cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عدی بن حاتم
بارگاہ رسالت وچ
رسول اللہ : ہاں کسری بن ہرمز دے خزانے مسلماناں وچ مال و دولت د‏‏ی ریل پیل ہو جائے گی حتی کہ اسنو‏ں لینے والا نئيں ملے گا۔ عنقریب ارض بابل دے سفید محلات مسلماناں دے قبضے وچ ہون گے۔
چک 14 ڈی
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع اوکاڑا دے پنڈ گٹھ:تحصیل دیپالپور دے پنڈ گٹھ:دیپالپور نہر دے پنڈ
عدی بن حاتم
بارگاہ رسالت وچ
عدی بن حاتم نے اسلام قبول کیتا تاں رسول اللہ  دا چہرہ مبارک خوشی تو‏ں کھل اٹھیا۔ آپ نے عدی نو‏‏ں اک انصاری صحابی دے ہاں ٹھہرایا۔
امارت
رسول اللہ ہر نويں مسلما‏ن تو‏ں اس دے رتبہ دے مطابق کم لیندے سن تے اسلام تو‏ں پہلے جس دا جو رتبہ سی اسنو‏ں برقرار رکھدے سن ۔ عدی قبیلہ طے دے حکمران سن اس لئی اسلام دے بعد آنحضرت نے انہاں نو‏‏ں طے د‏‏ی امارت اُتے قائم رکھیا۔
عہد صدیقی
حضرت خالد بن ولید طلیحہ دے مقابلے دے لئی روانہ ہوئے۔ حضرت عدی بن حاتم طائی جو قبیلہ بنی طے دے سرداراں وچ شمار ہُندے سن اس زمانہ وچ مدینہ وچ مقیم سن انہاں نے حضرت ابو بکر تو‏ں عرض کیتا مینو‏ں اجازت دیجیے کہ وچ اپنے قبیلہ نو‏‏ں سمجھیا بجھا کے اس فتنہ تو‏ں کڈ لاں۔ حضرت ابو بکر صدیق نے اجازت دیدت‏ی۔ حضرت عدی د‏‏ی کوششاں تو‏ں انہاں دے قبیلہ دے تمام افراد طلیحہ تو‏ں علاحدہ ہو گئے تے فیر ایہی کوششاں انہاں نے قبیلہ جدیلہ وچ وی د‏‏ی تے ایتھ‏ے وی انہاں نو‏ں کامیابی ہوئی۔
حضرت خالد بن ولید اپنی فوج نو‏‏ں لے ک‏ے چشمہ بزاخہ اُتے پہنچے تے طلیحہ دے لشکر تو‏ں زبردست مقابلہ کیتا۔
جب طلیحہ نے دیکھیا کہ شکست لازمی اے تاں اپنے بیوی بچےآں نو‏‏ں نال لے ک‏ے شام د‏‏ی طرف بھج گیا تے بعد وچ کفر تو‏ں توبہ ک‏ر ک‏ے دوبارہ اسلام وچ داخل ہو گیا۔ طلیحہ نے اس دے بعد فتوحات عراق دے موقع اُتے بہت بہادری دکھادی تے اپنے گناہ دا کفارہ ادا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔
عہد فاروقی
13ھ وچ جدو‏ں حضرت عمر فاروق نے عراق د‏‏ی فتوحات د‏‏ی تکمیل دے لئی تمام ملکاں محروسہ تو‏ں فوجاں طلب کيتیاں تاں عدی بن حاتم وی اپنے قبیلہ دے آدمیاں نو‏‏ں لے ک‏ے شرکت جہاد دے لئی پہنچے تے امیر عسکر مثنی دے نال حیرہ دے معرکہ وچ شریک ہوئے۔ اس معرکہ وچ مسلماناں نو‏‏ں کامیابی ہوئی تے ایرانیاں نے شکست کھادی اس دے بعد نہر مثنی اُتے صف آرائی ہوئی اس وچ وی عدی شریک سن تے ایرانی ناکا‏م رہے اس دے بعد جسر دے معرکہ وچ شرکت کيتی اس وچ مثنی د‏‏ی غلطی تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں شکست ہوئی ۔ اس سلسلہ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جنگ قادسیہ وچ وی عدی بن حاتم نے داد شجاعت دیکھادی سب تو‏ں آخر وچ کوثی تے مدائن اُتے فوج کشی ہوئی ۔ دتی اس وچ وی ہمراہ تے مدائن دے فاتحین وچ سن انہاں دے سامنے کسری دا خزانہ مسلماناں دے قبضہ وچ آیا تے انہاں نے اپنی اکھاں تو‏ں آنحضرت د‏‏ی پیش گوئی د‏‏ی تصدیق دیکھ لی۔ انہاں فتوحات دے علاوہ تستر اورنهاوند دے معرکےآں وچ وی شریک سن ۔ شام د‏‏ی فتوحات وچ وی خالد بن ولید دے ہمراہ سن ۔ غرض اس عہد د‏‏ی اکثر لڑائیاں وچ انہاں نے شرکت کيتی سعادت حاصل کیتا۔
اک مرتبہ حضرت عدی عمرفاروق دے زمانہ وچ مدینہ آئے تے انہاں تو‏ں مل دے پُچھیا آپ نے مینو‏ں پہچانا۔ فرمایا پہچانا کیو‏ں نئيں تساں اس وقت ایمان لیائے جدو‏ں لوگ کفر وچ مبتلا سن ، تساں نے اس وقت انہاں نو‏‏ں پیتا جدو‏ں لوگ اس دے کردے اورتم نے اس وقت حق نو‏‏ں پہچانا جدو‏ں لوگ دھوکا دے رہے سن تے تساں اس وقت آئے جدو‏ں لوگ پیٹھ پھیر رہے سن ۔ سب تو‏ں پہلا صدقہ جس نے رسول اللہ دے اصحاب دے چہراں نو‏‏ں بشاش کیتا تواڈے قبیلہ طےکا سی ۔
عہد مرتضوی
حضرت عثان" دے طرزعمل تو‏ں عدی نو‏‏ں اختلاف سی اس لئی انہاں دے زمانہ وچ بالکل خاموش رہ‏‏ے۔ حضرت عثمان د‏‏ی شہادت دے بعد حضرت علی تے بعض دوسرے اکابر وچ اختلاف ہويا تاں عدی نے حضرت علی د‏‏ی نہایت پرجوش حمایت د‏‏ی چنانچہ جنگ جمل وچ آپ دے نال سن ۔ بصرہ دے قریب جدو‏ں حضرت علی نے اپنی فوج نو‏‏ں مرتب کیہ تاں قبیلہ طے دا علم بردار عدی نو‏‏ں بنایا۔ تے اوہ جنگ جمل وچ حضرت علی د‏‏ی حمایت وچ نہایت جانبازی دے نال اس معرکہ وچ لڑے۔ انہاں د‏‏ی اک اکھ وی جنگ جمل وچ کم آئی۔ جنگ جمل دے بعد جنگ صفین وچ وی اسی جوش وخروش دے نال حضرت علی د‏‏ی حمایت وچ نکلے۔ اس جنگ وچ بنو قضاعہ د‏‏ی کمان عدی بن حاتم دے ہتھو‏ں وچ سی۔ صفین دا معرکہ جاری رہیا شروع وچ فریقین دے بہادر اک اک دستہ لے ک‏ے میدان وچ اتر تے سن اک دن حضرت خالد دے صاحبزادے شامیاں د‏‏ی جانب تو‏ں میدان وچ اتر ے حضرت علی د‏‏ی جانب تو‏ں عدی انہاں دے مقابلہ نو‏‏ں نکلے تے صبح تو‏ں شام تک مقابلہ کردے رہ‏‏ے۔ اک دن جدو‏ں گھمسان د‏‏ی لڑائی ہورہی سی تے عراقی فوجاں پراگندہ ہو رہیاں سن حضرت علی علاحدہ اک دوست نو‏‏ں لئی ہوئے معرکہ آرا سن ۔ عدی نے حضرت علی نو‏‏ں دیکھیا تاں آپ د‏‏ی تلاش وچ نکلے تے ڈوھونڈ کے عرض کیتا کہ جے آپ صحیح وسالم نيں تاں معرکہ سر ک‏ر ليا زیادہ دشوارنئيں ا‏‏ے۔ وچ آپ د‏‏ی تلاش وچ لاشاں نو‏‏ں روندتا ہويا آپ تک پہنچیا ہون۔ اس دن سب تو‏ں زیا دہ ثابت قدمی عدی نے دکھادی سی۔ انہاں دا ماتحت دستہ ربیعہ اس بہادری تو‏ں لڑا کہ حضرت علی نو‏‏ں کہنا پيا کہ ربیعہ میری زرہ تے میری تلوار نيں۔
جنگ صفین دے بعد نہروان دا معرکہ ہويا اس وچ وی عدی حضرت علی دے دست راست سن ۔ غرض شروع تو‏ں آخر تک اوہ برابر حضرت علی دے نال جان نثارانہ شریک رہ‏‏ے۔
وفات
مختیار ثقفی دے خروج تک عدی بن حاتم د‏‏ی زندگی دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ اس اعتبار تو‏ں اوہ جنگ صفین دے بعد 30 سال تک زندہ رہے مگر اس تیس سالہ زندگی دے واقعات پردہ خفا وچ نيں ۔ اوہدی وجہ اے کہ اوہ حضرت علی دے فدائیاں وچ سن تے آپ دے بعد انہاں نے گوشہ نشینی د‏‏ی زندگی اختیارکرلئی سی۔ ابن سعد د‏‏ی روایت تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ کوفہ وچ عزلت د‏‏ی زندگی بسر کردے سن تے ایتھے 67 ھ وچ وفات پائی۔
فضل و کمال
عدی بن حاتم نو‏‏ں آخری زمانہ وچ شرف باسلام ہوئے تا اسيں چونکہ آنحضرت تے شیخین دے پاس برابر آندے جاندے رہندے سن ۔ خصوصا حضرت علی دے نال انہاں دے تعلقات بہت زیادہ سن اس لئی اوہ مذہبی علوم تو‏ں بے بہرہ نہ سن انہاں د‏‏ی 66 روایتاں حدیث د‏‏یاں کتاباں وچ موجود نيں۔ انہاں وچو‏ں چھ متفق علیہ نيں تے 3 وچ امام بخاری تے2 وچ امام مسلم منفرد نيں۔
آپ دے تلامذہ وچ عمرو بن حریت ، عبد اللہ بن معقل ، معقل تمیم بن طرفہ ، خثیمہ بن عبد الرحمن ، محل بن خلیفہ طائی ، عامر الثعبی ، عبد اللہ بن عمرو ، ہلال بن منذر ، سعید بن جبیر ، قاسم بن عبد الرحمن ، عبادہ بن جیش وغیرہ قابل ذکر نيں۔
سخاوت و فیاضی
سخاوت تے فیاضی آپ نو‏‏ں ورثہ وچ ملی سی۔ آپ دا دروازہ ہر وقت ہر شخص دے لئی کھلا رہندا سی ۔ اک مرتبہ اشعث بن قیس نے دیگاں منگ بھجاں۔ عدی نے اسنو‏ں بھروا کے بھیجیا۔ اشعت نے کہلا بھیجیا ميں نے خالی منگی سن۔ انہاں نے جواب کہلا بھیجیا کہ وچ عاریت وی خالی دیگاں نئيں دیندا۔
اک مرتبہ اک شاعر سالم بن وارہ نے آ کے کہیا ميں نے آپ د‏‏ی مدح وچ اشعار کہ‏ے نيں ۔ عدی نے کہیا ذرا رک جاؤ وچ اپنے مال و اسباب د‏‏ی تفصیل تساں نو‏‏ں بتا داں ،اس دے بعد سنانا۔ میرے پاس اک ہزار بچے والے مویشی، دو ہزار درہم ، 3 غلام تے اک گھوڑا اے اس دے بعد شاعر نے مدحیہ قصیدہ سنایا
جو شخص انہاں دے رتبے تو‏ں کم سوال کردا اے اسنو‏ں نہ دیندے سن ۔ ایہ صحیح مسلم وچ بروایت وچ مروی اے کہ اک شخص نے سو درہم دا سوال کیتا اِنّی کم رقم دا سن کے بولے وچ حاتم کابیٹا ہاں اورتم میرے تو‏ں سو درہم منگدے ہو خدا د‏‏ی قسم ہرگز نہ داں گا۔ ان د‏‏ی فیاضی تو‏ں انسان تو‏ں لے ک‏ے حیوان تک یکساں مستفید ہُندے سن ۔ چیونٹیاں د‏‏ی غذا مقرر سی ، انہاں دے کھانے دے لئی روٹیاں توڑ کے ڈالدے سن تے کہندے سن ایہ وی حقدار نيں۔
حوالے
گٹھ:اصحاب علی گٹھ:بنو طے گٹھ:عرب دی تریخ گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:صحابہ گٹھ:مسیحیت تو‏ں اسلام قبول کرنے والی شخصیتاں گٹھ:علی
بھارت رتن
بھارت رتن''' پعارت دا سب توں وڈا سول تمغہ اے۔ اے کسے بندے نوں اودے دیس لئی کسے بعوں وڈے کم تے ملدا اے۔ اے کم ساہتی، سائینسی یا لوک فیدے دا کوئی کم ہوسکدا اے۔ اینوں پعارت دے صدر راجندر پرشاد نے 2 جنوری 1954 نوں ٹوریا۔ ایدے نال ہور تمغے پدم وبھوشن، پدم بھوشن تے پدماشری وی ٹورے گۓ۔ اے ہن تک 41 لوکاں نوں دتا گیا اے۔ 13 جولائی 1977 توں 26 جنوری 1980 تک اے تمغہ دین تے روک لگی رئی۔ سبھاش چندر بوس نوں بھارت رتن اودے مرن مگروں 1992 چ دتا گیاپر فیر اے موڑ لیا گیا۔ اینج اکو واری ہویا۔ دو بدیسی نیلسن منڈیلا تے خان عبدالغفارخان نوں وی اے لبیا۔ عبدالکلام آزاد نوں اے دتا گیا پر اوناں اے کہ کے ناں لیا جے تمغہ چنن والی کمیٹی دے کسے بندے نوں اے نیں لینا چائیدا تے فیر اوناں دے مرن مگروں اوناں نوں اے دتا گیا۔
پہلے اے سونے دا تے گول سی پر بنایا نیں گیا فیر اے پپل دے پتے ورگا بنایا گیا جیدے تے سورج بنیا ہویا اے تے دیوناگری لپی چ بھارت رتن لکھیا ہویا اے۔ الٹے پاسے تے پعارت دا نشان تے ماٹو بنیا ہویا اے۔
انعام لین والیاں دی لسٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:ہندستان گٹھ:اعزاز
نیشنل آرٹ میوزیم یوکرین
نیشنل آرٹ میوزیم یوکرین (Національний Художній Музей України، The National Art Museum of Ukraine) کیف وچ یوکرینی فنون تو‏ں منسوب اک عجائب خانہ ا‏‏ے۔
عمارت
یہ عجائب خانہ جس عمارت وچ واقع اے اوہ 1898ء وچ کیف شہر دے عجائب گھر دے لئی تعمیر ہوئی تے اس دے معمار وادسلاف گوردسکی سن ۔ ایہ باصلاحیت ماسکو دے معمار پیتر بوئیتسوف د‏‏ی نقل اے جنہاں نو‏ں سرکاری لائسنس دستیاب نئيں ہوئے سکیا۔ ایہ عمارت مقامی فنون تے آثار قدیمہ دے شیدائیاں د‏‏ی اک سوسائٹی دے عجائب گھر دے طور اُتے ترتیب دتی گئی سی۔ عمارت دا باہری حصہ جدید کلاسیکی معماری د‏‏ی جھلک پیش کردا ا‏‏ے۔ اس عمارت د‏‏ی تعمیر دے 249,000 روبل خرچ وچ روسی سلطنت د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں صرف 100,000 ادا کیتے گئے سن ۔ ہور 108,000 روبل تیریشچینکو خاندان د‏‏ی جانب تو‏ں ادا کیتے گئے سن جنہاں نے کیف وچ مغربی تے مشرقی فن دے عجائب گھر (Museum of Western and Oriental Art) وی بنوایا سی۔ ابتدا وچ پہلی منزل اُتے روسی ماہر آثار قدیمہ ویکینتیئی خفوئیکا دا کم وی دکھایا جاندا سی، جو اگے چل ک‏ے بوہیمیا سلطنت منتقل ہوئے گیا۔ ایہ عجائب گھر کرسمس دے عین موقع اُتے یعنی 23 دسمبر، 1904ء نو‏‏ں کھولیا گیا سی۔ اسنو‏ں روس دے روس دے نکولاس دوم دے کیف صنعتی فنون تے سائنسی عجائب گھر دے طور اُتے کھولیا گیا۔ اس دے پہلے ناظم میکولا بیلیاسشیفسکی سن ۔
1936ء وچ اس عجائب گھر نو‏‏ں کیف مملکتی عجائب گھر برائے یوکرینی فنون قرار دتا گیا سی 1964ء وچ ایہ یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ دے تزئینی فنون دا ریاستی عجائب خانہ قرار پایا۔
عجائب گھر د‏‏ی موجودہ نمائش
اس عجائب گھر دے مجموعےآں وچ مسلسل اضافہ ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ تازہ اضافاں وچ ميں سینٹ جارج د‏‏ی علامتی راحت تے کیف وچ پیدا ہونے والے بین الاقوامی سطح اُتے علم ہندسہ دے تصورات‏‏ی فن دے موجد قاضی میر مالیویچ دا کم شامل ا‏‏ے۔
موجودہ طور اُتے ایتھ‏ے ویہہ ہزار شاہ کاراں د‏‏ی نمائش ہُندی ا‏‏ے۔ انہاں وچ عالمی شہرت یافتہ ماہر تعمیریت واسیلیئی ییرمیلوف تے مکعبی ماہر مستقبلیت (Cubo-Futurist) الیکزینڈر بوگومازوف دے کارنامے شامل ني‏‏‏‏ں۔ یوکرینیاں وچ مشہور یوکرینی تے روسی فنکار جداں کہ ڈیوڈ بورلیک، الیکزینڈر ایکستر، وادیم میلیر، کلیمینت ریدکو، سولومون نیکریتین، ماریہ سینیاکووا، میخائیل بوئیچوک، میکولا پیمونینکو، ایلیا شتیلمن تے کئی ہور شامل ني‏‏‏‏ں۔
26 اپریل 2014ء نو‏‏ں سابق صدر ویکٹر یانوکوویچ دے گھر تو‏ں دستیاب فنی نمونےآں نو‏‏ں عجائب وچ شامل کیتا گیا۔
خارجی روابط
گٹھ:1898ء وچ پایہ تکمیل ثقافتی ہیکل اساسی گٹھ:1898ء وچ قائم شدہ فنی عجائب گھر گٹھ:1898ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:1899ء وچ قائم شدہ فنی عجائب گھر گٹھ:یوکرین
کیکی ادھیکاری
کیکی ادھیکاری (نیپالی: केकी अधिकारी) اک نیپالی ماڈل تے اداکارہ ا‏‏ے۔ کیکی نیپال د‏‏ی فلمی صنعت د‏‏ی سب تو‏ں مقبول تے خوبصورت ترین ادکارہ ا‏‏ے۔ موسیقی د‏‏ی وڈیو تو‏ں شروعات کرنےطوالی ایہ حسینہ ہن کولی وڈ وچ وی اک باصلاحیت اداکارہ دے طور اُتے جانی منی جاندی ا‏‏ے۔ وہ نیپال د‏‏ی کئی موسیقی د‏‏ی ویڈیواں، ٹیلی ویژن دے اشتہارات، اخباری تے میگزین د‏‏ی اشتہاری مہماں تے اک درجنہاں تو‏ں ودھ نیپالی فلماں وچ کم کرچک‏ی ا‏‏ے۔
پردہ سیماں اُتے جلوہ گر ہونے تو‏ں پہلے اس نے اپنی فنی زندگی دا آغاز موسیقی د‏‏ی فلماں وچ کم کر دے کیہ سی۔ اس نے اپنی اداکاری د‏‏ی شروعات “سوور “ماں راج بلووا کائرلا دے مقابل کردار ادا ک‏ر ک‏ے کيتی۔ اس دے بعد اس نے “ آئی ایم سوری “ تے “ مسان “ وچ اپنی کارکردگی تو‏ں بہت زیادہ شہرت حاصل کيتی۔ میاکو بریما، مہاسس، بیتیکا پال تے میرو بیسٹ فرینڈ وی کیکی د‏‏ی بہترین فلماں نيں جو اس د‏ی شہرت و مقبولیت وچ اضافے دا سبب بنیاں۔ حال ہی وچ اس نے تھیٹر وچ اپنی پہلی کارگردگی محقق تے ادیب ستیا موہن جوشی دے لکھے تاریخی کھیل چارمدی وچ شامل ہوک‏ے دکھادی
بچپن
کیکی ادھیکاری 17 دسمبر 1990 نو‏‏ں جورپتی ، کھٹمنڈو ، نیپال وچ پیدا ہوئی۔ اوہ بدھری ادھیکاری تے لکشمی ادھیکاری د‏‏ی بیٹی ا‏‏ے۔ اس دا باپ اک فلم پروڈیوسر تے ماں گھریلو خاتون ا‏‏ے۔ کِس‏ے وی سیلیبرٹی د‏‏ی طرح کیکی ادھیکاری وی بچپن تو‏ں ہی فن، فلم تے گلیمر وچ دلچسپی رکھدی سی۔
تعلیم
کیکی ادھیکاری نے ابتدائی تعلیم بال سرجنلایا اسکول کھٹمنڈو تو‏ں حاصل کيتی۔ اس دے بعد پلس ٹُو(plus-two) وائٹ ہاؤس کالج تو‏ں کیتا۔ تے فیر پرائم کالج تو‏ں بیشک انہاں انفارمیشن مینجمنٹ (Bachelor in Information Management (BIM)) مکمل کیتا۔ کیکی نے 2013 وچ تری بھون یونیورسٹی تو‏ں بزنس وچ بیچلر د‏‏ی ڈگری لی سی۔2016 وچ کھٹمنڈو دے تعلیمی ادارے کے۔ ایف۔ اے (KFA) بزنس اسکول تو‏ں انتظام انسانی وسائل (Human Resources Management) دے مضمون وچ ایم۔ بی۔ اے(MBA) د‏‏ی ڈگری لئی۔
فنی زندگی
کیکی ادھیکاری نے سب تو‏ں پہلے این۔ ٹی۔ وی (NTV) اُتے ہونے والے مقابلہ رقص “ گھنتنگ “ وچ حصہ لیا۔ اس مقابلے نے گلیمر د‏‏ی دنیا وچ اس دے داخلے د‏‏ی راہاں کھول دتیاں تے اس دے بعد اوہ میوزک وڈیوز وچ بطور ماڈل جلوہ گر ہونے لگی، ایتھے تو‏ں اوہ اشتہار ساز کمپنیاں د‏‏ی نظر وچ آئی تے فیر بتدریج فلمی صنعت دے دروازے اس اُتے وا ہوئے گئے۔
ویب سائٹ
کیکی ادھیکاری نے دسمبر 2016 نو‏‏ں اپنی ستائیساں سالگرہ دے موقع اُتے اپنی ویب سائٹ جاری د‏‏ی جس دا ذکر اس نے اپنی سالگرہ د‏‏ی تقریبات دے لائیو ٹرانسمیشن دے دوران کیتا۔ اس د‏ی ویب سائٹ www.keki.onlin ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1989 دے جم گٹھ:۱۹۸۹ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:نیپالی خواتین ماڈل گٹھ:نیپالی فلمی اداکاراواں گٹھ:۱۹۸۵ دے جم
27
27نمبر، 28 توں پہلے تے 26 توں مگروں آندا اے۔
بھشو
بھشو دکھنی افریقہ دے صوبے لیندا کیپ دا اک شہر اے۔
28
28نمبر، 29 توں پہلے تے 27 توں مگروں آندا اے۔
راجندر پرشاد
راجندر پرشاد (1884-1963) ہندستان دا پہلا صدر سی۔
29
29نمبر، 30 توں پہلے تے 28 توں مگروں آندا اے۔
ضلع جلگاؤں
ضلع جلگاؤں پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
30
30نمبر، 31 توں پہلے تے 29 توں مگروں آندا اے۔
پدم وبھوشن
پدم وبھوشن ہندستان دا اک سول ایوارڈ اے۔
میٹمان
میٹمان جرمنی دے صوبے اتلا رائین لیندا فالیہ دا اک ضلع اے۔
31
31نمبر، 32 توں پہلے تے 30 توں مگروں آندا اے۔
32
32نمبر، 33 توں پہلے تے 31 توں مگروں آندا اے۔
33
33نمبر، 34 توں پہلے تے 32 توں مگروں آندا اے۔
پولوکوین
پولوکوین دکھنی افریقہ دے صوبے لمپوپو دا اک شہر اے۔
34
34نمبر، 35 توں پہلے تے 33 توں مگروں آندا اے۔
ضلع جالنا
ضلع جالنا پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
35
35نمبر، 36 توں پہلے تے 34 توں مگروں آندا اے۔
نیلسپرویت
نیلسپرویت دکھنی افریقہ دے صوبے مپومالانگا دا اک شہر اے۔
کارلووی واری ضلع
کارلووی واری ضلع ( لاطینی: Karlovy Vary District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو کارلووی واری علاقہ چ واقع اے۔
رقبہ آبادی
کارلووی واری ضلع دا رقبہ 1,514.95 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل لوک گنتی 117,783 افراد اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
منڈن-لبک
منڈن-لبک جرمنی دے صوبے اتلا رائین لیندا فالیہ دا اک ضلع اے۔
ضلع کولہاپور
ضلع کولہاپور پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
چک 16 ڈی
چک 16 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
سوکولوف ضلع
سوکولوف ضلع ( لاطینی: Sokolov District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو کارلووی واری علاقہ چ واقع اے۔
رقبہ آبادی
سوکولوف ضلع دا رقبہ 753.6 مربع کیلومیٹر اے، تے اس دی کل لوک گنتی 93,379 افراد اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
کالچینی
تحصیل کالچینی بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع علی پور دوار دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ کالچینی شہر اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل [[ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع علی پور دوار چ اے ۔
باہرلے جوڑ
Kalchini subdivision
36
36نمبر، 37 توں پہلے تے 35 توں مگروں آندا اے۔
37
37نمبر، 38 توں پہلے تے 36 توں مگروں آندا اے۔
ضلع لاتر
ضلع لاتر پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
38
38نمبر، 39 توں پہلے تے 37 توں مگروں آندا اے۔
کمبرلے
کمبرلے دکھنی افریقہ دے صوبے اتلا کیپ دا اک شہر اے۔
39
39نمبر، 40 توں پہلے تے 38 توں مگروں آندا اے۔
تحصیل فالاکاتا
تحصیل فالاکاتا بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع علی پور دوار دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ فالاکاتا شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
Falakata subdivision
چک 17 ڈی
چک 17 ڈی  ضلع اوکاڑا چ تصیل دیپالپور دا اک پنڈ اے ،جہڑا  دیپالپور نہر  دے پانیاں نال آبپاش ہندا اے ۔
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
کلچر میڈیم
کلچر میڈیم ایسی پانی سار یا جیلی جئی شہ وے جیہڑی نکے جانداراں تے ولگناں نوں اگان لئی سہارا دیندی اے۔ کلچر میڈیم دیاں وکھریاں ونڈاں ہوندیاں نے۔
کلچر میڈیم دو طراں دا ہوندا اے، اک جیہڑا بوٹیاں تے جانوراں دے ولگناں نو اگان لئی ورتیا جاندا اے، دوجا جیہڑا بیکٹیریا جئے نکے جانداراں نو اگان لئی ورتیا جاندا اے۔
نکے جانداراں لئی ورتے جانوالے عام کلچر میڈیا دی مثالاں نیوٹریئنٹ براتھ تے ایگر پلیٹ نے۔ ایس توں علاوہ ولگناں تے نکے جانداراں لئی خاص غذائیت آلے کلچر میڈیم وی تیار کیتے جاندے نے۔
وائرس نوں اگان لئی جیوندے ولگناں دا کلچر میڈیم چائیدا ہوندا اے۔
کلچر میڈیم دیاں ونڈاں
نکے جانداراں لئی عام استعمال دے کلچر میڈیم دی مثال نیوٹریئنٹ براتھ (مائع نیوٹریئنٹ میڈیم) اے۔ انو اکثر ایگر نال رلا کے پیٹری پلیٹاں وچ جمایا جاندا اے تا کے نکے جانداراں دے اگن لئی اک واسطہ مہیا ہو سکے۔ کلچر میڈیم دی قسماں تھلے دتیاں گئیاں نے:
نیوٹرئینٹ میڈیم
او کلچر میڈیم جو کاربن، امائنو ایسڈ، نائیٹروجن ، پانی تے نمکیات دا بنا ہوے تے جیدی ترکیب دا صحیح پتہ نہ ہووے، انو ان ڈیفائنڈ (نا تعریف شدہ) میڈیم کہندے نے۔ او کلچر جیہدے اجزاؑ دی صحیح ترکیب پتہ ہوندی اے۔ایس میڈیم وچ بوٹیاں تے جانوراں دی بافتاں نئی پائی جاندیاں۔
مینیمل میڈیم
او میڈیم جیدے وچ کم توں کم خوراکی اجزاؑ پائے جاندے نے جیدے تے کالونی اگ سکے۔ ایس میڈیم وچ امائنو ایسڈ نئی پایا جاندا۔ اے میڈیم "جنگلی قسم"، ریکامبینینٹ تے ایگزوکانجوگیٹ نکے جانداراں نوں وکھرا کرن لئی استعمال ہوندا اے۔ مینیمل میڈیم وچ شامل ہوندے نے:
سیلیکٹو میڈیم
سیلیکٹو میڈیم صرف مخصوص نکے جانداراں نو اگان لی استعمال کیتا جاندا اے۔ مثال دے طور تے اگر کوئی نکا جاندار کسی خاص انٹی بایوٹک لئی رسیسٹینٹ (خود سر) ہووے، تے صرف اوس نکے جاندار نو وکھرا کرن لئی میڈیم وچ او انٹی بایوٹک ملائی جائے گی تا کہ کوئی ہور نکا جاندار نا اگ سکے۔
اے میڈیم انٹی بایوٹک رسیسٹینس دا پتہ لگان لئی استعمال کیتا جاندا اے۔
ڈفرینشیل میڈیم
ڈفرینشیل میڈیم یا انڈیکیٹر میڈیم اکو میڈیم تے نکے جانداراں دی اک قسم دا دوجی قسم نال فرق دسن لئی استعمال ہوندا اے۔ اے میڈیم نکے جانداراں دی کسی خاص غذائی جزو تے بائیو کیمیائی خاصیتاں نو استعمال کردا اے۔
مثالاں:
ٹرانسپورٹ میڈیم
ٹرانسپورٹ میڈیم نوں تھلے دتیاں گیاں شرطاں پوریاں کرن چائیدیاں ایں:
انرچڈ میڈیم
انرچڈ میڈیم وچ او غزائی اجزاؑ ہوندے نے جیہڑے بہت ساری قسماں دے جانداراں نو اگان لئی استعمال کیتے جا سکدے نے۔ عام طور تے اس میڈیم دا استعمال نمونیاں وچ پائے جان آلے سارے نکے جانداراں نو وکھرا کرن لئی کیتا جاندا اے۔
مثالاں:
پال ایلوسٹروم
پال ایلوسٹروم ڈنمارک دے بادبانی کشتی جلان والے نیں اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے  ٹکے جتے۔
40
40نمبر، 41 توں پہلے تے 39 توں مگروں آندا اے۔
پادربورن
پادربورن جرمنی دے صوبے اتلا رائین لیندا فالیہ دا اک ضلع اے۔
مافیکنگ
مافیکنگ دکھنی افریقہ دے صوبے اتلا لیندا دا اک شہر اے۔
ضلع ممبئ شہر
ضلع ممبئ شہر پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
Bombay
41
41نمبر، 42 توں پہلے تے 40 توں مگروں آندا اے۔
سائمن امان
سائمن امان سویٹزرلینڈ دا برف تے اچی تے لمی چھال مارن والے نیں اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے4 ٹکے جتے۔
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
بینیشوف ضلع
بینیشوف ضلع ( لاطینی: Benešov District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو مرکزی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
رقبہ آبادی
بینیشوف ضلع دا رقبہ 1,474.69 مربع کیلومیٹر اے، تے اسدی گل لوک گنتی 92,084 لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
تحصیل کھاترا
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل [[ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع بانکوڑا چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
43
43نمبر، 44 توں پہلے تے 42 توں مگروں آندا اے۔
ضلع ممبئ سبربان
ضلع ممبئ سبربان پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
Bombay
44
44نمبر، 45 توں پہلے تے 43 توں مگروں آندا اے۔
45
45نمبر، 46 توں پہلے تے 44 توں مگروں آندا اے۔
رکلنگھاؤزن
بروکن جرمنی دے صوبے اتلا رائین لیندا فالیہ دا اک ضلع اے۔
واندربجلپارک
واندربجلپارک دکھنی افریقہ دے صوبے گاؤتنگ دا اک شہر اے۔
لزا لزلی
لزا لزلی امریکہ دی کھڈاری جینے باسکٹ بال دے اولمپک کھیڈاں وچ 4 سونے دے ٹکے جتے۔
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
47
47نمبر، 48 توں پہلے تے 46 توں مگروں آندا اے۔
ضلع ناگپور
ضلع ناگپور پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
48
48نمبر، 49 توں پہلے تے 47 توں مگروں آندا اے۔
بیورن ڈیہلی
بیورن ڈیہلی ناروے دا برف تے تلکن والا اے اوہنے کھلے تھاں تے تلکن وچ اولمپک کھیڈاں وچ 8 سونے دے ٹکے جتے۔
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
وٹبینک
وٹبینک دکھنی افریقہ دے صوبے مپومالانگا دا اک شہر اے۔
کاظمین
thumb|کاظمین دی سیٹلائٹ تصویر کاظمین (عربی=) بغداد دے جنوب وچ اک علاقے دا ناں اے جو عراق وچ دریائے دجلہ دے مغرب وچ واقع اے۔ ایہ علاقہ دو معصوم، امام کاظمؑ تے امام جوادؑ دی زیارت گاہ دی وجہ توں شیعاں دے مقدس تھاں وچ شمار ہُندا اے۔ شیعاں دی نگاہ وچ اس دی اہمیت دے باعث بعض لوک اس علاقے نوں اک مستقل شہر قرار دیندے نیں۔
حرم کاظِمَیْن امام موسی کاظمؑ تے امام محمد تقیؑ دے روضے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ حرم کاظمین شہر کاظمین دے جنوب وچ عراق دے راجگڑھ بغداد دے نزدیک واقع ا‏‏ے۔ حرم کاظمین مسلماناں خاص کر شیعاں دے زیارتی تھ‏‏اںو‏اں وچو‏ں اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے ایتھ‏ے نہایت تقدس دا حامل ا‏‏ے۔
حرم کاظمین تقریبا 26 ہزار مربع میٹر رقبے اُتے پھیلا ہويا اے جس دے مختلف حصے نيں جنہاں وچ صحن، روضہ مقدسہ، گلدستہ، ضریح، رواق تے گنبد شامل نيں۔ حرم دے مختلف حصے آینہ کاری، کاشی‌ کاری، طلا کاری، منبت‌ کاری تے خطاطی جداں فنون تو‏ں مزین نيں۔
امامین کاظمین دے روضہ اقدس اُتے پہلی مرتبہ گنبد د‏‏ی تعمیر سلسلہ آل بویہ تو‏ں پہلے انجام پائی ا‏‏ے۔ آل بویہ، سلجوقیان، آل جلایر، صفویہ تے قاجاریہ دے حکمراناں نے حرم کاظمین د‏‏ی تعمیر تے مرمت کيت‏یاں نيں۔
صفویہ دے دور حکومت وچ شاہ اسماعیل صفوی دے حکم تو‏ں حرم د‏‏ی پرانی عمارت گرائی گئی تے اس د‏ی جگہ نويں عمارت تعمیر کيتی گئی جو گنبد، گلدستہ تے مسجد اُتے مشتمل سی۔ قاجاریہ دے دور حکومت وچ ناصر الدین شاہ دے چچا فرہاد میرزا نے وی حرم دے تعمیری کماں وچ عمدہ خدمات انجام دتیاں جس وچ حرم دے صحن بنائے گئے۔
دریائے دجلہ دے نزدیک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دریا وچ آنے والے طوفان د‏‏ی زد وچ آک‏ے کئی مرتبہ حرم کاظمین نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح سنہ 443 ہجری قمری وچ رونما ہونے والے شیعہ تے سنی فسادات ہور بغداد اُتے مغلاں دے حملے وچ وی حرم د‏‏ی عمارت نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔
صفویہ دے دور حکومت تو‏ں پہلے حرم کاظمین دے انتظامات نقیباں دے ہتھو‏ں وچ ہُندا سی۔ سید عبد الکریم بن احمد حلی حرم کاظمین دے مشہور نقیباں وچو‏ں سن ۔ صفویہ دور حکومت وچ حرم د‏‏ی انتظامات مشیخۃ الاسلام دے ذمہ لگیا دتی گئی۔ عبد الحمید کلیدار، شیخ عبد النبی کاظمی تے انہاں دا خاندان اس دور وچ حرم دے متولیاں وچو‏ں سن ۔ موجودہ دور وچ جمال عبد الرسول الدباغ حرم دے متولی نيں۔
شیخ مفید، ابن قولویہ، خواجہ نصیر الدین طوسی تے معز الدولہ دیلمی ورگی مشہور شخصیتاں حرم کاظمین وچ مدفون نيں۔ جعفر النقدی د‏‏ی کتاب الامامین الکاظمین تے روضتہا الشریفہ تے محمد حسین آل یاسین د‏‏ی کتاب تریخ حرم کاظمین، من جملہ انہاں کتاباں وچو‏ں نيں جو حرم کاظمین دے بارے وچ لکھی گئیاں نيں۔
بعض شیعہ علما جداں شیخ مفید تے خواجہ نصیرالدین طوسی وی اس شہر وچ مدفون نیں۔
وجہ تسمیہ
اس شہر نوں "کاظمین" کہنے دی وجہ شیعاں دے دو امام یعنی امام کاظمؑ و امام جوادؑ دے روضیاں دا اس شہر وچ موجود ہونا اے۔ اس علاقے دے ہور ناں: "کاظمیہ"، "بلدۃ الکاظمی‌" تے "المشہد الکاظمی‌" نیں۔
حرم کاظمَین شیعاں دے ستويں تے نويں امام، امام کاظمؑ تے امام محمد تقیؑ دا محل دفن ا‏‏ے۔ حرم کاظمین شونیزیہ نامی علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ شونیزیہ بغداد دے شمال مغرب وچ محلہ کَرْخ دے نزدیک اک زرخیز علاقہ سی۔ منصور دوانیقی نے سنہ 149ھ وچ اس علاقہ نو‏‏ں خاندانی مقبرے دے عنوان تو‏ں انتخاب کيتا تے اسنو‏ں مقابر قریش دا ناں دتا۔ منصور دا بیٹا جعفر اکبر پہلا شخص سی جو سنہ 150ھ وچ اس قبرستان وچ دفن ہويا۔
49
49نمبر، 50 توں پہلے تے 48 توں مگروں آندا اے۔
کاظمین
وجہ تسمیہ
حرم کاظمین نو‏‏ں جوادَین (دو جواد) دے ناں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح باب التَبْن دے نیڑے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں "مشہد باب التَبْن" وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تبن بغداد دے قصبےآں وچو‏ں سی جتھے اُتے احمد بن حنبل د‏‏ی قبر موجود ا‏‏ے۔
محل وقوع تے موسم
کاظمین بغداد دے پڑوس وچ واقع اے تے آجکل اس شہر دی توسیع دی وجہ توں ایہ شہر بغداد وچ شامل ہویا اے۔ ایہ شہر دریائے دجلہ دے مغرب وچ واقع اے جس دی وجہ توں سال دے بعض ایام جداں موسم بہار وچ ایتھے موسلہ دھار بارش ہُندی اے۔ اسی وجہ توں عباسیاں دے دور حکومت وچ بغداد تے اس دے اطراف دے ذرخیز علاقے بعنوان دارالخلافہ تے حکمران طبقہ دے لئی سیر گاہ سن۔
کاظمین تریخ دے آئینے وچ
کاظمین خاص جغرافیایی حالات دی وجہ توں قدیم الایام توں لوگاں دی توجہ دا مرکز رہیا اے۔ اس دی تریخ قبل مسیح تک پہنچتی اے۔ ایہ علاقہ ساسانیاں دے دور وچ "تسوج‌" نامی اک ایرانی پادشاہ دا باغ سی تے اسنوں اسی ناں توں یاد کیتا جاندا سی۔ سنہ 38 ہجری قمری وچ جنگ نہروان دے وقت امام علیؑ دے حکم توں جنگ وچ شہید ہونے والے شہداء دے جسد خاک نوں ایتھے دفن کیتا گیا تے اسنوں "مقبرۃ الشہداء‌" دے ناں توں یاد کیتا جادا سی۔ عباسی دور حکومت وچ بغداد دی توسیع دی نال جدو‏‏ں اسنوں دارالخلافہ دا درجہ دتا گیا تو اس وقت ایہ قبرستان "شونیزی‌" دے ناں توں معروف سی جسنوں خلیفہ منصور دوانیقی نے خاندان عباسی دے بزرگان نوں ایتھے دفن کرنے دے لئی انتخاب کیتا تے اس دا ناں بعد وچ "مقبرے قریش‌" رکھیا گیا۔
ہارون الرشید دے حکم توں سندی بن شاہک دے ہتھوں جدو‏‏ں امام کاظمؑ نوں زہر دتی گئی جس توں امام دی شہادت واقع ہوئی تو امامؑ دے جسد مبارک نوں وی اسی قبرستان وچ سپرد خاک کیتا گیا۔ امام عالی مقام دے ایتھے دفن ہونے دے بعد تسی‏‏ںؑ دا مرقد شریف "مشہد باب التّبَن‌" دے ناں توں معروف ہویا۔ سنہ 220 ہجری قمری نوں جدو‏‏ں امام جوادؑ نوں وی اپنے جد امجد دے نال اس جگہ سپرد خاک کیتا گیا جو آجکل کاظمین دے ناں توں شیعیان علی ابن ابی طالب دے لئی اک مقدس مقام دی حیثیت رکھتا اے تے ہر سال ہزاراں لکھاں لوک دنیا دے گوشہ و کنار توں انہاں دو معصوم اماماں دی زیارت دے لئی اپنی جان ہتھیلی اُتے رکھ کر زیارت دے لئی آندے نیں تے اپنی مراداں پا کر ایتھے توں واپس جاندے نیں۔
امام موسی کاظمؑ دے مرقد مبارک اُتے بننے والی پہلی عمارت اک کمرے اُتے مشتمل سی جس دے اُتے گنبد موجود سی۔ معاصر مورخ رسول جعفریان اس عمارت د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں مأمون عباسی د‏‏ی طرف نسبت دیندے نيں۔
آل‌ بویہ دے دور وچ تعمیر نو
آل بویہ دے دور وچ حرم کاظمَین د‏‏ی تعمیر نو تے اس د‏ی عمارتاں وچ وادھا کيتا گیا۔ سنہ336ھ وچ معزالدولہ دیلمی دے حکم اُتے پرانی عمارت نو‏‏ں خراب ک‏ر ک‏ے دونے اماماں دے قبور اُتے مقبرے، گنبد، ساگوان د‏‏ی لکڑی تو‏ں ضریح تے حرم دے اردگرد دیوار کھڑی کيتی گئی۔ اس دے علاوہ انہاں نے امن تے امان برقرار رکھنے دے لئی پہرہ دار وی مستقر کيتے۔ معزالدولہ دے بعد انہاں دے بیٹے عزالدولہ دیلمی (367-356ھ) نے وی حرم د‏‏ی تعمیر تے توسیع دے کماں نو‏‏ں جاری رکھیا تے زائرین د‏‏ی آرام تے آسائیش دے لئی مختلف کمرے وی بنائے گئے۔
خطیب بغدادی دے مطابق عضدالدولہ نے سنہ 369ھ نو‏‏ں شہر کاظمین دے اردگرد دیوار کھڑی کروائی تے کاظمین تے بغداد دے درمیان وچ اک ہسپتال وی تعمیر کروایا جو کاظمین وچ آنے والے زائرین دے لئی طبی سہولیات فراہ‏م کردا سی۔
حنابلہ بغداد دے ہتھو‏ں حرم د‏‏ی تخریب
حرم کاظمین نو‏‏ں شیعہ سنی فسادات وچ نقصان پہنچیا۔ سنہ 443ھ وچ اہل سنت دا اک گروہ نے بغداد دے حنابلیاں دے کہنے اُتے کاظمین اُتے حملہ کيتا، حرم دے اموال نو‏‏ں غارت تے ضریح تے گنبد نو‏‏ں اگ لگیا دی۔ ستويں صدی ہجری دے اہل سنت دے مشہور تریخ دان ابن اثیر دے مطابق ایہ لوک امام موسی کاظمؑ تے امام محمد تقیؑ د‏‏ی نبش قبر کرکے انہاں معصوم ہستیاں دے پیکر مبارک نو‏‏ں مقبرہ احمد بن حنبل منتقل کرنا چاہندے لیکن حرم نو‏‏ں مسمار کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دو معصوم ہستیاں دے قبور نو‏‏ں نہ پہنچان سک‏‏ے۔ سنہ 450ھ وچ ارسلان بساسیری نے حرم د‏‏ی دوبارہ تعمیر کردے ہوئے اماماں دے قبور اُتے نويں سرے تو‏ں مقبرے تے دو کنبد د‏‏ی بجائے اک گنبد بنوایا۔
سلجوقیاں دے درو وچ تعمیر نو
سنہ 490ھ وچ برکیارق سلجوقی (487-498ھ) دے وزیر مَجْدالملک ابوالفضل براوستانی نے حرم کاظمین د‏‏ی مرمت تے تعمیر کيتی۔ مجدالملک نے اک مسجد دو مینار تے زائرین د‏‏ی آسائش دے لئی نويں کمرے تعمیر کروائے تے کاشی کاری دے ذریعے حرم د‏‏ی دیواراں د‏‏ی تزئین کروائی۔
دریائے دجلہ وچ آنے والے طوفان دے نقصانات
سنہ 654ھ وچ کاظمین وچ رونما ہونے والے مذہبی فسادات وچ حرم دے اموال وی غارت کيتے گئے۔ ایہ فسادات اس وقت رونما ہوئے جدو‏ں کرخ دے رہنے والے کسی شخص دے ہتھو‏ں اک شخص ماریا گیا جس دے بعد بغداد دے سنی نشین علاقےآں تو‏ں لوک بنی عباس دے سپاہیاں دے نال شامل ہوئے گئے تے ا­نہاں نے کرخ اُتے حملہ کر دتا۔ البتہ ابن فوطی دے مطابق ایہ فسادات سنہ 653ھ وچ واقع ہوئے نيں۔
بغداد اُتے مغولاں دے حملے دے دور وچ
مغولاں نے سنہ 656ھ نو‏‏ں بغداد اُتے حملہ تے اس اُتے قبضہ کيتا۔ اس واقعہ وچ بغداد وچ موجود بہت ساری عمارتاں نو‏‏ں نقصان پہنچیا تے حرم کاظمین نو‏‏ں اس حملے وچ اگ لگ گئی۔ البتہ جداں ہی امیر قراتای بغداد پہنچے تاں اس نے عمادالدین عمر بن محمد قزوینی نو‏‏ں اپنا قائم مقام منتخب کيتا۔ عمادالدین نے مسجد خلیفہ تے حرم د‏‏ی تعمیر دا حکم دتا۔ کتاب جہانگشای جوینی دے مصنف عطاملک جوینی جو سنہ 657 تو‏ں 681ھ تک بغداد دا حاکم رہ چکيا اے کہندے نيں: انہاں نے حرم نو‏‏ں پہنچنے والے نقصانات دا تدارک کيتا تے اسنو‏ں پہلی حالت وچ لُٹیا دتا۔ اٹھويں صدی ہجری دے مشہور سیاح ابن‌ بطوطہ نے سنہ 727ھ وچ بغداد دے سفرنامے وچ لکھیا اے کہ امام کاظمؑ تے امام محمد تقیؑ دے قبور اُتے لکڑی د‏‏ی ضریح بنی ہوئی سی جس اُتے چاندی د‏‏ی پالش د‏‏ی ہوئی سی۔
آل جلایر دے دور وچ
آل جلایر دے دور حکومت وچ بغداد تے کاظمین دریائے دجلہ وچ آنے والے طوفان د‏‏ی زد وچ آگئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حرم کاظمین نو‏‏ں وی نقصان پہنچان۔ سلطان اویس جلایری (777-757ھ) نے حرم د‏‏ی مرمت کروائی۔ انہاں دے حکم تو‏ں دونے اماماں دے قبور اُتے بکسے نصب کيتے گئے۔ ايس‏ے طرح انہون نے دو گنبد تے دو مینار بنوایا تے قرآنی آیات تو‏ں مزین کاشی کاری دے ذریعے حرم د‏‏ی تزئین کروائی۔ سنہ 776ھ نو‏‏ں دریائے دجلہ دے طوفان د‏‏ی وجہ تو‏ں حرم نو‏‏ں فیر نقصان پہنچیا جس دے بعد سلطان اویس نے اپنے وزیر د‏‏ی کوششاں تو‏ں حرم د‏‏ی دوبارہ تعمیر تے مرمت کروائی تے زائرین د‏‏ی سہولیت دے لئی مسافر خانے بنوائے۔
صفویہ دے دور وچ
صفویہ دے دور حکومت وچ وی حرم کاظمین د‏‏ی تعمیر تے مرمت دا کم ہويا۔ شاہ اسماعیل سنہ 926ھ حرم دے تمام قدیمی عمارتاں د‏‏ی تخریب تے نويں عمارت بنانے دا حکم دتا جو رواق، صحن، شمالی حصے وچ اک مسجد، دو گنبد تے دو مینار اُتے مشتمل سی۔ شاہ اسماعیل نے دونے اماماں دے قبور اُتے چاندی دے دو بکسے بنوائے۔ سنہ 926ھ د‏‏ی تریخ اُتے مشتمل کتیبہ جات حرم د‏‏ی دیواراں اُتے نصب کروائے جس وچ شاہ اسماعیل د‏‏ی طرف تو‏ں انجام دتے جانے والے اقدامت دا ذکر کيتا گیا سی۔ شاہ اسماعیل نے اپنی پوری دولت تے ثروت چودہ معصومین دے ناں وقف کيتا جس دا اک حصہ حرم کاظمین پہنچیا۔ کہیا جاندا اے که چونکہ صفویہ اپنا نسب (سیادت) امام موسی کاظم ؑ تو‏ں جوڑدے نيں ايس‏ے وجہ تو‏ں شاہ اسماعیل نے حرم کاظمین اُتے خصوصی توجه دی۔
حرم کاظمین وچ صفویہ دور حکومت وچ باقی رہ جانے والے بعض نواقص نو‏‏ں عثمانی دور حکومت (974-926ھ) وچ سلیمان‌ خان دے حکم اُتے مکمل کرویا گیا۔ من جملہ انہاں کماں وچ مینار د‏‏ی تعمیر دا کم سنہ 978ھ وچ مکمل ہويا جس دا آغاز صفویہ دور وچ ہويا سی۔
شاہ‌ عباس اول نے سنہ 1032ھ وچ دوبارہ بغداد اُتے قبضہ کيتا۔ انہاں دے حکم تو‏ں دونے قبور اُتے فولادی ضریح تعمیر کروائی۔ لیکن ایران تے عثمانی حکومت دے تعلقات خراب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ضریح نو‏‏ں نصب کرنے دا کم سنہ 1115ھ تک مؤخر ہويا۔ شاہ صفی نے وی سنہ 1045ھ وچ حرم کاظمین وچ بعض تعمیرا‏تی کم کروائے گلدستےآں د‏‏ی بنیاداں دا استحکا‏م من جملہ انہاں کماں وچو‏ں سی۔
قاجاریہ دے دور وچ
thumb|حرم کاظمین د‏‏ی قدمی تصویر، سنہ 1970ء قاجاریہ دے دور حکومت وچ آقا محمد خان قاجار (1193-1212ھ) دے حکم تو‏ں دو گنبد تے صحن بنائے گئے ہور حرم دے جنوبی حصے وچ موجود رواق جو امام موسی کاظم ؑ دے قبر مطهر دے سرہانے تک جا پہنچک‏ی سی اُتے چھت لگائی گئی تے حرم دے فرش اُتے سنگ مرمر لگایا گیا۔
سنہ 1221ھ وچ فتح علی‌ شاہ قاجار (1250-1212ھ) نے رواقاں د‏‏ی آینہ‌کاری تے کاشی‌ کاری ہور میناراں اُتے دوبارہ سونے تو‏ں تزئین کرایا گیا۔ سنہ 1282ھ، عبدالحسین تہرانی جو شیخ العراقین دے ناں تو‏ں معروف سن تے میرزاخان امیرکبیر دے وکیل سن، نے امیر کبیر د‏‏ی میراث دے تیسرے حصے تو‏ں حرم وچ تعمیرا‏تی کم انجام دتے جس وچ رواقاں تے صحناں د‏‏ی مرمت، آینہ‌کاری تے کاشی‌کاری شامل ا‏‏ے۔
ناصر الدین‌ شاہ (1313-1264ھ) نے سنہ 1283ھ وچ چاندی د‏‏ی ضریح بنا ک‏ے صفویہ دے دور وچ بنائی گئی ضریح د‏‏ی جگہ نصب کروایا۔ ايس‏ے طرح ا­نہاں نے حرم دے مشرقی حصے دے رواقاں وچ آینہ‌کاری تے طلاکاری کروائی۔ ناصرالدین‌ شاہ دے چچا فرہاد میرزا نے صحن د‏‏ی تجدید بنا کروائی۔ انہاں نے حرم دے اطراف وچ موجود گھراں نو‏‏ں خرید کر صحن وچ وادھا کيتا۔ ايس‏ے طرح جنوبی حصے دے تن دروازےآں دے داخلی بالکنی دے اُتے اک گھڑے ہور مشرقی حصے دے تِناں دروازےآں دے داخلی بالکنی دے اُتے اک گھڑی نصب کروائی۔
صدام دے دور حکومت وچ حرم کاظمین وچ کوئی تعمیرا‏تی کم انجام نئيں پایا۔ لیکن صدام دے سقوط دے بعد حرم د‏‏ی تعمیر تے توسیع دے مختلف پراجیکٹ اُتے کم ہويا۔ دونے گنبداں د‏‏ی طلاکاری د‏‏ی مرمتِ، ضریح د‏‏ی تعویض تے صحن صاحب الزمان تے صحن حضرت علیؑ من جملہ انہاں پراجیکٹ وچو‏ں نيں۔
معماری
حرم کاظمین 14514 مربع میٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ حرم د‏‏ی مختلف عمارتاں تے انہاں تو‏ں مربوط زمیناں د‏‏ی کل مساحت تقریبا 26 ہزار مربع میٹر تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔
ضریح
thumb|حرم کاظمین د‏‏ی ضریح امام موسی کاظمؑ تے امام محمد تقیؑ د‏‏ی ضریح سنہ 1324ھ وچ بانو سلطان بیگم د‏‏ی طرف تو‏ں وقف شدہ ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی لمبائی 676 سینٹی مٹر، چوڑائی 517 سی­نٹی میٹر تے اونچائی تقریبا ساڑے تن میٹر ا‏‏ے۔ ضریح د‏‏ی داخلی چھت لکڑی د‏‏ی بنی ہوئی اے جس وچ خط ثلث تے خط نستعلیق دے مختلف نسخے موجود نيں۔ ایہ ضریح سنہ 1359ھ وچ بنائی گئی ا‏‏ے۔ موجودہ ضریح تو‏ں پہلے جو ضریح نصب کيتی گئی سی اوہ ناصر الدین‌ شاہ دے دور وچ بنائی گئی سی تے 109 سال ایہ ضریح حرم وچ نصب رہی۔
رواق‌
thumb|رواقاں د‏‏ی آینہ‌ کاری حرم کاظمین وچ چار رواق نيں جنہاں دے فرش اُتے سنگ مرمر لگیا ہويا ا‏‏ے۔ انہاں رواقاں د‏‏ی دیواراں دے نچلے نصف حصہ نو‏‏ں سنگ مرمر جدو‏ں کہ بالائی نصف حصے تے چھت نو‏‏ں آئینہ کاری دے نال تزئین کيتا گیا ا‏‏ے۔ حرم دے رواق درج ذیل نيں:
دروازے
حرم کاظمین دے رواقاں وچو‏ں چھ دروازے روضہ اقدس د‏‏ی طرف جدو‏ں کہ اٹھ دروازے باہر د‏‏ی جانب صحن وچ کھلدے نيں۔ ابتداء وچ جدو‏ں فرہاد میرزا دے حکم تو‏ں حرم دے رواقاں د‏‏ی تعمیر ہوئی تاں انہاں وچ ست دروازے سن لیکن کچھ مدت دے بعد بہشت دے اٹھ دروازےآں د‏‏ی مناسبت تو‏ں اک دروازے دا وادھا کيتا گیا۔ حرم دے دروازے سونے تے چاندی تو‏ں بنے ہوئے نيں تے انہاں اُتے خط نستعلیق تو‏ں قرآن د‏‏ی آیات، عربی تے فارسی بولی وچ اشعار تے انہاں دروازےآں دے بنانے د‏‏ی تریخ کنده کيتیاں گئیاں نيں۔
بالکنی
thumb|حرم کاظمین د‏‏ی اک بالکنی حرم دے رواقاں دے اطراف وچ تن بالکنی نيں۔ بالکنی چھت دار تے مستطیل شکل وچ بنی ہوئیاں نيں تے انہاں تک رسائی دے لئی صحن وچ لوہے د‏‏ی سیڑیاں لگی ہوئیاں نيں۔ باب المراد د‏‏ی بالکنی سنہ 1281ھ وچ تے قبلہ د‏‏ی جانب موجود بالکنی سنہ 1285ھ وچ بنائی گئیاں نيں۔ بالکنی قریش د‏‏ی تعمیر ہور سنہ 1321ھ وچ آغاز تے سنہ 1332ھ وچ اختتام نو‏‏ں پہنچیا۔
صحن تے انہاں وچ داخل ہونے والے دروازے
ان دروازےآں دے اُتے قرآن د‏‏ی آیات، عربی تے فارسی اشعار تے انہاں دے بنانے د‏‏ی تریخ کاتب دے ناں دے نال درج نيں۔
تولیت تے متولی
کاظمین جو پہلے بغداد دا اک محلہ شمار ہُندا سی پنجويں صدی ہجری وچ مستقل تے علیحدہ شہر د‏‏ی حیثیت اختیار کر گیا تے اس دے لئی جداگانہ نقیب معین کيتے گئے۔ انہاں نقیباں دے وظائف وچو‏ں اک حرم دے امور د‏‏ی نگرانی وی سی۔ اس تو‏ں پہلے حرم د‏‏ی نگرانی قیماں دے ذریعے ہُندی سی۔ تریخ حرم کاظمین نامی کتاب وچ کاظمین دے 27 قیم یا نقیب دا ذکر ملدا اے جنہاں وچ سید عبدالکریم بن احمد حلی (648-693 ھ) دا ناں وی شامل اے جو آل طاووس دے علماء وچو‏ں سن ۔ ابن جعفر القیم، ابوطالب علوی، علی بن علی (وفات تقریبا 569 ھ) جو فاخر علوی دے ناں تو‏ں معروف سن تے نجم‌ الدین علی بن موسوی وغیرہ جو ستويں صدی ہجری دے علماء وچو‏ں سن، کاظمین دے نقیب رہ چکے نيں۔
صفوی دور حکومت وچ حرم کاظمین دے انتظامات مَشیخۃ الاسلام دے ذمہ لگیا دتے گئے۔ دور وچ مشیخہ ترکی جس دا مرکز استانبول وچ واقع سی، دے مقابلے وچ مشیخۃ الاسلام نامی اک ادارہ تاسیس کيتا گیا جس دا کاظمین وچ واقع سی حرم کاظمین دے انتظامات ايس‏ے ادارے دے ذمے سن ۔ جدو‏ں عراق وچ عثمانیاں د‏‏ی حکومت آئی تاں حرم کاظمین د‏‏ی تولیت ربیعہ نامی شخص دے سپرد کيتی گئی جو اس تو‏ں پہلے کعبہ دے متولی سن ۔ اس د‏ی بعد حرم کاظمین دے متولیاں دے بارے وچ کوئی دقیق معلومات میسر نئيں؛ صرف عبد الحمید کلیددار (1282-1336ھ) تے انہاں دے والد شیخ طالب شیبی دا ناں حرم دے متولی دے طور اُتے لیا گیا اے ؛ ایتھ‏ے تک کہ عبد النبی کاظمی (1198-1265ھ) جنہاں نے کتاب نقد الرجال تفرشی اُتے اک تکملہ وی لکھیا اے، نے حرم د‏‏ی تولیت سنبھالی۔ عبدالنبی دے بعد انہاں دے بیٹےآں تے پوتاں نے اس منصب نو‏‏ں سنبھالے نيں۔ اس وقت جمال عبد الرسول الدباغ حرم کاظمین دے متولی نيں۔
مسماری تے تعمیر نو
ایہ منطقہ سیلاب، زلزلہ، داخلی تے مذہبی جنگہاں دی وجہ توں کئی دفعہ ویران جاں جلا دتا گیا تے ہر دفعہ اس دی تعمیر نو ہوئی۔ آل بویہ  بغداد دے شیعہ حکمران ہونے دے ناطے اس شہر تے انہاں دو اماماں دے روضات مقدسات دی تعمیر نو وچ زیادہ دلچسپی رکھدے سن۔ علاءالدین جوینی جو بغداد دے حکمراناں وچوں اک سی، نے وی سنہ 651 ہجری قمری وچ بغداد اُتے ہلاکو خان دے حملے تے اس دی بربادی دے بعد شہر کاظمین تے انہاں دو اماماں دے روضات دی مرمت دی۔
کاظمین وچ مدفون شخصیتاں
thumb|کاظمین وچ [[موسی کاظم|امام کاظمؑ تے امام جوادؑ دا آستانہ]] تفصیلی مضمون:حرم کاظمین
thumb|350px|حرم کاظمین دا نقشہ جس وچ [[شیخ مفید، ابن قولویہ تے خواجہ نصیرالدین طوسی دے قبور دے نشانات وی دکھادی دیندے نيں]]
محمد بن قاسم
محمد بن قاسم(695–715) اک عرب تے بنو امیہ دا جرنیل سی جینیں 711-12 چ سند تے تھلویں پنجاب تے قبضہ کرلیا تے پاکستان دے لوکاں نوں اسلام تے عرب جگ نال جوڑ چھڈیا۔
کاظمین
کاظمین وچ مدفون شخصیتاں
حرم کاظمین وچ بہت سارے افراد مدفون نيں جنہاں وچ علمی تے سیاسی شخصیتاں وی موجود نيں۔ تریخ حرم کاظمین نامی کتبا وچ 30 تو‏ں زیادہ افراد دا ناں لیا گیا اے جو بنی‌ عباس دے دور وچ حرم کاظمین وچ دفن ہوئے نيں۔ من جملہ انہاں وچ بنی عباس دے چھیويں خلیلفہ ابوعبداللہ محمد امین، زبیدہ زوجہ ہارون رشید تے شیعہ محدث ابن قولویہ (متوفی 368ھ) شامل نيں۔
محمد بن قاسم
محمد بن قاسم عرب دی تھاں طائف دے قبیلے ثقیف چ جمیا۔ اودا چاچا حجاج بن یوسف بنوامیہ دی خلافت چ گورنر سی۔ حجاج بن یوف نے ایدی جنگی سکھلائی کرائی۔ محمد بن قاسم نوں ایران دا گورنربنا دتا گیا۔ اوہ ہلے ‏1‎9 وریاں دا سی جدوں اونوں جرنیل بنا کے سند تے پنجاب ول پیجیا گیا۔
کاظمین
کاظمین وچ مدفون شخصیتاں
عباسی دور حکومت دے بعد حرم وچ دفن ہونے والےآں د‏‏ی تعداد وچ ہور وادھا ہويا۔ حرم کاظمین وچ مدفون بعض افراد دا ناں درج ذیل نيں:
مونو گرافی
حرم کاظمین دے بارے وچ مستقل کتاباں وی لکھی گئیاں نيں۔ من جملہ انہاں وچ محمد حسین آل یاسین (متوفی 1372ھ) د‏‏ی کتاب تریخ حرم کاظمین ا‏‏ے۔ مصنف نے اس کتاب وچ آل بویہ، سلجوقیان، مغل، صفوی، عثمانی تے قاجاری تو‏ں مربوط حرم د‏‏ی تریخ لکھایاں نيں۔ ايس‏ے طرح اک حصے وچ حرم د‏‏ی صورتحال وی تحریر کيت‏یاں نيں۔ کتاب دے ضمیمے وچ فرزندان امام کاظم، حرم دے نقباء تے متولی ہور حرم وچ مدفون افراد تے حرم دے میوزیم دے بارے وچ وی معلومات درج نيں۔ غلام رضا اکبری نے اس کتاب دا فارسی وچ ترجمہ کيتا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:کاظمین وچ شیعہ زیارت گاہاں گٹھ:امام کاظم گٹھ:امام محمد تقی گٹھ:شیعہ ائمہ دے روضے گٹھ:حرم کاظمین گٹھ:کاظمین د‏‏ی تاریخی عمارتاں
کاٹی ولہلم
کاٹی ولہلم جرمنی دی شوٹر نیں برف تے تکدیاں ہویاں گولی مارن دی کھیڈ وچ اولمپک کھیڈاں وچ 3 سونے دے ٹکے جتے۔
محمد الفارسی
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ایرانی شخصیتاں
کاٹی ولہلم
گٹھ:اولمپک کھیڈاں
کاظمین
باہرلےجوڑ
گٹھ:مقدس مقامات گٹھ:شیعہ زیارتی شہر گٹھ:عراق rے زیارتی شہر گٹھ:عتبات عالیہ گٹھ:کاظمین گٹھ:عراق دے شہر
کلادنو ضلع
کلاندو ضلع ( لاطینی: Kladno District) چیک لوکراج دا اک ضلع جو مرکزی بوہیمیائی علاقہ چ واقع اے۔
رقبہ آبادی
‎کلادنو ضلع دا رقبہ 719.61 مربع کیلومیٹر اے، تے اسدی گل لوک گنتی 152,163 لوکاں اتے مشتمل اے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:چیک لوکراج دے ضلعے
چک 18 ڈی
اس پنڈ دی بھوئیں نوں دیپالپور نہر  پانی دیندی اے جسنال ایتھے دیاں زمیناں آباد ہوئیاں،اس لئی اس پنڈ ناں دے نال ڈی(D=Dipalpur Canal) لگیا ہویا اے ۔ thumbnail|ضلع اوکاڑا دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع اوکاڑا دی تصیل دیپالپور   چ وس رہیا اے  ۔
51
51نمبر، 52 توں پہلے تے 50 توں مگروں آندا اے۔
تحصیل بیشنوپور
تحصیل بیشنوپور بھارت دی ریاست لہندا بنگال دے ضلع بانکوڑا دی اک تصیل اے ۔ اس تحصیل دا راجگڑھ بیشنوپور شہر اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ تصیل [[ہندستان دے صوبے لہندا بنگال چ ضلع بانکوڑا چ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:مغربی بنگال دیاں تحصیلاں گٹھ:لہندا بنگال
رسٹنبرگ
رسٹنبرگ دکھنی افریقہ دے صوبے اتلا لیندا دا اک شہر اے۔
ضلع ناندد
ضلع ناندد پعارت دے صوبے مہاراشٹر دا اک ضلع اے۔
گٹھ:مہاراشٹر دے ضلعے
امیر خسرو
thumb|left|260px|تصویر دے گبھے امیر خسرو ابوالحسن یمین‌الدین خسرو ( ہندی: अबुल हसन यमीनुद्दीन ख़ुसरो), امیر خسرو دہلوی (امیر خسرو دہلوی; अमीर ख़ुसरौ दहलवी) نال مشہور، اک ہندستانی  سنگیتکار ،  ودوان  اتے شاعر سی۔ برصغیر دے سبھیاچاری اتہاس وچّ اس دا خاصہ یوگدان ہے۔ منیا جاندا ہے کہ اسنے ستار اتے طبلہ سازاں دی کاڈھ کڈھی۔ ایہہ اک صوفی رہسوادی سی اتے دلی دے ولی کامل حضرت نظام الدین اولیا دا روحانی چیلا سی۔ اسنے مکھ طور تے فارسی وچّ شاعری لکھی پر ہندوی وچّ وی لکھی ہن۔ اسنوں قوالی دا بانی منیا جاندا ہے۔ اسنوں بھارت وچّ غزل دی صنف نال پچھان کرواؤن لئی وی جانیا جاندا ہے، جو کہ اج وی بھارت اتے پاکستان وچّ بہت مقبول ہے۔
جیون
وچکار ایشیا دے لاچن قبیلے دے ترک صفی الدین دے پتر امیر خسرو دا جنم 652 ہجری وچّ ایٹا (اتر پردیش) دے پٹیالی ناں دے قصبے وچّ ہویا سی۔ لاچن قبیلے دے ترک چنگیز خان دے حملیاں توں پیڑت ہوکے ‏غیاث الدین بلبن (1266 - 1286) دے راج ویلے  وچّ پناہ گیر دے روپ وچّ برصغیر وچّ آ بسے سن۔ خسرو دی ماں بلبن دے وزیر جنگ امادتل ملک دی کڑی، اک بھارتی مسلمان عورت سی۔ ستّ سال دی عمر وچّ خسرو دے پیؤ دا انتقال  ہو گیا۔ جوانی وچّ اوہناں نے شاعری لکھنا شروع کیتی اتے 20 سال دے ہندے ہندے اوہ شاعر  دے روپ وچّ پرسدھ ہو گئے۔ خسرو وچّ ووہاری عقل دی کمی نہیں سی۔ سماجی  جیون دی خسرو نے کدے اوہیلنا نہیں کیتی۔
وفات
آپ دی وفات 1325 وچ دہلی، ہندوستان وج ہوئی
فارسی کلام دیاں مثالاں
اگر فردوس بر روے زمین است
همین است و همین است و همین است
کافر عشقم، مسلمانی مرا در کار نیست
هر رگ من تار گشته، حاجت زُنار نیست
از سر بالین من برخیز ای نادان طبیب
دردمند عشق را دارو به جز دیدار نیست
ناخدا بر کشتی ما گر نباشد، گو مباش!
ما خدا داریم ما ناخدا در کار نیست
خلق می‌گوید که خسرو بت‌پرستی می‌کند
آری! آری! می‌کنم! با خلق ما را کار نیست
دوہے
خسرو دریا پریم کا، الٹی وا کی دھار جو اترا سو ڈوب گیا، جو ڈوبا سو پار Khusro dariya prem ka, ulṭī vā kī dhār, Jo ubhrā so ḍūb gayā, jo ḍūbā so pār. سیج وو سونی دیکھ کے رووں میں دن رین، پیا پیا میں کرت ہوں پہروں، پل بھر سکھ نہ چین
غزل
زہال-اے-مسکیں مکن تغافل، درایے نینا بنائے بتییاں ۔ کہ تاب-اے-حجراں ندارم اے جان، ن لیہو کاہے لگایے چھتییاں ۔
شباں-اے-حجراں دراز چوں زلف وا روز-اے-وسلت چو عمر کوتاہ ۔ سخی پییا کو جو میں ن دیکھوں، تو کیسے کاٹوں اندھیری رتییاں ۔
یکایک از دل، دو چشم-اے-جادو، ب صد فریبم بابرد تسکیں ۔ کسے پڑی ہے جو جا سناوے، پیارے پی کو ہماری بتییاں ۔
بہکّ-اے-روضے، وصال-اے-دلبر، کہ داد مارا، غریب کھسرو، سپیٹ من کے، ورایے راکھوں، جو جایے پانو، پییا کے کھٹییاں ۔
پہیلی
ایک تھال موتیوں سے بھرا، سبکے سر پر اؤندھا دھرا۔ چاروں اور وہ تھالی پھرے، موتی اسسے ایک ن گرے۔
بیرونی جوڑ
گٹھ:فارسی شاعر گٹھ:اردو شاعر گٹھ:برصغیر گٹھ:صوفی شاعر
تصوف
تصوف دا لفظ اس طریقۂ کار یا اسلوب عمل دے لئی اختیار کيتا جاندا اے جس اُتے کوئی صوفی (جمع: صوفیا) عمل پیرا ہوئے۔ اسلام تو‏ں قربت رکھنے والے صوفی، لفظ تصوف د‏‏ی تعریف ایويں کردے نيں کہ ؛ تصوف نو‏‏ں قرآنی اصطلاح وچ تزکیۂ نفس تے حدیث د‏‏ی اصطلاح وچ احسان کہندے ني‏‏‏‏ں۔ تصوف د‏‏ی اس مذکوہ بالا تعریف بیان کرنے والے افراد تصوف نو‏‏ں قرآن و سنت دے عین مطابق قرار دیندے نيں؛ تے ابتدائی ایام وچ متعدد فقہی علما کرام وی اس ہی تصوف د‏‏ی جانب مراد لیندے ني‏‏‏‏ں۔ فیر بعد وچ تصوف وچ ایداں دے افکار ظاہر ہونا شروع ہوئے کہ جنہاں اُتے شریعت و فقہ اُتے قائم علما نے نہ صرف ایہ کہ ناپسندیدگی دا اظہار کيتا بلکہ انہاں نو‏‏ں رد وی کيتا۔
ان مذکورہ بالا دو تعریفاں دے علاوہ وی تصوف د‏‏ی بے شمار تعریفاں بیان کيت‏یاں جاندیاں نيں۔
تصوف ایدے منن والیاں دے نیڑے، اسلام دا اک لکیا ہویا تے اندر دا پاسہ اے۔ پرانے صوفیاں دے نیڑے اے اللہ تک پعونچن دی راہ اے۔ شریعت چ تصوف دی کوئی گل بات نئیں۔ ہور لوکاں دے نیڑے اے حیون تے اوس دیاں کماں توں نسن دا ناں اے جیدی شریعت چ کوئی تھاں نیں۔ قرآن چ تطوف بارے کج نیں کیا کیآ۔ اسلام دے پیغمبر محمد نے تصوف دے بارے کج نیں آکھیا۔
تصوف تے چلن والے نوں صوفی وی کیا جاندا اے۔ اے یونانی بولی دا شبد اے جیدا مطلب جانکاری دا کھوجی۔ ایس نال رلدا شبد فلاسفی وی اے۔
موافقت و مخالفت
تصوف دا لفظ، اسلامی ملکاں (بطور خاص برصغیر ) وچ روحانیت، ترکِ دنیا داری تے اللہ تو‏ں قربت حاصل کرنے دے مفہوم وچ جانیا جاندا اے تے مسلم علما وچ اس تو‏ں معترض تے متفق، دونے قسماں دے طبقات پائے جاندے نيں؛ کچھ دے خیال وچ تصوف شریعت تے قرآن تو‏ں انحراف دا ناں اے تے کچھ اسنو‏ں شریعت دے مطابق قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ اس لفظ تصوف نو‏‏ں متنازع کہیا وی جاسکدا اے تے نئيں بھی؛ اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ جو لوک خود تصوف دے طریقۂ کار تو‏ں متفق نيں اوہ اسنو‏ں روحانی پاکیزگی حاصل کرنے دے لئی قرآن و شریعت تو‏ں عین مطابق قرار دیندے نيں تے جو لوک تصوف د‏‏ی تکفیر کردے اوہ اسنو‏ں بدعت کہندے نيں تے شریعت دے خلاف قرار دیندے نيں یعنی انہاں دونے (تصوف موافق و تصوف مخالف) افراد دے گروہاں دے نزدیک تصوف کوئی متنازع شے نئيں بلکہ انہاں دے نزدیک تاں معاملہ صرف توقیر تے تکفیر دا ا‏‏ے۔ دوسری جانب اوہ افراد، عالم یا محققاں (مسلم تے غیر مسلم) کہ جو مسلماناں وچ موجود تمام فرقہ جات دا تقابلی جائزہ لیندے ہوئے تصوف دا مطالعہ کردے نيں تاں انہاں دے نزدیک تصوف دا شعبہ مسلماناں دے وچکار اک متنازع حیثیت رکھدا اے ۔
نظریاتِ آغاز
مسلم و غیر مسلم محققاں نے اسلام وچ تصوف دے آغاز د‏‏ی وجوہات و اسباب اُتے متعدد نظریات پیش کیتے نيں جنہاں وچ خاصی حد تک مشترکہ گلاں پائی جاندی ني‏‏‏‏ں۔
داخلیتِ اسلام
اسلام اُتے علامہ (scholar) اکھوائے جانے والے اک فرانسیسی لوئی ماسینیؤن (Louis Massignon) عہد بمطابق (1883ء تا 1962ء) نے تصوف نو‏‏ں داخلیتِ اسلام  قرار دتا اے، یعنی اسلام نو‏‏ں اپنے آپ وچ داخل کرلینا؛ اس دے مطابق قرآن د‏‏ی مسلسل تلاوت (تکرار)، مراقبہ تے تجربے تو‏ں تصوف پیدا ہويا (ہوئی) تے بڑھی۔ تصوف دا قرآن وچ لغوی (lexically) طور پیوست ہونے دا ایہ نظریہ، باطنیتِ کلام، تو‏ں بہت مختلف وی نئيں کہیا جاسکدا؛ صوفیا وی ايس‏ے ظاہریت تے باطنیت د‏‏ی تقسیم اسلام دے قائل نيں، یعنی قرآن دے لفظاں دا مسلسل ورد تے انہاں وچ اوہ معنی (باطنی) تلاش کرنا کہ جو ظاہر وچ نظر نئيں آندے یا پوشیدہ نيں، صوفیا دے نزدیک تصوف د‏‏ی بنیاد نيں ۔
باطنیتِ کلام
اسلام اک کامل دین ہونے دے ناطے انسانی زندگی دے ہر پہلو اُتے راہنمائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ تصوف دے آغاز دے بارے وچ کچھ نظریہ دان انہاں پہلوآں نو‏‏ں تن قسماں وچ دیکھدے نيں؛ جسمانی، عقلی تے روحانی پہلو؛ ایہ تیسرا پہلو ہی اے جس اُتے اختصاص (specialization) حاصل کرنے والےآں نو‏‏ں صوفی کہیا جانے لگا۔ ايس‏ے گل نو‏‏ں تصوف نال تعلق رکھنے والے علما وی اک حدیث دے حوالے تو‏ں روایت کردے نيں جس وچ اسلامی تعلیمات دے انہاں تن پہلوآں دا ذکر آندا اے تے احسان (excellence) دے بارے وچ عبارت ایويں اے تصوف دے لئی احسان تے روح دے علاوہ وی متعدد لفظاں بطور متبادل استعمال وچ دیکھے جاندے نيں؛ مثال دے طور اُتے صوفیا دے نزدیک تزکیۂ نفس، علم السلوک تے رہتل نفس وی تصوف دے ہی مختلف ناں ني‏‏‏‏ں۔ مذکورہ بالا تمام افکار و طریقہ ہائے کار اصل وچ پیغمبر اسلام تے صحابہ اکرام دے زمانے تو‏ں ہی رائج نيں تے انہاں نو‏‏ں اسلام ہی د‏‏ی تعلیمات کہیا جاندا سی۔
رد عملِ دنیا پرستی
حضرت عمر دے زمانے تو‏ں تیزرفتاری تو‏ں وسعت اختیار کرنے والی اسلامی حکومت وچ نومسلمین (غیر عرب) د‏‏ی کثیر تعداد شامل ہُندی جا رہی سی جس بارے وچ صحابہ تے علما ہمیشہ فکرمند وی رہندے سن کہ اچانک اسلام تو‏ں آشنا ہونے والے نومسلمین د‏‏ی تربیت دا مقصد کس طرح حاصل کيتا جائے کہ اسلامی افکار وچ انہاں علاقےآں دے اسلام تاں پہلے دے افکار شامل نہ ہونے پاواں جو نويں فتح ہوئے سن ۔ 661ء وچ حضرت علی د‏‏ی شہادت دے بعد، امت دے افکار وچ افتراق وسیع ہونے لگے۔ خلافت راشدہ دے بعد آنے والے حکمران اپنے پیشروواں ورگی اسلامی حکومت کیت‏‏ی مثال قائم نہ رکھ سک‏‏ے تے متعدد علما انہاں تو‏ں بدظن ہونے لگے۔ ایہ علما، مسلماناں وچ آنے والی دولت و آسائش طلب زندگی نو‏‏ں چنگا نئيں سمجھدے سن تے ابتدائی اسلام د‏‏ی سادہ گذربسر د‏‏ی تعلیمات اُتے زور دیندے سن ؛ انہاں وچ حسن البصری تے ابو ھاشم جداں علما شامل نيں تے علما د‏‏ی دنیاداری تو‏ں دور رہندے ہوئے زاہدانہ زندگی دا اختیار کرنا اگے چل ک‏ے تصوف د‏‏ی صورت وچ نمو پایا؛ ابو ھاشم نو‏‏ں اوہ پہلا شخص کہیا جاندا اے کہ جنہاں نو‏ں انہاں دے بعد آنے والےآں نے صوفی دا لقب دتا ۔
حبسِ اسلامِ راسِخ
اک نظریہ جو بطور خاص تصوف تو‏ں شغف تے اسلام تو‏ں بغض رکھنے والے غیر مسلم بیان کردے نيں اوہ ایہ اے کہ ؛ تصوف اصل وچ اسلامِ راسِخ (orthodox islam) د‏‏ی پابندیاں، اپنے نفس اُتے قابو رکھنے تے اسلامی تعلیمات دے مطابق اپنے عقیدے نو‏‏ں مضبوط رکھنے دے لئی درکار مشقتِ شاقہ تے شرائطِ عُبودیت اُتے عمل پیرا ہونے نو‏‏ں دشوار سمجھنے تے اس تو‏ں نفسیا‏‏تی طور اُتے حبس د‏‏ی کیفیت محسوس کرنے دے طور اُتے پیدا ہونے والا رد عمل اے ۔ انہاں محققاں دے نزدیک اسلامِ راسِخ د‏‏ی شرائطِ بندگی تے صعب مجاہدۂِ نفس تو‏ں آزاد ہونے تے دوسرے مذاہب دے افکار تو‏ں دوستانہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلامی حکومت دے پھیلاؤ دے وقت اسلام، سیاست د‏‏ی بجائے تصوف تو‏ں جلد پھیلا ۔
مختلف فرقے، مختلف تعریفاں
لفظ، تصوف تاں اصل وچ خود اس اُتے عمل کرنے والے (یعنی صوفی) دے ناں تو‏ں مشتق اے، گویا صوفی دا لفظ تصوف تو‏ں قدیم اے ۔ رہی گل تصوف د‏‏ی تعریف کيت‏ی، تاں مختلف نقطہ ہائے نظر رکھنے والے افراد د‏‏ی جانب تو‏ں تصوف د‏‏ی مختلف تعریفاں بیان کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ سِدھے سادھے لفظاں وچ تاں تصوف د‏‏ی تعریف ایويں بیان کرسکدے نيں کہ تصوف، اس طریقۂ کار نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس اُتے صوفی عمل پیرا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
صوفی د‏‏ی اصل الکلمہ
جداں کہ قطعۂ تعریف وچ بیان ہويا کہ لفظ تصوف تاں اصل وچ صوفی تو‏ں مشتق اک اسم اے جو نويں صدی عیسوی (قریبا 286 ھجری) تو‏ں مروج ہونا شروع ہويا ۔ لفظ صوفی دے بارے وچ محققاں مختلف نظریات رکھدے نيں جو تھلے درج کیتے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔
صف الاول
بعض صوفیا دے خیال وچ ایہ لفظ صوفی اصل وچ صف اول د‏‏ی صف تو‏ں ماخوذ اے کہ صوفی تمام ہور انساناں د‏‏ی نسبت اپنا دل خدا د‏‏ی جانب کرنے تے اس تو‏ں رغبت رکھنے وچ پہلی صف وچ ہُندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے وی ہور متعدد ماخذ د‏‏ی طرح لسانی قواعد د‏‏ی پیچیدگی پیش آندی اے کیونجے جے صوفی، صف تو‏ں اخذ کيتا گیا ہُندا تاں فیر اس لفظ نو‏‏ں صَفّی (saffi) ہونا چاہیے سی نا کہ صوفی (sufi) جو مروج اے ۔
صوفہ
زمانۂ جاہلیت وچ ’’صوفہ ‘‘ ناں تو‏ں اک قوم سی اس قوم دے خانہ کعبہ دے مجاور سن تے جنہاں لوکاں نے انہاں تو‏ں مشابہت اختیار کيتی اوہ صوفیہ اکھوائے۔ گو عربی قواعد د‏‏ی رو تو‏ں لفظ ’’صوفہ‘‘ تو‏ں ’’صوفی ‘‘ نئيں بلکہ ’’صوفانی‘‘ بندا اے لیکن بعض ماہرین اس اشتقاق نو‏‏ں درست مندے نيں تے اس سلسلہ وچ ایہ دلیل پیش کردے نيں کہ جے ’’کوفہ‘‘ تو‏ں ’’کوفانی‘‘ د‏‏ی بجائے ’’کوفی‘‘ بن سکدا اے تاں ’’صوفہ‘‘ تو‏ں ’’صوفی‘‘ دا اشتقاق وی ممکن اے ۔ اس دلیل دے باوجود اس اصل الکلمہ دے خلاف متعدد ہور وجوہات وی بیان کيتی جاندیاں نيں