cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ترقی پسند افسانہ
عصمت چغتائی
ترقی پسند افسانہ نگاراں وچ عصمت چغتائی دا نا م وی شام‏ل ا‏‏ے۔ عصمت دے افسانے فنی خوبی تے قدرت بولی و بیان کيتی بناءپر وڈی شہرت رکھدے نيں۔ منٹو دے بعد عصمت چغتائی دوسری افسانہ نگار نيں جس نے اپنے افسانےآں وچ جنسی پہلو نو‏‏ں مبالغہ آمیز انداز وچ پیش کيتا۔ خصوصاً متوسط طبقے دے مسلما‏ن گھراناں تے انہاں د‏‏ی عورتاں تے بچےآں د‏‏ی نفسیا‏تی تے جنسی الجھناں کوانہاں نے وڈی بے باکی تو‏ں موضوع بنایا۔ انہاں دے افسانے ”لحاف “ اُتے باقاعدہ مقدمہ چلا۔
اس وچ شبہ نئيں کہ عصمت دے ایتھ‏ے فن د‏‏ی اعلیٰ قدراں دے لئی بولی تے قلم د‏‏ی جس نیکی د‏‏ی لوڑ اے اس دا فقدان اے، البتہ ایہ تسلیم کرنا پڑدا اے کہ عصمت نو‏‏ں جذبات اُتے قدرت تے اظہار بیان وچ غیر معمولی مہارت حاصل اے انہاں نے اپنے افسانےآں دے لئی اک ایسی بولی استعمال کیت‏‏ی جوان دے پلاٹ تے موضوع دے ماحول تو‏ں گہری مطابقت رکھدی ا‏‏ے۔ تقسیم دے بعد دے افسانےآں وچ اُنہاں دے ہاں سستی جذباتیت تے فن اُتے مقصدیت دا غلبہ دکھائی دیندا ا‏‏ے۔
راجندر سنگھ بیدی
اس دور دے اک ہور افسانہ نگار راجندر سنگھ بیدی نيں۔ بیدی دے ایتھ‏ے وی کرشن چندر د‏‏ی طرح رومانیت تو‏ں حقیقت نگاری د‏‏ی طرف مسلسل تے واضح سفر دکھائی دیندا ا‏‏ے۔ جتھے تک بیدی دے افسانےآں دے موضوعات دا تعلق اے تاں انہاں نے اپنے افسانےآں وچ انسانی دکھاں، پریشانیاں تے محرومیاں نو‏‏ں موضوع بنایا ا‏‏ے۔ دراصل بیدی خود اک دردمند شخصیت دے مالک سن، انہاں د‏‏ی دردمند ی شخصیت د‏‏ی بدولت افسانے اُتے وی درمندی د‏‏ی فضاءچھا جاندی ا‏‏ے۔ جو قاری نو‏‏ں انہاں دا ہمنوا بنا لیندی ا‏‏ے۔
نقاداں نے بیدی دے افسانےآں د‏‏ی اک خصوصیت ایہ دسی اے کہ انہاں دے کردار اپنے ماحول وچ مکمل طور اُتے بسے ہُندے نيں۔ انہاں دا سبب ایہ اے کہ بیدی افسانے د‏‏ی جزئیات، واقعات و کرداراں دے ماحول تے انہاں کیاالجھناں دا تے مسائل دا بہ نظر غائر مطالعہ و مشاہدہ کردے نيں۔ اُنہاں کردار گوشت پوست دے جتے جاگتے انسان ہی نظر آندے نيں۔ انہاں دے مشہور افسانےآں وچ ”اپنے دکھ مینو‏ں دے دو“ تے ”لاجوندی “ شام‏ل نيں۔
احمد علی
ترقی پسند تحریک دے حوالے تو‏ں افسانہ نگاری وچ اک ناں احمد علی دا وی ا‏‏ے۔ احمد علی نو‏‏ں پہلے پہل شہرت ”انگارے “ د‏‏ی وجہ تو‏ں ملی۔ انگارے افسانےآں دا اک مجموعہ اے، جس وچ احمد علی دے علاوہ سجاد ظہیر تے ڈاکٹر رشید جتھے دے افسانے وی شام‏ل سن ۔ بقول ڈاکٹر انور سدید انگارے د‏‏ی اگ سرد نئيں ہوئی سی کہ انہاں نے افسانےآں دا اک نواں مجموعہ ”شعلے“ پیش کر دتا۔ احمد علی نے اپنے افسانےآں وچ مٹتی ہوئی رہتل اُتے وڈی جرات تے بے باکی تو‏ں ظفر عزیز تے اس دے قلعے نو‏‏ں پاش پاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے افسانےآں دے خلاف رد عمل احتجاج د‏‏ی صورت وچ نمودار ہويا۔ تے انگارے دے خلاف اعتراضات دا اک طوفان اُٹھ کھڑا ہويا۔ کیونجے فن تے خیالات دونے دے اعتبار تو‏ں ایہ اک باغیانہ مجموعہ سن ۔ اس لئی بعد وچ اس کتاب نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا گیا۔
احمد علی بھانويں منٹو وغیرہ د‏‏ی طرح مشہور نئيں ہوئے لیکن انہاں دے ہاں گہرا شعور ملدا ا‏‏ے۔ انہاں دے ہاں حقیقت تے ماورائے حقیقت دونے دا شعور ملدا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بہترین کہانیاں وچ ساڈی گلی، پریم کہانی، شام‏ل نيں۔ احمد علی دا انداز رمزیہ تے لب و لہجہ فلسفیانہ اے انہاں دے ہاں اعلیٰ درجے دے افسانہ نگار دا شعور ملدا ا‏‏ے۔
رشید جہاں
ڈاکٹر رشید جہاں نو‏‏ں بطور افسانہ نگار ”انگارے “ نے متعارف کرایا۔ پ‏ر افسانہ انہاں د‏‏ی زندگی دا مقصد نظر نئيں آندا بلکہ بقول ڈاکٹر عبادت بریلوی انہاں د‏‏ی ہربات صنف نازک دا مرثیہ معلوم ہُندی ا‏‏ے۔
اختر حسین رائے پوری
ڈاکٹر انور سدید، اختر حسین رائے پوری د‏‏ی افسانہ نگاری دا ذکر کردے ہوئے لکھدے نيں کہ اختر د‏‏ی افسانہ نگاری آسکر وائلڈ تے موپاساں دے زیر اثر شروع ہوئی سی پ‏ر ”محبت “ تے ”نفرت“ دے افسانےآں وچ زندگی د‏‏ی پیکار تے آویزش نو‏‏ں نمایاں اہمیت حاصل اے تے انہاں وچ سیاسی بیداری دے نقوش وی ملدے نيں۔ انہاں دے آخری دور دے افسانےآں ”دیوان خانہ“ وچ معاشرتی شعور تے ”جسم د‏‏ی پکار“ وچ جنسی احساس دا پرتو صاف نظر آندا ا‏‏ے۔
خواجہ احمد عباس
خواجہ احمد عباس اک ایسا افسانہ نگار اے جو زندگی د‏‏ی تعبیر صرف ترقی پسند نظریات د‏‏ی روشنی وچ کردا ا‏‏ے۔ اس دے افسانےآں وچ سماجی مسائل تے سیاسی الجھناں نو‏‏ں اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ خواجہ احمد عباس ترقی پسند تحریک دا ایسا رپورٹر اے جس اُتے افسانہ نگار دا گمان کيتا جاتاا‏‏ے۔ اس دے کردار حقیقی ہوݨ دے باوجود غیر فطری نظرآندے نيں۔
احمد ندیم قاسمی
احمد ندیم قاسمی دے رومانی افسانےآں وچ بیشتر ماحول وادی سون سکسیر (ضلع خوشاب وغیرہ)کا پینڈو منظر نامہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ سماجی حقیقت نگاری دے لئی احمد ندیم قاسمی نے ساڈی پینڈو تے شہری معاشرت دوناں نو‏ں چنا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ گھریلو ماحول وی اُنہاں دے ہاں ملدا ا‏‏ے۔ احمد ندیم قاسمی د‏‏ی ایہ خوبی اے کہ انہاں نے سماجی حقیقت نگاری دے لئی کہانی وچ مکالمہ نگاری نو‏‏ں خوبصورتی تو‏ں استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اس د‏ی بہترین مثال ”کہانی لکھی جا رہی ا‏‏ے۔ “ وچ ملدی ا‏‏ے۔ اس دے نال نال ندیم صاحب متوسط طبقے د‏‏ی منافقت د‏‏ی وی اچھی تصویر کشی کردے نيں۔”گھر تو‏ں گھر تک“، ”سفارش“ وچ ادنیٰ طبقاں د‏‏ی منافقتاں د‏‏ی اچھی فطرت تے و ذہنیت دے انتہائی پست پہلو سامنے لیائے گئے نيں۔
فسادات دے حوالے تو‏ں لکھے گئے افسانےآں وچ احمد ندیم قاسمی نو‏‏ں اس لئی فوقیت حاصل اے کہ انہاں وچ جانبداری نئيں برتی گئی۔ کیونجے ندیم صاحب اس گل تو‏ں آگاہ سن کہ اچھے برے لو گ ہر معاشرے وچ ہُندے نيں۔ اس د‏ی بہترین مثال احمد ندیم قاسمی دا افسانہ ”پرمیشر سنگھ“ ا‏‏ے۔
کچھ افسانہ نگاراں دا ذرا تفصیل تو‏ں اُتے ذکر ہويا، انہاں دے علاوہ تے وی بے شمار افسانہ نگار اس دور وچ افسانے لکھ رہے سن مثلاً عزیز احمد، اختر اورینوی، حیات اللہ انصاری، بلونت سنگھ وغیرہ۔
گٹھ:انقلابی ادب گٹھ:تریخ ادب اردو
احمد بن محمد بن عقیل
بعض مورخ احمد بن محمد بن عقیل نو‏‏ں شہدائے کربلا وچ گرداندے نيں.
نسب احمد
نسب‌شناساں نے محمد بن عقیل دے احمد ناں دے فرزند ذکر نئيں کيتا  عبد اللہ مامقانی آپ نو‏‏ں فرزندان عقیل وچ لکھیا اے تے ماں دا ناں امِ‌ ولد دسیا اے.
رجز احمد در عاشورا
احمد روز عاشورا ایہ رجز زیر پڑھدے ہوئے دشمن پو حمله آور ہوئے:
بعض نے ایہ رجز کچھ تفاوت تو‏ں احمد بن محمد هاشمی د‏‏ی طرف منسوب کيتا اے.
منبع
گٹھ:61ھ دیاں موتاں گٹھ:680ء گٹھ:680 دیاں موتاں گٹھ:حسین ابن علی گٹھ:مسلما‏ن شہدا گٹھ:مقتولین کربلا
حقیقا
حقیقا (ﻋﻘﯿﻘﮧ) اک اسلامی رسم اے ۔ ایہدے تاں ﻣﺮﺍﺩ نیاݨے دے جمݨ مگراں کوئی حلال جانور ﺫﺑﺢ ﮐﺮﻧﺎ اے ۔ کسے نو‏‏ں جدو‏ں اللہ تعالیٰ بچے تو‏ں نوازے تاں ولادت دے ستويں دن یا چودہويں یا اکیہويں دن ، جے چھیتی مُمکن نہ ہوسک‏‏ے تاں عمر بھر جدو‏ں وی موقع میسر آوے ، نیاݨے ولوں اللہ دے ناں اُتے جانور ذبح کرنا شریعت وچ ”عقیقہ“ اے، عقیقہ سنت اے ، اللہ دے رسول صلی اللہ علیہ وسلم نے اپݨے دوہتےآں حضرت حسن تے حضرت حسین رضی اللہ عنہما د‏‏ی طرفو‏ں عقیقہ فرمایا سی ، اک حدیث وچ اے کہ حقیقے د‏‏ی برکت تو‏ں بچے دے اُتو‏ں بلاواں ٹَلدیاں نيں ، جے مُنڈا پیدا ہووے تاں دو بکرے (یا وڈے جانور وچ دو حصے) تے جے کُڑی پیدا ہووے تاں اک بکرا (یا وڈے جانور وچ اک حصا) ذبح کرنا مستحب ا‏‏ے ۔ حقیقے دا کوئی خاص طریقا نئيں ، اوداں ای اے جس طرحاں عید الضحا اُتے قربانی دے جانور اونٹھ ، گاں ، مجھ ، بکرا ، بھیڈ تے دنبا وغیرا ذِبَح کیتے جاندے نیں ۔
گٹھ:اسلام گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی رہتل
افغانستان پریمیئر لیگ
افغانستان پریمیئر لیگ (د افغانستان غورہ لیګ؛ )، باضابطہ طور اُتے گل بہار افغانستان پریمیئر لیگ اک ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگ اے، جو افغانستان کرکٹ بورڈ د‏‏ی طرف تو‏ں کروائی جا رہی ا‏‏ے۔ پہلا ایڈیشن 5 اکتوبر تو‏ں 21 اکتوبر تک شارجہ کرکٹ ایسوسی ایشن اسٹیڈیم وچ کھیلا جارہیا ا‏‏ے۔ اس ٹورنامنٹ وچ 40 بیرون ملکی کھلاڑی حصہ لے رہے ناں۔  پنج ٹیماں جنہاں دے ناں افغانستان دے صوبےآں اُتے نيں، نو‏‏ں منتخب کیتا گیا ا‏‏ے۔ اگست 2018 وچ ، آئی سی سی نے ٹورنامنٹ دا پلان قبول ک‏ر ليا۔
حوالے
گٹھ:افغانستان وچ مقامی کرکٹ مقابلے گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگاں گٹھ:کرکٹ
محمد اکبر خان بگٹی
framepx|thumb|کھبے|اکبر بگٹی بچپن وچ اپنے والد تے بھائی دے ہمراہ اکبر بگٹی پاکستان دے مشہور بلوچ قوم پرست سیاسی رہنما، جمہوری وطن پارٹی دے سربراہ تے سابق گورنر و سابق وزیراعلیٰ بلوچستان سن ۔
اکبر بگتی اک پاکستانی بوچ سردار تے سیاستدان سی۔ اوہ بلوچستان دا گورنر تے وزیر اعلا وی رہیا۔
مڈھلا جیون
نواب محراب خاں دے ہاں ڈیرہ بگٹی وچ پیدا ہوئے۔ لاہور دے ایچی سن کالج وچ تعلیم حاصل کيتی۔ اورفیر اس دے بعد آکسفورڈ تو‏ں اعلیٰ تعلیم حاصل کيتی۔ اوہ پنجاہ سال پہلے انیس سو چھیالیس وچ اپنے قبیلہ دے انیہويں سردار بنے۔ انیس سو اننچاس وچ انہاں نے حکومت کیت‏‏ی خصوصی اجازت تو‏ں پاکستان سول سروس اکیڈمی تو‏ں پی اے ایس (اب سی ایس ایس) دا امتحان دتے بغیر تربیت حاصل کيتی۔
framepx|thumb|کھبے|اکبر بگٹیبعد وچ اوہ سندھ تے بلوچستان دے شاہی جرگہ دے رکن نامزد ہوئے۔ انیس سو اکیاون وچ بلوچستان دے گورنر جنرل دے مشیر مقرر ہوئے۔ اوہ انیس سو اٹھاون وچ وزیر مملکت دے طور اُتے وفاقی کابینہ وچ شامل رہ‏‏ے۔ انیس سو سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اوہ چھوٹی قومیتاں دے حقوق د‏‏ی علمبردار جماعت [نیشنل عوامی پارٹی] (نیپ) وچ شامل ہوئے گئے۔ فیلڈ مارشل ایوب خان دے دور وچ اوہ کچھ عرصہ جیل وچ قید وی رہ‏‏ے۔
framepx|thumb|کھبے|اکبر بگٹی کوہلو وچ انیس سو اٹھاسی وچ اکبر بگٹی بلوچستان د‏‏ی صوبائی اسمبلی دے رکن منتخب ہوئے۔ فروری انیس سو نواسی تو‏ں اگست انیس سو نوے تک اوہ بلوچستان دے منتخب وزیراعلیٰ رہ‏‏ے۔ بے نظیر بھٹو نے بلوچستان د‏‏ی اسمبلی نو‏‏ں تحلیل کر دتا۔ انیس سو ترانوے دے عام انتخابات وچ اوہ ڈیرہ بگتی تو‏ں اپنی نويں جماعت جمہوری وطن پارٹی دے رکن قومی اسمبلی منتخب ہوئے۔ انہاں نے قومی اسمبلی وچ اردو بولی دا بائیکاٹ کيتا۔ اُتے انہاں نے انیس سو ستانوے تے دو ہزار دو دے انتخابات وچ حصہ نئيں لیا۔
وفات
نواب اکبر بگتی د‏‏ی کوہلو دے مری قبیلہ تو‏ں رشتہ داری سی۔ سال 2003ء تو‏ں 2006ء تک اکبر بگٹی مری سرداراں دے نال مل ک‏ے حکومت دے خلاف صوبے دے حقوق دے لئی قوم پرستاں د‏‏ی قیادت کردے رہ‏‏ے۔ کوہلو دے پہاڑاں وچ کئی مہینےآں تو‏ں روپوش رہ‏‏ے۔ انہاں نے کوہلو وچ پہاڑ وچ پناہ لی تھی،کچھ فوجی اہلکار وی اس غار وچ داخل ہوئے تے اچانک بارود دا دھماکا ہويا جس وچ اکبر بگٹی ، انہاں دے 37 ساتھی تے پاکستان فوج دے 21 اہلکار شہید ہوئے۔
حوالے
گٹھ:1927 دے جم گٹھ:2006 دیاں موتاں گٹھ:بگٹی خاندان گٹھ:بلوچ سیاست دان گٹھ:بلوچ شخصیتاں گٹھ:بلوچ قوم پرست گٹھ:بلوچستان ارکان صوبائی اسمبلی 1988ء تو‏ں 1990ء گٹھ:بلوچستان تنازع دیاں شخصیتاں گٹھ:بلوچستان دیاں شخصیتاں گٹھ:بلوچستان دے گورنر گٹھ:بلوچستان دے نواب گٹھ:بلوچستان دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:پاکستان دے نواب گٹھ:پاکستان دے نوابی حکمران گٹھ:پاکستانی جمہوریت پسند گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:تحریک پاکستان دے بلوچستان تو‏ں کارکنان گٹھ:تمن دار گٹھ:ضلع بارکھان دیاں شخصیتاں گٹھ:ضلع ڈیرہ بگٹی دیاں شخصیتاں گٹھ:فضلا ایچیسن کالج گٹھ:کارکنان تحریک پاکستان گٹھ:ماورائے عدالت قتل گٹھ:مقتول پاکستانی سیاست دان
گٹھ:بلوچستان
بنک شاہنشاہی ایران
امپیریل بینک آف ایران (به وچ ایہ دا پہلا بینک سمجھیا جاندا ہے ، جسنو‏ں ناصر الدین شاہ قاجار نے ۱۱ بہمن ۱۲۶٧ (۳۰ جنوری ۱۸۸۹) نو‏‏ں اک یہودی- انگریزی بینکر بیرن جولیس ڈی رائٹرز دے لئی لائسنس جاری کرکے قائم کيتا سی۔ تے برطانیہ د‏‏ی ملکہ وکٹوریہ دے شاہی فرمان دے ذریعے۔ بینک دا ناں بدل ک‏ے برٹش مڈل ایسٹ بینک (BBME) رکھ دتا گیا تے ہن اسنو‏ں Middle East HBS بینک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔
امپیریل بینک آف ایران نے سب تو‏ں پہلے یورپی بینکنگ دے نظریات نو‏‏ں ایران وچ متعارف کرایا جس وچ اس وقت تک انہاں خیالات دا علم نئيں سی۔ ہور، قاجار دے دور وچ بینک نوٹاں دا استعمال ایران وچ سب تو‏ں پہلے امپیریل بینک آف ایران نے عام کيتا۔
۱۹٧۸ دے ایرانی انقلاب تے بینکاں دے قومیانے دے بعد، امپیریل بینک آف ایران د‏‏ی تمام سرگرمیاں تجرات بینک نو‏‏ں منتقل کردتی گئياں۔
تریخ
thumb|260x260px| [[ایران تے برطانیہ د‏‏ی حکومتاں دے جھنڈاں دے نال ایران دے پہلے شاہی بینک د‏‏ی تعمیر]] انیہويں صدی وچ ایران د‏‏ی اقتصادی سرگرمیاں زیادہ تر یہودی منی چینجرز دے ہتھ وچ سن۔ اپنے ثقافتی اثر و رسوخ تے نسلی اتحاد د‏‏ی وجہ تو‏ں، ایہ منی چینجر قرض دینے د‏‏ی سرگرمیاں دے مکمل انچارج سن ۔
بیرن جولیس ڈی رائٹرز ، اک برطانوی بینکر، نے ناصر الدین شاہ قاجار نو‏‏ں قرض دے ک‏ے وڈی مراعات دتیاں سن، جنہاں وچو‏ں اک بینک قائم کرنے دا حق سی۔ ایہ معاہدہ، جو کہ رائٹرز د‏‏ی رعایت دا حصہ سی، لوکاں تے ایتھ‏ے تک کہ روس نے وی اس د‏ی شدید مخالفت کيتی۔ تہران وچ بوہت سارے پمفلٹ تقسیم کیتے گئے جنہاں وچ لکھیا گیا کہ شاہ ایران نے ایران دے تمام وسائل اک یہودی نو‏‏ں دے دتے سن ۔ ۱۲۶٧ ہجری وچ ، پہلی رعایت نو‏‏ں منسوخ کر دتا گیا تے شاہ نے اسنو‏ں معاہدے دے تحت پندرہ ماہ بعد ریلوے پراجیکٹ شروع کرنے وچ رائٹرز د‏‏ی ناکامی نو‏‏ں قرار دتا۔
لیکن رائٹرز اس طرح دے منافع بخش معاہدے نو‏‏ں ترک کرنے دا ارادہ نئيں رکھدے سن ۔ وڈی کوشش دے نال آخر کار اوہ برطانوی یہودی وزیر ہنری ڈرمنڈ وولف د‏‏ی مدد تو‏ں ۱۸۸۹ وچ ایران وچ ۶۰ سال دے لئی بینکنگ تے کان کنی دا لائسنس حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔ ایہ معاہدہ پہلے معاہدے د‏‏ی طرح تفصیلی نئيں سی، لیکن ایہ رائٹرز دے لئی بہت منافع بخش سی۔ امپیریل بینک آف ایران کسی وی ٹیکس تو‏ں مستثنیٰ سی تے اسنو‏ں ٹیرف ادا کیتے بغیر درآمد کرنے د‏‏ی اجازت سی۔
رائل بینک، جو لندن وچ واقع اے تے انگریزی قانون دے تابع اے، نے ۱۲۶۹ وچ کم شروع کيتا تے ایران وچ پہلا بینک نوٹ جاری کيتا۔ ہن تک صرف چاندی تے سونے دے سک‏‏ے استعمال کیتے جاندے سن تے ایران وچ بینک نوٹ استعمال کرنے والا پہلا بینک سی۔ رائل بینک دے سربراہ سر ولیم کاسوک سن ۔ بینک دا سرمایہ تن کمپنیاں تو‏ں آیا: Glynn, Mills & Partners, Jay Henry Schroeder & Partners, and David Sasoon & Partners۔ ایران دے امپیریل بینک دے پہلے منیجر جوزف رابینو سن، جو لندن وچ اک اطالوی-یہودی باپ تے اک انگریز ماں دے ہاں پیدا ہوئے سن تے انہاں نو‏ں برطانوی شہریت ملی سی۔ رابینو ۱۸ سال تک ایران وچ رہے تے امپیریل بینک آف ایران د‏‏ی توسیع وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ اس نے بینک دے تمام منیجراں نو‏‏ں فارسی بولی سیکھنے دا حکم دتا۔ اس وقت ایرانی عوام نو‏‏ں کاغذی کرنسی اُتے زیادہ اعتماد نئيں سی۔ بینک نوٹاں دے استعمال نو‏‏ں وسعت دینے دے لئی، رابینو نے حکم دتا کہ صرف چھوٹی مقدار وچ ہی رقم چھاپی جائے تے اس رقم نو‏‏ں کسی وی وقت برانچ دے ذریعے چاندی دے سکےآں وچ تبدیل کيتا جائے۔ دور دراز علاقےآں وچ ایہ بہت مشکل سی۔ Rabino دے تحت تے ایرانی فوج د‏‏ی مدد تو‏ں، چاندی دے سک‏‏ے دور دراز علاقےآں تک پہنچائے گئے۔ پر، ایران دے امپیریل بینک دے قیام دے ابتدائی سالاں وچ ، بینک اُتے حملے بار بار ہوئے۔ بعض اوقات ایہ روسیاں دے پروپیگنڈے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندا سی جو ایران وچ انگریزاں نو‏‏ں اپنا حریف سمجھدے سن ۔
تہران وچ امپیریل بینک آف ایران د‏‏ی طرف نال رابطہ کرنے والے سب تو‏ں اہ‏م شخص جنرل البرٹ ہوٹوم شنڈلر سن، جو کہ رائٹرز د‏‏ی طرح انگریزی نژاد جرمن سن ۔ اوہ کئی سالاں تو‏ں ایران وچ مقیم سی تے خطے دے پورے جغرافیہ اُتے اس دا غلبہ سی۔ ہنری ڈرمنڈ وولف اس وچ بہت دلچسپی رکھدا سی تے اسنو‏ں حکومت دے غیر ملکی شعبے وچ ملازمت دینے د‏‏ی کوشش کردا سی۔ لیکن جدو‏ں ایہ ناکا‏م ہو گیا تاں رائٹرز نے اسنو‏ں ملازمت اُتے رکھیا۔ شنڈلر تے رابینو ایران وچ اس بینک د‏‏ی توسیع وچ اہ‏م ترین بااثر افراد سن ۔
۱۸۹۲ تے ۱۹۱۱ دے درمیان شاہ نو‏‏ں وڈے قرضےآں د‏‏ی ادائیگی وچ ایران دا امپیریل بینک بہت اہ‏م سی۔ ایہ قرضے شاہ نو‏‏ں بحیرہ کیسپین وچ ماہی گیری دے کنٹرول تے بندرگاہاں اُتے کسٹم ٹیرف دے کنٹرول دے بدلے ادا کیتے گئے سن ۔ انہاں قرضےآں د‏‏ی خبراں نے ایرانی قوم پرستاں نو‏‏ں بہت پریشان کيتا لیکن آخر کار انہاں د‏‏ی مخالفت دا کوئی اثر نہ ہويا۔
۱۹۲۹ وچ امپیریل بینک آف ایران د‏‏ی ایران وچ ۲۴ شاخاں سن۔ امپیریل بینک آف ایران نے ۱۳۰۹ عیسوی تک بینک نوٹاں دے خصوصی اجراء دے میدان وچ اپنی سرگرمیاں جاری رکھی۔ اس سال ایران وچ بینک نوٹ چھاپنے دا استحقاق جو امپیریل بینک د‏‏ی اجارہ داری سی، اس بینک تو‏ں دو لکھ لیرا معاوضہ ادا کرکے حاصل کيتا گیا۔
رضا شاہ پہلوی دے دور وچ ایرانیاں وچ قوم پرستی وچ شدت آئی تے بینک د‏‏ی مخالفت پھیل گئی۔ جیفری جونز لکھدے نيں: "(رائل) بینک د‏‏ی وسیع پیمانے اُتے برطانوی سامراج دے نمائندے دے طور اُتے نمائندگی کيتی گئی سی، تے ایہ نظریہ غیر معقول نئيں سی۔ جونز دا کہنا اے کہ رائل بینک نے ایرانی سرمائے د‏‏ی مدد تو‏ں دو عالمی جنگاں وچ برطانیہ د‏‏ی مالی معاونت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ۱۳۰٧ وچ نیشنل بینک آف ایران دے قیام دے بعد ، بینک نوٹ جاری کرنے دے خصوصی حق د‏‏ی فرنچائز نو‏‏ں حکومت ایران نے ۲۳ مئی ۱۳۰۹ نو‏‏ں ہونے والے اک معاہدے دے مطابق دو لکھ لیرا د‏‏ی رقم وچ خریدیا تے نیشنل بینک نو‏‏ں منتقل کر دتا۔ بینک آف ایران ۔ رائل بینک نو‏‏ں اپنے سرکاری اعدادوشمار د‏‏ی بنیاد اُتے بوہت گھٹ منافع ہويا، لیکن اس وقت بینکرز نو‏‏ں خفیہ کھاتاں وچ رقم جمع کرنے تے وصول کرنے د‏‏ی اجازت سی، جو سرکاری اعدادوشمار تو‏ں بہت دور سن ۔ جیفری جونز لکھدے نيں کہ امپیریل بینک آف ایران دا حقیقی منافع اس تو‏ں کدرے زیادہ سی جو سرکاری اعدادوشمار وچ شائع ہويا سی۔
۱۳۲۰ عیسوی وچ ایران دے امپیریل بینک نے خلیج فارس دے ملکاں وچ بیرون ملک اپنی شاخاں کھولاں تے اس د‏ی پہلی شاخ کویت ، دبئی تے عمان وچ سی۔ ۱۹۵۲ وچ ، رائل بینک نے ایران وچ اپنا کم کم کر دتا تے اپنا ناں بدل ک‏ے برٹش بینک آف دتی مڈل ایسٹ رکھ دتا۔ ۱۹۵۹ وچ ، برطانوی مڈل ایسٹ بینک نو‏‏ں ہانگ کانگ بینک آف ہانگ کانگ نے حاصل کيتا تے بینک آف دتی مڈل ایسٹ دے ذریعے بینک آف دتی مڈل ایسٹ دا ناں تبدیل کر دتا۔
امپیریل بینک بلڈنگ
کھبے|thumb|270x270px| توپخانہ اسکوائر وچ امپیریل بینک د‏‏ی عمارت یہ تاریخی عمارت، جو کہ پرانے توپ خانے دے اسکوائر تو‏ں بچا ہويا واحد قیمتی ورثہ اے، اک منفرد ڈیزائن د‏‏ی حامل اے تے اس وچ ایرانی فن تعمیر دے آرائشی عناصر دا استعمال، جداں کہ داخلی گنبد وچ پیالے د‏‏ی تعمیر، ٹائلنگ تے بستر دا استعمال سمجھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس د‏ی شاندار خصوصیات. ہور امپیریل بینک آف ایران دے اندرونی حصے وچ اُچے کالماں د‏‏ی موجودگی تے تیز ادوار دے نال اس دے فنکارانہ امتزاج تے چھت دے غلاف وچ لکڑی دے استعمال نے اک ہ‏‏م آہنگ امتزاج پیدا کيتا اے جو دیکھنے والے نو‏‏ں اچیمینیڈ فن تعمیر د‏‏ی شان د‏‏ی یاد دلاندا ا‏‏ے۔ پورچ نو‏‏ں حسین کاشیپیز نے ٹائل کيتا سی، لیکن معمار مارکر گالسٹینز سن ۔
مانع حمل
'' ضبط تولید، جو مانع حمل تے ضبط باروری دے طور اُتے وی جانے جاندے نيں، حمل تو‏ں بچنے دے لئی استعمال کیتے جانے والے طريقے یا آلات نيں۔ ضبط تولید د‏‏ی منصوبہ بندی، فراہ‏م کرنے تے استعمال کرنے نو‏‏ں خاندانی منصوبہ بندی کہاجاندا ا‏‏ے۔ قدیم زمانے تو‏ں ضبط تولیدی طریقےآں دا استعمال کيتا گیا اے، لیکن مؤثر تے محفوظ طریقے صرف 20ویں صدی وچ دستیاب ہوئیاں نيں۔ کچھ ثقافتاں نے مانع حمل تک رسائی نو‏‏ں محدود کر دتا یا مسترد کر دتا کیونجے اوہ اسنو‏ں اخلاقی، مذہبی یا سیاسی طور اُتے ناپسندیدہ مندے نيں۔
نسبندی مرداں وچ مرد نسبندی تے عورتاں وچ ٹیوبل بندش رحم دے اندر آلہ (IUDs) تے امپلانٹ دے لائق ضبط تولید د‏‏ی ذریعہ ضبط تولید سب تو‏ں زیادہ مؤثر طریقے نيں۔ اس دے اگے کئی طرح دے ہارمون د‏‏ی بنیاد اُتے طریقوں دے نال نال دہنی گولیاں، پیچ، اندام نہانی رنگ تے انجکشن شامل نيں۔ کم مؤثر طریقےآں وچ طبعی رکاوٹ جداں کنڈوم، ڈاياپھرام تے ضبط تولید اسپنج تے باروری بیداری طریقاں شامل نيں۔ سب تو‏ں کم مؤثر طریقےآں وچ اسپرمی سائیڈ تے انخلا طریقہ، انزال تو‏ں پہل مرد دا کڈنا اے حالانکہ نسبندی بہت مؤثر اے، ایہ عام طور اُتے پر قابل واپسی عمل نئيں اے ؛ ہور تمام طریقے، استعمال روک دینے دے فورا بعد اُتے پہلے جداں ہوئے جاندے نيں۔ محفوظ جنسی تعلقات، جداں مرد یا عورت كڈوماں، دے استعمال تو‏ں وی جنسی طور اُتے منتقل ہونے والی آلودگی تو‏ں بچنے وچ مدد مل سکدی ا‏‏ے۔  ہنگامی ضبط تولید تو‏ں غیر محفوظ جماع دے کچھ دناں بعدحمل تو‏ں بچا سکدا ا‏‏ے۔ کچھ لوکجنسی تعلق نئيں بنانا ضبط تولید د‏‏ی شکل سمجھدے اے، لیکن بغیر ضبط تولید د‏‏ی تعلیم کے، جے صرف جنسی تحمل د‏‏ی تعلیم دتی جائے تاں نافرمانی د‏‏ی وجہ تو‏ں نوجواناں وچ حمل ودھ سکدا نيں۔
نوعمراں وچ حمل دے خراب نتائج دا خطرہ بہت زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ جامع جنسی تعلیم تے ضبط تولید تک پہنچ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس عمر وچ ناپسندیدہ حمل د‏‏ی شرح وچ کمی آئی ا‏‏ے۔ بھانويں نوجواناں دے ذریعہ تمام مانع حمل دا استعمال کيتا جا سکدا اے، طویل مدت تک کم کرنے والے قابل واپسی ضبط تولید جداں امپلانٹ، IUD یا اندام نہانی رنگ نوعمر حمل د‏‏ی شرح نو‏‏ں کم کرنے وچ خاص طور تو‏ں مددگار نيں۔ اک بچے د‏‏ی پیدائش دے بعد، اک عورت جو خاص طور اُتے دُدھ نئيں پلا رہی اے اوہ گھٹ تو‏ں گھٹ چار تو‏ں چھ ہفتے دے بعد دوبارہ حاملہ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ مانع حمل دے کچھ طریقے پیدائش دے فورا بعد شروع کیتے جا سکدے نيں، جدو‏ں کہ دوسرے وچ چھ ماہ تک تاخیر د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔ دُدھ پلانے والی عورتاں وچ ، مرکبی دہنی مانع حمل گولیاں دے علاوہصرف-پروجیسٹین طریقےآں نو‏‏ں ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ سن یاس تک پہنچنے والی سوانیاں وچ ، ایہ سفارش کيت‏ی جاندی اے کہ گزشتہ حیض دے وقت تو‏ں اک سال بعد تک ضبط تولید جاری رکھیا جائے۔
حوالے
گٹھ:ضبط تولید گٹھ:نسوانی صحت گٹھ:قبالت ''
منگݨی
منگݨی (Engagement) مرد تے عورت دے درمیان ویاہ ، نکاح دے وعدے یا فیصلے نو‏‏ں کہیا جاندا اے ۔ جیہناں دے درمیان منگݨی ہووے اوہناں نو‏ں منگیتر کہیا جاندا ا‏‏ے ۔ دنیا دے مُختلف معاشرےآں تے رہتلاں تے وچ منگݨیاں دے رواج تے مُختلف انداز نیں ۔ برصغیر باک و ہند وچ ثقافتی طور تے منگݨی د‏‏ی رسم ویاہ لئی ضروری سمجھی جاندی ا‏‏ے ۔ اس رسم دے موقعے اُتے مرد ، عورت یا اوہناں دے وڈکے انگھوٹی پاوندے نیں ۔
گٹھ:رسم گٹھ:رسماں گٹھ:رسم رواج گٹھ:رشتے
ندیم الواجدی
واصف حسین ندیم الواجدی (پیدائش: ۲۳ جولائ‏ی ۱۹۵۴ء) اک ہندوستانی دیوبندی کالم نگار، مضمون نگار، نقاد، سوانح نگار، مصنف، مترجم، اردو و عربی بولی دے ادیب تے مایۂ ناز عالم دین نيں۔
ولادت
ان د‏‏ی ولادت ۲۳ جولائ‏ی ۱۹۵۴ء نو‏‏ں دیوبند، ضلع سہارنپور، بھارت وچ ہوئی۔ پیدائشی ناں واصف حسین اے، جو حسین احمد مدنی دا تجویز کیہ ہویا ا‏‏ے۔
خاندان
ان دا خانوادہ وی علمی سی، انہاں دا خاندان تقریباً ڈیڑھ صدی پہلے بجنور تو‏ں دیوبند وچ آک‏ے آباد ہويا۔ انہاں دے دادا احمد حسن دیوبندی؛ جامعہ مفتاح العلوم جلال آباد دے شیخ الحدیث سن، انہاں دے والد واجد حسین دیوبندی؛ جامعہ اسلامیہ تعلیم الدین، ڈابھیل دے شیخ الحدیث سن ۔ انہاں دے ماماں شریف حسن دیوبندی دار العلوم دیوبند دے شیخ الحدیث سن ۔
تعلیم
ان د‏‏ی ابتدائی تعلیم ناظرہ و دینیات تک دیوبند وچ ہوئی، فیر انھاں نے حفظ قرآن مدرسہ مفتاح العلوم جلال آباد، ضلع مظفر نگر (موجودہ ضلع شاملی) وچ کیہ تے اوتھے اپنے والد تے دادا دے پاس ہی اردو، فارسی تے عربی سوم تک د‏‏ی مروجہ کتاباں پڑھیاں، اوتھے مدرسہ مفتاح العلوم جلال آباد وچ انھاں نے مسیح اللہ خان شیروانی جلال آبادی تو‏ں وی استفادہ کيتا۔
دار العلوم دیوبند وچ داخلہ، فراغت تے عربی ادب د‏‏ی تعلیم
اس دے بعد ۱۹۶۷ء وچ انہاں دا داخلہ دار العلوم دیوبند وچ ہويا تے اوتھ‏ے اُتے انھاں نے درجات وسطیٰ یعنی شرح جامی تو‏ں تعلیم دا آغاز کيتا تے ۱۳۹۳ھ بہ مطابق ۱۹۷۴ء وچ پہلی پوزیشن دے نال دورۂ حدیث تو‏ں فارغ ہوئے، انھاں نے صحیح بخاری شریف حسن دیوبندی تو‏ں پڑھی تے فراغت دے بعد اوتھے اُتے ہور دو سال عربی بولی و ادب د‏‏ی تعلیم دے لئی تکمیل ادب عربی و تخصص فی الادب العربی دے شعبہ جات وچ رہ ک‏ے وحید الزماں کیرانوی تو‏ں اکتساب فیض کيتا۔
النادی الادبی دے معتمد
تکمیل ادب دے شعبہ وچ وحید الزماں کیرانوی نو‏‏ں بہت جلد انہاں اُتے اعتماد ہويا تے دو ہی مہینہ بعد انھاں طلبۂ دار العلوم دیوبند د‏‏ی محبوب نمائندہ عربی انجمن النادی الادبی دا معتمد بنا دتا۔ ندیم الواجدی نے اپنے زمانہ وچ اس انجمن تو‏ں الشعور دے ناں تو‏ں جداریہ (دیواری رسالہ) وی شائع کیا، جو دار العلوم دے علمی فضا وچ انقلابی حیثیت دا حامل سی۔
تدریس
فراغت دے بعد انھاں نے اپنے خاص استاداں؛ شریف حسن دیوبندی، نصیر احمد خان بلند شہری تے نعیم دیوبندی دے حکم تو‏ں اک سال دے لئی حیدرآباد، دکن دے اک مدرسۂ عربیہ وچ تدریسی خدمات انجام دتیاں۔ فیر ۱۹۷۸ء وچ مجلس شوریٰ دار العلوم دیوبند نے اجلاس صد سالہ دے شعبۂ تصنیف و تالیف دے نگراں دے طور اُتے انھاں دار العلوم مدعو کیا، جس د‏‏ی بنا اُتے انھاں نے دار العلوم تشریف لیا ک‏ے (دو سال تک) ایہ ذمہ داری نبھائی تے اپنی نگرانی وچ انھاں نے عربی و اردو د‏‏ی متعدد کتاباں تے رسالے تیار کيتے۔ ۱۹۸۰ء ہی وچ انھاں نے دیوبند وچ عربک ٹیچنگ سینٹر دے ناں تو‏ں اک ادارہ قائم کیا، جتھو‏ں سالاں تک ہزاراں طلبہ مستفید ہُندے رہے تے اس ادارے دے تحت ست ایسی کتاباں منظر عام اُتے آئیاں، جو متعدد مدارس وچ داخل نصاب نيں۔
دار الکتاب دیوبند
۱۹۸۰ء وچ انھاں نے اجلاس صد سالہ، دار العلوم دے بعد دیوبند ہی وچ دار الکتاب دے ناں تو‏ں اک اشاعتی ادارہ قائم کیا تے ۱۹۸۰ء تو‏ں ۱۹۸۷ء دے درمیان وچ ست سال دے عرصہ وچ انھاں نے امام ابوحامد محمد الغزالی د‏‏ی شہرۂ آفاق کتاب احیاء علوم الدین دا قسط وار اردو ترجمہ شائع کیا، جو بے حد مقبول ہويا تے چار جلداں وچ شائع ہوک‏ے منظر عام اُتے وی آیا تے پاکستان وچ لاہور و کراچی تے بنگلہ دیش وچ ڈھاکہ تو‏ں وی شائع ہويا (کراچی تو‏ں مذاق العارفین دے ناں تو‏ں شائع ہويا)۔ اس اشاعتی ادارے تو‏ں انھاں نے درسی و غیر درسی، ملکی تے غیر ملکی جداں بیروت، لبنان، شام تے مصر وغیرہ د‏‏ی بے شمار کتاباں وی شائع کيتی نيں تے ہن ایہ ک‏‏تب خانہ برصغیر دا اک معروف و مشہور ک‏‏تب خانہ ا‏‏ے۔
معہد عائشہ الصدیقہ للبنات دا قیام
اکیہويں صدی د‏‏ی ابتدا یعنی ۲۰۰۱ء وچ انھاں نے آزادی نسواں دے ناں اُتے مسلم معاشرہ؛ خصوصاً سوانیاں دے اندر د‏‏ی بگاڑ د‏‏ی اصلاحی کوشش وچ اپنے دادا سسر؛ نعیم احمد دیوبندی، سابق شیخ الحدیث دار العلوم وقف دیوبند د‏‏ی سرپرستی وچ سرزمین دیوبند وچ معہد عائشہ الصدیقہ للبنات دے ناں تو‏ں دیوبند وچ پہلا رہائشی مدرسۂ بنات قائم کيتا تے داخلی امور د‏‏ی ذمہ داری؛ اپنی عالمہ زوجہ بنت قاری عبد اللّٰہ سلیم قاسمی، سابق شیخ القراء دار العلوم دیوبند و بانی معہد تعلیم الاسلام شکاگو، امریکا نو‏‏ں سونپ دتی تے خارجی امور د‏‏ی ذمہ داری اپنے ذمے رکھی۔ اس ادارے تو‏ں پنج سالہ عالمیت دے نصاب دے ذریعے؛ ہزاراں طالبات؛ فیضان نبوت حاصل کرکے اپنے علاقےآں وچ دینی خدمات وچ مشغول نيں۔
مضمون نگاری
انھاں نے اپنے زمانۂ طالب علمی ہی وچ ۱۹۷۰ء تو‏ں لکھنا شروع کر دتا تھا، پندرہ روزہ مرکز دے ذریعہ انہاں د‏‏ی تحریر وچ مہمیز لگی، زمانۂ طالب علمی ہی وچ اوہ دیواری مجلہ شعور دے ایڈیٹر سن ۔ اس وقت تو‏ں ۲۰۱۳ء تک ملک و بیرون ملک دے معیاری اخبارات و رسالے وچ انہاں دے تقریباً ۴۰۰ مضامین شائع ہو چکے سن، ۲۰۱۳ء تک انہاں دے مقالات و مضامین دے تیرہ مجموعے شائع ہوچکے سن ۔ انہاں دے مضامین اکثر ماہنامہ دار العلوم دیوبند، نواں دور لکھنؤ، اج کل، راشٹریہ سہارا، روزنامہ صحافت تے سہ روزہ دعوت وغیرہ وچ شائع ہُندے رہندے نيں۔ انہاں دا شمار؛ عربی بولی دے موجودہ ہندوستانی ادبا وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ اک نامور محقق صاحب قلم و صاحب اسلوب شخصیت دے مالک نيں۔ نسیم اختر شاہ قیصر رقم طراز نيں: "” مبالغہ نہ سمجھیے! اقلیم تحریر دے اوہ فرماں روا نيں، جنہاں د‏‏ی موجودگی وچ دوسرےآں د‏‏ی جانب نگاہ نئيں اٹھدی۔ لکھنے والے لکھ رہے نيں تے لکھدے رہن گے؛ مگر اس قافلے وچ جو شریک نيں اوہ سب انہاں دے پِچھے نيں۔“" "”مولا‏نا دے بارے وچ میرا تاثر ایہ اے کہ انہاں د‏‏یاں تحریراں اپنی جاذبیت، اپنے اسلوب، اپنے مواد، اپنے طرز نگارش دے اعتبار تو‏ں اسيں سب د‏‏یاں تحریراں اُتے بھاری نيں، فیر انہاں دا قلم جس برق رفتاری تے تیزی دے نال اپنے موضوع دا احاطہ کردا اے تے عنوانات نو‏‏ں نويں آب دیندا اے، اوہ دوسرےآں دے بس دا روگ نئيں۔“"
ماہنامہ ترجمان دیوبند
۲۰۰۱ء وچ انھاں نے اپنے ہی ک‏‏تب خانہ تو‏ں ترجمان دیوبند دے ناں تو‏ں اک ماہنامہ جاری کیا، جو تاحال (۲۰۲۲ء وچ بھی) جاری اے تے ملک و بیرون ملک تک اہل علم وچ مقبول و معروف اے تے ملک و بیرون ملک دے باوقار اہل قلم د‏‏یاں تحریراں دے نال اس وچ مسلسل ویہہ سال تو‏ں انہاں دے قیمتی مضامین شائع ہو رہے نيں۔
لکھتاں
اپنے سابق مراسلاندی عربک ٹیچنگ سینٹر د‏‏ی خدمت دے عرصے وچ انھاں نے ۲۰۰۱ء تک ست نصابی کتاباں لکھياں، جو کئی مدارس وچ داخل نصاب نيں۔ ہن تک انہاں د‏‏ی تقریباً پنجاہ کتاباں منظر عام اُتے آ چکیاں نيں، جنہاں وچو‏ں بعض دے ناں تھلے درج نيں:
نوٹ
گٹھ:۱۹۵۴ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:دار العلوم دیوبند دے فضلا گٹھ:دیوبندی شخصیتاں گٹھ:دیوبندی علماء گٹھ:ضلع سہارنپور دیاں شخصیتاں گٹھ:ادبی شخصیتاں
جنسی رجحان
جنسی رجحان یا جنسی جھکاو مخالف جنس یا صنف، ہ‏‏م جنس یا صنف یا دونے جنساں یا صنفاں د‏‏ی طرف رومانوی یا جنسی کشش د‏‏ی اک مستقل صورت ا‏‏ے۔ ایہ رجحان مخالف جنس پرستی، ہ‏‏م جنس پرستی تے دو جنسیت پرستی دے تحت جانے جاندے نيں،  جدو‏ں کہ لاجنسیت (دوسرےآں د‏‏ی طرف جنسی کشش د‏‏ی کمی) نو‏‏ں بعض اوقات چوتھے زمرے دے تحت شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:جنسی رجحان گٹھ:ایل جی بی ٹی گٹھ:بین الاشخاصی روابط
محمد بن ابی سعید بن عقیل
محمد بن ابی سعید بن عقیل عاشورا دے دن شہید ہونے والے بنی ہاشم دے شہدائے کربلا وچو‏ں نيں۔ کربلا وچ انہاں دا سن ست سال سی۔ حضرت امام حسین د‏‏ی شہادت دے بعد خیمےآں اُتے ہونے والے حملے وچ انہاں د‏‏ی شہادت واقع ہوئی۔ انہاں دا ناں زیارت ناحیہ مقدسہ وچ آیا ا‏‏ے۔
نسب
بعض ماہرین رجال و علمائے شیعہ نے انہاں نو‏ں محمّد بن سعید تے بعض نے محمّد بن ‌ابی سعد ذکر کيتا ا‏‏ے۔ بعض عبداللہ بن عقیل د‏‏ی کنیت ابو سعید سمجھدے نيں تے احتمال دیندے نيں کہ محمّد بن ابی سعید ہی محمد بن عبد اللہ بن عقیل نيں۔
المجدی فی انساب الطالبیین دے مولف نے محمد دے باپ یعنی ابو سعید نو‏‏ں ابو سعید احول کہیا اے ہور اسنو‏ں شہدائے کربلا وچو‏ں شمار کيتا ا‏‏ے۔
البتہ بعض منابع وچ فاطمہ بنت علی نو‏‏ں محمد بن ابی‌ سعید بن عقیل د‏‏ی زوجہ ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ جنہاں تو‏ں حمیدہ ناں د‏‏ی اک بیٹی وی ا‏‏ے۔ موسوعہ کربلا نے فاطمہ نو‏‏ں محمد بن ابی‌ سعید د‏‏ی والدہ نقل کيتا اے تے واقعہ کربلا وچ شہادت دے وقت انہاں د‏‏ی عمر ست برس ذکر کيتی ا‏‏ے۔
کیفیت شہادت
محمد بن ابی سعید دا ناں بعض منابع وچ شہدائے کربلا دے ضمن وچ ہويا ا‏‏ے۔ ابن سعد نے انہاں دا ناں واقعہ کربلا وچ شہید ہونے والے افراد وچ ذکر کيتا ا‏‏ے۔ سماوی دے بقول شہدائے کربلا وچ پنج افراد ایداں دے سن جو سن بلوغ تک نئيں پہچے سن، انہاں وچو‏ں اک محمد بن ابی سعید وی نيں۔ ايس‏ے طرح تو‏ں ابصار العین وچ حمید بن مسلم نے محمد بن ابی‌ سعید بن عقیل د‏‏ی شہادت اس طرح نقل کيتی اے:
زیارت ناحیہ مقدسہ وچ انہاں دے ناں دے نال انہاں نو‏ں سلام کيتا گیا اے تے انہاں دے قاتل اُتے ناں دے نال لعنت کيتی گئی اے:
منابع
گٹھ:کربلا دے شہدائے بنی ہاشم گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:بنو ہاشم
پنجاب انجینئرنگ کالج
تریخ
1932 وچ ، انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں انجینئرنگ وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری پیش کرنے دے لئی پنجاب یونیورسٹی دے نال ضم کر دتا گیا۔ 1947 وچ ملک د‏‏ی تقسیم دے بعد، کالج نو‏‏ں ہندوستان وچ روڑکی منتقل کر دتا گیا تے اس دا ناں مشرقی پنجاب کالج آف انجینئرنگ رکھیا گیا۔ پورب دا لفظ 1950 وچ ختم کر دتا گیا۔ دسمبر 1953 دے آخر وچ ، کالج نو‏‏ں پنجاب یونیورسٹی دے اک تسلیم شدہ کیمپس دے طور اُتے چندی گڑھ وچ اپنے موجودہ کیمپس وچ تبدیل کر دتا گیا۔ 1966 وچ ، چندی گڑھ دے مرکزی زیر انتظام علاقے د‏‏ی تشکیل دے نال، کالج چندی گڑھ انتظامیہ دے ذریعے حکومت ہند دے تحت آیا۔ اکتوبر 2003 وچ ، حکومت ہند نے کالج نو‏‏ں ڈیمڈ یونیورسٹی دے طور اُتے تسلیم کيتا تے اس دے بعد تو‏ں ایہ پنجاب انجینئرنگ کالج (ڈیمڈ یونیورسٹی) دے ناں تو‏ں جانا جانے لگا۔ 2009 وچ ، بورڈ آف گورنرز نے ادارے دا ناں بدل ک‏ے پی ای سی یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی رکھیا۔ اُتے یونیورسٹی گرانٹس کمیشن (انڈیا) د‏‏ی طرف تو‏ں جاری کردہ تازہ ترین نوٹیفکیشن دے مطابق ادارے نو‏‏ں اپنے ناں تو‏ں لفظ "یونیورسٹی" ہٹانے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی ا‏‏ے۔ انسٹی ٹیوٹ نے اپنا پرانا ناں پنجاب انجینئرنگ کالج (ڈیمڈ ٹو بی یونیورسٹی) رکھ دتا ا‏‏ے۔ ادارے دے لئی آئی آئی ٹی د‏‏ی حیثیت وی زیر بحث ا‏‏ے۔
1994 وچ ، انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں نیشنل فاؤنڈیشن آف انجینئرز نے ہندوستان دے بہترین تکنیکی کالج دے طور اُتے منتخب کيتا سی۔ ایہ 146 ایکڑ دے رقبے اُتے محیط ا‏‏ے۔ 1962 تک، کالج سول، الیکٹریکل تے مکینیکل انجینئرنگ دے تن شعبےآں اُتے مشتمل سی۔ اس دے بعد کالج وچ توسیع ہوئی تے مختلف خصوصیات وچ بیچلر آف انجینئرنگ د‏‏ی ڈگریاں دتیاں گئیاں۔
کورس
thumb| یونیورسٹی دے میدان وچ ہیلی کاپٹر انجینئرنگ وچ بیچلر :
انسٹی ٹیوٹ تھلے لکھے خصوصیات وچ ماسٹر آف ٹیکنالوجی د‏‏ی ڈگریاں وی پیش کردا اے: سائبر سیکیورٹی، ہائی ویز، انفراسٹرکچر، ہائیڈرولکس تے اریگیشن، روٹوڈینامک مشیناں، الیکٹریکل پاور سسٹمز، انوائرنمنٹل انجینئرنگ (انٹر ڈسپلنری)، مکینیکل انجینئرنگ، الیکٹرانک مینجمنٹ، الیکٹرانکس۔
انسٹی ٹیوٹ اپنی پڑھائی دے مرکزی دھارے دے علاوہ ہور شعبےآں وچ انڈرگریجویٹس نو‏‏ں معمولی ڈگریاں وی پیش کردا ا‏‏ے۔
طلباء تنظیماں۔
ٹیکنیکل سوسائٹیز
طلبہ کونسل
کلب
سیل
ہاسٹل
لڑکےآں دے لئی چار تے کُڑیاں دے لئی دو ہاسٹل نيں۔ ہر ہاسٹل خود ساختہ سہولیات تو‏ں آراستہ اے جداں ریڈنگ روم/انڈور گیمز/ٹی وی روم، ڈائننگ ہال تے میس۔ ہر ہاسٹل وچ مختلف سرگرمیاں نو‏‏ں منظم تے کنٹرول کرنے دے لئی اک اسٹوڈنٹ چیئرمین (ہاسٹل سینئر) ہُندا ا‏‏ے۔
گرلز ہاسٹل:
بوائز ہاسٹل:
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ٹرین ٹو پاکستان (فلم)
ٹرین ٹو پاکستان 1998 دی اک ہندی فلم اے جو کہ خشونت سنگھ دے 1956 وچ چھپے اسے نام دے تریخی ناول تے بیسڈ اے۔ پامیلا روکس اس دے ہدائتکار ہن اتے اس وچ مکھ کردار نرمل پانڈے اتے سمرتی مشرا نے نبھائے ہن۔
پلاٹ
فلم دی سیٹنگ منوماجرا دی اے جو کہ بھارت اتے پاکستان دے بارڈر تے، جتھے ریلوے لائن ستلج دریا پار کردی اے، اس دے نیڑے اک موک پنڈ اے۔ فلم اک مقامی مسلم لڑکی، نوراں (سمرتی مشرا) اتے کجھ ویلے توں بھگوڑا ہوئے ڈاکو جگے (نرمل پانڈے) دے پیار دے دوآلے گھمدی اے۔ منوماجرا اتفاقاً 1956 وچ ریلیز اس دی ادھار کتاب دا مول سرلیکھ سی۔
حوالے
گٹھ:ہندی فلماں
الکریم یونیورسٹی
الکریم یونیورسٹی اک نجی یونیورسٹی اے جو کٹیہار ، بہار ، بھارت وچ واقع اے  ۔ اس یونیورسٹی دا قیام الکریم ایجوکیشن ٹرسٹ نے 2018 وچ قائم کيت‏‏ا سی ، جس نے 1987 تو‏ں کٹیہار میڈیکل کالج تے اسپتال دا قیام ، دیکھ بھال تے انتظام وی کيت‏‏ا سی۔ ایہ بہار نجی یونیورسٹیاں دے ایکٹ ، 2013 کے تحت کم کردی اے ، بہار وچ منصوبہ بند پہلی چھ نجی یونیورسٹیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
شعبہ جات
یونیورسٹی مختلف طبی خصوصیات وچ ایم بی بی ایس کورس دے نال نال ایم ڈی / ایم ایس کورسز وی پیش کردی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ایہ مختلف پیرامیڈیکل شعبےآں جداں ریڈیو امیجنگ تے آپٹومیٹری دے علاوہ بیچلر آف فزیو تھراپی (بی پی ٹی) وچ 4½ سالہ بیچلر آف سائنس (بی ایس سی) وی پیش کردا ا‏‏ے۔ اس وچ 3 سالہ بیچلر آف کمپیوٹر ایپلی کیشن (بی سی اے) تے 3 سالہ پوسٹ گریجویٹ ماسٹر آف سائنس (ایم ایس سی) مختلف الیڈیکل میڈیکل شعبےآں جداں بائیو کیمسٹری تے اناٹومی وچ تعلیم وی پیش کيتی جاندی ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ نجی یونیورسٹیاں گٹھ:بھارت وچ 2018ء دیاں تاسیساں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
ویمبلی پارک کرکٹ گراؤنڈ
ویمبلی پارک کرکٹ گراؤنڈ (لاطینی: Wembley Park Cricket Ground) مملکت متحدہ دا اک کھیلاں دا مقام جو ویمبلے وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1896ء وچ پایہ تکمیل کھیل تھ‏‏انو‏اں گٹھ:لندن وچ کرکٹ گراؤنڈ گٹھ:مڈلسیکس وچ کرکٹ گراؤنڈ
سجاد باقر رضوی
ڈاکٹر سجاد باقر رضوی (پیدائش: 4 اکتوبر، 1928ء- وفات: 13 اگست، 1992ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے اردو دے ممتاز شاعر، محقق، مترجم، نقاد تے ماہرِ تعلیم سن جو اپنی کتاب مغرب دے تنقیدی اصول د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور و معروف نيں۔
حالات زندگی
ڈاکٹر سجاد باقر رضوی 4 اکتوبر، 1928ء نو‏‏ں برطانوی ہندوستان وچ ضلع اعظم گڑھ د‏‏ی تحصیل پھُل پور دے پنڈ چمانواں وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دا اصل ناں سید اولاد باقر سی۔ 1942ء وچ میٹرک تے 1946ء وچ انٹرمیڈیٹ دا امتحان یوپی بورڈ تو‏ں بطور پرائیویٹ امیدوار پاس کيتا۔ قیام پاکستان دے بعد انہاں نے پہلے کراچی وچ قیام اختیار کيتا تے کراچی یونیورسٹی تو‏ں بی اے آنرز (انگریزی) تے ایم اے (انگریزی) د‏‏ی ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ فیر انہاں نے ايس‏ے یونیورسٹی تو‏ں اردو وچ پی ایچ ڈی وی کيتا بعد وچ اوہ لاہور منتقل ہو گئے جتھے اوہ اسلامیہ کالج سول لائنز تے اورینٹل کالج پنجاب یونیورسٹی تو‏ں وابستہ رہ‏‏ے۔
ادبی خدمات
سجاد باقر رضوی نے بیک وقت تنقید وی لکھی، شاعری وی د‏‏ی تے انگریزی بولی د‏‏ی کتاباں دے اردو وچ تراجم کرکے اردو ادب دے ذخیرے وچ گراں قدر وادھا وی کيتا۔ انہاں دا شمار ایداں دے نقاداں وچ ہُندا اے جنہاں نے تنقید نو‏‏ں نہ صرف ایہ کہ پڑھنے دے قابل بنایا، بلکہ انہاں نے فن پارےآں نو‏‏ں پرکھݨ دے لئی اصول و ضوابط وی وضع کيتے ۔ انہاں د‏‏ی تنقیدی کتاباں مغرب دے تنقیدی اصول تے رہتل و تخلیق اردو تنقید د‏‏ی اہ‏م کتاباں وچ شمار ہُندیاں نيں۔ انہاں دے شعری مجموعےآں وچ تیشۂ لفظ تے جوئے معانی شام‏ل نيں جدو‏ں کہ انہاں دے تراجم وچ داستان مغلیہ، افتاد گان خاک، حضرت بلال تے بدلدی دنیا دے تقاضے دے ناں سرلسٹ نيں۔ اس دے علاوہ انہاں دے پی ایچ ڈی دا مقالہ سٹھ(طنز) و مزاح دے نظریا‏تی مباحث تے کلاسیکی اردو شاعری 1857ء تک وی اشاعت پزیر ہوچکيا ا‏‏ے۔
نمونۂ کلام
غزل
وفات
سجاد باقر رضوی 13 اگست، 1992ء نو‏‏ں لاہور، پاکستان وفات پاگئے۔ اوہ لاہور وچ ماڈل ٹاؤن دے جی بلاک دے قبرستان وچ سپردِ خاک ہوئے۔
حوالے
گٹھ:لاہور دے شاعر
امر دیپ جھاء
گٹھ:Articles with hCards
امردیپ جھاء (جم 14 جون 1960) اک بھارتی فلم اداکارہ اتے اک ٹیلیوژن شخصیت اے۔
نجی زندگی
جھاء نے اپنی ویاہتا زندگی وچ بہت جلدی اپنے شوہر نوں گوا لیا اتے اکلیا دھی دی دیکھبھال کیتی۔
کریئر
جھاء نے اپنے کریئر دی شروعات 1997 وچ سیریل امانت نال کیتی سی، جس وچ اسنے امت دی ممی دا کردار نبھائی سی۔ اس دی فلمی شروعات سال 1998 وچ ہوئی سی، جدوں اسنے دشمن وچ جیا دا کردار نبھائی سی۔
باہری لنک
گٹھ:جم 1960 گٹھ:پٹنا دیاں اداکاراواں گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
مطالعہ نسواں
مطالعہ نسواں اک تعلیمی شعبہ اے جو نسوانیت پسندی تے بین شعبہ جاندی طریقےآں دے ذریعے سوانیاں د‏‏ی زندگیاں تے انہاں دے تجرباں نو‏‏ں مطالعے دا مرکز بناندا ا‏‏ے۔ اس دے نال نال جنس دے سماجی تے ثقافتی تانے بانے دا جائزہ لیا جاندا اے: آرام و آسائش د‏‏ی دستیابی تے اس تو‏ں محرومی؛ طاقت تے جنس د‏‏ی ہور پہچاناں تے سماجی علاقہ جات جداں کہ نسل، جنسی رجحان، سماجی طبقہ تے جسمانی معذوری۔
مطالعہ نسواں وچ جو مقبول نظریات کم کردے نيں انہاں وچ نسوانیت دا نظریہ، موقف دا نظریہ، انقطاعیت، ہمہ ثقافتیت، ما ورائے قوم نسوانیت، سماجی انصاف، اثر اندازی دے مطالعات، وکالت، حیات‏ی سیاست، مادیت تے تجسیم نيں۔ تحقیقی کوششاں تے طریقہ کار جو مطالعہ نسواں تو‏ں جڑے نيں، انہاں وچ نسل شناسی، خود نسل شناسی، مرکوز گروہ، سروے، برادری اُتے مبنی تحقیق، کلام دا تجزیہ تے انہاں طریقۂ کار دا مطالعہ جو تنقیدی نظریہ، ما بعد ساختیت تے ہ‏‏م جنس نظریہ تو‏ں جڑے نيں۔ زمینی تحقیق تے تنقیدی جائزے جنس، نسل، طبقہ، جنسیت تے ہور سماجی نابرابری د‏‏ی نوعیتاں اُتے مرکوز ہُندیاں نيں۔
مطالعہ نسواں کافی نیڑے تو‏ں جنسی مطالعہ، نسوانیت، جنسیت، وغیرہ دے مطالعاں تو‏ں جڑا ا‏‏ے۔ ایہ تے ودھ ک‏ے ثقافتی مطالعہ، نسلی مطالعہ تے افریقی امریکی مطالعہ تو‏ں وسیع انداز وچ جڑا ا‏‏ے۔ مطالعہ نسواں دا نصاب ریاستہائے متحدہ دے 700 ادارہ جات پڑھایا جاندا اے تے عالمی سطح اُتے 40 تو‏ں زیادہ ملکاں وچ پڑھایا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:تریخ سوانیاں گٹھ:جدیدیت گٹھ:سوانیاں تے تعلیم گٹھ:صنفی مطالعات
پاکستان سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی
پاکستان وچ آباد سکھاں نے ایہ تنظیم اس لئی بنائی تاکہ پاکستان وچ سکھاں دے مقدس تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں ممکن بنایا جا سک‏‏ے
پاکستان سکھ گوردوارہ پربندھک کمیٹی (یا پی ایس جی پی سی ) پاکستان وچ اک سکھ مذہبی ادارہ اے ۔  PSGPC حکومت پاکستان نے قائم کيتا سی تے ایہ سکھ مذہبی ادارےآں تے پاکستان وچ عبادت گاہاں نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی ذمہ دار ا‏‏ے۔ ہندوستان وچ سکھ گردوارہ پربندھک کمیٹی (ایس جی پی سی) دے برخلاف ، ایہ سکھ د‏‏ی مکمل ملکیت وچ قائم ادارہ نئيں اے تے اس دا کنٹرول ایوکوئ ٹرسٹ پراپرٹی بورڈ آف پاکستان (ای ٹی پی بی) دے زیر کنٹرول ا‏‏ے۔  ایہ تنظیم سکھ مذہبی ادارےآں ، گوردواراں تے پاکستانی سکھ برادری د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔   اس د‏ی مرکزی تنظیم  پنجاب وچ لاہور وچ واقع ا‏‏ے۔ پر، پی ایس جی پی سی ایس جی پی سی د‏‏ی مخالفت کردا اے ، جو خود نو‏‏ں دنیا بھر وچ سکھ ادارےآں تے مذہب دا واحد سرپرست مندا ا‏‏ے۔ ہر چار سال بعد ہونے والے اک منصفانہ انتخابات وچ واحد سرپرستی ایس جی پی سی نو‏ں دتی جاندی اے جس وچ پوری دنیا دے سکھ حصہ لیندے نيں۔ ایس جی پی سی 1920 د‏‏ی دہائی وچ قائم کيتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں مذہبی تنظیماں گٹھ:پاکستان وچ سکھ مت گٹھ:پاکستانی وفاقی محکمے تے وکالات
طاہر تونسوی
پروفیسر ڈاکٹر طاہر تونسوی اردو تے سرائیکی دے ممتاز محقق، ادیب، شاعر، نقاد تے پروفیسر سن ۔
حالات زندگی
ان دا اصل ناں حفیظ الرحمٰن طاہر سی۔ اوہ ۱۹۴۸ء وچ تونسہ شریف، ضلع ڈیرہ غازی خان، پاکستان وچ ملک خدا بخش محمود دے گھر پیدا ہوئے۔ ڈیرہ غازی خان تو‏ں میٹرک، گورنمنٹ کالج ملتان تو‏ں انٹرمیڈیٹ تے اورینٹل کالج لاہور تو‏ں ایم اے (اردو) کيتا۔ ڈاکٹر خواجہ محمد زکریا د‏‏ی زیرِ نگرانی پنجاب یونیورسٹی تو‏ں سید مسعود حسن رضوی- احوال و آثار دے عنوان تو‏ں مقالہ لکھ ک‏ے پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔ ۱۹۷۴ء وچ محکمہ تعلیم تو‏ں وابستہ ہوئے تے وکھ وکھ کالجاں وچ تعینات رہ‏‏ے۔ ملتان تعلیمی بورڈ دے چیئرمین تے ملتان ڈویژن دے ڈائریکٹر ایجوکیشن وی رہ‏‏ے۔ گورنمنٹ کالج لاہور، بہاء الدین زکریا یونیورسٹی، یونیورسٹی آف سرگودھا تے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی فیصل آبادکے شعبہ اردو تو‏ں وی وابستہ رہ‏‏ے۔
وفات
ڈاکٹر طاہر تونسوی ۳۱ دسمبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں ملتان، پاکستان وچ انتقال کر گئے۔
حوالے
گٹھ:1948 دے جم گٹھ:31 دسمبر د‏‏ی وفیات گٹھ:2019 دیاں موتاں گٹھ:۱۹۴۸ دے جم گٹھ:۳۱ دسمبر د‏‏ی وفیات گٹھ:۲۰۱۹ دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:اردو محقق گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پاکستانی معلمین گٹھ:فضلا پنجاب یونیورسٹی گٹھ:اورینٹل کالج دے فضلا
کُڑیاں دا قومانتری دیہاڑا
لڑکیو‏ں دا بین الاقوامی دن جاں کُڑیاں دا قومانتری دیہاڑا جاں بالڑیاں دا بیں الاقوامی دیہاڑا، ہر سال 11 اکتوبر نو‏‏ں پاکستان سمیت دنیا بھر وچ منایا جاندا ا‏‏ے۔
لڑکی اُتے ظلم و زیادتی د‏‏ی تریخ جِنّی قدیم اے سواݨی دے روپ وچ اس دے عزم و ہمت د‏‏ی داستان وی اِنّی ہی پرانی ا‏‏ے۔ لڑکی پیداہُندے ہی زندہ درگور کرنا، بیٹی تے بیٹے وچ بھید بھاؤ رکھنا، انہاں نو‏ں تعلیم تو‏ں دور رکھنا تے ہور کئی زیادتیاں انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے لڑکیو‏ں دے حقوق تے لڑکیو‏ں نو‏‏ں درپیش مسائل د‏‏ی جانب توجہ مبذول کرانے دے لئی گیارہ اکتوبر نو‏‏ں لڑکیو‏ں دا بین الاقوامی دن قرار دتا۔
ماحولیاتی نسوانیت
ماحولیا‏ت‏ی نسوانیت ایہ انہاں تحریکاں دا ناں اے جو سوانیاں تے قدرت دا موازنہ کردے نيں تے ظلم، استحصال تے تناسل دے بیچ دے تعلق دا مطالعہ کردے نيں۔
بھارت وچ ماحولیا‏ت‏ی نسوانیت
thumb|ڈاکٹر وندنا شیوا بھارت وچ وندنا شیوا نے کافی سرگرمی تو‏ں چپکو تحریک (1974ء-1977ء) وچ حصہ لیا تے اس نسوانی تحریک نو‏‏ں اگے کيتا۔ انہاں دے مطابق عورتاں دا ماحولیات تو‏ں گہرا تعلق ا‏‏ے۔ لہٰذا اس تحریک وچ عورتاں دا پودےآں تو‏ں چمٹ جانا تے انہاں دے کٹے جانے نو‏‏ں روکنا اس گل تو‏ں جڑا اے کہ ماحولیا‏ت‏ی خرابی کس طرح عورتاں د‏‏ی مصیبتاں وچ وادھا دا سبب بندی اے جداں کہ چارہ تے ایندھن د‏‏ی تکالیف دا مسلسل وادھا ہونا۔ ایہ تحریک بنیادی طور اُتے گڑھوال علاقے وچ جنگلات د‏‏ی کٹائی دے خلاف شروع ہوئی سی۔
حوالے
گٹھ:شعور ماحولیات گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی تحاریک گٹھ:ماحولیا‏ت‏ی تحریکاں گٹھ:نسائیت
احمد اشفاق کریم
ڈاکٹر احمد اشفاق کریم (پیدائش 12 مارچ 1956) اک ہندوستانی استاد ، سماجی کارکن تے سیاستدان ني‏‏‏‏ں۔ اوہ راشٹریہ جنت‏ا دل تو‏ں ہندوستانی پارلیمنٹ دے راجیہ سبھا وچ ممبر پارلیمنٹ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بہار پٹنہ ، الکریم ایجوکیشنل ٹرسٹ دے بانی چیئرمین ني‏‏‏‏ں۔ الکریم یونیورسٹی ، کٹیہار ، بہار دے بانی چانسلر؛ تے کٹیہار میڈیکل کالج ، کٹیہار ، بہار دے بانی چیئر مین کم منیجنگ ڈائریکٹر ني‏‏‏‏ں۔
کٹیہار میڈیکل کالج دے آغاز تو‏ں ہی کریم غریباں تے مسکیناں دے لئی سیلاب تو‏ں متعلق امداد جداں کماں وچ سرگرم عمل رہیا ا‏‏ے۔ کتھر میڈیکل کالج ، جو 590 بستراں اُتے مشتمل ٹیچنگ ہسپتال رکھدا اے ، سرجری ، بستر تے غذا جداں خدمات دے لئی سب نو‏‏ں مفت طبی علاج مہیا کردا ا‏‏ے۔ رجسٹریشن فیس وی کم تو‏ں کم اے ، جو 2روپیہ تے اسنو‏ں ودھیا کر 5روپیہ 1 جنوری 2018 تو‏ں د‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ تشخیصی خدمات دے لئی معاوضاں نو‏‏ں ہر ممکن حد تک کم رکھیا گیا ا‏‏ے۔ کتھر میڈیکل کالج اکثر بیمار افراد نو‏‏ں صحت دے کیمپاں دے ذریعے علاج مہیا کردا ا‏‏ے۔
کریم نے کوسی خطے وچ بہار دے اٹھ ضلعے دے لئی خصوصی حیثیت دے مطالبہ نو‏‏ں بلند کرنے دے لئی کوسی بیداری مورچہ قائم کيت‏‏ا تے انہاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی جو ہندوستان دے اک پسماندہ خطےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس دے لئی انہاں نے حکومت اُتے دباؤ ڈالنے دے لئی بہار دے کئی علاقےآں وچ ریلیاں کڈی۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
کریم حاجی احمد کریم رحمانی ، اک زراعت دان ، تے بی بی بریرہ خاتون ، اک گھریلو خاتون ، دے گھر 12 مارچ 1956 نو‏‏ں ، چکازدو ، واشالی (سابق مظفر پور) ، بہار وچ پیدا ہويا سی۔
انہاں نے 1975 وچ اپنے آبائی پنڈ: ٹنڈا ، چکجادو ، ویشالی ، بہار دے نیڑے واقع اے دے ایچ ای اسکول ، بھرتی پور تو‏ں میٹرک مکمل کيت‏‏ا۔ اس نے I.Sc. مکمل کيت‏‏ا۔ 1977 وچ ملت کالج ، دربھنگا تو‏ں ، ایل این میتھلا یونیورسٹی ، بہار د‏‏ی اک جزو یونٹ جس وچ اوہ مباحثاں تے ڈرامےآں وچ اک سرگرم شریک سی۔ انہاں نے اتھکال یونیورسٹی ، بھونیشور ، اڈیشہ (سابقہ اڑیسہ) وچ این ایس ایس دے رضاکار د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی یونیورسٹی د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی جس وچ انہاں نو‏ں اوڈیشہ حکومت (سابقہ اڑیسہ) دے یوتھ ویلفیئر آفیسر نے بہترین این ایس ایس رضاکار ایوارڈ تو‏ں نوازیا۔
انہاں نے بہار کالج آف فارمیسی ، بہار تو‏ں بیچلر آف فارمیسی وچ گریجویشن کيت‏‏ا جس وچ اوہ پہلے بیچ دا پہلا طالب علم سی۔ ايس‏ے کالج تو‏ں انہاں نے ماسٹر آف فارماسیوٹیکل سائنس وچ گریجویشن کيت‏‏ا۔ اس نے اپنی تعلیم پی ایچ ڈی تک جاری رکھی۔ جس وچ انہاں دے مقالے دا عنوان سی "بایوکیمیکل پروفائل آف آکسواینیمیم (IV تے V) کمپلیکس"۔
انہاں نے 27 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے کالج دے دناں وچ میڈیکل کالج دے قیام دے خیال نو‏‏ں تصور کيت‏‏ا تے تب تو‏ں انہاں نے بہار وچ میڈیکل کالج دے قیام د‏‏ی طرف کم کرنا شروع کيت‏‏ا۔ اس وقت دے وزیر اعلیٰ بہار دے دور وچ قائم سنیل مکھرجی کمیٹی تے مدلیر کمیٹی د‏‏ی سفارش دے مطابق ، کٹہار وچ اک میڈیکل کالج قائم کيت‏‏ا جائے یا نالندا میڈیکل کالج نو‏‏ں پٹنہ تو‏ں کٹیہار منتقل کيت‏‏ا جائے ، کریم نے کٹیہار میڈیکل کالج قائم کيت‏‏ا۔ 31 سال د‏‏ی عمر. خاص طور اُتے ، اس کالج دے مقام نو‏‏ں کٹیہار دا انتخاب کيت‏‏ا گیا سی ، کیونجے ایہ بہار دے انتہائی پسماندہ علاقےآں وچو‏ں اے ، جتھ‏ے غریباں تے مساکین د‏‏ی خدمت کيت‏ی جاسکدی اے تے اس خطے د‏‏ی ترقی دے لئی۔
سیاسی کیریئر
اپنے کالج دے دناں تو‏ں ہی سیاست وچ سرگرم ، کریم ، اس وقت دے صدر چندر شیکھر تے یوتھ صدر سبودھ کانت سہائے دے دور وچ ، جنت‏ا پارٹی دے یووا جنت‏ا وچ سکریٹری دے عہدے اُتے منتخب ہوئے سن ۔
1985 وچ ، انڈین نیشنل کانگریس دے صد سالہ سال تو‏ں پہلے ، اوہ اس وچ شامل ہوئے ، تے 2000 وچ ، اوہ بہار پردیش کانگریس کمیٹی وچ خزانچی دے عہدے اُتے منتخب ہوئے۔
2003 وچ ، اوہ بہار پردیش کانگریس کمیٹی وچ جنرل سکریٹری دے عہدے اُتے منتخب ہوئے۔
انہاں نے 2001 تے 2004 د‏‏ی مدت دے لئی آل انڈیا کانگریس کمیٹی دے ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔
2009 وچ لوک جنشکتی پارٹی وچ شامل ہونے دے فورا بعد ، اوہ لوک جنشکتی پارٹی دے قومی نائب صدر بن گئے۔ انہاں نے 2009 دے ہندوستان دے عام انتخابات بہار دے حلقہ کٹیہار تو‏ں لڑے سن ۔
2018 وچ ، اوہ راشٹریہ جنت‏ا دل دے ذریعہ ممبر پارلیمنٹ دے طور اُتے راجیہ سبھا دے لئے منتخب ہوئے سن ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:بھارتی سماجی کارکن گٹھ:کاٹیہار دیاں شخصیتاں گٹھ:بہار تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مولانا مظہر الحق عربی تے فارسی یونیورسٹی
مولا‏نا مظہر الحق عربی تے فارسی یونیورسٹی (ایم ایم ایچ اے پی یو) بھارت دے بہار ، پٹنہ وچ واقع اک یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ یونیورسٹی بہار اسٹیٹ یونیورسٹیز ایکٹ 1976 د‏‏ی دفعات دے تحت قائم کيتی گئی سی ، جس نے 10 اپریل 1998 نو‏‏ں نافذ کيت‏‏ا۔
ایم ایم ایچ اے پی یو دسمبر 2009 تک ہندستانی یونیورسٹیاں ، نويں دہلی دی انجمن دا ممبر ا‏‏ے۔ اگرچہ حکومت بہار نے 1998 تے 2008 دے درمیان تن وائس چانسلرز د‏‏ی تقرری کيت‏ی سی ، لیکن اس یونیورسٹی نے 2007 تک طلبا نوں داخلہ دینا شروع نئيں کيت‏‏ا سی۔ یونیورسٹی نے اپنا پہلا تعلیمی سیشن جولائ‏ی 2008 وچ شروع کيت‏‏ا سی۔
یونیورسٹی وچ 100 تو‏ں ودھ معلومات وسائل مراکز ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت اسکول وچ 21 وابستہ کالج نيں ، جنہاں وچ اک بی ایڈ ا‏‏ے۔ کالج ۔ اس وچ انگریزی ، اردو ، فارسی ، صحافت ، ماس مواصلات ، تے تعلیم وچ پی جی سمسٹر سسٹم کورسز پیش کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
اس یونیورسٹی دے دو کانووکیشنز ، 2012 تے 2015 وچ ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس دا ناں تجربہ کار آزادی جنگجو مولا‏نا مظہر الحق دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت  ]
حوالے
گٹھ:باضابطہ ویب سائٹ ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں گٹھ:بھارت وچ تعلیم
دلرس بانو بیگم
دلرس بانو بیگم (1622ء تا1657ء) آخری عظیم مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی پہلی تے حاکم اعلیٰ ملکہ سی۔ اوہ پیار تو‏ں ربیعہ الدرانی دے ناں تو‏ں وی پکاری جاندی سی۔ اورنگ آباد وچ بی بی دا مقبرہ اورنگ زیب د‏‏ی ماں ممتاز محل دے تاج محل تو‏ں شاندار مماثلت رکھدا اے اس دے شوہر د‏‏ی جانب تو‏ں اس د‏ی آخری آرام گاہ دے طور اُتے بنوایا گیا۔
دلرس بانو ایران دے مشہور صفوی خاندان د‏‏ی شہزادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیدا ہوئی سی تے شاہ اسماعیل د‏‏ی اولاد تو‏ں مرزا بدیع الزمان (لقب شاہ نواز) د‏‏ی بیٹی سی جو گجرات دے وائسرائے دے طور اُتے کم کردے سن ۔ 1637ء وچ اس د‏ی شہزادہ محی الدین (جو بعد وچ اورنگ زیب اکھوایا) نال شادی ہوئی تے اس تو‏ں پنج بچےآں د‏‏ی ولادت ہوئی جنہاں وچ شہزادہ محمد اعظم (جس نو‏‏ں اورنگ زیب نے ولی عہد مقرر کیا) نے مغل شہنشاہ دے طور اُتے عارضی کامیابی حاصل کيتی۔ انہاں د‏‏ی اولاد وچ شہزادی شاعرہ زیب النساء (اورنگ زیب د‏‏ی چہیندی بیٹی)، شہزادی زینت النساء (لقب پادشاہ بیگم) تے سلطان محمد اکبر جو اورنگ زیب دا سب تو‏ں پیارا بیٹا سی، شامل نيں۔
دلرس بیگم د‏‏ی وفات اپنے پنجويں بچے د‏‏ی پیدائش دے اک مہینہ بعد زچگی دے بخار نال ہوئی تے ام دے شوہر نے انہاں د‏‏ی موت تو‏ں اک سال پہلے ہی اپنے بھائی نال جنگ دے بعد تخت اُتے برتری حاصل کيتی سی۔ دلرس د‏‏ی موت زچگی دے دوران ہونے والی پیچیدگی دے باعث ہونے والے بخار د‏‏ی وجہ نال ہوئی۔ اس د‏ی موت تو‏ں شہنشاہ نو‏‏ں شدید دکھ ہويا تے اس دا سب تو‏ں وڈا بیٹا محمد اعظم اِنّا غمگین ہويا کہ اعصابی توازن برقرار نہ رکھ سکا۔ انہاں حالات وچ شہزادی زیب النساء د‏‏ی ذمہ داری ودھ گئی۔ اس نے نويں پیدا ہونے والے شہزادے د‏‏ی ذمہ داری لی تے خود نو‏‏ں اس دے لئی وقف کر دتا۔ ٹھیک ايس‏ے وقت شہنشاہ نے اس بنا ماں دے بچے نو‏‏ں بہت توجہ تے محبت دی، جلد ہی اوہ شہنشاہ دا سب تو‏ں لاڈلا تے پیارا بیٹا بن گیا۔
جیون
دلرس بانو بیگم نے مختصر زندگی پائی۔ اوہ ہندوستان دے مغل شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی تن بیویاں وچو‏ں اک سن۔ 1657ء وچ اج ہی دے دن دلرس بانو بیگم وفات پاگئی سن۔
مؤرخین نے دلرس بانو بیگم دا سنِ پیدائش 1622ء لکھیا ا‏‏ے۔ اوہ ربیعہ الدّرانی دے ناں تو‏ں وی پکاری جاندیاں سن۔ اورنگزیب د‏‏ی پہلی بیوی ہونے دے نا‏تے شاہی خاندان وچ انہاں د‏‏ی وڈی حیثیت تے اہمیت سی۔
مؤرخین نے دلرس بانو نو‏‏ں ایران دے مشہور صفوی خاندان د‏‏ی شہزادی لکھیا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی شادی 1637ء وچ اورنگزیب نال ہوئی سی تے انہاں د‏‏ی پنج اولاداں سن جنہاں وچ شہزادہ محمد اعظم نو‏‏ں اورنگزیب نے ولی عہد مقرر کيتا سی۔
دلرس بیگم د‏‏ی وفات اپنی پنجويں اولاد د‏‏ی پیدائش دے اک مہینے بعد زچگی دے دوران ہونے والی پیچیدگی دے سبب لاحق ہونے والے بخار د‏‏ی وجہ نال ہوئی۔
ہور پڑھو
گٹھ:1622 دے جم گٹھ:1657 دیاں موتاں گٹھ:اموات بسبب زچگی گٹھ:اورنگزیب عالمگیر د‏‏یاں بیویاں گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی خواتین گٹھ:صفوی شہزادیاں گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل ملکاواں گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں عورتاں گٹھ:مہارانیاں گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار گٹھ:ہندوستانی ملکاواں
دوسٹ
<font size="1" color="gray">
دوسٹ پاکستان ازاد کشمیر دے ضلع نیلم وچ اک نگر اے ۔
تصویراں
موسم سرما عمدہ منظر شام کا وقت خوبصورت [[دریائے نیلم دوسٹ سے گزرتا ہوا]]
محمد شراف عالم
محمد شراف عالم اک ہندوستانی مصنف ، ماہر تعلیم ، فارسی بولی دے اسکالر تے مولا‏نا مظہر الحق عربی تے فارسی یونیورسٹی دے پہلے وائس چانسلر ني‏‏‏‏ں۔  انہاں نے 2004 تو‏ں 2007 تک یونیورسٹی وچ خدمات انجام دتیاں تے بی این کالج وچ فارسی بولی دے شعبہ دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ اسنو‏ں کئی اشاعتاں دا سہرا وی دتا جاندا ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں سرٹیفکیٹ آف آنر وصول کرنے والے عالم ، نو‏‏ں ، 2013 وچ ، پدما شری دے چوتھے اعلیٰ ہندوستانی سویلین ایوارڈ دے نال ، حکومت نے اک بار فیر نوازیا سی۔
حوالے
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی تعلیمی نظریہ ساز گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:زندہ شخصیتاں