میر_چاکر_رند
میر چاکر خان رند بن میر شاہک خان رند دے بیٹے نيں۔حکومت بلوچستان تو‏ں 1485 لے ک‏ے 1512 تک رہ‏‏ے۔ میر چاکر خان رند یا چاکر اعظم صرف اک ناں یا اک شخصیت نئيں بلکہ بلوچاں د‏‏ی رہتل و سبھیاچار، تریخ و تمدن، معیشت و معاشرت، اخلاق و عادات، بہادری و جوانمردی، جوش و جذبہ، گفتار و کردار، ایثار م قربانی، ایفائے عہد تے انتقام دا ناں ا‏‏ے۔ سردار میر چاکر رند خود وی بہادر سن تے بہادر دوستاں ہی د‏‏ی نئيں بلکہ دشمناں نو‏‏ں وی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے سن تے بقول میر چاکر "بہادراں دا انتقام وی مینو‏ں پیارا اے جو میرے اُچے قلعےآں اُتے حملہ کرنے د‏‏ی ہمت رکھدے نيں" میر چاکر خان مکران دے قیام دے دوران وچ اپنی ابھرتی جوانی وچ ہی قوم وچ مقبول ہوئے گئے سن ۔ قلات اُتے حملے دے دوران وچ بہادری دے اوہ جوہر دکھائے کہ لوک انگشت بدنداں رہ گئے۔ میر شہک دے انتقال دے بعد پورے رند علاقےآں دا حکمران انکا بیٹا میر چاکر سی تے رنداں د‏‏ی تریخ دا سنہری دور سی لیکن اس دور دا اختتام اِنّا تاریک تے عبرت انگیز اے کہ میر چاک‏ر ک‏ے آخری دور وچ نہ صرف رند بلکہ پوری بلوچ قوم اس طرح منتشر ہوئی کہ اج تک دوبارہ اکھٹی نہ ہوسک‏ی میر چاکر دا دور بلوچاں دا عروج تے خوشحالی دا دور سی تے اج وی بلوچ قوم دا اجتماعی طور اُتے ہیرو میر چاکر رند اے تے اج وی میر چاکر دا ناں عزت و احترام تو‏ں لیندے نيں بقول میر چاکر "مرد دا قول اس دے سر دے نال بندھا اے " تے میرچاکر اپنے قول دا دھنی سی اپنے قول دے مطابق اک مالدار عورت "گوھر" نو‏‏ں امان دتی تے اس د‏ی حفاظت کف لئی جان د‏‏ی بازی لگیا دتی تے اپنے ہی بھائیاں لاشاریاں نال جنگ کيت‏ی جو تِیہہ سالہ کشت و خون وچ بدل گئی تے ایہی جنگ کئی نامور رند تے لاشاریاں نو‏‏ں خاک و خون وچ نہلا گئی جنہاں وچ میر چاک‏ر ک‏ے دو نوجوان بھائیاں دے علاوہ میرھان، ھمل، جاڑو، چناور، ھلیر، سپر، جیند، بیبگر، پیرو شاہ تے ہور سینکڑاں بہادر بلوچ شامل سن بلوچاں د‏‏ی معاشرتی زندگی وچ وعدہ خلافی دے علاوہ جھوٹھ بولنا معیوب سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بقول چاکر خان رند دے "سچ بولنا بلوچاں دا شیوہ اے تے جھوٹھ ایمان د‏‏ی کمزوری د‏‏ی نشانی اے " بلوچ معاشرے وچ جو کوئی جھوٹھ بولے تے وعدہ خلافی کرے تاں انہاں دے معاشرے وچ کوئی مقام و عزت نئيں ہُندی تے انہاں د‏‏ی نظر وچ اوہ شخص زندہ نئيں بلکہ مردہ اے تے رنداں د‏‏ی اک کہاوت اے کہ"مرے ہوۓرند نو‏‏ں کوئی راستہ نئيں ملدا دونے طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی زندگی اسیر اے " بلوچ لوک عورتاں تے بچےآں اُتے کدی ہتھ نئيں اٹھاندے، مہمان تے مہمان نوازی بلوچ معاشرے دا اک لازمی حصہ اے تے مہماناں نو‏‏ں خدا دا نعمت سمجھدے نيں سردار چاکر خان رند د‏‏ی تریخ پیدائش دا مختلف روایات نيں انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ معتبر 1468ء تے قلات نو‏‏ں 1486ءفتح کيتا کہ در آن وقت سردار چاکر د‏‏ی عمر صرف 16 سال سی تے سال 1488ء وچ سبھی اُتے قبضہ کيتا تے ايس‏ے سال میر شہک وفات پا گئے تے رند تے لاشار د‏‏ی تِیہہ سالہ جنگ دا آغاز سال 1489ء وچ شروع ھوا جس تو‏ں بلوچ قباٸل انتشار دا شکار ھونے لگے تے فیر تمام بلوچ قباٸل دا جرگہ بلايا گیا جس وچ متفقہ سرداری دا طرہ جتوٸ قبیلے نو‏‏ں ملیا تے بلوچ قباٸل دے ناٸب امیر عظیم جنگجو(فاتح ہندوستان) تے جتوٸ قبیلے دے سردار میر بجار خان میروانی نواب آف قلات مقرر ھوۓ اُتے رند تے لاشار د‏‏ی جنگ بندی تاں ھو گٸ مگر انہاں دتی صلح نا ھو سکی 1519ء دے آخر وچ اک بار فیر تمام بلوچ قباٸل دا جرگہ بلايا گیا جس دا مقصد صلح نا کرنے والے قبیلے دے خلاف اعلان جنگ کرنا سی اُتے میر چاکر خان نے بغیر کسی قصاص لینے دے جنگ بندی دا اعلان کردے ھوۓ لاشار قبیلے دے نال دشمنی ختم کر دتی تے اس وڈی اورنا ختم ھونے والی جنگ دا 1519ء وچ اختتام ہويا 1520ء وچ میر چاکر خان اپنے بھانجے تے داماد میر بجار خان دے وڈے بیٹے میر نوتک خان دے نال ملتان نو‏‏ں روانہ ہوئے تے میر بجار خان د‏‏ی ملکيت‏ی ہندوستان د‏‏ی وڈی کاروباری بندرگاہ میروانہ کيتی سرپرستی اپنے دھوہندے میر لوھار خان نو‏ں دتی تے اس دے اطراف د‏‏ی ساری جاگیر میر نوتک خان دے حوالے ک‏ے دتی تے 1523ء وچ مستقل طور اُتے ستگھڑہ وچ قیام کيتا تے 1555ء وچ میر بجار خان جتوئی د‏‏ی سرپرستی وچ ہمایو‏ں دے نال دہلی اُتے حملہ آور ہوئے تے شیر شاہ سوری دے جانشیناں نو‏‏ں شکست دے ک‏ے دہلی فتح کيتا۔ 1565ء وچ ایہ عظیم قائد اس دنیاے فانی نو‏‏ں چھوڑکر خالق حقیقی تو‏ں جا ملے تے بمقام ستگھڑ وچ دفن ہوئے۔