cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رضوان واسطی
حوالے
گٹھ:1937 دے جم گٹھ:2011 دیاں موتاں گٹھ:پاکستانی نشر کاران گٹھ:ریڈیو براڈکاسٹر گٹھ:سینٹ پیٹرکس ہائی اسکول، کراچی دے فضلا گٹھ:کراچی د‏‏ی ریڈیو شخصیتاں گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار گٹھ:اکیہويں صدی دے پاکستانی مرد اداکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد فلمی اداکار گٹھ:پاکستانی مرد ٹیلی ویژن اداکار
پُونیا سرینواس
پُونیا سرینواس ( تامل : புண்ய ஸ்ரீனிவாஸ்) اک پیشہ ور وینا وادک اتے گلوکارہ اے۔
اسدے سنگیت دی شروعات شریمتی جیالکشمی ولوں 6 سال دی عمر وچ سنگیت اکادمی توں ہوئی اے اتے بعد وچ مشہور وینا کلاکار ای۔ گایتھری دی ماں ودنشی شریمتی کملا اسوتھاما توں وینا وچ سکھلائی لئی حاصل کیتی سی۔ اوہ اس ویلے سنگیت کلا آچاریہ سگنا ورداچاری توں کارناٹک سنگیت دے انت پہلوآں دی پیروی کر رہی اے۔ اسنوں مغربی کلاسیکل سنگیتکار ڈاکٹر۔ اگسٹین پول دا وی ساہمنا کرنا پیا۔ اسدا پتی، ڈی۔اے۔ سرینواس اک مردنگم کھڈاری اے، جو عامَ طور اُتے اس دے سماروحاں وچ اس دے نال جاندا اے۔
کریئر
جدوں اوہ 20 سالاں دی سی تاں اسنوں آل انڈیا ریڈیو دی 'اے' گریڈ آرٹسٹ ایلانیا گیا سی۔ چینئی دیاں ساریاں پرمکھ سجذبات وچ مظاہرہ کرن توں بعد اسنے حیدرآباد، ترویندرم، بنگلور، بمبے، دلی، کلکتہ اتے ودیساں وچ وی یورپ، بیلجیئم، یو۔ایس۔اے۔، سنگاپور، نیویارک، لنڈن، دبئی، فرانس، اسرائیل اتے یروشلم آدی دیساں وچ اپنی پیشکاری کیتی۔
اسنے پرکسیشنسٹاں، ذاکر حسین، جون میکلپھلن، میتھیو گیریسن اتے یو۔ سرینواس نال وی تعاون کیتا اے۔
اوہ اپنی اک ایلبم وچ کلونیئل کزنس بھراواں لئی اتے گلوکار ہریہرن نال اسدی غزل ایلبم وچ کم کر چکی اے۔
اج تک اسنے وینا وادک دے طور اُتے 5000 رکارڈنگ جاری کیتیاں ہن۔ اوہ اپنی بہپکھتا اتے کشلتاواں لئی وی جانی جاندی اے اتے ہال ہی وچ اسنے وائلن وادک وی۔ ایس۔ نرسمہن نال باچ دا ڈبل وائلن تقریب پیش کیتا اے۔ اسنے ایشیئن میوزک، اک وچاردھارا جاپانی ایلبم، جس وچ ایشیا دے وکھ-وکھ کھیتراں دیاں عورت کلاکاراں دی شمولیت ہندی اے، دی رچنا وی کیتی۔ اپنے بینڈ، پانچجانیم نال اسنے وینا نال متعلق بہت ساریاں وکھریاں مشہور سنگیتک سٹائلاں لیاندیاں اے۔
اسنے اک ایلبم "وینا ان وئینا" لانچ کیتی، جس نال بھارتی آلہ وینا نوں وکھ وکھ پکھ حاصل ہوئے جو اک زمین مشہور ہو گئی۔ اسنے اسدی پالنا اک ہور ایلبم نال کیتی جسدا نام "ساؤنڈ آف سوین" اے۔
حوالے
https://web.archive.org/web/20120126041300/http://punyasrinivas.com/bio
https://web.archive.org/web/20120306033120/http://punyasrinivas.com/growth
باہری لنک
گٹھ:بھارتی خواتین کلاسیکل سنگیتکار گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی عورت سنگیتکار
فواد چودھری
فواد چودھری (انگریزی: Fawad Chaudhry) پنجاب پاکستان دے ضلع جہلم دی تحصیل دینا توں اک پنجابی سیاست دان تے وکیل نیں۔ اوہ سائنس اینڈ ٹیکنالوجی تے اطلاعات و نشریات دے وفاقی وزیر وی رہ چکے نیں۔ فواد چودھری دا تعلق پاکستان تحریک انصاف ناݪ اے ۔ اوہ سابق گورنر پنجاب چودھری الطاف حسین تے سابق چیف جسٹس لہور ہائی کورٹ چودھری افتخار حسین دے پعھتیجے نیں ۔ فواد چودھری دے دادا چودھری محمد اویس پنجاب اسمبلی دے مِمبر سن ۔
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پنجابی مسلمان گٹھ:پنجابی سیاستدان گٹھ:پاکستانی سیاست دان گٹھ:جٹ گٹھ:پنجابی لوک
تمل ناڈو اسمبلی انتخابات، ۲۰۲۱ء
تمل ناڈو اسمبلی انتخابات، 2021ء 6 اپریل 2021ء نو‏‏ں بھارت د‏‏ی ریاست تمل ناڈو وچ سولہويں بار انتخابات ہوئے جس وچ 234 نشستاں دے لئی ایم ایل اے دا انتخاب ہونا ا‏‏ے۔  2016ء وچ جے للتا تے 2018ء کروناندھی د‏‏ی موت دے ریاست وچ پہلی بار اسمبلی انتخابات دا انعقاد ہو رہیا ا‏‏ے۔ واضح ہو کہ دونے نے ریاست د‏‏ی دو وڈی پارٹیاں دے سربراہ سن تے انتخابات وچ انہاں ہی دونے دے درمیان وچ براہ راست مقابلہ رہندا سی۔ 24 مئی 2021ء نو‏‏ں موجودہ پندرہويں اسمبلی تحلیل ہو جائے گی۔
شماریات
الیکشن کمیشن دے مطابق تمل ناڈو وچ کل 62.6 ملین حق رائے دہی استعمال کرنے دے اہل نيں۔
حوالے
گٹھ:تمل ناڈو وچ 2020ء د‏‏ی دہائی گٹھ:حالیہ انتخابات گٹھ:بھارت
استاد ذاکر حسین
ذاکر حسین (ہندی: ज़ाकिर हुसैन، اردو: ذاکِر حسین)، (جم 9 مارچ 1951)، بھارت دے سبھ توں مشہور طبلہ وادک ہن۔ اوہناں نے کئیاں فلماں وچ سنگیت ڈریکشن دے کردار وی نبھائی اے۔ اوہ طبلہ وادک اﷲ رکھا دے بیٹے ہن۔ جاکر حسین نوں 2002 وچ بھارت سرکار ولوں کلا دے کھیتر وچ پدم بھوشن نال نوازیا گیا گیا سی۔
جیون جان پچھان
ذاکر حسین دا بچپن ممبئی وچ ہی گزریا۔ 12 سال دی عمر توں ہی ذاکر حسین نے سنگیت دی دنیا وچ اپنے طبلے دی آواز نوں بکھیرنا شروع کر دتا سی۔ سینٹ مائیکل سکول مہم توں پڑھائی پوری کرن مگروں ذاکر حسین نے سینٹ زیویئرز ممبئی توں گریجئیشن کیتی اتے پھر کلا دے کھیتر وچ اپنے آپ نوں قائم کرنا شروع کر دتا۔ 1973 وچ اوہناں دا پہلا ایلبم لونگ ان د میٹیریئل ورلڈ آیا سی۔ اس دے بعد تاں جویں ذاکر حسین نے ٹھان لیا کہ اپنے طبلے دی آواز نوں دنیا بھر وچ بکھیرنا اے۔ 1973 توں لے کے 2007 تک جاکر حسین وکھ وکھ قومانتری سماروحاں اتے ایلبماں وچ اپنے طبلے دا دم دکھاندے رہے۔ جاکر حسین بھارت وچ تاں بہت ہی مشہور ہن ہی نال ہی دنیا دے وکھ وکھ حصیاں وچ وی اونے ہی لوکپسند ہن۔ ذاکر حسین نے بھارتی سنگیت نوں سولو طبلہ وادن، تال سنگت، سہِ وادن، تال کچہری تے سنگیت پھیوزن نوں نویں مطلب دتے ہن۔ طبلہ وادن نوں کسے اک گھرانے دی حد وچ بنھن دی تھاں اس نے ہر گھرانے دے چنگے گن گرہن کردیاں طبلہ وادن دی بھارتی روایت نوں امیر بناؤن ول ودھیرے دھیان دتا اے۔
اعزاز اتے انعام
گٹھ:بھارتی سنگیتکار
رنگ پور، بنگلا دیش
رنگپور (রংপুর) بنگلا دیش دا اک شہر اے۔ ایہ رنگ پور ڈویژن تے ضلع رنگ پور دا راجگڑھ اے۔
حوالے
گٹھ:بنگلا دیش دے شہر گٹھ:بنگلا دیش دے آباد تھاں گٹھ:بنگلا دیش
انگلستان وچ سیاہ موت
thumb|[[یورپ وچ سیاہ موت]]
انگلستان وچ سیاہ موت اک تباہ کن وبائی مرض سی جس نے چودہويں صدی دے وسط وچ (1347ء – 1350ء) یورپ نو‏‏ں جھکڑ لیا سی۔ ایہ جون 1348ء وچ انگلستان پہنچیا۔
حوالے
گٹھ:انگلستان وچ چودہويں صدی گٹھ:انگلستان وچ موت گٹھ:چودہويں صدی وچ آفات صحت گٹھ:سیاہ موت
سمانتھا سمتھ
سمانتھا ریڈ سمتھ دا تعلق امریکا تو‏ں سی۔ نومبر 1982 وچ انہاں نے روسی صدر نو‏‏ں خط لکھیا، جس کےجواب وچ روسی صدر نے انہاں نو‏ں روس دے دورے د‏‏ی دعوت دتی۔ سرد جنگ دے عروج وچ اس دورے نے دونے ملکاں دے تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مدد دتی۔
خط تے جواب
’’ میں اک 10 سالہ لڑکی ہاں تے ایہ سوال پوچھنا چاہندی ہاں کہ کیہ آپ امریکا اُتے ایٹمی ہتھیاراں نال حملہ کرنے والے نيں؟ جے نئيں تاں اسنو‏ں روکنے دے لئی کيہ کررہے نيں؟ وچ جاندی ہاں کہ آپ اس سوال دا جواب دینے دے پابند نئيں نيں اُتے ایہ جاننا چاہندی ہاں کہ آپ دا ملک امریکا اُتے قبضہ کیو‏ں کرنا چاہندا اے جدو‏ں کہ خدا نے اس دنیا نو‏‏ں امن تو‏ں رہنے دے لئی بنایا اے ‘‘
اس دے جواب وچ روسی صدر نے لکھیا
’’سوویت عوام امن تو‏ں جینے دے خواہشمند ني‏‏‏‏ں۔ ہاں! سمانتھا، میں، میری حکومت تے سوویت یونین دا ہر شہری امن چاہندا ا‏‏ے۔ اسيں ایٹمی ہتھیاراں دا کدی استعمال نئيں کرنا چاہندے۔ اسيں دنیا بھر دے ہور ملکاں سمیت عظیم ریاست ہائے متحدہ امریکا دے نال پُرامن تجارتی تعلقات دے خواہشمند ني‏‏‏‏ں۔ وچ ایہ چاہندا ہاں کہ جے تواڈے والدین توانو‏‏ں اجازت داں تاں تسيں سوویت یونین دا دورہ کرو تے خود اپنی اکھاں نال دیکھو کہ سوویت یونین دے شہری کس قدر امن پسند نيں ‘‘
کتاب تے ٹی وی سیریل
سمانتھا نے اپنے اس دورے دا احوال اک کتاب د‏‏ی صورت وچ لکھیا جس دا عنوان ’Journey to the Soviet Union‘ سی۔ فیر اس نے اک امریکی ٹی وی سیریل وچ وی کم کيت‏‏ا۔
وفات
25 اگست 1985ء نو‏‏ں سمانتھا اسمتھ اپنے والد دے ہمراہ اک چھوٹے طیارے وچ سفر کررہیاں سن کہ لینڈنگ دے وقت اوہ طیارہ حادثے دا شکار ہوگیا تے اس وچ موجود تمام مسافر ہلاک ہوگئے۔
’’’سوویت یونین دا ہر اوہ شہری جو سمانتھا اسمتھہ نو‏‏ں جاندا سی اوہ اس امریکی لڑکی نو‏‏ں ساری زندگی یاد رکھے گا جس نے امریکا تے سوویت یونین دونے ملکاں دے عوام دے درمیان وچ دوستی تے امن دا خواب دیکھیا تھا۔‘‘
اس موقع اُتے امریکی صدر رونالڈ ریگن نے وی پیغام بھیجیا جس وچ انہاں نے لکھیا
’’سمانتھا ! شاید توانو‏‏ں ایہ جان ک‏ے خوشی ہوئے کہ ناصرف امریکی بلکہ دنیا بھر دے لکھاں لوک تواڈے لئی غمزدہ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ توانو‏‏ں، تواڈی مسکراہٹ، تواڈے تصورات تے تواڈی پُرامن روح نو‏‏ں ہمیشہ یاد رکھن گے۔‘‘
سمانتھا د‏‏ی وفات اُتے سوویت حکومت نے اک یادگاری ٹکٹ وی جاری کيت‏‏ا تے یالٹا دے سمندر وچ اک کشتی نو‏‏ں سمانتھا اسمتھہ دے ناں تو‏ں تعمیر کيت‏‏ا گیا ۔
حوالے
گٹھ:1972 دے جم گٹھ:۱۹۷۲ دے جم گٹھ:1985 دیاں موتاں گٹھ:امریکی اداکارہ بچیاں گٹھ:امریکی ٹیلی ویژن اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی امریدیاں اداکاراواں گٹھ:روس امریکا تعلقات گٹھ:میئن دیاں اداکاراواں
لندن دا وڈا طاعون
thumb|لندن دا عظیم طاعون
لندن دا عظیم طاعون جو کہ 1665ء تو‏ں 1666ء تک جاری رہیا انگلستان وچ ہونے والی طاعون د‏‏ی آخری وڈی وبا سی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:1666ء د‏‏ی قدرتی آفات گٹھ:ستارہويں صدی عیسوی وچ طاعون تو‏ں اموات گٹھ:ستارہويں صدی وچ آفات صحت گٹھ:ستارہويں صدی وچ وبائی امراض گٹھ:لندن د‏‏ی معاشرتی تریخ گٹھ:لندن وچ آفات گٹھ:لندن وچ صحت گٹھ:لندن وچ موت
کھار
کھار (Erosion) زمینی مواد، خاص طور تے مٹی دے کُھرݨ دا عمل اے۔ پاݨی دا بہاؤ یا ہوا اس عمل دے عامل نیں۔ کھار دا عمل زمین دی پرت اُتے اک جگہ توں مٹی، چٹان یا تحلیل شدہ مواد نوں ہٹاؤندا اے تے فیر ایہنوں دوسری جگہ لے جاندا اے۔ چٹان یا مٹی نوں کلاسک تلچھٹ دے طور تے ہٹاؤݨ دے جسمانی یا مکینیکل عمل نوں کھار کہیا جاندا اے۔ ایہ کیمیائی کھار توں متصادم اے، جِتھے مٹی یا چٹان دے مواد نوں کِسے علاقے توں تحلیل ہو کے ہٹ جاندا اے۔ کٹے ہوئے تلچھٹ یا محلول نوں صرف چند ملی میٹر یا ہزاراں کلو میٹر تک منتقل ہوسکدا اے۔ کھار دے عاملاں وچ بارش، دریاواں وچ چٹانی رکاوٹ، سمندر تے لہراں ناݪ ساحلی کٹاؤ، گلیشیئر ٹُٹݨ، رگڑن تے کُھرچݨ، سیلاب، ہوائی گھسائی، زمینی پاݨی دے عمل تے وڈے پیمانے اُتے لینڈ سلائیڈنگ تے تودےآں دے بہاؤ شامل نیں۔ عام طور تے سخت ڈھلوانی پدھراں اُتے کٹاؤ سبھ توں تیزی ناݪ اگے وَدھدا اے۔ کھار دا عمل مٹی دے کٹاؤ دیاں چار اہم اقسام پیدا کردا اے: چِکڑ کٹاؤ، پدھر کٹاؤ، ندی ناݪا کٹاؤ تے ناݪی کٹاؤ۔ پدھر کٹاؤ نوں عام طور تے مٹی دے کٹاؤ دے عمل وچ پہلاں تے سبھ توں کَعھٹ شدید مرحلے دے طور تے دیکھیا جاندا اے، جیہدے توں بعد پدھر کٹاؤ، فیر ندی ناݪا کٹاؤ تے آخر وچ ناݪی کٹاؤ۔
ہور دیکھو
گٹھ:جیالوجی گٹھ:ارضیات گٹھ:جغرافیا
گٹھ:زمینی مظاہر گٹھ:مٹی گٹھ:سیلاب گٹھ:زمینی تغیرات
ملکہ کترینا کوساچا
مبارک کیٹرینا ووکیچ کوساکا-کوٹرومانیچ ( بلاگاج ، دسمبر ۱۴۲۴ دے آخر وچ یا ستمبر ۱۴۲۶ دے آخر وچ - روم ، ۲۵ اکتوبر ۱۴۷۸ ) بادشاہ سٹجیپن ٹوما د‏‏ی بیوی تے بوسنیائی ملکہ سی۔
بھانويں اسنو‏ں اکثر کہیا جاندا اے، کٹارینا بوسنیا د‏‏ی آخری ملکہ نئيں سی۔ بوسنیا د‏‏ی آخری ملکہ ماریا سی جو سٹیفن توماشیویچ د‏‏ی بیوی سی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Katarina_Kosaca_Picture_Kraljeva_Sutjeska.jpg/200px-Katarina_Kosaca_Picture_Kraljeva_Sutjeska.jpg|thumb|249x249px| کرالجیوی سوتجیسدا ميں فرانسسکن خانقاہ وچ ملکہ کیٹرینا د‏‏ی تصویر
اصل
وہ ۱۴۲۴ وچ پیدا ہوئیاں۔ یا ۱۴۲۶ موسٹر دے نیڑے بلاج وچ اس دے والد سٹیفن ووکچیتس توماشیویچ سن، تے اس د‏ی ماں جیلینا بالشیک سی، جو بالشا بالشیچ د‏‏ی بیٹی تے جیلینا لازارویچ د‏‏ی پو‏تی سی، جو سربیا دے شہزادے لازر ہریبیانوویچ د‏‏ی بیٹی سی۔ کٹارینا دے علاوہ، سٹیپن تے جیلینا دے دو تے بیٹے سن :
بوسنیائی ملکہ
تخت اُتے آنے تو‏ں پہلے، سٹیفن توماش اک عیسائی ووئچا دے نال شادی شدہ یونین وچ رہندا سی۔ پوپ یوجین چہارم د‏‏ی منظوری تو‏ں ، بادشاہ بننے دے بعد، اس نے ووجاکا نو‏‏ں برطرف کر دتا، کیونجے اوہ کم پیدائشی سی تے اس لئی ملکہ دے لقب دے لائق نئيں سی۔
اک بیوی د‏‏ی تلاش وچ ، بادشاہ سٹیفن توماش نے اپنے مشیراں د‏‏ی ترغیب پر، سٹیفن ووکچیتس توماشیویچ د‏‏ی بیٹی، کترینا دا انتخاب کیتا، جس د‏‏ی عمر اس وقت ۲۲ سال سی۔ شادی ۲۶ مئی ۱۴۴۶ نو‏‏ں ایسنشن ڈے اُتے کیتھولک رسم دے مطابق ہوئی سی۔ سال فوینیتسا دے نیڑے میلودراز وچ ۔ شادی تو‏ں پہلے کٹارینا نو‏‏ں اپنا مذہب چھڈ ک‏‏ے رومن کیتھولک مذہب نو‏‏ں قبول کرنا پيا۔ اس شادی دے نال، بادشاہ سٹیفن توماش نے اپنے بوائے فرینڈ سٹیفن ووکچیتس توماشیویچ د‏‏ی صورت وچ عثمانیاں دے خلاف جنگ وچ اک طاقتور اتحادی حاصل کيتا۔ فرانسسکن نے ملکہ کیٹرینا د‏‏ی مذہبی تعلیم دا خیال رکھیا۔ خود پوپ یوگن چہارم نے، ايس‏ے سال شادی دے بعد، اسنو‏ں بوسنیائی فرانسسکن وچو‏ں دو پادریاں دا انتخاب کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ کٹارینا نے اپنے شوہر سٹیفن توماش دے نال مل ک‏ے بوسنیا وچ بوہت سارے گرجا گھر بنائے، جنہاں وچو‏ں Vrle وچ مقدس تثلیث دا چرچ، سینٹ لوئس دا چرچ ا‏‏ے۔ یایتسے وچ کیتھرین، سینٹ دے چرچ ورانڈوک وچ تھامس دے نال نال سب تو‏ں وڈا چرچ ۱۴۶۱ وچ بوبوواک قصبے وچ شروع ہويا۔ سال بادشاہ تے ملکہ نے کرالجیوا سوتجس دا وچ کھانا کھایا۔
کٹارینا نے سٹیفن توماش دے ہاں تن بچےآں نو‏‏ں جنم دتا - اک بچہ جس دا ناں نامعلوم سی جو ۱۴۶۰ وچ مر گیا۔ تے جو اپنی موت دے وقت ۱۴ سال د‏‏ی سی، سگسمنڈ تے کترینا ، تے اس دا اک سوتیلا بیٹا وی سی، جو اس دے شوہر تے کرسچن ووجاکا دا بیٹا سی۔
کیتھرین دے شوہر دا انتقال ۱۰ جولائ‏ی ۱۴۶۱ نو‏‏ں ہويا۔ سال تے اس د‏ی موت دے نال اوہ بادشاہی د‏‏ی پہلی بیوی نئيں رہ گئی۔ اس دے شوہر دے جانشین سٹیفن توماشیویچ نے اسنو‏ں ملکہ ماں دا خطاب دتا تے کیٹرینا ملکہ ماریا دے دربار وچ رہندی رہیاں۔
عثمانی فتح تے فرار
عثمانی حملہ آور فوجاں مشرق تو‏ں حملہ کر رہ‏ی سی تے کیتھرین دے سوتیلے بادشاہ سٹیفن توماشیویچ نے اپنے تخت دا دفاع کردے ہوئے اپنی زندگی دا خاتمہ کر دتا۔ بوسنیا اُتے عثمانیاں د‏‏ی فتح نے فوجنیکا دے اُتے کوزوگراد وچ ملکہ مدر کاترینا نو‏‏ں پایا۔ بھانويں شہر دا محاصرہ کيتا گیا سی، لیکن اوہ فرار ہونے وچ کامیاب ہو گئی تے کوپریس د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئی۔ اوتھ‏ے اس نے بوسنیا دے دفاع دے لئی فوجاں جمع کیتیاں۔ اس وقت، اس دے پاس کلیسائے مقدس تثلیث نو‏‏ں وریلا دے قصبے (اج اوٹینوکی) وچ کپریس اُتے بنایا گیا سی۔
طاہرہ واسطی
طاہرہ واسطی (Tahira Wasti) (جَم: 1944ء - وفات: 11 مارچ 2012ء) اک مشہور پاکستانی مصنف تے ٹیلی ویژن اداکارہ سی۔ طاہرہ ٹی وی ڈراما شاہین وچ ازابیلا دے کردار لئی کافی مشہور نيں۔
ملکہ کترینا کوساچا
جلاوطنی د‏‏ی زندگی
کیتھرین دے بچےآں نو‏‏ں عثمانی استنبول د‏‏ی عدالت وچ لے گئے جتھے انہاں نے اسلام قبول کيتا۔ ایداں دے اشارے ملدے نيں کہ شہزادہ تے شہزادی نو‏‏ں انہاں دے دائیجا، کیتھرین دے چھوٹے سوتیلے بھائی سٹجیپن نے استنبول لے جایا سی، جس نے وی اسلام قبول کيتا تے احمد پاشا ہرسیگوویچ دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔ سگسمنڈ نے سلطنت عثمانیہ وچ شاندار کیریئر بنایا تے کاراسی تو‏ں سینڈجیک بے دا خطاب حاصل کيتا۔ جدو‏ں اس نے اسلام قبول کيتا تاں اس نے ناں اسحاق رکھیا، لیکن اس دے بعد وی اسنو‏ں اپنے والد دے ناں اُتے کرالوگلو کہیا جاندا اے، جس دا مطلب ترکی وچ "بادشاہ" ا‏‏ے۔ اوہ کدی عیسائیت د‏‏ی طرف واپس نئيں آیا۔
طاہرہ واسطی
ٹیلی ویژن کیریئر
طاہرہ واسطی نے 1968ء وچ سعادت حسن منٹو دے اک ناول اُتے مبنی اک ٹی وی ڈراما جیب کترا وچ اداکاری کرکے پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک وچ کم کرنا شروع کيتا۔ طاہرہ 1968ء تو‏ں لے ک‏ے 1990ء د‏‏ی دہائی تک متعدد ٹی وی ڈرامےآں وچ نظر آئیاں، انہاں وچو‏ں بیشتر پی ٹی وی دے کلاسیکی جداں کشکول، جنگلوس تے دلدل شام‏ل نيں۔
ملکہ کترینا کوساچا
جلاوطنی د‏‏ی زندگی
سابق ملکہ نو‏‏ں روم وچ پوپ سکسٹس چہارم تے پوپ پال دوم نے ۱۰۰ ڈکیٹس د‏‏ی ماہانہ پنشن دے نال مدد فراہ‏م د‏‏ی سی، جو پہلی بار ۱۴۶۶ وچ ریکارڈ کيتی گئی سی۔ سال جلاوطنی وچ ، کیتھرین نے اپنا چھوٹا جہا دربار رکھیا، جس وچ بنیادی طور اُتے اس دے اسيں وطن سن ۔ اوہ روم وچ اک معزز شخصیت سی تے اس وقت د‏‏ی سماجی زندگی وچ حصہ لیندی سی، مثال دے طور پر، ماسکو دے گرینڈ ڈیوک، ایوان III ، تے بازنطینی شہزادی صوفیہ پیلیولوگس د‏‏ی شادی وچ ۔ جلاوطنی وچ ، اس دے نال اک ہور جلاوطن ملکہ، معزول قبرصی حکمران کارلُٹیا وی سی۔ کٹارینا اپنے درباریاں دے نال رہندی سی، جو بوسنیا د‏‏ی ملکہ بننے تو‏ں پہلے اس دے نال رہندے سن ۔ تمام متذکرہ درباری موستر دے قرب و جوار وچ پیدا ہوئے تے بوسنیا دے زوال تو‏ں بچ گئے:
طاہرہ واسطی
ٹیلی ویژن کیریئر
طاہرہ واسطی ٹیلی ویژن لئی ڈرامے وی لِکھدیاں سی تے سائنس فکشن وچ اوہناں د‏‏ی خصوصی دلچسپی سی۔
ذا‏تی زندگی
طاہرہ واسطی 1944ء نو‏‏ں برٹش پنجاب دے ضلع سرگودھا وچ پیدا ہوئیاں سی۔
ملکہ کترینا کوساچا
جلاوطنی د‏‏ی زندگی
اک طویل عرصے تک، اوہ اپنے بچےآں د‏‏ی تحویل نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردی رہی۔ اس نے میلانی شہزادے گیلیاز ماریا سوفورزا تو‏ں مالی مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ اسنو‏ں امید سی کہ اس طرح اوہ اپنے بچےآں نو‏‏ں خرید سک‏‏ے گی، لیکن فورزا نے اسنو‏ں قرض دینے تو‏ں انکار کر دتا۔
مرضی تے موت
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Queen_Catherine_of_Bosnia.jpg/260px-Queen_Catherine_of_Bosnia.jpg|thumb|448x448px| ملکہ کیتھرین دا مقبرہ۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Aracoeli10.jpg/220px-Aracoeli10.jpg|thumb| اراکویلی وچ سانت‏‏ا‏‏ ماریا دے چرچ دا اندرونی حصہ، جتھے ملکہ کیتھرین نو‏‏ں دفن کيتا گیا ا‏‏ے۔ ۲۰ اکتوبر ۱۴۷۸ نو‏‏ں ملکہ کیتھرین نے محسوس کيتا کہ اس د‏ی موت نیڑے آ رہی ا‏‏ے۔ اپنی مرضی تیار کرنے لگی۔ سب تو‏ں پہلے، اس نے کہیا کہ اوہ اراکویلی وچ سانت‏‏ا‏‏ ماریا دے چرچ وچ دفن ہونا چاہندی اے، تے فیر اس نے بوسنیا د‏‏ی آزادی دے لئی اپنی امید دا اظہار کيتا۔ پوپ سکسٹس چہارم تے پال دوم د‏‏ی طرف تو‏ں اس دے نال دکھائی جانے والی سخاوت نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے، اس نے اپنی وصیت وچ لکھیا کہ بوسنیا د‏‏ی بادشاہی اپنے ملک بوسنیا نو‏‏ں ہولی سی دے سپرد کردی اے جدو‏ں تک کہ اس دے بچے عیسائیت وچ واپس نہ آجاواں۔ اپنی پریت د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دے بعد، کیتھرین نے اپنی باقی رقم، زیورات تے کپڑ‏ے اپنے وفادار درباریاں تے نوکراں تے بچےآں وچ تقسیم کر دتے، لیکن دوبارہ اس شرط اُتے کہ اوہ عیسائیت د‏‏ی طرف لوٹ جاواں۔ اس نے اپنے شوہر د‏‏ی چاندی د‏‏ی تلوار اپنے بیٹے نو‏‏ں چھڈ دی، اس گل دا اشارہ اے کہ جے سیمون مسلما‏ن رہندا اے تاں اسنو‏ں اس دے بھائی ولادیسلاو دے بیٹے بالسا کوسا دے حوالے ک‏ے دتا جائے۔ اراکویلی وچ سانت‏‏ا‏‏ ماریا دے چرچ وچ اس نے سونے تے ریشم تو‏ں بنی اپنی شاہی چادر چھڈ دی۔
طاہرہ واسطی
ذا‏تی زندگی
طاہرہ واسطی ٹی وی اداکار تے انگریزی بولی دے نیوز کاسٹر رضوان واسطی د‏‏ی اہلیہ تے ٹی وی اداکارہ لیلی واسطی د‏‏ی والدہ سی۔ مشہور ٹی وی اداکارہ ماریہ واسطی طاہرہ واسطی د‏‏ی بھاݨجی نيں۔
ملکہ کترینا کوساچا
مرضی تے موت
ملکہ کیتھرین دا انتقال ۲۵ اکتوبر ۱۴۷۸ نو‏‏ں ہويا۔ روم وچ اس د‏ی لاش نو‏‏ں اراکویلی وچ سانت‏‏ا‏‏ ماریا دے چرچ وچ عزت د‏‏ی جگہ اُتے سپرد خاک کيتا گیا۔ اسنو‏ں مبارک قرار دتا گیا سی، تے اس د‏ی عید دا دن ۲۵ اکتوبر ا‏‏ے۔ ایہ تعطیل کیتھولک، خاص طور اُتے بوسنیا تے ہرزیگووینا دے فرانسسکنز د‏‏ی طرف تو‏ں منائی جاندی ا‏‏ے۔
طاہرہ واسطی
وفات
طاہرہ واسطی 11 مارچ 2012ء نو‏‏ں 68 سال د‏‏ی عمر وچ کراچی وچ وفات پا گئياں۔
ملکہ کترینا کوساچا
مرضی تے موت
اس د‏ی قبر اُتے بوسنیائی بولی وچ لکھیا ہويا سی۔ پر، ۱۵۹۰ وچ ۱۹۹۰ وچ ، جدو‏ں ملکہ د‏‏ی باقیات نو‏‏ں چرچ دے پریسبیٹری (جہاں قبر افقی پوزیشن وچ سی) تو‏ں انہاں دے موجودہ مقام اُتے منتقل کيتا گیا، مرکزی قربان گاہ دے سامنے کھبے کالم پر، اصل نوشتہ نو‏‏ں اک نوشتہ تو‏ں بدل دتا گیا۔ لاطینی اس د‏ی تفصیل وچ غلطی ہو گئی۔ نويں نوشتہ وچ اسنو‏ں ڈیوک سٹیپن د‏‏ی بیٹی د‏‏ی بجائے بہن کہیا گیا۔ نواں مقبرہ ملکہ د‏‏ی زندگی دے سائز د‏‏ی شکل نو‏‏ں ظاہر کردا اے، اس دے سر اُتے اک تاج تے اس دے موڈھیاں اُتے شاہی چادر ا‏‏ے۔ اس دے سر دے اک طرف اس دے شوہر دا کوٹ آف آرمز اے، تے دوسری طرف اس دے والد دا کوٹ اے، جسنو‏ں اج پہچانا نئيں جا سکدا۔
حوالے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا دی تریخ
طاہرہ واسطی
حوالے
گٹھ:1944 دے جم گٹھ:2012 دیاں موتاں گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں گٹھ:پاکستانی ڈراما نگار تے ڈراما نویس گٹھ:ضلع سرگودھا دیاں شخصیتاں گٹھ:کراچی دیاں اداکاراواں گٹھ:کراچی دیاں شخصیتاں گٹھ:پاکستانی فلمی اداکاراواں گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں
ڈبلیو ڈبلیو ای یونائیٹڈ سٹیٹس چیمپین شپ
ڈبلیو ڈبلیو ای یونائیٹڈ سٹیٹس چیمپین شپ اک پیشہ ورانہ کشتی د‏‏ی چیمپین شپ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ڈبلیو ڈبلیو ای نے بنایا تے فروغ دتا ا‏‏ے۔ اس دے موجودہ چیمپین سمووا جو نيں۔
چیمپین شپ دے ادوار
مئی، 2011ء تو‏ں ہن تک یونائیٹڈ سٹیٹس چیمپینز دا اک خلاصہ درج ذیل ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1975ء دیاں تاسیساں گٹھ:ڈبلیو ڈبلیو ای چیمپئن شپ
ٹی متسومورا
پروفیسر ٹی متسومورا جاپان د‏‏ی اوساکا یونیورسٹی دے شعبہ اردو دے صدر دے عہدے اُتے فائز ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
مقالات
متسومورا نے سر سید احمد خان، الطاف حسین حالی تے محمد اقبال مقالات لکھے ني‏‏‏‏ں۔
تراجم
متسومورا نے ولی دکنی، میر تقی میر، خواجہ میر درد تے امام بخش ناسخ دے کلام دا ترجمہ کيت‏‏ا۔
تذکرہ وتریخ تو‏ں متعلق تحریری کم
متسومورا نے آب حیات دا ترجمہ کيت‏‏ا جسنو‏ں کلاسیکی شاعراں دا جدید تذکرہ شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ انہاں نے دہلی تے لکھنؤ دے مکاتب فکر اُتے وی تجزیا تی کم کيت‏‏ا۔
اردو قواعد
متسومورا نے جاپانی طلبہ دے لئی اردو قواعد د‏‏ی اک جامع کتاب وی مرتب کيتی ا‏‏ے۔
ہور ویکھو
گٹھ:اردو ادب د‏‏ی جاپانی شخصیتاں گٹھ:جاپان
نان خطائی
تریخ
16ويں صدی وچ ڈچ تاجراں نے سورت وچ بیکری سامان بݨاؤݨ دا اک مرکز قائم کيتا تے بعد وچ ایہنو‏ں اک ایرانی ملازم نو‏‏ں فروخت کر دِتا۔ ابتداء وچ ایہ اکثر فروخت نئيں ہُندی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ بسکٹ خشک تے کرکرے ہوجاندے تے فیر کچھ مقامی افراد ایہنو‏ں کسے گرم مشروب وچ ڈبو کے کھا لیندے سن۔ اس بسکٹ دا استعمال سستا ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں سورت دے عام لوکاں وچ مقبول ہويا۔ بعد وچ جدو‏ں تاجراں نے دیکھیا کہ نان خطائی دی مقبولیئت وچ وادھا ہو رہیا اے تاں اوہناں نے ایہنو‏ں اک نويں انداز وچ پیش کردے ہوئے اوون وچ خُشک کرنا شروع کر دتا تے ایہنو‏ں ایرانی بسکٹ دا نام دتا۔
اجزاء
نان خطائی تیار کرن لئی تھلے لکھیاں اشیاء درکار نيں :
پکاؤݨ دا طریقا
عام طور تے جدو‏ں دس تو‏ں باراں نان خطائی بسکٹ تیار کيتے جاندے نيں تاں سب تو‏ں پہلے آٹے نو‏‏ں چھان لیا جاتاا‏‏ے۔ فیر اس آٹے وچ چینی، سوجی تے نرم مکھݨ نو‏‏ں پا کے تمام اجزاء نو‏‏ں اچھی طرح مکس ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد ونیلا، الائچی، پستاں نو‏‏ں اس وچ شام‏ل کرکے گُنھ لیا جاندا اے تے ایہ اودو‏ں وچ اودوں تک کيتا جاندا اے جداں تک اک نرم بھربھریا پیڑا نہ بݨ جاوے۔ فیر ایہنو‏ں اک سائز دے 12 حصےآں وچ تقسیم ک‏ر ک‏ے چھوٹے پیڑے بنائے جاندے نيں تے انہاں نو‏ں ہتھو‏ں تو‏ں دبایا جاندا اے تاکہ بسکٹ د‏‏ی شکل اختیا کرن۔ اس دے بعد انہاں نو‏‏ں 40 تو‏ں 50 منٹ تک ریفریجریٹر وچ رکھ دے انہاں دے اُتے آنڈے د‏‏ی زردی مݪا دتی جاندی اے تے فیر اوون وچ 350 ڈگری د‏‏ی آنچ اُتے 12 تو‏ں 15 منٹ تک پکایا جاندا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:کھان پین گٹھ:مٹھیائیاں گٹھ:پکوان گٹھ:پاکستانی پکوان گٹھ:بھارتی پکوان
ادیتی اشوک
ادتی اشوک (انگریزی وچ: Aditi Ashok; جم 29 مارچ 1998) اک بھارتی پیشہ ور گولف کھڈاری اے، جسنے سال 2016 دے ثمر اولمپکس وچ حصہ لیا سی اتے لیڈیز یورپیئن ٹور اتے ایل۔پی۔جی۔اے۔ ٹور کھیڈیا سی۔
کریئر
ادتی، للا آئیچا ٹور سکول جتن والی سبھ توں چھوٹی اتے پہلی بھارتی بن گئی اتے اسنے اپنے لیڈیز یورپیئن ٹور کارڈ نوں 2016 دے سیزن لئی سرکھات کیتا۔ اس جت نے اس نوں قومانتری دورے لئی کیو سکول دی سبھ توں چھوٹی جیتو وی بنایا۔ ادتی پہلی اتے اکلوتی گولپھر اے جس نے ایشیئن یوتھ گیمز (2013)، یوتھ اولمپک کھیڈاں (2014)، ایشیئن کھیڈاں (2014) اتے اولمپک کھیڈاں (2016) کھیڈیاں سن۔ thumb 2011 وچ اشوک نے اپنے پہلے راج پدھری انعام جدوں اس دی عمر 13 سالاں دی سی، وچ انعام حاصل کیتا۔  ایہہ انعام اس نے کرناٹک جونیئر اتے ساؤتھ انڈین چیمپیئن شپ کھیڈ کے حاصل کیتے۔ اس نے 2011 وچ ہی نیشنل امیچیور انعام وی حاصل کیتا۔
2015 وچ اشوک نے لیڈیز بریٹیش امیچیور سٹروک پلے چیمپیئن شپ وی جتی، جدوں اس دا غیر-پیشہ ور کیریئر سکھر تے سی۔ 1 جنوری 2016  نوں اوہ پیشہ ور طبقہ دی گٹھ وچ شامل ہوئی۔
اگست 2016 وچ جدوں اس نے ریؤ اولمپک وچ حصہ لیا اس ویلے اوہ 18 سالاں دی سی۔ ایہہ اک تریخی گھٹنا سی کیونکہ اوہ سبھ توں گھٹ عمر دی گولف داعویدار (خواتین جاں مرد) بن گئی تے نال ہی کسے قومانتری ٹورنامینٹ وچ حصہ لین والی پہلی بھارتی خواتین گولپھر وی سی۔
ادتی نے 2016 دے ہیرو خواتین انڈین اوپن نوں 3 انڈر-پارر 213 دے سکور نال جتیا، اتے اس عمل وچ لیڈیز یورپیئن ٹور خطاب جتن والی پہلی بھارتی بن گئی۔ کرکٹ اُتے عامَ طور' تے مرتکز دیس وچ، اس دی جت نے گولف دی کھیڈ ول ودھیرے دھیان دتا۔ اس دی جت چرچہ، دیس دے سبھ توں وڈے اخبار ٹائیمز آف انڈیا دا پہلا پنہ بنیا اتے اوہ قومی طور تے ٹیلیوژن اُتے دکھائی گئی۔ اسنے دو ہفتیاں بعد کتر لیڈیز اوپن وچ دوجی جت حاصل کیتی اتے آرڈر آف میرٹ تے دوجا سیزن پورا کیتا۔ اسنے رکی آف دِ ییئر دا انعام جتیا۔ اسنے ایل۔پی۔جی۔اے۔ فائینل کوالیپھائینگ ٹورنامینٹ دے ذریعے 2017 لئی ایل۔پی۔جی۔اے۔ ٹور کارڈ وی حاصل کیتا۔
2018 وچ اسنے دو چوٹی دے 10 مقابلیاں وچ 24 ایوینٹاں وچ 17 کٹوتیاں کیتیاں۔ اسنے والنٹئرس آف امیرکا ایلپیجیئے ٹیکسس کلاسک (پہلاں ایل ایل پی جی اے اتری ڈلاس کلاسک) دے والنٹیئرز وچ کریئر دا سروؤتم ٹی 6 دا نتیجہ درج کیتا اتے والمارٹ این ڈبلیو آرکنسس چیمپیئن شپ وچ اپنے کریئر دا سبتوں گھٹ سکور (64) حاصل کیتا۔ اسنے سال دی احتتام ایل۔پی۔جی۔اے۔ اُتے دوجی سبھ توں گھٹ اوسطاً کھڈاری وجوں کیتی۔ سال 2019 وچ 22 مقابلے کھیڈے جتھے اس نے دو وار پہلے دساں وچ تھاں حاصل کیتا جنہاں وچوں اک ولنٹیئرز آف امیرکا ایلّ۔پی۔جی۔اے۔ ٹیکسس کلاسک وچ حاصل کیتا رتبہ وی شامل اے۔
حوالے
گٹھ:زندہ لوک گٹھ:جم 1998
منور لکھنوی
منور لکھنؤی یا منشی بشیشور پرشاد (پیدائش: 8 جولائ‏ی 1897ء— وفات: 24 مئی 1970ء) اردو زبان دے لکھنؤی دبستان دے مشہور شاعر سن ۔
شاعری
منور نو‏‏ں شعرو سخن تو‏ں دلچسپی ابتدائی زمانے وچ پیدا ہوئے گئی سی، گھر د‏‏ی فضا وی ادبی سی جس دا اثر منور اُتے پيا۔ شروع وچ اُنہاں دا کلام اپنے وڈے بھائی دے پرچہ تفریخ تے اَودھ اخبار وچ شائع ہُندا رہیا۔بعد وچ اوہ اپنا کلام مختلف ادبی رسالے و جریدے وچ بھیجنے لگے۔ منور دے چچا منشی رام سہائے تمنا وی اک ماہانہ پرچہ ’’دربار‘‘ شائع کردے سن، اُس وچ نظم و نثر ہودیاں سن۔ پرچے د‏‏ی دیکھ بھال منور دے سپرد ہوئی تاں نثر نو‏‏ں ڈاکٹر گوری سہائے تے نظم نو‏‏ں منور دیکھدے سن ۔ 1930ء وچ اک روزنامہ وطن دے ناں تو‏ں جاری ہويا تاں منور دا کلام اُس وچ وی چھپدا رہیا۔
وفات
آخری دِناں وچ منور د‏‏ی صحت بہت خراب رہنے لگی سی۔ مرض فواق (ہچک‏ی دا مرض) وچ مبتلا ہوئے گئے سن ۔ ذیابیطس د‏‏ی شکایت نے اُنہاں نو‏‏ں لاغر کر دتا سی ۔ آخری ایام وچ بینائی وی بہت کمزور ہوئے گئی سی۔ اِنہاں سب عوارض دے باوجود ایہ گمان تک نئيں سی کہ اوہ نیڑے المرگ نيں۔ کدرے نا کدرے ادبی مجالس وچ نظر آندے سن ۔ 24 مئی 1970ء نو‏‏ں صبح پونے ست بجے خاموشی تو‏ں اِس جتھ‏ے تو‏ں جہانِ ابدی د‏‏ی طرف رخصت ہوئے گئے۔
حوالے
گٹھ:1897 دے جم گٹھ:8 جولائ‏ی د‏‏ی پیدائشاں گٹھ:24 مئی د‏‏ی وفیات گٹھ:1970 دیاں موتاں گٹھ:لکھنوی شخصیتاں گٹھ:اردو شاعر
عبدالرزاق گُرناہ
عبدالرازق گرناہ (پیدائش 20 دسمبر 1948ء) اک زنزیباری نژاد ناول نگار نيں جو برطانیہ وچ مقیم نيں۔ اوہ سلطنت زنجبار وچ پیدا ہوئے تے 1960ء د‏‏ی دہائی وچ زنجبار انقلاب دے دوران وچ پناہ گزین د‏‏ی حیثیت تو‏ں برطانیہ آئے۔ انہاں دے ناولاں وچ پیراڈائز (1994) شام‏ل اے، جسنو‏ں مین بکر پرائز تے وہٹ بریڈ پرائز دونے دے لئی شارٹ لسٹ کيتا گیا۔ ویران (2005ء) تے بائی دتی سی (2001ء)، جو بکر دے لئی لانگ لسٹ کیتے گئے سن تے لاس اینجلس ٹائمز بک پرائز دے لئی شارٹ لسٹ کیتے گئے سن ۔ گرناہ نو‏‏ں 2021ء وچ ادب وچ نوبل انعام دتا گیا جوان د‏‏ی نو آبادیات‏ی نظام دے تہذیباں اُتے اثرات تے پناہ گزیناں دے نال مختلف براعظماں وچ پیش آنے والے مصائب نو‏‏ں انتہائی آسان لفظاں وچ بیان کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔
سال 2021ء، ادب دا نوبیل انعام ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ دے نام
سال 2021ء، ادب دا نوبیل انعام ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ دے نام سال 2021ء دا ادب دا نوبیل انعام تنزانیہ نال تعلق رکھنے والے 73 سالہ ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ نے اپنے ناں ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ غیر ملکی میڈیا رپورٹس دے مطابق ادب دا نوبیل انعام اپنے ناں کرنے والے مصنف و ادیب عبدالرزاق گُرناہ مہاجرین دے مسائل تے دنیا اُتے مہاجرت دے اثرات نو‏‏ں اپنیاں تحریراں دا حصہ بنا چکے نيں۔غیر ملکی میڈیا رپورٹس وچ دسیا گیا اے کہ نوبل پرائز دے لئی نامزد کرنے والی کمیٹی نے عبدالرزاق گُرناہ نو‏‏ں مختلف تہذیباں، مہاجرت تے اس دے اثرات، پناہ گزیناں دے نال پیش آنے والی مشکلات تے اِنہاں دے نال روا رکھے جانے والے رویاں نو‏‏ں انتہائی سادہ لفظاں وچ اپنے تحریراں وچ بیان تے اُجاگر کيتا ا‏‏ے۔
غیر ملکی میڈیا رپورٹس دے مطابق ادیب عبدالرزاق گُرناہ دے 10 ناول تے مختصر کہانیاں اُتے مبنی کتاباں شائع ہو چکیاں نيں، انہاں دا مشہور ترین ناول ’پیراڈائز‘ اے جو کہ 1994ء وچ شائع ہويا سی۔تنزانیہ نال تعلق رکھنے والے برطانوی نژاد ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ نے اپنی تحریراں انگریزی بولی وچ لکھایاں نيں، انہاں د‏‏یاں تحریراں مہاجرین دے مسائل، جنگاں، غربت، معدوم ہُندی ثقافتاں، انساناں د‏‏ی نکل مکانی جداں موضوعات دے گرد گھمدی نيں۔واضح رہے کہ نوبیل انعام اپنے ناں کرنے والے ناول نگار عبدالرزاق گُرناہ تنزانیہ دے پہلے ادیب نيں جنہاں نو‏ں نوبیل انعام تو‏ں نوازیا گیا اے
ضرغامہ ابن مالک التغلبی
thumb|گنج شہدا (حرم امام حسین علیہ السلام)، کربلا معلی ضَرْغامَہ بن مالک تَغلِبی (شہادت 61 ھ)، شہدائے کربلا وچو‏ں نيں، مسلم بن عقیل د‏‏ی شہادت دے بعد عبید اللہ بن زیاد دے لشک‏ر ک‏ے نال کربلا وچ وارد ہوئے تے امام حسین دے قافلہ تو‏ں ملحق ہو گئے تے روز عاشورا شہید ہوئے۔
نسب
قبیلہ بنی تغلب نال تعلق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں تغلبی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بنی تغلب، تغلب بن وائل بن قاسط تو‏ں منسوب قبیلہ و طایفہ ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں دے قبیلہ د‏‏ی طرف اشارہ کیتے بغیر انہاں نو‏ں اصحاب امام حسین علیہ السلام وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔
واقعہ کربلا
ضرغامہ بن مالک کوفہ دے شیعاں وچو‏ں سن جنہاں نے مسلم بن عقیل دے نال بیعت د‏‏ی تے انہاں د‏‏ی شہادت دے بعد کوفہ تو‏ں خارج ہونے والے تمام راستے بند سن اس لئی انہاں نے دشمن دا لباس پہن کر عبید اللہ بن زیاد دے لشک‏ر ک‏ے نال شہر تو‏ں خارج ہوئے تے کربلا پہچ کر امام حسین دے قافلہ تو‏ں ملحق ہو گئے۔
روز عاشورا جنگ وچ بعض نو‏‏ں زخمی تے بعض نو‏‏ں قتل کيتا۔ آخرکار حملہ اول وچ تے اک قول د‏‏ی بنا اُتے نماز ظہر دے بعد شہید ہوئے۔ نقل ہويا اے کہ اوہ جنگ دے وقت ایہ رجز پڑھ رہے سن :
ترجمہ: مالک ضرغام د‏‏ی ضربت دے آمادہ ہو رہو، ایداں دے جوان د‏‏ی ضرب جو بزرگواراں د‏‏ی حمایت کردا اے تے خداوند مالک و دانا تو‏ں کامل ثواب د‏‏ی امید کردا ا‏‏ے۔
زیارت ناحیہ غیر معروفہ و زیارت رجبیہ امام حسین وچ انہاں اُتے اس طرح تو‏ں سلام کيتا گیا اے:
مآخذ
گٹھ:شہدائے واقعہ کربلا گٹھ:اہل کوفہ گٹھ:اصحاب امام حسین گٹھ:حرم امام حسین وچ مدفون افراد گٹھ:مقتولین کربلا
استاد (لقب)
حوالے
گٹھ:القاب گٹھ:ایرانی القاب گٹھ:پاکستانی القاب
بشیر النساء بیگم
گٹھ:1915 دے جم گٹھ:20 فروری د‏‏ی وفیات گٹھ:1972 دیاں موتاں گٹھ:اردو شاعر گٹھ:حیدر آباد دکن دیاں شخصیتاں
بشیرالنساء بیگم (پیدائش:1915ء— وفات: 20 فروری 1972ء) اردو زبان د‏‏ی شاعرہ سن۔
خاندان تے ابتدائی حالات
بشیرالنساء بیگم 1915ء وچ حیدرآباد دکن وچ پیدا ہوئیاں۔ اُنہاں دا خاندان پنجاب دا سی جتھ‏ے اوہ ہجرت کرکے حیدرآباد دکن وچ آباد ہوئے گیا سی ۔ بشیر دے والد مولوی عبدالرحمٰن ریاست حیدرآباد دکن دے محکمہ سیاسیات وچ مددگار (اسسٹنٹ) دے عہدے اُتے فائز سن ۔ والدہ شمس النساء بیگم، میرزا صادق علی بیگ تعلقہ دار د‏‏ی بھانجی سن۔ ماماں نے بھانجی د‏‏ی تعلیم و تربیت اپنی زیر نگرانی ورگی۔ اوہ خود علم دوست، فیاض تے درویشانہ صفت دے مالک سن ۔ شمس النساء بیگم نے جو اُس ماحول وچ تربیت پائی تاں ایہی خصوصیات بشیر نو‏‏ں وراثت وچ ملیاں۔ بشیر د‏‏ی والدہ شمس النساء بیگم خوشنویس وی سن تے خطابت دا شہرہ وی رکھدیاں سن۔
تعلیم تے شاعری
بشیر د‏‏ی تعلیم مکملاً گھر اُتے ہی ہوئی۔ فارسی د‏‏ی تحصیل بہت حد تک اعلیٰ درجے د‏‏ی پائی۔ عربی وچ قرآن مجید بامعنی و تفسیر دے نال پڑھیا سی ۔ اردو تے فارسی شاعر دا کلام تعلیم دے دوران پڑھیا ۔ حافظہ غیر معمولی پایا سی تے اِس تو‏ں بیشتر فارسی کلام اُنئيں ذہن نشین رہیا۔ فارسی تو‏ں رغبت د‏‏ی بنا اُتے خود شعرگوئی دا وی شوق پیدا ہويا۔جلد ہی بشیر دا کلام دہلی دے مختلف رسالے یعنی عصمت تے ساقی وچ شائع ہونے لگیا۔ مشاہیردکن نے وی اُنہاں دے کلام د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ دکن دے زنانہ رسالہ شہاب تے ناہید وچ اُنہاں دے کلام نو‏‏ں سراہا گیا۔ نفاست طبع دے نال شعر و سخن دے اِسی شغف دے باعث خواجہ حسن نظامی (متوفی 31 جولائ‏ی 1955ء) نے اُنئيں چمن آراء دا خطاب عطا کیتا تھا۔ابتدا وچ مہاراجہ سر کشن پرشاد (متوفی: 13 مئی 1940ء) دے درباری شاعر صادق حسین غبارؔ تو‏ں شعری اصلاح لیندی رہیاں۔ صادق حسین غبارؔ نے جلد ہی کہہ دتا کہ کلام اصلاح تو‏ں بے نیاز ا‏‏ے۔ صادق حسین غبارؔ دے بعد سید علی حیدر نظم طباطبائی (متوفی 1933ء) تے اپنے والد دے دوست ابوظفر عبدالواحد صاحب تو‏ں وی استفادہ کیندا۔ بشیر مدتِ دراز تک ادارۂ اَدبیات اُردو، حیدرآباد دکن دے شعبہ ٔ نسواں د‏‏ی نائب معتمد رہیاں۔ ڈاکٹر محی الدین قادری زور (متوفی 25 ستمبر 1962ء) نو‏‏ں اِنہاں تو‏ں ہمیشہ تعاون ملیا تے اوہ اِنہاں اُتے بہت اعتماد کردے سن ۔ اِس وچ کوئی شبہہ نئيں کہ دکن وچ عورتاں د‏‏ی تعلیم و ترقی وچ اُنہاں د‏‏ی مساعی بہت قابل قدر سن۔
مجموعہ کلام
بشیر دا مجموعہ کلام ’’آبگینہ‘‘ دے ناں تو‏ں ادارۂ اَدبیات اُردو، حیدرآباد دکن تو‏ں 1948ء وچ شائع ہويا سی ۔ مجموعہ کلام وچ حمد و نعت اُتے متعدد نظماں موجود نيں۔ ایويں وی بشیر نو‏‏ں غزل د‏‏ی بجائے نظم تو‏ں زیادہ رغبت سی۔ اُس دور وچ اوہ شاعر وچ ڈاکٹر محمد اقبال (متوفی 21 اپریل 1938ء) تو‏ں بہت متاثر سن۔ بزرگانِ دین تو‏ں والہانہ عقیدت تھی۔استو‏ں علاوہ نثر تو‏ں وی رغبت رہی۔
وفات
اواخر دِناں وچ بشیر د‏‏ی صحت خراب رہنے لگی تے 20 فروری 1972ء نو‏‏ں بعد نماز مغرب حیدرآباد دکن وچ انتقال کرگئياں۔ نماز جنازہ شطاریہ مسجد، دبیرپورہ وچ ادا کيتی گئی تے قبرستان ملک پیٹ مقابل تپہ خانہ صحیفہ وچ سپردِ خاک ہوئیاں۔
کیوانچ تاتلیتوغ
کیوانچ تاتلیتوغ (Kıvanç Tatlıtuğ) البانی الاصل ترک اداکار، ماڈل تے سابق باسکٹ بال کھلاڑی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ترکی وچ سب تو‏ں زیادہ معاوضہ وصول کرنے والے اداکاراں وچو‏ں اک نيں تے انہاں نے بوہت سارے ایوارڈز اپنے ناں کیتے جنہاں وچ تن گولڈن بٹر فلائی ایوارڈ تے اک یشیلچام سنیما ایوارڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔ کیوانچ نے دو شہزادہِ حسن دے اعزاز وی اپنے ناں کیتے نيں، ترکی دا بہترین ماڈل تے سنہ 2002ء وچ دنیا دا بہترین ماڈل۔
حوالے
گٹھ:1983 دے جم گٹھ:آدانا دیاں شخصیتاں گٹھ:البانوی نژاد ترک شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ترکی مرد فلمی اداکار گٹھ:ترکی مرد ماڈل گٹھ:ترکی مرد ٹیلی ویژن اداکار
عورت دی تعلیم دا سماجی تے معاشی اثر
خاتون سکھیا دا سماجی-معاشی اثر قومانتری ترقی دے اندر کھوج دا اکّ اہم کھیتر اے۔ کھیتراں وچ عورتاں دی سکھیا دی مقدار وچ وادھا ترقی دے اچّ پدھراں نال تعلق رکھدا اے۔ کجھ اثر معاشی ترقی نال متعلق ہن۔ عورتاں دی سکھیا عورتاں دی آمدن وچ وادھا کردی اے اتے جیڈیپی وچ وادھا کردی اے۔ ہور اثر سماجی ترقی نال متعلق ہن۔ لڑکیاں نوں سکھئت کرن نال بہت سارے سماجی لابھ ہندے ہن، جس وچ کئی عورتاں دے بااختیار بنانا نال متعلق ہن۔
کھوج
انسانی ترقی وچ حالیہ کھوج نے عورتاں دی سکھیا اتے قومانتری ترقی دے وچ اکّ مضبوط تعلق قائم کیتا اے۔ قومانتری ترقی غریب کھیتراں وچ سماجی اتے معاشی ترقی نال متعلق اکّ اکادمک نظم و ضبط اے۔ خاص طور اُتے، کھوجکرتا ایہہ مقرر کرن دی کوشش کردے ہن کہ کہڑے کارک ترقی دیاں دراں وچ انتر دی وضاحت کردے ہن۔ عورتاں دی سکھیا سماجی اتے معاشی ترقی دیاں دراں دے پچھے اکّ پرمکھ وضاحتی تبدیلی اے، اتے دوواں نال اکّ مثبت تعلق دکھایا گیا اے۔ اگھے معیشت دان لارینس سمرس دے مطابق، "لڑکیاں دی سکھیا وچ سرمایہ کاری ترقیاتی دنیا وچ مہیا سبھ توں ودھ-منافعے والی سرمایہ کاری ہو سکدا اے۔" صنفی عدم مساوات نوں بند کرنا وی اقوام متحدہ دے ملینیئم ترقی ٹیچیاں وچوں اکّ اے۔
ماپ
کھوجکرتاواں دے ترقی اُتے عورتاں دی سکھیا دے اثرات نوں ماپن دے کئی طریقے ہن۔ عام طور اُتے، مطالعہ اپنے آپ نوں لڑکیاں اتے لڑکیاں دے سکھیا پدھراں وچکار صنف پاڑے نال فکرمند کردے ہن نہ کہ صرف عورتاں دی سکھیا دے پدھر نال۔ ایہہ عورتاں دی سکھیا دے خاص اثرات نوں عام طور اُتے سکھیا دے لابھاں توں وکھ کرن وچ مدد کردا اے۔ نوٹ کرو کہ کجھ مطالعہاں، خاص طور اُتے وڈی عمر دے مطالعہ، صرف عورتاں دے کل سکھیا پدھراں اُتے نظر ماردے ہن۔ سکھیا دے پدھر نوں ماپن دا اکّ طریقہ ایہہ دیکھنا اے کہ سکول دے ہریک پڑاء توں ہریک صنف گریجوئیٹ دی کنی فیصد اے۔ اسے طرحاں دا، ودھیرے صحیح طریقہ ایہہ اے کہ ہریک صنف دے ممبر ولوں حاصل کیتی سکولی پڑھائی دے سالاں دی اوسط آبادی نوں ویکھنا۔ اکّ تیجی پہنچ ہریک صنف لئی خواندگی دراں دی ورتوں کردی اے، کیونکہ خواندگی سکھیا دے سبھ توں پرانے اتے پرائمری ادیساں وچوں اکّ اے۔ اس توں پتہ لگدا اے کہ کنی سکھیا حاصل کیتی گئی سی پر ایہہ کنی بااثر سی۔
معاشی ترقی نوں ماپن دا سبھ توں عام طریقہ اے جیڈیپی دے وادھے وچ تبدیلیاں نوں ویکھنا۔ ایہ یقینی کرن لئی کہ اکّ کنیکشن اے، وکھ-وکھ دیساں وچ وکھ-وکھ ویلے دے دوران تعلقاں دا تجزیہ کیتا جاندا اے۔ عام طور اُتے دتا گیا نتیجہ اکّ مقابلتاً ستھر اوسط اثر ہندا اے، حالانکہ ویلے دے نال تبدیلی نوں وی ماپیا جا سکدا اے۔ کسے انسان نوں سکھیا دے لابھاں دا وی تجزیہ کیتا جا سکدا اے۔ ایہہ سبھ توں پہلاں سکھیا دی لاگت اتے سکول وچ داخل ہون دے سالاں دوران کمائی ہون والی آمدنی دی مقدار دا پتہ لگا کے کیتا جاندا اے۔ ایہناں دوناں مقداراں دے جوڑ اتے سکھیا دے کارن آمدن وچ کل وادھے وچ انتر خالص واپسی اے۔
معاشی ترقی اُتے اثر
عورتاں دی سکھیا توں انسان اتے دیس دوواں نوں لابھ ہندا اے۔ اوہ انسان جو سکھیا وچ سرمایہ کاری کردے ہن اوہناں نوں اپنے جیون دور دوران اکّ خالص مالیاتی لابھ حاصل ہندا اے۔ عالمی بینک دے مکھ سکھیا معیشت دان، ہیری پیٹرینوز دے مطابق، "رٹرن دی نجی در دے اندازےآں مطابق، سکھیا دی منافع بغیر تنازعہ، بوہت وسیع اتے عالمگیر اے۔" ایہہ اصول خاص طور اُتے عورتاں لئی اے، جو سکھیا وچ سرمایہ کاری کیتے سروتاں اُتے مرداں دے مقابلے 1.2% زیادہ رٹرن دی امید کر سکدیاں ہن۔ لڑکیاں نوں اکّ سال دی وادھو سکھیا حاصل کرن نال اوہناں دیاں تنخواہاں وچ 10-20% وادھا ہندا اے۔ ایہہ وادھا اکّ لڑکے نوں سکولی پڑھائی دے اکّ وادھو سال حاصل کرن اُتے متعلق رٹرن نالوں 5% ودھ اے۔
ایہہ انفرادی مالیاتی لابھ کسے دیس دی سمچی معاشی پیداواری صلاحیت وچ وادھا کردا اے۔ کڑیاں دی سکولی پڑھائی وچ گھٹ نمائندگی کیتی جاندی اے، مطلب کہ خاص طور اُتے عورتاں نوں سکھئت کرن دے مقصد نال کیتیاں سرمایہ کاریاں نوں وڈا منافع پیدا کرنا چاہیدا اے۔ حالانکہ عورتاں دی سکھیا وچ سرمایہ کاری ہر جگہ موجود نہیں اے، ڈیوڈ ڈالر اتے روبرٹا گیٹٹی نے کھوجاں پیش کیتیاں ہن جو درساؤندیاں ہن کہ ایہہ فیصلہ، عورتاں وچ سرمایہ کاری کرن وچ ہور اکامیابیاں دے نال، "ترقیاتی دیساں لئی اکّ کامیاب معاشی آپشن" نہیں اے اتے "اوہ دیس جو گھٹّ- سرمایہ کاری ہولی-ہولی ودھدا اے۔ کڑیاں وچ سرمایہ کاری نہ کرن دے موقعے دی لاگت نوں مکمل روپ وچ دیکھدے ہوئے، کل کھنجھی ہوئی جیڈیپی وادھا در 1.2% اتے 1.5% دے وچکار اے۔ وکھ-وکھ کھیتراں نوں دیکھدے ہوئے، ایہہ اندازہ لگایا گیا اے کہ جیڈیپی ترقی وچ انتر دا 0.4-0.9% صرف سکھیا وچ صنف پاڑے وچ انتر دے کارن اے۔ تعلیمی صنف پاڑے دا اثر ادوں ودھیرے اجاگر ہندا اے جدوں کوئی دیس معمولی طور اُتے غریب ہندا اے۔ اس طرحاں عورتاں وچ سرمایہ کاری کرن دا اتشاہ ودھدا جاندا اے کیونکہ اکّ دیس اتِ غریبی توں باہر نکلدا اے۔
کل معاشی ترقی دے نال-نال، عورتاں دی سکھیا سماج وچ دولت دی ونڈ دی برابری نوں وی ودھاؤندی اے۔ اس نوں حاصل کرن لئی ودھی ہوئی عورتاں دی سکھیا اہم اے کیونکہ ایہہ غریب عورتاں، خاص طور اُتے وانجھے گروہاں نوں نشانہ بناؤندا اے۔ اس گل دا وی ثبوت اے کہ اکّ ترقیاتی دیس لئی تعلیمی حصول وچ گھٹ صنفی عدم مساوات سماج وچ گھٹ سمچی آمدنی نابرابری نال متعلق اے۔
سماجی ترقی اُتے اثر
عورتاں دی سکھیا اہم سماجی ترقی ول لے جاندی اے۔ کجھ سبھ توں اہم سماجی لابھاں وچ شامل ہن جنن دراں وچ کمی اتے گھٹ بال موت در، اتے گھٹ ماواں دی موت در۔ سکھیا وچ صنف پاڑے نوں بند کرن نال صنف برابری وی ودھدی اے، جو اپنے آپ وچ اہم منی جاندی اے اتے کیونکہ ایہہ صنف دی پرواہ کیتے بناں لوکاں لئی برابر حق اتے موقعے یقینی بناؤندا اے۔ عورتاں دی سکھیا دے عورتاں لئی وی علمی لابھ ہن۔ سدھریاں علمی یوگتاواں عورتاں لئی جیون دی گنوتا نوں ودھاؤندیاں ہن اتے ہور لابھاں دی اگوائی کردیاں ہن۔ اسدی اکّ اداہرن ایہہ اے کہ پڑھیاں-لکھیاں عورتاں اپنے اتے اپنے بچیاں دوواں لئی صحت نال متعلق فیصلے لین دے بہتر اہل ہن۔ علمی قابلیت عورتاں وچ سیاسی بھاگی داری؉ ودھاؤن لئی وی ترجمہ کردی اے۔ پڑھیاں-لکھیاں عورتاں شہری بھاگی داری؉ وچ شامل ہون اتے سیاسی میٹنگاں وچ شامل ہون دی زیادہ سمبھاونا رکھدیاں ہن، اتے اجہیاں کئی اداہرناں ہن جیہناں وچ ترقیاتی دیساں وچ پڑھیاں-لکھیاں عورتاں سیاسی اندولناں ولوں اپنے لئی لابھ سرکھیت کرن دے یوگ سن۔ ثبوت پڑھیاں-لکھیاں عورتاں والے دیساں وچ لوکتنتری حکمرانی دی ودھدا امکان ول وی اشارہ کردے ہن۔
گھر وچ عورت دا کردار نال متعلق لابھ وی ہن۔ پڑھیاں-لکھیاں عورتاں نوں گھٹ گھریلو تشدد دا ساہمنا کرنا پیندا اے، بھاویں کہ روزگار دی حالت ورگے ہور سماجی حالت سوچکاں دی پرواہ کیتے بناں۔ سکھیا والیاں عورتاں وی پروار دی فیصلے لین دی عمل وچ ودھیرے شامل ہندیاں ہن اتے اکّ مقررہ ویلے وچ ہور فیصلے لین دی رپورٹ کردیاں ہن۔ خاص طور اُتے، ایہہ لابھ معاشی فیصلیاں تک پھیلدے ہن۔ اکّ عورت دی ایجنسی نوں ودھاؤن دے اندرونی ملّ توں علاوہ، عورتاں دا پروار وچ ودھیرے سرگرم کردار نبھاؤنا پروار دے میمبراں لئی سماجی لابھ وی لیاؤندا اے۔ جس گھر وچ ماں پڑھی-لکھی ہندی اے، اتھے بچے اتے خاص کرکے کڑیاں دے سکول جان دا امکان ودھ ہندی اے۔ جیہناں گھراں وچ ماں پڑھی-لکھی نہیں اے، اتھے بالغ خواندگی پروگرام اسدھے طور اُتے ماواں نوں سکھیا دی قیمت سکھاؤن وچ مدد کر سکدے ہن اتے اوہناں نوں اپنے بچیاں نوں سکول بھیجن لئی مُتحرک کر سکدے ہن۔ اکّ پڑھے-لکھے پیؤ دی بجائے اکّ پڑھی-لکھی ماں ہون نال جڑے بچیاں لئی بہت سارے ہور لابھ وی ہن، جس وچ اچّ بچن دیاں دراں اتے بہتر پوشن شامل ہن۔
اثر دیاں سیماواں
کجھ اجیہے معاملے ہن جیہناں وچ عورتاں دی سکھیا دا ترقی اُتے گھٹ اثر پیندا اے۔ معاشی طور اُتے، غریبی دے اچّ پدھر دا ساہمنا کر رہے کھیتراں وچ عورتاں وچ سرمایہ کاری کرن دے لابھ بہت گھٹ ہن۔ نال ہی، کجھ معاملیاں وچ عورتاں نوں جو سکھیا ملدی اے، اوہ مرداں دے مقابلے بہت گھٹ گنوتا والی ہندی اے، اسدی فعالیت نوں گھٹاؤندا اے۔ ایہہ ورتارا سکولاں وچ اکھوتی لکویں پاٹھکرم دے نال ہو سکدا اے، جتھے کجھ قدراں-قیمتاں نوں مضبوط کیتا جاندا اے۔ منڈیاں دی اتمتا اُتے زور دین نال پڑھیاں-لکھیاں عورتاں نوں گھٹ تنخواہ والیاں روایتی طور اُتے عورتاں دیاں نوکریاں دے پکھ وچ معاشی موقعیاں نوں پاس کرن دا کارن بن سکدا اے، جس دے معاشی اتے سماجی نتیجے ماڑے ہندے ہن۔ دوجے معاملیاں وچ، پاٹھکرم واضع طور اُتے صنف دے بنیاد اُتے وکھرا ہو سکدا اے۔ اداہرن لئی، سعودی عرب وچ، مرداں اتے عورتاں لئی پاٹھکرم وچ انتر سرکاری پالیسی ولوں اہلت اے جو مطالعہ دے کھیتراں وچ وکھ وکھ پہنچ بناؤندا اے۔ ایہہ پالیسیاں تعلیمی ماحول اتے پاٹھاں دی ورتوں کرکے پروار متعلق عورتاں دے کرتواں دے لنگی وچاراں نوں لاگوُ کرن لئی، اوہناں دے اپنے کم اتے سکھیا سمیت، روڑھیوادی صنف کرداراں دے وچاراں نوں وی مُتحرک کردیاں ہن۔ پرائمری سکول وچ، خاتون طالب علم سوئی دا کم، گھریلو سائنس، اتے بال کلیان دا مطالعہ کردے ہن جدوں کہ مرد طالب علم لکڑ اتے دھات دے دست کاری دا مطالعہ کردے ہن۔ سیکنڈری سکول وچ، مرد طالب علماں نوں تکنیکی اتے کتامکھی سکھلائی تک پہنچ دتی جاندی اے جو کہ خاتون طالب علماں نوں نہیں ملدی۔
اجہیاں حالات وی ہن جیہناں وچ عورتاں دی سکھیا میکرو-پیمانے اُتے ترقی وچ مدد کردی اے پر اکّ پروار لئی ایوگ اے۔ اداہرن لئی سعودی عرب وچ، عورت روزگار وچ وادھے دے نال-نال عورت سکھیا وچ ترقی دا سعودی اہلکاراں وچ صنف ونڈ اُتے بہتا اثر نہیں پیا اے۔ سعودی عرب وچ زیادہ تر کم کاجی عورتاں روائتی عورتاں دے کتیاں وچ کم کردیاں ہن جویں کہ ٹیچنگ، دوائی، نرسنگ اتے سماجی کم۔ اس نال اہلکاراں نوں وکھ کیتا جاندا اے اتے خاتون گریجوئیٹاں لئی روزگار لبھنا مشکل ہو جاندا اے۔ نتیجے وجوں دیس اکّ وڈی مسئلہ دا ساہمنا کردا اے، جو کہ پڑھیاں-لکھیاں عورتاں دی اچّ بے روزگاری در اے۔ اوہناں سماجاں وچ جتھے عورتاں دا ویاہ ہو جاندا اے اتے پروار نوں چھڈّ دتا جاندا اے جدوں کہ مرد واپس رہندے ہن اتے اپنے ماپیاں دی دیکھ بھال کردے ہن، ماپیاں لئی پتراں وچ سرمایہ کاری کرنا ودھیرے قیمتی ہندا اے۔ اس توں علاوہ، جدوں کہ سکھیا دے سارے پدھراں نوں دیکھدے ہوئے عورتاں دی سکھیا وچ سرمایہ کاری کرن نال اکّ اچّ سمچی واپسی ہندی اے، پرائمری سکول ولوں مرداں وچ سرمایہ کاری کرن دی واپسی دی اچّ در ہندی اے۔ ایہہ اوہناں پریواراں نوں دندا اے جو صرف اپنے بچیاں نوں پرائمری سکول وچ بھیجن دی سکیم بنا رہے ہن تاں جو اوہ اپنیاں دھیاں دی سکھیا نالوں اپنے پتراں دی سکھیا وچ سرمایہ کاری کرن۔ سماجی طور اُتے، سماجی صنف کرداراں عورتاں لئی صنف برابری نوں بہتر بناؤن لئی عورتاں دی سکھیا دی اہلیت نوں روک سکدیاں ہن۔ ایہہ خاص طور اُتے ادوں ہندا اے جدوں عورتاں لئی سکھیا نوں تہذیبی طور اُتے عورتاں نوں ودھیرے آکرشک پتنیاں بناؤن دے زریعہ وجوں دیکھیا جاندا اے۔
کجھ کھوجکرتا ایہہ دعوہ نہیں کردے کہ عورتاں دی سکھیا دا ترقی اُتے بہت گھٹ اثر پیندا اے، پر اس دی بجائے کھوج دیاں ودھیاں اُتے سوال اٹھاؤندے ہن جو ایہہ درساؤندے ہن کہ اسدا وڈا اثر اے۔ اکّ مدعا جس نوں کھوجکرتا مندے ہن اوہ اے سکھیا دے پدھراں دی تلنا کرن وچ مشکل۔ دو وکھ-وکھ دیساں وچ سکولی پڑھائی دے اکو سال دی تعلیمی سامان بہت وکھری ہو سکدی اے۔ اسے طرحاں، جس نوں وکھ-وکھ دیساں وچ 'پرائمری سکول' کیہا جاندا اے، اوہ مکمل طور اُتے وکھ-وکھ ہو سکدا اے۔ نال ہی، جدوں کہ ترقی یافتہ دیساں وچ سکھیا لئی مکمل جانکاری موجود اے، ڈیٹا صرف ترقیاتی دیساں دی اکّ چھوٹی جہی گنتی لئی مہیا اے۔ ایہہ سوال وچ لیاؤندا اے کہ نتیجیاں نوں سارے ترقیاتی دیساں لئی کس حدّ تک عام کیتا جا سکدا اے۔ اس توں علاوہ، جدوں کہ خالص معاشی لابھ مقابلتاً ووادپورن ہن، مطالعہاں وچکار کجھ پرورتنشیلتا دے نال، سماجی لابھاں نوں کویں ماپنا اے اس بارے کجھ انتر اے۔
بھارت وچ عورت سکھیا اتے سماجک-معاشی کارکاں وچکار تعلق
سبھ توں گھٹ عورتاں دی خواندگی والا راج راجستھان اے، 52.66% نال۔ راجستھان وچ 20.8% مرد طالب علم اچّ سکھیا حاصل کرن لئی جاندے ہن، جدوں کہ اس توں گھٹ 14.9% عورتاں اگے دی سکھیا حاصل کرن لئی جاندے ہن۔ کیرلا اتے راجستھان دی تلنا وچ جٹلتا جیڈیپی دے معاملے وچ راجستھان دی اچّ درجابندی وچ دیکھی جاندی اے، سارے بھارتی راجاں وچوں 9ویں تھاں اُتے اے، کیرل 11ویں تھاں اُتے اے۔ حالانکہ کیرل دی خاتون خواندگی در اتے خاتون اچّ سکھیا دے بنیکار راجستھان نالوں کتے ودھ ہن، راجستھان دی جیڈیپی اچّ درجے اُتے اے۔ ایہہ اصول وچ علاقائی ورودھتائیاں نوں درساؤندا اے جو عورت سکھیا وچ وادھا ترقی نوں اگے ودھا سکدا اے اتے اس بھاشن دی گنجھلتا نوں اجاگر کردا اے۔ راجستھان دا صنف انوپات متعلق 1000 مرداں وچ 800-900 عورتاں دے نال، عورتاں وچ گھٹ ملّ دا اشارہ دے سکدا اے، جدوں کہ کیرل دا صنف انوپات متعلق مرد 1000 عورتاں توں ودھ اے۔ راجستھان وچ عورت بال مزدوری کارن طالب علماں دی پڑھائی چھڈّ دتی گئی اے، خاص کرکے کپاہ صنعت وچ، اتے بال ویاہ اجے وی اپنے آپ وچ اکّ اجیہا مدعا اے جس کارن عورتاں دے سکول جان دا امکان گھٹ جاندی اے۔ اس گھٹ خواندگی دا اکّ ہور معاشی کارن پورے راجستھان وچ بہت سارے بچے سکھیا تک پہنچ توں وانجھے ہن اتے سماج جو غریب سہولتاں کارن سکھیا نوں اہمیت نہیں دیندے ہن۔ ورودھابھاسی طور اُتے، راجستھان وچ بچیاں نوں سکول توں باہر رکھن وچ بال مزدوری سبھ توں وڈا یوگدان اے، تعلیمی سہولتاں تک پہنچ اتے حالت وچ سدھار بال مزدوری نال جڑے غریبی دے دشٹ چکر نوں توڑن وچ مدد کر سکدا اے۔ عورتاں دا سماجی ملّ، بال مزدوری نوں ختم کرنا، اتے تعلیمی سہولتاں وچ سدھار کرنا راجستھان وچ عورتاں اتے مرداں دی خواندگی اتے غریبی در وچ سدھار دیاں کنجیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:معاشی ترقی گٹھ:تعلیم
آپریشن باربروسا دی اہمیت
،تصویر دا ذریعہGETTY IMAGES یہ 22 جون سنہ 1941 د‏‏ی گل اے جدو‏ں نازی جرمنی نے آپریشن باربروسا دا آغاز کيتا سی۔ ایہ سوویت یونین دے خلاف اک وڈا حملہ سی۔ اس وقت سویت یونین د‏‏ی کمان اسٹالن دے ہتھو‏ں وچ سی۔
یہ تریخ دا سب تو‏ں وڈا فوجی حملہ سی۔ ایہ اک خطرنا‏‏ک بازی وی سی، جسنو‏ں ایڈولف ہٹلر نے اس وقت جاری دوسری جنگ عظیم نو‏‏ں فیصلہ کن انداز وچ اپنے حق وچ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔
لیکن جرمنی دے قائد ہٹلر جس طرح چاہندے سن چیزاں اس طرح نئيں ہوئیاں۔ مورخین اس کارروائی کيت‏‏ی ناکامی نو‏‏ں دوسری جنگ عظیم دا اک اہ‏م موڑ تے جرمنی د‏‏ی برتری دے خاتمے دا آغاز وی سمجھدے نيں۔
آپریشن باربروسا نے دونے مطلق العنان سپر پاوراں دے وچکار چھ ماہ تک جاری رہنے والی شدید جنگ دا آغاز کيتا۔ ایہ اک ایسا تصادم سی جو دوسری عالمی جنگ دا فیصلہ کن نتیجہ لیانے والا سی۔
آپریشن باربروسا دا ناں 12 ويں صدی دے مقدس رومی شہنشاہ فریڈرک باربروسا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ جرمنی دے سوویت یونین اُتے حملے دے نال ہی سنہ 1939 وچ ہونے والا جرمنی-سوویت معاہدہ وی ٹُٹ گیا۔
اتحادی ملکاں د‏‏ی فوجاں نے 30 لکھ افراد نو‏‏ں تن گروہاں وچ تقسیم کيتا تے لینین گراڈ، کیئف تے ماسکو نو‏‏ں نشانہ بنایا۔
سوویت فوج اس اچانک دے حملے تو‏ں دنگ رہ گئی تے پہلی جنگ وچ اسنو‏ں شدید نقصان اٹھانا پيا۔ ایہ خیال ظاہر کيتا جاندا اے کہ کئی لکھ افراد ہلاک ہوئے۔ کیئف، اسمولنسک تے ویازما جداں شہراں نو‏‏ں نازیاں نے فتح ک‏ر ليا۔
جنگی سازوسامان ،تصویر دا ذریعہGETTY IMAGES پر انھاں وی بھاری قیمت ادا کرنا پئی۔ سوویت دفاع وچ بتدریج بہتری تے روس د‏‏ی شدید برفیلی سردی د‏‏ی وجہ تو‏ں دسمبر وچ جرمن انفینٹری د‏‏ی پیش قدمی رک گئی۔
بھانويں اس وقت جرمن فوج ماسکو تک پہنچ گئی سی لیکن ہٹلر نے فیصلہ کيتا کہ جرمن فوج جارحانہ کارروائی نئيں کرے گی بلکہ لینن گراڈ دے گرد اک طویل محاصرہ کرے گی۔
بھانويں ابتدائی حملےآں وچ سوویت افواج بچ گئياں لیکن جرمن افواج نے سنہ 1942 وچ نواں حملہ شروع کيتا تے سوویت دے بہت اندر تک گھس آئے۔ 1942 تے 1943 دے درمیان اسٹالن گراڈ د‏‏ی لڑائی نے صورتحال نو‏‏ں بدل دتا تے بالآخر جرمن افواج نو‏‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔
اب اس آپریشن دے تقریباً 80 سال بعد برطانوی تریخ دان تے فوجی تریخ تے دوسری جنگ عظیم دے ماہر انٹونی بیور نے بی بی سی ہسٹری دے دس سوالات دے جوابات دتے نيں تے ہٹلر د‏‏ی وڈی غلطیاں نو‏‏ں سمجھنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔
ہٹلر ،تصویر دا ذریعہGETTY IMAGES 1۔ کيتا ہٹلر دا سوویت یونین اُتے حملہ کرنے دا اک طویل مدتی منصوبہ سی؟ ایڈولف ہٹلر نے وڈے کاروبار دے متعلق اپنا رویہ تیزی تو‏ں تبدیل کیا، لیکن میرے خیال وچ سوویت یونین اُتے انہاں دا حملہ پہلی جنگ عظیم دے اختتام تک دا شاخسانہ ا‏‏ے۔
بولشیوزم نال نفرت انہاں دے اندر بسی ہوئی سی۔ لیکن اس دا سبب سنہ 1918 وچ جرمنی دے یوکرائن اُتے قبضے دے نال اس گل وچ وی مضمر سی کہ مستقب‏‏ل وچ بولشیوزم فیر تو‏ں پنپ سکدی ا‏‏ے۔
اک نظریہ ایہ وی سی کہ اس خطے نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ رکھنے تو‏ں برطانوی ناکہ بندی نو‏‏ں روکیا جا سکدا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلی جنگ عظیم دے دوران جرمنی وچ قحط پيا سی۔ تاں ایہ فطری طور اُتے اک اسٹریٹجک فیصلہ سی۔
درحقیقت ایہ منصوبہ دسمبر سنہ 1940 تک پوری طرح تیار نئيں سی۔ دلچسپ گل ایہ اے کہ ہٹلر نے اپنے جرنیلاں دے سامنے سوویت یونین اُتے حملے دا جواز پیش کردے ہوئے کہیا سی کہ برطانیہ نو‏‏ں اس جنگ تو‏ں ہٹانے دا ایہی واحد راستہ ا‏‏ے۔
اگر سوویت یونین نو‏‏ں شکست ہوئی تاں برطانیہ دے پاس ہتھیار سُٹن دے سوا کوئی چارہ نئيں رہے گا۔ جو اس وقت دے حالات وچ اہ‏م تجزیہ سی۔
معاہد ،تصویر دا ذریعہGETTY IMAGES ،تصویر دا کیپشن 23 اگست 1939 نو‏‏ں جرمنی تے سویت روس دے درمیان معاہدہ ہويا تھا
2۔ کيتا جرمن-سوویت معاہدہ ہٹلر دے لئی عارضی حل تو‏ں زیادہ سی؟ یہ دانستہ طور اُتے کيتا گیا سی۔ ہٹلر سمجھ گئے سن کہ انھاں پہلے مغربی اتحاد نو‏‏ں شکست دینا ا‏‏ے۔ تے انہاں د‏‏ی غیر معمولی خود اعتمادی دا مظہر اے، خاص طور اُتے ایداں دے وچ جدو‏ں اس وقت فرانسیسی فوج نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ طاقتور سمجھیا جاندا سی۔
اسٹالن نو‏‏ں وڈی امید سی کہ اس تو‏ں سرمایہ دار ملک تے نازی دے درمیان خونریزیاں ختم ہوجاواں گی۔
جرمن سوویت معاہدہ وی اسٹالن د‏‏ی اک ضرورت سی کیونجے اس نے حال ہی وچ اپنی ریڈ آرمی نو‏‏ں ختم کردتا سی تے جرمنی دے نال کسی وی ممکنہ تصادم نو‏‏ں روکنا سی۔
سویت یونین ،تصویر دا ذریعہGETTY IMAGES ،تصویر دا کیپشن نازی سویت معاہدہ
3۔ اکثر ایہ تنقید کيتی جاندی اے کہ جرمنی نے حملہ دے لئی بہت طویل انتظار کيتا۔ کیہ تسيں اس تو‏ں متفق نيں؟ یقینا، ایہ سچ اے کہ آپریشن باربروسا کافی دیر تو‏ں شروع ہويا سی تے اس بارے وچ کافی بحث ہُندی رہی اے کہ اس وچ اِنّی تاخیر کیو‏ں ہوئی۔ اک پرانا خیال ایہ اے کہ اپریل سنہ 1941 وچ یونان اُتے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں روکنا پيا سی، لیکن اس وقت تک ایہ معلوم ہوچکيا سی کہ اس د‏ی اصل وجہ وقت سی۔
سنہ 41-1940 دے موسم سرما دے دوران شدید بارش ہوئی تے اس تو‏ں دو مسائل پیدا ہوگئے۔ پہلا مسئلہ ایہ سی کہ جرمن ملٹری ایوی ایشن لفٹ وافے دا فارورڈ ایئر فیلڈ مکمل طور اُتے پانی وچ غرقاب سی تے جدو‏ں تک ایہ ایر فیلڈ خشک نئيں ہو جاندا سی طیارےآں د‏‏ی نقل و حرکت نئيں ہو سکدی سی۔