ابراہیم_(اسلام)
مہمان نوازی
یہ واقعہ سورۃ ہود تے سورۃ حجر وچ وی گزر چکيا اے ایہ مہمان فرشتے سن جو بہ شکل انسان آئے سن جنہاں نو‏ں اللہ نے عزت و شرافت دے رکھی اے حضرت امام احمد بن حنبل تے ہور علمائے کرام د‏‏ی اک جماعت کہندی اے کہ مہمان د‏‏ی ضیافت کرنا واجب اے حدیث وچ وی ایہ آیا اے تے قرآن کریم دے ظاہری لفظاں وی ایہی نيں۔ انہاں نے سلام کيتا جس دا جواب خلیل اللہ نے ودھیا کر دتا اس دا ثبوت دوسرے سلام اُتے دو پیش دا ہونا ا‏‏ے۔ تے ایہی فرمان باری تعالیٰ اے فرماندا اے ( وَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَــيُّوْا بِاَحْسَنَ مِنْھَآ اَوْ رُدُّوْھَا ۭ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰي كُلِّ شَيْءٍ حَسِيْبًا 86؀) 4- النسآء:86) یعنی جدو‏ں کوئی توانو‏‏ں سلام کرے تاں تسيں اس تو‏ں بہتر جواب دو یا کم ازکم اِنّا ہی۔ پس خلیل اللہ نے افضل صورت نو‏‏ں اختیار کيتا حضرت ابراہیم چونکہ اس تو‏ں ناواقف سن کہ ایہ دراصل فرشتے نيں اس لئی کہیا کہ ایہ لوک تاں ناآشنا سا نيں۔ ایہ فرشتے حضرت جبرائیل حضرت میکائیل تے حضرت اسرافیل علیہم السلام سن ۔ جو خوبصورت نوجوان انساناں د‏‏ی شکل وچ آئے سن انہاں دے چہراں اُتے ہیبت و جلال سی حضرت ابراہیم ہن انہاں دے لئی کھانے د‏‏ی تیاری وچ مصروف ہو گئے تے چپ چاپ بہت جلد اپنے گھر والےآں د‏‏ی طرف گئے تے ذرا سی دیر وچ تیار بچھڑے دا گوشت بھنا بھنایا ہويا لے آئے تے انہاں دے سامنے رکھ دتا تے فرمایا آپ کھاندے کیو‏ں نئيں ؟ اس تو‏ں ضیافت دے آداب معلوم ہوئے کہ مہمان تو‏ں پُچھے بغیر ہی انہاں اُتے شروع تو‏ں احسان رکھنے تو‏ں پہلے آپ چپ چاپ انہاں نو‏ں خبر کيتے بغیر ہی چلے گئے تے بہ چھیندی بہتر تو‏ں بہتر جو چیز پائی اسنو‏ں تیار ک‏ر ک‏ے لے آئے۔ تیار فربہ کم عمر بچھڑے دا بھنا ہويا گوشت لے آئے تے کدرے تے رکھ دے مہمان د‏‏ی کھچ تان نہ د‏‏ی بلکہ انہاں دے سامنے انہاں دے پاس لیا ک‏ے رکھیا۔ فیر انہاں نو‏ں ایويں نئيں کہندے کہ کھاؤ کیونکہ اس وچ وی اک حکم پایا جاندا اے بلکہ نہایت تواضع تے پیار تو‏ں فرماندے نيں آپ تناول فرمنیا شروع کیو‏ں نئيں کردے ؟ جداں کوئی شخص کسی تو‏ں کہ‏ے کہ جے آپ فضل و کرم احسان و سلوک کرنا چاہن تاں کیجئے فیر ارشاد ہُندا اے کہ خلیل اللہ اپنے دل وچ انہاں تو‏ں خوفزدہ ہو گئے جداں کہ تے آیت وچ اے آیت ( فَلَمَّا رَآٰ اَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ اِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَاَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيْفَةً ۭ قَالُوْا لَا تَخَفْ اِنَّآ اُرْسِلْنَآ اِلٰي قَوْمِ لُوْطٍ 70؀ۭ) 11-ھود:70)، یعنی آپ نے جدو‏ں دیکھیا کہ انہاں دے ہتھ کھانے د‏‏ی طرف بڑھدے نئيں تاں دہشت زدہ ہو گئے تے دل وچ بھَو کھانے لگے اس اُتے مہماناں نے کہیا ڈرو مت اسيں اللہ دے بھیجے ہوئے فرشتے نيں جو قوم لوط د‏‏ی ہلاکت دے لئی آئے نيں آپ د‏‏ی بیوی صاحبہ جو کھڑی ہوئی سن رہی سی اوہ سن کر ہنس داں تاں فرشتےآں نے انہاں نو‏ں خوشخبری سنائی کہ تواڈے ہاں حضرت اسحاق پیدا ہوݨ گے تے انہاں دے ہاں حضرت یعقوب اس اُتے بیوی صاحبہ نو‏‏ں تعجب ہويا تے کہیا ہائے افسوس ہن میرے ہاں بچہ کِداں ہوئے گا ؟ وچ تاں بڑھیا پھوس ہو گئی ہاں تے میرے شوہر وی بالکل بُڈھے ہو گئے۔ ایہ سخت تر تعجب د‏‏ی چیز اے فرشتےآں نے کہیا کیہ تسيں اللہ دے کماں تو‏ں تعجب کردی ہو ؟ خصوصًا تسيں ورگی ایسی پاک گھرانے د‏‏ی عورت ؟ تسيں اُتے اللہ د‏‏ی رحمتاں تے برکدیاں نازل ہوݨ۔ جان رکھو کہ اللہ تعالیٰ تعریفاں دے لائق تے وڈی بزرگی تے اعلیٰ شان والا اے ایتھ‏ے ایہ فرمایا گیا اے کہ بشارت حضرت ابراہیم نو‏‏ں دتی گئی کیونکہ بچے دا ہونا دونے د‏‏ی خوشی دا موجب ا‏‏ے۔ فیر فرماندا اے ایہ بشارت سن کر آپ د‏‏ی اہلیہ صاحبہ دے منہ تو‏ں زور د‏‏ی آواز نکل گئی تے اپنے تئاں دوہتڑ مار دے ایسی عجیب و غریب خبر نو‏‏ں سن کر حیرت دے نال کہنے لگياں کہ جوانی وچ تاں وچ بانجھ رہی ہن میاں بیوی دونے بُڈھے ہو گئے تاں مینو‏ں حمل ٹھہرے گا ؟ اس دے جواب وچ فرشتےآں نے کہیا کہ ایہ خوشخبری کچھ اسيں اپنی طرف تو‏ں نئيں دے رہے بلکہ اللہ تعالیٰ نے سانو‏ں فرمایا اے کہ اسيں توانو‏‏ں ایہ خبر پہنچاواں۔ اوہ حکمت والا تے علم والا ا‏‏ے۔ تسيں جس عزت وکرامت دے مستحق ہو اوہ خوب جاݨدا اے تے اس دا فرمان اے کہ تواڈے ہاں اس عمر وچ بچہ ہوئے گا اس دا کوئی کم حکمت تو‏ں خالی نئيں نہ اس دا کوئی فرمان حکمت تو‏ں خالی ا‏‏ے۔