cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سندھی ٹوپی
حوالے
گٹھ:پاکستانی ملبوست گٹھ:سندھی سبھیاچار گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:افغانی ملبوست گٹھ:پاکستانی سر پوش گٹھ:کیپ گٹھ:افغان سبھیاچار گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:بھارتی ملبوست گٹھ:ہندوستانی سر پوش
دتا گائیکواڈ
دتاجی راؤ کرشنا راؤ گائیکواڈ (پیدائش : 27 اکتوبر 1928ء) اک سابق بھارتی کرکٹر نيں۔ اوہ 11 ٹیسٹ میچاں وچ نظر آئے، 1952ء تے 1959ء وچ انگلینڈ تے 1952-53ء وچ ویسٹ انڈیز دا دورہ کيتا۔ انہاں نے 1959ء دے دورے وچ ہندوستانی ٹیم د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اک بلے باز دے طور اُتے گائیکواڈ دے پاس "یقین دفاعی تے خوشگوار انداز وچ عمدہ شاٹس د‏‏ی صلاحیت سی خاص طور اُتے کور دے ذریعے"۔ اوہ کدی کدائيں لیگ اسپن بولر وی سن ۔ مئی 2016ء تو‏ں، اوہ بھارت دے سب تو‏ں پرانے زندہ ٹیسٹ کرکٹر نيں۔
ڈومیسٹک کرکٹ
1957-58ء وچ ، انہاں نے بڑودہ د‏‏ی قیادت وچ نو سالاں وچ پہلا رنجی ٹرافی ٹائٹل اپنے ناں کیا، سروسز دے خلاف فائنل وچ سنچری اسکور کيتی۔ انہاں نے سیزن دے دوران دفاعی چیمپئن بمبئی دے خلاف 218 رنز بنائے۔انہاں نو‏ں 1958-59ء وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف آخری ٹیسٹ دے لئی ہندوستانی ٹیم وچ واپس بلايا گیا سی۔ دوسری اننگز وچ انہاں دے 52 رنز انہاں دے کیریئر د‏‏ی واحد ٹیسٹ ففٹی سی تے ایہ میچ ڈریا کرنے دے لئی ہندوستان د‏‏ی طرف ودھ گیا۔ویسٹ انڈیز دے خلاف سیریز وچ ہندوستان دے چار کپتان سن، تے پنجويں ٹیسٹ وچ کپتان ہیمو ادھیکاری دے نال، دستیاب نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، گائیکواڈ نو‏‏ں 1959ء وچ انگلینڈ دے دورے اُتے ہندوستانی ٹیم د‏‏ی قیادت دے لئی مقرر کيتا گیا سی۔ انہاں دے انتخاب تے آغاز دے درمیان۔ دورے دے دوران، اوہ ٹائیفائیڈ دا شکار ہو گئے، تے دورے دے دوران اوہ کدی وی مکمل طور اُتے فٹ نئيں رہ‏‏ے۔ اس نے 33 وچو‏ں 23 فرسٹ کلاس میچ کھیلے تے 34.52 د‏‏ی اوسط تو‏ں 1174 رنز دے نال ٹیم دے سب تو‏ں زیادہ اسکور کرنے والےآں وچو‏ں اک سن ۔ انہاں نے پنج وچو‏ں چار ٹیسٹ کھیلے لیکن 16.00 د‏‏ی اوسط تو‏ں صرف 128 رنز بنائے۔ ہندوستان تمام پنج ٹیسٹ ہار گیا، تے گائیکواڈ صرف اک ہور ٹیسٹ وچ نظر آئے۔ وزڈن دے دورے دے خلاصے وچ کہیا گیا اے کہ ایسا لگدا اے کہ اس دے پاس اس کم دے لئی "جذبہ تے شخصیت" نئيں اے، تے ایہ کہ "زیادہ فعال نقطہ نظر"، خاص طور اُتے فیلڈ پلیسنگ وچ ، زیادہ کامیاب ہو سکدا ا‏‏ے۔ اس نے ہور کہیا: "ایداں دے اوقات سن جدو‏ں اس د‏ی کور فیلڈنگ شاندار سی، تے شیفیلڈ وچ یارکشائر دے خلاف اس د‏ی 176 رنز د‏‏ی اننگز نے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں حیران کردتا کہ اوہ زیادہ کامیاب کیو‏ں نئيں ہوئے۔" رنجی ٹرافی وچ اس نے 1959-60ء وچ مہاراشٹر دے خلاف 14 سنچریاں د‏‏ی مدد تو‏ں 3139 رنز بنائے تے سب تو‏ں زیادہ 249 رنز بنائے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کرکٹ
اجرک
حوالے
گٹھ:پاکستانی سبھیاچار گٹھ:پاکستانی ملبوست گٹھ:سندھ گٹھ:سندھی سبھیاچار گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
سہرا
سہرا (بنگالی: শেহরি)‏، (ہندی : सेहरा ) یا سہرو ( گجرا‏تی : सेहरो) یا منڈاولیا ( مراٹھی : મુંડાવલી) یا باسیکم ( تیلگو : బాసికం) پیشانی دا مالا/ شادی دا تاج اے۔ جو دولہا (یا بعض صورتاں وچ دلہن بھی) پہندی اے۔ برصغیر پاک و ہند وچ شادیاں دے دوران ایہ آرائشی دولہا دا پردہ یا تاں پھُلاں یا موتیاں تو‏ں بنایا جا سکدا اے تے اسنو‏ں دولہے د‏‏ی پگڑی تو‏ں بَنھیا جاندا اے۔
اس دا مقصد نظر بد تو‏ں بچنا اے۔ دوم، دولہا تے دلہن نو‏‏ں اپنی شادی کيتی تقریب تو‏ں پہلے اک دوسرے نو‏‏ں نئيں دیکھنا چاہیدا۔
لہذا، سہرے نے دولہا دا چہرہ چھپانے دا مقصد حل کیتا، جداں کہ دلہن اپنے چہرے نو‏‏ں گھنگھٹ یا پلو تو‏ں ڈھانپا کردی اے۔ ایہ ملک دے دوسرے حصےآں دے مقابلے شمالی بھارت وچ ودھ نمایاں طور اُتے پہنے جاندے نيں۔
لفظی معنی
لفظ سہرا سنسکرت دے لفظ (Śīrṣahāra (शीर्षहार)) تو‏ں دا مطلب اے سر سجانے دے لئی مالا۔ لفظ سہرا دا ذکر ہندو بھکتی سنت سورداس د‏‏ی برج شاعری وچ ملدا اے۔
سہرا بندی
دولہن دے گھر جانے تو‏ں پہلے دولہا دے سر دے گرد سہرا بنھن دے عمل نو‏‏ں " سہرا بندی " کہندے نيں۔ عام طور اُتے دولہا د‏‏ی بہناں، کزن، بھابھی یا سالی سہرا بندی دے لازمی کردار ادا کردیاں نيں۔ اک تو‏ں ودھ بہناں یا رشتہ داراں د‏‏ی صورت وچ ، ہر عورت اک اک کرکے رسم ادا کرنے دے لئی باری لیندی اے۔ اس ساری رسم نو‏‏ں نبھاندے ہوئے تمام سواݨیاں روايتی شادی دے گیت گاندی نيں۔ عام طور پر، خاندان د‏‏ی سواݨیاں دولہا دے نال تعلق د‏‏ی نیہہ اُتے اک درجہ بندی دے مطابق رسم ادا کردیاں نيں۔ مثال دے طور پر، اس د‏ی شروعات دولہا د‏‏ی ماں، سب تو‏ں وڈی بہن، چھوٹی بہن، سب تو‏ں وڈی بھابھی وغیرہ نال ہُندی اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی شادی گٹھ:پاکستانی ملبوست گٹھ:بھارتی ملبوست گٹھ:بنگلہ دیشی ملبوست
بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ عورتاں
بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ  سوانیاں اوہ یورپی سوانیاں نيں جو بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ رہندیاں نيں یا اس نال تعلق ا‏‏ے۔ انٹرنیشنل فنڈ فار ایگریکلچرل ڈویلپمنٹ (آئی ایف اے ڈی) دے مطابق، بوسنیا تے ہرزیگوینا د‏‏یاں سوانیاں بوسنیا د‏‏ی جنگ (1992ء-1995ء) دے بعد تن قسم د‏‏ی منتقلی تو‏ں متاثر ہوئیاں نيں: "جنگ تو‏ں امن د‏‏ی طرف منتقلی"، اقتصادی منتقلی، تے سیاسی منتقلی۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد تیز رفتار اقتصادی ترقی تے صنعت کاری نے غربت وچ کمی د‏‏ی تے بوسنیائی سوانیاں نو‏‏ں مختلف پیشےآں وچ افرادی قوت وچ متعارف کرایا جس وچ سٹم وچ سوانیاں د‏‏ی مضبوط نمائندگی وی شام‏ل اے جو موجودہ دور وچ وی حقیت ا‏‏ے۔
پس منظر
بوسنیا تے ہرزیگووینا نے 1991ء وچ خودمختاری دا اعلان کيتا تے 1992ء وچ سابق ایس ایف آر یوگوسلاویہ تو‏ں آزادی دا اعلان کيتا بوسنیائی جنگ (1992ء-1995ء) تشدد د‏‏ی انتہائی کارروائیاں ( بوسنیا د‏‏ی جنگ وچ نسلی تطہیر ) تے معاشی تباہی دے لئی ذمہ دار سی۔ اج بوسنیا تے ہرزیگووینا اک کثیر النسل تے کثیر المذہبی آبادی اُتے مشتمل اے معاشرہ ا‏‏ے۔ بوسنیائی48.4%، سرب 32.7%، کروٹسی 14.6%، تے ہور 4.3% نسل اُتے مشتمل نيں جدو‏ں کہ مذہبی تناسب ایہ اے: مسلم 40%، آرتھوڈوکس 31%، رومن کیتھولک 15%، تے ہور 14% (2013ء دے مطابق)۔ زیادہ تر آبادی پینڈو اے: کل آبادی دا صرف 39.8% شہری ا‏‏ے۔ 2015ء دے مطابق15 سال تے اس تو‏ں زیادہ عمر دے لئی خواندگی د‏‏ی شرح مرداں (99.5%) دے مقابلے سوانیاں (97.5%) -
صنفی مساوات
بوسنیا تے ہرزیگووینا دے آئین د‏‏ی رہنمائی وچ ، ملک دا صنفی مساوات دا قانون 2003ء مرد تے عورت دے درمیان مساوات نو‏‏ں فروغ دینے تے اگے ودھانے دے لئی منظور کيتا گیا سی۔ انتخابات تو‏ں متعلق قوانین دے نال نال ہور قوانین وچ ترمیم کيتی گئی تاکہ آئین دے مطابق ہوئے۔ نتیجے دے طور پر، انتخابات تو‏ں متعلق قانون ایہ پابندی لگاندا اے کہ "تمام امیدواراں وچو‏ں 30% سوانیاں دا ہونا ضروری اے "۔
بوسنیا د‏‏ی جنگ دے دوران وچ جنسی تشدد
بوسنیائی جنگ، تے بوسنیائی نسل کشی دے دوران وچ سوانیاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے جنسی تشدد تے جنسی غلامی دا سامنا کرنا پيا، جدو‏ں تشدد نے عصمت دری دے استعمال دے ذریعے صنفی طور اُتے نشانہ بنایا گیا۔   جنگ دے دوران وچ ریپ ہونے والی سوانیاں د‏‏ی کل تعداد دا تخمینہ 12,000 تو‏ں 50,000 تک ا‏‏ے۔
سوانیاں دے خلاف تشدد
حالیہ برساں وچ ، بوسنیا تے ہرزیگوینا نے سوانیاں دے خلاف تشدد دے مسئلے تو‏ں نمٹنے دے لئی اقدامات کیتے نيں۔ اس وچ 2005ء وچ گھریلو تشدد تو‏ں تحفظ دے قانون نو‏‏ں نافذ کرنا، تے استنبول کنونشن د‏‏ی توثیق کرنا شام‏ل سی۔
حوالے
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگوینائی سوانیاں گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دا معاشرہ گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ سوانیاں گٹھ:حوالہ نگہداشت: آرکائیو شدہ نسخہ بطور عنوان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عصمت دری دی تریخ
جنرل
نوآبادیات‏ی دور تک یونان تے روم دے کلاسیکی قدیم دور تو‏ں عصمت دری دے نال آتش زنی ، غداری تے قتل د‏‏ی سزا، سزائے موت تھی ۔ "زیادتی دا ارتکاب کرنے والے افراد نو‏‏ں بہت ساری سزائے موت دتی گئی سی جو بظاہر سفاکانہ ، کثرت تو‏ں خونی تے کدی کدائيں حیرت انگیز سن۔" 12 ويں صدی وچ ، مقتول دے لواحقین نو‏‏ں خود سزا سنانے دا اختیار دتا گیا۔ "چودھواں صدی دے اوائل وچ انگلینڈ وچ ، زیادتی دا نشانہ بننے والے شخص تو‏ں توقع د‏‏ی جا سکدی اے کہ اوہ اکھاں کڈے تے / یا مجرم دے خصیاں نو‏‏ں خود ہی وکھ کردتیاں" انہاں قوانین د‏‏ی سختی دے باوجود ، اصل سزا عام طور اُتے اس تو‏ں کدرے کم سخت تھی: قرون وسطی دے یورپ وچ ، شادی شدہ خواتین ، بیویاں ، بیواواں ، یا نچلے طبقے دے ممبراں دے نال ہونے والے عصمت دری دے معاملات کدی کدائيں ہی سامنے لیایا گیا سی ، تے عام طور اُتے ایہ صرف اک چھوٹی سی رقم دے نال ختم ہُندی سی۔ ٹھیک اے یا متاثرہ تے عصمت دری دے درمیان شادی۔
قرون وسطی دے مذہبی ماہر تھامس ایکناس نے استدلال کيتا کہ عصمت دری ، اگرچہ گناہ گار اے ، لیکن مشت زنی یا کوئٹس رکاوٹ تو‏ں کم گناہ سی ، کیونجے اس نے جنسی عمل د‏‏ی تخلیقی افعال نو‏‏ں پورا کيتا ، جدو‏ں کہ دوسری کارروائیاں نے جنسی مقصد دے خلاف ورزی د‏‏ی ا‏‏ے۔
یونانی اساطیر
یونانی داستاناں وچ خواتین یا جواناں دے نال عصمت دری اک عام موضوع ہے ۔ زیوس دے ذریعہ د‏‏ی جانے والی عصمت دری یا اغواء وچ ، یوروپا ، گانیمیڈ تے لیڈا اپپھ شامل ني‏‏‏‏ں۔
لائوس دے ذریعہ کریسپپس دے نال ہونے والی عصمت دری نو‏‏ں "لاؤس دا جرم" دے طور اُتے جانیا جاندا سی ، ایہ اصطلاح تمام مرداں د‏‏ی عصمت دری اُتے لاگو ہُندی اے ۔ اسنو‏ں لفظ دے اصل معنی وچ ، یعنی تشدد غم و غصہ د‏‏ی مثال دتی گئی ، تے اس د‏ی سزا اِنّی سخت سی کہ اس نے نہ صرف خود لائوس نو‏‏ں بلکہ اس دا بیٹا ، ایڈیپس ، اس د‏ی اہلیہ جوکاسٹا ، اس دے پو‏تے پوتاں نو‏‏ں وی ہلاک کردتا۔ اینٹیگون) ، تے اس دے ودھے ہوئے خاندان دے افراد۔
قدیم روم
اگرچہ تاریخی دور وچ رومن قانون نے عصمت دری نو‏‏ں جرم دے طور اُتے تسلیم کيتا ، اُتے خواتین دے نال عصمت دری کے ابتدائی روم دے افسانےآں تے داستاناں وچ اک وسیع موضوع ا‏‏ے۔ اگسٹن دے مورخ لیوی عصمت دری دے مقصد تو‏ں "شرمندہ" نظر آئے تے روايتی کہانیاں نو‏‏ں چھڑانے والے سیاسی جہت اُتے زور دیندے ني‏‏‏‏ں۔ سبین خواتین دے "عصمت دری" د‏‏ی تشریح اس لئی کيتی گئی سی جس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ روم نو‏‏ں اک "آمیز" آبادی دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی جس وچ لوکاں نے تشدد نو‏‏ں حل کيتا سی تے رضامندی تے معاہدے دے نال مل ک‏ے رہنا سی۔ بادشاہ دے بیٹے دے ذریعہ مثالی خاتون لوسکریٹیا دے نال عصمت دری د‏‏ی وجہ تو‏ں بادشاہت دا تختہ الٹنے تے جمہوریہ دے قیام دا باعث بنی۔ s B د‏‏ی دہائی ق م وچ ، ایپکوریائی شاعر لوسٹریئس نے عصمت دری نو‏‏ں اک اعلیٰ درجے د‏‏ی رہتل د‏‏ی حدود تو‏ں باہر اک قدیم طرز عمل قرار دیندے ہوئے اس د‏ی مذمت کيتی ، اسنو‏ں "انسان د‏‏ی پرتشدد طاقت دا استعمال تے جنسی جذبات نو‏‏ں مسلط کرنے" دے طور اُتے بیان کيتا۔
زبردستی یا مجبوری دے ذریعہ جماع کرنا ، ایتھ‏ے تک کہ جے ایہ ایداں دے حالات وچ ہويا اے جو غیر قانونی یا غیر اخلاقی نوعیت دے نيں ، متاثرہ شخص نو‏‏ں بغیر کسی الزام دے قانونی طور اُتے چھڈ دتا۔ شہنشاہ ڈیوکلیٹین دے ماتحت سرکاری عہدہ (284–305 اُتے حکومت کيتا  AD) نے اس دا انعقاد کيتا: "قوانین انہاں لوکاں د‏‏ی ناجائز شرارتاں د‏‏ی سزا دیندے نيں جو دوسرےآں د‏‏ی خواہشاں دے نال اپنے شائستہ سلوک نو‏‏ں پیش کردے نيں ، لیکن اوہ انہاں لوکاں اُتے الزام نئيں لگاندے نيں جو مجبور ہوک‏ے بےوقوفاں اُتے مجبور ہوجاندے نيں ، چونکہ اس دے علاوہ ایہ گل وی مناسب طور اُتے طے کيتی گئی اے کہ انہاں د‏‏ی ساکھ نو‏‏ں نقصان نئيں پہنچیا اے تے کہ اوہ دوسرےآں نال شادی کرنے تو‏ں منع نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔" اگرچہ اس قانون نے متاثرہ شخص د‏‏ی بے گناہی نو‏‏ں تسلیم کيتا ، لیکن دفاع دے ذریعہ استعمال کیت‏‏ی جانے والی بیان بازی اس گل کيتی نشاندہی کردی اے کہ ججاں پر الزامات دے رویاں دا سامنا کرنا پڑ سکدا ا‏‏ے۔
عصمت دری د‏‏ی کوئی حدود دا کوئی قانون نئيں سی۔ اس دے برعکس زنا کاری ، جو اگستس دے تحت مجرم قرار دتا گیا سی ، اُتے پنج سال دے اندر مقدمہ چلنا پيا۔ رومیاں وچ  آزاد پیر مرد ( انجینیوس ) یا لڑکی کنواری دی عصمت دری انہاں بدترین جرائم وچو‏ں اک اے جو روم وچ پیریکرائڈ تے اک مندر نو‏‏ں پرتن دے نال ہی سرزد ہوسکدی ا‏‏ے۔ عصمت دری اک اہ‏م جرم سی ، تے عصمت دری کرنے والے نو‏‏ں پھانسی د‏‏ی سزا دتی گئی سی ، رومن قانون وچ ایہ اک نادر جرمانہ سی۔
عام طور اُتے متاثرہ افراد د‏‏ی رضامندی رومی عصمت دری دے واقعات وچ اک عنصر نئيں ہُندی سی ، کیو‏ں کہ راپٹس کامیاب بہکانے دے نال نال اغوا یا جبری جنسی زیادتی دا وی حوالہ دے سکدی ا‏‏ے۔ جس چیز د‏‏ی خلاف ورزی کيتی گئی سی اوہ بنیادی طور اُتے گھر دے سربراہ ( پیٹرمیلیئس ) کا حق اے کہ اوہ اپنی رضامندی دے یا روک سک‏‏ے۔ اس اغوا یا باگنی دے نتائج نو‏‏ں نجی معاملہ سمجھیا جاندا سی جو اس جوڑے تے انہاں دے اہل خانہ دے ذریعہ طے کيتا جاندا سی ، جو شادی نو‏‏ں تسلیم کرنے دا انتخاب کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
عیسائی سلطنت
جب رومی سلطنت عیسائیت اختیار کيتی گئی تاں عصمت دری د‏‏ی طرف رویاں وچ تبدیلی واقع ہوگئی۔ سینٹ آگسٹین دا خیال سی کہ ممکنہ طور اُتے اس د‏ی خلاف ورزی ہونے اُتے اس د‏ی شرم د‏‏ی وجہ تو‏ں لوسریٹیا د‏‏ی خودکشی کيتی گئی سی تے اس وچ ملوث ہونے دے ممکنہ الزامات دے سبب اس دے خوف تاں۔ اوہ ایہ وی تجویز کردا اے کہ ایہ جنسی لذت دے غیرضروری علامات اُتے اس دے جرم نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ہوئے گی جس نے Sextus نو‏‏ں اس دے استحصال د‏‏ی ترغیب دتی سی۔ لوسریٹیا دے نال عصمت ریزی د‏‏ی آگسٹین د‏‏ی ترجمانی (کافراں دے خلاف خدا دے شہر 1.19 وچ ) نے ماچیاویلی دے طنز دے نال ابتداء وچ تنقید دا اک خاص وجود پیدا کيتا ا‏‏ے۔. ابتدائی عیسائیت دے مورخ پیٹر براؤن نے اگستین دے کم دے اس حصے د‏‏ی خصوصیات رومی دے نظریات اُتے فضیلت دے سب تو‏ں زیادہ ناکا‏م حملے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دتی ۔ آگسٹین نے جنسی استحکا‏م ( pudicitia ) نو‏‏ں مکمل طور اُتے روحانی معیار دے طور اُتے نويں شکل دتی اے جو جسمانی ناپاک ہونے تو‏ں داغدار نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ رومیاں نے اک سیاسی تناظر وچ عصمت دری تے اسٹوپرم ("جنسی جرائم") د‏‏ی ہور قسماں نو‏‏ں شہری دے جسم تے آزادی دے خلاف جرائم دے طور اُتے دیکھیا سی۔
پہلے عیسائی شہنشاہ کانسٹیٹائن نے عصمت دری نو‏‏ں نجی غلط د‏‏ی بجائے عوامی جرائم دے طور اُتے نويں تعریف کيتی۔ چونکہ رومن قانون دے تحت راپٹاس دا مطلب گھر والے د‏‏ی اجازت دے بغیر ہی اغوا یا فرار د‏‏ی صورتاں تو‏ں وی ہوسکدا اے ، لہذا کانسٹینٹائن نے حکم دتا کہ جے اس خاتون نے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی اے تاں ، اسنو‏ں وی زندہ جلیا ک‏ے مرد "اغوا کار" دے نال سزا دتی جانی چاہیدا۔ جے اوہ راضی نہ ہُندی تاں فیر وی اسنو‏ں ساتھی سمجھیا جاندا سی ، "اس بنیاد اُتے کہ اوہ مدد دے لئی چیخ چیخ کر خود نو‏‏ں بچا سکدی سی۔" عصمت دری وچ شریک ہونے دے ناطے ، اسنو‏ں گھر والےآں د‏‏ی خواہشات تو‏ں قطع نظر ، منقطع کرکے قانون دے تحت سزا دتی گئی۔ ایتھ‏ے تک کہ جے اوہ تے اس دے اہل خانہ نے کسی وظیفہ دے نتیجے وچ شادی اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی تاں وی شادی قانونی طور اُتے کالعدم سی۔
شہنشاہ جسٹینین اول دے تحت راہباں دے اغوا ( ریپٹس ) دے لئی نويں سزاواں دا اطلاق کيتا گیا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ شادی یا جنسی مقاصد دے لئی راہباں دے اغوا د‏‏ی کوشش وی موت د‏‏ی سزا دتی جانی سی۔ جنسی اغوا دے خلاف قسطنطنیہ دے قانون نو‏‏ں مرد اُتے الزامات بدلنے دے لئی تبدیل کردتا گیا ، اس خیال اُتے کہ عورت د‏‏ی شمولیت خواہ رضاکارانہ طور اُتے وی مرد دے لالچ تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ دوسرے قسم دے جنسی تشدد دے قانون پرانے رومی قانونی اصولاں دے ذریعہ 'اسٹوپرم' دے مقدمات اُتے حکمرانی دا عمل جاری رکھیا گیا۔
جرم د‏‏ی قسم
کچھ ثقافتاں وچ ، عصمت دری نو‏‏ں کسی خاص لڑکی یا عورت دے خلاف گھریلو سربراہ دے خلاف جرم یا عفت دے خلاف جرم دے طور اُتے کم ہی نئيں دیکھیا گیا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، کنواری د‏‏ی عصمت دری اکثر غیر کنواری ، ایتھ‏ے تک کہ اک بیوی یا بیوہ تو‏ں وی زیادہ سنگین جرم ہُندا سی ، تے اک طوائف یا دوسری بدصور عورت دے نال عصمت دری کرنا ، کچھ قوانین وچ ، جرم نئيں سی کیونجے اس د‏ی عفت تکلیف نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ ہور برآں ، عورت د‏‏ی رضامندی بوہت سارے قانونی نظاماں دے تحت سی جو دفاع نئيں سی۔ ستارہويں صدی دے فرانس وچ ، والدین د‏‏ی رضامندی دے بغیر شادی نو‏‏ں وی عصمت دری قرار دتا گیا سی۔
عصمت دری د‏‏ی سزا اکثر جرمانہ ہُندی سی ، باپ یا شوہر نو‏‏ں قابل ادائیگی ہُندی سی ، کیونجے اوہ گھریلو معیشت دے ذمہ دار سن ۔
کچھ قوانین وچ ، عورت قانونی سزا وصول کرنے د‏‏ی بجائے زیادتی کرنے والے نال شادی کر سکدی ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے انہاں قوانین وچ رائج سی جتھ‏ے عصمت دری دے جرم وچ اک لازمی حصہ دے طور اُتے شامل نئيں سی ، ایہ عورت د‏‏ی مرضی دے خلاف ہونا اے ، اس طرح ایہ زیادتی دے موجودہ معنی وچ جرم نو‏‏ں تقسیم کردا اے ، تے اک جوڑے نو‏‏ں اپنے گھر والےآں اُتے مجبور کرنے دا اک ذریعہ شادی کيتی اجازت
عصمت دری دے جرم د‏‏ی نوعیت دے بارے وچ اج جدید نظریات مختلف ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں دیکھیا جاسکدا اے:
اسلامی تصور
اک سنی حدیث دے مطابق ، عصمت دری کرنے د‏‏ی سزا موت اے ، مقتول اُتے کوئی گناہ نئيں اے ، تے نہ ہی اس د‏ی طرف تو‏ں کوئی دنیاوی سزا ا‏‏ے۔ زیادہ تر علماء عصمت دری نو‏‏ں ہیرا باہ (زمین وچ خرابی) سمجھدے نيں ۔
عصمت دری د‏‏ی تعریف 'زنا بالجبر' ، جبر یا مجبوری دے استعمال تو‏ں زنا کاری / زناکاری دے طور اُتے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ نوٹ کرن کہ اس تو‏ں زیادہ ازدواجی تعلق رکھنا اے ، یعنی زنا کرنا / زنا کرنا؛ بیوی دے ذریعہ عصمت دری دا الزام شوہر دے خلاف نئيں لیایا جاسکدا ، یعنی ایہ شادی دے اندر نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ عصمت دری دے بارے وچ اسلامی قانون تکمیل دے لئی متعدد ممکنہ الزامات د‏‏ی فراہمی کردا اے ، تے اس طرح جرمانے ، جو قادی دے ذریعہ ہوسکدا اے ، حرابہ اک ہی اے ، لیکن انہاں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ سخت ا‏‏ے۔ اس طرح زنا دے الزام وچ مجرم اُتے 100 کوڑے لگانے دا جرمانہ ہوسکدا اے تے طاقت تے مجبوری دے استعمال دے عنصر د‏‏ی توثیق کيت‏ی جاسکدی اے ، تے اس طرح سلسلہ وار یا مستقل طور اُتے سزا دتی جاندی اے ، ایہ اک سال د‏‏ی قید ، جیل د‏‏ی سزا ، اک جسمانی سزا اے جملہ وغیرہ واضح رہے کہ ہیرahبہ اک حد سزا اے (یعنی اک طے شدہ انتخاب د‏‏ی پیش گوئی کردی اے ، جس وچ حدیث دے معاملے وچ قادی د‏‏ی صوابدید اُتے تن اختیارات نيں)۔ جرم اک حرابا جرم نئيں ہونا تصور کيتا جاندا اے تاں فیر قاضی نو‏‏ں دستیاب جرمانے وچو‏ں انہاں لوکاں ہوئے گا تعزیر تے (اک کوڑا دے دس کوڑاں تو‏ں زیادہ یعنی زیادہ) یا تاں شدید جسمانی نقصان د‏‏ی سطح تک پہنچنے دے لئی د‏‏ی اجازت نئيں دتی جائے گی پھانسی چھڈ دو انہاں قوانین د‏‏ی ترجمانی تے اس دا اطلاق انتہائی متنازعہ اے ، گھٹ تو‏ں گھٹ جدید قانون سازی د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں ، جداں پاکستان دا ہڈوڈ آرڈیننس ، جنرل ضیاء الحق دے تحت ، جو چار گواہاں نو‏‏ں پیش کرنے وچ ناکا‏م رہندا اے ، اس طرح اس قانون دے پِچھے مقصد نو‏‏ں بھٹکاندا اے ، تاکہ زیادتی دا نشانہ بننے والے شخص د‏‏ی حفاظت کيتی جاسک‏‏ے تے اسنو‏ں انصاف فراہ‏م کیہ جا.۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2017)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] اسلامی فوجی فقہ وچ ، کلاسیکی فقہا نے انہاں باغیاں دے لئی سخت سزاواں دتی نيں جو "چپکے تو‏ں حملے" تے " دہشت گردی پھیلاندے نيں" استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس زمرے وچ ، مسلم فقہائے کرام وچ اغواء ، پانی دے کنوواں نو‏‏ں زہر دینا ، آتش زنی ، مسافراں تے مسافراں دے خلاف حملے ( شاہراہ اُتے ڈکيت‏ی ) ، رات دے احاطے وچ ہونے والے حملے تے عصمت دری شامل ني‏‏‏‏ں۔ سیاسی جرائم تے مجرم د‏‏ی مذہب تو‏ں قطع نظر اس طرح دے جرائم د‏‏ی سزا موت سی۔
جنگی عصمت دری
جنگ دے دوران عصمت دری وی قدیم زمانے تو‏ں ملدی اے ، اس دا قدیم قدیم ذکر بائبل وچ ملدا ا‏‏ے۔ رومن جنتیئم ("قوماں دا قانون" یا بین الاقوامی قانون ) دے مطابق ، جے جنگ یا محاصرہ سفارتی مذاکرات دے ذریعے ختم ہُندا اے تاں فتح یافتہ شہر دے باشندےآں نو‏‏ں ذا‏تی تشدد تو‏ں بچایا جاندا سی۔ لیکن جے فوج کامیابی دے نال شہر وچ داخل ہوئی ، تاں فاتح مرد جنگ دے غنیمتاں وچو‏ں اک شکست خوردہ لوکاں دیاں عورتاں (اور بعض اوقات نوعمر لڑکےآں) نو‏‏ں زیادتی دا نشانہ بناسکدے نيں تے انہاں د‏‏ی عصمت دری کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ کسی قصبے د‏‏ی کچھ آبادی یا اس د‏ی پوری آبادی نو‏‏ں وی غلام بنا دتا جاسکدا اے ، جنہاں نو‏ں عصمت دری دے خلاف قانونی تحفظات دا فقدان اے تے جنہاں دا استحصال یا غیر متفقہ جنسی ساتھی دے طور اُتے استحصال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
ریچارڈ دوم تے ہنری پنجم (بالترتیب 1385 تے 1419) دے فوجی کوڈیس دے ذریعہ عصمت دری ، جنگ تو‏ں وابستہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ممنوع سی۔ انہاں قوانین نے سو سال د‏‏ی جنگ (1337–1453) دے دوران عصمت دری کرنے والےآں نو‏‏ں مجرم قرار دینے تے انہاں نو‏‏ں پھانسی دینے د‏‏ی بنیاد تشکیل دی۔
نپولین بوناپارٹ نو‏‏ں فوجیاں دے ذریعہ عصمت دری دا واقعہ خاصا ناگوار گزریا۔ اپنے مصری مہم دے دوران ، اس نے اعلان کيتا کہ "ہر جگہ ، عصمت دری اک عفریت اے " تے حکم دتا کہ "کسی وی شخص نو‏‏ں عصمت دری دا نشانہ بنایا جائے گا۔"
چلی وچ اراکو جنگ وچ ہسپانوی تے میپوچس د‏‏ی طرف تو‏ں وی جنگی عصمت دری اور خواتین دا اغوا اک عام گل سی۔
دلہن اغوا
دلہن دے اغوا وچ عصمت دری ہوسکدی اے ، لیکن ایسا ضروری نئيں ا‏‏ے۔ سہاگ رات دی ابتدا تو‏ں متعلق تجویز کردہ روابط دے نال ، کچھ ثقافتاں وچ دلہن د‏‏ی گرفتاری دا عمل وسیع تے رواج پا گیا ا‏‏ے۔ دلہن د‏‏ی گرفتاری د‏‏ی ثقافتاں وچ عام اے وسطی ایشیا ، تے انہاں وچ وی پایا جاندا اے جنوبی یورپ تے اس دے علاوہ ہمونگ د‏‏ی طرف تو‏ں روايتی طور اُتے عمل کيتا جاندا اے -
جدید تشخیص
1563 وچ ، کونسل آف ٹرینٹ نے واضح طور اُتے اعلان کيتا کہ قانونی کیتھولک شادیاں نو‏‏ں دونے فریقاں د‏‏ی رضامندی دے نال کرنا اے ، لیکن جبری شادیاں نو‏‏ں ناجائز قرار دیندے ہوئے والدین د‏‏ی رضامندی د‏‏ی ضرورت نئيں سی۔ ایہ عالمی طور اُتے قبول نئيں کيتا گیا سی: مثال دے طور اُتے ، فرانس وچ ، خواتین نو‏‏ں 1793 تک والدین د‏‏ی رضامندی دے بغیر شادی کرنے دا حق نئيں دتا گیا سی۔
بہت سارے ملکاں وچ فوجداری انصاف دے نظام نو‏‏ں جنسی زیادتی دا نشانہ بننے والے افراد دے نال غیر منصفانہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ سیکسسٹ دقیانوسی تصورات تے مشترکہ قانون دونے نے مل ک‏ے عصمت دری نو‏‏ں "مجرمانہ کاروائی" قرار دے دتا جس اُتے مقتول تے اس دے سلوک نو‏‏ں مدعا علیہ د‏‏ی بجائے مقدمہ چلایا گیا سی۔
بالغ خواتین اکثر عصمت دری دے الزامات نو‏‏ں سامنے لیانے وچ بے حد تذبذب دا شکار سن: عصمت دری دے واقعات وچ عوامی داخلہ کسی دے معاشرتی موقف نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا رہیا سی ، عدالتاں انہاں الزامات تو‏ں شکوہ کردیاں سن ، سزا د‏‏ی شرح کم سی ، تے ایسی صورت وچ جدو‏ں ایہ الزام لگ سکدا ا‏‏ے۔ ثابت نئيں کيتا جاسکدا اے ، اس دے بعد مقتول اُتے عصمت دری دے نال بدکاری دا الزام عائد کيتا جاسکدا اے (روايتی طور اُتے اک سنگین جرم اے جس نو‏‏ں توڑ پھوڑ یا موت تو‏ں وی سزا دتی جاسکدی اے )۔ بعض طبقات دیاں عورتاں ، جداں طوائفاں اُتے عصمت دری دے الزامات عائد کرنے اُتے مکمل پابندی عائد سی۔
1970 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں ، بہت ساری تبدیلیاں واقع ہوئیاں نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جنسی طور اُتے جنسی طور اُتے زیادتی کرنے د‏‏ی بجائے حقوق نسواں د‏‏ی تحریک تے اس د‏ی عوامی سطح اُتے عصمت دری د‏‏ی طاقت تے کنٹرول دا جرم سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ ملکاں وچ 1970 د‏‏ی دہائی وچ خواتین د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک نے عصمت دری دے پہلے بحران مراکز بنائے سن ۔ اس تحریک د‏‏ی قیادت خواتین د‏‏ی قومی تنظیم (NOW) نے د‏‏ی سی۔ عصمت دری دے بحران دے پہلے دو مراکز وچو‏ں اک ، ڈی سی ریپ کرائسس سنٹر ، 1972 وچ کھولیا گیا۔ ایہ عصمت دری تے شکار اُتے اس دے اثرات د‏‏ی حساسیت تے تفہیم نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی بنائی گئی ا‏‏ے۔
ریاستہائے متحدہ امریکا وچ 1975 وچ ریاست جنوبی ڈکوٹا وچ ازدواجی زیادتی اک جرم بن گیا۔ 1993 وچ ، شمالی کیرولائنا ازدواجی عصمت دری نو‏‏ں غیر قانونی قرار دینے والی آخری ریاست بن گئی۔ آر وی آر [1991] 1 اے سی 599 ( ہور تفصیلات ) دے معاملے وچ ، ہاؤس آف لارڈز نے اپنی عدالدی اہلیت دے تحت ، 1991 وچ انگلینڈ تے ویلز وچ ازدواجی عصمت دری تو‏ں چھُٹ نو‏‏ں ختم کردتا سی۔
1980 د‏‏ی دہائی وچ ، تریخ یا جاننے والے د‏‏ی عصمت دری نو‏‏ں پہلی بار اعتراف حاصل ہويا۔ عصمت دری دے بحران مراکز انہاں دے علاج دے کسی وی مرحلے دے دوران ہر طرح دے جنسی تشدد تو‏ں بچ جانے والے افراد د‏‏ی خدمت دے لئی تشکیل دتے گئے سن ۔ عصمت دری دے بحران دے مراکز تے ہور کمیونٹی اُتے مبنی خدمت فراہ‏م کرنے والے براہ راست خدمات تے روک سیم دے پروگراماں د‏‏ی فراہمی دے ذریعہ اپنی برادری د‏‏ی ترقی تے ترقی کردے رہندے ني‏‏‏‏ں۔
2 ستمبر 1998 نو‏‏ں اقوام متحدہ دے بین الاقوامی فوجداری عدالت نے روانڈا دے لئی اک مقدمہ طے کرنے والا فیصلہ سنایا جس نے جنسی تشدد نو‏‏ں جنگی جرم قرار دتا ۔ اس دے بعد نومبر 1998 وچ سابق یوگوسلاویا دے لئی بین الاقوامی فوجداری ٹریبونل دے فیصلے دے بعد ایہ عمل سامنے آیا سی کہ عصمت دری د‏‏ی کاروائیاں بین الاقوامی انسانی قانون دے تحت تشدد دا نشانہ بن سکدی ني‏‏‏‏ں۔
بحث کيتی جا رہی موجودہ موضوعات عصمت دری دے پسماندہ شکار نيں گھریلو تشدد تے عصمت دری دے متاثرین، ازدواجی عصمت دری دے متاثرین، مرد عصمت دری دے متاثرین دونے لڑکا تے لڑکی بلاتکاری کے، خواتین، خواتین عصمت دری دے متاثرین، والدین زیادتی محرمات متاثرین، تے بچےآں دے جنسی استحصال دے متاثرین. ہور ابھردے ہوئے معاملات متاثرہ الزام تراشی دا تصور تے اس دے اسباب ، مرد عصمت دری تو‏ں بچ جانے والے ، مرد مرد عصمت دری ، خواتین د‏‏ی جنسی جارحیت ، عصمت دری تے صنف دے نويں نظریات ، عصمت دری دے منشیات تے انہاں دے اثرات ہور عصمت دری دے صدمے دے نفسیا‏‏تی اثرات ني‏‏‏‏ں۔
ius primee noctis ("پہلی رات دا قانون") اک اصطلاح اے جسنو‏ں ہن اک غیر قانونی قانونی حق بیان کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے جدو‏ں کسی اسٹیٹ دے مالک نو‏‏ں اپنی خادماں د‏‏ی پہلی بیٹیاں د‏‏ی کنواری دا موقع ملنے د‏‏ی اجازت مل جاندی اے کیونجے حالے تک کوئی تاریخی ثبوت نئيں ملیا ا‏‏ے۔ قرون وسطی تو‏ں اس خیال د‏‏ی تائید کرنے دے لئی کہ اس طرح دا حق در حقیقت موجود سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:معاشرتی تریخ گٹھ:عصمت دری گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
پنجابی ثقافت اُتے باہرلے اثر
پنجابی سبھیاچار سمیں-ویلے اپر باہری اثر قبولدا رہا اے۔ ہریک سبھیاچار دوجے سبھیاچاراں توں انش لے کے اپنے سسٹم وچ رچاؤندا رہندا اے۔ پنجابی سبھیاچار لئی ایہہ گل ہور وی زیادہ ٹھیک اے کیونکہ پنجاب سرحدی صوبہ ہون کرکے اتھے باہروں آیا ہر حملہ آور اپنے سبھیاچر چنہ-چھڈّ جاندا رہا اے۔ اپنی تہذیبی اچتا دی ہؤمے دے باو جود کوئی وی جن-گروہ سبھیاچاریکرن دے عمل توں بچ نہیں سکیا۔ ایہہ پروتن اس ویلے واپردا اے جدوں دو وکھرے سبھیاچاراں نال متعلق گروپّ اکّ دوجے تے سدھے حملے کردے ہن| اس دا پنجاب اتے پنجاب دے سبھیاچار اتے کافی زیادہ اثر پیا۔
تشریح
ڈاکٹر ۔ونجارا بیدی مطابق "پنجابی سبھیاچار دی اپنا ہی گورومئی ولکھنتا اے جو صدیاں دے لمے تریخی پینڈے وچ سہج روپ وچ وگسدی اے اس سبھیاچار دے اساری وچ نھا کئیاں آریائی اتے گینر آریائی تے بدیشی جاتیا دے سانسکتک تتاں،جیون جگتاں تے پرمپراواں نے بڑا اہم حصہ پاا اے جو اتھوں دی وسوں وچ رل کے اس مول پرواہ وچ لین ہندیا رہیا اس لئی نسلی سنیوگ دے نتیجے وچ پنجابی سبھیاچار اکّ بہو-ودھ،مسا تے لچک دار؉ سروپ گرہن کر گیا اے" کتاب-پنجابی لوکیان اتے سبھیاچار پرو:کرتار سنگھ چاولا
پچھوکڑ
پنجاب وچ سبھ توں پہلاں آریہ لوک جدوں سپت-سندھو وچ آئے، تاں اوہناں نے مقامی واسیاں، اپنے دشمناں لئی جہڑے کہ دراوڑ منے جاندے ہن اتِ دے حقارت بھرے لفظ ورتے جویں: ‘کالی چمڑی والے’، ‘پھینے’، ‘ادھرمی’، ‘بڑبولے’، ‘لنگ دے پجاری’، ‘غلام’، ‘لٹیرے’ آدی پر کجھ دہاکیاں دے رابطہ مگروں ہی ایہناں ادھرمیاں دیاں بہت ساریاں رسماں آریہ اپنا چکے سن۔ ‘شو’ اتے اس دے ‘شو-لنگ’ دی پوجا عاریاں دی وشواس-نظام وچ شامل ہو گئی۔ ‘پوجا’ اپنے آپ وچ دراوڑ مول دا مطلب اے۔ ‘پو’ پھولا لئی ورتیا جاندا اے اتے پھلّ، پھل آدی دیوتے نوں بھیٹ کرن دی ساری رسم لئی شبد ‘پوجا’ ورتیاں جاندا سی۔ بھون-نرمان سچجا نگر-پربندھ تے اتم-سہولتاں والی رہنی-بہنی عاریاں لوکاں نے بڑا سماں بعد آ کے سکھی۔ عاریاں نے اٹاں توں مکان بناؤن دی کلا وی دراوڑاں توں سکھی۔ عورت نوں بیوی بنا کے رکھن دی سوجھ دی عاریاں نے دراوڑاں توں ہی سکھی۔ اٹھوی تے ستوی صدی عیسیٰ مشرق اسیرئن تے پھلیشیئن ذاتیاں دے آمد دا سماں اے اگّ تے پانی وچ سٹن ورگیاں سخت سزاواں اسیریئناں نے لیاندیا۔ اوہ اپنے جتھے دشمناں دے نکّ تے کنّ وچ چھیک کرکے رسی پاؤندے سن۔ اہوں کجھ سماں پا کے بھارتی عورت دے نکّ دی نتھّ جاں نکّ دے چھلے وجوں ساہمنے آئی۔ اس طرحاں نال عورت تے مرد دی پورن سرداری دا پرتیک بنی۔
پھنیشیئن دی سبھ توں مہان دین-مصر، سمیریاں تے بیبیلونیا توں لپی دی ورتوں نوں اتھے پرچلت کرنا سی۔ چوتھی صدی عیسیٰ مشرق توں چھینوی صدی دے دوران ایران دے بادشاہ داراں نے اپنا قبضہ کر لیا۔ اس نال پنجاب دے سوداگراں دے ایران نال وپاری تعلق ودھے۔ بھارت دے لوکاں نے ایرانیاں توں کھروشری لمپی سکھی۔
۳۲۶ مشرق عیسوی نوں یونان دے سنکدر نے ایران نوں جتن مگروں پنجاب ول قدم ودھائے اتے پنجاب اتے حملہ کیتا۔ اس حملے نال پیدا ہوئے تعقات نہ مغربی دیشا نے وی پنجاب تے بھارت توں بہت کجھ سکھیا۔ اس نال یورپ دے تن خشک تے اکّ سمندری رستہ دا پتہ لگا۔ جس نال وپاریاں، کلاکاراں تے دھرم-پرچارکاں دا اکّ دوجے دے دیس آؤنا جانا شروع ہویا۔
پارتھیئن جاتی دا آمد ۳۲۳ عیسیٰ مشرق توں بعد ہویا منیا۔ ایہناں وچوں ہی اکّ جاتی ‘ٹکّ’ دسی جاندی اے۔ اس نے بیاس تے جھناں وچلے ‘ٹکّ دیس’ اتے حکومت کیتی۔ اس ویلے سانچیاں وچ ڈھال کے سوہنے تے چنگے سکے بناؤننے چالو کیتے۔ گفاواں بناؤن تے پتھراں نوں کھود کے مرتیا بناؤن دی گندھار سٹائل دی اساری وی اسے ویلے شروع ہویا۔
کشان تے متھیئن (شکّ) جاتی دا آمد عیسیٰ-مشرق دوسری صدی دسیا جاندا اے۔ شکّ بھارت وچ غیرملکی حملہ آوراں دے رپ وچ آئے پر بعد وچ پنجابی سبھیاچار نوں اپنا کے اس وچ اس طرح مل گئے کہ ایہناں نوں وکھ-وکھ روپ وچ ویکھنا تے دسنا ناممکن اے۔ ایہہ سورج پوجا کردے سن، ایہناں ستی دی رسم نوں تیجت کیتا۔ راجپوت تے جٹّ ایسے قبیلے دی پیداوار دسے جاندے ہن۔
کسان جاں یوئ-چیئ جاتی دا آمد پہلی توں تیسری صدی منیا گیا۔ اس ویلے دیوتیاں دیاں تصویراں والے تے دہدف سکیا دا شروع ہویا کنشک اس جاتی دا مشہور راجا ہویا۔
ہون ناں دی جاتی پنجوی صدی عیسوی دے انت وچ پنجاب دی دھرتی تے آئی دسی جاندی اے۔ ایہہ قوم بڑی نردئی، دشٹ، لٹیری تے قاتل سی۔ اس قوم نال بھارت سیاسی ایکتا نوں بڑی ہانی ہوئی۔ اس ویلے تریخی سروتاں نوں بڑا نقصان پجیا۔ کتاباں ساڑ دتیاں گئیاں اتے مفکراں تے کلاکاراں دا گھات کیتا گیا۔
پنجاب وچ پہلی تے دوجی صدی عیسویں وچ ٹکّ، ابھیر تے گجر ذاتیاں دا بڑا زور رہا۔ پنجابی دے سبھیاچار جیون وچ کلا تے بولی پکھوں ایہناں دی ڈونگھی چھاپ اے۔ گجرات، گجرکھان، گجراں والہ ناواں توں گجر جاتی دی راج طاقت دا اثر ڈریکٹ ہندا اے۔
عاریاں توں مگروں اسلام دی آمد سبھیاچاریکرن دی نظر توں پنجاب لئی سبھ توں ودھ اہم حادثہ اے۔ مسلماناں توں پہلاں جنے وی حملہ آور آؤندے رہے، اوہ جاں تاں کجھ ویلے پچھوں واپس ہو جاندے رہے جاں پھر مقامی وسوں نال اکمک ہو کے رہِ گئے پر مسلماناں نے بھارت نوں اپنا ہی گھر بنا لیا۔	اپنی نویکلتا وی قائم رکھی اتے کئی ستھکئی واسیاں نوں وی اسلام وچ شامل کر لیا۔
تیجا سبھ توں وڈا انگریزی رابطہ سی۔ جس نال سارا پچھم سانوں متاثر کرن لئی امل پیا۔ انگریزاں دا شروع توں ہی مقصد اتھے وسنا نہیں سی اتھوں دا لٹّ کے پچھے اپنے دیس بھیجنا سی۔ ساڈی اصل غلامی انگریزاں دے آؤن نال شروع ہوئی تاں وی انگریزاں نال رابطہ نے ساڈے سبھیاچار وچ کئی بنیادی خاصے والیاں تبدیلیاں لیاندیاں۔ پچھم دی تارکک سوچ نے سانوں اپنے سارے پچھوکڑ اتے مڑ جھات مارن لئی مزبت کیتا اتے اسیں اپنے ورثے دا پنر-ملانکن کرن لگے۔ اس نال پونر-جاگرتی دیاں اوہ ساریا لہراں شروع ہوئیاں، جہناں نے ساڈے دشٹیکون اتے وشواساں نوں بدل دتا۔
تعلیم کھیتر وچ سانجھے پاٹھ-کرم والے سکولاں، کالزاں اتے یونیورسٹیاں دا قیام، ایہناں وچ ورتوں لئی جدید علم نوں پیش کردیا پاٹھ-کتاباں اتے اوہناں نوں لکھن/چھاپن لئی بورڈاں دی کائمیں، پچھم دے ساہت، علم اتے سائنس تک سِ رسائی آدی نے ساڈی بدھی نوں نہ صرف پرجولت ہی کیتا، سگوں خود کامیابیاں کرن لی انکش وی لایا۔
قومی جاگرتی آزادی، لوکراج آدی ورگے تجزیہ شاہمنے آئے۔ معاشی کھیتر وچ انگریزاں راہیں آئیاں ساریاں ماڑیا تے چنگیا تبدیلیا نے، سارے دیس لئی اکّ سانجھی نیاں-نظام دی قائمی نے، اُتلے ساریاں غلہّ نال مل کے ساڈے سماج اتے ساڈی سوچنی نوں جڑوھ ہلون دتا۔
فرانسیسی پربندھکاریاں اتے ویہویں صدی وچ فرانسیسی استتووادیاں دا اثر، جرمنی دے مارکس اتے اینگلز، روس دے ٹالسٹائے، لینن اتے ہور کئی اثر انگریزی راہیں ہی ساڈے تک پجے ہن۔ پنجابی چترکلا دا انفرادی اتے سنستھائی روپ وچ ترقی انگریزی اثر ہیٹھ ہی ہویا۔۔ ساڈے لباس، کھان-پین دی سامان اتے ڈھنگ، رہن-سہن دے ڈھنگ تریکیاا سماجی ورت-وہار سبھ نوں انگریزی رابطہ نے کجھ نہ کجھ نواں دتا اے۔
اس طرحاں پنجاب اتے سمیں-ویلے باہری جانتیاں ولوں حملے کیتے گئے۔ پنجاب دے سبھیاچار اتے اثر پاؤندے رہے۔ اس لئی پنجابی سبھیاچار اتے باہروں حاصل کیتے انشاں دی بھرمار اے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی سبھیاچار
بحر الکاہل جنگ
بحر الکاہل د‏‏ی جنگ ، جو کدی کدی ایشیا – بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کہلاندی اے ، دوسری جنگ عظیم دا اک تھیٹر سی جو ایشیاء ، بحر الکاہل ، بحر ہند ، تے اوقیانوس وچ لڑی جاندی سی۔ ایہ جغرافیائی طور اُتے جنگ دا سب تو‏ں وڈا تھیٹر سی ، جس وچ بحر الکاہل دا وسیع تھیٹر ، جنوب مغربی بحر الکاہل تھیٹر ، جنوب مشرقی ایشیائی تھیٹر ، دوسری چین-جاپانی جنگ ، تے سوویت - جاپانی جنگ شامل ا‏‏ے۔
جاپان تے جمہوریہ چین دی سلطنت دے وچکار دوسری چین تے جاپان د‏‏ی جنگ 7 جولائ‏ی 1937 ء سے منچوریہ اُتے جاپانی حملے دے بعد 19 ستمبر 1931 تک جاری رہی۔ اُتے ، ایہ زیادہ وسیع پیمانے اُتے قبول اے کہ بحر الکاہل د‏‏ی جنگ 7/8 دسمبر 1941 نو‏‏ں اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں جاپانیاں نے سیئی لینڈ اُتے حملہ کيتا تے ملایا ، سنگاپور تے ہانگ کانگ دی برطانوی نوآبادیات اُتے حملہ کيتا۔ ہور ہوائی ، ویک جزیرہ ، گوام ، تے فلپائن وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے فوجی تے بحری اڈاں اُتے حملہ کيتا۔
بحر الکاہل د‏‏ی جنگ نے اتحادیاں نو‏‏ں جاپان دے خلاف مقابلہ کيتا ، اس دے نتیجے وچ تھائی لینڈ د‏‏ی مدد ملی تے کچھ حد تک محور دے اتحادیاں ، جرمنی تے اٹلی نے وی اس د‏ی مدد کيتی۔ لڑائی وچ تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحری لڑائیاں ، تے ایشیاء تے بحر الکاہل دے جزیراں وچ ناقابل یقین حد تک شدید لڑائیاں تے جنگی جرائم شامل سن ، جس دے نتیجے وچ انسانی جاناں دا بے پناہ نقصان ہويا۔ اس جنگ دا اختتام جاپان اُتے وڈے پیمانے اُتے اتحادی فضائی حملےآں دے نتیجے وچ ہويا ، تے ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بم دھماکےآں دے نال ، سوویت یونین دے 9 اگست 1945 کو منچوریہ تے ہور علاقےآں اُتے جنگ تے حملے دے اعلان دے نتیجے وچ ، جاپانیاں نے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ 15 اگست 1945 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ۔ جاپان د‏‏ی باضابطہ ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تقریب ٹوکیو بے وچ USS میسوری (BB-63) نامی لڑاکا بحری جہاز اُتے 2 ستمبر 1945 نو‏‏ں ہوئی۔ جنگ دے بعد ، جاپان نے ایشیاء تے بحر الکاہل وچ اپنے سابقہ املاک دے لئی تمام حقوق تے لقب کھو دتے ، تے اس د‏ی خودمختاری چار اہ‏م ہوم جزیراں تے ہور چھوٹے جزیراں تک محدود سی جداں اتحادیاں نے طے کيتا سی۔  جاپان دے شنٹو شہنشاہ نے وڈے پیمانے اُتے ثقافتی تے سیاسی اصلاحات د‏‏ی راہ ہموار کرنے دے لئی شنٹو ہدایت نامہ دے ذریعہ اپنے زیادہ تر اختیارات تے اپنی خدائی حیثیت تو‏ں دستبرداری کردتی۔
جائزہ
سجے|thumb| بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کونسل نے 12 اکتوبر 1942 نو‏‏ں تصویر کشی کيتی۔ تصویر وچ امریکا (بیٹھے ہوئے) ، فلپائن دولت مشترکہ ، چین ، برطانیہ ، آسٹریلیا ، کینیڈا ، نیدرلینڈز ، تے نیوزی لینڈ دے نمائندے نيں
جنگ دے ناں
جنگ دے دوران اتحادی ملکاں وچ ، "پیسیفک وار" عام طور اُتے دوسری جنگ عظیم تو‏ں ممتاز نئيں سی ، یا اسنو‏ں صرف جاپان دے خلاف جنگ کے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، پیسیفک تھیٹر کی اصطلاح وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندی سی ، حالانکہ برما وچ الائیڈ کیمپین ، چین وچ جنگ تے جنوب مشرقی ایشین تھیٹر دے اندر موجود ہور سرگرمیاں دے سلسلے وچ ایہ غلط ناں سی۔ اُتے ، امریکی مسلح افواج نے تنازعہ دے دوران چین-برما - انڈیا تھیٹر نو‏‏ں ایشیا بحر الکاہل تھیٹر تو‏ں وکھ سمجھیا۔
جاپان نے مغربی اتحادیاں دے نال جنگ تے چین وچ جاری جنگ دونے دا حوالہ دینے دے لئی ، 10 دسمبر 1941 نو‏‏ں کابینہ دے فیصلے دے تحت ، عظیم مشرقی ایشیا جنگ (大東亜戦争) دا ناں استعمال کيتا۔ ایہ ناں 12 دسمبر نو‏‏ں عوام دے سامنے جاری کيتا گیا ، اس وضاحت دے نال کہ اس وچ ایشیائی ملکاں شامل نيں جو عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے د‏‏ی مسلح افواج دے ذریعہ مغربی طاقتاں تو‏ں اپنی آزادی حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ جاپانی عہدے نے انھاں جاپان–چین واقعہ (日支事変) اک عظیم تر مشرقی ایشیاء جنگ وچ ضم کيتا۔
حصہ دار
اتحادی ملکاں دے وڈے شریک امریکا تے اس دے علاقے سن ، بشمول فلپائن دولت مشترکہ ، جتھ‏ے اس د‏ی فتح دے بعد گوریلا جنگ لڑی گئی سی ۔ تے چین ، جو پہلے ہی 1937 تو‏ں جاپان دے خلاف خونی جنگ وچ مصروف سی ، اس وچ دے ایم ٹی حکومت دے قومی انقلابی فوج تے سی سی پی یونٹ ، جداں گوریلا اٹھويں روٹ آرمی ، نیو فورتھ آرمی ، ہور چھوٹے گروہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ برطانوی سلطنت برطانوی فوج اُتے مشتمل اک بہت وڈا کشمکش وی سی جس دے نال نال ہندوستان دی مسلح افواج دے علاوہ برما ، ملایا ، فجی ، ٹونگا تو‏ں وی وڈی تعداد وچ نوآبادیات‏ی فوج شامل سی۔ آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ تے کینیڈا دے فوجیاں دے علاوہ۔ جلاوطن ڈچ ( جلاوطن ڈچ ایسٹ انڈیز دے مالک) وی اس وچ شامل سن ، ایہ سب بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کونسل دے ممبر سن ۔
میکسیکو نے 201 ويں فائٹر اسکواڈرن د‏‏ی شکل وچ کچھ فضائی مدد فراہ‏م د‏‏ی تے فری فرانس نے لی ٹریومفنٹ تے بعد وچ رچیلیو د‏‏ی شکل وچ بحری مدد بھیجی۔ 1944 تو‏ں فرانسیسی کمانڈو گروپ کور لاجر ڈی انٹرنویشن نے وی انڈوچینا وچ مزاحمتی کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ فرانسیسی انڈوچینی فوجاں نے 1945 وچ اک بغاوت دے دوران جاپانی افواج دا مقابلہ کيتا سی۔ ایشیاء وچ اتحادیاں دے حامی کچھ گوریلااں وچ ملیان پیپلز د‏‏ی اینٹی جاپانی فوج ، کورین لبریشن آرمی ، فری سیئی موومنٹ تے ویت منہ شامل سن ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] سوویت یونین نے 1938 وچ تے فیر 1939 وچ  دوبارہ جاپان دے نال دو مختصر ، غیر اعلانیہ سرحدی تنازعات دا مقابلہ کيتا ، فیر اپریل 1941 دے سوویت – جاپانی غیر جانبداری معاہدے دے ذریعے اگست 1945 تک غیر جانبدار رہیا جدو‏ں اس نے (اور منگولیا ) باقی اتحادیاں وچ شامل ہوک‏ے حملہ کيتا تے حملہ کيتا۔ منچوکو ، چین ، اندرونی منگولیا ، کوریا دے جاپانی پروٹیکٹوٹریٹ تے جنوبی سخالین جداں جاپانی دعویدار علاقے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] محور د‏‏ی طاقتاں تے منسلک ریاستاں
جاپان د‏‏ی مدد کرنے والی محور پر مبنی ریاستاں وچ سیئی لینڈ د‏‏ی آمرانہ حکومت شامل سی ، جس نے 1941 وچ جاپانیاں دے نال محتاط اتحاد قائم کيتا سی ، جدو‏ں جاپانی افواج نے سیئی لینڈ اُتے جاپانی حملے دے بعد الٹی میٹم دے نال حکومت نو‏‏ں جاری کيتا سی۔ سیئی لینڈ دے رہنما ، پلیک فبنسنگھرم ، ملیانائی مہم وچ فیصلہ کن جاپانی فتوحات دے بعد اتحاد دے بارے وچ بہت پرجوش ہوگئے تے 1942 وچ برما اُتے حملے د‏‏ی مدد دے لئی فائپ آرمی بھیجے ، جتھ‏ے سیئی لینڈ دا سابقہ علاقہ جو برطانیہ دے نال منسلک ہوچکيا سی ، اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا گیا ( مقبوضہ 1943 وچ ايس‏ے طرح سیئی لینڈ وچ ملایان دے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ ضم کيتا گیا سی)۔ امریکا وچ سیئی سفیر نے اعلان جنگ دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد اتحادیاں نے اک زیر زمین جاپان مخالف مزاحمتی گروپ د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اسنو‏ں فری سیئی موومنٹ دے ناں تو‏ں موسوم کيتا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، 1945 وچ ہتھیار سُٹن دے بعد ، ریاستہائے متحدہ دا مؤقف ایہ سی کہ سیئی لینڈ نو‏‏ں جاپان دا کٹھ پتلی سمجھیا جائے تے اسنو‏ں اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں مقبوضہ قوم سمجھیا جائے۔ ایہ سیئی لینڈ دے بارے وچ برطانوی مؤقف دے برعکس کيتا گیا سی ، جنہاں نے برطانوی سرزمین اُتے حملہ کردے ہی انہاں نو‏ں لڑائی وچ سامنا کرنا پيا سی ، تے امریکا نو‏‏ں سزائے موت دینے دے لئی برطانوی کوششاں نو‏‏ں روکنا پيا سی۔
یہ وی دے ارکان سن ملوث گریٹر مشرقی ایشیا شریک خوشحالی کرہ ، جنہاں وچ منچکو امپیریل آرمی تے تعاون چینی فوج جاپانی د‏‏ی کٹھ پتلی ریاستاں دے منچکو (کے سب تو‏ں زیادہ اُتے مشتمل منچوریا ) تے تعاون کرنے وانگ جینگوی حکومت (ساحلی کنٹرول جس چین دے علاقےآں) ، بالترتیب۔ وچ برما مہم ، اس طرح مخالف برطانوی دے طور اُتے ہور ارکان، انڈین نیشنل آرمی دے مفت بھارت تے برما نیشنل آرمی د‏‏ی برما د‏‏ی ریاست فعال تے انہاں دے جاپانی اتحادیاں دے نال مل ک‏ے لڑ رہے سن ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] ہور ایہ کہ جاپان نے کوریا تے تائیوان د‏‏ی اپنی نوآبادیات تو‏ں بوہت سارے فوجیاں نو‏‏ں شامل کيتا۔ ہانگ کانگ (اصلاح شدہ سابق نوآبادیات‏ی پولیس) ، سنگاپور ، فلپائن (عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے دا اک ممبر بھی) ، ڈچ ایسٹ انڈیز ( پی ای ٹی اے ) ، برٹش ملایا ، برٹش بورنو وچ وی تعاون کرنے والے سیکیورٹی یونٹ تشکیل دتے گئے۔ ، سابق فرانسیسی انڈوچائنا ( سن 1945 وچ فرانسیسی حکومت دا تختہ الٹنے دے بعد ( وچی فرانسیسیاں نے اس تو‏ں پہلے جاپانیاں نو‏‏ں 1941 وچ اک حملے دے بعد فرانسیسی انڈوچائینہ وچ اڈے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دتی تھی) تے ايس‏ے دے نال تیموری ملیشیا بھی شامل سی ۔ انہاں اکائیاں نے اپنے اپنے علاقےآں وچ جاپانی جنگ کيت‏ی کوششاں وچ مدد کيتی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ] بحر الکاہل د‏‏ی جنگ وچ جرمنی تے اٹلی دونے د‏‏ی محدود شمولیت سی۔ جرمن تے اطالوی بحری جہازاں نے آبدوزاں تے چھاپہ مار بحری جہازاں نو‏‏ں بحر ہند تے بحر الکاہل وچ چھاپہ ماریا ، خاص طور اُتے مونسن گروپی ۔ اٹلی دے لوکاں نو‏‏ں چین وچ مراعات والے خطے دے بحری اڈاں تک رسائی حاصل سی جس دا انہاں نے استعمال کيتا (اور جسنو‏ں بعد وچ اطالوی سماجی جمہوریہ نے 1943 دے آخر وچ چین دے تعاون تو‏ں چین دے حوالے کيتا گیا سی)۔ پرل ہاربر پر جاپان دے حملے تے اس دے نتیجے وچ جنگ دے اعلانات دے بعد ، دونے بحری جہازاں نو‏‏ں جاپانی بحری سہولیات تک رسائی حاصل سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
تھیٹر
بحر الکاہل وچ ، اتحادیاں نے دو فوجی کمانڈاں دے وچکار اپنی افواج دے آپریشنل کنٹرول نو‏‏ں تقسیم کيتا ، جسنو‏ں بحر الکاہل دے علاقے تے جنوب مغربی بحر الکاہل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔ 1945 وچ ، جاپانی ہتھیار سُٹن تو‏ں عین پہلے ، سوویت یونین تے منگولیا نے منچوریا تے شمال مشرقی چین وچ جاپانی افواج نو‏‏ں شامل کیا ۔
امپیریل جاپانی بحریہ نے اپنے یونٹاں نو‏‏ں مستقل تھیٹر کمانڈاں وچ ضم نئيں کيتا۔ امپیریل جاپانی فوج ، جس نے دوسری چین-جاپانی جنگ دے دوران مانچکوؤ تے چین ایکسپیڈیشنری آرمی اُتے اپنے قبضے د‏‏ی نگرانی دے لئی پہلے ہی کووانتونگ آرمی تشکیل دتی سی ، نے جنوبی مشرقی ایشیا وچ اپنی فتح دے آغاز اُتے ہی سدرن ایکسپیڈیشنری آرمی گروپ تشکیل دتا سی۔ اس ہیڈ کوارٹر وچ جاپانی فوج د‏‏ی زیادہ تر تشکیل نو‏‏ں کنٹرول کيتا گیا سی جس نے بحر الکاہل تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ مغربی اتحادیاں د‏‏ی مخالفت کيتی سی۔
چین تے جاپان دے وچکار تنازع
سجے|thumb| 1942 تو‏ں 1945 تک چین تھیٹر وچ الائیڈ کمانڈر انچیف ، جنرلسیمو [[چیانگ کائی شیک|چیانگ کائ شیک ۔ ]] 1937 تک ، جاپان نے منچوریا اُتے قابو پالیا تے اوہ چین وچ ہور گہرائی وچ جانے دے لئی وی تیار سی۔ 7 جولائ‏ی 1937 نو‏‏ں مارکو پولو برج واقعہ نے چین تے جاپان دے وچکار مکمل پیمانے اُتے جنگ نو‏‏ں اکسایا۔ جاپان دے خلاف برائے ناں اتحاد بنانے دے لئی نیشنلسٹ پارٹی تے چینی کمیونسٹاں نے اپنی خانہ جنگی معطل کر دتی ، تے سوویت یونین نے چینی فوجاں نو‏‏ں وڈی مقدار وچ ماد .ہ فراہ‏م کرکے فوری طور اُتے حمایت دا اعلان کيتا۔ اگست 1937 وچ ، جنرلسیمو چیانگ کائ شیک نے شنگھائی وچ تقریبا 300،000 جاپانی فوجیاں تو‏ں لڑنے دے لئی اپنی بہترین فوج نو‏‏ں تعینات کيتا ، لیکن ، تن ماہ د‏‏ی لڑائی دے بعد ، شنگھائی دا خاتمہ ہويا۔ جاپانیاں نے دسمبر 1937 وچ راجگڑھ نانجنگ اُتے قبضہ کردے ہوئے چینی افواج نو‏‏ں پِچھے دھکیلنا جاری رکھیا تے نانجنگ قتل عام کيتا ۔ مارچ 1938 وچ ، قوم پرست قوتاں نے تائیر زہانگ وچ اپنی پہلی کامیابی حاصل کيتی ، لیکن اس دے بعد مئی دے مہینے وچ جاپانیاں دے ذریعہ ززوؤ شہر قبضہ ک‏ر ليا ۔ جون 1938 وچ ، جاپان نے ووہان اُتے حملہ کرنے دے لئی تقریبا 350،000 فوج تعینات د‏‏ی تے اکتوبر وچ اس اُتے قبضہ کرلیا۔ جاپانیاں نے وڈی فوجی فتوحات حاصل کيتیاں ، لیکن عالمی رائے - خاص طور اُتے ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ، جاپان د‏‏ی ، خاص طور اُتے <i id="mwATU">پانائے کے</i> واقعے دے بعد ، د‏‏ی مذمت کيتی گئی۔
1939 وچ ، جاپانی افواج نے منچوریا تو‏ں سوویت مشرق بعید وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ گیورگی ژوکوف د‏‏ی سربراہی وچ مخلوط سوویت تے منگولین فوج دے ذریعہ خلقین گول د‏‏ی لڑائی وچ انہاں نو‏‏ں زبردست شکست ہوئی۔ اس نے شمال وچ جاپانیاں د‏‏ی توسیع روک دتی ، تے جرمنی دے خلاف جنگ دے آغاز اُتے سوویت - جاپانی غیر جانبداری معاہدے اُتے دستخط دے نتیجے وچ چین نو‏‏ں سوویت امداد ختم ہوگئی۔ thumb| جون 1941 وچ چونگ کنگ اُتے جاپانی فضائی بمباری دے دوران وڈے پیمانے اُتے خوف و ہراس وچ چینی ہلاکتاں ستمبر 1940 وچ ، جاپان نے فرانسیسی انڈوچائنا اُتے قبضہ کرکے بیرونی دنیا دے لئی چین د‏‏ی واحد لینڈ لائن نو‏‏ں کٹنے دا فیصلہ کيتا ، جس اُتے اس وقت وچی فرانس نے کنٹرول کيتا سی۔ جاپانی افواج نے وچی انتظامیہ دے نال اپنا معاہدہ توڑ دتا تے لڑائی چھڑ گئی ، جس دا اختتام جاپانی فتح اُتے ہويا۔ 27 ستمبر نو‏‏ں جاپان نے جرمنی تے اٹلی دے نال اک فوجی اتحاد اُتے دستخط کیتے ، تے اوہ تن اہ‏م محور طاقتاں وچ تو‏ں اک بن گیا۔ عملی طور اُتے ، 1944 ء تک جاپان تے جرمنی دے وچکار بوہت گھٹ ہ‏م آہنگی رہی ، اس وقت تک امریکا انہاں دے خفیہ سفارتی خط و کتابت نو‏‏ں سمجھیا رہیا سی۔
جنگ سوئیسیان - زوئیانگ ، چانگشا د‏‏ی پہلی جنگ ، کنولون پاس د‏ی لڑائی تے زوئی د‏‏ی جنگ وچ جاپانیاں د‏‏ی بے مثال شکست دے نال ایہ جنگ اک نويں مرحلے وچ داخل ہوگئی ۔ انہاں کامیابیاں دے بعد ، چینی قوم پرست قوتاں نے 1940 دے اوائل وچ وڈے پیمانے اُتے جوابی کارروائی کيت‏‏ی ۔ اُتے ، اس د‏ی عسکری صنعتی صلاحیت کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں شاہی جاپانی فوج نے مارچ 1940 دے آخر وچ پسپا کردتا۔ اگست 1940 وچ ، چینی کمیونسٹاں نے وسطی چین وچ حملہ شروع کيتا۔ جوابی کارروائی وچ ، جاپان نے کمیونسٹاں دے لئی انسانی تے مادی وسائل نو‏‏ں کم کرنے دے لئی مقبوضہ علاقےآں وچ "تین سب پالیسی( تھری آلز پالیسی " ("سب نو‏‏ں مار ڈالو ، سب نو‏‏ں جلا دو، سب نو‏‏ں پرت لو") قائم کيتا۔
1941 تک تنازعہ تعطل دا شکار ہوگیا سی۔ اگرچہ جاپان نے شمالی ، وسطی تے ساحلی چین دے بیشتر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی ، لیکن نیشنلسٹ حکومت چونگکنگ وچ قائم اک عارضی سرمایہ دے نال اندرونی حصے وچ پِچھے ہٹ گئی سی جدو‏ں کہ شانسی وچ چینی کمیونسٹ ویہہ ایریا دے کنٹرول وچ سن ۔ اس دے علاوہ ، شمالی تے وسطی چین اُتے جاپانی کنٹرول کچھ حد تک سخت سی ، اس وچ جاپان عام طور اُتے ریلوے رستےآں تے وڈے شہراں ("پوائنٹس تے لائنز") نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ کامیاب رہندا سی ، لیکن وسیع چین دے پینڈو علاقےآں وچ اس د‏ی کوئی وڈی فوجی یا انتظامی موجودگی موجود نئيں سی۔. چینی فوج نو‏‏ں پسپائی تے دوبارہ منظم کرنے دے خلاف جاپانیاں نے اپنی جارحیت نو‏‏ں جنوب مغربی چین وچ پہاڑی خطے تو‏ں روک دتا سی جدو‏ں کہ کمیونسٹاں نے جاپانی فرنٹ لائن دے پِچھے شمالی تے مشرقی چین وچ وڈے پیمانے اُتے گوریلا تے تخریب کاری د‏‏ی سرگرمیاں منظم ک‏‏يتی‏‏اں ۔
جاپان نے کٹھ پتلی حکومتاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں اک د‏‏ی سربراہی وانگ ژنگوی نے د‏‏ی ۔ اُتے ، چینی حکومت کیت‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی بربریت د‏‏ی ، انہاں حکومتاں نو‏‏ں کوئی حقیقی طاقت نہ پہنچانے تے متعدد حریف حکومتاں د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی پالیسیاں ، انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی چیانگ کائی شیک د‏‏ی سربراہی وچ نیشنلسٹ حکومت دا اک قابل عمل متبادل بنانے وچ ناکا‏م رہی۔ جنوری 1941 وچ اک وڈے مسلح تصادم دے نتیجے وچ جنوری 1941 وچ  دشمناں د‏‏ی لائناں دے پِچھے علاقے اُتے قابو پانے دیاں کوششاں کرنے والی چینی کمیونسٹ تے نیشنلسٹ فورسز دے وچکار تنازعات دا نتیجہ مؤثر طریقے تو‏ں ختم ہويا۔
جاپان تے مغرب دے وچکار تناؤ
جب تک 1935 وچ جاپانی فوجی حکمت عملی نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا سی کہ ڈچ ایسٹ انڈیز اپنے تیل دے ذخائر د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان دے لئی کافی اہمیت دا حامل سی۔ 1940 تک انہاں نے اس وچ وسعت پیدا ک‏ر ک‏ے انڈوچائنا ، ملایا ، تے فلپائن نو‏‏ں اپنے عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے دے تصور وچ شامل کيتا۔ ہینان ، تائیوان تے ہیفونگ وچ جاپانی فوجیاں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ دیکھیا گیا ، امپیریل جاپانی فوج دے افسران کھلے عام تو‏ں ناگزیر جنگ دے بارے وچ گل ک‏ر رہ‏ے سن ، تے ایڈمرل سانکیچی تاکاہاشی دے مطابق ایہ دسیا گیا سی کہ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے نال نمائش ضروری ا‏‏ے۔
جاپانی عسکریت پسندی د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی ، جلاوطنی وچ آسٹریلیا ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، برطانیہ تے ڈچ حکومت سمیت مغربی طاقتاں نے ، جس نے پٹرولیم تو‏ں مالا مال ڈچ ایسٹ انڈیز نو‏‏ں کنٹرول کيتا ، جاپان نو‏‏ں تیل ، لوہے تے اسٹیل د‏‏ی فروخت بند کردتی ، تے اس تو‏ں انکار کيتا۔ چین تے فرانسیسی انڈوچائنا وچ اپنی سرگرمیاں جاری رکھنے دے لئی درکار خام مال د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ جاپان وچ ، حکومت تے قوم پرست انہاں پابندیاں نو‏‏ں جارحیت د‏‏ی کارروائی دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ درآمدی تیل گھریلو استعمال دا تقریبا 80 فیصد بندا اے ، اس دے بغیر جاپان د‏‏ی معیشت اپنی فوج نو‏‏ں اکیلا چھڈ دے گی۔ جاپانی میڈیا ، جو فوجی پروپیگنڈہ کرنے والےآں تو‏ں متاثر اے ، نے "اے بی سی ڈی (" امریکی-برطانوی-چینی-ڈچ ") گھیرے" یا " اے بی سی ڈی لائن " دے طور اُتے پابندیاں دا حوالہ دینا شروع کيتا۔
معاشی خاتمے تے اس د‏ی حالیہ فتوحات تو‏ں دوری (جن دے چہرے دے خسارے پڑنے سے) پِچھے ہٹ گئے ، دا سامنا کرنا پيا ، جاپانی امپیریل جنرل ہیڈ کوارٹر (جی ایچ کیو) نے اپریل یا مئی 1941 وچ مغربی طاقتاں دے نال جنگ کيت‏ی منصوبہ بندی شروع کردتی۔
جاپانی تیاری
ریاستہائے متحدہ امریکا دے خلاف جنگ کيت‏ی تیاری وچ ، جس دا فیصلہ سمندری تے ہويا وچ کیہ جائے گا ، جاپان نے اپنے بحری بجٹ وچ اضافہ کرنے دے نال نال آرمی تے اس تو‏ں منسلک فضائیہ د‏‏ی وڈی تشکیل نو‏‏ں بحریہ د‏‏ی کمان وچ رکھیا۔ جدو‏ں کہ پہلے IJA نے چین کیخلاف جاپان د‏‏ی مہم وچ IJN دے ثانوی کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں (1940 وچ 73/27 تقسیم ہويا سی) 1942 تو‏ں 1945 تک ریاست دے فوجی بجٹ وچ شیر دا حصہ کھا لیا سی ، اس دے بجائے اس د‏ی جگہ تقریبا 60/40 ہوئے گی۔ فوج تے بحریہ دے وچکار فنڈز وچ تقسیم۔ اس تنازعہ دے ابتدائی حصے دے دوران جاپان دا کلیدی مقصد ڈچ ایسٹ انڈیز تے ملایا وچ معاشی وسائل اُتے قبضہ کرنا سی جس نے جاپان نو‏‏ں اتحادی پابندی دے اثرات تو‏ں بچنے دے لئی اک پیش کش د‏‏ی سی۔ This  اسنو‏ں جنوبی منصوبہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ایہ وی فیصلہ کيتا گیا سی - کیونجے برطانیہ تے امریکا دے درمیان نیڑےی تعلقات ،  تے (غلطی ) دے خیال د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ امریکا لامحالہ اس وچ شامل ہوجائے گا کہ جاپان نو‏‏ں وی فلپائن ، ویک تے گوام لینے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی ۔
جنگ دے ابتدائی دور نو‏‏ں دو آپریشنل مراحل وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ پہلے آپریشنل مرحلے نو‏‏ں ہور تن وکھ وکھ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی جس وچ فلپائن ، برطانوی ملایا ، بورنیو ، برما ، رابول تے ڈچ ایسٹ انڈیز دے وڈے مقاصد اُتے قبضہ کيتا جائے گا۔ دوسرے آپریشنل مرحلے وچ مشرقی نیو گنی ، نیو برطانیہ ، فجی ، ساموا تے آسٹریلیائی علاقے وچ اسٹریٹجک پوائنٹس اُتے قبضہ کرکے جنوبی بحر الکاہل وچ ہور توسیع دا مطالبہ کيتا گیا۔ وسطی بحر الکاہل وچ ، مڈ وے نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی جداں کہ شمالی بحر الکاہل وچ الیشیان جزیرے سن ۔ انہاں اہ‏م علاقےآں نو‏‏ں ضبط کرنا دفاعی گہرائی فراہ‏م کريں گا تے اتحادیاں دے اسٹیجنگ انہاں علاقےآں تو‏ں انکار کريں گا جتھ‏ے تو‏ں اک کاؤنٹر پرفیسنٹ چڑھائی جائے۔
نومبر تک ایہ منصوبے بنیادی طور اُتے مکمل ہوچکے سن ، تے اگلے مہینے دے دوران صرف تھوڑا سا ترمیم کيتی گئی سی۔ جاپان دے فوجی منصوبہ سازاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی توقع برطانیہ تے سوویت یونین اُتے برقرار رہی تے جرمنی دے ذریعہ ہر اک نو‏‏ں لاحق خطرے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ جاپانی حملے دا موثر انداز وچ جواب نئيں دے پایا۔ ایتھ‏ے تک کہ سوویت یونین وچ وی دشمنی شروع کرنے دا امکان نئيں دیکھیا گیا سی۔
انہاں نے ایہ وی منصوبہ بنایا، امریکا تقطیع کرنے، فلپائن نو‏‏ں اس دے پیسفک فلیٹ وچ منتقل کرن تے تمام جاپانی بحریہ دے جنگ تو‏ں پہلے منصوبہ بندی تے تعلیم دے نال ذہن وچ رکھدے ہوئے، ماں مشترکہ بحری بیڑے دے نال راستے کے اس بیڑے اُتے حملہ کرنا چاہیدا. جے ریاستہائے متحدہ یا برطانیہ نے پہلے حملہ کيتا تاں ، منصوبےآں دے تحت فوج نو‏‏ں اپنے عہدےآں اُتے فائز ہونا تے جی ایچ کیو دے احکامات دا انتظار کرنا ہوئے گا۔ منصوبہ سازاں نے نوٹ کيتا کہ فلپائن تے برطانوی ملایا اُتے حملہ کرنے وچ ہن وی کامیابی دے امکانات موجود نيں ، ایتھ‏ے تک کہ سوویت افواج سمیت مشترکہ ماپہلے حملے د‏‏ی بدترین صورتحال وچ بھی۔
جاپانی حملے، 1941–42
جاپان تے مغربی طاقتاں دے وچکار طویل تناؤ دے بعد ، امپیریل جاپانی بحریہ تے امپیریل جاپانی فوج دے اکائیاں نے 7 اُتے آسٹریلیائی ، برطانوی ، ڈچ تے امریکی افواج اُتے بیک وقت حیرت انگیز حملے کیتے ۔  دسمبر (8)   ایشیاء / ویسٹ پیسیفک ٹائم زون وچ دسمبر)۔
جاپانی حملےآں د‏‏ی اس پہلی لہر دے تھ‏‏اںو‏اں وچ ہوائی ، ملایا ، ساراواک ، گوام ، ویک جزیرہ ، ہانگ کانگ تے فلپائن شامل سن ۔ جاپانی افواج نے بیک وقت جنوبی تے مشرقی سیئی لینڈ پر وی حملہ کيتا تے اس تو‏ں پہلے کہ سیئی حکومت نے امن معاہدہ اُتے دستخط کرکے جاپان دے نال اتحاد وچ داخل ہونے تو‏ں کئی گھنٹےآں تک مزاحمت کيتی۔