cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پرفارمنگ آرٹس
thumb|ناچمنچی کلا دی اکّ قسم اے،اس دی سارے دنیا وچ پریکٹس کیتی جاندی اے منچی کلاواں(پرفارمنگ آرٹس) اکّ کلا دا روپ اے جس وچ کلاکار فنی پرگٹاوے نوں پرگٹاؤن لئی، کئی وار ہور چیزاں دے تعلق وچ اپنی آوازاں اتے سریراں دا استعمال کردے ہن۔ ایہہ وزئل آرٹ توں وکھری اے، ایہہ ادوں ہندا اے جدوں کلاکار بھوتک جاں ستھر کلا وستواں نوں بناؤن لئی پینٹ، کینوس جاں وکھریاں سمگریاں دی ورتوں کردے ہن پرفارمنگ آرٹس وچ کئی موضوع شامل ہن، ہر اکّ لائیو ناظرین دے ساہمنے پیش کیتا گیا۔ thumb|اکّ بیرنر اتے پوئنٹ thumb|275x275px|سونوپکلس، جویں کہ نارڈسک پروار وچ دکھایا گیا اے۔ [[تصویر:Jan_Miel_–_Actors_from_the_Commedia_dell’Arte_on_a_Wagon_in_a_Town_Square.jpg|right|thumb|240x240px|جین مئیل ولوں ۱۶۴۰ وچ اک ویگن اُتے کامیمیا ڈیل'ٹ ٹورپ
]] [[تصویر:Isadora_Duncan_(grayscale).jpg|right|thumb|233x233px|ایسڈورا ڈنکن، مفت ڈانس دے ڈویلپراں وچوں اکّ۔
]] right|thumb|250x250px|لا چوکس-ڈی-پھونڈز وچ جدید سٹریٹ تھئیٹر کارکردگی [[تصویر:WatPhraKeaw_Ramayana_Chariot.JPG|thumb|اپنے رتھ اُتے ہانومین، بینکاک دے واٹ پھرا کیء وچ رماکن دا اک نظارہ
]] تھئیٹر، سنگیت، ڈانس اتے ہور طرحاں دے کارکردگی ہر انسانی سبھیاچاراں وچ موجود ہن سنگیت دا اتہاس اتے تریخی ویلے دی ڈانس تاریخ۔ بریلیٹ، اوپیرا، اتے کابیکی ورگے ہور سدھائی اڈیشن، پیشہ ور ڈھنگ نال کیتے جاندے ہن۔
پرفارمنگ آرٹس ساڈی بھاوناواں، پرگٹائ اتے بھاوناواں نوں سمجھن وچ مدد کردیاں ہن
اداکار
ناظرین دے سامھنے کلا کارکردگی کرن والے کلاکاراں نوں کلاکار کیہا جاندا اے۔ ایہناں دیاں اداہرناں وچ اداکار، کامیڈیئن، ڈانسر، جادوگر، سرکس کلاکار، سنگیتکار اتے گلوکار شامل ہن۔ پرفارمنگ آرٹس نوں متعلق کھیتراں وچ ورکراں ولوں وی اہلت کیتا جاندا اے، جویں کہ گیت-لکھن، کوریوگراپھی اتے سٹیجکراپھٹ۔
اداکاری، گاؤن اتے ڈانس کرن وچ ابھلاش کرن والی کلاکار نوں عام طور تے تیجی دھمکی کیہا جاندا اے تریخی تن دھمکی کلاکاراں دے جانے-پچھانے اداہرناں وچ شامل ہن جین کیلی، پھریٹ اسٹیئر، اتے جوڈی گارلینڈ
پردرشنکار اکثر اپنی دکھّ نوں مطابق کردے ہن، جویں کہ پہراوے اتے پڑاء دی میک اپ، سٹیج روشنی، اتے آواز۔
اودھ نامہ
اودھناما  اک اردو بولی دا مشہور اخبار اے، جو بھارت وچ اودھ کھیتر دے پرمکھ شہراں وچ جاندا اے، جس وچ لکھنؤ، علیگڑھ، فیض آباد اتے آزمگڑھ دے شہر شامل ہن۔  اخبار دوویں پرنٹ اتے اونلائین وچ مہیا اے۔
پرفارمنگ آرٹس
قسماں
کلا دا خاص روپ وی اے، جس وچ کلاکاراں نے اپنے کم نوں ناظرین لئی سدھا کیتا اے۔ اس نوں کارکردگی آرٹ کیہا جاندا اے زیادہ تر کارگزاری کلا وچ پلاسٹک کلا دے کجھ روپ شامل ہندے ہن، شاید رینپ دے اساری وچ۔ جدید ڈانس یگ دے دوران ڈانس نوں اکثر پلاسٹک کلا دے روپ وچ جانیا جاندا سی
اودھ نامہ
حوالے
گٹھ:اردو اخبار گٹھ:اخبار
پرفارمنگ آرٹس
سنگیت
سنگیت اک کلا اے جو آواز بناؤن لئی پچ، تال اتے ڈائنامک جوڑدا اے۔ ایہہ کئی طرحاں دے زریعاں اتے سٹائلاں دی ورتوں کرکے کیتی جا سکدی اے اتے لوک، جیز، ہٹہوپ، پوپ اتے راک آدی ورگی سٹائلاں وچ ونڈیا جا سکدا اے۔ اک کلا دے روپ وچ، سنگیت لائیو جاں ریکارڈ کیتے گئے پھارمیٹاں وچ ہو سکدا اے، اتے یوجنابدھ کیتا جا سکدا اے۔
ایران
ایران وچ ہور ناٹک دیاں ناواں جویں کہ ناگالی (کہانی دسن)، رؤ-ہوزی، سیا بازی، پردے-کھنیے، 'مریکے گیری' ہن۔
چین
شانگ راجٹبر دے دوران ۱۵۰۰ عیسوی مشرق وچ چین وچ ناٹریاں منورنجن دے حوالہ موجود ہن؛ اوہ اکثر سنگیت، کلوننگ اتے ایکبیٹک ڈسپلے نوں شامل کردے سن۔
ٹانگ راجٹبر نوں کئی وار "۱۰۰۰ سال دی عمر" دے ناں نال جانیا جاندا اے۔ اس یگ دے دوران، بادشاہ جیان ژونگ نے اک مشق سکول بنایا جس نوں پیئر باگن دے بچیاں وجوں جانیا جاندا سی جو مکھ طور تے سنگیت دے اکّ روپ پیدا کردے سن۔
تھائیلینڈ
تھائیلینڈ وچ، ایہہ مدھیگ یگ توں اک روایت رہی اے جو کہ بھارتی مہانکاواں توں لئے گئے پلاٹاں دے بنیاد تے ناٹک ادا کردا اے۔ خاص طور اُتے، تھائیلینڈ دے قومی مہانکاوِ رامکین دا تھئیٹر اڈیشن، جو کہ انڈین رامائن دا اکّ اڈیشن اے، اج وی تھائیلینڈ وچ مشہور اے۔
کمبوڈیا
کمبوڈیا وچ، پرانے راجگڑھ انگور وٹّ وچ، رامائن اتے مہابھارت دیاں بھارتی مہانکاوتاں دیاں کہانیاں مندراں اتے محل دیاں کندھاں اتے اکریاں گئیاں ہن۔ انڈونیشیا وچ بوروبودو وچ ایہو جہی راحت ملدی اے۔
باہری کڑیاں
گٹھ:پرفارمنگ آرٹس گٹھ:ارٹ
منیم خان
منعم خان شہنشاہ ہمایو‏ں تے اکبر دونے دے دور وچ اک مغل جرنیل سی۔ جدو‏ں شہنشاہ اکبر نے انہاں نو‏ں ۱۵۶۰ وچ مغل سلطنت دا وزیر اعظم مقرر کيتا تاں انہاں دا لقب خانِ خان ('خاناں دا خان') سی۔ ۱۵۶۴ وچ اوہ جونپور دا صوبیدار بنیا۔ منیم خان ۱۵۷۴ تو‏ں ۱۵۷۵ تک بنگال صوبہ دا پہلا مغل گورنر تھا
مڈھلا جیون تے خاندان
خان اک فارسی ترک سی جس دے آباؤ اجداد دا تعلق اصل وچ موجودہ ازبکستان دے شہر اندیجان تو‏ں سی۔ انہاں دے والد دا ناں میران بیگ اندیجانی تے رضاعی بھائی دا ناں مرزا عسکری سی۔
کیریئر
۱۵۶۰ وچ ، بیرم خان سلطنت دے وکیل (وزیر اعظم) دے طور اُتے اپنے کردار تو‏ں سبکدوش ہو گئے تے مغل بادشاہ اکبر نے فیر منیم نو‏‏ں اس کردار دے لئی مقرر کيتا۔ اکبر دے حکم دے تحت، منیم مہ چھوک بیگم دے نال جنگ وچ گیا جس نے حد تو‏ں تجاوز کيتا سی لیکن جلال آباد وچ اس دے ہتھو‏ں شکست ہوئی تے منیم دے بیٹے غنی خان نو‏‏ں قتل کر دتا گیا۔ جونپور دے ازبکاں دے بغاوت دے بعد، منیم خان نو‏‏ں جونپور تے مشرقی ضلعے دے گورنر دے طور اُتے کم سونپیا گیا۔ خان نو‏‏ں ۵۰۰۰ سپاہیاں دے منصب دار (فوجی کمانڈر) دے عہدے اُتے ترقی دتی گئی، جو اودو‏ں سب تو‏ں وڈا عہدہ سی۔ اکبر نے خان نو‏‏ں بنگال دے آزاد سلطان داؤد خان کررانی نو‏‏ں دبانے دے لئی بھیجیا جس نے مغل سلطنت نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ ابتدائی طور اُتے ناکا‏م ہوݨ دے بعد، منیم خان نے کامیابی تو‏ں حاجی پور تے پٹنہ دا کنٹرول سنبھال لیا۔ خان نو‏‏ں اودو‏ں بنگال (جس وچ اودو‏ں بہار بھی شام‏ل سی) دا صوبیدار (گورنر) مقرر کيتا گیا سی۔ بعد وچ اس نے ۲۵ ستمبر ۱۵۷۴ نو‏‏ں بنگال دے سابقہ راجگڑھ خواص پور ٹنڈہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا ۳ مارچ ۱۵۷۵ نو‏‏ں ہوݨ والی تکروئی د‏‏ی لڑائی دے دوران، منیم خان نے داؤد کررانی نو‏‏ں اک معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کيتا جس دے تحت صرف اوڈیشہ ہی داؤد دے کنٹرول وچ رہ گیا۔ منیم خان نے اس دے بعد بنگال د‏‏ی راجدھانی ٹآنڈا تو‏ں گوڑ منتقل کر دتی۔
ذا‏تی زندگی
منیم خان د‏‏ی ۸ لونڈیاں سی، تے اوہ دو بچےآں دا باپ سی:
موت
منیم ۲۳ اکتوبر ۱۵۷۵ نو‏‏ں ٹآنڈا وچ گوڑ وچ وبائی طاعون تو‏ں بھاگنے دے بعد انتقال کر گیا۔ اس د‏ی موت دے بعد داؤد خان کررانی نے گور اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا۔
حوالے
گٹھ:مغل جرنیل گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی شخصیتاں گٹھ:1525 دے جم گٹھ:صوبیدار بہار گٹھ:صوبیدار بنگال گٹھ:1575 دیاں موتاں گٹھ:ماخذ وچ نامکمل اندراجات گٹھ:تریخ پیدائش ویکی ڈیٹا اُتے موجود نئيں گٹھ:۱۵۲۵ دے جم گٹھ:صوبیدار بہار گٹھ:صوبیدار بنگال گٹھ:۱۵۷۵ دیاں موتاں
ترال
ترال: جموں اتے کشمیر دے پلواما ضلعے دا اک نگر پنچائت والا قصبہ اے، جو نیشنل ہائیوے 1A (بھارت) توں 10 کلومیٹر دی دوری اتے واقع اے۔
ترال جموں‏ و کشمیر دے پلوامہ ضلع دا اک قصبہ ا‏‏ے۔
جغرافیہ
اس علاقے وچ بنے مکاناں وچ زیادہ تر اٹاں (کجھ سورج دی دھپّ نال سکائیاں اتے کجھ اگّ دے سیک نال) دے مکان بنے ہوئے ہن. چھتاں نوں عام طور ’تے ٹن توں بنایا جاندا اے۔ اس کھیتر وچ 82 پنڈاں دے بہت سارے جھرنے ہن۔ قصبے دے مشرق والے پاسے زمین خالی اتے سکی ہندی اے، پر پچھم اتے اس دے ہیٹھاں ڈھلان وچ چاول دی کاشت دا اکّ وڈا بھنڈار اے۔
ترال 33.93°N, 75.1°W اُتے واقع ا‏‏ے۔ اس د‏ی اوسط اونچائ 2661 میٹر 2545 فٹ ا‏‏ے۔ ایہ قومی شاہراہ تو‏ں دس کلومیٹر د‏‏ی دوری اُتے واقع ا‏‏ے۔ ترال اپنے قدرتی چشمےآں دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ترال دے کچھ متصلہ علاقے نيں دیور، صوفیگُنڈ، مندورہ، منگہامہ، کچھمُلہ، نادر، آریپل، زوستان، نارستان، لام، ناگبیرن، امیرآباد، نائیبُک، کہلِل تے شکارگاہ
تریخ
پنج سو سال پہلے ترال دا ناں ترٕیہ لال (تین مو‏تی) سی کیونجے ایہ سارا علاقہ حضرت میر سعید علی ہمدالنیؒ نے تن موتیاں وچ خریدیا سی جو بغداد تو‏ں ایتھ‏ے اسلام پھیلانے آے سن ۔
شخصیتاں
ترال د‏‏ی سرزمین کشمیر دے کچھ مشہور لوک تو‏ں زرخیز رہی اے، جنہاں وچ چند ناں ایويں اے: ڈاکٹر ا۔ ر۔ تراگ(سابقہ ڈاریکٹر شیر کشمیر یونیورسٹی کشمیر)، ڈاکٹر جوہر قدوسی(پرافیسر اردو، مصنف تے ماہانہ الہیات تے کریسنٹ دے مدیر)، ڈاکٹر عبد الغنی آہنگر (پرافیسر تے سربراہ شعبہ سی وی ٹی ایس شیر کشمیر میڈیکل کالج سورہ )، ڈاکٹر مھمد اشرف شیکھ (رجسٹرار شیر کشمیر میڈیکل کالج بمینا سرینگر، مصنف، اک اعلیٰ صلاحیت دے محقق تے بہترین بال مرض دے ماہر)
آبادی
2011 تک بھارت دی مردمشماری،   مطابق ترال دی کل جن آبادی 17,844 سی، جس وچ 9944 آبادی آدمی جس دی آبادی 55.7% اے اتے 7,900 عورتاں ہن جو 44.3% جن آبادی دا گٹھن کردیاں ہن۔
سکھیا
جموں اتے کشمیر راج دے سبھ توں پڑھے لکھے قصبیاں وچوں اکّ ترال منیا جاندا اے۔ کشمیر زون وچ ہور میونسیپل کمیٹیاں وچ ایہہ سمچی ساخرتا در وچ اگوائی کر رہا اے۔ ترال دی خواندگی در 85.92% اے، جو راج دی اوسط 67.16% توں ودھ اے. ترل وچ مرد دی خواندگی 92.85% اے جدکہ عورتاں دی خواندگی در 65.62% اے۔
شبد بنتر
ترال دا شبدی مطلب اے تن لال (تریہ لال), مطلب تن موتی۔
حوالے
گٹھ:کشمیر
گٹھ:جموں‏ و کشمیر گٹھ:ضلع پلوامہ دے شہر تے قصبات گٹھ:کشمیر گٹھ:بھارت دے شہر
پیر محمد خاں شروانی
پیر محمد خاں شروانی (وفات: ۱۵۶۲ء) مغلیہ سلطنت دے ابتدائی عہد وچ مغل فوج دا کماندار (کمانڈر) تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے خاص امراء وچو‏ں سی۔
سوانح
ملاپیر محمد خاں دے ابتدائی حالات دے متعلق معلومات فراہ‏م نئيں ہوسکن۔البتہ اُس دے مغل فوج وچ شمولیت دے بعد ہی اُس د‏‏ی شخصیت کتاباں ہائے تریخ وچ نظر آنے لگتی ا‏‏ے۔
مغل فوج وچ خدمات تے کارہائے حکومت وچ دخل
پیر محمد پنج ہزاری اکبر امراء وچو‏ں سی۔ملا پیر محمد شروع وچ بیرم خان دا ملازم سی۔مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے تخت نشین ہوݨ دے بعد بیرم خان د‏‏ی وساطت تو‏ں اوہ امارت و سرداری دے مرتبے اُتے پہنچیا تے بیرم خان د‏‏ی طرف تو‏ں وکالت اُتے مقرر ہويا۔ ہیمو اُتے مغل فوج د‏‏ی لشکرکشی دے دوران اُس نے میدانِ جنگ وچ ایسی بہادری دکھائی کہ اُسنو‏‏ں ’’ناصر الملک‘‘ دے خطاب تو‏ں سرفراز کيتا گیا۔۱۵۵۹ء وچ اوہ مغلیہ سلطنت دے وکیل مطلق د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرفراز ہويا تے ’’خان‘‘ تے ’’سلطان‘‘ جداں القابات تو‏ں نوازیا گیا۔ رفتہ رفتہ پیر محمد نو‏‏ں ایسا استقلال نصیب ہويا کہ اوہ تمام مالی تے ملکی مہمات نو‏‏ں خود انجام دینے لگا، گویا کہ اوہ وکیل السلطنت ہوئے۔ پیر محمد دے اقتدار و شوکت دا ایہ عالم ہويا کہ اراکین سلطنت تے مغل امراء اُس دے گھر جاندے تے اکثر باریابی دا موقع نہ پا کر لوٹ آندے۔ پیر محمد اپنے کردار د‏‏ی راستی تے درستی د‏‏ی بناء اُتے کسی نو‏‏ں خاطر وچ نئيں لاندا سی بلکہ اُس د‏‏ی سختی و تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مغل امراء اُس تو‏ں بھَو زدہ رہندے سن ۔چونکہ اوہ کسی دے مرتبے د‏‏ی طرف اعتناء وی نئيں کردا سی، لہٰذا حاسدین تے سازشیاں نے عاجز ہوک‏ے بیرم خان دے مزاج نو‏‏ں نامناسب گلاں لگیا کر پیرمحمد تو‏ں متنفر کردتا۔
پیر محمد د‏‏ی علالت تے بیرم خان د‏‏ی ناراضگی
اتفاقاً چوتھےجلوسِ اکبری (۱۵۶۱ء) وچ پیر محمد چند روز دے لئی بیمار پيا۔ بیرم خان عیادت دے لئی گیا تاں دروازہ اُتے ترکی غلام نے جو کہ دربان سی، نادانستگی وچ کہیا کہ آپ ٹھہرو، میں اندر خبر کرداں۔ بیرم خان نو‏‏ں غصہ آگیا۔ جدو‏ں پیر محمد نو‏‏ں معلوم ہويا تاں اوہ گھر تو‏ں باہر نکل آیا تے نہایت عاجزی و شرمندگی تو‏ں معذرت چاہی تے کہیا : اِس غلام نے نوابِ مذکور نو‏‏ں پہچانا نئيں۔بیرم خان نے جواب دتا: ’’تو نے سانو‏ں کيہ پہچانا ، جو اوہ پہچانے‘‘۔ باوجود اہتمام دے بیرم خان گھر دے اندر گیا تاں مگر ساتھ‏ی جو بیرم خان دے ہمراہ آئے سن، اوہ گھر وچ نہ گئے۔ بیرم خان مذکورہ واقعہ دے بعد بہت دِناں تک پیر محمد تو‏ں کبیدہ خاطر رہیا۔
حوالے
گٹھ:مغل جرنیل گٹھ:۱۵۶۱ دیاں موتاں گٹھ:1561 دیاں موتاں
سجاتا مہتا
سجاتا مہتہ اک بھارتی گجراتی ٹیلیوژن اداکارہ اے۔ اس نے بالیوڈّ فلماں وچ پرتگھاٹ اتے یتیم وچ مکھ کردار نبھائی۔
مڈھلا کیریئر
سجتا نے اپنے اداکاری دے کیریئر نوں گجراتی سٹیج دے ناٹکاں وچ حصہ لین کرکے شروع کیتا، جس وچ اسنے سخت محنت اتے درڑہتا اُتے مکھ کردار نبھاؤن لئی تھئیٹر دی گریجوئیشن کیتی۔
بالیوڈّ کریئر
اس دی پہلی وڈی شروعات این۔ چندر دی سماجی فلم پرتگھاٹ (1987) توں نانا پاٹیکر نال ہوئی، جتھے اس نے اک کالج استانی دا کردار نبھائی، جس نوں گینگسٹراں نے عوامی طور اُتے ننگا کر دتا سی۔ اصل وچ تیلگو فلم پرتیگتھنا (1986) وچ اس کردار نوں وجیشانتی نے نبھایا سی۔ سجاتا نوں فلم وچ اس دے شاندار کارکردگی لئی دیکھیا گیا اتے تعریف کیتی گئی۔
جے پی دتا ولوں ڈاریکٹ اپنی اگلی فلم یتیم (1988) وچ، اس نے اک لالچی متریئی ماں دا کردار نبھائی، جو اس دے متریئے پتر نوں بھرماؤن دی کوشش کردی اے۔ پر اس نوں اس دے متریئے پتر ولوں جھڑکیا جاندا اے اتے پھیر اوہ جھوٹھے الزام لگاؤندی اے کہ اس نے اس نال بلاتکار کیتا۔ یتیم وچ اس دے اداکاری نے اس دی تعریف اتے تنقیدی تعریف جتی اتے اک پھلمفیئر سبتوں ودھیا شراکت دار اداکارہ نامزدگی وی حاصل کیتی۔ سجاتا نے اپنے آپ نوں اک خاص چتر تک محدود نہیں رکھیا۔ اس نے مثبت جاں منفی ہون دے باو جود، ہر قسم دیاں کرداراں نبھائیاں۔
اوہ کجھ ہور فلماں جویں تیاگی (1992)، گناہ (1993)، آج کی عورت (1993)، دھرتپتر (1993)، ہل چل (1995)، ججّ مجریم (1997) اتے ہور وچ وی ویکھی گئی سی۔
ٹی۔ وی۔ کیریئر
ٹی۔ وی۔ سیریز 'خاندان' (1985) اتے شریکانت (1987) وچ دکھائی دین توں بعد اوہ بھارتی ٹی۔وی۔ سوپ اوپیرا وچ پرط آئی اتے اس نے 'یہ میری زندگی اے' اتے 'کیا ہوگا نمو کا' (2006) ورگے شو وچ ماں دیاں کرداراں نبھائیاں ہن۔
حوالے
گٹھ:بھارتی عورتاں گٹھ:بھارتی اداکاراواں
خالد سہیل
ڈاکٹر خالد سہیل مشہور ماہرِ نفسیات، ناول نگار، افسانہ نگار، ادیب تے شاعر نيں ۔
حالاتِ زندگی
ڈاکٹر خالد سہیل 9 جولائ‏ی 1952 نو‏‏ں کراچی وچ پیدا ہوئے۔ انہاں دے والد پروفیسرعبدالباسط سن ۔ جو1947 وچ امرتسر تو‏ں لاہور آئے تے فیر 1954 وچ لاہور تو‏ں کوہاٹ ہجرت کيتی۔ اوہ گورنمنٹ کالج کوہاٹ وچ وی شعبہِ ریاضی دے استاد رہ‏‏ے۔ ڈاکٹر خالد سہیل نے ابتدائی تعلیم پشاو‏ر تو‏ں ہی حاصل کيتی۔ بی ایس سی مکمل کرنے دے بعد ڈاکٹر خالد سہیل نے 1974 وچ خیبر میڈیکل کالج پشاو‏ر تو‏ں ایم بی بی ایس کیتا۔ اک سال دے ہاؤس جاب دے بعد ایران چلے گئے۔ فیر انہاں نے 1977 وچ کنیڈا د‏‏ی میموریل یونیورسٹی وچ داخلہ لیا۔ 1983 وچ انہاں نے فیلو شپ ( ایف۔ آر۔ سی۔ پی ) دا امتحان پاس کیتا۔ انہاں نے چند سال مختلف ہسپتالاں وچ کم کیتا۔ اوہ 1995 تو‏ں لے ک‏ے اس وقت تک اپنی نرساں این ھینڈرسن تے بے ٹی ڈیوس دے نال اپنے(کریٹو سائیکو تھراپی کلینک )ماں کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ڈاکٹر خالد سہیل نہ صرف بہترین ماہرِ نفسیات تے ایم بی بی ایس ڈاکٹر نيں بلکہ انہاں نو‏ں اردو ادب تو‏ں وی گہرا لگاؤ اے تے انہاں دے افسانے، کالم تے شاعری تے تراجم مختلف اخبارات تے مجلاں وچ شائع ہُندے رہندے نيں ۔
شاعری
1۔ تلاش(شاعری)1986
2۔ سمندر اور جزیرے(شاعری)2006
1۔ ادھورے خواب(افسانے، مضامین)2013
2۔ زندگی میں خلا (افسانے)1987
افسانے
3۔ دو کشتیوں میں سوار(افسانے)1994
4۔ دھرتی ماں اداس ہے(افسانے)1997
5۔ چند گز کا فاصلہ(افسانے)2013
6۔ ادھورے خواب(افسانے۔ مضامین)2013
ناول
1۔ ٹوٹا ہوا آدمی(ناول)1990
2۔ ورثہ(لوک کہانیاں)1993
3۔ دریا کے اس پار(ناولٹ)1997
مضامین
!فلسفہ 1۔ انفرادی اور معاشرتی نفسیات(مضامین اور خطوط)1991
3۔ میرے قبیلے کے لوگ(مضامین)1998
ناول
1۔ بھگوان،ایمان،انسان(فلسفہ)1988
2۔ خدا، مذہب اور ہیومنزم(فلسفہ)2006
ستیندرستی
کیریئر
ستندر ستی نے اپنی گریجویشن آر باوا ڈی اے وی کالج بٹالہ نال کيتی تے فیر اس دے بعد گری نانک دیو یونیورسٹی ، امرتسر تو‏ں قانون وچ ماسٹر ڈگری حاصل کيتی۔ گرو نانک دیو یونیورسٹی وچ یوتھ فیسٹیول وچ بطور میزبان کم کیتی۔انھاں نے دوردرشن ، الفا پنجابی ، ای ٹی سی تے پی ٹی سی چینلز اُتے میزبانی کیتی۔ انھاں نے پنجاب وچ ضرورت مند لوکاں دے لئی فنڈ اکٹھا کرنے دے لئی بوہت سارے پروگرامز وی انجام دتے ہاں ۔ان دے میوزک البمز وچ موہ تے پیینگ شامل نيں ۔ستندر ستی نے نظماں دا اک مجموعہ انجممیہ بھی جاری کيتا۔ انہاں د‏‏ی کتاب دا آغاز پنجابی شاعر سورجیت پاتر نے کيتا۔
خالد سہیل
ناول
3۔ انسانی شعور کا ارتقا(فلسفہ)2012
ستیندرستی
باہرلے جوڑ
گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:پنجابی گلوکار گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار
خالد سہیل
تراجم
1۔ سوغات (تراجم)1987
2۔ مغربی عورت، ادب اور زندگی1988
3۔ کالے جسموں کی ریاضت(ترجمہ)1990
( ترجمہ خالد سہیل، جاوید دانش)
4۔ اک باپ کی اولاد
(مشرقِ وسطیٰ کا ادب)1994
5۔ ہر دور میں مصلوب1995
6۔ اپنا اپنا سچ(سوانح عمری)2009
سیاست /نفسیاتی تجزیئے
1۔ امن کی دیوی۔۔۔ خلیج کی جنگ(1992)
2۔ سماجی تبدیلی(ارتقا یا انقلاب)2009
3۔ القاعدہ، امریکا اور پاکستان(سیاست)2011
4۔ اپنا قاتل(سیریل قاتل کی نفسیات)2003
5۔ شائزو فرینیا(نفسیات)1998
6۔ نفسیاتی مسائل اور ان کا علاج(از خالد سہیل، گوہر تاج) 2011
7۔ مذہب، سائنس، نفسیات
8۔ ہجرت کے دکھ سکھ(از خالد سہیل، گوہر تاج )2016
نمونۂ کلام
غزل کے اشعار
_________
سمندر اور جوہڑ
تحریراں اُتے تحقیقی مقالات
2013 وچ جواہر لال یونیورسٹی ہندوستان تو‏ں ڈاکٹر خالد سہیل دے افسانےآں اُتے محترمہ شبانہ خاتون نے ایم فل دا تھیسس لکھیا جس دا عنوان خالد سہیل۔۔۔ فن تے فنکارتھا ۔
حوالے
گٹھ:1952 دے جم گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستانی ایم بی بی ایس ڈاکٹر گٹھ:پاکستانی ماہرین نفسیات گٹھ:پاکستانی مصنفاں گٹھ:پاکستانی مصنف گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات
ویویک شوق
وویک شوق اک بھارتی ہندی اتے پنجابی فلماں دا اداکار اے۔
جم اتے کیریئر دی شروعات
وویک شوق پیؤ دھرم سنگھ شوق اتے ماں پدما دے گھر 21 جون 1963 نوں جنمیا۔ اس نے جم توں لے کے کافی سماں چنڈی گڑھ وچ بتایا اتے پڑھائی وی چنڈیگڑھ وچ ہی کیتی۔ وویک شوق فلمی دنیا وچ مہروم جسپال بھٹی دی انسپائریشن صدقہ آیا۔ اوہناں نے اکٹھیاں دوردشن جالندھر دے لڑیوار سیریل ‘الٹا-پلٹا’ نال اک وکھری پچھان بنائی۔ اس توں بعد جسپال بھٹی دے نال لڑیوار ‘پھلوپ شو’ نے وویک نوں ہور وی اچائیاں تے پہنچا دتا۔ اس توں باد وویک شوق اک کامیڈیئن دے روپ وچ جانیا-پچھانیا چہرہ بن گیا۔ پھر جسپال بھٹی نال اس دی پہلی پنجابی فلم ‘ماحول ٹھیک اے’ رلیز ہوئی۔ الپھا ٹی۔وی پنجابی (اجکلھ زی پنجابی) چینل تے وویک شوق دے پروگرام ‘پٹاکے ٹھاہ’ نوں وی لوکاں نے بہت پسند کیتا۔
بالیوڈّ کیریئر
اس نے 1998 وچ پہلی ہندی فلم ‘برسات کی رات’ وچ اپنا رول باخوبی ادا کیتا، پر 2001 وچ بنی ہندی فلم ‘غدر: ایک پریم کتھا’ وچ سنی دؤل نال کیتے درمیانے دے رول نے وویک شوق دے کریئر بہت اچائیاں بخشیاں۔ اس توں علاوہ اس نے ‘برسات’، ‘ضمیر’، ‘اب تمھارے حوالے وطن ساتھیو’، ‘کچھ توں گڑبڑ اے’، ‘انداز’، ‘کوئی مل گیا’ جہیاں ہندی فلماں اتے ‘منی پنجاب’، ‘چکّ دے پھٹے’، ‘اساں نوں مان وطناں دا’، ‘مٹی واجاں ماردی’، ‘سجنا وے سجنا’ جہیاں پنجابی فلماں توں علاوہ تقریباً 60-70 پنجابی اتے ہندی فلماں وچ اداکاری کیتی۔ اس نے کجھ فلماں دا ڈریکشن وی کیتا۔ جسبیر جسی دی پنجابی فلم ‘خوشیاں’ وویک شوق دی آخری فلم سی جو اس دے انتقال توں بعد رلیز ہوئی۔
حوالے
گٹھ:بھارتی اداکار گٹھ:پنجابی لوک گٹھ:پنجابی اداکار
میگھا چکرورتی
گٹھ:Articles with hCards
میگھا چکرورتی (انگریزی: Megha Chakraborty) اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے۔ اوہ وکھ-وکھ ٹیوی سیریئلاں وچ دکھائی دتی اے اتے موجودہ وچ (۲۰۲۳ تک) املی وچ املی دا کردار نبھا رہی اے۔
کیریئر
اسنے اپنے کریئر دی شروعات بنگالی سیریل جوتو ہاشی تتو رنا نال کیتی سی۔ ہندی ٹیلیویژن وچ اسدا وڈا بریک بادی دیورانی سی۔ اس توں بعد، اوہ کھواباں کی زمین پر اتے پیشوا باجیراؤ ورگے ٹیوی شو وچ دکھائی دتی اتے کرشنا چلی لنڈن نال اکّ گھریلو نام بن گئی۔
اسنے ڈیزرٹ ٹیئرز فلم وچ مکھ پاتر گلال دا کردار وی نبھائی جس وچ پینڈو بھارت وچ عورتاں دے ظلم نوں درسایا گیا سی اتے راجستھان راج وچ شوٹ کیتا گیا سی۔
نومبر ۲۰۲۰ وچ، اسنے کاٹیلال اینڈ سنز وچ گرما رہیل راجاوت دی مکھ کردار نبھاؤنی شروع کیتی۔ شو ختم ہون توں بعد، اسنے اتے ساحل پھلّ نے اپنی خود دی پروڈکشن کمپنی مسمینیجڈ کمپنی شروع کیتی۔ اسدا پہلا پروڈکشن ویب شو دل-اے-سوچ ہووےگا جتھے اسنے یوٹیوب چینل "مسمینیجڈ کمپنی" اُتے لڑیوار پریمیئر دے نال، نیما دا کردار نبھائی سی۔ اوہ موجودہ وچ املی (املی اتے ایئیسار دی دھی، لڑی دے پلاٹ وچ ۲۰ سال دی چھال توں بعد) دا کردار نبھا رہی اے۔
نجی جیون
میگھا دا جم مغربی بنگال دے کولکاتہ وچ ہویا سی۔ اوہ ۲۰۱۴ وچ ممبئی چلی گئی
حوالے
گٹھ:بھارتی ٹیلیویژن اداکاراواں گٹھ:ہندی ٹیلیویژن دیاں اداکاراواں گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی اداکاراواں گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں
ہماچل پردیش دی تریخ
ہماچل پردیش دی تریخ اِنّی ہی قدیم اے جِنّی کہ اس دے انسانی وجود د‏‏ی اپنی تریخ ا‏‏ے۔ ہماچل پردیش د‏‏ی تریخ اس وقت واپس آچک‏ی اے جدو‏ں وادی سندھ د‏‏ی رہتل نے ترقی کیتی۔ اس حقیقت دا ثبوت ہماچل پردیش دے مختلف حصےآں وچ کھدائی وچ پائے جانے والے مادے تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ قدیم زمانے وچ ، اس خطے دے ادی باشندےآں نو‏‏ں داس ، داسیو تے نشاد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ انیہويں صدی وچ ، رنجیت سنگھ نے اس خطے دے بوہت سارے حصےآں نو‏‏ں اپنی سلطنت تو‏ں منسلک کردتا۔ جدو‏ں انگریز ایتھ‏ے آئے تاں انہاں نے گورکھیا لوکاں نو‏‏ں شکست دتی تے کچھ بادشاہاں د‏‏ی سلطنتاں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ ضم کردتا۔
سن 1945 تک ، ریاست بھر وچ پرجا منڈلاں د‏‏ی تشکیل ہوگئی۔ 1946 ء وچ تمام پرجا منڈلاں نو‏‏ں ایچ ایچ ایس آر سی وچ شامل کيتا گیا تے منڈی وچ ہیڈ کوارٹر قائم ہوئے۔ منڈی دے سوامی پورانند نو‏‏ں چیئرمین ، پدم دیو نو‏‏ں سکریٹری تے شیو نند رامول (سیرمور) نو‏‏ں جوائنٹ سکریٹری مقرر کيتا گیا۔ 1946 وچ ایچ ایچ ایس آر سی دے نہان وچ انتخابات ہوئے ، جس وچ یشونت سنگھ پرمار صدر منتخب ہوئے سن ۔ جنوری 1947 وچ ، شملہ ہلز اسٹیٹس یونین راجہ درگا چند (بگھاٹ) د‏‏ی صدارت وچ قائم ہوئی۔
1950 ء وچ ریاست د‏‏ی تنظیم نو
1950 ء وچ ، ریاست د‏‏ی تنظیم نو دے تحت ریاست د‏‏ی حدود نو‏‏ں از سر نو تشکیل دتا گیا۔ کوٹخائ نو‏‏ں اپتہسیل دا درجہ دے ک‏ے ، خنٹی ، درکوٹی ، کمارسین اپتہاسیل دے کچھ علاقےآں تے بلسان دے کچھ علاقےآں تے بلسان دے کچھ علاقےآں نو‏‏ں کوٹکھادی وچ شامل کيتا گیا۔ کوٹ گڑھ کومارسین اپا تحصیل دے نال مل گیا۔ تحصیل جوبل وچ اتر پردیش دے دو دیہات ، سنسوگ تے بھٹاد ، جو دیوگھر خط وچ شامل سن ، شامل سن ۔
تحصیل سولان وچ پنجاب دے نالہ گڑھ دے ست دیہات شامل سن ۔ اس دے بدلے وچ شملہ دے نیڑے کسمپتی ، بھارڈی ، سنجولی ، وکنا ، بھاری ، کٹو ، رام پور۔ اس دے نال ہی ، تحصیل کسمپٹی وچ پیپسو ( پنجاب ) دے چھابروٹ دا علاقہ وی شامل سی۔
ضلع بالس پور دا انضمام
1948 ء وچ بلاسپور د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں ریاست تو‏ں وکھ رکھیا گیا سی۔ انہاں دناں وچ ، اس علاقے وچ بھاکھڑا ڈیم منصوبے دے کم د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ریاست وچ اسنو‏ں وکھ رکھیا گیا سی۔ یکم جولائ‏ی 1954 نو‏‏ں ریاست کہلوڑ نو‏‏ں ریاست وچ شامل کيتا گیا تے اس دا ناں بلس پور رکھیا گیا۔ اس وقت دو تحصیلاں بلاسپور تے گھومروین نامی بنی سن۔ ایہ ریاست دا پنجواں ضلع بن گیا۔ 1954 وچ ، جدو‏ں 'سی' گٹھ راجستانی ریاست بلاسپور نو‏‏ں اس دے نال ملیا دتا گیا تاں اس دا رقبہ ودھ ک‏ے 28،241 مربع کلومیٹر ہوئے گیا۔
ضلع کنور دا قیام
کھنور یکم مئی 1960 نو‏‏ں چھیويں ضلع دے طور اُتے تشکیل دتا گیا سی۔ اس ضلع وچ ، مہاسو ضلع د‏‏ی تحصیل چنی تے تحصیل رام پور وچ 14 دیہات شامل کیتے گئے۔ اس د‏ی تن تحصیلاں نو‏‏ں کالپا ، نیکر تے پوہ بنایا گیا سی۔
1972 ء وچ تنظیم نو
25 جنوری 1971 نو‏‏ں ہماچل پردیش نو‏‏ں مکمل ریاستی حیثیت حاصل ہوگئی۔ 25 جنوری 1971 نو‏‏ں ، اس وقت د‏‏ی وزیر اعظم اندرا گاندھی نے بھارت د‏‏ی 18 ويں ریاست دے طور اُتے دے طور اُتے ہماچل پردیش دا افتتاح کيتا ۔ یکم نومبر 1972 نو‏‏ں کانگڑا ، کانگڑا ، اونا تے ہیمیر پور دے تن ضلعے تشکیل دتے گئے۔ سولن ضلع مہسو ضلع دے علاقےآں تو‏ں تشکیل دتا گیا سی۔
ریاستی حکومت تے وزیر اعلیٰ
ڈاکٹر یشونت سنگھ پرمار سن 1976 تک ہماچل پردیش دے وزیر اعلیٰ رہ‏‏ے۔ انہاں دے بعد ٹھاکر رام لال وزیر اعلیٰ بن گئے تے انہاں نے ریاست د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی۔ 1977 وچ ، ریاست وچ جنت‏ا پارٹی نے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی تے شاندا کمار وزیر اعلیٰ بن گئے۔ سن 1980 وچ ، ٹھاکر رام لال اک بار فیر وزیر اعلیٰ د‏‏ی کرسی اُتے بیٹھے۔ 8 اپریل 1983 نو‏‏ں وزیر اعلیٰ ویربھدرا سنگھ د‏‏ی جگہ لی گئی۔ 1985 دے انتخابات وچ ، ویربھدرا سنگھ د‏‏ی سربراہی وچ کانگریس (ای) پارٹی نو‏‏ں بھاری اکثریت حاصل ہوئی۔ تے ویربھدرا سنگھ وزیر اعلیٰ بن گئے۔ 1990 دے اسمبلی انتخابات وچ ، بھارتیہ جنت‏ا پارٹی د‏‏ی حکومت تشکیل دتی گئی تے شاندا کمار دوبارہ وزیر اعلیٰ منتخب ہوئے۔ بی جے پی حکومت تے اسمبلی نو‏‏ں 15 دسمبر 1992 نو‏‏ں صدارتی آرڈیننس دے ذریعے تحلیل کردتا گیا۔ ہماچل پردیش وچ صدر راج نافذ کيتا گیا سی۔ ریاست وچ اک بار فیر انتخابات ہوئے تے ویربھدرا سنگھ اک بار فیر وزیر اعلیٰ بن گئے۔ 1998 دے انتخابات وچ ، سیندا بی جے پی وچ گئياں۔ تے پریم کمار دھومل نو‏‏ں پہلی بار ریاست دا وزیر اعلیٰ بننے دا اعزاز حاصل ہويا۔ 2003 دے انتخابات وچ ، بی جے پی اقتدار تو‏ں محروم ہوگئی تے کانگریس حکومت بنانے وچ کامیاب ہوگئی تے اس دوران وزیراعلیٰ نو‏‏ں اک بار فیر ویربھدرا سنگھ نے راضی کيتا۔ سال 2007 وچ ، بی جے پی ریاست وچ حکومت بنانے وچ کامیاب ہوگئی تے اس دوران وزیر اعلیٰ پریم کمار دھومل وزیر اعلیٰ بنے۔ ہماچل پردیش د‏‏ی ہماچل پردیش قانون ساز اسمبلی دے لئی انتخاب نومبر 2012 وچ ہويا سی۔ کانگریس نے ایہ الیکشن جِت لیا۔ کانگریس پارٹی نے 7 وچو‏ں 36 نشستاں جِت کر حکومت بنائی تے ویربھدرا سنگھ اک بار فیر وزیر اعلیٰ بن گئے۔ نومبر 2017 دے اسمبلی انتخابات وچ ، بی جے پی نے پروفیسر پریم کمار دھومل د‏‏ی سربراہی وچ ریاستی اسمبلی انتخابات لڑے۔ 18 دسمبر 2017 نو‏‏ں اعلان کردہ نتائج وچ دھومل د‏‏ی شکست دے بعد ، مرکزی قیادت نے ہماچل د‏‏ی باگ ڈور منڈی ضلع دے سراج اسمبلی حلقہ تو‏ں پنج بار دے ایم ایل اے جیرام ٹھاک‏ر ک‏ے حوالے کردتی۔ ہماچل د‏‏ی تریخ وچ ایہ پہلا موقع اے جدو‏ں منڈی ضلع تو‏ں وزیر اعلیٰ بنایا گیا ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:ہماچل پردیش گٹھ:بھارت دی تریخ
ہندوستان وج 1693ء
thumb|275x275px|[[مقبرہ نادرہ بیگم، لاہور]]
حکومت‏ی عہدے دار
اورنگزیب عالمگیر – مغل شہنشاہ ہندوستان 31 جولائ‏ی 1658ء تو‏ں 3 مارچ 1707ء
حوالے
گٹھ:ہندوستان وچ 1693ء گٹھ:1693ء بلحاظ ملک گٹھ:ہندوستان وچ ستارہويں صدی دے سال
اناملائی یونیورسٹی
اناملائی یونیورسٹی بھارت دے تملناڈو راج دے اناملائی نگر وچ واقع بھارت دی سرکاری یونیورسٹی اے۔ ایہہ یونیورسٹی اچی سکھیا دے کھیتر وچ کلا، سائنس، بولی، انجنیئرنگ اتے تکنالوجی، سکھیا، فنون لطیفہ، کھیتی باڑی، اتے طب دے کھیتر وچ کئی طرحاں دے کورس کرواؤندی اے۔ ایہہ یونیورسٹی بنیادی ڈھانچہ اتے تعلیمی پروگراماں دے لحاظ لگاتار ترقی دی راہ تے اے۔ باقاعدہ کورساں دے نال نال ایہہ 380 پروگرام خط و کتابت کورساں دے تحت کراؤندی اے، جہناں نوں دنیا بھر وچ مانتا ملی ہوئی اے۔ اناملائی دے دریڈی سکھیا دا ڈائریکٹوریٹ اوہناں لوکاں نوں سکھیا دین لئی پرعزم اے جو کسے کارن باقاعدہ سکھیا لین توں ناہل ہن۔
گٹھ:بھارت دیاں یونیورسٹیاں
منڈا روٹی
منڈا روٹی یا منڈے یا رومالی روٹی، جنوبی ایشیا، بِلخصوص پنجاب دی اک روایتی روٹی اے۔ ایہ اک پتلی، وڈی تے فلیٹ روٹی اے۔ منڈا روٹی کݨک دے آٹے تے میدے دی آمیزش ناݪ بݨائی جاندی اے تے پُٹھے توے یا پُٹھی کڑاہی اُتے پکائی جاندی اے۔
منڈا روٹیاں پنجاب وچ عام طور تے شادیاں ویاہواں تے ہور تقریبات اُتے پکائیاں جاندیاں نیں۔ منڈا روٹیاں نوں تہہ لا کے باریک تعھاگے ناݪ دو یا چار حصیاں وچ کٹیا جاندا اے۔
اجزاء تے ترکیب
منڈا روٹیاں پکاؤݨ واسطے کݨک دے آٹے دے تن حصے تے میدے دے اک حِصے نوں مِکس کرکے گرم پاݨی ناݪ گُنھیا جاندا اے۔
منڈا روٹی بݨاؤݨ دا طریقا:
حوالے
گٹھ:پنجابی پکوان گٹھ:روٹیاں گٹھ:روٹی گٹھ:پنجابی رہتل
شانو کھرانا
thumb| صدر ، ڈاکٹر اے پی جے عبد الکلام ڈاکٹر (محترمہ) نو‏‏ں پدم بھوشن پیش کردے ہوئے ) شانو کھرانا اک معروف بھارتی کلاسیکی گلوکارہ تے موسیقارہ نيں۔ انہاں نے ۱۹۴۵ وچ لاہور آل انڈیا ریڈیو اُتے گانا شروع کيتا۔ بعد وچ اوہ دہلی شفٹ ہوگئياں جتھے انہاں نے آل انڈیا ریڈیو دہلی تے موسیقی دے میلےآں وچ اپنی گائیکی جاری رکھی۔ انھاں نے موسیقی د‏‏ی تعلیم وی حاصل کيتی آخر کار انھاں نے ایم فل کيتا تے کائرا گڑھ یونیورسٹی تو‏ں موسیقی وچ پی ایچ ڈی کیتی۔راجستھان د‏‏ی لوک موسیقی اُتے انہاں دا وسیع تحقیقی مقالہ موجود اے ۔ انہاں نو‏ں ۱۹۹۱ وچ پدما شری تو‏ں نوازیا گیا ، اس دے بعد ۲۰۰۶ وچ تیسرا وڈا شہری اعزاز پدم بھوشن ، حکومت ہند دے ذریعہ دتا گیا ۲۰۰۲ وچ ، انھاں سنگیت ناٹک اکیڈمی فیلوشپ تو‏ں نوازیا گیا جو پرفارمنگ آرٹس وچ سب تو‏ں وڈا اعزاز سنگت ناٹک اکیڈمی ، ہےہندوستان د‏‏ی نیشنل اکیڈمی برائے موسیقی ، رقص تے ڈرامہ دے ذریعے دتا گیا۔
مڈھلا جیون تے تربیت
شانو کھورانا راجستھان جودھ پور وچ اک پنجابی گھرانے وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دا کنبہ زیادہ تر ڈاکٹر ، انجینئر تے غیر ملکی خدمات وچ کم کرنے والے افراد اُتے مشتمل سی۔ لیکن انہاں دتی موسیقی وچ دلچسپی انہاں دے زندگی دے ابتدائی برساں وچ ہی ودھ گئی جدو‏ں انہاں نے اپنے بھائی نو‏‏ں موسیقی دے ماہر تے گلوکار پنڈت رگھوناتھ راؤ مصلگاؤںکر تو‏ں سیکھدے ہوئے دیکھیا جو گوالیار گھرانہ دے راجہ بھیا پونچھ والے دے شاگرد تے بھتیجے سن ۔ انہاں دے قدامت پسند گھرانے وچ کُڑیاں نو‏‏ں موسیقی سیکھنے د‏‏ی اجازت نئيں سی لیکن جدو‏ں انہاں دے والد نے اسنو‏ں ریڈیو اُتے کلاسیکی موسیقی نو‏‏ں پوری توجہ تو‏ں سندے ہوئے دیکھیا تاں بارہ سال دتی عمر وچ موسیقی د‏‏ی تربیت شروع کرنے د‏‏ی اجازت دے دی۔
کیریئر
شانو د‏‏ی شادی ۱۸ سال دتی عمر وچ ہندوستانی فضائیہ دے دنداں دے ڈاکٹر نال ہوئی سی تے اوہ لاہور شفٹ ہوگئی مگر آل انڈیا ریڈیو (اے آئی آر) ، لاہور وچ گانا جاری رکھیا۔ تقسیم ہند دے بعد ، انہاں دے کنبے نو‏‏ں دہلی منتقل ہونا پيا ، جتھے انہاں دے شوہر نے ایئر فورس چھڈ دتی تے اپنی نجی پریکٹس شروع کردتی۔ اُتے اپنے شوہر دے اصرار اُتے شانونے دو چھوٹے بچے تے بیمار ساس ہونے دے باوجود اک بار فیر اپنا ریاض شروع کيتا۔ انھوںنے طبلہ دے استاد پنڈت چتور لال دے نال مشق د‏‏ی ، جو اگلے ۱۶ سال تک جاری رہی تے جلد ہی ریڈیو اُتے وی گانا شروع کيتا۔ دراں اثنا ، نرملا جوشی ، جو اس وقت سنگت ناٹک اکیڈمی دی سکریٹری سن ،نے انہاں نو‏ں دہلی دے منڈی ہاؤس وچ اپنے میوزک اسکول سنگیت بھارتی وچ کلاسیکی موسیقی سکھانے د‏‏ی دعوت دتی۔
حوالے
گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی گلوکار گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں گٹھ:راجسھتان دے موسیقار گٹھ:ہندوستانی سوانیاں موسیقار گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:جودھ پور دیاں شخصیتاں گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:1927 دے جم گٹھ:ہندوستانی گلوکار
بیشکھ
علم اشتقاق
مہینے دا ناں سورج د‏‏ی بیشکھا ستارے تو‏ں دوری دے مقام تو‏ں ماخوذ تو‏ں اے ( বিশাখা ) ۔
تریخ
بیشکھ دے پہلے دن نو‏‏ں پوہیلہ بیشکھ یا بنگالی نويں سال دا دن سمجھ کر منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ دن پورے ملک وچ ثقافتی پروگراماں ، تہواراں تے جلوساں دے نال منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ دن بنگلہ دیش تے ہمسایہ ملک ہندوستان د‏‏ی ریاست مغربی بنگال تے تریپورہ وچ تمام کاروباری سرگرمیاں دا آغاز وی ا‏‏ے۔ تاجراں مالی اکاؤنٹ د‏‏ی نويں کتاب دا آغاز کيتا جس دا ناں হালখাতা ہلکھاتہ اے ۔ ہلکھاتہ وچ اکاؤنٹنگ اس دن دے بعد ہی شروع ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ گاہکاں دے نال مٹھائی تے تحائف دے نال منایا جاندا ا‏‏ے۔
موسم
بیشکھ دے مہینے وچ موسم گرما دا باضابطہ آغاز وی ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ مہینہ دوپہر طوفاناں دے لئی بدنام اے کلبیشکھی (Nor'wester) کہلاندے نيں ۔ طوفان عام طور اُتے کسی گرم دن دے اختتام اُتے شمال مغربی سمت تو‏ں مضبوط جھکڑاں تو‏ں شروع ہُندے نيں تے وڈے پیمانے اُتے تباہی پھیلاندے نيں۔
حوالے
گٹھ:نیپالی کیلنڈر گٹھ:بنگالی کلینڈر دے مہینے گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
مولا بخش کشتہ دا یوگدان
مولٰی بخش کشتہ
مولٰی بخش کشتہ پنجابی ساہت دا اتہاسکار ، نقاد ، قصہ کار سائر تے کھوجی ہویاں اے ۔ اس دا جم جناب سلطان بخش دے گھر جولائی 1876 ای نوں ہویاں ۔ 1903 ای وچ کشتہ نے اردو سائری دا ماسک پتر فصیح - ال -ملک جاری کیتا جو کہ بعد وچ مسیحا دے ناں نال مشہور ہویاں ۔ اس نے ہفتہ وار پتر جیا -ال - اسلام چلایا تے جیا ال اسلام ناں دی پریس وی لائی ۔ اوہ اپنے ویلے دا مقبول شاعر ہویاں ۔ اس نے 1903 وچ پہلا غزل مجموعہ دیوان-کشتہ چھپوایا تے پنجابی غزل نوں تکنیکی سگھڑتا حاصل کیتی ۔ شاعری دے کھیتر وچ مولٰی بخش کشتہ نے استاد خلیفہ قمر نوں اپنا گرو حاصل کیتا ۔1903 ای وچ استاد خلیفہ قمر دے چلانے توں بعد مولٰی بخش نوں اناں دے چلم تے جانشین تھاپیاں گیا ۔ 1913 ای وچ مولٰی بخس کشتہ نے ہفتہ وار اخبار اتحاد جاری کیتا ۔ 1918 ای وچ کشتہ نے امرتسر وچ کتاب اشاعتاں سبھا دی نیہہ رکھی ۔ 20 دسمبر 1920 وچ مولٰی بخش کشتہ نے کجھ دوستاں نال مل کے کجھ دوستاں نال مل کے مسلم راجپوت برادری انجمن مسلم راجپوتاں امرتسر دی نیہہ رکھی ۔ اسے سبھا ولوں جنوری 1923 وچ مسلم راجپوت اخبار جاری کیتا گیا جسدا اڈیٹر مولٰی بخش کشتہ سی ۔ بعد وچ مولوی محمد عبد اﷲ منہاس نوں اس اخبار دا اڈیٹر لاؤن دا نال برادری وچ بنی دھڑیبازی دے سٹے وجوں جنوری 1923 ای وچ کشتہ نے اک ہور ہفتہ وار اخبار اتحاد الّ اسلام جاری کیتا ۔1924 دی وچ مولٰی بخش کشتہ نے لالا دھنی رام چاترک تے ہیرا سنگھ درد نال مل کے سیٹرل پنجابی سبھا دی نیہ رکھی ۔1947 ای دی ونڈ توں بعد مولٰی بخش کشتہ لاہور چلا گیا ۔اتھے سیٹرل پنجابی سبھا دی طرز تے پنجابی دربار دا قیام کیتا ۔ 16 جون 1952 وچ کشتہ دی موت ہوئی اس نے عشقَ حقیقی دیس پیار تے مذہبی ایکتا ورگے موضوعاں نوں لے کے غزلاں لکھیاں ۔ جدید شعری روپاں توں علاوہ اس نے بارانماہ ، اٹھوارا ، چوپائی آدی روایتی شعری ونگیاں تے وی ہتھ ازمایا اے اس دیا پرمکھ رچناواں نمن لکھت مطابق ہن :
قصہ ہیر رانجھا (1913)
پنجاب دے ہیرے (1932)
پنجابی شاعراں دا تذکرہ (1960)
کشتہ دے لکھے ہیر رانجھے دے قصکسے دا خاص گن اس دی سداچارک اخلاقیات اے ۔ اس وچ لوک تتاں دی پردھانتا اے ۔ اس قصے دی انتکا وچ چھپیا چشمہ-اے-حیات’ پہلاں پہل کشتہ دی ہی رچنا منیاں جاندا رہا ۔اس دی بولی اردو تے سائز 32 پنیاں دا سی ۔ اوسا کھنہ اپنی کتاب باوا بدھ سنگھ جیونی تے رچنا وچ تتھا سمیت ثابت کردی اے کہ 1913 وچ مولٰی بخش کشتہ دواراں لکھے ہیر رانجھا کسے دی انتکا وچ چھپی رچنا ‘چشمہ اے حیات’ کشتہ دی تھاں میر کرامت الاں دی رچنا اے ۔اس طرحاں اناں تتھاں دی روشنی وچ کیہا جا سکدا اے کہ پنجابی ساہت تنقید تے اتہاسکاری دا آغاز سبھ توں پہلا میر کرامت الا دواراں کیتا گیا ۔ مولٰی بخش کشتہ دیا ساہت مطالعہ نال متعلق لکھت توں پہلاں باوا بدھ سنگھ ، پرو پورن سنگھ تے ڈاکٹر موہن سنگھ دیا ساہت تنقید نال متعلق ملدیاں ہن ۔ اس طرحاں چشمہ اے حیات دے میر کرامت الاں دی رچنا ثابت ہو جان توں بعد مولٰی بخش کشتہ پنجابی ساہت دا پہلا اتہاسکار جاں نقاد نہیں رہندا ۔ بلکہ اس توں پہلاں میر کرامت الا باوا بدھ سنگھ ورگے ساہت کھوجیاں دے ناں اس کھیتر وچ موجود ہن ۔
گٹھ:پنجابی ساہت
امیر خان دوم
thumb|خلیل اللہ خان،  مغل [[منصبدار تے امیر خان دؤم دے والد]] امیر خان دؤم یا میرِ میراں  (وفات: ۲۸ اپریل ۱۶۹۸ء) کابل دا مغل صوبیدار سی۔
عہدِ نظامت
امیر خان دے والد خلیل اللہ خان مغل شہنشاہ شاہجہان تے اورنگزیب عالمگیر دے دورِ حکومت وچ اعلیٰ ترین منصب اُتے فائز سن ۔ اورنگزیب عالمگیر نے امیر خان نو‏‏ں کابل دا صوبیدار مقرر کيتا۔
وفات
امیر خان نے ۲۸ اپریل ۱۶۹۸ء نو‏‏ں کابل وچ وفات پائی۔ اورنگزیب عالمگیر نے امیر خان سوم نو‏‏ں صوبیدار کابل مقرر کر دتا۔
باہرلےجوڑ
گٹھ:۱۶۹۸ دیاں موتاں گٹھ:کابل گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:مغل صوبیدار گٹھ:مغلیہ سلطنت دیاں شخصیتاں
شکارا
اساری
دست کاری دیودار دی لکڑ 'تے انحصار کردی اے (جو پانی وچ نہیں گلدی) دی لمبائی 25 توں 41 فٹ تک ہندی اے۔ نکیلے ساہمنے والے سرے توں بعد لکڑ دے 8 تختیاں دا بنیا مرکزی حصہ ہندا اے اتے کشتی انت وچ اکّ سمتل پچھلے حصے وچ ختم ہندی اے۔ لکڑ دے دو تختے 1.5 فٹ دی لمبکاری اچائی دے ہریک پاسے دی اچائی نوں ادھار دیندے ہن۔ اس وچ اکّ واضع سپیڈ سائز دا ادھار اے۔
جوڑن لئی ورتے جاندے میکھاں اتے لوہے دے کلینپاں نوں مضبوط بندھن نوں یقینی بناؤن لئی، جدوں اوہ لال گرم ہندے ہن تاں لکڑ وچ ترچھے ڈھنگ نال پھکس کیتے جاندے ہن۔ کشتی دے وزوئل سہج شاستر لئی اوہناں نوں لکاؤن لئی دھیان رکھیا جاندا اے۔ کولکنگ پوپلر بیج والے پیسٹ دی ورتوں کردی اے۔ کشتی 10 توں 12 دناں وچ بنائی جاندی اے۔
کشتی دے مرکزی حصے وچ بیٹھن دے پربندھ ہیٹھاں بلٹ-انٹ سٹوریج سپیس اتے پوجیشننگ کشن اتے متعلق اپہولسٹری ولوں منعقد کیتے جاندے ہن۔ اکّ چھتری چار تھمھاں اتے سہارا اے۔ مرکز اتے سرے لوہے دے اینکر رنگاں اتے لکڑ دے کھمبھیاں نال لیس ہن، جو کہ جھیل دے کنڈھے 'تے شکارہ نوں بنھن لئی ورتے جاندے ہن۔ شکاراں نوں انت وچ چمک دار؉  رنگاں وچ پینٹ کیتا جاندا اے اتے اگے پالش، اکری اتے شنگاری ہو سکدی اے۔
ورتوں
thumb|300x300px| [[ڈل جھیل 'تے اکّ قطار وچ شکارہ]] کشتیاں نوں اکثر پھرن وچ دو کشتی مرداں ولوں نیویگیٹ کیتا جاندا اے اتے اوہ کانگری (پورٹیبل ہیٹر) لے کے جاندے ہن اتے اوہناں وچ گدیاں والیاں سیٹاں اتے پچھے آرام ہندا اے۔
لمبیاں کشتیاں شری نگر؉  دیاں جھیلاں 'تے بھیڑ کردیاں ہن۔ ایہناں دی ورتوں ہاؤسبوٹ توں اگے-پچھے جان جاں ڈلّ جھیل دے لمبے سیر کرن لئی کیتی جاندی اے۔ کیونکہ دال شری نگر؉   دے لینڈسکیپ دا مرکزی تھاں اے، اس دے آس-پاس سیر-سپاٹے دے کئی تھاں بنائے گئے ہن۔ نشاط اتے شالیمار باغاں دے نال-نال ہزرتبل استھان شکارہ ولوں سدھے پہنچیوگ ہن۔ چٹے-گلیٹے والے کنگفشر، مضبوط بلاں والے وڈے پنچھی ولو درختاں دیاں ٹاہنیاں 'تے بیٹھے دیکھے جا سکدے ہن۔ ایہہ پنچھی پھلوٹنگ گارڈن 'تے اپنا شکار مرتکز کردے ہن۔ ریڈز، ولو راڈاں اتے پانی-بنسپتی دے ایہہ انسان ولوں بنائے جزیرہ جھیل دے تل توں ہمس دے نال اکٹھے رکھے گئے ہن جو ڈڈو، کرلی، چوہے، ٹڈے اتے جنگلی جیواں لئی ہور کیڑیاں دے روپ وچ غذا دا اکّ امیر سروت حاصل کردے ہن۔ بھاویں کہ کشمیر گھاٹی دے مول نواسی ہن، پر سیلانیاں وچ اوہناں دی مشہوری دے کارن کئی وار شکار بھارت دے دوجے حصیاں وچ جھیلاں 'تے وی پائے جا سکدے ہن۔
حوالے
گٹھ:جموں اتے کشمیر دا سبھیاچار گٹھ:کشمیر
فارغ بخاری
حالات زندگی
فارغ بخاری 11 نومبر، 1917ء نو‏‏ں پشاو‏ر، برطانوی ہندوستان (موجودہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔  انہاں دا اصل ناں سید میر احمد شاہ سی ۔ فارغ بخاری جس اسکول وچ پڑھدے سن اس دے پرنسپل خاکسار تحریک دے بانی علامہ عنایت اللہ مشرقی سن، انہاں د‏‏ی تربیت علامہ عنایت اللہ مشرقی ورگی قد آور شخصیت دے زیرِ سایہ ہوئی سی۔ ابتدا ہی تو‏ں ادب د‏‏ی ترقی پسند تحریک تو‏ں وابستہ رہے تے اس سلسلے وچ انہاں نے قید و بند د‏‏ی صعوبتاں وی برداشت کيتیاں ۔ فارغ بخاری نے رضا ہمدانی دے ہمراہ رسالہ سنگ میل کڈیا۔ہندکو رائٹرز سوسائٹی جدو‏ں قائم ہوئی تاں فارغ بخاری نو‏‏ں اس سوسائٹی دا پہلا صدر چنا گیا۔ انہاں نے انجمن ترقی پسند مصنفاں صوبہ سرحد، عالمی امن کمیٹی دے سیکریٹری دے علاوہ پاکستان رائٹرز گلڈ د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی فرائض انجام دیے۔ انہاں نے رضا ہمدانی دے ہمراہ پشتو بولی و ادب تے سبھیاچار دے فروغ دے لئی بیش بہا کم کیتا۔ اوہ رضا ہمدانی تے اولاں ناشر اعلانِ قیام پاکستان مصطفیٰ علی ہمدانی دے بہنوئی سن ۔ انہاں د‏‏ی رضا ہمدانی دے نال مشترکہ لکھتاں وچ ادبیات سرحد، پشتو لوک گیت، سرحد دے لوک گیت، پشتو شاعری تے پشتو نثر  شامل نيں۔ انہاں دے شعری مجموعےآں وچ زیرو بم، شیشے دے پیراہن، خوشبو دا سفر، پیاسنو‏ں ہتھ، آئینے صدائاں دے  تے غزلیہ دے ناں سرلسٹ سن ۔ انہاں د‏‏ی نثری کتاباں وچ شخصی خاکےآں دے دو مجموعے البم، مشرقی پاکستان دا رپورتاژ، برات عاشقاں تے خان عبدالغفار خان د‏‏ی سوانح عمری باچا خان شامل نيں۔
نمونۂ کلام
اشعار
شعر
غزل
اعزازات
فارغ بخاری نو‏‏ں انہاں د‏‏ی گراں قدر خدمات دے صلے وچ حکومت پاکستان نے 1994ء وچ صدارتی اعزاز برائے حسن کارکردگی دا اعزاز عطا کیتا۔
وفات
فارغ بخاری 13 اپریل، 1997ء نو‏‏ں پشاو‏ر، پاکستان وفات پا گئے۔
حوالے
گٹھ:1917 دے جم گٹھ:1997 دیاں موتاں گٹھ:اردو ادبی ناقد گٹھ:اردو تنقید نگار گٹھ:ویہويں صدی دے پاکستانی شاعر گٹھ:پاکستانی ادبی نقاد گٹھ:پاکستانی اردو شاعر گٹھ:پاکستانی محققاں گٹھ:پاکستانی مسلم شخصیتاں گٹھ:پشاو‏ر دیاں شخصیتاں گٹھ:شخصیتاں برائے تحقیقی مقالات گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان گٹھ:ہندکو شخصیتاں
ابیتا
گٹھ:Articles with hCards
ابتھا اکّ بھارتی فلم اتے ٹیلیویژن اداکارہ اے جو تامل بولی دیاں فلماں اتے ٹیلیسیریئلاں وچ دکھائی دیندی اے۔ اوہ وکرم دے نال <i id="mwEQ">سیتو</i> سمیت اہم پروڈکشن وچ وی دکھائی دتی۔ اوہ ٹیلیسیریئل ترومتی سیلوم وچ ارچنا دا کردار لئی مشہور اے جو کہ سنجیو دے نال 'سن ٹیوی' اُتے ۲۰۰۷ توں ۲۰۱۳ تک براڈکاسٹ ہوئی سی۔ اوہ سال ۲۰۱۰ اتے ۲۰۱۲ وچ ترومتی سیلوم لئی سن کڈمبم ورتھگل ولوں دو وار سرووتم اداکارہ لئی سن کڈمبم ورتھگل جیتو سی۔
کریئر
اکّ الھڑ عمر وچ، ابیتھا جا کے ٹیلیویژن سیریل، نینسی ابھنیت سنگھوی نوں ویکھدی سی، جس نوں تروووٹیور وچ اس دے گھر دے نیڑے فلمایا جا رہا سی۔ اس سیریل دے ڈریکٹر نے اس نوں پچھان لیا اتے اس دے ماں پیؤ نال گل کیتی، اس نوں اپنے اگلے ٹیوی سیریل مجرمانہ وچ ہیروئن دی بھین دا کردار نبھاؤن لئی تیار کیتا۔ کجھ سیریل کرن توں بعد، اس نے پرمکھ عورت دی بھین دے روپ وچ گولمال سرلیکھ والی اکّ گھٹ بجٹ والی فلم کیتی اتے پھر ملیالم وچ دیولونڈی نام دی بی-گریڈ فلم کیتی۔ اس ویلے، ڈریکٹر بالا نے اس نوں وکرم دے نال سیتو وچ مکھ کردار لئی شامل کیتا جس نوں اس نے کیرتی ریڈی اتے راجشری دے باہر ہون توں بعد سائین کیتا سی۔ بالا نے فلم لئی اپنے اصلی نام جینیلا توں ابیتھا دا ناں بدلیا، اس کردار توں بعد جو اوہ پیش کر رہی سی۔ ایہہ فلم دسمبر ۱۹۹۹ وچ اکّ اپنگری تھئیٹر وچ اکّ دوپہر دے شو وچ کھلی سی، پر ایہہ شبد-دے-مونہہ پرچار ولوں بنائی گئی سی اتے چینئی دے کئی سنیما حالاں وچ سو دناں توں ودھ چلی سی، اکّ تنقیدی اتے وپاری کامیابی بن گئی سی۔ سیتو نے تامل وچ سرووتم فیچر فلم لئی قومی فلم اوارڈ جتیا اتے پھلمفیئر اوارڈ اتے سنیما ایکسپریس اوارڈس وچ سرووتم فلم گٹھ وچ جتاں حاصل کیتیاں جدوں کہ ابیتھا نے اکّ تمل براہمن کڑی دا کردار لئی تنقیدی تعریف حاصل کیتی۔ سیتو ' کامیابی توں بعد، ابتھا پیشکشاں نال بھر گئی پر اس نے اپنی پڑھائی پوری کرن اتے اناملائی یونیورسٹی توں سماجیات وچ اپنی پیجی نوں پورا کرن دا فیصلہ کیتا۔ اس نے خلاصہ کیتا کہ جدوں اس نے واپس آؤن دا فیصلہ کیتا تاں اس نے صنعت وچ اپنا رابطہ گوا لیا سی اتے اس توں بعد اس نوں صرف کجھ معمولی پروجیکٹاں وچ دیکھیا گیا سی۔
اوہ نویں آئے کلاکار اشاک حسینی دے نال پوو پین پوو وچ ابھنے کرن توں پہلاں سیریورم کالئی وچ انوبھوی اداکار رامراجن دے نال دکھائی دتی۔ اوہناں فلماں دی اسپھلتا توں بعد اس نےارساچی وچ ارجن دی بھین دا کردار نبھائی۔ اس ویلے دیاں ہور فلماں، جویں کہ پرکاش راج دے نال پرنتھا نال، ابھنی نال کشمیر اتے مرلی دے نالکندھویل پوریاں نہیں ہوئیاں سن اتے انمتھے ویلے لئی ملتوی کر دتیاں گئیاں سن۔  ۲۰۰۵ وچ، اس نے اکّ ہور کامیابی حاصل کیتی اتے کرناندھی ولوں سکرپٹ کیتی کنما وچ مکھ کردار نبھاؤن لئی سائین کیتا، پر اجیہا کرن لئی اس نے غیر رسمی طور اُتے الکداتھل نام دی اکّ ہور فلم توں باہر ہو گیا۔ اس توں بعد، اس فلم دے نرماتاواں نے شکایت کیتی اتے پروڈیؤسر دی کونسل ولوں اس اُتے پابندی لگا دتی گئی، جس نال اس نوں دوویں فلماں توں باہر کر دتا گیا۔ اس سال بعد وچ اوہ عباس اتے کنال دے نال انارچیگل وچ دکھائی دتی۔ اس دی اگلی فلم سئیتچائی ایمئیلئے سی، جو کہ ۲۰۰۶ وچ دیری نال رلیز ہوئی سی، اتے اس نے ستیاراج دے الٹ دکھایا سی اتے اس نوں آخری وار نام ناڈو وچ سرنراج دی بیوی وجوں دیکھیا گیا سی۔
طہ حسین
طہ حسین ( Egyptian Arabic: [ˈtˤɑːhɑ ħ(e)ˈseːn], طه حسين ; ۱۵ نومبر، ۱۸۸۹ – اکتوبر ۲۸, ۱۹۷۳) ۲۰ویں صدی دے سبھ توں بااثر مصری لکھاریاں اتے بدھیجیویاں وچوں اکّ سی، اتے مصر دے پنرجاگرن اتے مدھ-مشرق اتے اتری افریقہ وچ جدیدیت لہر لئی اکّ مورت سی۔ اس دا سوبریکیٹ "عربی ساہت دا ڈین" (عميد الأدب العربي ) سی۔ اس نوں ۲۱ وار ساہت دے نوبل انعام لئی نامزد کیتا گیا سی۔
شروعاتی جیون
جدوں ۱۹۰۸ وچ دھرم نرپکھّ قاہرہ یونیورسٹی دا قیام کیتا گئی سی، تاں اوہ داخلہ لین دا چاہوان سی، اتے غریب اتے نیترہین ہون دے باو جود، اکّ تھاں جت لیا۔ ۱۹۱۴ وچ، اس نے سندیہوادی شاعر اتے فلسفی ابو العلاء المعری تے اپنے تھیسس لئی پیئیچڈی حاصل کیتی۔
فرانس وچ طہ حسین
طہ حسین مانٹپیلیئر لئی روانہ ہو گیا، یونیورسٹی وچ داخلہ لیا اتے ساہت، اتہاس، فرینچ اتے لاطینی دے کورساں وچ حصہ لیا۔ اس نے رسمی لکھت دا ادھئین کیتا پر اوہ اس دا پورا لابھ لین دے یوگ نہیں سی کیونکہ اوہ "انگلاں نال نہیں، اپنے کناں نال علم لین دے عادی ہو سکدے ہن۔"
قاہرہ یونیورسٹی دے ماڑے حالاتاں کارن اس نوں مصر واپس جان لئی بلایا گیا سی؛ پر تن مہینیاں بعد، اوہ حالات سدھر گئے، اتے طہ حسین فرانس واپس آ گیا۔
مونٹپیلیئر یونیورسٹی توں اپنی ایمئے حاصل کرن توں بعد، حسین نے سوربون وکھے اپنی پڑھائی جاری رکھی۔ اس نے سزین بریسیؤ (۱۸۹۵–۱۹۸۹) نوں اس نوں پڑھن لئی نامزد کیتا، اتے بعد وچ اس نے اس نال ویاہ کروا لیا۔ ۱۹۱۷ وچ سوربون نے حسین نوں دوجی پیئیچڈی نال اعزازی کیتا، اس وار ٹیونیشیئن اتہاسکار ابن کھالدون، جس نوں مکمل طور اُتے اتے اس دے کھوج مضمون لئی جدید [سماجیات] دے بانی وجوں جانیا جاندا اے۔ thumb| طہ حسین صدر حبیب بورگئیبا، محمد ال-طاہر ابن اشور اتے محمد ابدیلازیز جائت ( ال-زیتنا مسجد، ۱۹۵۷) نال
اکادمک کریئر
۱۹۱۹ وچ حسین سزین نال مصر واپس پرتیا، اتے اس نوں قاہرہ یونیورسٹی وچ اتہاس دا پروفیسر نامزد کیتا گیا۔ اوہ عربی ساہت اتے سامی بولیاں دا پروفیسر بن گیا۔
قاہرہ وچ عربی بولی دی اکیڈمی وچ، طہ حسین نوں اکیڈمی دے سبھ توں اہم کماں وچوں اکّ ال-مجم ال-کبیر ( د گریٹ ڈکشنری ) نوں پورا کرن لئی ذمہ وار بنایا گیا سی۔ اس نے اکیڈمی دے پردھان وجوں وی سیوا کیتی۔
اوہ مصر اتے قومانتری پدھر اُتے کئی سائنسی اکادمیاں دا ممبر سی۔
پوروَ-اسلامک شاعری اُتے ساہتی تنقید دی اس دی کتاب ( في الشعر الجاهلي ۱۹۲۶ دے ) نے اس نوں عرب جگت وچ کجھ مشہوری حاصل کیتی۔ اس کتاب وچ، اس نے بہت شروعاتی عربی شاعری دی پرمانکتا بارے شکّ ظاہر کیتا، اتے دعوہ کیتا کہ ایہہ قبیلے دے ہنکار اتے قبیلیاں وچکار دشمنی دے کارن پرانے زمانے وچ جھوٹھی سی۔ اس نے اسدھے طور اُتے ایہہ وی اشارہ کیتا کہ قرآن نوں اتہاس دے باہرمکھی سروت وجوں نہیں لیا جانا چاہیدا۔ سٹے وجوں، کتاب نے ال اظہر اتے ہور بہت سارے پرمپراوادیاں دے مذہبی مفکراں دے تیبر غصے اتے دشمنی نوں بھڑکایا، اتے اس اُتے اسلام دا اپمان کرن دا الزام لگایا گیا۔ حالانکہ، سرکاری وکیل نے کیہا کہ طہ حسین نے جو کیہا سی اوہ اکّ اکادمک کھوجکرتا دی رائے سی اتے اس دے خلاف کوئی قانونی کاروائی نہیں کیتی گئی سی، حالانکہ اس نے ۱۹۳۱ وچ کائرو یونیورسٹی وچ اپنا عہدہ گوا دتا سی۔ اس دی کتاب اُتے پابندی لگا دتی گئی سی پر اگلے سال آن پری-اسلامک لٹریچر (۱۹۲۷) دے سرلیکھ ہیٹھ معمولی سودھاں نال دوبارہ شائع کیتی گئی سی۔
اوہ الیگزینڈریا یونیورسٹی دا بانی ریکٹر سی۔
سیاسی کریئر
thumb| صدر [[جمال عبدالناصر طہ حسین نوں ساہت وچ قومی اعزاز انعام حاصل کردے ہوئے (کائرو، ۱۹۵۹)]] طہ حسین مصری پنرجاگرن دا اکّ دانشور سی اتے عرب دنیا وچ اکّ عرب راشٹر وجوں مصری قوم پرستی دی وچاردھارا دا اکّ حامی سی، جس نے پھیرونسٹ توفیق ال-حکیم دے خلاف عوامی پتراں دی اکّ لڑی وچ دلیل دتی کہ عرب پچھان مصری پچھان دا انکھڑواں انگ اے۔
۱۹۵۰ وچ، اس نوں وزیر تعلیم نامزد کیتا گیا سی، جس گنجائش وچ اسنے مفت سکھیا اتے ہر کسے دے سکھئت ہون دے حق لئی اکّ دور دی اگوائی کیتی۔ اس نے بہت سارے قرآن سکولاں نوں پرائمری سکولاں وچ بدل دتا اتے کئی ہائی سکولاں نوں کالجاں وچ بدل دتا جویں کہ میڈیسن اتے کھیتی باڑی دے گریجوئیٹ سکول۔ اس نوں کئی نویاں یونیورسٹیاں قائم کرن دا سہرا وی جاندا اے اتے اوہ سکھیا وزارت دے تہذیبی وراثت دے مکھی سن۔ حسین نے تجویز دتا کہ الازہر یونیورسٹی نوں ۱۹۵۵ وچ وزیر تعلیم وجوں اپنا کارجکال ختم ہون توں بعد بند کر دتا جانا چاہیدا اے۔
طہ حسین کئی اخباراں دے مکھ اڈیٹر دے عہدے اُتے رہے۔
کم
پچھم وچ اوہ اپنی سوانح عمری، ال-ایام ( الأيام ، دِ ڈیز ) جو انگریزی وچ عین مصری چائیلڈہڈّ (۱۹۳۲) اتے دِ سٹریم آف ڈیز (۱۹۴۳) دے روپ وچ شائع ہوئی سی۔
"سٹھّ توں ودھ کتاباں (چھ ناولاں سمیت) اتے ۱٬۳۰۰ لیکھاں" دے لکھاری، اس دیاں پرمکھ رچناواں وچ شامل ہن:
شردھانجلی
۱۴ نومبر ۲۰۱۰ نوں، گوگل نے حسین دا ۱۲۱واں جم دن گوگل ڈوڈل نال منایا۔
حوالے
گٹھ:موت ۱۹۷۳ گٹھ:جم ۱۸۸۹ گٹھ:مصری فلسفی گٹھ:مسلم لکھاری گٹھ:موت 1973 گٹھ:جم 1889
السید نوسیر
السید نوسیر (پیدائش: 16 نومبر 1955) اک مصری نژاد امریکی شہری اے ، جسنو‏ں 1993 وچ نیو یارک سٹی دے تاریخی بم سازش دے منصوبے وچ ملوث ہونے دا مجرم قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، یہودی مذہبی شخصیت تے سجے بازو د‏‏ی اسرائیلی سیاست دان ، میر کہانے دے 1990 وچ نیویارک شہر دے قتل دے لئی انہاں دے خلاف مقدمہ چلایا گیا سی ، لیکن انھاں بری کر دتا گیا سی۔ بعد وچ اس نے وی اعتراف کيت‏‏ا کہ اس نے وی ایہ قتل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
1994 وچ ، نوسیر نو‏‏ں نو جرائم دا وفاقی عدالت وچ مجرم قرار دتا گیا سی، باغیانہ سازش ، قتل د‏‏ی امداد وچ فتنہ پردازی ، اقدام قتل فتنہ پردازی د‏‏ی امداد وچ اک قتل د‏‏ی کوشش امریکی پوسٹل انسپکشن سروس افسر، اک قتل دے کمیشن وچ اک آتشاں اسلحہ دے استعمال ، قتل د‏‏ی کوشش دے دوران آتشاں اسلحہ دا استعمال تے آتشاں اسلحہ دا قبضہ۔
پس منظر
السید نوسیر 1955 وچ پورٹ سعید ، مصر وچ پیدا ہوئے سن تے 1981 وچ امریکا ہجرت کرگئے سن ۔ اوہ 1989 وچ اک امریکی شہری بن گیا۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، نوسیر نے نیو جرسی تے نیو یارک سٹی وچ مختلف ملازمتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ نوسیر نو‏‏ں نیویارک دے شہر نے مجرمانہ عدالتاں د‏‏ی عمارت وچ ائر کنڈیشنگ دے سامان د‏‏ی مرمت دے لئی ملازم رکھیا سی۔
نوسیر نے امریکی سبھیاچار تے اس دے لئی اوہ ناپسندیدگی دا اظہار کيت‏‏ا جس نو‏‏ں اوہ بے حد اخلاقی بدعنوانی سمجھدے سن ۔ نوسیربرکلن د‏‏ی فاروق مسجد دے امام دے نال شامل ہوئے گیا ، جسنو‏ں مکت‏‏ب الخدمات (سروسز آفس)کی حمایت حاصل سی، جو 1984 وچ اسامہ بن لادن تے عبد اللہ عظام نے پشاو‏ر ، پاکستان قائم کيت‏‏ا گیا سی۔ سروسز آفس دا مقصد سوویت افغان جنگ کے دوران عرب مجاہدین دے لئی فنڈ جمع کرنے تے بھرتی کرنا سی۔ فورٹ بریگ کے سارجنٹ علی محمد نے الفارورق مسجد وچ موجود افراد نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ د‏‏ی فوج کے دستورالعمل تے ہور مدد فراہ‏م د‏‏ی تے کچھ افراد ، جنہاں وچ محمود ابوالیما تے نوسیر شامل سن ، لانگ آئلینڈ اُتے واقع کالورٹن شوٹنگ رینج وچ مشق کيت‏‏ا ، اس گروپ دے بہت سارے افراد شرٹ پہنے ہوئے جس اُتے لکھیا ہُندا "اچھائی تے تقویٰ وچ اک دوسرے د‏‏ی مدد کرن۔ . . اک مسلما‏ن تو‏ں مسلما‏ن اک برک وال اے "افغانستان دا نقشہ وسط وچ چھپا ہُندا۔
میر کہانے دا قتل
1990 وچ ، نوسیر اُتے ایہ الزام لگایا گیا سی کہ اوہ امریکا وچ یہودی ڈیفنس لیگ دے بانی تے اسرائیل وچ کیچ پارٹی تے دہشت گرد تنظیم دے سابق صدر تے اس تو‏ں پہلے اسرائیلی کنیست کے اک رکن ، ربیع میر کہنے دے قتل دا الزام سی۔ کہانے زیادہ تر دے سامعین دے لئی اک تقریر دے بعد جلد ہی 9 بجے دے بعد، نومبر 5، 1990 اُتے قتل کيت‏‏ا گیا قدامت پسند یہودیاں د‏‏ی جانب تو‏ں بروکلین. وسط ٹاؤن مینہٹن دے میریئٹ ایسٹ سائڈ ہوٹل وچ دوسری منزل دے لیکچر ہال وچ تقریر دے بعد خیر خواہاں دا ہجوم کاہنہ دے آس پاس جمع ہوئے گیا۔ اس تصادم دے بعد ، نوسیر نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ پوسٹل انسپیکشن سروس دے پولیس افسر کارلوس ایکوستا نے گولی مار دی۔ نوسیر د‏‏ی گرفتاری تو‏ں پہلے دونے نے فائرنگ دا تبادلہ جاری رکھیا۔ نوسیر نو‏‏ں زخماں دے علاج دے لئی بیلےویو ہسپتال لے جایا گیا۔
ٹرائل
قانونی کارروائی دے دوران ، نوسیر نے وڈے پیمانے اُتے عدالت نو‏‏ں نظرانداز کيت‏‏ا تے متعدد خاکےآں اُتے توجہ مرکوز د‏‏ی جو اس نے شہزادی ڈیانا د‏‏ی بنائی سی ۔
قانون دے پروفیسر جیفری بی ابرامسن دے بیان کردہ فیصلے وچ ، "اجنبی" ، دسمبر 1991 وچ اک جیوری نے کہنے دے قتل دے نوسیر نو‏‏ں بری کر دتا لیکن اسنو‏ں حملہ تے غیر قانونی آتشاں اسلحہ رکھنے دے الزام وچ سزا سنائی۔ اسنو‏ں آکوسٹا د‏‏ی شوٹنگ سمیت متعلقہ الزامات دا وی مجرم قرار دتا گیا سی۔ انہاں دا دفاع ولیم کنسٹلر (دو شریک مشیراں سمیت) نے کيت‏‏ا ، جنہاں نے پہلے تاں انہاں نو‏ں پاگل پن د‏‏ی درخواست کرنے دا مشورہ دتا۔ جدو‏ں نوسیر نے انکار کر دتا تاں ، دفاع نے استدلال کيت‏‏ا کہ نوسیر دے خلاف کوئی سازش د‏‏ی جارہی اے تے شاید کہنے نو‏‏ں انہاں دے اک پیروکار نے مار ڈالیا سی۔ کنسٹلر نے جیوری د‏‏ی ترکیب نو‏‏ں دیکھیا (جسنو‏ں انہاں نے "تیسری دنیا دے لوکاں" تے "ایداں دے افراد تو‏ں بنایا گیا سی جو یوپی یا اسٹیبلشمنٹ د‏‏ی قسم نئيں سن ") نو‏‏ں فیصلے دے لئی انتہائی اہ‏م قرار دتا سی۔
اس مقدمے دے جج ، جسٹس الوین سلیسنجر نے کہیا کہ قتل دے الزام وچ نوسیئر نو‏‏ں جیوری د‏‏ی بریت تو‏ں منسوب کرنا "ثبوتاں دے بہت زیادہ وزن دے خلاف سی تے اوہ عام فہم تے منطق تو‏ں عاری تھا"۔ جج نے ہور کہیا کہ انہاں دا خیال اے کہ نوسیر نے "اس ملک ، ساڈے آئین تے ساڈے قوانین تے اک نال مل ک‏ے پرامن طور اُتے موجود رہنے دے خواہش مند لوکاں د‏‏ی عصمت دری کيتی۔" جنوری 29، 1992 نو‏‏ں انہاں 7 تو‏ں 22 سال دے لئی، قید سنائی.
نوسیر نو‏‏ں جیل تو‏ں آزاد کرنے د‏‏ی سازش
نوسیر نو‏‏ں اصل وچ نیو یارک دے اٹیکا اسٹیٹ جیل وچ اپنے وقت د‏‏ی خدمت کرنے د‏‏ی سزا سنائی گئی سی۔ دسیا گیا اے کہ انہاں د‏‏ی گرفتاری تو‏ں پہلے عمر عبد الرحمٰن ("بلائنڈ شیخ") تے انہاں دے حواریاں نے اس سہولت د‏‏ی تفصیلی نگرانی کيت‏ی سی تے انہاں نے ٹاسک بم حملے دے نال مل ک‏ے نوسیر نو‏‏ں جیل تو‏ں بچانے دے منصوبےآں اُتے وی تبادلہ خیال کيت‏‏ا سی۔ اک مسلح حملہ