cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حاجی عمر ممسوروف
جنگ دے بعد
اکتوبر 1957 تو‏ں لے ک‏ے 1968 تک - خصوصی مقصد مرکز دے سربراہ، ايس‏ے سال اکتوبر دے مہینے وچ - مسلح افواج دے جنرل اسٹاف دے جی آر یو دے پہلے نائب چیف۔ جنرل مسموروف دا ناں 1957 وچ جی دے زوکوف دے وزیر دفاع دے عہدے تو‏ں اچانک استعفی تو‏ں منسلک ا‏‏ے۔ میخائل سوسلوف د‏‏ی 28 اکتوبر 1957 نو‏‏ں سی پی ایس یو د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے اجلاس وچ خطاب دے مطابق: "حال ہی وچ ، سینٹرل کمیٹی دے پریذیڈیم نو‏‏ں معلوم ہويا کہ کامریڈ ژوکوف نے، مرکزی کمیٹی د‏‏ی معلومات دے بغیر، دو ہزار تو‏ں زیادہ طلباء دے نال تخریب کاراں دا اک اسکول بنانے دا فیصلہ کيتا اے … صرف تن افراد نو‏‏ں اس د‏ی تنظیم دے بارے وچ جاننا چاہیدا سی: اس اسکول دا سربراہ مقرر کيتا گیا سی۔ لیکن جنرل ممسوورف، اک کمیونسٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں، ایہ اپنا فرض سمجھدے نيں کہ مرکزی کمیٹی نو‏‏ں وزیر دے اس غیر قانونی اقدام تو‏ں آگاہ کرن۔ ۔" واقعات دا ایہ ورژن متعدد ماہرین دے ذریعہ متنازعہ اے - مثال دے طور پر، صحافی ایل۔ ملیچن، جو ایہ سمجھدے نيں کہ "جنرل نے محض اک مناسب سوال دے نال سی پی ایس یو د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے انتظامی محکمہ دا رخ کيتا، کیو‏ں کہ اوہ اِنّے عرصے تو‏ں اپنے عہدے اُتے منظور نئيں ہويا سی،" لیکن انہاں ملازمین دے نال جنہاں تو‏ں اوہ سلوک کردے سن، تے اعلیٰ انتظامیہ صرف اس حالت دا فائدہ مارشل نو‏‏ں ہٹانے دے بہانے دے طور اُتے لیا۔
سوویت وزارت دفاع د‏‏ی انٹلیجنس ایجنسی دے نائب چیف د‏‏ی حیثیت تو‏ں ممسووروف دے کم دے بارے وچ بہت کچھ لکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں غیر سرکاری طور اُتے "سوویت اسپیٹنز - اسپیشل فورسز دا باپ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لیکن غالبا۔، اس د‏ی زندگی دا ایہ حصہ ہن وی عوام دے سامنے نئيں آسکدا۔
یاداشت
thumb|240x240px| اڈزیموشکےے وچ میموروف د‏‏ی یادگار
اکٹر کاؤنٹی
اکٹر امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
دهستان فلارد
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان لردگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان لردگان ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
چک 472 ج ب
چک 472 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تصیل چک جھمرہ چ وس رہیا اے ۔
اڈورڈز کاؤنٹی
اڈورڈز امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
نتاشا رچرڈسن
نتاشہ رچرڈسن (11 مئی 1963 – 18 مارچ 2009) اک انگریزی سٹیج اتے سکرین اداکار ہے۔
رچرڈسن ریڈگریو پروار نال تعلق رکھدی ہے۔ اوہ اداکارہ وینیسا رچرڈسن اتے ڈائریکٹر ٹونی رچرڈسن دی بیٹی اتے مائیکل ریڈگریو اتے ریچل کیمپسن دی پوتی ہے۔ اس دا پہلا ویاہ روبرٹ فوکس نال ہویا سی جسدا 1992 وچّ طلاق ہو گئی۔ 1994 وچّ اسنے لیام نیسن نال ویاہ کروایا۔
پکمنس سکوامولاٹس
پکمنس سکوامولاٹس ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
نتاشا رچرڈسن
حوالے
گٹھ:آئرلینڈ دے لوک گٹھ:اداکارہ گٹھ:آئیرلینڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:برطانوی شخصیتاں
لیام نیسن
لیام نیسن اک آئیرش اداکار ہے۔ اسنوں 1993 وچّ شنڈلر لسٹ لئی آسکر ایوارڈ دتا گیا۔ اس توں علاوہ اوہ ہور بہت ساریاں مشہور فلماں جویں سٹار وارز ایپسوڈ I: د پھینتم مینیس، ٹیکن، ٹیکن 2, کلیش آف ٹائیٹن، لے مزریبل (1998), وچّ کم کیتا۔ اوہنا نوں کئی انعاماں لئی نامزد کیتا گیا ہے جویں اکادمی انعام، بافٹا اوارڈ اتے گولڈن گلوب اوارڈ۔
ایمپائر میگزین ولوں اسنوں 100 شریشٹ اداکاراں دی کیٹیگری وچّ رکھیا گیا ہے۔"
حوالے
گٹھ:آئرلینڈ دے لوک گٹھ:آئرلینڈ گٹھ:آئیرلینڈ دیاں شخصیتاں گٹھ:آئرلینڈ دے اداکار
سکاٹلینڈ دے شہر
گٹھ:برطانیہ دے شہر گٹھ:یورپ دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے گٹھ:یورپی شہر گٹھ:یورپ دے آباد تھاں گٹھ:برطانیہ دے آباد تھاں
اکادمی انعام
اکیڈمی انعام (انگریزی: Academy Award) جاں آسکر، کجھ انعام ہن جو فلم دے میدان وچّ کامیابیاں لئی دتا جاندا ہے۔ ایہہ انعام ہر سال اک رسمی سیریمونی دوران دتے جاندے ہن جسدا پربندھ اکیڈمی آف موشن پکچر آرٹس اینڈ سائنس کردی ہے۔
چٹے ٹڈوالا ترکھان پکھی
چٹے ٹڈوالا ترکھان پکھی ترکھان پکھی ٹبر دا اک پنچھی اے۔
اکادمی انعام
85ویں اکیڈمی اوارڈ دی سیریمونی 24 فروری 2013 نوں ڈولبی تھئیٹر وچّ ہوئی ہے۔
حوالے
گٹھ:انعام
صوبہ سکھونتھائی
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔
تھائی لینڈ 76 صوبےآں چ ونڈیا ہویا اے ، جنہاں نوں تھائی بولی چ چنگواٹ آکھیا جاندا اے ۔ ایہہ صوبے جغرافیائی طور اتے 6 علاقےآں (ریحن) چ تقسیم کیتے گئے نیں ۔ راجگڑھ بنکاک صوبہ نئیں پر اک خاص انتظامی علاقہ اے ، پر جدوں اس دا انتظام دوجے 76 صوبےآں دے برابر کیتا گیا ، اسنوں 77واں صوبہ سمجھیا جان لگا ۔
صوبہ سکھونتھانی تھائی لینڈ دے 76 صوبےآں چوں اک صوبہ اے ، اسدا راجگڑھ سکھونتھانی شہر اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ گٹھ:تھائی لینڈ دے صوبے گٹھ:صوبے ریاستاں گٹھ:جغرافیہ گٹھ:ہند چینی
چک 471 ج ب
چک 471 ج ب ضلع فیصل آباد دی تصیل چک جھمرہ دا اک پنڈ اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی  جھنگ برانچ نہر دا پانی لگدا اے   ۔اس پنڈ دے ناں نال ج ب (G.B=Jhang Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
ایلس کاؤنٹی
ایلس امریکی صوبے ٹیکساس دی اک کاؤنٹی اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:ٹیکساس دیاں کاؤنٹیاں
گریمپئین
گریمپئین سکاٹلینڈ دے اک پربت دھارے دا ناں اے۔ ایہ سکاٹلینڈ دے وشکار ایدے ادے تھاں تے لیندے توں چڑھدے ول پھیلیا ہویا اے۔ ایس دی سب توں اچی چوٹی بن نیوس برطانیہ تے سکاٹلینڈ دی سب توں اچی چوٹی اے۔ بن مکڈوئی دوجا اچا پعاڑ وی ایسے پربت دھارے وچ اے۔
دهستان پشتکوه (لردگان)
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان لردگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
نارتھویسٹ ہائیلینڈز
نارتھویسٹ ہائیلینڈز سکاٹلینڈ دے اک پربت دھارے دا ناں اے۔ گریٹ کلن اینوں گریمپئین توں وکھرا کردا اے۔ سولون نارتھویسٹ ہائیلینڈز چ اک پعاڑی جوٹی اے۔
جوجی خان
جوجی خان ، چنگیز خان دا سب توں وڈا پتر سی ۔
علاقے
جوجی خان نوں اپنے پیؤ چنگیز خان ولوں سائبیریا ، دشت قپچاق (یوکرین تے دکھنی روس) ، روس ، ازبکستان تے قازقستان دے علاقے دتے گئے سن تے اسدی حکومت وسطی ایشیا توں لے کے یورپ دے ادھ تک سی ۔
تریخ
چنگیز خان نے اسنوں چغتائی خان دے ہمراہ خوارزم دی خوارزم شاہی سلطنت دے بادشاہ محمد شاہ دے خلاف مہم تے گھلئیا ، محمد شاہ تے اینہاں دے ہتھ نا آئیا پر اینہاں نے اسدے سارے علاقے اپنے قبضے چ لے لئے تے بوہت ذیادہ خون خرابہ تے ظلم کیتا ۔ جوجی خان نے اینہاں ظلماں دے خلاف اظہار کیتا تے چغتائی خان نے چنگیز خان نوں اطلاع کیتی تے چنگیز خان نے اسنوں زہر دلوا کے مروا دتا ، اسدی دی موت 1228ء ویلے اسدی عمر 30 ورہے سی ۔
اولاد
چنگیز خان نے جوجی خان دے وڈے پتر جوجی خان نوں اسدا جانشین بنا کے ترکستان توں روم تک دا علاقہ بخش دتا ۔ 13ویں صدی عیسوی چ اس دی اولاد نے اسلام قبول کر لئیا ۔ ایہہ لوک 18ویں صدی عیسوی تک قپچاق تے روسی علاقےآں تے حکمران رہے ۔ اس دی اولاد چ شیبانی خان نے 15ویں صدی چ تاشقند توں سمرقند تے ہرات تک اپنی سلطنت قائم کیتی ۔ روس تے مشرقی یورپ تے حکمرانی کرن آلی طلائی اردو سلطنت (ترک بولی چ آلتین اوردا) کہلان آلے منگول وی اس دی اولاد چوں سن ، جنہاں دے 2 مشہور شہر سرائے تے استراخان سن جہڑے ہن روس چ شامل نیں ۔ اینہاں چوں اک حکمران تفتمش دا ناں امیر تیمور نال جنگ پاروں مشہور اے ۔
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:تریخی شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
سمودر گپت
سمودرگپت گپت راجٹبر دا چوتھا راجا سی جسنے کہ 335 توں 380 عیسوی تکّ راج کیتا۔چندرگپت پہلے توں بعد 335ء وچّ اسدا پتر سمودرگپت راجگدی تے بیٹھا۔ کیہا جاندا ہے کہ چندرگپت نے سمودرگپت دے گناں تے یوگتا توں خوش ہو کے اسنوں اپنی زندگی وچّ ہی اپنا ولی عہد نامزد کر دتا سی
اتری ہندستان دی پہلی مہم
سمودرگپت نے راجگدی سنبھالن مگروں اتری بھارت دیاں ریاستاں تے پہلی چڑھائی کیتی۔ 'الہٰ آباد ستھمبھ ' دی 13ویں سطر توں پتہ لگدا ہے کہ اس مہم وچّ اسنے تنّ راجیاں نوں ہرایا۔ انھاں وچوں پہلا راجا اچیت سی جو موجودہ بریلی دے علاقے وچّ راج کردا سی۔ دوجا راجا ناگسین سی جسدا پدماوتی وچّ راج سی۔ تیجا راجا کوٹ راج ٹبر دا سی جو گنگا وادی وچّ راج کردا سی۔
اتری ہندستان دی دوجی مہم اتے نوں راجیاں دی ہار
'الہٰ آباد ستھمبھ ' دی 21ویں سطر وچّ دسیا گیا ہے کہ سمودرگپت نے اتری ہندستان دی دوجی مہم وچّ نوں راجیاں نوں ہرایا۔ اتری بھارت دی پہلی مہم مگروں جد اوہ دکھن بھارت ولّ چلا گیا تاں اچیت اتے ناگسین راجیاں نے اپنی ہار دا بدلہ لین لئی ستّ ہور ناگ-ونش دے راجیاں نوں اپنے نال ملا کے اسدے خلاف اک اتحاد بنا لیا۔ سمودرگپت نے ایہناں نوں راجیاں دے گٹھجوڑ دی مخالفت کرن لئی اتری بھارت اتے دوجی چڑھائی کیتی۔ الہٰ آباد دے نیڑے کوشامبی نامی تھاں تے بھیانک لڑائی ہوئی جس وچّ ناگ-ونش دے ساریاں نوں راجیاں نوں ہرا کے سدا دی نیند سوا دتا گیا اتے انھاں دیاں ریاستاں نوں گپتا سلطنت وچّ ملا لیا گیا۔
اتری بھارت وچّ راج کھوہن دی نیتی
سمودرگپت نے اتری بھارت وچّ راج کھوہن دی نیتی اپنائی۔ اسنے اتری بھارت دے نوں راجیاں نوں ہرایا ہی نہیں سگوں اوہناں ساریاں نوں موت دے گھاٹ اتار کے ایہناں دے علاقےآں نوں وی گپت-سامراج وچّ ملایا۔ اس طرحاں اس نے لہندا پنجاب، کشمیر، سندھ، گجرات اتے لہندے راجپوتانہ نوں چھڈّ دے پورے اتری ہندستان وچّ گپت-سامراج دا کھلار کیتا۔ اس دیاں جتا توں متاثر ہو کے اتے اسدی کٹھور نیتی توں سہم کے سرحدی علاقےآں دے قبیلیاں اتے چھوٹے-چھوٹے راجاں نے وی اسدی ماتحتی قبول کر لئی۔
پنج گئو
ہنددواں دا عقیدہ اے کہ گائے دے بدن وچ دیوت‏ا جمع ہُندے نيں تے اس د‏ی پوجا دا طریقہ ایہ اے کہ اس دے سونے دے سنگ بنوا کر اسنو‏ں سینگاں اُتے رکھدے نيں تے چاندی دے کم بنوا کر اس دے پیراں وچ رکھدے سن ، اک چاندی دا پترا بنوا کر اس د‏ی پیٹھ اُتے رکھدے سن فیر اس اُتے جھولاں ڈال کر اس د‏ی پوجا کيتی جاندی اے تے فیر ایہ براہمن نو‏‏ں دان کردتی جاندی سی۔
گائے د‏‏ی عبادت
ہندو گائے د‏‏ی بہت تعظیم کردے نيں تے اس دے گوبر تے پیشاب نو‏‏ں پاک کرنے والا مندے نيں ۔ ایہ پنچ گپ یعنی گائے دا گوبر ، پیشاب ، دُدھ ، دہی تے گھی تو‏ں بنا نو‏‏ں انہاں دے نزدیک اس تو‏ں زیادہ پاک چیز کوئی نئيں اے ۔ انہاں دے بھگت ہر روز پنج گوَ پیندے نيں ، برہمن جے ویش دا کھانا کھالے تاں اس دے تدارک دے لئی گاتری منتر پڑھدے نيں تے اس دن سوائے گائے دے پیشاب دے کچھ تے کھاندے پیندے نيں ۔ براہمن جے چنڈال دے تالاب دا پانی پی لے یا اس وچ غسل کرلے تاں کفارے دے لئی گائے دا گوبر کھاندے نيں تے اس دا موتر پیندے نيں ۔ جے کوئی ہندو بھُل کر کِس‏ے غیر قوم دے برتن وچ کچھ کھا پی لے تاں اسنو‏ں کئی دن برت رکھوا کر پنج گوَ پلاندے نيں ۔ گائے دے قدماں د‏‏ی اڑدی خاک انہاں دے نذدیک نہایت پاک اے تے اسنو‏ں گودھوی کہندے ۔ ایہ کِس‏ے ملیچھ دے کھر وچ کھانا پینا درست نئيں سمجھدے نيں ۔ لیکن جس گھر وچ گائے ہوئے اوتھ‏ے گائے دے پاس کھانا پینا جائز اے ۔ ایہ گائے د‏‏ی اِنّی تعظیم کردے نيں ۔ لیکن جدو‏ں مرنے لگتی اے تاں گھر تو‏ں کڈ دیندے نيں ۔ جدو‏ں مرجاندی اے تاں چوہرے چماراں دے حوالے ک‏ے دیندے نيں جو اسنو‏ں سر بازار گھسیٹ کر لے جاندے نيں تے دا گوشت کھالدے نيں ۔ اس دے چمڑے د‏‏ی جوتیاں بنا ک‏ے سب پہندے نيں۔
بھارت وچ انگریزاں دے دور وچ بوہت سارے ہندوآں نے انہاں فضلات تو‏ں اجتناب کرنا شروع کر دتا سی ۔ مگر ہن دوبارہ ایہ وبا چل نکلیا اے ۔ جدو‏ں بچے نو‏‏ں گھٹی دے دور اُتے گائے دے فضلہ چٹائاں گے تاں اوہ اس دا پیشاب شوق تو‏ں کیو‏ں نئيں پیئے گا ۔ اج شہراں وچ جتھ‏ے گائے دے پیشاب حاصل کرنے دے لئی مشکلات پیش آندیاں نيں ۔ اوتھ‏ے ہن گائے نو‏‏ں پیشاب نو‏‏ں بوتلاں وچ پیک کرکے عام دوگاناں اُتے فروخت ہوئے رہیا ۔ خیر ہندوآں صرف گائے دا پیشاب استعمال نئيں کردے نيں بلکہ انسانی پیشاب وی پیندے نيں ۔ اک سابق وزیر اعظم ڈیسائی جی روزانہ انسانی پیشاب استعمال کردے سن تے اوہ فخریہ اس دا ذکر کردے سن ۔
حائضہ
حائضہ عورت چالیسواں دن دے بعد پاک ہونے دے لئی غسل کرنے دے بعد اپنے سر نو‏‏ں گائے دے گوبر تے پیشاب تو‏ں دھونے دے بعد گوبر کھائے تے پیشاب پیے تاں پاک ہُندی اے ۔ عجیب گل ایہ کِس‏ے ذات وچ کوئی عورت بچہ جندی اے تاں پوری قوم ناپاک ہوجاندی اے ۔ اس قوم دے لوک وی گائے دا موتر پی کر تے گوبر کھا پاک ہُندے نيں ۔ لیکن ہر ذات د‏‏ی ناپاکی د‏‏ی میعاد وکھ وکھ اے ۔ مثلاً برہمن گیارواں دن ، ایہ گائے دا موتر پینے تے گوبر کھانے دے علاوہ گنگا جل وی پیندے نيں ۔ کھتری تیرھواں دن ، ویش پندرہ دن تے نچلی جاتیاں تیسواں دن پاک ہُندے نيں ۔ اس طرح کوئی مرجائے تاں وی ساری قوم ناپاک ہوجاندی اے ۔ اس طرح جے کِس‏ے چمار ، چوہرے ، حاءضہ ، گناہ کبیر دا مرتکب ، مردہ کتا ، گدھا ، بلی ، مرغا تے خوجا وغیرہ نو‏‏ں چھولاں تاں ایہ کپڑےآں سمیت ناپاک ہوجاندے نيں تے پاک ہونے دے لئی کپڑےآں سمیت نہاندے نيں ۔ شاشتراں دے مطابق ایہ کھانے والی جگہ نو‏‏ں گوبر وغیرہ تو‏ں پاک ہونی چاہیے تے کھاندے ہوئے دھوندی دے سوائے تمام کپڑےآں نو‏‏ں اتار دے کھانا چاہیے ۔ جے کھانا کھاندے ہوئے اس دا بھائی وی کپڑےآں سمیت آجائے تاں کھانا ناپاک ہوجاندا ا‏‏ے۔
سمودر گپت
دکھن دی جت- اک مہان سفلتا
ایہہ سمودرگپت دی اک مہان سفلتا سی۔ سنگھنے جنگلاں اتے پہاڑیاں نال گھرے ہوئے علاقیاں وچوں 800 میلاں دی دوری تکّ کوچ کرنا اتے باراں راجیاں تے جت حاصل کر کے واپس پرتنا سمودرگپت دا اک قابل تعریف کارنامہ سی۔ اس توں کوئی 1000 ورھے بعد صرف مہان خلجی بادشاہ علاؤالدین خلجی نے ہی اجیہی سفلتا حاصل کیتی سی۔
پنج گئو
ولادت د‏‏ی رسماں
برصغیر دے مسلماناں وچ بچے د‏‏ی پیدائش خاص کر پہلے بچہ تے لڑکا ہوتو وڈے پیمانے اُتے خوشیاں منا‏ندے نيں تے دو رسوم نو‏‏ں بہت اہمیت دتی جاندی اے انہاں وچ اک خطنہ جسنو‏ں عرف عام وچ مسلمانی کہیا جاندا اے تے دوسری عقیقہ اے ۔ ایہ خوشی منانے دا رواج ہندوآں تو‏ں مسلماناں وچ آیا اے یا اس دا رد عمل اے ۔ کیو‏ں کہ ہندوآں وچ وی دو رس وچ اہ‏م نيں بچہ تے پہلے بچہ تے لڑکا ہوئے تاں وڈے پیمانے اُتے انہاں رسوم نو‏‏ں ادا کیتا جاندا اے ۔ اس وچ ایہ خوشیاں منا‏ندے نيں ۔ اس وچ دعوتاں تے خیرات وی کيتی جاندی اے ۔ انہاں وچ پہلی رسم وچ پنج گوَ د‏‏ی اے تے دوسری دوجنا د‏‏ی جس بچے نو‏‏ں جینو پہنایا جاندا ۔ یعنی اک موٹا سا رھاگہ اسنو‏ں کمر تے دوسرے کندھے دے دوران پہنایا جاندا اے ۔ ایہ انہاں دا دوسرا جنم کہلاندا اے ۔ اس لئی ایہ دوجنا وی کہلاندا ا‏‏ے۔
سمودر گپت
دکھن وچّ راج موڑن دی نیتی
سمودرگپت نے اتری ہندستان وچّ راج کھوہن دی نیتی اپنائی، پر دکھنی بھارت وچّ اسنے راج موڑ دین دی نیتی نوں اپنایا۔ اسنے دکھنی بھارت دے راجیاں دے نہ تاں علاے کھوہے اتے نہ ہی گدیؤں لاہیا۔ اسنے اونھاں راجیاں نوں صرف اپنی ماتحتی منّ لین لئی مجبور کیتا۔
پنج گئو
پنج گو د‏‏ی رسم
پنج گوَ د‏‏ی رسم بہت اہتمام تو‏ں ادا کيتی جاندی اے ۔ کدرے ایہ رسم کانیتہر تے کدرے کارن کہلاندی اے ۔ پنج گو د‏‏ی ترکیب اس طرح اے کہ گائے دا گھی ، گائے دا دہی ، گائے دا دُدھ ، گائے دے پیشاب دے چند قطرے تے گائے دا تھوڑا سا گوبر ۔ انہاں پنجاں چیزاں نو‏‏ں اچھی طرح مکس کرکے اک کٹورے وچ رکھ دے نومولود نو‏‏ں چٹایا جاندا اے تے دوسرے افراد خاص کر عورتاں وی چاٹتی نيں ۔ پنج گو ہر بچے د‏‏ی پیدائش اُتے بعض قو،ہم اسنو‏ں زنار بندی تے شادی اُتے تیار کرکے چاٹتی نيں ۔ بعض قو وچ اسنو‏ں تیار کرنا کافی سمجھدی نيں تے اسنو‏ں استعمال نئيں کردے نيں ۔
سمودر گپت
سمتٹ، ڈواک، کامروپ اتے نیپال
اسدیاں باقی جتاں کارن انی دھانک جم گئی سی کہ چڑھدے اتے لہندے سرحدی راج گھبرا اٹھے۔ اک توں پچھوں دوسرے، اوہناں نے اسدی ماتحتی منّ لئی اتے شاید اسنوں تاوان دینا وی منّ لیا۔ سمودرگپت نے سرحدی علاقےآں نوں وی اپنے راج وچّ نہ ملایا۔ چڑھدے وچّ سمتٹّ (دکھن-چڑھدا بنگال)، ڈواک (ڈھاکا)، کامروپ (آسام) اتے نیپال دے راجاں نے اسدی ماتحتی منّ لئی۔
پنج گئو
گندگی دے خلاف آوازاں
ہم ایہ نئيں کہہ سکدے کہ اس نيں اس گندگی دے خلاف آوازاں نئيں اٹھاں ۔ اس طرح پنڈت شیو نرائن نے اس دے خلاف آواز بلند د‏‏ی تے کشمیری پنڈت وچ لکھدے نيں کہ ہندوآں دے بزرگاں نے ہندوستان د‏‏ی ضروریات دے پیش نظر گائے نو‏‏ں وڈی عظمت دتی اے تے اسنو‏ں مذہب دا حصہ بنادتا اے کہ گائے د‏‏ی حفاظت ہوئے سک‏‏ے تے اسنو‏ں کوئی ہندو ضائع نہ کرے ۔ ہادیان مذہب نے گائے نو‏‏ں اس قدر مفید ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں انسان د‏‏ی ماں دا درجہ دتا تے گو ماندا پکارنے لگے ۔ رفتہ رفتہ اس د‏ی اِنّی قدر ہوئی کہ کہ اس د‏ی تقریباً پرستش ہونے لگی ۔ گووَ دان نو‏‏ں وڈا ثواب گنیا گیا ۔ جداں والدین د‏‏ی متبابعت تے عزت د‏‏ی ہدایت ایداں دے الفاظاں وچ کيتی گئی کہ انہاں دے پیر دھو کر پیاں ، انہاں دے غلیظ فضالات نو‏‏ں وی خوردنوش کرنا اپنی سعادت سمجو ۔ ایداں دے لفظاں گائے لے لئی وی عام ہوئے گئے تے کم عقل مقلداں نے اس عبارت اس استعارہ نو‏‏ں نہ سمجھیا ۔ ایتھ‏ے تک گائے دے فضلات وی تبرک د‏‏ی طرح استعمال ہونے لگے تے اس د‏ی بدولت ہندوآں وچ کِنّی بیماریاں جنم لیندی نيں ۔ حالانکہ ہندوآں دا خیال اے کہ اس تو‏ں بیماریاں دور ہُندیاں نيں ۔
سمودر گپت
جنگلی قبیلیاں دا دمن
الہٰ آباد ستھمبھ توں پتہ لگدا ہے کہ سمودرگپت نے کجھ جنگلی قبیلیاں دا وی ناس کیتا۔ ایہہ قبیلے شاید ادھ-بھارت اتے اڑیسہ دے جنگلاں وچّ نواس کردے سن اتے اکثر امن تے نظام نوں تباہ کردے رہندے سن۔ سمودرگپت نے ایہناں قبیلےآں دی طاقت نوں لتاڑ دتا اتے اس طرحاں اتری بھارت اتے دکھنی بھارت دے راہاں وچوں ایہہ رکاوٹ دور کرکے اسدے دوہاں حصےآں دا میل-جول ودھا دتا۔
پنج گئو
حوالے
گٹھ:آیور ویدک ادویات گٹھ:بھارت وچ زراعت گٹھ:حیوانی حصائل گٹھ:کاذب سائنس گٹھ:ہندو مت
سمودر گپت
غیرملکی طاقتاں نال تعلق
سمودرگپت دی ودھدی ہوئی طاقت توں متاثر ہو کے کئی غیرملکی طاقتاں نے اس نال  دوستانہ تعلق جوڑ لئے۔ الہٰ آباد دے ستھمبھ توں پتہ لگدا ہے کہ دیوَ-پتر شاہی-شاہانشاہی دے کشاناں نے اتے لہندے ہندستاں دے سکاں نے اس دے دربار وچّ اپنے سفیراں نوں  تحفےآں نال بھیجیا۔ اوہناں نے گپت سمراٹ دی  اعلی حثیت قبول کر لئی اتے اپنے علاقیاں وچّ شاہی سکیاں دی ورتوں کرن دی اجازت منگی۔
اشومیدھ یگّ
اک وڈی سلطنت قایم کر لین توں بعد سمدرگپت نے مہان ہندو سمراٹاں دی طرحاں اشومیدھ یگّ کیتا۔ اس شبھ موقعے دے سمیں سونے دے سکے چالو کیتے گئے اتے کافی زیادہ گنتی وچّ ایہہ سونے دے سکے براہمناں وچّ ونڈے گئے۔ ایہناں سکیاں دے اک پاسے یگّ دے گھوڑے دی مورت انکت سی اتے دوجے پاسے 'اشومیدھ پراکرم' دا عہدہ انکت سی۔ ایہہ یگّ سمدرگپت نے اپنیاں ساریاں جتاں دے مگروں اپنے شاشن کال دے انتلے ورھیاں وچّ اتے الہٰ آباد پرشستی دے کھدوائے جان توں بعد کیتا ہووےگا، کیوں کہ پرشستی وچّ اسدا ورنن نہیں ہے۔
سمدرگپت دیاں ہور کامیابیاں
سمدرگپت انیک پرکار دی یوگتا رکھدا سی۔ یدھ دیاں سپھلتاواں توں علاوہ اوہ شانتی دیاں اپلبدھیاں لئی وی پرسدھ ہے۔
سمدرگپت- اک شاعر
سمدرگپت اک اچّ-کوٹی دا کوی وی سی۔ ہریسین نے 'الہٰ آباد پرشستی' وچّ لکھیا ہے کہ اس نے 'کویراج' دی اپادھی پراپت کیتی۔ پرنتو اسدی لکھی کوئی وی کویتا نہیں ملدی۔
سمدرگپت دے دربار دے ودوان
سمدرگپت آپ ودوان ہون ناطے ودواناں دا کافی آدر کردا سی۔ اسدے دربار دا سبھ توں پرتبھاشالی ودوان اتے کوی ہریسین سی جو کہ الہٰ آباد ستھمبھ دا لیکھک ہے۔ اوہ گپت-سمراٹ دا راج کوی سی۔ اسنگ اتے وسوبندھو اس دے دربار دے پرسدھ بودھی ودوان سن سو آپس وچّ بھرا سن۔ اسنگ نے 'مہایان سوترالنکار' دی اتے وسوبندھو نے 'ابھدھرمکوش' نامی گرنتھ دی رچنا کیتی۔ اس طرحاں اس سمیں ساہت دا وی کافی وکاس ہویا۔
سنگیت کلا
سمدرگپت دے شاشن-کالن وچّ کلا دے کھیتر وچّ وی وکاس ہویا۔ اوہ آپ سنگیت-کلایت دا بڑا پریمی سی۔ اسدے کجھ اجیہے سکے وی پراپت ہوئے ہن جنہاں وچّ اوہ گدی اتے بیٹھا وینا وجا رہا ہے۔
دھرم دے میدان وچّ
سمدرگپت براہمن دھرم (ہندو دھرم) دا منن والا سی۔ اسدے سکیاں تے بنیاں دیوتیاں دیاں مورتیاں توں اتے یگّ کرواؤن توں وی ایہہ سدھ ہندا ہے کہ اوہ ہندو دھرم دا اپاسک سی۔ اسنے ہندو دھرم دی پوتر سنسکرت نوں اپنایا۔ اسدے راج پربندھ وچّ بودھی جویں کہ اسنگ اتے وسوبندھو وی سن۔ اس توں وی پتہ لگدا ہے کہ اس وچّ دھارمک سہنشیلتا وی پائی جاندی سی۔
اختصار وچّ
اپروکت ورنن توں وی سپشٹ ہے کہ سمدرگپت اک بہادر یودھا، چتر راجنیتیویتا، پربھاوشالی کوی، کلا اتے ساہت دا سرپرست اتے دھارمک سہنشیلتا نوں اپناؤن والا سمراٹ سی۔ اسنے کئی مہان کم کیتے سن۔ جیکر گپت-کالت نوں بھارت دے اتہاس وچّ 'سنہری یگ' منیا جاندا ہے تاں اس دا جسّ کافی حد تکّ سمدرگپت نوں ہی پراپت ہے۔
حوالے
گٹھ:گپت راجٹبر گٹھ:بادشاہ گٹھ:بھارت دی تریخ گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دے بادشاہ
ساؤدرن اپلینڈز
ساؤدرن اپلینڈز سکاٹلینڈ دے اک پربت دھارے دا ناں اے۔ ایہ سکاٹلینڈ دے دکھن چ اے تے ایدی لوک گنتی تھوڑی اے۔
مہاویر سنگھ راٹھور
مہاویر سنگھ راٹھور ، پیدائش: 16 ستمبر، 1904ء - وفات: 17 مئی، 1933ء) ہندوستان دے مشہور انقلابی تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے دوران متحرک تحریک آزادی ہند دے مجاہد سن ۔ انہاں نے اترپردیش وچ سوشلسٹ انقلابی تنظیم ہندوستانی ریپبلکن آرمی د‏‏ی تنظیم وچ سرگرم حصہ لیا۔ اوہ بھگت سنگھ دے قریبی ساتھی سن تے دوسری لاہور سازش کیس وچ گرفتار ہوئے۔ انہاں نو‏ں کالے پانی د‏‏ی سزا دتی گئی۔ سیلولر جیل وچ دورانِ قید بھکھ ہڑتال د‏‏ی و جہ تو‏ں انہاں د‏‏ی جان چلی گئی۔
حالات زندگی
مہاویر سنگھ 16 ستمبر، 1904ء نو‏‏ں موضع شاہ پور ٹہلا، ضلع ایٹہ، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وچ دیو سنگھ دے گھرپیدا ہوئے۔ انہاں نے ڈی اے وی کالج کانپور تو‏ں انٹرمیڈیٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہون نے برطانوی حکا‏م دے خلاف قومی تحریکاں وچ حصہ لیا۔ اوہ سوشلسٹ انقلابی پارٹی ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن تے نوجوان بھارت سبھا دے رکن سن، مشہور انقلابی بھگت سنگھ دے گہرے ساتھیاں وچ شامل سن ۔ انہاں نے مزنگ روڈ اُتے بھگت سنگھ نو‏‏ں فرار ہونے وچ مدد دتی سی۔ اترپردیش وچ انقلابی مسلح تنظیم ہندوستانی ریپبلکن آرمی د‏‏ی تنظیم وچ فعال کردار ادا کیتا۔ انہاں نے اترپردیش تے اطراف وچ متعدد مسلح وارداتاں وچ شامل رہ‏‏ے۔ 4 دسمبر 1928ء نو‏‏ں نیشنل پنجاب بینک لاہور اُتے ناکا‏م سیاسی ڈکيت‏ی وچ شریک ہوئے۔ انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے 17 دسمبر 1928ء نو‏‏ں قتل د‏‏ی سازش وچ شریک خاص ملزماں وچ انہاں نو‏ں وی اک قرار دتا گیا۔ انہاں اُتے دوسری لاہور سازش کیس دے ناں تو‏ں مقدمہ چلایا گیا تے کالا پانی د‏‏ی سزا دے ک‏ے جزائر انڈمان و نکوبار بھیجیا گیا۔ انہاں نے سیلولر جیل وچ سیاسی قیدیاں دے نال حکا‏م دے ظالمانہ سلوک دے خلاف احتجاج وچ بھکھ ہڑتال کيتی۔ 17 مئی 1933ء جدو‏ں جبراً خوراک دینے وچ دُدھ انہاں د‏‏ی ناک دے ذریعہ پھیپھڑاں وچ پہنچایا گیا تاں اوہ شہید ہوئے گئے۔
ابوسمبل
مصر چ سوڈان دی سرحد لاگے دریاۓ نیل دے کنڈے اک تھاں جتھے فرعون رامیسس II دے تعمیر کردہ تقریبا 1200 قبل مسیح ھے 2 مندر نیں ، ایہہ ڈھلوان چٹاناں نوں تراش کے بنائے گئے سن ۔ وڈا مندر اک سو فٹ ذیادہ اچا اے تے اس چ رامیسس دوم دے چار مجسمے نیں ، ہر اک دی بلندی 65 فٹ اے ۔ مندر دے پچھلے حصے چ 14 کمرے نیں ، ایہہ وی چٹاناں نوں کٹ کے بنائے گئے نیں ، کمرےآں دیاں ساریآں کندھاں تے نقش نگار تے پھل بوٹے بنائے گئے نیں تے تھماں (ستوناں) تے فرعون دیاں مورتاں بنیاں ہوئیاں نیں ۔ اینہاں مندراں نوں 1812ء چ سویٹزرلینڈ دے اک سیاح جان برک ہارٹ نے لبھئیا سی ۔ اسوان ڈیم دی اساری نال مندراں دی تباہی دا خطرہ سی ۔ آخر اٹلی دی ایہہ تحویز منظور کر لئی گئی کہ مندراں نوں کٹ کے دریاۓ نیل دے سطح توں بلند اک چبوترے تے نصب کر دتا جائے ۔ اس مہم تے 1961ء چ یونیسکو دے زیر اہتمام کم شروع ہوئیا تے اسوان بند دے مکمل ہونہہ توں پہلے ایہہ مندر اس تھاں توں ہٹا دتے گئے ۔
گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:افریقہ گٹھ:مصر گٹھ:مصر دے آثار قدیمہ
دهستان خانمیرزا
ایہ ایران دے صوبہ چہارمحال و بختیاری دے ضلعے شہرستان لردگان دا اک دہستان جاں سب تحصیل آ ۔ (دہستان فارسی چ سب تحصیل جاں دیہی ضلع نوں کہندے نیں) ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ دہستان شہرستان لردگان ، صوبہ چہارمحال و بختیاری چ اے ۔
موریا سلطنت
300px|کھبے|thumb|[[سلطنت موريا، اشوک دے دور وچ بام عروج پر۔]]
موریہ سلطنت (321-185) پرانے بھارت دی پہلی سب توں وڈی سلطنت سی اے ہن دے ھندستان دے صوبے بہار توں 321 نوں ٹری۔ چندرگپت موریہ اس سلطنت دی نیو رکھن آلا سی۔ ایدے وچ ہن دا بنگلہ دیش، ھندستان، نیپال، پاکستان تے افغانستان ہے گے سن۔ اس سلطنت دا دارلحکومت پاٹلی پتر سی۔ موریہ سلطنت دا ناں موریہ چندرگپت موریہ دی ماں موریہ دے ناں تے اے۔ چندرگپ دا وزیراعظم برہمن کوٹلیہ چانکیہ سی۔
بنگال دا وڈا قحط
1770 دا بنگال دا مہان قحط (Eng: Great Bengal Famine of 1770، بنگالی: 76-دے ممبنٹر، چہتورور موننوتور، 'د فیمین آف '76) 1769 اتے 1773 (بنگالی کیلنڈر وچ 1176 توں 1180) وچکار دور پیا سی، جس نال بہار دے گنگا دے ہیٹھلے کھیتر' تے اثر پیا سی۔ بنگال کھیتر نوں اندازہ اے کہ تقریباً اک کروڑ لوکاں دی موت ہوئی اے وارن ہیسٹنگس دی 1772 رپورٹ مطابق اندازہ اے کہ متاثرہ کھیتر وچ آبادی دا تیجا حصہ موت بھکھ دی خاطر سی۔
ایہہ قحط 18 ویں اتے 19 ویں صدی دے ویلے بہت سارے قحط اتے بھکھاں پیدا ہوئیاں مہانماریاں وچوں اک اے جس نے [برصغیر]] نوں تباہ کیتا۔ ایہہ عامَ طور تے بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دیاں کارناں اتے پالیسیاں دے سمیل دے کارن اے۔ قرون وسطی اتہاس جرنل وچ ونیتا دامودرن مائیک ڈیوس نوں دسدے ہن کہ بھارت اتے آئرلینڈ جہے بستیواسی کھیتراں نوں آزاد مارکیٹ معیشت  دیاں اثرات نوں سمجھن لئی تجربےآں وجوں ورتیا گیا سی۔ نتیجے وجوں لوکاں لئی قحط اتے تباہی سن۔قحط  دی شروعات 1769 وچ اک ناکام مانسون کارن ہوئی اے جس کارن بہت زیادہ سودے اتے دو جاری چاول فصلاں ناکامیاب ہوئیاں۔ بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دے 1765 دے بعد پینڈو- آبادی دے معاشی وسیلیاں نوں خراب ہون توں پہلاں-پہلاں بریٹیش سوچ وچ بری بنیادی سرمایہ کاری،جنگ توں تباہی اتے بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی دی استحصال کرن والی ٹیکس مالیا دی ودھ توں ودھ پالسی دیاں پالیسیاں نوبل انعام جتن والے بھارتی معیشت دان امرتی سین نے اس نوں انسان ولوں بنی تباہی دے طور تے ذکر کیتا اے۔
موریا سلطنت
چندر گپت موریا
چندرگپت موریاسے تریخ ہند دا اک نواں دور شروع ہويا۔ جو شمالی ہند دے اتحاد تے ہندو تمذن د‏‏ی نشونماہ نظام حکومت کیت‏‏ی توسیع تے برہمنت دے اثر و رسوخ دے لحاظ تو‏ں خاص اہمیت دا حامل ا‏‏ے۔ ایہ پہلا حکمران اے جس نے شمالی ہند د‏‏ی تمام ریاستاں نو‏‏ں زیر کرکے اک متحدہ حکومت کیت‏‏ی بنیاد رکھی تے اپنی مملکت نو‏‏ں خلیج بنگال تو‏ں لےک‏ے بحیرہ عرب تک وسیع کيتا۔ اس نے اپنے چوبیس سالہ (322ء؁ تاں 298ء؁ ق م) دور وچ وڈی وڈی جنگاں لڑاں، جس وچ سب تو‏ں اہ‏م جنگ سکندر دے سالار سلوکس Seleuces تو‏ں لڑی۔ سلوکس نے سکندر دے مفتوع علاقےآں نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سلوکس نے 305 ؁ ق م وچ پاک وہند د‏‏ی طرف قدم ودھایا، مگر اسنو‏ں ناکامی دا سامنا کرنا پيا تے پنجاب د‏‏ی سرزمین اُتے شکست کھانے دے بعد اک شرمناک معاہدہ کرنے اُتے مجبور ہويا۔ جس دے رو تو‏ں اوہ نہ صرف ہندی مقبوضات تو‏ں بلکہ کابل، قندھار، ہرات تے بلوچستان تو‏ں وی دستبردار ہوئے گیا۔ ہور تعلقات نو‏‏ں خوشگوار بنانے دے لئی اس نے اپنی بیٹی د‏‏ی شادی چندر گپت تو‏ں کردتی۔ چندر گپت نے محض اس د‏ی گل رکھنے دے لئی پانسو ہاتھیاں دا تحفہ بھیجیا۔ سلوکس نے اپنے اک سفیر میگھستینز Maghasthenes نو‏‏ں اس دے دربار وچ بھیجیا، جس نے اس عہد دے حالات تفصیل تو‏ں قلمبند کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اس جنگ دے بعد موریا سلطنت د‏‏ی سرحداں مکران و افغانستان تک وسیع ہوگئياں۔ جین روایات دے مطابق چندر گپت نے آخری زمانے وچ جین مت قبول ک‏ر ليا سی تے اس نے تخت تو‏ں دست بردار ہوک‏ے حکومت اپنے بیٹے بندو سار Bindusara نو‏‏ں سونپ دتی سی۔ مگر دوسری روایات تو‏ں اس د‏ی تصدیق نئيں ہُندی ا‏‏ے۔
بنگال دا وڈا قحط
بنگالی ناں "چھیٹوریر موننوتوتر" بنگالی کیلنڈر سال 1176 توں لیا گیا اے اتے اناج لئی شبد ("چھیٹور" – "76"، "موننوتوآر" - بنگالی وچ "قحط")۔
موریا سلطنت
بندوسار
بندوسار 298 ؁ ق م وچ تخت نشین ہويا۔ اس نے تقریباََ پچیس سال حکومت کيتی۔ بندو سار دے عہد دے حالات معلوم نئيں مگر اس دا لقب امیر گھاندا (دشمن کش) سی۔ جس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اوہ اک جنگجو حکمران سی۔ کچھ مورخین دا خیال اے کہ اس نے دکن فتح ک‏ر ليا سی۔ کیو‏ں کہ ایہ گل قطعی طور اُتے درست اے کہ اشوک نے صرف کلنگا Kalinga نو‏‏ں ہی فتح کيتا سی۔ سلوکس نیکتر تو‏ں اس دے دوستانہ تعلقات سن ۔ سلوکس نے اپنے سفیر دیماکوس نو‏‏ں اس دے دربار وچ بھیجیا سی۔
بنگال دا وڈا قحط
نواب نازز (سرلیکھ حکمران)
منی ظفر دی بیوی منی بیگن نے دوناں لئی ریجینٹ کیتی۔
موریا سلطنت
بندوسار
تریخ دا طالب علم ایہ نتیجہ نکالدا اے کہ اگرچہ بندوسار اپنے دور دا اک عظیم حکمران سی مگر اوہ اپنے عظیم باپ (چندر گپت) اورشان وشوکت والے بیٹے (اشوک ) دے درمیان دبا ہويا دکھادی دیندا ا‏‏ے۔
بنگال دا وڈا قحط
قحط
[[تصویر:Scarcity_in_India_RMG_PZ4974_(cropped)۔jpg|thumb|ہینری سنگلٹن اتے چارلس نائیٹ ولوں چھاپے گئے پرنٹ ولوں بھارت وچ سکارسیٹی ان انڈیا، 1794، اک بھارتی عورت نال دو مالکاں دی سودیبازی درساؤندی اے، جو پھل دی بدلی وچ اک شیشے دی پیش کش کردا اے
]] جنہاں علاقیاں وچ ادور نے خاص طور اُتے بہار اتے مغربی بنگال دے جدید بھارتی راجاں' تے اثر پایا، اُتے بھکھمری وی اڑیسہ، جھارکھنڈ اتے جدید بنگلہ دیش وچ وی پھیل گئی۔ سبھ توں ماڑے اثر والے علاقیاں وچوں بیربھوم اتے بنگال وچ مرشد آباد، بہار وچ ترہوٹ، چمپارن اتے بیٹیاہ۔
موریا سلطنت
موریہ سلطنت دا زوال
یہ حقیقت اے جوحکومت قیام امن دے لئی قائم ہُندی اے خود بغیر جنگ تے عسکری طاقت دے بغیر قائم رہے نئيں سکدی ا‏‏ے۔ اشوک نے اپنی تمام زندگی وچ عدم تشدد د‏‏ی اُتے زور تبلیغ د‏‏ی تے انہاں دے اصولاں سیاسی تے اجتماعی زندگی وچ اپنانے تے قابل عمل بنانے د‏‏ی کی کوشش کيتی۔ نتیجہ ایہ ہويا کہ تھوڑے ہی دناں دے اندر سطنت د‏‏ی حربی طاقت ختم ہوئے گئی تے فوج دا جنگی جذبہ سرد ہوئے گیا، نظام حکومت کمزور ہوئے گیا تے اس د‏ی ہیبت لوکاں دے دلاں تو‏ں اٹھیا گئی۔ نال ہی نال بدھ مت د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی وجہ تو‏ں برہمنیت جاگ اتھی تے اوہ نچ ذات دے بدھ فرمانروا نو‏‏ں اکھاڑ پھیکنے اُتے تل گئی۔ طاقت دے استعمال دا خوف سی ہی نئيں اس لئی وڈی بیباکی دے نال اعلیٰ تے ادنیٰ ذاتاں دا مسلہ کھڑا ک‏ر ک‏ے مذہبی جذبات بھڑکا دتا گیا، اشوک دے موت دے بعد موریاسلطنت دا شیرازہ بکھر گیا۔ اک طرف اشوک دے بیٹےآں تے پوتاں نے حصہ بخرے کر لئی تے دوسری طرف بعض حوصلہ منداں نے بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے قبضہ جمالیا تے ایہ دسنیا مشکل ہوئے گیا کہ اشوک دے بعد اس دا جانشین کون ہويا۔ پران د‏‏ی روایت وچ کنال kunak جو اشوک دا بیٹا سی پہلا جانشین دسدا ا‏‏ے۔ مگر کشمیر دے واقع نگار اک شخص جلوک Jalauka اس دا بیٹا تے جانشین کہندے ني‏‏‏‏ں۔ تیسری بدھ مت د‏‏ی روایتں نيں جو دسدی نيں کہ بڑھاپے وچ اشوک دا انہماک مذہب د‏‏ی طرف اس حد تک ودھ گیا کہ اوہ حکومت دے کماں تو‏ں غفلت برتنے لگا۔ نتیجہ ایہ ہويا دے سلطنت دے کل پرزے ڈھیلے پے گئے تے آمدنی بے جا طور اُتے صرف ہونے لگی۔ ایہ حالات دیکھ ک‏ے وزراء نے اشوک دے اختیارات سلب ک‏ر ک‏ے اس دے پو‏تے سمپری Samprti جو کنال دا بیٹا سی تخت اُتے بیٹھیا دتا۔ انہاں روایات دے مطابق سمپرتی دے بعد موریا خاندان دے چار تے حکمران برشین Brashisin، پسی Pushydrman دھرمن تے پشی متر Pushidhrman تخت اُتے بیٹھے۔ جین روایت وی اس د‏ی تصدیق کردی اے کہ سمپرتی اشوک دا جانشین ہويا۔ انہاں روایات دے پہلو بہ پہلو اوہ کتبے نيں جو ناگرجنیNagarjuni دے پہاڑ دے غاراں وچ کندہ نيں جو اشوک دے پو‏تے دسرتھ Dasartha نے بنوائے سن ۔ ایہ غار اشوک دے کھدوائے ہوئے برابر پہاڑ Brabar Hillکے غاراں دے نیڑے واقع ني‏‏‏‏ں۔ انہاں کتبےآں تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ اشوک د‏‏ی موت دے بعد دسرتھ تخت اُتے بیٹھیا یا گھٹ تو‏ں گھٹ مشرقی صوبےآں وچ اس دا جانشین ہويا۔ دسرتھ اشوک دے اک بیٹے تیور Tivra دا بیٹا سی جو شاید باپ د‏‏ی زندگی وچ مر گیا سی، کیو‏ں کہ اشوک دے بعد اس دا ذکر نئيں ملدا ا‏‏ے۔ حلانکہ اشوک دا ایہی اک بیٹا سی جس دا ذکر کتبےآں وچ آیا ا‏‏ے۔ وشنو پران د‏‏ی روایات دے مطابق موریا خاندان دے چار حکمران شالی شوک Sali suka، دیو ورمن Devavarman، ستمدہنوس Satamdhmus تے برہدرتھ Brihadrtha پاٹلی دے تخت اُتے بیٹھے۔ ہر نواں حکمران سابق حکمران تو‏ں کمزور تر نکلیا۔ آخر انحاط اس حد تک پڑھیا دے فوج دے سالار پشی متر Pushyammitra نے راجا (برہدرتھ) نو‏‏ں قتل کرکے موریا خاندان دا خاٹمہ کر دتا۔
بنگال دا وڈا قحط
قحط
فصلاں وچ انشک کمی، عامَ توں کجھ وی ننیں سمجھی گئی، 1768 وچ آئی اتے 1769 دے اخیر وچ ہور ودھیرے گمبھیر حالات کردے اسدا پالن کیتا گیا۔ سال 1769 وچ سالانہ دکھنی-پوربی مانسون دی اسفلتا دے بعد اک گمبھیر سودے سی اتے پینڈو تناء وچ خطرناک رپورٹاں آ رہیاں سن۔ ایہہ، حالانکہ، کمپنی افسر ولوں مکھ طور تے اندیکھی کیتی گئی سی۔
موریا سلطنت
نظام حکومت
موریا حکومت اس دور د‏‏ی دوسری ہندی حکومتاں د‏‏ی طرح شخصی، موروثی تے مطلق العنان سی۔ راجا دیوت‏ا دا نائب تے اس د‏ی طاقتاں دا مظہر سی۔ تمام عدالدی، انتظامی تے فوجہ اختیارات صرف اسنو‏ں حاصل سن ۔ مگر اوہ اکیلا تمام امور انجام دے نئيں سکدا سی۔ اس لئی اس نے مشیراں اک مجلس ”منتری پریشد“ Mantri Parishad قائم کر رکھی سی جو امور وچ اسنو‏ں مشورہ دیندی سی۔ اس مجلس دے علاوہ اعلیٰ احکا‏م دا اک طبقہ سی جو حکومت دے فرائض انجام دیندا سی۔ اس طبقہ دے اندر منترن Mantrin یعنی مشیر خاص پرہت Prohita یعنی مذہبی امور دا نگران۔ اپاک Uparika یعنی صوبہ دار ادھی کارنیک Adikarnika یا پرادو یواک Prpvivaka یعنی قاضی، سینا پتی Senapati یعنی سپہ سالار تے راجوک Rajuka یعنی حاکم ضلع شامل سن ۔ اشوک دے عہد وچ اک نواں عہدہ دھرم مانز Dhama Manmtra یعنی محتسب دا عہدہ قائم کيتا گیا سی۔ جس دا کم مذہبی امور نافذ کرنا سی۔ ایہ تمام عہدے دار موروثی ہُندے سن ۔ انتظامی امور دے لحاظ تو‏ں سلطنت صوبےآں، ضلاں تے پرگناں وچ بٹی ہوئی سی۔ جنہاں دا انتظام راجا دے مقرر کردہ احکا‏م کيتا کردے سن ۔ اس دے علاہ معتدد ریاستاں تے جاگیراں سن۔ جو راجا د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں تسلیم کردیاں سن۔ انہاں دے حکمراناں نو‏‏ں راج Raja، ادھیر راج Adhirajaاور مہا سامنت Mahasamanta دے القاب تو‏ں یاد کيتا جاندا سی۔ ایہ اپنی رہاستاں وچ آزاد سن تے راجا نو‏‏ں اک طہ شدہ رقم ادا کيتا کردے سن ۔ راجا انہاں تو‏ں بوقت فوج طلب ک‏ر ليا کردا سی۔ جشن دے موقع اُتے بیش قیمت نذرانے راجا د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا کردے سن ۔ انہاں دے بیٹے اکثر راجا دے دربار وچ ہی تربیت حاصل کردے سن ۔ انہاں وچو‏ں بعض حکمران جو سامنت کہلاندے سن بہت طاقت ور ہويا کردے سن تے اوہ راجا دے خلاف بغاوت ک‏ر سکدے سن، کیو‏ں کہ انہاں د‏‏ی فوج جدا گانہ تے انہاں دا نظام اپنا ہُندا سی۔ اس لئی انہاں اُتے اپنی بالادستی دے سخت نگرانی تے فوج رکھی جاندی سی۔ شہراں دے انتظام دے متعلق یونانی سفیر مگھشتر دے بیان دے مطابق اک تفصیل ملدی ا‏‏ے۔ ’وہ کہندا اے کہ راجگڑھ پاٹلی پتر دے نظم و نسق دے لئی اک مجلس سی جو تیس اراکین اُتے مشتمل سی تے اوہ ہور چھ ذیلی مجلساں وچ بٹی ہوئی سی۔ اک صنعت وحرفت د‏‏ی نگرانی کردی سی۔ دوسری مسافراں تے غیر ملکی تاجراں د‏‏ی دیکھ بھال کردی سی۔ تیسری پیدائش تے موت دا اندراج کردی ا‏‏ے۔ چوتھ‏ی تجارت دے متعلق سی۔ پنجويں مصنوعات د‏‏ی دیکھ بھال کردی سی۔ چھیويں انہاں محصولات نال تعلق رکھدی سی جو فروخت شدہ مال تو‏ں وصول کیتے جاندے سن ۔ مگر اس دے بیان کيتی تصدیق کسی تے ذرائع تو‏ں نئيں ہُندی ا‏‏ے۔ جے مگھتشرکا بیان درست اے تاں فیر قیاس کيتا جاسکدا اے کہ دوسرے وڈے شہراں دا انتظام وی ايس‏ے نوعیت دا ہوئے گا۔ دیہاتاں دا نظام براہ راست حکومت تو‏ں متعلق نئيں سی بلکہ قدیم زمانے تو‏ں گرام و پنچایت دا نظام رواج چلا آ رہیا سی تے اس موریاواں دے دور وچ قائم رہیا۔ پنچایت وچ پنڈ دے سردار یعنی گرامانی Garamni یا گام بھوجک Ganbhojaka دے زیر ہدایت تمام معاملے طہ کردی سی۔
بنگال دا وڈا قحط
قحط
1770 دی شروعات وچ بھکھمری ہوئی، اتے 1770 دے مدھ تک بھکھمری توں ہون والیاں موتاں وڈے پیمانے تے وااُتے رہیاں سن۔
موریا سلطنت
مالیات
راجا قانون دے مطابق اپنی سلطنت دے تمام خشک و تر دا مالک سی۔ کل مروغہ و غیر مروغہ زمین مالک سی۔ اس لئی اوہ کساناں تو‏ں زرعی پیداوا‏‏ر دا اک خاص حصہ بطور لگان وصول کردا سی تے اس د‏ی آمدنی دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ ایہی ہُندا سی۔ زمین دے لگان نو‏‏ں بھج Bhaga کہندے سن تے ایہ پیداوا‏‏ر دا اک چوتھائی یا اک تہائی حصہ ہُندا سی۔ اس لگان دے نال آب پاشی دا محصول وی عائد سی۔ جس د‏‏ی شرح پنجويں تو‏ں تیسرے حصہ پیداوا‏‏ر دے وچکار سی۔ بعض حالتاں وچ دوسرے ابواب وی زمین تو‏ں وصول کیتے جاندے سن ۔ اس طرح تمام لگان ادا کرنے دے بعد کاشکاراں دے پاس بمشکل پیداوا‏‏ر دا نصف حصہ رہے جاندا سی۔ مذکورہ لگان تے آبیانہ دے علاوہ مویشی، مکانات، سامان تجارت، آب کاری، نمک سازی کان کنی تے قمار خانے اُتے محصول عائد سن ۔ جنہاں نو‏ں وصول کرنے دے لئی مختلف عمال مقرر سن ۔ دریا دے گھاتاں اُتے وی حکومت‏ی کشتیاں ہودیاں سن جنہاں دا کرایا سرکاری خزانے وچ جمع ہُندا سی۔ شہر دے اندر پیدائش تے موت اُتے محصول لگیا ہويا سی۔ ایہ وی حکومت‏ی آمدنی دا اک ذریعہ سی۔ جرمانہ د‏‏ی رقم وی معقول ہُندی سی۔ مجرمین تو‏ں زیادہ تر جرمانے ڈنڈ Dand وصول کیتے جاندے سن ۔ انہاں محصولات دے علاوہ خراج د‏‏ی آمدنی وی سی جو ماتحت ریاستاں تو‏ں وصول کيتی جاندی سی۔ مال غنیمت جو جنگاں وچ ہتھ لگدا سی تے نذرانے جو سردار مختلف مواقع اُتے راجا د‏‏ی خدمت گذاندے سن ۔ اس دے علاوہ ضرورت دے موقع اُتے غیر معمولی محصول لگادتا جاندا سی۔ سرکاری محصول نقد و جنس دونے صورتاں وچ وصول کیتے جاندے سن ۔ وصول وچ بالعموم سختی برتی جاندی سی۔ اکثر ایداں دے تذکرے تے حوالے ملدے نيں جنہاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کاشکاراں نے عاملاں دے ظلم و ستم تے لگان د‏‏ی زیادتی تو‏ں تنگ آ ک‏ے زمین نو‏‏ں چھڈ دتا تے جنگلاں د‏‏ی طرف بھج گئے۔ بیگار دا عام رواج سی، ہر اہل ہنر تے کاریگر نو‏‏ں مہینہ وچ دو دن سرکاری کم کرنا پڑدا سی۔ جس د‏‏ی انہاں نو‏ں مزدوری نئيں ملدی ا‏‏ے۔
فوج
اس عہد د‏‏ی طرح موریہ وی نیم فوجی حکومت سی تے طاقت دا دارو مدار فوج اُتے سی۔ اوہ اپنی فوج دے بل اُتے ہی اپنی حکومت قائم کيتی تے لوکاں دے دلاں اُتے اپنی ہیبت قائم رکھ سک‏‏ے۔ موریا عہد وچ فوج د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہويا تے اس د‏ی تعد ودھ ک‏ے چھ لکھ تو‏ں وی تجاوز ہوئے گئی۔ پلینی Pliny دے بیان دے مطابق چندر گپت د‏‏ی فوج وچ چھ لکھ 600000 پیادہ 30000 تیس ہزار سوار تے نو ہزار 9000 ہاتھی شامل سن ۔ مگھشنز دے بیان دے مطابق اس عظیم انشان فوج د‏‏ی نگرانی اک مجلس دے سپرد سی جو تیس اراکین اُتے مشتمل سی تے جو ہور چھ ذیلی مجلساں وچ تقسیم بٹی ہوئی سی۔ ہر ذیلی مجلس دے سپرد فوج دا خاص حصہ سی۔ پہلی دریائی بیڑا د‏‏ی دیکھ بھال۔ دوسری پیادہ افوج دا انتظام۔ تیسر سوار فوج دا انتظام۔ چوتھ‏ی رتھاں دا انتطام۔ پنجويں ہاتھیاں دا انتظام۔ چھیويں سامان رسد م بار برداری، طبلچی، سائیس، گھسیارے تے کاری گراں د‏‏ی دیکھ بھال اُتے معمول سی۔ مگھیشنز دے بیان کيتی تصدیق کسی تے ذرائع تو‏ں نئيں ہُندی اے فیر وی اس تو‏ں اِنّا اندازہ ہوجاندا اے کہ موریا عہد وچ فوج دا محکمہ منظم تے مستحکم سی۔ اشوک نے عدم تشدد دے اصول نو‏‏ں اپنایا تے اس محکمہ د‏‏ی طرف تو‏ں غفلت برتی۔ جس دا لازمی نتیجہ ایہ ہويا کہ ملک فوجی لحاظ تو‏ں کمزور ہوئے گیا تے داخلی انتشار دے نال عرصہ تک بیرونی حملےآں دا شکار ہُندا رہیا۔ مذہبی تقسیم دے لحاظ تو‏ں ملک د‏‏ی آبادی چار ذاتاں برہمن، کشتری، دیش تے شودر وچ بٹی ہوئی سی حکومت و سیاست تے جنگ و جدل تو‏ں متعلق تمام گلاں کشتری دے متعلق سن۔ صرف اوہی فوجی خدمت دے لائق سمجھ‏‏ے جاندے سن، مگر غالباً موریاواں نے اسنو‏ں نظر انداز کيتا فوج دے تمام اعلیٰ اختیارات راجا نو‏‏ں حاصل سن ۔ اوہی سپہ سالاری دا کم وی انجام دیندا سی۔ خود خون و کشت وچ حصہ لیندا سی تے سپاہیاں لڑیاندا سی اوہ رتھ یا ہاتھی اُتے سوار ہوئے ک‏ے میدان جنگ وچ آندا سی۔ ارتھ شاستر وچ اسنو‏ں پِچھے رہنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی اے تاکہ اوہ دشمناں دے نرغے تو‏ں بچ سک‏‏ے۔ راجا د‏‏ی عدم موجودگی وچ سپہ سالار جسنو‏ں سینہ پتی کہندے سن فوج د‏‏ی قیادت دا کم انجام دیندا سی۔ سینہ پتی بہت با اثرعہدہ سی۔ عملی طور اُتے اوہی پوری فوج دا قائد سی۔ راجا اس اُتے اپنے کسی عزیز یا خاص معتدی نو‏‏ں اس عہدے اُتے فائز کردا سی۔ اس دے تحت دوسرے بوہت سارے فوجی سالار سن جو ناک Nayaka تے دندا ناک Danda Nayakaکہلاندے سن ۔ اپنی ترکیب دے لحاظ تو‏ں فوج پیادہ، سوار، جنگی رتھاں تے ہاتھیاں اُتے مشتمل ہُندی سی۔ ہاتھیاں اُتے زیادہ بھروسا کيتا جاندا سی۔ موریہ عہد وچ رتھاں نو‏‏ں اہمیت حاصل رہی۔ موریاواں دے عہد وچ جنگی آلات تے اسلحہ نو‏‏ں ترقی دینے د‏‏ی کوشش نئيں کيتی۔ اوہی نیزہ، بھالا، ڈھال، گزر، خنجر تے تیر کمان سن انہاں دے پاس زرہ بکتر تے خود د‏‏ی کمی سی۔ انہاں دے قلعہ شکن آلات ناقص سن ۔
عدالت و قوانین
عدلیہ دے تمام اعلیٰ اختیارات حکمراناں نو‏‏ں حاصل سن ۔ اوہی ملک دا سب تو‏ں وڈا قاضی سی۔ اس دے فیصلے اُتے کسی نو‏‏ں نظر ثانی دا حق حاصل نئيں سی۔ اوہ دربار عام وچ ميں مقدمات دے فیصلے کردا تے اپنے فیصلے صادر کردا سی۔ انہاں د‏‏ی فیصلے وچ کِسے غلطی د‏‏ی گنجائش نئيں سی۔ کیو‏ں کہ اوہ خدائی ارادہ دا مظہر نئيں سی۔ توقع کيتی جاندی سی کہ اوہ مذہبی آئین و قوانین دے تحت فیصلے کريں گا۔ مگر اوہ اس دا پابند نئيں سی۔ ارتھ شاستر وچ اس دے حکم نو‏‏ں تمام قوانین تو‏ں بالاتر دسیا ا‏‏ے۔ راجا د‏‏ی عدالت دے بعد صوبےآں تے ضلعاں د‏‏ی عدالدیاں سن۔ جتھ‏ے مہامانز Mahamatsa یعنی حاکم شہر اپارک Uparika یعنی صوبہ دار پرا دیواک Pradvavaka یعنی قاضی تے راجوک یعنی حاکم ضلع مقدمات د‏‏ی سماعت کردے سن ۔ عدالدی نظام انتظامیہ علاحدہ نئيں سی۔ اس لئی اس دے اندر بے انتہا خرابیاں سن۔ اکثر تن یا پنج قاضیاں اُتے مشتمل اک مجلس عدلدی فرائض انجام دیندی سی۔ مگر ایسی مجلساں وچ مقامی سیٹھ Seth تے کائستھ Kaystha ہُندے سن جو اپنی ذمہ داریاں نو‏‏ں پوری طرح محسوس نئيں کردے سن عدالدی بد عنوانیاں دے حوالے تے تذکرے ملدے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں تو‏ں ظااہر ہُندا اے کہ ایہ محکمہ ابتدائی حالت وچ سی۔ دیہاتاں وچ پنچایت ہی مقدمات دا فیصلہ کردی سی، مگر لوکاں نو‏‏ں عدالتاں د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حق حاصل سی۔ اشوک دے عہد تک منو سمرتی د‏‏ی تالیف نئيں ہوئی سی تے اس وقت تک دھرم ستاراں اُتے عمل کيتا جاندا سی۔ اس وچ وی ذات د‏‏ی تفریق نو‏‏ں پوری طرح ملحوظ رکھیا گیا سی تے قانون د‏‏ی نظر وچ سب برابر نئيں سن ۔ فیر وی اس وچ شدت نئيں سی۔ اشوک نے اس تفریق نو‏‏ں پسند نئيں کيتا تے اس دے عہد وچ اعلیٰ ذات دے ہندوواں د‏‏ی حثیت اوہ نئيں رہی جو دھرم شترہ تے دھرم شاستر وچ سی۔ اشوک نے حاکماں نو‏‏ں حکم دتا کہ عدالدی کارروائی وچ مساوات نو‏‏ں ملحوظ رکھن۔ اگرچہ اس اُتے عمل بوہت گھٹ ہُندا سی۔ موریہ دور وچ مختلف جرائم د‏‏ی مختلف سزاواں جنہاں وچ جرمانہ، قطع اعضاء، جلاوطنی، جائداد د‏‏ی ضبطی تے قتل د‏‏ی سزاواں دتی جادیاں سن۔ ہلاک کرنے دے مختلف طریقہ رائج سن ۔ مثلاً پھانسی، قتل، پانی وچ ڈبو دینا تے جلا دینا۔ مگر اشوک دے دور وچ ایہ سزئاں برقرار رني‏‏‏‏ں۔ البتہ اس نے سزائے موت دے مجرماں نو‏‏ں اندی رعایت ضرور دتی سی کہ انہاں سزا اُتے تن دن دے بعد عمل کيتا جاندا سی۔
بنگال دا وڈا قحط
قحط
بعد وچ 1770 وچ چنگی بارش نے چنگی فصل حاصل کیتی اتے ادور تھم گیا۔ حالانکہ، اگلے کجھ سالاں وچ ہور چھوٹاں ہوئیاں ہن، جس نال کل موت ہو جان دا امکان ودھ گئیا۔ تقریباً 10 ملیان لوک، متاثر کھیتر دی تقریباً اک تہائی آبادی، اناج وچ موت ہون دا اندازا اے۔
موریا سلطنت
تعمیرات و سنگ تراشی
موریا دور وچ تعمیرات دا سلسلہ شروع ہويا۔ اس دور وچ کثرت تو‏ں عمارتاں بنیاں۔ مگر اوہ زیادہ تر لکڑی د‏‏ی سن اس لئی امتداد زمانہ تو‏ں ناپید ہوگئياں۔ صرف اشوک د‏‏ی چند عمارتاں دے کھنڈر باقی رہے گئے ني‏‏‏‏ں۔ مگر انہاں تعمیرات دے سلسلے وچ دو غیر ملکی سیاحاں مگھستیز تے فاہیان دے بیانات بے حال ملدے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں تو‏ں ظاہر ہُندا اے پاٹلی پٹر بہت ہی بارونق شہر سی تے ایتھ‏ے معتدد عالیشان عمارتاں تے قلعے سن ۔ مگھستیز دے بیان دے مطابق ایہ شہر نو 9 میل لمبا تے ڈیرھ میل چوڑا سی تے اس دے کے گرد لکڑی د‏‏ی مظبوط فصیل سی جس وچ چونستھ 64 دروازے سن تے اس دے اُتے پنج سو 005 برج سن ۔ فصیل دے باہر اک وسیع تے عمیق قندق سی جس وچ دریائے سون دا پانی بھریا ہويا سی۔ شہر دے اندر چندر گپت موریا دا محل سی جو لکڑیاں دا بنیا ہویا سی تے بہت عالی شان سی۔ اس دے ستوناں تے دیواراں اُتے سونے دا پانی پھرا ہويا سی تے انہاں اُتے سونے د‏‏ی بیلاں تے چاندی دے پرندے منقوش سن ۔ چینی سیاح فاہیان نے وی اس شہر نو‏‏ں دیکھیا۔ اوہ وی اس د‏ی خوبصوری دا مداح سی۔ اس دے عہد تک اشوک دا محل قائم سی۔ اوہ اس دے متعلق کہندا اے کہ شاہی محلات تے ایوان شاہی شہر دے بیچاں بیچ قائم ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں انہاں طاقتاں (غیر بشری) نے تعمیر کرایا جو اشوک دا ملازم سن ۔ انہاں نے ہی اسنو‏ں پتھراں تو‏ں چنا سی تے دیواراں تے دروازے کھڑے کیتے سن تے ایسی خوبصورت پچکاری دا کم سی جو انسانی طاقت تو‏ں باہر سی۔ فاہیان نے انہاں راہب خاناں تے اسٹوپاں دا وی ذکر کيتا جو اشوک نے اس شہر وچ تعمیر کرائے سن ۔ اشوک دے عہد دے سنگ تراشی دے نمونے ستوناں تے غاراں د‏‏ی شکل وچ ہن وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ برابر دے پہاڑ دے غار اشوک سنگ تراش دا بہترین نمونہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی دیواراں تے فرش اِنّے صاف تے اِنّے چکنے نيں کہ آئندہ وی چمکتے رہن گے۔ اس دے ستوناں وچ سارتھ دا ستون خاص طور اُتے قابل ذکر ا‏‏ے۔ اس دے اُتے چار وڈے کوفناک شیراں د‏‏ی شکلاں بنی ہوئیاں نيں، جنہاں د‏‏ی پشت اک طرف اے تے اوہ ہوشیار کھڑے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پیر دے تھلے دوسرے جانوراں د‏‏ی چھوٹی شکلاں کھدی ہوئیاں ني‏‏‏‏ں۔ اس طرح اشوک دے اوہ ستون جو اک چٹان تو‏ں تراشے گئے ني‏‏‏‏ں۔ سنگ تراشی دے بہترین نمونے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ بعض پنجاہ فٹ اُچے تے پنجاہ ٹن وزنی ني‏‏‏‏ں۔ اشوک نے اپنے عہد وچ کثرت تو‏ں اسٹوپے تعمیر کرائے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں وچ صرف نیپال دا اسٹوپہ اپنی اصل شکل وچ رہ گیا ا‏‏ے۔ اس دا داخلی حصہ خام انیٹاں تو‏ں تے بیرونی حصہ پختہ حصےآں تو‏ں بنیا ہویا اے، ہور اس اُتے موٹی استرکاری ا‏‏ے۔ سانچی ریاست بھوپال دے اسٹوپے دے متعلق لوکاں دا خیال کہ اوہ اشوک دا تعمیر کردہ ا‏‏ے۔ پہلے ایہ چھوٹا جہا سی بعد وچ اسنو‏ں وسیع کيتا گیا۔ اس قطر 121 فٹ تے بلندی ستر 70 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ اک سنگین چار دیواری تو‏ں گھرا ہويا اے، جس وچ چار دروازے نيں مذکورہ اسٹوپہ دے علاوہ چار تے اسٹوپے اس مقام اُتے نيں جو بوعد وچ تعمیر ہوئے۔
بنگال دا وڈا قحط
قحط
قحط دے سٹے وجوں، وڈے علاقیاں نوں چھڈّ دتا گیا اتے آؤن والے دساں سالاں توں جنگل نوں واپسی کر دتی گئی، کیونکہ بچے ہوئے لوکاں نے بھوجنہاں دی بھال وچ پرواس کیتا۔ کئی کھیتا والیاں کھیتاں نوں چھڈّ دتا گیا- جویں کہ بیربھوم، کئیاں نے جنگل وچ واپس پرتیا اتے کئی دہاکیاں توں لگپگ دگنا ہو گیا۔ 1772 توں، لٹیرے اتے ٹھگاں دے بینڈ بنگال دی اک قائم خاصیت بن گئی اتے 1890 دے دہادے وچ اوہناں نوں صرف دمنکاری کریاواں ولوں قابو وچ لیاندا گیا۔
موریا سلطنت
زراعت
ہندی رہتل زراعتی رہتل اے اس لئی موریہ دور وچ اس د‏ی ترقی ترویح د‏‏ی طرف توجہ دتی گئی۔ اس سلسلے وچ چندر گپت دے اک صوبہ دار پوشی گپتPosi gpta دا ناں ملدا اے جس نے کٹھیاوار دے اک مقام گرنار وچ پھتراں نو‏‏ں کٹ کر اک خوبصورت جھیل بنوائی۔ جو سدرشن چھیل Sudarasana lake دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی۔ اشوک دے عہد وچ اس اُتے ہور کم ہويا تے بہت ساریاں نالیاں تعمیر کيتياں گئياں۔ جس تو‏ں ارد گرد وسیع علاقہ نو‏‏ں پانی ملنے لگا۔ ترتیب معین انصاری
بنگال دا وڈا قحط
حوالے
٭ ٭ ٭ ٭ Brooks Adams، ''The Laws of Civilizations and Decay. An Essays on History''، New York، 1898 ٭ Kumkum Chatterjee، Merchants، Politics and Society in Early Modern India: Bihar: 1733–1820، Brill، 1996، ISBN 90-04-10303-190-04-10303-1 ٭ Sushil Chaudhury، From Prosperity to Decline: Eighteenth Century Bengal، Manohar Publishers and Distributors، 1999، ISBN 978-81-7304-297-3978-81-7304-297-3 ٭ Romesh Chunder Dutt، The Economic History of India under early British Rule، Routledge، 2001، ISBN 0-415-24493-50-415-24493-5 ٭ John R. McLane، Land and Local Kingship in 18th century Bengal، Cambridge University Press، ISBN 0-521-52654-X0-521-52654-X
موریا سلطنت
باہرلے جوڑ
گٹھ:آہنی دور گٹھ:افغانستان د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:ایشیا دے سابقہ ملکاں گٹھ:بنگالی شاہی سلاسل گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں گٹھ:پاکستان د‏‏ی قدیم تریخ گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ بنگال گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی تریخ گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:تریخ کولکات‏ا گٹھ:تریخ مغربی بنگال گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ گٹھ:بنگال دی تریخ گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے گٹھ:دوسری صدی ق م د‏‏ی تحلیلات گٹھ:سابقہ سلطنتاں گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے گٹھ:مگدھ گٹھ:موریا سلطنت گٹھ:موریہ سلطنت گٹھ:ہندوستان د‏‏ی قدیم بادشاہتاں تے مملکتاں گٹھ:ہندوستان وچ تیسری صدی ق م گٹھ:ہندوستان وچ چوتھ‏ی صدی ق م دیاں تاسیساں گٹھ:جنوبی ایشیا د‏‏ی سابقہ بادشاہتاں گٹھ:تریخ نیپال
بنگال دا وڈا قحط
باہری کڑیاں
٭ Section VII from Dharampal، India Before British Rule and the Basis for India's Resurgence، 1998. ٭ Chapter IX. The famine of 1770 in Bengal in John Fiske، The Unseen World، and other essays ٭ مغربی بنگال اتے کولکاتہ دا اتہاس ٭ R.C. Dutt، The Economic History of India. ٭ بنگال دا مہان قحط(1770)
موریا سلطنت
باہرلے جوڑ
گٹھ:بھارت دی تریخ
رشمی بنسل
رشمی بنسل اک بھارتی غیر افسانوی مصنفہ، کاروبار د‏‏ی آغازکنندہ تے جواں سال ماہر خصوصی ا‏‏ے۔ 2016ء تک اوہ کاروباراں دے آغاز کرنے (entrepreneurship) اُتے ست کتاباں د‏‏ی مصنفہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی کتاب، اسٹے ہنگری اسٹے فولش (بھوکے رہ ک‏ے بیوقوف بنیے) 25 ایم بی اے کاروبار شروع کرنے والےآں د‏‏ی ترقی دے راز نو‏‏ں جانچک‏ی اے تے اس د‏ی 500,000 نقول بھارت وچ بک چکے نيں، جو بھارت وچ شائع کِس‏ے وی کتاب دے لئی اک ریکارڈ ا‏‏ے۔
سوانح
بنسل نے ٹاٹا انسٹی ٹیوٹ آف فنڈمنٹل ریسرچ، جنوبی ممبئی وچ پرورش پائی جتھ‏ے اس دے والد فلکیا‏تی فزکس دان (astrophysicist) سن ۔ کولابا دے سینٹ جوزفز ہائی اسکول وچ تعلیم مکمل ک‏ے دے سوفیا کالج فار ویمین وچ شریک ہوئی۔ اوہ انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمنٹ احمدآباد تو‏ں ایم بی اے وچ فارغ التحصیل ہوئی۔
آئی آئی ایم تو‏ں پڑھ کر نکلنے دے فوری بعد اوہ ٹائمز آف انڈیا د‏‏ی برانڈ مینیجر بنی۔ دتی اِنڈی پِنڈنٹ دے لئی نوجواناں دا صفحہ تیار کرنے دے بعد اپنے شوہر یتین بنسل د‏‏ی مشارکت تو‏ں JAM (جسٹ انادر میگزین - نوجواناں دے لئی اک رسالہ) د‏‏ی بنیاد رکھی۔
آئی آئی ایم احمدآباد دے اک پروفیسر راکیش بسنت نے سجھاؤ دتا کہ اسنو‏ں اپنے تعلیمی ادارے تو‏ں کاروبار دا آغاز کرنے والے سابقہ طالب علماں اُتے اک کتاب لکھنا چاہیے۔ اس ترغیب دے بعد اوہ 2008ء وچ Stay Hungry Stay Foolish (اسٹے ہنگری اسٹے فولش) لکھی۔ ایہ کتاب اِنّی کامیاب رہی کہ 100,000 نسخے شروع دے 10 مہینےآں وچ بک گئے۔ جلد ہی ایہ ہندسہ 350,000 تک پہنچیا۔ اس د‏ی اگلی کتاب Connect the Dots (کنیکٹ دتی ڈاٹس) ایم بی اے د‏‏ی سند دے بنا کاروبار شروع کرنے والےآں د‏‏ی ترقی دا جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ وی اک کامیاب کتاب دے طور اُتے ابھری۔ اس د‏ی کتاب I Have a Dream (آئی ہیو اے ڈریم) 2011ء وچ چھپی۔ ایہ سماجی کاروبار شروع کرنے والےآں (social entrepreneurs) اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ کتاب وچ دلچسپ انگریزی تے ہندی د‏‏ی آمیرش موجود اے، جسنو‏ں عرف عام وچ ہنگلش کہیا جاندا اے، تاکہ اس د‏ی شخصیتاں د‏‏ی حقیقی تصویر منظر عام اُتے لیائی جا سک‏‏ے۔
نیویارک ٹائمز دے ہیتھر ٹیمنز نو‏‏ں دتے گئے اک انٹرویو وچ بنسل نے وضاحت کيتی کہ اوہ ہِنگلش دا استعمال کرنے دا فیصلہ کیتا کیونجے ایہ عوامی آواز د‏‏ی سیدھی نمائندگی کردی اے تے انہاں نو‏ں زیادہ عندالحقیقت بناندی اے ۔ اس دے بعد اوہ ہور چار تیزی تو‏ں فروخت ہونے والی کتاباں لکھ چکيت‏یاں ناں: Poor Little Rich Slum, Follow Every Rainbow, Take Me Home تے Arise Awake۔ ایہ تمام کتاباں کاروبار شروع کرنے تے اس دوران کامیاب ہونے دے مشورے اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ اکثر اپنے خیالات نو‏‏ں انہاں لوکاں د‏‏یاں مثالاں تو‏ں تقویت پہونچاندی نيں جو ناقابل یقین منازل پار کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔
حوالے
گٹھ:1985 دے جم گٹھ:۱۹۸۵ دے جم گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مصنفاں گٹھ:زندہ شخصیتاں
پاکستان سپر لیگ 2016
پاکستان سپر لیگ 2016 پاکستان کرکٹ بورڈ دی زیرنگرانی پاکستان سپر لیگ  دا ایک ٹوئنٹی/20 کرکٹ سیزن  اے۔ ایہ سیزن 4 فروی 2016 توں شروع ہویا  تے فائنل میچ 24 فروری 2016 نوں  ہوئیا۔ اس سیزن  دے سرکاری لوگو  دی 20 ستمبر نو ں رونمائی کیتی  گئی۔  ایسے  تقریب  چ سرکاری گانے "اب کھیل کے دکھا" نوں وی علی ظفر  دی آواز چ پیش کیتا گیا۔
سفیر
پاکستان سپر لیگ دے افتتاحی سیزن  لئی  پاکستان کرکٹ بورڈ نے اینہاں نوں اپنا سفیر مقرر کیتا  اے۔
تھاں
شروع چ پی ایس ایل دے پہلے سیزن لئی  دوحہ، قطر دا نتخاب کیتا گیا، لیکن 24 ستمبر 2015  نوں پاکستان کرکٹ بورڈ  نے اعلان کیتا کہا یہ ٹورنامنٹ دوحہ  توں دبئی  تے شارجہ، متحدہ عرب امارات  چ منتقل کر دتا  گیا اے۔
اصول تے ضابطے
پی ایس ایل آئی سی سی ولوں جاری شدہ قنوناں تے  اصولاں   تے ضابطےآں دی ی پابند ہوئے گی۔
گروپ چ اے  طریقہ نال پوائنٹ دتے  جاون گے:
جے میچ  دے خاتمے  بتے سکور برابر ہو جان تے  دوناں ٹیماں  نوں سپر اوور کھیلنا ہو ئے گا، تے اس سپر اوور چ جتن والی ٹیم  نوں فاتح قرار دتا جائے گا۔
گروپ اسٹیج چ ٹیماں دی درجہ بندی  اس  طریقہ کار  دے مطابق ہو ئےگی:
مسئلے تے خدشے
مسلسل تاخیر  دے بعد بالآخر فروری 2016  چ کھیلی جان  والی اس لیگ   دے آغاز توں پہلے ہی کچھ کرکٹ بورڈوں نے اپنے کھلاڑیاں نوں اس لیگ چ حصہ لین توں روک دتا   اے۔بنگلہ دیشی کرکٹ بورڈ نے اپنے ابھردے ہوئے نوجوان کھلاڑی مستفیض الرحمن نوں پاکستان کرکٹ لیگ کھیلن  توں روکن دا سوچ رہیا   سی۔بنگلہ دیشی بورڈ دا کہنا  سی کہ ا وہ مستفیض دے 2016  دے ٹی ٹونٹی ورلڈ کپ توں پہلے زخمی یا ان فٹ ہون دے ڈر توں ایسا کرنا چاہندا  سی۔جدونکہ ویسٹ انڈین بورڈ نے  تقریباً انہاں وجہاں دی بنا  اتے اپنے نوجوان کرکٹ کپتان جیسن ہولڈر نوں این او سی نہیں دتا،جسدی وجہ توں اوہ اس ٹورنامنٹ چ شرکت نہیں کر سکے گا۔
اس دے علاوہ پاکستان دا موجود ہ بہترین سپنر یاسر شاہ وی ڈوپ ٹیسٹ مثبت آن دی وجہ توں شاید پی ایس ایل  دے پہلے سیزن  داحصہ نا بن سکے۔
سنگبوری
تھائی لینڈ تھلویں چڑھدے ایشیاء دا اک دیس اے ، ایہہ ہند چینی علاقے چ شامل سمجھیا جاندا اے ۔ تھائی لینڈ دے صوبےآں دا ناں اس صوبے دے صوبائی راجگڑھ دے ناں اتے ہندا اے ۔
سنگبوری تھائی لینڈ دا اک شہر اے تے تھائی لینڈ دے صوبہ سنگبوری دا راجگڑھ اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تھائی لینڈ دے شہر گٹھ:تھائی لینڈ دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:شہر گٹھ:دنیا دے آباد تھاں
کرامت علی جونپوری
کرامت علی جونپوری (پیدائش: 11 جون 1800ء— وفات: 31 مئی 1873ء) اک بھارتی حنفی فقیہ، عالم دین، عظیم داعی و مصلح تے چالیس تو‏ں ودھ کتاباں دے مصنف سن ۔ جونپور وچ ولادت ہوئی، مختلف علما تو‏ں علم حاصل کرنے دے بعد سید احمد بریلوی تو‏ں بیعت ہوئے تے انہاں دے حکم تو‏ں جونپور، سلطان پور، اعظم گڑھ، غازی پور تے فیض آباد وچ دعوت و تبلیغ تے اشاعت اسلام دے بعد بنگال و آسام وچ اکیاون (51) برس تک دعوت و تبلیغ تے اشاعت اسلام کردے رہ‏‏ے۔ دوران سفر بنگلہ دیش دے رنگ پور وچ وفات پائی۔
ناں تے مولد و مسکن
کرامت علی بن ابو ابراہیم شیخ امام بخش بن شیخ جار اللہ د‏‏ی ولادت 18 محرم 1215ھ مطابق جون 1800ءکو محلہ ملیا ٹولہ شہر جونپور وچ ہوئی۔ کرامت علی جونپوری دا اصل ناں علی سی، مگر انہاں تو‏ں بکثرت تو‏ں ظہور ہونے والی کرامات د‏‏ی وجہ تو‏ں عام طور اُتے لوگ انہاں نو‏‏ں "کرامت علی" کہنے لگے سن ۔ اپنی کتاب مفتاح الجنۃ دے شروع وچ لکھیا اے: