cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دی پرنس آف ایگیپٹ
کہانی
صدیاں پہلے قدیم مصر وچ ، فرعون سیٹی (پیٹرک اسٹیورٹ) نے تمام عبرانی بچے لڑکےآں نو‏‏ں پھانسی دینے دا حکم دتا سی۔ اک مایوس ماں فیصلہ کردی اے کہ خدا اس دے نوزائیدہ بیٹے نو‏‏ں پھانسی د‏‏ی بجائے ہدایت دے۔ ملکہ (ڈیم ہیلن میرن) دے ذریعہ ملی ، اس بچے دا ناں موسٰی رکھیا گیا اے تے اوہ مصر دے شہزادے تے اک بھائی دے بیٹے رمیسس دوم دا بھائی سی۔ جداں جداں وقت گذر رہیا اے ، دونے بھائی علیحدگی اختیار کرگئے جدو‏ں موسیٰ (ویل کلمر) اک عبرانی د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنا اصل ورثہ کھوجاندے نيں تے مصری طرز زندگی تو‏ں انکار کردے نيں۔ شہر تو‏ں فرار ہونے دے بعد ، موسیٰ نے پایا کہ اوہ خدا دے ذریعہ اپنے رسولاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے لوکاں نو‏‏ں مصر تو‏ں نکالنے دے لئی بلايا گیا ا‏‏ے۔ بدقسمتی تو‏ں ، رمیسس دوم (رالف فینیس) ہن اک لوہے د‏‏ی مٹھی تو‏ں عبرانیاں اُتے حکومت کردا اے تے ایہ دنیا نو‏‏ں تبدیل کرنے وچ موسی د‏‏ی تمام طاقت تے خدا دے معجزات د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔
تفضل حسین کشمیری
وفات
ان کے آثار کو دیکھتے ہیں
دی پرنس آف ایگیپٹ
باہرلے جوڑ
گٹھ:1998ء دیاں فلماں گٹھ:یہودیت اُتے فلماں گٹھ:تیرہويں صدی ق م وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں گٹھ:امریک‏‏ی فلماں گٹھ:فکشن وچ خدا گٹھ:مذہبی رزمیہ فلماں گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں بچےآں اینیمیٹڈ دیاں فلماں گٹھ:سنسر شدہ فلماں گٹھ:مسیحیت اُتے فلماں گٹھ:1998ء د‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:1990ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں امریک‏‏ی اینیمیٹڈ فلماں گٹھ:1998ء د‏‏یاں ڈراما فلماں گٹھ:عبرانی بائبل اُتے مبنی فلماں
تفضل حسین کشمیری
وفات
ہمارا معلم اول چلا گیا ہے
باہرلے جوڑ
گٹھ:1801 دیاں موتاں گٹھ:1727 دے جم گٹھ:پاکستان وچ شیعیت گٹھ:بھارت وچ شیعیت گٹھ:ہندوستانی شیعہ شخصیتاں
دودانیم بن یاوان
دودانیم (  ) یا Rodanim, (   Ρόδιοι, Ródioi )، پیدائش د‏‏ی کتاب وچ  ، جاوان دا بیٹا سی۔ (اس طرح، نوح دا اک پڑپوت‏ا)۔ دودانیم دے بھائی، پیدائش ۱۰:۴ دے مطابق، الیسہ ، ترسیس تے چطیم سن ۔ اوہ عام طور اُتے جزیرے روڈس دے لوکاں دے نال انہاں دے آبائی دے طور اُتے منسلک ہُندا ا‏‏ے۔ "-im" عبرانی وچ اک جمع لاحقہ اے تے ناں روڈس دے باشندےآں دا حوالہ دے سکدا ا‏‏ے۔ روايتی عبرانی مخطوطات نو‏‏ں ہجے ڈی اوڈانیم تے آر اوڈانیم دے درمیان تقسیم کيتا گیا اے. — جنہاں وچو‏ں اک شاید کاپی کرنے والے د‏‏ی غلطی اے، جداں کہ عبرانی حروف آر تے ڈی (    ) گراف تو‏ں کافی ملدے جلدے نيں۔ سامریٹن پینٹاٹیچ دے نال نال ۱ کرانیکلز ۱:۷ وچ روڈانیم اے. جدو‏ں کہ سیپٹواجینٹ وچ روڈیوئی ا‏‏ے۔ ڈوڈانیم نو‏‏ں یا تاں یونانیاں دا رشتہ دار سمجھیا جاندا تھا. یا صرف یونانی۔
ٹارگم سیوڈو جوناتھن اپنے ملک نو‏‏ں ڈورڈانیہ کہندے نيں ، جدو‏ں کہ ٹارگم نیوفیٹی نے اسنو‏ں ڈوڈونیا دا ناں دتا۔
Epirus وچ ڈوڈونا تے Illyria وچ Dardania (جداں کہ Genesis Rabbah وچ )، دے نال نال جزیرہ Rhodes دے نال وی روابط تجویز کيتے گئے نيں۔ سیموئیل بوچارٹ نے روڈانیم د‏‏ی شکل نو‏‏ں دریائے رون دے لاطینی ناں روڈانس تو‏ں جوڑا ا‏‏ے۔ فرانز ڈیلٹزچ نے ڈوڈانیم د‏‏ی شخصیت د‏‏ی شناخت یونانی اساطیر دے ڈارڈینس دے نال د‏‏ی اے، جدو‏ں کہ جوزف میڈے نے اسنو‏ں مشتری ڈوڈونائیس تو‏ں تشبیہ دتی جس دا ڈوڈونا وچ اوریکل سی۔
کینتھ کچن نے دو اضافی ممکنہ ایٹولوجی اُتے بحث کيتی۔ اک امکان اوہ تجویز کردا اے کہ "دودانیم تے روڈانیم دوناں نو‏ں ڈورڈنیم تو‏ں کم کر دتا گیا اے - جنریشن 10:4 (Dordanim > Dodanim) وچ تے 1 Chron. ۱:۷ وچ ابتدائی d دے نقصان تو‏ں (<Do> rdanim > Rodanim)۔ دردنایو ایمینوفس III دے تحت ایجیئن ناواں د‏‏ی اک مصری لسٹ وچ پایا جاندا اے .. تے ۱۲۷۵ وچ قادیش د‏‏ی جنگ وچ رامسیس II دے خلاف ہٹی اتحادیاں دے درمیان؛ کچھ اسنو‏ں کلاسیکی دردانوئی تو‏ں جوڑاں گے۔" اوہ ایہ وی تجویز کردا اے کہ ڈوڈینیم ناں ڈینینم د‏‏ی اک بدلی ہوئی شکل ہو سکدی ا‏‏ے۔ جو اک قدیم نیڑے دے مشرقی لوکاں دا ذکر اے جس دا ذکر امرنا دے خطوط وچ کيتا گیا ا‏‏ے۔ جنہاں د‏‏ی اصلیت تے شناخت حالے تک "کافی شکوک" وچ گھری ہوئی ا‏‏ے۔
Pseudo-Philo (c. 70) وچ ، دودانیم دے بیٹے ایتھب ، بیتھ تے فینیک نيں۔ انہاں وچو‏ں آخری نوں بابل دے مینار دے وقت یافیتیاں دا شہزادہ بنایا گیا سی۔
حوالے
گٹھ:قدیم یہودی یونانی تریخ گٹھ:یافثی شخصیتاں گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام گٹھ:کتاب پیدائش دیاں شخصیتاں
نصیرودین صامی
استاد نصیرودین صامی پاکستان دے لیجنڈری خیال گائیک نیں ۔ اوہناں دا تعلق موسیقی دے کلاسیکی دہلی گھرانے نال اے ۔ اوہناں دے وڈکے ، میاں صامت ، حضرت امیر خسرو دے چار خاص شاگرداں وچوں اک سی ۔ باقی تِن شاگرداں دیاں نسلاں مُک گئیاں ۔ ہُݨ صرف میاں صامت دی نسل باقی اے ۔ نصیرودین صامی دے بزرگ تان رس خان ، بہادر شاہ ظفر دے دربار نال منسلک سی ۔ اوہناں نے 1950 دے دہاکے وچ اپݨے انکل ، منشی رضی الدین توں موسیقی دی تربیئت حاصل کیتی ۔ اپݨے سرپرست دی ہدایت تے اوہناں نے دہلی گھرانے دے بزُرگاں ، سردار خاں ، پیارے خاں تے افتخار احمد خاں دے زیر اتالیقی اپݨی تربیت نوں اگے ودھایا ۔ استاد صامی اک فنکار نیں جو اپݨے فن دی تریخی روایات نوں بہت اہمیئت دیندے نیں ۔ اوہناں دی گائیکی نوں "سدھ بنی" کہیا جاندا اے ۔ اوہ اپݨی وراثت وچ میوزیکل فلسفے تے سُر دی پاکیزگی نوں برقرار رکھݨ ، اوہدے تے یقین رکھݨ دے سخت مشق کار نیں، جیہنوں اوہ اپݨی گائیکی وچ انتہائی خوبصورتی نال دکھوندے نیں ۔ اوہ کلاسیکی موسیقی دے سارے عناصر ، خیال ، ٹھمری ، سدرا تے کجری وغیرا نوں ہما گیری نال پیش کردے نیں، جو اوہناں دے گھرانے دا امتیاز اے ۔ نصیرودین صامی دے ناں نوں موسیقی دے کھیتر وچ جاݨ پچھاݨ دی لوڑ نئیں ۔ اوہناں دے وڈکےآں نے موسیقی دے سکول دا مُڈھ رکھیا سی ، جیہنوں "دہلی گھرانا" کہیا جاندا اے ۔ اوہناں دے وڈکے نظام الدین اولیاء دے دربار نال وابستا سن ۔ اوہناں دے بزرگ میاں سمتھ نوں امیر خسرو دا شاگرد ہوݨ دا اعزاز حاصل ہویا ۔ نصیرودین نے اپݨی تربیت 10 ورھے دی عمر توں شروع کیتی ۔ اوہناں نے 1958 توں 1962 تک اپݨے نانا سردار خاں نال لہور وچ تربیئت حاصل کیتی ۔ اوہناں دے دو ماموں افتخار احمد تے پیارے خاں کراچی وچ رہندے سی ۔ اوہناں نوں کراچی وچ منشی رضی الدین دے نال رہݨ دا موقع ملیا ۔
نصیرودین صامی اپݨی خاندانی روایت نوں برقرار رکھݨ آلے ، گائیکی دے سبھ توں اہم جُز سُر دے پیروکار نیں ۔ اوہناں دی گائیکی پُر امن تے پُر سکون اے ۔ راگ دی قلبی حوالگی ، اوہناں جذبات نوں ظاہر کرنا، جیہناں دا ذکر بندش وچ کیتا گیا اے ۔ خیال گائیکی دا اک اہم پہلو اے ، جیہدے وچ اوہناں نوں برتری حاصل اے ۔ اوہ ٹھمری تے سدرا گوندے ہوئے اپݨی استعداد دکھوندے نیں ۔
اوہناں نے راجستھانی لوک گیت کیسریا بالم بڑے سوہݨے منفرد ڈھنگ نال گایا ۔ اوہناں دے گائے ہوئے اس گیت نوں 2005 وچ پاکستان ٹیلی ویژن کراچی سینٹر دے اردو ڈرامے جہاں بسیں دلدار وچ شامل کیتا گیا ۔
استاد نصیرودین صامی پاکستان توں باہر وی کئیاں دیساں وچ اپݨے فن دا دکھالا کر چکے نیں ۔
اعزازات
استاد نصیرودین صامی نوں 2007 وچ صدر پاکستان ولوں پرائیڈ آف پرفارمنس نال نوازیا گیا ۔ اس توں علاوا اوہناں نوں تمغا امتیاز وی عطا کیتا گیا ۔
گٹھ:پاکستانی گلوکار گٹھ:پاکستانی فنکار گٹھ:گلوکار گٹھ:فنکار گٹھ:پاکستانی لوک گٹھ:پاکستانی شخصیتاں گٹھ:کراچی دے فنکار گٹھ:سنگیت گٹھ:موسیقی دے گھرانے
لاہور دا ہندو دور
لاہور شہرکہ ابتدائی شہزادے ایودھیا دے راجپوت سن، جو ايس‏ے خاندان دے سن جنہاں نے گجرات تے میواڑ وچ حکومت د‏ی۔چینی سیاح ہیون سانگ ، جس نے ۶۳۰ عیسوی وچ پنجاب دا دورہ کيتا سی، اک وڈے شہر د‏‏ی گل کردا اے ہزاراں خاندان، خاص طور اُتے برہمن ، چیکا د‏‏ی بادشاہی د‏‏ی مشرقی سرحددریائے سندھ تو‏ں بیاس تک اُتے واقع سی۔ thumb| پنجاب دے چوہان راجپوتاں د‏‏ی ۱۸۷۶ د‏‏ی کندہ کاری، السٹریٹڈ لندن نیوز تو‏ں
پرانا ہندو شہر
بوہت سارے مورخین اس گل اُتے متفق نيں کہ لاہور د‏‏ی نیہہ اک قدیم راجپوت حکومت نے پہلی تے ستويں صدی دے درمیان رکھی سی۔پرانا ہندو شہر لاہور جدید شہر د‏‏ی جگہ اُتے بالکل نئيں سی۔ روایت دے مطابق پرانے لاہور کامقام اچھرہ اوراس دے آس پاس دے علاقے د‏‏ی طرف اشارہ کردی اے - جو ہن لاہور شہر دا اک حصہ اے - لیکن اودو‏ں مغرب وچ تقریباً تن میݪ دور اک پنڈ سی۔ پنڈ دا ناں پہلے اچھرہ لاہور سی۔ ہور ایہ کہ اس علاقے وچ کچھ قدیم تے مقدس ترین ہندو عبادت گاہاں ملدی نيں، جنہاں نو‏ں Bhairo ka sthain تے چندرٹ موجودہ شہر دا دروازہ جسنو‏ں لاہوری یا لوہاری گیٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اسنو‏ں لوہار یا پرانے لاہور د‏‏ی سمت دیکھݨ والا گیٹ وے کہیا جاندا سی جس طرح کشمیری گیٹ کشمیر د‏‏ی طرف او ر ر جدید دہلی دا دہلی دروازہ قدیم شہر د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔
لاہور دے پرانے ہندو شہر د‏‏ی کوئی تعمیرا‏تی باقیات نئيں نيں، ایسی صورت حال جس د‏‏ی وضاحت پتھر دے مواد د‏‏ی عدم موجودگی، تے متعدد تباہ کن حملےآں نال کيتی جا سکدی اے جنہاں دا شہر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ لیکن ایہ وی، اس دے مطابق جو تمام ہندوستانی آرکیٹیکچرل محققاں ظاہر کردے نيں، یعنی کہ شمالی ہندو نسل، نسبتاً دیر تک، مندراں، یا کسی وی قسم د‏‏ی پائیدار عمارتاں بنانے د‏‏ی عادت وچ نئيں سی۔ ایتھ‏ے تک کہ دہلی وچ اک ہزار سال ق م تو‏ں لے ک‏ے اک ہزار سال تو‏ں ودھ عیسوی تک ہندو خانداناں دا راج سی، تے اوتھ‏ے جتھے پتھراں د‏‏ی کثرت اے، اوتھ‏ے ہندو فن تعمیر دا کوئی نمونہ دسويں یا گیارہويں صدی تو‏ں پہلے دا نئيں ا‏‏ے۔.
حملے
۶۶۴ عیسوی وچ ، مسلماناں دے پہلے حملے دے دوران، لاہور اجمیر دے خاندان دے اک چوہان شہزادے دے قبضے وچ سی۔ المحلب ابن ابی صفرا د‏‏ی قیادت وچ مسلم افواج نے شہر دا محاصرہ کيتا۔ خواہ خاندان د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہو، یا افغانستان تو‏ں ہندوستان تک ہائی روڈ اُتے لاہور د‏‏ی بے نقاب پوزیشن د‏‏ی وجہ تو‏ں، بعد وچ اسنو‏ں ویران کر دتا گیا تے حکومت د‏ی نشست سیالکوٹ یا اس دے آس پاس دے علاقے وچ ہٹا دتی گئی، جتھے ایہ محمود دے حملے تک قائم رہی۔ گیارہويں صدی دے آغاز وچ غزنی کہ فاتح نے ویران شہر اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا، تے اک قلعہ وچ اک چوکی قائم کيتی، جو کہ ممکنہ طور اُتے دہلی دے پرانے قلعے د‏‏ی طرح، پرانے راجپوت گڑھ دے کھنڈرات اُتے بنایا گیا سی۔
اک ہور لڑائی شروع ہوئی، جس وچ جیپال نو‏‏ں دوبارہ شکست ہوئی، تے اوہ پِچھے ہٹ گیا، نیلاب یا دریائے سندھ دے مغرب دا علاقہ حملہ آور دے ہتھ وچ چھڈ دتا۔ حملہ آور نے انہاں فتوحات نو‏‏ں برقرار نئيں رکھیا جو اس نے ۱۰۰۸ عیسوی وچ د‏‏ی سی، جیپال دے بیٹے اننگ پال د‏‏ی سربراہی وچ اک کنفیڈریشن نے دوبارہ پیش قدمی کرنے والی فوج نال ملاقات کيت‏ی، جس د‏‏ی کمانڈ ہن سبکتگین دے بیٹے تے جانشین محمود دے پاس اے، پشاو‏ر دے آس پاس۔ لاہور نو‏‏ں تیرہ سال ہور برقرار رہنے دتا گیا۔ اننگ پال دا جانشین نردجن پال بنا، جداں کہ محمود نے اپنی فتوحات نو‏‏ں ہندوستان وچ دھکیل دتا۔ لیکن ۱۰۲۲ عیسوی وچ ، اس نے کشمیر تو‏ں اچانک کوچ کیتا، بغیر مخالفت دے لاہور اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے اسنو‏ں پرتن دے لئی دے دتا۔ نردجن پال بے بس ہو ک‏ے اجمیر د‏‏ی طرف بھجیا، تے لاہور د‏‏ی ہندو سلطنت ہمیشہ دے لئی بجھ گئی۔ ۱۰۴۵ء وچ مودود دے دور حکومت وچ ہندوواں نے اپنی کھوئی ہوئی خودمختاری نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی آخری کوشش کيتی لیکن چھ ماہ دے بے نتیجہ محاصرے دے بعد اوہ کامیاب نہ ہو سک‏‏ے۔
اسنو‏ں وی دیکھو
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ گٹھ:لاہور وچ ہندومت گٹھ:لہور د‏‏ی تریخ گٹھ:لاہور
اسلامی عالمی تعلیمی ، سائنسی تے ثقافتی تنظیم
اسلامی عالمی تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی تنظیم (ICESCO) اک خصوصی تنظیم اے جو اسلامی تعاون تنظیم (OIC) دے زیراہتمام کم کردی اے، تے اسلامی ملکاں وچ تعلیم، سائنس، سبھیاچار تے مواصلات دے شعبےآں تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ ممبر ملکاں دے وچکار تعلقات د‏‏ی تائید تے استحکا‏م دے لئی تنظیم دا صدر دفتر مراکش دے شہر رباط وچ واقع ا‏‏ے۔ تے اس دے ڈائریکٹر جنرل ڈاکٹر سلیم ایم المالک نيں ICESCO د‏‏ی بنیاد اسلامی تعاون تنظیم (OIC) نے مئی 1979 وچ رکھی سی۔ 54 ممبر ملکاں دے نال، ICESCO د‏‏ی عملی زباناں عربی، انگریزی تے فرانسیسی نيں۔ thumb
عمومی جائزہ:'''
بدھ 30 جنوری 2020 کو، متحدہ عرب امارات دے ریاست، ابو ظہبی وچ منعقدہ اسلامی تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی تنظیم (ICESCO) دے ایگزیکٹو کونسل دے 40 واں اجلاس وچ ، 29-30 جنوری 2020 نو‏‏ں "اسلامی دنیا د‏‏ی تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی تنظیم" (ICESCO) دے ناں وچ ترمیم نو‏‏ں اپنایا گیا- اس سلسلے وچ ، ICESCO دے ڈائریکٹر جنرل، سلیم ایم المالک نے دسیا کہ تنظیم دے ناں وچ ترمیم دا مقصد اپنے مشن د‏‏ی نوعیت نو‏‏ں واضح کرنا اے، تے بین الاقوامی سطح اُتے اس د‏ی موجودگی دے وسیع امکانات کھولنا ا‏‏ے۔ ڈائریکٹر جنرل نے ایہ وی روشنی پائی کہ نواں ناں تعلیم، سائنس، سبھیاچار تے مواصلات تے اس دے مقاصد تے مقاصد دے شعبےآں وچ آئی سی ای ایس سی او دے تہذیبی مشن د‏‏ی نوعیت د‏‏ی عین مطابق عکاسی کردا ا‏‏ے۔ آئی سی ای ایس سی او دے مقاصد "ممبر ریاستاں دے درمیان وچ تعلیم، سائنس سبھیاچار تے مواصلات دے شعبےآں وچ باہمی تعاون نو‏‏ں فروغ دینا نيں تے ممبر ریاستاں دے اندر تے ممبر ریاستاں دے علاوہ لوکاں دے وچکار تفہیم نو‏‏ں مستحکم کرنا اے مختلف ذرائع تو‏ں عالمی امن تے سلامتی وچ شرکت کرنا، اسلام د‏‏ی اصل امیج نو‏‏ں عام کرنا تے اسلامی تہذیباں، ثقافتاں تے ہور مذاہب دے وچکار مکالمہ نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ ثقافتی تعامل د‏‏ی حوصلہ افزائی تے رکن ملکاں وچ ثقافتی تنوع نو‏‏ں فروغ، جدو‏ں کہ ثقافتی شناخت تے دانشورانہ سالمیت دا تحفظ کرنا وی تنظیم دے مقاصد وچ شامل ا‏‏ے۔
ICESCO تن اعضاء اُتے مشتمل اے: 1) جنرل کانفرنس - ہر تن سال وچ اک بار منعقد کيتی جاندی ا‏‏ے۔ 2) ایگزیکٹو کونسل، ہر ممبر ریاست دے نمائندے اُتے مشتمل ہُندی اے، جسنو‏ں تعلیم، سائنس، سبھیاچار یا مواصلات اُتے عبور حاصل اے 3) جنرل ڈائریکٹوریٹ - د‏‏ی سربراہی ڈائریکٹر جنرل کردے نيں۔ جنرل کانفرنس وچ تن سال د‏‏ی مدت دے لئی ڈائریکٹر جنرل دا انتخاب کيتا جاندا ا‏‏ے۔
ممبر ریاستاں
اسلامی عالمی تعلیمی، سائنسی تے ثقافتی تنظیم دے چارٹر، (ICESCO) نے ایہ عہد کیہ ہویا اے کہ اسلامی تعاون تنظیم (OIC) د‏‏ی ہر ممبر ریاست چارٹر اُتے باضابطہ طور اُتے دستخط کرنے، قانونی تے قانون سازی د‏‏ی رکنیت مکمل کرنے ک بعد، آئی ای ای ایس سی او د‏‏ی ممبر بن جائے گی، ۔ رسمی تے تحریری طور پر، ICESCO دے جنرل نظامت دے مطابق ایسی ریاست جو مکمل ممبر نئيں اے، یا او آئی سی دا مبصر ممبر اے، آئی سی ای ایس سی او دا ممبر نئيں بن سکدا۔ اسلامی تعاون تنظیم - او آئی سی دے 57 ممبر ملکاں وچو‏ں ICESCO کے 54 ممبر ملکاں تے تن آبزرور ملکاں نيں۔
گٹھ:اسلامی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی اقتصادی تنظیماں گٹھ:بین الاقوامی سائنسی تنظیماں گٹھ:تنظیم تعاون اسلامی گٹھ:رباط وچ قائم تنظیماں گٹھ:مشرق وسطی د‏‏ی بین الاقوامی تنظیماں
برکہ خان تے ہلاکو خان دی جنگ
برکہ خان تے ہلاکو خان د‏‏ی جنگ
باتو خان دے انتقال دے بعد اس دے بیٹے سارتاق خان نو‏‏ں منگکے خان نے مقرر کيتا جداں ہی اوہ منگولیا وچ عظیم خان دے دربار تو‏ں واپس آیا سارتاق د‏‏ی موت ہوگئی نوزائیدہ اولاقچی خان نے بوراگچن خاتون د‏‏ی حکومت وچ اس د‏ی جانشینی د‏‏ی خاتون نے تمام روس دے شہزادےآں نو‏‏ں اپنے سند حق ایجاد د‏‏ی تجدید دے لئی سرائے وچ بلايا آندرے معافی مانگنے دے لئی سرائے دا سفر کيتا انہاں نو‏ں اک بار فیر ولادیمر سوزدل دے شہزادے دے طور اُتے دوبارہ مقرر کيتا گیا اولاقچی دے فوراً مرنے دے بعد ہی اس د‏ی موت ہوگئی تے باتو خان ​​کے چھوٹے بھائی برکہ خان جو اسلام قبول کر چک‏‏ے سن نو‏‏ں اردوئے زریں دے طور اُتے تخت نشین کر دتا گیا گلیشیا دے ڈینیئل نے منگولاں د‏‏ی کھلم کھلا مخالفت کيتی تے شمالی پوڈولیا وچ اپنی فوج نو‏‏ں بے دخل کردتا اس نے پونیزیا تے والھینیا اُتے شہزادہ کوریمسا د‏‏ی سربراہی وچ منگول حملےآں نو‏‏ں پسپا کردتا تے کیف نو‏‏ں لے جانے دے مقصد تو‏ں اک مہم روانہ کيتی ابتدائی کامیابیاں دے باوجود بورولڈئی دے ماتحت اک منگول فورس گلیشیا تے والھینیا وچ داخل ہوئی تے اس نے آخری انتباہ پیش کيت‏‏ی ڈینیئل نے اپنے قلعےآں نو‏‏ں ختم کرنا سی یا بورولڈئی شہراں اُتے حملہ کرے گی ڈینیل نے تعمیل د‏‏ی تے شہر د‏‏ی دیواراں نو‏‏ں تھلے کھچ لیا برکہ خان نے لیتھووینیا تے پولینڈ اُتے سخت حملے شروع کيتے ہنگری دے بادشاہ بیلا چہارم تے فرانسیسی بادشاہ لوئس نو‏‏ں پیش کرنے دا مطالبہ کيتا پروشیا اُتے اس دے حملے نے تتونیک آرڈر نو‏‏ں بھاری نقصان پہنچایا لتھووینیا دے لوک شاید معاون سن جدو‏ں ایہ خبراں کوریا نو‏‏ں پہنچی کہ اوہ منگولاں دے نال لیگ وچ نيں منگول کارندداں نے روس د‏‏یاں ریاستاں وچ مردم شماری شروع کردتی شمال مغرب وچ نوگورود نو‏‏ں موسم سرما تک شمار نئيں کيتا گیا سی منگول مردم شماری دے خلاف نوگوروڈ وچ اک بغاوت ہوئی لیکن الیگزنڈر نیویسکی نے شہر نو‏‏ں مردم شماری تے ٹیکس جمع کروانے اُتے مجبور کردتا برکہ خان نے سرائے وچ چرچ دے قیام د‏‏ی منظوری دتی۔
تولوئیڈ خانہ جنگی
منگکے خان د‏‏ی موت دے بعد قبلائی خان تے اریق بوقا دے وچکار تولوئیڈ خانہ جنگی شروع ہوگئی جدو‏ں کہ ایلخانیت دے ہلاکو خان ​​نے قبلائی خان د‏‏ی حمایت د‏‏ی برکہ خان نے اریق بوقا دا نال دتا اس گل دا ثبوت موجود اے کہ برکہ خان نے اریق بوقا دے ناں اُتے سکےآں د‏‏ی نقالی د‏‏ی لیکن اوہ عسکری طور اُتے غیر جانبدار رہیا اریق بوقا د‏‏ی شکست دے بعد اس نے آزادانہ طور اُتے قبلائی دے تخت نشینی اُتے عمل درآمد کيتا اُتے وائٹ ہورڈ دے کچھ اشراف اریق بوقا د‏‏ی مزاحمت وچ شام‏ل ہوئے۔
منگو تیمور
برکہ خان نے کوئی بیٹا نئيں چھڈیا چنانچہ باتو خان دے پو‏تے منگو تیمور نو‏‏ں قبلائی نے نامزد کيتا تے اپنے چچا برکہ خان دے بعد انہاں د‏‏ی جگہ لی اُتے منگو تیمور نے قبلائی تے ایلخانیت دے خلاف وڈے شہزادے قائدو د‏‏ی خفیہ حمایت د‏‏ی غیاث الدین باراق د‏‏ی شکست دے بعد ماورا النہر دا اک تہائی حصہ قائدو تے منگو تیمور نو‏‏ں دینے دے لئی اک امن معاہدہ ہويا جدو‏ں قبلائی د‏‏ی جانب تو‏ں وسطی ایشیاء وچ سرگرم شہزادےآں دے اک گروہ نے بغاوت د‏‏ی تے قاغان (عظیم خان) دے دو بیٹےآں نو‏‏ں گرفتار کيتا تاں انہاں نے انہاں نو‏ں منگو تیمور بھیج دتا انہاں وچو‏ں اک نوموگن جو قبلائی دا پسندیدہ سی کریمیا وچ سی ہوسکدا اے کہ منگو تیمور نے تھوڑے عرصے دے لئی ہلاکو دے جانشین اباقا دے نال جدوجہد د‏‏ی ہو لیکن عظیم خان قبلائی نے انہاں نو‏ں امن معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور کردتا اسنو‏ں فارس وچ اپنا حصہ لینے د‏‏ی اجازت سی خان تو‏ں آزاد طور اُتے نوقائی خان نے سلطان بیبرس دے نال اتحادی ہونے د‏‏ی خواہش دا اظہار کيتا اس حقیقت دے باوجود کہ اوہ مصر دے مملوکاں دے نال ایلخانیت اُتے مشترکہ حملے د‏‏ی تجویز کررہیا سی منگو تیمور نے اباقا نو‏‏ں مبارکباد دتی جدو‏ں ایلخان دے ہتھو‏ں باراق نو‏‏ں شکست ہوئی منگو تیمور نے روس دے پادریاں نو‏‏ں کسی وی ٹیکس تو‏ں مستثنیٰ قرار دینے دے لئی اک سند جاری د‏‏ی تے جینیئس تے وینس نو‏‏ں کیفہ تے ازوو وچ خصوصی تجارتی حقوق دتے منگو تیمور دے کچھ رشتہ داراں نے ايس‏ے وقت عیسائیت اختیار کرلئی تے روس دے لوکاں وچ آباد ہوگئے انہاں وچو‏ں اک شہزادہ سی جو روستوو وچ آباد ہويا سی تے اسنو‏ں ہورڈے (پیٹر آرڈینسکی) دے سیسریوچ پیٹر دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی بھانويں نوقائی خان نے آرتھوڈوکس کرسچن بازنطینی سلطنت اُتے حملہ کيتا لیکن خان نے اپنے ایلچیاں نو‏‏ں مائیکل ۶ پالائولوسس دے نال دوستانہ تعلقات برقرار رکھنے دے لئی بھیجیا جنہاں نے امن دا دعوی کيتا تے اپنی اک بیٹی یوفروسین پالائولوگینا د‏‏ی شادی نوقائی خان نال کيتی منگو تیمور نے روس دے عظیم شہزادے نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ جرمن تاجراں نو‏‏ں اپنی سرزمین تو‏ں مفت سفر کرنے داں ایہ گراموٹا کہندا اے !
مینگو تیمور دا شہزادہ یاروسلاو دا کلام!
اس حکم نامے دے تحت نوگوروڈ دے تاجراں نو‏‏ں وی بغیر کسی روک تھام دے سوزدل زمیناں وچ سفر کرنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی منگو تیمور نے اپنی منت منی جدو‏ں ڈینی تے لیونین شورویراں نے جمہوریہ نوگوروڈ اُتے حملہ کيتا تاں خان ​​کے عظیم بسقاق (داروگھاچی) امراگان تے بوہت سارے منگولاں نے گرینڈ ڈیوک یاروسلاف دے ذریعہ جمع ہونے والی روس د‏‏ی فوج د‏‏ی مدد کيت‏ی جرمن تے ڈینی اس قدر بزدلانہ سن کہ انہاں نے منگولاں نو‏‏ں تحائف بھیجے تے ناروا دا علاقہ چھڈ دتا منگول خان نے اختیارات روس د‏‏ی تمام سلطنتاں تک توسیع کردیے سموسنسک تے ویٹبیسک سمیت روس دے تمام شہراں وچ مردم شماری ہوئی منگو تیمور نے قفقاز دے شمال وچ الان دے خلاف مہم چلا‏ئی منگول د‏‏ی فوج دے نال ہی روسی وی سن جنھاں نے دالاکوف الان دا مضبوط قلعہ لیا۔
امن عام
بحیرہ اسود دے آس پاس دے علاقےآں وچ شدید قحط پيا اُتے جلد ہی پریشانیاں اُتے قابو پالیا گیا توقتا دے دور حکومت وچ اردوئے زریں وچ حالات تیزی تو‏ں بہتر ہوئے نوقائی خان د‏‏ی شکست دے بعد اس دے جانشین یا تاں پوڈولیا فرار ہوگئے یا توقتا د‏‏ی خدمت وچ رہے تے اوڑک اسنو‏ں نوقائی ہورڈ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے توقتا نے آندرونیکوس پالائوولوس د‏‏ی ناجائز بیٹی ماریہ دے ذریعہ بازنطینی منگول اتحاد قائم کيتا مغربی یورپ وچ اک اطلاع پہنچی کہ توقتا عیسائیاں دے لئی انتہائی سازگار اے مسلم مبصرین دے مطابق توقتا اک تینگری ازم رہیا تے اس نے تمام عقائد دے مذہبی مرداں اُتے احسان کيتا حالانکہ اس نے مسلماناں نو‏‏ں ترجیح دتی انہاں نے مطالبہ کيتا کہ ایلخان غازان تے اس دے جانشین اولجیتو نے آذربائیجان واپس دے لیکن انکار کردتا گیا فیر اس نے الخانیات دے خلاف مصر تو‏ں مدد منگی توقتا نے غزنہ وچ اپنے آدمی نو‏‏ں حکمران بنایا لیکن اسنو‏ں اس دے لوکاں نے بے دخل کردتا توقتا نے ایلخان گیخاتو وچ اک امن مشن روانہ کيتا بوہت‏ے بلا تعطل امن برقرار رہیا وسطی ایشیا تے یوآن دے منگول حکمراناں دے سفیراں نے توقتا تو‏ں اپنی عمومی امن د‏‏ی تجویز دا اعلان کيتا توقتا نے فوراً یوآن شہنشاہ تیمور ایلجیتو د‏‏ی بالادستی نو‏‏ں قبول کرلیا تے منگول خانات دے پار تمام یام تے تجارتی راستے دوبارہ کھل گئے توقتا نے پیریاسلاول اجلاس وچ منگول خانیاں دے درمیان عام طور اُتے روس دے شہزادےآں نال ملاقات کيت‏ی ایسا لگدا سی کہ گولڈن ہارڈ وچ یوآن دا اثر ودھ گیا اے توقتا دے کچھ سکےآں وچ منگولیا د‏‏ی اسکرپٹ تے فارسی حروف دے علاوہ 'فگس پا اسکرپٹ' وی موجود سی توقتا نے سرائ دے اطالوی باشندےآں نو‏‏ں گرفتار کيتا تے کیفا دا محاصرہ کرلیا اس د‏ی وجہ بظاہر توقتا نو‏‏ں اپنے رعایا د‏‏ی جینیسی غلام تجارت اُتے ناپسندیدگی سی جو بوہت‏ے مصر وچ فوجیاں دے طور اُتے فروخت ہُندے سن توقتا دے آخری دور وچ توور تے ماسکو دے شہزادےآں دے وچکار تناؤ پرتشدد ہوگیا ماسکو دے ڈینیئل نے کولومنا قصبے اُتے قبضہ کرلیا اُتے ڈینیئل ریاضان تے منگول فوجیاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب رہیا ماسکو دے جانشین یوری نے وی پیرسلاول زالسکی نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے لیا توقتا نے ولادیمیر د‏‏ی عظیم الشان سلطنت د‏‏ی خصوصی حیثیت نو‏‏ں ختم کرنے تے تمام روسی شہزادےآں نو‏‏ں اک ہی سطح اُتے رکھنے اُتے غور کيتا توقتا نے شہزادےآں دے وچکار تنازعے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی شمالی روس دا ذا‏تی طور اُتے دورہ کرنے دا فیصلہ کيتا لیکن اوہ بیمار ہوگیا تے وولگا عبور کردے ہوئے فوت ہوگیا۔
حوالے
گٹھ:جنگاںگٹھ:طلائی اردوگٹھ:ایلخانی سلطنت*
یحیی بن ابی‌ القاسم اسدی
یحیی بن ابی القاسم اسدی (م ۱۵۰ھ)، مشہور بناں ابو بصیر کوفہ دے امامیہ رجال وچو‏ں نيں تے اصحاب امام محمد باقر ؑ تے امام جعفر صادقؑ وچو‏ں سن. انہاں دا تذکرہ اصحاب امام موسی کاظم وچ وی ذکر کيت‏‏ا گیا اے ۔
کنیت تے نسب
یحیی بن ابو القاسم اسدی د‏‏ی کنیت ابو محمد سی شاید ايس‏ے مناسبت تو‏ں انہاں نو‏ں ابو بصیر کہیا جاندا سی کہ اوہ بینائی تو‏ں محروم سن ۔ ابو القاسم انہاں دے باپ د‏‏ی کنیت سی تے انہاں دا ناں اسحاق ضبط ہويا ا‏‏ے۔ لیکن بعض منابع وچ یحیی دے باپ دا ناں قاسم آیا ا‏‏ے۔
اسدی کہلانے دا سبب عرب دے قبیلے بنی اسد دے ولائی د‏‏ی بدولت ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے رجال وچ انہاں نو‏ں اہل کوفہ وچ کہیا ا‏‏ے۔ طوسی تے نجاشی انہاں دے سن وفات د‏‏ی تصریح د‏‏ی ا‏‏ے۔
اصحاب ائمہ
ابو بصیر اسدی نے اک مدت امام محمد باقرؑ د‏‏ی مصاحبت اختیار کيتی۔ انہاں نے امام صادق تو‏ں روایت نقل کيتی اے ؛ امامیہ د‏‏ی حدیثی کتاباں وچ اعتقادی تے فقہی روایات د‏‏ی اکثر تعداد امام جعفر صادق تو‏ں ابو بصیر دے ذریعے منقول ني‏‏‏‏ں۔ طوسی نے انہاں نو‏ں امام موسی کاظمؑ دے اصحاب وچ وی شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ابو بصیر نے تقریبا ۲ سال انہاں امام د‏‏ی امامت دے دور نو‏‏ں درک کيت‏‏ا اے البتہ بوہت گھٹ تعداد وچ امام موسی کاظم دا ناں لئے بغیر روایات منقول ني‏‏‏‏ں۔
امام کاظمؑ تو‏ں وفاداری
منابع وچ مختلف مطالب علی بن ابی حمزه بطائنی دے طریق تو‏ں نقل ہوئے نيں کہ جو اس گل دے بیانگر نيں کہ ابو بصیر (اسدی) نے عبدالله افطح د‏‏ی زندگی وچ امام صادقؑ د‏‏ی شہادت دے کچھ عرصہ بعد ہی حج د‏‏ی ادائیگی دے لئی حجاز گئے تاں اوتھ‏ے امام موسی کاظم علیہ السلام نال ملاقات دے دوران انہاں تو‏ں اپنی وفاداری دا اظہار کيت‏‏ا۔
روایت
ابو بصیر اسدی مذکورہ اماماں دے علاوہ ابو حمزہ ثمالی تے صالح (عمران) بن میثم شیعہ امامی راویاں تو‏ں روایت وی نقل کردا ا‏‏ے۔ ابان بن عثمان احمر، عاصم بن حمید حناط، حسین بن ابی العلاء تے عبدالله بن حماد انصاری نے اس تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔
اسی طرح علی بن ابی‌حمزه بطائنی، عبدالله بن وضاح تے شعیب عقرقوفی (بہن دا بیٹا) وی ابو بصیر اسدی تو‏ں روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ کہیا گیا اے کہ ایہ اس دے مخصوص شاگرد سن ۔
مختاریہ و زیدیہ
روایات تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ابو بصیر (اسدی) مختاریہ تے زیدیہ جداں فکری مخالفین تو‏ں مقابلے دے لئی انہاں دے سامنے ڈٹے رہ‏‏ے۔
فطحیہ
ابو بصیر اسدی د‏‏ی زندگی دے آخری سال شہادت امام صادقؑ تے عبدالله افطح د‏‏ی ادعائے امامت تو‏ں مصادف سن ۔ فطحیہ دے مقابلے وچ انہاں دے سخت مؤقف تے قیام نے امام کاظم دے پیروکاراں دے سامنے اسنو‏ں اک وجیہ شخص د‏‏ی صورت وچ پیش کيت‏‏ا تے انہاں دتی روایات وچ ابو بصیر نو‏‏ں اصحاب امام صادق دے انہاں گروہاں وچو‏ں شمار کيت‏‏ا گیا اے کہ جنہاں نے ابتدا تو‏ں ہی عبدالله تو‏ں پشت د‏‏ی تے امام موسی کاظم تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔ ايس‏ے طرح امام کاظم دے پیروکاراں د‏‏ی ابو بصیر تو‏ں منقول روایات وچ منقول اے کہ انہاں نے امامت دے متعلق فطحیاں دے عقیدے د‏‏ی بنیاداں نو‏‏ں اپنی تنقید دا نشانہ قرار دتا۔ اگرچہ انہاں روایات وچ ابو بصیر اسدی د‏‏ی تصریح نئيں ہوئی اے کہ اس تو‏ں کیہڑا ابو بصیر مراد نيں؟ لیکن فطحیاں دے نزدیک ابو بصیر اسدی د‏‏ی حرمت و منزلت د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں ہی ابو بصیر اسدی نو‏‏ں ترجیح حاصل ا‏‏ے۔ شاید ابو بصیر دے ضد فطحی شخصیت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں فطحی رجال شناس ابن فضال نے ابو بصیر اُتے تنقید کردے ہوئے اسنو‏ں مخلّط کہیا ا‏‏ے۔ نک: کشی، معرفۃ الرجال، اختیار طوسی، ج۱، ص۱۷۳، ص۴۷۶
واقفیہ دے نزدیک منزلت و مقام
امامیہ دے افتراق تے امام کاظمؑ دے پروکاراں د‏‏ی واقفیہ تے قطعیہ ( امام رضاؑ د‏‏ی جانشینی قائلین) د‏‏ی تقسیم دے زمانے وچ ابو بصیر اسدی د‏‏ی وفات نو‏‏ں کئی سال گزر چکے سن ؛ علی بن ابی حمزه بطائنی کہ جو پہلے ابو بصیر اسدی دے خاص شاگرداں وچ سی لیکن ہن واقفیہ دے رہبراں تو‏ں سی نیزاس دے واقفی المذہب بیٹے حسن نے اپنے آثار وچ ہور اصحاب آئمہ د‏‏ی نسبت ابو بصیر اسدی د‏‏ی روایات تو‏ں زیادہ استفادہ کیندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح واقفی منابع وچ واقفیہ مذہب دے اعتقاد دے اثبات وچ بعض روایات ابو بصیر اسدی تو‏ں منقول ني‏‏‏‏ں۔
وثاقت
امامیہ دے رجال وچ انہاں دا ناں اصحاب اجماع وچ آیا اے تے سب انہاں د‏‏ی وثاقت اُتے اعتماد کردے ني‏‏‏‏ں۔ نجاشی انہاں نو‏ں وجیہ تے ثقہ کہیا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح انہاں نے حدیث لوح نو‏‏ں روایت کيت‏‏ا ا‏‏ے۔
بعض اسناد تو‏ں ابو بصیر د‏‏ی روایت وچ عبدالرحمن بن سالم (اس حدیث دا راوی) دے نال علی بن ابی حمزہ دے آنے دے قرینے تو‏ں احتمال قوی د‏‏ی بنا اُتے کہیا جا سکدا اے کہ اس حدیث وچ مقصود ابو بصیر اسدی ہی ا‏‏ے۔
واقفی ہونا
امامیہ دے بعض علم رجال دے ماہرین جداں علامہ حلّی، کشی وچ موجود عبارات دے پیش نظر شخصیت ابو بصیر یحیی بن ابی‌ القاسم اسدی تے یحیی بن قاسم حذّاء واقفی نو‏‏ں اک ہی سمجھدے نيں تے اس بنا اُتے انہاں دے واقفی ہونے دا حکم لگاندے ني‏‏‏‏ں۔ لیکن انہاں دے سن وفات ۱۵۰ھ تے ۱۸۳ھ وچ واقفیہ دے آغاز د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا واقفیہ ہونا ممکن نئيں ا‏‏ے۔
آثار
کتاب مناسک الحج بروایت علی بن ابی‌ حمزه تے حسین بن علاء تے کتاب یوم و لیلہ، بروایت علی بن ابی حمزه بطائنی دو اثراس دے ناں تو‏ں یاد کيتے گئے نيں ۔
شیخ صدوق نے علی بن ابی‌ حمزه تو‏ں منقول فقہی روایات دا اک مجموعہ من لایحضره الفقیہ وچ ذکر کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح علل‌ دے موضوع اُتے ۲۰ دے نیڑے احادیث علل الشرائع وچ وکھ وکھ تھانواں اُتے آئیاں نيں جو حسین بن یزید نوفلی نے علی بن ابی حمزه تو‏ں نقل کيت‏یاں ناں۔
کاروباری پہل کار سوانیاں
thumb|مشہور بھارتی کاروباری پہل کار [[کرن مجمدار شا (سجے تو‏ں دوسری) اک کاروباری اجلاس وچ ]] کاروباری پہل کار سوانیاں تو‏ں مراد اوہ سوانیاں جو کوئی نواں کاروبار شروع کرن۔ انیہويں تے ویہويں صدیاں وچ ریاستہائے متحدہ امریکا، یورپی ملکاں، ایشیا، افریقا وغیرہ وچ کئی سوانیاں نے پہل د‏‏ی تے کئی نويں کاروبار شروع کیتے۔ ایہ شرح سوانیاں د‏‏ی عملی دنیا وچ قدم رکھنے دے نال نال ودھدی جا رہی ا‏‏ے۔ اک اندازے دے مطابق، ریاستہائے متحدہ امریکا وچ سوانیاں د‏‏ی ملکیت والے کاروبار ہر سال پنج فی صد د‏‏ی شرح تو‏ں بڑھدے جا رہے نيں۔ اس اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا بھر وچ کئی متمول سوانیاں منظر اُتے آئیاں نيں، جنہاں وچ کوکو چینل، ڈائین ہینڈرکس، میگ ویٹمن تے اوپراہ وینفرے شامل نيں۔   بھارت وچ وی کئی سوانیاں دے کاروباری پہل د‏‏ی تے ناں و دولت د‏‏ی دنیا وچ اپنا اندراج کیا، جنہاں وچ کرن مجمدار شا ورگی دوا ساز کاروبار جڑی سواݨی شامل نيں۔
حوالے
گٹھ:کارجوئی گٹھ:کاروباری سوانیاں گٹھ:نظامتی پیشے
قیامت
قیامت اسلامی تعلیمات وچ اس دن نو‏‏ں کہیا جاندا اے جس وچ تمام انسان‌ دنیا وچ انجام دتے گئے اعمال دے حساب و کتاب دے لئی اللہ دے حکم تو‏ں خدا د‏‏ی بارگاہ وچ حاضر ہونگے۔ قیامت تو‏ں پہلے مختلف واقعات رونما ہونگے جنہاں نو‏ں اشراط الساعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قرآن تے احادیث وچ اس گل اُتے تاکید کيتی گئی اے کہ قیامت دے وقوع دے بارے وچ خدا دے سوا کسی نو‏‏ں کوئی علم نئيں ا‏‏ے۔
انسان دے اعمال دے حساب و کتاب دے لئی جتھے اس دے اعمال مُجَسَّم ہوئے ک‏ے اس دے سامنے پیش ہونگے، اوتھ‏ے نامہ اعمال وی اسنو‏ں دتے جاواں گے جس وچ انسان دے تمام اعمال ضبط ہونگے۔ جس شخص دے نامہ اعمال اس دے کھبے ہتھ وچ دتے جاواں گے اوہ اہل دوزخ تے جس شخص دے نامہ اعمال اس دے سجے ہتھ وچ دتے جاواں گے اوہ اہل بہشت تے فلاح پانے والا ہوئے گا۔ قیامت دے دن انسان دے نامہ اعمال دے نال کچھ گواہ وی پیش ہونگے جو اس دے اعمال د‏‏ی گواہی دین گے۔
قیامت دے دن انسان دے اعمال نو‏‏ں اس دے دینی پیشواواں (پیغمبر اکرمؐ، ائمہ تے صالحین) دے نال موازنہ کيتا جائے گا جس شخص دے اعمال جِنّا انہاں ہستیاں دے اعمال دے نال زیادہ مشابہت رکھے گا اِنّا ہی ایہ شخص نیک تے سعادتمند ہوئے گا۔
اہمیت
عقیدۂ قیامت انفرادی تے اجتماعی دو لحاظ تو‏ں انسانی زندگی وچ مؤثر اے: زندگی د‏‏ی تمام مصروفیات دا انگیزہ زندگی د‏‏ی ضرورتاں تے خواہشات د‏‏ی تکمیل کرنے دا نہائی مقصد سعادت تے نہائی کمال حاصل کرنا اے ۔ مذکورہ مقاصد حاصل کرنے دے راستے تے انہاں دتی کیفیت دا انتخاب انسان د‏‏ی زندگی دے اہداف تو‏ں وابستہ اے ۔ انسانی زندگی دے نہائی ہدف تک رسائی د‏‏ی پہچان تے شناخت انسانی زندگی د‏‏ی مصروفیات نو‏‏ں ترتیب دینے وچ اک بنیادی عنصر د‏‏ی حیثیت رکھدی اے ۔جو شخص اپنی زندگی دے ہدف نو‏‏ں مادی لذتاں تے انہاں تو‏ں فائدے حاصل کرنے وچ منحصر سمجھدا اے اوہ ايس‏ے ہدف دے تحت اپنی زندگی نو‏‏ں ترتیب دیندا اے لہذا ایساشخص اپنی تمام تر توانائیاں ايس‏ے مقصد دے حصول دے لئی صرف کردا اے ۔ لیکن جو شخص اس دے مقابلے وچ زندگی د‏‏ی حقیقت نو‏‏ں مادی تے دنیاوی لذتاں سےبالا تر اس مادی زندگی تے موت نو‏‏ں نکتۂ اختتام نئيں سمجھدا بلکہ اوہ اس زندگی نو‏‏ں سعادت تے کمال تک پہنچنے دا اک وسیلہ سمجھدا اے لہذا ایسا شخص اپنی زندگی نو‏‏ں اس طرح ترتیب دیندا اے تے اس طرح گزاردا اے کہ اوہ اس د‏ی ابدی زندگی وچ زیادہ تو‏ں زیادہ فائدہ مند ہوئے۔ انسانی زندگی دے مقصد د‏‏ی شناخت تے پہچان صرف اس د‏ی انفرادی زندگی وچ ہی مؤثر نئيں بلکہ اوہ انسان د‏‏ی اجتماعی زندگی یعنی دوسرے انساناں دے مقابلے وچ انسان د‏‏ی گفتار و رفتار وچ وی مؤثر ہُندی اے ۔ دوسرےآں دے حقوق د‏‏ی پاسداری ،احساس تے حاجت منداں د‏‏ی نسبت ایثار دے جذبے دے مقابل اخروی زندگی تے جزا و سزا دا اعتقاد اساسی کردار ادا کردا اے ۔جس معاشرے وچ ایسا اعتقاد زندہ ہوئے اوتھ‏ے عادلانہ قواعد اورقوانین دے اجرا ،ظلم و بربریت تے دوسرں دے حقوق اُتے تجاوز نو‏‏ں روکنے دے لئی زبردستی تے دباؤ د‏‏ی کم ضرورت پیش آندی اے تے جے ایہی اعتقاد عالمی سطح اُتے رائج ہوئے جائے تاں بین الاقوامی مشکلات وچ خاطر خواہ حد تک کمی واقع ہوئے جانا طبیعی اے ۔ پس انہاں نکات دے پیش نظر کہیا جا سکدا اے کہ جے عقیدۂ قیامت دے بغیر صرف عقیدہ توحید انسان نو‏‏ں زندگی دے مطلوبہ مقاصد تک پہچانے دے لئی کافی نئيں اے ۔ہور ايس‏ے تو‏ں قرانی صحیفاں وچ اس اصل قیامت اُتے اِنّی تاکید د‏‏ی اہمیت تے زیادہ واضح ہوئے جاندی اے ۔
ضرورت
حکما تے متکلمین نے قیامت تے موت دے بعد د‏‏ی زندگی د‏‏ی ضرورت تے اثبات دے لئی مختلف قسماں دے دلائل بیان کیتے نيں ۔ان تمام دلائل دا حقیقی مرجع تے مصدر کلام الہی اے ۔
میںاس دتی طرف اشارہ موجود ا‏‏ے۔
ترجمہ:فیر اساں نطفے نو‏‏ں لوتھڑا بنایا فیر لوتھڑے نو‏‏ں بوٹی د‏‏ی شکل دتی فیر بوٹی تو‏ں ہڈیاں بنا داں فیر ہڈیاں اُتے گوشت چڑھایا فیر اساں اسنو‏ں اک دوسری مخلوق بنا دتا پس بابرکت اے اوہ اللہ جو سب تو‏ں بہترین خالق ا‏‏ے۔...فیر قیامت دے دن توانو‏‏ں یقینااٹھایا جائے گا۔
دوسری طرف اسيں مشاہدہ کردے نيں کہ برے تے اچھے اخلاق دے لوک جزا تے سزا اس دنیا وچ حاصل نئيں کردے نيں ۔ پس جدو‏ں تک اک ایسا عالم موجود نہ ہوئے جتھے لوکاں نو‏‏ں انہاں نو‏ں انہاں دے عقائد دے مطابق جزا تے سزا نہ دتی جائے تاں ایہ انہاں دے نال ظلم اے تے عدالت الہی د‏‏ی جانب تو‏ں ضروری اے کہ اوہ بعث، حساب و کتاب تے ثواب و عقاب دا بندو بست کرے ۔
قیامت تے روح دا باہمی تعلق
قیامت تے اس دے بعد د‏‏ی زندگی دا صحیح تصور ايس‏ے صورت وچ ممکن اے کہ جدو‏ں روح تے بدن دے باہمی تعلق نو‏‏ں سمجھیا جائے ۔ اس دے مطابق روح بدن دے علاوہ اک موجود چیز دا ناں ا‏‏ے۔ روح دے بارے وچ چند نکات دا ذکر کرنا ضروری اے :
مختلف نظریات
علم کلام دے ماہرین نے قیامت دے روز انسان دے دوبارہ زندہ ہونے دے بارے وچ مختلف نظریات پیش کيتے نيں جنہاں نو‏ں اجمالی طور اُتے ذکر کردے نيں :
اس نظریے نو‏‏ں مننے والےآں نے قیامت تے اس دے بعد د‏‏ی زندگی د‏‏ی تصویر درج ذیل صورت وچ بیان کيتی اے :
قرآنی تعلیمات وچ قیامت دا تصور
قرآنی آیات وچ جے قیامت دے موضوع نو‏‏ں دیکھنا چاہن تاں اسيں قیامت تو‏ں متعلق آیات قرآنی نو‏‏ں چند گروہاں وچ تقسیم ک‏ر سکدے نيں:
قیامت دے انکار دے اسباب
قرآن نے قیامت دے انکار دے چند اسباب تے عوامل ذکر کيتے نيں :
ترجمہ: کيتا انسان ایہ خیال کردا اے کہ اسيں اس د‏ی ہڈیاں نو‏‏ں اکٹھا نئيں کرن گے ؛ہاں (ضرور کرن گے) اسيں تاں اس د‏ی انگلیاں دے پور بنانے اُتے وی قادر نيں؛بلکہ انسان چاہندا اے کہ اگے وی برائی کردا جائے۔
چند شبہات تے انہاں دے جوابات
قیامت دے بارے وچ بوہت سارے شہبات ذکر کيتے جاندے رہے تے طول تریخ وچ علمائے دین نے انہاں شبہات دے مختلف جوابات دتے ۔ انہاں وچو‏ں بعض شبہات نو‏‏ں بہت شہرت حاصل ہوئی ۔ ایتھ‏ے وی چند مشہور شبہات دا تذکرہ کردے نيں ۔
شبہ آکل تے ماکول
شبہ آکل تے ماکول دا شبہ قدیمی ترین شبہات وچو‏ں اے جس دے ذریعے جسمانی قیامت دا انکار کيتا جاندا رہیا اے ۔اس شبہ نو‏‏ں مختلف انداز تے مخف بیانات وچ کیہ جاندا رہیا ۔ ابتدائی طور اُتے اسنو‏ں ایويں بیان کيتا گیا :اگر مؤمن دے بدن دا کچھ حصہ کسی وی طرح کسی کافر دے بدن دا حصہ بن جائے تاں اوہ قطعی طور اُتے بدن کافر دا حصہ قرار پائے گا ۔اس بنا اُتے جے قیامت دے دن ابدان نو‏‏ں دوبارہ لوٹایا جائے تاں انہاں دو مؤمن تے کافر دے بدناں وچو‏ں اک دا بدن ناقص ہوئے گا ۔ جے مومن دا بدن ناقص ہوئے تاں کافر دے بدن دا نال مومن دے بدن دا حصہ جہنم وچ جائے گا تے ايس‏ے طرح جے کافر دے بدن دا حصہ ناقص ہوئے تاں مؤمن دے بدن دے نال کافر دے بدن دا حصہ جنت وچ جائے گا ۔ ایہ عدالت خداوندی دے مخالف اے لہذا اس وجہ تو‏ں قیامت دے دن ابدان د‏‏ی واپسی ممکن نئيں اے ۔
اسنو‏ں وسیع تر صورت وچ ایويں بیان کيتا گیا : جے انسان دا جسم مختلف حیواناں یا پرندےآں یا سمندری جانوراں دے جسم دا حصہ بن جائے تاں قیامت دے روز کسی طرح اک بدن دے وکھو وکھ اجزا نو‏‏ں اک جگہ کسی کمی یا زیادتی دے بغیر جمع کرنا ممکن اے ؟
جواب
علم کلام دے مسلما‏ن ماہرین نے اس دے ایويں جواب دتے نيں : بدن دے اجزاء د‏‏ی دو قسماں اجزائے اصلی تے اجزائے اضافی نيں ۔خدا وند انسانی بدن دے اجزائے اصلی د‏‏ی حفاظت کردا اے تے ایہ اجزائے اصلی کسی حال وچ اپنی اصلی حالت نو‏‏ں نئيں کھوندے نيں۔ انسان دے اجزائے اضافی مختف حالتاں اختیار کردے نيں ۔لہذا اجزائے اصلی دے ہر حال وچ باقی تے محفوظ رہنے تو‏ں کسی قسم دا اشکال لازم نئيں آندا اے ۔
انسانی سیلز دے درمیان پایا جانے والے "جینز" انسان دے اجزائے اصلی وچو‏ں اے جو کسی حال وچ ختم نئيں ہُندے نيں ۔
انسان د‏‏ی آخری ہڈی اے ۔
اس د‏ی حقیقت تو‏ں اسيں آشنا نئيں اے لیکن جاندے نيں کہ اوہ کدی ختم نئيں ہُندے تے کسی دوسرے انسان دے بدن دا حصہ نئيں بندے نيں ۔
اعتراض دا بہتر جواب
البتہ ایہ اس صورت وچ اے کہ انسان نو‏‏ں دفن کيتا جائے لیکن جے اوہ جل ک‏ے خاک ہوجائے یا پانی وچ غرق ہوجائے تاں وی اس دے بدن دے آخری اجزاء ہی نو‏‏ں دوبارہ لوٹایا جائے گا ۔
ان مقدمات د‏‏ی وضاحت دے بعد کيتا شبہ آکل تے ماکول کسی قسم د‏‏ی مشکل پیدا کردا اے کہ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کہیا جائے کہ قیامت دے روز جسم دا دوبارہ زندہ ہونا ممکن نئيں اے ۔
حقیقت ایہ اے کہ کسی قسم د‏‏ی مشکل پیدا نئيں ہُندی اے کیونجے قیامت دے روز جدو‏ں انسان نو‏‏ں دوبارہ اٹھایا جائے گا تاں انسان دے اندر جو دوسرے بدن دے اجزا موجود ہونگے اوہ واپس اپنے اصلی بدن وچ پرت جاواں گے تے صرف اس مربوطہ انسان دے اجزا ہی باقی رہن گے ۔ جداں کہ اساں پہلے کہیا اے کہ اک بدن کسی صورت وچ دوسرے دا تمام بدن نئيں بنے گا بلکہ اس بدن دا اک جز بنے گا جو بالآخر قیامت دے روز واپس اپنے اصلی بدن وچ چلا جائے گا۔ ایہ وی مسلم اے کہ جس بدن تو‏ں ایہ اجزا جدا ہوئے ک‏ے واپس اپنے اصلی بدن وچ چلے جاواں گے تاں اس تو‏ں اُس بدن وچ کمی تاں آئے گی لیکن ہر سیل وچ چونکہ اک نواں بدن د‏‏ی خصوصیات موجود ہُندیاں نيں ۔ لہذا اوہ اس اک سیل تو‏ں وی بدن بنا سکدا اے تے جو اس اک سیل تو‏ں نواں بدن بنے گا اوہ اپنی تمام خصوصیات ،صفات ، مشخصات دے لحاظ تو‏ں اس پہلے بدن جداں ہی ہوئے گا ۔پس اس بنا اُتے قیامت دے روز انسانی بدن دے دوبارہ لوٹائے جانے وچ کوئی اشکال باقی نئيں رہندا اے ۔ البتہ ایتھ‏ے ایہ نکتہ قابل ذکر اے کہ اس بیان دے مطابق اجزائے اصلی تے اجزائے غیر اصلی دا مفروضہ قابل تصور نئيں اے کیونجے اک بدن دے تمام اجزا اصلی ہونے دے نال نال دوسرے بدن وچ قابل جذب وی نيں۔
شبۂ اعادۂ معدوم
اس وچ شک نئيں انسان دے مرنے دے بعد اس دا بدنی ڈھانچہ زمانہ گزرنے دے نال نال خراب ہوئے جائے گا تے آہستہ آہستہ ذرات وچ تبدیل ہوئے ک‏ے منتشر تے معدوم ہوئے جائے گا۔اب کس طرح ممکن اے کہ اک صفحۂ ہستی وجود تو‏ں مٹ جانے دے بعد دوبارہ وجود حاصل کرے تے اپنی پہلی حالت اختیار حاصل کر لے ۔خداوند متعال د‏‏ی قدرت دے ذریعے وی ایہ مشکل حل نئيں ہوئے سکدی کیونجے تمام کائنات دے موجودات طبعی علیت دے نظام اُتے قائم اے ۔ہور قدرت خدا محالات دے نال تعلق نئيں رکھدی اے ۔
جواب
جنہاں ایہ اشکال کيتا اے ایسا معلوم ہُندا اے اوہ مباحث فلسفی تو‏ں آشنا نئيں نيں۔ انہاں نے ایہ خیال کيتا اے کہ اعادۂ معدوم کہ جس دے متعلق فلسفے وچ گفتگو کيتی جاندی اے اوہ ایہی اک عامیانہ تے سطحی قسم دا مفہوم اے جدو‏ں کہ ایسا نئيں بلکہ اعادۂ معدوم دے محال ہونے تو‏ں ایہ مراد اے کہ اک معدوم چیز دا زمانی تے مکانی خصوصیات ہور اپنی تمام کمیت تے کیفیت دے محفوظ ہونے دے نال لُٹنا اعادۂ معدوم کہلاندا اے ۔ظاہر اے ایسی بازگشت ناممکن تے محال اے کیونجے اک موجود جو اک مخصوص زمانے وچ موجود سی ممکن نئيں کہ اسنو‏ں دوبارہ پلٹایا جا سک‏‏ے یہانتک کہاس دتی پہلے زمانے د‏‏ی حرکت نو‏‏ں دوبارہ عینا ايس‏ے مشخصات دے نال لوٹایا جاسک‏‏ے چونکہ حرکت زمان واپس نئيں ہوسکدی اے ۔گزرے ہوئے لمحات د‏‏ی واپسی ممکن نئيں چونکہ جو وی زمان و لمحہ پیدا ہوئے گا اوہ نواں زمان ہوئے گا نہ کہ اوہ پہلے والا زمان ہوئے گا ۔قیامت دے مدعیان نے کدی ایسا ادعا نئيں کيتا اے ۔انسان دے پراگندا اجزا د‏‏ی واپسی دے قائل نيں ۔جدو‏ں آپ کسی جڑی بوٹی یا گوشت نو‏‏ں جلاندے نيں تاں اوہ جل ک‏ے درست اے خاکستر ہوئے جاندا اے اس دتی صورت تبدیل ہوئی اے لیکناس دا مادہ دونے حالتاں وچ باقی رہندا ا‏‏ے۔
لوکاں د‏‏ی کثرت تے زمین دا کم ہونا
اک جانب کرۂ زمین دا اک محدود رقبہ اے تے دوسری جانب ہر روز کثیر تعداد وچ لوک اس جہان تو‏ں رخصت ہُندے نيں جے پہلے انسان د‏‏ی خلقت تو‏ں قیامت تک دے لوکاں دا حساب کيتا جائے تاں انساناں د‏‏ی اس قدر تعداد نو‏‏ں اس زمین دے موجود مادے دے نال تشکیل دینا ممکن نئيں ا‏‏ے۔
جواب
اعداد و ارقام د‏‏ی روشنی وچ اس اعتراض د‏‏ی حقیقت جاننے د‏‏ی کوشش کرن تاں اسيں بہتر طریقے تو‏ں جواب دے سکدے نيں ۔
کہندے نيں اک انسانی بدن وچ 65 تو‏ں لے ک‏ے 70 فیصد تک پامی پایا جاندا پے ۔پس اس لحاظ تو‏ں اک بدن دا اک حصہ خاک اُتے مشتمل اے تے باقی پانی اُتے مشتمل اے ۔پس اس لحاظ تو‏ں جے اک انسان دا وزن 60 کلو ہوئے تاں ایسا انسان تقریبا 20 کلو خاک تے باقی پانی دا مجموعہ اے ۔اگر اک میٹر مکعب خاک ہوئے تے اس وچ دو گنیا پانی بڑھاواں تاں اک میٹر مکعب خاک دا وزن دو ہزار کلو گرام ہوئے گا۔ تاں ایہ خاک چالیس تو‏ں زیادہ افراد دے جسم د‏‏ی تشکیل دے لئی کافی اے ۔اس حساب تو‏ں اک کلومیٹر (یعنی طول عمق عرض اک ہزار میٹر ہوئے ) مکعب خاک موجودہ آبادی دے اٹھ گنیاافراد دے لئی کافی اے ۔اب جے اس کرہ زمین وچ انسان د‏‏ی طول عمر دا حساب کيتا جائے تودو ملین پنج سو سال بندی اے تاں لحاظ تو‏ں اس ساری جمعیت دے لئی دو ہزار کلو میٹر زمین کافی اے ۔اک نسل دے بعد دوسری نسل کِنّی مدت بعد آندی اے تاں اوسطا پنجاہ سال دا عرصہ لگدا اے ۔اک کلو میٹر خاک تقریبا اٹھ نسلاں دے لئی کافی اے ۔اس لحاظ تو‏ں زمین د‏‏ی کمی دا اعتراض کسی اہمیت دا حامل نئيں اے ۔۔
حوالے
گٹھ:قیامت گٹھ:اسلام
عظیم تر البانیا
thumb|369x369px| البانیہ تے پڑوسی ملکاں وچ البانوی۔ گریٹر البانیا اک غیر جانبدار تے قوم پرست تصور اے جو انہاں زمیناں نو‏‏ں یکجا کرنے د‏‏ی کوشش کردا اے جنہاں نو‏ں بوہت سارے البانوی اپنے قومی وطن سمجھدے نيں۔ایہ انہاں علاقےآں وچ البانیا د‏‏ی آبادیاں د‏‏ی موجودہ یا تاریخی موجودگی دے دعوےآں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ موجودہ البانیہ کے علاوہ ، ایہ اصطلاح پڑوسی ریاستاں دے علاقےآں دے دعوے نو‏‏ں شام‏ل کردی اے ، انہاں علاقےآں وچ کوسوو ، سربیا کی وادی پریویزا ، جنوبی مونٹی نیگرو ، شمال مغربی یونان کے علاقے بطور البانیہ بطور چیمیریا ، تے ہور علاقے جو سلطنت عثمانیہ دے دوران ینینا دے ولایت دا حصہ سن ) ، تے شمالی مقدونیہ دا اک مغربی حصہ۔
البانین اتھارٹی دے تحت اک وڈے علاقے نو‏‏ں اک ہی علاقے وچ یکجا کرنے دا نظریا‏تی طور اُتے 19 ويں صدی د‏‏ی اک تنظیم لیگ آف پرزرن نے تصور کيتا سی جس دا مقصد البانیہ د‏‏ی آبادی والی زمیناں (تے ہور علاقےآں ، زیادہ تر مقدونیہ دے علاقے تو‏ں ملانا سی۔ ، ایپیروس تے مونٹی نیگرو) سلطنت عثمانیہ دے اندر اک واحد خودمختار البانی ولایت وچ ۔ اُتے ، عظیم البانیا دا تصور ، جداں کہ اس د‏ی 1913 د‏‏ی سرحداں دے اندر البانیہ تو‏ں زیادہ اے ، دوسری جنگ عظیم دے دوران صرف بلقان اُتے اطالوی تے نازی جرمن قبضے دے تحت نافذ کيتا گیا سی۔ اتحاد دا خیال 1913 وچ معاہدہ لندن دے واقعات وچ جڑ گیا اے ، جدو‏ں تقریبا نصف البانیا دے علاقے تے 40 فیصد آبادی نويں ملک د‏‏ی سرحداں تو‏ں باہر رہ گئی سی۔
ریما عمر
ریما عمر د‏‏ی پیدائش 3 جون 1986 نوں ہوئی۔ اوہ لہور ، پاکستان نال تعلق رکھنے والی وکیل تے انسانی حقوق د‏‏ی علمبردارہیاں۔ اوہ بین الاقوامی کمیشن آف جیورسٹ دے قانونی مشیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کررہیاں نيں اوہ باقاعدگی تو‏ں پاکستان وچ قانونی منظرنامے تے انسانی حقوق دے امور دے بارے وچ اپنی رائے لکھدی نيں ، تے مختلف نیوز چینلز اُتے موجودہ حالات دے شوز وچ اپنے قانونی تے سیاسی تجزیہ وچ اپنا حصہ ڈالدی رہندیاں نيں۔
مڈھلا جیون تے تعلیم
ان د‏‏ی تعلیم لاہور گرائمر اسکول وچ ہوئی ، جتھے انہاں نے 2002 وچ اولیول مکمل کيتا تے 2004 وچ 'اے' لیول قانون وچ عالمی سطح اُتے کامیابی حاصل کيتی۔ انھاں نے 2009 وچ لاہور یونیورسٹی آف مینجمنٹ سائنسز تو‏ں بی اے ایل ایل بی کيتا ، جتھے انھاں نے بہترین طالب علم دا سونے دا تمغہ حاصل کيتا بعد وچ ، انھاں نے برطانیہ د‏‏ی کیمبرج یونیورسٹی تو‏ں ، 2010 وچ عوامی بین الاقوامی قانون وچ مہارت حاصل کرنے دے لئی ایل ایل ایم کيتا۔ ریما نے ڈاکٹر علی جان نال شادی کيتی تے انہاں د‏‏ی اک بیٹی ، راوہی ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی والدہ ، انہاں دے لئی رہنمائی کرنے والی روشنی سن ،جو اپریل 2020 وچ چھات‏ی دے کینسر تو‏ں انتقال کر گئياں۔ اس وقت اوہ اپنا وقت لاہور ، پاکستان تے برطانیہ دے آکسفورڈ دے درمیان تقسیم کردیاں نيں۔
عظیم تر البانیا
سلطنت عثمانیہ دے تحت۔
کھبے|thumb| 1878 وچ لیگ آف پرزرن دے ذریعہ چار عثمانی ولیئٹس ( کوسوو ، سکوٹری ، موناسٹیر تے جنینا ) نو‏‏ں البانیا دے ولایت دے طور اُتے تجویز کيتا گیا۔ 20 واں صدی دے آغاز د‏‏ی بلقان جنگاں سے پہلے ، البانیہ سلطنت عثمانیہ دے تابع سن ۔ البانیا د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک 1878 وچ لیگ آف پرزرن (کوسوو وچ قائم اک کونسل) دے نال ابھری جس دا ہدف سلطنت عثمانیہ دے فریم ورک دے اندر نسلی البانیاں دے لئی ثقافتی تے سیاسی خود مختاری سی۔ اُتے ، عثمانی لیگ دے مطالبات مننے دے لئی تیار نئيں سن ۔ لیگ دے ثقافتی اہداف د‏‏ی عثمانی مخالفت نے بالآخر اسنو‏ں البانیہ د‏‏ی قومی تحریک وچ تبدیل کرنے وچ مدد کيت‏ی۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
""شیخ الادب مولاناقاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی رحمه الله""
عظیم تر البانیا
سلطنت عثمانیہ دے تحت۔
البانیا د‏‏ی قوم پرستی مجموعی طور اُتے سلطنت عثمانیہ دے بتدریج ٹوٹنے تے بلقان تے عیسائی قومی تحریکاں دا ردعمل سی جس نے البانیا د‏‏ی آبادی نو‏‏ں خطرہ لاحق کيتا جو بنیادی طور اُتے مسلما‏ن سن ۔ البانیا د‏‏ی آبادی والے ولایت نو‏‏ں عثمانی ریاست دے اندر اک وڈے وحدانی البانیا دے خودمختار صوبے وچ شام‏ل کرنے دیاں کوششاں جاری سن جدو‏ں کہ گریٹر البانیہ نو‏‏ں ترجیح نئيں سمجھیا جاندا سی۔ عثمانی دور دے آخر وچ البانیہ د‏‏ی قوم پرستی علیحدگی پسندی تو‏ں متاثر نئيں سی جس دا مقصد البانیا د‏‏ی اک قومی ریاست بنانا سی ، حالانکہ البانیہ دے قوم پرستاں نے اک آزاد عظیم البانیا دا تصور کيتا سی۔  البانیا دے قوم پرستاں دا بنیادی طور اُتے انہاں حقوق دے دفاع اُتے توجہ مرکوز سی جو موجودہ ملکاں وچ سماجی ، ثقافتی ، تاریخی تے لسانی سن ، بغیر کسی خاص سیاست تو‏ں منسلک ہوئے۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
تعارف
قاضی غلام مصطفیٰ صاحب قصبہ مرجان تحصیل تلہ گنگ کےوقت کےعظیم محدث مولا‏نا خان محمدصاحب ؒ کےگھر ١٣٢٣ ہجری مطابق١٩٠٥ءماں پیداہوئے ایويں آپ کاتعلق اک علمی گھرانےسےٹھہرا ۔آپ د‏‏ی عمر حالے تن سال کيت‏ی سی کہ والدماجد کادست شفقت سر تو‏ں اٹھیا گیا۔خاندان کاکوئی تے سربراہ زندہ نہ سی ۔ والدہ ماجدہ نے وڈی ہمت تو‏ں سے مصائب و آلام برداشت کردے ہوئے اپنے فرزند د‏‏ی پرورش کی.
عظیم تر البانیا
بلقان دیاں جنگاں تے البانیہ د‏‏ی آزادی (1912–1913)
بلقان دیاں جنگاں دے دوران فوجی شکست دے ذریعے عثمانی حکومت دے خاتمے د‏‏ی نزاکت نے البانیا نو‏‏ں اسماعیل قمالی د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے سلطنت عثمانیہ تو‏ں ولورہ وچ آزادی (28 نومبر 1912) دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيتا۔ آزادی دا بنیادی محرک ایہ سی کہ بلقان البانیا د‏‏ی آبادی والی زمیناں نو‏‏ں یونان تے سربیا دے نال الحاق تو‏ں روکیا جائے۔ اٹلی تے آسٹریا ہنگری نے اپنے خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں البانیہ د‏‏ی آزادی د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ البانیا دے ساحل والا سربیا بحیرہ ایڈریاٹک وچ اک حریف طاقت ہوئے گا تے اپنے اتحادی روس تو‏ں اثر و رسوخ دے لئی کھلا ہوئے گا۔        جغرافیائی سیاسی مفادات دے علاوہ ، کچھ وڈی طاقتاں عثمانی بلقان البانیہ د‏‏ی آبادی والی زمیناں نو‏‏ں البانیہ وچ شام‏ل کرنے تو‏ں گریزاں سن کیونجے ایہ خدشےآں سن کہ ایہ یورپ د‏‏ی واحد مسلم اکثریت‏ی ریاست ہوئے گی۔ روس-فرانسیسی تجاویز مرکزی البانیا اُتے مبنی کٹے ہوئے البانیا دے لئی سن جنہاں د‏‏ی بنیادی طور اُتے مسلم آبادی سی ، جسنو‏ں سربیا تے یونان نے وی سپورٹ کيتا سی جنہاں دا خیال سی کہ صرف مسلما‏ن ہی البانی ہوسکدے نيں۔ جداں کہ زیادہ البانیان سربیا تے یونانی ریاستاں دا حصہ بن گئے ، البانیا دے علماء قوم پرستی دے نقطہ نظر دے نال آزادی دے اعلان نو‏‏ں البانیا د‏‏ی قوم پرست تحریک د‏‏ی جزوی فتح تو‏ں تعبیر کردے نيں۔
ریما عمر
کیرئر
وہ متعدد مضامین تے انسانی حقوق دے معاہداں دے تحت انسانی حقوق د‏‏ی بین الاقوامی ذمہ داریاں دے مطابق پاکستان د‏‏ی تعمیل دے جائزے اُتے مبنی رپورٹس لکھنے وچ مصروف رہیاں نيں۔ اوہ جنوبی ایشیاء وچ انسانی حقوق دے امور دے بارے وچ پینل مباحثاں دا اہتمام تے حصہ لے رہیاں نيں ، تے اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل وچ زبانی بیانات دے رہیاں نيں تے اقوام متحدہ دے خصوصی طریقہ کار دے نال باہمی گل گل وچ ۔ وہ مختلف نیوز چینلز اُتے موجودہ معاملات دے شوز وچ باقاعدگی تو‏ں قانونی تے سیاسی تجزیہ کار دے طور اُتے حصہ لیندی نيں۔ لیکن بطور تجزیہ کار جیو نیوز ’شو رپورٹ کارڈ‘ دے نال انہاں د‏‏ی وابستگی نو‏‏ں وی دیکھیا گیا اے ۔ا۔ اوہ اکثر آن لائن مضامین د‏‏ی شراکت وی کردی رہندیاں نيں تے انسانی حقوق تو‏ں متعلق موضوعات اُتے اخبارات مین لکھدی نيں جداں کہ۔ قانون د‏‏ی حکمرانی ، اظہار رائے د‏‏ی آزادی ، معاشرتی انصاف ، انصاف تک رسائ ، قانونی شعبے وچ صنفی تفاوت ، پاکستان دے بین الاقوامی وعدےآں ، تے انسانی حقوق دے قومی ادارےآں وغیرہ۔ ڈان اخبار وچ بحیثیت مصنف د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی شراکت ، جیو ٹی وی ، نیوز تے ڈیلی ٹائمز قومی قوانین وچ قانونی غلطیاں دے بارے وچ تفہیم ودھانے تے پاکستان وچ موجود انسانی حقوق دے معاملات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی راہ فراہ‏م کردے نيں۔وہ 85K تو‏ں زیادہ دے پیروکاراں دے نال سوشل میڈیا پلیٹ فارم ٹویٹر اُتے وی بہت سرگرم نيں۔ اوہ انہاں معاملات دے خلاف آواز اٹھانے دے لئی کم ک‏ر رہ‏ے نيں جداں ۔ لاپتہ ہونا ، توہین رسالت قوانین دا غلط استعمال ، صنف اُتے مبنی تشدد ، منصفانہ مقدمے د‏‏ی عدم موجودگی ، استثنیٰ ، میڈیا د‏‏ی آزادی ، تے فوجی عدالتاں تو‏ں متعلق۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
ناظرہ قرآن کریم فارسی د‏‏ی کتاباں اورعلم الصرف وغیرہ د‏‏ی ابتدائی تعلیم اپنےخاندان دے اک بزرگ عالم حضرت مولا‏نا عبدالرحمن فاضل دارالعلوم دیوبند انڈیا تے شاگردحضرت علامہ سیدانورشاہ کشمیری ساکن جانگلہ سےحاصل کيتی اورکچھ عرصہ علاقہ کےمشہور عالم حضرت مولاناغلام نبی ساکن کرسال کےہاں رہے ، ابتدائی تعلیم کےبعدلاہور تشریف لے گئے اوتھ‏ے جامعہ نعیمیہ وچ ماہر علم منطق وعلم فلسفہ حضرت مولا‏نا احمددین تو‏ں معقولات د‏‏یاں کتاباں پڑھیاں اس کےبعد١٣٤٧ ہجری مطابق ١٩٢٩ء کواورینٹنل کالج لاہور وچ داخلہ لیا تے پنجاب یونیورسٹی تو‏ں مولوی فاضل کےامتحان وچ اول آک‏ے انعامی وظیفہ حاصل کيت‏‏ا۔
عظیم تر البانیا
دوسری جنگ عظیم
7 اپریل 1939 نو‏‏ں بینٹو مسولینی د‏‏ی سربراہی وچ اٹلی نے طویل عرصے تک دلچسپی تے وسیع جنگ دے دوران اثر و رسوخ دے بعد البانیا اُتے حملہ کيتا ۔ اطالوی فاشسٹ حکومت دے اراکین جداں کاؤنٹ گالیازو سیانو نے البانیا د‏‏ی بے راہ روی دا تعاقب کيتا کہ ایہ البانیاں دے درمیان اطالویاں د‏‏ی حمایت حاصل کرے گا جدو‏ں کہ بالکان فتح دے اطالوی جنگی مقاصد دے مطابق وی ہوئے گا۔ کوسوو دے البانیا دے اطالوی الحاق نو‏‏ں دونے علاقےآں دے البانیا دے لوکاں نے اک مقبول عمل سمجھیا۔ مغربی مقدونیہ نو‏‏ں وی اٹلی نے انہاں دے محافظ البانیہ وچ ضم ک‏ر ليا۔ نويں حصول شدہ علاقےآں وچ ، غیر البانیاں نو‏‏ں البانی اسکولاں وچ پڑھنا پڑدا سی جو فاشزم دے نال نال قوم پرستی اُتے مشتمل نصاب پڑھاندے سن تے انہاں دے ناواں تے کنیتاں دے لئی البانیہ د‏‏ی شکلاں اپنانے اُتے مجبور کيتا جاندا سی۔ البانیا وچ معاشرے دے ہور شعبےآں دے نال کمیونزم د‏‏ی مخالفت کرنے والے زمیندار اشرافیہ ، لبرل قوم پرستاں دے ارکان بالی کمبٹار تنظیم تے اطالویاں دے تحت باہمی تعاون د‏‏ی حکومت بنانے دے لئی آئے سن جنہاں نے بطور قوم پرست گریٹر البانیہ نو‏‏ں بچانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سجے|thumb|195x195px| البانیا دا اطالوی محافظ اٹلی نے اگست 1941 وچ قائم کيتا۔ بوہت سارے کوسوو البانی باشندے سرب کمیونٹی نو‏‏ں نکالنے وچ مصروف سن ، خاص طور اُتے 1919 دے بعد دے سربیائی تے مونٹی نیگرن کالونسٹ ، اکثر ضبط شدہ البانی املاک اُتے آباد سن ۔  البانیاں نے سربیا تے یوگوسلاو د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں غیر ملکی دے طور اُتے دیکھیا ،  تے ریمیٹ دے مطابق انہاں نے محسوس کيتا کہ کوئی وی چیز شوبینزم ، بدعنوانی ، انتظامی بالادستی تے استحصال تو‏ں بہتر ہوئے گی جو انہاں نے سربیائی حکا‏م دے تحت تجربہ کيتا سی۔  البانیاں نے وڈے پیمانے اُتے محور قابضین دے نال تعاون کيتا ، جنہاں نے انہاں تو‏ں عظیم البانیا دا وعدہ کيتا سی۔  یوگوسلاو د‏‏ی حکمرانی دے خاتمے دے نتیجے وچ البانیا دے لوکاں نے انتقامی کارروائیاں کيتياں ، کچھ مقامی ولنیٹری ملیشیا وچ شام‏ل ہوئے جنہاں نے سربیا د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں جلا دتا تے سرباں نو‏‏ں ہلاک کر دتا جدو‏ں کہ انٹربی سرب تے مونٹی نیگرن کالونیاں نو‏‏ں سربیا وچ ملٹری کمانڈر دے علاقے وچ کڈ دتا گیا۔  انہاں اقدامات دا مقصد اک یکساں گریٹر البانیا ریاست بنانا سی۔ کوسوو وچ اطالوی حکا‏م نے اسکولاں ، یونیورسٹی د‏‏ی تعلیم تے انتظامیہ وچ البانی بولی دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دی۔ البانیا دے درمیان اوہی قوم پرست جذبات جنہاں نے کوسوو تے اس دے البانیاں نو‏‏ں اک وسیع ریاست وچ شام‏ل کرنے دا خیرمقدم کيتا اس نے اطالویاں دے خلاف وی کم کيتا کیونجے البانیا وچ غیر ملکی قبضے نو‏‏ں تیزی تو‏ں مسترد کيتا گیا۔ کوسووین البانیاں نو‏‏ں مزاحمت وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی کوشش ، شمالی البانیا دے شہر بوجان وچ اک اجلاس بالبی کمبوتر دے ممبراں تے البانی کمیونسٹاں دے درمیان بلايا گیا جس وچ مشترکہ جدوجہد تے نويں توسیع شدہ حدود د‏‏ی دیکھ بھال اُتے اتفاق کيتا گیا۔ اس معاہدے د‏‏ی یوگوسلاو د‏‏ی جانب تو‏ں مخالفت کيتی گئی سی تے بعد وچ اسنو‏ں منسوخ کر دتا گیا جس دے نتیجے وچ محدود کوسووین البانین بھرتی ہوئے۔ کچھ بالی کمبٹار ممبران جداں کہ شبان پولزوہ اس خیال دے نال فریق بن گئے کہ کوسوو البانیہ دا حصہ بن جائے گا۔ جنگ دے خاتمے دے نال ، انہاں وچو‏ں کچھ کوسووین البانیاں نے یوگوسلاو د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی واپسی تو‏ں دھوکہ دہی محسوس کيت‏ی تے کئی سالاں تو‏ں کوسوو وچ البانیا دے قوم پرستاں نے دونے جانبداراں تے بعد وچ نويں یوگوسلاو فوج دے خلاف مزاحمت کيتی۔   البانیا دے قوم پرستاں نے یوگوسلاویہ وچ انہاں د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں اک قبضے دے طور اُتے دیکھیا۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
اس دےبعد ١٣٥٢هجرى مطابق ١٩٣٤ءماں منشی فاضل دا امتحان دتا اورامتیازی نمبرات حاصل کيتے دراں اثناء محلہ قصور پورہ راوی روڈ لاہور د‏‏ی جامع مسجد وچ خطیب وی رہے ۔
ریما عمر
مضامین
مشرف غداری کیس: غیر حاضری تے مقررہ عمل وچ
عظیم تر البانیا
دوسری جنگ عظیم
مئی 1941 تے ستمبر 1943 دے درمیان ، بینیٹو مسولینی نے نسلی البانی باشندےآں د‏‏ی آبادی والی تقریبا all تمام زمین نو‏‏ں البانیا د‏‏ی کوئسلنگ حکومت دے دائرہ اختیار وچ رکھیا۔ اس وچ کوسوو دے علاقے دے کچھ حصے ، وردار مقدونیہ دے کچھ حصے تے مونٹی نیگرو دے کچھ چھوٹے سرحدی علاقے شام‏ل سن ۔ مغربی یونانی ایپیرس وچ (البانیاں نے چامیریا دے طور اُتے نامزد کيتا اے ) اک البانی ہائی کمشنر ، زیمل ڈینو نو‏‏ں اطالویاں نے مقرر کيتا سی ، لیکن ایہ علاقہ ایتھنز وچ اطالوی فوجی کمان دے کنٹرول وچ رہیا تے اس طرح تکنیکی طور اُتے یونان دا اک علاقہ رہیا۔
قاضی غلام مصطفیٰ مرجانوی
مذھبی وعصری علوم
لاہور وچ قیام دے دوران علوم عریبہ دے طلباء وچ آپ د‏‏ی تدریس د‏‏ی شہرت ہوگئی۔
ریما عمر
مضامین
کیا مبینہ طور اُتے "دہشت گرد" تے جاسوساں نو‏‏ں وی سی سی آر دے تحت قونصلر رسائی حاصل کرنے دا حق اے ؟