cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابن الہیشم
حالات زندگی
ان دے کہنے دا مقصد ایہ سی کہ اوہ نیل دے پانی نو‏‏ں آبپاشی دے لئی سال دے بارہ مہینے دستیاب ک‏ر سکدے سن، انہاں دا ایہ قول مصر دے حاکم الحاکم بامر اللہ الفاطمی نو‏‏ں پہنچیا تاں انہاں خفیہ طور اُتے کچھ مال بھیج کر انہاں نو‏ں مصر آنے د‏‏ی دعوت دتی جو انہاں نے قبول کرلئی تے مصر د‏‏ی طرف نکل کھڑے ہوئے جتھے الحاکم بامر اللہ نے انہاں نو‏ں اپنی کہی گئی گل اُتے عمل درآمد کرنے نو‏‏ں کہیا، ابن الہیثم نے نیل دے طول وعرض دا سروے شروع کيتا تے جدو‏ں اسوان تک پہنچے جتھے اس وقت “السد العالی” (السد العالی ڈیم) قائم اے تے اس دا بھرپور جائزہ لینے دے بعد انہاں نو‏ں اندازہ ہويا کہ انہاں دے زمانے دے امکانات دے حساب تو‏ں ایہ کم نا ممکن اے تے انہاں نے جلد بازی وچ اک ایسا دعوی کر دتا جسنو‏ں اوہ پورا نئيں کرسکدے سن، چنانچہ الحاکم بامر اللہ دے پاس جاک‏ے معذرت کر لئی جسنو‏ں الحاکم بامر اللہ نے قبول کرکے انہاں نو‏ں کوئی منصب عطا کر دتا، مگر ابن الہیثم نے الحاکم بامر اللہ د‏‏ی انہاں تو‏ں رضا مندی نو‏‏ں اک ظاہری رضا مندی سمجھی تے انہاں نو‏ں ایہ ڈر لاحق ہوئے گیا کہ کدرے ایہ الحاکم بامر اللہ د‏‏ی کوئی چال نہ ہو، چنانچہ انہاں نے پاگل پن دا مظاہرہ شروع کر دتا تے الحاکم بامر اللہ د‏‏ی موت تک ایہ مظاہرہ جاری رکھیا تے اس دے بعد اس تو‏ں باز آ گئے تے اپنے گھر تو‏ں نکل ک‏ے یونیورسٹی ازہر دے پاس اک کمرے وچ رہائش اختیار کر لئی تے اپنی باقی زندگی نو‏‏ں تحقیق وتصنیف دے لئی وقف کر دتا۔ ناکافی وسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں جس منصوبے نو‏‏ں اسنو‏ں ترک کرنا پيا۔ ہن ايس‏ے جگہ مصر دا سب تو‏ں وڈا ڈیم یعنی اسوان ڈیم قائم ا‏‏ے۔
دا رہائے نمایاں
ابن ابی اصیبعہ “عیون الانباء فی طبقات الاطباء” وچ کہندے نيں : “ابن الہیثم فاضل النفس، سمجھدار تے علوم دے فن کار سن، ریاضی وچ انہاں دے زمانے دا کوئی وی سائنس دان انہاں دے نیڑے وی نئيں پھٹک سکدا سی، اوہ ہمیشہ کم وچ لگے رہندے سن، اوہ نہ صرف کثیر التصنیف سن بلکہ زاہد وی سن ”۔
نظریات
ابن الہیثم اوہ پہلے سائنسدان سن جنہاں نے درست طور اُتے بیان کيتا کہ اسيں چیزاں کِداں دیکھ پاندے نيں۔ انہاں نے افلاطون تے کئی دوسرے ماہرین دے اس خیال نو‏‏ں غلط ثابت کيتا کہ اکھ تو‏ں روشنی نکل ک‏ے اشیا اُتے پڑدی ا‏‏ے۔ انہاں نے ثابت کيتا کہ روشنی ساڈی اکھ وچ داخل ہُندی اے تاں اسيں دیکھدے نيں۔ انہاں نے اپنی گل ثابت کرنے دے لئی ریاضی دا سہارا لیا جو اس تو‏ں پہلے کسی نے نئيں کيتا سی۔
ابن الہیثم نے روشنی، انعکاس تے انعطاف دے عمل تے شعاواں دے مشاہدے تو‏ں کہیا کہ زمین د‏‏ی فضا د‏‏ی بلندی اک سو کلومیٹر اے ۔
ان د‏‏ی کتاب “کتاب المناظر” بصریات د‏‏ی دنیا وچ اک کلیدی حیثیت رکھدی اے، کیونجے ابن الہیثم نے بطلیموس دے نظریات قبول نئيں کیتے، بلکہ انہاں نے بطلیموس دے روشنی دے حوالے تو‏ں بہت سارے نظریات د‏‏ی مخالفت کيتی تے انہاں نو‏ں رد کر دتا، انہاں د‏‏ی روشنی دے حوالے تو‏ں دریافتاں جدید سائنس د‏‏ی بنیاد بنیاں، مثال دے طور اُتے بطلیموس دا نظریہ سی کہ دیکھنا تب ہی ممکن ہُندا اے جدو‏ں شعاع اکھ تو‏ں کسی جسم تو‏ں ٹکراندی اے، بعد دے سائنسداناں نے اس نظریہ نو‏‏ں من وعن قبول کيتا، مگر ابن الہیثم نے کتاب المناظر وچ اس نظریہ د‏‏ی دھجیاں بکھیر دتیاں. انہاں نے ثابت کيتا کہ معاملہ اس دے بالکل بر عکس اے تے شعاع اکھ تو‏ں نئيں بلکہ کسی جسم تو‏ں دیکھنے والے د‏‏ی اکھ تو‏ں ٹکراندی ا‏‏ے۔
ابن الہیثم نے روشنی دا انعکاس تے روشنی دا انعطاف یعنی مڑنا دریافت کيتا، انہاں نے نظر د‏‏ی خامیاں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی عدساں دا استعمال کيتا۔. انہاں د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م دریافتاں وچ اکھ د‏‏ی مکمل تشریح وی ا‏‏ے۔. انہاں نے اکھ دے ہر حصہ دے کم نو‏‏ں پوری تفصیل دے نال بیان کيتا اے جس وچ اج د‏‏ی جدید سائنس وی رتی برابر تبدیلی نئيں کرسکی۔
ابن الہیثم نے اکھ دا اک دھوکھا یا وہم وی دریافت کيتا جس وچ مخصوص حالات وچ نزدیک د‏‏ی چیز دور تے دور د‏‏ی چیز نزدیک نظر آندی ا‏‏ے۔
روشنی د‏‏ی بارے وچ نظریہ
اس نے نظر د‏‏ی کرناں دا قدیم مفروضہ غلط ثابت ک‏ر ک‏ے ثابت کيتا کہ جدو‏ں روشنی کسی جسم اُتے پڑدی اے تاں کچھ کرناں پلٹ کر فضا وچ پھیل جاندیاں نيں۔ انہاں وچ شے بعض شعاعاں دیکھنے والے د‏‏ی اکھ وچ داخل ہوئے جاندیاں نيں جس تو‏ں اوہ شے نظر آندی ا‏‏ے۔
روشنی دے بارے وچ ابو علی حسن ابن الہیثم دا کہنا اے کہ: ’’نور ہمیشہ خط مستقیم (سیدھا راستہ) وچ سفر کردا اے، اس دے لئی ذریعے یا واسطے د‏‏ی ضرورت نئيں ہُندی اے، بلکہ ایہ بغیر سہارے دے سفر کردا ا‏‏ے۔ روشنی ہی دے سلسلے وچ ابن الہیثم نے اک ہور تجربہ کيتا تے اس تجربے د‏‏ی بنیاد اُتے دوسرے سائنسداناں نے فوٹو کیمرا دا ایجاد کيتا ا‏‏ے۔ اوہ کہندے نيں کہ ’’اگر کسی تاریک کمرے وچ دیوار دے اُتے والے حصے تو‏ں اک باریک سوراخ دے ذریعہ سورج د‏‏ی روشنی گزاری جائے تاں اس دے بالمقابل جے پردہ لگیا دتا جائے تاں اس اُتے جنہاں جن اشیاء دا عکس پئے گا، اوہ الٹا ہوئے گا۔ ‘‘
تحقیق تے دریافت
یونیورسٹی آف سرے، برطانیہ دے پروفیسر جم الخلیلی کی بی بی سی دے لئی ابن الہیثم تو‏ں متعلق پروگرام د‏‏ی تیاری دے دوران وچ اسکندریہ وچ اک ماہر تو‏ں گل ہوئی جنہاں نے ابن الہیثم دا فلکیات دے موضوع اُتے حال ہی (2010ء) وچ دریافت ہونے والا اک مقالہ دکھایا۔ بقول پروفیسر جم الخلیلی دے " ابن الہیثم نے معلوم ہُندا اے سیارےآں دے مدار د‏‏ی وضاحت کيتی سی جس د‏‏ی بنیاد اُتے بعد وچ کاپرنیکس، گیلیلیو، کیپلر تے نیوٹن جداں یورپی سائنسداناں نے کم کيتا۔ کِنّی غیر معمولی گل اے کہ ہن پتہ چل رہیا اے کہ اج دے ماہرین طبعیات اُتے اک ہزار سال پہلے دے اک عرب سائنسدان دا کتنا قرض ا‏‏ے۔ "
اس نے سب تو‏ں پہلے روشنی نو‏‏ں حرارتی توانائی قرار دتا۔ روشنی نو‏‏ں شعاع د‏‏ی اوہ نہایت صحیح تعریف کردا اے ۔
اس دا پورا ناں "ابو علی الحسن بن الہیشم " اے پر الہیشم دے ناں نال مشہور اے ۔ اسدی پیدائش عراق دے شہر بصرہ چ 354ھ تے وفات 430ھ چ ہوئی ۔ اوہ مصر چلئیا گئیا سی تے اپنی موت تک اوتھے ای رہئیا ۔ قفلی دی "اخبار الحکماء" چ ابن الہیشم دی زبانی ایہہ الفاظ نقل کیتے گئے نیں :
" جے میں مصر چ ہندا تے اس دے نیل نال اوہ عمل کردا کہ اسدے زیادہ تے نقصان دے سارے حالات چ نفع ہندا " ۔
اسدے کہنے دا مقصد ایہہ سی کہ اوہ دریاۓ نیل دے پانی نوں آبپاشی لئی 12 مہینے دستیاب کر سکدا سی ۔ اس دا ایہہ قول مصر دے فاطمی خلیفہ الحاکم بامر اللہ تک پہنچئیا تے اسنے خفیہ طور تے کجھ مال بھیج کے اسنوں مصر آن دی دعوت دتی جہڑی اسنے قبول کر لئی تے مصر آ گئیا ۔ الحاکم نے اسنوں اپنی آکھی گل تے عمل درآمد کرن دا آکھئیا ۔ الہیشم نے دریاۓ نیل دا سروے شروع کیتا تے جدوں اوہ اسوان دے مقام تک پہنچئیا ، جتھے ایس ویلے "السد العالی"(السد العالی ڈیم) قائم اے اسنے اسدا بھر پور جائزہ لینے دے مگروں اسنوں ایہہ اندازہ ہوئیا کہ اوس ویلے دے امکانات دے حساب نال ایہہ کم ناممکن اے تے اسنے جلد بازی چ اک ایہوجہا دعوی کردتا جسنوں اوہ پورا نئیں کر سکدا سی ۔ چنانچہ اسنے الحاکم دے کول جا کے معذرت کر لئی جسنوں الحاکم نے قبول کے کے اسنوں کوئی منصب وی دے دتا ۔ الہیشم نے الحاکم بامر اللہ دی اس نال رضامندی نوں ظاہری رضا مندی سمجھئیا تے اسنوں ایہہ ڈر پئے گیا کہ ایہہ الحاکم دی کوئی چال ناہوئے ۔ ایس لئی اسنے پاگل پن دا ڈراما شروع کر دتا تے الحاکم دی موت تک ایہہ ڈراما جاری رہئیا تے اسدے مگروں اسنے ایہہ ختم کر دتا ۔ تے اپنے گھر توں نکل کے جامعہ الازہر دے نیڑے اک کمرے چ رہائش اختیار کر لئی تے اپنی بافی زندگی نوں تحقیق تے تصنیف لئی وقف کر دتا ۔
اسدی کتاب "کتاب المناظر" بصریات دی دنیا چ اک کلیدی حیثیت رکھدی اے ، کیونکہ ابن الہیشم نے بطلیموس دے نظریات قبول نئیں کیتے ، بلکہ اسنے بطلیموس دے روشنی دے حوالے نال بوہت سارے نظریات دی مخالفت کیتی تے اینہاں نوں رد کر دتا ۔ اسدیاں روشنی دے حوالے نال دریافتاں جدید سائنس دیاں بنیاداں بنئیاں ، مثال دے طور تے بطلیموس دا نظریہ سی کہ ویکھنا اودوں ای ممکن ہندا اے جدوں شعاع اکھ توں کسے جسم نال ٹکراندی اے ، بعد دے سائنسداناں نے اس نظریئے نوں من و عن قبول کر لئیا ، پر ابن الہیشم نے کتاب المناظر چ اس نظریہ نوں غلط ثابت کیتا تے ثابت کیتا کہ معاملہ اسدے بالکل الٹ اے تے شعاع اکھ توں نئیں بلکہ کسے جسم توں ویکھن آلی اکھ نال ٹکراندی اے ۔
ابن الہیشم نے اکھ دا دھوکھا یا وہم وی دریافت کیتا جس چ مخصوص حالات چ نیڑے دی چیز دور تے دور دی چیز نیڑے آ جاندی اے ۔
کتاباں دی فہرست
جداں کہ ابن ابی اصیبعہ نے آکھئیا اوہ واقعی کثیر التصنیف سن ۔ اسدیاں سائنس دے مختلف شعبےآں چ 237 کتاباں گنیاں گئیاں نیں ۔ جنہاں چ کجھ ایہہ نیں :
1۔ کتاب المناظر ۔
2۔ کتاب الجامع فی اصول الحساب ۔
3۔ کتاب فی حساب المعاملات ۔
5۔ کتاب فی تحلیل المسائل الہندسہ ۔
7۔ مقالہ فی التحلیل و الترکیب ۔
8۔ مقالہ فی برکار الدوائر والعظام ۔
9۔ مقالہ فی خواص المثلث من جہہ العمود ۔
10۔ مقالہ فی الضوء ۔
11۔ مقالہ فی المرایا المحرقہ بالقطوع ۔
13۔ مقالہ فی الکرہ المحرقہ ۔
14۔ مقالہ فی کیفیہ الظلال ۔
15۔ مقالہ فی الحساب الہندی ۔
16۔ مسئلہ فی الحساب ۔
17۔ مسئلہ فی الکرہ ۔
18۔ کتاب فی الہالہ و قوس قزح ۔
19۔ کتاب صورہ الکسوف ۔
20۔ اختلاف مناظر القمر ۔
21۔ رؤیہ الکواکب و منظر القمر ۔
22۔ سمت القبلہ بالحساب ۔
23۔ ارتفاعات الکواکب ۔
24۔ کتاب فی ہیئہ العالم ۔
کجھ محققاں دا خیال اے کہ ابن الہیشم نے طب ، فلسفہ تے الہیات تے وی کتاباں لکھئیاں نیں ۔
اسنے سبتوں پہلاں روشنی نوں حرارتی توانائی قرار دتا ۔ روشنی دی شعاع دی اوہ نہایت صحیح تعریف کردا اے ۔ سوئی چھید کیمرہ یعنی ثقالہ وی اسنے ایجاد کیتا ۔
روشنی دے بارے چ نظریہ
اس نے نظر دیاں کرناں دے قدیم مفروضہ نوں غلط ثابت کیتا کہ جدوں روشنی کسے جسم تے پیندی اے تے کجھ کرناں پلٹ کے فضا چ پھیل جاندیاں نیں ، تے اینہاں چوں کجھ شعاعواں ویکھن آلی اکھ چ وی داخل ہو جاندیاں نیں جس نال اوہ شے نظر آندی اے ۔
اسدی مشہور کتاب کتاب المناظر اے ۔ اسنے ہہلی وار اکھ دا تراشہ وی بنائیا ۔
ہور پڑھو
گٹھ:ابن الہیثم گٹھ:1040 دیاں موتاں گٹھ:965 دے جم
گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے ماہرین فلکیات گٹھ:اسلامی قرون وسطی دے موجدین گٹھ:اسلامی قرون وسطی وچ ریاضی دان گٹھ:اسلوب علم گٹھ:اشاعرہ گٹھ:بصری شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:دسويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:عرب انجینئرز گٹھ:قرون وسطی دے اسلام دے طبیب گٹھ:قرون وسطی دے عراقی ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے عراقی ماہرین فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے عرب انجینئر گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہرین فلکیات گٹھ:قرون وسطی دے عرب طبیب گٹھ:قرون وسطی دے مصری ماہرین ریاضیات گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں گٹھ:گیارہويں صدی دے ریاضی دان گٹھ:گیارہويں صدی دے ماہرین فلکیات گٹھ:مسلم فلاسفہ گٹھ:طبعی فلاسفہ گٹھ:تعین قبلہ دے سائنسدان
بارلے جوڑ
گٹھ:عراق گٹھ:عراقی شخصیتاں گٹھ:مصر گٹھ:مصری شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
246ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:240ھ دی دہائی
سانولی سری گھُگی
سانولی سری کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
244ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:240ھ دی دہائی
دی ہندو
دی ہندو (The Hindu) بھارت وچّ شائع ہون والا اک انگریزی اتے تامل اخبار ہے۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے اخبار
گٹھ:تامل اخبار گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار
جہانزیب بانو بیگم
جہانزیب بانو (وفات 1705) جانی بیگم کے ناں تو‏ں مشہور، اک مغل شہزادی تے محمد اعظم شاہ د‏‏ی ساتھی سی، شہنشاہ اورنگ زیب کا واضح وارث ، جو 1707 وچ مغل شہنشاہ بن گیا۔
خاندان تے مڈھلا جیون
نادرا بیگم د‏‏ی 1659 وچ پیچش د‏‏ی وجہ تو‏ں موت ہوئے گئی تے اس د‏ی موت دے کچھ دن بعد دارا شکوہ نو‏‏ں اس دے چھوٹے بھائی اورنگ زیب دے حکم دے مطابق پھانسی دے دتی گئی۔ دارا شکوہ د‏‏ی موت دے بعد، جو شاہجہان دا وارث سی، اورنگ زیب چھٹا مغل بادشاہ بنیا۔ بعد وچ جہانزیب اپنے والدین د‏‏ی مسلسل اموات دے بعد یتیم ہوئے گیا۔ اس دے والد دے قاتل دے تخت تو‏ں پہلے اس د‏ی آمد دا غیر ملکی تریخ داناں نے بیان کیتا ، اس د‏ی مایوسی اس وقت ہوئی جدو‏ں اسنو‏ں اپنی خالہ شہزادی روشن آرا بیگم دے پاس اس د‏ی دیکھ بھال کرنے دے حوالے کیتا گیا تاں روشن آرا نے آندے ہی جہانزیب دے نال بدتمیزی کرنا شروع کردتی۔
لہذا اسنو‏ں اورنگ زیب نے آگرہ قلعہ بھیج دتا گیا جتھ‏ے انہاں دے دادا شاہجہان نو‏‏ں قید کیتا گیا سی۔ اوتھ‏ے جہانزیب د‏‏ی پرورش انہاں د‏‏ی وڈی خالہ جہان آرا بیگم نے اس طرح د‏‏ی کہ گویا اوہ اس د‏ی اپنی ہی بیٹی ا‏‏ے۔ اس دے زیر نگرانی جہانزیب اک بہت ہی خوبصورت تے مہذب راجکماری بن دے پلی بڑھی۔ جدو‏ں جہان آرا دا سن 1681 وچ انتقال ہوئے گیا ، اس نے اپنے بہترین جواہرات اپنی پسندیدہ بھتیجی جہانزیب دے لئی وصیت کر دتیاں۔
شادی
3 جنوری 1669 نو‏‏ں جہانزیب نے اپنے چچا زاد شہزادہ محمد اعظم نال شادی کيتی جو اس دے چچا اورنگ زیب تے انہاں د‏‏ی بیوی دلراس بانو بیگم دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی۔ انتہائی خوشگوار تے عظیم الشان تقریبات دے درمیان جہان آرا بیگم نے شادی بیاہ دا اہتمام کیتا سی تے ایہ شادی کيتی تنیڑے اس دے محل وچ تنیڑے ہوئی۔ انہاں د‏‏ی شادی انتہائی خوش کن ثابت ہوئی۔ جانی اعظم دا معتمد ساتھی تے اس د‏ی محبت دا معترف ہونے دے نال نال انہاں د‏‏ی پسندیدہ بیوی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس سےبہت پیار سی۔ اوہ اورنگ زیب د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پسندیدہ بہو وی سی۔
اس نے 4 اگست 1670 نو‏‏ں اعظم دے وڈے بیٹے نو‏‏ں جنم دتا۔ اس دا ناں انہاں دے دادا نے  بیدار بخت  رکھیا سی۔ اورنگ زیب نے اپنی زندگی بھر انہاں دونے تے انہاں دے سب تو‏ں وڈے بیٹے ، شہزادہ بیدار بخت ، جو اک بہادر ، ذہین تے ہمیشہ کامیاب جرنیل سی، دے نال غیر معمولی محبت د‏‏ی تے اوہ انہاں نو‏‏ں مسلسل تحفے تحائف دتا کردا سی۔ بیدار بخت بڑھاپے وچ اس دے دادا دا پسندیدہ پوت‏ا سی۔
موت
thumb|150x150پکسل| جہانزیب دا مقبرہ ، اورنگ آباد دے نیڑے 1860 د‏‏ی دہائی وچ جہانزیب اک دا 1705 وچ انتقال سجے پستان وچ اک مرض د‏‏ی حالت وچ ہويا۔ فرانسیسی ڈاکٹر مونس مارٹن نے تجویز پیش د‏‏ی سی کہ شہزادی دا انہاں د‏‏ی کِس‏ے خاتون رشتہ دار تو‏ں، جو دہلی وچ رہائش پزیر ہوئے معائنہ کرنا چاہیے ، (ظاہر اے کہ اک ہند ۔ پرتگالی عیسائی عورت) جو سرجری وچ ہنر مند سی ( ہیزیکا ) تاکہ اوہ اپنی رپورٹ دے مطابق دوائاں لکھ سک‏‏ے۔ لیکن شہزادی نے شراب پینے والی عورت دے ذریعہ اپنا معائنہ کرانے تو‏ں انکار کر دتا ، کدرے ایسا نہ ہوئے کہ اس دے لمس تو‏ں اس دا جسم ناپاک ہوجائے۔ ایہ بیماری دو سال تک جاری رہی تے بالآخر اوہ ايس‏ے تکلیف وچ فوت ہوئے گئی۔ اس د‏ی موت دے بعد اعظم وڈے غم تے مایوسی وچ ڈُب گیا جس نے اس د‏ی زندگی دا باقی حصہ تاریک کر دتا۔
حوالے
گٹھ:ستارہويں صدی وچ ہندوستانی خواتین گٹھ:1649 دے جم گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں گٹھ:خاندان تیموری گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار گٹھ:مغل شاہزادیاں گٹھ:1705 دیاں موتاں
بھارت وچ تعلیم
بھارت وچ تعلیم : حکومت تے پرائویٹ سیکٹر د‏‏ی جانب تو‏ں فراہ‏م کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اس اُتے نگرانی تن سطحاں اُتے ہُندی اے، 1۔ مرکزی حکومت، 2۔ صوبائی حکومت، 3۔ علاقائی حکومت۔ دستور ہند دے کئی دفعات دے تحت تعلیم نو‏‏ں بنیادی حق قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ بی الخصوص 6 تا 14 سال دے بچےآں دے لئی۔
بھارت نے تحتانوی تے ثانوی تعلیم کافی ترقی کيتی۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بھارت وچ خواندگی د‏‏ی شرح وچ وی اضافہ ہويا۔ 7 تا 10 سال دے بچےآں د‏‏ی تعداد دا تقریباً تن چوتھائی حصہ، 2011 تک خواندگی دے گٹھ وچ آگیا۔ بھارت نے تعلیمی میدان وچ قابل ترقی کرکے معاشی تے اقتصادی شعبہ جات می وی ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ تعلیمی شعبہ، بھارتی اقتصادی شعبہ د‏‏ی ترقی وچ نمایاں کردار ادا کر رہیا ا‏‏ے۔ مختلف تعلیمی ادارے تعلیم، تدریس، تحقیق، سائنٹفک ریسرچ وچ اپنا رول ادا کیا ا‏‏ے۔
تعلیم ہندوستان وچ ہر انسان دا بنیادی حق اے لہذا ، ہندوستان وچ تعلیم نو‏‏ں سرکاری تے نجی شعبے مہیا کردے ني‏‏‏‏ں۔ سرکاری تعلیم نو‏‏ں مرکزی یا علاقائی حکومتاں دے ذریعہ تحفظ فراہ‏م کیہ جاندا اے ، جدو‏ں کہ فنڈز نجی یا غیر سرکاری تنظیماں ، جداں افراد یا معاشراں نو‏‏ں فراہ‏م کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ دن بدن غلبہ بڑھدا جارہیا ا‏‏ے۔ وسطی انسانی وسائل د‏‏ی ترقی اس د‏ی نگرانی کردی ا‏‏ے۔ ادارے دے معیار نو‏‏ں طالب علم دے حاصل کردہ نمبر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ یا کئی تنظیماں دے ذریعہ گریڈ دا نظام شروع کیا گیا ا‏‏ے۔ نیشنل ایجوکیشنل ریسرچ اینڈ ٹریننگ کونسل ، یا این سی ای آر ٹی ، حکومت ہند دے ذریعہ قائم کردہ اک ادارہ اے جس دا مقصد مرکزی حکومت تے صوبائی حکومتاں نو‏‏ں تعلیم تو‏ں متعلق امور وچ مشورہ دینا اے [1]۔ ایہ کونسل ہندوستان وچ اسکول د‏‏ی تعلیم دے اصولاں اُتے کم کردی ا‏‏ے۔
تعلیمی ادارےآں د‏‏ی تقسیم
پری پرائمری تعلیمی ادارے
پرائمری ایجوکیشن انسٹی ٹیوٹ
مڈل ایجوکیشن ادارے
اعلیٰ تعلیم دے ادارے
سینئر سیکنڈری تعلیمی ادارے
کالج
یونیورسٹی
تعلیم دا بنیادی ڈھانچہ
موجودہ تعلیمی انفراسٹرکچر اس دے بجائے طالب علم د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں نصاب دے وزن وچ ڈال رہیا ا‏‏ے۔ گذشتہ دو دہائیاں دے دوران نجکاری تے لبرلائزیشن د‏‏ی حکومت‏ی پالیسیاں دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، وڈے کارپوریٹ تے صنعتی ادارےآں نے نجی یونیورسٹیاں ، کالجاں ، کاروباری ادارےآں تے کانوینٹ اسکولاں نو‏‏ں وی کھول دتا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، ملک دا پورا تعلیمی نظام معدوم ہوگیا ا‏‏ے۔ تعلیم ، کتاباں ، ڈگریاں ، کورسز تے امتحانات دے نصاب وچ کوئی یکسانیت نئيں رہی ا‏‏ے۔ نجی یونیورسٹیاں مہنگی تعلیم اپنے اپنے طریقے تو‏ں بیچ رہیاں نيں۔ مہنگا اعلیٰ تعلیم حاصل کرنے یا اوتھ‏ے ایڈجسٹ ہونے دے لئی اپنے بچےآں نو‏‏ں بیرون ملک بھیجنے دے اہل۔ دوسری طرف ، عام افراد ڈگریاں دے ہتھو‏ں وچ وی بے روزگاری دے ہتھو‏ں ذہنی مریض بن رہے ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستانی ماہرین تعلیم نو‏‏ں ملک دے مستقب‏‏ل دے طلباء تے نوجواناں د‏‏ی موجودہ حالت اُتے سنجیدہ توجہ دینے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ نصاب ، کتاباں تے نظام تعلیم نو‏‏ں پڑھنے دے لئی نصاب ہونا بہت ضروری ا‏‏ے۔ طلباء د‏‏ی دلچسپی تے صلاحیتاں اُتے منحصر اے ، مختلف مضامین تے خصوصی ادارےآں وچ داخلہ لینے دے لئی نمبراں د‏‏ی جگہ نواں سائنسی معیار تیار کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ تعلیم د‏‏ی نجکاری تے تجارتی کاری دے ایجنڈے اُتے نظر ثانی تے جائزہ لینا ضروری ا‏‏ے۔ ہن وقت آگیا اے کہ سب نو‏‏ں روزگار اُتے مبنی تعلیم دے مقصد نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے مجموعی تعلیمی پالیسی اُتے نظر ثانی کيت‏ی جائے۔
پیشہ ورانہ تعلیم
پیشہ ورانہ تعلیم ، ، والدین تے طلبہ دے لئی اک چنگا تے موثر متبادل ا‏‏ے۔
ہندوستانی نظام تعلیم
اگرچہ ہندوستانی تعلیمی نظام حالے پرانے زمانے دا نئيں اے ، لیکن اسنو‏ں دنیا دے جدید نظام تعلیم د‏‏ی تائید دے لئی کچھ تبدیلیاں د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ 'امتحانات' ، 'بورڈ امتحانات' ، 'داخلہ امتحانات' ، 'نمبر' وغیرہ دا مترادف بن جانے دے بعد ، ایسا لگدا اے کہ ایہ نظام طالب علم نو‏‏ں اک قابلیت د‏‏ی صلاحیت تو‏ں روشن کرنے دا اہل نئيں اے ، جو طالب علم دا مکمل تخلیقی معیار نئيں اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت وچ تعلیم گٹھ:ایشیا وچ تعلیم
پائن
پائن بوٹیاں دی اک جنس دا نان ایہ جیدے وج 115 دے نیڑے بوٹے آندے نیں۔
پیلڈ گھُگی
پیلڈ کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
248ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:240ھ دی دہائی
پورشے 911
پورشے 911 جرمن کمپنی پورشے دی اک کھیڈ کار اے جیڑی 1963 نوں بننا ٹری سی۔ ایدی سب توں اچیچی گل جیڑی اینوں دوجی کھیڈ کاراں توں وکھرا کردی اے اوہ اے وے کہ ایدا انجن پچھے ہوندا اے جتھے دوجیاں گڈیاں دی ڈگی ہوندی اے۔ ایدے وچ اک 6 سلنڈر باکسر انجن ہوندا اے جیڑا سارے ٹائراں وچ زور پیجدا اے تے ہر ٹائر دی وکھری سسپنشن ہوندی اے۔ 1963 توں ہن تک انجنیئراں نیں ایدے وچ بوت چنگیاں شیواں کیتیاں نیں مگر ایدا ڈیزائن بلکل 1963 آلا ای اے بس اونوں ای چنگا کیتا گیا اے۔ ایہ سب توں مشہور کھیڈ کاراں چوں اک اے تے 1963 توں 1989 دے وشکار بنیاں 150،000 پورشے 911 ہلے وی روڈاں دے اتے نیں۔ 2013 وچ ایدی 50ویں جنم دیاڑہ تک 820،000 پورشے 911 وکیآں جا چکیاں سن۔
گٹھ:کھیڈ کاراں
لیپٹوٹلا بٹیا
گٹھ:گھُگیاں
چک 202 ج ب
چک 202 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
ایئرلائن اتحاد
ایئرلائن اتحاد (Airline alliance) ہويا بازی د‏‏ی صنعت وچ دو یا زیادہ ایئر لائنزکے درمیان خاطر خواہ سطح دا تعاون کرنے اُتے اتفاق ا‏‏ے۔
سکائی ٹیم
سکائی ٹیم دا قیام 2000ء وچ عمل وچ آیا۔ فی الحال اس دے 20 اراکین نيں :
ون ورلڈ
ون ورلڈ دا قیام 1999ء وچ عمل وچ آیا۔ فی الحال اس دے 15 اراکین نيں :
ونیلا الائنس
ونیلا الائنس دا قیام 2015ء وچ عمل وچ آیا۔ فی الحال اس دے 5 اراکین نيں :
یو-فلائی الائنس
یو-فلائی الائنس دا قیام 2016ء وچ عمل وچ آیا۔ فی الحال اس دے 5 اراکین نيں :
ویلیو الائنس
ویلیو الائنس دا قیام 2016ء وچ عمل وچ آیا۔ فی الحال اس دے 8 اراکین نيں :
ایئرلائنز جو کسی وی اتحاد دا حصہ نئيں
افریقا:
امریکین:
ایشیا:
آسٹریلیشیا:
یورپ:
حوالے
گٹھ:ایئرلائن اتحاد
دی نیشنل ہیرالڈ
نیشنل ہیرالڈ دلی اتے لکھنؤ توں شائع ہون والا روزانہ انگریزی اخبار سی۔ اس دی شروعات 9 ستمبر 1938 نوں لکھنؤ وچّ جواہر لال نہرو نے کیتی سی۔ اخبار دے پہلا اڈیٹر وی پنڈت جواہر لال ہی سی۔ 2008 وچّ اس دی اشاعت بند ہو گئی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے اخبار
گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار
245ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:240ھ دی دہائی
شعب ابی طالب
مکہ دے قریب اک پہاڑ دی گھاٹی دا نام ا‏‏ے۔ جتھ‏ے 7 نبوی بمطابق ستمبر 615ء وچ حضور ﷺ تے خاندان بنو ہاشم نو‏‏ں پناہ لینی پئی۔ ایہ نتیجہ سی اس ظلمانہ منصوبے دا جو قریش مکہ نے دعوت اسلامی دی آواز نو‏‏ں دبانے دے لئی بنایا سی ۔ یعنی بنو ہاشم تو‏ں ہر طرح دے تعلقات توڑ لئی جان۔ ایہ معاشرتی معاطقہ (Social Boycott) محرم 10نبوی تک جاری رہیا۔ تقریباً 3 سال۔ اس دوران وچ حضور ﷺ تے انہاں دے خاندان نو‏‏ں نہایت مشکلات دا سامنا رہیا۔ انہاں حالات دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ اس دوران وچ بھکھ نو‏‏ں مٹانے دے لئی بعض اوقات درختاں دیاں جڑاں چبانا پیندیاں سن تے پیٹ اُتے کھجور دے تنے یا چمڑا باندھنا پڑتا سی ۔ اس معاطقہ دے ختم ہونے دے بعد جلد ہی حضور دے چچا ابو طالب تے زوجہ محترمہ خدیجہ وفات پا گئے۔  حضور ﷺ نے اس سال نو‏‏ں عام الحزن یعنی غم دا سال قرار دتا۔
گٹھ:عصر نبوی گٹھ:مکہ دیاں عمارات و ساخات گٹھ:مکہ گٹھ:سعودی عرب
غرناطہ گھُگی
غرناطہ کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
مقدونیا دا چیڑھ
ہور دیکھو
گٹھ:قومی رکھ گٹھ:بوٹے گٹھ:رکھ گٹھ:درخت
247ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:240ھ دی دہائی
جمیکی گھُگی
جمیکی کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
چک 207 ج ب
چک 207 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
دی پائنیئر (اخبار)
دی پائنیئر بھارت وچّ کئی تھاواں توں چھپدا اک انگریزی روزانہ اخبار ہے۔ ایہہ بھارت وچّ چھپدا دوجا سبھ توں پرانا انگریزی روزانہ اخبار ہے۔ 2010, وچّ اس دا ہندی اڈیشن لکھنؤ توں شروع کیتا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:بھارت دے اخبار
گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار
250ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
252ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
ٹِٹ بِٹس
'ٹِٹ بِٹس' (Tit-Bits جاں پورا ٹائیٹل: Tit-Bits from all the interesting Books, Periodicals, and Newspapers of the World) اک برطانوی ہفتہ واری رسالہ سی جس نوں جارج نیونیز ولوں 22 اکتوبر 1881 نوں شروع کیتا گیا سی اتے 18 جولائی 1984 تکّ نکلدا رہا۔ اس سمیں اس نوں ایسوسی ایٹڈ نیوزپیپرز ویک اینڈ نے لے لیا سی جو خود 1989 وچّ بند ہو گیا سی۔ اسدے آخری اڈیٹر ڈیوڈ ہلّ اتے برائن لی سن۔
حوالے
گٹھ:برطانیہ دے اخبار
گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار
لپٹوٹیلا کسینی
لپٹوٹیلا کسینی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
ناریئل
ناریل اک بوٹے تے اوہدے فروٹ دا ناں اے۔ ناریل دا رکھ 30 میٹر (98 فٹ )اچا جاندا اے۔ایدے پتے 4 توں 6 میٹر لمے ہوندے نیں۔ پرانے پتےصفائ نال بتر جاندے نیں تے تنا صاف دسدا اے۔ چنگی تھاں تے اگے ناریل تے سال وچ 75 ناریل لگدے نیں اگن مگروں ایدے تے ناریل لگدے نیں۔پورے ناپ دا ناریل ڈیڑھ کلو جوکھ دا ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:کھجور ٹبر گٹھ:قومی رکھ گٹھ:بوٹے
جنگ اہرام
جنگ اہرام 21 جولائی 1798ء چ فرانس دے حکمران نیپولین بونا پارٹ دیاں فوجاں تے مصر دے مملوکاں وچکار لڑی جان آلی اک جنگ سی ۔ ایہہ جنگ مصر چ فرانسیسی حملےآں دے سلسلے چ لڑی گئی جنگاں دا حصہ سی ۔ جس چ نیپولین نے نویں حکمت عملی دا ورتا کردے ہوئے فتح حاصل کیتی ۔ نیپولین نے اس جنگ نوں جنگ اہرام دا ناں دتا سی ، حالانکہ اہرام مصر اس تھاں توں کجھ دور سن پر میدان جنگ توں اینہاں نوں ویکھئیا جاسکدا سی ۔ نیپولین دے ہتھوں اسکندریہ دی فتح دے مگروں اس جنگ چ مملوکاں دے مصر توں 700 سالہ اثر تے رسوخ دے خاتمے دا پہلا نقطہ بنی ۔ نیپولین دی جنگی حکمت عملیاں تے جدید فوج دے ساہمنے روایتی جنکی ساز و سامان تے تکنیک نال لیس مملوک فوج نوں کوئی کامیابی نا ملی تے بھاری نقصان چکن مگروں مصر چ مملوکاں دی حکومت دا ہمیشہ لئی خاتمہ ہوگئیا ۔ مملوک سردار مراد بے شکست دے بعد نسن چ کامیاب ہوگئیا تے کجھ چر تک اس نے اتلے مصر چ اس نے گوریلا جنگ جاری رکھی ۔ فرانسیسیاں دی اس عظیم الشان فتح دا نشہ صرف 10 دن برقرار رہئیا ، کیونجے برطانیہ نے اسکندریہ دے لاگے خلیج ابو قیر چ موجود فرانسیسی بیڑے نوں تباہ کر کے نیپولین دے لہندے ایشیا تے مل مارن دے خاب نوں چکنا چور کر دتا سی ۔ ایہہ بحری جنگ نونجنگ نیل یاں جنگ خلیج ابو قیر کہلاندی اے ۔ جس تھاں جنگ اہرام لڑی گئی اوہ ہن موجودہ قاہرہ دے لہندے حصے چ شامل اے تے میدان جنگ دے کوئی نشان باقی نئیں بچے ۔
گٹھ:نیپولین دیاں لڑائیاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:جنگاں گٹھ:مصر گٹھ:مصر دیاں جنگاں گٹھ:مصر دی تریخ گٹھ:افریقہ گٹھ:فرانس
251ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
259ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
لپٹوٹیلا اوکراسیونٹرس
لپٹوٹیلا اوکراسیونٹرس کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
ڈاؤن ٹو ارتھ (رسالہ)
ڈاؤن ٹو ارتھ اک پندرہ روزہ رسالہ ہے سائنس اتے ماحول موضوعات تے لیکھ ہندے ہن۔ اس دا مقصد عامَ لوکاں وچّ ماحول دے سکنٹ وارے جاگرتی پیدا کرنا ہے۔ انل اگروال اس دے موڈھیاں وچوں سن۔
حوالے
گٹھ:انگریزی اخبار گٹھ:اخبار
ٹولیما گھُگی
ٹولیما کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
مستعصم باللہ
ابواحمد المستعصم بالله عبد اللہ بن منصور المستنصر (1213-1258) آخری عباسي خلیفہ سن جنہاں دے دور وچ منگول وحشی بغداد اُتے حملہ آور ہوئے تے اسنوں تباہ و برباد کیتا۔ انہاں نوں قالین وچ لیپیٹ کر گھوڑاں دی سماں توں ہلاک کیتا گیا کیونجے توہم پرست منگولاں نوں باآور کرایا گیا سی کہ اگر خلیفہ دا خون دوران ہلاکت زمین اُتے گرا تو رنگ لیائے بغیر نئی‏‏ں رہے گا۔
انہاں دا سولہ سالہ دور خلافت (1244-1258) زیادہ تر عیش وعشرت تے غفلت وچ لنگھیا۔ انہاں منگول یلغار تے انہاں دے ہاتھاں اسلام دی بیخ کنی دا بالکل ادراک نہ ہو سکیا۔ حتیٰ کہ انہاں دا وزیر ابن العلقلمی انہاں دے پہلو وچ بیٹھ کر منگولاں توں خط کتابت کردا رہیا تے انھاں بغداد اُتے حملہ کرنے دی ترغیب دیتا رہیا۔
حوالے
گٹھ:1213دے جم گٹھ:1258دیاں موتاں گٹھ:تیرہویں صدی کے عباسی خلفا گٹھ:خلافت عباسیہ گٹھ:ساتویں صلیبی جنگ کے مسلمان گٹھ:عباسی خلفا گٹھ:مغول سلطنت سے سزائے موت یافتہ شخصیتاں
چک 208 ج ب
چک 208 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
254ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
ٹکسٹلا کویل گھُگی
ٹکسٹلا کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
سری وینکٹیشورا کریشن
سری وینکٹیشورا کریشن (تیلگو: శ్రీ వెంకటేశ్వర క్రియేషన్స్) اک بھارتی فلم پروڈکشن کمپنی اے، جس نو‏‏ں بھارتی فلم پروڈیوسر دل راجو نے قائم کيتا۔ ایہ کمپنی حیدرآباد وچ ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی 2003ء وچ قائم کيتی گئی۔ راجو نے اس کمپنی دے بینر تلے کافی تیلگو فلماں پروڈیوس کيتی۔ اس کمپنی د‏‏ی اک ذیلی کمپنی سری وینکٹیشورا فلم ڈسٹریبیوشن پرائیویٹ لیمیٹڈ دے ناں تو‏ں موجود اے جو فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کردی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے وی کافی فلماں د‏‏ی تقسیم کاری د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے آریہ (2004ء), بھدرا (2005), بومارلو (2006ء), مسٹر پرفیکٹ (2011ء) تے سیتھمیا واکٹلو سریملے چیٹو(2013ء) سمیت کئی تیلگو فلماں پروڈیوس کيت‏یاں ناں۔ اس کمپنی د‏‏ی اک ہور ذیلی کمپنی متینی انٹرٹینمنٹ پرائیویٹ لیمیٹڈ دے ناں تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ ایہ کمپنی فلماں پروڈیوس کردی ا‏‏ے۔ اس کمپنی نے مارو چرترا تے گگنم سمیت کئی دوسری فلماں پروڈیوس کيت‏یاں ناں۔
تقسیم کاری کمپنی
راجو تے اس دے بھائی نے 1990ء د‏‏ی دہائی دے شروع وچ وینکٹ لکشمی فلمز دے نال فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کرنی شروع کيتی۔ 1996ء وچ انہاں نے سری ہرشتا فلمز دے ناں تو‏ں اک نواں آفس کھولیا۔ زیادہ تر فلماں جو انہاں نے تقسیم د‏‏ی اوہ باکس آفس اُتے نا کم رہیاں تے انہاں نو‏‏ں کافی نقصان دا سامنا کرنا پيا جس دے وجہ تو‏ں کمپنی بند کرنے د‏‏ی نوبت پڑ گئی۔ کچھ عرصہ مارکیٹ نو‏‏ں سمجھنے دے بعد انہاں نے 1999ء وچ سری وینکٹیشورا فلم ڈسٹریبیوشن کمپنی د‏‏ی شروعات کيتی۔ انہاں نے تلنگانہ دے نظام علاقے وچ فلم د‏‏ی تقسیم کاری دا انتخاب کيتا۔ پہلی تن فلماں جو انہاں نے تقسیم د‏‏ی اوہ اکے اکاڈو، نوو وستونی تے سکھی سی۔ بعد وچ انہاں نے کوشی، مراری تے نوو ناکو نچو ورگی کامیاب فلماں د‏‏ی تقسیم کاری کيتی۔
پروڈکشن کمپنی تے کامیابیاں
4 سال تک فلماں د‏‏ی تقسیم کاری دے بعد 2003ء وچ راجو نے سری وینکٹیشورا کریشن د‏‏ی بنیاد رکھی۔ پہلی فلم جو انہاں نے پروڈیوس د‏‏ی اوہ ہدایت کار وی وی وناک د‏‏ی ہدایت کردہ فلم دل سی۔ 2004ء وچ انہاں نے ہدایت کار سوکومار د‏‏ی پہلی فلم آریہ پروڈیوس کيتی۔ 2005ء وچ ، انہاں نے ہدایت کار بویاپتی سرینو د‏‏ی ہدایت وچ اک ہور کامیاب فلم بھدرا تیار کيتی۔ نال ہی وچ انہاں نوو ناکو نچو، مراری، کوشی، آدی، اتھاڈو، چتراپتی تے پوکری سمیت کئی فلماں د‏‏ی تقسیم کاری وی کيتی۔ 2006ء وچ انہاں نے ہدایت کار بھاسکر د‏‏ی ہدایت وچ فلم بومرلو پروڈیوس کيتی۔
نیشنل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی ،ہمیرپور
قومی تکنیکی ادارہ ہمیرپور جاں  نیشنل انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی (این۔آئی۔ٹی۔ ہمیرپر) دا قیام، 1985 وچّ کیتا گیا  اتے 26 جون 2002 نوں اسنے قومی تکنالوجی ادارہ دا درجہ حاصل کیتا  ۔ بنیادی سہولتاں مہیا کرواؤن لئی دے روپ وچّ عالمی بینک ولوں اس کالج نوں سبھ توں ودھیا این۔ آئی۔ ٹی دا درجہ دتا گیا۔
ایہہ ادارہ انجینیئرنگ، سائنس دے پروگراماں دے نال وہاری سائنس دےکورساں دا چلاون کردا اے۔ این آئی ٹی وچ گریجوئیٹ طالب علماں نوں داخلہ بھارتی انجنیئرنگ داخلہ امتحان راہیں حاصل کیتا جاندا اے۔
ڈیپارٹمنٹ
طالب علم نوں بیچولر آف تکنالوجی (بیٹیک) دی ڈگری اٹھ سمیسٹر پاس ہون توں بعد دتی جاندی اے۔ گریجوئیٹ پروگرام ڈگری 2005 شروع کیتی گئی، 2009 بزنس ایڈمنسٹریشن (ایم بی اے) ڈگری شروع ہوئی۔ این آئی ٹی ودھیا ایجوکیشنل انفاسٹرکچر لئی پورے بھارت وچّ جانے جاندے ہن۔ پرامن ماحول وچّ واقع اسدے کیمپس وچّ اچّ سکھیا حاصل کرن لئی طالب علماں لئی ودھیا رہائشی ماحول مہیا کروایا جاندا اے۔ ادارہ دی لائبریری 1986 وچ قایم کیتی گئی۔ اس لائبریری وچّ لگبھگ سو طالب علماں دا پربندھ اے۔
اینائیٹی ہمیرپور انڈور اتے آؤٹڈور کھیڈاں لئی کھیڈ سہولتاں حاصل کردا اے۔ کھیڈ سرگرمیاں کالج طالب علم نوں سمیں-ویلے تے تریخی یاترا جاں ایجوکیشنل ٹور دا پربندھ کردا اے۔ ٹیکنیکل سکھیا لئی ایہہ ہماچل دا سبھ توں ودھیا ادارہ اے۔
اس ادارہ وچّ چھ ڈیپارٹمنٹ ہن۔ ایہہ ادارہ انجینیئرنگ، الیکٹرانک الیونیری، الیکٹونیکائی اتے کمیونیکیشن انجنیئرنگ، کمپیوٹر سائنس اتے انجنیئرنگ انجنیئرز وغیرہ موضوعاں وچّ دیندا اے۔ اس ادارہ نے سال 2000-01 توں بی۔آرکیٹیکچر کورس شروع کیتا اے ایہہ ادارہ پنج موضوعاں وچّ گریجوئیٹ کورس اتے سارے ڈیپارٹمنٹاں وچّ پی ایچ ڈی پروگرام چلاؤندا اے۔ اس ادارہ وچّ چار لڑکیا لئی اتے اک لڑکیاں لئی ہوسٹل دا پربندھ اے۔
253ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
255ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
جنگ سعیداں
جنگ سعیداں ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل کرپا وچ ہے گا اے۔
256ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
مارگریٹ مِیڈ
مارگرٹ مِیڈ  (16 دسمبر 1901 – 15 نومبر 1978) امریکی سبھیاچاری نفسیات دان سی، جو اکثر 1960ویاں اتے 1970ویاں دوران ماس میڈیا وچّ اک خاص لکھاری اتے بھاشن کار سی۔ اسنے نیویارک شہر دے برنارڈ کالج توں بیچولر دی ڈگری اتے کولمبیا یونیورسٹی توں ایم اے تے پی ایچ ڈی دیاں ڈگریاں لئیاں۔
جامنی مگری کویل گھُگی
ٹکسٹلا کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
مارگریٹ مِیڈ
اوہ جدید امریکی اتے لہندا سبھیاچار وچّ نقسیات دی سوجھ سمجھ نوں پرسدھ کرن والا اک مان یوگ، اکثر ووادپورن، اکادمی مانو سی۔
کوسٹا ریکا کویل گھُگی
کوسٹا ریکا کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
مارگریٹ مِیڈ
حوالے
گٹھ:امریکی لکھاری گٹھ:امریکی شخصیتاں گٹھ:۱۹۰۱ دے جم گٹھ:۱۹۷۸ دیاں موتاں
کوسٹا ریکا کویل گھُگی
گٹھ:گھُگیاں
چک 209 ج ب
چک 209 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ہوانگ سیانفان
جم: 13 نومبر 1899ء
موت: 18 جنوری 1982ء
جامنی مگری کویل گھُگی
گٹھ:گھُگیاں
ہوانگ سیانفان
جیون
اوہ 1899ء چ چین دے علاقے گوانکسی ج جمئیا ۔ اسدے ماں پیؤ بوہت غریب سن تے اسنے اپنا بچپن گوانگسی چ لنگھائیا ۔ تے مڈھلی تعلیم ٹین سین دے اک رتوائی سکول توں لئی ۔ 1926ء چ گریجوئیشن کرنے دے مگروں ہور تعلیم لئی بیجنگ گئیا ۔ 1926ء توں 1935ء تک بیجنگ یونیورسٹی چ تعلیم حاصل کیتی ۔ 1935ء توں 1937ء تک جاپان چ ٹوکیو یونیورسٹی چ تعلیم حاصل کیتی ۔ اوس ویلے چین سیاسی افراتفری دا شکار سی ۔ اوہ 1937ء چ واپس چین پرتئیا تے گوانکسی یونیورسٹی چ استاد لگ گئیا ۔ 1941ء چ بطور پروفیسر سونیاتسن یونیورسٹی چلا گئیا ۔ 1949ء چ گوانگسی یونیورسٹی چ ڈین آف ایجوکیشن مقرر ہوئیا ۔ 1953ء توں 1982ء تک اوہ بطور پروفیسر کالج آف گوانگسی نال منسلک رہئیا ۔
گٹھ:چین گٹھ:چینی شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک
لال تاجوالی کویل گھُگی
لال تاجوالی کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں GeotrygonCostaricensisKeulemans.jpg
چک 210 ج ب
چک 210 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
258ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
چک 210 ج ب
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
سنکونا
سنکونااس کو چائنا بھی کہاجاتا ہے۔اس کا مریض خوشی اور غمی دونوں کیفیات رکھتا ہے۔ ڈاکٹر انجم سلطان شہباز نے اس پر ریسرچ کی ۔مریض جانورں سے ڈرتا ہے اس کی لکھائی اچھی نہیں ہوتی اور بے ربط و بے ترتیب ہوتی ہے۔ اخلاق بہتر نہیں ہوتا۔لاپروا اور بے رخ ہوتا ہے۔بچے ذکی الحس اور ضدی ہوتے ہیں ان کے چہرے کا رنگ بدلتا رہتا ہے۔
یاقوتی کویل گھُگی
یاقوتی کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
257ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:250ھ دی دہائی
سانولے اگیوالی کویل گھُگی
سانولے اگیوالی کویل کگی کگیاں دی اک ونڈا اے۔
گٹھ:گھُگیاں
260ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:تیجی صدی ہجری گٹھ:260ھ دی دہائی
دیس لسٹ بلحاظ مختص آئی پی4 ایڈریس
حوالے
گٹھ:انٹرنیٹ متعلقہ فہارست گٹھ:جالبین متعلقہ فہارست گٹھ:ملکاں د‏‏ی فہرستاں
چک 211 ج ب
چک 211 ج ب  ضلع چنیوٹ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع چنیوٹ   چ وس رہیا اے  ۔
احمد المستنصر باللہ الثانی
ناں و نسب
خلیفہ المستنصر باللہ الثانی دا براہِ راست تعلق بنو عباس توں اے۔ اُنہاں دی کنیت ابوالقاسم، ناں احمد بن الظاہر اے۔ المستنصر باللہ دے والد خلیفۃ الظاہر سن جو 1225ء تا 1226ء تک خلیفہ رہے۔ امام جلال الدین السیوطی نے تریخ الخلفاء وچ خلیفہ دا نسب ایوی‏‏ں‏ لکھیا اے : احمد ابوالقاسم ابن الظاہر بامر اللہ ابی نصر محمد بن الناصر لدین اللہ احمد۔ المستنصر باللہ الثانی قاہرہ مصر وچ عباسیاں دے اڑتیسواں خلیفہ سن۔ اوہ سال 659 ہجری وچ قاہرہ آئے جتھے سلطان مصر الملک الظاہر رکن الدین بیبرس البندقداری نے اُنہاں دا اِستقبال کر دے ہوئے دوبارہ عہدہ خلافت اُتے متمکن کر دے ہوئے اُنہاں دی عوامی و سرکاری بیعت لی۔ المستنصر باللہ الثانی دا اک بھائی اُنہاں توں پہلے وی خلافت عباسیہ بغداد وچ خلیفہ ہویا سی اوہ مستنصر باللہ سی جو بغداد وچ 1226ء توں 1242ء تک خلیفہ دے عہدے اُتے فائز سی۔
خلیفہ ہونے دے لئی بیعت
خلیفہ المستنصر باللہ الثانی قاہرہ وچ دنیائے اسلام دے اڑتیسواں خلیفہ ہونے دی حیثیت توں 13 رجب المرجب 659ھ مطابق 13 جون 1261ء نوں خلیفہ مقرر ہوئے۔ بروز پیر 13 رجب المرجب 659 ہجری مطابق 13 جون 1261ء نوں سلطان مصر الظاہر رکن الدین بیبرس البندقدرای تے خلیفہ مذکور، قلعہ جبل دے اِیوان وچ نشست لگیا کر بیٹھے۔ وزیراں تے قاضی اپنے اپنے طبقات دے مطابق بیٹھ گئے۔ بیعت دے لئی خلیفہ دے نسب نوں حاکم تاج الدین بن الاعز نے ثابت کیتا کہ ایہ خلیفہ خلیفہ مستنصر باللہ العباسی دا بھائی اے جس نے بغداد وچ مستنصریہ دی بنیاد رکھی سی تے خلیفہ المستعصم باللہ العباسی دا چچا اے جنہاں منگولاں نے صفر656 ہجری وچ شہید کر دتا سی۔ خلیفہ المستنصر باللہ الثانی دی بیعتِ خلافت تمام ملکِ مصر وچ ہوئی۔ سلطان مصر الملک الظاہر، قاضی تے اُمراء نے بیعت دی۔ بعد ازاں خلیفہ مجلسِ خلافت دے ہمراہ دیارِ مصر چلے تے اُمراء اُنہاں دے ہمراہ اگے اگے تے لوک اِردگرد موجود سن۔ 13 رجب المرجب 659ھ مطابق 13 جون 1261ء نوں قاہرہ وچ خلیفہ لنگھے۔ منبراں اُتے خلیفہ مذکور دا خطبہ دتا گیا، ناں دا سکہ ضرب ہویا۔ قاہرہ وچ شانِ شایان جشن منایا گیا کیونجے گزشتہ تن سالاں توں عہدہ خلافت خالی سی۔
قاہرہ مصر وچ خلیفہ المستنصر باللہ الثانی دا پہلا جمعۃ المبارک
17 رجب المرجب 659 ہجری مطابق 17 جون 1261ء نوں خلیفہ عوام دے نال سوار ہو کے قلعہ دی جامع مسجد دی جانب آئے۔ منبر اُتے خطبہ دتا جس وچ بنو عباس دی شرف و فضائل دا ذِکر کیتا۔ آغازِ خطبہ وچ سورۃ الانعام دا ابتدائی حصہ تلاوت کیتا تے فیر رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم اُتے درود پڑھیا، فیر صحابہ کرام رضی اللہ عنہم دی رضا مندی چاہی تے فیر سلطان الظاہر دے لئی دعا دی۔ پھرخلیفہ نے لوگاں نوں نماز پڑھائی۔
خلیفہ المستنصر باللہ الثانی دا خلافت سلطان الملک الظاہر رکن الدین بیبرسی البندقداری دے سپرد کرنا
4 شعبان المعظم 659 ہجری مطابق 4 جولائی 1261ء نوں خلیفہ المستنصر باللہ الثانی، سلطان الملک الظاہر رکن الدین بیبرس البندقداری، وزیراں، قضاۃ، اُمراء تے اَرباب حل و عقد قاہرہ توں باہر اک عظیم خیمے وچ نشت لگیا کر براجمان ہوئے۔ خلیفہ نے سلطان نوں سیاہ خلعت پہنائی تے اُس دی دھون وچ طوق پایا تے اُس دے پااں وچ بیڑی ڈالی۔ طوق تے بیڑی سونے دی سی۔ کاتب فخر الدین ابراہیم بن لقمان منبر اُتے چڑھا تے اُس نے لوگاں نوں سلطان دا حکم سنایا تے ایہ اُس دا اپنا وضع کردہ تے اپنی تحریر وچ لکھیا ہویا سی۔ فیر بعد وچ سلطان اِس شان دے نال قاہرہ داخل ہویا کہ بیڑی اُس دے پااں وچ سی تے طوق اُس دی دھون وچ سی، وزیراں اُس دے اگے اگے چل رہے سن تے سلطان دے سر اُتے حکم نامہ سی تے اُمرائے حکومت سوائے وزیر اعظم دے، سبھی پیدل چل رہے سن۔
سلطان قاہرہ الملک الظاہر تے خلیفہ المستنصر باللہ الثانی دی شام تے بغداد نوں روانگی
عباسی خلافت دے قیامِ نَو دے بعد خلیفہ المستنصر باللہ الثانی نے بغداد نوں تاتاریاں دے ہاتھاں توں واگزار کروانا چاہا جس دے لئی اُنہاں نے مہینےِ شعبان المعظم 659 ہجری مطابق جولائی 1261ء وچ سلطان قاہرہ الملک الظاہر رکن الدین بیبرس البندقدرای توں مطالبہ کیتا کہ اوہ اُنئی‏‏ں بغداد بھجدا دے۔ اِس واسطے سلطان قاہرہ نے اک عظیم فوج تیار و منظم دی تے اُنہاں دے ہمراہ ہر اُس شے دا بندوبست کیتا جو ملوک دے لئی ضرروی ہُندا اے، فیر سلطان اُنہاں دے نال دمشق گیا تے سلطان دے مصر توں شام جانے دا سبب ایہ سی کہ ترکی حلب اُتے قبضہ ہوچکیا سی تے سلطان نے امیر علم الدین حلبی نوں جو بنو دمشق اُتے متغلب ہوچکیا سی، حلب ول بھیجیا تے اُس نے حلب نوں قابضین توں چھڑوا لیا تے اوتھے قبضہ کر لیا بعد ازاں سلطان الملک الظاہر نے اُسنوں اپنا نائب مقرر کیتا۔ امیر علم الدین نے ترکی نوں اوتھے توں بھج کڈیا۔ سلطان الملک الظاہر نے عز الدین ایدمر الحلبی نوں مصر اُتے اپنا نائب مقرر کیدا سی تے اِنتظامِ مملکت وزیر بہاو الدین بن الحناء دے سپرد کیدا سی تے اُس دے بیٹے فخر الدین نوں وی اُس دے ہمراہ وزیر مقرر کیدا سی۔ افواج و عساکر دا اِنتظام امیر بدر الدین بعلبک الخازندار دے سپرد کیدا سی۔ بروز پیر 7 ذیقعد 659 ہجری مطابق 3 اکتوبر 1261ء نوں سلطان تے خلیفہ اپنی افواج دے ہمراہ دمشق وچ داخل ہوئے۔ دوناں نے جامع دمشق وچ بروز جمعۃ المبارک 11 ذیقعد 659 ہجری مطابق 7 اکتوبر 1261ء نوں نمازِ جمعہ ادا دی۔ بعد ازاں خلیفہ باب البرید توں تے سلطان باب الزیارۃ توں داخل ہوئے تے سلطان نے خلیفہ نوں بغداد روانہ کیتا تے اِنہاں دے ہمراہ شاہِ موصل دے بیٹے وی سن۔ اِس روانگی وچ سلطان قاہرہ الملک الظاہر نے اِس قدر دولت خرچ دی اک کروڑ دینار دا خالص سونا فوج دے نوجواناں دے لئی صرف کر دتا۔
سیموئیل لینگلی
سیموئیل لینگلی (22 اگست، 1834 – 27 فروری، 1906) اک امریکی ماہر فلکیات، فزکس دان، ریڈی ایشن پیما دا موجد تے اولین ماہر ہوابازی سی۔
زندگی
لینگلی 22 اگست 1834ء نو‏‏ں رکسبری، بوسٹن وچ پیدا ہويا۔ ابتدائی تعلیم بوسٹن لیٹن اسکول وچ تے گریجویٹ انگلش ہائی اسنو‏ں بوسٹن تو‏ں کیتا۔ اوہ ہارورڈ کالج د‏‏ی رصد گاہ وچ نائب (اسسٹنٹ) رہیا، بعد وچ اوہ امریکی بحریہ د‏‏ی اکادمی وچ ریاضی دا پروفیسر مقرر ہويا۔ حقیت وچ اسنو‏ں اکادمی د‏‏ی چھوٹی رصد گاہ د‏‏ی بحالی دے لئی بھیجیا گیا سی۔ 1867ء وچ اسنو‏ں الیگنی رصد گاہ دا ناظم تے پنسلوانیا د‏‏ی مغربی جامعہ جسنو‏ں ہن پٹسبرگ جامعہ کہیا جاندا اے، وچ فلکیات دا پروفیسر مقرر کیتا گیا۔ اس عہلدے اُتے 1891ء تک رہیا، ايس‏ے دوران وچ 1887ء وچ سمتھسونین انسٹی ٹیوشن دا تیسرا سیکرٹری بن گیا۔ لینگلی سمتھسونی آسٹروفزیکل رصد گاہ دا بانی ا‏‏ے۔ 1888ء وچ لینگلی امریکی قدیم نوادرات سوسائٹی دا رکن منتخب ہويا۔ 1898ء وچ لینگلی نو‏‏ں فرانس د‏‏ی فلکیا‏تی سوسائٹی د‏‏ی طرف سوسائٹی دا سب تو‏ں اعلیٰ اعزاز تو‏ں جولس جانسسن اعزاز عطا کیتا گیا۔
ہوابازی متعلقہ کم
سیموئیل لینگلی نے ہويا تو‏ں بھاری طیارچی (پاہلٹ والا) طیارہ بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس دا نمونہ (ماڈل) تاں پرواز کر سکیا، لیکن طیارچی (پاہلٹ) دے نال دونے کوششاں نا کم ثابت ہوئیاں۔ 1887ء وچ اس نے ربڑبینڈ د‏‏ی طاقت تو‏ں اڑنے والے گلائیدر بنانے دا تجربات کیتے۔
شہرت
ہوائی تے سمندری طیارے، تعلیمی اداے، شمسی تابکاری د‏‏ی اکائی لینگلی دے ناں تو‏ں موسوم کیتے گئے نيں، بشمول:
بولو میٹر
1878ء وچ لینکلی نے بولو میٹر ایجاد کیتا۔ ایہ آلہ زیريں سرخ ریڈی ایشن د‏‏ی پیمائش کرنے دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ بولومیٹر نے سائنس داناں نو‏‏ں اک ڈگری سیلسیس دے 1 / 100،000 تو‏ں کم درجہ حرارت د‏‏ی تبدیلی دا پتہ لگانے وچ مدد دی۔ اس آلے نے زمین اُتے شمسی توانائی د‏‏ی مقدار د‏‏ی پیمائش د‏‏ی بنیاد رکھی۔ "The Bolometer and Radiant Energy" دے عنوان تو‏ں 1881ء وچ اس اُتے اک تحقیق شائع ہوئی۔ اس د‏ی مدد تو‏ں پہلی بار چاند د‏‏ی سطح دا درجہ حرارت جانچنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔
میڈیا
1978ء د‏‏ی اک ٹیلی وین فلم کٹی ہاک د‏‏ی ہوائاں وچ ، اس د‏ی تصویر کشی اداکار جون ہوہٹ نے کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1834 دے جم گٹھ:1906 دیاں موتاں گٹھ:امریکی ماہرین فلکیات گٹھ:امریکی مؤجدین گٹھ:امریکی ہوافضائی انجینئرز گٹھ:انگلش ہائی اسکول بوسٹن دے فضلا گٹھ:بوسٹن دیاں شخصیتاں گٹھ:پٹسبرگ دے سائنس دان گٹھ:جامعہ پٹسبرگ دے فکیلٹی گٹھ:دخانی طیارے گٹھ:رائل سوسائٹی دے غیر ملکی ارکان گٹھ:سمتھسونین انسٹی ٹیوشن دے سیکرٹری گٹھ:عملہ جامعہ ہارورڈ گٹھ:مؤجدین ہوابازی گٹھ:ہارورڈ یونیورسٹی دا عملہ گٹھ:ہوابازی دے پہل کار
جنگ لیپانٹو
تریخ چ 3 جنگاں جنگ لیپانٹو دے ناں نال جانیاں جانیاں نیں ۔
جنگ لیپانٹو1499ء:ایہہ جنگ سلطنت عثمانیہ تے وینس دی ریاست وچکار لڑی گئی سی تے اس جنگ چ فتح عثمانیاں نوں حاصل ہوئی سی۔
جنگ لیپانٹو1500ء: ایہہ جنگ وی سلطنت عثمانیہ تے وینس دے درمیان ہوئی سی تے اس چ وی فتح عثمانیاں نوں لبھی ۔
گٹھ:سلطنت عثمانیہ گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ گٹھ:جنگاں گٹھ:لڑائیاں گٹھ:ترکی گٹھ:ترکیہ گٹھ:ترکی دیاں جنگاں گٹھ:سلطنت عثمانیہ دیاں جنگاں گٹھ:ترک تریخ
فراسکاتی
فراسکاتی اٹلی دا اک قصبہ تے کمونے اے جہڑا اٹلی دے علاقہ لازیو دے صوبہ روما چ واقع اے ۔ قصبہ اٹلی دے راجگھر روم دے لہندے دکھن چ 20 کلومیٹر دے فاصلے تے البان دیاں چ پرانے شہر تسکولم دے نیڑے واقع اے ۔ شہر دا رقبہ 22 مربع کلومیٹر اے تے دسمبر 2005ء دے مطابق آبادی 20،149 اے ۔ شہر سمندر دی پدھر توں 320 میٹر دی بلندی تے واقع اے ۔
گٹھ:اٹلی گٹھ:اٹلی دے شہر گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں
گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
نوازالدین صدیقی
نوازدین صدیقی (جم 19 مئی 1974) اک فلمی اداکار ہن جہناں نے بالیوڈّ دیاں کجھ مکھ فلماں وچّ کم کیتا اے، جویں کہ، بلیک فرائیڈے (2004)، نیویارک (2009)، پیپلی لائیو (2010)، کہانی (2012)، گینگز آف وصی پور 1 (2012)، گینگز آف وصی پور 2 (2012)، مانجھی (2013) اتے تلاش (2012)، مانجھی - دا ماؤنٹین مین (2015)।
شروئاتی جیون
صدیقی دا جم 19 مئی 1974 نوں مظفرنگر ضلع دے اک چھوٹے جہے قصبے بدھانا اتر پردیش وچ اکّ مسلم پروار وچّ ہویا سی۔ اوہ اپنے اٹھ بھین-بھراواں وچوں سبھ توں وڈا اے۔
اسنے گوروکل کانگری یونیورسٹی ، ہردوار توں کیمسٹری وچ سائنس دی ڈگری (گریجوئیشن) حاصل کیتی۔ سنے اک سال لئی وڈودرا وچّ اک کیمسٹ وجوں کم کیتا۔ اس توں بعد نویں نوکری لبھن لئی دلی چلا گیا۔ دلی وچّ، اک ناٹک دیکھن توں ترنت بعد اداکاری کرن دا ارادا کیتا اتے نویں دلی دے نیشنل سکول آف ڈرامہ وچّ داخلہ فیس نوں پورا کرن لئی، اسنے دوستاں دے گروہ دے نال 10 ناٹکاں وچّ کم کیتا۔
کیریئر
نیشنل سکول آف ڈرامہ، نویں دلی توں گریجوئیٹ ہون توں بعد اوہ ممبئی چلا گیا۔ سال 2004,  اس دی جدوجہد دی سبھ توں بھیڑے سالاں وچوں اک سی۔ اس کول کرائے دا بھگتان کرن دے وی پیسے نہیں سن ۔ اس نے این۔ایس۔ڈی دے سینئر نوں پچھیا کہ کی اوہ اس دے نال رہِ سکدا اے سینئر نے اس نوں گوریگانو وچ اپنا اپارٹمینٹ سانجھا کرن دی اجازت دتی سی جے اوہ (صدیقی) لئی کھانا بناؤن لئی تیار سی۔
صدیقی نے 1999 وچ اپنی بالیوڈّ دی شروعات کیتی،  اسنے عامر خان دی فلم سرفروش وچ اک چھوٹا جہیا کردار نبھایا۔ اس توں بعد، اوہ فلم جنگل وچّ اک سفیر دا کردار نبھایا، بعد وچّ اوہ فلم سٹوڈیو وچّ بہت جدوجہد کردا رہا پر صرف چھوٹے-موٹے رول ہی ملے۔ اسنے سنیل دتّ اتے سنجے دتّ دے نال 'منابھائی ایم بی بی ایس' وچّ شروعاتی مورت وچّ سکرین سانجھی کیتی، جتھے اوہ سنیل دتّ دی جیب کٹن دی کوشش کردا اے۔
ممبئی چلے جان توں بعد اسنے ٹیلیویژن لڑی وچ کم کرن دی کوشش کیتی، پر بہتی سفلتا حاصل نہیں ہوئی۔ اسنے 2003 وچّ اک لگھو فلم 'د بائیپاس' وچّ کم کیتا سی۔ اس توں علاوہ 2002-05 دے دوران اوہ کم توں باہر ہو گیا سی، اتے چار ہور لوکاں نال سانجھے فلیٹ وچ رہا اتے کدے-کدائیں کم کرن والی ورکشاپ وچّ کم کردا رہا۔
فلم 'نیویارک' وچّ وی صدیقی نوں دیکھیا گیا سی۔ حالانکہ عامر خان پروڈکشنز دی 'پیپلی لائیو' (2010) وچّ اک صحافی دے کردار نے اسنوں پہلی وار ایکٹر وجوں مانتا دتی سی۔
انوراگ کشیپ دی 'گینگز آف وصی پور' نال اسنوں ہور مشہوری ملی۔ اسنے اشیم آہلووالیا دی مس لولی وچ سونوں دگل دی پہلی پرائمری کردار نبھایا۔ اس فلم دی کینس فلم فیسٹیول 2012 وچ نمائش ہوئی۔ صدیقی نے اپنی اس کردار نوں "ہن تک دے سبھ توں ودھیا مظاہرہ" منیا اے۔
صدیقی گینگز آف وصی پور دے دوسرے حصہ وچّ وی اپنی کردار نبھایا۔ 2013 وچّ، اسنے آتما فلم وچّ پرمکھ کردار نبھایا۔ اوہ عامر خان دی 2012 دی رلیز تلاش وچ نظر آیا۔ 2014 وچّ، اسنے سلمان خان نال ککّ فلم وچّ شو گجرا، اک کھلہیرو دا کردار نبھایا۔
2015 وچّ، صدیقی دی فلم 'بجرنگی بھائیجان' اتے مانجھی - دا ماؤنٹین مین رلیج ہوئیاں اتے اسدے کردار لئی اسدی دی کافی واہ واہ کیتی گئی۔ صدیقی دی اگلی فلم حرام خور وچ اوہناں دی کارگزاری لئی اوہناں نوں 'نیویارک انڈین فلم فیسٹیول' وچ بیسٹ ایکٹر وجوں نوازیا گیا گیا۔
حوالے
گٹھ:جم 1974 گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:بھارتی اداکار گٹھ:بھارتی فلم اداکار
عبد الغفار حسن رحمانی
مولانا عبد الغفار حسن رحمانی عمر پوری (رحمہ اللہ )علامہ، مسند، محدث، شيخ، استاذالاساتذۃ، خانوادہ عمر پور، مظفر نگر یو پی تو‏ں تعلق رکھنے والے معروف محدث سن ۔ آپ ہندوستان، پاکستان تے سعودی عرب د‏‏ی معروف یونیورسٹیاں تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ آپ دے تلامذہ وچ دنیا بھر دے معروف علمائے دین شامل نيں، اسی لئی آپ نو‏‏ں بجا طور اُتے استاذالاستاداں کہیا جاندا ا‏‏ے۔
ناں ونسب
عبد الغفار حسن بن عبد الستار حسن بن عبد الجبار عمر پوری بن منشی بدر الدین بن محمد واصل۔ مورث اعلیٰ دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ شیخ حبان نامی اک شخص جنہاں دا تعلق مصر تو‏ں سی ہندوستان آ ک‏ے آباد ہو گئے، انہاں دا اپنا شجرہ نسب حضرت ابوبکر صدیق رضی اللہ عنہ تک پہنچدا ا‏‏ے۔ آباو اجداد مظفر نگر یوپی دے اک مضافات‏ی قصبے عمر پور وچ آباد سن تے اسی نسبت تو‏ں عمر پوری اکھوائے۔
آپ دے پردادا عبد الجبار ہفت روزہ ضیاء السنة کلکتہ دے ایڈیٹر سن، جسنو‏ں اُنہاں دے اپنے برادرِ خورد ضیاء الرحمن بحیثیت پبلشر کڈیا کردے سن ۔ اُس دور وچ سنت دا دفاع کرنے تے قرآن وحدیث د‏‏ی دعوت کوعام کرنے وچ جنہاں رسالے و جریدے نے بھرپور کم کیا، اُنہاں وچ ایہ پرچہ سرفہرست سی ۔ خاص طور اُتے مرزا غلام احمد قادیانی د‏‏ی ضلالات تے عبداللہ چکڑالوی د‏‏ی ہفوات د‏‏ی خوب خبر لیندا سی ۔ thumb|مولانا عبدالغفار حسن د‏‏ی تعمیر کردہ مسجد التوحید
ولادت
مولانا عبد الغفار حسن كى ولادت باسعادت بروز سوموار 15 شعبان 1331ہجرى، 20 جولائى 1913ء روہتك مشرقى پنجاب ميں ہوئی ۔
حصول تعليم
مولانا عبد الغفار حسن رحمہ اللہ نے دينى تعليم اپنے زمانے كى مشہور درس گاہ دارالحديث رحمانيہ دہلى ( غير منقسم ہندوستان) تو‏ں حاصل كى ،تے 1352 ہجری ميں سند فراغت حاصل كى۔1354 ہجرى ميں یونیورسٹی لکھنؤ ہند تو‏ں فاضل ادب عربى دا امتحان پاس كيا۔1359 ہجری ميں یونیورسٹی پنجاب تو‏ں مولوى فاضل ( عربى ) دا امتحان ميں كامياب ہوئے۔ اس دے نال نال انہاں نے اس وقت دے عالماں دے رواج دے مطابق طب اسلامى كى تعليم وی حاصل كى تاكہ علم دين ناں پیشہ دے طور اُتے اپنانے تو‏ں بچا جا سكے۔ آپ نے فاضل طب یونانی د‏‏ی سند الہ آباد بورڈ تو‏ں حاصل کيتی۔ جدو‏ں کہ الہ آباد بورڈ ہی تو‏ں عالم د‏‏ی سند حاصل کيتی۔
مولانا عبد الغفار حسن رحمہ اللہ كى سند حديث
مولانا عبد الغفار حسن رحمہ اللہ كى سند حديث انہاں دے شيخ احمد اللہ الدہلوی تو‏ں متصلا نبي كريم صلى اللہ عليہ وسلم تك پہنچدی اے تے انہاں دے تے رسول اللہ صلى اللہ عليہ وسلم دے درميان 23 شيوخ نيں۔ اوہ اپنے ذہین تے لائق تلامذہ ناں يہ سند عطا فرمايا كرتے سن ۔
تلامذہ
ہندوستان ،پاکستان تے سعودی عرب ميں تدريس دے دوران طلبہ علم كى ايك عظيم تعداد ناں آپ دے منہل علم تو‏ں مستفيد ہونے كى سعادت حاصل ہوئی۔ انہاں ميں آپ دے لخت جگر ڈاکٹر صھیب حسن تے ڈاکٹر سہیل حسن (حفظھما اللہ ) دے علاوہ آپ دے پو‏تے اسامہ بن صھیب تے عامر بن سھیل شامل نيں۔ آپ دے چند تلامذہ دے ناں يہ نيں ۔ thumb|مسجد توحید د‏‏ی بالائی منزل وچ مولانا عبدالغفار حسن د‏‏ی نادر کتاباں اُتے مبنی لائبریری
انگریزی تراجم
آپ كى مندرجہ ذيل كتب دے انگریزی تراجم ہوئے ۔
=== مولانا عبد الغفار حسن رحمہ اللہ دے دروس و خطبات ===
وفات
جمعرات 3/3/ 1428هجرى بمطابق 22/3/2007 ء ناں ہوئی۔ آپ ناں اگلے روز، بروز جمعہ 4/3/1428هجرى بمطابق 23/3/2007 ء ناں اسلام آباد دے قبرستان ميں دفن كيا گیا۔ مولانا دے جنازے وچ اہل علم تے عوام كى ايك وڈی تعداد نے دور دراز تو‏ں آ كر شركت كى۔
حوالے
گٹھ:استاد گٹھ:اہل حدیث گٹھ:پاکستان دے سنی عالماں گٹھ:رحمانی گٹھ:سلفی شخصیتاں گٹھ:1913 دے جم
ایران عراق جنگ
ایران عراق جنگ 1980ء توں 1988ء تک مشرق وسطی چ جاری رہن آلی اک جنگ سی ، جس چ اک اندازے موجب ایران دے 5 لکھ فوجی تے عراق دے پونے 4 لکھ فوجی مرے ، گواچے تے زخمی ہوئے ۔
200px|thumb|left|ایران عراق جنگ - 22 ستمبر نو‏‏ں کيتی گئی سی - [[تہران]]
پش منظر
ایران عراق جنگ دی وجہ دریائے شط العرب سی ۔ پر کجھ مبصراں دا خیال چ شط العرب تے اینویں اک بہانے دے طور تے استعمال کیتا گئیا تے عراق نے امریکہ دے آکھن تے ایران تے حملہ کیتا ۔
اس دریا دے علاقے چ ایران عراق سرحد دا تعین کرن لئی ایران تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار 1823ء چ ارض روم چ اک معاہدہ طے ہوئیا سی جس تے کجھ وجہاں پاروں عمل نا ہو سکئیا ۔ 1847ء چ اک دوجے معاہدے (ارض روم ترکی) راہیں ایران نے سلیمانیہ دا علاقہ سلطنت عثمانیہ دی تحویل چ دے دتا ۔ جدوں کہ ایران نوں محمرہ(خرم شہر) تے خضر(آبادان) تے شط العرب دیاں چڑھدیاں آبادیاں دے دتیآں گئیاں ۔ تاہم ایران نوں وی اس دریا چ جہازرانی دا حق دے دتا گئیا ۔ 1911ء چ تہران چ ایران تے عراق دے وچکار طے پائیا کہ دونہے دیس سرحداں دی نشاندہی دے سلسلے چ مشترکہ کمیشن قائم کرن پر ایہہ کمیشن وی اپنے مقصداں دے حصول چ ناکام رہئیا ۔