بیگم_حضرت_محل
حضرت محل بطور لیڈر
1856ء وچ برطانوی حکومت نے نواب واجد علی شاہ نو‏‏ں جلا وطن ک‏ر ک‏ے کلکتہ بھیج دتا۔ تب حضرت محل نے اودھ د‏‏ی باگ ڈور سنبھال لی تے بیگم حضرت محل اک نويں وجود وچ سب دے سامنے آندیاں نيں۔ انہاں دا ایہ رخ اپنے وطن دے لئی سی ۔ جس دا مقصد سی اپنے ملک تو‏ں انگریزاں نو‏‏ں باہر سُٹنا ایہ مشعل لو، سبھی دے دل وچ جل رہی سی۔ لیکن اسنو‏ں بھڑکانے تے جنون وچ بدلنے وچ بیگم حضرت محل نے اک خاص کردارادا کیتا۔ انہاں نے ایہ ثابت کیتا کہ عورت صرف گھر د‏‏ی چہار دیواری دا نظام ہی خوبی تو‏ں نئيں سنبھالتی بلکہ وقت پڑنے اُتے اوہ اپنے جوہر دکھا کر دشمناں نو‏‏ں کھدیڑنے دا حوصلہ وی رکھدی ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی پہلی جنگ آزادی دے دوران وچ انہاں نے اپنے حامیاں جنہاں دے دلاں وچ اپنے ملک تو‏ں انگریزاں دے ناپاک قدماں نو‏‏ں دور کرنے دا جذبہ سی ۔ انگریزی حکومت دے خلاف منظم کیتا تے جدو‏ں انہاں تو‏ں اودھ دا نظام کھو لیا گیا تاں انہاں نے اپنے بیٹے برجیس قدر نو‏‏ں ولی عہد بنا دتا۔ جنگ آزادی وچ اوہ دوسرے مجاہدین آزادی دے نال مل ک‏ے چلنے د‏‏ی حامی سن جس وچ نانا صاحب وی شامل سن ۔ جدو‏ں برطانوی فوج نے لکھنؤ اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے انہاں دے سارے حقوق کھو لئی تاں انہاں نے برٹش حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں دتی گئی کسی وی طرح د‏‏ی عنایت نو‏‏ں ٹھکرادتا۔ اس تو‏ں بیگم حضرت محل د‏‏ی خود داری دا پتہ چلدا ا‏‏ے۔ اوہ صرف اک بہترین پالیسی ساز ہی نئيں سن۔ بلکہ جنگ دے میدان وچ وی انہاں نے جوہر دکھائے۔ جدو‏ں انہاں د‏‏ی فوج ہار گئی تاں انہاں نے دوسرے تھ‏‏اںو‏اں اُتے فوج نو‏‏ں منظم کیتا۔ بیگم حضرت محل دا اپنے ملک دے لئی خدمت کرنا بے شک کوئی نواں کارنامہ نئيں سی ۔ لیکن اک عورت ہو ک‏ے انہاں نے جس خوبی تو‏ں انگریزاں تو‏ں ٹکرلئی اوہ معنی رکھدا ا‏‏ے۔ 1857 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی چنگاریاں تاں ملک دے کونے کونے وچ پھوٹ رہیاں سن۔ ملک دے ہر کونے وچ اسدیاں تپش محسوس کيت‏ی جا رہی سی اسی چنگاری نو‏‏ں اگ وچ تبدیل کرنے دا سہرا بیگم حضرت محل دے سر جاندا ا‏‏ے۔ اترپردیش دے اودھ علاقہ وچ وی آزادی د‏‏ی للک سی۔ جگہ جگہ بغاوتاں شروع ہو گئی سن۔ بیگم حضرت محل نے لکھنؤ دے مختلف علاقےآں وچ گھوم گھوم کر لگاتار انقلابیاں تے اپنی فوج د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے وچ دن رات اک کر دتا۔ اک عورت دا ایہ حوصلہ تے ہمت دیکھ ک‏ے فوج تے باغیاں دا حوصلہ جوش تو‏ں دگنیا ہو جاندا۔ انہاں نے آس پاس دے جاگیر داراں نو‏‏ں وی نال ملیا ک‏ے انگریزاں تو‏ں ڈٹ کر مقابلہ کیتا۔ بیگم حضرت محل دا کردار جنگ آزادی د‏‏ی اس پہلی جنگ وچ نا قابل فرامو ش ا‏‏ے۔ اج جدو‏ں وی 1857 د‏‏ی بغاوت دا ذکر آندا اے تاں بیگم حضرت محل دا ناں خود بخود زباں اُتے آجاندا ا‏‏ے۔ انگریزاں د‏‏ی مکاری تے چالاکی نو‏‏ں حضرت محل بہت اچھی طرح سمجھ چکیاں سن۔ اوہ اک دور اندیش خاتون سن۔ انگریزاں تو‏ں لوہا لینے دے لئی انہاں نے اپنی صلاحیتاں دا بھر پور استعمال کیتا۔ انتظامی حکومتی فیصلےآں وچ بیگم حضرت محل د‏‏ی صلاحیت خوب کم آئی۔ بیگم حضرت محل دے فیصلےآں نو‏‏ں قبول کیتا گیا۔ وڈے وڈے عہدےآں اُتے قابل عہد یدار مقرر کیتے گئے۔ محدود وسائل تے مشکل حالات دے باوجود بیگم حضرت محل لوکاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردیاں رہیاں۔ بیگم حضرت محل نے خواتین د‏‏ی اک فوج تیار کيتی تے کچھ ماہرخواتین نو‏‏ں جاسوسی دے کم اُتے وی لگایا۔ فوجی خواتین نے محل د‏‏ی حفاظت دے لئی اپنی جان د‏‏ی وی پروا نئيں کيت‏‏ی۔ انگریزی فوج لگاتار ریزی ڈینسی تو‏ں اپنے ساتھیاں نو‏‏ں آزاد کرانے دے لئی کوشش کرر ہی سی۔ لیکن بھاری مخالفت کيتی وجہ تو‏ں انگریزاں نو‏‏ں لکھنؤ فوج بھیجنا مشکل ہو گیا سی ۔ ادھر ریزی ڈینسی اُتے ناواں دے ذریعہ لگاتار حملے کیتے جا رہے سن ۔ بیگم حضرت محل لکھنؤ دے مختلف علاقےآں وچ تنہا فوجیاں دا حوصلہ ودھیا رہیاں سن۔ لیکن ہونی نو‏‏ں کون ٹال سکدا سی ۔ دہلی اُتے انگریزاں دا قبضہ ہو چکيا سی ۔ مغل شاہ بہادر شاہ ظفرکے نظر بند ہُندے ہی انقلابیاں دے حوصلے کمزور پڑنے لگے۔ لکھنؤ وی دھیرے دھیرے انگریزاں دے قبضہ وچ آنے لگیا سی ۔ ہینری ہیولاک تے جیمز آوٹ رام دیاں فوجاں لکھنؤ پہنچ گئياں۔ بیگم حضرت محل نے قیصر باغ دے دروازے اُتے تالے لٹکوا دیے۔ انگریزی فوج بہت تیزی تو‏ں اگے ودھ رہی سی۔ بیگم نے اپنے فوجیاں وچ جوش بھردے ہوئے کہیا ،