پاکستان_نیوی
پاک بھارت جنگ 1971
"مشرقی پاکستان دے بحران دے خاتمے دے وقت ہمارا يہ حال سی کہ۔.. ہمارے (پاک بحریہ، مشرقی کمانڈ) کول کوئی انٹیلی جنس نہيں سی تے اساں  ايک طرح توں بہرے تے اندھے سن، بھارتی بحریہ تے بھارتی فضائیہ اساں   پے دن رات بم برساندی سی ..." — ایڈمرل محمد شریف دی 1971ء وچ امریکی ایڈمرل زموالٹ توں گفتگو- thumb|بائیں|"پی اين ايس نازم، اس نے امريکی بحريہ وچ رہتے ہوئے بطور يو ايس ايس ولٹسی کوريا اور ويتنام کی جنگوں وچ حصہ ليا'' 1969 وچ بحریہ دے سابق کمانڈر ایڈمرل سید محمد احسن نوں  مشرقی پاکستان بھیجا گیا تے اوتھے پاکستانی مسلح افواج کمانڈر بنايا گیا۔ انہاں دی ہدايات دے تحت، مشرقی پاکستان وچ بحریہ دی موجودگی نوں   تن گنا بڑھايا گیا۔ کمانڈسائز بحری اثاثہ جات بڑھاے گئے، مشرقی پاکستان وچ اک بحری انتظامی یونٹ بنايا گیا۔ مشرقی بحری کمانڈ ہندوستانی بحریہ دے لئی اک وڈا خطرہ سی۔ چنانچہ اس خطرے توں نپٹنے دے لئی اک آپریشن شروع کیتا۔ پاک بحریہ دی پوری کوشش سی دے بھارت کسے طرح خلیج بنگال بلاک نہ کرسکے۔ 4 دسمبر نوں   بھارتی بحریہ نے 3 OSA کلاس میزائل کشتیاں تے 2 آبدوز شکن بحری جہازاں کيساتھ "آپریشن ٹرائیڈينٹ" دا آغاز کیتا۔ انہاں نے کراچی دی بندرگاہ دے قریب ایس ایس-اين-2 سٹائکس بحری جہاز شکن میزائل فائر کيے جس توں دفاع کيلئے فرسودہ پاکستانی بحریہ دے بحری جہازاں دے کول کوئی قابل عمل انتظام موجود نہيں سی۔ پاکستانی بحری جہاز پی اين ايس محافظ تے پی اين ايس خیبر تباہ ہو کر ڈوب گئے جدونکہ پی اين ايس شاہ جتھے نوں   ناقابلِ مرمت حد تک نقصان پہنچا۔ ایہ بھارتی بحریہ دے لئی اک شاندار کامیابی سی اس دے حملہ آور سکواڈرن نوں   کوئی نقصان نہاں ہویا سی ۔ 8 دسمبر 1971ء نوں  پاک بحریہ دی آبدوز "پی اين ايس/ايم ہنگور" نے بھارتی فریگیٹ "آئی اين ايس کھکری" نوں   بھارتی گجرات دے ساحل دے قریب تباہ کرديا۔ ایہ دوسری عالمی جنگ دے بعد اک آبدوزکے اک لڑاکا جنگی بحری جہاز تباہ کرنے دا پہلا واقع سی تے اس وچ بھارتی بحریہ دے 18 افسران تے 176سيلر مارے گئے۔ اسی آبدوز نے بھارتی بحری جہاز "آئی اين ايس کرپان" نوں   وی بری طرح نقصان پہنچا۔ پاکستان ول توں بھارتی میزائل کشتیاں دے خطرے دے مقابلہے دے لئی انہاں دے اڈے اوکہا بندرگاہ اُتے بمباری دی کوششاں دی گئيں۔ ہندوستانی بحریہ نے 8 دسمبر 1971ء دی رات آپریشن پائيتون دے تحت پاکستانی ساحل اُتے جوابی حملہ کر دتا۔ اک میزائل بوٹ تے دو فریگیٹس اُتے مشتمل بھارتی جہاز کراچی دے ساحل دے قریب پہنچے۔ انہاں نے بمباری کر دے پانامی بحری جہاز گلف سٹار ڈبو ديا جدونکہ پاک بحریہ دے بحری جہاز پی اين ايس ڈھاکہ تے برطانوی بحری جہاز ایس ایس ہرمٹن نوں   نقصان پہنچايا جبکے کراچی بندرگاہ وچ کچھ تيل ڈپو وی تباہ کيے۔ آپریشن پائيتون ہندوستانی بحریہ دے لئی مکمل کامیابی جبکے پاک بحریہ دے لئی اک نفسیاندی صدما سی۔ پاکستان انٹرنيشنل ائيرلائن دے سویلین ہوابازاں نے ہوائی نگرانی مشنز دے لئی پاک فضائیہ نوں   اپنی رضاکارانہ خدمات پیش کيں لیکن اس توں کم فائدہ ہویا، انہاں نے پاک بحریہ دے فریگیٹ جہاز پی اين ايس ذو الفقار دی اک ہندوستانی میزائل کشتی دے طور اُتے غلط نشان دہی کردی۔ پاک فضائیہ دے طیاراں نے پی اين ايس ذو الفقار دی سہی نشان دہی کرنے توں پہلے اس پے لگاتار حملے کيے۔ دوستانہ حملے دا نتیجہ ایہ نکلا مزید نیوی نوں   اہلکاراں تے بحری جہازاں دا شدید نقصان برداشت کرنا پیتا۔ پاک بحریہ دی آپریشنل صلاحیتيں ہن عملی طور اُتے ناپید تھاں تے حوصلے ٹٹ چکے سن۔ بحری مبصرین نے کہیا کہ پاک فضائیہ دے پائلٹ بحری آپریشنز وچ تربيت دی شديد کمی دی وجوہ توں "اک وڈے فریگیٹ جہاز تے اک چھوٹی Osa میزائل کشتی دے درمیان فرق پہچاننے وچ ناکام رہے"۔ اس دوستانہ حملے دے بعد، تمام بحری آپریشنز بحریہ دے سربراہ دے احکامات دے تحت بند کر ديئے گئے۔ پاک بحریہ دی واحد طویل رینج آبدوز پی اين ايس/ايم غازی نوں  تعینات کیتا گیا سی لیکن غیر جانبدار ذرائع دے مطابق ایہ راستے وچ پراسرار حالات وچ ڈوب گئی سی۔ پاکستانی حکام دے مطابق يہ جاں تو اندرونی دھماکے جاں انہاں بارودی سرنگاں توں ٹکرا کر جو اس وقت يہ بچھا رہی سی ڈوب گئی۔ ہندوستانی بحریہ وی اس نوں   ڈبونے دا دعوہ کردی اے۔ اس آبدوز دی تباہی دے بعد بھارت نے خلیج بنگال دی ناکہ بندی کردی۔ دفاعی رسالے "پاکستان ڈيفينس جرنل" دے مطابق، کراچی، ڈھاکہ تے چٹاگانگ اُتے حملے تے آبدوز غازی دی تباہی دے بعد پاک بحریہ 1965 ء دی جنگ وانگہندوستانی بحریہ دے خطرے دے مقابلہے دے کابل نہيں رہی سی۔ ہندوستانی بحریہ تے فضائیہ ول توں پاک بحریہ نوں  پہنچنے والے نقصان وچ ست گن بوٹس، اک مائن سوئپر، دو تباہ کن( ڈيسٹرائر)، پاکستان کوسٹ گارڈ دی 3پيٹرول کرافٹ، 18 کارگو، رسد تے مواصلات والے بحری جہاز اس دے علاوہ ساحلی شہر کراچی دی بندرگاہ تے بحری اڈے وچ وی وڈے پیمانے اُتے نقصان سی۔ تن تجارتی بحری جہاز۔ انور بخش، پسنی تے مادھمیتھا تے دس چھوٹی کشتیياں قبضے وچ چلی گئی تھيں۔ نیوی دے 1900 اہلکار جاں بحق ہوئے جبکے 1413 ڈھاکہ وچ بھارتی فورسز دے ہاتھاں گرفتار ہو گئے سن۔ اس دے مقابلے وچ ہندوستانی بحریہ نوں   18افسران 176سيلر دو فریگیٹ تے اک بریگویٹ ايليز لڑاکا بحری ہوائی جہاز دا نقصان برداشت کرنا پیتا۔ اک پاکستان اسکالر دے مطابق، پاک بحریہ نے جنگ وچ اپنی قوت دا اک تہائی گنوا ديا سی۔ محدود وسائل تے افرادی قوت دے باوجود پاک بحریہ نے جانفشانی توں انٹر سروسز (فضائیہ تے فوج) نوں   اختتام تک معاونت فراہم دی۔ اس اس جنگ وچ ناکامی دی بنیادی وجوہ بحریہ دی مرکزی کمانڈ دی ناکامی سی۔