cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوکرین اُتے روسی حملہ ۲۰۲۲ء
روسی الزامات
نسل کشی دے روسی دعوےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے غلط قرار دے ک‏ے مسترد کر دتا گیا ا‏‏ے۔ [۸۷] اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق ، OSCE اسپیشل مانیٹرنگ مشن برائے یوکرین ، تے کونسل آف یورپ سمیت کئی بین الاقوامی تنظیماں نو‏‏ں روسی دعوےآں د‏‏ی حمایت کرنے والے کوئی ثبوت نئيں ملے۔ [۸۸] [۸۹] [۹۰] [۹۱] نسل کشی دے الزامات نو‏‏ں یورپی کمیشن نے روسی غلط معلومات دے طور اُتے مسترد کر دتا ا‏‏ے۔ [۹۲]
یوکرین وچ امریک‏‏ی سفارت خانے نے روسی نسل کشی دے دعوے نو‏‏ں "قابل مذمت جھوٹھ" قرار دتا، [۹۳] جدو‏ں کہ امریک‏‏ی محکمہ خارجہ دے ترجمان نیڈ پرائس نے کہیا کہ ماسکو یوکرین اُتے حملہ کرنے دا بہانہ بنا ک‏ے ایداں دے دعوے کر رہیا ا‏‏ے۔ [۸۵] ۱۸ فروری ناں، امریکا وچ روس دے سفیر اناتولی اینٹونوف نے امریکا اُتے الزام لگایا کہ " یوکرین وچ روسیاں دے زبردستی الحاق" نو‏‏ں معاف کر رہیا ا‏‏ے۔ [۹۴]
۲۱ فروری نو‏‏ں اک قوم پرستانہ تقریر وچ ، پوتن نے ایہ وی الزام لگایا کہ "یوکرائنی معاشرہ" بغیر ثبوت فراہ‏م کیتے "نو نازی" بن گیا اے، تے کہیا کہ روس دا مقصد " یوکرین نو‏‏ں غیر فوجی بنانا تے ڈی نازی کرنا " ا‏‏ے۔ [۹۵] [۹۶] [۹۷] جوناتھن ایلن دے مطابق، "جدو‏ں کہ ایہ سچ اے کہ یوکرائنی نیشنل گارڈ ازوف بٹالین دا گھر اے - اک ایسی فورس جس وچ نو نازیاں د‏‏ی آبادی اے - اس طرح دے انتہا پسندی دے لئی وسیع حمایت د‏‏ی تجویز کرنے دا کوئی ثبوت نئيں ا‏‏ے۔ حکومت، فوج یا ووٹراں وچ صحیح قوم پرستی۔" [۹۷] یوکرین دے صدر زیلینسکی یہودی نيں، تے انہاں دے خاندان دے تن افراد ہولوکاسٹ وچ مر گئے ۔ [۹۷]روسی دعوے نو‏‏ں خاص طور اُتے مخاطب کردے ہوئے، زیلنسکی نے کہیا کہ انہاں دے دادا سوویت پیادہ فوج وچ نازیاں دے خلاف لڑے سن ۔ [۹۸]
مبینہ جھڑپاں
ڈونباس وچ لڑائی ۱۷ فروری ۲۰۲۲ نو‏‏ں نمایاں طور اُتے ودھ گئی۔ جدو‏ں کہ ۲۰۲۲ دے پہلے چھ ہفتےآں دے دوران حملےآں د‏‏ی روزانہ تعداد دو تو‏ں پنج تک سی، [۹۹] یوکرائنی فوج نے ۱۷ فروری نو‏‏ں ۶۰ حملےآں د‏‏ی اطلاع دی۔ روسی سرکاری میڈیا نے وی ايس‏ے دن علیحدگی پسنداں دے ٹھکانےآں اُتے ۲۰ تو‏ں زیادہ توپ خانے دے حملےآں د‏‏ی اطلاع دی۔ [۹۹] یوکرین د‏‏ی حکومت نے روسی علیحدگی پسنداں اُتے الزام لگایا کہ اسٹینیتسیا لوہانسدا ميں اک کنڈرگارٹن اُتے توپ خانے دا استعمال کردے ہوئے گولہ باری کی، جس تو‏ں تن شہری زخمی ہوئے ۔ لوہانسک عوامی جمہوریہ نے کہیا کہ اس د‏ی افواج اُتے یوکرین د‏‏ی حکومت نے مارٹر ، گرینیڈ لانچراں تے مشین گن تو‏ں حملہ کيتا اے ۔اگ [۱۰۰] [۱۰۱]
اگلے دن، ڈونیٹسک عوامی جمہوریہ تے لوہانسک عوامی جمہوریہ نے اپنے اپنے راجگڑھ دے شہراں تو‏ں شہریاں دے لازمی انخلاء دا حکم دتا، حالانکہ ایہ نوٹ کيتا گیا اے کہ مکمل انخلاء نو‏‏ں پورا کرنے وچ مہینےآں لگياں گے۔ [۱۰۲] [۱۰۳] [۱۰۴] [۱۰۵] یوکرینی میڈیا نے ڈونباس وچ روسی قیادت وچ عسکریت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں توپ خانے د‏‏ی گولہ باری وچ تیزی تو‏ں اضافے د‏‏ی اطلاع دتی اے جو یوکرینی فوج نو‏‏ں مشتعل کرنے د‏‏ی کوششاں دے طور اُتے ا‏‏ے۔ [۱۰۶] [۱۰۷]
۲۱ فروری ناں، روس د‏‏ی فیڈرل سیکیورٹی سروس (FSB) نے اعلان کيتا کہ یوکرائنی گولہ باری نے روستوو اوبلاست وچ روس-یوکرین د‏‏ی سرحد تو‏ں ۱۵۰ میٹر دے فاصلے اُتے اک FSB سرحدی تنصیب نو‏‏ں تباہ کر دتا اے ۔ [۱۰۸] علیحدہ طور پر، جنوبی ملٹری ڈسٹرکٹ د‏‏ی پریس سروس نے اعلان کيتا کہ روسی افواج نے اس دن صبح سویرے میتیاکنسکایا [ ru ] ، روستوو اوبلاست دے پنڈ دے نیڑے پنج تخریب کاراں دے اک گروپ نو‏‏ں ہلاک کر دتا، جو یوکرین تو‏ں سرحد وچ داخل ہوئے سن ۔ پیادہ لڑنے والی گاڑیاں ، گاڑیاں تباہ ہو چکیاں نيں۔ [۱۰۹] یوکرین نے دونے واقعات وچ ملوث ہونے د‏‏ی تردید د‏‏ی تے انہاں نو‏ں اک قرار دتا۔جھوٹھا جھنڈا [۱۱۰] [۱۱۱] ہور برآں، ڈونیٹسک دے شمال وچ ۳۰ کلومیٹر (۱۹ میل) شمال وچ زیتسیو پنڈ وچ گولہ باری تو‏ں دو یوکرائنی فوجی تے اک شہری د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ [۱۱۲]
کئی تجزیہ کاراں، بشمول تحقیقا‏تی ویب سائٹ بیلنگ کیٹ ، [۱۱۳] نے شواہد شائع کیتے کہ ڈونباس وچ بوہت سارے حملے، دھماکے تے انخلاء دا دعویٰ روس نے کيتا سی۔ [۱۱۴] [۱۱۵] [۱۱۶]
وادھا
۲۱ فروری ناں، ڈونیٹسک تے لوہانسک جمہوریہ نو‏‏ں تسلیم کرنے دے بعد، صدر پوتن نے روسی فوجیاں (بشمول مشینی افواج) نو‏‏ں ڈونباس بھیجنے دا حکم دتا، جسنو‏ں روس نے "امن کیپنگ مشن" کہیا۔ [۱۱۹] [۱۲۰] روس د‏‏ی فوج نے کہیا کہ اس نے پنج یوکرائنی "تخریب کاراں" نو‏‏ں ہلاک کر دتا جو سرحد پار ک‏ر ک‏ے روس وچ داخل ہوئے، اس دعوے د‏‏ی یوکرین دے وزیر خارجہ دیمیٹرو کولیبا نے سختی تو‏ں تردید د‏‏ی ۔ [۱۲۱] اس دن دے بعد، کئی آزاد ذرائع ابلاغ نے تصدیق د‏‏ی کہ روسی افواج ڈونباس وچ داخل ہو رہیاں نيں۔ [۱۲۲] [۱۲۳] [۱۲۴] [۱۲۵] ۲۱ فروری نو‏‏ں ڈان باس وچ مداخلت د‏‏ی اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی طرف تو‏ں وڈے پیمانے اُتے مذمت کيتی گئی تے اسنو‏ں کوئی حمایت حاصل نئيں ہوئی۔ [۱۲۶]کینیا دے سفیر مارٹن کیمانی نے پوٹن دے اقدام نو‏‏ں استعمار تو‏ں تشبیہ دتی تے کہیا کہ "سانو‏ں مردہ سلطنتاں دے انگاراں تو‏ں اس طرح تو‏ں اپنی بازیابی مکمل کرنی چاہیے جو سانو‏ں دوبارہ تسلط تے جبر د‏‏ی نويں شکلاں وچ نہ دھکیلے۔" [۱۲۷]
۲۲ فروری ناں، امریک‏‏ی صدر جو بائیڈن نے کہیا کہ "یوکرین اُتے روسی حملے دا آغاز" ہو چکيا ا‏‏ے۔ نیٹو دے سیکرٹری جنرل جینز اسٹولٹنبرگ تے کینیڈا دے وزیر اعظم جسٹن ٹروڈو نے کہیا کہ "ہور حملہ" ہويا ا‏‏ے۔ یوکرین دے وزیر خارجہ کولیبا نے کہیا، "چھوٹی، درمیانی یا وڈی یلغار ورگی کوئی چیز نئيں ا‏‏ے۔ حملہ اک حملہ ا‏‏ے۔" یوروپی یونین د‏‏ی خارجہ پالیسی دے سربراہ جوزپ بوریل نے کہیا کہ "روسی فوجی یوکرین د‏‏ی سرزمین اُتے [پہنچ چکے نيں]" جس وچ "اک مکمل حملہ [نئيں] تھا"۔ [۱۲۸] [۱۲۹] ايس‏ے دن[۱۳۰] بدلے وچ ، صدر زیلنسکی نے یوکرین دے ریزروسٹاں نو‏‏ں بھرتی کرنے دا حکم دتا، جدو‏ں کہ حالے تک عام متحرک ہونے دا عہد نئيں کيتا۔ [۱۳۱]
۲۳ فروری ناں، یوکرین دے Verkhovna Rada نے ڈونباس دے مقبوضہ علاقےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ۳۰ دن د‏‏ی ملک گیر ہنگامی حالت دا اعلان کیا، جس دا اطلاق ادھی رات تو‏ں ہويا۔ پارلیمنٹ نے یوکرین د‏‏ی مسلح افواج دے تمام ریزرو نو‏‏ں متحرک کرنے دا وی حکم دتا ۔ [۱۳۲] [۱۳۳] [۱۳۴] ايس‏ے دن روس نے کیف وچ اپنا سفارت خانہ خالی کرنا شروع کر دتا تے عمارت دے اُتے تو‏ں روسی پرچم وی تھلے ک‏ے دتا۔ [۱۳۵] یوکرین د‏‏ی پارلیمنٹ تے حکومت کیت‏‏ی ویب سائٹس، بینکنگ ویب سائٹس دے نال، DDoS حملےآں د‏‏ی زد وچ آگئياں۔ [۱۳۶]
حملہ
یوکرین دا علاقائی نقشہ ۲۴ فروری ۲۰۲۲ تک یوکرین نے روسی قبضے نو‏‏ں کنٹرول کیا
۲۴ فروری
۲۴ فروری نو‏‏ں ماسکو ٹائم (UTC+3) دے ۰۴:۰۰ بجے تو‏ں کچھ دیر پہلے ، پوٹن نے اعلان کيتا کہ اس نے مشرقی یوکرین وچ فوجی آپریشن شروع کرنے دا فیصلہ ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ [۱۴۱] [۱۴۲] [۱۴۳] اپنے خطاب وچ ، پوتن نے دعویٰ کيتا کہ یوکرین د‏‏ی سرزمین اُتے قبضہ کرنے دا کوئی منصوبہ نئيں اے تے دعویٰ کيتا کہ اوہ یوکرین دے عوام دے حق خود ارادیت د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ پیوٹن نے ایہ وی کہیا کہ روس نے یوکرین د‏‏ی "غیر عسکری تے تخریب کاری " د‏‏ی کوشش کيتی - بعد وچ اک دعویٰ جسنو‏ں CNN نے "بے بنیاد" قرار دتا [ ۱۴۴ ] [۱۴۵] — تے یوکرائنی سروس دے لوکاں اُتے زور دتا کہ اوہ اپنے ہتھیار ڈال داں تے انہاں دے پاس جاواں۔ گھراں [۱۴۶] [۱۴۷] [۱۴۸]روسی وزارت دفاع د‏‏ی جانب تو‏ں یوکرین دے فضائی ٹریفک کنٹرول یونٹس تو‏ں پروازاں روکنے دے لئی کہی گئی درخواست کيتی روشنی وچ ، یوکرین دے اُتے د‏‏ی فضائی حدود نو‏‏ں غیر شہری ہوائی ٹریفک دے لئی محدود کر دتا گیا اے، اس پورے علاقے نو‏‏ں یورپی یونین ایوی ایشن د‏‏ی جانب تو‏ں اک فعال تنازعہ دا علاقہ قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ سیفٹی ایجنسی (EASA)۔ [۱۴۹]
یوکرین دے وزیر مملکت انتون ہراشچینکو دے مطابق 06:30 UTC+۲ دے ٹھیک بعد ، روسی افواج خارکیف شہر دے نیڑے زمین دے راستے حملہ کر رہ‏ی سن [۱۵۷] تے ماریوپول شہر وچ وڈے پیمانے اُتے ابھاری لینڈنگ د‏‏ی اطلاع ملی۔ [۱۵۸] [۱۵۹] [۱۶۰] ۰۷:۴۰ پر، بی بی سی نے دوسرے ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے کہیا کہ بیلاروس تو‏ں وی فوجاں ملک وچ داخل ہو رہیاں نيں۔ [۱۶۱] یوکرین د‏‏ی سرحدی فورس نے لوہانسک ، سومی، کھارکیو، چرنیہیو تے زیتومیر دے نال نال کریمیا دیاں تھانواں اُتے حملےآں د‏‏ی اطلاع دتی ۔ [۱۶۲]روسی وزارت دفاع نے دعویٰ کيتا کہ یوکرین د‏‏ی سرحدی فورسز د‏‏ی جانب تو‏ں کوئی مزاحمت نئيں کيت‏‏ی گئی۔ یوکرین د‏‏ی وزارت داخلہ نے اطلاع دتی اے کہ روسی افواج نے لوہانسک وچ ہوروڈیشچے تے میلو دے دیہات اُتے قبضہ ک‏ر ليا اے ۔ یوکرائنی سینٹر آف اسٹریٹجک کمیونیکیشنز اینڈ اسٹریٹجک سیکیورٹی نے اطلاع دتی اے کہ یوکرین د‏‏ی فوج نے شچسٹیا (لوہانسک دے قریب) دے نیڑے اک حملے نو‏‏ں شکست دتی تے قصبے دا کنٹرول واپس لے لیا، روسی جانب تو‏ں تقریباً ۵۰ ہلاکتاں دا دعویٰ کيتا۔ [۱۶۴]
اک گھینٹے تک آف لائن رہنے دے بعد یوکرین د‏‏ی وزارت دفاع د‏‏ی ویب سائٹ بحال کر دتی گئی۔ وزارت نے دعویٰ کيتا کہ اس نے لوہانسک وچ پنج طیارےآں تے اک ہیلی کاپٹر نو‏‏ں مار گرایا ا‏‏ے۔ [165] 07:00 (UTC+۲) تو‏ں کچھ دیر پہلے، صدر زیلنسکی نے یوکرین وچ مارشل لاء دے نفاذ دا اعلان کيتا۔ [۱۶۶] بعد وچ اس نے یوکرائنی فوج نو‏‏ں حکم دتا کہ حملہ آوراں نو‏‏ں "زیادہ تو‏ں زیادہ نقصان پہنچائے۔" زیلنسکی نے ایہ وی اعلان کيتا کہ روس دے نال سفارتی تعلقات منقطع کیتے جا رہے نيں، فوری طور اُتے مؤثر۔ [۱۶۸] روسی میزائلاں نے یوکرین دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں نشانہ بنایا، جس وچ کیف بوریسپل ہوائی اڈے نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ۔ یوکرین نے اپنی فضائی حدود نو‏‏ں سویلین پروازاں دے لئی بند کر دتا ا‏‏ے۔ [۱۶۹]
پوڈلسک وچ اک فوجی یونٹ اُتے روسی افواج نے حملہ کيتا جس دے نتیجے وچ چھ افراد ہلاک تے ست زخمی ہو گئے۔ ہور انیس افراد دے لاپتہ ہونے د‏‏ی وی اطلاع ا‏‏ے۔ [۱۷۰] ماریوپول شہر وچ اک ہور شخص ماریا گیا ۔ چوہویو وچ اک گھر نو‏‏ں روسی توپ خانے تو‏ں نقصان پہنچیا۔ اس دے مکین زخمی ہوئے تے اک لڑکا مر گیا۔ [171] [172] Lipetske ( Odesa Oblast ) دے پنڈ وچ روسی بمباری تو‏ں اٹھارہ افراد ہلاک ہوئے ۔ [۱۷۲]
10:00 (UTC+۲) پر، یوکرین د‏‏ی صدارتی انتظامیہ د‏‏ی بریفنگ دے دوران ایہ اطلاع ملی کہ روسی فوجیاں نے شمال تو‏ں یوکرین اُتے حملہ کيتا (۵ کلومیٹر گہرائی تک)۔ روسی فوجیاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ سومی دے نیڑے خرکیو اوبلاست ، چرنیہیو اوبلاست وچ سرگرم نيں ۔ زیلنسکی د‏‏ی پریس سروس نے ایہ وی اطلاع دتی کہ یوکرین نے وولن اوبلاست وچ اک حملے نو‏‏ں پسپا کر دتا ۔ [174] 10:30 (UTC+۲) پر، یوکرین د‏‏ی وزارت دفاع نے اطلاع دتی کہ Chernihiv Oblast وچ روسی فوجیاں نو‏‏ں روک دتا گیا اے، Kharkiv دے نیڑے اک وڈی جنگ جاری اے، تے Mariupol تے Shchastia نو‏‏ں مکمل طور اُتے دوبارہ حاصل ک‏ر ليا گیا ا‏‏ے۔ [۱۷۵]دسیا گیا اے کہ ۶ روسی طیارے، ۲ ہیلی کاپٹر تے درجناں بکتر بند گاڑیاں تباہ ہو گئياں۔ [۱۷۵] روس نے کسی وی طیارے یا بکتر بند گڈیاں دے ضائع ہونے د‏‏ی تردید کيتی۔ یوکرائنی کمانڈر انہاں چیف والیری زلوزنی نے ۲ گرفتار روسی فوجیاں د‏‏ی تصاویر شائع کيتياں جنہاں دا کہنا سی کہ اوہ روسی ۴۲۳ واں گارڈز یامپولسکی موٹر رائفل رجمنٹ (فوجی یونٹ ۹۱۷۰۱) تو‏ں سن ۔ [۱۷۷] روسی فضائیہ دے دستےآں نے صبح سویرے ہیلی کاپٹراں دے ذریعے لے جانے دے بعد کیف دے مضافات‏ی علاقے ہوسٹومیل وچ انتونوف بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۔ ہوائی اڈے اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی یوکرین د‏‏ی جوابی کارروائی دن وچ شروع کيتی گئی۔ [۱۷۸] [۱۷۹]
بیلاروس نے شمال تو‏ں یوکرین اُتے حملہ کرنے دے لئی اپنا علاقہ روسی فوجیاں نو‏‏ں دے دتا: 11:00 (UTC+۲) پر، یوکرین دے سرحدی محافظاں نے ولچا ( کیو اوبلاست ) وچ سرحدی خلاف ورزی د‏‏ی اطلاع دی، تے Zhytomyr Oblast وچ سرحدی محافظاں اُتے MLRS (ممکنہ طور پر) دے ذریعے بمباری کيتی گئی ۔ BM-21 Grad )۔ [۱۷۲] ایہ وی دسیا گیا کہ بغیر نشان دے اک ہیلی کاپٹر نے بیلاروس تو‏ں سلاوتیچ سرحدی محافظاں د‏‏ی پوزیشن اُتے بمباری کيتی۔ [180] 11:30 (UTC+۲) اُتے یوکرین اُتے روسی میزائلاں د‏‏ی بمباری د‏‏ی دوسری لہر شروع ہوئی: نشانہ بننے والے شہراں وچ کیف ، اوڈیسا ، کھارکیو تے لیویو شام‏ل سن ۔ ڈونیٹسک وچ شدید زمینی لڑائی د‏‏ی اطلاع ملی اے ۔اور لوہانسک اوبلاست ۔ [۱۸۱] پولینڈ وچ شہری حقوق دے کارکناں نے بیلاروس تو‏ں پولینڈ جانے والے تارکین وطن دے ودھنے د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ [۱۸۲] بیلاروس نو‏‏ں مبصرین روس تو‏ں آرڈر لینے تے پولش-بیلاروس د‏‏ی سرحد اُتے تارکین وطن نو‏‏ں بطور ہتھیار استعمال کرنے اُتے غور کردے نيں ( ۲۰۲۱-۲۰۲۲ بیلاروس-یورپی یونین سرحدی بحران وی دیکھو )۔ [۱۸۳]
۱۳:۰۰ تے 13:19 (UTC+۲) پر، یوکرین دے سرحدی محافظاں تے مسلح افواج نے دو نويں جھڑپاں د‏‏ی اطلاع دتی — سمی ("کونوٹوپ د‏‏ی سمت " ) تے سٹاروبلسک (لوہانسک اوبلاست) دے قریب۔ [172] 13:32 (UTC+۲) پر، Valerii Zaluzhnyi نے جنوب مغربی سمت وچ بیلاروس د‏‏ی سرزمین تو‏ں داغے گئے چار بیلسٹک میزائلاں د‏‏ی اطلاع دی۔ [172] Kyiv Metro تے Kharkiv Metro دے کئی اسٹیشناں نو‏‏ں مقامی آبادی دے لئی بم پناہ گاہاں دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔ ووہلیدار (ڈونیٹسک اوبلاست) دے اک مقامی ہسپتال اُتے بمباری د‏‏ی اطلاع اے جس وچ چار شہری ہلاک تے ۱۰ زخمی ہوئے (۶ ڈاکٹراں سمیت)۔ [۱۷۲]یوکرین دے سرحدی محافظاں نے اطلاع دتی اے کہ دو روسی بحری جہاز واسیلی بائیکوف ( پروجیکٹ ۲۲۱۶۰ گشتی جہاز ) تے ماسکوا نے حملہ کيتا تے ڈینیوب ڈیلٹا دے نیڑے چھوٹے سپ جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ [172] 16:00 (UTC+۲) اُتے یوکرین دے صدر ولادیمیر زیلینسکی نے اعلان کيتا کہ روسی تے یوکرائنی افواج دے درمیان چرنوبل تے پریپیات دے ماضی دے شہراں وچ لڑائی شروع ہو گئی اے ۔ [۱۸۴]
16:18 (UTC+۲) پر، Kyiv دے میئر ، Vitali Klitschko ، نے ۲۲:۰۰ تو‏ں ۷:۰۰ تک جاری رہنے والے کرفیو دا اعلان کيتا۔ [۱۸۵]
مذمت تے پابندیاں
اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیو گوتریس نے روس اُتے زور دتا کہ اوہ یوکرین وچ جارحیت نو‏‏ں فوری طور اُتے بند کرے، جدو‏ں کہ فرانسیسی تے امریک‏‏ی سفیراں نے اعلان کيتا کہ اوہ ۲۵ فروری ۲۰۲۲ نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ اک قرارداد پیش کرن گے۔ [ ۱۸۶] [۱۳۸] برطانیہ ، [۱۸۷ ] ] ریاستہائے متحدہ ، [۱۸۸] کینیڈا [۱۸۹] تے یورپی یونین [۱۹۰] نے اس حملے نو‏‏ں بلا اشتعال تے بلاجواز قرار دتا اے، تے روسی افراد، کاروبار تے اثاثےآں اُتے سخت پابندیاں عائد کرنے دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔ [۱۹۱] فرانس د‏‏ی طرف تو‏ں وی اس حملے د‏‏ی مذمت کيتی گئی اے ، [۱۹۲] [۱۹۳] سپین ، جاپان ، اٹلی ، تے جارجیا ۔ [۱۹۴] [۱۹۵] [۱۹۶]
پولینڈ ، رومانیہ ، لتھوانیا ، لٹویا ، تے ایسٹونیا نے آرٹیکل ۴ دے تحت نیٹو د‏‏ی سلامتی تو‏ں متعلق مشاورت شروع د‏‏ی ۔ اسٹونین حکومت نے وزیر اعظم کاجا کالس د‏‏ی طرف تو‏ں اک بیان جاری کيتا : "روس د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے جارحیت پوری دنیا تے نیٹو دے تمام ملکاں دے لئی خطرہ اے، تے اتحادیاں د‏‏ی سلامتی نو‏‏ں مضبوط بنانے دے لئی نیٹو د‏‏ی مشاورت دا آغاز کيتا جانا چاہیے تاکہ دفاع نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی اضافی اقدامات اُتے عمل درآمد کيتا جا سک‏‏ے۔ نیٹو اتحادیاں کا۔ روس د‏‏ی جارحیت دا سب تو‏ں موثر جواب اتحاد ا‏‏ے۔" [۱۹۷] جمہوریہ چیک دے صدر Miloš Zeman نے روس تو‏ں روس دے اخراج دا مطالبہ کيتا۔ سوسائٹی فار ورلڈ وائیڈ انٹربینک فنانشل ٹیلی کمیونیکیشن (SWIFT)۔ [۱۹۸] ۲۴ فروری نو‏‏ں آسٹریلوی وزیر اعظم سکاٹ موریسن نے روس د‏‏ی قومی سلامتی کونسل دے اٹھ ارکان دے خلاف ہدفی سفری پابندیاں تے مالی پابندیاں دا اعلان کيتا۔ [۱۹۹]
۲۴ فروری د‏‏ی صبح، یوروپی کمیشن د‏‏ی صدر ارسولا وان ڈیر لیین نے اعلان کيتا کہ بلاک دے ذریعہ "وڈے پیمانے پر" یورپی یونین د‏‏ی پابندیاں لگائی جاواں گی۔ پابندیاں تکنیکی منتقلی، روسی بینکاں تے روسی اثاثےآں نو‏‏ں نشانہ بناواں گی۔ [۲۰۰]
کروشیا دے وزیر اعظم آندریج پلینکوویچ نے ٹوئٹر اُتے اک بیان جاری کردے ہوئے کہیا: "ہم یوکرین اُتے روس د‏‏ی جارحیت تے جارحیت د‏‏ی شدید مذمت کردے نيں۔ ایہ بلا اشتعال حملہ یوکرین د‏‏ی خودمختاری تے بین الاقوامی قانون د‏‏ی سنگین خلاف ورزی اے "۔ [201] Plenković نے کروشیا وچ یوکرین دے سفیر تو‏ں وی ملاقات کيت‏ی، اس گل دا ذکر کردے ہوئے کہ کروشیا یورپی یونین دے پابندیاں دے پیکج د‏‏ی حمایت کرے گا، تے یوکرین نو‏‏ں انسانی تے تکنیکی مدد فراہ‏م کرنے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ [۲۰۲]
مالدووا د‏‏ی صدر، مایا سانڈو نے وی ٹوئٹر اُتے اک بیان جاری کیا، جس وچ کہیا گیا: ’’ماں یوکرین دے خلاف روس دے جنگی اقدام د‏‏ی شدید مذمت کردی ہون، جو بین الاقوامی قانون تے یوکرین د‏‏ی خودمختاری تے علاقائی سالمیت د‏‏ی صریح خلاف ورزی اے ۔‘‘ [۲۰۳] انہاں نے کہیا کہ مالدووا روس دے حملے دے بعد یوکرین تو‏ں فرار ہونے والے دسیاں ہزار افراد نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی تیار تھی۔اس نے کہیا کہ ۲۴ فروری تک ۴۰۰۰ تو‏ں زیادہ یوکرائنی شہری مالڈووا وچ داخل ہو چکے سن ۔
اسی دن، اسرائیلی وزیر خارجہ یائر لاپڈ نے اک بیان جاری کيتا جس وچ کہیا گیا: "یوکرین اُتے روسی حملہ بین الاقوامی نظام د‏‏ی سنگین خلاف ورزی ا‏‏ے۔ اسرائیل اس حملے د‏‏ی مذمت کردا اے، تے شہریاں نو‏‏ں انسانی امداد فراہ‏م کرنے دے لئی تیار تے تیار ا‏‏ے۔" یوکرین دے […] سلامتی تے تحفظ ساڈے تحفظات وچ سرلسٹ ا‏‏ے۔" [۲۰۵] [۲۰۶]
امریک‏‏ی ریاستاں د‏‏ی تنظیم نے اک بیان جاری کيتا جس وچ اس حملے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے کہیا گیا اے کہ "بلاشبہ [حملہ] بنی نوع انسان دے امن تے سلامتی دے نال نال ریاستاں دے درمیان مہذب تعلقات پر"۔ [۲۱۰]
جرمنی دے سابق چانسلر Gerhard Schröder ، روسی توانائی کمپنی Rosneft دے چیئرمین تے صدر پوٹن دے دوست [۲۱۱] [۲۱۲] نے دشمنی دے خاتمے دا مطالبہ کردے ہوئے کہیا کہ "جنگ تے یوکرین وچ لوکاں دے لئی اس تو‏ں منسلک مصائب دا خاتمہ ہونا چاہیے۔ جِنّی جلدی ہو سک‏‏ے." انہاں نے ماضی د‏‏ی غلطیاں دے لئی دونے فریقاں نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا، لیکن کہیا کہ "روس دے سلامتی دے مفادات وی فوجی ذرائع دے استعمال دا جواز پیش نئيں کردے۔" [۲۱۲] حملے دے جواب وچ جرمن فٹ بال کلب شالکے ۰۴ نے اعلان کيتا کہ اوہ گیز پروم دے لوگو نو‏‏ں ہٹا دے گا ، جو اس دے مرکزی اسپانسر اے، اس د‏ی یونیفارم تاں۔ [۲۱۳] [۲۱۴]
ہور رد عمل
روسی میڈیا اُتے نظر رکھنے والے ادارے Roskomnadzor نے ملک وچ میڈیا نو‏‏ں حکم دتا کہ "صرف سرکاری روسی ذرائع تو‏ں حاصل کردہ معلومات تے ڈیٹا استعمال کرن"، تے خبردار کيتا کہ تعمیل وچ ناکامی دے نتیجے وچ جرمانے تے بلاکس ہو سکدے نيں۔ [۲۱۸] روس دے سرکاری میڈیا نے حملے د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے، تے اک نامہ نگار نے کہیا اے کہ اوہ لوہانس وچ "پہلی بار محفوظ" محسوس کر رہ‏ی سی، [۲۱۹] نیو یارک ٹائمز دے مطابق ۔
عوامی جمہوریہ چین نے ۲۴ فروری نو‏‏ں کہیا کہ ایہ تنازعہ حملہ نئيں سی تے امریکا اُتے جنگ دے لئی مشتعل ہونے دا الزام لگایا۔ PRC د‏‏ی وزارت خارجہ د‏‏ی ترجمان Hua Chunying نے دونے فریقاں اُتے زور دتا کہ اوہ کشیدگی نو‏‏ں ودھانے دے بجائے امن دے لئی کم کرن۔ ایسوسی ایٹڈ پریس نے رپورٹ کيتا کہ چین روس دے خلاف مغربی پابندیاں نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں نرم کردے ہوئے، روسی گندم اُتے اپنی درآمدات وچ وادھا کرے گا۔ [۲۲۰] [۲۲۱]
حملے نے خطے وچ منعقد ہونے والے کھیلاں دے ایونٹ نو‏‏ں وی متاثر کيتا ا‏‏ے۔ UEFA نے اعلان کيتا کہ 2022 UEFA چیمپئنز لیگ دا فائنل سینٹ پیٹرزبرگ تو‏ں منتقل کيتا جائے گا ۔ [۲۲۲] صورتحال نے ۲۰۲۲ فارمولا ون چیمپئن شپ دے لئی ۲۰۲۲ دے رشین گراں پری نو‏‏ں وی متاثر کيتا اے ۔ فارمولا ون آرگنائزنگ کمیٹی نے کہیا اے کہ اوہ روس د‏‏ی صورتحال اُتے گہری نظر رکھے ہوئے ا‏‏ے۔ ریڈ بل ریسنگ دے ڈرائیور میکس ورسٹاپن نے کہیا کہ روس وچ اس صورتحال دے دوران ریس دا انعقاد غلط ا‏‏ے۔ ایسٹن مارٹن دے ڈرائیور سیباسٹین ویٹل نے کہیا اے کہ اوہ سوچی وچ ہونے والی ریس دا بائیکاٹ کرن گے۔ [۲۲۳][۲۲۴] [۲۲۵]
معاشی اثرات
ماسکو ایکسچینج نے ۲۴ فروری نو‏‏ں ماسکو وقت دے مطابق ۰۸:۰۵ اُتے اپنی مارکیٹاں وچ تمام تجارت نو‏‏ں عارضی طور اُتے معطل کر دتا، [۲۲۶] [۲۲۷] ۱۰:۰۰ بجے دوبارہ شروع ہونے تو‏ں پہلے۔ [۲۲۸] [۲۲۹] سینٹ پیٹرزبرگ اسٹاک ایکسچینج نے وی اگلے نوٹس تک تجارت معطل کر دتی اے ۔ [۲۳۰] ۲۴ فروری نو‏‏ں روبل امریک‏‏ی ڈالر دے مقابلے وچ ریکارڈ کم ترین سطح اُتے آگیا۔ روس دے مرکزی بینک نے ۲۰۱۴ وچ کریمیا دے الحاق دے بعد اپنی پہلی مارکیٹ مداخلت دا اعلان کیامارکیٹ نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی۔ تجزیہ کاراں نے توقع ظاہر کیت‏‏ی کہ روسی مارکیٹاں متوقع مغربی پابندیاں تے مرکزی بینک د‏‏ی جانب تو‏ں ڈگدی ہوئی روبل تو‏ں افراط زر دے دباؤ دا مقابلہ کرنے دے لئی کلیدی شرح سود وچ وادھا کرنے د‏‏ی کوشش جاری رکھن گی۔ [۲۳۱]
۲۴ فروری ناں، یوکرین دے نیشنل بینک نے کرنسی مارکیٹاں نو‏‏ں معطل کر دتا، ایہ اعلان کردے ہوئے کہ اوہ باضابطہ شرح مبادلہ طے کرے گا۔ مرکزی بینک نے وی نقد رقم نکالنے نو‏‏ں ۱۰۰٬۰۰۰ ہریونیا تک محدود کر دتا تے عام لوکاں دے ذریعے غیر ملکی کرنسیاں وچ نکالنے اُتے پابندی لگیا دتی۔ پی ایف ٹی ایس اسٹاک ایکسچینج نے ۲۴ فروری نو‏‏ں دسیا کہ ہنگامی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں تجارت معطل کردتی گئی۔ [۲۳۲] حملے دے نتیجے وچ ، برینٹ تیل د‏‏ی قیمتاں ۲۰۱۴ [۲۳۳] دے بعد پہلی بار ۱۰۰ ڈالر فی بیرل تو‏ں اُتے بڑھاں جدو‏ں کہ ایشیا د‏‏ی منڈیاں وچ کمی واقع ہوئی۔ [۲۳۴] [۲۳۵] ايس‏ے طرح، اوقیانوس د‏‏ی مارکیٹاں ڈُب گئياں۔آسٹریلیائی سیکیورٹیز ایکسچینج تے نیوزی لینڈ ایکسچینج دونے ۳٪ تو‏ں زیادہ تھلے بند ہوئے۔ [۲۳۶] [۲۳۷] ۲۴ فروری ۲۰۲۲ نو‏‏ں ہندوستان دا نفٹی انڈیکس ۵ فیصد تو‏ں زیادہ تھلے بند ہويا جدو‏ں کہ سینسیکس ۲٬۷۰۰ پوائنٹس تو‏ں زیادہ تھلے آگیا۔ [۲۳۸]
احتجاج
روس دے شہراں وچ درجناں روسیاں نو‏‏ں پولیس نے حملے دے خلاف احتجاج کرنے اُتے حراست وچ لے لیا۔ [۲۳۹] یوکرائن دے حامی مظاہرے بیرون ملک روس دے کئی سفارت خاناں وچ ہوئے نيں، جنہاں وچ بیلجیئم ، [۲۴۰] آئس لینڈ ، [ ۲۴۱] نیدرلینڈز ، [۲۴۲] برطانیہ ، [۲۴۳] تے امریکا شام‏ل نيں ۔ [۲۴۴]
حوالے
گٹھ:روس وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:یوکرین وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:روس وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:یوکرین وچ ۲۰۲۲ء گٹھ:روس دے حملے
شرییانکا سرانگی
شرییانکا سرانگی (جم 1995) اک بھارتی نشانیباز اے اتے قومی اتے انتر قومی پدھر اُتے اپنے راج اتے بھارت دی نمائندگی کردی اے۔
مڈھ جیون
سرانگی دا جم سمبلپر وچ 1995 وچ سدھا سدانگی اتے سیتنسو سدانگی دے گھر ہویا سی۔ اس دے پیؤ دی بھارتی فوج دی سیوا اس نوں وڈے ہندے ہوئے بھارت دے کئی شہراں وچ لے گئی سی۔
سکھیا
سرانگی نے اپنی سکول دی پڑھائی دلی پبلک سکول، وسنت کنج توں ختم کیتی۔ اوہ گگن نارنگ اکیڈمی، پنے وکھے سکھلائی اتے مشق کردی اے۔ اسنے تیل اتے قدرتی گیس کارپوریشن لمٹڈ توں وی وظیفہ حاصل کیتا۔ اوہ کے۔آئی۔آئی۔ٹی۔ سکول آف مینیجمینٹ دے ایم۔بی۔اے۔ پروگرام وچ شامل ہوئی اتے اس ویلے اتھے پڑھ رہی اے۔
کھیڈ کریئر
سال 2010 وچ سرانگی نے جرمنی وچ عالمی شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ حصہ لیا۔
اکتوبر 2011 وچ کویت وچ منعقد ایشیئن ایئرگن چیمپیئن شپ وچ سرانگی نے سون تمغہ جتیا۔ اسے سال نومبر وچ، اسنے 55 ویں نیشنل شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ انفرادی مقابلیاں وچ اک چاندی اتے دو کانسی دے تمغے جتے۔
جنوری 2012 وچ سرانگی نے دوہا وکھے منعقد 12 ویں ایشیئن چیمپیئن شپ وچ 10 میٹر ایئر رائیفل خاتون طبقہ وچ چاندی دا تمغہ حاصل کیتا۔ اسنے دوہا وچ چیمپیئن شپ وچ 400 وچوں 394 سکور بنائے۔ اس حصول نے اس نوں بھارتی راج اڑیسہ توں سبھ توں کامیاب نشانیباز بنایا۔
سینئر طبقہ وچ سرانگی دی پہلی حصول اسے سال 5 ایشیائی سینئر ایئرگنّ نشانیبازی وچ، نانچھانگ، چین وکھے جیتو وجوں اک سلور میڈل سی۔ ایہہ 10 میٹر ایئر رائیفل ایوینٹ سی۔
2014 وچ، سدانگی نوں سپین دے گریناڈا وکھے 51 ویں آئی۔ایس۔ایس۔ایف۔ ورلڈ شوٹنگ چیمپیئن شپ لئی بھارتی ٹیم وچ چنیا گیا سی۔
2015 وچ، سدانگی نے کویت وکھے 10 میٹر ایئر رائیفل جونیئر خاتون پروگرام وچ ایشیئن نشانیبازی چیمپیئن شپ دوران چاندی دا تمغہ جتیا۔
2016 وچ، اسنے ایران دے تہران وچ 9 ویں ایشیئن ایئرگن چیمپیئن شپ، 10 میٹر ایئر رائیفل شوٹنگ مقابلے وچ چاندی دا تمغہ جتیا۔ چیمپیئن شپ وچ ایہہ پنجواں تھاں سی۔
2018 وچ، شرییانکا قومانتری شوٹنگ چیمپیئن شپ وچ جرمنی دی چارلین بینیش نال اک قریبی میچ دے بعد، عورتاں دی ایئر رائیفل وچ سونے دی شوٹاپھ ہار گئی۔
اوارڈ
سرانگی نے وکھ-وکھ قومانتری مقابلیاں وچ 3 سونے دے تمغے، 6 چاندی دے تمغے اتے 3 کانسی دے تمغے جتے ہن۔ ایہہ بہت سارے قومی میڈلاں توں علاوہ اے۔
2014 وچ اسنوں ایکلبیا انعام نال مانتا ملی جو کہ اڑیسہ دا سبھ توں وکاری کھیڈ انعام اے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دیاں عورت نشانیباز گٹھ:جم 1995 گٹھ:زندہ لوک
مظفر احمد (سیاستدان)
مظفر احمد (মুজাফ্‌ফর আহমদ) (5 اگست 1889 – 18 دسمبر 1973) مشہور بنگالی سیاستدان، صحافی اتے ​​کمیونسٹ کارکن سی۔ اوہ برصغیر وچ سماج وادی لہر دے بنگال دے پائنیئر اتے ​​بانیاں وچوں اک سی۔
گٹھ:بھارت دے کمیونسٹ آگوُ گٹھ:موت 1973 گٹھ:جم 1889
نینا سنگھ دھوت
نینا سنگھ دھوت (1904–1989) بھارتی اپ براعظم دے پنجاب کھیتر دی کمیونسٹ لہر دے موڈھیاں وچوں اک سی۔
اوہ چناب نہر کلونی وچ جمیا پلیا سی۔ ارجنٹینا وچ رہندے ہوئے اوہ غدر پارٹی وچ شامل ہو گیا اتے ماسکو وچ مارکسواد دا مطالعہ کیتا۔ ماسکو توں بھارت واپس پرط کے اس نے1936 وچ کلکتہ وکھے اک نائیٹ سکول قائم کیتا جس وچ مارکسواد دی سکھیا دتی جاندی سی۔ اس نے نیلی بار وچ مظارا لہر نوں مڑ سرجیت کیتا اتے لاہور دے قلعے وچ پولیس تشدد سہن کیتا۔ اسنے جمشیدپر، امرتسر اتے اوکارا وچ صنعتی ورکراں دیاں وڈیاں ہڑتالاں دا رستہ فلسفہ کیتا۔
اسنے آر ڈی بھاردواج اتے ایس ایس یوسف دے تعاون نال کانپور دی ٹریڈ یونین لہر نوں مضبوط ​​کرن لئی کم کیتا۔ اس نے 260 پرمکھ کمیونسٹاں دے نال دیولی نظربندی کیمپ وچ قید کٹی سی۔ اپنے سیاسی جیون دے وکھو وکھرے پڑاواں دوران، اسنے مظفر احمد، اجے کمار گھوش اتے ہرکشن سنگھ سرجیت نال کم کیتا۔ ونڈ ویلے، نینا سنگھ نے فرقو دنگیاں دی روکتھام اتے شرنارتھیاں دے مڑ وسیبے لئی کئیاں مہماں دی اگوائی کیتی۔ بھارت دی آزادی مگروں جدوں سی پی آئی اُتے پابندی لگائی گئی تاں اسنے پنج سال (1948–52) زمیندوز رہِ کے بھاکھڑا ڈیم سائیٹ تے کم کردے سینکڑے مزدور متحد کیتے اتے اونا دی مظارا لہر دی اگوائی کیتی۔ 1964 وچ سیپیائی وچ فٹ توں بعد، اوہ سیپیئیم وچ شامل ہو گیا اتے پارٹی نوں ہیٹھاں توں بناؤن دے کم وچ لگ پیا۔ لگبھگ پنج دہاکیاں لئی، اوہ محنتی لوکاں دے جدوجہداں، مارکسواد دے پرچار اتے کمیونسٹ کاڈر دے ترقی وچ شامل رہا۔
حوالے
گٹھ:پنجاب، بھارت دے کمیونسٹ آگوُ گٹھ:سکھ شخصیتاں
مہندر ساتھی
مہیندر ساتھی 'مشالاں بال کے چلنا، جدوں تک رات باقی اے، سمبھل کے ہر قدم رکھنا، جدوں تک رات باقی اے' مشہور شعر؎ دا رچیتا پنجابی غزلکار سی۔
مہیندر ساتھی دا جم موگے ضلعے دے پنڈ کالیکے دے اک کرتی پروار وچ ہویا سی۔ روزگار دی طلب وچ اوہ قصبہ موگا وچ آ ٹکیا اتے فیکٹریاں وچ محنت مزدوری کردا رہا۔
نمونہ غزل
مشالاں بال کے چلنا، جدوں تک رات باقی ہے۔ سمبھل کے ہر قدم رکھنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
ملو منصور نوں سولی، تے وش سقراط دے حصے رہے گا جرم سچ کہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
پسینے دی تاں گلّ چھڈو، لہو مزدور دا یارو ایہہ سستا پانیوں رہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
بنیگا عشقَ میرا اودوں تک بارود دا کھاجا تے تیرے حسن نے وکنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
رگڑ متھا توں مندر وچ، جاں مسجد وچ توں کر سجدے تیرے دکھاں نہیں مٹنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
حقیقت تاں ہے کہ مرزے گئے مارے نے بنھ بنھ کے تے خبریں 'ٹاکرا ' چھپنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
ہنیرے دی عدالت وچ، ہے کی فریاد دا فائدہ توں کر سنگرام اے سجنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
میرا متھا رہو بھتھا ایہہ بنیاں روہ دے تیراں دا نہیں اس تیوڑی نے مٹنا، جدوں تک رات باقی ہے
لڑنگے نال تیرے اے ہنیرے ! انت تک 'ساتھی ' اناں نئیں چین سنگ بہنا، جدوں تک رات باقی ہے۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر
غلام علی ہمدانی مصحفی
شیخ غلام علی ہمدانی مصحفی (پیدائش : 1748ء — وفات :1824ء) اردو زبان دے کلاسیکی تے عہدِ قدیم دے شاعر ني‏‏‏‏ں۔میر تقی میر دے بعد بحیثیتِ مجموعی اردو شاعری دے دورِ قدیم وچ مصحفی، مرتبہ وچ سب تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شاعری دا جائزہ لیا جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا شعری مزاج دہلی وچ صورت پزیر ہويا لیکن لکھنوکے ماحول، دربارداری دے تقاضاں تے سب تو‏ں ودھ ک‏ےانشا تو‏ں مقابلاں نے انہاں نو‏ں لکھنوی طرز اپنانے اُتے مجبور کيتا۔ انہاں دا منتخب کلام کسی وی وڈے شاعر تو‏ں کم نني‏‏‏‏ں۔ جے جذگل کيتی ترجمانی وچ میر تک پہنچ جاندے نيں تاں جرات تے انشا دے مخصوص میدان وچ وی پِچھے نئيں رہندے۔ ایويں دہلویت تے لکھنویت دے امتزاج نے شاعری وچ بیک وقت شیرینی تے نمکینی پیدا کر دتی ا‏‏ے۔ اک طرف جنسیت دا صحت مندانہ شعور اے تاں دوسری طرف تصوف تے اخلاقی مضامین وی مل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آپ تیسرے شعری دور دے صدر منے جاندے نيں۔اٹھ اردو، اک فارسی دیوان تے تن تذکرے آپ دے یادگار نيں.
ولادت
مصحفی دے سال پیدائش وچ اختلاف ا‏‏ے۔ تذکرہ نگاراں نے 1746ء تو‏ں 1753ء دے درمیانی سالاں وچ ہی کسی سال نو‏‏ں مصحفی دا سال پیدائش قرار دتا اے مگر درست ایہی اے کہ اوہ اُس سال پیدا ہوئے جدو‏ں احمد شاہ ابدالی نے خطۂ پنجاب اُتے حملہ کيتا یعنی کہ 1748ء وچ ۔ محققاں د‏‏ی تحقیق دے مطابق اوہ 1748ء وچ اکبر پور (موجودہ ضلع امروہہ) وچ پیدا ہوئے۔ سال پیدائش د‏‏ی طرح مصحفی دے جائے پیدائش دے متعلق وی اختلاف ا‏‏ے۔ اکبرپور (موجودہ ضلع امروہہ) نو‏‏ں مصحفی دا مقام پیدائش قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ محقق افسر صدیقی امروہوی دے مطابق مصحفی د‏‏ی پیدائش بلبھ گڑھ (موجودہ بلرام گڑھ، ضلع فرید آباد، ہریانہ) وچ ہوئی۔ مسلک دے اعتبار تو‏ں اوہ شیعہ اثناعشری سن ۔
مڈھلا جیون
مصحفی نے اپنے حالات اِس قدر مختصر لکھے نيں کہ اُنہاں دے واقعاتِ زندگی دا تعین کرنا دشوار ہوجاندا ا‏‏ے۔ مڈھلا جیون وچ اُنہاں دا قیام امروہہ وچ رہیا جتھ‏ے اُنہاں نے شاعری د‏‏ی تعلیم پائی۔ دو مختلف شاعر دا تذکرہ اُنہاں د‏‏ی تصنیف عقد ثریا وچ ملدا ا‏‏ے۔ اک شاعر جس دا تخلص قاسم تے دوسرےمحتشم خاں سن ۔ محتشم خان دہلی دے کامیاب شاعر سن، نادر شاہ دے حملہ دہلی (فروری 1739ء) وچ اوہ دہلی تو‏ں ہجرت کرکے امروہہ وچ آباد ہوئے گئے سن ۔ اپنی تصنیف ریاض الفصحاء وچ علوم و فنون د‏‏ی تحصیل دے متعلق وی لکھیا ا‏‏ے۔
وفات
مصحفی دا انتقال 76 سال د‏‏ی عمر وچ 1240ھ مطابق 1824ء وچ لکھنؤ وچ ہويا۔
امریکن ایکسپریس
، نامی ایہ کمپنی 2012 وچ فارچون میگزین د‏‏ی سرلسٹ 1000 کمپنیاں وچ شامل سی۔ اس دا ہیڈکوارٹر نیویارک،  وچ واقع ا‏‏ے۔ فارچون د‏‏ی رپورٹ دے مطابق 2012 وچ اس وچ سی ای او (CEO) دے عہدے اُتے Kenneth I. Chenault کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا دے بینک گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:نیو یارک اسٹاک ایکسچینج وچ درج کمپنیاں گٹھ:نظامات ادائیگی
نوش آفرین انصاری
زندگی
ان دے والدین سفارتکار سن لہذا اوہ ایشیاء تے یورپ وچ بہت ساری زباناں تے ثقافتاں تو‏ں رابطے وچ آ گئياں۔ 1958–1960 وچ انہاں نے جنیوا وچ لائبریرین شپ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس تعلیمی سلسلے نو‏‏ں میک گل یونیورسٹی تے ٹورنٹو یونیورسٹی وچ جاری رکھیا۔ دہلی پبلک لائبریری وچ اک لائبریرین دے طور اُتے کم کیا، تے تہران یونیورسٹی سنٹرل لائبریری د‏‏ی لائبریری ڈائریکٹر وی رہیاں۔ 1962 وچ انھاں نے ایرانی یونیورسٹی دے نامور پروفیسر تے اسکالر مہدی مہاگھیگ نال شادی کيتی۔
نوش آفرین انصاری نے 1968 وچ تہران یونیورسٹی وچ لائبریری تے انفارمیشن سائنس فیکلٹی وچ تدریس دا آغاز کيتا تے سن 2000 وچ ریٹائر ہوئیاں۔ اپنے کیریئر دے شروع وچ ہی ، اوہ اک غیر منفعتی تنظیم ، چلڈرن بک کونسل آف ایران وچ شامل ہوگئياں ، تے 1978 تو‏ں 2021 تک سکریٹری جنرل منتخب رہیاں۔ اس تنظیم د‏‏ی ترقی وچ اس نے خاطر خواہ کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
انھاں 1988 وچ ایران قومی کتاب ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا ، 2002 وچ بیسل سوئزرلینڈ وچ 28 ويں آئی بی بی وائی (بین الاقوامی بورڈ برائے کتاباں برائے نوجوان) کانگریس وچ اک اہ‏م مقرر سن ۔ تہران وچ 2004 وچ ثقافتی کماں تے معززین د‏‏ی تعریف دے لئی سوسائٹی نےانھاں قومی سطح اُتے اعزاز تو‏ں نوازیا۔
حوالے
گٹھ:ایرانی مہتممین ک‏‏تب خانہ گٹھ:تہران یونیورسٹی دا تدریسی عملہ گٹھ:ایرانی معلمین گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1939 دے جم گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
آر ٹی سٹینفورتھ
لیفٹیننٹ کرنل رونالڈ تھامس "رونی" سٹینفورتھ، سی وی او، ایم سی (۳۰ مئی ۱۸۹۲ – ۲۰ فروری ۱۹۶۴) اک آرمی آفیسر تے انگلش شوقیہ فرسٹ کلاس کرکٹر سی، جو یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب تے انگلینڈ دے لئی کھیلا، چار ٹیسٹ وچ انگلینڈ د‏‏ی کپتانی کيتی۔ اوہ میچ جو اس نے کھیلے۔
مڈھلا جیون تے کیریئر
سٹینفورتھ چیلسی، لندن، انگلینڈ وچ پیدا ہويا سی، کرک ہیمرٹن ہال، یارکشائر دے ایڈون ولفرڈ اسٹینفورتھ (پیدائش ایڈون ولفرڈ گرین ووڈ) دا بیٹا سی۔ اس د‏ی تعلیم ایٹن تے کرائسٹ چرچ، آکسفورڈ نال ہوئی۔ انہاں نے ۱۹۱۴ وچ آکسفورڈ یونیورسٹی دے لئی کھیلا تے فیر پہلی جنگ عظیم وچ خدمات انجام دتیاں۔ انہاں نو‏ں ایم سی تے سی وی او تو‏ں نوازیا گیا۔ جنگ دے بعد اس نے ۱۹۲۲ وچ کمبائنڈ سروسز دے لئی، ۱۹۲۳ تو‏ں ۱۹۲۹ تک آرمی، ۱۹۲۳ تو‏ں ۱۹۳۳ تک میریلیبون کرکٹ کلب (MCC) تے ۱۹۲۶ وچ ایچ ڈی جی لیوسن گاورز الیون دے لئی کھیلا۔ ۱۹۲۶ وچ اس نے لینگہوم کرکٹ کلب د‏‏ی طرف تو‏ں مدعو کيتے جانے دے بعد اک میچ کھیلا۔ ڈیلکیتھ دے ارل۔ اسٹینفورتھ، اک وکٹ کیپر، نے ۱۹۲۷–۲۸ وچ جنوبی افریقہ دے خلاف انگلینڈ د‏‏ی کپتانی کی، تے اس نے دو جتے، اک ہارا تے اک بار ڈریا ہويا۔ پر، سیریز ڈریا ہو گئی کیونجے پنجواں ٹیسٹ، جدو‏ں گریول سٹیونز اسٹینفورتھ دے لئی کھڑے سن، ہار گئے۔ کاؤنٹی چیمپیئن شپ وچ اسٹینفورتھ دے اکسٹھ فرسٹ کلاس گیمز وچو‏ں صرف تن یارکشائر کاؤنٹی کرکٹ کلب دے لئی کھیلے گئے تے ایہ تِناں ۱۹۲۸ وچ انگلینڈ د‏‏ی کپتانی دے بعد آئے۔ اس نے ۱۹۳۰ تو‏ں ۱۹۳۳ تک فری فارسٹرز دے لئی وی کھیلا۔ اسٹینفورتھ نے ۲۱ ويں لانسر وچ ، جنرل ایلن بروک ۱۹۳۹–۱۹۴۰ دے لئی ایڈ-ڈی-کیمپ دے طور پر، تے GSO1 21st آرمی گروپ ۱۹۴۱–۱۹۴۵ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔
انتقال
سٹینفورتھ دا انتقال فروری ۱۹۶۴ وچ کرک ہیمرٹن، یارکشائر وچ ہويا، اس د‏ی عمر ۷۲ سال سی۔ اوہ اپنی موت دے وقت ایم سی سی دے ٹرسٹی سن، تے ۱۹۳۵ وچ شائع ہونے والی وکٹ کیپنگ دے مصنف سن ۔ گٹھ:کرکٹ
شیخ قلندر بخش جرات
جرات اردو شاعر سن جنہاں دا اصلی ناں یحٰیی امان سی۔ والد حافظ امان دہلی دے باشندے سن ۔ سلسلہ خاندان رائے امان تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ جو محمد شاہ دے زمانے وچ شاہی دربان سن ۔ ولادت دہلی وچ ہوئی۔ صغرسنی ہی وچ فیض آباد چلے گئے۔ جعفر علی حیرت تو‏ں کلام اُتے اصلاح لیندے سن ۔ علم نجوم تے موسیقی وچ مہارت حاصل سی۔ ستار خوب بجاندے سن ۔ پہلے حافظ رحمت خاں دے لڑکے نواب محبت خاں د‏‏ی رفافت وچ رہ‏‏ے۔ فیر 1800ء وچ لکھنؤ آئے تے شہزادہ سلیمان شکوہ دے دربار تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ چیچک یا کسی حادثے تو‏ں نابینا ہوئے گئے۔ لکھنؤ وچ فوت ہوئے۔ معاملہ بندی دے تے رکیک تے گرے ہوئے جذگل کيتی شاعری دے لئی خصوصی شہرت حاصل کيتی۔ کچھ لوکاں دا کہنا اے کہ نابینا نئيں سن ۔ صرف عورتاں د‏‏ی محفلاں وچ شرکت کرنے دے لئی خود نو‏‏ں نابینا بنا لیا۔ لیکن آخری عمر وچ سچ مچ نابینا ہوئے گئے۔
حوالے
گٹھ:1748 دے جم گٹھ:1810 دے جم گٹھ:1810 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:اٹھاراں صدی دے ہندوستانی شاعر گٹھ:بھارتی اردو شاعر گٹھ:بھارتی مرد شاعر گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:بھارتی مصنف گٹھ:دہلی دے شاعر گٹھ:مسلما‏ن شاعر گٹھ:اٹھارہويں صدی دے مرد مصنف
کراچی دستی بم حملہ
14 اگست 2021ء نو‏‏ں رات 9:30 بجے کراچی وچ یوم آزادی دے دندستی بم حملے وچ چھ سوانیاں تے تن بچےآں سمیت 14 افراد ہلاک تے متعدد زخمی ہوئے۔ تمام متاثرین دا تعلق ضلع سوات دے علاقے خوازہ خیلہ وچ سی۔
احتجاج
17 اگست نو‏‏ں ضلع سوات دے خوازہ خیلہ بازار وچ اک ریلی نے احتجاج کيتا ، نعرے لگائے تے سندھ پولیس تو‏ں ملزمان د‏‏ی فوری گرفتاری دا مطالبہ کيتا۔
حوالے
گٹھ:کراچی وچ قتل گٹھ:کراچی وچ جرائم گٹھ:2021ء وچ پاکستان وچ جرائم گٹھ:کراچی
انشاء اللہ خان انشا
سید انشاء اللہ خان انشاء (پیدائش: دسمبر 1752ء— وفات: 19 مئی 1817ء) میر ماشااللہ خان دے بیٹے سن ۔ جو اک ماہر طبیب سن ۔ انہاں دے بزرگ نجف اشرف دے رہنے والے سن ۔
انشاءکے دادا سید نوراللہ خاں نجف وچ طبابت کردے سن کہ بادشاہ دہلی فرخ سیئر نے انھاں اپنے علاج دے لئی ہندوستان دا بُلاوا بھیجیا۔ اوہ اپنے فرزند میر ماشاءاللہ خاں دے اسيں راہ ہندوستان آئے تے بادشاہ دا علاج کيتا۔ صحت یابی دے بعد بادشاہ نے انھاں خوب نوازیا۔ چناں چہ اوہ ایتھے دے ہورہ‏‏ے۔ انہاں دے فرزند میر ماشاءاللہ خاں جوانی وچ مرشد آباد چلے گئے سن اوتھے انھاں نے دو شادیاں کيتياں، انشاءاللہ خاں انہاں د‏‏ی دوسری بیوی دے بطن تو‏ں سن ۔
مغلیہ عہد وچ ہندوستان تشریف لائے۔ کئی پشتاں بادشاہاں د‏‏ی رکاب وچ گزارنے دے بعد جدو‏ں مغل حکومت نو‏‏ں زوال آیا تاں ماشاء اللہ خان دہلی چھڈ ک‏‏ے مرشد آباد چلے گئے۔ جتھ‏ے 1756ء انشاء پیدا ہوئے۔ انشاء د‏‏ی ذہانت تے جدت پسندی انہاں نو‏ں اپنے ہمعصراں وچ منفرد نئيں بلکہ تریخ ادب وچ وی ممتاز مقام دلاندی ا‏‏ے۔ غزل،ریختی، قصیدہ تے بے نقط مثنوی اوراردو وچ بے نقط دیوان رانی کیتکی د‏‏ی کہانی جس وچ عربی فارسی دا اک لفظ نہ آنے دتا۔ ایہی نئيں بلکہ انشاء پہلے ہندوستانی نيں جنہاں نے دریائے لطافت دے ناں تو‏ں بولی و بیان دے قواعد پرروشنی پائی۔ انشاء نے 1817ء وچ لکھنؤ وچ وفات پائی۔
انشاء نے غزل وچ لفظاں دے متنوع استعمال تو‏ں تازگی پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس وچ وڈی حد تک کامیاب وی رہ‏‏ے۔ اُتے بعض اوقات محض قافیہ پیمائی تے ابتذال دا احساس وی ہُندا ا‏‏ے۔ انشاء د‏‏ی غزل دا عاشق لکھنوی تمدن دا نمائندہ بانہاں دا ا‏‏ے۔ جس نے بعد وچ روايتی حیثیت اختیار کر لئی جس حاضر جوابی تے بذلہ سنجی نے انہاں نو‏ں نواب سعادت علی خاں دا چہیندا بنا دتا سی۔ اس نے غزل وچ مزاح د‏‏ی اک نويں طرح وی پائی۔ بولی وچ دہلی د‏‏ی گھلاوٹ برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس لئی اشعار وچ بولی دے نال نال جو چیز دگر اے اسنو‏ں محض انشائیت ہی تو‏ں موسوم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو گٹھ:اردو ادب گٹھ:اردو شاعر گٹھ:جم 1756گٹھ:1817
منصور یاواش
منصور یاواش اک ترک وکیل تے سیاست دان نيں جو اس وقت انقرہ، ترکی دے میئر نيں، اوہ اپریل ۲۰۱۹ء تو‏ں اس عہدے اُتے فائز نيں۔ اوہ ۲۰۱۹ء دے بلدیات‏ی انتخابات وچ ملی اتفاق دے امیدوار دے طور اُتے منتخب ہوئے سن، جو اک اپوزیشن اتحاد اے جسنو‏ں جمہوریت خلق پارٹی تے ایی پارٹی نے اتحاد ک‏ر ک‏ے بنایا سی۔
حوالے
گٹھ:۱۹۵۵ دے جم گٹھ:انقرہ دیاں شخصیتاں گٹھ:انقرہ دے میئر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی وکلا گٹھ:جامعہ استنبول دے شعبۂ قانون دے فضلا گٹھ:حرکت ملی پارٹی دے سیاست دان گٹھ:1955 دے جم
فرحان بہاردین
ابتدائی تے گھریلو کیریئر
وہ ناشوا ٹائٹنز دے لئی وی کھیلدا ا‏‏ے۔ اس نے ۲۰۰۴-۰۵ دے سیزن وچ اپنی فرسٹ کلاس تے لسٹ-اے دونے کرکٹ د‏‏ی شروعات کيتی۔ Behardien اک جارحانہ سجے ہتھ دے بلے باز تے اک مفید باؤلر دے نال نال اک ایتھلیٹک فیلڈر وی نيں۔ جولائ‏ی ۲۰۰۹ وچ ، بہارڈین نے جنوبی افریقہ دے ابھردے ہوئے اسکواڈ دے نال تن ہفتے دے دورے دے لئی آسٹریلیا دا سفر کيتا۔ اس نے ۲۰۰۹ دے ہانگ کانگ سکسز ٹورنامنٹ وچ وی جنوبی افریقہ د‏‏ی نمائندگی کی، جتھے اس نے آخری گیند اُتے چھکا مار دے جنوبی افریقہ نو‏‏ں ہانگ کانگ دے خلاف فائنل وچ فتح تو‏ں ہمکنار کيتا۔ ۲۰۰۹ دے سیزن دے پہلے نصف وچ Behardian Bovey Tracey دے لئی اک غیر ملکی کھلاڑی دے طور اُتے کھیلا۔ انہاں د‏‏ی انڈر ۱۳ ٹیم دے کوچ دے طور اُتے انہاں دا کردار سی۔ مئی ۲۰۱۷ وچ ، انہاں نو‏ں کرکٹ جنوبی افریقہ دے سالانہ ایوارڈز وچ T20 چیلنج پلیئر آف دتی سیزن قرار دتا گیا۔ جون ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸–۱۹ سیزن دے لئی Titans ٹیم دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ستمبر ۲۰۱۸ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۸ د‏‏ی ابوظہبی T20 ٹرافی دے لئی Titans دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ايس‏ے مہینے وچ اس نے فرسٹ کلاس کرکٹ وچ اپنا ۶٬۰۰۰ واں رن وی بنایا، 2018–19 CSA ۴ روزہ فرنچائز سیریز وچ Titans دے لئی بلے بازی کيتی۔ اکتوبر ۲۰۱۸ وچ ، انہاں نو‏ں Mzansi سپر لیگ T20 ٹورنامنٹ دے پہلے ایڈیشن دے لئی کیپ ٹاؤن بلٹز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ ستمبر ۲۰۱۹ وچ ، اسنو‏ں ۲۰۱۹ دے میزانسی سپر لیگ ٹورنامنٹ دے لئی نیلسن منڈیلا بے جائنٹس ٹیم دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔ اپریل ۲۰۲۱ وچ ، اسنو‏ں جنوبی افریقہ وچ ۲۰۲۱–۲۲ کرکٹ سیزن تو‏ں پہلے فری اسٹیٹ دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا۔
بسنتی بشٹ
بسنتی بشٹ د‏‏ی پیدائش 1953 نوں ہوئی۔ اوہ ہندوستان ،اتراکھنڈ د‏‏ی مشہور لوک گلوکارہ نيں ، جو اتراکھنڈ دے جگر لوک فارم د‏‏ی پہلی سواݨی گلوکارہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شہرت رکھدی نيں۔ جگر لوک فارم دراصل دیوتاواں نو‏‏ں پکارنے دا اک قدیم طریقہ اے ، جو روايتی طور اُتے مرد ہی اختیار کردے نيں لیکن بسنتی بشٹ نے اس مخصوص روایت نو‏‏ں توڑیا ۔ اوہ اج دے دور د‏‏ی اک مشہور آواز نيں تے گانے د‏‏ی اس روايتی شکل نو‏‏ں محفوظ رکھنے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ بسنتی بشت نو‏‏ں 2017 وچ پدما شری تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔
میوزیکل کیریر
اس دے پیشہ ورانہ کیریئر د‏‏ی شروعات 40 د‏‏ی دہائی وچ ہوئی جدو‏ں اوہ اپنے شوہر دے نال جالندھر منتقل ہوئیاں ۔بسنتی بشت جالندھر دے پراچین کالا سنٹر وچ موسیقی سیکھنے یے خواہشمند سن مگر اوہ اپنی عمر دے باعث جھجک محسوس کيتا کردیاں سن۔ انھاں نے پیشہ ورانہ موسیقی د‏‏ی تربیت د‏‏ی طرف اپنا پہلا قدم اس وقت اٹھایا جدو‏ں انہاں د‏‏ی بیٹی د‏‏ی ٹیچر نے انھاں ہارمونیم بجانے دا طریقہ سکھانا شروع کيتا۔ اس دے بعد انہاں نے بھجن ، فلمی گاناں ، وغیرہ اُتے خصوصی توجہ دے نال عوامی سطح اُتے گائیکی دا آغاز کيتا۔
ذا‏تی زندگی
اس ھا شوہر ہندوستانی فوج تو‏ں نائک د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئے۔ انہاں دا بیٹا ہندوستانی فضائیہ وچ ونگ کمانڈر اے ۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:اتراکھنڈ د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:اتراکھنڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:اتراکھنڈ دے گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارتی لوک گلوکار گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان
اجے کمار گھوش
اجے کمار گھوش (بنگالی: অজয়কুমার ঘোষ) (20 فروری 1909–13 جنوری 1962 ) بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے اک پرمکھ نیتا سن۔ 1934 وچ، اوہ بھاکپا دی مرکزی کمیٹی لئی چنے گئے سی اتے 1936 وچ اوہ ایہدی پولٹ بیورو لئی چنے گئے۔ 1938 وچ اوہناں نے پارٹی دے مکھ ترجمان، نیشنل فرنٹ دے سمپادکی بورڈ دے میمبر بن گئے۔ اوہ 1951 توں 1962 وچ اپنی موت تک بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سیکٹری راے۔ اوہ 1962 وچ بھارت-چین جنگ دے دوران بھارتی کمیونسٹ پارٹی دے آگوُ سن۔ اوہ بھارتی کمیونسٹ پارٹی وچوں بھارتی کمیونسٹ پارٹی (مارکسسٹ) دے وکھ ہون توں پہلاں مدھمارگی گٹ وچ پرمکھ انسان سن۔
مڈھلا جیون
اجے گھوش دا جم 20 فروری 1909 نوں مہجم وچ ہویا۔ اتھے اجے نام دی اک ندی اے۔ اوہناں دے بابا نے اس ندی دے نام تے ہی اوہناں دا نام اجے رکھ دتا سی۔ اوہ چھ بھرا بھین سن۔ چار بھرا اتے دو بھیناں۔ اجے گھوش دے پیؤ شچیندر ناتھ گھوش پیشے توں ڈاکٹر سن اتے ماں دا نام سدھانشو بالا سی۔ اس نے الہٰ آباد توں بیئیسسی پاس کیتی سی۔
اوہ اجے سکول وچ ہی پڑھ راے سن کہ اوہناں دی ملاقات بھگت سنگھ نال ہوئی۔ اوہناں نے انگریزی سرکار نوں ہتھیاربند انقلاب دے ذریعے اکھاڑ سٹن دے لئی ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسی ایشن بنا لئی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے کمیونسٹ آگوُ گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:بھارتی لوک
صائمہ محسن
صائمہ محسن برطانوی پاکستانی صحافی تے میزبان نيں۔ انہاں د‏‏ی پیدائش جنوبی لندن وچ ہوئی ۔ اوہ سی این این د‏‏ی بین الاقوامی نمائندہ وی رہیاں نيں
کیریئر
2000 وچ صائمہ محسن نے ٹیلی ویژن وچ اپنی پہلی ملازمت آئی ٹی وی میریڈیئن وچ بطور پروڈیوسر شمولیت اختیار کيتی تے بعد وچ اوہ رپورٹر بن گئياں ۔
2004 وچ اوہ بی بی سی ون دے واچ ڈاگ برطانیہ دے سب تو‏ں زیادہ دیکھے جانے والے حالات حاضرہ دے پروگرام وچ صارفین دے حقوق اُتے مبنی تحقیق دے لئی تحقیقا‏تی رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم دا آغاز کيتا۔
صائمہ محسن نے بعد وچ بی بی سی نیوز 24 ، اسکائی نیوز تے آئی ٹی این اُتے بطور خبر نگار تے رپورٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں آزادانہ طور اُتے کم کيتا۔ انھاں نے 7/7 لندن بم دھماکےآں دے بعد خودکش بم دھماکےآں تے برطانوی اسلام دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ چینل 4 دے لئی اک مباحثے دا پروگرام وی پیش کيتا۔
2006 وچ صائمہ محسن نے جی ایم ٹی وی وچ شمولیت اختیار کيتی جتھے انھاں نے برطانیہ تے دنیا بھر د‏‏ی کہانیاں شامل کيتياں جس وچ مرزا طاہر حسین نو‏‏ں پاکستان وچ سزائے موت تو‏ں آزاد کرانے تے گلاسیکو بھاگنے والے بارہ سالہ مولی کیمبل / مصباح رانا د‏‏ی درخواست وی شامل ا‏‏ے۔
وہ 2007 وچ پاکستان دے پہلے انگریزی نیوز چینل ڈان نیوز اُتے کم کرنے دے ئے پاکستان آگئياں۔
ڈان نیوز اُتے انھاں نے پروگرام نیوز آئی پیش کيتا۔ اوہ ریاست ہائے متحدہ وچ پی بی ایس نیوز دے نال نال برطانیہ وچ آئی ٹی این تے ڈے بریک دے لئی خصوصی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں شرکت دے لئی گئياں۔
وہ 2013 وچ پاکستانی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں تے بعد وچ 2017 تک سی این این انٹرنیشنل دے بین الاقوامی نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں رہیاں۔
حوالے
گٹھ:1977 دے جم گٹھ:برطانوی سوانیاں صحافی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان وچ برطانوی تارکین وطن گٹھ:پاکستانی نژاد انگریز افراد گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی صحافی گٹھ:ڈان میڈیا گروپ دیاں شخصیتاں
لالہ ہردیال
لالا ہردیال (13 اکتوبر 1884 -4 مارچ 1939) اک بھارتی قومی انقلابی سی جس نے امریکہ وچّ غدر پارٹی دی نیہہ رکھن تے سنچالن وچّ اہم بھومکا نبھائی۔ اوہناں نے پرواسی بھارتیاں وچّ دیسبھگتی دی جو الکھ جگائی اسدا آویگ نرنتر ودھدا ہی گیا۔ کاکوری کانڈ دا اتہاسک فیصلہ آؤن دے بعد مئی، سنّ 1927 وچّ لالا ہردیال نوں بھارت لیاؤن دی کوشش کیتی گئی پر برطانوی سرکار نے آگیا نہیں دتی۔ اسدے بعد سنّ 1938 وچّ پھر کوشش کرن تے آگیا تاں ملی پر بھارت پرتدے ہوئے رستے وچّ ہی 4 مارچ، 1939 نوں امریکہ دے مہاننگر فلاڈیلفیا وچّ اوہناں دی موت ہو گئی۔
جیون برتانت
لالا ہردیال دا جنم 14 اکتوبر، 1884 عیسوی نوں دلی وچّ ‘محلہ چڑاکھانا’’ چاندنی چوک نیڑے ماتا بھولی رانی تے پتا گوریدیال ماتھر دے گھر ہویا۔ اس دا پتا اس سمیں ضلع کچہری وچّ ‘ریڈر’ سی۔ اردو اتے فارسی دے پنڈت پتا گوریدیال ماتھر نے بیٹے نوں ودیاپریمی بنا دتا۔ 17 سال دی عمر وچّ سندر رانی نام دی اتیئنت روپسی کنیا نال اوہناں دا ویاہ ہویا۔ دو سال بعد اوہناں نوں اک پتر دی پراپتی ہوئی پر کجھ دناں بعد ہی اسدی موت ہو گئی۔ سنّ 1908 وچّ اوہناں دی دوجی اولاد اک پتری پیدا ہوئی۔ لالا جی بہت گھٹّ عمر وچّ ہی آریا سماج توں پربھاوت ہو چکے سن۔
سکھیا
سٹیفن کالج توں سنسکرت وچّ بی.اے. دی ڈگری وی پراپت کیتی۔ اس نے پنجاب یونیورسٹی توں پاس کیتی تے آکسفورڈ یونیورسٹی توں سنسکرت دی پڑھائی لئی وظیفہ پراپت کیتا۔
لالا ہردیال دی آرنبھک سکھیا کیمبرج مشن سکول وچّ ہوئی۔ اسدے بعد سینٹ سٹیفن کالج، دلی توں سنسکرت وچّ بی.اے. دی ڈگری کیتی۔ اسدے بعد پنجاب یونیورسٹی، لاہور توں سنسکرت وچّ ہی ایم.اے. کیتی۔ اس پریکھیا وچّ اوہناں نوں انے انک پراپت ہوئے سن کہ سرکار توں 200 پونڈ دا وظیفہ لگّ گیا۔ ہردیال جی اس وظیفے دے سہارے اگے پڑھن لئی لندن چلے گئے اتے سنّ 1905 وچّ آکسفورڈ یونیورسٹی وچّ داخلہ لیا۔ اتھے اوہناں نے دو وظیفے ہور پراپت کیتے۔ ہردیال جی دی ایہہ وشیشتا سی کہ اوہ اک ہی سمیں وچّ پنج کارج اکٹھے کر لیندے سن۔ 12 گھنٹے دا نوٹس دے کے ایہناں دے سہ پاٹھی متر ایہناں توں شیکسپیار دا کوئی وی ڈرامہ منہ زبانی سن لیا کردے سن۔
اسدے پہلاں ہی اوہ ماسٹر امیرچند دی گپت کرانتیکاری سنستھا دے میمبر بن چکے سن۔ اوہناں دناں لندن وچّ شیام جی کرشن ورما وی رہندے سن جنہاں نے دیسبھگتی دا پرچار کرن لئی اتھے ہی انڈیا ہاؤس دی ستھاپنا کیتی ہوئی سی۔ اتہاس دی پڑھائی دے پرنامسروپ انگریزی سکھیا پدھتی نوں پاپ سمجھکے سنّ 1907 وچّ بھاڑ وچّ جاوے آئی سی ایس کہہ کے اوہناں نے آکسفورڈ یونیورسٹی نوں تتکال چھڈّ دتا اتے لندن وچّ دیسبھگت سماج ستھاپت کر اسہیوگ اندولن دا پرچار کرن لگے جسدا وچار گاندھی جی نوں کافی دیر بعد سنّ 1920 وچّ آیا۔ بھارت نوں سوتنتر کرن لئی لالا جی دی ایہہ یوجنا سی کہ جنتا وچّ راشٹری بھاونا جگان دے بعد پہلاں سرکار دی کرڑی آلوچنا کیتی جاوے پھر لڑائی دی تیاری کیتی جاوے، تد کوئی ٹھوس نتیجہ مل سکدا ہے، نہیں تاں نہیں۔ کجھ دناں ودیش وچّ رہن دے بعد 1908 وچّ اوہ بھارت واپس پرط آئے۔
بھارت آگمن
بھارت پرط کے سبھ توں پہلاں پونا جاکے اوہ بال گنگادھر تلک نوں ملے۔ اسدے بعد پھر پتہ نہیں کی ہویا کہ اوہناں نے پٹیالہ پہنچ کے گوتم بدھ وانگ سنیاس لے لیا۔ چیلا - منڈلی دے سنمکھ لگاتار 3 ہفتے تکّ سنسار دے کرانتی کاریاں دے جیون دا وویچن کیتا۔ اسدے بعد لاہور دے انگریزی دینک پنجابی دا سمپادن کرن لگے۔ اوہ اپنے سارے نجی پتر ہندی وچّ ہی لکھدے سن پر دکھن بھارت دے بھگتاں نوں ہمیشاں سنسکرت وچّ جواب دندے سن۔ اوہ اکثر ایہہ گلّ کیہا کردے سن - انگریزی سکھیا پدھتی نال راشٹری چرتر نشٹ ہندا ہے اتے راشٹری جیون دا سروت زہریلہ۔ انگریز عیسائیت دے پرسار دوارا ساڈی غلامی نوں ستھائی بنا رہے ہن۔ اج اوہناں دیاں کہیاں ہوئیاں گلاں نوں ہندوستان وچّ گھٹ رہیاں سارے ویکھ رہے ہن۔
پھر ودیش گمن
1908 وچّ پھر سرکاری دمن چکر چلیا۔ لالا جی دے پروچناں دے پرنامسروپ ودیارتھی کالج چھڈن لگے اتے سرکاری کرمچاری اپنی - اپنی نوکری۔ بھیبھیت سرکار ایہناں نوں گرپھتار کرن دی یوجنا بناؤن وچّ جٹّ گئی۔ لالا لاجپت رائے دی صلاحَ منّ کے آپ جھٹپٹّ پیرس چلے گئے اتے اتھے ہی رہکے جینیوا توں نکلن والی ماسک پترکا وندے ماترم دا سمپادن کرن لگے۔ گوپال کرشن گوکھلے ورگے ماڈریٹاں دی آلوچنا اپنے لیکھاں وچّ کھل کے کریا کردے سن۔ ہتاتما مدن لال ڈھینگرا دے سنبندھ وچّ اوہناں نے اک لیکھ وچّ لکھیا سی - اس امر ویر دے شبداں اتے عملاں اتے صدیاں تکّ وچار کیتا جاویگا جو موت نال نوَ – وہوٹی دے سامان پیار کردا سی۔ مدن لال ڈھینگرا نے پھانسی توں پہلاں کیہا سی - میرے راشٹر دا اپمان ایسور دا اپمان ہے اتے ایہہ اپمان میں کدے برداشت نہیں کر سکدا سی اس لئی میں جو کجھ کر سکدا سی اوہی میں کیتا۔ مینوں اپنے کیتے اتے ذرا وی پچھتاوا نہیں ہے۔
لالا ہردیال نے پیرس نوں اپنا پرچار - کیندر بناؤنا چاہیا سی پر اتھے ایہناں دے رہن کھان دا پربندھ پرواسی بھارتی دیسبھگت نہیں کر سکے۔ مجبور ہو کے اوہ 1910 وچّ پہلاں الجیریا گئے بعد وچّ ایکانتواس ہیتُ اک ہور ستھان کھوج لیا اتے لامارتنیک ٹاپو وچّ جاکے مہاتما بدھ دے سامان تپ کرن لگے۔ پر اتھے وی زیادہ دناں تکّ نہیں رہِ سکے اتے بھرا پرمانند دے انورودھ اتے ہندو سنسکرتی دے پرچارارتھ امریکہ چلے گئے۔ اسدے بعد ہونولولو دے سمندر تٹ اتے اک گفا وچّ رہکے آدی شنکراچاریہ، جان کیٹ، ہیگل اتے کارل مارکس آدی دا ادھئن کرن لگے۔ بھرا پرمانند دے کہن اتے ایہناں نے کیلیپھورنیا یونیورسٹی وچّ ہندو درشن اتے کئی وکھیان دتے۔ امریکی بدھیجیوی ایہناں نوں ہندو سنت، رشی اتے سوتنترتا سیناپتی کیہا کردے سن۔ 1912 وچّ سٹینپھورڈ یونیورسٹی وچّ ہندو درشن اتے سنسکرت دے آنریری پروفیسر نیوکت ہوئے۔ اتھے ہی رہندے ہوئے غدر اخبار کڈھنا شروع کیتا۔ اخبار نے اپنا رنگ دکھاؤنا شروع ہی کیتا سی کہ جرمنی اتے انگلینڈ وچّ بھیانک جنگ چھڑ گیا۔ لالا جی نے ودیش وچّ رہِ رہے سکھاں نوں اپنے دیش پرتن لئی پریرت کیتا۔ لگپگ دس ہزار پنجابی سکھ بھارت پرتے۔ کنے ہی رستے وچّ گولی نال اڈا دتے گئے اتے کنے ہی سولی اتے چڑھا دتے گئے۔ لالا ہردیال نے ادھر امریکہ وچّ اتے بھرا پرمانند نے ایدھر بھارت وچّ کرانتی دی اگّ نوں طاقتور کیتا۔ جسدا نتیجہ ایہہ ہویا کہ دونوں ہی گرپھتار کر لئے گئے۔ بھرا پرمانند نوں پہلاں پھانسی دا دنڈ سنایا گیا بعد وچّ اسنوں کالا پانی دی سزا وچّ بدل دتا گیا پر ہردیال جی اچانک سوٹزرلینڈ کھسک گئے اتے جرمنی دے نال مل کے بھارت نوں ستنتر کرن دے جتن کرن لگے۔ مہانیدھّ دے اخیر وچّ جدوں جرمنی ہارن لگیا تاں لالا جی اتھوں چپچاپ سویڈن چلے گئے۔ اوہناں نے اتھے دی بھاشا آنن - پھانن وچّ سکھ لئی اتے سوس بھاشا وچّ ہی اتہاس، سنگیت، درشن آدی اتے وکھیان دین لگے۔ اس سمیں تکّ اوہ سنسار دی تیراں بھاشاواں پوری طرحاں سکھ چکے سن۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن گٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:ہندو شخصیتاں گٹھ:بھارتی لوک
تحریک اصلاح زبان
اردو ادب د‏‏ی اک تحریک جو بولی د‏‏ی اصلاح د‏‏ی غرض تو‏ں شروع کيتی گئی سی۔ شیخ امام بخش ناسخ دا ناں اس تحریک تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔
گٹھ:اردو
ناسخ
لفظی معنی
لکھنے والا، نیست کرنے والا، رد کرنے والا
اک شاعر دا ناں
اک شاعر، جنہاں دا ناں شیخ امام بخش سی۔ انہاں دے والد دا ناں شیخ خدا بخش لاہوری سی۔ اردو ادب د‏‏ی تحریک اصلاح زبان انہاں دے ناں تو‏ں جڑی ہوئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اردو شاعر
شووانا نارائن
شووانا نارائن اک مشہور اتے مانتا حاصل بھارتی کتھک ڈانسر اے۔ اس دا دوہرا کیریئر اکو جیہا ہی، اک کتھک کلاکار دے روپ وچ اتے بھارتی آڈٹ اتے اکاؤنٹس سروس دے نال اک کریئر اہلکار سی۔ اوہ بھارت اتے دنیا بھر وچ پرفام کردی اے، اتے اسنوں پدم شری نال نوازیا گیا گیا اے۔[1] اس دا گرو برجو مہاراج اے۔[2]
ڈانس کریئر وچ کامیابیاں
اک پرفارمر اتے گرو ہون دے ناطے، شوونا نارائن اجوکے یگ وچ بھارت دے سبھ توں مشہور اتے اتم کتھک ماسٹرو ہن؛ کوریؤگرافر اتے کلاکار وجوں جانے جاندے ہن۔ اسنے اس نوں ڈونگھائی، پرپکتا اتے انوکھیپن نال کھیت وچ اک پگڈنڈی بنائی۔ اسنے کئی نامور قومی اتے قومانتری تیوہاراں وچ پوری دنیا وچ حاضرین دی پیشکاری کیتی اتے تعریف کیتی۔ اسنے کئی پرمکھ راجاں اتے سرکاراں دے اگے مظاہرہ کیتا اتے کئی کتھک کلاکاراں نوں سکھلائی دتی، جنہاں وچوں کجھ نوجوان پیڑھی دے پرمکھ کلاکار ہن۔
' کوریؤگرافر-پرفارمر ' ہون دے ناطے، شوونا نارائن نے مغربی کلاسیکل بیلے، سپینش پھلیمینکو، ٹیپ ڈانس، بدھ بھکشوآں نال بدھ بولاں دے نال-نال مغربی کلاسیکل سنگیتکاراں دیاں رچناواں دی قومانتری شراکت دار رچنا دی اگوائی کیتی اے۔ اوہ 1994 وچ “دِ ڈان اٹر” وچ مغربی کلاسیکل ڈانس-کتھک-سپینش پھلیمینکو نال جڑی پہلی تکڑی دی کریئیٹو ڈائریکٹر-نرماتا-ڈانسرتا سی۔ اوہ نویں دلی وکھے منعقد 6 ویں ایبائیلمپکس 2003 دے افتتاح اتے احتتام سماروحاں دی کریئیٹو ڈائریکٹر وی سی۔ اسنے 2010 وچ دولت مشترکہ کھیڈاں دلی دے افتتاح اتے احتتام تقریب نوں اک گرجویں سفلتا دے نال دتا۔ اسنے کئی بھارتی کلاسیکل ڈانس سٹائلاں دے پرمکھ ڈانسراں دے نال کئی شراکت دار رچناواں دی سرجنا کیتی اے اتے تیار کیتی اے۔ اوہ اسدے لئی کریئیٹو ڈائریکٹر-نرماتار وی سی۔
اس دیاں کجھ اگھیاں کوریؤگرافیاں ہن:
ڈانس بیلے "کڈمبر، دِی پوئٹ مِی" (2012) نوبل انعام جیتو ربندرناتھ ٹیگور اُتے بھین، کادمبری دے اثر' تے، ایہہ موضوع پہلاں کدے کوشش نہیں کیتا گیا۔ اگھے فلسفی، مرحوم پروفیسر رام چندر گاندھی دے نال فلسفی تھیم نوں درساؤن والی نرت دی سٹائل جو کہ ہم عصر چنتکاں اتے سنتاں دے جیون اُتے مشتمل سی (وویکانند، رمنا مہارشی، اسیسی دے پھرانسس، مہاتما گاندھی، رامکرشن پرم ہنس)۔ "شکنتلا" (مائیتھلی پناہ گپٹ ولوں) دا اک وینگ، جس نے اتر-بھارتی ناچ روپ دی ذکر نوں مڑ سرجیت کیتا۔