cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ملا عمر
امریک‏‏ا دا مطالبہ تے افغانستان اُتے جنگ
اس دے بعد جدو‏ں ملیا عمر نے فیر واضح طور اُتے اسامہ بن لادن نو‏‏ں امریک‏‏ا دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کیہ تو امریک‏‏ا نے افغانستان وچ افواج اتارے تے اک ہور جنگ شروع ہو گئی۔ امریک‏‏ا دے پاس وسائل سن جدو‏ں کہ دوسری طرف اسلامی امارت افغانستان دے پاس اِنّے وسائل اس لئی نئيں سن کیونکہ امریک‏‏ا دے بہ نسبت افغانستان اک چھوٹا تے کمزور ملک سی تے اس تو‏ں پہلے اوہ سوویت اتحاد تو‏ں اک عظیم جنگ کرچکيا سی جس تو‏ں افغانستان کمزور ہويا سی ۔ پاکستان وی امریک‏‏ا دے خلاف اسلامی امارت افغانستان د‏‏ی مدد کردا رہیا لیکن آخر کار اسلامی امارت ختم ہو گئی تے ملیا عمر تے انہاں دے ساتھیاں دے ہتھ تو‏ں افغانستان د‏‏ی حکومت چلی گئی۔ امریکا تے طالبان دے مابین جنگ 2001ء وچ شروع ہوئی سی تے تا حال جاری ا‏‏ے۔
وفات
29 جولائ‏ی 2015 نو‏‏ں افغان مخابرات نے ایہ خبر دتی سی کہ ملیا محمد عمر دا کراچی وچ انتقال ہو گیا اے، کچھ طالبان نے اس گل کيتی تردید کردتی سی کیونکہ مری وچ افغان طالبان تے افغان حکومت دے درمیان مذاکرات ہو رہے سن، لیکن جدو‏ں اس خبر نے زور پھڑ لیا تو افغان طالبان نے 30 جولائ‏ی 2015 نو‏‏ں اس گل کيتی تائید کردتی کہ ملیا عمر دا صوبہ ہلمند وچ انتقال ہويا سی طالبان دے مطابق اُنہاں د‏‏ی وفات دل دے دورے دے باعث ہوئی۔ وفات دے وقت اُنہاں دے نال انہاں دے اہ‏م کمانڈر عبد الجبار سن ۔ کمانڈر عبد الجبار نے ہی طالبان دے پنج اہ‏م کمانڈراں نو‏‏ں ملیا عمر د‏‏ی موت د‏‏ی اطلاع دت‏ی۔ طالبان نے ایہ وی دسیا کہ نائب امیر ملا اختر منصور افغان طالبان دے نويں امیر ہون گے۔
حوالے
سانچہ:افغانستان صدر
گٹھ:1959 دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:1960 دے جم گٹھ:1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:2013 دیاں موتاں گٹھ:افغان اسلام پسند گٹھ:افغان شخصیتاں گٹھ:افغان صدور گٹھ:افغان مذہبی رہنما گٹھ:افغانستان دے سربراہان ریاست گٹھ:القاعدہ گٹھ:بانیان طالبان گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:پاکستان وچ افغان تارکین وطن گٹھ:پشتون شخصیتاں گٹھ:حکومت طالبان (افغانستان) دے وزرا گٹھ:صوبہ قندھار دیاں شخصیتاں گٹھ:نامعلوم جائے وفات گٹھ:طالبان
تنوشری دتہ
تنوشری دتا ( جنم 19 مارچ 1984) اک بھارتی ماڈل اتے اداکارہ ہے جو مکھ طور تے بالیوڈّ فلماں وچّ دکھائی دندی ہے. 2004 وچّ دتا نے فیمنا مس انڈیا یونیورس دا خطاب حاصل کیتا. اسے سال مس یونیورس وچّ ایہہ چوٹی دیاں 10 فائینلسٹ وچّ شامل سی.
مڈھلا جیون
دتہ دا جنم جھارکھنڈ دے جمشیدپور وچ اک روایت پسند بنگالی ہندو  پریوار وچّ ہویا. اس نے اپنی شروعاتی پڑھائی ڈی.بی.ایم. انگلش سکول وچّ اپنے جدی شہر وچّ کیتی ، اتے اس توں بعد ایہہ پونا دے جونیئر کالج وچّ گئی اس نے بی.سی.ایم دے پہلے سال وچّ ہی اپنا ماڈل کیریئر بناؤن لئی کالج چھڈّ دتا. اس دی بھین، اشیتا دتہ، وی اک اداکارہ اتے ماڈل وی ہے.
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی اداکارہ گٹھ:بھارتی فلمی جگت
کنڑ بولی
کنڑ یا کنڑا (تلفظ: یا ، ಕನ್ನಡ kannaḍa) یا کاناریس ، بھارت دی جنوبی ریاست کرناٹک وچ بولی جاݨ آݪی اک دراوڑی بولی اے۔ ایہ کرناٹک دی سرکاری زبان اے۔ ایہدے بولݨہاراں نوں ‘کنڑگا‘ کہیا جاندا اے، ایہناں دی تعداد تقریبن 40 مِلیئن اے۔ یہ بھارت دیاں سرکاری بولیاں وِچوں اک اے۔
حوالے
گٹھ:بولیاں گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:دراوڑی بولیاں
الن پدی چڑی
الن پدی چڑی کیلیفورنیا دی اک پدی چڑی اے۔
فلپائن نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
فلپائن نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
ساکھا
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:لسانیات گٹھ:زباناں گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
کارنوال(اونٹاریو)
کارنوال کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
ایغور
ایغور ترک زبان بولن والے وسطی ایشیا یاں ترکستان دے مسلمان لوگ نیں ایہہ زیادہ تر چین دے سنکیانگ خومختار صوبے چ رہندے نیں جہڑا کہ ایغورستان یا مشرقی ترکستان وی کہلاندا اے ۔ ایس توں علاوہ ایہہ منگولیا ، قازقستان ، کرغیزستان ، ازبکستان ، روس دے کجھ علاقیاں، ترکی ، یورپ دیاں کئیاں ملکاں تے امریکہ چ وی رہندے نیں ۔
لوک گنتی
ایغور زیادہ تر سنی مسلمان نیں ۔ایس ویلے ایناں دی کل آبادی اک کروڑ 14 لکھ اے کجھ غیر سرکاری ذریعاں مطابق ایناں دی آبادی ساڈھے 3 کروڑ اے ۔
ایغور تے ہوئی
ایغور اتے ہوئی لوک عوامی جمہوریہ چین دیاں دو وڈیاں مسلمان اقلیتاں وچوں نیں۔ ایہ دونویں لوکیں سنّی اسلام نوں مندے نیں جس اندر وچلے ایشیا دے کئی صوفی وچار رل مل گئے ہوۓ نیں۔ ایغور لوک ترک نسل توں نیں جو اصل وچ التائی دے پہاڑی علاقے توں آۓ سان جو کہ پچھمی منگولیا دے اتر وچ واقع اے۔ اٹھویں صدی عیسوی دے شروع توں ناویں صدی عیسوی دے ادھ تیکر منگولیا وچ راج کرن مغروں اوہ چڑھدے ترکستان (سنکیانگ) ٹُر گۓ۔ اودوں توں اوہ ایس علاقے دا وڈا گروہ منّے جاوندے نیں اتے اپنی ترکی بولی بولدے نیں۔ پر ایغور لوکیں اپنے اندر کوئی پکا جتھہ نئیں۔ گزرے سمے وانگوں اج وی اوہ اپنے تھل دے شہر جِتھے اوہ وسدے سان نال اپنی پچھان بناوندے نیں۔ ایہناں سبناں لئی شبد "ایغور" دا استعمال ناویں صدی عیسوی دے اخیر توں شروع ہویا جس دا مقصد ایہناں نوں منچوچنگ راج دے خلاف اکٹھا کرنا سی۔
ایغوراں دا سبھاء
ایغور لوکیں شریف اتے ارام پسند نیں، جو تبتیاں وانگوں کم دے سنسکار نوں نئیں مندے اتے سوکھی زندگی گذارنا پسند کردے نیں۔ اسلام بارے اوہناں دی جانکاری اتے عمل کمزور اے، اتے اوہناں دیاں مسجداں تے واتا ورن وسطی ایشیا والا اے۔ ایہناں وچوں اوہ لوکیں جو سنکیانگ دے وچکار یا اتر وچ وسدے نیں اوہناں نے کافی حد تیکر چینی سنسکرتی نوں گلمے لا لیا اے۔ زیادہ تر بڈھے مسیتے جاوندے نیں جنہاں (مسجداں) دا حال وی چنگا نئیں۔ دکھنی سنکیانگ جتھے ہان لوکاں دی نفری گھٹ اے، اوتھے ایغور لوکاں اندر اسلام زیادہ پکا اے۔ حوئی لوکاں دی نسبت اوہ لوک اسلام دے اک روائتی روپ نوں مندے نیں۔
تبتی اتے ایغور لوکاں دی ازادی دی مہم
تبتی اتے ایغور لوکیں ہان لوکاں دے مقابلے وچ ہوئی مہاجراں توں اپنی سنسکرتی لئی چوکھا خطرہ محسوس کردے نیں۔ کیوں جے ہوئی اتے ایغور لوکاں دا سانجھا دھرم اسلام اے ایس پاروں ایہ لگدا اے کہ ایہناں وچکار ٹاکرے دا سبب دھرم نئیں بلک اقتصادی مقابلہ اے۔ لگدا اے کہ ہان چینی سرکار اپنے فوجی قبضے نوں جائز قرار دین لئی ایس تِڑ نوں ودھاوندی اے اتے ایہ جتاوندی اے کہ اوہ شانتی لئی اتے ایس نوں دوجا بوسنیا بنن توں بچاون لئی ایہ سب کجھ کردی اے۔
ایس توں ایہ گل کھُل جاوندی اے کہ تبتی اتے ایغور لوکاں دی خودمختاری، بلکہ ازادی دی مہم دا اسلامی یا بدھ کٹرپن نال کوئی واسطہ نئیں۔ ایس گل دی پنگرتا ایس سانجھی آشا توں ہوئی کہ عوامی جمہوریہ چین دی حکمت عملی اوہناں اوپر حاوی نہ ہو جاوے، تاں جے اوہ اپنی سنسکرتی، دھرم اتے بھاشا دی رکشا کر سکن، دوجے پاسے ہوئی لوک ایہو جئی کوئی آشا نئیں رکھدے، کیوں جے اوہناں اتے ہان چینیاں وچکار بوہت کجھ سانجھا اے اتے اوہناں کول کدی وی کوئی ازاد دیس نئیں رہیا۔
ہورویکھو
گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ گٹھ:ترک قبیلے
دهستان سین
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان برخوار دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان برخوار ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان ‎ سین
بلیس پاسکل
بلیس پاسکل (19 جون 1623 – 19 اگست 1662) فرانس دا اک فرینچ لکھاری ، فلسفی ، ریاضی دان تے سائنسدان سی ۔ 1654ء نوں بھین دی ترغیب تے پادری بن گیا ۔ پہلا شخص سی جیہنے ریاضی دا فلسفا ترتیب دتا ۔ مائعات دے دباؤ بارے اسدے کم نوں بوہت اہمیت حاصل اے ۔ اسنے ثابت کیتا کہ مائع ہر سمت وچ اپنا دباء اکو جیہا رکھدا اے ۔ اوہنے اک حسابی مشین وی ایجاد کیتی سی ۔ اوہدے پیو نے اوہنوں پڑھایا ۔ پاسکل تکون میتھمیٹکس وچ اک مانتا والا کم اے ۔ پاسکل پیرس وچ مریا ۔ تے میتھمیٹکس گرو سی ۔
گٹھ:لکھاری گٹھ:فرانس گٹھ:فرانسیسی شخصیتاں گٹھ:ریاضی دان گٹھ:سائنسدان گٹھ:یورپ
ارفورا ریتی سپ
ارفورا ریتی سپ دانے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بگھیل سنگھ
بگھیل سنگھ (1730–1802)اک پنجابی سکھ جرنیل سی ۔ اوہ ضلع ترن تارن دے پنڈ جھبل چ اک جٹ سکھ دے گھر جمیا۔ 1765 چ کروڑ سنگھیا مسل دا سردار بنیا۔ مغل فوج نوں ہران مگروں بگھیل سنگھ تے اودی پنجابی فوج 11 مارچ 1783 نوں لال قلعہ دلی تے مل ماردی اے۔ مغل بادشاہ شاہ عالم دوجے نے ٹیکس وچ رپے چوں چھے آنے بگھیل سنگھ نوں دینا منیا۔ بگھیل سنگھ نے دلی دیاں سکھاں لئی پوتر تھاواں تے گردوارے وی بناۓ۔
جم تے پچھوکڑ
سکھ قوم دے جانباز جنگجوآں وچوں جتھیدار بگھیل سنگھ دا ناں پہلی قطار وچ آؤندا اے ۔ اوہناں دا جم سن 1730 وچ ماجھے دے تریخی قصبہ جھبال (امرتسر) وچ ہویا ۔ آپ دے پروار دا تعلق ماجھے دے 84 پنڈاں دے مالک چودھری لنگاہ ڈھلوں نال جا جڑدا اے ۔ چودھری لنگاہ گرو ارجن دیو دا عقیدت مند سی اتے مکتسر دی جنگ وچ اپنے جوہر دکھاؤن والی سنگھنی مائی بھاگو دے دادا بھائی پیرو شاہ ڈھلوں دے چھوٹے بھرا سن ۔ پر اتہاس وچ لکھیا ملدا اے کہ بگھیل سنگھ دھالیوال دا اصل پنڈ موگا ضلعے وچ راؤکے کلاں اے ۔ تریخی قصبے جھبال وچ آپ دے نانکے وی ہو سکدے ہن ۔ جھبال وچ جا کے کھوج-پڑتال کیتے توں بھاویں کوئی وی تریخی نشانی نہیں مل سکی پر 12 پتیاں تے 7 گرام پنچائتاں وچوں اک پنڈ دا ناں 'جھبال جتھیدار بگھیل سنگھ' اے ۔ اس توں بناں پنڈ جھبال خورد، جھبال سورگپوری، جھبال خام، جھبال پختہ، جھبال اڈا، جھبال چودھری لنگاہ پنڈ وسے ہوئے ہن ۔ ایہناں وچوں پنڈ جھبال خام وچ جتھیدار بگھیل سنگھ دے ناں اُتے بہت ہی عالیشان گرودوارہ صاحب موجود اے، جتھے پربندھک کمیٹی ولوں روزانہ چھوٹے بچیاں نوں گربانی اتے سکھ اتہاس متعلق جانکاری دین لئی مذہبی جماعتاں دا پربندھ کیتا گیا اے ۔ تریخی قصبہ جھبال وچ جتھیدار بگھیل سنگھ دی یاد وچ گرودوارہ صاحب دا قیام اکت جتھیدار دے جھبال نال گہرے تعلقاں نوں اجاگر کرن والے تتھّ ہن ۔
سنگھپوریا مسل دا جھتیدار
سکھاں دے جامباز جودھے جتھیدار بگھیل سنگھ دے جیون متعلق اتہاس دے ورقے پھرولیئے تاں ایہہ پتہ لگدا اے کہ سن 1748 ء نوں جس وقت دل خالصہ دا ابھار ہو رہا سی، اس ویلے لاہور ضلعے دے پنڈ برکی وچ ورک گوت نال متعلق کروڑا سنگھ پیدا ہویا، جو پچھوں جا کے کروڑ سنگھیا مثل (سنگھپوریا مسل) دا سردار بنیا ۔ اتہاس دسدا اے کہ بے حدّ ظالم مغل صویبیدار زکریا خان نے 20 کو سال دی عمر وچ کروڑا سنگھ نوں زبری مسلمان بنا دتا، پر آپ بڑی جلدی ہی امت دی دات حاصل کرکے سنگھ سج گئے ۔ کروڑا سنگھ دے اپنے کوئی پتر نہیں سی ۔ اس نے اپنے گھریلو نوکر بگھیل سنگھ نوں گود لے رکھیا سی ۔ سن 1761 نوں ہوئی ترائی دی لڑائی دوران کروڑا سنگھ ماریا گیا ۔ اس توں بعد بگھیل سنگھ نے کروڑ سنگھیا مثل دی واگڈور سمبھالی ۔ جتھیدار بگھیل سنگھ نے اپنی سوجھ-بوجھ صدقہ سکھ مسلاں نوں متحد کرکے ہندوستان دے راجگڑھ دلی دے لال قلعے اپر کیسری نشان صاحب لہراء کے ہندوستان دے اتہاس نوں اک نواں موڑ دتا ۔
علاقے اُتے مل
جد بگھیل سنگھ نے کروڑ سنگھیا مثل دا کم بھار سمبھالیا تاں اس وقت دلی دے تخت اُتے مغل حاکم شاہ عالم دوجا راج کر رہا سی ۔ بگھیل سنگھ نے سبھ توں پہلاں ہشیارپور اُتے قبضہ کرکے اپنی جیتو مہم دی شروعات کیتی ۔ اس دیاں تن بیویان سن ۔ اپنی پہلی بیوی روپ کنول نوں راج دے اندرونی معاملیاں دا پربندھ سواپیا ۔ ہریانہ وچ کرنال توں 30 کلومیٹر اگے چھلودی نوں اپنے قبضے وچ کرکے اس دی دیکھ-ریکھ دوجی بیوی راج کنول نوں سنبھال دتی ۔ تیجی بیوی رتن کور نوں کلاور دا پربندھ سواپ دتا ۔ سن 1775 نوں سردار ہری سنگھ بھنگی نوں ہرا کے اس دے قبضے والے تن پرگنے ترن تارن، سبھراؤا اتے سرہالی نوں اپنے قبضے وچ کرکے پھر سرہند ول نوں رخ کیتا ۔ سرہند جتن توں بعد نواب جسا سنگھ آہلووالیا اتے جتھیدار بگھیل سنگھ دی اگوائی والیاں متحد فوجاں نے 20 فروری، 1764 نوں سہارنپور، مظفرنگر اتے میرٹھ جت کے نجیب آباد، مراد آباد اتے انوپ شہر اُتے جت حاصل کیتی ۔
دلی تے قبضہ
22 اپریل، 1775 نوں کنجپورا نیڑیوں جمنا دریا پار کرکے 15 جولائی، 1775 نویں دلی دے ہی پہاڑگنج اتے جےَ سنگھپرا نوں جتیا ۔ اس توں بعد 50,000 دی گنتی والے دل خالصہ نے دلی ول کوچ کیتا ۔ فروری، 1783 نوں غازی آباد، شکوہاباد، علیگڑھ اتے بلند شہر نوں اپنے قبضے وچ کیتا ۔ دلی وچ داخلے ویلے جسا سنگھ آہلووالیا اتے جتھیدار بگھیل سنگھ نے اپنی 50,000 دے قریب فوج نوں دو حصیاں وچ ونڈ لیا ۔ بگھیل سنگھ نے اپنی 30,000 فوج نوں تیس ہزاری والے تھاں اُتے رکھیا ۔ 8 مارچ، 1783 نوں ملکہ گنج، سبزی منڈی، مغگلپورہ اتے اجمیری دروازے نوں بری طرحاں تہس-نہس کرکے سکھ فوجاں اگے ودھیاں ۔ دوجے پاسیوا سکھ جرنیل جسا سنگھ رامگڑھیا اپنے 10 ہزار فوجیاں نال ہسار والے پاسیوا دلی پجا ۔ 11 مارچ، 1783 نوں سمچے شہر اپر جت حاصل کرن توں بعد سکھ قوم دے تنے مشہور جرنیلاں نے دیس دا راجگڑھ دلی دے لال قلعے اپر کیسری نشان صاحب لہراء کے دنیا دے اتہاس وچ اک ہور سنہری پنہ جوڑ دتا ۔ دلی دے تخت اُتے بیٹھن لئی جسا سنگھ رامگڑھیا اتے نواب جسا سنگھ آہلووالیا دے فوجیاں نے آپو وچ اک-دوجے خلاف تلواراں وی سوت لئیاں سن، پر پرمکھ جرنیلاں دی سیانپ نال معاملہ ٹھنڈھا پے گیا ۔ ساری سکھ فوج دا ٹکانا سبزی منڈی وچ کیتا گیا ۔
موت
دلی دے جیتو جرنیل جتھیدار بگھیل سنگھ دے مغل بیگم سمرو نال دوستانہ تعلق سن ۔ بیگم سمرو نے سنگھاں دا مغل بادشاہ دا کجھ شرطاں تحت سمجھوتہ کروا دتا ۔ اس سمجھوتے مطابق سکھ فوجاں ولوں جتھیدار بگھیل سنگھ دی اگوائی ہیٹھ دلی دے تریخی گوردواریاں دی تیاری کرنا ہووےگا اتے مغل سلطنت اپنے کل مالیئے دا ساڈھے 12 فیصدی سکھ فوجاں نوں دین لئی پابند ہوویگی ۔ کئی اتہاسکاراں ولوں ساڈھے 12 فیصدی دی جگہ ساڈھے 37 فیصدی لکھیا گیا اے ۔ اس توں بناں سکھ اگے توں کدے وی دلی ول نوں کوچ نہیں کرنگے ۔ سمجھوتے مطابق قریب 9-10 مہینے وچ ہی سکھ فوجاں ولوں دلی وچ 6 تریخی گوردواریاں (گرودوارہ ماں سندری جی، گرودوارہ سری بنگلا صاحب، گرودوارہ سری بالا صاحب، گرودوارہ رکاب گنج صاحب، گرودوارہ موتی باغ، گرودوارہ مجنوں کا ٹلا) دی تیاری کرن توں بعد دسمبر، 1783 وچ ہی جتھیدار بگھیل سنگھ تے ہور سکھ جرنیلاں نے دلی نوں چھڈّ دتا ۔ جتھیدار بگھیل سنگھ دھالیوال سن 1802 نوں ہریانہ (ہشیارپور) وکھے چلانا کر گئے ۔ ہر سال 11 مارچ نوں جتھیدار بگھیل سنگھ ولوں 'دلی فتح' دی سالانہ یاد وچ گرودوارہ جتھیدار بگھیل سنگھ پنڈ جھبال وچ سمچی گرام پنچائت تے گرودوارہ کمیٹی ولوں گروہ سنگتاں دے تعاون نال وڈا گرمتِ سماگم کروائے جاندے ہن ۔ سری اکھنڈ پاٹھ صاحب دے بھوگ پین توں اپرنت راگی/ڈھاڈی جتھے سنگتاں نوں مانمتے سکھ اتہاس توں جانو کرواؤندے ہن ۔
بگھیل سنگھ
سردار بگھیل سنگھ سکھی دا اوہ تھم اے جس نے بابا بندہ سنگھ بہادر پچھوں مثل راج دے اتی مشکلاں والے ویلے سکھی دیاں جڑھاں پکیاں کرن وچ بھرپور حصہ ہی نہیں پایا سگوں سکھاں دا اثر اودھ، اترا-کھنڈا تے دلی تک پھیلایا۔ جے دوابا، ماجھا مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج پھیلاؤن دی پٹھّ-زمین بنے، مالوا پھولکیاں ریاستاں دے ودھن پھلن دا میدان بنیا تاں ہریانہ سر: بگھیل سنگھ دے اثر ودھاؤن دا دھرا رہا۔ سردار بگھیل سنگھ صدقہ سکھاں نے 17 مارچ، 1783 لال قلعے `تے سکھ جھنڈا جا پھہرایا۔ دلی اتے راج کرن دا سکھاں دا سپنا جد جسا سنگھ آہلووالیا تے جسا سنگھ رامگڑھیا دی آپسی کھچ-دھوہ کرکے ادھورا رہِ گیا تے دھراں وچ رنجش پیدا ہو گئی تاں ایہہ سر: بگھیل سنگھ ہی سی جس نے سارا معاملہ سمبھالیا تے پھر سکھاں دا اثر دلی اتے راکھواں رکھیا۔ دلی دی چنگی اگراؤن دا حق اس نوں ساری عمر ملیا رہا۔ اودھ تے اترانچل دے علاقیاں اتے حملے کرکے راکھی پربندھ قائم کرن وچ اوہ ہی موہری سی۔ مراٹھیاں نال دلی دے راج پربندھ بارے سکھاں نال سمجھوتہ ہویا تاں ایہہ بگھیل سنگھ ہی سی جس نے سکھاں ولوں راج دربار `تے مراٹھیاں نال تن دھری سمجھوتہ کیتا جس پچھوں دلی توں اتر ول دا علاقہ سکھاں دے ماتحت آ گیا جس وچ سارا ہریانہ شامل سی۔ اس علاقے دے پربندھ ادوں توں لے کے انگریزی راج ہون تک بگھیل سنگھ تے اس دے پروار کول رہا۔ دلی راج وچ اس دا سدا اثر رہا۔
دلی راج دے اثر ویلے اس نے گرودوارہ سیس گنج تے ہور گوردواریاں دی کھوج کیتی تے ستھان بنوائے۔ سکھی خاطر جنرل بگھیل سنگھ دا ایہہ اک سدا یاد رہن والا یوگدان اے۔ سر: بگھیل سنگھ دا جم ترنتارن ضلع امرتسر تے پنڈ جھبال وکھے دھالیوال پروار وچ ہویا۔ ہوش سمبھالی تے مسپھٹ ہندیاں ہی امرت چھکیا تے دل خالصہ دا میمبر بن گیا جو اس ویلے سکھ یودھیاں دی نمائندہ جماعت سی۔ جد مسلاں بنیاں تاں اوہ کروڑسنگھیا مثل وچ شامل ہو گیا جس دا سرکردا جتھیدار کروڑ سنگھ سی۔ اچا لما سڈول، سندر قد-کاٹھ، پکا رنگ تے بھوریاں اکھاں والا بہادر، حوصلے والا، کھلھے دل والا ایہہ چوبر ساری مثل دی کھچّ دا کارن ہندا سی۔ گھوڑسواری کردا، نشانے لاؤندا، تلوار چلاؤندا، سبھ نوں مات پا دندا تے جتھیدار دی واہ-واہی کھٹدا۔ باہروں سخت، اندروں نرم، تیز-ترار دور دی سوجھ والا دماغ، ہر لوڑوند دی مدد کرن لئی ططپر، مٹھّ بولڑا تے آدر دین والا ایہہ یوک سبھ توں عزت کھٹدا۔ اوہ اجیہا سکھ سی جو سکھی قدراں قیمتاں دا پکا دھارنی سی۔ اس اتے ہر کوئی بھروسہ کردا کیونکہ اگلے دے بھروسے نوں قایم رکھن لئی اوہ اپنی جان تک لاؤن لئی تیار ہندا۔
سارے دھرماں دے لوک اس کول مدد لئی پہنچدے۔ جد بیگم سمرو اپر اودھ دے نواب نے حملہ کیتا تاں اس نوں بگھیل سنگھ نے ہی بچایا۔ اس دا سکہ منّ کے بیگم سمرو نے اس نوں دھرم بھرا بنا لیا تے نواب اودھ نے سکھی دھارن کر لئی۔ جد انگریز تھامس نے جیند اپر حملہ کرکے اپنے آپ نوں مصیبت وچ پھسیا سمجھیا تاں اس نے وی بڈھے جرنیل بگھیل سنگھ اگے مدد لئی واسطے پائے جس دی بگھیل سنگھ نے مدد کرکے جت دوائی۔
سن 1761 وچ جد کروڑ سنگھ سورگواس ہویا تاں جتھیدار بگھیل سنگھ نوں سرب-سمتی نال مثل دا جتھیدار چن لیا گیا۔ سٹھّ سال اس نے ایہہ جتھیداری نبھاہی تے اس مثل نوں اپنی سوجھ-بوجھ نال سکھاں وچ ہی نہیں سارے ہندوستان وچ اک اچا نام دتا۔ اپنی مثل نوں اس نے لگاتار ودھایا تے پھیلایا۔ مہاراجہ رنجیت سنگھ نال مل کے اس نے ملتان تے نرینگڑھ دے علاقے جتے۔
جد راجا بھرتپر دے راجے نے سر: کروڑ سنگھ اگے گجارش کیتی کہ اس دی مدد کیتی جاوے تاں پنج سو سوار لے کے پہنچیا۔ راہ وچ اک چھوٹے لڑائی وچ کروڑا سنگھ دے گولی لگی تاں اس دے شہید ہون پچھوں بگھیل سنگھ نے جتھے دی کمان سنبھال لئی۔ بگھیل سنگھ دا بھرواں جسا، اچا قد-کاٹھ، ڈیل-ڈول ویکھ گھمیر دا راجا ڈر گیا تے سر: بگھیل سنگھ نوں فوج واپس لے جان لئی بنے کرن لگا۔ بگھیل سنگھ نے معاوضہ منگیا تاں منتاں کرن لگا۔ جرنیل بگھیل سنگھ پگھل گیا تے معاوضے دا کجھ کو ہی حصہ وصول کر اس دی آؤ-بھگت مان واپس پرتیا۔
مڑدے وقت اس نے جالندھر وچلے علاقے توں تیوان وصولنا شروع کیتا تاں تلوان دے سردار میاں محمود خان راجپر نے اس نوں ودھیا گھوڑا پیش کیتا جس دی سواری بگھیل سنگھ لئی من بھاؤندی ہو گئی۔ اودھروں جسا سنگھ آہلووالیا ولوں جد میاں محمود خان نوں دھمکی ملی تاں بگھیل سنگھ دی صلاحَ `تے اتھے سکھاں دا اک مضبوط قلعہ تے چوکی قائم کر دتی گئی جس نال اس علاقے اپر بگھیل سنگھ دا پکا اثر قایم ہو گیا تے بگھیل سنگھ نوں اس دے علاقے توں معاملہ وی ملن لگ پیا۔
سن 1761 وچ ہی اوہ کرنال ول پرتیا تے کھردین، کھنوری، چھلودی، جمیتگڑھ وغیرہ دے علاقے جنہاں دی سالانہ آمدن تن لکھ سی، جت کے اپنے قبضے وچ کر لئے تے چھلودی اپنی رہائش رکھ لئی۔ اس ویلے تک اس کول 12،000 گھوڑ سواراں توں علاوہ بہت وڈی پیدل فوج سی۔ ایہہ سارا علاقہ اس نے اپنی دوسری بیوی رام کور دی ذمہ واری وچ دے دتا۔ تیسری بیوی رتن کور نوں کلانور دا علاقہ سنبھال دتا تے اپنے آپ نوں سارے علاقیاں نوں باہری حملیاں توں روکن تے علاقے نوں ہور ودھاؤن لئی وہلا رکھیا۔
مہاراجہ امر سنگھ پٹیالے نے جد اس دے علاقے نوں ہتھیایا تاں سر: بگھیل سنگھ بھاری فوج لے کے اس اپر چڑھ پیا۔ جسا سنگھ آہلووالیا تے چین سنگھ وکیل دی وچولگی صدقہ مہاراجہ امر سنگھ نے علاقے وی موڑ دتے تے اپنے وکیل نوں بھیجیا جس نے، “سنگھ جی، رکو، اگیوں وی پنتھ دے سیوک ہن۔ جو حکم ہووے۔ ` اس پچھوں راجا امر سنگھ نے اپنے سپتر صاحب سنگھ نوں سر: بگھیل سنگھ کولوں امرت چھکا کے امرتدھاری بنوا دتا۔ دوواں وچ سدیوی سانجھ ہو گئی۔
سرہند اتے حملے کرکے، سرہند دا سارا حصہ سکھ مسلاں نے ونڈ لیا تے سارا پنجاب مسلاں ماتحت ہو گیا تاں سر: جسا سنگھ آہلووالیا نال ملکے 40،000 دی فوج لے سہارنپور، مظفرپور تے میرٹھ دے علاقے وچ 20 فروری 1764 توں ہلاّ شروع کر دتا۔ پھر گنگا پار کرکے نجیباباد، مراد آباد تے انوپ شہر دے علاقیاں اپر اپنا راکھی پربندھ جما کے دو مہینیاں پچھوں پرتے۔ سن 1775 وچ بیاس دے آس پاس دا علاقہ تے سن 1792 وچ اس نے ترنتارن، سبھراؤں تے سرہالی اپنے قبضے وچ کیتے۔
سن 1761 توں 1770 تک اودھ دا نواب نجیب-او-دولا، دلی دا پربندھ دیکھ رہا سی۔ جد سکھاں نے اس دے علاقے نوں قبضے وچ لیا تاں تباہی توں ڈردے نے گیاراں لکھ سالانہ تیوان دینا منّ کے سکھاں توں اپنی جان بخشی کروائی۔ سن 1773 وچ زابتا خان روہلا توں ننوتا تے جلال آباد لٹے۔
جد اک براہمن سن 1766 وچ امرتسر اکال تخت`تے فریاد لے کے آیا کہ سید محمد حسن خان، اس دی لڑکی نوں ڈولے وچ پا کے لے گیا اے تے مسلمان بنن لئی دکھی کر رہا اے تاں جتھیدار بگھیل سنگھ دل خالصہ دے ہور جتھیداراں نال حسن خان `تے چڑھ پیا تے لڑکی نوں چھڈوایا۔ اس پچھوں جد وی کوئی کسے دی دھی بھین دی عزت نال کھیڈن دی کوشش کردا، اوہ بنے لے کے بگھیل سنگھ کول پہنچ جاندے۔ بگھیل سنگھ دھیاں بھیناں دی آبرو دا مجسما بن گیا۔ ستلج تے گنگا دواب دے علاقے دا سمچا کنٹرول سر: بگھیل سنگھ ہتھ سونپ دتا گیا۔ پنتھ روشنی مطابق حسن خان بھجّ کے چھپ گیا تے اس دی چھپن والی تھاں نوں اگّ لا دتی گئی تاں اوہ وچے ہی سڑ گیا۔ اس علاقے دے پربھاوی انسان دا سمچا اثر ادوں توں سکھاں ہتھ آ گیا۔
سکھاں دا دلی اپر حملہ 18 جنوری، 1774 نوں سی جو جنرل بگھیل سنگھ دی اگوائی ہیٹھ کیتا گیا۔ بادشاہ نے بگھیل سنگھ نوں اعزاز سمیت بلایا تے دس ہزار گھوڑ سواراں نال اوہناں دی رکھوالی کرن لئی کیہا جس لئی شاہبازپر دا علاقہ بگھیل سنگھ نوں سونپیا جانا سی پر بگھیل سنگھ نے ایہہ نہ منزور کر دتا تے خلعت تے ہور تحفے لے کے واپس آ گیا۔ بادشاہ نے بیگم سمرو (سردھانا دی بیگم) جو بگھیل سنگھ دی دھرم بھین بنی ہوئی سی نوں بنے کیتی کہ اوہ بگھیل سنگھ نال سمجھوتہ کرواوے۔ دلی توں مڑدے ویلے بگھیل سنگھ نے دیوبند تے سہارنپور نوں لٹّ گونسگڑھ دے نواب توں 50 ہزار اگراہے۔
سن 1775 وچ جمنا پار ول سکھ ودھے۔ 22 اپریل، 1775 نوں کنجپرا توں جمنا لنگھ، لکھنوتی، گوسگڑھ، دیوبند تے ہور علاقے قبضے وچ کیتے۔ زابتا خان روہلے نے گورگڑھ بچاؤن لئی 50 ہزار روپئے سکھاں نوں سالانہ تیوان دینا منیا، پھر شاملی، کاندھلا تے میرٹھ ہندے ہوئے علیگڑھ کول کھرجا تک اپنا اثر جمایا تے آؤندیاں ہویاں دلی دے پہاڑ گنج تے جےَ سنگھپر نوں لتاڑیا۔ 24 جولائی، 1775 نوں جمنا پار کرکے واپس مڑے۔
عبدل قاسم نے جد زابتا خان `تے حملہ کرکے اس توں میرٹھ کھوہ لیا تے اس نے بگھیل سنگھ کول مدد لئی بینتی کیتی۔ عبدل قاسم `تے حملہ 11 مارچ 1776 نوں کیتا۔ میرٹھ چھڈوایا تے عبدل قاسم موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ زابتا خان نال دوستی کرن تے سکھاں دا اثر اودھ تک ودھ گیا، مراٹھیاں نوں ایہہ راس نہیں سی۔
سکھ وسّ نہ آؤندے ویکھ شاہ عالم نے اپنے صاحبزادے شاہبخت نوں سکھاں اپر حملے لئی پٹیالے ول بھیجیا۔ وڈی فوج ودھدی دیکھکے بگھیل سنگھ نے چلاکی ورتی۔ اگے ہو کے شاہ بخت نوں نذرانہ بھیٹ کیتا تے شاہ نوں اگے ودھن لئی راغب کیتا۔ جد شاہ پٹیالے ول ودھیا تاں سارے سکھاں نے صلاحَ کرکے شاہ بخت `تے ہلاّ بول دتا۔ پچھوں بگھیل سنگھ نے شاہی فوجاں دا راہ روک کے کٹا وڈھی شروع کر دتی۔ شاہی فوج دا برا ہال ہویا تاں عبدل عہد، نجپھ خان وغیرہ نوں دلی بلا لیا گیا۔
نومبر 1779 نوں نزپھ خان نے اپنے پوترے مرزا صفی نوں دس ہزار فوج تے سینکڑے توپاں نال سکھاں نوں کچلن لئی بھیجیا۔ مرزا شپھی نے چلاکی نال کئی سکھ سردار وی نال ملا لئے۔ اس حالت وچ بگھیل سنگھ نے شاہی فوج `تے سدھے حملے دی تھاں گریلا حملے کرنے شروع کر دتے۔
دلی دے جرنیل دے پوتے مرزا شپھی نے سکھاں خلاف سکھاں والا گریلا لڑائی ہی اپناؤنا ٹھیک سمجھیا۔ مہاراجہ پٹیالہ تے مہاراجہ جیند دی سکھاں نال ان بن دا وی اس نے فائدہ اٹھایا۔ زابتا خان نے دیوان سنگھ نال مل کے بگھیل سنگھ خلاف لڑائی چھیڑ دتا۔ بگھیل سنگھ نال اس ویلے سدا سنگھ، دولا سنگھ، کرم سنگھ شہید، گربخش سنگھ، لال سنگھ تے کرن سنگھ آ جڑے۔ 6800 گھوڑ سواراں نال اوہناں نے جمنا پار حملے دی ٹھانی تاں کہ مرزا شپھی نوں پچھوں گھیریا جا سکے۔ 25 فروری، 1781 نوں رڈور دے کیمپ تے پھر 28 فروری نوں سکندرا دے کیمپ `تے حملہ کیتا جس نال مرزا شپھی ہلّ گیا۔ سکھاں نے 11 مارچ نوں حملے وچ 3000 گھوڑے ہتھیا لئے۔ مرزا شفیع دے مددگاراں مہاراجہ پٹیالہ امر سنگھ، سپتر صاحب سنگھ، حصہ سنگھ، بھنگا سنگھ نوں وکھ کرن لئی جسا سنگھ آہلووالیا نے اوہناں اپر حملہ کر دتا تاں اوہ پچھے ہٹّ گئے۔ مغل جرنیل مرزا شپھی گریلا لڑائی وچ سکھاں نوں مات نہ پا سکیا تے 12 جون، 1781 نوں بگھیل سنگھ تے گردتّ سنگھ نوں دوستی دا ہتھ ودھاؤن لئی خط لکھیا۔ بدلے وچ رڈول، ببین تے شامگڑھ دینے منے پر بگھیل سنگھ نے اپنیاں شرطاں رکھیاں۔
10 جون، 1781 دے خط مطابق ‘نجپھ خان نے امبر شاہ نوں دلی توں مرزا شپھی کول 40،000 سپاہی تے توپاں دے کے گھلیا۔ سکھاں نال بھرواں لڑائی ہویا جس وچ 10 توں 15 ہزار شاہی فوج ماری گئی تے توپاں وی ہتھوں گئیاں۔ سکھاں کولوں بری ہار کھان پچھوں مغل فوجاں پانیپت مڑ آئیاں۔ 6 اپریل 1782 نوں نجپھ خاں دی موت ہو گئی۔ فروری 1783 وچ جسا سنگھ آہلووالیا، بگھیل سنگھ تے ہور جرنیل 70،000 سپاہی لے کے غازیہ آباد، بلند شہر تے کھرجا `تے جا چڑھے۔ سبھ نے جو کھوہیا اس دا دسوندھ دربار صاحب امرتسر بھیجیا جو اک لکھ سی۔ پھر ایہناں نے علیگڑھ، ٹنڈلا، ہاتھرس، شکوہاباد تے پھرکھاباد جا لٹے۔ بگھیل سنگھ ہتھ اک ہیریاں جڑھی سوٹی لگی جو اس ویلے 33،000 روپئے دی سی۔ مڑدیاں نے آگرہ لٹیا۔ سکھ ہن دلی اتے بھارو ہو گئے سن۔
8 مارچ، 1783 بگھیل سنگھ نے 40,000 فوج نال جمنا کنڈھے بگگاڑی گھاٹ `تے قبضہ کر لیا۔ پھر ملک گنج تے سبزی منڈی جا لٹے تے مگلپرا تے میہتابپرا جا گھیرے۔ سکھ اجمیری گیٹ راہیں دلی وچ جا داخل ہوئے تے حوض قاضی جا لٹیا۔ بادشاہ نے سمرو بیگم نوں بلا بھیجیا۔ اینے نوں جسا سنگھ رامگڑھیا تے جسا سنگھ آہلووالیا ہسار ولوں 10،000 فوج لے کے پہنچ گئے۔ بگھیل سنگھ نے جتھے اپنے تیہہ ہزار سپاہی رکھے سن اوہ ہن تیس ہزاری نام نال مشہور اے۔
17 مارچ، 1783 دا اوہ تریخی دن اے جد سکھاں نے لال قلعے `تے سکھ جھنڈا جا پھہرایا۔ شاہ عالم جا چھپیا۔ جسا سنگھ آہلووالیا نوں تخت `تے بٹھایا گیا تے مور پنکھ جھلائے گئے۔ جسا سنگھ رامگڑھیا نے اس نوں ناپسند کیتا تاں آہلووالیا نے تخت چھڈّ دتا۔ اس طرحاں آپس دی ایرکھا نے سکھاں ہتھ آیا دلی دا راج گوا دتا۔
دیوانے-کھاسانے تے دیوانے-آموانے لٹکے ہٹے سن کہ 12 مارچ نوں سمرو بیگم دلی آ گئی تے اس نے شاہ عالم دوجے نوں سکھاں بارے دسیا تے بگھیل سنگھ نال گل کرن لئی کیہا۔ بگھیل سنگھ نوں مل کے بیگم سمرو نے بادشاہ توں ایہہ شرطاں منوائیاں۔
سمجھوتے پچھوں 4000 سپاہیاں نال بگھیل سنگھ نے ست گردوارے ماں سندری، مجنوں ٹلا، موتی باغ، بنگلا صاحب، سیس گنج، رکاب گنج، بالا صاحب پہل دے بنیاد `تے اسارے۔ بگھیل سنگھ دی سکھ قوم لئی ایہہ بہت وڈی دین سی۔ بادشاہ عالم دوجا بگھیل سنگھ نوں ملن دا اچھک سی پر اس لئی بگھیل سنگھ نے شرطاں رکھیاں کہ اوہ سر نہیں جھکائیگا، اکلا نہیں آئیگا تے کسے دا کوئی برا کٹاکھ نہیں سہیگا۔ بادشاہ دے منن `تے سبھ بچڑاں دیاں دوکاناں بند کیتیاں گئیاں۔ ہاتھی دی سواری `تے بگھیل سنگھ، شاہی دربار ششتردھاری سکھاں سمیت پہنچیا، بادشاہ ملن `تے خوش ہویا تے تحفے دتے۔ سن 1784 تے پھر 1789 وچ جمنا پاروں اگراہیاں چلدیاں رہیاں۔ بگھیل سنگھ دی موت 1800 وچ ہوئی دسی جاندی اے۔ اس طرحاں سکھ راج دا اک اپانی ستارہ سکھاں نوں چڑھدیاں کلاں وچ لجا کے ربّ نوں پیارا ہو گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:پنجابی جرنیل گٹھ:سکھ گٹھ:جٹ
چک 531 گ ب
چک 531 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
لوک گنتی
اس پنڈ دی آبادی تقریباً 4،000 اے ، جنہاں وچوں 70٪ بلوچ ، 10٪ جٹ تے باقی 20٪ ارائیں ، راجپوت ،گجر، انصاری،کھوکھر تے کمبوہ نیں ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
اینا پدی چڑی
اینا پدی چڑی شمالی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔
المنی
المنی اک جرمن بولی اے جیہڑی سویٹزرلینڈ جرمنی تے ہور دیساں چ بولی جاندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی کنتی اک کروڑ دے نیڑے اے۔
ماوری
ماوری نیوزی لینڈ چ بولی جان والی اک بولی اے جیدے بولن والیاں دی گنتی 157,110 اے۔
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:دنیا دیاں بولیاں گٹھ:زباناں گٹھ:لسانیات گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
چڑھدی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
چڑھدی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
سُو برڈ
سزین برگٹ "سو" برڈ (جم 16 اکتوبر 1980) وائیلس نیشنل باسکٹبال ایسوسی ایشن (ڈبلیو۔ این۔ بی۔ اے۔) دے سیئیٹل سٹروم لئی امریکی پیشہ ور باسکٹبال کھڈاری اے۔ برڈ 2002 ڈبلیو۔اینّ۔بی۔اے ڈرافٹ دی پہلا سمچا چون سی۔ اوہ امریکہ دے باہر کئی باسکٹبال ٹیم دے لئی وی کھیڈی گئی 2017 وچ، برڈ ڈبلیو۔بی۔بی۔اے۔ اتہاس وچ سربپکھی معاون نیتا بن گئی۔
نجی زندگی
20 جولائی 2017 نوں برڈ نے کھلھےعام لیسبیئن دے روپ وچ باہر آ کے کیہا کہ اوہ کئی مہینیاں توں فٹ بال کھڈاری میگن ریپنو نال ڈیٹنگ کر رہی اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1980 گٹھ:زندہ لوک
نکا ریتی سپ
نکا ریتی سپ دانے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ایف-22پی فرائیگیٹ
ایف-22پی چین دی فرائیگیٹ اے جیڑی پاکستان دے آستے چین بنا ریا اے۔ پاکستان چار ایف-22پی خریدے گا جیدے وچوں اک بنائی جا چکی اے۔
گٹھ:ہتھیار گٹھ:بحری جہاز گٹھ:جدید ہتھیار
ابن ابی الدنیا
حافظ ابوبکر بن ابی الدنیا ابن ابی الدنیا تو‏ں معروف عبد اللہ بن محمد بن عبید بن سفیان القرشی الاموی بغدادی نيں۔
ولادت
ابن ابی الدنیا 208ھ/ 823ء وچ بغداد وچ پیدا ہوئے۔
استاداں
ان دے مشائخ وچ احمد دورقی، علی بن جعد جوہری، زُہیر بن حرب، ابوعبید قاسم بن سلام، داود بن رشید خورازمی، محمد بن سعد کاتبِ واقدتی، امام بخاری تے امام ابوداود وغیرہ نيں جنہاں تو‏ں فنِ حدیث د‏‏ی تعلیم پائی،
تلامذہ
ان تو‏ں امام ابن ماجہ نو‏‏ں تلمذ حاصل ا‏‏ے۔ چنانچہ انھاں نے اپنی ’’تفسیر‘‘ وچ انہاں تو‏ں روایتاں کيت‏یاں ناں، لیکن ’’سنن‘‘ وچ کوئی حدیث انہاں د‏‏ی روایت تو‏ں منقول نئيں ا‏‏ے۔
سیرت وخصائص
شیخ الوقت، امام الائمہ، فقیہ العصر، شیخ الحدیث، حافظ الحدیث ابو بکر عبد اللہ بن محمد المعروف ابنِ ابی الدنیا مشہور حفاظِ احادیث وچو‏ں سن ۔ابن ابی الدنیا شہزادگانِ خلفائے عباسیہ دے اَتالیق رہے۔خلیفہ معتضد باللہ د‏‏ی تربیت وی انہاں ہی د‏‏ی اَتالیقی وچ ہوئی۔ حافظ ذہبی نے "تذکرۃ الحفاظ" وچ انہاں دا ترجمہ انہاں لفظاں وچ شروع کیتا اے: ابن أبي الدنیا المحدث العالم الصدوق۔یعنی : ابنِ ابی الدنیا محدث، عالم تے سچے راویاں تو‏ں نيں۔اورحافظ جمال الدین مزّی دے "رہتل الکمال" وچ ایہ لفظاں نيں: أبو بکر بن أبي الدنیا البغدادي الحافظ صاحب اللکھتاں المشہورۃ ومؤدب أولاد الخلفاء۔یعنی: ابنِ ابی الدنیااحادیث دے حافظ، کتبِ مشہورہ دے مصنف تے خلفاء دے اولاد د‏‏ی تربیت فرماندے سن ۔ ابنِ ابی حاتم دا بیان اے کہ ميں نے اپنے والد د‏‏ی معیت وچ انہاں تو‏ں حدیثاں لکھایاں نيں تے والد نے انہاں نو‏‏ں صدوق کہیا ا‏‏ے۔ آپ ایسی صلاحیت دے حامل شخص سن اک بندے نو‏‏ں آپ جدو‏ں چاہن رولاداں تے جدو‏ں چاہن ہنسا دتیاں ايس‏ے ادا تو‏ں متاثر ہوک‏ے خلیفہ نے آپ نو‏‏ں اپنی بیٹےآں د‏‏ی تربیت دے لئی رکھیا۔
تصنیفات
یہ وڈے مشہور مصنف ہوئے نيں۔ 164 تصنیفات نيں دنیوی عروج وی خوب پایا۔
علمی مقام
ابن ابی الدنیا شہزادگانِ خلفائے عباسیہ دے اَتالیق رہ‏‏ے۔ خلیفہ معتضد باللہ د‏‏ی تربیت وی انہاں ہی د‏‏ی اَتالیقی وچ ہوئی۔ حافظ ذہبی نے ’’تذکرۃ الحفاظ‘‘ وچ انہاں دا ترجمہ انہاں لفظاں وچ شروع کیتا اے : اِبْنُ أَبِي الدُّنْیَا اَلْمُحَدِّثُ الْعَالِمُ الصَّدُوْقُ۔ اورحافظ جمال الدین مزّی دے ’’رہتل الکمال‘‘ وچ ایہ لفظاں نيں : أَبُوْ بَکْرِ بْنُ أَبِي الدُّنْیَا الْبَغْدَادِيُّ الْحَافِظُ صَاحِبُ التَّصَانِیْفِ الْمَشْہُوْرَۃِ وَمُؤَدِّبُ أَوْلَادِ الْخُلَفَائِ۔ ابنِ ابی حاتم دا بیان اے کہ ميں نے اپنے والد د‏‏ی معیت وچ انہاں تو‏ں حدیثاں لکھایاں نيں تے والد نے انہاں نو‏‏ں صدوق کہیا ا‏‏ے۔
وفات
ابن ابی الدنیا نے 281ھ بمطابق 894ء نو‏‏ں بغداد وچ وفات پائی۔
حوالے
گٹھ:823 دے جم گٹھ:894 دیاں موتاں گٹھ:بغداد دیاں شخصیتاں گٹھ:قلیل درون ویکی روابط دے حامل تمام مضامین گٹھ:محدثین
بہاما پدی چڑی
بہاما پدی چڑی باہاما دی اک پدی چڑی اے۔
نینڈو نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
نینڈو نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
ہاتھی سنڈ سپ
ہاتھی سنڈ سپ دانے سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ایف-15
ایف-15 امریکہ دا بنایا لڑاکہ جہاز اے۔ ایف-15 1976 توں استعمال چ اے تے اج تک اے 100 توں زیادہ جہاز مار گرا چکیا اے تے اک واری وی کسے دوجے جہاز دے ہتھیوں نیں ماریا گیا اے۔ اینوں امریکہ، جاپان، اسرائیل تے سعودی عرب استعمال کردے نیں۔ اینوں صرف جہازاں نال لڑن آستے بنایا گیا سی پر اے بمباری تے فوجیاں دی مدد آلے مشن وی کردا اے۔ ایف 15 کلا فائٹر جہاز اے جینے اک سیٹلائیٹ مار گرائی ہوۓ۔
تریخ
امریکی ایئر فورس نوں اک نوے جہاز دی لوڑ پئی سی کیونجے اوناں دے دوجے جہاز پرانے ہو چلے سی اس آستے اوناں نے 8 کمپنیاں دے درمیان ٹھیکہ جتن دا مقابلہ کرایا پر جیڑا جہاز اوناں نے بنایا اوہ بوتا پعاری سی تے اوہ بمباری دے کم ٹھیک طور تے نئیں کر سکدا سی۔ اس آستے اوناں نے اوہ جہاز بنن توں روک دتا۔
1967 چ امریکہ نوں جاسوسی کردیاں اے گل پتہ چلی کے سوویت یونین اک وڈا جہاز بنا رئی اے جیدے پر بوت وڈے نیں۔ اس گل نال نیٹو پریشان ہوگئی کے وڈے پراں آلا جہاز بوت تیز مڑدا اے تے اوہ امریکی جہازاں نوں ہرا دے گا حالانکہ اوہ جہاز، مگ 25، اک بوت تیز اچا اڈن آلا روکن آلا جہاز سی۔ امریکہ کول لڑائی آستے اکو جہاز سی اوہ ایف 4 سی پر اوہ اینے خطرناک جہاز نال نئیں لڑ سکدا سی۔ اس واسطے اک نوے جہاز دی لوڑ پئی۔ چار کمپنیاں دے درمیان ٹھیکے دا مقابلہ ہویا تے میک ڈونلڈ ڈگلس جت گئی۔ اے جعاو امریکی نیوی دے ایف 14 جیا سی پر اودے پر ہلدے نئیں سی۔ اس جہاز نوں ایف 15 دا ناں دتا گیا تے ایدے دو ورژن بنے۔ اک ایف 15 اے سی جیدے چ اکو پائلٹ بیندا سی تے اک ایف 15 بی سی جیدے چ پائلٹ تے اودا اک سنگی بیندا سی۔ پائلٹ دا سنگی جہاز اڈان چ پائلٹ دی مدد کردا سی۔
حوالے
گٹھ:ٹیکنالوجی گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز گٹھ:جہاز گٹھ:ہوائی جہاز
چک 529 گ ب
چک 529 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل سمندری دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل سمندری چ وس رہیا اے ۔
دهستان برخوار شرقی
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان برخوار دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان برخوار ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
شہرستان تیران و کرون
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان
ڈرئ ڈن
ڈرئ ڈن کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
اینڈین تارہ
اینڈین تارہ ارجنٹاین، پیرو، بولیویا تے چلی دی اک پدی چڑی اے۔
شہرستان نایین
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نایین ایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نایین شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان
کالی انکا
کالی انکا کولمبیا دی اک پدی چڑی اے۔
امبوئی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
امبوئی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
نکی نلی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ
نکی نلی نلی ناسوالی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
دیویندر ناتھ ٹیگور
دیویندر ناتھ شیلائی دہ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد دوارکاناتھ ٹیگور اک صنعت کار سن ۔ دیویندر ناتھ انتہائی مذہبی شخص سن ۔ راجا رام موہن رائے د‏‏ی وفات دے دس برس بعد سنہ 1843ء وچ تتو بودھنی سبھا تے برہمو سبھا دے انضمام تو‏ں انہاں د‏‏ی تحریک برہمو سماج وجود وچ آئی۔ انہاں دے دور وچ برہمو سماج اپنے اصلی مقاصد تو‏ں جو برہمو سبھا دے ٹرسٹ ڈیڈ وچ درج سن دور ہوئے گیا سی اُتے دیویندر ناتھ د‏‏ی کوشش سی کہ اوہ اس ٹرسٹ ڈیڈ د‏‏ی اہمیت دوبارہ پیدا کرن۔
گرچہ دیویندر ناتھ روحانیت پسند سن لیکن اپنے دنیوی امور وی بخوبی انجام دیندے۔ انہاں نے بنگال دے متعدد شہراں وچ موجود اپنی وسیع و عریض جائداداں نو‏‏ں ترک نئيں کیتا بلکہ انہاں تو‏ں یک گونہ علاحدہ رہ ک‏ے فائدہ اٹھاندے رہ‏‏ے۔ دیویندر ناتھ اپنشداں دے عالم سن ۔ انہاں نے اپنی اولاد د‏‏ی تعلیم و تربیت وچ کوئی کسر نئيں چھڈی تے سب نو‏‏ں اعلیٰ تعلیم تو‏ں آراستہ کیتا۔
سنہ 1843ء وچ دیویندر ناتھ برہمو سبھا دے سیاہ و سفید دے مالک بن گئے تے انہاں نے اس دا ناں بدل ک‏ے برہمو سماج کر دتا۔ اوہ برہمویت دا مقصد تبدیل کرکے اسنو‏ں الہیاندی تے سماجی تجدید دے لئی بطور آلہ استعمال کرنا چاہندے سن ۔ برہمو تحریک دے اصل بانی راجا رام موہن رائے اتحادیت تے عالمیت دے داعی سن، اس دے برعکس دیویندر ناتھ ویدانتی ہندو مت د‏‏ی الہیاندی و ثقافتی برتری دے حامی سن ۔ اس تبدیلی د‏‏ی وجہ مسیحی تبلیغ وی سی جو اس دور وچ زور و شور تو‏ں جاری سی۔
حوالے
گٹھ:1817 دے جم گٹھ:1905 دیاں موتاں گٹھ:احیائے مذہب د‏‏ی حامی ہندو شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:برہمو شخصیتاں گٹھ:بنگالی زمیندار گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی نشاۃ ثانیہ نال منسلک شخصیتاں گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار گٹھ:بھارتی مصلحین گٹھ:ٹیگور خاندان گٹھ:ہندو فلاسفہ
الیٹ لیک
الیٹ لیک کینیڈا دے صوبے اونٹاریو دا اک شہر اے۔
گٹھ:کینیڈا دے شہر گٹھ:کینیڈا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں
پرنس ولیم کاؤنٹی
پرنس ولیم امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
دادا صاحب پھالکے
دھنڈیراج گووند پھالکے عامَ مشہور داداصاحب پھالکے (مراٹھی: दादासाहेब फाळके)  (30 اپریل 1870 — 16 فروری 1944) اوہ عظیم انسان ہے جس نوں بھارتی فلمی صنعت دا باوا آدم کیہا جاندا ہے۔ اوہ فلم ڈائریکٹر، فلم پروڈیؤسر اتے سکرین لکھاری سی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی فلم پروڈیؤسر گٹھ:سنیما موڈھی گٹھ:19ویں صدی دے بھارتی لوک گٹھ:20ویں صدی دے فلم ڈریکٹر گٹھ:بھارتی فلمی جگتگٹھ:بھارتی لوک
غسل
غسل (غسل Ġusl ، ) اک عربی شبد دا ذکر جس وچ پورے جسم نوں نہلاؤنا یعنی اشنان ملدا اے، اگر بالغ انسان اپنی پاکیزگی کھو چکے تاں اسلام وچ نماز اتے دوسریاں اسلامی عبادتاں سمے سبھ توں پہلاں وضو (وضوء) کرنا ضروری اے۔ غسل ضروری اے ہر اس بالغ انسان تے جو کہ جنسی تعلق کر گیا ہووے، جاں طبعی موت مر گیا اے۔۔
گٹھ:عربی شبد گٹھ:اسلام گٹھ:اسلام وچ مذہبی پاکیزگی
چک 428 گ ب
چک 428 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
ویبر پائپ سپ
ویبر پائپ سپ نکے پائپ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:نکے پائپ سپ
کالی کنی پری
کالی کنی پری جنوبی امریکہ دی اک پدی چڑی اے۔
پہاڑی پائپ سپ
پہاڑی پائپ سپ نکے پائپ سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
پیرانائسٹائم ٹیناکس
پیرانائسٹائم ٹیناکس وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
دهستان شاپور آباد
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان برخوار دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان   شہرستان برخوار ، صوبہ اصفہان چ اے ۔
باہرلے جوڑ
fa:‎ دهستان ‎ شاپور آباد
برازیلی یاقوت
برازیلی یاقوت برازیل دی اک پدی چڑی اے۔
نواب کپور سنگھ
نواب کپور سنگھ (1697–1753) سکھاں دا اک سردار سی جہنے سکھ تریخ دے اوکھے ویلے سکھاں دی سرداری کیتی۔ اوہ 1697 چ جٹاں دے ورک ٹبر چ کالوکے شیخوپورہ دے پنڈ چ جمیا۔ 1721 چ اوہ خالصہ ٹولی نال رل گیا۔ سکھ جیداری نال مغلاں دیاں سختیاں سہ رۓ سن۔ سکھاں دا حوصلہ ویخ کے مغلاں نے لالچ نال اوناں نوں رام کرن دا سوچیا۔ کپور سنگھ نوں معان کرکے نواب دا خطاب، انعام تے جگیر دیدتی گئی۔
نواب کپور سنگھ نے وکھریاں نکھ ٹولیاں نوں ڈسپلن چ لیایا۔ ہر تھان دا وکھرا دل تے اودا سردار چنیا تے ہر دل دا حساب کتاب اکال تخت چ جسا سنگھ اہلوالیہ فائل چ جینون مثل کیندے سن رکھدا سی۔ ایس توں ایناں ٹولیاں یا دلان دا ناں ای مثل پے گیا۔
اہمیت
نواب کپور سنگھ نوں 18ویں صدی دے سکھ اتہاس وچ اک گورو برابر تھاں حاصل اے ۔ اوہ اک عام پروار نال متعلق سن ۔ اوہ اپنے خاص گناں کارن چھیتی ہی سکھاں دے پیارے لیڈر بن گئے ۔ سکھ اتہاس نوں اوہناں نے بہملا یوگدان دتا ۔ نواب کپور دا جم 1697 ء وچ پرگنا شیخوپورے دے اک پنڈ کالوکے وچ ہویا سی ۔ اوہناں دا پیؤ دلیپ سنگھ ورک اک جٹّ کسان سی ۔ کپور سنگھ بچپن توں بہت بہادر سی ۔ 1721 ء وچ اوہناں نے امتسر وچ بھائی منی سنگھ توں پاہل امت گرہن کیتا ۔ بھائی تارہ سنگھ دے بلیدان توں بعد اوہ دروارا سنگھ دے جتھے وچ شامل ہو گئے ۔ اپنی بہادری دے کارن اوہ تھوڑیھ ویلے وچ ہی سکھاں وچ مشہور ہو گئے ۔ 1733–1753 ء تک اوہناں نے سیاسی اتے مذہبی دوواں کھیتراں وچ سکھاں دی اگوائی کیتی ۔ اوہ اک اچّ کوٹی دیے مذہبی پرچارک سن ۔ اوہناں دا جیون بہت آمورت سی ۔ ایہی کارن سی کہ اوہناں دے اثر وچ آ کے کئیاں لوکاں نے سکھ دھرم اختیار کر لیا ۔ کپور سنگھ توں امرتپان کرن والیاں وچ بابا اعلیٰ سنگھ، جسا سنگھ آہلووالیا اتے حصہ سنگھ وغیرہ پرمکھ سن ۔
نواب دی خطاب اختیار کرنا
نواب کپور سنگھ اجیہا لیڈر سی، جس نے بندہ سنگھ بہادر دی موت توں بعد سکھاں نوں متحد کیتا ۔ زکریا خاں، یحیی خاں، شاہنواز خان اتے میر منو اس دے ہم عصر سن ۔ ایہہ سارے انسان سکھاں دا مول ناس کر دینا چاہندے سن، پر کپور سنگھ دی بہادری دے کارن اوہ اپنے ادیساں کارن ناکام رہے ۔ 1733 ء وچ لاہور دے صوبیدار زکریا خان نے اس نوں نواب دا خطاب دتا ۔ اس توں علاوہ اس نوں اک لکھ روپئے دی جگیر وی دتی گئی ۔ اس دا کارن ایہہ سی کہ مغل کپور سنگھ نوں نال ملا کے سکھاں دی ہر روز دی کٹمار توں چھٹکارا پاؤنا چاہندے سن، پر خطاب پا کے وی کپور سنگھ اپنے رستے توں پچھے نہ ہٹیا ۔ اوہ سچے من نال سکھاں دی اگوائی کردا رہا ۔
دل خالصہ دی اگوائی
نواب کپور سنگھ نے 1733 ء وچ سکھاں دی اگوائی سمبھالی ۔ 1734 ء وچ اس نے سکھاں نوں دو دلاں وچ ونڈ دتا ۔ ایہہ دوویں دل سن ترُݨا دل اتے بُڈھا دل ۔ 1748 ء وچ اس نے پھیر سکھاں نوں چنگی طرحاں جتھیبند کیتا اتے دل خالصہ دج قیام کیتج ۔ دل خالصہ نے مغلاں دا مقابلہ کرن وچ تعریف یوگ یوگدان دتا ۔ بڈھے ہون اُتے اس نے دل خالصہ دی کمان اپنے نائب جسا سنگھ آہلووالیا نوں سونپ دتی ۔ 1753 ء وچ نواب کپور سنگھ دی موت ہو گئی ۔ سچ تاں ایہہ اے کہ نواب کپور سنگھ نے اجیہے ویلے اُتے سکھاں دی اگوائی کیتی، جدوں کہ مغلاں ولوں اوہناں دے خون دیاں ندیاں وہائیاں جا رہیاں سن ۔ اپنی اہلیت اتے سوجھ-بوجھ نال اس نے سکھاں دی اگوائی کیتی اتے اوہناں نوں تباہ ہون توں بچاء لیا ۔ ڈاکٹر بھگت سنگھ دے مطابق بندہ سنگھ دی موت توں بعد نواب کپور سنگھ سکھ سمودائے دا سبھ توں اہم لیڈر سی ۔
موت
نواب کپور سنگھ 1753 چ امرتسر چ مریا۔اوہناں دی صحتَ کافی چر توں خراب چلی آ رہی سی کیونکہ اک لڑائی وچ گولی لگن کارن ہویا اوہناں دا زخم بھر نہیں سی سکیا۔ نواب کپور سنگھ دی موت نال سکھ پنتھ توں اک مہان جرنیل خوس گیا۔ بھاویں جسا سنگھ آہلووالیا نے، غیر-رسمی طور اتے، دل خالصہ دی کمان سنبھال لئی سی پر بطور جتھیدار، رسمی چون (منظوری) 10 اپریل، 1754 دے دن سربت خالصہ اکٹھ وچ ہی ہوئی۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:سکھ اتہاس
گٹھ:پنجابی جرنیل
افروڈورا افریقانا
افروڈورا افریقانا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
یوسف رضا گیلانی
مخدوم یوسف رضا گیلانی پاکستان دا 16واں وزیراعظم سی اوہ ایس توں پہلاں قومی اسمبلی دا سپیکر تے وزیر رہ چکیا اے ۔ یوسف رضا پاکستان پیپلز پارٹی دا وائس چیئرمین وی اے ۔
یوسف رضا گیلانی کراچی وچ جمیا ۔ اوہدے خاندان نے ملتان وچ پناہ اختیار کیتی سی ۔ اوہدا تعلق درباریاں تے جگیرداراں دے ٹبر نال اے ۔ گورمنٹ کالج لہور توں بی اے تے پنجاب یونورسٹی لہور توں جرنلزم چ ایم اے کیتا۔
1978 چ جرنل ضیا دے مارشل لا وچ سیاست وچ آیا تے پاکستان مسلم لیگ وچ رل گیا ۔ ضیا الحق دے ریفرنڈم وچ اوہدا بھرپور ساتھ دتا ۔ محمد خان چونیجو دی سرکار چ وزیر لگ گیا ۔ 1988 چ بینظیر دے ویلے پیپلز پارٹی چ رل گیا تے اس پارٹی دی سرکار چ وزیر لگیا رہیا۔ 1993 توں 1997 تک نیشنل اسمبلی دا سپیکر رہیا 2008 دے چناؤ چ اوناں نے الیکشن جتیا تے پاکستان پیپلز پارٹی تے دوجیاں پارٹیاں دی ہتھ نال پاکستان دا وزیراعظم بن گیا ۔
جرنل ضیا دے مارشل لاریفرنڈم دا ساتھ
1978 چ جرنل ضیا دے مارشل لاء چ سیاست چ آیا تے پاکستان مسلم لیگ چ آگیا ۔ ضیا الحق دے ریفرنڈم وچ اوہدا بھرپور ساتھ دتا ۔ محمد خان چونیجو دی سرکار چ وزیر لگ گیا ۔
5 سال دی قید
سپیکر دا کم کردیاں ہویاں گیلانی نے قانون توڑدیاں ہویاں میرٹ دی پرواہ ناں کردیاں ہویاں اپنے ای حلقے دے 600 لوکاں نوں سرکاری نوکری تے لادتا ۔ ایس ہیراپھیری تے گیلانی نوں 5 سال دی قید ہوئی۔ نیب نے ہیرا پھیری دے الزام چ اوہنوں کئی ورہیاں لئی جیل چ پا دتا ۔ 2007 چ چھڈ دتا گیا ۔
میگا کرپشن اسکینڈل
یوسف رضا گیلانی تے اوہدے ٹبر نے چوکھی کرپشن کیتی ۔ ٹبّر سمیت اوہدی کرپشن دی چھان بین شروع ہوگئی اے ۔
قیمتی ترک ہار دی چوری
2010 وچ ترک خاتون اول نے سیلاب وچ رُڑھ جان والےآں دی امداد لئی اپنا قیمتی ہار دتا ۔ اوس ویلے دے وزیراعظم یوسف رضا گیلانی نے ایہہ ہار سیلاب متاثرین دے فنڈ وچ جمع کروان دی بجائے چوری کرکے اپنی گھروالی فوزیہ گیلانی نوں دے دتا کئی سال بعد ایہہ قیمتی ہارفوزیہ گیلانی دے گل وچ پایا ہویا دیکھیا گیا ۔ سیلاب متاثرین نے عدالتی چارا جوئی کیتی ، جیہدے نتیجے وچ یوسف رضا گیلانی نوں ایہہ ہار واپس سرکاری خزانے وچ جمع کروانا پیا ۔ یوسف رضا گیلانی دی ایس چوری دی وجہ نال اوہدی پوری دنیا وچ بڑی بدنامی ہوئی ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پاکستان پیپلز پارٹی گٹھ:پاکستان دے وزیر اعظم گٹھ:کرپشن وچ ملوث پاکستانی سیاست دان گٹھ:پاکستانی شیعہ
بورنیو فروٹ چمگادڑ
بورنیو فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
راپاہیناک
راپاہیناک امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ورجینیا دیاں کاؤنٹیاں
شہرستان نطنز
ایشیاء دے دیس ایران دے صوبے ہور اگے شہرستان ناں دی انتظامی اکائی چ ونڈے ہوے نیں ، شہرستان تقریبا اک پاکستان دے اک ضلع دے برابر دی انتظامی اکائی اے تے انگلستان دی اس دے برابر اکائی کاؤنٹی اے ۔ ایران دے صوبےآں دے کل شہرستان 336 نیں ۔ شہرستان نطنزایران دے صوبہ اصفہان دا شہرستان (ضلع) اے اسدا انتظامی مرکز نطنز شہر اے۔
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دے شہرستان گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ اصفہان
چک 453 گ ب
چک 453 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
فہرست شاہان افغانستان
ایہ فہرست شاہان افغانستان اے۔
جے کے رولنگ
جون "جو" راؤلنگ (انگریزی: Joanne "Jo" Rowling; جم 31 جولائی 1965) اک برطانوی ناول نگارہ اے۔ اس نوں ہیری پوٹر لڑی لئی جانیا جاندا اے۔ 31 جولائی 1965 نوں جمی جے۔ کے۔ راؤلنگ اک بریٹیش ناول کار اے۔ جو کہ 'ہیری پوٹر' لڑی دیاں کتاباں لکھن کرکے مشہور اے۔ شوہر نال طلاق ہون توں بعد اوہ اک بے روزگار ماں سی جس اپر اپنے بچے دی ذمہ واری سی۔ اسدی کتاب نوں پہلاں 12 پبلشران نے ٹھکرا دتا سی پر جدوں اسدی کتاب شائع ہوئی، تاں کامیابی دے نویں ہی ریکارڈ پیدا کر دتے۔ راؤلنگ دنیا دی پہلی اجیہی انسان اے جو کتاباں لکھن نال اربپتی بنی اتے پہلی اجیہی انسان جو اپنی کمائی دان کرن کرکے اربپتی توں کروڑپتی بنی۔
حوالے
گٹھ:برطانوی لکھاریگٹھ:انگریز گٹھ:برطانوی شخصیتاں
یونان
یونان (Greece) دکھنی چڑھدے یورپ دا اک دیس اے۔ جیڑا بلقان دے تھلے وس ریا اے۔یونان دی جوہ اتر چ بلغاریہ البانیا تے مقدونیہ نال رلدی اے تے ترکی ایدے چڑھدے پاسے جے۔ایجیئن سمندر ایدے چڑھدے تے دکھن چ اے۔ بحیرہ ایونی ایدے لیندے پاسے تے دکھن ول رومی سمندر اے۔
اج دا یونان اپنیاں جڑاں لئی پرانے یونان ول ویکھدا اے۔ پرانے یونان نوں نویں یورپی رہتل دے جمن دی تھاں وی کیا جاندا اے جتھے لوک راج، فلاسفی اولمپک کھیڈاں ساہت تے ڈراما ٹریا۔ یونان یورپی یونین تے نیٹو دا سنگی اے۔
جغرافیہ
یونان دا 80٪ تھاں پعاڑی اے۔ اے اک جزیرے ورگا دیس اے۔ ایدے سمندری کنڈے دی لمبائی 13,676 کلومیٹر / 8498 میل اے۔ ایدی زمینی ولگن 1,160 کلومیٹر / 721 میل اے۔ اولمپس پعاڑ جس دی اچائی 2917 میٹر / 9570 فٹ اے یونان چ سب توں اچی تھاں اے۔
افروڈورا اماٹولیکا
افروڈورا اماٹولیکا گکو ٹبر دے ٹبر دا اک گکو اے۔
بوری انکا
بوری انکا کولمبیا تے ایکویڈار دی اک پدی چڑی اے۔
دهستان کاوه آهنگر
ایہ ایران دے صوبہ اصفہان دے ضلعے شہرستان چادگان دا اک دہستان ( سب تحصیل جاں یونین کونسل جاں دیہی ضلع) اے ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلعے نوں کہندے نیں) ۔
مینڈاناؤ نکی فروٹ چمگادڑ
مینڈاناؤ نکی فروٹ چمگادڑ وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
بالیو نائسٹیرس میکولاٹا
بالیو نائسٹیرس میکولاٹا وڈیاں چمگادڑاں دے ٹبر دی اک چمگادڑ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:وڈیاں چمگادڑاں گٹھ:چمگادڑ
رچمونڈ کاؤنٹی
رچمونڈ امریکی صوبے ورجینیا دی اک کاؤنٹی اے۔
چک 454 گ ب
چک 454 گ ب ضلع فیصل آباد دی تصیل تاندلیانوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  گوگیرہ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال گ ب (G.B=Gugara Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل تاندلیانوالہ چ وس رہیا اے ۔
یورینیئم
یورینیم نوں بوتا ورتیا جان دی اک وجہ اے وے کہ اے کلا فسل قدرتی طور تے پایا جان آلا عنصر اے۔ یورینیم اک فرٹائل عنصر اے جیدا مطلب اے کہ اے پلوٹونیم بنان چ ورتیا جا سکدا اے۔ یورینیم اس توں علاوہ شیشیاں چ پا کے ایناں چ رنگ پایا جاندا اے۔ یورینیم نوں پہلاں فوٹوگرافی چ رنگ تے گہرائی پان واسطے ورتیا جاندا سی۔ یورینیم نوں 1789 چ اک جرمن کیمسٹری گرو مارٹن ہائنرخ کلاپروتھ نے لبیا سی تے سیارے یورینس دے ناں تے ایدا ناں یورینیم رکھیا سی۔ اس دی تابکاری دا 1896 چ انٹونی بیکورل نے پتہ لایا۔ اطالوی-امریکی فزکس گرو انریکو فرمی تے کج دوجے سائنسداناں نے 1934 چ ایدے تے رسرچ کیتی جیدے توں اینوں ایٹمی ریایکٹراں چ تے ایٹم بمب بنان لئی ورتیا گیا۔ دوجی جنگ عظیم چ پہلی تے آخری واری دو ایٹم بمب انساناں دے خلاف امریکہ نے پھاڑے۔ اس جنگ توں بعد ٹرن والی امریکہ تے سوویت یونین دے وشکار ٹھنڈی جنگ چ یورینیم تے یورینیم توں نکلے پلوٹونیم توں دس ہزار دے نیڑے تریڑے ایٹم بمب بناۓ گۓ۔
خاصیتاں
یورینیم تمام غیر دعاتی عنصراں تے اوناں دے کمپاؤنڈاں دے نال ریایکٹ کردا اے تے ایدے ریایکشن گرمی دے زیادتی توں تیز ہو جاندے نیں۔ ہائیڈروکلورک تیزاب تے گنھک دا تیزاب کول دیندے نیں۔ اے ٹھنڈے پانی دے نال ریایکٹ کردا اے تے کھلی ہوا ج اینوں زنگ لگ جاندا اے۔ یورینیم نوں جدوں زمین توں کڈیا جاندا اے تے اینوں انڈسٹری چ ورتن لئی پہلاں یورینیم ڈائیآسائڈ بنایا جاندا اے تے اینوں صاف کرن واسطے یورینیم ہیگزافلورائڈ بنایا جاندا اے۔
جدوں یورینیم-235 اتے آہستہ ٹرن آلے نیوٹران مارے جاندے نیں تے اے دو نکے نیوکلیساں چ ٹٹ جاندا اے تے کج ہور نیوٹران تے طاقت گرمی دی حالت چ کڈدا اے۔ اے نکلے ہوۓ نیوٹران اگر اگلے یورینیم-235 نوں جا کے لگن تے اوہ وی ٹٹ جاندا اے تے انج طاقت بنندی جاندی اے اینوں زنجیر ریایکشن کیندے نیں۔ اگر ایناں نیوٹراناں نوں روکیا نا جاۓ تے بمب بن جاندا اے۔ 7 کلو یورینیم توں وی ایٹم بمب بنایا جا سکدا اے۔
ورتن
یورینیم دا اک وڈا ورتن فوجی اسلحہ چ وڈے گوڈے آلا بکتر توڑ گولا اے۔ اس یورینیم نوں ڈپلیٹڈ یورینیم کیندے نیں جیڑا کے یورینیم-238 دا ہوندا اے تے ایدے چ 1-2٪ دوجیاں دعاتاں کولیاں جاندیاں نیں۔ یورینیم چ اک خاصیت پائروفوسٹی اے: اے ہوا چ اگ پھڑ لیندی اے۔ ایناں گولیاں دی سختی، گوڑا پن تے پائروفوسٹی دی وجہ توں اے بکتر نوں آسانی دے نال توڑ سکدے نیں۔ ٹینک دا تے دوجی گڈیاں دا بکتر وی ڈپلیٹڈ یورینیم دے نال سخت کیتا جاندا اے۔
یورینیم دی تابکاری بوت کٹ ہوندی اے تے اینوں سیسے دی جگہ تابکار شیواں نوں بند کرن واسطے ورتیا جاندا اے۔ یورینیم اپے تے کمزور تابکار عنصر اے پر اے طاقتور تابکاری عنصر مثلا ریڈیم دی تابکاری نوں روک کے رکھدا اے۔ ایدے وزن تے کٹ مل دی وجہ توں اینوں راہ لبن آلے سسٹم، ہوائی جعازاں دے پراں چ تے بیلسٹک میزائلاں چ ورتیا جاندا اے۔ دوجی جنگ عظیم دے بعد توں یورینیم-235 توں ایٹم بمب بناۓ گۓ، اس توں بعد یورینیم-238 توں بناۓ گۓ پلوٹونیم-239 توں ایٹم بمب بنایا گیا اس توں بعد پلوٹونیم نوں یورینیم چ بند کر کے ڈیوٹریم تے ٹریٹیم توں ایٹمی فیوزن ریایکشن بنا کے ایٹم بمب بنایا گیا۔
یورینیم نوں اسلحے تے جنگی ورتن توں علاوہ اینوں ایٹمی بجلی کعراں چ ورتیا جاندا اے۔ اک کلوگرام یورینیم-235 3000 ٹن کوئلے دے برابر دی طاقت بنا سکدا اے۔ ایٹمی بجلی کعراں چ ورتے جان آلے یورینیم نوں صاف کر کے 3٪ یورینیم-235 تک لیایا جاندا اے۔ برطانیہ تے کینیڈا دے ڈیزائن دے صرف دو ریایکٹر ای نیں جیڑے غیر صاف شدہ یورینیم نوں ورتدے نیں۔ امریکی نیوی دے کول 75 ایٹمی پنڈوبیاں نیں تے 11 ایٹمی ایئرکرافٹ کیریئر نیں ایناں چ ورتیا جان آلے ایٹمی بالن چ یورینیم-235 دی مقدار بوت زیادہ ہوندی اے۔ ایٹمی بجلی کعراں دی اک قسم نوں بریڈر ریایکٹر کیندے نیں، اس ریایکٹر چ یورینیم-238 نوں پلوٹونیم چ بدلیا جا سکدا اے۔
یورینیم پچبلنڈ دی مورت چ زمین چ لبدا اے اس چ ریڈیم وی ہوندا اے۔ ریڈیم نوں نیرے ج چمکدے روغن چ ورتیا جاندا اے جیڑا کے کڑدیاں تے جعازاں دے میٹراں چ لایا جاندا اے۔ ریڈیم نوں کڈدیاں کڈدیاں یورینیم دی اک وڈی مقدار بچ جاندی سی کیونجہ اک گرام ریڈیم نوں کڈں وچ 3 ٹن یورینیم لگدا اے۔ اس بچے ہوۓ یورینیم نوں روغناں تے پالشاں چ لا دتا گیا۔ یورینیم نوں پرانے وٹیاں دی عمر ناپن واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ یورینیم نوں ایکس-رے بنان واسطے وی ورتیا جاندا اے۔