cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایڈورڈ ساپیر
شروعاتی فیلڈورک
پینسلوینیا وکھے، سپیر نوں تاکید کیتی گئی سی کہ اوہ آرامدائک محسوس کرن نالوں تیز رفتار نال کم کرے۔ اسدا "گرامئر ساؤتھرین پائییوٹ" بوس دی ہینڈبکّ آف امریکن انڈین لینگوئیجز وچ شائع ہونا چاہیدا سی، اتے بوس نے اسنوں اک مڈھلے اڈیشن نوں پورا کرن دی اپیل کیتی جدکہ پرکاشن لئی فنڈ مہیا راے، پر سپیر کوآلٹی اتے سمجھوتہ نہیں کرنا چاہندا سی، اتے وچ انت وچ ہینڈبکّ نوں سپیر دے ٹکڑے بغیر پریس کرن لئی جانا پیا‌۔ بوس اپنے طالب علم لئی ستھر ملاقات لئی کم کردا رہا، اتے اسدی سفارش ولوں سپیر نوں کینیڈیئن جیؤلوجیکل سروے ولوں تعینات کیتا گیا، جو چاہندا سی کہ اوہ کینیڈا وچ مانو سائنس دے سنستھاگتکرن دی اگوائی کرے۔ سپیر، جو اس ویلے تک کجھ امریکی کھوج یونیورسٹیاں وچوں اک وچ کم کرن دی امید چھڈّ گیا سی، نے تعیناتی نوں قبول کر لیا اتے اوٹاوا چلا گیا۔
اوٹاوا وچ
سپیر نے اوٹاوا وچ جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا وچ مانو-سائنس ڈیپارٹمنٹ دا قیام کیتا اتے ڈاریکٹ کیتا۔ جدوں اس نوں نوکری اُتے رکھیا گیا سی، اوہ کینیڈا دے پہلے پورے ویلے دے مانو-سائنسداناں وچوں اک سی۔ اوہ اپنے ماپیاں نوں اپنے نال اوٹاوا لے ​​آیا اتے جلدی ہی اپنا پروار قائم کر لیا اتے پھلورینس ڈیلسن نال ویاہ کروا لیا، جس دی لتھوانیئن یہودی جڑھاں وی سن۔ نہ ہی سپیر اتے نہ ہی ڈیلسن میچ دے حق وچ سن۔ ڈیلسن، جو کہ ولنا دے وکاری یہودی مرکز توں سن، نے سپیر نوں پینڈو اتم منیا سی اتے اک نروگھن اکادمک کھیتر وچ اس دے کیریئر توں گھٹ متاثر ہوئے سن۔ ایڈورڈ اتے پھلورینس دے تن بچے سن: ہربرٹ مائیکل، ہیلن روتھ اتے پھلپ۔
کینیڈا دا جیؤلوجیکل سروے
جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا دے اینتھروپولوجیکل ڈویزن دے ڈائریکٹر ہون دے ناطے، سپیر نے کینیڈا دیاں سغیرملکی سبھیاچاراں اتے بولیاں دے دستاویزاں لئی اک پراجیکٹ شروع کیتا۔ اسدا پہلا فیلڈ ورق اسنوں نوٹکا بولی اتے کم کرن لئی وینکوور آئیلینڈ لے گیا‌۔ سپیر توں علاوہ ڈویزن وچ دو ہور سٹاف میمبر ماریئس باربیؤ اتے ہرلن آئی سمتھّ سن۔ سپیر نے زور دے کے کیہا کہ بھاشائی شاستر دا انراج نسلی ذکر لئی اٹٹ اہم سی، دلیل دتی کہ جس طرحاں کوئی وی لاطینی جانے بغیر کیتھولک چرچ دے اتہاس بارے وچار کرنا جاں جرمن نوں جانے بغیر جرمن دے لوک-سنگتاں دا مطالعہ کرن دا سپنا نہیں دیکھیگا، اس لئی مطالعہ ول جان دی کوئی سمجھ نہیں آئی سغیرملکی بولیاں دی جانکاری توں بناں دیسی لوکدھاراواں دی اس ویلے، کینیڈیئن پہلے راشٹر دیاں بولیاں جہڑیاں چنگی طرحاں جانیاں جاندیاں سن کواکیؤٹل سن، جو بوس، شنشیئن اتے ہیڈا ولوں ورنت کیتیاں گئیاں ہن۔ سپیر نے واضع طور تے یورپیئن بولیاں دے دستاویزاں دے ماپدنڈاں دی ورتوں کردیاں ایہہ دلیل دتی کہ سغیرملکی بولیاں دے اکٹھے کیتے جان والے علم دا بہت اہمیت سی۔ بوسیئن مانو-سائنس دے اچّ میاراں دی شروعات کردیاں، سپیر نے اوہناں شقین نسلی سائنسداناں توں دشمنی نوں بھڑکایا جو محسوس کردے سن کہ اوہناں نے اہم کم وچ یوگدان پایا اے۔ شقین اتے سرکاری مانو-سائنسداناں دے یتناں توں امطمعن، سپیر نے انشاشن نوں پیشہ ور بناؤن لئی، اک پرمکھ یونیورسٹی وچ مانو-سائنس دا اک اکادمک پروگرام پیش کرن دا کم کیتا۔
سپیر نے ساتھی بوسیاں نوں مدد دتی: پھرینک سپیک، پال ریڈن اتے الیگزینڈر گولڈنویئسر، جس نے باربیؤ نال پوربی وڈلینڈز دے لوکاں: اوجیبوا، اروکوئس، ہراں اتے ویندوٹ اُتے کم کیتا۔ سپیر نے میکینزی وادی اتے یوکون دیاں اتھابسکین بولیاں اُتے کم شروع کیتا، پر اس لئی مدد حاصل کرنا مشکل ثابت ہویا، اتے اسنے مکھ طور' تے نوٹکا اتے اتر مغربی تٹّ دیاں بولیاں اُتے دھیان دتا۔
کینیڈا وچ اپنے ویلے دوران، سپیر نے سپیک نال مل کے سغیرملکی حقاں لئی اک وکیل وجوں وی کم کیتا، سغیرملکی بھائیچاریاں لئی بہتر ڈاکٹری دیکھبھال دی شروعات کرن لئی عوامی طور تے بحث کیتی، اتے چھ قوم اروکوئس دی مدد کیتی جو گیاراں واپم بیلٹاں نوں مڑ حاصل کرن وچ مدد کر رہی سی۔ رزرویشن اتے پینسلوینیا یونیورسٹی دے اجائب گھر وچ پردرشت کیتے گئے سن۔ (انت وچ بیلٹاں نوں 1988 وچ اروکوئس واپس کر دتا گیا۔) اسنے مغربی تٹّ دے قبیلیاں دے پوٹلیچ تقریب اتے پابندی لگاؤن والے کینیڈیئن قانون نوں الٹاؤن لئی وی دلیل دتی۔
ایشی نال کم
1915 وچ سپیر کیلیفورنیا واپس آیا، جتھے یانا بولی وچ اس دی مہارت نے اس نوں فوری طور اُتے ضروری کر دتا۔ کروبیر یاہی نال جڑے یاہی بولی دے آخری مول بولن والے ایشی دے رابطہ وچ آیا سی، اتے بولی نوں ترنت دستاویز لئی کسے دی ضرورت سی۔ ایشی، جو گوریاں نال رابطہ کیتے بناں وڈا ہویا سی، یاہی وچ ایکادھکار سی اتے اپنے لوکاں دا آخری بچدا میمبر سی۔ اوہ کروئیبرس ولوں گود لیا گیا سی، پر اوہ ٹیبی دے روگ نال بیمار ہو گیا سی، اتے اس دے زیادہ دیر تک رہن دی امید نہیں سی۔ یانا دا سپیکر سیم بٹوی، جس نے سپیر نال کم کیتا سی، یاہی قسماں نوں سمجھن توں ااہل سی، اتے کروبر نوں پورا یعقین سی کہ صرف سپیر ایشی نال گل بات کر سکیگا۔ سپیر نے سان پھرانسسکو دا سفر کیتا اتے 1915 دی گرمیاں وچ ایشی نال کم کیتا، اک ایکی بھاشن دے نال کم کرن لئی نویں طریقیاں دی ایشی توں ملی جانکاری یانا دیاں وکھ وکھ اپبولیاں دے وچکار تعلقات نوں سمجھن لئی انمول سی۔ ایشی دی اپنی بیماری کارن 1916 دے شروع وچ موت ہو گئی سی، اتے کروبیر نے اپنی صحت یاب نہ ہون لئی اس دے نال کم کرن دے محنتی سبھاء نوں انشک طور اُتے ذمہ وار ٹھہرایا سی۔ سپیر نے کم دا ذکر کیتا: “میں سوچدا ہاں کہ میں سرکھات ڈھنگگ نال کہہ سکدا ہاں کہ ایشی نال میرا کم ہن تک دا سبھ توں ودھ ویلے دی کھپت کرن والا اتے نرو-ریکنگ اے جو میں ہن تک کیتا اے۔ ایشی دی عقل مندی چنگے ہاسے نے اکلے کم نوں ممکن بنایا، حالانکہ ایہہ کئی واری میری پریشانی وچ جوڑیا‌۔
اگے ودھدے رہنا
پہلی عالمی لڑائی نے کینیڈیئن بھو-سائنسی سرویکھن اُتے اپنا اثر پایا، مانو-سائنس لئی فنڈاں وچ کٹوتی کیتی اتے اکادمک ماحول نوں گھٹ رضا مندی دتی۔ امریکن بولیاں دے دو بلاریاں کچھین اتے انگالک نال کم کردیاں سپیر نے اتھابسکن اتے کم جاری رکھیا‌۔ سپیر ہن نہ-دینے بولیاں وچلے خطرے والیاں بولیاں دے دستاویزاں دی بجائے تریخی سمضموناں بارے پرچیاں دی پرکھ کرن وچ زیادہ رچت سی، اصل وچ اک اصولی بن گیا۔ اوہ اپنے امریکی ساتھیاں توں الگ محسوس کرنا وی ودھا رہا سی۔ 1912 توں پھلورینس دی صحتَ پھیپھڑے دے پھوڑے کارن وگڑ گئی، اتے نتیجے وجوں تناء۔ ساپیر گھرانہ وڈے پدھر اُتے ایوا ساپر ولوں چلایا جاندا سی، جو پھلورینس نال چنگی طرحاں میل نہیں کھاندا سی، اتے اس نال پھلورینس اتے ایڈورڈ دوہاں دے دباء وچ وادھا ہویا سی۔ سپیر دے ماپیاں دا ہن طلاق ہو گیا سی اتے اس دے پیؤ نوں کسے دماغی بیماری توں پیڑت جاپدا سی، جس کارن اس نوں ضروری سی کہ اوہ پھلڈیلپھیا لئی کینیڈا چھڈّ جاوے، جتھے ایڈورڈ اسدی وتی مدد کردا رہا۔ پھلورینس لمبے ویلے توں اس دے الونڈی اتے پھیپھڑیاں دے پھوڑے کارن ہسپتال وچ داخل سی، اتے 1924 وچ سرجری توں بعد اک انفیکشن کارن اسدی موت ہو گئی، جس نال سپیر نوں کینیڈا چھڈن لئی آخری پریرنا ملی۔ جدوں شکاگو یونیورسٹی نے اسنوں عہدے دی پیش کش کیتی، تاں اسنے خوشی نال قبول کر لیا۔
کینیڈا وچ اپنے ویلے دے دوران، سپیر اتری امریکہ وچ بولی سائنس وچ موہری شخصیت وجوں اپنے آپ وچ آیا۔ اس عرصے توں اس دے پرکاشن پرکاشناں وچوں اک اوہ اے ٹائم پرسیپیکٹو ان ایبورجنل امیریکن کلچر (1916)، جس وچ اسنے تریخی بھاشائی سائنس دی ورتوں مول امریکی سبھیاچاراں دے پرانے اتہاس دا مطالعہ کرن لئی کیتی۔ خاص طور اُتے اس نوں اس کھیتر وچ قائم کرن لئی اہم اس دی آخری کتاب بولی (1921) سی، جو بولی سائنس دے انشاشن دی اک عامَ آدمی دی جان-پچھان سی جویں کہ اس دی سوچ کیتی گئی سی۔ اسنے سغیرملکی بولیاں لکھن لئی thرتھا متعلق نظریات دے مانکیکرن متعلق امیریکن اینتھروپولوجیکل ایسوسی ایشن نوں رپورٹ تیار کرن وچ وی حصہ لیا۔
اوٹاوا وچ، اسنے فرینچ کینیڈیئن لوک گیت وی اکتر کیتے اتے شائع کیتے، اتے اپنی شاعری دا اک حصہ وی لکھیا۔ شاعری وچ اسدی دلچسپی نے اس نوں اک ہور بوسیئن مانو-سائنسدان اتے شاعر روتھ بینیڈکٹ نال نیڑتا بنائی۔ سپیر نے شروعات وچ "دِ گارڈیئن سپیریٹ" اتے اپنے کھوج مضمون لئی اس دی تعریف کرن لئی بینیڈکٹ نوں چٹھی لکھی سی، پر جلدی ہی احساس ہو گیا کہ بینیڈکٹ نے شاعری چھاپ کے چھاپی سی۔ اوہناں دے پتر وہار وچ دوواں نے اک دوجے دے کم دی الوچنا کیتی، دوویں اکو ہی پرکاشکاں دے ماتحت ہوئے اتے دوویں نکار دتے گئے۔ اوہ دوویں نفسیات اتے انفرادی شخصیتاں اتے تہذیبی نمونے دے وچکار تعلقات وچ وی دلچسپی رکھدے سن، اتے اوہناں دے پتراں وچ اوہ اکثر اک دوجے نوں نفسیات بناؤندے سن۔ حالانکہ، سپیر نے اکثر بینیڈکٹ دے نجی وچاراں اتے بھاوناواں لئی تھوڑھی سمجھ دکھائی، اتے خاص طور اُتے اسدی روڑھیوادی لنگ وچاردھارا نوں اک پیشہ ور اکادمک وجوں بینیڈکٹ دے جدوجہداں نال کھلواڑ کیتا گیا۔ حالانکہ اوہ تھوڑھے ویلے لئی بہت ہی نزدیکی دوست سن، پر آخرکار عالمی نظریہ اتے شخصیت وچ انتر ہی سن جو اوہناں دی دوستی نوں ٹکر دندے سن۔
کینیڈا روانہ ہون توں پہلاں، سپیر دا کولمبیا وچ بینیڈکٹ دی پروٹا مارگریٹ میڈ نال اک چھوٹا جیہا تعلقات سی۔ پر ویاہ اتے اسرت دے کردار بارے ساپر دے روڑھیوادی وچار میڈے لئی انند سن، جویں کہ اوہ بینیڈکٹ گئے سن، اتے جویں کہ میڈ سموآ وچ کھیتری کم کرنا چھڈّ گیا، دوویں پکے طور تے وکھ ہو گئے۔ میڈ نوں سموآ وچ رہندیاں ہی سپیر دے دوبارہ ویاہ دی خبر ملی اتے اسنے اوہناں دے پتر-وہار نوں بیچ اتے ساڑ دتا۔
شکاگو سال
شکاگو وچ سیٹلنگ نے سپیر نوں انٹیکجوئل اتے انفرادی روپ وچ مڑ سرجیت کیتا۔ اسنے بدھیجیویاں نال سماجکتا کیتی، بھاشن دتے، شاعری اتے سنگیت کلباں وچ حصہ لیا۔ شکاگو وکھے اسدا پہلا گریجوئیٹ طالب علم لی پھینگ-کئی سی۔ جدوں تک 1926 وچ سپیر نے دوبارہ ویاہ کروا لیا، ادوں تک سپیر پروار دا دادا-دادا ایوا ولوں وڈے پدھر تے پربندھن کیتا جاندا رہا۔ سپیر دی دوجی بیوی زین وکٹوریا میکلیناگھن اس توں 16 سال چھوٹی سی۔ اوہ اوپٹا وچ اک طالب علم جدوں سپیر نوں پہلی وار ملی سی، مگر اوہ شکاگو یونیورسٹی دے جوینائیل رسرچ ڈیپارٹمنٹ وچ کم کرن لئی وی آئی سی۔ اوہناں دا بیٹا پال ایڈورڈ ساپیر دا جم 1928 وچ ہویا سی۔ اوہناں دا دوسرا پتر جے ڈیوڈ ساپیر مغربی افریقی بولیاں، خاصکر جولا بولیاں وچ ماہر بولی سائنسدان اتے مانو-سائنسدان بن گیا۔ سپیر نے شکاگو سکول آف سوشلیوجی وچ اپنی میمبر شپ راہیں وی اثر پایا اتے نفسیات ہیری سٹیک سلیوان نال اسدی دوستی وی سی
ییل وکھے
ییل وکھے، سپیر دے گریجوئیٹ طالب علماں وچ مورس سودیش، بینجامن لی وورپھ، میری ہیس، چارلس ہیکیٹ اتے ہیری ہوئجر شامل سن، جنہاں وچوں کئی اوہ شکاگو توں اپنے نال لے آئے۔ سپیر نے اک جیلگ ہیرس نام دا اک سیمیٹسٹسٹ اسدا دانشور وارث سمجھیا، حالانکہ ہیرس کدے وی سپیر دا رسمی طالب علم نہیں سی۔(اک ویلے لئی اسنے سپیر دی لڑکی نوں تاریخ دتی۔) سن 1936 وچ مانو سمضموناں لئی سمپتی ددا کرکے جھگڑا ہویا، جسنے انڈیئنولا، مسیسپی دے کالے بھائیچارے دا مطالعہ کرن دا تجویز دتا سی۔ سپیر نے دلیل دتی کہ اسدی کھوج نوں جون ڈولارڈ دے ودھیرے سماج سائنسی کم دی بجائے فنڈ دتا جانا چاہیدا اے۔ آخرکار سپیر وچار-وٹاندرے توں ہتھ دھو بیٹھے اتے پاوڈر میکر ولوں ییل نوں چھڈنا پیا۔
سال 1937 دی گرمیاں وچ، این آربر وچ بھاشائی سوسائٹی آف امریکہ دے بھاشائی انسٹیچیوٹ وچ پڑہاؤندے ویلے، سپیر نوں دل دی بیماری نال مسئلہ ہونی شروع ہو گئی جسدی شروعات کجھ سال پہلاں ہوئی سی۔ 1938 وچ، اسنوں ییل توں چھٹی لینی پئی، جس دوران بینجامن لی ورپھّ نے اپنے کورس سکھائے اتے جی پی۔ مردوک نے اپنے کجھ طالب علماں نوں صلاحَ دتی۔ 1939 وچ سپیر دی موت توں بعد، جی پی۔ مردوک مانو-سائنس ڈیپارٹمنٹ دے پردھان بنے۔ مردوک، جس نے تہذیبی مانو-سائنس دے بوسیئن ڈھانچے دی نندیا کیتی، اتے مانو سائنس، نفسیات اتے بولی سائنس نوں ایکیکرت کرن لئی سپیر دے زیادہ تر یتناں نوں ختم کر دتا۔
انسانی سوچ وچار
سپیر دی مانو-سوچ وچار نوں اسدے اپنے دناں وچ مانو-سائنس دے کھیتر وچ الگ الگ دسیا گیا اے۔ سبھیاچار منکھاں دے ووہار نوں متاثر کرن دے طریقیاں دی بھال کرن دی بجائے اوہ ایہہ سمجھن وچ دلچسپی رکھدا سی کہ تہذیبی نمونے اپنے آپ نوں اک انسان بناؤن والیاں انفرادی شخصیتاں دی رچنا ولوں کس طرحاں دے روپ وچ پیش کیتے گئے سن۔ اس نال سپیر نے انفرادی نفسیات وچ رچی پیدا کیتی اتے سبھیاچار متعلق اس دا نظریہ اس دے کئی ہم عصر لوکاں نالوں ودھیرے نفسیات سی۔ ایہہ سجھاء دتا گیا اے کہ سپیر دیاں ساہتی رچیاں اتے اسدی مانو-سائنسی سوچ وچ گوڑہا تعلقات اے۔ اسدے ساہتی اصول نے ولکھن اتے نویں شعری روپاں نوں اتپن کرن لئی سکھی گئی تہذیبی پرمپراواں نال گل بات کرن لئی انفرادی سہج سنویدنشیلتا اتے سرجناتمکتا نوں ویکھیا، اس طرحاں گونجدیاں کہ اسنے ویکتیواد اتے تہذیبی نمونے نوں اک دوجے اتے اثر پاؤن لئی وی ویکھیا۔
بولیاں دا مطالعہ
امریکی بولیاں وچالے سپیر دا خاص دھیان اتھابسکن بولیاں وچ سی، اک اجیہا پروار جسنے اس نوں خاصکر موہت کیتا۔ اک نجی پتر وچ، اسنے لکھیا: "ڈینے شاید اصل وچ جانن لئی امریکہ دی سبھ توں وڈی- بچیسٹ بولی اے … ہن تک دیاں ساریاں بولیاں وچ سبھ توں منموہک اے۔" سپیر نے وشرام دیاں بولیاں اتے سبھیاچاراں دا وی مطالعہ کیتا۔ چنک، نواجو، نوٹکا، کولوراڈو رور نومک، ٹیکیلما اتے یانا۔ صلاح کار ٹونی ٹلوہاش دے تعاون نال دکھنی پائیوٹ اتے اس دی کھوج نے 1933 وچ اک لیکھ پایا جو پھونمے دی خاصیت وچ بااثر بن گیا۔
حالانکہ امریکی بھاشائی سائنس اتے اسدے کم لئی مشہور، سپیر نے عامَ طور تے بھاشائی شاستر وچ لمے ویلے لئی لکھیا۔م۔ اسدی کتاب بولی بولیاں دے ویاکرن-قسم دے ورگیکرن توں لے کے (چینی توں لے کے نوٹکا تک دیاں اداہرناں دے نال) بولی دے رکاوٹ دے ورتارے اتے بولی، نسل اتے سبھیاچار دے آپسی تعلقاں دی آپہداری بارے اٹکلاں تک سبھ کجھ حاصل کردی اے۔ سپیر یونائیٹڈ سٹیٹس وچ یدیش مطالعہ (اسدی پہلی بولی) دا اک موڈھی وی سی (جڈو-جرمن پھونولوجی، 1915 اتے سی۔ایپھّ۔ نوٹس)۔
سپیر قومانتری معاون بولی لہر وچ سرگرم سی۔ اپنے پیپر "اک قومانتری مدد والی بولی دا کم" وچ، اسنے اک نیمت گرائمر دے فائدیاں لئی دلیل دتی اتے قومانتری معاون بولی دی چون وچ قومی بولیاں دے محاوریاں ولوں نرپکھّ بولی دے بنیادی ڈھانچیچے اتے اک گمبھیر دھیان دین دی وکالت کیتی۔
اوہ قومانتری مدد حاصل بولی ایسوسی ایشن (آئییئیلئے) دا پہلا کھوج ڈریکٹر سی، جس نے 1951 وچ انٹرلنگواف کانفرنس پیش کیتی سی۔ اسنے 1930 توں 1931 تک ایسوسی ایشن دا ڈریکشن کیتا سی، اتے 1927 توں 1938 تک اس دی بھاشائی کھوج دے صلاح کار صلاح کار دا میمبر رہا سی۔ آئیپیئے دے کھوج کارجاں نوں ترقی یافتہ کرن لئی سپیر نے ایلس وینڈربلٹ مورس نال صلاحَ کیتی۔
کتاباں
سپیر، ایڈورڈ (1907)۔ ہرڈر دا "ارسپرنگ ڈیر سپراچے"۔ شکاگو: شکاگو پریس یونیورسٹی۔ ASIN: B0006CWB2W۔
سپیر، ایڈورڈ (1915)۔ نس ندی انڈیئنز دی سماجی ادارہ دا اک چتر۔ اوٹاوا: سرکاری پرنٹنگ دفتر۔
سپیر، ایڈورڈ (1915)۔ وینکوور جزیرہ دی سلیش بولی، کوموکس وچ نام دہراؤنا۔ اوٹاوا: سرکاری پرنٹنگ دفتر۔
سپیر، ایڈورڈ (1916)۔ آدواسی امریکی سبھیاچار وچ سماں پرپیکھ، پڑھائی وچ مطالعہ۔ اوٹاوا: سرکاری پرنٹنگ بیورو۔
سپیر، ایڈورڈ (1917)۔ سپنے اتے گبز۔ بوسٹن: گورہام پریس۔ ISBN 978-0-548-56941-2۔
سپیر، ایڈورڈ (1921)۔ بولی: بھاشن دے مطالعہ دی جان-پچھان نیویارک: ہارکورٹ، بریس اینڈ کمپنی۔ ISBN 978-4-87187-529-5۔ ASIN: B000NGWX8I
ساپر، ایڈورڈ؛ سودیش، مورس (1939)۔ نوٹکا ٹیکسٹ: گرائمر دے نوٹاں اتے ووکیبولری سامان دے نال، کہانیاں اتے نسلی ذکر۔ پھلڈیلپھیا: بھاشائی سوسائٹی امریکہ۔ آئیئیسبیئین 978-0-404-11893-8۔ ASIN: B000EB54JC.
سپیر، ایڈورڈ (1949)۔ منڈیلبوم، ڈیوڈ (ایڈی۔)۔ بولی، سبھیاچار اتے شخصیت وچ چنیاں گئیاں لکھتاں۔ برکلے: یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس۔ ISBN 978-0-520-01115-1۔ ASIN: B000PX25CS.
سپیر، ایڈورڈ؛ ارون، جڈیتھ (2002) سبھیاچار دا نفسیات: لکچر دا اک کورس۔ برلن: والٹر ڈی گروئٹر۔ ISBN 978-3-11-017282-9۔
لیکھ
سپیر، ایڈورڈ (1907)۔ "اپر چنک دی بولی اتے متھہاسک بارے مڈھلی رپورٹ"۔
ماضی
ماضی زمانے دی اک ونڈ اے ۔ ماضی اوہ ویلا ہُندا اے جیہڑا گُزر چکیا ہووے ۔ ماضی دی اصطلاح اوہناں واقعات ول اشارا کرن لئی استعمال ہُندی اے جیہڑے بیت چُکے ہوݨ ۔ ماضی توں علاوا باقی زمانے حال تے مستقبل نیں ۔
ایڈورڈ ساپیر
لیکھ
امریکی مانو-سائنسدان۔ 9 (3): 533–544۔ : 10.1525 / aa.1907.9.3.02 a00100.
ماضی
ہور دیکھو
گٹھ:ویلا گٹھ:گریمر
ایڈورڈ ساپیر
لیکھ
سپیر، ایڈورڈ (1910)۔ بولی دی کجھ بنیادی خاصیتاں "۔ سائنس۔ 31 (792): 350–352. 10.1126 / سائنس ۔3.792.350۔ پی ایم آئی ڈی 17738737۔
سپیر، ایڈورڈ (1911)۔ "نوٹکا بولی اتے سبھیاچار دے کجھ پہلو"۔ امریکی مانو-سائنسدان۔ 13: 15-23. doi: 10.1525 / ایئے۔1911.13.1.02 a00030۔
سپیر، ایڈورڈ (1911)۔ "امریکی بولیاں وچ نام شامل کرن دی مسئلہ"۔ امریکی مانو-سائنسدان۔ 13 (2): 250–282. 10.1525 / ۔1911.13.2.02 a00060.
سپیر، ای۔ (1913)۔ "دکھنی پیوٹے اتے نہوآٹل، اٹو-ازٹیکن دا مطالعہ" (پیڈیئیپھ)۔ جرنل ڈی لا سوسائٹی ڈیس امیرکنیسٹیس۔ 10 (2): 379–425. 10.3406 / ۔1913.2866۔
سپیر، ای۔ (1915)۔ "وینکوور آئیلینڈ دی اک سلیش بولی، کوموکس وچ نام مڑن۔" یادگاری چنہ (جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا) نہیں 63. 10.4095 / 103493۔
سپیر، ای۔ (1915)۔ "نس رور انڈیئنز دی سوشل آرگینائیزیشن دا اک سکیچّ" (پیڈیئیپھ)۔ میوزیم بلیٹن (جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا)۔ 19.10.4095 / 104974۔
سپیر، ایڈورڈ (1915)۔ "نہ-ڈینے بولیاں: اک مڈھلی رپورٹ"۔ امریکی مانو-سائنسدان 17 (3): 765–773۔ 10.1525.1915.17.3.02اے00080۔
سپیر، ای۔ (1916)۔ "آدواسی امریکی سبھیاچار وچ سماں پرپیکھ: پڑھائی وچ مطالعہ" (پیڈیئیپھ)۔ یادگاری چنہ (جیؤلوجیکل سروے آف کینیڈا) 90. 10.4095 / 103486۔
سپیر، ایڈورڈ (1917)۔ "کی سانوں سپرورگینک چاہیدا اے؟" امریکی مانو-سائنسدان۔ 19 (3): 441–447۔ doi: 10.1525 /1917.19.3.02 a00150۔
سپیر، ایڈورڈ (1924)۔ "سبھیاچار، سچا اتے اتشاہی"۔ دِ امیریکن جرنل آف سوشلیولاجی۔ 29 (4): 401–429. 10.1086 / 213616‌۔
سپیر، ایڈورڈ (1925)۔ "اک قومانتری معاون بولی دی مسئلہ بارے میمورنڈم"۔ رومنک تجزیہ (16): 244-256‌۔
سپیر، ایڈورڈ (1925)۔ "بولی وچ آواز ہن"۔ بولی۔ 1 (2): 37–51. 10.2307 / 409004۔ جیئیسٹیار 409004۔
سپیر، ایڈورڈ (1931)۔ "قومانتری معاون بولی دا کم"۔ رومنک تجزیہ (11): 4-15. اصل توں 2009-10-28 نوں پرالیکھ کیتا گیا۔
سپیر، ایڈورڈ (1936)۔ "نواہو دے اتری مول دا اندرونی بھاشائی نشان"۔ امریکی مانو-سائنسدان۔ 38 (2): 224–235. 10.1525 /
۔1936.38.2.02 a00040۔
سپیر، ایڈورڈ (1944)۔ "گریڈنگ: ارتھ شاستر دا مطالعہ"۔ سائنس دا فلسفہ۔ 11 (2): 93–116: 10.1086 / 286828۔
سپیر، ایڈورڈ (1947)۔ "امریکی بھارتی بولی سائنس دا تعلقات عامَ بولی سائنس نال اے"۔ انتھراپولوجی دی دکھن-مغربی جرنل۔ 3 (1): 1–4. doi: 10.1086 /۔3.1.3628530۔
جیونی
کونرر، ای۔ ایف۔ کے۔؛ کونرر، کونراڈ (1985)۔ ایڈورڈ سپیر: اسدے جیون اتے کم دی تعریف۔ ایمسٹرڈم: جون بینجامن۔ آئیئیسبیئین 978-90-272-4518-2۔
ڈارنیل، ریگنا (1989)۔ ایڈورڈ سپیر: بولی سائنسدان، مانو-سائنسدان، مانووادی۔ برکلے: یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس۔ ISBN 978-0-520-06678-6۔
سپیر ایڈورڈ؛ برائیٹ، ولیئم (1992)۔ دکھنی پائیؤٹ اتے یوٹ: بولی سائنس اتے نسلی سائنس۔ برلن: والٹر ڈی گروئٹر۔ ISBN 978-3-11-013543-5۔
سپیر ایڈورڈ؛ ڈارنیل، ریگنا؛ اروائین، جڈیتھ ٹی۔؛ ہینڈلر، رچرڈ (1999)۔ ایڈورڈ سپیر دے اکٹھے کیتے کم: سبھیاچار۔ برلن: والٹر ڈی گروئٹر۔ ISBN 978-3-11-012639-6۔
لکھت-پڑھت
ساپر، ایڈورڈ؛ کروبیر، ایلپھرڈ ایل۔؛ گوللا (سں۔)، وکٹر (1984) "دِ ساپیر – کروبر پتر وہار: ایڈورڈ ساپر اتے اے ایل کروبیر 1905–1925 دے وچکار پتر" (پیڈیئیپھ)۔ کیلیفورنیا اتے ہور بھارتی بولیاں دے سرویکھن توں رپورٹاں۔ 6: 1–509۔
گٹھ:جم 1884 گٹھ:موت 1939 گٹھ:بولی سائنسدان گٹھ:امریکی سائنسدان گٹھ:امریکی لوک
چک 377 ج ب
چک 377 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
واۓلا
واۓلا آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ہیلڈشیم
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
ضلع تالاس، کیسری
ضلع تالاس ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان مقام
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندر لنگہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندر لنگہ چ اے ۔
دور تنظیمات
"تنظیمات" سلطنت عثمانیہ وچ اصلاحات دے اس عہد نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو 1839ء وچ شروع ہوئے ک‏ے 1876ء وچ پہلے آئینی دور دے نال ختم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ اصلاحات دا ایہ دور سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں جدید تر بنانے د‏‏ی کوشش سی تاکہ قوم پرستی د‏‏ی تحریکاں تے بیرونی جارحیت تو‏ں مملکت نو‏‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔ انہاں اصلاحات دے نتیجے وچ مختلف نسلی گروہاں وچ "عثمانیت" نو‏‏ں اجاگ‏ر کردے ہوئے قوم پرست تحریکاں دے بڑھدے ہوئے اثرات نو‏‏ں روکنے تے غیر مسلم تے غیر ترک باشندےآں نو‏‏ں زیادہ آزادی فراہ‏م ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏ں قومی دھارے وچ شامل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔ دور تنظیمات وچ آئینی اصلاحات دا اک سلسلہ متعارف کرایا گیا جس دے نتیجے وچ اک نسبتاً جدید فوج، بنکاری نظام د‏‏ی اصلاحات نافذ ہوئیاں تے جدید کارخانے قائم ہوئے۔ 1856ء وچ خط ہمایو‏ں دے ذریعے نسل و مذہب تو‏ں بالاتر ہوئے ک‏ے تمام عثمانی شہریاں نو‏‏ں برابری دا درجہ دینے دا اعلان کیتا گیا۔ مسیحی اقلیتاں نو‏‏ں وی خصوصی حقوق عطا کیتے گئے جداں 1863ء وچ آرمینیائی دانشوراں د‏‏ی مرتب کردہ 150 شقاں دے ضابطہ قانون دے تحت منظورہ شدہ دیوان نظام نامۂ ملت آرمینیان (Armenian National Constitution)۔ اصلاحات دے اس دور د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م گل اوہ دستور سی جو قانون اساسی کہلاندا سی جسنو‏ں نوجوانان عثمان نے تحریر کیتا تے 23 نومبر 1876ء نو‏‏ں نافذ کیتا گیا۔ اس دے ذریعے تمام شہریاں دے لئی اظہار رائے د‏‏ی آزادی تے قانون د‏‏ی نظر وچ برابری عطا کيتیاں گئیاں۔ اس دے بعد سلطنت دا پہلا آئینی دور (عثمانی ترک زبان: برنجی مشروطیت دوری) آیا جو اک مختصر دور سی لیکن اس دے نتیجے وچ جو نظریہ فروغ پایا اوہ مغربی یونیورسٹیاں وچ تعلیم پانے والے نوجوانان عثمان نامی اصلاح پسند گروہ دے مطابق ایہ سی کہ اک آئینی بادشاہت مملکت دے بڑھدے ہوئے مسائل دا خاتمہ کر سکدی ا‏‏ے۔
گٹھ:تریخ سلطنت عثمانیہ گٹھ:سماجی تحریکاں د‏‏ی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سیاست گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1839ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1856ء گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ انیہويں صدی
ابو سعید گورگانی
ابو سید ضریر گورگانی 9ویں صدی عیسوی دا مسلمان ریاضی دان تے فلکیات دان سی ، جس دا تعلق گورگان ، ایران نال سی ۔ اس نے اک مقالہ جیومیٹری تے دوجا خط نصف النہر دیاں ڈرائنگاں اتے لکھیا ۔
زریعے
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:سائنسدان گٹھ:ایران گٹھ:ریاضی دان گٹھ:فلکیات دان
اسٹریلی آجڑی کتا
اسٹریلی آجڑی کتا اسٹریلیا دا آجڑی کتا اے جیہنوں وڈے کھلے تے اجے نیویں تھانواں تے ڈنگراں نوں سامبھن، موڑ لیان لئی پالیا رکھیا جاندا اے۔
کتیاں دے گرو سٹینلے کورن نے ایس کتے نوں سیانف وچ 10 اتلی پدھر دے کتیاں وج رکھیا اے۔
برنی
برنی آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
بادشاہ ننگا ہے
"بادشاہ ننگا اے" (Kejserens nye Kl�der) ڈینمارک دے لکھاری ہینس کرشچیئن اینڈرسن دی 1837 وچ دو جلاہیاں بارے لکھی اک پری کہانی اے، جس وچ اوہناں نے اک بادشاہ نوں الو بنا دتا سی۔ اوہناں نے ایہہ دعوہ کیتا کہ اوہ راجے لئی اجیہی سندر پوشاک تیار کرنگے جس دی وڈی خوبی ایہہ ہوویگی کہ اوہ پوشاک کسے مورکھ انسان جاں اپنے عہدے لئی ایوگ انسان نوں وکھائی نہیں دیویگی۔ ٹھگّ جلاہیاں نے راجے دے سارے کپڑے لہا دتے اتے اس نوں نویں پوشاک پہناؤن دا ناٹک کر دتا۔ راجے دے درباری اتے نوکر-چاکر جھوٹھی موٹھی اس دیاں تعریفاں کردے راے کیونکہ اوہ نہیں چاہندے سن کہ اوہ مورکھ کہاؤن جاں اپنے عہدیاں لئی ایوگ قرار دے دتے جان۔ راجا ننگ دھڑنگا باہر چلیا گیا۔ ہر کوئی حقیقت کھولن توں گریز کر رہا سی۔ آخر اک بچے نے پول کھولھ دتی، ‘‘اوئے، ایس نے تاں کجھ وی نہیں پہنیا ہویا!’’ اس کہانی نوں سو توں ودھ بولیاں وچ ترجمہ کیتاجا چکیا
حوالے
�
گٹھ:کہانیاں
ٹریر
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
الٹراسونوگرافی
بارلے جوڑ
گٹھ:سائنس
ضلع تومارزا
ہور پڑھو
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
یورپی سائنساں دی اکیڈمی
یورپی سائنساں دی اکیڈمی دا مشن سائنس تے ٹیکنالوجی چ بہتر توں بہتر نوں اگے لے کے  آنا  تے اسنوں سماجی  تے اقتصادی ترقی  چ ورتنا اے  ۔  ایہہ بیلجیئم ج رجسٹرد اے تے  ایتھے دے مقامی  رولز تے ریکولیشن تحت اسنوں چلایا  جاندا اے  ۔  یورپی سائنساں دی اکیڈمی  اک بین القوامی  غیر منافع  تنطیم اے  ۔ اس دے 650 رکن نیں جہڑے 63 دیساں دی نمائندگی کردے نیں ، جنہاں  چ 65 نوبل انعام تے فیلڈز میڈل جتن الے نیں ۔
اس دا ہیڈکواٹر بیلجئم دے شہر لیگ  چ اے ۔ اس اکیدمی دے 6 شعبے :بیالوجی تے  حیاتی سائنساں؛ فزکس تے زمینی سائنساں (ارتھ سائنسز) ؛ کیمسٹری  ؛ ریاضی تے کمپیوٹر سائنساں  ؛  انجیئرنگ تے مٹیریل سائنس : سماجی سائنساں نیں ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سائنس گٹھ:خلائی سائنسی ادارے گٹھ:سائنسی ادارے
پیلیاں دھاریانوالہ طوطا
پیلیاں دھاریانوالہ طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
ڈیونپورٹ
ڈیونپورٹ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
حال
حال زمانے دی اک ونڈ اے ۔ حال اوہ ویلا ہُندا اے جیہڑا چل رہیا ہووے ۔ حال دی اصطلاح اوہناں واقعات ول اشارا کرن لئی استعمال ہُندی اے جیہڑے وقوع پذیر ہو رہے ہوݨ ۔ حال ، ماضی تے مستقبل دے درمیان دا زمانا ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:ویلا گٹھ:گریمر
سمیل سنگھ سندھو
ڈاکٹر۔ سمیل سنگھ سدھو پنجابی مفکر اتے اتہاسکار اے۔ اس نے اپنی اچیری تعلیم جواہر لال نہرو یونیورسٹی، دلی توں حاصل کیتی اے۔ اس دی مہارت اتہاس دے موضوع وچ اے۔ اوہ پنجاب دی ساہتی پرمپرا اتے اتہاس نوں نویں سرے توں جانن دا ہوکا دندا اے۔ اس نے اک چھوٹی جہی کتاب 'ہیر ونے پنجاب دی سرجنا لئی دھرم لڑائی دی سلڑائی دا سوال' وچ پنجاب دیاں مکھ سمسیاواں دا الیکھ کیتا اے۔ اوہ وارث ولوں رچت 'ہیر' وچوں اک نویں لہر دے اتھان دا عکس دیکھدا اے جس کارن اوہ پنجاب نوں 'ہیرونا پنجاب کہہ کے سنبودھت کردا اے۔ اوہ '23 مارچ آدارا، پنجاب ساانجھیوال جتھا' نامی ادارہ وی چلا رہا اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک �
چک 389 ج ب
چک 389 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
آڈرے لارڈی
آڈرے لارڈی اک کیریبین-امریکی لکھاری، فیمینسٹ، وومینسٹ (کالی عورتاں دے حقان لئی لڑن آلی) تے سول کامی سی۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
دہستان مهران (بندر لنگه)
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان بندر لنگہ دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان بندر لنگہ چ اے ۔
گیرا
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
دور لالہ
دور لالہ (عثمانی ترک زبان: لاله دورى، ترک زبان: Lâle Devri، انگریزی: Tulip Era) سلطنت عثمانیہ دے 1718ء تو‏ں 1730ء تک دے دور دا روايتی ناں اے جو نسبتاً پرامن دور سی۔ اس دور دا ناں سلطنت عثمانیہ دے دربار وچ حد درجہ پسند کیتے جانے والے گل لالہ تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ اس عہد وچ نوشہرلی دمت ابراہیم پاشا سلطنت دے صدر اعظم سن تے ایہ پورا دور سلطان احمد ثالث د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی بجائے انہاں د‏‏ی وزارت دا عہد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس عہد دا خاتمہ 1730ء وچ پٹرونا خلیل د‏‏ی بغاوت دے نال ہويا۔ اس عہد وچ راجگڑھ آبنائے باسفورس دے کنارےآں اُتے پھیلدا چلا گیا جتھ‏ے امرا نے ساحلاں اُتے اپنی رہائش دے لئی محلات تیار کرائے۔ اس عہد وچ عثمانی سبھیاچار اُتے مغربی رہتل دے اثرات دے آغاز ہويا۔ ايس‏ے عہد وچ مشہور مصور عبد الجلیل لیونی ادرنہ تو‏ں استنبول آئے تے اپنے شاندار فن مصوری دے بل بو‏‏تے اُتے شاہی مصور بنے۔ پہلے عثمانی چھاپے خانے دا قیام وی ايس‏ے عہد د‏‏ی یادگار اے جو ہنگری دے اک نو مسلم ابراہیم متفرقہ نے قائم کیتا سی۔
گٹھ: سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ اٹھارویں صدی
لاونسسٹن
لاونسسٹن آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
مور مکڑی
مور مکڑی مکڑیاں دی اک ونڈ اے جیہدے نراں دا ودیا ہویا ٹڈ دنگ برنگا ہوندا اے مور وانگوں۔ ایہ اسٹریلیا دے کجھ تھانواں دی واسی اے تے ایہ زریلی نہیں تے انسانں نوں ڈرن دی ایس توں لوڑ نہیں۔
ہائنرش ہرٹز
ہائنرش ہرٹز 22 فروری 1857 نوں ہامبرگ جرمنی اک کھاندے پیندے ٹبر چ جمیا۔ ڈریسڈن میونخ تے برلن چ اودی پڑھائی ہوئی۔ ہمبولٹ یونیورسٹی برلن توں 1880 چ ڈاکٹریٹ کیتی تے کیل تے کارلزروھے یونیورسٹیاں چ پڑھایا۔ 1886 چ اونے میکسویل دی ایس گل نوں کرکے دسیا چ الیکٹروميگنیٹک موجاں چانن دی دوڑ دے برابر نسدیاں نیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ضلع یاہیالی
ضلع یاہیالی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
بیرنزڈیل
بیرنزڈیل آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ضلع یاہیالی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
بسمارک لمکدا طوطا
بسمارک لمکدا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
مستقبل
مستقبل زمانے دی اک ونڈ اے ۔ مستقبل اوہ ویلا ہُندا اے جیہڑا آیا نہ ہووے بلکہ حلے اوݨا ہووے ۔ مستقبل دی اصطلاح اوہناں واقعات ول اشارا کرن لئی استعمال ہُندی اے جیہڑے وقوع پذیر ہوݨے ہوݨ یا ہوݨ دا امکان ہووے ۔ مستقبل ، ماضی تے حال توں بعد دا زمانا ہُندا اے ۔
ہور دیکھو
گٹھ:ویلا گٹھ:گریمر
رمفورڈ ٹکا
رمفورڈ ٹکا اک انعام اے جیہڑا رائل سوسائٹی ہر دوجے ورے مادے تے کم کرن تے دیندی اے۔ اے 1800 چ ٹوریا گیا سی ایدے لئی پیسے کاؤنٹ رمفورڈ نے دتے۔ ایدا مڈ رکھن توں ہن تک 100 دے نیڑے لوکاں نوں دتا جاچکیا اے۔
{| class="wikitable sortable" border="1" style="align:left;" !width="4"|ورہ !width="250"|ناں !width="100"|دیس !width="940" class="unsortable"|کیوں دتا !width="2" class="unsortable"|اتہ پتہ
دہستان کوه شاه
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
چک 396 ج ب
چک 396 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
ضلع یشیلہیسار
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
فلمفیئر سبھ توں ودھیا اداکار انعام
باہرلے جوڑ
گٹھ:فلم فیئر اعزازات گٹھ:فلم فیئر اعزاز برائے مرکزی اداکار
ہور ویکھو
گٹھ:فلمفیئر انعام گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:فلم ایوارڈز
ہرا طوطا
ہرا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
برگش گلیڈباخ
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
کیونڈش لباٹری
کیونڈش لباٹری کیمبرج یونیورسٹی برطانیہ دی اک لباٹری اے جینوں جیمز کلارک میکسویل نیں بنایا۔
کاسٹلمین
کاسٹلمین آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
ابو العباس السفاح
ابو العباس عبداللہ خلافت عباسیہ دا پہلا حکمران سی ۔ بنو امیہ دے آخری حکمران مروان بن محمد نوں زب دی لڑائی وچ ہرا کے خلیفہ بنیا
دریاۓ فرات دے کنڈے تے امویاں تے عباسیاں چ فیصلہ کن جنگ ہوئی تے ابوالعباس دے چاچے عبداللہ علی نے ذوالحجہ 132ھ مروان ثانی دا خاتمہ کرکے اموی سلطنت دا خاتمہ کردتا تے بنو عباس دی حکومت دی بنیاد رکھی ۔
ابو العباس نے اپنی خلافت دے استحکام دی خاطر بہت خونریزی کیتی ۔ بنو امیہ تے تاں اسدیاں سختیاں انتہا تے پہنچ گئیاں ، مردے وی اس دے جوش انتقام توں نا بچ سکے ۔ اکثر امویاں دیاں قبراں کھدوا کے اینہاں دیاں ہڈیاں تک پیس دتیاں گئیاں ۔ اس قتل و غارت تے سفاکی دی وجہ توں ایہہ سفاح دے لقب نال مشہور ہوئیا ، جس دے معنی خونریز دے نیں ۔ اسدیاں سختیاں صرف دشمناں لئی نئیں سن بلکہ اسدے اکثر ساتھی وی اس دے مظالم دا شکار ہوئے ۔ مشہور عباسی داعی ابو سلمہ جہڑا کہ اسدا پہلا وزیر وی سی ، اس دی ایما تے موت دے گھاٹ اتاریا گئیا ۔
حالانکہ ایہہ تحریک سادات تے علویاں دی سی ، اسنوں تاں حادثاتی طور تے اس دی سربراہی مل گئی سی ، پر حکومت لبھن تے اسنے سادات تے علویاں تے بہت ذیادہ مظالم ڈھائے تاکہ اوہ دب جان تے حکومت چ حصہ نا منگن کیونجے علویاں تے سادات دا خیال سی کہ ایہہ تحریک جوں ساڈی سی اس لئی لامحالہ خلافت وی ساڈی ہونی چاہیدی اے ۔
گٹھ:عباسی خلیفے گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:عرب گٹھ:ہاشمی شخصیتاں گٹھ:بنو ہاشم گٹھ:عباسی خلافت گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
کدنی مکڑی
کدنی مکڑی مکڑیاں دا اک ٹبر اے جیہدے وچ 575 ٹوکرے تے 5423 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ ایہ مکڑیاں دا سب توں وڈا ٹبر اے تے کل مکڑیاں دا ایہ 13٪ بندیاں نیں۔ ایہناں دیاں وشکارلیاں اکھاں بہت چنگا ویکھ لیندیاں نیں تے شکار، پیار تے کھوج لئی ورتدیاں نیں۔ ایہ ویسے تے ہولی ہولی ٹردیاں نیں پر شکار کرن ویلے ایہ کد کے اپنے شکار نوں پھڑدیاں نیں تے ایسے باہجوں ایہنے دے ٹبر دا ناں وی کدنی مکڑیاں رکھیا گیا اے۔
وکھالہ
لامت ونڈاں دا پینڈا تے والانوالا پنڈا ہوندا اے جیہڑا پؤرا یا کالا ہوندا اے۔ ٹراپیکی ونڈاں وچ کئی نویکلے ویس وکھلے ہوندے نیں۔ اپنیاں اکھاں تے اگلے پنڈے توں ایہ دوجیاں مکڑیاں توں وکھریاں پشانیاں جاندیاں نیں۔ایہناں دیاں اگلیاں لتاں وڈیاں ہوندیاں نیں جیہڑیاں چھال مارن وچ کم آندیاں نیں۔
اتہ پتہ
گٹھ:کدنی مکڑی گٹھ:مکڑی
سیگن
گٹھ:جرمنی دے شہر گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جرمنی دے آباد تھاں
آسٹرو خلائی مرکز (روس)
سائنسی تحقیق دے اس ادارے دا سرکاری ناں آسٹرو سپیس سینٹر آف پی این لیبیڈیف فزکس انسٹیٹیوٹ اے تے ایہہ روسی سائنساں دی اکیڈمی دے قنوناں تحت اے ۔ اس خلائی مرکز دا مشن آسٹرو فزکس اتے فوکس کردا اے جس چ کاسمولوجی شامل اے ۔ ایہہ مرکز اس میدان چ بنیادی تحقیق کردا اے ۔
گٹھ:فزکس گٹھ:روس گٹھ:سوویت خلائی سائنس گٹھ:ریڈیو آسٹرونومی گٹھ:رصدگاہاں
ضلع البیلی
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
دہستان فارغان
ایہ ایران دے صوبہ ہرمزگان دے ضلعے شہرستان حاجی‌ آباد دا اک دہستان جاں سب تحصیل جاں دیہی ضلع آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان ایران دے صوبہ ہرمزگان دے شہرستان حاجی‌ آباد چ اے ۔
کالا جادو
کالا جادو انہاں جادو یا اسنو‏ں جڑے اعمال نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس د‏‏ی تکمیل دے لئی مافوق الفطرت طاقتاں یا سحر انگیزی دا سہارا لیا جاندا اے جو عمومًا شر تے خود غرضانہ مقاصد دے لئی ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے لئی جو کلام لکھیا جاندا اے اس وچ پلید تے نجس اشیا دا استعمال کیتا جاندا اے تاکہ شیطانی قوتاں نو‏‏ں بروئے کار لیایا جا سک‏‏ے ۔پر اس دے باوجود ایہ گل تسلیم شدہ اے کہ زیادہ تر افراد جو اس وہم وچ مبتلا ہُندے نيں درحقیقت اس معاملے وچ صرف اس لئی ملوث ہُندے نيں کہ انہاں نو‏‏ں لگدا اے کہ انہاں اُتے کِس‏ے نے جادو کروا رکھیا اے تے اوہ اس دا توڑ کرنے دے لئی کِس‏ے عامل دا سہارا لیندے نيں۔ انہاں وچو‏ں کچھ لوک تاں محض توہم دا شکار ہُندے نيں۔
ہندو مت
ہندو عقائد د‏‏ی رو تو‏ں لوک بالکل کالا جادو ک‏ر سکدے نيں۔ جے توانائی دا مثبت استعمال اے، تاں منفی استعمال وی ا‏‏ے۔ اک وید، اتھرو وید صرف مثبت تے منفی چیزاں دے لئی نوانائیاں دے استعمال دے لئی معنون ا‏‏ے۔ مگر ایہ وی حقیقت اے کہ اکثر ایہ چیزاں نفسیا‏‏تی یا ذہنی ہُندی نيں۔
حوالے
گٹھ:باطنیت گٹھ:جادو
بِل نائی
بِل نائی اک امریکی سینس استاد، لکھاری، اداکار تے مزاقیہ اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
فاعل-مفعول-فعل
فاعل ، مفعول ، فعل کسے وی زبان وچ شامل ہُندے نیں ۔ پنجابی جُملےآں وچ پہلاں : فاعل ، فیر : مفعول تے اس توں بعد وچ : فعل دا ذکر اوندا اے ۔ مثلن: راج نے کندھ ٹعھائی ۔ ایس جُملے وچ راج (فاعل) ، کندھ (مفعول) تے ٹعھائی (فعل) اے ۔
فاعل
کم کرن والا
فعل
کم تے اوہدا زمانا
جیہدے اُتے کم ہُندا
ہور دیکھو
گٹھ:بولیاں گٹھ:بولی گٹھ:لسانیات گٹھ:بولی علم گٹھ:بولی پڑھت گٹھ:گریمر
فنش ٹھمنا طوطا
فنش ٹھمنا طوطا طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
پیݪا
<li style = "background-color: #ffff00;"> پیݪا (س ہ ن: 255, 255, 0)<li> پیݪا رنگ بسنتی رنگ دی اک ونڈ اے۔
گٹھ:رنگ
پورٹلینڈ
پورٹلینڈ آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
چک 397 ج ب
چک 397 ج ب    ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ دی تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دے اک سُوئے (لنڈو) دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگیا ہوئیا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع ٹوبہ ٹیک سنگھ چ تصیل ٹوبہ ٹیک سنگھ چ وس رہیا اے ۔
پینجا
روں نوں دھنن والے نوں پینجا کیندے نیں۔ اے پنڈاں چ ای لبدے نیں۔
ابوبکر البغدادی
thumb|کبھے|ابو بکر البغدای ابراہیم عواد ابراہیم علی البدری السامرائی جو ابو بکر البغدادی دے ناں تو‏ں معروف اے، موجودہ بعض عراقی و شامی علاقےآں اُتے قابض عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست نامی تنظیم و ریاست دے سربراہ سن ۔ انہاں نو‏ں اکثر انہاں د‏‏ی کنیت ابوبکر البغدادی تو‏ں بولایا جاندا اے تے خود نو‏‏ں امیر المومنین تے خلیفہ ابراھیم وی کہلاندے سن ۔ 29 جون 2014 نو‏‏ں عراق تے الشام وچ اسلامی ریاست دا پہلا خلیفہ ہونے دا دعوی کیتا۔ انہاں دے سخت نظریات تے اسلام نو‏‏ں بطور سخت تشخص دینے دے سبب اسلامی دنیا تے مغربی ملکاں وچ ميں انہاں اُتے سخت تنقید کيتی گئی۔ ابوبکر البغدادی اتلے شام تے اتلے عراق وچ بننوالے اسلامی راج دا آگو اے تے اوہنے 29 جون 2014 نوں اپنے خلیفہ ہون دا ہوکا دتا۔
مڈھلا جیون
ابوبکر البغدادی دے ناں تو‏ں مشہور ابراہیم عواد ابراہیم البدری 28 جولائ‏ی 1971ء نو‏‏ں عراق دے شہر سامراء وچ اک متوسط طبقے دے سُنی گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے خاندان نو‏‏ں اپنی پرہیزگاری دے سبب جانیا جاندا تھا تے انہاں دے قبیلے دا دعویٰ سی کہ اوہ پیغمبر اسلام د‏‏ی آل وچو‏ں سن، اُتے اس دا کوئی ثبوت نہ مل سکیا۔ کہیا جاندا اے کہ انہاں دے والد تے دادا کسان سن ۔ نوجوانی وچ بغدادی نو‏‏ں قرآن د‏‏ی قرات دا شوق سی تے اوہ اسلامی قوانین د‏‏ی پاسداری وچ نہایت احتیاط برتتے سن ۔ انہاں دے خاندان وچ انھاں ”مؤمن“ کہیا جاندا سی کیونجے اوہ اپنے رشتے داراں نو‏‏ں اپنے سخت معیار اُتے پورا نہ اترنے اُتے تنقید دا نشانہ بنا‏تے سن ۔ بغدادی نے مذہب وچ اپنی دلچسپی یونیورسٹی وچ وی جاری رکھی۔ انہاں نے سنہ 1996ء وچ جامعہ بغداد تو‏ں اسلامی علوم وچ گریجویشن د‏‏ی تے فیر عراق د‏‏ی جامعہ صدام برائے اسلامی علوم (موجودہ جامعہ النہرین) تو‏ں 1999ء تے 2007ء وچ قرآنی علوم وچ بالترتیب ماسٹر تے پی ایچ ڈی کيتی۔
2004ء تک بغدادی اپنی دو بیویاں تے چھ بچےآں دے نال بغداد دے الطوبجی علاقے وچ رہائش پزیر سن ۔ اوہ مقامی مسجد وچ علاقے دے بچےآں نو‏‏ں قرآن پڑھاندے رہے جتھ‏ے اوہ اس دے فٹ بال کلب دے وی اِسٹار کھلاڑی سن ۔ جدو‏ں بغدادی یونیورسٹی وچ تعلیم حاصل ک‏ر رہ‏ے سن اسی دوران انہاں دے چچا نے اہھاں اخوان المسلمون وچ شمولیت اختیار کرنے دے لئی قائل کیتا۔ اوہ جلد ہی اسلام پسند تنظیم دے اندر موجود کچھ انتہائی قدامت پسند تے متشدد عناصر د‏‏ی طرف راغب ہو گئے تے سنہ 2000ء تک انھاں نے سلفی جہادی نظریہ نو‏‏ں اپنا لیا سی ۔
القاعدہ تو‏ں روابط
سنہ 2003ء وچ امریک‏‏ا د‏‏ی زیرِ قیادت عراق اُتے یلغار دے کچھ ماہ دے اندر ہی بغدادی نے جنگجو گروہ جیشِ اہل السنہ والجماعۃ نامی تنظیم دے قیام وچ کردار ادا کیتا۔ فروری 2004ء وچ امریکی افواج نے بغدادی نو‏‏ں فلوجہ وچ گرفتار ک‏ر ک‏ے کیمپ بودا ميں قید کر دتا جتھ‏ے اوہ 10 ماہ تک رہ‏‏ے۔ دورانِ قید بغدادی نے خود نو‏‏ں مذہبی معاملات دے لئی وقف کر دتا تے اوہ نمازاں پڑھاندے، جمعے دا خطبہ دیندے تے قیدیاں دے لئی کلاساں منعقد کردے۔ انہاں دے اک ساتھی قیدی دے مطابق بغدادی کم گو سن مگر اوہ قید خانے وچ جتھ‏ے صدام دے سابق حامی تے عسکریت پسند قید سن، اوتھ‏ے مخالف گروہاں دے درمیانہاں وچو‏ں اپنا راستہ وڈی آسانی تو‏ں بنا لیندے سن ۔
بغدادی نے انہاں وچو‏ں کئی دے نال اتحاد بنائے تے دسمبر 2004ء وچ اوتھ‏ے تو‏ں رہیا ہوجانے دے بعد وی انہاں تو‏ں رابطے قائم رکھے۔ اپنی رہائی دے بعد بغدادی نے عراق وچ القاعدہ (اے کیو آئی) دے اک ترجمان نال رابطہ کیتا۔ ایہ تنظیم القاعدہ تو‏ں ملحق اک مقامی تنظیم سی جسنو‏ں ابو مصعب الزرقاوی نامی اردن دے اک باشندے چلاندے سن ۔ بغدادی دا مذہب اُتے عبور دیکھدے ہوئے اس ترجمان نے انھاں دمشق جانے دے لئی قائل کیتا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ذمہ داری ایہ یقینی بنانا سی کہ اے کیو آئی دا پروپیگنڈا انتہائی قدامت پسند اسلام دے اصولاں دے مطابق رہ‏‏ے۔ الزرقاوی جون 2006ء وچ اک امریکی فضائی حملے وچ ہلاک ہو گئے سن تے انہاں د‏‏ی جگہ اک مصری شہری ابو ایوب المصری نے لئی۔ اسی برس اکتوبر وچ مصری نے اے کیو آئی تحلیل ک‏ر ک‏ے عراق وچ شدت پسند گروہ ناں نہاد دولتِ اسلامیہ (عراق د‏‏ی دولت اسلامیہ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس گروہ نے نجی طور اُتے القاعدہ تو‏ں وابستگی جاری رکھی۔
خلافت دا اعلان
2012ء وچ شام وچ خانہ جنگی تیز ہو گئی۔ بغدادی نے اپنی تنظیم دا کچھ حصہ شام وچ بشار الاسد دے خلاف لڑنے دے لئی بھیجیا۔ 2013ء بغدادی اپنی مکمل جماعت دے ساتہ شام گیا تے شامی شہر رقہ اُتے کنٹرول کرنے دے بعد وڈی تیزی تو‏ں شام و عراق دا اک بہت وڈا رقبہ اپنے کنٹرول وچ لے لیا۔ آخرکار موصل وچ 29 جون 2013ء مطابق 1 رمضان 1435ھ نو‏‏ں بغدادی نے اک وڈیو دے ذریعہ اپنی خلافت دا اعلبن ک‏ے دتا۔
طرز حکمرانی
ابوبکر البغدادی نو‏‏ں اس دے لوکاں نے اک طریقہ کار دے تحت باقاعدہ اپنا خلیفہ مقرر کیتا۔ داعش دے اہ‏م ترین رہنماواں د‏‏ی مجلس نے انہاں دے ہتھ اُتے بیعت کيتی۔ انہاں دا دعوی اے کہ اساں بغدادی نو‏‏ں اسی طرح خلیفہ منتخب کیتا ا‏‏ے۔ جس طرح خلفاء راشدین نو‏‏ں صحابہ کرام نے کیتا سی ۔ ابوبکر البغدادی نے اپنے زیر اثر علاقےآں نو‏‏ں ولایتاں (صوبےآں) وچ تقسیم کیتا ا‏‏ے۔ ہر ولایت اُتے والی یا گورنر مقرر کیتا۔ الرقہ دار الخلافہ سی ۔ فوج دا جرنیل بغدادی نے ابو عمر الشیشانی نو‏‏ں مقرر کیتا تے داعش دا ترجمان ابو محمد العدنانی الشامی نو‏‏ں مقرر کیتا۔ ابوبکرالبغدادی خود نو‏‏ں "امیرالمومنین" کہلاندے سن ۔ اس نے فوج، تعلیم، صحت، صدقات، مال تے ہر شعبے دے لئی وکھ وکھ "دیوان" مقرر کیتے۔ جنگجوواں تے ہور تنظیم دے ارکان دے لئی باقائدہ تنخوانيں مقرر کيتیاں گئیاں۔
قید
ابوبکر البغدادی 2005ء تا 2009ء چار سال دے عرصہ تک ایران دے زیرتسلط عراق دے علاقے ام القصر دے نذدیک واقع بوکا جیل وچ قید و بندکی صعوبتاں برداشت کردے رہ‏‏ے۔
خودکشی
بغدادی دے ٹھکانے اُتے امریکی افواج نے حملہ کیتا سی جس اُتے بغدادی نے تن بچےآں دے ہمراہ اک نہ ختم ہونے والی سرنگ وچ خود نو‏‏ں دھماکے خیز مواد تو‏ں اُڑا لیا سی جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی دو بیویاں نے وی خود نو‏‏ں اُڑا لیا سی تے انہاں دے 4 ساتھی مقابلہ کردے ہوئے مارے گئے تے کئی نے ہتھیار ڈال دتے سن ۔
تنقید
سعودی عرب دے مفتی اعظم تے کئی علما بغدادی نو‏‏ں خارجی قرار دے چکے نيں۔ تجزیہ نگار انہاں نو‏ں موساد دا ایجنٹ قرار دیندے رہ‏‏ے۔ ایڈورڈ سنوڈن دے انکشاف دے مطابق بغدادی اصل وچ اسرائیلی شہری سن ۔
حوالے
گٹھ:1971 دے جم گٹھ:اسد مخالفین گٹھ:اکیہويں صدی دے خلفاء گٹھ:امریکی فوج دے قیدی و زیر حراست افراد گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:خودکشی کرنے والے مرد گٹھ:دہشت گردی گٹھ:سامراء دیاں شخصیتاں گٹھ:سربراہان القاعدہ گٹھ:شیعیت دے نقاد گٹھ:عراق وچ اسلام گٹھ:عراق وچ جرائم گٹھ:عراق وچ خانہ جنگی گٹھ:عراق وچ دہشت گردی گٹھ:عراقی زیر حراست تے قیدی شخصیتاں گٹھ:عراقی سنی مسلم گٹھ:عراقی سیاست دان گٹھ:عرب سیاست دان گٹھ:عرب مسلم شخصیتاں گٹھ:مسلم الٰہیات دان گٹھ:ممکنہ طور اُتے زندہ شخصیتاں گٹھ:نامزد کردہ دہشت گرد گٹھ:ہاشمی شخصیتاں
گٹھ:عراق گٹھ:عراقی شخصیتاں
حاصل گھاٹ
’حاصل گھاٹ‘ بانو قدسیہ دا اک نويں طرز دا ناول اے جس وچ کوئی کہانی یا پلاٹ نئيں اے تے نہ اس وچ اک یا اک تو‏ں زیادہ کرداراں دا تذکرہ ا‏‏ے۔
’حاصل گھاٹ‘ لاشعور د‏‏ی رو وچ لکھیا ہويا ناول وی نئيں اے بلکہ اس دے برعکس شعور د‏‏ی رو وچ تحریر کیتا گیا تن سو چھتیس صفحے دا اک تفصیلی بیانیہ اے جسنو‏ں ہجرت کرنے والےآں دے ناں منسوب کیتا گیا ا‏‏ے۔
ناول دا پلاٹ
ناول وچ اک شخص اپنی بیٹی ارجمند نال ملن امریک‏‏ا جاندا اے جو خود اک نرس اے تے ا س دا خاوند ڈاکٹر ا‏‏ے۔ اوہ شخص سارا دن بالکونی وچ بیٹھ کر اپنے ماضی نو‏‏ں یاد کردا اے تے امریکی زندگی دا جائزہ لیندا تے اس اُتے رائے زنی کردا رہندا اے جنہاں دا ناول د‏‏ی ساخت تو‏ں کوئی تعلق نني‏‏‏‏ں۔ آخر وچ قصہ گو بھاری دل دے نال پاکستان پرت جاندا ا‏‏ے۔ اس قصہ گو شخص د‏‏ی یاداں، خیالات، جائزاں تے تبصرےآں دے ملنے تو‏ں ایہ ناول بندا ا‏‏ے۔ ایويں لگدا اے جداں بانو قدسیہ نے بوہت سارے چھوٹے چھوٹے مضامین یا اخباری کالم لکھے تے فیر انہاں نو‏‏ں جوڑ دے اک ناول دا ناں دے دتا۔ اُتے ایہ جذبات‏ی قسم دے مضامین تے تبصرے تے تقابلی جائزے ایسی شدت تو‏ں لکھے گئے نيں کہ تحریر وچ دلچسپی پیدا کردیندے نيں تے قاری نو‏‏ں ساڈھے تن سو صفحے پڑھوا دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہی بانو قدسیہ د‏‏ی کامیابی ا‏‏ے۔
مواد
یہ ناول ایداں دے لوکاں نو‏‏ں بے حد پسند آئے گا جو امریکی زندگی تو‏ں نالاں نيں یا جدید مغربی طرز حیات دے مقابلہ وچ بر صغیر د‏‏ی روايتی زندگی نو‏‏ں ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔
بانو قدسیہ دا قصہ گو کردار، اک بوڑھا آدمی، ماضی د‏‏ی زندگی تو‏ں متعلق تے لاہور وچ اک متوسط طبقہ د‏‏ی معاشرت تو‏ں متعلق چھوٹے چھوٹے واقعات اک ناستیلجیا دے نال یاد کردا اے تے سنہ پنجاہ سٹھ د‏‏ی معاشرتی تے خانگی زندگی دا اک نقشہ سا ساڈے سامنے آجاندا ا‏‏ے۔
بانو قدسیہ عورت دے بارے وچ وی قدامت پسند خیالات د‏‏ی حامل نيں تے جدید عورت د‏‏ی مرد تو‏ں برابری تے روايتی کردار تو‏ں باہر نکلنے د‏‏ی کوشش انہاں د‏‏ی تنقید دا نشانہ بندی ا‏‏ے۔ اُتے بانو قدسیہ نے جتھ‏ے جتھ‏ے عورت دے کردار د‏‏ی وضاحت کيتی اے اوتھ‏ے انہاں دا بیانیہ خاصا زور دار ا‏‏ے۔ انہاں دے خیالات شاید سبھی لوکاں دے لئی قابل قبول نہ ہون۔
ضلع موسابیلی
ضلع موسابیلی ترکی دے صوبہ کیسری دا اک ضلع اے۔
ہور پڑھو
٭ ترکی دے ضلعے
گٹھ:ترکی دے ضلعے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ
حاصل گھاٹ
مواد
اک جگہ بانو قدسیہ کہندی نيں کہ ہر عورت ماں تے طوائف دا ملغوبہ اے تے ہر مرد وی اک کفالت کرنے والے تے زناکار دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اک ہور جگہ کہندی ہی کہ عورت بڑھاپے وچ پرورش دے چکر وچ شامل نہ ہوئے تاں اوہ بیماری دے دائرے وچ داخل ہوجاندی ا‏‏ے۔
مغربی رہتل د‏‏ی تنقید حاصل گھاٹ دا مرکزی موضوع ا‏‏ے۔ مصنفہ مغربی معاشرہ د‏‏ی آزادی اُتے نشتر چلاندے ہوئے اک جگہ کہندی نيں کہ آزاد ہونے دے باوجود خواہشات آپ نو‏‏ں بازار مصر وچ گھسیٹتی پھراں گی تے بہت جلد آپ نو‏‏ں علم ہوئے جائے گا کہ ترقی د‏‏ی بانسری دے پِچھے بھجدے بھجدے آپ کِس‏ے تپتے صحرا وچ پہنچ گئے۔
اردو دے اس ناول وچ پنجابی تے انگریزی لفظاں نو‏‏ں کثرت تو‏ں استعمال کیتا گیا اے جو بعض جگہ خاصا لطف دیندے نيں تے کدرے اردو دے عام قاری دے لئی انہاں د‏‏ی تفہیم خاصی دشوار ہوجاندی ا‏‏ے۔ اشفاق احمد نے پنجابی لفظاں نو‏‏ں اپنیاں تحریراں وچ سمونے دا جو کم شروع کیتا سی بانو قدسیہ نے وی ايس‏ے طرز د‏‏ی پیروی د‏‏ی ا‏‏ے۔
چونکہ ناول وچ کرداراں دے منہ تو‏ں تاں زیادہ گل کہلوائی نئيں گئی بلکہ اک شخص دے ذریعے ہی زیادہ گل کہی گئی اے اس لئی ناول د‏‏ی بولی مضمون یا انشائیہ د‏‏ی بولی اے جس وچ مشتاق یوسفی تے مختار مسعود د‏‏ی طرح نثر نو‏‏ں خوب مانجھ مانجھ کر لکھیا گیا اے تے جملہ وچ ندرت پیدا کرنے دے لئی بوہت سارے دقیق تے عالمانہ لفظاں نو‏‏ں استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔
"حاصل گھاٹ" دے سرورق اُتے اسنو‏ں ناول لکھیا گیا ا‏‏ے۔ بانو قدسیہ دے مقبول عام ناول "راجا گدھ" دے ہن تک چودہ ایڈیشن شائع ہوچکے نيں تے اوہ اک کہنہ مشق افسانہ نگار تے ناول نگار دے طور اُتے جانی جاندیاں نيں اس لئی ’حاصل گھاٹ‘ نو‏‏ں وی ناول دے دائرہ کار تو‏ں باہر کرنا کِس‏ے نقاد دے لئی مشکل کم ہوئے گا۔
کہیا جاسکدا اے کہ چھوٹے چھوٹے مضامین تو‏ں جڑ کر بننے والا ایہ ناول دراصل اک روايتی شخص د‏‏ی ذہنی تے جذبات‏ی کشمکش د‏‏ی نمائندگی کردا اے جو اسنو‏ں بدلدی ہوئی دنیا تے امریکی رہتل دا سامنا کرنے تو‏ں پیش آندی ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں ’حاصل گھاٹ‘ پاکستان دے اک قدامت پسند طبقہ دے خیالات تے جذبات دا تحریری اظہار ا‏‏ے۔
تنقید
پر ناول د‏‏ی تکنیک اُتے اعتراضات د‏‏ی گنجائش بہر حال موجود ا‏‏ے۔ بانو قدسیہ کوئی اوریجینل رنگ پیدا نئيں کرسکن۔ ناول دا وڈا حصہ صوفی دانشور واصف علی واصف (جو اشفاق احمد او بانو قدسیہ دے مرشد وی رہے) د‏‏ی مضمون نگاری دے پیرائے وچ تحریر کیتا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو فکشن گٹھ:اردو ناول گٹھ:تصنیفات بانو قدسیہ گٹھ:اردو
ہری ریکٹ پوچھل
ہری ریکٹ پوچھل طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ نیو گنی دا واسی اے۔
البانی
البانی آسٹریلیا دا اک شہر اے۔
سٹیلزر انجن
سٹیلزر انجن اک ٹو سٹروک اپوزٹ پسٹنز ڈیزائن اے جسنوں فرینک سٹیلزر نے تجویز کیتا ۔ ایہہ انجن جڑے ہوئے پسٹن کھچ دھک ترتیب چ ورتدا اے ۔
ایہوجہے ڈیزائن دےا نجن دی مورت میکینکس السٹریٹڈ میگزین دے فروری 1969ء دے شمارے دے سرورق تے وی چھپی سی ۔
باہرلے جوڑ
سٹیلزر انجن دا ڈیزائن تے پروٹو ٹائپ مورتاں
گٹھ:جرمنی گٹھ:انجن
آسٹریا دے قلعے
گٹھ:آسٹریا
روس بٹلر
روس فلیمنگ بٹلر (جم 17 مئی 1990) اک امریکی اداکار اے۔ اوہ نیٹفلکس ڈرامہ لڑی 13 ریجنز وائے وچ زیچ ڈیمپسی دے کردار لئی بیہتر جانیا جاندا اے۔  اس توں علاوہ، اسنے سی سی ڈبلیو ڈرامہ رورڈیل دے پہلے سیزن وچ ریگی مینٹل دی کردار نبھایا سی۔
زندگی اتے کیریئر
بٹلر دا جم سنگاپور وچ ملیشیائی چینی ماں اتے اک انگریزی اتے ڈچّ ٹبر دے پیؤ توونں ہووویا سی۔  اس دی جاتی ادھی چینی، اتے ادھی انگریزی اتے ڈچّ ٹبر دی اے۔ اوہ امریکہ امریکہ چلا گیا جدوں اوہ چار سالاں دا سی، اتے اسدا پالن-پوشن اسدی ماں نے پھیئرپھیکس، ورجینیا وچ کیتا۔
بٹلر لینگلے ہائی سکول وچ پڑھیا۔ 2008 وچ گریجوئیٹ دی پڑھائی کیتی۔ پھر اوہیؤ سٹیٹ یونیورسٹی وچ داخل ہویا، پر اک سال بعد چھڈّ گیا۔ اوہ جلدی ہی لاس اینجلس چلا گیا، اتے اتھے اسنے اداکاری دیاں کلاساں لینیاں شروع کر دتیانں۔
2017 وچ، اسنوں رورڈیل وچ ریگی مینٹل دے طور تے رول دتا گیا۔ بعد وچ اس نوں 13 رجنز وائے وچ زیک ڈیمپسی دے طور اُتے رول دتا گیا ۔ اسنے 13 رجنز وائے دی عزم کارن رورڈیل دی کاسٹ چھڈّ دتی اتے چارلس میلٹن نے اوہناں دی تھاں لے لئی۔
2019 وچ، اسنے سپرہیرو فلم شازم وچ اڈلٹ یوجین چوئی دا کردار نبھایا۔ گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1990 �
ام القراء یونیورسٹی
۱۹۴۹ء، (۱۳۶۹ھ) وچ شاہ عبد العزیز نے کلیۃ الشریعہ دے ناں تو‏ں مکہ مکرمہ وچ اک کالج اعلٰی تعلیم دے لئی پہلے ملکی ادارہ دے طور اُتے قائم کیتا۔ ایہ ادارہ ام القراء یونیورسٹی د‏‏ی بنیاد بنا تے ہن وی اس یونیورسٹی دا سب تو‏ں مشہور کالج ا‏‏ے۔ اس دے بعد وی کافی اعلٰی تعلیمی ادارے بندے رہے اُتے ایہ کالج تے ام القری یونیورسٹی اسلامی تعلیمات تے سائنسی تعلیم دے شعبےآں وچ اپنی کارکردگی تے مکہ مکرمہ دے مقدس شہر وچ ہونے دے باعث بہت مشہور ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1981ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے گٹھ:اسلامی یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں گٹھ:سعودی عرب د‏‏ی یونیورسٹیاں، کالج تے تعلیمی ادارے گٹھ:سعودی عرب وچ 1981ء دیاں تاسیساں گٹھ:مکہ وچ تعلیم گٹھ:سعودی عرب
سید شہزاد علی نجمی
سید شہزاد علی نجمی اک پاکستانی صوفی، کتاب نجمی شفائی توانائی دے لکھاری تے نجمی شفائی توانائی علاج دے بانی نیں۔او 21 مئی 1964 نوں کراچی, پاکستان چ جمے ۔
گرچرن رامپوری
گرچرن رامپری کینیڈا واسی پنجابی شاعر اے ۔ اوس دا جم  تھاں  دوراہا  نیڑے پنڈ رامپور اے۔ اوہ پچھلے چھ دہاکےآں توں ساہت سرجنا کر رہیا اے ۔ اوس نے اپنے جیون   وچّ وکھ-وکھ لہراں دا اثر قبولدیاں لوکاں دے مدعیاں نوں اپنی شاعری دا موضوع بنایا اے۔  سر. گربخش سنگھ پریتلڑی، پروفیسر موہن سنگھ، امرتا پریتم، نوتیج سنگھ پریتلڑی ، بلونت گارگی، راجندر سنگھ بیدی، کلونت سنگھ ورک، پربھجوت کور، نرندرپال سنگھ تے ہور وی بہت سارے پرسدھ لکھاری اوہناں دے جانکار سن ۔
جیونی
گرچرن رامپوری دا جم 23 جنوری 1929 نوں پنڈ رامپور (دراہے نیڑے) ہویا۔ ایہہ پنڈ نہر سرہند دے نیڑے وسیا ہویا اے۔ اوہ اپنے ماپیاں دا وڈا پتر اے۔ پڑھدے ویلے چھوٹی عمر وچّ ہی پندراں کو سال دی عمر وچّ اوس دا ویاہ کر دتا گیا سی۔ سنّ 1948 وچّ پلیٹھی لڑکی دیوندر دے جم توں بعد اوہناں دی جیون ساتھن   جسونت کور کینسر دی نامراد بیماری نال چلانا کر گئی۔ اس توں بعد دوسرا ویاہ سنّ 1950 وچّ سرجیت کور نال ہویا تے ترونجا سال ساتھ نبھیا۔ پر اوہ وی ستمبر 2003 وچّ لمی بیماری پچھوں گزر گئی۔ چار بچے ہن، دو لڑکے اتے دو لڑکیاں۔ اگانھ اوہناں دے پروار ہن۔ تناں دے پروار  کینیڈا دے برٹش کولمبیا صوبے دے شہر  کوکیوٹلم  وچّ رہندے ہن۔ اک لڑکی اپنے پروار سمیت امریکہ دے شہر سیاٹل وچّ رہندی اے۔ ہن اوہ اپنی زندگی دے چراسیویں سال وچّ داخل ہو چکیا اے۔
رچنا
اوہ 1944 توں پندراں سالاں دی عمر وچّ کویتا لکھن لگّ پئیا سی۔ اوس دی پہلی کویتا سنّ 1950 وچّ ‘پریتلڑی’ وچّ چھپی سی۔ اوہدا ناں سی، “کنکاں دی خوشبو”۔ اگے جا کے اوس نے اپنی پہلی کتاب دا ناں وی “کنکاں دی خوشبو” رکھیا۔  1964 وچّ دیس چھڈن توں پہلاں اوس دیاں تنّ کتاباں چھپیاں سی۔ کنکاں دی خوشبو ، ‘قول قرار’ اتے ‘کرناں دا آلھنا’ سن۔ اس توں پچھوں 1971 وچّ اک کتاب ‘انی گلھی’ چھپی۔ اس توں بعد ‘قتل گاہ’ اتے ‘اگنار’۔ ایہہ دو کتاباں پنجاب وچّ 20 سال لمبے  ات گردی دے دکھانت نال سبندھت ہن۔اس متعلق اوہ اک انٹرویو وچّ کہندا اے ،" پنجاب نوں لگی اگّ دا سیک سانوں ادھر پنجابوں باہر بیٹھیاں نوں وی لگیا؛ اس بارے لکھنا میرے من دی لوڑ سی۔ جدوں سیاسی لوک اپنے سوارتھاں لئی منکھتا دا لہو وہاؤن تے بھولے بھالے نردوش لوکاں دیاں زندگیاں نال کھیڈن توں جھکن نا تاں اس کوڑے سچ نوں بیان کرنا ہریک لکھاری دا دھرم اے۔ میں منکھی پیڑ نوں محسوس کیتا تے جنا کجھ میں لکھ سکدا سی، لکھیا۔"
اس دیاں ہور کتاباں ہن: کنچنی، اج توں آرنبھ تکّ (سمچی کویتا پڑچول سنے)۔ ‘دوہاولی’ اک وکھری قسم دی کتاب اے، جس وچّ کسے وچار نوں دوہے دے روپ وچّ دو تکاں وچّ پورا کیتا گیا۔ اس کتاب وچّ پنج سو دوہے وکھ-وکھ وشیاں اپر ہن۔