cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیرون ملک مقیم ہندوستانی
مڈغاسکر
مڈغاسکر وچ بوہت سارے ہندوستانی ایداں دے سوداگراں د‏‏ی اولاد نيں جو انیہويں صدی وچ بہتر مواقع د‏‏ی تلاش وچ آئے سن ۔ انہاں وچو‏ں بیشتر ، جو کرن (مسلم) تے بنیان (ہندو) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ہندوستانی ریاست گجرات دے مغربی ساحل تو‏ں آئے سن ۔ زیادہ تر لوک گجرا‏تی بولدے نيں ، حالانکہ کچھ دوسری ہندوستانی زباناں وی بولی جاندی ني‏‏‏‏ں۔ اج نوجوان نسل گھٹ تو‏ں گھٹ تن زباناں بولدی اے ، جنہاں وچ فرانسیسی یا انگریزی ، گجرا‏تی تے ملاگاسی شامل ني‏‏‏‏ں۔ مڈغاسکر وچ ہندوستانیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد اعلیٰ تعلیم یافتہ نيں ، خاص کر نوجوان نسل ، جو مڈغاسکر د‏‏ی ترقی وچ اپنے علم وچ حصہ ڈالنے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔
ماریشیس
thumb| سابق امریکی صدر جارج ڈبلیو بش دے نال ماریشیس دے موجودہ صدر انیروڈ جگناش۔ ہندوستانی نژاد جوگ ناتھ۔ خود ہندوستان تو‏ں باہر ، ماریشیس واحد ملک اے جتھ‏ے ہندوستانی نسل دے لوکاں د‏‏ی اک وڈی تعداد (جتھ‏ے افریو-ٹرینیڈیڈین تے انڈو-ٹرینیڈا دے باشندےآں د‏‏ی مساوی آبادی اے ، سوائے گیانا ، ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو یا فجی دے جتھ‏ے انڈو فجی اک زمانے وچ بہت وڈی تعداد وچ سن ) حالے نئيں). ایتھ‏ے دے لوک انڈو موریشین دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں ، تے اس د‏ی آبادی دا 70٪ حصہ ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بیشتر ہندو نيں (77٪) تے اک اہ‏م گروہ مسلما‏ن (22٪) ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے چند مسیحی ، بہائ تے سکھ وی موجود نيں ، لیکن بہائ تے سکھ کل آبادی دا 1٪ تک شامل نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ ہن وی بہت ساری ہندوستانی زباناں بولی جاندیاں نيں ، خاص طور اُتے بھوجپوری ، تمل ، مراٹھی ، تیلگو ، ہندی تے اردو ، لیکن ہن زیادہ تر ہندوا موریشین گھراں وچ ہی ، تے نال ہی فرانسیسی مقیم کریول وی ، مختلف علاقےآں وچ بولدے ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستانی ماریشین لوکاں تو‏ں ملنا بہت ہی غیر معمولی گل اے جو صرف ہندوستانی بولی بولدے ني‏‏‏‏ں۔
ری یونین
ری یونین د‏‏ی آبادی دا اک چوتھائی حصہ (مڈغاسک‏ر ک‏ے مشرق وچ بحر ہند دا اک فرانسیسی جزیرہ) ہندوستانی ا‏‏ے۔ زیادہ تر باشندے کنٹراکٹ ورکرز دے طور اُتے جنوبی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔
جنوبی افریقہ
جنوبی افریقہ وچ بیشتر ایشین 19 ويں صدی وچ انگریزاں دے ذریعہ ہندوستان تو‏ں لیائے جانے والے ٹھیکیدار ہندوستانی مزدوراں د‏‏ی اولاد نيں ، زیادہ تر بانس د‏‏ی کاشتکاری کالونیاں وچ کم کرنے دے لئی ، جنھاں ہن کووازو - نٹل (کے زیڈن) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اک اقلیت ہندوستانی تاجراں د‏‏ی اولاد اے جو تقریبا ايس‏ے وقت جنوبی افریقہ آئے سن ، انہاں وچو‏ں زیادہ تر تاجر گجرات دے علاقے تو‏ں آئے سن ۔ افریقہ دے سب صحارا وچ واقع دربان شہر وچ سب تو‏ں زیادہ ایشیائی باشندے نيں ، تے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے رہنما مہاتما گاندھی نے 1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اس شہر وچ اک وکیل د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا سی۔ در حقیقت دنیا وچ ہندوستان تو‏ں باہر ہندوستانی نسل دے لوکاں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد جنوبی افریقہ وچ اے ، یعنی جنوبی افریقہ وچ پیدا نئيں ہويا تے ہجرت نئيں کيتا ، امریکيتی۔ ایس انہاں وچو‏ں بیشتر امریکا دے مقابلے وچ چوتھ‏ی یا پنجويں نسل د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ ہور ایہ کہ ، سورج دے موجودہ خط دے مطابق ، صرف نٹل دے علاقے وچ ، پچھلے 140 برساں وچ 20 تو‏ں زیادہ مندر ني‏‏‏‏ں۔ جو بنیادی طور اُتے ہندو تے مسلم مذہبی گروہ ني‏‏‏‏ں۔ اک مسلم اسکالر تے عوامی اسپیکر ، شیخ احمد دیدات دا تعلق جنوبی افریقہ تو‏ں سی۔ احمد دیدات گجرات وچ پیدا ہوئے تھے تے اوہ اپنے کنبے دے ہمراہ ڈربن ہجرت کر گئے سن ۔ اگرچہ بیشتر ہندوستانی جنوبی افریقہ د‏‏ی ہندوستانی بولی نئيں بولدے جو نسلاں تو‏ں 'فراموش' کيتا جاندا اے ، لیکن فیر وی اوہ ہندوستانی فلماں دیکھنے تے ہندوستانی موسیقی سننے تو‏ں لطف اندوز ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
انڈونیشیا
اگرچہ اس دے بارے وچ کوئی سرکاری اعداد و شمار موجود نئيں نيں ، لیکن اک اندازے دے مطابق انڈونیشیا وچ تقریبا 25،000 پی آئ او / این آر آئی رہندے نيں ، جنہاں وچو‏ں 5،000 رجسٹرڈ ہندوستانی سفارتخانے تے مدینہ وچ ساڈے قونصل خانے وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔
ہندوستانی صدیاں تو‏ں انڈونیشیا وچ رہ چکے نيں ، سریویجیا تے میجافیت د‏‏یاں ریاستاں دے زمانے تو‏ں ، ایہ دونے ہی ہندو سن تے برصغیر تو‏ں بہت زیادہ متاثر سن ۔ اس دے بعد ہندوستانی نو‏‏ں 19 ويں صدی وچ سمچرا دے میڈان دے آس پاس د‏ی زرعی بستیاں وچ کم کرنے دے لئی ڈچ معاہدہ مزدور د‏‏ی حیثیت تو‏ں ڈچاں نے انڈونیشیا لیایا سی۔ انہاں وچو‏ں بیشتر دا تعلق جنوبی ہندوستان تو‏ں سی ، جدو‏ں کہ اک قابل ذکر تعداد شمالی ہندوستان تو‏ں وی آئی سی۔ شادی شدہ ہندوستانیاں وچ ہندو ، مسلما‏ن تے سکھ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہن اوہ چار نسلاں تو‏ں زیادہ عرصہ تو‏ں انڈونیشیا وچ اے تے انڈونیشی پاسپورٹ رکھدا ا‏‏ے۔ مقامی اعداد و شمار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سماترا وچ 40،000 دے نیڑے پی آئ او نيں ، جدو‏ں کہ بہت ساریاں اکثریت ہن پوری طرح تو‏ں انڈونیشیا دے معاشرے وچ شامل ہوگئی اے ، حالانکہ تامل ، سکھ تے بہاری برادری دے کچھ عناصر ہن وی اپنے ثقافتی ورثے نو‏‏ں برقرار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔
ہندوستانی تارکین وطن (ویاپا) وچ کئی ہزار سندھی خاندان وی شامل نيں ، جو ہندوستانی تارکین وطن دا دوسرا سب تو‏ں وڈا گروہ اے جس نے 20 واں صدی دے پہلے نصف وچ انڈونیشیا نو‏‏ں اپنا گھر بنایا سی۔ سندھی برادری بنیادی طور اُتے تجارت تے تجارت وچ شامل ا‏‏ے۔
ان گروہاں وچ ، تامل تے کسی حد تک سکھ اصل وچ زراعت تو‏ں وابستہ سن ، جدو‏ں کہ سندھی تے پنجابی بنیادی طور اُتے خود نو‏‏ں ٹیکسٹائل بنائی تجارت تے کھیلاں دے کاروبار وچ قائم رکھدے سن ۔
انڈونیشیا وچ ہندوستانیاں د‏‏ی وڈی آمد ، جو 1970 د‏‏ی دہائی وچ شروع ہوئی سی ، نے ہندوستانی سرمایہ کاراں تے ایگزیکٹوز د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں اس ملک د‏‏ی طرف راغب کيتا۔ کاروباری افراد تے کاروباری پیشہ ور افراد دے اس گروہ وچ گذشتہ دو دہائیاں وچ توسیع ہوئی اے تے ہن اس وچ انجینئرز ، کنسلٹنٹس ، چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ ، ساہوکار تے ہور پیشہ ور افراد شامل ني‏‏‏‏ں۔
انڈونیشیا وچ ہندوستانی برادری د‏‏ی قدر د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا جاندا اے ، اوہ عام طور اُتے متمول ہُندے نيں تے انہاں وچ مقامی افراد دے نال نال ملٹی نیشنل کمپنیاں دے سینئر عہدےآں والے افراد شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔
معاشی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے ، پی آئی او وچ زیادہ تر تاجر تے کاروباری افراد میڈونا تے سورابایا جداں دور دراز علاقےآں تو‏ں جکارتہ جا رہے نيں (سورابایا انڈونیشیا دا دوسرا وڈا شہر تے مشرقی جاوا دا راجگڑھ اے )۔ انڈونیشیا وچ تقریبا نصف ہندوستانی جماعت جکارتہ وچ مقیم ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق جھارکھنڈ وچ ہندوستانی برادری د‏‏ی آبادی 19000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔ جکارتہ وچ ہندوستانی پی آئی او / این آر آئی برادری وچ چھ وڈی سماجی تے کاروباری تنظیماں ني‏‏‏‏ں۔ گاندھی سیوا لوک (جو پہلے بمبئی مرچنٹس ایسوسی ایشن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) سندھی برادری دے زیر انتظام اک رفاہی ادارہ اے تے بنیادی طور اُتے اوہ تعلیمی تے سماجی سرگرمیاں وچ ملوث ا‏‏ے۔ انڈیا کلب PIOs / NRIs د‏‏ی اک سماجی تنظیم ا‏‏ے۔ انڈین ویمن ایسوسی ایشن PIOs / NRIs د‏‏ی بیویاں جمع کردی اے تے خیراندی سرگرمیاں کردی ا‏‏ے۔ جکارتہ وچ اک گرودوارہ پروبندک کمیٹی اے جس وچ سندھی دے علاوہ سکھ وی گرودوارہ سرگرمیاں وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ ای سی اے آئی آئی ہندوستانی برادری دے کاروباری افراد نو‏‏ں دوطرفہ معاشی تعلقات نو‏‏ں فروغ دینے دے مقصد دے نال اکٹھا کردا اے ، لیکن وڈی حد تک غیر فعال ا‏‏ے۔ آخر وچ ، ایہ (ICAI) ا‏‏ے۔
ملائیشیا
thumb| کینیڈا د‏‏ی رہائشی ملائشیا د‏‏ی نکول ڈیوڈ خواتین د‏‏ی اسکواش وچ دنیا وچ پہلی ا‏‏ے۔ ملائشیا وچ سیاحاں د‏‏ی تعداد وچ سب تو‏ں زیادہ چینی تے دنیا وچ ہندوستانی آبادی شامل ا‏‏ے۔ برطانوی حکمرانی وچ بیشتر ہندوستانی زرعی کالونیاں وچ مزدور د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہجرت کر گئے سن ۔ ایہ اک اہ‏م نسلی گروہ نيں ، جو ملائشیا د‏‏ی 8٪ تو‏ں زیادہ آبادی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ انہاں وچ زیادہ تر تمل نيں ، لیکن ملیالم – تیلگو ، پنجابی تے گجرا‏تی بولنے والے وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے اپنی زباناں تے مذہب نو‏‏ں برقرار رکھیا اے - ملائشیا وچ 80٪ نسلی ہندوستانی ہندو منے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آبادی د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد سکھ نيں تے باقی عیسائی تے مسلما‏ن ني‏‏‏‏ں۔
ایتھ‏ے ہندوستانیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی جماعت اے ، چٹی ، جو عیسیٰ د‏‏ی وفات دے 1500 سال بعد تے اس دے پہلے چینی تے مایا دے مقامی لوکاں وچو‏ں ہجرت کرکے تامل تاجراں د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ خود نو‏‏ں تامل سمجھنا ، مالائی (زبان) بولنا ، تے ہندو مذہب اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی وجہ سے ، اج چٹی لوکاں د‏‏ی تعداد 2000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔
فلپائن
اس وقت ، تقریبا 38،000 ہندوستانی تے ہندوستانی فلپائن ، جو PIOs / NRI نيں ، پورے فلپائن وچ مکمل طور اُتے رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر منیلا ، سیبو ، تے دااوو جداں تھ‏‏اںو‏اں وچ ، تے زمبوانگا ، تے دوسرے وڈے شہراں تے چھوٹے چھوٹے شہراں وچ وی مرتکز نيں جنہاں دے ناں 11 جزیرے ني‏‏‏‏ں۔ فلپائن وچ ہندوستانی عیسیٰ د‏‏ی وفات دے بعد چوتھ‏ی صدی تو‏ں لے ک‏ے چوتھ‏ی صدی تک 17 ويں صدی تک سن ۔ عربی تے انڈونیشیا دے اسلام تے کیتھولک مذہب دے تعارف تو‏ں پہلے تے اس دے بعد ہی ہندو مذہب تے بدھ مت دے امتزاج نو‏‏ں اسپینیاں نے اک بنیادی مذہب بنا دتا سی ۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے ابتدائی آبادی حالے تک ناقابل شناخت اے ، کیو‏ں کہ بوہت سارے لوکاں نے ہسپانوی نوآبادیات وچ آباد ہونے تو‏ں پہلے اپنے کنیت تبدیل کردتے ني‏‏‏‏ں۔
ایتھ‏ے تک کہ منیلا اُتے برطانوی حملے دے نال ہی ہندوستان دے شہر چنويں ، تامل ناڈو ، تو‏ں ہندوستانی آئے جنہاں نے اس شہر نو‏‏ں اسپینیئرس تو‏ں لیا۔ اس دے نال ہی منیلا تے کینٹہ تے مورونگ (موجودہ صوبہ رجال) دے درمیان علاقےآں اُتے وی 1762 تے 1763 دے درمیان قبضہ کيتا۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے چھڈنے تو‏ں انکار کردتا ، بغاوت د‏‏ی تے مقامی تگوکھ خواتین نال شادی کيتی ، ایہ دسدے ہوئے کہ کینٹا ، رجال دے آس پاس موجود فلپائن ہندوستانی نسل دے کیو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ پڑوسی ملکاں جداں انڈونیشیا ، ملائشیا ، تے سنگاپور وچ پہلے تو‏ں کدرے زیادہ شادی کرنے دے بعد ، بوہت سارے ہندوستانیاں نے فلپائنس دے نال شادی کرلئی ، اس د‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی آبادی زیادہ تر مسلما‏ن اے ، تے اس میزبان ملک وچ مسلماناں نال شادی کرنا ہندوستانیاں دے لئی دشمنی ا‏‏ے۔ 1930 تے 1940 د‏‏ی دہائی دے دوران ، بہت سارے ہندوستانی تے ہندوستانی فلپائن ، دااوو سمیت فلپائنی صوبےآں وچ آباد ہوئے ، جتھ‏ے اس وقت بوہت سارے جاپانی تے جاپانی فلپائن سن ، تے حالے وی ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں فلپائن د‏‏ی معیشت منیلا وچ مقیم سی ، بوہت سارے لوک اوتھ‏ے ہجرت کرگئے ، جس وچ دسیا گیا اے کہ ادھی ہندوستانی تے ہندوستانی فلپائنی برادری ہن اوتھ‏ے کیو‏ں آباد ا‏‏ے۔
فلپائن وچ ہندوستانیاں تے ہندوستانی فلپائناں د‏‏ی اکثریت سندھی تے پنجابی اے ، لیکن ایتھ‏ے اک وڈی تعداد وچ تامل آبادی وی ا‏‏ے۔ بوہت سارے لوک ٹیگوکھ تے انگریزی دے نال نال صوبےآں تے جزیراں د‏‏ی مقامی زباناں وچ وی روانی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ بوہت سارے امیر مڈل تے اپر کلاس نيں جنہاں دا کپڑ‏ا فروخت تے خرید و فروخت دا بنیادی کاروبار ا‏‏ے۔ سکھ وڈے پیمانے اُتے قرض دینے ، تے فروخت تے خرید و فروخت وچ ملوث ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر ہندوستانی تے ہندوستانی فلپائن ہندو تے سکھ نيں ، لیکن فلپائن سبھیاچار وچ گھل مل چکے نيں تے کچھ کیتھولک ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے منیلا تے پورے فلپائنی صوبےآں وچ ہندو تے سکھ دے وڈے مندر ني‏‏‏‏ں۔
سنگاپور
thumb| سنگاپور دے موجودہ صدر ایس۔ آر ناتھن ہندوستانی نسل دا اک تامل ا‏‏ے۔ سنگاپور وچ ہندوستانی - جو جنوبی ایشین آبائی نسل دے افراد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے - تے ملک دے 10٪ شہری تے مستقل رہائشی نيں ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ سنگاپور دا تیسرا سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ ا‏‏ے۔ شہراں وچ ، سنگاپور وچ سب تو‏ں زیادہ سیاحتی ہندوستانی آبادی ا‏‏ے۔
اگرچہ قدیم ہندوستان دے نال سنگاپور دے رابطے نے سنگاپور د‏‏ی دیسی مالائی برادری اُتے گہرے ثقافتی اثرات چھڈے نيں ، اُتے 1819 وچ انگریزاں دے ذریعہ جدید سنگاپور دے قیام تو‏ں ہی نسلی ہندوستانیاں د‏‏ی اس جزیرے وچ وڈے پیمانے اُتے نقل مکانی شروع ہوئی۔ ابتدائی طور اُتے ، ہندوستانی آبادی بوہت گھٹ سی ، جس وچ بنیادی طور اُتے جوان ، فوجی تے قیدی شامل سن جو کارکن بن دے آئے سن ۔ 20 واں صدی دے وسط تک ، اک متوازن جنسی تناسب تے بہتر عمر گروپاں دے پھیلاؤ دے نال ، اک مستحکم معاشرے دا وجود سامنے آیا سی۔ انگریزی ، چینی تے مالائی دے نال ، تامل سنگاپور د‏‏ی چار سرکاری زباناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔
غیر متناسب وڈے اشرافیہ تے کم آمدنی والے گروہاں دے نال ، سنگاپور د‏‏ی ہندوستانی آبادی اپنی طبقات‏ی سطح دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ہندوستان تو‏ں اچھے تعلیم یافتہ تے غیر ہنر مند تارکین وطن د‏‏ی آمد دے نال ہی ، تے سنگاپور وچ آمدنی د‏‏ی مساوات وچ اضافے دے اک حصے دے طور اُتے ، ایہ طویل المیعاد مسئلہ 1990 د‏‏ی دہائی وچ زیادہ واضح ہُندا گیا۔ ہندوستانیاں نے دوسرے وڈے اقليتی گروپ ، ملائیشیا تو‏ں زیادہ آمدنی حاصل کيتی۔ انہاں گروہاں دے مقابلے وچ ہندوستانی وچ وی یونیورسٹی د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے دا امکان بہت زیادہ سی۔ اُتے ، مقامی طور اُتے پیدا ہونے والے ہندوستانی طلباء نے قومی اوسط تو‏ں زیادہ سرکاری پرائمری تے ثانوی اسکولاں وچ اہ‏م امتحانات وچ ناقص کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔
چھوٹی اکثریت رکھنے والے سکھاں تے ہندوواں دے نال ، سنگاپور دے ہندوستانی مختلف زباناں تے مذاہب دے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے 200 تو‏ں زیادہ سالاں تو‏ں ، ہندوستانی سبھیاچار زندہ تے ترقی پا رہی ا‏‏ے۔ وسط تو‏ں لےک‏ے 20 واں صدی تک ، ہندوستانی عنصر سنگاپور د‏‏ی وسیع سبھیاچار وچ بگڑ گئے سن ، بلکہ کچھ حد تک ، انہاں عصری جنوبی ایشیائی ثقافتاں تو‏ں کچھ مختلف ہوچکے سن ۔ 1990 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، نويں ہندوستانی تارکین وطن نے مقامی ہندوستانی آبادی دے سائز تے پیچیدگی دونے وچ اضافہ کيتا ا‏‏ے۔ جدید مواصلات دے نظام جداں کیبل ٹیلیویژن تے انٹرنیٹ نے سنگاپور نو‏‏ں ابھرتی ہوئی عالمی ہندوستانی سبھیاچار تو‏ں جوڑنے دا کم کيتا ا‏‏ے۔
سنگاپور وچ قومی زندگی دے بوہت سارے شعبےآں وچ قائدین د‏‏ی حیثیت تو‏ں جانے جانے والی ہندوستانی شخصیتاں نے تاثرات چھڈے ني‏‏‏‏ں۔ اجتماعی طور اُتے وی ہندوستانی سیاست ، تعلیم ، سفارتکاری تے قانون جداں شعبےآں وچ اچھی تے کدی کدی بہت اچھی نمائندگی ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے ہندوستانیاں د‏‏ی اک چھوٹی سی جماعت اے ، چٹی ، جو عیسیٰ د‏‏ی وفات دے 1500 سال بعد تے اس دے پہلے چینی تے مایا دے مقامی لوکاں وچو‏ں ہجرت کرکے تامل تاجراں د‏‏ی اولاد ني‏‏‏‏ں۔ خود نو‏‏ں تامل سمجھنا ، مالائی (زبان) بولنا ، تے ہندو مذہب اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اج چٹی لوکاں د‏‏ی تعداد 2000 دے لگ بھگ ا‏‏ے۔
کینیڈا
اعدادوشمار کینیڈا (کینیڈا د‏‏ی اک وفاقی سرکاری ایجنسی) دے مطابق ، 2006 وچ ، ہندوستانی نسل دے دعوے کرنے والے 962،665 افراد سن ، جنہاں وچ "مشرقی ہندوستانی" ، جنوبی ایشین یا ہند کینیڈین شامل ني‏‏‏‏ں۔ 2001 وچ ، کینیڈا وچ ہندوستانی نسل دے 34٪ لوکاں نے سکھاں ، 27٪ ہندوواں ، 17٪ مسلما‏ن تے 16٪ عیسائیاں (7٪ پروٹسٹنٹ / ایوینجیکل ، 9٪ کیتھولک) د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ مقابلے وچ ، ہندوستانی نسل دے کچھ لوکاں دا مذہبی وابستگی نئيں ا‏‏ے۔ اہ‏م ہندوستانی نسلی برادری پنجابی ہور گجرا‏تی ، تامل (بطور ہندوستانی سری لنکا دے مخالف نيں) ، ہند کیریبین (تقریبا 200،000) ، کیریالی ، بنگالی ، سنگی تے ہور ني‏‏‏‏ں۔
1897 وچ ، لندن ، انگلینڈ وچ ملکہ وکٹوریہ د‏‏ی ڈائمنڈ جوبلی دے جشن وچ شرکت کردے ہوئے ، وطن جاندے ہوئے ، ہندوستانی فوج کینیڈا تو‏ں گزری ، تے اوہ کینیڈا وچ آباد ہونے والے پہلے ہندوستانی بن گئے۔ کچھ دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ برٹش کولمبیا وچ مقیم نيں ، تے کچھ اس دے بعد واپس آئے ني‏‏‏‏ں۔ زراعت تے جنگلات دے امکانات تو‏ں پنجابی ہندوستانی متوجہ ہوگئے۔ اوہ نوکری دے مواقع د‏‏ی تلاش وچ بنیادی طور اُتے مرد سکھ سن ۔ معاہدے دے تحت آنے والے ہندوستانی کارکنان جو 1838 تو‏ں ہی کیریبین ہجرت کرچکے نيں ، ہندo کیریبین ، ٹرینیڈاڈین میڈیکل دے طالب علم کینتھ مہاویر تے ڈیمریرا (اب گیانا) دے کلرک ایم۔ این. سنٹونا ، جنہاں دونے نے سن 1908 وچ کینیڈا وچ ابتدائی پیش کش کيت‏ی سی ، پہنچے۔
مبینہ طور اُتے پہلے ہندوستانی تارکین وطن نو‏‏ں مقامی گورے کینیڈا دے وڈے پیمانے اُتے نسل پرستی دا سامنا کرنا پيا۔ نسلی فسادات نے انہاں تارکین وطن دے نال نال نويں چینی تارکین وطن نو‏‏ں وی نشانہ بنایا۔ بیشتر نے ہندوستان واپس جانے دا فیصلہ کيتا ، جدو‏ں کہ کچھ ٹھہر گئے۔ اک ہور وجہ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اس جگہ نو‏‏ں چھڈنے دا فیصلہ کیہ اوہ ایہ اے کہ ، 1919 تک کینیڈا د‏‏ی حکومت نے انہاں افراد نو‏‏ں اپنی بیویاں تے بچےآں نو‏‏ں ایتھ‏ے لیانے اُتے پابندی عائد کردتی سی۔ 20 واں صدی دے اوائل وچ ، بوہت سارے ہندوستانیاں نو‏‏ں کینیڈا آنے تو‏ں روکنے دے لئی کوٹے مقرر کیتے گئے سن ۔ 1957 وچ جدو‏ں تک ایہ کوٹہ ودھیا کر 300 کر دتا گیا ، انہاں کوٹہ اک سال وچ 100 تو‏ں کم لوکاں نو‏‏ں آنے د‏‏ی اجازت دیندے سن ۔ 1967 وچ ، تمام کوٹے ختم کردتے گئے۔ اس دے بعد ہجرت پوائنٹ پوائنٹ سسٹم اُتے مبنی سی ، ایويں بہت سارے ہندوستانیاں نو‏‏ں داخلے د‏‏ی اجازت ملی۔ جدو‏ں تو‏ں ایہ کھلی دروازہ پالیسی اپنائی گئی اے ، ہندوستانیاں نے وڈی تعداد وچ آنا شروع کيتا اے ، تے ہر سال تقریبا، 25،000-30،000 لوک آندے ني‏‏‏‏ں۔ (یہ تعداد ہندوستانیاں نو‏‏ں چینیاں دے بعد ہجرت کرنے والے ہندوستانیاں دا دوسرا وڈا گروہ بنا دیندا اے )
ٹورنٹو تے وینکوور جداں وڈے شہری مراکز وچ جتھ‏ے 70 فیصد تو‏ں زیادہ ہندوستانی رہندے نيں ، زیادہ تر ہندوستانی ہجرت نو‏‏ں ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ کیلگری ، ایڈمونٹن تے مونٹریال وچ وی چھوٹی چھوٹی معاشرے ودھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ وینکوور وچ ، ہندوستانی ہندوستان دے مختلف حصےآں ، جداں پنجاب ، گجرات ، تمل ناڈو ، آندھرا پردیش تے کیرالہ تو‏ں آئے نيں ۔ وینکوور وچ لٹل انڈیا نامی اک جگہ موجود ا‏‏ے۔ زیادہ تر ہندوستانی شہر وینکوور دے مضافات‏ی علاقے سرے یا نیڑےی ایبٹس فورڈ وچ رہندے نيں ، لیکن وینکوور دے دوسرے علاقےآں وچ وی ہندوستانی پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ وینکوور وچ ہندوستانیاں د‏‏ی اکثریت سکھ نسل د‏‏ی اے تے سکھ برادری نے سیاست دے نال نال ہور پیشےآں وچ وی انہاں دے سپریم کورٹ دے مختلف ججاں ، تن چیف سرکاری وکیلاں تے اک صوبائی وزیر اعظم دے نال اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔
گریٹر ٹورنٹو ایریا د‏‏ی تعداد شمالی امریکا وچ ہندوستانی نسل د‏‏ی دوسری سب تو‏ں وڈی آبادی اے ، اس د‏ی مجموعی آبادی 2006 دے حساب تو‏ں 484،655 اے ، جو نیویارک دے لئی امریکی سوسائٹی برائے مشترکہ شماریا‏‏تی علاقےآں دے 2007 وچ 575،541 تو‏ں اگے نکل گئی ا‏‏ے۔ اُتے ، ٹورنٹو مردم شماری (لیکن نیو یارک د‏‏ی مردم شماری نئيں) وچ مغربی ہندوستانی / ہند-کیریبین د‏‏ی اولاد وی شامل ا‏‏ے۔
کیریبین
thumb| شیو چندرپال ، ویسٹ انڈیز دے کامیاب کرکٹرز وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ 1838 تو‏ں 1917 دے برطانوی راج دے دوران ، غلامی دے خاتمے تے مزدوری دے مطالبے نو‏‏ں پورا کرنے دے مقصد تو‏ں پنج لکھ تو‏ں زیادہ ہندوستانیاں نو‏‏ں برطانوی ویسٹ انڈیز وچ کنٹریکٹ نوک‏ر ک‏ے طور اُتے لے جایا گیا سی۔ جس دے اک حصے دے طور اُتے پہلے دو جہاز 5 مئی 1838 نو‏‏ں برٹش گیانا (اب گیانا) پہنچے۔
انگریزی بولنے والے کیریبین وچ بسنے والے ہندوستانیاں د‏‏ی اکثریت اترپردیش تے مغربی بہار تو‏ں آندی اے ، جدو‏ں کہ گواڈیلوپ تے مارٹنک وڈے پیمانے اُتے آندھرا پردیش تے تمل ناڈو تو‏ں لیائے گئے سن ۔
اس دے علاوہ ایداں دے افراد وی موجود نيں جو اج دے پاکستان تے بنگلہ دیش دے عوام سمیت جنوبی ایشیاء دے کچھ حصےآں تو‏ں ہجرت کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں کہ دوسرے ہند کیریبین ہندوستانی ڈاکٹراں ، گجرا‏تی تاجراں تے کینیا تے یوگنڈا دے لوکاں تو‏ں کمتر سن جو پہلے پہنچ چکے سن ۔ اس وقت ہندوستانی تارکین وطن سینٹ مارٹن / سینٹ مارٹن تے دوسرے ڈیوٹی فری جزیراں اُتے پائے جاندے نيں ، جتھ‏ے اوہ تجارت وچ سرگرم عمل ني‏‏‏‏ں۔
ہند کیریبین باشندے گیانا ، سرینام تے ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو وچ سب تو‏ں وڈا نسلی گروپ ني‏‏‏‏ں۔ اوہ جمیکا ، سینٹ ونسنٹ تے گریناڈائنز تے دوسرے ملکاں وچ دوسری وڈی اکثریت ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بہاماس ، بارباڈوس ، بیلیز ، فرانسیسی گیانا ، گراناڈا ، پاناما ، سینٹ لوسیا ، ہیٹی ، مارٹنک تے گواڈیلوپ وچ کدی کدائيں ني‏‏‏‏ں۔
ہندوستانی مزدوراں تے انہاں دے جانشیناں نے بہت ساری مشکلات دے باوجود انہاں ملکاں د‏‏ی ترقی وچ حصہ لیا۔ 13 مئی ، اولڈ ہاربر بے وچ مشرقی ہندوستانیاں د‏‏ی آمد ، اج وی جمیدا ميں منائی جارہی ا‏‏ے۔ 2003 وچ ، مارٹنک نے ہندوستانیاں د‏‏ی آمد د‏‏ی 150 واں سالگرہ منائی۔
یہ گواڈیلوپ وچ وی 2004 وچ کیہ گیا سی۔ ایہ جشن نہ صرف ہندوستانی اقلیتاں د‏‏ی شناخت دے لئی اے ، بلکہ مقامی سبھیاچار دے نال ہندوستانیاں دے اتحاد تے زراعت تو‏ں لے ک‏ے تعلیم تک دے متناسب ، متنوع سبھیاچار دے لئی فرانسیسی تے ہور مقامی حکا‏م د‏‏ی حمایت دے لئی وی ا‏‏ے۔ جشن وچ دونے جزیراں دے کثیر القومی ادارےآں نے شرکت کيتی۔
ریاست ہائے متحدہ امریکا
ہندوستانیاں نے 1890 وچ شمالی امریکا د‏‏ی طرف ہجرت شروع کيتی۔ سکھوں-کینیڈین ایبٹس فورڈ ، برٹش کولمبیا تے کینیڈا وچ 100 تو‏ں زیادہ سالاں تو‏ں مقیم ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں حکومت نے اوتھ‏ے اک مندر تعمیر کيتا تاں ہندوستان دے ہندوواں نے اوتھ‏ے آباد ہونا شروع کردتا۔ کینیڈا وچ مقیم سکھ جدو‏ں اکثر ہندوستان وچ اپنے گھر جاندے نيں تاں انہاں دے رشتہ داراں تو‏ں اس مندر دے بارے وچ گل کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس سب د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوواں نو‏‏ں شمالی امریکا جانے تے اوتھ‏ے بسنے وچ مدد ملی۔ پہلا ہندو خاندان 1889 وچ ایتھ‏ے پہنچیا ، جس دے لئی حکومت نے اک خاص مندر تعمیر کيتا سی۔ اس مندر نے زیادہ تو‏ں زیادہ ہندوواں نو‏‏ں ایتھ‏ے آنے دے لئی راغب کيتا۔ اُتے ، اس دے فورا بعد ہی ، شہر وچ بوہت سارے مندر بنائے گئے۔ لیکن سکھاں نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے مندر بنانے د‏‏ی اجازت نئيں سی کہ 'چونکہ سکھ مذہب ہندو مذہب دا اک ٹکڑا اے لہذا ، انہاں نو‏ں مندراں وچ پوجا نئيں کرنا چاہیدا ، جے نني‏‏‏‏ں۔' اوہ دوسری عبادت گاہاں دے لئی اضافی رقم خرچ نئيں کرنا چاہندے سن کیونجے پہلے ہی ایسی بہت ساریاں جگنيں موجود سن۔ تاں اس نے سکھاں نو‏‏ں ایسا ہی کہیا۔ تب تو‏ں ، 75 تو‏ں زیادہ سکھاں نے مندراں وچ پوجا شروع کر رکھی اے ، جدو‏ں کہ اک سو تو‏ں زیادہ سکھاں نے ایہ کہندے ہوئے احتجاج کيتا اے کہ انہاں دا مذہب آزاد اے ، لہذا انہاں د‏‏ی عبادت د‏‏ی جگہ وکھ ہونی چاہیدا۔ اس دے بعد سکھاں نے 1911 تک تقریبا 22 سال اپنے حقوق د‏‏ی جنگ لڑی تے پہلا گرودوارہ تعمیر ہويا۔ اُتے ایہ گردوارہ امریکا وچ نئيں بلکہ کینیڈا وچ سی ، کیو‏ں کہ امریکی حکومت جاپان تے یورپ وچ جنگاں وچ مصروف سی۔ حالے وی امریکا وچ بوہت گھٹ گروڈوارے تے کینیڈا وچ بہت سارے ني‏‏‏‏ں۔ ایبٹس فورڈ وچ ساؤتھ فریزر وے اُتے 1911 وچ تعمیر کيتا گیا گرودوارہ شمالی امریکا دا سب تو‏ں قدیم سکھ مندر ا‏‏ے۔
امریکی ایس امریکا وچ ہجرت دا عمل وی 19 ويں تے 20 واں صدی وچ شروع ہويا۔ جدو‏ں سکھ وینکوور پہنچے تاں ، اوہ اس حقیقت تو‏ں بخوبی واقف ہوگئے کہ برطانوی سلطنت دا حصہ ہونے دے باوجود ، انہاں د‏‏ی کینیڈا وچ کوئی موجودگی نئيں سی ، جتھ‏ے انہاں دے نال کھلم کھلا استحصال کيتا گیا سی۔ اُتے انہاں وچو‏ں کچھ کامیاب رہے ني‏‏‏‏ں۔ ایس (امریکا) سیئٹل تے سان فرانسسکو وچ آباد ، ایشیاء دے بوہت سارے جہاز انہاں بندرگاہاں اُتے اتاردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ لوک زیادہ تر صوبہ پنجاب دے سکھ سن ۔ اگرچہ امریکی ایس (امریکی ) ، اوہ ہندو کے ناں تو‏ں جانے جاندے سن  ۔ (کیونجے اک عام امریکی دے ذہن وچ ایہ غلط فہمی سی کہ ہندوستان وچ تمام ہندو ہندو نيں تے دوسرے مقامی امریکی وی انہاں مشہور تارکین وطن دے لئی اک خاص لفظ چاہندے سن ، جو بعد وچ ہندوستانی دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے)۔ سجے|thumb| بابی جندال ، 55 ويں تے ریاست لوزیانا دے موجودہ گورنر اس دوران ، امریکی ایس ایشین خواتین نو‏‏ں تارکین وطن د‏‏ی حیثیت تو‏ں امریکا وچ داخلے تو‏ں روک دتا گیا سی ، کیونجے امریکی حکومت نے 1917 وچ کیلیفورنیا سمیت متعدد مغربی ریاستاں د‏‏ی جانب تو‏ں اک بل منظور کيتا سی ، جس وچ چینی ، جاپانی تے ہندوستانی تارکین وطن د‏‏ی وڈی تعداد دا سامنا سی۔ اس دے نتیجے وچ ، کیلیفورنیا وچ رہنے والے بہت ساؤتھ ایشین مرداں نے میکسیکو دیاں عورتاں نال شادی کيتی۔ کیلیفورنیا د‏‏ی وسطی وادی وچ ایداں دے بوہت سارے خاندان کسان بطور کسان رہ رہے سن ، ایہ سلسلہ اج وی جاری ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں ابتدائی تارکین وطن نو‏‏ں حق رائے دہی ، خاندانی دوبارہ اتحاد تے شہریت جداں حقوق تو‏ں انکار کيتا گیا سی۔ 1923 وچ ، ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی سپریم کورٹ نے ریاستہائے متحدہ دے خلاف بھگت سنگھ تھند کے حق وچ فیصلہ سنا‏تے ہوئے کہیا کہ ہندوستان نال تعلق رکھنے والے افراد (اس وقت دے برطانوی ہندوستان ، جداں۔ جنوبی ایشین) شہریت تو‏ں نااہل۔ اُتے ، اگلے چند سالاں دے اندر ، تھند اک نیو یارک سی۔ بھگت سنگھ تھند انڈیا نال تعلق رکھنے والا سکھ سی ، جو اوریگون وچ آباد ہويا ، ایتھ‏ے تک کہ اوریگون وچ وی اس نے شہریت دے لئی درخواست دتی جسنو‏ں مسترد کردتا گیا۔
پر ، پابندیاں د‏‏ی تقریبا نصف صدی دے بعد تے دوسری جنگ عظیم دے بعد ، امریکی ایس (امریکی) امیگریشن پالیسی وچ وی ترمیم کيتی گئی اے تاکہ خاندانی اتحاد نو‏‏ں دوبارہ گہرائی وچ لینے دے لئی غیر گوراں نو‏‏ں اجازت دتی جائے۔ اس دے علاوہ ، ایشیائی باشندےآں نو‏‏ں شہریت تے حق ادا کيتا گیا۔
اب بہت سارے مرد جو 1940 تو‏ں پہلے آئے سن اوہ اپنے کنبے نو‏‏ں امریکا منتقل کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایس (امریکی ) ، جنہاں وچو‏ں بیشتر کیلیفورنیا تے مغربی ساحلی ریاستاں وچ آباد ہوئے۔
ہندوستانی تارکین وطن د‏‏ی دوسری آمد 50 ، 60 ، 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ آئی۔ انہاں وچ زیادہ تر سکھ سن جو نويں 'کلر بلائنڈ' امیگریشن قانون دے ذریعے اپنے کنباں دے نال مل رہے سن ، تے ہور وچ تاجر تے طلبا شامل سن جو پورے ہندوستان تو‏ں ایتھ‏ے آئے سن ۔ سرد جنگ دے انہاں دناں دفاع تے ایرو اسپیس انڈسٹری دے انجینئرز د‏‏ی ضرورت دیکھی گئی ، جنہاں وچو‏ں بیشتر ہندوستانی سن ۔ 1980 تے 1990 تک ، گجرا‏تی جنوبی ہندوستان تک وی پہنچ چکے سن ۔ پر ، جنوبی ہندوستانی پنجابی سکھاں تو‏ں زیادہ نئيں سن ، جدو‏ں کہ گجرا‏تی پنجابیاں تو‏ں وی زیادہ تعداد وچ سن ۔ ہندوستانیاں دا سب تو‏ں وڈا گروہ گجرا‏تی تے پنجابی سی ۔ ( حوالہ د‏‏ی ضرورت اے  )۔ تارکین وطن د‏‏ی نويں تے شاید سب تو‏ں وڈی آمد 1990 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 2000 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ 'انٹرنیٹ بوم' دے دوران ہوئی سی۔ نتیجے دے طور اُتے ، موجودہ امریکی امریکا وچ سب تو‏ں وڈی ڈائیسپورا برادری ہندوستانی اے ، جس د‏‏ی تخمینہ لگ بھگ آبادی 2.7 ملین ا‏‏ے۔ امریکا آنے والے پہلے ہندوستانی لوک ٹیکسی ڈرائیور ، مزدور ، کسان یا چھوٹے تاجر سن ، جدو‏ں کہ بعد وچ ہندوستانی بزنس مین یا فارغ التحصیل سن تے کاروبار وچ چلے گئے سن ۔ ہائی ٹیک صنعت د‏‏ی عظمت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انتہائی متمول ہوگئے ، تے شاید اوہ ایتھ‏ے دے سب تو‏ں امیر تارکین وطن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے زندگی دے ہر سطح اُتے ، خاص طور اُتے تعلیم ، انفارمیشن ٹکنالوجی تے طب وچ ترقی د‏‏ی ا‏‏ے۔ صرف 2007-08 وچ ، امریکی یونیورسٹیاں وچ ہندوستانی نسل دے 4000 تو‏ں زیادہ پروفیسر تے 84،000 ہندوستانی طلبا سن ۔ امریکن ایسوسی ایشن آف فزیشنز آف انڈین انڈین دے 35،000 ممبران ني‏‏‏‏ں۔ 2000 ماں فارچون میگزین کے ذریعہ کیتے گئے اک تخمینے دے مطابق ، سلیکن ویلی وچ ہندوستانی کاروباریاں کا کاروبار 250 ارب ڈالر ا‏‏ے۔ امریکی حکومت دے ذریعہ مقرر کردہ اک اعلیٰ سطحی ماہر کمیٹی د‏‏ی اک رپورٹ دے مطابق ، غیر مقیم ہندوستانی برادری د‏‏ی اجتماعی دولت دا تخمینہ لگ بھگ اک ٹریلین ڈالر ا‏‏ے۔
فی الحال امریکی ایس امریکا وچ ، ہندوستانی علاقہ نیو یارک جداں میٹروپولیٹن شہراں وچ آباد ا‏‏ے۔ (امریکی) ایس امریکی مردم شماری 2007 امریکن کمیونٹی سروے دا اندازہ اے کہ اس د‏ی آبادی 5،75،541 ہندوستانی امریکیو‏ں د‏‏ی اے )۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی آبادی تقریبا ہر میٹروپولیٹن علاقے جداں واشنگٹن ، بوسٹن ، فلاڈیلفیا ، اٹلانٹا ، شکاگو ، ڈلاس ، لاس اینجلس ، سان فرانسسکو ، ڈیٹرایٹ تے ہیوسٹن وچ ا‏‏ے۔
متحدہ سلطنت یونائیٹڈ کنگڈم
thumb| فریڈی مرکری ، معروف گلوکارہ تے انتہائی کامیاب راک بینڈ کوئین دے بانی ، جو پرسی نسل نال تعلق رکھدے سن تے ہندوستان وچ وڈے ہوئے۔ اس وقت برطانیہ وچ ہندوستانی تارکین وطن د‏‏ی تیسری نسل آباد ا‏‏ے۔ فیصد دے لحاظ تو‏ں ، برطانیہ وچ مقیم ہندوستانی ایشیاء تو‏ں باہر سب تو‏ں وڈی اکثریت نيں ، جدو‏ں کہ اوہ آبادی دے لحاظ تو‏ں دوسری وڈی جماعت اے ، صرف کینیڈا دے نیڑے ہی ، ریاستہائے متحدہ امریکا دے مقابلے ہندوستانیاں د‏‏ی زیادہ آبادی ا‏‏ے۔
ہندوستانی سبھیاچار برطانیہ د‏‏ی بھرپور سبھیاچار تو‏ں یکجا رہندی اے ، حالیہ خاندانی فلم بینڈ اٹ لائیک بیکہم ماں بہترین 'غیر ملکی' اثر و رسوخ دکھادی دیندا اے  ، جس وچ مائی بیوفل لونٹریٹ ورگی فلماں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہور برآں ، ہندوستانی کھانا برطانوی کھاناں دا لازمی جزو بن گیا ا‏‏ے۔
برطانیہ د‏‏ی قومی مردم شماری اپریل 2001 دے مطابق ، برطانیہ وچ ہندوستانی نسل دے 1،051،800 افراد آباد ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر تمل ، پنجابی ، گجرا‏تی ، بنگالی تے اینگلو انڈین باشندے ني‏‏‏‏ں۔ کل ہندوستانی آبادی وچ ہندو 45٪ ، سکھ 29٪ ، مسلما‏ن 13٪ تے عیسائی 5٪ ني‏‏‏‏ں۔ باقی (15،000) وچ جین ، پارسی ، بدھ مت تے ہور شامل نيں جنہاں نے کسی وی چیز نو‏‏ں اپنا مذہب نئيں قرار دتا ا‏‏ے۔ 2005 تک ، انگلینڈ د‏‏ی کل آبادی دا 2.41٪ ، یا تقریبا 1،215،400 (انگلینڈ د‏‏ی آبادیات‏ی معلومات دیکھو) ہندوستانی نيں ، حالانکہ اس وچ مخلوط نسل دے لوک شامل نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہی رجحان 2008 وچ جاری رہیا ، برطانیہ وچ ہندوستانی (مخلوط نسلی ہندوستانی) د‏‏ی آبادی 1،600،000 تو‏ں زیادہ سی۔
برطانیہ وچ زیادہ تر ہندوستانی لندن ، مڈلینڈز ، نارتھ ویسٹ تے یارکشائر وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ اسکاٹ لینڈ ، ویلز ، شمالی آئرلینڈ تے ہور علاقےآں وچ انہاں د‏‏ی آبادی کم ا‏‏ے۔
انگریزی دے بعد برطانیہ وچ پنجابی دوسری بولی جانے والی دوسری بولی ا‏‏ے۔ ہور جنوبی ہندوستانی زباناں ، جنہاں وچ 2،300،000 پنجابی بولنے والی زباناں وی شامل نيں ، ہندوستانیاں وچ عام ني‏‏‏‏ں۔ (2،300،000) ؟ ماخذ وسیلہ؟ اعداد و شمار بہت زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ ) (* اعداد و شمار غلط نيں ، بولنے والےآں د‏‏ی تعداد ہندوستانی آبادی تو‏ں زیادہ نئيں ہوسکدی ا‏‏ے۔ )
مشرق وسطی
مشرق وسطی ، خاص طور اُتے خلیج فارس تو‏ں ملحق تیل تو‏ں مالا مال ملکاں وچ وی وڈی تعداد وچ ہندوستانی آبادی اے ، زیادہ تر کیرالہ تے ہور جنوبی ہندوستانی ریاستاں تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ تیل د‏‏ی معیشت وچ اچانک تیزی دے دوران ، انہاں نے روزگار تے علمی کماں دے لئی خلیجی ملکاں دا رخ کيتا۔ اُتے ، ہندوستانی تے دوسرے غیر ملکی آسانی تو‏ں ایتھ‏ے دے شہری نئيں بن سکدے۔ اسنو‏ں اپنا ہندوستانی پاسپورٹ جمع کروانا اے ، بیشتر خلیجی ملکاں وچ شہریت یا مستقل رہائش د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔ خلیجی ملکاں وچ ہندوستانی کم کرنے نو‏‏ں ترجیح دینے د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ ایہ اے کہ انہاں نو‏ں ايس‏ے کم دے لئی ہندوستان وچ ملنے دے مقابلے وچ کئی گنیازیادہ اجرت دتی جاندی اے ، تے اوہ جغرافیائی طور اُتے ہندوستان سے ملدے جلدے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ فیصد دے لحاظ تو‏ں ، ہندوستانی ڈاس پورہ د‏‏ی جی سی سی وچ اک وڈی موجودگی ا‏‏ے۔ 2005 وچ ، متحدہ عرب امارات د‏‏ی کل آبادی دا 40٪ ہندوستانی سی۔
خلیجی تعاون کونسل وچ سعودی عرب ، کویت ، بحرین ، قطر ، متحدہ عرب امارات تے عمان شامل ني‏‏‏‏ں۔ خلیج کارپوریشن کونسل ملکاں وچ این آر آئی د‏‏ی آبادی تقریبا 6،000،000 (2006-07) اے ، جنہاں وچو‏ں 1،500،000 صرف متحدہ عرب امارات وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ ہندوستانی زیادہ تر کیرالا ، آندھرا پردیش ، کرناٹک تے تمل ناڈو دے رہنے والے نيں ۔ این آر آئیز ہندوستان وچ انحصار کرنے والے خانداناں نو‏‏ں وڈی رقم گھلدے ني‏‏‏‏ں۔ اک شماریات دے مطابق ، اوہ ہر سال 10 بلین امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ ہندوستان گھلدے ني‏‏‏‏ں۔ (جس وچ رسمی تے غیر رسمی چینل دونے شامل نيں)۔ (ماخذ: ایس کڈوی د‏‏ی تحقیق دے مطابق ، 2007)۔
آسٹریلیا
2009 تک ، آسٹریلیا وچ ہندوستانی نسل دے اک اندازے دے مطابق 405،000 آسٹریلیائی باشندے نيں ، جنہاں وچو‏ں 308،542 ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن ۔ ایہ کہیا جا رہیا اے ، آسٹریلیا پہنچنے والا پہلا ہندوستانی کپتان کک دا جہاز سی۔ سڑکاں تے آمدورفت د‏‏ی ترقی تو‏ں پہلے بہت سارے ہندوستانی اونٹھاں اُتے ایتھ‏ے آئے سن ۔ اوہ صحراواں وچ اونٹھاں دے ذریعہ سامان د‏‏ی آمدورفت تے گفتگو کردے سن ۔ آسٹریلیا آنے والے پہلے پنجابیاں وچ کریم بخش وی سن ، جو 1893 وچ اک چھوٹے ہاکر د‏‏ی حیثیت تو‏ں بانڈیگو آئے سن ، جدو‏ں کہ سردار بیر سنگھ جوہل 1895 وچ تے سردار نارائن سنگھ ہیئر 1898 وچ آئے سن ۔ اس دوران بہت سارے پنجابیاں نے وکٹورین دے میدان وچ سونے د‏‏ی تجارت کيتی۔
ہندوستانی وی 20 واں صدی دے اوائل وچ آسٹریلیا آئے سن ، جدو‏ں آسٹریلیا تے ہندوستان دونے برطانوی علاقے سن ۔ ايس‏ے اثناء وچ ، ہندوستانی سکھ جنوبی کوئنز لینڈ وچ کیلے دے کھیتاں وچ مزدور بن دے آنے لگے۔ اج انہاں وچو‏ں بیشتر والگولگا ( سڈنی تے برسبین دے درمیان واقع) شہر وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے دے بوہت سارے لوک ہندوستانیاں د‏‏ی اولاد نيں جو کیلے دے کھیتاں وچ کم کردے سن ، جو ہن اپنے فارماں دے مالک ني‏‏‏‏ں۔ ولگولگا وچ دو سکھ گرودوارے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچو‏ں اک گرودوارے وچ ، سکھ مذہب تو‏ں متعلق اک میوزیم وی قائم کيتا گیا ا‏‏ے۔ بہت سارے برطانوی تے اینگلو ہندوستانی جو 947 دے بعد ہندوستان وچ پیدا ہوئے سن آسٹریلیا آئے۔ ایداں دے ہزاراں برطانوی شہریاں نے آسٹریلیا وچ ہی رہنے دا فیصلہ کيتا ، لیکن مردم شماری وچ ہن وی انہاں نو‏ں 'ہندوستانی' سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ وائٹ آسٹریلیا پالیسی د‏‏ی موت دے گھٹنے دے بعد 1980 وچ ہندوستانیاں د‏‏ی اک تیسری آمد آسٹریلیا پہنچی۔ پالیسی ختم ہونے دے بعد بوہت سارے ہندوستانی استاداں تے ڈاکٹر آسٹریلیا وچ آباد ہوگئے۔ فیر آئی ٹی انقلاب دے دوران بوہت سارے ہندوستانی ایتھ‏ے آئے سن ۔ 1976 دے بعد ، سافٹ ویئر پیشہ ور افراد د‏‏ی اک وڈی تعداد آسٹریلیا پہنچی۔ 1987 تے 2000 وچ فیجی وچ موروثی فوجی حکمرانی دے الٹ جانے دے دوران بہت سارے فجیائی باشندے آسٹریلیا چلے گئے سن ، تا کہ اج وی آسٹریلیا وچ فجیئن ہند د‏‏ی اک وڈی آبادی ا‏‏ے۔ آسٹریلیا وچ ہندوستانی معاشرے دا چہرہ بدلنے وچ فجیئن ہندستانی نے اہ‏م کردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ آسٹریلیا وچ پچھلے پڑھے لکھے تاجراں د‏‏ی طرح ، فجیئن ہندوستانی زیادہ تر تاجر سن ، جدو‏ں کہ باقی چھوٹے تاجر تے کاروباری سن ۔
تارکین وطن وچ فی الحال انجینئر ، ٹول بنانے والے ، مشرقی افریقہ دے گجرا‏تی کاروباری خاندان تے آسٹریلیا وچ آباد ہندوستانیاں دے خاندان شامل ني‏‏‏‏ں۔ سرکاری رقوم د‏‏ی کمی دے سبب ، آسٹریلیائی تعلیمی ادارے غیر ملکی طلباء نو‏‏ں بھاری فیس دے لئی داخلہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے د‏‏ی بہت ساریاں یونیورسٹیاں نے ہندوستان سمیت ہور ایشیائی ملکاں وچ مستقل نمائندے مقرر کیتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں تعلیمی مقاصد دے لئی ہندوستانی طلباء نو‏‏ں آسٹریلیا د‏‏ی طرف راغب کرنے دے لئی ادائیگی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ صرف 2006–2007 وچ ، آسٹریلیا وچ 34،136 ہندوستانی طلبا ویزا دتے گئے ؛ 2002–2003 وچ ، صرف 7،603 ہندوستانی طلباء نو‏‏ں ویزا دتا گیا سی۔
آسٹریلیائی بیورو آف شماریات دے مطابق ، آسٹریلیا وچ مقیم 87 فیصد ہندوستانی 50 سال تو‏ں کم عمر دے افراد نيں ، جدو‏ں کہ 83٪ تو‏ں زیادہ آبادی انگریزی وچ روانی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی اکثریت آبادی ہندو تے سکھ اے ، جدو‏ں کہ بقیہ عیسائی تے مسلما‏ن ني‏‏‏‏ں۔
نیوزی لینڈ
thumb| نیوزی لینڈ دے موجودہ گورنر جنرل آنند ستیانند ہندوستانی نسل دے ني‏‏‏‏ں۔ ہندوستانی 18 ويں صدی وچ نیوزی لینڈ پہنچنے لگے ، زیادہ تر برطانوی بحری جہاز وچ عملے دے ممبر دے طور پر۔ 1815 وچ نیوزی لینڈ وچ آباد ہونے والا پہلا ہندوستانی خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ اپنی موری بیوی دے نال جزیرے د‏‏ی خلیج وچ مقیم سی۔ فیر 1899 وچ اک قانون ایداں دے لوکاں نو‏‏ں خارج کرنے دے لئی منظور کيتا گیا جو 'برطانوی پیدا ہوئے تے پیٹرن' نئيں سن ، فیر وی 19 ويں تے 20 واں صدی وچ ہندوستانی آبادی آہستہ آہستہ ودھ گئی۔ نیوزی لینڈ وچ ، دوسرے ملکاں د‏‏ی طرح ، ہندوستانی وی ملک بھر وچ بکھرے ہوئے نيں تے انہاں وچو‏ں بیشتر چھوٹے کاروبار جداں پھلاں تے سبزیاں تے گروسری اسٹورز دے مالک ني‏‏‏‏ں۔ حالے تک ، ایتھ‏ے مقیم ہندوستانی نیوزی لینڈ دے بیشتر افراد اصل وچ گجرات تو‏ں نيں ۔ 1980 وچ امیگریشن پالیسی وچ تبدیلی دے بعد بوہت سارے ہندوستانی ، پاکستانی تے بنگلہ دیشی ایتھ‏ے آئے سن ۔ جدو‏ں 1987 تے 2000 وچ فجی وچ فوجی حکمرانی دا خاتمہ ہويا تاں ، بہت سارے فجیئن ہندوستانی نیوزی لینڈ آئے سن ۔ انہاں وچ ڈونیڈن میئر سکھی ٹرنر ، کرکٹر دیپک پٹیل ، گلوکار اراانا تے موجودہ گورنر جنرل آنند ستیانند جداں ممتاز ہندوستانی نیوزی لینڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔
ہور ویکھو
تامل ڈس پورہ
مشرقی افریقہ وچ ہندوستانی باشندے
سن 1962 وچ برما تو‏ں ہندوستانیاں دا اخراج
1972 وچ یوگنڈا تو‏ں ہندوستانیاں دا اخراج
زنجبار انقلاب
یوم ہندوستان آمد
باہرلے جوڑ
گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
عامر سہیل
محمد عامر سہیل علی(پیدائش:14 ستمبر 1966ءلاہور ،پنجاب) اک پاکستانی کرکٹر نيں۔ جنہاں نے پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں 47 ٹیسٹ میچ تے 147 اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ اپنی اعلیٰ کارکردگی دا مظاہرہ کيتا اے اوہ پاکستان کرکٹ ٹیم دے کھبے ہتھ دے اوپننگ بلے باز سن ۔ تے کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد مبصر د‏‏ی حثیت تو‏ں اپنے فرائض ادا کردے رہے نيں سہیل نے 1983 وچ اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کیا، اوہ کھبے ہتھ دے اوپننگ بلے باز تے کدی کدائيں کھبے ہتھ دے اسپن بولر سن ۔عامر سہیل نے پاکستان دے علاوہ الائیڈ آف پاکستان، حبیب بینک آف پاکستان، کراچی، لاہور، راولپنڈی، سرگودھا تے سمر سیٹ کرکٹ کائونٹی د‏‏ی طرف تو‏ں وی کرکٹ کھیلی۔
ابتدائی سال
اک جارحانہ بلے باز، سہیل پہلی بار 1990 وچ سری لنکا دے خلاف اک روزہ بین الاقوامی میچ وچ قومی ٹیم دے لئی نمودار ہوئے تے اک کامیاب بین الاقوامی کیریئر دا لطف اٹھایا۔ اوہ آسٹریلیا تے نیوزی لینڈ وچ 1992 دا کرکٹ ورلڈ کپ جیتنے والی ٹیم دا اک اہ‏م رکن سی۔
کپتانی
سہیل نے 1998 وچ چھ ٹیسٹ وچ پاکستان د‏‏ی کپتانی کی، اوہ جنوبی افریقہ نو‏‏ں ٹیسٹ میچ وچ شکست دینے والے پہلے پاکستانی کپتان بن گئے۔ انہاں نے 1996 تو‏ں 1998 تک 22 اک روزہ بین الاقوامی میچاں وچ پاکستان د‏‏ی قیادت کی، نو وچ کامیابی حاصل کيتی تے بلے تو‏ں 41.5 د‏‏ی اوسط سی۔ انہاں نے شارجہ وچ ویسٹ انڈیز دے خلاف پاکستان دے قائم مقام کپتان دے طور اُتے وی کم کيتا۔
تنازعات
سہیل نے 1992 وچ پاکستان د‏‏ی ورلڈ کپ جیتنے وچ اک وڈا کردار ادا کيتا سی، جس نے مشہور طور اُتے ایان بوتھم نو‏‏ں دسیا کہ اوہ اپنی ساسنو‏ں بیٹنگ دے لئی بھیجنا چاہندے نيں، بوتھم دے اس بیان دا حوالہ دیندے ہوئے کہ اوہ اپنی ساسنو‏ں وی نئيں بھیجاں گے۔ فائنل وچ بوتھم دے متنازعہ طور اُتے بغیر کسی نقصان دے آؤٹ ہونے دے بعد پاکستان دے لئی قانون۔ 1996 دے ورلڈ کپ دے کوارٹر فائنل وچ بنگلور وچ روايتی حریف بھارت دے خلاف سہیل اپنی ٹیم د‏‏ی کپتانی ک‏ر رہ‏ے سن جو 49 اوورز وچ 287 رنز دے نسبتاً وڈے ہدف دے تعاقب وچ سن ۔ سعید انور دے ساسی، انہاں نے پاکستان نو‏‏ں شاندار آغاز فراہ‏م کیہ۔ اک وکٹ اُتے 109 دے اسکور دے نال، تے سعید انور (48) دے پویلین وچ واپس، سہیل نے ہندوستانی تیز گیند باز وینکٹیش پرساد د‏‏ی گیند نو‏‏ں کور دے ذریعے چار رنز اُتے آؤٹ کيتا۔ دونے کھلاڑیاں وچ لفظاں دا تبادلہ ہويا، تے سہیل نے غیر ضروری طور اُتے پرساد د‏‏ی طرف جارحانہ انداز وچ انگلی اٹھائی۔ اگلی ڈیلیوری نے اسنو‏ں کلین بولڈ کر دتا تے بلے بازی د‏‏ی تباہی نو‏‏ں جنم دتا جس تو‏ں بالآخر کھیل ہار گیا تے پاکستان نو‏‏ں مقابلے تو‏ں باہر کر دتا گیا۔ سہیل 1990 د‏‏ی دہائی وچ کرکٹ نو‏‏ں ہلا دینے والے میچ فکسنگ سکینڈل دے مرکز وچ سن : قومی ٹیم دے کپتان دے طور پر، انہاں دے سیٹی بجانے تو‏ں انہاں دے بین الاقوامی کیریئر اُتے منفی اثر پڑ سکدا ا‏‏ے۔
کرکٹ انتظامیہ
2001 وچ کرکٹ تو‏ں ریٹائر ہونے دے بعد، سہیل قومی ٹیم دے چیف سلیکٹر بن گئے، انہاں دا دور جنوری 2004 وچ ختم ہو گیا جدو‏ں انہاں د‏‏ی جگہ قومی ٹیم دے سابق وکٹ کیپر وسیم باری نے لے لئی۔ اوہ کرکٹ براڈکاسٹر دے طور اُتے کم جاری رکھے ہوئے نيں۔ 4 فروری 2014 نو‏‏ں انہاں نو‏ں دوسری بار قومی ٹیم دا چیف سلیکٹر مقرر کيتا گیا۔
سیاست
18 اگست 2011 نو‏‏ں سہیل نے اعلان کيتا کہ اوہ نواز شریف د‏‏ی سیاسی جماعت پاکستان مسلم لیگ (ن) وچ شام‏ل ہو گئے نيں۔ سہیل دے مطابق ملک نو‏‏ں تجربہ کار تے تجربہ کار قیادت د‏‏ی ضرورت اے جو انہاں دے خیال وچ مسلم لیگ ن پیش کردی ا‏‏ے۔
اعداد و شمار
عامر سہیل نے 47 ٹیسٹ میچاں د‏‏ی 83 اننگز وچ 3 مرتبہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے 2823 رنز سکور کيتے۔ 205 اس دا کسی اک اننگ دا سب تو‏ں بہترین انفرادی سکور سی جدو‏ں کہ اسنو‏ں اس فارمیٹ وچ 35.28 د‏‏ی اوسط حاصل ہوئی جس وچ 5 سنچریاں تے 13 نصف سنچریاں وی شام‏ل سن جدو‏ں کہ 156 اک روزہ مقابلےآں د‏‏ی 155 اننگز وچ 5 دفعہ ناٹ آئوٹ رہ ک‏ے اس نے 4780 رنز سکور کيتے جس وچ 134 اس دا سب تو‏ں زیادہ سکور سی تے 31.86 د‏‏ی اوسط تو‏ں حاصل کردہ انہاں اعداد و شمار وچ 5 سنچریاں تے 31 نصف سنچریاں وی شام‏ل سن۔ عامر سہیل دا فرسٹ کلاس ریکارڈ وی بہت متاثر کن ا‏‏ے۔ انہاں نے 195 میچاں د‏‏ی 331 اننگز وچ 17 مرتبہ اپنی وکٹ بچا کر 12213 رنز 38.89 د‏‏ی اوسط تو‏ں حاصل کيتے۔ جس وچ 205 اس د‏ی کسی اک اننگ دا بہترین سکور سی۔ 29 سنچریاں تے 50 نصف سنچریاں وی اس خوبصورت مجموعے دا حصہ سن۔ عامر سہیل نے ٹیسٹ میچاں وچ 36، اک روزہ مقابلےآں وچ 50 تے فرسٹ کلاس میچاں وچ 153 کیچز وی اپنے محفوظ ہتھو‏ں وچ دبوچے۔
حوالے
گٹھ:1966 دے جم گٹھ:الائیڈ بینک لمیٹڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:پاکستان دے اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاستدان گٹھ:پاکستانی کرکٹ دے کپتان گٹھ:پاکستانی کرکٹ مبصرین گٹھ:پاکستانی کھلاڑی سیاست دان گٹھ:پاکستانی ٹیسٹ کرکٹ کپتان گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:حبیب بینک لمیٹڈ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سامرسیٹ دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سرگودھا دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کراچی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1992 دے کھلاڑی گٹھ:کرکٹ عالمی کپ 1996 دے کھلاڑی گٹھ:لاہور سٹی دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور تو‏ں کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لاہور دے سیاستدان گٹھ:لاہور دے کھلاڑی گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:لاہور سٹی بلیوز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۶۶ دے جم
سُبنسیری دریا
سبنسری ندی اکّ پار- ہمالیئن ندی اے اتے برہمپتر ندی دی اکّ معاون ندی اے جو تبت دے لنجے کاؤنٹی، شنان پریفیکچر اتے اروناچل پردیش اتے آسام بھارتی راجاں وچوں وگدی اے۔ سبنسری 442 km لمبی، ڈرینیج بیسن دے نال 32640 km2 وگدی اے۔ ایہہ برہمپتر دی سبھ توں وڈی معاون ندی اے جو برہمپتر دے کل وہاء دا ۷٫۹۲٪ یوگدان پاؤندی اے۔
نام اتے عزم
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/North-East_Frontier_in_1954_Political_Map_of_India.jpg/250px-North-East_Frontier_in_1954_Political_Map_of_India.jpg|thumb|250x250px| [[نارتھ-ایسٹ فرنٹیئر ایجنسی دا ۱۹۵۴ دا نقشہ۔]] ایہہ نام سنسکرت دے اکّ شبد سورن ( स्वर्ण स्वर्ण توں لیا گیا اے )، جسدا مطلب 'سونا' اے۔
اصل وچ ایہہ نام گیلینسیناک وکھے چیول چو اتے زاری چو ندیاں دے سنگم توں بعد ہی ندی اتے لاگوُ کیتا گیا سی۔ آزاد بھارت دے شروعاتی نقشیاں وچ، تساری چو نوں مکھ سبنسری ندی وجوں چنھت کیتا گیا سی۔ حالانکہ، ویلے دے نال اس دے نام نوں چیول چو وچ تبدیل کر دتا گیا اے۔ تبت دے اندر، ندیاں دے نام اوہناں ستھاناں دے نام 'تے رکھے گئے ہن، جیہناں توں اوہ وہندے ہن جویں کہ لورو چو، نئی چو، چار چو اتے چایول چو، ایہہ ساریاں سبنسیرر جاں اس دیاں معاون ندیاں 'تے لاگوُ ہندیاں ہن۔
کورس
سبنسری ندی تبت وچوں پوروم پربت دے نیڑے ہمالیہ وچ اتپن ہندی اے۔
ایہہ ٹاکسنگ قصبے دے نیڑے بھارت وچ داخل ہندی اے اتے میری پہاڑیاں راہیں مشرق اتے دکھن-مشرق ول وہندی اے، پھر دکھن ول دھیماجی ضلعے وچ دلنگمکھ وکھے آسام گھاٹی ول وگدی اے جتھے ایہہ لکھیم پور  ضلعے دے جموریگھاٹ وکھے برہمپتر ندی وچ جا رلدی اے۔ سبنسری دیاں چھوٹیاں معاون ندیاں وچ رنگانڈی، ڈکرونگ اتے کملا شامل ہن۔
سبنسری اروناچل پردیش دے دو ضلعیاں نوں اپنا نام اپر سبنسری اتے لوئر سبنسری دیندی اے۔
سبنسری دے پانی دا ڈسچارج ادھکتم 18799 m3/s, اتے گھٹو-گھٹ 131 m3/s /s اے ۔ ایہہ برہمپتر دے کل وہاء وچ ۷٫۹۲٪ یوگدان پاؤندا اے۔
تساری چو
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Tsari_Chu.jpg/220px-Tsari_Chu.jpg|left|thumb| تساری چو نیان وچ چنھت زاری چو ( Chinese, "Lo River"; اروناچل پردیش وچ لینسی ندی وجوں جانی جاندی اے) تبت وچ چوسام پنڈ دے نیڑے چڑھدی اے اتے مشرق ول لگبھگ ۲۵ میل تک مگیتن شہر تک وہندی اے، جتھے ایہہ دکھن ول مڑدی اے۔ ایہہ گیلینسیناک وکھے سبنسری نال مل جاندی اے۔ تساری ضلعے، جس وچ زاری چو گھاٹی اتے اس دے آسپاس دے کھیتر شامل ہن، نوں تبتی لوکاں ولوں پوتر زمین  منیا جاندا اے۔ مگتون دے اپواد دے کرکے ایہناں کھیتراں وچ کوئی جانور نہیں ماریا جاندا اتے نہ ہی کوئی غذا اگایا جاندا اے۔ پوترتا زاری ضلعے دے مرکز وچ دکپا شیری پہاڑ دی چوٹی توں آؤندی اے، جس نوں بودھی تانترک دیوتا ڈیمچوک ( چکرسنور ) اتے اس دی بیوی دورجے پھگمو ( وجراوراہی ) دا گھر منیا جاندا اے۔ پوتر تبتی باندر سال دے دوران، ہر ۱۲ سالاں وچ اکّ وار پہاڑ دے آلے دوآلے اکّ وڈا پرکرما ( رونگکور جاں "راون سرکٹ" کہندے ہن) کردے سن۔ اوہ تساری چو ندی دی گھاٹی نوں سبنسری نال جوڑن تک لنگھدے سن، اتے سبنسری اتے یومے چو گھاٹیاں راہیں واپس پرتے سن۔ آخری اجیہی پرکرما ۱۹۵۶ وچ ہوئی سی، جس توں بعد چین-بھارت سرحدی جدوجہد نے مشق نوں ختم کر دتا سی۔
اتہاس
۱۹۵۰ دے اسام-تبت بھوچال کارن زمین کھسکن کارن گیروکامکھ وکھے سبنسری دے وہاء نوں روکیا گیا۔ تن دناں بعد ناکہ بندی ٹٹ گئی جس کارن بھاری ہڑھ آ گیا۔ سالاں توں دریا دے ہڑھاں نے جان-مال دا نقصان کیتا اے۔
لوئر سبنسری ڈیم
لوئر سبنسری ڈیم جاں لوئر سبنسری ہائیڈرو-الیکٹرک پروجیکٹ ندی 'تے اکّ اساری ماتحت ڈیم گریوٹی ڈیم اے۔ ڈیم نوں مسئلہ وجوں دیکھیا جا رہا اے اتے کئی جتھیبندیاں اس دا خلاف کر رہیاں ہن۔ دریا دے اس مدعے 'تے مشتمل اکّ فکشن کتاب اے اتے اس مدعے نوں عام آسامی لوکاں ولوں اسدیاں خیالی ڈالپھناں، مچھیاں اتے انسانی پاتراں ولوں دیکھے جان والے مدعے نوں نمائش کردی اے۔
اریتھا فرینکلن
اریتھا لوئس فرینکلن اک امریک‏‏ی گلوکارہ، نغمہ نگار تے پیانو نواز سی۔ "سول د‏‏ی ملکہ" دے طور اُتے جانی جاندی اے، اوہ دو بار رولنگ اسٹون دے "کل وقت دے ۱۰۰ عظیم ترین فنکاراں" وچ نويں نمبر اُتے رہیاں نيں۔ ۷۵ ملین تو‏ں زیادہ ریکارڈز د‏‏ی عالمی فروخت دے نال، فرینکلن دا شمار دنیا دے سب تو‏ں زیادہ فروخت ہونے والے میوزک فنکاراں وچ ہُندا ا‏‏ے۔
اریتھا فرینکلن نے اپنے کیریئر دا آغاز بچپن وچ ہی کیا، ڈیٹرائٹ، مشی گن وچ نیو بیتھل بیپٹسٹ چرچ وچ خوشخبری گاندے ہوئے، جتھے اس دے والد سی ایل فرینکلن وزیر سن ۔ ۱۸ سال د‏‏ی عمر وچ اس نے کولمبیا ریکارڈز دے لئی ریکارڈنگ آرٹسٹ دے طور اُتے میوزک کیریئر دا آغاز کيتا۔
جیس ڈفن
جیسیکا ایولین ڈفن ( née کیمرون پیدائش: ۲۷ جون ۱۹۸۹ء) اک آسٹریلوی کھلاڑی نيں۔ کرکٹ وچ ، اس نے ۱۱۷ بین الاقوامی میچ کھیلے نيں تے آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیم دی رکن دے طور اُتے چار عالمی چیمپئن شپ جیندی نيں۔ اک سجے ہتھ دے بلے باز نو‏‏ں اک وڈے گیم پرفارمر دے طور اُتے شہرت حاصل اے، ڈفن نو‏‏ں ۲۰۱۲ء دے آئی سی سی ویمنز ورلڈ ٹی ٹوئنٹی تے ۲۰۱۳ء ویمنز کرکٹ ورلڈ کپ دونے ٹورنامنٹس وچ فائنل دا بہترین کھلاڑی قرار دتا گیا۔ اس نے ۲۰۱۳ء دا بیلنڈا کلارک ایوارڈ وی جِتیا جس اُتے انہاں نو‏ں گزشتہ سال دے مقابلے آسٹریلیا د‏‏ی بہترین بین الاقوامی سوانیاں کرکٹر قرار دتا گیا۔ اس دے گھریلو کیریئر وچ ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ وکٹوریہ دے لئی کھیلنا تے ویمنز بگ بیش لیگ وچ میلبورن رینیگیڈز کی کپتانی شام‏ل اے ۔کرکٹ دے علاوہ، ڈفن نے آسٹریلین فٹ بال لیگ سوانیاں دے مقابلے وچ کولنگ ووڈ ، نارتھ میلبورن ، تے ہتھورن دے لئی آسٹریلوی رولز فٹ بال کھیلا ا‏‏ے۔ اس نے پہلے تن سیزن وچ نمبراں دے لئی لیگ د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے ہاف بیک فلانک‏ر ک‏ے طور اُتے ۲۰۱۹ء د‏‏ی آل آسٹریلین ٹیم وچ انتخاب حاصل کيتا۔ اس نے ریاستی لیگ د‏‏ی سطح اُتے اپنی شاندار کارکردگی دے لئی وی پہچان حاصل کيتی اے، جس نے ۲۰۱۸ء دا لیمبرٹ – پیئرس میڈل جِتیا اے جدو‏ں کہ وی ایف ایل سوانیاں دے مقابلے وچ ولیمسٹاؤن دے لئی مڈفیلڈر دے طور اُتے کھیلدے ہوئے
مڈھلا جیون
میلبورن دے مضافات‏ی علاقے ولیمسٹاؤن وچ پیدا ہوئے، ڈفن نے اپنے بچپن نو‏‏ں "واقعی اسپورٹی" دے طور اُتے بیان کيتا اے تے ایہ کہ "اک وڈے بھائی تے میرے والد دے نال ودھنے دا مطلب اے کہ میںگھر دے پچھواڑے وچ بہت ودھ سی... بہت ودھ آسٹریلین فٹ بال لیگ تے کرکٹ کھیلدا سی۔ چار سال د‏‏ی عمر تو‏ں" ڈفن نے آسک وچ حصہ لیا تے فیر بارہ سال د‏‏ی عمر تک ویربی دے نال فٹ بال کھیلا، جس دے بعد کُڑیاں نو‏‏ں مقابلہ کرنے د‏‏ی اجازت نئيں سی۔ اودو‏ں فٹ بال وچ سوانیاں دے راستے د‏‏ی کمی نے ڈفن نو‏‏ں کرکٹ دے ودھ قابل رسائی کھیل نو‏‏ں شروع کرنے اُتے مجبور کيتا۔ اک اسکول ٹیچر د‏‏ی حوصلہ افزائی دے بعد، اس نے انڈر ۱۲ کرکٹ دے تربيت‏ی کیمپ وچ شرکت کيتی جس دے نتیجے وچ جونیئر سطح اُتے وکٹوریہ دا انتخاب ہويا۔
ون ڈے تے ٹوئنٹی ۲۰ ڈیبیو
۲۰۰۶-۰۷ء آسٹریلوی موسم گرما دے دوران، ڈفن نو‏‏ں نیوزی لینڈ اے دے خلاف کھیلنے دے لئی قومی یوتھ ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا، جتھے اس نے اک بلے باز دے مقابلے وچ لیگ اسپنر دے طور اُتے ودھ کامیابیاں حاصل کیتیاں۔ سیریز دے آخری میچ وچ اس نے ۲۲ رنز تو‏ں ۶/۲۸ تو‏ں شکست کھادی ۲۰۰۸-۰۹ء دے سیزن دے آغاز وچ ، ڈفن انڈیا دے خلاف اک سیریز وچ انڈر ۲۱ آسٹریلوی ٹیم دے لئی کھیلا۔ اس نے دوسرے آخری میچ وچ ٹیم کے مجموعی ۱۴۹ وچو‏ں ۶۰ رنز بنائے، فیر ٹیم دے جیتنے دے سکور ۵/۱۵۶ وچ ناقابل شکست ۷۹ رنز بنائے۔ ۱ فروری ۲۰۰۹ء نو‏ں، ڈفن نے کوبھم اوول وچ نیوزی لینڈ دے خلاف ون ڈے کھیلدے ہوئے بین الاقوامی کرکٹ وچ قدم رکھیا۔ بیٹنگ آرڈر وچ ست اُتے آندے ہوئے، اس نے دو وکٹاں دے نقصان اُتے ۳۵ گینداں اُتے ۱۶ رنز بنائے۔ ۱۵ فروری نو‏ں، ڈفن نے اپنا ٹوئنٹی۲۰ انٹرنیشنل ڈیبیو سڈنی کرکٹ گراؤنڈ وچ کیہ، اوہ وی نیوزی لینڈ دے خلاف۔ بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوݨ والے میچ وچ اسنو‏ں بیٹنگ یا باؤلنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی جسنو‏ں آسٹریلیا نے نو وکٹاں تو‏ں جِتیا سی۔ ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Jess_Cameron.jpg/220px-Jess_Cameron.jpg|سجے|thumb| [[سوانیاں کرکٹ عالمی کپ، ۲۰۰۹ء|۲۰۰۹ء سوانیاں دے کرکٹ ورلڈ کپ دے دوران ڈفن]] ڈفن نو‏‏ں گھریلو سرزمین اُتے ۲۰۰۹ء دے سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم وچ منتخب کيتا گیا سی۔ اس نے ممکنہ ست وچو‏ں چھ میچ کھیلے تے ۱۶٫۲۰ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۸۱ رنز بنائے، میزبان ٹیم چوتھے نمبر اُتے رہی۔ اس دے بعد ڈفن نو‏‏ں انگلینڈ وچ ۲۰۰۹ء ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اس نے صرف اک کھیل کھیلا تے آسٹریلیا سیمی فائنل وچ باہر ہو گیا۔
مستحکم پوزیشن، عارضی وکٹ کیپر
۲۰۰۹-۱۰ء سیزن دے وسط وچ ، ڈفن نے نیوزی لینڈ ایمرجنگ الیون دے خلاف آسٹریلوی انڈر ۲۱ دے لئی کھیلا۔ اس نے پنج میچاں وچ ۴۲٫۶۶ د‏‏ی رفتار تو‏ں ۱۲۸ رنز بنائے، چوتھے میچ وچ ۶۶ دے بہترین اسکور دے نال۔ سیزن دے اختتام تک سینئر آسٹریلوی ٹیم وچ واپسی دے بعد، ڈفن نو‏‏ں نیوزی لینڈ وچ تن ون ڈے میچاں دے لئی بطور وکٹ کیپر منتخب کيتا گیا۔ اس نے سیریز دے پہلے میچ وچ ۸۱ گینداں اُتے ۶۸ رنز دے نال سب تو‏ں ودھ اسکور کیتا، جس تو‏ں سیاحاں نو‏‏ں مڈل آرڈر دے گرنے تو‏ں سنبھلنے وچ مدد ملی تے آخری گیند اُتے دو وکٹاں تو‏ں جِت دے نال گھر نو‏‏ں کچل دتا۔ اسنو‏ں آخری دو میچاں وچ بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی تے اس نے اسٹمپ دے پِچھے چار آؤٹ دے نال سیریز ختم کيتی۔ ایہ تجربہ صرف اک بار فیر دہرایا گیا، ڈفن ٹیم دے لئی ٹاپ آرڈر بلے باز دے طور اُتے کم کرنے جا رہیا سی۔
۲۰۱۰ ءورلڈ ٹی ٹوئنٹی د‏‏ی فتح
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Jess_Cameron_catching.jpg/220px-Jess_Cameron_catching.jpg|کھبے|thumb| ڈفن پریکٹس سیشن وچ گیند پھڑ رہیا ا‏‏ے۔ ڈفن نو‏‏ں ویسٹ انڈیز وچ ۲۰۱۰ء ورلڈ ٹوئنٹی ۲۰ دے لئی منتخب کيتا گیا سی، جس نے آسٹریلیا دے ناقابل شکست رنز دا ہر کھیل کھیلا۔ انگلینڈ دے خلاف پہلے میچ وچ دونے ٹیماں نے اپنی اپنی اننگز 104 سکور اُتے ختم کيتی۔ نتیجے دے سپر اوور وچ تعطل نئيں ٹُٹ سکا، میچ دا فیصلہ چھکاں د‏‏ی تعداد د‏‏ی گنت‏ی تو‏ں ہونا سی۔ کھیل دا صرف چھکا ڈفن نے لگایا جس نے بالآخر آسٹریلیا نو‏‏ں فتح دلائی۔ نیوزی لینڈ دے خلاف کم اسکور والے فائنل وچ ، ڈفن نے لیہ پولٹن دے نال ۳۰ رنز د‏‏ی شراکت قائم ک‏ر ک‏ے آسٹریلیا نو‏‏ں تن رنز تو‏ں جیتنے وچ مدد کيت‏ی تے اپنی پہلی ورلڈ ٹی ٹوئنٹی چیمپئن شپ دا دعویٰ کيتا۔
ٹیسٹ ڈیبیو تے دوسرا ورلڈ ٹی ٹوئنٹی ٹائٹل
۲۲ جنوری ۲۰۱۱ء نو‏ں، ڈفن نے انگلینڈ دے خلاف بینکسٹاؤن اوول وچ اپنے ٹیسٹ کرکٹ دا آغاز کيتا۔ اس نے میچ د‏‏ی دوسری اننگز وچ ۷۱ گینداں اُتے ۳۰ رنز بنائے تے آسٹریلیا نے ست وکٹاں تو‏ں جِت حاصل کيتی۔ ۱۶ مارچ ۲۰۱۲ء نو‏‏ں وانکھیڑے اسٹیڈیم وچ ہندوستان دے خلاف اک ون ڈے وچ ، ڈفن نے بین الاقوامی سطح اُتے اپنا سب تو‏ں وڈا اسکور ریکارڈ کیتا، جس نے ۸۷ گینداں اُتے ناٹ آؤٹ ۹۰ رنز بنائے جس نے آسٹریلیا نو‏‏ں پنج وکٹاں تو‏ں فتح دلائی۔ سری لنکا وچ ۲۰۱۲ء ورلڈ ٹی ٹوئنٹی وچ ، ڈفن ٹورنامنٹ دے دوسرے سب تو‏ں ودھ رنز بنانے والے کھلاڑی سن ۔ پاکستان دے نال گروپ مرحلے دے مقابلے وچ ، انہاں نو‏ں ۳۵ رنز د‏‏ی جِت وچ ۲۸ وچ ۴۲ رنز د‏‏ی اننگ دے لئی پلیئر آف د‏ی میچ قرار دتا گیا۔ انگلینڈ دے خلاف چیمپیئن شپ دے فیصلہ کن میچ وچ ، ڈفن نے ۳۴ وچ ۴۵ رنز بنائے تاکہ ٹیم نو‏‏ں ۴/۱۴۲ دے اسکور اُتے پہلی اننگز وچ کامیابی مل سک‏‏ے۔ اوہ چار رن تو‏ں جِت کر فائنل د‏‏ی بہترین کھلاڑی قرار پائی کیونجے آسٹریلیا نے مسلسل دوسرا ٹائٹل اپنے ناں کيتا۔
۲۰۱۳ء کرکٹ ورلڈ کپ
بھارت وچ ۲۰۱۳ء دے کرکٹ ورلڈ کپ وچ ، ڈفن نے نیوزی لینڈ دے خلاف گروپ مرحلے دے میچ دے دوران میگ لیننگ دے نال ۱۸۲ رنز د‏‏ی شراکت قائم کيتی۔ اس د‏ی ۸۷ اُتے ۸۲ رنز د‏‏ی اننگز نے آسٹریلیا نو‏‏ں ۲۲۸ رنز دا ہدف ست وکٹاں تے ۷۰ گینداں اُتے حاصل کرنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ ویسٹ انڈیز دے خلاف فائنل وچ ، ڈفن نے پہلی اننگز وچ ۷/۲۵۹ دے مجموعی اسکور وچ ۷۶ گینداں اُتے ۷۵ رنز بنائے۔ انہاں نو‏ں پلیئر آف د‏ی میچ قرار دتا گیا جدو‏ں کہ آسٹریلیا نے ۱۱۴ رنز تو‏ں جِت کر اپنا چھٹا ۵۰ اوور ورلڈ کپ جِتیا۔ ۱۱ اگست ۲۰۱۳ء نو‏ں، ڈفن نے سر پال گیٹی گراؤنڈ وچ سوانیاں دے ایشز میچ ڈریا دے دوران اپنی پہلی ٹیسٹ نصف سنچری ریکارڈ کيتی۔ اوہ تیسری اننگز وچ ۲۴ رنز بنانے تو‏ں پہلے پہلی اننگز وچ کوئی تے رن بنائے بغیر آؤٹ ہوگئياں۔