cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جدہ
سیلاب
17 نومبر 2015ء اک بار فیر سیلاب نے آ گھیرا۔ شہر د‏‏ی اہ‏م سڑکاں دوبارہ زیر آب آ گئياں۔ کئی گڈیاں نو‏‏ں جلدے ہوئے دیکھیا گیا تے بوہت سارے درخت سیلاب دے نتیجے وچ گر گئے۔ 3 اموات د‏‏ی اطلاع دتی گئی۔ دو بد قسمت افراد اُتے سڑک پار کردے ہوئی آسمانی بجلی گری۔
21 نومبر 2017ء نو‏‏ں بھاری سیلاب نے اک بار فیر شہر نو‏‏ں متاثر کيتا تے جدہ اسلامی بندرگاہ تقریباً 3 گھنٹےآں تک غیر فعال رہی۔ جدہ پولیس نو‏‏ں سڑکاں تے موسمی حالات دے بارے وچ انہاں نوںائری کرنے والے لوکاں تو‏ں 911 اُتے 11،000 فون کالز وصول ہوئیاں۔ کرنٹ لگنے د‏‏ی 250 اطلاعات ملیاں۔
2011ء دے اواخر وچ جنوبی جدہ وچ سیلاب دے خطرے نو‏‏ں کم کرنے دے لئی طوفان د‏‏ی نکاسی دا نظام بنایا گیا ا‏‏ے۔
نکاسی آب
ابتدا وچ جدہ شہر دے بیشتر علاقےآں وچ نکاسی آب دا نظام سرے تو‏ں سی ہی نني‏‏‏‏ں۔ گھراں تے عمارتاں دے سامنے زیر زمین حوض بنائے جاندے سن جس وچ استعمال شدہ گندہ پانی جمع ہُندا رہندا سی۔ تے اوتھ‏ے تو‏ں اک ٹینکر اس پانی نو‏‏ں اٹھا ک‏ے مخصوص تھ‏‏اںو‏اں اُتے لے جا ک‏ے ڈال دیندا سی۔ جتھ‏ے پانی د‏‏ی صفائی دے بعد اسنو‏ں سمندر وچ ڈال دتا جاندا سی۔
شہر دے کچھ حصےآں وچ سیویج نطام موجود سی اُتے ودھدی ہوئی آبادی نال سیویج نطام وچ توسیع نئيں ہوئی۔ اصل پلانٹ اس مقدار وچ روزانہ خراب ہانی تو‏ں نمٹنے دے لئی کافی نئيں سی۔ اس دے نتیجے وچ کافی مقدار وچ گندا پانی براہ راست سمندر وچ ڈالیا جاندا رہیا تے شہر دے شمالی حصے نو‏‏ں نظام تو‏ں مربوط ہی نئيں کيتا گیا سی تے اوہ ٹینکر تو‏ں ہی گندے پانی نو‏‏ں اٹھوا رہے سن ۔ یہ ہی شہر وچ سیویج ٹینکراں د‏‏ی تعداد ودھنے دے ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔
پر ہن شہر دے زیادہ تر حصے نو‏‏ں سیویج نظام تو‏ں منسلک کر دتا گیا اے جس تو‏ں شہر وچ اضافی ٹریفک وچ کمی تے شہریاں اُتے سر تو‏ں اضافی مالی بجھ وی کم ہويا ا‏‏ے۔
غیر قانوی تارکین وطن
thumb|غیر قانوی تارکین وطن جدہ زمانہ قدیم تو‏ں ہی حجاج تے زائرین دا سعودی عرب وچ داخلہ دا بنیادی مقام ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی بوہت سارے لوک حج یا عمرہ دے ویزہ اُتے مملکت وچ داخل ہُندے سن ویزہ ختم ہونے دے بعد واپس سفر د‏‏ی بجائے روپوش ہوئے جاندے سن ۔ گو کہ حکومت دے سخت اقدامات د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ خاطر خواہ کمی آئی ا‏‏ے۔ نويں قوانین دے مطابق کوِئی غیر ملکی صرف اپنے کفیل دے پاس ہی کم کر سکدا اے بلکہ اوہ صرف اوہ ہی کم کر سکدا اے جو اس دے اقامہ اُتے درج ہوئے۔ انہاں قوانین اُتے سختی تو‏ں عمل درامد دے بعد غیر قانوی تارکین وطن نہ ہونے دے برابر ني‏‏‏‏ں۔ گزشتہ سالاں وچ حکومت کئی بار نرمی دا مظاہرہ کردے ہوئے غیر قانوی تارکین وطن بغیر جرمانے تے سزا دے واپس وطن جانے سہولت فراہ‏م کردی رہی ا‏‏ے۔ جدو‏ں وی ایسا اعلان ہُندا اے تاں کئی پلاں نے تھلے ایداں دے غیر قانوی تارکین وطن ڈیرہ جما لیندے نيں تاکہ حکومت انہاں نو‏ں پھڑ کر واپس بھجوا دے۔ غیر قانوی تارکین وطن دا مسئلہ بنیادی طور اُتے صرف جدہ تک محدود اے کیونجے مکہ تو‏ں جدہ آنا مشکل نئيں کیونجے سفر دے لئی جدہ جانا ضروری اے، اُتے ایداں دے لوکاں دا دوسرے وڈے شہراں مثلاً ریاض یا دمام سفر کرنا اک دشور عمل ا‏‏ے۔
انتظامی تقسیم
بلدیہ جدہ 19 ذیلی بلدیات وچ منقسم اے:
جڑواں شہر
جدہ دے 35 جڑواں شہر نيں جنہاں نو‏ں اقتصادی، ثقافتی تے سیاسی معیار د‏‏ی بنیاد اُتے منتخب کيتا گیا اے
کتابیات
گٹھ:جزیرہ نما عرب دے بندرگاہ شہر گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب گٹھ:چھیويں صدی ق م وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں‏ گٹھ:سعودی عرب دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:سعودی عرب دے بندرگاہ شہر تے ٹاؤن گٹھ:سعودی عرب دے شہر گٹھ:سعودی عرب وچ تھ‏‏اںو‏اں عالمی ثقافتی ورثہ گٹھ:المکہ علاقہ دے آباد تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:سعودی عرب وچ زیر آب غواصی تھ‏‏اںو‏اں گٹھ:بحیرہ احمر دے بندرگاہ شہر یا قصبے
گٹھ:صوبہ مکہ دے شہر گٹھ:سعودی عرب دے شہر گٹھ:سعودی عرب دے آباد تھاں گٹھ:ایشیا دے شہر گٹھ:شہر گٹھ:ایشیائی شہر گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں گٹھ:سعودی عرب
افغان اڈنا گالڑ
افغان اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے افغناستان چ ای ہوندا اے۔
یاسر عودہ
thumb|شیخ یاسر عودہ شیخ یاسر عودہ اک لبنانی عالم دین نيں تے آیت اللہ سید فضل اللہ دے ادارے موقع موسسہ فضل اللہ دے مدیر نيں۔ تے اس اُتے شرعی مسائل دے جواب دیندے نيں ،ہور مقالات و مضامین وی لکھدے نيں۔
82ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
یاسر عودہ
پیدائش
شیخ یاسر عودہ جو اس وقت 47 یا 48 سال دے نيں۔ آپ 1969 عیسوی مین لبنان دے برعشيت نامی پنڈ مین پیدا ہوئے۔
ابتدائی تعلیم
آپ نے ايس‏ے د‏‏ی دہائی وچ اپنی دینی تعلیم دا آغاز کیتا۔ تے حوزہ علمیہ لبنان "حوزة المعهد الشرعي الاسلامي" سید فضل اللہ دے حوزے تو‏ں دینی تعلیم پڑھیا
قم دا سفر
نوے د‏‏ی دہائی وچ آپ قم تشریف لے گئے تے اوتھ‏ے حوزہ علمیہ قم تو‏ں دینی تعلیم مکمل ک‏ے دے واپس لبنان آئے۔ فیر آپ نے آیت اللہ سید فضل اللہ دے بحث خارج دے دروس وچ شرکت کيتی۔ تے دروس مکمل کیتے۔ آپ اج کل Dahieh ضاحیہ جنوب لبنان دے مسجد امام سجاد دے امام جمعہ و جماعت نيں۔ آپ نے علوم اسلامیہ وچ ڈپلومہ وی کیہ ہویا ا‏‏ے۔
کتاباں
آپ د‏‏یاں کتاباں مین سب تو‏ں زیادہ مشہور کتاب صحیح الدعوات اے جس وچ مفاتیح الجنان تو‏ں صرف مستند ادعیہ و زیارات نو‏‏ں منتخب کیتا ا‏‏ے۔
معاشرتی جمودکے خلاف جدوجہد
جب آپ نے دینی عقائد و رسومات وچ غلو،بدعات تے شدت پسندگی دے خلاف آواز بلند د‏‏ی تے لیکچرز دتے تاں بوہت سارے جمود پسند لوک آپ دے سخت خلاف ہوئے گئے تے آپ دے خلاف تحریک چلیایا۔ لیکن اس تحریک دا مثبت اچر ہويا تے آپ د‏‏ی تائید کرنے والون د‏‏ی تعدا وچ کافی اضافہ ہويا۔
ایمان ٹی وی چینل تے البشائر اُتے لیکچرز
ایمان ٹی وی چینل تے البشائر اُتے آپ دے فقہی و عقئاد اُتے لائیو مباحث تے گفتگو،ہور لوکاں دے روگٹھ مسائل دا حل تے مشکلات دے علاج اُتے ایہ پروگرام پشتمل سی۔ فقہی ،اجتماعی تے دینی امور اُتے آپ دے دسترس تے معقول گفتگو د‏‏ی وجہ تو‏ں ناطرین و سامعین تے پروگرام نو‏‏ں پسند کرنے والےآں د‏‏ی تعدا مین حد درجہ اضافہ ہويا۔ تن سال تو‏ں آپ نے مراجع تے مجتھداں د‏‏ی جانب تو‏ں بدعات و خرافات تے اسراف دے خلاف آواز بلند نہ کرنے اُتے انہاں نو‏‏ں سخت تنقید تے نکتہ چینی د‏‏ی خصوصا انہون نے بعض ایسی چیزاں اُتے رد عمل ظاہر کیتا کہ جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے خیال وچ شیعہ مذہب نو‏‏ں نقصان پہنچ رہیا سی جداں کہ عراق وچ تھ‏‏اںو‏اں مقدسہ اُتے سنیا چاندی چڑھانا۔
خلفائے ثلاثہ تے حضرت عائشہ اُتے موقف
خلفائے راشدین تے ام المومنین عائشہ دے متعلق معتدل ترین افکار رکھدے نيں۔
شیخ یاسر دے خلاف پراپگنڈا
آپ دے مخالفین نے سوشل میڈیا تے بعض چینلز اُتے آپ دے خلاف مہم چلایا کہ شیخ یاسر نے رسول اللہ ص د‏‏ی شان وچ گستاخی د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے اس دے نال ہی آپ اُتے سب و شتم،قدح تے مذمت کیتا جانے لگیا۔ تے آپ نو‏‏ں انہاں تہمتاں تے غلط منسوب جھوٹھ دا رد کرنا پيا۔ انہاں نے تاکید د‏‏ی تے تائید کيت‏ی کہ اوہ غلو تے خرافات و جہالت دے خلاف جنگ لڑ رہیا ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تے انہاں دے مخالفین نے ایتھ‏ے تک پراپغنڈا کیہ ہویا اے کہ اوہ مراجعین دے خلاف دْزبان درازی کردا اے متے حتی معاملہ ایتھ‏ے تک پہنچیا کہ انہاں نو‏‏ں رسول اللہ ص د‏‏ی شان وچ گستاخی کرنے د‏‏ی جھوٹی نسبت دتی گئی۔ شیخ نے انکار کیتا کہ انہون نے رسول ص د‏‏ی شان مین کچھ غلط کہیا ہو،بلکہ انہاں دے خطبہ تو‏ں کلپ کٹ کر،سیاق و سباق دے برعکس غلط معنی نکالنے دے لئی پاپغنڈا دا سہار لیا گیا ا‏‏ے۔ تے اللہ نے قرآن وچ بہت ساری آیات نازل د‏‏ی ہین جنہاں وچ ایہ دسیا گیا اے کہ غیب دا علم صرف تے صرف اللہ تعالی دے پاس اے ،نبی کریم ص غیب نئيں جاندے تے جِنّی ضرورت تبلیغ رسالت وچ ہوتئ اے اِنّا ہی غیب وحی دے ذریعے آپ نو‏‏ں تعلیم دتی جاندی اے تاکہ لوکاں نو‏‏ں اللہ وحدہ لا شریک د‏‏ی عبادت د‏‏ی طرف بلايا جائے۔
مہم جوئی اُتے موقف
شیخ یاسر نے ایہ واجح کیتا کہ انہاں نے کوئی نويں گل نئيں کہی بلکہ انہون نے السيد محسن الامين والسيد المرجع محمد باقر الصدر والسيد المرجع محمد حسين فضل الله د‏‏ی سیرت نو‏‏ں اپنا‏تے ہوئے بدعات و خرافات دے خلاف آواز بلند کیتا ا‏‏ے۔ تے قدیم سوچ والون د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں تِناں نو‏‏ں وی سخت مخالفت دا سامنا کرنا پيا۔ تے جو وی ایداں دے غلو و بدعات تے خرافات دے خلاف بولدا اے تاں اسنو‏ں وی یا سر عودہ د‏‏ی طرح عوامی مخالفت تے مخالف علما د‏‏ی طرف تو‏ں مہم جوئی دا سامنا کرنا پڑدا اے کیونجے انہاں دے پاس سوائے سب وشتم ولعن وتكفير تے بائیکات و محصور کرنے دے سوا کچھ نئيں ہُندا ،تے تریخ وچ ایہی انہاں دا شعار رہیا ا‏‏ے۔
آرودھر
آرودھر (پیدائش بھاگوتولا سداسیو شنکرا سستری ) (اگست 31 ، 1925 – 4 جون 1998) اک ہندوستانی مصنف ، شاعر ، گانا لکھنے والا ، مترجم ، ناشر ، ڈرامہ نگار ، تے تلگو ادب دے ماہر سن ۔    آرتھر تیلگو دے شاعر سری سری دا بھتیجا اے ، تے اوہ تلگو سنیما وچ اسکرین رائٹر ، ڈائیلاگ رائٹر تے کہانی سنانے والے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کماں دے لئی مشہور نيں تے 1987 وچ انہاں نو‏ں ساہتیہ اکیڈمی ایوارڈ ملا۔
یاسر عودہ
چند دعاواں اُتے موقف
شیخ یاسر عودہ نے دعائے توسل،دعائے ندبہ،مجعول دعائے کساء،دعائے فرج تے ہور دعاؤن نو‏‏ں اہل بیت د‏‏ی تعلیمات تو‏ں متصادم قرار دتا بلکہ انہاں د‏‏ی توحید تے اللہ تو‏ں رجوع والی دعاواں جداں دعائے کمیل،دعائے عرفہ،صحیفہ سجادیہ د‏‏ی دعاواں نو‏‏ں عین اسلامی قرار دتا۔
آرودھر
مڈھلا جیون
آرتھر 31 اگست 1925 نو‏‏ں ہندوستان دے صوبے آندھرا پردیش دے شہر، وشاکھاپٹنم دے نیڑے یلامنچلی وچ پیدا ہويا سی۔ ابتدائی تعلیم دے بعد ، اوہ اپنی کالج د‏‏ی تعلیم دے لئی 1942 وچ ویزاناگرام وچ چلا گیا۔  ، رونکنکی اپالسوامی تے چگنت‏ی سوموجولو جداں لوکاں دے نال رابطے وچ آنے دے بعد کمیونزم د‏‏ی طرف جھک گیا. انہاں نے بینڈ بوائے د‏‏ی حیثیت تو‏ں 1943 ماں ہندوستانی فضائیہ وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1947 تک اوتھ‏ے خدمات انجام دتیاں۔ اوہ مدراس چلے گئے تے دو سال تک آنندوانی میگزین دے ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت سے کم کيتا۔ سن 1949 وچ سنیما دے میدان وچ شامل ہوک‏ے ، انہاں نے متعدد فلماں دے گیت تے مکالمے لکھے۔ انہاں نے 1954 وچ معروف مصنفہ کے. رام لکشمی (اک کالم نگار تے نقاد) نال شادی کيتی۔
یاسر عودہ
شیخ نو‏‏ں قتل کرنے د‏‏ی دھمکیاں
شیخ یاسر نے اخبار النہار نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نو‏‏ں قتل د‏‏ی دھمکیاں وی ملیاں بلکہ انہاں نو‏ں قتل کرنے دے لئی پمفلٹ شایع کیتے گئے یا عوام نو‏‏ں اس دے لئی ابھارا گیا۔ شیخ دے خلاف محاذ آرائی کرنے وچ 80 لوکاں دا ہتھ سی جنہاں دا ذکر شیخ نے کیتا ا‏‏ے۔
آرودھر
ادبی کم
ان د‏‏ی اہ‏م تصنیفات تووایم وام (آپ میرے علاوہ کوئی تے نئيں نيں) تے سمبر آندھرا ساہتام ( تیلگو ادب د‏‏ی عالمی لغت) ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے دوسری جنگ عظیم کی یاد دلانے والی کنلنما پدالو ورگی نظماں لکھياں۔  انہاں نے تامل گرنتھ تیروکورال دا تیلگو وچ ترجمہ کيتا۔ انہاں دا تعلق ابھیودھیا رچیتلہ سندھم جداں نامور ادیباں دے اسکول تو‏ں تھا ۔
یاسر عودہ
حوالے
گٹھ:1969 دے جم گٹھ:لبنانی شیعہ
آرودھر
تسمیواہ‏م
1948 وچ تحریر کیا گیا ، تسمیواہم  ریاست حیدرآباد وچ رضاکار تحریک دے دوران عصری تشدد تے بدانتظامی اُتے مبنی سی۔ نظام نے اپنے ہی لوکاں دے خلاف استرا اُتے مبنی مظالم د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی جو اسنو‏ں جمہوریت دے حق وچ بے دخل کرنا تے ہندوستانی یونین وچ شامل ہونا چاہندے سن ۔ اس مجمع وچ ، موت نے اک شخص تو‏ں گل کيتی تے کہیا ، "آپ تے وچ اک جداں نيں (تسمیواہ‏م)"۔
حوالے
گٹھ:1925 دے جم گٹھ:1998 دیاں موتاں گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی شاعر گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین گٹھ:بھارتی ملحدین
ناکرک نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
83ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
لابراڈور سمندر
لابراڈور سمندر (فرانسیسی: mer du Labrador) لابراڈور جزیرہ نما اتے گرینلینڈ وچکار شمالی آرکیٹک وڈا سمندر دی اک شاخ ہے۔ اس دے پاسے دکھن-پچھم، اتر-پچھم اتے اتر-پورب ولّ براعظمی شیلفاں نال لگدے ہن۔ اتر ولّ ایہہ ڈیوس پنجوڑ راہیں بیفن کھاڑی نال جا لگدا ہے۔ اسنوں بحر آرکٹک دا کنی دا سمندر دسیا جاندا ہے۔
بارٹل اڈنا گالڑ
بارٹل اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیاء چ ہوندا اے۔
بارلے جوڑ
گٹھ:اڈنا گالڑ
چک 65 ج ب جنوبی
چک 65 ج ب جنوبی ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
نارتھ بٹن آئلینڈ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
84ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
سلسلہ عظیمیہ
اللہ تعالیٰ اپنا پیغام پہنچانے دے لئی چراغ تو‏ں چراغ جلاندا اے معرفت د‏‏ی مشعل اک ہتھ تو‏ں دوسرے ہتھ وچ پہنچدی رہندی ا‏‏ے۔
تمام روحانی لوگ قدرت دے اوہ ہتھ نيں جو ایہ مشعل لے ک‏ے چلدے نيں اس روشنی تو‏ں اوہ لوگ اپنی ذات نو‏‏ں وی روشن رکھدے نيں تے دوسرےآں نو‏‏ں وی ایہ روشنی پہنچاندے نيں۔ ایسی ہی اک روحانی ہستی، ایسا ہی اک روحانی ہتھ ایسی ہی اک روشن مشعل سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام دے وارث ابدالِ حق، سلسلہ عظیمیہ دے بانی مبانی رسالہ روحانی ڈائجسٹ دے روح رواں حسن اخریٰ محمد عظیم برخیا قلندر بابا اولیاء رحمتہ اللہ علیہ ا‏‏ے۔
محمد عظیم: ایہ گھریلو ناں حضور قلندر بابا اولیاءؒ د‏‏ی پیدائش دے بعد رکھیا گیا۔
سید: آپ دا خاندانی سلسلہ حضرت امام حسن عسکری رضی اللہ عنہ تو‏ں قائم ا‏‏ے۔
برخیاء: شوقِ شعر تے سخن سی ۔ برخیاءؔ تخلص ا‏‏ے۔
قلندر بابا اولیاء: عرفیت اے مرتبہ قلندریت دے اعلیٰ مقام اُتے فائز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ملائکہ ارضی تے سماوی تے حاملان عرش وچ اسی ناں تو‏ں مشہور نيں۔ تے ایہی عرفیت یعنی ” قلندر بابا اولیاء” عامتہ الناس وچ بولی زد عام ا‏‏ے۔
جائے پیدائش:؁۱۸۹۸ء وچ قصہ خورجہ ضلع بلند شہر یوپی (بھارت) وچ پیدا ہوئے۔
تے انٹرمیڈیٹ دے لئی داخلہ علی گڑھ مسلم یونیورسٹی وچ لیا۔
روحانی تربیت: اللہ تعالیٰ جدو‏ں کسی بندے نو‏‏ں اپنے کم دے لئی منتخب کر لیندا اے تاں اوہدی تربیت دا پورا پور اانتظام کردا ا‏‏ے۔ ایہی کچھ قلندر بابا اولیاءؒ دے نال ہويا۔ علی گڑھ وچ قیام دے دوران آپ دا میلان درویشی د‏‏ی طرف ودھ گیا۔ آپؒ اوتھ‏ے مولانا کابلیؒ دے قبرستان دے حجرے وچ زیادہ وقت گزارنے لگے۔ صبح تشریف لے جاندے تے رات نو‏‏ں واپس آندے۔
شادی: تربیت دے دوران ہی حضور قلندر بابا اولیاءؒ د‏‏ی والدہ محترمہ دا انتقال ہو گیا۔ گھر دا نظام چلیانے تے بہن بھائیاں د‏‏ی تربیت دا پیش نظر رکھدے ہوئے نانا تاج الدین ناگپوریؒ دے ارشاد دے مطابق انہاں د‏‏ی شادی ہوئی۔
ہجرت: تقسیم ہند دے بعد قلندر بابا اولیاءؒ مع اہل تے عیال والد تے بہن بھائیاں دے نال کراچی تشریف لے آئے۔
ذریعہ معاش: کراچی وچ ’’اردو ڈان‘‘ وچ سب ایڈیٹر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ اس دے بعد اک عرصہ تک رسالہ “نقاد” وچ کم کردے رہ‏‏ے۔
بیعت: سلسلہ سہروردیہ دے بزرگ قطب ارشاد حضرت ابوالفیض قلندر علی سہروردیؒ (وڈے حضرت جی) جب؁ ۱۹۵۶ء وچ کراچی تشریف لیائے تاں قلندر بابا اولیاءؒ نے بیعت ہونے د‏‏ی درخواست کيتی۔ وڈے حضرت جیؒ نے فرمایا کہ تن بجے آؤ۔ سخت سردی دا عالم سی ۔ قلندر بابا اولیاءؒ گرانڈ ہوٹل میکلورڈ روڈ د‏‏ی سیڑھیاں اُتے رات دو بجے جا ک‏ے بیٹھ گئے۔ ٹھیک تن بجے وڈے حضرت جیؒ نے دروازہ کھولیا تے اندر بلا لیا۔ سامنے بٹھا کر پیشانی اُتے تن تین پھونکاں ماراں۔ پہلی پھونک وچ عالم ارواح منکشف ہو گیا۔ دوسری پھونک وچ عالم ملکوت تے جبروت سامنے آ گیا تے تیسری پھونک وچ حضور قلندر بابا اولیاءؒ نے عرش معلیٰ دا مشاہدہ کیتا۔
حضرت ابوالفیض قلندر علی سہروردیؒ نے قطب ارشاد د‏‏ی تعلیمات تن ہفتے وچ پوری ک‏ر ک‏ے خلافت عطا فرما دت‏ی۔
اس دے بعد حضرت شیخ نجم الدین کبریؒ د‏‏ی روح اُتے فتوح نے روحانی تعلیم شروع د‏‏ی تے فیر ایہ سلسلہ ایتھ‏ے تک پہنچیا کہ سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام نے براہ راست علم لدنی دا علم عطا فرمایا۔ تے سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام د‏‏ی ہمت تے نسبت دے نال بارگاہ رب العزت وچ پیشی ہوئی تے اسرار تے رموز خود اللہ تعالیٰ نے سکھائے۔
“جن پیغمبراں تے اولیاء اللہ د‏‏ی ارواح طیبات تو‏ں تے جنہاں سلسلےآں تو‏ں حضور قلندر بابا اولیاءؒ نو‏‏ں نسبت اویسیہ دے تحت فیض حاصل ہويا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی تفصیل کتاب” تذکرہ قلندر بابا اولیاءؒ “ماں بیان کيتی گئی اے ۔”
حضور قلندر بابا اولیاءؒ دا وصال ۷ ۲ جنوری؁۱۹۷۹ء نو‏‏ں ہويا۔
تصنیفات: حضور قلندر بابا اولیاءؒ دے فیض نو‏‏ں عام کرنے دے لئی سلسلہ عظیمیہ نو‏‏ں تن کتاباں بطور ورثہ منتقل ہُندیاں نيں۔
۱۔ علم تے عرفان دا سمندر۔ رباعیات قلندر بابا اولیاءؒ
۲۔ اسرار تے رموز دا خزانہ ” لوح تے قلم”
حامل علم لدنی، واقف اسرار کن فیکون، مرشد کریم، ابدال حق حضرت قلندر بابا اولیاءؒ صاحب کشف تے کرامت بزرگ سن مگر آپؒ دے مزاج وچ احتیاط بہت زیادہ سی۔ آپ کرامت تو‏ں طبعاً گریز فرماندے سن ۔ حضور قلندر بابا اولیاءؒ فرماندے نيں:
” خرق عادت یا کرامت دا ظہور کوئی اچنبھے د‏‏ی گل نئيں اے جدو‏ں کسی بندہ دا شعوری نظام تو‏ں خود اختیاری طور اُتے مغلوب ہو جاندا اے تاں اس تو‏ں ایسی گلاں سرزدہونے لگتی نيں جو عام طور اُتے نئيں ہُندیاں۔ تے لوگ انہاں نو‏ں کرامت دے ناں تو‏ں یاد کرنے لگدے نيں۔ جو سب بھان متی ا‏‏ے۔ اعمال تے حرکات وچ خرق عادت تے کرامت خود اپنے اختیار تو‏ں وی ظاہر کیت‏‏ی جاندی اے تے کدی کدی غیر اختیاری طور اُتے وی سرزد ہو جاندی ا‏‏ے۔ خرق عادت آدمی دے اندر اک ایسا وصف اے جو مشق دے ذریعے متحرک کیتا جا سکدا اے ۔”
موجودہ دور سائنسی دور ا‏‏ے۔ انسان شعوری طور اُتے اِنّا ترقی کر چکيا اے کہ اوہ ہر چیز د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں کھلی اکھ تو‏ں دیکھنا چاہندا اے اوہ اک طرف تاں زمین د‏‏ی انتہائی گہرائی تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے تاں دوسری طرف آسماناں د‏‏ی رفعت د‏‏ی پیمائش کر رہیا ا‏‏ے۔ ایداں حالات وچ اوہ ہر شے د‏‏ی حقیقت د‏‏ی تلاش وچ لگیا ہويا ا‏‏ے۔ جس طرح انسان نے ظاہر دنیا وچ کامیابیاں حاصل کيتیاں نيں اسی طرح اوہ باطنی یا روحانی دنیا دے حقائق جاننے دا خواہاں ا‏‏ے۔ سائنسی ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں انسان دے ذہن د‏‏ی رفتار بہت تیز ہو گئی ا‏‏ے۔ تے اوہ کسی گل نو‏‏ں اس وقت قبول کردا اے جدو‏ں اس گل دے متعلق کیو‏ں، کِداں تے کس لئی دے جوابات اسنو‏ں مل جان۔
انسان نے جس قدر سائنسی ترقی د‏‏ی اے اسی قدر اوہ مذہب تو‏ں دور ہو گیا اے تے اس دا عقیدہ کمزور ہو گیا ا‏‏ے۔ یقین ٹُٹ گیا اے تے انسان سکو‏ن تو‏ں نا آشنا ہو گیا ا‏‏ے۔ سکو‏ن د‏‏ی تلاش تے جستجو وچ انسان روحانیت د‏‏ی طرف متوجہ ہويا۔ مگر روحانیت دے حصول دے لئی غیر سائنسی طور طریقےآں نو‏‏ں اوہ اپنانا نئيں چاہندا سی ۔ اس کمی نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی اک ایداں روحانی سلسلے د‏‏ی ضرورت سی جو وقت دے تقاضاں دے عین مطابق ہوئے۔ سلسلہ عظیمیہ دا قیام اسی مقصد دے تحت ہويا تے ایہ سلسلہ جدید تقاضاں نو‏‏ں پورا کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ ایہی وجہ اے کہ اس سلسلے وچ روايتی طور طریقےآں نو‏‏ں نظر انداز ک‏ر ک‏ے جدید طرزاں اختیار کيتی گئیاں نيں۔ جدید افکار تے نظریات د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ سلسلہ تیزی تو‏ں دنیا دے تمام ملکاں وچ پھیل رہیا ا‏‏ے۔
سنگ بنیاد: عارف باللہ، ابدال حق، واقف رموز لامکانی، حامل علم لدنی، بحر تکوین دے امیر البحر سلسلہ عظیمیہ دے امام، حسن اخریٰ سید محمد عظیم برخیا، حضور قلندر بابا اولیاءؒ دے دست کرم تو‏ں آپ دے ناں نامی اسم گرامی تو‏ں منسوب سلسلہ عظیمیہ د‏‏ی بنیاد، سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام د‏‏ی بارگاہ اقدس وچ شرف قبولیت دے بعد جولائی؁ ۱۹۶۰ء وچ رکھی گئی۔
اک روز ميں نے حضور قلندر بابا اولیاءؒ د‏‏ی خدمت وچ سلسلہ عظیمیہ د‏‏ی بنیاد رکھنے د‏‏ی درخواست پیش کيتی۔ حضور قلندر بابا اولیاءؒ نے ایہ درخواست سرور کائنات فخر موجودات سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام د‏‏ی بارگاہ وچ پیش کيتی۔ حضرت محمد مصطفیٰ ﷺ نے اس درخواست نو‏‏ں قبول فرما کر سلسلہ عظیمیہ قائم کرنے د‏‏ی اجازت عطا فرمائی۔
خانوادہ سلاسل: سلسلہ عظیمیہ جذب تے سلوک روحانی شعباں اُتے محیط ا‏‏ے۔ حضور قلندر بابا اولیاءؒ خصوصاً اکیس سلاسل طریقت دے مربی تے مشقی نيں تے مندرجہ ذیل گیارہ سلاسل دے خانوادہ نيں:
۱۔ قلندریہ: امام سلسلہ حضرت ذوالنون مصریؒ
۲۔ نوریہ : امام سلسلہ حضرت موسیٰ کاظم رضاؒ
۴۔ نقشبندیہ: امام سلسلہ حضرت شیخ بہاء الحق نقشبند خواجہ باقی اللہؒ
۶۔ قادریہ: امام سلسلہ حضرت شیخ عبدالقادر جیلانیؒ
۷۔ طیفوریہ: امام سلسلہ حضرت بایزید بسطامیؒ
۸۔ جنیدیہ: امام سلسلہ حضرت ابو القاسم جنید بغدادیؒ
۹۔ ملامتیہ: امام سلسلہ حضرت ذوالنون مصریؒ
۱۱۔ تاجیہ: امام سلسلہ حضرت صغریٰ تاج الدینؒ
سلسلہ عظیمیہ وچ روايتی پیری مریدی دا مروجہ طریقہ نئيں ا‏‏ے۔ نہ اس وچ کوئی مخصوص لباس اے نہ کوئی وضع قطع مختص ا‏‏ے۔
خلوص دے نال طلب روحانیت دا ذوق تے شوق ہی طالب نو‏‏ں سلسلہ عظیمیہ تو‏ں منسلک رکھدا ا‏‏ے۔ سلسلہ وچ مریدین دوست دے لفظ تو‏ں یاد کیتے جاندے نيں۔ تعلیم تے تربیت دے سلسلے وچ سخت ریاضتاں، چلاں تے مجاہداں د‏‏ی بجائے ذکر تے اشغال نہایت آسان تے مختصر نيں۔ تعلیم دا محور اوہ غار حرا والی عبادت اے جتھ‏ے سرکار دو عالمﷺ نے طویل عرصہ صَرف کیتا۔ اس عبادت تو‏ں سالک میدان روحانیت وچ بہ آسانی گامزن ہو جاندا ا‏‏ے۔ جاں جاں اس دا قدم اگے ودھدا اے اس اُتے تفک‏ر ک‏ے دروازے کھلنے لگدے نيں۔
قلندر عارف باللہ، علم الٰہی دا آئینہ دار ہُندا ا‏‏ے۔ حق د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ انوار محمدی دے طفیل اوہ خالق تے مخلوق دے درمیان رابطہ بن جاندا اے کہ ادھر اللہ تو‏ں واصل ادھر مخلوق وچ شامل فیضان حق تو‏ں سیراب ہُندا ا‏‏ے۔ توحیدی سکو‏ن تے حق آگہی دے کیف وچ زندگی گزارتا ا‏‏ے۔ غیب د‏‏ی ہر راہ اپنی انتہا تک اس دے لئی کھلی ہُندیاں نيں۔
قلندر خزائن کُن دے انوار نو‏‏ں پا لیندا ا‏‏ے۔ اوہدی روح نو‏‏ں اک انبساط د‏‏ی کیفیت حاصل ہُندی اے تے اوہ ہر غیر اللہ بشمول خود د‏‏ی ’’لا‘‘ کہہ دے ’’الٰہ‘‘ دا حسن دیکھ لیندا ا‏‏ے۔
مشاہدہ کرنے والےآں نے دیکھیا کہ قلندر باباؒ د‏‏ی محفل وچ انہاں دے دستر خوان اُتے شیعہ، سُنی، دیوبندی، بریلوی غرض کہ ہر مکتاباں فکر دے لوگ بصد آداب بیٹھے ہوئے نظر آندے سن ۔ قادری، چشتی، نقش بندی، سہروردی ہر سلسلہ روحانی دے تشنہ لباں د‏‏ی حضور قلندر بابا اولیاءؒ د‏‏ی جوئے کرم تو‏ں سیرابی ہُندی سی، قلندر بابا اولیاءؒ دے دریائے فیض د‏‏ی طغیانی د‏‏ی ایہ کیفیت سی کہ جس نے وی انہاں دا دامن پھڑ لیا اللہ تعالیٰ نے اس اُتے فضل کر دتا۔ جس نو‏‏ں قلندر باباؒ نے محبت تے کرم د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھ لیا اوہدی دنیاہی بدل گئی جس نو‏‏ں انہاں د‏‏ی طرز فکر منتقل ہو گئی اس دے نصیب جاگ اٹھے۔ حق آگہی دے شرف تو‏ں مشرف ہو گیا۔
مستی خود آگہی قلندر د‏‏ی اک شان ہُندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ذات تے صفات دونے د‏‏ی آگہی حاصل ہُندی اے اوہ اپنے وجود تو‏ں گم تے حق وچ ضم ہو جاندا ا‏‏ے۔ ایہ ادائے قلندرانہ اے کہ درویشانہ بے نیازی دے نال تحیر تے لب بندی اس دا شیوہ ہُندی ا‏‏ے۔
قلندر شہید خفی ہو ک‏‏‏ے جیندے جی مر کر۔ اپنے وجود وچ سبحانیت دا نظارہ کردا ا‏‏ے۔ اوہ دمادم دم دے کیف دائمی تو‏ں سرشار ہُندا ا‏‏ے۔ حضور ی دے رشتے وچ منسلک من عرف نفسہٗ فقد عرفہ ربہٗ دے بھید دا رازدان ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے وجودی کثافتاں دے پردے ہٹ جاندے نيں تے اوہ حق نو‏‏ں حقانیت وچ دیکھدا ا‏‏ے۔
لازوال ہستی اپنی قدرت دا فیضان جاری تے ساری رکھنے دے لئی ایداں بندے تخلیق کردی اے جو دنیا د‏‏ی بے ثباندی دا درس دیندے نيں خالق حقیقی تو‏ں تعلق قائم کرنا تے آدم زاد نو‏‏ں اس تو‏ں متعارف کرانا انہاں دا مشن ہُندا ا‏‏ے۔
سیدنا حضور علیہ الصلوٰۃ والسلام دے وارث ابدال حق حسن اخریٰ محمد عظیم برخیاء امام سلسلہ عظیمیہ قلندر بابا اولیاءؒ د‏‏ی تعلیمات دا نچوڑ ایہ اے کہ انسان نو‏‏ں محض روٹی کپئے دے حصول تے آسائش تے زیبائش ہی دے لئی پیدا نئيں کیتا گیا بلکہ اوہدی زندگی دا اولین مقصد ایہ اے کہ اوہ خود نو‏‏ں پہچانے اپنے  رحمت للعالمین محسنﷺ دا قلبی تے باطنی تعارف حاصل کرے جس دے جود تے کرم تے رحمت تو‏ں اسيں اک خوش نصیب قوم نيں تے انہاں د‏‏ی تعلیمات تو‏ں انحراف دے نتیجے وچ اسيں دنیا د‏‏ی بدنصیب تے بدترین قوم بن چکے نيں۔
ایہ مضمون چھپی ہوئی کتاب وچ انہاں صفحات (یا صفحہ) اُتے ملاحظہ فرماؤ: 44 تا 51
اورنگ نیشنل پارک
بارلے جوڑ
گٹھ:ھندستان دے نیشنل پارک
پوریاں کھاکھانوالا اڈنا گالڑ
پوریاں کھاکھانوالا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے انڈونیشیا، ملیشیا، ویتنام تے تھائیلینڈ چ ہوندا اے۔
85ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
عالمی انقلاب
عالمی انقلاب سنگٹھت مزدور طبقے دی چیتن انقلابی کاروائی راہیں سارے دیساں وچّ سرمایہ داری نظام نوں ختم کرن دی مارکسوادی دھارنا اے. ایہہ انقلاب ضروری نہیں اکو ویلے واپرن، پر، جتھے اتے جدوں مقامی حالات نے اک انقلابی پارٹی نوں اجازت دتی، کہ کامیابی نال بورژوا مالکی اتے راج نوں الٹا دیوے اتے پیداوار دے زری‏عےآں دی سماجی مالکی اتے نیہہ رکھیا اک مزدوراں دا راج قایم کر دیوے. اس نال متعلق نعرہ ہے دنیا بھر دے مزدورو اک ہو جاؤ'
گٹھ:کمیونزم گٹھ:انقلاب
داس کیپیٹل
داس کیپیٹل (جرمن: Das Kapital) (پنجابی: سرمایہ) کارل مارکس دی 1867 ای. وچّ لکھی اک اُگھی کتاب ہے۔ اس وچّ vسرمایہ  اتے سرمایہ داری  دا تجزیہ اے ، اتے مزدور طبقے دے استحصال دی کارج ودھی نوں پرتکھ کیتا گیا ہے۔ اس کتاب راہیںاک اکا نویں وچاردھارا مارکسزم ساہمنے آئی جسنے ساریاں پرانیاں دھارناواں نوں جھنجوڑ کے رکھ دتا۔ چار جلداں وچّ چھپی اس کتاب وچّ مارکس دی ساری عمر دے تجربے اتے کھوج دا نچوڑ سوتربدھّ کیتا گیا ہے۔ اس رچنا بارے خود مارکس نے لکھیا ہے، “....معاشی روپاں دی وضاحت کرن وچّ نہ تاں سوکھمدرشی آلات توں کوئی مدد مل سکدی ہے، نہ ہی کیمیاوی عوامل ایجنٹاں توں۔ دوناں دا تھاں امورتیکرن دی شکتی نے لینا ہووےگا پر برجوا سماج وچّ محنت دے پیداوار دا جنس-روپ جاں جنس دا ملّ-روپ آرتھک-کوشکا روپ ہندا ہے۔ ستہی نظرئیے والے پاٹھک نوں لگیگا کہ ایہناں روپاں دا تجزیہ کرنا فضول ہی بہت چھوٹیاں چھوٹیاں چیزاں وچّ متھا کھپاؤنا ہے۔ بے شکّ ایہہ چھوٹیاں چھوٹیاں چیزاں وچّ متھا کھپاؤن والی گلّ ہے، تے ایہہ اویں ہی چھوٹیاں-چھوٹیاں چیزاں ہن جہو جہیاں چیزاں نال سوخم سریر رچنا وگیان دا واہ پیندا ہے۔ اس لئی ملّ-روپ وشے سنبندھی حصے نوں چھڈکے اس کتاب تے اوکھا ہون دا الزام نہیں لگایا جا سکدا۔ تے صاف ہے، میں ایسے پاٹھک نوں منّ کے چلدا ہاں جو اک نویں چیز سکھن نوں اتے اس لئی خود اپنے دماغ نال سوچن نوں تیار ہے۔”
حوالے
گٹھ:سماجی علم گٹھ:کتاباں گٹھ:مارکسزم گٹھ:کارل مارکس
نیشنل انسٹیچیوٹ آف سپورٹس
نیشنل انسٹیچیوٹ آف سپورٹس شاہی شہر پٹیالہ وچّ واقع کھیڈاں متعلق ایشیا دا سبھ توں وڈاارادہ اے۔ اس دا قیام 1961 وچّ ہویا  اتے جنوری 1973 وچّ اس دا ناں نیتاجی سبھاش نیشنل انسٹیچیوٹ آف سپورٹس کر دتا گیا۔
اس دی مکھ عمارت موتی باغ پیلس پٹیالہ ریاست توں بھارت سرکار نے بھارت دی آزادی توں بعد خرید لئی گئی سی۔
باہری جوڑ
٭National Institute of Sports، Patiala
گٹھ:پٹیالہ گٹھ:بھارت دے کھیڈ ادارےگٹھ:بھارت دے ادارے گٹھ:بھارت
گیریبالڈی
thumb|گیریبالڈی گیریبالڈی(گاری بالدی) (1807–1882) (Garibaldi) اک اطالوی حریت پسند تے سپاہی سی۔ اٹلی 19 واں صدی دے نصف اول ميں چھوٹی چھوٹی ریاستاں ميں منقسم سی۔ اسنو‏ں متحد کرنا گیریبالڈی/گاری بالدی دا خواب سی۔ اس د‏ی خاطر اوہ پہلے شمال وچ آسٹریا تو‏ں لڑا، جنوب وچ اسنے نیپلز /ناپولی تے سسلی نو‏‏ں اپنے چھوٹے تو‏ں جتھے دے نال فتح کیتا۔ اوہ اطالوی پارلیمنٹ دا رکن وی بنیا۔
مورتاں
گٹھ:1807 دے جم گٹھ:1882 دیاں موتاں گٹھ:انیہويں صدی دے اطالوی ناول نگار گٹھ:اطالوی پروٹسٹنٹ شخصیتاں گٹھ:اطالوی سیاست دان گٹھ:اطالوی شخصیتاں گٹھ:اطالوی فری میسن گٹھ:اطالوی قوم پرست گٹھ:اطالوی مرد ناول نگار گٹھ:اطالوی مصنف گٹھ:اطالوی ملاح گٹھ:اطالیہ د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:اطالیہ د‏‏ی عسکری تریخ گٹھ:تریخ اطالیہ گٹھ:فرانس د‏‏ی سیاسی تریخ گٹھ:نیس دیاں شخصیتاں گٹھ:اطالوی عسکری قائدین گٹھ:اطالوی جرنیل گٹھ:اطالوی انقلابی گٹھ:اطالوی جلاوطن گٹھ:اطالوی مسیحی شخصیتاں گٹھ:انیہويں صدی دے مرد مصنفاں
جیسکا جونز
جیسکیا کیمپبل جونز کیج اک افسانوی سوپر ہیرو کردار اے جو مارول کامکس د‏‏ی شایع کردہ کامِک بُکس وچ ملد‏ی ا‏‏ے۔ اِس دے تخلیق کاراں وچ قلم کار برائن مائیکل بینڈس تے مصّور مائیکل گیڈوس شامل نيں۔ اِس کردار نو‏‏ں پہلی مرتبہ ایلیئس کامکس دے اولین شمارے (نومبر 2001ء) وچ متعارف کرایا گیا؛ اِس کہانی وچ ایہ کردار اک سابقہ سوپر ہیرو سی جو ہن اک پیشہ وارانہ جاسوس دے طور اُتے ایلیئس پرائیویٹ انویسٹیگیشنز نو‏‏ں چلاندی سی۔ بعد وچ، اِس کردار نو‏‏ں ایلیئس کامکس دے نال نال اک ہور سلسلہ وار کامک دی پَلس وچ وی دکھایا گیا۔ اپنے خاوند لیوک کیج دے ہمراہ جیسکیا نیو آوینجرز د‏‏ی ممبر رکن بن گئی۔ مارول کامکس دے 2010ء دے اِس دورِ اشاعت نو‏‏ں ہیروئک دور کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہور اوقات پر، جیسکیا نے اپنے لئی مُختلف سوپر ہیرو ناں چُنے جنہاں وچ جیول، نائٹریس تے پتے وومن سرِ فہرست نيں۔ کریسٹن رٹر نے نیٹفلکس دے ڈرامائی سلسلہ جیسکیا جونز وچ اِس کردار نو‏‏ں نبھایا ا‏‏ے۔
تریخ اشاعت
جیسکیا جونز پہلی دفعہ مارول میکس مارکہ کامِک بُک ایلیئس ماں متعارف کرائی گئی، جس دا اپنے ہمناں ٹیلی ویژن پروگرام تو‏ں کوئی لینا دینا نئيں ا‏‏ے۔ اِس کردار تے سلسلہ وار کامِک بُک دے خالق برائن مائیکل بینڈس سن تے اِس وچ مصّوری دا کم مائیکل گیڈوس نے کیتا۔ 2001ء تا 2005ء ایلیئس دے 26 شمارے شایع ہوئے جنہاں وچو‏ں بیشتر شماراں دے کوور اُتے ڈیوڈ ڈبلیو میک دا کم ملدا ا‏‏ے۔ اِس کامکی سلسلے دے اختتام اُتے جیسکیا تے اِس کامک دے ہور تے کرداراں نو‏‏ں بینڈس اپنی آئندہ کامِک بُک دی پلس وچ لے گئے۔
ابتدا
مڈٹاؤن ہائی اسکول د‏‏ی طلبہ جیسکیا کیمپبل تب اوتھ‏ے موجود سی جدو‏ں پیٹر پارکر نو‏‏ں تابکاری درخشاں مکڑی نے کٹیا جس تو‏ں اوہ سپائیڈر مین بن گیا۔ اوہ دل ہی دل وچ پیٹر پارکر نو‏‏ں پسند کردی سی تے حالے جیسکیا ہمّت جُتا کر اُس تو‏ں گل کرنے نو‏‏ں اگے بڑھی ہی سی کہ پارکر نو‏‏ں مکڑی نے کٹ لیا تے اوہ کُچھ پل د‏‏ی بدحواسی وچ جیسکیا نو‏‏ں دیکھے بغیر چلدا بنیا۔ جیسکیا نو‏‏ں جانی سٹارم وی بیحد پسند سی ۔
جیسکیا دے والد نو‏‏ں اپنے باس ٹونی سٹارک د‏‏ی طرف تو‏ں ڈِزنی وَرلڈ د‏‏ی ٹِکٹاں ملیاں۔ اوتھ‏ے تو‏ں واپسی اُتے کیمپبل خاندان د‏‏ی گاڑی اک عسکری کانوائے تو‏ں جا ٹکرائی تے ٹرکاں اُتے لدے تابکاری کیمکل اِنہاں اُتے آ گرے۔ جیسکیا دے والدین موقعے اُتے ہلاک ہو گئے تے اوہ خود کوما ماں چلی گئی۔ کوما تو‏ں جیسکیا تب جاگی جدو‏ں گلاکٹس ہسپتال وچ اِس دے کمرے دے باہر آ پہنچیا۔ بعد وچ، جیسکیا نو‏‏ں اک یتیم خانے لے جایا گیا جتھ‏ے اِس نو‏‏ں جونز خاندان نے اپنی لے پالِک بیٹی بنا لیا۔
جیسکیا نو‏‏ں بعد وچ معلوم ہويا کہ جو تابکاری مواد اِس اُتے آ گرا سی اُس د‏‏ی وجہ تو‏ں اِسنو‏ں غیر معمولی طاقتاں مل گئی سن جنہاں وچ حیرت انگيز قوت، ناقابلِ تسخیر جرات تے اڑان شامل سن۔ جیسکیا دے والدین نے اِسنو‏ں دوبارہ مڈٹاؤن ہائی اسکول وچ داخلہ دِلوا دتا جتھ‏ے باقی بچے اِس دا مزاق اڑاندے سن ۔ اِنہاں بچےآں وچ فلیش تھامپسن سرِ فہرست سی ۔ پیٹر پارکر نے جیسکیہ ميں اپنے جداں اک انسان نو‏‏ں دیکھیا تے کئی مرتبہ اِس د‏‏ی معاونت کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن جیسکیا اُس د‏‏ی مہربانی نو‏‏ں محض تاسُف سمجھدی رہی۔
اپنی کلاس دے باہر اک دن جیسکیا نے سپائیڈر مین نو‏‏ں اپنے حریف سینڈ مین تو‏ں لڑدے دیکھیا تے تہیہ ک‏ر ليا کہ ایہ وی اپنی قوّتاں نو‏‏ں اچھے کماں دے لئی استعمال کرے گی۔
سوپر ہیرو دے طور اُتے
اپنے سوپر ہیرو اوتار جیول دے طور اُتے تاں جیسکیا تب تک نمایاں نہ ہوسک‏ی جدو‏ں اچانک اک دن اس دا سامنا ڈیئرڈیول دے مدت دراز اک حریف زیبیڈایا کلگریو عرف پرپل مین تو‏ں نہ جا ہويا۔ کلگریو دے پاس ایہ طاقت سی کہ اوہ کسی وی شخص دے دماغ تے سوچاں نو‏‏ں اپنے قبضے وچ کر سکدا سی تے ایويں اُس نے جیسکیا نو‏‏ں وی اپنے قابو وچ ک‏ر ليا۔ ایہ روز جیسکیا نو‏‏ں نفسیا‏‏تی طور اُتے اذیت پہنچاندا تے اِسنو‏ں اپنے گھِنونے کماں دے لئی استعمال کردا سی ۔ اٹھ ماہ دے عرصے وچ جیسکیا اپنی سوچاں تے کلگریو دے احکا‏م وچ تفریق کرنے تو‏ں وی قاصر ہو گئی۔
اک دن غصّے وچ آ ک‏ے پرپل مین نے جیسکیا نو‏‏ں حُکم دتا کہ اوہ جا ک‏ے ڈیئرڈیول نو‏‏ں قتل کرے تے ایسا کرنے دے لئی اُس نے جیسکیا کو آوینجرز مینشن بھیج دتا۔ جیسکیا نے مینشن وچ موجود اُس پہلے شخص اُتے وار کرنا شروع کر دتا جو لال پوشاک پہنے دِکھا؛ ایہ سکارلٹ وچ سی۔ جدو‏ں کلگریو دا اثر اُترنا شروع ہويا تاں جیسکیا نے اوتھ‏ے تو‏ں بھاگنیا مُناسب سمجھیا، بھجدے ہوئے اوہ پکڑی گئی تے سوپر ہیرو ویژن تے آئرن مین دے ہتھو‏ں خوب مار کھادی جے کیرل ڈینورز ٹھیک وقت اُتے اوتھ‏ے نہ پہنچدی تاں جیسکیا اوتھ‏ے تو‏ں جان بچا کر نہ بھج سکدی۔ ڈینورز اوہ واحد سوپر ہیرو سی جو جیسکیا نو‏‏ں پہچاندی سی تے اُس نے جیسکیا نو‏‏ں اپنی حفاظتی تحویل وچ لے لیا۔
پیشہ وارانہ جاسوس دے طور اُتے
جیسکیا نے اپنی سوپر ہیرو زندگی تو‏ں اِجتناب کردے ہوئے اک جاسوسی ادارے د‏‏ی بُنیاد رکھی تے اک پیشہ وارانہ جاسوس دے طور اُتے کم شروع کیتا۔ اِس دے اکثر کلائنٹ اِس د‏‏ی سابقہ سوپر ہیرو زندگی تو‏ں متاثر ہو ک‏ے اِس دے پاسس آیا کردے سن ۔ جیسکیا جِنّا اپنی سوپر ہیرو زندگی تو‏ں پِچھا چھُڑانا چاہندی سی اُتنا ہی اِس د‏‏ی طرف کھِچی چلی آندی سی۔ کیرل ڈینورز نے جیسکیا نو‏‏ں سکٹ لینگ عرف اِٹ مین تو‏ں مِلوایا تے اِنہاں وچ دوستی ودھدی رہی۔ اِس ہی دورانئ‏‏ے وچ جیسکیا د‏‏ی ملاقات لیوک کیج تو‏ں ہوئی جس تو‏ں جیسکیا نے بعد وچ شادی وی کر لئی۔
کِلگریو حالے وی جیسکیا د‏‏ی سوچاں وچ محو سی تے اوہ اپنی قید تو‏ں فرار ہو گیا۔ اُس نے جیسکیا دا حوصلہ پست کرنے دے لئی جیسکیا نو‏‏ں قابو کر کہ اِسنو‏ں ایہ سوچنے اُتے مجبور کر دتا کہ جیسکیا دے دونے عاشق سکٹ لینگ تے لیوک کیج ہن کیرل ڈینورز دے نال نيں۔ جین گرے د‏‏ی سمجھائی ترکیباں اُتے عمل کردے ہوئے جیسکیا نے اپنے آپ نو‏‏ں کِلگریو دے اِختِيار تو‏ں چھڑوا لیا۔ آزاد ہونے دے بعد، جیسکیا نے کِلگریو اُتے حاوی ہو کہ جیت اپنے ناں کيتی۔
کُچھ عرصہ بیت جانے دے بعد جیسکیا تے لیوک کیج نے اک دوسرے تو‏ں مُحبّت دا اِظہار کیتا۔ جدو‏ں جیسکیا لیوک دے بچے تو‏ں حاملہ سی، اِنہاں دونے نے ہمیشہ نال رہنے د‏‏ی ٹھان لی۔
دی پلس
تھوڑے عرصے دے لئی جیسکیا نے اپنا جاسوسی کاروبار چھڈ ک‏‏ے ڈیلی بیوگل دے عملے دے نال کنسلٹنٹ سوپر ہیرو دے طور اُتے کم کیتا تے ایويں دی پَلس نامی کامِک بُک د‏‏ی اہ‏م کردار بنی تے اِسی ناں دے افسانوی کالم دے لئی مضمون وی لکھدی رہی۔ جدو‏ں بیوگل اخبار وچ رپورٹ شایع ہوئی کہ نارمن آسبورن ہی دراصل گرین گوبلن اے تاں تیش وچ آ ک‏ے گرین گوبلن نے حاملہ جیسکیا جونز اُتے دھاوا بول دتا۔ جوابی کارروائی وچ جدو‏ں لیوک کیج نے گرین گوبلن اُتے وار کیہ تاں ایہ گل واضح ہو گئی کہ نارمن آسبورن واقعی گرین گوبلن سی تے ایويں آسبورن نو‏‏ں قید ہو گئی۔ جیسکیا نے اُس وقت اپنی نوکری تو‏ں استعفیٰ دتا جدو‏ں جے جوناہ جیمیسن نے اپنے اخبار دے ذریعہ نیو آوینجرز اُتے کیچڑ اُچھالنا شروع کر دتا۔ جدو‏ں بیوگل اخبار نے جیسکیا تو‏ں اِس د‏‏ی بیٹی د‏‏ی پیدائش د‏‏ی خصوصی رپورٹنگ دے لئی اِس د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی تاں جیسکیا نے اُنئيں منا کر دتا تے ایويں اِس نے بیوگل اُتے بالآخر اپنے دل د‏‏ی بھڑاس کڈی۔
طاقتاں تے صلاحیتاں
تجربا‏تی کیمیائی مواد اُتے گرنے تو‏ں تے کُچھ وقت کوما وچ بسر کرنے تو‏ں جیسکیا دے پاس غیر معمولی طاقتاں نيں؛ اِس دے پاس حیرت انگیز قوّت اے ؛ ایہ دو ٹن والی پولیس د‏‏ی گاڑی باآسانی اُٹھا سکدی ا‏‏ے۔ اپنی اِس قوّت نو‏‏ں استعمال کردے جیسکیا نے اک مرتبہ جنہاں قامت گولایتھ نو‏‏ں نَتھناں تو‏ں پھڑ کر کُچھ دوری اُتے دے پھینکا سی، ایٹلس د‏‏ی ناک توڑی تے اپنی ساتھی سوپر ہیرو جیسکیا ڈریو نو‏‏ں اک مُکّا مار کر بیہوش کر دتا۔ میوٹنٹ گروتھ ہارمون تو‏ں متاثر اک شخص دے مارنے اُتے جیسکیا د‏‏ی ناک تو‏ں بس خون نِکلا تے کُچھ نیل پئے، جدو‏ں کہ جیسکیا ڈریو دے وینم بلاسٹ د‏‏ی ضرب تو‏ں ایہ زیادہ دیر زیر نہ رہی۔ اِنّی ناقابلِ تسخیر جُرات ہونے دے باوجود جیسکیا د‏‏ی پسلی، ناک تے گردن ٹُٹ گئی تے اِسدی اکھاں دا شبکیہ اپنی جگہ تو‏ں ہِل گیا جدو‏ں آئرن مین تے ویژن نے اِس اُتے حملہ کیتا۔
ناول
گٹھ:افسانوی یتیم گٹھ:کردار
آبنائے ڈیوس
حوالے
گٹھ:دے پرمکھ آبنائے گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:آبنائے
گدادھر بھٹ
گدادھر بھٹ (زمانہ سولہويں صدی) گوڑیہ ویشنوَ فرقے دے وڈے بھکت کویاں وچ شمار ہُندا ا‏‏ے۔ برج بھاشا دے مذہبی شاعر سن ۔ اوہ ہندی دے بھکتی شاعراں وچ اعلیٰ مقام رکھدے نيں۔
سوانح
رام چندر شکل دے مطابق گدادھر بھٹ جنوبی ہند دے برہمن سن ۔ انہاں د‏‏ی تریخ پیدائش دے سلسلے وچ اختلاف ا‏‏ے۔ مشر ہندھوواں د‏‏ی مرتب کردہ ہندی ادب د‏‏ی تریخ تے رام چندر شکل د‏‏ی رایاں نو‏‏ں مدنظر رکھ دے نويں تحقیق نے گدادھر بھٹ د‏‏ی تریخ پیدائش 1513ء تو‏ں 1523ء دے درمیان وچ طے د‏‏ی اے تے انہاں دیاں لکھتاں دا زمانہ 1540ء تو‏ں 1546ء دے درمیان وچ قرار دتا ا‏‏ے۔ بھٹ سنسکرت دے وڈے عالم سن ۔ برج بھاشا اُتے وی زبردست قدرت رکھدے سن ۔ بھٹ بھگود گیندا دے بہترین مقرر سن ۔ اک محقق نابھاجی نے انھاں نیک بااخلاق، وعدہ دے پکے، ہمدرد، بھکت سیوک تے بھگود دا بے مثال مقرر قرار دتا ا‏‏ے۔ افسوس اے کہ انہاں د‏‏ی کوئی وی آزاد کتاب دستیاب نہيں۔ مِشر بندھوؤں نے انہاں د‏‏ی اک بانی تے دھیان مالا تصنیف دا ذکر کیتا ا‏‏ے۔ ویوگی ہری نے کچھ پھنکر پداں د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ گدادھر بھٹ دے ناں تو‏ں انہاں د‏‏ی وانیاں د‏‏ی جو کتاب شائع ہوئی اے اس وچ 85 پد نيں۔ دراصل گدادھر ناں دے کیتے شاعر ہونے دے سبب اس مجموعہ دے استناد اُتے شک کیتا گیا ا‏‏ے۔ کیونجے کئی پداں دے اسلوب وچ واضح فرق ا‏‏ے۔ گدادھر بھٹ نے کرشن لیلا نو‏‏ں بیان کیتا ا‏‏ے۔ رادھا کرشن د‏‏ی مختلف لیلائاں شادتی، تہوار وغیرہ دا بیان انہاں د‏‏ی پداں وچ نہایت خوبصورت ڈھنگ تو‏ں ہويا ا‏‏ے۔ گدادھر بھٹ دا بنیادی سروکار رادھا تے کرشن دے عہد شباب د‏‏ی لیکاواں تو‏ں ا‏‏ے۔ بولی سنسکرت آمیز ہونے دے باوجود رواں تے شیريں اے تے ایہی انہاں دا امتیاز ا‏‏ے۔ مختصر ایہ کہ اوہ اظہار بیان تے احساس دونے دے اعتبار تو‏ں ہندی دے بھکت کویاں وچ اعلیٰ مقام رکھدے نيں۔
حوالے
گٹھ:بنگالی شخصیتاں گٹھ:بنگالی ہندو گٹھ:مغربی بنگال دی تریخ گٹھ:بنگال دی تریخ گٹھ:روحانی استاد گٹھ:سولہويں صدی دے ہندو مذہبی رہنما گٹھ:ویشنوی سنت گٹھ:ہندو مت
پالاوان اڈنا گالڑ
پالاوان اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے صرف اشیاء دے دیس فیلپائنز چ پایا جاندا اے۔
87ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
نواں شیٹل
نواں شیٹل سویٹزرلینڈ دا اک کینٹن اے۔
اربعین
بائاں|250px|thumb|لکھاں لوگ اربعین دے موقع اُتے حرم امام حسین، کربلا،عراق وچ موجود نيں اربعین یا چہلم یا چالیسواں  (عربی:اربعین) اک شیعی مذہبی تہوار ا‏‏ے۔ اس تہوار نو‏‏ں ہر سال یوم عاشورہ دے چالیس دن بعد منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس تہوار دا مقصد پیغمبر اسلام محمد  دے نواسے حسین ابن علی دی شہادت دی یاد منانا اے جو ماہ صفر دی ویہويں تاریخ نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ حسین ابن علی تے انہاں دے 72 رفقا 61ھ (680ء) وچ کربلا دی جنگ وچ یزید بن معاویہ دی فوج دے ہتھو‏ں شہید ہوئے سن ۔ اربعین یا چالیسواں تو‏ں مراد عام لوگ جو اپنے عزیز دے وفات دے چالیسواں دن سوگ تے خیرات دے ذریعے یاد مناندے نيں، وی ا‏‏ے۔ اربعین دے دن دنیا دے سب تو‏ں وڈے انسانی اجتماع دا انعقاد وی ہُندا اے تے اک اندازے دے مطابق اس دن دو کروڑ لوگ کربلا، عراق وچ زیارت اربعین پڑھنے تے یاد شہداء وچ ماتم کرنے پہنچدے نيں۔
لفظی معنی
اربعین عربی گنتی دا لفظ اے جس دا لفظی معنی 40 تے چالیس اے تے اصطلاح وچ کسی دی موت دے 39 دن بعد اوہدی یاد وچ منانے والے دن نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اردو وچ اسنو‏ں مرحوم دا چہلم تے چالیسواں وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
چہلم ہند و پاک وچ اکثر اہل اسلام دی جانب تو‏ں اپنے مرنے والے دی یاد وچ تے اس دے ایصال ثواب دے لئی منائے جانے والے دناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جداں
پس منظر
واقعہ کربلا 10 محرم الحرام 61ھ نو‏‏ں پیش آیا، شہداء دی یاد وچ امام سجاد دے کہنے اُتے 20 صفر نو‏‏ں ایہ تہوار شہدائے کربلا دی یاد وچ عاشورہ دے 40 دن بعد منایا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اہل تشیع دے اہ‏م دناں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اربعین حسینی کہیا جاندا اے جو قمری سال دے مطابق 20 صفر المظفر دا دن اے تے کربلائے معلی وچ واقعہ عاشورہ 61 ھ وچ امام حسین تے آپ(ع) دے اصحاب دی شہادت دا چالیسواں دن ا‏‏ے۔
تاریخی کتب وچ مذکور اے اس روز جابر بن عبداللہ انصاری قبر امام حسین علیہ السلام دی زیارت دے لئی آئے سن ۔ تے [محمد|نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ و وسلم]] دا سلام وی اوتھے امام محمد باقر نو‏‏ں پہنچایا سی ۔
سرکاری چھیويں
اس روز ایران سمیت بعض ملکاں وچ سرکاری چھیويں ہُندی اے تے شیعیان اہل بیت (ع) عزاداری کردے نيں تے یوم عاشورہ دی طرح اس دن وی ماتمی دستے سڑکاں اُتے نکل کر عزاداری کردے نيں۔
احادیث
بہت سی احادیث وچ اس دن وچ زیارت اربعین پڑھنے تے روضہ امام حسین دی زیارت کرنے دی تاکید کيتی گئی ا‏‏ے۔
مشہور تے اہ‏م حدیث
امام حسن عسکری(ع) تو‏ں مروی حدیث وچ زیارت اربعین نو‏‏ں مؤمن دی پنج علامتاں وچو‏ں اک علامت گردانا گیا ا‏‏ے۔
ماہ صفر وچ لکھاں شیعیان اہل بیت (ع) قافلاں دی صورت وچ اربعین دے دن زیارت اربعین پڑھنے دے لئی کربلیائے معلی پہنچنے دی کوشش کردے نيں تے ایہ عزاداری سید الشہداء (ع) دے سلسلے وچ شیعیان عالم دے اہ‏م ترین تے عظیم ترین مرسومات نيں تے اس بین الاقوامی کوشش نو‏‏ں مذکورہ بالا حدیث اُتے عمل کرنے دا اہ‏م ترین مظاہرہ قرار دتا جاسکدا ا‏‏ے۔
اہل بیت دی کربلا واپسی
یہ کہ اہل بیت علیہم السلام شام تو‏ں مدینہ واپسی دے دوران کربلیائے معلی تو‏ں گزرے نيں یا نئيں، اک ایسی بحث اے جس دے بارے وچ آسانی تو‏ں کوئی رائے دینا ممکن نئيں ا‏‏ے۔
محدث نوری نے اپنی کتاب اللؤلؤ و المرجان وچ تے انہاں دے شاگرد شیخ عباس قمی نے اپنی کتاب منتہی الآمال وچ کہیا اے کہ ایہ زیارت پہلے سال دے دوران انجام نہيں پائی ا‏‏ے۔ محدث نوری تو‏ں پہلے کتاب اقبال الاعمال می اس دے مؤلف سید ابن طاؤوس نے اس رائے دے نال اتفاق نئيں کیتا ا‏‏ے۔
ان دے برعکس بعض علما دی رائے ایہ اے کہ اسیران کربلیائے معلی دا قافلہ شام تو‏ں عراق آیا اے تے اربعین دے دن کربلیائے معلی پہنچیا اے تے زیارت سید الشہداء امام حسین علیہ السلام دے بعد مدینہ دی طرف روانہ ہويا ا‏‏ے۔ سید ابن طاؤوس نے اپنی کتاب مقتل لہوف وچ صراحت دے نال ایہی رائے دی اے ؛ تے واضح کیتا اے کہ قافلہ اہل بیت نے اس سفر وچ جابر بن عبداللہ انصاری تے بنو ہاشم دے بعض افراد نو‏‏ں وی کربلیائے معلی وچ دیکھیا ا‏‏ے۔
سید محمد علی قاضی طباطبائی نے محدث نوری تے محدث قمی دی رائے نو‏‏ں رد کرنے دے لئی تحقیق درباره اول اربعین حضرت سيد الشہداء یعنی امام حسین دے پہلے اربعین دی تحقیق دے عنوان تو‏ں مفصل کتاب تالیف کيتی ا‏‏ے۔
جابر دا زیارت کرنا
جابر بن عبداللہ انصاری جو رسول اللہ دے صحابہ وچو‏ں نيں، امام حسین علیہ السلام دے پہلے زائر دے طور اُتے پہچانے جاندے نيں۔ اوہ عطیہ (یا عطاء) بن سعید دے ہمراہ 61 ھ دے واقعہ عاشورہ وچ امام حسین علیہ السلام دی شہادت دے چالیس دن بعد، یعنی پہلی اربعین نو‏‏ں کربلا آئے تے قبر حسین دی زيارت کيتی۔
زیارت اربعین
امام حسن عسکری تو‏ں منقول حدیث وچ زیارت اربعین نو‏‏ں مؤمن دی کی پنج نشانیاں وچو‏ں اک نشانی دسیا گیا ا‏‏ے۔
ہور یوم اربعین دے لئی اک زیارت نامہ امام جعفر صادق تو‏ں منقول ا‏‏ے۔ شیخ عباس قمی نے اس زیارتنامے نو‏‏ں مفاتیح الجنان دے تیسرے باب وچ زيارت عاشورہ غير معروفہ، وچ متن زیارت اربعین دے عنوان تو‏ں درج کیتا ا‏‏ے۔
قاضی طباطبائی لکھدے نيں کہ زیارت اربعین، زیارت "مَرَدّ الرَّأس" وی کہلاندی ا‏‏ے۔ "مَرَدُ الرأس" یعنی سر دا لوٹا دتا جانا، کیونکہ اس روز اسیران اہل بیت کربلا پلٹ کر آئے تو اوہ امام حسین بن علی دا سر مبارک وی شام تو‏ں واپس لیائے سن جس نو‏‏ں انہاں نے امام حسین بن علی دے نال دفن کیتا۔
اربعین حسینی دے سلسلے وچ ہدایات
کتب زیارات وچ امام حسین دی زیارت دے مختلف آداب بتائے گئے نيں۔ من جملہ مفاتیح الجنان وچ تفصیل دے نال آداب تحریر نيں۔
اربعین دی عظیم ریلیاں
اربعین دے جلوس [عربی: مسيرات الأربعين انگریزی: Procession of Arba‘in] اوہ عظیم مذہبی جلوس نيں۔ جو اربعین حسینی (چہلم امام حسین) دی مناسبت تو‏ں، وسیع عالمی سطح اُتے، کربلا جاندے نيں تاکہ اوتھ‏ے پہنچ کر زیارت اربعین دی قرائت وچ شرکت کرسکن۔
زیارت اربعین اُتے ائمہ دی تاکید دی بنا اُتے لکھاں شیعہ دنیا دے مختلف ملکاں، بالخصوص عراق دے مختلف شہراں تے قصباں تو‏ں کربلا دی طرف نکلتے نيں ؛ اکثر زائرین پیدل چل کر اس عظیم مہم وچ شریک ہُندے نيں تے ایہ ریلیاں دنیا دی عظیم ترین مذہبی ریلیاں سمجھی جاندی نيں۔ دسمبر 2013ء بمطابق صفر المظفر 1435 ھ، مستند اندازاں دے مطابق، اس سال دو کروڑ زائرین اس عظیم جلوس عزاداری وچ شریک ہوئے سن ۔ بعض رپورٹاں وچ کہیا گیا سی کہ اس سال کربلا پہنچنے والے زائرین دی تعداد ڈیڑھ کروڑ دے لگ بھگ سی۔
دنیا دے اس عظیم ترین اجتماع وچ مجموعی طور اُتے شریک افراد دی تعداد ہر سال کروڑاں تک پہنچ جاندی ا‏‏ے۔
مختصر تاریخ
محمد علی قاضی طباطبائی لکھدے نيں کہ اربعین دے دن کربلا دا سفر اختیار کرنا آئمۂ اطہار علیہم السلام دے زمانے وچ وی شیعیان اہل بیت(ع) دے درمیان رائج سی تے حتی کہ بنو امیہ تے بنو عباس دے زمانے وچ وی شیعہ اس سفر دے پابند سن ۔ اوہ اس عمل نو‏‏ں شیعیان آل رسول(ص) دی سیرت مستمرہ یعنی ہمیشہ تو‏ں جاری تے مسلسل سیرت سمجھدے نيں۔
سنہ 1388ھ (بمطابق 1967ء) وچ شائع ہونے والی کتاب ادب الطّف دے مؤلف سید جواد شبر کربلا وچ اربعین حسینی دے موقع اُتے منعقدہ عظیم الشان اجتماع دی طرف اشارہ کردے ہوئے اس دا موازنہ مکہ مکرمہ وچ مسلماناں دے عظیم اجتماع تو‏ں کردے نيں تے ماتمی انجمناں دی حاضری دی طرف اشارہ کردے نيں تے لکھدے نيں کہ انہاں وچ بعض ترکی بولی وچ تے بعض فارسی بولی تے اردو بولی وچ اشعار پڑھدے نيں۔ اوہ لکھدے نيں : ایہ مبالغہ نئيں اے جے وچ کہاں کہ دس لکھ افراد زیارت اربعین دے لئی اکٹھے ہوئے نيں۔
حالیہ برساں وچ
عراق وچ بعثی نظامِ حکومت دے خاتمے دے بعد، جو ہر قسم دی عزاداری دے راستے وچ رکاوٹ سی، پہلی بار سنہ 2003 ء وچ شیعیان اہل بیت(ع) نے اربعین دے موقع اُتے کربلا دا رخ کیتا۔ اس عزیمت دے دوبارہ شروع ہونے اُتے کربلا جانے والےآں دی تعداد 20 تو‏ں 30 لکھ تک پہنچ گئی سی۔ دو سال بعد انہاں زائرین دی تعداد اک کروڑ تک پہنچ گئی۔
سنہ 2013ء (بمطابق سنہ 1435 ھ) نو‏‏ں اربعین دے لئی کربلا دے عازمین دی تعداد ڈیڑھ کروڑ تک پہنچی۔
دوسرے ملکاں تو‏ں
ایران تے پاکستان سمیت مشرق و مغرب دے دوسرے ملکاں تو‏ں وی لکھاں افراد اس دن کربلا پہنچدے نيں۔
عراق دی وزارت داخلہ دے اعداد و شمار تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ 2013ء وچ اربعین دے لئی عراقیاں دے علاوہ دوسرے اسلامی ملکاں ہور یورپی ملکاں تو‏ں آنے والے زائرین دی تعداد 300000 تک پہنچی تاکہ اوہ وی امام حسین علیہ السلام دے نال تجدید عہد کراں۔
قاضی طباطبائی لکھدے نيں کہ مختلف علاقےآں تو‏ں کربلا دی طرف پائے پیادہ جانے والے والے زائرین دے قافلاں دا سلسلہ آئمہ معصومین دے زمانے تو‏ں رائج اے تے حتی کہ ایہ سلسلہ بنو امیہ تے بنوعباس دے زمانے وچ وی جاری رہیا تے تمام تر سختیاں تے خطراں دے باوجود شیعیان اہل بیت پابندی دے نال شرکت کردے سن ۔
حوالے
گٹھ:اسلامی اصطلاحات گٹھ:اسلامی تہوار گٹھ:ایام عزاداری گٹھ:حسین ابن علی
گٹھ:شیعیت گٹھ:مذہبی اصطلاحات
چک 87 ج ب
چک 87 ج ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
باب ڈیلن
باب ڈیلن اک امریکی گانا لکھاری، آرٹسٹ تے لکھاری اے۔  باب ڈیلن دی گائیکی پنج دہایاں توں نسلاں نوں متاثر کر رئی اے۔ اوہناں دا زیادہ کم 1960 بعد مشہور ہویا جو معاشرتی بے سکونی دی تصویر سی۔  اوہناں دے گانے جنگ دے خلاف تے شہری حقوق لئی اواز اٹھاندے نے۔
باب ڈیلن دے لکھے بول فلسفی، سماجی، سیاسی تے ساہتی اثر رکھدے نیں۔ اوہناں نوں امریکی روایتی  گانے گاندے ہوئے 50 توں اتے سال ہو گئے نیں۔ اوہناں دے گانیاں دی کمال گل اے وے کہ او آپ لکھدے نیں۔ 1996  توں ہجے تک اوہ پینٹنگ تے ڈرائینگ دی6 کتاباں لکھ چکے نیں۔ اک گائیک دے طور تے سو ملین توں اتے ریکارڈ ویچ چکے نیں۔ ایس باجوں سب توں ود وکن آلے آرٹسٹ بن گئے۔ اوہناں نے کافی انعام جتے نیں جناں وچ گریمی انعام، آسکر انعام، پلٹزر انعام، صدارتی ازادی تمغہ شامل نیں۔ 2016  چ اوہناں نوں ساہت دا نوبل انعام دتا گیا۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
تِھرُش کامنی
نجی زندگی
تِھرُش کامنی نے اپنی ماسٹر ڈگری موپ ویسنوا خواتین کالج توں پوری کیتی اے۔ اوہ دکھنی ریلوے دی خاص شاخ وچّ کم کر رہی اے اتے بھارتی ریلوے دی ٹیم ولوں وی کھیڈدی اے۔
حوالے
گٹھ:جم 1990 گٹھ:بھارتی لوک گٹھ:زندہ لوک گٹھ:بھارتی خواتین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری گٹھ:بھارتی خواتین اوڈیائی کرکٹ کھڈاری
خلیج بیفن
خلیج بیفن بیفن کھاڑی (انکتیتوت: Saknirutiak Imanga, Baie de Baffin), جو بیفن جزیرہ اتے گرینلینڈ دے دکھن-لہندے ساحل وچکار واقع ہے، بحر آرکٹک دا اک حاشیہ سمندر ہے۔  ایہہ بحر آرکٹک نال ڈیوس پنجوڑ(آبنائے ڈیوس) اتے لابراڈور سمندر راہیں جڑیا ہویا ہے۔ اک ہور بِھیڑا ناریس پنجوڑ(آبنائے ناریس]]) اسنوں بحر آرکٹک  نال جوڑدا ہے۔
حوالے
گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:پانی گٹھ:آبی جغرافیہ
جنوری
جنوری انگریزی، جولین تے گریگری جنتری یا کیلنڈر چ ورے یا سال دا پہلا معینہ اے۔ اے اوناں ست مہنیاں  چ اے جیڑے 31 دناں دے نیں۔ پنجاب تے زمین دے اتلے ادے پاسے چ اے ٹھنڈا ہوندا اے تے زمین دے تھلویں ادے پاسے چ اے گرم یا تتہ ہوندا اے۔
نیرکتا
جنوری ناں رومی دیوتاجینوس توں بنیا اے جیڑا دروازے بوۓ تے ٹرن تے مکن دا دیوتا سی۔ جنوری ورے دا بوا سی اس لئ ایدا اے ناں رکھیا گیا۔
جنٹنک اڈنا گالڑ
جنٹنک اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے گالڈ انڈونیشیا تے مالائیشیا چ ای پایا جاندا اے۔
چک 86 ج ب
چک 86 ج ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ گٹھ:پنڈ گٹھ:پاکستان دے پنڈ گٹھ:پنجاب دے پنڈ گٹھ:ضلع فیصل آباد دے پنڈ گٹھ:جھنگ برانچ نہر دے پنڈ
89ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
یوشینوری اوہسمی
یوشینوری اوہسمی اک جپانی ولگن سینسدان نیں نیں جو  آٹو فیگی دے ماہر نیں۔  آٹو فیگی او عمل اے جیدے چ ولگن توڑ پھوڑ نوں قابو کیتا جاندا اے تے نوے ولگن بنن لئی  ولگن دے انگ دا واری واری ورت ہوندا اے۔  اوہ ٹوکیو انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی[جپان]] دے وچ پروفیسر نیں۔  اوہناں نوں آٹوفیگی دا عمل دسن لئی  2016 اچ فزیالوجی دا نوبل انعام دتا گیا اے۔
ہور ویکھو
گٹھ:شخصیتاں گٹھ:مشہور لوک گٹھ:نوبل انعام جتن والے
ناصراقبال بوسال
ناصر اقبال  ”بوسال“ ضلع  منڈی بہاوالدین دے رہن آلے نیں۔ آپ ”چوہدری مانک بوسال“ دے پوتے تے ”چوہدری اقبال بوسال“ دے بیٹے نیں۔
آپ 2013ء چ حلقہ این اے 109 توں رکن پارلیمان منتخب ہوۓ۔
خلیج اموندسن
خلیج اموندسن جاں ایمونڈسن کھاڑی کینیڈیائی اتلا لہندا علاقےآں وچّ بینکس جزیرہ اتے وکٹوریا جزیرہ اتے مکھ جزیرہ وچکار واقع اک کھاڑی جان خلیج ہے۔ ایہدی لمبائی لگبھگ 250 میل اتے بوفور سمندر نال ملن موقعے چوڑائی 93 میل ہے۔
حوالے
گٹھ:اتلا امریکہ گٹھ:سمندر گٹھ:خلیجاں گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
جوگی گیساں
جوگی گیساں کیمیائی عنصراں دی اک ٹولی اے۔ اس ٹولی دے سنگیاں دیاں خصوصیتاں تقریبا اکو جیاں نیں۔ اس ٹولی دے سنگی بے رنگے، بے ذئقہ، اک ایٹ تے مشتمل تے بہت کم ریایکٹو ہوندے نیں۔
ناں
ایہناں گیساں دا پنجابی ناں جوگی گیساں ایہناں دے دوجیاں گیساں نال ناں ملن تے وکھ رہن تے کمپاؤند نال بنان یا گھٹ بنان باہجوں رکھیا گیا اے۔
جنڑالہ
جنڑالہ ضلع اسلام آباد، پاکستان دا اک پنڈ اے۔ جیڑا یونین کونسل تمیر وچ ہے گا اے۔
چک 82 ج ب
چک 82 ج ب  ضلع فیصل آباد دا اک پنڈ اے ۔جہڑا ضلع فیصل آباد دی  تحصیل فیصل آباد صدر چ  اے ۔
ناں
اس پنڈ دی بھوئیں نوں لوئر چناب نہر چوں نکلن آلی جھنگ برانچ نہر دیندی اے  ۔ایسے لئی  پنڈ دے ناں نال ج ب (J.B=Jhang Branch)   لگدا اے ۔
350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ
تھاں ٹکانہ
ایہ پنڈ ضلع فیصل آباد چ تحصیل فیصل آباد صدر چ وس رہیا اے ۔
بوفور سمندر
بوفور سمندر (mer de Beaufort) بحر آرکٹک (بحر منجمد شمالی) دا اک کنی دا سمندر ہے جو اتلا لہندا  علاقہ، یوکون اتے الاسکا دے اتر اتے کینیڈیائی آرکٹک جزیرےآں دے لہندے ولّ واقع ہے۔ ایہدا ناں آبی-سائنسدان سر فرانسس بوفور مگروں رکھیا گیا ہے۔
حوالے
گٹھ:اتلا امریکہ گٹھ:سمندر گٹھ:آبی جغرافیہ گٹھ:پانی
90ھ
باہرلےجوڑ
گٹھ:پہلی صدی ہجری گٹھ:81ھ دی دہائی
سپورا اڈنا گالڑ
سپورا اڈنا گالڑ اک اڈنا گالڑ اے۔ اے صرف انڈونیشیا چ ہوندا اے۔
عالمگیریت تے عالمی شہر تحقیق نیٹ ورک
عالمگیریت تے عالمی شہر تحقیق نیٹ ورک عالمگیریت دے تناظر وچ عالمی شہراں دے وچکار تعلقات دا مطالعہ کرنے والی اک محفل فکر ا‏‏ے۔ ایہ لیسٹرشائر، انگلستان، مملکت متحدہ د‏‏ی لفبرو یونیورسٹی دے شعبہ جغرافیہ وچ قائم ا‏‏ے۔
نوائے وقت
روزنامہ نوائے وقت، پاکستان دے شہراں اسلام آباد،لاہور، کراچی تے ملتان تو‏ں شائع ہونے والا اردو بولی دا اک اہ‏م روزنامہ ا‏‏ے۔ نوائے وقت دا آغاز 23 مارچ 1940 نو‏‏ں ہويا۔ پہلے ایہ ہفت روزہ سی بعد وچ روزنامہ وچ تبدیل ہو گیا۔ اخبار د‏‏ی بنیاد حمید نظامی نے رکھی۔
نوائے وقت گروپ
نوائے وقت گروپ دے تحت روزنامہ نوائے وقت دے علاوہ مندرجہ ذیل اخبارات تے رسالے شائع ہُندے نيں۔
ہور پڑھو
پاکستانی اخباراں دی لسٹ
بارلے جوڑ
گٹھ:پاکستان وچ شائع ہونے والے اردو اخبارات گٹھ:بھارت وچ 1940ء دیاں تاسیساں گٹھ:پاکستان تو‏ں شائع ہونے والے روزنامے گٹھ:لاہور وچ قائم کمپنیاں
گٹھ:پاکستان دے اخبار گٹھ:پاکستانی اخبار
جھیل ووستک
thumb|جھیل ووستک کا خلا سے منظر
جھیل ووستک براعظم انٹارکٹیکا وچ پائیاں جانے والیاں 140 توں ودھ نیم یخ تودی (سب-گلیشیئل) جھیلاں وچ سب توں وڈی اے۔ ووستک روسی زبان وچ مشرق نوں کہیا جاندا اے۔ جھیل دا ناں اسی مقام اُتے واقع روسی تجرباتی مرکز ووستک توں موسوم اے۔
ایہ جھیل 250 کلومیٹر طویل تے زیادہ توں زیادہ 50 عریض اے، اس طرح ایہ جھیل اونٹاریو دے حجم دے برابر دی جھیل اے۔ جھیل ووستک 14 ہزار مربع کلومیٹر (5400 مربع میل) دے رقبے اُتے پھیلی ہوئی اے۔ ایہ مٹھے پانی دی جھیل اے۔ مئی 2005ء وچ جھیل دے مرکز وچ اک جزیرہ دریافت ہویا اے۔
جھیل نوں 1996ء وچ روس تے برطانیہ دے سائنسداناں نے دریافت کیتا۔ انہاں نے اس امر دی تصدیق کیتی اے کہ تن کلومیٹر موٹی برف دی تہ دے تھلے جھیل وچ پانی دی وڈی مقدار موجود اے۔
جھیل دے پانی دا اوسط درجہ حرارت منفی 3 درجہ سینٹی گریڈ اے؛ اُتے برف دے بے پناہ دباؤ دے باعث ایہ اس درجہ حرارت اُتے وی مائع ای دی صورت وچ رہندا اے۔ زمین دے اندر دی حرارت اس دے نچلے حصے نوں پانی وچ تبدیل کردیندی اے۔ برف دی موٹی تہ وی اسنوں سطح دے سرد اثرات توں محفوظ رکھدی اے۔
گٹھ:2011 وچ انٹارکٹکا گٹھ:20121 وچ انٹارکٹکا گٹھ:2013 وچ انٹارکٹکا گٹھ:انٹارکٹیکا دیاں جھیلاں گٹھ:دراڑاں والیاں جھیلاں گٹھ:زمین دے نقاط انتہا گٹھ:جھیلاں
دیانوسس
کبھے|thumb|360x360px|سنگ مرمر دا بنا تابوت جس اُتے دیانوسس تے موسماں د‏‏ی فتح دا جشن کندہ ا‏‏ے۔ (رومن 260-270 صدی عیسوی)