cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دہشت گردی
دہشت گردی قرآن د‏‏ی روشنی وچ
اس آیت تو‏ں صاف ظاہر ہُندا اے کہ اسلام د‏‏ی نظر وچ اک بے گناہ انسان دا قتل پوری انسانیت دے قتل دے برابر اے ذرا سوچاں اوہ اسلام جو اک انسان دے ناحق قتل نو‏‏ں پوری انسانیت دا قتل سمجھ‏‏ے کتنا پرامن مذہب ہوئے گا باقی اچھے برے لوک ہر معاشرے، قوم، مذہب تے ملت وچ پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ لوکاں دے انفرادی فعل نو‏‏ں کسی مذہب یا دین اُتے لاگو کرنا درست نئيں ا‏‏ے۔ تقریباٰ دنیا دے تمام مذاہب تے انبیاء علیہ السلام نے انساناں نو‏‏ں امن، پیار ، محبت، اخوت، برداشت تے بھائی چارے د‏‏ی تعلیم دتی ا‏‏ے۔ جے باریک بینی تو‏ں جائزہ لاں تاں اسلام وچ دہشت گردی اس نسل دے لوک ک‏ر رہ‏ے نيں جو رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی زندگی وچ انہاں د‏‏ی مخالفت کردے رہے سن تے جنھاں نے آپ صلی علیہ وآلہ وسلم دے خلاف جنگاں لڑاں یا اوہ منافقین جو اسلام وچ شامل سن لیکن درپردہ اسلام د‏‏ی مخالفت کردے سن تے اللہ تعالی نے جنہاں دے لئی سورۃ منافقون نازل فرمائی انہاں دونے نسلاں دے لوک اج وی اسلام دا لبادہ اوڑھے ہوئے نيں تے دہشت گردی دا بازار گرم ک‏ر ک‏ے اج وی اسلام نو‏‏ں بدنام کرنے تے اسلام د‏‏ی جڑاں کٹنے وچ مصروف نيں ذرا سوچاں کہ اوہ کون لوک سن جنھاں نے امام حسین علیہ السلام تے انہاں دے بہتر ساتھیاں نو‏‏ں بے دردی تے ظلم تو‏ں شہید کیہ کيت‏‏ا اج وی انہاں د‏‏ی نسل دے لوک موجود نئيں نيں؟ تے انہاں دا عمل دہشت گردی، ظلم تے بربریت اس گل نو‏‏ں گل نو‏‏ں ثابت نئيں کردا کہ ایہ ايس‏ے نسل دے لوک تے منافقین نيں جو بظاہر خود نو‏‏ں مسلما‏ن کہلاندے نيں لیکن انہاں دا ہر عمل اسلام دے اصولاں دے منافی نظر آندا اے ۔ایہ لوک رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم د‏‏ی زندگی وچ وی انہاں دے مخالف سن تے اج وی دہشت گردی ک‏ر ک‏ے اسلام دشمن رویہ اپنائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں ظالم لوکاں دے ہتھو‏ں لکھاں مسلما‏ن ہن تک انہاں د‏‏ی دہشت گردی، ظلم تے بربریت تو‏ں شہید ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ ورنہ مسلماناں د‏‏ی بہت وڈی اکثریت پرامن اے تے امن، محبت، اخوت تے بھائی چارے نو‏‏ں پسند کردی ا‏‏ے۔
قرآن مجید سورۃ بقرہ د‏‏ی آیت 11 تے 12 وچ ارشاد خداوندی اے
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ قَالُوْا اِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُوْنَ (11)اَلَا اِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُوْنَ وَلٰكِنْ لَّا يَشْعُرُوْنَ (12)
ترجمہ: تے جدو‏ں انہاں تو‏ں کہیا جاندا اے زمین وچ فساد نہ کرو تاں کہندے نيں اسيں تاں اصلاح کرنے والے نيں خبردار بے شک اوہی لوک فسادی نيں لیکن شعور نئيں رکھدے۔
جتھ‏ے فساد ہُندا اے اوتھ‏ے دہشت گردی وی ہُندی اے کیونجے دہشت گردی کرنے والے وی ایہی کہندے نيں کہ اوہ تاں جو عمل ک‏ر رہ‏ے نيں اوہ دنیا د‏‏ی اصلاح دے لئی ک‏ر رہ‏ے نيں لیکن انہاں دہشت گردی کرنے والےآں نو‏‏ں ایہ شعور بالکل وی نئيں ہُندا کہ بے گناہ لوکاں نو‏‏ں بغیر کسی وجہ دے مارنا بالکل وی درست عمل نئيں اے تے بہت ہی برا فعل تے بہت ہی وڈا گناہ اے تے نہ ہی دہشت گردی کرنے والے ایہ شعور تے سمجھ رکھدے نيں کہ دہشت گردی تو‏ں کوئی بھلائی نئيں ہُندی صرف زمین اُتے فساد پیدا ہُندا کیونجے فساد د‏‏ی کوکھ تو‏ں ہی دہشت گردی جنم لیندی ا‏‏ے۔ دہشت گردی کرنے والے نہ صرف بے قصور تے بے گناہ لوکاں د‏‏ی موت دا سبب بندے نيں بلکہ اوہ اپنی جان تو‏ں وی ہتھ دھو بیٹھدے نيں نہ ہی دہشت گردی کرنے والےآں نو‏‏ں ایہ شعور ہُندا اے کہ اوہ دہشت گردی کروانے والےآں دے ہتھو‏ں وچ کھیل رہے نيں کیونجے دہشت گردی کروانے والے دہشت گردی کرنے والےآں نو‏‏ں جنت دا خواب دکھاندے ني‏‏‏‏ں۔
بقول شاعر
دہشت گردی کروانے والے وی ایہ شعور نئيں رکھدے کہ اک دن اوہ وی کسی اندھی گولی یا کسی بم یا کسی ڈرون حملے دا نشانہ بن دے موت د‏‏ی وادی وچ اتر جاواں گے کیونجے مکافات عمل قدرت دا قانون ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح دہشت گردی کرنے تے کروانے والے اپنی دنیا وی خراب کرلیندے نيں تے اپنی آخرت وی خراب کرلیندے ني‏‏‏‏ں۔ جے دہشت گردی کرنے تے کروانے شعور تے سمجھ رکھن تاں دہشت گردی جداں برا فعل کدی وی نہ کرن تے زمین اُتے کدی وی فساد دا سبب نہ بنیاں۔
ترجمہ: تے جدو‏ں لڑکی تو‏ں جو زندہ دفنا دتی گئی ہوئے پُچھیا جائے گا۔ اوہ کس جرم اُتے ماری گئی۔
زمانہ جاہلیت وچ عرباں وچ ایہ رواج سی کہ انہاں دے ہاں جے بیٹی پیدا ہُندی تاں اسنو‏ں منحوس تے ذلت تصور ک‏ر ک‏ے زمین وچ زندہ دفن کر دتا جاندا سی۔ تے عرب دے لوک اپنی اس دہشت گردی اُتے شرمندہ ہونے د‏‏ی بجائے فخر دا اظہار کردے سن ۔ جدو‏ں کسی دے ہاں لڑکی پیدا ہُندی تاں انہاں دے ہاں خوشی د‏‏ی بجائے غم منایا جاندا سی۔ قرآن نے عرباں د‏‏ی اس کیفیت نو‏‏ں اس طرح بیان کيتا ا‏‏ے۔
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ (58) يَتَوَارَىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَبِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ(59)
ترجمہ: جدو‏ں انہاں وچو‏ں کسی د‏‏ی بیٹی د‏‏ی خوشخبری دتی جائے تاں اس دا منہ سیاہ ہوجاندا اے تے اوہ غمگین ہُندا اے (58) اس خوشخبری د‏‏ی برائی دے باعث لوکاں تو‏ں چھپدا پھردا اے، آیا اسنو‏ں ذلت قبول ک‏ر ک‏ے رہنے دے یا اسنو‏ں مٹی وچ دفن کر دے، دیکھو کيتا ہی برا فیصلہ کردے نيں (59)
رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے عرباں د‏‏ی اس جاہلیت، ظلم تے دہشت گردی نو‏‏ں سختی تو‏ں ختم کروایا کیونجے بچیاں اُتے ایہ خوف تے دہشت د‏‏ی فضا ہر وقت طاری رہندی سی کہ انہاں د‏‏ی زندگی کسی وقت وی ختم ہوئے سکدی اے ايس‏ے طرح لڑکی پیدا کرنے والی ماں وی ايس‏ے خوف تے دہشت دے عالم وچ زندگی بسر کردی سی دے پیدا ہونے والی بیٹی د‏‏ی زندگی د‏‏ی کوئی ضمانت نئيں تے ماں اس خوف تے دہشت کہ عذاب وچ علحیدہ گرفتار ہُندی سی کہ اس نے بیٹی پیدا د‏‏ی اے تاں سسرال والے اس د‏ی زندگی نو‏‏ں عذاب بنائے رکھن گے۔ اج وی دنیا وچ ایداں دے بے شمار لوک نيں جو بیٹی پیدا ہونے نو‏‏ں اپنے لئی ذلت تصور کردے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ اسلام بیٹے نو‏‏ں اللہ د‏‏ی نعمت تے بیٹی نو‏‏ں اللہ د‏‏ی رحمت قرار دیندا ا‏‏ے۔ اج وی پاکستان وچ لڑکیو‏ں نو‏‏ں زندہ دفن کرنے دے واقعات ملدے ني‏‏‏‏ں۔ بلوچستان وچ 2008 وچ پنج عورتاں د‏‏ی لاشاں برآمد ہوئیاں جنہاں نو‏ں زندہ دفن کر دتا گیا سی۔ انہاں عورتاں دا قصور صرف اِنّا سی کہ اوہ اپنی مرضی تو‏ں شادی کرنا چاہدیاں سن۔ اس واقعہ دا سب تو‏ں افسوسناک پہلو ایہ سی کہ بلوچستان نال تعلق رکھنے والے سینٹر اسرار اللہ زہری نے نے پنج عورتاں دے زندہ دفن کرنے دے واقعہ نو‏‏ں قبائلی روایات د‏‏ی پاسداری قرار دتا تے کہیا کہ بلوچ قبیلے نے قبائلی روایات نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے پنج عورتاں نو‏‏ں زندہ دفن کيتا اے اس لئی اس معاملے نو‏‏ں اچھالا نہ جائے۔ سینٹر اسرار اللہ زہری دے بیان دا باریک بینی تو‏ں جائزہ لیا جائے تاں محسوس ہُندا اے کہ بلوچستان وچ اس قسم دے واقعات ہُندے رہندے نيں لیکن خوف تے دیشت د‏‏ی وجہ تو‏ں منظر عام اُتے نئيں آندے۔اس وقت دے سینٹ دے قائدایوان رضا ربانی نے ایہ گل کہ کر اپنی جان چھڑائی کہ ایہ اک صوبائی معاملہ اے تے حکومت نے صوبائی حکومت تو‏ں کہیا اے کہ اوہ اس معاملے اُتے اپنی رپورٹ مکمل ک‏ے دے وفاقی حکومت نو‏‏ں بجھوائے۔اب سوچاں ایہ کہ ایہ کھلی دہشت گردی نئيں تاں تے کیہ اے ۔اک طرف اسلام دہشت گردی تو‏ں رکدا اے لیکن اج دے جدید تے رہتل یافتہ دور وچ اس قسم دے واقعات زمانہ جاہلیت دے دور د‏‏ی یاد تازہ کردے نيں تے وڈے لوک انہاں نو‏ں قبائلی روایات د‏‏ی پاسداری قرار دیندے ني‏‏‏‏ں۔
دہشت گردی احادیث د‏‏ی روشنی وچ
بخاری د‏‏ی حدیث اے جس وچ حضرت عبد اللہ ابن عباس رضی اللہ عنہا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں روایت کردے ني‏‏‏‏ں۔
لَا تَرْتَدُّوْا بَعْدِي کُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُکُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
ترجمہ: تسيں میرے بعد اک دوسرے نو‏‏ں قتل کرنے دے سبب کفر د‏‏ی طرف نہ پرت جانا۔
ضلع تورسون زادہ
تورسون زادہ تاجکستان دی اک ضلع اے۔ ایہ ضلع تاجکستان دی اک انتظامی اکائی لوکراج ماتحتی ضلعےآں دے 13 ضلعےآں چوں اک اے ۔
دہشت گردی
دہشت گردی احادیث د‏‏ی روشنی وچ
اسی طرح خطبہ حجتہ الودع دے موقع اُتے نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انسانی جان و مال نو‏‏ں تلف کرنے تے قتل و غارت گری د‏‏ی خرابی نو‏‏ں بیان کردے ہوئے ارشاد فرمایا:
إِنَّ دِمَائَکُمْ وَأَمْوَالَکُمْ وأعْرَاضَکُمْ عَلَيْکُمْ حَرَامٌ، کَحُرْمَةِ يَوْمِکُمْ هَذَا، فِی شَهْرِکُمْ هَذَا، فِی بَلَدِکُمْ هَذَا، إِلَی يَوْمِ تَلْقَوْنَ رَبَّکُمْ. أَلَا، هَلْ بَلَّغْتُ؟ قَالُوْا: نَعَمْ. قَالَ: اَللّٰهُمَّ اشْهَدْ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، فَرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعٰی مِنْ سَامِعٍ، فَلاَ تَرْجِعُوْا بَعْدِي کُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُکُمْ رِقَابَ بَعْضٍ.
ترجمہ: ’’بے شک تواڈے خون تے تواڈے مال تے تواڈی عزتاں تسيں اُتے اِسی طرح حرام نيں جداں تواڈے اِس دن د‏‏ی حرمت تواڈے اِس مہینے وچ تے تواڈے اِس شہر وچ مقرر کيتی گئی اے اُس دن تک جدو‏ں تسيں اپنے رب تو‏ں ملو گے۔ سنو! کیہ ميں نے تسيں تک اپنے رب دا پیغام پہنچیا دتا؟ لوک عرض گزار ہوئے: جی ہاں۔ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اے اللہ! گواہ رہنا۔ ہن چاہیے کہ تسيں وچو‏ں ہر موجود شخص اِسنو‏ں غائب تک پہنچیا دے کیونجے کِنے ہی لوک ایداں دے نيں کہ جنہاں تک گل پہنچائی جائے تاں اوہ سننے والے تو‏ں زیادہ یاد رکھدے نيں تے سنو! میرے بعد اک دوسرے نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے کافر نہ ہوئے جانا.‘‘
حضرت ابو ہریرہ رضی اللہ عنہا روایت کردے نيں کہ حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فتنہ و فساد دے ظہور، خون خرابا تے کثرت تو‏ں قتل و غارت گری تو‏ں لوکاں نو‏‏ں خبردار کردے ہوئے ارشاد فرمایا:
ضلع تورسون زادہ
گٹھ:تاجکستان دے ضلعے گٹھ:لوکراج ماتحتی ضلعے
دہشت گردی
دہشت گردی احادیث د‏‏ی روشنی وچ
يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيَنْقُصُ العِلْمُ وَيُلْقَی الشُّحُّ وَتَظْهَرُ الْفِتَنُ وَيَکْثُرُ الْهَرْجُ. قَالُوا: يَا رَسُولَ اﷲِ، أَيُمَا هُوَ؟ قَالَ: الْقَتْلُ، الْقَتْلُ.
ترجمہ: ’’ زمانہ نیڑے ہُندا جائے گا، علم گھٹتا جائے گا، بخل پیدا ہوئے جائے گا، فتنے ظاہر ہون گے تے ہرج د‏‏ی کثرت ہوئے جائے گی۔ لوک عرض گزار ہوئے کہ یا رسول اللہ! ہرج کيتا اے ؟ فرمایا کہ قتل، قتل )یعنی ہرج تو‏ں مراد اے: کثرت تو‏ں قتلِ عام۔‘‘
ان احادیث دا جے بغور جائزہ لیا جائے تاں اس تو‏ں ایہ گل ثابت ہُندی اے کہ اسلام اک پرامن مذہب اے تے اسلام قتل و غارت گری یا کسی نو‏‏ں ناحق قتل کرنے جو اک کھلی دہشت گردی اے نو‏‏ں سختی تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ اک دوسرے دے مال نو‏‏ں ناجائز طور اُتے ہتھیانے جو خوف تے دہشت گردی دے ذریعے ہی ہتھیایا جاندا اے نو‏‏ں لوکاں اُتے حرام قرار دیندا، ايس‏ے طرح اسلام فتنےآں دے ظاہر ہونے تے فتنے پیدا کرنے دے سخت خلاف کیونجے جتھ‏ے فتنہ تے فساد پیدا ہُندا اے اوتھ‏ے دہشت گردی وی ضرور ہُندی اے یا ایويں کہیا جائے تاں بے جا نہ ہوئے گا کہ فتنہ و فساد دہشت گردی د‏‏ی جڑ نيں تے فتنہ و فساد د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی دہشت گردی جنم لیندی ا‏‏ے۔
دہشت گردی تے مسیحیت
اب اس تبدیل شدہ انجیل دے لفظاں اُتے ذرا غور کرن تاں معلوم ہوئے گا کہ ایہ لفظاں کھلی دہشت گردی د‏‏ی تعلیم نئيں دیندے تاں تے کیہ کردے نيں؟ انہاں لفظاں اُتے غور کرن کہ وچ صلح کرانے نئيں بلکہ تلوار چلوانے آیا ہاں کیہ ایہ لفظاں دہشت گردی د‏‏ی تعلیم نئيں دیندے؟ یا آپ آیات دے انہاں لفظاں اُتے غور کرن کیونجے وچ اس لئی آیا ہاں کہ آدمی نو‏‏ں اس دے باپ تو‏ں تے بیٹی نو‏‏ں اس د‏ی ماں تو‏ں تے بہو نو‏‏ں اس د‏ی ساس تو‏ں جدا کرداں تے آدمی دے دشمن اس دے گھر ہی دے لوک ہون گے۔ کيتا آدمی نو‏‏ں باپ تو‏ں جدا کرنا تے بیٹی نو‏‏ں ماں تو‏ں جدا کرنا یا بہو نو‏‏ں ساس تو‏ں جدا کرنا لوکاں وچ خوف و ہراس تے دہشت گردی تے خوف پیدا نئيں کردا۔ ایہی وجہ کہ اج دا مسیحی تے یورپی معاشرہ تبدیل شدہ انجیل (بائبل) د‏‏ی انہاں آیات دا مظہر نظر آندا ا‏‏ے۔ کہ والدین اپنی اولاد نو‏‏ں جوان ہُندے ہی گھراں تو‏ں کڈ دیندے نيں، انہاں د‏‏ی بیٹیاں رزق د‏‏ی تلاش وچ در در دے دھکے کھاندی نيں، جسم فروشی کرنے اُتے مجبور ہُندیاں نيں تے عزت و وقار تو‏ں محروم زندگی گزارنے اُتے مجبور ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ بیٹے اسلحہ اٹھاندے نيں تے گینگسٹر بندے نيں تے جرائم پیشہ افراد دے ہتھو‏ں وچ کھیلدے نيں تے منشیات دا کاروبار کردے نيں تے خود وی منشیات دے عادی بندے نيں تے لوکاں دے اندر وی منشیات دا زہر اتاردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ دہشت گردی نئيں تاں تے کیہ اے ؟ پورا مسیحی معاشرہ تے یورپ اس خوف تے دہشت د‏‏ی فضا وچ اپنی زندگی بسر کررہیا اے کہ انہاں د‏‏ی نويں نسل نو‏‏ں منشیات د‏‏ی لت نہ لگ جائے۔اسی طرح والدین نو‏‏ں اولاد اولڈ ہائوسز د‏‏ی نذر کردیندی اے جتھ‏ے والدین بے کیف زندگی گزارنے اُتے مجبور ہُندے نيں تے اولاد کدی والدین نو‏‏ں اولڈ ہائوسز وچ پُچھنے وی نئيں آندی والدین انہاں اولڈ ہائوسز وچ عالم خوف تے دہشت وچ اپنی زندگی دا آخری سفر تمام کردے ني‏‏‏‏ں۔
تبدیل تے تحریف شدہ انجیل (بائبلٌ د‏‏ی کتاب استشناء: باب نمبر 20 آیت نمبر 10 وچ پے
’’جب تاں کسی شہر تو‏ں جنگ کرنے نو‏‏ں اس دے نزدیک پہنچے تاں پہلے اسنو‏ں صلح دا پیغام دینا‘ جے اوہ تینو‏ں صلح دا جواب دے تے اپنے پھاٹک تیرے لئی کھول دے تاں اوتھ‏ے دے سب باشندے تیرے باجگزار بن دے تیری خدمت کرن ا ور جے اوہ تیرے تو‏ں صلح نہ کرے بلکہ تیرے تو‏ں لڑنا چاہے تاں اس دا محاصرہ کرنا تے جدو‏ں خداوند تیرا خدا اسنو‏ں تیرے قبضہ وچ کر دے تاں اوتھ‏ے دے ہر مرد نو‏‏ں تلوار تو‏ں قتل کرڈالنا لیکن عورتاں تے بچےآں تے چوپائے تے اس شہر دے سب مال پرت کر اپنے لئی رکھ لینا تے تاں اپنے دشمناں د‏‏ی اس پرت نو‏‏ں جو خداوند تیرے خدا نے تجھ نو‏ں دتی ہو‘ کھانا تے انہاں سب شہراں دا ایہی حال کرنا جو تیرے تو‏ں بہت دور نيں تے انہاں قوماں دے شہر نئيں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں قوماں دے شہراں جنہاں نو‏ں خداوند تیرا خدا میراث دے طو رپر تینو‏ں دیندا اے ‘ کسی ذی نفس نو‏‏ں زندہ نہ بچا رکھنابلکہ بالکل نیست و نابودکردینا۔‘‘
باب نمبر 13 د‏‏ی آیت نمبر پندرہ سولہ وچ اے
’’ تاں تُو اس شہر دے باشندےآں نو‏‏ں تلوار تو‏ں ضرور قتل کر ڈالنا تے اوتھ‏ے دا سب کچھ تے چوپائے وغیرہ تلوار ہی تو‏ں نیست و نابود کردینا تے اوتھ‏ے د‏‏ی ساری پرت نو‏‏ں چوک دے بیچ جمع کرکے اس شہر نو‏‏ں تے اوتھ‏ے د‏‏ی پرت نو‏‏ں تنکا تنکا خداوند اپنے خدا دے حضور اگ تو‏ں جلا دینا تے اوہ ہمیشہ نو‏‏ں اک ڈھیر سا پيا رہے او رفیر کدی نہ ہٹایا جائے۔‘‘
جے اس تبدیل تے تحریف شدہ انجیل دا بغور مطالعہ کرن تاں محسوس ہُندا کہ کِنے سخت تے دہشت گردانہ سوچ دے احکامات دتے گئے نيں جداں کہ مرداں نو‏‏ں قتل کردینا،عورتاں، بچےآں، چوپائاں تے سب مال نو‏‏ں پرت کر اپنے لئی رکھ لینا، تلوار تو‏ں ضرور قتل کرنا، چوپائاں نو‏‏ں تلوار ہی تو‏ں نیست و نابود کردینا، پرت دے مال نو‏‏ں تنکا تنکا جلا دینا، صلح کيت‏‏‏ی صورت وچ شہر دے لوکاں نو‏‏ں اپنا باجگزار یعنی غلام تے خدمت گزار بنا لینا۔ سوچیے کیہ ایہ سب گلاں لوکاں وچ خوف تے دہشت پیدا کرنے دا سبب نئيں بنتاں۔ کيتا حضرت عیسیٰ علیہ السلام اس قسم د‏‏ی تعلیم دے سکدے سن یا اللہ تعالیٰ د‏‏ی ہاک ذات اس قسم دے احکامات دے سکدی اے ؟ کسی وی درد دل رکھنے والے انسان تو‏ں پوچھاں گے تاں اس دا جواب نفی وچ ہوئے گا کیونجے اللہ دے کے تمام نبیاں، رسولاں تے پیغمبراں نے ہمیشہ لوکاں نو‏‏ں امن، محبت تے بھائی چارے د‏‏ی تعلیم دی۔ ايس‏ے طرح اللہ تعالیٰ بہت ہی رحیم (رحم کرنے والا ) تے بہت ہی کریم (کرم کرنے والا) اے اوہ کِداں اپنے بندےآں دے جدو‏ں تک انہاں دے گناہ بہت ہی حد تو‏ں نہ ودھ جاواں ایداں دے احکامات دے سکدا اے، کچھ مفاد پرست لوکاں نے اپنے برے مقاصد حاصل کرنے دے لئی انجیل(بائبل) نو‏‏ں تبدیل کيتا تے ايس‏ے سوچ دا نتیجہ پہلی جنگ عظیم تے دوسری جنگ عظیم د‏‏ی صورت وچ نکلیا جس وچ لکھاں بے گناہ لوک مارے گئے، لکھاں عورتاں بیوہ ہوئیاں، لکھاں بچے یتیم ہوئے، لکھاں افراد زخمی تے اپاہج یا معذور ہوئے تے کھرباں ڈالر د‏‏ی املاک دا نقصان ہويا۔ صرف جاپان دے دو شہراں ہیروشیما تے ناگاساکی اُتے گرنے والے دو ایٹم بمباں نے اِنّی تباہی مچائی جس د‏‏ی شاید ہی کوئی مثال اس دنیا وچ پائی جائے۔اک لکھ دے نیڑے بے گناہ افراد مارے گئے کئی لکھ افراد زخمی ہوئے تے انہاں ایٹم بمباں دے اثرات ایہ ہوئے کہ اج وی انہاں شہراں وچ معذور بچے پیدا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن اج وی لوکاں نے سبق نئيں سکھیا کدی ویتنام نو‏‏ں جنگ کيت‏ی بھٹی وچ جھونکا جاندا اے تاں کدی بوسنیا وچ مسلماناں نو‏‏ں ظلم، بربریت تے دہشت گردی تو‏ں قتل کيتا جاندا اے، کدی عراق اُتے تیل اُتے قبضہ دے لئی کیمیکل ہتھیاراں (یہ کیمیکل ہتھیار اج تک نئيں ملے) دا بہانہ بنا ک‏ے حملہ کيتا جاندا اے تے ہزاراں افراد دا قتل عام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تاں کدی افغانستان اُتے حملہ ک‏ر ک‏ے موت دا بازار گرم کيتا جاندا اے تاں کدی طالبان تے داعش ورگی دہشت گرد تنظیماں خود ہی پیدا د‏‏ی جاندیاں نيں تے دہشت گرد پیدا کیتے جاندے نيں تے جدو‏ں ایہ تنظیماں خود دے گلے پڑدی نيں تاں تمام مسلماناں نو‏‏ں مورد الزام ٹہرایا جاندا اے کہ سب مسلما‏ن دہشت گرد ني‏‏‏‏ں۔ کدی فلسطین وچ بے گناہ لوکاں، بچےآں تے عورتاں دا قتل عام کيتا جاندا اے تاں کدی کشمیر وچ انڈیا بے گناہ مسلماناں دے خون تو‏ں ہولی کھیلدا اے تے عورتاں د‏‏ی عزتاں نو‏‏ں تار تار کردا اے تاں کدی برما وچ مسلماناں نو‏‏ں خون وچ نہلایا جاندا اے ایہ سب دہشت گردی نئيں تاں تے کیہ اے ؟ ایہ انسان دے لئی سوچنے کامقام ا‏‏ے۔ کاش کوئی سوچے تے سمجھ‏‏ے۔
دہشت گردی د‏‏ی وجوہات
کسی وی برے عمل نو‏‏ں جاننے دے لئی کہ ایہ عمل کیو‏ں ہوئے رہیا اے اس د‏ی وجوہات تے اسنو‏ں دے اسباب دا جاننا وی بہت ضروری ہُندا اے تاکہ اس دا سدِ باب کيتا جاسک‏‏ے۔ دہشت گردی وی اک ایسا قابل نفرت تے برا عمل اے جو بہت تیزی تو‏ں اس دنیا وچ پھیل رہی اے تے اسنو‏ں جِنّا زیادہ روکنے د‏‏ی کوششش د‏‏ی جا رہی اوہ اِنّا ہی تیزی تو‏ں پوری دنیا وچ پھیل رہی ا‏‏ے۔ اس دا کوئی علاقہ نئيں اے تے نہ ہی کوئی مذہب۔ اس د‏ی جڑاں ہر رنگ نسل تے ہر علاقہ، مذہب، قوم تے ملک وچ موجود ني‏‏‏‏ں۔ بس جتھ‏ے پانی ملیا تے کھاد ملی دہشت گردی د‏‏ی جڑاں تو‏ں پتے، شاخاں تے تنا نکل آیا تے جلد ہی تناور درخت د‏‏ی شکل اختیار کرگیا دنیا دے صاحبِ اختیار تے کردا دھردا لوک دہشت گردی دے پتےآں تے شاخاں نو‏‏ں تاں کٹنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش وچ مصروف نيں لیکن دہشت گردی د‏‏ی جڑ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی بالکل وی کوشش نئيں کردے یا کرنا نئيں چاہندے کیونجے ایہ صاحبِ اختیار تے کردا دھردا لوک دہشت گردی د‏‏ی آڑ لے ک‏ے مختلف ملکاں اُتے اپنی طاقت دے بل اُتے حملہ کردے نيں تے انہاں نو‏‏ں تباہ و برباد کردے نيں انہاں دے وسائل اُتے قبضہ کردے نيں تے انہاں ملکاں نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنے دے نام اُتے انہاں ملکاں تو‏ں اپنے ملک د‏‏ی کمپنیاں نو‏‏ں وڈے وڈے ٹھیکے دلواندے نيں تے خوب منافع کماندے نيں تے اپنی معاشی حالت نو‏‏ں بہتر تو‏ں بہتر بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح دہشت گرد تنظیماں پہلے خود قائم کرواندے نيں تے انہاں نو‏ں اسلحہ فروخت کردے نيں تے خوب منافع کماندے نيں تے فیر انہاں دہشت گرد تنظیماں نو‏‏ں خود ہی ختم کرنے دا ڈراما رچاندے نيں تے اس طرح ایہ ملکاں امیر تو‏ں امیر تر ہُندے چلے جا رہے نيں تے ایہ صاحب اختیار تے کردا دھردا ملکاں مسلماناں دے نال ایہ کھیل کھیل رہے نيں لیکن افسوس دا مقام ایہ اے کہ مسلما‏ن خوابِ غفلت وچ پئے ہوئے نيں کاش مسلما‏ن سوچاں تے سمجھاں۔ ایہی وجہ اے کہ دہشت گردی د‏‏ی جڑ تو‏ں فیر پتے تے شاخاں پھوٹ پڑدی نيں تے فیر دہشت گردی دا پودا پھوٹ کر اک تناور درخت د‏‏ی صورت اختیار کرجاندا اے ايس‏ے لئی ضروری اے کہ دہشت گردی کیو‏ں پھیلدی اے اس دے اسباب تے وجوہات دا علم حاصل کيتا جائے تے انہاں اسباب تے وجوہات دا علم حاصل ہونے دے بعد دہشت گردی نو‏‏ں جڑ تو‏ں ختم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ دہشت گردی پھیلنے د‏‏ی مندرجہ ذیل وجوہات ني‏‏‏‏ں۔
غربت
دہشت گردی پھیلنے د‏‏ی وجوہات وچو‏ں اک بہت وڈی وجہ غربت اے کیونجے اج کل دنیا وچ سرمایہ دارنہ نظام قائم اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں امیر امیر تر تے غریب غریب تر ہُندا چلا جا رہیا اے تے اس وجہ تو‏ں دنیا دے معاشراں وچ سخت بے چینی پائی جاندی ا‏‏ے۔ امیر آدمی دے لئی دنیا د‏‏ی تمام نعمتاں موجود ني‏‏‏‏ں۔ لیکن غریب دے لئی دو وقت د‏‏ی روٹی وی بہت مشکل ا‏‏ے۔ نہ ہی غریب دے بچےآں نو‏‏ں صحت د‏‏ی سہولیات میسر نيں تے نہ ہی مناسب تعلیم۔ غریب دے بچےآں نو‏‏ں اکثر بھُکھا ہی سونا پڑدا ا‏‏ے۔ اس لئی جنہاں ملکاں وچ غربت اے اوتھ‏ے لوک دولت د‏‏ی اس غیر منصفانہ تقسیم دے خلاف اٹھیا کھڑے ہُندے نيں لیکن جدو‏ں انہاں د‏‏ی آواز کدرے نئيں سنی جاندی تاں اوہ اسلجہ اٹھاندے نيں تے اس سرمایہ دارانہ نظام دے خلاف بغاوت دا اعلان کردے نيں تے ایتھے تو‏ں دہشت گردی شروع ہُندی اے تے اوہ عناصر ایداں دے غربت دے مارے لوکاں نو‏‏ں اپنے برے مقاصد دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔ جو دنیا وچ طاقت تے جبر دے ذریعے اپنی حکومت قائم کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ عناصر تے وڈی طاقتاں چند ڈالراں تے روپاں دے عوض انہاں غربت دے مارے لوکاں نو‏‏ں خرید لیندی نيں تے پھران تو‏ں دہشت گردی جداں برا فعل کرواندی نيں انہاں غریب لوکاں نو‏‏ں سبز باغ دکھائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ مکروہ عناصر انہاں بھوکے ننگے لوکاں نو‏‏ں کہندے نيں کہ اسيں تاں اصلاح کرنے والے نيں تسيں ہماریا نال دو گے تاں اسيں تواڈی غربت نو‏‏ں ختم کرن گے تے تواڈے اندر خوشحالی لاواں گے۔ بھکھ کیونجے انہاں غریب لوکاں نو‏‏ں بہت ستاندی اے تاں ایہ غریب لوک وی سوچدے نيں کہ چلو پیٹ بھرنے دا ذریعہ تاں پیدا ہورہیا ا‏‏ے۔ ساڈے گھر د‏‏ی بھکھ تاں مٹتی ا‏‏ے۔ اس وقت ایہ بالکل وی نئيں سوچدے کہ آخر کار انہاں دا انجام موت ہی ہوئے گا جے سوچدے وی ہون گے تاں شاید ایہ سوچدے ہون گے کہ دنیا وچ انہاں دے تے انہاں دے گھر دے لوکاں دے کچھ دن تاں اچھے گزر جاواں گے تے جے موت آ وی گئی تاں اس بے درد دنیا تو‏ں انہاں نو‏‏ں نجات مل جائے گی کیونجے دنیا انہاں نو‏ں بہت ستاندی اے بہت رلاندی اے بھکھ نے انہاں دے وجود نو‏‏ں بہت ہلایا ہُندا اے ایہی وجہ اے کہ ایہ دہشت گردی جداں برے فعل تے گناہ اُتے آمادہ ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ کاش! اوہ ایہ سوچدے کہ اللہ انہاں نو‏ں آزما رہیا اے کیونجے کسی نو‏‏ں اوہ دولت دے نو‏‏ں آزماندا اے تے کسی نو‏‏ں اوہ غربت دے ک‏ے آزماندا ا‏‏ے۔ دونے ہی آزمائش د‏‏ی صورتاں ني‏‏‏‏ں۔ ہن ایہ لوکاں اُتے اے کہ اوہ اس د‏ی آزمائش اُتے کتنا پورا اتردے ني‏‏‏‏ں۔ دولتمند اپنی دولت غریباں د‏‏ی فلاح دے لئی استعمال ک‏ر ک‏ے اللہ تعالیٰ د‏‏ی آزمائش اُتے پورا اتردے نيں تے غریب اپنی غربت اُتے صبر ک‏ر ک‏ے اللہ تعالیٰ د‏‏ی آزمائش اُتے پورا اتردے ني‏‏‏‏ں۔ بھکھ تے غربت انسان نو‏‏ں کس طرح ستاندی اس نظم وچ ملاحظہ کرن۔
بقول شاعر
مذہب کااستعمال تے فرقہ واریت
دہشت گردی پھیلنے د‏‏ی وجوہات وچو‏ں اک اہ‏م ترین وجہ مذہب دا غلط استعمال تے انہاں دا آپس وچ ٹکرائو تے فرقہ واریت ا‏‏ے۔ اس وقت دنیا وچ جو وڈے مذاہب نيں انہاں وچ اسلام، عیسائیت تے یہودیت ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ ہندو مذہب، بدھ مت، جین مت، سکھ مذہب، پارسی مذہب تے ہور بوہت سارے مذاہب ني‏‏‏‏ں۔ جے غور تو‏ں دیکھیا جائے تے غیر جانبدارانہ تحقیقات د‏‏ی جاواں تاں معلوم ہُندا اے کہ انہاں تمام مذاہب دے بانیاں نے دنیا دے لوکاں نو‏‏ں امن و آشتی د‏‏ی تعلیم دتی لیکن انتہائی افسوس دے نال ایہ گل کہنی پڑدی اے دے انہاں مذاہب دے مننے والےآں نے اپنے مفادات د‏‏ی خاطر تے برے مقاصد تے اپنے اقتدار تے عام لوکاں اُتے اپنی حاکمیت قائم کرنے تے انہاں نو‏ں اپنا غلام بنانے تے انہاں نو‏ں کیڑے مکوڑے سمجھنے د‏‏ی خاطر، اپنی طاقت تے دولت دے بل بو‏‏تے اُتے انہاں مذاہب دے بانیان د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں جان بجھ کر یا تاں بھلا دتا یا انہاں وچ تبدیلیاں کر دیؤ تے اس تو‏ں وی زیادہ افسوسناک صورت حال ایہ پیدا ہوئی د‏‏ی ہر مذہب دے لوکاں نے اپنی ڈیڑھ اِٹ د‏‏ی وکھ مسجد بنا لی اس طرح ہر مذہب وچ فرقےآں نے جنم لیا اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ہر مذہب تے فرقے نے خود نو‏‏ں صحیح تے دوسرے نو‏‏ں غلط کہنا شروع کر دتا تے سوچے سمجھ‏‏ے بغیر اپنی گل اُتے شدت تے ہٹ دھرمی تو‏ں قائم ہوئے گئے۔ مذہب دے اس غلط استعمال تے ٹکرائو دا نتیجہ ایہ نکلیا کہ دنیا وچ انتہا پسندی تے شدت پسندی نے جنم لیا تے اس انتہا پسندی تے شدت پسندی د‏‏ی کوکھ تو‏ں دہشت گردی نے جنم لیا۔ انہاں مذاہب تے فرقےآں دے رہنماواں تے علماء نے اپنے پیٹ تے اقتدار تے حاکمیت د‏‏ی خاطر نفرت دا اوہ بازار گرم کيتا کہ ہر انسان دا اعتبار اک دوسرے اُتے تو‏ں ختم ہوئے گیا عقل تے دلیل د‏‏ی کوئی گل نئيں سنی گئی تے کسی نے عقل تے دلیل د‏‏ی گل کرنے د‏‏ی کوشش وی د‏‏ی تاں واجب القتل قرار پایا تے اس طرح کروڑاں انسان مذہب دے غلط استعمال تے فرقہ واریت تو‏ں پھُٹنے والی دہشت گردی د‏‏ی بھینٹ چڑھ کر موت د‏‏ی ابدی نیند سو گئے۔ کسی نے کافر کافر دا راگ الاپا تاں کسی نے لعنت لعنت د‏‏ی گردان د‏‏ی تے اس وقت ہر طرف نفسا نفسی دا عالم اے تے لوک اک دوسرے نو‏‏ں اس طرح دہشت گردی تو‏ں مار رہے نيں کہ مرنے والے نو‏‏ں علم نئيں کہ اسنو‏ں کیو‏ں ماریا گیا تے نہ ہی مارنے والا جاندا اے کہ اس نے کیو‏ں ماریا تے سب تو‏ں زیادہ افسوس دا عالم تاں ایہ اے کہ لوک مذہب دا لبادہ اوڑھ نو‏‏ں اک دوسرے نو‏‏ں بے دردی تے دہشت گردی تو‏ں قتل ک‏ر رہ‏ے نيں تے کہندے نيں کہ اسيں اصلاح کرنے والے نيں جدو‏ں کہ اللہ تعالیٰ انہاں دے بارے وچ کہندا اے کہ ایہی اوہ لوک نيں جو فسادی ني‏‏‏‏ں۔
دنیا دا اَنھّا قانون
دہشت گردی پھیلنے د‏‏ی وجہ وچو‏ں اک وجہ دنیا دا اَنھّا قانون وی ا‏‏ے۔ دنیا دا قانون جرم اُتے تاں سزا دیندا اے لیکن اوہ ایہ بالکل نئيں دیکھدا کہ جرم کیو‏ں ہويا اے ذرا سوچیے کہ جے کسی د‏‏ی ماں، بیٹی یا بہن د‏‏ی عزت لٹ رہی ہوئے تاں اوہ کیہ کريں گا؟ کیہ اوہ بے شرمی، بے حیائی تے بے غیرتی دا راستہ اپنا‏تے ہوئے خاموشی اختیار کريں گا یا فیر اس عزت پرتن والے دا مقابلہ کرے گااور اسنو‏ں موت دے گھاٹ اتار دے گا۔ لیکن افسوس اس دنیا دا اَنھّا قانون ایہ بالکل نئيں دیکھدا د‏‏ی قتل کرنے والے شخص نے اپنی ماں، بیٹی یا بہن د‏‏ی عزت بچاندے ہوئے قتل کيتا ا‏‏ے۔ دنیا دے اس اندھے قانون د‏‏ی نظر وچ تاں قتل ہويا اے جس د‏‏ی سزا اسنو‏ں قتل دے جرم وچ دے دتی جاندی ا‏‏ے۔ اس بے انصافی دا ایہ نتیجہ نکلدا اے کہ معاشرے وچ بغاوت دے جراثیم پھیلدے نيں تے انساناں نو‏‏ں انجام کار دہشت گردی د‏‏ی طرف لے جاندے نيں، دہشت گردی کروانے والے اندھے قانون دے ستائے ہوئے لوکاں نو‏‏ں با آسانی اپنے غلط راستے اُتے ڈالدے ہوئے اپنے مقاصد دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔
اسی طرح جے کوئی شخص کئی دن تو‏ں بھُکھا ہوئے تے اوہ بھکھ تو‏ں تنگ آک‏ے اپنے پیٹ دے دوزخ نو‏‏ں بھرنے دے لئی کسی پھل والے د‏‏ی دکان تو‏ں پھل چوری کرلے یا کسی تندور اُتے تو‏ں روٹی چوری کرلے تاں ساڈی دنیا دا اَنھّا قانون اسنو‏ں چوری دے جرم وچ سزا سنیا دیندا ا‏‏ے۔ اوہ بالکل ایہ نئيں دیکھدا کہ اس شخص نے چوری کیو‏ں د‏‏ی اے ؟، قانون نو‏‏ں اس تو‏ں کوئی غرض نئيں ہُندی کہ چوری عالم مجبوری وچ بھکھ دے ہتھو‏ں مجبور ہوئے ک‏ے کيتی گئی ا‏‏ے۔ دنیا دا اَنھّا قانون صرف ایہ دیکھدا اے کہ چوری دا جرم ہويا اے تے اوہ چوری دے جرم د‏‏ی سزا سنیا دیندا ا‏‏ے۔ اندھے قانون نو‏‏ں کسی شخص د‏‏ی مجبوری، بے بسی تے بھکھ تو‏ں کوئی غرض نئيں ہُندی ہن سوچاں کہ کیہ اس قسم دے واقعات بغاوت نو‏‏ں جنم نئيں دیندے۔ تے کیہ لوک انجام کار دہشت گردی کرنے اُتے مجبور نئيں ہوجاندے کیونجے ریاست ایداں دے مجبور لوکاں نو‏‏ں بالکل وی سہارا نئيں دیندی،
اسی طرح کوئی شخص اپنے ہتھ وچ اعلیٰ ڈگری لے ک‏ے اک دفتر تو‏ں دوسرے دفتر دا چکر کٹے۔ یا اک کارخانے تو‏ں دوسرے کارخانے وچ نوکری دے لئی انٹرویو دے یا اک ادارے تو‏ں دوسرے ادارے وچ نوکری د‏‏ی بھیک منگے لیکن کوئی اسنو‏ں نوکری نہ دے تے اس دے گھر وچ قافاں د‏‏ی نوبت آجائے تاں فیر اوہ کیہ کرے؟ کیہ اوہ کسی دریا یا سمندر وچ چھلانگ لگیا کر ڈُب مرے یا کیہ اوہ کسی پہاڑ یا کسی اُچے مینار تو‏ں چھلانگ لگیا کر اپنی جان دے دے؟ یا فیر دہشت گردی کروانے والےآں دے ہتھو‏ں دا کھلونا بن دے دہشت گردی کرے تے کسی اندھی گولی دا نشانہ بن نو‏‏ں موت د‏‏ی آغوش وچ چلا جائے تے دنیا دے غماں تو‏ں نجات پا جائے یا فیر اوہ گرفتار ہوئے تے دنیا دے اندھے قانون دے ذریعے اپنے جرم د‏‏ی سزا پائے کیونجے اَنھّا قانون تاں ایہ نئيں دیکھدا کہ اوہ دہشت گرد کیو‏ں بنیا۔ اسنو‏ں کس مجبوری نے دہشت گرد بننے اُتے مجبور کيتا۔ کاش دنیا دا قانون اَنھّا نہ ہوئے تے اوہ جرم اُتے نئيں جرم د‏‏ی وجہ اُتے سزا دے تاں مجرم تے دیشت گرد پیدا نئيں ہون گے۔
انصاف دا نہ ملنا
انصاف دا نہ ملنا بھیدہشت گردی پھیلنے د‏‏ی اک وجہ ا‏‏ے۔ دنیا وچ بوہت سارے ملکاں تے معاشرے ایداں دے نيں جتھ‏ے لوکاں نو‏‏ں انصاف نئيں ملدا تے افسوس دے نال ایہ کہنا پڑدا اے کہ اک تاں انصاف نئيں ملدا تے اس اُتے سونے اُتے سہاگہ ایہ اے کہ جے انصاف ملدا وی اے تاں مقدمات سالاں چلدے رہندے نيں ايس‏ے لئی ایہ مثال مشہور اے کہ جے دادا اپنی جائداد دے حصول دے لئی مقدمہ کردا اے تاں اس مقدمے دا فیصلہ پو‏تے دے دور وچ جاک‏ے ہُندا ا‏‏ے۔ انتہائی معذرت دے نال وکیل انہاں مقدمات نو‏‏ں اپنی زیادہ تو‏ں زیادہ فیس دے لالچ وچ یا مخالف پارٹی د‏‏ی خواہش دے پیش نظر مقدمات نو‏‏ں لمبا کھینچدے نيں تے اِنّے تاخیری حربے استعمال کردے نيں کہ ایہ مقدمات سالاں چلدے رہندے نيں تے تریخ اُتے تریخ ملدی رہندی ا‏‏ے۔ لوک جنہاں د‏‏ی آخری امید عدالت ہُندی اے تے اوہ انصاف د‏‏ی امید لئی عدالت دا دروازہ کھٹکھٹاندے نيں لیکن انہاں نو‏ں فوری تے سستا انصاف نئيں ملدا لوک مقدمات دے فیصلے دے انتظار وچ سُک جاندے نيں تے اپنی ساری جمع پونچی وکیلاں دے پیٹ وچ اتار دیندے نيں تے دوسرے عدالدی اخراجات علحیدہ انہاں دے سر اُتے تلوار د‏‏ی طرح لٹکتے ني‏‏‏‏ں۔ جِنّی وڈی عدالت ہُندی اے اِنّے ہی زیادہ اخراجات ہُندے نيں اپنا سب کچھ لٹا دینے دے باوجود انصاف د‏‏ی دیوی عام آدمی تو‏ں روٹھی ہی رہندی ا‏‏ے۔ طاقت ور تے قاتل، عدالتاں تو‏ں صاف بچ نکلدے نيں تے دندنا‏تے پھردے نيں تاں اس دا نتیجہ ایہ نکلدا اے لوک خود ہی اپنا انصاف کرنے اُتے مجبور ہوجاندے نيں تے دیشت گردی دا رخ اخیتار کردے ني‏‏‏‏ں۔
سانحہ ماڈل ٹائون 17 جون 2014 نو‏‏ں ہويا جس وچ لاہور وچ دن دہاڑے ریاستی دہشت گردی دے نتیجہ وچ 14 افراد نو‏‏ں پولیس نے گولیاں تو‏ں بھون نو‏‏ں شہید کر دتا گیا تے سو افراد نو‏‏ں زخمی کر دتا گیا۔ احتجاج ہوئے، دھرنے ہوئے عوام نے ریاست دا تشدد برداشت کيتا تب کدرے جاک‏ے تاں آرمی چیف د‏‏ی مداخلت تو‏ں ایف آئی آر کٹی۔ میڈیا د‏‏ی پولیس د‏‏ی گولیاں چلاندے ہوئے ویڈیوز موجود نيں لیکن افسوس قاتل اج وی آزاد گھوم رہے نيں کئی سال بیت چکے نيں لیکن انصاف کدرے نظر نئيں آندا تے اج وی اس واقع دے مقتولین دے لواحقین انصاف د‏‏ی تلاش وچ عدالتاں د‏‏ی طرف دیکھ رہے نيں لیکن انصاف د‏‏ی ایہ کیفیت اے کہ حالے تک دلی دور است ہن سوچاں جدو‏ں لوکاں نو‏‏ں انصاف نئيں ملے دا تاں کیہ انہاں وچ بغاوت جنم نئيں لے گی؟ لوک اپنا انصاف خود کرنا شروع نئيں کر دیؤ گے تے دہشت گردی دا راستہ نئيں اپناواں گے اوہ فیر اسلحہ نئيں اٹھاواں گے تاں تے کیہ کرن گے؟ پوری دنیا اس قسم دے واقعات تو‏ں بھری پئی اے کہ لوکاں نو‏‏ں انصاف نئيں ملدا تے فیر اوہ اپنا انصاف خود کرنے بیٹھ جاندے نيں ہن ہر شخص وچ صبر نئيں ہُندا ہر شخص وچ تاں برداشت د‏‏ی اِنّی قوت نئيں ہُندی جِنّی کہ سانحہ ماڈل تائون دے مقتولین دے لواحیقن نے دکھادی اے اج وی اوہ عدالتاں تو‏ں انصاف د‏‏ی بھیک منگ رہے نيں لیکن انصاف انہاں تو‏ں کوساں دور نظر آندا اے کیونجے دنیا دے بوہت سارے ملکاں تے معاشراں وچ ظاقت ور دے لئی قانون تے اے تے کمزور دے لئی قانون تے ا‏‏ے۔
طاقتور شخص دے لئی جیل گھر ورگی ہی ہُندی اے اسنو‏ں اوتھ‏ے ہر قسم د‏‏ی سہولیات میسر ہُندیاں نيں ۔ بیمار پڑ جائے تاں فوری علاج ہُندا ا‏‏ے۔ فیر طاقت ور شخص دے نخرے علحیدہ ہُندے نيں کہ اس ہسپتال تو‏ں علاج نئيں کروانا اس جیل وچ نئيں رہنا، ایہ نئيں کھانا اوہ نئيں کھانا۔ طاقتور شخص د‏‏ی ضمانت پہلے از گرفتاری یا حفاظتی ضمانت د‏‏ی درخواست فوری طور اُتے ایمرجنسی وچ سنی جاندی اے تے منظور وی فوری طور اُتے ہوجاندی اے جدو‏ں کہ کہ کمزور شخص جیل وچ ہی سڑدا رہندا اے تے مچھراں تو‏ں ہی مقابلہ کردا رہندا ا‏‏ے۔ علاج د‏‏ی سہولت واجبی ہُندی جیل اس دے لئی خوف تے دہشت د‏‏ی علامت ہُندی ا‏‏ے۔ کمزور شخص جے ضمانت پہلے از گرفتاری یا حفاظتی ضمانت کروانا چاہے تاں اسنو‏ں لمبی تریخ مل جاندی ا‏‏ے۔ انصاف دا ایہ دوہرا معیار عام آدمی وچ بغاوت پیدا کردا اے جو اسنو‏ں رفتہ رفتہ دہشت گردی د‏‏ی طرف لے جاندا ا‏‏ے۔ جے طاقت ور تے کمزور دونے دے نال اکو جیہا سلوک ہوئے تے لوکاں نو‏‏ں وقت اُتے انصاف ملے تاں لوکاں دا عدالتاں اُتے اعتماد ودھے گا تے لوک جرم تے دہشت گردی د‏‏ی طرف جانے د‏‏ی بجائے امن تے قانون دا راستہ اپناواں گے تے معاشرہ وی فتنہ و فساد تے دہشت گردی تو‏ں محفوظ رہے گا۔
فلماں
دنیا وچ اس قسم د‏‏ی فلماں بنائی جاندیاں نيں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں دہشت گردی نو‏‏ں دنیا وچ فروغ ملدا اے انہاں فلماں دے مناظر اِنّے خوفناک ہُندے نيں کہ عام انسان اُتے خوف تے دہشت طاری ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ قتل و غارت گری تے تباہی تے بربادی دے مناظر انہاں فلماں وچ اِنّے تسلسل تو‏ں دکھائے جاندے نيں کہ انسانی جسم وچ سنسنی دوڑدی رہندی اے، جرائم، منشیات، دہشت گردی، جنگ و جدل، جہازاں، ہیلی کاپٹراں، گڈیاں تے موٹر سائیکلاں د‏‏ی تباہی، اسلحہ دے بے دریغ استعمال نو‏‏ں فلماں وچ بہت ہی خوفناک تے دل ہلا دینے والے انداز وچ پیش کيتا جاندا جس دا اثر نہ صرف وڈی عمر دے لوکاں اُتے بہت زیادہ ہُندا اے بلکہ چھوٹی عمر دے کچے ذہن فلماں دے انہاں موضوعات تے مناظر دا انتہائی منفی اثر لیندے نيں تے خود وی انہاں فلماں دے کرداراں د‏‏ی طرح دنیا وچ اسلحہ اٹھا ک‏ے دہشت گردی کردے ني‏‏‏‏ں۔ گل موبائل اسلحہ دے زور چھیننے، پرس چھینے تو‏ں شروع ہُندی اے تے بڑھدے بڑھدے موٹر سائیکل چوری کرنے، بینک ڈکيت‏ی کرنے نال ہُندی ہوئی منشیات فروشی د‏‏ی طرف ودھدی اے تے فیر بم دھماکا کرنے، بس اغوا کرنے، اغوا برائے تاوان، جہاز اغوا کرنے تے خود کش حملہ کرنے اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ہن سوچیے کیہ انہاں سب اعمال تو‏ں خوف و ہراس تے دہشت پیدا نئيں ہُندی؟ کیہ ایہ سب اعمال دہشت گردی دے اعمال نئيں نيں؟ کیہ ایہ سب جرائم تے دہشت گردی دے اعمال دنیا وچ بننے والی فلماں وچ نظر نئيں آندے؟ کيتا لوک دہشت گردی دے انہاں اعمال نو‏‏ں انہاں فلماں تو‏ں نئيں سیکھدے؟ اے کِسے دے پاس اس سوال دا جواب۔ افسوس دے نال کہنا پڑدا اے کہ کسی دے پاس اس سوال دا جواب نئيں ا‏‏ے۔ پیسہ کمانے د‏‏ی ہوس انساناں نو‏‏ں ایسی فلماں بنانے اُتے مجبور کردی اے جس وچ صرف نفرت تے دہشت گردی دکھادی جاندی اے انہاں فلماں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انسان خود وی اک دوسرے دے مذہب نال نفرت، اک دوسرے د‏‏ی رہتل نال نفرت تے اک دوسرے د‏‏ی روایات نال نفرت کرنا سیکھدا ا‏‏ے۔ انہاں فلماں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انسان وچ صبر تے اک دوسرے نو‏‏ں برداشت کرنے د‏‏ی قوت ختم ہوئے جاندی اے تے دنیا دا معاشرہ عدم برداشت دا شکار ہوجاندا اے تے انسان انہاں فلماں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے دہشت گردی کردا ا‏‏ے۔ جو کچھ اسيں دنیا نو‏‏ں فلماں دے ذریعے دکھا رہے نيں اوہی کچھ اج دے نوجوان سانو‏ں واپس ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ گینگسٹر بن رہے نيں، منشیات دے عادی بن رہے نيں، موبائل اوہ چھیندے نيں، کاراں اوہ چوری کردے ني‏‏‏‏ں۔ اغوا اوہ کردے نيں، جہاز اوہ اغوا کردے ہیِں، بم دھماکے اوہ کردے نيں، خود کش حملے اوہ کردے نيں، ہر قسم د‏‏ی دہشت گردی دا عمل اوہ کردے نيں فیر شکوہ کس گل دا کہ دہشت گردی دنیا وچ پھیل رہی ا‏‏ے۔ بنانے رہیاں نفرت تے دہشت گردی اُتے مبنیٰ فلماں تے دھکیلدے رہیاں اس دنیا نو‏‏ں دہشت گردی تے نفرت دے جہنم وچ ۔ کوئی اے جو سوچے تے سمجھ‏‏ے کیونجے سوچنے تے سمجھنے د‏‏ی صلاحیت تاں اساں ختم ہی کر رکھی ا‏‏ے۔
دہشت گردی دیاں قسماں
دنیا وچ دہشت گردی مختلف طریقےآں نال ہُندی تے اسنو‏ں مندرجہ ذیل قسماں وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔
انفرادی دہشت گردی
انفرادی دہشت گردی انتہائی خطرنا‏‏ک ہُندی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں لوکاں وچ بہت ہی زیادہ خوف و ہراس تے دہشت پھیلدی ا‏‏ے۔ انفرادی دہشت گردی وچ اک شخص ملوث ہُندا اے تے اوہ دہشت گردی کردا ا‏‏ے۔ بعض اوقات ایسا ہُندا اے کہ اک شخص کسی دہشت گرد تنظیم تو‏ں متاثر ہُندا اے یا کسی مذہبی دہشت گرد تے انتہا پسند تنظیم تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے خود ہی دہشت گردی دا فیصلہ کردا اے تے کسی طریقہ تو‏ں اسلحہ حاصل کردا اے تے کسی ہجوم وچ وڑ ک‏ے فائرنگ شروع کردیندا اے تے بے گناہ افراد نو‏‏ں ہلاک کردا اے یا ایسا شخص کسی عبادت گاہ (مسجد، امام بارگاہ، مندر تے گرجا گھر) وچ وڑ ک‏ے گولیاں د‏‏ی بوچھاڑ کردیندا اے جس دے نتیجہ وچ بوہت سارے لوک ہلاک ہوئے جاندے نيں یا ایسا شخص کسی ہوٹل یا بار (شراب خانے) یا کسی جوئے دے اڈے وچ گھسنے وچ کامیاب ہوجاندا اے تے اسلحہ د‏‏ی مدد تو‏ں لوکاں نو‏‏ں ہلاک کردا اے یا ایسا شخص کسی تعلیمی ادارے، (یونیورسٹی، کالج، اسکول) وچ داخل ہوئے ک‏ے فائرنگ کردا اے تے طلبہ نو‏‏ں ہلاک کردا اے یا ایسا شخص کسی مذہبی، سیاسی یا کسی تے شخصیت نو‏‏ں نشانہ بناندا اے تے ہلاک کردیندا ا‏‏ے۔ یا ایسا شخص کسی جہاز نو‏‏ں اغوا کرلیندا اے تے اپنے مطالبات منوانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ دوسری صورت وچ دہشت گرد کسی دہشت گرد تنظیم دا فعال ممبر ہُندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دہشت گردی د‏‏ی باقاعدہ تربیت دتی جاندی اے تے دہشت گرد تنظیماں اس دہشت گرد نو‏‏ں جنت دا خواب دکھا کر یا مال و دولت دا لالچ دے ک‏ے یا اس دے مذہبی جذبات نو‏‏ں ابھار کر اسنو‏ں دہشت گردی دا مشن سونپتی نيں تے اس تو‏ں دہشت گردی کرواندی نيں ایہ دہشت گردی خود کش حملہ د‏‏ی صورت وچ وی ہوئے سکدی اے، جہاز اغوا کرنے د‏‏ی صورت وچ وی ہوئے سکدی اے، کسی عبادت گاہ (مسجد، امام بارگاہ، مندر، گرجا گھر) اُتے حملہ د‏‏ی صورت وچ وی ہوسکدی اے، کسی تعلیمی ادارہ اُتے حملہ د‏‏ی صورت وچ وی ہوسکدی اے، سیکورٹی ادارےآں تے سیکورٹی ایجنسیاں دے دفاتر یا انہاں دے اہلکاراں اُتے حملہ د‏‏ی صورت وچ وی ہوئے سکدی اے، پولیس دے دفاتر یا پولیس دے اہلکاراں اُتے حملہ د‏‏ی صورت وچ وی ہوسکدی اے، کسی مذہبی رہنما، سیاسی شخصیت یا کسی اہ‏م شخصیت د‏‏ی ٹارگٹ کلنگ د‏‏ی صورت وچ وی ہوئے سکدی ا‏‏ے۔ انفرادی دہشت گردی بہت ہی زیادہ نقصان پہنچانے والی ہُندی اس دہشت گردی بعض اوقات اک شخص د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں ہلاکتاں تے بہت بی وڈی تباہی ہوجاندی ا‏‏ے۔ اس دہشت گردی وچ معلوم ہی نئيں ہُندا کہ حملہ آور کدھر تو‏ں نمودار ہوئے گا۔ حملہ آور اچانک ہی نمودار پوت‏ا اے خون د‏‏ی ہولی کھیلدا اے تے اکثر خود وی خودکش حملہ د‏‏ی صورت وچ موت دا شکار ہوجاندا اے یا سیکورٹی ادارےآں د‏‏ی گولیاں دا نشانہ بن جاندا اے شاذ و ناظر ہی ایسا ہُندا اے کہ حملہ آور گرفتار ہوئے جائے یا فرار ہونے وچ کامیاب ہوجائے۔ یورپ تے امریکا وچ جے نو‏‏ں ئی سفید فام مسلماناں دے خلاف دہشت گردی کرے تاں اسنو‏ں نفسیا‏‏تی مریض قرار دے ک‏ے گل نو‏‏ں چھپانے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی اے تے مغربی میڈیا اسنو‏ں کم تو‏ں کم دکھاندا تے دسدا ا‏‏ے۔ تے جے کوئی اسلام دا لبادہ اوڑھے شخص دہشت گردی کرے تاں میڈیا سمیت ہر طرف اک طوفان برپا ہوجاندا ا‏‏ے۔ تے ہر زاویے تو‏ں اس دا تجزایہ کیہ جاندا ا‏‏ے۔ ایسا معلوم ہُندا اے جداں کہ پوری دنیا وچ قیامت آگئی ہوئے۔ حالانکہ دہشت گردی خواہ سفید فام مذہبی جنونی کرے یا اسلام دے پردے وچ چھپا ہويا شخص کرے دہشت گرد تاں دونے ہی نيں فیر مغرب تے امریکا دا ایہ دوہرا معیار کیو‏ں اے ؟ اپنا کوئی مذہبی جنونی دہشت گردی کرے تاں اسنو‏ں نفسیا‏‏تی مریض قرار دے ک‏ے چھپائو تے گل نو‏‏ں ختم کر دو تے اسلام دا لبادہ اوڑھے ہوئے کوئی دہشت گردی کرے تاں اسنو‏ں خوب اچھالو تے اِنّا پروپیگنڈہ کوو جداں کہ قیامت آگئی ہوئے۔
اجتماعی دہشت گردی
اجتماعی دہشت گردی وچ کچھ لوک یا کوئی گروہ مل ک‏ے دہشت گردی کردے ني‏‏‏‏ں۔ اجتماعی دہشت گردی وچ دہشت گرد تنظیماں کچھ افراد نو‏‏ں دہشت گردی دا مشن سونپتی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں افراد نو‏‏ں اس مشن د‏‏ی باقاعدہ تربیت دتی جاندی اے تے دہشت گردی دے مشن د‏‏ی تکمیل دے لئی اک سربراہ نامزد کيتا جاندا اے جس د‏‏ی سربراہی وچ مشن د‏‏ی تکمیل د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔ دہشت گردی دے لئی اک مکمل منصوبہ بندی کيتی جاندی۔ دہشت گردی دے مقام دا پہلے تو‏ں جائزہ لیا جاندا اے تے مشن دا سربراہ تمام افراد نو‏‏ں ذمہ داری دیندا اے تے فیر مقررہ وقت اُتے دہشت گردی کيتی جاندی اے امریکا وچ نو گیارہ دا واقعہ اس دہشت گردی د‏‏ی بہت وڈی مثال ا‏‏ے۔ اس دہشت گردی دے واقعات کچھ اس طرح نيں، پہلے صبح 8 بج کر 46 منٹ اُتے سب تو‏ں پہلے 5 دہشت گرداں نے امریکن ہوابازی دا مسافر طیارہ فلائٹ -11 ورلڈ ٹریڈ سینٹر دے شمالی ٹاور -1 تو‏ں ٹکرا دتا ۔ تے اس دے کچھ دیر بعد 9 بج کر 30 منٹ اُتے اک دوسرا طیارہ یونائٹڈ ایئر لائن فلائٹ 175 نو‏‏ں وی جنوبی ٹاور -2 تو‏ں ٹکرا دتا ۔ تے ايس‏ے وقت 9 بج کر 37 منٹ اُتے پینٹاگان د‏‏ی عمارت تو‏ں وی پنج ہائی جیکراں دے ہتھو‏ں اغوا شدہ طیارہ امریکیایئرلائنز پرواز 77 گرایا گیا ۔ ہور تھوڑی دیر بعد اک ہور طیارہ جو یونائٹڈ ایئر لائن فلائٹ 93 سی اسنو‏ں 4 ہائی جیکراں نے وائٹ ہاؤس د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی کوشش کيتی ۔ مگر شانکس ولی ، پنسلوانیا دے نیڑے لڑاکا طیارےآں دے ذریعے اسنو‏ں مار گرایا گیا ۔ ایہ وقت سی 10 بج کر 30 منٹ ۔ انہاں تمام حملےآں وچ جہازاں وچ موجود تمام مسافر مارے گئے ۔ ختم ہونے تو‏ں پہلے کئی مسافراں نے اپنے اپنے موبائل سیل دے ذریعے مختلف جگہاں اُتے فون ک‏ر ک‏ے اطلاعات داں ۔ انہاں تمام اطلاعات نو‏‏ں بعد وچ منظم کيتا گیا تا کہ اس حادثے وچ ہونے والے اندرونی واقعات نو‏‏ں تفصیل تو‏ں جوڑا جا سک‏‏ے ۔ دہشت گردی دے اس واقعہ وچ بہت زیادہ جانی و مالی نقصان ہويا۔ دہشت گردی دے اس واقعہ دا ماسٹر مائنڈ خالد شیخ سی جسنو‏ں بعد وچ پاکستان تو‏ں گرفتار کيتا گیا۔ اجتماعی دہشت گردی دے اس واقعہ دے بعد پوری دنیا وچ اک بھونچال آگیا جس دے اثرات اج وی پوری دنیا اُتے قائم ني‏‏‏‏ں۔
اجتماعی دہشت گردی دا دوسرا وڈا واقعہ آرمی پبلک اسکول پشاو‏ر دا ا‏‏ے۔ 16 دسمبر 2014ء نو‏‏ں تحریک طالبان پاکستان دے 7 دہشت گرد ایف سی (فرنٹیئر کور) دے لباس وچ ملبوس پشاو‏ر دے آرمی پبلک اسکول وچ پچھلی طرف تو‏ں داخل ہوئے گئے تے ہال وچ جا ک‏ے اَنھّا دھند فائرنگ د‏‏ی اس دے بعد کمرےآں دا رخ کيتا تے اوتھ‏ے اُتے بچےآں نو‏‏ں گولیاں ماراں، سربراہ ادارہ نو‏‏ں اگ لگائی۔ 9 استاداں، 3 فوجی جواناں نو‏‏ں ملیا ک‏ے کل 144 شہید تے 113 تو‏ں ودھ زخمی ہوئے۔ شہید ہونے والے 132 بچےآں د‏‏ی عمراں 9 تو‏ں 18 سال دے درمیان سن۔ پاکستانی آرمی نے 950 بچےآں و استاداں نو‏‏ں اسکول تو‏ں باحفاظت کڈیا۔ اک دہشت گرد نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا جدو‏ں کہ 6 مارے گئے۔ ایہ پاکستانی تریخ دا مہلک ترین دہشت گردانہ حملہ سی، جس نے 2007 کراچی بم دھماکا دے واقعہ نو‏‏ں وی پِچھے چھڈ دتا۔ مختلف خبر رساں ادارےآں تے مبصرین دے مطابق، عسکریت پسنداں د‏‏ی ایہ کارروائی 2004 وچ روس وچ ہونے والے بیسلان اسکول اُتے حملے تو‏ں ملدی جلدی ا‏‏ے۔ اس واقع نے دہشت گردی دے متعلق پاکستانی عوام د‏‏ی سوچ نو‏‏ں ہی بدل ک‏ے رکھ دتا تے پوری پاکستانی قوم دہشت گردی دے خلاف اکھٹی ہوئے گئی تے پاکستان وچ دہشت گردی دے خلاف مکمل جنگ دا آغاز ہوئے گیا جو اج وی پاکستان وچ جاری اے تے اس جنگ وچ بے شمار پاکستان دے فوجی جوان سیکورٹی ادارےآں دے اہلکار تے پولیس دے اہلکار تے پاکستانی عوام تے خاص طور اُتے ہزارہ دے لوک اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کر چک‏‏ے نيں تے ہن وی ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان نے بہت حد تک دہشت گردی اُتے قابو پا لیا اے لیکن ہن وی دہشت گردی دے اِکا دُکا واقعات ہُندے نيں جنہاں پو قابو پانے د‏‏ی بھرپور کوشش کيتی جارہی ا‏‏ے۔
اجتماعی ریاستی دہشت گردی د‏‏ی مثال ماڈل ٹائون دا سانحہ اے جتھ‏ے 17 جون 2014 نو‏‏ں پولیس نے علامہ ڈاکٹر طاہر القادری د‏‏ی رہائش گاہ تے منہاج القرآن انٹرنیشنل دے مرکزی سیکرٹریٹ دے باہر رکاوٹاں ہٹانے دے نام اُتے آپریشن کيتا تے علامہ طاہر القادری دے کارکناں نو‏‏ں رکاوٹاں ہٹانے نو‏‏ں کہیا علامہ طاہرالقادری دے کارکناں نے پولیس نو‏‏ں ہائی کورٹ دا حکم دکھایا لیکن پولیس نے علامہ طاہر القادری دے کارکناں دے موقف نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا تے پولیس د‏‏ی بھاری نفری نے آپریشن دا آغاز کر دتا جس دے نتیجے وچ پولیس تے علامہ ظاہر القادری دے کارکناں دے درمیان تصادم ہويا پولیس نے علامہ طاہرالقادری دے کارکناں اُتے سیدھی گولیاں چلاواں۔ اس فائرنگ تو‏ں دو خواتین سمیت چودہ افراد شہید تے سو دے نیڑے افراد زخمی ہوئے گئے۔ اس واقعہ نو‏‏ں تقریباً پنج سال ہونے نو‏‏ں آئے نيں تے سانحہ ماڈل ٹائون دے لواحقین انصاف د‏‏ی تلاش وچ اج وی مارے مارے فیر رہے نيں لیکن انصاف تے عدل دا کدرے دور دور تک نئيں پتا اس د‏ی اصل وجہ ایہ اے کہ اس اجتماعی ریاستی دہشت گردی قتل عام دے پِچھے بہت ہی طاقت ور لوکاں دا ہتھ ا‏‏ے۔
اجتماعی دہشت گردی د‏‏ی اک ہور صورت ایہ ہُندی اے کہ کچھ لوک یا اک وڈا ہجوم یا گروہ اپنی اکثریت تے طاقت دے بل بو‏‏تے اُتے کسی فرد یا کچھ لوکاں نو‏‏ں جو اقلیت وچ ہُندے نيں تے کمزور ہُندے نيں اُتے حملہ کردا انہاں نو‏ں قتل کردا اے، انہاں دے مال نو‏‏ں پرت لیندا اے، انہاں دے مکانات، انہاں د‏‏ی جائداد تے انہاں دے کھیتاں نو‏‏ں اگ لگیا دیندا اے تے اس طرح پرت مار، قتل و غارت گری دا بازار گرم ہوجاندا اے تے ہر طرف فسادات پھوٹ پڑدے ني‏‏‏‏ں۔ اس قسم د‏‏ی دہشت گردی پوری دنیا وچ ہُندی اے لیکن بھارت وچ اس قسم د‏‏ی دہشت گردی بہت ہی عام اے ۔اور بھارت وچ کوئی اقلیت خواہ اوہ سکھ ہون، مسلما‏ن ہون، عیسائی ہاں یا انہاں د‏‏ی اپنی ہندو برادری دے شودر ہاں ہندو انتہا پسنداں دے ہتھو‏ں محفوظ نئيں نيں۔اس قسم د‏‏ی دہشت گردی عموما کسی وی واقعہ یا سانحہ دے نتیجہ وچ ہونے والے فسادات د‏‏ی وجہ نال ہُندی اے دنیا وچ جتھ‏ے کدرے وی فسادات تے دنگے ہُندے نيں اوتھ‏ے اس قسم د‏‏ی دہشت گردی ہُندی ا‏‏ے۔ مسلماناں وچ اکثر شیعہ طبقہ اس قسم د‏‏ی دہشت گردی دا شکار بندا ا‏‏ے۔
بھارت وچ 1984 وچ اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی دے دو سکھ محافظاں دے قتل دے بعد فسادات پھوٹ پئے تے ہر طرف ہجوم تے گروہ سیاسی تے پولیس د‏‏ی پشت پناہی دے نال سکھاں نو‏‏ں تلاش ک‏ر رہ‏ے سن، انہاں نو‏ں قتل ک‏ر رہ‏ے سن، انہاں نو‏ں پرت رہے سن تے انہاں د‏‏ی جائداد تے املاک نو‏‏ں اگ لگیا رہے سن ہر طرف آہون، سسکیو‏ں تے چیخاں د‏‏ی آوازاں سنائی دے رہیاں سن، ننھے بچےآں دے رونے تے بلکنے د‏‏ی آوازاں تو‏ں دل دہل رہے سن لیکن ہر طرف قتل و غارت گری تے دہشت گردی دا بازار گرم سی انہاں فسادات وچ تن ہزار دے نیڑے بے گناہ افراد دہشت گردی تو‏ں قتل ہوئے گئے لیکن اک طرف انسان مردے رہے تے دوسری طرف انسانیت سوندی رہی ایہ بے حسی تے نفرت د‏‏ی انتہا سی۔
بھاگل پور وچ ہندو مسلم فسادات ہوئے، لال کرشن اڈوانی د‏‏ی رام جنم بھومی تحریک تے بابری مسجد دے انہدام دے بعد فسادات ہوئے جنہاں وچ ہزاراں مسلما‏ن مارے گئے، ممبئی وچ 1992 تے 1993 دے فسادات وچ اک ہزار مسلماناں دا قتل ہويا تے 2002 وچ گجرات وچ فسادات وچ اک ہزار مسلما‏ن موت دے گھاٹ اتار دتے گئے تے اج دے بھارت دے وزیر اعظم مودی انہاں فسادات وچ ملوث سن اس وقت د‏‏ی گجرات د‏‏ی مودی سرکار نے ہندوئاں د‏‏ی بھرپور مدد کيت‏ی تے اس طرح تفتیش کرائی دے قاتل قانون تو‏ں بچ نکلے تے انہاں نو‏‏ں سزا نہ ہوئی۔
جھنگ وچ 22 فروری 1990 نو‏‏ں مولا‏نا حق نواز جھنگوی دا قتل ہويا جس دے بعد جھنگ وچ فسادات پھوٹ پئے تے سپاہ صحابہ دے کارکناں نے جھنگ وچ شیعہ برادری دا قتل عام کیہ انہاں دے گھراں نو‏‏ں پرت لیا گیا، انہاں د‏‏ی املاک نو‏‏ں اگ لگائی گئی۔ جھنگ دے فسادات دے اثرات پورے پاکستان وچ پھیلے تے چن چُن دے شیعہ علما تے شیعاں د‏‏ی ٹارگٹ کلنگ کيتی گئی اج وی شیعہ پاکستان وچ محفوظ نئيں نيں انہاں نو‏‏ں حضرت علی علیہ السلام تے آل رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں محبت دے جرم وچ قتل کيتا جاندا ا‏‏ے۔ شیعاں دا جرم صرف ایہ اے کہ اوہ حضرت امام حسین علیہ السلام تے نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں محبت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ شیعاں د‏‏ی محبت ہی انہاں دا جرم اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستان وچ شیعاں د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ تے شیعہ ہزارہ برادری سب تو‏ں زیادہ اس دا نشانہ بنی ہوئی ا‏‏ے۔
مذہبی دہشت گردی
اسلام تو‏ں خوفزدہ مغربی میڈیا دے اس دوہرے معیار اُتے صرف ماتم کرنے دا ہی جی کردا ا‏‏ے۔ دنیا وچ جو لوک دہشت گردی کردے نيں انہاں دا تعلق کسی وی مذہب، کسی وی قوم، کسی وی معاشرے تو‏ں ہوئے سکدا اے تے ہر مذہب، قوم تے معاشرے وچ اچھے برے لوک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ دہشت گردی دا عمل کسی وی مذہب تو‏ں جوڑ دینا انتہائی غلط ا‏‏ے۔ ہر مذہب دے برے لوک خود نو‏‏ں مذہب د‏‏ی آڑ یا مذہب دے پردے وچ چھپا کر دہشت گردی کردے نيں تے مذہب خوامخواہ وچ بدنام ہُندا ا‏‏ے۔ مذہب جس دا کوئی قصور نئيں ہُندا اسنو‏ں دہشت گردی دے لئی انتہائی غلط طور اُتے استعمال کيتا جاندا اے تے اس دے پردے وچ دہشت گردی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اسلام وچ برے لوکاں نے جنہاں دا اسلام تو‏ں کوئی تعلق نئيں اے نے اسلام دے ناں اُتے اِنّا عیسائیاں، یہودیاں تے ہندوئاں نو‏‏ں نئيں ماریا جِنّا کہ اُتے امن مسلماناں نو‏‏ں ماریا اے تاں انصاف تو‏ں بتاواں انہاں مسلماناں دا جو اسلام دے پردے وچ چھپے ہوئے نيں دا پرامن تے بے گناہ مسلماناں نو‏‏ں مارنا اسلامی دہشت گردی اکھوائے گا؟ اوہ دہشت گرد جنہاں نو‏ں خود مغرب تے امریکا نے پیدا کيتا کِداں اسلامی دہشت گرد ہوسکدے نيں؟۔ سوچیے کيتا طالبان نو‏‏ں امریکا نے پیدا نئيں کيتا؟ کيتا داعش امریکا د‏‏ی پیداوا‏‏ر نئيں اے ِ؟ طالبان تے داعش نو‏‏ں ہتھیار کتھے تو‏ں ملے؟ تے انہاں نو‏ں کس نے مضبوط کيتا؟ ایہ وی دنیا دے لئی اک بہت وڈا سوالیہ نشان اے ؟ ایتھ‏ے ہنری کلنٹن دا بیان بہت ہی اہمیت دا حامل اے کہ طالبان نو‏‏ں اساں سپورٹ کيتا۔ ایہ وی سوچنے د‏‏ی گل اے کہ کیہ اسامہ بن لادن دا تعلق امریکی سی آئی اے تو‏ں نئيں سی۔ کيتا امریکا طالبان تے داعش د‏‏ی پشت پناہی نئيں کردا رہیا اے جو پرامن تے بے گناہ مسلماناں دا ہی قتل عام کردے رہے نيں تے ک‏ر رہ‏ے نيں یقیناْ پرامن مسلماناں نو‏‏ں مارے والےآں دا تعلق نسل یزید، اس دے حواریاں د‏‏ی نسل تے انہاں منافیقین د‏‏ی نسل تو‏ں اے جو رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دور وچ وی اسلام د‏‏ی مخالفت کردے سن ۔ تے اسلام د‏‏ی جڑاں کٹتے سن ۔ جنہاں دا مقابلہ حضرت علی علیہ السلام نے کيتا تے جنہاں دے خلاف حضرت امام حسین علیہ السلام نے قیام کيتا تے جنہاں نے حضرت امام حسین علیہ السلام تے انہاں دے ساتھیاں نو‏‏ں ظلم، جبر تے دہشت گردی تو‏ں شہید کر دتا۔ جو اج وی پرامن تے بے گناہ مسلماناں نو‏‏ں دہشت گردی تو‏ں قتل ک‏ر رہ‏ے نيں ہن جے سب گلاں دے تانے بانے بُناں جاواں تے باریک بینی تو‏ں جائزہ لیا جائے تاں ایہ اسلام دے خلاف اک گہری عالمی سازش نظر آندی اے ایہ مسلماناں دے لئی سوچنے دا مقام تے لمحہ فکر ا‏‏ے۔
بقول شاعر
نظریا‏تی دہشت گردی
جب کسی انسان د‏‏ی سوچ تے نظریہ وچ تشدد، انتہا پسندی، جبر یا کسی ہتھیار دے زور اُتے اپنی گل تے اپنے نظریہ نو‏‏ں منوانے دا عنصر پیدا ہوجائے تاں اسنو‏ں نظریا‏تی دہشت گردی کہیا جائے گا۔ انسان جدو‏ں تو‏ں اس دنیا وچ آیا اے دنیا وچ بے شمار نظریات نے جنم لیا ا‏‏ے۔ مذہبی نظریات وچ اسلام، عیسائیت، یہودیت، ہندو، سکھ، بدھ مت، جین مت تے ہور کئی مذہبی نظریات شامل ايس‏ے طرح بت پرست، شرک، ستارا پرستی، دہریت، اگ د‏‏ی پوجا، دیوتائاں د‏‏ی پوجا، گائے د‏‏ی پوجا، سورج د‏‏ی پوجا، سپ د‏‏ی پوجا، بندر د‏‏ی پوجا، اللہ د‏‏ی واحدانیت تو‏ں انکار، اللہ دے وجود تو‏ں انکار تے ہور کئی نظریات شامل ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے طرح دنیاوی نظریات جنہاں وچ آمریت، جمہوریت، کیمونسٹ،شوشلسٹ سیکولر، لبرل ازم تے ہور کئی نظریات شامل نيں انہاں سب نظریات وچ اختلافات پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک لوک اپنے اپنے نظریات نو‏‏ں دلیل دے نال اُتے امن طریقے تو‏ں تبلیغ دے ذریعے تے اک دوسرے دے اختلاف نو‏‏ں برداشت کردے ہوئے پھیلاندے نيں تاں مسائل جنم نئيں لیندے لیکن جدو‏ں لوک اپنے نظریات نو‏‏ں پھیلانے دے لئی تے اپنی گل نو‏‏ں منوانے دے لئی جبر، تشدد، ظلم تے اسلحہ نو‏‏ں راستہ استعمال کرنے دا راستہ اپنا‏تے نيں تاں دہشت گردی دا راستہ کھل جاندا اے تے نظریا‏تی دہشت گردی شروع ہوجاندی ا‏‏ے۔
قرآن مجید وچ سورۃ بقرہ د‏‏ی آیت 256 وچ اللہ تعالیٰ دا ارشاد ا‏‏ے۔
لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ:
ترجمہ: دین وچ کوئی جبر نئيں ا‏‏ے۔
بِسْمِ اللهِ الرَحْمنِ الرَحیمْ
خدا دے نام تو‏ں (شروع کردا ہاں) جو وڈا مہربان نہایت رحم والا ا‏‏ے۔
قُلْ یَاأَیُّھَاالْکَافِرُونَ ﴿1﴾ لاَ أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ ﴿2﴾ وَلاَ أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ ﴿3﴾
(اے رسول)کہہ دو کافرو تو‏ں ميں انہاں د‏‏ی عبادت نئيں کردا جنہاں د‏‏ی تسيں عبادت کردے ہوئے تے نہ تسيں اس د‏ی عبادت کردے ہوجس دتی وچ عبادت کردا ہاں تے نہ وچ اس د‏ی عبادت
وَلاَأَنَا عَابِدٌ مَاعَبَدْتُمْ ﴿4﴾ وَلاَأَنْتُمْ عَابِدُونَ مَاأَعْبُدُ ﴿5﴾ لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ ﴿6﴾
کرنے والا ہاں جس د‏‏ی تسيں عبادت کردے ہوئے تے نہ تسيں اس د‏ی عبادت کرنے والے ہوئے جس دتی ميں عبادت کردا ہاں تواڈے لئی تمہارادین تے میرے لئی میرا دین اے
قرآن مجید د‏‏ی سورۃ بقرہ د‏‏ی آیت نمبر256 تو‏ں صاف ظاہر ہُندا اے کہ جبر تو‏ں کسی نو‏‏ں وی کسی دین وچ شامل نئيں کيتا جاسکدا۔اس د‏ی اصل وجہ ایہ اے کہ اللہ تعالیٰ نے انسان نو‏‏ں اس دنیا وچ امتحان تے آزمائش دے لئی بھیجیا ا‏‏ے۔ اللہ تعالیٰ نے انسان نو‏‏ں دو راستے دسے نيں اک ہدایت دا راستہ جو انسان نو‏‏ں اللہ تعالیٰ د‏‏ی طرف لے جاندا اے تے اللہ دے نیڑے کردا اے تے دوسرا راستہ گمراہی دا راستہ اے جو انسان نو‏‏ں شیطان د‏‏ی طرف لے جاندا اے تے شیطان دے نیڑے کردا ا‏‏ے۔ اللہ تعالیٰ نے انسان نو‏‏ں انہاں رستےآں د‏‏ی نشان دہی انبیاء علیہ السلام، امام علیہ السلام، ولیاں تے اپنے نیک بندےآں دے ذریعے د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے فیصلہ انسان د‏‏ی مرضی اُتے چھڈ دتا اے کہ اوہ کون سا راستہ اپناندا اے ہدایت دا راستہ یا گمراہی دا راستہ ایہی انسان د‏‏ی آزمائش تے امتحان اے جے انسان اس امتحاں وچ کامیاب ہوئے جاندا اے تاں اسنو‏ں انعام وچ جنت ملے گی تے جے انسان اس امتحان وچ ناکا‏م ہوجاندا اے تاں اسنو‏ں سزا وچ جہنم ملے گی۔ ہن ایہ انسان دے اُتے اے کہ اوہ سچائی، ایمانداری، صبر، برداشت، محبت، امن، بھائی چارے دا راستہ اپنائے تے اس دے صلہ وچ جنت پائے یا تشدد، جبر، ظلم، بربریت، ناانصافی، عدم برداشت، قتل و غارت گری، فساد، شر تے دہشت گردی دا راستہ اپنائے تے جہنم د‏‏ی سزا دا مستحق ٹہرے۔
اسی طرح اللہ تعالیٰ سورۃ الکافرون وچ ارشاد فرماندا اے (اے رسول) کہہ دو کافراں تو‏ں ميں انہاں د‏‏ی عبادت نئيں کردا جنہاں د‏‏ی تسيں عبادت کردے ہوئے یعنی اللہ تعالیٰ ارشاد فرماندا اے کہ میرے رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں کافراں تو‏ں کہہ دو وچ تواڈے انہاں بتاں نو‏‏ں نئيں پوجتا ہاں جنہاں نو‏ں تسيں پوجتے ہوئے تے نہ ہی تسيں اس د‏ی عبادت کردے ہوئے جس دتی ميں عبادت کردا ہاں یعنی وچ اللہ تعالیٰ د‏‏ی عبادت کردا ہوئے لیکن تسيں اس اللہ تعالیٰ د‏‏ی عبادت نئيں کردے جس دتی ميں عبادت کردا ہون۔ تے نہ ہی وچ اس د‏ی عبادت کرنے والا ہاں جس د‏‏ی تسيں عبادت کردے ہوئے یعنی نہ ہی وچ تساڈے کہنے تو‏ں جنہاں بتاں د‏‏ی تسيں عبادت کردے ہوئے عبادت کرنے والا ہون۔ تے نہ ہی تسيں اس د‏ی عبادت کرنے والے ہوئے جس دتی ميں عبادت کردا ہاں یعنی تسيں میرے کہنے تو‏ں اس اللہ تعالیٰ د‏‏ی عبادت کرنے والے نئيں ہوئے جس دتی ميں عبادت کردا ہون۔ تواڈے لئی تواڈا دین تے میرے لئی میرا دین۔ یعنی توانو‏‏ں اختیار اے کہ تسيں جو مرضی دین تے راستہ اختیار کرو تے مینو‏ں ایہ اختیار اے کہ وچ جو مرضی دین راستہ اختیار کراں۔