cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ژاں بودریار
وسط قدر نظام
اپنیاں مڈھلیاں کتاباں جویں کہ سسٹم آف اؤبجیکٹس، چنہ دی سیاسی ارتھانتظام دی الوچنا لئی، اتے کھپتکار سوسائٹی وچ بودریار دے دھیان دا مکھ مرکز کھپتواد، اتے وکھ-وکھ وستاں دی وکھ-وکھ طریقیاں نال کھپت دے ڈھنگاں تے اے۔ اس ویلے بودریار دا سیاسی نظریہ موٹے طور تے مارکسزم (اتے ستھتیوادیاں) نال جڑیا ہویا سی، پر ایہناں کتاباں وچ اوہ اک اہم پکھ توں کارل مارکس نالوں وکھ ہو جاندا اے۔ ستھتیوادیاں وانگ بودریار مطابق پیداوار دی بجائے کھپت سرمایہ داری سماج دی مکھ چالک سی۔
اسنے لکھیا کہ اک وستو نوں حاصل کرن دے چار طریقے ہن۔ چار ملّ بناؤن دیاں پرکریاواں ہن:
بودریار دیاں پہلیاں کتاباں بحث کرن دی کوشش کر رہیاں سن کہ ایہناں وچوں پہلیاں دو ملاں صرف جڑے ہوئے نہیں ہن، پر تیجے اتے خاصکر چوتھے ولوں وگاڑ دتیاں جاندیاں ہن۔ بعد وچ، بودریار نے مارکسزم نوں پوری طرحاں ردّ کر دتا (پرتِ پروڈکٹ اینڈ سمبلولک ایکسچینج اینڈ ڈیتھ )۔ پر اشارہ ملّ (جو کہ وستواں دے آدان-حاصل نال متعلق اے) اتے پرتیک ملّ (جو موسی گپھٹ ایکسچینج نال متعلق اے) دے وچکار انتر تے دھیان اس دی موت تک اسدے کم وچ رہا۔ دراصل، ایہہ ودھیرے اہم کردار نبھاؤن لئی آیا، خاصکر عالمی دیاں واقعے بارے اس دیاں لکھتاں وچ۔
سمولکرا اتے سمولیشن
جویں کہ بودریار نے اپنا کم 1980 ویاں دوران ترقی یافتہ کیتا، اوہ معاشی اصول توں میڈیئیشن اتے جن کمیونیکیشن ول چلیا گیا۔ حالانکہ سوسوریئن سیمیٹکس اتے (مانو-سائنسدان مارسل موس توں متاثر) پرتیک وٹاندرے دے ترک وچ اپنی رچی برقرار رکھدے ہوئے، بودریار نے مارشل میکلہان دے کم ول اپنا دھیان موڑیا، اس بارے وچار ترقی یافتہ کیتے کہ سماجی سمضموناں دی نیچر سماج راہیں ورتے جاندے کمیونیکیشن دے روپاں ولوں کویں مقرر ہندی اے۔ اجیہا کردیاں، بودریار نے سوسیور اتے رولاں بارتھ دے رسمی ارتھ-سائنس توں وی اگے ودھکے سنرچناوادی ارتھ-سائنس دے تریخی طور تے سمجھے گئے اڈیشن دے سنبھوَ-پرجذبات نوں وچاریا۔
بودریار دا دعوہ اے کہ سمولیشن سمولکرم دی موجودہ حالت اے: سبھ دا سبھ چہنتاں دے بناں چہنکاں دا بنیا اک اتی-حقیقت اے۔ بودریار دا ترک اے کہ ایہہ اک تریخی ترقی دا حصہ اے۔ رینیسینس وچ، پرمکھ سمولکرم نقلی دے روپ وچ سی، جتھے لوک جاں وستو اک اصل اختلاف لئی کھڑے دکھائی دندے ہن جو موجود نہیں اے (اداہرن لئی، رائلٹی، کلینتا، پوترتا، آدی)۔ )۔ صنعتی انقلاب دے نال، پرمکھ سمولکرم اتپاد بن جاندا اے، جس نوں بے انت پیداوار لائن اُتے پرچاریا جا سکدا اے۔ اجوکے ویلے وچ، پرمکھ سمولکرم اک ماڈل اے، جو اسدے سبھاء ولوں پہلاں ہی بے انت پنر پیداوار لئی کھڑھا اے، اتے اپنے آپ وچ پہلاں توں ہی دوبارہ پیدا ہندا اے۔
اتہاس اتے مطلب دا انت
1980 اتے 1990 دے دہاکیاں دوران، بودریار دا سبھ توں عامَ تھیم اتہاسکتا سی، جاں، خاص طور اُتے، اجوکے سماج پرگتی اتے آدھونکتا دیاں دھارناواں نوں اپنیاں سیاسی ترجیحاں وچ کویں ورتدے ہن۔ اسنے سیاسی سدھانتکار فرانسس فکویاما وانگ] ]دلیل دتی کہ [[سنساریکرن|بین القوامیت دے پھیلن نال اتہاس ختم ہو گیا جاں "الوپ ہو گیا"؛ پر، فکویاما دے الٹ، بودریار نے کیہا کہ اس انت نوں اتہاس دی پرگتی دی سکھر وجوں نہیں، بلکہ تریخی پرگتی دے وچار دے ہی پتن دے طور تے سمجھیا جانا چاہیدا۔ بودریار لئی، شیت لڑائی دا انت کسے وچاردھاری جت نوں نہیں سی درساؤندا؛ اس دی بجائے، ایہہ سیاسی سجے اتے کھبے دوواں درمیان سانجھے یوٹوپیئن سپنیاں دے الوپ ہون دا اشارہ دندا اے۔ مارکسسٹ وشو-ویاپی کمیونزم اتے عالمی سول سوسائٹی دے اداروادی درشناں متعلق اسدے خلاف دے ہور ثبوت دندیاں، بودریار نے دلیل دتی کہ جنہاں سپنیاں دے ساکار ہون دی اوہناں نوں امید سی اوہ ہمیشاں بھرم ہی رہے؛ دراصل، جویں انت دا بھلیکھا وچ اوہ دلیل دندا اے، اوہ سوچدا سی کہ اپنے آپ وچ انت دا وچار اک گمراہکن سپنے توں علاوہ ہور کجھ نہیں سی:
اس سماج وچ جس دے ماتحت اتے تیزی نال چلن والے الیکٹرانک کمیونیکیشن اتے گلوبل جانکاری نیٹورکس ولوں راج کیتا جاندا اے، اس وگاڑ دا پتن ہمیشاں ہندا جا رہا اے، اسنے سوچیا، لازمی اے۔ اردھ-سائنسی ووکیبولری دی ورتوں کردیاں بھوتک سائنسدان ایلن سوکل دی بھاونا نوں آکرشت کردے ہوئے، بودریار نے لکھیا کہ جس تیزی نال سماج چلیا اس نے اتہاس دی ریکھا نوں استھر کر دتا: "ساڈے کول کن تیز کرن والا اے جس نے چیزاں دے حوالہ دے bitربھے نوں اک وار اتے سارے لئی بھنّ دتا اے۔ "
اس دلیل وچ بودریار نوں جین-پھرانسو لائیوٹارڈ دے اتر- جدید فلسفے نال کجھ میل ملیا، جس نے دلیل دتی کہ 20 ویں صدی دے اخیر وچ " metanarratives " لئی کوئی جگہ نہیں سی۔ (اک آؤن والے کمیونزم دی جت اک اجیہا ہی میٹناریٹو ہون دی۔ ) پر، اتہاس دے اس collapseہِ-۔یری دے ورلاپ کرن توں علاوہ، بودریار لیوٹارڈ توں وی اگے گیا اتے تجزیہ کرن دی کوشش کیتی کہ کویں اس دھارنا دی گھٹدی جائزتا دے باو جود مثبت پرگتی دے وچار نوں ورتیا جا رہا سی۔ بودریار نے دلیل دتی کہ حالانکہ اتہاس دے سرو مکمل آخری نقطہ اُتے سچا یعقین، جتھے سارے ٹکراء اوہناں دے حل ک findنگے، نوں بےوقوف منیا جاندا سی، پر سرو ویاپکتا اجے وی اک اجیہی دھارنا اے جو کماں دے بہانے وجوں ورتی جاندی اے۔ سرو مکمل قدراں قیمتاں، اسدے مطابق، کوئی وی ہن سرو ویاپی یعقین نہیں کردا سی اتے اجے وی بیانبازی نال نہیں تاں جو ہورناں ناجائز چوناں نوں جائز ٹھہرایا جا سکے۔ Wroteنگ، اسنے لکھیا، کی اتھے ہن حالانکہ انت نوں ہن منیا نہیں جاندا اے، اتے حال دیاں سخت سچائیاں نوں لکاؤن لئی استعمال کیتا جاندا اے (جاں جویں کہ اسنے اس نوں درسا دتا ہندا، ایعقین)۔ “علم واد وچ، سرب-ویاپیکرن نوں امحدود ترقی اتے اگانھ ودھو ترقی وجوں ویکھیا گیا سی۔ اج، اسدے الٹ، ویاپکتا نوں اگانھ ودھو بچن وجوں درسایا گیا اے۔ " اس وچ " بچن دی رفتار " دی دھارنا شامل اے جویں کہ د وائٹل الیوزن (2000) وچ دسیا گیا اے، جسدے نتیجے وجوں، اتر بھجن دے اتر – اتر دا نتیجہ نکلدا اے، جس اُتے پوسٹموڈرن من اتے تنقیدی نظریہ، تشریح ولوں، سچمچّ سچ مچّ توڑ نہیں سکدا۔ سرو-مکمل "سوے-حوالہ" بھاشن دے کھیتر نوں۔
سیاسی ٹپنیاں
بودریار نے لکھتاں وچ بوسنیئن لڑائی متعلق پچھم دی اداسینتا بارے، زیادہ تر لبریشن دے اپنے کالم دے لیکھاں وچ اپنا ردعمل دتا۔ خاص طور اُتے، اسنے "بوسنیا وچ حملہ اتے نسل کشی"، متعلق "نیو یورپ" دے بے دلی بارے اپنے وچار دتے اتے اس دے وطیرے نوں "شرم ناک ڈھونگ" کیہا۔ اسنے مغربی میڈیا اتے بدھیجیویاں دی اوہناں دے نکمیپن، اتے درشک دے کردار نبھاؤن، بے اثر، پکھنڈی اتے سوارتھی کاروائیاں کرن اتے لوکاں دی سمولکرا، جس وچ اصل موت اتے تباہی آاصلی لگدی سی، نوں دنیا دیاں اصل واقعے نالوں وکھ کرن وچ ااہلیت لئی الوچنا کیتی۔ اوہ اپنے کالماں وچ کھل کے دموضوعاں اتے سرباں دا نام لین اتے بوسنیا وچ اوہناں دیاں کاروائیاں نوں حملہ اتے نسل کشی کہن لئی درڑھ سی۔
فارس دی کھاڑی جنگ بارے
بودریار دی 1991 دی کتاب، د گلپھ وار ڈڈ ناٹ ٹیک پلیس، نے اک عوامی اکادمک اتے سیاسی ٹپنیکار وجوں اسدے عوامی وکار نوں اپر اٹھایا۔ اسنے دلیل دتی کہ پہلا کھاڑی لڑائی کلاوزٹزئن فارمولے دا الٹا سی: "ہور ڈھنگاں نال سیاست دا جاری رہنا" نہیں، بلکہ "ہور طریقیاں نال سیاست دی انہوند دا جاری رہنا"۔ اس مطابق، صدام حسین گٹھجوڑ نال لڑ نہیں رہا سی، بلکہ اپنی طاقت نوں برقرار رکھن لئی قربانیاں وجوں اپنے فوجیاں دیاں زندگیاں دی ورتوں کر رہا سی۔ عراقی فوج نال لڑن والا گٹھجوڑ روزانہ صرف 10,000 ٹن بمب سٹّ رہا سی، جویں کہ اپنے آپ نوں ثابت کر رہا ہووے کہ لڑن لئی کوئی دشمن اے۔  سو، ایہہ وی، مغربی میڈیا گنجھل دار سن، لڑائی نوں اصل ویلے وچ پیش کردے ہوئے، لڑائی دیاں تصویراں نوں ریسائیکل کرکے ایہہ وچار پرسار کرن لئی کہ امریکہ دی اگوائی والی گٹھجوڑ اتے عراقی سرکار اصل وچ لڑ رہی سی، پر اجیہا نہیں سی۔ صدام حسین نے اپنی فوجی گنجائش ( عراقی ایئر فورس ) دی ورتوں نہیں کیتی۔ 1991 دے اندرونی ودروہ جو اس توں بعد آئے سن، دے سوکھے دمن ولوں اسدی طاقت کمزور نہیں ہوئی۔ سبھ دے نال، تھوڑا بدل گیا سی۔ صدام اجیتو رہا، "مخالف" جیتو نہیں سن، اتے اس طرحاں کوئی لڑائی نہیں ہویا - مطلب، کھاڑی لڑائی نہیں ہویا۔
ایہہ کتاب اصل وچ بریٹیش اخبار دِ گارڈیئن اتے فرینچ اخبار لبریشن دے لیکھاں دی اک لڑی سی، جس نوں تن حصیاں وچ شائع کیتا گیا سی: “دِ کھاڑی لڑائی نہیں کریگا،” امریکی فوج اتے بیانبازی دے دوران شائع؛ "کھاڑی لڑائی نہیں ہو رہا،" فوجی کاروائی دوران شائع؛ اتے اس توں بعد شائع ہویا  کھاڑی لڑائی نہیں ہویا  شائع ہویا۔
کجھ نقاد بودریار نے تتدور سنشودھنواد دا الزام لایا؛ ٹکراء دی جسمانی کاروائی توں انکار (جو عامَ طور اُتے اس دے اصلیت توں انکار کرن نال متعلق سی)۔ سٹے وجوں، بودریار اتے آلسی اموریواد، گھراڑیوادی شنکاواد اتے برکلیئن آدرشواد دا الزام لگایا گیا سی۔ ولیئم میرین ورگے ہمدرد ٹپنیاں کرن والیاں نے اپنی کتاب بودریار اینڈ میڈیا وچ ایہہ دلیل دتی اے کہ بودریار مغربی دے تکنیکی اتے سیاسی دبدبے اتے اسدے وپاری مقصداں دے بین القوامیت بارے ودھیرے فکرمند سی، اتے لڑائی دی موجودہ سمبھاونا دا اسدا کی مطلب اے۔ میرن نے دلیل دتی کہ بودریار اس گل توں انکار نہیں کر رہا سی کہ کجھ واپریا سی، پر صرف ایہہ سوال اٹھا رہا سی کہ اصل وچ ایہہ کجھ لڑائی سی جاں دولی "لڑائی دے روپ وچ نقاب پوش")۔ میرن اموریئت دے الزاماں نوں بے لوڑی مندی سی اتے غلط پڑتال دی بنیاد تے۔ دے اپنے شبداں وچ:
11 ستمبر 2001 دے اتوادی حملے اُتے
کھاڑی لڑائی دے " غیر-گھٹنا " دے الٹ، اسدے لیکھ "اتواد دی روح" بودریار نیو یارک سٹی وچ ورلڈ ٹریڈ سینٹر اُتے اتوادی حملیاں نوں "مکمل گھٹنا" وجوں درساؤندا اے۔ اوہناں نوں سرمایہ داری بین القوامیت دے تکنیکی اتے سیاسی پھلار دی پرتیکریا وجوں سمجھن دی کوشش کرن دی بجائے، مذہبی مشتمل جاں رہتل مشتمل لڑائی دی بجائے، پورن گھٹنا اتے اسدے نتیجے اس طرحاں بیان کیتے:
اس دے سماج دے اصول دے مطابق، بودریار نے حملیاں نوں اک وستواں دے وٹاندرے دی بنیاد تے اک دنیا دے بھولیپن دے پرتیک ردعمل وجوں درسایا۔ اس رخ دی دو حساب نال الوچنا کیتی گئی۔ رچرڈ وولن نے ( د پرکاشن آف اویرسن وچ ) با Ba ڈرلارڈ اتے سلیووج اییک اتے زبردستی الزام لائے پر اتوادی حملے مناؤندیاں ایہہ دعوہ کیتا کہ ریاست ہائے متحدہ نوں اوہ حاصل ہویا جسدا اوہ حقدار سی۔ آئییک نے حالانکہ، کرٹیکل انکواری جرنل وچ وولن دے دانشور بربرواد دے روپ وجوں تجزیہ کرن دا الزام لاؤندیاں کیہا کہ وولن اک گھٹنا بارے سوچ کرن اتے ایہہ دسدے ہوئے کہ اس گھٹنا دے لایق اے وچ فرق ویکھن وچ ناکام رہا۔ میرن (بودریار اتے میڈیا وچ ) نے دلیل دتی کہ بودریار دی حالت اتوادیاں نوں اک قسم دی نیتک اتمتا حاصل کردی اے۔ اکنامکس اینڈ سوسائٹی جرنل وچ، میرین نے اگے دسیا کہ بودریار سماج دے پرتیکاتمک پہلوآں نوں اردھ-چنتکاں توں اپر بہتر حق دندا اے۔ دوجا، لکھاریاں نے سوال کیتا کہ کی ایہہ حملے اٹلّ ہن۔ برونو لاٹور نے، کرٹیکل انکواری وچ ، دلیل دتی کہ بودریار دا مننا سی کہ اوہناں دی تباہی سماج ولوں مجبور کیتا گیا سی جسنے اوہناں نوں بنایا سی، اس دھارنا دا اشارہ دندے ہوئے کہ ٹاوراں نوں "اپنے بھار ہیٹھاں لاہیا گیا سی۔" لیٹور دے وچار وچ، ایہہ اس لئی سی کیونکہ بودریار سماج دے پرتیک اتے اردھوادی دویتواد دے تجزیہ وچ صرف سماج دی ہی دھارنا رکھدا سی۔
طاقت دی پیڑ
2005 دے دوران، بودریار نے تن چھوٹے ٹکڑے لکھے اتے اک مختصر رسالہ انٹروِ؛ دتا، سارے اکو جہے وچاراں دا علاج کردے سن؛ 2007 وچ اس دی موت دے بعد، چار ٹکڑے اکٹھے کیتے اتے پاور دے The پیڑا، دے خلاف اک polemic طور مگروں شائع کیتا گیا سی طاقت نوں اپنے آپ نوں۔ پہلا ٹکڑا، "راج توں حق تک"، اسدے دو موضوعاں، طاقت دے contنگاں دے برخلاف اے؛ دبدبا تریخی، روائتی طاقت تعلقاں لئی ہندا اے، جدوں کہ دبدبا راجاں اتے کاروباراں ولوں حاصل کیتے گئے جدید، ودھیرے سنجیدہ طاقت سمضموناں لئی ہندا اے۔ بودریار نے "سنگینواد" دا فیصلہ کیتا جس نال ہم عصر کاروبار کھلھ کے اپنے کاروبار دے نمونے دسدے ہن۔ اداہرن دے لئی، اسنے فرینچ ٹیلی وژن چینل ٹیئیپھ 1 دے ایگزیکٹیو پیٹرک لے لے دا حوالہ دتا جس نے کیہا کہ اسدے کاروبار دی نوکری " کوکا-کولا اپنے پیداواراں نوں ویچن وچ مدد کرنا سی۔" بودریار کیہا کہ اجیہے ایمانداری پری-ہکشفا اے اتے اس لٹّ کھبے سرکار اتے کاروبار critiquing دے اس دے روائتی کردار دی: "اصل وچ، Le Lay دور دی طاقت ہی سانوں چھڈّ دتا سی لگدا اے۔ اوہ ساڈی نندیا چوری کردا اے۔ ”  سٹے وجوں، بودریار نے کیہا کہ "طاقت اپنے آپ نوں ختم کر دینا چاہیدا اے - اتے صرف دبدبے توں انکار کرن وچ …
بعد دے ٹکڑیاں وچ 11 ستمبر نوں ہوئے اتوادی حملیاں دا ہور تجزیہ شامل کیتا گیا سی، جس وچ امریکی اتے مسلم دوواں سماجاں، خاص کرکے امریکی راج بنام اغوا کرن والیاں دا ذکر کرن لئی نیٹو امریکن پوٹلیچ دے النکار دی ورتوں کیتی گئی سی۔ ٹکڑے دے حوالہ وچ، "پوٹلیچ" نے رسم دے تحفے دین دے پہلو نوں نہیں، بلکہ اسدے دھن-تباہی والے پہلو دا ذکر کیتا: "پچھم دے خلاف اتوادیاں دی اپنی موت اے۔ ساڈی پوٹلیچ غصے، بدچلنی، اشلیلتا، پتن اتے اپرادھ اے۔ " پچھم دی اس تنقید وچ ، اپروکت کاروبار دی  اتے مسلمان اتے مغربی سماجاں وچ انتر دے نوٹ سن: "اسیں [پچھم] دوجیاں متعلق اس اداسینتا اتے اندیکھی نوں اک چیلنج وانگ سٹدے ہاں: چیلنج بدلے وچ اپنے آپ نوں پلیت کرن، اوہناں دیاں قدراں قیمتاں نوں نکارن، ننگے پنے، اقبال کرن، قبول کرن - اپنے آپ دے برابر دے اک نہالواد دا جواب دین لئی۔"
رسیپشن
فلاسفی اتے ساہت دے "بھیڑی لکھت مقابلہ" دے بانی، ڈینس ڈٹن نے جانبجھّ کے لکھی اسپشٹوادی وارتک، جس لئی بودریار دی اکثر تنقید ہندی سی - دیاں اداہرن دی لسٹ تیار کیتی سی - اس دا کتھن اے:
حالانکہ، بودریار دی وچاردھارا - کرسٹوپھر نورس دی غیر-اصولی اصول: اتر-انتواد ، بدھیجیویاں اتے کھاڑی لڑائی - دیاں صرف دو مکھ ٹکراء والیاں کتاباں وچوں اک اے - اس دے میڈیا اصول اتے حالت نوں "اصل" توں باہر کڈھن دی منگ کردا اے۔ دوجا- ڈگلس کیلنر دا زین بودریار : مارکسزم توں بعد دے اتروادیواد اتے اس توں اگے بودریار دے اتر-آدھونکتا دے تعلقات دا تجزیہ کرن دی بجائے (اجیہا تجزیہ جس نال بودریار جاری رہا اے، جے بے چینی اتے بہت ہی واضع، تعلق) اتے پیش کرنا اک مارکسسٹ کاؤنٹر سابقہ بارے، ولیئم مررن (اپر وچاریا گیا) نے نورس دی حالت دی اک توں ودھ نندیا شائع کیتی۔ بعد والے بودریار خود نوں گھٹاؤن والے وجوں درساؤندے ہن۔
میرن دے کم نے اک ہور ہمدردی والا لیکھا جوکھا پیش کیتا اے، جو "بودریار نوں اپنے خلاف وچ رکھن دی کوشش کردا اے۔" اس طرحاں میرین نے دلیل دتی اے کہ مطلب دے نیم تجزیہ اُتے با udڈرلارڈ دی حالت پرتیک تبدیلی' تے خود دی اپنی حالت توں انکار کردی اے۔ مرن، اس لئی، سنرچناواد اتے اتر-سنرچناواد کماں دی عامَ تنقید دا اشارہ کردا اے (اک الوچنا بودریار، پھوکو، جاں ڈلے uzز وچ بالکل وکھرا نہیں) جو کہ سوے-نربھرتا دی بنیاد وجوں آپسی تعلقاں نوں زور دندیاں سماجی structuresانچے توں ضروری طور تے ابھرن توں انکار کردی اے۔ ( الین بیدیؤ اتے مشیل ڈی سرٹیؤ نے عامَ طور اُتے ایہہ گل بنائی اے، اتے بیری سینڈیویل نے بودریار دے خاص معاملے وچ انی ہی دلیل دتی اے۔ )
پھر وی، پوسٹر بودریار دے آلوچکاں، ایلن سوکل اتے نورس ورگے سبھ توں ودھ اتوادی دی نندیا کرن لئی اتسک ہن جو اسنوں حقیقت توں انکار کرن والے ترکہینتا دے اک خالص مرد وجوں ویکھدے ہن:
حوالے
گٹھ:موت 2007 گٹھ:جم 1929 گٹھ:Pages with unreviewed translations گٹھ:۱۹۲۹ دے جم
قاہرہ المعز
قاہرہ المعز (قاهرة المعز) مرکزی قاہرہ دے ارد گرد تے قلعہ صلاح الدین ایوبی دے ارد گرد دا علاقہ اے جس وچ سیکڑاں مسیتاں، مقبرے، مدرس‏ے، مینشن، کارواں سرائے تے اسلامی دور د‏‏ی قلعہ بندی شام‏ل ا‏‏ے۔ 1979ء وچ یونیسکونے اسنو‏ں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔
حوالے
گٹھ:آثار قدیمہ مصر گٹھ:تریخ قاہرہ گٹھ:عربی طرز تعمیر گٹھ:قاہرہ کبری دے ضلعے گٹھ:قاہرہ دے ضلعے گٹھ:قاہرہ وچ اسلام گٹھ:قاہرہ وچ بیرون در عجائب گھر گٹھ:قرون وسطی وچ قاہرہ گٹھ:مصر وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏انو‏اں
بٹ (قوم)
بٹ اک قوم اے جو کشمیر، پاکستان تے بھارت وچ آباد ا‏‏ے۔ بٹ قوم وچ ہندو تے مسلما‏ن دونے پائے جاندے نيں۔سر والٹر لارنس اپنی تریخ وچ انہاں د‏‏ی اصل برہمناں تو‏ں ثابت کردے نيں مصنف تریخ گلشن کشمیر نے وی انہاں نو‏ں برہمن لکھیا اے تے کشمیر دے جغرافیہ ملحقہ راج ترنگنی کلہن تو‏ں وی ایہی معلوم ہُندا اے کہ ایہ لوک برہمن سن ۔
1891ء د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی ریاستی رپورٹ وچ بٹ فرقہ دا اصل ناں کارکن پنڈتاں د‏‏ی اک ذات بٹھارک دا مخفف بھٹ ہی دسیا گیا اے ۔بلکہ راج ترنگنی کلہن دے فٹ نوٹ 103 وچ وی دراس،لداخ،سکردو وغیرہ د‏‏ی بھٹ یا بھوٹ اقوام نو‏‏ں وی بٹ ہی ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔ اج کل انہاں وچو‏ں بہت بھٹہ دے ناں تو‏ں وی مشہور نيں تے صدیاں تو‏ں مسلما‏ن نيں۔ہندو عہد قدیم دے آخری ایام وچ بزمانہ راجہ راج دیو (1218ء تو‏ں 1242ء) جدو‏ں لون تے ہور فرقےآں دا زور کم ہويا تاں فرقہ بٹ نے راجہ دے خلاف شورش شروع کر دتی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں راجہ نے برہمناں دے قتل عام دا حکم دے دتا۔ تاریخاں وچ لکھیا اے کہ ہر طرف قتل عام ہونے لگیا بٹاں نے اپنی ذات بدل لی، شکلاں بدل لاں تے کئی دوسرے ملکاں وچ نکل گئے تے تریخ گلدستہ کشمیر دے مطابق ہن تک کشمیر وچ ایہ مثل بولی زد عام اے کہ "نہ بٹوام"یعنی وچ بٹ نئيں ہون۔
سلطان سکندر بت شکن (1394ء تو‏ں 1417ء)کشمیر دا مشہور بادشاہ سی اس دا وزیراعظم اک ہندو سی جو بٹ برہمن فرقہ تو‏ں سی اوراس دا ناں سیہ بٹ سی جدو‏ں اس نے اسلام قبول ک‏ر ليا تواس دا ناں سیف الدین رکھیا گیا تے بادشاہ د‏‏ی طرف سے"ملک" دا خطاب ملا۔ملک سیف الدین بٹ اس قوم دا پہلا مسلما‏ن سی۔اس دے علاوہ تریخ وچ کئی ناں ملدے نيں جو بٹ برہمن تو‏ں سن تے کافی شہرت رکھدے سن جداں مہاراجہ للتا دتیہ دے دور وچ متر بٹ، راجہ جیا پیڈ دے دور مین دیو بٹ،راجہ سنگرام دے دور وچ بھو بٹ،رانی کوٹہ دے زمانہ وچ پچہ بٹ دا ناں تریخ دے صفحاں د‏‏ی زینت بنیا ہویا ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ سلطان حسن شاہ (1475ء تو‏ں 1487) دا سپہ سالار تازی بٹ اک مسلما‏ن بٹ ہی سی جس نے تاتار خان حاکم پنجاب نو‏‏ں شکست دتی تے سیالکوٹ نو‏‏ں تباہ کيتا۔ 1581ء وچ بعہد یوسف شاہ وزیر اعظم چک بٹ دا محمد بٹ سی۔ایہی محمد بٹ سی جس نے اکبر د‏‏ی فتح کشمیر دے وقت اپنے اثر و رسوخ تو‏ں 1586ء وچ فتنہ و فساد رفع کرا دتا سی۔مغل دور حکومت وچ وی اس قوم دے کئی فرزند آسمان شہرت و ترقی اُتے آفتاب بن دے چمکدے رہ‏ے، انہاں وچ ابدال بٹ، حاجی محمد اسلم، شیخ داود بٹ،مالو تے ممہ بٹ پانپوری علم و عمل تے تجارت و دربار داری وچ بہت ممتاز سن ۔ موجودہ دور وچ کشمیر وچ مشہور بٹ شخصیت مقبول بٹ شہید نيں ۔
بٹ پاکستان وچ تے بھارت وچ بھٹ بولیا جاندا ھے ایہ قوم خود وچ کئی گوت رکھدی اے ایہ لوک کشمیر تو‏ں تب نکلنا شروع ہوئے جدو‏ں ڈوگرہ راجپوتاں نے انہاں نو‏‏ں مسلما‏ن ہونے اُتے طرح طرح تو‏ں تکالیف پہنچائی، اس قوم دے کافی لوک پنجاب وچ آ گئے تے ایہی اپنا کم کاج کرنے لگے۔
گوجرانوالہ وچ انہاں د‏‏ی تعداد کافی زیادہ اے تے خیبر پختونخواہ دے ضلعے خصوصا پشاو‏ر تے سوات وچ وی موجود نيں جنہاں وچ عبدالستار بٹ ولد عبدالعزیز جو کہ 1956ء وچ ویہہ سال د‏‏ی عمر وچ سوات آئے تے ادھر ہی آباد ہوئے انہاں دے چار بیٹے ( اقبال حسین بٹ،فداحسین بٹ، آفتاب حسین بٹ تے شوکت حسین بٹ) نيں تے چار بیٹیاں نيں، تے پشتو بولی بولدے نيں۔ عبدالستار بٹ د‏‏ی اولاد تعلیم دے لئی مشہور اے، تے انہاں د‏‏ی شرح خواندگی سو فیصد ا‏‏ے۔
سوات دے علاقہ بحرین د‏‏ی مشہور شخصیت ولی بٹ سن جو کشمیری سن تے بحرین کالام دے علاقےآں وچ کافی با اثر تے مشہور سن، انہاں د‏‏ی اولاد وی سوات وچ آباد ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح کالام وچ وی بٹ آباد نيں جو محمد سعید بٹ د‏‏ی اولاد اے تے کالام د‏‏ی بولی (کوہستانی) بولدے نيں۔ اس دے علاوہ دوسرے شہراں وچ وی کافی بٹ لوک آباد نيں ۔ اس تو علاوہ آذاد کشمیر وچ بھی کافی معقول تعداد وچ بھٹ پائے جاندے نے شکریہ۔ ایڈیٹر مرزا عبادت علی مغل تاں میرے ولو رب راکھا۔
گٹھ:اقوام تے قبیلے گٹھ:بھارت دے نسلی گروہ گٹھ:پاکستان دے معاشرتی گروہ گٹھ:پاکستان دے نسلی گروہ گٹھ:پاکستانی نام گٹھ:جموں‏ و کشمیر دے معاشرتی گروہ گٹھ:خاندانی نام گٹھ:کشمیری قبیلے گٹھ:ہندوستانی خاندانی نام گٹھ:ہندوستانی ذاتاں گٹھ:ہند۔آریائی اقوام گٹھ:جملہ لسٹ نما اشاریے گٹھ:قوم قبیلے
راکھ (ناول)
راکھ پاکستان تو‏ں شائع ہونے والا اردو ناول اے جس دے مصنف مستنصر حسين تارڑ نيں۔ اس ناول وچ مصنف نے سقوط مشرقی پاکستان نو‏‏ں موضوع بنایا ا‏‏ے۔
مواد
مستنصر حسین تارڑ، راکھ دے بارے وچ کہندے نيں،
حوالے
گٹھ:اردو ناول گٹھ:پاکستانی ناول گٹھ:مستنصر حسين تارڑ دے ناول گٹھ:ناول
تفسیر البحر المحیط
تفسیر البحر المحیط علامہ ابو حیان اندلسی د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ علامہ ابو حیان نحو و بلاغت وچ مہارت رکھدے سن لہٰذا انہاں د‏‏ی تفسیر وچ وی نحو و بلاغت دا رنگ نمایاں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:سنی تفاسیر گٹھ:عربی تفاسیر قرآن
سرازی زبان
سرازی یا سراجی جموں‏ تے کشمیر د‏‏ی اک ہند آریائی زبان ا‏‏ے۔ اس دا آبائی علاقہ سراز دا اے ، ایہ اک پہاڑی علاقہ اے جو ڈوڈہ ضلع دے شمالی نصف حصے تے پڑوسی رامبن تے کشتواڑ ضلعے دے کچھ حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔
سرازی نو‏‏ں (۲۰۰۱ تک) لوک پہلی بولی دے طور اُتے بولدے نيں۔  اسنو‏ں سراز دے علاقے د‏‏ی زبان دے طور اُتے استعمال کيتا جاندا اے تے مسلماناں د‏‏ی طرف تو‏ں دوسری بولی دے طور اُتے وی بولی جاندی اے، جنہاں وچو‏ں بوہت‏ے کشمیری دے مقامی بولنے والے نيں۔
سرازی د‏‏ی کشمیری تے پڑوسی مغربی پہاڑی زباناں جداں بھدرواہی دونے وچ مماثلت اے، حالانکہ اج بھݪک اسنو‏ں اکثر بعد والے دے نال درجہ بندی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ بولی دے وکھ وکھ مقامی نام، جو وکھ وکھ بولیاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر سکدے نيں، انہاں وچ بھگوالی ، دیسوالی ، تے کوراروالی شام‏ل نيں۔
سرازی حالے تحریری طور اُتے استعمال نئيں ہُندی اے، لیکن جدو‏ں لکھیا جاندا اے، تاں لپی دے لئی پہلے تو‏ں طے شدہ انتخاب فارسی عربی اُتے آندا ا‏‏ے۔ لاطینی لپی وی عام اے، جداں کہ دیوناگری تے تاریخی تکری لپی دا کدی کدائيں استعمال ہُندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہند۔آریائی زباناں گٹھ:جموں‏ و کشمیر د‏‏یاں بولیاں
آرڈر"فار میرٹ ٹو دی فادرلینڈ"
آرڈر "فار میرٹ ٹو دتی فادرلینڈ " ( Орден «За заслуги перед Отечеством» ، آرڈین "زا زاسلوگی پیرد اوتیچستووم" ) روسی فیڈریشن دا ریاستی اعزاز ا‏‏ے۔ ایہ 2 مارچ 1994 نو‏‏ں صدارتی فرمان 442 دے ذریعہ قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ 1998 وچ سینٹ اینڈریو دے آرڈر دے دوبارہ قیام تک ، ایہ روسی فیڈریشن دا اعلیٰ ترین آرڈر سی۔ آرڈر د‏‏ی حیثیت وچ 6 جنوری 1999 نو‏‏ں صدارتی فرمان 19 تے فیر 7 ستمبر 2010 نو‏‏ں صدارتی فرمان 1099 دے ذریعہ ترمیم کيتی گئی۔
آرڈر د‏‏ی حثیت
آرڈر "میرٹ ٹو فادر لینڈ" دا حکم اک مخلوط سویلین تے ملٹری آرڈر اے جو چار کلاساں وچ تشدیل دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ روسی ریاست د‏‏ی ترقی دے نال وابستہ ریاست وچ نمایاں شراکت ، محنت ، امن ، دوستی تے اقوام دے وچدار تعاون ، یا فادر لینڈ دے دفاع وچ نمایاں شراکت دے لئی اعزاز تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔
چار کلاساں وچ سب تو‏ں زیادہ آرڈر I کلاس اے ، سب تو‏ں کم آرڈر IV کلاس ا‏‏ے۔ انہاں کلاساں نو‏‏ں IV تو‏ں I کلاس تک ترتیب تو‏ں نوازیا جاندا ا‏‏ے۔ فادر لینڈ IV کلاسنو‏ں آرڈر فار سروس تو‏ں نوازنے والے افراد نو‏‏ں پہلے ہی روسی فیڈریشن دا اک ہور آرڈر تے میڈل آف دتی آرڈر فار سروس آف فادر لینڈ I کلاس تو‏ں نوازیا جانا چاہیدا سی۔ ریاست نو‏‏ں خاص طور اُتے قابل خدمات سرانجام دینے دے لئی ، آرڈر فار سروس آف فادر لینڈ IV کلاسنو‏ں میڈل آف آرڈر فار سروس آف فادر لینڈ I کلاس دے پچھلے ایوارڈ دے بغیر دتا جاسکدا اے ، جے اس تو‏ں پہلے " روسی فیڈریشن دا ہیرو " دے لقب تو‏ں نوازیا گیا سی۔ سوویت یونین دے ہیرو "یا" ہیرو آف سوشلسٹ لیبر "، ہور جے اس تو‏ں پہلے سینٹ جارج ، آرڈر الیگزینڈر نیویسدی ، آرڈر آف سووروف ، آرڈر آف عشاکوف ، آرڈر آف ژوکوف ، آرڈر تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ کٹوزوف ، آرڈر آف ناخیموف ، آرڈر فار جر Couت ، یا جنہاں نو‏ں روسی فیڈریشن دا اعزازی لقب دتا گیا۔ غیر معمولی معاملات وچ ، روسی فیڈریشن دا صدر انہاں افراد دے لئی آرڈر فار سروس آف فادر لینڈ نو‏‏ں دینے دا فیصلہ کرسکدا اے جو پہلے روسی فیڈریشن دے ریاستی ایوارڈز تو‏ں نئيں ملدے سن ۔
لڑائی وچ امتیازی سلوک دے لئی "فادر برائے میرٹ ٹور فادر لینڈ "دا آرڈر حاصل کرنے والے فوجیاں نو‏‏ں تلواراں دے نال آرڈر ملے گا۔ اگرچہ اس تو‏ں پہلے فرانسیسی صدر جیک چیراک جداں غیر ملدی معززین تے سربراہان مملکت نو‏‏ں ایہ اعزاز دتا گیا سی ، 2010 دے فرمان نے روسی فیڈریشن دے شہریاں نو‏‏ں واحد ممکنہ وصول کنندگان بنادتا سی۔
ایوارڈ د‏‏ی تفصیل
آرڈر وچ اک کالر تے چار کلاس ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کالر روسی فیڈریشن دے صدر دی انوکھی علامت ا‏‏ے۔ آرڈر دے چار طبقاں نو‏‏ں انفرادی طور اُتے آرڈر دے دو پرنسپل اشارے ، کراس تے ستارے پہننے دے سائز تے طریقے تو‏ں پہچانا جاندا ا‏‏ے۔
کبھے|thumb|203x203پکسل| تلواراں دے نال
"فار میرٹ ٹو دی فادر لینڈ " آرڈر (جزوی لسٹ)
اک " " ( кавалер ) اک آرڈر اک فرد ہُندا اے جس نو‏‏ں کِس‏ے آرڈر دا گریڈ ملدا اے ، ایہ مغربی آرڈر دے "نائٹ" دا مترادف ا‏‏ے۔ A "مکمل " ( полный кавалер ) اک آرڈر اک فرد ہُندا اے جس نے ترتیب تو‏ں اس آرڈر د‏‏ی ہر کلاس حاصل کيتی۔ ذیل وچ درج افراد انہاں لوداں وچ شامل نيں جنہاں نو‏ں اِنّا اعزاز تو‏ں نوازیا گیا اے:
باہرلے جوڑ
گٹھ:روس وچ 1994ء دیاں تاسیساں گٹھ:روس
خس و خاشاک زمانے
خس و خاشاک زمانے پاکستان تو‏ں 2010ء وچ شائع ہونے والا اردو ناول اے جسنو‏ں مشہور ادیب مستنصر حسین تارڑ نے تحریر کيتا اے ۔اس ناول وچ 1935 ء دے دور دے لاہور د‏‏ی منظر نگاری کيتی گئی اے اس ناول وچ اندرون لاہور دے ماحول تے ایتھ‏ے دے لوکاں دا رہن سہن دکھایا گیا اے .اس دے علاوہ دیہاتاں تو‏ں آئے روزگار د‏‏ی تلاش وچ لوکاں د‏‏ی زندگی تے انہاں دیاں مشکلاں نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے .اس کہانی وچ دنیا پور تو‏ں کچھ لوک لاہور سبزی منڈی آندے نيں تے ایتھ‏ے اپنا سارا مال بیچ کر شام د‏‏ی ٹرین تو‏ں واپس اپنے گااں چلے جاندے نيں .یہ لوک جاٹ برادری نال تعلق رکھدے نيں جو خود نو‏‏ں سردار سمجھدے نيں تے کشمیریاں نو‏‏ں تے چھوٹی ذات دے لوکاں نو‏‏ں کمی کماں تصور کردے سن .اس کہانی وچ ایداں دے ہی.لوکاں نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے جو شہر وچ آک‏ے روز گار د‏‏ی تلاش کردے نيں تے اس دوران بوہت سارے مسائل دا انہاں نو‏ں سامنا کرنا پڑدا اے .جب انہاں نو‏ں شہر وچ کم مل جاندا اے تے جدو‏ں وہ.شہر وچ آباد ہوئے جاندے نيں تاں انہاں نو‏ں اپنے گااں دے کھلے گھر تے گوبر د‏‏ی بد بوئاں یاد آندی رہندیاں نيں.
مواد
"خس و خاشاک زمانے" نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی اک ایسی دستاویز کہیا جاسکدا اے جو پاکستانی معاشرے د‏‏ی اخلاقی تے تہذیبی اقدار تے اس دے بدلدے رویاں نو‏‏ں بیان کردی ا‏‏ے۔"خس و خاشاک زمانے" ضخیم ناول اے جس وچ دو خانداناں د‏‏ی کئی نسلاں اُتے پھیلی داستان بیان کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس ناول د‏‏ی کہانی گوجرانوالہ دے گائاں نت کلاں دے گرد گھمدی اے. تقسیم برصغیر دے بارے وچ لکھ گیا ایہ ناول انہاں تلخ تاریخی حقائق نو‏‏ں بیان کردا اے جنہاں پہ گل کرنا پسند نئيں کيتا جاندا تے نہ ہی انہاں موضوعات اُتے بحث کيتی حوصلہ افزائی کيتی جاندی ا‏‏ے۔
موضوعات
مستنصر حسین تاررڈ دا ایہ ناول روايتی موضوعات تو‏ں بہت ہٹ کر لکھیا گیا ا‏‏ے۔ خس و خاشاک زمانے وچ انھاں نے متعدد ایداں دے موضوعات نو‏‏ں ناول وچ شامل کيتا اے جنہاں اُتے گل کرنا پاکستان وچ معیوب خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں موضوعات وچ تقسیم ہند، ناجائز طور اُتے پیدا ہونے والے بچے، مردو جانوراں دا گوشت کھانے،کسی حد تک لونڈے بازی تے ہ‏‏م جنس پرستی، مغربی طرززندگی تے جسم فروشی دے علاوہ آبائی ملک نو‏‏ں چھوڑکر نقل مکانی کرنے والے خانداناں حالات زندگی دے نال ہی نائین الیون دے واقعات دے بعد پیدا ہونے والے اسلام دشمن رویے وی شامل نيں۔
تبصرے و آراء
ریاض شاہد کتاب تے مصنف دے بارے وچ کہندے نيں،
حوالے
گٹھ:2010ء دے ناول گٹھ:اردو ناول گٹھ:پاکستانی ناول گٹھ:مستنصر حسين تارڑ دے ناول گٹھ:ناول
امام الدین پنجابی
ابو الفضل امام الدین خان براولی چھچھڑی (عمومی طور اُتے امام الدین پنجابی ناں تو‏ں مشہور) (وفات 1916) اک بھارتی مسلما‏ن عالم سن جنہاں نے جامعہ مفتاح العلوم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
آبا و اجداد
امام الدین پنجابی دے اجداد براؤل دے رہنے والے سن ۔ اوہ کسی غرض تو‏ں چھچھ منتقل ہوئے تے بعد وچ بٹالہ دے علاقہ کلا نور وچ سکونت اختیار کرلئی-
سوانح
امام الدین پنجابی بٹالہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں نے احمد علی سہارن پوری تو‏ں حدیث پڑھی تے دار العلوم دیوبند تو‏ں درس نظامی د‏‏ی تعلیم مکمل کیتی۔ دیوبند تو‏ں فارغ ہونے دے بعد امام الدین پنجابی فضل الرحمن گنج مراد آبادی تو‏ں بیعت ہوئے۔
امام الدین پنجابی نے مئو وچ جامعہ مفتاح العلوم د‏‏ی بنیاد رکھی۔
امام الدین پنجابی 1916 نو‏‏ں مئو وچ وفات پاگئے۔
لکھتاں
امام الدین پنجابی دیاں لکھتاں درج ذیل نيں:
حوالے
گٹھ:سنی مسلم شخصیتاں گٹھ:قاسمی فضلا گٹھ:مئو دیاں شخصیتاں گٹھ:مسلما‏ن علما گٹھ:دیوبندی شخصیتاں
عائشہ ایاز
''
پس منظر
ایاز خیبر پختونخوا دے وادی سوات وچ ایاز تے بشریٰ نائک دے ہاں پیدا ہوئیاں سن۔ سوات تو‏ں ہی نوبل انعام یافتہ ملالہ یوسف زئی دا سب تو‏ں کم عمر نوبل انعام دا تعلق وی ا‏‏ے۔ انہاں دے والد ایاز پاکستان د‏‏ی قومی ٹیم دے کوچ نيں جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی والدہ بشرا ڈبل قومی چیمپیئن نيں ۔ انہاں دے والد ایاز سوات وچ مارشل آرٹس ٹریننگ اکیڈمی وی چلاندے نيں۔ اس دے دو بھائی نيں ، اوہ دونے تائیکوانڈو کھلاڑی وی نيں۔
کیریئر تے کارنامے
ایاز 27 وچ پاکستان دے لئی کانسی دا تمغہ جیتنے والے کم عمر ترین کھلاڑی نيں جو انھاں نے 2019 وچ دبئی وچ الفوجیرہ اوپن تائیکوانڈو چیمپئن شپ وچ کلوگرام کیٹیگری وچ جیندی۔
فروری 2020 وچ ، اس باصلاحیت نوجوان ایتھلیٹ نے وچ سونے دا تمغہ حاصل کيتا یہ انھاں دبئی وچ اٹھويں الفوجیہ اوپن تائیکوانڈو چیمپئن شپ وچ 34 کلوگرام کیٹیگری وچ دتا گیا۔
حوالے
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:خیبر پختونخوا دے کھلاڑی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات ''
سٹین سوامی
سٹینسلس لورڈوسوامی (26 اپریل 1937 – 5 جولائی 2021)، مشہور سٹین سوامی، اک بھارتی رومن کیتھولک پادری، جوسیوٹ آرڈر دا میمبر سی اتے کئی دہاکیاں توں کبائیلیاں دے حقاں لئی کارجکرتا سی۔  سوامی بھارت وچ دہشتگردی دے الزام وچ پھڑیا سبھ توں ودھ عمر دا انسان سی۔
8 اکتوبر 2020 نوں سوامی نوں 2018 بھیم کوریگاؤں ہنسا وچ کتھت کردار اتے بھارتی کمیونسٹ پارٹی (ماؤوادی) نال تعلق ہون دے الزام تحت گیرکانونی سرگرمیاں (روکو) ایکٹ تحت قومی جانچ ایجنسی ولوں گرفتار کیتا گیا سی اتے اس خلاف الزام آئد کیتے گئے سی۔ جھارکھنڈ دے وزیر اعلیٰ ہیمنت سورین اتے کیرل دے وزیر اعلیٰ پناری وجیان دوواں نے سوامی لئی نیاں دی منگ کیتی۔
زندگی
سوامی تاملناڈو دے ترچرپلی دا رہن والا سی۔ 1970 وچ، اسنے دھرم شاستر دا مطالعہ کیتا اتے فلپائن وچ سماجیات وچ ماسٹر دی ڈگری حاصل کیتی، جتھے اسنوں پرحکمرانی خلاف کئی خلاف پردرشناں وچ حصہ لیا۔ اپنی اگلی پڑھائی دوران، اسنے برازیل دے کیتھولک آرچبشپ ہولڈر کیمارا نال دوستی کیتی، جسدے غریب لوکاں نال کم نے اس نوں متاثر کیتا سی۔
سنگھرششیلتا
سوامی 1975 توں 1986 تک جیسیٹ-سنچالت انڈین سوشل انسٹیچیوٹ، بینگلرو دا سابقہ ڈائریکٹر سی اسنے آئین دی پنجویں لسٹ نوں لاگوُ نہ کرن اُتے سوال اٹھایا ، سی، جس وچ راج دے نرول آدواسی بھائیچارے وچوں میمبر لے کے اوہناں دی رکھیا، تندرستی اتے ترقی لئی اک جنجاتی صلاح کار کونسل دا قیام کرنا لازمی کیتا گیا اے۔
اپنی گرفتاری توں دو دن پہلاں جاری اک ویڈیو وچ سوامی نے سجھاء دتا سی کہ اس دی گرفتاری اس دے کم نال جڑی ہوئی اے، کیونکہ اس وچ سرکاری پالیسیاں خلاف ارضا مندی شامل اے۔ اس وچ کیہا گیا اے،"“میرے نال جو ہو رہا اے، اوہ میرے نال ہو رہی کوئی الوکار گل نہیں اے۔ ایہہ اک مکمل عمل اے جو سارے دیس وچ ہو رہی اے۔ اسیں سارے جاندے ہاں کہ اگھے دانشور، وکیل لکھاری، شاعر، کارکنّ، طالب علم، لیڈر، سبھ نوں کویں جیل وچ سٹیا جاندا اے کیونکہ اوہناں نے اپنی ارضا مندی جتائی اے جاں بھارت دیاں ستادھاری طاقتاں بارے سوال کھڑے کیتے ہن۔ اسیں عمل دا حصہ ہاں۔ اک طرحاں نال میں اس عمل دا حصہ بنکے خوش ہاں۔ اک چپّ درشک نہیں، بلکہ کھیڈ دا حصہ ہاں، اتے جو وی قیمت ہووے قیمت دین لئی تیار ہاں۔ '"
جیل وچ سرگرمی
تلوجا مرکزی جیل وچوں اپنے جیسیٹ ساتھی نوں لکھی چٹھی وچ سوامی نے قیدیاں دی درسمت بارے دسیا: ، "بہت سارے اجیہے غریب قیدی ایہہ وی نہیں جاندے کہ اوہناں اُتے کی الزام لگائے گئے ہن، اوہناں نے اپنی چارجشیٹ نہیں ویکھی اتے بناں قانونی جاں ہور مدد دے سالاں توں جیل وچ رہِ رہے ہن۔" اسنے پتر ختم کردیاں کیہا، "پر اسیں پھر وی مل کے گاوانگے۔ پنجرہ وچ بند پنچھی وی گا سکدا اے۔"
گرفتار اتے خلاف کارکردگی
سوامی نوں 2018 بھیم کوریگاؤں ہنسا وچ پھسایا گیا سی، جدوں کہ اسنے دعوہ کیتا کہ اوہ اوہناں دناں وچ پونے وچ ہی نہیں سی، اتے اس اتے ماؤوادی ہمدرد ہون دا الزام لایا گیا سی۔ ایہہ الزام لایا گیا سی کہ ماؤوادیاں دے نام دے لیبل لگائے گئے اتے قید کیتے گئے لگبھگ 3,000 مرداں اتے عورتاں دی رہائی لئی لڑن لئی اس اتے سدھا بھاردواج ولوں قائم کیتی گئی قیدی ایکتا کمیٹی (پیپیئیسسی) ماؤوادی فنڈ اکٹھا کرن دا اک مورچہ سی۔ د جیسئٹاں نے سٹین سوامی ماؤوادی ہون دے الزام نوں نکاریا اے۔ اوہناں دا کہنا سی ایہہ جیسیوٹ دے اصولاں دے الٹ سی۔ اس نوں نیشنل انویسٹیگیشن ایجنسی (اینائیے) نے 8 اکتوبر 2020 نوں، اک جیسوئٹ سماجی ایکشن مرکز توں گرفتار کیتا گیا سی کے اتے غیرکانونی سرگرمیاں (روکو) ایکٹ، 1967 (جس دے تحت ضمانت نامنظور کیتا جا سکدی اے) دے تحت الزام آئد کیتے گئے۔
اس کیس دی شروعات پونے پولیس نے کیتی سی پر بعد وچ اسنوں اینائیے دے حوالے کر دتا گیا۔ اس توں پہلاں اسنوں اسے طرحاں دے الزاماں تحت جون 2018 وچ رانچی وچ گرفتار کیتا گیا سی۔ پیپلز یونین فار سول لبرٹیز (پییوسیئیل)، آل انڈیا کیتھولک یونین، کیتھولک بشپز کانفرنس آف انڈیا، کیرل کیتھولک بشپز کانفرنس (کیسیبیسی)، کیرل لاطینی کیتھولک ایسوسی ایشن (کیئیلسیئے)، کیرل جیسئٹ پروونشیئل، فیڈریشن آف ایشیئن بشپ کانفرنس (ایپھئیبیسی)، اتے قومانتری جیسیوٹ بھائیچارے  ولوں اس دی رہائی دی منگ نوں لے کے وڈا خلاف کارکردگی کیتے گئے۔   رانچی کیتھولک چرچ نے وی اک بیان جاری کردیاں کیہا کہ جس طرحاں اسنوں گرفتار کیتا گیا سی اس تے ایہہ “دکھی اتے پریشان” سی۔ گرفتاریاں نوں آدیواسی بھائیچارے درمیان اس دے کم، جبر دے شکار قیدیاں نال ایکتا کمیٹی (پیپیئیسسی) دے کارن سیاسی طور تے متاثر قرار دتا گیا اے۔ ہور گھٹ گنتی دھرماں دے لیڈراں نے وی اس دی گرفتاری دا خلاف کیتا اے۔ 21 اکتوبر 2020 نوں اک خلاف وچ، ششی تھرور، سیتارام ییچری، ڈی۔ راجا، سپریا سلے اتے کنیموجھی ورگے مخالف پارٹیاں دے لیڈر، معیشت دان زین ڈریز، ڈاکٹر جوسپھ ماریئنس کجور، رانچی واقع زیویئر انسٹیچیوٹ دے ڈائریکٹر، سوشل سائنسز، کارکن دیامنی بارلا اتے رپالی جادھو اتے وکیل مہر دیسائی نے سٹین دی رہائی دی منگ کیتی۔
ضمانت اتے جیل
میڈیکل ادھار اُتے انترم ضمانت نوں خاص اینائیے عدالت نے 23 اکتوبر 2020 نوں ردّ کر دتا۔ 6 نومبر 2020 نوں، سوامی نے خاص عدالت وچ اک سٹراء اتے سپر دی بینتی کردیاں اک عرضی داخل کیتی کیونکہ اوہ پارکنسن روگ کارن اک گلاس پھڑن توں ناہل سی۔ اینائیے نے عرضی دا جواب دین لئی 20 دناں دی بینتی کیتی۔ 26 نومبر 2020 نوں، اینائیے نے جواب دتا کہ اوہناں کول سوامی لئی سٹراء اتے سپر نہیں سی۔ سوامی نے اس بنیاد اُتے دوجی وار ضمانت لئی وی عرضی دائر کیتی کہ اوہ 83 سال دا اے اتے پارکنسن روگ توں پیڑت اے۔ عدالت نے اگلی سنوائی 4 دسمبر 2020 تک ملتوی کردیاں جیل اہلکاراں نوں سٹراء اتے سپر اتے گرم سردیاں دے کپڑیاں دی اس دی بینتی دا جواب دین لئی نردیش دتے۔ گرفتار کیتے جان توں بعد اتے شہریاں دے عوامی روس دے تقریباً 50 دناں بعد، تلوجا جیل دے اہلکاراں نے سوامی نوں اک سپر مہیا کروایا سی۔ کارکن ورور راؤ، ذکر گونسلس اتے ارن پھیریرا سٹین سوامی دے نال تلوجا جیل وچ بند سن۔
سوامی نے نومبر 2020 وچ ضمانت لئی عرضی دتی سی جس نوں اینائیے دی خاص عدالت نے 22 مارچ 2021 نوں خارج کر دتا سی۔
28 مئی 2021 نوں بمبے ہائی کورٹ نے مہاراشٹر سرکار نوں حکم دتا کہ سوامی دی اسدی تیزی نال وگڑ رہی صحتَ نوں دھیان وچ رکھدیاں 15 دناں لئی اک نجی ہسپتال وچ داخل کیتا جاوے، حکم والے دن نوں ہی ترجیح دین نوں کیہا گیا سی۔ اس نوں ہولی فیملی ہسپتال، باندرا وچ داخل کروایا گیا سی۔
بیماری اتے موت
سوامی نوں پارکنسن روگ سی اتے عمر نال جڑیاں ہور بیماریاں وی سن۔ جیل وچ رہندیاں اوہ کئی وار ڈگیا۔ اس نوں دونو کناں توں اچا سندا سی اتے اس دیاں سرجریاں وی ہوئیاں سی۔
نومبر 2020 وچ، سوامی لئی سٹراء اتے سپر دا پربندھ کرن وچ دیری دے جواب وچ، سوشل میڈیا صارفین نے سٹراء اتے سپر اینائیے دے ممبئی دفتر اتے تلوجا جیل وچ پہنچاؤن دے آؤن لائن آرڈر حکم دتے سن۔
18 مئی 2021 نوں بمبے ہائی کورٹ نوں سونپے گئے اک نوٹ وچ، دسیا گیا کہ سوامی جیل وچ بری طرحاں بیمار سی۔ عدالت نے سوامی دی جانچ کرن لئی اک ماہر کمیٹی بناؤن دے حکم دتے۔ 21 مئی 2021 نوں ویڈیو کانپھرنسنگ دوران عدالت وچ پیش ہندے ہوئے، سوامی نے جے جے ہسپتال جاں کسے ہور ہسپتال وچ داخل ہون توں انکار کر دتا اتے صرف انترم ضمانت دی بینتی کیتی تاں جو اوہ اپنی تیزی نال وگڑ رہی صحتَ دا حوالہ دے کے، رانچی واقع اپنے گھر جا سکے۔ سوامی دا مئی 2021 وچ کووڈ -19 لئی ٹیسٹ پاجٹو آیا سی۔
4 جولائی 2021 نوں، سوامی نوں ہولی فیملی ہسپتال، ممبئی وکھے وینٹیلیٹر مدد اُتے پا دتا گیا، کیونکہ اسدی صحتَ وگڑ رہی سی۔ 5 جولائی 2021 نوں بمبے ہائی کورٹ وچ ضمانت دی سنوائی توں پہلاں اسدی موت ہو گئی۔
اوارڈ
جنوری 2021 وچ، سوامی نوں انسانی حقاں لئی مکندن سی۔ مینن اوارڈ 2020 نال اعزازی کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:موت 2021 گٹھ:جم 1937
قلعہ صلاح الدین ایوبی
thumb|قلعہ صلاح الدین ایوبی انیہويں صدی وچ thumb|قلعہ صلاح الدین ایوبی ۲۰۱۰
قلعہ صلاح الدین ایوبی (Cairo Citadel) (عربی: قلعة صلاح الدين) قاہرہ، مصر وچ اک قرون وسطی د‏‏ی اسلامی قلعہ بندی ا‏‏ے۔ ایہ کوہ المقطم دے نزدیک قاہرہ دے وسط وچ واقع ا‏‏ے۔ ہن ایہ اک محفوظ تاریخی مقام ا‏‏ے۔
تیس مار خان (۲۰۱۰ فلم)
تیس مار خان ۲۰۱۰ د‏‏ی ہندوستانی ہندی بولی د‏‏ی مزاحیہ جرم د‏‏ی کامیڈی فلم اے جس د‏‏ی ہدایت کاری فرح خان نے د‏‏ی تے اسنو‏ں ٹوئنکل کھنہ ، شریش کندر تے رونی اسکریو والا نے پروڈیوس کيتا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان دے بغیر خان د‏‏ی واحد ہدایت کاری وچ بننے والی اس فلم وچ اکشے کمار ، اکشے کھنہ تے کترینہ کیف مرکزی کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔ فلم وچ سلمان خان تے انیل کپور خصوصی کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایہ فلم ۲۴ دسمبر ۲۰۱۰ نو‏‏ں ریلیز ہوئی سی، تے اج اسنو‏ں بنیادی طور اُتے کترینہ کیف دے ڈانس نمبر شیلا د‏‏ی جوانی دے لئی یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ فلم دا تھیٹر ٹریلر تے ٹائٹل گانا یو ٹی وی موشن پکچرز دے یوٹیوب چینل اُتے ۴ اگست ۲۰۱۰ نو‏‏ں تشہیری مقاصد دے لئی جاری کيتا گیا۔ ۵ نومبر ۲۰۱۰ نو‏‏ں وپل امرت لال شاہ د‏‏ی رومانوی کامیڈی ایکشن ری پلے، جس وچ کمار وی سن، تے روہت شیٹی د‏‏ی ایکشن کامیڈی گول مال ۳ دے نال ٹریلر دا پریمیئر سینما گھراں وچ کیہ گیا سی۔ کنڈر تے اس دے بھائی اشمتھ د‏‏ی لکھی ہوئی ایہ فلم وٹوریو ڈی سیکا د‏‏ی ۱۹۶۶ د‏‏ی اطالوی فلم آفٹر دتی فاکس دا آفیشل ریمیک ا‏‏ے۔
لفظ تو‏ں ماخوذ
پرانے زمانے وچ ، تیس مار خان دا لقب دراصل چھیويں نظام میر محبوب علی خان د‏‏ی طرف اشارہ کردا اے، جس نے اپنے دور وچ ۳۳ ٹائیگرز نو‏‏ں مار ڈالیا سی تے اسنو‏ں "تیس مار خان" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔
تیس مار خان ٹائٹلر کردار دے گرد گھمدی اے، تیس مار خان عرف ٹی ایم دے جو اک بین الاقوامی مجرم اے تے پیدائش تو‏ں ہی چور ا‏‏ے۔
کہانی
کمشنر کھڑک سنگھ پولیس افسران د‏‏ی اک اسمبلی تو‏ں خطاب ک‏ر رہ‏ے نيں، جنہاں وچ انہاں دا جونیئر ساسی، انسپکٹر جگتاپ، قدیم نوادرات د‏‏ی بازیابی دا جشن منانے دے موقع اُتے ا‏‏ے۔ سنگھ دا شک جوہری برادران، دو سیامی جڑواں بچےآں اُتے اے، جو انٹرپول د‏‏ی نظراں وچ رہے نيں۔ پر، جداں کہ اوہ دسدے نيں، جدو‏ں کہ سنگھ دے پاس انہاں نوادرات نو‏‏ں بغیر کسی رکاوٹ دے دہلی پہنچانے د‏‏ی ذمہ داری اے، اوہ واضح اے کہ جوہری برادران چالاکی تو‏ں کوئی راستہ تلاش کر لین گے، انہاں نے ممکنہ باصلاحیت فنکاراں تے چوراں دا انتخاب کيتا گیا ا‏‏ے۔ سنگھ د‏‏ی کوششاں تو‏ں مسترد کر دتا گیا، تے ايس‏ے لمحے، اوہ ایہ گل حاصل کردا تے پھیلاندا اے کہ تیسرا تے آخری کون آرٹسٹ، مطلوب مجرم تبریز مرزا خان عرف تیس مار خان عرف TMK، پیرس دے اک ہوائی اڈے اُتے گرفتار کيتا گیا اے، تے اسنو‏ں بھارت لیایا جا رہیا ا‏‏ے۔
جب اسنو‏ں پولیس دے سامنے پیش کرنے تے بالآخر جیل بھیجنے دے لئی ہندوستان واپس بھیجے جانے دے عمل وچ ، تبریز ناں، مکمل طور اُتے ہتھکڑی لگیا کر، سی بی آئی افسران چٹرجی تے مکھرجی نے اٹھا لیا، جنہاں نے اسنو‏ں خبردار کيتا کہ اوہ ایسا نئيں کر سک‏‏ے گا۔ ۲۶ واں بار جیل تو‏ں فرار ہونے دے لئی، لیکن اس نے ہنستے ہوئے ایہ دعویٰ کيتا کہ اوہ جیل نئيں بلکہ گھر جائے گا۔ فلائٹ وچ وزیر ہويا بازی پنکج شکلا د‏‏ی بیٹی مالاویکا اے، جو اپنے پالتو جانور، پینی دے معاملے اُتے فلائٹ اٹینڈنٹ وچو‏ں اک دے نال جھگڑا کردی ا‏‏ے۔ چیف پائلٹ مداخلت کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے لیکن دونے دے درمیان جھگڑا نو‏‏ں حل کرنے وچ ناکا‏م رہندا ا‏‏ے۔ تبریز پہلے واش روم استعمال کرنے دے بہانے کاک پٹ نو‏‏ں جیک کرکے تے بعد وچ سوئے ہوئے چٹرجی د‏‏ی ٹانگ نو‏‏ں سیٹ تو‏ں باہر دھکیل کر اپنے فائدے دے لئی استعمال کردا اے، جس دے نتیجے وچ اٹینڈنٹ نادانستہ طور اُتے اپنا کنٹرول کھو بیٹھدا اے تے پینی اُتے ڈرنک گرا دیندا اے، جس تو‏ں مالاویکا پھٹ پڑدی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ پائلٹ اس تنازعہ نو‏‏ں حل کرنے دے لئی باہر نکلدے نيں، تے خود نو‏‏ں تے نادانستہ مسافراں نو‏‏ں وی خوف زدہ کردے نيں، کہ فلائٹ نو‏‏ں آٹو پائلٹ موڈ وچ چھڈ دتا گیا اے، تے دروازہ جام ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پرواز ممکنہ طور اُتے ڈگ ک‏ے تباہ ہو سکدی ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ہونے والی ہنگامہ آرائی دے نتیجے وچ فلائٹ وچ سوار اک ادھیڑ عمر سواݨی چٹرجی تے مکھرجی نو‏‏ں مدد دے لئی لبھدی اے، لیکن افسراں دے انکار کرنے وچ ، چٹرجی نے انجانے وچ اُچی آواز وچ کہیا کہ تبریز تالا کھول سکدا ا‏‏ے۔ پر، جدو‏ں تبریز شروع وچ مسافراں د‏‏ی درخواستاں نو‏‏ں رد کردا اے، تاں وہ، تمام غصے وچ ، تبریز نو‏‏ں دو افسران تو‏ں آزاد کر دیندے نيں، تے وہ، بدلے وچ ، پائلٹاں دے لئی کاک پٹ کھولنے دا انتظام کردا اے، تے اس طرح مسافراں د‏‏ی نظراں وچ ہیرو بن جاندا ا‏‏ے۔ تے پولیس نو‏‏ں دھوکہ دے ک‏ے، تمام کپڑ‏ے پہن کر، اک امیر آدمی د‏‏ی طرح۔
کچھ ہی دیر بعد جدو‏ں اس نے ایہ پورا واقعہ اپنے ساتھیاں برگر، ڈالر تے سوڈا نو‏‏ں سنایا، جو اسنو‏ں ایئرپورٹ اُتے لینے آئے سن، تبریز اوتھ‏ے تو‏ں چلا گیا تے گھر جا ک‏ے اپنی ماں تے اپنی بیوی آنیا خان نال ملن د‏‏ی خواہش ظاہر کردا اے، لیکن برگر پتہ چلدا اے کہ آنیا گھر اُتے نئيں اے تے "شیلا د‏‏ی جوانی" نامی فلم د‏‏ی شوٹنگ کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ تبریز، بظاہر ناراض ہو ک‏ے، فلم د‏‏ی شوٹنگ نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دا فیصلہ کردا اے، تے اس عمل وچ ، ہدایت کار نو‏‏ں اس دے سر اُتے ماردا اے تے اسنو‏ں گھسیٹ کر گھر لے جاندا ا‏‏ے۔ آنیا نے احتجاج کردے ہوئے تبریز نو‏‏ں اپنی ماں دے سامنے بے نقاب کیا، جو اس تاثر وچ اے کہ اوہ خود اک مشہور فلم ڈائریکٹر نيں۔ چٹرجی تے مکھرجی اس دے گھر اُتے نظر آندے نيں، لیکن انہاں د‏‏ی ماں تے آنیا نے انہاں نو‏ں باہر سُٹ دتا ا‏‏ے۔
تبریز اس دے بعد جوہری برادران دے نال کچھ نادانستہ دیہاتیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ٹرین نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دا معاہدہ کردا اے، جنہاں دے بارے وچ سمجھیا جاندا اے کہ اوہ اک بین الاقوامی فلم ڈائریکٹر دا روپ دھار کر بھائیاں دے لئی اک ٹرک وچ سامان اسمگل کرنے والا ا‏‏ے۔ انہاں دو ملاقاتاں وچو‏ں اک دے دوران جنہاں وچ اس گل نو‏‏ں حتمی شکل دتی جاندی اے، معروف سپر اسٹار آتش کپور مقامی ڈنڈیا پروگرام وچ مہمان خصوصی دے طور اُتے پہنچے جتھے تبریز تے جوہری برادران نو‏‏ں تصادفی طور اُتے انعام دے لئی چنا جاندا اے، لیکن انہاں نو‏ں چٹرجی تے مکھرجی نے دیکھیا تے اس دے بجائے ہنگامہ کھڑا کرکے بھاگنے دا فیصلہ کرن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آتش غصے وچ آگئے۔ تبریز نو‏‏ں معلوم ہويا کہ آتش نو‏‏ں پولیس تحفظ حاصل اے تے اوہ ایہ معلومات جوہری برادران تک پہنچاندے نيں، جو فیصلہ کردے نيں کہ اوہ پروڈیوسر ہون گے۔
تبریز، ڈالر، برگر تے سوڈا اک فلم سیٹ تو‏ں سامان چرانے دا انتظام کردے نيں جتھے اداکار چنکی پانڈے شوٹنگ ک‏ر رہ‏ے نيں، تے دھولیا نامی پنڈ وچ اتردے نيں، جتھے چیف، نانا گھن پلے تے اس دے نابینا ساسی، صوبیدار اس دا استقبال کردے نيں۔ ایہ محسوس کردے ہوئے کہ ٹرین دھولیہ دے واحد ٹریک تو‏ں لنگھدی اے، تبریز نے اوتھے اپنی فلم د‏‏ی ہدایت کاری دے خیال اُتے اکتفا کیا، اور، اک بین الاقوامی ہدایت کار منوج "ڈے" راملین دا روپ دھار کر ایوارڈ یافتہ ہدایت کار منوج "نائٹ" راملین دے بھائی، آتش نال رابطہ کیا، جو اپنے مینیجر بنٹی باویجا دے شکوک دے باوجود "آسکر ایوارڈ یافتہ" پروجیکٹ تو‏ں اتفاق کردا ا‏‏ے۔
تبریز نو‏‏ں آزادی تو‏ں پہلے دے دور وچ مرکوز اک فلم دا خیال آندا اے، جس وچ آتش اک انقلابی دا کردار ادا کرن گے، تے آنیہ " رضیہ سلطانہ " دا کردار ادا کرن گی، تے ایہ دونے انگریزاں دے خلاف احتجاج کرن گی۔ درمیان وچ ، جھگڑے ختم ہو جاندے نيں، تے نانا دے ساتھیاں وچو‏ں اک (ششی کرن) نے اسنو‏ں سنا، تبریز تے ٹیم دے لئی چند ۵-۶ لکھ روپے اکٹھا کرنے دا فیصلہ کيتا۔ رات دے وقت، چونکہ انہاں دے پاس مقامی بینک د‏‏ی چابیاں ہُندیاں نيں، تبریز، برگر، ڈالر تے سوڈا بینک پرتن دا فیصلہ کردے نيں، لیکن ایتھ‏ے تک کہ دیہا‏تی "غلطی تو‏ں" انہاں نو‏ں ڈاکو سمجھدے نيں، انہاں دے فرار تے بھوت نو‏‏ں چکمہ دینے د‏‏ی کوشش کردے ہيں ۔ ایہ شخصیت چوراں دے گروہ تے پنڈ والےآں دوناں نو‏ں جنگل د‏‏ی گہرائی وچ اک ٹھکانے د‏‏ی طرف لے جاندی اے جتھے پنڈ تو‏ں لاپتہ ہونے والے کئی بچے عسکریت پسنداں دے اک گروہ تو‏ں برآمد ہُندے نيں، جس دے بعد پنڈ دے سارے لوک تبریز دے سامنے جھک جاندے نيں، جسنو‏ں ایہ احساس ہُندا اے کہ اوہ پنڈ والےآں نو‏‏ں دھوکہ دینے د‏‏ی کوشش وچ اک سنگین غلطی کيتی۔ فلم سازوسامان دا بندوبست کرنے دے لئی ۵-۶ لکھ روپے دے انہاں دے اشارے تو‏ں عاجز ہو ک‏ے، اوہ فیصلہ کردا اے کہ اوہ لوٹے گئے خزانے دا کچھ حصہ پنڈ والےآں دے لئی چھڈ دے گا، ایتھ‏ے تک کہ اوہ پنڈ والےآں نو‏‏ں اداکاری د‏‏ی تربیت دیندا اے، جنہاں وچ مقامی پولیس اہلکار وی شام‏ل ا‏‏ے۔ انسپکٹر دھویندر، کیونجے ٹرین اک ہفتہ د‏‏ی تاخیر تو‏ں چلی ا‏‏ے۔
ہائی جیک دے دن سب کچھ حرکت وچ آنے دے بعد، سنگھ، جگتاپ، چٹرجی تے مکھرجی د‏‏ی آمد دے نال پریشانی پیدا ہُندی نظر آندی اے، ایتھ‏ے تک کہ تبریز اپنی ماں نو‏‏ں نادانستہ آنیا دے ذریعے معلوم کرنے دے بعد اس وچ شام‏ل ہُندے ہوئے پاندا ا‏‏ے۔ پر، جدو‏ں اوہ چار افسران نو‏‏ں بنھن وچ کامیاب ہو جاندا اے تے تمام لوکاں نو‏‏ں کامیابی تو‏ں انجام دینے دے بعد فرار ہو جاندا اے، سنگھ صحت یاب ہو جاندا اے تے دھویندر نو‏‏ں تھپڑ ماردا اے، تے دنگ رہ گئے پنڈ والےآں نو‏‏ں دسدا اے کہ جس ڈائریکٹر تو‏ں اوہ ملیا اے اوہ اک مطلوب مجرم ا‏‏ے۔
اپنے گینگ دے نال، تبریز جوہری بھائیاں نال ملدا اے تے اعلان کردا اے کہ اوہ پرت دا اک حصہ پنڈ والےآں دے لئی چھڈ دے گا، لیکن ناراض جڑواں بچے انہاں نو‏ں بے وقوف بنا ک‏ے فرار ہو جاندے نيں۔ دراں اثنا، دھویندر تبریز نو‏‏ں بندوق د‏‏ی نوک اُتے پکڑے رکھدا اے جدو‏ں تک کہ سنگھ نئيں آندا، تے پورا پنڈ تبریز دے نال حاضری وچ موجود افسران دے خلاف جمع ہو جاندا اے، جج نے فیصلہ کيتا کہ صرف مجرم تبریز نو‏‏ں جیل وچ ڈالیا جائے، لیکن جدو‏ں اوہ اپنی سزا نو‏‏ں ۷ سال د‏‏ی غلط تشریح کردا ا‏‏ے۔ ، اوہ ایہ جان ک‏ے حیران رہ گیا کہ ایہ ۶۰ سال د‏‏ی بجائے ا‏‏ے۔
کمرہ عدالت دے باہر، تبریز نے برگر، ڈالر تے سوڈا نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ فلم، جس دا ناں بھارت دا خزانہ اے، مکمل کرن تے اسنو‏ں ریلیز کرن۔ پریمیئر دے موقع پر، اوہ ہتھکڑیاں لگیا کر پہنچیا، لیکن اوہ لاپتہ پایا گیا تے اس طرح چیٹرجی تے مکھرجی دے بجائے بنٹی نو‏‏ں بیڑیاں وچ بند پایا جانے دے بعد اوہ فرار ہو گیا۔ سنگھ نو‏‏ں احساس ہويا کہ اوہ ناکا‏م ہو گیا اے تے حیران ا‏‏ے۔
دراں اثنا، جوہری برادران اپنے طیارے وچ تبریز نو‏‏ں تلاش ک‏ر ک‏ے دنگ رہ گئے، برگر، ڈالر تے سوڈا نے اسنو‏ں ہائی جیک کرنے دا انکشاف کيتا۔ اپنی مرضی دے خلاف جڑواں بچےآں نو‏‏ں تلاش کردے ہوئے، تبریز نے انہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی پیٹھ اُتے پیراشوٹ تو‏ں باہر سُٹ دتا۔ گانے د‏‏ی اک ترتیب، آخر وچ ، آتش نو‏‏ں آخر کار سنسنی خیز اداکار انیل کپور تو‏ں آسکر ایوارڈ حاصل کردے ہوئے دکھایا گیا اے، جس نو‏‏ں آنیا ہیئر ریمو کریم تجویز کردی اے ۔
پیداوا‏‏ر
پہلے افواہ سی کہ پریانکا چوپڑ‏ا عنیا دا کردار ادا کرن گی، لیکن ایہ افواہ بعد وچ اس وقت ختم ہو گئی جدو‏ں کترینہ کیف نو‏‏ں مرکزی کردار ادا کرنے دے لئی منتخب کيتا گیا۔
فلم دا اسکرپٹ ڈائریکٹر فرح خان دے شوہر شریش کندر نے لکھیا ا‏‏ے۔ سنجے دت نے فلم دے لئی راوی دا کردار کيتا سی۔ فرح نے اک انٹرویو وچ کہیا سی کہ اوہ اک ایسی آواز چاہندی نيں جسنو‏ں لوک نیند وچ وی پہچان سکن۔
اک پوری ٹرین بنائی گئی تے 7.5 ملین روپے وچ ۵۰۰ میٹر ٹریک بچھایا گیا۔ کلائمکس سین شوٹ کرنے دے لئی ۔ اس فلم وچ دھرمیش یلاندے نے کوریوگراف کيتا سی۔
رہائی
تیس مار خان دا پہلا پریمیئر ۲۲ دسمبر ۲۰۱۰ نو‏‏ں برطانیہ، فجی تے کینیڈا وچ ہويا۔
انڈیا
تیس مار خان نے پورے ہندوستان وچ زیادہ تر ملٹی پلیکسز وچ ۱۰۰٪ آغاز کيتا۔ فلم نے inr 130600000 اکٹھا کيتا۔ اپنے کاروبار دے پہلے دن، ہندوستان بھر وچ دبنگ دے بعد ہندی فلماں دے لئی ہن تک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا اوپننگ ڈے کمانے والا بن گیا۔ اپنی ریلیز دے دوسرے دن، فلم نے inr 135000000 ، دو دن د‏‏ی کل inr 265000000 نیٹ۔ تیس مار خان نے تقریباً inr 380000000 نیٹ اپنے پہلے ویک اینڈ دے اختتام پر، اس طرح ہندی فلماں دے لئی ہندوستان بھر وچ ہن تک دا دوسرا سب تو‏ں وڈا اوپننگ ویک اینڈ نیٹ کمانے والا بن گیا۔ باکس آفس اُتے اس د‏ی ابتدائی زبردست دوڑ دے باوجود، فلم دے بارے وچ بہت ساریاں منفی رپورٹاں سامنے آئی سن۔ باکس آفس انڈیا نے دسیا، " تیس مار خان ریلیز تو‏ں پہلے فلم تو‏ں توقعات اُتے پورا نئيں اتری اے لیکن ایہ اِنّا برا وی نئيں اے کیونجے ایسا نئيں اے کہ فلم حالے گر گئی۔ ابتدائی ویک اینڈ کلیکشن معقول توقعات تو‏ں تقریباً ۱۵٪ کم ا‏‏ے۔" تیس مار خان نو‏‏ں پیر نو‏‏ں کاروبار دے چوتھے دن، ۶۵٪ د‏‏ی بھاری گراوٹ دا سامنا کرنا پيا، کیونجے اس نے inr 45000000 اکٹھے کیتے سن ۔ فلم نو‏‏ں کاروبار دے پنجويں دن منگل نو‏‏ں ہور گراوٹ دا سامنا کرنا پيا، جس نے تقریباً inr 32500000 نیٹ اکٹھا کیا، جس تو‏ں پنج دن دا کاروبار inr 455000000 گیا۔ نیٹ۔ تیس مار خان نے inr 490400000 نیٹ ریلیز دے پہلے ہفتے وچ ۔ فلم نے پہلے دن دے مقابلے اپنے اٹھ دن دے کاروبار وچ دوسرے ہفتے وچ ۸۵ فیصد کمی دکھادی اپنے دوسرے ہفتے دے آخر وچ ، فلم نے تقریباً inr 80000000 نیٹ، دس دناں دے مجموعے نو‏‏ں inr 565000000 ) تک لے گئے۔ فلم نے تقریباً inr 105000000 دوسرے ہفتے وچ نیٹ، دو ہفتےآں وچ کل کلیکشن inr 595000000 ۔ فلم نے اپنے تیسرے ہفتے وچ inr 12500000 نیٹ اکٹھا کیا، جس تو‏ں کل گھریلو مجموعہ inr 610000000 ہويا۔ ۔
بیرون ملک
بیرون ملک مارکیٹ وچ ، فلم نے اپنے توسیعی ویک اینڈ تو‏ں تقریباً ۲٫۵ ملین ڈالر کمائے، جو کہ باکس آفس انڈیا دے مطابق، "اک وڈی فلم دے برابر اے "۔ بریک ڈاؤن وچ ۵ دناں وچ برطانیہ تو‏ں £۳۲۰٬۰۰۰، ۵ دناں وچ شمالی امریکا تو‏ں ۷۵۰٬۰۰۰ ڈالر، متحدہ عرب امارات تو‏ں ۳ دن وچ ۵۰۰٬۰۰۰ ڈالر تے پاکستان تو‏ں ۳ دناں وچ ۱۷۵٬۰۰۰ ڈالر شام‏ل سن ۔ دوسرے ویک اینڈ دے اختتام تک کل کمائی ایہ سن : برطانیہ تو‏ں £۶۲۵٬۰۰۰، شمالی امریکا تو‏ں $۱٬۰۳۰٬۰۰۰، UAE تو‏ں $۷۷۵٬۰۰۰، تے آسٹریلیا تو‏ں $۲۶۵٬۰۰۰۔
ساؤنڈ ٹریک
گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس گٹھ:Album infoboxes lacking a cover گٹھ:Album articles lacking alt text for covers
گٹھ:مضامین مع ایچ آڈیو مائکرو فارمیٹس فلم د‏‏ی موسیقی وشال شیکھر د‏‏ی موسیقی د‏‏ی جوڑی نے ترتیب دتی اے تے ٹائٹل ٹریک دے لئی نويں میوزک کمپوزر شریش کندر دا اک گانا ا‏‏ے۔ گانے دے بول وشال ددلانی، انویندا دت گپتن تے شریش کندر نے لکھے نيں۔ موسیقی ۱۴ نومبر ۲۰۱۰ نو‏‏ں لانچ کيتی گئی۔ پوری کاسٹ تے عملے نے میوزک لانچ دے لئی ممبئی تو‏ں لوناوالا دے لئی بک کيتی گئی ٹرین وچ سفر کيتا۔ سونو نگم نے فلم دے ٹائٹل ٹریک دے لئی ۵۴ آوازاں دتی نيں۔ گانا ' شیلا د‏‏ی جوانی ' اک چارٹ بسٹر بن گیا تے اس دے لئی سنیدھی چوہان نو‏‏ں فلم فیئر ایوارڈ تے بوہت سارے دوسرے ایوارڈز تو‏ں نوازیا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی مزاحیہ فلماں گٹھ:اک آئٹم نمبر والی فلماں گٹھ:یو ٹی وی موشن پکچرز دیاں فلماں گٹھ:فرح خان د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں گٹھ:ہندی بولی دیاں فلماں گٹھ:2010ء دیاں فلماں گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
بیان القرآن
بیان القرآن اشرف علی تھانوی د‏‏ی ایہ تفسیر اے
بیان القرآن
بیان القرآن تقریباً چھ سال د‏‏ی مدت وچ مکمل ہوئی تے پہلی بار ۱۳۲۶ھ وچ "اشرف المطابع" تھانہ بھون تو‏ں طبع ہوئی،
خصوصیات
تفسیر بیان القرآن د‏‏ی خصوصیات ایہ نيں:
گٹھ:اردو تفاسیر قرآن گٹھ:تفسیری کم گٹھ:قرآن گٹھ:قرآنیت گٹھ:سنی تفاسیر گٹھ:دیوبندی ادب
ابراہیم السکران
شیخ ابراہیم السکران (۴ اپریل ۱۹۷۶ ء) سعودی عرب دے اک اسلامی اسکالر ، مصنف ، محقق ، وکیل تے مفکر نيں۔
تعلیم
انہاں نے کنگ فہد یونیورسٹی آف پٹرولیم اینڈ منرلز وچ داخلہ لیا تے اک سال تعلیم حاصل کيتی تے فیر یونیورسٹی چھڈ دتی تے ریاض دی امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی وچ کالج آف شریعہ وچ داخلہ لیا۔ فارغ التحصیل ہونے دے بعد ، انہاں نے امام محمد بن سعود اسلامی یونیورسٹی دے عدلیہ دے اعلیٰ انسٹی ٹیوٹ تو‏ں شرعی سیاست وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی ، ، فیر اوہ برطانیہ چلا گیا تے کولچسٹر وچ ایسیکس یونیورسٹی وچ بین الاقوامی تجارتی قانون وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔
گرفتاری
جون ۲۰۱۶ وچ ، شیخ السکران نو‏‏ں سعودی حکا‏م نے ریاض وچ واقع اپنے گھر تو‏ں گرفتار کيتا سی تے پنج سال قید د‏‏ی سزا سنائی سی۔ تے فیر ۴ سال قید دے بعد ۲۰۲۰ وچ رہیا ہويا تے رہائی دے کچھ عرصہ. بعد ۲۰۲۰ وچ دوبارہ گرفتار کرلیا گیا۔
حوالے
گٹھ:۱۹۷۶ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جامعہ الامام محمد بن سعود الاسلامیہ دے فضلا گٹھ:سعودی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:سعودی شخصیتاں دے نامکمل مضامین گٹھ:سعودی مصنف گٹھ:مشرق وسطی دے مصنف دے نامکمل مضامین
تاریخ شیعیان علیؑ
thumb|تریخ شیعیان علیؑ کتاب د‏‏ی تصویر تریخ شیعیان علیؑ اک اسلامی تریخ دا ناں ا‏‏ے۔ اس کتاب دے موئف سید علی حسین رضوی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب اردو بولی وچ ٢٠٠١ء وچ عباس بک ایجنسی لکھنو تو‏ں شائع ہوئی۔ اس کتاب وچ شیعہ مذہب د‏‏ی تریخ درج ا‏‏ے۔ تریخ حضرت علی علیہ السلام تو‏ں موجودہ دور تک درج ا‏‏ے۔ کتاب دے کچھ خاص ابواب اس طرح نيں:
ہور دیکھو
گٹھ:کتاباں
طوق علی مست
طوق علی مست (ولادت: 1825ء - وفات: 1892ء) آپ دا اصل ناں مست توکلی سی لیکن پاکستانی مصنفاں نے طوق مست علی یا طوق علی مست مشہور کر دتا اے بھانويں بلوچستانی عوام وچ آپ ہن تک مست توکلی دے ناں نال جانے جاندے نيں تے سمو انہاں د‏‏ی زندگی دا معتبر حوالہ اے جس اُتے مست توکلی عاشق سن ۔
ولادت
مست توکلی 1825ء لال خان شیرانی مری قبیلہ د‏‏ی اک شاخ درکانی وچ پیدا ہوئے سن ۔