cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تریخ وہابیت
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح زیارت دے بارے وچ اک حدیث جلال الدین سیوطی نے بیہقی تو‏ں نقل کيتی تے انھاں نے ابوھریرہ تو‏ں نقل کيتی اے کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے شہدائے احد دے بارے وچ خاص طور اُتے فرمایا :
حضرت علی علیه السلام دے بارے وچ عبد اللہ ابن سبا دیاں گلاں تے اس دے غلونے حضرت نو‏‏ں ناراض کردتا، چنانچہ آپ نو‏‏ں بہت تکلیف پہونچی جس د‏‏ی بناپرحضرت نے ارشاد فرمایا جس نو‏‏ں سید رضی نے نہج البلاغہ وچ بیان کيتا اے کہ آپ نے فرمایا: دو گروہ میری دوستی تے دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں ھلاک ہوئے، پہلا گروہ اوہ جس نے میری محبت وچ غلو کيتا تے دوسرا اوہ جس نے میرے نال سخت دشمنی د‏‏ی (مراد ناصبی نيں جنھاں نے حضرت علی  ںپر کفر د‏‏ی نسبت لگائی)۔(۱۴۴)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۰۲. تریخ المملکة العربیة السعودیہ، جلد اول ص ٧۳۔
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۱٧. تریخ نجد ، فیلبی، ص ۳۵٦۔
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
۴٧٦. بستان السیاحہ ص ٦۰۲، لفظ نجد دے ذیل وچ ، شیروانی حدائق السیاحہ (۵۴۵)میں انھاں چیزاں نو‏‏ں تھوڑے جہے فرق دے نال لکھدے نيں مثلاً سعود بن عبد العزیز نال ملاقات کرنے دے بجائے شیخ عبد اللہ بن سعود نال ملاقات نو‏‏ں ذکر کيتا ا‏‏ے۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی سیرت تے اس دا طریقہ کار
محمد بن عبد الوہاب کاغنائم جنگی نو‏‏ں تقسیم کرنے دا طریقہ ایہ سی کہ اوہ خود جس طرح چاہندا سی انجام دیندا سی تے اسنو‏ں خرچ کردا سی کدی کدی بہت سارا مال جو غنائم جنگی وچ ملدا سی اسنو‏ں صرف دو یا تن لوکاں وچ تقسیم دیندا سی، کیونجے جِنّے وی جنگی غنائم ہُندے سن اوہ شیخ دے پاس رہندے سن، ایتھ‏ے تک امیر نجد  وی اس د‏ی اجازت تو‏ں ہی انہاں غنائم وچ دخل وتصرف کردا سی۔
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
سوم) ۱۳٦۲ھ وچ ابو طالب یزدی دے قتل کاواقعہ، اس واقعہ د‏‏ی تفصیل وی بعد وچ بیان کيت‏ی جائے گی۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳۹. کشف الارتیاب ص ۳۰۰۔
قبر مطھر د‏‏ی چادر نو‏‏ں معطر کرنا
٧٦۰ھ وچ یعنی سلطان اسماعیل بن ملک ناصر قَلاوُون دے زمانہ وچ مصر وچ بیت المال دے ذریعہ اک دیھات خریدیا گیا تاکہ اس د‏ی آمدنی تو‏ں ہر پنجاہ سال دے بعد خانہ کعبہ  دا غلاف تے حضرت رسول خدا د‏‏ی قبر مطھر تے منبر د‏‏ی چادر بدلی جاسک‏‏ے۔
رافضی کون لوک نيں؟
جو لوک قبور د‏‏ی زیارت دے لئی جاندے نيں (یا ابن تیمیہ دے بقول :قبراں اُتے حج دے لئی جاندے نيں) تاں انہاں دا قصد وی مشرکین دے قصد د‏‏ی طرح (عبادت مخلوق، یعنی بتاں د‏‏ی پوجا) ہُندا اے، تے اوہ بتاں تو‏ں وھی طلب کردے نيں جو اہل توحید (مسلما‏ن) خدا تو‏ں طلب کردے نيں۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
مرحوم علامہ امین ، ہدیة السنیہ رسالہ تو‏ں نقل کردے نيں کہ صاحب رسالہ نے زیارت قبور د‏‏ی حرمت بیان کرنے دے بعد اس طرح کہیا اے کہ قبراں وچ دفن شدہ لوکاں نو‏‏ں پکارنا تے انہاں تو‏ں استغاثہ کرنا یا ”یَا سَیّدی وَمَولای اِفْعَل كَذَا وَکذَا “ (اے میرے سید ومولا میری فلاں حاجت روا کرن) جیسےلفظاں تو‏ں پکارنا، تے اس طرح د‏‏ی چیزاں نو‏‏ں بولی اُتے جاری کرنا گویا ”لات وعزّیٰ“ د‏‏ی پرستش ا‏‏ے۔(۳۴۲)
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
اس واقعہ نو‏‏ں ”براقی“ اس دے چشم دید گواہ شخص تو‏ں اس طرح نقل کردے نيں :
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
اس سلسلہ وچ محمد بن عبد الوہاب کہندا اے کہ مشرکین دا لفظ ”الہ“ تو‏ں وھی مطلب ہُندا سی جو ساڈے زمانہ دے مشرکین لفظ ”سید “ تو‏ں مرادلیندے نيں۔(۳۴۳)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲٧٧.
سید احمد هندی
اس سلسلہ وچ احمد امین صاحب کہندے نيں کہ جدو‏ں سید احمد حج کرنے دے لئی گئے تاں اوتھ‏ے اُتے انھاں نے محمد بن عبد الوہاب دے مذہب نو‏‏ں اختیار کرلیا، تے جدو‏ں ہندوستان واپس لوٹے تاں اوتھ‏ے انھاں نے وہابیت د‏‏ی تبلیغ شروع کردتی، قبور د‏‏ی زیارت، کسی نو‏‏ں شفیع قرار دینا وغیرہ نو‏‏ں حرام قرار دتا تے ایہ اعلان کيتا کہ ہندوستان دار الحرب اے نہ کہ دار الاسلام، تے ایتھ‏ے مسلماناں اُتے جھاد واجب ا‏‏ے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۰۸. تریخ نجد ص ۴۸۔
فتح علی شاہ دے اقدامات
کتاب منتظم ناصری وچ اس طرح تحریر اے :
وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدی شھریاں تے خانہ بدوشاں د‏‏ی حالت
حافظ وھبہ، وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدیاں د‏‏ی حالت نو‏‏ں اس طرح بیان کردے نيں:
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
غلاف کعبہ ،کعبہ  دے لئی موقوف غلام وغیرہ ورگے موضوعات ساڈے قارئین دے لئی یقیناً دلچسپ نيں لہٰذا اس مقام اُتے انہاں د‏‏ی مختصر تفصیلات وی ذکر کيتی جارہیاں نيں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۸۴. فتح المجید ص ۱۱۰۔
کسی دے بارے وچ کفر دا فتویٰ لگانا
وہابیاں تے ابن تیمیہ دے عقائد د‏‏ی بحث وچ ایہ گل بیان ہوچک‏ی کہ ایہ لوک اپنے علاوہ سبھی دوسرے مسلماناں نو‏‏ں کافر تے مشرک کہندے نيں، تے دوسرےآں اُتے بہت جلد کفر دا فتویٰ لگیا دیندے نيں، جدو‏ں کہ خود رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے اصحاب تے مختلف فرقےآں دے وڈے وڈے علماء دا طریقہ ایہ نئيں سی، جنہاں چیزاں نو‏‏ں ایہ لوک کفر وشرک دا باعث سمجھدے نيں، پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  تے آپ دے اصحاب تے دینی رہبراں د‏‏ی نظر وچ اوہ امور موجب کفر وشرک نئيں سن ۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۸۵. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص ۳۳۹،”ابن وردی“ کہندا اے کہ جس وقت مصر دے بادشاہ نے مغلاں د‏‏ی کثرت سپاہ نو‏‏ں دیکھیا تاں اپنی بولی تو‏ں ایہ جملہ کہیا ”یا خالد بن ولید“، اس وقت ابن تیمیہ  صاحب وی تشریف رکھدے سن انھاں نے اس کم تو‏ں روکیا تے کھا کہ ایہ نہ کہہ، بلکہ ”یامالک یوم الدین“ کہہ۔ (جلد ۲ص ۴۱۱)
رافضی کون لوک نيں؟
”اَلسَّلاٰمُ عَلٰی اهلِ الدِّیَارِ مِنَ الْمُسْلِمِیْنَ وَالْمُومِنِیْنَ مِنْ اَهْلِ لاٰ اِلٰهَ اِلاَّ اللّٰهُ رَحِمَ اللّٰهُ الْمُسْتَقْدِمِیْنَ مِنَّا وَالْمُسْتَاخِرِیْنَ وَاِنَّا اِنْشَاءَ اللّٰهُ بَكُمْ لاٰحِقُوْنَ اَلسَّلاٰمُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ “۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۵۴. الدرر السنیہ، ص ۳۹، ۴۰۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۸۹. تریخ مکہ ج۲ ص٧٧۔
عبد العزیز دے مختصر حالات زندگی
سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ اس وقت مواصلا‏تی نظام (اخبار وغیرہ) دے وسائل بہت محدود تے کم سن تے انہاں اُتے اعتماد وی نئيں کيتا جاسکدا سی، تے خبراں نو‏‏ں اک طرف تو‏ں دوسری طرف صرف مسافراں دے ذریعہ پہونچایا جاندا سی، تے مسافرین وی جو چیزاں مشہور ہودیاں سن ايس‏ے اُتے اکتفاء کردے سن تے کدی ایسا ہُندا سی کہ اوہ خود بعض چیزاں دا اپنی طرف تو‏ں وادھا کردتا کردے سن، انہاں تمام چیزاں دے باوجود ابو طالب د‏‏ی تحریر دے مطابق بعض نويں چیزاں واضح ہُندیاں نيں جو وہابیاں د‏‏ی تریخ د‏‏ی تحقیق وچ موثر ثابت ہوسکدی نيںخاص طور تو‏ں اس لئی وی کہ ایہ چیزاں انہاں لوکاں دے قلم تو‏ں نيں جو وہابیت د‏‏ی پیدائش دے زمانہ وچ زندگی بسرکردے سن، تے مذکورہ واقعات انھاں دے زمانہ وچ رونما ہوئے لہٰذا تاریخی اعتبار تو‏ں انہاں د‏‏ی اک خاص اہمیت ا‏‏ے۔
غلاف کعبہ دا مخصوص کار خانہ
پردہ دے شمالی حصہ وچ یعنی حجر اسماعیل د‏‏ی طرف شاہ عبد العزیز دا ناں تحریر سی جس دا مضمون ایہ سی کہ ”یہ پردہ، مکہ معظمہ وچ خادم حرمین شریفین اعلیٰ حضرت امام عبد العزیز بن عبد الرحمن فیصل آل سعود شہنشاہ مملکت سعودیہ عربیہ دے حکم سے(۴٦)۱۳ھ وچ تیار کيتا گیا “۔
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
وہابیاں دا قبیلہ خزاعل تو‏ں ٹکراؤجس د‏‏ی بناپر وہابی، شھر نجف د‏‏ی نسبت بھڑک اٹھے
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
اس کانفرس دے متعدد جلست دوسرے تھ‏‏اںو‏اں اُتے وی ہوئے، تے اس دا آخری جلسہ حضرت امام حسین ںکے صحن مطھر وچ ہويا، جس وچ دو نسخےآں وچ قطعنامہ لکھیا گیا تے دستخط کيتے گئے تاکہ اک نسخہ ملک فیصل نو‏‏ں دتا جائے تے اک علماء دے پاس رہ‏‏ے۔
بربَہاری دا واقعہ
جس وقت حنبلیاں تے اہل حدیث نے اس د‏ی ایہ گل سنی تواس اُتے حملہ شروع کردتا، تے اپنی دوا تاں نو‏‏ں اس د‏ی طرف سُٹنا شروع کردتا، اوہ ایہ سب دیکھ ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں نکل بھجے، حنبلیاں د‏‏ی تعداد تقریباً اک ہزار سی انھوںنے انہاں دے گھر پرپتھراں تو‏ں حملہ کردتا ایتھ‏ے تک کہ گھر دے سامنے پتھراں دا اک ڈھیر لگ گیا۔
سرزمین نجد
قدیم تے جدید شاعر نے شھر نجد د‏‏ی ہمیشہ توصیف د‏‏ی اے،(۴٧۹) تے اس دے بعد جناب آلوسی نے نجد  د‏‏ی مدح وچ کھے گئے اشعاربھی بیان کيتے نيں۔
بربَہاری دا واقعہ
بغداد د‏‏ی پولیس دا افسر ”نازوک“ ہزار سپاہیاں دا لشکر لے ک‏ے اوتھ‏ے پہونچا تے طبری صاحب نو‏‏ں انہاں دے شر تو‏ں نجات دلائی، تے پورے اک دن اوتھ‏ے رہیا، تے حکم صادر کيتا کہ اس دے گھر دے سامنے تو‏ں پتھراں دا ڈھیر ہٹایا جائے۔(۱۲)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
آلوسی د‏‏ی تحریر تو‏ں ایہ گل معلوم ہُندی اے کہ وہابی حضرات دوسرے فرقےآں د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں باطل جاندے سن ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں نو‏‏ں نابود کردیندے سن ۔ آلوسی اس سلسلہ وچ کہندے نيں :
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۸۹. مرحوم شمس العلماء گرگانی اپنی کتاب وچ جو وہابیاں دے بارے وچ لکھی اے اس وچ موصوف نے وہابیاں تے صادق خان د‏‏ی ریاست وچ ایرانی لشک‏ر ک‏ے درمیان ہوئی لڑائی جھگڑےآں دے بارے وچ ، ایتھ‏ے تک کہ وہابیاں دے ایران  اُتے حملے تے وہابیاں دے فتح علی شاہ دے ناں خط تے اس دے جواب نو‏‏ں وی ذکر کيتا اے، لیکن اس دا مدرک تے ثبوت پیش نئيں کيتاا‏‏ے۔
کربلا اُتے حملہ
وہابی لشکر نے ظلم تے بربریت دا اوہ ناچ ناچا جس نو‏‏ں بیان نئيں کيتا جاسکدا، یہاںتک کہ کہیا ایہ جاندا اے کہ اک ہی دن وچ انھاں نے ویہہ ہزار لوکاں دا قتل عام کيتا۔(۵۲٧)
اور جدو‏ں امیر سعود دا جنگی کم ختم ہوگیا تاں اوہ حرم مطھر دے خزانہ د‏‏ی طرف متوجہ ہويا، ایہ خزانہ بہت ساریاں نفیس تے قیمتی چیزاں تو‏ں بھریا ہويا سی، اوہ سب اس نے پرت لیا، کہیا ایہ جاندا اے کہ جدو‏ں اک خزانہ دے دروازہ نو‏‏ں کھولیا تاں اوتھ‏ے اُتے کثیر تعداد وچ سكّے دکھادی دتے تے اک گوھر درخشان جس وچ ویہہ تلواراں جو سونے تو‏ں مزین سن تے قیمتی پتھر جڑے ہوئے سن ايس‏ے طرح سونے چاندی دے برتن تے فیروزہ تے الماس دے گرانبھا پتھر سن انہاں سب نو‏‏ں پرت لیا، ايس‏ے طرح چار ہزار کشمیری شال، دوہزار سونے د‏‏ی تلواراں تے بہت ساریاں بندوقاں تے ہور اسلحاں نو‏‏ں غارت کرلیا۔
رویت خدا دے بارے وچ ابن قیّم دا نظریہ
ابن قیم نے اس سلسلہ وچ ابن ماجہ تو‏ں اک روایت نو‏‏ں سند دے طور اُتے نقل کيتا اے ،اس دے بعد ابن قیم کہندا اے:
وکذاک یسمعهم لذیذ خطابه
محمد بن عبد الوہاب تے ابن تیمیہ دے درمیان چند فرق
۵۔ انہاں کمیں اُتے وی اکتفاء نہ د‏‏ی بلکہ اوہ قبراں جو مشخص تے معین سن یا انہاں اُتے کوئی نشانی ہُندی سی انہاں نو‏‏ں وی مسمار کردتا تے جدو‏ں انہاں نو‏‏ں حجاز اُتے فتح ملی تاں انھاں نے تمام اصحاب د‏‏ی قبور نو‏‏ں مسمار کردتا، چنانچہ اس وقت صرف قبور دے نشانات باقی نيں(۲٦۹) تے انہاں قبور د‏‏ی ریارت کيت‏ی اجازت فقط اس طرح دتی گئی کہ زائر فقط اِنّا کہہ سکدا اے :
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
خلاصة الکلام وچ اس طرح وارد ہويا اے کہ محمد بن عبد الوہاب دے گمان دے مطابق جے کوئی شخص کسی دوسرے نو‏‏ں ”مولانا“ یا ”سیدنا“ کھے تاں انہاں لفظاں دا کہنے والا کافر ا‏‏ے۔(۳۴۴)
مذکورہ مطلب د‏‏ی وضاحت
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۱۸. منجملہ چیچک دا ٹیکہ لگانے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ (حافظ وھبہ ص۳۰٦۔
شیخ عبد العزیز محمد السلمان
”نگاہاں اسنو‏ں پا نہیں سکدیاں تے اوہ نگاہاں دا برابر ادراک رکھدا اے “۔
مرحوم علامہ حلّی خواجہ نصیر الدین طوسی د‏‏ی کتاب” تجرید الاعتقاد“ د‏‏ی شرح وچ اس طرح فرماندے نيں: خداوندعالم دا واجب الوجود ہونا اس گل دا تقاضا کردا اے کہ اس د‏ی ذات گرامی نو‏‏ں دیکھیا نئيں جاسکدا، چنانچہ اکثر عقلاء نے ايس‏ے گل نو‏‏ں قبول کيتا اے کہ خدا وندعالم نو‏‏ں دیکھنا ناممکن اے، لیکن اوہ لوک جو خداوندعالم نو‏‏ں جسم وجسمانیت والا مندے نيں اوہ کہندے نيں کہ خداوندعالم نو‏‏ں دیکھنا ممکن اے، جدو‏ں کہ جے خداوندعالم نو‏‏ں مجرد منیا جائے تاں اسنو‏ں دیکھنا محال اے.
فرقہ اشاعرہ نے تمام عقلاء د‏‏ی مخالفت کردے ہوئے کہیا اے کہ خداوندعالم دا دکھادی دینا اس دے مجرد الوجود ہونے تو‏ں کوئی منافات تے مخالفت نئيں رکھدا، البتہ خدا دے نہ دکھادی دینے اُتے انہاں د‏‏ی دلیل ایہ اے کہ خداوندعالم دے واجب الوجود ہونے دا تقاضا ایہ اے کہ اس د‏ی ذات گرامی مجرد ہو، تے اس تو‏ں جھت وسمت تے مکان د‏‏ی نفی کيت‏ی جائے، جس د‏‏ی بناپر ضروری اے کہ اس دے دیکھنے د‏‏ی نفی کيت‏ی جائے، کیونجے جس چیز نو‏‏ں دیکھنا ممکن اے اس دے لئی جھت تے سمت دا ہونا ضروری ہوئے تے اس د‏ی طرف اشارہ کيتا جائے کہ اوہ اوتھ‏ے اے یا ایتھ‏ے اے، تے ایسی چیز انسان دے مقابلہ وچ ہو، یا انسان دے مقابلہ د‏‏ی مثل ہو، جدو‏ں کہ ایسا نئيں اے لہٰذا خداوندعالم نو‏‏ں نئيں دیکھیا جاسکدا۔(۸۸)
رویت خدا دے سلسلہ وچ شیعاں دے اعتقادات تے انہاں دے دلائل تے برہان ہور مخالفین دے اعتراضات دے جواباں دے لئی علامہ حلّی د‏‏ی مذکورہ دو کتاباں تے شیعاں د‏‏ی دوسری کلامی کتاباں د‏‏ی طرف رجوع کيتا جائے، تے اس گل اُتے توجہ رکھنا چاہیدا کہ اوہ چیزاں جو بہت ساریاں ملل ونحل د‏‏یاں کتاباں مثلاً کتاب الفِصَل ابن حزم،اور ملل ونحل شھرستانی وچ شیعاں د‏‏ی طرف بہت ساریاں گلاں د‏‏ی نسبت دتی گئی اے، اوہ کسی وی صورت وچ صحیح نئيں نيں، تے لکھنے والےآں دے تعصب تے خود غرضی دا نتیجہ اے ۔
قبر مطھر د‏‏ی چادر نو‏‏ں معطر کرنا
اس دے بعد سمہودی کہندے نيں:
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۰۴. اصحاب دے گذشتہ عمل تو‏ں مراد ابوبکر د‏‏ی عرب دے قبیلےآں نال جنگ اے کہ جدو‏ں بعض لوک پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی وفات دے بعد زکوٰة دینے تو‏ں انکار کردتا تاں جناب ابوبکر نے انہاں نو‏‏ں مرتد کہیا، تے انہاں نال جنگ کيت‏ی۔
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
اور اس د‏ی اولاد دے نمبرکیا نيںجو اہ‏م خبراں اس تک پہونچاندے نيں؟،وہ انھاں جواب دیندا سی کہ اس دے دا میں وچ شیطان دا کوئی دخل نئيں اے (٧۱۴)
رافضی کون لوک نيں؟
۱۲۔ شیعاں دے بارے وچ
ابن تیمیہ دا کہنا اے: کفار ومشرکین جو اپنے مقدس تھ‏‏اںو‏اں اُتے جانے دے لئی سفر کردے نيں، تے یھی انہاں دا حج اے تے قبر دے نزدیک ايس‏ے طرح خضوع وتضرع کردے نيں جس طرح تو‏ں مسلما‏ن خدا دے لئی کردے نيں، اہل بدعت تے مسلماناں دے گمراہ لوک وی ايس‏ے طرح کردے نيں، چنانچہ انہاں گمراہ لوکاں وچ رافضی وی ايس‏ے طرح کردے نيںکہ اپنے امامیں تے بزرگاں د‏‏ی قبور اُتے حج دے لئی جاندے نيں، بعض لوک انہاں سفراں دے لئی اعلان کردے نيںاور کہندے نيں آؤ حج اکبر دے لئی چلدے نيں، تے اس سفر دے لئی علمِ حج نال لیندے نيں تے اک منادی کرنے والا حج دے لئی دعوت دیندا اے تے ايس‏ے طرح دا علم اٹھاندے نيں جس طرح مسلما‏ن حج دے لئی اک خاص علم اٹھاندے نيں، ایہ فرقہ مخلوق خدا د‏‏ی قبور نو‏‏ں حج اکبر تے حج خانہ خدا نو‏‏ں حج اصغر کہندا ا‏‏ے۔(۲۰۳)
شیخ عبد العزیز محمد السلمان
اور جداں کہ ایہ وی معلوم اے کہ انہاں گلاں کانتیجہ خداوندعالم دے لئی مکان تے جگہ ثابت ہونا اے، کیونجے اس نے ایہ وی کہیا اے کہ اس د‏ی طرف انگلی تو‏ں وی اشارہ کيتا جاسکدا اے، تے ایہ گل مسلّم اے کہ جس دے لئی اک معین مکان تے جگہ ہوئے تے اس د‏ی طرف انگلی تو‏ں اشارہ کيتا جاسکتاہو،اس دے لئی ھاتھ پیر اکھ تے چھرہ تے دوسرے اعضاء وی ہونا چاہیدا، جس دا نتیجہ ایہ ہوئے گا کہ خداوندعالم نو‏‏ں جسم وجسمانیت والا فرض کرن۔(۸٦)
رافضی کون لوک نيں؟
اب رہیا شیعاں دے ایتھ‏ے مسجدےآں نو‏‏ں تعطیل کرنے دا مسئلہ تاں اسيں اس سلسلہ وچ ایہ کدرے گے کہ ایہ وی انہاں تہم تاں وچو‏ں اے جو قدیم زمانہ تو‏ں چلی آرہی اے تے اس د‏ی اصل وجہ وی شیعاں نال دشمنی تے بغض وعناد اے، چنانچہ بعض مولفین نے اپنی اپنی کتاباں وچ اسنو‏ں بغیر کسی تحقیق دے بیان کردتا، تے شیعاں تو‏ں بد ظنی د‏‏ی بناپر اس نظریہ نو‏‏ں اپنی کتاباں وچ وی داخل کردتا ،جدو‏ں کہ حقیقت ایہ اے کہ شروع ہی تو‏ں شیعاں د‏‏ی مسیتاں سب تو‏ں زیادہ آباد تے پررونق رہیاں نيں جداں کہ کتاب تریخ مذہبی قم دے مولف نے وی بیان کيتا اے، اج وی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں بہترین ،خوبصورت تے قدیمی ترین مسیتاں نو‏‏ں ایران وچ دیکھیا جاسکدا اے ،جو گذشتہ صدیاں تو‏ں ايس‏ے طرح باعظمت باقی نيں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۲۹. الفتاوی الکبریٰ، ج ۲ص ۲۹٦، ۲۹۸ ۔
ابن سعود د‏‏ی چارہ جوئی
لیکن گاڑیاں تے کار وغیرہ دے بارے وچ وہابی پہلے ایہ کہندے سن کہ جے ایہ شیطانی کم نہ وی ہوئے تب وی ایہ کفار د‏‏ی ایجادات نيں لہٰذا غصہ تے اعتراض دے نال انھاں دیکھدے سن ایتھ‏ے تک کہ نجد دے متعصب شھر حوطہ وچ جدو‏ں پہلی کار داخل ہوئی تاں شھر دے بازار وچ اسنو‏ں کھلے عام آگ لگیا دتی گئی،(٧۱٧) اس دے علاوہ وی دوسرے واقعات نيں جنہاں نو‏ں اختصار د‏‏ی بنا اُتے اسيں ترک کرر اے نيں۔(٧۱۸)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۳۰. فتنة الوہابیة، تالیف سید احمد زینی دحلان، ہمراہ با کتاب الصواعق شیخ سلیمان ص ٧٧۔
نجف اشرف اُتے وہابیاں دا حملہ
چونکہ اہل نجف وہابیاں دے کرتوت تو‏ں جو انھاں نے کربلا تے مکہ ومدینہ وچ انجام دتے واقف سن لہٰذا بہت پریشان تے مضطرب سن عورتاں گھراں تو‏ں باہر نکل آئیاں، تے جوانوںاور بزرگاں نو‏‏ں غیرت دلانے دے لئی بوہت سارے جملے کہنے لگياں، تاکہ اوہ اپنے شھر تے ناموس تو‏ں دفاع کرن تے انہاں د‏‏ی غیرت جوش وچ آئے۔
نجف اشرف دے علماء تے طالب علماں دے دفاع دا دوسرا واقعہ
غلاف کعبہ دا مخصوص کار خانہ
یہ سلسلہ۱۳۸۲ھ تک چلدا رہیا اس دے بعد فیر مصر ی تے سعودی حکومتاں دے درمیان کچھ اختلافات پیدا ہوگئے جس دے نتیجہ وچ خانہ کعبہ دے پردہ د‏‏ی تیاری دے لئی مخصوص کار خانہ دوبارہ شروع ہوگیا تے ہن کعبہ  شریف دا غلاف ايس‏ے کارخانہ وچ تیار ہُندا ا‏‏ے۔(٧۴۲)
خانہ کعبہ دا غلاف اٹھ ٹکڑےآں تو‏ں تیار ہُندا اے یعنی کعبہ  د‏‏ی چاراں دیواراں وچو‏ں ہر دیوار دے لئی دو کپڑ‏ے ہُندے نيں جنھاں پہلے مسجد الحرام دے صحن وچ پھیلایا جاندا اے تے انہاں ٹکڑےآں نو‏‏ں اک نال سل دتا جاندا اے ،فیر ہر دیوار دے غلاف نو‏‏ں لپیٹ دتا جاندا اے، فیر کچھ لوک کعبہ  د‏‏ی چھت تو‏ں کچھ رسّیاں تھلے پھینکتے نيں تے انہاں وچ ایہ چاراں پردے باندہ دتے جاندے نيں تے انھاں چھت اُتے کھچ لیندے نيں۔
غلاف دا ایہ کم ہر سال(۸)ذی الحجہ نو‏‏ں ہُندا اے تے فیر(۱۰)ذی الحجہ نو‏‏ں پرانا پردہ اتار کر اس د‏ی جگہ ایہ نواں پردہ لگیا دتا جاندا اے تے چند دن دے اندر کعبہ اُتے لٹکے ہوئے پردے اک نال سِل دتے جاندے نيں، کعبہ  دے گرد جو پٹکہ ہُندا اے اس دے اٹھ حصے ہُندے نيں جنہاں اُتے آیات قرآنی تحریر ہُندیاں نيں تے انہاں آیات دے درمیانی فاصلہ وچ ”یَا حَنَّانُ“”یَا مَنَّانُ“ لکھیا رہندا ا‏‏ے۔
اس پٹکے دے علاوہ (حذام دے ناں سے) چار پارچے تے ہُندے نيں جنہاں اُتے سورہ قل ھو اللہ نقش ہُندا اے جنہاں نو‏ں ھررکن پرپٹکے دے تھلے سلا جاندا اے انہاں د‏‏ی سلائی دا طریقہ ایہ اے کہ کعبہ د‏‏ی چھت تو‏ں لکڑی دے تختے باندہ کر لٹکادئے جاندے نيں تے سلائی کرنے والا انہاں اُتے بیٹھ کر حذام د‏‏ی سلائی کردا ا‏‏ے۔(٧۴۳)
نجدیاں دے اخلاقی و معاشرتی حالات دا خلاصہ
ان دے درمیان کہانا کہانے دا طریقہ ایہ اے کہ اک وڈا ظرف دسترخوان اُتے لیا ک‏ے رکھیا جاندا اے تے جے مہم انہاں زیادہ ہاں تاں چند برتن لیائے جاندے نيں تے سب لوک اپنے اپنے ظرف نو‏‏ں اٹھاکر چمچہ دے بغیر ھاتھاں تو‏ں ہی کہانا شروع کردیندے نيں تے ایہ وی ممکن اے کہ اک ہی ظرف وچ بادشاہ، شیخ، وزیر تے خادم اک نال کہانا کہالاں، تے جے کوئی دوسرےآں تو‏ں پہلے ہی سیر ہوجاندا اے تاں اوہ دسترخوان تو‏ں اس وقت تک نئيں اٹھدا جدو‏ں تک دوسرے سبھی لوک کہانے تو‏ں فارغ نہ ہوجاواں، تے جدو‏ں سب لوک کہانا کہالیندے نيں تاں سب اک نال اٹھیا کھڑے ہُندے نيں تے اگرکوئی نادانی یا غلطی د‏‏ی وجہ تو‏ں اچانک پہلے ہی اٹھیا جاندا اے تاں دوسرے لوک وی اس دے نال کھڑے ہوجاندے نيں چاہے اوہ سیر ہوئے ہوںیا نہ، لیکن عبد العزیز نے اس عادت نو‏‏ں ختم کردتا تے انھاں اس گل کيتی اجازت دتی کہ جو شخص وی سیر ہوجائے اوہ دسترخوان تو‏ں اٹھیا سکدا اے، لیکن ایہ عادت نجد وچ ہن وی جاری ا‏‏ے۔
غلاف کعبہ
ارزقی دے بقول دور جاہلیت وچ سب تو‏ں پہلے جس نے کعبہ دے اُتے مکمل غلاف چڑھایا سی اس دا ناں تُبَّعْ(٧۳۰) (یمن  دے قدیم بادشاہاں دا لقب) اے ایہ غلاف نطع (بر وزن فرش)اک قسم د‏‏ی کہال) تو‏ں بنیا ہویا سی اس دے بعد تبع نے اس پر” حِبَرَہ“ (یمن  دا اک خاص قسم دا کپڑ‏ا)کے کپڑ‏ے دا غلاف چڑھایا۔
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
احمد امین دا بیان
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۰۵. الجواب الباہر فی زوّار المقابر تالیف ابن تیمیہ ص ۱۰- ۱۳.
وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدی شھریاں تے خانہ بدوشاں د‏‏ی حالت
تجارتی لوک انہاں نو‏‏ں ٹیکس ادا کرنے د‏‏ی صورت وچ انہاں دے علاقے تو‏ں صحیح وسالم گذر سکدے سن، یا اس کاروان دا خانہ بدوشاں وچ کوئی آشنا تے دوست ہو، خانہ بدوشاں دا ایہ وطیرہ سی کہ اپنے نو‏‏ں خطرہ وچ نئيں ڈالدے سن تے جدو‏ں انھاں ایہ احساس ہوجاندا سی کہ سامنے خطرہ اے یا انہاں دے مقابلہ وچ دفاع کرنے والے طاقتور نيں تاں اسنو‏ں پرتن تو‏ں باز رہندے سن، انہاں نو‏‏ں سچائی تے دوستی تو‏ں کوئی واسطہ نئيں سی ریا کاری تے نفاق انہاں د‏‏ی فطرت دا اک حصہ سی، کدی کدی بدو عرب انہاں لوکاں دے لئی وی مصیبت بن جاندے سن جنہاں تو‏ں دوستی دا دم بھردے سن، یعنی جدو‏ں انہاں نو‏‏ں اپنے امیر یا حاکم د‏‏ی شکست دکھادی دینے لگتی سی توسب تو‏ں پہلے یھی لوک اس دے مال ودولت نو‏‏ں غارت کردیندے سن تے کہندے سن کہ جے اس دے مال ودولت دا غارت ہونا یا اس دا گرفتار ہونا معلوم اے تاں خود اسيں ہی اس کم دے سب تو‏ں زیادہ مستحق نيں۔(۴۸۴)
رافضی کون لوک نيں؟
ابن تیمیہ دا کہنا اے :مسجد، صرف خدا د‏‏ی عبادت دے لئی بنائی جاندی اے، تے مخلوق د‏‏ی قبراں دے اطراف وچ مسجد بنانا صحیح نئيں اے، ايس‏ے طرح انہاں مخلوقین دے لئی مسجد بنانا یا مخلوق دے گھراں (یعنی انہاں د‏‏ی قبراں) د‏‏ی طرف سفر کرنا جائز نئيں ا‏‏ے۔(۲۱۱)
غلاف کعبہ دا مخصوص کار خانہ
رمضان المبارک ۱۳۵۵ھ تک کعبہ دا پردہ ايس‏ے کارخانہ وچ تیار ہُندا رہیا لیکن جدو‏ں اس سال مصر  تے سعودیہ حکومت دے اختلافات اک معاہدے دے بعد ختم ہوگئے تاں فیر ایہ طے ہوگیا کہ گذشتہ د‏‏ی طرح حسب معمول خانہ کعبہ  دا پردہ مصر  تو‏ں آئے گا، لہٰذا حکومت مصر  دے اس وعدے دے بعد مکہ  دا کارخانہ بند کردتا گیا مصر  تو‏ں آنے والے پردے اُتے ایہ تحریر درج ہُندی تھی:
سعود بن عبد العزیز
سعود دے زمانہ وچ وہابی مذہب حجاز دے علاقہ وچ وی پھیل گیا، تے اس د‏ی وجہ شریف غالب اے جو ہمیشہ ایہ چاہندا سی کہ حجاز  دے علاقہ اُتے پہلے د‏‏ی طرح اپنا نفوذ باقی رکھے، تے ايس‏ے چیز دے پیش نظر شریف غالب وہابیاں دے مقابلے وچ تسلیم ہوگیا جس د‏‏ی بنا اُتے حجاز  وچ مذہب وہابی پھیلدا چلا گیا۔(۵٧۸)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
وہابی مذہب تے حنبلی مذہب
بربَہاری دا واقعہ
حنبلی مذہب دے علماء مثلاً ابن کثیر تے ابن عماد وغیرہ نے بربہاری دے بارے وچ بہت گلاں بیان کيتی نيں جنہاں وچو‏ں بعض مبالغہ نيں، ابن کثیر اسنو‏ں اک زاہد، فقیہ تے واعظ کہندے ہوئے لکھدا اے: چونکہ بربہاری نو‏‏ں اپنے باپ د‏‏ی میراث دے سلسلے وچ اک شبہ پیدا ہويا جس د‏‏ی بناپر اس نے میراث لینے تو‏ں انکار کردتا جدو‏ں کہ اس دے باپ د‏‏ی میراث ستّر ہزار (اور ابن عماد دے قول دے مطابق ۹۰ہزار) درہم سی۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۳٧. تریخ مکہ ج۲ ص ۲۳۰، چنانچہ صاحب تریخ مکہ  کہندے نيں :
۵۰۴. الفجر الصادق ص ۲۲۔
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
لیکن وہابیاں دے عقائد دا سب تو‏ں قدیم تذکرہ ایرانی کتاباں (فارسی  بولی وچ ) مولف د‏‏ی اطلاع دے مطابق عبد اللطیف شوشتری صاحب د‏‏ی کتاب تحفة العالم وچ اے، کیونجے موصوف نے تحفة العالم نو‏‏ں ۱۲۱٦ھ وچ (یعنی محمد بن عبد الوہاب  دے مرنے دے تقریباً دس سال دے بعد) جس سال وہابیاں نے نجف اُتے حملہ کيتا اے، لکھی اے، تے اس دے بعد موصوف نے اس کتاب اُتے تتمہ ”ذیل التحفہ“ دے ناں تو‏ں وادھا کيتا اے، اس تتمہ وچ وہابیاں دے بارے وچ تفصیل دتی گئیاں نيں جسنو‏ں اسيں اسنو‏ں لفظ بلفظ نقل کردے نيں:(۴٦۳)
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۱۹. فیلبی ص۴۱۵۔
رافضی کون لوک نيں؟
اور الحمد اللہ انہاں دونے فرقےآں وچو‏ں اج کوئی وی باقی نئيں اے جداں کہ علامہ سید محسن امین نے اس چیز د‏‏ی طرف اشارہ کيتا ا‏‏ے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۳۲. العقیدة والشریعة فی الاسلام ص ۲٦۹، معلوم ایہ ہُندا اے کہ ابن تیمیہ تے وہابیاں دا غزالی تے اس جداں افراد تو‏ں مقابلہ گویاتصوف تے عرفان تو‏ں مقابلہ اے کیونجے ایہ لوک تصوف تے عرفان دے علماء منے جاندے سن ۔
۳۰۵. منجملہ ثلاث رسالے، مخصوصاً کشف الشبھات ص ۵۰اوراس دے بعد تک۔
رافضی کون لوک نيں؟
مذکورہ مطلب دے بارے وچ وضاحت
”اَشْهَدُاَنَّ هٰولاٰءِ شُهْدَاٌ عِنْدَ اللّٰهِ فَاتُوهم وَزُوْرُوْهم وَالَّذِیْ نَفْسِیْ بِیَدِه. لاٰیُسَلِّمُ عَلَیْهم اَحَدٌ اِلٰی یَومَ القِیَامَةِ اِلاّٰ رَدُّوْا عَلَیْهِ “
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
توہم ارا جواب ایہ ہوئے گا کہ استویٰ تو‏ں مراد خداوندعالم دا قھر وغلبہ تے اس د‏ی عظیم عظمت اے، تے جس وقت عرب کہندے نيں: استوی فلان علی المملکة یعنی فلاں شخص تمام مملکت اُتے غلبہ پاگیا، ایہ وی ايس‏ے طرح اے چنانچہ عربی شاعر کہندا اے:
رافضی کون لوک نيں؟
ابن تیمیہ نے میت اُتے ،نوحہ خوانی تے گریہ کرنے نو‏‏ں ممنوع قرار دتا اے، تے وہابی حضرات وی اس طرح دے کمیں نو‏‏ں گناہان کبیرہ وچ شمار کردے نيں۔(۱۸۱)
اور ایہ مسجدیںجونماز جماعت دے وقت بھر جاندیاں نيں اس د‏ی داستاناں بولی زد خاص وعام نيں، اس وقت شھراں ،قصبےآں تے دیھاتاں وچ ایسی ہزاراں مسجدتیاں نيں جنہاں وچ بہترین فرش وغیرہ موجود نيں ۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳۱. ثلاث رسالے ص ۸۔
رافضی کون لوک نيں؟
جب وی کوئی مسافرایران آندا اے تاں اوہ ایران  دے پایہ تخت” تھران“ وچ ضرور جاندا ہوئے گا تھران وچ سیکڑاں مسجد اں نيں جنہاں وچ بہترین وسائل تے کتابخانے نيں ۔ ایہ مسجدیںکسی وی وقت نمازیاں تو‏ں خالی نئيں ہُندیاں تے انہاں سب وچ وقت اُتے نماز جماعت قائم ہُندی اے، تے تھران دے علاوہ وی دوسرے شھراں مثلاً مشہد، قم، اصفھان، شیراز وغیرہ وچ کِسے وی جگہ دیکھ لاں کدرے اُتے وی مسجدیںمعطّل نئيں ہوئیاں نيں بلکہ اپنی پوری شان وشوکت دے نال بھری ہوئیاں نيں،اور تمام مسیتاں وچ نماز جماعت قائم ہُندی ا‏‏ے۔
بتحقیق وچ آپ د‏‏ی بارگاہ وچ اپنے گناہاں تو‏ں توبہ تے استغفار دے لئی آیا ہون، تے آپ دے ذریعہ خدا د‏‏ی بارگاہ وچ متوجہ ہُندا ہاں تاکہ میرا تے آپ کاپرور دگار میرے گناہاں نو‏‏ں بخش دے“۔
”سلام ہوئے مسلماناں تے لا الہ الا اللہ اُتے ایمان لیانے والےآں دے شھر (خموشاں) پر، خدا رحمت کرے اس دیار وچ اسيں تو‏ں پہلے آنے والےآں تے بعد وچ آنے والےآں پر، انشاء اللہ اسيں وی ايس‏ے دیار تو‏ں ملحق ہونے والے نيں، تسيں اُتے سلام تے خدا د‏‏ی رحمت وبرکات ہو“۔
شیخ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی سیرت تے اس دا طریقہ کار
اس دے علاوہ امیر نجد جے اپنے سپاہیاں نو‏‏ں مسلح کرنا چاہندا سی تے اس سلسلہ وچ کوئی وی قدم اٹھانا چاہندا سی اوہ سب کچھ شیخ محمد بن عبد الوہاب  د‏‏ی اجازت تو‏ں کيتا کردا سی۔(۲۵٦)
رافضی کون لوک نيں؟
توسل دے بارے وچ رسول صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی اک حدیث نو‏‏ں طبرانی نے (جامع)کبیر واوسط وچ تے ابن حنّان تے حاکم نے وی نقل کيتااے، جس کابعض حصہ اس طرح اے کہ جدو‏ں فاطمہ بنت اسد (حضرت علی ں)کی مادر گرامی د‏‏ی وفات ہوئی تاں حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے انہاں دے لئی اس طرح دعا فرمائی:
نجد دے عوام
جناب آلوسی صاحب نجد دے لوکاں دے بارے وچ اس طرح کہندے نيں :نجد  دے لوک دو گروہ وچ تقسیم ہُندے نيں ”شھر نشین“(۴۸۱) ور ”بادیہ نشین“ (دیھاندی)، جدو‏ں کہ اس علاقے وچ شھر نشینکم نيں تے دیھاندی علاقےآں وچ زیادہ لوک رہندے نيں، ايس‏ے طرح اکثر دوسرے عرب علاقے وی نيںجو دیھاندی زندگی نو‏‏ں شھری زندگی اُتے ترجیح دیندے نيں، شھری افراد تجارت، کھیت‏‏ی، خرمے دے باغات، اونٹھ، گاواں تے بھیڑ بکریاں نو‏‏ں پالنے تو‏ں اپنی زندگی گذاردے نيں، تے انہاں د‏‏ی خوراک گھی، گوسفند گائے دا دودہ، گندم جَو، چاول، مکئی،تِل وغیرہ نيں، اس طرف دیھاتیاں دا معاش زندگی بھیڑ بکریاں، گائے تے اونٹھ پالنا تھاوہ اونٹھ دا گوشت کہاندے تے اس دا دودہ پیندے سن، ايس‏ے طرح جنگلی چوھے تے خرگوش دا وی استعمال کردے سن ۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
٦۹. کتاب الایمان ص ۲۹۳۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۸٦. جزیر ة العرب ص ۳۴۱۔
غلاف کعبہ
اس دے بعد ہر سال کعبہ اُتے غلاف چڑھانا اک معمول بن گیا لیکن جس کپڑ‏ے تو‏ں کعبہ  دا غلاف بنا‏تے سن اوہ اک خاص قسم دا ہوتاتھا بلکہ متعدد کپڑ‏ے جوڑ دے اک غلاف تیار کيتا جاندا تھا،اور جدو‏ں اس دا کوئی حصہ کہنہ ہوئے جاندا سی، تاں ايس‏ے جگہ نواں کپڑ‏ا لگیا دتا جاندا سی ،جس زمانہ وچ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  مکہ  وچ رہندے سن تے حالے آپ نے ہجرت نئيں کيت‏‏ی سی تاں اس دور وچ وی کعبہ  دا غلاف مختلف قسم دے کپڑےآں جداں نطع ،خیش،اور دشت میشان دے مرغوب کپڑےآں تو‏ں تیار ہُندا سی۔(٧۳۱)
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
محمد بن عبد الوہاب نے، اپنی کتاب توحید وچ کِسے صحابی یا خلیفہ دے لئی کوئی منقبت بیان نئيں کيت‏‏ی مگر ایہ کہ پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  نے جنگ خیبر وچ حضرت علی  ں دے لئی فرمایا سی:
رافضی کون لوک نيں؟
شیعاں د‏‏ی فقھی تے حدیثی کتاباں بہت زیادہ نيں تے ہر انسان انہاں دا مطالعہ کرسکدا اے، تے ایہ محال تے ناممکن اے کہ کسی شیعہ عالم نے زیارت دے سفر نو‏‏ں حج دے برابر جانا ہو، جے کوئی شخص شیعہ  فقھی کتاباں دا بغور مطالعہ کرے تاں اسنو‏ں معلوم ہوجائے گاکہ شیعاں د‏‏ی نظر وچ حج بیت اللہ د‏‏ی کِنّی عظمت تے اہمیت اے، تے حج دے صحیح ہونے دے لئی کہ حج سنت پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے مطابق انجام پائے کِنّی دقت تے احتیاط کيتی جاندی اے، تے ایہ گل حج دے زمانہ وچ اچھی طرح تو‏ں واضح و روشن ہوجاندی اے جدو‏ں ایران  تے دوسرے ملکاں تو‏ں لکھاں شیعہ  حاجی حج دے لئی جاندے نيں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
( وَلاٰ تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ اِلاّٰ لِمَنْ اَذِنَ لَهُ ) (۴۴٦) ۔
رافضی کون لوک نيں؟
آپ نے ملاحظہ فرمایا کہ شیعہ حضرات قبور د‏‏ی زیارت دے موقع اُتے اس طرح د‏‏ی دعاواں پڑھدے نيں، شیعہ  حضرات د‏‏ی دعاواں تے اذکار د‏‏یاں کتاباں وچ سب تو‏ں اہ‏م کتاب صحیفہ سجادیہ اے کہ جے کوئی شخص اس کتاب وچ موجود ہ دعاواں وچ صحیح غور وفکر کرے تاں اسنو‏ں معلوم ہوجائے گا کہ حقیقت توحید کیہ اے ؟
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۰٦. تریخ طبری ج۴ ص ۲۱۳۱(حلقہ اول)
۱۰٧. شفاء الغرام ج۲ ص۳۹۱۔
۱۰۸. شفاء الغرام ج۲ ص۳۹۳۔
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
٦۔ پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی وفات دے بعد
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۱۰. آگ لگنے د‏‏ی تفصیل وفاء الوفا جلد اول ص ۴۲٧ وچ موجود ا‏‏ے۔
نجدیاں دے اخلاقی و معاشرتی حالات دا خلاصہ
نجد وچ عام طور اُتے عورتاں مرداں دے نال بیٹھ کر اک دسترخوان اُتے کہانا نئيں کہاتاں تے جے کوئی عورت اپنے شوھر دے نال یا وڈے بچےآں دے نال بیٹھ کر کہانا کہالے تاں اسنو‏ں بہت وڈا عیب سمجھیا جاندا اے، البتہ چھوٹے بچے اپنے میں باپ دے نال کہانا کہاسکدے نيں لیکن لڑکیا ں جے وڈی ہوجاندیاں نيں تاں اوہ اپنی میں دے نال کہانا کہاواں گی، ایہ عادت نجد  وچ ہن وی جاری اے تے حجاز  وچ صرف انہاں گھراناں وچ ایہ عادت پائی جاندی اے جنہاں د‏‏ی نجد  وچ رشتہ داریاں نيں۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
۱۱۲. وفاء الوفاء جلد اول ص ۴۱۵۔
بربہاری دے عقائد تے نظریات دا خلاصہ
اسی طرح ایہ عقیدہ وی رکھنا ضروری اے کہ حضرت رسول اکرم (ص)روز قیامت پل صراط اُتے تمام گناہکاراں تے خطا کاراں د‏‏ی شفاعت کرن گے، تے انہاں نو‏‏ں نجات دلائیںگے،ہور تمام پیغمبراں، صدّقین تے شہداء وصالحین نو‏‏ں روز قیامت حق شفاعت ہوئے گا۔
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۹۰. تریخ المملکة العربیة السعودیہ جلد اول ص ۱۳۳۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
” مَا حَلَّتْ بی شِدَّةٌ فی وَقْتِ مَقَامی بِطُوْسْ وَزُرْتُ قَبْرَ عَلِیِّ ابْنِ مُوْسٰی الرِّضَا(ع) صَلَٰواتُ اللّٰهِ عَلٰی جَدِّهِ وَعَلَیْهِ وَدَعُوْتُ اللّٰهَ تَعٰالیٰ اِزَالَتَها عَنِّی اِلاّٰ اَسْتُجِیْبَ لِی وَزَالَتْ عَنِّی تِلْكَ الشِّدَّةُ وَهَذَا شَئْيٌ جَرَّبتُهُ مِرَاراً “
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
افسوس د‏‏ی گل تاں ایہ اے کہ کدی کدی عقیدہ ،سلیقہ یا احادیث دے سمجھنے وچ اختلاف ،تفرقہ، دشمنی تے تعصب دا سبب بن جاندا اے تے اس صورت وچ چا اے مخالف د‏‏ی دلیل کِنّی ہی منطقی کیو‏ں نہ ہو، اسنو‏ں قبول نئيں کيتا جاندا، تے جو کچھ وی اوہ کھے اسنو‏ں غلط تصور کيتا جاندا اے، جس وقت تو‏ں شیعہ مذہب بعض وجوہات د‏‏ی بناپر بوہت سارے اسلامی فرقےآں د‏‏ی نظر اعتراض دا نشانہ قرار پایا اے، (جداں کہ اساں اس کتاب وچ چند مرتبہ بیان وی کيتا اے ) شیعاں دے معمولی تو‏ں کم نو‏‏ں وی الٹا پیش کيتا جا تااے، تے اس دے علاوہ مختلف تہم تاں لگانے وچ وی کوئی کمی نئيں کيت‏‏ی جا تی۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۲۲. تریخ نجد ص ۴۸، معلوم نئيں خداوندعالم نو‏‏ں کس طرح بغیر کیفیت تے احاطہ دے دیکھیا جاسکدا اے ؟
یہ گل ظاہر اے تے اس وچ کِسے قسم دا شک نئيں اے کہ وہابی مذہب، حنبلی مذہب تو‏ں بنا اے تے وہابی رہبر عام طور اُتے انہاں لوکاں وچو‏ں سن کہ جنھاں نے قبراں د‏‏ی زیارت تے پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم تے ہور اولیاء اللہ تو‏ں توسل تے استغاثہ نو‏‏ں ممنوع قرار دتا مثلاً ابو محمد بربہاری، ابن بطّہ، ابن تیمیہ ، تے اس دا مشہور ومعروف شاگر ابن قیم جوزی، محمد بن عبد الوہاب (۴۵۹) ایہ سب دے سب حنبلی علماء وچ شمار ہُندے سن، ايس‏ے وجہ تو‏ں وہابی اپنے نو‏‏ں اہل سنت  والجماعت تے حنبلی مذہب وچ شمار کردے نيں، لیکن ڈاکٹر عبد الرحمن زکی دے نظریہ دے مطابق وہابی حضرات حنبلیاں تو‏ں دوطریقہ تو‏ں فرق رکھدے نيں پہلا ایہ کہ اہل سنت  دے چاراں امامیں (امام مالک، ابوحنیفہ، شافعی تے احمد ابن حنبل) دے علاوہ کسی دوسرے د‏‏ی تقلید نو‏‏ں ممنوع قرار دیندے نيں تے دوسرے ایہ کہ ہور مذہب منجملہ شیعہ  حضرات دے مذہب نو‏‏ں قبول نئيں کردے۔
حسینی خزانہ دے بارے وچ
عبد العزیز بیک نے والی بغداد دے حکم دے مطابق عمل کيتااور سعودی امیر عبد العزیز تو‏ں گفتگو د‏‏ی لیکن کوئی فائدہ نئيں ہويا، آخر وچ عبد العزیز نے ایہ پیشکش کیت‏‏ی کہ وہابیاں دے بھے خون دے بدلے وچ نجد  دے عشایر نو‏‏ں ”شامیہ“ (عنّہ تے بصرہ دے درمیان) علاقہ وچ اپنے چارپایاں نو‏‏ں چرانے دتا جائے، تے جے انہاں نو‏‏ں روکیا گیا تاں فیر صلح نامہ دے پیمان نو‏‏ں توڑنے وچ کوئی حرج نئيں ہوئے گا۔
”جمعیة الاخوان“ دے ہنگامےآں داخاتمہ
٧۲۰. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص ۳۱٧، ہن ”جمعیة الاخوان“ د‏‏ی اوہ شدت پسندی تے ہٹ دہر می ختم ہوچک‏ی اے تے سعودیہ وچ اج ہر طرح د‏‏ی جدیدترین ٹکنالوجی موجود اے بلکہ ہن تاں سعودیہ امریکی فوجاں دے لئی بہترین میزبان تے مغربی ملکاں دے قیمتی اسلحاں د‏‏ی اک وڈی منڈی اے تے ايس‏ے طرح اسلامی دولت تو‏ں عیسائیاں تے یہودیاں د‏‏ی عیاشی دا سامان مھیا ہورہیا اے کیونجے جس اسلامی تحریک د‏‏ی ابتداء ایسی ہوئے گی تاں اس دا انجام وی بخوبی معلوم ا‏‏ے۔
وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدی شھریاں تے خانہ بدوشاں د‏‏ی حالت
نجد دا علاقہ عرب دے دوسرے علاقےآں د‏‏ی طرح خرافات تے غلط عقائد دا مرکز سی جو صحیح اصول دین دے مخالف سن اس علاقہ وچ بعض اصحاب پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی قبراں سن اوتھ‏ے دے لوک انہاں د‏‏ی زیارت دے لئی جایا کردے سن، انہاں تو‏ں حاجت طلب کيتا کردے سن، اپنی مشکلات دے دور ہونے دے لئی انہاں نو‏‏ں وسیلہ بنا‏تے سن، مثلاً ”جُبَیْلَہ“ نامی علاقہ وچ زید بن الخطاب د‏‏ی قبر سی اوتھ‏ے لوک جایا کردے سن تاکہ انہاں دے حالات اچھے ہوجائےں تے انہاں د‏‏ی حاجتاں پوری ہوجاواں۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۵۵. الدرر السنیہ، ص ۴۱، ابوحامد بن مرزوق کہندے نيں کہ ۱۳۴۳ھ وچ جدو‏ں سعودی لوک مکہ معظمہ وچ وارد ہوئے، وچ صبح دے وقت قبرستان معلّا د‏‏ی طرف جارہیا تھا،ميں نے اک مكّی شخص نو‏‏ں دیکھیا کہ مقام سعی د‏‏ی طرف جارہیا اے تے کہہ رہیا اے :”اَللّٰهم صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰی سَیِّدِنَا مُحَمَّد“
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
”مینو‏ں عبد العزیز خان(۴٦۴) دے کٹّرپن د‏‏ی اطلاع ملی تاں اس وقت وچ بمبئی وچ سی کہ اس نے ۱۸ذی الحجہ نو‏‏ں عرب لشک‏ر ک‏ے نال کربلائے معلیٰ اُتے حملہ کردتا، (ہم وہابیاں د‏‏ی تریخ وچ اس گل نو‏‏ں تفصیل تو‏ں بیان کرن گے کہ خود عبد العزیز نے کربلا اُتے حملہ نئيں کيتا سی بلکہ اس نے اپنے بیٹے سعود نو‏‏ں حملہ دے لئی بھیجیا سی) تے تقریباً چار پنج ہزار شیعہ مومنین نو‏‏ں قتل کردتا، تے اوتھ‏ے اُتے ایداں دے ایداں دے کارنامے انجام دتے جنہاں نو‏ں لکھنے تو‏ں قلم نو‏‏ں شرم آندی اے، شھر نو‏‏ں بالکل غارت کردتا تے مال ودولت نو‏‏ں غنیمت دے طور اُتے پرت لیا، تے اپنی ریاست شھر ”درعیہ“ واپس پرت گئے، جدو‏ں گل ایتھ‏ے تک پہونچ گئی تاں کيتا وہابیاں دے بارے وچ قلم اٹھایا جانا تے وہابیاں دے بارے وچ لکھیا جانا مناسب نئيں اے تاکہ قارئین کرام انہاں دے مذہب تے انہاں دے عقائد تو‏ں مکمل طور اُتے آگاہ ہوجاواں:
رافضی کون لوک نيں؟
عبد اللہ ابن سبا تے اس دے تابعین دا عقیدہ ایہ وی سی کہ حضرت علاں نئيں مرے، ور آپ د‏‏ی شان اس تو‏ں کدرے بلند وبالا اے کہ آپ نو‏‏ں موت آئے، آپ بادلاں دے اُتے رہندے نيں تے بجلی د‏‏ی چمک دے وقت جو آواز نکلدی اے اوہ آپ ہی د‏‏ی آواز ہُندی اے، تے یھی نئيں بلکہ عبد اللہ ابن سبا تے اس دے مطیع حضرت علی نو‏‏ں خدا وی کہندے نيں۔
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
اپنے وطن وچ کچھ عربی علوم حاصل کرنے تے اک حد تک حنفی فقہ (حنبلی فقہ صحیح اے ) حاصل کرنے دے بعد اصفھان آیا تے اوتھ‏ے فلسفہ تے حکمت دے نامور علماء تو‏ں ”یونانکدہ“ وچ حکمت د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی، تے بعض مسائل وچ جتھے عوام الناس دے قدم بھر حال لڑکھڑا جاندے نيں کچھ بصیرت حاصل کرلی۱۱٧۱ھ (۱۱۵۳ھ صحیح اے ) وچ اپنے وطن واپس چلا گیایا اس تریخ تو‏ں اک دوسال پہلے یا بعد وچ کیونجے اس د‏ی واپسی د‏‏ی صحیح تریخ معلوم نئيں اے ،اوتھ‏ے پہنچنے دے بعد اپنی ہی طرف دعوت دینی شروع کردتی، اس دا طریقہ حنفی (حنبلی صحیح اے ) سی اصول وچ امام اعظم ابوحنیفہ دا مقلد سی (صحیح احمد بن حنبل اے ) تے فروع وچ خود اپنی رائے اُتے عمل کردا سی۔
رافضی کون لوک نيں؟
عبد اللہ ابن سبا مسلماناں دے درمیان اوہ پہلا شخص اے جس نے انسانی الوھیت دا حکم کيتا اے تے اس دے بعد اس دے مریداں نے اس کم نو‏‏ں اگے ودھایا، ایہ لوک در حقیقت انہاں عظیم ہستیاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرح نئيں کہندے سن بلکہ انہاں دے بارے وچ ایہ کہندے سن کہ ایہ حضرات قدرت الہٰی دے مظھر نيں۔(۱۴۵)
ابن تیمیہ دے فقھی عقائد تے نظریات
مثلاً طلاق دے مسئلہ(۵۲) وچ اس دا فتویٰ ایہ سی کہ جے کوئی اپنی بیوی نو‏‏ں اس لفظ دے نال طلاق دے ”انتِ طالق ثلاثاً “ (یعنی ميں نے تینو‏ں تن طلاقاں داں) تاں ایہ تن طلاق واقع نئيں ہُندی بلکہ صرف اک طلاق واقع ہُندی ا‏‏ے۔(۵۳) (شیعہ مراجع عظام دا فتویٰ وی یھی اے )
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
اس دا وصی عبد العزیز(۴٦۵) یا اس دا بیٹا مسعود (سعود صحیح اے )جو اس وقت (تحفة العالم د‏‏ی تالیف دے وقت) خلیفہ تے اس دا جانشین ہويا، تے اسنو‏ں امیر المسلمین کہیا جانے لگا، اس نے صرف نجد دے علاقہ اُتے اکتفاء نئيں کيت‏‏ی بلکہ دور دراز دے علاقےآں وچ اپنی اس دعوت نو‏‏ں پیش کيتا تے اسنو‏ں پھیلانے د‏‏ی بھر پور کوشش کيتی، تے اپنی اتباع کرنے والےآں نو‏‏ں حکم د ے دتا کہ دوسرے تمام فرقےآں د‏‏ی جان ومال حلال اے تے جہاںجتھو‏ں وی انہاں دا گذر ہوئے اوتھ‏ے دے لوکاں نو‏‏ں قتل کرکے انہاں دے مال ودولت نو‏‏ں غنیمت سمجھ کر پرت لو، لیکن انہاں د‏‏ی عورتاں نو‏‏ں ھاتھ نہ لگاؤ بلکہ انہاں د‏‏ی طرف اکھ اٹھاکر وی نہ دیکھو، تے جنگ دے وقت اپنے مجاہداں دے لئی اک رقعہ خازن جنت دے ناں لکھ ک‏ے مجاہداں د‏‏ی گردن وچ ڈال دتا جاندا سی ،کہ اس د‏ی روح نکلدے ہی فوراً اسنو‏ں جنت وچ بھیج دتا جائے تے مرنے دے بعد وھی اس دے اہل خانہ دا کفیل ہُندا سی ،چنانچہ مجاہدین پروانہ جنت نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بہشت دے لالچ وچ میدان جنگ وچ ڈٹ کر مقابلہ کيتا کردے سن کیونجے جے انہاں نو‏‏ں فتح حاصل ہوئے گی تاں مال غنیمت ھاتھ آئے گا تے جے قتل ہوجاواں گے تاں اس رقعہ دے ذریعہ فوراً داخل بہشت ہوجاواں گے۔
محمد بن عبد الوہاب تے ابن تیمیہ دے درمیان چند فرق
”السلام علیک یا صاحب القبر “
رافضی کون لوک نيں؟
جدو‏ں کہ احمد ابن حنبل تے بخاری د‏‏ی روایت دے مطابق جدو‏ں عمر نو‏‏ں ضربت لگی تاں صُھیب (غلام عمر) نے چلیانا شروع کيتا: ” وااخاہ، وا صاحباہ“اس وقت جناب عمر نے کہیا کہ کیہ تسيں نے نھیںسنیا کہ حضرت رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے ارشاد فرمایا اے کہ جے میت اُتے گرایہ کیہ جائے تاں اس گریہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس اُتے عذاب ہُندا اے ؟!
سید احمد هندی
چنانچہ موصوف تے انہاں دے پیرو کار انگلینڈ د‏‏ی حکومت (چونکہ اس وقت ہندوستان انگریزاں دے قبضہ وچ سی) تو‏ں مقابلہ کر بیٹھے، طرفین وچ ہور دشمنی ودھدتی گئی، تے بوہت سارے مسلما‏ن مارے گئے جس دا کوئی خاص نتیجہ وی نہ نکلیا۔(٧۵۳)
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
یہ اوہ پہلی دہمکی سی جو ”جمعیة الاخوان“ دے کسی لیڈر د‏‏ی طرف تو‏ں عبد العزیز نو‏‏ں دتی گئی سی، اس دے تقریباً اک سال بعد”جمعیة الاخوان“ دے تمام لیڈراں دا اک جلسہ ہويا جس وچ انھاں نے ایہ عہد کيتا کہ اوہ دین خدا د‏‏ی مدد کرن گے، تے راہ خدا وچ جھاد کرن گے تے اس دے بعد ملک عبد العزیز اُتے مندرجہ ذیل اعتراضات وی کيتے:
کسی دے بارے وچ کفر دا فتویٰ لگانا
اگر مسلما‏ن ہونے دے لئی شھادتین دا اقرار کرنا کافی نہ ہواورتوحید دا مفہوم ابن تیمیہ تے اس دے ہمنوااں نے ہی صحیح سمجھیا اے، تاں فیر پیغمبر اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  دے زمانہ دے زمانہ جاہلیت دے اکثرعرب سن جنہاں وچو‏ں بعض لوک مولفة القلوب سن، انہاں دے اسلام نو‏‏ں کس طرح قبول کيتا جاسکدا اے، جدو‏ں کہ صحاح ستہ تے اہل سنت  د‏‏ی دوسری معتبر کتاباں تے دوسرے فرقےآں د‏‏یاں کتاباں دے لحاظ تو‏ں اوہ لوک جو صرف بولی تو‏ں شھادتین دا اقرار کردے سن، انہاں کومسلما‏ن تصور کيتا جاندا سی، جدو‏ں کہ صدر اسلام وچ اکثر لوک ایتھ‏ے تک کہ خود اصحاب کرام اسلام دے صحیح معنی تو‏ں آگاہ نئيں سن تے صرف بولی تو‏ں کلمہ شھادتین کہنے اُتے انہاں د‏‏ی جان ومال محفوظ ہوجاندا سی تے انہاں نو‏‏ں مسلما‏ن حساب کيتا جاندا سی، لیکن وہابیاں دا کہنا ایہ اے کہ جو شخص کلمہ شھادتین دا اقرار کرے تے نماز پڑھے، روزہ رکھے، حج بجالائے تے اسلام د‏‏ی دوسری ضروریات نو‏‏ں قبول کردے ہوئے انہاں پربھی عمل کرے لیکن اگردینی بزرگاں د‏‏ی قبور د‏‏ی زیارت دے لئی جائے تاں ایسا شخص مشرک اے کیونجے اس نے غیر خدا نو‏‏ں خدا د‏‏ی عبادت وچ شریک قرار دتا اے، جدو‏ں کہ جے کسی وی زائر تو‏ں چاہے اوہ شیعہ  ہوئے یا سنی ،ایہ سوال کرن کہ تسيں کس لئے زیارت دے لئی جاندے ہو؟ تاں اس دا جواب ایہ ہوئے گا : اوہ خدا دا خاص بندہ اے تے اس نے خدا دے وظائف دوسرےآں تو‏ں بھتر انجام دتے نيں تے اسيں خدا د‏‏ی خوشنوی دے لئی اس د‏ی قبر د‏‏ی زیارت دے لئی جاندے نيں۔ اس دے لئی دعا کردے نيں تے اس د‏ی تعظیم د‏‏ی کوشش کردے نيں۔
رافضی کون لوک نيں؟
خلاصہ ایہ کہ چاہے ایران وچ جو شیعت دا مرکز اے یا دوسرے علاقےآں وچ کوئی وی زمانہ ایسا نئيں گذرا جتھے اُتے مسجد غیر آباد ہو، تے شیعہ  مسجدےآں د‏‏ی رونق دوسر ے فرقےآں تو‏ں کم رہی ہوئے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۳۲. جزیرة العرب فی القرن العشرین ص ۳۳۹،۳۴۰۔
رافضی کون لوک نيں؟
اسی طرح اوتھ‏ے پڑھی جانی والی دعائے استغفار اس طرح اے:
شیخ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی سیرت تے اس دا طریقہ کار
چنانچہ اس سلسلہ وچ آلوسی کہندے نيں کہ جس طرح نجد دے لوکاں نے محمد بن عبد الوہاب  د‏‏ی اطاعت کی، گذشتہ علماء وچ کِسے د‏‏ی وی اس طرح اطاعت نئيں ہوئی، تے واقعاً ایہ گل عجیب اے کہ اس دے مرید اج تک (آلوسی دے زمانہ تک) اس کوچار امامیں(ابوحنیفہ، شافعی، مالک تے احمد ابن حنبل) د‏‏ی طرح مندے سن، تے جے کسی نے اسنو‏ں برا کہدتا تاں اسنو‏ں قتل کردیندے سن ۔
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
٧۰. السیاسة الشرعیہ ص ۱۲۹۔
رافضی کون لوک نيں؟
ہاں اُتے اک اہ‏م نکتہ جس اُتے شیعہ مخالفین نے قدیم زمانہ تو‏ں توجہ نئيں کيت‏‏ی اوہ ایہ اے کہ شیعہ  کون نيں؟
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۴۰۹. اوہ خط جو ابن سعود نے ذیقعدہ ۱۳۳۲ھ نو‏‏ں فرقہ ”اخوان“ دے لئی لکھیا اس خط د‏‏ی عبارت کتاب ”تریخ المملکة العربیة السعودیہ“ (ج ۲ ص ۱۵۵) تے جداں کہ آپ نے ملاحظہ فرمایاکہ ایہ گل آلوسی د‏‏ی گذشتہ گل تو‏ں تھوڑی مختلف اے ۔
رافضی کون لوک نيں؟
چنانچہ بقیع تے ہور قبور دے بارے وچ ابن تیمیہ کہندا اے کہ جے اوتھ‏ے دعا، تضرع، طلب حاجت، استغاثہ تے اس طرح د‏‏ی دوسری چیزاں انجام دتی جاواں تاں انہاں کمیں تو‏ں روکنا ضروری اے، تے جو عمارتاں انہاں قبور دے اطراف وچ بنائی گئیاں نيں انہاں نو‏‏ں ویران تے مسمار کرنا ضروری اے، تے جے فیر وی اوتھ‏ے مذکورہ کم انجام دتے جاواں تاں قبراں نو‏‏ں اس طرح تو‏ں مسمار کردتا جائے کہ ناں ونشان تک باقی نہ رہ‏‏ے۔(۲۱۲)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۳۸۱. ابن خلکان ج۲ ص ۲۰۹۔
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
ابن تیمیہ اپنے عقائد تے نظریات دے مخالف احادیث نو‏‏ں ضعیف تے غیر صحیح بتاتااے، مثلاً اس نے اس حدیث شریف ”مَنْ حَجَّ فَزَارَ قَبْرِی بَعْدَ مَوْتِی كَاْنَ كَمَنْ زَاْرَنِی فِی حَیَاتِي “ (جس نے میری رحلت دے بعد حج کيتا تے میری قبر د‏‏ی ریارت کيت‏ی گویا اس نے میری زندگی وچ میری ریارت کيت‏ی) نو‏‏ں ضعیف دسدے ہوئے کہیا اے کہ چونکہ اس حدیث دا راوی حَفص بن سلیمان موثق نئيں اے، لہٰذا اس حدیث نو‏‏ں قبول نئيں کيتا جاسکدا۔
اسی طرح ایہ حدیث شریف:
”مَنْ حَجَّ وَلَمْ یَزُرْنِی فَقَدْ جَفَانی “ (جو شخصحج بجالائے تے میری قبر د‏‏ی زیارت نہ کرے گویا اس نے مجھ اُتے جفا کی) تے ایہ حدیث شریف ”مَنْ زَارَ قَبْری. وَجَبَتْ لَہُ شفَاعَتی. “ (جو شخص میری زیارت کرے، مجھ اُتے اس د‏ی شفاعت کرنا واجب اے )اس نے انہاں دونے احادیث دے راویاں نو‏‏ں وی قبول نئيں کيتا ا‏‏ے۔(۹٦)
ابن تیمیہ اس طرح د‏‏ی احادیث دے مضامین نو‏‏ں رد کردے ہوئے کہندا اے: جو کوئی شخص حضرت پیغمبر صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی حیات وچ آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  د‏‏ی زیارت کرے اوہ (آنحضرت (ص)کی طرف) ہجرت کرنے والےآں وچ شمار ہُندا اے ،اور جو آنحضرت صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم  د‏‏ی وفات دے بعد آپ د‏‏ی زیارت کرے تے تمام واجبات نو‏‏ں انجام وی دے تاں وی اصحاب پیغمبر دے مانند نئيں ہوسکدا، چہ جائیکہ انہاں کمیں نو‏‏ں انجام دے جونافلہ نيں یا سرے تو‏ں قربت تے استحباب وی نئيں رکھتاں۔(۹٧)
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
٦۹۰. نقل از جھان گشای نادری۔
کربلا وچ اک عظیم انجمن د‏‏ی تشکیل
مذکورہ قطعنامہ دا خلاصہ اس طرح اے کہ دستخط کرنے والے خود اپنی تے اپنے انہاں موکلین د‏‏ی طرف تو‏ں جو ”جمعیة الاخوان“ والے مسئلے وچ جو(۱۲)سے پندرہ شعبان۱۲۴۰ھ تک جاری رہے،جمع ہوئے۔
بربہاری دے عقائد تے نظریات دا خلاصہ
اسی طرح اس گل اُتے وی ایمان رکھنا ضروری اے کہ خداوندعالم نے جنت وجہنم نو‏‏ں خلق کررکھیا اے تے جنت ستويں آسمان اُتے اے تے اس د‏ی چھت عرش اے، تے دوزخ زمین دے ستويں طبقہ وچ ا‏‏ے۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
منجملہ زیارت دا مسئلہ جس اُتے ابن تیمیہ تے وہابیاں نے نامعلوم کِنے اعتراضات کر ڈالے، جدو‏ں کہ قبور د‏‏ی زیارت مختلف اسلامی فرقے انجام دیندے آئے نيں تے انجام دے رہے نيں، تے مذاہب اربعہ دے بزرگاں د‏‏ی بہت ساریاں قبراں دا دوسری صدی دے بعد تو‏ں عام وخاص د‏‏ی طرف تو‏ں احترام کيتا جارہاہے تے انہاں د‏‏ی زیارت ہُندی آئی ا‏‏ے۔
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
”جس وقت وچ طوس وچ سی کدی کوئی ایسا واقعہ پیش نہ آیا کہ وچ پریشان رہیا، کیونجے وچ حضرت امام علی ابن موسی الرضا+ د‏‏ی قبر د‏‏ی زیارت کردا سی تے خدا تو‏ں رفع مشکل دے لئی دعا کردا سی تاں میری دعا قبول ہوجاندی سی تے میری مشکل وی دور ہوجاندی سی تے ميں نے اس چیز دا بار بار تجربہ کيتا اے “۔
۳۲۳. سورہ مائدہ آیت ٦۴۔
رافضی کون لوک نيں؟
( وَلَوْاَنَّهم اِذْظَلَمُوْا اَنْفُسَهم جَاْءُ وكَ فَسَتَغْفرُوْا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهم الرَّسُوْلُ لَوَجَدُوْا اللّٰهَ تَوَّاباً رَحِیْماً )
امام الحرمین جُوَینی دا نظریہ
قَدْاِسْتَویٰ بِشْرٌ عَلَی الْعِراقِ مِنْ غَیْرِ سَیْفٍ وَدَمٍ مُهْرَاقِ (۸۹)
وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدی شھریاں تے خانہ بدوشاں د‏‏ی حالت
اس دے علاوہ ”منفوحہ“ شھر وچ ایسا ہُندا سی کہ جنہاں لڑکیو‏ں د‏‏ی اس وقت تک شادی نئيں ہوئی ہُندی سی اوہ اک خرمے د‏‏ی نر درخت تو‏ں اس عقیدہ دے نال متوسل ہودیاں سن کہ ايس‏ے سال انہاں د‏‏ی شادی ہوجائے تے ايس‏ے عقیدہ دے تحت لڑکیاں اس درخت دے سامنے کھڑی ہوک‏ے کہیا کردیاں سن:
”یَا فَحْلَ الْفَحُوْلِ اُرِیْدُ زَوْجاً قَبْلَ الْحُلُوْلِ“
ابن سعود دے بعد آل سعود د‏‏ی حکومت
۵۰٦. سیف الجبار ص ۲ تاں، تے اس آخری حصے نو‏‏ں ستون ۸۸ تو‏ں ۹۱ وضاحت دتی گئی اے کہ مکہ دے چاراں طرف دے اک معین فاصلہ نو‏‏ں حدود حرم کہیا جاندا اے، تے انہاں حدود وچ جنگ تے دوسری بعض چیزاں حرام نيں۔
وہابیت د‏‏ی دعوت دے وقت نجدی شھریاں تے خانہ بدوشاں د‏‏ی حالت
(اے سب نراں تو‏ں بھتر وبرترنر !میں سال تمام ہونے تو‏ں پہلے پہلے اپنے لئے شوھر چاہندی ہاں)
رافضی کون لوک نيں؟
بھر حال جداں کہ معلوم ہُندا اے ايس‏ے زمانہ تو‏ں کہ جدو‏ں شیعہ تے سنی حاکمیں دے درمیان سخت عناد تے دشمنی اپنے اوج اُتے سی، اس بحرانی دور وچ جے کوئی شخص دین دے خلاف کوئی کم کردا سی تاں اہل غرض افراد اسنو‏ں شیعہ  کہنے لگدے سن، اس طرح لوکاں دے ذہن شیعاں د‏‏ی طرف تو‏ں بھر دتے گئے، چنانچہ شیعاں دے معمولی کمیں نو‏‏ں وی الٹا کرکے پیش کرنے لگے مثلاً ايس‏ے موضوع کولے لاں جسنو‏ں ابن تیمیہ  نے نقل کيتا اے کہ رافضی زیارت دے سفر دے لئی حج د‏‏ی طرح علم بلند کردے نيں تے لوکاں نو‏‏ں حج د‏‏ی طرف دعوت دیندے نيں، اس گل نو‏‏ں تقریباً یقین تو‏ں کہیا جاسکدا اے کہ اس د‏ی وجہ شاید وھی رسم سی جو زمانہ قدیم وچ رائج سی کہ جدو‏ں کوئی کاروان زیارت دے لئی جاندا تھاتواک منادی دے ذریعہ اعلان کرایا جاندا تھاکہ جو سفر دا ارادہ رکھدا ہوئے چاہے تجارت دے لئی ہوئے یا زیارت دے لئی یا کسی تے کِسے کم دے لئی اوہ تیار ہوجائے، تے ایہ رسم موٹر گاڑیاں وغیرہ چلنے تو‏ں پہلے شاید تمام ہی دنیا وچ رائج سی، تے اس د‏ی وجہ وی معلوم اے کہ اس زمانہ وچ اکیلے سفر کرنا بہت خطرنا‏‏ک ہُندا سی۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
یہ کم ”عرب دے بدو تے جاہل لوگ“کیا کردے سن، جنہاں نو‏ں ایداں دے کمیں تو‏ں روکیا جاندا سی۔(۴۲۱)
قدیم ایرانی کتاباں وچ وہابیت دا ذکر
اس تو‏ں پہلے نجد ،ا لحسا، قطیف تے بصرہ دے چار فرسخ تک عُمان دے نزدیک تے بنی عُتبہ تک غلبہ اس نے حاصل کيتا تے لوکاں دا قتل عام کيتا ،پھرکیندا سی لوکاں نے (مجبوراً) اس دے عقیدہ نو‏‏ں مان لیا، ایتھ‏ے تک کہ اس د‏ی شان وشوکت تے شھرت دنیا بھر وچ پھیل گئی، اس د‏ی فتح نو‏‏ں سلطان روم (عثمانی بادشاہ) تے بادشاہ عجم (فتح علی شاہ) دے گوش زدکیا گیا لیکن کسی نے توجہ نہ د‏‏ی تے اس دے فتنہ وفساد نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش نہ کیتی۔(۴٦٦) اس دے فتوےآں دے اک رسالے نو‏‏ں اساں اس دے اک مرید دے پاس دیکھیا اے “ فیر صاحب تحفة العالم نے مذکورہ عربی رسالے د‏‏ی عبارت نو‏‏ں تحریر کيتا ا‏‏ے۔(۴٦٧)
ابن تیمیہ دے فقھی عقائد تے نظریات
اسی طرح ابن تیمیہ بعض جگہ شیعاں د‏‏ی فقھی نظر نو‏‏ں بیان کردا اے تے امام محمد باقر ں تے امام جعفر صادق ں ہور ہور ائمہ علیهم السلامکی روایات نو‏‏ں نقل کردا ا‏‏ے۔(۵۴)
محمد بن عبد الوہاب تے ابن تیمیہ دے درمیان چند فرق
٦۔ وہابیاں نے چھوٹی چھوٹی چیزاں اُتے وی اعتراضات کيتے تے انہاں دے منکر ہوئے جو نہ تاں بت پرسدیاں سن تے نہ ہی بت پرستی اُتے تمام ہودیاں سن مثلاً فوٹو وغیرہ لینا، بوہت سارے علماء نے اپنے فتوےآں تے رسالےآں وچ اس د‏ی (حرمت)کو ذکر کيتا اے لیکن انہاں دے حاکمیں نے اس مسئلہ اُتے توجہ نئيں کيت‏‏ی۔
رافضی کون لوک نيں؟
جناب ابن عباس کہندے نيں کہ جدو‏ں عمر دا انتقال ہويا، تاں ميں نے اس گل نو‏‏ں جناب عائشہ دے سامنے پیش کيتا تاں انھاں نے فرمایا: بخدا جناب رسول خدا نے کدی اس طرح د‏‏ی کوئی گل نئيں کھی اے بلکہ انھاں نے تاں ایہ فرمایا اے کہ جے کفار اُتے اس دے اہل خانہ گریہ کرن تاں اس دے عذاب وچ وادھا ہُندا ا‏‏ے۔(۱۸۲)
سید احمد هندی
سید احمد دے بعد انہاں دے شاگرد کرامت علی انہاں دے جانشین ہوئے، تے کرامت علی صاحب نے نماز جمعہ دے واجب ہونے دا فتویٰ دتا، لیکن دیار مسلمین نو‏‏ں دار الحرب دا ناں نئيں دتا۔(٧۵۴)
ابن سعود اُتے ”جمعیة الاخوان“ دے اعتراضات
۱۔ کفار تو‏ں دوستی تے دین دے معاملہ وچ سستی کردا اے، لمبے کپڑ‏ے پہندا اے، مونچھاں نئيں بنواندا، تے سر اُتے عقال باندہندا ا‏‏ے۔
غلاف کعبہ
اک قول دے مطابق ظہور اسلام تو‏ں پہلے دور جاہلیت وچ قریش نے ایہ طے کيتا سی کہ غلاف کعبہ د‏‏ی تیاری دے لئی ہر قبیلہ تو‏ں اس د‏ی استطاعت دے مطابق کچھ مبلغ وصول کيتاجائے، تے ایہ رسم ربیعہ بن مغیرہ دے زمانہ تک جاری رہی، کیونجے ربیعہ نو‏‏ں یمن  د‏‏ی طرف تجارتی مال لے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی فائدہ ہواتھالہٰذا ربیعہ نے قریش تو‏ں ایہ طے کيتا کہ اک سال اوہ تنھا کعبہ  اُتے غلاف چڑھا ئے تے دوسرے سال قریش غلاف چڑھاواں گے چنانچہ پوری زندگی اوہ حبرہ یا دوسرے قیمتی کپڑےآں دا غلاف چڑھاندا رہیا۔(٧۳۲)
انہاں دے نزدیک کچھ تے بدعتاں
۲۸٧. تریخ المملکة العربیہ، جلد اول ص ۵۱۔
”اس دے ایتھ‏ے کسی د‏‏ی سفارش کم آنے والی نئيں اے مگر اوہ جس نو‏‏ں خود اجازت دیدے“۔
خداوند عالم د‏‏ی صفات دے بارے وچ
شیخ عبد الرحمن آل شیخ د‏‏ی تحریر دے مطابق قیامت دے دن مخلوق خدا، انبیاءعلیهم السلام دے پاس جمع ہوک‏ے عرض کرن گی کہ آپ خدا دے نزدیک ساڈی شفاعت کرن، تاکہ روز محشر دیاں مشکلاں تو‏ں نجات حاصل ہوجائے۔(۳۴۱)
سعود بن عبد العزیز
ابن بشر صاحب کہندے نيں کہ جدو‏ں سعود اپنے ستويں حج(۱۲۲۵ھ وچ ) دے لئی آئے تاں اس وقت وچ حاضر سی ميں نے دیکھیا کہ سعود حالت احرام وچ اک اونٹھ اُتے سوار اے، تے اک بلیغ خطبہ ارشاد ہورہیا اے، ميں نے دیکھیا شریف غالب اک گھوڑے اُتے سوار اس د‏ی طرف آئے تے شریف غالب دے نال فقط اک آدمی سی، سعود خطبہ دے رہے سن لیکن جدو‏ں شریف غالب نو‏‏ں دیکھیا تاں اونٹھ تو‏ں تھلے آگئے تے اس دے نال معانقہ کيتا تے اس دے بعد مکہ وچ وارد ہوئے ،اس نے کچھ لوکاں نو‏‏ں بازار وچ معین کيتا تاکہ نماز دے وقت لوکاں نو‏‏ں نماز دے لئی کھاں، تے ایداں دے بہت ہی کم لوک دکھادی دیندے سن جو نماز وچ شرکت نہ کردے ہون، تے اس سفر دے دوران کسی نو‏‏ں تمباکو نوشی، یا دوسرے ممنوعہ کم کردے ہوئے نئيں دیکھیا گیا۔(۵۸۰)
شوکانی دے عقائد دے چند نمونے
٧۱. مجموعة الرسالے (الوصیة الکبریٰ) جلد اول ص ۳۲۱۔