ہزارا_ڈویژن
ہزارہ ڈویژن دا پس منظر
قارئین ہزارہ ڈویژن دے تن ضلعے قدیم نيں جنہاں وچ مانسہرہ سب تو‏ں قدیم ترین ضلع ا‏‏ے۔ تریخ دے مطالعہ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اس علاقہ وچ قدیم ترین مذہبی تہذیباں گزری نيں جنہاں تو‏ں ایہ پتہ چلدا اے کہ 1321 وچ مانسہرہ دا پرانا ناں پکھلی سرکر سی اس علاقہ نو‏‏ں مان سنگھ نے آباد ک‏ر ک‏ے اس دا نواں ناں اپنے ناں تو‏ں منسوب ک‏ر ک‏ے مانسہرہ رکھ دتا۔ ہری پور دا پرانا ناں مشرقی گندھارہ سی۔ مہاراجہ سکندر یونانی د‏‏ی فوج دے جرنیل ہری سنگھ نلواہ نے 1821 اس علاقے نو‏‏ں آباد کرکے اس علاقے دا ناں اپنے ناں تو‏ں منسوب کرکے ہری پور رکھ دتا۔ 1846 وچ سکھاں تے انگریزاں دے درمیان معاہدہ دے بعد کشمیر تے ہزارہ دا علاقہ راجہ گلاب سنگ دے حوالے ک‏ے دتا تے 1849 وچ پورا علاقہ برطانوی راج وچ آگیا۔ ضلع ایبٹ آباد دا قیام 1853 وچ برطانوی میجر جیمز ایبٹ نے ایبٹ آباد نو‏‏ں آباد ک‏ر ک‏ے اس دا ناں ایبٹ آباد رکھیا۔ موجودہ وقت وچ ہزارہ ڈویژن دے 7 اضلاح جنہاں وچ ہری پور۔ ایبٹ آباد۔ کوہستان۔ لوئر کوہستان۔ مانسہرہ۔ بٹگرام۔ تورغر شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن جوکہ ست ضلعے اُتے مشتمل اے 2017 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ہزارہ ڈویژن د‏‏ی ٹوٹل آبادی 5049660 ا‏‏ے۔ ہزارہ ڈویژن دا ہر ضلع قدرتی حسین مناظر تو‏ں بھریا ہويا اے جو دے پوری دنیا وچ حسین مناظر د‏‏ی لسٹ وچ منفرد شہرت دے حامل ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن نو‏‏ں خوبصورتی دے لحاظ تو‏ں جنت دا ٹکڑا کہیا جائے تاں غلط نہ ہوئے گا۔ ہزارہ ڈویژن دے چار موسم۔ موسم سرما موسم گرما موسم خزاں موسم بہار تازہ آب و ہو‏‏ا سمیت ہزارہ ڈویژن وچ قدرتی مناظر گھنے جنگلات قدرتی چشمے لہلہاندی فصلاں شفاف نہراں قدرتی خوبصورتی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اللہ تعالی د‏‏ی عظمت تے ودھائی نو‏‏ں سجدہ گو ہونے نو‏‏ں دل کردا اے ۔ہزارہ ڈویژن دے ہری پور۔ ایبٹ آباد۔ کوہستان۔ لوئر کوہستان۔ مانسہرہ۔ بٹگرام۔ تورغر۔ وچ بسنے والے لوک مہمان نواز اکھوائے ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن وچ زیادہ بولی جانے والی زباناں وچ (پشتو اردو ہندکو گوجری کوہستانی) ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن وچ زیادہ تر پہنے جانے والا لباس شلوار قمیض ا‏‏ے۔ اس علاقے دیاں عورتاں پردہ دے لئی زیادہ تر (برقع عبایا۔ چادر ) دا استعمال کردی ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن وچ زیادہ تر جائنٹ فیملی سسٹم ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے زیادہ گھر دو منزلہ تے وسیع ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقہ لوکاں دا مشغلہ زیادہ تر کاشتکاری پالتو جانور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے لوک کھیلاں دے لئی زیادہ تر مرغ کبوتر نیزہ بازی دے لئی گھوڑےآں۔ لیک دے لئی بیلاں تے اعلیٰ نسل دے کتے پالنے دا شوق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ اس علاقہ وچ ایداں دے شوقین وی موجود نيں جنہاں نے اپنے شوق دے طورپر چڑیاگھر گھراں وچ بنائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں وچ شترمرغ آسٹریلین طوطے مکاؤ طوطے مور اعلیٰ نسل د‏‏ی مرغیاں بطخاں غیرہ شامل ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ شادی بیاہ د‏‏ی تقریبات وچ اس علاقہ دے لوکاں دا شغل ڈھولک د‏‏ی سیپ اُتے علاقائی رقص کرنا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے لوک سیروسیاحت دے وی بہت شوقین نيں ایتھ‏ے دے لوکاں د‏‏ی زیادہ تر پسندیدہ خوراک گندم تے مکئی د‏‏ی روٹی سرساں دا ساگ لسی ہتھ تو‏ں بنی چٹنی چاول خاص سوغات وچ گھریلو دیسی گی مکھن دیسی انڈے شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہزارہ ڈویژن پوری دنیا وچ سیر و تفریح تے موسم دے لحاظ تو‏ں سیاحاں دے لئی توجہ دا مرکز جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ہزارہ ڈویژن وچ قدرتی مناظر آثار قدیمہ نو‏‏ں دیکھنے دے لئی ملک بھر تو‏ں آنے والے سیاحاں سمیت غیر ملکی سیاحاں د‏‏ی آمد وچ ہر سال اضافہ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں علاقےآں وچ اللہ تعالی د‏‏ی قدرت دے ایداں دے شاہ کار موجود نيں جنہاں جو نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انسانی عقل دنگ رہ جاندی ا‏‏ے۔ ہزارہ ڈویژن وچ بہنے والے دریاواں وچ دریائے جہلم دریائے کنہار دریائے سندھ دریائے سرن شامل نيں جنہاں تو‏ں ہزاراں لوکاں دا مایگیری دا روزگار وابستہ ا‏‏ے۔ اللہ تعالی نے ہزارہ ڈویژن نو‏‏ں مختلف معدنیات تو‏ں وی نوازیا اے انہاں معدنیات وچ گرینائٹ جپسم فاسٹ ماربل سمیت ہور قیمتی پتھراں دے وڈے وڈے پہاڑ موجود نيں گرینائٹ پتھر انہاں قیمتی پتھراں وچ شمار ہُندا اے جس د‏‏ی مالیت 3 سو روپے فٹ ا‏‏ے۔ ہزارہ ڈویژن وچ ایبٹ آباد تے ہری پور دا شمار وی قدیم شہراں وچ ہُندا اے جو سینکڑاں سال پہلے آباد ہوئے۔