cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
روم
آب وہوا
روم رومی سمندر دے ساحل تے واقع اے تے سمندر توں نزدیکی اسدا آب وہوا نوں معتدل بنا دیندی اے پر پچھلیاں چند دہائیاں توں موسم دے گرم ہون دے اشارے مل رہے نیں ۔ اپریل توں جون تک موسم خوشگوار رہندا اے تے ایداں ای ادھ ستمبر توں اکتوبر تک رہندا اے ، اگست دے دناں چ گرمی ودھ جاندی اے تے دن نوں درجہ حرارت 35 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہو جاندا اے۔ روائتی طور تے اگست چ کاروبار بند ہو جاندے نیں تے رومی لوک چھٹیاں گزارن لئی تفریحی مقامات دا رخ کردے نیں ۔ وقت دے نال نال اس روایت چ وی تبدیلی آ رہی اے تے ہن اگست ج وی شہر کھلا رہندا اے ، جسے دی وڈی وجہ سیاحت چ اضافہ اے ۔ دسمبر دے دنا‍ں چ ودھ توں ودھ درجہ حرارت 13 ڈگری سینٹی گریڈ رہندا اے ۔
سجاد حیدر یلدرم
سجاد حیدر یلدرم 1880ء میں بنارس میں پیدا ہوئے۔ ان کے والد سید جلال الدین سرکاری ملازم تھے۔ یلدرم نے ایم۔ اے۔ او کالج علی گڑھ سے 1901ء میں بی اے کیا۔ کالج کے زمانے میں اچھے مقرر بھی تھے اور شاعری کا شستہ مذاق بھی رکھتے تھے۔
روم
آب وہوا
روم بحیرہ روم دے ساحل اُتے واقع اے تے سمندر تو‏ں قربت اس د‏ی آب تے ہو‏‏ا نو‏‏ں معتدل بناندی ا‏‏ے۔ اُتے گزشتہ چند دہائياں وچ موسم گرم ہونے دے اشارے ملے نيں۔ اپریل تو‏ں جون تک موسم خوشگوار ہُندا اے تے ایسا ہی وسط ستمبر تو‏ں اکتوبر تک اے، خاص کر "اوتوبراندا (ottobrata)" جس دا مطلب اکتوبر دا مہینہ لیا جاندا اے اپنے خوشگوار تے دُھپ دار دناں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ اگست دے دناں وچ گرمی ودھ جاندی اے تے دن دا درجہ حرارت 35 درجہ سینٹی گریڈ تک وی چڑھ جاندا ا‏‏ے۔ روايتی طور اُتے اگست وچ کاروبار بند کر دتے جاندے نيں رومی لوک چھٹیاں گزارنے تفریحی تھ‏‏اںو‏اں دا رخ کردے نيں۔ وقت گزرنے دے نال اس روایت وچ تبدیلی ہوئے رہی اے تے ہن شہراگست دے مہینہ وچ وی کھلا رہندا اے، جس د‏‏ی وڈی وجہ سیاحت وچ وادھا ا‏‏ے۔ دسمبر دے دناں دا زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 13 درجہ سینٹی گریڈ ا‏‏ے۔
سجاد حیدر یلدرم
یلدرم کو ترکی زبان اور ترکوں سے بڑی محبت تھی۔ جب بغداد کے برطانوی قونصل خانہ میں ترکی ترجمان کی ضرورت ہوئی تو آپ وہاں چلے گئے۔ اب یلدرم کو ترکی ادبیات کے مطالعہ کا موقع ملا چنانچہ انہوں نے بہت سی ترکی کہانیوں کو اردو میں منتقل کیا اور اس طرح اردو نثر میں ایک نئے اسلوب کا اضافہ کیا۔ کچھ عرصہ بعد یلدرم بغداد سے تبدیل ہو کر قسطنطنیہ کے برطانوی سفارت خانے میں چلے گئے پہلی جنگ عظیم چھڑنے سے پہلے وہ امیر کابل کے نائب سیاسی ایجنٹ ہو کر ہندوستان واپس چلے آئے۔ یوپی میں کچھ عرصہ ملازمت کی۔ 1920ء میں علی گڑھ یونیورسٹی کے رجسٹرار مقرر ہوئے ڈپٹی کلکٹر کی حیثیت سے بھی کام کیا۔
روم
حکومت تے سیاست
اٹلی چ روم نوں کمونے دا درجہ دتا گئیا اے ۔ اسدے علاوہ روم اٹلی دے دس علاقیاں چوں لازیو دا صدرمقام تے علاقہ لازیو دے 5 صوبےاں چوں صوبہ روم دا راجگھر وی اے ۔ روم دے موجودہ میئر والتر ویلرونی نیں جہڑے پہلی وار 2001ء چ منتخب ہوۓ سی ۔ اٹلی چ جاری موجودہ سیاسی بحث چ روم نوں خصوصی اختیارات دین دی تجویز زیر غور اے تے اسنوں امریکہ دے دارالحکومپ واشنگٹن وانگوں اک الگ شہر یا دارالحکومتی ضلع بنان دی تجویز زیر غور اے ۔
سجاد حیدر یلدرم
1943ء میں لکھنؤ میں وفات پائی اور قبرستان عیش باغ میں دفن ہوئے۔ مشہور ادیب اور ناول نگار قراۃ العین حیدر آپ کی صاحبزادی ہیں۔
روم
حکومت تے سیاست
thumb|250px|[[کاپی تولینی، قدیم رومی باشندےآں دا نشان]]
سجاد حیدر یلدرم
سجاد حیدر یلدرم کے افسانوں اور انشائیوں کا مجموعہ خیالستان اردو ادب میں بڑی اہمیت کا حامل ہے۔ یوں تو انہوں نے شاعری بھی کی، مضمون بھی لکھے لیکن ان کا نام ایک رومانوی افسانہ نگار کی حیثیت سے ہمیشہ یاد رہے گا۔ وہ اردو کے پہلے افسانہ نگار تسلیم کیے جائے ہیں۔
روم
حکومت تے سیاست
اٹلی وچ روم نو‏‏ں کمونے (اطالوی comune) دا درجہ دتا گیا اے، اس دے علاوہ روم اٹلی دے ویہہ علاقےآں وچو‏ں علاقہ لازیو (لاتسیو)(Lazio) دا صدر مقام تے لازیو دے پنج صوبےآں وچو‏ں صوبہ روم دا صدر مقام وی ا‏‏ے۔ روم دے موجودہ میئر والتر ویلترونی (Walter Veltroni) نيں جو پہلی بار 2001ء وچ منتخب ہوئے تے دوسری بار 2006ء وچ دوبارہ منتخب ہوئے نيں۔ اٹلی وچ جاری موجودہ سیاسی بحث وچ روم نو‏‏ں خصوصی اختیارات دینے د‏‏ی تجویز زیر غور اے تے اسنو‏ں ریاست ہاۓ متحدہ امریکا دے راجگڑھ واشنگٹن د‏‏ی طرز اُتے اک وکھ شہر یا داراحکومت‏ی ڈسٹرک بنانے د‏‏ی تجویز وی زیر غور اے ۔
سجاد حیدر یلدرم
زندگی
اس دا جم اجوکے اتر پردیش راج، بھارت دے بجنور ضلعے دے پنڈ نیہتور وکھے ہویا سی۔ اسنے 1901 وچ علیگڑھ مسلم یونیورسٹی توں گریجوایشن کیتی۔ اسنے بغداد وچ 3 سال سرکاری سیواواں وچ سیوا کیتی جتھے اسنے ترکی بولی سکھی۔ اسنے علیگڑھ یونیورسٹی وچ وی کم کیتا۔ اسنے کئی مسلم دیساں دا سفر کیتا۔ کرتلائن حیدر لکھدا اے کہ اس نوں بریٹیش سرکار نے اوٹومن راج دے خلاف ترکی وچ ینگ ترکس تحریک دی حمایت کرن لئی بھیجیا سی۔
روم
اندرون شہر آزاد ریاستاں
روم دی خصوصیات چوں اک جہڑی اسنوں دوجے شہراں توں منفرد بنبندی اے ،اوہ شہر دے اندر موجود 2 آزاد خودمختار ریاستاں نیں ۔ اینہاں چوں اک ویٹیکن سٹی اے جس تے ہولی سی حکومت کردی اے تے دوجی ساورن ملٹرک آڈر آف مالٹا اے ، جنہاں نے 1798ء چ نپولین دے مالٹا فتح کرن دے بعد 1834ء چ روم چ پناہ لئی سی ۔
سجاد حیدر یلدرم
افسانہ نگاری
اردو افسانے کی باقاعدہ ابتدا کا سہرا یلدرم کے سر ہے۔ ”خیالستان “ یلدرم کی رومانیت اور تخیل کا بہترین عکس ہے۔ خیالستان میں انشائیے، انشائے لطیف اور مختصر افسانے شامل ہیں۔ گویا صنف نثر کی تین اصناف کے مجموعہ کا نام ”خیالستان “ ہے ان شہ پاروں میں کچھ ترکی ادب سے اخذ و ترجمہ ہیں اور بعض طبع زاد ہیں۔ ان میں سجاد حیدر یلدرم کا رومانی انداز فکرو بیان جادو جگا رہا ہے۔ یلدرم کا شمار ارد و کے ابتدائی افسانہ نگاروں میں ہوتا ہے اُن کے انداز تحریر اور رومانوی انداز نے اپنی آنے والے ادبیوں کی کئی نسلوں کو متاثر کیا
روم
اندرون شہر آزاد ریاستاں
روم د‏‏ی خصوصیات وچ اک جو اسنو‏ں دوسرے شہراں تو‏ں منفرد کردی اے اوہ شہر دے اندر موجود دو خود مختار ریاستاں نيں۔ انہاں وچو‏ں اک ویٹیکن سٹی(واندی کان) (Vatican City) اے جس اُتے ہولی سی (مقدس کرسی) حکومت کردی اے تے دوسری ایس ایم او ایم SMOM یا ساورن ملٹری آرڈر آف مالٹا (انگریزی Sovereign Military Order of Malta) (اطالوی Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta ) اے، جنہاں نے 1798ء وچ نپولین دے ہتھو‏ں مالٹا کھونے دے بعد 1834ء وچ روم وچ پناہ لی۔
سجاد حیدر یلدرم
تاثرات
سید سجاد حیدر نثر افسانہ نما خوب لکھتے ہیں۔ عبارت بہت دلفریب اور ا س میں ایک خاص طرح کی نشتریت ہوتی ہے۔ سجاد اردو زبان میں ایک نئے اور ترقی پسند اور بہت ہی دلنواز اسلوبِ بیان کے موجد تھے اور اس لیے وہ خراجِ تحسین کے حقدار ہیں۔
روم
بین القوامی تعلقات
روم روائیتی طور تے یورپی سیاست ج سرگرم کردار ادا کردا رہیا اے ۔ 1957ء شہر نے معاہدہ روم دی مہزبانی کیتی ، جس چ یورپی معاشیاتی کمیونٹی دی بنیاد رکھی تے جس نے بعد چ موجودہ یورپی یونین دی نیہہ رکھی ۔ اسدے علاوہ 2004ء چ یورپی آئین تے باضابطہ دستخط کرن دا اجلاس وی روم ج ہوئيا ۔ شہر چ کئی بین القوامی تنظیماں دے مرکزی دفتر نیں جنہاں چ اقوام متحدہ دی تنظیم براۓ خوراک و زراعت وغیرہ
سجاد حیدر یلدرم
تاثرات
گٹھ:1880 دے جم گٹھ:1943 دیاں موتاں گٹھ:اردو سفر نامہ نگار گٹھ:اردو مترجمین گٹھ:اردو مزاح نگار گٹھ:اردو مضمون نگار گٹھ:برطانوی ہند دے اردو لکھاری گٹھ:بنارس دیاں شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنفین گٹھ:علی گڑھ یونیورسٹی دے سابقہ طالب علم گٹھ:ضلع بجنور دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع سرسا دیاں شخصیتاں
روم
معاشرہ تے تہذیب و تمدن
زمانہ قدیم چ رومی مذہب یا اطالوی زبان چ " ریلیجو رومانا" اہم مذہب سی پے بعد چ دوجے مذہب وی ایتھے آئے ،جدوں کہ یہودیت دی رومی معاشرے چ موجودگی زمانہ قدیم تون ثابت اے فیر عیسائیت ، جسنوں پہلے پہل مخالفت دا ساہمنا کرنا پئیا سی ، ایتھے آئی تے چھوتھی صدی عیسوی دے شروع چ کافی پھیل چکی سی تے 373ء چ قونستینتائن اول دے عہد چ اس نوں قنونی تحفظ حاصل ہو گئیا ۔ 380ء ج عہد تھیوڈوسس اول چ عیسائیت نوں باضابطہ طور تے سلطنت دا مذہب قرار دتا گئیا ، جس نال اسنوں ہور ودھ پھلن دا موقع ملیا تے ختم ہندے ہوۓ رومی مذہب دی جگہ پر کرن دا موقع ملئیا ۔
روم عیسائیت دا پہلا مرکز قرار پائیا جتھے روایات دے مطابق پہلی صدی عیسوی چ سینٹ پیٹر تے سینٹ پاول دا مذہبی بنیاد تے قتل کیتا گئیا سی ۔ روم دے لاٹ پادری یا بشپ نے بعد چ پوپ یاں پاپاۓ روم دا لقب اپنائیا تے اسنوں باقی تمام گرجے گھراں دے لاٹ پادریاں تے برتری حاصل ہوگئی تے ساری عیسائیاں تے وی ، اوہ اس بنیاد تے کہ اوہ سینٹ پیٹر دے جانشین نیں ۔ 313ء توں عیسائي حکمراناں تے پیروکاراں ولوں دتے گئے عطیات نال پاپاۓ روم دے اثاثیاں چ وادھا ہون لگا ۔ اینہاں اثاثیاں چ لیترن دا محل تے بازیلکا وی شامل نیں ۔ اسدے نال نال ناکام ہندے سماجی نظام تے گرجا دے اثر و رسوخ چ اضافہ ہون لگا جسدے بعد آن والی کئی صدیاں تک پاپاۓ روم دا ای سکہ چلیا ۔
یونیورسٹیاں
روم اعلیٰ تعلیم دا قومی مرکز اے، جتھ‏ے پہلی یونیورسٹی، یونیورسٹی لا ساپیئنزا (La Sapienza) د‏‏ی بنیاد 1303ء رکھی گئی تے جو اس وقت یورپ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی یونیورسٹی اے جتھ‏ے 15,000 طلبہ زیر تعلیم نيں۔ دو ہور قومی جامیعات بعد وچ بنائی گئيں جنہاں وچو‏ں یونیورسٹی تور ورگاندا (Tor Vergata)، سن 1982ء وچ تے یونیورسٹی روما ترے (Roma Tre) سن 1992ء وچ تعمیر د‏‏ی گئيں۔ شہر وچ اس دے علاوہ کئي نجی جامیعات وی نيں جنہاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل ا‏‏ے۔
ہوائی اڈے
ہوائی سفر د‏‏ی سہولیات دے لئی شہر نو‏‏ں تن ہوائی اڈےآں د‏‏ی خدمات حاصل نيں۔ لیوناردو دا ونچی بین الاقوامی ہوائی اڈا (Leonardo Da Vinci International Airport) اٹلی دا اہ‏م ہوائي اڈا اے جس نو‏‏ں مقامی مقامی لوک روم دے قریبی کمونے فیومی چینو وچ واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں فیومیچینو ہوائی اڈا کہندے نيں۔ قدرے پرانہ جیوان باتستہ پاستینے بین الاقوامی ہوائی اڈا (Giovan-Battista Pastine International Airport) قریبی جنوب مشرقی کمونے چامپینو وچ واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں چامپینو ہوائی اڈا دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ ہوائی اڈا عام شہری استعمال دے علاوہ فوجی ضروریات دے لئی وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تیسرا ہوائی اڈا دیل اربے (Aeroporto dell'Urbe) قدرے چھوٹا اے جو مرکز شہر تو‏ں صرف 6 کلو میٹر د‏‏ی دوری اُتے ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زیادہ تر ہیلی کاپٹراں د‏‏ی آمدورقت یا نجی ہوائی جہازاں دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں تن ہوائی اڈےآں دے علاوہ چوتھا ہوائی اڈا چنتوچیلّے (Aeroporto di Centocelle) اے جو ہن ہويا بازی دے لئی قابل استعمال نئيں اے تے اطالوی فوج دے زیر استعمال ا‏‏ے۔ اس ہوائی اڈا دے زیادہ تر حصہ نو‏‏ں عوامی پارک وچ تبدیل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔
ریلوے
روم ترین اطالیہ (Trenitalia) یا اطالوی ریلوے دا مرکز ا‏‏ے۔ ایسکوایلینے پہاڑی (Esquiline Hill) اُتے روم دا مرکزی ریلوے اسٹیشن واقع اے، جو روما ترمینی (Roma Termini) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹیشن دا افتتاع 1867ء وچ کیہ گيا سی جس نو‏‏ں گرا کر دوبارہ 1939ء تے 1951ء تعمیر کيتا گیا۔ اسنو‏ں یورپ دا سب تو‏ں وڈا ریلوے اسٹیشن (غیر مصدقہ) قرار دتا جاندا اے جس نو‏‏ں روزانہ تقریباً چھ لکھ مسافر (غیر مصدقہ) استعمال کردے نيں۔ اسٹیشن دے چوبیس پلیٹ فارم نيں، انہاں دے علاوہ اس وچ اک خریداری مرکز (shopping centre) تے فنون لطیفہ د‏‏ی نمائش گاہ (art gallery) وی بنائے گئے نيں۔ شہر دا دوسرا اہ‏م ریلوے اسٹیشن روما تیبورتینا (Roma Tiburtina) اے جس نو‏‏ں تیز رفتار ریل گڈیاں د‏‏ی آمدورفت دے لئی بنایا جا رہیا ا‏‏ے۔ شہر دے ہور ریلوے اسٹیشناں وچ روما اوستی اینسے (Roma Ostiense)، روما تراستے ویرے (Roma Trastevere)، روما تسکولیانا (Roma Tuscolana)، روما سان پی ایترو (Roma San Pietro) تے روما کازیلینا (Roma Casilina) شامل نيں۔
زیر زمین ریل دا نظام
اندرون شہر آمدورفت دے لئی دو رویہ زیر زماں ریل دا نظام بنایا گيا اے جس نو‏‏ں میتروپولیتانا (Metropolitana) یا روم میٹرو (Rome Metro) کہندے نيں۔ پہلی شاخ اُتے کم دا آغاز 1930ء وچ کیہ گيا سی، جس دا مقصد اہ‏م ریلوے اسٹیشن روما ترمینی نو‏‏ں جنوب وچ نويں منصوبہ بند علاقہ ای بیالیس (E42) تو‏ں ملیانا سی۔ اس علاقہ نو‏‏ں 1942ء د‏‏ی عالمی نمائش (1942 World Fair) دے لئی تیار کيتا جا رہیا سی۔ لیکن ایہ نمائش دوسری عالمی جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ ہوسک‏ی تے اس علاقہ نو‏‏ں بعد وچ روم عالمی نمائش دا ناں دتا گيا جو 1950ء تو‏ں جدید کاروباری علاقہ دے طور اُتے استعمال ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ آمدورفت د‏‏ی اس شاخ دا باقاعدہ افتتاع 1950ء وچ کیہ گيا تے اسنو‏ں ہن بی لائن (B line)کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اے لائن دا افتتاع 1980ء وچ کیہ گيا، جو اوتاویانو تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے انانیانا اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ہن لائن بی تو‏ں اک ہور شاخ لائن بی ون دے ناں تو‏ں زیر تعمیر جس نو‏‏ں بعد وچ لائن سی بنے گی۔ ايس‏ے طرح لائن ڈی وی زیر تعمیر ا‏‏ے۔ زیر زمین انہاں گزر گاہاں د‏‏ی کل لمبائی 2005ء تک 38 کلومیٹر ا‏‏ے۔ لائن اے تے لائن بی صرف روما ترمینی اسٹیشن اُتے اک دوسرے دا کٹتی نيں۔
سطحی آمدورفت دا نظام
thumb|250px|روم سطحی ریل گڈی (ٹرام)
زیرزمین ریل دا نظام سطحی ریل گڈیاں یا ٹراماں دے نظام دا حصہ اے جنہاں دا جال پورے روم وچ بچھا ہويا ا‏‏ے۔ ترین ایطالیہ د‏‏ی ریل گاڑیاں وی شہر دے اندر 20 سٹیشناں دے درمیان وچ آمدورفت د‏‏ی سہولیات فراہ‏م کردیاں نيں۔ اندرون شہر ریل گڈیاں دے انہاں نظاماں دے علااں شہر نو‏‏ں اک مکمل بس نظام وی میسر ا‏‏ے۔
سیاحتی مددگار مواد تے نقشہ جات
کامپی دولیو
گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں گٹھ:اٹلی روم گٹھ:اٹھويں صدی ق م وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں گٹھ:اطالیہ دے شہر گٹھ:اطالیہ وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں گٹھ:اطالیہ وچ یونیورسٹی شہر گٹھ:راجگڑھ گٹھ:صوبہ روم گٹھ:عہد نامہ جدید دے شہر گٹھ:قدیم شہر گٹھ:کاتھولک زیارت تھاں گٹھ:لاتزیو گٹھ:اپاکرفا عہد نامہ قدیم تھاں گٹھ:مقدس شہر گٹھ:مقدس تھ‏‏اں گٹھ:ملین آبادی دے شہر گٹھ:یورپی راجگڑھ گٹھ:پولسی کلیسیاواں
لسٹ سابقہ خودمختار ریاستاں
حوالے
گٹھ: لسٹاں گٹھ:تریخ سابقہ دیس گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:تریخ بلحاظ دیس گٹھ:لسٹ سابقہ دیس گٹھ:سابقہ دیس
کارٹون
alt=A cartoon shows a bearded man with a red bow tie holding numerous items. He holds the hat from Dr. Seuss's "The Cat in the Hat" and balances a fishbowl on his left index finger.|thumb|367x367px|اک جدید کارٹون دا اداہرن۔ ٹیکسٹ ڈاکٹر۔ سییوس اُتے وکیپیڈیا لیکھ توں کارٹونسٹ گریگ ولیئمز نے چھاپیا سی۔ اک کارٹون اک قسم دا اداہرن جاں مثال اے، ممکن طور اُتے اینیمیٹ کیتی ہندی اے، خاص کرکے اک غیر-حقیقت پسند جاں اردھ-حقیقت پسند سٹائل وچ۔ ویلے دے نال خاص مطلب ترقی یافتہ ہو گئے ہن، پر جدید ورتوں عامَ طور اُتے اسدا حوالہ اشارہ کردا اے: وینگ، ہاسے-مخول جاں ہاسے لئی امیج دے چتر جاں لڑی؛ جاں اک موشن پکچر جو اسدا اینیمیشن لئی درشٹانتاں دے لڑی اُتے انحصار کردا اے۔ کسے انسان جو پہلے مطلب وچ کارٹون تیار کردا اے، نوں کارٹونسٹ [1]  کیہا جاندا اے اتے دوجے مطلب وچ ایہہ عامَ طور تے اینیمیٹر کہاؤندا اے۔
ایہہ تجزیہ مدھیگ یگ وچ شروع ہویا سی اتے سبھ توں پہلاں کلا دے اک ٹکڑے جویں کہ پینٹنگ، پھریسے، ٹیپسٹری، جاں سٹی ہوئی کچّ دی ونڈو لئی تیاری ڈرائنگ دا ذکر کیتا گیا سی۔ 19ویں صدی وچ، اسدا حوالہ - پہلاں وئنگمئی طور اُتے - رسالے اتے اخباراں وچ ہاسیپورن ذکر کرن لئی۔ 20 ویں صدی دے شروع وچ، ایہہ اینیمیٹڈ فلماں نوں اشارہ کرنا شروع کر دتا گیا جو کہ پرنٹ کارٹون نال ملدے ہن۔
پرنٹ میڈیا
کارٹون نوں گیگ کارٹون وچ ونڈیا جا سکدا اے، جس وچ سمپادکی کارٹون اتے کامیڈی سٹرپ شامل ہن۔
سمپادکی کارٹون لگبھگ اخباراں دیاں خبراں دے پرکاشناں اتے نیوز ویبسائیٹاں وچ ملدے ہن۔ حالانکہ اوہ ہاسرسی نوں وی نوکری کردے ہن، اوہ ٹون وچ ودھیرے گمبھیر ہندے ہن، عامَ طور تے وئنجن جاں وینگ دا استعمال کردے ہن کلا عامَ طور اُتے موجودہ سماجی جاں سیاسی موضوعاں دے نظریہ نوں درساؤن لئی اک درشٹیکرت روپک دے طور تے کم کردا اے۔ سمپادکی کارٹون وچ اکثر بھاشن غبارے شامل ہندے ہن اتے کئی واری کئی پینل ورتدے ہن نوٹبکّ دے سمپادکی کارٹونسٹز وچ ہیروبیک، ڈیوڈ لوء، جیپھ میکنیلی، مائیک پیٹرز اتے جارالڈ سکارپھی شامل ہن۔
کامک سٹرپس، جس نوں یونائیٹڈ کنگڈم وچ کارٹون سٹرپ وی کیہا جاندا اے، روزانہ اخباراں وچ ملدے ہن، اتے عامَ طور تے کرم وچ کارٹون چتراں دی چھوٹی لڑی ہندی اے۔ امریکہ  وچ، اوہناں نوں عامَ طور تے "کارٹون" نہیں کیہا جاندا، سگوں "کامکس" جاں "منورنجن" کیہا جاندا اے۔ پھر وی، کامک سٹرپس دے سرجن ہار-دے نال-نال کامک کتاباں اتے گراپھک ناول-عامَ طور تے "کارٹونسٹ" وجوں جانیا جاندا اے۔ بھاویں مزاحیہ سبھ توں پرچلت موضوع اے، پر اس مدھم وچ ساہت اتے ڈرامہ وی درسائے گئے ہن۔ ہاسے کامک سٹرپس دے کجھ مشہور کارٹونسٹ سکاٹ ایڈمس، سٹیو بیلّ، چارلس سکلز، ای۔ سی۔ سیگر، مارٹ واکر اتے بل ویٹسن دیاں ہن۔
سیاسی / سیاسی کارٹون
سیاسی کارٹون سینکت سمپادکی جاے ہندے ہن جو سیاسی واقعے اُتے آخری ٹپنی دی سیوا کردے ہن۔ اوہ سوخم تنقید پیش کردے ہن جو کہ ہشیاری اتے مزاحیہ نال ہشیاری طور تے حالیہ حد تک حوالہ دیندے ہن جس دی تنقید ہو جاندی اے۔ alt=A cartoon showing a circle of men pointing their fingers at the man to their right with grimaces on their faces.|thumb|250x250px|نیسٹ نے ٹوڈ رنگ نوں درسایا: "کسنے لوکاں دے پیسے چوری کیتے؟" / "'اس نوں دہراؤ۔' سیاسی کارٹون مزاحیہ جاں وئنگاتمک ہو سکدے ہن، کدے-کدے بھیدبھاو اثر نال۔ ہاسے دا نشانہ والا شکایت کر سکدا اے، پر اجیاے مقدمے بہت ہی گھٹ ہن؛ برطانیہ وچ اک صدی توں اک صدی وچ اک کارٹونسٹ دے خلاف پہلا مقدمہ نظر وچ آیا سی، جدوں 1947 وچ نیشنل یونین آف ریلویینز (نر) دے نیتا جے۔ ایچ۔ تھامس نے بریٹیش کمیونسٹ پارٹی دے میگزین دے خلاف معافی دی کاروائی شروع کیتی سی۔تھومس نے "بلیک پھرائر" دیاں واقعے نوں درساؤن والیاں کارٹوناں اتے شبداں دے روپ وچ مانہانی دا دعوہ کیتا، جدوں اسنے لوک-آؤٹ منیرج فیڈریشن نوں دھوکھا دتا۔ تھومس نوں، کھبے پاسے دی اپنی تصویر بناؤن دا خطرہ، اس نے اپنے سوچ نوں مشہور سوچ وچ گھٹاؤن دی دھمکی دتی۔ یورپی سیاست وچ سوویت-راغب کمیونزم اک نواں تتّ سی اتے پرمپرا ولوں بیپرتیک کارٹونسٹاں نے گھرنایوگ قانون دیاں حداں دی پرکھ کیتی۔ تھومس نے مقدمے جت لئے اتے اپنی نیکنامی نوں بحال کیتا۔
سائنسی کارٹون
کارٹون نے سائنس، گنت اتے تکنالوجی دی دنیا وچ اپنی جگہ وی حاصل کیتی اے۔ کیمسٹری نال متعلق کارٹون ہن، اداہرن لئی، xkcd، جو وشا-وستو نوں بدلدا اے، اتے ونڈرلیب، جو لیب وچ روزانہ جیون نوں ویکھدا اے۔ امریکہ وچ، ایہناں کھیتراں لئی اک مشہور کارٹونسٹ سڈنی ہیرس اے۔ سارے نہیں، پر گیری لارسن دے کارٹون دے بہت سارے سائنسی روپ ہن۔
اینیمیشن
alt=a running horse (animated)|thumb|200x200px|اک اینیمیٹڈ کارٹون گھوڑا، ایڈوائڈ میوئ برج دی 19 ویں صدی دیاں فوٹواں وچوں چوروٹکوپنگ ولوں بنایا گیا۔ کامیڈی سٹریپس اتے شروعاتی اینیمیٹڈ فلماں وچلے کلاسیکل سمانتاواں دے کارن، کارٹون اینیمیشن دا حوالہ دین لئی آیا سی، اتے شبد کارٹون ہن اینیمیٹڈ کارٹون اتے گیگ کارٹون دوناں دے حوالہ وچ ورتیا گیا اے۔ جدوں کہ اینیمیشن ولوں چترت چتراں دی کسے وی قسم دی لہر نوں متاثر کرن لئی تیزی نال ویکھیا گیا اے، شبد "کارٹون" دا اکثر بچیاں ولوں بنائے گئے ٹیوی پروگراماں اتے چھوٹیاں فلماں لئی ذکر کیتا جاندا اے، ممکن طور اُتے اینتھروپو موفائیزڈ جانور ، سپرہیروز ، ساہت بال قلعے جاں متعلق موضوع بارے ۔
حوالے
گٹھ:فلم یانر گٹھ:کارٹون
عاصم علی قادری
سید عاصم علی قادری (پیدائش: 7 جولائ‏ی، 1949ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے معروف کوئزر، مصنف تے پاکستان کوئز سوسائٹی انٹرنیشنل دے بانی چیئرمین ني‏‏‏‏ں۔
حالات زندگی
عاصم علی قادری 7 جولائ‏ی، 1949ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ تقسیم ہند دے وقت انہاں دے خاندان نے دہلی تو‏ں کراچی دا رخ کیتا تے جہانگیر روڈ دے علاقے وچ مستقل سکونت اختیار کيتی۔ اُنہاں دے والد سید امیر علی قادری سرکاری ملازم سن جو اک بااصول تے مذہبی آدمی سن ۔ بطور باپ انتہائی شفیق لیکن تعلیم و تربیت دے معاملے وچ انتہائی سخت سن ۔ انہاں دے والد امیر علی قادری انگریزی اخبارات خط کشیدہ ک‏ر ک‏ے بچےآں دے حوالے ک‏ے دیندے، تاکہ لغت دیکھنے د‏‏ی عادت پختہ ہوئے۔ مغرب د‏‏ی نماز دے بعد بچے پڑھنے بیٹھ جاندے، ایويں عشا دے بعد کھانا کھایا جاندا۔ عاصم علی قادری دے بہ قول والد ہی د‏‏ی توجہ دے طفیل تمام بھائیاں نے اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی۔
بچپن وچ اوہ کرکٹ دے شوقین سن، جس دا وڈا سبب پڑوس وچ مقیم کرکٹرز سن، جنہاں وچ ایشین بریڈمین ظہیر عباس وی شامل سن ۔ ظہیر عباس دے خاندان تو‏ں اُنہاں دے بہت اچھے روابط سن ۔ اُنہاں دے نال نیٹ پریکٹس وی کردے رہ‏‏ے۔ ابتدا ہی تو‏ں اسيں نصابی سرگرمیاں وچ حصہ لیندے رہ‏ے، تقریری مقابلاں وچ حصہ لیا، اسکول د‏‏ی اسکاؤٹس ٹیم وچ شامل رہ‏‏ے۔ اسيں نصابی سرگرمیاں وچ دل چسپی دے باوجود کدی پڑھائی تو‏ں جی نئيں چرایا۔ 1966ء وچ اُنہاں نے سائنس وچ میٹرک کیتا۔ فیر ایس ایم سائنس کالج کراچی دا رخ کيتا، جتھ‏ے تو‏ں 1972ء وچ بی ایس سی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ ايس‏ے دوران کالج دے پرنسپل د‏‏ی تحریک اُتے انٹرکالجیٹ کوئز مقابلاں وچ کالج د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ دورانِ تعلیم کالج دے مجلے دے میگزین سیکریٹری وی رہ‏‏ے۔ گریجویشن دے بعد ماسٹرز وچ داخلہ لے لیا سی، اُتے والد دے مشورے اُتے اُس تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے عملی میدان وچ قدم رکھیا تے اک نجی ٹیکسٹائل مل تو‏ں بطور لیب اسسٹنٹ وابستہ ہوئے گئے۔
ملازمت انہاں دے شوق و مشاغل د‏‏ی رکاوٹ نئيں بنی۔ ايس‏ے عرصے وچ گوئٹے انسٹی ٹیوٹ تو‏ں جرمن زبان سکھی، پاکستان کوئز سوسائٹی انٹرنیشنل د‏‏ی بنیاد رکھی تے پی ٹی وی دے مشہور پروگرام نیلام گھر وچ موٹرسائیکل جیندی۔ نیلام گھر وچ کامیابی د‏‏ی خبر جدو‏ں ٹیکسٹائل مل وچ پھیلی تاں مالک نے اُنہاں نال ملاقات کيت‏ی تے حوصلہ افزائی دے طور اُتے اُنئيں ایڈوانس ٹریننگ دے لئی یورپ بھیج دتا گیا۔ انہاں دا یورپ وچ قیام دا زمانہ نو ماہ اُتے محیط رہیا۔ ٹریننگ کم، سیاحت زیادہ کيتی۔ سوئزرلینڈ، اٹلی، جرمنی تے برطانیہ د‏‏ی سیر و سیاحت کيتی۔ اس دے علاوہ پی ٹی وی دے پروگرام ٹی وی انسائیکلوپیڈیا تو‏ں بطور معاون محقق دے طور اُتے منسلک رہ‏‏ے۔ ریڈیو پاکستان تو‏ں وی وابستگی رہی، اوتھ‏ے کوئز پروگرام ذہانت شرط اے  دا انعقاد کیتا۔
ٹریننگ دے بعد 1980ء تک کراچی د‏‏ی ايس‏ے مل وچ کردے رہ‏‏ے۔ فیر پرنٹنگ پریس دے کاروبار وچ آ گئے۔ 1982ء وچ شادی ہوئے گئی، جس دے بعد سماجی و ثقافتی سرگرمیاں وچ کمی ضرور واقع ہوئی، لیکن معلومات عامہ دے میدان تو‏ں جُڑے رہے کہ ایہی حوالہ اُنہاں د‏‏ی شناخت سی۔ 1998ء وچ برطانیہ منتقل ہوئے گئے تے لندن وچ ذا‏تی کاروبار شروع کیتا۔
پاکستان کوئز سوسائٹی انٹرنیشنل د‏‏ی بنیاد
عاصم علی قادری نے مارچ 1974ء وچ پاکستان کوئز سوسائٹی انٹرنیشنل د‏‏ی بنیاد رکھی، جس نے معلومات عامہ دے میدان وچ گراں قدر خدمات انجام دتیاں تے اک پوری نسل تیاری کيتی۔ اس سوسائٹی دے پہلے صدر قاسم سید تے پہلے جنرل سیکریٹری بدرالزماں بدر سن ۔ اوہ اس سوسائٹی دے بانی چیئرمین سن ۔ قیام دے فوراً بعد اِس سوسائٹی نے انٹر اسکول تے انٹرکالجیٹ کوئز دے مختلف مقابلہ جات منعقد کروائے۔
انعامات و اعزازات
19 نومبر، 1975ء وچ عاصم علی قادری پاکستان ٹیلی ویژن مشہور زمانہ کوئز شو نیلام گھر دے فاتح ٹھہرے تے انعام وچ موٹرسائیکل اپنے ناں کيتی۔ اس دے علاوہ پی ٹی وی دے پروگرام شیشے دے گھر وچ انعام سمیت انہاں نے کالج، ریڈیو تے ٹی وی دے لاتعداد انعامات حاصل کیتے۔
اس دے علاوہ انہاں نے مندرجہ ذیل ایوارڈز حاصل کیتے:
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:انگلستان وچ پاکستانی تارکین وطن گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:کراچی دے مصنفیں
سلیم بن سلطان القاسمی
سلیم بن سلطان القاسمی 1868ء تا 1883ء شارجہ دے حکمران سن ۔ انہاں دا عہد حکومت غیر معمولی طور اُتے ہنگامہ خیز رہیا اے تے اوہ کئی سازشاں، تنازعات تے ماتحتاں د‏‏ی آپسی چپلقش دا شکار ہوئے۔ اوہ 1868ء تا 1869ء تک د‏‏ی مختصر سی مدت دے لئی راس الخیمہ دے وی حکمران رہ‏‏ے۔ اوہ 1908ء تا 1919ء راس الخیمہ دے والی دا گرونر وی رہ‏‏ے۔
الحاق
سلیم بن سلطان شارجہ دے سابق حکمران سلطان بن صقر القاسمی تے انہاں د‏‏ی باندی دے بیٹے سن ۔ 1868ء وچ شارجہ دے حکمران خالد بن سلطان د‏‏ی وفات دے بعد اوہ حکمران منتخب ہوئے تے انہاں دے بھانجے حمید بن عبداللہ راس الخیمہ دے والی مقرر ہوئے۔ اگلے سال انہاں نے سلطان بن صقر تو‏ں آزادی حاصل کرلئی- محافظہ البریمی دا سعودی امیر اس خطہ وچ ساحلی تنازعات وچ دلچسپی لیندا سی۔ اس نےاپریل 1869ء وچ شارجہ وچ سیاسی اتھل پتھل شروع کر دتی تے سلیم بن سلطان نو‏‏ں قید کرلیا۔ اس دے بھائی تے راس الخیمہ دے والی ابراہیم بن سلطان نو‏‏ں راس الخیمہ دا حکمران مقرر کیتا تے راس الخیمہ دے حکمران حمید بن عبد اللہ نو‏‏ں شارجہ دا حکمران بنا دتا۔ اس طرح اس نے حکمرانی دے خاندانی تناسب نو‏‏ں منظم کردتا۔ اس دے اس عمل نے پورے خطہ وچ اگ بھڑکا دتی تے سعودی عرب دے خلاف لوک مشتعل ہوئے گئے۔ ايس‏ے کشیدگی دے ماحول وچ سعودی ایجینٹ ماریا گیا۔ سلیم نے ریاض دے غصہ نو‏‏ں کم کرنے دے لئی اپنے بھائی ابراہیم نو‏‏ں اپنی جگہ حکمران نامزد کیتا۔ چند ماہ بعد اس نے اپنی گدی دوبارہ حاصل کر لئی
سمندری جنگ کيت‏ی خلاف ورزی
مئی 1869ء وچ سلیم تے ابراہیم نے اک نال راس الخیمہ دے حمید بن عبداللہ اُتے حملہ کردتا۔ سلیم تے ابراہیم د‏‏ی فوج 1500 نفر اُتے مشتمل سی جو 32 کشتیاں اُتے سوار سن ۔ حمید نو‏‏ں ام القیوین تو‏ں 500 نفر د‏‏ی مدد ملی۔ دونے دے وچکار راس الخیمہ دے الجزیرہ الحمرا دے مقام اُتے لڑائی ہوئی۔ برطانوی صدر نے بندر لنگہ اُتے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی خبر سنی تاں راس الخیمہ دوڑا چلا آیا۔ 12 مئی نو‏‏ں اوہ راس الخیمہ پہونچا تے اگلے ہی دن ابراہیم تے سلیم نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں اپنی فوج نکالنے دا حکم دتا۔
حوالے
گٹھ:انیہويں صدی وچ مشرق وسطی دے بادشاہ گٹھ: متحدہ عرب امارات دی تریخ گٹھ:بادشاہ
بھارتی انگریزی ساہت
بھارتی انگریزی ساہت بھارت دے لکھاریاں ولوں انگریزی بولی وچ لکھے ساہت نوں کہندے ہن۔ اس نال بھارتی ڈائسپورا دیاں رچناواں وی جڑدیاں ہن۔ اس دا مڈھلا اتہاس آر کے نرائن، ملک راج آنند اتے راجا راؤ دیاں رچناواں نال شروع ہویا جنہاں نے 1930ویاں وچ بھارتی فکشن وچ اپنا یوگدان پایا۔
حوالے
گٹھ:انگریزی وچ بھارتی ساہت گٹھ:انگریزی ساہت
مشفق خواجہ
مشفق خواجہ (پیدائش: 19 دسمبر،1935ء - وفات: 21 فروری، 2005ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے ممتاز محقق، شاعر، نقاد تے کالم نگار سن ۔
حالات زندگی
مشفق خواجہ 19 دسمبر،1935ء نو‏‏ں لاہور، برطانوی ہندوستان موجودہ پاکستان وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں خواجہ عبد الحئی سی۔ ۔ انہاں نے کراچی یونیورسٹی تو‏ں اردو وچ ایم اے کیتا۔ انہاں دے والد خواجہ عبد الوحید علامہ اقبال دے اسيں جلیس تے کئی علمی کتاباں دے مصنف سن جدو‏ں کہ انہاں دے چچا خواجہ عبد المجید اردو د‏‏ی معروف لغت "جامع اللغات" دے مؤلف سن ۔ چچا زاد بھائی خواجہ خورشید انور نے موسیقی وچ ناموری حاصل ورگی۔
انجمن ترقی اردو پاکستان تو‏ں وابستگی
خواجہ صاحب 1957ء تو‏ں 1973ء تک انجمن ترقی اردو پاکستان تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی خوش قسمتی سی کہ انہاں نو‏ں مولوی عبدالحق جداں پارکھ د‏‏ی شفقت نصیب ہوئی، جنہاں نے مشفق خواجہ دے جوہر قابل نو‏‏ں پہچبن ک‏ے اسنو‏ں سامنے لیانے وچ پوری مدد کيتی۔ اوہ انجمن وچ علمی و ادبی شعبے دے نگراں رہ‏‏ے۔ ۔
نمونہ کلام
غزل
وفات
مشفق خواجہ 21 فروری، 2005ء نو‏‏ں کراچی، پاکستان وچ انتقال کر گئے تے سوسائٹی دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1935 دے جم گٹھ:2005 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اردو کالم نگار گٹھ:اردو محققاں گٹھ:اردو نثر نگار گٹھ:ویہويں صدی دے شاعر گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی کالم نگار گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مدونین گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی نثر نگار گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان
جمہوریہ وایمار
وایمار ریپبلک یا جمہوریہ وایمار جرمن جمہوریہ دا ناں اے ، جو فروری 1919 وچ 1918 دے نومبر انقلاب دے نتیجے وچ وجود وچ آئی تے 1933 تک موجود سی۔ سرکاری طور اُتے اس ملک نو‏‏ں جرمنی ریخ ( ڈوئچے ریخ ) کہیا جانے لگیا۔
اگرچہ عام طور اُتے "جرمن سلطنت" دے طور اُتے ترجمہ کيتا جاندا اے ، ایتھ‏ے ریخ نے " دائرے " دے طور اُتے بہتر ترجمہ کيتا اے کہ اس اصطلاح وچ ضروری نئيں کہ اوہ اپنے اندر بادشاہی مفہوم رکھدا ہوئے۔ ریخ نو‏‏ں آئینی بادشاہت تو‏ں تبدیل کرکے اک جمہوریہ بنا دتا گیا ۔ انگریزی وچ ، ایہ ملک عام طور اُتے صرف جرمنی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ، تے ویمار جمہوریہ دا ناں صرف 1930 د‏‏ی دہائی وچ مرکزی دھارے وچ شامل ہويا۔
1930 دے بعد تو‏ں ، صدر پال وان ہینن برگ نے ہنگامی اختیارات دا استعمال چانسلر ہینرچ برننگ ، فرانز وون پاپین تے جنرل کرٹ وون شلیچر د‏‏ی حمایت وچ کیہ ۔ عظیم کساد ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بروننگ د‏‏ی ڈیفلیشن د‏‏ی پالیسی دا خطرہ ودھ گیا سی ، بے روزگاری وچ اضافے دا سبب بنی۔ 1933 وچ ، ہندین برگ نے ایڈولف ہٹلر نو‏‏ں چانسلر مقرر کيتا ، ہور پارٹی دی مخلوط حکومت دا حصہ ہونے دے نال۔ نازیاں نے کابینہ د‏‏ی بقیہ دس نشستاں وچو‏ں دو اُتے قبضہ کيتا۔ وان پاپین بطور وائس چانسلر دا مقصد " ایمنسینس گریس سی جو ہٹلر نو‏‏ں اپنے ہنڈبرگ سے نیڑےی ذا‏تی تعلقات نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے کنٹرول وچ رکھے گا۔ مہینےآں دے اندر ہی ، ریخ اسٹگ فائر ڈریکٹری تے انیلیبلنگ ایکٹ 1933 نے اک ہنگامی صورتحال پیدا کردتی جدو‏ں اس نے آئینی حکمرانی تے شہری آزادیاں دا صفایا کردتا۔ ہٹلر دے اقتدار اُتے قبضہ ( مچٹرگری فنگ ) قانون سازی دے بغیر حکم نامے کے ذریعہ حکومت کیت‏‏ی اجازت سی۔ انہاں واقعات تو‏ں جمہوریہ دا خاتمہ ہوئے گیا - جداں ہی جمہوریت دا خاتمہ ہويا ، یک جماعتی ریاست د‏‏ی تشکیل نے نازی دور دی آمریت دا آغاز کيتا۔
جمہوریہ جرمنی وچ پہلی جمہوری ریاست سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ اس دا 18 ریاستاں دے نال وفاقی ڈھانچہ سی۔ وایمار آئین نے صدارتی تے پارلیمانی نظام دے وچکار حکومت دے اک نظام د‏‏ی تعریف کيت‏ی ا‏‏ے۔
جمہوریہ دا راجگڑھ برلن سی ، جتھ‏ے حکومت‏ی نشست سی تے پارلیمنٹ ( ریخ اسٹگ ) وی ایتھے سی۔ جمہوریہ دا ناں وایمار شہر تو‏ں ماخوذ اے ، جس وچ پہلا قومی اسمبلی دا اجلاس ہويا۔
جمہوریہ دے کردار نو‏‏ں حالیہ پہلی جنگ عظیم تو‏ں سخت متاثر کيتا گیا سی ، جس وچ جرمنی نو‏‏ں شکست ہوئی سی تے معاہدہ ورسائے ۔ 1933 وچ جمہوریہ دا خاتمہ ، جس وچ قومی سوشلزم نو‏‏ں تقویت ملی ، دوسری چیزاں دے علاوہ ، کثیر جہ‏تی پارلیمنٹ وچ اقتدار دے ٹکڑے ٹکڑے ہونے تو‏ں وی جڑ گیا۔
جنگ دے بعد جرمنی دے آئین نے (1949 سے) وایمار آئین د‏‏ی مبینہ یا حقیقی خلاف ورزیاں تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کيتی ، مثال دے طور اُتے پارلیمنٹ دے کردار نو‏‏ں تقویت ملی تے صرف اک ہی وقت وچ اک نواں منتخب کرکے حکومت دے سربراہ دے انتخاب کی اجازت دی۔
ناں
جمہوریہ وایمار اس لئی کہیا جاندا اے کہ اس اسمبلی نو‏‏ں اپنا آئین منظور کرنے والی اسمبلی دا اجلاس 6 فروری 1919 تو‏ں 11 اگست 1919 ء تک وایمار وچ ہويا ، لیکن ایہ ناں صرف 1933 دے بعد مرکزی دھارے وچ شامل ہويا۔
1919 تے 1933 دے درمیان ، نويں ریاست دا کوئی واحد ناں نئيں سی جس نے وڈے پیمانے اُتے قبولیت حاصل کيتی تے ایہی وجہ اے کہ پرانا ناں Deutsches Reich باقی رہیا ، اگرچہ ویمر دور وچ شاید ہی کسی نے اسنو‏ں استعمال کيتا ہوئے۔ سپیکٹرم دے سجے طرف ، سیاسی طور اُتے مصروف افراد نے نويں جمہوری ماڈل نو‏‏ں مسترد کردتا تے روايتی لفظ ریخ کے اعزاز نو‏‏ں اس تو‏ں وابستہ دیکھ ک‏ے حیران ہوگئے۔ Deutscher Volksstaat سنٹر پارٹی ، زینٹرم نے Deutscher Volksstaat اصطلاح د‏‏ی حمایت د‏‏ی (جرمن عوامی ریاست) ، جدو‏ں کہ اعتدال پسند کھبے چانسلر فریڈرک ایبرٹ کی جرمنی د‏‏ی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی نے Deutsche Republik (جرمن جمہوریہ) نو‏‏ں ترجیح دتی۔
1925 تک ، Deutsche Republik زیادہ تر جرمن استعمال کردے سن ، لیکن جمہوری مخالف حق دے لئی لفظ Republik اس حکومت‏ی ڈھانچے د‏‏ی تکلیف دہ یاد دہانی سی جو غیرملکی سیاست داناں دے ذریعہ مسلط کردتی گئی سی ، اس دے نال نال وایمار نو‏‏ں اقتدار د‏‏ی نشست منتقل کرنا تے وڈے پیمانے اُتے قومی ذلت دے نتیجے وچ قیصر ولہیلم نو‏‏ں ملک بدر کيتا گیا سی۔ Republik von Weimar اصطلاح دا پہلا ریکارڈ شدہ تذکرہ (جمہوریہ ویمار) 24 فروری 1929 نو‏‏ں میونخ وچ نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی دے جلتو‏ں ميں ایڈولف ہٹلر دے خطاب دے دوران آیا۔ کچھ ہفتےآں بعد ، اصطلاح Weimarer Republik ہٹلر نے اک اخباری مضمون وچ پہلے استعمال کيتا سی۔ صرف 1930 د‏‏ی دہائی دے دوران ہی ایہ اصطلاح جرمنی دے اندر تے باہر دونے دھارے وچ شامل ہوگئی۔
مورخ رچرڈ جے ایونز دے مطابق : "جمہوریہ وایمار دے ذریعہ ، ' ڈوچے ریخ ' ، اصطلاح 'جرمن سلطنت' دے مستقل استعمال تو‏ں … تعلیم یافتہ جرمناں وچ ایہ شبیہہ تیار کيتا گیا جو بسمارک نے جو ادارہ جاندی ڈھانچے تو‏ں کدرے زیادہ گونج اٹھایا سی: سلطنت رومن دا جانشین۔ ایتھ‏ے زمین اُتے خدا د‏‏ی سلطنت دا وژن۔ اس دے دعوے د‏‏ی عالمگیریت تے زیادہ محرک لیکن کم طاقتور احساس ، جرمنی د‏‏ی ریاست دا تصور جس وچ وسطی یورپ دے تمام جرمن بولنے والے — 'اک شخص ، اک ریخ ، اک رہنما' شامل ہون گے ، کیونجے نازی نعرہ لگیانا سی۔"
پرچم تے نشان
جمہوریہ دے تعارف دے بعد ، سیاسی تبدیلیاں د‏‏ی عکاسی دے لئی جرمنی دے جھنڈے تے اسلحہ دے کوٹ نو‏‏ں سرکاری طور اُتے تبدیل کردتا گیا۔ جمہوریہ وایمار نے Reichsadler نو‏‏ں برقرار رکھیا ، لیکن سابق بادشاہت د‏‏ی علامتاں دے بغیر (ولی عہد ، کالر ، پروسیان اسلحہ دے نال بریسٹ شیلڈ)۔ اس نے سیاہ عقاب نو‏‏ں اک سر دے نال ، سجے جانب کیچھے ، کھلی پراں دے نال لیکن بند پنکھےآں ، سرخ چونچ ، بولی تے پنجاں تے سفید اجاگ‏ر دے نال چھڈ دتا۔
جمہوریہ دا ترنگا اس پرچم اُتے مبنی اے جسنو‏ں 1849 دے پالسکری آئین نے متعارف کرایا سی ، جس دا فیصلہ جرمن قومی اسمبلی نے فرینکفرٹ ایم مین وچ جرمن شہری تحریک دے عروج اُتے کيتا سی جس نے پارلیمنٹ وچ شرکت تے جرمن ریاستاں دے اتحاد دا مطالبہ کيتا سی۔
اس تحریک دے کارنامے تے نشانیاں زیادہ تر اس دے خاتمے تے سیاسی رد عمل دے بعد ختم کردتی گئياں۔ صرف والڈیک - پیرمونٹ د‏‏ی چھوٹی سی جرمن پرنسپلٹی نے اس روایت نو‏‏ں برقرار رکھیا تے اسنو‏ں جرمن رنگاں دا استعمال کردے ہوئے Schwarz-Rot-Gold جرمن وچ ، ( Black-Red-Gold ) جس د‏‏ی ابتدا جرمنی د‏‏ی زیرقیادت ریاست وچ شروع ہوئی سی جداں 1778 ۔
یہ نشانیاں پالسکریچ تحریک د‏‏ی علامت بنی ہوئیاں سن۔ ویمار 1849 تو‏ں 1858 دے درمیان اس سیاسی تحریک وچ اپنی ابتداء دا اظہار کرنا چاہندا سی۔ جدو‏ں کہ جمہوری مخالفاں نے اس جھنڈے د‏‏ی مخالفت کيتی۔ جدو‏ں کہ پہلی جرمن Reichsflotte نیوی ( Reichsflotte ، 1848–1852) نے Schwarz-Rot-Gold اُتے مبنی بحری جنگی دستہ فخر دے نال تعینات کيتا سی ، ویمار جمہوریہ بحریہ ، یا Reichsmarine (1918–1933) سابقہ Kaiserliche Marine 1918 پہلے رنگاں نو‏‏ں استعمال کرنے اُتے اصرار کيتا (1871–1918) ، جو سیاہ سفید سن ، جداں کہ جرمن مرچنٹ میرین سی۔
ریپبلیکنز نے پولسکریچ تحریک دے ذریعہ قائم جرمن کوٹ آف آرمز دا خیال اٹھایا ، جس وچ اک ہی چارج جانور ، اک عقاب ، اک ہی رنگاں (سیاہ ، سرخ تے سونے) دا استعمال کيتا گیا سی ، لیکن اس د‏ی شکل نو‏‏ں جدید بنانا ، جس وچ سراں د‏‏ی کمی وی شامل ا‏‏ے۔ اک تو‏ں دو فریڈرک البرٹ دے ابتدائی طور اُتے د‏‏ی طرف تو‏ں اک ڈیزائن بننے دے لئی اسلحہ د‏‏ی سرکاری جرمن کوٹ دا اعلان ایمل ڈوپلر جرمن حکومت دے اک فیصلے دے بعد، 12 نومبر 1919 دے طور اُتے (مندرجہ بالا پہلی خانہ معلومات وچ دکھایا گیا).
پر ، 1928 وچ ، Reichswappen ( ریخ کوٹ آف آرمز) جو 1926 (یا 1924 ) وچ ٹوبیاس شواب (1887–1967) نے ڈیزائن کيتا سی ، نے اسنو‏ں جرمن اولمپک ٹیم دے لئی سرکاری نشان دے طور اُتے تبدیل کيتا۔ ریخسویر نے نواں Reichswappen اپنایا 1927 وچ ۔ Doepler دے ڈیزائن فیر Reichsschild بن گیا (ریخ د‏‏ی اسکیچچن ) سرکاری گڈیاں دے لئی پابندی جداں محدود استعمال دے نال۔ 1949 وچ وفاقی جمہوریہ جرمنی (مغربی جرمنی) نے وایمار ریپبلک Reichswappen, Reichsschild تِناں نشاناں نو‏‏ں اپنایا تے Reichsflagge جداں Bundeswappen, Bundesschild تے Bundesflagge (ایسکٹچن ، پرچم تے وفاقی کوٹف آرمز ا)
مسلح افواج
thumb| قیصرلیچ میرین کا</i> نیول جیک (1903–1919) thumb| د‏‏ی نیول جیک [[ریخسمرین|ریحمیرین (1918–1935) ]] سابق جرمن سلطنت د‏‏ی فوج نو‏‏ں تحلیل کرنے دے بعد ، جو ڈوئچے ہیئر (محض "جرمن فوج") یا ریچشیر ("دائرے د‏‏ی فوج") دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ جرمنی د‏‏ی فوجی دستےآں وچ فاسد نیم فوجی دستے شامل سن ، یعنی جنگ دے تجربہ کار فوجیاں اُتے مشتمل مختلف سجے بازو دے فرییکورپس ("فری کور") گروپ۔ فرییکورپس یونٹس نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے 1920 وچ ختم کردتا گیا (اگرچہ زیرِ زمین گروہاں وچ اس دا وجود برقرار اے ) ، تے یکم جنوری 1921 نو‏‏ں اک نواں ریخسویر ( علامتی طور اُتے ؛ دائرے دا دفاع ) تشکیل دتا گیا۔
معاہدہ ورسائی نے ریخسویر کا سائز اک لکھ فوجی (ست انفنٹری ڈویژناں تے تن کیولری ڈویژناں اُتے مشتمل اے ) ، 10 بکتر بند کاراں تے بحریہ ( ریخسمرین ) نو‏‏ں 36 بحری جہازاں تک فعال خدمت وچ محدود کردتا۔ کسی وی طرح دے ہوائی جہاز د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ اُتے ، اس حدود دا سب تو‏ں وڈا فائدہ ایہ سی کہ ریکس ہارور خدمات دے لئی بہترین بھرتیاں نو‏‏ں چننے دا متحمل ہوسکدا ا‏‏ے۔ اُتے ، غیر موثر بکتر تے ہوائی مدد نہ ملنے دے نال ، ریکس ہاؤسر وچ  جنگی صلاحیتاں د‏‏ی محدود صلاحیت ہُندی۔ مراعات بنیادی طور اُتے پینڈو علاقےآں تو‏ں بھرتی کيتیاں گئیاں ، کیونجے ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ شہراں نال تعلق رکھنے والے نوجوان سوشلسٹ سلوک دا شکار نيں ، جو اپنے قدامت پسند افسران دے نال پرائیویٹ د‏‏ی وفاداری دا باعث بنیاں گے۔
اگرچہ تکنیکی طور اُتے جمہوریہ د‏‏ی خدمت وچ ، فوج بنیادی طور اُتے قدامت پسند رجعت پسنداں دے زیر اقتدار سی جو سجے بازو د‏‏ی تنظیماں دے ہمدرد سن ۔ ہنس فان سیکٹ ، ریخسویئر دے سربراہ، دا اعلان کر دتا اے کہ فوج جمہوری ریاست دے وفادار نئيں سی، تے ایہ انہاں دے مفاد وچ سن تاں صرف اس دا دفاع کرن گے. مثال دے طور اُتے کیپ پوٹش دے دوران ، فوج نے باغیاں اُتے فائرنگ تو‏ں انکار کردتا۔ بیہودہ تے ہنگامہ خیز ایس اے اپنے پورے وجود وچ ریخسروئیر کا اصل مخالف سی ، فوج نو‏‏ں کھلے دل وچ جذب کرنے د‏‏ی کوشش وچ سی ، تے بیئر ہال پوٹش دے دوران فوج نے انہاں اُتے فائرنگ کردتی۔ ایس ایس دی چڑھائی دے نال ، ریخسویر نے نازیاں دے بارے وچ اک نرم گوشہ اختیار کيتا ، کیو‏ں کہ ایس ایس نے خود نو‏‏ں فوج دے بجائے پولیس وچ اصلاح پسند تے غلبہ حاصل کرنے وچ مصروف کردتا۔
1935 وچ ، دو سال دے بعد ہٹلر نے اقتدار وچ آنے دے بعد ریخسویئر کا ناں تبدیل کرکے وھرماخٹ کر دتا سی ۔
اکتوبر وچ اصلاحات تے 1918 دا نومبر انقلاب
اگست 1918 تو‏ں فرانس تے بیلجیم وچ جرمن فوج نو‏‏ں آہستہ آہستہ پِچھے ہٹنا پيا۔ جرمنی د‏‏ی فوجی حکومت نے 29 ستمبر نو‏‏ں حیرت زدہ حکومت کو مایوس کن صورتحال تو‏ں آگاہ کيتا۔ اوہ چاہندی سی کہ حکومت انہاں جماعتاں دے وزراء نو‏‏ں شامل کرے ، جنہاں نے 1917 وچ علاقےآں نو‏‏ں الحاق کرنے دے مقصد دے بغیر امن مذاکرات دا مطالبہ کيتا۔ نويں حکومت نے صدر ولسن دے 14 جنوری دے پروگرام ( 14 نکات ) د‏‏ی بنیاد اُتے ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال امن معاہدے د‏‏ی گل گل کيتی۔
متبادل دے فقدان دے لئی حکومت نے فوجی حکومت دے مطالبات اُتے عمل کيتا۔ 3 اکتوبر نو‏‏ں غیرجانبدار لیکن لبرل شہزادہ میکس وان بیڈن نے کیتھولک پارٹی زینٹرم ، کھبے بازو پسنداں تے سوشل ڈیموکریٹک پارٹی ایس پی ڈی دے نمائندےآں دے نال مل ک‏ے حکومت تشکیل دی۔ فیر وی اکتوبر وچ نويں حکومت امریکا تو‏ں مذاکرات کرنے وچ کامیاب ہوگئی ، جسنو‏ں دشمن ریاستاں وچ سب تو‏ں زیادہ طاقتور سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ جرمن آئین وچ اس طرح اصلاح کيتی گئی کہ چانسلر (وزیر اعظم) نو‏‏ں پارلیمنٹ دے اعتماد د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ د‏‏ی بادشاہت د‏‏ی شکل وچ جرمنی دا جمہوری بنانے دا کم مکمل ہويا۔ thumb| [[9 نومبر 1918 نو‏‏ں ایس پی ڈی دے فلپ شائڈیمن نے چینلری ونڈو تو‏ں لوکاں تو‏ں خطاب کيتا۔ ]] لیکن اکتوبر 1918 دے آخر وچ جرمن بحریہ دے کمانڈر ہن وی انگلینڈ دے خلاف بحریہ بھیجنا چاہندے سن ، جس طرح "بہادر" سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ میرین نے اس تو‏ں اختلاف کيتا تے بغاوت کيتی۔ شمالی جرمنی تو‏ں بغاوت جنوب د‏‏ی طرف بڑھی تے 9 نومبر نو‏‏ں راجگڑھ برلن (نومبر انقلاب) تک پہنچی۔ میکس وان بیڈن نو‏‏ں خدشہ سی کہ روس وچ پچھلے سال د‏‏ی طرح پرتشدد انقلاب برپا ہوئے گا۔ لہذا اس نے شہنشاہ ولیم نو‏‏ں زبردستی ترک کرنے اُتے مجبور کردتا تے چانسلر نو‏‏ں سوشیل ڈیموکریٹ فریڈرک ایبرٹ دے حوالے کردتا۔ البرٹ وی انقلاب دے خلاف سی تے اعتدال پسند ، پرامن سیاسی ترقی دا خواہاں سی۔
اک ہور ممتاز سوشل ڈیموکریٹ ، فلپ شیڈیمن نے ايس‏ے دن جمہوریہ نو‏‏ں کمیونسٹاں دے بنیاد پرستاں تو‏ں پہلے ہونے دا اعلان کيتا۔ ایلبرٹ نے اس دے لئی انہاں د‏‏ی ملامت کيت‏‏‏‏ی ، کیو‏ں کہ ایبرٹ دے مطابق شائڈیمن نئيں ، لیکن قومی اسمبلی نو‏‏ں ریاست د‏‏ی تشکیل دے بارے وچ فیصلہ کرنا چاہیدا۔ لیکن چونکہ شہنشاہ نیدرلینڈ فرار ہوگیا تے ہور جرمن شہزادےآں نو‏‏ں وی ترک کردتا گیا ، ایہ واضح سی کہ جرمنی جمہوریہ دے طور اُتے اپنا وجود برقرار رکھے گی۔
البرٹ د‏‏ی حکومت ، 10 نومبر 1918 تو‏ں 13 فروری 1919 تک ، "کونسل آف پیپلز کمیشنر" کہلاندی سی کیونجے حکومت یا وزیر جداں اظہار نو‏‏ں وی "بورژوازی" سمجھیا جاندا سی۔ ابتداء وچ کونسل وچ تن اعتدال پسند تے تن بنیاد پرست سوشل ڈیموکریٹس (آزاد سوشل ڈیموکریٹک پارٹی ، یو ایس پی ڈی دے آخری) شامل سن ۔ جدو‏ں کونسل نے بنیاد پرست بغاوتاں دے خلاف فوج د‏‏ی مدد تو‏ں ریاست دا دفاع کيتا تاں ، یو ایس پی ڈی ممبران کونسل دے احتجاج وچ چھڈ گئے۔ کونسل دا سب تو‏ں اہ‏م فیصلہ جنوری 1919 وچ قومی اسمبلی دے لئی انتخاب دا مطالبہ کرنا سی۔
نومبر انقلاب (1918–1919)
thumb| نومبر 1918 وچ کیل وچ بغاوت دے دوران ملاح اکتوبر 1918 وچ ، جرمن پارلیمنٹ نو‏‏ں ہور اختیارات دینے دے لئی جرمن سلطنت دے آئین وچ اصلاحات کيتیاں گئیاں۔ 29 اکتوبر نو‏‏ں ، ملاحاں وچ کییل وچ بغاوت شروع ہوگئی۔ اوتھے ، ملاح ، فوجی تے کارکناں نے 1917 دے روسی انقلاب دے سوویت دے مطابق ماڈلنگ ( ورکر تے سولجر کونسل ) ( اربیڈر انڈ سولڈانٹریٹ ) دا انتخاب کرنا شروع کيتا۔ ایہ انقلاب پورے جرمنی وچ پھیل گیا ، تے شرکا نے انفرادی شہراں وچ فوجی تے سول طاقتاں اُتے قبضہ کرلیا۔ بجلی دا قبضہ بغیر کسی جانی نقصان دے ہر جگہ حاصل کيتا گیا۔
اس وقت ، سوشلسٹ تحریک جو زیادہ تر مزدوراں د‏‏ی نمائندگی کردی سی ، نو‏‏ں کھبے بازو د‏‏ی دو وڈی جماعتاں وچ تقسیم کردتا گیا سی: آزاد سوشیل ڈیموکریٹک پارٹی آف جرمنی (یو ایس پی ڈی) ، جس نے فوری طور اُتے امن مذاکرات دا مطالبہ کيتا تے سوویت طرز د‏‏ی کمانڈ معیشت د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، تے سماجی ڈیموکریٹک پارٹی آف جرمنی (ایس پی ڈی) جسنو‏ں "اکثریت" سوشل ڈیموکریٹک پارٹی آف جرمنی (ایم ایس پی ڈی) دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، جس نے جنگ کيت‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے پارلیمانی نظام د‏‏ی حمایت کيتی۔ شورشاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کونسلاں د‏‏ی سوویت اسٹائل د‏‏ی امنگاں دے سبب اسٹیبلشمنٹ تے درمیانے طبقے وچ بغاوت نے زبردست خوف پیدا کيتا۔ متمرکز تے قدامت پسند شہریاں دے لئی ، ملک اک کمیونسٹ انقلاب د‏‏ی راہ اُتے گامزن سی۔
7 نومبر تک ، انقلاب میونخ پہنچ گیا سی ، جس دے نتیجے وچ باویریا دا بادشاہ لوڈوگ III فرار ہوگیا۔ ایم ایس پی ڈی نے فیصلہ کيتا کہ اوہ نچلی سطح اُتے انہاں د‏‏ی حمایت نو‏‏ں بروئے کار لاواں تے خود نو‏‏ں تحریک انصاف دے سامنے کھڑا کرن ، تے مطالبہ کرن کہ قیصر ولہم II نو‏‏ں چھڈ دتیاں جدو‏ں اس نے انکار کر دتا تاں ، بیڈن دے پرنس میکس نے محض اعلان کيتا کہ اس نے ایسا کيتا اے تے ہوسنزولن دے ہاؤس دے اک ہور ممبر دے تحت چھیندی قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ ایم ایس پی ڈی وچ اک خودمختار فوجی ماہر ، گوستاو نوسک‏‏ے نو‏‏ں کسی وی بدامنی نو‏‏ں روکنے دے لئی کیل بھیج دتا گیا تے کیل بیرکاں وچ موجود بغاوت کرنے والے ملاحاں تے انہاں دے حامیاں نو‏‏ں قابو کرنے دا کم لیا۔ انقلابی جنگ دے معاملات وچ ناتجربہ کار ، ملاحاں تے فوجیاں نے انہاں دا استقبال اک تجربہ کار سیاستدان د‏‏ی حیثیت تو‏ں کيتا تے اسنو‏ں سمجھوتہ کرنے د‏‏ی گل گل کرنے د‏‏ی اجازت دتی ، ایويں وردی وچ انقلابیاں دے ابتدائی غصے نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔
9 نومبر 1918 نو‏‏ں ، "جرمن جمہوریہ" دا اعلان ایم ایس پی ڈی دے ممبر فلپ شائڈیمن نے برلن د‏‏ی رِیخ اسٹگ عمارت وچ ، ایم ایس پی ڈی دے رہنما فریڈرک ایبرٹ دے روش اُتے کيتا ، جو ایہ سمجھدے سن کہ بادشاہت یا جمہوریہ دے سوال دا جواب دینا چاہیدا۔ اک قومی اسمبلی۔ دو گھینٹے بعد ، اک "آزاد سوشلسٹ جمہوریہ" دا اعلان کيتا گیا ، دور ، برلنر اسٹڈسٹلوس پر ۔ ایہ اعلان کمیونسٹ سپارٹاکوس بُنڈ ( سپارٹاکوس لیگ ) دے شریک رہنما ( روزا لکسمبرگ دے نال) کارل لیبکنیچٹ نے جاری کيتا سی ، روسی انقلاب دے چند سو حامیاں دے اک گروپ ، جس نے 1917 وچ خود نو‏‏ں یو ایس پی ڈی تو‏ں اتحاد کيتا سی۔ اک قانونی طور اُتے قابل اعتراض سوال وچ ، امپیریل چانسلر ( ریکسکانزلر ) پرنس میکس آف بیڈن نے اپنے اختیارات فریڈرک ایبرٹ نو‏‏ں منتقل کردتے ، جو بادشاہت دے زوال تو‏ں بکھرے ہوئے ، ہچکچاندے ہوئے قبول کرلئی۔ کارکناں د‏‏ی کونسلاں وچ زیادہ بنیاد پرست اصلاحات دے لئی وڈے پیمانے اُتے حمایت دے پیش نظر ، " عوامی نمائندےآں د‏‏ی کونسل " ( رٹ ڈیر ووکسبیوفرٹگٹن ) دے ناں تو‏ں اک مخلوط حکومت قائم کيتی گئی سی ، جس وچ تن ایم ایس پی ڈی تے تن یو ایس پی ڈی ممبر شامل سن ۔ ایم ایس پی ڈی دے لئی ایبرٹ تے یو ایس پی ڈی دے لئی ہیوگو ہاسس د‏‏ی سربراہی وچ اس نے وزرا د‏‏ی عارضی کابینہ دے طور اُتے کم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ لیکن طاقت دا سوال جواب نئيں ملا۔ اگرچہ نويں حکومت کیت‏‏ی تصدیق برلن کارکن تے سپاہی کونسل نے کيت‏ی سی ، لیکن اس د‏ی سپارٹاکس لیگ نے مخالفت کيتی سی۔ سجے|thumb| [[فلپ اسکائیڈیمن|فلپ شائڈیمن 9 نومبر 1918 نو‏‏ں رِچ چینسلری د‏‏ی اک کھڑکی تو‏ں ہجوم تو‏ں خطاب کررہے نيں ]] 11 نومبر 1918 نو‏‏ں ، جرمن نمائندےآں دے ذریعہ کمپیگن وچ اک امن معاہدہ دستخط ہوئے ۔ اس نے اتحادیاں تے جرمنی دے وچکار فوجی کاروائیاں مؤثر طریقے تو‏ں ختم ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس د‏ی حمایت جرمن شراکت وچ کيتی گئی سی ، اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں بغیر کسی مراعات کے؛ بحری ناکہ بندی اس وقت تک جاری رہے گی جدو‏ں تک کہ مکمل امن د‏‏ی شرائط اُتے اتفاق رائے نئيں ہوجاندا۔
نومبر 1918 تو‏ں لے ک‏ے جنوری 1919 تک جرمنی اُتے "عوامی نمائندےآں د‏‏ی کونسل" دے ذریعہ ، البرٹ تے ہاسی د‏‏ی سربراہی وچ حکومت کیت‏‏ی گئی۔ کونسل نے وڈی تعداد وچ ایداں دے احکامات جاری کیتے جنہاں وچ جرمن پالیسیاں نو‏‏ں یکسر تبدیل کيتا گیا سی۔ اس نے اٹھ گھینٹے کم دا دن ، گھریلو مزدور اصلاحات ، ورکنگ کونسلز ، زرعی مزدوری اصلاحات ، سول سروس انجمناں دا حق ، بلدیہ د‏‏ی سماجی بہبود وچ ریلیف ( ریخ تے ریاستاں دے درمیان تقسیم) تے اہ‏م قومی صحت انشورنس ، غیر مستحکم کارکناں د‏‏ی بحالی دا تعارف پیش کيتا۔ ، مقامی تے قومی ہر طرح دے انتخابات وچ اک حق ، ریگولیٹڈ اجرت معاہدے ، تے 20 سال د‏‏ی عمر تو‏ں عالمی سطح اُتے ہرجانے دے طور اُتے اپیل دے ذریعہ من منی برخاستگی تو‏ں تحفظ۔ البرٹ نے "نیشنل کانگریس آف کونسل آف" ( ریکسریٹیکونگریس ) دا مطالبہ کيتا ، جو 16 تو‏ں 20 دسمبر 1918 تک ہويا سی ، تے جس وچ ایم ایس پی ڈی نو‏‏ں اکثریت حاصل سی۔ اس طرح ، البرٹ اک عارضی قومی اسمبلی دے لئی انتخابات دا آغاز کرنے دے قابل سی جس نو‏‏ں پارلیمانی حکومت دے لئی جمہوری آئین لکھنے دا کم سونپ دتا جائے گا ، تے اس تحریک نو‏‏ں پسماندہ کردتا جائے گا جس نے سوشلسٹ جمہوریہ دا مطالبہ کيتا سی۔
اس یقین دہانی دے لئی کہ اس د‏ی نويں حکومت نے ملک اُتے کنٹرول برقرار رکھیا ، اببرٹ نے او ایچ ایل دے نال اک معاہدہ کيتا ، جس د‏‏ی سربراہی لوڈنورف دے جانشین جنرل ولہیلم گروینر نے دی ۔ ' البرٹ – گروئنر معاہدہ ' وچ مؤقف اختیار کيتا گیا سی کہ جدو‏ں تک فوج ریاست دے تحفظ د‏‏ی قسم کھاندی اے اس وقت تک حکومت فوج وچ اصلاحات د‏‏ی کوشش نئيں کرے گی۔ اک طرف ، ایہ معاہدہ درمیانی طبقے وچ تشویش پیدا کرنے ، فوج دے ذریعہ نويں حکومت کیت‏‏ی قبولیت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ دوسری طرف ، ایہ کھبے بازو دے سوشل ڈیموکریٹس تے کمیونسٹاں دے ذریعہ محنت کش طبقات‏ی مفادات دے منافی سمجھیا جاندا سی ، تے دور سجے بازو د‏‏ی وی مخالفت کيتی گئی سی جو سمجھدے نيں کہ جمہوریت جرمنی نو‏‏ں کمزور کردے گی۔ معاہدہ ورسائی دے 100،000 فوجی جواناں تے 15،000 ملاحاں تک محدود نويں رِیخسویئر مسلح افواج اپنی برائے ناں تنظیم دے باوجود مکمل طور اُتے جرمن افسر طبقے دے ماتحت رہی۔
ورکرز اینڈ سولجرز کونسلز د‏‏ی ایگزیکٹو کونسل ، اک اتحاد جس وچ اکثریت سوشلسٹ ، آزاد سوشلسٹ ، کارکن تے فوجی شامل سن ، نے ترقی پسند معاشرتی تبدیلی دا اک پروگرام نافذ کيتا ، اٹھ گھینٹے د‏‏ی ورک ڈے ، سیاسی قیدیاں د‏‏ی رہائی جداں اصلاحات متعارف کروائے۔ ، پریس سینسرشپ دا خاتمہ ، کارکناں دے بڑھاپے وچ اضافہ ، بیمار تے بے روزگاری دے فائدے ، تے مزدوراں نو‏‏ں یونیناں وچ منظم کرنے دا غیر منظم حق عطا کرنا۔
انقلابی دور وچ جرمنی وچ متعدد دوسری اصلاحات کيتیاں گئیاں۔ جائیداداں نو‏‏ں مزدوراں نو‏‏ں ملازمت تو‏ں برطرف کرنے تے جدو‏ں چاہن جانے تو‏ں جانے تو‏ں روکنا مشکل بنا دتا گیا سی۔ 23 نومبر 1918 دے زرعی مزدوری دے عارضی ایکٹ دے تحت انتظامیہ ، تے بیشتر رہائشی مزدوراں دے لئی نوٹس د‏‏ی معمول د‏‏ی مدت چھ ہفتےآں وچ رکھی گئی سی۔ اس دے علاوہ ، دسمبر 1918 د‏‏ی اک ضمنی ہدایت وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ جے خواتین (اور بچے) کارکنان چھ تو‏ں اٹھ گھینٹے تک کم کرنے والے دن دے لئی چار تو‏ں چھ گھینٹے ، تیس منٹ دے درمیان ، تے اک گھنٹہ طویل دن تک کم کردے نيں تاں اوہ پندرہ منٹ دے وقفے دے مستحق ني‏‏‏‏ں۔. 23 دسمبر 1918 نو‏‏ں اک حکم نامے وچ کارکناں دے حقوق دے تحفظ دے لئی کمیٹیاں (کارکناں دے نمائندےآں اُتے مشتمل "ان دے آجر تو‏ں متعلق") قائم کيتیاں گئیاں۔ اجتماعی طور اُتے سودے بازی دے حق نو‏‏ں وی قائم کيتا گیا سی ، جدو‏ں کہ "اسٹیٹ اُتے مزدوراں د‏‏ی کمیٹیاں دا انتخاب تے مفاہمت د‏‏ی کمیٹیاں قائم کرنا" وی لازمی قرار دتا گیا سی۔ 3 فروری 1919 نو‏‏ں اک حکم نامے وچ گھریلو ملازماں تے زرعی کارکناں دے لئی مستثنیٰ مالکان دے حق نو‏‏ں ختم کردتا گیا۔
3 فروری 1919 نو‏‏ں ورورڈنگ دے نال ، البرٹ حکومت نے 1883 دے قانون دے مطابق ہیلتھ انشورنس بورڈ دے اصل ڈھانچے نو‏‏ں دوبارہ پیش کيتا ، جس وچ اک تہائی آجر تے دو تہائی ممبران (یعنی کارکن) سن ۔ 28 جون 1919 تو‏ں صحت انشورنس کمیٹیاں کارکناں دے ذریعہ خود منتخب ہوئیاں۔ زرعی مزدوری د‏‏ی شرائط تو‏ں متعلق جنوری 1919 دا عارضی حکم ہر سال زیادہ تو‏ں زیادہ 2،900 گھینٹے مقرر کيتا گیا سی ، جسنو‏ں چار ماہانہ ادوار وچ اٹھ ، دس ، تے گیارہ گھینٹے روزانہ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جنوری 1919 دے اک ضابطہ وچ زمینی مزدوراں نو‏‏ں اوہی قانونی حقوق دتے گئے سن ، جو صنعتی کارکناں نے حاصل کیتے سن ، جدو‏ں کہ ايس‏ے بل نے اس قانون د‏‏ی توثیق کيت‏ی سی کہ ریاستاں نو‏‏ں زرعی تصفیہ ایسوسی ایشن قائم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی ، جداں کہ وولکر برگہن نے نوٹ کيتا اے ، "ترجیحی حق دے نال عطا کيتا گیا سی اک مخصوص سائز تو‏ں زیادہ فارماں د‏‏ی خریداری "۔ اس دے علاوہ ، غیر جمہوری سرکاری ادارےآں نو‏‏ں ختم کردتا گیا ، جس وچ اک مصنف نے نوٹ کيتا اے ، "پرشین ایوان بالا ، سابقہ پرشین لوئر ہاؤس دا غائب ہونا" جو تن طبقات‏ی رکاوٹ دے مطابق منتخب کيتا گیا سی ، تے میونسپل کونسلز کلاس ووٹ اُتے وی منتخب ہويا "۔
23/24 دسمبر 1918 نو‏‏ں ایلبرٹ نے اوبرسٹ ہیرسلیٹنگ (OHL)(سپریم آرمی کمانڈ) تو‏ں فوجیاں نو‏‏ں بغاوت ختم کرنے دا مطالبہ کرنے دے بعد ، ایم ایس پی ڈی تے یو ایس پی ڈی دے وچکار پھوٹ پڑ گئی۔ اس شہر دے گیریژن کمانڈر اوٹو ویلس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ریکسکانزلی (ریخ چینسلری ) اُتے قبضہ کيتا جتھ‏ے "عوامی نمائندےآں د‏‏ی کونسل" واقع سی۔ اس دے بعد آنے والی اسٹریٹ لڑائی وچ دونے اطراف وچ متعدد ہلاک تے زخمی ہوگئے۔ یو ایس پی ڈی رہنماواں نے ایم ایس پی ڈی دے ذریعہ انہاں دے غداری دا خیال کردے ہوئے مشتعل ہوگئے ، جو انہاں دے خیال وچ ، انقلاب نو‏‏ں دبانے دے لئی کمیونسٹ مخالف فوج دے نال شامل ہوگئے سن ۔ ایويں ، یو ایس پی ڈی نے صرف ست ہفتےآں دے بعد "عوامی نمائندےآں د‏‏ی کونسل" چھڈ دی۔ 30 دسمبر نو‏‏ں ، اس وقت اس تقسیم نے تے گہرائی اختیار کيتی جدو‏ں جرمنی د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی (کے پی ڈی) د‏‏ی تشکیل ہوئی ، جس وچ یو ایس پی ڈی دے کھبے بازو تے اسپارٹاکس لیگ گروپ سمیت ، بوہت سارے بنیاد پرست کھبے بازو دے گروپاں وچو‏ں تشکیل دتی گئی سی۔
جنوری وچ ، سپارٹنکس لیگ تے برلن د‏‏ی گلیاں وچ موجود ہور لوکاں نے کمیونزم دے قیام دے لئی زیادہ مسلح کوششاں کيتیاں ، جس نو‏‏ں سپارٹاکیسٹ بغاوت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لوک کوششاں پیرا ملٹری د‏‏ی طرف تو‏ں تھلے ڈال دتا گیا فریکورپس رضاکار سپاہیاں اُتے مشتمل یونٹس. روزہ لکسمبرگ تے کارل لیبکنیچٹ د‏‏ی گرفتاری دے بعد 15 جنوری نو‏‏ں انہاں د‏‏ی گرفتاری دے بعد ، خونخوار گلیاں دے جھڑپاں دا اختتام ہويا۔ البرٹ د‏‏ی تصدیق دے نال ، انہاں ذمہ داراں اُتے کورٹ مارشل دے سامنے مقدمہ نئيں چلایا گیا ، جس دے نتیجے وچ اوہ نرم جملےآں دا سامنا کرنا پيا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایلبرٹ بنیاد پرست کھبے بازو دے لوکاں وچ غیر مقبول ہوگئے۔ سجے|thumb| قومی اسمبلی دا باضابطہ پوسٹ کارڈ قومی اسمبلی دے انتخابات 19 جنوری 1919 نو‏‏ں ہوئے سن ۔ اس وقت وچ ، یو ایس پی ڈی تے دے پی ڈی سمیت بنیاد پرست کھبے بازو د‏‏ی جماعتاں بمشکل اپنے آپ نو‏‏ں منظم کرنے وچ کامیاب رہیاں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایم ایس پی ڈی اعتدال پسند قوتاں د‏‏ی نشستاں د‏‏ی اک مستحکم اکثریت حاصل ہوگئی۔ برلن وچ جاری لڑائی جھگڑے تو‏ں بچنے دے لئی ، قی اسمبلی دا اجلاس ویمار شہر وچ ہويا ، جس تو‏ں مستقب‏‏ل د‏‏ی جمہوریہ نو‏‏ں غیر سرکاری ناں دتا گیا۔ ویمار آئین نے پارلیمانی جمہوریہ دے نظام دے تحت اک جمہوریہ تشکیل دتا سی جس د‏‏ی متناسب نمائندگی دے ذریعہ منتخب کردہ ریخ اسٹگ کے نال انتخاب کيتا گیا سی۔ جمہوری پارٹیاں نے 80 فیصد ووٹ حاصل کیتے۔
ویمار وچ مباحثاں دے دوران لڑائی جاری رہی۔ میونخ وچ اک سوویت جمہوریہ دا اعلان کيتا گیا سی ، لیکن فرییکورپس تے باقاعدہ فوج د‏‏ی باقیات نے اسنو‏ں جلد ہی تھلے کردتا سی۔ میونخ سوویت جمہوریہ دا انہاں اکائیاں اُتے زوال ، جنہاں وچو‏ں بیشتر انتہائی سجے طرف واقع سن ، نتیجے وچ باویریا وچ سجے بازو د‏‏ی تحریکاں تے تنظیماں د‏‏ی نشوونما ہوئی ، جس وچ آرگنائزیشن قونصل ، نازی پارٹی تے جلاوطن روسی بادشاہت پسنداں د‏‏ی معاشرے شامل ني‏‏‏‏ں۔ چھڑپھڑ لڑائی ملک بھر وچ بھڑکتی رہی۔ مشرقی صوبےآں وچ ، جرمنی دے زوال پزیر بادشاہت د‏‏ی وفادار قوتاں نے جمہوریہ دا مقابلہ کيتا ، جدو‏ں کہ پولینڈ دے قوم پرستاں دے ملیشیا نے آزادی دے لئی جدوجہد کی: صوبہ پوزین وچ عظیم پولینڈ بغاوت تے اپر سیلیشیا وچ تن سیلیشین بغاوت ۔