cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سارہ اینڈریوز
سارہ جوئے اینڈریوز (پیدائش: ۱۶ دسمبر ۱۹۸۱ء) اک ریٹائرڈ سواݨی کرکٹر اے جو ۲۰۰۶ ءسے ۲۰۱۰ء دے اوائل تک آسٹریلیا دے لئی کھیلی۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی تیز گیند باز تے سجے ہتھ تو‏ں نچلے آرڈر د‏‏ی بلے باز سی۔ 2000-01ء وچ سیکنڈ الیون وچ کھیلنے دے بعد، اینڈریوز نے ۲۰۰۱-۰۲ء ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی ڈیبیو کيتا۔ اپنے ڈیبیو سیزن وچ ، اسنو‏ں متعدد بار ڈراپ کيتا گیا تے گیند دے نال کم دا ودھ بجھ نئيں دتا گیا۔ اس نے پنج وکٹاں حاصل کیتیاں تے اگلے سیزن دے پہلے ہاف وچ چھ وکٹاں دے نال ختم ہوݨ تو‏ں پہلے کدی وی اوورز دا مکمل کوٹہ نہ کرانے دے باوجود اسنو‏ں چھڈ دتا گیا۔ موسم گرما دے اختتام پر، اسنو‏ں آسٹریلیا د‏‏ی انڈر ۲۳ ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا۔۲۰۰۳-۰۴ء وچ ، اینڈریوز نے پہلی بار پورا سیزن کھیلا تے ست وکٹاں حاصل کیتیاں۔ وکٹوریہ دے خلاف دوسرے فائنل وچ ، اس نے اپنے ۲۱ويں میچ وچ پہلی بار اوورز دا پورا کوٹہ کرایا۔ سری لنکا دے انڈر ۲۳ دے دورے پر، اس نے میزبان د‏‏ی سینئر ٹیم دے خلاف اپنا فرسٹ کلاس ڈیبیو کیتا، چار وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اینڈریوز دا ۲۰۰۴-۰۵ ءویمنز نیشنل کرکٹ لیگ خراب سی، اس نے صرف پنج وکٹاں حاصل کیتیاں، تے فیر اگلے سیزن د‏‏ی شروعات خراب رہی، پہلے چھ میچاں وچ صرف تن وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے ۵/۱۶ دے کیریئر دے بہترین اعداد و شمار حاصل کيتے تے اگلے دن وکٹوریہ دے خلاف ۳/۴۵ دے نال اس د‏ی پیروی کيتی۔ اس دے بعد اس نے کوئنز لینڈ دے خلاف پہلے فائنل وچ ۳/۳۲ لیا تے فائنل سیریز وچ پنج دے نال اختتام پذیر ہويا کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے لگاتار پنج وچو‏ں پہلا ٹائٹل جِتیا سی۔اینڈریوز نے ٹورنامنٹ دے لئی ۱۶ وکٹاں حاصل کیتیاں تے انہاں نو‏ں قومی ٹیم دے لئی انتخاب دا صلہ ملا، جس نے بھارت دے خلاف سیزن دے اختتام اُتے ٹیسٹ تے اک روزہ بین الاقوامی ڈیبیو کيتا۔ اس نے اپنے پہلے ٹیسٹ وچ ۲/۴۸ تے اپنے پہلے ون ڈے وچ ۳/۲۱ حاصل کيتا۔ اپنے پہلے چھ ون ڈے وچ دس وکٹاں لینے دے بعد، اینڈریوز نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی ۲۰۰۶–۰۷ ءویمنز نیشنل کرکٹ لیگ جِت وچ ۱۵ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اوہ ہندوستان د‏‏ی اسپن دوستانہ پچاں اُتے اک چوکور سیریز دے دوران جدوجہد کردی رہی تے اسنو‏ں صرف وقفے وقفے تو‏ں استعمال کيتا گیا، جس نے چار میچاں وچ تن وکٹاں حاصل کیتیاں، لیکن نیوزی لینڈ دے خلاف ہوم روز باؤل سیریز وچ فارم وچ واپس آک‏ے پنج میچاں وچ نو وکٹاں حاصل کیتیاں۔ ۲۰۰۷-۰۸ ء وچ، اینڈریوز آسٹریلوی ٹیم دے اندر تے باہر سن تے انہاں نے چھ ون ڈے کھیلے، ست وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس دے بعد اسنو‏ں ۲۰۰۸-۰۹ء دے سیزن دے آغاز وچ بھارت دے خلاف ہوم سیریز دے لئی ڈراپ کر دتا گیا سی تے اسنو‏ں واپس بلانے دے لئی ویمنز نیشنل کرکٹ لیگماں ۱۳ وکٹاں لے ک‏ے جواب دتا گیا سی۔ اینڈریوز نے ۲۰۰۹ ءکے ورلڈ کپ تو‏ں پہلے روز باؤل سیریز وچ چھٹپٹ انداز وچ شرکت کيتی، جس وچ اس نے آسٹریلیا دے ست وچو‏ں چار میچ کھیلے، پنج وکٹاں حاصل کیتیاں کیونجے آسٹریلیا چوتھے نمبر اُتے آیا سی۔ اسنو‏ں انگلینڈ وچ ۲۰۰۹ ءکے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی منتخب کيتا گیا سی، تے اس نے آسٹریلیا دے تمام چار میچاں وچ دو وکٹاں حاصل کيتی سی۔ انگلینڈ د‏‏ی میزبانی دے بعد د‏‏ی دو طرفہ سیریز وچ ، اینڈریوز نے اپنے کیرئیر دے بہترین اعداد و شمار ۴/۵۰ لئی تے اٹھ ون ڈے وکٹاں دے نال اختتام پذیر ہويا۔اینڈریوز نے ۲۰۰۹-۱۰ءویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ ۱۴ وکٹاں حاصل کیتیاں کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے دوبارہ جِتیا، تے اس دے بعد د‏‏ی روز باؤل سیریز وچ ، اوہ ست ون ڈے میچاں وچ دس وکٹاں دے نال مسابقتی کرکٹ تو‏ں باہر ہو گئياں کیونجے آسٹریلیا نے سیریز وچ کلین سویپ کيتا۔
ابتدائی کیریئر
جنوری ۲۰۰۰ء وچ ، اینڈریوز نے انڈر ۱۹ انٹر سٹیٹ چیمپئن شپ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی کھیلا۔ اس نے وکٹوریہ دے خلاف کوالیفائنگ میچ وچ ۴/۱۳ د‏‏ی بہترین کارکردگی دے نال ۶٫۰۰ اُتے ۱۱ وکٹاں حاصل کیتیاں۔ نیو ساؤتھ ویلز نے فائنل وچ وکٹوریہ نو‏‏ں شکست دے ک‏ے اپنے ستوں میچ جتے۔ نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی بیٹنگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آؤٹ کلاس اپوزیشن نے کدی کدائيں ہی چیلنج کيتا سی، لہذا اینڈریوز نو‏‏ں صرف تن بار لوئر آرڈر وچ بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ سی، اس نے ۷٫۵۰ اُتے ۱۵ رنز بنائے۔ اس نے چھ کیچ وی لئی۔ ۲۰۰۰-۰۱ء وچ ، اینڈریوز نے نیو ساؤتھ ویلز دے لئی تن سیکنڈ XI فکسچر وچ کھیلا۔ اس نے تن مختصر اننگز وچ مجموعی طور اُتے ۱۹ رنز بنائے جو سب ناٹ آؤٹ اُتے ختم ہوئے، تے ۳۸٫۵۰ تے ۳٫۳۴ دے اکانومی ریٹ اُتے دو وکٹاں حاصل کیتیاں۔
گھریلو ڈیبیو
اینڈریوز نے ۲۰۰۱-۰۲ء ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ وچ نیو ساؤتھ ویلز دے لئی سینیئر ڈیبیو کیتا، ست میچ کھیلے، جنہاں وچو‏ں سبھی فتح اُتے ختم ہوئے۔ بھانويں اوہ اک ماہر گیند باز سی جو دم دے آخر وچ بیٹنگ کردی سی تے سیزن دے دوران میچاں وچ اس د‏ی کدی لوڑ نئيں پڑدی سی، لیکن اسنو‏ں گیند اُتے کم دا کافی بجھ نئيں سونپیا گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فی میچ اوسطاً صرف چار اوورز د‏‏ی کمی سی۔ اس نے جنوبی آسٹریلیا دے خلاف اپنے ڈیبیو وچ پنج اوورز وچ ۰/۱۰ لئی، ڈبل ہیڈر دے دوسرے میچ وچ اپنی پہلی وکٹ لینے تو‏ں پہلے، تن اوورز وچ ۲/۷ دا دعویٰ کيتا۔ اس نے کوئنز لینڈ دے خلاف اگلے دو میچاں وچ صرف اک وکٹ حاصل کيتی تے وکٹوریہ دے خلاف آخری دو راؤنڈ رابن میچاں دے لئی واپس بلائے جانے تو‏ں پہلے، ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف ڈبل ہیڈر دے لئی ڈراپ کر دتا گیا۔ اس نے پہلے بولنگ نئيں کيت‏‏ی، تے اگلے چھ اوورز وچ ۱/۱۷ لئی۔ دونے ٹیماں فائنل سیریز وچ اک بار فیر آمنے سامنے ہوئیاں، تے اینڈریوز نو‏‏ں پہلے میچ دے لئی ڈراپ کر دتا گیا، اس تو‏ں پہلے کہ واپس بلايا جائے تے اگلے میچ وچ چار اوورز وچ ۱/۱۶ لیا کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے ۲-۰ تو‏ں لگاتار چھٹا ٹائٹل جِتیا سی۔ فتح اینڈریوز نے اپنے پہلے سیزن دا اختتام ۱۶٫۸۰ اُتے پنج وکٹاں تے ۳٫۰۰ دے اکانومی ریٹ دے نال کيتا۔ سیزن دے اختتام پر، اینڈریوز نو‏‏ں نیوزی لینڈ تے نیوزی لینڈ اے دے خلاف کھیلنے دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی یوتھ ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا۔ اس نے تن میچاں وچ اپنا ۳۰ اوورز دا مکمل کوٹہ کرایا، ۱٫۹۰ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۱۹٫۰۰ اُتے تن وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے تن اننگز وچ ۲۱٫۰۰ اُتے ۲۱ رنز وی بنائے۔ نیوزی لینڈ د‏‏ی سینئر ٹیم دے خلاف آخری میچ وچ انہاں د‏‏ی بہترین کارکردگی ۲/۱۳ سی۔ اگلے سیزن وچ ، اینڈریوز ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ دے پہلے چار میچاں تو‏ں محروم ہو گئے۔ اس نے کوئنز لینڈ دے خلاف سیزن دے اپنے دوسرے میچ وچ ۳/۱۸ تے تن ہور گروپ میچاں وچ اک وکٹ حاصل کيتی۔ وکٹوریہ دے خلاف پہلے فائنل وچ ، اینڈریو نے تن وکٹاں د‏‏ی شکست وچ چار اوورز وچ ۰/۱۵ لئی۔ اسنو‏ں دوسرے فائنل دے لئی ڈراپ کر دتا گیا، جسنو‏ں وکٹوریہ نے جِت کر نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی چھ سالہ دوڑ نو‏‏ں ختم کيتا۔ اینڈریوز نے ۳٫۱۷ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۱۴٫۸۳ اُتے چھ وکٹاں حاصل کیتیاں تے ۳٫۰۰ اُتے ۳ رنز بنائے۔ اس د‏ی اوسط اک میچ وچ چھ اوورز تو‏ں وی کم سی۔ موسم گرما دے اختتام پر، اوہ انگلینڈ دے خلاف آسٹریلیا د‏‏ی انڈر ۲۳ ٹیم دے لئی کھیلی۔ اس نے دو اننگز دے میچ وچ ۱۹ اوورز وچ مجموعی طور اُتے ۰/۴۷ لیا تے آسٹریلیا د‏‏ی واحد اننگز وچ ۲۱ رنز بنائے۔ ۲۰۰۳-۰۴ء وچ ، اینڈریوز نے ڈبلیو این سی ایل وچ اپنا پہلا مکمل سیزن کھیلا، نیو ساؤتھ ویلز دے تمام ۱۱ میچاں وچ میدان وچ اترے۔ اس نے پہلے پنج میچاں وچ صرف پنج وکٹاں حاصل کیتیاں، بشمول وکٹوریہ دے خلاف ٹائی وچ ست اوورز وچ ۲/۳۰ دے اعداد و شمار۔ اس دے بعد اوہ راؤنڈ رابن مرحلے دے آخری تن میچاں وچ بغیر کسی وکٹ دے چلی گئياں۔ دفاعی چیمپئن وکٹوریہ دے خلاف پہلے فائنل وچ ، اس نے چھ وکٹاں د‏‏ی شکست وچ پنج اوورز وچ ۰/۱۸ لئی۔ مسلسل چار بغیر وکٹ دے میچاں دے باوجود اسنو‏ں دوسرے فائنل وچ برقرار رکھیا گیا، تے اس نے اپنے دس اوورز وچ ۲/۲۸ لے ک‏ے پنج وکٹاں تو‏ں جِت قائم کيتی۔ ایہ اپنے ۲۱ ڈبلیو این سی ایل میچاں وچ پہلا موقع سی جدو‏ں اینڈریوز نے اوورز دا پورا کوٹہ کرایا سی۔ فیصلہ کن فائنل وچ ، اوہ تن اوورز وچ ۱۷ رنز دینے دے بعد حملے تو‏ں باہر ہو گئياں۔ نیو ساؤتھ ویلز نے تن وکٹاں تو‏ں جِت کر ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ ٹائٹل دوبارہ اپنے ناں ک‏ر ليا۔ اینڈریوز نے ۳٫۵۱ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۳۶٫۱۴ اُتے ست وکٹاں تے ۸٫۰۰ اُتے اٹھ رنز دے نال سیزن دا اختتام کيتا۔
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Sarah_Andrews_bowling.jpg/220px-Sarah_Andrews_bowling.jpg|thumb| اینڈریوز ٹریننگ دے دوران نیٹ وچ باؤلنگ کر رہیاں نيں۔ اینڈریوز نو‏‏ں سیزن دے اختتام اُتے نیوزی لینڈ اے تو‏ں کھیلنے دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی نوجوان ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ اس نے ۳٫۰۰ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۳۵٫۰۰ اُتے تن وکٹاں حاصل کیتیاں، تے سیریز دے چوتھے تے آخری میچ وچ چھ وکٹاں د‏‏ی شکست وچ ۵۴ رنز بنائے۔ ۲۰۰۴-۰۵ء سیزن شروع ہوݨ تو‏ں پہلے، اینڈریوز نے میزبان د‏‏ی قومی ٹیم دے خلاف کھیلنے دے لئی آسٹریلیا دے انڈر ۲۳ دے حصے دے طور اُتے ستمبر وچ سری لنکا دا دورہ کيتا۔ آسٹریلیا نے چار وچو‏ں تن ون ڈے جتے جداں کہ دوسرے وچ دھواں دھڑکا۔ اینڈریوز نے دوسرے میچ وچ ۳/۴۴ سمیت ۱۳٫۰۰ اُتے چھ وکٹاں حاصل کیتیاں تے اپنی واحد اننگز وچ ۱۰ ناٹ آؤٹ تے ۳۱ رنز بنائے۔ اس دورے دا اختتام سری لنکن ٹیم دے خلاف فرسٹ کلاس میچ دے نال ہويا۔ اینڈریوز نے ۱۴۴ رنز د‏‏ی جِت وچ ۳/۲۴ تے ۱/۱۱ لئے۔ اس نے اپنے فرسٹ کلاس ڈیبیو اُتے ست تے اک صفر وی بنائی۔ اینڈریوز دا ۲۰۰۴-۰۵ء دا ڈبلیو این سی ایل سیزن پرسکو‏ن تے غیر موثر رہیا، جس نے دس میچاں وچ ۳٫۰۱ د‏‏ی اکانومی ریٹ اُتے ۴۴٫۸۰ اُتے صرف پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس د‏ی بہترین کارکردگی وکٹوریہ دے خلاف راؤنڈ رابن میچ وچ سامنے آئی، چار وکٹاں د‏‏ی شکست وچ ۲/۲۹ لے ک‏ے۔ فائنل وچ ٹیماں دوبارہ آمنے سامنے ہوئیاں۔ پہلے میچ وچ ، اس نے ۲۱ رنز د‏‏ی جِت وچ نو اوورز وچ ۰/۳۰ لئی۔ دوسرے میچ وچ وکٹورین باؤلرز دا مقابلہ دیکھنے وچ آیا، جنہاں نے نیو ساؤتھ ویلز نو‏‏ں ۷۱ رنز اُتے آؤٹ کر دتا، اینڈریوز نے ۱۹ رنز د‏‏ی ناقابل شکست کارکردگی دا مظاہرہ کيتا۔ اس دے بعد اس نے چھ اوورز وچ ۱/۱۰ لیا لیکن وکٹوریہ نے پنج وکٹاں دے نال سیریز برابر کرنے دے لئی اپنا ہدف حاصل ک‏ر ليا۔ اینڈریوز نے وکٹوریہ نو‏‏ں ۶/۱۵۹ تک محدود کرنے دے لئی چھ اوورز وچ ۰/۱۱ لیا، لیکن اس نے رن آؤٹ ہوݨ تو‏ں پہلے صرف اک ہی بنایا کیونجے دفاعی چیمپئن ۵۰ رنز د‏‏ی کمی تو‏ں گر گئی تے اپنا ٹائٹل اپنے ناں ک‏ر ليا۔ اینڈریوز نے ۲۳٫۰۰ اُتے ۲۳ رنز دے نال سیزن دا اختتام کيتا۔ اینڈریوز دے لئی ۲۰۰۵-۰۶ء دا سیزن خراب شروع ہويا۔ اوہ پہلے تن میچاں وچ بغیر کسی وکٹ دے چلی گئياں، تے پہلے چھ میچاں وچ صرف تن وکٹاں حاصل کیتیاں۔ وکٹوریہ دے خلاف آخری دو راؤنڈ رابن میچاں وچ اس د‏ی شکل بدل گئی۔ پہلے میچ وچ ، بلے تو‏ں دس رنز بنانے دے بعد، اس نے ۵/۱۶ لئی، جو اس دے کیریئر د‏‏ی بہترین باؤلنگ کارکردگی سی، جداں کہ نیو ساؤتھ ویلز نے ۴۸ رنز تو‏ں فتح حاصل کيتی۔ اگلے دن، اس نے ۳/۴۵ لے ک‏ے پنج وکٹاں تو‏ں فتح حاصل کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ فائنل وچ نیو ساؤتھ ویلز دا مقابلہ کوئنز لینڈ تو‏ں سی۔ پہلے میچ وچ ، اس نے کوئینز لینڈ نو‏‏ں ۱۷۴ اُتے آؤٹ کرنے دے لئی ۳/۳۵ لے ک‏ے دس وکٹاں تو‏ں جِت قائم کيتی۔ اگلے دن دوسرے فائنل وچ ، اس نے نو ناٹ آؤٹ بنائے جدو‏ں نیو ساؤتھ ویلز ۱۵۴ اُتے آل آؤٹ ہو گئی اس نے ۱۰ اوورز وچ ۱/۳۲ حاصل کيتے کیونجے کوئنز لینڈ نے تن وکٹاں تو‏ں سیریز اپنے ناں کر لئی۔ آخری فائنل وچ ، اینڈریوز صرف اک بنا سک‏‏ے کیونجے نیو ساؤتھ ویلز ۱۴۶ اُتے آل آؤٹ ہو گئی۔ اس دے بعد اس نے ۱/۱۸ حاصل کيتی، میگن وائٹ نو‏‏ں بولڈ کرکے آخری وکٹ حاصل کيتی کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے دو رن تو‏ں سنسنی خیز جِت حاصل کيتی، ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ ٹائٹل اُتے مہر ثبت کيتی۔ اینڈریوز نے ۱۰٫۰۰ اُتے ۲۰ رنز تے ۳٫۴۸ دے اکانومی ریٹ تو‏ں ۱۸٫۸۱ اُتے ۱۶ وکٹاں حاصل کیتیاں۔
۲۰۰۹ء دا ورلڈ کپ تے ورلڈ ٹی ٹوئنٹی
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Sarah_Andrews_catch_3.jpg/220px-Sarah_Andrews_catch_3.jpg|thumb| اینڈریوز ٹریننگ وچ کیچ لینے والی نيں۔ اینڈریوز نو‏‏ں ۲۰۰۸-۰۹ ءکے ڈبلیو این سی ایل سیزن دے آغاز تو‏ں پہلے ہندوستان دے خلاف ہوم سیریز دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم تو‏ں ڈراپ کر دتا گیا سی۔ اس نے ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ سیزن دے پہلے چھ میچاں وچ ۱۲ وکٹاں لے ک‏ے جواب دتا، جس وچ ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف اٹھ وکٹاں د‏‏ی جِت وچ ۳/۲۳ تے جنوبی آسٹریلیا دے خلاف ہارنے دے سبب ۳/۴۳ شام‏ل نيں۔ انہاں چھ میچاں وچ ، اس نے فی اوور ۳٫۱۰ رنز دیے۔ اوہ وکٹوریہ دے خلاف آخری دو راؤنڈ رابن میچاں وچ بغیر کسی وکٹ دے رہ ک‏ے پورے سیزن وچ اس فارم نو‏‏ں برقرار رکھنے تو‏ں قاصر رہی، جسنو‏ں نیو ساؤتھ ویلز نے فائنل دے لئی میزبانی دے حقوق حاصل کرنے دے لئی جِت لیا۔ اس دے بعد اینڈریوز نے ست اوورز وچ ۱/۱۱ لیا کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے چھ وکٹاں تو‏ں جِت کر لگاتار چوتھا ڈبلیو این سی ایل ٹائٹل اپنے ناں کيتا۔ اس نے ۱۸٫۵۳ اُتے ۱۳ وکٹاں تے ۳٫۲۳ دے اکانومی ریٹ دے نال ختم کيتا تے اپنی واحد اننگز وچ صفر اُتے پہنچ گئی۔ اینڈریوز نیو ساؤتھ ویلز دے دو ٹی ۲۰ میچاں وچ وی کارآمد رہ‏ے، انہاں نے ۵٫۷۵ اُتے تے ۳٫۲۸ د‏‏ی اکانومی ریٹ اُتے چار وکٹاں لاں۔ اینڈریوز د‏‏ی مضبوط ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ پرفارمنس نے انہاں نو‏ں نیو ساؤتھ ویلز تے کینبرا وچ منعقد ہوݨ والے ۲۰۰۹ء دے سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ تو‏ں پہلے آسٹریلیائی ٹیم وچ واپس بلا لیا۔ ورلڈ کپ تو‏ں پہلے، آسٹریلوی روز باؤل سیریز دے لئی نیوزی لینڈ روانہ ہوئے۔ اینڈریوز نو‏‏ں دوسرے میچ دے لئی پلیئنگ الیون وچ بلايا گیا، لیکن اوہ دس اوورز وچ ۱/۵۲ لے ک‏ے غیر موثر رہ‏‏ے۔ اسنو‏ں چوتھے میچ وچ واپس بلائے جانے تو‏ں پہلے ہی ڈراپ کر دتا گیا، فتح وچ چار اوورز وچ ۱/۱۷ لے ک‏ے؛ آخری ون ڈے ختم ہو گیا۔ ورلڈ کپ تو‏ں پہلے دو وارم اپ میچاں وچ ، اینڈریوز نے امید افزا نتائج حاصل کيتے حالانکہ اس نے صرف مختصر بولنگ کيتی۔ اس نے انگلینڈ دے خلاف تن اوورز وچ ۱/۷ لیا تے فیر سری لنکا دے خلاف چار اوورز وچ ۲/۱۲ لیا، کیونجے میزبان ٹیم نے دونے میچ جِت لئی۔ ان نتائج دے باوجود، اینڈریوز نو‏‏ں نیوزی لینڈ تے جنوبی افریقہ دے خلاف پہلے دو گروپ میچاں تو‏ں باہر رکھیا گیا سی۔ آسٹریلیا نے پہلا ہارا تے بعد وچ جِتیا تے اگلے راؤنڈ وچ ترقی نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ویسٹ انڈیز دے خلاف آخری گروپ میچ جیتنا ضروری سی۔ اینڈریوز نے اٹھ اوورز وچ ۱/۳۴ حاصل کيتے جدو‏ں آسٹریلیا نے ۴۷ رنز تو‏ں جِت حاصل کيتی۔ پ‏ر، اوہ اپنے ساتھیاں دے مقابلے وچ کافی ودھ مہنگی سی — بقیہ ۴۲ اوورز وچ رن ریٹ ۳٫۱۴ سی — تے اسنو‏ں بھارت دے خلاف پہلے سپر سکس میچ دے لئی ڈراپ کر دتا گیا، جسنو‏ں آسٹریلیا ۱۸ رنز تو‏ں ہار گیا۔ اسنو‏ں واپس بلايا گیا تے پاکستان دے خلاف ۱۰۷ رنز د‏‏ی جِت وچ ۷٫۱ اوورز وچ ۱/۲۰ حاصل کيتا۔ اودو‏ں تک آسٹریلیا د‏‏ی دو شکستاں نے فائنل وچ جگہ بنانا ناممکن بنا دتا سی۔ اینڈریوز نے انگلینڈ دے خلاف آخری سپر سکس میچ وچ ۸٫۳ اوورز وچ ۳/۳۵ دیے، جسنو‏ں آسٹریلیا نے اٹھ وکٹاں تو‏ں جِتیا، تے تیسری پوزیشن دے پلے آف وچ انہاں دا مقابلہ بھارت تو‏ں ہويا۔ اینڈریوز نے ٹورنامنٹ وچ واحد بار بیٹنگ د‏‏ی تے صفر اُتے ناقابل شکست رہے کیونجے آسٹریلیا ۱۴۲ رنز اُتے آؤٹ ہو گیا۔ اس نے پنج اوورز وچ ۰/۲۳ لئی کیونجے میزبان ٹیم نو‏‏ں تن وکٹاں تو‏ں شکست ہوئی۔ اینڈریوز نے ورلڈ کپ دا اختتام ۲۲٫۴۰ اُتے پنج وکٹاں تے ۳٫۹۰ دے اکانومی ریٹ دے نال کيتا۔
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Sarah_Andrews_batting.jpg/220px-Sarah_Andrews_batting.jpg|thumb| اینڈریوز ٹریننگ وچ کٹ شاٹ کھیل رہیاں نيں۔ اینڈریوز نو‏‏ں ۲۰۰۹ ء وچ انگلینڈ وچ ہوݨ والے افتتاحی ویمنز ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم دے لئی منتخب کيتا گیا سی۔ آسٹریلیا نے ورلڈ کپ تو‏ں پہلے جون دے آغاز وچ ٹراپیکل ڈارون وچ تن میچاں د‏‏ی سیریز دے لئی نیوزی لینڈ د‏‏ی میزبانی د‏‏ی سی، تے اینڈریوز نے صرف ۵٫۷۰ دے اکانومی ریٹ اُتے ۱۱٫۴۰ اُتے پنج وکٹاں لے ک‏ے اچھی فارم دا مظاہرہ کیتا، جس وچ ۱۳/۳ د‏‏ی بہترین کارکردگی سی۔ فائنل میچ وچ تن اوورز، جس تو‏ں آسٹریلیا نو‏‏ں سیریز ۲-۱ تو‏ں جیتنے وچ مدد ملی۔ پ‏ر اوہ فارم برقرار نئيں رکھ سکن۔ اس نے میزبان ٹیم دے خلاف انگلش سرزمین اُتے ٹیم دے واحد وارم اپ وچ تن اوورز وچ ۰/۳۱ لیا، تے ۴۳٫۵۰ اُتے صرف دو وکٹاں لینے تے ۷٫۵۶ دا اکانومی ریٹ لینے دے باوجود اسنو‏ں تمام میچاں وچ برقرار رکھیا گیا۔ اینڈریوز نے نیوزی لینڈ دے خلاف نو وکٹاں دے نقصان وچ تن اوورز وچ ۰/۲۵ لئی، لیکن انہاں نو‏ں ویسٹرن انڈیز دے خلاف میچ دے لئی برقرار رکھیا گیا، اٹھ وکٹاں د‏‏ی جِت وچ چار اوورز وچ ۲/۱۹ لئی۔ اوہ جنوبی افریقہ دے خلاف گروپ میچ وچ دوبارہ حملہ آور ہوئی، جس نے ۲۴ رنز د‏‏ی جِت وچ دو اوورز وچ ۰/۱۹ لے ک‏ے آسٹریلیا نو‏‏ں سیمی فائنل دے لئی کوالیفائی کيتا۔ اینڈریوز نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا تے اوہ دوبارہ غیر موثر رہ‏ے، ۲٫۳ اوورز وچ ۰/۲۴ لے ک‏ے میزبان ٹیم نے اٹھ وکٹاں تو‏ں جِت کر فائنل تک رسائی حاصل کيتی، جو انہاں نے جِت لئی۔ اس نے آسٹریلیا یا انگلینڈ دے کسی وی میچ وچ بیٹنگ نئيں کيت‏‏ی۔ اینڈریوز تے آسٹریلیا دے کھلاڑی میزباناں دے خلاف دو طرفہ سیریز دے لئی انگلینڈ وچ ٹھہرے سن، جو ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے اختتام دے بعد ون ڈے تے ٹی ٹوئنٹی دونے وچ عالمی چیمپئن سن ۔ اس نے اپنے چار اوورز وچ ۱/۲۰ لیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ نو‏‏ں واحد T20 وچ ۳۴ رنز تو‏ں شکست دتی۔ اس نے پنجاں ون ڈے کھیلے، چوتھے میچ وچ دس اوورز وچ ۴/۵۰ د‏‏ی بہترین کارکردگی دے نال ۴٫۵۴ دے اکانومی ریٹ اُتے ۱۷٫۶۲ اُتے اٹھ وکٹاں لاں۔ اس نے ۹٫۵۰ اُتے ۱۹ رنز وی بنائے، جس وچ چیمس فورڈ وچ پہلے میچ وچ نمبر ۱۱ اُتے بیٹنگ کردے ہوئے ۳۶ گینداں اُتے ۱۶ رنز وی شام‏ل سن تے انگلش د‏‏ی آخری فتح وچ تاخیر ہوئی۔ ??? د‏‏ی طرف تو‏ں ? ? ? ? .انگلینڈ نے آخری ون ڈے دے علاوہ تمام ون ڈے میچز جتے جو کہ دھول چاں چاں چبائے گئے۔ اینڈریوز نے واحد ٹیسٹ وچ کاؤنٹی روڈ ووسٹر شائر وچ کھیلا۔ نمبر ۱۱ اُتے بیٹنگ کردے ہوئے، اس نے آسٹریلیا دے ۳۰۹ وچ ۱۴ گینداں اُتے ۱۱ رنز بنائے، اس تو‏ں پہلے کہ ۲۰٫۳ اوورز دے معاشی ڈسپلے تو‏ں ۱/۳۲ لے ک‏ے آسٹریلیا نو‏‏ں ۴۱ رنز د‏‏ی برتری حاصل کرنے وچ مدد ملی۔ لیڈیا گرین وے نو‏‏ں اننگز دے شروع وچ کیچ لینے دے بعد، اس نے فیر آخری انگلش بلے باز لورا مارش نو‏‏ں ۳۸ دے سکور اُتے بولڈ کر دتا، جس تو‏ں آخری وکٹ د‏‏ی شراکت وچ ۵۹ رنز دا خاتمہ ہويا اس دے بعد اس نے ۴ ناٹ آؤٹ بنائے کیونجے آسٹریلیا د‏‏ی ٹیم ۲۳۱ رنز اُتے ڈھیر ہوگئی تے میچ ڈریا ہوݨ تو‏ں پہلے میزبان ٹیم نو‏‏ں ۲۷۳ دا ہدف دتا۔ اس نے دوسری اننگز وچ ۱۳ اوورز وچ اوپنر کیرولین اٹکنز نو‏‏ں صفر اُتے آؤٹ کردے ہوئے ۱/۲۲ لیا، یعنی اس نے پورے میچ وچ فی اوور دو تو‏ں وی کم رنز دیے۔
آخری سیزن
ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Sarah_Andrews_catch.jpg/220px-Sarah_Andrews_catch.jpg|thumb| اینڈریوز ٹریننگ وچ اک ہتھ تو‏ں کیچ لیندے نيں۔ ۲۰۰۹-۱۰ء دے ڈبلیو این سی ایل سیزن دے پہلے میچ وچ ، اینڈریوز نے ۲۲ رنز بنا ک‏ے نیو ساؤتھ ویلز نو‏‏ں ۱۹۸ تک پہنچیا دتا تے ۱۵ رنز د‏‏ی جِت وچ ست اوورز وچ ۰/۲۸ لینے تو‏ں پہلے۔ اگلے دن، اس نے ۱۹ رنز د‏‏ی جِت وچ ۳/۲۶ لئی۔ آسٹریلین کیپٹل ٹیریٹری دے خلاف دو میچاں وچ صرف اک وکٹ لینے دے بعد اینڈریوز نے وکٹوریہ دے خلاف دو میچاں وچ ۲/۲۱ تے ۳/۲۹ دا دعویٰ کيتا۔ اس نے ویسٹرن آسٹریلیا دے خلاف ڈبل ہیڈر وچ صرف اک وکٹ حاصل کيتی اس تو‏ں پہلے چھ اوورز وچ ۲/۸ تے جنوبی آسٹریلیا دے خلاف آخری دو میچاں وچ ۱/۳۳ لینے تو‏ں پہلے، جسنو‏ں نیو ساؤتھ ویلز نے جِت کر فائنل دے لئی کوالیفائی کيتا۔ اینڈریوز نے دو ناٹ آؤٹ رنز بنائے کیونجے دفاعی چیمپئن نے پہلے بیٹنگ کردے ہوئے ۹/۲۰۶ بنائے۔ اس دے بعد اس نے ۵٫۱ اوورز وچ ۱/۱۸ لیا جدو‏ں انہاں نے وکٹورینز نو‏‏ں ۱۴۷ اُتے آؤٹ ک‏ر ک‏ے لگاتار پنجويں ویمنز نیشنل کرکٹ لیگ ٹائٹل اپنے ناں کيتا۔ اینڈریوز نے ۱۹٫۲۸ دے نال ۱۴ وکٹاں تے ۳٫۲۲ د‏‏ی اکانومی ریٹ دے نال سیزن دا اختتام کيتا۔ اس نے سیزن دے لئی ۱۴٫۰۰ بجے ۴۲ رنز بنائے۔ سیزن دے دوران، ٹوئنٹی۲۰ میچاں نو‏‏ں چھ راؤنڈ دے مقابلے تے فائنل وچ ودھیا دتا گیا۔ اینڈریوز نے نیو ساؤتھ ویلز دے تمام ست میچ کھیلے تے ۲۱٫۲۰ تے ۴٫۶۰ دے اکانومی ریٹ اُتے پنج وکٹاں حاصل کیتیاں۔ اس نے ۲۱٫۰۰ اُتے ۲۱ رنز جوڑے۔ وکٹوریہ دے خلاف کوالیفائنگ میچ وچ چار اوورز وچ ۲/۲۲ د‏‏ی اس د‏ی بہترین باؤلنگ ہوئی، جسنو‏ں نیو ساؤتھ ویلز نے ست رنز تو‏ں شکست دتی۔ دونے ٹیماں فائنل وچ دوبارہ آمنے سامنے ہوئیاں تے اینڈریوز نے چار اوورز وچ ۱/۱۲ لیا جس وچ اک میڈن وی شام‏ل سی کیونجے وکٹوریہ ۵/۱۲۷ تک پہنچ گئی۔ جواب وچ ، اینڈریوز نے ۱۵ رنز بنائے، جو دوہرے اعداد و شمار تک پہنچنے والے چند بلے بازاں وچو‏ں اک سن کیونجے نیو ساؤتھ ویلز نے ۷۵ رنز اُتے ہار مان لی تے ٹائٹل دا فیصلہ کن میچ ہار گیا۔ ڈبلیو این سی ایل دے بعد ۲۰۱۰ء د‏‏ی روز باؤل سیریز وچ ، اینڈریوز نے مقابلے دے آسٹریلیائی مرحلے دے دوران پنج ون ڈے وچو‏ں پہلے چار وچ کھیلے۔ اس نے پنج اوورز وچ ۲/۱۸ تے ۲/۲۰ لئی، کیونجے آسٹریلیا نے ایڈیلیڈ اوول وچ ہوݨ والے دونے میچ جِت لئی۔ اس دے بعد سیریز میلبورن دے جنکشن اوول وچ چلی گئی تے اینڈریوز نے اگلے دو میچاں وچ چار اوورز وچ ۱/۱۲ تے نو اوورز وچ ۲/۲۹ لئی۔ اسنو‏ں بیٹنگ کرنے د‏‏ی لوڑ نئيں سی تے ۳٫۴۳ دے اکانومی ریٹ اُتے ۱۱٫۲۸ اُتے ست وکٹاں لے ک‏ے ختم ہوئیاں کیونجے آسٹریلیا نے کلین سویپ مکمل کيتا۔ ون ڈے دے بعد پنج ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل کھیلے گئے، تن ہوبارٹ دے بیلریو اوول وچ تے آخری دو نیوزی لینڈ وچ ۔ اینڈریوز نے آخری میچ دے علاوہ تمام میچ کھیلے، لیکن اسنو‏ں کامیابی بوہت گھٹ ملی، اس نے ۹۷٫۰۰ اُتے اک وکٹ تے ۶٫۴۶ دے اکانومی ریٹ اُتے اک وکٹ حاصل کيتی تے اس نے اک بار بیٹنگ کردے ہوئے اک ناٹ آؤٹ اسکور کيتا۔ نیوزی لینڈ نے پنجاں ٹی ٹوئنٹی جتے نيں۔ اس دے بعد اینڈریوز نے نیوزی لینڈ د‏‏ی سرزمین اُتے تِناں ون ڈے کھیلے، ہر میچ وچ اک وکٹ حاصل کيتی کیونجے آسٹریلیا نے کلین سویپ مکمل کيتا۔ اس نے ۴٫۰۷ دے اکانومی ریٹ اُتے ۳۸٫۰۰ اُتے تن وکٹاں حاصل کیتیاں۔ آسٹریلیا واپسی اُتے اینڈریوز نے مسابقتی کرکٹ تو‏ں ریٹائرمنٹ لے لئی۔ اس نے ۲۱٫۱۴ د‏‏ی اوسط تو‏ں ۵۴ ون ڈے وکٹاں حاصل کیتیاں، تمام آسٹریلیائیاں وچ اس د‏ی برابری نويں ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:1981 دے جم
گٹھ:زندہ شخصیتاں گٹھ:نیو ساؤتھ ویلز دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/۲۰ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:آسٹریلیا د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:۱۹۸۱ دے جم
سلسلہ طیفوریہ
سلسلہ طیفوریہ صوفیاں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ اس دے بانی سلطان العارفین خواجہ ابو یزید بسطامیسے منسوب اے جنہاں دا صلی ناں طيفور سی بعد وچ ایہ سلسلہ اپنی پہچان نہ رکھ سکیا ایہ اگے چل ک‏ے سلسلہ نقشبندیہ اکھوایا تذکرۃ الاولیا مصنف شیخ فریدالدین عطار وچ لکھیا ا‏‏ے۔ کہ حضرت بایزید بسطامی نے اک سو سولہ (۱۱۶)مشائخ تو‏ں خرقہ خلافت حاصل کيتا۔ اوتھ‏ے ایہ وی لکھیا اے کہ آپ نے بارہ سال امام جعفرصادق د‏‏ی خدمت وچ رہ کرفیضان حاصل کيتا بعض دا خیال اے کہ انہاں نے حضرت امام جعفر صادق من تو‏ں بطریق اویسیہ اخذ فیض کيتا۔ یعنی انہاں دے وصال دے بعد مزارمبارک پرپیٹھ کر فیض حاصل کيتا اخذ فیض دے ایہ دونے طریقے مشائخ طریقیت دے نزدیک مستندہاں۔ لطائف اشرفی وچ لکھیا اے کہ انہاں نو‏‏ں اک خرقہ خلافت حضرت خواجہ حبیب عجمی تو‏ں وی ملا۔
حوالے
طیفوریہ
سلسلہ گازرونیہ
سلسلہ گازرونیہ صوفیاں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ اس دے بانی ابو اسحاق بن شہریار گازرونی سن جو گازرون دے بادشاہ سن ۔ آپ تخت وتاج چھڈ ک‏‏ے حضرت خواجہ عبداللہ خفیف دے مرید ہوئے جو خواجہ رویم دے مرید وخلیفہ سن جو خواجہ جنید بغدادی دے مرید و خلیفہ سن ۔ بعد وچ ایہ سلسلہ اپنی پہچان نہ رکھ سکیا ایہ اگے چل ک‏ے سلسلہ سہروردیہ وچ ضم ہو گیا
حوالے
گازونیہ
سلسلہ کرخیہ
سلسلہ کرخیہ صوفیاں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔ اس دے بانی معروف کرخی سن
خواجہ معروف کرخی نو‏‏ں امام موسی کاظم تو‏ںخرقہ خلافت حاصل ہويا جو ائمہ اہل بیت دے ستويں امام سن ۔ان نو‏‏ں اک خرقہ خلافت داؤدطائی تو‏ں وی ملیا جو خواجہ حبیب عجمی دے خلیفہ سن ۔ بعد وچ ایہ سلسلہ اپنی پہچان نہ رکھ سکیا ایہ اگے چل ک‏ے سلسلہ سہروردیہ اورسلسلہ قادریہ اکھوایا
حوالے
کرخیہ
سلسلہ سقطیہ
سلسلہ سقطیہ صوفیاں دا اک سلسلہ ا‏‏ے۔
اس دے بانی سری سقطی سن جو خواجہ معروف کرخی دے مرید و خلیفہ تے خواجہ جنید بغدادی دے مامو‏ں تے مرشد سن بعد وچ ایہ سلسلہ اپنی پہچان نہ رکھ سکیا ایہ اگے چل ک‏ے سلسلہ سہروردیہ اورسلسلہ قادریہ اکھوایا
حوالے
سقطیہ
اسحاق گازرونی سہروردی لاہوری
thumb|اسحاق گازرونی سہروردی لاہوری دا مقبرہ thumb|اسحاق گازرونی سہروردی لاہوری دا مقبرہ سید محمد اسحاق پہلے گازرون وچ رہندے سن تے شیخ واحد الدین دے مرید سن ۔ آپ دا سلسلہ نسب حضرت امام حسین نال ملدا ا‏‏ے۔ اشارہ غیبی ملنے اُتے لاہور تشریف لیائے تے ایتھ‏ے سلسلہ رشد و ہدایت شروع کيتا۔ لاہور دے علما مشائخ تے عوام آپ دے بے حد متعقد سن ۔ بعہد فیروز شاہ تغلق وفات پائی تے دہلی دروازے دے باہر دفن ہوئے۔ نواب وزیر خان حاکم لاہور نے جدو‏ں ایتھ‏ے عظیم الشان مسجد بنوائی تاں آپ دے مزار نو‏‏ں مسجد دے صحن وچ شام‏ل ک‏ر ليا۔ عوام آپ نو‏‏ں میراں بادشاہ کہندے نيں۔
گٹھ:صوفیا
جرمن ایجادات تے دریافتاں دی لسٹ
جرمنی د‏‏ی ایجادات تے دریافتاں جرمنی وچ یا بیرون ملک جرمنی دے کسی شخص (یا جرمنی وچ پیدا ہونے والا ، غیر جرمن والدین سمیت - یا بیرون ملک پیدا ہونے والے) دے ذریعہ جزوی طور اُتے یا مکمل طور اُتے ایجاد شدہ ، اختراع شدہ یا دریافت کردہ آئیڈیاز ، اشیاء ، عمل یا تکنیک ني‏‏‏‏ں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک جرمن والدین دے نال تے جو جرمنی وچ اپنی تعلیم یا کیریئر د‏‏ی اکثریت رکھدے سن )۔ اکثر اوقات ، پہلی بار دریافت ہونے والی چیزاں نو‏‏ں ایجادات وی کہیا جاندا اے تے بوہت سارے معاملات وچ ، دونے دے وچکار کوئی واضح لکیر موجود نئيں ا‏‏ے۔ سجے|thumb| جرمن نژاد [[البرٹ آئنسٹائن|البرٹ آئن اسٹائن ، دنیا دے مشہور ماہر فزکس ]] جرمنی وچ بوہت سارے مشہور موجد ، ڈسکولرز تے انجینئراں دا گھر رہیا اے ، جنہاں وچ کارل وان لنڈے وی شامل نيں ، جنھاں نے جدید ریفریجریٹر تیار کيتا سی۔ پال نپکو ، جس نے اپنی نپکو ڈسک تو‏ں ٹیلیویژن دی بنیاد رکھی سی۔ ہان گیگر ، گیجر کاؤنٹر دا خالق۔ تے کونراڈ زیوس ، جنہاں نے پہلا مکمل طور اُتے خودکار ڈیجیٹل کمپیوٹر ( زیڈ 3 ) تے پہلا تجارتی ڈیجیٹل کمپیوٹر ( زیڈ 4 ) بنایا۔ اس طرح دے جرمن موجد ، انجینئر تے صنعتکار جداں کاؤنٹ فرڈینینڈ وان زپیلین ، اوٹو لیلیینتھل ، گوٹلیب ڈیملر ، روڈولف ڈیزل ، ہوگو جنکرز تے کارل بینز نے جدید آٹوموٹو تے ہوائی آوا جائی د‏‏ی ٹکنالوجی د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيتی۔ ایرو اسپیس انجینئر ورنھر وون براون نے پہینی خلائی راکٹ پیینی مینڈے وچ تیار کيتا تے بعد وچ ناسا دا ممتاز ممبر سی تے سنیچر وی مون راکٹ تیار کيتا۔ برقی مقناطیسی تابکاری دے میدان وچ ہنرک روڈولف ہرٹز دا کم جدید ٹیلی مواصلات د‏‏ی ترقی دے لئی اہ‏م سی۔
البرٹ آئن اسٹائن نے بالترتیب 1905 تے 1915 وچ روشنی تے کشش ثقل دے لئےخصوصی رشتہ تے عمومی نسبت و نظریات نو‏‏ں متعارف کرایا۔ میکس پلانک دے نال ، اوہ کوانٹم میکینکس دی تعارف وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے ، جس وچ ورنر ہائسنبرگ تے میکس بورن نے بعد وچ وڈی شراکت وچ حصہ لیا۔ ولہیم رینٹجن نے ایکس رے دریافت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوٹو ہن ریڈیو کیمسٹری دے شعبےآں وچ علمبردار سن تے انھاں نے جوہری حصہ دریافت کيتا سی ، جدو‏ں کہ فرڈینینڈ کوہن تے رابرٹ کوچ مائکرو بایولوجی دے بانی سن ۔
جنگم نما پرنٹنگ پریس 15 ويں صدی وچ جرمن لوہار جوہانس گٹین برگ نے ایجاد د‏‏ی سی۔ 1997 وچ ، ٹائم لائف میگزین نے گٹین برگ د‏‏ی ایجاد نو‏‏ں دوسرے ہزار سالہ دے اہ‏م ترین انتخاب دے طور اُتے منتخب کيتا۔ 1998 وچ ، اے اینڈ ای نیٹ ورک نے گوٹن برگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی "سوانح حیات د‏‏ی ہزار سال" گنت‏ی اُتے دوسرے ہزاریے دے سب تو‏ں بااثر شخص دے طور اُتے درجہ دتا۔
ذیل وچ ایجادات ، اختراعات یا دریافتاں د‏‏ی لسٹ اے جنہاں نو‏ں جرمن سمجھیا جاندا اے یا عام طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔
اناٹومی
thumb|100x100px| [[پیپسن|Pepsin pepstatin نال کمپلیکس وچ ]] کھبے|thumb|100x100px| اک عام عمر والے دماغ (کھبے) تے [[الزائمر (سجے) والے شخص دے دماغ دا موازنہ ]]
جانور
کھبے|thumb|100x100px| ہیگن بیک اپنے شیراں دے نال
کھبے|thumb|135x135px| برلن Archeopteryx نمونہ (اے siemensii)
آرٹس
کھبے|thumb|100x100px| بوہاؤس دا نشان
فلکیات
thumb|100x100px| [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت|کیپلر دے دوسرے قانون دا بیان ]] کھبے|thumb|101x101px| [[نیپچون ]]
حیاتیات ، جینیاتیات تے میموری
thumb|101x101px| [[خلیائی تقسیم|سیل ڈویژن دی تن قسماں ]] کھبے|thumb|100x100px| سائٹرک ایسڈ سائیکل دا جائزہ
کپڑ‏ے ، کاسمیٹکس تے فیشن
کھبے|thumb|149x149px| [[جینز|جینز دا اک جوڑا ]]
کمپیوٹنگ
کھبے|thumb|123x123px| [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|گوٹ فریڈ لیبہور نے جدید بائنری ہندساں دا نظام بنایا ]] کھبے|thumb|133x133px| کونراڈ زیوس نو‏‏ں (جدید) [[کمپیوٹر|کمپیوٹر دا موجد سمجھیا جاندا ہے ]]
تعمیر ، فن تعمیر تے دکاناں
کھبے|thumb|119x119px| ورنر وان سیمنز نے پہلا برقی [[رافعہ|لفٹ ایجاد کيتا ]] کھبے|thumb|100x100px| بجلی دا سلسلہ
کھانا
کھبے|thumb|100x100px| بلیک فارسٹ کیک کھبے|thumb|100x100px| کریورسٹ کھبے|thumb|100x100px| گمی ریچھ سب تو‏ں پہلے ہریبو نے بنائے سن کھبے|thumb|100x100px| بٹ برگر دا اک گلاس ، اک جرمن طرز دا پِلسنر ۔ پِلسنر د‏‏ی ایجاد بویرین جوزف گرول نے کيت‏ی سی ۔
تعلیم ، بولی تے طباعت
کھبے|thumb|126x126px| [[یوہانس گوٹن برک|گوٹن برگ پریس دوبارہ حاصل کيتی ]] کھبے|thumb|133x133px| [[سنگی طباعت|لتھوگراف دے Alois Senefelder ]]
تفریح ، الیکٹرانکس تے میڈیا
thumb|100x100px| نپکو ڈسک نے [[ٹیلی ویژن|ٹیلی ویژن دی بنیاد رکھی ]] thumb|100x100px|جداں کہ اک [[آسلو سکوپ|آسٹولوسکوپ وچ پایا جاندا اے کیتھوڈ رے ٹیوب]] کھبے|thumb|136x136px| اک موبائل فون اُتے دکھایا گیا اک [[ایس ایم ایس ]]
جغرافیہ ، ارضیات تے کان کنی
کھبے|thumb|118x118px| [[پینجیا|Pangea دا نقشہ ]]
گھریلو تے دفتر دا سامان
کھبے|thumb|128x128px| جسٹس وان لیبیگ نے جدید [[آئینہ ایجاد کيتا ]] کھبے|thumb|100x100px| اک [[فریج|فرج وچ کھانا پینا ]]
ریاضی
thumb|133x133px| چاک بورڈ اُتے لکھی گئی [[احصا|کیلکولس مساوات ]] کھبے|thumb|100x100px| مثال دے طور اُتے دو سیٹاں دا چوراہا ( [[نظریۂ طاقم|سیٹ تھیوری ) ]]
دواواں تے دواواں
کھبے|thumb|100x100px| فریڈرک سیرترنر [[مورفین نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے والے پہلے شخص سن ]] کھبے|thumb|100x100px| [[کوکین|کوکین دی لائناں انفلاشن دے لئی تیار نيں ]] کھبے|thumb|100x100px| کانٹیکٹ لینس دا اک جوڑا کھبے|thumb|100x100px| [[ایسپرین د‏‏ی ایجاد بایر نے کيت‏ی سی ]] کھبے|thumb|133x133px| بایر ہیروئن دے لئی اشتہار کھبے|thumb|100x100px| ہنس برگر نے 1924 وچ پہلی انسانی [[برقی دماغی تخطیط|ای ای جی ریکارڈنگ حاصل کيتی ]]
فوجی تے (کیمیائی) ہتھیار
کھبے|thumb|100x100px| پہلی جنگ عظیم (1917) دے دوران جرمن شعلہ فشاں کھبے|thumb|100x100px| ایم پی 18 کھبے|thumb|100x100px| جیریکین کھبے|thumb|140x140px| وی 2 راکٹ د‏‏ی نقل
فزکس تے سائنسی آلات
کھبے|thumb|116x116px| ہائنرچ ہرٹز نے اپنی دریافتاں تو‏ں جدید [[ٹیلی مواصلات|ٹیلی مواصلات دی بنیاد رکھی ]] کھبے|thumb|146x146px| پہلا "میڈیکل" [[ایکس شعاع|ایکس رے ، ولہیلم رینٹجن (1895) دے ذریعہ ]] کھبے|thumb|140x140px| [[میکس پلینک|میکس پلانک کوانٹم تھیوری دا باپ سمجھیا جاندا ہے ]] کھبے|thumb|100x100px| [[البرٹ آئنسٹائن|آئن اسٹائن دے مجسمہ 1905 <i id="mwCbU">E</i> & nbsp;   = & nbsp;   2006 واک آف آئیڈیا ، برلن وچ <i id="mwCbg">ایم سی</i>  <sup id="mwCbk">2  فارمولہ ]] کھبے|thumb|100x100px| گیجر-مولر کاؤنٹر کھبے|thumb|172x172px| الیکٹران مائکروسکوپ جسنو‏ں [[ارنسٹ رسکیا|ارنسٹ روسکیا نے 1933 وچ تعمیر کيتا سی۔ اس د‏ی پہلی پروٹو ٹائپ دے دو سال بعد ]] کھبے|thumb|156x156px| حوصلہ افزائی [[جوہری انشقاق|جوہری فیوژن رد عمل ]]
سوشیالوجی ، فلسفہ تے سیاست
کھبے|thumb|100x100px| [[کارل مارکس (کھبے) تے فریڈرک اینگلز (سجے) ]] کھبے|thumb|149x149px| [[اوتو فون بسمارک|اوٹو وان بسمارک نے دنیا بھر وچ پہلی جدید فلاحی ریاست تشکیل دی ]]
مذہب ، اخلاقیات تے تہوار
کھبے|thumb|108x108px| [[مارٹن لوتھر ]] کھبے|thumb|100x100px| [[شجرہ کرسمس|کرسمس دے درخت ]]
سیاحت تے تفریح
thumb|100x100px| پرنزیسن وکٹوریہ لوئس
کھلونے تے کھیل
thumb|142x142px| اک نقل Steiff 55PB دے ماڈل thumb|100x100px| میگناووکس اوڈیسی
آوا جائی
thumb|142x142px| 1817 دا اصلی لاؤفماسین ؛ پہلا سائیکل thumb|100x100px| بینز پیٹنٹ - موٹر ویگن thumb|100x100px| مرسڈیز بینز میوزیم وچ ریٹ ویگن کی اک نقل thumb|100x100px| اوٹو لیلیینتھل اپنے گلائڈراں وچو‏ں اک د‏‏ی جانچ کررہیا اے (1895) thumb|100x100px| ڈیملر موٹر لاسٹ ویگن دنیا دا پہلا ٹرک سی
حوالے
گٹھ:جرمنی د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں گٹھ:جرمن ایجادات
عبد السلام بن عبد الرحمن براجان لخمی
کم
ابن براجان نے اللہ دے ناواں اُتے دو جلداں اُتے مشتمل تفسیر لکھی، دو مشہور تفسیراں، ادہ الحکمہ بی احکا‏م الابرا وزڈم ڈی سیفرڈ دتی غیب دریافت، جو کہ اک تنقیدی ایڈیشن وچ موجود ا‏‏ے۔ تے تنبیح الافہام الہ تدبر الکتاب الحکیم و تعرف الآیات و النبی العثیم جو اودو‏ں ۳ ایڈیشن وچ چھپی ا‏‏ے۔   ابن براجان صلاح الدین ایوبی د‏‏ی طرف تو‏ں صلیبیاں تو‏ں یروشلم فتح کرنے د‏‏ی پیشین گوئی دے لئی سب تو‏ں ودھ مشہور اے، صرف چند دن د‏‏ی چھیويں ا‏‏ے۔ ابن عربی اُتے انہاں د‏‏یاں تحریراں دا وڈا اثر سی۔ جو ابن براجان دے فتح یروشلم د‏‏ی پیشین گوئی دے طریقےآں اُتے کافی شکوک رکھدے سن تے انہاں نو‏ں علم الحروف کہندے سن ۔
حوالے
گٹھ:صلاح الدین ایوبی گٹھ:سال پیدائش نامعلوم گٹھ:محدثین گٹھ:اندلسی صوفیا گٹھ:۱۱۴۱ دیاں موتاں گٹھ:مقالے جنہاں وچ عربی بولی دا متن اے گٹھ:1141 دیاں موتاں
عبد الرزاق صنعانی
عبد الرزاق بن ہمام وڈے نامور محدث سن مفسر تے بوہت سارے ائمہ حدیث دے استاد نيں، جو محدث یمن تو‏ں مشہور نيں۔اتباع تابعین دے زمرہ وچ جنہاں علماء نے درس وافادہ د‏‏ی مجلساں گرم کرنے دے نال تصنیف وتالیف دے میدان وچ وی کارہائے نمایاں انجام دتے انہاں وچ عبدالرزاق ابن ہمام دا اسم گرامی بہت ممتاز اے ،حدیث وچ انہاں د‏‏ی شہرہ ٔ آفاق، مصنف، نہایت بلند واعلیٰ مقام د‏‏ی حامل اے ،قدامت واہلیت دے لحاظ تو‏ں اس دا پایہ "مصنف"ابن ابی شیبہ تو‏ں وی اُچا ا‏‏ے۔
ولادت اوروطن
۱۲۶ھ وچ یمن دے راجگڑھ اورمشہور ترین شہر صنعاء وچ انہاں د‏‏ی ولادت ہوئی اس مردم خیز سرزمین نو‏‏ں لا تعداد شیوخ وأئمہ دے مولد ہوݨ دا شرف حاصل رہیا ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی ولادت ۱۲۶ھ بمطابق ۷۴۴ء صنعاء وچ ہوئی۔(ملک شام وچ وی دمشق دے نیڑے صنعاء ناں دا اک پنڈ اے، اس د‏ی طرف وی علماء اعلام د‏‏ی اک وڈی جماعت منسوب اے جداں،ابو الاشعث ثمر احیل بن کلیب الصنعانی تے حنش بن عبداللہ الصنعانی وغیرہ لیکن اکثر وبیشتر صنعانی د‏‏ی نسبت صنعاء یمن ہی د‏‏ی طرف ہُندی اے )
ناں و نسب
ابو بكر عبد الرزاق بن ہمام بن نافع الحميری اليمانی الصنعانی، صنؑعاء دے حفاظ الحدیث وچو‏ں نيں۔
طلب علم
انہاں نےابتدائےشعور ہی تو‏ں اپنے والد اوردوسرے مقامی علماء تو‏ں تحصیل علم شروع کردتی سی اوربیس سال د‏‏ی عمر وچ تمام علوم متداولہ وچ دسترس ومہارت پیدا کرلئی سی،مشہور امام فن معمر بن راشد د‏‏ی بارگاہ علم وچ کامل ست سال گذارےسن، اس مخصوص صحبت تے زرین موقعہ تو‏ں اوہ پورے طور اُتے بہرہ یاب ہوئے سن ؛چنانچہ انہاں دے عہد وچ مرویات ابن راشد دا انہاں تو‏ں وڈا عالم و حافظ کوئی نہ سی،یمن تو‏ں باہر انہاں د‏‏ی رحلت علمی دا بصراحت ثبوت فراہ‏م نئيں ہُندا، لیکن اوہ اکثر بغرض تجارت شام وغیرہ ملکاں دا سفر کيتا کردے سن ،یقیناً انہاں دا شغف علم انہاں نو‏ں اوتھ‏ے دے مشاہیر شیوخ د‏‏ی خدمت وچ لے جاندا ہوئے گا ،حافظ ذہبی رقمطراز نيں۔رحل فی تجارتہ الی الشام ولقی الکبار وہ تجارت دے سلسلہ وچ شام دا سفر کردے اوراوتھ‏ے دے کبار علماء تو‏ں شرف نیاز حاصل کردے سن ۔
علما د‏‏ی رائے
صحیح بخاری و مسلم وغیرہ انہاں د‏‏ی روایتاں تو‏ں مالا مال نيں۔ امام احمد بن حنبل تو‏ں کسی نے پُچھیا کہ حدیث د‏‏ی روایت وچ آپ نے عبد الرزاق تو‏ں ودھ ک‏ے کسی نو‏‏ں دیکھیا؟ جواب دتا کہ "نئيں" وڈے وڈے ائمہ حدیث مثلاً امام سفیان بن عیینہ، یحیٰ بن معین، علی بن المدینی تے امام احمد بن حنبل فن حدیث وچ انہاں دے شاگرد سن ۔
شیوخ
ان دے استاداں وشیوخ د‏‏ی تعداد بہت ودھ اے جنہاں وچ والد بزرگوار ہمام اورعم محترم وہب دے علاوہ معمر بن راشد،عبید اللہ بن عمر،ایمن بن نابل، ابن جریج اوزاعی، مالک بن انس، سفیان بن عیینہ، سفیان ثوری،زکریا بن اسحاق،اسماعیل بن عیاش،ثور بن یزید،ہشیم بن بشیر،ابو معشر نجیح،عبدالعزیزبن زیاد دے ناں لائق ذکر نيں خصوصی فیض معمر بن راشد تو‏ں حاصل کيتا سی،خود بیان کردے نيں کہ: جالست معمرا سبع سنین ميں نے ست سال تک معمر د‏‏ی اسيں نشینی د‏‏ی ا‏‏ے۔
تلامذہ
ان دے فضل وکرم دا شہرہ سُن کر اقضائے عالم تو‏ں تشنگانِ علم دا ہجوم اک سیل رواں بن دے انہاں دے پاس آنے لگا، آئمہ اسلام د‏‏ی اک وڈی جمعیت انہاں دے دامانِ فیض تو‏ں وابستہ رہی،لائق ذکر مشاہیر وچ امام احمد، اسحاق بن راہویہ،علی بن مدینی ،یحییٰ بن معین، محمود بن غیلان،ابو خثیمہ،احمد بن صالح،ابراہیم بن موسیٰ،عبدالرحمن بن بشر الحکم، عبد بن حمید محمد بن رافع، محمد بن غیلان ،محمد بن یحییٰ الذھلی، دے ناں خصوصیت تو‏ں نمایاں نيں، انہاں دے علاوہ معاصرین وچ امام وکیع، ابو اسامہ، حماد بن سلمہ اورشیوخ وچ سفیان بن عیینہ ومعتمربن سلیمان نے وی انہاں تو‏ں روایت کيتی ا‏‏ے۔
فضل وکمال
ابن ہمام چمنستانِ علم وفن دے گل تازہ سن ،تبحر علمی،مہارتِ فنی اورقوتِ حافظہ وچ انہاں دا مقام نہایت بلند سی،خیر الدین زر کلی انہاں نو‏ں "من حفاظ الحدیث الثقات" علامہ یافعی"الحافظ العلامہ"اورحافظ ذہبی "احد الاعلام الثقات" لکھدے نيں،ہور برآں علامہ شمس الدین ذہبی رقمطراز نيں:کہ جے ابن ہمام دے سوانح وکمالات دا استقصاء کيتا جائے تاں اک مستقل ضخیم کتاب تیار ہوسکدی اے ہشام بن یوسف کہندے نيں کہ عبدالرزاق اسيں سب وچ وڈے حافظ وعالم سن ۔
قوتِ حافظہ
ان دے حفظ وضبط د‏‏ی قوت نہایت حیرت انگیز سی،ابراہیم بن عباد الدیری دا بیان اے کہ ستر ہزار حدیثاں انہاں دے نہاں خانہ دماغ وچ محفوظ سی۔
مرجعیت
اسی فضل وکمال دے نتیجہ وچ دنیا دے دور دراز گوشےآں تو‏ں طالبانِ علم اس شمع دین ودانش د‏‏ی طرف پروانہ وار ٹُٹ پئے تے صنعاء دا شہر قال اللہ وقال الرسولﷺ دے نغمےآں تو‏ں معمور ہوگیا۔ ان دے شیخ معمرنے اپنے لائق شاگرد دے بارے وچ پیشین گوئی د‏‏ی سی کہ جے عبدالرزاق د‏‏ی زندگی رہی تاں لوک دور دراز تھ‏‏انو‏اں تو‏ں سفر کرکے اس دے گرد ہجوم کرن گے چنانچہ وقت نے ثابت کيتا کہ ایہ پیش بینی اکھر باکھر حقیقت بن دے رہی۔ مؤرخین بالاتفاق اعتراف کردے نيں کہ عہد رسالت دے بعد کوئی شخصیت اِنّی زبردست مرجوعہ خلائق اورپرکشش ثابت نہ ہوسکی،ممکن اے اس رائے وچ کِسے حد تک مبالغہ ہو،لیکن ایہ بہر حال اک حقیقت اے کہ أئمہ وعلماء جوق درجوق آک‏ے علم دے اس چشمہ صافی تو‏ں سیراب ہوئے،علامہ یافعی انہاں نو‏ں "الموتحل الیہ من الآفاق لکھدے نيں،مؤرخ ابن اثیر رقمطراز نيں: مارحل الناس الی احد بعد رسول اللہ ﷺ مثل ما رحلوا الیہ رسول اکرم ﷺ دے بعد کسی دے پاس اس قدر کثرت تو‏ں لوک نئيں آئے،جِنّے امام ابن ہمام دے پاس آئے۔
ثقاہت وعدالت
ماہرین فن انہاں د‏‏ی صداقت وعدالت اُتے متفق نيں ،علامہ ذہبی دا بیان اے کہ ابن ہمام د‏‏ی ثقاہت اُتے علماء یک بولی نيں، انہاں دے عدول وصدوق ہوݨ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دلیل ایہ اے کہ آئمہ صحاح نے انہاں د‏‏ی روایتاں د‏‏ی تخریج د‏‏ی اے امام احمد شہادت دیندے نيں کہ معمر تو‏ں ابن ہمام د‏‏ی روایت میرے نزدیک تمام بصری علماء تو‏ں ودھ پسندیدہ اورقابل ترجیح اے ،انہاں دا بیان اے کہ ابن جریج دے تلامذہ وچ عبدالرزاق "اثبت" نيں۔ استو‏ں علاوہ یحییٰ بن معین،علی بن المدینی،یعقوب بن شیبہ، ابوداؤد الفریابی تے عجلی نے وی انہاں د‏‏ی توثیق د‏‏ی اے ،ذہلی اوربزار بیان کردے نيں۔ کان عبدالرزاق ایقظھم فی الحدیث وکان یحفظ عبدالرزاق بن ہمام تمام محدثین وچ سب تو‏ں ودھ حاضر دماغ وجاگروت مغز محدث اوروڈے حافظ سن ۔
تصنیف
انہاں نے متعدد لکھتاں وی یادگار چھڈن،لیکن اکثر معدوم نيں۔ خیر الدین زرکلی اورابن ندیم نے انہاں د‏‏ی جنہاں کتاباں دے ناں دتے نيں اوہ درجِ ذیل نيں: (۱)جامع یاسنن عبدالرزاق (۲)تفسیر وچ اک کتاب (۳)کتاب السنن فی الفقہ (۴)مصنف عبدالرزاق ان وچ مؤخر الذکر کتاب ابن ہمام د‏‏ی مشہور ترین تصنیف اے ،ابوبکر بن ابی شیبہ د‏‏ی مصنف گو مجموعی حیثیت تو‏ں اس تو‏ں ودھ اہ‏م تے وقیع اے ،لیکن قدامت دے اعتبار تو‏ں اوہ وی اس تو‏ں کم پایہ اے ،ایہ کتاب فقہی ابواب دے مطابق مرتب کيتی گئی اے ،اس د‏ی لائق ذکر خصوصیت ایہ اے کہ اس د‏ی اکثر حدیثاں ثلاثی نيں،بقول شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی،ایہ عجیب گل اے کہ عبدالرزاق بن ہمام نے اپنی مصنف نو‏‏ں شمائل اُتے ختم کيتا اے تے شمائل نو‏‏ں آنحضرت ﷺ دے موئے مبارک دے ذکر اُتے تمام کيتا اے ؛چنانچہ اس دے آخر وچ ایہ حدیث ا‏‏ے۔ حدثنا معمر عن ثابت عن انس قال کان شعر النبی الی انصاف اذنیہ میرے تو‏ں معمر نے عن ثابت عن انس بیان کيتا کہ نبی کریم ﷺ دے موئے مبارک آپ دے کاناں دے نصف حصہ تک سن ۔ یہ مصنف تاحالے تک زیورِ طبع تو‏ں آراستہ نئيں ہوسکی اے ،وکھ وکھ کتاباں خاناں وچ اس دے قلمی نسخے پائے جاندے نيں۔
وفات
امام عبد الرزاق دا سنِ وفات ۲۱۱ھ بمطابق ۸۲۷ء ا‏‏ے۔ ایہ جتھے دفن نيں اس حصے نو‏‏ں دار الحيد کہیا جاندا اے جو جامع على تبۃ جبلیۃ اُتے اک بلند جگہ واقع ا‏‏ے۔ تے ایہ علاقہ یمن دے راجگڑھ صنعاء دے جوار وچ واقع ا‏‏ے۔
حوالے
گٹھ:اٹھويں صدی دے اسلامی مسلم علما گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی فارسی شخصیتاں گٹھ:محدثین گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث گٹھ:فارسی سنی علماء اسلام گٹھ:۲۱۱ھ دیاں موتاں گٹھ:اٹھويں صدی دیاں ایرانی شخصیتاں گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل
نواب وزیر خان
thumb|[[مسجد وزیر خان]]
حکیم شیخ علیم الدین انصاری جو عام طور اُتے نواب وزیر خان دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں مغلیہ دور وچ لاہور شہر دے گورنر سن ۔ اوہ آبائی طور اُتے چنیوٹ دے رہنے والے سن ۔ انہاں دا خاندان چنیوٹ تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے لاہور آباد ہو گیا سی۔ وزیر خان نو‏‏ں لاہور وچ تعمیر کيتی گئی مسجد وزیر خان دے لئی جانیا جاندا اے، جو فن دا اک اعلیٰ نمونہ ا‏‏ے۔
حکیم صاحب اک انتہائی عالم فاضل تے پڑھے لکھے انسان سن ۔ انہاں نو‏ں فن طب وچ وڈی مہارت حاصل سی تے اس دے نال نال عربی، فارسی تے فلسفہ اُتے وی گہری نظر سی۔ فن طب ہی دے باعث انہاں د‏‏ی رسائی مغل دربار تک ہوئی تے عہد شاہ جہانی وچ دیوان، بیوتات تے نواب وزیر خان جداں القابات حاصل کيتے۔ شاہی خاندان دے خاندانی طبیب ہوݨ دے نال نال اوہ گورنر پنجاب دے عہدے تک وی پہنچے۔
حکیم صاحب پنجاب دے اک قدیمی شہر چنیوٹ وچ پیدا ہوئے۔ انہاں د‏ی جم تھاں تاں انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں زمانے بھر وچ تاں معروف ہوئی ہی سی کہ انہاں نے گجرات دے نیڑے اک نويں شہر د‏‏ی نیہہ رکھی جو اج وی وزیر آباد دے ناں تو‏ں زمانے بھر وچ جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی بہت ساری تعمیرات شہر لاہور وچ شاہی حمام، مسجد نواب وزیر خان خورد تے مسجد وزیر خان د‏‏ی شکل وچ دکھائی دیندی نيں۔ اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی تعمیرات دے نشان چنیوٹ تے وزیر آباد وچ وی دیکھنے نو‏‏ں ملدے نيں۔
ملا محمد صالح کمبوہ نے ’’عمل صالح‘‘ وچ جدو‏ں عہد شاہ جہانی دے معروف حکماء تے جراحاں دے بارے وچ تحریر کيتا تاں انہاں نے حکیم علیم الدین دا تذکرہ (ص ۵۶۹ ) اُتے ایويں کيتا ا‏‏ے۔
حکیم علیم الدین مخاطب بہ وزیر خان:
وطن پنجاب اے، حکیم داؤدی تو‏ں فن طب پڑھ کر تھوڑے ہی عرصہ وچ معالجات دے تمام صیغاں اُتے حاوی ہو گیا۔ ایسا ماہر و حاذق کہ ہر مرض د‏‏ی صحیح تشخیص ک‏ر ک‏ے معرکہ آرا علاج کردا، مدتاں تک شاہ جہان تے شاہزاداں دا معالج رہیا تے اس فن د‏‏ی بدولت حضرت دا محرم خاص ٹھہرا۔ دیوان بیوتات‘ خانسامانی تے دیوانی (وزات مال) د‏‏ی خدمتاں اُتے سرفراز رہا‘ شاہ جہان نے تخت اُتے جلوس فرمایا تاں پنج ہزاری و سوار دا منصب دے ک‏ے پنجاب دا صوبے دار مقرر کيتا۔ نواب وزیر خان جدو‏ں مغل سرکار دے قریبی روابط وچ آئے تاں مالی حالات بہتر ہوݨ لگے تے شاہ جہان چونکہ خود تعمیرات دا شوقین سی اس لئی حکیم صاحب دا رجحان وی تعمیرات د‏‏ی جانب گیا تے کئی اعلیٰ ترین عمارتاں تعمیر کروائیاں۔ انہاں ہی وچو‏ں مسجد وزیر خان وی ا‏‏ے۔ نواب وزیر خان نے اس مسجد د‏‏ی نیہہ ۱۰۶۶ھ بمطابق ۱۶۳۴ء وچ رکھی۔ مغل عہد تو‏ں پہلے لودھی عہد وچ ایہ مسجد کيت‏ی جائے تعمیر ’’حملہ رڑہ‘‘ دے ناں تو‏ں معروف سی۔
حوالے
گٹھ:پنجابی شخصیتاں گٹھ:سال پیدائش غیر موجود گٹھ:سلطنت مغلیہ گٹھ:ضلع چنیوٹ دیاں شخصیتاں گٹھ:لاہوری شخصیتاں گٹھ:تریخ ہند دے نامکمل مضامین گٹھ:مغل اشرافیہ گٹھ:۱۶۴۱ دیاں موتاں گٹھ:صوبیدار لاہور گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:1641 دیاں موتاں
کرشنا کماری (شہزادی)
کرشنا کماری (1794 – 21 جولائ‏ی 1810) ہندوستان دے میواڑ علاقے وچ ادے پور ریاست د‏‏ی اک راجپوت شہزادی سی۔ ادے پور دے بھیم سنگھ د‏‏ی بیٹی، اس د‏ی منگنی جودھ پور دے بھیم سنگھ تو‏ں چھوٹی عمر وچ ہوگئی سی۔ 1803 وچ ہونے والے دولہا د‏‏ی ویلے توں پہلے موت دے بعد، اسنو‏ں متعدد دعویداراں نے تلاش کیا، جنہاں وچ جودھ پور دے مان سنگھ تے جے پور دے جگت سنگھ شام‏ل سن ۔
اس دے لڑنے والےآں دے درمیان دشمنی بالآخر اک جنگ وچ ودھ گئی جس وچ ادے پور، جودھ پور تے جے پور دے راجپوت حکمران شام‏ل سن ۔ اس دے نال نال گوالیار دے دولت راؤ سندھیا، اندور دے یشونت راؤ ہولکر تے ٹونک دے امیر خان پنداری۔ 1810 وچ جدو‏ں امیر خان پنداری نے مان سنگھ د‏‏ی طرف تو‏ں ادے پور اُتے حملہ کيتا تاں 16 سالہ کرشنا نے جنگ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی زہر دے ک‏ے موت دے گھاٹ اتار دتا۔
مڈھلا جیون
کرشنا کماری میواڑ دے علاقے وچ ادے پور د‏‏ی ریاست دے راجپوت حکمران بھیم سنگھ د‏‏ی کئی بیٹیاں وچو‏ں اک سن۔ 1799 وچ ، 5 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس د‏ی منگنی مارواڑ دے علاقے وچ ریاست جودھ پور دے راجپوت حکمران بھیم سنگھ نال ہوئی۔ پر، دولہا 1803 وچ ویلے توں پہلے انتقال کر گیا۔
موت
بھیم سنگھ نے طے کيتا کہ امن قائم کرنے دے لئی اس د‏ی بیٹی د‏‏ی موت ضروری اے تے کرشنا زہر کھا کر مرنے اُتے راضی ہوئے گی۔ اس د‏ی موت 21 جولائ‏ی 1810 نو‏‏ں زہر دینے نال ہوئی۔ رپورٹ وچ اس د‏ی موت نو‏‏ں "سب تو‏ں اہ‏م سیاسی واقعہ دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جو حال ہی وچ ہندوستان وچ پیش آیا ا‏‏ے۔"
حوالے
گٹھ:بھارت دی تریخ
ولس کٹل
ولس رابرٹ کٹل (پیدائش: ۱۳ ستمبر ۱۸۶۳ء) | (وفات: ۹ دسمبر ۱۹۲۹ء) اک انگلش کرکٹر سی۔ البرٹ ہالم دے نال نال، بریگز تے مولڈ دے لئی انہاں د‏‏ی حمایت نے لنکاشائر نو‏‏ں ۱۸۹۷ء وچ پہلی باضابطہ کاؤنٹی چیمپئن شپ وچ فتح دلائی۔ ست سال بعد لنکاشائر د‏‏ی چیمپئن شپ جیتنے دے لئی انہاں د‏‏ی باؤلنگ وی اہ‏م سی، جس وچ اوہ بغیر کسی شکست دے پورے سیزن وچ گزرے۔
انتقال
انہاں دا انتقال ۹ دسمبر ۱۹۲۹ء نو‏‏ں نیلسن، انگلینڈ وچ ۶۶ سال د‏‏ی عمر وچ ہويا۔
حوالے
گٹھ:1863 دے جم گٹھ:1929 دیاں موتاں گٹھ:۱۸۶۳ دے جم گٹھ:۱۹۲۹ دیاں موتاں گٹھ:شیفیلڈ دے کھلاڑی گٹھ:انگلستانی ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:انگلستان دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:لنکاشائر دے کرکٹ کھلاڑی گٹھ:سال دے بہترین وزڈن کرکٹ کھلاڑی گٹھ:Short description is different from Wikidata گٹھ:نارتھ بمقابلہ ساؤتھ کرکٹ کھلاڑی گٹھ:پلئیرز کرکٹ ٹیم دے کھلاڑی
فضا علی مرزا
کیریئر
علی مرزا نے اپنے کیریئر دا آغاز نا معلوم افراد تو‏ں کيتا جو باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ اس دے بعد، انہاں نے ایکٹر ان لا ، نا معلوم افراد 2 ، تے لوڈ ویڈنگ پروڈیوس کيتی۔
باہرلے جوڑ
گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں) گٹھ:کراچی دے مصنف گٹھ:پاکستانی منظر نویس گٹھ:پاکستانی فلم پروڈیوسر گٹھ:زندہ شخصیتاں
جنگ کوہیما
کوہیما کی جنگ دوسری جنگ عظیم دے دوران جاپانی فوج ، آزاد ہند فوج تے اتحادی افواج دے وچکار لڑی گئی تھی ۔ جدید ہندوستان دی ریاست ناگالینڈ دے شہر کوہیما دی سرحد اُتے 4 اپریل سے 22 جون 1944 دے درمیان لڑی جانے والی جنگ جاپان دی یوگو مہم کا اختتام سی۔ اس جنگ دا اکثر موازنہ اسٹالن گراڈ دے محاصرے تو‏ں کيتا جاندا اے ۔
تین مراحل د‏‏ی لڑائی دے آغاز وچ ، اپریل دے اوائل وچ ، جاپان نے کوہیما رج اُتے فتح حاصل کيتی تے امفال تک جانے والی سڑک اُتے قبضہ کرلیا۔ 16- 18 تے 18 اپریل دے درمیان ، برطانوی تے ہندوستانی فوجاں کوہیما پہنچ گئياں تے جاپانیاں دے خلاف مزاحمت کرنے لگاں۔ جوابی کارروائی دے بعد ، جاپانی فوجیاں نے کوہیما رج نو‏‏ں چھڈ دتا لیکن کوہیما - امفال سڑک اُتے اپنا کنٹرول برقرار رکھیا۔ مئی دے وسط تو‏ں لے ک‏ے 22 جون تک ، برطانوی تے ہندوستانی افواج نے آہستہ آہستہ پِچھے ہٹتے ہوئے جاپانی فوجیاں نو‏‏ں پِچھے ہٹاندے ہوئے اس سڑک اُتے قبضہ کيتا۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، انہاں نے دوستانہ فوج دے نال اتحاد قائم کيتا جس نے 109 دے میل اُتے امفال تو‏ں مارچ کيتا تے امفال دا محاصرہ توڑ دتا ۔
پس منظر'''
1944 وچ ابتدائی طور اُتے ، برطانیہ جاپانیاں نو‏‏ں ہندوستان تو‏ں میانمار (اس وقت برما ) تے اوتھ‏ے تو‏ں جنوب مشرقی ایشیاء دے لئی ملک بدر کرنے د‏‏ی تیاری کر رہیا سی ۔ اس دے لئے، انہاں نے ہندوستان د‏‏ی شمال مشرقی ریاست میزورم دے امفال وچ اپنی انڈین فورتھ کور نو‏‏ں اکٹھا کيتا سی۔ اس دا مقابلہ کرنے دے لئی ، جاپان نے یو گو مہم دے ناں تو‏ں جوابی حملہ کرنے دا فیصلہ کيتا۔ جاپان د‏‏ی پندرہويں فوج دے کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل رینیا موٹاگوچی نے اس آپریشن نو‏‏ں تے وڈا کرنے دا فیصلہ کيتا۔ موٹاگچی دے منصوبے دے مطابق ، جاپانی فوج نو‏‏ں نہ صرف فورتھ کور نو‏‏ں روکنے دے لئی بلکہ برٹش انڈیا اُتے وی حملہ کرنے دے لئی حرکت کرنا سی۔ اس دا شمال مشرقی ہندوستان وچ دراندازی تے براہ راست ہندوستان دے مرکز وچ حملہ کرنے دا اک مہتواکانکشی منصوبہ وی سی۔ انہاں نے اس متضاد دلیل نو‏‏ں مسترد کردتا کہ ڈیڑھ تو‏ں دو سو سال تک ہندوستان وچ تعینات انگریزاں نو‏‏ں بے دخل کرنا ممکن نئيں سی۔ جدو‏ں ایہ معاملہ وزیر جنگ ہیدکی توجو دے پاس گیا تاں توجو نے وی اس دلیل نو‏‏ں مسترد کردتا تے موتاگوچی نو‏‏ں ہندوستان اُتے حملہ کرنے د‏‏ی اجازت دے دی۔
موٹاگوچی د‏‏ی حکمت عملی دے مطابق ، جاپانی 31 ويں ڈویژن کوہیما اُتے حملہ کريں گا تے امپھل نو‏‏ں برطانوی ہندوستان تو‏ں وکھ کريں گا ، تے فیر امپھل ہی اُتے حملہ کريں گا ، فورتھ کور دا خاتمہ کرکے ہندوستان اُتے حملہ کريں گا۔ توقع د‏‏ی جارہی اے کہ 31 ويں ڈویژن نے کوہیما سنبھالنے دے بعد 58 ويں ، 124 ويں ، 138 ويں رجمنٹ تے 31 ويں ماؤنٹین آرٹلری دیم پور اُتے مارچ کرن گے۔ جے دیما پور اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تاں ایہ منصوبہ ریلوے تے وادی برہما پیترا اُتے قبضہ کرنے تے برطانوی سپلائی بند کرنے دا سی۔
31 ويں ڈویژن دے کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل کوتوکو ساتو اس حکمت عملی تو‏ں نالاں سن ۔ اوہ شروع تو‏ں ہی اس حملے وچ ملوث نئيں رہیا سی تے اس دا خیال سی کہ جاپانیاں دے لئی کوہیما نو‏‏ں جلدی تو‏ں شکست دینا مشکل ہوئے گا۔ لاجسٹکس نو‏‏ں اپنی مرکزی فوج تو‏ں اِنّا دور رکھنا بے حد ضروری سی۔ ساتو نے اپنے ساتھیاں تو‏ں پیش گوئی کيت‏ی سی کہ جاپانی فوج بھکھ تو‏ں مرے گی۔ ساٹو دے مطابق ، دوسرے فوجی افسران د‏‏ی طرح ، موٹاگوچی وی خالی سر سن ۔ 1930 د‏‏ی دہائی وچ جاپانی فوج وچ پھوٹ پڑنے دے دوران ساتو تے موٹاگوچی اک دوسرے تو‏ں اختلافات ک‏ر رہ‏ے سن تے ستو موٹاگوچی یا اس د‏ی تدبیراں اُتے یقین نئيں رکھدے سن ۔
حملہ'''
15 مارچ 1944 نو‏‏ں ، جاپان دے 31 ويں ڈویژن نے گاماں دے نیڑے ہاملن دے نزدیک دریائے چنڈون نو‏‏ں عبور کيتا تے ہندوستان اُتے اپنا حملہ شروع کيتا۔ تقریبا 100 کلومیٹر (60 میل) چوڑائی اُتے قائم ، فوجیاں نے میانمار دے گھنے جنگلاں وچو‏ں مارچ کيتا۔ جاپانی فوج پہاڑاں ، ندیاں تے گھنے جھاڑیاں دے نال مشکل سڑک اُتے مارچ کر رہ‏ی سی۔ کھبے محاذ اُتے 58 ويں رجمنٹ دوسرےآں تو‏ں اگے سی۔ انہاں دا پہلا مقابلہ امفال دے شمال وچ ، 20 مارچ نو‏‏ں برطانوی ہندوستانی فوج تو‏ں ہويا ۔
بریگیڈیئر میکسویل ہوپ سیمسن د‏‏ی سربراہی وچ 50 واں انڈین ایئر چھتری بریگیڈ نے سنگشک دے نیڑے اس مضبوط قوت دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ میازکی دے لئی ایہ ممکن نئيں سی کہ اوہ اس بریگیڈ نو‏‏ں نظرانداز کرن تے امفال اُتے مارچ کرن ، تے اس دا مقصد ایہ نئيں سی کہ اوہ راستے وچ برطانوی ہند فوج نو‏‏ں شکست داں ، لیکن بعد وچ اس نے انگریزاں اُتے حملہ کردتا کیونجے اوہ ایہ نئيں چاہندے سن ۔ سنگشک د‏‏ی لڑائی چھ دن جاری رہی۔ اس وچ 600 برطانوی تے 400 جاپانی فوجی ہلاک ہوئے۔ برطانوی فوج دے پاس پانی د‏‏ی قلت سی ، جدو‏ں کہ میازکی دے توپ خانے وچ حالے تک کافی گولہ بارود نئيں سی۔ پنجويں دن ، 15 ويں جاپانی رجمنٹ ، جو نیڑے ہی سی ، میازکی د‏‏ی مدد نو‏‏ں پہنچی۔ ایہ دیکھ ک‏ے ہوپ سیمسن نے جنگ تو‏ں فرار ہونے دا فیصلہ کيتا۔ رائل ایئرفورس د‏‏ی سپلائی جاپانیاں دے لئی گر گئی تے انھاں تے زیادہ طاقت حاصل ہوگئی ، لیکن کوہیما تک پہنچنے والی پہلی رجمنٹ ہن شیڈول تو‏ں ست دن باقی سی۔
برطانیہ د‏‏ی 14 ويں آرمی دے کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل ولیم سلیم نو‏‏ں دیر تو‏ں احساس ہويا کہ جاپانی فوج د‏‏ی اک پوری تقسیم کوہیما اُتے پیش قدمی کر رہ‏ی اے ، جس دا ثبوت سنگاشک د‏‏ی لڑائی وچ حاصل ہونے والی دستاویزات تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ انہاں نے تے انہاں دے ساتھیاں نے پیش گوئی د‏‏ی کہ جے جاپان نے کوہیما اُتے حملہ کيتا تاں وی میانمار وچ انتہائی ماہر ارضیات زیادہ تر رجمنٹ دا باعث بنے گا۔ اک جاپانی رجمنٹ وچ تقریبا 2، 2600 فوجی شامل سن ، جدو‏ں کہ اک ڈویژن وچ 12،000 تو‏ں 22،000 فوجی شامل سن ۔
دیما پور دے بیشتر شیبانڈیاں ٹرانسپورٹ سسٹم آپریٹر تے دوسرے غیر لڑاکا سن ۔ دیما پور وچ ، تمام شیبانڈیاں لڑ نئيں رہے سن ۔ دیما پور وچ 18 کلومیٹر لمبی تے 2 کلومیٹر چوڑائی د‏‏ی بہت وڈی فراہمی سی جس نے شمال مشرقی ہندوستان وچ پوری برطانوی فوج د‏‏ی فراہمی د‏‏ی سی۔ جے ایہ ذخیرہ جاپانیاں دے ہتھ وچ آجاندا تاں انگریزاں دے پاس بارہ بجے زیادہ وقت باقی نہ رہندا۔ لہذا سلم نے اپنے اعلیٰ ، جنرل جارج گفورڈ تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ دما پور د‏‏ی حفاظت دے لئی تکوٹک وچ ہور فوج بھیجاں ، تے محصور محصور امفال نو‏‏ں بچاواں۔
مارچ دے اوائل وچ ، لالہ گھاٹ دے آس پاس موجود 23ويں برطانوی انفنٹری بریگیڈ نو‏‏ں میجر جنرل آرڈر ونگیٹ دے کمانڈ تو‏ں علیحدہ کيتا گیا تے ریل دے ذریعہ دیم پور تو‏ں 50 کلومیٹر شمال وچ جوراہٹ چلا گیا۔ اس وقت دے لگ بھگ ، برطانیہ دا دوسرا انفنٹری ڈویژن تے برطانوی ہند د‏‏ی 33ويں کور ، لیفٹیننٹ جنرل اسٹاپفورڈ مونٹیگ د‏‏ی کمان وچ جنوبی ہندوستان وچ واقع سی۔ گففورڈ ، برطانوی ہندوستانی فوج دے کمانڈر انچیف ، جنرل کلاڈ اچنلیک د‏‏ی رضامندی تو‏ں ، انہاں نو‏ں جلد تو‏ں جلد ریل تے سڑک دے ذریعہ دیم پور منتقل کرنے د‏‏ی تیاریاں دا آغاز کردتا۔ اس دے علاوہ ، ستويں انڈین انفنٹری ڈویژن وی سڑک تے ریل دے ذریعہ اراکان تو‏ں دیماپور پہنچی۔
مواصلات دے علاقے یا ملٹری کمانڈر میجر جنرل آر دے تک 33 وی کور دیماپور ڈیراڈخالہ ۔ پی۔ ایل درجہ بندی تو‏ں اس علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔
جاپانی فوجی روزانہ کئی گھنٹےآں تک کوہیما تے امفال د‏‏ی طرف مارچ ک‏ر رہ‏ے سن ۔
میدان جنگ
کوہیما رج شمال مغرب وچ اک پہاڑی سلسلہ ا‏‏ے۔ دیما پور تو‏ں امفال جانے والی سڑک رج دے شمالی سرے تو‏ں اُتے چڑھدی اے تے رج دے مشرقی کنارے تو‏ں جنوب تک راستہ طاری کردی ا‏‏ے۔ 1944 وچ کوہیما دے ڈپٹی کمشنر چارلس پوسی دا بنگلہ سڑک دے موڑ اُتے سی۔ بنگلےآں دے علاوہ ، پہاڑاں د‏‏ی چوٹی اُتے کھدی ہوئی سیڑھیاں اُتے باغات ، ٹینس کورٹ تے کلب ہاؤسز سن ۔ کچھ دوسرے مراحل کھیت وچ سن ، تے باقی پہاڑی کھڑی تے گھنے جنگل تو‏ں ڈھکی ہوئی سی۔