cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غزوہ طائف
جعیل بن سراقہ دا قصہ
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا:
مؤلفۃ قلوبہم دے مصادیق دا حال
جداں کہ کہیا گیا مؤلفۃ قلوبہم اک قرآنی اصطلاح اے جو بعد دے زماناں وچ اس عنوان دے مصداقاں دے لئے اچھے پس منظر دا حامل ثابت نئيں ہوئی۔ اس دا قاعدہ ایہ اے کہ مجاہدین دے درمیان غنائم دی تقسیم دے بعد جو کچھ خمس دے عنوان تو‏ں آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے ہتھ وچ سی اس وچو‏ں مذکورہ افراد نو‏‏ں وی حصہ دتا گیا؛ اگرچہ مآخذ وچ اس قاعدے دی طرف اشارہ نئيں ہويا ا‏‏ے۔ واقدی دا کہنا اے کہ لوگاں نو‏‏ں شمار کیتا گیا تے بعدازاں ہر اک نو‏‏ں 4 اونٹھ یا 40 بھیڑاں بطور حصہ عطا ہوئیاں۔
ذوالخویصرہ دی گستاخی تے رسول اللہ(ص) دی پیشنگوئی
مروی اے کہ ذو الخویصرہ نامی شخص ـ جس نے بعد دے زماناں وچ خوارج دی قیادت سنبھالی ـ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے مد مقابل آکھڑا ہويا تے کہیا: "دیکھ رہیا ہاں کہ آپ عدل دے مطابق عمل نئيں کررہے نيں!!"؛ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: وائے ہو تساں پر! جے وچ عدل دے مطابق عمل نہ کراں تو کون ایسا کرے گا؟ ۔ ابن اسحق نے ایہی روایت امام محمد بن علی بن الحسین(ع) تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔
ابو سعید خدری کہندے نيں کہ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم مال غنیمت تقسیم کررہے سن تے اسيں آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر سن کہ اچانک اک تمیمی شخص آیا جس نو‏‏ں "ذوالخویصرہ" کہیا جاندا سی ۔ اس شخص نے کہیا اےرسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم! اموال دی تقسیم وچ عدل و انصاف تو‏ں کم لاں۔
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جواب دتا: وائے ہو تساں پر! وچ انصاف نئيں کراں گا تو کون کرے گا؛ تساں اپنے اس کلام وچ گھاٹے دا شکار ہوئے جو تساں نے ایہ ناروا الزام مجھ اُتے لگایا۔
عمر بن خطاب نے عرض کیتا: یا رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اجازت داں وچ اس دا سر قلم کراں!
فرمایا: اسنو‏ں اپنے حال اُتے چھوڑو، ایہ اپنے پیروکاراں دا اک گروہ اکٹھا کرلے گا جو نماز تے روزے وچ بہت زیادہ کوشش کرن گے تے تساں اپنی عبادت انہاں دے سامنے ناچیز دیکھو گے؛ ایہ قرآن دی تلاوت، بہت کرن گے لیکن قرآن انہاں دے گلے تک محدود رہے گا؛ ایہ جماعت اسلام تو‏ں اس طرح تو‏ں خارج ہوئے گا، جس طرح کہ تیر کمان تو‏ں نکلتا اے ؛ اک سیاہ فام مرد مستقبل وچ اس جماعت وچ آدے شامل ہوئے گا جس دے بازو اُتے عورت دے پستان دی مانند گوشت دا لوتھڑا لٹکا ہويا ہوئے گا جو مسلسل حرکت وچ ہوئے گا۔ ایہ شخص اپنی جماعت دے ہمراہ لوگاں دی بہترین جماعت دے خلاف بغاوت کرے گی۔
ابو سعید خدری کہندے نيں: وچ گواہی دیندا ہاں کہ ایہ حدیث آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں سن چکيا ہاں ہور گواہی دیندا ہاں کہ علی بن ابی طالب(ع) نے اس جماعت دے خلاف جنگ لڑی تے وچ آنجناب دی خدمت وچ حاضر سی ۔ امیرالمؤمنین(ع) نے حکم دتا کہ اس مرد نو‏‏ں لیایا جائے، اسنو‏ں لیایا گیا تو ميں نے اس علامت نو‏‏ں اپنی اکھاں تو‏ں دیکھیا جو رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے بیان کيتی سی۔
بخاری نے ایہ حدیث اپنی کتاب صحیح بخاری، "کتاب بدء الخلق"، باب "علامات النبوۃ فی الاسلام" وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔ ۔ ۔ ایہ داستان جلال الدین سیوطی نے اپنی تفسیر الدر المنثور وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔
آیت کریمہ دا نزول
خداوند متعال سورہ توبہ وچ ارشاد فرماندا اے:
جلال الدین سیوطی نے بخاری، نسائی، ابن جریر طبری، ابن المنذر، ابن ابی حاتم، ابوالشیخ تے ابن مردویہ دے حوالے تو‏ں ابو سعید خدری تو‏ں ـ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی پیشنگوئی تے جنگ نہروان وچ امیرالمؤمنین(ع) دے ہتھو‏ں خوارج دی ہلاکت دی طرف اشارہ کردے ہوئے ـ روایت کيتی اے کہ مذکورہ آیت کریمہ اسی موقع اُتے نازل ہوئی تے اس آیت وچ نکتہ چینی کرنے والا شخص "ذوالخویصرہ" ہی ا‏‏ے۔
انصار دی شکایت
اک مسئلہ انصار دی شکایت دا مسئلہ سی جنہاں نے محسوس کیتا سی کہ 10 سالہ جنگ تے جدوجہد دے بعد ہن آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم قریش دی طرف زیادہ توجہ کررہے ہيں! حتی کہ حسان بن ثابت نے اپنے اشعار وچ انصار دے جذبات نو‏‏ں بیان کیتا۔ حسان دی شکایت ایہ سی کہ "یہ کیونکر ہوسکدا اے کہ بنو سلیم جیساں نو‏‏ں انصار اُتے مقدم رکھیا جائے حالانکہ انصار نے آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں پناہ دی سی تے بنو سلیم دا پس منظر معاندانہ رہیا سی ؛ انصار نو‏‏ں اللہ نے انصار دا عنوان دتا اے کیونکہ انھاں نے مختلف جنگاں وچ دین خدا دی مسلسل حمایت دی سی "۔
بات ایتھ‏ے تک ودھ گئی کہ سعد بن عبادہ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہويا؛ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں انصار دی شکایت تو‏ں آگاہ کیتا تے کہیا: "ماں خود ہی انہاں ہی شکوہ کرنے والےآں وچو‏ں اک ہاں!۔
انصار تو‏ں خطاب
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا کہ انصار نو‏‏ں جمع کیتا جائے تے انہاں تو‏ں مخاطب ہوکر فرمایا: کہنے لگے: اسيں کیتا کدرے یا رسول اللہ؟ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اس اثناء وچ انصار روئے تے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں اپنی رضا و خوشنودی دا اظہار کیتا۔ ۔ ۔ انصار مطمئن ہوئے تے رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم عمرہ دے لئے جعرانہ تو‏ں احرام باَنھّا۔
علی(ع) دی بت شکنی تے شہاب دی ہلاکت
محاصرہ طائف دے دوران رسول اللہ امیرالمؤمنین(ع) نو‏‏ں کچھ سواراں دے نال طائف دے نواح وچ روانہ کیتا تے حکم دتا کہ جو ملے پامال کر دو تے جتھ‏ے وی بت نظر آئے توڑ دتیاں راستے وچ ـ رات دی تاریکی ـ امیرالمؤمنین(ع) دی خثعمی جنگجؤاں نال مڈ بھیڑ ہوئی۔ انہاں وچو‏ں "شہاب" نامی شخص دستے تو‏ں باہر آیا تے مبارز طلب کیتا۔ امیرالمؤمنین(ع) نے ایويں رجز پڑھا:
' ' بےشک ہر رئیس دی ذمہ داری اے کہ اپنا نیزہ دشمن دے خون تو‏ں سیراب کرے یا نیزے نو‏‏ں دشمن دے نیزاں دا شکار ہوجائے۔
تے آپ(ع) نے شہاب اُتے حملہ کیتا تے اک ہی ضربت تو‏ں اسنو‏ں ہلاک کر ڈالا۔
بعدازاں بتاں نو‏‏ں توڑ کر واپس آئے تے آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہوئے جدو‏ں کہ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم حالے طائف دا محاصرہ کيتے ہوئے سن ۔
۔ ؛ اے عمر ایہ وچ نئيں ہاں جو علی(ع) دے نال خفیہ گفتگو کررہیا ہاں بلکہ ایہ اللہ تعالی اے جو انہاں دے نال رازداری وچ گفتگو کررہیا ا‏‏ے۔ ایہ روایت شیعہ مآخذ دے علاوہ سنی مآخذ وچ وی نقل ہوئی ا‏‏ے۔ ۔
نافع بن غیلان دی ہلاکت
بعدازاں ثقیف تو‏ں تعلق رکھنے والا بہادر جنگجو "نافع بن غیلان" اپنے قبیلے دے بعد افراد دے ہمراہ طائف دے قلعے تو‏ں باہر آیا۔ علی(ع) نے پیغمبر خدا(ص) دی ہدایت اُتے اس دا تعاقب کیتا تے طائف دے نواحی قریئے "وج" وچ نافع نو‏‏ں آلیا تے دو بدو لڑائی وچ اسنو‏ں ہلاک کردتا جس دی وجہ تو‏ں دشمن دے قلعے وچ شدید خوف و ہراوہدی لہر دوڑ گئی؛ ایتھ‏ے تک کہ نافع اس دے بعد مشرکین اک وڈی جماعت قلعے تو‏ں باہری آئی تے سب نے اسلام قبول کیتا۔
علی(ع)، رسول اللہ(ص) ورگے!
اک اہ‏م نکتہ جس تو‏ں آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے کدی غفلت نئيں فرمائی، علی(ع) دی فضیلت بیان کرنے تے آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں اپنے الہی رشتے دے اظہار تو‏ں عبارت سی ۔
فَسَوي دی روایت نے نقل کيتی اے ؛ اس نے عبدالرحمن بن عوف تو‏ں نقل کیتا اے کہ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فتح مکہ دے بعد طائف دی طرف عزیمت فرمائی تے 18 یا 19 روز تک اس شہر نو‏‏ں محاصرے وچ رکھیا لیکن طائف فتح نہ ہوسکیا؛ چنانچہ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اٹھ کے اہلیان طائف تو‏ں مخاطب ہوکے کردے ہوئے فرمایا:
امیتابھ بچن
امیتابھ بچن (جم 11 اکتوبر 1942) اک بھارتی بالیوڈّ ایکٹر اے۔ 1970 دے دہاکے دے دوران اوہناں نے وڈی لوکپراتا حاصل کیتی اتے ادوں توں بھارتی سنیمے دے اتہاس وچّ سبھ توں پرمکھ شخصیت بن گئے ہن۔
امیتابھ بچن دا پیدائشی ناں انقلاب شری واستو اے تے اکتوبر، 1942ء نو‏‏ں ﺑﮭﺎﺭﺕ دی ریاست اتر پردیش ﻣﯿﮟ پیدا ہونے والا بھارتی اداکار اے۔ انہاں نو‏ں ابتدائی مقبولیت 1970ء وچ ملی تے اج انہاں دا شمار بھارتی فلمی صنعت د‏‏ی تریخ د‏‏ی معروف ترین ہستیاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
غزوہ طائف
عمرہ دی ادائیگی، حاکم دا تقرر تے مدینہ دی جانب واپسی
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے زیادہ تر مال غنیمت نو‏‏ں تقسیم کیتا تے فرمایا کہ باقیمانہ غنائم نو‏‏ں مر الظہران وچ "مجنہ" نامی مقام اُتے منتقل کیتا جائے؛ ایويں آپ جعرانہ وچ 13 دن گذارنے دے بعد عمرہ دی ادائیگی دی نیت تو‏ں احرام بنھ کر مکہ تشریف فرما ہوئے؛ عمرہ بجا لیایا تے عتاب بن اسید نو‏‏ں مکہ دا انتظام سونپا تے مدینہ دی طرف روانہ ہوئے۔
امیتابھ بچن
اپنے اداکاری دے سفر دے دوران وچ انہاں نے کئی وڈے ایوارڈ حاصل کیتے جنہاں وچ تن نیشنل فلم ایوارڈ تے بارہ فلم فیئر ایوارڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس سب تو‏ں زیادہ دفع بہترین اداکار نامزد ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ اداکاری دے علاوہ بچن نے گلوکاری، پیش کار تے میزبانی وی کردے رہے ني‏‏‏‏ں۔ 1984ء تو‏ں 1987ء تک اوہ بھارتی پارلیمان دے رکن منتخب ہوئے۔
غزوہ طائف
عمرہ دی ادائیگی، حاکم دا تقرر تے مدینہ دی جانب واپسی
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے عمرہ ماہ ذوالقعدہ وچ ادا کیتا تے اسی مہینے دے آخری ایام وچ ـ تے بعض اقوال دے مطابق 23 یا 24 ذوالقعدہ نو‏‏ں مدینہ تشریف لائے۔ اس سال لوگاں نے حج دے فرائض عتاب بن اسید دی قیادت وچ ادا کيتے۔
امیتابھ بچن
امیتابھ بچن د‏‏ی شادی اداکارہ جیا بہادری تو‏ں ہوئی۔ انہاں دے دو بچے نيں شوئیتا نندا تے ابھیشیک بچن۔ ابھیشیک وی فلم اداکار نيں تے بھارتی اداکارہ ایشوریا رائے تو‏ں رشتہ ازدواج وچ منسلک ني‏‏‏‏ں۔
غزوہ طائف
غزوہ طائف دے ثمرات
جعفرمرتضی العاملی اپنی کتاب الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) وچ رقمطراز نيں:
رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اوہ سب کچھ حاصل کیتا جو آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم غزوہ طائف تو‏ں حاصل کرنا چاہندے سن جس وچ اللہ دا فضل، [آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی قائدانہ صلاحیتاں] تے علی(ع) دے جہاد دا کردار واضح ا‏‏ے۔ ثقیف دا وفد آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہويا تے درخواست کيتی کہ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں دا محاصرہ اٹھان۔ آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم مکہ پلٹ آئے تو انہاں دا اک وفد اسلام قبول کرنے دے لئے آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی خدمت وچ حاضر ہويا۔
امیتابھ بچن
بچن دا ویاہ ایکٹریس جیا بھادڑی نال ہویا اے۔ ایہناں دے دو بچے ہن، شویتا نندہ اتے ابھشیک بچن، جو اک ایکٹر وی ہن اتے جہناں دا ویاہ ایشوریا رائے بچن نال ہویا اے۔
غزوہ طائف
غزوہ طائف دے ثمرات
چنانچہ خواب والے افسانے دی تعبیر والی گل "کہ آپ اس محاصرے تو‏ں اوہ سب حاصل نئيں کرسکن گے جو آپ نے ارادہ فرمایا اے "، درست نئيں ا‏‏ے۔ اس گل وچ وی کوئی صداقت نئيں اے کہ ثقیف دا وفد دی آمد اگلے سال ماہ رمضان تک مؤخر ہويا!۔
امیتابھ بچن
ﺳﻮ ﺳﮯ ﺯﺍﺋﺪ ﻓﻠﻤﻮﮞ ﻣﯿﮟ ﺍﺩﺍﮐﺎﺭﯼ ﮐﮯ ﺟﻠﻮﮮ ﺩﮐﮭﺎﻧﮯ ﻭﺍﻟﮯ ﺍﻣﯿﺘﺎﺏ ﺁﺝ ﺑﮭﯽ ﻣﺪﺍﺣﻮﮞ ﮐﮯ ﺩﻟﻮﮞ ﭘﺮ ﺭﺍﺝ ﮐﺮﺭﮨﮯ ﮨﯿﮟ۔ ۔ﺍﻧﮩﻮﮞ ﻧﮯ ﻓﻠﻤﯽ ﮐﯿﺮﯾﺌﺮ ﮐﺎ ﺁﻏﺎﺯ ﺳﻦ ﺍﻧﯿﺲ ﺳﻮ ﺍﻧﮩﺘﺮ ﻣﯿﮟ ﻓﻠﻢ ﺳﺎﺕ ﮨﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻧﯽ ﺳﮯ ﮐﯿﺎ، ﺟﺲ ﻣﯿﮟ ﺍﻧﮩﯿﮟ ﭘﮩﻠﮯ ﻧﯿﺸﻨﻞ ﺍﯾﻮﺍﺭﮈ ﺳﮯ ﻧﻮﺍﺯﺍ ﮔﯿﺎ۔ ﺍﺱ ﮐﮯ ﺑﻌﺪ ﺍﻧﮩﻮﮞ ﻧﮯ ﮐﺌﯽ ﮐﺎﻣﯿﺎﺏ ﻓﻠﻤﯿﮞ ﺍﭘﻨﯽ ﺍﺩﺍﮐﺎﺭﯼ ﮐﮯ ﺟﻮﮨﺮ ﺩﮐﮭﺎ ﮐﺮ ﻣﺪﺍﺣﻮﮞ ﮐﮯ ﺩﻝ ﺟﯿﺖ ﻟﺌﮯ۔ ﺍﻣﯿﺘﺎﺏ ﺑﭽﻦ ﻧﮯ ﺍﭘﻨﮯ ﭼﺎﻟﯿﺲ ﺳﺎﻟﮧ ﻓﻠﻤﯽ ﮐﯿﺮﯾﺌﺮ ﮐﮯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺎﺭﮦ ﻓﻠﻢ ﻓﯿﺌﺮ ﺍﯾﻮﺍﺭﮈﺯ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺌﮯ۔ ﺑﮭﺎﺭﺗﯽ ﻓﻠﻢ انڈﺳﭩﺮﯼ ﻣﯿﮟ ﺍﺑﺘﮏ ﺑﮩﺘﺮﯾﻦ ﺍﺩﺍﮐﺎﺭ ﮐﮯ ﻃﻮﺭ ﭘﺮ ﺳﺐ ﺳﮯ ﺯﯾﺎﺩﮦ ﺍﯾﻮﺍﺭﮈﺯ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺮﻧﮯ ﮐﺎ ﺍﻋﺰﺍﺯ ﺍﺱ ﺳﭙﺮ ﺍﺳﭩﺎﺭ ﮐﻮ ﮨﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﮨﮯ۔ ﺍﺱ ﮐﮯ ﻋﻼﻭﮦ ﺍﻧﮩﻮﮞ ﮐﺌﯽ ﻧﯿﺸﻨﻞ ،ﻣﻌﺎﻭﻥ ﺍﻭﺭ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﯾﻮﺍﺭﮈﺯ ﺑﮭﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺌﮯ۔ ﺍﻣﯿﺘﺎﺏ ﺑﭽﻦ ﻧﮯ ﺍﺩﺍﮐﺎﺭﯼ ﮐﮯ ﻋﻼﻭﮦ ﭘﺮﻭﮈﯾﻮﺳﺮ، ﭨﯽ ﻭﯼ ﮐﻤﭙﯿﺌﺮ، ﭘﻠﮯ ﺑﯿﮏ ﺳﻨﮕﺮ ﺍﻭﺭ ﺍﻧﮉﯾﻦ ﭘﺎﺭﻟﯿﻤﻨﭧ ﮐﮯ ﺭﮐﻦ ﺑﮭﯽ ﺭﮨﮯ۔ ﺍﻥ ﮐﯽ ﻣﺸﮩﻮﺭ ﻓﻠﻤﻮﮞ ﻣﯿﮟ ﺷﻌﻠﮯ، ﺷﮩﻨﺸﺎﮦ، ﻻﻭﺍﺭﺙ، ﮐﻮﻟﯽ، ﺍﮔﻨﯽ پتھ، ﺧﺪﺍ ﮔﻮﺍﮦ، ﮨﻢ، ﺍﻧﺴﺎﻧﯿﺖ، ﮐﺒﮭﯽ ﺧﻮﺷﯽ ﮐﺒﮭﯽ ﻏﻢ، ﻣﺤﺒﺘﯿﮟ، سرﮐﺎﺭ ﺭﺍﺝ ﺷﺎﻣﻞ ﮨﯿﮟ۔
بچن نے اپنے کیریئر وچّ کئی انعام جتے ہن، جہناں وچّ تنّ قومی فلم انعام اتے باراں فلمفیئر انعام شامل ہن۔ اوہناں دے نام سبھ توں زیادہ سبھ توں اتم ایکٹر فلمفیئر اوارڈا دا ریکارڈ اے۔ اداکاری دے علاوہ بچن نے پارشوگائیک، فلم پروڈیؤسر اتے ٹیوی میزبان اتے بھارتی پارلیمنٹ دے اک چنے ہوئے میمبر وجوں 1987 توں 1984 تکّ کردار نبھایا۔
مڈھلا جیون
امیتابھ بچن الہٰ باد، اتر پردیش وچ اک ہندو کایستھ گھرانے وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد، ڈاکٹر ہری ونش رائے بچن جانے منے ہندی شاعر تے والدہ تیجی بچن فیصل آباد (حالیہ پاکستان وچ ) دے اک سکھ گھرانے تو‏ں سن۔ بچن دا بچپن وچ ناں انقلاب سی جو انقلاب زندہ باد دے نعرے تو‏ں متائثر ہوئے ک‏ے رکھیا گیا سی کیونجے اس وقت بھارت د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد زوراں اُتے سی، بعد وچ انہاں دا ناں بدل ک‏ے امیتابھ رکھیا گیا جس دے معنی ہمیشہ رہنے والی روشنی دے ني‏‏‏‏ں۔
غزوہ طائف
غزوہ طائف دے ثمرات
چنانچہ رسول خدا صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں دے وفود دے نال نیک سلوک کیتا جس تو‏ں معلوم ہُندا اے آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں نو‏ں ہٹ دھرمی تے ضد تے دشمنی دی بجائے تدبر تے قبول اسلام دی طرف راغب کرنا چاہندے سن ؛ آپ ہدایت تے گمراہی دے راستے انہاں دے سامنے واضح کرنا چاہندے سن ۔
امیتابھ بچن
مڈھلا جیون
امیتابھ اپنے والد دے دو بیٹےآں وچ وڈے نيں، دوسرے دا ناں اجیتابھ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی والدہ نو‏‏ں اسٹیج تو‏ں بہت لگاؤ سی تے انہاں نو‏‏ں فلماں وچ کم کرنے د‏‏ی پیشکش وی ہوئی مگر انہاں نے گھریلو ذمہ داری نو‏‏ں اداکاری اُتے فوقیت دی۔ امیتابھ دے اداکاری دے پیشہ نو‏‏ں اختیار کرنے وچ انہاں د‏‏ی والدہ دا وڈا ہتھ اے ۔ امیتابھ دے والد دا 18 جنوری 2003 تے والدہ دا 21 دسمبر 2007ء وچ انتقال ہويا۔
امیتابھ دے پاس دوہرے ایم - اے (ماسٹرز آف آرٹس) د‏‏ی سند ا‏‏ے۔ انہاں نے آلہٰ باد وچ جنانا پرابودہینی تے بائز ہائی اسکول تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کيتی، اس دے بعد نینیتال شیروڈ کالج گئے جتھ‏ے انہاں نے علم فنون دے شعبے نو‏‏ں اختیار کيتا۔ ایتھ‏ے تو‏ں اوہ یونیورسٹی دہلی دے کروری مال کالج گئے تے سائنس د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ انہاں نے ویہہ سال د‏‏ی عمر وچ کلکتہ د‏‏ی کمپنی د‏‏ی نوکری چھڈ دتی تاکہ اداکاری دے سفر نو‏‏ں اگے ودھیا سکن ۔
غزوہ طائف
غزوہ طائف دے ثمرات
آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں نو‏ں اس حال اُتے چھڈ دتا تے تاریخ اس دے بہت اچھے نتائج تے ثقیف وچ اسلام دے فروغ دی بخوبی گواہی دیندی اے تے ایہ سب آپ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے تدبر دا نتیجہ ا‏‏ے۔
امیتابھ بچن
ابتدائی دور (1969ء - 1972ء)
thumb|کھبے|250px|امیتابھ فلم آنند وچ امیتابھ د‏‏ی اداکاری دا سفر 1969ء وچ فلم ست ہندوستانی تو‏ں ہويا، جس دے ہدایت کار خواجہ احمد عباس تے ساتھی اداکاراں وچ اتپل دت، مدھو تے جلال آغا شامل سن ۔ گو دے فلم باکس آفس اُتے اچھی کارکردگی نہ دکھا سکی مگر بچن نو‏‏ں بہترین نوارد اداکار دا پہلا نیشنل فلم ایوارڈ ملا۔
غزوہ طائف
مآخذ
گٹھ:خالد بن ولید دیاں لڑائیاں گٹھ:630ء گٹھ:630ء دی دہائی دے تنازعات گٹھ:ایشیا وچ 630ء گٹھ:خالد بن ولید دی جنگاں گٹھ:غزوات گٹھ:محاصرے
امیتابھ بچن
ابتدائی دور (1969ء - 1972ء)
اس دے بعد 1971ء وچ آنند آئی جو کاروباری لحاظ تو‏ں کامیاب تے تنقید نگاراں وچ بہت سراہی گئی۔ اس فلم وچ بچن نے راجیش کھنا دے برابر اک ڈاکٹر دا کردار ادا کيتا تے اس دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر بہترین معاون اداکار دا ایوارڈ ملا۔ ايس‏ے سال پروانہ لگی، اس فلم وچ انہاں نے نوین نشچل، یوگی‏‏تا بالی تے اوم پرکراش دے مخالف دیوانے عاشق دا کردار ادا کيتا، ایداں دے منفی کردار وچ امیتابھ نو‏‏ں کم ہی دیکھیا گیا۔ اس دے بعد انہاں د‏‏ی کئی فلماں باکس آفس اُتے اچھی کارکردگی نئيں دکھا سکن جنہاں وچ 1971ء وچ لگنے والی فلم ریشماں تے شیرا وی شامل ا‏‏ے۔ اس دوران وچ انہاں نے فلم گڈی وچ مہمان اداکار دے طور اُتے کم کيتا، اس فلم دے ہور اداکاراں وچ انہاں د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی شریکِ حیات جیا بہادری تے دھرمیندر شامل ني‏‏‏‏ں۔ اپنی بھاری آواز د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نے فلم باورچی دے اک حصّہ نو‏‏ں بیان کيتا۔ 1972ء وچ انہاں نے سفر اُتے مبنی مزاحیہ سنسنی خیز فلم بمبئی ٹو گوا وچ کم کيتا جس د‏‏ی ہدایتکاری ایس۔ راماناتھن نے کيتی۔ فلم دے ہور اداکاراں وچ ارونا ایرانی، محمود، انور علی تے ناصر حسین شامل سن ۔
غزوہ طائف
مآخذ
گٹھ:غزوات
امیتابھ بچن
شہرت د‏‏ی بلندیاں دا سفر(1973-1983ء)
1974ء وچ بچن نے کنوارا باپ تے دوست وچ مہمان اداکار دے طور اُتے کم کيتا، جس دے بعد اس سال دا سب تو‏ں زیادہ کاروبار کرنے والی فلم روٹی کپڑ‏ا تے مکان وچ انہاں نے معاون اداکار دا رول ادا کيتا، فلم د‏‏ی ہدایت کاری تے کہانی منوج کمار نے لکھی تے خود منوج کمار دے علاوہ ششی کپور تے زینت امان نے اداکاری کيتی۔ 6 دسمبر 1974ء نو‏‏ں فلم مجبور وچ مرکزی کردار ادا کيتا، مجبور د‏‏ی کہانی ہالی وڈ د‏‏ی فلم ZigZag تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے لکھی گئی سی، اس فلم نو‏‏ں خاص پزیرائی نئيں ملی۔
کھبے|thumb|امیتابھ 1970ء وچ 1975ء وچ انہاں نے مختلف موضوعات د‏‏ی فلماں وچ کم کيتا جنہاں وچ مزاحیہ فلم چپکے چپکے ، جرم د‏‏ی داستان فرار تے رومانوی داستان ملی شامل ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے سال انہاں د‏‏ی دو تے فلماں پردے اُتے لگاں جنہاں نو‏ں ہندی سنیما د‏‏ی تریخ وچ اہ‏م مقام حاصل ہويا۔ انہاں وچ پہلی یش چوپڑ‏ا د‏‏ی دیوار جس وچ بچن نے ششی کپور، نیروپا رائے تے نیتو سنگھ دے مخالف کم کيتا، اس فلم وچ اپنے کم دے لئی اوہ فلم فیئر برائے بہتراں معاون اداکار دے لئی نامزد ہوئے۔ دیوار 1975ء دے سال وچ باکس آفس د‏‏ی بہترین فلماں وچ شمار ہوئی تے اسنو‏ں چوتھا درجہ ملا۔ انڈیا ٹائمز موویز نے دیوار دا شمار بالی وڈ د‏‏ی پچیس دیکھنے لائق فلماں  وچ کیہ۔ اس دے بعد 15 اگست 1975ء وچ شعلے  ریلیز ہوئی، جو اس وقت بھارت د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں زیادہ کاروبار کرنے والی فلم بنی۔ اس فلم د‏‏ی کل کمائی 2,364,500,000 Rs برابر $60 ملین (افراطِ زر دے بعد) دے لگ بھگ سی۔ بچن نے اس فلم وچ جے دیو دا کردار ادا کيتا تے انہاں دے مخالف بھارتی فلم صنعت دے وڈے اداکاراں نے کم کيتا۔ انہاں وچ اداکار دھرمیندر، ہیما مالینی، سنجیو کمار، جیا بہادری تے امجد خان شامل سن ۔ 1999ء وچ بی۔ بی۔ سی۔ انڈیا نے فلم شعلے نو‏‏ں صدی د‏‏ی بہترین فلم قرار دی۔ فلم دیوار کیطرح انڈیا ٹائمز موویز نے شعلے نو‏‏ں بالی وڈ د‏‏ی دیکھنے لائق پچیس فلماں  د‏‏ی لسٹ وچ شامل کيتا۔ ايس‏ے سال پچاسواں سالانہ فلم فیئر ایوارڈز وچ ججاں نے اسنو‏ں فلم فیئر نصف صدی د‏‏ی بہترین فلم دے خاص اعزاز تو‏ں نوازیا۔
شعلے د‏‏ی کامیابی دے بعد بچن بالی وڈ د‏‏ی بلندیاں نو‏‏ں چھونے لگے تے 1976ء تو‏ں 1984ء دے درمیان وچ انہاں نو‏ں کئی فلم فیئر ایوارڈ تے نامزدگیاں ملیاں، گو کہ فلم شعلے وچ انہاں دا کردار ماردھاڑ تو‏ں بھریا ہويا سی مگر انہاں نو‏ں نے ہر قسم دے کردار وچ خود نو‏‏ں انتہائی خوبی تو‏ں نبھا کر اپنا لوہا منوایا، جداں فلم کدی کدی (1976ء) وچ انہاں دا رومانوی تے فلم امر اکبر اینتھونی (1977ء) تے چپکے چپدے (1975ء) وچ انہاں دا مزاحیہ کردار انہاں د‏‏ی اداکارانہ صلاحیت دا منہ بولدا ثبوت ا‏‏ے۔ 1976ء وچ اک بار فیر ہدایتکار یش چوپڑ‏ا د‏‏ی فلم کدی کدی وچ نظر آئے، ایہ اک رومانوی داستان اے جس وچ امیتابھ اک نوجوان شاعر دا کردار کردے ہوئے اک خوبصورت دوشیزہ پوجا دے عشق وچ گرفتار ہوئے جاندے نيں، پوجا دا کردار راکھی گلزار نے ادا کيتا۔ اس فلم دے دل پگھلا دینے والے مکالمےآں تے جذبات نو‏‏ں چھوندے موضوع نے امیتابھ نو‏‏ں اک نويں روپ وچ عوام دے روبرو پیش کيتا۔ اس فلم دے لئی اک بار فیر بچن نو‏‏ں فلم فیئر وچ بہتراں اداکار د‏‏ی اک ہور نامزدگی دلائی۔ 1977ء وچ امر اکبر اینتھونی دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر برائے بہترین اداکار دا ایوارڈ ملا، فلم وچ امیتابھ ونود کھنا تے رشی کبور دے مقابل اینتھونی گونسالوز دا کردار کردے نطر آئے۔ 1978ء دا سال بغیر کسی شک دے انہاں دے سامنے اعزازات دا ڈھیر لگ گیا، اس سال انہاں د‏‏ی چاراں فلماں سب تو‏ں زیادہ کاروبار کرنے د‏‏ی لسٹ وچ سب تو‏ں اُتے رني‏‏‏‏ں۔ فلم قسماں وعدے وچ انہاں نے ا مِت تے شنکر دا دوہرا کردار ادا کيتا تے ڈان وچ ڈان تے انہاں دے ہمشکل وجے دا کردار کردے نظر آئے۔ فلم ڈان دے لئی انہاں نو‏ں اک ہور فلم فیئر برائے بہترین اداکار دا ایوارڈ ملا، اس دے علاوہ فلم تریشول تے مقدر دا سکندر وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں ناقدین نے بیحد سراہا تے انہاں دونون فلماں وچ انہاں نو‏ں فلم فیئر برائے بہترین اداکار د‏‏ی نامزدگی ملی۔ فرانسیسی ہدایتکار فرانکوئس ٹروفاؤٹ نے انہاں د‏‏ی کامیابیاں تے اعزازات دے لئی ”یک فرد صنعت“ لے لقب تو‏ں نوازیا۔
thumb|سجے|امیتابھ تے ریکھا سلسلہ وچ 1979ء وچ امیتابھ نو‏‏ں پہلی دفعہ فلم مسٹر نٹور لال وچ اپنی گائیکی دے جوہر دکھانے دا موقع ملا، فلم وچ انہاں دے نال ریکھا نظر آئیاں ۔ اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر بہترین اداکار تے فلم فیئر بہترین مرد گلوکار دا اعزاز ملا۔ 1979ء وچ اک بار فیر اوہ فلم کالا پتھر دے لئی فلم فیئر بہترین اداکار دے گٹھ وچ نامزد ہوئے تے ايس‏ے طرح 1980ء وچ پدایتکار راج کھوسلا د‏‏ی دوستانہ کیلیئتے وی ايس‏ے گٹھ وچ نامزدگی ملی۔ فلم وچ امیتابھ نے اداکار شتروگن سنہا تے زینت امان دے مقابل اداکاری دے جوہر دکھائے۔ دوستانہ 1980ء د‏‏ی سب ست زیادہ کاروبار کرنے والی فلم ثابت پوئی۔ 1981 وچ امیتابھ نے یش چوپڑ‏ا د‏‏ی فلم سلسلہ وچ اپنی اہلیہ جیا بہادری تے ریکھا دے نال نظر آئے۔ انہاں دناں امیتابھ تے ریکھا دے عشق د‏‏ی کافی افعانيں اڑاں مگر اس دا انہاں د‏‏ی ازدواجی زندگی اُتے کوئی اثرنہ پيا۔ اس دور د‏‏ی ہور فلماں وچ رام بلرام (1980ء)، شان (1980)، لاوارث (1981) تے شکتی (1982) شامل ني‏‏‏‏ں۔ شکتی وچ امیتابھ مشہور زمانہ اداکار دلیپ کمار دے مقابل اداکاری کردے نظر آئے۔
1982ء وچ فلم قلی دے دوران وچ حادثہ
1982ء وچ فلم قلی د‏‏ی فلم بندی دے دوران وچ اک لڑیائی دا منظر کردے ہوئے میز دا کونا لگنے تو‏ں امیتابھ شدید زخمی ہوئے گئے۔ اس منظر وچ امیتابھ نو‏‏ں میز اُتے گرنا سی مگر اندازہ د‏‏ی غلطی تو‏ں میز دا کونا انہاں دے پیٹ وچ لگیا تے اس دے نتیجہ وچ انہاں د‏‏ی تلی پھٹ گئی تے کافی خون ضائع ہوئے گیا۔ انہاں نو‏‏ں فوراً ہسپتال لے جایا گیا جتھ‏ے اوہ کئی مہینے زندگی تے موت د‏‏ی جنگ لڑدے رہ‏‏ے۔ اس دوران وچ انہاں دے مداحاں نے مندراں وچ دعاواں کيتياں تے چڑھاوے پیش کیتے، صحت بہتر ہونے دے بعد انہاں دے مداح ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ ہسپتال دے باہر جمع ہوئے گئے۔ بالآخر کئی ماہ دے علاج دے بعد فلم دوبارہ شروع ہوئی تے 1983ء وچ سنیما گھراں میی لگی تے امیتابھ دے حادثہ تو‏ں مشہوری د‏‏ی وجہ تو‏ں باکس آفس اُتے کامیاب ہوئی۔
ہدایت کار منموہن دیسائی نے امیتابھ دے نال پیش آنے والے حادثہ دے باعث فلم قلی دا منظر بدل دتا سی۔ اصلی کہانی وچ بچن دے کردار نو‏‏ں قتل ہوئے جانا سی مگر کہانی بدلنے دے بعد اوہ آخر تک زندہ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ منموہن دیسائی دے متابق ایسا آدمی نو‏‏ں فلم وچ مردا دکھانا بہتر نئيں جو جود زندگی موت د‏‏ی جنگ لڑ کر آیا ہوئے۔ فلم دے دوران وچ لڑیائی دا منظر ٹہریا کر امیتابھ دے حادثہ دا پیغام دکھایا گیا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ہی اوہ عضلاندی کمزوری د‏‏ی بیماری وچ مبتلا ہوئے گئے جس دے باعث اوہ ذہنی تے جسمانی طور اُتے کمزور ہوئے گئے تے فلمی دنیا نو‏‏ں خیر آباد ک‏ر ک‏ے سیاست وچ قسمت آزمانے دا فیصلہ ک‏ر ليا۔ اس وقت اوہ فلم لائن تو‏ں نا امید ہوئے گئے تے فلم د‏‏ی کارکردگی دے بارے وچ پہلے تو‏ں ہی کہنے لگے کہ ”یہ فلم تاں فلاپ ہوئے گی“۔
سیاست: 1984-1987ء
1984ء وچ فلم لائن نو‏‏ں خیرآباد کرنے دے بعد امیتابھ نے سیاست وچ قدم رکھیا تے اپنے خاندانی دوست راجیو گاندھی د‏‏ی حمایت وچ الہ باد د‏‏ی لوک سبھا تو‏ں سابق وزیر اعلٰی اترپردیش ایچ۔ این۔ بہوگونا دے مقابل کھڑے ہوئے تے عام انتخاگل کيتی تریخ دے سب تو‏ں وڈے فرق (68۔ 2 فیصد ووٹ) تو‏ں جیت حاصل کيتی۔ انہاں دا سیاسی سفر بوہت گھٹ عزصہ اُتے محیط سی تے تن سال دے بعد ہی انہاں نے سیاست نو‏‏ں وی خیر آباد کر دتا۔ اس دے فورأ بعد امیتابھ تے انہاں دے بھائی اُتے اک اخبار نے بوفور گھوٹالہ تو‏ں وابستگی دا الزام لگایا جسنو‏ں اوہ عدالت وچ لے گئے جتھ‏ے اوہ بیقصور ثابت ہوئے۔
ABCL اُتے آئے مالیا‏تی بحران دے دوران مدد کرنے اُتے بچن نے اپنے پرانے دوست امر سنگھ د‏‏ی حمایت وچ سماج وادی جماعت د‏‏ی رکنیت حاصل کری۔ جیا بچن نے وی سماج وادی جماعت وچ شمولیت اختیار کيتی تے راج سبھا د‏‏ی رکن بنیاں۔ بچن نے سماج وادی جماعت د‏‏ی اشتہاری تے سیاسی سرگرمیاں وچ حمایت جاری رکھی جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں حالیہ دور وچ اک بار فیر انہاں نو‏ں مشکلات دا سامنا کرنا پيا جو بھارتی عدالت وچ انہاں نو‏ں قانونی کاغذات وچ خود نو‏‏ں کسان ظاہر کرنے دے واقع دے بعد شروع ہوئی۔
اپنی کامیابی د‏‏ی بلندیاں اُتے انہاں اُتے بھارتی پریس دے جریداں نے انہاں اُتے 15 سال د‏‏ی پابندی عائد کردتی، اس پابندی نو‏‏ں عائد کرنے د‏‏ی لسٹ وچ اسٹار ڈسٹ تے ہور فلمی جریدے شامل سن ۔ بچن دے مطابق اپنے دفاع وچ پریس دا 1989ء تک اپنی فلماں دے سیٹ اُتے داخلہ بندرکھیا۔ انہاں دے مطابق ایہ قدم انہاں نے پریس نو‏‏ں انہاں دے خلاف غلط خبراں شائع کرنے تو‏ں باز رکھنے دے لئی اٹھایا سی۔
اداکاری تو‏ں وقتی سبکدوشی 1988-1992ء
1988ء وچ امیتابھ نے فلم شہنشاہ تو‏ں دوبارہ اداکاری وچ قدم رکھیا۔ امیتابھ د‏‏ی واپسی د‏‏ی خبراں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ فلم باکس آفس اُتے کامیاب ہوئی۔ مگر اس دے بعد د‏‏ی فلماں امیتابھ نو‏‏ں انہاں دا کھویا ہويا مقام واپس دلانے وچ ناکا‏م رني‏‏‏‏ں۔ 1991 وچ ہم د‏‏ی کامیابی تو‏ں لگنے لگیا دے شاید امیتابھ د‏‏ی کامیاب واپسی ممکن پے مگر ایس نہ ہوئے سکیا تے انہاں د‏‏ی فلماں باکس آفس اُتے ناکا‏م ہُندی رني‏‏‏‏ں۔ کامیاب فلماں د‏‏ی کمی دے باوجود 1990ء وچ فلم اگنی پتھ وچ مافیا ڈان دا کردار انہاں نو‏‏ں دوسرا نیشنل فلم ایوارڈ دلا گیا۔ ایہ انہاں دے وڈے پردے اُتے آخری دن سن ۔ 1992ء وچ خدا گواہ دے بعد امیتابھ نے پنج سال دے لئی اداکاری تو‏ں سبکدوشی اختیار کرلئی تے 1994 وچ انہاں د‏‏ی تاخیر تو‏ں لگنے والی فلم انسانیت وی اک ناکامی ثابت ہوئی۔
پیش کاری تے اداکاری وچ واپسی 1996–1999
فلم لائن نو‏‏ں خیر آباد کہنے دے بعد امیتابھ نے پیش کاری نو‏‏ں اپنایا تے ايس‏ے دوران وچ امیتابھ بچن کارپوریشن لمیٹڈ (A.B.C.L) د‏‏ی بنیاد اس نظریہ دے تحت رکھی دے اوہ 2000 تک اسنو‏ں دس بلین روپے (250 ملین ڈالر) د‏‏ی تفریحی کمپنی بنا دین گے۔ A.B.C.L دا مقصد وسیع خدمات نو‏‏ں متعارف کرانا سی جو پورے بھارت د‏‏ی تفریحی صنعت نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جاسکن۔ اس د‏ی پیش کردہ خدمات وچ وڈے پردے د‏‏ی پیداکاری تے تقسیم، سمعی کیسٹ، بصری ڈسک، ٹیلی وژن دے سافٹ ویئر د‏‏ی پیداکاری تے تقسیم، نامور فنکاراں تے تقریبی انتظامات شامل سن ۔ کمپنی دا سنگ بنیاد رکھے جانے دے بعد 1996 وچ ہی پہلی فلم تیرے میرے سپنے نو‏‏ں پیش کيتا۔ ایہ فلم باکس آفس اُتے تاں اچھی کارکردگی نئيں دکھا سکی مگر اداکار ارشد وارسی تے جنوب د‏‏ی اداکارہ سمرن جداں نويں اداکاراں نو‏‏ں وڈے پردے اُتے کم کرنے دا موقع ملا۔ A.B.C.L نے ہور فلماں د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی مگر کوئی وی کامیاب نہ ہوئے سکيتی۔
1997ء وچ اک بار فیر بچن نے اداکاری وچ فلم مریتیو دات‏ا تو‏ں واپس آنے د‏‏ی کوشش کيتی، گوکہ اس فلم وچ انہاں دا کردار انہاں د‏‏ی ماضی دے کرداراں د‏‏ی عکاسی کر رہیا سی مگر فلم مالیا‏تی تے تنقیدی طور اُتے ناکا‏م ثابت ہوئی۔ 1996 دا حسینہ عالم خوبصورتی مقابلہ بینگلور، وچ منعقد ہويا جس د‏‏ی سرپرستی A.B.C.L نے د‏‏ی مگر ایتھ‏ے وی اسنو‏ں لکھاں دا نقسان ہويا۔ A.B.C.L د‏‏ی مسلسل ناکامیاں، اس دے خلاف ہونے والی قانونی کارروائیاں تے وڈے منتظمین د‏‏ی اُچی تنخواہاں د‏‏ی خبراں دے نتیجہ وچ 1997 وچ کمپنی شدید مالیا‏تی بحران دا شکار ہوئے گئی۔ اپریل 1999 وچ بمبئی ہائی کورٹ نے بچن نو‏‏ں انہاں دا بنگلہ ’پراٹیکشا‘ تے دو فلیٹ اس وقت تک بیچنے تو‏ں رکوا دتا جدو‏ں تک اوہ کنارا بینک دا قرضہ نہ اتار دتیاں
1998 وچ فلم وڈے میاں چھوٹے میاں وچ انہاں دے مزاحیہ کردار نو‏‏ں کافی سراہا گیا تے 1999 وچ فلم سوریا ونشم دے لئی وی انہاں د‏‏ی کافی حوصلہ افزائی ہوئی۔ اس دے برعکس اس سال پردے اُتے لگنے والی فلماں لال بادشاہ اورہندوستان د‏‏ی قسم زبردست فلاپ ہوئیاں۔
شہرت د‏‏ی بلندیاں اُتے واپسی: 2000 دے بعد
2000ء وچ امیتانھ یش چوپڑ‏ا د‏‏ی باکس آفس ہِٹ فلم محبّتاں وچ نظر آئے۔ آدتیا چوپڑ‏ا د‏‏ی ہدایتکاری وچ امیتابھ نے شاہ رخ خان دے کردار دے مقابل اک سخت طبیعت بزرگ دا کردار ادا کيتا۔ اس فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد ہور کامیاب فلماں منظر عام اُتے آئیاں ۔ thumb|کھبے|[[پراتیبھا دیوی سنگھ پاٹیل امیتابھ نو‏‏ں 2005ء وچ فلم بلیک دے لئی بہترین اداکار دا اعزاز دیندے ہوئے]] انہاں وچ اک رشتہ: محبت دا بندھن (2001ء)، کدی خوشی کدی غم (2001ء)، باغبان (2003ء) شامل ني‏‏‏‏ں۔ ایہ سلسلہ ایتھ‏ے ختم نئيں ہويا تے اوہ مختلف کرداراں وچ نظر آنے لگے جنہاں نو‏ں ناقداں نے بہت سراہا۔ انہاں فلماں وچ عکس (2001ء)، اکھاں (2002ء)، خاکی (2004ء)، دیو (2004) تے بلیک (2005) شامل ني‏‏‏‏ں۔ اپنی ودھدی شہرت دا فائدہ اٹھاندے ہوئے امیتابھ نے مختلف مصنوعات تے خدمات نو‏‏ں تظہیر کرنا شروع کر دتا تے اشتہاراں وچ وی کم کردے نظر آئے۔ فلم بنٹی تے ببلی (2005) وچ اوہ اپنے بیٹے ابگیشیک تے رانی مکھرجی کینال نظر آئے، فیر سرکار (2005ء) تے کدی الوداع نہ کہنا (2006ء) نے وی باکس آفس اُتے اچھی کارکردگی دکھادی اس دے بعد 2006ء تے 2007ء دے شروع د‏‏ی فلماں بابل (2006)، نشبد تے ایکلوویا (2007ء) کچھ چنگا کاروبار نہ کرسکن اس دے باوجود انہاں سب فلماں وچ امیتابھ دے اداکاری نو‏‏ں کافی پسند کيتا گیا۔
مئی 2007ء وچ انہاں نو‏‏ں دو فلماں چینی کم تے شوٹ آؤٹ ایٹ لوکھنڈوالا ریلیز ہوئیاں۔ شوٹ آؤٹ ایٹ لوکھنڈوالا نے باکس آفس اُتے کافی اچھی کارکردگی دکھادی مگر چینی کم نو‏‏ں درمیانہ درجہ دا کاروبار کرسکيتی۔
اگست 2007ء وچ انہاں د‏‏ی فلم شعلے د‏‏ی کاپی رام گوپال ورما د‏‏ی اگ زبردست بریقے تو‏ں ناکا‏م ہوئی تے مبصراں تو‏ں وی اسنو‏ں کافی بری تنقید ملی۔ انہاں د‏‏ی پہلی انگریزی فلم رتو پارنو گھوش د‏‏ی دی لاسٹ ایئر دا 9 ستمبر2007ء وچ ٹورونٹو فلم میلہ وچ پریمیئر ہويا۔ اس فلم نو‏‏ں تنقید نگاراں نے بلیک دے بعد انہاں د‏‏ی بہترین فلم قرار دتا۔ ہدایت کار میرا نائر د‏‏ی فلم شاندا رام امیتابھ د‏‏ی پہلی بین الاقوامی فلم ہوئے گی، فلم وچ ہالی وڈ دے مشہور اداکار جونی ڈیپ وی ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:امیتابھ بچن گٹھ:1942 دے جم گٹھ:اٹھويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:اترپردیش دے سیاستدان گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:الٰہ آباد دیاں شخصیتاں گٹھ:الہ آباد دے سیاستدان گٹھ:بالی وڈ پس پردہ گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بگ باس گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار گٹھ:ویہويں صدی دے مرد گلوکار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان گٹھ:بھارتی اداکار سیاست دان گٹھ:بھارتی پس پردہ گلوکار گٹھ:بھارتی فلمی اداکار گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار گٹھ:بھارتی مرد صو‏‏تی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار گٹھ:بھارتی مرد گلوکار گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار گٹھ:بھارتی ہندو گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان گٹھ:پدم شری وصول کنندگان گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فلم فیئر فاتحین گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:فنون وچ پدم وبھوشن وصول کنندگان گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش گٹھ:ممبئی دے فلم پروڈیوسر گٹھ:ممبئی دے گلوکار گٹھ:ممبئی دے مرد اداکار گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار گٹھ:ہندی فلم پروڈیوسر گٹھ:ہندی ٹی وی دے مرد اداکار گٹھ:ممبئی دے اداکار گٹھ:اتر پردیش دے فلم پروڈیوسر
گٹھ:ہندی فلمی اداکار گٹھ:جم 1942 گٹھ:بھارتی فلمی جگت
مملکت آصفیہ
مغلیہ سلطنت دے زوال دے بعد مسلماناں د‏‏ی جو خود مختار ریاستيں بر صغیر وچ قائم ہوئیاں انہاں وچ سب تو‏ں وڈی تے طاقتور ریاست حیدر آباد دکن د‏‏ی مملکت آصفیہ سی۔ اس مملکت دے بانی نظام الملک آصف جاہ سن، چنانچہ ايس‏ے نسبت تو‏ں اس ریاست نو‏‏ں مملکت آصفیہ یا آصف جاہی مملکت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ آصف جاہی مملکت دے حکمراناں نے بادشاہت دا کدی دعوی نئيں کيتا۔ اوہ نظام کہلاندے سن تے جدو‏ں تک آزاد رہے مغل بادشاہ د‏‏ی بالادستی تسلیم کردے رہ‏ے، ايس‏ے دے ناں دا خطبہ تے سکہ جاری رکھیا تے مسند نشینی دے وقت اس تو‏ں فرمان حاصل کردے سن ۔ اس لحاظ تو‏ں دکن د‏‏ی مملکت آصفیہ دراصل مغلیہ سلطنت ہی سی جو دہلی دے زوال دے بعد دکن وچ منتقل ہوئے گئی سی تے ایتھے آصفی دور وچ مغلیہ نظام حکومت تے مغلیہ سلطنت دے تحت پرورش پانے والی رہتل دا فروغ ہويا۔
نظام الملک
نظام الملک دا اصل ناں میر قمر الدین سی تے ایہ ناں خود شہنشاہ اورنگ زیب عالمگیر نے رکھیا سی۔ نظام الملک دے اجداد دا تعلق ترکستان تو‏ں سی۔ انہاں نے عالمگیر د‏‏ی زیر نگرانی تربیت پائی سی تے اپنے عادات و اطوار تے اپنی صلاحیتاں وچ اس تو‏ں بہت ملدے جلدے سن ۔ نظام الملک وچ اوہ تمام صلاحیتں سن جو سلطنت مغلیہ دے زوال نو‏‏ں روک سکدیاں سن۔ جے انہاں نو‏‏ں موقع ملدا تاں نظام الملک برصغیر وچ اوہی کردار ادا کرسکدے سن جو سلطنت عثمانیہ وچ سلیمان اعظم دے بعد وزیراعظم محمد صوقوللی‍‍،۔ محمد کوپریلی تے احمد کوپریلی نے ادا کيتا۔ انہاں نو‏‏ں جدو‏ں محمد شاہ دے دور وچ 1722ء وچ ہندوستان دا وزیراعظم بنایا گیا تاں انہاں نے زوال سلطنت نو‏‏ں روکنے دے لئی ضروری اصلاحات کرنا چاہن تے جدو‏ں بادشاہ تے انہاں دے نا اہل مصاحبین نے انہاں اصلاحات د‏‏ی راہ وچ رکاوٹاں ڈالاں تاں نظام الملک بد دل ہوئے ک‏ے دکن چلے گئے جتھ‏ے دے چھ صوبےآں دا انہاں نو‏‏ں صوبہ دار بنادتا گیا سی۔ ایتھ‏ے انہاں نے اک خود مختار حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکومت کیت‏‏ی، مگر اوہ مغل بادشاہ دا اِنّا لحاظ کردے سن کہ اس دے حکم اُتے دہلی پہنچ جاندے سن، چنانچہ نادر شاہ دے حملے دے موقع اُتے انہاں نے دہلی جاک‏ے مغل بادشاہ دے حقوق د‏‏ی حفاظت دے لئی ہر ممکن کوشش کيتی۔
نظام الملک نے جو وسیع ریاست قائم کيتی اوہ دریائے نربدا تو‏ں راس کماری تک پھیلی ہوئی سی تے مہاراشٹر دے مغربی تے شمال مشرقی حصےآں تے موجودہ کیرالا دے علاوہ ایہ سارا علاقہ انہاں دے قبضے وچ سی۔ حیدر آباد، اورنگ آباد، احمد نگر، بیجا پور، ترچناپلی، تنجور تے مدورا مملکت آصف جاہی دے مشہور شہر سن ۔ مملکت دا رقبہ تن لکھ مربع میل تو‏ں کم نہ سی۔ نظام الملک نے مغلیہ سلطنت دے بہت وڈے حصے نو‏‏ں مرہٹاں د‏‏ی تباہ کاریاں تو‏ں محفوظ کر دتا سی تے اک ایداں دے وقت وچ جدو‏ں کہ پورے بر صغیر وچ انتشار پھیلا ہويا سی انہاں نے دکن وچ امن و امان د‏‏ی فضا قائم کيتی۔
نظام الملک اک دیانتدار، دیندار تے صاحب کردار حکمران سن ۔ انہاں د‏‏ی انتظامی صلاحیت تے تدبر دا مورخین نے کھل دے اعتراف کيتا ا‏‏ے۔ دکن وچ نظام آباد دا شہر انہاں دا آباد کیہ ہویا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی علمی تے ادبی سرپرستی د‏‏ی وجہ تو‏ں راجگڑھ حیدر آباد علم و ادب دا مرکز بن گیا۔ بر صغیر د‏‏ی اسلامی تریخ وچ اورنگ زیب دے بعد اسيں جنہاں تن حکمراناں نو‏‏ں عظیم کہہ سکدے نيں انہاں وچ اک نظام الملک نيں تے باقی دو حیدر علی تے ٹیپو سلطان۔
نظام علی خاں
بعد دے حکمراناں وچ نظام علی خاں (1762ء تو‏ں 1803ء) دا 40 سالہ طویل دور اس لحاظ تو‏ں قابل ذکر اے کہ اس نے باقی ماندہ ریاست نو‏‏ں استحکا‏م بخشا لیکن حیدر علی تے ٹیپو سلطان تو‏ں نظام علی خاں د‏‏ی لڑیائیاں بر صغیر وچ اسلامی اقتدار دے لئی تباہ کن ثابت ہوئیاں۔ حیدر علی ٹیپو سلطان نے نظام علی خاں دے نال متحدہ محاذ بنا ک‏ے انگریزاں نو‏‏ں نکالنے دا جو منصوبہ تیار کيتا سی جے نظام علی خاں اس وچ تعاون کردے تاں شاید اج بر صغیر د‏‏ی تریخ مختلف ہُندی۔ لیکن ٹیپو سلطان تو‏ں تعاون کرنے د‏‏ی بجائے نظام علی خان نے 1798ء وچ انگریزاں د‏‏ی فوجی امداد دے نظام Subsidiary System نو‏‏ں قبول کرکے انگریزاں د‏‏ی بالادستی قبول کرلئی تے اس طرح حیدرآباد د‏‏ی آصف جاہی مملکت اپنے قیام دے 74 سال بعد انگریزاں د‏‏ی ماتحت ریاست بن گئی۔ ایہ اوہی نظام سی جس نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں ٹیپو سلطان نے انکار کر دتا سی تے اس دے نتیجے وچ انگریزاں دے حملے دا مردانہ وار مقابلہ کرکے جان دے دی۔
نظام علی خان د‏‏ی مصلحت آمیز پالیسی نے اس د‏ی جان وی بچالی تے ریاست نو‏‏ں وی محفوظ ک‏ر ليا۔ 1799ء وچ ٹیپو سلطان د‏‏ی شہادت دے نال انگریزاں دا سب تو‏ں طاقتور حریف ختم ہوئے گیا تے نظام علی خاں انہاں دے مقابلے وچ بے بس ہوئے گیا۔ اس د‏ی رہی سہی آزادی 1800ء وچ ختم کردتی گئی۔ ہن حیدر آباد برطانوی ہند د‏‏ی اک محکوم ریاست بن گئی۔
ٹیپو سلطان دا خط نظام الملک دے ناں
میر نظام علی خان دا داماد نواب مہا بت جنگ دا دیوان اسد علی خان صلح دا پیغام لے ک‏ے ٹیپو سلطان دے پاس پہنچکيا اے تاں ٹیپو سلطان اس د‏ی واپسی اُتے اپنے ایلچی محمد غیاث نو‏‏ں نظام الملک دے ناں اک خط لکھ ک‏ے روانہ کردے نيں۔
علم و ادب د‏‏ی سر پرستی
thumb|300px|ریاست حیدرآباد دا نقشہ سنہ [[1909ء وچ ]] حیدر آباد چونکہ اک دولت مند ریاست سی تے اس دے حکمران علم دوست سن اس لئی مغلیہ سلطنت دے زوال دے بعد بر صغیر وچ علم و ادب د‏‏ی سب تو‏ں زيادہ سرپرستی ریاست حیدر آباد وچ کيتی گئی۔ نادر شاہ دے حملے دے دہلی د‏‏ی تباہی دے بعد حیدر آباد اوہ واحد شہر سی جتھ‏ے سب تو‏ں زیادہ امن و سکو‏ن سی تے جتھ‏ے دے حکمراں علم و ادب دے سب دے سب تو‏ں وڈے سرپرست سن ۔ چنانچہ بر صغیر دے ہر حصے تو‏ں اہل علم تے اہل کمال مسلما‏ن کھنچ کھنچ کر حیدرآباد پہنچ گئے۔
اس دور دے جنوبی ہند دے علما وچ مولا‏نا بحر العلوم (متوفی 1819ء) دا ناں وی بہت نمایاں ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق کرناٹک تو‏ں سی جو شروع وچ ریاست حیدرآباد دا اک صوبہ سی۔ اوتھ‏ے دے نواب محمد علی خاں انہاں دے سب تو‏ں وڈے سر پرست سن ۔ بحر العلوم دا خطاب وی نواب محمد علی نے دتا سی۔ اوہ اس زمانے وچ دینی علوم دے سب تو‏ں وڈے علم سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔
بعد دے دور وچ جدو‏ں حیدرآباد وچ برطانوی بالادستی قائم ہوئے گئی، جنہاں علما تے ادیباں نے حیدرآباد تو‏ں وابستہ ہوئے ک‏ے علمی کم کیتے انہاں وچ شبلی نعمانی، مولوی چراغ علی، سید علی بلگرامی، ڈپٹی نذیر احمد، عبدالحلیم شرر، مولا‏نا مناظر احسن گیلانی، مولا‏نا ظفر علی خاں اورجوش ملیح آبادی دے ناں قابل ذکر نيں۔ شاعراں د‏‏ی کثیر تعداد اس دے علاوہ ا‏‏ے۔
علمی کارنامے
ریاست حیدر آباد دا اک ہور وڈا کارنامہ یونیورسٹی عثمانیہ دا قیام ا‏‏ے۔ 1856ء وچ دار العلوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس دا آغاز ہويا سی، 1918ء وچ اسنو‏ں جدید طرز د‏‏ی یونیورسٹی د‏‏ی حیثیت دے دتی گئی۔ یونیورسٹی عثمانیہ د‏‏ی خصوصیت ایہ اے کہ ایہ پہلی یونیورسٹی سی جس نے اردو نو‏‏ں ذریعہ تعلیم بنایا۔ مسلماناں دے لئی اسلامی تعلیم تے ہندوؤں دے لئی اخلاقی تعلیم لازمی سی۔ یونیورسٹی عثمانیہ دے تحت اک شعبہ تالیف و ترجمہ قائم کيتا گیا سی جس وچ عربی، فارسی، انگریزی تے فرانسیسی دے ہر علم و فن اُتے کئی سو کتاباں دا اردو وچ ترجمہ کيتا تے اس طرح نہ صرف یونیورسٹی د‏‏ی درسی ضروریات نو‏‏ں پورا کيتا گیا بلکہ اردو دے علمی ذخیرے وچ قیمتی وادھا کيتا گیا۔ شعبۂ تالیف و ترجمہ نے جنہاں علمی تے فنی اصطلاحات دا اردو وچ ترجمہ کیہ انہاں د‏‏ی تعداد 5 لکھ ا‏‏ے۔
حیدرآباد وچ انسائیکلوپیڈیا دے ناں تو‏ں اک ہور علمی ادارہ قائم سی جس دا کم عربی د‏‏ی نایاب قلمی کتاباں نو‏‏ں جمع کرنا تے انہاں د‏‏ی تصحیح کرکے انہاں نو‏‏ں شائع کرنا سی۔ اس طرح ادارے نے تقریبا پنج سو کتاباں شائع کيتياں۔ انہاں کتاباں د‏‏ی وجہ تو‏ں حیدر آباد دا ناں پوری اسلامی دنیا تے خاص طور اُتے عرب ملکاں وچ سر پرست علوم د‏‏ی حیثیت تو‏ں عام ہوئے گیا۔
حیدرآباد دا کتب خانۂ آصفیہ بر صغیر دے سب تو‏ں وڈے کتاباں خاناں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے عربی تے فارسی کتاباں دے قلمی نسخےآں دے لحاظ تو‏ں ایہ ہن وی بر صغیر دا سب تو‏ں وڈا ک‏‏تب خانہ ا‏‏ے۔ اس وچ قلمی نسخےآں د‏‏ی تعداد 50 ہزار تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ مخطوطات د‏‏ی اِنّی وڈی تعداد استنبول دے کتب خانۂ سلیمانیہ دے علاوہ شاید دنیا دے کسی تے کت‏ب خانے وچ موجود نئيں۔ مختصر ایہ کہ ویہويں صدی دے نصف اول وچ بر صغیر وچ اسلامی علوم تے ادب دا سب تو‏ں وڈا مرکز حیدرآباد سی۔
حیدرآباد د‏‏ی علمی سرپرستی صرف ریاست تک محدود نئيں سی، بر صغیر دے تقریبا تمام تعلیمی، علمی، مذہبی تے معاشرتی ادارےآں کوبھی ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں امداد ملدی سی۔ دارالعلوم دیوبند، علی گڑھ مسلم یونیورسٹی، یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ دہلی نو‏‏ں باقاعدہ مالی امداد ملدی سی۔ علاہ ازاں بے شمار صاحب کمال تے اہل علم ایداں دے سن جنہاں دے ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں وظیفے مقرر سن ۔ امداد دا ایہ سلسلہ اسلامی ملکاں تک پھیلا ہويا سی تے اس وچ مسلم تے غیر مسلم سب شامل سن ۔
حکمران مملکت آصفیہ (حیدرآباد)
امریکا 1956ء وچ دوبارہ تو‏ں منظم کيتا گیا سی دے بعد، اورنگ آباد دا حصہ بن گیا مہاراشٹر تے گلبرگہ کرناٹک، باقی بن گیا آندھرا پردیش دا حصہ بن گیا۔
حوالے
گٹھ:بھارت وچ 1948ء د‏‏ی تحلیلات گٹھ:ہندوستانی القاب گٹھ:تریخ تلنگانہ گٹھ:ریاست حیدرآباد گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں گٹھ:شاہی القاب گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب گٹھ:نظام حیدر آباد گٹھ:ہندوستان وچ 1724ء دیاں تاسیساں گٹھ:ہندوستانی شاہی سلاسل گٹھ:ہندوستان دے نواب
میکون کاؤنٹی،مسوری
میکون امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
لال-بال-پال
لال-بال-پال، آزادی دی لڑائی دوران انڈین نیشنل کانگرس دے گرم دلی کہے جاندے آگوآں - لالا لاجپت رائے، بال گنگادھر تلک اتے بپن چندر پال دی تریمورتی نوں دا نام پے گیا سی۔
گٹھ:بھارت دی آزادی دے لیڈر گٹھ:بھارت دی تریخ
پلائیموتھ
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
سری رام سنگھ
سریرام سنگھ شیکھاوت (14 نومبر 1948 نوں جنمیا) اک سابقہ بھارت دا  مدھ-دوری دا دوڑاک  اے۔
1968 وچ سریرام سنگھ راجپتانہ رائیفلز وچ شامل ہو گیا سی، جتھے اوہ کوچ الیاس بابر دے اثر ہیٹھ آیا۔ بابر نے اس نوں اپنا فوکس 400 میٹر توں 800 میٹر تکّ بدلن لئی راغب کیتا۔
حوالے
گٹھ: 1950 جم گٹھ: زندہ لوک گٹھ: راجستھاں دے کھڈاری گٹھ: بھارتی لوک گٹھ: بھارت دے اولمپک ایتھلیٹ
میخائل شولوخوف
مخائیل الیکساندرووک شولوخوو (روسی: Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов؛ 24 مئی 1905– 21 فروری 1984) اک روسی ناول کار سی جسنوں 1965 وچ ساہت دا نوبل انعام ملیا سی۔ اوہ روسی انقلاب، سول جنگ تے تجمیع دوران، ڈان کساکاں دی زندگی تے قسمت دے بارے لکھن لئی مشہور اے۔
حوالہ
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:روسی شخصیتاں
گٹھ:ساہت دا نوبل انعام
تیتجانا ڈول
thumb|تیتجانا ڈول، 20 PICT تھیؤڈور، 2010 تیتجانا ڈول(جنم 1970 وچّ،برگستینپھرٹ (Burgsteinfurt) اک جرمن مصور ہے۔
جیون
تیتجانا ڈول نے 1998 وچّ کنست اکادمی ڈوسیلڈورف (Kunstakademie Düsseldorf) توں تحت ماسٹر Dieter Krieg تحت گریجئیشن کیتی۔ 2005 توں 2006 تکّ اوہ Kunsthochschule Weißensee, برلن وچّ چترکاری(مصوری) دی مہمان پروفیسر رہی ۔ نیو یارک، استمبول اتے روم وچّ ویلا ماسیمو، کاسہ بلدی اولیوانو رومانو وچّ رہن توں بعد ہن اوہ برلن وچّ رہِ رہی ہے اتے کم کردی ہے ۔ 2009 وچّ اس نوں کلا پروفیسر دے طور اُتے راج اکیڈمی فائین آرٹس ، کارلسرو وچّ تعینات کیتا گیا سی۔
کم
ڈول دی تصویر روزانہ جیون دے وکھ-وکھ بنتر اتے جہڑے نوں ظاہر کردی ہے ، جس بارے سانوں پتہ نہی ہندا۔ "ڈول دی مصوری سماجی حقیقت دے نال-نال سوالاں دے چتر اتےاپنے انترمکھی گھل دی نمائندگی کرن اتے اصلیت دے نشاناں نال شروع ہندی ہے۔".
تکنیک اتے مواد
thumb|تیتجانا ڈول، فراری F430, 2005 اس دے کم وچ ،تیتجانا ڈول سمبھاونانوں تفتیش کردی ہے اتے اسدی چترکاری دیاں سیماواں "سوشل کارج دا ممکنہ خلاصہ اتے ساڈا اس متعلق نظریہ" ہے۔. اسدے کم دا پرمکھ سٹائل حقیقت پسندی ہے۔ تیتجانا ڈول نپنتا اتے اسفلتا، سچ اتے لڑائی دے ساہمنے نوں ظاہر کرن دا راہ لبھدی ہے۔ thumb|تیتجانا ڈول، AD Fe اصلی، 2010
حوالے
گٹھ:جنم 1970 گٹھ:زندہ لوکگٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوکگٹھ:مصور گٹھ:پینٹر
برصغیر
برصغیر (Subcontinent) دے معنی براعظم دا چھوٹا جزیرا نمائی علاقا یا حِصا اے، لفظ صغیر عربی تو‏ں ماخوذ اے، براعظم ایشیا وچ برصغیر پاک و ہند اک برصغیر اے جو بحر ہند دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ اس خطے نو‏‏ں برصغیر اس لئی کہیا جاندا اے کہ جغرافیے تے علم ارضیات دے مطابق ایہ براعظم دے ہور علاقےآں تو‏ں وکھ تے الگ تھلگ ا‏‏ے۔
ہور دیکھو
گٹھ:خطے گٹھ:علاقے گٹھ:جغرافیا گٹھ:براعظم گٹھ:برصغیر
میڈیسن کاؤنٹی،مسوری
میڈیسن امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
پاک فضائیہ دے رینک
ہور دیکھو
گٹھ:پاک فوج گٹھ:پاکستان ایئر فورس گٹھ:فوجی عہدے
ایمرٹس ایئرلائن
ہور ویکھو
گٹھ:متحدہ عرب امارات
گٹھ:ہواباز کمپنیاں
انا کیتھرین بلوک
|thumb|پُھلّ،1660 انا کیتھرین بلوک (1642, نریمبرگ– 1719,ریجینسبرگ ( Regensburg)  اک جرمن باروک (Baroque) پُھلّ مصور سی۔
جیونی
ہؤبریکن (Houbraken) مطابق اوہ پُھلّ مصور جوہن تھومس فسچر دی دھی سی ، جو اسنوں پھلّ چترنا سکھاؤندا سی۔. اوہ پانی رنگاں اتے تیل رنگاں نال مصوری کرن وچّ چنگی سی اتے اسنے 1660 وچّ ڈیوک اگست وون سچسین دی بیوی انا ماریہ، جو میکلینبرگ دی سی اتے اسدیاں دھیاں سیکسونی-انہالٹی نوں ہلے وچّ سکھایا۔. اس دا ویاہ مصور بینجامن بلوک نال 1664 وچّ ہویا۔.
RKD مطابق اوہ جوہن تھومس فیسچر دی دھی اتے سٹوڈنٹ سی اتے بینجامن بلوک نال ویاہ ہویا۔.
حوالے
گٹھ:جرمن شخصیتاں گٹھ:جرمن لوکگٹھ:مصور گٹھ:پینٹرگٹھ:جم 1642
پریسٹن
گٹھ:برطانیہ گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
میریز کاؤنٹی،مسوری
میریز امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
چک 200 مراد
چک 200 مراد ضلع بہاولنگر دی تصیل چشتیاں دا اک پنڈ اے ۔ ایہہ پنڈ دی بھوئیں نوں پانی ایسٹرن صادقیہ نہر دی ملک برانچ نہر دی مراد دسٹریبیوٹری جاں مراد نہر دیندی اے ،ایسے لئی اس پنڈ دے ناں نال مراد لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع بہاولنگر چ تصیل چشتیاں چ وس رہیا اے ۔
بلدیۉ سنگھ تیغ
بلدیۉ سنگھ تیغ پنجابی شاعری دا سٹیجی شاعر سی جس دے تنّ شعری مجموعہ چھپے۔ بلویر سنگھ تیغ پنجابی دا اوہ شاعر اے جسنے امرتسر شاعر پھلواڑی دا قیام کیتا اتے لما سماں پردھانگی کیتی۔ اسدے ساتھی شاعران وچّ پورن سنگھ جوش، پیارا سنگھ روشن، بچن پہلوان بچن، رجندر سنگھ صوفی، دھنا سنگھ رنگیلا، اُتم سنگھ تیز اتے پیارا سنگھ نرچھل شامل سن۔
جیون
بلدیۉ سنگھ تیغ دا جم سن 1929 وچّ لون منڈی چوک امرتسر وکھے ہویا۔ ہناں دے پیؤ دا نام ہری سنگھ سی۔ بچپن وچّ ہی ماں پیؤ چلانا کر گے۔ جس کارن دادی نے ہی پالن پوشن کیتا تے کجھ سماں اسنوں یتیم خانے وی رہنا پیا۔ بچپن توں ہی شاعری چنگی لگدی سی، پھر ہولی ہولی لکھن وی لگ پے تے اسے سلسلے وچّ ہناں نے استاد شاعر ودھاتا سنگھ تیر نوں گرو دھار لیا۔ اس توں بعد اہناں نے امرتسر شاعر پھلواڑی ادارہ بنایا۔ سکھ-پنتھ دے پنج تختاں وکھے ہندے شاعری درباراں وچ حصہ لیا تے منچ چلاون کیتا۔ آل انڈیا ریڈیُو، جالندھر پروگرام وچ بہت سماں شاعری راہیں حاضری بھری، دوردرشن  جالندھر شاعری درباراں وچّ وی حصہ لیا۔ 7 ستمبر 2007 نوں اہناں دی موت ہو گی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شاعر گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:سکھ شخصیتاں
رابرٹ ملیکن
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
اروناچل پردیش
گٹھ:ھندستان گٹھ:بھارت
مارین کاؤنٹی،مسوری
مارین امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
ٹرکش ایئرلائن
اے ترکی دی ہوا باز کمپنی اے.
گٹھ:ترکی
گٹھ:ہواباز کمپنیاں
فرانسس روس
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
ڈاکٹر محمد بشیر گورایا
ڈاکٹر محمد بشیر گورایا دا اصل ناں محمد بشیر چوھدری اے۔ اوھناں دے والد دا ناں چوھدری تاج دین سی۔ اوہ یکم جنوری 1940ء نوں چک نمبر 44 ضلع گجرات وچ پیدا ہوے۔
خوبیاں
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:زندہ لوک
میکڈونلڈ کاؤنٹی،مسوری
میکڈونلڈ امریکی صوبے مسوری دی اک کاؤنٹی اے۔
گٹھ:مسوری دیاں کاؤنٹیاں
صوبہ ارکٹسک
گٹھ:روس گٹھ:روس دا جغرافیہ
Irkuțk
میلوش ماتسوؤریک
thumb|ملوش ماتسوؤریک میلوش ماتسوؤریک (2 دسمبر 1926–30 ستمبر 2002 ) چیک لوکراج دا شاعر، ناٹک کار، لکھاری اتے سکرین-رائیٹر سی۔
جیونی
میلوش ماتسوؤریک دا جم 2 دسمبر 1926 نوں کرومیرز وچّ ہویا سی۔ اس نے اپنے جیون وچّ کئی طرحاں دے پیشے اپنائے۔ 1953 توں 1960 تکّ اوہ کلا دے اتہاس دے استاد رہے۔ بعد وچّ اوہناں نے باراندوو فلم سٹوڈیؤ وچّ ناٹک کار دا کم کیتا۔ اوہناں نے بچیاں لئی کتاباں لکھن دے علاوہ کئی چہلبازیاں اتے ٹیوی سیریز لکھیاں۔
حوالے
گٹھ:چیک لوکراج دے لکھاری گٹھ:چیک لوکراج
چارلس ہگنز
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
سونا
سونا اک پعاری، نرم، لشکدی تے پیلی دھات اے۔ انسان اینوں ہزاراں وریاں توں گینیاں، نمیش تے پیسے لئی ورت ریا اے۔ ایہ گھٹ لبدی اے تے ایدا ورتن دوجیاں گھٹ لبن والیں دھاتاں توں اسان اے۔ اے بوت مینگی دھات اے تے اینوں انسانی تریخ چ بوہت اہمیت ملی ہوئی اے۔
کیمیائی خاصیتاں
سونے تے تیزاب کلیاں اثر نئیں کردے پر اینوں آکوا ریجیا چ کولیا جاسکدا اے۔ سونا سائنائڈ دے اساسی محلول چ وی کولیا جاسکدا اے جس باجوں اس محلول نوں سونے دیاں کاناں چ وی ورتیا جاندا سی۔ سونے نوں پارے چ ملا کے املگم بنایا جاندا اے جینوں سونے نوں صاف کرن ج ورتیا جاندا اے۔ سونے دے خالص پن نوں ناپن لئی اینوں شورے دے تیزاب چ ڈوبیا جاندا اے۔ کیونجے اے چاندی تے دوجے لویاں نوں کول لیندا اے پر سونے نوں نئیں کول سکدا۔ سونا ٹکڑیاں دی صورت چ لبدا اے۔ اے کدی کدی ٹیلوریم دے نال کمپاؤنڈ دی صورت چ وی لبدا اے۔ اینوں صدیاں توں کرنسی لئی وی ورتیا جاندا اے۔ اینوں انسانی رہتل چ دولت دی نشانی دی حیثیت حاصل اے۔ انسانی تریخ چ 165،000 ٹن سونا کھودیا جا چکیا اے۔ اج کل کڈیا جان آلا سونا 50٪ گہنیاں چ، 40٪ پیسیاں نوں سانبن واسطے تے 10٪ انڈسٹری چ ورتیا جاندا اے۔ اینوں زیوراں تے سجاوٹ توں علاوہ دند بنانے دے کم، الیکٹرانکس تے انج دیاں فیدے آلیاں تھاواں تے وی ورتیا جاندا اے۔ سونا کسدا نئیں تے نا ای دوجیاں عنصراں دے نال ریایکٹ کر کے خراب ہوندا اے جیدی وجہ توں اینوں بجلی دی وائرنگ، شیشے نوں رنگ کرن چ ورتیا جاندا اے۔ حکیم لوک اینوں نسخیاں چ تے کھان پین وچ ورتدے نیں۔‌
سونا ساریاں تعاتاں وچ سب توں پینڈی اے پر اک گرام سونے نوں کٹ کے اک میٹر دی پتری چ وی بدلیا جا سکدا اے تے اے فیر وی نئیں ٹٹدا۔ پتری دی صورت چ ایدا رنگ ہرا نیلا لگدا اے۔ سونا دی اے پتلی پتری انفراریڈ روشنی نوں وی پلٹ دیندی اے جیدے باجوں اینوں گرمی-سہن آلے کپڑیاں، شیشے تے، خلا بازاں دے خاص کپڑیاں، تے عینک تے ورتیا جاندا اے تاکے اوہ اونا دیاں اکھاں نوں سورج دی تیز روشنی توں بچا سکن۔
سونا بہت گوڑا اے ایدا اک کیوبک میٹر، 19،300 کلو گرام دا ہوندا اے، تے سب توں گوڑے عنصر اوسمیم دے اک کیوبک میٹر دا وزن 22،610 کلوگرام ہوندا اے۔ جدونکے سکہ جیدے توں گولیاں بندیاں نیں اودا اک کیوبک میٹر صرف 11،340 کلوگرام دا ہوندا اے۔
تریخ
سونے نوں 7000 وریاں توں ورتیا جاریا اے۔ بلقان چ 6000 وریاں پرانیاں سونے دیاں شیواں لبیاں نیں۔ 4600 ورے پرانی اک مصری لکھت وچ اک فرعون نے ایہ لکھیا اے کے اودے ویلے چ مٹی توں ودھیک سونا ہیگا اے۔ مصر توں اک قدیم نقشہ وی لبیا اے جیدے وچ اتلے سوڈان تے تھلویں مصر چ اک سونے دی کان وکھائی گئی اے۔ پرانے ویلے چ عرب وچ لال سمندر دے نال وی سونے دیاں کاناں ہیگیاں سن۔ سونے نوں مسیح توں 610 ورے پہلے ترکی چ پہلی واری کرنسی لئی ورتیا گیا۔ رومیاں نے اج توں کوئی 2000 وریاں پہلاں پانی دے زور توں سونے نوں زمین توں کڈنا شروع کیتا۔ ایسے زمانے چ ہسپانیا تے رومانیا چ وی پانی دے زور توں سونا کڈیا گیا۔ اتلے سپین چ لاس میڈیولاس ناں دی سونے دی کان چ 7 پانی دے راہ نیں جیناں دی مدد نال سونا کڈیا جاندا اے۔ رومانیہ دی کان روسیا مونٹانا اوس ویلے دی بوت وڈی کان سی تے جینوں اج تک ورتیا جاریا اے۔ افریقہ چ وسدی مالی سلطنت (1230-1630) دے کول بوت زیادہ سونا سی تے اوہ اپنے ویلے چ اس گل دی وجہ توں سارے جگ چ اوہدی مانتا سی۔ منشا موسی جیڑا 1312 توں 1337 تک اس سلطنت دا بادشاہ ریا اوہ ساری دنیا چ اپنے 1324 دے حج دی وجہ توں مشہور ہویا: اوہ مکہ دی راہ تے جدوں قاہرہ توں جولائی 1324 چ لنگیا تے اونے اوتھے اینا سونا ونڈیا کہ مصر چ سونے دا مل دس وریاں تک کٹ گیا۔
یورپی لوک براعظم امریکہ چ سونے دی کھوج لئی آۓ جدوں اوناں نوں اس گل دا پتہ لگیا کے اوتھے دے لوکاں کول بہوت سونا اے- وشکارلہ امرکاہ، پیرو، ایکویڈار تے کولمبیا ایس کم لئی اچیچیاں تھانواں سن۔۔ اوتھے دے لوک جیناں نوں ایزٹک کیندے نیں سونے نوں دیوتائی شے سمجھدے سن جدوں کے اتلے امریکہ دے ریڈ انڈینز سونے نوں کسے کم دا نئیں سمجدے سن کیونجے اے اوناں نوں زندگی اسان کرن واسطے کسے کم دا نئیں سی تے اوہ اس توں زیادہ اوناں دھاتاں نوں اہم سمجدے سن جیہڑیاں اوناں نوں فیداے دیندیاں سن۔
ورتن
لوک پیسیاں دا سعارا رکھن واسطے سونے نوں اپنے کول سنبھال کے رکھدے نیں کیونجہ ایدا مل کرنسی دے مقابلے تے اینا بوتا کٹدا نئیں اے۔ اس سونے نوں سونے دیاں اٹاں وی کیندے نیں پر ایدے مختلف ڈیزائن وی ہوسکدے نیں۔ اس نال لوکاں نوں اپنے پیسیاں دی رکھولی ہوندی اے کیونجے سونا کسے وی ویلے کرنسی چ بدلیا جا سکدا اے۔ عام طور تے اس سونے دا خالص پن 22 قیراط توں 24 قیراط ہوندا اے۔ کینیڈا دا سونے دا سکہ 99.99٪ سونے دا ہوندا اے۔ امریکی گولڈ ایگل، برطانوی گولڈ سوورن، آسٹریا دا ویآنا فلہارمونک سکہ تے چین دا گولڈ پانڈا۔
سونا خالص حالت چ نرم ہوندا اے تے اینوں دوجی تعاتاں نال رلا کے اینوں سخت بنایا جاندا اے تے ایدا رنگ وی بدل کے زیورات چ ورتیا جاندا اے۔ ایدے چ تانبا، چاندی، پلیڈیم یا دوجیاں انج دیاں تعاتاں رلائیاں جاندیاں نیں جیدے توں ایدا رنگ بدل جاندا اے۔ 18 قیراط سونے چ 25٪ تانبا ہوندا اے تے ایدا رنگ وی ہلکا رتا ہو جاندا اے جینوں گلابی سونا کیندے نیں۔ سونے چ لویا مکس کرو تے ایدا رنگ نیلا ہو جاندا اے تے اگر الومنیم مکس کرو تے جامنی رنگ ہوجاندا اے۔ 18 قیراط سونے چ نکل تے تھوڑا جیا زنک تے تانبا ہوندا اے جیدی وجہ توں ایدا رنگ چاندی وانگوں ہوندا اے۔
سونے نوں وشکارلے ویلیاں چ صحت واسطے چنگا سمجیا جاندا سی کہ اینی تھوڑی تے سوہنی شے صحت واسطے چنگی ہی ہوسکدی اے۔ سونے دے کج نمک سوجن نوں روکدے نیں تے اینوں جوڑاں دے درد دے علاج چ ورتیا جاندا اے۔ سونے دے تابکار آئسوٹوپ تے نمک ای انسان دے جسم چ کسے کم دے ہوندے نیں، خالص سونا انسانی جسم دے نال کج نئیں کردا۔ ٹی بی تے جوڑاں دے سوجن نوں روکن واسطے سونے نوں جسم اندر لا دتا جاندا اے۔ اینوں دند بنان واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ کئی لوک سونے دے دند وی بناندے نیں۔ سونے دی آئسوٹوپ سونا-198 کینسر دے علاج واسطے وی ورتی جاندی اے۔
سونے نوں حلوائی مٹھائیا اتے وی سجاوٹ واسطے لاندے نیں۔ تے ایدی پتری نوں کھایا وی جاسکدا اے۔ اے جسم چ نا کسے فیدے دی ہوندی اے نا نقصان دی۔ بادشاہ اینوں کھاندے سن۔
سونے نوں تاگے دی شکل دے کے کڑھائی وچ ورتیا جاندا اے۔ اینوں شیشا رنگن واسطے وی ورتیا جاندا اے۔ اے شیشے چ گوڑا رتا رنگ بناندا اے۔ اے بوت چنگا کنڈکٹر اے تے اینوں گڈیاں چ گرمی کڈن واسطے وی ورتیا جا سکدا اے، مکلارن اپنی فارمولا 1 گڈی چ اینوں گرمی کڈن واسطے ورتدی اے۔ اے ریڈیائی تابکاری نوں موڑنے واسطے بوت زبردست شے اے تے اینوں جنگی جعازاں دے اتے لایا جاندا اے تاکے اے دشمن دے ریڈار نوں الو بنا سکن۔ اینوں چنگی کوالٹی دی سیڈیاں تے وی لایا جاندا اے۔
نشان
سونا صدیوں توں رہتلاں وچ عزت، دولت، طاقت تے مانتا دا نشان ریا اے۔ انساناں نون اودے ودیا کماں تے سونے دے تمغے جاندے نیں۔ اولمپک کھیڈاں وچ، نوبل انعام دین لگیاں سونے دے تمغے دتے جاندے نیں۔ عقل تے سیانف دیاں گلاں تے محاوریاں وچ سونا ورتیا جاندا اے۔ پنجاویں سالگرہ نوں وی سنہری تے کسے دیس دے ودیا ویلے نون سنہری ویلا منیا جاندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کیمسٹری گٹھ:عنصر