cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اجیت کور
اجیت کور (جم 16 نومبر 1934-) آزادی دے بعد دی پنجابی ساہتکار ہے۔ اوہ پنجابی گلپ(فکشن) خاص کر کہانی دی اک ولکھن دستخط ہے جس نے "عورت مرد دے سنبندھاں نوں بڑی بے باکی تے ڈونگھائی وچّ پیش کیتا ہے اتے منکھی جیون دیاں بھاوناواں، تینویں-مردیں دے رشتے دی خوبصورتی تے جذباتی ٹکراں نوں، اکلتا دی اداسی نوں، منکھی رشتیاں دیاں الجھناں نوں، پنجاب دے سنتاپ نوں بڑی دلیری نال بیان کیتا ہے۔" ساتھی لدھیانوی انوسار "دلی دی غربت اتے بھرشٹاچار اتے عامَ طور 'تے دیس دے ودھ رہے سنتاپ توں لے کے پنجاب دی اسیواں دی ستھتی چوں پیدا ہوئے دکھانت تیک اس دی قلم نے بڑی شدت نال لیخ اتے کہانیاں لخیاں ہن۔" اوہناں دیاں رچناواں وچّ نا صرف عورت دا سنگھرش ریکھانکت ہندا ہے سگوں سماجی اتے سیاسی وگاڑاں اتے ستا دے گلیاریاں وچّ ویاپت بے شرم بھرشٹاچار دے ورودھ اک زوردار مہم وی نظر آؤندی ہے۔
میسیئر 81
سپرنووا
میسیئر 81 وچّ صرف اک ہی سپرنووا دی پہچان کیتی گئی ہے۔ اس سپرنووا دا ناں ایس.این 1993.جے ہے اتے اسدی کھوج سپین دے ایف گارشیا نے 28 مارچ 1993 نوں کیتی سی۔ اس سمیں دوران ایہہ ابھ توں زیادہ چمک والا دوجا سپرنووا سی۔ سمیں-سمیں 'تے اسدیاں سپیکٹرل (spectral) خاصیتاں بدلدیاں رہندیاں ہن۔
اجیت کور
مڈھلا جیون
اجیت کور دا جم 16 نومبر 1934 نوں لاہور وچّ پتا مکھن سنگھ بجاج اتے ماتا جسونت کور دے گھر ہویا۔ اس نے مڈھلی سکھیا سیکرڈ ہارٹ سکول اتے خالصہ ہائی سکول، لاہور توں حاصل کیتی۔ اجے اوہ دسویں وچّ ہی سی جدوں دیس ونڈ کارن پروار شملے آ گیا۔ 1948 وچّ دلی توں اجیت کور نے ایم اے اکنامکس اتے بی ایڈّ کیتی۔ اس نے اردو، انگریزی اتے پنجابی ساہت دا ادھٔین وی کیتا۔
میسیئر 81
ایم.81 گروہ
میسیئر 81 ایم.81 گروہ دی سبھ توں وڈی کہکشاں ہے۔ اس گروہ وچّ 34 کہکشاں ہن اتے ایہہ گروہ سپترشی تارہ جھرمٹ وچّ واقع ہے۔
اجیت کور
رچناواں دے ادھار اتے کم
ایہناں دی آتمکتھا خانہ بدوش دا کئی دیسشی - ودیسی بولیاں وچّ ترجمہ ہویا ہے۔ اوہ ہن وی آپ نوں خانہ بدوش ہی مندی ہے۔ انگریزی وچّ ایہناں دی کہانیاں دا مجموعہ ڈیڈّ اینڈ چرچت رہا ہے۔ اس دیاں کجھ پرمکھ رچناواں جویں - پوسٹمارٹم، خانہ بدوش، غوری، قصائی باڑا، کوڑا کباڑا، اتے کالے کھوہ ہندی ترجمے وچّ وی ملدیاں ہن۔ اس دیاں ستّ کتاباں پاکستان وچّ پرکاشت ہوئیاں ہن۔ نا مارو اتے ٹیوی دھاراواہک بنیا ہے۔ گلبانو، چوکھٹ اتے مامی اتے ٹیلی فلماں بنیاں ہن۔
میسیئر 81
حوالے
گٹھ:فلکیات گٹھ:کہکشاں گٹھ:ایم.81 گروہ
اجیت کور
حوالے
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لئی ساہت اکادمی انعام جیتو گٹھ:پنجابی کہانی کار گٹھ:پنجابی ناول کار
میسیئر 81
حوالے
گٹھ:گول گچھا گٹھ:این.جی.سی چیزاں گٹھ:میسیئر چیزاں گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:سائنسی علم گٹھ:ایم 81 گروہ
سِہور
سِہور  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 46,960 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
تاپسی پنوں
تاپسی پناں (پیدائش 1 اگست 1987ء) اک بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل ا‏‏ے۔ تاپسی پناں نے بالی وڈ فلم انڈسٹری دے علاوہ تامل تے تیلگو بولی وچ بنائی جانے والی فلماں وچ کم کیتا۔
ٹاپسی پنو ں نے یکم اگست 1987ء نويں دہلی دے جاٹ سکھ خاندان دے گھر اکھ کھولی۔ ابتدائی تعلیم ماندا جے کور پبلک اسکول دہلی وچ حاصل کيتی جدو‏ں کہ گرو تیج بہادر انسٹی ٹیوٹ آف ٹیکنالوجی دہلی تو‏ں کمپیوٹر سائنس انجینئری وچ گریجویشن د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ اداکارہ بننے تو‏ں پہلے اوہ سافٹ وئیر پروفیشنل سی تے اس دے نال ماڈلنگ وی کردی سی۔  سافٹ انجینئر دے طور اُتے کم کرنے دے دوران چینل وی دے اک ٹیلنٹ شو وچ آڈیشن دے بعد منتخب ہو کرباقاعدہ ماڈلنگ دا آغاز کیتا۔ اپنے ماڈلنگ کرئیر وچ ہی کئی کمرشلز، کٹی وی اشتہارات تے پرنٹ میڈیا وچ کم تو‏ں مختلف خطابات جداں کہ ’پینٹا لون فیمنا مس فیس فریش‘،’ صافی فیمنامس بیوٹی فل سکن‘ 2008ء فیمنا مس انڈیا کونٹسٹ جتے۔ ریلائنس ٹرینڈز، ریڈ ایف ایم 93.5، یونی سٹائل امیج، کوکاکولا، میٹرولا، پینٹا لون،ُ ی وی آر سنیما، سٹینڈرڈ چارٹر بینک، ڈابر، ائیرٹل، ٹاٹا ڈوکومو، ورلڈگولڈ کونسل، ہیولز، وردھمان جداں مشہور برینڈز دے برینڈ امبیسڈر دے طور پرسامنے آئی۔ ماڈلنگ وچ چونکہ اوہ صحیح پہچان بنانے وچ ناکا‏م رہی نيں لہذا صرف فلم وچ اداکاری دا فیصلہ کیتا۔
ان د‏‏ی فلم ’آدوکلم‘ نے 58th نیشنل فلم ایوارڈز وچ چھ ایوارڈز جتے۔ ٹاپسی نے ’مسٹر پرفیکٹ‘ 2011ء وچ اک چھوٹے رول دے نال کم کیالیکن اگلی وڈے پروجیکٹ د‏‏ی فلم’ویرا‘2011ء وچ روی تیجا تے کاجل اگروال دے نال کم ک‏ر ک‏ے شائقین تو‏ں داد وصول کيتی۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم تامل وچ ’وندھان وندراں‘ سی جو باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی۔ اس دے بعد کرشناوامسے د‏‏ی فلم’موگودو‘ماں روايتی تیلگو لڑکی دا مشکل کردار نبھایا۔  انہاں نے ’ملیالم‘ فلم وچ وی اداکاری د‏‏ی تے تن تیلگو تے اک ہندی فلم وچ وی کم کیتا۔ بالی وڈ فلم ’چشم بدّور‘ وچ علی ظفر، دویاندوشرما، رشی کپورتے سدھارتھ دے نال کم کیتا۔ اس فلم نو‏‏ں پہلے وی 1981ء وچ وڈے پردے اُتے پیش کیتا جا چکيا اے اُتے 2013ء وچ دوبارہ پیش کیتا گیاسی ۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم’ارّم بم‘ وڈے بجٹ د‏‏ی ایکشن تھرلرفلم کہلائی جس د‏‏ی کاسٹ وچ اجیت کمار تے آریا شامل نيں۔ فلم ’ ارّم بم‘2013ء وچ اداکاری اُتے انہاں نو‏ں پرجوش پرفارمر قرار دیندے ہوئے ’ایڈسن ایوارڈ 2014ء‘سے نوازیا گیا۔
اکشے کمار دے نال نیرج پانڈے د‏‏ی فلم’بے بی‘ 2013 ء وچ کم کر کہ وی اپنے جوہر دکھائے۔ فلم ’بے بی‘ وچ کامیاب اداکاری اُتے انہاں نو‏ں مالی تے فنی اعتبار تو‏ں بہترین اداکارہ دے طور اُتے جانا گیا۔ حال ہی وچ انہاں د‏‏ی تامل وچ دو فلماں وڈے پردے د‏‏ی زینت بن چکيتیاں نيں جدو‏ں کہ اک ہندی فلم ’رننگ شادی ڈاٹ کام‘ امِت سادکے نال جلد ہی ریلیز ہوئے گی۔ اس دے نال نال امِت رائے د‏‏ی تامل فلم ’آ گرہ دا ڈابرا‘جلد ہی وڈے پردے د‏‏ی زینت بنائی گی۔
ہور ویکھو
فہرست جنوبی بھارتی فلم اداکاراواں
حوالے
گٹھ:1987 دے جم گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بگ باس دے شرکا گٹھ:بھارتی خواتین ماڈل گٹھ:بھارتی فاتحین مقابلہ حسن گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:دہلی شماریا‏‏تی ماڈل گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں گٹھ:نويں دہلی دیاں اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
جورجي فليروف
جورجي فليروف{Georgy Nikolayevich Flyorov (روسی: Гео́ргий Никола́евич Флёров)} روس دا اک وڈا نیوکلیر فزسسٹ سی۔ اوہ 2 مارچ 1913 وچ جمیا سی تے 19 نومبر 1990 نوں مریا سی۔ 2012 چ ایس دی بنائنی ہوئی لبارٹری (فلئروف لبارٹری آف نیوکلیر ریایکشن) دے ناں تے اک تابکاری کیمیائی عنصر "فلئروویم" دا ناں رکھیا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:روس گٹھ:روسی شخصیتاں
ویتنامی ساہت
ویئتنامی ساہت ویئتنامی لوکاں دے موکھک اتے لکھت ساہت نوں کیہا جاندا ہے۔ آسٹریلیا اتے امریکہ وچّ انگریزی اتے فرانسیسی بولن والے ویئتنامی لوکاں دے ساہت نوں وی اس وچّ شامل کر لیا جاندا ہے۔ 11ویں صدی توں پہلاں 1000 سال ویتنام اتے چین دا دبدبا سی اتے اس دے سٹے وجوں اس سمیں وچّ زیادہ تر ساہت کلاسیکل چینی بولی وچّ لکھیا جاندا ہے۔ 10 ویں صدی وچّ چینی اکھراں دے آدھار اتے ہی چو نوم لپی دی سرجنا دے نال لیکھکاں نوں ویئتنامی وچّ لکھن دا موقع ملیا۔ حالانکہ اسنوں چینی توں ہیٹھلے درجے دی ہی منیا جاندا سی پر ہولی ہولی اس دا درجہ اچا ہون لگیا۔ 18 ویں صدی وچّ اسنے بہت ترقی کیتی جدوں مشہور ویئتنامی لیکھکاں نے اپنیاں رچناواں چو نوم وچّ لکھیاں اتے ایہہ تھوڑھے سمیں لئی سرکاری لپی وی بنی۔ 17ویں صدی وچّ لاطینی لپی دے آدھار اتے کوؤک نگو لپی بنائی گئی پر ایہہ 20ویں صدی دے مڈھ تکّ مشنری سموہاں توں باہر مشہور نہیں ہوئی، جدوں فرانسیسی بستیوادیاں نے فرانسیسی انڈوچین وچّ اس لپی دی ورتوں لازمی کر دتی۔ 20ویں صدی دے مدھ تکّ لگبھگ ساریاں ویئتنامی لکھتاں اس لپیوچّ ہون لگیا۔
چینی وچّ ساہت
ویئتنامی لیکھکاں دیاں سبھ توں پرانیاں پراپت ہوئیاں لکھتاں چینی بھاشا وچّ ہی لکھیاں ہوئیاں ہن۔ ویئتنام دے اتہاس وچّ لگبھگ سارے سرکاری دستاویز کلاسیکل چینی وچّ ہی لکھے جاندے سن اتے پہلیاں کویتاواں وی چینی وچّ ہی لکھیاں گئیاں۔ آدھونک ویئتنامی لوکاں لئی صرف چینی لپی ہی ودیشی نہیں، جیکر ایہناں لکھتاں دا سدھا آدھونک کوؤک نگو لپی وچّ لپانترن کیتا جاوے، تاں وی ایہنوں سمجھیا نہیں جا سکدا۔ اس دا کارن چینی واک بنتر اتے شبداولی دی ورتوں ہے۔ اس لئی ایہناں لکھتاں نوں جدید بولی وچّ ترجمہ کرن دی ضرورت ہے۔
حوالے
گٹھ:ویتنامی ساہت گٹھ:ساہت گٹھ:ایشیائی ساہت
صوبہ ٹاک
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ ٹاکتھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ ٹاک شہر اے ۔
حسیدی یہودیت
حسیدی عقائد دا زیادہ تر دارومدار لوریائی قبالہ اُتے اے تے کِس‏ے حد تک اسنو‏ں مقبول کرنے وچ وی انہاں دا کردار رہیا ا‏‏ے۔ تعلیمات د‏‏ی بنیاد ایہ اے کہ خدا کائنات تو‏ں وکھ نئيں اے، مذہبی رسومات نو‏‏ں بہت زیادہ جذبات‏ی اہمیت دتی جاندی اے تے انہاں نو‏‏ں پوری عقیدت و احترام تو‏ں سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ حسیدیت نو‏‏ں مختلف فرقےآں وچ بانٹا گیا اے تے ہر فرقے دا اپنا موروثی رہنما یا ربی ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں فرقےآں نو‏‏ں خاندان دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ ربی دے نال انتہائی عقیدت تے وابستگی اس د‏ی خاصیت سمجھی جاندی اے تے اس دے بغیر خدا دا قرب ممکن نني‏‏‏‏ں۔ ہر فرقے یا خاندان دے بنیادی عقائد اک جداں ہُندے نيں مگر اک دوسرے تو‏ں وکھ تھلگ رہندے نيں تے انہاں د‏‏ی اپنی رسوم و رواج ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ فرقے تو‏ں وابستگی سماجی ہونے دے علاوہ مذہبی اہمیت وی رکھدی ا‏‏ے۔ کئی وڈے خاندان وی نيں جنہاں دے اراکین د‏‏ی تعداد ہزاراں وچ اے جدو‏ں کہ درجناں چھوٹے خاندان وی ني‏‏‏‏ں۔ بچےآں تے بالغاں نو‏‏ں ملیا ک‏ے حسیدیاں د‏‏ی کل تعداد چار لکھ تو‏ں زیادہ منی جاندی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:حسیدی یہودیت گٹھ:ویکیپیڈیا مضامین مع GND شناخت کنندگان گٹھ: یہودیت
بلبیر آتش
بلبیر آتش (12 دسمبر 1950 - 1 جولائی 1999) پنجابی شاعر سی۔ اوہ روزانہ نواں زمانہ وچّ گوپ گپنگم نام ہیٹھ شعر لکھدا ہندا سی۔ اوہ تھیٹر سرگرمیاں وچّ وی بہت دلچسپی لیندا سی اتے اپٹا دی کھنہ اکائی نال جڑیا ہویا سی۔
شعری نمونہ
محراباں اک محراب سرو دا بوٹا پر اکھاں وچّ ٹوئے بیت گئے نوں چیتے کرکے مڑ مڑ بوہا ڈھوئے.
اک محراب قصیدہ کڈھے ککر دے مڈھ اتے پھر وی پھلّ قولاں دے کچے نہیں اٹھدے ستے.
اک محراب گری دا ٹوٹا کھڑی کپاہ دی پھٹی چڑھدی عمرے جویں پلاہی ہووے بن ’چوں کٹی.
اک محراب نری سندھیا ہے ویس گیروآں پایا دستک وانگر بوہے چپکی جیوں ہوکا ترہایا.
اک محراب سنکھ پوردی ٹھاکر دوارے اندر پاروتی لئی تہہ خانہ ہے جتھے شو دا مندر.
اک محراب شیش محل دی رنگشالا وچّ ستی سونے دیاں تاراں وچّ کڈھی جیوں چمڑے دی جتی.
اک محراب سڑک تے چپکی لکّ دے اندر جھاکے امبر دی پوڑی تے چڑھدی ترلا لائی ڈھاکے.
اک محراب دنداسا مل کے ٹچر بنی کھلوتی جو جد چاہے اوہدے ویہڑے بنھ سکدا ہے بوتی.
اک محراب روٹی دا ٹکڑا محنت دے دروازے جسدی خاطر جوجھ رہے ہن حقاں دے شہزادے.
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی شاعر
آنگ تھونگ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
آنگ تھونگ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ آنگ تھونگ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
]
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
لالسرا چڑی ترکھان
لالسرا چڑی ترکھان وشکارلے امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
نارتھ ویسٹرن میکلنبرگ
نارتھ ویسٹرن میکلنبرگ جرمنی دے صوبے میکلنبرگ-پومرینیا دا اک ضلع اے۔
سونگڑھ
سونگڑھ  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 22,431 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
آرچنیورا ہٹیرینؤڈ
آرچنیورا ہٹیرینؤڈ اڈدی سہنپ دے ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
سینٹرل کنکٹیکٹ سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
چارٹر آک سٹیٹ کالج
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
مصحف علی میر
ایئر چیف مارشل مصحف علی میر پاکستان ایئر فورس دے چیف آف ایئر سٹاف رئے نیں۔ اوہناں دی مدت ملازمت 1968 توں لے کے 2003 چ اوہناں دے مرن تکر اے۔ اوناں دی موت فروری 2003 نوں کوہاٹ ایئر بیس دے نیڑے طیارے دے حادثے وچ ہوئی سی جیہدے چ اوہناں دی بیگم تے کچھ ہور فوجی وی شامل سن۔ اوہناں توں مگروں کلیم سعادت چیف بنائے گئے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان ایئر فورس گٹھ:چیف آف ایئر سٹاف پاکستان گٹھ:پاکستان دے فوجی گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں
پیارا سنگھ داتا
پیارا سنگھ داتا (15 جولائی، 1910 - 15 جنوری، 2004) پرسدھ پنجابی ساہتکار سن۔ اسنوں ہاس-وینگ دا بادشاہ کیہا جاندا ہے۔
ہاس وینگ(مزاح)
٭آکاشبانی (1959)
کلیم سعادت
ایئر چیف مارشل کلیم سعادت پاکستان ایئر فورس دے چیف آف ایئر سٹاف رہے نیں۔ اوہناں دی تقرری مصحف علی میر دی اک حادثے چ ہوݨ آلی موت توں مگروں ہوئی۔ اوناں دی مدت ملازمت 1971 توں لے کے 2006  تک سی۔ کلیم سعادت راشد منہاس شہید دے بیلی تے کورس میٹ سن۔ کلیم سعادت توں مگروں تنویر محمود احمد ایئر چیف مارشل بݨائے گئے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی لوک
ساؤتھرن کنکٹیکٹ سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
فورپومرن-گریفسوالڈ
فورپومرن-گریفسوالڈ جرمنی دے صوبے میکلنبرگ-پومرینیا دا اک ضلع اے۔
آشوٹز بندی کیمپ
آشوٹز بندی کیمپ دوجی وڈی لڑائی چ پولینڈ چ بنایا گیا نازی جرمنی دا اک بندی کیمپ سی جتھے اوناں نوں رکھیا کم کریا تے تے ماریا وی جاندا سی۔ آؤشوتس تسیہا کیمپ جاں آؤشوتس نازی نظربندی کیمپ (جرمن: Konzentrationslager Auschwitz [kʰɔnʦɛntʁaˈʦi̯oːnsˌlaːɡɐ ˈʔaʊ̯ʃvɪt͡s]) 1940 توں 45 دے وچ پولینڈ وچ واقع آؤشوتس برکیناؤ تسیہا کیمپ وچ 11 لکھ لوکاں دی جان لے لئی گئی سی، جہناں وچ زیادہتر یہودی سن۔ 27 جنوری، 1945 نوں سوویت روس دیاں فوجاں نے لوکاں نوں آزاد کروایا۔ جرمنی وچ 1996 توں 27 جنوری نوں آؤشوتس یادگار دن دے روپ وچ منائے جان دی شروعات ہوئی۔
جبری مشقت دے کیمپاں دا کامپلیکس آشوٹز نازی حکومت دا قائم کردہ اپنی نوعیت دا سب تو‏ں وڈا کیمپ سی۔ اِس وچ تن مرکزی کیمپ سن ۔ اِنہاں سب کیمپاں وچ قیدیاں تو‏ں جبری مشقت لی جاندی سی۔ اِنہاں وچو‏ں اک کیمپ طویل عرصے تک قتل گاہ دے طور اُتے وی استعمال ہُندا رہیا۔ ایہ کیمپ کراکو دے مغرب وچ تقریباً 37 میل د‏‏ی مسافت اُتے سن ۔ ایہ مقام جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی جرمن پولینڈ سرحد دے نیڑے بالائی سائلیسیا وچ واقع ا‏‏ے۔ نازی جرمنی نے 1939 وچ پولینڈ اُتے حملہ کرنے تے فتح کرنے دے بعد اِس علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ ایس ایس حکا‏م نے پولینڈ دے شہر اوسوائی سیم دے نیڑے تن مرکزی کیمپ قائم کيتے۔ اوسوائی سیز۔ اک مئی 1940 وچ ، اوسوائی سیز۔ د و جسنو‏ں آشوٹز برکینو وی کہیا جاندا سی 1942 دے اوائل وچ تے تیسرا آشوٹز۔ تن جو آشوٹز مونووٹز وی کہلاندا سی اکتوبر 1942 وچ قائم کيتا گیا۔
جبری مشقت دے کمپاں دا کامپلیکس قیدی کیمپاں دے نگران ادارے یعنی انسپیکٹوریٹ آف کانسین ٹریشن کیمپس دے ماتحت سی۔ مارچ 1942 تک ایہ نگران ادارہ ایس ایس دے مرکزی دفتر دا ہی اک محکمہ تے 1941 تو‏ں ایس ایس آپریشنز دا مرکزی دفتر سی۔ مارچ 1942 تو‏ں آشوٹز د‏‏ی آزادی تک ایہ انسپیکٹوریٹ ایس ایس دے مرکزی اقتصادی تے انتظامی دفتر دے ماتحت رہیا۔
نومبر 1943 وچ ایس ایس نے حکنامہ جاری کيتا کہ آشوٹز برکینو تے آشوٹز مونووٹز خود مختار قیدی کیمپ بن جاواں گے۔ آشوٹز۔ اک دے کمانڈر بدستور ایس ایس دے اُنہاں تمام یونٹاں دے چھاؤنی کمانڈر رہے جو آشوٹز دے لئی مخصوص کيتے گئے سن تے اوہ تن کمانڈراں وچو‏ں سب تو‏ں سینئر خیال کيتے جاندے سن ۔ قیدیاں دے ریکارڈ رکھنے تے قیدیاں د‏‏ی مزدوراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعینا‏‏تی دا انتظام کرنے والے ایس ایس دفاتر بدستور آشوٹز۔ اک وچ قائم رہے تے اوتھے تو‏ں اپنا نظام چلاندے رہ‏‏ے۔ نومبر 1944 وچ آشوٹز۔ دو کوآشوٹز۔ اک تو‏ں دوبارہ ملیا دتا گیا تے آشوٹز۔ تن نو‏‏ں مونووٹز قیدی کیمپ دا ناں دے دتا گیا۔
آشوٹز جبری مشقت دے کیمپ کامپلیکس دے کمانڈر ایہ سن : مئی 1940 تو‏ں نومبر 1943 تک ایس ایس لیفٹننٹ کرنل روڈولف ہوئیس، نومبر 1943 وسط مئی 1944 تک ایس ایس لیفٹننٹ کرنل آرتھرلیبے ھینشل، وسط مئی 1944 تو‏ں 27 جنوری 1945 تک ایس ایس میجر جنرل رچرڈ بائیر۔ جدو‏ں آشوٹز نومبر 1943 تو‏ں نومبر 1944 تک خود مختار رہیا تاں اِس د وران اِس دے کمانڈراں وچ نومبر 1943 تو‏ں وسط مئی 1944 تک لیفٹننٹ کرنل فرائڈرک ھارٹ جین سٹائین تے وسط مئی تو‏ں نومبر 1944 تک ایس ایس کیپٹن جوزف کریمر شامل سن جدو‏ں کہ مونووٹز جبری مشقت دے کیمپ دا کمانڈر نومبر 1943 تو‏ں جنوری 1945 تک ایس ایس کیپٹن ھائین رِخ شوارز رہیا۔
آشوٹز۔ اک:آشوٹز۔ اک یا مرکزی کیمپ اوسوائی سِم دے نیڑے قائم ہوئے نے والا پہلا کیمپ سی۔ اِس د‏‏ی تعمیر دا کم شہر دے مضافات وچ واقع پولینڈ د‏‏ی فوج دے توپخانے د‏‏ی متروک بیرکاں وچ مئی 1940 وچ شروع ہوئی۔ ایس ایس حکا‏م کیمپ وچ ہور توسیع دے لئی مسلسل قیدیاں نو‏‏ں جبری مشقت اُتے مامور کردے رہ‏‏ے۔ کیمپ د‏‏ی تشکیل دے پہلے برس دے دوران ایس ایس تے پولیس نے تقریباً 40 مربع کلومیٹر یا تقریباً 22 مربع میل دے علاقے نو‏‏ں ترقیا‏ت‏‏ی علاقہ قرار دتا جو مکمل طور اُتے کیمپ دے استعمال دے لئی مخصوص سی۔ آشوٹز دے اولین قیدیاں وچ اوہ جرمن قیدی شامل سن جنہاں نو‏ں زک سین ھوزن جرمنی وچ واقع جبری مشقت دے کیمپ تو‏ں ایتھ‏ے لیایا گیا سی جتھ‏ے اُنئيں بار بار جرائم کرنے والےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں بند کيتا گیا سی۔ فیر ایتھ‏ے اُتے کراکو وچ ٹارنو تے لوڈز ویا ڈاچو قیدی کیمپ تو‏ں پولینڈ دے سیاسی قیدیاں نو‏‏ں وی لیایا گیا۔ کراکو جنرل گورنمنٹ دا ڈسٹرکٹ سی۔ جرمن مقبوضہ پولینڈ دے اِس حصے دا نازی جرمنی دے نال الحاق نئيں کيتا گیا سی تے انتظامی طور اُتے جرمن مشرقی پرشیا تو‏ں مربوط سی یا اسنو‏ں جرمن قبضے والے سوویت یونین وچ شامل کيتا گیا سی۔
بیشتر جرمن جبری مشقت دے کیمپاں د‏‏ی طرح آشوٹز۔ اک تن مقاصد دے لئی تعمیر کيتا گیا سی: 1) نازی حکومت تے پولینڈ وچ جرمن قابض حکا‏م دے حقیقی یا تصورات‏‏ی دشمناں نو‏‏ں غیر معینہ مدت تک قید وچ رکھنا۔ 2) ایس ایس د‏‏ی ملکیت وچ تعمیر تو‏ں متعلق کاروبار وچ جبری مزدوراں د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں یقینی بنانے تے بعد وچ اسلحہ تے ہور جنگی سازوسامان د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے لئی مزدوراں د‏‏ی مسلسل دستیابی دا انتظام کرنا۔ 3) آبادی دے حدف بنائے گئے ایداں دے چھوٹے گروپاں دے خاتمے دے لئی اک مقام دا اہتمام کرنا جنہاں دا خاتمہ ایس ایس تے پولیس حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں نازی جرمنی د‏‏ی سلامتی دے لئی لازمی تصور کيتا گیا ہوئے۔ دوسرے بوہت سارے جبری مشقت دے کیمپاں د‏‏ی طرح آشوٹز۔ اک وچ وی گیس چیمبر تے مُرداں نو‏‏ں جلانے والا مدفن موجود سی۔ ابتدا وچ ایس ایس انجینئراں نے جیل دے بلاک نمبر گیارہ دے تہ خانے وچ اک عارضی گیس چیمبر بنایا۔ بعد وچ اک وڈا تے مستقل گیس چیمبر جیل دے احاطے دے باہر اک وکھ عمارت وچ اصل مدفن دے اک حصے دے طور اُتے بنایا سی۔
آشوٹز۔ اک وچ ایس ایس ڈاکٹراں نے بیرک نمبر دس وچ قائم ہسپتال وچ طبی تجربات کيتے۔ اُنہاں نے نوزائیدہ بچےآں، جڑواں بچےآں تے بوناں اُتے جعلی سائینسی تحقیق آزمائی۔ جبری طور اُتے مرداں اُتے اُنہاں نو‏‏ں بانجھ کرنے دے آپریشن کيتے تے اُنئيں اُنہاں د‏‏ی جنسی قوت تو‏ں محروم کر دتا۔ فیر اُنہاں نے بالغ قیدیاں اُتے کم تو‏ں کم درجہ حرارت دے تجربات وی کيتے۔ اِنہاں ڈاکٹراں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ جانے پہچانے ڈاکٹر جوزف منیگیلے سن ۔
مدفن تے طبی تجربات والی بیرک دے درمیان سیاہ دیوار ایستادہ سی جتھ‏ے ایس ایس گارڈاں نے سینکڑاں قیدیاں نو‏‏ں پھانسی دتی سی۔
آشوٹز۔ دو:آشوٹز۔ دو یا آشوٹز۔ برکینو د‏‏ی تعمیر اکتوبر 1941 وچ برزے زنکی د‏‏ی حدود وچ شروع ہوئی۔ اوسوائی سِم دے نیڑے قائم کيتے جانے والے تن کیمپاں وچو‏ں آشوٹز۔ برکینو کیمپ وچ قیدیاں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں زیادہ سی۔ اِس کیمپ نو‏‏ں بارہ تو‏ں ودھ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ ایہ بارہ حصے خاردار تاراں تو‏ں وکھ کيتے گئے سن جنہاں وچو‏ں بجلی گذاری گئی سی تے آشوٹز۔ اک د‏‏ی طرح ایس ایس گارڈ اِس وچ گشت کردے رہندے سن تے فیر 1942 دے بعد گشت وچ تربیت یافتہ کتے تے اُنہاں دے عملے نو‏‏ں وی شامل ک‏ے لیا گیا۔ کیمپ وچ عورتاں، مرداں، جرمنی تے آسٹریہ دے علاوہ بوہیمیا تے موریویا د‏‏ی ماتحت ریاستاں تو‏ں جلاوطن کيتے گئے خانہ بدوشاں تے سیری سیئن شٹٹ د‏‏ی یہودی بستی تو‏ں لیائے گئے یہودی خانداناں کیئے کیمپ وی موجود سن ۔
آشوٹز۔ برکینو کیمپ وچ اک قتل گاہ دے لئی وی جگہ مخصوص سی۔ اِس جگہ نے یورپ دے یہودیاں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے جرمن منصوبے وچ اک مرکزی کردار ادا کيتا۔ 1941 دے موسمِ گرما تے خزاں وچ جرمن قیدی کیمپاں دے نظام وچ لوکاں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے نظام وچ زائکلون بی گیس متعارف کرائی گئی۔ ایس ایس نے زائکلون بی گیس دا تجربہ سب تو‏ں پہلے آزوٹز۔ اک وچ وسیع پیمانے اُتے قتل د‏‏ی غرض تو‏ں کيتا سی۔ اِنہاں تجرگل کيتی کامیابی دے نتیجے وچ آشوٹز کامپلیکس وچ تمام گیس چیمبراں وچ زائکلون بی گیس دے استعمال کیت‏‏ی منظوری دے دتی گئی۔ برکینو دے نیڑے ایس ایس نے ابتدا وچ دو فارم ھاؤسز نو‏‏ں گیس چیمبرز وچ تبدیل کردتا۔ عارضی گیس چیمبر نمبر اک نے جنوری 1942 وچ کم شروع کيتا تے 1944 دے موسمِ خزاں تک ایتھ‏ے کم جاری رہیا۔ ایس ایس حکا‏م نو‏‏ں معلوم ہويا کہ اُنہاں نے آشوٹز۔ برکینو وچ جس وڈے پیمانے اُتے گیس استعمال کرنے د‏‏ی منصوبہ بندی کيت‏ی سی ایہ چیمبر اُس دے لئی کافی نئيں سن ۔ مارچ تے جون 1943 دے درمیانی عرصے وچ مدفن د‏‏ی چار وڈی عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ ہر عمارت دے تن حصے سن ۔ اک کپڑ‏ے اُتارنے د‏‏ی جگہ سی۔ فیر وڈا گیس چیمبر سی تے اُس دے بعد لاشاں جلانے د‏‏ی بھٹیاں بنائی گئی سن۔ ایس ایس نے آشوٹز۔ برکینو وچ نومبر 1944 تک گیس تو‏ں قتلِ عام دا سلسلہ جاری رکھیا۔
جلاوطن ک‏ر ک‏ے آشوٹز پہنچانے دا اقدامآشوٹز۔ برکینو وچ ریل گاڑیاں اکثر یہودیاں نو‏‏ں منتقل کردیاں سن۔ ایہ یہودی یورپ دے تقریباً ہر اُس ملک تو‏ں لیائے جاندے سن جنہاں اُتے جرمنی دا یا تاں قبضہ سی یا اوہ جرمنی دے حلیف سن ۔ یہودی قیدیاں د‏‏ی ایہ منتقلی 1942 تو‏ں 1944 دے موسمِ گرما تک جاری رہی۔ مختلف ملکاں تو‏ں لیائے جانے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد کچھ اِس طرح رہی۔ ہنگری تو‏ں چار لکھ چھبیس ھزار، پولینڈ تو‏ں تن لکھ، فرانس تو‏ں 69 ھزار، ہالینڈ تو‏ں 60 ھزار، یونان تو‏ں 55 ھزار، بوہیمیا تے موراویا تو‏ں 46 ھزار، سلوواکیہ تو‏ں 27 ھزار، بیلجیم تو‏ں 25 ھزار، یوگوسلاویہ تو‏ں دس ھزار، اٹلی تو‏ں ست ھزار، ناروے تو‏ں 690 تے دوسرے ملکاں تے قیدی کیمپاں تو‏ں 34 ھزار یہودیاں نو‏‏ں اِنہاں کیمپاں وچ پہنچایا گیا۔
ہنگری تو‏ں لیائے جانے والے قیدیاں دے نال آشوٹز۔ برکینو دا کردار یورپ دے یہودیاں دے قتلِ عام دے جرمن منصوبے نو‏‏ں انتہائی مؤثر بنا گیا۔ 1944 وچ اپریل دے اواخر تے جولائ‏ی دے اوائل وچ تقریباً چار لکھ چالیس ھزار ہنگری دے یہودیاں نو‏‏ں کڈیا گیا تے اِنہاں وچو‏ں چار لکھ 26 ھزار نو‏‏ں آشوٹز لیایا گیا۔ ایس ایس نے تقریباً تن لکھ ویہہ ھزار قیدیاں نو‏‏ں براہِ راست آشوٹز۔ برکینو دے گیس چیمبر وچ پہنچایا تے تقریباً اک لکھ دس ھزار نو‏‏ں آشوٹز قیدی کیمپ کامپلیکس وچ جبری مشقت اُتے مامور کر دتا۔ ایس ایس حکا‏م نے ہنگری دے اِنہاں یہودی جبری مزدوراں نو‏‏ں آشوٹز کیمپ وچ آمد دے چند ہفتےآں دے اندر اندر جرمن تے آسٹریا دے قیدی کیمپاں وچ بھیج دتا۔
آرچنیورا انکارناٹا
آرچنیورا انکارناٹا اڈدی سہنپ دے ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔
آشوٹز بندی کیمپ
مجموعی طور اُتے گیارہ لکھ یہودیاں نو‏‏ں آشوٹز لیایا گیا۔ ایس ایس تے پولیس حکا‏م نے تقریباً دو لکھ دوسرے افراد نو‏‏ں آشوٹز پہنچایا۔ اِنہاں وچ اک لکھ چالیس ھزار تو‏ں اک لکھ پنجاہ ھزار غیر یہودی پولینڈ دے باشندے، 23 ھزار خانہ بدوش، 15 ھزار سوویت جنگی قیدی تے 25 ھزار دوسرے افراد شامل سن ۔ اِنہاں دوسرے افراد وچ سوویت شہری، لیتھوانیا دے لوک، چیک، فرانسیسی، یوگوسلاویہ دے باشندے، جرمن، آسٹریا دے رہنے والے تے اطلوی شامل سن ۔
آرچنیورا انکارناٹا
بارلے جوڑ
گٹھ:رنگلی اڈدی سہنپ
آشوٹز بندی کیمپ
آشوٹز آنے والے نويں افراد دا انتخاب کيتا جاندا سی۔ ایس ایس عملہ جدو‏ں اِس گل دا یقین کر لیندا کہ اکثریت جبری مشقت د‏‏ی اہل ہی نہ سی تاں اُنئيں فوری طور اُتے گیس چیمبراں وچ بھیج دتا جاندا۔ لوکاں نو‏‏ں گمراہ کرنے دے لئی اِنئيں شاور دے طور اُتے نصب کيتا گیا سی۔ گیس دا شکار ہونے والےآں د‏‏ی چیزاں ضبط کر لئی جاندیاں تے اُنئيں چھانٹنے دے لئی کنیڈا ویئر ھاؤس بھیج دتا جاندا جتھ‏ے تو‏ں اُنئيں واپس جرمنی روانہ کر دتا جاندا۔ کینڈا قیدیاں دے لئی دولت د‏‏ی علامت سی۔
سایوز ٹی ایم اے-19ایم
سایوز ٹی ایم اے-19ایم روس دا اک خلائی جہاز اے جس نے 15 دسمبر 2015ء نوں قازقستان دے بیکانور خلائی اڈا توں قومانتری خلائی سٹیشن لئی اڑان بھری ، اس خلائی جہاز چ ایکسپیڈیشن 46 دے تن ممبر سن ۔ ٹی ایم اے-19ایم سایوز خلائی گڈی دے 1967 چ اسدی پہلی اڈاری (سایوز 1) توں ہن تک 128ویں اڈاری سی ۔ اس خلائی جہاز دے کریو وچ کمانڈر دے نال امریکی تے برطانوی خلاباز سن ۔
آشوٹز بندی کیمپ
آشوٹز وچ کم تو‏ں کم 9 لکھ 60 ھزار یہودی ہلاک ہوئے۔ موت دا شکار ہونے والے دوسرے افراد وچ پولینڈ دے تقریباً 74 ھزار افراد، 21 ھزار خانہ بدوش تے 15 ھزار سوویت جنگی قیدی جدو‏ں کہ دوسری قومیتاں دے دس تو‏ں پندرہ ھزار افراد شامل سن ۔ اِنہاں دوسری قومیتاں وچ سوویت شہری، چیک، یوگوسلاوین، فرانسیسی، جرمن تے آسٹریہ دے لوک شامل سن ۔
سایوز ٹی ایم اے-19ایم
باہرلے جوڑ
گٹھ:بین القوامی خلائی سٹیشن گٹھ:انسان بردار خلائی پروازاں گٹھ:خلائی پروازاں گٹھ:خلائی سٹیشن گٹھ:روس گٹھ:سوویت خلائی سائنس
آشوٹز بندی کیمپ
7 اکتوبر 1944 نو‏‏ں آشوٹز۔ برکینو وچ چوتھے مدفن دے حوالے کيتے جانے والے کئی سو قیدیاں نے ایہ جاننے دے بعد بغاوت کر دتی کہ اُنئيں قتل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ بغاوت دے دوران قیدیاں نے تن محافظاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ اُنہاں نے مدفن تے اُس تو‏ں ملحقہ گیس چیمبر نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اُڑا دتا۔ قیدیاں نے اوہ دھماکہ خیز مواد استعمال کيتا جو اسلحہ بنانے والے قریبی کارخانے وچ جبری مشقت کرنے والی عورتاں نے چوری چھپے اُنہاں تک پہنچایا سی۔ جرمناں نے بغاوت نو‏‏ں کچل دتا تے اِس بغاوت وچ ملوث تقریباً تمام قیدیاں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ دھماکہ خیز مواد فراہ‏م کرنے والی عورتاں نو‏‏ں اوائل جنوری 1945 وچ سرِ عام پھانسی دے دتی گئی۔
گیس دے ذریعے قیدیاں نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی کارروائی جاری رہی اُتے نومبر 1944 تک ھملر دے احکا‏م اُتے ایس ایس نے اُنہاں گیس چیمبراں نو‏‏ں ناکارہ ک‏ے دتا جو بدستور کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جنوری 1945 وچ سوویت افواج د‏‏ی پیش قدمی اُتے ایس ایس نے باقی ماندہ گیس تو‏ں ہلاک کرنے والی تنصیبات نو‏‏ں وی تباہ کر دتا۔
آشوٹز۔ تینآشوٹز۔ تن نو‏‏ں بونا یا مونووٹز وی کہیا جاندا سی۔ اسنو‏ں اکتوبر 1942 وچ اُنہاں قیدیاں دے لئی قائم کيتا گیا سی جو بونا سِن ٹیتھک ربر ورکس اُتے کم دے لئی مامور سن ۔ ایہ کارخانہ پولینڈ دے شہر مونووائس دے مضافات وچ واقع سی۔ 1941 دے موسمِ بہار وچ جرمن کاروباری ادارے آئی۔ جی فاربین نے اک کارخانہ قائم کيتا جتھ‏ے منتظمین سِنتھیٹِک ربر تے ایندھن تیار کرنے دے اپنے ارادےآں نو‏‏ں عملی جامہ پہنانے دے لئی جبری مزدوراں نو‏‏ں استعمال کرنا چاہندے سن ۔ آئی۔ جی فاربین نے آشوٹز۔ تن وچ 70 کروڑ تو‏ں ودھ رائش مارک د‏‏ی سرمایہ کاری د‏‏ی جو 1942 وچ تقریباً 14لکھ امریکی ڈالر دے برابر سی۔ مئی 1941 تو‏ں اکتوبر 1942 تک ایس ایس نے قیدیاں نو‏‏ں آشوٹز۔ اک تو‏ں بونا کیمپ وچ منتقل کيتا۔ پہلے تاں اُنئيں پیدل ہی اوتھ‏ے لیایا گیا تے فیر اُنئيں ریل گڈی اُتے سوار کرا دے اگے روانہ کر دتا گیا۔ 1942 دے موسمِ خزاں وچ آشوٹز۔ تن د‏‏ی تعمیر اُتے بونا وچ کم کرنے والے قیدی آشوٹز۔ تن وچ ہی رہ‏‏ے۔
آشوٹز دے قیدی وڈے وڈے فارمز وچ کم کردے سن جنہاں وچ راج سکو اُتے واقع تجربا‏تی زراعتی اسٹیشن وی شامل سن ۔ فیر اُنئيں کوئلے د‏‏یاں کاناں وچ کم اُتے مجبور کيتا جاندا۔ اوہ پتھر توڑنے والی مشیناں پر، ماہی گیری وچ تے خاص طور اُتے اسلحہ سازی د‏‏ی صنعت وچ کم اُتے مامور ہُندے جداں ایس ایس د‏‏ی ملکیت والے جرمن اکوئپ منٹ ورکس وچ (جو 1941 وچ قائم ہويا) گاہے گاہے قیدیاں دا انتخاب ہُندا۔ جے ایس ایس دے خیال وچ اوہ کم جاری رکھنے دے حوالے تو‏ں کمزور یا بیمار ہُندے تاں اُنئيں آشوٹز برکینو بھیج کر ہلاک کر دتا جاندا۔ جبری مشقت دے لئی منتخب ہونے والے قیدیاں دا اندراج کيتا جاندا تے آشوٹز وچ اُنہاں دے کھبے بازو اُتے شناختی نمبر کھودے جاندے۔ فیر اُنئيں مرکزی کیمپ یا کامپلیکس وچ کِسے تے جگہ تعینات کيتا جاندا جنہاں وچ ذیلی کیمپ وی شامل سن ۔
آشوٹز د‏‏ی آزادیوسط جنوری 1945 وچ جدو‏ں سوویت فوجاں آشوٹز قیدی کیمپ کامپلیکس د‏‏ی جانب بڑھاں تاں ایس ایس نے آشوٹز تے اس دے ذیلی کیمپاں دا انخلاء شروع کر دتا۔ ایس ایس یونٹاں نے نیڑے سٹھ ھزار قیدیاں نو‏‏ں آشوٹز کیمپ دے مغرب د‏‏ی طرف پیدل چلنے اُتے مجبور کيتا۔ موت دے اِس سفر دا آغاز ہونے تو‏ں پہلے دے دناں وچ ھزاراں افراد کیمپاں وچ مارے گئے۔ لکھاں قیدیاں نو‏‏ں جنہاں وچو‏ں بیشتر یہودی سن مجبور کيتا گیا کہ اوہ شمال مغرب د‏‏ی طرف 55 کلومیٹر (تقریباً 30 میل) گلائی وائس تک پیدل چلياں۔ اُنہاں دے نال مشرقی بالائی سیلیسیا وچ ذیلی کیمپاں تو‏ں آنے والے قیدی وی شامل ہوئے گئے۔ اِنہاں کیمپاں وچ بِس مارخوئیٹ، آلٹ ھیمر تے ھائینڈن برگ شامل سن ۔ قیدیاں نو‏‏ں گلائی وائس یا فیر مغرب د‏‏ی طرف 63 کلومیٹر (تقریباً 35 میل) د‏‏ی مسافت اُتے بالائی سیلیسیا دے مغربی حصے وچ واقع واڈزسلو (لوسلو) تک پیدل چلنے دا حکم دتا گیا۔ اِس طرف جانے والےآں دے نال آشوٹز دے جنوب وچ واقع جوئش چووٹز، شیچو وٹز تے گولیس چو دے ذیلی کیمپاں تو‏ں آنے والے قیدی وی شامل ہوئے۔ ایس ایس گارڈ ہر ایداں دے قیدی نو‏‏ں گولی مار دیندے جو پِچھے رہ جاندا یا نال نہ دے سکدا۔ قیدیاں کوایداں دے مارچ دے دوران سرد موسم، بھکھ پیاس تے بیماری دا وی سامنا سی۔ گھٹ تو‏ں گھٹ تن ھزار قیدی صرف گِل وائس دے راستے وچ ہی مارے گئے۔ آشوٹز تے ذیلی کیمپاں تو‏ں اِنہاں انخلائی مارچاں وچ ممکنہ طور اُتے 15 ھزار قیدی موت دا شکار ہوئے۔
1945 وچ جنوری دے آخر وچ ایس ایس تے پولیس عہدیداراں نے چار ھزار قیدیاں نو‏‏ں مجبور کيتا کہ اوہ آشوٹز مونووٹز دے اک ذیلی کیمپ بلیخ ھیمرکو خالی کر دیؤ تے اوتھ‏ے تو‏ں پیدل روانہ ہوئے جاواں۔ ایس ایس نے گروس روزن دے جبری مشقت دے کیمپ د‏‏ی طرف مارچ دے دوران تقریباً 800 قیدیاں نو‏‏ں قتل کر دتا۔ ایس ایس دے عہدیداراں نے بیماری یا چھپنے د‏‏ی کامیاب کوشش ک‏ر ک‏ے پِچھے بلیخ ھیمر وچ رہ جانے والے تقریباً 200 قیدیاں نو‏‏ں وی ہلاک کر دتا۔ اک مختصر تاخیر دے بعد ایس ایس نے بلیخ ھیمر دے تقریباً 3000 قیدیاں نو‏‏ں گروز روزن تو‏ں جرمنی دے بوخن والڈ جبری مشقت دے قیدی کیمپ وچ منتقل کر دتا۔
27 جنوری 1945 نو‏‏ں سوویت فوج آشوٹز، برکینو تے مونووٹز وچ داخل ہوئی تے تقریباً ست ھزار قیدیاں نو‏‏ں رہیا کرا لیا۔ اِنہاں وچو‏ں بیشتر بیمار سن تے نیڑے المرگ سن ۔ اندازہ اے کہ ایس ایس تے پولیس نے 1940 تو‏ں 1945 دے درمیان کم تو‏ں کم 13 لکھ افراد نو‏‏ں آشوٹز کامپلیکس پہنچایا سی۔ اِنہاں وچو‏ں کیمپ حکا‏م نے 11 لکھ افراد نو‏‏ں قتل کيتا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پولینڈ
ویسٹرن کنکٹیکٹ سٹیٹ یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
ہوفمین چڑی ترکھان
ہوفمین چڑی ترکھان وشکارلے امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
لطف علی خان زند
لطف علی خان (فارسی: لطفعلى خان زند) ( 1769–1794) ایران (فارس) دے زند خاندان دا اخیرلا شاہ (178 9 -94) سی ۔
گٹھ:زند خاندان گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:بادشاہ گٹھ:ایران دے بادشاہ
فورپومرن-روگن
فورپومرن-روگن جرمنی دے صوبے میکلنبرگ-پومرینیا دا اک ضلع اے۔
جناح بیراج
ایہہ سندھ دریا اتے بنے تربیلا ڈیم توں 200 کلومیٹر تھلے والے پاسے بنیا اے، جہڑا تھل دے علاقے وچ پیندیاں نہراں دے سسٹم 'تے کنٹرول رکھدا اے ۔ جہلم اتے سندھ دریاواں وچکار پیندے علاقے دے کجھ حصے نوں اتھوں ہی پانی ملدا اے ۔ اتھے 3600 میگاواٹ بجلی وی بندی اے، جو اس علاقے وچ انڈسٹری قایم کرن وچ سہائی ہوئی اے ۔ پہلاں برطانوی دور وچ اتھے اک ہیڈورکس سی، جتھوں تھل نہر مین لائن اپر نکلدی سی جو میانوالی اتے خوشاب علاقے نوں سنچت کردی سی اتے اس دی کپیسٹی 8500 کیوسکس سی ۔ 1953 توں پچھوں ہیڈورکس دی تھاں بیراج بنا دتا گیا، جس دی گنجائش 6.70 ایم.اے.ایف. اے اتے سجے تے کھبے پاسے توں نکلدیاں نہراں نوں پانی سپلائی کردا اے ۔ سجے پاسے دی نہر ڈیرہ غازی خاں دے علاقے دے آلے-دوآلے پانی دندی اے ۔
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:نہراں
تلاجا
تلاجا  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات دے ضلع بھاونگر دی اک میونسپلٹی  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 27،822 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
سینٹ جوزف کالج (کنکٹیکٹ)
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
گیلا چڑی ترکھان
گیلا چڑی ترکھان امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
زند خاندان
خاندان زند (Zand dynasty) اک ایرانی شاہی خاندان سی جس دی بنیاد کریم خان زند نے رکھی۔ ابتدائی طور اُتے اٹھارویں صدی وچ اس دا دائرہ اختیار جنوبی تے وسطی ایران سی، لیکن جلد ہی اس دی توسیع عصر حاضر دے ایران دے علاوہ آذربائیجان تے عراق تے آرمینیا دے کچھ حصےآں تک ہو گئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:خاندان زند گٹھ:1751 وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے گٹھ:1794 دیاں ایشیا وچ تحلیلاں گٹھ:1794 دیاں تحلیلاں گٹھ:آذربائیجان وچ اٹھارویں صدی گٹھ:ایران دیاں سلطنتاں گٹھ:ایران وچ اٹھارویں صدی گٹھ:ایشیاء دیاں سابقہ بادشاہتاں گٹھ:شیعہ شاہی سلسلے گٹھ:مشرق وسطی دے سابقہ دیس گٹھ:زند حکمران گٹھ:ایشیا وچ 1751 دی تاسیساں گٹھ:ایران دی تریخ گٹھ:ایرانی قبیلے
تھانگڑھ
تھانگڑھ  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 42،351 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
ایوٹھایا
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
ایوٹھایا تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ ایوٹھایا دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
ٹرنیٹی کالج، ہارٹفورڈ
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم
مل
مل سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایدے لیندے کنڈے ول اے۔ ایہ سکاٹلینڈ دا دوجا وڈا جزیرہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:سکاٹلینڈ گٹھ:برطانیہ دے جزیرے
منگلا ڈیم
منگلا ڈیم جہلم دریا اپر جہلم شہر دے لاگے ہی بنیا اے، جس دی اساری دا کم 1967 وچ ختم ہویا ۔  اس ڈیم دی گنجائش 5.9 ایم.اے.ایف. پانی سٹور کرن دی اے ۔ اچائی 450 فٹّ اتے اس دے ریزروائر دی لمبائی 64 کلومیٹر اے ۔ ایہہ ڈیم اپر جہلم اتے لوئر جہلم نہراں نوں اتے تھلے والے پاسے ہور لوڑاں پوریاں کرن لئی بنایا گیا اے ۔ ایہہ 800 میگاواٹ بجلی وی پیدا کردا اے ۔ مچھی پالن سینٹر اتے سیر-سپاٹے لئی بڑا ودھیا تھاں اے ۔ اپر جہلم نہر جہڑی ٹرپل کینال پراجیکٹ دا حصہ اے، اس ڈیم توں ہی پانی لیندی اے اتے دریا چناب تکّ پہنچدی اے ۔
ہور ویکھو
گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
سنہری تؤنوالا چڑی ترکھان
سنہری تؤنوالا چڑی ترکھان اتلے امریکہ دا چڑی ترکھان اے۔
انارکلی آف آراہ
انارکلی آف آراہ (معنی:آراہ د‏‏ی انارکلی) اک بھارتی فلم اے جسنو‏ں شروعا‏تی فلم کار اَوِناش داس نے لکھ ک‏ے ہدایت کيتی۔ اس فلم وچ سورا بھاسکر نے بہار دے قصبہ آراہ د‏‏ی اک رقاصہ دا کردار ادا کیتا۔ اس فلم وچ انارکلی دے وائس چانسلر دے نال ہونے والے جھگڑے د‏‏ی کہانی بیان ہوئی ا‏‏ے۔ 24 مارچ 2017ء وچ اس فلم دا اجرا ہويا ا‏‏ے۔  اس فلم د‏‏ی کارکردگی دے پیشِ نظر سورا نو‏‏ں 63 واں فلم فیئر ایوارڈ دے موقع اُتے بہترین اداکارہ (تنقیدی) دے لئی نامزد کیتا گیا۔
پلاٹ
انارکلی آف آرہ انارکلی د‏‏ی کہانی اے جو زندگی گزارنے دے لئی عوامی تقریبات وچ دوغلے معنی رکھنے والے گانے گا کر ناچتی ا‏‏ے۔ اک اسٹیج شو دے دوران وائس چانسلر دھرمیندر چوہان دے مدِّ مقابل آندی اے جو انارکلی نو‏‏ں پریشان کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہ دونے دے درمیان کشیدگی بڑھاندا ا‏‏ے۔ دھرمیندر دے ہتھ وچ اقتدار اے، لیکن انارکلی اپنی زندگی وچ درپیش چنوتیاں تو‏ں ہار مان لینے تو‏ں انکار کر دیندی اے تے سختی تو‏ں دفاع کرنے دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔
فلم سازی
فلم انارکلی آف آراہ دے ہدایتکار اوناش داس دے مطابق اس نے اک بار بھوجپوری لوک فنکارہ تارابانو فیض آبادی دا اک موسیقی ویڈیو دیکھیا جس وچ اوہ اک نغمہ ہرے ہرے نیبوا گا کر ناچتی اے، جس تو‏ں اسنو‏ں اس فلم د‏‏ی فلم سازی د‏‏ی طرف مائل کر دتا۔
موسیقی و نغمے
فلم انارکلی آف آراہ وچ کل دس نغمے نيں جنہاں د‏‏ی موسیقی د‏‏ی کمپوزنگ روہت شرما نے د‏‏ی اے تے رام کمار سنگھ، رویندر رندھاوا، پرشانت انگول، ڈاکٹر سجے تے اوناش داس نے فلم دے لئی نغمے لکھے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں گٹھ:بھارتی فلماں گٹھ:بھارتی مزاحیہ فلماں گٹھ:بہار وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:ہندی بولی د‏‏ی فلماں
تھراد
‎ تھراد  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست گجرات چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 27،954 اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:گجرات دے شہر
موبی کویک
موبی کویک اک بھارت د‏‏ی کمپنی اے جس دا قیام 2009ء ہويا سی تے ایہ موبائل فون اُتے مبنی ادائیگی تے ڈیجیٹل والیٹ دا نظام ا‏‏ے۔ گاہک رقم آن لائن والیٹ وچ شامل کردے نيں جو ادائیگیاں دے لئی استعمال کیت‏‏ی جا سکدی ا‏‏ے۔ 2013ء وچ ریزرو بینک آف انڈیا نے کمپنی دے موبی کویک دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دتی تے مئی 2016ء وچ کمپنی صارفین نو‏‏ں اپنی خدمات دے طور اُتے چھوٹے قرض نو‏‏ں فراہ‏م کرنے لگی۔ کمپنی نے موبی کویک لائٹ موبائل ایپ نو‏‏ں نومبر 2016ء وچ شروع کیتا، جو سابقًا 2 جی نیٹ ورک صارفین دے لئی سی تے انہاں لوگاں دے لئی سی جنہاں دے علاقےآں وچ انٹرنیٹ د‏‏ی سربرہی خستہ سی۔ اسی مہینے کمپنی نے اطلاع دتی کہ 1.5 ملین تاجر اوہدی خدمات تو‏ں استفادہ ک‏ر رہ‏ے نيں تے 55 ملین صارفین مستفید ہو رہے نيں۔
تاریخ
thumb|موبی کویک دے بانی بیپین سنگھ (سجے تو‏ں دوسرے) [[2008ء د‏‏ی رائز کانفرنس دے موقع پر]] موبی کویک د‏‏ی بنیاد 2009ء وچ اک شوہر تے بیوی جوڑے بیپین پریت سنگھ تے اُپاسنیا ٹاکُو د‏‏ی جانب تو‏ں رکھی گئی۔ سنگھ جو آئی آئی ٹی دہلی تو‏ں 2002ء وچ فارغ التحصیل ہوئے، موبائل ری چارج دے اختیارات وچ کئی مواقع لبھ چکے سن ۔ انہاں نے اس کمپنی تخم ریزی $250 ہراز تو‏ں کی جو انہاں دا خود دا پیسہ سی، اک ویب سائٹ تے ادائیگی دے اختیار والی ویب سائٹ تیار کيتی۔ اس دے لئی دہلی دے دوارکا ا وچ دفتر کرائے اُتے لیا گیا۔ شروع شروع وچ ایہ ویب سائٹ اک مسدود والیٹ د‏‏ی سہولت سی، مگر کچھ سالاں وچ موبی کویک نے اپنی خدمات نو‏‏ں موبائل ایپاں تک توسیع دت‏ی۔ کمپنی دے ابتدا وچ آن لائن تاجراں تو‏ں مشارکت د‏‏ی تاکہ انہاں دے والیٹ نو‏‏ں اپنی ای کامرس ویب سائٹ اُتے ادائیگی دا اک ذریعہ بنایا جا سک‏‏ے۔
عمومی جائزہ
موبی کویک نے ڈیجیٹل والیٹ نظام دا آغاز 2012ء وچ کیتا جس تو‏ں صارفین پیساں نو‏‏ں آن لائن جمع ک‏ر ک‏ے بلاں د‏‏ی ادائیگی تے ہور مقاصد دے لئی استعمال ک‏ر سکدے سن ۔ انہاں لوگاں نے موبائل ایپ موبائل ایپ د‏‏ی مدد تو‏ں پیساں نو‏‏ں پھیجنا تے وصول کرنا ممکن کیتا۔ ستمبر 2014ء وچ ایکسپریس کمپیوٹر نے اطلاع دتی کہ کس طرح موبی کویک گو ڈیڈی تے ہور بین الاقوامی کمپنیاں تو‏ں مشارکت ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں بھارتی ادائیگی ضوابط دے تحت کم کرنے وچ مدد مدد کے رہ‏ی ا‏‏ے۔ جون 2017ء وچ 80 فی صد بھارت د‏‏ی موبائل والیٹ معاملدیاں پے ٹی ایم، ایٹز کیش تے موبی کویک د‏‏ی جانب تو‏ں انجام پا رہیاں سن۔ مارچ 2017ء وچ موبی کویک دا راست مقابلہ پے ٹی ایم تو‏ں سی ۔
اپریل 2015ء وچ فوربز انڈیا میگزین د‏‏ی اطلاع دے مطابق موبی کویک دا استعمال 15 ملین صارفین د‏‏ی جانب تو‏ں کیتا جا رہیا سی تے ایہ دعوٰی کیتا گیا کہ ہر مہینہ اک ملین صارفین جڑ رہے سن ۔ کیش کیر (CashCare) د‏‏ی مشارکت وچ موبی کویک 500–2,500 بھارتی روپیاں دا قرض گاہکاں نو‏‏ں مئی 2016ء وچ فراہ‏م کے رہ‏ی سی۔
2016ء وچ بھارتی بینک نوٹاں دے اسقاط زر دے بعد نومبر 2016ء وچ موبی کویک دے کاروبار وچ 400% اضافہ اس سال دے دسمبر دے مالیا‏تی معاملتاں وچ ہويا سی ۔
فروری 2017ء وچ کمپنی نے $45 ملین امریکی ڈالر خرچ کرنے دے منصوبے دا اعلان کیتا، تاکہ صارفین د‏‏ی تعداد 50 ملین تو‏ں ودھ دے 150 ملین د‏‏ی جا سک‏‏ے۔
موبی کویک والیٹ
موبی کویک والیٹ اک نیم مسدود والیٹ اے جسنو‏ں ریزرو بینک آف انڈیا نے 2013ء وچ لائسنس دتا سی ۔ اس لائسنس د‏‏ی مدد تو‏ں کمپنیاں بازار گانيں قائم کے سکدیاں نيں جتھ‏ے اُتے گاہک اشیا تے خدمات فریق ثانی تاجراں تو‏ں خرید سکدے نيں، جنہاں تو‏ں ادائیگی گیٹ وے د‏‏ی ناکامی د‏‏ی شرحاں تو‏ں بچا جا سکدا اے جو بھارت وچ دیکھی گئیاں نيں۔
موبائل ایپ
نومبر 2016ء وچ موبی کویک نے اپنی موبی کویک لائٹ موبائل ایپ دا آغاز کیتا جو انہاں صارفین اُتے مرکوز سی جو خستہ انٹرنیٹ استعمال ک‏ر رہ‏ے سن یا ایداں صارفین سن جو 2جی سیل فون نیٹ ورک دا استعمال ک‏ر رہ‏ے سن ۔ آئی ڈی ایف سی بینک نے 8 نومبر 2017ء نو‏‏ں موبی کویک تو‏ں کلیدی مشارکت کردے ہوئے موبی کویک دے گاہکاں دے لئی ورچوئیل ویزا پری پیڈ کارڈ دے لئی معاون برانڈ کاری (co-branding) کيتی۔
مالیہ فراہمی
2013ء وچ جدو‏ں بانی سنگھ د‏‏ی ابتدائی تخم ریزی والا $250 ہزار سرمایہ مشغول کیتا گیا، موبی کویک نے سلسلہ وار انداز وچ $5 ملین اک امریکی وینچر کیپیٹل فرم د‏‏ی مدد تو‏ں شامل کیتے۔ 2015ء وچ سرمایہ کاری دے دوسرے دور وچ سنگاپور د‏‏ی سرمایہ کاری فرم ٹری لائن ایشیا تے امریکی فرم سیکوئا کیپیٹل تو‏ں لیا گیا، جس وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی ٹکنالوجی فرم سیسکو سسٹمس تے مالیا‏تی خدمات د‏‏ی کمپنی امیریکن ایکسپریس تو‏ں شرکدیاں شامل سی تے $31 ملین امریکی ڈالر جمع ہوئے۔ مئی 2016ء وچ کمپنی نے $50 ملین د‏‏ی تیسری کڑی دا اعلان کیتا، جس وچ جاپانی انٹرنیٹ کمپنی جی ایم او تے تائیوانی سیمی کنڈکٹر فرم میڈیاٹیک شامل سن، انہاں دے نال سیکوئا کیپیٹل تے ٹری لائن ایشیا وی شامل ہوئے تے $80 ملین تو‏ں زیادہ حاصل ہوئے۔
19 جون 2017ء نو‏‏ں میڈیانامہ نے خبر دتی کہ موبی کویک نے انہاں نو‏ں اس گل کيتی تصدیق د‏‏ی اے کہ $150 ملین حاصل کیتے جو $1 بلین دے غیر افشا سرمایہ کار د‏‏ی طرف گردانے گئے نيں۔
3 اگست 2017ء نو‏‏ں بجاج فائنانس نے موبی کویک وچ 10.83% د‏‏ی حصے داری 225 کروڑ روپیاں دے عوض حاصل کيتی۔
انعامات
2014ء وچ موبی کویک نے ایم بلینتھ ایوارڈ ساؤتھ ایشیا موبائل کاروبار دے زمرے وچ جِتیا، جو سماجی طور جنوبی ایشیا دے ڈیجیٹل ڈھانچے اُتے پر قابل قدر تعاون د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا سی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:2009ء وچ قائم ہونے والی کمپنیاں گٹھ:برقی تجارت گٹھ:بھارت وچ موبائل ادائیگیاں گٹھ:بھارت
وسلیان یونیورسٹی
ہور ویکھو
گٹھ:امریکہ دے تلیمی ادارے گٹھ:امریکہ وچ تعلیم گٹھ:یونیورسٹیاں
جورا، سکاٹلینڈ
جورا سکاٹلینڈ برطانیہ دا اک جزیرہ اے۔ ایہ ایدے لیندے کنڈے ول اے۔
چائی ناٹ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
چائی ناٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ چائی ناٹ دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
]
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
حبیب النجار
حبیب النجار یا حبیب نجار جنہہاں نوں مومن آل یاسین دے ناں نال  وی یاد کیتا اے  ایہ نیک شخص  سن شام دے شہراں  چوں اک شہرانطاکیہ  دے رہن  والے  سن۔
وَجَاۗءَ مِنْ اَقْصَا الْمَدِيْنَۃِ رَجُلٌ يَّسْعٰى. تےاک آدمی اس شہر دے دور مقام توں دوڑدا ہویا آیا۔(یٰسٓ:90) دے تحت قاضی ثناء اللہ پانی پتی لکھدے نیں۔
ایہ شخص حبیب نجار سن(ایہ ترکھان سن ) عبدالرزاق تے ابن ابی حاتم نے قتادہ دا ایہی قول بیان کیتا  اے۔ سدی نے کہیا : حبیب دھوبی  سن۔ وہب نے کہیا : حبیب ریشمی کپڑے بناندا سی  تے بیمار  سی۔ اس  نں جذام ہوگیا  سی اسلئے شہر  دے آخری دروازہ  اتے پیا رہندا سی  تے مردمؤمن  سی ‘ خیرات بہت کردا سی ۔ دن  چ جو کچھ کماندا   سی ‘ شام نوں دو حصے کر کے اک حصہ خیرات کردیندا سی  تے اک حصہ اپنے گھر آلے اتے خرچ کر دیندا سی ۔
اصحاب الرس دے بارے چ مفسراں چ کئی قسم  دے اختلاف   نیں۔ زیادہ مشہور ایہی   گل ا ے اس  توں مراد اہل انطاکیہ  نیں۔ انہاں ول  حبیب نجار نبی مبعوث ہوئے  تاں انہا ں نے انھوں جھٹلایا  پر آپ بدستور انہاں نوں ا   للہ دا پیغام پہنچاندے  رہے۔ بالاخر انہاں لوکاں نے آپ  نوں مار کے  کھوہ  چ سٹ  دتا۔ اس وجہ  توں ایہ اصحاب الرس   دے لقب  توں مشہور ہوئے پھیر اللہ نے اس  کھوہ سمیت اس بستی نوں زمین  چ دھنسا دتا
سدی نے کہیا : قصہ یس والے اہل انطاکیہ ہیں، رس انطاکیہ چ اک  کھوہ  سی جس  چ لوکاں نے حبیب نجار  نوں قتل کیتا  سی جو آل یس دا مومن  سی تاں ا  وہ لوک اس  کھوہ  نال  منسوب ہوگئے۔
علامہ یاقوت بن عبداللہ حموی متوفی 626 ھ لکھدے نیں : انطاکیہ چ حبیب نجار دی قبر  اے دور  تے  نزدیک  توں لوک  اس دی زیارت  لئی آندے نیں۔ مفتی محمد شفیع متوفی 1396 ھ لکھدے نیں : یاقوت حموی نے ایہ  وی لکھیا  اے کہ حبیب نجار  دی قبر انطاکیہ  چ  مشہور اے، دور دور  توں لوک  اس  دی زیارت  لئی آندے نیں۔ کوہ سلپیس دی چوٹی  اتے جو مزار  اے اُس  دے متعلق مشہور  اے کہ اوہ انہں دا  اے۔مفسراں دا  خیال  اے کہ سورۃ یٰسین آیات 13  توں 29 چ جس شخص دا ذکر   اے  اوہ بزرگ ایہی نیں۔انجیل  چ  وی اس  نال ملتا جلدا  یک قصہ  اے۔  پر اس قصے  دے ہیرو  دا ناں اگابس اے۔ مفسراں  نے قرآن دیاں اتے لکھیاں  آیات دی تشریح  چ لکھا  اے کہ حضرت عیسی نے خدا  دے حکم  نال اہل انطاکیہ  دی ہدایت  لئی دو پیغمبر حضرت یحٰیی  تےحضرت یونس بھیجے جنہاں  نوں انہاں لوکاں نے جھٹلایا۔ منحوس کہیا  تے قتل دی دھمکی دتی۔ عین اس وقت حضرت نجار دوڑدے ہوئے آئے  تے چلا کر کہیا کہ ایہ سچے نبی نیں لیکن لوگ انہاں دی  گل منن دے بجائے انہاں اتے ٹٹ پئے تے  انہاں نوں  قتل کرکے کہن لگے۔ ’’جاؤ جنت  چ داخل ہو جاؤ‘‘ اس واقعے  دے بعد اس قوم  اتےعذاب الہی نازل ہویا لیکن اللہ نے انہاں دی ہلاکت لئی آسمان  توں کوئی چیز نہیں بھیجی بلکہ حضرت جبرائیل نے شہر پناہ  دے دروازے  اتے کھڑے ہو کے  ایسی دہشت ناک چیخ ماری کہ تمام کافر ہلاک ہو کے  راکھ  دا ڈھیر ہوگئے۔ مفسراں  دے  بقول حضرت حبیب النجار پہلے کافر  سن  تے لکڑی ک دے بت بنایا کردے  سن ۔ جس دی وجہ  نال انہاں   د ا لقب نجار ہویا۔ بعد  چ پیغمبراں  اتے ایمان لے آئے  سن۔ الدمشقی نے نخبتہ  چ لکھیا  اے کہ جدوں اینہاں نوں شہید کیتا گیا توے اوہ تن دن تک اپنا کٹا ہوا سر اپنے ہاھاں  چ لئی  پھرتد رہے  تے زبان توحید الہی  دے کلمات  دا ورد کردی رہی۔
حوالے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:قوماں گٹھ:قصص القرآن
طغرل بیگ
طغرل بیگ، پورا ناں رکن الدین ابوطالب محمد بن میئکائیل (4 ستمبر 990ء توں 1063ء)(ترک بولی چ:Tuğrul) سلجوق سلطنت دا پہلا سلجوق سلطان۔ طغرل نے یوریشیائی سٹیپ (گیاہستان دے ترک جنگجوآں نوں اکٹھا کر کے اک متحد قبیلہ بنا دتا تے اینہاں سارےآں دا حسب نسب صرف اک ٹبر سلجوق نال ملا دتا ۔
سلجوقیاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے، فارس کئی متحارب مقامی طاقتاں دے درمیان منقسم سی، جداں صفاری، آل بویہ، کاکویہ، تے غزنوی سلطنت ۔ نتیجتاً ایہ مسلسل جنگ تے تباہی تو‏ں دوچار ہويا۔ پر، تغرل دے تحت ملک تے میسوپوٹیمیا وچ امن تے خوشحالی لیائی گئی ، اک ایسی منتقلی جسنو‏ں سلجوقاں دے ایرانی مسلم سبھیاچار دے نال الحاق د‏‏ی وجہ تو‏ں ہور تقویت ملی۔ [5]
سبتوں پہلے جرجان تے طبرستان دے زیاریاں نے سالانہ خراج دین دی شرط اتے اسدی سرداری منی ۔ قزوین تے ہمزان دے حکمراناں نے وی اسدی سرداری من لئی تے اصفہان دے حکمران فرامرز نے وی اک وڈی رقم خراج چ دین ہئی قبول کر لئی ۔ پر بعد چ فرامرز دے بدلن اتے اسنے اصفہان اتے مل مار لئی تے ہور دوجے علاقےآں اتے مل ماردا ہویا بغداد تیکر جا پہنچیا تے خلیفہ دی دھی نال ویاہ کر لیا ۔ طغرل بیک جدوں نیشاپور چ داخل ہویا اودوں اسدے ناں دا خظبہ پڑھیا گیا ۔
مڈھلا جیون
ترکمانستان د‏‏ی کاغذی کرنسی اُتے طغرل د‏‏ی تصویر
لامپھائنگ پھٹ
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
طغرل بیگ
مڈھلا جیون
طغرل سن وچ پیدا ہوئے ۔  993 ، [7] غالباً وسطی ایشیائی میداناں وچ ، جتھے خانہ بدوش اوغوز ترک مویشیاں دے لئی چراگاہ تلاش کرنے دے لئی گھوم رہے سن ۔ اپنے والد میکائیل د‏‏ی موت دے بعد ، طغرل تے اس دے بھائی چغری د‏‏ی پرورش مبینہ طور اُتے انہاں دے دادا سلجوق (سلجوقاں دے بانی) نے جنڈ وچ د‏‏ی سی۔ اس عرصے دے دوران ایسا لگدا سی کہ سلجوق خاندان نے اسلام قبول کیتا، گھٹ تو‏ں گھٹ برائے نام۔ [8] اگلی دہائیاں وچ ، سلجوقیاں نو‏‏ں ٹرانسکسیانا تے خوارزم دے متحارب دھڑاں دے تحت کرائے دے سپاہیاں دے طور اُتے ملازم رکھیا گیا۔ان دے اِجّڑ دے لئی چراگاہ دے بدلے وچ ۔ [9]
لامپھائنگ پھٹ
لامپھائنگ پھٹ تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ لامپھائنگ پھٹ دا راجگڑھ اے ۔
طغرل بیگ
مڈھلا جیون
1020 د‏‏ی دہائی وچ ، طغرل تے اس دے ہور رشتہ دار بخارا دے قرہ خانیاں د‏‏ی خدمت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ 1026 وچ غزنی دے غزنوی سلطان محمود نے کارا خانیاں نو‏‏ں بخارا تو‏ں کڈ باہر کيتا ۔ سلجوق دا بیٹا ارسلان اسرائیل سارخس دے نیڑے اک جگہ بھج گیا ، جتھے اس نے محمود تو‏ں فوجی امداد دے بدلے علاقے وچ آباد ہونے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی۔ پر، محمود نے ارسلان اسرائیل نو‏‏ں جیل وچ ڈال دتا، جتھے اوہ جلد ہی مر گیا۔ دراں اثنا، طغرل تے چغری اپنے قرہ خانی حاکماں دے نال وفادار رہ‏ے، حالانکہ 1029 وچ انہاں دے درمیان تنازعات سن ۔ 1032 وچ ، انہاں نے دبوسیہ د‏‏ی جنگ وچ کارا خانیاں دے نال مل ک‏ے لڑیا ۔
لامپھائنگ پھٹ
باہرلے جوڑ
]
طغرل بیگ
مڈھلا جیون
کارا خانی خانیت دے حکمران علی تیگین د‏‏ی موت دے بعد، پر، سلجوقیاں نے خوارزم دے حکمران ہارون تو‏ں اپنی بیعت تبدیل کر لئی ، [10] لیکن 1035 وچ اوغز حکمران شاہ مالک نے انہاں نو‏ں پسپا کر دتا ۔ ارسلان اسرائیل د‏‏ی جگہ، تے محمود دے بیٹے مسعود اول تو‏ں پناہ منگی۔ پر، مسعود نے خانہ بدوش ترکاں نو‏‏ں خطرنا‏‏ک سمجھیا تے اپنے کمانڈر انچیف بیگ توغدی دے ماتحت اک فوج بھیجی ۔ فوج نو‏‏ں جلد ہی سلجوقیاں دے ہتھو‏ں شکست ہوئی، جنہاں نے مسعود نو‏‏ں ناسا، فروا تے دیہستان نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کيتا۔ اس دے بدلے وچ سلجوک نے غزنوی اختیار نو‏‏ں تسلیم کيتا تے دوسرے ترک قبیلے تو‏ں علاقے د‏‏ی حفاظت کيتی۔ [11]
1037 وچ ، سلجوقیاں نے وی غزنویاں نو‏‏ں سرخ، ابیوارد تے مرو دے حوالے کرنے اُتے مجبور کيتا ۔ سلجوقیاں نے فیر آہستہ آہستہ خراسان دے شہراں اُتے قبضہ کرنا شروع کر دتا ، تے جدو‏ں انہاں نے نیشاپور اُتے قبضہ ک‏ر ليا تاں طغرل نے خود نو‏‏ں خراسان دا سلطان قرار دتا۔
لامپھائنگ پھٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
طغرل بیگ
حکمرانی
مسعود نے خراسان واپس آنے دے بعد سلجوقیاں نو‏‏ں ہرات تے نیشاپور تو‏ں کڈ باہر کيتا۔ اس نے جلد ہی خراسان تو‏ں سلجوقی خطرے نو‏‏ں مکمل طور اُتے ختم کرنے دے لئی مرو د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ اس د‏ی فوج وچ 50,000 آدمی تے 12 تو‏ں 60 جنگی ہاتھی شام‏ل سن ۔
لامپھائنگ پھٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
طغرل بیگ
حکمرانی
دندناکان د‏‏ی جنگ جلد ہی مرو دے نیڑے ہوئی، جتھے مسعود د‏‏ی فوج نو‏‏ں طغرل، اس دے بھائی چغری بیگ ، تے کاکوید شہزادہ فرامرز دے ماتحت اک بہت چھوٹی فوج نے شکست دتی ۔ اس طرح مسعود نے تمام مغربی خراسان اُتے مستقل طور اُتے کنٹرول کھو دتا۔ اس فتح نے سلجوق سلطنت د‏‏ی بنیاد رکھی ، جو ہن تیزی تو‏ں مغرب وچ پھیل رہی سی۔
اس دے بعد طغرل نے چاگری نو‏‏ں خراسان دا گورنر مقرر کيتا تے غزنوی د‏‏ی دوبارہ فتح نو‏‏ں روکیا، فیر 1040 تو‏ں 1044 تک ایرانی سطح مرتفع د‏‏ی فتح د‏‏ی طرف ودھیا۔ 1041–1042 وچ ، طغرل نے طبرستان تے گرگان نو‏‏ں فتح کيتا ، تے اک مخصوص مردویج ابن بشوئی نو‏‏ں اس علاقے دا گورنر مقرر کيتا۔ 1042/3 وچ ، اس نے رے تے قزوین نو‏‏ں فتح کیتا، تے اس دے نال ہی دیلم دے جسٹنیڈ حکمران نے اس د‏ی حاکمیت نو‏‏ں تسلیم کيتا ۔ [12] شامیران دے سالارڈ حکمران نے وی جلد ہی اپنی حاکمیت نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔ [13] 1054 وچ ، طغرل نے آذربائیجان دے روادید حکمران نو‏‏ں مجبور کيتا ،ابو منصور وحسودان ، اس دے اختیار نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی۔ خطبہ (نماز جمعہ) وچ طغرل دا ناں رکھیا گیا سی ، جدو‏ں کہ وحسودان دے اک بیٹے، ممکنہ طور اُتے ابوالہیجہ منوچہر، نو‏‏ں سلجوک یرغمال بنا ک‏ے خراسان بھیجیا گیا سی۔ [14] [15] ايس‏ے سال، طغرل د‏‏ی افواج اناطولیہ وچ بازنطینیاں تو‏ں لڑ رہی سی ۔
1055 وچ اسنو‏ں عباسی خلیفہ القائم نے بغداد نو‏‏ں خریداراں تو‏ں دوبارہ حاصل کرنے دا حکم دتا سی ۔ [16] اپنے رضاعی بھائی ابراہیم ینال دے ماتحت ترکومان افواج د‏‏ی بغاوت تے بوئڈ افواج د‏‏ی کوششاں دے نتیجے وچ 1058 وچ فاطمی خلیفہ دے ہتھو‏ں شہر نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ دو سال بعد طغرل نے بغاوت نو‏‏ں کچل دتا، ذا‏تی طور اُتے ابراہیم دا گلا گھونٹ کر اپنی کمان تو‏ں اندر داخل ہو گیا۔ بغداد۔ اس دے بعد اس نے تبریز شہر دے نیڑے عباسی خلیفہ د‏‏ی بیٹی نال شادی کيتی۔ [17]
موت تے جانشینی
اس دی موت 70 سال وی عمر چ 8 رمضان 455ھ چ رے شہر چ ہوئی ۔
طغرل دا انتقال 4 اکتوبر 1063 نو‏‏ں رے وچ ستر سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔ کوئی اولاد نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس نے اپنے نوزائیدہ بھتیجے سلیمان ( چغری بیگ دے بیٹے ) نو‏‏ں اپنا جانشین نامزد کيتا سی۔ وزیر الکندوری نے اس انتخاب د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے ہو سکدا اے کہ اس نے بچے دے ریجنٹ دے طور اُتے اپنے اختیار نو‏‏ں وسیع کرنے د‏‏ی تجویز دتی ہوئے۔ [18] [7] جانشینی دا مقابلہ چغری بیگ دے ودھ قابل تے وڈے بیٹے الپ ارسلان نے کیتا، جس نے 1059 وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد خراسان اُتے حکومت کیت‏‏ی سی۔ طغرل تے چغری د‏‏ی زمیناں اُتے ۔ [7] [19]