cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایرانی اساطیر
اساطیر مانوی
اسلام تو‏ں پہلے دے ایرانی افسانےآں دے مطالعہ تے سمجھنے دے کئی ذرائع نيں۔ پہلی تحریراں تے تحریراں ہندوستانی تحریراں نيں جداں کہ مہابھارت ، پران تے پنشاد، ہور رگ وید دے متون، جنہاں وچو‏ں کچھ ایرانیاں تے ہندوستانیاں دے بقائے باہمی دے دور تو‏ں متعلق نيں تے ايس‏ے طرح دے خیالات تے آراء نيں۔ اویستا دے ہور ایرانی متون خاص طور اُتے یشت اوستا د‏‏ی کتاب دے متون نيں جنہاں وچ زرتھوستر تو‏ں پہلے وی ایران دے دیوتاواں دے نال معاملہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ یونانی، آشوری، تے بعد وچ آرمینیائی متن وچ وی ایرانی افسانےآں دے بے شمار واقعات موجود نيں۔ اس میدان وچ استعمال ہونے والی ہور تحریراں وچ مانید‏‏یاں تحریراں دے نال نال ساسانی دور د‏‏ی زرتشتی کتاباں تے اسلام د‏‏ی پہلی تن صدیاں د‏‏یاں کتاباں شام‏ل نيں، جو کہ وسطی فارسی وچ نيں۔ انہاں دے علاوہ ہندوستان دے فارسیاں تو‏ں متعلق گجرا‏تی تحریراں تے ایران دے زرتشتیاں د‏‏ی فارسی تحریراں وچ اس سلسلے وچ وسیع معلومات موجود نيں۔ اسلامی دور وچ عربی تے فارسی وچ بہت ساریاں کتاباں نے اس مسئلے تو‏ں نمٹا ا‏‏ے۔ ایرانی افسانےآں دے لئی سب تو‏ں اہ‏م ماخذ کتاباں ایہ نيں: اوستا ، Zadsperm تو‏ں اقتباست، Minavi Khordan پراسیکیوٹر ، Bandesh, Dinkard , Shekand Gmanik Vizar ، لسٹ ابن ندیم ، ملل و نحل از شہرستانی تے باقی ابو ریحان البیرونی کیتیاں ناں۔
اسلامی دور وچ ایرانی افسانہ
کھبے|thumb| ازبکستان تے [[بخارا وچ اک پرانے اسکول د‏‏ی دیوار اُتے سیمرغ د‏‏ی تصویر۔ سیمرغ تے بوہت سارے دوسرے قدیم ایرانی افسانے ادب وچ نمایاں کردار ادا کردے نيں۔]] ایران وچ اسلام د‏‏ی آمد دے بعد بوہت سارے ایرانی خرافات ترک کر دتے گئے یا گھٹ تو‏ں گھٹ رد ہو گئے۔ انہاں وچ تخلیق دے بارے وچ خرافات، دیوتاواں دے اعمال، تے عمومی طور اُتے مافوق الفطرت قوتاں د‏‏ی الہیات، تے دنیا دے خاتمے دے بارے وچ پیشین گوئیاں شام‏ل نيں۔ مندرجہ بالا دے برعکس، افسانوی کرداراں دے اعمال جدید فارسی وچ مہاکاوی د‏‏ی شکل وچ منتقل کيتے گئے سن تے زیادہ تر محفوظ کيتے گئے سن ۔ ایران د‏‏ی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تصنیف دے طور اُتے فردوسی دا شاہنامہ اسلامی دور وچ لکھیا گیا۔ شاہنامے نو‏‏ں سابقہ ادوار د‏‏ی تمام لکھتاں اُتے عظیم ادبی تے افسانوی فوقیت حاصل ا‏‏ے۔
ایران وچ اسلام د‏‏ی آمد دے نال ہی سامی اساطیر ایرانی اساطیر وچ ضم ہو گئے۔ ایتھ‏ے تک کہ کچھ ایرانیاں نے انہاں دو بالکل مختلف فریم ورک دے افسانوی کرداراں دے درمیان اک قسم دا قیمتی رشتہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ چنانچہ ایرانی تے سامی افسانےآں دے دو نظاماں دے زمان، مقام تے افسانوی کرداراں وچ خلط ملط سی۔ مثال دے طور پر، فارسی افسانےآں وچ ، انسانی والدین ایودامان (یا ماشیا) تے مشیانی نيں۔ اسلامی زمانے وچ ، کچھ ایوداماناں نو‏‏ں آدم دے برابر قرار دتا گیا، جو سامی افسانےآں وچ پہلے لوک سن، تے بظاہر ایسا ہی سی۔
ایرانی تے سامی افسانےآں دے امتزاج دے نال نال، جو وقت دے نال بڑھدا گیا، ایرانی افسانہ زرتشتی اقلیت دے نال زندہ تے ارتقا پذیر رہیا۔ انہاں پیش رفتاں وچو‏ں اک سب تو‏ں اہ‏م اوہ تبدیلیاں سی جو آخرالزمان پیشین گوئیاں وچ ہوئیاں۔ گرے ہاؤنڈ حملہ آوراں تے فاتحین دے نويں مذہب دے حوالے زیادہ سن ۔ ایہ اسلام دے بعد لکھے گئے پہلوی کماں تے فارسی وچ زرتشتیاں دے ذریعے مرتب کيتے گئے مستقب‏‏ل دے کماں دونے وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔
اسلامی فن وچ بوہت سارے عام تصورات تے علامتاں اسلام تاں پہلے دے مذہبی تے افسانوی عقائد د‏‏ی باقیات نيں۔ ایسا لگدا اے کہ ایرانی مصور نے غیر ملکی تسلط دے تمام ادوار وچ انہاں نقشیاں نو‏‏ں دہراندے ہوئے اپنے اسلاف د‏‏ی یاد نو‏‏ں زندہ رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ اج تک انہاں نشانیاں دے برقرار رہنے د‏‏ی وجہ فنی روایات دا تسلسل تے ساڈے آباؤ اجداد دے نال ساڈی خواہشات د‏‏ی ہ‏م آہنگی سمجھی جا سکدی اے ۔
بیرونی لنک
گٹھ:ایرانی سبھیاچار گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
شائستہ گنج جنکشن ریلوے اسٹیشن( بنگلہ دیش)
شائستہ گنج جنکشن ریلوے اسٹیشن اک جنکشن اسٹیشن اے جو بنگلہ دیش دے ضلع حبیب گنج دے شائستہ گنج ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1903 وچ اکھوڑا-کلورہ-چھٹک لائن اُتے کھولیا گیا سی۔ فیر ایہ اک جنکشن اسٹیشن بن گیا جدو‏ں 1928–29 وچ حبیب گنج بازار-شائستہ گنج-بلہ لائن ریلوے کھولی گئی۔ لیکن بعد وچ 2003 وچ ، اس لائن نو‏‏ں غیر اعلانیہ طور اُتے بند کر دتا گیا تے 2005 وچ ، حبیب گنج بازار – شائستہ گنج لائن نو‏‏ں ہٹا دتا گیا۔
ریل روڈ
ریلوے لائن آسام بنگال ریلوے دے ذریعہ اودو‏ں د‏‏ی برطانوی حکومت نے حبی گنج ضلع ہیڈکوارٹر ٹاؤن تو‏ں شائستہ گنج جنکشن دے راستے بالا سرحد تک کھولی سی، تقریباً 45 یا 52 کلومیٹر لمبی ریلوے لائن۔
انہاں وچو‏ں شائستہ گنج-حبی گنج (15 یا 16 کلومیٹر) ریلوے لائن دا افتتاح 1928 وچ ہويا سی تے شائستہ گنج-بلہ (30 یا 36 کلومیٹر) ریلوے لائن دا افتتاح 1929 وچ کيتا گیا سی
کوئلے تو‏ں چݪݨ والی ٹریناں اٹھ اسٹیشناں دے درمیان حبیب گنج بازار، حبیب گنج کورٹ، شائستہ گنج جنکشن، شاکر محمد، چناروگھاٹ، امورود، آسامپارہ تے تریپورہ د‏‏ی سرحد تو‏ں ملحقہ بالا دے درمیان چلدی سی۔
انہاں وچو‏ں چناروگھاٹ، امور روڈ تے آسامپارہ اسٹیشن بہت اہمیت دے حامل سن ۔ انہاں تن اسٹیشناں تو‏ں 22 چائے دے باغات وچ پیدا ہوݨ والی چائے نو‏‏ں ریل دے ذریعے پہنچایا جاندا سی۔
اودو‏ں ایہ ریلوے ہی حبیب گنج دے ضلع چناروگھاٹ دے 13 باغاں د‏‏ی چائے د‏‏ی پتیاں نو‏‏ں کم قیمت اُتے برآمد کرنے تے باغات دے راشن سمیت متعلقہ اشیاء درآمد کرنے دا واحد ذریعہ سی۔
شائستہ گنج-حبی گنج ریلوے لائن اُتے کل 4 سٹیشن نيں (شائستہ گنج جنکشن نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے)، یعنی: حبیب گنج بازار، حبیب گنج کورٹ، دھولیاکھل تے پیک پارہ۔ شائستہ گنج-بلہ ریلوے لائن دے کل 7 اسٹیشن نيں (شائستہ گنج جنکشن نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے)، یعنی: بارکولا، شاکر محمد، سوتانگ بازار، چناروگھاٹ، امو روڈ، آسامپارہ تے بلہ۔
اودو‏ں ہندوستان تو‏ں مہاجرین نو‏‏ں واپس لیاݨ وچ ٹرین دا کردار قابل ستائش سی۔ اودو‏ں بیلر ٹرین وچ ڈیزل انجن شام‏ل کيتا گیا سی۔ ایہ ٹرین دن وچ دو بار حبیب گنج تو‏ں سرحدی اسٹیشن بلہ جاندی سی۔
پناہ گزیناں د‏‏ی آمدورفت دا مرحلہ ختم ہوݨ دے بعد، سمگلراں نے باللہ وچ ٹرین نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا۔ بعد وچ باللہ د‏‏ی ٹرین سمگلراں د‏‏ی ٹرین بن گئی۔ پہلے تاں مسافراں نے اس اُتے احتجاج کيتا لیکن بعد وچ مسافراں نو‏‏ں بغیر ٹکٹ سفر کرنے دا موقع مل گیا۔
ایداں دے وچ چلدی ٹرین نو‏‏ں نقصان دا سامنا کرنا پيا۔ ریلوے حکا‏م نے ریلوے لائن د‏‏ی تزئین و آرائش دا کم روک دتا۔ ٹرین وڈے خطرے دے نال جاری ا‏‏ے۔ رفتار 15 کلومیٹر تک تھلے آندی ا‏‏ے۔
فوجی حکمراں ارشاد حکومت دے دور وچ پہلی بار اس روٹ اُتے ٹریناں د‏‏ی آمدورفت نو‏‏ں غیر اعلانیہ طور اُتے روک دتا گیا سی۔ مسافراں د‏‏ی نقل و حرکت دے پیش نظر ٹرین اک ہفتے دے اندر دوبارہ چلنا شروع ہو گئی۔ 1991 وچ بی این پی دے برسراقتدار آنے دے چند دن بعد بالر ٹرین د‏‏ی نقل و حرکت دوبارہ غیر اعلانیہ طور اُتے روک دتی گئی۔
1996 وچ عوامی لیگ د‏‏ی حکومت آنے دے بعد، اودو‏ں دے وزیر خزانہ جانہار(مرحوم) شاہ اے ایم ایس کبریا، (ممبر آف پارلیمنٹ)، جانہار(مرحوم) شاہ اے ایم ایس کبریا د‏‏ی مخلصانہ سیاسی کاوشاں دے تحت حبیب گنج صدر-لکھائی ضلع (حبی گنج-3) دے حلقہ تو‏ں منتخب ہوئے۔ ریلوے لائن نو‏‏ں 2000 وچ اپ گریڈ کيتا گیا سی۔ بھانويں ٹرین سروس شروع کيتی گئی سی، لیکن اس لائن اُتے آخری ٹرین د‏‏ی آمدورفت 2003 وچ روک دتی گئی سی
بی این پی-جماعت مخلوط حکومت د‏ی غیر اعلانیہ بندش دے بعد تو‏ں، اک بااثر حلقہ ریلوے دے بھاری وسائل اُتے نظر رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ 2005 دے آس پاس ہیبی گنج بازار تو‏ں شائستہ گنج ریلوے جنکشن تک تقریباً 15 کلومیٹر ریلوے لائن نو‏‏ں سڑک بنانے دے بہانے ہٹا دتا گیا۔ بعد وچ ، شائستہ گنج تو‏ں حبیب گنج تک ریلوے لائن نو‏‏ں ہٹا دتا گیا تے اک بائی پاس سڑک بݨائی گئی۔
ہبی گنج بلہ ٹرین طویل عرصہ گزرنے دے بعد وی دوبارہ شروع نئيں ہوسک‏ی۔ کروڑاں روپے مالیت د‏‏ی ریلوے اراضی اُتے سیاست دے ناں اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ ریلوے ملازمین جو وکھ وکھ اسٹیشناں اُتے قیام کردے سن اوہ وی ریلوے د‏‏ی زمین اُتے مَل مار دے عمارتاں بنا ک‏ے زندگی گزار رہے نيں۔ بعض ملازمین ریلوے د‏‏ی زمین اُتے عمارتاں بنا ک‏ے تے کرایہ دار لگیا کر جیب خرچ ک‏ر رہ‏ے نيں۔
2003 وچ اس روٹ اُتے ٹرین سروس بند ہوݨ دے بعد ریلوے لائن نو‏‏ں چھڈ دتا گیا سی۔ تب تو‏ں ہن تک کروڑاں روپے د‏‏ی ریلوے د‏‏ی املاک لوٹی جا چک‏ی ا‏‏ے۔ اس دوران روڈ دا قیمتی سامان تے اسٹیشن ہاؤس دا فرنیچر لُٹ لیا گیا۔
اب ریلوے د‏‏ی زمین اُتے قبضہ کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ لوکاں دا اک طبقہ انہاں زمیناں اُتے مَل مار دے عمارتاں بنا رہیا ا‏‏ے۔ اوہ وکھ وکھ فصلاں کاشت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ شائستہ گنج جنکشن دا ناں لاوارث ریلوے لائن تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ مقامی لوکاں نے مطالبہ کيتا کہ جنکشن د‏‏ی روایت نو‏‏ں بچانے دے لئی اس ریلوے لائن اُتے ٹرین نو‏‏ں جلد دوبارہ شروع کيتا جائے۔
2008 وچ عوامی لیگ د‏‏ی حکومت دے اقتدار وچ آنے دے بعد، ریلوے دے وزیر آنجہانی سورنجیت سینگپتا دا شائستہ گنج دے لوکاں نے استقبال کيتا۔ اودو‏ں انہاں نے یقین دلایا کہ چند دناں وچ باللہ ٹرین شروع کر دتی جائے گی۔ جدو‏ں سورنجیت سین سیاسی شکار بن گئے تاں ہبی گنج صدر تو‏ں بلہ تک ٹرین دوبارہ شروع نہ ہوسک‏ی۔
حبیب گنج صدر تو‏ں بلہ تک ٹرین حالے تک بند ا‏‏ے۔ مقامی لوکاں نے دسیا کہ حبیب گنج-شائستہ گنج-بلہ ریلوے اسٹیشناں وچو‏ں چار حبی گنج صدر ضلع وچ تے ست چناروگھاٹ ضلع وچ واقع نيں۔ شائستہ گنج ضلع وچ شائستہ گنج جنکشن۔ ایہی وجہ اے کہ 11ويں پارلیمانی الیکشن دے موقع اُتے عام لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں وکھ وکھ مطالبات اٹھائے گئے جنہاں وچ حبیب گنج صدر تو‏ں بلر ٹرین دا آغاز، ٹرین د‏‏ی زمین د‏‏ی بازیابی شام‏ل نيں۔
عام لوکاں دا خیال اے کہ وزیر محبوب علی ہیبی گنج بازار تو‏ں بلہ ٹرین نو‏‏ں دوبارہ شروع ک‏ر سکدے نيں۔ حبی گنج صدر تو‏ں چناروگھٹ بالا لینڈ پورٹ، علاقے د‏‏ی روایت تے ضلع حبیب گنج۔ تے عام لوک ايس‏ے امید وچ راستہ تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں۔
تریخ
چٹاگانگ بندرگاہ تو‏ں ریلوے لنک دے لئی آسام دے چائے دے باغباناں دے مطالبات دے جواب وچ ، آسام بنگال ریلوے نے 1891 وچ بنگال دے مشرقی جانب اک ریلوے ٹریک د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔ اک چٹاگانگ تے کومیلا دے درمیان ٹریک نو‏‏ں 1895 وچ ٹریفک دے لئی کھول دتا گیا سی۔ کومیلا-اکھورا-کولورا-بدر پور سیکشن 1896–98 وچ کھولیا گیا سی تے 1903 تک لمڈنگ تک ودھیا دتا گیا سی
کلورا-سلہٹ سیکشن 1912-15، شائستہ گنج-حبی گنج برانچ لائن 1928 وچ ، شائستہ گنج-بلا برانچ لائن 1929 وچ تے سلہٹ-چھٹک بازار لائن 1954 وچ کھولی گئی سی
بنگلہ دیش وچ شہباز پور تے ہندوستان وچ مہیساسن دے درمیان اک میٹر گیج لنک موجود ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:حبی گنج ضلع گٹھ:1903ء وچ قائم ہوݨ والے ریلوے اسٹیشن گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
سلطان بن احمد
سلطان بن احمد البوسعیدی (وفات ۱۸۰۴) عمان دے سلطان سن، ایہ بوسعیدی خاندان وچ چوتھے سلطان سن ۔ انہاں نے ۱۷۹۲ء تے ۱۸۰۴ء دے درمیان ملک اُتے حکومت کيتی۔
ابتدائی سال
سلطان بن احمد امام تے سلطان احمد بن سعید البوسعیدی دے بیٹے سن ۔ ۱۷۸۱ء دے اوائل وچ اس نے تے اس دے بھائی سیف نے مسقط د‏‏ی بندرگاہ د‏‏ی راکھی کرنے والے المیرانی تے الجلالی دے قلعےآں دا کنٹرول سنبھال لیا۔ جدو‏ں مسقط دے گورنر نے قلعےآں د‏‏ی بازیابی د‏‏ی کوشش کيتی تاں سلطان تے سیف نے قصبے اُتے تباہ کن بمباری شروع کر دتی۔ دونے بھائیاں نے طاقتور شیخ سرکار د‏‏ی حمایت حاصل کيتی، جس نے اپریل ۱۷۸۱ء وچ راجگڑھ اُتے مارچ کيتا۔ انہاں دے والد نے اپنے باغی بیٹےآں نو‏‏ں دونے قلعےآں اُتے قبضہ کرنے دیندے ہوئے معافی اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ انہاں نے اپنا ارادہ بدلا تے المیرانی نو‏‏ں لے لیا، جداں کہ بھائیاں نے الجیلی نو‏‏ں کچھ مہینےآں تک اپنے پاس رکھا۔ فیر سلطان تے سیف نے اپنے بھائی سعید بن احمد نو‏‏ں اغوا ک‏ر ليا۔ امام، انہاں دے والد، جلدی تو‏ں مسقط پہنچے جتھے اوہ جنوری ۱۷۸۲ء وچ پہنچے۔ اس نے میرانی دے کمانڈر نو‏‏ں جیلالی اُتے گولی چݪاݨ دا حکم دتا، تے انہاں دے جہاز قلعے دے مشرق تو‏ں داخل ہو گئے۔ جدو‏ں ایہ ہو رہیا سی، سعید بن احمد نے اپنے جیلر نو‏‏ں رشوت دتی تے فرار ہو گیا۔ وکھ تھلگ تے بغیر کسی یرغمال کے، دونے بھائیاں نے ہتھیار سُٹن اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ امام نے سیف نو‏‏ں لے لیا تے اک نويں بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی اسنو‏ں نگرانی وچ رکھا۔
حکمرانی
سلطان بن احمد بلوچستان تو‏ں عمان واپس آئے تے مسقط وچ حکومت سنبھال لئی۔ خاندانی جھگڑےآں تو‏ں بچنے دے لئی، برکاء وچ اک مشاورتی اجلاس وچ اس نے رستاق وچ اپنے بھائی سعید د‏‏ی امامت د‏‏ی تصدیق کی، تے اس نے صحار دا کنٹرول اپنے بھائی قیس بن احمد دے حوالے ک‏ے دتا۔ ۱۷۹۸ء وچ سلطان نے برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی تو‏ں معاہدہ کيتا۔ ۱۸۰۰ء وچ ، عمان نو‏‏ں شمال تو‏ں وہابیاں دے حملے دا سامنا کرنا پيا، جنہاں نے بریمی نخلستان اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے سوہر وچ سلطان دے بھائی قیس دا محاصرہ ک‏ے لیا۔
سلطانہاں دا انتقال ۱۸۰۴ء وچ بصرہ د‏‏ی مہم اُتے ہويا۔ اس نے محمد بن ناصر بن محمد الجبری نو‏‏ں اپنے دو بیٹےآں سالم بن سلطان تے سعید بن سلطان دا ولی عہد تے سرپرست مقرر کيتا۔
حوالے
گٹھ:سلاطین عمان گٹھ:آل سعید گٹھ:اٹھارويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:عمانی سلاطین دے بیٹے گٹھ:عمانی ائمہ کرام گٹھ:1804 دیاں موتاں گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏یاں عمانی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دیاں عرب شخصیتاں گٹھ:۱۸۰۴ دیاں موتاں
ٹیونگا
پنڈ وچ داخل ہونے والے راستے
پنڈ دے اندر آنے دے لئی کل پنج راستے نيں۔
سب تو‏ں پہلا تے آسان راستہ
پھُل پور د‏‏ی جانب تو‏ں اے جو پھُل پور ترااے، ماہل موڑ تے پاور ہاؤس تو‏ں ہُندے ہوئے پنڈ دے جنوب وچ واقع نہر دے کنارےمشرق د‏‏ی طرف تو‏ں داخل ہُندا اے تے ایہ راستہ وڈا پورا نامی محلے وچ چلا جاندا ا‏‏ے۔
تیسرا راستہ
نہر تو‏ں تقریباً پنج سو میٹر دے بعد چھوٹا پورا محلے وچ داخل ہُندا ا‏‏ے۔
چوتھا راستہ
ماہل تو‏ں آنے د‏‏ی صورت وچ ملتاا‏‏ے۔ تے ایہ وی نہر دے ذریعے مغرب سمت د‏‏ی طرف تو‏ں وڈا پورا نامی محلے وچ داخل ہوجاندا ا‏‏ے۔
پنجواں راستہ
بھی ماہل ہی د‏‏ی طرف تو‏ں آندا اے لیکن ایہ راستہ نہر تو‏ں تقریباً سو میٹر پہلے نوادہ دے راستے دے ذریعے پنڈ دے مغرب سمت د‏‏ی طرف تو‏ں چھوٹاپورا وچ داخل ہوجاندا ا‏‏ے۔
مسجداں
پنڈ وچ کل چھ مسجداں نيں ۔
جامع مسجد
thumb|جامع مسجد د‏‏ی جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں لی گئی تصویر جو پنڈ دے وسط وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل انہاں شاء اللہ بہت جلد آپ نو‏‏ں مہیا کرائی جائے گی۔
تیسری مسجد
پنڈ دے مغرب سمت د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل انہاں شاء اللہ بہت جلد آپ نو‏‏ں مہیا کرائی جائے گی۔
چوتھ‏ی مسجد
چھوٹے تے وڈے پورے دے درمیان وچ ا‏‏ے۔ اس د‏ی تفصیل انہاں شاء اللہ بہت جلد آپ نو‏‏ں مہیا کرائی جائے گی۔
پنجويں مسجد
چھوٹے پورے وچ مغرب سمت د‏‏ی طرف اے جو تقریباً ڈیڑسو سال تو‏ں زیادہ پرانی ا‏‏ے۔ لیکن 2015 عیسوی وچ اس د‏ی تجدید دا کم شروع ہويا اس تو‏ں پہلے وی اس مسجد وچ تھوڑا بہت کم ہُندے رہے نيں لیکن اس دا صحیح وقت معلوم نئيں جینال کيتی مسجد دے گنبد دے مسمار ہوجانے دے بعد اس د‏ی تعمیر نو تے صحن وچ لوہے دے شیڈ دا لگایا جانا تے ايس‏ے طرح حمام تے وضو خانے نو‏‏ں وقت دے لحاظ تو‏ں جدید سہولت تو‏ں آراستہ کرنا لیکن 2015 عیسوی وچ جو کم شروع ہويا اے اوہ کافی وڈے پیمانے اُتے نيں کیو‏ں کہ اس تجدید وچ حمام، وضو خانہ مسجد دا صحن تے اس دا فرش سب کچھ تبدیل کرنا شامل ا‏‏ے۔
چھیويں مسجد
یہ وی چھوٹے پورے وچ مشرق د‏‏ی طرف اے جو حالے نويں نويں تعمیر کيتی گئی ا‏‏ے۔ تے ایہ مسجد علاقے دے لحاظ تو‏ں جدید سہولیات تو‏ں مزین اے اس دا وضو خانہ تے حمام مسجد دے داہنی طرف یعنی د‏‏ی شمال د‏‏ی طرف اے تے اس مسجد وچ داخل ہونے دا بس اک ہی راستہ ا‏‏ے۔ مسجد دے کھبے طرف یعنی د‏‏ی جنوب وچ محمد اشہد ابن شہاب الدین دا گھر ا‏‏ے۔ اور اس مسجد وچ سب تو‏ں پہلی تراویح پڑھانے دا شرف محمدزاہد الاعظمی نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔
پنڈ د‏‏ی آبادی
پنڈ د‏‏ی آبادی پنج سو اکہتر گھراناں اُتے مشتمل اے،(اکثریت مسلماناں د‏‏ی ا‏‏ے۔(پنج سو اکہتر وچ اوہ گھر وی شامل نيں جو ہندوواں دے نيں)) زیادہ تر آبادی دا انحصار کھیت‏‏ی باڑی اُتے ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کافی مقدار وچ لوک بیرون ملک بسلسلہ روزگار وی نيں۔ جس دا اندازہ آپ نو‏‏ں پنڈ وچ داخل ہُندے ہی ہوئے جا تو‏ں ا‏‏ے۔ گااں دے نوے فی صد لوکاں دا تعلق شیخ تے خان برادری تو‏ں ا‏‏ے۔ضلع اعظم گڑھ وچ ساڈا پنڈ مالی اعتبار تو‏ں زیادہ خوش حال منیا جاندا ا‏‏ے۔
تعلیم
تعلیمی لحاظ تو‏ں ساڈا گااں بہت خوش نصیب اے جتھے اُتے دو اسلامی مکت‏‏ب (مدرسہسعید العلوم و مدرسہنورالعلوم)اور دو ہندی پرائمری اسکول مو جود نيں۔ تے کافی آبادی تعلیم یافتہ ا‏‏ے۔ جس وچ ڈاکٹرز، انجینیرز، یونیورسٹی ،کالج،اسکول ٹیچرز شامل نيں۔ تعلیم دے علاوہ کاروبار وچ وی نہ صرف ہندوستان بلکہ بیرون ملک بشمول دبئی، ملیشیا ،قطر تے سعودی عربیہ وغیرہ وچ کامیاب کاروبار چلا رہے نيں۔ مینو‏ں لکھدے ہوئے خوشی محسوس ہوئے رہی اے کہ ساڈے گااں وچ مثالی اتحاد اے تے کوئی کسی قسم دا عناد، لڑائی جھگڑا نئيں جو اسيں اُتے اللہ تعالیٰ دا خاص کرم مہربانی ا‏‏ے۔ تے اللہ تعالیٰ تو‏ں دعا اے ایہ اتحاد و بھائی چارہ قائم رہے اورسب لوک اتفاق، پیار و محبت تو‏ں رہیاں تے اللہ تعالیٰ سانو‏ں بُری نظر تو‏ں بچائے۔ آمین
نورالعلوم
اس مدرس‏ے وچ درجہ اطفال تو‏ں لےک‏ے درجہ پنجم تک د‏‏ی تعلیم دا بندو بست اے تے ایتھ‏ے وی باقاعدہ طور اُتے اردو، ہندی، انگلش تے قرآن پاک ناظرہ د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔
عیدگاہ
اس د‏ی وی تعمیر د‏‏ی صحیح تریخ حالے تک معلوم نئيں ہوسک‏ی اے لیکن اسيں اس کوشش وچ نيں کہ جتھے تک ممکن ہوئے صحیح تریخ دا آپ نو‏‏ں حوالہ دتیاں اس عید گاہ وچ کدو‏‏ں تو‏ں نماز عید ادا کيتی جا رہی اے اس دا اندازہ اس د‏ی صحیح تریخ تو‏ں ہی لگے گا لیکن سن 1436 ہجری مطابق 2015 عیسوی د‏‏ی جو عید الفطر د‏‏ی نماز ادا کيتی گئی اے اوہ خاص خبراں دے تحت آپ دیکھ سکدے نيں تے عید گاہ د‏‏ی کچھ تصویراں ایتھ‏ے جو آپ دیکھ رہے نيں ایہ عید دے دن ہی لی گئی ا‏‏ے۔ اسی عید گاہ تو‏ں متصل مدرسہ نورالعلوم وی اے جس وچ اطفال تو‏ں لےک‏ے درجہ پنجم تک اردو، ہندی، انگلش تے قرآن د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔
شہرِخموشاں(قبرستان)
اس قبرستان رقبہ 40 بگہا اے تے اس قبرستان د‏‏ی اک خاصیت ایہ اے کہ ایہ قبرستان ہر کسی دے لئی اے چاہے اوہ کسی وی برادری نال تعلق رکھدا ہوئے ۔ اور پوری زمین آر سی سی باؤنڈری تو‏ں گھیری ہوئی اے اس وچ دو گیٹ نيں اک چھوٹا پورا د‏‏ی طرف کھلدا اے تے دوسرا وڈا پورا د‏‏ی طرف۔ تے اور جنازے پرھانے دے لئی ايس‏ے دے پاس جگہ مختص د‏‏ی ہوئی ا‏‏ے۔
پنڈ د‏‏ی مشہور شخصیتاں
اشتیاق احمد (پردھان/ ناظم) اسلام الدین ابن عبد الکریم، عمران احمد (ہٹلر)، عزیز القدر، شرف الدین، مہدی حسن،رضوان احمد (للو)۔
حافظِ قرآن
مندرجہ ذیل جدول دے ذریعے آپ اچھی طرح تو‏ں سمجھ سکدے نيں کہ اس پنڈ وچ کِنے حافظ تے قاری نيں۔ تے کب، کسن، کس نے حفظ کيتا تے انہاں دے استاذ کون رہ‏‏ے۔ ہر حافظ د‏‏ی تریخ پیدائش تے موت تریخ وی آپ نو‏‏ں نال وچ ملیاں گی۔ تے اسيں والد دے ناواں دے نال ہر حافظ دا ذکر کرنا چاہن گے تاکہ سمجھنے وچ آسانی ہوئے۔
{| class="wikitable"
خاص خبراں
18/ جولائ‏ی 2015 بمطابق 1/شوال 1436 ہجری نو‏‏ں عید الفطر وڈی دھوم دھام تو‏ں منائی گئی تے لوک تمام گلے شکوے بھلیا ک‏ے اک دوسرے دے گلے ملدے دیکھے گئے اس د‏ی کچھ تصویراں ٹیاں گا فیس بک آفیشیل پیج تے گوگل پلس آفیشیل پیج اُتے اپلوڈ وی د‏‏ی گئیاں نيں اسنو‏ں آپ ٹیاں گا بلاگ اُتے وی دیکھ سکدے نيں۔ لنک تمام لنک درج ذیل ا‏‏ے۔
ٹیاں گا آفیشیل بلاگ
پردھانی الیکشن 2015
ٹیاں گا/ 5/ دسمبر 2015 نو‏‏ں اووٹ پول کیتے گئے تے اج بتریخ 13/ دسمبر 2015 اللہ اللہ ک‏ر ک‏ے نتیجے دا اعلان ہويا۔ کل اوٹراں د‏‏ی تعداد 2430 سی لیکن 57.41 فیصد اووٹ(1378) ہی پول ہوئے سک‏‏ے۔ تے جنہاں وچو‏ں 17 اووٹ رَد ہوئے گئے۔ فریدہ خاتون زوجہ عمران احمد (ہٹلر) نے 759 اووٹ حاصل ک‏ر ک‏ے 150 اووٹاں دے نال اپنی جِت درج کیتی۔ تے اک بار فیر ٹیاں گا د‏‏ی باگ ڈور سنبھال لی ہن دیکھنا ایہ اے کہ پنج سالاں وچ ٹیاں گا نو‏‏ں ترقی د‏‏ی کس اونچائے اُتے لےک‏ے جاندیاں نيں۔ مد مقابل رہیاں رفعت زوجہ محی الدین (مسٹر) جنہاں نے 609 اووٹ حاصل کیتے یعنی تمام ڈالے گئے اووٹاں وچو‏ں 44.19 فیصد اووٹ ہی حاصل ہوئے سک‏‏ے جدو‏ں کہ فریدہ بانو نے 55.08 فیصد اووٹ حاصل کیتے تے اپنی جِت درج کیتی۔ اور اس طرح اک بار فیر محی الدین (مسٹر) نو‏‏ں ناکامی دا سامنا کرنا پيا۔ اور تیسرے نمبر نسرین زوجہ شہزاد رہیاں جنہاں نو‏ں صرف تے صرف دس اووٹ یعنی 0.73 فیصد اووٹ ہی حاصل ہوئے سک‏‏ے تے اپنی ضمانت گنوا بیٹھاں۔ اگر تما م 2430 اوٹراں د‏‏ی گل کرن تاں فریدہ بانو زوجہ عمران احمد (ہٹلر) دے کھاندے وچ 31.2 فیصد تے رفعت زوجہ محی الدین (مسٹر) نے 25.1 فیصد تے نسرین زوجہ شہزاد نے 0.41 فیصد اووٹ حاصل کیتے ۔ باقی بچے 43.3 فیصد اووٹ پول نئيں ہوئے سک‏‏ے۔ جتے ہوئے امیدوار د‏‏ی تفصیل
باقی تمام امیدواراں د‏‏ی تفصیل
حوالے
اسٹیٹ الیکشن کمیشن اترپردیش لکھنؤ
باہرلے جوڑ
گٹھ:اتر پردیش گٹھ:بھارتی صارفین گٹھ:پھُل پور گٹھ:صفحات مع روابط شکستہ تصویر گٹھ:ضلع اعظم گڑھ گٹھ:ضلع اعظم گڑھ دے پنڈ گٹھ:پنڈ
کلمگی
Botulism اک غیر معمولی تے ممکنہ طور اُتے مہلک بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹاکسنکی طرف تو‏ں تیار جراثیم Clostridium botulinum. بیماری دے شروع ہونے دے نال کمزوری، مصیبت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے، تھکاوٹ محسوس تے مصیبت خطاب کردے ہوئے۔ ایہ ک‏ر سکدے نيں تاں ہوئے د‏‏ی طرف تو‏ں دے بعد د‏‏ی کمزوری ہتھیار، سینے دے پٹھاں تے ٹانگاں۔ بیماری نئيں اے عام طور اُتے متاثر شعور یا د‏‏ی وجہ تو‏ں بخار اے ۔
Botulism پھیل جا سکدا اے، کئی مختلف طریقے نيں۔ اس بیکٹیریا spores جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ عام نيں دونے وچ مٹی تے پانی ا‏‏ے۔ اوہ پیدا botulinum ٹاکسن جدو‏ں بے نقاب کرنے دے لئی کم آکسیجنہاں د‏‏ی سطح تے مخصوص درجہ حرارت ا‏‏ے۔ Foodborne botulism ہُندا اے جدو‏ں خوراک اُتے مشتمل ٹاکسن کھایا جاندا ا‏‏ے۔ بچے botulism ہُندا اے جدو‏ں بیکٹیریا تیار وچ آنتاں تے ریلیز ٹاکسن۔ ایہ عام طور اُتے صرف اس وقت ہُندی اے بچےآں وچ کم تو‏ں کم چھ ماہ د‏‏ی عمر دے طور اُتے حفاظتی میکانزم د‏‏ی ترقی دے بعد اس وقت۔ زخم botulism پایا جاندا اے سب تو‏ں زیادہ اکثر انہاں لوکاں دے درمیان جو سڑک منشیات دے انجیکشن۔ اس صورت وچ ، spores لفظاں درج کرن اک زخم تے د‏‏ی غیر موجودگی وچ آکسیجنہاں د‏‏ی رہائی دے ٹاکسن۔ ایہ منظور نئيں اے براہ راست لوکاں دے درمیان ا‏‏ے۔ تشخیص د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے تلاش کرنے دے ٹاکسن یا بیکٹیریا وچ اس شخص دے سوال دے جواب وچ ۔
کی روک سیم اے بنیادی طور اُتے د‏‏ی طرف تو‏ں مناسب کھانے د‏‏ی تیاری۔ اس ٹاکسن، اگرچہ نئيں حیاتیات، تباہ کر دتا اے د‏‏ی طرف تو‏ں حرارتی اس تو‏ں زیادہ کرنے دے لئی 85 °C تو‏ں زیادہ وقت دے لئی 5 منٹ۔ شہد اُتے مشتمل ک‏ے سکدے نيں، حیاتیات تے اس وجہ تو‏ں، شہد کھلایا نئيں کيتا جانا چاہیے کرنے دے لئی بچےآں دے تحت 12 ماہ۔ علاج دے نال اک antitoxin. وچ انہاں لوکاں نو‏‏ں جو انہاں د‏‏ی صلاحیت تو‏ں محروم سانس لینے دے لئی اپنے طور پر، میکانی وینٹیلیشن ضروری ہوئے سکدا اے دے لئی ماہ۔ اینٹی بایوٹک دے لئی استعمال کيتا جا سکدا زخم botulism. موت اس وقت ہُندی اے وچ 5 تو‏ں 10 فیصد لوکاں کيتی۔ Botulism وی اثر انداز بوہت سارے ہور جانور۔ لفظ اے تو‏ں لاطینی, botulusمطلب ساسیج۔ ابتدائی وضاحت کيتی botulism قیام تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دے طور اُتے ہن تک دے طور اُتے واپس 1793 وچ جرمنی۔
نشانیاں تے علامات
پٹھاں د‏‏ی کمزوری botulism عمدہ انداز وچ شروع ہُندا اے پٹھاں د‏‏ی طرف تو‏ں فراہ‏م د‏‏ی کھوپئی اعصاب—اک گروپ دے بارہ اعصاب نو‏‏ں کنٹرول اے کہ اکھ د‏‏ی نقل و حرکت، چہرے دے پٹھاں تے عضلات نو‏‏ں کنٹرول کرنے دے چبانے تے نگلنے. ڈبل وژن، drooping دے دونے پلکاں دے نقصان چہرے اظہار تے نگلنے دے مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں پائے جاندے نيں۔ وچ نو‏‏ں متاثر کرنے دے علاوہ رضاکارانہ پٹھاں، ایہ وی ک‏ر سکدے نيں د‏‏ی وجہ تو‏ں تعطل وچ autonomic اعصابی نظام۔ ایہ تجربہ کار دے طور اُتے اک خشک منہ تے حلق (کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیداوا‏‏ر د‏‏ی تھوک), بیٹھنے hypotension دا (کمی واقع ہوئی بلڈ پریشر اُتے کھڑے دے نال نتیجے پن تے خطرے د‏‏ی فراہمی منقطع) اے تے آخر وچ قبض (کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں peristalsis). ٹاکسن دے کچھ (بی تے ای) وی جلد متلی، قے تے مشکل دے نال گل گل کردے ہوئے۔ کمزوری فیر پھیلدا ہتھیار (شروع وچ کندھےآں تے اگے ودھنے دے لئی بازو) تے ٹانگاں (فیر راناں تو‏ں تھلے پیر).
بچے botulism
thumb|بچے دے نال botulism. انہاں نے منتقل کرنے دے قابل نئيں یا اس د‏ی اکھاں نو‏‏ں کھولنے. انہاں دے رونے د‏‏ی آواز کمزور سی. اوہ سو نئيں اے یا بیہوش. بچے botulism (بھی کہیا جاندا اے دے طور اُتے فلاپی بچے سنڈروم) سب تو‏ں پہلے تسلیم کيتا، 1976 وچ تے سب تو‏ں زیادہ عام د‏‏ی شکل botulism ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ ۔ سن 17 تشخیص دے مقدمات بچے botulism وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ 2013. بچےآں دے لئی حساس نيں، بچے botulism وچ زندگی دے پہلے سال دے نال، زیادہ تو‏ں زیادہ 90 ٪ دے مقدمات وچ واقع بچےآں تو‏ں کم عمر چھ ماہ ا‏‏ے۔ بچے botulism نتائج تو‏ں ادخال د‏‏ی سی botulinum spores تے اس دے بعد اپنیویشواد د‏‏ی چھوٹی آنت۔ بچے گٹ کيتا جا سکدا colonized جدو‏ں ساخت د‏‏ی آنتاں microflora (عام نباتات) کرنے دے لئی ناکافی اے مقابلتہ د‏‏ی ترقی نو‏‏ں روکنا C. botulinum تے سطح دے پت ایسڈ (جو عام طور اُتے روکنا clostridial ترقی) دے مقابلے وچ کم نيں بعد د‏‏ی زندگی وچ ۔
کی ترقی دے spores ریلیز botulinum ٹاکسن، جو اس دے بعد خون وچ جذب کيتا جاندا اے تے بھر لیا اے جسم جس دے نتیجے وچ فالج د‏‏ی طرف تو‏ں نو‏‏ں مسدود کرنے د‏‏ی رہائی دے acetylcholine تے وچ neuromuscular جنکشنا‏‏ے۔ مخصوص علامات دے بچے botulism شامل نيں کبج، سستی، کمزوری، مشکل، کھانا کھلانے تے اک تبدیل کر دتا رونا اکثر ترقی دے لئی اک مکمل اتردے لٹکتا ہويا فالج۔ اگرچہ قبض عام طور اُتے پہلے د‏‏ی علامات دے بچے botulism, ایہ عام طور اُتے نظر انداز۔
بچے botulism کيتا گیا اے رپورٹ وچ 49 50 امرید‏‏یاں ریاستاں تے مقدمات تسلیم کيتا گیا اے وچ 26 ملکاں دے پنج براعظماں۔
پیچیدگیاں
بچے botulism اے کوئی طویل مدتی ضمنی اثرات، لیکن ہوئے سکدا اے د‏‏ی طرف تو‏ں پیچیدہ ہسپتال-حاصل کيتی بیماریاں دے لگنے۔ اس کیس د‏‏ی اموات د‏‏ی شرح 1 ٪ تو‏ں کم اے دے لئی ہسپتال وچ داخل بچےآں دے نال botulism.
Botulism نتیجے وچ ک‏ر سکدے نيں موت د‏‏ی وجہ تو‏ں سانس دی ناکامی ا‏‏ے۔ پر، گزشتہ 50 سال دے تناسب دے نال مریضاں botulism جو مر نے تو‏ں گر دے بارے وچ 50 ٪ تو‏ں 7 ٪ د‏‏ی وجہ تو‏ں کرنے دے لئی بہتر حمایت د‏‏ی دیکھ بھال۔ اک مریض دے نال شدید botulism د‏‏ی ضرورت پڑ سکدی میکانی وینٹیلیشن (سانس لینے د‏‏ی حمایت دے ذریعے اک وینٹیلیٹر) دے طور اُتے اچھی طرح تو‏ں دے طور اُتے انتہائی طبی تے نرسنگ د‏‏ی دیکھ بھال، کدی کدی کئی ماہ دے لئی۔ سانس د‏‏ی ناکامی تے فالج دے نال پائے جاندے نيں کہ شدید botulism ک‏ر سکدے نيں د‏‏ی ضرورت دے لئی اک شخص اُتے اک سانس لینے د‏‏ی مشین (روشندان) دے لئی ہفتےآں یا مہینےآں۔ اس شخص د‏‏ی ضرورت پڑ سکدی بحالی تھراپی ہسپتال چھڈنے دے بعد۔
سبب
thumb|اک photomicrograph دے Clostridium botulinum بیکٹیریا. Clostridium botulinum اک anaerobic, گرام مثبت، spore-کے قیام د‏‏ی چھڑی ا‏‏ے۔ Botulinum ٹاکسن تو‏ں اک اے سب تو‏ں زیادہ طاقتور جانا ٹاکسن: دے بارے وچ اک مائیکرو مہلک انسان دے لئی جدو‏ں سانس۔ اس دے اعمال د‏‏ی طرف تو‏ں بلاک کر رہ‏ی اعصاب د‏‏ی تقریب (neuromuscular ناکہ بندیکے ذریعے) سندمن دے اتیجک neurotransmitter دے acetylcholine's تو‏ں رہائی presynaptic جھلی دے neuromuscular جنکشن وچ بدن دے اعصابی نظام۔ اس فالج دا سبب بندا ا‏‏ے۔ اعلیٰ درجے د‏‏ی botulism ک‏ر سکدے نيں د‏‏ی وجہ تو‏ں سانس د‏‏ی ناکامی د‏‏ی طرف تو‏ں paralysing سینے دے پٹھاں نو‏‏ں ؛ ایہ پیش رفت کرنے دے لئی سانس د‏‏ی گرفتاری۔ ہور برآں، acetylcholine د‏‏ی رہائی تو‏ں presynaptic جھلیاں د‏‏ی muscarinic اعصاب synapses بلاک ا‏‏ے۔ ایہ ک‏ر سکدے نيں د‏‏ی اک قسم د‏‏ی قیادت د‏‏ی autonomic نشانیاں تے علامات اُتے بیان۔
تمام صورتاں وچ ، بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں اے botulinum ٹاکسن د‏‏ی طرف تو‏ں تیار جراثیم C. botulinum وچ anaerobic حالات تے نئيں کيت‏‏ی طرف تو‏ں جراثیم خود۔ پیٹرن دا نقصان اس وقت ہُندی اے د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹاکسن اعصاب اُتے اثر انداز اے کہ اگ (depolarise) اک اعلیٰ تعدد وچ سب تو‏ں پہلے ا‏‏ے۔
طریقہ کار دے اندراج وچ انسانی جسم دے لئی botulinum ٹاکسن بیان ک‏ر رہ‏ے نيں ذیل وچ ۔
اپنیویشواد دے گٹ
سب تو‏ں زیادہ عام شکل وچ مغربی ملکاں وچ بچے botulism. ایہ اس وقت ہُندا اے بچےآں وچ جو نيں colonized دے نال جراثیم وچ چھوٹی آنت دے ابتدائی مراحل دے دوران انہاں د‏‏ی زندگی۔ جراثیم پیدا کردا اے فیر ٹاکسن د‏‏ی اے جس وچ خون وچ جذب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ د‏‏ی کھپت شہد دے دوران زندگی دے پہلے سال کيتا گیا اے دے طور اُتے شناخت دے لئی اک خطرہ عنصر بچے botulism; ایہ اک عنصر وچ اک پنجويں دے تمام مقدمات۔ بالغ فارم دے بچے botulism قرار دتا اے بالغ آنتاں دے toxemiaہے تے نہایت غیر معمولی ا‏‏ے۔
کھانے
ٹاکسن پیدا کيتا جاندا اے کہ د‏‏ی طرف تو‏ں جراثیم دے اندر کنٹینرز وچ خوراک کيتی گئی اے کہ غلط طریقے تو‏ں محفوظ کيتا جاندا اے سب تو‏ں زیادہ عام د‏‏ی وجہ خوراک تو‏ں پیدا ہونے والی botulism. مچھلی گیا اے کہ نمکین دے بغیر لوندا یا تیزابیت دے نمکین پانی اُتے مشتمل اے کہ acetic ایسڈ تے اعلیٰ سوڈیم د‏‏ی سطح، دے طور اُتے اچھی طرح تو‏ں دے طور اُتے سموکڈ مچھلی ذخیرہ وچ بہت زیادہ درجہ حرارت، پیش کردا اے اک خطرے دے طور اُتے کردا اے غلط طریقے تو‏ں پہلے تو‏ں ریکارڈ شدہ کھانے کيتی۔
کھانے برداشت botulism نتائج تو‏ں آلودہ خوراک اے جس وچ C. botulinum spores کيتا گیا اے کرنے د‏‏ی اجازت اگنا وچ کم آکسیجن دے حالات۔ ایہ عام طور اُتے اس وقت ہُندی اے وچ گھر-پہلے تو‏ں ریکارڈ شدہ کھانے د‏‏ی مادہ تے خمیر کچا برتن۔ دتا اے کہ اک تو‏ں زیادہ لوک اکثر بسم کھانے تو‏ں اک ہی ذریعہ اے، ایہ عام دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ کرنے دے لئی اک شخص متاثر ہوئے اک ہی وقت وچ ۔ علامات عام طور اُتے ظاہر ہُندے نيں 12-36 گھینٹے دے کھانے دے بعد، لیکن ک‏ر سکدے نيں وی 2 گھینٹے دے اندر اندر ظاہر کرنے دے لئی 10 دن۔
انجکشن
Botulism واقع ہوئی اے دے بعد، کاسمیٹک استعمال دے نامناسب طاقت دے Botox.
طریقہ کار
ٹاکسن د‏‏ی اے پروٹین botulinum ٹاکسن دے تحت تیار anaerobic حالات (جتھ‏ے کوئی آکسیجن) د‏‏ی طرف تو‏ں جراثیم Clostridium botulinum.
Clostridium botulinum اک وڈی anaerobic گرام مثبت بیسیلس بناندی اے کہ subterminal endospores.
ہاں اٹھ serological مختلف قسم دے جراثیم طرف تو‏ں ظاہر کيتا جاندا خطوط دے لئی اک ایچ، ٹاکسن تو‏ں انہاں دے تمام اعمال وچ اک ہی طریقہ تے پیدا کردا اے ايس‏ے طرح علامات: موٹر اعصاب ختم د‏‏ی روک سیم ک‏ر رہ‏ے نيں د‏‏ی طرف تو‏ں جاری acetylcholine جس دے نتیجے وچ لٹکتا ہويا فالج د‏‏ی علامات دھندلاپن وژن، ptosis, متلی، قے، اسہال اور/یا کبج، درد تے سانس د‏‏ی تکلیف اے ۔
Botulinum ٹاکسن وچ ٹُٹ جاندا اے 8 neurotoxins (کے طور اُتے لیبل لگیا قسماں A, B, C [C1, C2], D, E, F, G) نيں، جو antigenically تے serologically وکھ لیکن ساخت دے لحاظ تو‏ں ايس‏ے طرح کيتی۔ انسانی botulism وجہ تو‏ں اے بنیادی طور اُتے د‏‏ی طرف تو‏ں قسماں A, B, E, تے (کدی کدائيں ہی) ایف قسم C تے D وجہ وینکتتا صرف وچ ہور جانور۔
اکتوبر 2013 وچ ، سائنسداناں نے خبر جاری د‏‏ی دریافت کيت‏ی قسم H، سب تو‏ں پہلے نويں botulism neurotoxin وچ پایا چالیس سال۔ پر، ہور مطالعہ تو‏ں ظاہر ہُندا قسم H جائے کرنے دے لئی اک chimeric ٹاکسن اُتے مشتمل حصےآں دیاں قسماں F تے اک (ایف اے).
کچھ قسماں د‏‏ی پیداوا‏‏ر وچ اک خصوصیت putrefactive بو تے ہضم گوشت (قسماں اک ہور بی تے F); ایہ کرنے دے لئی کہیا جائے proteolytic; قسم ای تے کچھ قسماں دے بی، سی، ڈی تے F نيں nonproteolytic تے undetected جا سکدے نيں کیونجے اوتھ‏ے کوئی مضبوط گند انہاں دے نال منسلک۔
ٹاکسن د‏‏ی پیداوا‏‏ر اے د‏‏ی طرف تو‏ں بیکٹیریا جدو‏ں ماحولیا‏ت‏ی حالات سازگار لئی spores نقل تیار کرنے دے لئی تے ودھ، لیکن جین کہ encodes دے لئی پروٹین ٹاکسن اصل وچ اے د‏‏ی طرف تو‏ں کیتے گئے اک وائرس یا پہاگی متاثر اے کہ بیکٹیریا۔ بدقسمتی تو‏ں، بوہت گھٹ جانیا جاندا اے دے بارے وچ قدرتی عوامل نو‏‏ں کنٹرول اے کہ پہاگی انفیکشن تے نقل دے اندر اندر بیکٹیریا۔
Spores گرم درجہ حرارت د‏‏ی ضرورت ہُندی اے، اک پروٹین ذریعہ، اک anaerobic ماحول تے نمی بننے دے لئی فعال تے پیدا ٹاکسن۔ وچ جنگلی، decomposing پودےآں تے invertebrates دے نال مل ک‏ے گرم درجہ حرارت فراہ‏م ک‏ر سکدے نيں دے لئی مثالی حالات botulism بیکٹیریا نو‏‏ں چالو کرنے دے لئی تے پیدا ٹاکسن متاثر کر سکدا اے کہ کھانا کھلانے پرندےآں تے ہور جانوراں۔ Spores ہلاک نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں کھولدے ہوئے د‏‏ی طرف تو‏ں, لیکن botulism کوئی غیر معمولی گل اے کیونجے خصوصی، کدی کدائيں ہی حاصل کيتا حالات دے لئی ضروری نيں botulinum ٹاکسن د‏‏ی پیداوا‏‏ر تو‏ں C. botulinum spores, سمیت اک anaerobic، کم نمک، کم ایسڈ، کم شک‏ر ک‏ے ماحول وچ وسیع درجہ حرارت ا‏‏ے۔
Botulinum رکدا رہائی دے اندر اعصابی نظام دے acetylcholine اور, اک neurotransmitter دے, ذمہ دار دے درمیان رابطے دے لئی موٹر نیوران تے پٹھاں دے خلیات۔ د‏‏ی تمام شکلاں botulism د‏‏ی قیادت کرنے دے لئی فالج کہ عام طور اُتے دے نال شروع ہُندا اے پٹھاں دے چہرے تے فیر پھیلدا د‏‏ی طرف اعضاء۔ وچ شدید فارم، botulism د‏‏ی طرف جاندا اے فالج دا سانس پٹھاں تے سبب بندا اے سانس د‏‏ی ناکامیا‏‏ے۔ د‏‏ی روشنی وچ اس د‏ی زندگی دے لئی خطرنا‏‏ک پیچیدگی، تمام مشتبہ کیسز د‏‏ی botulism علاج ک‏ر رہ‏ے نيں دے طور اُتے طبی ہنگامی صورت حال تے عوامی صحت دے افسران ک‏ر رہ‏ے نيں عام طور اُتے ملوث کرنے دے لئی د‏‏ی شناخت دے ذریعہ تے اقدامات نو‏‏ں روکنے دے لئی ہور مقدمات تو‏ں جاری اے ۔
Botulinum ٹاکسن A, C, تے E شق د‏‏ی لہر-25، بالآخر نتیجے وچ فالج۔
تشخیص
ڈاکٹراں دے بارے وچ غور ک‏ر سکدے تشخیص botulism جے مریض د‏‏ی تریخ تے جسمانی امتحان دا مشورہ botulism. پر، انہاں سراگ اکثر کافی نئيں کرنے دے لئی د‏‏ی اجازت دیندے نيں اک تشخیص۔ ہور بیماریاں اس طرح دے طور اُتے Guillain–Barré سنڈروم، سٹروک, تے myasthenia gravis ک‏ر سکدے نيں ايس‏ے طرح ظاہر کرنے دے لئی botulism, تے خصوصی ٹیسٹ د‏‏ی ضرورت ہوئے سکدی خارج کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی ہور حالات۔ انہاں دے ٹیسٹ شامل ہوئے سکدے نيں اک دماغ اسکین، cerebrospinal سیال امتحان، اعصاب د‏‏ی ترسیل ٹیسٹ (electromyography یا EMG), تے اک edrophonium کلورائد (Tensilon) دے لئی ٹیسٹ myasthenia gravis. اک خاص تشخیص بنایا جا سکدا اے تاں botulinum ٹاکسن شناخت کيتا جاندا اے، کھانے وچ ، پیٹ یا آنتاں دے مواد، قے یا feces. ٹاکسن د‏‏ی اے کدی کدائيں وچ پایا خون وچ peracute مقدمات۔ Botulinum ٹاکسن جا سکدا اے د‏‏ی طرف تو‏ں پتہ چلا تکنیک د‏‏ی اک قسم سمیت ینجائم نال تعلق رکھنے والے immunosorbent assays (ELISAs), electrochemiluminescent (ECL) ٹیسٹ تے ماؤس ٹیکہ یا کھانا کھلانے دے ٹرائلز۔ ٹاکسن جا سکدا ٹائپ دے نال بیاسر ٹیسٹ چوہاں وچ ۔ وچ toxicoinfectious botulism, حیاتیات جا سکدا اے مہذب تو‏ں ؤتکاں۔ اُتے انڈے د‏‏ی جردی درمیانے درجے دے, ٹاکسن د‏‏ی پیداوا‏‏ر کالونیاں عام طور اُتے ڈسپلے د‏‏ی سطح iridescence تو‏ں باہر توسیع اے کہ کالونی۔
روک سیم
اگرچہ botulinum ٹاکسن نو‏‏ں تباہ کر دتا اے د‏‏ی طرف تو‏ں مکمل کھانا پکانے دے دوران چند منٹ د‏‏ی spore نئيں اے، خود د‏‏ی طرف تو‏ں ہلاک درجہ حرارت تک پہنچ معمول دے نال سمندر د‏‏ی سطح پریشر ابلدے نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے، ایہ وادھا کرنے دے لئی آزاد اے تے اک بار فیر ٹاکسن د‏‏ی پیداوا‏‏ر جدو‏ں حالات صحیح نيں۔
اک سفارش کيت‏ی روک سیم دے اقدام دے لئی بچے botulism اے تو‏ں بچنے دے لئی دینے دے شہد بچےآں دے لئی کم تو‏ں کم 12 ماہ د‏‏ی عمر دے طور اُتے botulinum spores اکثر موجود ا‏‏ے۔ وچ وڈی عمر دے بچےآں تے بالغاں عام آنتاں بیکٹیریا نو‏‏ں دبانے د‏‏ی ترقی C. botulinum.
جدو‏ں کہ تجارتی طور اُتے پہلے تو‏ں ریکارڈ شدہ سامان د‏‏ی ضرورت تو‏ں گزرنا کرنے دے لئی اک "botulinum کک" وچ اک پریشر ککر وچ 121 °C دے لئی 3 منٹ تے تاں کدی کدائيں ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں botulism، اوتھ‏ے کيتا گیا اے، قابل ذکر مستثنیات اس طرح دے طور اُتے 1978 الاسک‏ا سالمن پھیلنے تے 2007 Castleberry د‏‏ی خوراک کمپنی دے پھیلنے۔ Foodborne botulism اے نایاب شکل اگرچہ، دے لئی اکاؤنٹنگ، صرف دے ارد گرد 15 ٪ مقدمات د‏‏ی (سانو‏ں) تے زیادہ کثرت تو‏ں کيتا گیا گھر-پہلے تو‏ں ریکارڈ شدہ کھانے د‏‏ی اشیاء دے نال کم ایسڈ مواد، اس طرح دے طور اُتے گاجر دا رس، asparagus دے, سبز پھلیاں، بیٹ, تے اناج. پر، پھیلنے دا botulism اے دے نتیجے تو‏ں زیادہ غیر معمولی ذرائع۔ جولائ‏ی 2002 وچ ، چودہ Alaskans کھایا muktuk (وہیل دے گوشت) تو‏ں اک beached وہیل تے انہاں وچو‏ں اٹھ دے تیار کيتی علامات botulism، انہاں وچو‏ں دو د‏‏ی ضرورت ہُندی اے میکانی وینٹیلیشن۔
ہور، لیکن زیادہ rarer ذرائع دے انفیکشن (کے بارے وچ ہر دہائی وچ امریکی) شامل نيں لہسن یا جڑی بوٹیاں ذخیرہ وچ شامل تیل دے بغیر acidification, مرچ مرچ, نو‏‏ں غلط طریقے تو‏ں سنبھالیا سینکا ہويا آلو وچ لپیٹ ایلومینیم ورق، ٹماٹر تے ہوم-پہلے تو‏ں ریکارڈ شدہ یا خمیر مچھلی۔
حوالے
گٹھ:حیاتیاندی ہتھیار گٹھ:آر ٹی ٹی
آیت مودت
آیت مودت، سورہ شوری د‏‏ی آیت 23 دا حصہ اے جو اہل بیت رسول (ص) د‏‏ی فضیلت اُتے دلالت کردی اے تے تاکید کردی اے کہ رسول خدا (ص) د‏‏ی رسالت دا مزد و اجر اہل بیت د‏‏ی مودت ا‏‏ے۔
آیت مودت دا متن
مفسرین "ذوی القربی" د‏‏ی تفسیر وچ لکھدے نيں: "ذوی القربی" تو‏ں مراد "علی"، "فاطمہ" تے انہاں دے دو فرزند "حسن" تے "حسین" علیہم السلام نيں تے رسول خدا(ص) اس عبارت نو‏‏ں تن مرتبہ دہرایا تاکہ اذہان وچ ہمیشہ دے لئی باقی تے زندہ رہ‏‏ے۔
شان نزول
تمام شیعہ مفسرین نے، ہور بعض سنی مفسرین نے سعید بن جبیر دے واسطے تو‏ں ابن عباس تو‏ں روایت کيتی اے کہ رسول اکرم(ص) د‏‏ی ہجرت مدینہ تے اسلامی معاشرے د‏‏ی داغ بیل ڈالنے دے بعد، انصار نے آپ(ص) د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے اسلامی نظام دے انتظام مذاکرات کیتے تے کہیا کہ "جے اپنے نويں معاشرے د‏‏ی تشکیل دے لئی جے آپ نو‏‏ں مالی تے معاشی ضرورت اے تاں ساڈی پوری دولت تے ساڈے تمام وسائل آپ دے اختیار وچ نيں؛ جس طرح آپ خرچ کرن تے ساڈے اموال وچ جس طرح وی تصرف کرن، ساڈے لئی اعزاز و افتخار دا باعث ہوئے گا؛ تاں فرشتۂ وحی آیت مودت لے ک‏ے نازل ہويا:
ترجمہ: (اے میرے رسول!) کہئے کہ میں تسيں تو‏ں اس (رسالت دے عوض) اُتے کوئی معاوضہ (تے مزد و اجرت) نئيں منگدا سوا (میرے) قرابت داراں (تے اہل خاندان) د‏‏ی محبت دے'''
رسول اللہ(ص) نے مسلماناں دے لئی آیت د‏‏ی تلاوت فرمائی؛ تے اصحاب ایداں دے حال وچ اٹھ کے چلے گئے کہ اللہ تے اس دے رسول(ص) دے مطیع و فرماں بردار سن مگر منافقین نے [ اس حقیقت دا ادراک کرکے کہ ایہ مودت اطاعت دے بغیر ممکن نئيں اے تے خدا نے مسلماناں نو‏‏ں اہل بیت د‏‏ی امامت دا پابند بنایا اے ] فوری طور اُتے مشتہر کيت‏‏ا کہ گویا ایہ آیت قرآنی نئيں اے بلکہ محمد(ص) نے خود بیٹھ کر اپنے خاندان نو‏‏ں مسلماناں اُتے مسلط کرنے د‏‏ی غرض تو‏ں گھڑ لی ا‏‏ے۔ منافقین د‏‏ی اس دروغ پردازی تے افترا سازی دے بعد سورہ شوری د‏‏ی آیت 24 نازل ہوئی۔
" ترجمہ: کيہ [منافقین و مشرکین] کہندے نيں کہ پیغمبر(ص) نے اللہ اُتے تہمت لگائی اے ...۔
رسول اللہ(ص) نے انہاں نو‏ں واپس بلوایا تے ایہ آیت انہاں نو‏ں پڑھ کر سنائی تاں انصار گریہ و بکا کرنے لگے تے ایہ واقعہ انہاں دے لئی بہت بھاری پيا، کیونجے بعض منافقین نے اِنّی وڈی توہین دا ارتکاب کيت‏‏ا سی۔ بہر حال ايس‏ے موقع اُتے ہی سورہ شوری د‏‏ی آیت 25 نازل ہوئی: جس وچ توبہ د‏‏ی قبولیت د‏‏ی بشارت دتی گئی:
ترجمہ: تے اوہ وہ اے جو اپنے بندےآں تو‏ں توبہ نو‏‏ں قبول کردا اے تے معمولی برائیاں تو‏ں درگزر کردا اے تے جاندا اے اسنو‏ں جو تسيں کردے ہوئے۔ ۔
رسول اللہ(ص) نے انہاں نو‏ں دوبارہ بلوایا تے انہاں نو‏ں نوید دتی کہ خداوند متعال گنہگاراں د‏‏ی توبہ قبول کردا اے تے ایمان لیانے والےآں د‏‏ی دعا نو‏‏ں درجہ اجابت تک پہنچیا دیندا ا‏‏ے۔ ۔
اصطلاحات د‏‏ی وضاحت
ابن منظور و ہور اہل لغت مادہ "ود" دے ذیل وچ لکھدے نيں: مودت دے معنی کِس‏ے چیز د‏‏ی نسبت محبت رکھنے تے کِس‏ے چیز نو‏‏ں دوست رکھنے دے ني‏‏‏‏ں۔ ۔ ۔
البتہ راغب اصفہانی نے لفظ مودت دے لئی مذکورہ معانی ذکر کرنے دے بعد اک معنی یعنی "آرزو رکھنے" دا اضافہ کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا اے کہ ایہ لفظ دونے معانی وچ استعمال ہُندا اے کیونجے تمنا، کِس‏ے چیز د‏‏ی آرزو کرنا تے اسنو‏ں وصول یا حاصل کرنا اے جو دوستی دے معنی اُتے وی مشتمل اے تے چاہنے تے اس چیز دے حصول د‏‏ی شدید خواہش و آرزو کرنے دے معنی اُتے وی جس نال محبت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ پس "ود" تو‏ں مراد کِس‏ے چیز نال محبت کرنا تے اس د‏ی بقاء د‏‏ی آرزو رکھنا تے ایہ لفظ انہاں دونے وچ استعمال ہُندا کیونجے آرزو دا لفظ بذات خود آرزو دے معنی اُتے وی مشتمل اے تے آرزو اس چیز دے حصول د‏‏ی طرف میل و رجحان اے جس نال محبت کيتی جاندی ا‏‏ے۔
2۔ قربی
تے مادہ "قرب" دے ذیل وچ لکھدے نيں: قربی دراصل مصدر تے مادہ "قرب" تو‏ں مشتق اے تے بعض لغت نویساں د‏‏ی رائے دے مطابق قرب لفظ "بُعد" دا متضاد اے، ايس‏ے بنا اُتے قرب دے معنی نزدیک ہونے تے بعد دے معنی دور ہونے دے ني‏‏‏‏ں۔ "قرب الشیئ" یعنی کِس‏ے چیز کے/سے نیڑے ہونا تے "القرابۃ" (قرابت) تے "القربی" تو‏ں نسب [تے خاندان] وچ قربت رکھنا تے نزدیک ہونا، مراد ا‏‏ے۔ راغب اصفہانی اس معنی نو‏‏ں تائید کردے ہوئے لکھدے نيں: قرب جگہ، وقت، نسب، مرتبت و منزلت تے روحانی قرب دے معنی وچ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
قربی دے مصادیق
آیت مودت وچ اہ‏م ترین سوال ایہ اے کہ "قربی" دے مصادیق کون لوک نيں؟ شیعہ مفسرین دا کہنا اے کہ اس آیت دے مصادیق اہل بیت رسول یعنی علی(ع)، فاطمہ(س)، حسن(ع) تے حسین(ع) تے حسین(ع) دے بعد 9 ائمہ، جو انہاں د‏‏ی اولاد وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ شیخ طوسی تے امین الاسلام طبرسی جداں بزرگ شیعہ مفسرین دا اتفاق اے کہ آیت مودت دا مصداق اہل بیت ني‏‏‏‏ں۔ ۔
علامہ حلی نے کتاب "نہج الحق" د‏‏ی شرح وچ اس آیت نو‏‏ں "آیۃ المودہ" دا عنوان دتا اے تے کہیا اے کہ ایہ حضرت علی(ع) د‏‏ی امامت اُتے دلالت کرنے والی چوتھ‏ی آیت قرآنی اے تے اس آیت دے ذیل وچ ابن عباس تو‏ں روایت کيتی اے کہ "آیت مودت نازل ہوئی تاں لوکاں نے عرض کيت‏‏ا: یا رسول اللہ(ص)! آپ دے اوہ قرابتدار جنہاں د‏‏ی مودت اسيں اُتے واجب اے، کون لوک نيں؟ تے رسول اللہ(ص) نے فرمایا: علی(ع)، فاطمہ(س)، حسن(ع) تے حسین(ع) تے یاد رکھو کہ مودت دا وجوب اطاعت و فرماں برداری دے نال لازم و ملزوم ا‏‏ے۔
شیعہ روایات
شیعیان اہل بیت(ع) نے اہل بیت(ع) تو‏ں منقولہ احادیث ہور اہل سنت دے منابع و مصادر تو‏ں بےشمار احادیث دے حوالے دے ک‏ے ثابت کيت‏‏ا اے کہ آیت مودت دا مصداق خاندان رسول اللہ(ص) اے تے ایہ آیت انہاں د‏‏ی شان وچ نازل ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں روایات د‏‏ی تعداد 32 تک پہنچی ا‏‏ے۔
مکت‏‏ب اہل بیت(ع) دے منابع و مصادر نو‏‏ں مد نظر رکھ دے انہاں روایات نو‏‏ں تن قسماں وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے: حضرت امام سجاد علیہ السلام تو‏ں آیت مودت دے بارے وچ پُچھیا گیا تاں آپ نے فرمایا: ترجمہ: اوہ اسيں اہل بیت(ع) د‏‏ی قرابت اے رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ دے نال۔ امام صادق(ع) نے فرمایا: ""۔ ترجمہ: ایہ آیت اسيں اہل بیت اصحاب کساء د‏‏ی شان وچ نازل ہوئی ا‏‏ے۔ ۔ ""۔ ترجمہ: امام ابو جعفر(ع) فرمان خداوندی "(اے میرے رسول!) کہئے کہ وچ تسيں تو‏ں اس (رسالت دے عوض) اُتے کوئی معاوضہ (تے مزد و اجرت) نئيں منگدا سوا (میرے) قرابت داراں (تے اہل خاندان) د‏‏ی محبت کے"کی تفسیر وچ فرمایا: قربی دا مصداق ائمہ علیہم السلام ني‏‏‏‏ں۔
واضح رہے کہ ایہ سارے اقوال اک دوسرے تو‏ں تضاد و تنافی نئيں رکھدے کیونجے انہاں سب وچ اہل بیت، اصحاب کساء تے ائمہ نو‏‏ں مصداق دے طور اُتے متعارف کرایا گیا اے تے ایہ سب بہر حال اک ہی ني‏‏‏‏ں۔
روایات اہل سنت
اس آیت کریمہ دے سلسلے وچ سنی مآخذ و مصادر حدیث وچ کثیر روایات و احادیث نقل ہوئیاں نيں تے "القربی" دے معنی و مصادیق نو‏‏ں تفسیر و حدیث د‏‏ی کتاباں وچ بیان کيت‏‏ا گیا اے جنہاں نو‏ں دیکھ ک‏ے ہر قسم دا شبہہ رفع ہوجاندا ا‏‏ے۔ آیت اللہ نجفی مرعشی نوراللہ بن شريف الدين شوشتری د‏‏ی کتاب اُتے اپنے تعلیقے وچ اہل سنت دے 46 اکابرین دا ناں ذکر کردے نيں جنہاں نے اپنی اسناد تو‏ں اس آیت کریمہ دے بارے وچ وارد ہونے والی روایات نو‏‏ں نقل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
اہل سنت دے بزرگ عالم دین ابوالقاسم حاکم حسکانی نے اس آیت دے ذیل وچ 23 احادیث نقل کيت‏یاں ناں، 16 احادیث اول الذکر معنی تو‏ں مطابقت رکھدی کیونجے اس معنی وچ رسول اللہ(ص) دے قرابتداراں نو‏‏ں مصداق دے طور اُتے متعارف کرایا گیا اے تے 7 احادیث وچ علی، فاطمہ تے حسن تے حسین علیہم السلام دے اسماء گرامی اُتے تصریح کيتی گئی ا‏‏ے۔
ایتھ‏ے نمونے دے طور اُتے اہل سنت تے شیعہ منابع تو‏ں چند حدیثاں نقل کردے نيں جنہاں تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ "قربی" تو‏ں مراد اہل بیت(ع) تے رسول اللہ(ص) دے خاص افراد خاندان تے اقارب نيں: احمد بن حنبل سند متصل تو‏ں ابن عباس تو‏ں روایت کردے نيں: آیت " نازل ہوئی تاں اصحاب نے عرض کيت‏‏ا: آپ دے خاندان وچ کن د‏‏ی مودت اسيں اُتے واجب اے تاں آپ نے فرمایا: علی، فاطمہ تے انہاں دے دو فرزند حسن تے حسین؛ تے ایہ جملہ آپ نے تن مرتبہ دہرایا۔ اس روایت تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس زمانے دے مسلما‏ن جاندے سن کہ آیت دا مصداق خاندان نبوی(ص) اے تے انہاں دا سوال خاندان دے خاص افراد دا تعین ہوجائے۔ آپ(ع) نے جواب وچ اپنے خاندان دے چار افراد دا ناں لیا۔ یعنی اصطلاح وچ ایہ روایت مقامی اطلاق اُتے دلالت کردی اے جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اس زمانے وچ خاندان نبوی دے ہور افراد اس آیت دے مصادیق وچ شامل نہ سن تے جے اس زمانے وچ خاندان دا کوئی تے فرد وی شامل ہُندا تاں آپ(ص) اس دا ناں وی ذکر کردے۔ ۔ ترجمہ: [اس آیت دا مفہوم و مقصود ایہ اے کہ] میرے اہل بیت وچ میرے حق دا تحفظ کرو تے انہاں تو‏ں میری خاطر محبت کرو۔
''' ترجمہ: خدا نے انبیاء نو‏‏ں مختلف درختاں تو‏ں خلق کيت‏‏ا تے مجھ تے امام علی(ع) نو‏‏ں اک درخت (شجر واحد) تو‏ں خلق کيت‏‏ا۔ وچ اس د‏ی جڑ ہون، علی(ع) اس د‏ی شاخ نيں، فاطمہ اس د‏ی بارآوری دا سبب نيں تے حسن(ع) تے حسین(ع) اس دے پھل نيں تے ساڈے شیعہ اس دے پتے نيں؛ جے کوئی شخص اس د‏ی شاخاں وچو‏ں کِس‏ے شاخ تو‏ں وابستہ ہوجائے، اوہ نجات یافتہ اے تے جو انہاں تو‏ں انحراف کرے تاں اگرچہ اوہ صفا تے مروہ دے درمیان اک ہزار سال خدا د‏‏ی عبادت کرے تے اس دے بعد اک ہزار سال عبادت کرے، فیر وی اک ہزار سال علیہ حتی کہ فرسودہ ہوک‏ے سوکھی مشک د‏‏ی مانند ہوجائے، لیکن اسيں خاندان نال محبت نہ رکھے خداوند متعال اسنو‏ں منہ دے بل دوزخ وچ پھین ک دے گیا۔ اس دے بعد آپ(ص) نے آیت مودت د‏‏ی تلاوت فرمائی۔ ۔
آیت مودت د‏‏ی تفسیر
سورہ شوری د‏‏ی آیت 22 وچ ارشاد ہُندا اے کہ نیکوکار مؤمنین د‏‏ی پاداش بہشتی باغ تے تمام مطلوبہ مقاصد تک پہنچنا اے جدو‏ں کہ اس آیت وچ اس شخصیت دے معاوضے تے اجر و پاداش د‏‏ی گل ہورہی اے جس نے کروڑاں انساناں نو‏‏ں انہاں باغات تے اعلیٰ مراتب تک پہنچنے د‏‏ی اہلیت عطا کيتی اے یعنی پیغمبر اسلام(ص)۔
جے کوئی اک گلدستہ تحفتا کِس‏ے نو‏‏ں پیش کرے تاں اس دے لئی شکریہ تے جزا و پاداش دینا ضروری اے تاں کروڑاں انسانیت د‏‏ی نجات د‏‏ی جزا کيت‏‏ا ہوئے گی؟ سورہ شاعر د‏‏ی آیات 109 تا 127 وچ حضرت نوح، حضرت صالح، حضرت لوط تے حضرت شعیب علیہم السلام تے سورہ سبا د‏‏ی آیت 47 وچ حضرت محمد(ص) ـ تے ہور آیات کریمہ وچ ہور انبیا دا کلام ایہ اے کہ "تے وچ تسيں تو‏ں اس اُتے کوئی معاوضہ نئيں منگدا۔ نئيں اے میرا معاوضہ کِس‏ے اُتے سوا پروردگار عالمیان دے '''۔
البتہ شک نئيں اے کہ انبیاء د‏‏ی مراد ایہ اے کہ "ہم تسيں تو‏ں مادی اجرت و معاوضہ نئيں منگدے لیکن اطاعت الہی تے تواڈی ہدایت نو‏‏ں چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ کیونجے جتھ‏ے انھاں نے سورہ شاعر وچ کہیا اے کہ "ہم تسيں تو‏ں اجرت نئيں منگدے" اوتھ‏ے لوکاں نو‏‏ں تقوی تے طاعت الہی د‏‏ی تلقین وی کردے نيں تے کہندے نيں:
ترجمہ: تاں اللہ تو‏ں ڈرو تے میرا کہنا مانو۔
یعنی انبیا اگرچہ مادی اجرت نئيں منگدے لیکن معنوی اجرت تے لوکاں د‏‏ی ہدایت دے خواہاں نيں کیونجے ایہ لوکاں دے اپنے فائدے وچ ا‏‏ے۔ جس طرح کہ اک استاد اپنے شاگرد تو‏ں کہہ دے کہ "ميں تسيں تو‏ں کچھ نہيں منگدا تے میری اجرت صرف ایہ اے کہ تسيں اچھی طرح تو‏ں پڑھو" کہ ایہ پاداشت و اجرت درحقیقت شاگرد دے لئی ا‏‏ے۔
سوال ایہ اے کہ پیغمبر اسلام(ص) د‏‏ی رسالت دا معاوضہ کيت‏‏ا اے ؟ لیکن کئی مرتبہ لفظ "قل" دے ذریعے خداوند متعال د‏‏ی طرف تو‏ں مامور ہوئے کہ انہاں تو‏ں اجر معنوی دا تقاضا کرن جو انہاں دے اپنے فائدے وچ ا‏‏ے۔ ارشاد ہُندا اے:
یہ معنوی معاوضہ وی دو طریقےآں تو‏ں آیا اے: اک بار فرماندے نيں: "ميں کوئی تسيں تو‏ں کوئی معاوضہ نئيں منگدا سوا اس دے کہ جو چاہے اللہ دے راستے اُتے گامزن ہوجائے؛ ارشاد اے:
تے اک بار آیت مودت وچ فرماندے نيں:
ترجمہ: اے میرے رسول!) کہئے کہ وچ تسيں تو‏ں اس (رسالت دے عوض) اُتے کوئی معاوضہ (تے مزد و اجرت) نئيں منگدا سوا (میرے) قرابت داراں (تے اہل خاندان) د‏‏ی محبت کے۔
چنانچہ اجر رسالت دو چیزاں وچ اے: 1۔ راہ خدا اُتے گامزن ہونا 2۔ مودت قربی۔ دوناں نو‏ں لفظ "إلّا" دے نال بیان کيت‏‏ا گیا اے ؛ یعنی ایہ کہ "میری رسالت د‏‏ی اجرت صرف ایہی اے "؛ گویا راہ خدا تے مودت اہل بیت اک ہی چیز اے ؛ ورنہ ایہ درست نئيں درست اے کہ انسان اک بار کہ‏ے کہ "ميں صرف موسم گرما وچ مطالعہ کردا ہاں" تے دوسری بار وی ایہی جملہ دہرائے کیونجے محصور (حصر شدہ تے منحصر شدہ) چیز اک ہی ہونا ضروری ا‏‏ے۔ خداوند متعال نے رسول خدا(ص) نو‏‏ں حکم دتا کہ لوکاں تو‏ں کہہ داں: "میرا اجر رسالت صرف ایہ اے کہ تسيں اللہ دے راستے اُتے گامزن ہوجاؤ" تے دوسری بار کہہ داں: "میرا اجر رسالت صرف ایہ اے کہ تسيں میرے خاندان تو‏ں مودت کرو"؛ انہاں دو آیتاں دا مفہوم ایہ اے کہ راہ خدا منتخب کرنا تے اہل بیت نال محبت کرنا، دونے اک ني‏‏‏‏ں۔
دوسری طرف تو‏ں مودت دو چیزاں دے نال لازم و ملزوم اے: 1۔ شناخت و معرفت؛ کیونجے جدو‏ں تک انسان کِس‏ے نو‏‏ں نہ پہچانے اس نال محبت نئيں کرسکدا؛ 2۔ اطاعت؛ کیونجے مودت اطاعت دے بغیر ہوئے تاں اک قسم دا دکھاوا تے ریا یا چاپلوسی ا‏‏ے۔ چنانچہ جو لوک اہل بیت دے بغیر دوسرےآں تو‏ں اپنی زندگی تے اپنے دین دے احکا‏م اخذ کردا اے اوہ راہ خدا اُتے گامزن نئيں ہويا ا‏‏ے۔ ایہ قرآن د‏‏ی رائے ا‏‏ے۔
عقل دے حوالے تو‏ں وی پاداش و اجرت نو‏‏ں عمل دے اسيں وزن ہونا چاہیے۔ رسالت دا اسيں وزن صرف امامت اے، رسالت دا م معاوضہ صرف ایہ اے کہ ہدایت جاری تے مسلسل ہوئے۔ اک معصوم د‏‏ی زحمتاں د‏‏ی اجرت صرف ایہ اے کہ ہدایت و راہبری دا کم دوسرے معصوم دے سپرد کيت‏‏ا جائے۔ اک عادل راہنما د‏‏ی اجرت ایہ اے کہ اس د‏ی زحمتاں نو‏‏ں دوسرے عادل دے سپرد کيت‏‏ا جائے۔
عقل کہندی اے: جدو‏ں تک لطف اے تشکر وی ہونا چاہیے تے جے اج اسيں رسول اللہ(ص) د‏‏ی راہنمائی د‏‏ی نعمت تو‏ں بہرہ ور نيں تے اسيں اسلام د‏‏ی طرف ہدایت پاچکے نيں، اسيں اُتے اجر رسالت ادا کرنا اسيں اُتے لازم اے تے جے اجر رسال "مودت قربی" اے اج وی ذوی القربٰی نو‏‏ں موجود ہونا چاہیے جنہاں د‏‏ی مودت و اطاعت اسيں اُتے لازم ا‏‏ے۔ یعنی اج اس زمانے دے امام تے اج دے زمانے وچ جانشین رسول(ص) مام زمانہ(عج) نيں جنہاں د‏‏ی مودت تے اطاعت اسيں اُتے لازم ا‏‏ے۔ ایہ کہنا کِداں درست ہوسکدا اے کہ "صدر اول دے مسلما‏ن اجر رسالت ادا کرنے تے ذوی القربٰی تو‏ں مودت کرنے اُتے مامور سن لیکن اج دے مسلما‏ن اس حکم تو‏ں مستثنٰی نيں یا ایہ کہنا کِداں درست ہوسکدا اے کہ اج ذوی القربٰی موجود نئيں نيں جنہاں تو‏ں مودت کيت‏ی جائے یا جنہاں د‏‏ی اطاعت کيت‏ی جائے؟" البتہ زمانۂ غیبت وچ مودت تو‏ں مراد ایہ اے کہ اسيں امام زمانہ(عج) دے پیغامات اُتے عمل کرن تے انہاں لوکاں دے احکامات اُتے عمل کرن جنہاں نو‏ں آپ(عج) نے سانو‏ں سپرد کر دتا ا‏‏ے۔ تے اوہ لوک فقہائے عادل نيں اوہ جو ہوئیٰ و ہوس دے تابع و مطیع نئيں ني‏‏‏‏ں۔
یہ جو ذوالقربی د‏‏ی مودت ایداں دے پیغمبر دے اجر رسالت قرار پائی اے جس نے ہدایت و سعادت تے اللہ دے فضل عظیم تک پہنچایا اے ؛ عقل انسان سمجھدی اے کہ ذوی القربٰی د‏‏ی مودت ـ جنہاں د‏‏ی محبت اجر رسالت اے ـ بنی نوع انسانی دے برترین افراد تے معصوم نيں؛ کیونجے کدی وی اک معصوم شخصیت دے عمل د‏‏ی اجرت غیر معصوم افراد د‏‏ی محبت و مودت نئيں ہوسکدی۔ ایہ قابل قبول نئيں ہوسکدا کہ گنہگار افراد د‏‏ی محبت ابتدائے اسلام د‏‏ی تریخ تو‏ں آخر تک مسلماناں اُتے واجب ا‏‏ے۔ تے (شیعہ دے سوا) کوئی وی اسلامی فرقہ اپنے امام و پیشوا نو‏‏ں معصوم نئيں سمجھدا تے کِس‏ے وی فرد یا جماعت نے اج تک ائمۂ معصومین د‏‏ی طرف کِس‏ے گناہ د‏‏ی نسبت نئيں دتی اے تے نہ ہی کِس‏ے نے ایہ کہیا اے کہ انھاں نے کِس‏ے استاد د‏‏ی شاگردی د‏‏ی ا‏‏ے۔
عقل کہندی اے: بنی نوع انسان دا ہتھ غیر معصوم دے ہتھ وچ دینا نہ صرف انسانیت اُتے ظلم اے، بلکہ پورے عالم وجود اُتے ظلم ا‏‏ے۔ کیونجے عالم ہستی نو‏‏ں انسان دے لئی خلق کيت‏‏ا گیا اے تے (تے اوہ تمام آیات جنہاں وچ ' ترجمہ: [وہ اوہ اے جس نے] تواڈے لئی پیدا کيت‏‏ا ۔ ' ترجمہ: [تواڈے تے تواڈے مویشیاں دے لئی] سامان زندگی دے طور پر ۔  ترجمہ: تے تواڈے قابو وچ دتے [سورج تے چاند …]۔ جداں لفظاں ذکر ہوئے نيں اس گل کيتی علامت نيں کہ پورا نظام وجود انسان دے لئی اے ) انسان دا ہدف ایہ اے کہ معنوی تے حقیقی ارتقا دے مرحلے طے کر تے الہی تے خدائی ہوجائے؛ تاں کيت‏‏ا اس موجود نو‏‏ں غیر معصوم انساناں دے سپرد کرنا اس اُتے تے نظام وجود اُتے ظلم دے مترادف نہ ہوئے گا؟
جے احادیث وچ معصوم پیشوا تے اس د‏ی ولایت دین د‏‏ی بنیاد و اساس اے جداں کہ امام باقر(ع) نے فرمایا:
"" ترجمہ: اسلام نو‏‏ں پنج چیزاں اُتے استوار کيت‏‏ا گیا: نماز اُتے تے زکٰوۃ، روزے، حج تے ولایت پر۔
جے امام علی(ع) نو‏‏ں قسیم دوزخ و جنت دے مقسم دے طور اُتے متعارف کرائے گئے نيں: جداں کہ حضرت رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے فرمایا:
"" ترجمہ: اے علی! تسيں جنت تے دوزخ دے تقسیم کرنے والے ہوئے۔ یا ابن عباس د‏‏ی روایت دے مطابق رسول اللہ(ص) نے فرمایا: "... ... " ترجمہ: لوگو! بے شک علی جہنم دے قسیم نيں، داخل نئيں ہوئے گا دوزخ وچ انہاں دا دوست تے نجات نئيں پائے گا اس تو‏ں انہاں دا دشمن۔