cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بحیرہ مرجان دی جنگ
دوپہر
جب انوe نو‏‏ں معلوم ہويا کہ شاھو ایتھ‏ے ڈُبیا اے تاں اس نے پورٹ موریسبی اُتے مارچ کرنے والے ٹنڈا نو‏‏ں عارضی طور اُتے شمال د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ جانے دا حکم دتا تے ٹافی 17 دے مشرق وچ تاکاجی نو‏‏ں فلیچر اُتے چلنے دا حکم دتا۔ تندریا دے شمال وچ پورٹ موریسبی دے شمال وچ امریکی فوجی بی 17 اُتے طیارےآں دے بمباراں نے حملہ کيتا ، لیکن ایہ کوئی نقصان نئيں ہويا۔ ايس‏ے وقت ، ایڈمرل گوٹو تے ایڈمرل کازیوکا صحت یاب ہونا شروع ہوگئے۔ جے امریکی کشتیاں نو‏‏ں رسل جزیرے دے جنوب وچ رات دے وقت دیکھیا گیا سی ، تاں اوہ اندھیرے وچ وی انہاں اُتے حملہ کرنے دا ارادہ کيتا سی۔
سہ پہر ساڈھے اک بجے ، اک جاپانی طیارے نے ڈوبائن دے جنوب وچ 78 سمندری میل اُتے ایڈمرل کریس دے عملے نو‏‏ں دیکھیا ۔ تقریباa 2 بجکر 15 منٹ اُتے رابول طیارے دے اک چوتھائی طیارے نے وی قافلے نو‏‏ں دیکھیا۔ تاگاگی حالے وی انہاں طیارےآں د‏‏ی واپسی دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن جو نوشو اُتے حملہ کرنے گئے سن ، لیکن اطلاع ملدے ہی اس نے ساڈھے ڈیڑھ بجے اپنا سفر مغرب دا رخ کيتا تے انوئ نو‏‏ں تن بجے اطلاع دتی کہ امریکی سفر اس تو‏ں چار سو میل دور سی تے اس دن اس اُتے حملہ نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ کھبے|thumb| ایچ ایم اے ایس آسٹریلیا تے ٹیفی 17 وچ دوسری کشتیاں اُتے حملہ ہويا اونو نے طیارےآں د‏‏ی دو کھیپیاں رابول تو‏ں کریس دے قافلے د‏‏ی طرف موڑ داں ۔ پہلے کھیپ وچ 12 ٹارپیڈو شامل سن ، جدو‏ں کہ دوسرے کھیپ وچ 19 دوستسوشی جی 3 ایم بمبار سن ۔ کڑدونا کریس تے کیلیفورنیا د‏‏ی طرح د‏‏ی لڑائی جہاز دے خلاف دونے ڈھائی منٹ دے نیڑے اڑاناں دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ اوہ اک جنگی جہاز تے جے بڈوالیس کروزر دے زخمی ہوئے سن ۔ در حقیقت ، نہ صرف کریس د‏‏ی ساری کشتیاں محفوظ سن ، بلکہ انہاں نے چار تارپیڈو طیارے وی گولی مار دتے۔ اس نے امریکی فوج ، تن بی 17 تے بمباری والے ویمننہی کریس نو‏‏ں اُلجھیا دتا لیکن خوش قسمتی تو‏ں اسنو‏ں کوئی نقصان نئيں ہويا۔
تقریبا تن بجے ، ذویککولا (غلط طور پر) سمجھ گیا کہ کریس د‏‏ی فوج جنوب مشرق د‏‏ی طرف بھج رہی ا‏‏ے۔ تاکاگی نے قیاس کيتا کہ کریس نے فلیچر دے آس پاس رہنے د‏‏ی سمت تبدیل کردتی سی۔ جے ایہ سچ ہُندا تاں رات دے وقت تک کریسی تے فلیچر دونے تاکگی طیارےآں تو‏ں ٹکرا جاندے۔ تاکگی تے ہارا نے محض بمباراں دے ہجوم دا آرڈر دتا تے شام نو‏‏ں بعد وچ حملہ کرنے دا ارادہ کيتا۔ تاکاجی دا منصوبہ اک اچانک حملہ کرنے دا سی ، حالانکہ ایہ رات ہوئے گی جدو‏ں لڑاکا طیارے اوتھ‏ے نئيں ہون گے تے واپس آجاواں گے۔
امریکی طیارے دے محل وقوع د‏‏ی تصدیق دے لئی ، ہارا نے صبح ساڈھے 3 بجے اٹھ ٹارپیڈو تو‏ں چلنے والے طیارے مغرب د‏‏ی طرف اڑائے تے انہاں تو‏ں 200 میل تک گشت کرنے نو‏‏ں کہیا۔ اس وقت دے نیڑے ، سمز تے نیئوشو دے بمبار ژوئیکاکو اُتے اترے۔ انہاں تھکے ہوئے پائلٹاں وچو‏ں ، چھ پائلٹ لگاتار اگلے مشن د‏‏ی تیاری دے لئی آئے سن ۔ بارہ بمبار طیارے تے 15 ٹورپیڈو طیارے انہاں دے نال تے چھ ہور تجربہ کار پائلٹاں نے ساوواچار اُتے مغرب دے لئی پرواز کيتی۔ اٹھ دستخط کرنے والے طیارے اپنی مطلوبہ منزل پرپہنچ گئے لیکن کریس یا فلیچر دا کوئی سراغ نئيں ملا۔
ٹیفی 17 ، جو 5 بجے دے نیڑے گھنے بادلاں تو‏ں گھرا ہويا سی ، دیکھیا کہ جاپانی بمبار نیڑے آرہیا ا‏‏ے۔ ایہ دیکھ ک‏ے ، انہاں نے اپنا رخ جنوب مشرق د‏‏ی طرف موڑ لیا تے انہاں نو‏ں تباہ کرنے دے لئی 11 وائلڈ کیٹ طیارے بھیجے۔ جیمز ایچ. صاف ستھرا اس قافلے نے اچانک جاپانی طیارے نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا تے اٹھ ٹارپیڈو تے اک بمبار نو‏‏ں گولی مار دتی جس تو‏ں اوہ تن جنگلی کیٹس کھو بیٹھے۔
اس اچانک حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں اچانک ہونے والے نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپانی طیارے ہر جگہ اُتے بکھرے ہوئے دیکھ ک‏ے ، جاپانی کمانڈراں نے تاکگی تے ہارا تو‏ں مشاورت کرکے حملے دا منصوبہ منسوخ کردتا۔ انہاں نے اپنا گولہ بارود ہتھیار ڈال دتا تے اپنی اپنی کشتیاں اُتے فرار ہوگئے۔ جدو‏ں ساڈھے چھ بجے سورج غروب ہويا ، اوہ اندھیرے وچ سفر ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ست بجے دے نیڑے ، جدو‏ں انہاں نے کشتی نو‏‏ں تھلے دیکھیا تاں جاپانی طیارہ اس اُتے اترنے دے لئی منڈلانے لگیا ، لیکن کشتی کریس دا بیڑا سی۔ اینٹی ایرکرافٹ گن نے جاپانی طیارےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں زمین (سمندر) گر گیا۔ ایہ سن کر ، تاکاگی نے اپنی کشتیاں تلاش کيتیاں تے طیارےآں نو‏‏ں دیکھیا۔ اٹھارہ طیارے جو دس بجے تک زندہ رہ چکے سن اوہ تاکگی دے قافلے وچ واپس آئے۔ اٹھ بجے دے نیڑے ، تاکاگی تے کریس دے درمیان تقریبا 100 سمندری میل باقی رہیا۔
اس تو‏ں پہلے ہی نووشو نے ٹیفی 17 نو‏‏ں اس حقیقت تو‏ں آگاہ کيتا سی کہ اس اُتے حملہ ہويا سی تے اوہ ڈُب رہیا سی۔ آخری پیغام وچ ، نوشو نے اپنے مقام د‏‏ی غلط تشریح د‏‏ی ، جس تو‏ں ملاحاں نو‏‏ں بچانا مشکل ہوگیا۔ فیلیچر نے غلط فہمی د‏‏ی کہ اس دا واحد ایندھن تباہ ہوگیا سی۔
دونے فریقاں نے غلط فہمی پیدا کيت‏ی سی کہ صبح نو‏‏ں دھند ہوئے گی۔ جدو‏ں اوہ راتو‏‏ں رات اپنے طیارےآں د‏‏ی مرمت کردے رہے ، دن دے تھکے ہوئے پائلٹ کچھ گھنٹےآں دے لئی سو گئے سن ۔
جاپانی بحری جہازاں اُتے حملے
8 مئی نو‏‏ں صبح سویرے ، ایڈمرل ہارا رسل جزیرے تو‏ں 100 سمندری میل دور مشرق وچ واقع سی۔ صبح 6: 15 بجے ، اس نے اپنے جنوب مغرب تو‏ں جنوب مشرق د‏‏ی طرف 250 ڈگری اُتے ست ٹورپیڈو طیارے اڑائے۔ میلےآں دے اندر گشت دے لئی بھیجیا گیا۔ اس دے ہمراہ تولگی سے تن کاوانی ٹائپ 97 تے رابول دے چار بمبار سن ۔ ست بجے ہارا شمال مشرق دے لئی روانہ ہويا ، جتھ‏ے اس نے ایڈمرل گوٹو دے بیڑے تو‏ں دو کروزر ، کنوگاسا تے فروتکا نال ملاقات کيت‏ی ۔ ہن انہاں دا کم مرکزی محاذ تو‏ں دور رہنا تے دشمن نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روکنا سی۔ تافا ، ایڈمرل گوٹو ، تے ایڈمرل کازیوکا پورٹ موریسبی تو‏ں ووڈرلک جزیرے دے مشرق وچ اپنی منزل تک پہنچنے دے لئی روانہ ہوئے۔ انہاں دا اگلا اقدام حارا تے کریس د‏‏ی افواج دے وچکار لڑائی دا نتیجہ دیکھنا سی۔ گذشتہ روز امریکی بادلاں دے بادل جو منڈلا رہے سن اوہ جاپانیاں نو‏‏ں فائدہ پہنچاندے ہوئے ہن شمال مشرق د‏‏ی طرف چلے گئے سن ۔ اس علاقے وچ مرئیت نو‏‏ں 3-15 کلومیٹر تک کم کردتا گیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکی گشتاں نو‏‏ں جاپانی بحری جہاز تلاش کرنا مشکل ہوگیا۔ سجے|thumb| لیکسنٹن جداں کہ 8 مئی 1942 د‏‏ی صبح نو‏‏ں یارک ٹاؤن تو‏ں دیکھیا گیا سی ٹیفی 17 نو‏‏ں گذشتہ رات ایڈمرل کریس نے عارضی طور اُتے ایڈمرل اوبری فچ دے حوالے کردتا سی۔ فجر دے وقت ، ٹنڈا لوئسائیڈس تو‏ں 180 ڈگری جنوب مشرق وچ سی ۔ میلےآں اُتے سی۔ صبح 6:30 بجے ، فِچ نے 200 طیارے وچ 18 طیارے اڑائے۔ سب دے چاراں اطراف نو‏‏ں نگرانی دے لئی چھڈنا۔ ہن امریکیو‏ں دے پاس بادلاں تو‏ں کوئی پناہ نئيں سی تے 20-22 کلومیٹر تک ایہ نظارہ واضح سی۔
بیس منٹ اٹھ یو۔ ایس ایس لیکسنٹن تو‏ں روانگی جوزف جی۔ پائلٹ ، اسمتھ نے حادّا‏تی طور اُتے کلاؤڈ برسٹ دے ذریعہ جاپانی ٹینڈیم نو‏‏ں دیکھیا تے اسنو‏ں ٹیفی نو‏‏ں اطلاع دی۔ دو منٹ د‏‏ی سوکاکاروونا آؤٹ کینجھو کان وے یا تہلالہ ٹیفی 17 کھو گیا ، تے اس نے ایہ خبر سنادی ۔ اس وقت دونے فوجاں اک دوسرے تو‏ں 210 سمندری میل دور سن تے دونے پہلے حملے دے لئی طیارے تیار کرنے تے بھیجنے دے لئی دوڑنے لگے۔ کھبے|thumb| بمبار د‏‏ی زد وچ آنے تو‏ں بچنے دے لئی شوکاکو تیز موڑ لے رہیا ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ کشتی وچ اگ لگی ا‏‏ے۔ ساڈھے نو بجے ، لیفٹیننٹ کمانڈر کاکوچی ٹاکاہاشی د‏‏ی سربراہی وچ جاپانی طیارےآں دے بیڑے نے فلیچر د‏‏ی کشتیاں دا سفر کيتا۔ اس وچ 18 لڑاکا طیارے ، 33 بمبار تے 18 ٹارپیڈو شامل سن ۔ امریکی سفر نے دو مختلف گروہاں نو‏‏ں تشکیل دتا۔ یارک ٹاؤن سے صبح ساڈھے 7 بجے چھ لڑاکا طیارے ، 24 بمبار تے نو ٹورپیڈو روانہ ہوئے۔ دس منٹ بعد ، نو لڑاکا طیارے ، 15 بمبار تے 12 ٹارپیڈو لیکسٹن کے اُتے اڑ گئے۔ جدو‏ں طیارہ روانہ ہويا تاں دونے پارٹیاں د‏‏ی کشتیاں پوری طاقت دے نال دشمن د‏‏ی طرف چل پئی۔ اس دا اک مقصد ایہ سی کہ واپس آنے والے ہوائی جہاز د‏‏ی حد نو‏‏ں کم کيتا جائے۔
ولیم O. یارک ٹاؤن دے اُتے بمباری طیارہ لیندے ہوئے ۔ وچ 10:32 بجے، جاپانی دیکھیا گیا اے، لیکن انہاں دے نال اڑ گئے کہ ٹارپیڈو پرواز طیارے حالے تک سست نئيں سی. اس بار شوکاکو تے ذوائیکو اک دوسرے تو‏ں اک کلومیٹر دے فاصلے اُتے چل رہے سن لیکن ژویکاکو سمندر دے گھنے بادلاں وچ چھپا ہويا سی۔ 16 صفر طیارے اپنے دفاع دے لئی تیار سن ۔ پچیس منٹ منڈلانے دے بعد ، تمام امریکی طیارےآں نے اچانک شوکاکو اُتے حملہ کردتا۔ اس کشتی اُتے ٹارپیڈو طیارےآں د‏‏ی ساری سلاخاں کھو گئياں جو افقی موڑ لے رہی سی۔ لیکن امریکی شوکاکو اُتے 450 کلوگرام دو بم گرانے وچ کامیاب ہوگئے۔ اس دھمادے ميں شوکاکو د‏‏ی پیش گوئی تباہ تے فلائٹ ڈیک تے ہینگر ڈیک اک وڈا نقصان وی ہويا۔
جداں ہی طوفان برپا ہويا ، لیکسنٹن کا اک جھولا ساڈھے گیارہ بجے جاپانی سفر دے قریب پہنچیا ۔ دو بمباراں نے شوکاکو اُتے ہور 450 کلوگرام بم گرا دتا۔ دوسرے دو طیارےآں نے زویکاکو اُتے بم گرایا لیکن دونے گم ہوگئے۔ تب تک ، دونے کشتیاں بادلاں تو‏ں گزر چکيت‏یاں سن ، تے باقی امریکی طیارےآں نے انھاں نئيں دیکھیا۔ گیارہ ٹارپیڈو وی ضائع ہوگئے۔ اس وچ ، تن امریکی وائلڈکیٹ طیارےآں نو‏‏ں جاپانی زیرو طیارےآں نے گولی مار دے ہلاک کردتا۔
شوکاکو اُتے ہونے والے دھماکےآں وچ 223 فوجی تے ملاح ہلاک ہوگئے یا اس دے نال ہی فلائٹ ڈیک وی شدید زخمی ہويا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں شوکاکو اُتے طیارےآں دا پرواز کرنا ناممکن ہوگیا۔ دراں اثنا ، شوکاکو دے کیپٹن تاکاتسگو جوجیما نے تاکگی تے ہارا تو‏ں میدان جنگ تو‏ں دستبرداری د‏‏ی اجازت طلب کيتی۔ بارہ بجے ، شوکاکو اپنے نال دو کروزر لے ک‏ے شمال مشرق د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔
امریکی بحری جہازاں اُتے حملے
سجے|thumb| بیروزگار امریکی جاپانی طیارےآں نے حملہ کيتا ۔ ایس ایس لیکسنٹن کھبے|thumb|180x180px| جاپانی حملے دے بعد 5 انچ بندوق لیکسٹن وچ فائر ہوئی صبح 10:55 بجے طیارے ریڈار دے تحفظ وچ آنے دے بعد لیکسنگٹن نے جاپانیاں دے خلاف نو وائلڈکیٹ طیارے فائر کیتے۔ طیارے بہت جارحانہ حملہ آور نئيں نيں جس تو‏ں لیکجنگتانہ تو‏ں کچھ فاصلہ طے کرنے دے ل six چھ طیارے نيں جنہاں تو‏ں ٹراپیڈوکی انتظار خلیقہ بیٹھیا ہويا سی۔ لیکن جاپانی طیارہ بلندیاں تو‏ں روانہ ہويا تے لیکسٹن دے پار پہنچیا۔ لیفٹیننٹ کمانڈر شیگکازو شمازاکی د‏‏ی سربراہی وچ جاپانی دستہ اِنّے طیارے تو‏ں محروم ہوگیا جِنّا کہ اس تو‏ں پہلے رات تو‏ں ہی کھو گیا سی۔ چودہ طیارےآں نے لیکسنٹن اُتے حملہ کيتا ، جدو‏ں کہ چار نے یارک ٹاؤن اُتے اڑان بھری۔ چار جاپانی طیارےآں نو‏‏ں یارک ٹاؤن دے ارد گرد طیارے دے ذریعے اڑا دتا گیا ، جدو‏ں کہ چار امریکی طیارے تباہ ہوگئے۔ یارک ٹاؤن تے لیکسنٹن تن کلومیٹر دے فاصلے اُتے تھے جدو‏ں جاپانی حملہ صبح ساڈھے گیارہ بجے شروع ہويا۔ جداں ہی طیارہ نیڑے آیا ، اسنو‏ں اینٹی ایرکرافٹ گناں نے نشانہ بنایا۔ جاپان دے چار طیارے ڈگ ک‏ے تباہ ہوگئے۔ یارک ٹاؤن اُتے چاراں ڈرون حملے ناکا‏م رہ‏‏ے۔ چودہ طیارے لیکسٹن اُتے اترے ، دو تختے بنائے تے کشتی دے دونے اطراف تو‏ں حملہ کيتا۔ لیکسٹن وچ دو ٹورپیڈو مارے۔ کھبے طرف دا ایندھن دا ٹینک اک ہی جھٹدے ميں ٹُٹ گیا سی لیکن پھٹا نئيں سی۔ لیکن ملاحاں تو‏ں ناواقف ، پٹرول ٹینک تو‏ں بخارات بن گیا تے آس پاس دے علاقے وچ پھیل گیا۔ دوسرا ٹارپیڈو کھبے طرف نالے اُتے اُتریا ، جس تو‏ں انجناں وچ جانے والے کولینٹ د‏‏ی مقدار کم ہوئے گئی۔ اُتے ، کچھ انجن زیادہ گرم ہوگئے سن تے انہاں نو‏ں بند کرنا پيا سی۔ اُتے ، لیکسنٹن 24 گرہ (40 کلومیٹر) فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار برقرار رکھنے وچ کامیاب رہیا۔ کھبے|thumb| امریکی ایس ایس یارک ٹاؤن اُتے حملہ آور گروہ دا رہنما تاموتسو ایما سی بقیہ 33 جاپانی بمبار طیارے مخالف سمت د‏‏ی طرف ودھے ، تے ٹارپیڈو حملے دے - 3-4 منٹ دے اندر ہی ، اوہ 14،000 فٹ تو‏ں غوطہ خوری کرنے لگے۔ تاکاہاشی د‏‏ی قیادت وچ ، 19 طیارے لیکسٹن کے اُتے اڑ گئے ، جدو‏ں کہ توموٹس ایما دے ماتحت بقیہ 14 طیارے یارک ٹاؤن کے اُتے اڑ گئے۔ زیرو طیارہ ، جو انہاں د‏‏ی کمپنی وچ سی ، امریکی لڑاکا طیارےآں نو‏‏ں روک رہے سن ۔ اُتے ، دو وائلڈکیٹ ہوائی جہاز ایما نے تشکیل دتے مبہم ہونے وچ کامیاب تاکاہاشی ہجوم نے یارک ٹاؤن اُتے دو بم گرائے تے انھاں اگ لگیا دتی ، لیکن امریکیو‏ں نے اک گھنٹہ وچ انہاں نو‏ں بجھا لیا۔ یارک ٹاؤن دے فلائٹ ڈیک دے وسط وچ اک ہور بکتر بند بم پھٹا ، چار ڈیک دے اس پار پنجويں ڈیک اُتے پھٹا۔ اس نے 66 امریکی فوجیاں تے ملاحاں نو‏‏ں ہلاک کيتا تے اک گودام نو‏‏ں تباہ کردتا جتھ‏ے طیارے دے کچھ حصے رکھے ہوئے سن ۔ دوسرے 12 بم کشتی اُتے نئيں اترے ، لیکن پھٹتے ہی پھٹ پئے تے یارک ٹاؤن نو‏‏ں پانی دے کنارے تو‏ں تھلے نقصان پہنچیا۔
جب جاپانی طیارے اپنے اڈاں اُتے واپس جانے لگے تاں باقی امریکی طیارےآں نے انہاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا تے زبردست ہوائی جنگ شروع ہوگئی۔ اس نے تن امریکی ٹارپیڈو طیارے گرائے (جن دے پاس حقیقت وچ مشین گناں دے علاوہ ہتھیار نئيں سن ) تے تن وائلڈکیٹ لڑاکا طیارے ڈگ ک‏ے تباہ ہوئے ، جدو‏ں کہ جاپان دے تن ٹارپیڈو طیارے ، اک بمبار تے اک لڑاکا طیارے مارے گئے۔ دوپہر تک دونے طرف دے طیارے دشمن اُتے اپنا گولہ بارود چھڈ ک‏‏ے اپنے اڈاں اُتے واپس چلے گئے سن ۔ راستے وچ ، اوہ ملے تے دوبارہ لڑنا شروع کيتا۔ اس حادثے وچ کنو تے تاکاہاشی دونے ہلاک ہوگئے سن ۔
چکر ، سروے تے پِچھے ہٹنا
یہ بمبار امریکی فوجی اڈے دے سامنے دوپہر دے بعد پھٹا سی۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک بے گھر ہوگئے سن ۔ زیادہ تر طیارے فلائٹ ڈیک دے ضائع ہونے دے باوجود لیکسٹن تے یارک ٹاؤن وچ بحفاظت لینڈ کرگے ، لیکن انہاں وچو‏ں ست طیارے تو‏ں طاری ہوگئے تے اک وائلڈکیٹ سی۔ جاپانیاں وچو‏ں دو ، زیرو لڑاکا طیارے ، پنج بمبار تے اک ٹارپیڈو فائٹر اپنے طیارے اُتے اترنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ جاپان دے 69 طیارےآں وچو‏ں 46 جہاز وچ داخل ہوئے ، لیکن انہاں وچو‏ں تن صفر اُتے سن ، چار اُتے بمباری کيتی گئی تے پنجاں نو‏‏ں آتش زد کيتا گیا۔
ساڈھے اٹھ بجے ، ایڈمرل ہارا نے تاکگی نو‏‏ں مطلع کيتا کہ صرف 24 صفر لڑاکا طیارے ، اٹھ بمبار تے چار ٹورپیڈو طیارے شوکاکو تے جھویکاکو اُتے استعمال ہونے سن ۔ تاکگی نو‏‏ں وی ایندھن د‏‏ی فکر سی۔ اس دے ادھے کروزر تے کچھ ملبے پنجواں ایندھن د‏‏ی فراہمی اُتے آئے سن ۔ تن بجے تاکاگی نے انوئ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ جاپانیاں نے دونے امریکی جہاز جہاز وچ ڈُبے نيں ، لیکن جاپانی طاقت د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پورٹ مورسبی اُتے حملہ کرنے دے لئی فضائی دفاع بھیجنا ناممکن سی۔ انوئے دے گشت نے دیکھیا کہ ایڈمرل کریس دا دستہ نیڑے آرہیا اے ، لہذا اس نے ایہ حملہ واپس لے لیا تے آپریشن مو نو‏‏ں 3 جولائ‏ی تک ملتوی کردتا۔ انہاں نے تاکاگی نو‏‏ں کہیا کہ اوہ آپریشن آر وائی کی تیاری دے لئی سولومن جزیرے دے شمال مشرق وچ جاواں۔ یبارھوکم زوائیکو تے اس دے ساتھی رابول دے لئی روانہ ہوئے ، جدو‏ں کہ شوکاکو جاپان دے لئے روانہ ہويا۔ سجے|thumb| جل رہیا اے لیکسنٹن دوپہر تک امریکیو‏ں نے لیکسنٹن وچ اگ بجھانے وچ کامیابی حاصل کرلئی سی ، تے کشتی معمول اُتے پرتن والی سی۔ تقریبا 3 3 بجے دے نیڑے ، اس علاقے وچ بجلی د‏‏ی موٹراں تو‏ں چنگاریاں پھٹ گئياں جتھ‏ے ٹورپیڈو نے پٹرول نو‏‏ں بخارات وچ بکھیر دتا سی۔ اس دھمادے ميں 25 ملاح ہلاک تے زبردست اگ لگی۔ اک ہور وڈا دھماکہ سہ پہر ساڈھے تن بجے تے تیسرا شام ڈھائی بجے ہويا۔ صبح 5:45 بجے ، فائر فائٹرز نے کپتان نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ اگ قابل نئيں ا‏‏ے۔ کیپٹن فریڈرک سی۔ شرمین نے کشتی نو‏‏ں پنج بجے جانے دا حکم دتا۔ کیپٹن شرمن تے اوبری فچ سمیت باقی تمام ملاحاں نو‏‏ں بچایا گیا۔ شام وچ سوواست یو۔ ایس ایس فیلپس پنج ٹارپیڈو لیکسٹن نو‏‏ں مارے۔ وڈی کشتی 40 منٹ وچ 14،000 فٹ گہری ڈُب گئی۔ جہاز وچ موجود 2،951 ملاحاں وچو‏ں 216 تے 36 طیارے وی ڈُب گئے۔ جداں ہی لیکسنٹن ڈُب گیا ، فیلپس تے اس دے ساتھی یارک ٹاؤن پہنچے ، تے الاسور نے جنوب مغرب وچ ٹیفی 17 دا سفر کيتا۔ شام نو‏‏ں ، ڈگلس میک آرتھر نے فلیچر نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اس دا حملہ آور جاپانیاں اُتے پہنچ گیا اے تے حملہ کردتا اے ، تے ایہ کہ جاپانی بیڑا شمال مغرب د‏‏ی طرف بھج رہیا ا‏‏ے۔
شام دے آخر وچ ، کریس نے اطلاع دتی کہ اوہ اپنے ٹینک وچ ایندھن ختم ہوگیا اے ۔ اے ایم ایس ہوبارٹ تے امریکا وچ انجنہاں د‏‏ی ناکامی ۔ ایس ایس چلنا نو‏‏ں ہٹا کر ٹاؤنس ول بھیج دتا گیا۔ کریس نو‏‏ں معلوم ہويا کہ جاپانی فلیچر د‏‏ی پگڈنڈی اُتے واپس آئے ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں بوہت گھٹ ہی معلوم سی کہ فلیچر اپنی کشتی دے نال بہت دور جاچکيا اے ، لہذا اس نے جتھ‏ے سی اوتھے رہنے دا انتخاب کيتا تے اپنے آپ نو‏‏ں دشمن تے فلیچر دے نال نال پورٹ موریسبی دے وچکار کھڑا کردتا۔
بعد وچ
9 مئی نو‏‏ں ، ٹیفی 17 ، مشرق دا رخ کردے ہوئے نیو کالیڈونیا دے جنوب د‏‏ی طرف گیا ، تے اوہ کورل سمندر تو‏ں باہر گر گیا۔ ایڈمرل نیمٹز نے فلیٹر کو حکم دتا کہ اوہ ٹونگاٹابو دے یارک ٹاؤن وچ دوبارہ تیل لگاواں اور تکوٹاک پرل ہاربر آئیاں ۔ ايس‏ے دن امریکی فوجی بمباراں نے ڈیبون اُتے حملہ کيتا۔ چونکہ کریس دو دن تو‏ں ٹیفی 17 د‏‏ی نقل و حرکت دے بارے وچ نئيں جاندا سی ، لہذا اس نے اندازہ لگایا کہ ٹیفی 17 سمندر تو‏ں باہر آگیا ا‏‏ے۔ جاپانی فوجیاں د‏‏ی نقل و حرکت نہ دیکھ ک‏ے کریس 10 مئی دی صبح اک بجے آسٹریلیا روانہ ہوئے ، گیارہ تریخ نو‏‏ں ٹاؤنس ویل دے نیڑے واقع وٹسنڈے آئ لینڈ پہنچے۔
8 مئی دی رات 10 بجکر 30 منٹ پر ، آئسوروکو یاماموتو نے شیگوشی انولا نو‏‏ں دشمن نو‏‏ں ختم کرنے تے پورٹ موریسبی اُتے قبضہ کرنے دا حکم دتا ۔ اُتے ، انوئ نے پورٹ موریسبی اُتے حملہ روک دتا لیکن تاکاگی تے گوٹو نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ امریکیو‏ں دا پِچھا کرن۔ تب تکاکی دا جہاز ایندھن تو‏ں ختم ہوچکيا سی۔ 9 مئی نو‏‏ں ، تاکاگی نے سارا دن اپنے آئل ٹینکر تووہو مارو نو‏‏ں ایندھن وچ گزاریا تے رات دے وسط وچ جنوب مشرق دا سفر کيتا۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، جنوب مغرب دا رخ کردے ہوئے ، اوہ کورل بحر د‏‏ی طرف پرت آیا۔ ڈیبی اُتے مبنی ہوائی جہاز نے وی ٹیفی 17 د‏‏ی تلاش شروع کردتی سی۔ جب 10 مئی نو‏‏ں دوپہر تک دشمن نظر نئيں آیا سی ، تاکاگی نے ہورا نو‏‏ں دسیا کہ ٹیفی 17 میدان جنگ تو‏ں فرار ہوچکيا ا‏‏ے۔ فیر اوہ رابول واپس چلا گیا۔ یاماموٹو نے تاکگی د‏‏ی تائید کيت‏ی تے جاپان نو‏‏ں زویکاکولا واپس بلا لیا ۔ 11 مئی دی سہ پہر نو‏‏ں امریکی بحریہ دے پی۔ بی Y کاتالینا نو‏‏ں نوشو بھٹکدے دیکھیا گیا ۔ ایس ایس ہینلی جواب دتا تے نوشو تو‏ں 109 ملاح تے سپاہی تے سمس تو‏ں 14 افراد نو‏‏ں بچایا۔ فیر شام نو‏‏ں نیئوشو نو‏‏ں پانی دا مقبرہ دتا گیا۔
آپریشن آر وائی 10 مئی نو‏‏ں پورٹ مورسبی وچ شروع ہويا۔ یو 12 مئی نو‏‏ں یو ایس۔ ایس ایس S-42 آبدوز دے اپنے اوکیانوشیما دے پرچم بردار ڈُب جانے دے بعد ، لینڈنگ 17 مئی تک ملتوی کردتی گئی ۔ ايس‏ے دوران ولیم ایف۔ ہلسی ، جونیئر د‏‏ی ٹاسک فورس 16 افسس پہنچی ، تے 13 مئی نو‏‏ں شمال دا رخ کردے ہوئے ، نورو تے اوقیانوس جزیرے دا انتظار کر رہیا سی۔ اس دا ارادہ جاپانیاں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں آنے اُتے راضی کرنا سی۔ چیسٹر نیمزز نے اشارہ کيتا سی کہ جاپانیاں د‏‏ی اک وڈی نفری جزائر مڈ وے پر مارچ کرے گی ۔ اس نے ہلسی نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ جاپانیاں نو‏‏ں جان بجھ کر ٹھیک طور اُتے دسے گا کہ اوہ (ہلسی) کتھے اے تے فیر بغیر کسی غرض دے پرل ہاربر پہنچ جائے گا۔ یہ گشتی ، جو 15 مئی نو‏‏ں صبح 10 بجے تلگی تو‏ں روانہ ہوئی سی ، شام دے 445 بجے جزیرے سلیمان دی مشرقی جانب ٹیفی 16 اُتے اتری ۔ کئی میل دور ٹائپ کيتا۔ ہلسی فورا. پرل ہاربر د‏‏ی طرف ودھیا۔ ایہ اچھی طرح تو‏ں کم کيتا. امریکیو‏ں نے پورٹ موریسبی اُتے ہوائی جہازاں دے ذریعہ حملہ آوراں دے نیڑے پہنچدے ہوئے ، انوe نے فورا. ہی اس مسانو‏ں منسوخ کردتا تے اپنی کشتیاں نو‏‏ں رابول تے ٹرک واپس بلا لیا۔ ٹیفی 16 نے افیفٹ نو‏‏ں دوبارہ بھر لیا تے 29 تریخ نو‏‏ں پرل ہاربر پہنچیا۔ دوسرے دن یارک ٹاؤن تے اس دے نال آنے والی کشتیاں پہنچ گئياں۔ کھبے|thumb| شوکاکو دے سامنے تے فلائٹ ڈیک نو‏‏ں پہنچنے والا نقصان 17 مئی نو‏‏ں ، شوکاکو کور پہنچ گیا ۔ لڑائی وچ ہونے والے نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ نیڑے نیڑے اک طوفان وچ ڈُب گیا سی۔ زویکاکو 21 مئی نو‏‏ں ٹرک دے ذریعے کوریلہ پہنچیا۔ امریکیو‏ں نو‏‏ں معلوم سی کہ ایہ دونے جہاز جاپان واپس جارہے سن ، لیکن انہاں د‏‏ی اٹھ آبدوزاں سڑک اُتے پھنس گئياں ، لیکن شوکاکو تے زویکاکو بحفاظت جاپان پہنچ گئے۔ اک اندازے دے مطابق شوکاکو د‏‏ی مرمت تے دوسرا طیارہ نصب کرنے وچ دو تو‏ں تن ماہ لگاں گے۔ مڈ وے د‏‏ی لڑائی وچ انہاں دونے چوکیو‏ں دا حصہ لینا تقریبا ناممکن سی۔ انہاں کشتیاں 14 جولائ‏ی نو‏‏ں مرمت کيتیاں گئیاں تے جنگ وچ واپس آگئياں۔ آپریشن موم وچ شامل آبدوزاں نو‏‏ں ايس‏ے ہفتے سڈنی اُتے حملہ کرنے تے دوستاں د‏‏ی فراہمی کٹنے دا کم سونپیا گیا سی۔ اوتھ‏ے جاندے ہوئے ، I-28 سب میرین نو‏‏ں امریکی شہری نے دیکھیا۔ ایس ایس ٹوٹوگ ایہ آبدوز جہاز وچ موجود تمام ملاحاں دے نال ڈُب گئی۔
آرموری جنگ کيت‏ی پیشرفت
اس معردے ميں پہلی بار دونے فریقاں دے جنگی جہاز اک دوسرے دے سامنے لڑے۔ ایتھ‏ے تک کہ انہاں نے اک دوسرے اُتے براہ راست حملہ نئيں کيتا۔ اس دے بجائے دونے اطراف دے طیارےآں نے بندوق د‏‏ی جگہ لئی۔ ایہ ویوناؤکا دے خلاف ویواناکا د‏‏ی پہلی لڑائی تے تمام جرنیلاں دا پہلا تجربہ سی۔ اس وچ کوئی تاریخی ریکارڈ موجود نئيں اے کہ کس طرح پینتریبازی کيت‏ی جائے یا کیہڑا حربے استعمال کیتے جاواں۔ اُتے ، دونے جماعتاں نے متعدد غلطیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جنگ کيت‏ی رفتار جنگی جہازاں (تقریبا 40 گرہاں) د‏‏ی رفتار تک محدود نئيں سی بلکہ طیارےآں د‏‏ی رفتار (300+ گرہیاں) سی لیکن ہن وی مواصلات دے ذرائع بہت پرانے سن ۔ نتیجے دے طور اُتے ، فیصلہ کرنے دا وقت بوہت گھٹ ہوگیا۔ پچھلی لڑائیاں وچ ايس‏ے طرح دے حالات وچ اٹھائے گئے اقدامات نہ صرف اس جنگ وچ غیر موثر سن بلکہ کسی حد تک محدود وی سن ۔ اس دے لئی اک وڈا فیصلہ کرنا تے اس اُتے عمل درآمد کرنا ضروری سی ، تے جاپانیاں نو‏‏ں اس سلسلے وچ تکلیف ہوئی کیونجے ایڈمرل انوئ حقیقی میدان جنگ وچ نئيں ، لمبے بیڑے اُتے بیٹھے سن ، تے اس دے لئی کشتی نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں منتقل کرنا یا اگلے اقدام دا فیصلہ کرنا مشکل سی۔ میدان جنگ وچ جاپانی جرنیل وی اک دوسرے نو‏‏ں معلومات فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ فلیچر ، کریس ، فِچ ، وغیرہ ، دوستاں دے جرنیل۔ اوہ اپنی ہی کشتیاں اُتے لڑ رہے سن ۔
جاپانی جہازاں اُتے پائلٹاں تے ملاحاں نو‏‏ں امریکی پائلٹاں تے ملاحاں تو‏ں زیادہ جنگی تجربہ حاصل سی۔ اس تو‏ں جاپانی طیارے زیادہ مہلک ہوگئے ، حالانکہ دونے طیارےآں د‏‏ی تعداد وچ برابر سن ۔ 8 مئی دے حملے وچ جاپانی طیارے دا غلبہ سی ، لیکن اس دے 90 پائلٹ ہلاک ہوگئے سن ، جدو‏ں کہ 35 دا تعلق امریکا تو‏ں سی۔ جاپانی پائلٹاں نے پہلے وی بہت ساریاں لڑائ لڑی سی تے انہاں د‏‏ی فوجی طاقت انہاں دے نال ہی ختم ہوگئی سی۔ جاپانی پائلٹاں وچ ، زیادہ تجربہ کار پائلٹاں دے لئی ایہ رواج سی کہ اوہ جنگ تو‏ں پہلے ، جس تو‏ں نويں یا چھوٹے پائلٹاں دے لئی جنگی تجربہ حاصل کرنا غیر معمولی ہوگیا۔ انہاں تجربہ کار پائلٹاں دے پاس اِنّے جاپانی پائلٹ نئيں سن کہ اوہ سمندر وچ مرنے اُتے انہاں د‏‏ی جگہ لے لین۔ اس نے انہاں نو‏ں باقی جنگ تک ماریا۔
حکمت عملی تے اسٹریٹجک نتائج
جنگ دے اختتام اُتے ، دونے فریقاں نے فتح دا اعلان کيتا۔ کھوئی ہوئی کشتیاں تے سپاہی دیکھ ک‏ے جاپان جنگ وچ فاتح رہیا۔ انہاں نے اک بہت وڈا امریکی طیارہ بردار بحری جہاز ، آئل ٹینکر تے اک تباہ کن ڈُب ڈالیا ، تے اک چھوٹا طیارہ بردار بحری جہاز ، اک تباہ کن تے اپنے ہی کچھ چھوٹے جنگی جہاز کھو بیٹھے۔ بحر الکاہل ، امریکا اس وقت صرف چار ویووناکا سن تے انہاں وچو‏ں اک ، یو۔ ایس ایس لیکسنٹن ، جاپان ڈوبنے وچ کامیاب ہوگیا۔ اپنے لوکاں نو‏‏ں جنگ کيت‏ی اطلاع دیندے ہوئے ، جاپان نے کہیا کہ اس نے اس تو‏ں کدرے زیادہ چنگا کم کيتا ا‏‏ے۔
اگرچہ جاپان اس جنگ وچ بہت زیادہ ملوث سی ، لیکن ایہ اک اسٹریٹجک اتحادی وی سی۔ اس جنگ دے نتیجے وچ پورٹ مورسبی اُتے جاپانی حملہ ہويا۔ اس نے دوستاں د‏‏ی رسد دے خطرے تو‏ں گریز کيتا۔ لیکسنٹن بڈلی تے یارک ٹاؤن د‏‏ی واپسی نے جاپانی بحری جہازاں نو‏‏ں بحیرہ مرجان اُتے مفت لگام دتی لیکن انہاں د‏‏ی اگلی سفر تاخیر دا شکار ہوگئی۔
یہ پہلا موقع سی جدو‏ں جاپان مہم چھڈ ک‏‏ے واپس آیا سی۔ اس تو‏ں انہاں دوستانہ اقوام دا حوصلہ بلند ہويا جو پچھلی مہماں وچ شکست کھا چکے سن ۔ پورٹ موریسبی دے ویرل کیمپ اُتے جاپانی حملے روکنا ممکن نئيں سی ، لیکن چونکہ ایہ حملہ نئيں ہويا ، لہذا مٹھی بھر دوست برقرار رہے تے اوتھ‏ے تو‏ں ہی انہاں نے اپنی تحریک جاری رکھی۔ جاپان د‏‏ی طرح ، اس دے دوستاں نے وی اپنے لوکاں نو‏‏ں دسیا کہ اوہ جیت گیا ا‏‏ے۔
اس لڑائی دا دونے اطراف دے حرباں اُتے گہرا اثر پيا۔ جے دوستاں نو‏‏ں نیو گنی تو‏ں فرار ہونا پيا تاں ، اس دے نتیجے وچ چلنے والی مہمات تے زیادہ مشکل ہُندی۔ جنگ جاپانی جرنیلاں د‏‏ی عارضی شکست سی۔ جاپانی عوام نے سمجھیا کہ یو ایس نیوی بہت کمزور اے تے جاپانی نیوی کسی وی وقت اسنو‏ں تباہ کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدی ا‏‏ے۔
مڈوے د‏‏ی لڑائی
یاماموتو نے مڈ وے د‏‏ی لڑائی وچ شوکاکو تے زویکاکو نو‏‏ں استعمال کرنے دا منصوبہ بنایا سی ، لیکن مڈ وے وچ جاپانی فورس بے گھر ہونے تو‏ں کمزور ہوگئی ۔ ایہ طیارہ ، جس نو‏‏ں جاپانی فوجیاں د‏‏ی مدد دے لئی استعمال کيتا جاندا سی ، ڈُب گیا ، تے جہاز ڈُب گیا۔ جاپانیاں نے سمجھیا کہ اوہ لیکسٹن دے نال نال امریکا وچ وی شامل ہون گے ۔ ایس ایس یارک ٹاؤن وی ڈُب گیا ، تے صرف دو جہاز ، انٹرپرائز تے ہارنیٹ ، ریاستہائے متحدہ دے نال ہی رہ‏‏ے۔ اُتے ، جہاز وچ طیارےآں د‏‏ی کل تعداد جاپانیاں دے لئی دستیاب ہوائی جہاز د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ سی ، جنہاں وچ آسٹریلیائی تے نیو گنی دے بھی شامل سن ۔ در حقیقت ، دو نئيں بلکہ تن امریکی ملاح مضبوط سن کیونجے یارک ٹاون جنگ دے فورا بعد ہی پرل ہاربر پہنچیا سی تے 27-30 مئی نو‏‏ں چار دن ، امریکی اڈے اُتے اس د‏ی مرمت دے بعد میدان جنگ وچ واپس جانے نو‏‏ں تیار سی۔ مڈ وے د‏‏ی لڑائی وچ نہ صرف یارک ٹاؤن نے دو جاپانی کشتیاں ڈوباں بلکہ اوہ دوسری دو کشتیاں دے مقابلہ وچ ڈھال د‏‏ی طرح کھڑی ہوگئی۔ سجے|thumb| یارک ٹاؤن د‏‏ی مرمت پرل ہاربر ہاربر وچ د‏‏ی جارہی اے جب امریکی یارک ٹاؤن د‏‏ی مرمت دے لئی شدت تو‏ں کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ، جاپان نو‏‏ں زویکاکو یا شوکاکولا د‏‏ی مرمت کرنے وچ کوئی جلدی نئيں سی۔ بحری جہازاں د‏‏ی مرمت تو‏ں دور ، جاپانیاں نے دوسرے جہازاں وچ ہوائی جہاز تے پائلٹ بھیجنے د‏‏ی کوشش تک نئيں کيتی۔ شوکاکو د‏‏ی فلائٹ ڈیک گر گئی ، جس تو‏ں طیارےآں دے لئی اڑنا ناممکن ہوگیا ، لیکن جاپانیاں نے اس د‏ی مرمت وچ تن ماہ دا وقت لیا۔ اس دے نتیجے وچ ، نہ تاں کشتیاں تے نہ ہی پائلٹ مڈ وے د‏‏ی لڑائی وچ لڑ سکدے سن ۔
بوہت سارے مورخین دے مطابق ، یاماموتو نے کورل سمندر وچ دوستاں تو‏ں لڑنے د‏‏ی غلطی د‏‏ی سی۔ جے اوہ اک ہی جنگ وچ جنگ کرنا چاہندا اے تاں ، اس دے لئی ایہ مناسب نئيں ہوئے گا کہ اوہ اپنی کشتی نو‏‏ں کورل بحر وچ اتارے۔ اوہ سمندر وچ مرجان دے چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مڈ وے وچ پوری طاقت تو‏ں لڑ نئيں سکدا سی۔ ورنہ اسنو‏ں اپنی ساری توانائی مرجان سمندر وچ ڈالنا پڑدی۔ دونے تھ‏‏اںو‏اں اُتے اس د‏ی فتح یقینی نئيں سی کیونجے دونے لڑاواں جزوی طاقت دے نال لڑیاں گئیاں۔ نہ صرف ایہ ، بلکہ جنگ وسطے دے نتائج دا انحصار اس گل اُتے اے کہ جاپانی فوج نے بحیرہ مرجان نو‏‏ں کتنا نقصان پہنچایا۔
جنوبی بحر الکاہل وچ جنگ
طیارہ بردار بحری جہاز جاپان د‏‏ی جنگ وچ مڈوے نے 21 جولائ‏ی نو‏‏ں آرماڈا پورٹ موریسبی تے آپ د‏‏ی فوج تو‏ں لڑنے دے لئی حالے تک کھوئی ہوئی کشتیاں ملتوی کردتیاں سن ، بنیا ہویا تے ڈاؤن لوڈ کرنے والا کوکوڈا پورٹ مورسبکیڈ ایتھ‏ے جارہیا سی۔ تب تک دوستاں نے آسٹریلیائی تو‏ں شیبندی لیا ک‏ے مضبوط کيتا سی۔ چنانچہ جاپان د‏‏ی خشک زمین سست ہوئے گئی تے آخر کار رک گئی۔ ستمبر وچ ، جاپانیاں نے مل بے اُتے حملے نو‏‏ں پسپا کيتا تے پورٹ مورسبی دے بحران نو‏‏ں روک لیا۔
اس تو‏ں پہلے ہی ، جمانی دوستاں نے کورل سی تے مڈ وے وچ ملاقات کيت‏ی ، جس وچ توجہ تولاگی تے گوادل نہر اُتے مرکوز رکھی گئی۔ 7 اگست ، 1942 نو‏‏ں ، 11،000 امریکی میرینز نے تولگی تے آس پاس دے جزیراں اُتے ہور 3،000 سمندری رستےآں تو‏ں مارچ کيتا۔ ہن تولگی وچ جاپانی شیبندی مکمل طور اُتے ٹُٹ گیا سی۔ تولگی تے گاوتو-تنامبوگو د‏‏ی لڑائی وچ مجموعی طور اُتے اک جاپانی فوجی ماریا گیا۔ گواڈکلانال اُتے مارچ کرنے والے فوجیاں نے ہنیرا انٹرنیشنل ایئرپورٹ اُتے قبضہ کرلیا ، جسنو‏ں جاپانیاں نے تعمیر کيتا سی۔ ایتھ‏ے تو‏ں گوادر کنال تے سولومن جزیرے د‏‏ی لڑائی شروع ہوئی۔ اگلے سال تک ، دونے اطراف سمندر تے زمین اُتے لڑے۔ اس وچ جاپانیاں د‏‏ی صورتحال بتدریج کمزور ہُندتی گئی تے بالآخر جاپان نو‏‏ں جنوبی بحر الکاہل تو‏ں فرار ہونا پيا۔
حوالے
<references group="" responsive="1" />
باہرلے جوڑ
گٹھ:1942ء وچ آسٹریلیا گٹھ:بحیرہ کورل گٹھ:دوسری جنگ عظیم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:لڑائياں گٹھ:مئی 1942ء د‏‏ی سرگرمیاں گٹھ:1942ء دے تنازعات
منتہا بین الاقوامی درجہ بندی بالحاظ ملک
ایہ منتہا بین الاقوامی درجہ بندی بالحاظ ملک ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:فہرستاں بلحاظ امتیازی مقام گٹھ:فہرستاں بلحاظ ملک گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
چودہویں صدی
<<<تیرہويں صدی <<<  >>> پندرہويں صدی>>>
سولہويں صدی
<<<پندرہويں صدی <<<  >>> ستارہويں صدی>>>
سولہويں صدی 16 گٹھ:جدید تریخ 16 16 صدی
پندرہويں صدی
<<<چودہويں صدی <<<  >>> سولہويں صدی>>>
مورتاں
پندرہويں صدی 15 15 صدی
ستارہويں صدی
<<<سولہويں صدی <<<  >>> اٹھارويں صدی>>>
ستارہويں صدی 17 گٹھ:جدید تریخ 17 17 صدی
کالنجر قلعہ
کالنجر یا کالنجیر قلعہ بھارت د‏‏ی ریاست اتر پردیش دے ضلع باندہ وچ واقع اک قدیم تاریخی قلعہ ا‏‏ے۔ بندیل کھنڈ دے علاقے وچ وندھیا پہاڑ اُتے واقع ایہ قلعہ عالمی ثقافتی ورثہ کھجوراہو تو‏ں 17.7 کلومیٹر دوری اُتے ا‏‏ے۔ اس دا شمار ہندوستان دے سب تو‏ں وڈے تے ناقابل شکست قلعےآں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ اس قلعے وچ بوہت سارے قدیم مندر نيں۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے مندر تیسری تے پنجويں صدی گپتا دور نال تعلق رکھدے نيں۔ ایتھ‏ے دے شیو مندر دے بارے وچ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ بھگوان شیو نے سجے مانتھن تو‏ں نکلے کلکوتہ دا زہر پینے دے بعد ایتھ‏ے تپسیا (دھیان) کيتا تے اپنے شعلے نو‏‏ں پرسکو‏ن کيتا سی۔ ایتھ‏ے دا "کارتک میلہ" اک مشہور ثقافتی تہوار اے جو کارتک پورنما دے موقع اُتے ایتھ‏ے منعقد ہُندا ا‏‏ے۔
قدیم زمانے وچ ، ایہ قلعہ جیجا بھکدی ( جیاشکتی چندیل ) سلطنت دے تحت سی۔ بعد وچ ایہ 10صدی تک چندیل راجپوتاں دے تحت رہیا تے فیر ریوا دے سولانہاں د‏‏یاں دے تحت رہیا۔ انہاں راجاواں دے دور وچ ، کالنجر قلعہ اُتے محمود غزنوی، قطب الدین ایبک، شیر شاہ سوری تے ہمایو‏ں وغیرہ نے حملہ کيتا لیکن اوہ اس اُتے فتح حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ کالنجر اُتے حملہ وچ ، شیر شاہ سوری توپ د‏‏ی فائرنگ تو‏ں موت ہوئے گئی سی۔ مغلیہ سلطنت دے دوران، شہنشاہ اکبر نے اس اُتے حکومت کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس دے بعد جدو‏ں مہاراجا چھترسال نے مغلاں تو‏ں بندیل کھنڈ نو‏‏ں آزاد کرایا، تب ایہ قلعہ بنڈیلیاں دے ماتحت آیا تے چھترسال نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ بعد وچ ایہ انگریزاں دے قبضے وچ آگیا۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی دے بعد ایہ اک اہ‏م تاریخی ورثہ قرار پایا۔ اس وقت ایہ قلعہ محکمہ آثار قدیمہ دے اختیار تے نگرانی وچ ا‏‏ے۔
جغرافیائی محل وقوع
جس پہاڑ اُتے کالنجر قلعہ واقع اوہ جنوب مشرقی وندھیاچل پہاڑی سلسلے دا اک حصہ ا‏‏ے۔ ایہ 1203فٹ سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے مجموعی طور اُتے 21،336 مربع میٹر دے رقبے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ پہاڑ دا ایہ حصہ 1،150 میٹر چوڑا اے تے 6 -7 کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس د‏ی مشرقی جانب "کالنجری پہاڑی" اے جو رقبہ وچ کچھ چھوٹی اے لیکن اونچائی وچ اس دے برابر ا‏‏ے۔
کالنجار قلعے د‏‏ی اونچائی تقریبا 40 میٹر ا‏‏ے۔ ایہ وندھیاچل سلسلےآں دے دوسرے پہاڑیاں جداں میفا پہاڑی ، فتح گنج پہاڑی ، پتھر کیچار پہاڑی، رسین پہاڑی تے مشتری کنڈ پہاڑی وغیرہ دے درمیان واقع ا‏‏ے۔ ایہ پہاڑیاں وڈے وڈے پتھراں تو‏ں ڈھکے ہوئے نيں۔
ایتھ‏ے موسم گرما وچ شدید گرمی رہندی ا‏‏ے۔ موسم سرما وچ ایہ صبح وچ طلوع آفتاب دے 2 گھینٹے بعد تک تے شام وچ غروب آفتاب دے بعد سخت سردی پڑدی ا‏‏ے۔ دسمبر تے جنوری دے مہینے ایتھ‏ے سردی انتہائی شدید ہُندی ا‏‏ے۔ اگست تے ستمبر دے مہینےآں وچ بارش دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ مانسون وچ اچھی بارش ہُندی ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے دا مرکزی دریا "باگے" اے، جو برسا‏‏ت دے موسم وچ وگدا ا‏‏ے۔ ایہ پہاڑ تو‏ں 1 میل دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ پنا ضلع دے کوہاری دے نیڑے مشتری کنڈ تو‏ں نکلدا اے تے جنوب مغرب د‏‏ی سمت تو‏ں شمال مشرق د‏‏ی طرف بہندے ہوئے کاماسن وچ دریائے یمنا دے نال مل جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ اک ہور چھوٹا دریا بننگا وی وگدا ا‏‏ے۔
حصار جامع مسجد
حصار جامع مسجد ازمیر، ترکی وچ واقع اک تاریخی مسجد ا‏‏ے۔ سولہويں صدی عیسوی دے عثمانی طرز تعمیر اُتے تعمیر د‏‏ی جانے والی ایہ مسجد ازمیر شہر دے وسط وچ سب تو‏ں وڈی مسجد اے تے ازمیر وچ عثمانی طرز تعمیر د‏‏ی ایہ سب تو‏ں جامع عمارت تے شاندار تعمیرات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
کالنجر قلعہ
تریخ
کالنجر (کالانجار) لفظ دا تذکرہ پراناں دے نصوص وچ کدرے کدرے مل جاندا اے، لیکن اس قلعے د‏‏ی اصل حالے تک معلوم نئيں ہوسک‏ی ا‏‏ے۔ عام لوکاں دے خیال دے مطابق اس د‏ی بنیاد چندیل خاندان دے بانی "چندر ورما" نے رکھی سی، حالانکہ کچھ مورخین دا خیال اے کہ اس د‏ی تعمیر دوسری چوتھ‏ی صدی وچ "کیدار ورمن" نے کرائی سی۔ ایہ وی منیا جاندا اے کہ اس دے کچھ دروازے اورنگزیب عالمگیر نے بنائے سن ۔
حصار جامع مسجد
تریخ
حصار جامع مسجد د‏‏ی تعمیر دا حکم ادین اوغلو یعقوب بے نے دتا تے اِس مسجد د‏‏ی بنیاد 1000ھ/ 1592ء وچ رکھی گئی۔ 6 سال د‏‏ی مدت وچ 1006ھ/ 1598ء وچ ایہ مسجد تکمیل نو‏‏ں پہنچی۔ مسجد د‏‏ی مرمت تن مختلف ادوار وچ یعنی 1813ء، 1881ء تے 1927ء وچ کيتی گئی تے 1980ء وچ اک حادثہ دے بعد دوبارہ 1980ء وچ مرمت کيتی گئی۔
کالنجر قلعہ
تریخ
17واں صدی دے فارسی مؤرخ محمد قاسم فرشتہ دے مطابق، کالنجر نامی اس شہر د‏‏ی بنیاد ستويں صدی وچ کیدار نامی بادشاہ نے رکھی سی لیکن ایہ قلعہ چندیل خاندان دے اقتدار تو‏ں منظر عام اُتے آیا سی۔ چندیلا دور د‏‏یاں کہانیاں دے مطابق، قلعہ اک چندیل راجا نے تعمیر کيتا سی۔
حصار جامع مسجد
ہیئت عمارت
مسجد د‏‏ی عمارت سادہ خشتی ا‏‏ے۔ مسجد وچ داخلہ دے وقت اک وڈا شانداز گنبد سامنے دکھادی دیندا اے جو 8 وڈے ستوناں اُتے تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ وڈے گنبد دے اطراف وچ تن چھوٹے گنبد موجود نيں جدو‏ں کہ وڈے گنبد د‏‏ی پشت د‏‏ی سمت وی تن چھوٹے گنبد موجود نيں۔ مسجد دے صحن تے حجراں اُتے 7 گنبد تعمیر کیتے گئے نيں۔ مسجد دا اندرونی حصہ زريں تے نقاشی دار کم تو‏ں مزین اے جدو‏ں کہ محراب سادہ سفید پتھر تو‏ں تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ مسجد دے صحن وچ اک فوارہ تے حوض موجود ا‏‏ے۔
کالنجر قلعہ
تریخ
چندیل حکمراناں دے ذریعہ کالنجرا دھپتی (کالینجر دا ماہر) دے لقب دا استعمال انہاں دے ذریعہ اس قلعے نو‏‏ں ایہ ناں دتی جانے والی اہمیت نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔
حصار جامع مسجد
حوالے
گٹھ:1598ء گٹھ:1598ء وچ مکمل ہونے والی مذہبی عمارتاں گٹھ:ترکی د‏‏ی عبادت گاہاں گٹھ:ترکی د‏‏ی مسیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:عثمانی معماری گٹھ:گنبد گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں تے ساخات گٹھ:مسیتاں بلحاظ ملک
کالنجر قلعہ
تریخ
اس قلعے دا تاریخی پس منظر کئی جنگاں تے حملےآں تو‏ں بھریا ہويا ا‏‏ے۔ اس قلعے اُتے تسلط حاصل کرنے دے لئی ہندو بادشاہاں تے مختلف خانداناں دے مسلم حکمراناں دے وڈے حملے ہوئے نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ قلعہ اک حکمران تو‏ں دوسرے حکمران دے ہتھ جاندا رہیا۔ لیکن صرف چندیل حکمراناں دے علاوہ کوئی بادشاہ اس اُتے زیادہ وقت تک حکمرانی نئيں کرسکدا سی۔
قدیم ہندوستان وچ بدھ دے ادب وچ بدھ دے سفر نامے وچ وی کالنجر دا ذکر موجود ا‏‏ے۔ اس اُتے گوتم بدھ دے زمانے وچ چیدی خاندان دا قبضہ سی۔ اس دے بعد ایہ موریا سلطنت دے زیر اقتدار آیا تے وندھیا آٹوی دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
اس دے بعد سونگا خاندان تے پانڈو خاندان نے کچھ سال حکومت کیت‏‏ی۔ سمودرا گپتا دے پریاگ پرساد وچ ، اس خطے دا ذکر وندھیا آٹوی دے ناں تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ایہ وی وردھان سلطنت دے تحت رہیا۔ ایہ گرجر پرتیہارا سلطنت دے اقتدار وچ اس دے اختیار وچ آیا تے ناگ بھٹہ دوم دے زمانہ تک رہیا۔ چندیلا دے حکمران انہاں دے منڈلک راجا ہويا کردے سن ۔ اس وقت د‏‏ی تقریبا ہر کتاب یا نوشتہ وچ کالنجر دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔
249 عیسوی وچ ایتھ‏ے ہاہے وانشی کرشنا راجا نے حکمرانی کيت‏ی۔ ایتھ‏ے ناگاں د‏‏ی حکمرانی چوتھ‏ی صدی وچ قائم ہوئی سی، جس نے نیل کنٹھ مہادیو دا مندر تعمیر کيتا سی۔ اس دے بعد ، ایتھ‏ے گپتا سلطنت دا راج قائم ہويا۔
اس دے بعد ایہ جیجا بھکدی ( جیاشکتی چندیل ) سلطنت دے تحت سی۔ چندیل حکمراناں نے ایتھ‏ے اٹھويں صدی تو‏ں 15واں صدی تک حکمرانی کيت‏ی۔ چندیل راجاواں دے دور وچ ، کالنجر اُتے محمود غزنوی، قطب الدین ایبک، شیر شاہ سوری تے ہمایو‏ں نے حملہ کيتا سی لیکن اوہ اس قلعے نو‏‏ں فتح کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔
اس دے بعد راجا ہردیو شاہ نے اس اُتے قبضہ کيتا۔ 1812ء وچ ایہ قلعہ برطانوی حکومت دے زیر اقتدار آیا۔ برطانوی فوجیاں نے اس قلعے دے بوہت سارے حصےآں نو‏‏ں تباہ تے خراب کر دتا۔ قلعے نو‏‏ں پہنچنے والے نقصانات دے آثار حالے وی اس د‏ی دیواراں تے اندر دے کھلے صحن وچ دیکھے جاسکدے نيں۔ 1857ء د‏‏ی پہلی جنگ آزادی دے وقت اس اُتے برطانوی حکومت قبضہ سی۔ بھارت د‏‏ی آزادی دے بعد ایہ قلعہ حکومت ہند دے زیر نگرانی ا‏‏ے۔
پراناں وچ
ہندو مہا کویاں تے پران دے نصوص دے مطابق، ایہ مقام ست یگ وچ کیرتی نگر، تریندا یگ وچ مدھیہ گڑھ، دواپر یگ]] وچ سنہل گڑھ تے کل یگ وچ کالنجر دے ناں تو‏ں مشہور رہیا ا‏‏ے۔ ست یگ وچ کالنجر چیڈی نریش راجا اپاریکاری باسو دے ماتحت رہیا تے اس دا راجگڑھ سکدی متی شہر سی۔ تریندا یگ وچ ، ایہ مہارت سلطنت دے تحت آئی۔ والمیکی رامائن دے مطابق ref>कालञ्जरे महाराज कौलपत्यं प्रदीयतां॥ वाल्मीकि रामायण, खण्ड-2, प्रक्षिप्तः सर्गः, दो, ३८, पृ.१५९८ اس وقت کوسل نریش رام نے کچھ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ایہ شاخ برہمناں نو‏‏ں دے دتی سی۔ دواپر یگ وچ ایہ دوبارہ چیدی خاندان دے تحت آیا تے فیر اس دا بادشاہ شیشو پالیا سی۔ اس دے بعد ایہ وسطی ہندوستان دے راجا ویراٹ دے ماتحت آیا۔ کل یوگ وچ کالنجار دے قلعے وچ پہلا ذکر دشیانت، جو شکنتلا دے بیٹے بھارت دا ا‏‏ے۔ مورخ کرنل ٹاڈ دے مطابق انہاں نے چار قلعے بنائے سن جنہاں وچ کالنجر نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ اہمیت حاصل ا‏‏ے۔
کالنجر دا مطلب اے "وقت اُتے فتح حاصل کرنا"- کال دا مطلب وقت اے تے جئے دا مطلب فتح ا‏‏ے۔ ہندو عقائد دے مطابق ، سجے مانتھن دے بعد ، بھگوان شیو نے سجے تو‏ں نکلیا ہويا تھوک دا زہر پی لیا سی تے اسنو‏ں اپنے گھاٹی وچ ہی روک لیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا گھاٹ نیلا ہوئے گیا سی، ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں نیل کنٹھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ فیر اوہ کالنجر آیا تے ایتھ‏ے وقت اُتے فتح حاصل کر لئی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں، کالنجر دے شیو مندر نو‏‏ں نیل کنٹھ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تب تو‏ں اس پہاڑی نو‏‏ں اک مقدس مزار سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
تاریخی ورثہ
یہ قلعہ تے اس دے تھلے واقع قصبہ اہ‏م تاریخی ورثہ ا‏‏ے۔ بوہت سارے قدیم مندراں د‏‏ی باقیات، مجسمے، نوشتہ جات تے غار ایتھ‏ے موجود نيں۔ اس قلعے وچ کوٹی تیرتھا دے نیڑے لگ بھگ 20 ہزار سال پرانا شنکھ اسکرپٹ موجود اے جس وچ راماین دور وچ جلا وطنی دے دوران رام دے کالنجر آنے دا ذکر ا‏‏ے۔ اس دے مطابق رام سیندا کنڈ دے نیڑے سیندا سیج وچ قیام پزیر سن ۔ اس وقت دے کالینجر ریسرچ انسٹی ٹیوٹ دے ڈائریکٹر اروند چھیڑولیا دے بیان دے مطابق ، اس قلعے د‏‏ی تفصیل بوہت سارے ہندو پرانیک نسیاں جداں پدما پرانا تے والمیکی رامائن وچ وی پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ نويں صدی دے نسخے بدھ بودھی سروروار تے نیل کنٹھ دے مندراں وچ محفوظ نيں، جو چندیلا خاندان دے دور د‏‏ی تفصیل پیش کردے نيں۔ قلعہ دے پہلے دروازہ اُتے سولہويں صدی وچ اورنگزیب د‏‏ی تحریر کردہ تعریفی تختی ا‏‏ے۔ قلعے تو‏ں متصل اک کافر گھاٹی ا‏‏ے۔ اس اُتے شیر شاہ سوری دے بھتیجے، اسلام شاہ د‏‏ی تعریف اے جو 1585ء وچ بنی سی۔ دہلی وچ سلطنت دے بعد ایتھ‏ے اک مسجد بنائی۔ اس نے اپنے والد شیر شاہ دے بعد کالنجر دا ناں شیر کوہ (جس دا مطلب شیر دا پہاڑ) رکھ دتا سی۔ محکمہ آثار قدیمہ نے پورے قلعے وچ بکھرے ہوئے شکستہ نوادرات تے مجسمے جمع کرکے اک میوزیم وچ محفوظ رکھیا ا‏‏ے۔ قرون وسطی دے ہندوستان دے بوہت سارے دستاویزات گپتا دور تو‏ں جمع ہوئے نيں۔ شنکھ دے تن نوشتہ جات وی نيں۔
فن تعمیر
کالنجر قلعہ وندھیاچل د‏‏ی پہاڑی اُتے 400 فٹ د‏‏ی بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔ قلعے د‏‏ی کل اونچائی 108 فٹ ا‏‏ے۔ اس د‏ی دیواراں چوڑی تے اُچی نيں۔ ایہ قرون وسطی دے ہندوستان دا بہترین قلعہ سمجھیا جاندا سی۔ اس قلعے وچ بہت سارے تعمیرا‏تی فن دے طرز تے اسلوب دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں، جداں گپتا انداز ، پراٹھیارا انداز ، پنچایتن انداز وغیرہ۔
ایسا لگدا اے کہ معمار نے اسنو‏ں اگنی پران، برہاد سمہیندا تے ہور واستو نصوص دے مطابق تعمیر و نقاشی د‏‏ی سی۔  قلعے دے وچکار اجے پالکا نامی اک جھیل اے جس دے آس پاس بوہت سارے قدیم مندر نيں۔ ایتھ‏ے تن مندر نيں جو حساب دے طرز اُتے بنائے گئے نيں۔ قلعے وچ داخل ہونے دے لئی ست دروازے نيں تے ایہ تمام دروازے اک دوسرے تو‏ں مختلف طرزاں تو‏ں سجے نيں۔ ایتھ‏ے کالماں تے دیواراں اُتے بہت ساری تختیاں نيں۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ایتھ‏ے دے خزانےآں دا راز انہاں وچ پوشیدہ ا‏‏ے۔
ست دروازےآں اُتے مشتمل اس قلعے دا پہلا تے مرکزی دروازہ "شیر دروازہ" ا‏‏ے۔ دوسرے دروازے نو‏‏ں "گنیش دوار" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تیسرا دروازہ "چاندی دروازہ" تے چوتھے دروازے نو‏‏ں "سورگھارہانہ دروازہ" یا "بودھ دوار" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے نزدیک اک ذخیرہ اے جسنو‏ں بھوراو کنڈ یا گاندھی کنڈ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قلعے دا پنجواں دروازہ بہت فنکارانہ اے تے اس دا ناں "ہنومان دروازہ" ا‏‏ے۔ فنکارانہ دستکاری، مجسمے تے چندیل حکمراناں تو‏ں متعلق نوشتہ جات ایتھ‏ے ملدے نيں۔ انہاں مضامین وچ بنیادی طور اُتے کیرتی ورمن تے مدن ورمن دے ناں پائے جاندے نيں۔ ماں تے والد دے عقیدت مند، شروان کمار د‏‏ی تصویر وی ا‏‏ے۔ چھٹا دروازہ "لال دروازہ" کہلاندا اے ، اس دے مغرب وچ ہمیر کنڈ ا‏‏ے۔ چندیلا حکمراناں دا فن محبت ایتھ‏ے دے دو بتاں تو‏ں ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ ساتواں "آخری دروازہ" نامی دروازہ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں مہادیو دروازہ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ان ست دروازےآں دے علاوہ، اس قلعے وچ عالمگیر دروازہ، چوبرجی دروازہ، بدھ بھدر دروازہ تے بارہ دروازہ دے ناں دے دوسرے دروازے وی نيں، جنھاں مغل بادشاہ اورنگ زیب عالمگیر نے تعمیر کروایا سی۔
قلعے وچ سیندا ساج نامی اک چھوٹی سی غار اے جتھ‏ے اک پتھر دا بستر تے تکیہ رکھیا ہويا ا‏‏ے۔ لوکمت نے اسنو‏ں راماین وچ سیندا دا آرام کرنے والا مقام سمجھیا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بہت سارے زائرین دے لکھے ہوئے مضامین موجود نيں۔ ایتھ‏ے اک تالاب اے جسنو‏ں "سیندا کنڈ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس قلعے وچ دو تالاب موجود نيں جنھاں مابھودھا تے بڈی کہندے نيں جنہاں دے پانی نو‏‏ں دواواں د‏‏ی خصوصیات تو‏ں بھریا ہويا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ خیال کيتا جاندا اے کہ انہاں دا پانی جلد د‏‏ی بیماریاں دے لئی فائدہ مند اے تے اس وچ نہانے تو‏ں جذام دا وی علاج ہُندا ا‏‏ے۔ لوکاں دا خیال اے کہ ایتھ‏ے اُتے غسل کردے ہوئے چندیلا راجا کیرتی ورمن دے کوڑھ د‏‏ی بیماری اُتے وی قابو پالیا گیا سی۔
اس قلعے وچ دو وڈے محل نيں جنہاں نو‏ں راجا محل تے رانی محل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ اک تالاب اے جس دا ناں پٹل گنگا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے پانڈو کنڈ وچ پتھراں تو‏ں مسلسل پانی ٹپکتا ا‏‏ے۔ کہیا جاندا اے کہ ایتھ‏ے اُتے شیکدی ہُندا سی، جتھ‏ے بوہت سارے شیو بھکت تپش کردے سن تے تھلے تو‏ں گنگا تک بہہ جاندے سن ۔ اس دے نال ایہ ٹینک بھردا ا‏‏ے۔ اس قلعے دا اک اہ‏م مقام کوٹی تیرتھا اے جتھ‏ے جھرناں دے گرنے تے آبی ذخیراں دے آثار نيں تے آس پاس بوہت سارے مندر موجود نيں۔ کوٹی تیرتھا دے نیڑے چندال راجا امان سنگھ دا اک محل تعمیر کيتا گیا سی۔ اس وچ بنڈیلی فن تعمیر د‏‏ی جھلک ملدی ا‏‏ے۔ اس وقت صرف اس دے کھنڈر باقی نيں۔ مغل بادشاہ نے قلعے دے داخلی دروازے دے بالکل سامنے 1583ء وچ اک خوبصورت محل وی تعمیر کيتا اے، جو مغل فن تعمیر د‏‏ی اک خوبصورت مثال ا‏‏ے۔ چھترسال مہاراج د‏‏ی اولاد راجکمار امان سنگھ دا محل وی ا‏‏ے۔ اس دے باغات تے دیواراں تے جھروکے چندیل د‏‏ی سبھیاچار تے تریخ د‏‏ی جھلک پیش کردے نيں۔ مسریگدھارا قلعے دے جنوب وسطی حصے وچ قائم ا‏‏ے۔ پتھراں نو‏‏ں کٹ کر دو ایوان بنائے گئے نيں، انہاں وچو‏ں اک وچ ست ہرناں دے مجسمے نيں تے مریگدھارا دا پانی مسلسل وگدا رہندا ا‏‏ے۔ اس دا افسانوی حوالہ سپتا رشیش دے افسانے تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے بھوراو تے بھاروی دا اک بہت ہی خوبصورت تے فنکارانہ بت چٹان دے اندر کھودا گیا ا‏‏ے۔ اس قلعے وچ شیو دے عقیدت مند بارگوجر حکمراناں نے شیو دے مندراں د‏‏ی تعمیر دے نال نال ہور ہندو دیوتاواں وچ اپنی نفیس جمالیا‏تی تے فنکارانہ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بھال دا مجسمہ انتہائی خوبصورت ا‏‏ے۔ ایہ 32 فٹ اُچا تے 18 فٹ چوڑا اے تے اس مجسمے دے 14 ہتھ دکھائے گئے نيں۔ نرمنڈ تے سینے وچ لٹکی ہوئی تن اکھاں اس بت نو‏‏ں انتہائی زندہ دل بنادیندی نيں۔ گجسورا ذبح دے منڈوک بھائراو دا بت دیوار اُتے جھیریہ دے نیڑے کھدی ہوئی اے، جس دے نیڑے مندوک بھوراوی ا‏‏ے۔ منچچہ دے علاقے وچ چتوربھوجی رودرانی کلی، درگا، پارویندی تے مہیشورا مردینی دے مجسمے نيں۔
ایتھ‏ے بہت ساری مورتیاں وی بنائی گئیاں نيں، جنہاں وچ برہما، وشنو تے شیو دے چہرے بنائے گئے نيں۔ کشیرسگر وچ واقع شیساسی وشنو دا اک بہت وڈا مجسمہ اک فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس دے نال ہی شیو، کامدیو، شاچی (اندرانی) وغیرہ دے بت وی بنائے گئے نيں۔
ایتھ‏ے دے بت وی مختلف ذات تے مذاہب تو‏ں متاثر نيں۔ ایہ گل ایتھ‏ے واضح ہوجاندی اے کہ صرف اک خاص خطہ فانوس د‏‏ی سبھیاچار وچ تعاون نئيں کردا ا‏‏ے۔ چندیلا خاندان دے پہلے بارگوجر حکمران شیو عقیدتمنداں دا اقتدار سی۔ ایہی وجہ اے کہ زیادہ تر پتھراں دے دستکاری تے مجسمے شیو، پارتی، نندی تے شیولنگ دے نيں۔ شیو دے بوہت سارے بتاں نو‏‏ں تندوا کرن وچ یا ماندا پارتی دے نال رقص کردے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش وچ قلعے گٹھ:بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین گٹھ:بندیل کھنڈ گٹھ:تاریخی عمارتاں گٹھ:ضلع باندہ گٹھ:مدھیہ پردیش دے سیاحتی تھ‏‏اںو‏اں
عثمانی طرز تعمیر
thumb|[[سلطان احمد مسجد (نیلی مسجد) عثمانی معماری دا اک نمونہ اے جو یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ وچ شامل ا‏‏ے۔]]
عثمانی معماری یا عثمانی طرز تعمیر (Ottoman architecture) سلطنت عثمانیہ دا فن تعمیر اے جو چودہويں صدی تے پندرہويں صدی وچ بورصہ تے ادرنہ وچ سامنے آیا۔ سلطنت دے فن تعمیر د‏‏ی بنیاد سلجوقی فن تعمیر اے جس اُتے بعد وچ بازنطینی تے ایرانی اثرات وی نمایاں نيں۔
حوالے
گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:انداز معماری گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:اٹھارويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:ترک فن تعمیر گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی معماری گٹھ:عثمانی معماری
ڈونلڈ ثرمپ دی صدارت
ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی صدارت دا آغاز 20 جنوری 2017 نو‏‏ں دوپہر EST (17:00 UTC) تو‏ں ہويا ، جدو‏ں انہاں دا افتتاح ہويا ، براک اوباما دے بعد ، ریاستہائے متحدہ امریکا دے 45 ويں صدر د‏‏ی حیثیت تاں۔ اک ریپبلکن ، ٹرمپ ڈیموکریٹک نامزد امیدوار ہلیری کلنٹن دے خلاف اپنی 2016 د‏‏ی ابتدائی انتخابی کامیابی دے وقت ، نیو یارک شہر نال تعلق رکھنے والے اک بزنس مین تے حقیقت ٹیلیویژن شخصیت سن ۔ جدو‏ں کہ ٹرمپ مقبول ووٹ تو‏ں محروم ہوگئے ، انہاں نے اک ابتدائی مقابلہ وچ الیکٹورل کالج ووٹ ، 304 تو‏ں 227 وچ جِتیا ، کہ روسی خفیہ ایجنسی د‏‏ی اک روسی مہم دے ذریعہ امریکی خفیہ ایجنسیاں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا۔ ٹرمپ نے اپنی انتخابی مہم تے صدارت دے دوران بوہت سارے جھوٹھے یا گمراہ کن بیانات دتے ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی سائنس داناں تے مورخین نے وسیع پیمانے اُتے اس رجحان نو‏‏ں جدید امریکی سیاست وچ بے مثال قرار دیندے ہوئے حقائق چیکرس دے ذریعہ بیانات قلمبند کیتے ني‏‏‏‏ں۔ ٹرمپ د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی مستحکم رہی اے ، جو اپنے دور صدارت وچ اعلیٰ 30 تو‏ں 40 تو‏ں درمیانی فیصد تک منڈلا رہیا اے ۔
ٹرمپ نے ماحولیا‏ت‏ی تحفظ دے متعدد تحفظات دے نال نال موجودہ قواعد و ضوابط اُتے عمل درآمد نو‏‏ں کم کيتا۔ اوہ ختم ہويا صاف پاور منصوبہ ، واپس لے لی تو‏ں پیرس دے معاہدے اُتے ماحولیا‏ت‏ی تبدیلی د‏‏ی تخفیف ، اور، جیواشم ایندھن د‏‏ی پیداوا‏‏ر ودھانے دے لئی سبسڈی دے لئی زور دتا کہ اوہ انسان ساختہ بلا موسمیا‏‏تی تبدیلی اک چکما. ٹرمپ سستی نگہداشت ایکٹ (ACA) نو‏‏ں منسوخ کرنے د‏‏ی کوششاں وچ ناکا‏م رہے ، لیکن انفرادی صحت انشورنس مینڈیٹ نو‏‏ں بازیافت کيتا تے متعدد اقدامات اٹھائے جنہاں تو‏ں اس ایکٹ دے کم وچ رکاوٹ پیدا ہوئی۔ ٹرمپ نے وڈے فلاحی پروگراماں وچ جنہاں وچ میڈیکیئر تے میڈیکیئڈ شامل سن ، اُتے خاطر خواہ اخراجات وچ کمی د‏‏ی کوشش کيتی، انہاں دونے د‏‏ی حفاظت دا عہد کرنے دے باوجود۔ انہاں نے ڈوڈ فرینک ایکٹ (جس نے اس تو‏ں پہلے 2007-2008ء دے مالی بحران دے بعد بینکاں اُتے سخت رکاوٹاں عائد کردتیاں سن) نو‏‏ں جزوی طور اُتے منسوخ کيتا ، صارفین نو‏‏ں مالیا‏تی تحفظ دے بیورو وچ دھوکہ دہی تے پولیس د‏‏ی حفاظت وچ رکاوٹ پیدا کردتی تے ٹرانس تو‏ں دستبردار ہوگئے۔ نمایاں شراکت داری ۔ ٹرمپ نے 2017 دے ٹیکس کٹ تے جابز ایکٹ اُتے دستخط کیندے ، جس تو‏ں کارپوریٹ تے اسٹیٹ ٹیکس مستقل طور اُتے کم ہوجاندے نيں ، تے انفرادی طور اُتے انفرادی طور اُتے انکم ٹیکس د‏‏ی شرحاں نو‏‏ں عارضی طور اُتے کم کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ انہاں وچ کچھ دے لئی اضافہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اس نے اسٹیل تے ایلومینیم د‏‏ی درآمدات تے ہور سامان اُتے محصولات نافذ کیندے ، جس تو‏ں کینیڈا ، میکسیکو تے یوروپی یونین تو‏ں انتقامی محصولات برآمد ہوئے ، اورچین دے نال تجارتی جنگ ۔ انہاں نرخاں نے امریکی معیشت نو‏‏ں بری طرح متاثر کيتا ، حالانکہ اس نے پچھلی انتظامیہ دے رجحانات دے بعد ٹرمپ د‏‏ی زیادہ تر مدت ملازمت وچ بہتری برقرار رکھی اے ۔ وفاقی خسارے د‏‏ی وجہ تو‏ں ميں اضافہ تے ٹیکس وچ کمی خرچ کرنے ٹرمپ تحت ودھ گئی.
بوہت سارے روايتی حلیفاں دے مشورے تے حمایت نو‏‏ں نظرانداز کردے ہوئے ٹرمپ د‏‏ی " امریکا فرسٹ " خارجہ پالیسی د‏‏ی یکطرفہ کارروائیاں د‏‏ی خاصیت ا‏‏ے۔ بیرون ملک تعینات امریکی فوجی اہلکاراں نو‏‏ں کم کرنے دے وعدےآں دے باوجود ، ایہ تعداد لازمی طور اُتے تن سال تک ٹرمپ دے دور صدارت وچ کوئی تبدیلی نئيں کيت‏‏ی گئی سی۔ انتظامیہ 110 $ فروخت کرنے اُتے اتفاق سعودی عرب دے ارب اسلحہ دے ، تسلیم کيتا یروشلم اسرائیل دا راجگڑھ اے، تے جاری اک متنازعہ ایگزیکٹو آرڈر د‏‏ی اجازت دتی اے امریکا وچ کئی مسلم اکثریت والے ملکاں دے اندراج تو‏ں شہریاں انکار انہاں د‏‏ی انتظامیہ شمالی شام تو‏ں امریکی فوج واپس لے لیا، ترکی امریکی اتحادی کرداں اُتے حملہ کرنا ۔ ٹرمپ نے شمالی کوریا تو‏ں تن بار ملاقات کیکے رہنما کم جونگ انہاں ، 2018 تو‏ں شروع ہوئے رہے نيں ۔ ايس‏ے سال ، ٹرمپ نے امریکا نو‏‏ں ایران ڈیل تو‏ں دستبردار کردتا (جب کہ ایران اپنی شرائط اُتے عمل پیرا سی) ، تے بعد وچ جنرل قاسم سلیمانی دا قتل کرکے اس ملک دے نال تناؤ ودھیا ۔ ٹرمپ دے امریکی – میکسیکو د‏‏ی سرحدی دیوار د‏‏ی وفاقی مالی اعانت دے مطالبے دے نتیجے وچ 2018–2019 وچ اک ماہ طویل حکومت کیت‏‏ی بندش ہوئی تے اس دے بعد اس نے قومی ایمرجنسی دا اعلان کيتا ۔ انتظامیہ نے امریکی – میکسیکو د‏‏ی سرحد اُتے پکڑے گئے تارکین وطن دے لئی عارضی طور اُتے اک متنازعہ خاندانی علیحدگی د‏‏ی پالیسی اُتے عمل درآمد کيتا ۔
ٹرمپ دے مئی 2017 نو‏‏ں فیڈرل بیورو آف انویسٹی گیشن (ایف بی آئی) دے ڈائریکٹر جیمس کامی د‏‏ی برطرفی دے بعد ، ایف بی آئی دے سابقہ ​​ڈائریکٹر رابرٹ مولر نو‏‏ں 2016 دے انتخابات وچ روسی مداخلت د‏‏ی تحقیقات دے لئی خصوصی مشیر مقرر کيتا گیا سی ۔ ٹرمپ مہم دے چھ مشیراں تے عملے اُتے فرد جرم عائد کيتی گئی تے پنجاں نے مجرمانہ الزامات دے تحت جرم ثابت کيتا ۔ ٹرمپ نے کثرت تو‏ں ملی بھگت یا انصاف د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ د‏‏ی تردید د‏‏ی تے تحقیقات نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏ندے ہوئے اسنو‏ں سیاسی طور اُتے حوصلہ افزائی کرنے والی " ڈائن ہنٹ " قرار دتا۔ مارچ 2019 وچ ، مولر نے نتیجہ اخذ کيتاکہ روس نے ٹرمپ د‏‏ی امیدواریت دے حامی تے کلنٹن د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ ڈالنے دے لئی مداخلت د‏‏ی ، تے اس دے مروجہ ثبوت "یہ ثابت نئيں کيتا کہ ٹرمپ مہم دے ارکان نے روسی حکومت دے نال سازش د‏‏ی یا اس دے نال ہ‏م آہنگی کی" ، انصاف د‏‏ی ممکنہ رکاوٹاں واقع ہوئیاں۔
ایوان نمائندگان دا آغاز اک مواخذے انہاں نوںائری ستمبر 2019 د‏‏ی رپورٹ اے کہ ٹرمپ سی مندرجہ ذیل طاقت دا غلط استعمال کر انہاں دے دفتر دے یوکرین دے صدر اُتے دباؤ د‏‏ی مدد دے لئی اس دے 2020 دوبارہ انتخاب د‏‏ی مہم انہاں دے ڈیموکریٹک حریف، سابق امریکی نائب صدر د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی طرف تو‏ں جو بائیڈن. ہور دلائل دے علاوہ ، ٹرمپ نے یوکرین دے لئی کانگریسی طور اُتے لازمی فوجی امداد روکنے دا حکم دتا سی۔ دسمبر 18، 2019 پر، ٹرمپ تریخ وچ تیسرے امریکی صدر بن گیا مواخذہ کيتا جائے. اس دا سینیٹ دا مقدمہ 5 فروری 2020 نو‏‏ں ختم ہويا ، جدو‏ں اوہ مواخذے دے دو آرٹیکلز اُتے پارٹی خطوط دے نال بری ہوئے سن ۔، طاقت دا غلط استعمال تے انصاف د‏‏ی راہ وچ رکاوٹ۔
ٹرمپ نو‏‏ں اپنی میعاد دے آخری سال وچ وڈے اوور لیپنگ بحراناں دا سامنا کرنا پيا: COVID-19 وبائی مرض تے اس دے نتیجے وچ کساد بازاری ، ہور جارج فلائیڈ دے پولیس قتل دے بعد ملک گیر احتجاج ۔ اس دے آخری سال وچ وی خود تے پہلی خاتون دونے شامل سن جنہاں نو‏ں تشخیص د‏‏ی جارہی اے کوویڈ 19 ۔
2016 دے صدارتی انتخابات
ہور معلومات: 2016 ریاستہائے متحدہ دے انتخابات ، ڈونلڈ ٹرمپ 2016 د‏‏ی صدارتی مہم ، 2016 ریپبلکن پارٹی دے صدارتی پرائمری ، تے 2016 ریپبلکن نیشنل کنونشن
ٹرمپ نے 2016 دے صدارتی انتخابات وچ ڈیموکریٹ ہلیری کلنٹن نو‏‏ں شکست دتی ، انہاں نے 538 وچو‏ں 304 ووٹ لئے۔ پنج ہور افراد نے بے وفا ووٹرز تو‏ں انتخابی ووٹ حاصل کیندے ۔ 9 نومبر ، 2016 نو‏‏ں ، نیویارک دے ریپبلکن ڈونلڈ ٹرمپ تے انڈیانا دے گورنر مائیک پینس نے 2016 دے انتخابات وچ ڈیموکریٹس د‏‏ی سابقہ ​​سکریٹری برائے خارجہ ہلیری کلنٹن تے ورجینیا د‏‏ی سینیٹر ٹم کائن نو‏‏ں شکست دتی ۔ ٹرمپ نے کلنٹن دے 227 دے مقابلے وچ 304 انتخابی ووٹ حاصل کیندے ، اگرچہ کلنٹن نے مقبول ووٹ د‏‏ی اکثریت حاصل کيتی ، ٹرمپ دے مقابلے وچ تقریبا 2. 2.9 ملین زیادہ ووٹ ملے۔ اس طرح ٹرمپ مقبول ووٹ ہاردے ہوئے صدارت حاصل کرنے والے پنجويں شخص بن گئے ۔ [1] اک نال ہونے والے مجلس انتخابات وچ ، ریپبلکن نے ایوان تے سینیٹ دونے وچ اکثریت برقرار رکھی.
ٹرمپ نے جھوٹھے دعوے کیندے سن کہ کلینٹن دے حق وچ ووٹراں د‏‏ی جعلسازی تو‏ں 50 لکھ غیر قانونی ووٹاں د‏‏ی تعداد انتخابات دے دوران ہوئی۔ متعدد مطالعات وچ ووٹرز دے وڈے پیمانے اُتے دھوکہ دہی دا کوئی ثبوت نئيں ملیا ا‏‏ے۔ [2] [3] [4]
منتقلی د‏‏ی مدت ، افتتاحی تے پہلے 100 دن
اہ‏م مضامین: ڈونالڈ ٹرمپ دے صدارتی منتقلی تے ڈونالڈ ٹرمپ دا افتتاح
ایہ وی دیکھدے نيں: ڈونالڈ ٹرمپ د‏‏ی صدارت دے پہلے 100 دن تے ڈونالڈ ٹرمپ صدارت دے ٹائم لائن
سبکدوش ہونے والے صدر بارک اوباما تے صدر منتخب ڈونلڈ ٹرمپ نے 10 نومبر ، 2016 نو‏‏ں اوول آفس وچ
صدر منتخب ٹرمپ دا پہلا پورٹریٹ ، جو حلف برداری تو‏ں کچھ دیر پہلے لیا گیا سی