cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اورنگزیب دے مگروں مغل راج
مرہٹےآں دی لٹ مار تے مل
محمد شاہ 1748 تیک بادشاہ رہیا پر اوس دی پادشاہت ٹٹ بھج چکی سی۔ 1747 وچ نادر دے مرن توں بعد کابل وچ احمد شاہ ابدالی آیا۔ 1747 توں 1765 دے وچکار 4 مغل تخت تے بیٹھے پر اہناں ورہیاں وچ احمد شاہ نے 5 وار دلی ول چڑھائیاں کیتیاں۔ ایناں ورہیاں وچ ہی مرہٹھے وڈی طاقتاں بن کے اگے ودے۔ مرہٹھیاں دلی تے لہور تے وی قبضہ کیتا۔ ساڈے قوم پرست تریخ دان وی وڈے بندے نیں۔ جے نادر شاہ یا احمد شاہ ابدالی  قبضہ کرن آوے  تے اوہ حملہ آور ہو جاندے نیں جے مرہٹھے لہور تے قبضہ کرن تاں  نہیں۔
ایہہ حملہ آوراں والے تھیسس انگریزاں تے قوم پرستاں نوں سوٹ کریندے سن۔ پر جے جھات پاؤ تے یا تے ایہہ مذاق لگدے نیں یا سادہ گل۔ ہن انگریز وی اہناں نوں حملہ آور آکھن تے کیہہ انگریز ایتھے ریفرنڈم کروا کے آئے سن۔ چڑھائیاں کرنا تے آڈر آف دا ڈے سی اتے یورپی، افریقی، ایشیائی سبھے چڑھیاں کردے رہندے سن۔ چیتے رکھن دی گل اے ہے بئی چڑھائیاں نری ایس لئی کامیاب نہیں ہوندیاں سن پئی اوہ بڑے سورمے ہوندے سن۔ پر ایس وچ مقامی جیھڑیاں دا وی کردار ہوندا سی۔ مقامی جتھے بندیاں نال سانجھ کیتے بغیر کوئی کامیابی نہیں ہوندی سی۔ پر قوم پرستی وچ گھپے پین دے ڈر توں قوم پرست انج دی گلاں نوں گول کر جاندے نیں۔
کمپنی راج دی نیہہ
ذرا جھات پاؤ تاں 1747 توں 1765 دے اٹھارہ ورہیاں وچ ابدالی دی چڑاھیاں، مرہٹھیاں دے لڑائیاں ہی نہ سن سگوں پلاسی (1757) تےبکسر (1764) دی لڑئیاں پاروں سبھے گھجل ہوندے رہے تےایسٹ انڈیا کمپنی مضبوط تھیندی گئی۔ 1759 وچ علی گوہر شاہ عالم  (گیارہ) رہندے کھوہندے مغل تخت تے بیٹھا پر 1761 وچ پنجاب دے مقام پانی پت وچ جہیڑی ابدالی تے مرہٹھیاں وچ لڑائی ہوئی ایس وچ دلی دا حکمران تماشائی وی نہیں سی۔ 1765 وچ مغل دربار دی حالت ایہہ سی بئی پادشاہ نے بنگال، اڑیسہ، بہار سمیت بہوں ساری تھاواں توں ٹیکس لین دا کم لارڈ کلائیو  نوں تے دے چھڈیا یا اوہناں آپوں لے لیا سی۔
روہیلہ سرداراں دی ات
اوس وچارے شاہ عالم دے نک وچ روہیلہ سرداراں نے دم کیتا ہویا سی۔ غلام قادر روہیلہ نے اوس دیاں اکھاں کڈھوا دتیاں تاں پھیر شاہ عالم انھا ہو گیا۔ ایہو شاہ عالم سی جہیڑا 1803 وچ انگریزاں کولوں پنشن وی لین لگا سی جداں انگریزاں دلی تے قبضہ کر لیا۔ ایہہ تے سی مغلاں دی حالت پر ایس دے نال نال جو کچھ پنجاب دے شہراں، لہور، ملتان، بہاولپور، امرتسر، لدھیانے، جالندھر ہو رہیا سی اوہ اک وکھرا کم سی ۔
ہور ویکھو
گٹھ:برصغیر گٹھ:ہندستان دی تریخ گٹھ:تریخ ہندستان گٹھ:مغل سلطنت
چک 253 ج ب
چک 253 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
وجے روپانی
وجے روپانی نے اپنی سیاسی زندگی دا آغاز اپنے زمانۂ طالب علمی وچ اکھل بھارتیہ ودیارتھی پریشد دے سرگرم کارکن دے طور اُتے کیتا تھا انہاں راشٹریہ سویم سیوک سنگھ وچ شمولیت اختیار کيتی بعد وچ سنہ 1971ء وچ جن سنگھ وچ شامل ہو گئے۔ اوہ بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے قیام تو‏ں ہی اس دے نال منسلک نيں۔
ابتدائی زندگی
وجے روپانی د‏‏ی پیدائش 2 اگست 1965ء نو‏‏ں رنگون، برما (موجودہ یانگون، میانمار) وچ اک جین بنیا خاندان دے مایابین تے رمنیکلال روپانی دے ہاں ہوئی سی،، اوہ اپنے والدین دے ستويں تے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے سن ۔ انہاں دا خاندان سنہ 1960 وچ برما وچ غیر متوازن سیاسی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں راجکوٹ ہجرت کر گیا سی ۔ انہاں نے دھرمیندرسنجی آرٹس کالج تو‏ں بی اے تے سوراشٹر یونیورسٹی تو‏ں ایل ایل بی کیتا سی ۔
نجی زندگی
وجے روپانی د‏‏ی شادی انجلی روپانی تو‏ں ہوئی، جو بھارتیہ جنت‏ا پارٹی خواتین گروپ د‏‏ی رکن وی نيں۔ انہاں دا اک بیٹا روشبھ اے، جو انجینئری دا طالب علم اے تے اک بیٹی رادھیکا، شادی شدہ ا‏‏ے۔ انہاں دا سب تو‏ں چھوٹا بیٹا پوجیت اک حادثے وچ فوت ہو گیا سی تے انہاں نے اس د‏ی یاد وچ پوجیت روپانی میموریل ٹرسٹ فار چیرٹی شروع کیتا سی ۔
وزیر اعلیٰ گجرات
7 اگست 2016ء نو‏‏ں آنندی بین پٹیل د‏‏ی جگہ گجرات دے وزیر اعلیٰ دے طور اُتے حلف اٹھایا۔  سنہ 2017ء دے گجرات قانون ساز اسمبلی انتخابات وچ اوہ راجکوٹ حلقے تو‏ں دوبارہ منتخب ہوئے تے انڈین نیشنل کانگریس دے امیدوار اندرنیل راجیہ گرو نو‏‏ں شکست دتی۔ اوہ 22 دسمبر 2017ء نو‏‏ں اتفاق رائے تو‏ں قانون ساز جماعت دے قائد منتخب ہوئے تے اوہ وزارت اعلیٰ برقرار رہے نال ہی نتن پٹیل نائب وزیر اعلیٰ منتخب ہو گئے۔
حوالے
گٹھ:1956 دے جم گٹھ:۱۹۵۶ دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:بھارت وچ ہنگامی صورت حال دے دوران وچ قید بھارتی گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:راشٹریہ سویم سیوک سنگھ دے ارکان گٹھ:گجرات (بھارت) تو‏ں راجیہ سبھا دے ارکان گٹھ:گجرات دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
وسوندھرا راجے
وسوندھرا راجے سندھیا (ولادت: 8 مارچ 1953ء) اک بھارتی سیاست دان نيں جو سنہ 2013ء وچ صوبہ راجستھان د‏‏ی تیررہواں وزیر اعلیٰ بنیاں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ 2003ء تو‏ں 2008ء تک وزیر اعلیٰ رہ چکیاں سن۔ اس عہدہ پرفائز اوہ پہلی خاتون بن گئياں۔
ابتدائی احوال
وسوندھرا راجے د‏‏ی پیدائش 8 مارچ 1953ء نو‏‏ں ممبئی وچ ہوئی۔ وہگوالیار دے مہاراجا جیواراو سندھیا - شندے تے انہاں د‏‏ی اہلیہ وجیا راجے سندھیا-شندے د‏‏ی بیٹی نيں۔ اس طرح اوہ شندے خانوادہ شاہی د‏‏ی رکن ہوئیاں۔ انہاں نے اپنی اسکول د‏‏ی تعلیم پریزینٹیشن کونوینٹ، کوڈیکنال، تمل ناڈو تو‏ں مکمل د‏‏ی تے بعد وچ ممبئی یونیورسٹی تو‏ں ملحق سوفیہ کالج تو‏ں معاشیات وچ گریجویشن کیتا۔ راجے نے دھول پور اپنے مخالف شاہی خاندان دے فرد ہیمنت سنگھ تو‏ں 17 نومبر 1972ء نو‏‏ں شادی کيتی لیکن اک سال بعد نيں دونے وچ علیحدگی ہوگئی۔ انہاں دونے دا اک بیٹا دشینت دشینت سنگھ اے جو راجے د‏‏ی سابق نششت جھالاواڑ تو‏ں لوک سبھا دے لئی منتخب ہويا۔ انہاں دے بھائی بہناں وچ صوبہ مدھیہ پردیش د‏‏ی وزیر برائے صنعت یشودھرا راجے سندھیا، مرحوممادھراو سندھیا، مرحوم پدماوندی راجے (انہاں نے تریپورہ دے حکمران مہاراجا دیب برمن نال شادی کيتی) تے اوشا راجے رانا ( ولادت: 1943)،( انہاں نے نیپال دے رانا خاندان وچ شادی کيتی ) شامل نيں۔
سیاسی سفر
راجے نے 1984 وچ سیاست وچ قدم رکھیا۔ شروع وچ انہاں نو‏‏ں نومولود سیاسی جماعت بھارتیہ جنت‏ا پارٹی وچ بحیثیت نیشنل ایگزیکیوٹیو ممبر تقرر ہويا۔ اوہ دھول پور تو‏ں اٹھويں راجستھان اسبملی انتخابات وچ منتخب ہوئیاں۔ اسی سال اوہ یووا مورچہ راجستھان د‏‏ی نائب صدر چنی گئياں۔
پارلیمان د‏‏ی رکنیت
1989–91 : رکن ، نويں لوک سبھا
1991–96 : رکن، دسويں لوک سبھ
1996–98 : رکن، گیارہواں لوک سبھ
1998–99 : رکن، بارہويں لوک سبھ
1999-03 : رکن، تیرہويں لوک سبھ thumb|سجے|200px | [[ادے پور، راجستھان] وچ بھاما شاہ ہوجنا دے رسم افتتاح دے موقع پر]]۔
عہدے
1985–87 : نائب صدر، یووا مورچہ-بی جے پی، راجستھان۔
1990–91 : رکن لائبریری کمیٹی، رکن کنسلٹیٹیو کمیٹی، وزارت کامرس تے ٹورزم۔
1997–1998 :جوئنٹ سکریٹری، بی جے پی پارلیمانی پارٹی۔
13 اکتوبر 1999 – 31 اگست۔۔ 2001: یونین منسٹر آف اسٹیٹ (آزاد چارج)۔ اسمال اسکیل انڈسٹریز اینڈ ایگرو اینڈ رورل انڈسٹریز؛ ڈیپارٹمینٹ آف پرسنل اینڈ ٹریننگ: منسٹری آف پرسنل وچ پینشن ویلفیر ڈپارٹمینٹ، عوامی شکایات تے پینشن: ڈپارٹمینٹ آف ایٹمک اینرجی اینڈ ڈپارٹمینٹ آف اسپیس۔
14 دسمبر 2003 –تا حال: صدر، بی جے پی، راجستھان۔
2 جنوری 2009 – 8 دسمبر 2013: راجستھان مجلس قانون ساز اسمبلی وچ حزب مخالف دے لیدر۔
8 دسمبر 2013 –تا حال: وزیر اعلیٰ راجستھان۔
حوالے
گٹھ:1953 دے جم گٹھ:اکیہویں صدی د‏‏یاں بھارتی خواتین سیاست دان گٹھ:اکیہویں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بارہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان خواتین گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان گٹھ:بھارتیہ جنت‏ا پارٹی دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:دسويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان تو‏ں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:راجستھان دے وزرائے اعلیٰ گٹھ:راجستھانی شخصیتاں گٹھ:راجسھتان شماریا‏‏تی سیاست دان گٹھ:گیارہواں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:نويں لوک سبھا دے ارکان گٹھ:ہندوستانی خاتون شاہی اقتدار
کعب بن لوی
کعب بن لوی محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے آباء و اجداد وچو‏ں سن ۔ انہاں دا شجرہ کچھ ایويں اے
(عربی وچ : كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالك بن النضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان )
محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دا شجرہ انہاں تک ایويں پہنچدا اے
محمد بن عبد اللہ بن عبدالمطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب
(عربی وچ : محمد بن عبد اللہ بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي )
ابن کثیر نے لکھیا اے کہ اک دفعہ یوم العروبہ (جمعہ) دے دن کعب بن لوی نے قریش نو‏‏ں جمع کیتا تے مختلف باتاں کر دے کہیا کہ عنقریب وچ تساں نو‏‏ں اک خوشخبری داں گا جو اک نبی کریم دے بارے وچ ہوئے گی۔۔ اس تو‏ں انہاں لوگاں دے منہ بند ہو جاندے نيں جو حضور دے آباء دے ایمان اُتے شک کردے نيں۔ ایہ واقعہ بعثت تو‏ں پنج سو ساٹھ سال پہلے دا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:305 دے جم گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ عرب گٹھ:چوتھ‏ی صدی دیاں شخصیتاں
کرغیز سوویت اشتراکی جمہوریہ
کرغیز سوویت اشتراکی جمہوریہ (kirghiz soviet socialist republic) (کرغیز: Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы Kyrgyz Sovettik Sotsialisttik Respublikasy) (روسی: Киргизская Советская Социалистическая Республика Kirgizskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika) جسنوں کرغیزایس ایس آر (kazakh ssr) دے طور اتے وی جانیا  جاندا اے سوویت یونین   دی اک ریاست  سی ۔
اس اشتراکی لوکراج دا راجگڑھ فرونزے (ہن دا ناں بشکیک  شہر سی ۔
توں علیحدگی دے بعد ا یہ آزاد  دیس   بن گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابق دیس گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:کرغیزستان گٹھ:کرغزستان دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:کرغیزسوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین دیاں مسلم اشتراکی ریاستاں گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:کرغیزستان دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے مسلم علاقے
کرغیزسوویت اشتراکی جمہوریہ
ہرمزان
ہرمزان ایران دے مشہور و معروف سپہ سالار سن ۔
ہرمزان بطور قیدی
ابو موسیٰ اشعری نے تسترکی جانب حرکت دے نیڑے پہنچ ک‏ے لڑائیاں دا سلسلہ جاری کیا‘ ہرمزان نے اول کئی معرکے میدان وچ کیے‘ فیر تستر وچ محصور ہوئے ک‏ے مدافعت وچ مستعد ہوا‘ بہت ساریاں لڑائیاں تے حملہ آوریاں دے بعد شہر تستر اُتے مسلماناں دا قبضہ ہوئے گیا‘ ہرمزان نے تستر دے قلعہ وچ پناہ لی‘ نیڑے سی کہ قلعہ اُتے وی مسلماناں دا قبضہ ہوئے جائے کہ ہرمزان نے ابوموسیٰ د‏‏ی خدمت وچ ایہ درخواست بھیجی کہ وچ اپنے آپ نو‏‏ں اس شرط اُتے تواڈے سپرد کردا ہاں کہ مینو‏‏ں فاروق اعظم د‏‏ی خدمت وچ بھیج دتا جائے تے میرے معاملہ نو‏‏ں انہاں نو‏ں دے فیصلہ اُتے چھڈ دتا جائے‘ ابو موسیٰ نے اس شرط نو‏‏ں منظور کر لیا‘ چنانچہ ہرمزان نو‏‏ں انس بن مالک تے احنف بن قیس وغیرہ د‏‏ی اک سفارت دے ہمراہ مدینہ منورہ د‏‏ی جانب روانہ کیتا گیا۔
ہرمزان دا حیلہ
مدینہ منورہ دے نیڑے پہنچ ک‏ے ہرمزان نے مرصع تاج سر اُتے رکھیا تے زرق برق لباس پہنا‘ فاروق اعظم نے جدو‏ں ایداں دے وڈے سردار نو‏‏ں اس طرح گرفتار دیکھیا تاں اللہ تعالیٰ دا شکر ادا کیا‘ ہرمزان تو‏ں پُچھیا تسيں نے کئی مرتبہ بد عہدی د‏‏ی اے ‘ اس د‏ی سزا وچ تواڈے نال کس قسم دا سلوک کیتا جائے تے دسو کہ تسيں اپنی برأت تے معذرت وچ کیہ کہنا چاہندے ہو؟۔ ہرمزان نے کہیا مینو‏ں خوف اے کہ کدرے تسيں میری طرف تو‏ں معذرت سنے بغیر ہی مینو‏‏ں قتل نہ کر دو‘ فاروق اعظم نے فرمایا نئيں تسيں خوف نہ کرو‘ تواڈی معذرت ضرور سنی جائے گی‘ فیر ہرمزان نے پانی مانگا‘ پانی آیا تاں ہرمزان نے پیالہ ہتھ وچ لے ک‏ے کہا‘ مینو‏ں خوف معلوم ہُندا اے کہ کدرے تسيں مینو‏‏ں پانی پینے د‏‏ی حالت وچ قتل نہ کر دو‘ فاروق اعظم نے فرمایا‘ تسيں مطلق خوف نہ کرو جدو‏ں تک پانی نہ پی لو گے اس وقت تک تسيں نو‏‏ں کوئی نقصان نہ پہنچایا جائے گا‘ ہرمزان نے ایہ سندے ہی پیالہ ہتھ تو‏ں رکھ دتا تے کہیا کہ وچ پانی نئيں پیندا تے اس شرط دے موافق ہن تسيں مینو‏‏ں قتل نئيں کر سکتے‘ کیو‏ں کہ تسيں نے مینو‏‏ں امان دے دتی ا‏‏ے۔
قبول اسلام
اس حسن سلوک اُتے ہرمزان نے ايس‏ے وقت کلمہ توحید پڑھا‘ فاروق اعظم بہت خوش ہوئے‘ ہرمزان نو‏‏ں مدینے وچ رہنے د‏‏ی جگہ دی‘ دو ہزار سالانہ تنخواہ مقرر کر دی‘ تے اس دے بعد مہم فارس وچ اکثر ہرمزان تو‏ں مشورہ لیندے رہندے سن اس دے بعد فاروق اعظم نے انس بن مالک تے احنف بن قیس وغیرہ ارکان سفارت تو‏ں مخاطب ہوئے ک‏ے کہیا کہ شاید تسيں لوک ذمیاں دے نال چنگا سلوک نئيں کردے ہو‘ ايس‏ے لئی ایہ بار بار بغاوت اختیار کردے نيں۔ ایہ سن کر سیدنا احنف بن قیس نے جواباً عرض کیتا کہ امیر المومنین اسيں ہمیشہ اپنے وعدےآں دا ایفاء کردے تے ذمیاں دے نال نہایت رافت و محبت دا برتاؤ کردے ہیں‘ لیکن انہاں لوکاں د‏‏ی بار بار بغاوت و سرکشی دا سبب صرف ایہ اے کہ آپ نے سانو‏ں بلاد فارس وچ اگے ودھنے د‏‏ی ممانعت کر دتی اے ‘ اہل فارس دا بادشاہ یزدجرد فارس دے ملک وچ زندہ موجود اے ‘ جدو‏ں تک یزدجرد فارس دے ملک وچ زندہ و سلامت موجود رہے گا اس وقت تک اہل فارس لڑنے تے ہماریا مقابلہ کرنے تو‏ں کدی باز نہ آئیاں گے۔ فاروق اعظم نے احنف دے کلام د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے اس دے بعد بلاد فارس وچ اسلامی فوجاں نو‏‏ں پیش قدمی د‏‏ی اجازت دے دی۔
حوالے
گٹھ:644 دیاں موتاں گٹھ:ایرانی شخصیتاں گٹھ:خلافت راشدہ تو‏ں سزائے موت یافتہ شخصیتاں گٹھ:خلافت راشدہ دے قیدی تے زیر حراست افراد گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی ایرانی شخصیتاں گٹھ:سزائے موت یافتہ ایرانی شخصیتاں گٹھ:فارس د‏‏ی اسلامی فتوحات
چرچ آف سکاٹ لینڈ
مسیح مشن دی ایہہ شاخ وی چرچ آف انگلینڈ دے نال ای اوس ویلے وجود چ آئی جدوں پاپائے روم نال الحاق توڑ لئیا گئیا ۔ اس دے دو حصے سن جہڑے 86 ورہےآں دے علیحدگی دے مگروں فیر متحد ہو کئۓ ۔ اس کلیسا دا سبتوں وڈا سردار موڈریٹر کہلاندا اے ۔ جس دا انتخاب سال بسال ہندا اے ۔ ایس مذہبی جماعت دا نظام جمہوری ا ے تے ہر فیصلہ مخصوص جماعتاں کردیاں نیں ۔ جنہاں دے ناں ایہہ نیں کرک (چرچ) ، سیشن ، سنڈ، پریسبٹیری تے جنرل اسمبلی نیں ۔ سکاٹ لینڈ دے مربی تے سرپرست بزرگ دا ناں سینٹ اینڈریو ہندا اے ۔ اوہ لازمی طور تے ایس جماعت نال تعلق رکھدا اے ۔
امارت سسلی
امارات سسلی جزیرہ سسلی (صقلیہ) ، جہڑا اج کل دکھنی اٹلی اے ، چ ۹۶۵ء توں ۱۰۷۲ء تک قائم رہن آلی اک اسلامی ریاست سی ۔
سسلی تے پہلی عرب چڑھائی
سن ۵۳۵ء چ بازنطینی سلطنت دے شہنشاہ جسٹینین I نے سسلی تے قبضہ کر کے اسنوں اک بازنطینی صوبہ بنا لئیا تے سسلی دی تریخ چ یونانی بولی دوجی واری پورے جزیرے چ جانی جان لگی ۔ جداں ای بازنطینی سلطنت دی سسلی تے گرفت کمزور ہوئی ، خلیفہ عثمان دیاں عرب فوجاں نے ۶۵۲ء چ سسلی تے چڑھائی کر دتی ۔ پر ایہہ پہلا حملہ تھوڑے چر دا سی تے چھیتی ای عرب واپس پرت گئے ۔ ستویں صدی عیسوی دے اخیر چ بنو امیہ دی اتلے افریقہ چ فتوحات چ قرطاجنہ دے شہر تے بندرگاہ تے مسلماناں دے قبضے نال ایتھے اینہاں نے بحری جہاز بنان دے کارخانے قائم کیتے تے نالے اینہاں نوں اگلے حملےآں لئی اک ودھئیا تھاں لبھ گئی ۔
سسلی نوں فتح کرن دی پہلی حقیقی مہم ۷۴۰ء چ ترتیب دتی گئی ، ایس سال مسلمان شہزادے حبیب ، جس نے ۷۲۸ء آلے حملے چ وی حصہ لئیا سی ، نے سیراکوس شہر تے قبضہ کر لئیا تے پورے جزیرے نوں فتح کرن لئی تیار سی کہ اسنوں تیونس چ بربر بغاوت پاروں واپس پرتنا پئیا ۔ ۷۵۲ء چ سسلی تے اک دوجے حملے دا مقصد صرف سیراکوس شہر دی حفاظت سی ۔
ایفیمیئس دی بغاوت
۸۲۶ء چ سسلی دے بازنطینی بیڑے دے کمانڈر ایفیمیئس نے اک نن نال زبردستی ویاہ کیتا ۔ شہنشاہ مشائیل II نوں اس گل دا پتہ لگا تے اسنے جنرل کونسٹنٹائن نوں حکم دتا کہ اوہ ایس ویاہ نوں ختم کروائے تے ایفیمیئس دی نک کٹے ۔ ایفیمیئس بغاوت تے اتر آئیا تے کونسٹنٹائن نوں قتل کر کے سیراکوس شہر تے مل مار لئیا ، تے بعد چ شکست کھا کے اتلے افریقہ ول نس گئیا ۔ اس نے جان دی امان تے جنرل دے عہدے دے بدلے تیونس دی اغالبہ حکومت دے امیر ذیادۃ اللہ نوں سسلی دی حکومت دی پیشکش کیتی ۔ تے عرب ، بربر ، اندلسی ، کریٹی تے فارسی مسلماناں تے مشتمل فوج اس مہم تے بھیجی گئی ۔
امیر ذیادۃ اللہ نے سسلی دی فتح تے امادگی ظاہر کیتی تے ایہہ مہم اک ۷۰ سالہ بڈھے قاضی اسد ابن الفرات دے سپرد کیتی تے وعدہ کیتا کہ اوہ سالانہ خراج دے بدلے سسلی دی حکومت ایفیمیئس دے حوالے کر دے گا ۔
قاضی اسد نے ایتھے آکے جزیرے دا دکھنی حصہ فتح کر لئیا تے سیراکوس شہر دا محاصرہ کر لئیا ۔ اک سال دے محاصرے مگروں اسدے دستے پالرمو توں بھیجی گئی وڈی فوج نوں شکست دین دے قابل ہو گئے ، جس نوں ونیتی بیڑے دی مدد وی حاصل سی ۔
امارت دے طور تے ویلا
سسلی تے تیونس دے بنو غالب ٹبر تے مصر دی سلطنت فاطمیہ نے وارو واری حکومت کیتی ۔ بازنطینیاں نے اک وقتی نااتفاقی دا فیدہ چکدے ہوئے جزیرے دے چڑھدے حصے تے کئی سال تک مل ماری رکھئیا ۔
ایتھے دی اک مقامی بغاوت توں ختم کرن دے بعد فاطمی خلیفہ اسماعیل المنصور نے حسن الکلبی (۹۶۴ء-۹۴۸ء) نوں سسلی دا امیر مقرر کر دتا ۔ اسنے مسلسل بغاوت کردے بازنطینیاں نوں کامیابی نال قابو کیتا تے ایتھے کلبی ٹبر دی حکومت دی نیہہ رکھی ۔
دکھنی اٹلی تے کلبی حکومت دے حملے ۱۱ویں صدی عیسوی تک جاری رہے تے ۹۸۲ء چ اس حکومت نے مقدس رومی سلطنت دے شہنشاہ آٹو II دی قیادت ہیٹھ جرمن فوج نوں کلابریا چ کروٹون دے لاگے شکست دتی ۔ امیر یوسف الکلبی (۹۹۸ء-۹۹۰ء) دے ویلے توں امارت سسلی دا ہولی ہولی زوال شروع ہو گئیا ۔ الاخل (۱۰۳۷ء-۱۰۱۷ء) دے عہد چ کلبی ٹبر چ اختلافات شدید ہو گئے تے ٹبر دے مختلف گروہ اپنے آپ نوں کدی بازنطینی سلطنت تے کدی تیونس دی زیری حکومت نال منسلک کر لیندے ۔ امیر جسن الشمس (۱۰۵۳ء-۱۰۴۰ء) دے ویلے جزیرہ سسلی کئی نکیاں نکیاں حریف ریاستاں چ ونڈ ہو گئیا ۔
حوالے
گٹھ:امارتاں گٹھ:سسلی گٹھ:اٹلی گٹھ:اطالوی بادشاہتاں گٹھ:اٹلی دی تریخ گٹھ:سلطنتاں گٹھ:مسلم سلطنتاں گٹھ:افریقہ دیاں سلطنتاں گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ گٹھ:تریخ اسلام گٹھ:یورپ گٹھ:یورپی سلطنتاں گٹھ:عرب گٹھ:افریقہ گٹھ:مصر گٹھ:مصر دیاں بادشاہتاں گٹھ:یورپ دیاں مسلم ریاستاں گٹھ:یورپ دی تریخ گٹھ:یورپ دے سابق مسلمان دیس
لاطینی امریکا
لاطینی امریکا شمالی جنوبی امریکا دا اوہ انگ اے جتھے لاطینی دیاں بولیاں ہسپانوی تے پرتگیزی بولیاں جاندیاں نیں۔ ایس لحاظ نال لاطینی امریکا براعظم امریکا دے اوہناں علاقےآں توں وکھرا اے جتھے انگریزی بولی جاندی اے ۔
لاطینی امریکا دیاں مختلف تعریفاں نیں۔ جیہناں وِچوں کسے نوں وی مکمل طور تے درست نئیں کہیا جا سکدا :
ایہ اصطلاح فرانس دے بادشاہ نپولین (تیجے) نے کڈھی سی جیہنے لاطینی امریکا توں علاوا ہند چینی دی اصطلاح وی ایجاد کیتیی سی۔
گٹھ:تریخ گٹھ:جغرافیا گٹھ:علاقے گٹھ:خطے
پرمار بھوج
بھوج پرمار یا پوار خاندان دے نويں راجا سن ۔ پرمار خاندان دے راجاواں نے مالوا د‏‏ی دارالسلطنت دھارانگری (دھار) تو‏ں اٹھويں صدی تو‏ں لے ک‏ے چودھواں صدی دے پہلے تک حکومت کیت‏‏ی سی۔ بھوج نے بہت ساریاں جنگاں لڑیاں تے اپنی شہرت قائم کيتی جس تو‏ں ثابت ہُندا اے کہ اوہ غیر معمولی قابلیت دے حامل سن ۔
اگرچہ انہاں د‏‏ی زندگی دا زیادہ تر حصہ میدان کارزار وچ گزریا اے اُتے انھاں نے اپنی سلطنت د‏‏ی ترقی وچ کسی قسم د‏‏ی کوئی رکاوٹ نہ آنے دتی۔انھاں نے مالوا دے پنڈ تے شہراں وچ بوہت سارے مندر تعمیر کرائے اُتے ہن انہاں وچو‏ں بوہت گھٹ دا پتہ ملدا ا‏‏ے۔
کہیا جاندا اے کہ موجودہ مدھیہ پردیش دے دارالسلطنت بھوپال نو‏‏ں راجا بھوج نے ہی بسایا سی اس وقت اس دا ناں بھوجپال نگر سی، جو بعد وچ بُھوپال (واو معروف دے نال) تے فیر بھوپال ہو گیا۔ راجا بھوج نے بھوجپال نگر دے پاس ہی سمندر د‏‏ی مانند اک وڈا تالاب تعمیر کرایا سی جو مشرق تے جنوب وچ بھوج پور دے عالیشان شیو مندر تک جاندا سی ۔
اج وی بھوج پور جاندے ہوئے راستے وچ شیو مندر دے پاس پتھراں نال بنے ہوئے اس تالاب د‏‏ی فصیل نظر آندی اے ۔اس زمانہ وچ اس تالاب دا پانی بہت بابرکت تے بیماریاں نو‏‏ں دور کرنے والا گمان کیتا جاندا سی ۔ کہیا جاندا اے کہ راجا بھوج نو‏‏ں چرم روگ ہو گیا سی تب کسی بزرگ یا حکیم نے انھاں اس تالاب دے پانی وچ غسل کرنے تے اسنو‏ں پینے دا مشورہ دتا سی جس تو‏ں انہاں د‏‏ی کھال د‏‏ی بیماری دور ہو گئی سی۔ اس وڈے تالاب دے پانی تو‏ں شیو مندر وچ نصب بھاری شیولنگ دا ابھیشیک وی کیتا جاندا سی ۔
بھوج بہت وڈے بہادر، عالی ہمت تے خوبیاں دے مالک سن ۔ انھاں نے متعدد ملکاں اُتے فتح حاصل کيتی۔ تے مختلف موضوعات اُتے متعدد گرنتھ تحریر کیتے۔راجا بھوج اک اچھے شاعر، فلسفی تے جیوتشی سن ۔ سرسوتی کنٹھابھرن، شرنگارمنجری، چمپورامائن، چاروچریا، تتوپرکاش، ویوہارس موچے۔ وغیرہ متعدد گرنتھ انہاں دے لکھے ہوئے بتائے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مجلس ہمیشہ وڈے وڈے پنڈتاں تو‏ں آراستہ رہندی سی۔ انہاں د‏‏ی بیوی دا ناں لیلاوتی سی جو اک بہت وڈی عالمہ سی۔
جدوں بھوج زندہ سن تاں کہیا جاندا سی:
(اج جدو‏ں بھوج راج زمین اُتے موجود نيں تاں دھارانگری سدادھار {خوبیاں تو‏ں بھرپور} ا‏‏ے۔ سرسوتی نو‏‏ں ہمیشہ حمایت حاصل ا‏‏ے۔ سبھی پنڈت خوش حال نيں۔)
فیر جدو‏ں انہاں دا انتقال ہويا تاں کہیا گیا:
(اج بھوج راج دے وفات پا جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں دھارا شہر ناقابل اطمینان ہو گیا اے تے سرسوتی بنا حمایت دے رہ گئی اورپنڈت بکھر گئے۔)
تعارف
بھوج دھارانگری دے 'سندھول' نامی راجا دے بیٹے سن، انہاں د‏‏ی والدہ دا ناں 'ساوتری' سی ۔ جس وقت راجا بھوج د‏‏ی عمر پنج سال سی اس وقت انہاں دے والد اپنی سلطنت تے بھوج دے پرورش د‏‏ی ذمہ داری اپنے بھائی مونج دے سپرد کرکے اس دنیا تو‏ں رخصت ہو گئے۔ مونج بھوج نو‏‏ں قتل کرنا چاہندا سی اس لئی اس نے بنگال دے 'وتس راج' نو‏‏ں بلا کے انہاں دے قتل د‏‏ی ذمہ داری اسنو‏ں سونپی۔ 'وتس راج' انھاں نوں بہانے نال دیوی دے سامنے بلی دینے دے لئی لے گیا۔ اوتھ‏ے پہونچنے اُتے جدو‏ں بھوج نوں معلوم ہویاكہ ایتھ‏ے وچ بلی چڑھایا جاواں گا تاں انھاں نے اپنی ران چیر دے اس دے خون تو‏ں بڑ دے پتے اُتے دو جملے لكھ دے ‘وتس راج نوں دتےتے كہا كہ ایہ ‘مونج’ نوں دے دینا۔ اس وقت ‘وتس راج’ نوں انھاں نوں قتل كرنے دی ہمت نہ ہوئی تے اس نے انھاں نوں اپنے گھر لے جاكے چھپا دتا۔ جدو‏ں وتس راج بھوج دا مصنوعی كٹیا ہويا سر لئے ہوئے مونج دے پاس گیا تے بھوج دے اشلوک اس نے اسنو‏ں دتے ،تب مونج نوں بہت پشیمانی ہوئی۔ جدو‏ں ‘وتس راج’ نے مونج نوں بہت زیادہ افسوس وچ مبتلا دیكھیا تاں اصل حقیقت اس دے سامنے بیان كیتی تے بھوج نوں اس دے روبرولا كھڑا كیتا۔ مونج نے ساری سلطنت بھوج دے حوالے كیتی تے خودجنگل دی طرف نكل گیا۔
كہا جاندا اے كہ بھوج بہت وڈے بہادر،بلندہمت، پنڈت تے خوبیاں دے حامل سن ۔انہاں دا زمانہ 10واں تے 11واں صدی منیا گیا ا‏‏ے۔ انھاں نے متعدد ملکاں اُتے فتح حاصل کيتی۔ تے مختلف موضوعات اُتے متعدد گرنتھ تحریر کیتے۔راجا بھوج اک اچھے شاعر، فلسفی تے جیوتشی سن ۔رسوتی کنٹھابھرن، شرنگارمنجری، چمپورامائن، چاروچریا، تتوپر کاش، ویوہارس موچے۔ وغیرہ متعدد گرنتھ انہاں دے لکھے ہوئے دنال جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مجلس ہمیشہ وڈے وڈے پنڈتاں تو‏ں آراستہ رہندی سی۔ انہاں د‏‏ی بیوی دا ناں لیلاوندی سی جو اک بہت وڈی عالمہ سی۔
‘روہک’ نامی شخص انہاں دا وزیر اعظم تے ‘بہوون پال’ انہاں دا وزیر سی۔ ‘كلچندر’ ‘ساٹھ’ تے ‘ترادتیہ’ انہاں دے فوجی كمانڈر سن، جنہاں دے تعاون تو‏ں بھوج نے آسانی دے نال ریاستی اموركوانجام دتا ، اپنے چچا مونج دی طرح ایہ بهی مغربی بھارت وچ اپنی ریاست قائم كرناچاہندے تتے، تے اس خواہش كوپوراكرنے دے لئی انھاں اپنے پڑوس دی ریاستاں نال جنگ كرناپئی، مونج دی اچانک موت ہوجانے دی وجہ تو‏ں اُتے ماربہت بے چین تهے تے اسی لئی بھوج ‘‘چالوكیوں’’نال بدلہ لینے دے ارادہ تو‏ں جنوب دی طرف چڑهائی كرنے دے اُتے آمادہ ہوئے۔
انھاں نے ‘داھل’ دے ‘کلبری گانگوئی دیو’ ہور ‘تنجور’تنچیاوُر دے ‘راجندرچول’ تو‏ں معاہدہ كیتا تے نال ہی جنوب اُتے حملہ وی كر دتا ، لیكن فورا ہی راجا چالکیہ جے سنگھ دتیے سولنكی نے بہادری تو‏ں سامنا كیتا تے اپناراج بچالیا، 1044؁ء دے كچھ مدت دے بعد جے سنگھ دے بیٹے سومیشوردتیے نے پرماراں  نال پھردشمنی كرلی تے مالوا سلطنت اُتے حملہ كركے بھوج نوں بھاگنے اُتے مجبوركر دتا ، دھارانگری اُتے قبضہ كرلینے دے بعداس نے اگ لگادی، لیكن كچھ دناں دے بعد‘سومیشور’ نے مالوا چھڈ دتا تے بھوج نے راجدھانی وچ پرت كر فیر سلطنت حاصل كرلی۔
1018؁ء دے كچھ ہی پہلے بھوج نے اندررتھ نامی ایك شخص نوں جو شاید‘ دا لنگ’ دے گانگ راجاواں دا نواب سی شكست دتی سی۔
جے سنگھ دتیے تے اندررتھ دے نال جنگ ختم كرلینے اُتے بھوج نے اپنی فوج بھارت دی مغربی سرحدنال متصل ملكاں دی طرف بڑھائی تے پہلے لاٹ نامی سلطنت اُتے جس دی وسعت جنوب وچ بمبئی سلطنت دے تحت سورت تك سی ؛حملہ كر دتا ، اوتھ‏ے دے راجا كیرتیراج نے خودسپر دگی كرلی تے بھوج نے كچھ عرصہ تك اس اُتے قبضہ جمائے ركھا، اس دے بعد تقریباً 1020؁ء وچ بھوج نے لاٹ دے جنوب وچ واقع تھانہ ضلع تو‏ں لے كرمالاگارسطح سمندر تك پھیلے كونكڑ اُتے حملہ كیتا تے شِلاہاراں دے اری كیشری نامی راجا ونشں نوں شکست دتی، كونكڑ نوں پرماراں دی حكومت وچ ملالیاگیا، تے انہاں دے نواباں دی حیثیت تو‏ں شلاہاراں نے حكومت كیتی۔
1008؁ء وچ جدو‏ں محمود غزنوی نے پنجابِ شاہی نامی سلطنت اُتے حملہ كیتا تاں بھوج نے بھارت دی ہور ریاستاں دے نال اپنی فوج وی حملہ نوں روكنے تے شاہی آنندپال دا تعاون كرنے دے لئی بھیجی، لیكن ہنداں ریاستاں دے اس اتحاد دا كوئی نتیجہ نہ نكلا تے اس موقع اُتے انہاں دی ہار ہوگئی۔1043؁ء وچ بھوج نے اپنے چنندہ بہادر فوجیاں نوں پنجاب دے مسلماناں دے خلاف لڑنے دے لئی دلی دے راجا دے پاس بھیجیا، اس وقت پنجاب غزنی ریاست دا ہی ایك حصہ سی، اوتھ‏ے محمودغزنوی دے ورثاء حكومت كر رہے سن، دلی دے راجا نوں بھارت دے دوسرے حصےآں دا تعاون ملیا تے اس نے پنجاب دی طرف كوچ كركے مسلماناں كوہرایا تے كچھ دناں تك اس ملک دے كچھ حصے اُتے حكومت دی ، لیكن اخیر وچ غزنی دے راجانے اسنو‏ں شكست دے كر اپنا كھویا ہويا حصہ واپس اپنی سلطنت  وچ ملالیا۔
بھوج نے اک بار"داہل" دے 'کلچری گنگوئ دیو' دے خلاف چڑھائی کر دتی جس نے جنوب اُتے حملے دے وقت بھوج دا نال دتا سی ۔ گنگوئ دیو نو‏‏ں شکست ملی لیکن اسنو‏ں خودسپردگی کر نے د‏‏ی نوبت نئيں آئی۔ سنہ 1055عیسوی دے کچھ ہی پہلے گنگوئ دیو دے بیٹے کرن نے گجرات دے چالکیہ بھیم اُتے تھم دے نال اک معاہدہ کر لیا تے مالوہ اُتے مشرق تے مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں حملہ کر دتا بھوج اپنی سلطنت بچانے دا انتظام کر ہی رہیا سی کہ بیماری تو‏ں اچانک اوہدی موت ہو گئی تے ریاست آسانی تو‏ں حملہ آوراں دے قبضہ وچ چلی گئی۔ شمال وچ بھوج نے چندیلاں دے ملک اُتے وی حملہ کیتا سی جتھ‏ے ودھادھارنامی راجا حکومت کردا سی ،اس حملے تو‏ں بھوج نو‏‏ں نو‏‏ں ئی فائدہ حاصل نہ ہويا، بھوج د‏‏ی گوالیر اُتے فتح پانے د‏‏ی نو‏‏ں شش دا وی نو‏‏ں ئی فائدہ حاصل نہ ہويا کیونکہ اوتھ‏ے دے راجا کچھپ گھاٹ کیرتی راج نے بھوج دے حملے دا ڈٹ کر سامنا کیتا۔ ایسا دسیا جاندا اے کہ بھوج نے کچھ وقت دے لئی قنوج اُتے فتح حاصل کر لی سی۔ بھوج نے راجستھان وچ شاکمبھری دے چاہ ماناں دے خلاف وی جنگ دا اعلان کیتا سی تے انہاں دے راجہ چاہ مان ویر راج نو‏‏ں شکست دتی اس دے بعد اس نے چاہ ماناں دے ہی نسل دے اک راجا انہل دے زیر انتظام ندل نامی ریاست نو‏‏ں جییتنے د‏‏ی دھمکی دتی لیکن جنگ وچ اُتے مار ہارگیا تے اس دا پردھان سیناپتی ساڈھ نو‏‏ں زندگی تو‏ں ہتھ دھونا پيا۔
تصنیفات
راجابھوج بہت وڈے بہادر، عالی ہمت ہونے دے نال نال اک بہت وڈے پنڈت تے جیوتشی وی سن انہاں نے مختلف موضوعات اُتے د‏‏ی گرنتھ تخلیق کیتے نيں ۔ راجا بھوج اک اچھے شاعر، فلسفی تے جیوتشی سن ۔ سرسوندی کنٹھابھرن، شرنگارمنجری، چمپورامائن، چاروچریا، تتوپرکاش، ویوہارس موچے۔ وغیرہ متعدد گرنتھ انہاں دے لکھے ہوئے بتائے جاندے نيں۔ انہاں د‏‏ی مجلس ہمیشہ وڈے وڈے پنڈتاں تو‏ں آراستہ رہندی سی۔ انہاں د‏‏ی بیوی دا ناں لیلاوندی سی جو اک بہت وڈی عالمہ سی۔ مختلف علوم تے فنون وچ راجا بھوج د‏‏ی تخلیقات موجود نيں تقریبا 84 گرنتھ راجا بھوج دے ہتھ دے لکھے ہوئے نيں انہاں وچو‏ں نمایاں ایہ نيں: .راج مارکنڈ (پتنجلی دے یوگ سوترکاتذکرہ) .سرسوندی کنٹھابھرن (قواعد) .شرنگارپرکاش (شاعری تے ادب) .تتوپرکاش (شیوآگم) .ورہرداج مارتنڈ (دھارمک کتاب) .راج مرگانگ (طب) .ودھاونود .یوکتی کلپترو ایہ گرنتھ راجا بھوج دے تمام گرنتھاں وچ منفرد ا‏‏ے۔ اس اک گرنتھ وچ متعدد موضوعات دا احاطہ کیتا گیا ا‏‏ے۔ سیاست جغرافیہ، جوهر آزمائی، مختلف احکامات گھوڑا، ہاسی، سانڈھ، بکرا، بھالو،کتا،وغیرہ دوپائے،چوپائے تے اٹھ پیر والے، ناؤ تے جہاز وغیرہ دے عناصرترکیبی اجمالاً مذکور نيں۔ مختلف پالکیو‏ں تے کشتیاں د‏‏ی تفصیلات اس گرنتھ دا خصوصی امتیاز ا‏‏ے۔ متعدد ہتھیاراں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ تفصیل اسی کتاب وچ پائی جاندی ا‏‏ے۔ ڈاکٹر مہیش سنگھ نے انہاں د‏‏ی تالیفات نو‏‏ں متعدد موضوعات دے تحت منقسم کیتا ا‏‏ے۔ .تصنیف تے تالیف: سبھاشت پربندھ .دستکاری: سمرنگان سوتردھار .علم نجوم تے جیوتشی: آدتیہ پرتاپ سدھانت، راجمارتنڈ، راج مرگانگ، وددگیان ولبھ۔ .مذہب، سلطنت تے سیاست: بهوجبل، بهوپال پدهتی، بهوپال سموچے یاكرتیسموچے۔ .تعزیرات: ویاوهارسموچے، یوكتی كلپترو، پورتمارتنڈ، راجمارتنڈ، راجنیندی۔ .قواعد: شبدانوشاسن۔ .لغت: ناں مالكا۔ .علم طب: آیورویدسروسو، راجمارتنڈیایوگ سارسنگره راج مرگاركا، شالیہوتر، وشرانت ودھاونود۔ .موسیقی: سنگیت پرکاش۔ .فلسفہ: راجمارتنڈ(یوگ سوترکاتذکرہ)، راجمارتنڈ (ویدانت) سدھانت سنگرہ، سدھانت سارپدھتی، شیوتتو یاشیوتتوپرکاشکا۔ .فطری شاعری: کورمارثٹک۔ .سنسکرت نظم تے نثر: چمپورامائن،مہاکالی وجے، شرنگارمنجری، ودھاونود۔
راجابھوج دے زمانہ وچ ہندوستانی ٹیکنالوجی
جنید احمد راحت: سمرانگڑن سوتردھار دا 31واں باب میکانہاں دتی تو‏ں متعلق اے. اس باب وچ میکانہاں دی، اس دے اسرار تے رموز تے تفصیل دے نال میکانائزیشن دے متنوع نظام اُتے روشنی پائی گئی ا‏‏ے۔ آلہ اسنو‏ں کہیا گیا اے جو رضاکارانہ طور اُتے چلدے ہوئے(زمین, پانی، اگ، ہويا، آسمان وغیرہ) کواک دائرے وچ رکھ کر چلائے. [3] ان عناصر تو‏ں بنائے جانے والےمختلف آلات دے وکھ وکھ احوال نيں۔ جداں: - (1) خود کار طریقے سےچلنے والا، (2) اک بار چلادینے تو‏ں مسلسل چلدا رہنے والا، (3) دورسےخفیہ طاقت دے ذریعہ چلایا جانے والا۔تے (4) دقت تے پریشانی دے نال چلایا جانے والا۔ بھوج نے آلہ جات تیار کرنے والی کچھ چیزاں د‏‏ی تفصیلات وی دتی نيں۔ میکانہاں دتی ہاتھی چنگھاڑتاتے چلتاہويا محسوس ہوتاہے. 'شوک' جیسےپرندے وی تال دے مطابق رقص کردے تے پاٹھیا کردے سن، پتلا، ہاسی، گھوڑے، بندر وغیرہ وی تال دے مطابق رقص کردے ہوئے دلچسپ لگدے سن ۔ اس وقت اک مشینی پتلابنایا گیا سی .وہ پتلا اوہ گل کہہ دیندا سی جو بادشاہ بھوج کہنا چاہندے سن ۔
راجا بھوج د‏‏ی وفات
سنہ 1055عیسوی دے کچھ ہی پہلے گنگوئ دیو دے بیٹے کرن نے گجرات دے چالکیئے بھیم پرتھم دے نال اک معاہدہ ک‏ر ليا تے مالوہ اُتے مشرق تے مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں حملہ کر دتا بھوج اپنی سلطنت بچانے دا انتظام کر ہی رہیا سی کہ بیماری تو‏ں اچانک اوہدی موت ہو گئی تے ریاست آسانی نال حملہ آوراں دے قبضہ وچ چلی گئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی مرد مصنفین گٹھ:پرمار شاہی سلسلہ گٹھ:راجپوت حکمران گٹھ:سنسکرت مصنفین گٹھ:گیارہویں صدی دے ہندوستانی بادشاہ گٹھ:گیارہویں صدی دے ہندوستانی مصنفین گٹھ:مالوہ دے حکمران گٹھ:ہندو جنگجوگٹھ:بادشاہ گٹھ:راجپوت
لوی بن غالب
لوی بن غالب محمد  دے آباء و اجداد وچو‏ں سن ۔ انہاں دا شجرہ کچھ ایويں اے
لوی بن غالب بن فھر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان
محمد بن عبداللہ بن عبدالمطلب بن ھاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی
(عربی وچ : محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي )
گٹھ:اہل بیت گٹھ:تاریخ عرب
پادشاہ
thumb|325x325px|مغل پادشاہ [[ظہیر الدین بابر (عہدِ حکومت: 21 اپریل 1526ء تو‏ں 26 دسمبر 1530ء)۔]]
لفظ پادشاہ دا مخرج
پادشاہ لفظ اصلاً فارسی زبان دا لفظ اے جو دو لفظاں دا مرکب اے یعنی: پاد تے شاہ، پاد دے معنی حاکم یا حکمران یا آقا تے شاہ فارسی زبان وچ حکمران دے لئی مستعمل سی۔ فارسی اصطلاح وچ پادشاہ دے معنی سردار یا تاجدار دے نيں۔ اِس دا مادہ دو لفظاں یعنی پاد تو‏ں مشتق اے جو سنسکرت زبان دا لفظ اے جس دے معنی سردار، شوہر دے نيں۔ لاطینی زبان وچ ایہ لفظ potens نال تعلق رکھدا ا‏‏ے۔ جے سنسکرت زبان وچ اِس دے معنی شوہر دے لئی جاواں تاں فیر اِس د‏‏ی تانیث پتنی ہوئے گی جو بیوی دے لئی ہندی زبان وچ مستعمل ا‏‏ے۔ عہدِ اکبری دا مؤرخ ابو الفضل ابن مبارک اکبر نامہ وچ لفظ پادشاہ دے متعلق لکھدا اے کہ:
لفظ پادشاہ دے دو حصے نيں، پاد یعنی استحکا‏م و تصرف تے شاہ یعنی حاکم و آقا۔ گویا پادشاہ ایداں دے حکمران نو‏‏ں کہیا جاندا اے جسنو‏ں کوئی وی معزول نہ کرسک‏‏ے، جو سب کچھ ہو، مختارِ مطلق، و مالک وغیرہ۔
پادشاہ بطور خطابِ شاہی
یہ خطاب دراصل مسلما‏ن حکمراناں تے فرمانرواواں دے لئی مخصوص سی جو مرورِ ایام ہور اِس لئی کہ دُولِ یورپ دے نال زمانہ دراز تک تعلقات رہ‏ے، بعض یورپی حکمراناں دے لئی وی ایہ خطاب پسند کيتا جانے لگیا سی۔ باب عالی سلطنت عثمانیہ تے یورپی سلطنتاں د‏‏ی خط کتابت وچ غالباً صدرِ اعظم قویوچو مراد پاشا (متوفی 12 اگست 1611ء) نے سب تو‏ں پہلے آسٹریا دے حکمران رڈولف ثانی دے لئی پادشاہ دا خطاب استعمال کيتا۔ 1737ء وچ نیمیرو کانفرنس (Nimirow Confernce) وچ روس دے زار پیٹر دؤم نے اپنے لئی اِس خطاب دا مطالبہ کيتا سی تے بعد وچ بخارسٹ د‏‏ی فتح دے بعد 1773ء وچ بخارسٹ کانفرنس (Bucharest Confernce) دے مذاکرات وچ وی پادشاہ دے خطاب دا مطالبہ کيتا سی۔ thumb|307x307px|شہنشاہ [[مقدس سلطنت روما رڈولف ثانی (عہدِ حکومت: 12 اکتوبر 1576ء تو‏ں 20 جنوری 1612ء)۔]]
سلطنت عثمانیہ وچ پادشاہ بطور خطابِ شاہی
thumb|308x308px|[[مغل شہنشاہ شاہجہان (1635ء)]]
تاریخی ماخذ تو‏ں ایہ معلوم نئيں کيتا جاس دا کہ سلطان روم نو‏‏ں کدو‏‏ں پادشاہِ آل عثمان کيتا جانے لگا؟۔ بہرحال سانو‏ں ایہ خطاب سولہويں صدی عیسوی وچ تحریر کيتی جانے والی ترک دستاویزات وچ مختلف اسيں قافیہ لفظاں دے نال ملدا ا‏‏ے۔ ایہ ممکن اے کہ پندرہويں صدی عیسوی دے اختتام تک ایہ خطاب مستعمل ہوئے گیا ہوئے کیونجے پندرہويں صدی عیسوی وچ آل عثمان دے سلاطین ترک خطاب خنکار (از خداوندگار دا اختصار) رائج سی جو سولہويں صدی عیسوی دے آغاز اُتے متروک ہوئے گیا سی۔ تقریباً ایہی کیفیت لفظ سلطان د‏‏ی وی اے جو اولاً صوفی درویشاں دے لئی مستعمل سی مگر بعد وچ سلطنت عثمانیہ دے حکمراناں نے اپنے لئی بطورِ خاص اِسنو‏ں اِختیار ک‏ر ليا۔ عثمانی حکمران اولاً غازی فاتح دا خطاب یا لقب استعمال کيتا کردے سن جداں کہ سلطنت عثمانیہ دے مؤسس عثمان اول عثمان غازی فاتح دے ناں تو‏ں یاد کیتے جاندے سن ۔ عثمانی سلطان مراد اول نو‏‏ں خداوندگار (ترکی زبان وچ خنکار) کہیا گیا تے 1389ء وچ شہادت دے باعث اُنئيں شہید کہیا گیا۔ بایزید اول نے سلطان روم دا خطاب اختیار کيتا۔ مراد ثانی نے پہلی بار سلطان دا شاہی خطاب اختیار کيتا۔ سلیم اول نے جدو‏ں حجاز د‏‏ی فتوحات مکمل ک‏ے لاں تاں 1517ء وچ مصر اُتے فتح دے بعد اسلام دے مقدس تھ‏‏اںو‏اں اُتے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی حکومت قائم ہوجانے دے بعد خلیفۃ الاسلام تے خادم الحرمین الشریفین جداں خطابات اختیار کرلئی۔ سلطان سلیمان اول نے سابقہ سلاطین عثمانیہ دے مقابلہ وچ پہلی بار پادشاہ دا شاہی خطاب اختیار کيتا لیکن بعد دے سلاطین نے صرف اپنے لئی سلطان دا شاہی خطاب باقی رکھیا۔
سلطنت مغلیہ وچ پادشاہ بطور خطابِ شاہی
سلطنت مغلیہ دے بانی ظہیر الدین بابر اوہ پہلے حکمران سن جنہاں نے 1526ء وچ اپنے لئی پادشاہ بطور شاہی خطاب دے اِختیار کيتا سی۔ گلبدن بیگم نے ہمایو‏ں نامہ وچ اپنے والد ظہیر الدین بابر نو‏‏ں بادشاہ دے خطاب تو‏ں یاد کيتا ا‏‏ے۔ ظہیر الدین بابر دے بعد 1857ء تک تمام مغل حکمران خود نو‏‏ں پادشاہ ہی کہلوایا کردے سن ۔ علاوہ ازین شاہجہان دے عہد تو‏ں مغل حکمران نو‏‏ں پادشاہ غازی دے لقبِ خاص تو‏ں یاد کيتا جانے لگیا سی تے ایہ 1857ء تک جاری رہیا البتہ ابتدائی خطابات وچ شہنشاہ دا وادھا ک‏ر ليا گیا جو شاہی مہر دے ابتدا وچ کندہ ہُندا سی۔سلطنت مغلیہ وچ مغل ملکہ دے لئی اک عہدہ خاص بادشاہ بیگم ہُندا سی جسنو‏ں مغل حرم وچ نمائندگی حاصل ہُندی سی۔ اِس عہدہ اُتے فائز ہونے والی خواتین وچ ماہ‏م بیگم (متوفی 28 مارچ 1534ء)، صالحہ بانو بیگم (متوفی 1620ء)، ملکہ نورجہا‏‏ں (متوفی 17 دسمبر 1645ء)، ارجمند بانو بیگم (متوفی 17 جون 1631ء) تے بادشاہ بیگم ملکہ الزمانی (متوفی 17 دسمبر 1789ء) نمایاں نيں۔
پادشاہان ریاست اودھ
ریاست اودھ وچ سب تو‏ں پہلے نواب غازی الدین حیدر شاہ (متوفی 19 اکتوبر 1827ء) نے پادشاہ دا شاہی خطاب اختیار کيتا، حالانکہ اِس تو‏ں پہلے ریاست اودھ دے حکمراناں نو‏‏ں صرف نواب، ناظم یا وزیر یا نواب وزیر الملکاں کہیا جاندا سی۔ بعد وچ نواب محمد علی شاہ (متوفی 7 مئی 1842ء)، نواب امجد علی شاہ (متوفی 13 فروری 1847ء)، نواب واجد علی شاہ (متوفی 21 ستمبر 1887ء) وی پادشاہانِ ریاست اودھ کہلاندے رہ‏‏ے۔
تاج پوشی
thumb|346x346px|[[مغل شہنشاہ شاہجہان دے نیڑے تن مغل شہزادے دارا شکوہ، شاہ شجاع (مغل شہزادہ) تے اورنگزیب عالمگیر ایستادہ نيں۔ (1628ء)]]
مغل دربار وچ پادشاہ دا مقام و تقدس
thumb|403x403px|[[محمد الامین بے، آخری تیونسی بے، پادشاہِ تیونس 1956ء – 1957ء]]مغل دربار وچ پادشاہ مرکزی حیثیت دا مالک ہُندا سی۔ جدو‏ں اوہ تخت اُتے براجمان ہوجاندا تاں وزراء تے اُمراء آداب بجا لاندے تے ایہ تمام وزراء تے اُمرا پادشاہ د‏‏ی موجودگی وچ بیٹھ نئيں سکدے سن ۔ مغل عہد وچ سب رکھ رکھاؤ پادشاہ دے احترام دے واسطے سن، حتیٰ کہ پادشاہ دے تخت اُتے مغل شہزادےآں نو‏‏ں وی بیٹھنے د‏‏ی اجازت نہ سی تے جے کوئی مغل شہزادہ ایہ جرات کربیٹھدا تاں اِسنو‏ں پادشاہ د‏‏ی موجودگی وچ گستاخی سمجھیا جاندا سی۔ تخت اُتے شہنشاہ دا براجمان ہونا وی احترام د‏‏ی نسبت تو‏ں سی لیکن عہد شاہجہانی وچ صرف شاہجہان ہی دارا شکوہ نو‏‏ں اپنے نال تخت اُتے بٹھا لیا کردا سی۔ عہد شاہجہانی وچ شہزادہ دارا شکوہ اکثر مغل شہنشاہ شاہجہان دے نیڑے وچ کھڑا ہوجاندا سی، حالانکہ ظہیر الدین بابر تو‏ں لے ک‏ے مغل بادشاہاں وچ ایہ رسم یا طور طریقہ گستاخی سمجھیا جاندا سی۔
پادشاہ دے اوصاف
پادشاہ چونکہ کسی وی ملک یا ریاست د‏‏ی اک اعلیٰ و ارفع شخصیت ہُندی اے، اِس لئی ضروری خیال کيتا جاندا اے کہ اُس وچ چند ایداں دے اوصاف و کمالات ہاں جو اُسنو‏‏ں دوسرےآں تو‏ں ممتاز و نمایاں کرسکن تے جس تو‏ں اوہ اپنے فرائض بخوبی سر انجام تو‏ں دکے۔ مؤرخ ابن حسن نے پادشاہ دے اوصاف د‏‏ی تعریف ایويں د‏‏ی اے:
"اِتنی اُتے عظمت تے باوقار حیثیت دا مالک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پادشاہ نو‏‏ں ایسی خوبیاں تو‏ں متصف ہونا چاہیے کہ اوہ اپنے فرائض نو‏‏ں بحسن و خوبی انجام دے سک‏‏ے۔"
محدث و مفسر حضرت شاہ ولی اللہ دہلوی دا قول بابت اوصافِ پادشاہ
محدث و مفسر شاہ ولی اللہ دہلوی (متوفی 20 اگست 1762ء) نے اپنی شاہکار تصنیف حجۃ اللہ البالغہ وچ پادشاہ دے اوصاف ایويں بیان کیتے نيں کہ:
پادشاہ دے لئی ضروری اے کہ پسندیدہ اخلاق تو‏ں موصوف ہو، ورنہ شہر برباد ہوئے جائے گا۔ جے اُس وچ شجاعت نہ ہوئے گی تاں اوہ اپنے مخالفاں تو‏ں پورا مقابلہ نہ کرسک‏‏ے گا۔ رعیت اُس نو‏‏ں ذِلت د‏‏ی اکھ تو‏ں دیکھے گی۔ جے اُس وچ علم د‏‏ی صفت نہ ہوئے گی تاں اوہ سطوت تو‏ں اُنہاں نو‏‏ں برباد کر دے گا۔ جے حکیم نہ ہوئے گا تاں مناسب تدابیر نو‏‏ں مستنبط نہ کرسک‏‏ے گا۔ پادشاہ نو‏‏ں چاہیے کہ عقلمند بالغ آزاد مرد ہوئے۔ ذِی عقل ہوئے۔ بینا، شنواء تے گویا ہوئے۔ لوک اُس دے تے اُس دے خاندان دے اعزاز نو‏‏ں تسلیم کردے ہون۔ اُس دے آباؤ اجداد دے عمدہ فضائل نو‏‏ں دیکھ چکے ہاں تے خوب جاندے ہاں کہ پادشاہ مصالح ملکی د‏‏ی پاسبانی وچ کِسے قسم د‏‏ی کوتاہی نئيں کردا۔ ایہ سب اُمور عقل دے ذریعہ معلوم ہُندے نيں تے تمام فرقےآں نے اِس اُتے اِتفاق کيتا ا‏‏ے۔ اُنہاں دے شہراں وچ کیواں دا ہی بُعد کیو‏ں نہ ہوئے تے اوہ کسی ہی مذہب دے کیو‏ں نہ ہون۔ اِس لئی کہ اوہ خوب جاندے نيں کہ پادشاہ دے مقرر کرنے تو‏ں جو مصلحت مقصود اے، اوہ بغیر اُمورِ بالا دے مکمل نئيں ہوسکدی۔ جے پادشاہ اِنہاں اُمور وچ فروگذاشت کريں گا تاں لوک اُس نو‏‏ں خلافِ مقصود جاناں گے تے اُس تو‏ں بیزار ہوجاواں گے تے جے خاموش وی رہن گے تاں در پردہ اُنہاں د‏‏ی طبیعتاں وچ غصہ بھریا رہے گا تے پادشاہ نو‏‏ں مناسب اے کہ اپنی رعایا دے دِلاں وچ اپنے اعزاز نو‏‏ں پیدا کرے تے فیر اعزاز باقی رکھنے دا اہتمام کرے۔ مناسب تدابیر تو‏ں اُنہاں اُمور دا تدارک کردا رہے جو اُس د‏‏ی شان دے منافی ہاں تے اُس تو‏ں سرزد ہون۔ جو پادشاہ اپنے جاہ و مرتبے دا قائم رکھنا چااے، اُس نو‏‏ں چاہیے کہ اُنہاں اعلیٰ ترین اخلاق تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں پیراستہ کرے جو اُس دے مرتبہ تے ریاست دے شایانِ شان ہوئے۔ مثلاً حکمت و شجاعت تو‏ں فیاضی تو‏ں زیادتی کرنے د‏‏ی حالت وچ معافی دا اہتمام کرے۔
حوالے
گٹھ:افغانی القاب گٹھ:ایرانی القاب گٹھ:بادشاہتاں گٹھ:پاکستانی القاب گٹھ:سربراہان ریاست گٹھ:عثمانی القاب گٹھ:فارسی لفظاں تے جملے گٹھ:اشرافیہ دے القاب گٹھ:قومی یا نسلی رہنماواں دے القاب
جارجیائی سوویت اشتراکی جمہوریہ
جارجیائی سوویت اشتراکی جمہوریہ (georgian soviet socialist republic) (جارجیائی: საქართველოს საბჭოთა რესპუბლიკა სოციალისტური) جسنوں کرغیزایس ایس آر (kazakh ssr) دے طور اتے وی جانیا  جاندا اے سوویت یونین   دی اک ریاست  سی ۔
اس اشتراکی لوکراج دا راجگڑھ تبلیسی   شہر سی ۔
توں علیحدگی دے بعد ا یہ آزاد  دیس   بن گیا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:یورپ دے سابق دیس گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:ایشیا دے سابق دیس گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:جارجیا گٹھ:گرجستان گٹھ:سوویت یونین دیاں ریاستاں گٹھ:سوویت یونین دی ذیلی ونڈ گٹھ:سوویت لوکراج گٹھ:روس دی تریخ گٹھ:جارجیائی سوویت اشتراکی لوکراج گٹھ:سوویت یونین دے خود مختار لوکراج گٹھ:سویت یونین گٹھ:سویت یونین دے اشتراکی لوکراج گٹھ:تریخ سوویت یونین گٹھ:سوویت یونین دی تریخ گٹھ:سوویت یونین دے لوکراج گٹھ:گرجستان دی تریخ گٹھ:جارجیا دی تریخ
چک 258 ج ب
چک 258 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
نوبل انعام جتن والیاں دی لسٹ
thumb|[[نوبل انعام]] نوبل انعامات (سویڈش: Nobelpriset، نارویجن: Nobelprisen) سالانہ تقسیم کیتے جانے والے انعامات نيں جنھاں رائل سویڈش اکیڈمی آف سائنسز، سویڈش اکیڈمی، کیرولنسکیا انسٹیٹیوٹ تے نارویجن نوبل کمیٹی انہاں افراد یا تنظیماں نو‏‏ں دیندی اے جنھاں نے کیمیاء، فزکس، ادب تے فعلیات و طب وچ دا رہائے نمایاں سر انجام دتے ہون۔ اسنو‏ں الفریڈ نوبل دے 1895ء وچ کیتے گئے وصیت دے مطابق تخلیق کيتا گیا، جس دے مطابق انہاں انعامات دے انتظامات نوبل فاونڈیشن نو‏‏ں سپرد کیتے گئے۔نوبل میموریل انعام برائے معاشیات نو‏‏ں 1968ء وچ جاری کيتا گیا اسنو‏ں سیورجس رکس بینک جو سویڈن د‏‏ی مرکزی بینک اے نے شروع کيتا جو معاشیات وچ گراں قدر خدمات اُتے دتی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ ہر انعام یافتہ اک طلائی میڈل، اک عدد ڈپلوما اور کچھ رقم وصول کرتا ہے جس کے مقدار کا فیصلہ ہر سال نوبل فانڈویشن طے کرتی ہے۔
نوبل انعام ہر ورے چ سائنس دی شاہی سویڈنی اکیڈمی‏، سویڈنی اکیڈمی‏، کیرولنسکا انسٹیٹیوٹ، تے ناروے نوبل کمیٹی ولوں لوکاں تے اداریاں نوں فزکس، کیمسٹری، فزیالوجی، اکنامکس، امن تے ساہت چ ودیا یا نویں کم کرن تے دتے جاندے نیں۔ ایناں انعاماں دا مڈ الفریڈ نوبل نیں 1895 چ رکھیا تے ایناں دا پربندھک نوبل فاؤنڈیشن کردی اے۔ ہر انعام اک وکھری کمیٹی دیندی اے؛ سائنس دی شاہی سویڈنی اکیڈمی فزکس، کیمسٹری تے اکنامکس چ انعام دیندی اے؛ کیرولنسکا انسٹیٹیوٹ فزیالوجی چ انعام دیندا اے؛ تے ناروے نوبل کمیٹی امن دا انعام دیندی اے۔ ہر جتن والے نوں اک میڈل، اک ڈپلومہ، تے پیسے لبدے نیں۔ 1901 چ نوبل انعام جتن والیاں نوں 150782 کرونا انعام لبے تے 2008 چ جتن والیاں نوں اک کروڑ کرونا انعام لبے۔ اے انعام سٹاکہوم چ دس دسمبر نوں الفریڈ دے مرن دن تے اک سلانہ تقریب چ دتے باندے نیں۔
2009تک 802 لوکاں تے 20 سنگتاں نوں اے انعام لب چکے نیں۔ ایناں چ 62 اکنامکس چ انعام جتن والے وی نیں۔ 4 جتن والیاں نوں اوناں دیاں سرکاراں نیں انعام نیں لین دتے۔ ایڈولف ہٹلر نے 4 جرمناں رچرڈ کوہن (کیمسٹری، 1938)، ایڈلف بوتنانت (کیمسٹری، 1939)، تے گیرہارڈ دوماک (فزیالوجی 1939) نوں نوبل انعام لین توں روک دتا تے سویت یونین نے بورس پاسٹرنک تے زور پایا جے اوہ 1958 دا نوبل انعام ناں لوے۔
دو نوبل انعام جتن والے: ژاں پال سارتر (ساہت، 1964)، تے لی ڈک تھو (امن، 1973) نے آپ انعام نئی لیا۔ ژاں پال سارتر نیں کدے وی کوئی سرکاری انعام نیں سی لیا ایے لئی اونے اے انعام چھڈ دتا۔ لی ڈک تھو نے ویتنام چ چلدی لڑائی باجوں انعام نیں لیا۔ 6 لوکاں نے اک توں بعوتی واری انعام جتے؛ ایناں چھیاں چوں رتہ کراس نے 3 واری اے انعام جتیا۔
809 جتن والیاں چوں 35 زنانیاں نیں۔ میری کیوری پہلی زنانی سی جینے اے انعام 1903 چ جتیا۔ اوناں وریاں چ جدوں بارلے حالات یا کوئی ناں ناں ہون مگروں انعام نیں سی دتا گیا پیسے واپس فنڈ چ رکھ لے گۓ۔ 1940 تے 1942 دے وشکار دوجی وڈی لڑائی باجوں انعام ناں دتے جا سکے۔
تین انعام جتن والے سبرامنین چندراشیکھر، ہار گوبند خورانا تے ڈاکٹر عبدالسلام پنجاب چ جمے۔ ڈاکٹر عبدالسلام لہور چ پڑھدے رۓ اوہ پنجابی سن۔ جرمنی دے شہر برلن نال 30 انعام جتن والیاں دا جوڑ سی۔
انعام
ہر انعام نو‏‏ں اک وکھ کمیٹی دیندی اے ؛ رائل سویڈش اکیڈمی فزکس، کیمیاء تے معاشیات دے انعامات دینے د‏‏ی پابند اے جدو‏ں کہ کیرولنسکیا انسٹی ٹیوٹ طب و فعلیات دے انعام تقسیم کردی اے ايس‏ے طرح نارویجن نوبل کمیٹی امن انعام دا فیصلہ کردی ا‏‏ے۔ ہر انعام یافتہ اک طلائی میڈل، اک عدد ڈپلوما تے کچھ رقم وصول کردا اے جس د‏‏ی مقدار ہر سال انعام یافتگان د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں مختلف ہويا کردی ا‏‏ے۔ 1901ء وچ سب تو‏ں پہلے نوبل انعامات جیتنے والےآں نو‏‏ں 150،782 سویڈش کرونا دتے گئے، جو 2007ء وچ 7,731,004 سویڈش رقم دے مساوی سن ۔ 2008ء وچ انعام یافتگان نو‏ں دتی جانے والی رقم 10,000,000سویڈش کرونا تھی(یہ رقم پاکستانی دس کروڑ تے بھارتی پنج کروڑ دے لگ بھگ اے ،بمطابق 2015)۔۔ یہ انعامات 10 دسمبر نو‏‏ں اسٹاک ہوم وچ الفرڈ نوبل د‏‏ی برسی دے دن دتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔
جس سال کسی سبب تو‏ں نامزدگیاں نا ہوسکن تاں اس د‏ی رقم اس دے ہمراہی انعام نو‏ں دتی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ نوبل انعام 1940 تا 1942 تک دوسری جنگ عظیم دے باعث نا دتی سکن۔
وصول کنندگان
1901ء تو‏ں 2012ء تک نوبل انعام تے نوبل میموریل انعام برائے معاشیات 555 دفعہ 863 افراد تے تنظیماں نو‏‏ں دتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ چونکہ بعض افراد تے تنظیماں نے ایہ انعام اک تو‏ں ودھ مرتبہ وصول کیتے نيں لہذا اصل تعداد گھٹ کر 835 افراد تے 21 تنظیم ني‏‏‏‏ں۔ چار نوبل انعام یافتہ شخصیتاں ایسی نيں جنھاں انہاں دے ملک د‏‏ی حکومت نے ایہ انعام وصول کرنے تو‏ں روکیا۔ہٹلر نے تن جرمن شخصیتاں نو‏‏ں اس انعام نو‏‏ں وصول کرنے تو‏ں روکیا ایہ لوک رچرڈ کوہن (کیمیاء 1938ء) اڈلف بیوٹنندٹ (کیمیاء 1939ء) تے گرہارڈ ڈومگٹ (طب و فعلیات 1939ء) سن ايس‏ے طرح سوویت اتحاد نے بریس پاسترناک (ادب 1958ء) اُتے ایہ انعام نا لینے دے حوالے تو‏ں دباؤ ڈالیا۔ دو نوبل انعام یافتگان ژاں پال سارتر (ادب 1964ء) تے لی ڈک تھو (امن 1973ء) نے ایہ انعام حاصل کرنے تو‏ں انکار کيتا؛اول الذکر صاحب کسی وی اعزاز لینے دے قائل ناتھے تے انھاں نے تمام سرکاری اعزازات دا وی بائکاٹ کر رکھیا سی تے موخر الذکر صاحب دا تعلق ویتنام تو‏ں سی تے اس وقت اوتھ‏ے دے حالات دے باعث انھاں نے اسنو‏ں نا لیا۔
چھ انعام یافتگان نے اک تو‏ں ودھ انعامات حاصل کیتے نيں؛انہاں وچو‏ں ریڈ کراس کمیٹی نے نوبل امن انعام تن دفعہ حاصل کیتے جو ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد اے ۔ اقوام متحدہ دے ادارے یو این ایچ سی آر نو‏‏ں ایہی انعام دو دفعہ دتا گیا۔ ايس‏ے طرح امریکی فزکس دان جان باردین نو‏‏ں نوبل انعام برائے فزکس دو دفعہ ملا،جدو‏ں کہ انہاں دے اسيں وطن کیمیاء دان فریڈرک سنگر نو‏‏ں نوبل انعام برائے کیمیا دو دفعہ دتا گیا۔ اس دے علاوہ دو انعام یافتگان نو‏‏ں دو مختلف شعبےآں وچ نوبل انعام ملے میری کیوری جنھاں ایہ انعام فزکس تے کیمیاء دے شعبے وچ دتا گیا تے لینس پالنگ نو‏‏ں ایہ انعام امن تے کیمیاء دے شعبے وچ ملا۔826 نوبل انعام یافتگان وچ 43 خواتین شخصیتاں نيں سب تو‏ں پہلی خاتون انعام یافتہ شخصیت میری کیوری سن انھاں نے ایہ انعام 1903ء وچ وصول کيتا ہور اوہ پہلی شخصیت سن(مرد تے عورت دونے وچ ) جنھاں نے ایہ انعام دو بار جِتیا انھاں نے دوسرا انعام شعبہِ کیمیاء وچ سن 1991ء وچ جِتیا۔ پاکستان د‏‏ی سماجی کارکن ملالہ یوسفزئی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں کم عمر ترین نوبل انعام یافتہ شخصیت نيں جنھاں نے نوبل امن انعام محض 17 سال د‏‏ی عمر وچ 2014ء وچ وصول کيتا۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:اعزازات گٹھ:نوبل انعام یافتگان د‏‏ی لسٹ گٹھ:نوبل انعام یافتہ گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
بارلے جوڑ
گٹھ:لسٹاں
ویرا راڈار
ویرا اک غیر فعلی طیارہ تے جہازاں دی نگرانی تے جاسوسی نظام اے ۔ ایہہ سسٹم جہازاں دی پوزیشن لبھن لئی ورتئیا جاندا اے ۔ ایہہ نظام چیک جمہوریہ چ بنائیا گئیا اے ۔ ویرا چوتھی پیڑھی دا جاسوسی نظام اے ۔ ویرا سسٹم سٹلیتھ طیارےآں دی پوزیشن وی لبھ سکدا اے ۔ چیک جمہوریہ نے ایہہ نظام 2007ء چ پاکستان نوں فراہم کیتا ۔ یوگوسلاویہ دی فوج کول تیجی پیڑھی دا روسی تامارا سسٹم سی جس نال اسنے امریکہ دا اک سٹلیتھ طیارہ ایف 117 ڈیگئیا سی ۔
جگیوٹ
جگیوٹ میں منگرال راجپوت دھمیال جنجوعہ ،جٹال جنجوعہ ،جنجوعہ راجپوت اور اعوان رہتے ہیں
اسیک کورغان
اسیک کورغان ، چڑھدے دکھنی قازقستان چ اسیک دے نیڑے آثار قدیمہ دی اک تھاں اے ، جہڑی 1969ء چ دریافت ہوئی ۔ ایتھوں پرانےآں ویلےآں دیاں قبراں تے دوجیاں شیواں لبھئیاں نیں ، جہڑیاں اک 6 میٹر اچّّے تے 60 میٹر دے احاطے دے ٹبے(ٹیلے) تے واقع نیں ۔ اینہاں آثاراں دا تعلق تیجی یاں چوتھی صدی قبل مسیح نال اے ۔ ایتھوں لبھن آلیاں شیواں چ چآندی دا اک پیالہ قابل ذکر اے جس نے نقش تے نگار بنے ہوئۓ نیں ۔ اینہاں قبراں توں لبھن آلیاں شیواں قازقستان دے نویں راجگھر آستانا چ عجائب گھر چ رکھئیاں گئیاں نیں ۔
گٹھ:قازقستان گٹھ:آثار قدیمہ گٹھ:ترکستان گٹھ:تریخ گٹھ:ایشیا دی تریخ
چک 265 ج ب
چک 265 ج ب   ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ دا اک پنڈ اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع جھنگ دی تصیل جھنگ چ وس رہیا اے  ۔
فہر بن مالک
فہر بن مالک حضرت محمد دے آباء و اجداد وچو‏ں سن ۔ انہاں دا شجرہ کچھ ایويں اے
محمد بن عبداللہ بن عبدالمطلب بن ھاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی بن غالب بن فھر
(عربی وچ : محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر  )
محمد دا شجرہ انہاں تک ایويں پہنچدا اے
مالک بن نضر
مالک بن نضر محمد دے آباء و اجداد وچو‏ں سن ۔ انہاں دا شجرہ کچھ ایويں اے
مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان
(عربی وچ : مالك بن النضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان )
محمد دا شجرہ انہاں تک ایويں پہنچدا اے
محمد بن عبداللہ بن عبدالمطلب بن ھاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی بن غالب بن فھر بن مالک
(عربی وچ : محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالك  )
گٹھ:تاریخ عرب
میری کیوری
میری کیوری (Maria Salomea Skłodowska-Curie) اک پولش فرانسیسی فزکس تے کیمسٹری گرو سی۔ اوہنے تابکاری تے مڈھلی کھوج کیتی۔ اوہ پہلی سوانی سی جنے نوبل انعام جتیا تے اوہ پہلی انسان سی جینے نوبل انعام 2 واری تے سائنس دے وکھرے انگاں وچ جتیا۔ اوہ پیرس یونیورسٹی دی وی پہلی زنانہ پروفیسر سی۔
میری کیوری وارسا وچ جمی تے چوی سال دی عمر تک اوتھے رئی۔ 1881 وچ او اپنی وڑی پہن پچہے پیرس دی یونیورسٹی وچ پڑھن گئی، ایتھے اوہنے اپنی وڈی ڈگری لئی تے ہور سائینسی کم کیتے۔ اوہنے پیرس تے وارسا وچ کیوری انسٹیٹیوٹ قائم کیتے۔ اوہدا جنڑا پیری کیوری وی نوبل انعام وچ اوہدا سنگی سی۔ اوہدی تعی تے جوائی وی رل کے نوبل انعام لیا۔ اودا پیو وارسا وچ دو سکولاں دا ڈائریکٹر وی سی۔ اوہدی ماں دا وارسا وچ اک بورڈنگ سکول سی تے او ٹی بی دے روگ دی شکار سی جدوں میری کیوری 12 سالاں دی ہوئی تے او مر گئی۔
اوہدا پیو اک ان متی سی تے ماں کیتھولک۔
اوہدے کماں وچ ریڈیوایکٹیویٹی دی تھیوری ،ریڈیو آئسوٹوپس نوں وکھرا کرن دے ول تے دو نوے عنصر پولونیم تے ریڈیم دا لبنا وی ہیگا اے۔ اودیاں اکھاں تھلے کینسر دا وی علاج لبیا گیا اے۔
فرانس دی رہن آلی ہو کے وی او اپنے دیس پولینڈ نوں نا پلہی تے اپنے پہلے عنصر جنوں اوہنے لبیا سی، اپنے دیس دا ناں پولونیم دیتا۔1932 وچ اوہنے وارسا اپنے دیس وچ ریڈیم انسٹیٹیوٹ قائم کیتا جیدی سردار اوہدی ڈاکٹر پہن سی۔
پہلا جیون
میری کیوری 7 نومبر 1867 وارسا پولینڈ وچ جمی سی۔ مشہور استاد ماں پیو دی پنجویں تے سب توں نکی تعی سی۔ اوہدے وڈے پہن پراہواں دے ناں زوفیا، جوزف، برونیساوا تے ہیلینا سن۔ اوہدا دادا وی اک استاد سی۔ اوہدے ابے نے اوہنوں میتھ تے فزکس پڑھائی۔ دو سالاں بعد اوہدی وڈی پہن زوفیا ٹائیفائیڈ نال مر گئی۔ رابرٹ ویلیم دا کہنا اے کہ اوہدی ماں تے پہن دے مرن تے او کیتھولک چرچ نوں چھڈ کے ایگناسٹک ہو گئی۔
جدوں میری کیوری دس وریاں دی سی تے اپنی ماں دے بورڈنگ سکول جاںڑ لگ گئی۔ فیر او جمنیزیم چلی گئی جتھوں اوہنے 12 جون 1883 نوں گریجوایشن کیتی۔ اگلے سال او اپنے پیو دے ساکاں نال پنڈاں ساواں رئی۔ اگلے سال اونے وارسا وچ اپنے پیو نال پڑھان شروع کر دتا۔ پولینڈ دی ازادی تے کم کرن تے اوہدے ماں تے پیو دوواں دی جائداد کھو لئی گئی۔ ایس گل نے اوہناں دا جینا اوکھا کر دتا گیا۔
میری نے اپنی پہن دی پیرس وچ پڑھن وچ ہتھ وٹایا۔ دو سال مغروں اوہدی پہن نے میری نوں پڑھن لئی پیسے دتے۔ ایس کم لئی میری کسے کاہر وچ استانی لگی رئی، پہلے کاہراکو وچ اک ٹبر دے کاہر فیر چیہنوف دو سال تک اک زمیندار دے کاہر پڑھایا جیدے تادے پیو دے ساک سن۔ اوہنوں اوس کاہر کم کردیاں اوہناں دے لڑکے نال پیار ہو گیا۔ پر اوس منڈے دے ماں پیو نے اوس غریب ساک نال ویاہ نا ہونڑ دتا۔ جس دی وجہ توں اوہنوں اس کاہر نوں چھڈ کے جانا پیا۔ فیر او سوپوٹ وچ اک سال تک استانی رئئ، اس پیسے نال اپنی پہن دی مدد کردی رئی۔