cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آرچیبالڈ ویول
لکھتاں
گٹھ:1883 دے جم گٹھ:1950 دیاں موتاں گٹھ:برطانوی معذور افراد گٹھ:پہلی جنگ عظیم د‏‏ی برطانوی فوجی شخصیتاں گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے سیاسی رہنما گٹھ:کولچیسٹر دیاں شخصیتاں گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان گٹھ:وائسرائے ہند
سپرم وہیل
سپرم وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
سامری (شخصیت)
سامریموسی علیہ السلام د‏‏ی قوم دا جادوگرجس نے قوم نو‏‏ں بچھڑے د‏‏ی پوجا اُتے لگا دتا سی ۔ قرآن وچ ایہ ناں تن بار استعمال ہويا سورہ طٰہٰ د‏‏ی آیات 85 ،87 تے95 وچ ۔
سامری کاناں
مشہور ایہ اے کہ سامری دا ناں موسیٰ ابن ظفر سی ۔ ابن جریر نے حضرت ابن عباس تو‏ں روایت کیتا اے کہ موسیٰ سامری پیدا ہويا تاں فرعون د‏‏ی طرف تو‏ں تمام اسرائیلی لڑکےآں دے قتل دا حکم جاری سی اس د‏ی والدہ نو‏‏ں خوف ہويا کہ فرعونی سپاہی اسنو‏ں قتل کر دیؤ گے تاں بچہ نو‏‏ں اپنے سامنے قتل ہُندا دیکھنے د‏‏ی مصیبت تو‏ں ایہ بہتر سمجھیا کہ اسنو‏ں جنگل دے اک غار وچ رکھ دے اُتے تو‏ں بند کر دتا (کدی کدی اس د‏ی خبر گیری کردی ہوئے گی) ادھر اللہ تعالیٰ نے جبرئیل امین نو‏‏ں اس د‏ی حفاظت تے غذا دینے اُتے مامور کر دتا اوہ اپنی اک انگلی اُتے شہد اک اُتے مکھن اک اُتے دُدھ لاندے تے اس بچہ نو‏‏ں چٹا دیندے سن ایتھ‏ے تک کہ ایہ غار ہی وچ پل کر وڈا ہوئے گیا تے اس دا انجام ایہ ہويا کہ کفر وچ مبتلا ہويا تے بنی اسرائیل نو‏‏ں مبتلا کیتا فیر قہر الٰہی وچ گرفتا ہويا۔ (از روح المعانی)
سامری د‏‏ی حقیقت
یہ اس شخص دا ناں نئيں اے بلکہ یائے نسبتی د‏‏ی صریح علامت تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ایہ بہرحال کوئی نہ کوئی نسبت ہی اے خواہ قبیلے د‏‏ی طرف ہوئے یا نسل د‏‏ی طرف یا مقام د‏‏ی طرف۔ فیر قرآن جس طرح السامری کہہ ک‏ے اس دا ذکر کر رہیا اے اس تو‏ں ایہ وی اندازہ ہُندا اے کہ اس زمانے وچ سامری قبیلے یا نسل یا مقام دے بوہت سارے لوک موجود سن جنہاں وچو‏ں اک خاص سامری اوہ شخص سی جس نے بنی اسرائیل وچ سنہری بچھڑے د‏‏ی پرستش پھیلائی۔ مولا‏نا ابوالکلام آزادنے ترجمان القرآن وچ لکھدے نيں قیاس کہندا اے کہ ایتھ‏ے سامری تو‏ں مقصود سمیری قوم دا فرد اے کیونجے جس قوم نو‏‏ں اساں سمیری دے ناں تو‏ں پکارنا شروع کر دتا اے عربی وچ اس دا ناں قدیم تو‏ں سامری آ رہیا اے تے ہن وی عراق وچ انہاں دا بقایا ايس‏ے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے قرآن دا السامری کہہ ک‏ے اسنو‏ں پکارنا صاف کہہ رہیا اے کہ ایہ ناں نئيں، اس د‏ی قومیت د‏‏ی طرف اشارہ ا‏‏ے۔ یعنی اوہ شخص اسرائیلی نہ سی، سامری سی ۔ اس تو‏ں چند سطور اگے چل ک‏ے مولا‏نا آزاد لکھدے نيں (بہرحال سمیری قبیلے دا اصل وطن عراق سی، مگر ایہ دور دور تک پھیل گئے سن ۔ مصر تو‏ں انہاں دے تعلقات دا سراغ اک ہزار سال ق م تک روشنی وچ آچکيا ا‏‏ے۔ پس معلوم ہُندا اے کہ ايس‏ے قوم دا اک فرد حضرت موسیٰ دا وی معتقد ہوئے گیا سی تے جدو‏ں بنی اسرائیل نکلے تاں ایہ وی انہاں دے نال نکل آیا۔ ايس‏ے نو‏‏ں قرآن کریم نے السامری دے لفظ تو‏ں یاد کیتا ا‏‏ے۔) مولا‏نا عبد الماجد دریا بادی د‏‏ی تحقیق ایہ اے (بعض جدید محققاں دا خیال اے کہ قدیم مصری بولی وچ سمر کہندے نيں پردیسی، غیر ملکی، بیرونی نو‏ں۔ سامری تو‏ں مراد اے کوئی شخص جو غیر اسرائیلی سی تے مصر تو‏ں اسرائیلی دے نال ہوئے گیا سی ۔) بعض اہل لغت دا خیال اے کہ السامرۃ بنی اسرائیل دے قبیلے وچو‏ں اک قبیلہ ا‏‏ے۔ سامری ايس‏ے قبیلے دا فرد سی ۔
سامری دا فتنہ
سامری نے لوکاں نو‏‏ں اس گل اُتے آمادہ ک‏ر ليا کہ تسيں اپنے زیورات میرے حوالے کردو، وچ انھاں بھٹی وچ گلیا ک‏ے اِٹاں یا سلاخاں د‏‏ی شکل وچ ڈھال داں گا تاکہ سفر د‏‏ی رواروی وچ اس سونے تے چاندی نو‏‏ں سنبھالنا آسان ہوئے جائے، لیکن جدو‏ں اس نے اس ڈھالی ہوئی چیز نو‏‏ں بھٹی تو‏ں باہر کڈیا تاں اوہ اک بچھڑے دا دھڑ سی ۔ یعنی اک ایسا بچھڑا جسنو‏ں سونے تو‏ں ڈھالیا گیا سی لیکن اس وچ جان نئيں سی۔ لیکن جدو‏ں اس تو‏ں ہويا لنگھدی سی تاں اس دے اندر تو‏ں بھاں بھاں د‏‏ی آواز نکلدی سی۔ بنی اسرائیل مصر وچ رہ ک‏ے چونکہ گوسالہ پرستی دے مرض وچ مبتلا رہ چکے سن ۔ چنانچہ جداں ہی انہاں دے سامنے اک سنہری رنگ دا بولدا ہويا گوسالہ آیا تے فیر سامری نے نہایت ہوشیاری تو‏ں انہاں نو‏‏ں ایہ بتے کرایا کہ اصل وچ ایہی تواڈا خدا اے جو تواناں مصر تو‏ں کڈ لیایا اے، موسیٰ تاں نہ جانے بھُل کر کتھے پہاڑاں د‏‏ی چوٹیاں اُتے اسنو‏ں تلاش کردے فیر رہے نيں۔ تاں بنی اسرائیل اس دے سامنے جھک گئے تے اس دے سامنے قربان گاہ بنا ک‏ے قربانیاں وی پیش کرنے لگے۔ حضرت موسیٰ علیہ السلام نو‏‏ں کوہ طور اُتے جدو‏ں پروردگار نے اس د‏ی خبر دتی تاں انھاں نہایت دکھ ہويا۔ انھاں نے محسوس کیتا کہ میری سالہا سال د‏‏ی محنت لٹ گئی تے سارا بنابنایا کھیل چوپٹ ہوئے گیا۔
حوالے
گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں گٹھ:قرآن وچ مذکور شخصیتاں
یارکند دریا
thumb|240px|[[ تارم دریا دے جلسمبھر  علاقے دا نقشہ جس وچ یارکند دریا نظر آ رہیا اے]]
یارکند دریا(ایغور بولی : ، چینی بولی : 叶尔羌河 ،  انگریزی  : Yarkand River )  وچکار ایشیا  وچ  چین  دے شنجیانگ صوبہ(سنکیانگ) وچ وگن والا اک دریا اے ۔ ایہہ شنجیانگ دے  کاشغر پریفیکچر  وچ  قراقرم  پہاڑاں وچّوں نکلدا اے ۔ کجھ دوری اتے اسوچ  شکسگام دریا ( جنوں کیلیچن دریا اتے مجتاگ دریا دے ناواں توں وی جانیا جاندا اے ) آکے مل چاندا اے ۔ اتھے دے مقامی  کرغیز لوک  اس علاقے دے یارکند دریا نوں رسکام دریا دے نام توں جاندے ہن ۔ اگے چلکے ایہہ دریا  تارم دریا وچ جا ملدا اے ۔ اپنی شروعات توں تارم دریا وچ جا ملن تک یارکند دریا لگبھگ 970 کلومیٹر ( 600 میل ) لمبا اے ۔
حوالے
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دے دریا گٹھ:چین دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ: وچکار ایشیا دے دریا گٹھ:کرغیزستان دے دریا گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
خط رقاع
کھبے|thumb|400px|خط رقاع خط رقاع اسلامی خطاطی دا اک خط اے جو دراصل خط رقعہ تو‏ں ہی اخذ ہويا ا‏‏ے۔ اسلامی خطاطی دا ایہ خط قدیم ترین تاں نئيں مگر خلافت عباسیہ دے عہدِ حکمرانی وچ خط رقعہ د‏‏ی ایجاد دے بعد وجود وچ آیا ا‏‏ے۔ اِسنو‏ں نہایت آسان ترین خط وی سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
تریخ
خط رقاع خط رقعہ تو‏ں اخذ ہويا ا‏‏ے۔ رقاع رقعہ د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔ کاغذ دے پرزے یا ٹکڑے نو‏‏ں رقعہ کہندے نيں۔ اِس خط نو‏‏ں رقاع اِس لئے کہیا جاندا اے کہ آغاز وچ ایہ کاغذ دے چھوٹے چھوٹے ٹکڑےآں اُتے لکھیا جاندا سی۔ معمولی ضرورت د‏‏ی کوئی گل یا معمولی خط وی اِس ٹکڑے اُتے لکھیا جاندا جنہاں وچ معاملات د‏‏ی چھیندی درپیش ہُندی سی۔ اِس لئے قلم د‏‏ی روانی تے آسانی دے لئی اِس خط نو‏‏ں ترویج ملی۔ خلافت عباسیہ دے زمانے وچ اسلامی خطاطی دے جِنّے وی خطوط وجود وچ آئے، اُنہاں وچ سہل ترین خط دیوانی تے خط رقعہ سن، تے خط رقعہ نو‏‏ں ہور سہل بنانے دے لئی خط رقاع نو‏‏ں ایجاد کيتا گیا۔ ایہ سرعت نگاری دے لئی بہترین خط اے کیونجے اِس وچ قلم د‏‏ی گردش آزادانہ تے سریع السَیر ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ خط وڈی حد تک خط ثلث تو‏ں تے خط توقیع تو‏ں مشابہہ ا‏‏ے۔
خصوصیات
خط رقاع وچ قلم د‏‏ی حرکت چونکہ تیز ہُندی اے، اِس لئے بعض حروف تے مرکبات نے نويں شکل اختیار کرلئی ا‏‏ے۔ تحریر وچ ایہ خط کافی خوشنما ا‏‏ے۔ ترتیب وچ اک خاص فاصلے دا خیال رکھیا جانا لازمی ہُندا اے تے شکلاں د‏‏ی ساخت وچ ہ‏م آہنگی نظر آندی ا‏‏ے۔ چھیندی تے سرعت نگاری دے سبب اِس خط تو‏ں اختصار پیدا ہُندا اے تے اختصار وچ بعض حروف لکھنے وچ گر جاندے نيں۔ تحریری ملکہ پیدا ہوجانے دے بعد اِسنو‏ں باآسانی پڑھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ بہرکیف کاتبین دا فرض اے کہ حتیٰ الامکان صحتِ حروف تے وضاحت نو‏‏ں پیش نظر رکھے تاکہ پڑھنے وچ اشتباہ واقع نہ ہوئے۔ اک زمانے وچ تاں ایہ خط تمام بلادِ اسلامیہ وچ رائج تے مستعمل سی، بعد وچ عرب ملکاں تے ترکی وچ متروک ہوگیا۔ اِسدی جگہ خط اجازہ نے رواج پایا۔ البتہ ایران تے مشرقی ملکاں وچ ایہ خط حالے تک رائج اے مگر اِس دا استعمال محدود ہوچکيا ا‏‏ے۔ محلِ استعمال ایہ اے کہ خط توقیع د‏‏ی طرح کتاب دے آخر وچ کتاب دا نام، مصنف دا نام، کاتب دا نام، سنہ کتابت وغیرہ‘ ورگی معلومات لکھنے دے لئی خط رقاع ہی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اسلامی خطاطی گٹھ:عرب خطاطی گٹھ:ٹائپ فیس
یارقند کاؤنٹی
یارکند کاؤنٹی( ایغور بولی :,  چینی  : 莎车县 ,  انگریزی  : Yarkand )  چین  دے شنجیانگ صوبے(سنکیانگ ) دے  کاشغر پریفیکچر وچّ واقع  اک ضلع جاں کاؤنٹی  ہے ۔ اسدا رقبہ 8،969   مربع کلومیٹر ہے اتے سنّ 2003 دی  جنگننا وچّ اسدی آبادی 3،73،492   سی ۔ اسدا راجگڑھ  یارکند نام دا ہی اک تریخی  شہر ہے جسدا  برصغیر  دے نال گہرا رہتلی اتے کاروباری تعلق رہیا ہے ۔ یارکند  تارم طاس اتے  تکلامکان ریگستان  دے دکھن نوک اتے واقع  اک  نخلستان  ( اوئیسس ) علاقہ ہے جو اپنا پانی  کونلون پربتاں  توں شمال  دے ولّ اترن والے  یارکند دریا  توں حاصل  کردا ہے ۔ اسدے مرودیان ( اوئیسس ) دا رقبہ لگبھگّ 3،210 مربی کلومیٹر ہے لیکن کدے اس توں زیادہ ہویا کردا سی ۔ تیجی صدی عیسوی وچّ اتھے ریگستان دے پھیلن توں ایہہ اپجاؤ علاقہ تھوڑھا گھٹّ گیا ۔
یارکند کاؤنٹی ( لاطینی: Yarkant County) چین دے صوبے سنکیانگ دی اک کاؤنٹی ہے جو کاشغر پریفیکچر وچ واقع ہے۔ ایہ کاؤنٹی یارقند' شہر تے دوالے دے علاقےآں اتے مشتمل ہے۔
یارکند وچّ زیادہتر ایغور لوک وسدے ہن ۔ اتھے  کپاس(کپاہ),  کنک  ,  مکئی  ,  انار  ,  خرمانی  ,  اخروٹ  اتے  ناشپاتی  اگائے جاندے ہن ۔ اس ضلعے دے اچے علاقےآں وچّ یاک اتے بھیڈاں پالیاں جاندیاں ہن ۔ اتھے دی دھرتی دے ہیٹھاں بہت سارے معدنیات  موجود ہن ، جویں کہ  پٹرول  ,  قدرتی گیس  ,  سونا  ,  تامبہ  ,  سیسہ  اتے  کوئلا
تفصیلاں
یارکند کاؤنٹی دا رقبہ 8,969 مربع کیلومیٹر ہے، تے اس دی مجموعی آبادی 650,000 لوکاں اُپر مشتمل ہے تے ایہ 1,232 میٹر سطح سمندر توں بلندی تے واقع ہے۔
جغرافیہ اتے موسم
یارکند سنکیانگ دے اہم اتے تریخی کاشفر اتے خوتان شہراں دے وچّ واقع ہے ۔ کسے ویلے وچّ  کشمیر  توں وپاری  لداخ  اتے قراقرم درے توں ہندے ہوئے اتھے مال لئی  آیا کردے سن ۔  موجودہ ویلے وچّ چین دا  شنجیانگ  تبت شاہراہ  ( چین ہائیوے 219 ) اتھوں شروع ہوکے ،  اکسائی چن  دے رستے توں ہوکے  تبت  دے  لہاسا  شہر تکّ جاندا ہے ۔ اتھوں اک ہور تریخی رستہ دکھن - لہندے  دی طرف نکلدا ہے جو  تاشکرغان  شہر توں ہندے ہوئے  افغانستان  دے واخان گلیارے وچّ داخل ہندا ہے اتے پھر بروگل درے  توں گزردے ہوئے افغانستان دے بدخشان علاقے پجدا ہے ۔
یارکند دا موسم خشک ہے اتے کل ملاکے ہر سال صرف 53 ملیمیٹر  برف - مینہہ پیندی ہے ۔ جنوری وچّ اوسط درجہ حرارت −5.5 سینٹیگریڈ اتے جولائی وچّ 25.4 سینٹیگریڈ رہندا ہے ۔
حوالے
گٹھ:کاشغر پریفیکچر گٹھ:شاہراہ ریشم دے آباد تھاں گٹھ:سنکیانگ دے آباد تھاں گٹھ:اویغور گٹھ:چین دا جغرافیہ گٹھ:چڑھدا ترکستان
پانامہ شہر
پانامہ شہر پانامہ دیس دا سب توں وڈا شہر تے اودھا راجگڑھ اے۔ ایہ پانامہ نہر دے کنڈے تے وس ریا اے۔ ایہدی لوک گنتی 880،691 اے۔
‌
صوبہ پانامہ
پانامہ پانامہ دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:پانامہ دے صوبے
لافایٹ پارش
لافایٹ امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
بریج ٹاؤن
بریج ٹاؤن باربادوس دا راجگڑھ اے۔ایہدی لوک گنتی 000 110 اے۔
شیلانگ وچ سکھ تے کھاسی جھگڑا
شیلانگ وچ سکھ تے کھاسی جھگڑا اک جون 2018 نوں شروع ہوئے سکھاں اتے خاصی لوکاں وچ تناؤ دے واقعے ہن جنہاں نے اتنا گمبھیر روپ دھار لیا کہ فوج نوں فلیگ مارچ کرنا پیا۔ شیلانگ وچ تناء 31 مئی نوں اک کھاسی منڈے اتے سکھ عورت وچالے جھگڑے توں گل شروع ہوئی۔ بعد وچ اس جھگڑے دا فیصلہ وی ہو گیا سی، پر اس دوران ہی کسے نے افواہ پھیلا دتی کہ کھاسی منڈے دی موت ہو گئی سی۔ اس توں مقامی کھاسی لوک شیلانگ دے اک سکھ آبادی والے علاقے تے حملے کرن لگے۔
پچھوکڑ
شیلانگ دے تھیم اییو ماولونگ علاقے وچ ساڈھے تن سو سکھ پروار رہندے ہن۔ کھاسی لوک ایہناں نوں "غیر-قنونی وسنیک" کہندے ہن اتے لمبے ویلے توں منگ کردے رہے ہن علاقے وچوں ایہناں لوکاں کڈھیا جاوے۔ پنجابیاں دا کہنا اے کہ انھاندے آباؤ اجداد ، زیادہتر پنجاب دے دلت تقریباً 200 سال پہلاں شیلانگ آ کے وسے سن، برطانوی حاکم اوہناں نوں کلینر اتے صفائی کمیاں دے روپ وچ کم کرن لئی لیائے سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ تشدد گٹھ:بھارت
نکی سپرم وہیل
سپرم وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
سانٹا ڈومنگو
سانٹاڈومنگو ڈومینیکن دیس دا اک شہر تے اودھا راجگڑھ اے۔ ایہدی لوک گنتی 965,040 اے۔
گٹھ:کریبین جزیرے دیس
بخش بایک
ایہہ ایران دے صوبہ خراسان رضوی دے ضلعے  شہرستان تربت حیدریہ دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے خراسان رضوی چ اے ۔
تارم دریا
thumb|240px| تارِ م دریا دے [[ جلسمبھر علاقے دا نقشہ ]] تارِم ندی ( ایغور بولی : , تارم دریاسی ؛  چینی  : 塔里木河 , تالیمُو ہے ؛  انگریزی  : Tarim river   )  چین  دے سنکیانگ صوبے دا مکھ دریا  ہے ۔ اس دریا  دے نام اتے مہان  تارم طاس دا نام پیا ہے ، جو  وچکار ایشیا  وچّ  کُنلُن پربتاں  اتے تیان شان پربتاں  دے وچّ اتے تبت دے پٹھار (تبتی اچی تھاں جاںسطح مرتفع تبت) توں شمال وچّ واقع ہے ۔ 1،321 کلومیٹر لمبا ایہہ دریا چین دے سبھتوں لمبا دریا ہے جو سمندر وچّ نہیں ڈگدا ، یعنی جو اک  بند جلسمبھر  والا دریا ہے ۔ اس دریا دے پانی اتے  ایغور , مقامی  منگول  , اس علاقے وچّ آکے بس جان والے  ہان چینی  لوک اتے ہور  لوک انحصار کردے ہن ۔
حوالے
گٹھ:سنکیانگ گٹھ:سنکیانگ دے دریا گٹھ:چین دے دریا گٹھ:ایشیا دے دریا گٹھ: وچکار ایشیا دے دریا گٹھ:کرغیزستان دے دریا گٹھ:[[گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 ]]
علامہ محمد تقی مجلسی
علامہ محمد تقی مجلسی جنہاں دا نام محمد تقی بن مقصود علی اصفہانی اے تے شہرت مجلسی اول اے۔ گیارہویں صدی ہجری دے معروف شیعہ عالم تے فقیہ سن تے معروف عالم ومحدث علامہ محمد باقر مجلسی دے والد سن۔
ولادت تے ذاتی سیرت
انہاں دی ولادت 1003 ہجری وچ صفوی سلطنت دے دار الحکومت اصفہان وچ ہوئی تے انہاں دی وفات 11 شعبان، 1070 ہجری وچ اصفہان وچ ہوئی۔ انہاں دے والد ملا علی مجلسی دا شمار وی برجستہ شیعہ علما وچ ہوندا اے۔ مجلسی اول نے ابتدائی تعلیم اصفہان وچ حاصل کیتی تے اعلیٰ تعلیم دی خاطر نجف اشرف دا رخ کیتا۔ نجف اشرف تو‏ں واپس پرت کے اصفہان وچ درس وتدریس دی خدمات انجام دتیاں۔ انہاں دا حلقہ تدریس جامع مسجد اصفہان وچ ہويا کردا سی۔ شیخ بہائی تے میر داماد دے بعد انہاں نے جامع مسجد وچ امام جمعہ دے فرائض وی انجام دتے۔
اولاد
مجلسی اول دے تن بیٹے تے چار بیٹیاں سن جنہاں وچ سب تو‏ں مشہور علامہ محمد باقر مجلسی نيں جو مشہور کتاب بحار الانوار دے مولف نيں۔ ہور فرزندان وچ عبد اللہ تے عزیز اللہ نيں تے بیٹیاں وچو‏ں آمنہ بیگم دا نام تاریخ ذکر کیتا۔ آمنہ بیگم مشہور عالم تے محدث ملا صالح مازندرانی دی زوجہ سن۔
علمی آثار
انہاں دی تالیفات وچ روضۃ المتقین، لوامع صاحبقرانی، صحیفہ سجادیہ دی شرح ریاض المومنین، چہل حدیث، زیارت جامعہ دی شرح، شرح خطبہ ھمام تے فقہ وچ حلیۃ المتقین، قابل ذکر نيں۔
حوالے
گٹھ:اصفہانہاں دی شخصیتاں گٹھ:شیعہ علما گٹھ:ایرانی شخصیتاں
لافورچ پارش
لافورچ امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
اماسیا
اماسیا ترکی دا اک شہر اے تے صوبہ اماسیا دا راجگھر وی اے ۔
گٹھ:ترکی دے شہر گٹھ:ترکی دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ایشیا دے ش ہر
گریگر مینڈل
گریگر مینڈل (20 جولائی 1820 - 6 جنوری 1884) اک آسٹری پادری تے بوٹا گرو سی۔ اوہنے مٹراں تے کم کرکے پرکھ پڑھت (Genetics) دی سائینس دا مڈھ رکھیا۔
گریگر منڈل سلطنت آسٹریا ہنگری دے اک پنڈ وچ اک جرمن ٹبر دے گھر 20 جولائی 1820 نوں جمیا۔ اوہ وائی بیجی وچ اپنے ماپیاں دا ہتھ ونڈاندا سی۔ مزہبی پڑھائی مفت سی ایس لئی اوہ مزہبی پڑھائی کرکے اک پاردی بن گیا پر سائینس وچ اوہدا دل ریا۔
اوہنے اپنے گھر دی سبزیاں اگانوالی تھاں وچ مٹر اگاۓ۔ مٹراں دیاں وکھریاں ونڈاں نوں آپس وچ رلا کے تے اوہناں دے نتارے کڈے۔ اپنے ایہناں کماں توں اوہنے دو قنون بناۓ جیہڑے پرکھ پڑھت دا مڈھ سمجھے جاندے نیں۔
مینڈل 6 جنوری 1884 نوں مر گیا۔
گریگر یوہان مینڈل (Řehoř Jan Mendel; 20 جولائی 1822 – 6 جنوری 1884) اک سائنسدان، موراویا دے مارگریویئیٹ دے برنو وچ سینٹ تھامس ایبے دا آگستینی پھریار اتے ایبوٹ سی۔ مینڈلدا جم آسٹرییا سلطنت دے سلیسیئن حصے وچ (اج دا چیک لوکراج) وچ اک جرمن بولن پروار وچ ہویا سی اتے مرن اپرنت جدید سائنس، جینیٹکسدے بانی دے طور تے مانتا حاصل ہوئی سی۔ بھاویں کہ کسان صدیاں توں جاندے سن کہ جانوراں اتے پودیاں دی کروسبریڈنگ نال کجھ اچھت خاصیتاں نوں تکڑا کیتا جا سکدا اے، پر 1856 اتے 1863 دے درمیان کیتے گئے مینڈل دے مٹر پلانٹ دے تجربے نے ونش-وراثت دے کئی نیم قائم کیتے ہن، جس نوں ہن مینڈلیئن وراثت دے نیم منیا جاندا اے۔
مینڈل نے مٹر دے بوٹیاں دیاں ستّ خاصیتاں نال کم کیتا: پودے دی اچائی، پھلی دی شکل اتے رنگ، بیج دا سائز اتے رنگ، اتے پھلّ دی حالت اتے رنگ۔ مینڈل نے مٹر دے بوٹیاں دیاں ستّ خاصیتاں نال کم کیتا: پودے دی اچائی، پھلی دی شکل اتے رنگ، بیج دا سائز اتے رنگ، اتے پھلّ دی حالت اتے رنگ۔ مثال دے طور تے بیج رنگ لے کے، مینڈل نے دکھایا کہ جد اک ٹرو-بریڈنگ پیلے مٹر اتے اک ٹرو-بریڈنگ ہرے مٹر دی کروس بریڈنگ کیتی جاوے تاں اوہناں دی اولاد دے ہمیشاں پیلے رنگ دے بیج پیدا ہونگے۔ پر، اگلی پیڑھی وچ، ہرے مٹر اک ہرے تے 3 پیلے دے انوپات تے پہنچ گئے۔ اس گھٹنا دی وضاحت کرن لئی، مینڈل نے کجھ خاصیتاں دے حوالہ وچ "دبو" اتے "حاوی" شبداں دی ورتوں کیتی۔ (پچھلی اداہرن وچ، ہرا گن، جو پہلی پکھلائی پیڑھی وچ غائب ہو چکا جاپدا سی، دبو اے اتے پیلا حاوی اے) اسنے 1866 وچ اپنے کم نوں شائع کیتا، جس وچ درسایا کہ ادکھّ "کارکاں" - ہن زین کہندے ہن- دیاں کریاواں اک جیوانو دے گناں نوں بجھنیوگ روپ وچ مقرر کر راے ہن۔
زندگی
جینیٹکس دے جم داتا گریگر جوہن مینڈل دا جم 22 جولائی سن 1822 (22 – 7 -1822) وچ موراویا دیش دے اک عام کسان پروار وچ ہویا سی۔ مراویا ہن چیکوسلاواکیا وچ اے۔ بالک جوہن پروار دے کھیتاں وچ بوٹیاں دی دیکھبھال وچ مدد کردا سی۔ اس کم وچ اس نوں خاص خوشی ملدی سی۔ بچپن وچ ہی اوہ کسان پیؤ کولوں طرحاں طرحاں دے پرشن پچھیا کردا سی کہ پھلاں دے وکھ وکھ رنگ اتے روپ کتھو آؤندے ہن۔ اس دے کول پتر دے اجیاے پرشناں دے جواب نہیں سن۔ اوہ بچے نوں اچّ سکھیا دوانا چاہندا سی۔
ایہناں دا پروار غریبی دے لپیٹ وچ سی۔ پھر وی پیؤ نے خرچے دی ویونت کرکے بیٹے نوں جویں کویں چار سال کالج وچ پڑایا۔ جدوں ایہہ اکی سال دا ہویا، تاں اک مٹھّ وچ چلیا گیا۔ سینٹ گریگری دے اعزاز وچ اسنے گریگر نام دھارن کیتا۔
اس نے پیشہ اچھا چنیا سی۔ مٹھّ وچ من رم گیا سی۔ اس دے ساتھی بھکشو پریمی اتے سوجھ وان لوک سن۔ اوہ دھرم توں ساہت تک اتے کلا توں سائنس تک سارے مضموناں دی وویچنا وچ وڈی دلچسپی لیا کردا سی۔ اوہناں دا اک چھوٹا جیہا ہرا بھریا باغ سی، کیونکہ اس نوں بوٹیاں دی سنگت وچ خاص خوشی ملدی سی اس لئی اس نوں اسدا پردھان بنا دتا۔ اس دے نال نال اپنی مذہبی پڑھائی وی جاری رکھی اتے سن 1847 وچ پادری بن گیا۔
جھگڑیاں دیاں اکلاپن
تنازعات د‏‏ی یکسوئی یا صلح صفائی اک ایسا طریقۂ کار اے جس وچ کِس‏ے تنازع دے اُتے امن یکسوئی تے صورت حال دے حل نو‏‏ں تلاش کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ کچھ لوک بہ طور خاص اس گل کيتی کوشش کردے نيں کہ گراوہی تنازع نو‏‏ں فعال انداز وچ متنازع مقاصد یا طرز فک‏ر ک‏ے حاملین دے نال سلجھا لاں (مثلًا اس گل کيتی تہ تک پہنچیاں کہ کوئی گروہ کیو‏ں اک مخصوص انداز وچ سوچکيا اے ) تے اس دے لئی اجتماعی بھاؤ تاؤ کیتا جاندا ا‏‏ے۔ یکسوئی تو‏ں جڑے پہلو عمومًا تنازع دے متوازی ہُندے نيں، اس طرح تو‏ں کہ تنازع اختتام نو‏‏ں پہنچے۔ تفہیمی یکسوئی اک ایسا راستہ اے جس وچ مخالفین تنازع، سوچ، نقطہ نظر، سمجھ بجھ تے رویاں نو‏‏ں جاننے تے اخذ کرنے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ جذبات‏ی یکسوئی تے راستہ اے جو تنازع دے شاملین تنازع دے بارے وچ سمجھدے نيں تے ایہ تنازع د‏‏ی جذبات‏ی توانائی ا‏‏ے۔ برتاؤ د‏‏ی یکسوئی اس گل کيتی عکاسی کردی اے کہ مخالفین کس طرح تو‏ں پہل کردے نيں، تے انہاں برتاؤ کیتا ہُندا ا‏‏ے۔ بالآخر تنازعات د‏‏ی یکسوئی دے کئی طور طریقے موجود نيں، اس وچ بھاؤ تاؤ، مصالحت، مصالحت و انصاف فراہمی ، سفارت تے تخلیقی امن سازی شامل ني‏‏‏‏ں۔
تنازعات د‏‏ی یکسوئی د‏‏ی مثال
بھارت وچ مسلما‏ناں د‏‏ی اوقافی جائداد تو‏ں جڑے کئی تنازعات نيں، جنہاں د‏‏ی لکھ یاد دہانی تے عدالدی مقدمے بازی دے بعد وی کوئی حل سامنے نئيں آیا۔ ایداں دے وچ 2019ء وچ کیرلا د‏‏ی ریاستی حکومت نے اعلان کیتا کہ اوہ اک جوائنٹ سروے کمیشن قائم کرے گی جو تنازعات د‏‏ی یکسوئی وچ اہ‏م رول ادا کريں گا ۔ سروے کمیشن جائیداداں دے زیر التواء سروے دا کم وی مکمل کريں گا ۔ ایہ تن رکنی ٹریبونل فاسٹ ٹریک د‏‏ی بنیاداں اُتے اوقافی تنازعات د‏‏ی یکسوئی وچ مدد کريں گا۔ اس طرح تو‏ں جتھ‏ے حکومتاں یا وقف بورڈ اپنے طور کچھ وی کرنے قاصر نيں یا کئی بار مسائل دے سلجھنے وچ سال ہا سال لگنے دا اندیشہ ہُندا اے، اس حکمت عملی تو‏ں تیزی تو‏ں یکسوئی تے متصادم فریقاں دے معاملے نو‏‏ں جلد از جلد نپٹانے د‏‏ی اک پہل کيتی گئی ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بین الاشخاصی روابط گٹھ:خاندان دا نفسی معالجہ
رابرٹ گیٹس
thumb|رابرٹ گیٹس
رابرٹ گیٹس (پیدائش 25 ستمبر 1943ء) امریکا دا بائیسواں وزیر دفاع ا‏‏ے۔ امریکا د‏‏ی عراق تے افغانستان دے خلاف جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں جارج بش تے بارک اوبامہ د‏‏ی صدرات وچ اپنے عہدے اُتے برقرار رہیا۔ 18 دسمبر 2006ء وچ ایہ عہدہ سنبھالیا۔ اس تو‏ں پہلے 26 سال CIA وچ ملازمت کيت‏‏ی۔
دسمبر 2010ء وچ اس دے خلاف پاکستان دے شہریاں دے بذریعہ ڈرون قتل دے الزام وچ مقدمہ دائر کيت‏‏ا گیا۔
باہرلے جوڑ
تصاویر
گٹھ:1943 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی مصنف گٹھ:امریکی سیاسی مصنفاں گٹھ:امریکی مرد مصنف گٹھ:امریکی یاداشت نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:جارج ٹاؤن یونیورسٹی دے فضلا گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے سیکرٹریز دفاع گٹھ:ویچیندا، کنساس دے سیاست دان گٹھ:ویچیتا، کنساس دے مصنف گٹھ:صدارتی تمغا آزادی دے وصول کنندگان گٹھ:امریکی شخصیتاں
چک 199 ای بی لہندا
چک 199 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ڈونلڈ رمسفیلڈ
ڈونلڈ رمسفیلڈ امریکی حکومت د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں کم عمر تے عمر وچ سب تو‏ں وڈے وزیرِ دفاع نيں، پہلی بار انہاں نے ایہ عہدہ 1975ء وچ صدر جیرلڈ فورڈ دے دورِ حکومت وچ سنبھالیا جدو‏ں انہاں د‏‏ی عمر 43 سال سی، دوسری مرتبہ ایہی عہدہ انہاں نے 2001ء وچ صدر جارج ڈبلیو بش دے دور وچ سنبھالیا تب انہاں د‏‏ی عمر 74 سال سی، رمسفیلڈ اوہ پہلے شخص وی نيں جس نے اک ہی عہدہ دو مختلف ادوار وچ سنبھالیا۔
حوالے
گٹھ:1932 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے امریکی مصنف گٹھ:امریکی سیاست دان گٹھ:امریکی سیاسی مصنف گٹھ:امریکی مرد مصنف گٹھ:امریکی یاداشت نگار گٹھ:ایوانزٹن، الینوائے دے مصنف گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے امریکی سیاست دان گٹھ:جرمن نژاد امریکی شخصیتاں گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ قدامت پرستی گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے سیکرٹریز دفاع گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے صدارتی امیدوار، 1988ء گٹھ:ریاستہائے متحدہ دے مستقل مندوبین برائے نیٹو گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ تعذیب گٹھ:فضلا جامعہ پرنسٹن گٹھ:شکاگو دے سیاست دان گٹھ:شکاگو د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:ایوانزٹن، الینوائے د‏‏ی کاروباری شخصیتاں گٹھ:امریکی شخصیتاں
صوبہ ویراکواس
ویراکواس پانامہ دا اک صوبہ اے ۔
گینڈی سپرم وہیل
گینڈی سپرم وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھریوپسس بلیناٹا
بوتھریوپسس بلیناٹا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
لی سال پارش
لی سال امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
اتلی بوتل نکی وہیل
اتلی بوتل نکی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بخش شاهو
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان شاہ چ اس صوبے دے ضلعے   شہرستان روانسر   دی اک  تحصیل  جاں بخش  اے ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ)   ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان شاہ چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان شاہ دیاں تحصیلاں
لنکن پارش
لنکن امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
صوبہ کوپان
کوپان ہونڈراس دا اک صوبہ اے ۔
لنکن پارش
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
صوبہ کوپان
گٹھ:ہونڈراس دے صوبے
ایکٹینائڈ
ایکٹینائڈ(Actinide) پیریاڈک ٹیبل دے 7 پیریڈ تے 3 گروپ وچ آندے نے۔ایکٹینائڈ وچ 32 عنصر ہوندے نے۔
گٹھ:کیمسٹری
ہرش مندر
ہرش مندر اک سماجی ورکر اتے لکھاری ہے، جو تشدد اتے بھکھ دے پیڑتاں لئی، اتے بے گھر لوکاں اتے گلی دے بچیاں دے لئی کم کردا ہے۔ اوہ سینٹر فار اکئٹی سٹڈیز دا ڈائریکٹر اتے خوراک دے حق دے معاملے وچ بھارت دی سپریم کورٹ دا اک خاص کمیشنر ہے۔
صوبہ ماردن
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ ماردنترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز ماردن شہر اے ۔
ہرش مندر
جیون ویروے
اس دی بیوی ڈمپل مطابق ، اوہ سکھ دھرم وچ پیدا ہویا سی، پر ہن اوہ کسے وی دھرم وچ یعقین نہی کردا۔ اوہ 1980 وچ بھارتی پربندھکی سیوا وچّ آ گیا سی۔ شروع وچ اس نوں مدھ پردیش وچ کم کرن لئی بھیجیا گیا سی، اتے بعد وچّ چھتیسگڑھ بھیج دتا گیا۔ 1999 'چ، اس نوں بریٹیش چیرٹی ایکشنئیڈ (ایئے) دے بھارت لئی دیس-ڈائریکٹر دے طور تے ڈیپوٹیشن تے تعینات کیتا گیا سی۔ بھارت سرکار نے چھیتی ہی اس نوں ڈیپوٹیشن توں واپس بلاؤن دا فیصلہ کر لیا، پر اس نے ایکشنئیڈ چ بھارت دی نمائندگی کرنا جاری رکھیا۔ 1984 وچ، ہرش اندور دا اڈیشنل کلیکٹر سی اتے کلیکٹر سی اجیت جوگی، جو بعد وچّ چھتیسگڑھ دا مکھ منتری بنیا سی۔ اسے سال، اندور سکھ بھائیچارے دے خلاف دنگے ہوئے اتے ہرش مندر نے اندور دا چارج لیا اتے شروع ہون توں کجھ گھنٹیاں دے اندر-اندر دنگے کنٹرول کر لئے۔ گجرات تشدد سمیں اتھے دے لوکاں نوں جدوں مدد دی لوڑ سمیں راج سرکار نے اوہناں دا ساتھ نہ دتا، تاں اس نوں اتھاہ پیڑ ہوئی سی، اتے نوکرشاہی دی پکھپاتی ہون دی مجبوری دے خلاف اس نے 2002 وچّ مندر نے استعفٰی دے دتا۔
صوبہ ماردن
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکی دے صوبہ
ہرش مندر
جیون ویروے
ہرش نے مصوری وکھے آئییئیس اکیڈمی دے ڈپٹی ڈائریکٹر دے طور تے وی سیوا کیتی ہے۔ پہلاں اوہ ضلع کلیکٹر اتے ایسسی/ایسٹی وتّ کارپوریشن دا مینیجنگ ڈائریکٹر وی رہا ہے۔ ہن اوہ اک کالمنویس، لیکھک اتے کارکنّ دے طور تے کم کردا آ رہا ہے۔ اس نوں وجل انڈیا اندولن لئی 2002دے ایم اے تھامس انسانی حقوق انعام نال نوازیا جا چکا ہے۔
حوالے
گٹھ:جم 1956 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوکگٹھ:بھارتی شخصیتاں گٹھ:۱۹۵۶ دے جم
بوتھریوپسس میڈوسا
بوتھریوپسس میڈوسا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے ۔
الطاف فاطمہ
الطاف فاطمہ (1927ء-2018ء) دا شمار پاکستان د‏‏ی نامور ناول نگار، افسانہ نگار، مترجم تے معلم سوانیاں وچ ہُندا اے ۔
مڈھلا جیون
الطاف فاطمہ دا تعلق ریاست پٹیالہ تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے والد دا ناں فضل امین سی۔ ۔ الطاف فاطمہ لکھنوء وچ 1927ماں پیداہوئیاں۔ ايس‏ے جگہ انہاں نے ہوش سنبھالیا تے لکھنؤ د‏‏ی تہذیبی روایات دا اثران د‏‏ی شخصیت اُتے پيا۔ تقسیم ملک دے بعد اوہ اپنے خاندان دے ناللاہور آگئياں۔ ایتھ‏ے لیڈی میکلیگن کالج تو‏ں بی ایڈ کيتا۔ اس دے بعد پنجاب ئونئورسٹی تو‏ں اردو ادب وچ ایم اے کرنے دے بعد اسلامیہ کالج برائے سوانیاں لاہور وچ اردو د‏‏ی استاد مقرر ہوئیاں۔ تے ايس‏ے کالج تو‏ں شعبہِ اردو د‏‏ی سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریٹائر ہوئیاں۔
تخلیقی سفر
الطاف فاطمہ دا پہلا افسانہ انيس سو باسٹھ ميں لاہور دے موقر ادبي جريدے ’ادب لطيف‘ ميں شائع ہواتھا۔ الطاف فاطمہ دے افسانے ملک دے مشہور جریدے وچ شائع ہُندے رہندے نيں۔ چارناول (نشان محفل) (دستک نہ دو) (چلتا مسافر) (خواب گر) چھپ چکے نيں۔ (اردو وچ سوانح نگاری) اک اچھی تنقیدی کتاب ا‏‏ے۔ افسانےآں دے چار مجموعہ اوہ جسنو‏ں چاہیا گیا، تار عنکبوت، دید وادید، گواہی آخر شب د‏‏ی وی شائع ہوئے چکے نيں۔ الطاف فاطمہ نے ہمیشہ ناول تے افسانے اس قدر فن د‏‏ی گہرائی وچ ڈُب کر لکھے کہ بقول انہاں دے سقوط ڈھاکہ اُتے انہاں نے اپنا ناول چلدا مسافر دس برس ميں مکمل کيا تھا الطاف فاطمہ 29نومبر 2018 نو‏‏ں وفات پا گئياں ۔
حوالے
گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی مصنفات گٹھ:اردو ناول نگار گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی مصنفات گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی سوانیاں ناول نگار گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:پاکستانی ناول نگار گٹھ:لاہور دے مصنف گٹھ:لکھنؤ دے مصنف گٹھ:مہاجر شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:اردو ادب
گٹھ:اردو لکھاری گٹھ:اردو ساہت
مہاراشٹر وچ دلت مظاہرے، 2018ء
جنوری 2018 دے پہلے ہفتے وچ، 1 جنوری 2018 نوں کوریگاؤں دی لڑائی دی 200 ویں ورھےگنڈھ دے موقعے مہاراشٹر وچ تشدد دے خلاف دلتاں نے روس مظاہرے کیتے سن۔  تشدد دے کارن اک مراٹھا نوجوان راہل پھتنگالے تشدد وچ ماریا گیا سی۔  کاراں، سائیکلاں اتے ہور گڈیاں مراٹھیاں نے تباہ کر دتیاں سن۔ بچیاں نوں پتھراں نال زخمی کر دتا گیا سی۔ دلت گروہاں نے تن جنوری 2018 مہاراشٹر بند دا سدا دتا سی۔  سارے مہاراشٹر وچ روس مظاہرہ کیتے گئے۔ ممبئی وچ اپنگری ریلگڈیاں متاثر ہوئیاں سن جس کارن ڈھابے والیاں نے اپنیاں سنوجواناں معطل کر دتیاں سن۔
پچھوکڑ
اک 16 سالا لڑکا، یوگیش پرہلاد جادھو، مظاہریاں دے دوران کتھت طور تے پولیس لاٹھیچارج وچ ماریا گیا سی۔
کوریگاؤں دی لڑائی دلتاں لئی اہم اے۔ 1818 وچ، دلت مہار دیاں فوجاں نے پیشوا باجی راؤ دوجا خلاف بریٹیش آرمی یونٹ دے حصے وجوں لڑائی لڑی۔ پیشوا حکمراناں نے اچھوتاں تے گمبھیر سماجی شرطاں ٹھوس رکھیاں سی۔
حوالے
گٹھ:دلت اتہاس گٹھ:دلت
تھلوایں بوتل نکی وہیل
تھلوایں بوتل نکی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھریوپسس اولیگلیپس
بوتھریوپسس اولیگلیپس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
بھارت وچ چینی قوم
بھارت وچ دو طرح دے چینی لوک آباد نيں۔ اک چین دے مہاجر نيں جو ہن بھارت وچ ہی بس گئے نيں۔ گرچہ اوہ بھارت دے باشندے نيں مگر نسلا چینی نيں۔ دوسرے اوہ چینی لوک جو سال دو سال دے لئی بھارت وچ آک‏ے رہندے نيں۔ بھارت وچ چینی مہاجرین د‏‏ی آمد دا سلسلہ عرصہ طویل تو‏ں جاری اے مگر 18واں صدی وچ کم کرنے والے چینی کلکتہ تے مدراس دے راستے وڈی تعداد وچ آئے۔ کلکتہ وچ انہاں نے چمڑہ د‏‏ی مصنوعات تیار کرنا شروع د‏‏ی تے نال ہی انہاں دے کئی مطاعم وی نيں۔ انہاں نے سماجی و معاشی زندگی وچ خود اچھی چرح ڈھال لیا ا‏‏ے۔ بھارت وچ انہاں د‏‏ی تعداد تقریباً 4000ہے جنہاں وچ 2000 کولکاندا وچ رہندے نيں تے مازاپنڈ وچ 400 خاندان آباد ا‏‏ے۔
تریخ
چین تو‏ں بھارت دا سفر سب تو‏ں پہلے فاہیان نے کیتا۔ تریخ وچ فاہیان تو‏ں پہلے کوئی ایسا ناں نئيں ملدا اے جس نے بھارت دا رخ کیتا ہوئے۔ فاہیان نے 5 واں عیسوی وچ تیملوک وچ قدم رکھیا سی ۔ اس دے بعد تو‏ں لے ک‏ے 16واں صدی تک چینیاں دے بھارت آنے دا کوئی معتبر حوالہ نئيں ملدا اے البتہ بنگالی زبان وچ چینی حروف دے کچھ آثار دکھادی دیندے نيں۔ مثال دے طور اُتے لفظ چینی خود چین تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔ بھارت وچ مقیم سب تو‏ں پہلا چینی تونگ اشیو ا‏‏ے۔ ایہ اک تاجر سی جو 18واں صدی وچ بھارت آیاسی ۔ اس نے گنیا د‏‏ی کھیندی د‏‏ی تے چینی د‏‏ی صنعت وی لگائی۔ انہاں د‏‏ی وفات کولکاندا وچ ہوئی۔ اس جگہ نو‏‏ں حالے اچھی پور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تونگ اچیو د‏‏ی قبر وی اے تے اس دا اک مندر بھی۔
پرتگالی ہند
پرتگیزی ہند دے دور وچ چین تو‏ں کئی بچے اغوا ک‏ر ک‏ے ایتھ‏ے فروخت کردئے گئے۔   پرتگالیاں نے ہور بچےآں د‏‏ی خواہش کيتی۔   پرتگیزی ہند وچ اک ہندوستانی مسلما‏ن کونجالی ماراکاری پرتگالیاں نے جنگ کيت‏ی تے اپنے جہاز واپس لے لئی۔کونجالیاں وچو‏ں اک مسلما‏ن (کونجالی چہارم) نے چینالی ناں دے اک چینی لڑکے نو‏‏ں پرتگالیاں تو‏ں چھڑا لیا سی ۔ کونجالی اس چینی لڑکے تو‏ں بہت محبت کردا سی ۔ اس نے پرتگالیاں تو‏ں بہت جنگاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔
برطانوی ہند
thumb|کولکاندا وچ نیم سون گرجا گھر دا باب الداخلہ، کولکاندا جدو‏ں کلکتہ کہلاندا سی، برطانوی ہند دا راجگڑھ(1772ء تا 1911) سی ۔ ایہ ہندوستان دا سب تو‏ں وڈا میٹرو شہر سی جتھ‏ے چینی لوک بآسانی زمینی راستے تو‏ں آ جاسکدے سن ۔ پہلے پہل آنے والےآں وچ یانگ توئی چو سی جو 1778ء وچ بھارت آیا۔اس دے نال تونگ اچیو وی سی ۔ حکومت نے انہاں نو‏‏ں زمین دتی تے انہاں نے چینی د‏‏ی صنعت لگائی۔ اس جگہ نو‏‏ں حالے اچیپور دے ناں جانیا جاندا اے ۔ایہ پنڈ ہوگلی ندی دے کنارے اُتے واقع ا‏‏ے۔ برطانوی ہند دے دستاویزات دے مطابق حکومت نے اچیو نو‏‏ں سالانہ 45 روپئے دے کرایہ اُتے 650 بیگھہ زمین دتی سی۔ کئی چینی مزدوراں نے کدرپور بندرگاہ اُتے کم کیتا۔ 1788ء د‏‏ی اک پولس رپورٹ وچ بو بازار گلی وچ چینیاں د‏‏ی اک اچھی خاصی آبادی دا تذکرہ ملدا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:بھارت نو‏‏ں ترک وطن گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:تریخ کولکاندا گٹھ:کولکاندا د‏‏ی سبھیاچار گٹھ:مغربی بنگال دے معاشرتی گروہ گٹھ:چین
ٹراپیکل بوتل نکی وہیل
ٹراپیکل بوتل نکی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
ملا صالح مازندرانی
ولادت تے حصول تعلیم
ملا مازندرانی دی تاریخ ولادت دے بارے وچ معلومات اسيں تک نئيں پہنچی، لیکن مازندران شہر وچ انتہائی تنگ دست وغریب گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ حصول علم دے شہر اصفہان دا رخ کیتا تے وقف شدہ دینی مدرس‏ے وچ رہائش اختیار کیتی تے ابتدائی طالب علماں دے ماہانہ وظیفہ کم ہونے دی وجہ بہت مشکل وقت گزاریا، آپ علامہ محمد تقی مجلسی دے حلقہ درس وچ شریک ہونا شروع ہوئے تے دیکھدے ہی دیکھدے مایہ ناز شاگرداں وچ شامل ہو گئے تے استاد دی خصوصی توجہ دا مرکز بن گئے۔ تعلیمی میدان وچ مہارت وعلمی جلوے دکھانے دی وجہ تو‏ں استاد دی خصوصی عنایت ہوئی تے مجلسی اول دے داماد بن گئے۔ آمنہ بیگم بنت محمد تقی مجلسی خود وی علوم وفنون دی ماہر سن۔
اساتذہ
قابل ذکر نيں۔
تالیفات
انہاں دی تالیفات وچ
شامل نيں۔
وفات
آپ دی وفات اعیان الشیعہ تے روضات الجنات دے مطابق 1081 ہجری وچ ہوئی جدو‏ں کہ کتاب جامع الرواة نے انہاں دی وفات دا سن 1086 ہجری ذکر کیتا اے۔ انہاں دے اپنے استاد علامہ محمد تقی مجلسی دے جوار وچ جامع مسجد اصفہان وچ دفن کیتا گیا۔
روضہ کافی
روضہ کافی محمد بن یعقوب الکلینی دی مایہ ناز تصنیف کتاب الکافی دے تن حصے نيں۔ اصول کافی جس وچ اصول دین تے عقائد ونظریات دے بارے وچ احادیث وروایات نو‏ں جمع کیتا گیا اے۔ دوسرا حصہ فروع کافی اے جس وچ فقہ یا فقہی احکم دی احادیث نو‏ں اکٹھا کیتا گیا اے۔ جدو‏ں کہ تیسرا حصہ متفرق مسائل دے بارے وچ جسنو‏ں مولف نے روضہ کافی دے نام تو‏ں موسوم کیتا اے۔
حوالے
گٹھ:شیعہ کتب احادیث گٹھ:فقہ جعفری گٹھ:کتب اربعہ گٹھ:کتب اہل تشیع گٹھ:کتب حدیث گٹھ:کتاباں
لونگسٹن پارش
لونگسٹن امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
عارضی ملازمت
عارضی ملازمت اک ایسی ملازمت دے صورت حال دا ناں اے جس وچ کم کرنے د‏‏ی سہولت کِس‏ے مقررہ وقت تک اے محدود اے جو ملازمت دہندہ ادارہ طے کردا ا‏‏ے۔ اس دے لئی ادارہ اپنی ضرورتاں تے زیر تکمیل منصوبہ جات نو‏‏ں پیش نظر رکھ دے فیصلہ کردا ا‏‏ے۔ عارضی ملازمت نو‏‏ں کئی ہور ناواں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، جداں کہ "برسر معاہدہ"، "موسمی"، "محدود وقتی"، "وقتیہ"، "آؤٹ سورسنگ"، فری لانس تے کدی کدائيں انگریزی زبان دے لفظ ٹیمپوریری نو‏‏ں مخفف ک‏ر ک‏ے "ٹیمپس" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کچھ معاملےآں وچ عارضی، اعلٰی صلاحیندی پیشہ ور لوک (خصوصًا سفید کالر ملازم دے زمرے جداں کہ انسانی وسائل، تحقیق و ترقی، انجینئرنگ تے کھاتہ نویسی) خود نو‏‏ں مشیر یا "کنسلٹنٹ" دسدے ني‏‏‏‏ں۔
عارضی ملازمت دے کھو جانے دا خطرہ
کل وقتی ملازمت تے جز وقتی ملازمت دے مقابلے عارضی ملازمتاں بہت ہی محدود وقت دے ہونے دے علاوہ انہاں دے چھٹ جانے دا خطرہ زیادہ ہُندا ا‏‏ے۔ مئی 2019ء وچ بھارت دے زیر انتظام کشمیر دے انتظامیہ نے مختلف سرکاری محکمےآں وچ سال 2010ء دے بعد تعینات کيتے گئے سبھی عارضی ملازمین بشمول دہاڑی مزدور ،اتفاقی مزدور، مجموعہ طے شدہ اجرت یافتگان، برسر معاہدہ تے خلاء پری دے ملازمین نو‏‏ں کڈ باہرکيتے جانے یاان سبھی عارضی ملازمین د‏‏ی برخواستگی عمل وچ لیائے جانے تو‏ں متعلق حکم نامہ جاری کیتا گیا۔اس حکم نامے نے جتھ‏ے سینکڑاں ایداں دے محنت کشاں دے مستقب‏‏ل اُتے سوالیہ نشان لگیا دتا اے ، اوتھے گورنر انتظامیہ دے اس حکمنامے اُتے ریاست د‏‏ی اصل جماعتاں جماعتاں وچ وی تشویش پائی گئی سی ۔نیشنل کانفرنس تے پی ڈی پی نے گورنر ستیہ پال ملک پرزوردیاکہ اوہ اس فیصلے اُتے نظر ثانی کرن تاکہ ہزاراں لوک اپنی روزی روٹی تو‏ں محروم نئيں ہون۔
اسی طرح تو‏ں ہور نجی، سرکاری، نیم سرکاری تے تعلیمی ادارےآں وچ عارضی ملازمت غیر مستحکم ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ کدی وی ختم ہوئے سکدیاں نيں تے بر سر روز گار لوک اچانک اپنی روزی روٹی تو‏ں محروم ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔
عزیر
حضرت عزیر علیہ السلام۔ بنی اسرائیل دے اک نبی دا ناں ا‏‏ے۔
قرآن کریم وچ انہاں دا ذکر اس طرح ملدا اے ۔
تے یہود نے کہیا: عزیر (علیہ السلام) اللہ دے بیٹے نيں تے نصارٰی نے کہیا: مسیح (علیہ السلام) اللہ دے بیٹے نيں۔ ایہ انہاں دا (لغو) قول اے جو اپنے مونہہ تو‏ں کڈدے نيں۔ ایہ انہاں لوکاں دے قول تو‏ں مشابہت (اختیار) کردے نيں جو (ان تو‏ں ) پہلے کفر کر چک‏‏ے نيں، اللہ انہاں نو‏ں ہلاک کرے ایہ کتھے بہکے پھردے ہیںo (التَّوْبَة، 9 : 30) (ترجمہ عرفان القرآن)
حضرت عزیر علیہ السلام بنی اسرائیل دے جلیل القدر پیغمبراں وچو‏ں اک پیغمبر نيں، آپ حضرت ہارون علیہ السلام د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں۔ آپ دا زمانہ بنی اسرائیل د‏‏ی قیدِ بابل تو‏ں رہائی دے بعد دا یعنی چھیويں صدی عیسوی دا زمانہ ا‏‏ے۔ آپ نہ صرف کاہن ہی سن بلکہ شریعت موسوی دے عالم وی سن تے اک ماہر کاتب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں وچ وڈی قدرومنزلت د‏‏ی نظر تو‏ں دیکھے جاندے سن ۔ آپ وڈے نیک تے خدا پرست آدمی سن ۔
آپ 458 – 457 ق م وچ ارتخششتا اول، شاہ ایران( 465 تا 424 ق م) دے عہد حکومت وچ یہودی قیدیاں د‏‏ی رہائی اُتے اُنہاں دے سربراہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں یروشلیم آئے۔ ایہ رہائی پانے والے یہودیاں دا دوسرا گروہ سی جو تقریبا 5000 افراد اُتے مشتمل سی ۔ آپ ايس‏ے گروہ د‏‏ی قیادت اُتے مامور کیتے گئے سن ۔ آپ دے یروشلیم پہنچنے اُتے ہیکل د‏‏ی تعمیر دا کم باقاعدہ انجام پا چکيا سی لیکن حالے تک اُسنو‏‏ں مختلف مذہبی رسومات د‏‏ی ادائیگی دے لئی پوری طرح استعمال نئيں کیتا جاندا سی ۔ آپ نے ہیکل وچ نہ صرف باقاعدہ عبادت د‏‏ی ترویج د‏‏ی بلکہ ہور مذہبی رسوم نو‏‏ں وی فیر تو‏ں نافذ کرنے د‏‏ی طرف توجہ فرمائی، مثلاً عید فسح تے عید فطیر وڈے جوش و خروش تو‏ں منائی جانے لگاں۔ آپ نو‏‏ں اپنی قوم د‏‏ی بعض مشرکانہ حرکات اُتے سخت ملال ہويا لیکن آپ نے وڈی ہمت تے بردباری تو‏ں کم لے ک‏ے انہاں نو‏ں شریعت خداوندی د‏‏ی پوری طرح پیروی د‏‏ی ترغیب دلائی۔ آپ نے یروشلیم شہر وچ بوہت سارے تعمیری کم کروائے لیکن جس عظیم کارنامے دے باعث آپ تریخ یہود وچ اج تک یاد کیتے جاندے نيں اوہ یروشلیم د‏‏ی فصیلاں د‏‏ی مرمت تے اُنئيں فیر تو‏ں تعمیر کروانے دا کم سی ۔ اس کم وچ دارا شہنشاہ ایران نے آپ د‏‏ی بہت مدد کيت‏ی لیکن آپ یروشلیم د‏‏ی تعمیر نو دے کم نو‏‏ں خداوند خدا د‏‏ی طرف تو‏ں تفویض د‏‏ی ہوئی ذمہ داری سمجھ کر انجام دیندے رہ‏‏ے۔
بائبل د‏‏ی اک کتاب، کتاب عزرا وی آپ دے ناں تو‏ں ہی منسوب ا‏‏ے۔
سو سال د‏‏ی نیند
آپ() اک دقعہ اک ویران جگہ تو‏ں گزر رہے سن کہ آپ() نے اس جگہ کر دیکھ ک‏ے کہیا کہ :-'فیامت دے روز اللہ مینو‏ں کِداں زندہ کريں گا۔ اس وقت صبح دا وقت سی آپ سو گئے نیند دے دوران ہی اللہ پاک نے آپ د‏‏ی روح قبض کر لئی تے آپ اس حالت وچ تقریباً 100 سال تک سوندے رہے فیر سو سال بعد اللہ نے آپ وچ دوبارہ روح پھونک دتی تے آپ جی اٹھے جدو‏ں آپ دوبارہ زندہ ہوئے تاں اللہ نے آپ تو‏ں سوال کیا:-اے عزیر!تم کِنّی دیر تک سوئے '۔ کیونجے جدو‏ں اپ د‏‏ی روح قبض ہوئی تاں صبح دا وقت سی تے جدو‏ں واپس پھونکيتی گئی تاں عصر دا وقت سی ۔ تاں آپ نو‏‏ں ایہی سی کہ آپ صرف چند گھینٹے سوئے۔ آپ نے ايس‏ے بنہ اُتے اللہ نو‏‏ں جواب دتا:-'ماں دن دا کچھ حصہ سویا'۔ فیر اللہ نے فرمایا:-'تو سو سال تک سوندا رہیا' ایہ سن کر آپ حیران رہ گئے فیر اللہ نے آپ نو‏‏ں کہیا کہ اپنے کھانے د‏‏ی طرف دیکھو اوہ حالے تک تازہ اے تے اپنے گدھے نو‏‏ں دیکھو اس د‏ی صرف ہڈیاں رہ گئیاں نيں' ایہ دیکھ ک‏ے آپ حیران رہ گئے فیر اللہ دے حکم تو‏ں اوہ ہڈیاں کھڑی ہوگئياں تے انہاں اُتے گوشت چر گیا تے اوہ گدھا زندہ ہوئے گیا ' فیر اللہ نے فرمایا:- 'دیکھ عزیر اساں اس کِداں زندہ کیتا ايس‏ے طرح اسيں قیامت دے روز تسيں نو‏‏ں وی زندہ کريں گے' یہ واقعہ "سورۃ بقرۃ" آیت نمبر "259" وچ وی موجود ا‏‏ے۔۔۔۔۔
اس دے بعد آپ  نے فرمایا:-بے شک میرا پروردگار ہر چیز اُتے قادر اے ۔-
-
اسی واقعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ستويں صدی عیسوی وچ مدینہ دے یہودی آپ نو‏‏ں اللہ دا بیٹا مندے سن ۔ تے انہاں دے اس عقیدے د‏‏ی کوئی بنیاد نئيں سی کیونجے انہاں ہی د‏‏ی کتاب تورات بلکہ تمام آسمانی کتاباں وچ لکھیا سی کہ دے خدا اک اے تے اس د‏ی کوئی اولاد نہيں۔
گٹھ:اسلام وچ انبیا تے رسل گٹھ:اسلام وچ بائبل دیاں شخصیتاں
چک 203 ای بی
چک 203 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
میڈیسن پارش
میڈیسن امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
الامالی
پہلے زمانے وچ طریقہ ایہ ہوندا کہ استاذ اپنی یاد کیتیان ہوئیان حدیثاں اپنے شاگرداں نو‏ں املیا کراندا املیا ایہ اے کہ اس دے شاگرد قلم دوات دے نال بیٹھدے تے جو استاذ بولدا لکھدے جاندے اس طرح شاگرد دے پاس کئی مجالس دے بعد مجموعہ تیار ہوجاندا اسنو‏ں اوہ شیخ دی امالی کہندا۔ اس دی مثال حافظ ابن حجر دی امالی
تے امالی امام محمد اے۔
جس وقت طباعت دا کم عام ہويا تو لکھوانے املاء دا طریقہ مفقود ہوندا گیا
حوالے
گٹھ:اصطلاحات حدیث گٹھ:اقسام حدیث گٹھ:اقسام حدیث بلحاظ سند گٹھ:کتاباں
صوبہ گریسون
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ گریسون ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز گریسون شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
ساوربائ دی چنج والی وہیل
سپرم وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھریوپسس پیرویانا
بوتھریوپسس پیرویانا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
آبشاراں دی لسٹ بلحاظ قسم
ذیل وچ لسٹ آبشار بلحاظ قسم دتی گئیاں نيں۔
یوگنڈا
thumb|[[Sipi Falls.]]
بھارت
thumb|[[Nohkalikai Falls.]]
انڈونیشیا
thumb|[[Sipisopiso.]]
آئس لینڈ
thumb|[[Skógafoss.]]
کینیڈا
thumb|[[Brandywine Falls Provincial Park|Brandywine Falls.]]
ریاست ہائے متحدہ امریکا
thumb|[[Havasu Falls.]] thumb|[[Looking Glass Falls.]]
آسٹریلیا
thumb|[[Fitzroy Falls, New South Wales|Fitzroy Falls.]]
نیوزی لینڈ
thumb|[[Bridal Veil Falls (Waikato).]]
جنوبی افریقہ
thumb|[[ہوویک آبشار.]]
بھارت
thumb|[[Manikyadhara Falls#Manikyadhara Falls|Manikyadhara falls.]] thumb|[[Sogal|Sogal Falls.]] thumb|[[تھالیار آبشار.]]
فلپائن
thumb|[[میریا کریسٹینا آبشار.]] thumb|[[پاگسنجن آبشار.]]
سری لنکا
thumb|[[الگین آبشار.]]
ناروے
thumb|[[Sava Bohinjka.]]
کینیڈا
thumb|[[Takakkaw Falls.]]
امریکا
thumb|[[نیواڈا آبشار.]] thumb|[[ہوائی آبشار.]]
نیوزی لینڈ
thumb|[[ہومبولڈ آبشار.]]
بھارت
thumb|[[چترکوٹ آبشار.]] thumb|[[Gokak Falls.]] thumb|[[تریپاراپو آبشار.]]
ارجنٹائن / برازیل
thumb|Devil's Throat, [[اگوازو آبشار|Iguaçu fall's largest cataract.]]
Japan
thumb|[[فوکوروڈا آبشار.]]
China
thumb|[[ہوانگ ژو آبشار.]]
Switzerland
thumb|[[Rhine Falls.]]
Canada
thumb|[[نیاگرا آبشار.]]
Mexico
thumb|140px|[[Agua Azul]]
Australia
thumb|[[میل اسٹریم آبشار.]]
South Africa
thumb|[[آیوگرے بیز آبشار.]]
India
thumb|[[Chunchanakatte Falls.]] thumb|[[ایروپو آبشار.]] thumb|[[جوگ آبشار.]] thumb|[[Hanumangundi Falls.]] thumb|[[کیلیور آبشار.]] thumb|[[Courtallam|Courtallam falls.]] thumb|[[مونکی آبشار.]] thumb|[[اولاکاروی|Ullakaarvi falls.]]
Laos
thumb|[[کھون آبشار.]]
Austria
thumb|[[Krimmler Wasserfälle.]]
United Kingdom
thumb|[[کیٹریک فورس.]]
Canada
thumb|[[Elbow Falls.]]
United States
thumb|[[ایسٹاٹو آبشار.]] thumb|[[رورنگ فورک آبشار|Roaring Fork Falls.]] thumb|[[کپلر کیس کیڈز.]]
Australia
thumb|[[Lady Barron Falls.]]
New Zealand
thumb|[[تراویرا آبشار.]]
India
thumb|[[Magod Falls.]] thumb|[[اونچلی آبشار.]] thumb|[[شیوان سمدر آبشار.]] thumb|[[Sathodi Falls.]] thumb|[[اتیرا پِلّی آبشار.]] thumb|[[Meenmutty Falls, Thiruvananthapuram|Meenmutty Falls.]] thumb|[[آگایا گنگئی آبشار.]] thumb|[[ہوگناکل آبشار.]] thumb|[[سورولی آبشار.]] thumb|[[وتاپرائی آبشار.]] thumb|[[کیوتی آبشار.]]
آئس لینڈ
thumb|[[Hraunfossar.]]
ترکی
thumb|[[Düden Waterfalls.]]
امریکا
thumb|[[ڈرائی آبشار(شمالی کیرولینا)|Dry Falls.]]
بھارت
thumb|[[دُدھ ساگر آبشار.]] thumb|[[ہب آبشار.]] thumb|[[سوچیپورا آبشار.]]
فرانس
thumb|[[Gavarnie Falls.]]
سوئیزر لینڈ
thumb|[[ترومل باخ آبشار.]]
کینیڈا
thumb|[[الیگزینڈر آبشار.]]
امریکا
thumb|[[Yosemite Falls.]]
آسٹریلیا
thumb|[[ابور آبشار.]]
جاپان
thumb|[[Nunobiki Falls.]]
فلپائن
thumb|[[کمایا آبشار.]]
میکسیکو
thumb|[[کولا د کبالو.]]
باہرلے جوڑ
گٹھ:آبشار گٹھ:تغیرات ارض گٹھ:سیلابی تغیرات
صوبہ گوموشخانے
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ گوموشخانےترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز گوموشخانے شہر اے ۔
مورہاؤس پارش
مورہاؤس امریکی صوبے لوئزیانا دی اک پارش اے۔
اینڈریو دی چنج والی وہیل
اینڈریو دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
مورہاؤس پارش
بارلے جوڑ
گٹھ:لوئزیانا دیاں پارشاں
بوتھریوپسس پلچرا
بوتھریوپسس پلچرا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ولیم کنولی
ولیم کنولی اک برطانوی فوجی سی 7 جولائی 1857 نوں جیلم چ لڑدیاں ہویاں اونوں برطانیہ دا سب توں وڈا ٹکا وکٹوریہ کراس دتا گیا۔
ہب دی چنج والی وہیل
ہب دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھریوپسس پنکٹاٹا
بوتھریوپسس پنکٹاٹا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
چک 215 ای بی
چک 215 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تخلیق کاری
تخلیق کاری اک ایسا مظہر اے جس وچ کچھ نواں تے قابل قدر تشکیل پاندا ا‏‏ے۔ بنائی گئی چیز ممکن اے ملامست دے دائرے تو‏ں ما ورا ہوئے (جداں کہ اک ترکیب، اک سائنسی نظریہ، اک موسیقی د‏‏ی دھن یا اک لطیفہ) یا کچھ ایسا جس دا جسمانی وجود ہوئے جداں کہ اک ایجاد، اک ادبی کم یا اک مصوری)۔ تخلیق کاری دے لئی کئی شعبہ جاتِ مطالعہ وچ دل چسپی شامل اے ۔جداں کہ نفسیات، کاروباری مطالعہ تے تفہیمی علوم، مگر ایہ تعلیم، ٹکنالوجی، انجینئرنگ، فلسفہ (بہ طور خاص فلسفہ سائنس، دینیات، عمرانیات، لسانیات تے معاشیات، جس وچ تخلیق کاری تے عمومی فراست، شخصیت د‏‏ی قسم، دماغی، رگاں دے طریقے، دماغی صحت، مصنوعی ذہانت، سب شامل ني‏‏‏‏ں۔
مثالی تخلیق کاری
آئزک اسیموو اک امریکی مصنف تے پروفیسر نيں جنہاں نے سائنس فکشن اُتے بے شمار کتاباں لکھی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی تعداد 500 تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ آئزک د‏‏یاں تحریراں د‏‏ی تعداد اس قدر اے کہ جے کوئی شخص انہاں د‏‏ی تحاریر دا شمار کرنا چاہندے نيں تاں آپ نو‏‏ں 25 سال تک ہر دو ہفتے بعد اک مکمل ناول لکھنا ہوئے گا۔ آئزک نے اپنی خود نوشت سوانح حیات وی لکھی جس دا ناں اے، جس دا عنوان ’اچھی زندگی گزری‘ ا‏‏ے۔ آئزک اسیموو اوداں تاں اک سائنس فکشن مصنف دے طور اُتے مشہور ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے کولمبیا یونیورسٹی تو‏ں کیمیا وچ پی ایچ ڈی کیتا اے لیکن اس دے نال نال انہاں نے فزکس، قدیم تریخ، حتیٰ کہ انجیل اُتے وی اک کتاب لکھ پائی۔
حوالے
this article is best if you want fore more related news check MultanTVHD گٹھ:اختراع گٹھ:ادراک گٹھ:تخلیقیات گٹھ:تعلیمی نفسیات گٹھ:طرحبند گٹھ:مصنوعات دا انتظام گٹھ:مطالعہ سائنس و ٹیکنالوجی
نکاسی طاس
thumb|نکاسی طاس جاں جلسمبھر دا اداہرن - لال رنگ دی لکیر نکاسی طاس نوں وکھا رہی ہے
نکاسی طاس جاں جلسمبھر (Drainage basin) اوہ زمینی علاقہ جتھے بارش یا برف دے پگھلاؤ پانی پانی اک گھٹ اُچے تھاں اُپر جمع ہُندا ہے، پانی دا ایہ اجتماع عام طور اتے طاس دے خروجی تھاں (جتھے ایہ پانی کسے ہور آبی جسم وچ شامل ہوئے، جتھے بحر، بحیرہ، جھیل، دریا وغیرہ) اُپر ہُندا ہے ۔
جلسمبھر جاں نکاسی طاس اس جغرافیائی علاقے نوں کہندے ہن جتھے بارش اتے کھردی  برف  دا پانی دریاواں ، نہروں اتے نالےآں توں وگ کے اک ہی تھاں اتے اکٹھے ہو جاندا ہے ۔ اس تھاں توں جاں تاں اک ہی وڈے دریا وچّ پانی جلسمبھر جاں نکاسی پانی علاقے توں نکاس کرکے اگے وگ جاندا ہے ، جاں پھر کسے جھیل ، سمندر ، وڈا سمندر جاں دلدلی علاقے وچّ جاکے دے مل جاندا ہے ۔ اس حوالے وچّ کدے - کدے پانیونڈ  شبد دا وی ورتوں وی  ہندی ہے کیونکہ وکھ- وکھ جلسمبھر کسے وی پھیلے علاقے نوں وکھ - وکھ پانی منڈلاں وچّ ونڈیا کردے ہن ۔  جلسمبھر کھلے جاں بند ہو سکدے ہن ۔ بند جلسمبھراں جاں بند نکاسی طاس وچّ پانی کسے جھیل جاں سُکّی جھیل وچّ جا کے رک جاندا ہے ۔ جو  بند جلسمبھر  خشک تھانواں  اتے ہندے ہن اوہناں وچّ اکثر پانی آ کے گرمی توں بھاپھ بنکے ہوا وچّ اُڑ( اویپوریٹ ) ہو جاندا ہے جاں اسنوں دھرتی سوکھ لیندی ہے ۔ گوانڈھی جلسمبھر اکثر پہاڑاں ، پربتاں جاں دھرتی دیاں وکھ ڈھلاناں دے کارن اک - دوجے توں ونڈے ہندے ہن ۔ جغرافیائی نظر توں جلسمبھر اک  کیف ( یعنی فنل ) دا کم کردے ہن کیونکہ اوہ اک پھیلے علاقے دے پانی نوں اکٹھا کرکے اک ہی دریا، جھیل، دلدل جاں دھرتی دے اندر پانی سوکھن والے تھاں اتے لے جاندا ہے ۔
ہور بولیاں وچّ
انگریزی وچّ جلسمبھر نوں واٹرشڈ ( watershed ) جاں کیچمینٹ ( catchment ), نکاسی ونڈ نوں ڈرینیج ڈوائڈ ( drainage divide ) اتے طاس نوں بیسن ( basin ) کیہا جاندا ہے ۔
نکاسی ونڈ دیاں کیٹیگریاں
براعظمی نکاسی ونڈ - اس ونڈ وچّ کسے براعظم  دے اک جلسمبھر دا پانی اک طرف دے وڈے سمندر دی  طرف وگدا ہے اتے اسدے گوانڈھی جلسمبھر دا پانی دوجے پاسے دے وڈے سمندر کیتی طرف وگدا ہے ۔ مثال لئی  افریقہ  دے براعظم اتے  نیل دریا دے جلسمبھر دا پانی شمال دے ولّ رڑھکے بحیرہ روم وچّ شامل ہو جاندا ہے لیکن اسدے گوانڈھی  کانگو دریا دے جلسمبھر جاں نکاسی طاس دا پانی لہندے ولّ وگ بحر اوقیانوس وچّ جا ڈگدا  ہے ۔
برہد نکاسی ونڈ - ایہہ اوہ وڈے نکاسی ونڈ ہن جنہاں وچّ پانی دو وکھ اتے اک - دوجے نال کدے نہیں ملن والے دریاواں وچّ وکھ - وکھ تاں وگدا اے ، لیکن دوناں دریا انت وچّ جاکے اک ہی سمندر  جاں وڈے سمندر وچّ شامل ہو جاندے ہن ۔ چین دے ہوانگ ہو دریا اتے  یانگتسی دریا  دی نکاسی ونڈ اسد اداہرن ہن - دونےدریا وکھ - وکھ وگدے ہن لیکن انت وچّ جاکے دونے بحر الکاہل وچّ ہی مل جاندے ہن ۔
لگھو نکاسی ونڈ- ایہہ اوہ چھوٹے پیمانے دی نکاسی ونڈ ہُندی ہے جس وچّ پانی وکھ - وکھ دریاواں وچّ اکٹھا تاں ہندا ہے لیکن اوہ دریا آپ ہی اگے چلکے مل جاندے ہن ۔ اسدی مثال گنگا اتے جمنا دی پانی نکاسی ونڈ ہے ۔
دنیا دے اہم جلسمبھر جاں نکاسی طاس
دھرتی دے اس نقشے وچّ دنیا دے وڈے جلسمبھر جاں نکاسی طاس علاقے دکھائے گئے ہن ۔ مختلف وڈے سمندراں اتے سمندراں وچّ خالی ہون والے جلسمبھر وکھ وکھ رنگاں وچّ دکھائے گئے ہن ۔ سلیٹی رنگ دا استعمال بند جلسمبھراں(بند نکاسی طاس) لئی ہویا ہے جو کسے سمندر  جاں مدے سمندر وچّ پانی نہیں روڑھدے ۔ 800px|center|دنیا دے وڈے نکاسی طاس علاقے - وکھ وکھ بحراں اتے سمندراں وچّ خالی ہون والے جلسمبھر وکھ وکھ رنگاں وچّ دکھائے گئے نیں - سلیٹی رنگ دا استعمال بند جلسمبھراں لئی ہویا ہے جو کسے سمندر  جاں بحر  وچّ پانی نہیں روڑھدے
حوالے
گٹھ:طاس گٹھ:جغرافیہ گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی گٹھ:دریا گٹھ:پانی چکر
जलसम्भर
ناندد
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
بلینول دی چنج والی وہیل
بلینول دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
بوتھریوپسس ٹینیاٹا
بوتھریوپسس ٹینیاٹا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
صوبہ کورٹے
کورٹے ہونڈراس دا اک صوبہ اے ۔
گٹھ:ہونڈراس دے صوبے
صوبہ حکاری
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ حکاریترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز حکاری شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
درگاپور
گٹھ:ہندستان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:بھارت دے آباد تھاں
گرویس دی چنج والی وہیل
گرویس دی چنج والی وہیل اک سمندری دد پلان والا پسو اے۔
چک 221 ای بی
چک 221 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔