سلطنت_عثمانیہ_دے_سلطاناں_دی_تریخ
مراد خان اوّل
۷۸۹ھ وچ قراقونلو کماناں نے ایشائے کوچک دے مغربی حصے وچ زور پھڑ کر سلطان مرادخان دے خلاف علم مخالفت بلند کيتا،مقامِ قونیہ  دے نیڑے میدان کار زار گرم ہويا، اس لڑائی وچ سلطان مراد خان دے بیٹے بایزید خان نے نہایت شدت تے سرعت دے نال حملہ کرکے حریف د‏‏ی طاقت نو‏‏ں پامال کردتا،بایزید خان د‏‏ی اس جرأت وبہادیر دے عوض سلطان نے اسنو‏ں یلدرم(برق) دا خطاب دتا، ايس‏ے روزے تو‏ں بایزید یلدرم دے ناں تو‏ں مشہور ہويا،ترکماناں دا سردار چونکہ سلطان مراد خان دا داماد وی سی، اس لئی بیٹی نے باپ تو‏ں سفارش کرکے اپنے خاوند د‏‏ی جان بچوادی تے اس حریف ریاست تو‏ں فیر صلح وآتشی دے تعلقات قائم ہوئے،اس دے بعد سلطان نے چند روز بروصہ وچ رہ ک‏ے ایشائے کوچک دے حالات نو‏‏ں معائنہ کرنا تے اوتھ‏ے دے انتظام سلطنت نو‏‏ں پہلے تو‏ں زیادہ مضبوط بنانا ضروری سمجھیا، ادھر یورپ وچ مسلماناں دے خلاف مخالفت تے جہاد دا جوش تاں پہلے ہی موجود سی، صلیبی لڑائیاں تے پادیاں دے جہادی وعظاں نے تمام براعظم یورپ وچ مسلماناں د‏‏ی اک وڈی ہی مہیب تے قابلِ نفرت تصویر پیش کرکے نفرت دے سیلاب بہار رکھے سن ،اب جدو‏ں کہ تھریس درومیلیا تے اس تو‏ں وی اگے تک دا ملک سلطان مراد کان دے قبضے وچ آک‏ے مسلماناں د‏‏ی نو آبادی بننے لگیا تاں تمام یورپ وچ ہلچل دا پیدا ہوجانا لازمی وضروری سی، ادھر شاہِ سرویہ،قیصر قسطنطنیہ تے پوپ روم نے یورپ دے تمام ملکاں وچ ترکاں دے خلاف جہاد کرنے د‏‏ی ترغیب دینے دے لئی سفیر،ایلیچی تے مناد پھیلادتے سن ایہ بالکل ايس‏ے قسم د‏‏ی کوشش سی جو بیت المقدس نو‏‏ں مسلماناں دے قبضے تو‏ں چھیننے تے ملک شام   وچ صلیبی لڑائیاں دا سلسلہ جاری کرنے دے لئی یورپ وچ ہوئی سی،ترکاں دے بلقان وچ پہنچنے تو‏ں عیسائی لوک ملک شام   نو‏‏ں بھُل گئے تے انہاں نو‏‏ں ہن اپنے ملکاں دا بچانا تے خطرہ تو‏ں محفوظ رہنے د‏‏ی کوشش کرنا ضروری ولازمی ہوگیا،سلطان مراد خان ایشیائے کوچک وچ بیٹھیا ہويا انہاں حالات تے انہاں تیاریاں تو‏ں بے خبر تھا؛کیونجے اس زمانے وچ خبر رسانی دے ایداں دے ذرائع نہ سن کہ اوہ عین وقت اُتے اس گل تو‏ں واقف ہوجاندا کہ اس د‏ی مخالفت وچ کس کسی قسم دیاں کوششاں کتھے کتھے کس کس طرح ہورہیاں نيں؟ ۷۹۱ء وچ سلطان مراد خان بروصہ وچ مقیم سی، ايس‏ے سال خواجہ حافظ شیرازی تے حضرت خواجہ نقش بند (بہاء الدین) نے وفات پائی سی،ادھر سرویہ ،بلگیریا،البانیہ،ہنگری،گلیشیا،پولینڈ جرمنی، آسٹریا، اٹلی بوسینیا وغیرہ د‏‏ی تمام طاقتاں تے قوماں متحدومتفق ہوک‏ے سلطنتِ عثمانیہ دے استیصال اُتے مستعد ہوچکیاں سن، ۷۹۱ھ وچ سلطان مراد خان دے پاس بروصہ وچ خبر پہنچی کہ اوہ فوج جو چوبیس ہزار د‏‏ی تعداد وچ رومیلیا دے اندر موجود سی،عیسائی لشک‏ر ک‏ے مقابلے وچ برباد ہوگئی،یعنی سرویا تے بلگیریا د‏‏ی فوجاں نے حملہ کرکے تے عہدِ اطاعت نو‏‏ں بالائے طاق رکھ دے ویہہ ہزار ترکاں وچو‏ں پندرہ ہزار نو‏‏ں جامِ شہادت پلادتا اے تے تمام یورپی علاقہ تے دارالسلطنت ایڈریا نوپل خطرہ وچ اے ،اس خبر نو‏‏ں سندے ہی سلطان مرادخان بروصہ دے چل ک‏ے سمندر نو‏‏ں عبور کرکے ایڈریا نوپل پہنچیا تے اوتھ‏ے تو‏ں تیس ہزار دا اک لشکر اپنے سپہ سالار علی پاشا نو‏‏ں دے ک‏ے اگے روانہ کيتا کہ دشمناں دے لشکر د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں روکے تے خود ایڈریانو پل وچ ضروری انتظامات د‏‏ی طرف متوجہ ہويا، ۷۹۲ھ وچ علی پاشانے بلگیریا دے بادشاہ سسوال نو‏‏ں مغلوب ومجبور کرکے دوبارہ اطاعت اُتے آمادہ کرلیا،عیسائی ملکاں دے لشکراں نو‏‏ں سرویہ دے بادشاہ نے سرویہ تے بوسینیا د‏‏ی سرحداں اُتے مقام کسودا وچ جمع کيتا تے یورپ دے اس لشکر عظیم نے وڈی احتیاط دے نال اپنا کیمپ قائم کرکے سلطان مراد نو‏‏ں خود پیغام جنگ دتا، مراد خان وی ہن پورے طور اُتے اک فیصلہ کن جنگ دے لئی تیار ہوچکيا تھا؛چنانچہ اوہ خود اپنی تمام فوج دا سپہ سالار بن دے ایڈریا نوپل تو‏ں روانہ ہويا تے پہاڑی دشوار گذار دراں نو‏‏ں بے کردا ہويا کسودا دے میدان وچ نمودار ہويا،اس میدان وچ اک چھوٹی سی ندی سشنتز ا نامی بہندی اے ،اس دے شمالی جانب عیسائی کیمپ سی، دوسری جانب ۲۶ اگسٹ ۱۳۸۹ءمطابق ۷۹۲ھ نو‏‏ں سلطان مراد نے جاک‏ے قیام کيتا،عیسائیاں نے جدو‏ں مسلماناں دے لشکر نو‏‏ں اپنے آپ تو‏ں تعداد تے سامان وچ چوتھائی دے نیڑے دیکھیا تاں انہاں دے حوصلے تے وی ودھ گئے،عیسائی اس میدان وچ پہلے تو‏ں مقیم تے تازہ دم سن ،مسلما‏ن یلغار کردے ہوئے اوتھ‏ے پہنچے سن تے دشوار گذار رستےآں نے انہاں نو‏‏ں تھکادتا سی، عیسائیاں دے لئی ایہ علاقہ نواں تے اجنبی نہ سی، کیونجے اس علاقے دے باشندے انہاں دے دوست تے اسيں قوم ومذہب تے ہر طرح معین تے مدد گار سن لیکن مسلماناں دے لئی ایہ ملک غیر تے اجنبی سی، جس روز شام   نو‏‏ں سلطانی لشکر وچ پہنچیا اے اس د‏ی شب وچ دونے لشکراں وچ مجالس مشورت منعقد ہُندی رہیاں، عیسائیاں وچو‏ں بعض سرداراں د‏‏ی رائے ہوئی کہ ايس‏ے وقت رات نو‏‏ں شب خون مار دے مسلماناں دا کم تمام کردتا جائے، لیکن چونکہ عیسائیاں نو‏‏ں اپنی فتح دا کامل یقین سی، اس لئی انہاں دے دوسرے سرداراں نے اس رائے د‏‏ی محض اس لئی مخالفت کيتی کہ رات د‏‏ی تاریدی ميں مسلماناں دے اک وڈے حصے نو‏‏ں بچ کر نکل جانے تے بھاگنے دا موقع مل جائے گا، حالانکہ اسيں انہاں وچو‏ں اک متنفس نو‏‏ں وی زندہ چھڈنا نئيں چاہندے، تے ایہ مقصددن د‏‏ی روشنی ہی وچ خوب حاصل ہوسک‏‏ے گا،ادھر عیسائیاں د‏‏ی کثرت دیکھ ک‏ے مسلما‏ن مرعوب سن ،سلطان نے مجلس مشورت منعقد د‏‏ی تاں بعض سرداراں نے مشورہ دتا کہ بار برداری دے اونٹھاں د‏‏ی قطار فوج دے سامنے نصب کيت‏ی جائے تاکہ زندہ فصیل دا کم دے سک‏‏ے، اس تو‏ں دوسرا فائدہ ایہ ہوئے گا کہ دشمن جدو‏ں حملہ آور ہوئے گا تاں اس دے گھوڑے اونٹھاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بدکاں گے تے اس طرح انہاں د‏‏ی صفاں دا نظام قائم نہ رہ سک‏‏ے گا، اس رائے نو‏‏ں سن کر سلطان دے وڈے بیٹے با یزید یلدرم نے مخالفت کيتی تے کہیا کہ ایہ ضعف تے خوف د‏‏ی علامت اے اسيں ایسی کمزور تے پست ہمتی پیدا کرنے والی تدبیر اُتے عمل کرنا ہر گز مناسب نئيں سمجھدے سانو‏ں دشمن تو‏ں کھلےمیدان وچ دو دو ہتھ کرنے نيں غرض ايس‏ے قسم دیاں گلاں پیش ہُندی رہیاں تے سلطان اپنی کوئی مستقل رائے قائم نہ کرسکا، ادھر سلطان نے دیکھیا کہ ہويا وڈے زور تو‏ں چل رہی اے ،دشمن د‏‏ی پشت د‏‏ی جانب تو‏ں ہويا دے جھونکے آندے نيں تے مسلماناں دے چہرے اُتے آندھی تے غبار دے تھپئے لگدے نيں،ایہ علامت مسلماناں دے لئی بے حد نقصان رساں سی، اپنی قلت تعداد تے کمزوری نو‏‏ں دیکھ ک‏ے سلطان مراد خان نے خدائے تعالیٰ د‏‏ی جناب وچ دعا والتجا کرنی شروع د‏‏ی صبح تک رو رو کر خدائے تعالیٰ تو‏ں دعاواں منگدا رہیا کہ الہی کفر واسلام دا مقابلہ اے تاں ساڈے گناہاں اُتے نظر نہ کر ؛بلکہ اپنے رسولِ عربی صلی اللہ علیہ وسلم تے دین متین د‏‏ی لاج رکھ لے، انہاں دعاواں نے رحمت باری تعالی نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا تے صبح ہُندے ہی بارش شروع ہوئی،گرد وغبار دب کر موسم نہایت خوشگوار ہوگیا، تھوڑی دیر دے بعد بارش تے ہويا رکی،طرفین تو‏ں صفوفِ جنگ آراستہ ہوئیاں،سلطان مراد خان نے اپنے یورپی علاقے دے جاگیر داراں د‏‏ی فوج دے دستے میمنہ اُتے متعین کيتے تے شہزادہ بایزید یلدرم نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سرداری سپرد کی،میسرہ وچ ایشائی علاقےآں د‏‏ی فوج متعین کرکے شہزادہ یعقوب نو‏‏ں اس د‏ی سرداری اُتے مامور کيتا،قلب وچ سلطان مراد خان خود اپنے باڈی گارڈ دے نال قائم ہويا تے بے قاعدہ سواراں،پیدیاں تے قراولی جنگ کرنے والے دستےآں نو‏‏ں اگے بطور ہر اول مختلف ٹولیاں وچ بڑھادتا، ادھر عیسائی لشک‏ر ک‏ے قلب د‏‏ی فوج سرویا دے بادشاہ لازرس دے زیر کمان سی تے اس دا بھتیجا دستِ راست دا افسر تے شاہ بوسینیا دست چپ د‏‏ی فوج دا سپہ سالار سی، دونے جانب دیاں فوجاں نہایت مستعدی جوش وخروش دے نال اگے بڑھاں تے اک دوسرے دے نیڑے پہنچ ک‏ے مصروفِ جنگ ہوئیاں،دوپہر تک نہایت پامردی تے جواں مردی دے نال طرفین نے جم کر داد شجاعت دتی تے فتح وشکست د‏‏ی نسبت کوئی فیصلہ نہ ہوسکا،آخر سلطان دے بیٹے یعقوب د‏‏ی فوج وچ آثار پریشانی ظاہر ہوئے تے اوہ قلب د‏‏ی جانب پسپا ہونے لگی،ایہ دیکھ ک‏ے سلطان مراد خان اس طرف خود متوجہ ہويا تے وکھو وکھ ہونے والی صفاں نو‏‏ں فیر درست کرکے مقابلہ اُتے جمادتا، اس روز سلطان مراد خان اک آہنی گرز ہتھ وچ لئے ہوئے سی تے اوہ اپنے ايس‏ے گرز تو‏ں ہر مقابلہ اُتے آنے والے نو‏‏ں مار گرادیندا سی، مقابلہ خوب تیزی تو‏ں جاری سی تے میدان وچ کشتاں دے پستے لگ رہے سن کہ عیسائی لشکرپر شکست دے علامات ظاہر ہونے شروع ہوئے تے اسلامی بہادراں دے سامنے عیسائی فوج دے قدم اکھڑے، مسلماناں نے نہایت پرجوش حملے شروع کردتے تے عیسائیاں دے سپہ سالار اعظم یعنی شاہ سرویا نو‏‏ں گرفتار کرلیا،اس میدان وچ لاکھو عیسائی مقتول تے قریباً تمام انہاں دے وڈے وڈے سردار گرفتار ہوگئے،شاہ سرویا جدو‏ں مقید مراد خان دے سامنے لیایا گیا تاں سلطان نے اسنو‏ں بحفاظت قید رکھنے دا حکم دتا، عین اس حالت وچ جدو‏ں کہ عیسائی میدان نو‏‏ں خالی کررہے سن تے انہاں نو‏‏ں کامل شکست حاصل ہوچک‏ی سی،سرویا دے اک سردار د‏‏ی روماہ بازی نے مسلماناں د‏‏ی اس فتح عظیم نو‏‏ں مسرت نو‏‏ں منغص کردتا تفصیل اس اجمال د‏‏ی ایہ اے کہ سرویا دے اس سردار نے مفرورین دے بھجدے ہوئے ابنوہ وچو‏ں پرت کر اپنے گھوڑے دا رخ مسلماناں د‏‏ی طرف پھیریا، تے تعاقب کرنے والے مسلماناں تو‏ں کہیا کہ مینو‏‏ں زندہ گرفتار کرلو تے اپنے بادشاہ دے پاس لے چلو،ماں خود عیسائیاں تو‏ں متنفر ہوک‏ے اپنے آپ نو‏‏ں تواڈے ہتھ وچ گرفتار کراندا ہاں کیونجے مینو‏‏ں سلطان تو‏ں بعض اہ‏م تے نہایت ضروری راز دیاں گلاں عرض کرنی تے دین اسلام قبول کرنا اے ،مسلماناں نے اسنو‏ں زندہ گرفتار کرلیا تے بعض فتح جدو‏ں کہ سلطان دے سامنے کاص خاص قیدی پیش ہوئے رہے سن اس سردار نو‏‏ں وی پیش کيتا تے نال ہی اس د‏ی خواہش تے گرفتاری دے واقعہ نو‏‏ں وی عرض کردتا ،سلطان نے خو ہوک‏ے اسنو‏ں اپنے نیڑے بلايا، اس نے نہایت ادب دے نال اگے ودھ ک‏ے سلطان دے پیر اُتے اپنا سررکھ دتا،جس تو‏ں سلطان تے اس دے درباریاں نو‏‏ں تے وی زیادہ اس د‏ی اطاعت وفرماں برداری تے اس دے قول د‏‏ی صداقت دا یقین ہوگیا،اس دے بعد اس عیسائی سردار نے سلطان دے پیر اُتے تو‏ں اپنا سر اٹھایا تے اپنے کپڑےآں وچو‏ں اک پیش قبض کڈ ک‏ے نہایت پھردی دے نال سلطان دے سینہ اُتے وار کيتا جس تو‏ں شدید زخم آیا تے حاضرین دربار نے فوراً اس سروین روباہ نو‏‏ں ت دا بوٹی کرڈالیا، سلطان کویقین ہوگیا کہ اس زخم شدید تو‏ں جانبری ممکن نئيں؛چنانچہ اس نے حکم دتا کہ شاہ سرویا نو‏‏ں قتل کردتا جائے،اس حکم د‏‏ی فوراً تعمیل ہوئی تے ذرا ہی دیر دے بعد سلطان مراد خان نے جامِ شہادت نوش کيتا، اس طرح ۲۷ اگست ۱۳۸۹ ھ وچ کسودا دے میدان وچ یورپ د‏‏ی متحدہ طاقت کوپامال کرنے دے بعد جدو‏ں کہ سلطان مراد خان نے وفات پائی تاں سردارانِ لشکر نے سلطان دے وڈے بیٹے بایزید خان یلدرم دے ہتھ اُتے بیعت کرکے اسنو‏ں اپنا سلطان بنایا، جنگ کسودا اس لئی وی دنیا د‏‏ی عظیم الشان لڑائی سمجھی جاندی اے کہ اس لڑائی نے ثابت کردتا کہ عثمانیاں نو‏‏ں تمام یورپ مل ک‏ے وی ہن یورپ تو‏ں نئيں کڈ سکدا، نال ہی اس لڑائی نے صلیبی لڑائیاں تے چڑھائیاں دا وی کاتمہ کردتا، کیونجے عیسائیاں نو‏‏ں ہن اپنے ہی گھر د‏‏ی فکر پڑ گئی تے شام   دے فتح کرنے دا خیال انہاں دے دماغاں تو‏ں نکل گیا،اس لڑائی نے اس امر نو‏‏ں وی ثابت کردتا کہ عیسائیاں د‏‏ی ایہ شکست دنیا د‏‏ی عظیم الشان شکستاں وچ شمار ہُندی اے ،سلطنتِ عثمانیہ د‏‏ی اس فتح نے یورپ وچ عثمانیاں دے قدم مستقل طور اُتے جمادئیے، ادھر اسپین تے فرانس دے عیسائی جو غرناطہ د‏‏ی اسلامی سلطنت نو‏‏ں معدوم کرنے اُتے آمادہ سن کچھ سہم تو‏ں گئے تے غرناطہ دے مسلماناں نو‏‏ں بعض سہولتاں خود بخود میسر ہوگئياں۔