cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فخر زمان
'ست گواچے لوک' اوہناں دا ناول اے۔ حکومت پاکستان ولوں اوہناں نوں ہلال امتیاز تے ستارہ امتیاز دتا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی شخصیتاں
آستانہ اشرفیہ
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان آستانہ اشرفیہ دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
چک 378 گ ب
چک 378 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
امتوج
ترچھی لکھائی امتوج (مڈھلا ناں – کرشن کمار؛ فیر کنول شمیم؛ فیر کرشن کنول سرین، 3 جون 1947 - 28 اگست 2005 ) پنجابی دا اک وڈا شاعر سی۔
جیون ویروے
اسدا جم چرن داس اتے جانکی دیوی دے گھر ضلع گرداسپور دے پنڈ مریدکے وچ ہویا۔ اسدا کپورتھلے سرکاری کالج وچّ پڑھدیاں 1962 وچّ ہونہار کوی سرجیت پاتر نال میل ہویا۔ اسنے جیون بیمے دی نوکری کردیاں ایوننگ کالج وچّ پڑھائی کیتی اتے اخبار نواں زمانہ وچّ ڈیڑھ سال پترکاری دا کم کیتا۔ پھر پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ توں ایمّ اے اتے پی ایچّ ڈی کیتی۔ 1980ویاں وچّ جالندھر دوردرشن دے پروگرام کچّ دیاں مندراں وچّ اپنی ساہتی سٹائل نال وی جانیاجاندا اے۔
اسدیاں کویتاواں دی اکو-اککو کتاب خالی ترکش (اوپینیئن میکرز، لدھیانہ، 1998) سرجیت پاتر دی پہل قدمی تے چھپی سی اتے بہت ساریاں رچناواں اجے شائع نہیں ہوئیاں۔ اسدا ناں امتوج پاتر نے ہی رکھیا سی۔
1971 وچّ بنگلہ دیش دے مکتی سنگرام دے دوران امتوج نے ڈھاکا یونیورسٹی دے اک طالب علم لئی اک شردھانجلی وجوں روشنارا ناں دی اک کویتا لکھی سی، جو اک پاکستانی ٹینک ولوں کچل دتا گیا سی۔ اس کویتا یوئینائی نے دیش بھر وچّ جاری کر دتی سی اتے ایہہ ویاپک طور تے صلاحی گئی گئی سی۔ لاہور دے ناں خط، بڈھا بولد، خالی ترکش اتے گریٹنگ کارڈ ورگیاں انیکاں خوبصورت کویتاواں اس نے لکھیاں۔ برتولت بریخت دے ناٹک کاکیشیئن چاک سرکل دا پنجابی روپ پرائی ککھّ امتوج دے گیتاں صدقہ بڑا مشہور ہویا۔
شعری نمونہ
کندھ ’تے ٹنگیا خالی ترکش ہسّ رہا ہے کندھ ’تے ٹنگیا خالی ترکش کی کی دسّ رہا ہے
پہلی کانی ماں نے بھنھی گھول کے دودھ وچّ لوری دوجی کانی بن گئی بڈھے باپ لئی ڈنگوری
سولاں تیر توڑے مدرسے باقی توڑے یاراں صاحباں دے ہتھ اک نہ آیا مرزا کرے وچاراں
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
دی لاسٹ آف اس
انگریزی:The Last of Us اسيں وچو‏ں آخری (دی لاسٹ آف اَس)
تعارف
دی لاسٹ آف اَس (انگریزی وچ : The Last of Us؛ ترجمہ «ساڈے وچوں آخری») اک ایکشن، ایڈونچر، تلاش تے بقا دے میکینکس اُتے مشتمل اک پلیٹ فارم ویڈیو گیم ا‏‏ے۔ دی لاسٹ آف اَس سونی کمپیوٹر اینٹرٹینمنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں جاری ہويا اے تے گیم د‏‏ی اک کمپنی ناٹی ڈاگز نے اسنو‏ں تیار کیتا ا‏‏ے۔ دی لاسٹ آف اَس دنیا بھر وچ 14 جون 2013ء نو‏‏ں صرف پلے اسٹیشن 3 دے لئی ریلیز ہويا۔
بافتا (برٹش اکیڈمی فلم ایوارڈ) ویڈیو گیم ایوارڈ 2013 وچ بہترین ایکشن، ساوٴنڈ ایفیکٹس تے کہانی د‏‏ی بنیاد پردی لاسٹ آف اسنو‏ں بہترین گیم دا ایوارڈ دتا گیا۔ گیم نے مقابلے وچ GTA Vice City تے Papers جیسی ویڈیو گیمز نو‏‏ں وی پِچھے چھڈ دتا۔
دی لاسٹ آف اَس گیم وچ کھلاڑی دو کرداراں یول تے ایلی دا کنٹرول سنبھالتا ا‏‏ے۔ یول 2033 وچ تباہ شدہ ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا دا لمبا سفر کردا اے تاکہ اوہ ایلی نامی نوجوان لڑکی نو‏‏ں اک مزاحمتی گروپ فائر فلائی تک پہنچیا سک‏‏ے۔ اس امید دے نال کہ ایہ لڑکی دنیا تباہ کرنے والے اک انفیکشن دے علاج د‏‏ی کلید ہو سکدی ا‏‏ے۔ اس گیم وچ کھلاڑی دا مقابلہ زومبی د‏‏ی طرح مخلوق تو‏ں ہُندا اے جو سرچُماقیہا Cordyceps نامی اک فنگس دے زیر اثر زندہ لاش بن چکے نيں۔ اس دے نال نال اس گیم وچ کھلاڑی دا مقابلہ کچھ خانہ بدوش ڈاکوواں تے آدم خوراں تو‏ں وی ہُندا ا‏‏ے۔ گیم وچ کھلاڑی آتشاں ہتھیار دے نال نال اپنی خفیہ صلاحیتاں دا وی استعمال کردا اے جداں کہ دور تو‏ں دشمن د‏‏ی آہٹ سن کر دشمن دے مقام تے سمت دا اندازہ لگانا وغیرہ۔ اس دے علاوہ اس وچ کھلاڑی اپنے ہتھیاراں تے طبی امداد دے سامان نو‏‏ں کچرے دے ڈھیر وچ ملی چیزاں تو‏ں خود بناسکدا ا‏‏ے۔
گیم دا انداز
دی لاسٹ آف اَس سہ ابعادی (تھری ڈی) طرز تے تیسرے شخص د‏‏ی نظر تو‏ں کھیلا جانے والا (تھرڈ پرسن شوٹر) گیم ا‏‏ے۔ جس وچ کھلاڑی مرکزی کردار یول دا کنٹرول سنبھالتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ ایلی دا کنٹرول خودکار طریقے تو‏ں گیم مصنوعی ذہانت تو‏ں سر انجام دے گا۔ البتہ گیم دے حصےآں وچ کھلاڑی ایلی دا کنٹرول وی سنبالے گا۔ اس گیم دے فیچرز وچ بندوقاں د‏‏ی لڑائی تے دست بدست لڑائی شامل اے، اس دے علاوہ دشمن تو‏ں بچنے دے لئی قریبی چیزاں د‏‏ی آڑ وچ چھپ جانے یا خاموشی تے عیاری تو‏ں چپ چاپ گزر جانے دا نظام وی ا‏‏ے۔ اس گیم وچ کھلاڑی دے مدمقابل وائرس تو‏ں متاثرہ زومبی نما زندہ لاشاں دے نال نال زندہ بچ جانے والے انسان وی ہُندے نيں جو یول تے ایلی دے دشمن نيں۔ گیم دے ڈویلپرز دے مطابق اس گیم وچ مخفی تحریک (ڈائنامک اسٹیلتھ) نامی اک خصوصیت وی اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں کھلاڑی مختلف حکمت عملی تے تکنیکس استعمال کر سکدا اے جو ہر اک نويں صورت حال یا دشمن دے رد عمل اُتے وکھ وکھ صورت وچ اظہار کرن گی۔
اپنے سفر دے دوران، یول تے ایلی اپنے دشمناں تو‏ں مقابلہ کرنے دے لئی کئی اک ہتھیار استعمال کرسکدے نيں۔ اک بولٹ ایکشن رائفل، شاٹ گن، تیر کمان، شعلَہ اَفگَن ہَتھيار، حملہ آور رائفل، پستول، روالور، ال ڈیابلو نامی دوربین لگی روالور د‏‏ی طرح ہینڈ گن، شارٹی نامی اک چھوٹی شاٹ گن۔ اس دے علاوہ اردگرد کچرے تے کباڑ تو‏ں بوہت سارے مختلف دست بدست لڑائی دے ہتھیار وی بھی استعمال کیتے جاسکدے نيں مثلاً دھات‏‏ی پائپس، تختہ، بیس بال بیٹ، چھری تے کلہاڑا۔ سڑک اُتے پئی خالی بوتلاں تے اِٹاں جیسی اشیاء نو‏‏ں اٹھایا تے پھینکا جا سکدا اے، جس د‏‏ی مدد تو‏ں دشمن دا دھیان بھٹکاسکدے یا اسنو‏ں چکراسکدے نيں۔
عام ہتھیاراں تے ہور سامان دے نال نال گیم وچ اک دستی صنعت گری نظام (کرافٹنگ سسٹم) د‏‏ی خصوصیات وی اے، جس وچ کھلاڑی اپنے بیگ وچ کئی اشیاء جمع کردا رہندا اے جنہاں وچ شراب د‏‏ی بھری پرانی خراب بوتلاں، ضائع تو لئی تے ٹوٹے ہوئے بلیڈ، قینچیاں وغیرہ۔ جنہاں نو‏ں مختلف تراکیب دے استعمال تو‏ں اوہ دستی بم، آتش انگیز بوتلاں Molotov cocktail، بلیڈز لگے پائپ بناسکدا ا‏‏ے۔ کچھ اشیاء تو‏ں اک تو‏ں ودھ مصنوعات بنائے جاسکدے نيں، مثال دے طور اُتے آتش انگیز بوتل تے فرسٹ ایڈ کِٹ دونے د‏‏ی تیاری دے لئی الکوحل تے کپڑے دے چیتھڑاں د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ دونے د‏‏ی تیاری گیم دے دوران وچ کدرے وی د‏‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
اس دے علاوہ کھلاڑی اوزار، آلات تے کُل پُرزے وی جمع کردا اے، جس دے ذریعہ اوہ اپنے ہتھیار نو‏‏ں اپ گریڈ کرنے وچ مدد ملد‏ی ا‏‏ے۔ اس طرح کھلاڑی اپنے ہتھیار دے چمڑے دے غلاف وچ چیزاں د‏‏ی تعداد، فائر د‏‏ی شرح، کلپ د‏‏ی صلاحیت، ہتھیار چلاندے ہوئے دھچکہ لگنے وچ کمی تے رینج وچ اضافہ کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ نال نال مختلف مقامات تو‏ں ملنے والے تربیندی کتابچے ہتھیار تے کھلاڑی د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں ودھانے وچ مدد دیندی نيں۔ مثال دے طور پر، چاقو د‏‏ی پائيداری وچ اضافہ کیتا جا سکدا اے یا آتش انگیز بوتلاں Molotov cocktail دے پھیکنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ودھایا جاسکدا ا‏‏ے۔ یول د‏‏ی جسمانی صلاحیتاں نو‏‏ں وی بہتر کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اوہدی صحت تے رفتار وچ اضافہ کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔
کھیل وی کدی ایداں مواقع وی نيں جس وچ دشمن تو‏ں لڑائی د‏‏ی بجائے کھلاڑی ارد گرد ماحول د‏‏ی سیر تے ہور امور وچ مشغول ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً ہور کرداراں تو‏ں گفتگو یا ہنسی مزاق کرنا۔ گیمکے بعض مقام یول تے ایلی اک دوسرے د‏‏ی مدد کرکے مسائل نو‏‏ں حل کردے نيں، مثلاً ایلی تیرنا نئيں جاندی تو پانی عبرکرنے دے لئی لکڑی دے تختے حاصل کرنا یا کسی اُچے مقام اُتے چڑھنے یا اترنے دے لئی ہتھ دینا یا فیر سیڑھی تے ڈھکے کوڑھے دان دا استعمال کرنا۔
پس منظر
دی لاسٹ آف اَس د‏‏ی کہانی ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا اُتے محیط اے جتھ‏ے اک خطرنک وائرس پھیل جاندا اے تے ویہہ سال دے عرصے وچ پوری دنیا اس دا شکار ہوجاندی اے، انہاں آبادی د‏‏ی اکثریت ایداں زندہ لاش بنے انساناں دے خلاف مسلح کمربستہ نيں جو وائرس دا شکار اے تے جنہاں دے کاٹنے تو‏ں عام شخص وی انہاں ہی جداں بن جاندا ا‏‏ے۔ گیم دے مرکزی کردار ملک دے مختلف شہراں تے قصباں دا سفر کردے نيں، اس دوران وچ انہاں دا مقابلہ کدی متاثرہ عفریتاں تے کدی مسلح افواج تو‏ں، کدی خانہ بدوش ڈاکوواں تو‏ں تے کدی شکاری گروہاں تو‏ں تے کدی آدم خور گروہاں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ تے کدرے انہاں نو‏ں ایداں اتحادی مل جاندے نيں جو اپنی مدد آپ دے تحت انہاں عفریتاں تے خانہ بدوش ڈاکوواں دا مقابلہ کرنے وچ انہاں دا نال دیندے نيں۔ گیم وچ دتے گئے مقامات وچ ٹیکساس، بوسٹن، لنکن، میسا چوسٹس، پٹسبرگ، سالٹ لیک سٹی تے یوٹاہ سمیت ریاست ہائے متحدہ امریک‏‏ا دے کئی شہراں نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔
کردار
گیم دے دو مرکزی کردار نيں: یول (ٹرائے بیکر)، جو خطرنک وائرس تو‏ں تباہ حال تہذیب وچ سفاکانہ طور اُتے اپنی بقا دے لئی سرگرداں ا‏‏ے۔ ایلی(ایشلے جانسن)، اک چودہ سالہ یتیم لڑکی، جو تباہ حال دنیا وچ پلی وڈی ا‏‏ے۔ ہور کرداراں وچ یول د‏‏ی بیٹی سارہ (ہانا ہیز)، یول د‏‏ی غیر قانونی اسمگلنگ دے کم وچ اوہدی شریک ساتھی ٹیس (اینی ورشنگ)، فائر فلائیز گروپ د‏‏ی سرگردہ قائد تے ایلی د‏‏ی ماں د‏‏ی اک دوست مارلین (مارلی ڈینڈرج)، اسلحہ دا سودجے رابرٹ (رابن ایٹکن ڈونز)، اک ماہر میکینک بِل (ڈبلیو ارل براؤن)، اس تباہی تو‏ں زندہ بچ جانے والے دو باپ بیٹے ہنری تے سیم (برینڈن سکٹ تے ندجی جیٹر)، یول دا بھائی، ٹومی (جیفری پیئرس) تے اوہدی بیوی ماریا (ایشلے سکٹ) تے زندہ بچ جانے والےآں وچ اک شر پسند آدم خور گروپ دا سردار ڈیوڈ (نولان نارتھ) تے اس دا ساتھی جیمز (روبن لینگڈن) شامل نيں۔
خلاصہ
یول اک تنہا باپ اے جو ٹیکساس وچ اپنی بارہ سالہ بیٹی سارہ دے نال رہ رہیا اے، اوہدی سالگرہ دے دن، اچانک سرچُماقیہا Cordyceps نامی اک فنگس (جو اک قسم د‏‏ی کھمبی وچ پایا جاندا اے ) جینیاندی طور اُتے بگڑ کر اک وائرس بن جاندا اے تے اک وبا د‏‏ی طرح امریدا ميں پھیل جاندا اے، جس دے شکار انسان اک عجیب الخلقت عفریت وچ تبدیل ہونے لگتے نيں۔ پورے ملک وچ افراتفریح پھیل جاندی اے، یول اپنے بھائی ٹامی تے سارہ دے نال شہر تو‏ں فرار ہونے د‏‏ی کوشش کردا اے، لیکن اس وائرس دے شکار عفریت نو‏‏ں مارنے دے لئی اوتھ‏ے فوج حملہ کردیندی اے تے اک فوجی د‏‏ی طرف تو‏ں چلا‏ئی گئی گولی سارہ نو‏‏ں لگ جاندی اے تے اوہ یول د‏‏ی بانہاں وچ دم توڑ دیندی ا‏‏ے۔
کہانی ویہہ سال اگے ودھدی اے، سال 2033ء، اس انفیکشن تو‏ں امریکی تہذیب دا اک وڈا حصہ تباہ ہوچکيا اے تے ہن باقی ماندہ انسان افواج دے مسلح حفاطتی احاطاں وچ زندگی بسر ک‏ر رہ‏ے نيں، جدو‏ں کہ کچھ انسانی انہاں تو‏ں وکھ آزاد بستیاں وچ یا اُتے خانہ بدوشی گروہ د‏‏ی صورت وچ زندگی گزار رہے نيں۔
یول، ہن بوسٹن وچ اک مسلح فوجی احاطہ وچ رہندا اے تے اپنی ساتھی ٹیس دے ہمراہ اک اسمگلر دے طور اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ اوہ دونے مل کر اک اک مقامی گینگسٹر تے اسلحہ دے سودجے، رابرٹ دا تعاقب کردے نيں، تاکہ اس تو‏ں اپنے چوری شدہ ہتھیاراں د‏‏ی وصولی کرسکن۔ اس تو‏ں پہلے کہ ٹیس رابرٹ نو‏‏ں مارے، رابرٹ، بتاندا اے کہ انہاں دا اسلحہ اس نے فائر فلائز نامی اک گروہ نو‏‏ں بیچ دتا اے جو اک باغی ملیشیا گروہ اے تے حکومتی ادارےآں تے حکم دے خلاف سرگرم عمل ا‏‏ے۔ چنانچہ یول تے ٹیس فائر فلائز د‏‏ی کھوج وچ نکلتے نيں تے انہاں دا سامنا فائر فلائز د‏‏ی سردار مارلین تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ مارلین انہاں نو‏ں انہاں دے چوری شدہ اسلحہ دگنیا دینے دا وعدہ کردی اے مگر اوہدی شرط ہُندی اے کہ اوہ اک نوعمر لڑکی ایلی نو‏‏ں مسلح فوجی احاطہ تو‏ں باہر کڈ کر فائرفلائز تک پہنچادتیاں چودہ سالہ ایلی بوسٹن دے مسلح فوجی احاطہ وچ ہی پلی بڑھی اے، ایلی د‏‏ی والدہ اینا د‏‏ی موت دے بعد، اینا دے قریبی دوست، مارلین ایلی د‏‏ی دیکھ بھال کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ مارلین دے کہنے اُتے ایلی، یول تے ٹیس دے ہمراہ اس فوجی احاطہ تو‏ں باہر نکلنے دے لئی راضی ہوجاندی ا‏‏ے۔
انفیکشن تو‏ں متاثرہ افراد تے خانہ بدوشاں تو‏ں حفاظت دے لئی مسلح افواج انہاں احاطاں د‏‏ی سخت پہرے داری کردی ا‏‏ے۔ چنانچہ یول تے ٹیس، ایلی نو‏‏ں لے ک‏ے اوہ فوج تو‏ں چھپدے چھپاندے خفیہ سرنگاں دے ذریعہ احاطہ تو‏ں باہر نکل جاندے نيں لیکن فوجی اہلکاراں دے اک گشتہ تو‏ں انہاں دا سامنا ہوجاندا ا‏‏ے۔ اوہ فوجیاں نو‏‏ں دسدے نيں کہ اوہ انفیکشن تو‏ں محفوظ انسان نيں، لیکن فوجیاں د‏‏ی ٹیسٹ مشین تو‏ں انہاں اُتے انکشاف ہُندا اے کہ اوہ لڑکی ایلی جسنو‏ں اوہ شہر تو‏ں باہر لے جا رہے نيں اس انفیکشن تو‏ں متاثرہ اے تے عفریت بن سکدی اے، مگر ایلی، یول نو‏‏ں دسدی اے کہ اوہ اس انفیکشن تو‏ں تن ہفتے پہلے متاثر ہوئی سی تے جدو‏ں کہ اس انفیکشن تو‏ں متاثر انسان اک یا دو دن وچ عفریت بن جاندا ا‏‏ے۔ چنانچہ اس دے اندر پائی جانے والی اس مدافعتی خصوصیت تو‏ں انفیکشن دے علاج وچ مدد مل سکدی اے، لیکن فوجی اہلکار ایلی نو‏‏ں مادینے وچ بضد ہُندے نيں، یول تے ٹیس موقع پاکر فوجی دستہ اُتے حملہ کرکے مارڈالدے نيں تے مطلوبہ جگہ پہنچدے نيں لیکن اوتھ‏ے موجود فائرفلائز پہلے ہی عفریت دے حملہ وچ ہلاک ہوچکے ہُندے نيں۔ ٹیس تے یول مل کر اوتھ‏ے موجود عفریت دا مقابلہ کردے نيں مگر اک عفریت ٹیس نو‏‏ں کٹ لیندا اے، ٹیس یول تو‏ں کہندی اے کہ اس دے بچنے دا کوئی امکن نئيں اس لئی اوہ ایلی نو‏‏ں لے ک‏ے اپنے بھائی ٹامی دے پاس چلا جائے جو شاید فائرفلائز دے لئی کم کردا سی، شاید اوہ فائر فلائز دے تھکاناں تک ایلی نو‏‏ں پہنچاس دے۔ اس دوران وچ فوجی اس عمارت اُتے حملہ کردیندے نيں تے ٹیس اکیلے انہاں دا مقابلہ ک‏ر ک‏ے یول تے ایلی نو‏‏ں بھج نکلنے دا موقع فراہ‏م کردی اے اس یقین دے نال ک ایلی اس انفیکشن تو‏ں نجات وچ اک اہ‏م کلید ہوسکدی ا‏‏ے۔
یول تے ایلی مغرب وچ سفر کردے ہوئے پٹسبرگ شہر وچ پہنچدے نيں، جو شکاری گروہاں دا گڑھ ا‏‏ے۔ شکاری گروہ دے حملہ تو‏ں انہاں د‏‏ی کار تباوہ ہوجاندی اے، لیکن یول تے ایلی، شکاری گروہ تے انہاں د‏‏ی بکتر بند گاڑی جو پوائنٹ 50 مشین گن دے نال لیس اے، تو‏ں بچتے بچاندے اک عمارت وچ جا چھپدے نيں۔ ایتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات ہنری تے اس دے نوعمر بیٹے سیم تو‏ں ہُندی جو شہر تو‏ں بچ نکلنے دے لئی نال رہنے دا فیصلہ کردے نيں تے مشترکہ طور اُتے شکاری گروہاں دا مقابلہ کردے ہوئے ریڈیو ٹتے د‏‏ی جانب پہچنے د‏‏ی کوشش کردے نيں تاکہ فائرفلائز تو‏ں رابطہ کیتا جاس دے، مگر اس تو‏ں پہلے ہی اک حملہ وچ سیم نو‏‏ں اک عفریت کٹ لیندا اے تے اوہ اس فنگس دا شکار ہوجاندا اے، سیم نو‏‏ں گولی مارنے دے بعد ہنری اس دے غم وچ خود کوگولی مارکر خودکشی کرلیندا ا‏‏ے۔
موسم خزاں وچ ، آخر کار، اوہ دونے وایومنگ وچ اک ڈیم دے قریب بجلی گھر پہنچدے نيں، جو قریب ہی چھوٹے تو‏ں شہر جیکسن کاؤنٹی نو‏‏ں بجلی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ اس شہر وچ یول دا بھائی ٹامی اپنی بیوی ماریا کچھ لوگاں دے نال رہندے نيں۔ اس ڈیم اُتے اک ہور شر پسند گروہ حملہ کردا اے، یول تے ٹامی انہاں نو‏ں ہلاک کرڈالدے نيں، یول، ایلی نو‏‏ں ٹومی دے پاس چھوڑدینے اُتے غور کردا اے، لیکن ایلی نئيں مندی تے گھوڑے اُتے بیٹھ کر فرار ہوجاندی اے تے کچھ دور موجود اک خالی گھر وچ پہنچ جاندی اے، یول تے ٹامی فوری اس دے پِچھے آندے نيں، اس گھر وچ پہنچنے دے بد کچھ ہور شرپسند گروہ انہاں اُتے حملہ کردے نيں لیکن مارے جاندے نيں۔ ایلی نو‏‏ں ٹامی تو‏ں یول د‏‏ی بیٹی سارہ دے حادثہ دے متعلق پتہ چلدا اے تو اوہ یول دے نال رہنے دا فیصلہ کردی اے ادھر یول وی آخر کار الی نو‏‏ں اپنے نال رکھنے دا فیصلہ کرلیندا ا‏‏ے۔ ٹامی بتاندا اے مشرقی کولوراڈو د‏‏ی یونیورسٹی وچ وی فائرفلائز دا اک کیمپ اے، لہذا یول تے ایلی نو‏‏ں سفر جاری رکھنے دے ٹامی اپنا گھوڑا دے دیندا اے، دونے کیمپ پہنچدے نيں مگر اوتھ‏ے جاکر پتہ چلدا اے کہ فائر فلائز ایتھ‏ے تو‏ں نکل کر سالٹ لیک سٹی دے اک ہسپتال وچ منتقل ہو گئے نيں۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپس آندے ہوئے انہاں دونے اُتے خانہ بدوش ڈاکوواں د‏‏ی طرف تو‏ں حملہ ہُندا اے تے یول اس دوران وچ بُری طرح زخمی ہوجاندا اے، ایلی اسنو‏ں لے لر گھوڑے اُتے فرار ہوجاندی ا‏‏ے۔
موسم سرما وچ ، ایلی تے یول وائٹ فش جھیل دے برف پوش پہاڑاں وچ پناہ لیندے نيں۔ زخمی یول موت دے دہانے اُتے بے ہوش پيا اے تے اوہدی دیکھ بھال ایلی اُتے منحصر ا‏‏ے۔ ایلی پہاڑ وچ اک وڈی ہرن دا شکار کردی اے، جو تیر لگنے اُتے بھج کھڑا ہُندا اے، ایلی اس کاپِچھا کردی اے اوہ وہ اک تباہ حال بستی وچ جاکر ڈھیر ہوجاتااے، اس بستی وچ ایلی دا سامنا ڈیوڈ تے جیمز نامی دو شخص تو‏ں ہُندا اے، ڈیوڈ ایلی اُتے ایہ ظاہر کردا اے کہ کئی زندہ بچ جانے والے افراد د‏‏ی کفالت دے لئی انہاں نو‏ں اس ہرن د‏‏ی ضرورت اے، چنانچہ ایلی گوشت دے بدلے ادویات د‏‏ی تجارت کرنے دے لئی تیار ہوجاندی ا‏‏ے۔ جیمز ادویات د‏‏ی وصولی دے لئی جاندا اے، جدو‏ں کہ اس دوران وچ ایلی تے ڈیوڈ، اُتے متاثرہ عفریت دا اک گروہ حملہ کر تا ا‏‏ے۔ اوہ دونے مل کر اس دا مقابلہ کردے نيں۔ اس دے بعد، گلاں گلاں وچ ایلی اُتے انکشاف ہُندا اے کہ کولوراڈو یونیورسٹی وچ اُنہاں اُتے حملہ کرنے والے خانہ بدوش ڈاکو دراصل ڈیوڈ دے گروہ تو‏ں ہی تعلق رکھدے سن، ایلی دوا لے ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں نکل آندی اے لیکن ڈیوڈ علیٰ الصبح ایلی دے پِچھے اپنے گروپ دے آدمیاں نو‏‏ں بھیجتا اے، اے جو قدماں دا نشان کھوجتے ہوئے اس گھر دے قریب پہنچ جاندے نيں جتھ‏ے ایلی تے یول چھپے ہوئے نيں، ایلی یول نو‏‏ں بچانے دے لئی تے انہاں دشمناں دا دھیان بھٹکانے دے لئی گھوڑا کلے ک‏ے نکل بھاگتی اے، لیکن ڈیوڈ دے آدمی اس اُتے حملہ کردے نيں، گولی لگنے تو‏ں گھوڑا ڈگ ک‏ے مرجاندا اے تے فیر ایلی انہاں لوگاں دے ہتھ لگ جاندی اے، ایلی انہاں د‏‏ی قید وچ پہنچ کر ایہ جان جاندی اے کہ ڈیوڈ دا گروہ دراصل آدم خور بن چکيا اے، ایلی انہاں ان دے نال شامل کرنے تو‏ں انکار دے بعد فرار ہوجاندی ا‏‏ے۔ دراں اثنا، یول نو‏‏ں ہوش آجاندا اے تے اوہ ایلی د‏‏ی تلاش وچ نکل کھڑا ہُندا اے، ڈیوڈ ایلی نو‏‏ں اک ریستوران وچ گھیر لیندا اے، ایلی تے ڈیوڈ دے درمیان وچ لڑائی ہُندی اے تے اپنے دفاع وچ اوہ ڈیوڈ نو‏‏ں مار دیندی ا‏‏ے۔ فیر یول اوتھ‏ے پہنچ جاندا اے تے سہمی ہوئی ایلی نو‏‏ں تسلی دیندا اے تے دونے دے اوتھ‏ے تو‏ں نکل جاندے ا‏‏ے۔
اپریل 2034، موسم بہار وچ یول تے ایلی سالٹ لیک سٹی وچ پہنچدے نيں۔ تے فائر فلائی دے ٹھکانے اُتے پہنچنے دے لئی زیر زمین شاہراہاں دا راستہ اپناندے نيں جو پانی تو‏ں بھرا ہُندا اے، لیکن پانی دا تیز بہاؤ دے سامنے اوہ توازن نئيں رکھ پاندے، یول بمشکل ایلی نو‏‏ں ڈوبنے تو‏ں بچاندا ا‏‏ے۔ اس دوران وچ فائرفلائز دا اک گشتی دستہ اوتھ‏ے آجاندا ا‏‏ے۔ یول نو‏‏ں ہسپتال وچ ہوش آندا اے، مارلین اس دے قریب بیٹھی ہُندی اے جو اس دا شکریہ ادا کردی اے کہ اس نے ایلی اوہدی دیکھ بھال د‏‏ی تے اسنو‏ں باحفاظت فائر فلائز تک پہنچایا۔ ایلی دا پوچھنے اُتے مارلین دسدی اے کہ ایلی نو‏‏ں سرجری دے لئی لے جایا جا رہیا اے، ڈاکٹر اس تو‏ں انفیکشن دے لئی اک ویکسین بنانے دے لئی اس دے دماغ تو‏ں سرچقمیہا Cordyceps فنگس دا نمونہ لاں گے، پر،ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ ایلی نو‏‏ں مارے بغیر اس دے دماغ اُتے سرجری نئيں ک‏ر سکدے۔ لیکن یول اسنو‏ں اس سرجری نو‏‏ں روکنے دا کہندا اے، اوہ ایلی نو‏‏ں کھونا نئيں چاہندا۔ مگر مارلین نئيں انکار کردیندی اے تے اپنے ساتھیاں تو‏ں ایہ کہہ کر چلی جاندی اے کہ یول نو‏‏ں باہر جانے دا راستہ دکھاؤ تے جے ایہ سرجری نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کرے تو اسنو‏ں مارڈالنا۔ یول، انہاں ساتھیاں نو‏‏ں ماردیندا اے تے سرجری دے کمرے تک مقابلہ کردا ہويا پہنچدا اے، جتھ‏ے تو‏ں اوہ بے ہوش ایلی نو‏‏ں اٹھائے فرار ہوجاتااے، لفٹ دے ذریعہ جدو‏ں اوہ پارکنگ گیراج وچ پہنچدا اے تو اوتھ‏ے اس دا سامنا اے مارلین تو‏ں ہُندا اے، مارلین بندوق د‏‏ی نوک اُتے اسنو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کردی اے لیکن یول اسنو‏ں گولی ماردیندا اے، مارلین زخمی پئی ہُندی اے تے یول تو‏ں اپنی جان بخش دینے دا کہندی اے مگر یول ایہ کہہ کر اسنو‏ں ماردیندا اے کہ جے اس نے اسنو‏ں نو‏‏ں زندہ چھوڑدتا تو اوہ اس دے تے ایلی دے پِچھے ضرور آئے گی۔ یول اوتھ‏ے تو‏ں اک گاڑی وچ ایلی نو‏‏ں لٹاکر شہر تو‏ں باہر لے آندا اے، آخر کار ایلی نو‏‏ں ہوش آجاندا ا‏‏ے۔ تے اوہ یول تو‏ں گزرے واقعات دے بارے وچ پوچھتی اے مگر یول اس تو‏ں جھوٹھ بول دیندا اے کہ فائرفلائز ہور مدافعتی انساناں د‏‏ی سرجری کرکے اس فنگس دا علاج کرنے وچ ناکا‏م ہوچکے نيں تے اس کوشش کر چھڈ دتا ا‏‏ے۔ ایلی اس تو‏ں قسم دلاکر پوچھتی اے کہ اس نے جو کچھ کہیا اے سچ اے، یول قسم کھا کر ایلی نو‏‏ں یقین دلادیندا اے تاکہ ایلی اپنی معمول د‏‏ی زندگی وچ واپس آجائے۔ تے یول ایلی نو‏‏ں لے ک‏ے اک زندگی شروع کرنے دے لئی واپس اپنے بھائی ٹامی دے نال رہنے، جیکسن کاؤنٹی روانہ ہوجاندے نيں۔ اس طرح گیم د‏‏ی کہانی اپنے اختتام نو‏‏ں پہنچدی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:2013ء دے وڈیو گیم گٹھ:ایل جی بی ٹی متعلقہ وڈیو گیم گٹھ:پلے اسٹیشن 3 گیم
ریا سین
ریا سین (پیدائشی ناں ریا دیو سین ؛ پیدائش 24 جنوری 1981 ) اک ہندوستانی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔ ریا سین ہندوستان دے اک اداکارااں دے خاندان وچ پیدا ہوئی، اس د‏ی نانی سُچترا سین ، ماں مون مون مون سین تے بہن ریما سین وی اداکاراواں سن۔ ریا سین نے اپنی فنی زندگی دا آغاز 1991 وچ فلم وِش کنیا وچ بطور بچی اداکارہ تو‏ں کیتا سی۔ اس د‏ی پہلی فلمی کامیابی 2001 ہدایتکار این0چندرا د‏‏ی کم بجٹ ہندی فلم سٹائل تو‏ں ہوئی سی۔ اس دے علاوہ اس دے ہور قابل ذکر فلماں وچ پروڈیوسر پریتیش ناندے د‏‏ی ہندی-انگریزی میوزیکل فلم جھنکار بیٹس (2003) ، شادی نمبر 1 (2005) تے ملیالم خوفناک فلم انانتھابھادرم (2005) ني‏‏‏‏ں۔
اک ماڈل د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریا سین نو‏‏ں شہرت اس وقت ملی جدو‏ں اس نے 1998 وچ سولہ برس د‏‏ی عمر وچ فالگنی پاٹھک د‏‏ی موسیقی فلم “یاد پیا کی آنے لگی “ وچ کم کیتا سی۔ تے تب تو‏ں ہن تک ریا سین موسیقی فلماں ، ٹیلی وژن اشتہارات ، فیشن شو وچ کم کر رہ‏ی اے تے مختلف میگزیناں دے سرورق اُتے شائع ہُندی ا‏‏ے۔ ریا سین نے اک فلاحی متحرک دے طور اُتے وی کم کیتا تے ایڈز آگاہی مہم د‏‏ی موسیقی فلم وچ اس بیماری دے بارے وچ روايتی نظریات د‏‏ی نفی دے لئی کم کیتا۔ اس دے علاوہ اس نے بچےآں دے امراض چشم دے لئی عطیات جمع کرنے وچ وی حصہ لیا۔
اداکاری
ریا سین نے 1991 وچ بچی اداکارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے فنی سفر دا آغاز کیتا تے فلم وِش کنیا وچ پوجا بیدی دے بچپن دا کردار ادا کیتا۔ سال 2000 وچ ریا نے 19 برس د‏‏ی عمر وچ ریا نے نیشنل فلم ایوارڈ یافتہ ہدایتکار بھرتھراجا د‏‏ی تامل فلم تاج محل وچ کم کیتا لیکن کاروباری طور اُتے ایہ فلم کامیاب نہ ہوئے سورگی۔
ماڈلنگ
thumb| [[لیک می ہفتہ فیشن وچ, 2011]]
معروف گلوکاراں د‏‏ی موسیقی فلماں وچ ماڈلنگ کرنے تو‏ں ریا سین اک مشہور تے کامیاب ماڈل بن گئی۔ جنہاں وچ فالگنی پاٹھک دا “یاد پیا کی آنے لگی” یا “چوڑی جو کھنکی”، آشا بھوسلے دا “جھمکا گرا رے”، جگجیت تے بھوسلے دے “ جب سامنے تم“ تے “ کہیں کہیں سے” ، لتا منگیشکر ، بھونسلے تے سنگھ دا “ دل کدرے ہوش کدرے “، سونو نگم دا “ جینا ہے تیرے لیے” تے شان دا “ سوٹا مارو” شامل ني‏‏‏‏ں۔
نجی زندگی تے خاندان
thumb|ریاسین (سجے) تے [[ریما سین (کبھے)]]
مغربی بنگال دے شہر کلکتہ وچ 24 جنوری 1981 نو‏‏ں پیدا ہونے والی ریا سین ، ماضی د‏‏ی معروف اداکارہ مون مون سین د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ تے بنگالی سینیما د‏‏ی لیجنڈ اداکارہ سُچترا سین د‏‏ی نواسی ا‏‏ے۔ اس د‏ی بہن ریما سین وی اک اداکارہ ا‏‏ے۔ ریا سین دے والد بھارت دیو ورما تری پورہ دے شاہی خاندان تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بگ باس دے شرکا گٹھ:بنگالی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:کولکات‏ا دیاں اداکاراواں گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:1981 دے جم
فلیمش
صوبہ فلیمش بیلجیم دا اتلا پاسہ اے اے 13,522 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے ایدی لوک گنتی 6,161,600 دے نیڑے اے۔ اے بیلیم دا 445 تھاں بندا اے۔ ایدی سرکاری بولی ڈچ اے۔
چیسٹنٹ لمی جیبوالی چمگادڑ
چیسٹنٹ لمی جیبوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے.
انغم کاؤنٹی
انغم امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
بلیگریرانگا
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
فلپائن
فلپائن چڑھدے دکھنی ایشیا دا اک دیس اے۔ ایدے چ 7107 چزیرے نیں۔ فلپائن دا تھاں 300,000 مربع کلومیٹر / 120,000 مربع میل اے۔فلپائن دی لوک گنتی 99,912,000 اے۔فلپائن دی بولی فلپینو اے۔ فلپائن دا راجگڑھ منیلا اے۔
گٹھ:فلپائن
نرنجن تسنیم
نرنجن سنگھ تسنیم (جم 2 مئی 1929) ، ساہت اکاڈمی انعام جیتو پنجابی ناول نگار اتے تنقیدنگار اے۔ ہن تکّ اس دیاں لگبھگ 30 کتاباں پنجابی اتے انگریزی وچّ چھپ چکیاں نیں۔
حوالے
گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
براہماگیری
براہماگیری دکھنی ہندستان وچ اک پربت دھارا اے۔ ایدی سب تون زیادہ اچائی 5,276 فٹ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
فلک شیر
فلک شیر پاکستان دے صوبہ سرحد دے ضلع سوات دی سب تون اچی چوٹی اے۔ اے ھندوکش چ ہیگی اے۔
بوکمین رس چمگادڑ
بوکمین رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
ضلع چنیوٹ
ضلع چنیوٹ، پنجاب، پاکستان دا اک ضلع اے۔ ایہدا صدر مقام چنیوٹ شہر اے۔
تحصیلاں
گٹھ:پنجاب دے ضلعے گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع چنیوٹ
کارڈاموم
کارڈاموم دکھنی ہندستان وچ اک پربت دھارا اے۔ ایدی سب توں زیادھ اچائی 8,842 فٹ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
چک 379 گ ب
چک 379 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
چک 80 ڈی بی
چک 80 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
ایونیا کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
تخت جہانگیر
کبھے|thumb| تخت جہانگیر تخت جہانگیر مغل شہنشاہ جہانگیر (31 اگست 1569ء - 28 اکتوبر 1627) نے 1602 وچ تعمیر کیتا سی تے آگرہ دے لال قلعے وچ دیوانِ خاص (نجی سامعین دا ہال) وچ واقع ا‏‏ے۔
تریخ
جب جنرل جیرارڈ جھیل د‏‏ی قیادت وچ برطانوی ایسٹ بھارت کمپنی د‏‏ی فوج نے آگرہ قلعہ اُتے پہلا حملہ کيتا، اس وقت اک توپ خانے نے گولہ ماریا تاں اوہ تخت وچ لگیا، لیکن اوہ گولہ اس تخت تباہ کرنے نہ کر سکیا۔ اس تو‏ں اک طرف سطحی شگاف پيا تے تخت دے سامنے دیوار تو‏ں چھید بنانے بن گیا۔
ساخت
یہ تخت کالے سلیمانی پتھر تو‏ں بنا سی جسنو‏ں جہانگیر نے بیلجیم تو‏ں درآمد کیتا سی ۔ ایہ 10 فٹ 7 انچ لمبا ، 9 فٹ 10 انچ چوڑا تے 6 انچ موٹا سی ۔ اس ہشت پہلو پیر اُتے مشتمل سی تے ہر پایہ1 فٹ 4 انچ اُچا سی ۔ سب تو‏ں اُتے ایہ آہستہ تو‏ں مرکز تو‏ں اطراف د‏‏ی طرف کچھوے دے خول د‏‏ی طرح ڈھل جاندا سی ۔ 1602 د‏‏ی تریخ وچ فارسی نوشتہ جات وچ ، جہانگیر د‏‏ی تعریف وچ کہندے نيں کہ اس دے تخت دے اطراف د‏‏ی زینت توس دان اُتے نقش و نگار نيں ، جنہاں نو‏ں اوہ شاہ تے سلطان کہندے نيں۔ اس نے اکبر تو‏ں سرکشی د‏‏ی تے اس وقت اکبر زندہ تے تخت اُتے سی ۔ جدو‏ں تخت بالآخر آگرہ لیایا گیا تاں جہانگیر دے پاس مغربی تختاں دے اُتے دو لکھے ہوئے نقش لکھے گئے سن ، جنہاں وچ کہیا گیا سی کہ اوہ تخت دے واحد وارث سن تے انہاں نے نور الدین محمد جہانگیر بادشاہ (بادشاہ جہانگیر) دا لقب رکھیا اے ۔
نیایا زنجیر
تخت جہانگیر کے پِچھے جہانگیر د‏‏ی نیایا د‏‏ی زنجیر (سچائی د‏‏ی زنجیراں) سن، جس وچ 60 دھات د‏‏ی گھنٹیاں سن۔ جے کوئی وی اپنے منصب تو‏ں قطع نظر، انصاف دا خواہاںہُندا تاں اوہ اس گھنٹی نو‏‏ں بجانے دے لئی زنجیراں نو‏‏ں کھچ سکدا سی تے انہاں نو‏ں یقین ہُندا سی کہ انہاں نو‏ں انصاف فراہ‏م کیہ جائے گا۔
حوالے
گٹھ:قلعہ آگرہ گٹھ:انفرادی تخت
شہرستان بندر انزلی
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان بندر انزلیایران دے صوبہ گیلان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز بندر انزلی شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
ڈیکیسر رس چمگادڑ
ڈیکیسر رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
لیندا جرمنی
لیندا جرمنی (جرمن: Westdeutschland، انگریزی: West Germany) مئی 1949 ۃوں لے کے 1990 تک جرمنی دے لیندے انگ نوں کیا جاندا اے جیہڑا دوجی وڈی لڑائی مگروں اوہناں تھانواں تے بنیا جیہے فرانس، برطانیہ تے امریکہ کول سن۔
ایہ 248,577 مربع کلومیٹر تے پھیلیا ہویا سی تے ایدا راجگڑھ بون سی۔۔ایہ 23 مئی 1949 توں لے کے 3 اکتوبر 1990 تک ریا تے فیر چڑھدے جرمنی نال رل کے اک جرمنی بن گیا۔
ہینڈلے رس چمگادڑ
ہینڈلے رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
لیندا جرمنی
ہور پڑھو
ألمانيا الغربية fa:آلمان غربی West Germany Wes-Duitsland Alemanya Occidental Se-tek Заходняя Нямеччына Zapadna Njemačka Западна Германия Alemanya Occidental Západní Německo Gorllewin yr Almaen Vesttyskland Westdeutschland Lääne-Saksamaa Alemania Occidental Okcidenta Germanio Alemaniako Errepublika Federala Allemagne de l'Ouest Yn Ghermaan Heear Alemaña do Oeste 서독 Zapadna Njemačka West-Germania Jerman Barat Vestur-Þýskaland Germania Ovest גרמניה המערבית დასავლეთ გერმანია Ujerumani ya Magharibi Almanyaya Rojava Res publica Foederalis Germanica (1949-1990) Rietumvācija Vakarų Vokietija Repubbrica Federâ de Germania Nyugat-Németország पश्चिम जर्मनी Jerman Barat West-Duitsland West-Duutslaand 西ドイツ Vest-Tyskland Vest-Tyskland Germaniya Federativ Respublikasi (1990 gacha) Niemcy Zachodnie Alemanha Ocidental Germania de Vest Kunti Alimanya Западная Германия Zvezna republika Nemčija (1949–1990) Западна Немачка Zapadna Nemačka Länsi-Saksa Västtyskland மேற்கு செருமனி ประเทศเยอรมนีตะวันตก Batı Almanya Федеративна Республіка Німеччина (до 1990) مغربی جرمنی Tây Đức Natondan nga Aleman wuu:西德 מערב דייטשלאנד Ìwọ̀orùn Jẹ́mánì 西德 西德
دودابٹہ
دودابٹہ 8650 فٹ اچائی نال نیلگری دے پہاڑاں دا سب توں اچا پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
آئیوسکو کاؤنٹی
آئیوسکو امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
کالسوبائی
کالسوبائی 5,400 فٹ اچائی نالمہاراشٹر دا پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
نیل سرا میکاع
نیل سرا میکاع طوطا ٹبر دا اک میکاع اے۔ ایہ دکھنی امریکہ دا واسی اے۔ ایہ 41 سینٹی میٹر (16 انچ) لما ہوندا اے۔
گوڈمین رس چمگادڑ
گوڈمین رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
ہریشچندراگاد
ہریشچندراگاد 4,671 فٹ اچائی نال لیندے گھاٹ دا اک پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
روسی لوک
روسی لوک (русские, russkiye) اک نسلی گروہ ہے جو مول روپ وچّ روس دے رہن والے لوک ہن جہڑے روسی بولی بولدے ہن اتے مکھ طور تے روس اتے اس دے آلے دوآلے دے دیساں وچّ رہندے ہن۔ 2010 دی جنگننا مطابق روس وچّ 80% لوک اس مول دے ہن۔
حوالے
گٹھ:لوک گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:روسی لوک گٹھ:روس دے نسلی گروہ گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
چک 380 گ ب
چک 380 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
اترپاٹھا
اترپاٹھا پرانے ہندستان چ اک راہ دا ناں سی جیڑا بنگال چ دریاۓ گنگا دے منہ توں ٹردا سی تے بہار اترپردیش پنجاب گندہارہ افغانستان توں ہوندا ہویا وشکارلے ایشیا تک اپڑدا سی۔ ایے راہ نال فیر ایدے آلے دوالے دے تھان وی اتر پاٹھا اخواۓ۔
اترپاٹھا سنسکرت بولی دا بول اے۔ اتر : اتلا؛ پاٹھا ؛ راہ۔ اے راہ ہندستان دے اتلے تھانواں توں لنگدا سی ایس لئی اے اتر پاٹھا اخوایا۔
پشئی بولی
پشئی بولی اتلے چڑدے افغانستان دی اک بولی اے اے افغانستان دے صوبیاں کاپیسا ننگرہار نورستان لغمان کنڑ چ بولی جاندی اے۔ ایدا جور ہند یورپی بولیاں دے ٹبر ہند ایرانی دی دردک ٹعنی نال اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 216,842 اے۔
پشئی لوک
پشئی افغانستان دی اک نسلی تے پؤئی بولی بولن والی اک ٹولی اے اے۔ اے چڑدے افغانستان دے صوبیان کاپیسا ننگرہار نورستان لغمان کنڑ دے واسی نیں۔ ایناں دی گنتی 50000 دے نیڑے اے۔ ایناں نوں پرانے گندھاری وی کیا جاندا اے۔ اے پشئی بولی بولدے نیں۔
آئرن کاؤنٹی
آئرن امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
شہرستان رضوانشہر
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان رضوانشہرایران دے صوبہ ہرمزگان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز رضوانشہر شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان
ملیاناگری
ملیاناگری 6,332 فٹ اچائی نال کرناٹک دا سب توں اچا پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
چک 90 ڈی بی
چک 90 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
کھٹی رس چمگادڑ
کھٹی رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔اے چمگادڑ کیوبا ری اک واسی اے۔
ہرمندر صاحب
ہرمندر صاحب یا دربار صاحب امرتسر پعارتی پنجاب ہندستان چ سکھااں دا سب تون پوتر گردوارہ اے۔ سکھاں دے چوتھے گرو رام داس نے 1585 چ ایدی نیو رکھی۔
شری ہرمندر صاحب، جسنوں دربار صاحب دے ناں نال وی جانیا جاندا ہے، بھارت دے پنجاب صوبے دے شہر شری امرتسر وچ ہے۔ شری ہرمندر صاحب دا سکھ دھرم وچ اوہ ہی استھان ہے جو کہ ہیکل سلیمان ، یروشلم دا یہودی دھرم وچ ہے، جا پوتر مکہ دا مذہب اسلام وچ ہے، بھاوَ ایہہ سکھاں لئی اوہناں دا سبھ توں پوتر دھارمک (مذہبی)استھان 0تھاں) ہے۔ عبادت دی اک سرب-سانجھی تھاں دا سپنا تیسرے گورو شری گورو امرداس جی نے ویکھیا سی۔ 15 ویں صدی دے آخری ورھیاں وچ "امرت سروور" اتے "شری امرتسر" دا نرمان(اساری) چوتھے گورو شری گورو رام داس جی نگرانی ہیٹھ شروع ہو گیا۔ پنجویں گورو شری گرو ارجن دیو جی نگرانی ہیٹھ ہرمندر صاحب دا نیہہ پتھر رکھیا گیا۔ سنّ 1604 وچ پنجویں گورو شری گورو ارجن دیوَ جی دی نگرانی ہیٹھ ہی گرودوارے دی عمارت بن کے تیار ہو گئی۔ آدی گرنتھ نوں شری گورو ارجن دیوَ جی نے ہی دربار صاحب وکھے ستھاپت کیتا سی اتے بابا بڈھا جی پہلے ہیڈّ گرنتھی سن۔ دو سالاں بعد سنّ 1606 وچ "اکال تخت" دا نیہہ پتھر رکھیا شری گورو ہرگوبند سنگھ جی دوارا رکھیا گیا۔ اس توں علاوہ 1757، 1762 اتے 1764 ورھیا دے افغان حملیاں دوران دربار صاحب دی عمارت نوں نشٹ کر دتا گیا سی۔ بابا دیپ سنگھ جی دی شہدی وی 1657 دے افغان حملے دوران ہی دربار صاحب دی راکھی کردیا ہوئی سی۔ دربار صاحب دا موجودہ روپ 1764 وچ جسا سنگھ آہلووالیا دوارا نیہہ پتھر رکھن توں بعد ہوند وچ آیا ہے۔ "سورن مندر" جویں کہ اسنوں ہندی وچ جانیا جاندا ہے سونے دی اس پرت کارن ہے جو کہ مہاراجہ رنجیت سنگھ نے دربار صاحب تے 1830 دے دہاکے دوران چڑھائی سی۔ دور جدید دی گلّ کریئے تاں 1984 وی. دربار صاحب دے اتہاس وچّ اک اجیہا دن ہے جسنوں بھلیا نہی جا سکدا۔ بھارتی فوج دے فوجی ٹینک بھنڈراوالا، جو کہ حکومت دے مطابق اک آنتکوادی سی پر بہت سارے سکھاں لئی اک شہید توں گھٹّ نہی ہے، لئی اس پوتر ستھان وچ داخل ہوئیے سن۔ جے اسیں عالمی پدھر دی گلّ کریئے تاں اس اتے عرب، بھارتی اتے یورپی پربھاو صاف جھلکدے ہن۔ دربار صاحب دے چاراں دشاواں نوں منہ کردے چار دوار اس گلّ دا پرتیک ہن کہ ایہہ ہر دھرم، نسل، فرقے دے ویکتی لئی ہے۔ گورو کا لنگر وچ ہر ملک، دھرم، جاتی دے لگبھگ 40000 لوکاں ہر روز لنگر چھکدے ہن۔
=تریخ (اتہاس) = امرتسر شہر دی نیہہ 1577 وچ گورو رام داس جی نے پوتر سروور نوں ٹکّ لا کے رکھی۔کجھ حوالیاں مطابق ایہہ زمین نیڑے دے تنگ پنڈ دے واسیاں پاسوں خریدی گئی سی جدکہ کجھ ہورناں مطابق گورو امرداس دے سمیں مغل سمراٹ اکبر بادشاہ نے ایہہ زمین بیبی بھانی نں اوہناں دی گورو رام داس نال شادی سمیں تحفے وجوں دتی سی۔جو اس سروور آلے دوآلے نگر وسیا اس دا شروع وچ ناں رامداسپر،چکّ رام داس یا چکّ گورو پیا۔گورو ارجن، جنہاں نے سروور مکمل کروایا، سنتوکھسر تے رامسر دے تال کھدوائے اتے سروور دے وچکار ہرمندر صاحب بنوایا، دے سمیں ایہہ شہر ترقی کردا گیا۔گورو ہرگوبند صاحب نے ہرمندر دے ساہمنے اکال تخت بنوایا اتے کولسر تے ببیکسر دے تال کھدوائے اتے شہر دی پچھمی حدود وچ لوح گڑھ دا قلعہ اسروایا ۔ 1635 وچ جدوں گورو ہرگوبند صاحب کیرتپور صاحب پرستھان کر گئے تاں تقریباً 65 سال شہر دا پربندھ پرتھی چند دے وارثاں ہیٹھ رہا۔ 1699 وچ گورو گوبند سنگھ جی نے خالصہ ساجن اپرنت بھائی منی سنگھ جی نں امرتسر شہر دے پربندھ لئی بھیجیا۔
18ویں صدی وچ کئی اتار چڑاؤ شہر وچ ہوئے ۔ 1765 وچ مسلاں دی سرداری قایم ہون اپرنت کئی مثل سرداراں نے امرتسر دا پربندھ سمبھالیا ۔ وکھ وکھ سرداراں نے پوتر سروور دے آلے دوآلے اپنے بنگے قایم کیتے اتے باہروار کٹڑے یا حلقے قایم کیتے جوکِ وپاریاں تے دستکاراں دی ترقی تے وادھے لئی سن ۔ اہم فیصلے لین لئی امرتسر وچ سربتّ خالصہ دیوان کیتے جاندے سن۔اس طرحاں ایہہ شہر خالصے دی راجدھانی دے روپ وچ ساہمنے آیا۔ 18ویں صدی دے انت تک امرتسر پنجاب دا اک اگھا تجارتی مرکز (وپارک کیندر) بن چکا سی۔
رنجیت سنگھ، جوکِ 1801 تک مہاراجے دی پدوی پراپت کر چکیا سی نے 1805 وچ اتھے اپنا ادھیکار جمایا جدوں اس نے زمزما توپ تے بھنگی سرداراں دے قلعے اتے توشیخانے تے اپنا دبدبا بنا لیا۔1815 وچ رامگڑیا قلعہ ہتھیا لین اپرنت 1820 وچ آہلووالیا تے کنھیا مثل نوں ادھین کر لین بعد پورا امرتسر رنجیت سنگھ دے پربندھ ہیٹھ آ گیا۔ رنجیت سنگھ دے سمیں قلعہ گوبند گڑھ بنوایا گیا، رام باغ لوایا گیا اتے دربار صاحب دی عمارت اتے سونا جڑواؤن دا کم ہویا ۔ اس سبھ نال شہر دی ترقی وچ بے انت وادھا ہویا اتے ایہہ صنعتی تے وپارک ترقی وچ ہور اگے ودھیا۔
سروور دے نرمان توں خالصہ ساجنا تکّ
گورو جی نے اس دا نیہہ پتھر اک مسلمان فقیر حضرت میاں میر (1550-1635) پاسوں 28 دسمبر 1588 نوں رکھوایا سی۔ اس توں پہلاں امرتسر دے پوتر سروور دا کم سری گورو رام داس جی (1534-1581) شروع کروا چکے سن۔ کجھ حوالیاں اوہ زمین تنگ پنڈ دے وسنیکاں پاسوں خریدی گئی سی پر دسرے پاسے ہوراں دا کہنا ہے کہ اوہ زمین سمراٹ اکبر ولوں شری بیبی بھانی جی نوں اس وقت تحفے وجوں بھیٹ کیتی گئی سی زدّ اوہناں دا ویاہ شری گورو رام داس جی نال ہویا سی۔ سروور نوں پکا کرواؤن دا کم شری گورو ارجن صاحب جی نے کروایا سی تے اس سروور دے ٹھیک وچکار ہی شری ہرمندر صاحب دی عمارت اساری گئی جس دی کار سیوا سکھاں نے کیتی سی۔ شری ہرمندر صاحب دے اندر ،16 اگست 1604 وچ سری گورو گرنتھ صاحب جی دی ستھاپنا ہوئی سی۔ سری گورو گرنتھ صاحب جی دی سنپادنا گورو ارجن صاحب نے آپ کیتی سی۔ بھائی بڈھا جی نوں ہرمندر صاحب دے پہلا گرنتھی تھاپیا گیا۔ گورو ارجن صاحب نے روزانہ سارا دن اتے دیر رات تکّ گربانی دا پاٹھ اتے کیرتن کرن دی جو مریادا بنہی سی اوہ کہ اج وی اسے طرحاں ہی قایم ہے۔ سن1635 وچ شری گورو ہرگوبند صاحب جی گورو کا چکّ ( سری امرتسر ) چھڈّ کے کیرتپور صاحب چلے گئے تاں اوہناں دناں دوران ہرمندر صاحب دا پربندھ پرتھی چند دے وارثاں کول چلا گیا۔ نوویں گورو شری گورو تیغ بہادر جی سن 1664 وچ دربار صاحب دے درشناں نوں آئے تاں نویں وارثاں نے اوہناں نوں اندر نہی جان دتا اتے دروازے بند کر لئے۔
خالصہ ساجنا توں لے کے رنجیت سنگھ دوران
امرتسر دے لوکاں دی بینتی 'تے 1699 وی. دی وساکھی نوں خالصہ ساجنا کرن توں بعد شری گورو گوبند سنگھ جی نے بھائی منی سنگھ جی نوں بھائی بھپال سنگھ، بھائی گلزار سنگھ، کیہر سنگھ، دان سنگھ، کیرت سنگھ دے نال اکال تخت اتے ہرمندر صاحب دے پربندھ لئی شری امرتسر بھیجیا۔ 1709 توں 1765 وچلے ورھے شری امرتسر اتے شری ہرمندر صاحب لئی بہت اتھل پتھل والا سن۔ 1733 وچ زکریا خان نے سکھاں دے پرتندھّ نواب کپور سنگھ نوں نوابی دی بھینٹ کیتی تاں ہرمندر صاحب وکھے کجھ سماں گورو ہرگوبیند صاحب دے سمیں والی رونق والا بن گیا ۔ پر 1735 وچ عہدنامہ ٹٹّ جان کرکے سکھاں نوں پھر جنگلاں ولّ جانا پیا۔ بھائی منی سنگھ جی نوں بندی بنا لیا گیا تے 1737 وچ اوہناں نوں قتل کر دتا گیا۔ اک راجپوت زمیندار مسے رنگھڑ نں امرتسر دا کوتوال تھاپ کے شہر قبضے وچ کر لیا گیا۔ مسے رنگھڑ نے ہرمندر صاحب دی پوترتا نوں بھنگ کرن لئی سروور نوں بھر دتا اتے اس پوترّ تھاں نوں حرم دی طرحاں استعمال کرن لگا۔ اس اپوترتا تے اپمان دا بدلہ لین لئی میراں کوٹ دے بھائی متاب سنگھ تے ماڑی کمبوکے دے بھائی سکھا سنگھ نے بھیس وٹا کے ہرمندر صاحب آ داخل ہوئے مسے رنگھڑ دا سر جا وڈھیا تے سرکھات واپس اپنے ڈیرے پرت آئے۔ ایہہ واقعہ 11 اگست 1740 دا ہے۔ 1753 وچ میر منو دی موت توں بعد سکھاں دا ہرمندر صاحب لگبھگ ستنتر آنا جانا ہو گیا سی۔ دلی سرکار دا پنجاب تے کنٹرول نام ماتر دا ہی رہا سی اتے سکھ وکھ-وکھ مسلاں دے پربندھ ہیٹھ پنجاب دا پربندھ چلا رہے سی۔ امرتسر دا علاقہ بھنگی مثل دے سردار ہری سنگھ دے پربندھ ہیٹھ سی۔ 1762 وچ چھویں افغان ہلے ویلے احمد شاہ ابدالی نے ہرمندر صاحب نوں برود نال اڈا دتا۔ اسے سال دیوالی ویلے سکھ پھر ہرمندر صاحب وکھے اکٹھے ہوئے۔ 1764 وچ سرہند فتح کرن پچھوں سردار جسا سنگھ آہلووالیا نے ساریاں مسلاں نں اک مٹھّ کیتا تے ہرمندر صاحب دی مڑ اساری لئی فنڈ اکٹھا کرن دا حکم جاری کیتا۔ مسلاں دے سردار اپنے جتے ہوئے مال دا اک حصہ اس فنڈ لئی راکھواں رکھدے سن۔ اس طرحاں اکٹھی کیتی گئی رقم نوں امرتسر دے شاہوکاراں کول جماں کیتا جاندا سی۔ سر سنگھ پنڈ دے بھائی دیس راج نوں سارے کم دی نگرانی دا کم سونپیا گیا اتے اک خاص سیل ‘گورو کی موہر’ دے دی دتی گئی جس دوارا اوہ ہور وی فنڈ اکٹھا کر سکدا سی۔ ستویں حملے ویلے 1 دسمبر 1764 نوں ابدالی مار مار کردا ہویا جدوں سری دربار صاحب پجا تاں شہید مثل دے سر: گربخش ہنگھ نے 30 سنگھاں دی اگوائی کردے ہوئے اس دا ڈٹّ کے مقابلہ کیتا تے شہیدی پراپت کیتی۔ رنجیت سنگھ دے طاقت وچ آؤن تکّ گرودوارے دی پوترّ عمارت کافی حد تکّ پوری ہو چکی سی۔ ہرمندر صاحب اپنی اج دی ہوند وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج دوران اس وقت آیا جدّ کندھاں تے چھت تے شنگاردار جڑھت تے نقاشکاری ایہناں دناں وچ کیتی گئی۔
رنجیت سنگھ تو دور جدید تکّ
= عمارت =
شری گورو ارجن صاحب جی نے عمارت دی نیہہ اک مسلمان سنت حضرت میاں میر جی دوارا دسمبر، 1588 وچ وچ رکھوائی گئی سی۔ نرمان دی نگرانی خود گرو ارجن دیو جی کردے سن اتے اوہناں دا ساتھ بابا بڈھا جی، بھائی گرداس جی، بھائی ساہلو جی اتے کئی ہور سچے سکھا نے دتا۔
شری ہرمندر صاحب نوں کسے اچی جگہ تے بناؤن دی تھاں (مندرا نوں اچی جگہ تے بناؤنا اک ہندو ریت ہے) اوہناں نے نیویں تھاں تے بناؤن دا نشچا کیتا۔ اس توں علاوہ ہندو مندرا وچ اندر آؤن لئی اتے باہر جاؤن لئی صرف اک رستہ ہندا ہے پر گورو صاحب نے شری ہرمندر صاحب نوں چاراں دشاوا ول کھلا رکھن دا نشچا کیتا۔ اس نال اوہناں نے ہر جات، دھرم، ملک اتے لنگ دے بندے نوں نویں دھرم سکھی وچ آؤن دا سدا دتا۔
عمارت دا نرمان اگست-سنتبر 1604 ای0 پورا ہو گیا اتے شری گورو ارجن صاحب جی نے نوے بنے شری گورو گرنتھ صاحب جی نوں ہرمندر صاحب وچ ستھاپت کیتا۔ بابا بڈھا جی پہلے گرنتھی نیوکت ہوئے۔ اس توں بعد سکھاں نوں اک اپنا تیرتھ مل گیا۔
سری ہرمندر صاحب 67 فٹّ دے ورگ 'تے کھڑھا ہے، جو کہ سروور دے مدھ وچ ہے۔ ہرمندر صاحب دی عمارت وی 40.5 فٹّ دا ورگ ہے۔ عمارت دا ہر دشا (پورب، پچھم، اتر اتے دکھن) وچ اک دروازہ ہے۔ درشنی محراب پلّ دے اک انت تے ستھت ہے۔ ہر محراب 10 فٹّ اچی اتے 8 فٹّ 6 انچ چوڑھی ہے۔ دروازیا تے سوہنی کلاکاری ہے۔ ایہہ پلّ دے ول نوں نکلدے ہن جو کہ ہرمندر صاحب دی مکھ عمارت ولّ جاندا ہے۔ پلّ 202 فٹّ لمبا اتے 21 فٹّ چوڑھا ہے۔
پلّ 13 فٹّ چوڑھی پردکشنا نال جڑیا ہویا ہے۔ ایہہ مکھ عمارت دے دوآلے گھمدی ہے اتے ہر دی پوڑی تک جاندی ہے۔ ہر دی پوڑی دے پہلی پوڑی تے گورو گرنتھ صاحب لکھیا ہویا ہے۔
سری ہرمندر صاحب دی عمارت مسلم اتے ہندو عمارت بناؤن دے تریکیا وچ اپنے ہی ترھا دا سمیل ہے اتے عمارت نوں پوری دنیا وچ سبھ توں ودھیا امارتا وچ ونڈیا جاندا ہے۔�
بارلے جوڑ
گٹھ:سکھ گردوارے
پالنی
پالنی 8,202 فٹ اچائی نال تامل ناڈو دا اک پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
گرین لائن (لواس)
گرین لائن (Green Line) (Líne Uaine) ڈبلن دے لواس ہلکی ریل نظام د‏‏ی دو لائناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ سابقہ طور اُتے گرین لائن ڈبلن شہر دے صرف ساوتھ سائیڈ وچ سی۔ ایہ تقریباً سابقہ ہارکورٹ اسٹریٹ ریلوے لائن جو 1958ء وچ بند ہو گئی سی دا راستہ استعمال کردی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:لواس گٹھ:2004ء وچ بننے والی ریلوے لائناں گٹھ:آئرلینڈ وچ 2004ء دیاں تاسیساں گٹھ:آئرلینڈ
نیل گلا میکاع
نیل گلا میکاع طوطا ٹبر دا اک میکاع اے۔ ایہ دکھنی امریکی دیس بولیویا دا واسی اے۔ ایہ 85 سینٹی میٹر (33 انچ) لما ہوندا اے۔
رابرٹ ہیوبر
رابرٹ ہیوبر اک بایو کیمسٹریگرو تے بایو کیمسٹری اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ازابیل کاؤنٹی
ازابیل امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
پونموڈی
پونموڈی 3609 فٹ اچائی نال کیرالہ ہندستان دا اک پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
تھامس رس چمگادڑ
تھامس رس چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:چڑیل مونہی چمگادڑ گٹھ:چمگادڑ
لاہور دی لڑائی (1752)
جنگ لاہور (Battle of Lahore) احمد شاہ ابدالی تے مغلیہ سلطنت دے خطۂ پنجاب دے گورنر میر منو دے درمیان 1752ء وچ لاہور دے مقام تے لڑی گئی۔
حوالے
گٹھ:1752ء دے تنازعات گٹھ:درانی سلطنت وچ 1750 دی دہائی گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں جنگاں گٹھ:ہندوستان وچ 1752 گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں لڑائیاں گٹھ:افغانستان دیاں جنگاں
پشپاگری
پشپاگری 5,735 فٹ اچائی نال کرناٹک لیندے گھاٹ دا اک پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
جیکسن کاؤنٹی، مشیگن
بارلے جوڑ
گٹھ:مشیگن دیاں کاؤنٹیاں
شعیب ابراہیم
شعیب ابراہیم (ولادت 20 جون 1987ء) اک بھارتی ٹیلی ویژن اداکار ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کلرز ٹی وی دے شو سسرال سمر کا وچ پریم بھاردواج دا مرکزی کردار نبھانے دے لئی مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انھاں نے اسٹار پلس دے ڈرامے کوئی لوٹ کے آیا ہے وچ کیپٹن ابھیمنیو سنگھ راٹھور دا مرکزی کردار وی نبھایا سی۔ شعیب ابراہیم نے اپنی سسرال سمر کا کی ساتھی اداکارہ دیپیکا ککڑ نال شادی کیتی سی۔
نجی زندگی
شعیب دا جنم 20 جون 1987ء نو‏‏ں ہويا تے اوہ بھوپال، مدھیہ پردیش وچ ودھے ہوئے۔ انھاں نے کمپیوٹر سائنس انجینئری وچ گریجویشن کیتا۔ تے انھاں فیر اسٹار پلس دے ”کوئی پرت آیا اے “ وچ سُربھی جیوندی دے نال اداکاری کی، اس وچ انھاں نے کیپٹن ابھیمنیو سنگھ راٹھور دا کردار نبھایا سی۔ اس عرصہ دے دوران وچ اوہ اپنی سابقہ ساتھی اداکارہ دیپیکا ککڑ دے نال رشتہ وچ سن ۔ انہاں دونے نے رقص دے ریالٹی نچ بلئی سیزن اٹھ وچ حصہ لیا سی اوہ تے دیپیکا نچ بلئی وچ چوتھا نمبر اُتے آئے سن ۔ انہاں دونے نے 22 فروری 2018ء نو‏‏ں شادی کيتی۔ شادی کيتی وجہ تو‏ں پورے بھارت وچ اک ہنگامہ برپا ہوئے گیا کیونجے دیپیکا نے شعیب ابراہیم نال شادی دے لئی اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔ شادی دے بعد دیپیکا نے اپنا ناں فائزہ رکھ لیا سی۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھوپال دے مرد اداکار گٹھ:ہندی ٹی وی دے مرد اداکار
لمی ناسوالی چمگادڑ
لمی ناسوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ہرٹمت مائیکل
ہرٹمت مائیکل اک بائیو کیمسٹریگرو سی جنے 1988 وچ کیمسٹری اچ نوبل انعام جتیا۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
چک 384 گ ب
چک 384 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل جڑانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل جڑانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ویرا لمی جیبوالی چمگادڑ
ویرا لمی جیبوالی چمگادڑ، پتہ نک چمگادڑ دے ٹبر دی اک چمگادڑ  اے۔
تاڈیانڈامول
تاڈیانڈامول 5,735 فٹ اچا کرناٹک دا پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
چک 98 ڈی بی
چک 98 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
فوجی میکاع
فوجی میکاع اک وڈا طوطا تے مدرے ناپ دا میکاع اے۔ ایہ میکسیکو تے دکھنی امریکہ دے جنگلاں وچ ملدا اے تے لوک ایہنوں پالدے وی نیں۔
مخائیل لومونوسوف
مخائیل واسلیوچّ لومونوسوف  (Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов; نومبر 19 1711 – اپریل 15 1765) اک روسی سائنسدان اتے لکھاری سی، جسنے ساہت،  تعلیم، اتے سائنس دے میدان وچّ یوگدان دتا۔ اس دیاں کھوجاں وچّ  وینس دا موسم وی سی۔ اس دے سائنس دے میدان سن:  قدرتی  سائنس ، کیمسٹری، فزکس، دھاتی وگیان ،  تریخ،  فلالوجی ،  آپٹیکل اپکرن  اتے ہور۔ لومونوسوف شاعر وی سی۔ اتے اسنے جدید روسی ساہتی بولی دے بنن نوں متاثر کیتا سی۔
حوالے
گٹھ:روسی لوک گٹھ:روسی لکھاری گٹھ:روسی سائنسدان گٹھ:روسی شخصیتاں
ہن ہور نا پچھیں
ہن ہور نہ پچھیں رام سروپ انکھی ولوں   اڈیٹ کہانی مجموعہ ہے ۔ اس 2007  دیاں چونویاں 11 کہانیاں شامل ہن l
حوالے
گٹھ:پنجابی کہانیاں گٹھ:پنجابی ساہت
جیمز بلیک
جیمز بلیک اک فزیالوجیگرو تے فزیالوجی اچ نوبل انعام جتن آلا اے۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ماسال
ایہہ ایران دا اک شہر اے تے ایران دے صوبہ گیلان دے شہرستان ماسال دا انتظامی مرکز اے ۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہر گٹھ:ایران دےآباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ گیلان گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
کالامازو کاؤنٹی
کالامازو امریکی صوبے مشیگن دی اک کاؤنٹی اے۔
سسپارا
سسپارا 7,238 فٹ اچائی نال کیرالہ دا پہاڑ اے۔
گٹھ:لیندے گھاٹ گٹھ:مغربی گھاٹ
ہرا وڈا میکاع
ہرا وڈا میکاع طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ وشکارلے امریکہ دا واسی اے۔
خرم سلطان
خرم سلطان (, خرم سلطان) جس دا شادی توں پہلاں نام روکسیلانہ (Roxelana) سی سلیمان اعظم دی بیوی تے ملکہ تے شہزادہ محمد، مہر ماہ سلطان، شہزادہ عبداللہ، سلیم دوم، شہزادہ بایزید اور شہزادہ جہانگیر دی والدہ سی۔. اوہ سلطنت عثمانیہ دی تاریخ وچ سب توں طاقتور عورتاں وچوں اک سی تے سلطنت خواتین دے طور تے جانے جان والے دور دی اک ممتاز شخصیت سی۔ اس نے اپنے شوہر دے ذریعے سلطنت عثمانیہ وچ اقتدار دی طاقت حاصل کیتی تے سیاست وچ متاثر کن کردار نبھایا۔
ناں
اسنوں عام طور تےخاصکی خرم سلطان (Haseki Hürrem Sultan) (عثمانی ترکی: خاصکی خرم سلطان) یا خرم خاصکی سلطان دے نام نال جانیا جاندا سی۔ یورپی زباناں وچ اسنوں روکسیلانہ (Roxolana), روکسیلینہ (Roxolena), روکسیلین (Roxelane) تے روزا (Rossa) دے ناواں نال جانیا جاندا ہے۔ ترکی وچ خرم (فارسی توںخرم معنی "خوش") جدونکہ عربی وچ اسنوں کریمہ (عربی: كريمة) دے طور تے وی جانیا جاندا ہے۔ اس دے علاوہ نام دی اشتقاقیات وچحور ام (فارسی توں معنی "میری حور") وی شامل ہے۔ روکسیلانہ دے بارے وج کہیا جاندا ہے کہ اسدے اصل نام دی بجائے اس دے یوکرائنی خاندانی ورثے دے حوالہ نال اسدی عرفیت ہو سکتی ہے۔ جدونکہ اسدے پیدائشی نام دے بارے وچ اختلاف پایا جاندا ہے جس وچ اسدا نام الیگزینڈرا لیزووسکا (Alexandra Lisowska), لا روزا (La Rossa) تےایناستاسیا (Anastasia) کہیا جاندا ہے۔
حوالے
گٹھ:سولہویں صدی دیاں عثمانی شخصیتاں گٹھ:سولہویں صدی دیاں پولش شخصیتاں گٹھ:سابقہ مسیحی گٹھ:عثمانی سابقہ مسیحی گٹھ:1500ء دی دہائی دے جم گٹھ:1558ء دیاں موتآں گٹھ:عثمانی سلطاناں دیاں بیویاں گٹھ:پولش مسلم گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:سلیمان اعظمگٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخگٹھ:مشہور زنانیاں
ورکنگ وومین یونائیٹڈ
ورکنگ وومین یونائیٹڈ (ورکنگ وومین یونائیٹڈ انسٹیچیوٹ دے ناں نال وی جانی جاندی) امریکہ وچ اک خواتین حق تنظیم اے جو 1975 وچ کم کرن دیاں جگہاں اُتے عورتاں دی یون اتپیڑن دا مقابلہ کرن لئی بنائی گئی سی۔
کجھ کھوجکرتاواں دے مطابق، ایہہ تنظیم کم والی تھاں دے حوالہ وچ "جنسی پریشانی" شبد دی ورتوں کرن والا پہلا ادارہ سی۔ تنظیم دے سرگرم ہون دی شروعات وچ، جنسی پریشانی لئی اوہناں دی تشریح "عورتاں دے اہلکاراں دا جنسی وستواں دے طور تے ورتاؤ" سی، پر ادارہ نے ایہہ نہیں دسیا کہ کہڑیاں ووہاراں نے اجیہی پریشانی دا گٹھن کیتا سی۔
کرمتا وڈ
گروپ دی قیام کرمتا وڈّ دے کیس توں راغب ہوئی سی، جسنے جنسی پریشانی دے کارن کارنیل یونیورسٹی وچ اپنی نوکری چھڈّ دتی سی اتے امریکہ دے پہلے عورتاں وچوں اک بن گئی سی تاں کہ اس دے مالک نوں اجیہے بنیاد تے مقدمہ کیتا جا سکے۔
1975 وچ، کاررمووڈ نے اپنے سپروائیزر، بوئس میکڈنیئیل توں پریشانی دے کارن کارنیل یونیورسٹی وچ اپنی پدوی چھڈّ دتی اتے یونیورسٹی نے ٹرانسفر دی منظوری دین توں انکار کر دتا۔ اس توں بعد، یونیورسٹی ولوں بے روزگاری لابھ لئی وڈّ نے دائر کیتا۔ کارنیل نے لابھاں نوں منظوری دین توں انکار کر دتا، جس وچ کیہا گیا سی کہ وڈّ نے "نجی کارناں" نوں چھڈّ دتا سی۔ورکنگ وومن ینیڈ گھٹنا دے جواب وچ سرگرم سی اتے وڈّ دے اگلے مقدمے۔ کارنیل دے انسٹرکٹر لن پھارملی، ورکنگ وومین یونائیٹڈ دے اک مکھ پربندھک نے نیو یارک سٹی ہیومن رائیٹس کمیشن دی اک سنوائی وچ "جنسی پریشانی" شبد دا استعمال کیتا اتے د نیویارک ٹائیمز نے سنوائی اتے اس وچ لئے گئے شبد دی رپورٹ کیتی، جو کہ اس وچ شامل اے۔ تجزیہ اتے ووکیبولری "لنگک پریشانی" قومی کوش وچ
حوالے
گٹھ:تنظیماں گٹھ:امریکہ
چک 99 ڈی بی
چک 99 ڈی بی ضلع بہاولپور دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ڈیزرٹ برانچ نہر دی نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال ڈی بی لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولپور چ وس رہیا اے ۔
سید محمد عارف
سید محمد عارف (پیدائش: 29 جنوری 1944) جو ایس ایم عارف تے عارف صاحب ناں تو‏ں وی مشہور نيں، اک ہندوستانی بیڈمنٹن کوچ نيں۔ اوہ حکومت ہند تو‏ں دروناچاریا ایوارڈ تے پدما شری ایوارڈ دے وصول کنندہ نيں۔
مڈھلا جیون
سید محمد عارف دا تعلق حیدرآباد ، تلنگانہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں نے بی ایس سی د‏‏ی تعلیم حیدرآباد یونیورسٹی تو‏ں حاصل کيتی۔اپنے اسکول دے دناں وچ اوہ کرکٹ کھیلا کردے سن تے چار سال تک انوار العلوم کالج د‏‏ی کرکٹ ٹیم د‏‏ی قیادت کيتی۔ اس دے علاوہ اوہ ایچ سی اے لیگ وچ ڈکن بلو کرکٹ ٹیم دے لئی وی کھیلے۔ انہاں نو‏ں کرکٹ تو‏ں کافی دلچسپی سی اُتے اپنے کرکٹ کوچ د‏‏ی طرف تو‏ں نظرانداز کیتے جاندے سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نے کرکٹ دا کھیل چھڈ دتا تے بیڈ منٹن کھیلنا شروع کیتا۔
کیریئر
ایس ایم عارف نے اپنے کالج دے دناں وچ یونیورسٹی آف حیدرآباد د‏‏ی نمائندگی کرکے انٹرسورٹی بیڈ منٹن چیمپئن شپ جیندی۔ انہاں نے کئی قومی مقابلاں وچ آندھرا پردیش د‏‏ی نمائندگی وی د‏‏ی تے بہترین کارکردگی دا مظاہرہ کیتا۔