cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایوا براؤن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:جرمنی گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوک گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:مشہور زنانیاں
صوبہ چیانگ مائی
چیانگ مائی تھائی لینڈ دا اک صوبہ اے ایہ دیس دے اتر وچ اے۔ ایہ تھائی لینڈ دا دوجا وڈا صوبہ اے۔ اسدا راجگڑھ چیانگ مائی شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
شوانڈورف
شوانڈورف جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
بریل
بریل ابھرے ہوئے اکھراں نوں پڑھن دا اک ول اے جہڑا انھےآں لئی بنایا گیا۔ ایہہ حرف چھو کے پڑھے جاندے نیں ۔ اصل چ ایہہ حرف نئیں ہندے بلکہ چھ نقطےآں دی مدد نال حرفاں تے ہندسیاں دی علامتاں بنائیاں جاندیاں نیں ۔ حرف پچھان دا ایہہ ول پیرس دے اک سکول ٹیچر لوئی بریل ( 1809ء - 1852ء ) نے 1834ء چ بنایا۔
ہور ویکھو
گٹھ:فرانس گٹھ:لپی گٹھ:تعلیم
حمد بن عیسی آل خلیفہ
حمد بن عیسی بن سلمان آل خلیفہ (انگریزی: Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa ; عربی:حمد بن عيسى بن سلمان آل خليفة ) بحرین دا پہلا بادشاہ اے (14 فروری 2002ء توں) جدونکہ اس توں پہلے اوہ بحرین دا دوجا امیر (6 مارچ، 1999ء توں) سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بادشاہ گٹھ:بحرین گٹھ:بحرین دے بادشاہ
روئہیمپٹن یونیورسٹی
روئہیمپٹن یونیورسٹی برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
روسٹی
روسٹی اک سوئس کھانا اے آلو نال بنایا جاندا اے۔ تے اینوں ناشتے لئی ورتیا جاندا اے۔
سرساگنج
سرساگنج  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
بایزید دوم
بایزید ثانی (عثمانی ترکی: بايزيد ثانى Bāyezīd-i s ānī, ترکی:II. Bayezid یا II. Beyazıt) (پیدائش: 3 دسمبر 1447ء— وفات: 26 مئی 1512ء)سلطنت عثمانیہ دے اٹھويں حکمران، جو اپنے والد سلطان محمد فاتح دے انتقال دے بعد تخت اُتے بیٹھے۔ انہاں نے 1481ء تو‏ں 1512ء تک حکومت کیت‏‏ی۔
تخت نشینی
سلطان محمد فاتح دے انتقال دے وقت بایزید ثانی ایشیائے کوچک دے صوبے دے گورنر سن جدو‏ں کہ دوسرے صاحبزادے جمشید کریمیا د‏‏ی گورنری اُتے مامور سن ۔ کیونکہ محمد فاتح نے کسی نو‏‏ں جانشین نامزد نئيں کیتا سی اس لئی محل دے مقتدر حلفےآں وچ اپنی مرضی دے شہنشاہ د‏‏ی تقرری د‏‏ی کھِچیا تانی شروع ہو گئی۔ صدر اعظم محمد پاشا جمشید دا حامی سی اس لئی محمد فاتح د‏‏ی وفات د‏‏ی خبر نو‏‏ں بایزید تو‏ں مخفی رکھیا لیکن اسی دوران شہر وچ ہنگامہ آرائی ہو گئی تے ینی چری نے سازشی منصوبے دا علم ہُندے ہی محمد پاشا نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اسحاق پاشا نو‏‏ں نواں صدر اعظم مقرر کرنے دے بعد بایزید دے حامیاں نے با آسانی ینی چری د‏‏ی حمایت حاصل کر لئی تے بایزید دے سلطان ہونے دا اعلبن ک‏ے دتا۔ باپ دے انتقال د‏‏ی خبر سندے ہی بایزید اماسیہ تو‏ں قسطنطنیہ پہنچ گیا جتھ‏ے پہنچدے ہی ینی چری نے تنخواہاں وچ اضافے تے انعامات دا مطالبہ کر دتا جس نو‏‏ں تسلیم کرنے دے وعدے دے بعد 1481ء وچ اسنو‏ں تخت اُتے بٹھا دتا گیا۔ بایزید نے ینی چری نو‏‏ں انعام و اکرام تو‏ں نوازیا جس تو‏ں سلطنت عثمانیہ وچ رسم بد چل پئی جو اگلے تن سو سال تک (ینی چری دے خاتمے تک) بدستور قائم رہی تے ینی چری دے فوجی منہ زور ہُندے چلے گئے۔ ہر سلطان د‏‏ی تخت نشینی اُتے اوہ انعامات تے تنخواہاں وچ اضافے دا مطالبہ کردے تے منظور نہ کرنے د‏‏ی صورت وچ قتل تک د‏‏ی دھمکی دے دیندے۔ بایزید نے انہاں دا مطالبہ تسلیم ک‏ر ک‏ے ابتدا ہی تو‏ں ظاہر کر دتا کہ اوہ اپنے باپ د‏‏ی طرح قوی تے رعب و دبدبے والا سلطان نئيں۔
بغاوت
بایزید نو‏‏ں تخت نشین ہونے دے بعد سب تو‏ں پہلے اپنے بھائی جمشید د‏‏ی بغاوت دا سامنا کرنا پيا کیونکہ جمشید دا کہنا سی کہ کیونکہ والد نے کسی نو‏‏ں جانشاں نامزد نئيں کیتا اس لئی سلطنت اُتے حکمرانی اکیلے بایزید دا حق نئيں۔ اس لئی جمشید نے ایشیائی مقبوضات اُتے بایزید تے یورپی مقبوضات اُتے اپنی حکومت کیت‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی جسنو‏ں بایزید نے مسترد کر دتا جس اُتے جمشید نے علم بغاوت بلند کر دتا۔ کیونکہ جمشید جاندا سی کہ محمد فاتح نے "قتل برادران" دے جس خوناں قانون نو‏‏ں آئین سلطنت دا حصہ بنایا اے بایزید اس اُتے ضرور عمل کريں گا تے اطاعت قبول کرنے دے باوجود اس تو‏ں باز نہ آئے گا۔
بایزید نے سلطنت د‏‏ی تقسیم تو‏ں انکار دے باوجود جمشید نو‏‏ں اہل و عیال دے نال بیت المقدس وچ سکونت اختیار کرنے تے کریمیا د‏‏ی آمدنی دا اک حصہ عطا کرنے د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی جسنو‏ں جمشید نے ٹھکرادتا تے نتیجتاً 1481ء وچ دونے دے درمیان جنگ چھڑ گئی۔
غداری دے باعث جنگ وچ جمشید نو‏‏ں شکست ہو گئی تے اوہ مصر بھج کھڑا ہويا جتھ‏ے مملوک سلطان نے اسنو‏ں عزت و احترام دے نال اپنا مہمان بنایا۔ سلطان نے نہ صرف اسنو‏ں پناہ دتی بلکہ فوجی و مالی امداد وی د‏‏ی جس دے بعد جمشید نے ایشیائے کوچک دے جنوب مغربی حصے تو‏ں سلطنت عثمانیہ اُتے چڑھائی کر دتی تے 1482ء وچ دونے بھائی اک مرتبہ فیر مد مقابل آ گئے۔ لیکن ایشیائے کوچک دے سرداراں دے عدم تعاون دے باعث اسنو‏ں اک مرتبہ فیر شکست دا منہ دیکھنا پيا تے اس مرتبہ شکست کھا کر مصر جانے وچ شرم آڑے آ گئی تے جمشید نے اس مرتبہ مسیحیاں نال رابطہ کیتا تے روڈس وچ داخلے د‏‏ی اجازت چاہی تے اک معاہدے دے تحت روڈس پہنچ گیا جتھ‏ے دے عیار مسیحی حکمران نے اک طرف اس تو‏ں ایہ معاہدہ کیتا کہ اوہ بایزید دے خلاف حق دلانے دے لئی اس د‏ی مدد کريں گا تے دوسری جانب بایزید نو‏‏ں لکھوا بھیجیا کہ جمشید د‏‏ی نظر بندی دے لئی سالانہ 45 ہزار دوکات دتے جان جس اُتے بایزید رضامند ہو گیا تے اس طرح جمشید بظاہر پناہ تے حقیقتاً قید وچ سی ۔ روڈس دے حکمران ڈی آبوسن د‏‏ی عیاری دا اندازہ اس گل تو‏ں وی لگایا جا سکدا اے کہ بایزید تو‏ں رقم بٹورنے دے نال نال اس نے مصر وچ جمشید د‏‏ی والدہ نو‏‏ں وی لکھوا بھیجیا کہ سالانہ ڈيڑھ لکھ بھیجتی رہوئے گی تاں جمشید زندہ رہے گا بصورت ہور قتل کر دتا جائے گا۔ اس طرح اس "نظر بند" شہزادے نو‏‏ں نیس، فرانس تے بعد وچ وکھ وکھ تھانواں اُتے پہنچایا گیا۔ ڈی آبوسن "سونے د‏‏ی چڑیا" نو‏‏ں کھونا نئيں چاہندا سی جدو‏ں کہ یورپی طاقتاں اسنو‏ں بایزید دے خلاف استعمال کرنا چاہندی سن تاکہ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں کمزور کیتا جا سک‏‏ے۔ آخر کار شاہ فرانس چارلس پنجم نے جمشید نو‏‏ں حاصل کیتا تے بطور ضمانت روم بھیج دتا۔ جتھ‏ے و پوپ انوسینٹ ہفتم د‏‏ی نظر بندی وچ منتقل ہو گیا۔ بایزید جمشید د‏‏ی نگرانی دے لئی پوپ نو‏‏ں 40 ہزار دوکات سالانہ ارسال کردا سی ۔ پوپ دے انتقال دے بعد روم نے تن لکھ دوکات دے عوض شہزادہ دے قتل دا سودا کرنا چاہیا لیکن حالے اس معاملے اُتے گل اگے ہی نہ بڑھی سی کہ فرانس نے اٹلی اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے پوپ 40 ہزار دوکات د‏‏ی رقم تو‏ں وی ہتھ دھو بیٹھیا۔
بالآخر 36 سال د‏‏ی عمر وچ اک سازش دے ذریعے اسنو‏ں زہر دے ک‏ے قتل کر دتا گیا تے ایويں 13 سالہ قید و نظر بندی دے بعد جمشید دا انتقال ہو گیا۔ بایزید نے اس د‏ی لاش منگوا کر بروصہ وچ دفن کيتی۔
خارجی حکمت عملی
بایزید II اک عثمانی ترک سلطان سی۔
اٹلی وچ شکست
سلطان فاتح دے آخری ایام وچ ترک افواج اٹلی دے ساحلاں اُتے اتراں سن تے ساحلی شہر اوٹرانٹو اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ لیکن بایزید د‏‏ی جانب تو‏ں اہ‏م ترین سپہ سالار احمد کرک پاشا نو‏‏ں واپس بلانے تے اٹلی د‏‏ی مہم وچ امداد نہ دینے دے ناقص فیصلےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں جلد ہی ایہ قبضہ ختم ہو گیا۔ اس طرح بایزید د‏‏ی ناقص حکمت عملی تو‏ں سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں بہت نقصان ہويا تے محمد فاتح د‏‏ی جانب تو‏ں فتح اٹلی دا جو دروازہ کھلا سی اوہ ہمیشہ دے لئی بند ہو گیا۔
فتوحات
ہرزیگووینا عثمانی سلطنت د‏‏ی باجگذار ریاست سی جس نے محمد فاتح دے دور وچ باجگذاری اختیار کيتی لیکن بایزید نے اسنو‏ں مکمل فتح ک‏ر ک‏ے سلطنت عثمانیہ دا حصہ بنایا۔ ہنگری تے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جھڑپاں دا سلسلہ جاری رہیا لیکن فتح د‏‏ی نوبت نہ آ سکی تے بالآخر صلح ہو گئی۔ بایزید دے دور وچ بحری معرکے وی ہوئے تے 1498ء وچ وینس تو‏ں ہونے والی جنگ وچ ترکاں نے تن قلعے فتح کیتے۔ اسی دور وچ روس دا سفیر پہلی بار قسطنطنیہ آیا لیکن غرور و تکبر دا جو سبق اسنو‏ں زار روس نے پڑھا کر بھیجیا سی اس اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ سفارت ناکا‏م ہو گئی۔ بایزید دے دور وچ ہی ترکی تے مصر د‏‏ی دشمنی دا آغاز ہويا۔ جدو‏ں کہ مشرقی سمت ایران وچ صفوی حکومت دے قیام دے نال ہی سلطنت عثمانیہ دا اک نواں حریف پیدا ہو گیا۔
سقوط غرناطہ
بایزید نے ہی سقوط غرناطہ دے بعد اوتھ‏ے تو‏ں کڈے گئے مسلماناں تے یہودیاں نو‏‏ں بچانے دے لئی کمال رئیس د‏‏ی زیر قیادت کئی بحری مہمات بھیجاں جنہاں نے ہزاراں مسلماناں تے یہودیاں د‏‏یاں جاناں بچائاں۔
معزولی
thumb|بایزید دوم تے [[سلیم اول|سلیم میدان جنگ وچ ]] بایزید دا عہد حکومت خانہ جنگی تو‏ں شروع ہويا تے اس دا خاتمہ وی خانہ جنگی اُتے ہی رہیا۔ اول الذکر وچ حکومت دے لئی اوہ تے اس دا بھائی جمشید مدمقابل رہے تے دور اختتام اُتے اس دے بیٹےآں دے درمیان جنگ چھڑ گئی۔ بایزید دے تن بیٹے سن تے جانشینی دے لئی اس د‏ی نظر انتخاب دوسرے بیٹے احمد اُتے سی لیکن چھوٹا بیٹا سلیم فوجی قابلیت دا حامل سی تے فوج وچ مقبولیت وی رکھدا سی ۔ احمد د‏‏ی طرف باپ دا رحجان دیکھ ک‏ے سلیم طرابزون تو‏ں قسطنطنیہ روانہ ہويا۔ بایزید نے سلیم د‏‏ی آمد دا علم ہونے اُتے اسنو‏ں واپس جانے دا حکم دتا لیکن طاقت دے نشے وچ چور سلیم جنگ دے لئی تیار ہو گیا۔ باپ بیٹے وچ جنگ ہوئی تے سلیم شکست کھا گیا۔ اوہ کریمیا چلا گیا جتھ‏ے اس دا سسر فرمانروا سی ۔ اس د‏ی مدد تو‏ں دوبارہ قسطنطنیہ آیا تے فوج د‏‏ی مدد حاصل کيتی جس نے بایزید تو‏ں سلیم دے حق وچ دستبرداری دا مطالبہ کر دتا۔
وفات
thumb|بایزید دوم دا مقبرہ فوج دا رحجان دیکھ ک‏ے بایزید نے 1512ء وچ سلیم دے حق وچ دستبردار ہونے دا فیصلہ کر دتا تے تخت چھڈ دتا۔ زندگی دے بقیہ ایام اس نے ایشیائے کوچک وچ گذارنے د‏‏ی خواہش لے ک‏ے سفر دا آغاز کیتا لیکن اوتھ‏ے تک ہی نہ پہنچ سکیا تے تن دن بعد انتقال کر گئے۔ انہاں نو‏ں استنبول وچ بایزید مسجد دے پہلو وچ دفن کیتا گیا۔
بارلے جوڑ
گٹھ:1447 دے جم گٹھ:1512 دیاں موتاں گٹھ:پندرہويں صدی دے خلفاء گٹھ:پندرہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:ترکی وچ تدفین گٹھ:سلاطین عثمانیہ گٹھ:سولہويں صدی دے عثمانی سلطان گٹھ:عثمانیہ خاندان گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں گٹھ:تخت تو‏ں دستبردار شاہی حکمران گٹھ:ترک سلطان گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک
چک 35 جی ڈی
چک 35 جی ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ،جہڑا  گوگیرہ برانچ نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر باری دوآب دے سجے پاسےاوں نکلن آلی پہلی شاخ نہر ، گوگیرہ برانچ نہر پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال جی ڈی(GD=Gogera Disty) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ وس رہیا اے  ۔
محمد VI مراکشی
thumb|محمد ششم شاہ مراکش
محمد چھیواں (عربی: محمد السادس) مراکش دا موجودہ بادشاہ اے۔ اوہ 1963 میں پیدا ہوئیا تے جولائی 1999 توں تخت سلطنت اتے بیٹھیا اے۔ اوہ خاندان علویہ دا 18 واں حکمران اس جو 1666 توں مراکش اتے حکمران اے۔ مراکشی آئین دے تحت اسنوں امیر المؤمنین دا لقب وی حاصل اے۔
وہ رباط میں پیدا ہوا تھا جو اپنی بیوی سے شاہ حسن ثانی کے مرد بچوں میں سب سے بڑا تھا۔ اچھی ساس، لہذا، وہ اپنی پیدائش کے بعد سے ہی تخت اور ولی عہد کے واضح وارث تھے، جیسا کہ آئین میں درج ہے، اس نے اپنی تعلیم کا آغاز چار سال کی عمر میں شاہی محل سے منسلک قرآنی مصنفین سے کیا جب کہ اس نے اسے بیرون ملک مکمل کیا۔ فرانسیسی یونیورسٹی (Nice Sophia Antipolis) سے آنرز کے ساتھ قانون میں ڈاکٹریٹ کی ڈگری حاصل کی۔
شاہ محمد ششم علوی خاندان کا ایک رکن ہے جس کا سلسلہ نسب حسن بن علی بن ابی طالب سے ملتا ہے، جس نے 1666 عیسوی سے مراکش پر حکومت کی ہے۔ بن الحسین، اردن کے بادشاہ، اور شاہ حماد بن عیسیٰ الخلیفہ، بحرین کے بادشاہ. 2009 میں شائع ہونے والی اور بین الاقوامی محققین اور ماہرین کی نگرانی میں شائع ہونے والی ایک تحقیق کے مطابق شاہ محمد ششم کا شمار دنیا کی پچاس بااثر اسلامی شخصیات میں ہوتا ہے۔ شاہ محمد ششم نے یورپی مراکش تعاون پر ایک کتاب اور متعدد مضامین شائع کیے ہیں، اور وہ فرانسیسی، ہسپانوی اور انگریزی میں روانی (عربی کے علاوہ) ہیں۔
اس کے تخت پر چڑھنے کے بعد سے؛ شاہ محمد ششم نے بڑی اصلاحات کی قیادت کی جس میں گہری اور ساختی تبدیلیاں آئیں جن میں اقتصادی، سماجی، مذہبی اور قانونی زندگی کے مختلف پہلو شامل تھے، جن کا مقصد جمہوریت کو مستحکم کرنا، قانون کی ریاست اور جدیدیت کی تعمیر، اور انسانی حقوق کو فروغ دینا تھا۔ شاہ محمد ششم نے مراکش میں انتظامی نظام کو جدید بنانے کے لیے مضبوط اشارے دیے، جب انھوں نے کچھ سیاسی قیدیوں کی رہائی کا حکم دیا، اور ان لوگوں کو معاوضہ دینے کے لیے ایک مفاہمتی منصوبہ شروع کیا جسے (لیڈ کے سال) کے نام سے جانا جاتا تھا۔ اپنی حکمرانی کے پہلے سالوں کے دوران، انہوں نے تعلیم اور خواتین کے امور کی ترقی کو بہت اہمیت دی، جس کا باضابطہ طور پر اعلان اس وقت کیا گیا جب انہوں نے 2004 میں نئے عائلی قانون کی منظوری دی، یہ ایک ایسا قانون ہے جو خاندان کے اندر خواتین کے کردار کو مضبوط کرتا ہے اور انہیں نئے حقوق فراہم کرتا ہے۔ حقوق
محمد ششم کے دور کی خصوصیات میں سے جو خصوصیات ہیں، ان میں ماضی کا صفحہ پلٹنا، عبوری انصاف کے تجربے کو کامیاب بنانا، تمام سطحوں اور سطحوں پر جامع ترقی حاصل کرنا، اور کل ان کے دور حکومت میں مراکش ایک ممتاز مقام پر فائز ہے۔ بین الاقوامی اور مراکش کی سطحوں پر، جیسا کہ یہ ایک جدید جمہوری سماجی منصوبے کو قائم کرنے اور حقیقی کامیابیاں حاصل کرنے میں کامیاب رہا۔
2011 میں، مراکش میں عوامی مظاہروں کی ایک مہم شروع کی گئی تھی، جس کی قیادت 20 فروری کی تحریک نے کی تھی، جو 2011 کے اوائل میں مشرق وسطیٰ اور شمالی افریقہ میں پھوٹنے والی مظاہروں کی زبردست لہر، خاص طور پر تیونس کے انقلاب اور مصر کے 25 جنوری کے انقلاب سے متاثر تھی۔ جس نے تیونس کے صدر زین العابدین بن علی اور مصری صدر حسنی مبارک کا تختہ الٹ دیا۔مظاہرین نے سیاسی اصلاحات کا مطالبہ کیا۔اقتصادی اور سماجی، شاہ محمد ششم نے مظاہرین کے مطالبات کا جواب دیتے ہوئے بڑی اصلاحات کا وعدہ کیا، جن میں آزادی اظہار کی آئینی ضمانتیں شامل ہیں۔ خواتین کے لیے مساوات، اور عدلیہ کی آزادی، یہ تخت اور عوام کے درمیان ایک نیا تاریخی معاہدہ ہے۔
شاہ محمد ششم نے اپنی براہ راست قیادت اور نگرانی میں بہت سے بڑے اقتصادی منصوبے شروع کیے، چاہے بنیادی ڈھانچے کے منصوبے ہوں (سڑکیں، بندرگاہیں، ہوائی اڈے، تیز رفتار ریل...)، یا سٹریٹجک شعبوں جیسے زراعت، صنعت اور متبادل توانائیوں کو فروغ دینے کے پروگرام۔ شاہ محمد ششم نے مملکت کے اصل تشخص کو مستحکم کرتے ہوئے مراکش کی نظریاتی بنیادوں کو برقرار رکھنے کے لیے مذہبی میدان میں اصلاحات کا ایک اقدام بھی شروع کیا، جس میں توازن، اعتدال اور رواداری کی خصوصیت ہے۔ سپریم کونسل آف اسکالرز اور اہل اماموں کی تنظیم نو کے ذریعے مذہبی میدان کی تجدید کے لیے کثیر جہتی حکمت عملی۔
2002 میں شاہ محمد ششم نے سلمیٰ بینانی سے شادی کی اور ان کے دو بیٹے تھے: شہزادہ مولائے الحسن، مراکش کی بادشاہی کے ولی عہد، اور شہزادی خدیجہ۔ قابل ذکر ہے کہ وہ کاروں اور فارمولا ون ریسنگ کے لیے اپنے خاص شوق کے علاوہ جیٹ اسکیئنگ، دوڑ اور گھڑ سواری جیسے کئی کھیلوں اور مشاغل کی مشق کرتا ہے، جس کی مشق وہ بچپن سے کر رہا ہے۔ شاہ محمد ششم کو پارلیمانی اداروں اور بین الاقوامی اور غیر سرکاری تنظیموں کی طرف سے بہت سے باوقار اعزازات اور تمغوں سے نوازا گیا ہے، جن میں سب سے مشہور بادشاہوں، صدور اور سینئر سیاستدانوں کی فہرست میں سے دنیا کی بااثر ترین شخصیات کے لیے تمغہ امتیاز ہے۔ ، اور سابق امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ کی طرف سے فرسٹ ڈگری کا آرڈر آف میرٹ، (ابوبکر) کے ہار کے علاوہ الصدیق)، جو انہیں عرب ہلال احمر اور ریڈ کراس سوسائٹیز کی طرف سے دیا گیا تھا، جن پر غور کیا جاتا ہے۔ انسانی ہمدردی اور خیراتی کاموں میں شاہ محمد ششم کے کردار اور ضرورت مند گروپوں کے ساتھ ان کی یکجہتی کے اعتراف میں تنظیم کا سب سے بڑا اعزاز۔
ذرائع
گٹھ:مراکش گٹھ:بادشاہ گٹھ:مسلم بادشاہ گٹھ:مراکش دے بادشاہ
بوآ:تریخ اسلام
{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#cef6d8; border-style:solid; border-width:2px; border-color: #afbfb8;"
More anniversaries...
گٹھ:بوآ اسلام اسلام * گٹھ:بوآ گٹھ:بوہے
سائنسی قیامت
سورج سمیت سارے تارےآں چ موجود مادہ دی مقدار دا وڈا حصہ ہائیڈروجن تے مشتمل اے ۔ ہائیڈروجن دے مسلسل خودکار ایٹمی دھماکےآں نال بوہت زیادہ روشنی تے حرارت نکلدی اے جس نال سورج چمکدا نظر آندا اے ۔ ایٹمی دھماکےآں دا ایہہ عمل ہائیڈروجن نوں ہیلیئم چ تبدیل کردا چلا جاندا اے ۔ ساڈے سورج چ حالے اینا ایندھن موجود اے کہ اوہ ہور ساڈھے 4 ارب سال روشن رہ سکدا اے ۔
سورج دی موت تے قیامت دا ہونا
جدوں ساڈے سورج دے مرکز چ موجود 10 فیصد ہائیڈروجن نیوکلیئر فیوژن دے عمل توں لنگھ کے ہیلیئم چ تبدیل ہو جائے گی تے سورج دا مرکز اپنے بے پناہ دباء دی وجہ توں ہور سکڑ جائے گا تے اسدا درجہ حرارت بے پناہ حد تک ودھ جائے گا ۔ اینج ہون نال ہیلئم وی جلنا شروع ہو جائے گئی جس نال کاربن پیدا ہو کے سورج دے مرکز چ جمع ہون لگے گی ۔ ہائیڈروجن تے ہیلیئم دے جلن دا ایہہ دوہرا عمل سورج چ بوہت ودھ حرارت پیدا کر دے گا جس نال زوردار دھماکےآں نال سورج دی باہرلی سطح پھل جائے تے اس دے مگروں پھلی ہوئی سطح دا درجہ حرارت وی نسبتا گھٹ ہو جائے گا ۔
کسے وی ستارے دا پھل کے اپنی اصلی جسامت توں کئی گنا ودھ جان نوں فلکیاتی سائنس دی اصطلاح چ لال دیو (سرخ ضخام)(red gaint) دا ناں دتا جاندا اے ۔ ساڈا سورج جدوں لال دیو چ تبدیل ہوئے گا تے اوہ پھل کے نا صرف عطارد بلکہ زہرہ دے مدار تک آ پہنچے گا ۔ جس نال دونے قریبی سیارے لا محالہ سورج چ ڈگ کے اسدی کمیت دا حصہ بن جان گے ۔ زمین زیادہ فاصلہ ہون پاروں سورج چ ڈگن توں تاں بچ جائے گئی ، پر سورج دا پھل کے زمین دے اینا نیڑے آ جانا زمین دے درجہ حرارت نوں اینا ودھا دے گا ، جس نال کرہ ارض تے واقع کروڑاں ارباں قسماں دا جنتو جیون جھلس کے تباہ ہو جائے گا تے ہر پاسے قیامت چھا جائے گی ۔
اینہاں سائنسی حقیقتاں دی روشنی چ ظاہر ہندا اے کہ زمین تے قیامت گھٹو گھٹ ساڈھے 4 ارب ورہے بعد آئے گی ۔ پر ایہہ وی حقیقت اے کہ کئی سائنسی اندازے غلط وی ثابت ہو چکے نیں تے کئی بدلے وی جا چکے نیں ۔
سورج دا پھل کے زمین دےاینا نیڑے چلے آن نال زمین تے قیامت برپا ہون دے بارے چ تاجدار کائنات صلی اللہ علیہ و آلیہ و سلم توں بوہت ساریاں حدیثاں مروی نیں ۔ نبی آخرالزمان صلی اللہ علیہ و الیہ و سلم نے فرمائیا :
تدني الشمس یوم القیامۃ من الخلق ۔ ( صحیح مسلم جلد:2 صفحہ 384)
ہیٹرینا اوریپینس
ہیٹرینا اوریپینس اڈدی سہنپ دے  ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔ ایہ امریکہ دی واسی اے۔
سائنسی قیامت
سورج دی موت تے قیامت دا ہونا
بولی وٹاندرا : قیامت دے دیہاڑ سورج محلوق دے انتہائی کول آن پہنچے گا ۔
گٹھ:سائنس گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:فلکیات
شوائنفرٹ
شوائنفرٹ جرمنی دے صوبے باویریا دا اک ضلع اے۔
ٹوبھا ٹیک سنگھ
ناں
ایس شہر دا ناں اک لوک سیوک ٹیک سنگھ نال منسوب اے جیہڑے ایتھوں ننگھݨ آلے مسافراں نوں اپݨے ٹوبھے توں پاݨی پلاوندے سی ۔ ٹوبھا پنجابی وچ تالاب نوں کہیا جاندا اے ۔ ٹوبھا تے ٹیک سنگھ مِل کے ایہدا ناں ٹوبھا ٹیک سنگھ بݨ گیا ۔
گٹھ:پنجاب دے شہر گٹھ:لہندے پنجاب دے شہر گٹھ:پاکستان دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:پاکستان دے آباد تھاں گٹھ:پنجاب گٹھ:ضلع ٹوبھا ٹیک سنگھ
کوینمیری یونیورسٹی
گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
گیانی پریتم سنگھ ڈھلون
گیانی پریتم سنگھ ڈھلوں بھارتی دی آزادی دا اک کارکن اتے سکھ مشنری سی۔ اسنے غدر پارٹی دے اک میمبر دے طور تے، بریٹیش بھارتی فوج وچ اسپھل رہی 1915 غدر سازش دی سکیم وچ کردار نبھائیا سی۔ گیانی پریتم سنگھ ڈھلوں، بھارتی آزادی تحریک دے  مشہور سکھ آگوُ اتے انڈین نیشنل آرمی دے پرمکھ میمبر گربخش سنگھ ڈھلوں دا اک قریبی دوست سی۔ اوہ سبھاش چندر بوس دا وی نیڑلا معاون  سی۔ پریتم سنگھ نوں دوجی وڈی لڑائی دے دوران انڈین نیشنل آرمی دے قیام لئی جاپانی تعاون دی منگ کرکے وی اسے وچار نوں مڑ سرجیت کرن لئی وی یاد کیتا جاندا ہے۔ 1942 وچّ اک جہاز حادثے وچّ پریتم سنگھ دی موت ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:غدر پارٹی گٹھ:غدری بابے گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
معاہدہ پیرس (1814)
معاہدہ پیرس ، جس نے 30 مئی 1814 نو‏‏ں دستخط کیتے ، فرانس تے چھیويں اتحاد دے درمیان ، نپولین جنگاں دا حصہ ، چارلس ، کاؤنٹ آف آرٹواس ، تے اتحادیاں دے وچکار 23 اپریل نو‏‏ں دستخط کیتے جانے دے بعد ، ختم ہوئے ۔ معاہدے نے ہاؤس آف بوربن دے تحت فرانس دے لئی سرحداں طے کيتیاں تے ہور ملکاں نو‏‏ں علاقےآں د‏‏ی بحالی کيتی۔ اسنو‏ں کدی کدی پیرس دا پہلا امن وی کہیا جاندا اے ، جداں کہ 1815 وچ اس دے بعد دوسرا پہلا امن سی۔
معاہدے دے فریق
اس معاہدے اُتے 30 مئی 1814 نو‏‏ں دستخط ہوئے سن ، جس تو‏ں پہلے 23 اپریل 1814 نو‏‏ں چارلس ، کاؤنٹ آف آرٹواس تے اتحادیاں دے وچکار امن معادہ اُتے دستخط ہوئے سن ۔ فونٹینبلائو وچ مذاکرات دے نتیجے وچ ، 13 اپریل نو‏‏ں ، نپولین نے شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں دستبردار کردتا سی۔
9 مئی نو‏‏ں ٹلیرینڈ دے وچکار امن مذاکرات دا آغاز ہويا سی ، جس نے فرانس دے جلاوطنی بوربن بادشاہ لوئس چودھواں تے اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں چامونٹ دے اتحادیاں دے نال گل گل د‏‏ی سی۔ معاہدہ پیرس نے فرانس تے برطانیہ ، روس ، آسٹریا تے پروشیا دے وچکار امن قائم کيت‏‏ا ، جنہاں نے مارچ وچ چامونٹ وچ اپنے مشترکہ جنگی مقصد د‏‏ی تعریف کيت‏ی سی ۔ اس معاہدے اُتے پرتگال تے سویڈن نے وی دستخط کیتے سن جدو‏ں کہ اسپین نے جولائ‏ی وچ جلد ہی دستخط کیتے سن ۔  اتحادی جماعتاں نے مشترکہ دستاویز اُتے دستخط نئيں کیتے ، بلکہ اس دے بجائے فرانس دے نال وکھ وکھ معاہداں اُتے عمل کيت‏‏ا جس تو‏ں مخصوص ترامیم د‏‏ی اجازت دتی گئی۔
ویانا کانگریس دے لئی منصوبہ
دشمنیاں دے خاتمے دے علاوہ ، اس معاہدے نے اک حتمی تصفیہ دا اک قطعی مسودہ فراہ‏م کیہ ، جس دے آرٹیکل 32 دے مطابق اگلے دو ماہ دے اندر نپولینی جنگاں دے تمام تنازعات اُتے مشتمل کانگریس وچ اختتام پذیر ہونا سی۔ اس فراہمی دے نتیجے وچ ویانا د‏‏ی کانگریس ستمبر 1814 تے جون 1815 دے وچکار منعقد ہوئی۔
1 جون 1792 د‏‏ی تصدیق کيتی گئی اے 1 دے فرانس د‏‏ی سرحداں، تے اس دے علاوہ وچ ، اوہ برقرار رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی تھی: پہلے تو‏ں ہی پیرس وچ اس گل اُتے اتفاق ابتدائی حالات لوٹائے بوربان بادشاہ د‏‏ی دوبارہ تختنشینی پریشان کرنے دے طور اُتے نئيں تاں فرانس دے لئی اعتدال پسند سن ساربرکن ، سرلوئس ، لینڈو ، مانٹبلئرڈ د‏‏ی کاؤنٹی ، دا حصہ سیوائے نال انیس تے شامبیری وی اوگنان تے Comtat Venaissin دے نال نال جنگ دے دوران حاصل نمونے، دوسری طرف اوہ کئی کالونیاں دینا پيا جدو‏ں کہ.
پیرس وچ پہلے ہی طے شدہ ابتدائی شرائط فرانس دے لئی اعتدال پسند سن تاکہ واپس آنے والے بوربن بادشاہ دے دوبارہ تخت نشینی نو‏‏ں پریشان نہ کرن: 1 جون 1792 وچ فرانس د‏‏ی سرحداں د‏‏ی تصدیق ہوگئی ، تے اس دے علاوہ ، اسنو‏ں ساربرکن ، سرلوئس ، لینڈو ، مانٹبلئرڈ د‏‏ی کاؤنٹی ، دا حصہ سیوائے نال انیکی تے شامبیری دے نال سیوائے دا اک حصہ اس دے نال نال اوگنان تے کامپٹ وینیسین نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی وی اجازت دتی گئی۔اس دے نال نال جنگ دے دوران حاصل کردہ علاقے وی ، جدو‏ں کہ دوسری طرف اسنو‏ں متعدد نوآبادیات سنبھالنا پڑاں۔
اس معاہدے نو‏‏ں پیرس دے دوسرے معاہدے تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی، 20 نومبر 1815 نو‏‏ں ویانا وچ ترمیم کرنے والے معاہداں وچو‏ں اک دے طور اُتے ، 30 مئی 1814 دے معاہدے کو پیرس دا پہلا امن کہیا جاندا ا‏‏ے۔
دوسری قوماں دے علاقے
اس معاہدے نے متعدد ملکاں نو‏‏ں مختلف ملکاں وچ شامل کيت‏‏ا۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ فرانس نے یکم جنوری 1792 نو‏‏ں اپنے تمام علاقےآں نو‏‏ں اپنے پاس رکھ لیا تے جنگ دے دوران برطانیہ تو‏ں کھوئے گئے بوہت سارے علاقےآں اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔ انہاں وچ گوڈیلوپ ( آرٹ IX ) وی شامل سی ، جسنو‏ں برطانیہ نے سویڈن دے حوالے کيت‏‏ا سی جدو‏ں اس نے اتحاد وچ داخلہ لیا سی۔ بدلے وچ ، سویڈن نو‏‏ں 24 ملین فرانک معاوضہ دتا گیا ، جس تو‏ں گواڈیلوپ فنڈ وچ اضافہ ہويا۔ صرف مستثنیات ٹوبیگو ، سینٹ لوسیا ، سیچلس تے ماریشیس سن ، انہاں سب نو‏‏ں برطانوی کنٹرول وچ دے دتا گیا۔ برطانیہ نے مالٹا ( آرٹ VII ) جزیرے اُتے خود مختاری برقرار رکھی۔
اس معاہدہ تو‏ں سینٹو ڈومنگو د‏‏ی سرزمین اسپین واپس مل گئی، جسنو‏ں 1795 وچ باسل دے 1795 ( آرٹ VIII ) وچ فرانس منتقل کردتا گیا سی ۔ اس نے سینٹ ڈومنگو اُتے فرانسیسی خودمختاری نو‏‏ں واضح طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا ، جسنو‏ں ڈیسالائنز نے ہیٹی دے ناں تو‏ں آزاد قرار دتا سی۔ فرانس نے ہیٹی د‏‏ی آزادی نو‏‏ں 1824 تک تسلیم نئيں کيت‏‏ا۔
اس معاہدے نے سوئٹزرلینڈ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں باضابطہ تسلیم کيت‏‏ا ( آرٹ VI )۔
غلام تجارت تے غلامی
اس معاہدے دا مقصد فرانس وچ فرانسیسی غلام تجارت نو‏‏ں ختم کرنا سی لیکن پنج سال د‏‏ی مدت وچ غلامی نئيں ( ایڈیشنل آرٹ)۔ وچ ) فرانس دے علاقے اس مقصد وچ شامل نئيں سن ۔
بعد وچ
معاہدے دے پرامن ارادےآں دے باوجود متعدد طاقتاں نو‏‏ں ، حالے وی فرانسیسی طاقت دے اعادہ ہونے دا خدشہ ا‏‏ے۔ نیدرلینڈ ، جو ہن فرانسیسی سلطنت تو‏ں آزاد ہويا ، نے ہاؤس آف اورنج دے ولیم اول نو‏‏ں انہاں دا شہزادہ ہونے دے لئی کہیا۔ انہاں نے 1813 دے آخر وچ قبول کيت‏‏ا. ایہ پہلا قدم سی جو 1815 وچ ویانا د‏‏ی کانگریس دے دوران ہويا تے اس دے نال ہی نپولین دے ہنڈریڈ ڈےس وی ۔ مارچ 1815 وچ ، نیدرلینڈ د‏‏ی متحدہ بادشاہت تشکیل دتی گئی ، جس نے نچلے ملکاں دے سابقہ علاقے نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا جنہاں اُتے آسٹریا د‏‏ی سلطنت نے نیدرلینڈ دا راج کيت‏‏ا سی ، تے اس دا بادشاہ ولیم اول سی۔ انہاں دا بیٹا ولیم واٹر لو وچ لڑائی وچ شامل ہويا ، جس د‏‏ی لڑائی دا مقام برطانیہ وچ نیدرلینڈ وچ واقع سی۔ اگرچہ ڈچ نے ولیم اول تو‏ں انہاں د‏‏ی درخواست شروع د‏‏ی ، لیکن نپولین جنگاں د‏‏ی عظیم طاقتاں نے فرانس دے نال اس سرحد اُتے اک مضبوط قوم د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی اک خفیہ معاہدہ کيت‏‏ا سی ، اس دے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، لندن دے اٹھ مضامین وچ ، 21 جون 1814 نو‏‏ں دستخط کیتے گئے سن ۔. اس طرح ڈچ دے اس عمل نو‏‏ں برطانیہ تے اس معاہدے دے دوسرے دستخط کنندگان د‏‏ی بھرپور حمایت حاصل سی۔
بہت ساریاں جرمن ریاستاں نو‏‏ں نپولین نے مستحکم کيت‏‏ا سی ، تے 1814 دے معاہدے پیرس دے بعد اس حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھیا سی۔ فرانسیا د‏‏ی سرحد دے نیڑے مغربی جرمنی وچ ، نیدرلینڈ دے ولیم اول دے نال تبادلہ کردے ہوئے ، پروشیا نے اپنا علاقہ حاصل کرلیا۔ اٹلی وچ ، کئی مختلف سیاسی ادارےآں نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مملکت متحدہ دے معاہدے (1801ء–1922ء) گٹھ:پرتگال دے امن معاہدے گٹھ:1814ء دے معاہدے گٹھ:مملکت متحدہ دے امن معاہدے گٹھ:فرانس وچ 1814ء گٹھ:سویڈن دے امن معاہدے گٹھ:روس دے امن معاہدے گٹھ:فرانس دے امن معاہدے گٹھ:آسٹریا دے امن معاہدے
فیروزشاہ دی لڑائی
فیروزشاہ دی لڑائی 21 اتے 22 دسمبر 1845 نوں ایسٹ انڈیا کمپنی اتے سکھ سلطنت وچکار پنجاب دے پنڈ فیروزشاہ وچّ لڑی گئی۔ برطانوی فوج دی اگوائی سر ہیو گف اتے گورنر جنرل سر ہینری ہارڈنگ نے اتے سکھاں دی اگوائی لال سنگھ نے کیتی۔
صوبہ چیانگ رائی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
فیروزشاہ دی لڑائی
اس لڑائی وچّ انگریزاں دی جت ہوئی پر ایہہ لڑائی برطانوی فوج دے اتہاس وچّ سبھ توں اوکھی لڑائی سی۔
صوبہ چیانگ رائی
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
فیروزشاہ دی لڑائی
پٹھبھومی
پہلی اینگلو سکھ جنگ ادوں شروع ہوئی جدوں مہاراجہ رنجیت سنگھ دی موت توں بعد سکھ سلطنت وچّ اراجکتا پھیل گئی۔ انگریز پنجاب تے قبضہ کرنا چاہندے سن۔ سکھ فوج نوں اسدے لیڈراں دوارا حملے لئی اکسایا گیا اتے اوہناں نوں ستلج پار، انگریزاں دے علاقے وچّ، لڑائی لئی بھیجیا گیا۔
صوبہ چیانگ رائی
صوبہ چیانگ رائی تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ چیانگ رائی شہر اے ۔
فیروزشاہ دی لڑائی
حوالے
گٹھ:پہلی اینگلو سکھ جنگ دیاں لڑائیاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھاں دیاں لڑائیاں تے جنگاں
صوبہ چیانگ رائی
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں (قدیم باشندیاں ابوریجین) نوں استعماری نظام نے تباہ کر دتا ، اینہاں دے تریخ چ کئی قتل عام ملدے نیں ۔ آسٹریلیا ج برطانوی استعمار دا آعاز 1788ء چ ہوئیا ۔ اس دا سب توں پہلا اثر تاں ایہہ سی کہ انگریز اپنے نال ایہوجہیاں بیماریاں لے کے گئے جنہاں دے خلاف آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں چ مدافعت نئیں سی ۔ اسدا نتیجہ ایہہ نکلئیا کہ اینہآں دی ادھی آبادی تے خسرہ تے دوجیاں بیماریاں نال ای مر گئی ، پر تریخ دان اس نوں اس وڈے پیمانے تے قتل عام دی پردہ پوشی قرار دیندے نیں جہڑی برطانوی استعمار نے آسٹریلیا چ اختیار کیتی ۔
دوجا وڈا کم جہڑا برطانوی استعمار نے کیتا اوہ پانی دے وسیلےآں تے زرخیز زمین تے قبضہ سی جس دے پاروں آسٹریلیا دے قدیم باشندے بھکھ تے ننگ دا شکار ہو گئے ۔
تیجا طریقہ جہڑا ورتئیا گئیا اوہ ایہہ سی کہ انگریز آکھدے سن کہ اسیں کانگرو دی تھاں انسانی شکار کر دے نی‍ں یعنی قدیم باشندیاں نوں جانواں وانگ شکار کیتا گئیا جس چ یواک ، زنانیاں تے مرد شامل سن ۔ اینہاں دے علاوہ آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا اینا زیادہ قتل عام کیتا گئیا کہ 20ویں صدی دے شروع تک اینہاں دی کل گنتی 2 لکھ توں وی گھٹ رہ گئی ۔
تریخ اپنے آپ نوں دنیا دی مہذب ترین قوم کہلان آلے برطانیہ دے ظلماں تے غیر انسانی سلوکاں نال بھری ہوئی اے پر کسے وی ملک یاں بین القوامی تنظیم نے اینہاں ظلماں تے برطانیہ نوں کدے وی مورد الزام نئیں ٹھہرائیا تے نا ای کدے معافی منگن دی منگ کیتی اے تے دوجے دیساں دے کسے قوم تے نکیاں نکیاں زیادتیاں لئی اس دیس توں اوس قوم توں معافی منگن دی منگ کیتی جاندی اے ۔
آسٹریلیا دے قدیم باشندےآں (ابوریجین) نو‏‏ں استعماری نظام دے آغاز نے تباہ کر دتا۔ انہاں دے تریخ وچ کئی قتلِ عام ملدے ني‏‏‏‏ں۔ آسٹریلیا وچ برطانوی استعمار دا آغاز 1788ء وچ ہويا۔ اس دا سب تو‏ں پہلا اثر تاں ایہ سی کہ انگریز اپنے نال ایسی بیماریاں لے گئے جنہاں دے خلاف آسٹریلیا دے قدیم باشندےآں وچ مدافعت نئيں سی۔ نتیجتاً انہاں قدیم باشندےآں د‏‏ی نصف دے نیڑے آبادی خسرہ تے ہور بیماریاں د‏‏ی نذر ہوئے گئی۔ مگر تریخ دان اسنو‏ں اس قتال د‏‏ی پردہ پوشی قرار دیندے نيں جو برطانوی استعمار نے آسٹریلیا وچ اختیار کيتی۔ دوسرا وڈا کم جو برطانوی استعمار نے کیہ اوہ پانی دے وسائل تے زرخیز زمین اُتے قبضہ سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریلیا دے قدیم باشندے ننگ تے بھکھ دا شکار ہوئے گئے۔ تیسرا طریقہ جو اختیار کیتا گیا اوہ ایہ سی کہ انگریز کہندے سن کہ اسيں کنگرو د‏‏ی جگہ انسانی شکار کردے نيں یعنی قدیم باشندےآں نو‏‏ں جانوراں د‏‏ی طرح شکار کیتا گیا جس وچ مرد، عورتاں تے بچے شامل سن ۔ ان دے علاوہ قدیم باشندےآں دا اس قدر قتلِ عام کیتا گیا کہ ویہويں صدی دے آغاز تک انہاں د‏‏ی کل تعداد دو لکھ تو‏ں کم رہ گئی۔
ہیٹرینا امازونیکا
ہیٹرینا امازونیکا اڈدی سہنپ دے  ٹبر رنگلی اڈدی سہنپ دی اک ونڈ اے۔ ایہ امریکہ دی واسی اے۔
علی وال دی لڑائی
علیوال دی لڑائی 28 جنوری 1846 وچ سکھ سلطنت اتے انگریزاں وچکار علی وال، لدھیانہ دے تھاں تے لڑی گئی۔ اس لڑائی وچ انگریزاں دی اگوائی ہیری سمتھ نے اتے سکھاں دی رنجودھ سنگھ مجیٹھیا نے کیتی سی۔ اس لڑائی وچ انگریزاں دی جت ہوئی اتے ایہہ پہلے پہلی اینگلو سکھ جنگ وچ اک اہم موڑ سی۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1820ء د‏‏ی دہائی
بیتھرسٹ (Bathurst) نامی جگہ دے قتلِ عام وچ ہزاراں قدیم باشندےآں دے خون د‏‏ی ہولی کھیلی گئی۔ فسادات اس قدر ہوئے کہ 1824ء نو‏‏ں مارشل لا نافذ کرنا پئی۔ جس دا اصل مقصد فوجیاں نو‏‏ں ایہ اختیار دینا سی کہ اوہ بلا امتیاز قدیم باشندےآں نو‏‏ں عورتاں تے بچےآں سمیت بغیر کسی قانونی گرفت دے قتل کر سکن۔
علی وال دی لڑائی
پس منظر
پہلی اینگلو سکھ جنگ مہاراجہ رنجیت سنگھ دی موت دے چھ سال بعد شروع ہوئی سی۔ رنجیت سنگھ دی موت توں بعد پنجاب وچ انتشار پھیل گئیا سی اتے انگریزاں نے اپنی سرحد تے فوج دی گنتی ودھاؤنی شروع کر دتی سی۔ جوسٹائل خالصہ فوج نوں حملے لئی اکسایا گیا اتے اوہناں نے اپنے بھروسیہین لیڈراں دی اگوائی وچ ستلج پار انگریزاں تے حملہ کر دتا۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1830ء د‏‏ی دہائی
1830ء وچ کیپٹن ایروین د‏‏ی قیادت وچ مغربی آسٹریلیا وچ سرکاری طور اُتے قتلِ عام کیتا گیا۔ کیپٹن ایروین دے لفظاں سن کہ سانو‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں اپنی برتری جتانی اے، انہاں نو‏ں اپنی اوقات وچ لیا ک‏ے ایہ دکھانا اے کہ اسيں کسی حد تک ردِ عمل دکھا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ فسادات کئی روز جاری رہ‏‏ے۔ اسنو‏ں پہلا سرکاری قتل عام وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
علی وال دی لڑائی
علی وال دی لڑائی
فروز شہر (پھیرو شہر) توں ہار کے سکھ فوج ستلج پار کرکے اپنے علاقے وچ پہنچی اتے اپنی ہار دا بدلہ لین لئی سبھراؤں دے نیڑے تیاری وچ جٹ گئی۔ ادھر انگریز فوج وی فیروزپور دی چھاؤنی وچ اپنی تیاری کرن لگی۔ اسے دوران لدھیانے دے نیڑے بدووال (21 جنوری 1846ء) اتے علی وال (28 جنوری 1846ء) وچ انگریز اتے سکھ فوجاں وچالے دو نکیاں نکیاں لڑائیاں ہوئیاں۔ سکھ فوج دے جرنیل رنجودھ سنگھ مجیٹھیا دے وساہ گھات کارن اتھے وی 28 جنوری 1846ء نوں انگریزاں دی جت ہوئی، بھاویں انگریزاں دے کافی فوجی مارے گئے۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1833-1834ء
پورٹ لینڈ دے ساحل اُتے قدیم باشندےآں تو‏ں ہونی والی جنگ وچ تاریخی طور اُتے سب تو‏ں وڈا قتل عام ہويا۔ سینکڑاں لوکاں د‏‏ی فوج وچو‏ں صرف دو قدیم باشندے بچ گئے۔ وکٹوریہ دے علاقے وچ ہونے والا ایہ قتل انگریزی وچ Convincing Ground Massacre کہلاندا ا‏‏ے۔
علی وال دی لڑائی
علی وال دی لڑائی
علی وال 28 جنوری 1846ء نوں انگریزاں تے سکھاں دیاں فوجاں وچکار بہت بھاری جنگ ہوئی سی جس وچ ہزاراں سکھ فوجیاں نے جاناں واریاں اتے انگریزاں دا وی تکڑا نقصان ہویا سی۔ ایہہ لڑائی پنجاب دیاں دو وڈیاں جنگاں دا حصہ ہن جو اگریزاں اتے سکھاں وچکار ہوئیاں۔ اس جنگ دا پہلا دور 1845–46 وچ ہویا اتے دوسرا دور 1848–49 دوران۔ مارچ 1849ء نوں آخری لڑائی چلیانوالے ہوئی جتھے اگریزاں نے سکھاں نوں ہرا کے پنجاب وچوں سکھ راج دا باقائدہ انت کر دتا اتے پنجاب نوں اپنے ہندوستان دے راج وچ ملا لیا۔ ایہہ لڑائی انگریزاں ولوں ہیری سمتھّ دی اگوائی وچ لڑی گئی سی۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1833-1834ء
1834ء ہی وچ پنجارہ د‏‏ی جنگ وچ ویہہاں باشندےآں نو‏‏ں انگریز فوج نے قتل کیتا اگرچہ اصل تعداد اس تو‏ں کدرے زیادہ سمجھی جاندی ا‏‏ے۔
علی وال دی لڑائی
لڑائی دا مختصر اتہاس
1845 دے شروع توں سارے پنجاب دا ماحول اجیہا سی کہ بہت سارے سکھ فوجیاں وچ لاہور دے سکھ سرداراں خلاف وی عنہ ہی غصہ سی، جنہاں نے اگریزاں نال اندرو-کھاتیو سازشاں کرنیاں شروع کر دتیاں سن جس نال پنجاب وچ سکھاں دے راج نوں خطرہ پیدا ہو گیا سی۔ سکھ فوجیاں دیاں کئی پلٹناں انگریزاں نال ٹکر لین دے روں وچ سن۔ علیوال دی لڑائی توں اک مہینہ پہلاں 24 دسمبر 1845 نوں انگریزاں اتے سکھاں وچالے مدکی اتے پھروجشاہ وچ وڈی جنگ ہو چکی سی۔ ایہناں جنگاں وچ سکھاں تے انگریزاں دا دوہیں پاسیں بہت نقصان ہویا سی پر لڑائی فیصلہ کن نہیں سی۔ کوئی دھر ہاری نہیں سی۔ مدکی پچھوں سکھ فوجیاں دی کمانڈ کھنڈ گئی سی، فوج دا اک حصہ انگریزاں نال ٹکر لے کے ستلج توں پرے دھکنا چاہندا سی۔ سکھ فوجاں دا وڈا حصہ سبھراواں پنڈ کول ستلج دریا اتے بیڑیاں دا پل بناؤن لگا۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1838ء
میال کریک دا قتل عام تے واٹرلو دا قتل عام ہويا۔ اس دے علاوہ بنالا نامی جگہ اُتے ايس‏ے سال اک تیسرا قتل عام ہويا۔ سینکڑاں افراد نو‏‏ں آسٹریلوی زمین اُتے قبضہ دے لئی قتل کیتا گیا۔ اس وچو‏ں صرف میال کریک دے قتل عام دے لئی کچھ لوکاں نو‏‏ں سزا سنائی گئی جو ایسا پہلا واقعہ سی کہ کسی یورپی باشندہ نو‏‏ں سزا ہوئی ہوئے۔
علی وال دی لڑائی
لڑائی دا مختصر اتہاس
سکھ فوجیاں دا اک دستا ہور پنجاہ کو میل اگے ستلج نوں پار کرکے انگریزی راج وچ داخل ہو گیا سی۔ ایہناں فوجاں دی اگوائی رنجودھ سنگھ مجیٹھیا کر رہا سی۔ ایہناں نے 21 جنوری نوں بدووال وچ اگریزاں دا کجھ اصلا کھوہ لیا اتے انگریزاں دا اک افسر اتے کجھ فوجی مار دتے سن۔ سکھ فوجیاں نے بدووال توں پچھوں اگریزاں دی لدھیانے والی چھاؤنی اتے سدھا حملہ کرن دی وجائے پھلور کولوں ستلج تو پل پار کر گئے۔
اتھے رنجودھ سنگھ مجیٹھیا دی فوج وچ ہور ودھیا سکھ لڑاکو وی آ رلے سن۔ پر کمزوری ایہہ سی کہ مجیٹھیا دا ناں تاں ساری فوج تے حکم چلدا سی ناں ہی اسدا انا رعب سی۔ کل ملا کے سکھ پھوجیاں پاس 65 توپاں سن اتے ساری فوج گھوڑ سوار اتے پیادہ سمیت 18,000 دے قریب تے ایہہ سکھ فوجاں تلون گھاٹ دیاں بیڑیاں راہیں علیوال برابر ستلج پار کرکے مورچے بناؤن لگیاں۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1840 تا 1850ء
مشرقی گپسلینڈ، وکٹوریہ آسٹریلیا دے لوکاں نے کچھ عرصہ تک برطانوی قبضہ د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ انہاں نو‏‏ں سزا دینے دے لئی کورانی قبیلہ د‏‏ی نسل نو‏‏ں معدوم کر دتا گیا۔ مرنے والےآں د‏‏ی کل تعداد معلوم نئيں مگر ہزاراں وچ اے تے اک پورا قبیلہ صفحہ ہستی تو‏ں مٹ گیا۔ تمام ثبوت متعصب انگریزاں نے مٹائے تے بہت ساریاں تفصیلات منظرِعام اُتے نئيں آ سکن مگر قتل عام د‏‏ی شدت دا اندازہ اک خط دے مندرجات تو‏ں ہوئے سکدا اے جو 1846ء وچ گپسلینڈ وچ تعینات برطانوی نمائندہ ہنری میرک نے انگلینڈ وچ اپنے رشتہ دار نو‏‏ں لکھیا سی۔ اس نے کہیا
علی وال دی لڑائی
لڑائی دا مختصر اتہاس
ادھر انگریزی پلٹناں وچ 11,000 فوجی ہیری سمتھ دی کمانڈ تھلے 28 جنوری نوں سویرے پڑین پہنچ گئیاں۔ ایہناں وچ ہندوستانی تے گرکھے وی سن جہناں نوں ادوں پوربیے کیہا جاندا سی جو پنجابیاں نال لڑن لئی اگریزاں نے اپنے سپاہی وجوں لیاندے سن۔ پڑین دا پنڈ اچے تھیہ تے بنیا اے جس توں بیٹ دا سارا علاقہ خوب دسدا اے، اگریز فوجاں نے اتھے پوجیشناں لے لئیاں۔ ادھر سکھ فوجیاں نے دریا توں اگے بھوندڑی توں علیوال تک 18,000 سکھ فوجاں تن گئیاں۔
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1840 تا 1850ء
کالے ہن تقریباً خاموش تے معدوم ني‏‏‏‏ں۔ کسی جنگلی جانور دا اج تک ایسا شکار نئيں کیتا گیا جداں انہاں لوکاں کا۔ مرد، عورتاں تے بچے سب نو‏‏ں دیکھدے ہی گولی مار دتی گئی۔ ميں نے اس د‏ی مخالفت کيتی مگر اس د‏ی ہر گل نو‏‏ں مکمل خفیہ رکھیا جاندا اے تے اس د‏ی تفصیل دسنے دا مطلب ہوئے گا کہ مینو‏ں پھانسی اُتے لٹکا دتا جائے۔۔۔۔ جتھ‏ے تک میرا تعلق اے جے ميں کسی کالے نو‏‏ں اپنی بھیڑ ماردے ہوئے پکڑاں تاں وچ اسنو‏ں ایداں دے گولی مار داں گا جداں کسی جنگلی کتے نو‏ں۔ مگر مینو‏ں ایہ گل کدی قابلِ قبول نئيں لگی کہ اسيں انہاں دے خیمےآں وچ وڑ ک‏ے ہر طرف قتل و غارت کر دتیاں۔ ایہ لوک عنقریب ختم ہوئے جاواں گے۔ مینو‏ں مقتولین دا اندازہ نئيں مگر میرے سامنے مرنے والےآں د‏‏ی تعداد 450 تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔
علی وال دی لڑائی
لڑائی دا مختصر اتہاس
28 جنوری دے سویر دے 10 وجے ہیری سمتھ نے اپنے فوجیاں نوں لڑائی دا حکم دتا۔ پہلاں حملہ کھبے توں شروع کیتا، جو سکھ پلٹناں نے گورے اتے ہندوستانی فوجیاں دے کئی حملے پچھاڑے پر لگاتار حملے کرکے اگریز پلٹناں نے سکھ گھوڑ سواراں سی گولائی توڑ دتی، سکھ فوجاں نے انگریزاں نال ہتھو ہتھی لڑائی شروع کر دتی اتے جاناں واریاں۔ ہزاراں سکھ سپاہی شہید ہو گئے۔ اگریزاں دے 151 فوجی مارے گئے اتے کل 413 فوجی پھٹڑ ہوئے۔ لڑائی وچ انگریز افسر لیفٹینینٹ سویٹنبم، سمالپیج اتے ولیئمز وی مارے گئے سن۔ سکھاں دے پورے نقصان دے ویروے کس نے اکٹھے کرنے سن؟
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1840 تا 1850ء
اس قتل دے کھیل د‏‏ی کچھ تفصیل کچھ ایہ اے ان سب دا حوالہ اُتے دے پیٹرک مورگن دے حوالے وچ مل سکدا ا‏‏ے۔ برطانیہ نے کوئی اقدام اٹھانے د‏‏ی بجائے انہاں وچو‏ں بے شمار قتلاں وچ ملوث آنگس میکملن نو‏‏ں قانون ساز اسمبلی دا رکن بنا دتا۔
علی وال دی لڑائی
لڑائی دا مختصر اتہاس
ایہہ لڑائی سکھ جتے سن، پر ایہہ گل اتہاس وچ لکائی گئی اے، کیونکہ نیپولیئن نال لڑن والے فوجیاں نوں سکھاں نے ہرایا سی۔
جنگ دی یادگاری سیخ
یادگاری سیخ جو علیوال اتے گوراہور پنڈ دے مدھ وچّ کھیتاں وچکار کھڑی ہے، ایہہ انگریزاں اتے سکھاں وچالے ہوئی وڈی لڑائی دی نشانی ہے۔ اس جگہ انگریز سرکار ولوں بہت اچی یادگار اساری گئی سی جسنوں علاقہ واسی 'گورے دی سیخ' کیہا کردے سن۔ پر ایہہ لڑائی ادوں علیوال پنڈ نیڑے لڑی گئی سی جس کرکے اتہاس وچّ ایہہ علیوال دی لڑائی وجوں جانی جاندی ہے۔ اس یادگار نیڑلے کئی پنڈ لیہاں، گوراہور، بھرووال کلاں، بھرووال خورد، لڑائی توں پچھوں بجھے ہن، ادوں بھوندڑی، آلیوال، پڑین، گورسیاں اتے کوٹلی ہی مکھ پنڈ سن۔
ایہہ یادگار سیخ 28 جنوری 1846ء نوں ہوئی انگریزاں تے سکھاں دی جنگ وچ شہید ہوئے سکھاں دی یاد وچ پنڈ علیوال سٹیڈیم دے نال بنائی جا رہی اے | اس وچ 40 فٹ اچی مینار، جس اپر کھنڈا صاحب ششوبھت ہووےگا، بچیاں دے کتاباں پڑن لئی اک لائبریری تے جنگ دیاں تصویراں دی پردرشنی لئی وی جگا بنائی گئی اے | اس دی دیکھ ریکھ پنڈ دی کمیٹی بنا کے کیتی جا رہی اے، اس کمیٹی دا نام "سکھ شہیداں" دی یاد رکھیا گیا اے | اس کمیٹی دے پردھان سرپنچ ظاہر سنگھ، خزانچی ہردیو سنگھ تے سرجیت سنگھ، میت پردھان پریتم سنگھ تے بلبیر سنگھ، سیکٹری بگا سنگھ تے صوبیدار جوگندر سنگھ ہن
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
ویہويں صدی دا آغاز
1906ء۔1907ء وچ سفید فام لوکاں نے کیننگ سٹاک روٹ دے لوکاں اُتے شدید ظلم کیتا مثلاً انہاں د‏‏ی عورتاں دے نال جنسی زیادتی کيتی۔ انہاں دے مرداں نو‏‏ں دن دے وقت پانی تلاش کرنے تے کنويں لبھن دے لئی جانوراں د‏‏ی طرح استعمال کیتا تے رات نو‏‏ں انہاں نو‏‏ں درختاں دے نال بنھ دتا جاندا۔ انہاں دے ردِ عمل وچ جدو‏ں چند سفید فام قتل ہوئے جنہاں دا بدلہ لینے دے لئی مقامی باشندےآں نو‏‏ں جانوراں د‏‏ی طرح شکار کیتا گیا۔ مرنے والےآں د‏‏ی تعداد اج تک معلوم نئيں ہوئے سکيتی۔ 1920ء د‏‏ی دہائی تو‏ں پہلے اک گائے نو‏‏ں قتل کرنے یا شکار کرنے دے الزام وچ مقامی باشندےآں دا قتل شروع کیتا گیا۔ بعد وچ اوہ گائے زندہ مل گئی۔ ابتدا وچ ست افراد نو‏‏ں قتل کیتا گیا۔ انہاں نو‏‏ں قتل کرنے والے سفید فام نو‏‏ں گرفتار کیتا گیا مگر چھڈ دتا گیا۔ ایہ واقعہ 30 مارچ 1915ء نو‏‏ں ہويا۔
بعد وچ تریخ داناں نے اس جھوٹھ دا پول کھول دتا کہ اس قتل عام د‏‏ی وجہ اک گائے د‏‏ی چوری یا شکار سی۔ کیتھ ونڈ شٹل نے اپنی کتاب وچ لکھیا کہ اس وچ نہ تاں کسی گائے دا مسئلہ سی نہ ہی کسی عورت دا دخل سی بلکہ ایہ اک قتل عام برائے قتل سی۔ اس دا پول مقامی افراد دے مصوری دے نمونےآں تو‏ں وی کھلدا اے جس وچ سارے واقعے د‏‏ی تصویر کشی کيتی گئی ا‏‏ے۔
علی وال دی لڑائی
باہرلے جوڑ
گٹھ:پہلی اینگلو سکھ جنگ دیاں لڑائیاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:سکھ سلطنت دیاں لڑائیاں تے جنگاں گٹھ:پنجاب دی تریخ گٹھ:سکھاں دیاں لڑائیاں تے جنگاں
آسٹریلیا دے مڈھ واسیاں دا قتل عام
1920ء د‏‏ی دہائی
وارمون مصوری دے نمونےآں (ویکھو) تو‏ں مختلف قتلاں د‏‏ی تفصیل ملدی اے جو 1920ء تو‏ں پہلے یا بعد وچ ہُندے رہ‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں اک تصویر 2007ء د‏‏ی اک نمائش وچ 3،16،000 آسٹریلوی ڈالر وچ فروخت ہوئی۔ انہاں نمونےآں تو‏ں تریخ داناں نے بہت ساریاں معلومات اخذ کيتیاں جو ابتدائی وچ سفید فام لوکاں نے دنیا نو‏‏ں معلوم نہ ہونے دتیاں سن۔ انہاں وچو‏ں کچھ مثالاں درج ذیل نيں:
1924ء
بیڈفورڈ ڈاؤنز دے قتل عام د‏‏ی ابتدا اس گل تو‏ں ہوئی کہ کچھ مقامی افراد نے اک سفید فام شخص دے بیل اُتے تیر چلائے۔ نتیجتاً کیجا (یا گیجا) قبیلے دے کافی افراد نو‏‏ں سفید فام حکومت کیت‏‏ی جیل وچ بند کر دتا گیا۔ انہاں قیدیاں تو‏ں لکڑیاں کٹوانے دا کم لیا گیا تے جدو‏ں ایہ کم ختم ہويا تاں انہاں نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے انہاں دے اجسام نو‏‏ں جلا دتا گیا۔ ۔
1926ء
مئی 1926ء وچ دریائے فارسٹ دے قتل عام وچ جو مشرقی کیمبرلے وچ اے، اک سفید فام دے قتل دے الزام وچ اک مشتبہ ملزم نو‏‏ں پھڑیا گیا تے سزا دتی گئی۔ بعد وچ پتہ چلا کہ پولیس وچ مختلف وقتاں وچ اس مہم وچ 100 تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں بے رحمی تو‏ں قتل کر ڈالیا۔ سرکاری طور اُتے ایہ تعداد پہلے 30 تے بعد وچ 11 دسی گئی۔ تحقیق دے بعد حسبِ معمول فیصلہ ہويا کہ سفید فام لوکاں نو‏‏ں عدم ثبوت د‏‏ی بنا اُتے سزا نئيں دتی جا سکدی۔ کیونجے قتل عام دے بعد اک وی چشم دید گواہ زندہ نہ بچا سی۔
1928ء کونسٹن دا قتل عام
اک ابوریجن نے اک سفید فام اُتے حملہ کیتا تاں جنگ عظیم اول دے اک سابق فوجی نے ايس‏ے وقت 32 مقامی افراد تے کچھ بچےآں نو‏‏ں گولی مار دی۔ انہاں مقامی افراد وچو‏ں صرف اک شخص باقی بچا جس نے ایہ واقعہ دنیا تک پہنچایا تے انہاں د‏‏ی مصوری وی کيتی۔ بعد وچ عدالت نے اس بہیمانہ قتل عام نو‏‏ں جائز قرار دتا حالانکہ کوئی سفید فام شخص قتل نہ ہويا سی۔
1930ء تے اس دے بعد
1932ء تو‏ں 1934ء دے کیلاڈون بے دے بحران وچ دو مقامی باشندےآں نے دو سفید فام افراد نو‏‏ں قتل کیتا کیونجے انہاں د‏‏ی عورتاں دے نال سفید فام افراد نے جنسی زیادتی د‏‏ی سی۔ نتیجتاً یولنگو قبیلہ دے افراد قتل کیتے جانے لگے۔ بعد وچ اس بحران دا حل تلاش کیتا گیا تے مسئلہ نو‏‏ں عدالت وچ حل کر دتا گیا۔ اس کیس نو‏‏ں آسٹریلوی ابوریجین افراد دے نال سفید فام سلوک وچ تبدیلی د‏‏ی علامت کہندے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:آسٹریلیا وچ قتل عام گٹھ:آسٹریلیا گٹھ:تریخ گٹھ:قتل عام
بہاؤ (ناول)
بہاؤ ، پاکستان تو‏ں شائع ہونے والا اردو ناول اے جسنو‏ں اردو دے مشہور و معروف مصنف مستنصر حسین تارڑ تحریر کیتا ا‏‏ے۔
مواد و موضوع
"بہاؤ " وچ اُنہاں دا فن اپنے اوج اُتے نظر آندا اے، پڑھنے والےآں نے خود نو‏‏ں حیرت دے دریا وچ وگدا محسوس کیتا۔ اس ناول دا مضوع وادئ سندھ د‏‏ی رہتل د‏‏ی رہتل ا‏‏ے۔ اِس ناول وچ تارڑ نے تخیل دے زور اُتے اک قدیم رہتل وچ نويں روح پھونک دی۔ "بہاﺅ" وچ اک قدیم دریا سرسوندی دے معدوم تے خشک ہوجانے دا بیان اے، جس تو‏ں پوری رہتل فنا دے گھاٹ اتر جاندی اے ۔
طرز نگارش و بولی
ناول د‏‏ی بولی انتہائی منفرد اے اس وچ سندھی، سنسکرت، براہوی تے سرائیکی بولی دے لفظ جا بجا ملدے نيں جس تو‏ں ناول دا طرزِ تحریر تے اسلوب منفرد ہو جاندا ا‏‏ے۔ “بہاؤ” د‏‏ی طرزِ تحریرو بولی د‏‏ی مثال ملنا مشکل اے، ایہ اک انوکھی تخلیق اے بقول مصنف ایہ اک(Myth ) متھ ا‏‏ے۔ “بہاؤ” وچ مستنصر حسین تارڑ ماہر بشریات(Anthropoligist) نظر آندے نيں۔
ناول د‏‏ی تخلیق و مرکزی خیال
"بہاؤ" د‏‏ی بُنت دے حوالے تو‏ں مستنصر حسین تارڑ کہندے نيں،
مستنصر حسین تارڑ بہاؤ (ناول) د‏‏ی تخلیق و تحقیق دے تجربے نو‏‏ں ایويں بیان کردے نيں،
ناول دا مرکزی کردار
ناول دا سب تو‏ں مضبوط کریکٹر پاروشنی دا اے جس دے بارے وچ کہندے نيں،
مجموعی جائزہ
مستنصر حسین تارڑ دے ناول "بہاؤ" نو‏‏ں بجا طور اُتے اردو دا اک وڈا ناول کہیا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ ناول اک ایسا شاہکار اے جو اپنے اندر صدیاں پرانے جہانِ رنگ و بو نو‏‏ں سُموئے ہوئے ا‏‏ے۔ اس ناول وچ انسان تے زندگی لازم و ملزوم نيں۔ انسان د‏‏ی موجودگی تو‏ں زندگی دے تارو پود نو‏‏ں دوام حاصل ا‏‏ے۔ انسان د‏‏ی رہتل، انسان د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ اس رہتل دا ارتقا آدمی دے دم قدم تو‏ں ا‏‏ے۔ آدم د‏‏ی پہلی رہتل زرعی رہتل سی تے انسان دا اوّل شاہکار مٹی تو‏ں ظروف سازی سی۔ زمانے وچ نشیب و فراز آندے نيں۔ پرانی رہتل د‏‏ی جگہ نويں رہتل لے لیندی ا‏‏ے۔ کھنڈراں د‏‏ی جگہ نويں بستیاں آباد ہو جاندیاں نيں۔ پرانی چیزاں فنا تے نويں چیزاں وچ بقاء پیدا ہو جاندی اے مگر انسان ہر حال وچ باقی رہندا ا‏‏ے۔ ہر طرح دے حالات و حادثات دے باوجود انسان بچ نکلدا ا‏‏ے۔ پرانی رہتل د‏‏ی جگہ نويں رہتل، کھنڈر د‏‏ی جگہ عمارت تے پرانی د‏‏ی جگہ نويں چیز، انہاں سب د‏‏ی تخلیقیت آدمی دے ہونے تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ تے ایہی سب مستنصر حسین تارڑ دے ناول دا مرکزی تھیم اے ۔
اس ناول وچ کرداراں دے ناں تے اُنہاں دے کارمنصب نو‏‏ں وڈی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ پاروشنی (اک دانش ور خاتون)، پکلی (مٹی دے ظروف بنانے والی)، ورچن (اک سیاح)، سمرو (کسان)، مامن ماسا (درویش) گاگری تے چیوہ (میاں، بیوی د‏‏ی علامت)۔ انہاں کرداراں دے ذریعے اس قدیم عہد د‏‏ی معاشرت تے سائیکی نو‏‏ں سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ فیر اس ناول وچ جو اہ‏م ترین گل اے کہ انسان اپنی رہتل و سبھیاچار نو‏‏ں وی مصنوعات دے ذریعے آنے والے لوکاں دے لئی چھڈ جاندا ا‏‏ے۔ "بہاؤ" وچ مستنصر حسین تارڑ نے وی اس واقعہ نو‏‏ں اپنے ناول وچ کسی فلم د‏‏ی طرح فلمایا ا‏‏ے۔ جداں برتناں اُتے اس وقت دا فن کار (پکلی) پُھول تے بیل بُوٹے بناندا اے تاں اس دا مقصد اپنے فن تے رہتل نو‏‏ں آنے والے لوکاں دے لئی محفوظ کرنا ہُندا ا‏‏ے۔ فیر آنے والی نسل(صدیاں بعد) اُنہاں نو‏‏ں اپنے آباء د‏‏ی یادگار سمجھ کر میوزیم وچ سجا دیندی نيں۔
رایل ہالو وے یونیورسٹی
رایل ہالو وے یونیورسٹی برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔
بہاؤ (ناول)
تنقیدی آراء
محمد ساجد بہاؤ دے بارے وچ کہندے نيں:
رایل ہالو وے یونیورسٹی
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں
بہاؤ (ناول)
حوالے
گٹھ:1992ء دے ناول گٹھ:اردو ناول گٹھ:پاکستانی ناول گٹھ:مستنصر حسين تارڑ دے ناول گٹھ:کتاباں
سرسی، اترپردیش
سرسی  بھارت دا اک شہر اے جو بھارتی ریاست اترپردیش چ وس رہیا  اے۔
لوک گنتی
شہر دی کل لوک گنتی 21,373 اے ۔
رقبہ
‎
حوالے
گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:اترپردیش دے شہر
چک 36 جی ڈی
چک 36 جی ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل اوکاڑا دا اک پنڈ اے ،جہڑا  گوگیرہ برانچ نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل اوکاڑا   چ وس رہیا اے  ۔
فتح بیت المقدس
واقعات
4 جولائی 1187ء نوں جنگ حطین وچ زبردست شکست دے بعد مسیحیاں دی مملکت یروشلم کمزور پے گئی تے کئی اہم شخصیتاں صلاح الدین دی قید وچ چلیاں گئیاں ۔ ستمبر دے وسط وچ صلاح الدین نے عکہ، نابلوس، یافہ، سیدون، بیروت تے ہور شہر فتح کرلئے۔ جنگ دے شکست خوردہ مسیحی صور پہنچ گئے۔ جتھے حطین دے معرکے دے شکست خوردہ کئی مسیحی جنگجو وی سن جنہاں وچ بیلین ابیلنی وی شامل سی اس نے اپنے اہل خانہ نوں واپس لانے دے لئی صلاح الدین توں مطالبہ کیتا کہ اوہ اسنوں بیت المقدس جانے دی اجازت دے۔ صلاح الدین نے اس شرط اُتے اجازت دتی کہ اوہ اک دن توں زیادہ قیام نہیں کرے گا لیکن جدوں اوہ اوتھے پہنچا تے ملکہ سبلیا نے اس توں شہر دا دفاع کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے فوج دی کمان سنبھالنے دی ہدایت کیتی۔ بیلین نے اس دا مطالبہ تسلیم کردے ہوئے جنگ دیاں تیاریاں شروع کر دتیاں تے شہر وچ اشیائے خور و نوش تے اسلحے دا ذخیرہ جمع کرنا شروع کر دتا۔
ناکام مذاکرات
صلاح الدین دی زیر قیادت شام تے مصر دی افواج صور دے ناکام محاصرے دے بعد 20 ستمبر 1187ء نوں بیت المقدس پہنچ گئیاں۔
صلاح الدین تے بیلین دے درمیان مذاکرات ہوئے۔ صلاح الدین بغیر خون خرابے دے شہر حاصل کرنا چاہندے سن لیکن شہر دے مسیحیاں نے بغیر لڑے مقدس شہر چھڈن توں انکار کر دتا تے دھمکی دتی کہ اوہ پرامن طور اُتے شہر دشمن دے حوالے کرنے دی بجائے اسنوں تباہ کرنے تے خود مرجانے نوں ترجیح دین گے۔
محاصرہ بیت المقدس
مذاکرات وچ ناکامی اُتے صلاح الدین نے شہر دا محاصرہ کر لیا۔ صلاح الدین دی افواج برج داؤد تے باب دمشق دے سامنے کھڑی ہو گئی تے تیر اندازاں نے حملے دا آغاز کیتا۔ اس دے علااوہ منجنیقاں دے ذریعے شہر اُتے سنگ باری کیتی گئی۔ صلاح الدین دی افواج نے کئی مرتبہ دیواراں توڑنے دی کوشش کیتی لیکن مسیحیاں نے اسنوں ناکام بنادتا۔ 6 روزہ محاصرے دے بعد صلاح الدین نے افواج نوں شہر دے دوسرے حصے دی جانب منتقل کر دتا تے حملہ جبل زیتون دی جانب توں کیتا جانے لگیا۔ 29 ستمبر نوں مسلم افواج شہر دی فصیل دا اک حصہ گرانے وچ کامیاب ہوگئیاں تاہم اوہ فوری طور اُتے شہر وچ داخل نہ ہوئیاں تے دشمن دی عسکری قوت نوں ختم کردیاں رہیاں۔
فتح بیت المقدس
ستمبر دے اختتام اُتے بیلین نے صلاح الدین توں مذاکرات دے دوران ہتھیار سٹ دتے۔ صلاح الدین نے مرداں دے لئی 20، عورتاں دے لئی 10 تے بچیاں دے لئی 5 اشرفیاں دا فدیہ طلب کیتا تے جو لوگ فدیہ نہیں دے سکدے انہاں دا فدیہ سلطان صلاح الدین نے خود ادا کیتا یا انہاں نوں غلام بنالیا گیا۔ بعد ازاں سلطان نے فدیہ دی رقم ہور کم کردے مرداں دے لئی 10، عورتاں دے لئی 5 تے بچیاں دے لئی صرف اک اشرفی مقرر کردتی۔ بیلین نے اس اُتے وی اعتراض کیتا کہ ایہ وی بہت زیادہ اے جس اُتے سلطان نے صرف 30 ہزار اشرفیاں دے بدلے تمام مسیحیاں نوں چھڈن دا اعلان کر دتا۔
دو اکتوبر نوں بیلین نے برج داؤد دی چابیاں سلطان دے حوالے کر دتیاں۔ اس موقع اُتے اعلان کیتا گیا کہ تمام مسیحیاں نوں فدیہ دی ادائیگی دے لئی اک ماہ دا وقت دتا جا رہیا اے جس وچ 50 دن تک دی توسیع کیتی گئی۔
صلاح الدین اک رعایا پرور تے رحم دل بادشاہ سی اس نے غلام بنائے گئے مسیحیاں دا فدیہ خود ادا کرکے انہاںوں رہیا کر دتا۔
صلاح الدین دی رحم دلی
فتح دے بعد سلطان نے مسجد اقصی نوں عرق گلاب توں دھلوایا۔
تیسری صلیبی جنگ
تفصیلی مضمون دے لئی تیسری صلیبی جنگ
فتح بیت المقدس دی خبر یورپ دے مسیحیاں اُتے بجلی بن کے ڈگی جس دے جواب وچ انہاں نے تیسری صلیبی جنگ دا اعلان کر دتا تے انگلینڈ دے رچرڈ شیر دل، فرانس دے فلپ آگسٹس تے جرمنی دے فریڈرک باربروسا دی زیر قیادت اک عظیم مسیحی لشکر بیت المقدس اُتے چڑھائی دے لئی روانہ ہویا۔
761 سالہ مسلم اقتدار
بیت المقدس اُتے تقربیاً 761 سال مسلسل مسلماناں دا قبضہ رہیا۔ تاآنکہ 1948ء وچ امریکا، برطانیہ، فرانس دی سازش توں فلسطین دے علاقہ وچ یہودی سلطنت قائم کیتی گئی تے بیت المقدس دا نصف حصہ یہودیاں دے قبضے وچ چلیا گیا۔ 1967ء دی عرب اسرائیل جنگ وچ بیت المقدس اُتے اسرائیلیاں نے قبضہ کر لیا ۔
ہور دیکھو
گٹھ:1187 دیاں سرگرمیاں گٹھ:1187 دے تنازعے گٹھ:ایشیا وچ 1187 گٹھ:یروشلم گٹھ:یروشلم دے محاصرے گٹھ:فلسطین
آل حمدان
آل حمدان، آل الحمدان (دوران حکومت 293 تا 394ھ‍/905 تا 1004ع‍) موصل تے حلب وچ حکمرانی کرنے والے شیعہ خانداناں وچوں نیں۔ موصل وچ حمدانیاں دی حکومت دے بانی ابو الہیجاء عبداللہ بن حمدان تے حکومت شام (حلب) دی حمدانی حکومت دے بانی ابو الحسن علی المعروف بہ سیف الدولہ سن۔ آل حمدان دا اہم ترین کردار ایہ سی کہ انھاں نے رومیاں دے حملیاں دے مقابلے وچ اسلامی سرحداں دی حفاظت کیتی۔ حمدانی دور دے بعض سکّیاں اُتے اہل بیتؑ دے اسماء گرامی کندہ کرنا، ابوالہیجاء دے توسط توں حرم امیر المؤمنینؑ دے گرد مضبوط حصار تے آپ دی قبر شریف اُتے وڈے قبے دی تعمیر، آل حمدان دی دینی خدمات وچوں نیں۔ حمدانیاں دے بنو تغلب، بنو عباس، فاطمیون تے قرامطہ سمیت دوسری حکومت دے نال تعلقات سن۔
حمدانی حکمران
موصل دی حمدانی حکومت: حلب دی حمدانی حکومت
نسب
حمدانی اپنے قبیلے نوں قبیلۂ تغلب نال منسوب کر دے نیں تے اپنے آپ نوں حَمْدان بن حَمدون بن حارث بن لقمان تغلبی دی اولاد ۔ ۔ ۔ [جاں] احمدبن حمدون بن حارث بن منصورکی نسل قرار دیندے نیں ۔