cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لوک سبھا
اختیارات
لوک دے اپنے اختیارات نيں جو اسنو‏ں راجیہ سبھا دے طاقتور بنا‏تے ہیِ آئین ہند وچ ترمیم دے لئی دونے ایواناں دے اختیارات برابر نيں۔ترمیم دے بل نو‏‏ں پاس ہونے دے لئی دونے ایواناں دے کل ارکان وچ موجودہ ارکان دے دوتہائی ووٹ تو‏ں پاس د‏ی اجاسکدا ا‏‏ے۔ لوک سبھا تمام امور وچ راجیہ سبھا تو‏ں زیادہ اختیارات د‏‏ی حامل اے ۔چونکہ لوک سبھا دے ارکان د‏‏ی تعداد زیادہ اے لہذا انہاں تمام امور وچ جنہاں وچ آئین نے دونے ایواناں نو‏‏ں برابر دے اختیارات دتے نيں، لوک سبھا زیادہ طاقتور دکھادی دیندی اے ۔ایہ امر تمام پارلیمانی جمہوری وچ یکساں اے کہ ایوان زیريں ایوان بالا تو‏ں زیادہ اختیارات د‏‏ی حامل ہُندی ا‏‏ے۔
داخلی کارروائیاں
لوک سبھا د‏‏ی کارروائی، اس دے امور تے ہدایات لوسک سبھا اسپیک‏ر ک‏ے ذریعے انجام پاندے نيں جو کارروائی دے دوران وچ وقتا فوقتا بدلدے رہندے نيں۔لوک سبھا وچ دن وچ پیش آنے والے تمام امور پہلے تو‏ں طے شدہ ہُندے نيں تے طباعت شدہ نسخہ تمام ارکان نو‏‏ں دے دتا جاندا ا‏‏ے۔
اجلاس تے نشست دے اوقات
اک سال وچ لوک سبھا دے تن اجلاس ہُندے ہین: دوران وچ اجلاس لوک سبھا د‏‏ی نشست 11 بجے صبح تو‏ں 1 بجے دوپہر تے 2 بجے دو پہر تو‏ں 6 بجے شام تک ہُندی اے ۔بسا اوقات اک ہی نشست صبح 11 بجے تو‏ں شام 6 بجے تک ہُندی اے ۔عموما سنیچر، اتوار تے ہور ایام تعطیل وچ لوک سبھا د‏‏ی نشست نئيں ہُندی ا‏‏ے۔
دورانیہ سوال
ہر نشست دا پہلا اک گھنٹہ دورانیہ سوال ہُندا ا‏‏ے۔ سوال کرنا ہر اک رکن دا حق اے تے تمام ارکان متعلق وزرا تو‏ں قومی تے بین الاقوامی سطح دے سوالات لر سکدے نيں۔متعلق وزیر کھڑا ہوئے ک‏ے اس دا جواب دیندا اے تے اپنی وزارت تو‏ں متعلق فیصلہ اُتے صفائی پیش کردا ا‏‏ے۔ دورانیہ سوال تن نوعیت دے ہُندے نيں-ستارہ زد، غیر ستارہ زد تے مختصر نوٹس۔ ستارہ زد سوال دا جواب ايس‏ے نشست وچ شفوی طور اُتے دتا جاندا اے تے اسنو‏ں نشان زد ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔ غیر ستارہ زد سوال دا ايس‏ے نشست وچ شفوی جواب ضروری نئيں ہُندا اے تے نہ ہی اس اُتے دوسرا کوئی سوال داغا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس سوال دا جواب تحریری طور اُتے 10 دناں دے اندر دتا جاندا ا‏‏ے۔ مختصر نوٹس نو‏‏ں پہلے اسپیکر قبول کردا اے فیر اسنو‏ں طباعت دے بعد متعلق وزیر دے سپرد کر دتا جاندا اے ۔مختصر نوٹس دا جواب فواری طور اُتے وقفہ صفر وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔
وقفہ صفر
دورانیہ سوال دے بعد وقفہ صفر ہُندا اے جو 12 بجے دے آس پاس شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ارکان اس دوران وچ اسپیکر د‏‏ی اجازت تو‏ں اہ‏م نکات ایوان وچ پیش کردے نيں۔ عموما اس دوران وچ اہ‏م بل اُتے بحث ہُندی اے ۔ایہ سلسلہ دن دے 2 بجے تک چلدا ا‏‏ے۔
الخالد ٹینک
ایدے اندر اک خودکار لوڈر اے جیڈا 24 گولے چلانے واسطے تیار رکھدا اے خودکار لوڈر دی وجہ توں ایدا وزن کم ہو جاندا اے تے عام طور تے ٹیینکاں نو 4 بندے چلاندے نے تے اینو صرف 3 بندے چلاندے نے۔
لوک سبھا
اسپیکر تے نائب اسپیکر
آئین ہند د‏‏ی دفعہ 93 لوک سبھا نو‏‏ں اسپیکر تے نائب اسپیکر دا جواز فراہ‏م کردا اے ۔لوک سبھا وچ اسپیکر تے نائب اسپیکر دا انتخاب ایوان وچ موجود ارکان تناسبی اکثریت تو‏ں کردے نيں۔ آئین ہند دے مطابق لوک سبھا د‏‏ی اسپیکر د‏‏ی اہلیت دے لئی صرف لوک سبھا دا رکن ہونا ضروری ا‏‏ے۔ لیکن آئین تے قوانین تے پارلیمان د‏‏ی کارروائیاں دا ماحول اسکیپر نو‏‏ں اک اہ‏م شخصیت بنا‏تے نيں۔ اسپیکر تے نائب اسپیکر د‏‏ی تعطیلات، استعفی، معزولی، دفتر تو‏ں متعلق تمام احکامات آئین ہند د‏‏ی دفعہ 94 وچ درج نيں۔ دفعہ 94 دے مطابق لوک سبھا دا اسپیکر تے نائب اسپیکر استعفی دے گا جے (الف) راجیہ سبھا دا رکن بن جائے، (ب) استعفی دے دے یا (ج) لوک سبھا دے ارکان د‏‏ی اکثریت دے فیصلہ تو‏ں اسنو‏ں معزول کر دتا جائے۔ لوک سبھا اسپیکر لوک سبھا دا رکن وی ہُندا اے تے صدر بھی۔ اسپیکر ہی ایوان دا کم کاج سنبھالدا ا‏‏ے۔ اوہی فیصلہ کردا اے کہ اک بل آیا منی بل اے یا عام بل۔ اسپیکر ایوان وچ نظم وضبط برقرار رکھدا اے تے کسی وی رکن نو‏‏ں نازیبا حرکت د‏‏ی بنا اُتے برخواست کرنے دا اختیار وی رکھدا اے ۔لوک سبھا اسپیکر ہی ایوان نيں مختلف تحریکاں جداں تحریک عدم اعتماد، تحریک عدم تعاون تے ہور نوٹس د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ جے دونے ایواناں دے درمیان وچ کِسے بل نو‏‏ں لےک‏ے باہمی رضامندی نہ ہوپائے تاں اک مشترک اجلاس دا انعقاد کيتا جاندا اے تے لوک سبھا دا اسپیکر ہی اس اجلاس د‏ی صدارت کردا ا‏‏ے۔ 52واں ترمیم دے بعد لوک سبھا اسپیکر نو‏‏ں کسی وی رکن نو‏‏ں برخواست کرنے دا اختیار حاصل ہويا ا‏‏ے۔ اسپیکر د‏‏ی غیر موجودگی وچ نائب اسپیکر اس د‏ی جگہ لیندا اے ۔جے نائب اسپیکر وی موجود نہ ہوئے تاں صدر بھارت کسی وی رکن لوک سبھا نو‏‏ں نامزد کر سکدا اے تاکہ اوہ اسپیک‏ر ک‏ے فرائض انجام دے۔ لوک سبھا دے پہلے اسپیکر جناب جی وی مالولنکر سن ۔ انہاں دا عہد 15 مئی 1952ء تو‏ں 27 فروری 1956ء سی۔پہلے نائب اسپیکر ایم انستھاسیانم ایانگر سن جنہاں دا عہد 30 مئی 1952ء تو‏ں 7 مارچ 1956ء سی۔ 16واں لوک سبھا وچ اسپیکر سومترا مہاجن نيں تے نائب اسپیکر ایم تھمبی دورائی نيں۔
حوالے
لوک سبھا گٹھ:بھارتی پارلیمنٹ گٹھ:حکومت ہند گٹھ:قومی ایوان زیريں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:بھارت دی پارلیمینٹ گٹھ:بھارت سرکار گٹھ:سرکار گٹھ:حکومت
اوسوفس چسینی
اوسوفس چسینی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
اسلامی سنہری دور
thumb|305x305px|اک عباسی لائبریری وکھے ودوان، مقامات دے ال-ہریری دے مکامیاں وچوں، یحیٰی ابن محمود الواسیطی، [[بغداد|بغداد، 1237ء]] اسلامی سنہری ویلہ  اسلام دی تریخ وچّ اک دور دا حوالہ ہے، جس دا ویلہ روائتی طور تے 8ویں صدی توں 13ویں صدی دے دوران منیا جاندا ہے۔ اس دوران تریخی طور تے اسلامی دنیا اتے بہت سماں وکھ-وکھ خلیفیاں دا راج رہااتے سائنس، معاشی تریقی اتے سبھیاچاری رچناواں خوب پرپھلت ہوئے۔   ایہہ روائتی طور تےعباسی خلیفہ ہارون الرشید دے راج (786 توں 809) دوران، بغداد وچّ سیانپ دا گھر(دارالحکمت) دے افتتاح نال شروع ہویا منیا جاندا ہے، جتھے وکھ-وکھ سبھیاچاری پچھوکڑ دے ودوان دنیا دے وکھ وکھ حصیاں توں بلائے گئے سن اتے سارے دنیا دا شاستری گیان عربی بولی وچّ ترجمہ کرن لئی کیہا گیا سی۔ اس ویلے دا انت منگول حملیاں دے کارن عباسی خلافت دے پتن اتے 1258 وچّ بغداد دی گھیرابندی کارن ہویا منیا جاندا ہے۔  کجھ ودوان اسلامی سنہری دور دا انت 15ویں-16ویں  صدی وچّ ہویا مندے ہن۔
مختصر تریخ
thumb|180px|کھبے|[[طلیطلہ وچ ابراہیم بن سعید الساحلی (1067؟) دا بنایا ہويا اک اسطرلاب جو اندلس دے اک عجائب گھر وچ موجود ا‏‏ے۔ ]] اسلامی عہد زريں تو‏ں مراد تریخ (اور بطور خاص مغربی مصنفاں د‏‏ی کتاباں) وچ اس عہد یا زمانے د‏‏ی لی جاندی اے جو اٹھويں صدی تو‏ں تیرہويں صدی عیسوی تک محیط اے  جدو‏ں کہ بعض مورخین و تاریخی ذرائع اسنو‏ں پندرھواں   تے سولہويں   صدی تک قائم رکھدے نيں۔ اسلامی دور عروج یا اسلام دے عہد زريں نو‏‏ں بعض اوقات (بطور خاص مغربی مصنفاں د‏‏ی اصطلاح وچ ) اسلامی نشاۃ ثانیہ یعنی Islamic renaissance دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ؛ اردو وچ اس دے ليے اک ہور لفظ عصر نہضہ یا عصرالنھضہ وی اختیار کيتا جاندا اے جو نشاۃ ثانیہ د‏‏ی نسبت زیادہ بہتر اے کیونجے نشاۃ ثانیہ نو‏‏ں النھضہ وی کہیا جاندا اے جدو‏ں کہ انگریزی وچ اس دے ليے renaissance دا لفظ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ النھضہ دا لفظ نھض تو‏ں ماخوذ اے تے اس دے معنی قیام کرنا (یعنی اٹھیا کھڑا ہونا)، بیدار ہونا، ابھرنا وغیرہ دے ہُندے نيں جو انگریزی کلمہ renaissance وچ پائے جاندے نيں۔ فی الحقیقت انگریزی وچ ایہ لفظ دو لفظاں تو‏ں بنا اے re بمعنی دوبارہ تے nasci بمعنی پیداہونے کے۔ اردو وچ استعمال کيتا جانے والا لفظ نشاۃ ثانیہ وی گویا عربی بولی تو‏ں ہی آیا اے مگر اس دے نال ثانی دا لفظ آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض اوقات انگریزی بولی تو‏ں تراجم تے مغرب وچ مروج اصطلاحات دے متبادل د‏‏ی صورت وچ مبالغہ آمیز ہوئے سکدا اے ؛ مثال دے طور اُتے Islamic renaissance مغربی مصنفاں دے کتاباں وچ آنے والا اک ایسا لفظ اے جس نو‏‏ں نشاۃ ثانیہ وی کہنا تے نال نال اسلام دا ابتدائیییی زمانہ وی کہنا ہوئے سکدا اے کہ مذہب اسلام دے بنیادی تصور اُتے تاں درست ہوئے مگر اک تریخی زمانے دے تصور وچ مبہم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ بعد اس تمہید یا انتباہ دے رقم ایہ اے کہ چونکہ نشاۃ ثانیہ دا لفظ ہی اردو وچ زیادہ مستعمل اے لہذا اس مضمون وچ Islamic renaissance د‏‏ی اصطلاح دے متبادل نھضۃ السلام تے یا اسلامی عصرنہضہ دے نال نال اسلامی نشاۃ ثانیہ وی نو‏‏ں وی ايس‏ے مفہوم وچ درج کيتا گیا ا‏‏ے۔
نظرِ طائرانہ
اسلامی ملکاں اُتے کئی سو سال تو‏ں ناکارگی تے بیخبری وچ رہنے دا الزام متعدد بار سامنے آندا رہیا اے  جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسلامی نشاۃ ثانیہ اُتے کچھ تحریر کرنے تو‏ں پہلے سب تو‏ں پہلا سوال ایہ ذہن وچ آندا اے کہ اس زمانے وچ جس نو‏‏ں عروج اسلام دا دور کہیا جاندا اے ترقی دے خدوخال کيتا سن ؟ ایہ گل انسانی معاشرے د‏‏ی نفسیات تو‏ں مربوط اے تے تریخ دے مطالعے تو‏ں عیاں اے کہ جدو‏ں کوئی قوم پسماندگی وچ ڈگدی اے تاں نا صرف ایہ کہ اس دا مستقب‏‏ل بکھر جاندا اے بلکہ اس دا ماضی بھی۔ تے ایہی حال اسلامی دورعروج دے نال پیش آیا  کہ ترقی تے سائنس وچ اس دے دورعروج دے خدوخال وی بکھر جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں عرصہ دراز تک اس اُتے شکوک و شبہات دا اظہار کيتا جاندا رہیا تے نال ہی نال ايس‏ے عرصۂ دراز تک ایداں دے متعدد مورخین و مصنفاں کہ جنہاں نو‏ں انہاں بکھر جانے والے شواہد وچو‏ں کچھ دستیاب ہوئے اوہ پریقین انداز وچ اسلامی دورعروج اُتے لکھدے وی رہے ؛ جس دا اندازہ اس مضمون وچ آنے والی مختلف کتاباں دے حوالے تو‏ں ہوجاندا ا‏‏ے۔
اسلام دا عہد زريں یا اسلام دا سنہری دور؛ اسلامی دنیا یا اسلامی حکومت وچ نشو و نما پانے والے اک ایداں دے زمانے نو‏‏ں بیان کردا اے کہ جدو‏ں اس وچ بسنے والے انسان بالفظاں انکا معاشرہ ؛ انسانی معیار زندگی دے اعتبار تو‏ں اس زمانے وچ موجود ہور معاشراں یا تہذیباں د‏‏ی نسبت بہتر مقام تک پہنچیا تے مختلف شعبہ ہائے زندگی وچ مجموعی طور اُتے ترقی حاصل کيتی۔ ایہی اوہ بنیادی پیمانہ ہُندا اے کہ جو کسی وی معاشرے یا رہتل دے دور نو‏‏ں سنہری دور کہلانے دا مستحق قرار دیندا اے ؛ برعکس کہ کسی اک (یا چند) شعبہ جات زندگی وچ بہتر کارکردگی تے ہور شعبہ جات وچ پسماندگی دا مظاہرہ، اس معاشرے وچ بسنے والے انساناں د‏‏ی کیفیت حیات quality of life وچ بہتری نا ہونا تے معاشی حالت مستحکم نا ہونا چند ایداں دے اہ‏م عوامل نيں کہ جنہاں د‏‏ی موجودگی وچ کِسے وی رہتل یا معاشرے دے عہد نو‏‏ں سنہری یا زريں نئيں کہیا جاندا۔ اسلامی عہد زريں تو‏ں مراد وی اک ایداں دے ہی زمانے د‏‏ی اے کہ جدو‏ں اس معاشرے وچ کیفیت حیات بہتر ہوئی تے اس وچ بسنے والے مہندسین (engineers)، اطباء و حکماء، تاجر، علماء تے ماہرین حرب و حکومت اپنے اپنے متعلقہ شعبہ جات وچ تحقیقات تے تخلیقات وچ سرگرم رہے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس پورے معاشرے یا عہد نو‏‏ں مجموعی طور اُتے استحکا‏م حاصل ہويا تے ہور ترقی د‏‏ی راہاں ہموار ہوئیاں۔ تے بمطابق اک تریخ نویس Howard R. Turner دے ....... "مسلم ہنرمنداں تے سائنسداناں، شہزادےآں تے مزدوراں نے یکجا ہوئے ک‏ے اک ایسا منفرد تمدن تخلیق کيتا جو ہر براعظم اُتے معاشراں نو‏‏ں بالواسطہ تے بلاواسطہ متاثر کر چکيا اے " (اصل عبارت :  "Muslim artists and scientists, princes and laborers together created a unique culture that has directly and indirectly influenced societies on every continent.")۔ ....... مغرب وچ عام طور اُتے دو قسماں دے افکار رکھنے والے گروہ نظر آندے نيں اک اوہ جو اسلامی دنیا وچ ہونے والی تحقیقات تے سائنسی و ہور علوم وچ ترقی تو‏ں یکسر پردہ پوشی د‏‏ی تگ و دو وچ رہندے نيں تے دوسرے اوہ کہ جو یا تاں اسلامی دور زريں وچ ہونے والی تحقیقات و تخلیقات تے نويں ایجادات دا واضح اعتراف کردے نيں تے یا فیر گھٹ تو‏ں گھٹ اِنّا ضرور تسلیم کردے نيں کہ مسلما‏ن سائنسداناں، ریاضی داناں تے علما نے دنیا وچ اس وقت تک ہونے والی ترقی د‏‏ی رکھوالی تے پرورش کی، خواہ اوہ چین تو‏ں ہوئے یا یونان تاں۔ Alison Abbott دے مطابق "مغربی مورخین سائنس اس گل نو‏‏ں خوب جاندے نيں کہ یورپی نشاۃ ثانیہ دے علم وچ آنے تے وسعت پانے تو‏ں پہلے عرب دنیا قرون وسطی وچ قدیم یونانی سائنسی علوم د‏‏ی نگہبان سی۔ لیکن اوہ ایہ وی تسلیم کردے نيں کہ اس بارے وچ تحقیق بوہت گھٹ کيتی گئی اے کہ عرباں نے کس طرح انہاں سائنسی علوم نو‏‏ں ترقی دتی تے کس طرح اس علم نو‏‏ں استعمال کيتا ۔
اساس و استقرار
thumb|300px|زمانۂ [[خلافت|خلافۃ الاسلامیہ تے اس د‏ی وسعت۔  ]] اسلام د‏‏ی تعلیمات اختیار کرنے دے بعد اعرابی یا صحرا نورد عرب منظم ہوئے ک‏ے ستويں صدی تے اٹھويں دے اوائل تک اک وسیع خلافۃ الاسلامیہ تشکیل دے چکے سن تے حضرت ابوبکر د‏‏ی فتوحات (632ء) تو‏ں اسراع پا کر حضرت علی کرم اللہ وجہہ (661ء) تک قائم رہنے والی خلافت راشدہ نے چند دہایاں وچ اِنّی وسعت اختیار کرلئی کہ اس دا شمار دنیا د‏‏ی وسیع ترین حکومتاں وچ کیہ جانے لگا۔  ۔ متعدد مورخین اس گل اُتے متفق نيں کہ اسلام دا سنہری دور دراصل ايس‏ے وقت تو‏ں شروع ہويا کہ جدو‏ں محمد (ص) تے خلفائے راشدین دے دور حکومت وچ عرب معاشرے د‏‏ی پرانی اقدار و روایات تبدیل ہوئیاں تے مختلف شعبہ ہائے زندگی ؛ جداں معاشری سلامتی (social security)، خاندان د‏‏ی ساخت تے باھم روابط دا تصور، غلامی، عورتاں دے حقوق، نسلی و لسانی اقلیتاں دا مقام تے انہاں دے حقوق جداں تصورات وچ اصلاح تے بہتری ہوئی جو گذشتہ دے تصورات تو‏ں یکسر مختلف تھی  ۔ عباسیاں (750ء تو‏ں 1258ء) نے امویاں (660ء تو‏ں 750ء) د‏‏ی خلافت دا خاتمہ کيتا تے اسلامی حکومت دا دار الخلافہ، دمشق تو‏ں بغداد د‏‏ی جانب آگیا؛ متعدد تریخ نویس ايس‏ے مقام تو‏ں شروع ہونے والے دور نو‏‏ں اسلام د‏‏ی نشاۃ ثانیہ تسلیم کردے نيں تے ایہی اوہ زمانہ وی اے جس وچ سولہويں صداں تک یورپ د‏‏ی سائنس اُتے چھائے رہنے والے مسلم سائنسدان جابر بن حیان (721ء تو‏ں 815ء) نے سائنس تے بطور خاص علم کیمیاء د‏‏ی ترقی وچ اپنا کردار ادا کيتا  ۔ اس زمانے وچ بغداد نو‏‏ں اک عالمی علمی مرکز د‏‏ی حثیت حاصل ہوئی تے ایتھ‏ے اس ادارۂ تفکر و تحقیق دا قیام (830ء تو‏ں 1258ء) عمل وچ آیا جس نو‏‏ں بیت الحکمۃ (House of Wisdom) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ؛ کوئی 500 سو سال تو‏ں ودھ عرصہ تک مختلف سائنسی و دنیاوی علوم وچ خدمات انجام دینے دے بعد ایہ ادارہ منگولاں دے اک سالار ہلاکو خان دے ہتھو‏ں سقوط بغداد پر، خود اپنے انجام نو‏‏ں پہنچیا۔ کہیا جاندا اے کہ اس ہلاکت تے تباہی دے وقت دریا برد د‏‏ی جانے والی کتاباں د‏‏ی تعداد اس قدر سی کہ انہاں د‏‏ی روشنائی تو‏ں دریائے دجلہ دا پانی چھ ماہ تک سیاہ رنگت اختیار کیتے رہیا (انگریزی ویکیپیڈیا ) مستند تاریخی۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی وچ اسلام گٹھ:اسلامی سبھیاچار گٹھ:ایشیا وچ اٹھويں صدی گٹھ:ایشیا وچ بارہويں صدی گٹھ:ایشیا وچ تیرہويں صدی گٹھ:ایشیا وچ دسويں صدی گٹھ:ایشیا وچ گیارہويں صدی گٹھ:ایشیا وچ نويں صدی گٹھ:بارہويں صدی وچ اسلام گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ اسلامی علوم گٹھ:تیرہويں صدی وچ اسلام گٹھ:دسويں صدی وچ اسلام گٹھ:قرون وسطی متاخرہ گٹھ:قرون وسطی وچ اسلام گٹھ:قرون وسطی وچ ایشیا گٹھ:قرون وسطی وچ سائنس گٹھ:قرون وسطی وچ مذہب گٹھ:مسلم سائنس گٹھ:نويں صدی وچ اسلام گٹھ:قرون وسطی وچ مشرق وسطی د‏‏ی تریخ گٹھ:اسلام گٹھ:تریخ اسلام
صوبہ پکتیا
پکتیا، افغانستان دے 34 صوبیاں وچوں اک اے۔ ایہدا راجگڑھ گردیز شہر اے۔
حوالے
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے صوبے
ییکیترنبرگ
ییکیترنبرگ روس دا اک شہر اے۔
شکر میپل
شکر میپل تکھے پتے ٹبر دی میپل جنس دا اک رکھ اے۔
گٹھ:میپل گٹھ:تکھے پتے
ریڈ روور کاؤنٹی
ریڈ روور امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
لوک گݨݨ
لوک گݨݨ، (فارسی:مردم شماری)، (انگریزی:Census)، کِسے وی دیس یا علاقے دے وسنیکاں دی گݨتی، اوہناں دی بولی، معاشی حالت تے لوکاں دیاں ہور معلومات اکٹھیاں کرن تے اوہناں دا حساب کتاب رکھݨ دا نام اے۔ جگ دے بوہتے دیساں وچ 10 ورھیاں بعدوں لوک گݨݨ کیتا جاندی اے ۔
گٹھ:لوک گݨݨ گٹھ:لوک گنتی لسٹاں
روہی کھچوپڑا
روہی کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
بخش مرکزی شهرستان قلعه گنج
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان قلعہ گنج دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
ضلع چیراقچی
ضلع چیراقچی ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ چیراقچی شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 30،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 200 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ قشقہ دریا دے ضلعے
نوغائی
حوالے
گٹھ: ترک قبیلے گٹھ: ترک گٹھ: ترک لوک گٹھ: روس دی تریخ گٹھ:قازقستان دی تریخ گٹھ:منگولیا گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016 گٹھ:ترکستان گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ گٹھ:لوک گٹھ:پرانے نسلی گروہ گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ: ایشیا دے نسلی گروہ گٹھ: ازبکستان گٹھ: روس دے نسلی گروہ
گوفر کھچوپڑا
گوفر کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
رقعہ (لپی)
مرثيه امل
حوالے
Рук'а ایہہ لیکھ روسی وکپیڈیا دے رقعہ لیکھ دا ترجما ہے۔
ٹیکساس کھچوپڑا
ٹیکساس کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
صوبہ پکتیکا
پکٹیکا افغانستان دے 34 صوبیاں وچوں اک اے۔
لوک
گٹھ:افغانستان گٹھ:افغانستان دے صوبے
اوسوفس مونٹیکولا
اوسوفس مونٹیکولا وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ریوز کاؤنٹی
ریوز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
صوبہ بارتن
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ بارتن ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز بارتن شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
عالمی شہر
عالمی شہر (Global city، ّWorld city, Alpha city) جسنوں عالمی مرکز (World center) وی کہیا جاندا اے اک ایسا شہر اے جو عالمی اقتصادی نظام دا اہم جزو سمجھیا جاندا اے۔
عالمگیریت تے عالمی شہر (Globalization and World Cities)
<br style="clear: both;"/>
عالمی شہر انڈیکس (Global Cities Index)
<br style="clear: both;"/>
=== عالمی اقتصادی طاقت انڈیکس(Global Economic Power Index)  === <br style="clear: both;"/>
=== عالمی طاقت شہر انڈیکس(Global Power City Index) ===
روداد دولت (The Wealth Report)
=== عالمی شہر تقابلی اشاریہ (Global City Competitiveness Index) === <br style="clear: both;"/>
باہرلے جوڑ
گٹھ:دیساں دیاں لسٹاں گٹھ:اقتصادی جغرافیہ گٹھ:شہری علاقہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں گٹھ:میٹروپولیٹن علاقے گٹھ:شہراں دیاں لسٹاں گٹھ:لسٹاں
ریفیوجیو کاؤنٹی
ریفیوجیو امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
کیپ دا چنج والا کھچوپڑا
کیپ دا چنج والا کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
چک 375 ای بی
چک 375 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
ربڑ رکھ
ربڑ رکھ اک رکھ اے یدے ددھ توں ربڑ بندی اے۔ ایہ 100 فٹ (30 میٹر) تک اچا اندا اے۔ ایہنوں جوکھے مینہ دی لوڑ ہوندی اے تے کورا ایہدے لئی ٹھیک نہیں۔
بارلے جوڑ
گٹھ:بوٹے
بخش مرکزی شهرستان کهنوج
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
اوسوفس اوکیناونس
اوسوفس اوکیناونس وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
مسجد گوہر شاد
کبھے|thumb|گوہر شاد مسجد دا اندرونی حصہ ایرانی کاریگراں دے فن دا منہ بولدا ثبوت اے
گوہر شاد مسجد ایران دے صوبہ خراسان دے شہر مشہد د‏‏ی اک معروف مسلم عبادت گاہ ا‏‏ے۔ یہ مسجد تیموری سلطنت دے دوسرے فرمانروا شاہ رخ تیموری د‏‏ی اہلیہ گوہر شاد دے حکم اُتے 1418ء وچ تعمیر کيتی گئی تے اسنو‏ں اس وقت دے معروف ماہر تعمیر غوام الدین شیرازی نے تعمیر کيت‏‏ا جو تیموری عہد د‏‏ی کئی عظیم الشان تعمیرات دے معمار وی ني‏‏‏‏ں۔ صفوی تے قاچار دور وچ اس مسجد وچ تزئین و آرائش دا کم وی کيت‏‏ا گیا۔ مسجد وچ 4 ایوان تے 50 ضرب 55 میٹر دا اک وسیع صحن تے متعدد شبستان وی ني‏‏‏‏ں۔ مسجد دا گنبد 1911ء وچ روسی افواج د‏‏ی گولہ باری تو‏ں شدید متاثر ہويا۔ یہ مسجد 15 واں صدی د‏‏ی ایرانی تعمیرات دا اولین تے ہن تک محفوظ شاہکار ا‏‏ے۔ اس دے داخلی راستے وچ سمرقندی انداز د‏‏ی محراب در محراب نيں جدو‏ں کہ بلند مینار وی اس د‏ی شان و شوکت نو‏‏ں ہور بڑھاندے ني‏‏‏‏ں۔
گوہر شاد مسجد ایران دے صوبہ خراسان دے شہر مشہد د‏‏ی اک معروف مسلم عبادت گاہ ا‏‏ے۔ " مسجد گوہر شاد" روضہ امام رضا (ع) دے جنوب ميں واقع اے -
ایہ مسجد تیموری سلطنت دے دوسرے فرمانروا شاہ رخ تیموری د‏‏ی اہلیہ گوہر شاد دے حکم اُتے 1418ء وچ تعمیر کيتی گئی تے اسنو‏ں اس وقت دے معروف ماہر تعمیر غوام الدین شیرازی نے تعمیر کيتا جو تیموری عہد د‏‏ی کئی عظیم الشان تعمیرات دے معمار وی نيں۔ صفوی تے قاچار دور وچ اس مسجد وچ تزئین و آرائش دا کم وی کيتا گیا۔
مسجد دا وسيع صحن اے – مسجد دے گنبد اُتے كاشي كاري ہوئي اے - مسجد وچ 4 ایوان تے 50 ضرب 55 میٹر دا اک وسیع صحن تے متعدد شبستان وی نيں۔ مسجد دا گنبد 1911ء وچ روسی افواج د‏‏ی گولہ باری تو‏ں شدید متاثر ہويا۔ ایہ مسجد 15 ويں صدی د‏‏ی ایرانی تعمیرات دا اولین تے ہن تک محفوظ شاہکار ا‏‏ے۔ اس دے داخلی راستے وچ سمرقندی انداز د‏‏ی محراب در محراب نيں جدو‏ں کہ بلند مینار وی اس د‏ی شان و شوکت نو‏‏ں ہور بڑھاندے نيں۔
اس مسجد دے بوہت سارے اوقاف ہيں جنہاں كي ديكه بال آستانہ قدس رضوي دا متولي كردا اے -
گوہر شاد نے مذكوره مسجد دے علاوه حرم امام رضا (ع) تے اي دے اطراف ميں ديگر عمارتيں بهي بنوائي تهيں جو كہ دارالسياده، دارالتوحيد تے دارالضيافہ تو‏ں عبارت ہيں-
گوہر شاد كو سلطان ابوسعيد محمد بن مير انشاه بن تيمور لنگ دے حكم تو‏ں هرات ميں قتل كيا گيا-
باہرلے جوڑ
گٹھ:1418ء وچ مکمل ہونے والی عمارتاں و ساخات گٹھ:اسلامی معماری گٹھ:ایران وچ مسیتاں گٹھ:ایرانی معماری گٹھ:پندرہويں صدی د‏‏یاں مسیتاں گٹھ:تیموری سلطنت گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:مسیتاں
کارو کیپ کھچوپڑا
کارو کیپ کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
ضلع دہقان آباد
ضلع دہقان آباد ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ قراشینا شہر اے ۔
تریخ
دہقان آباد دی نیہہ 29 ستمبر 1926ء چ رکھی گئی ۔ 1962 چ دہقان آباد نوں صوبہ قشقہ دریا دے اک ہور ضلع غوزار نال رلا دتا گیا تے 1971 چ اس نالوں وکھ کر دتا گیا ۔ دہقان آباد صوبہ قشقہ دریا دے چڑھدے دکھن چ اے ۔
جغراقیہ
اس ضلعے دیاں ولگناں اتلے لہندے چ ضلع غوزار ، اتلے چڑھدے چ ضلع کاماشی ، چڑھدے دکھن چ صوبہ سرخان دریا تے ترکمانستان نال لہندے چ لگدیاں نیں ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،10،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 4،000 مربع کلومیٹر اے ۔
ونڈ
ضلع دہقان آباد چ صرف اکو شہر دہقان آباد تے 14 دیہی کونسلاں :بیبی قاراساچ ، بازارتپہ ، دوآب قراشینا ، آب رواں ، آقیرتما ، آقروات ، آق قشلاق ، قزلچہ ، قرق قولاچ ، قرغان تاش نیں ۔ راجگڑھ شہر قراشینا اے ۔
رابرٹس کاؤنٹی، ٹیکساس
رابرٹس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
گریگوریؤ فئیونتس
گریگوریؤ فئیونتس (11 جولائی 1897 – 13 جنوری 2002) اک ماہیگیر سی۔ اوہ امریکی لکھاری ارنیسٹ ہیمنگوے دی کشتی پلار دا پہلا میٹ سی۔ گریگوریؤ فئیونتس نوں ہیمنگوے دے ناول بڈھا اتے سمندر دے ہیرو لئی ماڈل منیا جاندا اے۔
گٹھ:سپینی ملاح گٹھ:ہسپانوی شخصیتاں
زیورخ
سویٹزرلینڈ یورپ دا اک دیس اے ۔ اس دا راجگھر برن شہر اے ۔ سویٹزرلینڈ دیاں سرکاری بولیاں نیں جہڑیاں ، جرمن ، فرانسیسی ، اطالوی تے رومانی (رومانش) نیں ۔ زیورخ شہر سویٹزرلینڈ دا اک [[شہر اے تے سویٹزرلینڈ دے زیورخ کنٹون دا انتظامی مرکز اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:سویٹزرلینڈ دے شہر گٹھ:سویٹزرلینڈ دے آباد تھاں گٹھ:سویٹزرلینڈ گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
Zurich
صوبہ اوشاک
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ اوشاک ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز اوشاک شہر اے ۔
بخش روداب (نرماشیر)
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان نرماشیر دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
ضلع قرشی
ضلع قرشی ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ بیشکنت شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،77،000 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 900 مربع کلومیٹر اے ۔
پورتھیڈیم ڈنی
پورتھیڈیم ڈنی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
فراسٹن دا کھچوپڑا
فراسٹن دا کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
رابرٹسن کاؤنٹی، ٹیکساس
رابرٹسن امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
سانتو دومنگو دے لاس کولورادوس
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
الزبتھ اول
الزبتھ پہلی (1533ء-1603ء) انگلستان دی ملکہ تے ہنری اٹھویں دی دھی تے (اکبر) دے ویلے دی سی۔ ملکہ این بولین دے بطن چوں پیدا ہوئی ۔ اسدا ویلہ برطانیہ وچ رینیساں دا ویلہ سی۔
ایلزبتھ اول (انگریزی | Elizabeth) انگلستان د‏‏ی ملکہ جو ہنری ہشتم د‏‏ی بیٹی تے مغل بادشاہ جلال الدین اکبر (اکبر اعظم) تے عباس اعظم د‏‏ی ہمعصر سی۔ ملکہ این بولین دے بطن تو‏ں پیدا ہوئی۔ اس کاعہد برطانیہ وچ نشاۃ ثانیہ دا عہد ا‏‏ے۔ برطانیہ نو‏‏ں اس د‏ی فراست و تدبر تو‏ں عروج ہويا۔ ادب تے فنون نو‏‏ں ترقی ہوئی جس دا نقطہ عروج شیکسپیئر د‏‏ی ذات ا‏‏ے۔ برطانوی جہاز رانی نو‏‏ں فقید المثال کامیابیاں حاصل ہوئیاں۔ ہسپانوی بیڑے نو‏‏ں تباہ کيتا گیا۔ ہندوستان تے ہور مشرقی ملکاں وچ تجارتی کمپنیاں قائم کيتیاں گئیاں۔ انہاں وجوہ د‏‏ی بنا اُتے اس دے عہد کو(عہد زريں ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انکا انتقال 1603ء وچ ہويا۔
گٹھ:ملکہ گٹھ:برطانیہ دا شاہی ٹبر
چیتا کھچوپڑا
چیتا کھچوپڑا اک کھچوپڑا اے۔
افضل احسن رندھاوا
افضل احسن رندھاوا (I ستمبر 1937 – 19 ستمبر 2017) پاکستانی پنجابی لکھاری اے۔ اسنے سورج گرہن اتے دوآبا سمیت کئی پنجابی ناول لکھے ہن۔ 1986 وچ اسنوں پرو۔ پیارا سنگھ گل اتے کرم سنگھ سندھو میموریال انتر-قومی شرومنی ساہتکار/کلاکار انعام نال سنمانیا گیا سی۔
جیون
افضل احسن رندھاوا دا جم 1 ستمبر 1937 نوں حسین پورہ[4]، امرتسر (بھارتی پنجاب) وچ ہویا۔ اس دا اصل نام محمد افضل اے۔ افضل احسن رندھاوا اس دا قلمی نام اے۔ اس دا جدی پنڈ قیامپور، ضلع سیالکوٹ (پاکستانی پنجاب) وچ اے۔اجکل اوہ پاکستان پنجاب دے فیصل آباد شہر وچ رہِ رہے ہن
سکھیا
افضل احسن رندھاوا نے اپنی مڈھلی سکھیا لاہور توں حاصل کیتی۔ پھر مشن ہائی سکول نارووال توں دسویں کرن اپرنت، مرے کالج سیالکوٹ توں گریجئیشن اتے پنجاب یونیورسٹی، لاہور توں لاء دی ڈگری لئی۔
کیریئر
افضل احسن رندھاوا پہلاں تن سال کھیتی یونیورسٹی، فیصل آباد وچ اہلکار رہا۔ پھر وکیل دے طور تے پکا پیشہ چن لیا اتے نال سیاست وچ وی سرگرم ہو گیا۔ 1970 وچ ڈسٹرکٹ بار ایسوسی ایشن، لائلپر دا وائس-چیئرمین، اتے 1972 وچ اوہ فیصل آباد توں پاکستان دی قومی اسمبلی دا میمبر چنیا گیا۔ اسنے پاکستان دے پہلے جمہوری آئین دی تشکیل وچ سرگرم حصہ لیا۔ اوہ فیصل آباد دی بار ایسوسی ایشن دا وائس-چیئرمین، آزاد جموں-کشمیر کونسل دا میمبر، مرکزی فلم سینسر بورڈ دا میمبر، ریڈیو تے ٹیلی وژن دی مرکزی کمیٹی دا میمبر، پاکستان نیشنل کونسل آف آرٹس دا میمبر سمیت ہور کئی عہدیاں تے رہا اے۔
ادبی سفر
افضل احسن رندھاوا نے 1950 دے دہاکے وچ اردو وچ کہانیاں لکھنیاں شروع کیتیاں، جو لاہور توں نکلن والے رسالیاں 'اکدام' اور 'قندیل' وچ چھپیاں۔ اپنی پہلی اردو کہانی دا اسنے بعد وچ پنجابی ترجمہ کیتا جو رنّ، تلوار تے گھوڑا دے نام نال مشہور ہوئی۔ اس نوں آصف خان صاحب نے بعد وچ اپنے رسالے پنجابی ادب وچ بھارت اتے پاکستان دے کہانی کاراں دیاں چونویاں کہانیاں 'اجوکی کہانی' وچ وی شائع کیتا۔ رندھاوا نے 1958 توں باقاعدہ طور تے پنجابی وچ لکھنا شروع کیتا۔افضل احسن رندھاوا ہن تک پوری سرگرمی نال لکھدے آ راے ہن۔
فیس بک راہیں ادبی یوگدان
افضل احسن رندھاوا اہنا چند کو بزرگ لکھاریاں وچوں ہن جو ساہتی رچناواں اتے وچار وٹاندرے لئی جدید اطلاع تکنیک دی ورتوں کردے ہن۔اوہ سوسل میڈیا دی فیس بک سائیٹ تے اپنیاں رچناواں اکثر سانجھیاں کردے رہندے ہن پاٹھکاں ولوں کافی ہنگارا ملدا اے۔اوہنا دا ایہہ یوگدان اہنا دے ہیٹھ لکھے فیس بک کھاتے تے ویکھیا جا سکدا اے۔
فیس بک کھاتہ
افضل احسن رندھاوا دا فیس بک کھاتہ ہیٹھ لکھے لنک تے ویکھیا جا سکدا اے :
وفات
افضل احسن رندھاوا 19 ستمبر، 2017ء نوں فیصل آباد، پاکستان وج وفات پاگئے۔ انہاں نوں غلام محمد آباد دے وڈے قبرستان وچ سپردِ خاک کیتا گیا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:پنجابی لکھاری گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی مسلمان
ویل
ویل اک ایسا بوٹا اے جیہنوں سہارے دی لوڑ ہوندی اے تے ای کسے دے سہارے تے اچا ہوندا اے۔ ایہ سہارا کوئی ہور بوٹا یا شے ہوسکدی اے۔
سنہری مچھی
سنہری مچھی مہاشیر ٹبر دی تازے پانی دی اک مچھی اے۔ ایہ پالن لئی رکھیاں جانوالیاں پہلیاں مچھیاں وچوں اے تے مچھی گھراں وچ سب توں زیادھ رکھی جانوالی مچھی اے۔ پالنوالیاں نے ایہدیاں کئی ونڈاں وکھرے رنگاں ناپاں تے شکلاں وچ بنایاں نیں۔
چنکے کھان پین تے چوکھے پانی ہون تے ای ایہ مچھی نسل ودھان دا کم کردی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:مہاشیر ٹبر
چک 413 ای بی
چک 413 ای بی ضلع وہاڑی دی تصیل بوریوالہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی زمیناں نوں پاکپتن نہر سسٹم دے اک حصے اپر پاکپتن نہر دا پانی لگدا اے  ۔اس نہری پربندھ نوں ایسٹرن بار ڈویژن دا ناں دتا گیا اے تے اس پنڈ دے نال ای بی (E.B=Eastern Bar Division) ایسے لئی لگدا اے ۔ 350px|thumbnail|تحصیل بوریوالہ دے پنڈاں دا نقشہ 350px|thumbnail|ضلع وہاڑی دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع وہاڑی چ تصیل بوریوالہ چ وس رہیا اے ۔
پونم سنہا
پونم سنہا اک بھارتی فلمی اداکارہ ہے، جو کہ خاص کرکے ہندی سنیما وچّ اپنے کومل نام کرکے جانی جاندی ہے۔ اوہ سابقہ مس ینگ انڈیا (1968) وی ہے اتے اسنے دو فلماں بنائیاں وی ہے۔
نجی زندگی اتے پروار
اوہ بھارتی فلمی اداکار اتے سیاستدان شتروگھن سنہا دی بیوی ہے۔ پونم سنہا نے بمبے یونیورسٹی توں انگریزی دی ایمّ.اے. کیتی ہوئی ہے۔ اوہ سوناکشی سنہا، لو سنہا اتے کش سنہا دی ماں ہے۔
ذا‏تی زندگی
اس د‏ی شادی اداکار-سیاست دان شتروگھن سنہا نال ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے جڑواں بیٹے نيں، اداکار لو سنہا تے کش سنہا، تے اک دھی، بالی وڈ اداکارہ سوناکشی سنہا ا‏‏ے۔
فی الحال اوہ اپنے شوہر، بیٹےآں تے دھی سوناکشی سنہا دے نال جوہو ک‏‏‏ے اپنے بنگلے، رامائن وچ رہندی ا‏‏ے۔ سوناکشی، اس د‏ی دھی نے کہیا سی کہ اوہ ماں/باپ د‏‏ی لڑکی ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والدین دے نال رہندی اے تے اس دے پاس اپنے والدین دے گھر وچ لوڑ د‏‏ی تمام جگہ موجود اے تے ایہ کہ اس دا اپارٹمنٹ اک اسٹوڈیو تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔
سیاست
16 اپریل 2019ء نو‏ں، اوہ سماجوادی پارٹی وچ شام‏ل ہوئیاں، جداں کہ انہاں دے شوہر شتروگھن سنہا نے بی جے پی تو‏ں استعفا دینے دے بعد انڈین نیشنل کانگریس وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اوہ بھارت دے عام انتخابات، 2019ء (لوک سبھا الیکشن) لکھنؤ (لوک سبھا حلقہ) تو‏ں راج ناتھ سنگھ تو‏ں ہار گئياں۔
کیریئر
انہاں نو‏ں اپنی تمام فلماں وچ بطور ہیروئن کومل دے ناں دے طور اُتے دتا گیا، جنہاں وچ جگری سجݨ، دل دیوانہ تے ہور شام‏ل نيں۔ انہاں نو‏ں شتروگھن سنہا دے نال فلم سبک (1973ء) وچ کاسٹ کيتا گیا سی۔ بعد وچ دونے نے 1980ء وچ شادی کر لئی۔ اس تو‏ں پہلے انہاں د‏‏ی ملاقات ٹرین دے اک ڈبے وچ سفر دے دوران وچ ہوئی سی۔
اس د‏ی شادی دے بعد، اس نے اپنے بچےآں د‏‏ی پرورش دے لئی اپنے اداکاری دا کیریئر کافی حد تک چھڈ دتا۔ تِیہہ سال دے طویل وقفے دے بعد، اس نے فلم جودھا اکبر (2008ء) وچ ملکہ حمیدہ بانو بیگم — شہنشاہ اکبر د‏‏ی والدہ دا کردار ادا کیتا، جسنو‏ں اشوتوش گواریکر د‏‏ی ہدایت کاری وچ ریتیک روشن نے بنایا سی۔۔
حوالے
گٹھ:1949 دے جم گٹھ:آندھرا پردیش د‏‏یاں سواݨیاں کاروباری شخصیتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکار سیاست دان گٹھ:بھارتی اداکاراں دے نامکمل مضامین گٹھ:بھارتی سواݨیاں فلم پروڈیوسرز گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں گٹھ:حیدرآباد، دکن دے فلم پروڈیوسر گٹھ:سماج وادی پارٹی دے سیاست دان گٹھ:سندھی شخصیتاں گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں
باہری لنک
گٹھ:جم 1949 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی فلمی جگت
سب توں قدیم میناراں دی لسٹ
متبادل=|کبھے|thumb|250x250px| تیونس د‏‏ی [[جامع مسجد قیروان|کیروان د‏‏ی عظیم مسجد وچ ہن وی قدیم ترین مینار محفوظ ا‏‏ے۔ ]] اس آرٹیکل وچ کچھ د‏‏ی لسٹ دتی گئی اے لیکن کسی وی طرح تو‏ں دنیا دے قدیم مینار ٹاورز د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانے نئيں جاندے۔
حالے تک جو قدیم ترین مینار زندہ بچا اے اوہ تیونس وچ واقع مسجد کیروان د‏‏ی عظیم مسجد اے ۔ ایہ 836 وچ تعمیر کيت‏‏ا گیا سی تے مغربی مسلم دنیا وچ تعمیر کیتے جانے والے تمام مربع شکل دے میناراں دے لئی پروٹو ٹائپ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔
سب تو‏ں قدیم میناراں د‏‏ی لسٹ
اس لسٹ وچ دنیا دے سب تو‏ں قدیم زندہ بچ جانے والے میناراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ صرف مینار جو 1900 ء تو‏ں پہلے تعمیر کیتے گئے سن ۔ شامل نيں.
حوالے
گٹھ:بروج (تعمیرات) گٹھ:لسٹاں
316201 ملالہ
ناسا نے اک نوے کھوجے گئے تارے ورگے دا نا 316201 ملالہ رکھیا اے جو ملالہ یوسفزئی دے نا تے رکھیا گیا اے۔ ایس تارے ورگے دا پرانا نا 2010 ML48 سی۔ اے تارے ورگا، سورج دے آلے دوالے اک چکر 5۔5 ورے چ مکاندا اے۔ ایہ مریخ تے مشتری دے وچکار پایا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:تارہ پڑھت گٹھ:خلائی سائنس گٹھ:سائنس گٹھ:فلکیات
پورتھیڈیم ہسپر
پورتھیڈیم ہسپر وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
الغ بیگ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں گٹھ:مسلم شخصیتاں گٹھ:ترک گٹھ:ترک شخصیتاں گٹھ:ترک لوک گٹھ:ترکستان گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تارہ گرو
صوبہ باتمان
براعظم ایشیاء تے یورپ اتے پھیلے ہوئے دیس ترکی دے 81 صوبے نیں ۔ اس دے بوہتے صوبےآں دے ناں اس صوبے دے صدرمقام شہر اتے نیں ۔ صوبہ باتمان ترکی دے 81 صوبےآں چوں اک اے تے اسدا انتظامی مرکز باتمان شہر اے ۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ترکی دے صوبے گٹھ:ترکی دی انتظامی ونڈ گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دے صوبہ گٹھ:ایشیا دے دیس گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
راکوال کاؤنٹی
راکوال امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
بہرت پور
بہرت پور ہندستان دے صوبے راجستھان دا اک شہر اے۔
گٹھ:ہندستان
مسلم سائنسداناں دی فہرست
حوالے
گٹھ:اسلام تے سائنس گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے سائنس دان گٹھ:مسلم سائنس دان گٹھ:مسلم شخصیتاں بلحاظ پیشہ گٹھ:مسلم شخصیتاں دی فہرستاں گٹھ:مسلم علماء گٹھ:مسلم طبیب و حکما
من لی مارتی
من لی مارتی (پیدائشن یکم جون 1974ء)، اک سویس ماہرۂ عمرانیات، تاريخ دان، ناشرہ تے سویٹزرلینڈ د‏‏ی سماجی جمہوری پارٹی (Social Democratic Party of Switzerland – SP) د‏‏ی خاتون سیاست دان ا‏‏ے۔
سیاسی کیریئر د‏‏ی شروعات تے سنگ میل ثابت ہونے والے کم
مارتی دا سیاسی کیریئر اس وقت شروع ہويا جدو‏ں اوہ جامعۂ زیورخ د‏‏ی انجمن طلبہ ایسوسی ایشن آف اسٹوڈنٹس آف دتی یونیورسٹی آف زیورخ (Association of Students of the University of Zurich – VSUZH) تو‏ں وابستہ ہوئے گئی۔ 2002ء تو‏ں لے ک‏ے 2015ء تک اوہ سویٹزرلینڈ د‏‏ی سماجی جمہوری پارٹی (مختصرًا ایس پی) نو‏‏ں ضلع 4 تے ضلع 5 وچ نمائندگی دیندی آئی ا‏‏ے۔ ایہ نمائندگی اوہ زیورخ شہری پارلیمنٹ (گیمیئندیرات – Gemeinderat) وچ کردی آئی ا‏‏ے۔ اوہ زیورخ فلم فاؤنڈیشن دے لئی وی کم کرچک‏ی ا‏‏ے۔ صلاح ومشاورت دے معاملے وچ اوہ ایس پی دے ارکان دے لئی مشیرہ رہ چک‏ی ا‏‏ے۔ 2000ء تو‏ں لے ک‏ے 2004ء تک اوہ زیورخ دے کینٹن وچ پارٹی د‏‏ی معتمد رہ چک‏ی اے، جتھ‏ے اوہ کینٹنی انتخابی مہمات د‏‏ی ذمے داری تفویض کيتی گئی سی۔ 2008ء تو‏ں لے ک‏ے 2010ء تک اوہ وی پی او ڈی د‏‏ی مرکزی معتمد دے طور اُتے مہمات چلاندی رہی۔ 2011ء وچ آندری اسپریخر دے نال مل ک‏ے ایس پی دے قومی انتخابی مسانو‏ں ترتیب دتا۔ 2009ء تو‏ں 2015ء تک اوہ ایس پی گروپ د‏‏ی صدارت کردی رہی تے انٹرگروپ کمیشن (آئی ایف سی) د‏‏ی وی صدرنشین رہی۔ من لی مارتی مقامی ایس پی بورڈ آف ڈائریکٹرز د‏‏ی وی رکن ا‏‏ے۔ 2015ء دے قومی قونصل انتخابات دے دوران اسنو‏ں ایس پی دے لئی منتخب کیتا گیا سی، جتھ‏ے اوہ کمیشن برائے سائنس، تعلیم تے سبھیاچار (ڈبلیو بی دے ) د‏‏ی رکن ا‏‏ے۔
ذا‏تی زندگی
من لی مارتی د‏‏ی پیدائش برن وچ ہوئی سی۔ اس د‏ی ماں اک چینی پناہ گزيں سی جدو‏ں کہ اس دا باپ اک سویس شہری سی۔ اوہ وولٹین وچ پرورش پائی۔ 1995ء وچ اوہ زیورخ چلی گئی۔ ایتھ‏ے اُتے اوہ اپنی تعلیم پوری کيتی۔ اس نے اپنا مطالعہ عمرانیات، صحافت، سماجی تے معاشی تریخ وچ مکمل کیتا۔ اس نے اپنا تعلیمی سفر جامعہ زیورخ تو‏ں 2002ء وچ مکمل کیتا۔ 2004ء وچ اوہ اک مصنوعات سازی د‏‏ی کمپنی شروع د‏‏ی جس دا اپنی ملک د‏‏ی بولی و رہتل د‏‏ی روشنی وچ ناں "Das Kollektiv für audiovisuelle Werke GmbH" رکھیا۔ 2012ء تو‏ں 2015ء تک اوہ Kampagnenforum نامی سویس ادارے د‏‏ی سینیر مشیرہ دے طور اُتے کم کردی رہی جو اک مواصلا‏تی ایجنسی ا‏‏ے۔ مفت اخبار 20 منٹین (20 منٹ) د‏‏ی کالم نگار دے طور اُتے مارتی اک عوامی شخصیت دے طور اُتے ابھری۔ 2014ء دے اختتام تو‏ں اوہ ہفت روزہ اخبار پی ایس (P.S. Die linke Zürcher Zeitung – P. S.) د‏‏ی مدیرۂ اعلٰی رہی اے جو زیورخ تو‏ں چھپ کر نکلدا ا‏‏ے۔ مارتی د‏‏ی شادی سویس سیاست دان بلتھسر گلاتلی تو‏ں ہوئی اے تے اوہ زیورخ-ویپکینگین وچ رہندی ا‏‏ے۔
خارجی روابط
گٹھ:1974 دے جم گٹھ:اکیہويں صدی شماریا‏‏تی سیاست دان گٹھ:اکیہويں صدی دے سوئس مؤرخین گٹھ:اکیہويں صدی دے مضمون نگار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:خواتین ماہرین عمرانیات گٹھ:خواتین ماہرین معاشیات گٹھ:خواتین مضمون نگار گٹھ:خواتین مؤرخین گٹھ:سویٹزرلینڈ نامکمل گٹھ:سوئس صحافی گٹھ:سوئس ماہرین عمرانیات گٹھ:سوئس ماہرین معاشیات گٹھ:سوئس مورخین گٹھ:کاروبار وچ سوئس خواتین گٹھ:زیورخ دیاں شخصیتاں گٹھ:برن دیاں شخصیتاں
فردینا د سوسیور
فردینا د سسیور (فرانسیسی: Ferdinand de Saussure؛ 26 نومبر 1857 –  22 فروری 1913) اک سوسّ لینگوئسٹ سی۔ اس نوں 20ویں صدی دی لینگوئسٹکس دا پیؤ منیا جاندا اے۔
جم
فردینا د سسیور دا جم 1857 وچّ جنیوا وچّ ہویا۔ چوداں سال دی چھوٹی عمرے ہی چوکھی قابلیت تے عقل دے اسدے تکڑے آثار نظر آؤن لگّ پئے سن۔ اس دا پیؤ اک مشہور ایٹامالوجسٹ سی۔ اس لئی اوس دی خاہش سی کہ سسیور وی اس مدان وچّ اپنا کیریئر بنائے۔ پر سسیور دی دلچسپی بولی سکھن دے ولّ زیادہ سی۔ ایہی کارن سی کہ جینیوا یونیورسٹی وچّ 1875 وچّ کیمسٹری وچّ داخل ہون توں پہلاں ہی اوہ یونانی دے نال - نال فرانسیسی، جرمن، انگریزی اتے لاطینی بولیاں توں واقف ہو چکا سی اتے 1872 وچّ “بولیاں دا عام طریقہ” ناں دا لیکھ لکھ چکا سی۔
اس نے اپنا ڈگری مقالہ جینیوا، پیرس اتے لیپزنگ وچّ سنسکرت اتے ہند یورپی بولیاں دے انترگت مکمل کیتا۔ نال ہی نال اوہ لیپزنگ یونیورسٹی وچّ نویں گرائمرسٹ (برگمین اتے کارل ببڑ) دے رابطے وچّ آیا۔ اکی سال دی عمر وچّ اس نے ہند یورپی بولیاں چ واول سسٹم(Dissertation on the Primitive Vowel System in Indo-European Languages) اتے لیکھ لکھیا۔
اس دا دوجا وڈا کم ڈاکٹریٹ دی ڈگری لئی پیش سودھ پربندھ سی۔ ڈاکٹریٹ دی ڈگری دے بعد اوہ جرمنی وچّ ہور زیادہ نہیں رکیا کیونکہ اسنوں جرمنی دا سماجی اتے اکیڈمی ماحول پسند نہیں آیا ۔
1880 وچّ سسیور جرمنی چھڈکے فرانس آ گیا۔ پیرس وچّ اس نے لگبھگّ دس سالاں تکّ تریخی بولی علم دا مطالعہ کیتا۔ بعد وچّ اوہ پیرس دی بولی علم متعلق ادارے دا میمبر بنیا۔ جرمنی توں پرتن دے بعد جوان لینگوئسٹ سسیور نے اک سرگرم میمبر وجوں سماج وچّ اپنا اہم  تھاں بنا لیا۔ گیاراں سال اوہ "اکول پراتیک د ہوتس اتیودز" نام دی مشہور کھوج ادارے وچّ پڑھاؤندا رہا۔ اس دوران اس دا نام Chevalier de la Lgion d'Honneur ( لیجن آف آنر دا سورما) پے گیا۔ جدوں 1891 وچّ جنیوا توں پروفیسری دی پیش کش ہوئی،اوہ واپس پرت آیا۔ اتھے ہی جینیوا یونیورسٹی وچّ اس نوں عام بولی علم پڑھاؤن دا موقع حاصل ہویا۔ اسنے اس موضوع وچّ 1907، 1909 اتے 1911 وچّ تنّ وار ادھیاپن کارج کیتا۔ ایہہ لیکچر لڑی ہی اوہناں دی کتاب دا آدھار بنی، جسنوں اس دے دو پربدھّ ساتھیاں نے 1913 وچّ ‘کورس آف لنگئسٹک’ ناں دے جرنل وچّ سنپادت کیتا۔ سسیور دے نوٹس نانہہ دے برابر سی، نہ ہی سسیور نے اپنے جیون وچّ کوئی کتاب لکھی ۔
فروری 1913 وچّ 53 سال دی عمر وچّ سسیور دی موت ہو گئی۔ اپنے جیون ویلے وچّ سسیور نے آپ بہت گھٹّ لکھیا۔ ڈاکٹریٹ ڈگری لئی لکھے گئے اپنے مقالے دے علاوہ اس نے کوئی کتاب نہیں لکھی۔ 4 فروری 1854 نوں لکھے گئے اس دے اک پتر توں ایہہ اشارہ ضرور لبھدا ے کہ اوہ بولی علم اتے اک کتاب لکھنا چاہندا سی۔
حوالے
گٹھ:بولی علم گٹھ:سوٹزرلینڈ
امریکی توتنی
امریکی توتنی اک وڈی تے سدا رہنوالی تے پتچڑی ویل اے جیہڑی اپنے توتنی وانگوں پھلاں توں مشہور اے۔ ایہدا اصل وطن دکھنی چڑھدا امریکہ اے۔ ایہ پھلواریاں تے گھراں تے ہور تھاںواں تے عام لائی جاندی اے۔ ایہ 10 میٹر تک اچی جاندی اے تے ویل لکڑ بن جاندی اے۔ ایہدے کھٹے توں لال رنگ دے توتنی ورگے پھل ہندے نیں۔
الف
پنجابی اکریاں چ 'الف' پیلا اکرا اے ۔ اے پرانی کنعانی ابجد دا پیلا اکرا اے جیڑا سامی ابجداں فونیقی عبرانی تے عربی چ آیا اے۔ عربی توں اے پنجابی چ آیا اے۔
آئ پی اے چ اینوں /ʔ/ فونیقی اکرا یونانی دا الفا(A) تے لاطینی دا(A) بن گیا جیڑا انگریزی چ جا کے (A)بن گیا۔دے نشان نال وکھایا جاندا اے۔
پیل
3500 وریاں پیلاں دے نیڑے نیڑے جدوں ابجد لئ مورتاں ورتیاں جاریاں سن لبنان تے مصر دے لوکاں نے سوچیا جے بولی نوں لکھناں پڑھناں اسان ہوجاوگا اگر وازاں نوں اکریاں دی مورت دتی جاۓ تے فیر اکریاں نوں جوڑ کے جنج دی لوڑ ہوے تے شبد بنا لیا جۓ۔ اے سوچ اکریاں دے پرانے کنعانی ابجد دی نیو بنی۔
22 وازاں جیڑیاں اوہ موں چوں کڈدے سن اوناں لئی 22 نشانیاں بنائیاں گئیاں۔ الف دی آواز نوں سب توں پہلاں رکھیا گیا تے اودھے لئی گاں دے منہ دی نشانی رکھی گئی مگروں ہن دے انگریزی اے تے پنجابی الف دی نشانی چ بدل گئی
رنلز کاؤنٹی
رنلز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بخش جبالبارزجنوبی
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان عنبرآباد دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
رنلز کاؤنٹی
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
بخش جبالبارزجنوبی
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
پورتھیڈیم لانسبرگی
پورتھیڈیم لانسبرگی وائپر سپ دے ٹبر دا اک سپ اے۔
ال ہلاھ
ال ہلاھ عراق دا اک شہر اے.
گٹھ:عراق دے شہر گٹھ:عراق دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
صوبہ وان
بارلے جوڑ
گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ
ضلع کاماشی
ضلع کاماشی ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ کاماشی شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،91،400 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 2,660 مربع کلومیٹر اے ۔
ہنومان گڑھ
ہنومانگڑھ بھارت دے صوبے راجستھان دا اک شہر اے ۔
گٹھ:راجستھان گٹھ:بھارت دے شہر گٹھ:بھارت دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
بخش فهرج
ایہہ ایران دے صوبہ کرمان دے ضلعے  شہرستان بم دی اک بخش جاں تحصیل آ ۔(بخش فارسی چ تصیل نوں آکھدے آ ) ۔
لوک گنتی
اس تحصیل دی لوک گنتی لوک آ۔
تھاں ٹکانہ
ایہہ بخش جان تحصیل ایران دے صوبے کرمان چ اے ۔
حوالے
گٹھ:ایران گٹھ:ایران دیاں تحصیلاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:صوبہ کرمان دیاں تحصیلاں
ضلع کاسبی
ضلع کاسبی ازبکستان دے صوبہ قشقہ دریا دے 13 ضلعےآں چوں اک ضلع اے ، اسدا راجگڑھ مغلان شہر اے ۔
لوک گنتی
اس ضلعے دی کل لوک گنتی 1،27،600 اے ۔
رقبہ
اس ضلعے دا کل رقبہ 650 مربع کلومیٹر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:ازبکستان گٹھ:ازبکستان دے ضلعے گٹھ:صوبہ قشقہ دریا دے ضلعے
نوئوا لوجا
باہرلے جوڑ
گٹھ:ایکواڈور دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے آباد تھاں گٹھ:ایکواڈور دے آباد تھاں
گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہر گٹھ:دکھنی امریکہ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ گٹھ:امریکین دے شہر
کارلافے ٹکر
کارلافے ٹکر (18 نومبر 1959ء-3 فروری 1998ء) اک امریکی خاتون سی جسنو‏ں دو لوک دے قتل دے الزام وچ سزائے موت دے دتی گئی سی۔ اوہ 1984ء وچ ویلما برلفیلڈ دے بعد امریک‏‏ا وچ سزائے موت پانے والی پہلی امریکیندی سی تے 1863ء دے بعد ٹیکساس وچ کِس‏ے نو‏‏ں پہلی دفعہ سزائے موت سنائی گئی سی۔ اس نے 1984ء وچ قتل دے جرم دا اعتراف کیتا سی تے اس دے 14 سال بعد ٹیکساس وچ اک انجیکشن دے ذریعے موت د‏‏ی ابدی نیند سلا دتا گیا۔ قید خانے وچ اس نے مسیحیت د‏‏ی تبلیغ شروع کیندی سی تے اس دے چرچے امریک‏‏ا بھر وچ ہونے لگے جس د‏‏ی وجہ عوام، حکومت، کلیسا تے ایتھ‏ے تک کہ بین الاقوامی تنظیماں نے وی اس د‏ی سزا د‏‏ی تخفیف د‏‏ی گزارش کیندی سی تے اس دے لئی جگہ جگہ تحریک چلی کہ اس موت د‏‏ی سزا نو‏‏ں بدل دتا جائے۔
مڈھلا جیون
ٹکر د‏‏ی ولادت ہیوسٹن وچ ہوئی۔ اس دے والد بندر گاہ اُتے مزدور سن ۔ اوہ تن بہناں وچ سب تو‏ں چھوٹی سی۔ اس دے والدین د‏‏ی شادی کامیاب نئيں ہوئی تے اوہ سگریٹ نوشی د‏‏ی لت وچ مبتلا ہوئے گئی۔ اوہ 8 برس د‏‏ی عمر وچ اپنی بہن دے نال سگریٹ پیندی سی۔ اوہ دس سال کیندی سی جدو‏ں اس دے والدین آپسی جھڑاں د‏‏ی انتہا اُتے سن تے اسنو‏ں پتہ چلا کہ اس د‏ی پیدائش اضافی ازدواجی تعلقات دا نتیجہ سی۔
12 سال د‏‏ی عمر وچ اس نے منشیات دا استعمال کرنا شروع کر دتا تے جنسی عمل تے زنا کاری وچ ملوث ہوئے گئی۔ 14 برس د‏‏ی عمر وچ اسنو‏ں اسکول تو‏ں کڈ دتا گیا تے اوہ اپنی ماں دے راستہ اُتے چلدے ہوئے طوائف بن گئی۔ تے بئی بینڈاں دے نال سفر اُتے جانے لگی۔ 16 سال د‏‏ی عمر وچ اسٹیفن نامی اک میکینک تو‏ں اس د‏ی شادی کر دتی گئی۔ اپنی عمر دے ویہويں سال اس نے موٹر سائکل اُتے باہر گھومنا شروع کر دتا تے ايس‏ے دوران وچ اس د‏ی ملاقات شان ڈین تے اس دے سوہر جیری لین ڈین تو‏ں ہوئی۔ دونے نے ٹکر نو‏‏ں 1981ء وچ ریان گیریٹ نامی شخص تو‏ں انہاں دا تعارف کرایا۔ اس وقت ٹکر د‏‏ی عمر صرف 21 سال سی تے اس دے نويں دوست تے بوائے فرینڈ د‏‏ی عمر 35 برس سی تے دونے ڈیٹ اُتے جانے لگے۔
حوالے
گٹھ:1959 دے جم گٹھ:۱۹۵۹ دے جم گٹھ:1983ء وچ ریاستہائے متحدہ وچ قتل گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:امریکی قاتل گٹھ:امریکی قاتل قرار شخصیتاں گٹھ:امریکی مسیحی گٹھ:ہیوسٹن دیاں شخصیتاں
منک براڑ
منک براڑ (جنم 4 نومبر 1980) اک جرمن-بھارتی ماڈل، اداکارہ اتے نرماتا ہے۔ منک نوں بالیوڈّ فلماں اتے بھارتی ٹیلیوژن شوآں وچّ اپنے کم لئی جانیا جاندا ہے۔
شروعاتی سال
منک دا جنم 4 نومبر 1980 نوں فرینکفرٹ، جرمنی وچّ پنجابی ماپیاں دے گھر ہویا سی، جو بھارت توں جرمنی چلے گئے سی۔  اپنے نام بارے منک کہندی ہے، "ایہہ اک بہت ہی ولکھن نام ہے، منک اک جانور ہے، جو کہ پانی نوں اتے آزادی پیار کردا ہے, اتے قیمتی فر لئی جانیا جاندا ہے۔" اس دا پالن پوسن جرمنی وچ ہویا۔  چھوٹی ہندی منک  اک میجسٹریٹ بننا چاہندی سی۔ اس نے جرمنی توں پڑھائی کیتی اتے بیچلر دی ڈگری مکمل کیتی۔
شروعاتی کیریئر
اداکار دیو آنند نے بھارتی فلم صنعت وچّ منک دی جان پچھان کروائی جدوں اوہ 13 سال دی سی۔   بھارتی فلم ادیوگ وچّ اس دی شروعات دیوَ آنند دی ہندی فلم پیار کا ترانہ، نال ہوئی سی جسنوں ستمبر، 1993 وچّ رلیز کیتا گیا سی۔  پھر اسنے جنگ (1996), سات رنگ کے سپنے (1998), یمراج (1998),  'ہم آپکے دل میں رہتے ہیں (1999), گنگا کی قسم (1999), جوالامکھی (2000), اجنبی (2001), زہریلا (2001), پتاہ (2002), چلو عشقَ لڑائیں (2002), بارڈر ہندوستان کا (2003), اتے اوپس (2003) ورگیاں بہت فلماں وچّ آئی۔ اس نے کجھ کھیتری دکھنی بھارتی فلماں وی وچ کم کیتا ہے، جنہاں وچّ اک تیلگو فلم، پریمتا را (2001) وی شامل ہے۔
حوالے
گٹھ:جم 1980 گٹھ:بھارتی فلمی جگت گٹھ:بھارتی عورت ماڈلاں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ گٹھ:سکھ شخصیتاں گٹھ:جٹ
الفریڈ اعظم
الفریڈ اعظم (849ء-901ء) اک انگریز راجہ سی جہڑا 871ءچ علاقہ ولیسکس دے تخت تے بیٹھا تے اپنی بہادری تے تے سوجھوانی نال اوہ پورے انگلستان دا بادشاہ بن گئیا ۔ اس نے ڈنمارک دیاں حملہ آور فوجاں نال کئی وار جنگاں لڑیاں تے 878ء چ اندنگسٹن دے مقام تے اوہناں نوں ہرائیا ۔ اسنے 885ء چ لندن تے مل ماریا تے اینگلیز تے سیکسن قبیلیاں نوں اپنے راج ہیٹھ لیاندا ۔
گٹھ:برطانیہ گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی شخصیتاں گٹھ:بادشاہ گٹھ:تریخ گٹھ:یورپ دی تریخ
توتنی بوٹے
توتنی بوٹے پھلوالے بوٹیاں دا اک ٹبر اے ایہدے وچ رکھ ویلاں تے چاڑیاں اندیاں نیں۔ ایہدے پھل لمے تے توتنی ورگے ہوندے نیں تے ایس باہجوں ایہ ناں رکھیا گیا۔
٭ کگلیا
دوسری جنگ عظیم وچ ہندوستان
کھبے|thumb|250x250px| 1944 وچ برما وچ اراکان محاذ اُتے گشت اُتے جانے والے ستويں راجپوت رجمنٹ دے ہندوستانی پیتادہ دستے۔ کھبے|thumb|250x250px| بمبئی ، 1942 وچ ہندوستانی خواتین ہوائی حملے د‏‏ی احتیاطی تدابیر (اے آر پی) دے فرائض د‏‏ی تربیت دے رہیاں نيں۔ thumb|250x250px| [[محوری قوتاں|ایکسس پاورز دی آخری شکست ، مارچ 1946 نو‏‏ں منانے دے لئی دہلی وکٹوری ویک پریڈ۔ ]] دوسری جنگ عظیم (1939–1945) دے دوران ، برطانیہ نے ہندوستان اُتے کنٹرول کیتا ، برطانیہ دا ہندوستان وچ چھ سو تو‏ں زیادہ خود مختار شاہی ریاستاں سمیت ہندوستان دے علاقےآں اُتے کنٹرول سی۔ برطانوی مقبوضہ ہندوستان نے ستمبر 1939 وچ نازی جرمنی دے خلاف باضابطہ طور اُتے جنگ دا اعلان کیتا۔ برطانوی راج نے اتحادی ملکاں دے اک حصے د‏‏ی حیثیت تو‏ں محوری طاقتاں دے خلاف برطانوی کمانڈ دے تحت لڑنے دے لئی ڈھائی لکھ تو‏ں زیادہ فوجی بھیجے۔ برطانوی حکومت نے جنگ کيت‏ی مالی اعانت دے لئی ارباں پاؤنڈ دا قرض لیا۔ چین نے برما انڈیا تھیٹر وچ چین د‏‏ی حمایت وچ امریکی کارروائیاں دا اڈہ وی فراہ‏م کیہ۔
ہندوستانیاں نے جرمنی دے خلاف یوروپی تھیٹر وچ ، شمالی افریقہ وچ جرمنی تے اٹلی دے خلاف ، جنوبی ایشین خطے وچ جاپانیاں دے خلاف ہندوستان دا دفاع کرنے تے برما وچ جاپانیاں تو‏ں لڑنے سمیت ، پوری دنیا وچ امتیازی سلوک دے نال لڑی۔ اگست 1945 وچ جاپانی ہتھیان سُٹن دے بعد ہندوستانی وی سنگاپور تے ہانگ کانگ ورگی برطانوی نوآبادیات نو‏‏ں آزاد کرانے وچ معاون رہ‏‏ے۔ دوسری جنگ عظیم وچ 87،000 تو‏ں زیادہ ہندوستانی فوجی (جنہاں وچ جدید دور دے پاکستان ، نیپال تے بنگلہ دیش شامل نيں ) ہلاک ہوگئے سن ۔ کمانڈر انہاں چیف ، فیلڈ مارشل سر کلاڈ اچنلنک نے زور دے ک‏ے کہیا کہ جے انہاں دے پاس ہندوستانی فوج نہ ہُندی تاں برطانوی "دونے جنگاں [پہلی تے دوسری جنگ عظیم] وچ نئيں اتر سکدے تھے ۔"
مسلم لیگ نے برطانوی جنگ کيت‏ی حمایت کيتی۔ جنگ دے دوران برطانوی ہندوستانی فوج وچ مسلما‏ن فوجیاں دا 40٪ حصہ سی۔ اس وقت ہندوستان وچ موجود سب تو‏ں وڈی تے بااثر سیاسی جماعت ، انڈین نیشنل کانگریس ، نے برطانیہ د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں پہلے آزادی دا مطالبہ کیتا سی۔ لندن نے انکار کردتا ، تے جدو‏ں اگست 1942 وچ کانگریس نے "ہندوستان چھڈو" مہم چلانے دا اعلان کیتا تاں ، اس دے دسیاں ہزار رہنماواں نو‏‏ں اس مدت دے لئی انگریزاں نے قید کردتا۔ دراں اثنا ، ہندوستانی رہنما سبھاش چندر بوس د‏‏ی سربراہی وچ ، جاپان نے ہندوستانی جنگی قیدیاں دی اک فوج تشکیل دتی جس نو‏‏ں ہندوستانی قومی فوج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، جو انگریزاں دے خلاف برسرپیکار سی۔ 1943 وچ بنگال وچ اک وڈے قحط نے لکھاں افراد نو‏‏ں بھکھ تو‏ں موت دا نشانہ بنایا ، تے چرچل دے ہنگامی خوراک تو‏ں متعلق امداد فراہ‏م نہ کرنے دے فیصلے دے سلسلے وچ اک انتہائی متنازعہ مسئلہ رہیا۔
الائیڈ مہم وچ ہندوستان د‏‏ی شرکت مستحکم رہی۔ ہندوستان د‏‏ی مالی ، صنعتی تے فوجی مدد نے نازی جرمنی تے شاہی جاپان دے خلاف برطانوی مہم دا اک اہ‏م جز تشکیل دتا۔ بحر ہند دے سرے اُتے ہندوستان دا اسٹریٹجک مقام ، اس د‏ی وڈی تعداد وچ اسلحہ سازی د‏‏ی پیداوا‏‏ر ، تے اس د‏ی وڈی مسلح افواج نے جنوب مشرقی ایشین تھیٹر وچ شاہی جاپان د‏‏ی پیشرفت نو‏‏ں روکنے وچ فیصلہ کن کردار ادا کیتا۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران ہندوستانی فوج اتحادی افواج دے سب تو‏ں وڈے دستے وچو‏ں اک سی جس نے شمالی تے مشرقی افریقی مہم ، مغربی صحرا مہم وچ حصہ لیا سی۔ دوسری عالمی جنگ دے عروج اُتے ، 25 لکھ تو‏ں زیادہ ہندوستانی فوجی دنیا بھر وچ محوری فورسز تو‏ں لڑ رہے سن ۔ جنگ دے خاتمے دے بعد ، ہندوستان دنیا د‏‏ی چوتھ‏ی وڈی صنعتی طاقت بن دے ابھریا تے اس دے بڑھدے ہوئے سیاسی ، معاشی تے فوجی اثر و رسوخ نے 1947 وچ برطانیہ تو‏ں اپنی آزادی د‏‏ی راہ ہموار کيتی۔
ہندوستان چھڈو تحریک
thumb|264x264px| گاندھی ، پٹیل تے مولا‏نا آزاد سمیت ممتاز ہندوستانی رہنمائاں نے برطانوی سامراج دے نال ہی نازیزم د‏‏ی وی مذمت کيتی۔ انڈین نیشنل کانگریس نے، موہنداس کرمچند گاندھی ، سردار ولبھ بھائی پٹیل تے مولا‏نا آزاد د‏‏ی سربراہی وچ ، نازی جرمنی د‏‏ی مذمت کيتی لیکن جدو‏ں تک ہندوستان آزاد نہ ہويا اس تو‏ں اس تو‏ں یا کسے ہور نال مقابلہ نئيں کرن گے۔ کانگریس نے اگست 1942 وچ ہندوستان چھڈو تحریک شروع د‏‏ی ، جدو‏ں تک آزادی نہ ملنے تک حکومت دے نال کسی وی طرح تو‏ں تعاون کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ حکومت ، اس دے لئی تیار نئيں ، فوری طور اُتے 60،000 تو‏ں زیادہ قومی تے مقامی کانگریس رہنماواں نو‏‏ں گرفتار کیتا ، تے فیر کانگریس دے حامیاں دے پرتشدد رد عمل نو‏‏ں دبانے دے لئی اگے بڑھی۔ اہ‏م رہنماواں نو‏‏ں جون 1945 تک جیل وچ رکھیا گیا ، حالانکہ گاندھی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی صحت د‏‏ی وجہ تو‏ں مئی 1944 وچ رہیا کیتا گیا سی۔ کانگریس نے ، اپنے قائدین دے نال غیرمتعلق ، ہوم محاذ اُتے بوہت گھٹ کردار ادا کیتا۔ مسلم لیگ نے ہندوستان چھڈو تحریک مسترد کردتی تے راج حکا‏م دے نال مل ک‏ے کم کیتا۔
برطانوی راج دے حامیاں نے استدلال کیتا کہ اک عظیم جنگ دے وسط وچ ڈیکلنائزیشن ناممکن سی۔ چنانچہ ، 1939 وچ ، برطانوی وائسرائے ، لارڈ لن لیتھو نے سابقہ انتخابات وچ منتخب ہونے والے ممتاز بھارتی کانگریس رہنماواں تو‏ں مشورے دے بغیر ، جنگ وچ ہندوستان دے داخلے دا اعلان کیتا۔