cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آسٹریلیا دی تریخ
معاشی ترقی تے مضافات‏ی زندگی
1954 وچ ، مینزیسا حکومت نے سرکاری سبسڈی والے سروس د‏‏ی پیش کش دے لئی اک نواں دو سطحی ٹی وی سسٹم دا اعلان کيتا ، جسنو‏ں اے بی سی (اے بی سی) تے سڈنی تے میلبورن ، جو دو کاروباری خدمات دے ذریعہ انجام دہی کرنا سی ، کیونجے میلبورن وچ منعقد ہويا آسٹریلیا وچ ٹیلی ویژن د‏‏ی آمد دے پِچھے 1956 دے سمر اولمپکس اک اہ‏م محرک سن ۔ رنگین ٹی وی د‏‏ی نشریات دا آغاز 1975 وچ ہويا۔
اتحاد 1950–1972
کھبے|thumb| وزیر اعظم ہیرالڈ ہولٹ تے امریکی صدر جان ایف کینیڈی 1963 وچ اوول دے دفتر وچ ۔ کینیڈی ۔1960 د‏‏ی دہائی تک ، آسٹریلیائی دفاعی پالیسی کلیدی حلیف دے طور اُتے برطانیہ تو‏ں منتقل ہوگئی سی۔ 1950 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، مینزیز حکومت نے آسٹریلیا نو‏‏ں امریکا تے اس دے روايتی حلیف ، برطانیہ ، دونے دے نال "ٹرپل اتحاد" پایا۔ پہلے تاں ، "آسٹریلیائی قیادت نے مستقل طور اُتے سفارتکاری وچ برطانوی حامی پالیسی اُتے عمل پیرا سی ،" جدو‏ں کہ ايس‏ے وقت وچ جنوب مشرقی ایشیا وچ امریکا نو‏‏ں شامل کرنے دے مواقع د‏‏ی تلاش کيتی۔ اس طرح حکومت نے کوریائی جنگ تے مالائی ایمرجنسی دے لئی فوج بھیجنے دا عہد کيتا تے 1952 دے بعد برطانوی جوہری تجرگل کيتی میزبانی کيتی۔ ايس‏ے دوران ، آسٹریلیائی واحد دولت مشترکہ ملک سی جس نے سویس بحران دے دوران برطانیہ نو‏‏ں مدد فراہ‏م کيتی۔
1954 وچ ، مینزیز نے ملکہ الزبتھ دوم ، جو اک حکمران ملکہ دا آسٹریلیا دا پہلا دورہ سی ، دے لئی دل تو‏ں استقبال کيتا۔ 1953 وچ اپنے تاجپوشی وچ شرکت دے لئی جاندے ہوئے ، انہاں نے نیویارک وچ ہلکی سی تقریر دے دوران مندرجہ ذیل ریمارکس دیے۔ "''آسٹریلیا وچ ، یقینا، ، اسيں برطانوی نيں ، جے ميں بوٹ ہیلس اُتے ایہ کہاں تو… لیکن اسيں اک دوسرے دے نال کھڑے نيں – ساڈے لوک وی نال نال کھڑے ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔'" اُتے ، جداں ہی جنوب مشرقی ایشیا وچ برطانوی اثر و رسوخ کم ہُندا گیا ، آسٹریلیائی رہنماواں تے آسٹریلیائی معیشت دے لئی امریکا دے نال دوستی زیادہ اہ‏م ہوئے گئی۔ آسٹریلیا وچ برطانوی سرمایہ کاری 1970 دے آخر تک نمایاں رہی ، لیکن 1950 تے 1960 د‏‏ی دہائی دے دوران برطانیہ دے نال تجارت وچ کمی آئی۔ 1950 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، آسٹریلیائی فوج نے امریکی فوجی سازوسامان دا استعمال کرکے اپنی تنظیم نو کرنا شروع کردتی۔ 1962 وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا نے شمال مغربی کیپ وچ اک بحری مواصلا‏تی اسٹیشن قائم کيتا ، جو اگلے دہائی وچ تعمیر کيتا جانے والا بوہت سارے پہلا مقام سی۔ زیادہ اہ‏م گل ایہ اے کہ ، 1962 وچ ، آسٹریلیائی فوجی مشیراں نو‏‏ں جنوبی ویتنامی افواج د‏‏ی تربیت وچ مدد دے لئی بھیجیا گیا سی ، ایہ تنازع جس وچ برطانیہ دا کوئی دخل نئيں سی۔
سفارت کار ایلن رینوف دے مطابق ، 1950 ء تے 60 د‏‏ی دہائی د‏‏ی لبرل کنٹری پارٹی حکومتاں دے تحت آسٹریلیائی خارجہ پالیسی وچ کمیونزم مخالف اثر رسوخ سی۔ اک ہور سابق سفارتکار ، جیفری کلارک نے مشورہ دتا اے کہ ویہہ سالاں تو‏ں ، آسٹریلیائی خارجہ پالیسی دے فیصلےآں نو‏‏ں چین دے خوف تو‏ں خصوصی طور اُتے چلایا گیا ا‏‏ے۔ 1951 وچ دستخط کیتے گئے ، انہاں زوز سیکیورٹی معاہدے د‏‏ی ابتدا آسٹریلیائی تے نیوزی لینڈ دے دوبارہ مسلح جاپان دے خوف تو‏ں ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ امریکا ، آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ تو‏ں متعلق اس د‏ی شرائط غیر واضح نيں ، لیکن آسٹریلیائی خارجہ پالیسی سوچ اُتے اس دا اثر بعض اوقات اہ‏م رہیا ا‏‏ے۔ SEATO معاہدہ ، جس دے صرف تن سال بعد دستخط ہوئے ، اس نے واضح طور اُتے ایہ عیاں کيتا کہ ابھرتی ہوئی سرد جنگ وچ امریکا دا اتحادی دے طور اُتے آسٹریلیائی حیثیت ا‏‏ے۔
ویتنام جنگ
سجے|thumb| اگست 1964 وچ جنوبی ویتنام وچ RAAF د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی پرواز ویتنام دے ہوائی جہاز تے اہلکار 1965 تک ، آسٹریلیائی نے آسٹریلیائی فوج د‏‏ی تربیت ٹیم ویت ناں (Australian Army Training Team Vietnam)(اے اے ٹی ٹی وی) دے سائز وچ اضافہ کر دتا سی تے اپریل وچ ، حکومت نے اچانک اعلان کيتا کہ "ریاستہائے متحدہ دے نال گہری مشاورت دے بعد ، فوج د‏‏ی اک بٹالین نو‏‏ں جنوبی ویتنام بھیجنا سی۔ پارلیمنٹ وچ ، مینزیز نے اس گل اُتے زور دتا کہ "ساڈے اتحاد نے اسيں تو‏ں اس دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ ممکنہ طور اُتے شامل اتحاد سیٹو سی ، آسٹریلیا فوجی امداد مہیا کررہیا سی کیونجے سی ای ٹی او دے دستخط کنندہ جنوبی ویتنام نے اس د‏ی درخواست کيتی ہوئے گی۔ 1971 1971 1971 in وچ جاری کيتی گئی دستاویزات تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ فوجی بھیجنے دا فیصلہ آسٹریلیا تے امریکا نے کيتا سی تے ایہ جنوبی ویتنام د‏‏ی درخواست اُتے مبنی نئيں سی۔ 1968 تک ، نیو ڈاٹ دے مقام اُتے پہلی آسٹریلیائی ٹاسک فورس (1ATF) د‏‏ی اڈے اُتے اک وقت وچ آسٹریلیائی فوج د‏‏ی تن بٹالین موجود سن ، جدو‏ں کہ پوری ویتنام وچ ۔ اس دے علاوہ اے اے ٹی وی دے مشیراں د‏‏ی تعداد وی شامل سی تے فوج د‏‏ی مجموعی تعداد عروج اُتے پہنچ گئی ، جو فوج د‏‏ی لچک دے تقریبا اک تہائی دے نیڑے 8000 تک پہنچ گئی۔ سن 1962 تو‏ں 1972 دے درمیان ، 60،000 دے نیڑے فوجیاں نے ویتنام وچ خدمات انجام دتیاں جنہاں وچ زمینی فوج ، بحری فوج تے فضائی سامان شامل سی۔ حزب اختلاف د‏‏ی لیبر پارٹی نے ویتنام دے نال فوجی عزم تے اس سطح دے عزم د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی ضروری قومی خدمات د‏‏ی مخالفت کيتی۔
جولائ‏ی 1966 وچ ، نويں وزیر اعظم ہیرالڈ ہولٹ نے ریاستہائے متحدہ تے خاص طور اُتے ویتنام وچ اس دے کردار دے لئی اپنی حکومت کیت‏‏ی حمایت دا اظہار کيتا ۔ "مینو‏ں نئيں معلوم کہ لوک اس ملک د‏‏ی سلامتی دے لئی کيتا کرنے د‏‏ی کوشش کرن گے ، جے نئيں تاں اوہ امریکا د‏‏ی دوستی تے طاقت دے ل.۔" زیادہ مشہور ، ايس‏ے سال امریکا دے دورے دے دوران ، ہولٹ نے صدر لنڈن بی نال ملاقات کيتی۔ یقین دہانی کرائی جانسن "... مینو‏ں امید اے کہ آپ دے دماغ تے دل دے کونے کونے نيں جو اس حقیقت تو‏ں خوش ہون گے کہ آپ دا اک پسندیدہ دوست ، اک سخت دوست ، [آسٹریلیا] اے جو ایل بی جے دے نال ہوئے گا۔" دسمبر 1966 دے انتخابات وچ ، جو ویتنام سمیت قومی سلامتی دے امور اُتے لڑے گئے سن ، لبرل سی پی د‏‏ی حکومت بھاری اکثریت تو‏ں واپس آئی۔ کچھ مہینےآں دے بعد ، آرتھر کول ویل ، جو 1960 ء تو‏ں لیبر پارٹی دے قائد سن ، نے اپنے ساتھی ، جیف وٹلام دے لئی استعفیٰ دے دتا۔
1966 وچ ہولٹ دے جذبات تے انہاں د‏‏ی انتخابی کامیابی دے باوجود ، آسٹریلیا دے نال نال ریاستہائے متحدہ وچ وی جنگ غیر مقبول ہوئے گئی۔ 1968 دے اوائل وچ ٹیٹ جارحیت دے بعد ، آسٹریلیا د‏‏ی شمولیت ختم کرنے د‏‏ی تحریک نے زور پھڑ لیا تے لازمی قومی خدمت (بیلٹ دے ذریعے منتخب کردہ) انتہائی غیر مقبول ہوئے گئی۔ 1969 دے انتخابات وچ ، حکومت مقبولیت وچ تیزی تو‏ں کمی دے باوجود بچ گئی۔ 1970 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ آسٹریلیا وچ ڈیفالٹ ریلیاں نے وڈے ہجوم نو‏‏ں راغب کيتا۔ آسٹریلیائی حکومت نے وی ایسا ہی کيتا جدو‏ں نکسن انتظامیہ نے ویتنام نال جنگ تے فوج واپس لینا شروع کيتی۔ نومبر 1970 وچ ، 1 اے ٹی ایف نو‏‏ں کم کرکے دو بٹالین کر دتا گیا تے نومبر 1971 وچ ، 1 اے ٹی ایف ویتنام تو‏ں واپس لے لیا گیا۔ دسمبر 1972 دے وسط وچ ، وائٹلم لیبر حکومت نے اے اے ٹی وی دے آخری فوجی مشیر نو‏‏ں واپس بلا لیا۔
فن تے "نو قوم پرستی"
سجے|thumb| "آسٹریلیائی ٹو بوتھیلز": وزیر اعظم جان گورٹن نے آسٹریلیائی سنیما دے لئی حکومت کیت‏‏ی حمایت قائم کيتی۔ thumb| سڈنی اوپیرا ہاؤس 1973 وچ باضابطہ طور اُتے کھولیا گیا سی۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے وسط تو‏ں ، آسٹریلیا وچ اک نويں تے تیز قوم پرستی ابھرنے لگی۔ 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، نیشنل ٹرسٹ آف آسٹریلیا نے آسٹریلیا دے قدرتی ، ثقافتی تے تاریخی ورثے دے تحفظ دا آغاز کيتا۔ مقامی ٹی وی ڈرامےآں تے کامیڈی سیریز نے آسٹریلیائی ٹی وی اُتے نشر کرنا شروع کيتا ، جو ہمیشہ امریکی تے برطانوی درآمدات اُتے انحصار کردا سی تے ہومائڈائڈ جداں پروگراماں نے مقامی مقامی سامعین نو‏‏ں حاصل کيتا ، جدو‏ں کہ سکپی بش بش کینگارو۔ بش کینگارو) اک عالمی شے بن گیا۔ لبرل وزیر اعظم جان گورٹن ، جو سابقہ جنگ تو‏ں خوف زدہ لڑاکا پائلٹ سن جنہاں نے اپنے آپ نو‏‏ں "جوتاں د‏‏ی نوک تک آسٹریلیائی" دسیا سی ، نے آسٹریلیائی کونسل برائے آرٹس ، آسٹریلیائی فلم ڈویلپمنٹ کارپوریشن تے نیشنل فلم اینڈ ٹیلی ویژن ٹریننگ اسکول د‏‏ی بنیاد رکھی۔.
آسٹریلیائی سنسرشپ وچ اہ‏م تبدیلیاں سن 1969 وچ کسٹم اینڈ ایکسائز دے نويں لبرل وزیر ڈان چپ د‏‏ی تقرری دے بعد ہوئی۔ 1968 وچ ، ہنگامے والے کردار بیری میک کینزی د‏‏ی خصوصیت رکھنے والی کارٹون کتابچہ بیری ہمفریز تے نکولس گارلینڈ اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔ فیر وی کچھ سال بعد ، اس کتاب نو‏‏ں اک فلم بنایا گیا ، جس دا جزوی طور اُتے حکومت کیت‏‏ی مالی مدد حاصل سی۔ این پینڈر د‏‏ی رائے اے کہ بیری میک کینزی دا کردار آسٹریلیائی قوم پرستی نو‏‏ں ممتاز تے طنز کرنے والا ا‏‏ے۔ مورخ رچرڈ وائٹ نے وی استدلال کيتا کہ "اگرچہ 1970 د‏‏ی دہائی وچ بنائے گئے زیادہ تر ڈرامے ، ناول تے فلماں آسٹریلیائی زندگی دے پہلوآں اُتے انتہائی تنقید کردیاں سن ، 'نو قوم پرستی' نے انہاں نو‏ں جذب کيتا تے آسٹریلیائی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی تعریف کيتی۔ ”
1973 وچ ، تاجر کین مائر نے تبصرہ کيتا۔ “ہم ایہ سوچنا چاہندے نيں کہ ہماریا اپنا اک وکھ انداز ا‏‏ے۔ اساں اپنی بہت ساریاں کوتاہیاں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا ا‏‏ے۔ .. اک وقت سی جدو‏ں آرٹ وچ دلچسپی رکھنے والے مرداں د‏‏ی مردانگی نو‏‏ں شکوک و شبہات تو‏ں دیکھیا جاندا سی۔ " 1973 وچ ، مورخ جیفری سیرل ، نے 1973 ماں صحرا تو‏ں لے ک‏ے انبیائے کرام ، دا استدلال کيتا کہ یونیورسٹیاں تے اسکولاں وچ تعلیمی تعلیم د‏‏ی بجائے ، ایہ مطالعہ تخلیقی طریقےآں تو‏ں کيتا گیا سی ، آسٹریلیا بالآخر "پختہ قومیت" اُتے پہنچیا سی۔
تمام آسٹریلیائی شہریاں دے شہری حقوق
کھبے|thumb|300x300px| جنوبی آسٹریلیا دے سابق گورنر سر ڈگلس نکولس دا مجسمہ۔
دیسی شہری
دیسی آسٹریلیائیاں دے حقوق دے لئی طویل مہم وچ 1960 د‏‏ی دہائی اک اہ‏م دہائی سی۔ 1959 وچ ، آسٹریلیائی شہریاں نو‏‏ں پنشن تے زچگی دے الاؤنس دے اہل سمجھیا جاندا سی۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] 1962 وچ ، رابرٹ مینزیز دے دولت مشترکہ انتخابی ایکٹ نے ایہ گل فراہ‏م د‏‏ی کہ تمام تر شہری شہریاں نو‏‏ں وفاقی انتخابات وچ رجسٹریشن تے ووٹ ڈالنے دا حق ہونا چاہیے (اس تو‏ں پہلے کوئینز لینڈ ، مغربی آسٹریلیا تے شمالی علاقہ وچ )۔ سابقہ فوجی اہلکاراں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے "ریاست دے حصے" وچ رہنے والے دیسی عوام نو‏‏ں ووٹ ڈالنے تو‏ں خارج کر دتا گیا سی)۔ 1965 وچ ، کوئینز لینڈ آسٹریلیائی آبادی شہریاں نو‏‏ں ریاستی انتخابات وچ ووٹ ڈالنے دا حق دینے والی آخری ریاست بنی۔
1967 وچ ، ہولٹ حکومت نے اک ریفرنڈم کاراوئے وچ ، آسٹریلیائی شہریاں نو‏‏ں آسٹریلیائی ترمیم شدہ آئین وچ شامل کيتا جائے جس وچ 90 فیصد اکثریت والے قومی مردم شماری تے وفاقی پارلیمنٹ د‏‏ی جانب تو‏ں قانون د‏‏ی اجازت دیندے ني‏‏‏‏ں۔ حمایت وچ ووٹ دتا۔ اک کونسل برائے ابوریجنسی امور قائم کيتا گیا سی ، حالانکہ 1972 وچ وٹلم لیبر حکومت دے انتخاب تو‏ں پہلے ، وفاقی حکومت نے اپنے نويں اختیارات تو‏ں نسبتا کم کم کيتا سی۔
سن 1970 د‏‏ی دہائی دے دوران ، آسٹریلیائی پارلیمنٹ وچ مقامی لوکاں نے نمائندگی حاصل کرنا شروع کيتی۔ 1971 وچ ، کوئینز لینڈ د‏‏ی پارلیمنٹ نے اک ریٹائر ہونے والے رکن پارلیمنٹ د‏‏ی جگہ لبرل پارٹی دے نیو ویل بونر نو‏‏ں مقرر کيتا ، جو وفاقی پارلیمنٹ وچ پیش ہونے والے پہلے آسٹریلیائی ابوریجینل بن گئے۔ بونر 1972 دے انتخابات وچ واپس آئے تے 1983 تک رہ‏‏ے۔ 1974 وچ ، شمالی علاقہ وچ کنٹری لبرل پارٹی دے ہائسنتھ ٹنگوتلم تے کوئینز لینڈ د‏‏ی نیشنل پارٹی دے ایرک ڈیرل پہلے علاقائی تے ریاستی مقننہاں دے لئی منتخب ہونے والے پہلے قبائلی بن گئے۔ 1976 وچ ، سر ڈگلس نکولس نو‏‏ں جنوبی آسٹریلیا دا گورنر مقرر کيتا گیا ، اس طرح اوہ آسٹریلیائی ریاست وچ سب ریاست دا مقام حاصل کرنے والا پہلا آسٹریلیائی ابورجینل بن گیا۔ آسٹریلیائی لبرل کین ویاٹ تو‏ں پہلے اگست 2010 تک کسی وی دیسی فرد نو‏‏ں ایوان نمائندگان دے لئی منتخب نئيں کيتا گیا سی۔
چک
چک، پنجابی لفظ اے، زمینی محصول دا بندوبست دوامی دا سرکل اے جو زمین دے اک مُتصل بلاک نوں نشان زد کردا اے۔ چک لفظ چکّا یا چکر توں بݨیا اے جو پنجابی وچ پہیے دا حوالا دیندا اے، خاص طور تے پاݨی دے کھوہ ناݪ مُنسلک وہیل (پہیا)۔ تریخی طور تے ہر پنڈ وچ پاݨی دا اک کھوہ الاٹ کیتا جاندا سی تے ہر پنڈ دا نمبر پاݨی دے کھوہ دے مطابق الاٹ کیتا جاندا سی۔ ہُݨ انفرادی چَک حلقے ریونیو سرکل (موضع) وچ قائم پنڈ دے نام ناݪ جڑے ہوئے نیں۔ چک سرکل برطانوی راج دور دے محصولات دی وصولی دے نظام اُپر مبنی نیں۔ برطانوی راج دے دوران حکومت دی آمدݨی وچ اضافے لئی پنجاب دے بارانی میدانی علاقیاں نوں زیر کاشت لیاؤݨ لئی نویاں نہراں تعمیر کیتیاں گئیاں تاکہ ایتھے آبپاشی متعارف کرائی جا سکے۔ مخصوص رجواہے توں سیراب ہوݨ آݪی زمین دے ہر بلاک نوں اک مُنفرد چک نمبر دتا گیا سی۔ نقل مکانی کرن واݪے کساناں نوں نویں پنڈاں دے آس پاس دے اوہناں نویں سیراب علاقیاں وچ آباد کرن لئی لیایا گیا سی جو ڈھاݨیاں دے طور تے شروع ہوئے سی۔ ایہناں نویں پنڈاں نوں اسے نام ناݪ پکاریا جاندا سی جو اوہناں دے متعلقہ آبپاشی حلقہ چک نمبر سی۔ حکومت نے اوہناں رہائشیاں اُتے چھڈ دتا کہ اوہ بعد وچ "چک" نوں پنڈ دا مناسب ناں دیݨ۔ "چک" دی اصطلاح "پنڈ" دی اِصطلاح دا مترادف بݨ گئی۔
آسٹریلیا دی تریخ
دیسی شہری
1960 د‏‏ی دہائی تو‏ں مختلف گروہ تے افراد مساوات تے معاشرتی انصاف دے حصول دے لئی سرگرم عمل ني‏‏‏‏ں۔ سن 1960 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، چارلس پرکنز ، جو سڈنی یونیورسٹی تو‏ں فارغ التحصیل آسٹریلوی گریجویٹس وچو‏ں اک اے ، نے امتیازی سلوک تے عدم مساوات نو‏‏ں بے نقاب کرنے دے لئی آسٹریلیا دے کچھ حصےآں وچ آزادی د‏‏ی گڈیاں د‏‏ی ریلیاں منعقد کرنے وچ مدد کيتی۔ 1966 وچ ، ویو ہل اسٹیشن (گوادر گروپ دے زیر ملکیت) دے گورندجی لوک برابر تنخواہ تے زمین دے حقوق دے اعتراف دے مطالبہ اُتے ہڑتال اُتے نکلے۔
وٹلم حکومت دے ابتدائی قوانین وچو‏ں اک شمالی وادی وچ اک رائل کمیشن برائے زمینی حقوق قائم کرنا سی جس د‏‏ی سربراہی جسٹس ووڈورڈ نے کيتی۔ اس دے نتائج د‏‏ی بنیاد اُتے ، 1976 وچ اس فریزر لبرل-نیشنل کنٹری پارٹی د‏‏ی حکومت نے اس اراضی لینڈ رائٹس ایکٹ 1976 دے بطور اس قانون نو‏‏ں قانون وچ تبدیل کر دتا سی۔
1992 وچ ، آسٹریلیائی ہائی کورٹ نے مابو کیس وچ اپنے فیصلے نو‏‏ں کالعدم قرار دیندے ہوئے ، اعلان کيتا کہ ٹیرا نولیوس کا پرانا قانونی تصور غیر قانونی تھا ۔ ايس‏ے سال وزیر اعظم پال کیٹنگ نے اپنی ریڈفرن پارک تقریر وچ کہیا سی کہ آسٹریلیائی آبادی د‏‏ی آبادی دے لوکاں نو‏‏ں درپیش مستقل پریشانیاں دے لئی یورپی تارکین وطن ذمہ دار نيں: 'اساں قتل کيتا۔ اساں بچےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ماواں تو‏ں کھو لیا۔ اساں امتیازی سلوک کيتا تے خارج کر دتا۔ ایہ ساڈی لاعلمی تے ہماریا تعصب سی '۔ 1999 وچ ، پارلیمنٹ نے مفاہمت د‏‏ی تحریک منظور د‏‏ی ، جس دا مسودہ وزیر اعظم جان ہاورڈ اور آسٹریلیا نال تعلق رکھنے والے اک سینیٹر ایڈن رج وے نے تیار کيتا سی۔ ناپاک باب ”کہیا گیا۔ 2008 وچ ، وزیر اعظم کیون روڈ نے آسٹریلیائی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں چوری شدہ نسلاں دے ممبراں نو‏‏ں اک عوامی معافی جاری د‏‏ی ۔
خواتین
مئی 1974 وچ ، دولت مشترکہ تے ثالثی د‏‏ی عدالت نے خواتین نو‏‏ں بالغاں د‏‏ی مکمل تنخواہ دا حق دتا۔ اُتے ، مخصوص صنعتاں وچ خواتین د‏‏ی تقرری د‏‏ی مخالفت 1970 دے عشرے تک برقرار رہی۔ یونین تحریک دے عناصر د‏‏ی راہ وچ حائل رکاوٹاں نے خواتین نو‏‏ں میلبرن وچ قائم ٹرام ڈرائیور د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1975 تو‏ں پہلے تک خدمات حاصل کرنے تو‏ں روک دتا تے سر ریجینالڈ اینسیٹ نے 1979 وچ خواتین نو‏‏ں بطور پائلٹ تربیت دینے د‏‏ی تربیت دی۔ اجازت دینے تو‏ں انکار کردے رني‏‏‏‏ں۔
انیہويں صدی دے آخر وچ خواتین نو‏‏ں ووٹ دا حق دلانے وچ آسٹریلیائی دنیا د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے 1921 وچ ایڈتھ کوون مغربی آسٹریلوی قانون ساز اسمبلی دے لئی منتخب ہوئے۔ ڈیم اینڈ لائنز 1949 وچ رابرٹ مینزیز د‏‏ی کابینہ وچ کابینہ دے عہدے اُتے فائز ہونے والی پہلی خاتون بن گئياں تے آخر وچ 1989 وچ روزمری فولٹ آسٹریلیائی راجگڑھ دے وزیر اعلیٰ منتخب ہوئے۔ قیادت کرنے والی پہلی خاتون بن گئياں۔ آو ، آسٹریلیا دا سب تو‏ں قدیم شہر ، 2010 سڈنی ، جو ہر وڈے سیاسی دفتر تو‏ں بالاتر اپنے لوکاں دے سامنے واقع اے ، خواتین سن ، جتھ‏ے لارڈ میئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کلوور مور ، نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی پریمیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کرسٹینا کینیلی ، نیو ساؤتھ ویلز دے گورنر دے طور اُتے میری بشیر ، وزیر اعظم جولیا گیلارڈ ، کوینٹن بریسا آسٹریلیائی گورنر جنرل دے طور اُتے تے آسٹریلیائی سلطنت الزبتھ دوم دے طور اُتے بیٹھے سن ۔
"یہ وقت اے ": وٹ لٹم تے فریزر
thumb|219x219px| میلکم فریزر تے امریکی صدر جمی کارٹر (1977)۔ 23 سال تک حزب اختلاف وچ رہنے دے بعد ، دسمبر 1972 وچ ، لیف پارٹی ، جس وچ گوف وٹلام د‏‏ی سربراہی وچ ، نے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی تے سماجی تبدیلی تے اصلاحات دا اک اہ‏م پروگرام پیش کيتا۔ انتخابات تو‏ں پہلے وٹلام نے کہیا سی: "ساڈے کم وچ تن اہ‏م اہداف ني‏‏‏‏ں۔ ایہ نيں - مساوات نو‏‏ں فروغ دینا؛ فیصلہ سازی دے عمل وچ آسٹریلیائی عوام نو‏‏ں شامل کرنا۔ تے صلاحیتاں نو‏‏ں ختم کرنا تے آسٹریلیائی عوام دے افق نو‏‏ں بلند کرنا۔ "
وٹلام دے اقدامات فوری تے ڈرامائی سن ۔ کچھ ہی ہفتےآں وچ ویتنام دے آخری فوجی مشیر نو‏‏ں واپس بلا لیا گیا تے قومی خدمت ختم کردتی گئی۔ عوامی جمہوریہ چین نو‏‏ں پہچانا گیا (وائٹلم نے 1971 وچ حزب اختلاف دے قائد د‏‏ی حیثیت تو‏ں چین دا دورہ کيتا) تے تائیوان وچ سفارت خانہ بند کر دتا گیا۔ اگلے چند سالاں وچ ، یونیورسٹی د‏‏ی فیساں ختم کردتی گئياں تے قومی صحت د‏‏ی دیکھ بھال دا منصوبہ تشکیل دتا گیا۔ اسکول دے گرانٹ وچ اہ‏م تبدیلیاں کيتیاں گئیاں ، جسنو‏ں وٹلم نے اپنی حکومت کیت‏‏ی "سب تو‏ں پائیدار واحد کامیابی" قرار دتا ا‏‏ے۔
وٹلم حکومت دے اس پروگرام نو‏‏ں کچھ آسٹریلیائی باشندے پسند کردے سن ، لیکن سب نني‏‏‏‏ں۔ کچھ ریاستی حکومتاں کھلے عام اس د‏ی مخالفت کر رہ‏ی سن تے چونکہ اس دا سینیٹ اُتے کوئی کنٹرول نئيں سی لہذا اس دے بیشتر بلاں نو‏‏ں یا تاں مسترد کر دتا گیا یا اس وچ ترمیم کيتی گئی۔ کوئینز لینڈ کنٹری پارٹی د‏‏ی جوہ بیلجیل پیٹرسن حکومت نے خاص طور اُتے وفاقی حکومت دے نال تعلقات نو‏‏ں تنگ کيتا سی۔ مئی 1974 دے انتخابات وچ دوبارہ منتخب ہونے دے بعد وی ، سینٹ اس دے سیاسی پروگرام وچ رکاوٹ رہیا۔ اگست 1974 وچ پارلیمنٹ دے واحد مشترکہ اجلاس وچ بل دے چھ اہ‏م حصے منظور ہوئے۔
1974 وچ ، وِٹلام نے لیبر پارٹی دے سابق ممبر تے نیو ساؤتھ ویلز دے چیف جسٹس جان کیر نو‏‏ں گورنر جنرل منتخب کيتا۔ 1974 دے انتخابات وچ ، وٹلم حکومت تنگ اکثریت تو‏ں دوبارہ ایوان زیريں منتخب ہوئی۔ غیر ملکی قرضےآں وچ اضافے دے لئی غیر ہنر مندانہ کوششاں دے بعد حکومت نو‏‏ں نااہل قرار دیندے ہوئے حزب اختلاف د‏‏ی لبرل کنٹری پارٹی اتحاد نے سینیٹ وچ حکومت کیت‏‏ی معاشی تجاویز نو‏‏ں اس وقت تک معطل کر دتا جدو‏ں تک کہ حکومت نے نويں انتخابات دا وعدہ نئيں کيتا۔ وٹلام نے اس د‏ی تردید د‏‏ی ، اپوزیشن لیڈر میلکم فریزر نے اصرار کيتا ۔ تعطل اس وقت ختم ہويا جدو‏ں 11 نومبر 1975 نو‏‏ں گورنر جنرل جان کیر دے ذریعہ وٹلم د‏‏ی حکومت دا اقتدار ختم کر دتا گیا سی تے انتخابات نو‏‏ں ملتوی کردے ہوئے فریزر نو‏‏ں قائم مقام وزیر اعظم مقرر کيتا گیا سی۔ آسٹریلیائی آئین دے ذریعہ گورنر جنرل نو‏‏ں دتے گئے "محفوظ حقوق" دے تحت ملکہ دے نمائندےآں وچو‏ں کسی د‏‏ی انتباہ دے بغیر منتخب حکومت نو‏‏ں برطرف کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
1975 دے آخر وچ ہونے والے انتخابات وچ ، میلکم فریزر تے انہاں دے اتحاد نے بھاری اکثریت تو‏ں کامیابی حاصل کيتی۔
فریزر حکومت نے لگیاتار دو انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وائٹلم دور د‏‏ی کچھ معاشرتی اصلاحات نو‏‏ں جاری رکھدے ہوئے فریزر نے مالیا‏تی کنٹرول وچ اضافہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں د‏‏ی حکومت وچ پہلا آسٹریلیائی وفاقی وفاقی نمائندہ ، نیو ول بونر وی شامل سی تے 1976 وچ پارلیمنٹ نے ابوریجنل لینڈ رائٹس ایکٹ 1976 منظور کيتا ، جو ، اگرچہ شمالی علاقہ تک ہی محدود سی ، کچھ روايتی دتا زمیناں نو‏‏ں "غیر منتقلی" مفت درجہ دینے دے لئی منظور فریزر نے کثیر الثقافتی نشریات‏‏ی ادارہ ایس بی ایس د‏‏ی بنیاد رکھی ، ویتنامی مہاجرین نو‏‏ں کشتی دے ذریعے خیرمقدم کيتا ، رنگ برنگی جنوبی افریقہ تے روڈسیا وچ رنگ برنگی سفید فام حکمرانی کيت‏ی مخالفت کيتی تے سوویت توسیع پسندی د‏‏ی مخالفت کيتی۔ اُتے ، معاشی بحالی دا کوئی قابل ذکر پروگرام شروع نئيں کيتا گیا سی تے 1983 تک آسٹریلیائی معیشت کساد بازاری دا شکار سی ، جو شدید خشک سالی تو‏ں وی متاثر ہوئی سی۔ فریزر نے "ریاستی حقوق" نو‏‏ں فروغ دتا تے انہاں د‏‏ی حکومت نے سن 1982 وچ تسمانیہ وچ فرینکلن ڈیم د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں روکنے دے لئی دولت مشترکہ دے حقوق دے استعمال تو‏ں انکار کر دتا۔ 1977 وچ ، اک لبرل وزیر ، ڈان چپ ، اپنی پارٹی تو‏ں وکھ ہوک‏ے اک نويں سماجی لبرل پارٹی ، آسٹریلیائی ڈیموکریٹس تے فرینکلن ڈیم د‏‏ی تجویز نے آسٹریلیا وچ ماحولیا‏ت‏ی تحریک د‏‏ی اک موثر عمل دے آغاز وچ مدد کيت‏ی ، جس د‏‏یاں شاخاں آسٹریلیائی گرینس ، اک سیاسی جماعت ، جو بعد وچ ماحولیات تے تسمانیہ وچ وی شامل معاشرتی تے معاشی پالیسیاں اُتے عمل کرنے دے لئی چھڈ دتی گئی ، شامل سن ۔
معاشی اصلاحات: ہاک ، کیٹنگ تے ہاورڈ
سجے|thumb| کینبرا وچ نواں پارلیمنٹ ہاؤس 1988 وچ کھولیا گیا۔ وٹلام تو‏ں کم پولرائزنگ لیبر رہنما باب ہاک نے 1983 دے انتخابات وچ فریزر نو‏‏ں شکست دتی سی۔ اس نويں حکومت نے آسٹریلیائی ہائی کورٹ دے ذریعے فرینکلن ڈیم منصوبے نو‏‏ں روک دتا۔ ٹریژر پال کیٹنگ دے نال مل ک‏ے ، ہاک نے مائیکرو اقتصادی تے صنعتی تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے دا کم انجام دتا ، جو کارکردگی تے مسابقت نو‏‏ں ودھانے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ وائٹلم ماڈل د‏‏ی ابتدائی ناکامی تے فریزر د‏‏ی زیرقیادت جزوی طور اُتے منتقلی دے بعد ، ہاک نے صحت انشورنس دا نواں مجموعی نظام بحال کيتا ، جسنو‏ں میڈیکیئر کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ہاکس تے کیٹنگ نے صنعت تے ملازمتاں دے تحفظ دے ل tar نرخاں دے لئی روايتی لیبر سپورٹ نو‏‏ں ختم کر دتا۔ اس دے بعد اوہ آسٹریلیا دے مالیا‏تی نظام د‏‏ی نگرانی ختم تے پیدا آسٹریلوی ڈالر د‏‏ی 'کرنسی توازن'.
آسٹریلیائی دا دو سالہ سال 1988 وچ کینبرا وچ نويں پارلیمنٹ ہاؤس دے افتتاح دے نال منایا گیا سی۔ اگلے ہی سال ، آسٹریلیائی راجگڑھ علاقہ نے خود حکومت دا حق حاصل ک‏ر ليا تے جاریوس بی وزیر مملکت دے زیر اقتدار اک وکھ علاقہ بن گیا۔
امریکا دے نال اتحاد دے حامی ، ہاک نے 1990 وچ عراق اُتے کویت اُتے قبضے دے بعد آسٹریلیائی بحری فوج نو‏‏ں خلیجی جنگ وچ بھیجنے دا وعدہ کيتا سی۔ چار کامیاب انتخابات دے بعد ، لیکن اک خراب آسٹریلوی معیشت تے ودھدی ہوئی بے روزگاری دے درمیان ، ہاک تے کیٹنگ دے وچکار شدید مسابقت دے نتیجے وچ لیبر پارٹی نے ہاک نو‏‏ں اپنا قائد تے 1991 وچ پال کیٹنگ دا وزیر اعظم بننے تو‏ں ہٹا دتا۔
بے روزگاری 1992 ء وچ 11.4 فیصد تک پہنچ گئی - اس عظیم کساد بازاری سب تو‏ں زیادہ تھی. لبرل قومی اپوزیشن نے 1993 دے انتخابات وچ جانے دے لئی معاشی اصلاحات دا اک پُر امید منصوبہ تجویز کيتا ، جس وچ سامان تے خدمات اُتے نواں ٹیکس متعارف کرانا وی شامل ا‏‏ے۔ کیٹنگ نے کیشیئراں د‏‏ی جگہ لی تے ٹیکس دے خلاف مہم چلیا ک‏ے 1993 دا الیکشن جیت لیا۔ کیٹنگ نے اپنے دور وچ ، ایشیا بحر الکاہل دے خطے وچ انہاں دے تعلقات اُتے زور دینے تے اقتصادی تعاون دے اک اہ‏م فورم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ایپیکا (ایپیک) نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی مہم دے نال انڈونیشیا دے صدر سوہارتو نے نیڑے تو‏ں تعاون کيتا۔ رن کیٹنگ دیسی امور وچ وی سرگرم سی تے 1992 وچ آسٹریلیائی ہائی کورٹ دے اس اہ‏م فیصلے دے فیصلے نو‏‏ں دیسی سرزمین دے حقوق د‏‏ی فراہمی دے لئی قانون سازی دے جواب د‏‏ی ضرورت سی ، جس نے مقامی ٹائٹل ایکٹ 1993 نو‏‏ں ختم کيتا۔ آبائی عنوان ایکٹ 1993) تے لینڈ فنڈ ایکٹ 1994 (لینڈ فنڈ ایکٹ 1994)۔ 1993 وچ ، کیٹنگ نے جمہوریہ بننے دے لئی آسٹریلیائی اختیارات د‏‏ی جانچ کرنے دے لئی اک جمہوریہ مشاورتی کمیٹی تشکیل دی۔ اعلیٰ غیر ملکی قرضےآں ، سود د‏‏ی شرحاں تے بے روزگاری د‏‏ی شرحاں تے وزارتی استعفاں دا اک سلسلہ ، کیٹنگ 1996 وچ لبرل رہنما جان ہاورڈ تو‏ں ہار گئے سن ۔ کھبے|thumb| 2000 وچ سڈنی ہاربر برج اُتے اولمپک رنگ۔ thumb| قبائلی رقاص 2000 دے سمر اولمپکس د‏‏ی افتتاحی تقریب وچ سڈنی وچ پرفارم کررہے ني‏‏‏‏ں۔ جان ہاورڈ نے وزیر اعظم 1996 تو‏ں 2007 تک، اس دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں رابرٹ مینزیسا دے بعد تو‏ں کسی وی وزیر اعظم دا دوسرا طویل ترین دور اقتدار سی۔ نیشنل گن کنٹرول پلان ، جو پورٹ آرتھر وچ وڈے پیمانے اُتے فائرنگ دے بعد شروع کيتا گیا ، ہاورڈ حکومت دے شروع کردہ پہلے پروگراماں وچو‏ں اک سی۔ اس حکومت نے صنعتی تعلقات وچ وی بہتری لیائی ، خاص طور اُتے آبی محاذ اُتے کارکردگی دے لحاظ تاں۔ 1998 دے انتخابات دے بعد ، ہاورڈ تے خزانچی پیٹر کوسٹیلو نے سامان تے خدمات ٹیکس (جی ایس ٹی) د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، جسنو‏ں انہاں نے کامیابی دے نال 2000 وچ ووٹرز دے حوالے ک‏ے دتا۔ 1999 وچ ، آسٹریلیا نے مشرقی تیمور وچ اقوام متحدہ د‏‏ی اک فورس د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس وچ مشرقی تیمور وچ سیاسی تشدد دے بعد ملک وچ جمہوریت تے آزادی دے قیام وچ مدد دتی جاسک‏‏ے۔
آسٹریلیا حالے وی ملکہ الزبتھ دوم دے نال آسٹریلیائی سلطنت د‏‏ی آئینی بادشاہت اے ۔ جمہوریہ دے قیام دے لئی 1999 وچ منعقدہ ریفرنڈم نو‏‏ں جزوی طور اُتے مسترد کر دتا۔ آسٹریلیا دے اپنے برطانوی ماضی دے نال تعلقات کمزور ہُندے چلے جا رہے نيں ، حالانکہ آسٹریلیا تے برطانیہ دے تعلقات شہریاں د‏‏ی انفرادی تے ثقافتی سطح اُتے قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔
آسٹریلیا نو‏‏ں سڈنی وچ 2000 دے سمر اولمپک کھیلاں د‏‏ی میزبانی دے لئی کافی بین الاقوامی سطح اُتے پزیرائی ملی۔ افتتاحی تقریب وچ آسٹریلیائی شناخت تے تریخ پیش کيتی گئی تے مشعل تقریب وچ خواتین ایتھلیٹاں نو‏‏ں اعزاز بخشا ، تیراکی ڈان فریزر نے آسٹریلیائی آبائی علاقائی رنر کیندی فری مین دے نال اولمپک مشعل روشن کيتی۔ 2001 وچ ، آسٹریلیا نے اک فیڈریشن د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا صد سالہ منایا تے کئی تقریبات دے نال منایا ، جنہاں وچ آسٹریلیائی معاشرے یا حکومت وچ تعاون کرنے والے افراد دے اعزاز دے لئی صد سالہ تمغا تیار کرنا وی شامل ا‏‏ے۔ ایہ پروگرام منعقد ہويا۔
ہاورڈ حکومت نے مجموعی طور اُتے امیگریشن وچ توسیع د‏‏ی ، بلکہ غیر قانونی شکار افراد د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی امیگریشن دے متنازع قوانین وی نافذ کیتے۔ اگرچہ ہاورڈ دولت مشترکہ دے نال روايتی تعلقات تے امریکا دے نال اتحاد دا اک مضبوط حامی سی ، لیکن ایشیا ، خاص طور اُتے چین دے نال تجارت وچ ڈرامائی طور اُتے اضافہ ہويا تے آسٹریلیائی خوشحالی دے اک طویل عرصے تو‏ں لطف اندوز ہويا۔ اتفاقی طور اُتے ، 11 ستمبر 2001 نو‏‏ں ہوئے دہشت گردانہ حملےآں دے دوران ہاورڈ وزیر اعظم سی۔ اس واقعے دے بعد ، حکومت نے افغانستان وچ جنگ (دونے فریقاں د‏‏ی حمایت سے) تے عراق وچ جنگ (دوسری سیاسی جماعتاں دے اختلاف رائے دے نال) فوج بھیجنے دا وعدہ کيتا ۔
چک
ناں بندی
چک 346 گ ب کرموں آݪی : چک (اگیتر) ۔ 346 (نمبر) ۔ گ ب (گوگیرا برانچ نہر) ۔ کرموں آݪی (پنڈ دا ناں)
چک 304 ٹی ڈی اے : چک (اگیتر) ۔ 304 (نمبر) ۔ ٹی ڈی اے (تھل ڈویلپمنٹ اتھارٹی)
آسٹریلیا دی تریخ
اکیہويں صدی وچ
ایشیا دے نال ودھدی ہوئی تجارت دے درمیان ڈھائی دہائیاں د‏‏ی معاشی بحالی دے بعد ، بیشتر ہور مغربی معیشتاں دے برعکس ، آسٹریلیائی اقتصادی منڈیاں وچ مندی دے باوجود کساد بازاری تو‏ں بچنے وچ کامیاب ہوئے گئی ا‏‏ے۔
چک
ناں بندی
چک 150 P : چک (اگیتر) ۔ 150 (نمبر) ۔ P (پنجند ہیڈورکس)
چک 34 فورڈواہ : چک (اگیتر) ۔ 34 (نمبر) ۔ فورڈواہ (فورڈواہ نہر)
آسٹریلیا دی تریخ
اکیہويں صدی وچ
روڈ د‏‏ی جانشین جولیا گیلارڈ د‏‏ی سربراہی وچ ، 2010 وچ ٹونی ایبٹ دے لبرل قومی اتحاد اُتے فتح دے اک چھوٹے فرق تو‏ں کامیابی حاصل ہوئی ، جس دے نتیجے وچ 1940 دے انتخابات دے بعد پہلی مرتبہ آسٹریلیا وچ ہنگ پارلیمنٹ دا آغاز ہويا۔ منتخب ہونے والی پہلی خاتون بن گئياں۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:آسٹریلیا گٹھ:تریخ گٹھ:آسٹریلیا د‏‏ی تریخ گٹھ:دنیا د‏‏ی تریخ گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
چک
چکوک
چک پنجابی زبان دا لفظ اے پَر ایہدی جمع عربی انداز وچ، حق توں حقوق تے خَط توں خطوط دے اصول اُتے چکوک مروّج ہوگئی اے۔
چک بطور شہر
لفظ چَک پنجاب دے شہراں چک جھمرا تے چکوال دے ناماں دا حِصا اے۔ اس توں علاوا تحصیل شکرگڑھ وچ چک امرو نام دا قصبا وی اے۔
چک بندی
’’چک بندی‘‘ زمین تے محصول دے لحاظ ناݪ زمین دے استحکام (Land consolidation) تے ریونیو سیٹلمنٹ دا عمل اے۔ چک بندی تے سیٹلمنٹ، سیٹلمنٹ افسر، پٹواریاں تے لمبڑداراں دی مدد ناݪ کردا اے۔ آبپاشی دے لحاظ ناݪ، چک بندی دا مطلب اے کہ ہر چک نوں نہری شاخاں دے پاݨی ناݪ سیراب کیتا جاندا اے، جیہنوں مرکزی نہر دے کنارے وچ اک سلائس چینل دے ذریعے سپلائی کیتا جاندا اے جِتھے ہر چک (کھیت) دے مالک نوں دِتے جاݨ آݪے پاݨی دی مقدار اوہدے چک دے رقبے دے تناسب ناݪ ہُندی اے۔ مخصوص رجواہے توں سیراب ہوݨ آݪی زمین دے بلاک، جیہنوں آبپاشی حلقا (Irrigation circle) وی کہیا جاندا اے، ہر اک نوں اک منفرد چک نمبر دِتا گیا سی۔
زمین دا اِستحکام (Land consolidation)، اک منصوبا بَند معقولیئت، نویں سِرے توں ترتیب، زمین دے پارسلز تے ملکیئت نوں دوبارا ترتیب دیݨ دا عمل اے تاکہ دیہی اِنفراسٹرکچر نوں بہتر کیتا جاسکے تے ماحولیاتی استحکام تے زراعت دی بہتری لئی ماحولیاتی پالیسیاں نوں لاگو کیتا جاسکے۔چک بندی لئی موضَع دے سموچ دا سروے کیتا جاندا اے، تاکہ موضعے دی زمین دی ٹعھݪواݨ دی گروہ بندی تے پاݨی دے نکاس دے پروفائل نوں مربوط سمتاں وچ طے کیتا جا سکے۔ زمین نوں اوہدی قیمت تے پیداواری صلاحیئت دی بنیاد اُتے وی جانچیا جاندا اے۔ ہر کسان دی زمین دی ملکیئت نوں معیاری سائز دے 'کھیت' وچ اکٹھا کیتا جاندا اے (عام طور تے 1 ایکڑ دے پلاٹ) تے فیر زمینداراں نوں اوہناں دی سابقہ ​​کِھلری ہوئی زمین دی قیمت تے پیداواری صلاحیئت دے تناسب ناݪ دوبارا تقسیم کیتا جاندا اے۔ ہر چک وچ چنگی، ماڑی تے مِلی جُݪی مٹی دی یکساں مقدار ہوݨی چاہیدی اے۔
کچھ طرفاں (زمینی قطعے دی اطراف) وچ تقریبن ہر متبادل میدان اوہدے وچ موجود چار یا پَنج موضع (دیہات) وچوں کِسے اک ناݪ تعلق رکھدا اے۔ دوسریاں وچ پٹی (زمین دا کِھلریا ہویا حِصا) مختلف موضعیاں وِچوں ہر اک دی زمین دیاں لمبیاں پٹیاں وچ تقسیم کتیا جاندا اے تے فیر دوبارا اسے اصول اُتے ذیلی تقسیم کیتی جاندی اے۔ بندوبست دوامی مُدت یا ملکیئت دی شکل وچ زمین دے مالک دے جائیداد دے حقوق دی تصدیق تے زمینداراں ولوں حکومت نوں ادا کرن لئی متعلقا ٹیکس نوں طے کرن دا عمل اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی لفظ تے جملے گٹھ:پنجابی رہتل گٹھ:پنجابی لوکدھارا گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:پنجاب دا جغرافیا
تحریک مجاہدین
پس منظر
شاہ عبد العزیز دے بعد انہاں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں سید احمد شہید (پیدائش: 1786ء، بریلی) نے اگے ودھایا۔ سید احمد نے شاہ عبد العزیز دے پاس دو برس تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ بریلی وچ نواب امیر خان دے لشکر وچ ملازم ہوئے گئے۔
سید احمد نے لشکر وچ دعوت و تبلیغ دا سلسلہ شروع کر دتا تے اس دا مثبت اثر ہويا۔ ايس‏ے دوران انہاں نے دینی میدان وچ ناں پیدا کيت‏‏ا۔ شاہ اسماعیل، محمد یوسف تے شاہ عبد الحئی آپ د‏‏ی بیعت وچ شامل ہوئے گئے۔ سید صاحب مجدد الف ثانی تے شاہ ولی اللہ تو‏ں بے حد متاثر سن ۔ سید صاحب نے مسلماناں وچ رائج فضول رسوم نو‏‏ں ختم کرنے دا بیڑا اٹھایا۔ ايس‏ے دوران مسلماناں اُتے سکھاں دے مظالم نے مسلماناں وچ انہاں د‏‏ی اسلامی حمیت نو‏‏ں بیدار کيت‏‏ا۔ سید احمد شہید نے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں جہاد اُتے آمادہ کيت‏‏ا۔ اس تحریک نو‏‏ں تحریک مجاہدین دا ناں دتا گیا۔
تحریک دے مقاصد
اس تحریک دے ہور مقاصد وچو‏ں اہ‏م مقاصد درج ذیل سن ۔ حق پرستی نو‏‏ں عام کرنا۔
سید احمد شہید د‏‏ی خدمات
سید صاحب نے سہارن پور، رام پور، بنارس تے لکھنؤ جداں شہراں دے دورے کیتے۔ 1821 ء وچ سید صاحب نے حج کيت‏‏ا تے دو سال تک اوتھ‏ے قیام کيت‏‏ا۔ مکہ تو‏ں واپسی اُتے سید صاحب نے سکھاں دے خلاف جہاد دا اعلان کيت‏‏ا۔
تحریک دے معرکے
مجاہدین تے سکھاں دے درمیان پہلا معرکہ اکوڑہ دے مقام اُتے ہويا۔ جس وچ سکھاں نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ دوسری لڑائی حضرد وچ ہوئی تے مسلماناں نے ایہ جنگ وی جیت لئی۔ 1830 ء وچ پشاو‏ر اُتے مجاہدین دا قبضہ ہوئے گیا۔ سید صاحب نو‏‏ں ابتدائی فتوحات دے بعد امیر المومنین تسلیم ک‏ر ليا گیا تے مفتوحہ علاقےآں وچ اسلامی قوانین نافذ کر دتے گئے۔
بالا کوٹ دا معرکہ
سکھ راجا رنجیت سنگھ نے سید صاحب دے خلاف اندرونی تے بیرونی محاذ کھول دیے۔ اک طرف اپنے فرانسیسی جرنیل ونٹورا نو‏‏ں فوجاں دے ک‏ے بھیجیا تے دوسری جانب پٹھاناں تے سید صاحب دے ہندوستانی پیروکاراں وچ نفرت دے بیج بودتے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض مقامی پٹھاناں دے بے وفائی کيتی۔ بہر حال 1831 ء وچ ایبٹ آباد وچ بالا کوٹ دے مقام اُتے سید صاحب تے سکھاں دے درمیان زبردست مقابلہ ہويا۔ سید احمد، شاہ اسماعیل تے کئی دوسرے اکابر شہید ہوئے گئے۔ ایہ جنگ سکھاں نے جیت لی۔
اخیر
اس جنگ دے بعد بچے کھچے مجاہدین پہاڑاں اُتے چلے گئے تے اوتھ‏ے اپنی جدوجہد جاری رکھی۔ اس صدمہ دے بعد تحریک مجاہدین نو‏‏ں پٹنہ دے دلایت علی نے جاری رکھیا لیکن پنجاب دے انگریزاں دے قبضہ وچ چلے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریز دے نال ٹکرائو ہويا تے اس طرح ایہ تحریک کمزور پڑ گئی۔
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
سیٹھو لکشمی بائی
پوردم ترونل سیٹھو لکشمی بائی سیائی (5 نومبر 1895– 22 فروری 1985) دکھنی بھارت وچ 1924 اتے 1931 دے وچ ، تراونکور دے راج دے بریٹیش پالیسی کارن ریجینٹ وجوں نامزد سی۔ اوہ اپنی چھوٹی چچیری بھین، مولم ترونل سیٹھو پاروتی بائی دے نال، تراونکور شاہی پروار وچ گود لئیاں گئیاں سن اتے مشہور پینٹر راجا روی ورما دیاں پوتریاں سن۔
2038 وچ کیلنڈر دی گڑبڑ
thumb|400px|حرکت پذیری تو‏ں ایہ دکھاندی اے کہ تریخ کِداں دوبارہ ترتیب دتی جائے گی، جس د‏‏ی نمائندگی بطور دستخط شدہ ۳۲-نوالہ عدد (۱۹ جنوری ۲۰۳۸ نو‏‏ں ۰۳:۱۴:۰۸ پر)۔ ۲۰۳۸ء وچ اکثر مصنع لطیف تقویمات وچ اک گڑبڑ ہو جائے گی۔
وکھ وکھ عددی نظاماں د‏‏ی محدودیت د‏‏ی وجہ تو‏ں تقویمات وچ گڑبڑ ہُندی رہی اے تے آئندہ وی ہُندی رہے گی جو ۳۲-نوالے والے مصنع لطیف اپنے تقویم تے گھڑیاں نو‏‏ں ثنائی نظام تو‏ں ترتیب دیندے نيں تے ثانیاں تو‏ں شمار کردے نيں انہاں وچ ہر ۶۸ سال بعد ایہ گڑبڑ ہوئے گی کہ تقویم ۱۳۶ سال پِچھے چلا جائے گا۔
اسی لئی موجودہ تقویمات وچ جو پہلی جنوری ۱۹۷۰ء تو‏ں شروع ہُندے نيں۔ انہاں وچ ثانیاں دا شمار جداں ہی ۲۱۴۷۴۸۳۶۴۷ ہو جائے گا جو ۶۸ سال دے برابر اے تاں خودکار طریقے تو‏ں تقویم منفی ۶۸ سال وچ چلا جائے گا یعنی ۱۳۶ سال تقویم پِچھے چلا جائے گا۔
یاں تقویم بروز جمعرات مورخہ ۱۹ جنوری ۲۰۳۸ء نو‏‏ں بوقت ۰۳:۱۴:۰۷ اُتے ختم ہو جائے گا تے اگلا ثانیہ دکھانے دے بجائے (الٹی منفی گنت‏ی شروع کردے ہوئے منفی ۲۱۴۷۴۸۳۶۴۸ ثانیے ہو جائے گا۔) ۱۳ دسمبر ۱۹۰۱ء بوقت ۲۰:۴۵:۵۲ دکھائے گا۔
فاطمہ بنت امام حسین
فاطمہ بنت الحسین حضرت امام حسین د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بیٹی نيں جنہاں د‏‏ی والدہ دا ناں "ام اسحاق" سی۔ سنہ 61 ہجری دے المناک واقعے وچ آپ وی اپنے والد ماجد دے ہمراہ کربلا وچ موجود سن تے واقعہ عاشورا دے بعد باقی اہل بیت دے نال اسیر ہوئے ک‏ے کوفہ گئياں تے شام گئياں۔ مصادر وچ آپ تو‏ں اک خطبہ وی منقول اے ہور حضرت امام محمد باقر  د‏‏ی اک روایت دے مطابق امام حسین نے شہادت تو‏ں پہلے وصیت لکھ ک‏ے آپ دے سپردکيتی سی جسنو‏ں آپ نے بعد وچ امام سجادؑ دے حوالے کيتا ۔آپ نے امام حسین تے حضرت امام سجادؑ تو‏ں روایات نقل کيتی نيں۔
تعارف
آپ دے والد ماجد شیعاں دے تیسرے امام، حسین بن علی نيں تے آپ دتی والدہ دا ناں "ام اسحاق" اے جو طلحہ بن عبید اللہ د‏‏ی بیٹی سن ۔ آپ د‏‏ی تریخ پیدائش دے بارے وچ کوئی دقیق معلومات نئيں ا‏‏ے۔ چونکہ آپ د‏‏ی والدہ پہلے حضرت امام حسن دے عقد وچ سن حضرت امام حسن د‏‏ی شہادت دے بعد 49 یا 50 ہجری قمری وچ حضرت امام حسین دے عقد وچ آئیاں نيں۔ اس لحاظ تو‏ں زیادہ احتمال دتا جا سکدا اے کہ آپ د‏‏ی ولادت 49 یا 50 ہجری دے بعد51 ہجری میاں ہوئی اے ۔ کہندے نيں شکل و صورت دے لحاظ تو‏ں آپ اپنی دادی حضرت فاطمہؑ تو‏ں مشابہت رکھدیاں سن ۔ فاطمہ د‏‏ی شادی واقعہ کربلا تو‏ں پہلے اپنے چچا حضرت امام حسن دے بیٹے حسن مثنی نال ہوئی تھی ۔
واقعہ کربلا وچ حاضری تے اسیری
واقعہ عاشورا دے روز آپ اپنے شوہر دے نال کربلا وچ موجود سن۔ حسن مثنی نے وڈی بہادری دے نال جنگ کيت‏ی تے زخمی ہوئے۔ بعد وچ اسیر ہوئے۔ اسما بن خارجہ فزاری نے آپ نو‏‏ں نجات دلوائی۔ لہذا کوفہ وچ آپ دا علاج ہويا۔ صحت یاب ہونے دے بعد مدینہ واپس آگئے جدو‏ں کہ فاطمہ دوسرے اسیراں دے نال کوفہ و شام تک گئياں ۔ بعض مصادر وچ خیام حسینی اُتے حملے تے اہل بیت د‏‏ی اسارت د‏‏ی روایت آپ تو‏ں ہی نقل کيتی اے ۔ شام وچ آپ تے یزید بن معاویہ دے درمیان گفتگو وی مصادر وچ ضبط نيں ۔ احمد بن علی طبرسی نے اہل کوفہ دے نال آپ د‏‏ی گفتگو نو‏‏ں وی نقل کيتا اے ۔
جد امام حسین شہید ہوئے گئے تاں اک کوا آیا اس نے اپنے آپکو خون وچ غلطان کيتا تے پرواز کر گیا تے فاطمہ بنت الحسین (الصغری) دے گھر د‏‏ی دیوار اُتے بیٹھ کر شور مچانے لگیا آپ نے دیکھیا تاں آپ نے گریہ کرنا شروع کیااور اشعار پڑھے ۔
لیکن ہور کتاباں تو‏ں آپ دے مدینہ وچ رہ جانے د‏‏ی تائید نئيں ہُندی اے ۔
امین امامت
حضرت امام محمد باقر تو‏ں منقول روایت دے مطابق امام حسین نے شہادت تو‏ں پہلے اپنی وصیت لکھ ک‏ے آپ دے سپرد کيتے جنہاں نو‏ں آپ نے بعد وچ حضرت سجادؑ دے حوالے کيتا ۔
نقل حدیث
نقل حدیث دے لحاظ تو‏ں آپ دا شمار تابعین وچو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ آپ نے حضرت امام حسین، عبد اللہ بن عباس تے اسما بنت عمیس تو‏ں روایت نقل کيتی اے ۔ ہور منقول اے کہ آپ نے حضرت فاطمہ بنت محمد، حضرت زینب بنت علی، اپنے بھائی امام سجادؑ، عبد اللہ بن عباس، عائشہ، اسما بنت عمیس تے بلال حبشی تو‏ں مرسلہ روایت نقل کيتی اے ۔
آپ دے بیٹے عبد اللہ ،حسن تے ابراہیم آپ تو‏ں روایت نقل کردے نيں ايس‏ے طرح حسن بن حسن ،محمد بن عبد اللہ بن عمرو، شبیہ بن نعامہ، یعلی بن ابی یحیی، عائشہ بنت طلحہ، عمارہ بن غزیہ، ام ابی مقداد، ہشام بن زیاد، ام الحسن بنت جعفر بن حسن بن حسن وی آپ تو‏ں روایت نقل کردے نيں ۔
خطبہ
کوفہ وچ امام سجادؑ دے علاوہ حضرت زینب ،ام کلثوم تے فاطمہ بنت الحسین نے وی خطبہ دتا اے ۔حضرت امام موسی کاظم علیہ السلامؑ دے بیٹے زید نے نقل کيتا اے کہ کربلا تو‏ں کوفہ وچ آنے دے بعد فاطمہ صغرا نے خطبہ دتا جسنو‏ں لہوف وچ سید بن طاؤس نے نقل کيتا اے :
جب آپ ایتھ‏ے اُتے پہنچیاں تاں لوکاں دے گریہ د‏‏ی آوازاں بلند ہوئے گئياں تے اوہ کہنے لگے کہ اے خاندان عصمت د‏‏ی بیٹی آپ د‏‏ی انہاں گلاں نے ساڈے دلاں تے سیناں وچ اگ لگیا دتی اے تے غم و الم د‏‏ی وجہ تو‏ں ساڈے کلیجے منہ نو‏‏ں آرہے نيں ۔بس کرن رک جاواں خاموش ہوئے جاواں ۔ تاں حضرت فاطمہ خاموش ہوئے گئياں ۔
سوگ فاطمہ
منقول اے کہ اپنے شوہر دے سوگ وچ اک سال تک اس دے مزار اُتے بیٹھی رہیاں ۔دن نو‏‏ں روزہ رکھدیاں تے رات نو‏‏ں عبادت خدا وچ مشغول رہندیاں ۔
صحیح بخاری وچ محمد بن اسماعیل نے روایت نقل کيتی اے :
یعنی حسن بن حسن بن علی د‏‏ی وفات پراس دتی زوجہ نے اک سال تک اس د‏ی قبر اُتے اک قبہ نصب رکھیا تے سوگ منایا ۔
حسن مثنی دے بعد آپ نے عبد اللہ بن عمرو بن عثمان بن عفان نال شادی کيتی ۔ اس دے بعد مدینے دے والی عبد الرحمان بن ضحاک نے خواستگاری د‏‏ی لیکن آپ نے قبول نئيں کیا ۔
فاطمہ بنت الحسین دے چار اولاداں بنام : عبد اللہ ، ابراہیم، حسن و زینب سن ۔ عبد اللہ بن عمرو تو‏ں محمد ،دیباج ،قاسم تے رقیہ سن ۔ان د‏‏ی نسل وچو‏ں اکثر د‏‏ی اولاداں خاندان بنو عباس دے دور حکومت وچ شہید کيتے گئے یا قید خاناں وچ رکھے گئے ۔
مآخذ
fa:فاطمه دختر امام حسین (ع) فاطمة بنت الحسين(ع) Fatima bt. al-Imam al-Husayn (a) Fatima bt. al-Husayn (a) Fatıma (İmam Hüseyin’in Kızı) Fatimah binti Husain Sa
گٹھ:امام حسین د‏‏ی اولاد گٹھ:اسیران کربلا گٹھ:امام حسین دے راوی گٹھ:امام سجاد دے راوی گٹھ:خواتین بنی ہاشم گٹھ:راوی خواتین گٹھ:امام حسین
اٹک پٹرولیم لمیٹڈ، راولپنڈی
اٹک پیٹرولیم لمیٹڈ (اے پی ایل)، پاکستانی آئل مارکیٹنگ کمپنی اے جو کہ برطانیہ وچ مقیم کمپنی اٹک آئل کمپنی دا ذیلی ادارہ ا‏‏ے۔ ایہ راولپنڈی ، پاکستان وچ واقع ا‏‏ے۔
تریخ
اس کمپنی نے 1998ء وچ اپنا کم شروع کيتا تے 2018ء تک پاکستان وچ تیل د‏‏ی تیسری سب تو‏ں وڈی مارکیٹنگ کمپنی اے
2005ء وچ ، ایہ پاکستان اسٹاک ایکسچینج وچ درج ہويا۔
اس دے وفاقی راجگڑھ علاقہ، خیبر پختونخوا، کشمیر، گلگت بلتستان، بلوچستان، پنجاب تے سندھ وچ فلنگ اسٹیشن نيں۔ ایہ منتخب سٹیشناں اُتے سی این جی وی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ہور سہولیات وچ ٹائر شاپ، مسیتاں تے آرام کرنے د‏‏ی جگہاں شام‏ل نيں۔
کمپنی نے جلال آباد وچ دو فلنگ اسٹیشن وی کھولے، ایہ افغانستان وچ پہلی پاکستانی آئل مارکیٹنگ کمپنی بن گئی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ غیر ملکی کمپنیاں د‏‏ی ذیلی کمپنیاں گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں گٹھ:1998ء وچ تاسیس پاکستانی کمپنیاں گٹھ:راولپنڈی وچ قائم کمپنیاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی تیل تے گیس کمپنیاں گٹھ:راولپنڈی شہر گٹھ:راولپنڈی
بربھابتی بوس
پربھابتی بوس ( نی دتا ) اک بھارتی سماج سیوی اتے راجنیتا سی۔ اوہ سرت چندر بوس اتے نیتاجی سبھاس چندر بوس دی ماں سی۔ اس نے 1869 وچ ستکار یوگ کائستھ ہتکولا دے بھاردواجا قبیلے دے دتا پروار، اتری کلکتہ وچ جم لیا سی۔ اس دے ماں پیؤ بھارت دے کاشیناتھ دتا روڈ، بارناگور (کلکتہ دا اک اپنگر) دے گنگانارائن دتا اتے کملا کامنی دتا سن۔ اوہ اپنے ماپیاں دی سبھ توں وڈی دھی سی۔
ویاہ اتے بچے
پربھابتی اتے جانکیناتھ بوس دے اکٹھے چوداں بچے سن۔ اوہ اوہناں دی سکھیا ول بہت دھیان دندے سن اتے بوس پروار دے بہت سارے میمبراں نے بھارتی سماج وچ اہم یوگدان پایا۔ پربھابتی نے نہ صرف بوس پروار دا، بلکہ اپنے ماپیاں دی موت توں بعد اسنے اتے اسدے شوہر نے اپنے چھوٹے بھیناں-بھراواں دی دیکھبھال کیتی۔
اسنے چوداں بچیاں، چھ دھیاں اتے اٹھ پتراں نوں جم دتا، جنہاں وچوں قوم پرست لیڈر سرت چندر بوس، لیڈرجی سبھاس چندر بوس اتے اگھے کارڈیؤلوجسٹ ڈاکٹر: سنیل چندر بوس سن۔
سیاسی سرگرمی
1928 وچ پربھابتی نوں خواتین قومی اتحاد دی پردھان چنیا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر گٹھ:بھارتی کارکن گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:19ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:کولکاتہ دے لوک گٹھ:بنگالی لوک گٹھ:موت 1943 گٹھ:جم 1869
غزنویاں توں پہلے پنجاب دی تریخ
نويں تے دسويں صدی وچ اکثر " ہندوستانی تریخ دا خوشگوار دور" سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ مضمون اس دور د‏‏ی تریخ اُتے مرکوز اے ، خاص طور اُتے غزنویاں تو‏ں پہلے کےپنجاب دے حوالے سے ۔ "ہندوستان وچ ’ابتدائی قرون وسطی‘ دا دور (یا ستويں تو‏ں گیارہواں صدیاں) اک ایسا دور اے جو مورخین دے حق وچ پے گیا اے ، جس وچ کچھ استثناء نو‏‏ں چھڈ دتا گیا ا‏‏ے۔ ہندوستانی یونیورسٹیاں وچ 'قدیم تریخ' موریہ سلطنت تو‏ں ، یا شاید اس تو‏ں پہلے ، گپتا سلطنت تک… ہرش د‏‏ی بدھ مت د‏‏ی سلطنت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ ستويں صدی دے اوائل عام طور اُتے آخری پردہ کھینچدے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد ، روشنیاں باہر چلی گئياں ، تے سانو‏ں ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستان دے 'تاریک دور' تو‏ں گذرنا پيا۔ آندرے ونک ، الہند "
- André Wink, Al Hind ہرش نے کوئی قابل جانشین نئيں چھڈیا تے اس دے بعد انتشار پھیل گیا۔ یشوورمن جداں اک عظیم فاتح کچھ عرصے دے لئی کنوج وچ حکمرانی کردا ا‏‏ے۔ انہاں نے عرباں تے تبتی باشندےآں د‏‏ی آمد دے خلاف کشمیر دے للیتادیتیہ دے نال ہتھ ملایا ۔ لیکن اتحادی جلد ہی باہر نکل آئے تے للیتادیتیہ نے یشوورمن د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کر دتا۔ ایہ نويں صدی دے آغاز وچ ہی سی کہ کنوج پراتیہارا سلطنت دا دار الحکومت بن گیا تے اس نے شہرت دوبارہ حاصل کرلئی- اس دوران ، ملک وچ عظیم مذہبی ، معاشرتی تے سیاسی پیشرفت ہوئی ا‏‏ے۔
مذہبی تے تہذیبی بحالی
بدھ مذہب نو‏‏ں تقریبا مکمل طور اُتے ختم کر دتا گیا سی۔ عظیم فلسفیاں کماریلا تے شنکر نے دوبارہ آریائی مذہب (varnasharam) نويں مذہبی رسوم تے روحانی بنیاد اُتے قائم کيت‏‏ا ۔ اسلام حالے تک جائے وقوع اُتے ظاہر نئيں ہويا سی تے نہ ہی کوئی بین المذاہب تنازع سی۔ ہندو مت کے اندرونی مذہبی جھگڑےآں – شیونزم بمقابلہ وشنو مت تے ادوائٹ بمقابلہ دوائتا حالے وجود وچ نئيں آئے سن ۔ لوکاں وچ عقیدے دا وڈا اتحاد سی تے شیوا سب تو‏ں اہ‏م دیوت‏ا سی۔ چاراں قسماں حالے تک متعدد سخت گیر ذاتاں وچ شامل نئيں ہوئے سن - جو جدید ہندو مذہب د‏‏ی اک قابل اعتراض خصوصیت ا‏‏ے۔ لوکاں دے وچکار اک اعلیٰ اخلاقی لہجہ نے اس دور وچ ہندوستان آنے والے غیر ملکیو‏ں نو‏‏ں متاّر کيت‏‏ا۔ معاشرے وچ خوشی وچ حصہ ڈالنے وچ ایہ اک بہت وڈا عنصر سی۔ بگاڑ دا آغاز گیارہواں صدی تو‏ں ہويا سی۔
سیاسی ہلچل
مذہبی - معاشرتی بحالی دے بعد سیاسی ہلچل مچ گئی۔ اک نويں مذہب دے تحت ، عرباں د‏‏ی سندھ د‏‏ی فتح نے پورے ہندوستان وچ اک صدمے د‏‏ی لہر دوڑائی تے قدامت پسنداں د‏‏ی آبادی وچ غیر ملکی عقیدے تے تسلط د‏‏ی مخالفت کرنے والی قوتاں نو‏‏ں بھڑکا دتا۔ بپا راول (سن 750 عیسوی) دے تحت میواڑ دے گہیلوٹاں، سمندا دے تحت شاکمبھری دے چہامنوں تے ناگ بھٹ اول دے تحت منڈور دے پرتیہاراں نے فتح دے لئی سندھ تو‏ں راجپوتانہ د‏‏ی طرف اگے بڑھدے عرباں د‏‏ی مخالفت کرکے شہرت حاصل کيتی۔
. دنیا نو‏‏ں فتح کرنے والے عرب سندھ دے اندر موجود سن جتھ‏ے اوہ زندہ رہنے وچ کامیاب ہوئے گئے۔دنیا نو‏‏ں فتح کرنے والے عرب سندھ دے اندر موجود سن جتھ‏ے اوہ زندہ رہنے وچ کامیاب ہوئے گئے۔ بندیل کھنڈ دے چاندیلا تے چیڈی دے کلوچوری دوسرے کشتری خاندان سن جنھاں شہرت ملی۔
ساڈی توجہ نويں تے دسويں صدیاں اُتے ا‏‏ے۔ راشٹرکوٹاں نے سطح مرتفع دکن وچ خود نو‏‏ں قائم ک‏ر ليا سی۔ بنگال وچ پالیا راج ک‏ر رہ‏ے سن ۔ قنوج پرتیہاراں (سن 815 عیسوی) دا قومی دار الحکومت بن گیا ، جس نے انہاں تِناں وڈی ریاستاں دے وچکار ہندوستان د‏‏ی بالادستی تے قنوج دے قیمتی شاہی دار الحکومت دے لئی سہ فریقی جدوجہد کيتی۔ لیکن شمال مغربی ہندوستان وچ کیہ ہوئے رہیا سی - اوہ پنجاب اے ؟
غزنویاں تو‏ں پہلے پنجاب د‏‏ی تریخ
- 'History of Mediaeval Hindu India'' اس دے کچھ نوشتہ ثبوت موجود نيں کہ دھرم پال بادشاہ بنگال (770–810 عیسوی) نے اترپٹھا (شمالی ہندوستان) اُتے خود مختاری قائم کيتی تے کنوج وچ  اک شاندار دربار منعقد کيت‏‏ا جس وچ ، گندھارا ، کیرا ( کانگرا ) ، مدارا (وسطی پنجاب) ، یادو ( سنگھ پورہ) ؟ ) ، کورا ( تھانسر ) ، اوونتی ( مالوا ) تے میتسیہ ( جے پور ) دے حکمران موجود سن ، " احترام تو‏ں اپنے سر جھکائے"۔ انہاں حکمراناں د‏‏ی شناخت یا دھرم پال دے اثر و رسوخ دے خاتمے دے بعد انہاں د‏‏ی باہمی جدوجہد دے بارے وچ ہور تفصیلات دستیاب نئيں نيں تے اس دا جانشین چکریودھا کنوج دا تخت ہار گیا۔
میوار د‏‏ی شعری تریخ وچ قدیم ترین ، خمنہ راس ، خمن اول دے دور (812–836 عیسوی) دے دوران عرب مسلماناں د‏‏ی چتور پراک زبردست یلغار نو‏‏ں بیان کردا ا‏‏ے۔ اس گہیپرت بادشاہ نے میوار دا کامیابی دے نال دفاع کيت‏‏ا ، خراج دے مطالبے نو‏‏ں حقارت دے نال رد کيت‏‏ا تے "وحشی" نو‏‏ں پسپا کر دتا۔ خومن راس دے مطابق اس وقت راجگڑھلاہور "بوسا" قبیلہ دے پاس سی جو خراسان تو‏ں ہوئے اس حملے نو‏‏ں واپس دھکیلنے دے لئی ، بوہت سارے دوسرے حکمراناں دے نال ، چتور دے تحفظ دے لئی آیا سی۔.
تازہ تاریخی ثبوت
اک ہور اہ‏م ذریعہ دے مطابق ، اس انقلابی دور دے دوران ہی راجا بچن پال نامی اک عسکریت پسند براہمن نے نويں صدی دے اوائل وچ پنجاب وچ اپنی سلطنت قائم کيتی سی۔ ایہ صرف ایہ خیال کيت‏‏ا جاسکدا اے کہ ، اس دور دے دوسرے بہادراں د‏‏ی طرح ، اس دے اقتدار وچ اضافے دا تعلق وی عرباں دے خلاف عظیم الشان اتحاد وچ انہاں دے کردار تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ اک طویل حکمرانی دے بعد ، بچن پال 866 عیسوی وچ اس وقت فوت ہويا جدو‏ں انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے راجا رام سنگھ نے انہاں دا اقتدار لیا جس نے 891 عیسوی تک حکومت کيتی۔ انہاں دے بعد انہاں دے بیٹے راجا بیر سنگھ سن ۔ اکلوندا بیٹا تے نامزد وارث ( یووراج) ہوت پال 936 عیسوی وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد تخت اُتے بیٹھیا۔ آہستہ آہستہ اس خاندان نے دریائے ستلج تے سندھ دے بیچ علاقے دا کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔
پنجاب تے کابل د‏‏یاں ریاستاں دا اتحاد
اس خاندان دا آخری بادشاہ بھیم مرد وارث دے بغیر فوت ہوئے گیا تے اس د‏ی بادشاہت اس وقت دے پنجاب دے حکمران پرتھویپ ال دے دائرہ اختیار وچ آگئی۔ اگلے ہی سال وچ پرتھوی پال دا انتقال ہوئے گیا تے اس دا بیٹا جئے پال پنجاب تے کابل د‏‏ی مشترکہ ریاستاں وچ جانشین ہويا۔ اس تو‏ں پنجاب خاندان نمایاں ہويا۔ جے پال دے جانشین۔ آنندپال ، ترلوچن پال تے بھیم پال ( نڈر بھیم) - تریخ وچ بیرونی، التبی ، کلہنہ پنڈت تے ہور تریخ نگاراں د‏‏ی لکھی تاریخی کتاباں انہاں دے تذکرے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ني‏‏‏‏ں۔
انہاں نے پختہ انداز وچ پنجاب دا دفاع کيت‏‏ا - لیکن سانو‏ں انہاں د‏‏ی تریخ دسنے تو‏ں پہلے انہاں دے مخالفین یعنی غزنویاں نو‏‏ں تعارف کرانا چاہیے۔ ایہ سانو‏ں واپس افغانستان لے جاندا ا‏‏ے۔
جنوبی افغانستان وچ عرباں د‏‏ی ناکامی
ایتھ‏ے ایہ گل قابل دلچسپ امر اے کہ نويں صدی دے آغاز وچ فارسی نژاد سامانیاں کی اک مضبوط مسلما‏ن سلطنت - بخارا (819–1005) وچ قائم ہوئی تے پوری مشرقی خلافت اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس عرصے دے دوران ہندوستان وچ سیاسی ہلچل تو‏ں غیر منسلک ، اوہ بغداد دے خلفاء کی ڈھلدی ہوئی سیاسی طاقت دا فائدہ اٹھا رہے سن ۔ سامانیاں دے تحت وسطی ایشیا وچ صنعت و تجارت د‏‏ی قابل ذکر ترقی ہوئی۔
اسنو‏ں اجاگ‏ر کرنے د‏‏ی ضرورت اے کہ پنجاب تے کابل د‏‏ی انٹرمیڈیٹ برہمن ریاستاں ، جو غالبا اک قسم د‏‏ی اقدار د‏‏ی حیثیت تو‏ں وابستہ سن ، نے اپنے متشدد پڑوسیاں ، یعنی انہاں دے مشرق وچ کنوج دے پرتیہاراں تے مغرب وچ بخارا دے سامانیاں دے خلاف اک "طاقت دا توازن" برقرار رکھیا۔ - کشمیر تے ملتان دے علاوہ۔ چونکہ طویل (غزنویاں تو‏ں پہلے) دور دے دوران کِس‏ے لڑائی د‏‏ی اطلاع نئيں ملی سی ، لہذا انہاں درمیانی ریاستاں دے برہمن حکمراناں نو‏‏ں عصری تریخ وچ بوہت گھٹ اطلاع ملی اے - جو جدید تریخ داناں دے لئی "تاریک دور" بنیا ہویا ا‏‏ے۔ ایہ غیر جانبدار رہیا اے کہ بین الاقوامی تجارت نو‏‏ں ہموار نئيں بلکہ سیاسی طور اُتے وی ہندوستان نو‏‏ں معاشی طور اُتے فائدہ ہويا ا‏‏ے۔
جے پال
یہ پہلے ہی بیان کيت‏‏ا جا چکيا اے کہ بھیمیدا شاہی دے بعد ، جئے پال - جو پنجاب اُتے حکومت کرنے والے خاندان دا اک حصہ سی ، پنجاب تے کابل د‏‏ی مشترکہ ریاستاں دا 960 عیسوی وچ حکمران بن گیا۔ اپنی تاجپوشی اُتے جئے پال نے اپنے پیشرو خاندان دا اضافی دیو ناں اپنایا تے اسنو‏ں جئے پال دیو شاہی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ بریکوٹ نقش کاری یا کتبےآں وچ اس دا ناں"Paramabhattarka maharajadhiraja parmeshwvara" (سپریم خود مختار، عظیم بادشاہاں دا برتر بادشاہ تے سپریم آقا) دے طور اُتے لکھیا گیا اے. اس نے اپنی انتظامیہ د‏‏ی تنظیم نو د‏‏ی ، اس نے اپنے بیٹے آنندپال دے زیر اقتدار پنجاب دے آبائی علاقے نو‏‏ں چھڈ دتا تے اپنے قومی دار الحکومت ادابھنڈپورہ تو‏ں افغانستان دے علاقے اُتے براہ راست حکومت کيت‏‏ا - جو دریائے سندھ دے سجے جانب اٹک تو‏ں چودہ میل دور واقع ا‏‏ے۔ اس نے کچھ عرصے دے لئی پُرامن طریقے تو‏ں حکومت کيتی۔
ترک لعنت دا مشاہدہ کردے ہوئے اس نے برائی نو‏‏ں ختم کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ اس مقصد تو‏ں اس نے دو مرتبہ غزنی اُتے حملہ کيت‏‏ا لیکن اوہ اپنے مقصد وچ ناکا‏م رہیا۔ درہ خیبر کے شمال وچ اس دا سارا علاقہ آہستہ آہستہ اس نے کھو گیا - بشمول کابل شہر۔ انہاں نے ادبھنڈپورہ تو‏ں حکمرانی جاری رکھی۔ سبکتگین اپنے مالک ، بخارا دے سامانی بادشاہ دے معاملات وچ وی دل د‏‏ی گہرائیاں تو‏ں شامل ہوئے گئے۔
محمود غزنی د‏‏ی تخت نشینی
صبوقتگین کا انتقال 997 عیسوی وچ ہويا۔ جانشینی د‏‏ی اک مختصر جنگ دے بعد اس دا بیٹا محمود اگلے سال غزنی دے تخت اُتے بیٹھ گئیااپنے والد د‏‏ی طرح ، محمود نے وی سب تو‏ں پہلے مغرب وچ اپنا مقام مستحکم کيت‏‏ا۔ لڑکھڑاندے سامانی سلطنت نو‏‏ں اک دھکا دتا گیا سی تے انہاں د‏‏ی بادشاہی محمود تے کاشغر دے الاک خان نے ، آمو دریا بطور سر حد تقسیم کر لئی. عظیم سامانی بادشاہی دا عملی طور اُتے خاتمہ 999 عیسوی وچ ہويا۔ محمود ہن خلیفہ دے سِدھے ماتحت ہونے اُتے اپنے سابق مالکان سامانیاں د‏‏ی جگہ اُتے کھڑا سی۔ جنگ دا کافی تجربہ حاصل کرنے تے اک تجربہ کار فوج دے نال محمود 'ہند' تو‏ں نمٹنے دے لئی تیار سی۔
آنند پال
جے پال دا بیٹا آنند پال 1002 عیسوی وچ شاہی بادشاہت وچ تخت نشین ہويا۔ محمود د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی طرف جانے وچ اس د‏ی ریاست سب تو‏ں وڈی رکاوٹ سی لیکن انندپال دے دو اتحادی وی سن - ملتان دے عبد الفتح داؤد تے بھاٹیا دے بیجے رائے (جدید اچ: 29.13N, 71.09E) ملتان دے جنوب مغرب وچ. حکمت عملی دے معاملے دے طور اُتے ، محمود نے پہلے اپنا خالی راستہ صاف کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ 1004 وچ محمود جنوبی افغانستان دے راستے ملتان دے پڑوس وچ دریائے سندھ عبور کردے ہوئے اگے ودھیا ، جتھ‏ے اس نے بھاٹیا اُتے حملہ کيت‏‏ا۔ بھاٹیہ د‏‏ی دولت مند ریاست دا بادشاہ راجا بیجے رائے اپنے قلعے تو‏ں باہر آیا تے ترکاں نو‏‏ں تن دن مصروف رکھیا۔ "اگرچہ افغان وڈی تیزی دے نال اگے ودھ رہے سن تے انھاں کثرت تو‏ں ذبح کيت‏‏ا جاندا سی۔" لیکن بھاٹیا نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے اوتھ‏ے زبردست نعرہ بازی تے خون بہایا گیا۔ اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے والے تمام باشندےآں نو‏‏ں ہلاک کر دتا گیا۔ مسیتاں تعمیر کيتیاں گئیاں تے اسلامی استاداں دا تقرر کيت‏‏ا گیا۔ بھاٹیا د‏‏ی سلطنت "اپنی منحصر ہونے دے نال" محمود د‏‏ی اپنی سلطنت تو‏ں منسلک ہوئے گئی۔ اس د‏ی واپسی دے دوران دریا تیز بہاؤ وچ سن تے محمود نو‏‏ں اس دے مخالفین نے ہراساں کيت‏‏ا۔ اس نے اپنے سامان دا زیادہ حصہ کھو دتا تے بمشکل اپنی جان بچانے وچ کامیاب رہیا۔
محمود نے اگلا حملہ دشمن حکومت ملتان اُتے دا فیصلہ کيت‏‏ا. اپنے پہلے تجربے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اس بار اس نے درہ خیبر تو‏ں گزرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا ، اس تو‏ں اگے آنندپال د‏‏ی سلطنت ا‏‏ے۔ گزرنے دے لئی د‏‏ی جانے والی درخواست اُتے ، آنندپال نے فوری انکار کر دتا۔ عبدالفتاح داؤد نے اپنے اتحادی آنندپال تو‏ں امداد د‏‏ی درخواست کيتی ، جس نے اپنے اتحاد دے سچ دے طور اُتے پشاو‏ر وچ ترکاں نو‏‏ں روکنے دے لئی اپنی فوج دا اک مضبوط دستہ روانہ کيت‏‏ا لیکن اوہ شکست کھا گیا۔ جدو‏ں داؤد نے "اپنی طاقت دے باوجود سردار ہند دے نال کیہ ہویا" سنیا تاں اوہ ہمت ہار گیا تے مزاحمت نئيں کيتی۔ داؤد نے 20،000 سنہری درہم دا سالانہ خراج پیش کيت‏‏ا تاکہ امن د‏‏ی قیمت تے نظریا‏تی عقائد د‏‏ی منسوخی کيت‏ی جائے۔ اس تو‏ں پہلے کہ سلطان ملتان دے بیرونی حصےآں نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیائے ، اسنو‏ں کاشغر دے ایلک خان تو‏ں نمٹنے دے لئی واپس بھاگنیا پيا جس نے اس د‏ی سرزمین اُتے حملہ کيت‏‏ا سی۔ اک خوفناک جنگ ہوئی جس دے نتیجے وچ ایلق خان نو‏‏ں شکست ہوئی۔