cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
افریقا وچ اسلام
thumb|کبھے|200px|[[مرکوری، آئیوری کوسٹ د‏‏ی اک مسجد]]
آغاز تو‏ں ہی اسلام براعظم افریقا وچ مرکزی خصوصیت دا حامل رہیا ا‏‏ے۔ افریقا وچ اسلام دا پیغام پہونچا تے وسیع پیمانے اُتے اس د‏ی اشاعت ہوئی، فیر اسلام براعظم افریقا د‏‏ی رہتل وسبھیاچار تے تمدن وتریخ دا اٹُٹ حصہ بن گیا۔ افریقا وچ مسلم آبادی دے تناسب تو‏ں متعلق کافی متضاد اعداد وشمار بیان کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ بریٹانیکا آن لائن دے مطابق 2010ء وچ افریقا وچ مسلم آبادی 421,938,820 (40.84فیصد) سی، جدو‏ں کہ مسیحی آبادی 488,880,000 (47.32فیصد)، افریقا دے روايتی مذاہب دے پیروکاراں (نسلی مذہب پسنداں) د‏‏ی تعداد 109,592,000 (10.6فیصد) تے بقیہ مذاہب دے متبعین د‏‏ی تعداد 12,632.200 (1.22فیصد) سی تے افریقا د‏‏ی مجموعی آبادی 1,033,043,000 سی۔ برطانوی انسائیکلوپیڈیا (2003ء) تے ورلڈ بک انسائیکلوپیڈیا اسلام افریقا دا سب تو‏ں وڈا مذہب اے اس دے بعد مسیحیت دا درجہ ا‏‏ے۔ ہور مسلماناں د‏‏ی دنیا بھر د‏‏ی مجموعی آبادی دے لحاظ تو‏ں افریقا وچ اک چوتھائی مسلما‏ن آباد ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
thumb|کبھے|230px| [[مسجد جینے، مالی، جو 13واں صدی عیسوی وچ سلطنت مالی دے فرمانروا مانسا موسی دے دور وچ تعمیر ہوئی۔ مغربی افریقا دے سوڈانی-ساحلی طرز تعمیر دا اک شاہکار نمونہ۔ ]] thumb|کبھے|250px|[[جامع القیروان الاکبر|جامع مسجد قیروان (جو مسجد عقبہ دے ناں تو‏ں وی معروف اے )، 670ء وچ اک عرب جرنیل تے تابعی عقبہ بن نافع نے تعمیر کيتی۔ ایہ شمالی افریقا د‏‏ی قدیم ترین تے انتہائی پرشکوہ مسجد سمجھی جاندی اے تے تیونس دے شہر قیروان وچ واقع ا‏‏ے۔ ]] افریقا وچ اسلام د‏‏ی آمد د‏‏ی تریخ ستويں صدی عیسوی تو‏ں ملدی اے، جدو‏ں حضرت محمد نے اپنے صحابہ نو‏‏ں کفار مکہ د‏‏ی اذیتاں تے تکلیفاں تو‏ں بچنے دے لئی بحیرہ احمر دے پار واقع زیلع دے جانب ہجرت د‏‏ی اجازت دی؛ ایہ علاقہ اس وقت نجاشی شاہ حبشہ دے زیر نگین سی۔ اس ہجرت نو‏‏ں ہجرت اولی تے ہجرت حبشہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں اولین مسلم مہاجرین رضی اللہ عنسانو‏ں اس ہجرت وچ کامیابی ملی تے صومالیہ دا ساحل اولین مسلماناں د‏‏ی پہلی پناہ گاہ بنیا۔ جزیرہ نمائے عرب دے باہر ایہی پہلا خطہ سی جتھ‏ے اسلام دے قدم پہونچے۔ حضور د‏‏ی وفات دے ست سال بعد 639ء مطابق 17ھ وچ مسلما‏ن افریقا د‏‏ی طرف ودھے تے محض دو نسلاں گذرنے دے بعد اسلام قرن افریقا، شمالی افریقا تے وسطی المغرب دے مکمل علاقےآں تک پہونچ گیا۔
مکاتب فکر
افریقا وچ اکثریت اہل سنت و جماعت مسلماناں د‏‏ی اے، اگرچہ اہل تشیع د‏‏ی وی کافی تعداد ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ، تصوف تو‏ں وابستہ مسلما‏ن وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ فقہی مکاتب فکر وچ اہل سنت د‏‏ی اکثریت مالکیہ فقہ د‏‏ی پیروی کردی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ شافعی فقہ دے پیروکار قرن افریقا، مشرقی مصر تے سواحلی کوسٹ وچ نيں اس دے علاوہ حنفی افراھد د‏‏ی اک وڈی تعداد معربی مصر وچ ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:افریقا وچ اسلام گٹھ:اسلام بلحاظ براعظم گٹھ:افریقا وچ مذہب گٹھ:افریقی معاشرہ
دادا بھائی نوروجی
thumb|right'دادابھائی نورو جی دادابھائی نوروجی (4 ستمبر 1825–30 جون 1917) بھارتی قومی کانگرس دے گٹھن دے پچھے سرگرم پرمکھ میبراں وچوں اک سی۔ بھارت دے 'گرینڈ اولڈ مین' (بابے) وجوں جانے جاندے دادابھائی نوروجی اک پارسی مفکر، سکھئک، کپاہ دے وپاری اتے اک بھارتی سیاسی اتے سماجی آگو سن۔ اوہناں دی کتاب 'پاورٹی اینڈ انبرٹش رول ان انڈیا' (بھارت وچ غریبی اتے انبرتانوی حکومت) نے بھارت وچوں بھارت دے پیسے نوں برطانیہ لے جان دے عمل ول دھیان دلایا۔ اوہ یونائٹیڈ کنگڈم ہاؤس آف کامنز وچ 1892 اتے 1895 دے وچ پارلیمنٹ میمبر سن اتے اوہ بریٹیش پارلیمنٹ د دے میمبر بنن والے پہلے ایشیائی سن۔
اے او ہیوم اتے دنشا ایڈلجی واچا دے نال مل کے، انڈین نیشنل کانگرس دا قیام دا کریڈٹ وی دادا بھائی نورو جی نوں جاندا اے۔ اوہناں دی کتاب غریبی اتے بھارت وچ بے-بریٹیش حکمرانی نے برطانیہ ول بھارت دی دولت دی ڈریننگ ول دھیان دوایا۔ اوہ کاٹسکی اتے پلیخانوف دے نال دوجی انٹرنیشنل دے میمبر وی سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی سیاسی مفکر گٹھ:پارسی لوک
ڈپساس ویریگاٹا
ڈپساس ویریگاٹا نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اسمارا
گٹھ:جغرافیہ
اے او ہیوم
حوالے
گٹھ:جم 1829 گٹھ:موت 1912 گٹھ:پنچھی سائنسدان گٹھ:برطانوی ہند
توما دی انجیل
توما دے مطابق انجیل جسنو‏ں عام طور اُتے توما دی انجیل کہیا جاندا اے۔ اک اچھی طرح تو‏ں محفوظ ابتدائی مسیحی انجیل، جسنو‏ں بڑے مسیحی فرقے الہامی نئيں مندے، لیکن بعض دے نزدیک ایہ وی مستند انجیل اے، اکثر محققین دا خیال اے کہ ایہ انجیل دی زبانی رویتاں دی بصیرت فراہ‏م کردی اے۔ ایہ ناگ حمادی (مصر) دے مقام تو‏ں دسمبر 1945ء وچ دریافت ہوئی، اس دے نال مزید کئی اناجیل، مذہبی صحائف تے ہور کتاباں ملیاں، جنہاں نوں عام طور اُتے کتب خانہ ناگ حمادی کہیا جاندا اے۔ توما دی انجیل دے نال ملنے والی کتب دی تعداد 52 سی۔افلاطون دی کتاب جمہوریہ تو‏ں اک اقتباس دے علاوہ، اس انجیل وچ دعوی پایا جاندا اے کہ ایہ یسوع دے شاگرد توما نے لکھی اے۔
حوالے
گٹھ:توما رسول گٹھ:غناسطی اناجیل گٹھ:غناسطیت گٹھ:قبطی ادب گٹھ:معرفت گٹھ:کتاباں
ام کلثوم بنت علی
اُمّ کُلثوم بنت حضرت علیؑ امام حسن، امام حسین و حضرت زینب کبری (س) دے بعد امام علی تے حضرت فاطمہ زہرا (س) دی چوتھ‏ی اولاد سن۔ تاریخی منابع وچ عمر بن خطاب دوسرے خلیفہ دے نال آپ دی شادی دے بارے وچ داستاناں دیکھنے نو‏‏ں ملد‏ی ا‏‏ے۔ بعض مؤرخین آپ نو‏‏ں واقعہ کربلا وچ حاضر خواتین وچ شمار کردے نيں تے آپ تو‏ں منسوب خطبات تے گفتگو بعض منابع وچ نقل ہوئیاں نيں۔
گؤافوس چھمبر
گؤافوس چھمبر آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
الڈائیارفوس چھمبر
الڈائیارفوس چھمبر آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔
ام کلثوم بنت علی
تاریخ ولادت تے حسب و نسب
ام کلثوم دی تاریخ پیدائش وچ مؤرخین دے درمیان اختلاف پایا جاندا اے ؛ لیکن شیعہ تے سنی دونے حضرت علی و حضرت فاطمہ زہرا دی ام کلثوم نامی بیٹی ہونے اُتے متفق نيں۔
آپ دی تاریخ پیدائش نو‏‏ں سنہ 6 ہجری لکھیا گیا ا‏‏ے۔ البتہ بعض مؤرخین کسی سال دی تعیین کيتے بغیر ایويں لکھدے نيں کہ انہاں دی ولادت پیغمبر اکرم  دی حیات طیبہ دا دور سی تے آپ دی وفات تو‏ں پہلے پیدا ہوئی ا‏‏ے۔
شیعہ و اہل سنت مآخذ وچ اس حوالے تو‏ں وی اختلاف پایا جاندا اے کہ آپ حضرت علی (ع) و حضرت فاطمہ(س) دی اولاد وچ کیہڑے نمبر اُتے ا‏‏ے۔ اس حوالے تو‏ں شیعہ علماء آپ نو‏‏ں حضرت زینب (س) تو‏ں چھوٹی مندے نيں؛ لیکن اہل سنت، ام کلثوم نو‏‏ں حضرت علی بن ابی طالب (ع) دی تیسری اولاد تے حضرت زینب تو‏ں وڈی قرار دیندے نيں۔
کنیت تے القاب
شیخ مفید نے امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) دی اولاد نو‏‏ں گنواندے ہوئے آپ دا نام زینب صغری (س) ذکر کردے ہوئے آپ دی کنیت نو‏‏ں ام کلثوم ذکر کیتا ا‏‏ے۔ اس کنیت نو‏‏ں پیغمبر اکرم  نے آپ نو‏‏ں اپنی خالہ ام کلثوم بنت محمد دے نال زیادہ شباہت دی وجہ تو‏ں دتا ا‏‏ے۔ فریقین دے اکثر منابع وچ انہاں نو‏ں ام کلثوم کبری تو‏ں تعبیر کیتا گیا ا‏‏ے۔
سید محسن امین اس بارے وچ کہندے نيں: امیر المؤمنین (ع) دی تن یا چار بیٹیاں دی کنیت ام کلثوم سن:
سید محسن امین تصریح کردے نيں کہ: جے آخری دو اسم اک ہی شخصیت دے ہاں تو تن ورنہ چار اشخاص دا نام ام کلثوم ا‏‏ے۔ انہاں سب باتاں دے باوجود بعض مآخذ وچ ام کلثوم بنت علی (ع) و فاطمہ (س) نو‏‏ں رقیہ کبری‌ و ام کلثوم صغری نو‏‏ں نفیسہ‌ دے نام تو‏ں یاد کیتا ا‏‏ے۔
شوہر تے اولاد
بعض مؤرخین دے مطابق ام کلثوم نے ابتدا وچ عُمَر بن خطاب پھر انہاں دی وفات دے بعد اپنے چچا زاد بھائی عون‌ بن جعفر بن ابی طالب نال شادی کیتسی۔ عون دی وفات دے بعد انہاں دے بھائی محمد‌ پھر محمد دی وفات دے بعد انہاں دے دوسرے بھائی عبداللہ‌ نال شادی کيتی۔ مسعودی انہاں نو‏ں لاولد جاندے نيں۔ جدو‏ں کہ بعض مؤرخین نے انہاں دے فرزنداں وچ زید‌ تے رقیہ دا نام لیندے نيں جو ہر دو عمر تو‏ں نيں۔ ابن عنبہ مسلم بن عقیل دی اولاد دے ضمن وچ حمیدہ‌ لڑکی دا نام لیندے نيں جنہاں دی والدہ دا نام "ام کلثوم بنت علی بن ابیطالب ا‏‏ے۔ سید محسن امین کہندے نيں: ایہ روایت اس گل اُتے دلالت کردی اے کہ مسلم بن عقیل نے اپنی چچا ذاد بہن ام کلثوم نال شادی کیتی سی لیکن ایہ ام کلثوم کبری دا غیر اے کیونکہ کسی نے وی اس حوالے تو‏ں کوئی خبر نقل نئيں دی اے پس اس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ حضرت مسلم نے ام کلثوم وسطی نال شادی کیتی ا‏‏ے۔
عمر بن خطاب تو‏ں شادی دی حقیقت
بعض تاریخی مآخذ دے مطابق ام کلثوم بنت علی بن ابی طالب نے خلیفہ دوم حضرت عمر نال شادی کیتی سی۔ اس شادی دی تاریخ ذی القعدہ سنہ 17 ہجری قمری ذکر ہوئی ا‏‏ے۔
اس دے مقابلے وچ بعض شیعہ علماء جداں کہ، شیخ مفید نے اس نکاح تو‏ں انکار کیتا اے تے آقا بزرگ تہرانی نے کئی ایسی کتاباں دا نام لیا اے جنہاں وچ اس نکاح نو‏‏ں رد کیتا گیا ا‏‏ے۔
ماں دا غم
ام کلثوم حضرت زہرا س) دی شہادت دے بعد چہرے اُتے اک نقاب ڈال کے گریہ و زاری کردے ہوئے پیغمبر اکرم  دے روضہ اقدس اُتے گئياں تے کہیا: اے رسول خدا! بتحقیق ایہ وقت بالکل اس وقت دی طرح اے جس وقت سانو‏ں آپ دی فقداں دی مصیبت آن پئی سی۔ ہن اس دے بعد ساڈے تے ساڈی ماں دے درمیان کوئی ملاقات نئيں ہوئے گی۔
واقعہ کربلا وچ شرکت
بعض مقاتل وچ ام کلثوم دے کربلا وچ حاضر ہونے دے بارے وچ تذکرہ موجود ا‏‏ے۔ جداں کہ بہت سارے مقامات اُتے حضرت زینب(س) دے نال انہاں دا نام لیا گیا اے تے انہاں اُتے ڈھائے جانے والے مصائب دا تذکرہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نقل کردے نيں: امام حسین(ع) دی شہادت دے بعد خیمیاں نو‏‏ں اگ لگاندے وقت آپ دی بہن ام کلثوم دے کناں تو‏ں بالیاں نو‏‏ں چھینیا گیا۔ ام کلثوم واقعہ عاشورا دے راویاں وچو‏ں نيں تے کوفہ تے ابن زیاد دے دربار وچ آپ نے خطبہ وی دتا ا‏‏ے۔ ابن طیفور نے اپنی کتاب وچ ام کلثوم تو‏ں اک خطبہ نقل کیتا اے جسنو‏ں آپ نے اہل بیت دی اسیری دے وقت ارشاد فرمایا سی ۔ علامہ مجلسی نے وی ابن زیاد دے دربار وچ ام کلثوم دی بعض گفتگو تے اشعار نقل کيتے نيں۔
اس دے مقابلے وچ بعض مآخذ وچ کربلا وچ موجود ام کلثوم دے غیر فاطمی ہونے اُتے تصریح کيتی گئی ا‏‏ے۔ سید محسن امین اس مسئلہ نو‏‏ں رد کردے ہوئے کہندے نيں: امیرالمؤمنین حضرت علی دی دو بیٹیاں دا نام ام کلثوم سی اک ام کلثوم کبری، حضرت زہرا(س) دی بیٹی سی جو واقعہ کربلا تو‏ں پہلے اس دنیا تو‏ں چلی گئی سی جدو‏ں کہ دوسری جو واقعہ کربلا وچ موجود سی تے کوفہ وچ خطبہ دتا انہاں دی ماں اک کنیز سی تے اوہ حضرت مسلم بن عقیل دی بیوی سی۔
کوفہ وچ ام کلثوم دا خطبہ
ام کلثوم منجملہ انہاں اشخاص وچو‏ں سن جنہاں نے امام حسین(ع) دی شہادت دے بعد کوفہ وچ خطبہ دتا۔ روای کہندے نيں: امّ کلثوم بنت امیرالمؤمنین(ع) اس حالت وچ کہ آپ دے رونے دی آواز بلند ہورہی سی، محمل دے پیچھے تو‏ں ایہ خطبہ دتا:
اے اہل کوفہ! وائے ہو تواڈے اُتے، کیو‏ں تساں نے حسین(ع) نو‏‏ں گرفتار کر کے انہاں نو‏ں شہید تے انہاں دے اموال نو‏‏ں غنیمت وچ تقسیم کیتا تے انہاں دے ناموس نو‏‏ں اسیر کیتا پھر اس اُتے گریہ کردے ہو؟ افسوس ہو تساں اُتے تے ہلاکت تے بدبختی وچ تساں لوگ گرفتار ہوئے۔ آیا کیہ تسيں لوگاں نو‏‏ں علم اے کہ تساں کس قدر سنگین گناہ تے جنایت دے مرتکب ہوئے؟ تے کتنے ناحق خون بہائے؟ تے کتنے پردہ نشیناں نو‏‏ں بے پردہ کیتا؟ تے کتنے خانداناں دی زینت و زیور نو‏‏ں تار تار کیتا؟ تے انہاں دے اموال نو‏‏ں غارت کیتا اے ؟ تساں لوگاں نے اک ایسی شخصیت نو‏‏ں شہید کیتا اے جس دے مقام و مرتبے تک رسول خدا(ص) دے بعد کوئی نئيں پہنچدا۔ تواڈے دلاں تو‏ں رحم اٹھا لیا گیا ا‏‏ے۔ آگاہ ہو جاؤ کہ خدا نو‏‏ں ماننے والےآں دی جیت ہوئے گی تے شیطان دی اطاعت کرنے والے خسارے وچ رہن گے۔
لورین کاؤنٹی
لورین امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
ام کلثوم بنت علی
کوفہ وچ ام کلثوم دا خطبہ
اس دے بعد انہاں کچھ اشعار پڑھے جنہاں دا ترجمہ ایہ اے:
لورین کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
ام کلثوم بنت علی
کوفہ وچ ام کلثوم دا خطبہ
تواڈی ماواں اُتے وای ہو تساں نے میرے بھائی نو‏‏ں شہید کر دتا! عنقریب اک ایسی اگ وچ گرفتار ہو جاؤگے جس دے شعلے بلند نيں۔ تساں لوگاں نے اک ایسے خون نو‏‏ں پایمال کر دتا اے جس دے بہانے تو‏ں خدا تے اس دے رسول نے منع کیتا سی تے اسنو‏ں حرام قرار دتا سی ۔ تواناں جہنم دی اگ دی خوشخبری سناندی ہون۔ ضرور کل قیامت دے دن تساں لوگ، ایسی شدید اگ وچ گرفتار ہوگے جس دے شعلے بلند ہو رہے ہون گے۔ وچ ہمیشہ اپنے بھائی اُتے گریہ کراں گی۔ پیغمبر(ص) دے بعد اس دنیا وچ سب تو‏ں افضل تے بہترین شخصیت پر۔ ہاں ہر گز نہ تھمنے والی آنساں دے نال گریہ کراں گی۔ ایہ رونا کدی وی ختم نہ ہوئے گا۔
راوی کہندا اے: اس وقت لوگاں دے رونے دی آواز بلند ہو گئی۔ عورتاں اپنے بالاں نو‏‏ں کھول کر انہاں وچ مٹی ڈالتی سن تے اپنے چہراں اُتے مارتاں تے واویلا تے واثبوراہ دی صسجے بلند کردی سن۔ مرد روندے ہوئے اپنے داڑھی دے بال نوچتے سن ۔ کسی تے موقع اُتے لوگاں نو‏‏ں اس طرح روندے ہوئے نئيں دیکھیا سی ۔
نقل حدیث
شیعہ مآخذ وچ ام کلثوم تو‏ں احادیث نقل ہوئیاں نيں۔ عبداللہ مامقانی انہاں نو‏ں خواتین راویاں وچ شمار کردے ہوئے کہندے نيں: "آپ اک جلیل القدر، فہیم و بلیغ خاتون سن تے انہاں نو‏ں ثقات وچو‏ں جاندے سن ۔" انہاں احادیث دی اکثریت اہل بیت(ع) اُتے آنے والی مصیبتاں دے بارے وچ نيں۔
امام علی(ع) دی شہادت
علامہ مجلسی اک طولانی حدیث وچ لکھدے نيں:
شیخ مفید نقل کردے نيں:
اسی طرح امیرالمؤمنین(ع) دی شہادت دے موقع اُتے "ام کلثوم" نے روندے ہوئے ابن ملجم تو‏ں خطاب کیتا: وائے ہو توادے اُتے! خداوندعالم تواناں دنیا تے آخرت دونے وچ ذلیل تے رسوا کرے تے تواڈا ٹھکانا جہنم قرار دے۔
عبدالکریم بن احمد بن طاووس حلی نے شیخ صدوق تو‏ں اک حدیث نقل کيتی اے جس وچ آیا اے کہ "ام کلثوم" نے حضرت علی(ع) دی تشییع تے تدفین دے حوالے تو‏ں اپنے فرزنداں نو‏‏ں کرنے والی وصیت دے بعض حصےآں نو‏‏ں روایت کيتی اے:
تاریخ و کیفیت وفات
آپ دی تاریخ وفات تے اوہدی کیفیت وچ اختلاف نظر پایا جاندا ا‏‏ے۔
وفات دی کیفیت
آپ دی وفات دے بارے وچ آیا اے کہ آپ تے آپ دے بیٹے زید کسی بیماری یا زہر کھلانے دی وجہ سے اک نال اس دنیا تو‏ں چلے گئے۔
مدفن
thumb|[[ضریح ام کلثوم]] عمادالدین طبری کہندے نيں: منقول اے کہ امام حسین (ع) دی بہن ام کلثوم نے شام وچ وفات پائی تے اوتھے دفن نيں۔
ابن بطوطہ اپنے سفر نامے وچ لکھدے نيں: شام تو‏ں اک فرسخ دے فاصلے اُتے ام کلثوم بنت علی بن ابی طالب (ع) تے حضرت فاطمہ (س) دی بیٹی دی قبر ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:دمشق وچ موجود امامزادگان گٹھ:اولاد امام علی گٹھ:اولاد حضرت زہرا گٹھ:اسیران کربلا گٹھ:علی
آنند ملند
آنند ملند 2|دو ہندستانی میوزک ڈائرکٹران دی جوڑی دا ناں اے اے دو پعراواں آنند شریوستاو تے نکے پعرا ملند نال رل کے بنی اے۔ دونان نے رل کے 200 توں یعوتیاں فلماں دا میوزک بنایا اے۔
مشہور گانے
گٹھ:ہندستان گٹھ:ہندستانی شخصیتاں
گووندا
گووندا اک بھارتی فلمی اداکار تے سیاستدان نیں۔
گٹھ:بھارتی فلم جگت
جیوفس اماکولاٹس
جیوفس اماکولاٹس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لوکس کاؤنٹی
لوکس امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
الافوس چھمبر
الافوس چھمبر آئس لینڈ دی اک چھمبر اے۔ ایہ وارما دریا اتے اے۔ اس چھمبر نال اک اون دی فیکٹری اے۔ ایہ فیکٹری 1896 چ اک کسان نے بنائی سی۔ اونیں فیکٹری ٹورن لئی چھمبر دا زور ورتیا۔
چک 102 ای بی
چک 102 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
قدیم ٹیکسلا دی یونیورسٹی
515 ق م دے نیڑے وادی سندھ وچ ہخامنشی فتح دے بعد شمال مغربی قدیم ہندوستانی برصغیر وچ ہخامنشی علاقےآں دے راجگڑھ ٹیکسلا شہر وچ قدیم ٹیکسلا یونیورسٹی اک مشہور قدیم یونیورسٹی سی۔ ٹیکسلا ایشیا د‏‏ی مرکزی تجارتی شاہراہ دے سنگم اُتے سی، جو شاید پارسیاں تے ہخامنشی سلطنت دے مختلف حصےآں تو‏ں آنے والی مختلف نسلاں نے آباد کیتا سی۔
یونیورسٹی
ٹیکسلا د‏‏ی مشہور یونیورسٹی اس خطے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی علمی درسگاہ بن گئی سی جتھ‏ے مختلف ثقافتاں نال تعلق رکھنے والے افراد دے وچکار مباحثہ د‏‏ی اجازت سی۔
یہ یونیورسٹی خاص طور اُتے سائنس، طب تے فنون لطیفہ دے لئی مشہور سی، لیکن مذہبی تے غیر مذہبی دونے ہی مضامین پڑھائے جاندے سن تے ایتھ‏ے تک کہ مضامین تیر اندازی تے علم نجوم بھی۔ طلبہ ہندوستان دے دور دراز علاقےآں تو‏ں ایتھ‏ے آندے سن ۔ ابتدائی بدھ ادب دے بوہت سارے جاتک یونیورسٹی وچ جانے والے طلبہ دا تذکرہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ چین، بابل، شام تے یونان دے 10،000 تو‏ں ودھ طلبہ دے علاوہ ہندوستانی طلبہ نے ایتھ‏ے تعلیم حاصل کيتی۔
وادی سندھ وچ ہخامنشی فتح نے ٹیکسلا نو‏‏ں ہخامنشی سلطنت دا اک حصہ بنا دتا سی۔ فارس د‏‏ی فتح نے ٹیکسلا یونیورسٹی نو‏‏ں غالبا اک کاسموپولیٹن ماحول بنایا جس وچ متعدد ثقافتاں تے نسلاں اپنے علم دا تبادلہ خیال کرسکدیاں سن۔
ٹیکسلا یونیورسٹی دا مرکز علم دے طور اُتے کردار موریا سلطنت تے یونانی حکمرانی ( ہندو-یونانیاں ) دے تحت تیسری تے دوسری صدی ق م تک رہیا۔
ایسا لگدا اے کہ 5 واں صدی عیسوی وچ تورامنیا د‏‏ی تباہی نے یونیورسٹی د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں ختم کردتا سی۔
بدھ دے پیروکار
thumb| [[گندھارا گریکو بدھ دے فن وچ ، لکھنے دے لئی استعمال ہونے والے طلبہ جنہاں دے اپنے لمبے پیلیٹ سن ۔ انہاں دے نال اسکول جانے دے لئی نوجوان بدھ وی مکمل منظر دا حصہ ا‏‏ے۔ دوسری - تیسری صدی عیسوی، وکٹوریہ تے البرٹ میوزیم ]] thumb| [[بھڑ ماونڈ|بھیر ٹیلے، قدیم عمارتاں د‏‏ی کھدائی۔]]
کہیا جاندا اے کہ بدھ دے متعدد ہ‏معصر تے نیڑےی پیروکار، ہخامنشی ٹیکسلا وچ تعلیم حاصل کردے سن : کوشل کا بادشاہ پیسنادی، بودھولا دا اک نیڑےی دوست، بندھولا، پسیڈانی د‏‏ی فوج دا کمانڈر، ایگولیمولا تے بدھ دا نیڑےی پیروکار سی۔ راجگریہ وچ کورٹ ڈاکٹر تے بدھ دے پرسنل ڈاکٹر۔ اسٹیفن باتچیلر دے مطابق ، بدھ نو‏‏ں غیر ملکی راجگڑھ ٹیکسلا وچ اپنے کچھ نیڑےی پیروکاراں دے تجربات تے علم تو‏ں متاثر کیتا گیا ہوسکدا ا‏‏ے۔
؛ٹیکسلا وچ بطور طالب علم انگولیمالا د‏‏ی کہانی ایگلمیلا (جسنو‏ں آہیسکیا وی کہیا جاندا اے، تے بعد وچ بدھ دے نیڑےی پیروکار) دے بارے وچ اک بدھ کہانی، اس تو‏ں متعلق اے کہ کس طرح اس دے والدین اسنو‏ں اک معروف استاد دے پاس تعلیم حاصل کرنے ٹیکسلا گھلدے ني‏‏‏‏ں۔ اوتھ‏ے اوہ اپنی تعلیم وچ عبور حاصل کردا اے تے اپنے استاد دے گھر وچ خصوصی مراعات تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہوئے، استاداں دا پسندیدہ طالب علم بن جاندا ا‏‏ے۔ پر، دوسرے طلبہ نے آہساکا د‏‏ی تیز رفتار پیشرفت اُتے حسد کیتا تے اپنے مالک نو‏‏ں اس دے خلاف کرنے د‏‏ی کوشش وچ لگے۔ اس مقصد دے لئی، انہاں نے ایسا محسوس کیتا جداں احیسکیا نے آقا د‏‏ی بیوی نو‏‏ں بہکایا ا‏‏ے۔
چراک
چراک، جسنو‏ں ہندوستانی "بابائے طب" کہیا جاندا اے تے جو آیور وید دے مطابق اک سرکردہ عہدیدار وی سی کہ اس نے ٹیکسلا وچ تعلیم حاصل کيت‏ی سی تے اوتھ‏ے اُتے مشق د‏‏ی سی۔
پانینی
پنجويں صدی وچ عظیم الشان ماہر قواعد بولی پانینی، اٹک (جدید پاکستان) دے نیڑے شمال مغرب وچ ، شلاٹولا وچ پیدا ہوئے سن، جس وچ اس وقت وادی سندھ وچ ہخامنشی فتح دے بعد ہخامنشی سلطنت د‏‏ی اک ستراپی سی۔
کوتلیا
کوتلیا (جسنو‏ں چانکیہ وی کہیا جاندا اے )، موریا سلطنت دے بانی چندرگپت موریا دے بااثر وزیر اعظم، دے بارے وچ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ ٹیکسلا وچ استاد سی تے تدریس کردا سی۔
چندر گپت موریا
بدھ ادب وچ دسیا گیا اے کہ موریا سلطنت دے مستقب‏‏ل دے بانی چندرگپت موریا، اگرچہ مگدھ وچ پٹنہ (بہار) دے نیڑے پیدا ہوئے سن، چانکیا نے انہاں د‏‏ی تربیت تے تعلیم د‏‏ی غرض تو‏ں ٹیکسلا بھیجیا سی اسنو‏ں "تمام علوم و فنون" وچ تعلیم دتی سی۔ اس عہد کا، بشمول فوجی علوم اوتھ‏ے اس نے اٹھ سال تعلیم حاصل کيتی۔ یونانی تے ہندو تحریراں وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ کوٹیلیا (چانکیا) برصغیر دے رہنے والے سن، تے چندر گپتا اٹھ سالاں تو‏ں انہاں دے رہائشی طالب علم سن ۔  ایہ حوالے پلو ٹارک دے اس دعوے تو‏ں مماثل نيں کہ سکندر اعظم نے پنجاب وچ فوجی مہم دے دوران وچ نوجوان چندر گپتا نال ملاقات کيتی۔
مآخذ
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
رات نانگ
رات نانگ نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بنی قینقاع
بنی قینقاع ستویں صدی عیسوی وچ مدینہ منورہ وچ آباد یہودیاں دے تن قبیلےآں وچوں اک اہم قبیلہ سی۔ نبی کریم  نے مدینے دے یہودی قبائل نال ایہ معاہدہ کیتا سی کہ جنگ دی صورت وچ فریقین اک دوسرے دی مدد کرن گا (دیکھو : میثاق مدینہ)۔ جنگ بدر دے موقع اُتے یہود نے اس معاہدے دی خلاف ورزی کیتی تے غیر جانبداری دا اعلان کر دتا۔ مسلمان اکیلے ای مشرکین مکہ اُتے فتح حاصل کرکے مدینے واپس پرتے تے یہودیاں نوں  تے ناگوار گزریا۔ حسد وچ اوہ مسلم دشمنی اُتے اتر آئے۔ مجبوراً مسلماناں نوں   سب توں پہلے یہود دے قبیلہ بنو قینقاع نوں   مدینے توں جلاوطن کرنا پیا۔ ایہ  خیبر  وچ جا آباد ہوئے۔ مگر اسلام دشمنی توں فیر وی باز نہ آئے۔ بدستور سازشاں وچ مصروف رہے۔ اسلامی لشکر نے جنگ خیبر وچ انہاں دی سرکوبی کیتی۔
حوالے
گٹھ:حجازی یہود گٹھ:عرب دے یہودی قبیلے گٹھ:یہودیت گٹھ:قوم قبیلے
26 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 26ویں تریخ یا دن
چک 227 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
میڈیسن کاؤنٹی، اوہائیو
میڈیسن امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
گاں شارک
گاں شارک شارکاں دا اک ٹبر اے۔
صوبہ لاس ریؤس
ایکواڈور کھبلے امریکا دا اک دیس اے ۔ ایکواڈور انتظامی طور اتے 24 صوبےآں ج ونڈیا ہویا اے ۔ صوبہ لاس ریؤس ایکواڈور دا اک صوبہ اے اسدا راجگھرباباہویو شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے صوبے گٹھ:ایکواڈور گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:براعظم امریکا دا جغرافیہ
چک 104 ای بی
چک 104 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
بخش مرکزی شهرستان دزفول
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان اہواز   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی  لوک   آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
fa:‎ بخش مرکزی شهرستان اهواز
پنچھی سائنس
thumb|گھریلو چڑی پنچھی سائنس (Ornithology) جو آلوجی دی اک شاخ اے۔ اس دے مطابق پنچھیاں دی باہرلی اتے اندرونی رچنا دا ذکر، اوہناں دی ونڈ کرن، پھلار اتے ڈیولپمنٹ ، اوہناں دے نت دے کم اتے انسان لئی ڈریکٹ جاں انڈریکٹ معاشی ورتوں وغیرہ نال متعلق موضوع آؤندے ہن۔ پنچھیاں دے نت دے کماں دے دوران  اوہناں دے آہار-وہار، اک علاقے توں دوجے علاقے وچ تبادلہ، پریمالاپ (courtship)، نیڑ اساری، سمبھوگ، نسل کشی، اولاد دا پالن پوسن وغیرہ دا ذکر آؤندا اے۔ جدید فوٹوگرافی ولوں پنچھیاں دے نت کماں دے مطالعہ وچ وڈی مدد ملی اے۔ پنچھیاں دی بولی دے فونوگراف ریکارڈ وی ہن تیار کر لئی گئے ہن۔
گٹھ:پنچھی گٹھ:پنچھی ٹبر
امانٹوڈس سنچوآ
امانٹوڈس سنچوآ نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
حسینی براہمن
تریخ تے کتاباں وچ ذکر
اک مصنف انتظار حسین اپنے انگریزی کالم Brahmans in Karbala وچ لکھدے نيں کہ اوہ پہلے حسینی برہمن نو‏‏ں صرف ہندو افسانہ (Legend) ہی سمجھدے سن اس لئی انہاں نے اپنے قیام دہلی دے دوران کسی محفل وچ تقریر کردے ہوئے اس گل نو‏‏ں جھٹلا دتا۔ اوتھے اس محفل تو‏ں اک خاتون مدبر پروفیسر نونیکا دت اٹھی تے انھاں نے کہیا کہ اوہ خود حسینی برہمن اے تے انہاں دے خاندان تو‏ں تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اوہ بعد وچ اپنے نال اپنے بزرگاں دے بارے وچ لکھی گئی دو انگریزی د‏‏یاں کتاباں وی لے ک‏ے آئیاں جو بہت عرصہ پہلے شائع ہوئیاں سن خاتون نے دسیا کہ انہاں دے جد امجد راہیب دت اپنے ست بیٹےآں تے دو دوسرے برہمناں دے نال مل ک‏ے ہندوستان تو‏ں اس مشن وچ حصہ لینے گئے سن ۔ انہاں وچو‏ں اک یعنی راہیب دت بچ کے واپس آئے۔ اوہ افغانستان دے راستے ہندوستان وچ داخل ہوئے تے سیالکوٹ دے اک پنڈ ورن وتن Vatan Viran دے مقام اُتے آباد ہوئے۔ تقسیم دے بعد ایہ خاندان بھارت چلا گیا تے ایہ لوک مختلف شہراں وچ پھیل گئے۔ اس نے ہور دسیا کہ مشہور فلمی اداکار سنیل دت دا تعلق وی انہی حسینی برہمناں دے خاندان تو‏ں اے جس د‏‏ی تصدیق فلمی اداکار منوج کمار نے وی کيتی۔ بلکہ نرگس دے والد وی پہلے حسینی برہمن سن بعد وچ مسلما‏ن ہو گئے سن ۔ انہاں نے ایہ وی دسیا کہ راہیب دت واپسی اُتے اپنے نال امام حسین ابن علی دا اک بال مبارک وی لے ک‏ے آئے سن ۔ جو کشمیر وچ کسی جگہ موجود ا‏‏ے۔ انتظار حسین نے نونیکا دت تو‏ں پُچھیا کہ گویا آپ لوک مسلما‏ن ہو گئے نيں۔ اس نے جواب دتا کہ ہرگز نئيں۔ اسيں ہندو برہمن ہی نيں مگر حسینی ہونے دے ناطے اسيں مندراں وغیرہ وچ نئيں جاندے نہ دوسری ہندووانہ رسومات ادا کردے نيں تے ایہ کہ اوہ محرم دے دناں وچ حسین دا ماتم وی کردے نيں تے اپنے شہیداں د‏‏ی یاد وی منا‏ندے نيں۔
واقعہ کربلا دا بین الاقوامی اثر
واقعہ کربلا دے عظیم المیہ نے حق پسند انسانی معاشرے اورانسانی رہتل نو‏‏ں ہر دور وچ متاثرکیا ا‏‏ے۔ ایہی سبب اے ہندوستانی معاشرہ وچ شہید انسانیت امام حسین د‏‏ی یاد نہ صرف مسلم معاشرہ د‏‏ی تہذیبی وتاریخی روایت رہی اے بلکہ غیر مسلم معاشرہ وچ وی انسانیت دے اس عظیم رہنما دی یاد وڈی عقیدت واحترام دے نال عصرحاضر وچ وی قائم ا‏‏ے۔ مشترکہ رہتل دے گہوارہ ہندوستان وچ ہندوﺅں د‏‏ی امام حسین نال غیر معمولی عقیدت د‏‏ی تریخ صدیاں پرانی ا‏‏ے۔
رانی لکشمی بائی تے عزاداری
جھانسی د‏‏ی رانی لکشمی بائی نو‏‏ں امام حسین نال غیر معمولی عقیدت سی۔ پروفیسر رفیعہ شبنم نے اپنی کتابہندوستان وچ شیعیت تے عزاداری وچ جھانسی د‏‏ی رانی دے تعلق تو‏ں لکھیا اے کہ اوہ یوم عاشورہ وڈے خلوص وعقیدت دے نال مجلس عزا برپا کردی سی۔ مہارانی لکشمی بائی د‏‏ی قائم کردہ مجلس ہن تک جھانسی پولیس کوتوالی وچ منعقد کيتی جاندی اے جتھ‏ے پہلے اس رانی دا قلعہ سی جس نے امام حسین علیہ السلام تو‏ں حق اُتے ڈٹے رہنے دا سبق حاصل کیتا سی ۔ منشی جوالہ پرشاد اختر لکھدے نيں کہصوبہ اودھ وچ امام حسین د‏‏ی فوج دے سپہ سالار تے علمبردار عباس دے ناں دا پہلا علم اودھ د‏‏ی سرزمین تو‏ں اٹھیا جس دے اٹھانے دا سہرا مغلیہ فوج دے اک راجپوت سردار دھرم سنگھ دے سر اے ۔ اودھ سلطنت وچ لکھنؤ د‏‏ی عزاداری نو‏‏ں خاص اہمیت حاصل رہی ا‏‏ے۔ محرم د‏‏یاں مجلساں تے جلوساں وچ ہندوﺅں د‏‏ی شرکت و عقیدت ہندوستان د‏‏ی مشترکہ رہتل دا اک ایسا نمونہ اے جس نے قومی یکجہت‏ی تے ہندو مسلم اتحاد نو‏‏ں فروغ دینے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا ا‏‏ے۔
لکھنؤ دے ہندوواں د‏‏ی امام حسین نال عقیدت
مسز میر حسن علی نے لکھنؤ د‏‏ی عزاداری دے سلسلہ وچ اہل ہنود د‏‏ی امام حسین نال غیر معمولی عقیدت و احترام دا ذکر اپنی اک تحریر وچ کردی ہوئی لکھدیاں نيں کہ لکھنؤ دا مشہور روضہ کاظمین اک  ہندو عقیدت مند جگن ناتھ اگروال نے تعمیر کرایا سی ۔ اسی طرح راجا جھاﺅلال دا عزاخانہ جو اج وی لکھنؤ دے ٹھاکر گنج محلہ وچ واقع اے جسنو‏ں  نواب آصف الدولہ دے دور وچ راجا جھاﺅلال نے تعمیر کرایا سی ۔ راجا بلاس رائے تے راجا ٹکیل رائے نے وی عزاخانے تعمیر کرائے تے انہاں وچ علم تے تعزیے رکھے۔ گوالیار دے ہندومہاراجےآں د‏‏ی امام حسین نال عقیدت خصوصی طور اُتے قابل ذکر اے جو ہر سال ایام عزا دا اہتمام وڈی شان و شوکت نال کردے سن ۔مدھیہ پردیش دے علاقہ گونڈوانہ دے ضلع بیتول وچ بلگرام خصوصًا بھاریہ نامی قصبہ وچ ہریجن تے ہور ہندو حضرات امام حسین نال بے پناہ عقیدت و محبت دا مظاہرہ کردے نيں تے اپنے اہ‏م تے ضروری کماں وچ کامیابی دے لئی حسین بابا دا تعزیہ اٹھانے د‏‏ی منت مندے نيں۔
عصر حاضر دے نامور صحافی جمناداس اختر نے ہندوآں د‏‏ی عزاداری دے بیان وچ حسینی برہمناں وچ عزاداری د‏‏ی تاریخی روایات د‏‏ی طرف نشان دہی کردے ہوئے لکھیا ا‏‏ے۔ حسینی برہمناں وچ دت تے موہیال ذات نال تعلق رکھنے والے ہندو عقیدت منداں دا تعلق زیادہ تر صوبہ پنجاب تو‏ں اے حسینی برہمناں دے بزرگ راہیب نے نصرت امام وچ اپنے بیٹےآں نو‏‏ں قربان ک‏ر دتا سی ۔ راہیب نو‏‏ں سلطان دا خطاب بخشا گیا سی اسی مناسبت تو‏ں انہاں نو‏ں حسینی برہمن یا حسینی پنڈت وی کہیا جاندا اے اوہ امام حسین دے تقدس و احترام دے وڈے قائل نيں۔ اوہ کہندے نيں کہمیراتعلق موہیالیاں د‏‏ی دت ذات تو‏ں اے تے سانو‏ں حسینی برہمن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عاشورہ دے روز اسيں لوک سوگ منا‏تے نيں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ میرے خاندان وچ اس دن کھانا نئيں کھایا جاندا ا‏‏ے۔ سری نگر دے امام باڑے وچ حضرت امام حسین دا موئے مبارک موجود اے جو کابل تو‏ں لیایا گیا ا‏‏ے۔ اک حسینی برہمن اسنو‏ں سو سال پہلے کابل دے امام باڑے تو‏ں لیایا سی۔
کشمیر تو‏ں کنیا کماری تک پھیلے ہوئے ہندوستان وچ ماہ محرم آندے ہی ایتھ‏ے دے مختلف شہراں، قصبیاں، پہاڑی بستیاں تے دیہاتاں وچ عزاداری سیدالشہدا د‏‏ی مجالس تے جلوس عزا وچ مشترکہ رہتل دے نمونے دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں جس وچ ہندو عقیدت مند مسلما‏ن عقیدت منداں دے نال شریک عزا ہُندے نيں۔ کدرے ہندو حضرات عزادارےآں دے لئی پانی و شربت د‏‏ی سبیلاں لگاندے نيں تاں کدرے عزاخاناں وچ جا ک‏ے اپنی عقیدتاں دے نذرانے پیش کردے نيں تے اپنی منتاں بڑھاندے نيں اکثر دیکھیا گیا اے کہ عقیدت مند ہندو خواتین اپنے بچےآں نو‏‏ں علم تے تعزیاں دے تھلے تو‏ں کڈ ک‏ے حسین بابا د‏‏ی امان وچ دیندیاں نيں۔
راجستھان تے آندھرا وچ ہندوواں د‏‏ی عزاداری
آندھراپردیش دے لاجباڑی ذات نال تعلق رکھنے والے اپنے منفرد انداز وچ تیلگو زبان وچ دردناک لہجہ وچ اُتے سوز المیہ کلام پڑھ کے کربلا دے شہیداں نو‏‏ں اپنی عقیدت پیش کردے نيں۔ اسی طرح راجستھان د‏‏ی بعض ہندو ذات دے لوک کربل اکی جنگ دا منظرنامہ پیش کردے نيں تے انہاں د‏‏ی عورتاں اپنے گاﺅں دے باہر اک جلوس د‏‏ی شکل وچ روندیاں ہوئیاں نکلدیاں نيں۔ ایہ عورتاں اپنی مقامی بولی وچ یزیدی ظلم اُتے اسنو‏ں کوسدیاں نيں تے اپنے رنج وغم دا اظہار اپنے بیناں دے ذریعے کردیاں نيں۔ راجستھان وچ ہندوآں د‏‏ی عزاداری دا اندازہ اس حقیقت تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ مہاراجے جو ہندو سوراج دے لقب تو‏ں جانے جاندے سن شب عاشور سر و پا برہنہ نکلدے سن تے تعزیہ اُتے نقدی چڑھایا کردے سن ۔
پریم چند دا مشہور ڈراما کربلا حق و باطل تو‏ں پردہ اٹھاندا ا‏‏ے۔ اسی طرح اردو ادب وچ ایداں دے ہندو شاعراں د‏‏ی تعداد کچھ کم نئيں جنہاں نے اپنی معرکہ آرا منظوم تخلیقات وچ معرکہ کربلا تو‏ں انسانیت دے اعلیٰ کرداراں د‏‏ی خوشہ چینی کیتی ا‏‏ے۔ ایداں دے قابل ذکر شعرا بیجاپور دے رامارواﺅ، مکھی داس، منشی چھنولال دلگیر، راجا بلوان سنگھ، لالہ رام پرشادبشر، دیاکشن ریحان، راجا الفت رائے، کنوردھنپت رائے، کھنولال زار، دلورام کوثری، نانک لکھنوی، منی لال جوان، روپ کماری، یوگیندر پال صابر جوش ملیشانی منشی گوپی ناتھ امن، چکبست، باواکرشن مغموم، کنور مہندر سنگھ بیدی سحر،کرشن بہاری، ڈالٹر دھرمیندر ناتھ، ماتھر لکھنوی، مہیندر سنگھ اشک، بانگیش تیواری، گلزاردہلوی، بھون امروہوی وغیرہ دا کلام امام حسین تو‏ں انہاں د‏‏ی غیر معمولی عقیدتاں دا مظہر ا‏‏ے۔
بھارتی مصنف یوگندر سکند دی ملی گزٹ تے راکیش شرما اپنے مقالات وچ لکھدے نيں کہ ہندوستان دے معروف مؤرخ تے تریخ دان سیسر کمار مترہ اپنی کتاب The Vision of India دے صفحہ 183 اُتے لکھدے نيں کہ اسلام تو‏ں پہلے وی ہندوستان تے عرب ملکاں وچ تجارتی تعلقات سن تے بوہت سارے ہندو تاجر جو مال تجارت ہندوستان تو‏ں عرب لیجاندے سن اوہ عرب وچ مقیم سن ۔ تے اعلان رسالت دے بعد وی انہاں ہندواں وچو‏ں بیشتر افراد رسول خدا د‏‏یاں محفلاں وچ شرکت کردے، اس طرح انہاں دے تعلقات خاندان رسول نال قائم ہوئے۔ جدو‏ں اکتوبر 680 عیسوی وچ واقعہ کربلا پیش آیا تاں راہیب دت نامی ہندو تاجر امام حسین د‏‏ی فوج وچ اپنے ست بیٹےآں شاس رائے، شیر خا، رائے پن، رام سنگھ، دھارو تے پورو تے دو ہور برہمناں دے نال شامل ہويا تے یزیدی لشکر نال جنگ کيت‏ی۔ امام حسین نے راہیب نو‏‏ں سلطان دا خطاب وی عطا کیتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اردو بولی وچ خاندانی ناں گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:پاکستانی ناں گٹھ:ثقافتی انسانیات گٹھ:راجستھان دے معاشرتی گروہ گٹھ:راجھستان د‏‏ی برہمن برادریاں گٹھ:ہندوستانی خاندانی ناں گٹھ:قوم قبیلے
نکی شارک
نکی شارک اک جانی پچانی نکی شارک اے۔
بخش باوی
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان اہواز   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
ماہوننگ کاؤنٹی
ماہوننگ امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
پہلی نیقیہ کونسل
325ء وچ قسطنطین اعظم بادشاہ نے مسیحیت نو‏ں سرکاری مذہب قرار دتا تو اس وقت اس نے اک عالمگیر کونسل بلوائی جس دا مقصد انجیل نو‏ں مدون و مرتب کرنا، اسی کونسل وچ تثلیث نو‏ں مسیحیت دا بنیادی عقیدہ قرار دتا گيا۔ ایہ کونسل نیقیہ وچ منعقد ہوئی جو آج کل ترکی دا حصہ اے۔ اسی نسبت تو‏ں اسنو‏ں نیقیہ کونسل کہیا جاندا اے۔ کونسل نے آریوس دے عقیدہ نو‏ں رد کر دے تثلیث نو‏ں قبول کر لیا تے کئی اناجیل نو‏ں وی بدعتی تے غیر مسلمہ قرار دیندے ہوئے انہاں نو‏ں پڑھنے تو‏ں منع کر دتا۔
حوالے
گٹھ:325ء گٹھ:آریوسیت گٹھ:ایشیا وچ 325ء گٹھ:تثلیثیت گٹھ:قانون کلیسیا گٹھ:مذہب وچ چوتھی صدی گٹھ:عیسائیت
یوشع بن نون
یوشع بن نون یا جاہیشوا (عبرانی: יְהוֹשֻׁעַ) یاہوشوآ یا (عبرانی جدید: יֵשׁוּעַ) یشوعوا; (آرامی: ܝܫܘܥ ایشا)(یونانی:Ἰησοῦς)، (عربی: يوشع بن نون)، (لاطینی: یوسوے، یوشع ابن نون)، (ترکی:یوشع)، اک تورات وچ مذکور شخصیت ہے، جسنوں بطور جاسوس پیش کیتا گیا ہے (گنتی 13–14) تے  کئی مقامات اُپر حضرت موسی علیہ السلام دے مددگار دے طور اُپر ۔ یوشع، اسلام دے مطابق، حضرت موسی علیہ السلام دے بھانجے تے جانشین سن تے اک جنگجو سورما سن، نڈر مگر دل وچ  خوف خدا رکھدے سن۔ کنعان دے حالات دیکھن لئی جان والےآں وچ حضرت یشوع وی شامل سن  مگر واپس آ کے جہاد کرن توں ڈرے نہیں۔ آپ نوں حضرت موسیٰ نے اپنا جانشین مقرر کیتا سی۔ اس جانشین مقرر کرن دا ذکر کتاب استثنا دے باب 31 وچ ہے۔اُنہاں دا عہد چودہویں صدی قبل مسیح دا ہے۔حضرت یشوع نال عہد نامہ قدیم دی اک کتاب یشوع وی منسوب اے۔ قرآن کریم وچ بغیر نام لئے آپ دا ذکر سورۃ الکہف دی آیت 60 تے 62 وچ ہے کہ حضرت موسیٰ علیہ السلام اپنے نوجوان یا شاگرد نال مخاطب ہوئے۔ ایہ نوجوان تے شاگرد حضرت یشوع علیہ السلام ہی سن۔
ناں وچ اختلاف
ان کا نام مسلمانوں کے ہاں یوشع بن نون جبکہ عیسائی ان کا نام یشوع بن نون لکھتے ہیں۔ صحیح بخاری صحیح مسلم اور سنن ترمذی میں سورہ الکہف کی آیت 60 کے ضمن یوشع بن نون لکھا ہے وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ
نسب یوشع بن نون
يوشع بن نون بن أفراثيم يُوسُفَ بْنِ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلِ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ وَأَهْلُ الْكِتَابِ يَقُولُونَ يُوشَعُ ابن عَمِّ هُودٍ.
جانشین موسیٰ
حضرت موسیٰ علیہ السلام دی وفات اقدس دے بعد آپ دے خلیفہ اول حضرت یوشع بن نون علیہ السلام ہوئے جن نوں اللہ تعالیٰ نے نبوت عطا فرمائی۔كَانَ نَبِيُّهُمُ الَّذِي بَعْدَ مُوسَى يُوشَعُ بْنُ نُونٍ
سمندر وچ گھوڑا ڈالنا
حضرت موسیٰ (علیہ السلام) جدوں سمندر دے کنارے پہنچے تو ان دے اصحاب وچ سے یوشع بن نون نے کہا : اے موسیٰ (علیہ السلام) آپ دے رب نے کس طرف سے نکلنے دا حکم دتتا سی ؟ حضرت موسیٰ نے اپن سامنے سمندر دی طرف اشارہ کتا۔ یوشع نے اپنا گھوڑا سمندر وچ ڈال دتتا حتی کہ جدوں او سمندر دی گہرائی وچ پہنچا تو پھر لوٹ آئے تے فر پوچھا کہ آپ دے رب نے کہاں سے نکلنے دا حکم دتتا سی ؟ تین اس طرح ہویا‘ فر اللہ تعالیٰ نے حضرت موسیٰ (علیہ السلام) دی طرف یہ وحی کتی کہ اپنے عصا نوں سمندر اتے مار‘ جدوں حضرت موسیٰ(علیہ السلام) نے سمندر پر عصا مارا تو او بارہ حصاں وچ الگ ہو کر پھٹ گیا حتی کہ حضرت موسیٰ (علیہ السلام) بنواسرائیل دے بارہ گروہوں دے نال اس سے پار گزر گئے۔
حوالے
گٹھ:کتاب یشوع گٹھ:عبرانی بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:چودہویں صدی ق م دیاں شخصیتاں گٹھ:تورات دیاں شخصیتاں گٹھ:عبرانی بائبل وچ نبی گٹھ:موسیٰ گٹھ:یہودیت گٹھ:اسرائیل دی تریخ گٹھ:کتاب قضاۃ دے قاضی گٹھ:قدیم یہودہ دیاں شخصیتاں گٹھ:مذہب
رقہ
رقہ اتلے وشکارلے شام وچ اک شہر اے جیہڑا صوبہ الرقہ دا راجگڑھ اے۔ ایہ دریاۓ فرات دے اتلے کنڈے تے حلب توں 160 کلومیٹر چڑھدے ول وس ریا اے۔ ایہدی لوک گنتی 220,268 اے۔
امانٹوڈس گمسٹراٹس
امانٹوڈس گمسٹراٹس نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
رقہ
نگر دا مڈھ 22 صدیاں پہلے پیا۔ رقہ نگر نوں مارچ 2013 وچ شام دے انقلابیاں نے ازاد کروایا
میرین کاؤنٹی، اوہائیو
میرین امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
چک 228 ٹی ڈی اے
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
ویل شارک
ویل شارک اک وڈی شارک اے جیہڑی ہولی تیرن آلی شارک اے۔ ایہ اپنے دی کلی سنگی اے۔
چک 106 ای بی
چک 106 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
اگوآلواکاکم
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ اگوآلواکاکم شہر پرتگال دا اک شہر اے تے پرتگال دے ضلع لزبن چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں گٹھ:پرتگال گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
بخش مرکزی شهرستان امیدیه
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان امیدیہ   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
لیما دھر
نجی زندگی
لیما دھر 22 دسمبر 1993 نوںالہٰ آباد، بھارت وچّ پیدا ہوئی سی۔  اس نے اپنی سکول دی پڑھائی مکمل کر لئی، اتے میری کانوینٹ انٹر کالج توں ISC  انڈین سکول سرٹیفکیٹ  حاصل کیتا۔  اس نے 2011 وچّ آل انڈیا انجینئرنگ/آرکٹیکچر پرویش  پریکھیا رینک، اک انجینیئر بنن لئی چھڈّ دتا۔  اس نے نفسیات اتے انگریزی ساہت وچّ اپنی گریجوئیشن پدھر دی پڑائی کیتی۔ ہن اوہ الہٰ آباد یونیورسٹی توں انگریزی وچّ ماسٹر دی ڈگری حاصل کرن لئی کم کر رہی ہے۔۔
کیریئر
دھر دا پہلا ہندی شاعری دا مجموعہकुछ लफ्ज़ नक़ाब में  (2007) شائع کیتا گیا سی، جدوں اوہ 9ویں کلاس وچّ پڑھدی سی۔ اس دی دوجی کتاب اتے انگریزی شاعری دا مجموعہ د ہنڈر ٹوموروس  (2010)  تدّ شائع ہوئی سی جدوں اوہ 16 سال دی سی۔
2015 وچّ دھر نوں الہٰ آباد یونیورسٹی ولوں منعقد کیتے گئے گلوبلائجیشن، پریاورن ،  سکھیا اتے سنسکرتی:  بھارت اتے کناڈا  دے 28ویں قومانتری سمیلن وچّ اپنیاں رچناواں وچوں پڑھن لئی سدیا گیا سی، ।
باہری لنک
گٹھ:جم 1993 گٹھ:بنگالی لکھاری گٹھ:ناول کار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بنگالی شخصیتاں
دنشا ایڈلجی واچا
سر دنشا ایڈلجی واچا (Dinshaw Edulji Wacha; 1844–1936) بھارتی قومی کانگرس دے قیام وچ پرمکھ یوگدان دین والے بمبئی دے تن مکھ پارسی لیڈراں وچوں اک سن۔ اپنے دوجے دونوں ساتھی پارسی لیڈراں ، سر فیروز شاہ مہتہ اتے دادا بھائی نوروجی دے تعاون نال سر دنشا واچا نے بھارت دی غریبی اتے غریب جنتا توں سرکاری ٹیکساں دے روپ وچ وصول کیتے گئے پیسے دی فضول خرچی دے خلاف اپنے دیس وچ اتے حکمران دیس برٹین وچ لوکمت جگان لئی انتھک کم کیتا۔ سر دنشا معاشی اتے مالی معاملیاں دے ماہر سن اتے ایہناں مضموناں وچ اوہناں دی سوچ بڑی ڈونگھی سی۔ اوہ بھارت وچ بریٹیش حکمرانی دے خاص طور تے برطانیہ ولوں بھارت دے معاشی استحصال دے بوہت زیادہ تکھے نقاد سن۔ اوہ اس موضوع دے وکھ وکھ پہلوآں اتے لیکھ لکھکے اتے تقریراں کرکے لوکاں دا دھیان کھچیا کردے سن۔
گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:پارسی لوک
دوسری نیقیہ کونسل
پہلی ست عالمگیر مجالس وچو‏ں دوسری نیقیہ کونسل نو‏ں مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا تے رومن کاتھولک کلیسیا وچ آخری مجلس تسلیم کیتا جاندا اے۔ مزید برآں، اس نو‏ں قدیم کیتھولکاں تے ہور پروٹسٹنٹ وچ وی تسلیم کیتا جاندا اے۔
27 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 27ویں تریخ یا دن
بلی اکھ نانگ
بلی اکھ نانگ نانگاں دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فنچال ،پرتگال
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ فنچال شہر پرتگال دا اک شہر اے تے پرتگال دے خودمختار علاقے مادیعرا چ واقع اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پرتگال دے شہر گٹھ:پرتگال دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں
28 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 28ویں تریخ یا دن
مدینہ کاؤنٹی، اوہائیو
مدینہ امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
پاک ٹی ہاؤس
پاک ٹی ہاؤس لہور پاکستان وچ شاعراں تے لکھاریاں دا 81 ورے پرانا اک ہوٹل تے ملن بیٹھن دی تھاں اے۔ پاکستان بنن توں پہلے ایہدا ناں انڈیا ٹی ہاؤس سی تے ایہدا مڈھ 1940 وچ اک سکھ ٹبر نے رکھیا۔ ونڈ مگروں ایہدا ناں پاک ٹی ہاؤس رکھیا گیا پر عام بولی وچ ایہ ٹی ہاؤس ای ریا۔ سعادت حسن منٹو فیض احمد فیض تے احمد فراز ایتھے آکے بیندے تے چآ پیندے سن۔ اگے ودیاں سوچاں والے لوکاں دے ملن بیٹھن دی اچیچی تھاں سی۔ کاروبار مندا پین باجوں 2000 وچ ای ٹی ہاؤس بند کردتا گیا۔
8 مارچ 2013 نوں اینوں نواز شریف نے دوبارہ کھولیا۔ پنجاب سرکار نے ایہدے تے 85 لکھ رپے لاکے ٹھیک کیتا اے تے ہن ایتھے 60 بندیاں بیٹھن دی تھاں اے۔ ایہ انارکلی تے نیلا گمبد کول مال روڈ ول اے۔
مرسر کاؤنٹی، اوہائیو
مرسر امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں
بخش بندر امام خمینی
ایہہ ایران دے صوبہ خوزستان چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان بندر ماہ شہر   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ بخش نوں آکھدے آ)   ۔
تھور
تھور پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے جیدا اصل دیس امریکی براعظم نیں جتھے پیٹاگونیا توں لے کے اتے کینیڈا تک ایھدیاں ونڈاں ملدایاں نیں۔ اک ونڈ (Rhipsalis baccifera) افریقہ تے سری لنکا وچ وی ملدی اے۔ تھور دیاں چوکھیاں ونڈاں سکے تھانواں دیاں واسی نیں۔ کئی چوکھے سکے تھانواں وچ وی گزارہ کرلیندیاں نیں۔ دنیا دی سب توں سکی تھاں ایٹاکاما وچ وی ایہ ریندے لبے نیں۔ تھوراں نے پانی یا وتر نوں بچان دے نویکلے ڈھنگ چنے ہوۓ نیں۔ عام بوٹیاں ونگوں پتیاں دے بجاۓ ایہناں دے کنڈے ہوندے نیں جیہڑے کے پتیاں دی ای اک پلٹی ہوئی ونڈ نیں۔ ایہ کنڈے بوٹے نوں بوٹے کھانوالیاں کولوں بچاندے نیں نالے ایہ بوٹے دے نیڑے ہوا نوں چلن توں روکدے نیں تے نالے کج چھاں وی کردے نیں۔ ایہ کنڈے ای تھوراں دی پچھان نیں تے ایہناں توں ای ایہدے تے پھل کھڑدے نیں۔
بخش بندر امام خمینی
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ خوزستان دیاں تحصیلاں
تھور
تھور دے پتے نہیں ہوندے تے چانن پکائی دا کم ایہدے تنے وج ہوندا اے۔ تنے وچ ای بوٹے دا پانی کٹھا ہوندا اے تے ایہ اینج دا بنیا ہوندا اے جے ایہ پھیل وی سکدا اے۔ تھور کئی شکلاں وج ہوندے نیں۔ سب توں لماں تے اپنے آسرے تے کھڑا تھور ہاتھی تھور 19.2 میٹر (63 فٹ) تک اپر جاندا اے۔ سب توں نکا تھور بلاسفیلڈیا للپوٹانا اک سینٹی میٹر تک ریندا اے۔ کج تھوراں وچ تھوڑے چر وچ چوکھا ودن تے لما چر سون دی صفت ہوندی اے۔ ایہ اپنے ودے تھاں تے پھیلیاں جڑاں باجوں چوکھا سارا پانی کٹھا کرلیندے نیں۔ سگوارو وچ ایہ گل ویکھی گئی اے جے ایہ 200 امریکی گیلن تک پانی اک مینہ دے طوفان وج کٹھا کرلیندا اے۔
وکھالہ
تھور ٹبر دے بوٹے اسانی نال پچھانے جاندے نیں۔ ایہناں دا تنا گودے والا ہوندا اے تے ایہناں تے پتے یا تے ہوندے نہیں یا فر نکے تے تھوڑا چر رہنوالے نیں۔ ایہناں دی چانن پکائی دا کم ایہناں دے ہرے تنے وچ ای ہوندا اے۔ ایہناں دے پھلاں وچ بی بنن تھاں ہوندے نیں۔ اریول ایہناں اتے اچیچے نکے تھاں ہوندے نیں جتھوں کنڈا پتہ ٹاہنی یا پھل نکلدے نیں۔
پیرسکیا ٹوکرے دے تھور دوجیاں نالوں وکھ نیں۔
تنا
کنڈیاں والی تے بنا پتیاں توں تنے والیاں لامت تھوراں دے۔ تنے وچ پانی کٹھا کیتا جاندا اے تنے دی اتلی پدھر پدھری ہوندی اے (جیویں چھتر تھور) یا اوہدے دانے ورگے بنے ہوندے نیں (جیویں ممیاں) یا ایہ باہر پتیاں وانکوں نکل اندے نیں جیویں اریوکارپس۔ تنا باجے یا پسلیاں ورگا وی ہوسکدا اے۔ پسلیاں دا دسنا تنے وچ پانی تے اے۔ اگر پانی چوکھا ہویگا تے تنا پھلیا ہویگا تے پسلیاں اینیاں نہیں دسن گیاں جد کے پانی (تنے دا 90٪ پانی ہوسکدا اے)تھوڑا ہوے تے ایہ دسن گیاں۔
تنے باہروں مومی لگدے نیں۔ ایہ ہرے رنگ دا اپنے اندر کلوروفل باہجون ہوندا اے جیدے نال چانن پکائی دا کم ہوندا اے۔ ایدھے اندر مورے وی ہوندے نیں جنہاں راہیں ہوا اندر باہر جاسکدی اے۔
پتے
چوکھے تھور بوٹیاں وچ پتے نہیں دسدے تے چانن پکئی د کم تنے توں ای ہوندا اے۔ تن جنساں تھور دیاں ایسیاں نیں جیہڑیاں رکھاں تے چاڑیاں ورگیاں نیں۔
کنڈے
تھوراں دے اتے لگے کنڈے ایہناں بوٹیاں دی اچیچی گل اے۔ ایہ کنڈے گنتی، ناپ، مورت تے پینڈے ہون وچ وکھریاں ونڈاں وج وکھرے ہوندے نیں۔ ایہ سدھے ہوندے نیں یا کج مڑے وندے نیں۔ ایہ تھور نوں بچاندے نیں تے ہوا دے چلن نوں وی موڑدے نیں۔
جڑ
تھوراں دیاں پتلیاں جڑاں ہوندیاں نیں جیہڑیاں بوٹے دے مڈھ نال ریندیاں نیں۔
پھل
کنڈیاں وانگون تھوراں دے پھل وی وکھرے ہوندے نیں. ایہدے پھلاں وچ کئی پراگ ڈنڈی تے اک سٹائل ہوندا اے۔
پانی بچت
تھور دے بوٹے کرم سکے تھانواں وج رہن دے کرو نین تے اوہناں اپنے آپ نوں ایسی تھاں تے رہن لئی اپنے آپ نوں ڈھالیا اے۔ پتیاں دا ناں ہونا ایس گل دی وڈھی نشانی اے۔ مومی جھال، بچاؤ کرنوالے کنڈے ایسے لئی نیں۔ کنڈے ہوا نوں پھڑن تے وتر لین دا کم وی کردے نیں۔ تھوراں دا تنا پانی کٹھا کرن دی تھاں ہوندی اے۔ لمبوترا تے گول ہونا اتلی پدھر نون گھٹاندا اے تے اینج پانی دا گھاٹا گھٹدا اے۔ ایہدے نال سورج دی دھپ دا اثر وی گھٹدا اے۔ سوکے وچ تنا ماڑا ہوندا اے۔ مینہ وج ای جوکھا سار پانی کٹھا کرلیندا اے تے واووا پھل جاندا اے۔ سگوارو دا رکھ اک مینہ ہنیری وچ 200 امریکی گیلن تک پانی کٹھا کرسکدا اے۔ ایہدی جڑ نکی ہوندی اے پر کئی تھوراں وچ ایھ پانی کٹھا کرن دے کم وی آندی اے۔
پسار
تھور سمندری کنڈیاں توں لے کے اچے تھانواں تک دے واسی نیں۔ اک ونڈ نوں چھڈ کے ہور سارے اتلے دکھنی امریکہ دے واسی نیں جتھے ایناں دی پسار پیٹاگونیا توں لے کے لیندے کینیڈا دے صوبیاں برطانوی کولمبیا تے ایلبرٹا تک اے۔ تھوراں دی اک ونڈ رہپسالس بیکیفرا افریقہ تے سری لنکا وچ وی ملدی اے۔
اتہ پتہ
گٹھ:تھور
چک 108 ای بی
چک 108 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
تمل ناڈو وچ پھُلاں دی کاشتکاری
thumb|رجنی گندھا بھارت د‏‏ی جنوبی ریاست تمل ناڈو روايتی تے جدید پھُلاں د‏‏ی کاشت کاری وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔ 2008-09 وچ ریاست دا 24,287 علاقہ اس مقصد دے لئی استعمال کیتا جاندا سی۔ ایتھ‏ے دے پھُلاں د‏‏ی کئی قسماں نيں، جنہاں وچ چمیلی، گیربیرا، کمل، گُڈہل،یاسمین، کارنیشن، رجنی گندھا، چمپک، گل داؤدی، گلبہار، وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
کاشتکاراں دا سماجی پس منظر
thumb|بھارت وچ یاسمین دا اک کھیت ہوسور وچ مالکانہ حقوق رکھنے والے کاشتکاراں دے اک جائزے تو‏ں 2016ء وچ پتہ چلا اے کہ 42 فی صد دا تعلق پسماندہ طبقات تو‏ں ا‏‏ے۔ کھیت‏‏ی دے لئی اوسط زمین 1.43 ہیکٹیر دا رقبہ گھیرے ہوئے سی۔ وسط درجے دے گروہ د‏‏ی زیر کاشت زمین 1.06 ہیکٹیر سی۔ فصل د‏‏ی گہرائی 141.13 فی صد سی۔ تقریبًا سبھی مالکین آب رسانی دے لئی بورویلاں دا استعمال کردے ہوئے پائے گئے۔ ایہ وی پتہ چلا کہ اک اوسط گھرانے د‏‏ی سالانہ آمدنی 74,109 روپیے ا‏‏ے۔ ایہ وی پتہ چلاکہ پھُلاں د‏‏ی کاشتکاری ہی آمدنی دا سب تو‏ں وڈا ذریعہ سی۔
ہوسور ضلع دے مطالعہ تو‏ں پتہ چلا اے کہ 32.15 فیصد کسان مناسب سڑکاں دے فقدان تو‏ں پریشان ني‏‏‏‏ں۔ 79.43 فیصد لوک حمل و نقل تو‏ں مسائل تو‏ں دوچار سن ۔ انہاں وچ گڈیاں د‏‏ی موجودگی تے سامان د‏‏ی منتقلی دے ودھے ہوئے اخراجات شامل ني‏‏‏‏ں۔
پھُلاں د‏‏ی تازگی برقرار رکھنے دے لئی کولڈ اسٹوریج سہولت ضروری ا‏‏ے۔ ایہ رائے دتی گئی اے کہ امداد باہمی دے ذریعے کاشتکاراں ایہ سہولت فراہ‏م د‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ اُتے پینڈو علاقےآں وچ بجلی د‏‏ی متزلزل سربراہی وی اک اہ‏م مسئلہ ا‏‏ے۔ 30 فی صد پھُل پیاکنگ دے دوران خراب ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
جامعاتی کوششاں
تمل ناڈو ایگریکلچرل یونیورسٹی، کوئمبٹور وقتًا فوقتًا ‘Value Addition in Fresh and Dry Flowers for Commercial Venture’ یعنی تازہ تے خشک پھُلاں د‏‏ی قدر وچ تجارتی مناقع دے لئی قدر وچ اضافہ دے عنوان تو‏ں تربيت‏ی پروگرام دا انعقاد کردی آئی ا‏‏ے۔ ایہ انعقاد تمل ناڈو حکومت دے خرد بینی، چھوٹے تے مجھولے کاروباراں دے محکمے د‏‏ی جانب تو‏ں ہُندے نيں تے ایہ کئی بار خواتین اُتے مرکوز ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
ایہ تربيت‏ی پروگرام یونیورسٹی دے فلوری کلچر تے لینڈ اسکیپنگ ڈپارٹمنٹ دے توسط تو‏ں کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ پھلاں د‏‏ی کاشت کاری دے علاوہ انتظامی ہنراں، بازار کاری، مالیا‏تی نظامت، پروجکٹ رپورٹاں د‏‏ی تیاری تو‏ں متعلق وی اجلاس رکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ تربيت‏ی پروگرام وچ کئی مصنوعات د‏‏ی تیاری تو‏ں متعلق معلومات فراہ‏م د‏‏ی جاندیاں نيں، جداں کہ پنسل اسٹینڈاں، فوٹو فریماں، گریٹنگ کارڈاں، گلدستےآں، خشک شجری مواد، دیوار دے ہینگراں، تازہ پھُلاں د‏‏ی سجاوٹ تے بانس د‏‏ی تیاری شامل ني‏‏‏‏ں۔ تربیت وچ شامل حاضرین د‏‏ی سہولت دے لئی ہدای‏تي کتابچے وی تیار کیتے جا چکے نيں، جنہاں وچو‏ں اک دا عنوان ‘Commercial Production of Seeds and Planting Materials of Flowers and Ornamental Crops’ یا بیجاں، پھُلاں دے شجری مواد تے سجاوٹی فصلاں د‏‏ی تجارتی تیاری وی شامل ا‏‏ے۔
کنڈیالی شارک
کنڈیالی شارک شارکاں دا اک ٹبر اے۔ ایہدیاں 2 ونڈاں نیں
چک 229 ٹی ڈی اے
229 ٹی ڈی اے  ضلع لیہ دی تصیل کروڑ لعل عیسن دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں تھل نہر دا پانی لگدا اے  ۔  پنڈ دے ناں دے نال ٹی ڈی اے(TDA=Thal Develpment Authority) اس لئی     لگدا اے جو ایہ پنڈ تھل ڈیولپمنٹ اتھارتی تحت وسایا گیا اے۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع لیہ چ تصیل کروڑ لعل عیسن چ وس رہیا اے ۔
29 محرم
اسلامی کیلینڈر دے پہلے مہینے محرم دی 29ویں تریخ یا دن
سونگ راجٹبر
سونگ راجٹبر جاں خاندان (Song dynasty) (وادے-جائلز: Sung Ch'ao; کینٹونیز جیوٹپنگ: sung3 ciu4; ) چینی تریخ دا اک دور سی جو 960 توں 1279 تک جاری رہا۔ thumb|230x230px|سونگ راجٹبر دے پھیلاو دا نقشہ سونگ راج پروار جاں شاہی خاندان  ( 宋朝,  سونگ چاؤ ،  Song Dynasty )  چین دا اک راجٹبر سی ،  جسدا راج ویلہ سنّ 960 عیسوی تو سنّ 1279 عیسوی تکّ چلیا ۔  ایہہ پنج راجٹبر اتے دس راجشاہیاں  دے دور  دے بعد شروع ہویا اتے یوآن راجٹبر  دے ابھرن اتے ختم ہویا ۔  سونگ راجٹبر دے ویلے وچّ پربندھکی ،  فوجی اتے سائنس وچ بوہت زیادہ ترقی ہوئی ۔  ایہہ دنیا دی پہلی سرکار سی جسنیں کاغذ  دے نوٹ چھپے اتے پہلی چینی سرکار سی جسنے چین دی اک ٹکاؤ فوج قایم کیتی ۔  اس راجٹبر  دے راج ویلےوچّ بارود دا استعمال سبھ توں پہلاں شروع ہویا اتے مقناطیس دے ذریعے سمت دسی جان لگی ۔
سونگ راج ویلے نوں دو حصےآں وچّ بانٹا جاندا ہے ۔  اتلا سونگ  ( 北宋,  Northern Song )  راج ویلہ 960 - 1127  دے دور وچّ چلیا ۔  اس دوران چین  دے اندرونی حصے اتے اس راجٹبر دا قابو سی اتے ایہناں دا راجگڑھ بیجنگ شہر سی  ( جو اجوکے ویلے وچّ کائیفینگ کہاندا ہے )  ۔ اسدے ویلے   دے بعد اتلے چین دا قابو سونگ راجٹبر ولوں چھنکر جرچین لوکاں  دے جن راجٹبر ( 1115–1234 )  توں چلیا ۔  سونگ دربار یانگتسی دریا توں دکھن وچّ چلا گیا اتے اتھے لنان وچّ اپنی راجدھانی بنائی  ( جنوں اجوکے ویلے وچّ ہانگژوؤ کہندے ہن )  ।  اس 1127 توں 1279 تکّ  دے ویلے نوں دکھن سونگ ویلہ بلایا جاندا ہے ۔  اس بعد  دے ویلےوچّ ،  اتلے چین نوں ہارنے  دے باو جود ،  سونگ سلطنت چلدی رہی ۔  چین دی زیادہتر کھیتی باڑی زمین اتے اوہناں دا قابو سی ۔  جن سلطنت توں حفاظت کرن لئی بارود دا کھوج کیتا گیا ۔  1234 وچّ منگول سلطنت نے جن راجٹبر  نوں ہراکے اوہناں  دے  علاقیاں اتے قبضہ جما لیا اتے پھر سونگ سلطنت توں بھڑ گیا ۔  مونگکے خان   ( منگولاں دا چوتھا خاقان ،  یعنی سبھتوں بڑا خان  بادشاہ)  سونگ خاندان ولوں لڑدا تاں رہا لیکن 1259 وچّ مر گیا ۔  اسدے بعد قبلائی خان  نے 1279 وچّ سونگ نوں ہرا دتا ۔  اسنے 1271 وچّ پہلاں ہی اپنے - آپ نوں چین دا بادشاہ اعلان کر دتا سی اسلئی اسدے راجٹبر ،  جنوں یوآن راجٹبر کیہا جاندا ہے ،  دی شروات 1271ء منی جاندی ہے ۔
اتہاسکاراں نے پرانے جنگنناوان ولوں اندازا کیتا ہے کہ سونگ سلطنت دے شروع وچّ چین کہ آبادی لگبھگّ 5 کروڑ سی ، جو اوہی سی جو پہلاں  دے ہان راجٹبر اتے تانگ راجٹبر دے ویلےآں وچّ ہویا کردی سی ۔  لیکن سونگ ویلے وچّ وچکار اتے دکھن چین وچّ چاول کہ فصل پھیلن ولوں منگ راجٹبر  تکّ ایہہ ودھکے 20 کروڈ ہو چکی سی ۔  اس ویلے وچّ مالی حالت کھلی اتے کلاواں وی پنپی ۔  کفیوشس دھرم اتے بدھ دھرم دوناں مستحکم ہوئے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ گٹھ:چینی راج ٹبرگٹھ:چین دے راج ٹبرگٹھ:چین دی تریخ
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:سونگ خاندان گٹھ:چینی شاہی خاندان گٹھ:مشرقی ایشیا دے سابقہ دیس
آمادورا
پرتگال براعظم یورپ دا اک دیس اے جہڑا جزیرہ نما ایبیریا چ واقع اے ۔ اسدا راجگھر لزبن شہر اے ۔ آمادورا شہر پرتگال دا اک شہر اے تے پرتگال دے ضلع لزبن چ واقع اے ۔
مایامی کاؤنٹی
مایامی امریکی صوبے اوہائیو دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اوہائیو دیاں کاؤنٹیاں