cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
طلباء د‏‏ی اک کثیر تعداد آپ تو‏ں کسبِ فیض کرنے لگی مگر آپ د‏‏ی تواپنی علمی پیاس وی حالے باقی تھی،کامل استاداں د‏‏ی جستجوآپ نو‏‏ں عظیم دینی درسگاہ دارالعلوم دیوبند انڈیا لے گئی.
عظیم تر البانیا
دوسری جنگ عظیم
جب جرمناں نے اس علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے اطالویاں د‏‏ی جگہ لے لی ، انہاں نے مسولینی د‏‏ی بنائی ہوئی سرحداں نو‏‏ں برقرار رکھیا ، لیکن دوسری جنگ عظیم دے بعد البانیا د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں اتحادیاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی حالت وچ واپس کر دتا۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
١٣٥٧ هجرىءبمطابق١٩٣٨ وچ دارالعلوم دیوبند وچ دورہ حدیث شریف دے لئی داخلہ لیا
عظیم تر البانیا
یوگوسلاو جنگاں
کوسوو لبریشن آرمی (KLA) اک نسلی البانی نیم فوجی تنظیم سی جس نے 1990 د‏‏ی دہائی دے دوران کوسوو نو‏‏ں یوگوسلاویہ سے علیحدگی تے اک عظیم البانیا کی تشکیل دے لئی کوسوو ، البانیہ تے پڑوسی مقدونیہ دی نسلی البانیا اقلیت د‏‏ی تلاش د‏‏ی سی۔ KLA نے البانیا دے تارکین وطن دے درمیان وڈی اخلاقی تے مالی مدد حاصل کيتی۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
شیخ العرب و العجم حضرت مولاناسیدحسین احمدمدنی ؒکے سامنےزانوئےتلمذتہہ کيت‏‏ا،دورہ حدیث شریف دے سالانہ امتحان وچ نمایاں پوزیشن حاصل کيتی،دارالعلوم دیوبند د‏‏ی طرف تو‏ں بطور انعام حدیث شریف د‏‏ی کئی کتاباں ملیاں جو ہن وی آپ کےک‏‏تب خانہ واقع مدنی مسجد تلہ گنگ وچ موجودنيں ۔ آپ د‏‏ی انکساری دا ایہ عالم تھاکہ دارلعلوم دیوبند سےسندلئےبغیر واپس ہوئے کہ وچ اِنّے وڈے ادارے د‏‏ی سند دا مستحق نئيں مگر زندگی دے آخری ایام وچ دارلعلوم دیوبند تو‏ں حاصل کر لئی سی اس سند وچ آپ دے علمی استعداد تے اخلاق تو‏ں متعلق بہت اچھے جملےني‏‏‏‏ں۔ دارالعلوم دیوبندپسے واپسی اُتے پنجاب دے ولی کامل حضرت حسین علی الوانی ؒکےہتھ اُتے بیعت کيتی علمی شہرت اوروڈے وڈے مدارس وچ ہرسہولت میسر ہونےکے باوجود اپنے آبائی پنڈ وچ رہناپسند کيت‏‏ا ،
عظیم تر البانیا
یوگوسلاو جنگاں
KLA کمانڈر سلیمان سلیمی نے اصرار کیا: There is de facto Albanian nation. The tragedy is that European powers after World War I decided to divide that nation between several Balkan states. We are now fighting to unify the nation, to liberate all Albanians, including those in Macedonia, Montenegro, and other parts of Serbia. We are not just a liberation army for Kosovo. 1998 تک دے ایل اے د‏‏ی کارروائیاں اک اہ‏م مسلح بغاوت وچ تبدیل ہو چکیاں سن۔ یو ایس سی آر آئی د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، "کوسوو لبریشن آرمی … حملےآں دا مقصد کوسوو د‏‏ی نسلی سرب آبادی نو‏‏ں 'صاف' کرنے د‏‏ی کوشش کرنا ا‏‏ے۔ یو این ایچ سی آر نے اندازہ لگایا کہ 55،000 پناہ گزین جو مونٹی نیگرو تے وسطی سربیا بھج گئے سن ، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر کوسوو سرب سن ۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
درس وتدریس
بہت ہی کم مدت وچ تدریسی شہرت دور دورتک پہنچ گئی دور دراز سےطلباءجوق درجوق آنے لگے درس نظامی د‏‏ی سب ہی کتاباں پڑھاندے سن اُتے ادب د‏‏ی کتاباں ہرسال زیر تدریس رہدیاں سن اس لئی طلبہ وچ ’’شیخ الادب‘‘ دے لقب تو‏ں مشہور ہوگئے ۔ آپ طلباءکی تعلیم وتربیت وچ ہروقت منہمک رہتےتھے آپ نے صبر واستقامت دا اوہ اعلیٰ نمونہ پیش کيت‏‏ا جس د‏‏ی نظیر خال ہی وچ نئيں ملدی۔
ریما عمر
مضامین
"فاتحین" تے "ہارے ہوئے لوکاں" تو‏ں پرے: جادھاو کیس وچ بین الاقوامی عدالت انصاف دے فیصلے نو‏‏ں سمجھنا
عظیم تر البانیا
یوگوسلاو جنگاں
یوگوسلاو سکیورٹی فورسز ، پولیس ، سرکاری افسران تے نسلی سرب دیہات دے خلاف اس د‏ی ماساں یوگوسلاو دے اک وڈے فوجی کریک ڈاؤن نو‏‏ں جنم دتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 1998–1999 د‏‏ی کوسوو جنگ ہوئی۔ یوگوسلاو سکیورٹی فورسز د‏‏ی طرف تو‏ں سلوبوڈان میلوشیوک تے سرب نیم فوجیاں د‏‏ی کوسوو دے اندر فوجی مداخلت نے کوسوار البانیاں دے پناہ گزین تے پناہ گزیناں دے بحران نو‏‏ں جنم دتا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں نیٹو نو‏‏ں فوجی مداخلت کرنا پئی تاکہ اسنو‏ں نسلی صفائی د‏‏ی جاری مہم دے طور اُتے وسیع پیمانے اُتے پہچانا جائے۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
تلامذہ
آپ دے نمایاں تلامذہ وچو‏ں *مولانامحمدزمان صاحب (سنگوالہ) ،
عظیم تر البانیا
یوگوسلاو جنگاں
جنگ دا خاتمہ کمانووو معاہدے دے نال ہويا ، یوگوسلاو د‏‏ی افواج بین الاقوامی موجودگی دے لئی راستہ بنانے دے لئی کوسوو تو‏ں دستبرداری اُتے رضامند ہو گئياں۔ کوسوو لبریشن آرمی اس دے فورا بعد ٹُٹ گئی ، اس دے کچھ ممبران پریویو ویلی وچ UÇPMB دے لئی لڑنے دے لئی جا رہے نيں تے ہور مسلح نسلی تنازعے دے دوران نیشنل لبریشن آرمی (NLA) تے البانیا د‏‏ی نیشنل آرمی (ANA) وچ شام‏ل ہو رہے نيں۔ مقدونیہ وچ
2000 – موجودہ
thumb| بلقان وچ البانیاں د‏‏ی تقسیم گریٹر البانیا دے لئی لڑنے دے لئی وکالت تے آمادگی رکھنے والیاں سیاسی جماعتاں 2000 د‏‏ی دہائی دے دوران البانیہ وچ ابھری۔ اوہ نیشنل لبریشن فرنٹ آف البانینز (KKCMTSH) تے پارٹی آف نیشنل یونٹی (PUK) سن جو دونے نے 2002 وچ ضم ہو ک‏ے متحدہ قومی البانی محاذ (FBKSh) تشکیل دتا جس نے البانین نیشنل آرمی (AKSh) عسکری گروپ دے لئی سیاسی تنظیم دے طور اُتے کم کيتا۔ تے کچھ ناپسندیدہ KLA تے NLA ممبراں اُتے مشتمل سی۔ بین الاقوامی سطح اُتے دہشت گرد سمجھ‏‏ے جانے والے دونے زیر زمین چلے گئے نيں تے اس دے ارکان 2000 د‏‏ی دہائی دے دوران کوسوو ، سربیا تے مقدونیہ وچ مختلف پرتشدد واقعات وچ ملوث رہے نيں۔   2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، لبریشن آرمی آف چمیریا (یو سی سی) اک اطلاع دتی گئی نیم فوجی تشکیل سی جس دا مقصد شمالی یونان دے علاقے ایپیروس وچ فعال ہونا سی ۔  صرف سیاسی منظر وچ سرگرم سیاسی جماعتاں موجود نيں جنہاں دا اک قوم پرست نقطہ نظر اے بادشاہت پسند لیگلٹی موومنٹ پارٹی (PLL) ، قومی اتحاد پارٹی (PBKSh) بلی کمبٹار دے نال ، اک ایسی جماعت جو انتخابی حد تو‏ں گزر کر پارلیمنٹ وچ داخل ہوئے۔  ایہ سیاسی جماعتاں ، جنہاں وچو‏ں کچھ اک عظیم البانیا د‏‏ی وکالت کردیاں نيں ، بنیادی طور اُتے غیر اہ‏م رہیاں نيں تے البانیا دے سیاسی منظر دے حاشیے اُتے رہیاں۔ کوسوو دے سوال وچ البانیا دے ووٹراں دے درمیان محدود اپیل اے جو عام طور اُتے بولدے نيں اوہ اک وڈی البانیا بنانے والی سرحداں نو‏‏ں دوبارہ بنانے د‏‏ی وکالت کرنے والی جماعتاں دے انتخاب وچ دلچسپی نئيں رکھدے نيں۔ 2012 وچ صد سالہ البانیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی تقریبات نے سیاسی اشرافیہ دے درمیان قوم پرستانہ تبصرے نو‏‏ں جنم دتا جنہاں دے بارے وچ وزیر اعظم سالی بریشا نے البانیہ د‏‏ی سرزمین نو‏‏ں پریوزا ، شمالی یونان تے پرییوو ، جنوبی سربیا تو‏ں البانیا دے پڑوسیاں تو‏ں ناراض قرار دتا۔ کوسوو وچ ، اک نمایاں کھبے بازو د‏‏ی قوم پرست تحریک نے سیاسی جماعت بنائی Vetëvendosje (Self Determination) ابھر کر سامنے آئی اے جو بلقان وچ کوسوو-البانیہ دے قریبی تعلقات تے پان البانیہ دے خود ارادیت دے حامی نيں۔  اک ہور چھوٹی قوم پرست جماعت ، بالی کومبیٹار کوسوو (بی دے کے) خود نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم د‏‏ی اصل تنظیم دا وارث سمجھدی اے جو کوسوو د‏‏ی آزادی تے پان البانی اتحاد د‏‏ی حمایت کردی ا‏‏ے۔ گریٹر البانیا بنیادی طور اُتے سیاسی بیان بازی دے دائرے وچ رہندا اے تے مجموعی طور اُتے بلقان البانیہ دے لوک یورپی یونین دے انضمام نو‏‏ں جرائم ، کمزور گورننس ، سول سوسائٹی تے مختلف البانی آبادیاں نو‏‏ں اکٹھا کرنے دے حل دے طور اُتے دیکھدے نيں۔
ریما عمر
مضامین
تبصرہ: جادھاو کیس اُتے سیاسی نقطہ اسکورنگ
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
سفرآخرت
واپس مرجان آنے دا تقاضاہويا ادھر مرجان وچ بیماری د‏‏ی خبر تو‏ں شدید اضطراب ہويا ، اہل مرجان دے اضطراب تے آپ د‏‏ی خواہش اُتے آپ نو‏‏ں لاہور تو‏ں مرجان واپس لیایا گیا تے ربیع الاول١٣٩٧ھ مطابق ٢٩جنوری١٩٧٧غروب آفتاب دے نال نال علم و عمل دا ایہ آفتاب وی ہمیشہ ہمیشہ کےلئے غروب ہوگیادوسرے روز بعد وچ نماز ظہر آپ دے نیڑےی رفیق شیخ القرآن حضرت مولا‏نا غلام الله خان صاحب نےنماز جنازہ پڑھائی تے مرجان وچ تدفین ہوئی
آپ دے پسماندگان وچ دو صاحبزادے قاضی عبدالرحیم مرحوم اورمولاناحافظ عبدالرشید مرحوم چھوڑےنيں دونے حضرات الله نو‏‏ں پیارے ہوئے چکے نيں الله پاک انہاں د‏‏ی اگلی منزلاں آسان فرمائے ۔
باقیات صالحات
اس کےعلاوہ آپ نے یادگاراں وچ درج ذیل چیزاں چھڈیاں:
ریما عمر
مضامین
اٹز یوپی آرٹائم اگین
تیسرا جائزہ
GSP-Plus تے میڈیا د‏‏ی آزادی
انسانی حقوق دا سنگین جائزہ
حقوق دے لئی ناگوار نقطہ نظر
عدالدی بدانتظامی د‏‏ی تعریف
نفرت انگیز تقریر د‏‏ی وضاحت
عصمت دری دے بارے وچ خرافات
قانون دے ذریعہ ناانصافی - جنید حفیظ دا معاملہ
عظیم تر البانیا
2000 – موجودہ
19 جولائ‏ی 2020 نو‏‏ں ، البانی نژاد گلوکارہ دعا لیپا نو‏‏ں شدید البانی قوم پرستی دے حامیاں تو‏ں وابستہ اک بینر د‏‏ی تصویر شیئر کرنے دے بعد ردعمل دا سامنا کرنا پيا۔ ايس‏ے بینر نے 2014 سربیا بمقابلہ تنازعہ نو‏‏ں جنم دتا سی۔ البانیہ فٹ بال کھیل اس بینر وچ گریٹر البانیا دے غیر جانبدار نقشے نو‏‏ں دکھایا گیا اے ، جدو‏ں کہ کیپشن ، " آٹوکتھونس " ، البانیاں د‏‏ی اصل دے الیرین نظریہ د‏‏ی طرف اشارہ کردا ا‏‏ے۔ جواب وچ ، ٹویٹر صارفین ، انہاں وچو‏ں بوہت سارے مقدونیہ ، یونانی ، مونٹی نیگرن تے سربیائی ، نے گلوکار اُتے نسلی قوم پرستی دا الزام لگایا۔ پولیٹیکل سائنسدان فلورین بیبر نے لیپا دے ٹویٹ نو‏‏ں "احمقانہ قوم پرستی" قرار دتا ، اک ایسا خیال جس وچ دعویٰ کيتا گیا اے کہ اک گروہ نو‏‏ں زیادہ حقوق حاصل نيں کیونجے ایہ پہلے اوتھ‏ے موجود سی تے ایہ کہ ملک وچ نقل مکانی کرنے والےآں نو‏‏ں کم قابل سمجھیا جانا چاہیے ۔
ریما عمر
مضامین
آسیہ بی بی دا معاملہ: انصاف د‏‏ی حتمی درخواست
عظیم تر البانیا
2000 – موجودہ
فروری 2021 وچ ، یورو نیوز دے نال اک انٹرویو وچ ، کوسوو دے سابق وزیر اعظم ، البن کورتی نے کہیا کہ اوہ ذا‏تی طور اُتے البانیہ تے کوسوو نو‏‏ں یکجا کرنے دے لئی ووٹ دین گے۔
لوکاں د‏‏ی رائے
گیلپ بلقان مانیٹر 2010 د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، گریٹر البانیا دے خیال نو‏‏ں البانیہ وچ 63 فیصد ، کوسوو (81 فیصد) تے جمہوریہ مقدونیہ (53 فیصد) وچ البانیاں د‏‏ی اکثریت نے تائید کيت‏ی ، حالانکہ ايس‏ے رپورٹ وچ نوٹ کيتا گیا اے کہ زیادہ تر البانیاں دا خیال سی کہ ایسا ہونے دا امکان نئيں ا‏‏ے۔
ریما عمر
مضامین
لاپتہ افراد تو‏ں متعلق پاکستان دے کمیشن دا جائزہ
عظیم تر البانیا
لوکاں د‏‏ی رائے
مارچ 2007 وچ شائع ہونے والے اقوام متحدہ دے ترقیا‏ت‏‏ی پروگرام (یو این ڈی پی) دے اک سروے وچ ، کوسوو وچ صرف 2.5 فیصد البانیا دے خیال وچ البانیا دے نال اتحاد کوسوو دے لئی بہترین حل ا‏‏ے۔ چھبانوے فیصد نے کہیا کہ اوہ چاہندے نيں کہ کوسوو اس د‏ی موجودہ سرحداں وچ آزاد ہوئے۔
ریما عمر
مضامین
'گمشدگیاں' نو‏‏ں مجرم بنانا
عظیم تر البانیا
لوکاں د‏‏ی رائے
جزیرہ نما بلقان وچ البانیا دا سوال 19 ويں صدی دے آخر تے 20 واں صدی دے اوائل وچ مغربی طاقتاں دے فیصلےآں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ سان اسٹیفانو دے معاہدے تے 1878 دے برلن معاہدے نے البانیا دے آباد علاقےآں نو‏‏ں دوسری ریاستاں نو‏‏ں تفویض کيتا ، اس لئی لیگ آف پریزرین دا رد عمل سامنے آیا۔ اک نظریہ ایہ کہندا اے کہ برطانیہ ، فرانس ، جرمنی تے آسٹرو ہنگری 19 ويں صدی دے اواخر وچ یورپ وچ ٹُٹ پھوٹ دا توازن برقرار رکھنا چاہندے سن ۔
ریما عمر
مضامین
ازسر نو انصاف
عظیم تر البانیا
لوکاں د‏‏ی رائے
2004 وچ کوسوو وچ Vetëvendosje تحریک تشکیل دتی گئی ، جو کوسووین امور وچ غیر ملکی مداخلت د‏‏ی مخالفت کردی اے تے خودمختاری دے حق دے اک حصے دے طور اُتے عوام د‏‏ی خودمختاری دے لئی مہم چلاندی ا‏‏ے۔ Vetëvendosje نے دسمبر 2010 وچ اک الیکشن وچ 12.66٪ ووٹ حاصل کیتے ، تے پارٹی دے منشور وچ البانیا دے نال اتحاد اُتے ریفرنڈم دا مطالبہ کيتا گیا۔
احتضار
اِحتضار موت دے حاضر ہونے دے معنا وچ اے ۔اور فقہی اصطلاح وچ ایداں دے شخص نو‏‏ں محتضر کہندے نيں اوہ موت دے نیڑے ہوئے تے روح اس دے بدن تو‏ں نکل رہی ہوئے ۔فقہی اعتبار تو‏ں اس حالت وچ حاضرین اُتے کچھ ذمہ دارایاں عائد ہُندیاں نيں جو حاضرین نو‏‏ں پورا کرنا چاہیدا ۔
ریما عمر
مضامین
غیر منصفانہ آزمائشاں
عظیم تر البانیا
لوکاں د‏‏ی رائے
2012 وچ ، البانیہ د‏‏ی آزادی د‏‏ی 100 واں سالگرہ د‏‏ی تقریبات دے اک حصے دے طور اُتے ، وزیر اعظم سالی بریشا نے "البانیہ د‏‏ی زمیناں" دے بارے وچ یونان دے پریوزا تو‏ں لے ک‏ے سربیا دے پریسیو تک ، تے مقدونیہ دے راجگڑھ اسکوپے تو‏ں مونٹی نیگرن دے راجگڑھ پوڈگوریکا تک گل کيتی۔ ، البانیا دے پڑوسیاں نو‏‏ں ناراض کرنا۔ تبصرے اک پارچمنٹ اُتے وی لکھے گئے سن جو ویلور شہر دے اک میوزیم وچ آویزاں کیتے جاواں گے ، جتھے 1912 وچ سلطنت عثمانیہ تو‏ں ملک د‏‏ی آزادی دا اعلان کيتا گیا سی۔۔
احتضار
تعریف
احتضار حضر دے مادے تو‏ں باب افتعال دا مصدر اے ۔ موجود ہونے دے معنا بیان کردا اے ۔دینی اصطلاح وچ موت دا حاضر ہونا تے روح نکلنے دے وقت نو‏‏ں کہیا جاندا اے.
عظیم تر البانیا
دوسرے میڈیا وچ استعمال
یہ تصور اکثر استعمال کيتا جاندا اے ، خاص طور اُتے الیریڈا (شمالی مقدونیہ دا مجوزہ مغربی علاقہ) دے نال ، مقدونیہ تے سربیائی سیاست دے حلفےآں وچ قوم پرستاں د‏‏ی طرف تو‏ں حمایت دے لئی بولیاں وچ ۔
احتضار
آداب احتضار
احتضار دے احکا‏م واجب، مستحب و مکروه نيں ۔جنہاں نو‏ں مجموعی طور اُتے آداب احتضار یا احکا‏م احتضار کہندے نيں ۔
مآخذ
گٹھ:فقہی اصطلاحات گٹھ:میت دے احکا‏م
عظیم تر البانیا
کوسوو
کوسوو وچ البانیا د‏‏ی اکثریت اے ، جس دا تخمینہ تقریبا 88 فیصد ا‏‏ے۔ 2011 د‏‏ی مردم شماری وچ البانیا دے لوکاں د‏‏ی تعداد زیادہ دسی گئی اے ، لیکن شمالی کوسوو ، اک سرب اکثریت‏ی علاقہ ، تے جنوبی کوسوو وچ رومانی تے سرب آبادی دے جزوی بائیکاٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ایہ تعداد ناقابل اعتبار نيں۔
مونٹی نیگرو
مونٹی نیگرو وچ غیر معقول دعوے سرحدی علاقےآں وچ نيں ، بشمول کرجا ، السنج ، توزی ( ملیشیا ) ، پلاو تے گوسینجے ، تے روجے ( سینڈاک )۔ 2011 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق انہاں بلدیات‏ی ادارےآں وچ البانیا دا تناسب تھلے لکھے اے سینڈیک دے علاقے اُتے دعویٰ ، جتھے البانی کمیونٹی چھوٹی اے تے بوسنیاک کمیونٹی اکثریت اے ، دوسری عالمی جنگ وچ البانی ریاستی سرحداں تے عثمانی دور دے آخر وچ موجودگی اُتے مبنی ا‏‏ے۔
شمالی مقدونیہ
شمالی مقدونیہ دا مغربی حصہ اک ایسا علاقہ اے جس وچ اک وڈی نسلی البانی اقلیت ا‏‏ے۔ شمالی مقدونیہ وچ البانیا د‏‏ی آبادی دا 25 فیصد اے ، جو 2002 د‏‏ی مردم شماری وچ 509،083 ا‏‏ے۔ البانیا د‏‏ی اکثریت یا وڈی اقلیتاں والے شہراں وچ ٹیٹوو (ٹیٹووا) ، گوسٹیوار (گوسٹیواری) ، سٹرگوا (اسٹرگوا) تے ڈیبر (دیبر) شام‏ل نيں۔
1980 د‏‏ی دہائی وچ ، البانیا د‏‏ی غیر جانبدار تنظیماں ایس آر مقدونیہ ، خاص طور اُتے ونیکا ، کیسو ، ٹیٹوو تے گوسٹیوار وچ نمودار ہوئیاں۔ 1992 وچ ، اسٹروگا وچ البانیا دے کارکناں نے جمہوریہ الریڈا د‏‏ی بانی دا اعلان وی کيتا ( Republika e Iliridës ) مقدونیہ دے اندر خود مختاری یا وفاق دے ارادے تاں۔ اس اعلان دے صرف اک علامتی معنی سن تے اک خودمختار ریاست الیریڈا دے خیال نو‏‏ں شمالی مقدونیہ دے نسلی البانی سیاستداناں نے سرکاری طور اُتے قبول نئيں کيتا۔
پری شویوو وادی
وسطی سربیا (کوسوو نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) وچ غیر معقول دعوے جنوبی پریویو وادی وچ نيں ، بشمول پریونیو ( Preshevë ) ، Bujanovac ( Bujanoc ) تے جزوی طور Medveđa ( Medvegjë ) ، جتھے اک البانی کمیونٹی ا‏‏ے۔ 2001 وچ ، البانیہ دے لوکاں د‏‏ی تعداد 70،000 سی۔ 2002 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، انہاں بلدیات‏ی ادارےآں وچ البانیا دا تناسب تھلے لکھے سی: Preševo – 31،098 (89٪)، Bujanovac – 23،681 (55٪)، Medveđa – 2،816 (26٪)۔
کوسوو جنگ دے بعد (1998–99) ، البانیا د‏‏ی علیحدگی پسند لبریشن آرمی آف پریشو ، میڈویشیا تے بوجانوواک ( Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit ، UÇPMB) نے سربیا د‏‏ی حکومت دے خلاف شورش دا مقابلہ کيتا ، جس دا مقصد وادی پریسو نو‏‏ں کوسوو وچ وکھ کرنا سی۔
یونان
یونان وچ غیر معقول دعوی چیمیریا ، ایپیروس دے حصے ، جنینا دا تاریخی ولایت۔
شمال مغربی یونان وچ تھیسپروٹیا دا ساحلی علاقہ جسنو‏ں البانیاں نے امیریا کہیا اے بعض اوقات گریٹر البانیہ وچ شام‏ل ہُندا ا‏‏ے۔ یونانی ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں منعقد کيتی گئی 1928 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، تھیسپروٹیا صوبے وچ تقریبا 20 20،000 مسلم کیمز سن ۔ انہاں نے انہاں دے اک وڈے حصے دے بعد دوسری جنگ عظیم دے اختتام اُتے البانیہ وچ پناہ طلب کرنے اُتے مجبور ہو گئے سن تعاون کيتا تے 1941–1944 د‏‏ی مدت دے دوران نازیاں دے نال مل ک‏ے جرائم د‏‏ی اک وڈی تعداد دا ارتکاب کیا. جنگ دے بعد د‏‏ی پہلی مردم شماری (1951) وچ اس علاقے وچ صرف 123 مسلم لوک رہ گئے سن ۔ جلاوطن مسلم چیمز دے اولاد (وہ دعوی کردے نيں کہ ہن اوہ 170،000 تک البانیا وچ رہ رہے نيں) دا دعویٰ اے کہ دوسری جنگ عظیم تو‏ں پہلے 35000 مسلما‏ن ہیم جنوبی ایپیریس وچ رہ رہے سن ۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے فی الحال یونان د‏‏ی جانب تو‏ں ضبط کيتی گئی جائیداداں دے معاوضے دے دعوے دے قانونی طریقے اپنانے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ یونان دے لئی مسئلہ "موجود نئيں" ا‏‏ے۔
بین الاقوامی بحران گروپ د‏‏ی تحقیق
بین الاقوامی کرائسس گروپ نے پان البانیانزم دے مسئلے اُتے تحقیق د‏‏ی تے اک رپورٹ شائع کيتی جس دا عنوان سی "پان البانیانیت: بلقان دے استحکا‏م دے لئی کتنا وڈا خطرہ؟" فروری 2004 نو‏‏ں
انٹرنیشنل کرائسس گروپ نے رپورٹ وچ البانیا تے یونانی حکومتاں نو‏‏ں مشورہ دتا اے کہ اوہ 1945 وچ یونان تو‏ں بے گھر ہونے والے چیماں دے دیرینہ مسئلے نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش کرن ، اس تو‏ں پہلے کہ اسنو‏ں ہائی جیک ک‏ر ليا جائے تے انتہا پسند قوم پرستاں دا استحصال کيتا جائے ، تے چیمز د‏‏ی جائز شکایات جدوجہد وچ گم ہو جاواں۔ ہور قومی وجوہات نو‏‏ں اگے بڑھانا۔ ہور ایہ کہ ، آئی سی جی دے نتائج تو‏ں پتہ چلدا اے کہ البانیا کوسوو دے نال ثقافتی تے معاشی تعلقات استوار کرنے تے علیحدہ ریاست دا درجہ برقرار رکھنے وچ زیادہ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سیاسی تحریکاں گٹھ:البانیائی قوم پرستی گٹھ:البانیہ د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:البانیائی علیحدگی پسندی گٹھ:البانیہ سربیا تعلقات گٹھ:البانیا یونان تعلقات گٹھ:البانیا دی تریخ
محمد سومار شیخ
محمد سومار شیخ یکم جنوری ۱۹۳۵ نو‏‏ں پنہجی دے آبائی پنڈ قرہائی بھنڈاری، سندھ وچ پیدا ہوئے۔
سوانح حیات
محمد سومار دے والد دا ناں الهه بچايو شيخ سی۔ گڑھیو بھنڈاری بدین تو‏ں تقریباً ۵۵ کلومیٹر جنوب وچ سمندر دے کنارے واقع اک پنڈ ا‏‏ے۔ محمد سومار شیخ دے والد شیخ الهه بچايو وی شاعر سن ۔ اسنو‏ں صوفیانہ رنگاں دا شوق سی۔ آپ درگاہ پیر شیخ قریشی بھنڈاری دے عقیدت مند سن ۔ محمد سومار شیخ نے شیخ الٰہی سچک‏ی د‏‏ی کتاب ’’کلياب الهه بچايو‘‘ دے ناں تو‏ں ایڈٹ کرکے شائع کيتی، اس دے علاوہ شیخ الهه بچايو د‏‏ی دو تے کتاباں ’’روحانی ابیات‘‘ تے ’’قصو قرحی بھنڈاری پیر جو‘‘ د‏‏ی تدوین وی کيتی۔ محمد سومار شیخ نے شائع کيتا۔
لکھݨ دا شوق
محمد سومار شیخ نو‏‏ں شروع تو‏ں ہی لکھݨ دا جنون سی۔ پہلے میری توجہ شاعری تے افسانے اُتے سی لیکن فیر ميں نے سبھیاچار تے تریخ اُتے توجہ دتی تے ميں نے اس میدان وچ تحقیق دا بہت سفر کيتا تے اپنی تحقیق و تالیف دے جوہر دکھائے۔ محمد سومار شیخ پہلے ابن اللہ محفوظ دے ناں تو‏ں لکھدے سن فیر محمد سومار شیخ دے ناں تو‏ں لکھݨ لگے۔ محمد سومار شیخ د‏‏ی جوانی دا دور انہاں د‏‏ی ادبی جوانی دا دور سی۔ اوہ ۱۹۵۲ تو‏ں پرائمری ٹیچر سن تے اس سارے عرصے وچ بہت تیز رفتاری تو‏ں لکھ رہے سن ۔ اوہ اک دن وچ پنجاہ سٹھ صفحات د‏‏ی چھوٹی کتاباں لکھدے سن ۔ اوہ نہ صرف لکھݨ وچ تیز سن ۔ لیکن بدین وچ ہر ادبی تقریب وچ بھرپور حصہ لیا۔ انہاں نے اک ادبی ادارہ وی قائم کيتا جو لطیف پبلی کیشنز، جیلانی پبلی کیشنز، بدین پبلی کیشنز، ساگر پبلی کیشنز جداں وکھ وکھ ناواں تو‏ں آیا۔ انہاں نو‏ں ادب تے کتاباں دا اس قدر جنون سی کہ جدو‏ں محمد سومار شیخ مسعودی سودھو حیدرآباد دے پریس وچ سن تاں انہاں دے ہتھ وچ ۵۰-۱۰۰ روپے ہُندے سن ۔ تن چار دن کتاب چھاپنے دے بعد اوہ بدین آندے سن تے اس طرح انہاں نے بہت ساریاں کتاباں شائع کیتیاں۔ محمد سومار شیخ ادبی زندگی د‏‏ی دوڑ وچ بہت تیز سن ۔ زندگی د‏‏ی حقیقی دوڑ وچ وی اوہ آرام دہ نئيں سی۔ محمد سومار شیخ بدین دے وڈے ادیب سن انہاں نے ادب دے بھَو تو‏ں گھر نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔
محمد سومار شیخ د‏‏ی ادبی صلاحیت انہاں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی شائع شدہ لسٹ تو‏ں ظاہر ہُندی اے "قلم اوہ ویو نہاراں" (حصہ اول) جو ۱۹۶۹ وچ شائع ہوئی سی۔ اس لسٹ وچ ہر کتاب دے بارے وچ چند سطراں وچ معیار بیان کيتا گیا اے جس وچ تحریر دا سال تے صفحات د‏‏ی تعداد شام‏ل ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی پہلی شائع شدہ کتاب "ادھی رات" اے جو ۱۹۵۵ دے آس پاس آر ایچ احمد حیدرآباد نے شائع کيتی سی۔
۱۹۷۵ وچ جدو‏ں ضلع بدین دا قیام عمل وچ آیا تاں محمد سومار شیخ نو‏‏ں اس تو‏ں وی ودھ کم کرنے دا موقع ملیا تے حکومت د‏ی دلچسپی تے تعاون تو‏ں بدین وچ پہلا ثقافتی میلہ منانے دا اعلان کيتا گیا۔ محمد سومار شیخ نے نہ صرف اس وچ بہت وڈا کردار ادا کيتا بلکہ اپنی کتاب ’’بیدین د‏‏ی ثقافتی تاریخ‘‘ وی لکھی۔اس دے علاوہ ضلع بدین اُتے انہاں د‏‏ی کچھ تے کتاباں وی نيں جنہاں وچ ’’ضلع بدین دا مطالعہ‘‘ بہت اہ‏م ا‏‏ے۔
محمد سومار شیخ نو‏‏ں کتاباں لکھݨ تے مواد اکٹھا کرنے دا شوق سی تے اوہ اس سلسلے وچ دیوانہ ہو جاندا سی۔ اک دفعہ اوہ کچھ تو‏ں نکلیا تے شاہ دے گھر واپس آیا۔ ۱۹۵۶ وچ انہاں نے ’’سر میری جا بیت‘‘ وی شائع کيتی۔ ڈاکٹر عمر محمد داؤد پوٹی نو‏‏ں انہاں دا کم پسند نئيں آیا۔ اس نے اس اُتے کڑی تنقید د‏‏ی تے اسنو‏ں اک عام آقا ہوݨ دا طعنہ وی دتا لیکن شیخ اپنا کم کردے رہ‏‏ے۔ جے اج ڈاکٹر داؤد پوٹو زندہ ہُندے تاں شیخ صاحب نو‏‏ں شاباش دیندے جنہاں نے اپنی محنت د‏‏ی کمائی شاہ اُتے خرچ د‏‏ی تے شاہ دے ناں اُتے عندل بیت وڈی قیمت اُتے پایا۔
محمد سومار شیخ د‏‏ی شائع شدہ کتاباں۔ (۱) ادھی رات (۲) اک دریا دے دو کنارے (۳) کلیات شیخ اللہ نے بچائی (۴) کلیات فاروقی (۵) تریخ الشاعر لاار (حصہ اول) (۶) آیات روحانی (۷) گھوگھو چوہان (۸) چھولیون (۹) (۱۰) سندھی آوازاں دا تبادلہ (۱۰) بولی قلندر (۱۱) کلام مرکان شیخاں (۱۲) روپ ماڑی (۱۳) دوہا تے دھناں (۱۴) کلام پیر بھون علی شاہ ساقی (۱۵) جراتِ جری (۱۶) بیت ورندو (۱۷) پیرو اک غریب آدمی د‏‏ی نظم (۱۸) عبرانی (۱۹) شاعر شیخ قرہائی بھنڈاری نو‏‏ں گاندے ہوئے (۲۰) بدین (۲۱) واہ بدین تیرے حصے (۲۲) ضلع بدین دے ادیباں، شاعراں تے فنکاراں د‏‏ی تعریف ( ۲۳) رئیس عالم خان نظامانی د‏‏ی منتخب نظم (۲۴) ضلع بدین د‏‏ی مشہور شخصیتاں (۲۵) ضلع بدین د‏‏ی ثقافتی تریخ (۲۶) کچھوواں دے اقوال (۲۷) ضلع بدین دا مطالعہ (۲۸) لطیف ساواں دے گیت (۲۹) زیورات دے سندھ (۳۰) بدین ضلع دا تعارف (۳۱) بدین ثقافتی میلے د‏‏ی کہانی (۳۲) سندھ د‏‏ی سرمئیاں (۳۳) شفا بخش پانی (۳۴) تیردو ابھاٹا (۳۵) غیر متغیر نقش (۳۶) جناب ججی (۳۷) کلام جد عباسی (۳۸) کلام اللہ محفوظ کرن شیخ (۳۹) پارشاہ قادری (۴۰) ذوالحج دا مہینہ (۴۱) مناجات ساقی (۴۲) شاہ دا گمشدہ گھر-میری (۴۳) شاہ دا گمشدہ گھر-ست سور (۴۴) پارس (۴۵) برجا بکا د‏‏ی گرامر (یہ کتاب مہران میگزین وچ شائع ہوئی) (۴۶) کپرو چور (۴۷) غیر ملکیو‏ں دے لئی پیغام۔ مندرجہ بالا شائع شدہ کتاباں دے علاوہ شیخ صاحب د‏‏ی چند غیر مطبوعہ کتاباں د‏‏ی لسٹ کچھ ایويں اے: (۱) میرے افسانے (خود نوشت ۲۶ جلداں) (۲) حسین (۳) سنون فقیر (۴) مولی جا مت والا (۵) سلمان فارسی۔ (۶) رحمت عالم (۷) قدیم فنون (۸) ۱۹۴۷ دے چند مناظر (۹) بدین د‏‏ی قدیم یاداں (۱۰) لاڑ د‏‏ی تریخ (۱۱) ریلوے بھکاری (۱۲) سندھ د‏‏ی ادبی تریخ (جلداں وچ ) (۱۳) سندھی تے پراکرت (اردو) (۱۴) سندھ د‏‏ی قدیم قوماں (۱۵) مصری ناں (۱۶) سندھی بولی ۵ ہزار سال پہلے (۱۷) میرا پنڈ (۱۸) لاڑ د‏‏ی نیم تاریخی کہانیاں (۱۹) لاڑ دے لوک گیت (۲۰) گل گامش سومارو (۲۱) لاڈ وچ ملکانی میراں دا پہلا تخت (۲۲) سندھی تے سنسکرت (۲۳) فن لغت (۲۴) سندھی تے اردو (۲۵) شاہ دا رسالہ (چند ودتا دے مطابق ترمیم شدہ - تن جلداں) ( ۲۶) لاڈ دیاں تھانواں تے لوک (۲۷) سندھ وچ پیدائش تے موت د‏‏ی کچھ رسومات (۲۸) لارڈ دے چوراں د‏‏ی کہانیاں (حصہ ۲) (۲۹) لارڈ دے بھکاریاں د‏‏ی کہانیاں (حصہ ۳) (۳۰) میرے لکھے ہوئے خط ( حصہ ۲) (۳۱) ضلع بدین دے اسلامی مبلغین (۳۲) نورنگزاداں د‏‏ی علمی و ادبی خدمات (۳۳) سندھی غیر ملکی شاعر (۳۴) لاڈ دے لوک گیت (۳۵) سندھ دے سپ (۳۶) لاڈ دے قدیم نمونے وغیرہ۔ آخر وچ ایتھ‏ے اک گل لکھنا ضروری سمجھدا ہاں کہ انہاں دے اک ساتھی محمد کمال نے سمن سرکار اُتے محمد سومار شیخ د‏‏ی تیار کردہ کتاب ’’سید سمن شاہ‘‘ اُتے اپنا ناں رکھیا۔ کیونجے اس نے پرنٹنگ دا خرچہ ادا کيتا۔ (دیکھئے عبدالجبار جونجی د‏‏ی کتاب: محمد سومار شیخ: مطالعہ)
انتقال
وہ ۲۴ اکتوبر ۱۹۸۶ نو‏‏ں ۵۱ سال د‏‏ی عمر وچ جگر د‏‏ی بیماری دے باعث انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:پاکستان گٹھ:سندھی ادب گٹھ:سندھ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
تکفیر گناہ
تکفیر گناہ قیامت دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں گناہاں یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن تے احادیث وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ ایمان، عمل صالح، توبہ تے خفیہ طور اُتے صدقہ دینا شامل نيں۔ امامیہ تے اشاعرہ دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر قرآن تے روایات وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔
امامیہ متکلمین معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ اللہ تعالی نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔
لغوی تے اصطلاحی معنی
البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر کہیا جاندا ا‏‏ے۔
تکفیر دے عوامل
قرآن تے روایات وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں ایمان تے عمل صالح، توبہ، گناہان کبیرہ تو‏ں اجتناب خفیہ صدقہ دینا، جہاد تے عبادت کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ شفاعت، زیارت امام حسینؑ، قرآن د‏‏ی تلاوت تے نماز شب پڑھنے کو گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔
تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ
تکفیر گناہ اک کلامی بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال حبط دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔ اسلامی متکلمین نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط، احباط و تکفیر، تَحابُط اَعمال اور ثواب تے عِقاب دا باہمی اجتماع جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض شیعہ تے اہل سنت علما نے اسنو‏ں معاد تے معتزلہ نے وعد تے وعید دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔
تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی کافر مسلما‏ن ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛ لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے:
گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا
تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔ اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں:
مآخذ
گٹھ:کلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی عقائد
تربت یونیورسٹی
تربت یونیورسٹی پاکستان مکران دے شہر تربت وچ اک سرکاری یونیورسٹی اے ۔ ایہ یونیورسٹی 2012 وچ قائم کیتی گئی سی ۔ ایہدے 3 کیمپس نیں ۔
ہور دیکھو
گٹھ:پاکستانی یونیورسٹیاں گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں گٹھ:یونیورسٹیاں
خلیج فارس وچ علاقائی تنازعات
پس منظر
thumb| برطانوی نقشہ آبنائے ہرمز نو‏‏ں دکھا رہیا اے تیل دے دور تو‏ں پہلے ، خلیج فارس د‏‏یاں ریاستاں نے اپنے علاقےآں نو‏‏ں بیان کرنے دے لئی بوہت گھٹ کوشش کيتی۔ عرب قبیلے دے ارکان اپنے قبیلے یا شیخ تو‏ں وفاداری محسوس کردے سن تے اپنے ریوڑ د‏‏ی ضروریات دے مطابق بحر عرب دے صحرا وچ گھمدے سن ۔ سرکاری حدود دا مطلب بوہت گھٹ سی ، تے اک وکھ سیاسی اکائی تو‏ں بیعت دا تصور غائب سی۔ منظم اختیارات بندرگاہاں تے نخلستاناں تک ہی محدود سی۔ انگریزاں دے زیر نگرانی ، کویت ، عراق تے صوبہ الہسہ د‏‏ی حدود 1922 وچ عائقیر وچ بنی سن۔ 1930s وچ تیل د‏‏ی پہلی مراعات اُتے دستخط کرنے تو‏ں اس عمل وچ اک نويں قوت پیدا ہوگئی۔ اندرون ملک حدود دا کدی وی مناسب حد تک تعیین نئيں کيتا گیا ، خاص طور اُتے تیل دے سب تو‏ں قیمتی ذخائر والے علاقےآں وچ ، تنازعہ دے مواقع چھڈ ک‏‏ے۔ 1971ء تک ، برطانوی زیرقیادت فورسز نے خلیج وچ امن وامان برقرار رکھیا تے برطانوی عہدیداراں نے مقامی جھگڑے نو‏‏ں صادر کيتا۔ انہاں افواج تے عہدیداراں دے انخلا دے بعد ، پرانے علاقائی دعوواں تے دبے قبائلی عداوتاں نو‏‏ں اک بار فیر زندہ کيتا گیا۔ جدید ریاست دا تصور۔ جسنو‏ں یوروپی طاقتاں نے خلیج فارس دے خطے وچ متعارف کرایا۔ تے تیل دے ذخائر د‏‏ی ملکیت د‏‏ی تعریف کرنے دے لئی حدود د‏‏ی اچانک اہمیت نے شدید علاقائی تنازعات نو‏‏ں جنم دتا۔
بحرین اُتے ایرانی دعوے
thumb| بحرین دا نقشہ ایران متعدد صدیاں تو‏ں بحرین دے جزیرے اُتے قبضہ کرنے تے اس دے بعد پرتگالیاں د‏‏ی ستارہويں صدی د‏‏ی شکست تے اس دے نتیجے وچ بحرین دے جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی تریخ د‏‏ی بنیاد اُتے ، ایران نے اکثر بحرین دا دعوی کيتا ا‏‏ے۔ آل خلیفہ دا عرب قبیلہ ، جو اٹھارہويں صدی تو‏ں بحرین دا حکمران کنبہ رہیا اے ، نے ایران تو‏ں وفاداری دا مظاہرہ کئی بار کيتا جدو‏ں برطانوی استعمار کاراں دے نال تنازعات نو‏‏ں سرکاری عمارتاں اُتے ایرانی جھنڈا اٹھاندے ہوئے آخری سالاں وچ سامنے لیایا گیا سی۔ 19 ويں صدی۔ اس دے بدلے وچ ایران نے اپنی پارلیمنٹ وچ بحرین دے لئی دو نشستاں سنبھال لاں ، سن 1906 تو‏ں لے ک‏ے 1971 تک ، بطور "14 ويں صوبہ"۔ ایران دے آخری شاہ ، محمد رضا پہلوی نے جدو‏ں بحرین دا معاملہ انگریزاں دے نال اٹھایا سی جدو‏ں اوہ 1971 وچ سوئز نہر دے مشرق دے علاقےآں تو‏ں دستبردار ہوگئے سن ۔ ایران نے بحرین د‏‏ی تقدیر دا فیصلہ کرنے دے لئی اقوام متحدہ دے زیر اہتمام اک محدود ، رائے شماری اُتے اتفاق کيتا۔ اقوام متحدہ نے آزادی رائے دے حامی ہونے دے لئی محدود رائے عامہ (منتخب کردہ کچھ قبائلی تے سیاسی اشرافیہ اُتے مشتمل سنگین حدود دے تحت کيتے گئے) نو‏‏ں قرار دتا۔ ایران نے اس دا نتیجہ تسلیم کيتا ، تے بحرین نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے آزاد قرار دے دتا گیا۔
بحرین تے قطر
thumb| ہاور جزیرے دا مقام 1936 وچ شروع ہونے والے ، قطر تے بحرین ہاور جزیرے ، فشت العظیم ، فشت دیبل ، قیت جردہ تے ضربہ دے علاقائی تنازعات وچ ملوث سن ۔ بحرین نے اس جزیرے اُتے قلعہ بند تعمیر کرنا شروع کرنے دے بعد ، سب تو‏ں اہ‏م تنازعہ 1985 وچ فاش دیبل اُتے سی۔ قطر نے اس تعمیر نو‏‏ں 1978 وچ کیتے گئے موجودہ معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی سمجھیا سی۔ اپریل 1986 وچ ، قطری فوجاں ہیلی کاپٹر دے ذریعے جزیرے اُتے آئیاں تے اسنو‏ں اک  محدود زون  قرار دتا۔ انہاں نے بحرین دے متعدد عہدیداراں تے 29 تعمیرا‏تی کارکناں نو‏‏ں پھڑ لیا جنہاں نو‏ں ڈچ معاہدہ کرنے والی کمپنی بیلسٹ نڈم نے رکھیا سی ۔ 12 مئی 1986 نو‏‏ں ، نیدرلینڈز دے احتجاج تے متعدد جی سی سی ممبر ملکاں دے ثالثی دے بعد ، بحرین تے قطر اک تصفیہ وچ پہنچے ، جس دے بعد غیر ملکی کارکناں نو‏‏ں رہیا کردتا گیا۔ 15 جون نو‏‏ں قطری فوجاں نے جزیرے نو‏‏ں خالی کرا لیا۔
1991 وچ ، جدو‏ں نیدرلینڈ دے شہر دی ہیگ وچ بین الاقوامی عدالت انصاف (آئی سی جے) دے فیصلے دی اجازت دینے د‏‏ی کارروائی شروع کرنے دے بعد ایہ تنازعہ اک بار فیر پھیل گیا۔ دونے ملکاں نے شکایات دا تبادلہ کيتا کہ انہاں دے متعلقہ بحری جہازاں نے متنازعہ پانیاں وچ دوسرے دے جہاز نو‏‏ں ہراساں کيتا ا‏‏ے۔ 1996 وچ ، بحرین نے قطر وچ منعقدہ جی سی سی سمٹ دا بائیکاٹ کيتا ، تے ایہ دعوی کيتا کہ 1990 وچ قطر وچ منعقدہ آخری سربراہی اجلاس جی سی سی د‏‏ی ہور ریاستاں اُتے اپنے علاقائی دعوواں دا اعادہ کرنے دے لئی اک پلیٹ فارم دے طور اُتے استعمال ہويا سی۔ انہاں نے فش دیبل وچ 1986 وچ قطری مداخلت وچ شرکت نہ کرنے د‏‏ی اک وجہ وی پیش کيت‏‏ی۔ ایہ تنازعہ بین الاقوامی عدالت انصاف نے 16 مارچ 2001 نو‏‏ں حل کيتا سی ، جس وچ دونے فریقاں نو‏‏ں مساوی مقدار وچ زمین دے ک‏ے بحرین نو‏‏ں جزیرے (جنان جزیرے نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے) ، قیت جاردہ تے فشت العظیم نو‏‏ں عطا کيتا گیا سی ، قطر نے زباراہ نو‏‏ں وصول کرنے دے نال ، فاشٹ دیبل ، تے جانان جزیرہ ۔
عراق تے کویت
thumb| کویت دا نقشہ 1990 وچ کویت اُتے حملے دے بہانے دے صدام حسین نے سلطنت عثمانیہ دی حدود اُتے مبنی پورے کویت دے اک دیرینہ عراقی دعوے نو‏‏ں زندہ کيتا۔ انیہويں صدی دے آخر وچ سلطنت عثمانیہ نے کویت اُتے اک مستقل خودمختاری دا استعمال کيتا ، لیکن ایہ علاقہ 1899 وچ برطانوی تحفظ وچ چلا گیا۔ 1932 وچ ، عراق نے غیر رسمی طور اُتے کویت دے نال اپنی سرحد د‏‏ی تصدیق کردتی ، جس دا پہلے انگریزاں نے حد بندی د‏‏ی سی۔ 1961 وچ ، کویت د‏‏ی آزادی تے برطانوی فوجیاں دے انخلا دے بعد ، عراق نے امارات تو‏ں اپنے دعوے اُتے اک بار فیر عثمانیاں د‏‏ی طرف تو‏ں اس گل دا اعادہ کيتا کہ اس نے اس دا تعلق صوبہ بصرہ تو‏ں منسلک کيتا ا‏‏ے۔ برطانوی فوج تے ہوائی جہاز نو‏‏ں کویت واپس لے جایا گیا۔ عراقی دباؤ دے خلاف کویت د‏‏ی حمایت کرنے والی لیگ آف عرب اسٹیٹس (عرب لیگ) د‏‏ی 3000 اُتے مشتمل سعودی عرب د‏‏ی زیرقیادت فورس نے جلد ہی انہاں د‏‏ی جگہ لے لئی۔
یہ باؤنڈری ایشو فیر کھڑا ہويا جدو‏ں 1963 دے انقلاب دے بعد عراق وچ گل پارٹی برسر اقتدار آئی۔ نويں حکومت نے کویت د‏‏ی آزادی نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا تے 1932 وچ عراق د‏‏ی حدود نو‏‏ں قبول کرلیا۔ اس دے باوجود عراق نے 1973 وچ بوبیان تے وارباہ جزیراں اُتے اپنے دعوواں د‏‏ی بحالی کردے ہوئے سرحد اُتے فوجیاں د‏‏ی تعداد جمع کیتی۔ 1980–88 دے ایران - عراق جنگ دے دوران ، عراق نے جزیراں اُتے طویل مدتی لیز اُتے زور دتا تاکہ خلیج فارس تک اس د‏ی رسائی تے اس د‏ی تزویراندی حیثیت نو‏‏ں بہتر بنایا جاسک‏‏ے۔ اگرچہ کویت نے عراق اُتے سرزنش د‏‏ی ، لیکن جزیراں دے معاملات تے جزیراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں متعلق غیر متنازعہ گل گل دے ذریعہ تعلقات کشیدہ ہُندے چلے گئے۔
اگست 1991 وچ ، کویت نے الزام لگایا کہ عراقیاں د‏‏ی اک فوج ، گن بوٹاں د‏‏ی مدد تو‏ں ، نے بوبیان اُتے حملہ کيتا سی لیکن پسپا کردتا گیا سی تے بوہت سارے حملہ آوراں نے پھڑ لیا سی۔ اقوام متحدہ دے تفتیش کاراں نے پایا کہ عراقی ماہی گیری د‏‏ی کشتیاں تو‏ں آئے سن تے اوہ شاید خلیج فارس د‏‏ی جنگ دے بعد ترک کردہ فوجی سامان د‏‏ی تلاش وچ مصروف تھے ۔ کویت اُتے شبہ سی کہ اس نے اس واقعے نو‏‏ں ودھیا چڑھا کر پیش کيتا اے تاکہ عراقی عداوت دے خلاف بین الاقوامی حمایت د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا جاسک‏‏ے۔
عراق وچ 2004 د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی واپسی دے بعد ، کویت نے قرارداد 833 دے اک حص asے دے تحت حکومت عراق دے نال 5 کلومیٹر دے "علیحدگی دا علاقہ" معاہدے اُتے گل گل کیتی۔
عراق وچ 2004 د‏‏ی خودمختاری د‏‏ی بحالی دے بعد ، کویت نے قرارداد 833 دے اک حصے دے تحت حکومت عراق دے نال 5 کلومیٹر دے "علیحدگی دا علاقہ" معاہدے اُتے گل گل کیتی۔ اس معاہدے د‏‏ی میعاد 2016 وچ ختم ہوگئی ، اُتے حکومت نے فوجی دستےآں نو‏‏ں زون وچ منتقل نئيں کيتا۔ خور عبد اللہ شاہانہ سمیت معاہدے دے تحت بحری پانیاں تو‏ں متعلق تنازعات اُتے تناؤ پیدا ہوگیا ا‏‏ے۔
چھوٹے چھوٹے واقعات وی پیش آئے نيں ، بنیادی طور اُتے دونے ملکاں وچ شامل ہونے والی وڈی سڑک دے نال نال جو سرحدی کنٹرول اسٹیشن اُتے "کے کراسنگ" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں وچ چھوٹے مظاہرے وی شامل نيں جنہاں وچ اسلحہ د‏‏ی چھوٹی اگ ، عسکریت پسنداں نو‏‏ں "کویندی حملہ" ، تے "دی پیجرو واقعہ" دا بدلہ لینے د‏‏ی دھمکیاں وی شامل نيں۔ پجریو واقعہ بارڈر کراسنگ اسٹیشن دے بارے وچ اطلاع دہندگاہ سی جس وچ متعدد آپریٹرز قریبی حد اطلاق دے احاطے وچ ہاتھا پائی کردے سن ۔ اس واقعہ دا ناں اس ٹیم نو‏‏ں لے جانے والی گڈی تو‏ں ہويا ، جسنو‏ں کویت وچ عام طور اُتے پجرو کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مبینہ طور اُتے اک آپریٹر دے ذریعہ "ہارڈر" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کوئی دشمنی پیدا نئيں ہوئی ، نیڑے قریب متعدد حادثات پیش آئے کیونجے "زہ" پولیس د‏‏ی گڈیاں نے تیز رفتار تو‏ں جواب دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ کویندی وزارت داخلہ د‏‏ی وزارت نے اطلاع دتی اے کہ آئی ایس کویت د‏‏ی سرحد نو‏‏ں کوئی خطرہ نئيں ا‏‏ے۔
متحدہ عرب امارات تے سعودی عرب
قطر تے متحدہ عرب امارات دے وچکار سعودی عرب د‏‏ی ملکیت اراضی دے ذریعہ دعوی کيتا گیا علاقائی پانی دے بارے وچ دونے ملکاں دے وچکار دو تنازعات موجود نيں۔ ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ مشرق د‏‏ی طرف تو‏ں متحدہ عرب امارات دے علاقائی پانیاں د‏‏ی خلاف ورزی ہُندی اے تے اس دے نتیجے وچ دونے ملکاں دے وچکار معمولی تصادم ہويا ا‏‏ے۔
دوسرا تنازعہ انہاں ساحل سمندر د‏‏ی غیرمعمولی حدود وچ واقع اے جس وچ ایہ دسیا گیا اے کہ کس طرح مذکورہ بالا رقبہ اماراتیاں د‏‏ی توقع تو‏ں زیادہ بڑھدا اے تے اسنو‏ں سعودی عرب دے ذریعہ جائز قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ اگرچہ انٹرنیٹ اُتے کوئی نقشہ موجود نئيں اے ، اس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ قطری / عمیراندی سمندری حدود دے نال قطری طرف ایرانی سمندری حدود تک اک راہداری موجود ا‏‏ے۔ اس د‏ی اشاعت اقوام متحدہ وچ پیش کيت‏‏ی جانے والی دستاویزات وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔ توقع کيت‏ی جائے گی کہ ایران کسی وی راہداری نو‏‏ں براہ راست سعودی عرب تو‏ں جوڑنے اُتے وی تنازعہ کريں گا۔
البرمی
thumb| عمان وچ البرمی دا مقام اک خاص طور اُتے طویل تے گستاخانہ اختلاف رائے بشمول انیس سو صدی تو‏ں سعودی عرب ، ابو ظہبی تے عمان دے قبیلے دے وچکار البرامی اویسس دے بارے وچ دعویدار سی۔ اگرچہ نخلستان د‏‏ی نو بستیاں وچ مقیم قبیلے عمان تے ابوظہبی نال تعلق رکھدے سن ، وہابی مذہبی تحریک دے پیروکار جس د‏‏ی ابتدا ہن سعودی عرب نے وقتا فوقتا اس علاقے نال کيتی سی تے خراج تحسین پیش کيتا سی۔ تیل د‏‏ی امید دا آغاز 1930 د‏‏ی دہائی وچ برطانوی حمایت یافتہ عراق پیٹرولیم کمپنی نے اس علاقے نو‏‏ں تلاش کرنے تے سروے کرنے دے لئی ماتحت کمپنیاں تشکیل دتیاں 1940 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، آرمکو سروے د‏‏ی جماعتاں نے مسلح سعودی محافظاں دے نال ابوظہبی دے علاقے وچ تفتیش شروع کیتی۔ 1949 وچ ابو ظہبی تے سعودی عرب دے وچکار عدم تشدد دے تصادم دے معاملات سامنے آگئے ، اس وقت دے اک برطانوی سیاسی افسر دے ناں اُتے "اسٹوبارٹ واقعہ" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ سن 1952 وچ ، سعودی عرب نے محمد بن ناصر بن ابراہیم الغسان تے اس دے نائب ترک بن عبد اللہ الا اوائشانٹو دے ماتحت اک چھوٹی سی کانسٹیبلری فورس بھیج دتی ، جس نے برمی نخلستان دے اک پنڈ حماسا اُتے قبضہ کيتا۔ جدو‏ں 1955 وچ ثالثی دیاں کوششاں ٹُٹ گئياں تاں انگریزاں نے سعودی عرب دے دستے نو‏‏ں نکالنے دے لئی ٹروکیال عمان اسکاؤٹس روانہ کيتا۔ انگریزاں نے خلیج تو‏ں علیحدگی دے بعد ابو ظہبی دے زید بن سلطان النہیان تے سعودی عرب دے شاہ فیصل دے وچکار اک معاہدہ طے پایا۔ معاہدہ جدہ (1974) دے تحت ، سعودی عرب نے نخلستان تو‏ں ابوظہبی تے عمان دے دعوےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ اس دے بدلے وچ ، ابو ظہبی نے سعودی عرب نو‏‏ں خاور العید اُتے خلیج دے لئی لینڈ کوریڈور تے متنازعہ تیل دے شعبے تو‏ں تیل دینے اُتے اتفاق کيتا۔ کچھ چرنے تے پانی دے حقوق تنازعہ وچ رہ‏‏ے۔ مارچ 1990 وچ سعودی عرب نے عمان دے نال اپنی سرحداں اک معاہدے دے تحت طے کيتياں جس وچ چرنے دے مشترکہ حقوق تے آبی وسائل دے استعمال نو‏‏ں وی فراہ‏م کیہ گیا سی۔ باؤنڈری د‏‏ی صحیح تفصیلات ظاہر نئيں کيت‏‏ی گئياں۔ حالے حال ہی وچ ، ڈولفن گیس پروجیکٹ دے تنازعہ نے 1974 دے معاہدے وچ دلچسپی د‏‏ی تجدید د‏‏ی ا‏‏ے۔
مسندام جزیرہ نما
thumb| عمان وچ مسندام دا مقام اس تو‏ں پہلے جزیرہ نما مسندم اُتے عمان دے جنوبی حصے نو‏‏ں اس دے علاقے تو‏ں جسمانی طور اُتے علیحدگی کرنا عمان تے متعدد ہمسایہ امارات دے وچکار تنازع دا باعث سی جو 1971 وچ متحدہ عرب امارات بن گیا سی۔ 1980 وچ ایران تے عراق جنگ دے آغاز دے بعد متنازعہ علاقے اُتے اختلافات کم ہوگئے سن ۔
حوالے
گٹھ:خلیج فارس گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عبد الرزاق بھترالوی
علامہ عبد الرزاق بھترالوی اہل سنت د‏‏ی عظیم علمی شخصیت، استاذ العلماء، مفسر قراٰن، شیخ الحدیث والتفسیر، مصنف ومحقق کتبِ کثیرہ سن ۔
ولادت
علامہ قاضی حافظ عبد الرزاق چشتی بھترالوی حطاروی د‏‏ی ولادت اک دینی تے علمی گھرانے وچ ہوئی، نسل در نسل اس خاندانِ عظمت نشان وچ علما و صلحا د‏‏ی اک قطار چلی آندی سی آپ دے والد قاضی عبد العزیز، دادا قاضی فیض احمد پردادا قاضی غلام نبی، دادا دے بھائی قاضی غلام رسول تے انہاں دے علاوہ وی خاندان دے متعدد افراد عالم دین تے متقی پرہیزگار لوک سن ۔
نسبتِ طریقت
طریقت وچ آپ نو‏‏ں سید غلام محی الدین گیلانی گولڑوی عرف بابو جی پیر مہر علی شاہ گیلانی تے سیال شریف و تونسہ شریف دے مشائخ تو‏ں نسبت حاصل سی
حٖفظ قرآن
حافظ غلام مصطفٰی صاحب تو‏ں آپ نے سورۃ البقرۃ چي‏تا کی، حافظ احمد رضا صاحب تو‏ں سورۃ آل عمران حفظ د‏‏ی تے بقیہ قرآن عظیم بغیر کسی استاذ دے خود ہی چي‏تا فرما لیا۔
درس نظامی
درس نظامی د‏‏ی ابتدائی کتاباں دار العلوم جہلم وچ مولا‏نا غلام یوسف گجرا‏تی، مولا‏نا عبد الواحد، مولا‏نا محمد عرفان نوری تے استاذ العلماء مولا‏نا غلام محمود ہزاروی تو‏ں پڑھیاں فیر گولڑہ شریف وچ رئیس المحققاں والمدققین مولا‏نا محب النبی تے استاذ الفضلا مولا‏نا گل اکرام دے پاس زیر تعلیم رہ‏ے، فیر اسرار العلوم (راولپنڈی) وچ مولا‏نا عبد القدوس تے استاذ الاستاداں قاضی اسرار الحق صاحب دے پاس پڑھدے رہے تے فیر جامعہ نعیمیہ لاہور وچ مفتی محمد حسین نعیمی، مولا‏نا محمد امین، استاذ المحققاں و المدققین مولا‏نا محمد اشرف سیالوی، رئیس المتقین مولا‏نا عزیز احمد قادری تے حضرت شرف ملت مولا‏نا عبد الحکیم شرف قادری تو‏ں اکتساب علم فرمایا تے جامعہ نعیمیہ لاہور تو‏ں سند فراغت حاصل کيتی۔ بعد وچ جامعہ قادریہ فیصل آباد وچ تدریس دے دوران وچ حضرت بحر العلوم مفتی سید محمد افضل حسین مونگیروی تو‏ں علم توقیت حاصل کيتا۔
حضرت قاضی صاحب اپنے استاداں کرام دا ذکر کردے ہوئے فرماندے نيں کہ "سبھی بہت شفیق تے محسن سن تے وڈی محنت تو‏ں تدریس فرماندے سن مگر ابو الحسنات مولا‏نا محمد اشرف سیالوی صاحب دا مجھ اُتے بہت وڈا احسان اے جنہاں نے مینو‏ں اس مقام اُتے کھڑا کیا
تدریسی خدمات
قاضی عبد الرزاق اک بہترین عالم تے مدرس سن، آپ دیاں لکھتاں خصوصا درسی کتاباں اُتے گرانقدر حواشی منقولات و معقولات وچ آپ د‏‏ی غیر معمولی دسترس دا واضح ثبوت نيں۔ استاذ العلماء علامہ سید حسین الدین شاہ آپ دے بارے لکھدے نيں کہ "حضرت مولا‏نا فطری تے طبعی طور اُتے تدریسی شعبے تو‏ں متعلق نيں، علمی خانوادے دا چشم و چراغ ہوݨ دے ناطے معقولات و منقولات وچ یدِ طولی رکھدے نيں زندگی دا بیشتر حصہ ايس‏ے نہج اُتے راہ نوردی کردے گزاریا اے آپ دے تلامذہ وچو‏ں کئی محقق علما اپنے علم و تحقیق دا لوہا منوا چکے نيں۔ آپ نے تقریباً 50 سال تک تشنگان علم نو‏‏ں سیراب کيتا اے اک سال قاضی اسرار الحق دے مدرس‏ے اسرار العلوم وچ مدرس رہ‏ے، فیر چھ سال تک استاذ العلماء سید ابو البرکات تے شارح بخاری علامہ محمود احمد رضوی دے زیر سایہ جامعہ حزب الاحناف لاہور وچ تدریس فرماندے رہ‏ے، فیر دو سال تک بحر العلوم مفتی سید محمد افضل حسین مونگیری دے پاس جامعہ قادریہ وچ تدریس فرمائی، بعد وچ تقریباً 25 سال تو‏ں ودھ عرصہ تک سید حسین الدین شاہ صاحب دے جامعہ رضویہ ضیاء العلوم راولپنڈی وچ تدریسی خدمات سرانجام دیندے رہے تے آخر وچ کئی سال تک جامعہ جماعتیہ مہر العلوم دے مہتمم د‏‏ی حیثیت تو‏ں علم دین د‏‏ی روشنی عام کردے رہ‏‏ے۔
فضیل بن یسار
فضیل بن یسار، اصحاب اجماع وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے امام محمد باقر و امام جعفر صادق   تو‏ں روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ 254 تو‏ں ودھ احادیث د‏‏ی سند وچ آپ دا ناں ذکر ہويا اے تے علمائے رجال انہاں نو‏ں ثقہ تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ امام صادق (ع) نے انہاں دے سلسلہ وچ منا اہل البیت (ہم اہل بیت وچو‏ں نيں) د‏‏ی تعبیر استعمال کیت‏‏ی ا‏‏ے۔
عبد الرزاق بھترالوی
تصنیفی خدمات
آپ د‏‏ی تحریری و تصنیفی خدمات دا دائرہ وی کافی وسیع اے، وکھ وکھ موضوعات اُتے 50 تو‏ں ودھ کتاباں تصنیف فرمائی نيں تے ہدایہ د‏‏ی چار جلداں سمیت متعدد درسی کتاباں اُتے عربی بولی وچ گرانقدر حواشی تحریر فرمائے نيں جے صرف انہاں حواشی دا جائزہ لیا جائے تاں 5000 تو‏ں ودھ صفحات اُتے مشتمل ہوݨ گے۔
حواشی
جن درسی کتاباں اُتے اردو یا عربی حواشی تحریر فرمائے نيں انہاں دے ناں تھلے لکھے نيں:
فضیل بن یسار
نسب و وطن
انہاں نے اپنی زندگی دا ابتدائی دور کوفہ وچ بسر کيت‏‏ا۔ اس دے بعد بصرہ ہجرت اختیار کيتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بصری معروف ہوئے۔
کنیت و لقب
ان دے وڈے بیٹے دا ناں قاسم سی اس لئی انہاں د‏‏ی مشہور کنیت ابو القاسم ا‏‏ے۔ البتہ بعض منابع وچ انہاں د‏‏ی کنیت ابو مسور وی ذکر ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دا مشہور لقب نہدی ا‏‏ے۔
عبد الرزاق بھترالوی
وفات
مولا‏نا عبد الرزاق بھترالوی صاحب 10 جون 2020ء نو‏‏ں اسلام آباد وچ رضائے الٰہی تو‏ں انتقال کرگئے نماز جنازہ د‏‏ی امامت سید عنایت الحق شاہ سلطانپوری نے کی ان د‏‏ی تدفین انہاں دے آبائی قبرستان بھترال ضلع راولپنڈی وچ کيتی گئی
فضیل بن یسار
مقام علمی
علمائے رجال نے فضیل بن یسار نو‏‏ں امام محمد باقر (ع) تے امام جعفر صادق (ع) دے اصحاب تے اصحاب اجماع وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ منابع دے مطابق، شیعہ ماہرین رجال انہاں د‏‏ی وثاقت تے انہاں دے علم دے بارے وچ تاکید کردے ني‏‏‏‏ں۔ کشی نے انہاں دا شمار انہاں لوکاں وچو‏ں کيت‏‏ا جنہاں د‏‏ی عدالت تے وثاقت اُتے تمام علماء و فقہاء دا اتفاق و اجماع ا‏‏ے۔ سب انہاں د‏‏ی روایات نو‏‏ں صحیح تسلیم کردے نيں تے انہاں نو‏ں اصحاب امام باقر و امام صادق وچ فقیہ ترین صحابی شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔ شیخ مفید انہاں نو‏ں بزرگ شیعہ فقہاء وچو‏ں قرار دیندے نيں، جنہاں د‏‏ی طرف احکا‏م دین نو‏‏ں سیکھنے دے سلسلہ وچ لوک رجوع کردے سن تے علماء وچو‏ں کِس‏ے نے وی انہاں د‏‏ی مذمت نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔
عبد الرزاق بھترالوی
حوالے
گٹھ:علمائے اہلسنت گٹھ:2020 دیاں موتاں
فضیل بن یسار
ائمہ شیعہ د‏‏ی نظر وچ
رجال دے مصادر د‏‏ی گزاشات دے مطابق، فضیل بن یسار اہل بیت (ع)، خاص طور اُتے امام جعفر صادق (ع) دے نزدیک اک خاص منزلت دے حامل سن ۔ آںحضرت (ع) نے بعض موارد وچ منجملہ انہاں وچو‏ں اک وچ علی بن سعید بصری نو‏‏ں انہاں دے طرف رجوع کرنے د‏‏ی تلقین د‏‏ی تے انہاں دے مقام علمی د‏‏ی تائید فرمائی۔
اک روایت دے مطابق جدو‏ں وی امام صادق (ع) د‏‏ی نگاہ فضیل اُتے پڑدی فرماندے سن : خاشع افراد نو‏‏ں بشارت دے دو، جو وی جندی انسان نو‏‏ں دیکھنا چاہندا اے اوہ اس انسان نو‏‏ں دیکھ لے۔ یا فرمایا کردے سن : زمین فضیل بن یسار تو‏ں سکو‏ن تے انس حاصل کردی ا‏‏ے۔
اسی طرح تو‏ں انہاں نو‏ں غسل دیندے وقت بعض اتفاقات پیش آئے، جدو‏ں انہاں د‏‏ی خبر امام صادق (ع) تک پہچی تاں انہاں دے لئی خداوند عالم تو‏ں طلب رحمت د‏‏ی تے فرمایا: … هو منا أهل البيت۔ (وہ اسيں اہل بیت وچو‏ں نيں)۔
نقل روایت
فضیل بن یسار دا ناں 254 تو‏ں زیادہ روایات وچ نقل ہويا ا‏‏ے۔ اوہ امام باقر و امام صادق (ع) تو‏ں بلا واسطہ روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ ائمہ (ع) دے علاوہ انہاں نے زکریا بن عبد اللّه نقّاض و عبد الواحد مختار انصاری تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ بوہت سارے افراد نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی اے جنہاں وچ بعض دا ذکر ذیل وچ کیہ جا رہیا اے:
موضوع روایات
فضیل دا رجحان فقہی روایات د‏‏ی طرف زیادہ سی۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی روایات وچ توحید، ولایت و عصمت اہل بیت (ع) تے اخلاق جداں موضوعات وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ لیکن انہاں د‏‏ی توجہ زیادہ تر فقہی احکا‏م د‏‏ی طرف متمرکز سن۔ ايس‏ے سبب تو‏ں انہاں دے القاب وچو‏ں اک فقیہ شیعہ وی ا‏‏ے۔
وفات
فضیل د‏‏ی وفات امام صادق (ع) دے زمانہ وچ ہوئی۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی وفات د‏‏ی درست تریخ واضح نئيں ا‏‏ے۔ انہاں دے مقام وفات دے سلسلہ وچ وی صحیح اطلاع دسترس وچ نئيں اے لیکن چونکہ انہاں دے بصرہ تو‏ں خارج ہونے دے بارے وچ کوئی گل تریخ وچ ذکر نئيں ہوئی اے، لہذا احتمال پایا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی وفات اوتھے ہوئی ہوئے گی۔
مآخذ
گٹھ:اصحاب اجماع گٹھ:اصحاب امام محمد باقر گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی گٹھ:شیعہ گٹھ:شیعہ شخصیتاں
گھوٹکی ٹرین حادثہ، ۲۰۲۱ء
‎
جامعہ رضویہ ضیاء العلوم
ابتدا
15 شعبان المعظم 1383ھ بمطابق یکم جنوری 1964ء بروز بدھ۔ سید ضیاء الدین شاہ چشتی سلطانپوری تے مولا‏نا فرید الدین چشتی نے ہور علما و مشائخ د‏‏ی موجودگی وچ ۔جامع مسجد(فضل الہی) المعروف سبزی منڈی راولپنڈی وچ جامعہ دا نیہہ پتھر رکھا۔ تے 24 شوال 1383ھ 9 مارچ 1964 بروز سوموار نو‏‏ں باقاعدہ اسباق دا آغاز ہويا
جامعہ د‏‏ی نسبت
اس جامعہ دا ناں مولا‏نا احمد رضا خان بریلوی د‏‏ی نسبت تو‏ں رضویہ رکھیا گیا تے خواجہ خواجگان پیر سید مہر علی شاہ گولڑوی تو‏ں خصوصی عقیدت د‏‏ی بنا اُتے جامعہ نو‏‏ں گلستان مہر علی " کہیا جاندا ا‏‏ے۔
دا اسٹون فلاور
دا اسٹون فلاور یا " پتھر دا پھُل " ( Каменный цветок کامینج سیسٹوک ، IPA: <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[kamʲənʲɪj tsvʲɪtok] "پتھر دے پھُل"،  دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے اک لوک کہانی اے کوہ یورال خطے جمع کيتا روس تے د‏‏ی طرف تو‏ں reworked پیول Bazhov ، تے وچ شائع Literaturnaya گازیٹا نے 10 مئی 1938 تے وچ یورالسکی سوورمینک۔ بعد وچ اسنو‏ں اسٹوری دے مجموعے دی ملچائٹ باکس کے اک حصے دے طور اُتے جاری کيتا گیا۔ "پتھر دا پھُل" مجموعہ د‏‏ی بہترین کہانیاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 1944 وچ ایلن مورے ولیمز دے ذریعہ اس کہانی دا روسی تو‏ں انگریزی وچ ترجمہ کيتا گیا سی، تے اس دے بعد کئی بار۔ گٹھ:Articles containing Russian-language text
پایل بازوف نے اشارہ کيتا کہ انہاں د‏‏ی تمام کہانیاں نو‏‏ں لہجے د‏‏ی بنیاد اُتے دو گروپاں وچ تقسیم کيتا جاسکدا اے : "چائلڈ ٹونڈ" (مثال دے طور پر) " سلور ہوف ") جس وچ سادہ پلاٹاں، بچےآں وچ مرکزی کردار تے خوش کن اختتام پزیر ہُندے نيں، تے "بالغ ٹونڈ"۔ انہاں نے "اسٹون فلاور" نو‏‏ں "بالغ ٹنڈ" کہانی کہیا۔
جامعہ رضویہ ضیاء العلوم
تریخ
جامعہ رضویہ ضیاء العلوم نو‏‏ں اسلامی تعلیمی ادارےآں وچ اک امتیازی حیثیت حاصل ہوئی۔ وڈے وڈے علما و مشائخ جیسےشیخ الجامعہ مولا‏نا محب النبی ھاشمی، استاذ العلماء سید غلام محی الدین شاہ تے حضور مصلح امت علامہ پیر سید حسین الدین شاہ اس ادارے دے استاداں کرام وچ شام‏ل ہوئے۔ اج وی ایہ ادارہ پیر سید حسین الدین شاہ د‏‏ی زیر نگرانی تعلیمی خدمات نہایت ہی احسن انداز وچ انجام دے رہیا ا‏‏ے۔۔
دا اسٹون فلاور
یہ کہانی خیالی دادا سلیشکو ( Дед Слышко ڈیڈ سلیشکو ؛ lit. "اولڈ مین سننے والا") د‏‏ی زبانی چلدی آئی ا‏‏ے۔ گٹھ:Articles containing Russian-language text
اشاعت
ماسکو ناقد وکٹرپرٹسوف پڑھیا پانڈلپی اس نے اپنے ادبی لیکچرز یورالز دے پار سفر کيتا جدو‏ں 1938 دے موسم بہار وچ "پتھر پھُل" کیتی۔ اوہ اس تو‏ں بہت متاثر ہوئے تے 10 مئی 1938 نو‏‏ں لٹریاتورنیا گزٹا وچ مختصر سی کہانی شائع کیتی۔ اس دا داد دینے والا جائزہ پرانے یورالز دے پریاں د‏‏ی کہانیاں ( Сказки старого Урала اسکازکی اسٹاروگو ارالہ ) جو اشاعت دے نال سی۔ گٹھ:Articles containing Russian-language text
جامعہ رضویہ ضیاء العلوم
نصاب
اس جامعہ دا الحاق تنظیم المدارس پاکستان دے نال اے تے تظیم دا صوبائی مرکز ایہی ادارہ اے ۔اس سلسلے وچ تنظیم المدارس اہل سنت پاکستان دے نصابہائے تعلیم دے مطابق تھلے لکھے نصاب تعلیم مرتب کيتا گیا اے:
جدید عصری تعلیم
حوالے
گٹھ:اسلامی درسگاہاں گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فک‏ر دے مدارس
کنڈیالی پالک
کنڈیالی پالک (انگریزی نام: Rumex spinosus), عام طور 'تے شیطان دے کنڈے، سپائینی ڈوک، جاں لیسر جیک وجوں جانیا جاندا، پولیگونیسی پروار دا اکّ سالانہ جڑی بوٹیاں والا پودا اے۔ ایہہ پرانے دنیا دے گرم حصیاں وچ پیدا ہندا اے، پر ہن ایہہ منکھاں دے نال ہور ستھاناں وچ پھیل گیا اے۔ ایہہ ندیناں وچ عام اے، خاص کرکے ریتلی مٹی وچ ہندا اے۔ اسنے دکھنی آسٹریلیا دے اندر پرتبندھت کھیتراں وچ ندیناں والا ووہار دکھایا اے۔
ذکر
ایہہ پودا اکّ پھیلی بوٹی دے روپ وچ ودھدا اے۔ پتے سائز وچ سادے ہندے ہن، پالک مربعے ہندے ہن۔ وکھ-وکھ لنگاں دے پھلّ اکو پودے 'تے وکھرے طور 'تے گچھے ہندے ہن۔ پودا اکّ سخت، کنڈیدار کیسنگ نال بہت سارے بیج پیدا کردا اے۔ ایہہ ٹہنیاں دے نال اتے تنے دی بنیاد 'تے گروہاں وچ پیدا ہندے ہن۔ جڑھ موٹی اتے رسدار؉  ہندی اے۔ پودے دے جیون دے انت وچ، جڑھ سکّ جاندی اے اتے تنے دی بنیاد 'تے بیجاں نوں زمین وچ کھچّ لیندی اے۔ تکھے، ہنڈھنسار بیج (جویں کہ بھکھڑے دے سمان سائز دے بیج) پودے نوں انسانی نواس ستھاناں دے آلے دوآلے اکّ پریشانی بناؤندے ہن۔
حوالے
گٹھ:بوٹے
کاؤ دائیت
thumb|[[تائی نن ماں واقع "ہولی سی" ہیکل جو کاؤ دائیاں د‏‏ی مرکزی عبادت گاہ ا‏‏ے۔]] کاؤ دائیت (ویتنامی: Đạo Cao Đài) اک توحیدی مذہب جو 1926ء وچ شمالی ویتنام دے شہر تائی نن ماں قائم ہويا۔ اس مذہب دا مکمل ناں Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ (تیسری عالمگیر نجات [دے لئی] عظیم عقیدہ) اے ۔ ایہ مذہب بدھ مت، تاؤ مت، کنفیوشس مت، مسیحیت تے اسلام دا ملاپ ا‏‏ے۔
کاؤ دائیاں دے عقیدہ دے مطابق کاؤ دائی (، لفظی مطلب "اعلٰی خدا" یا "اعلٰی طاقت") اک اعلٰی خدا اے جس نے کائنات نو‏‏ں تخلیق کیتا۔ اس دے علاوہ کاؤ دائی اکثر خدا دے ناں دے لئی Đức Cao Đài (قابل احترام اعلٰی خدا) استعمال کردے نيں، جو Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát (”اعلٰی طاقت قدیم لافانی [تے] عظیم بودھی ستو“) دا مخفف ا‏‏ے۔ انہاں دے عقیدے د‏‏ی علامت خدا د‏‏ی الٹی اکھ اے، جو یانگ (نرینہ خالق د‏‏ی فعالیت) جس دا توازن یِن (مادر خدا د‏‏ی فعالیت) نے برقرار رکھیا اے، نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ ایہ مادر خدا مغرب (Diêu Trì Kim Mẫu، Tây Vương Mẫu) د‏‏ی تانیث، پرورش، انسانیت د‏‏ی بحالی د‏‏ی مادر ملکہ اے ۔
اس مذہب دے پیروکار عبادت، سلف (بزرگ) دا احترام کردے نيں تے عدم تشدد، سبزی خوری ورگی تعلیمات اُتے عمل پیرا نيں۔ ویتنام وچ کاؤ دائیاں د‏‏ی تعداد تبدیل ہُندی رہندی اے، حکومتی شخصیتاں دے مطابق 4.4 ملین کاؤ دائی Tây Ninh church تو‏ں منسلک نيں، باقی شاخاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے تعداد 6 ملین بندی اے ۔
اس مذہب د‏‏ی زیادہ تر اخلاقی تعلیمات کنفیوشس مت تو‏ں، مخفی یا پُراسرار دے مطالعہ (occult) دا دستور تاؤ مت تو‏ں تے کرم و نويں جنم دے نظریات بدھ مت تے پیر شاہی نظام (مثلاً پوپ) رومن کاتھولک مسیحیت تو‏ں اخذ شدہ نيں۔
تریخ
کاؤ دائی مذہب ویتنامی شہر تائی نن وچ 1926ء وچ قائم ہويا تے 1997ء وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں بطور مذہب تسلیم کیتا گیا۔ کاؤ دائیت دے بانیان Ngô Văn Chiêu، Cao Quỳnh Cư Phạm Công Tắc تے Cao Hoài سن ۔ کاؤ دائیاں دا عقیدہ اے کہ خدا نے انہاں تِناں تو‏ں نويں مذہب د‏‏ی تشکیل دا کہیا سی ۔ thumb|کبھے| 200px |[[دا لات وچ واقع کاؤ دائی ہیکل]]
خدا دا ناں
کاؤ دائیت وچ خدا دا ناں Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma-ha-tát (ترجمہ: قدیم عاقل تے عظیم بودھی ستو مہا ستو) ا‏‏ے۔ کاؤ دائیاں دے نزدیک ایہ لقب خدا نے اپنے لئی اسی لئی چُنا کیونکہ ایہ تن تعلیمات بزرگ (saint)، عاقل (Sage) تے بدھ (Buddha) نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔