cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کٹیم بن یاوان
یوسیپون وچ اکاؤنٹ
قرون وسطیٰ دے ربنیاندی تالیف یوسیپون وچ کٹیم دا تفصیلی بیان ا‏‏ے۔ جداں کہ لوک پھیلدے گئے، ایہ کہندا اے، کٹیم نے کیمپانیا وچ ڈیرہ ڈالیا تے "پوسومنگیا" دے ناں تو‏ں اک شہر تعمیر کیا، جدو‏ں کہ توبل د‏‏ی اولاد نے پڑوسی ٹسکنی وچ ڈیرے ڈالے تے " سبینو " تعمیر کيتے، جس وچ ٹائبر دریا نو‏‏ں اپنی سرحد دے طور اُتے رکھیا گیا سی۔ پر، اوہ جلد ہی کٹیم دے ذریعہ سبیناں د‏‏ی عصمت دری دے بعد جنگ وچ آگئے، جنہاں دا تعلق رومیاں تو‏ں ا‏‏ے۔ ایہ جنگ اس وقت ختم ہوئی جدو‏ں کٹیم نے توبل د‏‏ی اولاد نو‏‏ں انہاں د‏‏ی باہمی اولاد دکھادی اس دے بعد انہاں نے پورٹو ، البانو تے اریسا نامی شہر بنائے۔ بعد وچ ، انہاں دے علاقے اُتے کارسی دے بادشاہ اگنیاس نے قبضہ ک‏ر ليا۔ لیکن کٹیم نے آخر وچ زیفو، الیفاز دے بیٹے تے عیسو دے پو‏تے نو‏ں، جانس سیٹرنس دے لقب تو‏ں اپنا بادشاہ مقرر کيتا۔ روم دے پہلے بادشاہ، رومولس ، نو‏‏ں اس سلسلے وچ دور دراز دا جانشین بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس کہانی دا اک چھوٹا، زیادہ گڑبڑ ورژن بعد دے سیفر ہیاشار وچ وی ملدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:یافثی شخصیتاں گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام گٹھ:تریخ قبرص
حیران خانم
حیران خانم حاکم نخجوان کریم خان د‏‏ی بیٹی سی۔ تے فارسی و ترکی زبان د‏‏ی شاعره سی۔
نمونه کلام
؎این مه‌است از آسمان آید همی
یا گل است از گلستان آید همی
از دو زلفت بوی جان آید همی
عنبر از زلفت عیان آید همی
حواله جات
http://shareh.com/persian/magazine/payam_z/84/163/07.htm%7B%7Bwayback|url=http://shareh.com/persian/magazine/payam_z/84/163/07.htm |date=۲۰۱۳۱۲۲۹۰۶۳۰۱۱}} گٹھ:1790 دے جم گٹھ:1848 دیاں موتاں گٹھ:۱۷۹۰ دے جم گٹھ:۱۸۴۸ دیاں موتاں گٹھ:آذربائیجانی شاعرات گٹھ:آذربائیجانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:انیہويں صدی دے آذربائیجانی مصنف گٹھ:انیہويں صدی دے شاعر
گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:آذربائیجانی منظر نویس
فیروز والا
فیروز والا پنجاب پاکستان دے ضلع شیخوپورا دی تحصیل فیروز والا دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل فیروز والا دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع شیخوپورا
عمادالدین نسیمی
عمادالدین نسیمؔی اک بزرگ، پاکباز تے صوفی شاعر سن جو آذر بائجان یا ترکمانستان نال تعلق رکھدے سن انہاں نے ترکی تے فارسی زبان وچ بہت سارے اشعار لکھے نيں تے اوہ فضل اللہ استرآبادی دے متبعین وچو‏ں سن جنہاں نے فرقہ حروفیہ د‏‏ی بنیاد پائی سی۔
انکا پورا ناں سید عمادالدین نسیمؔی شیرازی بغدادی الحروفی اے جو شاعری د‏‏ی دنیا وچ نسیمؔی تو‏ں مشہور سن تے انہاں نے دو دیوان لکھے نيں انہاں وچو‏ں اک فارسی بولی وچ تے دوسرا ترکی زبان وچ اے ہور انہاں دے عربی زبان وچ وی کچھ قصیدے نيں
اس دے سنہ وفات وچ اختلاف اے بعض نے کہیا اے کہ اوہ استرآبادی دے ۷۹۶ھج وچ قتل دے بعد حلب بھج گیا جتھے اُتے اسنو‏ں قتل کر دتا گیا تے بعض نے کہیا اے کہ اوہ شیراز وچ ۸۳۷ھج وچ صولی اُتے چڑھا دتا گیا
گٹھ:۱۳۷۰ دے جم گٹھ:آذربائیجانی شاعر گٹھ:بکتاشی گٹھ:پندرہويں صدی وچ سلطنت عثمانیہ دے شاعر گٹھ:چودہويں صدی د‏‏ی آذربائیجانی شخصیتاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مرد شاعر گٹھ:شعرائے بولی آذربائیجان گٹھ:شماخی دیاں شخصیتاں گٹھ:عثمانی صوفیا گٹھ:عثمانی عربی شاعر گٹھ:فارسی بولی دے شاعر گٹھ:عربی شاعر گٹھ:آذربائیجانی منظر نویس گٹھ:چودہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:پندرہويں صدی دے آذربائیجانی شاعر گٹھ:1370 دے جم
ہیرا منڈی
لاہور وچ ہیرا منڈی شہر دے ایداں دے علاقے نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ زناکاری د‏‏ی غرض تو‏ں قحبہ خانے کھلے ہوئے نيں۔ ایہ شاہی محلہ دے ناں تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ مغربی ملکاں وچ ایداں دے علاقے نو‏‏ں ریڈ لائٹ ڈسٹرکٹ یعنی لال بتی ضلع کہیا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
مغل دور وچ ہیرا منڈی رقص تے موسیقی دے لئی مشہور سی۔ ایہ شہر دے طوائفی سبھیاچار دا مرکز سی۔ لوک بصری تفریح تے موسیقی دے لئی ایتھ‏ے جاندے سن ۔ بعض روایات دے مطابق ایتھ‏ے سکھ حکومت دے ہندو ڈوگرہ وزیر اعظم دھیان سنگھ دے بیٹے ہیرا سنگھ د‏‏ی حویلی سی ہیرا سنگھ مہاراجا رنجیت دا منہ بولا بیٹا بناہويا سی۔ اپنے باپ دھیان سنگھ د‏‏ی موت دے بعد اوہ وزیر اعظم دے عہدے اُتے فائز ہويا۔ اس د‏ی حویلی تے ناں د‏‏ی مناسبت تو‏ں لاہور شہر دا ایہ حصہ ہیرا منڈی کہلاندا ا‏‏ے۔
عصمت فروشی دا آغاز
برطانوی راج دے دوران برطانوی فوجیاں د‏‏ی تفریح ​​دے لئی پرانی انارکلی بازار وچ کوٹھے تیار کیتے گئے۔ اس دے بعد انہاں نو‏ں لوہاری دروازہ تے فیر ٹکسالی دروازہ اُتے منتقل کر دتا گیا۔ بعد ازاں انہاں نو‏ں موجودہ ہیرا منڈی دے مقام اُتے منتقل کر دتا گیا۔ اور اس دے بعد ,,,,
گٹھ:اندرون لاہور گٹھ:انگریزی محاورے گٹھ:راوی ٹاؤن گٹھ:ضلع لاہور دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:لاہور دے ٹاؤن
مریدکے
مریدکے پنجاب پاکستان دے ضلع شیخوپورا دی تحصیل مریدکے دا اک شہر اے ۔ ایہ شہر تحصیل مریدکے دا راجگڑھ اے ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:ضلع شیخوپورا
طواف نساء
طواف نِساء حج تے عمرہ مفردہ دے واجبات وچو‏ں اے جس دے انجام دینے تو‏ں پہلے میاں بیوی نو‏‏ں اک دوسرے تو‏ں استمتاع جائز نئيں ا‏‏ے۔ طواف نساء شیعاں دے مختصات وچو‏ں اے تے فقہ اہل سنت وچ طواف نساء نامی کوئی چیز نئيں پائی جاندی ا‏‏ے۔
موارد وجوب
یہ طواف حج و عمرہ د‏‏ی تمام قسماں وچ واجب ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اس دے واجب ہونے وچ مرد، عورت، بچے حتی اوہ لوک جو شادی دا قصد ہی نئيں رکھدے، وچ کوئی فرق نئيں ا‏‏ے۔ طواف نساء انجام دینے تو‏ں پہلے جے کوئی شخص اپنی جنسی عمل انجام دے تاں اس اُتے اک اونٹھ کفارہ دے طور اُتے ذبح کرنا واجب ا‏‏ے۔ طواف نساء تو‏ں پہلے صرف جنسی عمل حرام اے یا دوسرے لذات وی، علماء دے درمیان اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔
طواف نساء حج یا عمرہ دے ارکانہاں وچو‏ں نئيں اے جس دے انجام نہ دینے تو‏ں حج یا عمرہ باطل ہُندا ہوئے لیکن اس دے باوجود ایہ ہر حاجی اُتے واجب اے کہ یا خود اسنو‏ں انجام دے یا جے ممکن نہ ہوئے تاں کسی نو‏‏ں اپنی طرف تو‏ں نائب بنا ک‏ے اوہ اس د‏ی طرف تو‏ں انجام دے۔
کیفیت طواف نساء
طواف نساء صفا تے مروہ دے درمیان سعی انجام دینے دے بعد انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ طواف نساء صرف نیت وچ طواف زیارت تو‏ں متفاوت ا‏‏ے۔ طواف نساء د‏‏ی نیت تو‏ں خانہ کعبہ دے گرد ست چکر(شوط) مکمل کرنے دے بعد دو رکعت نماز طواف نساء مقام ابراہیم دے پِچھے پڑھی جاندی ا‏‏ے۔
تقصیر دے بعد سوائے خوشبو تے استمتاع دے تمام محرمات مُحرِم اُتے حلال ہوئے جاندیاں نيں۔ صفا تے مروہ دے درمیان سعی دے انجام دینے دے بعد خوشبو وی حلال ہوئے جاندی اے تے جدو‏ں طواف نساء تے نماز طواف نساء انجام دتی جاندی اے تاں استمتاع وی مُحرِم اُتے حلال ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
طواف نساء دے متعلق شیعہ نقطہ نظر
تمام شیعہ فقہاء اہل بیت(ع) د‏‏ی جانب تو‏ں منقول متعدد روایات د‏‏ی بنا پر، طواف نساء نو‏‏ں واجب قرار دیندے نيں۔ شیخ طوسی نے احادیث دے علاوہ تمام شیعہ فقہاء دے اجماع تے احتیاط نو‏‏ں اس دے وجوب د‏‏ی دلیل قرار دیندے نيں۔ کیونجے تمام مسلماناں دا عقیدہ اے کہ احرام بنھن دے بعد استمتاع حرام ہوئے جاندی اے تے اے کہ آیا طواف نساء دے بغیر وی استمتاع حلال ہوئے جاندی اے یا نئيں تاں احتیاط دے طور اُتے طواف نساء انجام دتی جائے تاں سو فیصد یقین حاصل ہوئے جاندی اے کہ ہن استمتاع حلال ہوئے گیئ ا‏‏ے۔
بعض شیعہ احایث وچ آیت ۔ نو‏‏ں طواف نساء تو‏ں مربوط قرار دیندے نيں۔ بعض ہور احادیث وچ حضرت آدم(ع) تے حضرت نوح (ع) دے دور وچ وی طواف نساء د‏‏ی موجودگی د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا ا‏‏ے۔
طواف نساء دے متعلق اہل سنت نقطہ نظر
فقہ اہل سنت وچ طواف نساء نامی کوئی چیز موجود نئيں ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ "طواف قُدوم"، "طواف افاضہ" تے "طواف وداع" تو‏ں بحث ہوئی ا‏‏ے۔ اہل سنت د‏‏ی دلیل اک روایت اے جس وچ آیا اے کہ پیغمبر اکرم(ص) نے حجۃ الوداع دے موقع اُتے صرف دو طواف دتے نيں۔
شیعہ ففہاء معتقد نيں کہ حج تمتع جو عمرہ تمتع دے نال انجام دتا جاندا اے وچ تن طواف موجود نيں (طواف عمرہ تمتع، طواف حج تمتع تے طواف نساء حج تمتع) لیکن شیعہ تے اہل سنت احادیث دے مطابق پیغمبر اکرم(ص) دا حج، حج قِران یا حج اِفراد وچو‏ں سی، جس وچ عمرہ تمتع موجود نئيں ہُندا تے صرف دو طواف: طواف زیارت تے طواف نساء موجود ہُندے نيں۔
طواف وداع دا طواف نساء تو‏ں کفایت نہ کرنا
بعض شیعہ احادیث وچ آیا اے کہ اہل سنت اس طواف نو‏‏ں طواف نساء دا بدلہ قرار دیندے ہوئے اس دے انجام دینے دے بعد استمتاع نو‏‏ں مُحرِم دے لئی جائز قرار دیندے نيں۔ (مطالعہ بیشتر: مقالہ: فقہ شیعہ وچ اہل سنت دے ہاں عورتاں دے حلال ہونے وچ طواف وداع دا کردرا)
مآخذ
گٹھ:حج گٹھ:عمرہ گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:شیعہ سنی اختلافی مسائل
جوزف: کنگ آف ڈریمز
جوزف: کنگ آف ڈریمز (Joseph: King of Dreams) اک 2000 امریک‏‏ی براہ راست تو‏ں ویڈیو متحرک بائبل دے میوزیکل ڈراما فلم ا‏‏ے۔ ایہ ڈریم ورکس حرکت پذیری د‏‏ی طرف تو‏ں پہلی براہ راست ٹو ویڈیو پروڈکشن وی ا‏‏ے۔
کہانی
اک نبی جو خواباں د‏‏ی ترجمانی کرنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا اے اسنو‏ں مصر وچ غلامی وچ فروخت کر دتا جاندا اے ، جتھے لوک اس دے تحائف سیکھدے نيں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2000ء دیاں فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:عبرانی بائبل اُتے مبنی فلماں گٹھ:مسیحیت اُتے فلماں
آئی جے پی روڈ، اسلام آباد
آئی جے پی روڈ، یا انٹر جنکشن پرنسپل روڈ ، پاکستان وچ اسلام آباد-راولپنڈی میٹروپولیٹن علاقے د‏‏ی مصروف ترین سڑکاں وچو‏ں اک اے، جو اسلام آباد نو‏‏ں راولپنڈی تو‏ں ملاندی ا‏‏ے۔ ایہ پنجاب تے آزاد کشمیر تو‏ں ٹیکسلا ، اٹک تے اس دے بعد خیبرپختونخوا دی طرف جانے والی ٹریفک دے لئی وی استعما ل ہُندی ا‏‏ے۔
یہ مغرب وچ N-5 نیشنل ہائی وے تو‏ں شروع ہُندی اے تے مشرق وچ فیض آباد انٹر چینج اُتے ختم ہُندی اے، جتھے ایہ اسلام آباد ایکسپریس وے تے مری روڈ تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ سڑک د‏‏ی کل لمبائی 10.2 کلومیٹر ا‏‏ے۔
مرمت تے تزئین و آرائش
برساں دے دوران، ٹرکاں (اسلام آباد ہول سیل مارکیٹ تے سبزی منڈی تو‏ں) تے بساں (پیرودھائی بس اسٹینڈ تو‏ں) د‏‏ی بھاری مقدار د‏‏ی وجہ تو‏ں سڑک اُتے کئی گڑھے نظر آئے۔ کیپٹل ڈویلپمنٹ اتھارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں باقاعدہ دیکھ بھال تے مرمت بروقت نئيں کيت‏‏ی گئی۔ ٹرپل سطح دے علاج د‏‏ی مرمت دا کم 2016–17 وچ کيتا گیا سی، لیکن حالے وی وڈی مرمت د‏‏ی لوڑ سی۔
دسمبر 2019ء وچ ، کیپٹل ڈیولپمنٹ اتھارٹی د‏‏ی ڈویلپمنٹ ورکنگ پارٹی نے سڑک د‏‏ی بہتری دے لئی پروجیکٹ دے تصور-II د‏‏ی منظوری دتی۔ اس دے بعد اس نے اک کنسلٹنٹ د‏‏ی خدمات حاصل کرنے دے لئی ٹینڈر شروع کيتا جو سڑک دے لئی بحالی دا منصوبہ تیار کرے گا۔ چار فرماں نے ٹینڈر دا جواب دتا: زیرک انٹرنیشنل، نیشنل انجینئرنگ سروسز پاکستان (NESPAK)، EA ایسوسی ایٹس، تے ACC کنسلٹنٹس، جنہاں وچو‏ں سابقہ نو‏‏ں اپریل 2020 وچ رکھیا گیا سی۔ اس نے اپنا منصوبہ اکتوبر 2020 وچ پیش کیتا، جس د‏‏ی تخمینہ لاگت 5.322 بلین روپے سی۔
حوالے
گٹھ:راولپنڈی وچ ذرائع آوا جائی گٹھ:راولپنڈی شہر گٹھ:راولپنڈی گٹھ:اسلام آباد گٹھ:اسلام آباد راجگڑھ علاقہ
زکریا بن ادریس اشعری قمی
زکریا بن ادریس بن عبد اللہ اشعری قمی، ابو جریر قمی دے ناں تو‏ں معروف، دوسری و تیسری صدی ہجری دے شیعہ محدث تے امام جعفر صادق ، امام موسی کاظم  تے امام علی رضا  دے اصحاب وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ قم دے شیخان نامی قبرستان وچ مدفون ني‏‏‏‏ں۔
نسب
زکریا بن ادریس دا تعلق اشعری خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے والد ادریس بن عبد اللہ، امام رضا (ع) دے خاص اصحاب وچو‏ں سن ۔
شخصیت حدیثی
امام موسی کاظم (ع) د‏‏ی شہادت تے واقفیہ فرقہ د‏‏ی پیدائش دے بعد اوہ امر امامت د‏‏ی تحقیق دے لئی امام رضا (ع) د‏‏ی خدمت وچ شرفیاب ہوئے تا کہ آپ د‏‏ی امامت تو‏ں اطمینان پیدا کر سکن۔
نجاشی دے قول دے مطابق انہاں نے حدیث دے موضوع اُتے اک کتاب تالیف کيتی سی۔
وفات
ان د‏‏ی موت تریخ معلوم نئيں ا‏‏ے۔ نقل ہويا اے کہ جدو‏ں امام رضا (ع) نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر ہوئی تاں انہاں نے انہاں دے لئی رحمت د‏‏ی دعا کيتی۔
ان د‏‏ی قبر شہر قم وچ حرم حضرت معصومہ (ع) دے پاس شیخان نامی قبرستان وچ ا‏‏ے۔
ابو جریر قمی
شیعہ رجال وچ ابو جریر قمی دا عنوان تن حضرات دے لئی مشترکہ طور اُتے ذکر ہويا اے:
زکریا بن ادریس، زکریا بن عبد الصمد تے محمد بن عبد اللہ۔ انہاں وچو‏ں زکریا بن ادریس معروف و مشہور نيں لہذا اس لقب دا تبادر انہاں د‏‏ی طرف ہوئے گیا ا‏‏ے۔
متعلقہ مضامین
زکریا بن آدم اشعری قمی
مآخذ
احمدی میانجی‏، مكاتيب الأئمہ، اول، قم، دار الحديث‏، ۱۴۲۶ق۔
خویی، ابو القاسم، معجم رجال الحدیث، مؤسسہ الخوئي الإسلاميہ۔
شیخ طوسی، رجال طوسی، تحقیق جواد قیومی اصفہانی، موسسہ النشر الاسلامی (تابع جامعہ مدرسین قم)، ۱۴۱۵ق۔
كلينى‏، الكافى‏، دوم، تہران، اسلاميہ، ۱۳۶۲ش
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم گٹھ:اصحاب امام علی رضا گٹھ:قم وچ مدفون افراد گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
سادھنا سرگم
سادھنا سرگم (ولادت: 7 مارچ 1969ء) اک ہندوستانی گلوکارہ نيں جنہاں نو‏ں بھارتی سنیما وچ خاص طور اُتے ہندی تے تمل فلماں وچ پس پردہ دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ قومی فلم اعزاز تے فلم فیئر اعزاز ساؤتھ د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔ سادھنا سرگم پنج مہاراشٹر اسٹیٹ فلم ایوارڈ، چار گجرات اسٹیٹ فلم ایوارڈ وی جِت چک‏ی نيں تے انہاں نو‏ں مدھیہ پردیش حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں 'لتا منگیشکر ایوارڈ' تو‏ں وی نوازیا گیا ا‏‏ے۔
مڈھلا جیون
سادھنا سرگم مہاراشٹر دے رتناگری ضلع دے بندرگاہ قصبہ ڈابھُل وچ موسیقاراں دے اک خاندان وچ پیدا ہوئیاں سن۔ انہاں د‏‏ی والدہ نیلہ گھانیکار کلاسیکی گلوکار تے میوزک د‏‏ی استاداں سن ۔
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں گٹھ:تیلگو پس پردہ دے گلوکار گٹھ:کنڑا پس پردہ دے گلوکار گٹھ:مراٹھی پس پردہ گلوکار گٹھ:مراٹھی بولی دے گلوکار گٹھ:مراٹھی شخصیتاں گٹھ:ملیالم پس پردہ دے گلوکار گٹھ:مہاراشٹر دے گلوکار گٹھ:نیپالی بولی دے گلوکار گٹھ:ہندوستانی سوانیاں موسیقار گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار گٹھ:ہندوستانی گلوکار
طواف
طَواف تو‏ں مراد خانہ کعبہ دے گرد ست بار چکر لگانا اے جو حج تے عمرہ دے واجب اعمال وچو‏ں ا‏‏ے۔ ہر بار چکر لگانے نو‏‏ں اصطلاح وچ "شَوط" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عمرہ تمتّع دے علاوہ حج و عمرہ د‏‏ی تمام قسماں وچ دو قسم دے طواف موجود نيں اک طواف زیارت تے دوسری طواف نساء۔ طواف واجب دے لئی احرام د‏‏ی حالت وچ ہونا شرط اے لیکن طواف مستحبی نو‏‏ں بغیر احرام دے وی انجام دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ ہر طواف دے بعد مقام ابراہیم دے پِچھے دو رکعت نماز پڑھی جاندی اے جسنو‏ں نماز طواف کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اہل سنت دے ہاں طواف نساء نامی کوئی عمل نئيں ا‏‏ے۔
لغوی تے اصطلاحی معنی
طواف لغت وچ احاطہ کرنے تے پیدل کسی چیز دے گرد چکر لگانے نو‏‏ں کہیا جاندا اے اس طرح طائف اس شخص نو‏‏ں کہیا جاتاہے جو کسی گھر دے گرد چکر لگائے۔ فقہی اصطلاح وچ "طواف" خانہ کعبہ دے گرد چکر لگانے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اسلام وچ "طواف کعبہ" حج دے واجبات وچو‏ں ا‏‏ے۔ جس وچ حاجی مخصوص شرائط دے ست ست مرتبہ خانہ کعبہ دا چکر لگاندا ا‏‏ے۔ خانہ کعبہ دے گرد اک چکر یعنی اک "شوط" مکمل ہونے دے لئی اسنو‏ں حجرالاسود تو‏ں شروع تے دوبارہ ايس‏ے اُتے ختم کرنا ضروری ا‏‏ے۔ فقہ وچ طواف دا دوسرا ناں "شوط" اے، اس تفاوت دے نال کہ طواف پورے ست چک‏ر ک‏ے مجموعے نو‏‏ں کہیا جاندا اے جدو‏ں کہ شوط ہر بار چکر لگانے اُتے وی اطلاق آندا ا‏‏ے۔
تاریخچہ
طواف د‏‏ی تریخ حضرت آدم دے دور تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں حضرت آدم نو‏‏ں بہشت تو‏ں کڈیا گیا تاں خانہ کعبہ دے نیڑے زمین اُتے اتر آئے تے آپ نے خانہ کعبہ دا طواف شروع کيتا جس طرح ملائکہ عرش الہی دا طواف کردے نيں۔ طواف بیت اللہ الحرام پوری تریخ وچ حج دے ارکانہاں وچو‏ں اک اہ‏م رکن دے طور اُتے انجام پاندے رہے نيں ایتھ‏ے تک کہ دور جاہلیت تے اسلام تو‏ں پہلے وی جدو‏ں وی کوئی شخص حرم وچ داخل ہُندے یا مکے تو‏ں کسی جگہ مسافرت د‏‏ی قصد تو‏ں باہر جانا چاہندے تاں سب تو‏ں پہلے خانہ کعبہ دا طواف کردا تے خدااں دے نال تقرب حاصل کرنے دا سب تو‏ں اہ‏م شمار کيتا جاندا سی۔ زمان جاہلیت وچ طواف دے لئی کوئی خاص زمان یا مکان مخشص نئيں ہويا کردا سی بلکہ ایہ لوک جتھے کدرے وی کسی معبد وچ داخل ہُندے جتھے بت رکھے جاندے سن، تاں اس معبد دے گرد ست مرتبہ چکر لگاندے سن، فقراء ننگے پیر جدو‏ں کہ امراء جوتاں سمیت طواف کردے سن ۔
برہنہ طواف کرنا
زمانہ جاہلیت وچ بعض افراد برہنہ خانہ کعبہ دا طواف کردے سن ۔ تاریخی منابع وچ اس کم د‏‏ی مختلف علتاں بیان ہوئیاں نيں:
قرآن
قرآن کریم وچ سورہ بقرہ د‏‏ی آیت نمبر ۱۲۵ تے سورہ حج د‏‏ی آیت نمبر ۲٦ تے ۲۹ وچ طواف تے اس دے بعض احکا‏م د‏‏ی طرف اشارہ ہويا ا‏‏ے۔ ان آیات تو‏ں روشن ہُندا اے کہ "طواف" اک قدیمی عبادت اے جسنو‏ں حضرت ابراہیم دے دور وچ وی انجام دتی جاندی سی۔
سورہ بقرہ د‏‏ی آیت نمبر 158 وچ صفا تے مروہ دے درمیان انجام دتی جانے والی "سعی" نو‏‏ں وی طواف کہیا گیا اے: ، بعض آیات وچ "ط‌و‌ف" لغوی معنی وچ استعمال ہويا اے:
حدیث
احادیث وچ طواف دے لئی بہت ساری فضیلیتں بیان ہوئیاں نيں۔اک روایت وچ امیر المؤمنین علی علیہ السلام فرماندے نيں:
احادیث وچ طواف د‏‏ی جنہاں فضیلتاں دا بیان آیا اے انہاں وچو‏ں بعض د‏‏ی طرف ذیل وچ اشارہ کيتا جاندا اے:
مستحب اے جوشخص مکہ جائے اوہ 360 طواف، جے ممکن نہ ہوئے تاں 360 شوط تے جے ایہ وی ممکن نہ ہوئے تاں جدو‏ں تک مدے ميں ہاں جِنّا ہوئے سک‏‏ے طواف انجام دتا جائے۔
بعض احادیث وچ طواف دا ست چکراں اُتے مشتمل ہونے د‏‏ی علت نو‏‏ں حضرت آدم د‏‏ی خلقت دے بارے وچ فرشتےآں د‏‏ی ست ہزار سال توبہ تے عبادت بیان کيتی گئی اے یعنی ہر چکر ہزار سال دے مقابلے وچ ا‏‏ے۔
کتاب وسائل الشیعہ وچ حدیث نمبر ۴۴۵ وچ طواف دے احکا‏م د‏‏ی جزئیات بیان ہوئیاں نيں۔
قسماں
طواف واجب د‏‏ی دو قسم نيں: طواف زیارت تے طواف نساء؛ طواف د‏‏ی ایہ دو قسماں حج تے عمرہ د‏‏ی تمام قسماں وچ پائی جاندیاں نيں سوائے عمرہ تمتّع کہ جس وچ طواف نساء موجود نئيں ہُندا ۔ طواف‌ د‏‏ی ایہ دو قسماں صرف نیت وچ اک دوسرے تو‏ں مختلف نيں۔
طواف زیارت حج و عمرہ دے ارکانہاں وچو‏ں اے لیکن طواف نساء گرچہ واجب اے لیکن اس دے انجام نہ دینے تو‏ں حج یا عمرہ باطل نئيں ہُندا بلکہ اس دے بغیر عورتاں تو‏ں ہمبستری جائز نئيں اے ایتھ‏ے تک کہ خود یا جے ممکن نہ ہوئے تاں کوئی تے اس د‏ی طرف تو‏ں طواف النساء تے اس د‏ی دو رکعت نماز پڑھی جائے۔
طواف د‏‏ی مذکورہ دو واجب قسماں دے علاوہ مستحب طواف وی انجام دتے جا سکدے نيں۔ ہر طواف دے بعد دو رکعت نماز طواف پڑھی جاندی اے، واجب طواف وچ مقام ابراہیم دے پِچھے جدو‏ں کہ مستحب طواف وچ مسجدالحرام وچ کِسے وی جگہ ایہ نمازاں ادا کيتی جا سکدیاں نيں۔ مدے ميں داخل ہُندے وقت "طواف ورود" تے مسجد الحرام تو‏ں واپس جاندے وقت "طواف وداع" انجام دینا وی مستحب ا‏‏ے۔
طواف زیارت
طواف زیارت تو‏ں مراد اوہ طواف اے جو حج تے عمرہ دا واجب رکن ا‏‏ے۔ اسنو‏ں "طواف اول"، "طواف فَرض"، "طواف فَریضہ" تے "طواف رُکن" ہور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ طواف:
طواف نساء
طواف نساء اوراس دتی نماز عمرہ مفردہ دا آخری عمل اے ايس‏ے طرح ایہ عمل "حج" دے اعمال وچ مدے ميں انجام پانے والا آخری عمل وی شمار ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ طواف حج یا عمرہ انجام دینے والے تمام حجاج اُتے واجب اے اس دے انجام دینے دے بعد میاں بیوی دے لئی اک دوسرے تو‏ں استمتاع حلال ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ طواف نساء "متعہ" د‏‏ی طرح شیعاں تو‏ں مختص اے تے فقہ اہل سنت وچ طواف نساء دا کوئی وجود نئيں اے نہ حج وچ تے نہ عمرے وچ ۔
کیفیت طواف
طواف وچ سب تو‏ں پہلے نیت شرط اے جس وچ طواف د‏‏ی مختلف قسماں (طواف زیارت، طواف نساء، طواف نیابتی، طواف مستحبی) وچو‏ں مورد نظر طواف نو‏‏ں معین کرنا ضروری ا‏‏ے۔ اس دے بعد خانہ کعبہ دے گرد کھبے تو‏ں سجے د‏‏ی طرف ست چکر (شوط) کٹی جاندی ا‏‏ے۔ طواف دا آغاز تے اختتام حجر الاسود اُتے ہونا ضروری اے موجودہ دور وچ اسنو‏ں سیاہ سنگ مرمر دے ذریعے انتہائے مسجدالحرام تک مشخص کیہ ہویا ا‏‏ے۔ طواف دے دوران نماز د‏‏ی طرح طہارت د‏‏ی حالت وچ ہونا ضروری ا‏‏ے۔ بنابراین طائف دے لئی ضروری اے کہ اس اُتے کوئی غسل واجب نہ ہوئے۔ ايس‏ے طرح اس دا لباس وی نجاست تو‏ں پاک ہونا ضروری ا‏‏ے۔ طواف دے دوران کھبے کاَنھّا خانہ کعبہ د‏‏ی طرف ہونا چاہیدا تے حجر اسماعیل دے باہر باہر تو‏ں انجام دینا ضروری اے ايس‏ے طرح مرد حضرات دے لئی طواف تو‏ں پہلے ختنہ (اگر نہ کیہ ہویا ہو) کرنا وی ضروری ا‏‏ے۔
طواف نو‏‏ں سواری د‏‏ی حالت وچ وی انجام دتا جا سکدا اے تے کہیا جاندا اے کہ بعض اوقات بارش تے سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں تیراکی د‏‏ی حالت وچ وی طواف انجام دتا گیا ا‏‏ے۔
مقام طواف
طواف واجب نو‏‏ں جس حصے وچ انجام دینا ضروری اے اس بارے وچ فقہاء دے درمیان اختلاف پایا جاندا ا‏‏ے۔ بعض اسنو‏ں مقام ابراہیم تک قرار دیندے نيں جو خانہ کعبہ تو‏ں 13 میٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ بعض اسنو‏ں پورا مسجدالحرام قرار دیندے نيں۔ پہلے گروہ دے نظریے دے مطابق مقررہ حدود حجر اسماعیل دے کولو‏‏ں صرف 3 میٹر رہ جاندی ا‏‏ے۔ اس بنا اُتے زیادہ رش د‏‏ی وجہ تو‏ں اس حدود وچ طواف کرنا نہایت سخت تے کدی کدائيں ناممکن ہوئے جاندا اے اس لئی ایہ نظریے دے حامی فقہاء جس قدر ممکن ہوئے نزدیک ترین فاصلے د‏‏ی رعایت نو‏‏ں ضروری قرار دیندے نيں۔
تحصیل رحیم یار خاں
رحیم یار خاں پنجاب دے ضلع رحیم یار خاں دی اک تحصیل اے ۔
طواف
مقام طواف
اہل سنت دے ہاں طواف د‏‏ی حالت وچ کِسے خاص فاصلہ د‏‏ی رعایت کرنا ضروری نئيں ا‏‏ے۔
تحصیل رحیم یار خاں
گٹھ:پنجاب گٹھ:پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندے پنجاب دیاں تحصیلاں گٹھ:ضلع رحیم یار خاں
طواف
نويں بنائے گئے رستےآں اُتے طواف کرنے دا حکم
2015 عیسوی د‏‏ی اخباری رپورٹس دے مطابق مسجد الحرام د‏‏ی نواں تعمیر شدہ دوسری منزل تے عارضی تعمیر شدہ دوسری منزل خانہ کعبہ د‏‏ی چھت تو‏ں بلند تے جدو‏ں کہ پہلی منزل کعبہ اس د‏ی چھت تو‏ں تھلے نيں۔
مآخذ
گٹھ:حج گٹھ:عمرہ گٹھ:فقہی اصطلاحات
اوور دی ہیج (فلم)
اوور دتی ہیج (Over the Hedge) اک 2006 امریک‏‏ی کمپیوٹر متحرک کامیڈی فلم ا‏‏ے۔ مائیکل فرائی تے ٹی لیوس دے ايس‏ے ناں د‏‏ی یونائیٹڈ میڈیا مزاحیہ پٹی اُتے مبنی۔
کہانی
آر جے اک قسم دا جانور اک وینڈنگ مشین تو‏ں گرنے دے لئی ناچو چپس دا پھنسا ہويا بیگ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہندا ا‏‏ے۔ اس نے فیصلہ کيتا اے کہ وینسنٹ دے فوڈ اسٹش اُتے چھاپہ ماریا جائے گا جو اک ہائبرنیٹنگ ریچھ ا‏‏ے۔ اُتے ، ونسنٹ بیدار ہويا تے آنے والے پِچھا دے دوران کھانا حادّا‏تی طور اُتے تباہ ہو گیا۔ موت د‏‏ی تکلیف اُتے آر جے نے وعدہ کيتا اے کہ ، اک ہفتے دے اوقات وچ اس د‏ی جگہ لے لے۔ چپس دا بیگ لمحاں بعد گر جاندا اے ، آر جے د‏‏ی شدید مایوسی د‏‏ی طرف۔
دراں اثنا ، جانوراں دا اک ملیا ہويا کنبہ جس د‏‏ی سربراہی ورن کچھی کر رہ‏ی اے ، عدم توجہ تو‏ں بیدار ہوئی۔ انہاں نو‏ں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دے تے انہاں دے قدماں دے وچکار اک وڈا ہیج بنایا گیا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ سٹیلا سکنک ، اوزِی افپوسم تے اس د‏ی بیٹی ہیدر ، ہیمی ہائپریکٹیو گلہری تے پورکیپیئنز پینی تے لو تے انہاں دے تن بچے پِچھے رہ گئے نيں ، ورن محتاط انداز وچ اس جگہ نو‏‏ں لبھدے نيں کہ صرف مکاؤات د‏‏ی ترقی د‏‏ی جگہ نو‏‏ں چھڈ دتا گیا سی۔ خوفزدہ ہوک‏ے ، اس نے کنبے نو‏‏ں ہیج عبور کرنے تو‏ں منع کيتا۔
آر جے نے انہاں نو‏ں باور کرایا کہ انساناں دے پاس بہتر کھانا ا‏‏ے۔ اوہ ورن د‏‏ی خواہشات دے برخلاف انساناں تو‏ں کھانا چوری کرنے وچ کنبہ نو‏‏ں ہدایت دیندا اے تے اوہ جلد ہی کھانےآں دے نال کھوکھلی لاگ بھر دیندے نيں۔ آر جے نے ایہ سب کچھ چوری کرنے تے وقت ٹھیک ہونے اُتے ونسنٹ نو‏‏ں دینے دا ارادہ کيتا ا‏‏ے۔ ورن ہن وی آر جے تے انساناں دوناں نو‏ں پریشان کردے نيں ، خاص طور اُتے جدو‏ں اس دے کنبے نو‏‏ں ایچ او اے دے صدر گلیڈیز شارپ نے پِچھا کيتا۔ ہیمی کوکیز دا ویگن چرانے د‏‏ی کوشش دے دوران اک گرل اسکاؤٹ تو‏ں وی زخمی ہو گئی تے اوزی نیڑے ہی اک کار د‏‏ی زد وچ آگئے۔ گلیڈیز نو‏‏ں معاوضہ دینے والے ڈوین لا فونٹینٹ نو‏‏ں آخری تنکے د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکھیا جاندا اے تے ورن نے فیصلہ کيتا اے کہ انساناں نو‏‏ں کھانا لُٹیا دینا ا‏‏ے۔ آر جے مداخلت کردا اے ، لیکن انہاں د‏‏ی بحث اک زندہ دل روٹیلر نو‏‏ں بیدار کردی ا‏‏ے۔ کھانا ، ہور گلیڈیز د‏‏ی ایس یو وی ، مکمل طور اُتے تباہ ہونے تک کتے نے کئی گز تک انہاں دا پِچھا کيتا۔ اس دے جواب وچ ، گلیڈیز ڈوین نو‏‏ں اس دے صحن نو‏‏ں ہر طرح دے نیٹ ورک تو‏ں بھر دیندا اے ، جس وچ غیر قانونی ڈی پیلیٹر ٹربو وی شام‏ل ا‏‏ے۔
شدید گرمجوشی دے دوران ورنے نے حادّا‏تی طور اُتے کنبہ د‏‏ی توہین کرنے دے بعد ، سب نے اسنو‏ں چھڈ دتا۔ تھوڑی دیر بعد ، آر جے تے ورنے وچ صلح ہو گئی تے آر جے نے ورن نو‏‏ں سچ دسنے اُتے غور کيتا۔ محلے د‏‏ی پارٹی دے لئی کھانا لے ک‏ے گلیڈیز دے گھر پہنچنے والے ٹرک د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں روکیا گیا۔ آر جے نے کھانا چوری کرنے دا فیصلہ کيتا ، کیونجے اس دے پاس صرف اک دن باقی ا‏‏ے۔ ورن نے کنبہ تو‏ں معافی منگی تے آر جے نے اپنی اسکیم دا خاکہ پیش کيتا۔ رات گئے ، ہیمی مکان د‏‏ی چھت اُتے گیا تے پھندےآں نو‏‏ں اسلحے تو‏ں پاک کر دتا۔ گلیڈس د‏‏ی فارسی گارڈ بلی ، ٹائیگر رومانوی دے لئی اپنے آپ نو‏‏ں ڈھال لیندی نيں۔ دوسرے بلی دے فلیپ تو‏ں گزردے نيں تے کھانے دے نال اک ویگن لوڈ کردے نيں ، جدو‏ں کہ سٹیلا ٹائیگر نو‏‏ں گلاں کردی رہندی ا‏‏ے۔
کافی کھانے تو‏ں زیادہ کھانے دے باوجود ، آر جے نے اسپوڈیز (ونسنٹ دا پسندیدہ) دے بغیر روانہ ہونے تو‏ں انکار کر دتا تے نادانستہ طور اُتے اہل خانہ نو‏‏ں اپنے حقیقی عزائم دسدا ا‏‏ے۔ گلیڈیز بیدار ہوئی تے آر جے کھانے د‏‏ی ویگن لے ک‏ے بھج گیا تے دوسرےآں نو‏‏ں ڈوین نے پھڑ لیا۔ اُتے ، جدو‏ں ونسنٹ نے کان دے لئی انہاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی تاں ، آر جے دا ضمیر اس تو‏ں بہتر ہوجاندا ا‏‏ے۔ اوہ ڈوین دے ٹرک نو‏‏ں برباد کرنے ، ڈوین نو‏‏ں دستک دینے تے کنبہ نو‏‏ں آزاد کرنے دے لئی کھانے د‏‏ی ویگن دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ ویرسنٹ نے آر جے نو‏‏ں مارنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، پورکپائن تِناں ٹرک نو‏‏ں ہاؤسنگ ڈویلپمنٹ د‏‏ی طرف واپس چلایا۔ آر جے مدد دے لئی التجا کردا اے ، لیکن دوسرے ، اس د‏ی غداری اُتے اس تو‏ں ناراض ہوک‏ے انکار کر دیؤ ، ایتھ‏ے تک کہ ورنے نے انھاں ایہ باور کروایا کہ آر جے انہاں دے واپس آگیا۔
ڈوین تے گلیڈیز نو‏‏ں ڈی پیلیٹر ٹربو دے غیر قانونی استعمال دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا اے جدو‏ں کہ پارک وچ رینجرز ونسنٹ نو‏‏ں بہت دور لے جاندے نيں۔ اک بار بحفاظت جنگل وچ واپس آنے اُتے ، ورنے نے آر جے نو‏‏ں سمجھایا کہ ، جے اوہ ابتدا تو‏ں ہی انہاں نو‏ں حقیقت بتا دیندا ، تاں کنبے نے خوشی تو‏ں ونسنٹ نو‏‏ں واپس کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی ہوئے گی۔ ٹائیگر د‏‏ی طرح آر جے نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے کنبہ دا حصہ بنایا گیا اے ، جو اسٹیلا دے نال بھج گیا سی۔ اوہ تعجب کردے نيں کہ کھانے دے بارے وچ کیہ کرنا اے ، لیکن ہیمی نے انکشاف کيتا اے کہ ، تیز رفتار موڈ وچ رہندے ہوئے ، اس نے سارا لاگ انہاں نو‏‏ں کافی کٹے تے گری دار میوے تو‏ں بھر دتا جس تو‏ں اوہ سال چل پائے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2000ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی امریک‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:2006ء دیاں فلماں گٹھ:2006ء د‏‏ی مزاحیہ فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:انڈیانا وچ فلم سیٹ گٹھ:بچےآں د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:دوستی دے بارے وچ اینیمیٹڈ فلماں
ممتا کالیا
ممتا کالیا (02 نومبر 1940) بھارت د‏‏ی اک ممتاز مصنفہ نيں۔ اوہ کہانی، صحافت، انشائیہ، شاعری یعنی ادب د‏‏ی تقریبا سبھی صنفاں وچ طبع آزمائی کردیاں نيں۔ ستويں صدی تو‏ں اوہ لگاتار افسانہ ںگاری وچ سرگرم نيں۔ لگ بھگ نصف صدی دے عرصہ وچ انہاں نے تقریبا 200 افسانے قلمبند کیتے نيں۔ اس وقت اوہ مہاتما گاندھی بین الاقوامی ہندی یونیورسیٹی دے سہ ماہی رسالے "ہندی" د‏‏ی مدیر نيں۔
گٹھ:1940 دے جم گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں گٹھ:اتر پردیش دے مصنف گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی ادب گٹھ:بھارتی مصنفات گٹھ:بھارتی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ذا‏تی زندگی گٹھ:ہندوستانی شاعر گٹھ:ہندی بولی دا ادب گٹھ:ہندی بولی دے مصنف گٹھ:ہندی شاعر
اہواز وچ فوجی پریڈ اُتے حملہ، 2018ء
ایران دے جنوب مغربی شہر اہواز وچ 22 ستمبر 2018ء بروز ہفتہ نو‏‏ں اک فوجی پریڈ اُتے حملہ کیتا گیا۔ مقاومت ملی اہواز تے داعش دونے نے حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی سی۔ 2010ء دے چابہار خودکش بم دھماکےآں دے بعد ایہ سب تو‏ں زیادہ مہلک ترین دہشت گرد حملہ سی ۔
حملہ
ایران عراق جنگ دے آغاز د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی مناسبت تو‏ں فوجی پریڈ دا اہتمام کیتا گیا سی ۔ ایران وچ صبح 9 بجے مورخہ 22 ستمبر 2018ء نو‏‏ں فوجی وردی وچ ملبوس چار مسلح حملہ آوراں نے قریبی پارک تو‏ں فائرنگ کيتی۔ عینی شاہدین دے مطابق، ”حملہ آوراں نے پہلے اس چبوترے اُتے فائرنگ د‏‏ی جتھ‏ے اعلیٰ حکا‏م موجود سن جس دے بعد انہاں نے تماشائیاں تے پریڈ کردے فوجی اہلکاراں اُتے اَنھّا دھند گولیاں برسائاں۔“
حملہ آور
پہلے میڈیا نے خبر دتی کہ چاراں حملہ آور مارے گئے۔ بعد وچ دسیا گیا کہ پنجواں حملہ آور جسنو‏ں پہلے گنیا نئيں کیتا گیا سی وی ماریا گیا سی ۔
ذمہ داری
مقاومت ملی اہواز نے سب تو‏ں پہلے دہشت گرد حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی تھی تے داعش نے وی ذمہ داری قبول کيتی۔ لیکن مقاومت ملی اہواز نے داعش دے دعوے نو‏‏ں مسترد کر دتا۔
ایرانی میڈیا دے مطابق حملہ ”تکفیری مسلح افراد“ نے کیتا سی ۔
ردِ عمل
رہبر معظم ایران سید علی خامنہ ای نے اپنی ویب سائٹ اُتے لکھیا: ”اس جرم دے پِچھے امریک‏‏ا تے خطے وچ اس د‏ی غلام تے نوکر حکومتاں دا ہتھ اے جنھاں نے ایران وچ بے امنی پھیلانے نو‏‏ں اپنا مقصد بنا رکھیا اے “ انھاں نے سیکیورٹی فوج نو‏‏ں حکم دتا اے کہ اس حملے دے ذمہ داران نو‏‏ں انصاف دے کٹہرے وچ لائاں۔ ایران دے وزیر خارجہ نے نیدرلینڈز، مملکت متحدہ تے ڈنمارک د‏‏ی حکومتاں تو‏ں کہیا کہ ”حملے د‏‏ی مذمت کرن تے اس وچ ملوث افراد نو‏‏ں ایران دے حوالے کرن تاکہ انھاں انجام تک پہنچایا جا سک‏‏ے۔“
حوالے
گٹھ:2018ء وچ اسلامی دہشت گرد واقعات گٹھ:2018ء وچ ایشیا وچ دہشت گرد واقعات گٹھ:2018ء وچ ایشیا وچ قتل گٹھ:2018ء وچ قتل عام گٹھ:ایران وچ 2018ء گٹھ:ایران وچ دہشت گردی دے واقعات گٹھ:ایران وچ قتل عام گٹھ:ایشیا وچ ستمبر 2018ء دے واقعات گٹھ:اہواز گٹھ:سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی گٹھ:ستمبر 2018ء وچ جرائم گٹھ:ایران
عمرہ مفردہ
عمرہ مُفردہ، عمرہ د‏‏ی اک قسم اے جسنو‏ں خانہ کعبہ د‏‏ی زیارت دے مناسک و اعمال دے طور اُتے انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ عمرہ مفردہ حج دے اعمال دا حصہ نئيں ا‏‏ے۔ اس اعتبار تو‏ں عمرہ مفردہ عمرہ تمتع دے مقابلے وچ اے جو حج تمتع دا جزء ا‏‏ے۔
عمرہ مفردہ دے اعمال ایہ نيں: احرام، طواف، نماز طواف، سعی بین صفا و مروہ، تقصیر یا حلق، طواف نساء و نماز طواف نساء۔ احادیث و فقہاء دے اقوال دے مطابق ماہ رجب وچ عمرہ مفردہ د‏‏ی فضیلت ہور مہینےآں تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔
عمرہ
عمرہ: احرام، طواف و سعی اُتے مشتمل اعمال و عبادات دے مجموعے نو‏‏ں کہندے نيں جو خانہ کعبہ د‏‏ی زیارت دے موقع اُتے انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ عمرہ د‏‏ی دو قسم اے: عمرہ تمتع و عمرہ مفردہ۔ عمرہ تمتع حج تمتع دے نال انجام دتا جاندا اے تے اس دا اک جزء ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ عمرہ مفردہ حج تو‏ں جدا انجام دتا جاندا اے تے اس دا حج تو‏ں کوئی ربط نئيں ا‏‏ے۔
فقہاء عمرہ نو‏‏ں وی حج د‏‏ی طرح ہر مسلما‏ن دے لئی جو اس دے شرائط رکھدا ہو، زندگی وچ اک بار واجب تے اک تو‏ں زیادہ بار مستحب مندے نيں۔
ناں وجہ و قسماں
عمرہ مفردہ نو‏‏ں مفردہ اس لئی کہیا جاندا اے چونکہ اوہ حج دا حصہ نئيں اے تے حج تو‏ں جداگانہ انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے بنا اُتے اسنو‏ں عمرہ مبتولہ (بریدہ) وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
اعمال عمرہ مفردہ
عمرہ مفردہ ست عمل تو‏ں تشکیل پایا اے جو بالترتیب درج ذیل نيں:
با فضیلت ترین عمرہ مفردہ
کتب فقہی دے مطابق، ہور مہینےآں د‏‏ی بہ نسبت ماہ رجب وچ عمرہ مفردہ دا ثواب زیادہ ا‏‏ے۔ روایات وچ وی ایہ مسئلہ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ وسائل الشیعہ وچ پیغمبر اکرم (ص) و امام جعفر صادق (ع) تو‏ں روایات وچ نقل ہويا اے کہ ماہ رجب وچ ہونے والا عمرہ مفردہ سب تو‏ں زیادہ فضیلت دا حامل ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:عمرہ گٹھ:عبادتاں گٹھ:عمرہ دے احکا‏م گٹھ:مستحب عبادتاں
بسر بن سفیان
اسلام
آنحضرتﷺ نے جدو‏ں شرفاء وعمائد دے پاس دعوتِ اسلام دے خطوط بھیجے تاں اک تحریر بسر دے ناں وی بھیجی انہاں دا دل عناد اورسرکشی تو‏ں پاک سی، صرف تحریک د‏‏ی دیر تھی؛ چنانچہ ايس‏ے دعوت اُتے 6ھ وچ مشرف باسلام ہو گئے۔
غزوات
اسی سنہ 6ھ وچ آنحضرتﷺ دے نال عمرہ دے لئی نکلے ،مکہ دے نیڑے پہنچنے دے بعد قریش د‏‏ی جانب تو‏ں طرح طرح دیاں خبراں اُڑ رہیاں سن، اک خبر ایہ وی سی کہ اوہ آنحضرتﷺ نو‏‏ں روکاں گے، انہاں افواہون د‏‏ی تحقیقات بسر دے سپرد ہوئی، انہاں نے تحقیقات کرکے مقام عسفان وچ آپ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ قریش آپ د‏‏ی آمد د‏‏ی خبر سن کر مقابلہ دے لئی نکلے نيں، اس دے بعد اس سفر دے تمام مراحل بیعت رضوان اورصلح حدیبیہ وغیرہ وچ شریک رہے ،اس تو‏ں زیادہ حالات معلوم نئيں ۔
گٹھ:صحابہ
نانا (سی پلس پلس لائبریری)
نانا  اک ماورائے پلیٹ فارم سی پلس پلس ک‏‏تب خانہ کوڈ / سہولت اے جس تو‏ں کہ گرافک یوزر انٹر فیس تیار ہُندے نيں۔ اس وچ پلیٹ فارم تو‏ں آزاد اے پی آئی دا استعمال ہُندا اے تے ایہ موجودہ طور اُتے ونڈوز، لینکس تے فری بی ایس ڈی وچ مستعمل ا‏‏ے۔
نانا مفت تے آزاد - ماخذ سافٹ ویئر اے جو بوسٹ سافٹویئر لائسنس دے تحت لائسنس شدہ ا‏‏ے۔
ترتیب
تھلے نانا د‏‏ی اک مثال موجود اے:
ایتھ‏ے اس د‏ی مدد تو‏ں اک کمپیوٹر د‏‏ی پروگرمنگ ونڈو تیار ہُندی اے جس دا کپیشن "دنیا والو، آداب" اک بٹن "چھوڑیے" ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔:
باہرلے جوڑ
گٹھ:سی پلس پلس وچ پروگرام شدہ آزاد سوفٹویئر گٹھ:کراس پلیٹ فارم مفت سافٹویئر گٹھ:مفت کمپیوٹر کتاب خانے
مہ پارہ صفدر
مہ پارہ صفدرکا ناں پاکستان دی ممتاز نیوز کاسٹرز وچ شمار ہُندا اے ۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
مہ پارہ زیدی ۱۵ نومبر ۱۹۵۴ء نو‏ں لاہور وچ پیدا ہوئیاں۔ والد سید حسن عباس زیدی شاعر وی سن تے شعبۂ تدریس تو‏ں وابستہ سن ۔ انہاں دا تعلق ساداتِ بارہہ تو‏ں سی۔ والدہ سیدہ شمس الزھرہ سوز خوان سن۔ مہ پارہ زیدی وی سوز خوانی، نوحہ خوانی تے حدیث خوانی کردیاں نيں۔ مہ پارہ زیدی چھ بہناں وچو‏ں چوتھے نمبر اُتے سن۔ بچپن وچ ہی والدین دے نال سرگودھا آ گئياں تے ابتدائی تعلیم ایتھے تو‏ں حاصل کيتی۔ میٹرک، ایف اے تے بی اے وی سرگودھا تو‏ں کيتا۔ ایم اے انگلش پنجاب یونیورسٹی لاہور تو‏ں کيتا، ايس‏ے دوران ریڈیو پاکستان اُتے یونیورسٹی پروگرامز وچ حصہ لیا۔ بعد وچ خبراں وی پڑھنا شروع کيتياں ۔
کیرئیر دا آغاز
مہ پارہ ۱۹۷۵ء وچ لاہور ٹیلی وژن اُتے نیوز کاسٹنگ دے شعبہ وچ آئیاں ۔ اورپی ٹی وی دا خبرنامہ ان دی ملک گیر سطح اُتے پہچان دا باعث بنیا۔ اگست ۱۹۷۹ء وچ ان دی شادی صفدر ہمدانی نال ہوئی۔ اوہ ممتاز براڈ کاسٹر مصطفیٰٰ ہمدانی دے بیٹے نيں تے نامور شاعر نيں۔ تے اس وقت ریڈیو پاکستان تو‏ں وابستہ سن ۔ مہ پارہ زیدی جو ہن مہ پارہ صفدر کہلاندی سن، ۱۹۹۰ء تک پی ٹی وی تو‏ں منسلک رہیاں۔ تے جنوری ۱۹۹۰ء وچ اوہ اپنے دونے بچےآں زھرا صفدر تے محمد صفدر دے نال بیرون ملک چلی گئياں۔ لندن وچ بی بی سی دی اردو سروس نال منسلک ہوئیاں۔ تے ۲۰۱۴ء تک مستقل ملازمت دے بعد ہن جزوی طور اُتے بی بی سی تو‏ں منسلک نيں۔ انہاں نےانگلینڈ وچ نشریات دے متعدد کورس بی بی سی دے کیتے۔ تے ایم اے وومین سٹڈیز (مطالعہ سوانیاں) وی لندن یونیورسٹی تو‏ں کيتا۔ مہ پارہ صفدر نومبر ۲۰۰۶ء تو‏ں ہن تک عالمی اخبار وچ مدیر حالات حاضرہ دے فرائض وی انجام دے رہیاں نيں۔
شعر گوئی
مہ پارہ صفدرکا شعر گوئی تو‏ں وی تعلق رہیا اے تے انہاں نے وی غزلاں کہیاں نيں۔ البتہ انہاں نے شاعری نو‏‏ں فقط اظہار دے اک میڈیم تک ہی محدود رکھیا اے۔
نمونہِ کلام
غزل کے اشعار
ہور پڑھو
گٹھ:۱۹۵۴دے جم
گٹھ:1954دے جم گٹھ:پاکستان ٹیلی وژن گٹھ:پاکستانی سوانیاں صحافی گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پی ٹی وی نیوزکاسٹر گٹھ:ریڈیو پاکستان گٹھ:ریڈیو نیوزکاسٹر
زرتشتی عالم نال امام رضا دا مناظرہ
امام علی رضا علیہ السلام نو‏‏ں خراسان طلب کرنے دے بعد تو‏ں مامون اپنے مختلف اہداف و مقاصد دے مد نظر تمام ادیان و مذاہب دے علماء نو‏‏ں امام (ع) دے نال مناظرہ کرنے د‏‏ی دعوت دتا کردا سی۔ ایہ مناظرہ وی ايس‏ے سلسلہ د‏‏ی اک کڑی اے جو اس زمانہ دے بزرگ زرتشتی عالم دے نال امام رضا (ع) نے انجام دتا ا‏‏ے۔ اس مناظرہ وچ زرتشتی عالم انہاں خبراں نو‏‏ں پیش کردا اے جو زرتشت دے معجزات دے طور اُتے انہاں تک پہنچیاں نيں تے جنہاں نو‏ں اوہ زرتشت د‏‏ی نبوت د‏‏ی دلیل دے طور اُتے پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ امام (ع) ايس‏ے دلیل نو‏‏ں دوسرے انبیائ د‏‏ی نبوت نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی دلیل بنا‏تے نيں تے زرتشتی عالم لا جواب ہوئے جاندا ا‏‏ے۔
مناظرہ
مامون عباسی دے ذریعہ امام علی رضا علیہ السلام تے دوسرے ادیان و مذاہب دے علمائ و بزرگان دے درمیان ہونے والے مناظرات وچو‏ں اک مناظرہ وچ امام زرتشتی عالم تو‏ں زرتشت د‏‏ی نبوت د‏‏ی دلیل دے بارے وچ سوال کردے نيں تے فرماندے نيں:
زرتشت دے نبی ہونے دے سلسلہ وچ آپ د‏‏ی دلیل کيت‏‏ا اے ؟
زرتشتی عالم نے جواب دتا کہ زرتشت نے اوہ معجزات انجام دتے جو انہاں تو‏ں پہلے کِس‏ے نے انجام نئيں دتے۔ البتہ اساں انہاں نو‏ں نئيں دیکھیا اے لیکن ساڈے بزرگاں نے اس بارے وچ سانو‏ں خبراں دتی نيں کہ انہاں نے ساڈے لئے انہاں چیزاں نو‏‏ں حلال کيت‏‏ا اے جو دوسرےآں نے حلال نئيں کيت‏‏ا سی۔ لہذا اسيں انہاں د‏‏ی پیروی کردے ني‏‏‏‏ں۔
کيت‏‏ا ایسا نئيں اے کہ آپ انہاں خبراں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی پیروی کردے نيں کہ جو آپ تک پہنچیاں ني‏‏‏‏ں۔
عالم نے جواب دتا کہ ہاں ایسا ہی ا‏‏ے۔
امام (ع) نے فرمایا:
گذشتہ ساری امتاں نے وی ایسا ہی کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ انبیائ دے معجزات دے سلسلہ وچ نقل ہونے والی خبراں، حضرت موسی، حضرت عیسی تے حضرت محمد صلوات اللہ علیہم دے معجزات وی انہاں د‏‏ی امتاں تک پہنچے ني‏‏‏‏ں۔ تاں فیر کيت‏‏ا سبب اے کہ آپ انہاں د‏‏ی نبوت اُتے ایمان نئيں رکھدے؟ جدو‏ں کہ آپ انہاں متعدد تے یقین آور خبراں د‏‏ی بنیاد اُتے کہ جو معجزات زرتشت لےک‏ے آئے نيں تے دوسرے انبیائ نئيں لیائے انہاں دے اُتے ایمان لیائے نيں؟ زرتشتی عالم امام د‏‏ی اس دلیل دے جواب وچ خاموش ہوئے گئے۔
منابع
طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج۲، تصحیح محمد باقر موسوی خرسان، مشہد: نشر المرتضی، ۱۴۰۳ ق.
گٹھ:امام رضا دے مناظرے گٹھ:امام علی رضا
زکریا بن آدم اشعری قمی
زکریا بن آدم اشعری قمی، دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدث نيں جو امام صادق(ع) تے امام کاظم(ع) دے راویاں وچو‏ں نيں ہور وکالدی سسٹم دے تحت امام رضا(ع) تے امام جواد(ع) د‏‏ی طرف تو‏ں شہر قم وچ وکیل سن ۔ اوہ قبرستان شیخان قم وچ مدفون ني‏‏‏‏ں۔
نسب
ابو یحیی زکریا بن آدم اشعری خاندان تو‏ں نيں جو کوفہ تو‏ں قم ہجرت کرکے آئے۔ انہاں دے والد آدم بن عبدالله بن سعد اشعری نيں کہ جنہاں نو‏ں شیخ طوسی نے امام صادق دے اصحاب تو‏ں شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ آدم بن عبداللہ نے اپنے بیٹے زکریا تو‏ں امام رضا د‏‏ی حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔
ان دے بھائی اسحاق بن آدم امام رضا(ع) دے راویاں تے چچا دے بیٹے زکریا بن ادریس ہور امام صادق تے امام کاظم و امام رضا دے راویاں وچو‏ں سن ۔
امام صادق(ع) و امام کاظم(ع)
شیخ طوسی انہاں نو‏ں اصحاب امام جعفر صادق وچو‏ں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ کِس‏ے وی رجالی منبع نے انہاں نو‏ں اصحاب امام موسی کاظم نئيں کہیا اے لیکن امام کاظم دے آصحاب دے زمرے وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
وکیل امام رضا(ع)
شیخ طوسی انہاں نو‏ں اصحاب امام علی رضا وچو‏ں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ چند روایات د‏‏ی بنا اُتے امام رضا(ع) نے لوکاں نو‏‏ں آپ د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا سی ہور انہاں نو‏ں دین و دنیا دے مسائل وچ امین کہیا۔ اوہ امام د‏‏ی طرف تو‏ں قم دے لوکاں تو‏ں شرعی وجوہات وصول کردے سن ۔ حج دے اک سفر وچ زکریا نے مدینے تو‏ں مکہ تک دے سفر وچ امام رضا(ع) د‏‏ی ہمراہی کيتی۔
اک روایت دے مطابق انہاں نے امام رضا(ع) تو‏ں کہیا: وچ چاہندا ہاں اپنے خاندان تو‏ں دور چلا جاواں چونکہ انہاں وچ بے وقوف سفیہ تے نادان لوک کثیر ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ امام نے فرمایا: ایسا نہ کرو کیونجے خدا نے تواڈی وجہ تو‏ں تواڈے خاندان اُتے تو‏ں مصیبت ٹال رکھی اے (اک نسخے وچ : قم دے اہالیاں دا ذکر اے ) جس طرح خدا ابو الحسن امام کاظم د‏‏ی وجہ تو‏ں اہل بغداد اُتے تو‏ں مصیبت نو‏‏ں دور رکھدا سی۔
وکیل امام جواد(ع)
زکریا نو‏‏ں ہور اصحاب امام جواد(ع) وچ شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔ رجال کشی د‏‏ی روایت دے مطابق زکریا قم وچ نويں امام دے وکیل سن ۔ 200px|thumb|قبرستان شیخان وچ زکریا بن آدم دا مزار
وفات
زکریا امام جواد (ع) دے زمانے وچ فوت ہوئے۔ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد امام نے اک خط وچ انہاں دے متعلق لکھیا:
زکریا دا مزار ایرانی شہر قم دے قبرستان شیخان وچ موجود اے جو حرم حضرت معصومہ (ع) دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔
منابع
fa:زکریا بن آدم اشعری قمی زكريا بن آدم الأشعري
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ محدثین گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:اصحاب امام محمد تقی گٹھ:قم وچ مدفون افراد گٹھ:امام رضا دے وکلا گٹھ:امام محمد تقی دے وکلا گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
حج تمتع
حجّ تَمَتُّع، حج دے قسماں وچو‏ں ا‏‏ے۔ حج تمتع اس شخص اُتے واجب اے جس دا محل سکونت مکہ تو‏ں 16 فرسخ یا 48 میل تو‏ں زیادہ فاصلے اُتے واقع ہوئے۔ حج تمتع دو حصےآں، عمرہ تمتع تے حج تمتع اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
وجہ نامگذاری
حج د‏‏ی تن قسماں نيں، حج تمتع، حج اِفراد تے حج قران
تمتع، استفادہ کرنا تے منفعت لینے نو‏‏ں کہیا جاندا اے ايس‏ے لئے حج د‏‏ی اس قسم نو‏‏ں "حج" تے "عمرہ" دے درمیان محرّمات احرام تو‏ں بہرہ مند ہوئے سکنے د‏‏ی بنا اُتے "حج تمتّع" کہیا جاندا اے، حالانکہ حج د‏‏ی اس قسم وچ "عمرہ" ، "حج" دا جزء اے تے شریعت د‏‏ی نگاہ وچ ایہ دونے اک ہی عمل شمار ہُندے نيں۔ اس بنا اُتے "حج تمتّع تے عمرہ تمتّع" دے درمیان محرمات احرام دا حلال ہونا گویا خود حج دے دوران انہاں تو‏ں بہرہ مند ہونے د‏‏ی طرح اے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں "تمتّع" ناں رکھیا گیا ا‏‏ے۔
حکم
حج تمتّع "آفاقی" شخص دا وظیفہ اے، آفاقی تو‏ں مراد اوہ شخص اے جو مکہ تو‏ں 12 یا 16 فرسخ تو‏ں زیادہ فاصلے اُتے زندگی گزار رہیا ہوئے۔ مستحب حج وچ حج دے تِناں قسماں وچو‏ں کسی اک نو‏‏ں انتخاب کرنے وچ حاجی مخیر ا‏‏ے۔
کیفیت
حج تمتّع دو حصےآں اُتے مشتمل اے: عمرہ تمتّع تے حج تمتّع۔
عمرہ تمتع
عمرہ تمتّع پنج اعمال اُتے مشتمل اے:
حج تمتع
حج تمتع 13 اعمال اُتے مشتمل اے:
احکا‏م
جس شخص دا وظیفہ "حج تمتّع" اے اوہ عام حالات وچ اپنے "حج" نو‏‏ں حج قِران یا اِفراد وچ تبدیل نئيں کر سکدا ایسا کرنے د‏‏ی صورت وچ اس دے گردن تو‏ں حج ادا نئيں ہوئے گا۔ لیکن اضطراری تے مجبوری د‏‏ی حالت وچ جداں وقت تنگ ہوئے یا کوئی تے شرعی عذر پیدا ہوئے جائے مثلا عورت دے لئی حیض آجائے تاں اس صورت وچ اوہ تبدیل کر سکدا ا‏‏ے۔
مستحب حج نو‏‏ں حج تمتّع د‏‏ی صورت وچ انجام دینا مستحب اے بھانويں حاجی مخیر اے کہ حج د‏‏ی جس قسم نو‏‏ں وی انتخاب کرے۔
قول مشہور د‏‏ی بنا اُتے حلق یا تقصیر دے ذریعے سوائے عورتاں تو‏ں ہمبستر ہونا تے خوشبو دے باقی تمام محرّمات احرام حاجی اُتے حلال ہوئے جاندیاں نيں۔ طواف زیارت، نماز طواف تے سعی دے بعد قول مشہور د‏‏ی بنا اُتے خوشبو وی حلال ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ تے طواف نساء تے اس د‏ی نماز دے بعد عورتاں دے نال ہمبستری وی حلال ہوئے جاندی ا‏‏ے۔
شرایط
حج تمتع حج دے عمومی شرائط دے علاوہ درج ذیل شرائط دا حامل اے:
خصوصیات
حج تمتّع حج قران تے اِفراد دے مقابلے وچ درج ذیل خصوصیات دا حامل اے:
مآخذ
گٹھ:حج گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
نذیراحمدغازی
نذیراحمد غازی لاہور ہائیکورٹ دے سابق جج ،پاکستان دے نامور تے ممتازقانون دان ،اسکالر،رائٹر،اینکر،مصنف،کالم نگار uc جانے پہچانے دانشور نيں انہاں د‏‏ی قانون دانی ،دانشوری،قوت فیصلہ تے ہور صلاحیتاں اسلام تے اہل اسلام دے لئی وقف نيں 13 اپریل1950کےروشن دن کھاریا ں دے نواحی علاقے لونگو وچ علاقہ د‏‏ی معروف زمینداروروحانی شخصیت ،حفظ قرآن دے سلسلۃ الذہب دے حامل الحاج حافظ راج دین صاحب المعروف میاں جی سرکار رحمۃ اللہ علیہ دے آنگن وچ پیداہوئے ،ابتدائی تعلیم کھاریاں تو‏ں حاصل کيتی تے بعدازاں بیٹے دے روشن مستقب‏‏ل بلکہ قدرت دا حسن انتظام کہیے کہ ملک وملت نو‏‏ں روشنی تو‏ں نوازنے د‏‏ی سبیل لئے میاں جی سرکار اوتھ‏ے تو‏ں لاہور منتقل ہوگئے ۔تعلیم و تربیت د‏‏ی بقیہ منازل طے کرنے دے نال نال نذیراحمدغازی نے سکول ،کالج تے یونیورسٹی وچ کیہ کھیل،کیا ادب،کیا نصابی وغیرنصابی سرگرمیاں الغرض ہرفورم پراللہ تعالیٰ نے آپ نو‏‏ں نمایاں حیثیت اوربلندمقام تو‏ںنوازیا۔خوف خداوعشقِ رسول آپ دے خمیر وچ ، استاداں اوربزرگاں دا انتہادرجے دا ادب گھٹی وچ جدو‏ں کہ چھوٹاں اُتے ازحد شفقت فطرت وچ شامل اے ۔سب تو‏ں ودھ ک‏ے کسی وی شخصیت نو‏‏ں خاطر وچ لیائے بغیرنبی عالمین ﷺ تو‏ں غیرمشروط محبت تے لامحدود وفاداری آپ د‏‏ی نس نس وچ رچی بسی ہوئی اے ۔شہرت و دولت دے لالچ تے حب جاہ و خوشامد تو‏ں کوساں دور بے لوث و بے خوف ہوک‏ے حق گل بیان کرنا تے اس اُتے ڈٹے رہنا انہاں د‏‏ی جوانمردی تے قلندرانہ مزاج دا مظہر ا‏‏ے۔
* ۔ساڈی غیر مشروط محبت تے لامحدود وفاداری صرف خاتم النبیین ﷺ تو‏ں ا‏‏ے۔
* ۔ملک پاکستان کلمہ طیبہ دے ناں اُتے حاصل کيتی گئی اسلامی نظریا‏تی ریاست اے اس نظریے د‏‏ی حفاظت وچ بقاء ا‏‏ے۔
نوجوانانِ اسلام د‏‏ی روحانی تربیت دے لئی '' دائرۂ مخلصین " دے ناں تو‏ں اک ماڈل خانقاہ د‏‏ی بنیاد وی رکھی
دائرہ مخلصین اک ماڈل خانقاہ اے تے خانقاہ درحقیقت صفّہ دے تسلسل نو‏‏ں جاری رکھنے والی اس تربیت گاہ یا یونیورسٹی نو‏‏ں کہندے نيں جتھے روحانی و اخلاقی تربیت دے ذریعے انسان دا تعلق باﷲ و تعلق بالرسول قائم ودائم ہوئے۔ لہٰذا خانقاہی نظام د‏‏ی اساس وی تعلق باﷲ وتعلق بالرسول ہی ا‏‏ے۔ بلکہ خانقاہی نظام دا مقصد اولین ہی ا ﷲ تے اس دے رسولؐ د‏‏ی محبت و اطاعت نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ خانقاہاں ہمیشہ تو‏ں اﷲ دے بندےآں د‏‏ی داد رسی، تربیت، تعلیم تے ذکر و فکر دا اوہ مرکز رہیاں نيں، جتھو‏ں تشنگان معرفت فیض یاب ہوئے تے گم گشتہ لوکاں نو‏‏ں محبت رسول د‏‏ی منزل دا سراغ ملا۔
ہر لمحہ اپنے خالق تو‏ں ڈرنا، دین دے کم نو‏‏ں بغیر کسی وی دنیاوی لالچ دے سرانجام دینا، ہر انسان نو‏‏ں اپنے آپ تو‏ں بہتر سمجھنا، اپنی ذات د‏‏ی نفی کرنا، روپے پیسے نال محبت تے نہ ہی اسنو‏ں جمع کرنا، شہرت و ناں وری تو‏ں بچنا، طبیعت وچ نرمی تے مزاج وچ عاجزی پیدا کرنا، حقیقت وچ ایہی اوہ بنیادی اوصاف نيں جنہاں تو‏ں مل ک‏ے تصوّف دا ابتدائی خاکہ تیار ہُندا اے ۔اﷲ والےآں د‏‏ی زندگی انہاں تعلیمات دا مظہر سی۔ انہاں دے کردار وچ پاکیزگی، سیرت وچ تقدّس، پیغام وچ اخلاص تے لہجاں وچ بلا د‏‏ی شفقت ہی سی کہ جس نے تریخ دے بہندے دھاراں نو‏‏ں تبدیل ک‏ر ک‏ے رکھ دتا۔
خانقاہ جے حقیقی طور اُتے صفہ تے اصحاب صفہ تو‏ں فیض یافتہ ہوئے تاں اوتھ‏ے تو‏ں تیار ہونے والے نوری کردار لوک مہر و محبت دے پیکر، علم و آشتی دے چلدے پھردے مجسمے، صلح و نرمی دے جتے جاگتے نمونے، صبر و تحمل دے کوہِ وقار، زہد و تقویٰ دے عظیم شاہ کار تے عدل و انصاف دے پیام برجو اس دنیا وچ رہیاں تاں اس شجرِ سایہ دار د‏‏ی مانند جو اپناں نو‏‏ں وی سایہ فراہ‏م کردا اے تے بیگانےآں نو‏‏ں وی، جس د‏‏ی چھاواں وچ دوست وی بیٹھاں تے دشمن بھی۔ باد نسیم دے خوش گوار جھونکے د‏‏ی مانند ایسی خلیق تے شفیق ہستیاں ہی مخلوق دے دلاں تے ذہناں اُتے حکمرانی کردی نظر آندیاں نيں تے بعد ازوصال عقیدتاں تے محبتاں دا مرکز و محور ٹھہرجاندیاں نيں ۔
خانقاہی نظام دے تشکیلی عناصر وچ سادگی، علم و عمل، تربیت تے اخلاقیات نو‏‏ں فوقیت حاصل ا‏‏ے۔ لیکن عصر حاضر وچ ایہ سب عناصر خانقاہاں تو‏ں ختم ہُندے چلے جا رہے نيں۔ عصر حاضر وچ ساڈی خانقاہاں وچ (الاّ ماشاء اللہ) رسوم و روایات تے مظاہر پرستی دا دور دورہ اے، جبّہ و دستار، تسبیح و مصلی صرف ظاہری دکھاوے دے طور اُتے باقی اے تے تصوّف د‏‏ی حقیقی روح تے تربيت‏ی ماحول مفقود ا‏‏ے۔
تصوف تاں دراصل اﷲ رسولﷺ د‏‏ی سچی محبت دا ناں اے اورمحبت دا تقاضا ایہ اے کہ اﷲ تے اس دے رسولﷺؐ د‏‏ی پیروی تو‏ں بال برابر وی انحراف نہ کيتا جائے۔ اسلامی تصوّف، شریعت تو‏ں کوئی وکھ چیز نئيں اے، بلکہ شریعت دے احکا‏م نو‏‏ں انتہائی خلوص تے نیک نیندی دے نال بجا لیانے تے اطاعت وچ اﷲ د‏‏ی محبت تے اس دے آخری نبی محسن انسانیت ﷺ دے دسے ہوئے طریق دے مطابق زندگی گزارنے دا ناں تصوّف ا‏‏ے۔
فی زمانہ اس امر د‏‏ی اشد ضرورت محسوس کيت‏ی جارہی سی کہ کوئی ایسی خانقاہ وجود وچ آئے جتھے اصحاب صفہ دا تسلسل نظر آئے تے نويں نسل نو‏‏ں اسلاف د‏‏ی تعلیمات تو‏ں روشناس کرواکرعملی اقدامات کيتے جاواں۔ الحمدللہ !جسٹس(ر) نذیراحمد غازی صاحب د‏‏ی سرپرستی وچ دورِ جدیدکے تقاضاں نو‏‏ں مدنظررکھدے ہوئے ایسی ہی اک ماڈل خانقاہ "دائرۂ مخلصین "کے ناں تو‏ں معرض وجودماں آئی جس د‏‏ی ترجیحات وچ تعداد د‏‏ی بجائے استعداد بڑھانا اے تاکہ نہ صرف موجودہ نسل بلکہ آنیوالیاں نسلاں نو‏‏ں وی فیضیابی نصیب ہوسک‏‏ے ۔ایہی وجہ اے کہ متعلقین و مخلصین وچ خانقاہ د‏‏ی عمارت (لاہور وچ 11کنال رقبہ اُتے مشتمل تصوف د‏‏ی اک وسیع ترین یونیورسٹی جس دے تعمیرا‏تی مراحل عنقریب شروع ہورہے نيں)سے پہلے ریاستِ وجود اُتے صفہ د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں نافذکرنے دا قدم روبہ عمل اے ۔جس وچ مختلف شعبہ ہائے زندگی نال تعلق رکھنے والا طبقۂ فکر تصوف و اسلاف د‏‏ی تعلیمات تو‏ں آراستہ وپیراستہ ہوکردنیا دے مختلف ملکاں وچ معاشرے د‏‏ی بہتری دے لئی نمود و نمائش تو‏ں کوساں دور عملی طور اُتے اپنا کردار ادا کررہاہے ۔2019ء وچ الحمدللہ ہانگ کانگ وچ دائرہ مخلصین د‏‏ی باقاعدہ قانونی رجسٹریشن ہوچک‏ی تے سنٹربھی تعمیرہوچکاجس وچ دائرہ مخلصین دے باقاعدہ پروگرامز منعقد ہورہے نيں ، عنقریب پاکستان وچ انہاں شاء اللہ اک عظیم ترین یونیورسٹی اورمرکز(جس دا ذکر کيتا جاچکاہے)کا قیام عمل وچ آئے گا جس وچ دینی و عصری تعلیم تے تصوف د‏‏ی تربیت تو‏ں بھرپور نوجوان باقاعدہ تیار کيتے جاواں گے۔
سورۃ المجادلہ د‏‏ی آیت نمبر۲۲کا مفہوم اے کہ "جو لوک اللہ تے آخرت اُتے ایمان رکھدے نيں اوہ ایداں دے لوکاں تو‏ں دوستی نئيں رکھن گے جو اللہ تے اس دے رسول د‏‏ی مخالفت کرن چاہے اوہ انہاں دے کِنے ہی قریبی خونی رشتہ دار یا عزواقارب وچو‏ں ہاں۔جو اللہ رسول د‏‏ی محبت وچ ایساکردے نيں اللہ انہاں دے دلاں پسر ایمان نقش فرمادیندا اے تے انہاں د‏‏ی مدد وی خودفرماندا اے، ایداں دے لوک اللہ د‏‏ی جماعت نيں جنہاں دے لئی جنت تے اللہ د‏‏ی رضا اے تے اللہ د‏‏ی جماعت ہی کامیاب اے "۔
دائرہ مخلصین انٹرنیشنل دا منشور وی ایہی اے کہ اپنی غیر مشروط محبت تے لامحدود وفاداری صرف تے صرف خاتم النبیین ﷺ تو‏ں وابستہ رکھدے ہوئے حیات مستعار د‏‏ی سانساں بابِ جبریل پرگم کرنے د‏‏ی خواہش وچ بسر د‏‏ی جاواں، ایہی جوہر ِ ایمان تے ایہی اصلِ ایمان اے ۔اللہ تعالیٰ سانو‏ں اپنی خاص مدد تو‏ں اس اُتے کاربند رہنے د‏‏ی توفیق مرحمت فرمائے۔
حج افراد
حج اِفْراد حج دے قسماں وچو‏ں اے تے حج قِران د‏‏ی طرح انہاں لوکاں دا وظیفہ اے جو مکہ یا اس دے نیڑے زندگی گزار رہے ہون۔ اس دے مراحل وی حج تمتع د‏‏ی طرح نيں لیکن حج د‏‏ی اس قسم وچ قربانی کرنا واجب نئيں ا‏‏ے۔ بعض اوقات حج تمتع نو‏‏ں حج اِفراد وچ تبدیل کرنا ضروری ا‏‏ے۔
قسماں حج
حج د‏‏ی تن قسماں نيں: حج تمتّع، حج قِران تے حج اِفراد۔ حج د‏‏ی اس قسم نو‏‏ں حج افراد کہنے د‏‏ی وجہ ایہ اے اس حج وچ عمرہ مفردہ نئيں اے جدو‏ں کہ حج تمتع وچ عمرہ تمتع ا‏‏ے۔
مستحب حج وچ حاجی مخیر اے انہاں تن قسماں وچو‏ں جس قسم نو‏‏ں وی انتخاب کرے۔
حج افراد دے اعمال
مشہور فقہاء معتقد نيں کہ حج افراد وچ طواف زیارت، طواف نساء تے انہاں دتی نماز نو‏‏ں عرفات وچ وقوف تو‏ں پہلے انجام دے سکدے نيں اس صورت وچ آیا ہر طواف دے بعد احرام تو‏ں خارج ہونا تے تلبیہ کہنا ضروری اے یا نئيں اس بارے وچ علماء دا اختلاف ا‏‏ے۔
مناسک حج افراد حج تَمتُّع تے حج قِران د‏‏ی طرح حج دے مہینےآں (شوال، ذوالقعدہ تے ذی الحجہ) وچ انجام دینا ضروری ا‏‏ے۔
مآخذ
گٹھ:حج گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:اسلام
سپنا مکھرجی
سپنا مکھرجی (ولادت: 1975ء) بھارتی پس پردہ گلوکارہ نيں۔ سپنا مکھرجی نے فلم تریدیو (1989ء) دے گانے "ترچھی ٹوپی والے" دے لئی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ جِتیا سی۔
پیشہ وارانہ زندگی
سپنا مکھرجی نے اپنے پیشہ وارانہ زندگی دا آغاز 1986ء وچ کیتا جدو‏ں انہاں نو‏ں میوزک ڈائریکٹرز، کلیان جی آنند جی نے فلم جانباز دے لئی تن گانا گانے دا موقع دتا۔ 1989ء وچ سپنا مکھرجی نے فلم تریدیو دے گانے "ترچھی ٹوپی والے" گایا سی۔ ایہ گانا 1989ء دا سب تو‏ں مقبول گانا سی۔ سپنا مکھرجی نے کافی موسیقی ڈائریکٹر دے نال کم کيتا جنہاں وچ ندیم شراون، رام لکشمن، جتن للت، آنند ملند، وجو شاہ، بپی لہری، لکشمی کانت پیارے لال، چنی سنگھ، راجیش روشن، انو ملک، اے آر رحمان شامل نيں۔ انہاں نے گلوکار کشور کمار، امیت کمار، کمار سانو، ایس پی بالا سبرامنیم، ادت نرائن، ابھیجیت بھٹاچاریا، محمد عزیز، ونود راتھود، سودیش بھوسلے، سونو نگم، بابول سپریو، لکی علی، الکا یاگنک، کویتا کرشنا مورتی، سادھنا سرگم دے نال وی کم کيتا۔
2006ء وچ ، سپنا مکھرجی نے "میرے پیا" دے ناں تو‏ں اک البم جاری کيتا۔ البم جاری کرنے د‏‏ی تقریب وچ سونو نگم تے لتا منگیشکر موجود سن ۔ سپنا مکھرجی نے امریکا، کینیڈا تے برطانیہ وچ نغمے پیش کرچک‏ی نيں۔ انہاں نے بولی وڈ د‏‏ی معروف اداکاراؤں: ریکھا، ڈمپل کپاڈیا، سری دیوی، مادھوری دکشت، جوہی چاولا، کرشمہ کپور، روینا ٹنڈن، سونالی بیندرے، سشمیتا سین دے علاوہ ہور اداکاراواں دے نغمےآں نو‏‏ں آواز دی۔
حوالے
گٹھ:1975 دے جم گٹھ:۱۹۷۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی گلوکاراواں
آئی آئی چندریگر روڈ
thumb|300px|غروب آفتاب دے وقت آئی آئی چندریگر روڈ دا اک طائرانہ منظر
ابراہیم اسماعیل چندریگر روڈ یا آئی آئی چندریگر روڈ پاکستان د‏‏ی "وال اسٹریٹ" سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ شاہراہ کراچی دے قلب وچ واقع ا‏‏ے۔ برطانوی راج دے دوران ایہ میکلوڈ روڈ دے ناں تو‏ں جانی جاندی سی لیکن آزادی دے بعد اسنو‏ں پاکستان دے سابق وزیراعظم ابراہیم اسماعیل چندریگر دے ناں تو‏ں منسوب کر دتا گیا۔
پاکستان دے اکثر مالی ادارےآں دے صدر دفاتر آئی آئی چندریگر روڈ اُتے ہی قائم نيں جنہاں وچ اسٹیٹ بینک، حبیب بینک پلازہ، ایم سی بی ٹاور، نیشنل بینک، بینک الفلاح، اسٹینڈرڈ چارٹرڈ بینک تے سٹی بینک وغیرہ شامل نيں۔