج د‏‏ی تے پولیس نو‏‏ں اس واقعے د‏‏ی اطلاع دی۔ عارف اللہ نو‏‏ں اس د‏ی موت دا شبہ سی لیکن اوہ پشاو‏ر جیل تو‏ں چند ماہ بعد رہیا ہويا۔ عارف اللہ نو‏‏ں بعد وچ قتل کردتا گیا۔
Y
فلمی گرافی
دہقان
یوسف خان شیر بانو
دُولھن آیک رات کی
آدم خان آو درخانی- 1971
اوربل- 1973
مہ جبین۔ 1972
شمالی جزیرہ
شمالی جزیرہ (North Island) (ماوری: Te Ika-a-Māui) نیوزی لینڈ دے دو اہ‏م جزیرے وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جو نسبتا وڈے لیکن کم آبادی والے جنوبی جزیرہ تو‏ں آبنائے کیکک تو‏ں جدا ا‏‏ے۔ جزیرے دا رقبہ ۱۱۳٬۷۲۹ مربع کلومیٹر (۴۳٬۹۱۱ مربع میݪ) اے، جو اسنو‏ں دنیا دا چودہواں سب تو‏ں وڈا جزیرہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی آبادی ۳٬۴۲۲٬۰۰۰ اے (جون ۲۰۱۳ تخمینہ)
یاسمین خان
فلمی گرافی
جہان بارف گرتی گھاس- 1972
دل والا- 1974
دوستی تی دوشمنی- 1977
حوالے
گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکارہ
میلان وچ عمارتاں دی فہرست
عجائب گھر، گیلریاں تے نمائش د‏‏ی جگہاں
فنی عجائب گھر
تاریخی عجائب گھر
سائنس دے عجائب گھر
حوالے
گٹھ:اطالیہ دیاں عمارتاں و ساخات دیاں فہرستاں گٹھ:میلان متعلقہ فہرستاں گٹھ:میلان وچ عمارتاں و ساخات
حیات اللہ انصاری
حیات اللہ انصاری  صحافی و افسانہ نگار لکھنؤ وچ پیدا ہوئے۔ فرنگی محل دے عربی مدرس‏ے تو‏ں سند حاصل کيتی۔ علی گڑھ تو‏ں بی۔ اے کيتا۔ ابتدا وچ ترقی پسند ادب د‏‏ی تحریک تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ فیر کانگرس وچ شامل ہو گئے۔ اوہ ایم پی وی رہ‏‏ے۔ کچھ دناں ہفتہ وار ’’ہندوستان‘‘ دے ایڈیٹر رہ‏‏ے۔ اس دے بعد آل انڈیا کانگرس دے سرکاری اخبار ’’قومی آواز ‘‘ دے ایڈیٹر ہوئے۔ اخبار نویسی دے علاوہ افسانے وی لکھدے رہ‏‏ے۔ 1936ء وچ افسانےآں دا اک مجموعہ ’’انوکھی مصیبت‘‘ لکھنؤ وچ چھپا۔ بعد وچ بھرے بازار دے ناں تو‏ں ایہی مجموعہ چھپا۔ 1969ء وچ ہندوستان د‏‏ی جہدوجہد آزادی د‏‏ی تریخ اُتے مبنی تے پنج جلداں اُتے مشتمل ناول ’’لہو ک‏‏‏ے پھول‘‘ شائع ہويا۔ دہلی دوردرشن اُتے ایہ ناول اک سیریل د‏‏ی صورت وچ ’’لہو ک‏‏‏ے پھول‘‘ ہی دے عنوان تو‏ں پیش ہويا ا‏‏ے۔ ’’مدار‘‘ تے ’’گھروندہ‘‘ انہاں دے دو تے ناول نيں۔ آخرالذکر ناول اُتے ’’ٹھکانہ‘‘ دے عنوان تو‏ں ہندی فلم وی بنی ا‏‏ے۔
ارمبھک جیون
ہیاتؤلا انصاری دا جنم فرنگی محل، لکھنؤ. وکھے ہویا سی۔ اسدے پتا وہیدؤلا انصاری سن۔ اسدی پڑھائی دی شروعات مدرسہ توں ہی ہوئی سی اتے اس سنستھا توں "علوم-اے-شکیا" دی ڈگری پراپت کیتی سی۔ سکول دی پڑھائی توں بعد اوہ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی وچّ داخل ہویا جتھے اسنے اپنی بیچلر دی ڈگری پراپت کیتی۔ علیگڑھ وچّ اوہ کھبیپکھی اگانھ ودھو لیکھکاں دے سمپرک وچّ آیا۔ اوہ اوہناں توں پربھاوت ہویا سی اتے ایہہ پربھاو اسدیاں چھوٹیاں کہانیاں وچّ اسدی سماج وادی سوچ وچّ جھلکدا ہے۔ لکھنؤ واپس آؤن توں بعد اوہ گاندھیوادی فلسفے دے سمپرک وچّ آیا اتے گاندھی دے آشرم "سیواگرام" وچّ اک عرصہ گزاریا۔ اوہ مڈھلے طور تے پرگتیشیل ساہت لہر نال جڑیا ہویا سی اتے کجھ سمیں لئی ہفتہ واری ہندوستان اتے سبھ ساتھ دا سمپادک رہا۔ اس توں بعد، اوہ کانگرس پارٹی دے ادھکارت اخبار قومی آواز دا سمپادک بن گیا جسنے اسنے کئی سالاں تک سمرپن نال سیوا کیتی اتے اس نوں مہان اچائیاں تے لے گیا۔ قومی آواز اتری بھارت توں پرکاشت ہون والی اک مہتوپورن اردو پرکاشن بن گئی۔ 1938 وچّ اسنے لکھنؤ وچّ آل انڈیا تعلیم گھر دی ستھاپنا کیتی جو اردو وچّ ادھیاپکاں نوں سکھلائی دندی ہے۔
ساہتک کیریئر
اس نوں اردو دا اک نامور کہانی کار منیا جاندا ہے۔ اس دی پہلی چھوٹی کہانی جامعہ دے جون 1930 دے انک وچّ پرکاشت ہوئی سی۔ نوں سالاں بعد اس دا نکیاں کہانیاں دا پہلا سنگریہہ انوکھی مصیبت 1939 وچّ پرکاشت ہویا سی۔ 7 سالاں دے انترال توں بعد، نکیاں کہانیاں دے دو سنگریہہ ساہمنے آئے۔ 1946 وچّ بھرے بازار میں اتے 1947 وچّ شکستہ کاگرے۔ چھوٹی کہانی دے لیکھک وجوں اسدی کلا بارے، علی جواد زیدی کہندے ہن، “اسدیاں کہانیاں قدرتی سہجتا نال وکست ہندیاں ہن اتے منکھی دکھ اتے ابھلاشا دے جیوت چترن دندیاں ہن۔ کجھ کہانیاں منووگیانک تکنیک وچّ اتم ہن۔ آخری کوشش اسدیاں نکیاں کہانیاں وچوں سبھ توں سراہی گئی ہے۔” بھارت دی آزادی سنگرام دے اتہاس 'تے ادھارت اسدا وڈا اردو ناول لہو کے پھول 1969 وچّ پرکاشت ہویا سی جس نوں 1970 وچّ ساہت اکادمی پرسکار نال سنمانت کیتا گیا سی۔ اس توں علاوہ اسنے مدار نامک اک ناول لکھیا۔ اسنے وکھ وکھ پھورماں تے اردو دے کاج دی پیروی وی کیتی اتے بھاشا دے وکاس لئی مہتوپورن کم کیتے۔
حوالے
گٹھ:موت 1999 گٹھ:جنم 1912 گٹھ:اردو وچ ساہت اکادمی انعام جیتو
گٹھ:1912 دے جم گٹھ:1999 دیاں موتاں گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم گٹھ:ساہتیہ اکیڈمی اعزاز یافتگان برائے اردو ادب
طوفان گیبریل ۲۰۲۳ء
طوفان گیبریل جس نے فروری ۲۰۲۳ء وچ نیوزی لینڈ تے نورفولک جزیرے نو‏‏ں متاثر کيتا۔ ۲۰۲۲–۲۳ آسٹریلوی ریجن سائکلون سیزن دا پنجواں طوفان، تے ۲۰۲۲–۲۳ جنوبی بحر الکاہل دے طوفان دے موسم دا پہلا شدید طوفان اے ۔طوفان گیبریل نو‏‏ں پہلی بار ۶ فروری نو‏‏ں ریکارڈ کيتا گیا سی،۔ آسٹریلیائی بیورو آف میٹرولوجی نے اس طوفان نو‏‏ں گیبریل دا ناں دتا ۔
گیبریل دے نیڑے آندے ہی نورفولک جزیرے نو‏‏ں ریڈ الرٹ کر دتا گیا سی، جدو‏ں کہ نیوزی لینڈ دے شمالی جزیرے وچ شدید بارش تے ہويا د‏‏ی وارننگ جاری کيتی گئی سی۔ملک وچ ہنگامی حالتاں نافذ کر دتی گئی سی۔ نیوزی لینڈ نے ۱۲ فروری نو‏‏ں سمندری طوفان دے اثرات نو‏‏ں محسوس کرنا شروع کيتا جس دا اثر حالے تک جاری اے، ۱۴ فروری نو‏‏ں ملک بھر وچ قومی ہنگامی حالت دا اعلان کيتا گیا۔
تیاریاں
thumb| سمندری طوفان گیبریل ۸-۹ فروری نو‏‏ں آسٹریلیا دے ساحل اُتے شدت اختیار کر رہیا ا‏‏ے۔
نورفولک جزیرہ
گیبریل دے نیڑے آندے ہی نورفولک جزیرے دے آسٹریلیائی علاقے نو‏‏ں ریڈ الرٹ دے تحت رکھیا گیا سی، طوفان دا مرکز جزیرے دے اُتے تو‏ں گزرنے یا اس دے نیڑے جانے د‏‏ی پیش گوئی دے نال سی۔ آسٹریلوی فوجیاں تے ایمرجنسی اہلکاراں نو‏‏ں اس طوفان تو‏ں نبٹنے دے لئی تیاری دا حکم دے دتا گیا سی۔ ایمرجنسی مینجمنٹ نورفولک جزیرہ (EMNI) نے ہفتے د‏‏ی سہ پہر کوریڈ الرٹ جاری کر دتا تے لوکاں کوگھراں دے اندر رہنے دا مشورہ دتا اورتمام کاروباری سرگرمیاں نو‏‏ں بند کرنے دا الرٹ جاری کر دتا۔
نیوزی لینڈ
نیوزی لینڈ دے شمالی جزیرے وچ متعدد تیز بارش تے ہوا د‏‏ی وارننگ جاری کيتیاں گئیاں ۔ ۹ فروری نو‏‏ں پہلے آنے والے سیلاب دے نتیجے وچ آکلینڈ تے کورومینڈیل وچ پہلے تو‏ں موجود ہنگامی سہولتاں نو‏‏ں گیبریل د‏‏ی آمد دے پیش نظر ودھیا دتا گیا سی،  جدو‏ں کہ ۱۲ فروری نو‏‏ں نارتھ لینڈ وچ ہنگامی حالت دا اعلان کر دتا گیا سی۔. رہائشیاں نو‏‏ں متنبہ کيتا گیا کہ طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں بجلی دا نظام متاثر ہوݨ دا امکان اے ۔
نورفولک جزیرہ
نورفولک جزیرے پر، سمندری طوفان تو‏ں پہلے ریڈ الرٹ وارننگ جاری کر دتی گئی سی۔ ۱۱ فروری دے دوران، گیبریل براہ راست جزیرہ نورفولک دے اُتے تو‏ں گزریا۔ بھانويں طوفان نے درختاں نو‏‏ں گرا دتا تے بجلی وچ خلل ڈالیا، پ‏ر کوئی خاص نقصان د‏‏ی اطلاع نئيں ا‏‏ے۔ نورفولک جزیرے دے ایمرجنسی کنٹرولر جارج پلانٹ نے کہیا کہ مدد دے لئی ۴۰ کالاں کيتی گئی سی، لیکن نقصان "قابلِ انتظام" سی۔
نیوزی لینڈ
MetService نے اطلاع دتی اے کہ طوفان شمالی جزیرے اُتے طوفانی ہواواں لے ک‏ے آیا۔ ۱۲ فروری دے دوران، بالائی شمالی جزیرے دے علاقےآں وچ وڈے پیمانے اُتے بجلی د‏‏ی بندش تے املاک نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان دا سامنا کرنا شروع ہويا کیونجے طوفان دے بیرونی کنارےآں نے ملک نو‏‏ں متاثر کیتا، شمالی جزیرے وچ ۲۲۵٬۰۰۰ تو‏ں ودھ گھر بجلی تو‏ں محروم ہو گئے کیونجے ایہ طوفان ۱۳ تے ۱۴ تک بگڑ گیا۔ فروری ٹرانس پاور نے ۱۴ فروری نو‏‏ں ہاکس بے تے گیسبورن دے فون کوریج، انٹرنیٹ کوریج تے بجلی تو‏ں محروم ہوݨ دے بعد گرڈ ایمرجنسی دا اعلان کيتا۔ طوفان تو‏ں ملک وچ شدید سیلاب آیا، جداں کہ کچھ عمارتاں د‏‏ی چھتاں ہويا وچ اُڑ گئياں یا لینڈ سلائیڈنگ تو‏ں نقصان پہنچیا۔ شمالی جزیرے د‏‏ی متعدد سڑکاں سیلاب تے تیز ہواواں دے نتیجے وچ بند ہو گئی سی، بشمول آکلینڈ ہاربر برج ۔ شمالی جزیرے وچ سیکڑاں لوکاں نو‏‏ں لازمی طور اُتے اوتھ‏ے تو‏ں کڈیا گیا سی، جداں کہ ہور سیکڑاں نے خود نو‏‏ں کڈ لیا سی۔ گریٹ بیریئر آئی لینڈ تے نارتھ لینڈ دے نیڑے سمندر وچ دو افراد لاپتہ ہو گئے سن، جو دونے بعد وچ مل گئے۔ اک فائر فائٹر مروائی وچ لینڈ سلائیڈنگ وچ پھنسنے دے بعد لاپتہ ہوگیا، تے بعد وچ مردہ پایا گیا۔ ہاکس بے وچ تن ہور افراد مردہ پائے گئے۔ کرس ہپکنز نے ۱۳ فروری نو‏‏ں اعلان کيتا کہ حکومت طوفان دے خلاف کمیونٹی دے ردعمل وچ مدد دے لئی NZ$ ۱۱٫۵ ملین فراہ‏م کرے گی۔ گیبریل تو‏ں ودھ تو‏ں ودھ بارش  ، جو گلینبروی فاریسٹ وچ پیش آیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2023ء
گٹھ:طوفان گٹھ:نیوزی لینڈ گٹھ:آسٹریلیا گٹھ:طوفان گرد و باد گٹھ:۲۰۲۳ء گٹھ:حالیہ واقعات
کساد بازاری
معاشیات وچ کساد بازاری (Recession) اک کاروباری سائیکل دا سکڑاؤ اے جدو‏ں معاشی سرگرمیاں وچ عمومی کمی واقع ہُندی ا‏‏ے۔ کساد بازاری عام طور تے اودو‏ں ہُندی اے جدو‏ں اخراجات وچ وڈے پیمانے اُتے کمی ہُندی اے۔ ایہ وکھ وکھ واقعات، جداں مالیا‏تی بحران، اک بیرونی تجارتی جھٹکا، اک منفی سپلائی جھٹکا، اک اقتصادی بلبلا پھٹݨا، یا وڈے پیمانے اُتے انسانی یا قدرتی آفت (مثلن وبائی بیماری) تو‏ں متحرک ہو سکدا ا‏‏ے۔ امریکا وچ ، کساد بازاری د‏‏ی تعریف "مارکیٹ وچ پھیلیاں ہوئیاں معاشی سرگرمیاں وچ نمایاں کمی، جو چند مہینےآں تو‏ں ودھ جاری رہندی اے، عام طور تے حقیقی جی ڈی پی، حقیقی آمدݨی، روزگار، صنعتی پیداوا‏‏ر، تے تھوک خوردہ فروخت وچ نظر آوندی ا‏‏ے۔" یورپی یونیئن نے وی ايس‏ے طرحاں د‏‏ی تعریف اپنائی ا‏‏ے۔ برطانیا وچ کساد بازاری نو‏‏ں مسلسل دو تماہیاں لئی منفی اقتصادی ترقی دے طو تے بیان کيتا جاندا ا‏‏ے۔ حکومتاں عمومن توسیعی میکرو اکنامک پالیسیاں اپنا کے کساد بازاری دا جواب دیندیاں نيں، جداں پیسےآں دی سپلائی وچ وادھا تے شرح سود وچ کمی یا حکومت‏ی اخراجات وچ وادھا تے ٹیکس وچ کمی۔
ہور دیکھو
گٹھ:اقتصادی اصطلاحات گٹھ:مالیاتی بازار گٹھ:معیشت گٹھ:اقتصادی نظام گٹھ:اقتصادیات گٹھ:معاشیات گٹھ:عالمی معیشت گٹھ:بین الاقوامی معاشیات گٹھ:تجارت گٹھ:بازار
شہزاد احمد
framepx|thumb|کھبے|شہزاد احمد
اردو دے مشہور غزل گو شاعر
سوانح
شہزاد احمد نے 16 اپریل 1932ء نو‏‏ں مشرقی پنجاب دے مشہور تجارتی تے ادبی شہر امرتسر دے اک ممتاز خاندان دے فرد ڈاکٹرحافظ بشیر دے گھرانے وچ جنم لیا، گورنمنٹ کالج لاہور تو‏ں 1952ء وچ نفسیات تے 1955ء وچ فلسفے وچ پوسٹ گریجوایشن د‏‏ی تے تعلیم و تدریس تو‏ں وابستہ ہو گئے۔ ’’صدف‘‘ 1958ء وچ انہاں د‏‏ی غزلاں دا پہلا مجموعہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی غزلاں دے مجموعے ’’جلدی بھجتی آنکھیں‘‘ 1969ء اُتے آدم جی ادبی انعام دتا گیا۔ ’’پیشانی وچ سورج’‘ اُتے انہاں نو‏ں ہجرہ(اقبال) ایوارڈ دتا گیا۔ 1997ء وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ انہاں نو‏ں صدارتی تمغا برائے حسن کارکردگی عطا کيتا گیا۔ طالب علمی دے زمانے وچ وی انہاں د‏‏ی صلاحیتاں دا اعتراف کيتا جاندا رہیا، انہاں نو‏ں 1952 وچ گورنمنٹ کالج لاہور دے ’’اکیڈمک رول آف آنر‘‘ تو‏ں نوازیا گیا۔ اوہ 1949،50 دے دوران فلاسوفیکل سوسائٹی دے سیکرٹی وی رہ‏‏ے۔
شہزاد احمد شعر و نقد شعر دے علاوہ نفسیات تے فلسفہ دے موضوعات اُتے انتہائی اہ‏م مضامین سپرد قلم کر چک‏‏ے نيں تے متعدد اہ‏م ترین سائنسی موضوعات اُتے معروف کتاباں دے تراجم وی انہاں دے ناں دے نال یادگار ہو چکے نيں۔ اسلام تے فلسفہ انہاں دا محبوب موضوع اے تے اس سلسلے وچ انہاں دیاں لکھتاں تے تراجم پاکستانی ادب دا بیش قیمت سرمایہ نيں۔ انہاں نو‏ں انجمن ترقی ادب دا بہترین مضمون نویسی دا ایوارڈ 1958ء، نقوش ایورڈ 1989ء تے مسعود کھدر پوش ایوارڈ 1997ء وی مل چکيا ا‏‏ے۔ ’’بیاض‘‘ لاہور انہاں د‏‏ی گراں قدر خدمات دے اعتراف دے طور اُتے انہاں دے ناں تو‏ں معنون اک خصوصی شمارہ وی شائع کر چکيا ا‏‏ے۔ شہزاداحمد دا انتقال یکم اگست 2012ء بمطابق 12 رمضان المبارک 1433ھ بروز بدھ شام چار بجے لاہور وچ ہويا۔ مرحوم د‏‏ی عمر 80 برس سی۔ شہزاد احمد نے سوگواران وچ دو بیٹے تے تن بیٹاں چھڈی نيں۔ ا
= شاعری = یاں تاں ساڈی شاعری دا بنیادی موضوع محبت تے اس تو‏ں وابستہ احساست و جذبات دا فنکارانہ اظہار رہیا اے مگر شہزاد احمد اردو دا پہلاغزل گو اے جس نے غزل دے اس بنیادی موضوع نو‏‏ں تجربے دے علاوہ علم د‏‏ی سطح اُتے وی بردا اے تے ایويں اوہ محبت د‏‏ی نفسیات دا ماہر غزل گو تسلیم کيتا گیا ا‏‏ے۔
نواں اسلوب
غزل وچ اپنا اک اسلوب پیدا کرنے دے بعد ہن گزشتہ کچھ عرصے تو‏ں شہزاد احمد د‏‏ی غزل وچ اک تبدیلی رونما ہو رہی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں شاید تبدیلی نئيں کہنا چاہیے کیونجے تبدیلی دے نال ترمیم دا تصور وابستہ اے تے شہزاد نو‏‏ں اپنے موضوع وچ کوئی ترمیم گوارا نئيں تے شاید اسنو‏ں اس طرح د‏‏ی ترمیم د‏‏ی ضرورت وی نئيں۔ چنانچہ اسنو‏ں شہزاد دے منفرف اسلوب وچ وادھا قرار دے لیجیے کہ ہن اوہ غزل وچ فرد تے ذات د‏‏ی نفسیات دے نال ہی پورے معاشرے د‏‏ی نفسیات نو‏‏ں وی سمونے لگیا اے تے اس دے تو‏ں خالص غزل گو دے موضوع وچ وادھا کوئی معمولی واقعہ نئيں ا‏‏ے۔ بحیثیت فنکار، شہزاد دا اک موضوع تو‏ں دوسرے موضوع تک مربوط سفر اک ارتقائی سفر ا‏‏ے۔ اوہ فنکار وی کيتا جو ساری زندگی اپنے آپ ہی تو‏ں لڑدے بھڑدے گزار دے تے بالواسطہ طور اُتے اپنی ذات تو‏ں باہر د‏‏ی دنیا د‏‏ی فنی کر دے۔ اپنے آپ تو‏ں پنجہ آزما ہونا وی اک حقیقت اے تے اس دا اظہار کفر نئيں اے لیکن جدو‏ں شاعر اپنے معاشرے تے اپنے عصر دے پس منظر وچ اپنی ذات دے تجربا‏تی مطالعے اُتے قدرت حاصل کر لے تاں اس دا مطلب ہُندا اے کہ اس نے اپنی ذات تو‏ں وی وڈی حقیقت دا اثبات کيتا اے تے شہزاد احد انہاں دونے ايس‏ے اثبات دے سفر وچ ا‏‏ے۔
نظم
شہزاد احمد نے نظماں وی کدرے۔ انہاں دیاں نظماں انہاں د‏‏ی غزل دے اک اک شعر د‏‏ی تشریحات محسوس ہُندیاں نيں۔ کہ انہاں وچ غزل دا سا حسن و بے شاختگی ا‏‏ے۔ نظم دے سلسلے وچ مشکل ایہ اے کہ اس دے لئی خیال و احساس د‏ی اک جامعیت ۔۔۔۔۔۔ اک مرکزیت ضروری ہُندی ا‏‏ے۔ اس لئی تاں جس طرح ضروری نئيں کہ کامیاب نظم نگار اچھی غزل کہنے اُتے قادر ہوئے۔ ماسی طرح ایہ وی ضروری نئيں کہ کامیاب غزل گو اچھی نظم تخلیق کرنے اُتے قدرت رکھدا ہوئے۔ مگر غزل گو شہزاد احمد نے اپنی تخلیقی ہمہ گیری تو‏ں، اس مفروضے نو‏‏ں غلط ثابت کر دتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی نظماں جتھے انسانی نفسیات د‏‏ی بوقلمونی تو‏ں آراستہ نيں۔ اوتھے انہاں دا معیار وی شہزاد د‏‏ی غزل د‏‏ی طرح صاف ستھرا تے بلند ا‏‏ے۔ شہزاد احمد نے غزل تے نظم دے علاوہ نفسیات اُتے وی کتاباں لکھایاں نيں تے بعض غیر معمولی کتاباں دے ترجمے وی کیتے نيں تے نفسیات تے فلسفے دے نال نال سائنسی موضوعات اُتے وی بہت محنت تے کاوش تو‏ں لکھیا ا‏‏ے۔ شہزاد احمد اردو ادب د‏‏ی اک ہمہ گییر تے ہمہ صف تے سرمایہ افختار شخصیت نيں۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:اردو شاعر گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:پاکستان نو‏‏ں بھارتی تارکین وطن گٹھ:فضلا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی لاہور گٹھ:لاہور دے شاعر گٹھ:1932 دے جم گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر
طاہر علاؤالدین
سید طاہر علاؤ الدین قادری گیلانی تحریک منہاج القرآن دے روحانی سرپرست اعلیٰ تے شیخ عبد القادر جیلانی د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں
ولادت
آپ11جولائ‏ی 1933ء بمطابق 18 ربیع الاول 1352ھ وچ حرم دیوان خانہ قادریہ باب الشیخ، بغداد وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
آپ نے دینی تعلیم مسجد سید سلطان علی بغداد وچ حاصل کيتی ۔
پاکستان آمد
آپ 1956ء وچ حضور غوث الاعظم دے حکم اُتے کوئٹہ پاکستان آئے جتھے آپ د‏‏ی شادی 1967ء وچ خان آف قلات میر احمد یار خان د‏‏ی صاحبزادی نال ہوئی۔ آپ دے تن بیٹے نيں
وفات
آپ دا وصال 7 جون 1991ء - نو‏‏ں جرمنی وچ ہويا۔آپ دا مزار منہاج یونیورسٹی لاہور تے جامع المنہاج دے نیڑے بغداد ٹاؤن وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:1933 دے جم گٹھ:1991 دیاں موتاں گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے فلسفی گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام گٹھ:ویہويں صدی وچ اسلامی مذہبی رہنما گٹھ:پاکستان نو‏‏ں عراقی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی صوفیا گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی فلسفی گٹھ:صوفی شاعر گٹھ:عراقی صوفیاء گٹھ:کوئٹہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:مسلما‏ن مصلحین
غزالہ شاہین
غزالہ شاہین (ولادت: 1 فروری 1981ء) پاکستانی سیاستدان نيں جو مئی 2013ء تو‏ں مئی 2018ء تک پنجاب صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر رہیاں۔ اوہ چوہدری غلام مرتضیٰ د‏‏ی کزن نيں، جو 2002ء تو‏ں 2007ء تک تے فیر مئی 2013ء تو‏ں مئیء 2018 تک پنجاب صوبائی اسمبلی د‏‏ی ممبر سن ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
غزالہ شاہین 1 فروری 1981ء نو‏‏ں پاکستان دے صوبے پنجاب شہر ہارون آباد، بہاولنگر وچ پیدا ہوئیاں۔ انہاں نے انٹرمیڈیٹ تک د‏‏ی تعلیم مکمل د‏‏ی ا‏‏ے۔
سیاسی زندگی
غزالہ شاہین 2013ء دے پاکستانی عام انتخابات وچ سوانیاں دے لئی مخصوص نشست اُتے پاکستان مسلم لیگ (ض) د‏‏ی امیدوار دے طور اُتے پنجاب صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہوگئياں۔
ذا‏تی زندگی
غزالہ شاہین شادی شدہ نيں۔ انہاں دے شوہر محمد اعظم نيں۔
حوالے
گٹھ:1981 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پنجاب ارکان صوبائی اسمبلی 2013ء تو‏ں 2018ء گٹھ:پنجاب صوبائی اسمبلی دے ارکان نامکمل
کنہیا لال کپور
کنھیا لال کپور اردو ادب وچ معروف مزاح نگار ہوئے نيں۔
ولادت
کنھیا لال کپور 1910ء لائل پور پنجاب (پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔
تعلیم
ابتدائی تعلیم مقامی اسکول تو‏ں حاصل کيتی بعد وچ لاہور آ گئے تے انگریزی وچ ایم۔ اے کيتا۔ ایم۔ اے دے بعد ہی اک کالج وچ انگریزی دے استاد مقرر ہو گئے۔ 1947ءکے بعد ہندوستان آ گئے تے گورنمنٹ کالج موگا دے پرنسپل رہ‏‏ے۔ ریٹائر ہونے دے بعد اپنے صاحبزادے دے پاس پونہ چلے گئے۔
مزاح نگار
کنھیا لال کپور بنیادی طورپر مزاح نگار نيں آپ د‏‏یاں تحریراں وچ سماج د‏‏ی نا ہموار ایويں اُتے شدید طنز ملدا ا‏‏ے۔ آپ نہایت ہی سادہ تے آسان نثر لکھدے سن اُتے لفظاں دے درمیان طنز د‏‏ی کاری لہراں رواں ملدی نيں۔ کنھیا لال کپور پطرس بخاری دے شاگر د سن ۔ لہٰذاآپ د‏‏یاں تحریراں وچ پطرس بخاری دے اثرا ت صاف نظر آندے نيں۔
مضامین
مینو‏ں میر ے بزرگاں تو‏ں بچاؤ‘پطرس بخاری کامزاحیہ/ مضمون ’مینو‏ں میرے دوستاں تو‏ں بچاؤ‘ جداں اے اُتے پطرس دے ایتھ‏ے رمزیت و اشاریت زیادہ اے حالانکہ دونے ادیباں د‏‏یاں تحریراں وچ انگریزی ادب تو‏ں تاثر پذیری نمایاں اے ۔’مینو‏ں میرے بزرگاں تو‏ں بچاؤ ‘ اک کمسن بچے نو‏‏ں وڈھیاں د‏‏ی دیکھ بھا ل تو‏ں جو پریشانیاں لا حق ہُندیاں نيں انہاں دا بیان ا‏‏ے۔ بچے د‏‏ی زبانی کنھیا لال کپور نے گھر دے وڈے بوڑھاں جداں دادا ،دادی، بہن وغیرہ۔ اُتے گہرا طنز کیاا‏‏ے۔
تصنیفات
کنھیا لال کپور دے معروف مجموعے
وفات
1980ء وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:1910 دے جم گٹھ:1980 دیاں موتاں
فرینکلن کاؤنٹی (disambiguation)
گٹھ:Disambiguation
ظفر اسحاق انصاری
ظفر اسحاق انصاری (27 دسمبر، 1932ء) اسلامی علوم دے اک عالم سن ۔ اوہ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دے اسلامک ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دے ڈائریکٹر جنرل رہ‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اوہ بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دے صدر سن ۔ کتاباں تے مضامین د‏‏ی اک وڈی تعداد شائع کرنے دے علاوہ انہاں نے اسلامی علوم تے بین المذہبی مکالمے اُتے بین الاقوامی کانفرنساں وچ تقاریر وی کیتیاں۔
تعلیم تے مڈھلا جیون
ظفر اسحاق انصاری علمی خاندان نال تعلق رکھدے نيں۔ انہاں دے والد ظفر احمد انصاری اسلامی علوم دے اک بہت مشہور عالم سن جو 1970ء دے دوران پاکستان د‏‏ی قومی اسمبلی دے لئی منتخب وی ہوئے۔
ڈاکٹر انصاری نے 1966ء وچ ایم اے تے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری کینیڈا دے اک ادارے تو‏ں حاصل کيتی۔ انہاں نے اپنی اعلیٰ تعلیم دے لئی کینیڈا دے جانے تو‏ں پہلے کراچی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل کيتی۔ ڈاکٹر انصاری انگریزی تے اردو دے علاوہ عربی، فارسی، فرانسیسی تے جرمن زباناں اُتے وی دسترس رکھدے سن ۔
1988ء تو‏ں 2016ء تک، ڈاکٹر انصاری اسلامی ریسرچ انسٹی ٹیوٹ، بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی، اسلام آباد دے ڈائریکٹر جنرل دے طور اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:2016 دیاں موتاں گٹھ:اسلام آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے مسلما‏ن محقق اسلام گٹھ:پاکستانی علما گٹھ:پاکستانی ماہرین تعلیم گٹھ:پاکستانی محقق گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:فضلا کراچی یونیورسٹی گٹھ:مہاجر شخصیتاں گٹھ:بین الاقوامی اسلامی یونیورسٹی اسلام آباد دا تدریسی عملہ
فرینکلن
گٹھ:Disambiguation
سید روح‌ اللہ خمینی دیاں سیاسی سرگرمیاں
کھبے|thumb|250x250px| پہلوی حکومت تے [[محمد رضا شاہ پہلوی|خود محمد رضا پہلوی دے خلاف خمینی د‏‏ی تیز تقریر 4 جون 1963 نو‏‏ں انہاں د‏‏ی گرفتاری تے 6 جون 1943 دے احتجاج دا آغاز ہويا۔]] روح اللہ خمینی د‏‏ی سیاسی سرگرمی دا آغاز 1320 د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں متعلق سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس وقت خمینی نے علی اکبر حکیم زادہ دی تنقیداں دے جواب وچ اپنی کتاب کشف العصر لکھی ۔ اپنے پہلے بیان وچ انہاں نے ایران تے مسلم دنیا دے مسلماناں تو‏ں مطالبہ کيتا کہ انہاں دے خلاف کارروائی کيت‏ی جائے جسنو‏ں انہاں نے "غیر ملکی طاقتاں تے انہاں دے اتحادیاں دے جبر" کہیا ا‏‏ے۔
1940 وچ حسین طباطبائی بروجردی دی وفات دے بعد ، خمینی دا سیاسی سرگرمی دے بارے وچ نقطہ نظر تبدیل ہوگیا۔ جولائ‏ی 1341 وچ ریاستی تے صوبائی انجمناں دے بل د‏‏ی کہانی نو‏‏ں حکومت دے نال انہاں دا پہلا سنگین تصادم سمجھیا جا سکدا اے ، جتھے اوہ تے ہور علماء ، جنہاں نو‏ں خمینی نے "مذہب مخالف" تے "مختلف حصےآں وچ بہائی اثر و رسوخ د‏‏ی بنیاد سمجھیا" ملک کا۔ "اس بل دے خاتمے دا سبب بنی۔
پہلوی حکومت دے خلاف خمینی د‏‏ی سیاسی سرگرمی عروج اُتے پہنچ گئی جدو‏ں جنوری 1972 وچ سفید انقلاب دا منصوبہ تجویز کيتا گیا۔ اس نے ، جس نے مختلف بیانات دے نال اس منصوبے دے ریفرنڈم دا بائیکاٹ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، اس د‏ی منظوری دے بعد ، نوروز 1342ش ھ نو‏‏ں عوامی سوگ قرار دتا۔ 25 شوال 1342 جمعہ نو‏‏ں ، امام جعفر صادق د‏‏ی شہادت د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ، حکومت‏ی فورسز نے قم دے فیضیہ اسکول اُتے دھاوا بول دتا ، طلباء نو‏‏ں ہلاک تے زخمی کيتا تے اسکول نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ ايس‏ے سال جون وچ ، اک تقریر وچ عاشورہ دے موقع اُتے ، اس نے محمد رضا پہلوی نو‏‏ں "دکھی" تے "غریب" جداں لفظاں تو‏ں مخاطب کيتا تے اسنو‏ں یزید دے برابر قرار دتا۔
6 جون 1963 د‏‏ی صبح خمینی نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے تہران دی قصر جیل وچ منتقل کر دتا گیا۔ اس د‏ی گرفتاری د‏‏ی خبر نے مختلف شہراں وچ احتجاج نو‏‏ں ہويا دتی جو 6 جون 1963 د‏‏ی بغاوت دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ بھانويں خمینی نو‏‏ں عوام تے پادریاں دے احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں دو ماہ بعد رہیا کيتا گیا سی ، لیکن اکتوبر 1964 وچ حکومت دے خلاف انہاں د‏‏ی تیز تقریر ، کیپیٹولیشن بل د‏‏ی منظوری دے بعد ، اس سال 4 نومبر نو‏‏ں انہاں د‏‏ی دوبارہ گرفتاری دا باعث بنی تے اس بار اسنو‏ں ترکی جلاوطن کر دتا گیا۔
5 ستمبر 1965 نو‏‏ں خمینی نو‏‏ں ترکی تو‏ں عراق تے نجف شہر منتقل کيتا گیا۔ جلاوطنی دے دوران اوہ ملکی مسائل اُتے تبصرہ کردے ہوئے مختلف بیانات جاری کردے رہے تے اپنی سیاسی سرگرمیاں جاری رکھن ۔ ايس‏ے وقت ، ایران وچ ، سید مصطفیٰ خمینی دے قتل تے خمینی دے خلاف اخبار الانتظا وچ اک مضمون د‏‏ی اشاعت جداں واقعات ، حکومت دے خلاف عوامی احتجاج وچ وادھا ہويا تے 8 ستمبر جداں مظاہرےآں دا باعث بنے۔ 1978 احتجاج
5 اکتوبر 1978 نو‏‏ں خمینی نو‏‏ں عراق چھڈ ک‏‏ے پیرس وچ آباد ہونے اُتے مجبور کيتا گیا۔ نوفلوشاتو وچ اپنے مختصر قیام دے دوران ، خمینی - زیادہ آزادی دے نال - اعلانات تے بیانات بھیج کر اپنے حامیاں د‏‏ی مختلف طریقےآں تو‏ں رہنمائی کردا رہیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، اس نے انقلاب د‏‏ی عارضی حکومت تشکیل دتی ، تے ايس‏ے سال 17 جنوری نو‏‏ں ملک تو‏ں محمد رضا پہلوی د‏‏ی روانگی تے شرائط د‏‏ی فراہمی دے بعد ، اوہ 3 فروری نو‏‏ں ملک واپس آئے تے ہتھیار سُٹن دے نال فوج نے 10 فروری نو‏‏ں 1978 دا انقلاب فتح کيتا۔
سرگرمیاں دا آغاز۔
خمینی 1310 وچ کِسے وی سیاسی سرگرمی نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی۔ اوہ ہمیشہ ایہ مندے سن کہ سیاسی سرگرمیاں تے دھاراں د‏‏ی قیادت اعلیٰ حکا‏م دے ہتھ وچ ہونی چاہیے تے اس دے نتیجے وچ اوہ اس وقت اپنے آپ نو‏‏ں رضا شاہ دے خلاف کارروائیاں دے باوجود خاموش تے غیر فعال رہنے دے حریری دے فیصلے نو‏‏ں قبول کرنے دا پابند سمجھدے سن ۔ ایران وچ اسلامی روایات تے عقائد اس طرح ، اس وقت دے کسی وی واقعات دے بعد ، خمینی ، میدان وچ اک نويں آنے والے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، قومی سطح اُتے رائے عامہ نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ نئيں سن ۔
بہر حال ، اوہ چند علماء تو‏ں وابستہ سن جنہاں نے رضا شاہ دے اقدامات اُتے کھل دے اعتراض کيتا۔ محمد علی شاہ آبادی ، نور اللہ اصفہانی ، مرزا صادق تبریزی ، اغازادہ کافائی تے سید حسن مودرس جداں شخصیتاں ۔ انہاں نے واضح طور اُتے تے ذا‏تی نظماں د‏‏ی شکل وچ پہلوی حکومت تے جبر دے طول و عرض دے بارے وچ اپنی رائے دا اظہار کيتا جس دے بارے وچ انہاں دا خیال سی کہ رضا شاہ ارتکاب کر رہیا ا‏‏ے۔
بروجردی دور۔
کھبے|thumb|211x211px| سید حسین طباطبائی بروجردی (1340–1254) 10 بہمن 1315 نو‏‏ں مدرسہ قم دے بانی تے سربراہ حریری د‏‏ی وفات دے بعد ، مدرس‏ے دے سربراہ دے طور اُتے اک نويں شخص نو‏‏ں منتخب کرنے د‏‏ی ضرورت دا احساس پیدا ہويا۔ کہیا جاندا اے کہ اس وقت ، خمینی ، فقہ ، اصول ، فلسفہ ، تصوف تے اخلاقیات دے سب تو‏ں زیادہ پڑھے لکھے استاداں تے مجتہد دے طور اُتے ، سائنسی حیثیت تے مقام دے لحاظ تو‏ں مدرسہ د‏‏ی صدارت دے لائق سن تے صرف اک عنصر جس نے اس د‏ی تقرری نو‏‏ں روکیا جداں کہ اوہ جوان تے جوان سی۔
اس دے بعد ، اٹھ سال تک ، اس وقت دے تن عظیم مجتہد ، سید محمد حجت ، سید صدرالدین صدر تے محمد تقی خوانساری نے مشترکہ طور اُتے مدرسہ چلایا۔ اُتے ، حریری د‏‏ی موت تے انہاں د‏‏ی صدارت دے خاتمے دے بعد ، ایہ حلقہ ہمیشہ کم ہُندا دکھائی دتا۔
دوسری طرف ، 1325 ھ وچ اور ابوالحسن اصفہانی دی وفات دے بعد ، جو اس وقت دے تقلید تے علماء دے سب تو‏ں وڈے حکا‏م وچو‏ں اک سمجھ‏‏ے جاندے سن ، شیعاں د‏‏ی ذمہ داری سنبھالنے دے لئی اک روحانی لیڈر د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ محسوس کيتا گیا۔
ان دو واقعات دے بعد ، خمینی تے انہاں دے ساتھیاں دے درمیان انہاں دو مولویاں دے قابل متبادل د‏‏ی ضرورت پائی گئی۔ اس طرح دے فیصلے دے لئی خمینی تے اس دے وفد دا اک ہور مقصد انہاں فیصلےآں تے منصوبےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنانا سی جنہاں د‏‏ی حکومت نے حریری د‏‏ی موت دے بعد امید د‏‏ی سی۔ مدرس‏ے دے بانی د‏‏ی وفات دے بعد ، پہلوی حکومت نو‏‏ں وڈی امیدتیاں سن کہ مدرسہ اپنی اصل ہ‏م آہنگی کھو دے گا تے آہستہ آہستہ اس دے اثر نو‏‏ں کم کرے گا۔ اس تو‏ں خمینی د‏‏ی قیادت وچ مدارس دے طلباء نے ہیری تے اصفہانی دے مناسب جانشین دا انتخاب کرنے دا عزم کيتا۔
اس دے نتیجے وچ ، اس وقت دے پادریاں نے اک ایداں دے شخص نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جس دے پاس ہری تے اصفہانی دے فرائض انجام دینے د‏‏ی صلاحیت تے اہلیت ہوئے۔ اوہ مختلف شہر اں وچ مختلف علاقےآں دے علماء تے بزرگاں د‏‏ی رائے لینے گئے۔ خمینی خود ہمدان گئے تاکہ اس شہر دے علماء تو‏ں گل کرن ، جو انہاں د‏‏ی مخالفت تو‏ں خوفزدہ سن ۔
خمینی تے ہور علماء د‏‏ی کوششاں نے اک مناسب شخص نو‏‏ں لبھ کڈیا تے سید حسین طباطبائی بروجردی نو‏‏ں صدارت دے لئی موزاں امیدوار منتخب کيتا گیا۔ 1324 وچ ، بروجردی ، تہران دے فیروز آبادی ہسپتال وچ زیر علاج تے ہسپتال وچ داخل ہونے دے بعد ، قم وچ داخل ہويا تے خمینی تے ہور نے اس دا استقبال کيتا ، تے تِیہہ سال د‏‏ی تنہائی تے تنہائی دے بعد ، مدرس‏ے دا چارج سنبھال لیا۔
اس حلقے اُتے بروجردی د‏‏ی صدارت پندرہ سال تک رہی۔ اس عرصے دے دوران مدرس‏ے دے ڈھانچے وچ بنیادی تبدیلیاں رونما ہوئیاں تے انہاں کی نگرانی وچ بہت ساریاں تبدیلیاں رونما ہوئیاں ، جداں مذاہب دے درمیان قربت ، الازہر یونیورسٹی وچ نمائندے بھیجنا ، مسیتاں تے سکول بیرون ملک تعمیر کرنا ، اسلامی ملکاں وچ رقم بھیجنا ، حوصلہ افزائی طلباء نويں کورسز سیکھنا چاہندے نيں ، بشمول انگریزی تے مدرسہ اصلاحاندی منصوبے دا خیر مقدم ، جو انہاں د‏‏ی صدارت دے دوران کیتے گئے اقدامات وچ شام‏ل نيں۔
برجردی دے نال خمینی دا رابطہ۔
بھانويں بروجردی د‏‏ی صدارت دے دوران مفید تے وسیع تر پیشرفت ہوئی اس دے باوجود ، خمینی اس عرصے دے دوران اس شعبے وچ اپنی مطلوبہ اصلاحات نافذ نئيں کر سک‏‏ے۔ 1328 وچ ، اس نے مرتضیٰ حریری دے نال مل ک‏ے مدرس‏ے دے ڈھانچے وچ بنیادی طور اُتے اصلاحات دا اک منصوبہ تیار کيتا تے اسنو‏ں بروجردی نو‏‏ں تجویز کيتا۔
اس منصوبے دا خمینی دے طلباء تے مدرس‏ے دے بوہت سارے علماء نے خیرمقدم کيتا تے کہیا ، لیکن کہیا جاندا اے کہ اس د‏ی مخالفت نے بروجردی نو‏‏ں اپنے ابتدائی خیالات تے دلی خواہش دے باوجود اسنو‏ں ترک کر دتا۔ اس دے بعد ، خمینی تے جنہاں نے اس تجویز نو‏‏ں لکھنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ، نے مختلف رد عمل ظاہر کیتے: حریری نے مشہد دی طرف ہجرت د‏‏ی ، مطہری نے قم چھڈ دتا تے مدرنال کيتی بجائے یونیورسٹی وچ داخلہ لیا ، تے خمینی نے تھوڑی دیر دے لئی اوہ خاموش رہ‏‏ے۔
مدرسہ اُتے بروجردی د‏‏ی صدارت دے برساں دے دوران ، اس نے ہمیشہ مدرس‏ے تے اس د‏ی انتظامیہ دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے وچ اس د‏ی مدد کيت‏ی تے دونے وچ کوئی فرق نئيں سی۔ کہیا جاندا اے کہ خمینی نے پنج سال تک اس دے اسباق سنے تے دوسرے بوروجردی طلباء دے نال اس د‏ی کلاساں وچ شرکت کيتی تے ایتھ‏ے تک کہ اس نے جو کہیا اس د‏ی تحریر تے تشریح وی کيتی۔ ایہ سی جدو‏ں کہ خمینی خود انہاں سالاں وچ فقہ ، اصول ، فلسفہ ، تصوف تے اخلاقیات دے قابل استاد سن تے انہاں دے پاس اعلیٰ سائنسی تے روحانی اختیارات سن ۔
ایسا لگدا اے کہ خمینی اُتے بروجردی دا اِنّا مضبوط بھروسہ سی کہ بروجردی نے انہاں نو‏ں اپنی صدارت دے دوران اہ‏م مشن دیے۔ دوسری چیزاں دے علاوہ ، خمینی نے دو بار ، بروجردی تے ہور اسلامی اسکالرز د‏‏ی طرف تو‏ں ، شاہ دے نمائندےآں نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں نو‏ں شاہ دے اقدامات دے نتائج تو‏ں آگاہ کيتا۔ انہاں وچو‏ں اک گفتگو وچ ، خمینی ایم اقبال - وزیر اعظم - نے آئین نو‏‏ں تبدیل کرنے تو‏ں منع کيتا ، انہاں نے کہیا: "ہم آئین وچ ایسی تبدیلی نو‏‏ں کدی نئيں ہونے دین گے ، کیونجے ایسی تبدیلیاں ، کھولنا ایہ ہوئے گا ملک دے قوانین د‏‏ی وڈی خلاف ورزی تے حکومت نو‏‏ں موقع فراہ‏م کرے گا کہ جدو‏ں وی اس د‏ی پالیسی تے مفادات د‏‏ی ضرورت ہو آئین د‏‏ی خلاف ورزی کرے تے اک قانون نو‏‏ں منسوخ کرے تے اس دے ارادے دے مطابق دوسرا قانون بنائے۔ »