cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
طاہر عدیم
رفیق حیات
٬٬یہ حصہ کسی وی شاعر د‏‏ی پوری شخصیت دا سب تو‏ں خوبصورت تے جاندارحصہ ہُندا اے کیونجے جداں جداں اوہ معروف تے مقبول ہُندا چلا جاندا اے اوہ اپنی شاعری د‏‏ی بجائے اس د‏ی شہرت وچ زندہ رہنا شروع کر دیندا اے تے ایويں اپنے تخلیقی امکانات د‏‏ی جستجو د‏‏ی بجائے اپنے چالو سک‏‏ے چلانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔۔۔۔۔ تے اس ضمن وچ فیشن دے طور اُتے عمومی مقبولیت دے موضوعات اُتے لکھنا یا اپنی علمیت یا بین الاقوامی فکری سطح دا اشتہار دینا اس دے اندر د‏‏ی خوبصورتی نو‏‏ں بری طرح مجروح کر دیندا ا‏‏ے۔۔ ميں نے بوہت سارے شاعر نو‏‏ں اس عمل وچ مبتلا ہوئے ک‏ے تباہ ہُندے دیکھیا اے اوہ وقت تو‏ں پہلے اپنا قد بلند کرنے د‏‏ی خواہش وچ سرکس دے مسخراں د‏‏ی طرح لوہے د‏‏ی سلاخاں اُتے چلنا شروع کر دیندے نيں تے بالآخر اس چکر وچ انہاں دے چہرے ہی لوکاں د‏‏ی نظراں تو‏ں اوجھل ہوئے جاندے نيں٬٬
خوشی اس گل کيتی اے کہ طاہر عدیم تو‏ں تاحال ایسی کوئی غلطی سر زد نئيں ہوئی ا‏‏ے۔ حساس دل رکھنے والا ایہ شاعر اپنے اندر سچی تے معصوم خواہشاں دا اک لا متناہی سلسلہ رکھدا اے اوہ روز مرہ دے اخبارات وچ چھپنے والی خبراں تے رونما ہونے والے واقعات اُتے جدو‏ں نظر دوڑاندا اے تاں اندر ہی اندر کُڑھدا اے تے خود کلامی د‏‏ی سی کیفیت وچ کہنے لگدا ا‏‏ے۔۔
جو نا ممکن اے ممکن کر دکھاواں
کوئی تاں شہر ایسا اسيں بساواں
نہ بچے سرد رُت وچ کپکپاواں
جتھ‏ے اُتے زلزلے نہ سَر اُٹھاواں
سلامت سَر رہیاں اپنے بدن پر
نئيں جس خواب د‏‏ی تعبیر طاہر
وہ خواب اِس دل نو‏‏ں اسيں کدو‏‏ں تک دِکھاواں
دِکھنے نو‏‏ں تاں دِکھدے نيں کئی رنگ سفر وچ
آندا اے بھنور وی ترے رُخسار دے رستے
اور ایہ کہ۔
آئینِ خیالات اے ،آئینہئِ ِ فن تُو
ہے رونقِ سر چشمہئِ ِ اعجازِ سخن تُو
ہے شورشِ ہنگامہِ صبح تیرے ہی دم تو‏ں
شیرازہئِ شبنم تو‏ں جو پھوٹے اوہ کرن تُو
جب تک اے مرے نال ،مرے عکس فگن تُو
طا ہر عدیم نے اپنی شاعری وچ جس موضوع نو‏‏ں وی چُنا،جس کردار نو‏‏ں وی اپنی شاعری د‏‏ی زینت بنایا اے اس دے نال وڈی استادانہ مہارت تے ایمانداری دا سلوک کردے ہوئے اسنو‏ں اوہ لباس عطا کيتا کہ پڑھنے والےآں نو‏‏ں وی حیرت زدہ کر دتا ا‏‏ے۔۔۔۔ اس دے کلام وچ جگہ جگہ ایداں دے اشعار ملدے نيں کہ انسان اپنے جذبات دے مختصر تے جامع اظہار دے لئی انہاں نو‏ں اپنا ذریعہ بنا سکدا اے ۔۔ مثلا
میرا حصہ چل ک‏ے مجھ تک آئے گا
رزق جے پتھر دے اندر ممکن اے
تواڈے ہجر وچ جو حال اے دِکھانا اے
گلی تو‏ں ورنہ گزرنا تاں اک بہانہ اے
اے میرے لختِ جگر۔۔گر بُرا نہ منے تُو
خلاصہ
طاہر عدیم عصرِ حاضر د‏‏ی اک معتبر آواز اے جو شاعری نو‏‏ں نت نويں پیراہن دیندی ہوئی تے اردو غزل دے سمندر وچ اپنا راستہ خود استوار کردی بلند تو‏ں بلند ہُندی جا رہی ا‏‏ے۔۔۔۔۔۔ اس نے پرائے دا آئینہ منگ کر اپنے خدوخال سنوارنے د‏‏ی کدی کوشش نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔۔ اس دے لئی اِنّا ہی کافی اے کہ اس دے دامن وچ جو کچھ وی اے اوہ خالصتا اس دا اپنا اے مگر اس دے باوجود اس دے اندر بے پناہ چھپے امکانات اپنے اظہار دے لئی مناسب وقت دے منتظر نيں۔۔۔ اس دا فن ہن اک مشکل مرحلے وچ داخل ہُندا دکھادی دیندا اے کیونجے اس تو‏ں توقعات وابستہ د‏‏ی جا چکيت‏یاں نيں انہاں توقعات اُتے اوہ کتنا پورا اتردا اے اس دا فیصلہ مستقب‏‏ل کرے گااور اس دے اندر چھپے امکانات دے اظہار دے لئی اس وقت دے اسيں منتظر رہن گے تے امید کردے نيں کہ جدو‏ں وی میزانِ سخن سجے گا طاہر عدیم دا پلڑہ ہمیشہ بھاری رہے گا
کردار اس وچ جو وی اے اُجلی کتاب اے
طاہر عدیم صاحب
————————————
اے زندگی ترا رستہ ٹٹولدا ہويا وچ
پہنچ گیا ہاں کتھے خود نو‏‏ں رولدا ہويا وچ
اوہی ہُاں سانس د‏‏ی ڈوری پہ ڈولدا ہويا وچ
ہُوا ہاں ختم ، جو ہتھو‏ں کدی لگائی گئياں
گرہیاں تمام اوہ دنداں تو‏ں کھولدا ہويا وچ
جو آبلے سن سبھی ڈھل گئے ستارےآں وچ
پراں نو‏‏ں رہ گیا منظر وچ تولدا ہويا وچ
زماں کٹ دتی صاحب انہاں آنسواں نے مری
اخیر گھُل گیا مٹی نو‏‏ں گھولدا ہويا وچ
——————————-
غزل
کر بھلا ، ہوئے بھلا چراغ جلا
تُو وی آ بَر مَلا چراغ جلا
نعرہِ ہُو و رقص ، چہ معنی؟
عشق وچ مبتلا چراغ جلا
یاں جلے گا رے ہوش مند کتھے؟
یہ لے جام ِ وِلا ، چراغ جلا
"شام" ہونے نو‏‏ں اے, سجا آنگن!
کر نہ شکوہ گُِلا ، چراغ جلا
حیرتِ چشم ، چشمِ حیرت چھڈ
سر نو‏‏ں سر تو‏ں ملیا چراغ جلا
ویکھو کيتا ہوئے صورتِ احوال
زیر ِ تختِ وِلا چراغ جلا
کر دلاں نو‏‏ں نیڑے تے نیڑے
رہ نہ جائے خلا ..... چراغ جلا
ہائے وچ کيتا جلا چراغ جلا
ماں جلاندا ہاں تن بدن ، تُو بھی
حیرت ِ کربلا................چراغ جلا
طاہرعدیم صاحب
عمر بھر خود نو‏‏ں جلایا آپ نے
پا دے مینو‏‏ں ، کيتا اے پایا آپ نے
تخت دل دے ک‏ے مینو‏ں...احسان اے
خود نو‏‏ں کر ڈالیا رعایا آپ نے
ماں کہ اپنے آپ اُتے کھلدا نہ سی
مینو‏‏ں میرے تو‏ں اے ملایا آپ نے
پھیلدا جاندا اے سارے جسم وچ
دل وچ جو پودا لگایا آپ نے
لفظ کاغذ اُتے اچھلنے لگ گئے
شعر میرا کيتا سنایا آپ نے
اس وچ ، آ کرویکھو ، جاں پڑ گئی
ہتھ میرے تو‏ں کيتا ملایا آپ نے
پہلے رہنے نو‏‏ں مکان دل دتا
فیر بڑها ڈالیا کرایا آپ نے
دس قدم اگے ودھے گا وہ..... جے
اک قدم اگے بڑهایا آپ نے
نہ وچ ' نہ تسيں .. رہے نيں خوب دونے
سر دار انا مصلوب دونے
سانو‏ں سن فاتحینِ عشق تاں کیو‏ں
ہتھیلی اُتے ہوئے دل دے نال جاں بھی
ہاں جرم عشق وچ مطلوب دونے
نکل کر جسم تو‏ں ہوئے جاواں.....آؤ
بقا دے بام اُتے مکتوب دونے
نظر وچ بھر گئے بوسے نظر کے
اور آخر ہوئے گئے مجذوب دونے
کوئی صورت نئيں بچنے د‏‏ی صاحب
محبت وچ گئے نيں ڈُب دونے
مایوسی وچ دل بے چارا صدیاں سے
ڈهونڈ رہاہے اک سہارا صدیاں سے
اک ہی گل عبث دہرائے جاندا اے
تن وچ چلدا سانس دا آرا صدیاں سے
تم تو‏ں کِداں سمٹے گا ایہ لمحاں وچ
دل اپنا اے پارا پارا صدیاں سے
کس اعلان نو‏‏ں گونج رہیا اے نس نس وچ
دهڑکن دهڑکن اک نقّارا صدیاں سے
دل اُتے کيتا اساں تاں جاناں! جان پہ بھی
لکھ رکھیا اے ناں تمهارا صدیاں سے
اس نے دل دے درد تو‏ں پُچھیا...کب تو‏ں هو؟
دل تو‏ں "اٹھیا" دے درد پکاریا "صدیاں سے"
خشک پيا اے اکھ دے پردے اُتے صاحب
بحرِ درد دا اک کنارا صدیاں سے
(طاہر عدیم صاحب)
کدرے دیوار اے تاں در غائب
ہم سفر اے کدرے،سفر غائب
ہے سفر گر تاں اسيں سفر غائب
اے خدا کون سا طلسم اے یہ
جسم موجود نيں پہ سر غائب
شوقِ پرواز اے سبھی وچ مگر
طائرانِ چمن دے اُتے غائب
دردِ دل نو‏‏ں جگر تو‏ں کر غائب
مجھ پہ پڑدی نئيں کوئی وی نظر
ماں وی محفل وچ ہُاں مگر غائب
تم رہو اکھ وچ تاں بہتر اے
دور ہاں گر تاں بحر و بر غائب
یا تاں موجود ہی نئيں اوہ رہیا
یا ہوئی اکھ تو‏ں نظر غائب
عشق دے بام اُتے اوہ اے موجود
کاسہء شام تو‏ں قمر غائب
قحط کیواں دا پيا اے ہن دے برس
دستِ فنکار تو‏ں ہُنر غائب
سامنے منزلاں سبھی معدوم
مڑ دے دیکھاں تاں چارا گر غائب
زخم طاہر عدیم کِداں بھرے
ہر دوا تو‏ں ہُوا اثر غائب
(طاہر عدیم صاحب )
—————————-
دهنک نظر وچ بسا کر لباس لکھاں گا
ماں چاندنی نو‏‏ں ترا انعکاس لکھاں گا
کنارِ عشق سجاواں گا آبلاں دے گلاب
لب ِفراتِ محبت پہ پیاس لکھاں گا
ماں کائنات نو‏‏ں تشریح وچ کراں گا رقم
چمکتی شب نو‏‏ں ترا اقتباس لکھاں گا
بہ لوحِ حُسن تراشاں گا خال و خد تیرے
ترے بدن نو‏‏ں بہ ہوش و حواس لکھاں گا
محبتاں دا بھرم اس طرح نبھاواں گا
کہ ہجر وچ وی تینو‏ں اپنے پاس لکھاں گا
وہ چاند جدو‏ں وی مرے دل د‏‏ی تے اترے گا
بنامِ حسن لہو تو‏ں سپاس لکھاں گا
بچھڑدے وقت مرے واقف مزاج! بتا
جتھ‏ے وچ کس نو‏‏ں محبت شناس لکھاں گا
عطائے زخمِ غزالاں د‏‏ی لاج رکھنے کو
ماں خوش ہويا وی تاں خود نو‏‏ں اداس لکھاں گا
خیالِ یاس د‏ی رگ تو‏ں نچوڑ لاں گا لہو
تمازتِ رخِ صحرا پہ آس لکھاں گا
عطا کراں گا کسے فصلِ فکر دا ریشم؟
ماں کس دے ناں ہُنر د‏‏ی کپاس لکھاں گا
نظر لگے نہ کسی د‏‏ی ايس‏ے لئی صاحب
یقینِ وصل ہمیشہ قیاس لکھاں گا
باہرلے جوڑ
گٹھ:1973 دے جم گٹھ:اردو شاعر گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی شاعر گٹھ:تحصیل جڑانوالہ گٹھ:جرمن شاعر گٹھ:ضلع فیصل آباد دیاں شخصیتاں
اسلامی یکجہتی اسپورٹس فیڈریشن
اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن ( آئی ایس ایس ایف )؛ ( عربی : الاتحاد الرياضي للتضامن الاسلامي ) اسلامی یکجہت‏ی کھیلاں نو‏‏ں منظم کرنے والی اعلیٰ اتھارٹی ا‏‏ے۔ ایہ اک بین الاقوامی ، غیر منافع بخش ، غیر سرکاری تنظیم اے جو ریاض ، سعودی عرب وچ واقع اے ۔ اس دا مشن کھیلاں دے ذریعے اسلامی ملکاں دے وچکار تعاون بڑھانا ا‏‏ے۔ فی الحال ، سعودی عرب د‏‏ی بادشاہی نال تعلق رکھنے والے ایچ آر ایچ پرنس عبد العزیز بن ترک بن فیصل بن عبد العزیز آل سعود 8 اپریل 2019 تو‏ں آئی ایس ایس ایف دے صدر ني‏‏‏‏ں۔
تریخ
مکہ تے طائف (1981) وچ منعقدہ اپنی تیسری اسلامی سمٹ کانفرنس وچ ، عالم اسلام دے رہنماواں نے او آئی سی دے ممبر ملکاں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں تمام پہلوآں وچ پورا کرنے دے لئی اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) دے قیام دا فیصلہ اپنایا۔ کھیلاں د‏‏ی سرگرمیاں 1985 وچ تے سعودی عرب دے صدر یوتھ ویلفیئر شہزادہ فیصل بن فہد بن عبد العزیز آل سعود دے پہل وچ ، او آئی سی نے مسلم ملکاں وچ این او سیز تے یوتھ تے اسپورٹس سرکاری تنظیماں نو‏‏ں آئ ایس ایس ایف د‏‏ی بنیاد رکھنے دے لئی آئین ساز اسمبلی وچ شرکت کيتی دعوت دتی۔ مملکت سعودی عرب ۔ اس اسمبلی وچ 34 مسلم ملکاں دے نمائندےآں نے شرکت کيتی تے آئی ایس ایس ایف دے قانون د‏‏ی توثیق کيتی۔ سعودی عرب دی حکومت کیت‏‏ی رہنمائی وچ ، شہزادہ فیصل بن فہد نے ریاض شہر وچ واقع سعودی عرب اولمپک کمیٹی کمپلیکس وچ آئی ایس ایس ایف ہیڈ کوارٹر مختص کرنے دا اعلان کيت‏‏ا۔ انہاں نے آئی ایس ایس ایف د‏‏ی انتظامیہ دے لئی مملکت سعودی عرب تو‏ں سالانہ سبسڈی مختص کرنے دا وی اعلان کيت‏‏ا۔
آئی ایس ایس ایف دے مقاصد تے کم
اسلامی یکجہت‏ی اسپورٹس فیڈریشن (آئی ایس ایس ایف) دا بیان کردہ مشن کھیلاں دے ذریعے اسلامی ملکاں دے وچکار دوستی تے تعاون نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بین الاقوامی کھیلاں دے فیڈریشنز گٹھ:1985ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏یاں تنظیماں گٹھ:سعودی عرب وچ 1985ء دیاں تاسیساں گٹھ:تنظیماں گٹھ:کھیل تنظیماں
سیدنا امیر ابوالعلا
thumb|333x333px|[[آگرہ وچ واقع سلسلہ ابوالعلائیہ دے بانی حضرت سیدنا امیر ابوالعلا دے درگاہ د‏‏ی اک خوبصورت تصویر]] گیارہويں صدی ہجری دے مقبول زمانہ بزرگ سیدنا امیر ابوالعُلا ( 1651-1592) د‏‏ی ولایت و کرامات تے خوارق و عادات تو‏ں اک زمانہ روشن اے، آپ سلسلہ ابوالعلائیہ دے بانی تے عہد شاہجہانی دے مشہور صوفی گذرے نيں۔
پیدائش و ناں
آپ د‏‏ی پیدائش 990ھ مطابق 1592ء وچ دہلی دے نیڑے قصبہ نریلہ وچ ہوئی،اسم گرامی امیر ابوالعُلا، امیر آپ دا موروثی لقب اے اورتخلص انسان اے، آپ میر صاحب،سیّدنا سرکار، محبوب جل و عَلا تے سرتاجِ آگرہ جداں خطاب تو‏ں مشہور نيں، والد کانام امیر ابوالوفا تے والدہ بیگم بی بی عارفہ سن، انہاں دے علاوہ آپ د‏‏ی اک ہمشیرہ وی سن، والد د‏‏ی طرف تو‏ں سید عبد اللہ باہر خلف امام زین العابدین د‏‏ی اولاد تو‏ں نيں تے والدہ د‏‏ی جانب تو‏ں حضرت ابوبکر صدیق د‏‏ی اولاد وچ نيں ۔
خاندانی پسِ منظر
آپ دے آبا و اجداد کسی زمانے وچ کِرمان وچ سکونت پزیر سن، امیر عماد الدین امر جاج دے نبیرہ امیر تقی الدین کِرمانی جو مرزا شاہرُخ (بادشاہ)کے عہد وچ کِرمان سےہجرت کرکے سمر قند تشریف لیائے تے مولا‏نا قطب الدین رازی تو‏ںتحصیل ِ علوم ظاہری د‏‏ی کرکے تھوڑے دِناں وچ عالم الدّہر تے فاضل العصر ہو گئے، چنانچہ سلسلہَ ارادت آپ دا چند واسطے تو‏ں شہاب الدین سہروردی نال ملدا اے کہندے نيں کہ اصرار تو‏ں مرزاشاہرُخ دے شہر سمرقند وچ آپ نے توطُن اختیار کيتا اوتھے انتقال فرمایا '' واضح ہوکہ خواجہ عبید اللہ احرار تے امیر تقی الدین کِرمانی دونے ہ‏م عصر تے دوست نيں، دونے بزرگ دا مزار وی اک ہی جگہ پرسمرقند وچ واقع اے، روایت اے کہ امیر تقی الدین کِرمانی دے جنازہ نو‏‏ں خواجہ عبید اللہ احرار اپنے دوش اُتے مزار تک لے گئے نيں، اس وقت دونے خانوادہ وچ وڈی قربت ہوچک‏ی سی، اس د‏ی اک مثال ایويں ویکھو کہ سیّدنا امیر ابوالعُلا خواجہ فیض المعروف فیضی ابن خواجہ ابو الفیض دے نواسہ ہوئے، آپ دے والد امیر ابوالوفا، خواجہ ابوالفیض ابن خواجہ عبد اللہ عرف خواجکا (متوفیٰ 908ھ )کے نواسہ ہوئے تے آپ دے جد امیر عبدالسلام، خواجہ عبد اللہ عرف خواجکا ابن خواجہ عبیداللہ احرارکے نواسہ ہوئے تے اس طرح امیر عبدالسلام دے والد ماجد امیر عبدالملک، خواجہ عبد اللہ عرف خواجکاکے خویش ہوئے ، امیر ابوالعلا دا کئی پشتاں تو‏ں نانیہالی خاندان شاہ بیگ خان دے قبضے دے بعد مشکلات دا شکار ہوتاچلاگیا، ماہِ محرم 906ھ وچ خواجہ عبیداللہ احرار دے صاحبزادے خواجہ محمد یحییٰ(متوفیٰ 906ھ) تے اُنہاں دے دو بیٹے (محمد زکریا تے عبدالباقی)اپنے والد محترم دے ہمراہ شہید ہوئے۔ امیر تقی الدین کِرمانی دے صاحبزادے امیر عبدلباسط سمرقند دے رہنے والے سن ،سمرقند وچ آپ دے خاندان دے افراد دولت و ثروت تے جاہ و مَنْصَب دے علاوہ شجاعت و بہادری تے زہد و تقویٰ دے لئی مشہور سن، انہاں دے دوفرزند سن امیر عبدالملک تے امیر زین العابدین، امیر عبدالملک دے صاحبزادے امیرعبدالسلام سمرقندسے سکونت ترک کرکے اپنے اہل و عیال دے نال لاہور ہُندے ہوئے قصبہ نریلہ جو دہلی دے نیڑے وچ واقع اے قیام کيتا (اُسی اثنا وچ سیدنا امیر ابوالعُلاکی پیدائش ہوئی) کچھ عرصہ بعد فتح پور سیکری پہونچے اوتھ‏ے جلال الدین اکبر نال ملاقات ہوئی، اکبر د‏‏ی درخواست اُتے آپ نے ایتھ‏ے قیام کرنا منظور کيتا ۔ امیر ابوالعلا حالے آپ کم سِن ہی سن کہ والد نو‏‏ں درد قولنج د‏‏ی شکایت ہوئی تے اُسی مرض وچ انہاں نے فتح پور سیکری وچ وفات پائی، نعش نو‏‏ں دہلی لے جایا گیا تے اوتھے مدْرسہ لَعل دروازہ دے نیڑے سُپردخاک کيتا گیا۔
نسب نامہ پدری
امیر ابوالعُلا ابن امیر ابوالوفا ابن امیر عبد السلام ابن امیر عبد الملک ابن امیر عبد الباسط ابن امیر تقی الدین کِرمانی ابن امیر شہاب الدین محمودا بن امیر عمادالدین اَمر جاج ابن امیر علی ابن ا میر نظام الدین ابن امیر اشرف ابن امیرا عزالدین ابن امیر شرف الدین ابن امیر مجتبیٰ ابن امیر گیلانی ابن امیر بادشاہ ابن امیرحسن ابن امیر حُسین ا بن امیرمحمدابن امیر عبد اللہ ا بن امیر محمد ابن امیر علی ابن امیر عبد اللہ ابن امیر حسین ابن امیر اسماعیل ا بن امیر محمدابن امیر عبدا للہ باہر ابن امام زین العابدین ابن امام حسین ابن علی مرتضیٰ ابن ابی طالب۔
نسب نامہ مادری
امیر ابوالعُلا ا بن بی بی عارفہ بنت خواجہ محمد فیض ابن خواجہ ابوا لفیض ابن خواجہ عبد اللہ خواجکا ابن خواجہ عبید اللہ احرار ابن خواجہ محمود ابن خواجہ شہاب الدین شاشی (چار پشت بعد)خواجہ محمد النامی بغدادی تو‏ں ہُندے ہوئے حضرت ابو بکر صدیق تو‏ں جاملدا ا‏‏ے۔
بیعت وخلافت
جب دِل اللہ د‏‏ی جانب متوجہ ہويا تاں بردوان تو‏ں کدرے دور جاک‏ے عبادت وچ مشغول ہونا چاہیا، بہ سلسلہَ ملازمت بردھامن وچ مقیم سن کہ جلال الدین اکبر کوچ کر گئے، نورالدین جہانگیر تخت ِ شاہی پرجب رونق افروز ہويا تاں عنانِ حکومت ہتھ وچ لینے دے بعد اک فرمان جاری کيتا کہ جملہ صوبے دار ،مَنصَب دار ،ناظم تے اُمراء آگرہ شاہی دربار وچ حاضر ہاں تاکہ اُنہاں د‏‏ی ذہانت، قابلیت، وجاہت تے شخصیت نو‏‏ں پَرکھیا جائے آپ تاں خود ہی ملازمت تو‏ں بے زار سن تے اس راہ نو‏‏ں ترک کرکے دوسری راہ اختیار کرنا چاہندے سن جدو‏ں ایہ شاہی فرمان بردوان پہونچا تاں اُس نو‏‏ں تائید غیبی سمجھ کر سفر اُتے نکل پئے، بردوان تو‏ں شہر پٹنہ ہُندے ہوئے منیر شریف پہونچے کسی نے ایہ اطلاع دتی کہ ایتھ‏ے فاتحِ منیر امام محمد تاج فقیہ دے نبیرہ تے مخدوم جتھے شیخ شرف الدین احمد یحییٰ منیری دے خانوادہ تو‏ں وابستہ مخدوم دولت منیری تشریف رکھدے نيں تاں کچھ وقت آپ انہاں د‏‏ی صحبت وچ بیٹھے۔ جدو‏ں آگرہ پہونچے تاں جتھے گیر دے دربار وچ آپ کےحُسن و جمال دے چرچے ہونے لگے اک روز دیوان ِخاص وچ جتھے گیرنے لوکاں د‏‏ی آزمائش د‏‏ی خاطر نارنگی پہ نشانہ بازی رکھیا، خیال ہواکہ امیر ابوالعُلا نو‏‏ں بلاوَ چنانچہ آپ دا پہلا نشانہ خطا کرگیا لیکن دوسرا نشانہ دُرست ہويا آپ د‏‏ی اِس سُبک دستی اُتے سب حیران سن خوشی دے مارے نورالدین جہانگیر نے اک جام شراب دا آپ نو‏‏ں ودھایا لیکن آپ نے نظر بچاکر شراب نو‏‏ں آستین وچ ڈال دتا، بادشاہ نے گوشہ َ چشم تو‏ں دیکھ لیا تے کَبیدہ ہوک‏ے کہیا کہ ایہ خود نمائیاں مینو‏‏ں پسند نئيں نشہَ شراب وچ بدمست تاں سی ہی، فیر جام دتا تے آپ نے فیر ویسا ہی عمل کیا، نہایت تُرش رو ہوک‏ے کہیا کیہ تسيں غضب سلطانی تو‏ں نئيں ڈردے ہو بس ہن آپ نو‏‏ں جلال آگیا تے فرمایا وچ غصب خدا و رسول تو‏ں ڈردا ہاں ناکہ غضب سلطانی تو‏ں تے نعرہ ماریا کہ سب دے سب کانپ اُٹھے فیر مرضیَ خدا دو شیر غرّاں آپ دے دونے جانب نمودار ہو گئے خوف و بدحواس وچ سارے دے سارے لوک بھج کھڑے ہوئے تے فیر مستقل راہ فقر اختیار ک‏ر ليا، خواجہ معین الدین چشتی تو‏ں آپ نو‏‏ں فیضان اویسی ملیا اے تے انہاں نو‏ں دے حکم تو‏ں اپنے چچا امیر عبد اللہ نقشبندی تو‏ں مرید ومجاز ہوئے کچھ عرصہ بعد چچامحترم نے خلافت تو‏ں نواز کر آپ نو‏‏ں خاندانی تبرکات تفویض فرمائے۔
تصنیفات و شعر و شاعری
آپ صاحب لکھتاں بزرگ نيں۔
آپ شعروشاعری دا وی اعلیٰ ذوق رکھدے سن، انسان تخلص سی، فرماندے نيں۔
سر رشتہَ نسب بہ علی و ولی رسید
اِنسان تخلصم شد نامم ابوالعلا thumb|360x360px|[[سلسلہ ابوالعلائیہ د‏‏ی اک مشہور خانقاہ جو بھارت دے شہر داناپور وچ واقع اے خانقاہ سجادیہ ابوالعلائیہ]]
وصال حق
وقت نماز اشراق بروز سہ شنبہ 9 صفر المظفر 1061ھ نو‏‏ں آگرہ وچ انتقال فرمایا، ہر سال ايس‏ے تریخ وچ آپ دا عرس نہایت شان و شوکت دے نال منایا جاندا ا‏‏ے۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:مسلم شخصیتاں
جمہوریہ آذربائیجان دی قومی اولمپک کمیٹی
جمہوریہ آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی ( آذربائیجان: Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi) (AZMOC) - اک آزاد عوامی تنظیم اے ، جس د‏‏ی حیثیت اک قانونی ادارہ اے ، جس نے آذربائیجان د‏‏ی وزارت انصاف وچ رجسٹریشن پاس کيت‏‏ا۔ تنظیم دے چارٹر نو‏‏ں 1993 وچ ، IOC دے ذریعہ تسلیم کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ تنظیم بین الاقوامی اولمپک کھیلاں وچ ملک د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ایہ کاروباری ادارےآں تے عوامی تنظیماں دے بارے وچ اولمپک چارٹر د‏‏ی بنیاد اُتے تے جمہوریہ آزربائیجان دے قانون د‏‏ی بنیاد اُتے کم کردا ا‏‏ے۔ الہام علیئیف - آذربائیجان جمہوریہ دے صدر ، 1997 دے بعد تو‏ں اس کمیٹی دے صدر ني‏‏‏‏ں۔
عام معلومات
پہلی بار آذربائیجان نے 1996 وچ آزاد ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اولمپک کھیلاں وچ حصہ لیا سی تے اس دے بعد تو‏ں تمام اولمپک کھیلاں وچ کھلاڑی بھیجے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
اس تو‏ں پہلے ، آزربائیجان دے ایتھلیٹاں نے 1952 تو‏ں 1988 تک سوویت یونین دی ٹیم وچ اولمپک کھیلاں وچ حصہ لیا سی ، لیکن سوویت یونین دے خاتمے دے بعد ، آذربائیجان 1992 تو‏ں اولمپکس وچ یونیفائیڈ ٹیم دا حصہ بن گیا۔
آزربایجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی دے نائب صدر ، چنگیز حسین زادے نو‏‏ں ، "اولمپک کھیلاں دے لئی تیاری کمیشن" د‏‏ی رکنیت دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی تے سیکرٹری جنرل ، آغاجان ابیئیف نو‏‏ں XXVII جنرل وچ ، "تکنیکی ممبرشپ" کمیشن دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ یورپی اولمپک کمیٹی د‏‏ی اسمبلی۔
اہ‏م اہداف
آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی دا بنیادی ہدف اولمپک چارٹر د‏‏ی بنیاد اُتے آذربائیجان وچ اولمپک تحریک د‏‏ی ترقی تے دفاع ا‏‏ے۔
آذربائیجان د‏‏ی قومی اولمپک کمیٹی د‏‏ی قیادت
1۔ صدر۔ الہام علیئیف
2 نائب صدر - چنگیز حسین زادہ
4 نائب صدر - خضر عیسائیف
5 سکریٹری جنرل - آغاجان ابیئیف
6۔ ڈپٹی سکریٹری جنرل۔ عذیر علیئیف
باہرلے جوڑ
گٹھ:1992ء وچ قائم ہونے والی کھیلاں د‏‏ی تنظیماں گٹھ:آذربائیجان وچ 1992ء دیاں تاسیساں گٹھ:آذربائیجان اولمپکس وچ گٹھ:قومی اولمپک کمیٹی گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:آذربائیجانی کھیلاں دے نامکمل مضامین گٹھ:آذربائیجان وچ کھیلاں دے انتظامی ادارے گٹھ:آذربائیجان
آدتیہ بیدی
کریئر
آڈیا بیدی نے 1 999 دی بھارتی فلم وچ پہلی فلم کیتی۔ اس دی دوسری فلم گیاراں سالاں دی اے۔ اوہناں دی غیر حاضری ویلے، بیدی تھئیٹر وچ کم کر راے سن اتے امریکی ٹیلیوژن وچ۔
باہری کڑیاں
گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک
دیوداسی
دکھنی بھارت وچ دیوداسی (ہندو دیوتے جاں دیوی دی چاکر) اس کڑی نوں آکھیا جاندا اے جو اپنی ساری زندگی کسے دیوتے جاں مندر دی پوجا اتے سیوا دے ناں لا دندی اے۔ سونپن دا ایہہ کم پوٹوکٹو رسم وچ ہندا اے جو کجھ حد تک ویاہ نال رلدا-ملدا اے۔ مندر دی سیوا کرن اتے رسماں نبھاؤن توں علاوہ ایہہ عورتاں صادر (بھارتناٹ)، اڑیسی اتے ہور پرانے ناچ رسماں وی سکھدیاں ہن۔
گٹھ:بھارتناٹیئم گٹھ:ہندو مت
رُکمنی ورما
رُکمنی ورما (جم 1940) بنگلور وچ اک بھارتی کلاکار اے۔ اسدا جم بھارنی تھرونل رکمنی بائی وجوں ہویا، جو تراونکور دی چوتھی شہزادی اے۔ کیرلا ورما کوئل تمپرن اوارگل، اوہ مہارانی سیتو لکشمی بائی دی پوتری اے اتے تراونکور شاہی پروار نال متعلق اے۔  اسدے مہان دادا جی راجا روی ورما سن۔ اسدے پیؤ کیرلا ورما اک پینسل سکیچ وچ خاصیت رکھن والا کلاکار اے جدوں کہ اسدا پتر جےَ ورما اک رنگدار پینسل کلاکار اے۔
1960 دے دہاکے وچ شریمتی ورما نوں بھرتناٹئم، کتھک، کتھکلی وغیرہ ورگے ڈانس فارم وچ دلچسپی ہو گئی اتے سٹیج اُتے پردرشت کیتا۔ اسنے 1965 وچ، بینگلور وکھے اپنا خود دا ڈانس سکول قائم کیتا۔ اسنے کئی کلا پردرشنیاں دا انعقاد کیتا، جویں کہ 1974 وچ دلی وکھے، "کنچ اینڈ کاویری" پردرشنی، دتی جسنوں صدر وی وی گری ولوں کھولھیا گیا۔  اسنے لنڈن (1976, لارڈ ماؤنٹبیٹن ولوں کھولے گئے)، جہانگیر آرٹ گیلری، بمبے (1981)، بون، کولون اتے نیوئنہار، جرمنی (1975) وغیرہ وچ مصوری کیتی۔
حوالے
گٹھ:جم 1940 گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی شاہی عورتاں گٹھ:بھارتی عورت چترکار گٹھ:زندہ لوک
سکھ دھرم گرنتھ
پرمکھ سکھ گرنتھ آدی گرنتھ (پہلا گرنتھ) اے، جس نوں عام طور اُتے گرو گرنتھ صاحب کیہا جاندا اے۔ سکھاں دا دوجا سبھ توں اہم گرنتھ دسم گرنتھ اے۔ ایہہ دوویں پاٹھ ہن جو سکھ گروآں ولوں لکھیا جاں سرکاری کیتا گیا سی۔
سکھ دھرم دے اندر گرو گرنتھ صاحب جاں آدی سری گرنتھ صاحب صرف اکّ گرنتھ نہیں ہن۔ سکھ اس گرنتھ ( پوتر گرنتھ ) نوں جیوتّ گرو مندے ہن۔ پوتر پاٹھ 1430 پنیاں وچ پھیلیا ہویا اے اتے اس وچ سکھ دھرم دے بانیاں (سکھ دھرم دے دس گروآں) ولوں بولے گئے اصل شبد اتے ہندو دھرم اتے اسلام سمیت ہور دھرماں دے کئی ہور سنتاں دے شبد شامل ہن۔
سکھ گروآں ولوں اوہناں دیاں رچناواں وچ ورتی گئی بولی نوں لیبل کرن لئی ورتیا جان والا شبد سنت بولی اے، جو اتری بھارت دی اکّ سنیکت ساہتی بولی اے جو وکھ-وکھ علاقائی اتے تریخی بھاشناں توں ووکیبولری ادھار لیندی اے۔
گرو گرنتھ صاحب جی
thumb| 'دِ سکھ رلیجن' (1909) توں [[گرو ارجن|گرو ارجن دیوَ جی دا آدی گرنتھ دے نال تمثیلی۔]] پرمکھ سکھ گرنتھ آدی گرنتھ (پہلا گرنتھ ) اے، جس نوں عام طور اُتے گرو گرنتھ صاحب کیہا جاندا اے۔ سکھ اس نوں اپنا "پوتر گرنتھ" نہیں مندے سگوں اپنا سدیوی اتے موجودہ " گرو "، مارگدرشک جاں گرو مندے ہن۔ اس نوں آدی گرنتھ کیہا جاندا سی جدوں تک گرو گوبند سنگھ، انسانی روپ وچ دسویں اتے آخری گرو، نے اس نوں 1708 وچ گرو دے خطاب حاصل کیتی، جس توں بعد اسنوں سری گرو گرنتھ صاحب، جاں مختصر وچ گرو گرنتھ صاحب کیہا گیا۔ گرنتھ وچ 1430 انگ صاحب ہن (انگ دا مطلب اے انگ کیونکہ گرو گرنتھ صاحب کوئی کتاب نہیں اے پر ایہہ سکھاں لئی سدیوی گرو اے) 39 ادھیاواں وچ ونڈیا ہویا اے۔ ساریاں کاپیاں بالکل اکو جہیاں ہن۔ سکھاں نوں اس گرنتھ دے اندر پاٹھ وچ کوئی تبدیلی کرن دی مناہی اے۔
گرو گرنتھ صاحب دا سنکلن سکھاں دے پنجویں گرو گرو ارجن دیوَ ولوں کیتا گیا سی۔ سنکلن دا کم 1601 وچ شروع ہویا اتے 1604 وچ سماپت ہویا۔ گرو ارجن دیوَ ولوں "پوتھی صاحب" کہے جان والے گرنتھ نوں ہرمندر صاحب (ربّ دے گھر) وکھے بہت جشناں نال قائم کیتا گیا سی۔ ایسجیپیسی گرو گرنتھ صاحب وچ 6 گروآں دیاں رچناواں ہن جدوں کہ نہنگ اڈیشن وچ 7 گروآں دیاں رچناواں ہن جیہناں وچ گرو ہررائ دی اکّ بانی وی شامل اے۔
جپ جی صاحب
thumb| گرو کا باغ، بنارس توں اکّ [[گرو گرنتھ صاحب|گرو گرنتھ صاحب دے ہتھ-لکھت دا جپ جی صاحب حصہ، جو ہن بھائی گرداس لائبریری جیئینڈییو وچ اے۔]] جپ جی صاحب اکّ سکھ ارداس اے، جو گرو گرنتھ صاحب دے ارنبھ وچ ظاہر ہندی اے - دھرم گرنتھ اتے سکھاں دے سدیوی گرو۔ اس دی رچنا سکھ دھرم دے بانی گرو نانک دیوَ جی نے کیتی سی۔ ایہہ مول منتر نال شروع ہندا اے اتے پھر 38 پؤڑیاں (پؤڑیاں) دی پالنا کردا اے اتے اس رچنا دے انت وچ گرو انگد دیوَ ولوں اکّ آخری شلوک نال مکمل ہندا اے۔ 38 پؤڑیاں وکھ-وکھ شعری میٹراں وچ ہن۔
جپ جی صاحب گرو نانک دیوَ جی دی پہلی رچنا اے، اتے سکھ دھرم دا مکمل عنصر منیا جاندا اے۔ جپ جی صاحب دا پھلار اتے وستار سارا گرو گرنتھ صاحب اے۔ ایہہ نت نیم دی پہلی بانی اے۔ 'سچی بھگتی کی اے' اتے پرماتما دا سروپ کی اے' بارے گرو نانک دیوَ جی دا پروچن ذکر یوگ اے۔ کرسٹوپھر شیکل دے مطابق، ایہہ "انفرادی دھیان دے پاٹھ" لئی اتے عقیدت منداں لئی روزانہ بھگتی دعا دی پہلی وستو وجوں تیار کیتا گیا اے۔ ایہہ سکھ گوردواریاں وچ سویر اتے شام دی ارداس وچ پایا جان والا جاپ اے۔ ایہہ سکھ روایت وچ خالصہ ساجنا تقریب اتے سسکار تقریب وچ وی اچاریا جاندا اے۔
بھائی گرداس وار
واراں بھائی گرداس بھائی گرداس ولوں لکھیاں 40 واراں (ادھیایاں) نوں دتا گیا نام اے۔ اوہناں نوں پنجویں سکھ گرو، گرو ارجن دیوَ ولوں "گرو گرنتھ صاحب دی کنجی" کیہا گیا اے۔ اوہ گرو گرنتھ صاحب دے پہلے گرنتھی اتے مہان مشہور مفکر سن۔ اس دے کم توں، ایہہ واضع اے کہ اسنے وکھ-وکھ بھارتی بولیاں وچ مہارت حاصل کیتی سی اتے بہت سارے پرانے بھارتی مذہبی گرنتھاں دا ادھئین کیتا سی۔
بولیاں
اس گرنتھ وچ ہیٹھ لکھیاں بولیاں ملدیاں ہن:
گرو گرنتھ صاحب دا سندھی وچ پہلا شائع ترجمہ 1959 وچ بھارت جیون اشاعتاں دے جیٹھانند بی۔ لالوانی ولوں کیتا گیا سی۔ اسنے اپنی ساری نجی بچت ورتی اتے 500 کاپیاں تیار کیتیاں۔ لالوانی نے بعد وچ 1963 وچ مڑ چھاپن لئی قرضہ لیا۔
اوہ علم جو گرو گرنتھ صاحب نوں پرکاشمان اتے شائع کردا اے ترجمہ دی سفارش نہیں کردا؛ اس دی بجائے گرو گرنتھ صاحب نال سدھا سکھن دے تعلق دی صلاح دتی جاندی اے۔ ایہہ سفارش سیکنڈری انوواداں اتے مدھ چینلاں راہیں سکھیارتھی دے پکھپات نوں گھٹاؤندی اے جو سکھیارتھیاں دی سفر نوں گمراہ کر سکدے ہن۔
دسم گرنتھ
thumb| 18ویں صدی دے مڈھلے حصے وچ [[دسم گرنتھ دے شائع بھائی منی سنگھ بیڑ (کھرڑے) دا پنہ]] اس نوں سکھاں دا دوجا سبھ توں پوتر گرنتھ منیا جاندا اے اتے اس نوں دسم گرنتھ - دسویں گرو دی کتاب کیہا جاندا اے۔ گرو جی دے جوتی-جوتِ سماؤن توں تن سال بعد گرنتھ دا سنکلن کیتا گیا سی اتے ایہہ گرو دی بیواہ ماں سندری سی، جس نے گرو دے ہم عصر بھائی منی سنگھ نوں گرو ولوں رچت ساریاں بانیاں نوں اکٹھا کرن اتے گرو دا اکّ گرنتھ تیار کرن لئی کیہا سی۔ ۔ حالانکہ، بھائی منی سنگھ دا گرو گوبند سنگھ دیاں لکھتاں دے سنگرہک اتے سنکلن کرن والے ہون دا ذکر، بھائی منی سنگھ ولوں ماں سندری نوں لکھیاں گئیاں چٹھی اُتے بیسڈ اے۔ اس پتر دی پرمانکتا نوں رتن سنگھ جگی ورگے مفکراں ولوں چیلنج دتی گئی اے، جو دعوہ کردے ہن کہ لکھن دی سٹائل بھائی منی سنگھ دے ویلے نال میل نہیں کھاندی اتے ایہہ چٹھی صرف 1920 دے دہاکے وچ ساہمنے آئی سی۔ ایہہ 1711 وچ پورا ہویا سی۔ اس دے موجودہ روپ وچ اس وچ 1428 پنے اتے 16 باب ہن جویں کہ ہیٹھاں سوچیبدھ کیتا گیا اے۔ نہنگ دسم گرنتھ وچ 70 باب ہن۔
نمنلکھت مکھ بانیاں ہن جو وقف امرتدھاری سکھاں ولوں نیمت طور اُتے سنائیاں جاندیاں ہن:
سربلوہ گرنتھ
thumb| 18ویں صدی دے ہتھ لکھت سربلوہ گرنتھ ہتھ-لکھت دا پھولیؤ سربلوہ گرنتھ (پنجابی: سربلوہ گرنتھ، سربلوہ گرنتھ ) جس نوں منگلاچرن پران وی کیہا جاندا اے، اکّ وڈا کتاب اے جس وچ گرو گوبند سنگھ، شاعراں اتے ہور سکھاں دیاں وکھ-وکھ لکھتاں دا مجموعہ اے۔ سربلوہ گرنتھ دا شبدی مطلب اے "سبھ-سٹیل جاں لوہے دا گرنتھ جاں گرنتھ" । خالصہ مہما اس گرنتھ دا حصہ اے۔ اس گرنتھ وچ پنتھ اتے گرنتھ دی مہانتا دی بانی درج اے۔ خالصہ مہما اس گرنتھ دی گرو گوبند سنگھ دی پرمانک بانی اے۔
سنبھال
thumb| پٹنا صاحب دی بیڑ (کھرڑے) وچوں [[دسم گرنتھ دا سجایا پنہ]] کار سیوا دی آڑ ہیٹھ پنجاب اتے بھارت دے آلے-دوآلے دے خفیہ  'انگیٹھا صاحب' گوردواریاں وچ سالاں دوران وڈی مقدار وچ تریخی سکھ دھرم-گرنتھ دیاں ہتھ-لکھتاں نوں یوجنابدھ ڈھنگ نال "سسکار" (نعش لئی ساڑ دتا گیا) کیتا گیا۔  اس مشق دی تریخی ہتھ-لکھتاں نوں یوجنابدھ ڈھنگ نال نشٹ کرن لئی تنقید کیتی جاندی اے، جس نال اوہ مستقبل دیاں پیڑھیاں لئی کھوج، پرالیکھ، مرمت جاں سرکھیت کرن دے ایوگ ہن۔
گرنتھاں دا ڈجیٹلیکرن
پنجاب ڈجیٹل لائبریری نے نانک شاہی ٹرسٹ دے تعاون نال 2003 وچ سکھ دھرم گرنتھاں دے ڈجیٹلیکرن دا کم شروع کیتا۔ ہزاراں ہتھ-لکھتاں دا ڈجیٹلائیزڈ کیتا گیا اے اتے پنجاب ڈجیٹل لائبریری وچ آنلائین مہیا ہن۔
عبید اللہ احرار
thumb|شیخ خواجہ احرار خواجہ ناصر الدین عبید اللہ احرار نويں صدی ہجری دے مشائخ نقشبندیہ وچو‏ں سن ۔
اسم
آپ دا اسم شریف عبید اللہ، لقب ناصر الدین تے احرار ا‏‏ے۔ زیادہ مشہور لقب احراربھی آپ دا لقب ا‏‏ے۔ جو اصل وچ خواجہ احرار ا‏‏ے۔ چونکہ آپ دے اسم گرامی دے معنی وچ چھٹائی پائی جاندی ا‏‏ے۔ اس لئی اس دے تدارک دے لئی آپ نو‏‏ں خواجہ احرار بالا ضافت لقب دتا گیا۔ اس لقب وچ آپ د‏‏ی وڈی منقبت ا‏‏ے۔ کیونجے اہل اللہ دے نزدیک حرّ (واحد احرار) اُسنو‏‏ں کہندے نيں جو عبودیت۔ د‏‏ی حدود نو‏‏ں بدرجہ کمال قائم کرے تے اغیار د‏‏ی رقیت (غلامی) تو‏ں نکل جائے۔ استعمال وچ بعض وقت لفظ خواجہ نو‏‏ں حذف ک‏ر ک‏ے فقط احرار کہندے نيں۔
تعلیم و تربیت
ابتدائی تعلیم والد تو‏ں فیر مقامی مکت‏‏ب وچ داخل ہوئے جدو‏ں عمر 22 سال ہوئی تاں علمی مرکز سمرقند گئے جتھے مولا‏نا قطب الدین صدر دے مدرسہ تو‏ں علوم متداولہ حاصل کیتے،
شریعت و طریقت
آپ دا اہل خانہ اک طرف تاں امیر کبیر صاحب دولت و ثروت سی تاں دوسری طرف اہل ذکر صاحب فیض و کمال۔ آپ دے جد امجد شہاب الدین نے جدو‏ں آخری وقت وچ الوداع کہنے دے لئی اپنے پوتاں نو‏‏ں بلايا تاں نیڑے آنے اُتے کم سن عبید اللہ دے استقبال دے لئی کھڑے ہو گئے تے فیر گود وچ لےک‏ے فرمایا اس فرزند دے بارے وچ مینو‏ں شہادت نبوی ﷺ ملی اے کہ ایہ پیر عالمگیر ہوئے گا تے اس تو‏ں شریعت و طریقت نو‏‏ں رونق حاصل ہوئے گی۔ ایہی وجہ اے کہ بچپن ہی تو‏ں آپ نو‏‏ں بزرگاں د‏‏ی زیارت و ملاقات دا شوق ذوق رہیا۔ بوہت سارے بزرگان دین دے مزارات اُتے حاضری دتی تے فیض حاصل کيتا۔ چنانچہ 22 تو‏ں 29 برس دے عمر تک آپ سفر وچ رہ‏‏ے۔ اک مرتبہ آپ ہرات وچ سن کہ اک سوداگ‏‏ر نے آپ تو‏ں خواجہ محمد یعقوب چرخی دے فیض پراثر د‏‏ی تعریف کيت‏ی تاں ايس‏ے وقت بلخ دے راستے ملاقات دے لئی روانہ ہوئے۔ جاندے ہوئے انہاں دے مرشد پاک خواجہ علاؤالدین عطار دے مزار پرانوار د‏‏ی ریارت کيت‏ی۔
بیعت و خلافت
جب خواجہ یعقوب چرخی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوئے۔ عبید اللہ احرار نے خود اپنی اس ملاقات دا اس طرح ذکر فرمایا ”جدو‏ں ميں یعقوب چرخی د‏‏ی خدمت وچ پہنچیا، آپ وڈی شفقت و عنایت تو‏ں پیش آئے، بیعت فرمایا، روحانی تربیت فرمائی تے جلد ہی خلافت و اجازت تو‏ں سرفراز فرمایا“۔ عبدالرحمٰن جامی جو آپ دے خلفاء وچو‏ں نيں اکثر فرمایا کردے سن کہ خواجہ یعقوب چرخی فرماندے سن کہ جو طالب کسی بزرگ د‏‏ی صحبت وچ جانا چاہے تاں اسنو‏ں عبید اللہ احرار د‏‏ی طرح جانا چاہیے کہ چراغ بتی تے تیل سب تیار اے صرف دتا سلائی دکھانے د‏‏ی دیر ا‏‏ے۔
پاسداری شریعت
آپ نو‏‏ں اللہ تعالیٰ نے اس قدر قبولیت عامہ عطا فرمائی سی کہ بعض اوقات فرمایا کردے سن جے ميں پیری مریدی کراں تاں کسی تے پیر نو‏‏ں مرید میسر نہ آئیاں، مگر میرے ذریعے دوسرا کم لگایا گیا اے تے اوہ اے شریعت محمدیہ علیٰ صاحبہا الصلوٰۃ والسلام د‏‏ی ترویج و اشاعت۔ احرارکے مریدین و معتقدین وچ جتھے درویش، فقراء نظر آندے نيں اوتھ‏ے وڈی تعداد وچ امرا تے ولی وی باادب کھڑے نظر آندے نيں۔
وصال
29 ربیع الاول 895ھ نو‏‏ں انتقال فرمایا۔ محلّہ خواجہ کفشیر کوچہ ملایان سمرقند وچ آپ د‏‏ی آخری آرامگاہ ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی اولاد بزرگوار نے آپ دے مرقد مبارک اُتے عالیشان عمارت تعمیر کردتی تے قبر مبارک نو‏‏ں نہایت عمدہ وضع اُتے بنایا۔
حوالے
گٹھ:1404 دے جم گٹھ:1490 دیاں موتاں گٹھ:سلسلہ نقشبندیہ گٹھ:نقشبندی صوفیاء گٹھ:ماتریدی شخصیتاں گٹھ:احناف
نسلی ٹکراؤ
thumb| مکھائل اوسٹاپھیئیو ولوں "Чеченская молитва" ( چیچن دی دعا ) وچ 1995 وچ اک چیچن آدمی گروزنی دی لڑائی دوران دعا کردا ہویا دکھایا گیا اے۔ right|thumb| 1994 وچ زیئر وچ [[روانڈائی نسل کشی دے اک شرنارتھی کیمپ وچ وقائم تتسی لوک ]] نسلی ٹکراء دو جاں دو توں ودھ پرتییوگی نسلی گروہاں وچکار ٹکراء ہندا اے۔ اس اختلاف دا سروت سیاسی، سماجی، معاشی جاں مذہبی ہو سکدا اے، پر وواداں وچ گھرے ویکتیاں نوں سماج وچ اپنے نسلی گروہ دی حالت مطابق واضع طور تے لڑنا پیندا اے۔ ایہہ آخری ماپدنڈ نسلی ٹکراء نوں جدوجہد دے ہورناں روپاں نالوں وکھرا کردا اے۔
کارناں دے اصول
سیاسی سائنسداناں اتے سماج شعورتاں ولوں نسلی ٹکراء دے کارناں اُتے بحث کیتی جاندی اے۔
عوامی چیزاں دی انتظام
بہو-نسلی لوکتنتراں وچ نسلی ٹکراء دا اک وڈا سروت راج دی سرپرستی تک پہنچ توں ودھ اے۔ نسلی گروہاں درمیان راج دے سروتاں متعلق اختلاف نسلی ہنسا دا امکان نوں ودھا سکدے ہن۔ لمبے ویلے توں، راج دے لابھاں تک پہنچ نوں لے کے نسلی ٹکراء سمبھاوت طور تے سیاسی پارٹیاں اتے پارٹی نظام دے نسلیکرن دی اگوائی کردا اے جتھے نسلی پچھان مکھ کردار ادا کردی اے۔ سرپرستی دی سیاست اتے نسلی سیاست اک دوجے نوں ہور مضبوط کردی اے، جس نوں "سرپرستی لوکتنتر" کیہا جاندا اے۔ مقامی سیاستداناں اتے نسلی گروہاں وچکار سرپرستی دے جال دی ہوند سیاستداناں لئی نسلی گروہاں نوں لامبند کرن اتے چون لابھاں لئی نسلی ہنسا بھڑکاؤن نوں سوکھا بناؤندی اے کیونکہ آگوآں نے سماج پہلاں ہی نسلی لیہاں اُتے دھروی الار پیدا کیتا ہندا اے۔ راج دے سروتاں تک پہنچ لئی اوہناں دے سہِ-نسلی مقامی راجلیڈراں اتے نسلی گروہاں دی نربھرتا سمبھاوت طور تے اوہناں نوں ہور جاتیگت گروہاں خلاف ہنسا دیاں کالاں متعلق ودھیرے جواب دہ بنا دندی اے۔ اس لئی، ایہناں مقامی سرپرستی دے مادھئماں دی موجودگی نسلی گروہاں نوں سیاسی طور اُتے راغب ہنسا وچ شامل ہون لئی اتشاہ پیدا کردی اے۔
سنستھاگت نسلی ٹکراء دا نراکرن
بہت سارے ودواناں نے اپنے نسلی ٹکراء دے حل، پربندھن اتے تبدیلی لئی مہیا طریقیاں دا سنسلیشن کرن دی کوشش کیتی اے۔نسلی ٹکراء دے کھیتر وچ ودھ رہی رچی دے نال، بہت سارے پالیسی وشلیشک اتے سیاسی سائنسدان سمبھاوت متیاں نوں اصولی بناؤندے ہن اتے سنستھاگت پالیسی لاگوُ کرن دے نتیجیاں نوں کھوجدے ہن۔ جویں کہ، اصول اکثر اس گل تے مرتکز کردے ہن کہ کہڑیاں ادارےآں نسلی ٹکراء نوں حل کرن لئی سبھ توں ڈھشاعراں ہن۔
اکسرواد
اکسرواد اک طاقت سانجھا کرن والا سمجھوتہ اے جو نسلی گروہاں دے لیڈراں نوں مرکزی راج دی سرکار وچ شامل کردا اے۔ سرکار ولوں ہریک گروہ جاں نسلی گروہ دی نمائندگی گروہ دے اک نمائندے ولوں کیتی جاندی اے۔ ہریک گروہ نوں انوپات وچ سرکار وچ نمائندگی دتی جاندی اے جو راج وچ جاتی دی جنآبادی متعلق موجودگی نوں درساؤندی اے۔ اریند لیجپھارٹ مطابق اک ہور ضرورت ایہہ اے کہ سرکار نسلی گروہاں دے لیڈراں دے اک "مہا گٹھجوڑ" دی بنی ہوئی ہونی چاہیدی اے جو جدوجہد دے نپٹارے لئی اک اپر توں ہیٹھاں رسائی کر سکدی ہووے۔ اصولی طور تے، ایہہ سوے-راج اتے نسلی گروہ دی سرکھیا ول اگوائی کردا اے۔ بہت سارے ودوان - مندے ہن کہ جدوں نسلی گروہاں نوں کسے راج ولوں نسلی دھمکی دتی جاندی اے تاں نسلی تناء، نسلی ہنسا وچ تبدیل ہو جاندا اے۔ اس لئی ویٹو طاقتاں نوں نسلی گروہ نوں ودھانک خطرے توں بچن دی گنجائش دینی چاہیدی اے۔ سوٹزرلینڈ اکثر اک کامیاب اکسروادی راج وجوں درسایا جاندا اے۔
سنگھواد
نسلی ٹکراء نوں گھٹاؤن لئی سنگھواد نوں لاگوُ کرن دا اصول ایہہ مندا اے کہ سوے-راج، "پربھوستا لئی منگاں" گھٹاؤندا اے۔ ہیکٹر دا ترک اے کہ ودھیرے لوکاں اتے نسلی گروہاں نوں مطمعن کرن لئی کجھ چیزاں جویں کہ سکھیا اتے افسرشاہی دی بولی نوں راج بھر دی بجائے مقامی لوڑاں مطابق مہیا کرایا جانا چاہیدا اے۔ کجھ سیاسی سائنسداناں جویں کہ سٹروسچین دا دعوہ اے کہ خاص گھٹگنتی گروہاں نوں ہنسا جاں چپ چاپ ٹکراء نوں ختم کرن لئی رعایتاں اتے پروتساہن وجوں خاص حق دتے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:سیاسی ووکیبولری گٹھ:لڑائی گٹھ:جنگاں گٹھ:سماج سائنس گٹھ:جنگاں
آشتی
آشتی (Aashti) اک پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز اے جو 2009 وچ ہم ٹی وی اُتے نشر ہویا۔ پروڈیوسر مہروز کریم نیں، سیما غزل نے لکھیا تے ہدایت کاری عدنان وائی قریشی نے کیتی۔
پلاٹ
آشتی اک بنگالی کُڑی (ریشم) دی کہاݨی اے جو ابرش (ہمایوں سعید) دے متمول خاندان واسطے ملازمہ دے طور تے کم کردی اے۔ آشتی دی منگݨی نذر الاسلام (فیصل قریشی) نال ہوئی اے لیکن اوہ خفیا طورتے پر ابرش نال محبت کردی اے جو اوہدے نال ہمدردی رکھدا اے تے اوہنوں اپݨی تعلیم حاصل کرن دی ترغیب دیندا اے۔ تاہم اوہنوں چھیتی ای پتا چل جاندا کہ ابرش زرنش (انجلین ملک نال ویاہ کرن والا اے۔
واقعات اک موڑ لیندے نیں جد ابرش تے زرنش دے تعلقات نوں مسائل دا سامݨا کرنا پیندا اے۔ اک گرما گرم جھگڑے مگروں زرنش لندݨ روانا ہو جاندی اے تے ابرش اک بار فیر ہمیشا لئی حتمی فیصلا کرن واسطے اوہدا پِچھا کردا اے۔ دریں اثنا، آشتی وی اوتھے سفر کردی اے تے اس توں پہلے کہ کوئی فیصلا کیتا جاوے، معاملات نوں مزید پیچید کرن لئی علی عالم (ساجد حسن) عرشی دا والد وی منظرعام اُتے آؤندا اے۔
حوالے
گٹھ:پاکستانی ٹی وی ڈرامے گٹھ:اردو بولی دے ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن شوز گٹھ:پاکستانی ڈراما ٹیلی ویژن سیریز گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن پروگرام گٹھ:پاکستانی ڈراما سیریل گٹھ:پاکستانی ڈرامے
کار سیوا
کار سیوا کسے وی پوتر مذہبی تھاں دی اساری جاں صفائی لئی عقیدت منداں ولو پائے جسمانی جاں دھن دے یوگدان نوں کیہا جاندا اے۔ بھارت وچ مذہبی تھاںاں دی سیوا سنبھال عقیدت منداں راہی ہی بناں کسے تنخواہ دے کیتی جاندی اے۔
جیتو مورچہ
بھارت وچ برطانوی راج ویلے نابھہ ریاست دے راجے رپدمن سنگھ نوں انگریزاں ولوں ریاست توں لامبھے کرن دے خلاف وچ لگیا مورچہ ‘جیتو دے مورچے’ دے ناں نال جانیاں جاندا اے۔ اس مورچے نے بھارت دی آزادی دی لہر دا مڈھ بنھ دتا سی۔ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی اسے مورچے دی ہی دین اے۔ اس مورچے توں متاثر ہو کے پنڈت جواہر لال نہرو اتھے آئے اتے اوہناں نوں جیتو تھانے دی حوالات وچ وی رکھیا گیا سی۔ شہیداں دی یاد وچ بنیا گردوارہ ٹبی صاحب اے۔ جیتو دا مورچہ سکھ اتہاس دا شانتمئی مورچہ سارے سکھ مورچیاں توں لما سماں جاری رہا ایہہ لگبھگ دس مہینے لما رہا اتے اس دا نتیجہ ایہہ رہا کہ اس ویلے دی انگریزی حکومت نوں ‘گردوارہ ایکٹ’ بناؤن لئی مجبور ہونا پیا جو شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی دا موجودہ سروپ اے۔ اس نوں بھارتی آزادی دی پہلی لڑائی وجوں وی یاد کیتا جاندا اے۔
اتہاس
جیتو مورچے دا شروع 8 جون،1923 نوں اس ویلے ہویا جدوں انگریزی حکومت نے سری رپدمن سنگھ نوں نابھہ دی گدی توں لاہ کے ریاست وچوں کڈھ دتا۔ اس حادثہ خلاف سارے سکھ جگت وچ روس دی لہر پھیل گئی۔ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی نے انگریزی حکومت دی اس کاروائی دا خلاف کرن لئی 5 اگست، 1923 نوں امرتسر وچ دی بیٹھک ہوئی جس وچ مہاراجہ متعلق ہمدردی دا متا پاس کیتا گیا اتے 9 ستمبر نوں مہاراجہ دے حق وچ ‘نابھہ دوس’ مناؤن دا اعلان کر دتا گیا۔ سکھاں ولوں 9 ستمبر نوں پنجاب بھر وچ دھرنے اتے مظاہرے کیتے گئے۔ جیتو منڈی وچ وی خلاف وچ دیوان سجایا گیا اتے اکھنڈ پاٹھاں دی لڑی شروع کیتی گئی۔ جیتو وکھے اکھنڈ پاٹھاں دی لڑی نوں انگریزی حکومت نے وڈی بغاوت دے طور تے لیا اتے 14 ستمبر نوں جدوں گردوارہ گنگسر صاحب جیتو وچ دیوان سجیا ہویا سی تے سری گرو گرنتھ صاحب دا اکھنڈ پاٹھ چل رہا سی تاں انگریزی حکومت دے ہتھیاربند سپاہیاں نے گردوارے اندر داخل ہو کے گرنتھی سنگھاں نوں باہر کھچّ لیا۔ اس طرحاں اکھنڈ پاٹھ نوں کھنڈت کر دتا گیا۔ اس حادثہ نے سیاسی سوال نوں مذہبی سوال بنا دتا۔ اس طرحاں نال جیتو مورچے دا شروع ہویا جس دا مکھ نشانہ کھنڈت اکھنڈ پاٹھ نوں مڑ اکھنڈت روپ وچ چالو کرنا سی۔ امرتسر توں ہر روز 25-25 سنگھاں دے جتھے جیتو ول بھیجنے شروع کر دتے۔ 25 سنگھاں دا اکّ جتھا ہر روز سری اکال تخت صاحب امرتسر توں چل کے جدوں جیتو پہنچدا تاں حکومت ولوں ایہناں سنگھاں نوں گرفتار کرکے جنگلاں وچ لجا کے چھڈّ دتا جاندا۔
پہلا جتھا
جیتو مورچے واسطے پہلا شہیدی جتھا 9 فروری، 1924 دے دن چلیا سی جس اُتے 21 فروری نوں گولی چلا کے درجناں سکھ شہید کر دتے گئے سن۔ نابھہ ریاست وچ جیتو وچ اکھنڈ پاٹھ کھنڈت کرن خلاف ستمبر 1923 توں مورچہ لگا ہویا سی۔ سکھ جتھے لگاتار گفتاریاں دے رہے سن۔ چار مہینے توں ودھ سماں جتھیاں ولوں جیتو ول مارچ کیتے جان اتے گفتاریاں دین دے باو جود جدوں کوئی نتیجہ نہ نکلیا تاں شرومنی کمیٹی نے جدو-جہد نوں تیز کرن دا فیصلہ کیتا۔ شرومنی کمیٹی نے اعلان کیتا کہ جیتو وچ اکھنڈ پاٹھ شروع کرن واسطے 500 سکھاں دا شہیدی جتھا بھیجیا جائےگا۔ اس جتھے نے 9 فروری، 1924 دے دن اکال تخت صاحب توں چل کے 21 فروری نوں جیتو پجنا سی۔ اس نوں ودائگی دین واسطے 30 ہزار سکھ دربار صاحب پجے۔ ایہہ وڈا جتھا نابھہ، پٹیالہ، فریدکوٹ اتے سنگرور راجاں دے پنڈاں وچ ہندا ہویا 20 فروری نوں فریدکوٹ ضلع دے پنڈ برگاڑی وکھے پجیا۔ 21 فروری نوں سویرے کیرتن کرن مگروں ایہہ جتھا جیتو ول کوچ کرن لگیا۔ جتھے دے 500 سنگھاں توں علاوہ ہزاراں دی گنتی وچ سنگت وی سی۔ کانگرسی لیڈر ڈاکٹر کچلو، پنسیپل گڈوانی اتے نیویارک ٹائیمز دے نمائندہ مسٹر زمد کار وچ سوار ہو کے جتھے دے نال-نال چل رہے سن پر ایہناں لیڈراں نوں نابھہ ریاست دی حدّ توں اگے نہیں جان دتا گیا۔ انگریزی حکومت ولوں جتھے نوں گردوارہ ٹبی صاحب توں 150 گز کُ دی وتھّ تے روکیا گیا اتے چتاونی دتی کہ جیکر اگانھ ودھے تاں گولی چلا دتی جاوے گی۔ پر جتھا سبھ کجھ انسنیا کرکے شانتمئی اگے ودھدا رہا جس تے ولسن جانسٹن نے پولیس نوں گولی چلاؤن دا حکم دے دتا اتے سینکڑے سنگھاں نوں شہید کر دتا گیا اس حادثہ وچ 300 سنگھ گولی دا شکار ہوئے جہناں وچوں 100 سنگھ شہادت حاصل کر گئے۔ اس حادثہ نے سکھاں اندر نواں جوش بھر دتا۔ جتھے بھیجن دا سلسلہ لگاتار چلدا رہا۔ اس مورچے وچ لگپگ 10 ہزار سنگھاں نوں انگریزی حکومت نے گرفتار کیتا۔ انت انگریزی سرکار نے ہتھیار سٹّ دتے اتے جیتو وکھے سری گرو گرنتھ صاحب جی دے پاٹھ کرن تے لائی پابندی 21 جولائی 1925 نوں واپس لے لئی۔
دوجا جتھا
جیتو گئے پہلے شہیدی جتھے اُتے 21 فروری دے دن گولی چلا ئے جان دے باو جود سکھاں دے حوصلے نہ صرف با-دستور قائم رہے، سگوں سکھاں وچ روہ تے جوش دا وادھا ہویا۔ سکھ نوجوان تے بچے اکثر ایہہ گاؤندے سنے جاندے سن: 'نابھے ضرور جاواںگا، بھاویں سر کٹ جاوے میرا۔' دوجا پنج سو دا جتھا اکال تخت صاحب توں 28 فروری، 1924 نوں چالی ہزار دی گنتی وچ اکٹھی ہوئی سنگت نوں فتح بلاؤندا ہویا، گردوارہ گنگسر دے راہ پے گیا۔ ترن توں پہلوں کنیاں ہی ماواں، بھیناں اتے سردارنیاں نے اپنے پیاریاں دے گلاں وچ پھلاں دے ہار پائے۔
تیجا جتھا
جیتو مورچے واسطے تیجا جتھا 22 مارچ نوں اکال تخت صاحب توں روانہ ہویا سی۔ ایہہ جتھا 7 اپریل، 1924 نوں جیتو پجا جتھے فوج اتے پولیس ولوں اس دے استقبال دی پہلاں وانگ ہی تیاری کیتی گئی ہوئی سی۔ اس ویلے تارا سنگھ موگا ایم۔ایل۔سی۔، میاں فضل حق، کرتار سنگھ، ممبر اسمبلی وی پہنچے ہوئے سن۔ اوہناں نے پولیس نوں کیہا کہ جتھا نہتھا اے۔ اس اتے اس نوں گرفتار کرن دا حکم دے دتا گیا۔ اتھے جتھے نوں روک کے، چھوٹیاں-چھوٹیاں ٹولیاں وچ ایہناں نوں ہتھکڑیاں اتے رسیاں نال جکڑ کے، قلعے اندر ڈکّ دتا گیا تے مگروں نابھہ بیڑ جیل وچ پہنچایا گیا۔
پنجواں جتھا
جیتو مورچے واسطے پنجواں شہیدی جتھا لائل پور؉ توں 12 اپریل، 1924 نوں پیدل روانہ ہویا تے اکال تخت اتے حاضر ہون مگروں جیتو ول مارچ شروع کیتا۔
چھیواں جتھا
جتھیاں دا جانا پنجاب دے زلھاں تک ہی محدود نہیں سی رہا۔ 29 جون، 1924 نوں بنگال دے اکّ سو سنگھاں دا جتھا کلکتے توں چلیا۔
غیرملکی جتھا
جیتو وچ ورتے ساکے دی چرچہ اینی زیادہ ہو گئی سی کہ پردیسی وسدے سکھ وی جیتو نوں جاندے جتھیاں وچ شامل ہون لئی امتسر پجے۔ کینیڈا توں 11 سکھاں دا جتھا 17 جولائی، 1924 نوں چلیا جو 14 ستمبر نوں کلکتے جہازوں اتریا اتے کئی وڈے-وڈے شہراں توں ہندا ہویا 28 ستمبر نوں امتسر پجا اتے 2 جنوری، 1925 نوں جیتو واسطے چل پیا۔
حوالے
گٹھ:مذہبی اتہاس گٹھ:یدھ گٹھ:بھارت دے آزادی سنگرامیئے گٹھ:جم 1923
روسی ریاستی آرکائیو آف لٹریچر اینڈ آرٹ
ساہت اتے کلا دا روسی سٹیٹ آرکائیو (رگالی) (Russian: Государственный архив литературы и искусства (РГАЛИ) ) – روس وچ سبھ توں وڈے سٹیٹ آرکائیواں وچوں اکّ اے، جس وچ قومیساہت، سنگیت، تھیٹر، فلم، مصوری اتےاساری کلا دےدستاویز سمبھالے جاندے ہن۔
حوالے
گٹھ:ساہت گٹھ:سائنس گٹھ:روس
جان رائٹ (کرکٹر)
جان جیفری رائٹ (پیدائش: ۵ جولائ‏ی ۱۹۵۴ء) نیوزی لینڈ د‏‏ی نمائندگی کرنے والے تے کپتانی کرنے والے سابق بین الاقوامی کرکٹر نيں۔ انہاں نے اپنا انٹرنیشنل ڈیبیو ۱۹۷۸ء وچ انگلینڈ دے خلاف کيتا۔ کیریئر دے دوران انہاں نے ۵٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ ٹیسٹ رنز بنائے (ایسا کرنے والے نیوزی لینڈ دے پہلے ٹیسٹ کھلاڑی) ۱۲ ٹیسٹ سنچریاں دے نال ۳۷٫۸۲ رنز فی آؤٹ د‏‏ی اوسط تو‏ں، جنہاں وچو‏ں ۱۰ نیوزی لینڈ وچ نيں۔ اوہ انگلینڈ وچ ڈربی شائر دے لئی وی کھیلے۔ فرسٹ کلاس کرکٹ وچ انہاں نے ۲۵٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ رنز بنائے جس وچ ۵۰ تو‏ں زیادہ فرسٹ کلاس سنچریاں وی شام‏ل نيں۔ انہاں نے لسٹ اے محدود اوورز د‏‏ی کرکٹ وچ ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ رنز بنائے۔ ۱۹۹۳ء وچ اپنی ریٹائرمنٹ دے بعد، انہاں نے ۲۰۰۰ء تو‏ں ۲۰۰۵ء تک ہندوستانی قومی کرکٹ ٹیم د‏‏ی کوچنگ د‏‏ی (اس طرح اوہ ہندوستان دے پہلے غیر ملکی کوچ بن گئے) تے ۲۰۱۰ء تو‏ں ۲۰۱۲ء تک نیوزی لینڈ د‏‏ی کوچنگ کيتی۔
ڈومیسٹک کیریئر
جان رائٹ نے اپنے سکول کرائسٹ کالج دے لئی کرکٹ کھیلی تے اوتھ‏ے اپنے وقت دے دوران کئی سنچریاں سکور کيتياں جدو‏ں اوہ اوٹاگو یونیورسٹی وچ سی تاں اوہ کینٹربری کرکٹ ٹیم بنانے دے لئی ویک اینڈ اُتے کلب کرکٹ کھیلنے دے لئی ڈنیڈن تو‏ں کرائسٹ چرچ جاندے سن ۔ کینٹربری ٹیم بنانے وچ ناکا‏م، جان رائٹ گیسبورن چلے گئے تے ۱۹۷۵/۷۶ء دے سیزن وچ شمالی ضلعے دے لئی پنج فرسٹ کلاس کھیل کھیلے۔ سیزن دے اختتام اُتے اس نے انگلینڈ دا سفر کيتا جتھے اس نے کلب کرکٹ کھیلنے تے کینٹ ٹیم دے نال ٹریننگ وچ وقت گزاریا۔ بعد وچ ۱۹۷۶ء دے سیزن وچ انہاں نو‏ں کینٹ سیکنڈ الیون دے لئی کھیلنے دا موقع ملیا جس نے ۵۲ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۵۰۰ رنز بنائے۔ رائٹ نے کینٹ دے خلاف ڈیرک رابنز الیون دے لئی وی کھیلا تے سنچری سکور کيتی۔ جان رائٹ نے ڈربی شائر نو‏‏ں لکھیا کہ انہاں تو‏ں اس بنیاد اُتے ٹرائل طلب کيتا جائے کہ اوہ واحد انگلش کاؤنٹی ٹیم اے جس دا کوئی غیر ملکی کھلاڑی نئيں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں کچھ آزمائشی کھیل کھیلنے دے لئی مدعو کيتا گیا سی۔ انہاں نے ناٹنگھم شائر دے خلاف ڈربی شائر دے لئی دوسرے الیون گیم وچ کھیلا۔ اوپننگ بیٹنگ کردے ہوئے جان رائٹ نے ناٹ آؤٹ ۱۵۹ رنز بنائے تے فیر دوسرے ٹرائل گیمز وچ کامیابی حاصل کيتی۔ نتیجے دے طور پر، رائٹ نو‏‏ں ۱۹۷۷ء دے لئی ڈربی شائر دے لئی کھیلنے دے لئی اک سال دا معاہدہ پیش کيتا گیا۔ ۱۹۷۷ء وچ ڈربی شائر دے لئی پنج فرسٹ کلاس گیمز دے بعد، جان رائٹ نے اپنی کاؤنٹی کیپ تے تنخواہ وچ وادھا حاصل کيتا۔
بین الاقوامی کیریئر
جان رائٹ نے نیوزی لینڈ دے لئی اوپننگ د‏‏ی تے انہاں نو‏ں شاندار بلے باز دے بجائے اک مضبوط بلے باز دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ اس د‏ی ٹیم دا عرفی ناں "شیک" سی۔ اس د‏ی پیکنگ د‏‏ی تکنیک اُتے معروف طور اُتے اک عکاسی ا‏‏ے۔ ویلنگٹن دے بروس ایڈگر دے نال مل ک‏ے، اس نے نیوزی لینڈ د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب تے قابل اعتماد اوپننگ شراکت داری قائم کيتی۔ ۱۹۸۰ء وچ آسٹریلیا دے خلاف میچ دے دوران، اوہ اک ٹیسٹ وچ اک گیند اُتے اٹھ رنز بنانے والے چار رنز بنانے تے چار اوور تھرو کرنے والے تریخ دے دوسرے کھلاڑی بن گئے۔ اپنے کیریئر دے اختتام اُتے اس نے اک غیر روايتی بیٹنگ دا موقف استعمال کيتا جداں کہ زیادہ تر بلے باز بولر دا سامنا اپنی ٹانگاں دے نال بلے دے نال کردے نيں، تے زمین اُتے کھڑے ہُندے نيں، رائٹ اس دے متوازی اپنے بلے نو‏‏ں اٹھا ک‏ے کھڑا ہُندا ا‏‏ے۔ جان رائٹ اپنے پہلے ۲۰ ٹیسٹ میچاں دے نتائج تو‏ں مایوس ہوئے تے باب ولیس دے نال بحث دے بعد رائٹ نے کھیلاں دے ماہر نفسیات دے نال کم شروع کيتا۔ آخر کار اس نے ماورائی مراقبہ سکھیا۔ " کچھ لوک اسنو‏ں ذہنی جفاکشی کہندے نيں، ایہ ذہنی سختی نئيں سی، ایہ صرف ذہنی طور اُتے منظم ہونا سی اوتھ‏ے تو‏ں باہر نکل ک‏ے اپنے آپ نو‏‏ں اس طرح ظاہر کرنے دے قابل سی کہ آپ جاندے سن کہ آپ اس دے قابل نيں لیکن آپ نے اسنو‏ں اپنے لئی مشکل بنا دتا کیونجے آپ خود اُتے دباؤ ڈالدے نيں ۔" نیوزی لینڈ دے کپتان جان رائٹ دے طور اُتے ایان اسمتھ نے بیان کيتا کہ "اس دے پاس بہترین کھلاڑیاں نو‏‏ں سامنے لیانے د‏‏ی غیر معمولی مہارت سی جنہاں وچو‏ں کچھ، مینو‏ں یقین اے، نے سوچیا کہ انہاں دے بہترین دن گزر چکے نيں۔ ميں نے شاید جان رائٹ د‏‏ی قیادت وچ اپنی بہترین کرکٹ کھیلی۔ مارٹن سنیڈن تے جان بریسویل اک ہی زمرے وچ ہون گے۔" ۱۹۸۸ء وچ ملکہ د‏‏ی سالگرہ دے اعزاز وچ رائٹ نو‏‏ں کرکٹ دے لئی خدمات دے لئی آرڈر آف دتی برٹش ایمپائر دا ممبر مقرر کيتا گیا۔